comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
de gente ingentem. & de
regno adpopłm alterum. feda & hor¬
renda uestigia ap̃d nos ubiq relin-¬
quens. Aradice alpium &e regno the-¬
utonicoꝵ. ꝑ om̃s pene ȩccłias francie
& normannie et circumquaq circu¬
iens usq rothomagum iuir apłicus
repleuit nõ eugłio s sacrilegio. Iur¬
pia fertur ubiq cõmississe. spolia
ȩccłarum asportasse. formosulos pu¬
eros in eccłasticis honoribus ubi po¬
tuit ꝓmouisse. ubi ñ potuit uoluis¬
se. Multi se redemerunt. neuenirer
ad eos. Ad quos ꝑuenire non potuit
exegit. & extorsit ꝑ nuncios. In sco¬
lis. incuriis. intriuiis. fabulam se
ipsũ fecit. Scłares. religiosi om̃s¬
male loquntur deeo. pauꝑes & mo¬
nachi. et clerici conqueruntur de
eo. Homines qͦq sue ꝓfessionis. ipfi
sunt qui magis ex horrerent. & fa¬
mam eius & uitam. Hoc testimo¬
nium habet abhis qui intͦ. & abhis
qui foris sunt. Non sic dñs ioħes pa¬
perons. ñ sic cuius laus est in eccłia.
quippe honorificantis minist̾ium

Expanded text:
de gente in gentem, et de regno ad populum alterum, foeda et horrenda vestigia apud nos ubique relinquens. A radice Alpium et regno Teutonicorum, per omnes pene Ecclesias Franciae, et Normanniae, et circumquaque circumiens usque Rothomagum, vir apostolicus replevit, non Evangelio, sed sacrilegio. Turpia fertur ubique commisisse; spolia ecclesiarum asportasse: formosulos pueros in ecclesiasticis honoribus, ubi potuit, promovisse; ubi non potuit, voluisse. Multi se redemerunt, ne veniret ad eos: ad quos pervenire non potuit, exegit et extorsit per nuntios. In scholis, in curiis, in triviis, fabulam se ipsum fecit. Saeculares, religiosi, omnmale loquuntur de eo: pauperes, et monachi, et clerici conqueruntur de eo. Homines quoque suae professionis, ipsi sunt qui magis exhorrent et famam ejus, et vitam. Hoc testimonium habet et ab his qui intus, et ab his qui foris sunt. Non sic dominus Joannes Paperons, non sic: cujus laus est in Ecclesia, quippe honorificantis ubique ministerium
Abbreviated transcription (Latin):
laudatrices literas tuas. Inquib aliũ
fortasse de lecter eruditionis in signe.
sermo suauis &e purus. oratio luculenta.
gratum lauddabileq cõpendium. Mi¬
chi uͦ p̃his illa ducitur miranda humi¬
militas quattant illum tantꝰ p̾uenire
curasti et obsequio salutandi &e p̾como
predicandi &e precandi reuerentia. Sa¬
ne qd̾ adme attinet lego de me in litãs
tuis. ñ quod sũ. s quod esse uellem: &
qd̃ ñ ẽẽ pudet. Uerũ tamen quod sum
tuũ ẽ. et si qͥd meliꝰ dei umqͣm munere
fuero. tuum fore confidito. reuerentissi¬
me atq amantissime pater

Expanded text:
laudatrices litteras tuas; in quibus alium laudatrices litteras tuas; in quibus alium fortasse delectet eruditionis insigne, sermo suavis et purus, oratio luculenta, gratum laudabileque compendium: mihi vero prae his illa ducitur miranda humilitas, qua tantillum tantus praevenire curasti, et obsequio salutandi, et praeconio praedicandi, et precandi reverentia. Sane, quod ad me attinet, lego de me in litteris tuis, non quod sum, sed quod esse vellem, et quod non esse pudet. Verumtamen quod sum, tuum est: et si quid melius Dei unquam munere fuero, tuum fore confidito, reverendissime atque amantissime Pater
Abbreviated transcription (Latin):
Scripta głȩ tuȩ unmo et mee satis
libenter accepi. uir cocius reuerentie
tenens millis unde te ñ imn merico
glorificem. ce ipse ñ un merito glo¬
rier. Si quidem gła nr̃a hec ẽ tue
sublinicatis dignatio: tua nr̃ȩ repu¬
tatio paruicatis. Nempe in alto
nͨ altum sapere. sed humilibus con¬
sentire nil deo carius. nil rarius
apud homines. Quis sapiens nisi qui
sapientie coniiuis acquiescit: Ait aut̃.
Quanto maiores: tanto humilia te in
om̃ib. Hoc tumͥ exhibuisti: minon
maior. semor iuniori. Possim ꝓiide
& ego cuam probatam sapientiam ñ
in debitis efferre laudib. & forte iusti¬
oribus hisquib me dignataẽ ipsa. Qp¬
pe int̾ẽ ad dandam rerum certitudi¬
nem quid incerta ractet opinio. quidq
opꝰ euidens reddat indubitatũ. Quod
aucem certꝰi ꝓbamꝰ: hoc &e predicamus.
securius. Quȩ ergo adme de me tibi
scribere placuit. uideris tu unde pro¬
baberis. ego laudum tuarũ argumen¬
tum ceneo. minime dubium ipsasmei

Expanded text:
Scripta gloriae tuae, imo et meae satis libenter accepi, vir 184 totius reverentiae, tenens in illis unde te non immerito glorificem, et ipse non immerito glorier. Siquidem gloria nostra haec est, tuae sublimitatis dignatio, tua, nostrae reputatio parvitatis. Nempe in alto non altum sapere, sed humilibus consentire , nil Deo charius, nil rarius apud hoSapientiae consiliis acquiescit? ait autem: Quanto major es, tanto humilia te in omnibus . Hoc tu mihi exhibuisti, minori major, senior juniori. Possem proinde et ego tuam probatam sapientiam non indebitis efferre laudibus, et forte justioribus his quibus me dignata est ipsa. Quippe interest ad dandam rerum certitudinem, quid incerta jactet opinio, quidque opus evidens reddat indubitatum. Quod autem certius probamus, hoc et praedicamus securius. Quae ergo ad me de me tibi scribere placuit, videris tu unde probaveris: ego laudum tuarum argumentum teneo minime dubium ipsas mei
Abbreviated transcription (Latin):
nor regis. regni ue utilicas sit. Non
est utiq. Quam obrem accingere
gladio tuo suip fem᷑ tuum pocentis¬
sime. & restituat sibi cesar quȩ cesa¬
ris sunt: & quȩ sunt di ł̃o. Utrumq
interẽẽ cesaris constat. et ꝓpriã tue¬
ri coronã. & eccłam defensare. Altm
regi: alterum conuenit ad uocato.¬

