comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
co epĩs sibi restribi p̃cepit. alloquens eundẽ hinc marũ in epłae fine hoc modo
ua inquit frat̾ hinc mare caritas cũ hanc epłam legerit. mox ut &iã alios
archi ep̃os qui in regno filii nr̃i haroli gloriosi regis consistunt deferatur.
sũmopere agere studeat. & ut dehis singuli indiocesib ꝓpriis una cũ suffr¬
ganeis suis. in cuiuscũq regno sint constituti conuenienter tractare. &
nobis quae reppererint suggerere curent . eos incitare non neglegant.
ita ut eoꝵ omniũ quae p̃sentis epłae nostrae circũ stantiae contin&. tu &
strenuus ex secutor illic existas. & apud nos uerax & prudens scriptorum
Quã epłam hincmarus idus decẽbr primȩ indictionis suscipiens. in corbonaco
palatio consistenti regiharolo cũ plurib epĩs relegit. & ꝑ alios archi epos
sicut in mandato acceperat dirigere studuit. Nicolaus papa. idus

Expanded text:
coepiscopis sibi rescribi praecepit, alloquens eundem Hincmarum in epistolae fine hoc modo: coepiscopis sibi rescribi praecepit, alloquens eundem Hincmarum in epistolae fine hoc modo: Tua, inquit, frater Hincmare, caritas cum hanc epistolam legerit, mox ut etiam ad alios archiepiscopos, qui in regno filii nostri Karoli gloriosi regis consistunt, deferatur, summopere agere studeat, et ut de his singuli in diocesibus propriis una cum suffraganeis suis, in cuiuscumque regno sint constituti, convenienter tractare et nobis quae reppererint suggerere curent, eos incitare non neglegat; ita ut eorum omnium quae praesentis epistolae nostrae circumstantia continet tu et strenuus exsecutor illic existas et apud nos verax et prudens scriptorum Quam epistolam Hincmarus Idus Decembrias primae indictionis suscipiens, in Corbonaco palatio consistenti regi Karolo cum pluribus episcopis relegit et per alios archiepiscopos, sicut in mandato acceperat, dirigere studuit. Nicolaus papa Idus
Abbreviated transcription (Latin):
quae hincmarus scripserat ei. de omnib sibi satisfactũ esse rescripsit
S& & alterã epłam eidẽ & ceteris archi ep̃is. & episcopis in regno lcaroli
consticutis transmisit. in notescens pͣsatos grecorũ imperatores. sed & orien¬
tales epõs calũ niari scãm romanã ecclesiã. inmo omnẽ ecclesiã quȩ latina
greci qđ chrisma exaqua fluminis latini conficiamus. rep̃hendentes pos
latinos qđ .uiii. ebdomadib ante pascha acarniũ. & .uii. ebdomadib a casei
& ouorũ esu more suo non tessamus. Dicentes &iã qđ in pascha more
iudȩoꝵ suꝑ altare pariter cũ dominico corpore agnũ benedicamus & offe¬
ramus suec ensentes &iam rios quia clerici apud nos barbas suas radunt
& dicentes quia diaconus non suscepto presbiteratus officio. apud nos episcopus
ordinatur. De quib omnib ꝑsingulas ꝓuintias a metropolitanis cum eorũ

Expanded text:
quae Hincmarus scripserat ei, de omnibus sibi satisfactum esse rescripsit. quae Hincmarus scripserat ei, de omnibus sibi satisfactum esse rescripsit. Sed et alteram epistolam eidem et ceteris archiepiscopis et episcopis in regno Karoli constitutis transmisit, innotescens, praefatos Grecorum imperatores, sed et orientales episcopos calumniari sanctam Romanam ecclesiam, immo omnem ecclesiam quae Latina Greci, quod chrisma ex aqua fluminis Latini conficiamus; reprehendentes nos Latinos, quod 8 ebdomadibus ante pascha a carnium et 7 ebdomadibus a casei et ovorum esu more suo non cessamus; dicentes etiam, quod in pascha more Iudaeorum super altare pariter cum dominico corpore agnum benedicamus et offeramus; succensentes etiam nos, quia clerici apud nos barbas suas radunt; et dicentes, quia diaconus non suscepto presbiteratus officio apud nos episcopus ordinatur. De quibus omnibus per singulas provincias a metropolitanis cum eorum
Abbreviated transcription (Latin):
actardũ perferendã suscipiens. cũ quib dã episcopis adharolũ sicut ipse pre¬
ceperat redut. Karolus autẽ immemor fidelitatis atq laborũ quos ꝓ eius
honore & regni obtentu sepefatus hinc marus ꝑ plures annos subierat. eandẽ
srnodi relegit. & quia sicut uoluerat in eadẽ srnodo hincmarus non extitit
confutatus. epłam suo nomine ad nicolaũ papã dictari in contrarietatẽ
hinc mari fecit. quã & bubla sui nominis sigillauit. & cũ epła srnodali per
ipsũ actardũ romã direxit. Praefati autẽ hincmari clerici inmense aug̃st
romã uenientes. Nicolaũ papam iam ualde infirmatũ. & incontentione quã
contra grecorũ imperatores michahelẽ & basiliũ. sed & contra orientales
epõs habebat magnopere laborantẽ inuenerunt. Qua propt̾ usq ad m̃sẽ
octobriũ. ibidem sunt immorati Nicolaus uero papa gratanter suscipier

Expanded text:
Actardus perferendam suscipiens, cum quibusdam episcopis ad Karolum, sicut ipse praeActardus perferendam suscipiens, cum quibusdam episcopis ad Karolum, sicut ipse praeceperathonore et regni obtentu saepe fatus Hincmarus per plures annos subierat, eamdem synodi relegit; et quia, sicut voluerat, in eadem synodo Hincmarus non extitit confutatus, epistolam suo nomine ad Nicolaum papam dictari in contrarietatem Hincmari fecit, quam et bulla sui nominis sigillavit et cum epistola synodali per ipsum Actardum Romam direxit. Praefati autem Hincmari clerici in mense Augusto Romam venientes, Nicolaum papam iam valde infirmatum et in contentione, quam contra Grecorum imperatores Michahelem et Basilium, sed et contra orientales episcopos habebat, magnopere laborantem invenerunt. Quapropter usque ad mensem Octobrium ibidem sunt immorati. Nicolaus vero papa gratanter suscipiens
Abbreviated transcription (Latin):
ΥNODuS PROUINTIARũ remensis. rotomagensis. turonensis. sennonũ
bur degalensiũ. atq bituricensiũ. apud trecas uni beł nouẽbr conuenit
Ibi quida ep̃i ut assol& gratia regis haroli uulfado fauentes. quȩ dã coritra
ueritatẽ & canonũ sacra auctoritatẽ. aduersus hinc marũ moliricȩperunt.
Sed isdẽ hinc marus eoꝵ molitionib ratione & auctoritate obuians. plurimorũ
sententia p̃ualente. rerũ gestarũ ordinẽ de quib agebatur cõmuni consensi
epłanscriptã ꝑ actardũ uenerabilẽ namnetensem ep̃mꝰ papae nicolao ep̃i qui
conuerant transmiserunt. Quius epłae tenor idem extitit. qui fuit in epła
hinc mari remorũ ep̃i. quã ꝑclericos suos sub peregrinoꝵ habitu propter
contrarioꝵ uitandas insidias. p̃raecedente iulio m̃se romã miserat. Epistolam
autẽ in p̃scripta srnodo factã. & archi ep̃oꝵ qui conuenerant sigillis signatã

