comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quib in aliis conuentib corã serenitate. ur̃a
iã dudũ uentilatũ & diffinitã ẽ maiori soi¬
lertiq studio ammonendas & instruendas. ab
ep̃is statuimꝰ quatinus saluti sut consulant.
ne sic indiscrete uiuendo & ꝓpria noxiaq li¬
b̾tate utendo. & ꝑ diũsa uagando. ꝑiculũ ani¬
marũ suarũ incurrant. Semꝑ illua apostolicũ¬
Uidua quȩ in delicus e. inuensmortua est. de

Expanded text:
ram serenitate vestra iamdudum ventilatum et definitum est, maiori solertique studio admonendas esse et instruendas ab episcopis statuimus, quatinus suae saluti consulant, ne sic indiscrete vivendo et propria noxiaque libertate utendo et per diversa vagando periculum animarum suarum incurrant, semper illud apostolicuVidua quae in deliciis est, vivens
Abbreviated transcription (Latin):
stabilis ñ tam deterreri quã ad moneri ui
uoluntate ab altari sacrȩ ꝯuersationis
uelamen suscipiunt. decreuit scã sy nodus
in rodtm ꝓposito eas ꝑmantre. Non eñi fas
cẽ decernimus. ut postꝗ se dño semel sab uelo
ꝯ seorauerint. & uit uelatas oblationes fece¬
rint iterũ eis concedi sp̃ui scõ mentiri. de
attemptos. put constitutũ dt̃ indecretis
gelasu papeꝰ. capitulo.xiii. quod nec auoto¬
ritas diuinasa ec canonũ strma prȩstitit.
Quȩ si continentiẽ ꝓpria fuerit uoluntate
nullatenus nubere uetabatur. Sic secũ habi¬
ta deliberatione. ꝓmissã fidem pudicitie dõ
deb& custodire. Nos aut̃ auctoritate patrũ
suffulti. inhoc sacro conuentu sancimus. &
libere udicamus. si sponte uelamen quãuis
ñ sacratũ sibi imposutrit. & in ecła int̃ ueli¬
tas oblationẽ dõ obtulerit. uelit nolit. scĩmo
nie habitũ ulterius habere deb&. lic& facram̃to
confirmare uelit eotenore & ratione uelam̃

Expanded text:
stabilis stabilis voluntate ab altari sacrae conversationis velamen suscipiunt, decrevit sancta synodus in eodem proposito eas permanere. Non enim fas esse decernimus ut postquam se Domino semel sub velo consecraverint, et inter velatas oblationes fecerint, iterum eiattentet, prout constitutum est in decretis Gelasii, capitulo XIII, quod nec auctoritas divina, nec canonum forma praestitit. Quae si propria fuerit voluntate nullatenus nubere vetabatur, sic secum habita deliberatione, promissam fidem pudicitiae Deo debet custodire. Nos autem, auctoritate Patrum suffulti, in hoc sacro conventu sancimus, et libere judicamus, si sponte velamen, quamvis non consecratum, sibi imposuerit, et in ecclesia inter velatas oblationem Deo obtulerit, niae habitum ulterius habere debet, licet sacramento confirmare velit eo tenore et ratione velamen
Abbreviated transcription (Latin):
& hoc statutũ ẽ. ut si quispiã prbrorũ drinceps
huiꝰ constitutionis normȩ contumacit̾ trans¬
gressor extiterit. scilic& ut aliquas uiduas
uclare prȩsumat. quia hoc & ep̃is ñ lice gradꝰ
sui piculum incurrat. Similiter & depuellis
uirginib apb̃ris ñ uelandis. statutũ ẽ. ut siqͥs
hoc factre temptaurrit. tanq transgresser
subnulla benedictione uelandis supius
latius duximus dissereudẽ. Que si ppria
uoluntate ꝓfessam pristini coniugii castitatẽ
mutabili mente calcauerunt piculi earum
int̃ erit qualiĩ dm̃ debeant satis factione pla¬
care. Sicut eñi si se forsitan continere non
dõpudictie sidem debuerunt costodire. Nos
aut̃ nullũ talib lagurum debemꝰ uincere. sed
solas ad ortationes p̃miũ sempiterni. pȩnasq
ꝓponere diuini uidicu ut nr̃a sit absoluta
conscuentia. & illarũ ꝓse rationẽ dõ reddat
intentio. Cauendũ ẽ. quippe qđ de rarũ
qđ p lanius exponere p̃terimus. ne sexus in¬

Expanded text:
atutum est, ut si quispiam presbyterorum deinceps hujus constitutionis normae contumaciter transgressor extiterit, scilicet ut aliquas viduas velare praesumat, quia et hoc episcopis non licet, gradus sui periculum incurrat. Similiter et de puellis virginibus a presbyteris non velandis statutum est, ut si quis hoc facere tentaverit, tanquam transgressor sub nulla benedictione velandis superius late duximus disserendum. Quae si propria voluntate professam pristini conjugii castitatem mutabili mente calcaverint, periculi earum intererit quali Deum debeant satisfactione placare. Sicut enim si se forsitan continere non Deo pudicitiae fidem debuerunt custodire. Nos autem nullum talibus laqueum debemus injicere, sed solum hortationes praemii sempiterni, poenasque proponere divini judicii, ut nostra sit absoluta conscientia, et illarum pro se rationem Deo reddat intentio. Cavendum est quippe, quae de har apostolus, quod planius exponere praeterimus, ne sexus in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓtinus equũ ẽ. a sacra cõmunione decrudi. &
nisi ꝑ publicã ꝓbatamq pymtentiã omnino ũ
recipi. Si tamen penituerit transeuntibus
de scło. uiaticũ ñ negetur. Incalcidonensi concilio
cap̃.xui. boo ꝑpetrantes ex communicantur
Confitentib auctoritate ep̃i misericordia lar¬
& dõ consecratȩ. si abiecto ꝓpositoscĩtatis clancu.¬
lum sacribega contagione si miscuerait. & inli¬
citis complexib publict & libere filios pcreaue.
ruit. has nuptias detestabiles. amonasteriorũ
cetu. & eccłarum conuentibus eliminandas
tinua lamentatione defleant. Vnde uerbo
dñi & canoniea auctoritate inhac scã synodo
p̃cipimus. ut om̃ino separentur. & iuram̃to
colligantur ultertus subuno non cohabitare
tecto. nec familari srui colloquio. excepto
inȩccła aut inpublico. aut rem habtre ullã
cõmunt̃: unde suspicio illecebrosi desideni
aut sc andalũ libidinosi facti. iuste possit oni
Siquȩ &iam interse diuidenda sunt diuda

