comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Bressa est patria A Ob¬
ressa fuit troga obsessa tyrꝰ
obsessa cartago. obsessa iero solina
obsessa numancia et cormthus. eũ¬
se qz omnes quem ⁊ am pudeat
obsideri ip̃a urbiũ caput roma
obsidione temptata est s cum iã
roma desiit esse quid capua quid
carentum quid cyracusas. quid
athes quid ueias minores uel
alias loquar sunt et sius urbibus
fata et pance fatum obsidianis
euasere. s lengitudo temporũ noti¬
cie rerum ebstat ut ip̃is ec̃ cuub ꝯ
suarum uita urbiũ fuit ignota tu
pñtem sentis obsidione nec futuras
preuides nec preteritas mem̃ĩsti sic
est usus quod te premit defles. uasde
sensibus editi estis beluarum more
D Imprĩa sum obsessus Rdicebã
te in ꝯmodum tuũ flere iam opta¬
bile uideri possit exiliũ eo ꝙ minꝰ
obsistat libertati. nentrum tñ efficit
si libertas animi uera est ille inclu¬
sus egredi et exlusus regredi et ubi
uolui̾t ẽẽ potest E Obsessus in prĩa
mea sum R Obsessus et p̾amus

Expanded text:
bsessa est patria. Obessa fuit Troia, obsessa Tyrus, obsessa Carthago, obsessa Hierosolyma, obsessa Numantia et Corynthus, everseque omnes: quem iam pudeat obsideri? Ipsa urbium caput Roma obsidione tentata est, sed cum iam Roma esse desiisset; quid Capuam, quid Tarentum, quid Syracusas, quid Athenas, quid Veios minoresve alias loquar? Sunt et sua urbibus fata, et pauce fatum obsidionis evasere; sed longitudo temporum notitie rerum obstat, ut ipsis etiam civibus suarum fata urbium sint ignota. Tu presentem sentis obsidionem, nec futuras prevides, nec preteritas meministi; sic est usus: quod te premit defles. Valde sensibus dediti estis, beluarum more. In patria sum obsessus. Dicebam te incommodum tuum flere: iam optabile videri possit exilium, eo quod minus officiat libertati; neutrum tamen officit, si libertas animi vera est. Ille et inclusus egredi, et exclusus regredi, et ubi voluerit esse potest. Obsessus in patria mea sum. Obsessus et Priamus,
Abbreviated transcription (Latin):
Uidentis et bonos auimos moresq iugenu¬
os amantis offeridant.  lusi uia gau¬
deo R ludi turpis dampnosa uictoria¬
de suo mals gandiũ stultui est prouide
tartareus quispiam ludi hiiꝰ muentor fuit
cui ꝯ uisti ludibrio ac ⟦uoxf noxe scientes
uero uuraculo subiaceant at stupori Nã
quid mirabilius quam quod ueti᷑ ꝓ uerbio
unlgatiuu uero ugi exꝑiencia deprehendit᷑

Expanded text:
videntis et bonos animos moresque ingenuvidentis et bonos animos moresque ingenuos amantis offendant! Lusi, vici, gaudeo. Ludus turpis, damnosa victoriade suo malo gaudium stultum est. Proinde tartareus quispiam ludi huius inventor fuit, cuius inscii ludibrio ac noxe, scientes vero miraculo subiaceant ac stupori. Nam quid mirabilius quam quod veteri proverbio vulgatum verumque iugi experientia deprehen
Abbreviated transcription (Latin):
taxillorum ludo R Abicienda delectacio
in honesta et si non uirtutis ac salteni fame
studio et pudoris cura/ nam uix aliud in acti¬
buis homi inurnias ubi tam clare mores et
uicia detegantur undisti alacres et preliũ des¬
censuros in hoc ludo treuie̾ atq orare flebi¬
liter et suũ numerũ nuocare quesdam alibi
magnanimos et tranquillos illit ꝓ ꝑua
pecamia et precari et rrasci et in fiuem fu¬
⁊ere ꝙ multa pro pancis minio sepe ibi fe¬
cerunt uiri fortes/ que pro ingenti thesauro
alibi non fecissent. Ibi eñt uicioꝵ om̃i s in p̾¬
mis ire atq auaricie regnum est memũsti
ut naso in eo libro quo in honestam quidẽ
at superuatuam artem docet. Utile tũ it̾¬
dini aliquid intersert amatrices mouet ut
ab animi uitiã celanda ludo hoc aut si¬
mii abstiueant ne pͤespecte ira tiude
aut auaucia ex hauste amatoribus displi¬
ceant suis¶ Quanto id digius uras p̃ci¬
pitur ne non mõ ham̃i s dei ocules om̃ia

Expanded text:
taxillorum ludo. Abicienda est delectatio taxillorum ludo. Abicienda est delectatio inhonesta, etsi non virtutis, at saltem fame studio et pudoris cura. Nam vix aliud in actibus hominum invenias ubi tam clare mores ac vitia detegantur: vidisti alacriter in prelium descensuros in hoc ludo tremere atque orare flebiliter et suum numerum invocare, quosdam alibi magnanimos ac tranquillos illic pro parva pecunia et precari et irasci et in finem furere. Quam multa pro paucis nummis sepe ibi fecerunt viri fortes, que pro ingenti thesauro alibi non fecissent! Ibi enim vitiorum omnium sed in primis ire atque avaritie regnum est. Meministi ut Naso — in eo libro quo inhonestam quidem ac supervacuam artem docet, utile tamen interdum aliquid interserit — amatrices monet, ut ob animi vitia celanda ludo hoc aut simili abstineant, ne conspecte ira tumide aut avaritia exhauste amatoribus displiceant suis. Quanto id viris dignius precipitur, ne non modo hominum sed Dei oculos omnia
Abbreviated transcription (Latin):
atq impietate fedissima ubi p̃ter homi
uultus inl humauũ sit uultus q ip̃i na¬
tundia ata merore obsiti confusisq cł a¬
moribus effrenati noc iam suit humani
ubi non decor morun uon modesti a sit
uerborum non amor erga homines non
erga deum reuerencia s iurgia et ⁊ an¬
cores et doli et permria et rapine uuluea
ad extremum et homicidia quodq iul in deũ
seuuis põt human a temeritas dium no¬
minis blasphenne quibus ante om̃i sceleꝵ
offitina u̾le ludus infelixstatet Ubi si
quos forte tacitos pudor tenet crebro
tanien suspectantes quid labus cordis
agant sciant ip̃i. Quis hunt ludis
uerus homo non dicami tractare mambus
sod spectare. oculis possit et non augi prorsus
fugati ꝙ celesti spectaculi feditate ¶Delcor̃
tamen hoc ludo R Bidene cresensuin n¬
crepacie n tũũ caput inciderit anala ꝯsue¬
tudiue delectari quo iul dictu leuius iul euẽtu
grauius ꝓpius q excicro est ¶s Delector