Expanded text:
Synodus provinciarum Remensis, Rotomagensis, Turonensis, Sennonum, Synodus provinciarum Remensis, Rotomagensis, Turonensis, Sennonum, Burdegalensium atque Bituricensium apud Trecas 8. Kalendas Novembris convenit. Ubi quidam episcopi, ut assoveritatem et canonum sacram auctoritatem adversus Hincmarum moliri coeperunt. Sed isdem Hincmarus eorum molitionibus ratione et auctoritate obvians, plurimorum sententia praevalente, rerum gestarum ordinem, de quibus agebatur, communi consensu epistola scriptum, per Actardum venerabilem Namnetensem episcopum papae Nicolao episcopi qui convenerant transmiserunt. Cuius epistolae tenor idem extitit qui fuit in epistola Hincmari Remorum episcopi, quam per clericos suos sub peregrinorum habitu propter contrariorum vitandas insidias praecedente Iulio mense Romam miserat. Epistolam autem in praescripta synodo factam et archiepiscoporum qui convenerant sigillis signatam
Abbreviated transcription (Latin):
Rarolus datis obsidib pasuuithen salomonis legatũ heł aug̃ in compendio suscipit.
& ei uicario scilie& salomonis comitatũ constantini cũ omnib fiscis & uillis regi
& abbatiis in eodẽ comitatu consistentib ac rebus ubicũq ad se ꝑtinentibus
excepto episcopatu donat. & sacram̃to primorũ suoꝵ confirmat. & expaste
salomonis a praefato ipsius uicario fidelitatis & pacis atq prestandi ad iutoriũ
contra inimicos suos sacramentũ ea conditione suscipit. ut salomon & filius
eius cũ his quȩ antea habebat hoc donũ &iã habeant. & harolo ac filio eiuis
fideles ex istant. Quo patrato negotio. hcarolus synodũ apud trecas .uIIi. Nd
nouemibs auctoritate nicolai pap&e indicit. & causa uenandi ac expedendi
autũnale tẽpus in abbatia scĩ uedasti & in audriaca uilla. accircũ circa mo¬
Irandi dispont

Expanded text:
Karolus, datis obsidibus, Paswithen, Salomonis legatum, Kalendis Augusti in Compendio suscipit Karolus, datis obsidibus, Paswithen, Salomonis legatum, Kalendis Augusti in Compendio suscipit et ei, vicario scilicet Salomonis, comitatum Constantini cum omnibus fiscis et villis regiis et abbatiis in eodem comitatu consistentibus ac rebus ubicumque ad se pertinentibus, excepto episcopatu, donat et sacramento primorum suorum confirmat, et ex parte Salomonis a praefato ipsius vicario fidelitatis et pacis atque praestandi adiutorium contra inimicos suos sacramentum ea conditione suscipit, ut Salomon et filius eius cum his quae antea habebat hoc donum etiam habeant et Karolo ac filio eius fideles existant. Quo patrato negotio, Karolus synodum apud Trecas 8. Kalendas Novembris auctoritate Nicolai papae indicit, et causa venandi ac expendendi autumnale tempus in abbatia Sancti Vedasti et in Audriaca villa ac circumcirca morandi disponit.
Abbreviated transcription (Latin):
demandauerit : uiii lł. septẽbris carnutũ hostilit̾ ueniat. Hludo uuicus
rex germaniȩ hludouuicũ filiũ suũ cum saxonib & toringis & abodritos
hostiliter dirigit : & reliquũ populũ regni sui paratũ esse p̾cipit. quatenꝰ
mox ut ipse iusserit p̃parati mouere hostilit̾ possint. Hlotharius susped¬
tum habens harolũ. ad hludouuicũ reuertentẽ amettis ciuitate uersus
francono furth ꝑgit. & cũ eo pridẽ sibi satis aduerso se pacificat. filioq suo
de uualdrada hugoni ducatũ elisatiũ donat. eumq hludo uuico cõmendat.
acceterũ regnũ suũ quasi romã ꝑrecturus & uualdradã pręmissurus
cõmittit. Inde reuertens. hostẽ ad patriae defensionẽ ꝑ regnũ suũ indicit
quasi contra Nortmannos. putans rorigũ quẽ in colae qui colcingi Nouo
nomine dicuntur a frasia expulerant cũ auxiliatorib danis reuerti.

Expanded text:
demandaverit, 8. Kalendas Septembris Carnutum hostiliter veniat. Hludowicus demandaverit, 8. Kalendas Septembris Carnutum hostiliter veniat. Hludowicus rex Germaniae Hludowicum, filium suum, cum Saxonibus et Toringis contra Abodritos hostiliter dirigit et reliquum populum regni sui paratum esse praecipit, quatenus, mox ut ipse iusserit, praeparati movere hostiliter possint. Hlotharius suspectum habens Karolum ad Hludowicum revertentem, a Mettis civitate versus Franconofurth pergit et cum eo pridem sibi satis adverso se pacificat, filioque suo de Waldrada Hugoni ducatum Elisatium donat eumque Hludowico commendat ac ceterum regnum suum, quasi Romam perrecturus et Waldradam praemissurus, committit. Inde revertens, hostem ad patriae defensionem per regnum suum indicit quasi contra Nortmannos, putans Rorigum, quem Incolae, qui Cokingi novo nomine dicuntur, a Fresia expulerant, cum auxiliatoribus Danis reverti.
Abbreviated transcription (Latin):
maro remoꝵ archi ep̃o imposuit ineqdẽ epistolis quȩ ñ esse uera manifesta
ratione constabant: Attulit &iã praefatus archi ep̃s eidẽ domno hcarolo
epistolas p̾dicti papae ad lothariũ & epõs regni eius de causa uxorũ illius.
theot bergae uidelic& atq uualdradae. eandem uualdradã mitti romã pre¬
cipiens. Quas harolus hlothario obuiã sibi ad attiniacũ palatiũ uenienti
ex parte ipsius apostolici dedit. indeq ad conloquiũ fratrissui ꝑ rexit. & ab
eo reuertens ꝑhlothariũ insaltu arduennae consistentẽ redut. & generali
tate coridixit. inbrittanniã suꝑ salomonẽ ducẽ brittonũ perrecturus.
Interea missis intercurrentib: . eo usq. paciscendȩ pacis. ẽ. ꝑducta conditio. ut
ahcarolo datis obsidib pasuuthen gener salomonis cuius consilio plurimũ
denuntiatus interĩ paratus domi resideat. usq quo si necesse fuerit & rex

