comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
possunt. Una in marib que
semina continent duplex ẽ.
paulo anterior ꝙ̃ illud hũo¬
ris obsceni receptaculũ. Si
enim renes duosunt itẽq
testes et uene Semmnales
due ui una tñ compage co¬
herentes quod uidemus in
corporib animaliũ cũ int̾¬
fecta patefuĩt. Sed dextei̾or
masculinũ continet semen.
Sinistrior femininũ. Et iõ
in toto corꝑe pars dextͣ mas¬
culina est. Sinistra uõ feĩa
Ipm̃ semen quida auĩt ex
crescere. Sed hũana mens
duas se diuidit partes que
ad diu̾sum diffuse ac reflexe
circũplicantur sicut auieteᷤᷤ
cornua. Que pars in dexte¬
ram retorquetur masculi¬
na est. Que insinistrã fe¬
nuna. Conceptũ igr uãro
et aristotiles sic fieri arbi
et inde plerũq matrib si¬
miles procreari. S earũ se¬
men sanguinẽ ẽẽ purgatũ
Quod si recte cum uirili
mixtu sit utraq concreta
et simul coagulata infõma
ri. Ex abortationib ħ for¬
tasse collectast̾. In auum

Expanded text:
possunt. Vena in maribus que possunt. Vena in maribus que semina continet duplex est paulo interior quam illud humoris obsceni receptaculum. Sicut enim renes duo sunt, itemque testes et vene seminales due in una tantum compage coherencorporibus animalium, cum intersecta patefiunt. sed illa dexterior masculinum continet semen, sinisterior femininum, et omnino in toto corpore pars dextera masculina est, sinistra uero feminina. ipsum semen quidam putant excrescere, sed hoc quomodo duas se diuidit partes, quae in diuersum diffusae ac reflexae circumplicantur sicut arietis cornua. quae pars in dexteram retorquetur, masculina est, quae in sinistram, feminina. conceptum igitur Varro et Aristoteles sic fieri arbitet inde plerumque matribus similes procreari, sed earum semen sanguinem esse purgatum: quod si recte cum uirili mixtum sit, utraque concreta et simul coagulata informarri. ex abortionibus haec fortasse collecta sint. in auium
Abbreviated transcription (Latin):
nitie non poterat oppleuit ea
intrinsecus crassiore suco ut
purgamenta illa uentris ad
exitus suos facilius plubricũ
niterentur. Illa quoq sb̾tilis
uolucres nõ hñt cum sit ab
intestinis sepata nec ullã ha¬
beat fistula qua ex illis uri¬
nam trahat. complet᷑ tñ et
humore distenditur. Id quo
fiat nõ est difficile puidere
Intestinorum enĩ ꝑtes que ab
aluo cibum potũq suscipuĩt
patentiores st̃ ꝙͣ cetere spire
et multo tenuores. hec uesi¬
cam circumplectunt᷑ et con¬
tinent ad quas ꝑtes cũ cib̾
et potus mixti ꝑuenerĩt fi¬
mu quide crassius fit ut tnͣs¬
meat. Humor aũt omnis
ꝑ illam teneritudinẽ ꝑcolat᷑
cumq uessica cuius eq̃ tenu¬
is sb̾tilisq mẽbrana ẽ absor¬
bet ac colligit ut foras q̃ nã
exitum patefecit enuttat.
Eutero quoq et concep¬
tione qm̃ de uit̾nis lo¬
qui mur dici neccͣe ẽ. ne ꝗd¬
p̃teriisse uideamur. Que ꝙͣ¬
atq intelligentia latere nõ

Expanded text:
nitie non poterat, opplevit ea nitie non poterat, opplevit ea intrinsecus crassiore succo, ut purgamenta illa ventris ad exitus suos facilius per lubricum niterentur. Illa quoque ratio suvolucres non habent, cum sit ab intestinis separata nec ullam habeat fistulam qua ex illis urinam trahat, completur tamen et humore distenditur. Id quomodo fiat non est difficile pervidere. Intestinorum enim partes que ab alvo cibum potumque suscipiunt patentiores sunt quam cetere spire et multo tenuiores. He vesicam complectuntur et continent, ad quas partes cum potus et cibus mixti pervenerint, fimum quidem crassius fit et transmeat. Humor autem omnis per illam teneritudinem percolatur, eumque vesica, cuius eque tenuis subtilisque membrana est, absorbet ac colligit ut foras qua natura exitum patefecit emittat. “De utero quoque et conceptione, quoniam de internis loquimur, dici necesse est ne preteriisse videamur. Que quatque intelligentiam latere non
Abbreviated transcription (Latin):
transmittat ad linguã faci¬
atq de loquentib mutos
qd̾ cum acciderit auditũ
quoq obstrui necc̃ẽ ẽ ut qr
uocem enuitẽ nõ pt̃ ne ad¬
nuttere quidẽ possit. Loq̃n¬
di ergo cã patefactus meatꝰ.
Illud quoq p̾stat ut in laua¬
cris celebrandis qr nares
calorem fe̾re nõ posst̾. aer
feruens ore ducatur. Item
si forte spiramenta uariu
ne obstricta meandi facul¬
tate sp̃s stranguletur. Cibi
noͣ in aluum recepti et cu
potus humore ꝑinixti cu
iam calore p̾cocti f̾uerĩt eoꝵ
sucus menarrabili mõ per
mẽbra diffusus irrigat uni¬
u̾sum corpus et uetetat. In¬
testinorũq multiplices spi¬
re ac longitudo inse rõuo¬
luta et uno tm̃ sb̾stricta uĩ¬
culo ꝙͣ mirificũ dei opus
est. Ilam ubi maceratos ex
se cibos anulus remiserit
paulatim ꝑ illos int̾norũ
anfractus extendunt᷑ ut
resistant qd fieri poterat ꝓpter
ip̃oru uoluminũ flexiones ĩ
se sepe redeuntes et fieri sine ꝑ¬

Expanded text:
transmittat ad linguam facitransmittat ad linguam faciatque de loquentibus mutos. quod cum acciderit, auditum quoque obstrui necesse est, ut quia uocem emittere non potest. ne admittere quidem possit. loquendi ergo causa patefactus est hic meatus. illud quoque praestat, ut in lauacris celebrandis, quia nares calorem ferre non possunt. aer feruens ore ducatur, item si forte spiramenta narium ne obstructa meandi facultate spiritus stranguletur. cibi uero in aluum recepti et cum potus umore permixti cum iam calore percocti fuerint, eorum sucus inenarrabili modo per membra diffusus inrigat uniuersum corpus et uetestinorum quoque multiplices spire ac longitudo in se convoluta et uno tantum substricta vinculo, quam mirificum dei opus est! Nam ubi maceratos ex se cibos alvus emiserit, paulatim per illos internorum anfractus extruduntur, ut resistant, quod fieri poterat propter ipsorum voluminum flexiones in se sepe redeuntes et fieri sine per
Abbreviated transcription (Latin):
uel odor uel sp̃s nare nõ desi¬
nit. Tamẽ hec fistula spiri¬
talis nõ tm̃ ad nares uerũ
ad os quos inter patet mex¬
tremis palati regionib ubi
se colles fautiuz spectantes
unã tollere incipũt in t̾ro¬
rem uł tumorẽ. Cunus rei
causa et rõ nõ obscura est.
Loquendi enĩ facultatem
nõ hr̃emus Si sicut gule it̾
ad os tantũ. ita et gurgulio
ad nares tm̃ pateret. Apuit
igitur uiam uoci duuĩa soler¬
tia et illa fistula spiritali ut
posset lingua ministeĩo suo
fungi et uocis ipĩs in offen¬
sum tenorẽ pussib sius in
uerba concidere. Qui meatꝰ
ñ aliquo mõ interceptus
sit mutum faciat neccͣe ẽ.
Errat gͥ profcõ quisquis a¬
liam cam̃ putat. Cur hoĩes
nuiti sint. Non est ut uul¬
go creditur ꝙ uinctã geĩt
lingua. Sedhi uocalem il
entes ꝑfundũt ꝙ uocis tnͣ¬
situs ad eos aut nulłs oĩo
est aut non sit patens ꝙ ple¬
nam uocem possit emittere
hic aditus obsessus uocẽ nõ