Expanded text:
atque impietate fedissima? Ubi preter hominum atque impietate fedissima? Ubi preter hominum vultus nichil humanum sit vultusque ipsi, iracundia ac merore obsiti confusisque clamoribus efferati, nec iam sint humani, ubi non decor morum, non modestia sit verborum, non amor erga homines, non erga Deum reverentia, sed iurgia et rancores et doli et periuria et rapine, vulnera ad extremum et homicidia quoque? Nil in Deum sevius potest humana temeritas, divini nominis blasphemie, quibus ante omnes scelerum officinas ille ludus infelix scatet: ubi si quos forte tacitos pudor tenet, crebro tamen suspectantes, quid labiis cordis agant sciunt ipsi. Quis hunc ludum verus homo, non dicam tractare manibus, sed spectare oculis possit et non angi prorsus fugarique scelesti spectaculi feditate? Delector tamen hoc ludo. Vide ne Cretensium imprecatio in tuum caput inciderit, mala consuetudine delectari, quo nichil dictu gravius propiusque exitio est. Delector
Abbreviated transcription (Latin):
s tristantnr et si fieri possit non peccasse
maluerint Quosdam uidimus ipãs inter
libi dinũ flanias quandam uilud glatiẽ
doloris ac peitencie sentire et si dia lice¬
at uelle simul at nolle peiorem licet in
ꝑtem mali usus quadam ui detortos quos
autem non inꝓpbe quis sꝑet usu excusso
ad meliorem semitani posse conu̾ti At qͥ
de pcc̃o exultant quid de hus oro reliquũ
spei est ¶ Delector taxilloꝵ ludo sspero foe
ne semper non diu eciami delecteris uertit᷑
assidue fundatarum status urbĩa tu sta¬
biles talos putas Erede nuchi uoluent᷑
et secum in lac̾iuis gaudiũ tũie ueluent nez
enĩ si uoluentur lit uidisti tunc in ane tibi
gaudiũ nũc beros gemitus ꝑabunt ¶
Delectat ludere R̾ Delectatio funesta
et turpis corupti que auiiii Ita eĩi it cõ¬
uiçio diguus es nam quis queso nigenus
seu quis houo et non potius trux belua
delectati queat ludi nomen hũte neqnicia

Expanded text:
sed tristantur; si fieri possit, non peccasse sed tristantur; si fieri possit, non peccasse maluerint. Quosdam vidimus inter ipsas libidinum flammas quandam velut glaciem doloris ac penitentie sentire et, si dici liceat, velle simul ac nolle, peiorem licet in partem mali usus quadam vi detorsos, quos haud improbe quis speret usu excusso ad meliorem semitam posse converti: at qui de peccato exultant, quid de his, oro, reliquum spei est? Delector taxillorum ludo. Spero fore ne semper neu diu etiam delecteris; volvitur assidue fundatarum status urbium: tu stabiles taxillos putas! Crede michi, volventur et secum in lacrimas gaudium tuum volvent. Neque enim sic volventur ut vidisti: tunc inane tibi gaudium, nunc veros gemitus parabunt. Delectat ludere. Delectatio funesta et turpis corruptique animi! Ira enim et convicio dignus es. Nam quis, queso, ingenuus, seu quis homo et non potius trux belua delectari queat ludi nomen habente nequitia
Abbreviated transcription (Latin):
int Multa sunt undiq que ab hac ni¬
sama menteuz bonam de hortentur ac re¬
trahant nsi bos impetus quidam auari¬
cia pulsus urgeret ¶ Nici in ludo tax¬
illorum R Scio cuitem te ab exactore¬
iupens impio fenus centesmiũ accepisse
restitues quod uitisti et de tuo adicies ut
nou sit qui repetat per se ipm̃ euanueat
tu q iu sompmie filix esse desieris ¶tUici
et dicior factus sum R Cum iuilla sit
stabilis pecuma s sua pocius dotunditate
uersabilis tamen p̃cipue que taxillis quert᷑
taxillorum ludus ich̾il ulli donat coru
maxinc qui familiarius illum colunt s
nuitant aliquit et extorquet eo semper
nunntior quo blandior uisus erat Iulla
em̃ amarior est iactura quam luca dul¬
cedniem degustare orso ¶ lusi et lucrato
sum R Candere lucro taxillorum tale
est ac si dulci gaudeas ueneno utriuuq
mox per uenas erumpit ¶ ludo ꝓspero de¬
lectatus sum R Peior est delectacio pcã
ne coacti pectant neq post ꝓccĩ gaudẽt

Expanded text:
nit. Multa sunt undique que ab hac innit. Multa sunt undique que ab hac insania bonam mentem dehortentur ac retrahant, nisi vos impetus quidam avaritia pulsus urgeret. Vici in ludo taxillorum. Scito autem te ab exactore impio fenus centesimum accepisse: restitues quod vicisti et de tuo adicies; ut non sit qui repetat, per se ipsum evanuerit tuque in somnis felix esse desieris. Vici et ditior factus sum. Cum nulla sit stabilis pecunia sed sua potius rotunditate versatilis, tum precipue que taxillis queritur. Taxillorum ludus nichil ulli donat, eorum maxime qui familiarius illum colunt, sed mutuat aliquid et extorquet, eo semper immitior quo blandior visus erat. Nulla enim amarior est iactura quam lucri dulcedinem degustare orso. Lusi et lucratus sum. Gaudere lucro taxillorum tale est ac si dulci gaudeas veneno: utrumque mox per venas erumpet. Ludo prospero delectatus sum. Peior est delectatio peccane coacti peccant neque post peccatum gaudent
Abbreviated transcription (Latin):
in explebilis o priomorum fluxus tristos
ac subitus o aninu tempestrs, et fame¬
tempestris nubes et scelermustmmulus
et ad despcrandum uia superbiores ut¬
cũq ludi sunt hic merus est dolor ¶at
michi ꝓsper ludi huiꝰ euentus fuit R Tax¬
illorum nullus euentus est prosper mali
omnes et miseri Nan et qui pordit affli¬
gitur et qui unicit allicitur inq insidias
protrahitur G Prospere lusi R pñs
sepe prospentas future calamitatio auspi¬
ciũ et suas habet et pestis illecebras i
qui talee luduut omnes ꝑderent. nemo usꝙͣ
luderet nunc lutrant᷑ aliqui s lucaun
illud aria est dampu G lusi et uici¬
R Bene insi incampuni redis ailioqn
millus campus plamor nullo in campo
nobilior est fortuna ¶O lusi et uici E
ludes itmꝰ et perdes quod uicisti aut huit
atq hinc mille drapient quod ꝑdideris
nemo r estitnet adde quod si quid est nis¬
ticie quod uincis non fit tũũ ac quod ꝑ¬
dis et si non fiat alterius tuũ tñ esse desi¬

Expanded text:
inexplebilis, o patrimoniorum fluxus tristis ac subitus, o animi tempestas et fame nubes et scelerum stimulus et ad desperandum via! Superiores utcumque ludi sunt, hic merus est dolor. At michi prosper ludi huius eventus fuit. Taxillorum nullus eventus prosper, mali omnes et miseri; nam et qui perdit affligitur et qui vincit illicitur inque insidias protrahitur. Prospere lusi. Presens sepe prosperitas future calamitatis auspicium fuit et suas habet hec pestis illecebras: si qui talis ludunt omnes perderent, nemo umquam luderet. Nunc lucrantur aliqui, sed lucrum illud arra est damni. Lusi et vici. Bene, nisi in campum redis: alioquin nullus campus planior, nullo in campo volubilior est fortuna. Lusi et vici. Ludes iterum et perdes. Quod vicisti autem hinc atque illinc mille diripient, quod perdideris nemo restituet. Adde quod, si quid est iustitie, quod vincis non fit tuum; at quod perdis, etsi non fiat alterius, tuum tamen esse desi
Abbreviated transcription (Latin):
sepe diuicias dum quesisse pntaneris sollici¬
tudiem ac nauseam quesmsti hee sunt
tibi care sarcine si uel cauores alie se oñ¬
dirit uel stporem assiduitas depresserit
uiles erunt / esto antem crire suit et ma¬
net stupor/ nonue etiam error mauet is¬
q difficilis ac ꝑꝑetuus sie quidem querendi
studium unũ finit seruandi labor est mul¬
tiplex nũꝙͣ deent quod reuisas quod re¬
nirmeres quod complites quod excucias
quod abstergas quod oculos sinuil et mul¬
ceat et offendat/ ¶ Suppellex in mensa
est R hoiẽm qui mpedimentoꝵ suorũ mag¬
intudine delectetur
Degẽmis et mar.