Expanded text:
maro Remorum archiepiscopo imposuit in eisdem epistolis, quae non esse vera manifesta maro Remorum archiepiscopo imposuit in eisdem epistolis, quae non esse vera manifesta ratione constabant. Attulit etiam praefatus archiepiscopus eidem domno Karolo epistolas praedicti papae ad Hlotharium et episeopos regni eius de causa uxorum illius, Theotbergae videlicet atque Waldradae, eandem Waldradam mitti Romam praecipiens. Quas Karolus Hlothario obviam sibi ad Attiniacum palatium venienti ex parte ipsius apostolici dedit. Indeque ad conloquium fratris sui perrexit, et ab eo revertens, per Hlotharium in saltu Arduennae consistentem rediit. Et generaliter utu civitate condixit, in Brittanniam super Salomonem ducem Brittonum perrecturus. Interea missis intercurrentibus, eo usque paciscendae pacis est perducta conditio, ut, a Karolo datis obsidibus, Paswithen, gener Salomonis, cuius consilio plurimum denuntiatus interim paratus domi resideat, usque quo, si necesse fuerit et rex
Abbreviated transcription (Latin):
imperatoris ex filia maioris natu rohtrude. u iđ iaruar̃ obit. & lcarol
rex abbatiam ipsius monasterii sibi retinuit. Causas monasterui & conlabo¬
rationẽ ꝑ prepositũ & decanũ atq thesaurariũ. militiae quoq curã per
maiorẽ domus sua cõmendatione geri disponens. & circa mediã quadra¬
gesimã suꝑ ligerĩ fluuiũ aduillã quȩ bellus pauliacus dicitur perrexit.
VUbi primores aquitaniorũ sibi obuiã accer siuit. & filiũ suũ hludouuicũ ordinatis
illi ministerialib depalatio suo eisdem aquitanis regẽ praefecit: Indereuersu
pascha drũi inmonasterio scĩ dronisu celebrauit. Deinde ꝑgens mettis ad
in palatio salmuntiaco egilonẽ sennensẽ archi ep̃m cũ epistolis nicolai papae
de restitutione dericoꝵ remensis eccłae. uulfadi scilic& & collegarũ eius. pro
quib ualde satagens ut insuis habeant᷑ gradib restituti. multa hirde¬

Expanded text:
imperatoris ex filia maiori natu Rohtrude, 5. Idus Ianuarii obiit, et Karolus imperatoris ex filia maiori natu Rohtrude, 5. Idus Ianuarii obiit, et Karolus rex abbatiam ipsius monasterii sibi retinuit, causas monasterii et conlaborationem per praepositum et decanum atque thesaurarium, militiae quoque curam per maiorem domus sua commendatione geri disponens. Et circa mediam quadragesimam super Ligerim fluvium ad villam quae Bellus-Pauliacus dicitur perrexit; ubi primores Aquitaniorum sibi obviam accersivit et filium suum Hludowicum, ordinatis illi ministerialibus de palatio suo, eisdem Aquitanis regem praefecit. Inde reversus, pascha Domini in monasterio Sancti Dyonisii celebravit. Deinde pergens Mettis ad in palatio Salmuntiaco Egilonem Sennensem archiepiscopum cum epistolis Nicolai papae de restitutione clericorum Remensis aecclesiae, Vulfadi scilicet et collegarum eius. Pro quibus valde satagens, ut in suis habeantur gradibus restituti, multa Hinc
Abbreviated transcription (Latin):
postulauit. & ab eo missos cũ debita uenerrtione suscepit. Hludo uuicus autẽ
adharolũ fratrẽ suũ mittens. in ministeriũ clericoꝵ apud fratrẽ suum uasa
sacrata sacrasq uestes aclibros petut. Vnde harolus ab epĩs regni sui non
paruã sũmam accipiens. ei ad dirigendũ regi bulgaroꝵ rex filiũ suũ &
plures ex ꝓcerib regni sui romã direxitꝰ. & arma quibus indutus fuerat
quando inxp̃i nomine de suis aduersarus triũ phauit. cũ aliis donisscõ Petro
transmisit. & plures questiones de sacram̃tis fidei consulendo nicolao papae
Hludo uuicus uero italiȩ imperator hoc audiens. ad nicolaum papã misit. iubers
ut arma & alia quȩ rex bulgaroꝵ scõ Petro miserrt ei dirigeret
De quib quaedã nicolaus papa ꝑ arseniũ ei consistenti in partib beneuen¬
tanis transmisit. & de quib dam excusationẽ mandauit

Expanded text:
postulavit, et ab eo missos cum debita veneratione suscepit. Hludowicus autem postulavit, et ab eo missos cum debita veneratione suscepit. Hludowicus autem ad Carolum fratrem suum mittens, in ministerium clericorum apud fratrem suum vasa sacrata sacrasque vestes ac libros petiit, unde Carolus ab episcopis regni sui non parvam summam accipiens, ei ad dirigendum regi. Bulgarorum rex filium suum et plures ex proceribus regni sui Romam direxit, et arma quibus indutus fuerat, quando in Christi nomine de suis adversariis triumphavit, cum aliis donis sancto Petro transmisit, et plures quaestiones de sacramentis fidei consulendo Nicolao papae Hludowicus vero, Italiae imperator, hoc audiens, ad Nicolaum papam misit, jubens ut arma et alia quae rex Bulgarorum sancto Petro miserat, ei dirigeret; de quibus quaedam Nicolaus papa per Arsenium ei consistenti in partibus Beneventanis transmisit, et de quibusdam excusationem mandavit
Abbreviated transcription (Latin):
sibi remanserant. ꝓfectus ẽ. contra omnẽ illã multitudinẽ. Et moxut
portas ciuitatis exut. apparuer̃ ei & his qui cũ eo erant septẽ clerici. &
unusquisq eoꝵ tenebat cereũ ardentẽ inmanusua. sicq prȩcedebanit
regem. & illos quicũ eo erant. Eisuero qui cantra eũ insurrexerant iuisũ
erat. quod magna uilla ardens suꝑ eos cader&. & equi eoꝵ qui cũ rege erant
sicut contrariis uidebat᷑ erecti incedebant. & cũ anteriorib pedib eos ꝑcu¬
tiebant. Iantusq timor eos app̃hendit. ut nec ad fugiendũ. nec ad defendendũ
se p̃pararent. sed ꝓstrati solo semouere nequibant  Rex autẽ ex ꝓceribus
qui populũ maxime aduessus eũ incitauer̃ intes fecit numero quinquaginta
duos. reliquũ autẽ populũ inlaesũ abire ꝑmisit. Et mittens adhludounccũ
regẽ germaniȩ. quiei foedere pacis coniunctus erat. ep̃m & presbiteros