Expanded text:
uel odor uel spiritus nare non desiuel odor uel spiritus nare non desinit. tamen haec fistula spiritalis non tantum ad nares, uerum ad os quoque interpatet in extremis palati regionibus, ubi se tolles faucium spectantes uuam tollere incipiunt in tumorem. cuius rei causa et ratio non obscura est. loquendi enim facultatem non haberemus, si ut gulae iter ad os tantum, ita gurgulio ad nares tantum pateret. aperuit igitur uiam uoci diuina sollertia ex illa fistula spiritali, ut posset lingua ministerio suo fungi et uocis ipsius inoffensum tenorem pulsibus suis in uerba concidere. qui meatus si aliquo modo intersaeptus sit, mutum faciat necesse est: errat enim profecto quisquis aliam causam putat cur homines muti sint. non enim, ut uulgo creditur, uinctam gerunt linguam, sed hi uocalem illentes profundunt, quod uoci transitus ad os aut nullus omnino est aut non sic patens, ut plenam uocem possit emittere.hic aditus obsaeptus uocem non
Abbreviated transcription (Latin):
fistulas neccͬe ẽ cibalem ac spi¬
ritualem quarũ supior ab ore
ad uentrem ferat Inferior uõ¬
a naĩb ad pulmonẽ quarũ
nã et rõ diu̾sa est Ille enim
qui ẽ ab ore tnͣsitus mollis
effcũs ẽ et qui semꝑ clausus
remaneat u̾bi sicut os ipsum
patef̾cã gula q corporales st̃
spatium sibi transmeandi fa¬
cuint. Sp̃c contͣ qui est ĩ cor¬
poralis ac tenius qr spatinz
sibi facere nõ poterat accepł
uiam patentem q̃ uocatur
gurgulio. Is constat ex ossi¬
bus flexuosis ac mollib qͣi
ex auulis in cicute modum
mincẽ cõpactis et coherenti
bus patetq semp hic tnͣsitus
rebro mẽbri portione cui no
niẽ est uelut occursii quodã
refrenatur Nle aut temeritu¬
dinẽ domicilii cũ impetu ue¬
nieus attracta pestilenti au¬
ra corrumpat aut tota nocẽ¬
di uolentia internis recep¬
taculis ꝑferat. Ideoq etiam
nares breuit̾ st̃ apte que id¬
circo sic noĩantur qr pez eas

Expanded text:
fistulas necesse est, cibalem ac spifistulas necesse est, cibalem ac spiritalem. quarum superior ab ore ad uentrem ferat, inferior a naribus ad pulmonem. quarum natura et ratio diuersa est. ille enim qui est ab ore transitus, mollis effectus est et qui semper clausus cohaereat sibi sicut os ipsum,pate facta gula, quia corporales sunt, spatium sibi transmeandi faciunt. spiritus contra qui est incorporalis ac tenuis, quia spatium sibi facere non poterat, accepit uiam patentem, quae uocatur gurgulio. is constat ex ossibus flexuosis ac mollibus quasi ex anulis in cicutae modum inuicem conpactis et cohaerenti. bus patetque semper hic transitus.rebro membri portione, cui uua nomen est, uelut occursu quodam refrenatur, ne aut teneritudinem domicilii cum impetu ueniens attracta pestilenti aura corrumpat aut totam nocendi uiolentiam internis receptaculis perferat. ideoque etiam nares breuiter sunt apertae: quae idcirco sic nominantur. quia per eas
Abbreviated transcription (Latin):
buta est qm̃ opus fuerat
ut t̾renum hoc corpus suco
aliquo de cibis ac potibus
aleretur sicut t̾ra ip̃a ymbri¬
bus ac priunis . Prouiden¬
tissimus artifex in medio
eius receptaculu cibis fec̃
liquefactis uitales sucos mẽ
bris dispartiret. Sed cũ hõ
sibi corpori p̾stat alimẽtũ
anime uõ aliam sedem de¬
dit. fecit enuim quoddã ge¬
nus iuscerum molle atq
rarum quod pulmonẽ uo¬
camus euq nõ in uteri
modum finxit. ne effu¬
deretur simul sp̃s aut in¬
faret simul. Ideoq plenũ
quidem iuiscus effecit s in¬
flabile aͦq aeris capax ut
paulatim s̃pm̃ recipet du
uitalis uentis per illã sꝑ¬
gitur raritatez et eunde
rursus paulatim redderet
dum se ex illo explicat Ip̃a
enun iicissitudo spirandi
respirandiq tractus uita
sb̾stentat in corꝑe. Q m̃ gͦ
duo sunt in homine r̾ceptacu¬
la. unum aeris quod alit ani¬
mam. alterum ciboꝵ quod a¬
lit corpus duas esse ꝑ colluz

Expanded text:
buta est, quoniam opus fuerat buta est, quoniam opus fuerat ut terrenum hoc corpus suco aliquo de cibis ac potibus aleretur sicut et terra ipsa imbribus ac pruinis. prouidentissimus artifex in medio eius receptaculum cibis fecit. liquefactis uitales sucos membris omnibus dispertiret. sed cum homo csoli corpori praestat alimentum, animae uero aliam sedem dedit. fecit enim genus quoddam uisceris molle atque rarum, quod pulmonem uocamus, eumque non in utris modum finxit, ne effunderetur semel spiritus aut inflaret semel. ideoque plenum quidem uiscus effecit, sed inflabile atque aeris capax, ut paulatim spiritum reciperet, dum uitalis uentus per illam spargitur raritatem, et eundem rursus paulatim redderet, dum se ex illo explicat: ipsa enim uicissitudo et spirandi respirandique tractus uitam sustentat in corpore. quoniam duo sunt in homine receptacula, unum aeris quod alit animam, alterum ciborum quod alit corpus, duas esse per collum
Abbreviated transcription (Latin):
Nam pectoris latitudo sbli¬
mis et expoĩta oculis mira¬
bilem prese fert hĩtus sui
dignitatem. Cuius hec cã
ueluti supinum formasse
Nam fere nullum anmal
tas autẽ animantes quasi
alt̾no latere iacentes finxis¬
se atq ad t̾ram cõpresisse.
Idcirco illis angustum pec¬
tus et ab aspcũ remotum
et ad t̾ram uersus abiectũ
homini at patens et erectũ
qr plenum rõius a celo da¬
te humile aut uidecens eẽ
nõ debuit. Papille quoq
leiuiter emmentes et fuso¬
rib ac parius orbib coro¬
nate non uichil addunt
uenustatis feminis ad a¬
lendos fetus date Maĩb
ad solum decus ne infor¬
me pectus et qͣi mnutilum
uideretur. Huic sb̾dita est
planicies uentris quã me¬
diam fere umbellicus nõ
indecenti nota significat
ad hoc fcũs ut ꝑ eum fetꝰ
dum est in utero nutriat᷑
Equitur necessario
ut de internis quoq
uiscerib dicere incipiã quib
non pulcritudo qr st̃ abdita
s utilitas incredibilis. attri¬