Expanded text:
sepe, divitias dum quesisse putaveris, sollicisepe, divitias dum quesisse putaveris, sollicitudinem et nauseam quesivisti. He nunc tibi care sarcine, si vel cariores alie se ostenderint vel stuporem assiduitas dempserit, viles erunt. Esto autem: care sint et maneat stupor; nonne etiam error manet isque difficilis atque perpetuus? Si quidem querendi studium unum fuit, servandi labor est multiplex. Numquam deerit quod revisas, quod numeres, quod complices, quod excutias, quod abstergas, quod oculos simul et mulceat et offendat. Suppellex immensa est. O hominem qui impedimentorum suorum magnitudine delectatur! 37 DE GEMMIS ET MAR
Abbreviated transcription (Latin):
suge bellum/ non cum furibus modo sed
cum muribus ciues et arancis rubigo fu¬
mus q et puluis et inber an uos dimicant
O duntes deliciti quibus armis hos hos¬
tes arcebitis ¶ Preciosissimia est suppel¬
lex R Non ⁊ei precĩ s contemptus di¬
intem facit alioquin et querendo cupiditas
trescit et pauꝑtas cupiendo/ ita fit ut nch
magis mopem faciat quam auari opes
quarum si extimatis ex acta ueri q iudicii
sequaꝵ ꝯtemptus accesserit ea demũ ue¬
dis diuicus uia est ego te diuitem dimi
uaria miraberis non putabo ꝙͣuis aurra
stellanti q geminus ardentibus tecũ esse
sipellectili oꝑtum defertu q tibi uidcã¬
¶ Imudiosa suppellex et p̃fulgida est A
ppro captu o calorii sen forsitan amimoꝵ
Uere aũt onerosa ⁊eruin columes ac tur¬
bida s anaricia nichꝰ nsq ieunimꝰ nchꝰ¬
q miserius cuiꝰ famt et querenda exci¬
tant et quesita non sapmit dumq spectã
fulggebant possessa sordescunt Itaq

Expanded text:
Iuge bellum, non cum furibus modo sed Iuge bellum, non cum furibus modo sed cum muribus tineisque et araneis! et rubigo fumusque et pulvis et imber in vos dimicant. O divites delicati, quibus armis hos hostes arcebitis? Pretiosissima est suppellex. Non rei pretium, sed contemptus divitem facit. Alioquin et querendo cupiditas crescit et paupertas cupiendo; ita fit ut nichil magis inopem faciat quam avari opes, quarum si extimatio exacta verique iudicii sequax contemptus accesserit, ea demum veris divitiis vera est via. Ego te divitem, dum vana miraberis, non putabo, quamvis aurea stellantique gemmis ardentibus tectum omne suppellectili opertum refertumque tibi videam. Invidiosa suppellex et prefulgida est. Pro captu oculorum seu forsitan animorum; vere autem onerosa rerum colluvies ac turbida. Sed avaritia nichil usquam ieiunius nichilque miserius, cuius famem et querenda excitant et quesita non sopiunt dumque sperata fulgebant, possessa sordescunt. Itaque
Abbreviated transcription (Latin):
qui om̃ibus illustribus uiris. par cũ in
eus auxiliũ ad faniam sui nomĩs uenis¬
set nobilis quidau uir ext̾nus et in cog¬
intus essent s die quodam graui et an¬
cipiti prelio et ingenti turba hestiui
circũnenti ille ꝑiculuni uidens acressit
ꝓpuus et nbi in quit ostephane arx tua
auctore diguissimã Sic est añt sc̃ĩ
et deuoti urra omnem spem indeo habent
iusti et polliciti in uirtute fortes et belli cesi
in armis timudi et ignam in muris ata
archibus De supellectili p̃ciosa G.
Mampla domo suppellex exinia est¬
q Supernacuo inspacio pendus in¬
utile illa furibus latebras dabit het pre¬
dam utinq ꝑiculũ tibi alimeritũ incen¬
dio ac liuoriet In domo spaciosa supplex
copiosa est E ylla cum de loco moni̾s de¬
serenda est at si uti uolu̾s sepissime tnͣs¬
ferenda et plus difficultatis allatirea quã
uoluptatis et plus oneris ꝙͣ honoris sto mł¬
ta michi uarii gni̾s supplex domi est Pe

Expanded text:
evi omnis illustribus viris par, cum in evi omnis illustribus viris par, cum in eius auxilium ad famam sui nominis venisset nobilis quidam vir externus et incognitus essentque die quadam gravi et ancipiti prelio et ingenti turba hostium circumventi, ille periculum videns accessit propius et “ubi” inquit “o Stephane, arx tua auctore dignissimam! Sic est autem: sancti et devoti viri omnem spem in Deo habent, iusti ac politici in virtute, fortes et bellicosi in armis, tumidi et ignavi in muris atque arcibus. 36 DE SUPPELLECTILI PRETIOSA In ampla domo suppellex eximia est. Supervacuo in spatio, pondus inutile: illa furibus latebras dabit, hec predam, utraque periculum tibi, alimentum incendio atque livori. In domo speciosa suppellex copiosa est. Illa cum te loco moveris deserenda est, hec si uti volueris sapientissime transferenda est et plus difficultatis allatura quam voluptatis, plus oneris quam honoris. Multa michi varii generis suppellex domi est.
Abbreviated transcription (Latin):
nabile/ tutum anichil ab humanis est frau¬
dibue. Arce subuixus munitissima nl ti¬
meo ⁊ Alrces prestiferam miultis confi¬
denciam prebuere multi qui tuti siue ar¬
cibus inꝑace uixissent arciũ fiducia ausi
sunt unde ip̃i in arce ꝑiere ut illuc po¬
tentissmiũ audatia de monstraretur
unde orta erat non Iuuit ad andenduui
reritandi anim sed frenandi onnus mag
seçuritas insi que a deo oritur sulta est
EMabito marce nunitissimalz ut
sit aliquid arx hec tua quid est aliud
queso qmͣ refugiũ quoddam et de gu̾is
latebre ad perferendam obsidionem quid
ut ait liuiuis miserriuũ est in bello q̃u
Umꝙͣ audiuisti uibi usꝙ̃ legisti Iulium
cesarem utrumq affritanũ magnũ pom¬
peium mariũ alexandrum parrñ ham¬
balem alios q uiros magni nonuuis
sese arcibus continentes et non pocis
archibus insultantes arches cito nonce¬
ceptatula forciũ s inhertiũ esse latibula
certe hac etate stephanus calumpuẽs