Expanded text:
nor Regis, regnive utilitas sit. Non nor Regis, regnive utilitas sit. Non est utique. 3. Quamobrem accingere gladio tuo super femur tuum, potentissime, et restituat sibi Caesar quae Caesaris sunt, et quae sunt Dei Deo. Utrumque interesse Caesaris constat, et propriam tueri coronam, et Ecclesiam defensare. Alterum regi, alterum convenit Ec
Abbreviated transcription (Latin):
sedes. ita ce caput imꝑu roma est
Ut gͦ de eccła taceam. num honor
regi ẽ truncũ in manib tenere in¬
perium: Et quidẽ ignoro qͥd suꝑ
hoc consulant sapiences ur̃i & pͥncipes
regni. s ego in insipientia mea loꝗẽs.
qd̾ sentio non cacebo. Eccła d̃ĩ ab ex¬
ortu sui usq adhec tempora pluri¬
es tribulata ẽ. & płies liberaca ẽ. De¬
niq audice qͥd ipsa de se loquatur
in psalmo. Ipsiꝰ enĩ uox ẽ. Sepe ex¬
pugnauerunt me auiuentute mea.
ce enĩ ñ potuerunt mͥ. Supͣ dorsũ
meũ fabricauerunt peccatores. pro¬
longauerunt iniquitatem suã. Certꝰ
esto orex. qm̃ nec nunc quoq relin¬
quet dñs uirgam peccacoꝵ suꝑ sor¬
tem ustoꝵ. Non ẽ abbreuiata
manꝰ dñi. nec facta impotens ad
saluandũ. Libabit & hoc tempore
absq dubio sponsam suam. qui san¬
guine suo redemit eam. suo sp̃u do
in quam lib̾abit: s si in manu atã¬
us uid̾int regni pͥncipes. idne ho¬

Expanded text:
Sedes, ita et Caput imperii Roma est! Sedes, ita et Caput imperii Roma est! Ut ergo de Ecclesia taceam, num honor Regi est truncum in manibus tenere imperium! Et quidem ignoro quid vobis super hoc consulant sapientes vestri et principes regni: sed ego, in insipientia mea loquens, quod sentio non tacebo. Ecclesia Dei ab exortu sui usque ad haec tempora pluries tribulata est, et pluries liberata est. Denique audite quid ipsa de se loquatur in Psalmo. Ipsius enim vox est: Saepe expugnaverunt me a juventute mea; etenim non potuerunt mihi. Supra dorsum 243 meum fabricaverunt peccatores, prolongaverunt iniquitatem suam . Certus esto, o Rex, quoniam nec nunc quoque relinquet Dominus virgam peccatorum super sortem justorum. Non est abbreviata manus Domini, nec facta impotens ad salvandum. Liberabit et hoc tempore absque dubio sponsam suam, qui suo redemit eam, suo spiritu inquam, liberabit: sed si in manu alterius, viderint regni principes, idne ho
Abbreviated transcription (Latin):
erunt. qͣm uc inꝑsona dm̃ ambo hec
paricer conuenirent. ut pote qui fac¬
tus ẽ nob̃ ex utraq tribu scđm carnẽ
summꝰ & facerdos ce rex. Non solum
autẽ s ce conmiscuit ea nichilominus
genus hominũ apłica uoce genꝰ elec¬
tum regale sacerdotium appelletur.
In alia quoq scripcura qͦt qͦt sunt p̃¬
destinati aduitã. nonne om̃s reges &e
sacerdotes nominant᷑: Ergo que d̃s
coniunxit. homo ñ separet. Magis
autẽ qd̃ diuina sanxit auctoritas hu¬
mana studeat ad implere uoluntas.
&e iungant se animis qui iuncti funt
in stitutis. Inuicẽ se foueant in uicẽ
se de fendane. in uicẽ oña sua portent.
Aic sapiens. fr̾ ad iuiuans frẽm: am¬
bo consolabunt᷑. Quod si alcerutrũ
se q̃d absic corroserint &e mo morde¬
rint: nonne ambo desolabunt: Nõ
utriusq in sticutor deus. in destruc¬
tionem ea cõnexiut: s inedificati¬
onem. Si hoc scicis. quo usq uoscõ¬
munem concumeliã cõmunẽ dissi¬
mulatis in iuriã: Nonne ut apłica

Expanded text:
erunt, quam ut in persona Domini ambo haec pariter convenirent; utpote qui factus est nobis ex utraque tribu secundum carnem summus et Sacerdos, et Rex. Non solum autem, sed et commiscuit ea nihilominus genus hominum apostolica voce genus electum, regale sacerdotium appelletur In alia quoque scriptura quotquot sunt praedestinati ad vitam, nonne omnes reges et sacerdotes nominantur ? Ergo quae Deus conjunxit, homo non separet. Magis autem quod divina sanxit auctoritas, humana studeat adimplere voluntas; et jungant se animis, qui juncti sunt institutis. Invicem se foveant, invicem se defendant, invicem onera sua portent. Ait Sapiens: Frater adjuvans fratrem, ambo consolabuntur . Quod si alterutrum se quod absit corroserint et momorderint, nonne ambo desolabuntur! Non utriusque institutor Deus in destructionem ea connexuit, sed in aedificationem. 2. Si hoc scitis, quousque vos communem contumeliam, communem dissimulatis injuriam! Nonne ut apostolica
Abbreviated transcription (Latin):
manibus ẽ. Suꝑbia & arrogantia
romanoꝵ: plusqͣm fortitudo eoꝵ.
Quid̃ nnĩ : Nũqͥa qͥs piam magnꝰ
uel potens uerbi gr̃a imꝑator aut
rex. fedam rem istam in imꝑium
pariter sacerdotiumq pre sumit:
S popłs hic maledictus & tumultu¬
osus qui suas nescit metiri uires.
cogitare finem consicsare ꝓuentum
in insipientia sua &r furore suo ausꝰ
est hoc cam grande sacrilegium at¬
tentare. Absit ut uel ad momentum
stare possit ante faciem regis. popła¬
ris manꝰ uulgi temeritas. factus sum
insipiens qui cũ sim uilis ignobslisq
psona tanquam aliquis magnus con¬
siliis cante magnitudinis. tanteq sa¬
pientie me ingressi: & de re magna.
At quo ignobilior atq ab iectior tanto
lib̾ior sum ad loquendum qͦd caritas
suggerit. Unde & adhuc addo in in
sipiencia mea. Si quis aliud qͣm lo¬
cutus sum uobis qd̃ ñ credimus suade
conabit᷑. isꝓfecto aut ñ diligit regem
aut parum intelligit qͥd regiam deceat
maiestatem. aut certe que sua sunt

Expanded text:
gantia Romanorum plus quam fortitudo eorum. Quid enim? Numquid quispiam magnus vel potens, verbi gratia, imperator, aut rex, foedam rem istam in imperium pariter sacerdotiumque praesumit? Sed populus hic maledictus et tumultuosus, qui suas nescit metiri vires, cogitare finem, considerare proventum, in insipientia sua et in furore suo ausus est hoc grande sacrilegium attentare. Absit ut vel ad momentum stare possit ante faciem Regis popularis manus, vulgi temeritas. Factus sum insipiens, qui cum sim vilis, ignobilisque persona, tanquam aliquis magnus, consiliis tantae magnitudinis tantaeque sapientiae me ingessi, et de re magna. At quo ignobilior atque abjectior, tanto liberior sum ad loquendum quod charitas suggerit. Unde et adhuc addo in eadem insipientia mea: Si quis aliud, quam locutus sum vobis quod non credimus suadere conabitur, is profecto aut non diligit Regem, aut parum intelligit, quid regiam deceat majestatem: aut certe quae sua sunt
Abbreviated transcription (Latin):
non ualeo tristiciam cordis
mei: nec patior ult᷑ latere te
maa. itineri meo solatium. laborib
liuamen. peccatis remedium postula
n. &culpis meis exigentib factum est.
non ut nollẽ. s ut non possem. Penã.
siquid̃ẽ hic agnosco culparum. non
culam. Certꝰ sis homo dĩ minime.
prsus amici fuisse incuriam non pi¬
griciam. non negligentiam. s cau¬
sam obstitisse plane non negligen¬
dam. & causam dĩ. Nichilominus
tam̃ uermis iste continue rodit me:
e dolor m̃s in conspectu meo semꝑ.
Et quide alias satis tribulor. s ut ue¬
rum fattar: in nullo eque. Uincit la¬
boris itineris caloris in cõmodum. cu¬
rarum anxietates. Ecce aꝑui uulnꝰ
amico. tua fr̃ int̾est cõpati michi. hoc
est portare. mecum quod patior. ut
nes suꝑ principia canticoꝵ quos tu
petisti & ego ꝓmiseram. tnͣsmito tͥ.
Quib lectis. peto ut qͣmcitius oportu¬
ne poteris tuo rescripto moueamur.
uł ad ꝓcedendum. uł ad suꝑseden