Expanded text:
iam pectoris latitudo subliiam pectoris latitudo sublimis et exposita oculis mirabilem prae se fert habitus sui dignitatem. cuius haec caulum deus ueluti supinum formasse — nam fere nullum aliud tas autem animantes quasi alterno latere iacentes finxisse atque ad terram conpressisse. idcirco illis angustum pectus et ab aspectu remotum et ad terram uersus abiectum, hominis autem patens et erectum, quia plenum rationis a caelo datae humile aut indecens esse non debuit. papillae quoque leuiter eminentes et fuscioribus ac paruis orbibus coronatae non nihil addunt uenustatis, feminis ad alendos fetus datae, maribus ad solum decus, ne informe pectus et quasi mutilum uideretur. huic subdita est planities uentris, quam mediam fere umbilicus non indecenti nota signat ad hoc factus, ut per eum fetus dum est in utero nutriatur. Sequitur necessario ut de internis quoque uisceribus dicere incipiam: quibus non pulchritudo, quia sunt abdita, sed utilitas incredibilis attri
Abbreviated transcription (Latin):
fixas ut si quid tenendũ sit
apte possit uisidere in digi¬
tos terminauit in quibus
difficile ẽ expedire utrum¬
nespẽs an utilitas maior
sit Nam et nuͣs ꝑfcũs ac ple¬
nus et ordo ac gradus decẽ¬
tissimus et articuloꝵ pum
curuatura flexibilis ac for¬
ma unguium rotunda cõ¬
caiuis tegminib digitoꝵ
fastigia comp̃hendens ac
firmans ne mollitudo car¬
nis in tenendo cede̾t mag¬
uum p̾bet ornamentum.
Illud uero adusumi miris
moĩs hĩle ꝙ unus a ceteĩs
s̃eparatus cu ip̃a manu o¬
riatur et in diũsum ma¬
lut obiium ceteris om̃e
uel solus uel precipue pos¬
sidet tanqͣ rector ominũ
atq moderator. Uñetia
pollicis nomẽ accepit ꝙ ui
et potestate int̾ ceteros pol¬
leat. Duos quidẽ articu¬
los extantes ht̃ nõ ut alii
trinos s unus ad manu
carnem nectitur pulcritu¬
dinis grã. Si erum fuiss¬
et trib articulis ip̃e discre¬
tus feda et indecora spẽs
ademisset manib honestatẽ

Expanded text:
fictas, ut si quid tenendum sit, fictas, ut si quid tenendum sit, apte possit insidere, in digitos terminauit: in quibus difficile est expedire utrumne species an utilitas maior sit. nam et numerus perfectus ac plenus et ordo ac gradus decentissimus et articulorum parium curuatura flexibilis et forma unguium rotunda concauis tegminibus digitorum fastigia conprehendens atque firmans. ne mollitudo carnis in tenendo cederet, magnum praebet ornatum. illud uero ad usum miris modis habile, quod unus a ceteris separatus cum ipsa manu oritur et in diuersum malut obuium ceteris praebeuel solus uel praecipue possidet tamquam rector omnium atque moderator; unde etiam pollicis nomen accepit, quod ui et potestate inter ceteros polleat. duos quidem articulos extantes habet. non ut alii ternos, sed unus ad manum carne conectitur pulchritudinis gratia: si enim fuisset tribus articulis et ipse discretus, foeda et indecora species ademisset manibus honestatem.
Abbreviated transcription (Latin):
porem capiendũ. Fallit᷑ ꝗs
hunc sensum palato in ẽẽ
arbitratur. Lingua ẽ eniz
qua sapores sentiunt᷑. nec
tñ tota. Nam ꝑtes eius q̃
sunt ab utroq latere teni¬
iores saporem sb̃tilissimus
sensib trahunt. Et cum ne
ex cibo quicꝙͣ neq ex potioẽ
nunuatur tñ menarrabili
mõ penetrat ad sensum sapõ
eadem rõne qua nich dequa¬
cunq materia odoris dec̾pit.
Cetera ꝙ̃ decora sint uix ex¬
primi põt. Deductum cle¬
menter agit agena̾s mẽtũ
et ita inferius conclusu ut
acumen eius extremũ sig¬
nare uideatur leuiter ĩpres¬
sa diuisio. R.igidum ac
terens collum scapule ue¬
lut mollibus uigis a cuice
demisse. Ualida et sõstric¬
ta neruis ad fortitudine
brachia insignib thoris
ex tantum lac̾toru iugẽs
robur utilis ac decens flex¬
ura cubitorum. Quid di¬
cam de manib rõnis et sa¬
pientie ministris quas so¬
lertissimus artifex plano
ac modice concauo sinu

Expanded text:
porem capiendum, fallitur quisquis porem capiendum, fallitur quisquis hunc sensum palato inesse arbitratur, lingua est enim qua sapores sentiuntur, nec tamen tota: nam partes eius quae sunt ab utroque latere teneriores. saporem subtilissimis sensibus trahunt. et cum neque ex cibo quicquam neque ex potione minuatur. tamen inenarrabili modo penetrat ad sensum sapor eadem ratione qua nihil de quaque materia odoris capio decerpit. cetera quam decora sint uix exprimi potest: deductum clementer a genis mentum et ita inferius conclusum, ut acumen eius extremum signare uideatur leuiter inpressa diuisio, rigidum ac teres collum, scapulae uelut mollibus iugis a ceruice demissae, ualida et substricta neruis ad fortitudinem brachia, insignibus toris extantium lacertorum uigens robur, utilis ac decens flexura cubitorum. quid dicam de manibus rationis ac sapientiae ministris? quas sollertissimus artifex plano ac modice concauo sinu
Abbreviated transcription (Latin):
colligit et conglobatos in
sua deprimit et transmittit
ad uentrem Itaq uarro a
ligando cibo putat lingue
nõmẽ impõĩtum. Bestias
etiam potu adiuuat ꝓtẽta
cauataq hauriunt aqua
eamq comp̃hensa lingue
sinu ne tarcditate ac mora
esfluat ad palatum celeri
mobilitate complodũt hͤ
itaq in plato concano tãꝗͣ
testudine tegitur eamq dẽ¬
tium septis deus qiͣ muro
circũuallauit. Dentes autẽ
gis horrori ꝗͣ ornamẽto eẽnt
giguus mollib que agig¬
nendis dentib nominãt᷑
ac deinde labioꝵ tegminib
honestauit. Quoꝵ̾ duricieᷤ
sicut ĩ molari lapide maioͣ
est et aspior q̃ in ceteris os¬
sibus et ad conterendos ci¬
bos pabulumq sufficeret
Labra ip̃a que qͣi antea co¬
herebant ꝙͣ decent̾ urt̾sci¬
dit quoꝵ supus sisb illa
mecliftate nauũ lacima
quadam lem qͣi uallesig¬
nauit infenus honestatis
gr̃a foras mollitur explica¬
uit. Nam qd̃ attinet ad sa¬