Expanded text:
nabile, tutum nichil ab humanis fraunabile, tutum nichil ab humanis fraudibus est. Arce subnixus munitissima nichil timeo. Arces pestiferam multis confidentiam prebuere. Multi qui tuti sine arcibus in pace vixissent, arcium fiducia ausi sunt, unde ipsis in arcibus periere, ut illic potissimum audacia domaretur unde orta erat. Non sunt ad audendum irritandi animi sed frenandi. Omnis magna securitas, nisi que de Deo oritur, stulta est. Habito in arce munitissima. Ut sit aliquid arx hec tua, quid est aliud, queso, quam refugium quoddam et degeneres latebre ad perferendam obsidionem? quod, ut ait Livius, miserrimum est in bello. Quando umquam audivisti, ubi umquam legisti Iulium Cesarem, utrumque Africanum, Magnum Pompeium, Marium, Alexandrum, Pyrrhum, Hannibalem aliosque viros magni nominis sese arcibus continentes et non potius arcibus insultantes? Arces scito non receptacula fortium, sed inertium esse latibula. Certe hac etate Stephanus Columnensis,
Abbreviated transcription (Latin):
digna suspicione liberaret do niũ suam de
monte deposius ¶ Axx mexpugnabił
est michi R An et illud uetus ꝓũbium
non audisti millum in expugnabileu lo¬
cuui esse in queui azellus omistus ante
possit ascendore Trahit obpugnacionem
arx niuuita non impedit ⁊ esiscit aliqũã¬
tulum senonum in sultibus ary carpera
penorum tatentina donec utriq oportu¬
no remedio succurrsum est illi canullus
affuit huic fabuis Sed an genna arx
locensis ab ip̃o defendi qͥuit hambale
ꝑfecto nec ilioni ip̃m nec hyrsa defeu¬
di potuit nec chornichus que uua per¬
ne tustam in expugnabilis famani habue¬
⁊at E hanc sibi numꝰ uictor cripuit
Nonue ante hos septuaginta annos
priuestia arx que nescio an uilla usꝙͣ for¬
tior esset atq municior ab illo maguo hoste
quia armis non poterat ⁊ blandicus atq¬
ꝓmissis fallacibus capta fuit ac dienta
et uix tandem uelud e longena febre fra¬
gilior ⁊esurexit ad siimã male in expug¬

Expanded text:
digna suspitione liberaret, domum suam de digna suspitione liberaret, domum suam de monte deposuit? Arx inexpugnabilis est michi. An illud vetus proverbium non audisti, nullum inexpugnabilem locum esse in quem asellus onustus auro possit ascendere? Trahit oppugnationem arx munita, non impedit. Restitit aliquantulum Senonum insultibus arx Tarpeia, Penorum Tarentina, donec utrique opportuno remedio succursum est: illi Camillus affuit, huic Fabius. Sed an gemina arx Locrensis ab ipso defendi quivit Hannibale? Profecto nec Ilion ipsum nec Byrsa defendi potuit nec Corinthus, que una pervetustam inexpugnabilis famam habuerat; sed hanc sibi Mummius victor eripuit. Nonne ante hos septuaginta annos Prenestina arx, qua nescio an ulla usquam fortior esset atque munitior, ab illo magno hoste, quia armis non poterat, blanditiis ac promissis fallacibus capta fuit ac diruta et vix tandem velut e longa febri fragilior resurrexit? Ad summam, nil inexpug
Abbreviated transcription (Latin):
Uintissimis archibus habito R̾ In
edibus boni aliquid est marchibꝰ
Inali multum ille protegunt ab estibus
a uentis ab uinbribus hee aũ possiden¬
tis sollicitudinũ procellis obrunt et se¬
curitatem pollicite curas afferut et pa¬
nores ¶o Arx mnichi p̾ualidis memb ꝯ
cuicta est R An excidit illud sꝑtani
dictum qui amico muros prie oũtriti
si hos in quit fenũs extruxistis recte quid
at si uirio turpiter ¶ħ Archem babeo for¬
tissimam R Ediud si impaciencia suꝑ¬
bia et auaricia ura fecit ut archibus eẽt
opus quanto erat honestiuis equo rure
cum hom̃ibus uniere et inplano cultis¬
q in agellis habitare quietos carpentem
sompnos quan te turpibus hispidis ni¬
clusisse nocturnis excubiis ululantem te¬
q tua mseria suspectum et iniudiosus
om̃ibus reddisse et an et publicole fciũ ex¬
çidit qui ꝙͣiis inter p̾mos urbem romar
nam ẜuicio regro liberasset sentiens tr̃
se situ odio suspectum plebi ut se licet in¬

Expanded text:
itissimis arcibus habito. In edibus aliquid boni est, in arcibus mali multum: ille protegunt ab estibus, a ventis, ab imbribus, he animum possidentis sollicitudinum procellis obiciunt et securitatem pollicite curas afferunt et pavores. Arx michi prevalidis menibus cincta est. An excidit illud Spartani dictum, qui amico patrie muros ostentanti: “Si hos” inquit “feminis extruxistis, recte quidem; at si viris turpiter”? Arcem habeo fortissimam. Quid nisi impatientia et superbia et avaritia vestra fecit ut arcibus opus esset? Quanto esset honestius equo iure cum hominibus vivere et in plano cultisque in agellis habitare quietos carpentem somnos, quam te rupibus hispidis inclusisse nocturnis excubiis ululantem teque tua miseria suspectum et invidiosum omnibus reddidisse! An et Publicole factum excidit, qui quamvis inter primos urbem Romam servitio regio liberasset, sentiens tamen se situ edium suspectum plebi, ut se ipsum licet in
Abbreviated transcription (Latin):
sint cuuũ eeli quia ad feliciora tꝑa
reẜuare satage factis potius piis
non lamentis opus est ubi sit eciã
ip̃a fuga laudabilis audisti ut then¬
tio uarrom ciuꝰ culpa aut temeri¬
tate pene ruerat Iperiũ roma¬
num publice ab homibus gr̃e acte
sunt quod de re publica nõ desꝑass
quod fecisse collega uir clarissinuu
et culpe omĩs illius expars iudeba᷑
Si alud nichil est ⁊eliquĩt acta
saltem cum beante bona tua tecũ
portans ꝙ̃uis ndus nuitos prĩe
cadentis egredere et ad illã prĩa
aspira tuiꝰ regni non erit finis
Quo cuni tanden deo te uocante
conscendeus nec obsidionem me¬
tuas nec rumam nec eoꝵ aliꝙ
que uris in urbibus mecruntur
De metu perdendi in bello. d.

