comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rursus ueniat. & temporales abst̾¬
gens nr̃os sudores. ad immortalia
nos regna ꝑdiicat. Fundite lacri¬
mas oculi: demonstra caro tuam
nobilem seruiturẽ: collabora me¬
cũ in pedib quib dõ confiteor:n
cũ requiescere uis atq dormire.
ppetua nobis cruciam̃ta conqͥras.
& ideo uigila semꝑ in oꝑib tuis: qr
si ea sobrie gesseris. bonoꝵ tͥ retri¬
butio copiosa ꝓueniet. Q d̃ si neg¬
lexeris: tormentoꝵ genera miseran
da succedent: & tẽ audiet᷑ ululatꝰ
animȩ deflentis ad corpꝰ: heu me
qr colligata sum tͥ: & ꝓpt̾ te pęnam
ꝓpetuȩ condẽpnationis excipio. Si
hoc intͣ nos assidue tractemꝰ. effici¬
emur uere rempłu dñi: & sp̃c sc̃s

Expanded text:
rursus adveniat, et temporales absterursus adveniat, et temporales abstergens sudores nostros, ad immortalia nos regna perducat. Fundite lacrymas, oculi, demonstra caro, tuam nobilem servitutem, collabora mecum in precibus, quibus Deo confiteor, ne, cum requiescere vis atque dormire, perpetua nobis cruciamenta conquiras. Et ideo vigila semper in operibus tuis, quia si te sobrie gesseris, bonorum tibi retributio copiosa proveniet. Quod si neglexeris, tormentorum genera miseranda te succident; et tunc audietur ululatus animae deflentis ad corpus: Heu me! quia colligata sum tibi, et propter te poenam perpetuae condemnationis excipio. Si haec intra nos assidue retractemus, efficiemur
Abbreviated transcription (Latin):
carere contendit. Philosophet᷑ gͦ
uersus crassam carnis suȩ materiã:
om̃iq circũspectione cũ ea taliter
agat. quatinꝰ ad meliora sibi con¬
sentiat. & cũ uesꝑe ꝑuenit ad stra¬
tũ: singulis m̾ẽbris sui corporis di¬
cat. Donec simul sumꝰ obedite mͥ
suadenti quȩ recta st̃: mecũq dño
cũ alacrirate seruite. Manib suis
dicat. Ueniet tempꝰ quando iactã¬
tia ur̃a cessabit. quando pugillus
ãministret᷑: iracundia ñ erit. qͣndo
palme quȩ ad rapinas exstense st̃
conqͥescent. Pedib dicat. Erit qͣn¬
do ad iniqͥtatẽ ñ ualebitis prorsus
excurrere. qͣndo prauitatis irinera
ñ poteritis intrare. Cuncta quoq
m̃bra sua similit̾ alloquat᷑: & di¬
cat eis. Ante ꝗͣ. mors nos ab inuicẽ
diuidat. & seperatio quȩ peccato
pͥmi hominis accidit impleat᷑: cer¬
temus fortit̾. stemus ꝑseueranter:
uirilit̾ dimicemꝰ. sine torpore atq
pigritia dño seruiamꝰ: usq dum

Expanded text:
carere contendit. Philosophetur ercarere contendit. Philosophetur erversus crassam carnis suae materiam; omnique circumspectione cum ea taliter agat, quatenus ad meliora sibi consentiat. Et cum vespere pervenitur ad stratum, singulis membris corporis sui dicat: Donec simul sumus, obedite mihi suadenti quae recta sunt, mecumque Domino cum alacritate servite. Manibus quoque suis dicat: Veniet tempus quando jactantia vestra cessabit, quando pugillus administrator iracundiae non erit, quando palmae, quae ad rapinas extensae sunt, conquiescent. Pedibus dicat: Erit quando ad iniquitatem non valebitis prorsus excurrere, quando pravitatis itinera non poteritis intrare. Cuncta quoque membra sua similiter alloquatur, et dicat eis: Antequam mors nos ab invicem dirimat, et separatio quae per peccatum primi hominis accidit, impleatur, certemus fortiter, stemus perseveranter, viriliter dimicemus, sine torpore atque pigritia Domino serviamus, usque dum
Abbreviated transcription (Latin):
utiles: nec fructus qͦs in flore monst᷑¬
uert̃ edidert̃. S & illud ꝓpheticũ. si¬
& nob̃ ingerant expauesco. Ideo in
dep̃dationẽ uenert̃ delicti: facti st̃
abhominabiles: & corona capitis eoꝵ
sublata ẽ. Ciuitates ad austru sitȩ
clausȩ st̃: nec ẽ qͥ aꝑiat eas. Tollat᷑
cogitantes fr̃s mei: totis certemus
uirib. ne ab hoste suꝑem᷑. Ille semꝑ
insistit ut perimat: nos sollicite
uigilemꝰ. ne qd absit eiꝰ fraude ꝑinia¬
mͣ. Ante omĩa pre oculis habeamꝰ
ultimũ diem: & mom̃tis singłis et̾¬
noꝵ doloꝵ supplicia formidemus.
His eni causis aĩa se consuescit agnos
continuo ꝑseuerat: douec sp̃s sc̃i ca¬
lore succensa. suꝑnȩ contẽplationis
mereat᷑ auxilium: & a contagiis ex¬
uta terrenis. diuinis iugit̾ exsaciet᷑
auxilus. Alias etiã qͥ semꝑ hoc co¬
gitat. puritate mentis obtinet: hu¬
militatẽ cordis acquirit: uanã glo¬
riam respuit: om̃i scłari prudentia

Expanded text:
utiles, nec fructus quos in flore monstrutiles, nec fructus quos in flore monstraverunt ediderunt. Sed et illud propheticum ne nobis ingerant, expavesco: Ideo in depraedationem venerunt dilecti, facti sunt abominabiles, et corona capitis eorum sublata est. Civitates ad Austrum sitae, clausae sunt, nec est qui aperiat eas . Tollatur cogitantes, fratres mei, totis certemus viribus, ne ab hoste superemur. Ille semper insistit ut perimat, nos sollicite vigilemus, ne quod absit ejus fraude perimamur. Ante omnia prae oculis habeamus ultimum 134 diem, et momentis singulis aeternorum dolorum supplicia formidemus. His enim causis anima se consuevit agnosccontinuo perseverat, donec Spiritus sancti calore succensa, supernae contemplationis mereatur auxilium, et a contagiis exsoluta terrenis, divinis jugiter exsatietur alloquiis. Alias etiam qui semper haec cogitat, puritatem mentis obtinet, humilitatem cordis acquirit; vanam gloriam respuit; omni saeculari prudentia
Abbreviated transcription (Latin):
ueniamͣ tempꝰ penitentiȩ exposcere.
qͣndo iã acciꝑe ñ merem᷑. In hac enĩ
uita nob peccata deflere ꝑmissũ est.
in inferno aũ sic̃ a sc̃o dauid ꝓpheta
dictũ ẽ quis conficebit᷑ dño. Nimiᷤ
anima illa ꝓbat᷑ infelix. & om̃i la¬
crimaꝵ fonte plangenda: quȩ scło
dit ad dura seruitutis obsequia.
& ideo carissimi fr̃s ab hoc instabili
mundo. & pꝰ paululũ transituro:
pperuã beatãq uitã nob̃ ñ patiam᷑
auferri. Uereor aũ & totꝰ penitꝰ
intremiseo: ne carnis nr̃e parentes
usi scłi reb & uitȩ p̾sentis occupati
negotiis. qͥ putant nos deseruisse
mundi mala. & ab hinc ĩa uita frui
ꝑpetua:. suo nos iudicio condẽpnent
dicentes nob̃. Quomͦ lassari estis in
semitis urĩs: tantis obsessi miseriis as
Ex ur̃a nãq tã magna tristicia nob̃ etiã
meror accessit: & pęnis nr̃is ur̃ ignis
adiectus ẽ. Rami qͥppe nr̃i facti st̃ in¬