Expanded text:
sibi remanserant, profectus est contra omnem illam multitudinem; et mox ut sibi remanserant, profectus est contra omnem illam multitudinem; et mox ut portas civitatis exiit, apparuerunt ei et his qui cum eo erant septem clerici, et unusquisque eorum tenebat cereum ardentem in manu sua, sicque praecedebant regem et illos qui cum eo erant. Eis vero qui contra eum insurrexerant visum erat, quod magna villa ardens super eos caderet, et equi eorum qui cum rege erant, sicut contrariis videbatur, erecti incedebant et cum anterioribus pedibus eos percutiebant; tantusque timor eos apprehendit, ut nec ad fugiendum nec ad defendendum se praepararent, sed prostrati solo se movere nequibant. Rex autem ex proceribus, qui populum maxime adversus eum incitaverunt, interfecit numero quinquaginta duos, reliquum autem populum inlaesum abire permisit; et mittens ad Hludowicum regem Germani
Abbreviated transcription (Latin):
illius uicinia hostilimore dep̃dans. p̃stolatus ẽ. aduerlũ hlotharii. qui apud
treuerim cũ sui regni epĩs satagebat. ut iterũ theodbga se falso crimine
insimular& & uelamentũ reciper&. qđ optinere non potuit. Tandẽ harol
ꝑ uiã qua prexerat dep̃dantib suis loca ꝑquae redierunt. iterũ remanã
ciuitatẽ adit Indeq cõpendiũ uenit. ubi natiuitatẽ dñi celebrauit
Lex bulgarorũ qui prȩcedente anno dõ inspirante & signis atq afflictionib
in populo regni sui monente xp̃ianus fieri meditatus fuerat. sacrũ baptisna
suscepit Quod ꝓceres sui moleste ferentes. concitauer̃ populũ aduersus
eũ. ut illũ interficerent. Quot quot igitur fuer̃ intra decẽ comitatus.
adunauerunt se circa palatiũ eius. Ille uero inuocato xp̃i nomine. cum
quadraginta tantũ octo hominib qui erga xp̃ianã deuotionẽ feruentes

Expanded text:
illius vicinia hostili more depraedans, praestolatus est adventum Hlotharii, qui apud illius vicinia hostili more depraedans, praestolatus est adventum Hlotharii, qui apud Treverim cum sui regni episcopis satagebat, ut iterum Theodberga se falso crimine insimularet et velamentum reciperet; quod optinere non potuit. Tandem Karolus per viam qua perrexerat, depredantibus suis loca per quae redierunt, iterum Remanam civitatem adit, indeque Compendium venit; ubi nativitatem Domini celebravit. Rex Bulgarorum, qui praecedente anno, Deo inspirante et signis atque afflictionibus in populo regni sui monente, christianus fieri meditatus fuerat, sacrum baptisma suscepit. Quod proceres sui moleste ferentes, concitaverunt populum adversus eum, ut illum interficerent. Quotquot igitur fuerunt intra decem comitatus, adunaverunt se circa palatium eius. Ille vero, invocato Christi nomine, cum quadraginta tantum octo hominibus, qui erga christianam devotionem ferventes
Abbreviated transcription (Latin):
donat. eũq in neustriã loco rotb̃ti dirigit. De abbatia scĩ uedasti sicut
& pridẽ de abbatia scĩ quintini fecerat. caput cũ electiorib uillis sibi reti¬
nens cetera quaq ꝑ quoscũq suos non cũ tanto illoꝵ ꝓfectu quã cũ animȩ
suae detrimento diuidit. Sicq hostile iter qđ denuntiauerat conficiens per̾
remoꝵ ciuitatẽ. mettensiũ partes una cũ sua uxore ad greditur. & usq ad
uiridunũ ꝑuenit. Ibiq obuios fratrissui hludouuici missos habuit. nuntian¬
filiũ sicut ipse disposuit receptũ habebat. & seditionẽ quȩ contra eũ cõmota
fuit usq quaq sedatã. & illi tunc non erat cõmodũ obiuã illi usq ad mettis
uenire. qm̃ ꝓ quibdã regni sui necessitatib inbaiouuariã festinabat.
Rarolus autẽ residens in uiriduno ꝑ uiginti circit᷑ dies. & eandẽ ciuitatẽ atq

Expanded text:
donat eumque in Neustriam loco Rotberti dirigit; de abbatia Sancti Vedasti, sicut donat eumque in Neustriam loco Rotberti dirigit; de abbatia Sancti Vedasti, sicut et pridem de abbatia Sancti Quintini fecerat, caput cum electioribus villis sibi retinens, cetera quaeque per quoscumque suos non cum tanto illorum profectu quam cum animae suae detrimento dividit; sicque hostile iter quod denuntiaverat conficiens, per Remorum civitatem Mettensium partes una cum sua uxore adgreditur et usque ad Viridunum pervenit. Ibique obvios fratris sui Hludowici missos habuit, nuncianre, quoniam suum filium, sicut ipse disposuit, receptum habebat et seditionem quae contra eum commota fuit usquequaque sedatam; et illi tunc non erat commodum obviam illi usque ad Mettis venire, quoniam pro quibusdam regni sui necessitatibus in Baiowariam festinabat. Karolus autem residens in Viriduno per viginti circiter dies, eandem civitatem atque
Abbreviated transcription (Latin):
tato restitio uuinido. ut usq ad boiouuariã prȩdatũ ueniat. quatenꝰ in illis
partib occupato. patre uł eius fidelib ipse liberius qđ cȩpit ꝓsequi poss&.
Sed harlomanno cui pater ipsã marchã dederat satagente. restitius intra
sua se cohib&. Hlutlouuicus autẽ senior intalib experientia prudens. conate
ad palatiũ qđ frangono furdh dicitur ꝓperat. & datis mutuo dextris. eundẽ
uelocit̃ repedat. reuersurus octauo die ante missã sc̃ico ar⁊ ini obuiã fratri
suo harolo. & nepoti suo hlothario secus ciuitatẽ mettensiũ. quo haroł hostilit
cũ tali hoste confecta maxime de ep̃is sicut tunc coniectare potuit se ꝑrecturiꝰ
suis denuntians. hugoni clerico auunculi sui chonradi filio comitatũ turonis
& comitatũ andegauensẽ cũ abbatia scĩ mart mi & cũ aliis &iã abbatis

Expanded text:
tato Restitio Winido, ut usque ad Baiowariam praedatum veniat, quatenus, in illis tato Restitio Winido, ut usque ad Baiowariam praedatum veniat, quatenus, in illis partibus occupato patre vel eius fidelibus, ipse liberius quod coepit prosequi posset. Sed Karlomanno, cui pater ipsam marcham dederat, satagente, Restitius intra sua se cohibet. Hludowicus autem senior in talibus experientia prudens, concite ad palatium quod Franconofurdh dicitur properat et, datis mutuo dextris, eundem velociter repedat, reversurus octavo die ante missam sancti Martini obviam fratri suo Karolo et nepoti suo Hlothario secus civitatem Mettensium. Quo Karolus hostiliter, cum tali hoste, confecta maxime de episcopis, sicut tunc coniectare potuit, se perrecturum suis denuncians, Hugoni clerico, avunculi sui Chonradi filio, comitatum Turonicum et comitatum Andegavensem cum abbatia Sancti Martini et cum aliis etiam abbatiis
Abbreviated transcription (Latin):
ortmanni cõmixti brittonib circiter quad ringenti. de ligeri cũ caballis
egressi. cinomannis ciuitatẽ adeunt. Qua dep̾data. in regressu suo usq
ad locũ quidicit᷑ brie serta ueniunt. ubi rotb̃tũ & rãnulfũ. got fridũ quoq
& heriueũ comites cũ ualida manu armatoꝵ sids̃ cũ eis ess& offendunt. &¬
conserto p̃lio potb̾tus occidit᷑. ramnulfus plagatus cuius uulnere postea mostuus
est fugatur. & heriueo uulnerato & aliis quib dã occisis. caeteri ad sua quiq
discedunt. Et qm̃ ramnulfus & rotb̃tus dep̃cedentiũ se uindicta qui c̃tra
suũ ordinẽ alter abbatiã scĩ hilarii. alter abbatiã scĩ Martini p̃sũpserat
castigari noluer. in se ultionẽ experiri meruerunt. Hludo uuicus hludo¬
uuici germaniȩ regis filius. consilio uuarnarii ac ceteroꝵ aquib pater eius
ꝓpt̃ infidelitatẽ suam honores tulit. rixam contra patrẽ suũ mouit. conci¬