Expanded text:
sunt, civium reliquie, ad feliciora tempora sunt, civium reliquie, ad feliciora tempora reservare satage, factis prius, non lamentis. Opus est ubi sit etiam ipsa fuga laudabilis audisti ut Terentio Varroni, cuius culpa ac temeritate pene ruerat imperium Romanum, publice ab omnibus gratie acte sunt, quod de Republica non desperasset; quod fecisse collega eius, vir clarissimus, et culpe omni illius expers, videbatur si aliud nil est reliqui. At tu saltem cum Biante bona tua tecum portans, quamvis nudus muros patrie tue cadentis egredere, et illam patriam aspira, cuius regni non erit finis. Quo cum tandem, Deo te vocante, conscenderis, non obsidionem metuas, nec ruinam, nec eorum aliquid que vestris in urbibus metuuntur. 70 DE METU PERDENDI IN BELLO
Abbreviated transcription (Latin):
et redigentur Tu ruisse tuam. pua
aut miraris aut quereris Sunt ad̾
paulo ante dicebam ut homibus
sic urbibus mortes sue non tain
crebre ille quidem s et pauciores ui¬
bes et dinturinores en sunt morti
tamen obnoxie non sunt eñ se li
homines s preter animos hinana
cuncta mortalia D. Prĩa mea
auit R Nesureget forsitam et ali¬
que desurgent et quibꝯdam coci¬
disse materia fuit felitius resurgẽ¬
di nempe hodie Saguntum et me¬
diolanũ sedibus suis stant Ac me¬
diolano ꝓxmia landum pompen ul¬
tima ut aũit mut auit locũ husdc̃
barbaritis manibus et sub idem tp̃c
euersa Sil̃r et Iherosolima et carta¬
go e pera ergo si spes cecidit et de
prĩa actumi reris Cane tu succubuis¬
se fortuue Peior est em̃ ammorũ
deiectio ꝙͣ muroꝵ uirilis nõ feniẽa
decet ura pietas quãuis doleas pa¬
triam cecidisse noli tñ simul occũ¬
bere qñ tua iani ⁊uina nel rei pu ͭ ͤ
collatura est qui te ip̃m̃ et si que

Expanded text:
redigentur: tu ruisse tuam patriam redigentur: tu ruisse tuam patriam aut miraris, aut quereris? Sunt, quod paulo ante dicebam, ut hominibus, sic urbibus mortes sue, non tam crebre ille quidem, quod et pauciores urbes et diuturnioris evi sunt, morti tamen obnoxie; non sunt enim soli homines, sed preter animos, humana cuncta mortalia. Patria ruit. Resurget forsitan. Nam et alique surrexerunt, et quibusdam cecidisse materia fuit felicius resurgendi: nempe hodie Saguntum et Mediolanum sedibus suis stant, at Mediolano proxima, laudum Pompeii ultima, ut aiunt, mutavit locum iisdem barbaricis manibus, et sub idem tempus eversa. Similiter et Hierosolyma et Carthago. Spera ergo. Si spes cecidit, et de patria actum reris, cave tu succubuisse fortune. Peior est enim animorum deiectio quam murorum. Virilis, non feminea, virum decet pietas: quamvis doleas patriam cecidisse, noli tamen simul occumbere, quando tua nil iam ruina Reipublice collatura est. Quin te ipsum et, si que
Abbreviated transcription (Latin):
uid ꝙ euersa funditus est pa¬
tuia E An tu fortunas qua¬
ruradam ex hus quas paulo ante
nominabam et snules aliaꝵ in¬
mĩabiliũ audisti Thirum et the¬
bas et ꝑsepolim persiti regni c aput
euertit Alexander macedo quod mi¬
deris ad suggescum scorti uniꝰ mag¬
ne urbis dẽficit tenius fortuna
¶ roiam euertit agamenon sagũ¬
tum hambal cartagniem atq
numãtiam affricanus minor
Iherosolniam titus. aliasq alu
romam nllus in totum diruit s
senatus atf̾uit. cuilib adiuta dis¬
cordiis et quid refert quis en̾tit̾
quam constat u en̾sam Ruine me¬
dioluenẜ recentior fama est sub fre¬
derico imꝑatore barbaro et ĩmani
Quĩd tu ergo tuam priam rebaris
exemptam imꝑio fortune. cui urbes
maxie atq imꝑia subessent An
uisq adeo te fefellit amor ut urbẽ
unam ꝙ tu ibi natus esses tibi fui¬
geres in mortalem tum sit mũdꝰ
ipc̃ mortalis Celum ⁊ uet ac ter: a
montes et maria mouebunt᷑ et crec¬
ta de nnichuo in inchilum eeuten᷑¬

Expanded text:
uod eversa funditus est patria? An non fortunas quarundam, ex his quas paulo ante nominabam, et similes aliarum innumerabilium audivisti? Tyrum et Thebas et Persepolim, Persici regni caput, evertit Alexander Macedo, quod mireris, ad suggestum scorti unius. Magne urbis tenuis fortuna est: Troiam evertit Agamemnon, Saguntum Hannibal, Carthaginem atque Numantiam Africanus minor, Hierosolymam Titus, aliasque alii. Romam nullus in totum diruit; sed senectus attrivit, civilibus adiuta discordiis. Et quid refert quis everterit, quam constet eversam? Ruine Mediolanensis recentior fama est, sub Federico imperatore barbaro et immani. Quid tu ergo? Tuam patriam rebaris exemptam imperio fortune, cui urbes maxime atque imperia subessent? An usque adeo te fefellit amor, ut urbem unam, quod tu ibi natus esses, fingeres immortalem, cum sit mundus ipse mortalis? Celum ruet ac terra, montes et maria movebuntur, et creata de nichilo in nichilum
Abbreviated transcription (Latin):
na uiderit quo morles fecerat de gñt
mortis de loco et de tempore uidert
fortuna O ueneno morior R Co¬
mites tibi illustres ꝓpridem dũ de yͦ
Uno ageretur exposui Regia quidem
mors est gladius s uenenũ magis
et ad simimam aidiculum ualde est
ubi de morte te decreneris de instrĩs
esse anxium̃
De morte
Iggnominio

Expanded text:
natura viderit, que mortales fecit; at de genere natura viderit, que mortales fecit; at de genere mortis, de loco, de tempore viderit fortuna. Veneno morior. Comites tibi illustres pridem, dum de hoc uno ageretur, exposui; regia quidem mors est gladius, sed venenum magis, et, ad summam, ridiculum valde est ubi de morte decreveris, de instrumentis esse anxium. 122 DE MORTE IGNOMINIO
Abbreviated transcription (Latin):
q igneam estiniares id facilimũ mor¬
tis genꝰ opmati sunt D flaminiz
absumor R uermibus ereptum corpus¬
culu non putrescit O Fluctibꝰ ob¬
ruor R piscibus quinium buscu
tibi amplimi. nobile itidum et quid
refert corpis t̾renũ ut t̾re reddas an
pelag̃o do Infreto morior R Non ui¬
di sed qualiter moriaris ad rem ꝑtinz
ubiq bene mori potes et ubiq male
non in loto s in aĩo est quod felitem
mari ꝑeo R persuasum multis stio
in mari miserum mori quod etherens
iudeatur oppͥmi s ut dixi nichil locꝰ
ad miseriam aĩ ꝰ totum itaq de hac
re naute nestio cuiꝰ responsionem ꝙ¬
bo quem cumi quidam int̾rogasset ubi
nam p̃r eius obiisset in mari inquit
atauo nomũatiin ex ordine que siuiss
responsumq idem de singulis accepiss
di non tnnes Respondit nauta dissi¬
sius in lectulie obiere Tunt nanta
ascendere cleganter quidem aliꝙͣto
plus quani nautite de morte igitur