Expanded text:
tinus aequum est a sacra communione detrudi, et nisi per publicam probatamque poenitentiam omnino non recipi. Si tamen poenituerit, transeuntibus de saeculo viaticum non negetur. In Chalcedonensi concilio, cap. 16, hoc perpetrantes excommunicentur. Confitentibus auctoritate episcopi misericordia lare Deo consecratae, si abjecto proposito sanctitatis clanculum sacrilega contagione se miscuerint, vel de illicitis complexibus publicrint, has nuptias detestabiles a monasteriorum coetu ecclesiarumque conventibus eliminandas tinua lamentatDomini et canonica auctoritate in hac sancta synodo praecipimus, ut omnino separentur, et juramento colligentur, ulterius sub uno non cohabitare tecto, nec familiari frui colloquio, excepto in ecclesia, aut in publico, aut rem habere ullam communem, unde suspicio illecebrosi desiderii, aut scandalum libidinosi facti juste possit oriri. Si qua etiam inter se dividenda sint, divida
Abbreviated transcription (Latin):
temere se quosdam sociare cognouimus.
& post dicatum dõ ꝓpositum incesta sedera sa¬
crilegaq commiscere. quos ptinꝰ equũ ẽ a sacra
communione detrudi. & nisi ꝓpublicã ꝓbatãq
penitentiã om̃ino ñ recipi. Std tam̃ his uiaticũ
de scł̃o transeuntib si digne petutuerint non

Expanded text:
temere se quosdam sociare cognovimus, et post dicatum Deo propositum incesta foedera sacrilegaque miscere. Quos protinus aequum est a sacra communione detrudi, et nisi per publicam probatamque poenitentiam omnino non recipi; sed his certe viaticum de s
Abbreviated transcription (Latin):
emo pbrorum baptirare pręsumat nisim
ciuitatib atq temporib constitutis. nisi cansi
baptuari. exutus pͥorib malis. de reliquo ꝓbonis
actib heres bonorũ celestiũ exgestis ꝓprus flat.
Accedat ad sacerdotem suũ & ipsi det noñ suum. atq ab eo
In ieumus frequentib oꝑam inpendat. ac scipsũ misteria
in om̃ib ꝓb&̾. ut tres menses iã consumando. regni cȩ.¬
in dic festo possit baptirari. Baptizetur unꝰquisqᷝ ᷤᷤ
inaquis ꝑ ennib nomine trinȩ beatitudinis
inuocato. suꝑse. ꝑunctus primo oleo ꝑ orationẽ
scĩficare. & ita demũ ꝑ hȩc consetratus. possit De

Expanded text:
erorum baptizare praesumat, nisi in civitatibus atque temporibus constitutis, nisi causa baptizari, exutus prioribus malis de reliquo pro bonis actibus haeres bonorum coelestium ex gestis propriis fiat. Accedat ad sacerdotem suum, et ipsi det nomen suum, atque ab eoniis frequentibus operam impendat, ac semetipsum in omnibus probet, ut tres menses jam consummando, in die festo possit baptizari. Baptizetur unusquisque in aquis perennibus, nomine trinae beatitudinis invocato super se, perunctus primo oleo per orationem sanctificato, ut ita demum per haec consecratus, possit pe
Abbreviated transcription (Latin):
De paruulis nõ qui nuꝑ materno utero editi
unt. placuit constititi .ut si infirmi ut
assola fuerint & lac maternũ ñ appetunt.¬
&iam eadem die qui nati sunt. si oblati fueriat
e. uoluntaria sod ex necessitate descendit. nisi
forte postea ipsuᷤ studiũ & fides huniꝰ ꝓbabilis
iudetur. aut hominũ raritascogit. De illis qͥ¬
paruulos recentes negant᷑ eẽ bapti xandos.
abuteris matrũ baptirandos negant. Aut
dicit in remissionẽ quidẽ peccatorũ tos¬
non baptirari. sed nihil exadam trahere ori¬
ginaris peocati quod lauachro regentrationis
expictur. unde sit consequens. ut ineis forma
baptismatis ui remissionẽ peccatoꝵ ñ uera sed
falsa intelligatur. anathema sit. qm̃ ñ aliter
intelligendum ẽ. quod ait apłs. ꝑ unũ hominẽ
peccatũ intrauit m mundum. & ꝑ peccatum¬
mors. & ita in om̃s homines ꝑtransut. in quo
om̃s peccauerunt. nisi quemad modũ pectĩ
catholica ubiq diffusa semꝑ intellexit. ꝓ pt̃

Expanded text:
De parvulis qui immaturo utero editi sunt, placuit constitui, ut si infirmi, ut assolet, fuerint et lac maternum non appetunt, etiam eadem die qua nati sunt, si oblati fuerint, est voluntaria, sed ex necessitate descendit, nisi forte postea ipsius studium, et fides hujus probabilis videtur, aut hominum raritas cogit. CAP. parvulos recentes negant esse baptizandos. Eab uteris matrum baptizandos negat, adicit in remissionem quidem peccatorum eos baptizari, sed nihil ex Adam trahere originalis peccati, quod lavacro regenerationis expietur, unde sit consebaptismatis in remissionem peccatorum non vera, sed falsa intelligatur, anathema sit, quoniam non aliter intelligendum est quod ait Apostolus: Per unum hominem peccatum intravit in mundummors, et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccaverunt, nisi quemadmodum Ecclesia catholica ubique diffusa semper intellexit. Propter
Abbreviated transcription (Latin):
dixerint. baptizentur. & ut scenicis atq hiftri¬
onib cçt̃isq huiꝰ modi ꝑsonis reconciliatio ñ
posse frum infirmitas crecdat. quib nec
eucharistia. dare animaduertat. Ut subito
obniutescente.si testes habuerit baptiran

Expanded text:
dixerint, baptizentur: et ut scenicis et histrionibus caeterisque hujusmodi personis reconciliatio nonposse, fratrum infirmitas credat, quibus nec eucharistiam dari animadvertat. CAP. 232. - De subito obmutescente, si testes habuerit, baptizan
Abbreviated transcription (Latin):
Innuntient pb̃ri ut neq uiri neq feminȩ
Ue sacro fonte filiolos ⁊ filialas suscipiant.
nisi memoriter sẏmbolũ & orationẽ dominicã
ante dominicã resurrectionem: publice in gocła
competentib tradi. De gentilib infirmis. si
mitatt desiderauerint sibi manũ inponi. si
fuerint ex aliqua parte honesta uita. placuit eis
manũ imponi. & sieriap̃ianos. De grauida

Expanded text:
teri ut neque viri neque feminae de sacro fonte filiolos vel filiolas suscipiant, nisi memoriter Symbolum et orationem Dominicam ante Dominicam resurrectionis publice in ecclesia competentibus traitate desideraverint sibi manum imponi, si fuerint ex aliqua parte honesta vita, placuit eis manum imponi, et fieri Christianos. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
a tecuminũ quãuis in bonis oꝑib susceꝑunt.
defunctã uitã habere ñ credimus. excepto
dum taxit. nisi martiru sacam̃ta cõpleantur.
Baptuatus confitetur fidem suam corã sacerdote.
& interrogatꝰ respondebit. Hoc idẽ martyr
coram ꝑsecutore facit. qui & consitetur fidem.
& interregatus respond&. Ille post confessionom
asꝑgitur martyrio ł uõ asꝑgitur sanguine ł tin¬
guitur igne. Ille manus impositione pontificis
scĩ. dũ ñ ẽ ipst qͥloquitur. sed sp̃s qui in illo lo¬
quitur. Ille cõmunicat eucharistiȩ incõnemo¬
rationis mortis dni: hic ipsi xp̃o commoritur
llle confitetur se mundi actib renuntiaturũ.
hic ipse renuntiauit uitȩ. Illi om̃ia peccata
dits sacramentum catecuminis ñ detur. nisi
solum salis. quia si fideles ꝑ illos sacramentum
nõ mutant. nec catecum inis oporta mutare.
benedicuont caitcumini &iã int̃ domes.¬
icos ordines in quantũ caueri potest fegregandi
informandiq sunt. ut st & signandos ł btne¬