Expanded text:
veniamur tempus poenitentiae exposcere, veniamur tempus poenitentiae exposcere, quando jam accipere non meremur. In hac enim vita nobis peccata deflere permissum est; in inferno autem, sicut a sancto David propheta didicimus, quis confitebitur Deo ? Nimis anima illa probatur infelix, et omni lacrymarum fonte plangenda, quae saecudit ad durae servitutis obsequia. Et ideo, charissimi fratres, ab hoc instabili mundo, et post paululum transituro, perpetuam beatamque vitam nobis non patiamur auferri. Vereor autem, et totus penitus intremisco, ne carnis nostrae parentes usi saeculi rebus, et vitae praesentis occupati negotiis, qui putabant nos deseruisse mundi mala, et ab hinc jam vita frui perpetua, suo nos judicio condemnent, dicentes nobis: Quomodo lassati estis in semitis vestris , tantis obsessi miseriis? Ex vestra namque tam magna tristitia, nobis etiam moeror accessit, et poenis nostris vester ignis adjectus est. Rami quippe nostri facti sunt in
Abbreviated transcription (Latin):
deuiarunt: cognitaq ueritate ñ
in ea digne uersati st̃: sũmis uir
turib ęt̾na supplicia uitantes. here¬
ditatẽ ilła beatã q̃ dĩ famulis ꝓmis¬
sa ẽ festinaretis adipisci: ꝗͣ nemo nͥ
malus ac ꝑditꝰ fugit ac negligit.
qr quid amitrit penitꝰ nescit: quem
iamĩaq resipiscere oportet. & t̾renis
absolui cupiditatib ut mala p̾terita
deflendo iugit̾. indulgentiam dñi
consequat᷑: & sic ad meliora conu̾suᷤ
it̾ suũ dirigat. quatinꝰ in exitu uitȩ
letꝰ existens. ad cȩlestem regẽ cũ mag¬
na laude ꝑueniat. qͣndo terrestre
hoc habitaculũ deserens anima. ad
cognitionẽ suȩ substantiȩ ꝓperat.
quando cȩlestib sociata uirtutib.
ad patr̃e luminũ puenire festinat.
Quid extollit᷑ homo ꝑ uanã głam as
Qͥd erigit᷑ puluis: qͥd suꝑbit terra &
cinis & Plangamꝰ nosmnet ipsos potiꝰ
dũ tempꝰ habemꝰ: ne cũ fuerit exple¬
ta singłis det̾minata dilatio: tc̃ in¬

Expanded text:
deviaverunt, cognitaque veritate, non deviaverunt, cognitaque veritate, non in ea digne versati sunt, summis utique viribus aeterna supplicia vitantes, haereditatem illam beatam, quae Dei famulis promissa est, festinaretis adipisci: quam nemo, nisi malus ac perditus, fugit ac negligit; quia quid amittat, penitus nescit; quem jam jamque resipiscere oportet, et terrenis absolvi cupiditatibus, ut mala praeterita deflendo jugiter, indulgentiam Domini consequatur, et sic ad meliora conversus, iter suum dirigat, quatenus in exitu vitae laetus existens, ad coelestem Regem cum magna laude perveniat; quando terrestre hoc habitaculum deserens anima, ad cognitionem suae substantiae properat; quando coelestibus sociata virtutibus, ad Patrem luminum pervenire festinat Quid extollitur homo per vanam gloriam? Quid erigitur pulvis? Quid superbit terra et cinis ? Plangamus nos ipsos potius dum tempus habemus, ne cum fuerit expleta singulis terminata dilatio, tunc in
Abbreviated transcription (Latin):
in huiꝰ scłi caligine fuerint ĩmorati.
qr prudent̾ intelligent q̃ petenda
st̃. quȩ ue fugienda. & spontanea
uoluntate. nullo humanit᷑ urentes
exemplo. de tantis exilierint tene¬
bris. omnẽq iusticiã seruantes.
ȩt̾nã uitã toto corde dilexerint: am̃
dico tͥ. qr cũ istis erunt qͥ nc̃ tecũ in
sũma abstinentia & scĩtate p̾clarist̾.¬
eandẽq salurẽ ac reqͥem sortient᷑.
cis illiꝰ ñ possit humanis sermo
nib explicari
admirans: ad nocturnã sinaxim
cũ uniu̾sa fr̾nitate conuenit. Et
officio sc̃o sollempnit̾ adimpleto:¬
dñi constiterunt. Qui aꝑiens os
suũ: docebat eos dicens. Filioli mei
possibilitas. ꝓ salute ur̃a certate for¬
tit̾: & adu̾sus armatũ hostẽ uirilit̾
dimicate: prius ꝗͣ ueniat tempꝰ in
qͦ nosmet ipsos si tñ inertes fuerimꝰ
ac desides. miserabili lamentatione
lestib bona parata st̃. & q̃ torm̾ta
maneant eis. qui a uirtutis itinere

Expanded text:
in hujus saeculi caligine fuerint immorati, in hujus saeculi caligine fuerint immorati, quia prudenter intelligent quae petenda sunt, quaeve fugienda, et spontanea voluntate nullo humanitus utentes exemplo, de tantis exsilierint tenebris, omnemque justitiam servantes, aeternam vitam toto corde dilexerint; amen dico tibi quia cum istis erunt qui nunc tecum in summa continentia et sanctitate praeclari seamdemque salutem ac requiem sortientur.cis illius non possit humanis sermonibus explicari.admirans, ad nocturnam synaxim cum universa fraternitate convenit. Et officio sancto solemniter adimpleto,Dei constiterunt. Qui aperiens os suum, docebat eos, dicens: Filioli mei, possibilitas, pro salute vestra certate fortiter, et adversus armatum hostem viriliter dimicate: prius quam veniat tempus, quo nosmetipsos, si tamen inertes fuerimus ac desides, miserabili lamentatione lestibus bona parata sunt, et quae tormenta maneant eos, qui a virtutis itinere
Abbreviated transcription (Latin):
sine tuę ꝓtectionis auxilio. Hȩc cũ
pulchritudine atq claritate splen¬
dens. qui instar solis ex se radios ful
goris emittebat: habens suꝑ caput
terra pachomium angłi dicunt ei.
Qm̃ petisti a dño miscłiam. ecce uenit
patris unigenitꝰ: qͥ missus ẽ in h̾e mun¬
dũ. & ꝓ salute generis humani cru¬
cifixus ẽ: spineã ferens in capite co¬
ronã. & pachomius ait. Oro dñe:
nũqͥd ego te crucifixi.ᷤ & dñs pla¬
cidior ait ad eũ. Non tu quidem
crucifixisti me: s parentes tui. Ue¬
rũtamen animequior esto: confor¬
tet᷑ cor tuũ: qr posteritas tua ma¬
nebit in scła. nec usq in finẽ mun¬
di deficiet: ipsiq qͥ post te futi st̃
de ꝓfunda illa caligine lib̾abunt᷑. :
qͦt qͦt uixerint abstinent̃. & curã
salutis ꝓpriȩ gesserint. Modo nãq
qͥ p̾sentia tua se continent. tuaꝵ
sequentes exempla uirtutũ. maxi¬
ma gr̃ȩ luce resplendent: pꝰ te uͦ qui

