comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
denclam mox hoc pierim uiig¬
nisaut alia inmaiore ꝑiculũ
memine mepr̃aturum ex quo
apparet utiq custocliam ad me
ptin̾e. ¶ Siquis spontonis
causa annuuos accep̃. nec recd¬
dat nictori. p̾scriptis a u̾bis ac¬
tõ ineumꝯpetit. nec em̃ recipi¬
enda est sabimopinio qui cum¬

Expanded text:
derem, mox haec perierint ui ignis aut alia maiore, periculum me minime praestaturum: ex quo apparet utique custodiam ad me pertinere.Si qui‹s› sponsionis causa anulos acceperit nec reddit uictori, praescriptis uerbis actio in eum competit: nec enim recipienda est Sabini opinio, qui c
Abbreviated transcription (Latin):
⁊apudte peccuniam ceposuenĩ.
ut dares titõ si fugitium meu
recluxiss nec decłis quia non re¬
duxit si peccuniam in non rectlaᷤᷤ
melius est p̾scriptis u̾bis ag̾e

Expanded text:
apud te pecuniam deposuerim, ut dares Titio, si fugitiuum meum reduxisset, nec dederis, quia non reduxit: si pecuniam mihi non reddas, melius et praescriptis uerbis agere:
Abbreviated transcription (Latin):
Dgastime ut tibimutuos num¬
mos darem. egocum non babe
decli ubi rem uendendam. ut p̾¬
tio ut̾eris. si non uendidisti aut
est ita agere ut labeo ait p̾scrip¬
tis u̾bis quasi nego quodam

Expanded text:
gasti me, ut tibi nummos mutuos darem: ego cum non haberem, dedi tibi rem uendendam, ut pretio utereris. si non uendidisti aut est ita agere, ut Labeo ait, praescriptis uerbis, quasi negotio quodam
Abbreviated transcription (Latin):
stare deb̾e. si negligens in elig
quid ergo c̃puto utuem con¬
pete accõnitam meum qui ad
fornassem obdormut qmĩ

Expanded text:
stare debere, si neglegens in eligequid ergo est? puto utilem competere actionem tam in eum qui ad fornacem obdormi
Abbreviated transcription (Latin):
testatus. sipeccumam omem
reliam paratum fuisse. ex sol
uit de fuisse aũt uenduricem
postiore aũt die nomine fisc
testato ꝯuent̾ emptorez nea
mulien peccuniam exsoluet
qm fisco satiffac̾et. Quesitu
ẽ anfundi non sintinca causa
ut auendinice uendicaride¬
beant ex ꝯuentõ neuendito

Expanded text:
testatus est se pecuniam omnem reliquam paratum fuisse exsolvervit, defuisse autem venditricem, posteriore autem die nomine fisci testato conventum emptorem, ne ante mulieri pecuniam exsolveret, quam fisco satisfaceret. quaesitum est, an fundi non sint in ea causa, ut a venditrice vindicari debeant ex conventione vendi
Abbreviated transcription (Latin):
Iħ̾rs unus cum sub condirõ¬
ne ad iectum cob̾rdem aut ⁊¬
apud hostes ad iectum hab̾et
dix̾it se brdem ẽe et actione ex¬
prus uissir deinde ꝯdino h̾ro¬
is extin̾t uł post ummio recd¬
ient anuictorie ꝯmodum de¬
beat cumeo omunicare. nam

Expanded text:
heres unus, cum sub condicione adiectum coheredem aut apud ‹hostes› haberet, dixerit se heredem esse et actione expertus uicerit, deinde condicio heredis exstiterit uel postliminio redierit, an uictoriae commodum debeat cum eo communicare? nam
Abbreviated transcription (Latin):
Quia qui pcio fruitur non
petineo nisi ille utatus.
ea impendamus quam de ill
ad quiramus. tũusus fructꝰ
eorum relinqui pot. Iloren
reilegetur ioꝑcipiet fructua¬
rius quod usurano suꝑerit. nͤ
minus et ip̃e fruendi causa
usum habebit. ¶Renim an
extimationisusus fructus tͥ
terest. nam si quidemienun
estimatomis usus fructus le¬
gatus estad qͥꝙestimabitur
qued p̾t̾ca tibuegatum est.i
nanisepius idem legando nõ
ampliat testator legan. ie
Aũt legata etiam estimatom̃
euis legando ampliare lega
finctus legan pot. si tñ nons
sit speciaũt factaptis meir¬
tio dimidia pars bonorum
continetus. en auuis¬