Expanded text:
atechumenum quamvis in bonis operibus defunctum, vitam habere non credimus, excepto duntaxat nisi martyrii sacramenta compleantur. Baptizatus confitetur fidem suam coram sacerdote, et interrogatus respondebit. Hoc idem martyr coram persecutore facit, qui et confitetur fidem, et interrogatus respondet. Ille post confessionem aspergitur martyrio, vel vero aspergitur sanguine, vel tingitur igne. Ille manus impositione pontificis sancti dum non est ipse qui loquitur, sed spiritus qui in illo loquitur. Ille communicat Eucharistiae in commemoratione mortis Domini: hic ipsi Christo commoritur. Ille confitetur se mundi actibus renuntiaturum, hic ipse renuntiavit vitae. Illi omnia peccata dies sacramentum catechumenis non detur, ni solum salis, quia si fideles per illos dies sacramentum non benedictione catechumeni, etiam inter domesticos ordines, in quantum caveri potest, segregandi informandique sunt, ut se et signandos vel bene
Abbreviated transcription (Latin):
Ieophiti aliquamđm alauciorib epulis. e¬
spectaculis ł coniugalib abstintant¬
UT om̃is pbr uas baptismale habeat.
nequiuerit. uas conueniens ad hoc solummꝰ baptixn¬
Similit̃ ad corporale lauandũ & ad pallasaltaris.
ꝓpria habrantur usi. in quib nihil aliud fiat.

Expanded text:
lautioribus epulis espectaculis et conjugibus abstineantUt omnis presbyter vas baptismale habeat. nequiverit, vas conveniens ad hoc solummodo baptizanSimiliter ad corporale lavandum et ad pallas altaris propria vasa habeantur, in quibus nihil aliud fiat .
Abbreviated transcription (Latin):
Saptisma unũ ẽ. std in ȩccła catholica trinitatis.
cuius nos menbra effecti sumus. ubi una fides
Et idõ qui apudillos hereticus bapiriati sunt.
qui inscẽ trinitatis confessiont baptirant.
& ueniunt ad nos. recipiantur quidt̃ quasi
baptiiati. ne sc̃ȩ̨ trinitatis inuocatio ł confessio
anulletur. sed doceantur integre e instruant᷑
sensu scȩ̃ trinitatis. & misterio quod inscã
ȩccła tenetur. & sieut sentiunt credere.
ł ad quiescunt consiteri. purgati fidei inte¬
nõ paruuli funt hebetes qui doctrinã non
capiant. respondeant ꝓillis qui eos offerunt.
uixta morem baptrandi. & ita interrogent᷑.
ut sciant quid respondere debrant. & fic

Expanded text:
Baptisma unum est, sed in Ecclesia catholica, cujus nos membra effecti sumus, ubi una fides cti datur. Et ideo qui apud illos haereticos baptizati sunt, qui in sanctae Trinitatis confessione baptizant, et veniunt ad nos, recipiantur quidem quasi baptizati, ne sanctae Trinitatis invocatio vel confessio annulletur, sed doceantur integre, et instruantur, sensu sanctae Trinitatis, et mysterio quod in sancta Ecclesia tenetur: et si consentiunt credere, vel acquiescunt confiteri, purgatae fidei intevero parvuli sunt hebetes, qui doctrinam non capiant, respondeant pro illis qui eos offerunt juxta morem baptizandi, et ita interrogentur, ut sciant quid respondere debeant, et sic
Abbreviated transcription (Latin):
circa baptirandos inunũsd mundo scã ȩocta
uni formiter agit. non ocioso contemplamur
intuitu. cum siue paruuli Nue iuuenes ad re.¬
grnerationis ueniunt sacramentũ. ñ pͥus sontẽ
uitȩ adeant. quã exorcismus & exsueflationib
clencorũ spiritꝰ abtis inmundus abigatur: ut

Expanded text:
circa baptizandos in universo mundo sancta Ecclesia uniformiter agit, non otioso contemplamur intuitu: cum sive parvuli, sive juvenes ad regenerationis veniunt sacramentum, non prius fontem vitae adeant, quam exorcismis et exsufflationibus clericorum spiritus ab eis immundus abigatur, ut
Abbreviated transcription (Latin):
mergit ibaptismate quod dari uidetur.i mor¬
te dñi deponatur. Non enĩ dñs ilixit in morte
mea baptizate. sed euntes docete inom̃s gentes
bapitiantes eos in nomine patris. & filii & spc¬
scĩ. Qđ inbaptisno & ꝯ firnatione si necese
fuerit unus patrinus possit esse.
ncaticumino & inbaptismo & inconsirmati¬
one umꝰ pat̃ potest fieri si necessitas cogit
nõ est tamen consuetudo romana. sta ꝑsingu¬
t non plures ad suscipiendũ de baptismo m¬
fantẽ accedant. quã unus. siut uir siue mulrer
inconfirmationib quoq idipsũ fat. Ut ille qͥ ũ¬

Expanded text:
mergit in baptismate, quod dari videtur in morte Domini, deponatur. Non enim dixit Dominus: In morte mea baptizate, sed: Euntes docete omnes gentes, baptizantes eos in nomine Patris, et Filii, et spcesse fuerit, unus patrinus possit esse. In catechumeno, et in baptismo, et in confirmatione unus pater potest fieri, si necessitas cogit: non est tamen consuetudo Romana, sed per singuantem accedat. Ut non plures ad suscipiendum de baptismo infantem accedant, quam unus, sive vir, sive mulier. In confirmationibus quoque idipsum fiat. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
sibi misse cantentur: de eodem dic audiat
missas uel ꝓ salute uiuox. uel ꝓ defunctis.
uidã generationem consanguinitatis
ita uolunt numerare. ut frat̃ & soror
denam ab antiquis patrib decretũ est. ut ita
non sit. s ut nepos & neptis uel filius fratris
ac filia sororis primi habeantur.
tatutũ est. ut edificia laicoꝵ quȩ
tem decretũ est. ut millus laicox licentia ep
consensũ ep̃i. s eũ prius mittat suo ep̃o uel eius
uicario ut ꝓbetur si scientia ȩtate & morib
talissit. quod sibi populus di digne cõmendari
dossit. Si duo de adulterio lecusati fuerint
quid inde facitnaum sit
tatuit quoq sc̃a sẏnodus. si duo de adul¬
terio accusati fuerint & ambo nregauerint: ami¬
o siorant sibi concedi ut alter. illoꝵ utrosq