Expanded text:
sine protectionis tuae auxilio. Haec cum sine protectionis tuae auxilio. Haec cum pulchritudine atque claritate resplendens, qui instar solis ex se fulgoris radios emittebat, habens super caput terra Pachomium angeli, dicunt ei: Quoniam petisti a Domino misericordiam, ecce venitPatris unigenitus, qui missus est in hunc mundum, et pro salute generis humani crucifixus est, spineam ferens in capite coronam. Et Pachomius ait: Oro, Domine, nunquid ego te crucifixi? Et Dominus placidior ait ad eum: Non tu quidem crucifixisti me, sed parentes tui. Verumtamen animaequior esto, et confortetur cor tuum, quia posteritas tua manebit in saeculum, nec usque in finem mundi deficiet; ipsique qui post te futuri sunt, de profunda illa caligine liberabuntur, quotquot vixerint abstinenter, et curam salutis propriae gesserint. Modo namque qui praesentia tua se continent, tuarum sequentes exempla virtutum, maxima gratiae luce resplendent; post te vero, qui
Abbreviated transcription (Latin):
s erunt in silentio & quiete: ut cer¬
te sub colore honestatis magnis ꝑ¬
secutionib affligant᷑. Et quidẽ opꝰ
singulare censere: cũ omĩa pene q̃
st̃ regulis subnixa diuinis. huma¬
nis cõmutabunt᷑ illecebris. Tẽ pa¬
chomius exclamauit ad dñm cũ
laerimis dicens. Omps ds si sic erit.¬
ut quid ꝑmisisti cenobia ista funda
qͥ sub eoꝵ regimine uersabunt᷑. Cecꝰ
cadunt. Heu me qr & frustra & suꝑ¬
uacue laboraui. Mem̃to dñe studioꝵ
meoꝵ quȩ tuo munere ꝑfecisti. me¬
ꝓmisisti custodiri cultorib. Tu no¬
sti dñe. qr ex quo suscepi hẽ habitũ
monachi : nimis humiliatꝰ sũ in con¬
spectu tuo. Nũꝗͣ saciatꝰ sũ pane
quã fecisti. Hȩc eo loquente: uox
ad eũ facta ẽ dicens. Ne graueris
pachomi cũ sis homo & indigeas
miscdia: qi cuncta quȩ condidi
mea miseratione subsistunt. Qui
dñi postulabat dicens. Omp̃s ds
ueniant mͥ miserationes tuȩ & ui

Expanded text:
sed erunt in silentio et quiete, aut cersed erunt in silentio et quiete, aut certe sub colore honestatis magnis persecutionibus affligentur. Et quid est opus singula recensere, cum omnia pene quae sunt regulis subnixa divinis, humanis commutabuntur illecebris? Tunc Pachomius exclamavit ad Dominum, cum lacrymis dicens: Omnipotens Deus, si sic erit,ut quid permisisti coenobia ista constiqui sub eorum regimine versabuntur? Caecus cadit . Heu me! quia frustra et supervacue laboravi. Memento, Domine, studiorum meorum, quae tuo munere perfecisti; me saeculi a tuis promisisti custodiri cultoribus. Tu nosti, Domine, quia ex quo suscepi hunc habitum monachi, nimis humiliatus sum in conspectu tuo, nunquam satiatus sum pane, quam fecisti. Haec eo dicente, vox ad eum facta est, dicens: Ne glorieris, Pachomi, cum sis homo, et indigeas misericordia, quia cuncta quae condidi, mea miseratione subsistunt. Qui Domini postulabat, dicens: Omnipotens Deus, veniant m
Abbreviated transcription (Latin):
nullos uͦ cum maximo labore conᷤᷤ¬
cendere. quib in ascensu ipso lux
ꝓtinꝰ occurrebat: in qua constituti.
referebant do grãs. quod euadere
potuissent. Ita pachomiꝰ intellexit
quȩ nouissimis ẽẽnt euent᷑a tp̃rib:
cecitatẽq mentis eoꝵ qui pꝰ fut᷑i st̃.
& errorem cordis. bonoꝵq defectũ
ualde doluit: maxime uͦ qđ p̃posi¬
ti it̾ negligentes ac desides forent:
placentes stulte multitudini. & os¬
tentantes habitũ monachoꝵ. nulla¬
q oꝑa bona p̾ferentes: simul autẽ
pessimis pͥmatũ tenentib ipsũq no¬
m̃ sc̃ȩ conuersationis ignorantib. ne¬
cesse ẽ emulationes ac nirgia genera¬
ri: & quis p̾sit ac maior sit ambiei¬
osa lite contendere: & reꝓbari qͥde
bonos ac malos eligi: nec ꝓbitate
moꝵ. s antiquitate uł ordine unũ¬
qũeq uelle ceteris anteferri. Unde
nec aliqua bonis uiris loquendi fi¬
ducia suberit ꝓ utilitate cõmuni:

Expanded text:
nnullos vero cum maximo labore consnnullos vero cum maximo labore conscendere, quibus in ascensu ipso lux protinus occurrebat, in qua constituti referebant Deo gratias quod evadere potuissent. Ita Pachomius intellexit quae novissimis essent eventura temporibus; caecitatemque mentis eorum qui post futuri sunt, et errorem cordis, bonorumque defectum valde doluit; maxime vero, quod praepositi tunc negligentes ac desides forent, placentes stultae multitudini, et ostentantes habitum monachorum, nullaque bona opera praeferentes. Semel autem pessimis primatum tenentibus, ipsumque nomen sanctae conversationis ignorantibus, necesse est aemulationes ac jurgia generari, et quis praesit ac major sit, ambitiosa lite contendere; et reprobari quidem bonos, ac malos eligi; nec probitate morum, sed antiquitate vel ordine unumquemque velle caeteris anteferri. Unde neque aliqua bonis viris loquendi fiducia suberit pro utilitate communi,
Abbreviated transcription (Latin):
congregatione contingeret: & ab hora
nona usq ad illud tempꝰ qͦ fr̾ qͥ noctur¬
nis orationib preerat uocẽ mitteret.¬
& ad preces solitas excitaret. instanciã
attentiꝰ: subito circa mediã noctem
uisionẽ cernit: quȩ eũ iuxta petieio¬
nem ꝓpriam de statu posteroꝵ suoꝵ
plenius edoceret. Nam monasteria
sua uehementiꝰ dilatanda: ñ nullos¬
quippe pie uicturos & continenter
agnouit: neglecturos etiã plurimos
didicit: suãq salutẽ penitꝰ ꝑdituros.
Uidit gͦ sicut ipse narrauit multitudi¬
nẽ monachoꝵ in ualle quadã satis ꝓ
funda atq caliginosa consistere: & ali¬
os exinde uelle conscendere nec uale¬
re: quida enĩ occurrebant ex adu̾so
sibi. nec inuicẽ dinoscere poterant.
nec de ꝓfundo illo & tenebroso loco
prorsus emergere: alios aũ frustra co¬
nantes pre lassitudine ruere. atq
ad inferos ꝑuenire: alios iacentes
miserabili ac lacͥmosa uoce deflere: ñ¬