Expanded text:
colligit, et conglobatos vi colligit, et conglobatos vi sua deprimit, et transmittit ad ventrem. Itaque Varro a ligando cibo putat linguae nomen impositum. Bestias etiam potu adjuvat; protenta enim cavataque hauriunt aquam, eamque comprehensam linguae sinu, ne tarditate ac mora effluat, ad palatum celeri mobilitate complodunt. Haec itaque palati concavo tanquam testudine tegitur; eamque dentium septis Deus quasi muro circumvallavit. Dentes autem gis horrori quam ornamento essent, gingivis mollibus, quae a gignendis dentibus nominantur, ac deinde labiorum tegminibus honestavit, quorum durities, sicut in molari lapide, major est et asperior, quam in caeteris ossibus, ut ad conterendos cibos pabulumque sufficerent. Labra ipsa, quae quasi antea cohaerebant. quam decenter interscidit! quorum superius sub ipsa medietate narium lacuna quadam leui quasi ualle signauit. inferius honestatis tia foras molliter explicauit. nam quod attinet ad sa
Abbreviated transcription (Latin):
cidente diuisi. ut si ẽ ĩ ip̃o
uiiuido suimna reuim uel de
et continet totum. Ita ĩ cor¬
pore de duob uniu̾sa cõpac¬
ta indissociabilem p̾tende¬
rent unitatem. Oris quoq
ꝙͣ utile ꝙ̃ decens sit enarra¬
ri non põt. Cuius usus ĩ
duob constat offiis sumẽ¬
di uictus et loquendi lin¬
gua intus inclusa que uo¬
cem motib suis in uerba
discernit et est interpres
loquendi munus implere
nisi acumẽ palato suo illi¬
serit nisi uita uel offensioe
dentium uel cõpressiõe la¬
biorum. Dentes tñ plus
conferunt ad loquendum
Nam et infantes nõ ante
incipũt fari q̃ dentes ha¬
bueuint et senes auulsis
dentib ita balbutĩt ut
ad infantiam resolutite¬
nuo esse uidrant᷑. S hec
ad hominẽ solum ꝑtinẽt
aut ad aues in quĩb acu¬
minata et iubiata ceitis
motib linigua in muabłes
cantuum fexiones et so¬
ht preterea et alius offia
iuitis utitur ꝙ contritos
et cõmollites dentib cibos

Expanded text:
cedente diuisi, ut sicut in ipso cedente diuisi, ut sicut in ipso mundo summa rerum uel de et continet totum, ita in corpore de duobus uniuersa conpacta indissociabilem praetenderent unitatem. oris quoquequam utilis, quam decens sit, enarrari non potest: cuius usus in duobus constat officiis, sumendi uictus et eloquendi. lingua intus inclusa, quae uocem motibus suis in uerba discernit, et est inper se loquendi munus implere, nisi acumen suum palato illiserit, nisi juta vel offensione dentium, vel compressione labiorum: dentes tamen plus conferunt ad loquendum; nam et infantes non ante incipiunt fari, quam dentes habuerint, et senes amissis dentibus ita balbutiunt, ut ad infantiam re voluti denuo esse videantur. Sed haec ad hominem solum pertinent, aut ad aves, in quibus acuminata et vibrata certis motibus lingua, innumerabiles cantuum flexiones, et soHabet praeterea et aliud officium, mutis utitur, quod contritos et commolitos dentibus cibos
Abbreviated transcription (Latin):
si simplex foramen pateret
ad idueluti pariete ꝑ mediũ
ducto int̾sepsit atq diuisit
fecitq ip̃a duplicitate pul¬
cheirimum. Ex quo intel¬
ligimus quantu dualis
nuimeius una et simplici
compage solidatus ad reꝵ
ualeat perfcĩonem. Nã cũ
sit corpus unum tñtotu
ex simplicib mẽbris cõsta¬
re non poterat nisi ut eeñt
ptes uel dextre uel sinistre
Itaq ut pedes duo et item
manus ut nõ tm̃ ad utili¬
tatem aliquem usumq ł
gradiendi uel faciendi ua¬
lrant sed ad hitum decorẽ¬
qr admirabilẽ conferunt
Sic in capite quod tocius
duuni opis q̃i culmẽ ẽ et
auditus in duas ꝑtes et
uisus in duas acies. et ado¬
ratus in duas nares a sum¬
mo artifice diuisa ẽ qr cere¬
brum in quo sentiendi rõ
ptes membiana int̾uemẽ¬
te distinctũ est. Sed reor
quod sapientie domiciliũ
usdetur licet sit unũ duos
tũ intrinsecus simus hab
quib fontes uini sangnĩs
continentur secto inter¬

Expanded text:
m, si unum ac simplex foramen pateret: m, si unum ac simplex foramen pateret: at id uelut pariete per medium ducto intersaepsit atque diuisit fecitque ipsa duplicitate pulcherrimum. ex quo intellegimus quantum dualis numerus una et simplici conpage solidatus ad rerum ualeat perfectionem. nam cum sit corpus unum, tamen totum ex simplicibus membris constare non poterat, nisi ut essent partes uel dexterae uel sinistrae. itaque ut pedes duo et item manus non tantum ad utilitatem aliquam usumque uel gradiendi uel faciendi ualent, sed et habitum decoremque admirabilem conferunt, sic in\' capite. quod totius diuini operis quasi culmen est, et auditus in duas aures et uisus in duas acies et odoratio in duas nares a summo artifice diuisa est, quia cerebrum, in quo sentiendi ratio rtes membrana interueniente discretum est. sed et cor, quod sapientiae domicilium uidetur, licet sit unum, duos tamen intrinsecus sinus habet, quibus fontes uiui sanguinis continentur saepto inter
Abbreviated transcription (Latin):
absolescit. Q ip̃a suꝑcilioru
fastigia pilis breuib adorna¬
ta nõ ne quasi aggerib mu
nmentu oculis nequid sĩ¬
ne uicidat et spem̃ simulp̃s¬
tant. Et quorum confimo
nasus exoriens et ueluti e¬
quali porrectus uigo utnͣq
aciem et disceriit et munit
Inferius quoq genarũ nõ
indecens tumor in similitu¬
dinem collium lenis exur¬
gens ab omni parte oculos
efficit tutiores. prouisumq
ẽ ab artifice summo ut siqs
forte uehementior ictus exti¬
terit enimnentib repellatur
Nasi uõ pars supior usq ad
medium solida formata est
Inferior autem cartilagine
adheret mollita ut ad usum
digitorum possit ẽẽ tractabi¬
lis In hoc autem ꝙͣuis sim¬
plici membro tria st̃ offĩa
constituta. Unum ducẽdi
spũs alterum capiendi odo¬
ris. Tertium ut ꝑ eius cau̾¬
nas purgamenta cerebri de¬
fluant. Quas ip̃e dens tã
mirabili ꝙͣ diuina roc̾ mo¬
litus est. ut tñ hyatus ip̃e
nasi oris spẽm nõ deforma¬
ret quod erat plane futir

Expanded text:
bsolescit. quid ? ipsa superciliorum fastigia pilis breuibus adornata nonne quasi aggeribus et munimentum oculis. ne quid superne incidat, et speciem simul praestant? ex quorum confinio nasus exoriens et ueluti aequali porrectus iugo utramque aciem simul et discernit et munit. inferius quoque genarum non indecens tumor in similitudinem collium leuiter exsurgens ab omni parte oculos efficit tutiores prouisumque est ab artifice summo, ut si qui forte uehementior ictus extiterit. eminentibus repellatur. 1 nasi uero pars superior usque ad medium solida formata est. inferior autem cartilagine adhaerente mollita, ut ad usum digitorum possit esse tractabilis. in hoc autem quamuis simplici membro tria sunt officia constituta, unum ducendi spiritus, alterum capiendi odoris, tertium ut per eius cauernas purgamenta cerebri defluant. quas ipsas deus quam mirabili, quam diuina. ratione molitus est, ut tamen hiatus ipse nasi oris speciem non deformaret! quod erat plane futuru
Abbreviated transcription (Latin):
cursĩ iucelũ patere. Nam uicii
et scelerib ꝯtaminatos depͥmi
ĩtenebras atq inceno iacereɨ
docuerunt. Castos aũt animos.
puros integros ãcorruptos. bo q̃¬
nis etiã studiis atq artib expo¬
litos leui quodã et facili lapsu
ad reos.i dẽ ad naturã sui siulẽ¬
prouolare que sententia supio¬
ri illi argum̃to repugnat. illud
enĩ sic assũptũ est tãquã neces¬
se sit om̃em hominẽ natũ in¬
mortalitate donari. ꝙͦ gͥ erit i
discrim̃ uirtutis acsceleris si
nichil mt ẽe utrũ ne aristiceᷤᷤ sit