Expanded text:
non valeo tristitiam cordis mei, nec patior ultra latere te mea itineri meo solatium, laboribus levamen, peccatis remedium postulare: et culpis meis exigentibus factum est, non ut nollem, sed ut non possem. Poenam siquidem hoc agnosco culparum, non culpam. Certus sis, homo Dei, minime prorsus amici fuisse incuriam, non pigritiam, non negligentiam: sed causam obstitisse plane non negligendam, et causam Dei. Nihilominus tamen vermis iste continue rodit me, et dolor meus in conspectu meo semper. Et quidem alias satis tribulor: sed, ut verum fatear, in nullo aeque. Vincit labores itineris, caloris incommodum, curarum anxietates. Ecce aperui vulnus amico: tua, frater, interest compati mihi, hoc est, portare mecum quod patior, ut nes super principia Canticorum, quos tu petiisti, et ego promiseram, transmitto tibi: quibus lectis peto, ut quam citius opportune poteris, tuo rescripto moneamur vel ad procedendum, vel ad superseden
Abbreviated transcription (Latin):
on possum
sua: presertim cum digna sit exaudi¬
tu. Rogamꝰ ꝓinde &e om̃i in stantia
supplicam᷑ ꝓ paupib monachis moso¬
mensensib ue aboppressione quam
sustinent sicut ꝑ latorem presentium
nosse poteritis. citius liberent᷑: &e ab eis
in iurie siue calumnnie malignantium
in maru ur̃a ualida ppulsent᷑. Hocenĩ
est ꝓ quo pauperes de longe miserunt.
clamnantes aduos. Iam quale respon¬
sum auobis oporteat reportare: doceat
uos amantium tam iusticia quam
pauꝑtas. &e p̃fati uiri qui pro eis int̾¬
uenit. & uos ñ parũ diligit. reuerentia.

Expanded text:
on possum sua, praesertim cum digna sit exauditu. Rogamus proinde, et omni instantia supplicamus pro pauperibus monachis Mosomensibus, ut ab oppressione quam sustinent, sicut per latorem praesentium nosse poteritis, citius liberentur, et ab eis injuriae sive calumniae malignantium in manu vestra valida propulsentur. Hoc enim est pro quo pauperes de longe miserunt clamantes ad vos. Jam quale responsum a vobis oporteat reportari, doceat vos amantium tam justitia, quam paupertas; et praefati viri, qui pro eis intervenit, et vos non parum diligit, reverentia.
Abbreviated transcription (Latin):
Ns abbas
sc̃i dyonisii accusat᷑ ab
iniqͥs hominib: s abonis om̃ib
qui meccła & incircuitu eiꝰ sune
excusatur. Pro quo tanto affec¬
tuosius rogamꝰ caritatẽ urãm.
quanto meliorem de eo & ha¬
biuinus & habemꝰ estimationẽ.
Ster ꝓeo ur̃a benignitas. & si ñ
quia amicus noster. certe quia
nec uera st̃. nec uen similia
que emponunt᷑. ei. Sigraua¬
tus ẽ debitis. causa euidens fuit
temporis ipsius. quã qͣm fere
nulla sint qebita adto qͦd im¬
positum ẽ. De terrarũ
distractione eutoens
falsitas cõpbatur. Nam de morte.
G. ne ipsos quoq adũsarios reor eñ
potiusse habere suspectum. qͥppeq
eundem .G. & om̃s suos conculsos
abhostib ab ipso mortis articulo mul¬
to quidẽ labore eripuit. Prohis
om̃ib maximeq p raimundi non
in cognita nobis uersutia attent̾iro¬
gamus. ut abb̃is innocentiam ur̃a
llicitudo turatur. Abbi arremar

Expanded text:
s abbas Sancti-Dionysii accusatur ab iniquis ominibus: sed a bonis hominibus, qui in ecclesia et in circuitu ejus sunt, excusatur. Pro quo tanto affectuosius rogamus Charitatem vestram, quanto meliorem de eo et habuimus, et habemus aestimationem. Stet pro eo vestra benignitas, et si non quia amicus noster est, sed quia nec vera sunt, nec verisimilia, quae imponuntur ei. Si gravatus est debitis, causa evidens fuit temporis ipsius, quanquam fere nulla sint debita. Ad id quod impositum est deterrarum distractione, evidens falsitas comprobatur. Nam de morte G. ne ipsos quoque adversarios reor eum potuisse habere suspectum, quippe qui eumdem G. et suos omnes conclusos ab hostibus, ab ipso mortis articulo, multo quidem labore eripuit. Pro his omnibus maximeque pro Raymundi non incognita nobis versutia, attentius rogamus, ut abbatis innocentiam vestra sollicitudo tueatur. 277 E
Abbreviated transcription (Latin):
tat hoc unus & uerus d̾s: qui non
uult mortem peccatoris. s magis¬
ut conu̾tat᷑ & uuat. Piura adhuc
loqui fert animꝰ. s non fert forte
auditus. nec placent asꝑa. qmuis
recta & salubria quia sunt amara.
non sapiunt. Ponam itaq digitũ
suꝑ os meum. donec sciam ista qua¬
liter acceptent᷑. Placebo autem si po¬
tero non stilo neq lingua: s: oꝑe. &
ueritate.

Expanded text:
tat hoc unus et verus Deus, qui non tat hoc unus et verus Deus, qui non vult mortem peccatoris, sed ut magis convertatur et vivat . Plura adhuc loqui fert animus, sed non fert forte auditus. Nec placent aspera, quamvis recta; et salubria, quia sunt amara, non sapiunt. Ponam itaque digitum super os meum, donec sciam ista qualiter acceptentur. Placebo autem si potero, non stilo, neque lingua, sed opere et veritate.
Abbreviated transcription (Latin):
minus. Das quippe quod utcumq
pluris est: & das ingͣtis. das inmeritis
Si quid̾e tua. non te diligunt mma
nec te nec tua: s que sua sunt quer̃.
Cua quoad poterunt uenerabunt᷑:
sunt sermones eoꝵ suꝑ oleum. & ips
sunt iacula. Et ido dicebat dauid
Oleum aut̾e peccatoris non impingis
caput meum. Ab his laudat᷑ peccam
in desideriis animȩ. suȩ. & iniquus h¬
nedicit. Ab his gͦ cauere non ego sisa¬
piens doccat. Fili ait si te lactauerin
peccatores: non acquiescas eis. Atin¬
de potius illi qui iudicat. in equitati.
ꝓ mansuetis terrȩ: quos tua non pi¬
storalis diligentia pascit. s scłaris
pmit potentia. qm non haberes sil
eos ullam. nisi data eẽt tͥ desuꝑ s
hec est hora ur̃a: & potestas tenebsa.
Aitende autẽ. Iudicium gue hi ad
p̃suit: & potentes potenter tormen¬
ca patientur. Hoc si paties caues. si
negligis incidis: & horrendũ est in¬
cdere in manus dĩ uiuentis. Auer¬