Expanded text:
 audiant missas, vel pro salute vivorum aut pro defunctis. tiam generationem consanguinitatis ita volunt numerare, ut frater et soror etiam ab antiquis patribus decretum est, ut ita non esset, sed ut nepos et neptis, id est filius fratris et filia sororis, primi habeantur. etiam, ut edificia laicorum, quę tem decretum est, ut nullus laicoconsensum episcopi, sed eum prius mittat suo episcopo, vel ejus vicario, ut probetur si scientia, aetate, et moribus talis sit, ut sibi populus Dei commendetur. CAP. 14.-- Si duo de adulterio accusati fuerint, quid inde faciendum sit. Statuit quoque sancta synodus, si duo de adulterio accusati fuerint, et ambo negaverint, et orant sibi concedi, ut alterum illorum utrosque
Abbreviated transcription (Latin):
uidam laicoꝵ & maximȩ matronȩ
habent in consuetudine ut ꝑ singulos
dies audiant euangeliũ. inprincipio erat
uerbũ. &missas peculiares. hoc est de scã
trmitatt. dut de sco michahele. Et ideo san¬
citũ est ieodem concilio. ut hoc ulterius ñ
fiat. nisi suo temport ł ensi aliquis fideliũ

Expanded text:
iam laicorum, et maxime matronae, habent in consuetudine ut per singulos dies audiant Evangelium: In principio erat Verbum, et missas peculiares, hoc est, de sancta Trinitate, aut de sancto Michaele, et ideo sancitum est in eodem concilio ut hoc ulterius non fiat, nisi suo tempore, et nisi aliquis fidelium
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi qui hȩc audiunt ł uident ꝓbentur. &
appareat quali fide sint ł deuotione erga
dm̃ sicut indeutro nomio legitur moyses
uerbo dñi populo dĩ prȩcepisse ita dicens.
Si surretͣit in medio tui ꝓphetes aut qui
somnium uidisse se dicat. & p̃dicerit signũ
ac portendum & uenerit quod locutus est.
& dixerit tͥ eamus. & sequamur deos alitnos
quos ignoras & seruiamus eis. non audies
ipsum timete. mandata illius custodite. &
audite uoceni eiꝰ Ipsi seruietis. & ipsi adhȩ¬
rebitis. & occã. Ubi sane intelligi uoluit.
&rum illa quȩ adiuinantib non scdm dm̃
dicuntur. si acciderut. quȩ dicuntur. nor
accipienda. ł oriam si fiant quȩ prȩcipiunt᷑.
ab eis aut colantur quȩ coluntur ab tis. Nec
prȩter suam potestatem dr̃ ostendit quod
ista contingunt. si quasi quȩreretur cur ca
ꝑmittit causani temptationis exposuit. ad
cognoscendam utiq eorum dilectiont̃. utrũ

Expanded text:
ipsi qui haec audiunt vel vident, probentur: et ipsi qui haec audiunt vel vident, probentur: et appareat quali fide sint vel devotione erga Deum. Sicut in Deuteronomio legitur Moyses verbo Domini populo Dei praecepisse ita dicens: « Si surrexerit in medio tui prophetes, aut qui somnium vidisse se dicat, et praedixerit signum atque portentum, et evenerit quod locutus est, et dixerit tibi: Eamus et sequamur deos alienos, quos ignoras, et serviamus eis; non audies equimini, et ipsum timete, mandata illius custodite, et audite vocem ejus: ipsi servietis, et ipsi adhaerebitis, » etc. Ubi sane intelligi voluit etiam illa, quae a divinantibus non secundum Deum dicuntur, si acciderint quae dicuntur, non accipienda: vel etiam si fiant quae praecipiuntur ab eis, aut colantur quae coluntur ab eis. Nec praeter suam potestatem Deus ostendit esse, quod ista contingunt: sed quasi quaereretur, cur ea permittit, causam tentationis exposuit, ad cognoscendam utique eorum dilectionem, utrum
Abbreviated transcription (Latin):
bat adiurũ pestilentiȩ dignũ ardore ge¬
hennȩ cras mecun eris. Elis duob titulis sub¬
tilitatẽ fallaciȩ sue ꝓuidit in ꝓuidus sata¬
nas. quia ce ado rari se puusit sub habitu &
nomine samuhelis contra legem. & uirum
peccatis prȩssum. cum magna distantia pecca¬
torũ & iustorum sit cum samuebe uistissi¬
mo futurum mentitus ẽ. Altrum potest uideri
fed de samuelis nomine taceatur. quia saul
cum diabolo futur ͦ erat. Adeum eñi transmi¬
grauit. quem adorauit. Semꝑ gͦ diabolus sub
uelamine latens ꝓdit se dum ea confingit¬
quȩ horreant ꝑsonis ꝑquas ualere nititur
Si aut̃ quislib& nob̵̾ obponit acdic̃. quomͦ
delam. aut sanis in mittere egritudinem:
si aliquid ꝓpͥe uirtutis ac potestatis ñ habent.
hoc anobis recipiat responsum. quod idõ quisꝗ
ñ deb& cis credere quia aliquando eueniunt
quȩ p̃dicunt: aut sanare uidentur languidos.
ł ledere sanos. quia hoc ꝑmissu dĩst. ut

Expanded text:
bat ad uirum pestilentiae dignum ardore gebat ad uirum pestilentiae dignum ardore gehennae: \'cras mecum eris\'? His duobus titulis subtilitatem fallaciae suae prodidit inprouidus satanas, quia et adorari se permisit sub habitu et nomine Samuhelis contra legem et uirum peccatis pressum, cum magna distantia peccatorum et iustorum sit, cum Samuhele iustissimo futurum mentitus est. uerum potest uideri si de Samuhelis nomine taceatur, quia Saul cum diabolo futurus erat. ad eum enim transmigrauit, quem adorauit. semper ergo diabolus sub uelamine latens quae horreant personae per quas fallere nititur. Si autem aliquis mihi opponit ac dicit: Quomodo delam, aut sanis immittere aegritudinem, si aliquid propriae virtutis ac potestatis non habent? Hoc a me recipiat responsum, quod ideo quisquam non debet eis credere, quia aliquando eveniunt quae praedicunt, aut sanare videntur languidos vel laedere sanos: quia hoc permissu Dei fit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ea quȩ uerbis expressa sunt put& non p̃t̃¬
mittenda. ne ratio historiȩ inanis sit. recte
faci& quidem. sitameii minime istud adutri
capiat rationẽ. sed adiusum & intellectum
saul neq eñi reꝓbus factus. poterat bonum
intellectũ habtre. Hlistoricis enũ mentẽ saul.
& habitum Samubelis descripsit. ea quȩ
dicta & uisa sunt exprimens. p̃termittens
siutra an falsa sint. Quid cñi ait. audiens
in quo habitu essa exercitus. Intellexit
inquit. hunc eẽ. saniuihel. Quid intelbexerit
retulit. & quia bene non intellexit. ꝯtra
scripturã alium ad orauit quã dñm. &
putans samuhelem. adorauit diabolũ.
ut fructum fallacix suȩ habere sitanas. hoc
enĩ nitit᷑ ut adoretur quasids̃. Sienĩ
uere lic samuel illi apparuisse. ñ utiq
uir iustus ꝑmisiss& se adorari. qui p̃dicaue¬
rat dnm solum eẽ adorandũ. Et quom homo
dĩ qui cum abrabam in refrigerio erat dice¬