Expanded text:
Nortmanni commixti Brittonibus, circiter quadringenti de Ligeri cum caballis Nortmanni commixti Brittonibus, circiter quadringenti de Ligeri cum caballis egressi, Cinomannis civitatem adeunt. Qua depraedata, in regressu suo usque ad locum qui dicitur Brieserta veniunt; ubi Rotbertum et Ramnulfum, Gozfridum quoque et Heriveum comites cum valida manu armatorum, si Deus cum eis esset, offendunt. Et conserto praelio, Rotbertus occiditur, Ramnulfus plagatus, cuius vulnere postea mortuus est, fugatur; et Heriveo vulnerato, et aliis quibusdam occisis, caeteri ad sua quique discedunt. Et quoniam Ramnulfus et Rotbertus de praecedentium se vindicta, qui contra suum ordinem alter abbatiam Sancti Hilarii, alter abbatiam Sancti Martini praesumpserat, castigari noluerunt, in se ultionem experiri meruerunt. Hludowicus, Hludowici Germaniae regis filius, consilio Warnarii ac ceterorum, a quibus pater eius propter infidelitatem suam honores tulit, rixam contra patrem suum movit, conci
Abbreviated transcription (Latin):
peritis factione p̃dicti uulfadi emendicatis & minis aharlomanno ex aue¬
toritate patris sui flexis. contra om̃s leges ecclesiasticas sepe fatus uulfad
ꝓ ordinatione episcopali maledictione indutus ẽ. sicut uestim̃to. Cuius
exordinator potius quã ordinator aldo lemouicensis ep̃s in ipsa ordinatione
febre corseptus in breui morit᷑. Karoli filius nomine harolus & aquitanoꝵ
rex explaga quã in capite ante aliquot annos acceperat. cerebro cõmoto
durtius epelemtica passione uexatus .III. heł octobr in quadã uilla secus bosen¬
tiacas moritur. & alcarlomanno fratre suo atq auulfado in ȩcclesia scĩ
sulpitu apud biturigũ sepelitur. Karolus uuillelmũ sobrinũ suũ odonis
quondã comitis aurelianensis filiũ aquibdã suorũ inburgundia captũ. quasi
contra rem publicã agentẽ secus siluanectũ ciuitatẽ decollari fecit

Expanded text:
peritis, factione praedicti Vulfadi emendicatis et minis a Karlomanno ex aucperitis, factione praedicti Vulfadi emendicatis et minis a Karlomanno ex auctoritate patris sui flexis, contra omnes leges ecclesiasticas sepe fatus Vulfadus pro ordinatione episcopali maledictione indutus est sicut vestimento. Cuius exordinator potius quam ordinator Aldo Lemovicensis episcopus in ipsa ordinatione febre correptus, in brevi moritur. Karoli filius nomine Karolus et Aquitanorum rex, ex plaga quam in capite ante aliquot annos acceperat cerebro commoto, diutius epelemtica passione vexatus, 3. Kalendas Octobris in quadam villa secus Bosentiacas moritur, et a Karlomanno, fratre suo, atque a Vulfado in aecclesia sancti Sulpitii apud Biturigum sepelitur. Karolus Willelmum, sobrinum suum, Odonis quondam comitis Aurelianensis filium, a quibusdam suorum in Burgundia captum, quasi contra rem publicam agentem secus Silvanectum civitatem decollari fecit.
Abbreviated transcription (Latin):
sapare ntinq d e& ipso adtestante inbasilica sc̃i medardi fecer̃ & una cueo ili
coronã imposuer̃. de quo loco idem rex cũ regina accimacũ palaa ũ obulã
hlothario adit. quo teutbergã nomine tantũ reginã hlotharii. quae romã
ꝑgendi licentiã habuit reuocant. & missaticũ cõmuniter ordinantes. haroł
per egilonẽ sennensẽ archi ep̃m. & hlotharius ꝑ adonẽ uiennensẽ archiepm¬
acꝑ uualtariũ suũ asecretis domesticũ papa fucolao quae sibi uisa sunt
secretius mandant. Post haec harolus ad consignandã bituricensem
metropolĩ uulfado filiũ suũ karlomannũ abbatẽ monasteriũ scĩ medardi
transmittit. Quo ꝑuenientes. post solutã ut praemissũ est synodũ atq post
litteras ex eadẽ srnodo ꝑ egilonẽ archi epm nicolao papę directas.
statĩ in mense septẽbrio aquib dã epis legib ecclesiasticis minus necessario

Expanded text:
sacrarent; quod et ipso adtestante in basilica sancti Medardi fecerunt et una cum eo illi sacrarent; quod et ipso adtestante in basilica sancti Medardi fecerunt et una cum eo illi coronam imposuerunt. De quo loco idem rex cum regina Attiniacum palatium obviam Hlothario adit. Quo Teutbergam, nomine tantum reginam Lotharii, quae Romam pergendi licentiam habuit, revocant; et missaticum communiter ordinantes, Karolus per Egilonem Sennensem archiepiscopum et Hlotharius per Adonem Viennensem archieper Waltarium, suum a secretis domesticum, papae Nicolao quae sibi visa sunt secretius mandant. Post haec Carmetropolim Vulfado filium suum Karlomannum abbatem monasterii Sancti Medardi transmittit. Quo pervenientes post solutam, ut praemissum est, synodum, atque post litteras ex eadem synodo per Egilonem archiepiscopum Nicolao papae directas, statim in mense Septembrio a quibusdam episcopis legibus ecclesiasticis minus necessario
Abbreviated transcription (Latin):
cessante necessitate debuiss&e utiq cessare parit qđ urgebat . quia alius ẽ. ordo
le gitmus. aliauserpatio quã adp̃sens fieri tẽpusimpellit : qm̃ nihil altui sedhoc
sumopere que n ebrdur. ut quo cumq modo uulfadũ fieri posset ep̃s tolerabilus
quib dã est uisũ propt̾ uutandã seditiont̃ hanc necessitatẽ quȩ Nunt sictute reabilus
urgebat iterũ in mediũ deuocar&. acsi consilio iacobi & seniorũ hierus alẽ & iã
post legis ab olitionẽ circũciso timotheo cũ paulo legis cȩrimonias exercert̃
quã tumultus in eccła & in potestate regia concitare. Hisita dispositis. Rcaroł
iam dicdto uulfado bituricensẽ me tropoli puꝑ defuncto rhodilso aremn episcopo
ante causȩ diffinitionẽ arbitratu suo cõmittt sed antequa ulem ep̃e piscpro
recedegent urbe Icarolus eospetit ut uxorẽ suã hyrmintrudẽ inreginã