Expanded text:
cursum in caelum patere. nam uitiis cursum in caelum patere. nam uitiis et sceleribus contaminatos deprimi in tenebras atque in caeno iacere docuerunt, castos autem animos, puros integros incorruptos, bonis etiam studiis atque artibus expolitos leui quodam et facili lapsu ad deos id est ad naturam simileruolare. quae sententia superiori illi argumento repugnat. illut enim sic adsumptum est, tamquam necesse sit omnem hominem natum inmortalitate donari. quod igitur erit. discrimen uirtutis ac sceleris, si nihil interest utrumne Aristides sit
Abbreviated transcription (Latin):
Tilli quite mortis bono
disputant. quia nichil⁊
neri sciunt. sic arguin̾tantur.
si nichil ẽ post mortẽ. nõ ẽ ma¬
luui mors. Aufert enĩ sensũ
mali. si aũt suꝑsunt anime e
etiã bonũ est quia inimortali¬
tas sequif. quã sententiã ci¬
cero delegib sic explicauit.⁊
aut meliorẽ qm̃ qui ẽ in uita:
aut certe nõ detĩorẽ allaturaẽ
statũ. Namsine corpore auinx
uigente diuina uita ẽ. sensu ca¬
rente. nichil ꝓfecto ẽ mali.argu¬
nichil ẽe aluro possit ./ at qm a
utrũq hoc falsũ est. docent eĩ
diuine littere nõ extinguiani
pena ꝓscelerib sempit᷑na uͨ enĩ
fas ẽ. aut eũ qui sceleratꝰ inuita
felicit fuerit effugere ꝙͦ ieretur.
aut eũ qui obiusticiã mniẜrimuᷤ¬
fuerit. sua mercede fraudari. Qd̃
adeo uerũ est. ut idẽ tullius in cõsolaᷠ ͤ¬
cõlatione nõ eastẽ sedes in colere
iustos atq impios p̾licauerit.
Nec enĩ omib inquit idẽ illi sa¬
pientes arbitrati sunt eunde

Expanded text:
illi qui de mortis bono disputant quia nihil ueri sciunt, sic argumentantur: si nihil est post mortem, non est malum mors; aufert enim sensum mali. si autem supersunt animae, etiam bonum est, quia inmortalitas sequitur. quam sententiam Cicero de Legibus sic explicauit: aut meliorem quam qui est in uita aut certe non deteriorem adlatura est statum: nam sine corpore animo uigente diuina uita est, sensu carente nihil profecto est mali. argunihil esse aliut possit. atquin utrumque hoc falsum est. docent enim diuipoena pro sceleribus sempiterna. Nec enim fas aut eum qui sceleratus in vita feliciter fuerit, effugere quod meretur; aut eufuerit, sua mercede fraudari. quod adeo uerum est, ut idem Tullius in Consolatione non easdem sedes incolere iustos atque inpios praedicauerit. nec enim omnibus inquit idem illi sapientes arbitrati sunt eundem
Abbreviated transcription (Latin):
ne querat᷑ abhis uerus deui.
Nogͥ colendi sunt. quia sen¬
tentia̾ deisubiacent. Est enĩ
piaculũ maximũ adiͦcere se
potestatieoꝵ. quibꝯsi iustici¬
am sequare potentior ẽẽ p̾sis:
et eos aomiratione diuini ⁊¬
nominis expellere acfugare.
Qd̃ si apparet religiones istas
tot modis ẽẽ uanas quibus
docui manifestũ est. eos qui
uł mortuis supplicant. uł t̾rã
portinus aĩas suas mãcipãt.
rationẽ hominũ nõ tenere.i
eosq impietatis ac sceleris sui
supplicia pensuros. qui rebelles
adu̾sus parentẽ gnͣis hũani.
deũ susceptis ĩ expiabilib sa¬
cris fas om̃e uiolauerunt.

Expanded text:
ne quaeratur ab iis uerus deus. ne quaeratur ab iis uerus deus. non igitur colendi sunt, quia sententiae dei subiacent. est enim piaculum maximum addicere se potestati eorum quibus, si iustitiam sequare, potentior esse possis et eos adiuratione diuini noQuod si apparet, religiones istas tot modis esse vanas, quibus docui, manifestum est eos qui vel mortuis supplicant, vel terram puris animas suas mancipant, rationem hominum non tenere, eosque impietatis ac sceleris sui supplicia pensuros, qui rebelles adversus parentem generis humani Deum, susceptis inexpiabilibus sacris fas omne violaverint.
Abbreviated transcription (Latin):
unt. om̃i sensucareant. qm̃
tra sint. quis aũt nõ intel¬
legat nefas ẽe rectũ auintal ⁊¬
curuari. ut adoret t̾ram. que
idcirco pedib nr̃is subiecta ẽ.
ut calcanda nob̾. nõ adoranda
sit. Qui sumꝰ ideo excitati ex ea
factũq sublimẽ preter ceteras
animantes acceꝑimꝰ ut non
reuoluam̾ deorsũ. nehunc
celestẽ uultũ proiciamꝰ ad
t̾rani. s oculos eo erigamus.
quo illos  nature sue ꝯditio
direxit. Nichilq aluro ado¬
renꝰ nichil colamꝰ. nisi soliuᷤ
artificis. parentisq nr̃i unicũ
nom. Qui ꝓpterea hominem
rigroũ figurauit. ut sciamus
nos adsupna et celestia prouo¬
cari. Tertio quod sp̃s quipre¬
sunt ip̃is religionib cõdẽpna¬
ti et abiecti a deo ꝑt̾ram uolu¬
tent᷑. qui nõ tantũ nichil p̾sta¬
re cultorisuis possunt. quã¬
rerũ potestas penes unũ esta
Uenietiã mortiferis eos illece¬
bris et tͥerroribꝰ ꝑdant. Qm̃¬
hoc illis cotidianũ est opus.
tenebras hominib obouce

Expanded text:
unt omni sensu careant, quoniam terra sint. quis autem non intellegat nefas esse rectum animal curuari, ut adoret terram? quae idcirco pedibus nostris subiecta est, ut calcanda nobis, non adoranda sit, qui simus ideo excitati ex ea statumque sublimem praeter ceteras animantes acceperimus, ut non reuoluamur deorsum nec hunc caelestem uultum proiciamus ad terram, sed oculos eo dirigamus quo illos naturae suae condicio direxit nihilque aliut adoremus, nihil colamus nisi solius artificis parentisque nostri unicum nomen, qui propterea hominem rigidum figurauit, ut sciamus nos ad superna et caelestia prouocari. tertio, quod spiritus qui praesunt ipsis religionibus condemnati et abiecti a deo per terram uolutentur; qui non tantum nihil praestare cultoribus suis possint, qurerum potestas penes unum est, uerum etiam mortiferis eos inlecebris et erroribus perdant, qhoc illis cottidianum sit opus, tenebras hominibus obducere,
Abbreviated transcription (Latin):
nõ alit̾ fore ostendunt qͣm ut
dei filiꝰ a sũmo patre mittatur.
qui et iustos liberet de manibꝰ
impioꝵ. etĩ iustos eũ tyrãnis
seientib deleat. ex quibꝰ una