Expanded text:
ea quae uerbis expressa sunt putet non praeteea quae uerbis expressa sunt putet non praetermittenda, ne ratio historiae inanis sit, recte faciet quidem, si tamen minime istud ad ueri rapiat rationem, sed ad uisum et intellectum Saul. neque enim reprobus factus poterat bonum intellectum habere. historicus enim mentem Saul et habitum Samuhelis descripsit ea quae dicta et uisa sunt exprimens, praetermittens si uera an falsa sint. quid enim ait? audiens in quo habitu esset excitatus: intellexit, inquit, hunc esse Samuhel. quid intellexerit rettulit et, quia non bene intellexit, contra scripturam alium adorauit quam dominum et putans Samuhelem adorauit diabolum, ut fructum fallaciae suae haberet satanas. hoc enim nititur, ut adoretur quasi deus. si enim uere Samuhel illi apparuisset, non utique uir iustus permisisset se adorari, qui praedicauerat dominum solum esse adorandum. et quo modo homo dei, qui cum Abraham in refrigerio erat, dice
Abbreviated transcription (Latin):
transsigarat se in angelum lucis. Ut enĩ erporẽ
facert in quo gloriaretur. in habitu uiri iusti &
nomine se su bornauit. ut nihil ꝓficere spẽ
quã prȩdicabant dĩcultorib mentiretur:
quando hinc exeuntes uistos. finxit in sua esse
potestate. Sedhoc quosdã fallit . qđ demorte
saul & filusius non sit nientitus. quasi magnum
sit di abolo ante ac casun mortẽ corporis
p̃uidere. cum signa quȩdã soleant apparere
quantoniagis diabolo quẽ angelica marestate
sublinitũ ꝓphetica oracula flusse testantur
de cuiꝰ magnitudine apłs ait. anignoratis
altitudinẽ satanȩ. Quid mirũ gͦ si inmi¬
nintẽ ꝓpe mortẽ potuit p̃uidere cũ hoc
sit unde fallit. Mse undĩ potestate uult
ad orari.  Nam tanta hebłtudine demens
effactus ẽ. saul ut ad phitonissam conflgerae
Deprauatus euĩ causa peccati adhȩc se ꝯtulit
quȩ da p̃nauerat. Si siquis ꝓpt̃ historiam &

Expanded text:
transfigurat se in angelum lucis. Ut enim errorem transfigurat se in angelum lucis. Ut enim errorem faceret in quo gloriaretunomine se subornauit, ut nihil proficere spem, quam praedicabant, dei cultoribus mentiretur, quando hinc exeuntes iustos finxit in sua esse potSaulis et filii ejus non sit mentitus; quasi magnum sit diabolo ante occasum mortem corporis praevidere, cum signa quaedam soleant apparere Quanto magis diabolo quem angelica majestate sublimem prophetica oracula fuisse testantur. De cujus magnitudine Apostolus ait: An ignoratis altitudinem Satanae? Quid mirum ergo si imminentem prope mortem potuit praevidere, cum hoc sit unde fallit, et se in Dei potestate vult adorari. Nam tanta hebetudine demens effectus est Saul, ut ad Pythonissam confugeret. Depravatus enim causa peccati, ad haec se contulit, quae damnauerat. Sed si quis propter historiam et
Abbreviated transcription (Latin):
reator ẽ. qui causas ipsas & rationes semi
nariasreb inserent. Prx̧t̃a quidã quȩrendũ
putant. quomꝰ scriptura narre phithro¬
nissam sainubelẽ ꝓphecam e suscitasse
ad colloquiũ saul mpussimi regis siphitponica
diuinatio. errori magicȩ artis disputanda sit.
Quib ita responderi potest indignũ om̃mo
facinus tẽ. si sođm uerba istoriȩ cõmodecur
assensus. Quomͦ eñi poterat fieri. ut arte ma¬
gica atrahereair uir: & natiuitate sc̃s. & uitȩ
opib ustus. aut sinon attractatus ẽ consensit.
Qđ utrũq de uiro uisto credere aduersum ẽ.
Nullũ suffragiũ hab& iusticia. si aut uolunta.¬
rius amisit meritũ spũalis quẽ positus in carnt
quȩsiuerat. Qđ ualde ab surdum ẽ. quia hinc
qui uistus recedit. ꝑman&e uistꝰ Porro autem
hoc ẽ. p̃strigiũ satane quo ut plurimos fallit.¬
& iam bonos in potestate se habere confingat.
qđ a płs int̃cetera ostendit dicens. ipse satanas

Expanded text:
creator est, qui causas ipsas et ratiocreator est, qui causas ipsas et rationarias rebus inse ruit. Praeterea quidam quaerendum putant, quomodo Scriptura narret Pithonissam Samuelem prophetam suscitasse ad colloquium Saul impiissimi regis, si Pithonica divinatio, errori magicae artis deputanda sit. Quibus ita responderi potest, indignum omnino facinus esse, si secundum verba historiae commodetur assensus. Quomodo enim poterat fieri, ut arte magica attraheretur vir, et nativitate sanctus, et vitae operibus justus? Aut si non attractus est, consensit. Quod utrumque de viro justo credere adversum est. Nullum suffragium habet justitia, si aut voluntarius amisit meritum spiritalis, quem positus in carne quaesiverat. Quod valde absurdum est: quia hinc qui justus recedit, permanet justus. Porro autem hoc est praestigium Satanae, quo ut plurimos fallat. etiam bonos in potestate se habere confingat; quod Apostolus inter caetera ostendit, dicens: Ipse Satanas
Abbreviated transcription (Latin):
deba: quos lib& magicis artib aliquid facere
posse sine ꝑmissu dĩ qui omĩa quȩ fiunt.
aut iusto iudicio facit. aut ꝑmissu suo ita
sieri sinit. Quod p̃dicti magi leguntur si¬
milia fecisse moysi. qui uirgam suã piecit.
& conuersa ẽ. indraconẽ. ꝓeceruntq ipsi
singuli uirgas suasq uersȩ sunt indracones sta
furrunt creatores draconum. nec mali nec
angeli mali. quib ministris illa opabantur.
Insunt enĩ reb corporeis ꝑomĩa clam̃tamun.¬
di quȩ occulte feminariȩ rationes. quib cũ
data fuerit oportunitas temporalis atq eiu¬
salis. ꝓrumpunt inspecies debitas suis modis
o sinib & sic ñ dicuntur angłi qui ista faciunt
animaliũ creatores. sicut nrc agricolȩ segetũ
ł arborũ. ł quorũcumq in t̾ra rignentium
creatores dicendi sunt. quãuis nouerint p̃be¬
re quasdam uisibiles oportunitates & causas
ut illa nascantur. Quod aut̃ isti faciunt
uisibilit̃. hoc illi inuisibilit. Ds̃ uõ solus unus