Expanded text:
que igneam extimantes, id facilimum morque igneam extimantes, id facilimum mortis genus opinati sunt. Flammis absumor. Vermibus ereptum corpusculum non putrescet. Fluctibus obruor. Piscibus convivium, bustum tibi amplum, nobile, nitidum. Et quid refert corpus terreum, terre reddas an pelago? In freto morior. Non ubi, sed qualiter moriaris ad rem pertinet, ubique bene mori licet, ubique male: non in loco, sed in animo est quod felicem mari pereo. Persuasum multis, scio, in mari miserum mori, quod ethereus videatur opprimi; sed, ut dixi, nichil locus ad miseriam, animus totum. Itaque de hac re naute nescio cuius responsionem probo, quem cum quidam interrogasset, ubi nam pater eius obiisset, “In mari” inquit; atavo nominatim ex ordine quesivisset, responsumque idem de singulis accepissetdi non times?” Respondit nauta dissisuis in lectulis obiere.” Tum nauta. ascendere?” Eleganter quidem, aliquantoque plus quam nautice. De morte igitur
Abbreviated transcription (Latin):
optarent gladio ꝑire de ferro feri¬
or Rt̃ Quie scis an mortis exicitio
subtraharie quedq miserrimũ censes
gr amiores miserie fuga sit Dixi sͣ
ut plotinũ altm a platone phĩe decꝰ
pestilens lepra percussit id non dixi
ut altru ab homero poetice graye lu¬
men euripedem canes mortibꝰ lace¬
carunt lucretius nr̃oꝵ uatum primo
ꝓemiꝰ cui tam multa uirgiliũ auf̾re
nõ puduit amatorio poculo accepto
in morbimi ⁊abiemq ꝯpulsus gladio
ad postremũ pro remedio usus est He¬
rodes rex iudee tam fedo morborum
agũne circũuentus interiit ut com¬
pendiosior ferri mors inuidiosa esse
in patĩam doloris ferro arrimupere si
licuisset oꝑtauit magnũ quẽdani
uirũ hac etate uermes toto scatentes
corꝑe mures aliũ excedisse nari antur
int̾ tam multa ludibrra huniani cor¬
poris si electio tribuatnr quis in bell
adeo ut non ferrum ambiat O Ignibꝰ
ꝑeo R̾ Quidam aĩe unu naturam¬

Expanded text:
optarent gladio perire. Ferro ferioptarent gladio perire. Ferro ferior. Quid scis an maiori exitio subtraharis, quodque miserrimum censes, gravioris miserie fuga sit? dixit supra, ut Plotinum alterum a Platone philosophie decus, pestilens lepra percussit. Id non dixi, ut alterum ab Homero poetice Graie lumen, Euripidem, canes morsibus lacerarunt. Lucretius, vestrorum vatum primo proximus, cui tam multa Virgilium auferre non puduit, amatorio poculo accepto, in morbum rabiemque compulsus, gladio ad postremum pro remedio usus est. Herodes rex Iudee tam fedo morborum agmine circumventus interiit, ut compendiosior ferri mors invidiosa sibi impatientiam doloris ferro abrumpere, si licuisset, optavit. Magnum quendam virum hac etate vermes toto scatentes corpore, mures alium exedisse narrantur. Inter tam multa ludibria humani corporis, si electio tribuatur, quis imbecillis adeo, ut non ferrum ambiat? Ignibus pereo. Quidam anime vim naturam
Abbreviated transcription (Latin):
cumbe̾ ꝙͣ subiusto rege illic eiũ oc¬
tisoris et t̾men hit occisi D Hostili
manu ꝑeo R Hostiles manus enadis
ille dun ire sue obsequit᷑ lib̾tati tue
ꝯsulit ptãti sue det.alit mlq
amplius inte p̃t O hostis ferior
manu R Quid tua auagis mit̾ est
qua dextra aut quo gladio feriaris
non demanu s de uulnere queri᷑
ꝙͣnis et pompeyus manu cesaris
ferri ꝓ mortis solacio iudeatur apd̃
lutanũ optare et apud Et acium
capanens hypseñ apud uirgilium
Eneas lausum Canulla oruichũ
ꝙ illoruni ananu occid ant consolent᷑¬
O ferro morior R Coĩs tibi cũ max¬
mus fortuna cumq optimis uiris bõ
pars eorum quos uel pñs uta felicis¬
simos habuit uel et̾na sanctissimos
habet gladio ꝑire quos si nmerẽ
breuilequiũ monitoris s longi opus
ent hystorici O Gladio ꝑeo R alii
aliter quidan laqueo quidam lapsu
quidani ungubus leomis aut apri dẽ¬
tibus multis ferri copia defuit diuu

Expanded text:
cumbere, quam sub iusto rege: illic enim occumbere, quam sub iusto rege: illic enim occisoris est crimen, hic occisi. Hostili manu pereo. Hostiles evadis manus; ille, dum ire sue obsequitur, libertati tue consulit, potestati sue detrahit, nilque amplius in te potest. Hostili ferior manu. Quid tua magis interest qua dextera quam quo gladio feriare? non de manu, sed de vulnere queritur, quamvis et Pompeius manu Cesaris feriri pro mortis solatio videatur apud Lucanum optare, et apud Statium Capaneus Ipseum, apud Virgilium Eneas Lausum, Camilla Ornithum, quod illorum manu occidantur consolentur. Ferro morior. Communis tibi cum maximis fortuna, cunque optimis viris; bona pars eorum, quos vel presens vita felicissimos habuit, vel eterna sanctissimos habet, gladio periere, quos si numerem non breviloqui monitoris, sed longi opus erit historici. Gladio pereo. Alii aliter. Quidam laqueo, quidam lapsu, quidam unguibus leonis aut apri dentibus; multis ferri copia defuit, dum
Abbreviated transcription (Latin):
nolens morieris iuolenta mors
omis est ac si nolens nulla O per
uini morior Ra Si quidem inte uis
affertur ał aufertur quid int̾ est fe¬
bris an gladius duni liber egredia¬
⁊is quid refert an argastuli tui fo¬
res sponte pateant aũ frangantur¬
D ui morior R Multe sunt spẽs
mortis s mors una que an uiolenta
sit an non morientis arbitriũ ẽ
uim uis maior suꝑat ꝯsensus ex¬
tinguit sapiens sic nistructus est
ut quibus nõ pt̃ obst.are ꝯsenciat
Quid tu inquies percussori meo al
m̃o ut ꝯsentiam iubes Enidã nõ
ꝯsenserunt mõ si gracias egermt
inuent ꝰ qui ꝑcussoꝵ suoꝵ ignorã¬
ciam excusaret et simimo illis hane¬
litu ueniam p̃caretur neq ego te
sruento consentire car nifici iubeo
s inuicte sorti cui qui sponte pariu̾t
imperabit D Morior hostili maũ¬
R Quid tu ergo amici maũ mori
posse credideras qñ id tibi ñ abigno¬
rante ꝯtingeret O Hostili dex ꝑro
R Sanctius est submiuisto hoste fut ꝑ¬