Expanded text:
minus. Das quippe quod utcumque minus. Das quippe quod utcumque pluris est: et das ingratis, das immeritis; siquidem tua, non te diligunt. Imo nec 180 te, nec tua: sed quae sua sunt, quaerunt. Tua, quoad poterunt, venabunsunt sermones eorum super oleum, et ipsi sunt jacula . Et ideo dicebat David: Oleum autem peccatoris non impinguet caput meum . Ab his laudatur peccator in desideriis animae suae, et iniquus benedicitur . Ab his ergo cavere non ego, sed Sapiens doceat. Fili, ait, si te lactaverint peccatores, ne acquiescas eis . Attende potius illi qui judicat in aequitate pro mansuetis terrae, quos tua non pastoralis diligentia pascit, sed saecularis premit potentia: quam non haberes super eos ullam, nisi data esset tibi desuper. Sed haec est hora vestra, et potestas tenebrarum. Attende autem: Judicium grave his qui praesunt, et potentes potenter tormenta patientur . Hoc si paves, caves; si negligis, incidis. Et, Horrendum est incidere in manus Dei viventis . Aver
Abbreviated transcription (Latin):
mȩ tuȩ placens dõ. Et enim qui ho¬
minib placent confusi sunt. qm̃
ds̃ sꝑeuit eos. Breues dies homines
sunt. seni mors in ianuis est. Mo¬
dicum habes. ꝓrsus modicum tẽpꝰ
cum his qui dicunt tͥ euge euge.Sit
etiam ꝓ modico tͥ iudicari ab ipsis
aut ab humano die. qui angłico
examini iam iamq es p̃sentandus
qui ad tͥbunal terrificum xp̃i. ipso
iam defectu naturȩ miserandꝰ urqe¬
ris. Iui te oportet p̃parare uidicio
illi scł̃o conformare: illius curiȩ as¬
fectare. fauorem. formidare. repul-¬
sam. Quid illoꝵ sententia contur¬
baris: quoꝵ nec laude ꝓbatus ne
uituꝑatione. reꝓbus inueniris. De¬
niq uani filii hominum. mendaces
filii hominũ in stateris. ut decipian
de uanitate. in idipsum. Propterra
qui te beatificant in errorem te ad¬
ducunt. dantes uerba. munera.i.¬
portantes. Uana hec atq illa. su
ba amplius & decipitis de uanitab
in idipsum: s tu magis deciꝑis illi

Expanded text:
mae tuae placens Deo . Etenim qui homae tuae placens Deo . Etenim qui hominibus placent, confusi sunt, quoniam Deus sprevit eos . Breves dies hominis sunt : seni mors in januis est. Modicum habes, prorsus modicum tempus cum his qui dicunt tibi, Euge, euge. Sit etiam pro modico tibi judicari ab ipsis, aut ab humano die, qui angelico examini jamjamque es praesentandus, qui ad tribunal terrificum Christi ipso jam defectu naturae miserandus urgeris. Illi te oportet praeparare judicio, illi saeculo conformare, illius curiae affectare favorem, formidare repulsam. Quid illorum sententia conturbaris, quorum nec laude probatus, nec vituperatione reprobus inveniris; Denique vani filii hominum, mendaces filii hominum in stateris, ut decipiant ipsi de vanitate in idipsum . 4. Propterea qui te beatificant, in errorem te inducunt, dantes verba, munera reportantes. Vana haec, atque illa: sed verba amplius. Et decipitis de vanitate in idipsum: sed tu magis deciperis, illi
Abbreviated transcription (Latin):
ctu eius. Quis mͥ tribuat uidere. te
in uestitu deaurato. ut dicamꝰ & tibi
confessionem & decorem industi.
amictꝰ lumine sic̃ uestim̃to. Reu̾t̾e.
sunamitis. reu̾t̾e ut intueam̃ te Con¬
surge consurge induere fortitudi¬
ne. in duere uestim̃to salutis. Sur¬
ge qui dormis. & exurge amortuis.
& illuminabit texp̃c. Amortuo
tanqͣm qui non est. ꝑit confessio.
Usqueqͦ obliuisceris te in finem. us¬
queqͦ dormis in morte. decꝰ nobiliũ:
fidelium fletus: Qmͣdiu contͣ mo.¬
rem tuum ꝑtinax. contͣ honorem
tuum sequestris. contͣ salutem tu¬
am rebellis. Quid illos eg̾gioᷤ mo¬
res actusq tuos tam dissimili ꝑgis
exitu consummare: Quomͦ etas ista
qͣm in miscda ub̃i requiescere opor¬
tebat. om̃ĩum p̃teritoꝵ dierum tu¬
oꝵ penas luit. nec diluit culpas.
Cur ꝓhdolor sola uenanda canici¬
es solita ueneratione fraudat᷑. sola
sine honore marcescit. qm uł maxi¬
me decuit honorari.Miserere ani¬

Expanded text:
ctu ejus . Quis mihi tribuat videre te ctu ejus . Quis mihi tribuat videre te in vestitfessionem et decorem induisti, amictus lumine sicut vestimento? Revertere, Sunamitis, revertere, ut intueamur te? Consurge, consurge, induere fortitudine, induere vestimento salutis . Surge, qui dormis, et exsurge a mortuis, et illuminabit te Christus . A mortuo tanquam qui non est, perit confessio . 3. Usquequo oblivisceris te in finem? usquequo dormis in morte, decus nobilium, fidelium fletus! Quandiu contra morem tuum pertinax, contra honorem tuum sequestris, contra salutem tuam rebellis! quid illos egregios mores, actusque tuos tam dissimili pergis exitu consummare? Quomodo aetas ista, quam in misericordia uberi requiescere oportebat, omnium praeteritorum dierum tuorum poenas luit, nec diluit culpas? Cur, proh dolor! sola veneranda canities solita veneratione fraudatur, sola sine honore marcescit, quam vel maxime decuit honorari? Miserere ani
Abbreviated transcription (Latin):
ras quia benignitas d̃i ad penitenti
ꝑeasꝰ Ouerecundia exꝑs rationis. im-¬
mica salutis totius ignara honoris
& honestatis: Hȩc plane illa qͣm sa¬
piens loquit᷑ confusio ad ducens pec¬
catum. Itane uerecundũ est homi¬
ni uinci ado. & ꝓbro ducit humili¬
ari. sub potentu manu altissimi.d
Non ita rex ille głosus dauid. Tibi
te feci. ut iustificeris in sermonib tuas.
& uncas cum uidicaris. Sũmũ uicto¬
riȩ genus. diuine cedẽ maiestati.
& auctoritati matͥs eccl̃ie. non relue¬
tari. summꝰ honor & gła. O ꝑu̾sitas.
Non pudet inquinari: & ablui pu¬
det. Est pudor urta sapientem ad¬
ducens głam. si uidelicet peccare pu¬
deat. Si non. pudeat uł peccasse.
& ita uł sera gła non carebis redu¬
cente nimirum pudore. qm̃ culpa
sugauerat. Scdm tenent beatitudi¬
nis locum. quoꝵ remissȩ sunt iniqͥ¬
tates. & quoꝵ tecta sunt peccata.
Honorabile tegum̃tũ de quo legit᷑.
Confessio & pulchriudo in conspe¬