Expanded text:
 quoslibet magicis artibus aliquid facere posse sine permissu Dei qui omnia quae fiunt, aut justo judicio facit, aut permissu suo ita fieri sinit quod praedicti magi leguntur similia fecisse Moysi, qui virgam suam projecit, et conversa est in draconem, projeceruntque ipsi singuli virgas suas, quae versae suntreatores draconum nec magi nec angeli mali, quibus ministris illa operabantur. insunt enim rebus corporeis per omnia elementa mundi quaedam occultae seminariae rationes, quibus cum data fuerit oportunitas temporalis atque causalis, prorumpunt in species debitas suis modis et finibus. et sic non dicuntur angeli, qui ista faciunt, animalium creatores, sicut nec agricolae segetum uel arborum uel quorumque in terra gignentium creatores dicendi sunt, quamuis nouerint praebere quasdam uisibiles oportunitates et causas, ut illa nascantur. quod autem isti faciunt uisibiliter, hoc angeli inuisibiliter; deus uero solus unus
Abbreviated transcription (Latin):
peccatoꝵ p̃parata ẽ. pia remissio: aut per¬
inquos itaq quos p̃scuit ds̃ hanc uitã
i peccato terminaturos p̃destinauit
supplicio int̃minabili pumond. In quosic̃
culpanda non ẽ p̃scientia hum anȩ imqͥtatis:
ita p destanatio iustissimȩ laud andac uttions
Ut agnosceretur non ab eo p̃destinatũ homi.
nt̃ ad qualecũq peccatũ : quẽ p̃destinauit
peccati merito puniendũ. Ds̃ itaq omnia
hominũ opera suit bona siue mala p̃scunt.
quia eũ latert mhil potuit. s solabona p̃des.¬
tinauit. quȩ se infilus gr̃ȩ facturũ e̾t̾ p̃scuit.
Mala uͦ futura oꝑa illoꝵ quosñ p̃destinauit¬

Expanded text:
peccatorum praeparata est pia remissio aut pecpeccatorum praeparata est pia remissio aut peciquos itaque, quos praescivit Deus hanc vitam in peccato terminaturos, praedestinavit supplicio interminabili puniendos, in quo sicut culpanda non est praescientia humanae iniquitatis, ita praedestinatio justissimae laudanda est ut agnem ad qualecunque peccatum, quem praedestinavit peccati merito puniendum . Deus itaque omnia hominum opera, sive bona sive mala praescivit, quia eum latere nihil potuit, sed sola bona praedestinavit, quae se in filiis gratiae facturum esse praescivit: mala vero futura opera illo
Abbreviated transcription (Latin):
nianecessitate cõpellit᷑. &ͣ aliquid nolens
ꝓmittat: nullius ttalꝑ aduersitatis impedit᷑
obstaculo. quoid qđ ꝓmisit aut minꝰ quã uult
aut tardius faciat. Proinde potuit sic̃ uoluit
p̃destinare quosdã ad głam: quosdã ad pęnã
S quos p̃destinauit adgłam: pdestinauit
adiustitiã. Quos autẽ p̃destinauit ad pęnã¬
ñ p̃destinauit ad culpã. Itẽ paulo inferiuꝰ.
Insc̃s igit᷑ corunat ds̃ iustitiã: quã eis gratis
ipse tribuit. gratis seruauit. gratisq ꝑfecit
Iniquos autẽ condempnat ꝓ impietate
ud iiustitia. quã ineis ipse non fecit.
In illis enim oꝑa sua glorificat. in istis autẽ
bonũ & iustum. p̃scisse quidẽ peccatores
homines. qui a nihil eũ latere potuit
futuroꝵ. lleq enĩ uel futura essent: suneiꝰ
p̃sentia ñ fuissent. ñ tam̃ p̃destinasse que¬
lib& hommẽ ad peccatũ. Quiasi ad pectatũ¬
aliqđ as̃ homint̃ p̃destinar& ꝓ peccatis
hominẽ ñ punir&. Dĩ enĩ p̃destinatione aut

Expanded text:
necessitate compellitur ut aliquid nolens promittat, nullius utique adversitatis impeditur obstaculo, quo id quod promisit, aut minus quam vult, aut tardius, faciat. Proinde potuit, sicut voluit, praedestinare quosdam ad gloriam, quosdam ad poenam. Sed quos praedestinavit ad gloriam, praedestinavit ad justitiam. Quos autem praenon praedestinavit ad culpam. Item, paulo superius. In sanctis igitur coronat Deus justitiam quam eis gratis ipse tribuit, gratis servavit, gratisque perfecit. Iniquos autem condemnat pro impietate vel injustitia quam in eis ipse non fecit. In illis enim opera sua glorificat, in istis autem bonum et justum praescisse quidem peccatores homines, quia nihil eum latere potuit futurorum. Neque enim vel futura essent si in ejus praesentia non fuissent, non tamen praemlibet hominem ad peccandum. Quia si ad peccatum hominem praedestinaret, pro peccatis hominem non puniret. Dei enim praedestinatione aut
Abbreviated transcription (Latin):
seripsimus. corporalia sacerdotib uitia.
& simoniacȩ heresis prauitatẽ onĩtum
epõrũ definitione. dap̃nari atq a regni
urĩ amputare finib faciatis. ne plusillis
ꝑpecuniã obtintre. quã p̃cepta dominica
p̃cipiunt ꝑnuttatis. Nam dũ om̃is auaricia
idolorum sit seruitus. quisquis indandis
honorib & maxime ȩccłasticis uigilanter
ñ precaua. infidelitatis ꝑditioni subicitur
& iam si tenere sidem quam neglegit uide¬
atur. Siait gͦ contra exteriores hostes.
fidelier repugnatur. & hic seliciter ipsius
ola men sit. si prudentes uiri regibus adhe¬
dũ p̃stari sibi locum ad aniniȩ datũ utilitatẽ
intellegunt. certũ ẽ. quia merredis causas

Expanded text:
scripsimus, corporalia sacerdotibus vitia, scripsimus, corporalia sacerdotibus vitia, et Symoniacae haeresis pravitatem, omnium episcoporum definitione damnari, atque a regni vestri amputari finibus, faciatis, nec plus illis per pecuniam obtinere, quam praecepta Dominica praecipiunt permittatis. Nam dum omnis avaritia idolorum sit servitus, quisquis hanc in dandis honoribus et maxime ecclesiasticis vigilanter non praecavet, infidelitatis perditioni subjicitur, etiam si tenere fidem quam negligit videatur. Sicut ergo contra exteriores hostes, fideliter repugnatur, et hic feliciter ipsius  - Quod multorum solamen sit, si prudentes viri regibus adhadum praestari sibi locum ad animae datum utilitatem intelligunt, certum est quia mercedis causas
Abbreviated transcription (Latin):
regnare feliciter. ꝓuidete ꝓ uinciis & pus¬
quã creator nr̃ manũ suã ad feriendũ excut¬
tiat de correctione huiꝰ sceleris studiosis.¬
sime cogitatr. ne tanto post modum acruiꝰ
feriat. quanto mͦ diutius & clem̃ter expec¬
tat. Scitote aut̃ quia magnũ dõ nr̃o sacri.¬
sicium placationis offeretis. si tanti labem
facinoris de ur̃is citius finib amputatis.
xcellentiȩ ur̃ȩ index cordis epła
quanta in uobis fulgeat cũ regia po¬
testate prudentia. ita luculenti copia ser¬
monis edocuit. ut dubiuĩ eẽ ñ ualeat quicꝗ
laudabile de uobis fama narrauerit. Et
qm̃ adhortationem mãm regiis animis per
laudis p̃dicamenta placiusse signastis. ut
reuerentiam quicquid ad honorẽ ꝑtinere
cognosceas sacerdotum. studiose statui &
uelitis in om̃ib custodire iterata uos ꝑ urãm
mercedem ad hortatione pulsamꝰ ut con¬
gregari sỹ nodũ iubeatis. & sicut dudum