Expanded text:
nolens moreris, violenta mors omnis est, at si volens nulla. Per vim morior. Si quidem in te vis affertur, quid interest febris an gladius, dum liber egrediare? quid refert, an ergastuli tui fores sponte pateant, an frangantur? Vi morior. Multe sunt species mortis, sed mors una, que an violenta sit, an non, morientis arbitrium est. Vim vis maior superat, consensus extinguit. Sapiens sic instructus est, ut quibus non potest obstare consentiat. “Quid tu, inquies, percussori meo ut consentiam iubes?” quidam non consenserunt modo sed gratias egerunt; inventus est qui percussorum suorum ignorantiam excusaret, et supremo illis anhelitu veniam precaretur; neque ego te cruento consentire carnifici iubeo, sed invicte sorti, cui qui non sponte paruerit, vi parebit. Morior hostili manu. Quid tu igitur? amici manu mori posse credideras, quando id tibi nisi ab ignorante contigeret? Hostili dextera pereo. Sanctius est sub iniusto hoste pro
Abbreviated transcription (Latin):
odia contraxi RO diosi cuies
odiosi socii odiosi coguati odiose ꝯ¬
iuges odiosi fratres odiosus de mũ
pr̃i filius et filio pr̃ et ad sũmam
nulla necessitudo est que non odiis
possit ẽẽ infecta Sola quidem a¬
nuicicia siucera mali huiꝰ iguara est
int̾ que hanc et reliquas hoc int̾ esse
diffinrunt ꝙ ille om̃s aduũto odio
durant nomenq suũ retinent huit
uni non mõ si odiũ accesserit est  amor
abcesseat amicicia iam non est nez
s amor eciam odiosus O Perfidos
pacior amicos R Si quid spei re¬
liquũ perfer dumi infidem cedeant
et ardenter auient i Multi eñi te¬
pido amore amiciciam extinxerunt
autem paru fidendo Perfidiam
docuere si nec ita proficis spes qz
que non placent sensmi dissnen¬
das censuit Non subito disscudẽ¬
das ne geminũ graue dampnum
simul et auuci ꝓerditi uideantur
et iani quesiti hostes nisi forte ar¬
tior tasus ac more impaciens ma¬
turo consilio uti uetet qui si incidat

Expanded text:
odia traxi. Odiosi cives, odia traxi. Odiosi cives, odiosi socii, odiosi cognati, odiosi coniuges, odiosi fratres, odiosus demum patri filius et filio pater, et, ad summam, nulla necessitudo est que non odiis esse possit infecta, sola quidam amicitia sincera mali huius ignara est, interque hanc et reliquas hoc interesse diffiniunt, quod ille omnes adiuncto odio durant, nomenque suum retinent, huic uni non modo si odium accesserit, sed si amor abscesserit, amicitia iam non est. Neque quam amor etiam odiosus. Perfidos patior amicos. Si quid spei reliquum, perfer, dum in fidem redeant, et ardenter ama: multi enim tepido amore amicitias extinxerunt, aut parum fidendo perfidiam docuere; si nec ita proficis, spesque que non placent, sensim dissuendas censuit, non subito discindendas, ne, geminum grave damnum, simulque et amici perditi videantur, et quesiti hostes; nisi forte acrior casus ac more impatiens maturo consilio uti vetet; qui, si incidat,
Abbreviated transcription (Latin):
hostibus faciet qui de amitis
queniomam instituit T Quncos
exꝑior infideles R Impossibilem
dei nxarras/ ne forte aũt amicos
credideris qui non erant nempe
non mõdo possibile s commune
D Infideles sunt anuci U
Piis querelis plems est orbis t̾re
uerum amiticia infidelitas que
non coeunt qui anfidelis ẽc̃ anti¬
pit desinit esse auucur sen quod
potius crediderm nũꝙͣ fuit Cũ¬
q om̃is uirtus in mortalio sit
ouũs fictio cui breuis non fides
est sublata sed futio O Infidos
exꝑior anucos R Ania falso
habiti sidũt p̾mũ infideles aĩ¬
ti latebras pandunt erroris tiu
finem letus aspite et taueto i¬
termi ne morbi contagia/ ni te ser¬
pant s quicũq illi fuerint tu ã¬
ticie fidem seria at si non ꝓpter
ni mertos at ꝓpter temeritũ alie¬
no peste non infici quod libenter
facies si quantũ tibi displiceat il¬
lonim perfidia ip̃e tecunr acre excus¬
seris sepe uicu odui talcar ad uir¬
lutem fuit D Inmeritꝰ anucoꝵ

Expanded text:
hostibus faciat, qui de amicis querimoniam instituit? Amicos experior infideles. Impossibilem rem narras, ne forte autem amicos credideris qui non erant; nempe id non modo possibile, sed commune est. Infideles sunt amici. His querelis plenus est orbis terre. Verum amicitia infidelitasque non coeunt: qui infidelis esse incipit, desinit esse amicus, seu, quod potius, ut crediderim, numquam fuit; cunque omnis virtus inmortalis sit, omnis fictio evi brevis, non fides est sublata, sed fictio. Infidos experior amicos. Amici falso habiti, si nunc primum infidelis animi latebras pandunt, erroris tui finem letus aspice, et caveto interim ne morbi contagia in te serpant. Sed quicunque illi fuerint, tu amicitie fidem serva; etsi non propter inmeritos at propter te meritum aliena peste non infici; quod libentius facies, si quantum tibi displiceat illorum perfidia, ipse tecum acriter excusseris. Sepe vitii odium, calcar ad virtutem fuit. Inmeritus amicorum
Abbreviated transcription (Latin):
grege pñciũ si occurrat quod uix spero uel
ex onmi memoria uetustatis quemlibet
tibi parem de lege cum quo nou uluis aut
testibus sed iugenio ac uirtute luctabre
sine uetu ꝑiculi s in marcessibilis spe co¬
rone hot de palestre ꝯsilio hec sentencia
mea est
De uariis spectatulis G.¬
Elector uarus spectaculis R Sirco

Expanded text:
grege presentium si occurrat, quod vix spero, vel grege presentium si occurrat, quod vix spero, vel ex omni memoria vetustatis quemlibet tibi parem delige, cum quo non ulnis ac cestibus sed ingenio ac virtute luctabere, sine metu periculi sed immarcescibilis spe corone. Hoc de palestris consilium, hec sententia mea est. 30 DE VARIIS SPECTACULIS Delector variis spectaculis.
Abbreviated transcription (Latin):
melior non de corporum urabus aut onũo
de re ulla ubi peror idem ꝑ ossit ẽẽ et uictor
q eo anlmo ut non cuiusꝙͣ fame obstre¬
pas s ut aliene laudis emulacio tibi sit
calcar ad gloriam nulle tibisint penitus
partes inuidie sed uirtutis. Habes eciã
hoc exemplum cathome hui ꝯ ultimi de
quo caspus non diuitiis inquit cum diui¬
te uet factore cuau factese sed cuuistreuua
uirtute cũ modesto pudore cum inuocẽte
abstuiente abstaientia çertabat Hones¬
tissimũ hoc palestie genus quo te ex̃tras
non tiu olimpio s rbiq non minꝰ utha¬
lamo quam niforo / nec minue motio ꝙͣ
ni actri / neq cum pñtibus modo s cum
absentibus quoq cũq etatũ onũ ac
tertenarini uiris illustribus Semper
eñi memorabile at magnificium illud
scipionis apud limũ indicaui maximo
inquit craq id a totidem animo certũ
habeo ut se non pñtibus modo s cũ oĩs
eni claris uiris comperet tu quoq uel de