Expanded text:
congregatione contingeret; et ab hora congregatione contingeret; et ab hora nona usque ad illud tempus quo frater qui nocturnis orationibus praeerat vocem mitteret, et ad preces solitas excitaret, instantiam attentius, subito circa mediam noctem visionem cernit, quae eum juxta petitionem propriam de statu posterorum suorum plenius edoceret. Nam monasteria sua vehementius dilatando, nonnullosque pie victuros et continenter agnovit, neglecturos etiam plurimos didicit, suamque salutem penitus esse perdituros. Vidit ergo, sicut ipse narravit, multitudinem monachorum in valle quadam profunda satis atque caliginosa consistere, et alios exinde velle conscendere, nec valere, quia occurrebant ex adverso sibi, nec invicem dignoscere poterant, nec de profundo illo et tenebroso loco prorsus emergere; alios autem frustra conatos prae lassitudine ruere, atque ad inferos pervenire; alios, jacentes, miserabili ac lacrymosa voce deflere; no
Abbreviated transcription (Latin):
dixert̃. Interroga. Nũqͥd ait origeniᷤ
cõmenta legistis a Qui negantes dixe¬
runt. Nequaꝗͣ. Quib ait. Ecce con¬
restor uos corã dño. qd̾ om̃is homo qͥ
legerit origenem. & consentit his
quȩ praue disseruit. in ꝓfunda ꝑ-¬
ego qd̾ mͥ manifestatũ ẽ a dño uobis
sollicite ñtiaui: ex hoc innocens ero:
uos uideritis. si ea quȩ sunt uera res¬
puetis. Qđ si mͥ uultis acquiescere.
dõ q placere ꝑ omĩa: cunctos orige¬
nis libros in flumen mergite: ne ab
ipsis uos ipsi mergamini. Hȩc dicens.
discessit ab eis: & rediens ad exerciti-¬
um solite uirtutis. repperit fr̃s in
orationem consistere: cũ quib ala¬
crit̾ hẏmnos cantilenȩ spiritalis ex
cella ubi consueuerat supplicare dño
se recepit: & obserans ostium orabat
intente. memor uisionis quã aliqͣndo
conspexerat: & obsecrabat dñm qͣtinꝰ
ei declararet statũ monachoꝵ qͥ fu¬
turꝰ ẽẽt. uł quid pꝰ eiꝰ obitum in tanta

Expanded text:
dixerunt: Interroga. Numquid, ait, Origenis dixerunt: Interroga. Numquid, ait, Origenis commenta legistis? Qui negantes, dixerunt: Nequaquam. Quibus ait: Ecce contestor vos coram Domino, quod omnis homo qui legit Origenem, et consentit his quae prave disseruit, in profunda peego, quod mihi manifestatum est a Domino, vobis sollicite nuntiavi. Ex hoc innocens ero; vos videritis, si ea quae sunt recta respueritis. Quod si mihi vultis acquiescere, Deoque placere per omnia, cunctos Origenis libros in flumen mergite, ne ab illis vos ipsi mergamini. Haec dicens, discessit ab eis. Et rediens ad exercitium solitae virtutis, reperit fratres in oratione consistere, cum quibus alacriter hymnos cantilenae spiritalis expcellulam, ubi consueverat supplicare Domino, se recepit. Et obserans ostium, orabat intente, memor visionis quam aliquan do conspexerat; et obsecrabat Dominum, quatenus ei declararet statum monachorum qui futurus esset, vel quid post ejus obitum in tanta
Abbreviated transcription (Latin):
ut cũ eo de quib cuperent reb secre¬
to loquerent᷑. Tunc introducit eos¬
in cellam seorsũ: seditq cũ eis. Illis
aũ de reb abditis atq archanis altiꝰ
tis uti sermone:. & in script᷑is scĩs pa¬
ratos existere: nec poterat de intole¬
rantia feroris aliqͥd uł cogitare uel
dicere. Ubi gͦ de diuinis eloquiis
diutiꝰ disputart̃: & hora nona ĩa re¬
fectionis tempꝰ indiceret: surgentes
ipsi mox abire uoluert̃. Quos sc̃s
uir enixius hortabat᷑: ut eybũ parit̾
sumerent. Qui nolentes penitꝰ acqͥ¬
escere: discedentes festinabant ante
solis occasũ ad ꝓpria remeare. Uale
agnoscere. in orationẽ ꝓsternit᷑. exo¬
rans dñm. quarinꝰ sibi quales e̾e̾nt pã¬
dere dignaret᷑: moxq cognouit qd
impietatis eoꝵ dogmata quib pro¬
bant᷑ imbiiti. tantã ꝑniciem de eoꝵ
cordib exalarent. Nec mora uiros
illos insequit᷑: & apprehensis ait. Unũ
uolo uos int̾rogare sermonẽ. Qui

Expanded text:
ut cum eo de quibus cuperent rebus secreut cum eo de quibus cuperent rebus secreto loquerentur. Tunc vero duxit eos seorsum, seditque cum eis. Illis autem de rebus abditis atque arcanis altiustis uti sermone, et in Scripturis sanctis paratos existere, nec poterat de intolerantia fetoris aliquid vel cogitare, vel dicere. Ubi ergo de divinis eloquiis diutius disputarent, et hora nona jam refectionis tempus indiceret, surgentes ipsi, mox abire voluerunt. Quos sanctus vir enixius orabat ut cibum pariter sumerent. Qui noluerunt penitus acquiescere, dicentes festinare se ante solis 132 ad propria remeare. Et vale agnoscere, in orationem prosternitur, exorans Dominum quatenus sibi quales essent pandere dignaretur. Moxque cognovit quod impietatis eorum dogmata, quibus probabantur imbuti, tantam perniciem de eorum cordibus exhalarent. Nec mora, viros ipsos insequitur, et apprehensis ait: Unum volo vos interrogare sermonem. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
ratis: qđ gloriosũ sit semꝑ abstinere
p̾sentib . Nam si quis ab ea re quȩ
in eiꝰ e̾ potestate diuina considera¬
tione se continet: magnũ conseqͥt᷑
a dño p̾mium. Ab ea uͦ re cuiꝰ uten¬
di licentiã ñ ħt. quadã noscit᷑ ne¬
cessitate cohiberi: & ideo ꝓpt̾ absti¬
nentiã coactã atq inutilẽ. frustra
uidet᷑ expectare mercede. Deniq
cũ plures escȩ appositȩ fuerint: si
fr̃s parcius his utant᷑ ꝓpt̾ dm̃: tt̃ apud
eũ sibi maximã spem reponunt. De
cybis aũ quos ñ uident. nec eis ad ꝑ¬
cipiendũ facultas ulla tͥbuit᷑: quomͦ
q ꝓpt̾ exiguos sumptꝰ: tanta fratru
ingressus ẽ: magnos uiros & anachori¬
tas egregios indicans aduenisse. qͥ eũ
uidere desiderant. Quos ilico iussit
intrare: debitaq reuerentia salutars
eos. pꝰ orationẽ ꝑ fratrũ ducebat cel¬
lulas: & om̃ia eis monasterii loca
monstrabat. Qui rogauert̃ senem:

Expanded text:
ratis quod gloriosum sit semper abstinere ratis quod gloriosum sit semper abstinere praesentibus? Nam si quis ab ea re quae in ejus est potestate divina consideratione se continet, magnum consequitur a Domino praemium. Ab ea vero re, cujus utendi licentiam non habet, quadam noscitur necessitate cohiberi; et ideo propter abstinentiam coactam atque inutilem frustra videtur exspectare mercedem. Denique cum plures escae appositae fuerint, si tres parcius his utuntur propter Deum, tunc apud Deum sibi maximam spem reponunt. De cibis autem quos non vident, nec eis ad percipiendum facultas ulla tribuitur, quomodo que propter exiguos sumptus tanta fratrum ingressus est, magnos viros et anachoretas egregios indicans advenisse, qui eum videre desiderarent. Quos illico jussit intrare, debitaque reverentia salutans eos, post orationem per fratrum ducebat cellulas, et omnia eis monasterii loca monstrabat. Qui rogaverunt senem
Abbreviated transcription (Latin):
Qui sub humili satisfactione respon¬
dit. Optauerã quidẽ uenerabilis
pat̾ cotidie implere ministerium
meũ: s qr quicqd coquebã ñ eonsu¬
mebat᷑ a fr̾ib qi om̃s abstinent: soli
quippe pueri aliqͥd cocturȩ ꝑcipiunt:
ne tanit labore parata ꝓicerentur
expensa. ꝓpterea pulmenta ñ coxi.
Ac ne ociosus ẽẽm. psẏatos elegi cum
fr̃ib texere: sciens unum de his qui
mͥ deputati st̃ ad opus huiꝰcemodi
posse sufficere. ut paruas escas id ẽ
oliuas & herbulas ad refectionem
gentȩ. & ille. Defer inqͥt huc om̃s:
ut uideam. Quȩ cũ fuissent allatȩ:
ꝓrinꝰ illas igne suꝑposito. iussit exu-¬
ri. Tunc ait illis. Sicut uos tͣditã
uob̾ erga dispensationẽ fratr̃ũ re-¬
gulas despexistis: sic ego passim la¬
bores ur̃os incendio coneremaui.
quatinꝰ cognoscatis quã ꝑnitiosũ
sit patrũ instiruta transgredi: quȩ
ꝓ animaꝵ salute ꝓuisa st̃. Anigno¬