Expanded text:
non aliter fore ostendunt quam ut dei filius a summo patre mittatur, qui et iustos liberet de manibus inpiorum et iniustos cum tyrannis saeuientibus deleat. e quibus una
Abbreviated transcription (Latin):
sibi nouas seres. huc atq il¬
luc dispsi om̃s insulas et
orbem totũ repleuerunt. et
astrepe sancte radicis aĩuilsi:
nouos sibimores atq insti¬
tuta ꝓ arbitrio ꝯdiderunt.S
õiumprimi qui egyptũ oc̃cu¬
pauenint. celestia suspicere
atq a dorare ceperunt. Et qr¬
neq domiciliis tegebantur
ꝓpteraeris qualitatẽ nec ulł
inearegione nubibꝰ ob̾texit᷑
celĩ cursus syderũ et effectus
notauerunt. dũ ea sepe uene¬
rantes curiosius ac liberius
intuent᷑. Postea deinde portẽ¬
tiferas animaliũ figuras qͣs
colerent comenti sunt. quibꝰ¬
dam prodigiis inducti. quoꝵ
mox auctores apiemꝰ. Ceteri
aũt qui ꝑtras dispsi fuerant.
admirantes elem̃ta mundi.
celũ. solem terrã mare sine iilł
ymaginib ac templo̾s reuere¬
bant᷑. et his sacrificia in aꝑto
celebrabant. donec processu tẽ¬
porũ potentissimis regib tem¬
pla et sinuilacra fecerunt.eaq
uictimis et odorib colere insti¬

Expanded text:
sibi nouas sedes huc atque ilsibi nouas sedes huc atque illuc dispersi omnes insulas et orbem totum repleuerunt et a stirpe sanctae radicis auulsi nouos sibi mores atque instituta pro arbitrio condiderunt. sed omnium primi qui Aegyptum occupauerant caelestia. suspicere atque adorare coeperunt. et quneque domiciliis tegebantur propter aeris qualitatem nec ullis in ea regione nubibus subtexitur caelum, cursus siderum et effectus nota-uerunt, dum ea saepe uenerantes curiosius ac liberius intuentur. postea deinde portentificas animalium Sguras quas colerent commenti sunt quibusdam prodigiis inducti, quorum mox auctores aperiemus. ceteri autem qui per terram dispersi fuerant admirantes elementa mundi, caelum solem terram mare, sine ullis imaginibus ac templis uenerabantur et his sacrificia in aperto celebrabant, donec processu temporum potentissimis regibus templa et simulacra fecerunt eaque uictimis et odoribus colere insti
Abbreviated transcription (Latin):
factus bibit usq adebrietatẽ.
iacuitq nudus. Quod cũ ui¬
disset unus exfiliis cui nomẽ
fuit chani. nõ texit patris nu¬
ditatẽ. ẜ egressus etiã fratribꝰ
indicauit. At illi sũpto pallio¬
intrauerunt aduersis uultibꝰ.
patrẽq texerunt. Que factat
cũ pater recognosceret ab dica¬
uit atq expulsit filiũ. Atille
profugus in eiꝰ parte t̾re ꝯsedit.
que nuuc arabia nominatur.
Eaq t̾ra de uoĩe eiꝰ chanaan
dicba ẽ. et poster eiꝰ chauanei
Hec fuit prima progenies qͤ
deũ iguorauit. qm̃ princeps
eiꝰ et ꝯditor cultũ dei apatre¬
uo accepit. maledictus ab eo.
Itaq ignorantiã diuiuitatiᷤᷤ
In morib suis reliquit.Abx
hac gente ꝓxiini quiq popłi
aũt patris posteri hebrei dicti.
penes quos religio dei residit.
mensum numero.cumeos
angustie locorũ suorũ cape
nõ possent. Tum a dolescen¬
tes uł missi aparentib uł
suasponte cũ rerũ penuria
cogeret ꝓfugi adquerẽdas

Expanded text:
factus, bibit usque ad ebrietatem, factus, bibit usque ad ebrietatem, jacuitque nudus. Quod cum vidisset unus ex filiis, cui nomen fuit Cham, non texit patris nuditatem: sed egressus, etiam fratribus indicavit. At illi suintrauerunt auersis uultibus patremque texerunt. quae facta cum pater recognosset, abdicauit atque expulit filium. at ille profugus in eius terrae parte consedit quae nunc Arabia, nominatur, eaque terra de nomine eius Chanaan dicta est et posteri eius Chananaei. haec fuit prima gens quae deum ignoranit, quoniam princeps eius et non accepit, maledictus ab eo: itaque ignorantiam divinitatis minoribus suis reliquit. Ab hac gente, proximi quique populi, autem patris posteri Hebraei dicti: penes quos religio dei resedit. mensum numero cum eos angustiae locorum suorum capere non possent, tum adulescentes uel missi a parentibus uel sua sponte, cum rerum penuria cogeret, profugi ad quaerendas
Abbreviated transcription (Latin):
Eus aũt postea cũ uitẽt
orbem terre malicla et sceleri¬
b opplettũ. statuit humanũ
genꝰ diluuio ꝑdere. ẜ tam̃ ad
multitiroinẽ reꝑandã dele¬
git unũ. qd̾ corruptis omĩbꝰ
singulare. iusticie suꝑaret
exẽplũ hic cũ sexcentoꝵ eẽt
annoꝵ fabricauit archã sicut
ei preceꝑat deus. inqua ip̃e
cũ ꝯiuge et trib liberis toti¬
dẽq nurib ẜuatus ẽ. Cum
aqua uniu̾sos montes altiᷤ¬
simos opisset. de inte orbe si¬
ctato execratus iusticiã prio¬
ris seculi deus ne rursus longi¬
tudo uite causa ess excogitã¬
dorũ maloꝵ paulatĩ ꝑsingu¬
las ꝓgenies diminuit homi¬
nis etatẽ atq incentũ uigĩti
annis metã collocauit quani
transgredi nõ liceret. Ille u̾o cũ
egressus ẽẽt ex archa sicuti sc̃e
littere docent. t̾ram studiose
Ille uo nõ modoliberũ. s etiq
saturnũ atq uranũ multis
antecessit etatib. qua iͦunea
cũpͥmũ fructũ cepisset. letus

Expanded text:
eus autem postea cum uideret orbem terrae malitia et sceleribus obpletum, statuit humanum genus diluuio perdere. sed tamen ad multitudinem reparandam delegit unum, quod corruptis omnibus singulare iustitia supererat exemplum. hic cum sescentorum esset annorum, fabrica-uit arcam, sicut ei praeceperat deus, in qua ipse cum coniuge ac tribus filiis totidemque nuribus reseruatus est, cum aqua uniuersos montes altissimos operuisset. deinde orbe siccato exsecratus iniustitiam prioris saeculi deus, ne rursus longitudo uitae causa esset excogitandorum malorum, paulatim per singulas progenies deminuit hominis aetatem atque in centum et uiginti annis metam conlocauit, quam transgredi non liceret. ille uero cum egressus esset ex arca, sicuti sanctae litterIlle enim non modo Liberum, sed etiam Saturnum, atque Uranum multis antecessit aetatibus. Qua ex vinea cum primum fructum cepisset, laetus
Abbreviated transcription (Latin):
ycom Neeutiq mirũ ꝙͣ uerbo
faceret mirabilia. cũ ip̃eeet d̾i
uerbũ celesti iurtute acpotesta¬
te subnixũ nec satis fuit ꝙͦ ui¬
res im becilles recdderet ꝙͦ debi¬
lib integritatẽ ꝙ egris et lan¬
guentib sanitatẽ nisietiã mor¬
tuos suscitaret uelut esomuo:
bant cũ oĩa sic fatura ut facta
sunt archane illorũ lictere cõti¬
nent Iegebant quippe tũ alio
runph̾aũ tũ ysaie uerba di¬
centis. Contortamini manus
dillolute. et genua debilia coso¬
lamini. qui estis pusilli animi:

Expanded text:
tique mirum, quod verbo faciebat mirabilia, cum ipse esset Dei Verbum, coelesti virtute ac potestate subnixum . . . ; Nec satis fuit quod vires imbecillis redderet, debilibus integritatem, quod aegris et languentibus sanitatem, nisi etiam mortuos suscitaret uelut e somno bant, cum omnia sic futura ut facta sunt arcanae illorum litterae continerent. legebant quippe cum aliorum prophetarum tum Esaiae uerba dicentis: confortamini, manus resolutae, et genua debilia, consolamini. qui estis pusilli animi,
Abbreviated transcription (Latin):
his duod genus lr̃arum
Nn cumꝑ credendi necc̃it¬
te. Sedemi iudicandi li¬
h̾tate legendum est. Itaq
in eis si qua forte proptea
uissonare putant aueroq
non ut dicta sunt intelli¬
guntur. tñ librũ ibi b lec¬
tor auditor ne iidiciũ qͦ
uel approbet quod placinͣt
uel improbet quod offende¬
rit. Et ideo cuncta eius¬
modi ubi uel certa rõne
dantur ut demõstret᷑. siue
omino ita ẽc̃ siue fĩcripo¬
tuisse. quod uel disputa¬
tum ibi est uł narratũ si.

Expanded text:
 quod genus literarum non cum credendi necessitate, sed cum iudicandi libertate legendum est. Cui in eis, si qua forte propterea dissonare putantur a uero, quia non, ut dicta sunt, intelleguntur, tamen liberum ibi habet lector auditorue iudicium, quo uel adprobet, quod placuerit, uel inprobet, quod offenderit. et ideo cuncta eiusmodi, nisi uel certa rationritate defendantur, ut demonstretur siue omnino ita esse, siue fieri potuisse, quod uel disputatum ibi est uel narratum, si c
Abbreviated transcription (Latin):
dubiũ uocaret᷑. Deniq tullius
expositis hoꝵ oĩum de ĩmortali
tate ac morte sententus. nesci¬
re se qurosit uerũ pronuntiauit.
Ham̾̃inquit sũiaꝵ que uerat
sit d̾s aliquid̾ uitent. Et rursus
alibi. qm̃ utraq ĩquit eanĩ sen¬
tentiaꝵ uoctissimos habuit au¬
ctores. nec quid certi sit diuinãi
põti uer̃ nob̃ diuinatione opus
nõ ẽ. quib ueritatẽ diuinitas ip̃a¬
ix. pate fecit

Expanded text:
dubium vocaretur. Denique et Tullius, dubium vocaretur. Denique et Tullius, expositis horum omnium de immorttate ac morte sententiis nescire se quid sit uerum pronuntiauit. harum inquit sententiarum quae uera sit, deus aliqui uiderit. et rursus alibi quoniam utraque inquit earum sententiarum doctissimos habuit auctores nec quid certi sit diuinari potest —. uerum nobis diuinatione opus non est, quibus ueritatem diuinitas ipsa patefecit
Abbreviated transcription (Latin):
scendi. et memoria p̾t̾itoꝵ. et pro¬
uidentia futuroꝵ. et arcĩi rerũq
ĩnumerabiliũ scĩa quacerere ca¬
rent aĩantes. diuina et celestis
appareat. qr et origo animi quit
tanta capiat. tanta cõtineat. nul¬
la repiat᷑ int̾ra. si quidẽ ex cõcreti¬
one trena uichil habeat ad muxtũ.
s necessẽ ẽẽ int̾ram resolui. ꝙͣ ẽ
ĩ homine ponderosũ et dissolubi¬
le. ꝙͦ aũt tenue atq subtile id
ũo ẽẽ indiuiduũ. ac domicilio
corporis uelut carcere lib̾atũ
adcelũ et ad naturã suã ꝑ uola¬
re. Hec fere platouis collecta
breuit̾. que apud ip̃m late co¬
pioseq explicant᷑. in eatẽ sen¬
tentia fuit etiã pitagoras antea
quentia excellerent. Tam̃ ĩhac
dũtaxat cõtentione. nõ minus
auctoritatis habuerunt. qui cõ¬
tra hane siũam disserebant/ di¬
cearchus pͥmo deinde democutꝰ
postremno epicurus. Ad eo ut res
ip̃a de qua int̾ sepugnabant in

Expanded text:
scendi et memoria praeteritorum et proscendi et memoria praeteritorum et prouidentia futurorum et artium rerumque innumerabilium scientia, qua ceterae careant animantes, diuina et caelestis appareat, quia et origo animi, qui tanta capiat, tanta contineat, nulla reperiatur in terra, siquidem ex concretione terrena nihil habeat admixtum: sed necesse esse in terram resolui quod est in homine ponderosum et dissolubile, quod autem tenue atque suptile, id uero esse indiuiduum ac domicilio corporis uelut carcere liberatum ad caelum et ad naturam suam peruolare. haec fere Platonis collecta breuiter, quae aput ipsum late copioseque explicantur. in eadem sententia fuit etiam Pythagoras antea quentia excellerent; tamen in hac duntaxat contentione non minus auctoritatis habuerunt, qui contra hanc sententiam disserebant, Dicaearchus primo, deinde Democritus, postremo Epicurus: adeo ut res ipsa, de qua inter se pugnabant, in
Abbreviated transcription (Latin):
menta ꝙͣ uis adrem diu cõfe¬
rant. tam̃ parũ b̾nt firmitatis
arprobandã et implendã ueri¬
tatẽ. qm̃ nec rationẽ totiꝰ miste¬
rii magni cõsũmauerat ĩunũq
collegerat/ nec sĩnũ bonũ con¬
p̾heircerat. Nam licet uerũ deaĩe
inmortalitate sentiret. tam̃ nõ
itade illa tãquã de sũmo bono
disserebat. N losgͥ cerciorib sigͥs
eligere possumꝰ ueritatẽ qui ea
nõ aucipiti suspitione colliginꝰ.
s diuina traditione cognouimꝰ.
Plato aũt sic argum̃tatus est.
immortale ẽ quicquid ꝑse ip̃m
et sentit. et semꝑ mouet᷑. ꝙͦ enĩ
pͥncipiũ motus nõ habet. nec finẽ
habiturũ. qr deseri a semet ipso
nõ põt. Ꝙ argum̃tũ etiã muutis
aĩalib et̾uitatẽ daret. nͥ adiectiõe
sapientie discreiusset. Adclit gͦ
ut effugeret hanc cõnumitatẽ
fieri ño posse. quinssit immortalis
animꝰ humanꝰ cuiꝰ muanda soller¬
tia inueniendi. et celeritas cogitã¬
di et facilitas ꝑcipiendi atq di¬

Expanded text:
ferant, tamen parum habent firmitatis ad probandam et implendam veritatem; quoniam nec rationem totius mysterii magni consummaverat, in unumque collegerat, nec summum bonum comprehenderat. Nam licet verum de animae immortalitate sentiret, tamen non ita de illa tanquam de summo bono disserebat. Nos igitur certioribus signis elicere possumus veritatem, qui eam non ancipiti suspicione collegimus, sed divina traditione cognovimus. Plato autem sic argumentatus est, immortale esse quidquid per seipsum et sentit, et semper movetur; quod enim principium motus non habet, nec finem habiturum, quia deseri a semetipso non potest. Quod argumentum etiam mutis animalibus aeter-. nitatem daret, nisi adiectione sapientiae discreuisset. addidit ergo, ut effugeret hanc communitatem, fieri non posse quin sit inmortalis animus humanus, cuius miranda sollertia inueniendi et celeritas cogitandi et facilitas percipiendi atque di
Abbreviated transcription (Latin):
Nlum est gͥ sumũ bonũ.
immortalitas. ad qua
¶Capiendã. et formati apͥnerpio
et natisumꝰ. et ad hanc tendiꝰ
hanc spectat humana natiua.
ad hanc nos ꝓuehit uirtus.n
Qd̃ bonũ quia dep̾herroimꝰ. su¬
ꝑest ut etiã de ip̃a immortali¬
tate dicamꝰ. Platonis u̾ocui¬