Expanded text:
quia qui pretio fruitur, nonetineo, nisi ille utatur. ea impendamus, quam de illis adquiramus, tamen usus fructus eorum relinqui potest. 42 Frei legetur, id percipiet fructuarius, quod usuario supererit: nec minus et ipse fruendi causa et usum habebit. Rerum an aestimationis usus fructus tibi terest: nam si quidem rerumaestimationis usus fructus legatus est, id quoque aestimabitur, quod praeterea tibi legatum est. nam saepius idem legando non ampliat testator legatum: re autem legata etiam aestimationem eius legando ampliare legatfructus legari potest. si tamen non sit specialiter facta partis mentio, dimidia pars bonorum continetur. Nerati
Abbreviated transcription (Latin):
simichi et tibi legatus eet
et ideo dubium non est. qui
equaliter ad nos ꝑtine. it.
de un fructu acc̾scendo. R.

Expanded text:
si mihi et tibi legatus esset: et ideo dubium non est, quin aequaliter ad nos pertineat. II DE VSV FRVCTV ADCRESCENDO
Abbreviated transcription (Latin):
tenciaobtinunt fruciũariu
neumiocumnon habere. n
crum infiuctu hominis ho ee
pot᷑. bac rõne necusufructũ
inco fructanus habebit. quid
tñsi fu̾it et partus usus fruc
id est in locum capitum des
icedar dno et sicut substit¬
ra statimdnidfumt. ita po¬
ra q̃q exnatura fructus de¬
scrib̾. lib̾.x. iuns ciuilis. Int̾i
tam̃ qmͣ dui sũmictantur su
ppleantur capita que demor¬
tua sunt cuius fetus sint q̃¬

Expanded text:
tentia optinuit fructuarium in eo locum non habere: neque enim in fructu hominis homo esse potest. hac ratione nec usum fructum in eo fructuarius habebit. quid tamen si fuerit etiam partus usus frucid est in locum capitum defucedat domino. et sicut substituta statim domini fiunt, ita priora quoque ex natura fructus describit libro decimo iuris ciuilis.Interim tamen, quamdiu summittantur et suppleantur capita quae demortua sunt, cuius sit fetus quaer
Abbreviated transcription (Latin):
finctuanus opas eius locau̾it
nchilagit namsi et siexre m¬
ea inquitame stipulatus sit
alienus bona fide michismẽs
io agendo dño quicq̃m ad qͥr¬
it. similimo au nec quidem
siremmeam ame fructuano¬
giduos fructuanos ꝓponas ⁊
exalt̾ius re suus sit stipułatus
quentur unnum totum an ꝓpte
qua habet usum fructum ei q̃¬
questionum. et ait uulgo tͥ
eidum taxat queriꝑtemdo¬
mino qd̾si noĩatim su stipu¬
latus. nec dubitan debe. quin
Ad iectonomñe solidum eiq¬
rturq̃demq ait si et iussu
eius stipuletur qm̃ iussum
pro nonie accepimus hdem
et infructuariis erit dicen¬

Expanded text:
fructuarius operas eius locaverit, nihil agit: nam et si ex re mea, inquit, a me stipulatus sit, alienus bona fide mihi serviens idem agendo domino quicquam adquirit. simili modo, ait, ne quidem si rem meam a me fructuaSi duos fructuarios proponas et ex alterius re seruus sit stipulatus, quaeritur, utrum totum an pro parte, qua habet usum fructum, ei ququaestionum, et ait uolgo creei dumtaxat quaeri, partem domino: quod si nominatim sit stipulatus, nec dubitari debere, quin adiecto nomine solidum ei qtur. idemque ait et si iussu eius stipuletur, quoniam iussum pro nomine accipimus. idem et in fructuariis erit dicen
Abbreviated transcription (Latin):
ptinet pentiones qiam añ
nsi fu̾int spaliter excepte. po¬
test usufructu.mus condus¬
torem repelłe. ¶ Ce se arund¬
inis uł pali conpendium si
meo queq fundi uectigale.
est ꝯsueuit. ad fructu anũ ꝑtr
tutdẽ omium ierunsimulo¬
cupatanmagit s et si mect¬
io ipr̃e aliocãu int̾cid̾it usus
fructus ꝙ deꝑceptis anafruꝰ¬