Expanded text:
ras quia benignitas Dei ad poenitentiras quia benignitas Dei ad poenitentipereas? O verecundia expers rationis, inimica salutis, totius ignara honoris et honestatis! Haec plane illa, quam Sapiens loquitur, confusio adducens peccatum . Itane verecundum est homini vinci a Deo, et probro ducitur humiliari sub potenti manu Altissimi? Non ita rex ille gloriosus David: Tibi te feci, ut justificeris in sermonibus tuis et vincas cum judicaris . Summum victoriae genus, divinae cedere majestati: et auctoritati matris Ecclesiae non reluctari, summus honor et gloria. O perversitas! Non pudet inquinari, et ablui pudet! Est pudor, juxta Sapientem, adducens gloriam ; si videlicet peccare pudeat, si non pudeat vel peccasse: et ita vel sera gloria non carebis, reducente nimirum pudore quam culpa fugaverat. Secundum tenent beatitudinis locum, quorum remissae sunt iniquitates, et quorum tecta sunt peccata . Honorabile tegumentum, de quo legitur: Confessio et pulchritudo in conspe
Abbreviated transcription (Latin):
uir illustrissime & si non scribo.
spto tamen. Optare. quis ꝓhibet. AAf¬
fectui nec leges imꝑant. nec pͥncipes
dñant᷑. Liber est & marime si spũ du
ctur. quia ubi sp̃c dñi. ibi lib̾tas. In¬
de est sane. iste m̃s ausus. de p̾senti qͦ
ad tuam magnitudinem p̃sumo scri-¬
bere. tanqͣm aliquis magnus. fateor
nec ussus ate. nec rogatus. nec inuita¬
tus.S quid si caritas iubet. SAlus ali¬
tr fortassis accipiat. ego uirum no¬
bilem qd in me est in uera caritate de¬
nere. excitare a somno. reuocare ad
cor. ꝓuocare ad gr̃ãm. Quis scit si cõ¬
u̾tatur & ignoscat ds̃. & relinquat.
post se benedictionem. Immo quis
nescit quas & qnͣtas iam diuicias sue
bonitatis & longanimitatis thesauti¬
rauit suꝑ eum miserator & misericors
dñsꝰ Deniq miseret. parcit. expectat.
dissimulatq usq adhuc. factus sic̃
homo non audiens. & non habens
in ore suo redargutiones. tardans
las. quousq contemnis: Durũ est tͥ
contͣ stimulum calcit᷑re. An igno¬

Expanded text:
vir illustrissime, etsi non scribo, opto tamen. Optare quis prohibet? Affectui nec leges imperant, nec principes dominantur. Liber est, et maxime si spiritu ducitur: quia ubi spiritus Domini, ibi libertas . Inde est sane ausus iste meus de praesenti, quo ad tuam Magnitudinem praesumo scribere, tanquam aliquis magnus fateor, nec jussus a te, nec rogatus, nec invitatus. Sed quid si charitas jubet? Alius aliter fortassis accipiat: ego virum nobilem, quod in me est, in vera charitate deutis, excitare a somno, revocare ad cor, provocare ad gratiam. Quis scit si convertatur et ignoscat Deus, et relinquat post se benedictionem? Imo quis 179 nescit, quas et quantas jam divitias suae bonitatis et longanimitatis thesaurizavit super eum misericors et miserator Dominus? Denique miseretur, parcit, exspectat, dissimulatque usque adhuc, factus sicut homo non audiens, et non habens in ore suo redargutiones, tardans las? quousque contemnis? Durum tibi est contra stimulum calcitrare . An igno
Abbreviated transcription (Latin):
ognoscens ni
dilectissime nuntiante abb̃e
Radulfo de ualcellis desidera¬
re te nr̃i p̾sentiam atq colloquium.
delectatus sum admodum. tanta tui
erga me deuotione: nec certe ingͣtꝰ
beniuolentie. Nou̾is & meȩ esse uo¬
luntatis tuo satisfacere. desidio. s cor¬
pali molestia impediri tam ab huiꝰ
uoluntatis effectu. qm & ab aliis plu-¬
rinis plurimũq necessariis nego¬
ntas dilectionis. Hoc est itaq quod
rogo ut quod de meo apud te est
fĩs dico ualcellenses. & eoꝵ eccł̃iam
mei gr̃a diligas. foueas. & manute.¬
neas ubi necesse fuerit. ut in hoc &
tuȩ lib̾alitatis insigne p̃beas docu
ritatem in eo uł pͥmum cupio expe¬
riri si ligecurtem qmͣ mͥ pat̃ tuus p̃¬
senti contulit ad opus illius mona¬
sterii. tu quoq concesseris. & domĩ
patͥs tui non feceris irritum. Nos
tes. ꝓ te tuisq illi p̃ces fundimus.
qui uoluntatẽ timentiũ se facit.
& dep̃cationem eoꝵ exaudit. Oramꝰ
te. & uxorem tuam. & om̃s qui ad

Expanded text:
ognoscens, dilectissime, nuntiante abbate Radulfo, de Valcellis, desiderare te nostri praesentiam atque colloquium, delectatus sum admodum tanta tui erga me devotione; nec certe ingratus benevolentiae. Noveris et meae esse voluntatis, tuo satisfacere desiderio: sed corporali molestia impediri tam ab hujus voluntatis effectu, quam et ab aliis plurimis, plurimumque necessariis negoritas dilectionis. Hoc est itaque quod rogo, ut quod de meo apud te est, fratres dico Valcellenses, et eorum ecclesiam mei gratia diligas, foveas, et manu teneas ubi necesse fuerit: ut in hoc et tuae liberalitatis insigne praebeas documritatem in eo vel primum cupio experiri, si Ligecurtem, quam mihi pater tuus praesenti contulit ad opus illius monasterii, tu quoque concesseris, et donum patris tui non feceris irritum. Nos tes, pro te tuisque illi preces fundimus, qui voluntatem timentium se facit, et deprecationem eorum exaudit . Oramus te et uxorem tuam, et omnes qui ad
Abbreviated transcription (Latin):
nec ualet deserere affectum. Nun¬
q̃o potest mat̾ obliuisci filii ut̃su.
Et si illa inq̃t oblita fuĩt. ego tam̃
ñ obliuiscar tu. Orem &e ploremꝰ
coram dño: ut deus tantȩ indolis
iuuenem. ꝓbitatis pattine imita¬
torem qͦd non dissidimꝰ sua faciat
pietate. Agendum cũ eo in sp̃u lȩ¬
nitatis. blandisq obsequiis. qr sic
melius adbona oꝑa ꝓuocabit᷑ ꝙͣ
si irritationib &e increpationibꝰ ex¬
asꝑetur. Ita sane de enis cita lȩtaq
tis cupiam uiscib̾ cotidie se ipso
fier meliorẽ: Utinam qualẽ in¬
ueni inme: talem semꝑ in om̃s
in ueniam. Od enĩ quantũ ad
nos umqͣm uolui. & ñ feci : Ret̾¬
buat illidñs. Ceterum ꝓ uobis