Expanded text:
Qui sub humili satisfactione responQui sub humili satisfactione respondit: Optaveram quidem, venerabilis Pater, quotidie implere ministerium meum; sed quia quidquid coquebam, non consumebatur a fratribus, quia omnes abstinent soli quippe pueri aliquid cocturae percipiunt, ne tanto labore paratae projicerentur expensae, propterea pulmentum non coxi. At ne otiosus essem, psiathos elegi cum fratribus texere, sciens unum de his qui mihi deputati sunt ad opus hujusmodi posse sufficere, ut parvas escas, id est, olivas et herbulas ad refectionem genti. Et ille. Defer, inquit, huc omnes, ut videam. Qui cum fuissent allati, protinus eos igne supposito jussit exuri. Tunc ait illis: Sicut vos traditam vobis erga dispensationem fratrum regulam despexistis, sic ego passim labores vestros incendio concremavi, quatenus cognoscatis quam perniciosum sit Patrum instituta convellere, quae pro animarum salute provisa sunt. An igno
Abbreviated transcription (Latin):
tione conu̾taris: remissionẽq tuoꝵ¬
Ad hec philosophus stupefactus nichil
inqͥsiuit ulteriꝰ: s excedens acumen
monasteriis nuꝑ exstructis dieb plu¬
rimis immoratꝰ ẽ: ex inde ꝓfectus.
atq ad aliud monasteriũ qd sub eiꝰ
erat dicione ꝑuenit. Qu̾e cũ fr̃s om̃s
in occursũ eiꝰ ꝓperantes. sũma uenera¬
tione suscepissent: infantulus qͥdam
de ipsa congregatione qͥ int̾ alios oc¬
currerat. clamare cepit ac dicere.
Uere pat̾ ex qͦ hinc abisti: nullus nob̃¬
nec olera. nec legum̃ aliqͦd coxit.
Ad qu̾e sc̃s grata mente respondit.
Non contristeris fili mi: coquã. & in¬
gressus monasterium. pꝰ orationẽ
uenit ad coqͥnã: & inueniens frẽm
qͥ coqͥnȩ p̾erat psiatos id ẽ tegites
oꝑantẽ. quas matas uulgꝰ appellat.
gumina. Qui respondit. St̃ duo
fere menses. & sc̃s pachomiꝰ ait ei.
Quare cont᷑ p̾ceptũ facere uoluisti:
ut tanta fratrũ negligeret᷑ utilitas a

Expanded text:
tione contione conAd haec philosophus obstupefactus, nihil inquisivit ulterius; sed discedens, acumen monasteriis nuper exstructis, diebus plurimis immoratus est. Exinde profectus est, atque ad aliud monasterium, quod sub ejus erat ditione, pervenit. Quem cum fratres omnes, in occursum ejus properantes, summa veneratione susciperent, infantulus quidam de ipsa congregatione, qui inter alios occurrerat; clamare coepit ac dicere: Vere, Pater, ex quo hinc ambulasti, nullus nobis olera nec legumen aliquod coxit. Ad quem sanctus grata mente respondit: Non contristeris, fili mi, ego jam coquam. Ingressusque monasterium, post orationem venit ad coquinam; et inveniens fratrem qui coquinae praeerat, psiathos id est, tegetes operantem, quas mattas vulgus appellat, gumina? Qui respondit: Sunt fere duo menses. Et sanctus Pachomius ait: Quare contra praeceptum facere voluisti, ut tanta fratrum negligeretur utilitas?
Abbreviated transcription (Latin):
geratis studium. & iuxta religionẽ
nrãm. quietẽ diligatis impensius :
insuꝑ etiã prudent̾ his qͥ ꝓponunt
aliqͥd satisfacere uideamini: & ideo
de his quȩ legitis uos int̾rogare
disposui. Cui theorꝰ. Proferto inquit
quȩ uis. & philosophus. Habes ĩqͥt
tu mecũ disceptationẽ: ut q̃ fuerint
phus ait. Quis ñ natꝰ mortuus est.
Quis rursũ natꝰ. a morte subtractus ẽꝰ
Quis aũ cũ sit mortuus. ñ ẽ fetore cor¬
ruptꝰ as & ait theodorꝰ. Non grandis
in qͥt ꝓpositio tua o philosophe: nã
facile quȩ inquiris absoluã. Qui ñ
natꝰ mortuus ẽ: habet᷑ adã ꝓthoplastꝰ.
Mortuus aũ nec fetore corruptꝰ. uxor
ẽ loth: quȩ conu̾sa in statuã salis usq
nc̃ in eo habitu ꝓ increduloꝵ ꝑdurat
exemplo. Et ideo consiliũ do tͥõ phi¬
losophe: ut has ineptas ꝓpositiones
tuas & inanes deserens questiones:
ad xp̃m uerũ dm̃ qũe colimꝰ sine dila¬

Expanded text:
geratis studium, et 131 juxta religionem geratis studium, et 131 juxta religionem vestram, quietem diligatis impensius, insuper etiam prudenter his qui proponunt aliquid satisfacere videamini, et ideo de his quae legistis vos interrogare disposui. Cui Theodorus: Profer, ait, quod vis. Et philosophus: Habes, inquit, tu mecum disceptationem, ut quae fuerint phus ait: Quis, non natus, mortuus est? Quis rursum natus, a morte subtractus est? Quis autem, cum sit mortuus, non est fetore corruptus? Et ait Theodorus: Non grandis, inquit, haec propositio tua, o philosophe; nam facile quod inquiris solvam. Quis non natus, mortuus est, habetur Adam protoplastus. autem, nec fetore ullo corruptus, uxor est Loth, quae conversa in statuam salis , quae usque nunc in eo habitu pro incredulorum perdurat exemplo. Et ideo consilium do tibi, o philosophe, ut has ineptas propositiones tuas et inanes deserens quaestiones, ad verum Deum quem colimus, te sine dila
Abbreviated transcription (Latin):
neqͥssimi iuxta consuetudine̾ con¬
uenissẽt. ut facinoꝵ suo cepta ꝑfi¬
cerent: ab angłis dñi ꝓtinꝰ exusti st̃:
consu̾mauert̃ edificium: in qͦ beatꝰ
pachomiꝰ constituit monachos reli¬
giosos uiros: quib samuełẽ prepo¬
suit. hylarem uirũ. & dono frugali¬
tatis eximium. Quia uͦ p̾dicta mo¬
nasteria in suburbano fuerant con¬
stituta: ide sc̃s ibi uoluit ꝑmanere
diutius: usq dũ hi quos orclinaue¬
rat xp̃i munere firmarentur.
ipsius. audita seruoꝵ di opinione.
uenit ad eos scire uolens quid eent.
qͥd ue ꝓfiterent᷑: &. uidens aliqͦs ex
monachis. ait ad eos. Uocate mͥ pa¬
trem ur̃m: qr de reb necessariis cũ
eo disputaturꝰ sũ. Cũ cognouisset
aũ sc̃s uir qr philosophus eẽt: misit
ad eum cornelium & theodorum:
p̾cipiens eis. ut ad ea quȩ sciscitaret᷑.
prudenti responsione satisfacerent.
Egressis gͥ ad eũ: philosophus ait. Mul¬
tus ad nos sermo delatꝰ ẽ qd̃ sapientiȩ