Expanded text:
regnare feliciter, providete provinciis; et priusregnare feliciter, providete provinciis; et priusquam Creator noster manum suam ad feriendum excutiat, de correctione hujus sceleris studiosissime cogitate, ne tanto poferiat, quanto modo diutius et clementer exspectat. Scitote autem quia magnum Deo nostro sacrificium placationis offeretis, si tanti labem facinoris, de vestris citius finibus amputatis. xcellentiae vestrae index cordis epistola, quanta in vobis fulgeat cum regia potestate, prudentia, ita luculenti copia sermonis edocuit, ut dubium esse non valeat, quidquid laudabile de vobis fama narraverit. Et quoniam adhortationem nostram regiis animis, per laudis praedicamenta placuisse signastis, ut reverentiam, quidquid ad honorem pertinere cognoscitis sacerdotum, studiose statui, et velitis in omnibus custodire, iterata vos per vestram mercedem adhortatione pulsamus, ut congregari synodum jubeatis, et sicut dudum
Abbreviated transcription (Latin):
nmia non ualemus. ita quosdã sacerdotes
in illis partib impudice ac nequiter con¬
uersari. ut d audire nobis obpbriũ. & la¬
mentabile sit referre. Ne gͦꝰ postꝗ huius
nequitiȩ huc usq se tetendit õpinio
aliena prauitas aut nrãm animã. aut ur̃m
adhȩe debemus ulciscenda consurgere. ne
paucorũ fames multoꝵ eẽ. possit ꝑditio.
intercessor obiciat. si sacerdos qui exorare
debuerat grauiora cõmittat : S ed qm̃ eos
quoꝵ hec locutio ẽ. insequi ne sollicitudo
ad requisitionem nec ⁊elus excitat adum¬
dictam. scripta ad nos ur̃a discurrant ut
ꝑsonam si precipitis cum ur̃e auctoritatis
assensu transmittamus. que una cum alis
sacerdotib hȩx & subtiliter quȩrere. o scd̃m
dm̃ debeat emendare. Nec enĩ dissimu-
landa sunt quȩ dicimus. Quia qui emen.¬
dare potest & neglegit. participẽ se ꝓcul
dubio delicti constituit. P rouideteꝰ gͦ
animę ur̃ę. ꝓuidete nepotib quos cupitis

Expanded text:
nimia non valemus, ita quosdam sacerdotes nimia non valemus, ita quosdam sacerdotes in illis partibus impudice ac nequiter conversari, ut et audire nobis opprobrium, et lamentabile sit referre. Ne ergo postquam hujus nequitiae hucusque se tetendit opinio, aliena pravitas aut nostram animam, aut vestrum ad haec debemus ulciscenda consurgere, ne paucorum fames, multorum esse possit perditio. intercessor objiciat, si sacerdos qui exorare debuerat graviora committat? Sed quoniam eos quorum haec locutio est insequi, nec sollicitudo ad requisitionem, nec zelus excitat ad vindictam: scripta ad nos vestra discurrant, ut personam si praecipitis cum vestrae auctoritatis assensu transmittamus, quae una cum aliis sacerdotibus haec et subtiliter quaerere, et secundum Deum debeat emlanda quae dicimus, quia qui emendare potest et negligit, participem se procul dubio delicti constituit. Providete ergo animae vestrae, providete nepotibus, quos cupitis
Abbreviated transcription (Latin):
concessa. Sedcum futuras dõ largiente uic¬
torias non carnali puidtntia sed magis orati¬
onubus p̃uenitis fit᷑ ut hoc instuporẽ ueniat
qđ gła ur̃a ñ terreno concilio. sed dõ desup
larerentem discedat. Ibi enĩ meritoꝵ ur̃orũ
loquax non discurrit opinio. quȩ & bella
uos frequent appetere. non desidtrio fim¬
dendi sanguinis. fed dilatande causa rei¬
pubplicȩ inqua dm̃ coli conspicimus loque¬
retur. quatenus xpĩ nom̃ ꝑsubditas gentes
fidti p̃dicatione. circumquaq discurrera.
Sicut enĩ exteriora nos uirtutũ opa emi¬
nentes inhac uita constituunt. ita & interio¬
rũ ornam̃ta excorde mundo ꝑceelentia.
infutura uita cȩlestuĩ raudiorum partici
sit regibus sacerdotũ ł populi peccata
usticia eleuat gentẽ. miseros aut̃
populos facit peccatum. tunc regnũ stabiliri
creditur. cum culpa quȩ cognoscitur citius
emendatur. Aultorũ gͥ ad nos relatione
purnit qđ dicere sine afflictione cordis

Expanded text:
concessa. Sed cum futuras, Deo largiente, vicconcessa. Sed cum futuras, Deo largiente, victorias non carnali providentia, sed magis orationibus praevenitis, fit ut hoc in stuporem veniat vestra non terreno consilio, sed Deo desuper largiente discedat. Ibi enim meritorum vestrorum loquax non discurrit opinio, quae et bella vos frequenter appetere, non desiderio fundendi sanguinis, sed dilatandae causa reipublicae, in qua Deum coli conspicimus, loqueretur, quatenus Christi nomen per subditas gentes, fidei praedicatione circum quaque discurreret. Sicut enim exteriora vos virtutum opera eminentes in hac vita constituunt: ita et internorum ornamenta, ex corde mundo procedentia, in futura vita coelestium gaudiorum particsit regibus, sacerdotum vel populi peccataJustitia elevat gentem, miseros autem populos facit peccatum, tunc regnum stabiliri creditur, cum culpa quae cognoscitur, citius emendatur. Multorum igitur ad nos relatione pervenit, quod dicere sine afflictione cordis
Abbreviated transcription (Latin):
tristatus sũ. Nunc uõ quia & uos amminis¬
trationis cura. & me studiũ huiꝰ regiminis ac¬
cipiat. in tantum nos recte diligere specialit̃
possumꝰ. in quantũ generalitati minime no¬
cemus. Unde ꝑ om̃ipotentẽ dñm rogo. in cuiꝰ
tremendo iudicio nrõrũ actuũ posituri rati¬
onẽ sumꝰ. ut eiꝰ respectum semp gła ur̃a ante
oculos habeat. & numꝗ quodlib& ex quo int̃
nosł parua dissensio pueniat admitat.¬
Nulla uos lucra ad miusticiã ꝑtrahant. Quã
sit uita breuis aspicete. ad quem quandoq
ituri estis iudicem. qui uidiciariã potestatẽ
geritis cogitare. Sollerter gͦ intuendũ ẽ.
quod cuncta lucra hc relinquimus & solas
uidicium deportamus. Illa g ͦ nobis sunt oõ¬
moda quȩrenda. quȩ nequaquã mors ad¬
ntiat. sed mansura inppetuũ p̃sentis uitȩ
& xp̃ianȩ religionis gratia tanta excel¬
lentiȩ ur̃ȩ bellicorũ actuũ ꝓsperitas euenire
non sumoꝑe miranda fuerant cũ sciamus
hex ciam antiquis bellorum ducibus fuisse