Expanded text:
nec valet affectum. Nunquid potest mater oblivisci filii uteri sui? Et si illa, inquit, oblita fuerit, ego tamen non obliviscar tui . Oremus et ploremus coram Domino, ut Deus tantae indolis juvenem, probitatis paternae imitatorem quod non diffidimus sua faciat pietate. Agendum cum eo in spiritu lenitatis, blandisque obsequiis: quia sic melius ad bona opera provocabitur, quam si irritationibus et increpationibus exasperetur. Ita sane de ejus cita laetaque tis cupiam visceribus quotidie se ipso fieri meliorem? Utinam qualem inveni in me, talem semper in omnes inveniam. Quid enim, quantum ad nos, unquam volui, et non fecit? Retribuat illi Dominus. Caeterum
Abbreviated transcription (Latin):
si grauis nobis uidetur tam
grandis reddit᷑. qui de ter¬
ra illa buriȩ afr̃ib nr̃is exigitur.
quia tale aliqͥd ñ consueuimꝰ. Nam
multas fecimꝰ abbatias. & nulla
illarum tali subiacet exactioni.
Seo quia uos ita uultis. & ds plus
acceptat uoluntariũ bonũ quam
donec deus meliorẽ uob̾ in spiret
uoluntatem. qͦd ñ diffidimꝰ. De
cetero di ligite eos. fouete. defen¬
dite. manu tenete. qr tunc secu¬
rius stabitis ante tribunal xp̃i.
tores. & prouobis intercessores.
⁊ quando in uos filtus ur̃
unsusẽ excessisse doluimus
&e dolemus. ñ mmꝰ excessum filii
ꝙͣ matris in uiriam. Q uod tamen
&e ipsum excusabile ẽ in adolescen¬
te filio. Nempe delicta iuiuentu¬
tis ipsoꝵ que cõmisit. excusat ȩtas
ꝓditor. Annescitis qr pioni funt
sensus hominis. & cogitationes in
malum ab adolescentia. Confi¬
denddum mutatũ i in melius patͥs
meritis & elemosinis. Propt̾ea in¬
sistentum magis magisq uotis &
p̃cibus addm̃ ꝓ eo. qͥa & si ille mi¬

Expanded text:
si gravis nobis videtur tam grandis reditus, qui de terra illa Buxiae a fratribus nostris exigitur, quia tale aliquid non consuevimus. 283 Nam multas fecimus abbatias, et nulla illarum tali subjacet exactioni. Sed quia vos ita vultis, et Deus plus acceptat voluntarium bonum, quam donec Deus meliorem vobis inspiret voluntatem, quod non diffidimus. De caetero diligite eos, fovete, defendite, manutenete: quia tunc securius stabitis ante tribunal Christi, res, et pro vobis intercessores.  quando in vos filius vester visus est excessisse, doluimus; et dolemus non minus excessum filii, quam matris injuriam: quod tamen et ipsum excusabile est in adolescente filio. Nempe delicta juventutis, ipsa, quae commisit, excusat aetas proclivior. An nescitis quia proni sunt sensus hominis, et cogitationes in malum ab adolescentia? Confidendum mutatum iri in melius, patris meritis et eleemosynis. Propterea insistendum magis, magisque votis et precibus ad Deum pro eo: quia etsi ille mi
Abbreviated transcription (Latin):
qui illum tenet tͥ iequirenti negaret.
Inmo si uelles acciꝑe gratissimum ha¬
beret. non quia bonus nonẽ. sed quia
seruamus. quod apłs dicit. nemo ado
Sed confido quia tu consultiꝰ ages.
& locum qui uicinior etiam construc¬
tus ẽ. eliges. quem amico quidem te¬
nenti nosti oneri ẽẽ. łͥ autem neces

Expanded text:
qui illum tenet, tibi requirenti negaret? qui illum tenet, tibi requirenti negaret? Imo si velles accipere, gratissimum haberet; non quia bonus non est, sed quia servamus quod Apostolus dicit: Nemo adolSed confido quia tu consultius ages, et locum, qui vicinior et jam constructus est, eliges; quem amico quidem tenenti nosti oneri esse, tibi autem neces
Abbreviated transcription (Latin):
uicquid gr̃e & dilectionis
Impendere sibi possunt ab¬
sentes amici. puto & me dep
consortium ꝓpositi et ꝓfessionis
sed etiam ex debito nr̃ȩ inuicem pͥsi¬
nȩ societatis. Quȩ tam grata utrior
tamq debita deuotio quantum mu
quoq nr̃m ferueat. in nullo euider
agnoscere seu innote scere possumus
quam si alterutrum non cȩlemus. i
quid forte de alte rutro quod non de¬
ceat audiuimus. Audiui autẽ ego
de te quod de sc̃o conuentu tuo abbu¬
tiam in hispaniam constinuiere uelis
Quod mͥ nimirum in magnamam¬
mirationem uenit. quid cause uiade¬
licet sit. quid consilii. quid ue utili¬
tatis. quod filios tuos exulare ceupl.
in locum utiq tam longincum. tu¬
to sumptu & labore. & querendum
& edificandum. cum ꝓpe te hr̃e pos¬
sis ubi colloces eos. iam clificatum
& bene p̃paratum. Nec enum ut sts
hinc te excusare potest. quod locus ille
tuus non sit. cum certissime sciam
quod facillime si uis tuus possit. ẽ.¬
Nunquia nam domnus abbas pettus.

Expanded text:
uidquid gratiae et dilectionis impendere sibi possunt absentes amici, puto et me debconsortium propositi et professionis, sed etiam ex debito nostrae invicem pristinae societatis, quae tam grata utrique, tamque debita devotio quantum in unoquoque nostrum ferveat, in nullo evidentius agnoscere seu innotescere possumus, quam si alterutrum non celemus, si quid forte de alterutro quod non deceat audimus. Audivi autem ego de te, quod de sancto conventu tuo abbatiam in Hispania construere velis. Quod mihi nimirum in magnam admirationem venit, quid causae videlicet sit, quid consilii, quidve utilitatis, quod filios tuos exsulare cupis, in locum utique tam longinquum, tanto sumptu et labore et quaerendum et aedificandum, cum prope te habere possis, ubi eos colloces, jam aedificatum et bene praeparatum. Nec enim, ut reor, hinc te excusare potes, quod locus ille tuus non sit, cum certissime sciam quod facillime, si vis, tuus esse possit. Numquidnam domnus abbas Pontiniacensis,
Abbreviated transcription (Latin):
fligandas audacter nimium expo¬
natis. Dico uob̾ non erit diu in usũ.
si hec ita facere ꝑgitis. Et id̾o i
dñe rex amicabiliter moneorios. et
fideliter consulo uobis ut citins ab
hac malitia desistatis. si forte iam
ferire ꝑantis manum niniuite re¬
gis exemplo penitentia & humi¬
litate p̃uenire possitis. Dura lo¬
quor quia duriora uob̃ formido.si
mementote a sapiente dictum me¬
liora ẽẽ uerba amici quã fraudu¬
lenta oscula ininici

Expanded text:
fligandas audacter nimium expofligandas audacter nimium exponatis. Dico vobis: non erit diu inultum, si haec ita facere pergitis. Et ideo, domine mi rex, amicabiliter moneo vos et fideliter consulo vobis ut citius ab hac malitia desistatis, si forte jam ferire parantis manum, Ninivitae regis exemplo, poenitentia et humilitate praevenire possitis. Dure loquor, quia duriora vobis formido: sed mementote a Sapiente dictum, Meliora esse verbera amici, quam fraudulenta oscula inimici
Abbreviated transcription (Latin):
co uob̾ incipio penitere suꝑ insipi¬
eutia mea pͥori quia plus iusto ur̃e
ad olescentie huc usq faui. et de
cetero ꝓ mea exiguitate ñ deero ue¬
ritati. Non tacebo quod cõ excom¬
municatis iterato fedus et societa¬
tem in ire satagitis. quod in necẽ
hominũ. cõbustionẽ domorum
destructionem eccłarum disꝑsio¬
nem pauꝑũ raptoribꝰ et predonibꝰ
sicut dicit᷑ ad heretis: iuxta illud
ppħe. Si uidebas furem currebas
cũ eo: et cũ ad ulteris portionem
tuam ponebas: quasi non satis ꝑuos
mala ficere ualeatis. Nonsilebo qs
illicitum illud maledictumq iuus¬
mentum in consultissime usuipati
a uobis contͣ bituricensem ȩccłan
ꝓ quo heu tot & tauta mala iam m
rito ꝓuenerunt. nunc ita tandem
corrigitis ut xp̃i ouibus apud eabi¬
launum pastorem prefici non simi¬
sagittariis balistariisq domos epuil
contra us & fas in habitandas & res
eceb̾ȩ in huiꝰmodi nefarios usus po¬