Expanded text:
tinet, pensiones quoque iam antea nisi fuerint specialiter exceptae, potest usufructuarius conductorem repellere.Caesae harundinis uel pali compendium, si in eo quoque fundi uectigal esse consueuit, ad fructuarium perttutione omnium rerum simul occupatarum agit: sed et si medio tempore alio casu interciderit usus fructus
Abbreviated transcription (Latin):
põt. bonorum autem usu fr¬
uctu legato arce usus fructus
petipot̾it. quoniam qui bõ
suorumusimfructuctim⁊ ̃¬
egat non so lumeorum que
in sp̃e sunt. s et sub stancie i
om̃is usum fructum indetur
legare. Insubstancia aũt bo

Expanded text:
t, bonorum autem usu fructu legato areae usus fructus peti poterit: quoniam qui bonorum suorum usum fructum legat, non solum eorum, quae in specie sunt, sed et substantiae omnis usum fructum legare videtur: in substantia aut
Abbreviated transcription (Latin):
fini boc pro quo aliquarem
ut mortis mee aut capitis
diminutionis int̾uenitu lis¬
u futurus eet. ricamis
Musum fructũ aree legau¬
idem iuns ẽẽ. si insine usu fi¬
nctu leguto area. de in insu¬
la fc̃a sit᷑. Idem que ẽe et si ei¬
forum usus srictus leganis
sit de inde framassa et ium¬

Expanded text:
frui homine, pro quo aliquam reut mortis meae aut capitis deminutionis interventu liber futurus esset. Africanususum fructum areae legaueridem iuris esse, si insulae usu fructu legato area, deinde insula facta sit. idemque esse, et si scyphorum usus fructus legatus sit, deinde massa
Abbreviated transcription (Latin):
Uminismatum aureornr
bus progemmigunsolent
dodrantis extimationẽ. celsꝰ
alianim usũfructum iegau̾it
posse b̾rcem marcellus liber.¬
se̾bit aĩtas altius toliendo o¬
bscurare luminibus qm h̾it̃
quod us ad eo tpr̃andu ẽ. nt
non intonm edes obscurenꝰ
fructum. sexipiat ut pasceiet
sibł inhitare liccarualet
exceptio. cum ex multis sa
usus indenir excepinõ

Expanded text:
mismatum aureorum bus pro gemmis uti solent,dodrantis aestimationem, Celsus aliarum usum fructum legaverit, posse heredem Marcellus scribit alteras altius tollendo obscurare luminibus, quoniam quod usque adeo temperandum est, ut non in totum aedes obscurentufructum. sed et si excipiat, ut pascere sibi vel inhabitare liceat, valet exceptio, cum ex multis salusus videtur exceptus.
Abbreviated transcription (Latin):
tate int̾ciuos questiosit truͣ¬
ctuanus ñ lominus imposse¬
essionem eẽ debrsatis q ei
apossore cauend ẽ. qd nonͣ
sit phibitunis fiur eumcui
usus fructus relictus est. qñt¬
din deire suo probetur.s si

Expanded text:
tate inter duos quaestio sit, fructuarius nihilo minus in possessione esse debet satisque ei a possessore cauendum est, quod non sit prohibiturus frui eum, cui usus fructus relictus est, quamdiu de iure suo probet. sed si
Abbreviated transcription (Latin):
ppetuus ficiet. quia neq ⁊
morte neq facue capitis di¬
minurone pituns est. qua
ratione ꝓpͥetas mutilis eẽt
futura. semꝑ ab scedendente
usu fructu. s tñ placuit dait¬
dium. aliquãd iũ possessum le¬
gatanus restitue filio qui ca¬
usam in offitiosi testamenti
recte ꝓtułat. coactus ẽ. mans¬
isse frucius ius integnm ex
post fr̃o apparuit. ¶ Perfidei¬
comissum usu fructu prectio¬
lumobalim̃ta lib̾tis irlicto

Expanded text:
petuus fieret, quia neque morte nec facile capitis deminutione periturus est, qua ratione proprietas inutilis esset futura semper abscedente usu fructu. sed tamen placuit dandium aliquamdiu possessum legatarius restituere filio, qui causam inofficiosi testamenti recte pertulerat, coactus est: mansisse fructus ius integrum ex post facto apparuit.Per fideicommissum fructu praediorum ob alimenta libertis
Abbreviated transcription (Latin):
cessit andundi debeant int̾
h̾rdem fiuctuane et rempu¬
bucam cinꝓpetas legata est.
R.rei publicam quidem cũ
colono nunamacionemhẽ¬
re. fructuarie u̾o brdem sua die
scłm eaq proponentur inte