Expanded text:
nequissimi juxta consuetudinem connequissimi juxta consuetudinem convenissent, ut facinorum suorum coepta perficeconsummaverunt aedificium; in quo beatus Pachomius constituit monachos, religiosos viros, quibus Samuelem praeposuit, hilarem virum, et dono frugalitatis eximium. Quia vero praedicta monasteria in suburbano fuerant instituta, idem sanctus ibi voluit manere diutius, usque dum hi quos ordinaverat, Christi munere firmarentur. ipsius, audita servorum Dei opinione, venit ad eos, scire volens quid essent, quidve profiterentur; et videns aliquos ex monachis, ait ad eos: Vocate mihi Patrem vestrum, quia de rebus necessariis cum eo disputaturus sum. Cum cognovisset tem sanctus vir quia philosophus esset, misit ad eum Cornelium et Theodorum, praecipiens eis ut ad ea quae sciscitaverit prudenti responsione satisfacerent. Egressus igitur ad eum philosophus ait: Multus ad nos sermo delatus est, quod sapientiae
Abbreviated transcription (Latin):
monasteriũ. & diligent̾ inqͥrentes
qua hora fr̾ ille dormisset: ea quȩ a
sc̃o uiro didicerant uera oĩa cognoue¬
r̃t. Hȩc aũ retulimꝰ duab ex causis:
pͥmũ uolentes ostendere beatũ senẽ
nimiũ fuisse ꝑspicacissimũ. grãm q
possedisse ꝓpheticã. ac longe posita
intellectualib oculis p̾uidisse: de in¬
de ut tales semꝑ imitantes maloꝵ
consortia sollicite uitaremꝰ. Et de
nachis ueniens: ab eo in sũma uene¬
ratione susceptꝰ ẽ. Nam festiuitatẽ
maximã in eiꝰ celebrauit aduentu:
dans ei loca ubi sperata conderet¬
cognouerat: quȩ pat̾ uenerabilis
ibi cũ alacritate construxit. & cũ
maceriȩ munim̃ta in circuitu du¬
ceret. ne quis facile posset irrũꝑe.
qͥda pestilentes homines qͦs diaboli
cecauit inuidia. nocte uenientes.
quȩ constructa fuerant destruebant̃.
Sed ñ in longũ: malignitatis eoꝵ pęna
dilata. Nam cũ senex discipulos
suos ad tolerantiã cõmoneret: & illi

Expanded text:
monasterium, et diligenter inquirentes monasterium, et diligenter inquirentes qua hora frater ille dormisset, ea quae a sancto didicerant viro, vera omnia cognoverunt. Haec autem retulimus duabus ex causis: primum, volentes ostendere beatum senem nimium fuisse perspicacissimum, gratiamque possedisse propheticam, ac longe posita intellectualibus oculis praevidisse; deinde, ut tales semper imitantes, malorum consortia sollicite vitaremus. Et denachis veniens, ab eo in summa veneratione susceptus est. Nam festivitatem maximam in ejus celebravit adventu, deditque ei loca ubi sperata monasteria conderetrogaverat, quae etiam venerabilis vir cum alacritate construxit. Et cum maceriae munimen in circuitu duceret, ne quis facile posset irrumpere, quidam pestilentes homines, quos diaboli caecavit invidia, nocte venientes, quae constructa fuerant destruebant. Sed non in longum malignitatis eorum poena dilata est. Nam cum senex discipulos suos ad tolerantiam commoneret, et illi
Abbreviated transcription (Latin):
grãm declinare potentiam.
unc nuntiat᷑ ei: qđ fr̾ quidã de
Icenoboscioꝵ monasterio graui
infirmitate detentꝰ. benedictionem
p̃cis eiꝰ ultimã postularet. Hȩc audi¬
ens homo di: confestim secutꝰ est eos.
qͥ hoc sibi retulerant. Cũq conatus
ꝓficisceret᷑. & duob aut trib milib
abẽẽt a monasterio qđ petebat. au¬
diuit suauissimã uocẽ in aere ꝑsonan¬
tem: suspiciensq uidit ipsiꝰ frĩs aiãm
uelut cursu ab angłis dm̃ laudantib
ad beatã uitã ꝑhennẽq sustolli. Comi¬
cernerent eũ ad orientẽ duui respicere:
dicunt ei. Tu cur stetisti pat̾. s Proꝑe¬
mꝰ ut possimꝰ occurrere ei. Qui respon¬
dit. frustra iã currimus. Hoc enĩ est
qd̃ diu considero: queadmodũ fr̃ ipse
ad gaudia ꝑpetua ꝑducat᷑. Qu̾e cũ ro¬
garent ut eis exponeret quomͦ uidis¬
set auimã: quantũ poterat audire.
narrauit eis ex his quȩ ipse cõpererat.
Quidã gͥ ex illis euntes ad memoratũ

Expanded text:
possent declinare gratiam. possent declinare gratiam. Tunc nuntiatur ei quod frater quidam de Chinobosciorum monasterio gravi infirmitate detentus, benedictionem precis ejus ultimam postularet. Haec audiens domo Dei, confestim secutus est eos qui haec sibi retulerant. Cumque concitus proficisceretur, et duobus vel tribus millibus abesset a monasterio quod petebat, audivit suavissimam vocem in aere personantem; suspiciensque vidit ipsius fratris animam veloci cursu ab angelis Domini laudantibus ad beatam vitam perennemque sustolli. Comicernerent eum ad Orientem diu suspicere, dicunt ei: Cur stetisti, Pater? Properemus, ut possimus occurrere. Qui respondit: Frustra jam currimus; hoc enim est quod diu considero, quemadmodum frater ipse ad gaudia perpetua deducatur. Quem cum rogarent ut eis exponeret quomodo vidisset animam, quantum poterant audire, narravit eis ex his quae ipse conspexerat. Quidam igitur ex his euntes ad memoratum
Abbreviated transcription (Latin):
ligi: qd̾ sint quedã delicta. quȩ posst̃
& post hanc uitã si ꝓ eis supplicet᷑ ig¬
nosci. Nos uͦ qͦs dignos iudicauit xp̃i
potentia diuinȩ suȩ dispensationis
exercere medicinã: si ñ unicuiq con¬
gruens adiutoriũ ꝓferamꝰ. ꝓfecto
ueluti contẽptores estimabim᷑: & au¬
diemꝰ illud qd̾ scriptũ ẽ in ꝓpħa. Ui¬
dete contẽptores & admiramini: &
disꝑdimini. & ideo queso sinite de¬
functum a ꝓpriis malis aliquatenꝰ exui:
& qͣntułãcũq requiem in illo fut᷑o exami¬
ne ꝓmereri. Sepelite gͦ eũ sine psalmis
ut dixi. Potens ẽ enĩ ds benignꝰ & cle¬
mens multũq misericors: & supplica¬
tione nr̃ȩ paruitatis eũ in ęt̾na sua re¬
quie collocare. Hȩc cũ dixisset abiert̃:
& scd̾m qd̃ uenerabilis pat̾ p̾ceꝑat. eũ
in monte ubi parata erant monum̃ta
sepelire curarunt.
chis duob dieb: docebatq
in primis singłos timorẽ dñi: deinde
qualit̾ adu̾sus diabolũ dimicare de¬