Expanded text:
co vobis, incipio poenitere super insipico vobis, incipio poenitere super insipientia mea priori, qua plus justo vestrae adolescentiae hucusque favi; et de caetero pro mea exiguitate non deero veritati. 4. Non tacebo quod cum excommunicatis iterato foedus et societatem inire satagitis: quod in necem hominum, combustionem domorum, destructionem ecclesiarum, dispersionem pauperum, raptoribus et praedonibus, sicut dicitur, adhaeretis, juxta illud Prophetae: Si videbas furem, currebas cum eo, et cum adulteris portionem tuam ponebas ; quasi non satis per vos mala facere valeatis. Non silebo quod illicitum illud maledictumque juramentum inconsultissime usurpatum a vobis contra Bituricensem Ecclesiam pro quo, heu! tot et tanta mala jam nunc merito provenerunt non ita tandem corrigitis, ut Christi ovibus apud Catalaunum pastorem praefici non sinasagittariis, ballistariisque domos episcopales contra jus et fas habitandas, et res Ecclesiae in hujusmodi nefarios usus pro
Abbreviated transcription (Latin):
quem suis se posse ad implere ui¬
ribus non confidunt inimici corone
ur̃ȩ regni maniffestissimi turbato¬
res. At quicqͥd uobis de regno ur̃o
de anima et corona ur̃a facere pla¬
ceat nos ęccłȩ filii matris in iurias
contemtũ et conculcationem omino
dissimulare ũ possumꝰ. quȩ illi p̃ter
illa que in eam iam precessisse mise¬
rabilit̾ plangimꝰ. itm de nouo par¬
tim inferri partim unminere sen¬
ti. mus. Profecto stabimꝰ et pug¬
nabimus usq ad mortẽ sita opor¬
tuerit ꝓ matre nr̃a armis quibus
licet non scutis et gladiis s p̾cibꝰ
fleribꝰq ad dm̃. Et ego quidem
qui me memini p̃t̃ cotidianas p̃ces
quas propace & salute ur̾a atq reg¬
no coram dño supplex ipso teste
fundebam. etiam apud sedẽ apłi¬
cam litteris et nunciis causam ur̃a
tificis iustam quod diffiteri ñ debeo
contͣ ine indignationem. ego inquã
assiduis urĩs quȩ innouare cotidie
non cessatis excessib prouocatꝰ di¬

Expanded text:
quem suis se posse adimplere viquem suis se posse adimplere viribus non confidunt, inimici coronae vestrae, regni manifestissimi turbatores. 3. At quidquid vobis de regno vestro, de anima et corona vestra facere placeat, nos Ecclesiae filii, matris injurias, contemptum et conculcationem omnino dissimulare non possumus, quae illi, praeter illa quae in eam jam praecessisse miserabiliter plangimus, iterum de novo partim inferri, partim imminere sentimus. Profecto stabimus et pugnabimus usque ad mortem, si ita oportuerit, pro matre nostra, armis quibus licet, non scutis et gladiis, sed precibus fletibusque ad Deum. Et ego quidem, qui me memini, praeter quotidianas preces quas pro pace et salute vestra atque regno coram 205 Domino supplex ipso teste fundebam, etiam apud Sedem apostolicam litteris et nuntiis causam vestram mmi Pontificis justam quod diffiteri non debeo contra me indignationem; ego, inquam, assiduis vestris, quos innovare quotidie non cessatis, excessibus provocatus, di
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑatum se dicat. et hoc om̃im odis
de precetur uenire ad conuentiones
quȩ int̾ uos cucurrerunt. quando
facta est pax. et scđm iudicium di¬
ligentium nomen ur̃m. eoꝵ scił¬
qui mediatores int̾ uos extiterunt
ꝑ om̃ia satis face̾ uelit. ut si p̃uari¬
cationis forte ab ipsis argui pote¬
rit. quod non existimat continuo
ad honorem ur̃m corrigere non
cunctet᷑. Uerum uos nec uerba pa¬
cis recipitis nec pacta ur̃a tenetis.
nec sanis consiliis acquiescitis. sed
nescio quo di udicio om̃ia uobis ita
uertitis in ꝑuersum ut probra hono¬
rem. honorem ꝓbra ducatis. tuta
timeatis tunenda contẽpnatis et qđ
olim scõ et głoso regi dauid ioab le¬
gitur expbrasse. diligicis eos qui
uos oderunt. et odio habetis eos qui
malitiam non merentẽ. querunt
in hoc honorem ur̃m. s suum cõ¬
modum. Immo nec suum com¬
modum s diaboli uoluntatem.
ut regis quod absit potentiam con¬
cepti furoris habeant effectricem.

Expanded text:
paratum se dicat, et hoc omnimodis paratum se dicat, et hoc omnimodis deprecetur, venire ad conventiones quae inter vos cucurrerunt quando facta est pax, et secundum judicium diligentium nomen vestrum, eorum sciqui mediatores inter vos exstiterunt, per omnia satisfacere velit, ut, si praevaricationis forte ab ipsis argui poterit quod non existimat continuo, ad honorem vestrum corrigere non cunctetur. 2. Verum vos nec verba pacis recipitis, nec pacta vestra tenetis, nec sanis consiliis acquiescitis: sed nescio quo Dei judicio, omnia vobis ita vertitis in perversum, ut probra honorem, honorem probra ducatis, tuta timeatis, timenda contemnatis: et, quod olim sancto et glorioso regi David Joab legitur exprobrasse, diligitis eos qui vos oderunt, et odio habetis eos qui adversus non merentem, quaerunt in hoc honorem vestrum, sed suum commodum, imo nec suum commodum, sed diaboli voluntatem; ut Regis quod absit! potentiam concepti furoris habeant effectricem,
Abbreviated transcription (Latin):
quantum uos ex quo noui
dileri. & ur̃m honorem uolui. scitis
uos quanto labore quantaq sollicitu¬
dine toto anno p̃terito querende pa¬
ci ur̃e utendi. una cum aliis fideli¬
bus ur̃is. Tuneo autem nesine cau¬
sa laborauerimus in uob̃. Uos nam¬
q ut manifestumẽ. abono &e sano
consilio quod accepatis. nimiumq
leuiter resilitis. et ad mala pͥora
quȩ dudum non im merito uosꝑ¬
petrasse plangebatis. adhuc recen¬
tibꝰ illis plagis rursum ut audio
nescio quo diabolico consilio festi¬
natis. Aquo enim nisi adiabolo
procedere hoc consilium aixerim.
ꝑ qͥd fit ut incencdiis incendia honi¬
cidiis homicidia addantur. clamor
denuo paupum et gemitus compedi¬
torum et sanguis interfectoꝵ auri¬
bus ꝑtonent patris orphanoꝵ. & u
dicis uduarum Plane his hostiĩ.
hostis ille antiquus nr̃i generis oblec¬
tatur qm̃ ipse homicida ẽ ab initio.
Et nolite frustra occasionẽ sumere
de comite ⁊eo raldo ad excusantlas
excusationes in peccatis. cum uir ille