Expanded text:
cesserit, an dividi debeat inter heredem fructuariae et rem publicam, cui proprietas legata est. respondi rem publicam quidem cum colono nullam actionem habere, fructuariae vero heredem sua die secundum ea quae proponerentur inte
Abbreviated transcription (Latin):
nitio c̾tam sũmam pp̃ opas
ccitas stipulatus fu̾it. capis
dimimto eo idem dicendũ
feret sidie legati cedente ad
tuario loc.areeas ad alias me¬
rces et illud solum obsuand
uctuari ꝑtineuits et siquid
ad collonẽ me. pnto hoc qi
fructuanum subitirm. er¬
go.et qd ob nansicum excitꝰ
ꝯfertur exfructibus. s et siqͥd
nncipio. nam solent poss¬
cessores certam ꝑtem fructu¬
uIII IIIIIncipio iuliori preto
damansiusus fructus eius

Expanded text:
nitio certam summam propter operas certas stipulatus fuerit, capite deminuto eo idem dicendum fructuarius eos feret, si die legati cedente adhur fructuario locare eas et ad alias merces, et illud solum obseruandum, uctuarii pertinebit: sed et si quid ad collationem viae, puto hoc quoque fructuarium subiturum: ergo et quod ob transitum exercitus confertur ex fructibus: sed et si quid municipio, nam solent possessores certam partem fructuum municipio viliori pretio dam, an si usus fructus eius
Abbreviated transcription (Latin):
fructuam non pprietarii. et
nccesse habebit alios fetus
ad fructuanum ꝑtin̾ess qd
sitatis usus fructus legatus
est. cetum sisingulorum ca¬
ꝑitum nic hil supplebitĩte
exhiꝰ que edentur ip̃e subim

Expanded text:
fructuarii, non proprietarii et necesse habebit alios fetus ad fructuarium pertinere. Sed quod st uniuersitatis usus fructus legatus est: ceterum si singulorum capitum, nihil supplebit.Item ex his quae edentur sum
Abbreviated transcription (Latin):
proprietatan hrdem eius
debiturim hoc itã seb̃re ma¬
infestius incausa lega torũ
apparet. et enim si hrs aquo
de tracto usu fiuctu taꝓpͥetas

Expanded text:
proprietatem heredem eius debiturum. hoc ita se habere manifestius in causa legatorum apparere: etenim si heres, a quo detracto usu fructu proprietas
Abbreviated transcription (Latin):
accepiss int̾im legatum no
nis usus frittus ꝑtinebita.
sitinus proprietatem alie n¬
asset habebit cum usum fruce¬
tum. quia et si sub alitione

Expanded text:
accepisset, interim legatum non nis usus fructus pertinebit: et si Titius proprietatem alienasset, habebit eum usum fructum, quia et si sub condicione
Abbreviated transcription (Latin):
Ub conditionem usus fñis¬
tus fundi ate b̾rde.titio legͣ¬
tus ẽ. tu fundum michiueñ¬
didisti et tradidisti de tracto i
fiuctus ptineat. et si aliquo

Expanded text:
ub condicione usus fructus fundi a te herede Titio legatus est: tu fundum mihi vendidisti et tradidisti detracto usufructus pertineat et si aliquo
Abbreviated transcription (Latin):
ltemfenum in maturum ces¬
legatus sit. ergo inꝑtem sỹp¬
hronii p̃. quãdrantem im
ꝑtẽ. mucii alt̾um quadran¬
tem habeo. tuitt̃ in utrisq ꝑ¬

Expanded text:
item faenum immaturum caelegatus sit, ego in partem Sempronii quadrantem, in partem Mucii alterum quadrantem habe
Abbreviated transcription (Latin):
tur et ab souurone secuta p¬
ca pars altra queas cuit uen¬
dicetur inute quidem prop¬
portioni ꝑsone frucnis ⁊ gn¬
Nociens duobus i suofncs¬
tibus legat᷑. ita ut altius an¬
mo utantur fruantur siqui¬
dem italegatus fuit. titio et
menio. po̾t diciprius ticiode¬
iide menio legat m datum
siu̾oduo eiusdem nominis
fu̾it. et ita scriptum fisit. titi