Expanded text:
ristatus sum. Nunc vero quia, et vos administrationis cura, et me studium hujus regiminis occupat, in tantum nos recte diligere specialiter possumus, in quantum generalitati minime nocemus. Unde per omnipotentem Dominum rogo, in cujus tremendo judicio nostrorum actuum posituri rationem sumus, ut ejus respectum semper gloria vestra ante oculos habeat, et nunquam quodlibet, ex quo inter nos vel parva dissensio pNulla vos lucra ad injustitiam pertrahant. Quam sit vita brevis aspicite; ad quem quandoque ituri estis judicem, qui judiciariam potestatem geritis, cogitate. Solerter ergo intuendum est quod cuncta lucra hic relinquimus, et solas judicium deportamus. Illa ergo nobis sunt commoda quaerenda, quae nequaquam mors adimat, sed mansura in perpetuum praesentis vitae fChristianae religionis gratia tanta excellentiae vestrae bellicorum actuum prosperitas eveniret, non summopere miranda fuerant, cum sciamus haec etiam antiquis bellorum ducibus fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
iam t̾minus iuxta est. & scõrũ regnũ uen¬¬
turũ ẽ. qđ nullo uniꝗ poterit fine finiri.¬
Apꝓpunquantẽ aut̃ eodem mundi t̾mino
multa mimmere quȩ antea ñ fuerunt.
uidelic& mmutationes aeris. terroresq
tempestates. bella. fames pestilentiȩ terrȩ¬
motus ꝑloca. quȩ tamen non om̃ia nr̃is
dieb uentura sunt. sed post nr̃os dies sub¬
sequentur: Uos itaq siqua oxhis euenire in
terra nr̃a cognoscitis. nullomꝰ urm̃ animum
ꝑturbetis. quia id circo hȩc figna de sine
Isdiꝰ p̃mittuntur. ut de animab nr̃is debe¬
aiis eẽ solliciti de motis hora suspecti
suenturo uidici inbonis actib inueniamꝰ¬

Expanded text:
jam terminus juxta est, et sanctorum regnum venjam terminus juxta est, et sanctorum regnum venturum est, quod nullo unAppropinquante autem eodem mundi termino, multa imminent, quae antea non fuerunt, videlicet immutationes aeris, terroresquetempestates, bella, fames, pestilentiae, terraemotus per loca ; quae tamen non omnia nostris diebus ventura sunt, sed post nostros dies subsequentur. Vos itaque si qua ex his evenire in terra vestra cognoscitis, nullo modo vestrum animum perturbetis, quia idcirco haec signa de fine saeculi praemittuntur, ut de animabus nostris debeamus esse solliciti, et de mortis hora suspecti, ut venturo Judici in bonis actibus inveniam
Abbreviated transcription (Latin):
gloriosuis redde. cuius uos honorẽ quȩritis
o reseruatis ingentib Sic enĩ constantinus
quondã pussimus imꝑator romana rem¬
publicam apuersis idolorum cultib reua¬
cans: oñpotenti dõ dño nr̃o ihũ xp̃o secũ
subdidit. seq cũ subiectis populis tota ad
tũ mente conuertit. Vnde factũ ẽ. ut
antiquorũ principiũ nom̃ suis uir ille lau¬
dibus uiuente. & tanto inopinione p̃cessores
suos. quanto & mbono oꝑe suꝑarae. Et nunc
itaq ur̃a gła cognitionĩs unuiꝰ dĩ patris.
a filu o sp̃s scĩ. regib ac populis sibi mae
subiectis festine in fundere. ut antiquos
gentis suȩ reges laudibus ac meritis tran¬
stat. & quanto in subiectis suis &iam aliena
peccata deterserit: tanto anam de peocatis
pprus ante om̃ipotentis dĩ terribile exam̃
securior fiat. Pret̾a scire ur̃am głam uo¬
lumꝰ quia sicut inscriptura sacra eͦx uerbis
dni om̃ipotentis agnoscimꝰ. p̃sentis mundi

Expanded text:
gloriosius reddet, cujus vos honorem quaeritis, gloriosius reddet, cujus vos honorem quaeritis, et reservatis in gentibus. Sic enim Constantinus quondam piissimus imperator, Romanam rempub. a perversis idolorum cultibus revocans, omnipotenti Deo nostro Jesu Christo secum subdidit, seque cum subjectis populis tota ad eum mente convertit. Unde factum est, ut antiquorum principum nomen suis vir ille laudibus vinceret, et tanto in opinione praecessores suos, quanto et in bono opere superaret. Et nunc itaque vestra gloria cognitionem unius Dei, Patriitus sancti, regibus ac populis sibimet subjectis festinet infundere, ut antiquos gentis suae reges laudibus ac meritis transeat: et quando in subjectis suis etiam aliena peccata deterserit, tanto etiam de peccatis propriis ante omnipotentis Dei terribile examen securior fiat. Praeterea scire vestram gloriam volumus, quia sicut in Scriptura sacra ex verbis Domini omnipotentis agnoscimus, praesentis mundi
Abbreviated transcription (Latin):
i euangelio uerba. qui uos audit. me audit.
& qui uos spnit me sꝑnit. & qͥ me sꝑnit.
crariũ ẽ. publicȩ felicitatis. ut ꝑinstantiã
ur̃am quam uelut uicariũ presidere uissit¬
interris. euangelicis apo stolicisq p̃ceptis
non dura supbia resistatur. sed ꝑobedientiã
puldm regimina ꝑducit. ut peus om̃ib
cognouimus. cui ũra gła idcirco ẽ. p̃posita.
ut bona que uobis concessa sunt. &iam subicte
uobis genti supno brneficio restaurentur. Et
idõ głoriose fili eam quã accepisti diuinitꝰ
gr̃am. sollicita mente custodi xp̃ianã fidem
in populis tibi subditis extendere festina.
lelum recaitudinis in torũ conuersione mul¬
tiplica. Idolorũ cultus insequens fanorũ ȩdificia
euerte. sub ditorũ mores ur magna uitȩ
mundicia exortando. terrendo. corrigendo
& boni opis exempla monstrando edifica.
ut illum retributorem inuenias in cȩlo
cuiꝰ nom̃ atq cognitionẽ dilataueris int̃r

Expanded text:
in Evangelio verba: Qui audit vos, me audit, in Evangelio verba: Qui audit vos, me audit, et qui vos spernit, me spernit, et qui me spernit, crarium est publicae foelicitatis, ut per instantiam vestram, quam velut vicarium prin terris, evangelicis, apostolicisque praeceptis non dura superbia resistatur, sed per obedientiam, pulorum regimina perducit, ut per eos omnibus, cognovimus, cui vestra gloria idcirco est praeposita ut bona quae vobis concessa sunt, etiam subjectae vobis genti superno beneficio restaurentur. Et ideo, gloriose fili, eam quam accepisti divinitus gratiam sollicita mente custodi. Christianam fidem in populis tibi subditis extendere festina, zelum rectitudinis tuae in eorum conversione multiplica, idolorum cultus insequens fanorum aedificia everte. Subditorum mores in magna vitae munditia exhortando, terrendo, corrigendo et boni operis exempla monstrando, aedifica, ut illum retributorem invenias in coelo cujus nomen atque cognitionem dilataveris in terra.