Expanded text:
cessante necessitate debuisset 'utique cessare pariter quod urgebat, quia alius est ordo cessante necessitate debuisset 'utique cessare pariter quod urgebat, quia alius est ordo legitimus, alia usurpatio quam ad praesens fieri tempus impellit'; quoniam nihil aliud, sed hoc summopere quaerebatur, ut quocumque modo Vulfadus fieri posset episcopus, tolerabilius quibusdam est visum, propter vitandam seditionem hanc necessitatem, quae nunc sicut et tunc urgebat, iterum in medium devocare, et, acsi consilio Iacobi et seniorum Hierusalem etiam post legis abolitionem circumciso Timotheo, cum Paulo legis cerimonias exercere quam tumultus in ecclesia et in potestate regia concitare. His ita dispositis, Karolus iam dicto Vulfado Bituricensem metropolim, nuper defuncto Rhodulfo archiepiscopo, ante causae diffinitionem arbitratu suo committit. Sed antequam idem episcopi ab ipsa recederent urbe, Karolus eos petit, ut uxorem suam Hyrmintrudem in reginam
Abbreviated transcription (Latin):
quondã remorũ archi ep̃o post depositionẽ suã ordinatis. qm̃ regulae sacrȩ non
poterasł aperte conuelli ꝓ sui reuerentia & quorundã respectu & rege ac quib di
ꝓ uulfado nimiũ satagentib scisma & scandalũ aliter uitari non potuit. inuentĩ
tione benedicti papȩ & nicolai subseriptionib fuerat confirmata scđm indul¬
gentiam rucaenȩ srnodi dehis quos dãpnatus ordinauit meletius. & iuxta tradi¬
tionẽ africani concili dedonatistis in gradib reciperent᷑ . si tamen nicolao pape
placero: suã inmutare quã confirmauit sententiã indeq sinodis conao rapa
ꝑ egilonẽ senuense archi ep̃m cũ aliis ꝓ quib prexerat prȩscripta conditione
iicolao pape litteras mittens sine sacerdotũ dis cordia est solita Srdition
uer da in nocentu detreta qđ de huiusmodi necessitas tẽporis quondã repperito

Expanded text:
quondam Remorum archiepiscopo post depositionem suam ordinatis, quoniam regulae sacrae non quondam Remorum archiepiscopo post depositionem suam ordinatis, quoniam regulae sacrae non poterant aperte convelli, pro sui reverentia et quorundam respectu, et rege ac quibusdam pro Vulfado nimium satagentibus, scisma et scandalum aliter vitari non potuit: inventum tione Benedicti papae et Nicolai subscriptionibus fuerat confirmata, secundum indulgentiam Nicaenae synodi de his quos dampnatus ordinavit Meletius et iuxta traditionem Africani concilii de Donatistis, in gradibus reciperentur, si tamen Nicolao papae placeret suam immutare, quam confirmavit, sententiam. Indeque synodus congregata per Egilonem Sennensem archiepiscopum cum aliis pro quibus perrexerat praescripta conditione Nicolao papae litteras mittens, sine sacerdotum discordia est soluta. Et licet iuxta Innocentii decreta quod de huiusmodi necessitas temporis quondam repperit,
Abbreviated transcription (Latin):
opera. ne iterũ nortmanni susũ ascendere ualeant ꝑgit: Hludouuicus
germaniae rex contra quosdã suorũ in marca aduersus uiunidos rebellionem
molientes hostẽ mouit. quã precedens in breui rebellantes sine conflictu doma
& hostẽ nondũ pene ꝓmotũ domi residere mandauit. Nortmanni m̃se iulio
mare intrant. & pars quȩdã ex ipsis aliquandiu inpago italiȩ redit. & libitil
suis excepta publica hlotharii coniunctione ꝑfruitur Karolus aduillam
abbatiae scĩ quintini quȩ ortiuineas dicitur cum uxore obuiã hlothario pergit
& ꝓ quibusdã c̃uenientus ut dicebatur firmitatib interse factis. abbatiam sci
uedasti donante sibi hlothario suscipit. Karolus mense augusto suessioriis
ciuitatẽ adit. & srnodo anicolao papa conuocatae consid&. ubi scđm̃ p̃dicti
apostoli cõmendationẽ questione dirẽpta deuulfado & collegis eius ab ebone

Expanded text:
opera, ne iterum Nortmanni sursum ascendere valeant, pergit. Hludowicus opera, ne iterum Nortmanni sursum ascendere valeant, pergit. Hludowicus Germaniae rex contra quosdam suorum in marca adversus Winidos rebellionem molientes hostem movit. Quam praecedens, in brevi rebellantes sine conflictu domat et hostem nondum pene promotum domi residere mandavit. Nortmanni mense Iulio mare intrant, et pars quaedam ex ipsis aliquandiu in pago Italiae redit et libitibus suis, excepta publica Hlotharii coniunctione, perfruitur. Karolus ad villam abbatiae Sancti Quintini quae Ortivineas dicitur cum uxore obviam Hlothario pergit, et pro quibusdam convenientiis, ut dicebatur, firmitatibus inter se factis, abbatiam Sancti Vedasti, donante sibi Hlothario, suscipit. Karolus mense Augusto Suessionis civitatem adit et synodo a Nicolao papa convocatae considet. Ubi secundum praedicti apostolici commendationem quaestione dirempta de Vulfado et collegis eius ab Ebone
Abbreviated transcription (Latin):
sionis obtentu cõmittit. sed reuera dispositio illius excepto episcopali
ministerio penes guntariũ man& Ipsaq metropolis sed & ecda treuerensi
diutino tẽpore contra sacras regulas cum magno & multorũ periculo pastore
uacant. Karolus rotberto comiti abbatia scĩ mastini ab engiluiuno ab¬
latã donat. & cius consilio honores qui ultra sequanã erant ꝑ illius cõplices
diuidit: comitatũ quoq augustidunensẽ abernardo filio bernardi super
rodbͥtũ occupatũ hludo uuico filio suo ipsius rotberti consilio ad eũ dicandũ
cõmittit Nortmanni mense iunio ab insula secus monasteriũ sci dronisu
mouent. & descendentes ꝓ sequanã usq ad locũ sibi aptũ ad reficiendas suas
& nouas faciendas naues ꝑueniunt. ibiq qđ eis ꝑsoluendũ erat exspectapł¬
R arolus hostilit adlocũ qui dicit᷑ pisti cũ operariis & carris ad ꝑficierida