Expanded text:
num est igitur summum bonum inmortalitas, ad quam capiendam et formati a principio et nati sumus. ad hanc tendimus, hanc spectat humana natura, ad hanc nos prouehit uirtus: quod bonum quia deprehendimus, superest ut etiam de ipsa inmortalitate dicamus. Platonis argu
Abbreviated transcription (Latin):
inquit. si ita res ferret gradief᷑
admortẽ. ĩ qua aut sũmũ bonũ.
aut uullũmalũ ẽẽ cognouimꝰ.
M lors gͥ nõ extiiguit hominẽ.
s adp̾miũ iurtutis admictit.
Qui aũt se ut ait idẽ uiciis aut
scelerb cõtaminauerit uolup¬
tatiq ẜuient. Is u̾o dãnatus ⁊¬
et̾uã luet penam quãdiuĩe lit¬
tere secundã mortẽ nominãt. qͦ
ẽ et ppetua et grauissimis cruci¬
atib plena. Nlam sicuti due ui¬
te ꝓpositesunt hõi. quaꝵ altera
ẽ animi. altera ẽ corporis: ita ⁊
mortes due ꝓposite sunt ima
ꝑtinens ad corpꝰ qua cũctos ẜm
natura fingi necesse e. altera ⁊¬
ꝑtinens ad aĩam. que scelere
acquint᷑ uirtute uitat᷑. ut uita
hec tẽporalis ẽ certosq t̾minos
het qr corporis ẽ. Sie et mors
eque tẽporalis ẽ. certũq habet

Expanded text:
ret, gradietur ad mortem, in qua aut summum bonum aut nullum malum esse cognouimus. mors igitur non  extinguit hominem, sed ad praemium uirtutis admittit. qui i autem se, ut ait idem, uitiis ac sceleribus contaminauerit uoluptatique seruierit, is uero damnatus aeternam luet poenam, quam diuinae litterae secundam mortem nominant: quae est et perpetua et grauissimis cruciatibus plena. nam sicuti duae uitae propositae sunt homini, quarum altera est animae, altera corporis, ita et mortes duae propositae sunt, una pertinens ad corpus, qua cunctos secundum naturam fungi necesse est, altera pertinens ad animam, quae scelere adquiritur, uirtute uitatur. ut uita haec temporalis est certosque terminos habet. quia corporis est, sic et mors aeque temporalis est ce
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ĩ sedit ꝓpetua statione mue¬
merit. ipsagͦ uirtutis ppetuitã
ĩ dicat humanũ aĩuni si iurtu¬
tẽ ceꝑit ꝑ manere. qr et iurtus
ꝑpetua ẽ. et solus aĩus humanꝰ
iurtutẽ capit. Qm̃gͥ cõtraria
sunt uicia uirtuti. oĩs ratiodi¬
u̾sa et cõtraria sit necesse ẽ: qͥa
uicia cõmotiones et ꝑturbati¬
ones animisunt uirtus econ¬
trario lenitudo et tranquillitas
animi ẽ. qr uicia tẽporalia et
breuia sunt. uirtꝰ ꝓpetua et cor¬
stans et parsibisẽꝑ. qr uicioꝵ
fructus roẽ uoluptates. equent
ip̃a breues tẽporalesq sunt.uir¬
tutis gͦ fructus ac ẜmiu sẽpi¬
tuũ est quia uicioꝵ cõmodĩ
inp̾sentiẽ. uirtutis aut ĩ futo.
Itafit: ut in hac uita uirtutis
pͥmiũ nullũsit.qr uirtus adi¬
huc ip̃a est.Lã sicut uicia in
actu suo finiunt᷑ uolupta ᷤᷤ et
p̾miaeoꝵ sequunt᷑: ita uiitus
cũ finita ẽ. merces eiꝰ insequit᷑.
uirtus aũt nunquã nͥ morte

Expanded text:
quod insedit perpetua statione munquod insedit perpetua statione munierit. ipsa ergo uirtutis perpetuitas indicat humanum animum, si uirtutem ceperit, permanere, quia et uirtus perpetua est et solus animus humanus uirtutem capit.sunt uitia uirtuti, omnis ratio diuersa et contraria sit necesse est. quia uitia commotiones et perturbationes animi sunt, uirtus e contrario lenitudo et tranquillitas animi est; quia uitia temporalia et breuia sunt, uirtus perpetua et constans et par sibi semper; quia uitiorum fructus id est uoluptates aeque ut ipsa breues temporalesque sunt, uirtutis ergo fructus ac praemium sempiternum est; quia uitiorum commodum in praesenti est, uirtutis igitur in futuro. ita fit ut in hac uita uirtutis praemium nullum sit, quia uirtus adhuc ipsa est. nam sicut uitia cum in actu suo finiuntur, uoluptas et praemia eorum secuntur, ita uirtus cum finita est, merces eius insequitur. uirtus autem numqu
Abbreviated transcription (Latin):
Ranseamꝰ mme uicissim
ad ea que uͥtuti repugͣnt.
ut etiã ex his immortalitas
aĩe colligat᷑. Uicia omĩa tẽpo¬
ralia sunt. ad p̃seus eñi cõmo¬
uent᷑. Ire impetus recepta ulti¬
one sedat᷑ libromis uoluptas
corporis finis ẽ. Cupiditatem
aut satietas earũ rerii quas ex¬
petit. aut alioꝵ affectuũ cõmo¬
tiones int̾imunt. Ambitio
postquã honores quos uolu¬
it. adepta ẽ. cõsenescit. Ite ce¬
tera uicia ꝯsistere ac ꝑmauere
ño possunt. s ip̃o fructu que
expetunt finiunt᷑. Recedũt
gͦ et redeunt. Uirtus aũt sine
ulla int̾missione ꝑpetua ẽ. nec
discetere abeo põt qui eam se¬
mel cepit. Namsi h̾at ĩ t̾uallũ
si ali qñ ea carere possumꝰ. redib¬
unt ꝓtinꝰ uicia que uirtutem.
sẽꝑ impugnant. Nõ est gͥ c̃õ¬
p̾hensa si deẜit aliqu. si secedit.
Cũ uo sibi domiciliũ stabile
collocauit mõi actu uersaria
eã necesse ẽ. Nec põt ficelit de¬
pellere iucia et fugare. nͥ pectꝰ

Expanded text:
ranseamus nunc uicissim ad ea quae uirtuti repugnant, ut etiam ex his inmortalitas animae colligatur. uitia omnia temporalia sunt: ad praesens enim commouentur. irae impetus recepta ultione sedatur, libidinis uoluptas corporis finis est, cupiditatem aut satietas earum rerum quas expetit aut aliorum affectuum commotiones interimunt, ambitio postquam honores quos uoluit adepta est, consenescit; item cetera uitia consistere ac permanere non possunt, sed ipso fructu quem expetunt finiuntur. recedunt ergo et redeunt. uirtus autem sine ulla intermissione perpetua est nec discedere ab eo pomel cepit. Nam si habeat intervallum, si aliquando ea carere possumus, redibunt protinus vitia, quae virtutem semper inpugnant. non est igitur conprehensa, si deserit, si aliquando secedit: cum uero sibi domicilium stabile conlocauit, in omni actu uersari eam necesse est nec potest fideliter depellere uitia et fugare, nisi pectus