Expanded text:
utione secuta postea pars altera quae adcreuit uindicetur, in lite quidem propportioni, personae fructus otiens duobus usus fructus legatur ita, ut alternis annis utantur fruantur, si quidem ita legatus fuerit "Titio et Maevio", potest dici priori Titio, deinde Maevio legatum datum. si vero duo eiusdem nominis f
Abbreviated transcription (Latin):
te danstipulatus eẽm et ꝑre
sterit quo minus darem et
quinquenmu transierit. qͥ
nus sit item sistichi .x. ano¬
rm ꝓximorum oꝑas dete
peti qd̃ pute tran sactũ est qͦ
minus daretur. arcian
Onutitur usu frucmuarius
sinec ip̃e uratur nec nomĩe
tus est. uł qui negocium erꝰ
quodhuendido usum fruc

Expanded text:
te dari stipulatus essem, per te steterit quo minus dares et quinquennium transierit, quid iuris sit. item si Stichi decem annorum proximorum operas de te peti, quod per te transactum est quo minus darentur. Marciaon utitur usufructuarius, si nec ipse utatur nec nomine qui emit vel qui condon utitur usufructuarius, si nec ipse utatur nec nomine
Abbreviated transcription (Latin):
dig̾ scribit. impendenu ẽẽ dõ¬
precii declara tura turam cu¬
ius sit. namsi ex re fructua
endimus impendent cẽdo¬
minium donec p̾cium mu¬
nentiquid ergo siamisso
usufructutunt u̾cium nũc¬

Expanded text:
 scripsit in pendenti esse dompretii declaraturam, cuius sit: nam si ex re fructuarendimus in pendenti esse dominium, donec pretium numeretur. quid ergo si amisso usu fructu tunc pretium nu
Abbreviated transcription (Latin):
cuiqͣm dominum uideturi
iste ẜuus locau̾it et in ãnos
sin guios cͥcum aliquid scip¬
ulctureorum quidemãnor
stipulatio quibus usus fru¬
ctus mansit. ad quireturfr¬
uctuano. sequencium non
stipulatio ad proprietanum
transit semel acquisita fru
sita ad.ilium transire nisiad

Expanded text:
cuiquam dominium videtur, iste servus locaverit et in annos singulos certum aliquid stipuletur, eorum quidem annorum stipulatio, quibus usus fructus mansit, adquiretur fructuario, sequentium vero stipulatio ad proprietarium transit semel adquisita frucsita ad alium transire nisi ad
Abbreviated transcription (Latin):
Iabsente fructũano hr̃s qi
negocium eius gerens refi
hrs prospic̾et. s et ꝑitus fu¬
it recedẽ abusu fructu. fruc¬
tuanus non est cogendus
refice. s accce negorum gesto

Expanded text:
i absente fructuario heres quasi negotium eius gerens reficheres prospiceret. sed si paratus sit recedere ab usu fructu fructuarius, non est cogendus reficere, sed actione negotiorum gesto
Abbreviated transcription (Latin):
tñsiforte simul solu̾it ex re
soluat. nam quos postea so¬
luic autem uindicabit aut
si fiunt num consumpti al
iecondictionem ꝑrinentissi

Expanded text:
n si forte simul soluerit ex resoluat: nam quos postea soluerit, aut uindicabit aut, si fuerint nummi consumpti, ad condictionem pertinent:
Abbreviated transcription (Latin):
abit stipulatio pro fectaque
ad brdem redibit.ad fructua
leturnonñatim. proprietar¬
io uł uissu eius adquirere ip
si.ꝯtraaũt nchilagit sinon

Expanded text:
abit stipulatio profectaque ad heredem redibit ad fructuarletur nominatim proprietario vel iussu eius, ipsi adquirere. contra autem nihil agit, si non
Abbreviated transcription (Latin):
et cumpbrdem staret quo
minus p̾staretursuus mor¬
tuus est aliud dicinonposse
ait quam id obligatum eẽ
h̾rdem quantilegatani in trr¬
sit moram fram non eẽ ut
scil ex eotp̃r indiem in quo
ẜuus sit mortuus usus fruc¬
tus extimetur cui illud q̃q̃
consequens ẽẽ ut si ip̃e titiꝰ