Expanded text:
ligi quod sunt quaedam delicta, quae possunt et post hanc vitam, si pro eis supplicetur, ignosci . Nos ergo quos dignos judidicavit Christi potentia divinae suae dispensationis exercere medicinam, si non unicuique congruens adjutorium proferamus, profecto veluti contemptores aestimabimur, et audiemus illud quod scriptum est in prophetia : Videte contemptores et admiramini, et disperdimini. Et ideo, quaeso, sinite defunctum a propriis malis aliquatenus exui, et quantulamcunque requiem in illo futuro examine promereri. Sepelite ergo eum sine psalmis, ut dixi. Potens est etenim Deus benignus et clemens, multumque misericors, pro supplicatione nostrae parvitatis eum in aeternam suam requiem collocare. Haec cum dixisset, abierunt, et secundum quod venerabilis Pater praeceperat, eum in monte, ubi erant parata monumenta, sepelire curaveruntchis duobus diebus, docebatque in primis singulos timorem Domini, deinde qualiter adversus diabolum dimicare de
Abbreviated transcription (Latin):
decebat ꝓ more curantes: totã noc¬
tem suꝑ illud duxere ꝑuigilem. psal¬
mos hẏmnosq cantantes: sequenti
uͦ die sepelierunt illud in monte.
ubi fuerat constitutũ. Illi aũ qui
missi erant ad scm̃ petroniũ. deduxꝰ¬
erunt eũ adhuc in infirmitate ipsa
laborantẽ. Qui paucis dieb totam
fr̾nitatem gub̾nans: & hic in pare
defunctus ẽ: relinquens pꝰ se uirũ
iustum & acceptissimũ dõ orsiseum
nomine.  Hȩc gͥ nos ex multis
eoꝵ meritis descripsimꝰ pauca: & ex
magnis parua digessunꝰ: ñ ut illis
honor aliquis prestaret᷑: nec enĩ
fas ẽ nr̃is eos iudigere p̾coniis. qͥb
sufficiens est ȩterna laus. & indefi¬
eiꝰ adepti sunt. & plenius cũ suis
corporib in resurrectione om̃iũ
consequent᷑: fulgebunt enĩ sicut
sol in regno dĩ: qui glorificantes
se. glorificare testatus ẽ: s ut nos
emulatores eoꝵ ꝓ nr̃is efficiamur
uirib: cũ uitas eoꝵ p̾clarissimas ag¬

Expanded text:
decebat pro more curantes, totam nocdecebat pro more curantes, totam noctem super illud duxere pervigilem, psalmos hymnosque canentes, sequenti vero die sepelierunt eum in monte, ubi fuerat constitutum. Illi autem qui missi erant ad sanctum Petronium, eum deduxerunt, adhuc infirmitate ipsa laborantem. Qui paucis diebus totam fraternitatem gubernans, et hic in pace defunctus est, relinquens post se virum justum et acceptum Deo, Orsesium nomineorum meritis descripsimus pauca, et ex magnis parva digessimus, non ut illis honor aliquis praestaretur; nec enim fas est eos indigere praeconiis, quibus sufficiens est aeterna laus et indefiejus adepti sunt, et plenius cum suis corporibus in resurrectione omnium consequentur. Fulgebunt enim sicut sol in regno Dei , qui glorificantes se glorificare testatus est : sed et nos aemulatores eorum pro nostris efficiamur viribus, cum vitas eorum praeclarissimas ag
Abbreviated transcription (Latin):
Ego enĩ iam delibor: & tempꝰ meȩ re¬
solutionis instat. E ligite gͥ ex uobis
frẽm me p̾sente. qͥ post dm̃ presit
om̃ib: curãq ur̃aꝵ gerat animarũ.
Quantũ uͦ mea discretione ꝑpendo:
petronium ego ad hoc opus idoneũ
eligere. Recepert̃ gͦ & in hoc obedi¬
entissimi filii consiliũ patris. Erat
enĩ petronius potens in fide: humi¬
lis in conu̾satione: intellectu pru¬
dentissimꝰ: bonis morib: discretiõe
ꝑfectus. Pro quo precẽ dño sc̃s pa¬
chomiꝰ fudit: qr & ipsũ in monaste¬
rio cognomento chinoboscioꝵ egro¬
tare cõpererat. Cui licet absenti.
cunctam fr̃nitatẽ cõmenclauit in
dño: mittens ad eũ ꝓtinus ut ueni¬
ret. & signaculo xp̃i se muniens.
atq angłm lucis qui fuerat ad eũ
directus aspectu in tuens hylari.
scãm reddidit anim̾ã. quarta deci¬
ma die mensis chon. scđ̾m ȩgrptios:
qđ ẽ iuxra romanos ad septimum
diem iduum maiaꝵ. Cuiꝰ uenera¬
bile corpusculũ discipuli eiꝰ sicut

Expanded text:
Ego namque jam delibor, et tempus meae resolutionis instat . Eligite igitur ex vobis fratrem, me praesente, qui post Deum praesit omnibus, curamque vestrarum gerat animarum. Quantum vero mea discretione perpendo, Petronium ego ad hoc opus idoneum eligere. Receperunt ergo et in hoc obedientissimi filii consilium patris. Erat enim Petronius potens in fide, humilis in conversatione, intellectu prudentissimus, bonis moribus, discretione perfectus. Pro quo precem Domino sanctus Pachomius fudit, quia et ipsum in monasterio, cognomento Chinobosciorum aegrotare compererat. Cui, licet absenti, 138 cunctam fraternitatem commendavit in Domino, mittens ad eum protinus ut veniret. Et signaculo Christi se muniens, atque angelum lucis qui fuerat ad se directus, aspectu intuens hilari, sanctam reddidit animam, quarto decimo die mensis Pachon, secundum Aegyptios, quod est juxta Romanos, ad septimum diem Iduum Maiarum. Cujus venerabile corpusculum discipuli ejus, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
pat̾ te durissimo labore diserueias:
maxime tali infirmitate depressus.
An forre meruis qd apud dm̃ contͣhas
offensam. uł otii erim̾ incurras: si ñ
sedulo fueris oꝑatꝰ a Scit dñs qđ pa¬
teris: & qi nemo tantis tribulationib¬
afflictus. nullũ ualet opus attingere:
p̾cipue tu. qͥ nulla necessitate constrin¬
Ad quẽ ipse respondit. Impossibile ẽ
placet: saltim manꝰ tuas oleo ꝑunge:
ne tantũ sanguinẽ ꝓfluentes. in la¬
bore deficiant. Qui consilio acquies¬
cens fecit qđ hortatus ẽ eũ: & in tan¬
tũ uulneratȩ manꝰ eiꝰ grauate st̃. ut
nequaꝗͣ. posser sufferre cruciatus.
posset iuuare a Quis uͦ te coegit ita
sedulo labore: ut sub p̾textu oꝑis
in hoc uisibili oleo. magis quã in dõ
spem poneres. Aut nũqd impossibi¬
le ẽ do̾ sanare tea Aut ignorat egri¬
tudines singuloꝵ: nr̃isq cõmonitio¬
nib indiget. uł despicit nos. qͥ ẽ na¬
tura misericors .s Sed utilitatẽ consi¬