Expanded text:
quantum vos, ex quo novi, dilexi, et vestrum honorem volui: scitis vos quanto labore quantaque sollicitudine toto anno praeterito quaerendae paci vestrae intendi una cum aliis fidelibus vestris. Timeo autem ne sine causa laboraverimus in vobis. Vos namque, ut manifestum est, a bono et sano consilio quod acceperatis, nimium cito nimiumque leviter resilitis: et ad mala priora, quae dudum non immerito perpetrasse vos plangebatis, adhuc recentibus illis plagis, rursum, ut audio, nescio quo diabolico consilio, festinatis. A quo enim nisi a diabolo procedere hoc consilium dixerim, per quod fit ut incendiis incendia, homicidiis homicidia addantur, clamor denuo pauperum, et gemitus compeditorum, et sanguis interfectorum auribus personent Patris orphanorum, et Judicis viduarum? Plane his hostiis hostis ille antiquus nostri generis oblectatur, quoniam ipse homicida est ab initio . Et nolite frustra occasionem sumere de comite Theobaldo ad excusandas excusationes in peccatis , cum vir ille
Abbreviated transcription (Latin):
scad iniquitates tuas. Mox ubi dĩ sacet
dos ut pauꝑ moreretur sua omnia pau¬
ꝑib crogauit. ceꝑunt subito de inti¬
mis desꝑati iam sudoris inopinati
fontes erumpe. sicq animȩ parit̾ &
corꝑis suo ordine salus utraq ꝓcedens
liquido monstrauit in nob̃ adimple¬
tum. quod in scriptura sua pollicet᷑ ds.
Ego occidam & ego uiuere faciam. ꝑ¬
cutiam & ego sanabo. & non ẽ. qui de
manu mea possit eruere. ꝑcussit car¬
nem sut anuna sauaretur. Occidit
auaritiam. ut iusticiȩ uiueretis. Sic
niuuficato & sanato quid spandum ẽ.
nisi ut iam non sit qui uos de manu
mea possit eruere. si tain euangłicũ
illud consilium obseruare ñ negligi¬
tis. ecce sanus factus es iam noli peccate.
ne deteri tͥ aliquid contingat: Quod
uidelicet iccireo p̾monet pus pater.

Expanded text:
sed iniquitates tuas ; mox ubi sacerdos sed iniquitates tuas ; mox ubi sacerdos Dei, ut pauper moreretur, sua omnia pauperibus erogavit, coeperunt subito de intimis desperati jam sudoris inopinati fontes erumpere; sicque animae pariter et corporis suo ordine salus utraque procedens, liquido monstravit in vobis adimpletum quod in Scriptura sua pollicetur Deus: Ego occidam, et ego vivere faciam; percutiam, et ego sanabo, et non est qui de manu mea possit eruere . Percussit carnem, ut anima sanaretur: occidit avaritiam, ut justitiae viveretis. Sic vivificato et sanato, quid sperandum est, nisi ut jam non sit qui vos de manu Dei possit eruere? si tamen evangelicum illud consilium observare non negligitis; Ecce sanus factus es, jam noli peccare, ne deterius aliquid tibi contingat . Quod videlicet idcirco praemonet pius P
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ pecunia. quando ꝓ eo qquod teneri
ñ poterat. id restitutum quod felicit̾
maneat inȩternum. Melior ẽ. enun
in comꝑabilit̾ iusticia quam pecuiia
quod illa ditet & repleat archam. hȩc
animam. Deniq sacerdotes dĩ indu¬
untur iusticia. multo utiq decentis
& ditiꝰ quam auro uel serico. Sed
gras dõ. qui iam harum rerum in
contemptum. dum de animȩ ꝑiculo
salub̾runum incussit metum. O mi¬
tem intentauit. ne inferret. Hormidare
uos uoluit. quam uos noluit expiri.
Cum hoc fecit quid effecit. nisi ne
Int̾ medullas artuum seuebat acuta
febris. & taidaute sudoie. cruciatus
uehemens in dies i grauescebat. Cumq
iam foris menbris frigescentib calor
molestissimus introrsum se colligens
exhausta longa inedia iusccra depascẽt.
pallidȩ initerim mortis ante oculos tri¬
stis u̾sabatur imago. Et ecce tanquam
de suꝑius uox emissa diuinitꝰ insonu¬
erit. ego sum ego sum qui deleo ñ te

Expanded text:
pro pecunia, quando pro eo quod teneri pro pecunia, quando pro eo quod teneri non poterat, id restitutum est quod feliciter maneat in aeternum. Melior est enim incomparabiliter justitia, quam pecunia quod illa ditet et repleat arcam, haec animam. Denique sacerdotes Dei induuntur justitia, et multo utique decentius et ditius, quam auro vel serico. 4. Sed gratias Deo, qui jam harum rerum in contemptum, dum de animae periculo saluberrimum incussit metum. O mitem intentavit, ne inferret: formidare vos voluit, quam vos noluit experiri. Cum hoc fecit, quid effecit, nisi ne Inter medullas artuum febris acuta saeviebat, et tardante sudore, cruciatus vehemens in dies ingravescebat. Cumque jam foris membris frigescentibus calor molestissimus introrsum se colligens, exhausta longa inedia viscera depasceret, pallidae interim mortis ante oculos tristis versabatur imago. Et ecce tanquam de supernis vox emissa divinitus insonuerit: Ego sum, ego sum qui deleo, non te,
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicanda & multum comindanda ñ
crit illiꝰ uita qui pot̾ dicere. uiuo ego¬
gͦ laudatur bomo in quo iam uiuit ñ
ipse sed xp̃c. & non in sua laudatur. sed
in xp̃i uita. ac ꝑ hoc non laudatur
contra sententiam que ꝓbibet homi¬
nem laudari in uita sua. Cur deniq
dignus meis laudib non erit quem
sui quoq nominis ds̃ laude dignatur
dicente cdauid. pauꝑ & mops laudabt̃
noinen tuum: Laudatur ios quod
sua patient̾ amisit. & ii laudabitur
ep̃c. qui & ubent dimissit. & lib̾alit᷑
distribuit: Non ex pectauit mortẽ
quando iain nec dare nec retinere in
sua hab̾et potestate. quod utiq mul¬
ti faciunt. quoꝵ uidelicet testam̃tũ
non nisi in mortuis confirmatur. sed
adhuc int spem uitȩ metumq posi¬
tus mortis uiuens libensq disꝑsit
& dedit pauꝑib ut iusticia eiꝰ ma¬
neret in scłm scłi: Hunquid & pe
cunia mansura similit̾ erat in scłin
scłi: Bona gͦ recompensatio iusticiȩ

Expanded text:
praedicanda, et multum commendanda non praedicanda, et multum commendanda non erit illius vita, qui dicere poteergo laudatur homo in quo jam vivit non ipse, sed Christus, non in sua laudatur sed in Christi vita, ac per hoc non laudatur contra sententiam, quae prohibet hominem laudari in vita sua. 3. Cur denique dignus meis laudibus non erit, quem sui quoque nominis Deus laude dignatur, dicente David: Pauper et inops laudabunt nomen tuum? Laudatur Job, quod sua patienter amisit: et non laudabitur episcopus qui et libenter dimisit, et liberaliter distribuit? Non exspectavit mortem; quando jam nec dare, nec retinere in sua haberet potestate: quod utique multi faciunt, quorum videlicet testamentum nonnisi in mortuis confirmatur: sed adhuc inter spem vitae metumque positus mortis, vivens libensque dispersit et dedit pauperibus, ut justitia ejus manercunia mensura similiter erat in saeculum saeculi? Bona ergo recompensatio justitiae