Expanded text:
er heredem staret, quo minus praestaretur, seruus mortuus est: aliud dici non posse ait, quam in id obligatum esse heredem, quanti legatarii intersit moram factam non esse, ut scilicet ex eo tempore in diem, in quo seruus sit mortuus, usus fructus aestimetur. cui illud quoque consequens esse, ut si ipse Titius
Abbreviated transcription (Latin):
iusmiitat et calum et calce
põtare cogat uł bysti r̾m
balueatorem faciauł de sym¬
phaniaco acriensem.uł de
palestra stercorandis lam¬
autem alere et uestire debe
sin oromemet dignitite¬

Expanded text:
rus mittat et qualum et calcem portare cogat, histrionem balniatorem faciat, uel de symphonia atriensem, uel de palaestra stercorandis latautem alere et uestire debet secundum ordinem et dignitate
Abbreviated transcription (Latin):
legatur dicendum est. ita
uticum de be ne ab utatur nͣ
taniẽ loc atunm quia iur
bonus ita non utentur pro¬
uer et si scennt uesti usu fr¬
uetus legeturan amili aur¬

Expanded text:
legetur, dicendum est ita uti eum debere, ne abutatur: nec tamen locaturum, quia vir bonus ita non uteretur. Proinde etsi scaenicae vestis usus fructus legetur vel au
Abbreviated transcription (Latin):
u̾o ad legatum ad mittar.
Sic olono to usumsructum
fundilegaius. usimifructu
uendicabit. et cum brde mo
agrt et oluctione. et conseq̃t᷑.
ut neq mercedes prestet et
inpensas quas inculturam
fecerat recipiat. ¶Uniuioꝵ
bonorum ansigularm rer

Expanded text:
o, ad legatum admittar. Si colono tuo usum fructum fundi legaveris, usum fructum vindicabit et cum herede tuo aget ex conducto et consequetur, ut neque mercedes praestet et impensas, quas in culturam fecerat, recipiat. Vniversorum bonorum an singularum rer
Abbreviated transcription (Latin):
appellantcgo quidem et si
nec ex bonium arbitratu fc̃¬
turum sud locare cepit ut p¬
ublice lauet nõmagis qa
si domũ ad stationem ium̃¬
torum loc anit aut sist abul¬
um qd erat domus nmen¬
tis et chaanichis uacans. po¬

Expanded text:
appellant. ego quidem, et si nec ex boni uiri arbitratu facturum, si id locare coeperit, ut publice lauet, non magis quam si domum ad stationem iumentorum locauerit, aut si stabulum quod erat domus iumentis et carruchis uacans, pi
Abbreviated transcription (Latin):
Ed et siquid donetur Iuo iy
quonsus fructus alt̾ius est
queritur quid fien oporteat
et mom̃ibus istis siquide
contemplatione fien fructu¬
ani aliquid ei relictum uł do¬
gumus uñ cognuũ eum et
cuĩus mĩto huit quidonauł¬

Expanded text:
ed et si quid donetur seruo, in quo usus fructus alterius est, quaeritur, quid fieri oporteat. et in omnibus istis, si quidem contemplatione fructuarii aliquid ei relictum uel doguimus, unde cognitum eum et cuius merito habuit, qui donau
Abbreviated transcription (Latin):
tos omis fructus rriad fru¬
etuanum ꝑtiiet. et aut iri soli airi
mobilis usus fructus legi
reisoli. ut putaedium usufi¬
uetu legto quicumq recum
queq obuennones st exccu¬

Expanded text:
to omnis fructus rei ad fructuarium pertinet. et aut rei soli aut rei mobilis usus fructus legatur. Rei soli, ut puta aedium, usu fructu legato quicumque reditus quaeque obventiones sunt ex a
Abbreviated transcription (Latin):
u̾um est s fauo Ueligionis
s interdum et solus propͥe.¬
tatis dñs locumitligiosu
face̾ põt finge enim eum te¬
statorem infene cuminon
ẽẽt tam oportime ubisepe¬
licetur. ¶Exeo ne det̾iorem
condudne i fiuciuarĩ fac