Expanded text:
sionis obtentu committit; sed revera dispositio illius, excepto episcopali sionis obtentu committit; sed revera dispositio illius, excepto episcopali ministerio, penes Gruntarium manet, ipsaque metropolis, sed et ecclesia Treverensis, diutino tempore contra sacras regulas cum magno et multorum periculo pastore vacant. Karolus Rotberto comiti abbatiam Sancti Martini ab Engilwino ablatam donat et eius consilio honores qui ultra Sequanam erant per illius complices dividit, comitatum quoque Augustidunensem, a Bernardo, filio Bernardi, super Rodbertum occupatum, Hludowico, filio suo, ipsius Rotberti consilio ad eum ditandum committit. Nortmanni mense Iunio ab insula secus monasterium Sancti Dyonisii movent, et descendentes per Sequanam, usque ad locum sibi aptum ad reficiendas suas et novas faciendas naves perveniunt, ibique quod eis persolvendum erat exspectant. Karolus hostiliter ad locum qui dicitur Pisti cum operariis et carris ad perficienda
Abbreviated transcription (Latin):
tiatores uidebant᷑ habere. sed & apresbiteris scđm qđ inus quisq habuit uectigal
exigitur. & heribanni de onũb francis accipiuntur. inde de unoquoq manso
tam ingenuili quã & seruili unus denarius sumitur. & demũ ꝑduas uices iuxta
qđ unusquisq regni primorũ de honorib habuit coniectũ tam in argento quã
& in uino adpensũ qđ ipsis nortmannis pactũ fuerat ꝑsoluendũ contulit
raeterea quoq & mancipia anortmannis p̃data. quȩ post pactũ abeis fua¬
rant aut reddita aut secundũ eorũ placitũ redẽpta fuer̃. & si aliquis de
nortmannis occisus fuit. quaesitũ p̃tiũ ꝓeo est exsolutũ. Hlud ouuicus italix
imperator una cũ uxore sua ingelberga inbeneuentũ contra sarracenos mouit.
Ihlotharius interuentu ut quida autumant hludouuici imperatoris &frĩssui
episcopiũ coloniense abhugone recepto. hilduino fratre guntarii sub ꝓui¬

Expanded text:
tiatores videbantur habere; sed et a presbiteris secundum quod unusquisque habuit vectigal tiatores videbantur habere; sed et a presbiteris secundum quod unusquisque habuit vectigal exigitur, et heribanni de omnibus Francis accipiuntur. Inde de unoquoque manso, tam ingenuili quam et servili, unus denarius sumitur, et demum per duas vices, iuxta quod unusquisque regni primorum de honoribus habuit, coniectum tam in argento quam et in vino ad pensum quod ipsis Nortmannis pactum fuerat persolvendum contulit. Praeterea quoque et mancipia a Nortmannis praedata, quae post pactum ab eis fugerant, aut reddita aut secundum eorum placitum redempta fuerunt; et si aliquis de Nortmannis occisus fuit, quaesitum pretium pro eo est exsolutum. Hludowicus Italiae imperator una cum uxore sua Ingelberga in Beneventum contra Sarracenos movit. Hlotharius, interventu, ut quidam autumant, Hludowici imperatoris et fratris sui, episcopium Coloniense ab Hugone recepto, Hilduino, fratri Guntarii, sub provi
Abbreviated transcription (Latin):
inligeri residentibus quȩdã pars prȩdatũ exiens in neustriam. gau⁊ fridũ & heriueum
atq rorigũ comites congredientes offendit. In qua congressione rorigus frat̃ gaut fridi
occubuit: & quã plurimis nortmanii suorũ amissis. fugiendo ad naues reueniunt
odulfus haroli regis auunculus. passione colerica moritur: Nore manni ꝑ alueum
sequanȩ ascendentes usq ad castrũ milidunũ. & scarae haroli exutraq parte ipsius
fluminis ꝑgunt. & egressis eisdẽ nortmanius a na uibit supiscarancue mauorune sosonustis
uidebatur. cuius p̃fecti erant rotbertus & odo. sine conflictu eã infugã mittunt. & onustis
p̃da nauib ad suos redeunt. Karolus cũ eisdẽ nortmannis inquattuor miliũ libris
argenti ad pensã eorũ paciscit᷑. & indicta ꝑ regnũ suũ conlatione ad idem ex soluendũ
tributũ de unoquoq manso ingenuili exiguntur sex denarii. & deserui li tres. &
de accola unus. & de duob: hospitiis unus denarius. & decima de omnib quae nego¬

Expanded text:
in Ligeri residentibus quaedam pars praedatum exiens in Neustriam, Gauzfridum et Heriveum atque Rorigum comites congredientes offendit. In qua congressione Rorigus, frater Gauzfridi, occubuit, et quam plurimis Nortmanni suorum amissis, fugiendo ad naves reveniunt. Rodulfus, Karoli regis avunculus, passione collexica moritur. Nortmanni per alveum Sequanae ascendentes usque ad castrum Milidunum et scarae Karoli ex utraque parte ipsius fluminis pergunt, et egressis eisdem Nortmannis a navibus super scaram quae maior et fortior videbatur, cuius praefecti erant Rotbertus et Odo, sine conflictu eam in fugam mittunt et onustis praeda navibus ad suos redeunt. Karolus cum eisdem Nortmannis in quattuor milium libris argenti ad pensam eorum paciscitur, et indicta per regnum suum conlatione ad idem exsolvendum tributum, de unoquoque manso ingenuili exiguntur sex denarii et de servili tres et de accola unus et de duobus hospitiis unus denarius et decima de omnibus quae nego
Abbreviated transcription (Latin):
uastauit. sed nullius utilitatis effectũ ex nort mannis ad quos resistendum
missa fuerat faciens. iubente rege harolo reditt. & sic unusquisq ad sua
ꝑ rexit. Pic tauenses autẽ uota facientes dõ & scõ hilario. tertio eosdem
nort mannos fuere aggressi. Quoꝵ plures occider̃. ceteros uero infugã
miserunt. & de omĩ prȩda excepta uoluntaria oblatione. decimã scõ hilario
contuler̃. K arolus rex heł decẽbr carisiacũ ueniens. quosdã primores¬
tam ex epĩs quã exaliis regnisui obuiã sibi accersiuit. & cõmotus contra
hincmarũ laudunensẽ ep̃m. quia romã sine illius conscientia miserat. & epłas
ꝓ quib non conuenerat obtinuerat. Eodẽ uero ep̃o contumaciter sibi resis¬
tenti. ualde infensus erat. Vnde isdẽ ep̃s sine illius licentia cũ sepe abeo
euocatus fuerat. & ad illũ uenire distuliss&. ad sedẽ suã ꝑ rexit. & amplius