Expanded text:
pater durissimo labore te discrucias, pater durissimo labore te discrucias, maxime tali infirmitate depressus? An forte metuis ne apud Deum contrahas offensam, vel otii crimen incurras, si non sedulo fueris operatus? Scit Dominus quid pateris, et quia nemo tantis tribulationibafflictus, ullum valet opus attingere, praecipue tu qui nulla necessitate constrinAd quem ille respondit: Impossibile estplacet, saltem manus tuas oleo perunge, ne tantum sanguinem profluentes in labore deficiant. Qui consilio ejus acquiescens, fecit quod hortatus est eum; et intantum vulneratae manus ejus gravatae sunt, ut nequaquam posset ferre cruciatus. posset juvare? Quis enim te coegit ita sedulo laborare, ut sub praetextu operis, in hoc visibili oleo magis quam in Deo spem tuam poneres? Aut nunquid impossibile est Deo sanare te? Aut ignorat aegritudines singulorum, nostrisque commonitionibus indiget? vel despicit nos qui est natura misericors? Sed utilitatem consi
Abbreviated transcription (Latin):
na. ꝓferre in medium ꝓ utilitate
multorum.
ereus quidã monachus pꝰ longũ
continentiȩ tempꝰ regio morbo
correctus: sequestratã a fr̃ib habuit
cellam: tota uita sua pane tantũ ce
sale contentꝰ. Semꝑ enĩ psyatos oꝑa¬
bat᷑: tantãq contricionẽ ꝓpt̾ dñm
sustinebat: ut sepe numero funicłos
intorquens compungerent᷑ manꝰ eiꝰ.
& sanguinis guitas effluerent: in¬
tantũ ut ex ip̃so oꝑe magna uiri to¬
lerantia monstraret᷑. In tanta gͥ in-¬
firmitate corporis constitutꝰ. nũꝗͣ.
fratrũ collectam deseruit: s ad ex¬
plendas om̃s diurnas orationes solli
terdiu. Consueuerat aũ ꝑ singulas noc
sua xp̃i signaculo muniens. glorifi¬
cabat iugit̾ dñm: & ita paululũ qͥ¬
escebat. Deinde circa noctis mediũ
surgens. usq ad matutinas orationes
alacrit̾ ꝑmanebat. Huiꝰ aliqͣndo ma¬
nus qͥda fr̃ inspiciens oꝑis nimietate
atq uiolentia fortit̾ sauciatas. & re¬
sꝑsas sanguine: dicit ei. Quid ita

Expanded text:
re in medium pro utilitate multorum. haeus quidam monachus, post longa continentiae tempora, regio morbo correptus, sequestratam a fratribus habuit cellulam, tota vita sua pane tantum et sale contentus. Semper autem psiathios operabatur; tantamque contritionem propter Dominum sustinebat, ut saepenumero funiculos 137 intorquens, compungerentur manus ejus, et sanguinis guttae effluerent, intantum, ut ex ipso opere magna viri tolerantia monstraretur. In tanta igitur infirmitate corporis constitutus, nunquam fratrum collectam deseruit, sed ad explendas omnes diurnas orationes, solliterdiu. Consueverat autem per singulas noctsua Christi signaculo muniens, glorificabat jugiter Dominum, et ita paululum quiescebat. Deinde circa noctis medium surgens, usque ad matutinas orationes alacer permanebat. Hujus aliquando manus quidam frater inspiciens, operis nimietate atque violentia fortiter sauciatas, et respersas sanguine, dicit ei: Quid ita
Abbreviated transcription (Latin):
possitis.  Ego nãq porestatẽ accepi
a dño. temptare quos uolo. & int̾¬
rogauit eam pachomiꝰ dicens. Quid
uis eẽ uel unde uenis: aut quem
tẽptare tu queris & Quȩ ait. Ego
nũ subiecta ẽ. Ego sũ quȩ semina
in terra p̾cipito: & caligine morti¬
fere uoluptatis inuoluo. Ego iuda
quoq decepi: & ab apostolatus deieci
fastigio. Ego te gͥ o pachomi expeti¬
ui a dño. & impugnare ñ desino:
nec possũ amplius obꝓbria demo¬
nũ sustinere: qͥn uniu̾sis impugna¬
tionib ac p̾liis meis suꝑior exti tisse
monstreris. Nullus enĩ me sicut tu
sine uirib reddidit. Nã iuuenib
& senib nec ñ & pueris doctrina
tua me subdidit: & ut ab eis penitꝰ
conculcer effecit: tantũ contra me
congregans exercitũ monachoꝵ &
muro inexpugnabili di timore cir¬
cũdans: ita ut ministri mei ñ ua¬
leant ex uob̃ qũeꝗͣ sua multiplici
fraude seducere. Hȩc aũ nob oĩa con¬

Expanded text:
potestis? Ego namque potestatem accepi potestis? Ego namque potestatem accepi a Domino tentare quos volo. Et interrogavit eam Pachomius, dicens: Quid vis esse, vel unde venis, aut quem tentare tu quaeris? Quae ait: Ego  subjecta. Ego sum quae sancta lumina in terram praecipito, et caligine mortiferae voluptatis involvo. Ego Judam quoque decepi, et ab apostolatus dejeci fastigio. Et te igitur, o Pachomi, expetivi a Domino, et impugnare non cesso; nec possum amplius opprobria daemonum sustinere, quod universis impugnationibus ac praeliis meis superiorem te esse demonstraveris. Nullus enim me, sicut tu, sine viribus reddidit. Nam juvenibus et senibus, necnon et pueris doctrina tua me subdidit; et ut ab eis penitus conculcer, effecit: tantum congregans contra me exercitum monachorum, et muro inexpugnabili Dei timore circumdans ita, ut ministri mei non valeant ex vobis quemquam sua multiplici fraude seducere. Haec autem nobis omnia con
Abbreviated transcription (Latin):
uos in om̃ib. Ueru̾tam̃ quantũ pos
sũ uos impugnare ñ desinã: oportae
enĩ me opus meũ sine int̾missione un¬
N hoc etiam monasterio
quadã nocte cũ theodoro deambu¬
lans: subito ꝓcul intuitꝰ ẽ gͣndẽ fanta¬
siam. multa seductione cõpositã. frat
enĩ in habitu mulieris excedentis om¬
nẽ humanã pulchritudinẽ: ita ut
forma eiꝰ ac positio. ac uisus. exponi ñ
possit. Hanc uidens etiã theodorus
turbatꝰ ẽ ualde: & uultꝰ eiꝰ immutatꝰ
est. Q uem uenerabilis senex uidens
nuium formidare: confide ait in
dño theodore: nec aliquateuꝰ ex pa¬
uescas. Hȩc dicens stetit in oratione:
supplicans dño. ut stupenda illa
fantasia diuinȩ maiestatis p̾sentia
solueret᷑. Cũq simul orarent: cepit
illa proxima fieri: qu̾a p̾cedebat
plurima demonũ multitudo. Cũ gͦ
p̾ces suas pachomius explicasset: illa
ueniens ait ad eos. Quid suꝑfluo la¬
boratis: dũ contͣ me nichil agere

Expanded text:
vobis in omnivobis in omnisum, vos impugnare non desinam; oportet enim me opus meum sine intermissione comP. XLIX--In hoc etiam monasterio quadam nocte cum Theodoro deambulans, subito procul intuitus est grandem phantasiam, multa seductione compositam. Erat enim in habitu mulieris, excedens omnem humanam pulchritudinem, ita ut formae ejus expositio et visus exponi non posset. Hanc videns etiam Theodorus, turbatus est valde, et vultus ejus immutatus est. Quem venerabilis senex videns nimium formidare: Confide in Domino, ait, o Theodore, nec aliquatenus expavescas. Haec dicens, stetit in oratione, supplicans Domino, ut stupenda illa phantasia divinae majestatis praesentia solveretur. Cumque simul orarent, coepit illa proxima fieri, quam praecedebat plurima daemonum multitudo. Cum ergo preces suas Pachomius explicasset, illa veniens, ait ad eos: Quid superflue laboratis, dum contra me nihil agere