Expanded text:
melior, non de corporum viribus aut omnino melior, non de corporum viribus aut omnino de re ulla ubi peior idem esse possit et victor; que eo animo non ut cuiusquam fame obstrepas, sed ut aliene laudis emulatio tibi sit calcar ad gloriam: nulle ibi sint penitus partes invidie, sed virtutis. Habes et hic exemplum Catonis huius ultimi, de quo Crispus “non divitiis” inquit “cum divite neque factione cum factioso, sed cum strenuo virtute, cum modesto pudore, cum innocente abstinentia certabat”. Honestissimum hoc palestre genus quo te exerceas, non tantum Olympie sed ubique, non minus in thalamo quam in foro nec minus in otio quam in actu, neque cum presentibus modo, sed cum absentibus quoque cunque etatum omnium ac terrarum viris illustribus. Semper enim memorabile ac magnificum illud Scipionis apud Livium iudicavi: “Maximo” inquit “cuique id accidere animo certum habeo, ut se non cum presentibus modo, sed cum omnis evi claris viris comparet”. Tu quoque vel de
Abbreviated transcription (Latin):
par esset accessu temponis coguito quid
ageret ad meliora se tnͣstalit / socrati a
snnilis fieri maluit qmͣ nuiloui et sane
multa etas excusat facile quod teueris
amus ignoscitur uanitatis excusatio nlla
est uiro ¶ Palestre studiũ delectat R
In hoc sepe uikssimus hom suꝑior fuit
et corporea mole aninu uirtus oppressa¬
est quertu nuchi ducum uel hereum ꝓ¬
fers quem milo ille non suꝑet qui per
stadiũ bonem uiuũ gestans humeris
tuturrit enudem q uno ictr manus oc¬
cisum une die solus aut grauatus ꝯme¬
dit integrum mira des dictu s apud
historicos uulgata quis hurit in palestre
sue degno par occurrerit at qui inchil
indiguus quam et gu̾osos spiritus tali bel¬
ue succinbectos cernere et idarco nobilibꝰ
aiminis bene sibi fidentibus simnno opere
pronidendum est/ ne sua sponte descendãt
ubi ab ignauissimis unici queant Qui
tu sis contencionibus gandes id tibi sũ me
certamen in quo semper fere superior qui

Expanded text:
par esset, accessu temporis cognito quid par esset, accessu temporis cognito quid ageret, ad meliora se transtulit Socratique similis fieri maluit quam Miloni. Et sane multa etas excusat: facile teneris annis ignoscitur, vanitatis excusatio nulla est viro. Palestre studium delectat. In hoc sepe vilissimus omnium superior fuit et corporea mole animi virtus est oppressa. Quem tu michi ducum vel heroum proferes quem Milo ille non superet, qui per stadium bovem vivum gestans humeris cucurrit eundemque nude ictu manus occisum uno die solus haud gravatus integrum comedit. Mira res dictu, sed apud historicos vulgata. Quis huic igitur in palestre sue regno par occurrerit? Atqui nichil indignius quam generosos spiritus tali belue succumbentes cernere et idcirco nobilibus animis bene sibi fidentibus summopere providendum est ne sua sponte descendant ubi ab ignavissimis vinci queant. Quin tu si contentionibus gaudes, id tibi sume certamen in quo semper fere superior qui
Abbreviated transcription (Latin):
atteruntur/ unde digredimitur abeuntes
atq utilior quidem honestior q suauitas
delectaret ¶ Studio deditus sum pales¬
tre R. Fuit hec quidem apud ueteres nõ
ultima gloria s tan magna ut sen illi tͣ¬
hodio dyagore qui et ip̃e palestrica nsigiis
fuit cun duos uno die filios palestricis m¬
signitos uictoriis conspexisset quasi uichal
claruis iam restaret que asprrare posset
n uita amicus alter lacẽdomimrꝰ se nex
dicere more dyagora non eĩi in teluni as¬
censurus es tam magnũ tamq altuui
censebat tres simul uinꝮ familie pales¬
tricas esse lenicula prorsus et gretula utre
laudis extiacio s coĩs adeo ut magna et̃
turbaret ingemia Unde et plato tanta
phũs olim pionices clarus fint mq hac
arte multis notus euentibus adolescens tñ
Amplitudo quiden unde platonis nomẽ
ortum putant Robur q corporie et ctatis
feruor uiuenilem anũ impulerant ad
exꝑmientun uiuũ ubi tum summis quo

Expanded text:
atteruntur, unde digrediuntur obeuntes atteruntur, unde digrediuntur obeuntes atque utilior quedam honestiorque suavitas delectaret. Studio deditus sum palestrico. Fuit hec quidem apud veteres non ultima gloria, sed tam magna ut seni illi Rhodio Diagore, qui et ipse palestrita insignis fuerat, cum duos uno die filios palestricis insignitos victoriis conspexisset, quasi nichil clarius iam restaret quo aspirare posset in vita, amicus alter Lacedemonius senex diceret: “Morere, Diagora: non enim in celum ascensurus es”: tam magnum tamque altum censebat tres simul unius familie palestritas esse; levicula prorsus et Grecula vere laudis extimatio, sed communis adeo ut magna etiam turbaret ingenia. Unde et Plato tantus philosophus olympionices clarus fuit inque hac parte multis notus eventibus, adolescens tamen. Amplitudo quidem, unde Platonis nomen ortum putant, roburque corporis et etatis fervor iuvenilem animum impulerant ad experimentum virium; ubi cum summis quoque
Abbreviated transcription (Latin):
uictun ꝑtinent ac uestitum de quibus
suo eginius loco s que ad ludos eciam ua¬
⁊iam q libidinem non bidentes ꝙͣ ur̃is
aduersa ꝯsiluis ip̃a sit ueritas / que de ser¬
tissimo cycerouis ore loquitur. unde apparet
ꝙ qui torpus negligit non se ille s fragi¬
le caducum q domicilium at qui anũ ille
uere se negligit Neq em̃ ait tu us es
queni forma ista declarat s mens cuiusq
is est quisq non ca figura que digito de nõ¬
strari põt ¶ Palestre delector excicio R
Quadrigenarum feruor et equorte strepitu
et ardentes rote per angustias moffensẽ et
uuctanctũ plansus atq collisio Oleum
sudor pulus mirabilis sen illa quidem
oculorum/ sen auriũ seu nariũ uoluptas
hebetati q sensris iudicũc ingeris quem
si samus integer q eẽt non clamorun
atq tumultuũ officine quas palestras
uotant sed obseruacio diligeus palestre huiꝯ
quam nastentes ingrediunt᷑ qua uiuentes

Expanded text:
victum pertinent ac vestitum, de quibus victum pertinent ac vestitum, de quibus suo egimus loco, sed que ad ludos etiam variamque libidinem, non videntes quam vestris adversa consiliis ipsa sit veritas, que disertissimo Ciceronis ore loquitur, unde appareat quod qui corpus negligit, non se ille, sed fragile caducumque domicilium, at qui animum, ille sese vere negligit. “Neque enim” ait “tu is es, quem forma ista declarat, sed mens cuiusque is est quisque, non ea figura, que digito demonstrari potest”. Palestre delector exercitio. Quadrigarum fervor et equorum strepitus et ardentes rote per angustias inoffense et luctantium plausus atque collisio, oleum, sudor, pulvis mirabilis, seu illa quidem oculorum seu aurium seu narium voluptas hebetatique sensus indicium ingens! qui si sanus integerque esset, non clamorum atque tumultuum officine quas palestras vocant, sed observatio diligens palestre huius, quam nascentes ingrediuntur, qua viventes