Expanded text:
vastavit, sed nullius utilitatis effectum ex Nortmannis, ad quos resistendum vastavit, sed nullius utilitatis effectum ex Nortmannis, ad quos resistendum missa fuerat, faciens, iubente rege Karolo rediit; et sic unusquisque ad sua perrexit. Pictavenses autem vota facientes Deo et sancto Hilario, tertio eosdem Nortmannos fuere aggressi; quorum plures occiderunt, ceteros vero in fugam miserunt et de omni praeda, excepta voluntaria oblatione, decimam sancto Hilario contulerunt. Karolus rex Kalendis Decembris Carisiacum tam ex episcopis quam ex aliis regni sui, obviam sibi accersivit, et commotus contra Hincmarum, Laudunensem episcopum, quia Romam sine illius conscientia miserat, et epistolas pro quibus non convenerat obtinuerat, eidem vero episcopo contumaciter sibi resistenti valde infensus erat. Unde isdem episcopus sine illius licentia, cum saepe ab eo evocatus fuerat et ad illum venire distulisset, ad sedem suam perrexit, et ampliu
Abbreviated transcription (Latin):
srnodali terminaret᷑ examine. Sed & in eodem placito rex marhiories
bernardũ scilic& tolose. & iterũ bernardũ gothȩ. itẽq bernardũ aliũ susce¬
pit. Missũ &iã salomonis brittonũ ducis ibi obuiũ habuit. ꝑquẽ salomon
illi mandauit. ut aut ipse ꝑ̾ger& ad expugnandos nort mannos qui resideban
in ligeri. quia isdẽ salomon cũ ualida manu brittonũ. paratus erat illos ad gre
tantũ ut adiutoriũ ex haroli parte haber&. Adquẽ idẽ rex prȩmittens
engelrãnũ camerariũ & hostiarioꝵ magistrũ. atq a secretis consiliariũ suũ
cũ corona auro & gẽmis ornata. sed & cũ omni param̃to regio cultu ex culto
Rarlomannũ filiũ suũ diaconũ & abbatẽ. cũ scara euestigio sicut salomon ei
mandauerat misit. & inde audriacã uillã gratia uenandi ꝑrexit. Scara
quȩ cũ harlomanno a harolo rege transsequanã missa. terrã quidem

Expanded text:
synodali terminaretur examine. Sed et in eodem placito rex markiones, synodali terminaretur examine. Sed et in eodem placito rex markiones, Bernardum scilicet Tolosae et iterum Bernardum Gothiae, itemque Bernardum alium suscepit. Missum etiam Salomonis Brittonum ducis ibi obvium habuit, per quem Salomon illi mandavit; ut haut ipse pergeret ad expugnandos Nortmannos qui residebant in Ligeri, quia isdem Salomon cum valida manu Brittonum paratus erat illos adgredi, tantum ut adiutorium ex Karoli parte haberet. Ad quem idem rex praemittens Engelramnum camerarium et hostiariorum magistrum atque a secretis consiliarium suum cum corona auro et gemmis ornata, sed et cum omni paramento regio cultu exculto, Karlomannum, filium suum, diaconum et abbatem, cum scara e vestigio, sicut Salomon ei mandaverat, misit, et inde Audriacam villam gratia venandi perrexit. Scara, quae cum Karlomanno a Karolo rege trans Sequanam missa, terram quidem
Abbreviated transcription (Latin):
qui iurar& qđ illuc uenire non poss&. Et qm̃ aduocatũ suũ dese in iudicio
sȩculari non dedit. praedict arũ ꝑsonarũ iudicio quicquid isdẽ ep̃s de rebus
& facultatib ecclesiasticis inusib episcopii specialit̾ habebat proscriptũ est.
sicq idem rex adpistas medio mense augusto ueniens. annuadona sua ibidẽ
accepit. & castellũ mensurans pedituras singulis ex suo regno dedit. Hinc maru
Autẽ remoꝵ archi ep̃s. hincmarũ ep̃m laudunensẽ secũ duce Ns. apud pistas
cũ aliis ep̃is seriptis & uerbis regẽ adut. ostendens quan tũ prae iudicium
& episcopalis auctoritas & uniuersalis ȩccła intali facto patiebatur. & optinun
ut reuestito ep̃o quib fuerat spoliatus sicut sacrȩ leges p̃cipiunt. in ꝓuincia
ubi haec causa iudicanda erat electoꝵ iudicũ iudicio. & si necesse for& post hoc

Expanded text:
qui iuraret, quod illuc venire non posset, et quoniam advocatum suum de se in iudicio qui iuraret, quod illuc venire non posset, et quoniam advocatum suum de se in iudicio seculari non dedit, praedictarum personarum iudicio, quicquid isdem episcopus de rebus et facultatibus ecclesiasticis in usibus episcopii specialiter habebat, proscriptum est. Sicque idem rex ad Pistas medio mense Augusto veniens, annua dona sua ibidem accepit, et castellum mensurans, pedituras singulis ex suo regno dedit. Hincmarus autem Remorum archiepiscopus Hincmarum episcopum Laudunensem secum ducens, apud Pistas cum aliis episcopis scriptis et verbis regem adiit, ostendens, quantum praeiudicium et episcopalis auctoritas et universalis aecclesia in tali facto patiebatur; et optinuit, ut; revestito episcopo quibus fuerat spoliatus, sicut sacrae leges praecipiunt, in provincia ubi haec causa iudicanda erat electorum iudicum iudicio et, si necesse foret, post hoc
Abbreviated transcription (Latin):
nuit ut sacram̃tũ illi fieri ex sua parte facer&. quatenus innullo nocuntto
illi for& sunconiugẽ uualdradã acciper&. Sicq ad palatiũ attiniacum
ad conloquiũ hcaroli uenit. ibiq placitũ accepit. ut post futuras heł octobr
simul iterũ loquerentur. Karolus autẽ ꝑ curtes regias in pago laudu¬
nensi consistentes ꝑ gens. hincmarũ laudunensem ep̃m nullo ep̃o suȩ pro¬
uinciae conscio. iussitꝰ ut ad causas suas id ẽ. ad seculare iudiciũ aduocatũ suũ
dar&. ꝓ eo qđ beneficia quibusdã suis hominib abstulit. Isdem autẽ ep̃s
sereclamans qđ relicto ecclesiastico iudicio non auder& sȩculare adire iu¬
dicium. sicut ei iussũ fuerat ad locũ nominatũ sȩcularis iudicii non uenit
sed causas suae impossibilitatis regi mandauit. Rex autẽ harolus iubens
inde quasdã iudicare & iã infames ꝑ sonas. quia ꝑsonã prefatus ep̃s ñ misit.

Expanded text:
nuit, ut sacramentum illi fieri ex sua parte faceret, quatenus in nullo nocumento nuit, ut sacramentum illi fieri ex sua parte faceret, quatenus in nullo nocumento illi foret, si in coniugem Waldradam acciperet. Sicque ad palatium Attiniacum ad conloquium Karoli venit ibique placitum accepit, ut post futuras Kalendas Octobris simul iterum loquerentur. Karolus autem per curtes regias in pago Laudunensi consistentes pergens, Hincmarum Laudunensem episcopum, nullo episcopo suae provinciae conscio, iussit, ut ad causas suas, id est ad seculare iudicium, advocatum suum daret, pro eo quod beneficia quibusdam suis hominibus abstulit. Isdem autem episcopus se reclamans, quod relicto ecclesiastico iudicio non auderet saeculare adire iudicium, sicut ei iussum fuerat, ad locum nominatum saecularis iudicii non venit, sed causas suae impossibilitatis regi mandavit. Rex autem Karolus iubens inde quasdam iudicare etiam infames personas, quia personam praefatus episcopus non misit,