Expanded text:
um est favore religionis. sed interdum et solus proprietatis dominus locum religiosum facere potest: finge enim eum testatorem inferre, cum non esset tam oportune, ubi sepeliretur. Ex eo, ne deteriorem condicionem fructuarii fac
Abbreviated transcription (Latin):
locare põt s opor tebit qua¬
croit quasidomum locare.
nec balneum ibi faciendũe
non deb impedire sntuan¬
unt itautentem ne detiore
eius conditionem faciat. de
quibusdam planẽ dubitat᷑.
sicum uti prohileat. aniure
id faciat. ut puta dolus sifor¬
te fundiusus fructus sit le¬
gatus sit. et putant quidam
et si de fossa sunt. uti prohilẽ¬
dum. Idem et ln seriis et in
cuppis et incadis. et am pho

Expanded text:
locare potest, sed oportebit quasi domum locare. nec balineum ibi faciendum non debebit impedire fructuarium ita utentem, ne deteriorem eius condicionem faciat. de quibusdam plane dubitatur, si eum uti prohibeat, an iure id faciat: ut puta doleis, si forte fundi usus fructus sit legatus, et putant quidam, etsi defossa sint, uti prohibendum: idem et in seriis et in cuppis et in cadis et ampho
Abbreviated transcription (Latin):
uctuanus causam proprie¬
tatis det̾iorem fac̾e non de¬
bet meliorem face porest.et
aut fundi ẽ usus fructusi
legatus. tunc et non debet
si forte uoluptarium fuit p̾¬
dium iundania uł gestatões
uł de ambulationes arborib̾
ut forte ortos olitorios fac¬

Expanded text:
uctuarius causam proprietatis deteriorem facere non debet, meliorem facere potest. et aut fundi est usus fructus legatus, et non debetsi forte uoluptarium fuit praedium, uirdiaria uel gestationes uel deambulationes arboribusut forte hortos olitorios fac
Abbreviated transcription (Latin):
tituit usu fructuanus aut
sidatura opificum forte uł
sigulorimi que non potsu
stĩne proprietanus. nonni¬
detur umboni arb itratu frũ
G nec edificium quidem po¬
siturum infundo nisi quod
ornatum. s neq dietas trãs¬
formare uł ꝯung̾e. uł seꝑa¬
ie ei ꝑmigitur ui aditus po¬
stica sue ucc. uł refugium
appire uł atrium mutare

Expanded text:
tituit usufructuarius aut sideratura opificum forte uel legulorum, quae non potest sustinere proprietarius, non uidebitur uiri boni arbitratu frui: sed nec aedificium quidem positurum in fundo, nisi quod ornatum. sed neque diaetas transformare uel coniungere aut separare ei permittetur, uel aditus posticasue uertere, uel refugia aperire, uel atrium mutare
Abbreviated transcription (Latin):
quiagrum non proscindͭ
pi patitur lege aquilia. nõ
tenetur cadẽm et imisuira¬
no dicendasunt. s si inter
duos fructuanos sit con tͦ¬

Expanded text:
qui agrum non proscinditpi patitur, lege Aquilia non tenetur. eadem et in usuario dicenda sunt. Sed si inter duos fructuarios sit contro
Abbreviated transcription (Latin):
ctus  retinetuudem tractat. qͥd
dum apprietario possid̾i des¬
iit. ita etiamusus fiuctusi
amutatur põpo. quidem ait
posse dicimmitti usum fructu
est qd int̾ constitutum tp̃c ex
re fructuanistipulatus est. f¬
cuibrditas uendita sit ułi
endum usumfructum ẽẽ i¬
a fectum retinere uolentis.
et fuuni nomine fructuarii
auquid fac̾e que siña habeta
⁊fur decersent ul deseciĩt frẽ¬
tus maturos pendentes con
tus non ẽe ablacos. marcel¬
lus aut̃ mouetur eo qui si pꝰ¬
ea fructus istos nacrus fuit
fructuanius fortasis fiant
eius.namsi fiuit qua rõne h eio
euenit nisi ea ut int̾im fiere¬
nt ꝓprietarii mox ad p̾sensi
stente autem aliione. adle

Expanded text:
ctus retinetur. Idem tractat: quiddum a proprietario possideri desinit, ita etiam usus fructus amittatur? et primo quidem ait posse dici amitti usum fructum, , quod intra constitutum tempus ex re fructuacui hereditas uendita sit uel endum usum fructum esse affectum retinere uolentis et seruum nomine fructuarii aliquid facere: quae sententia habet fur decerpserit vel desecuerit fructus maturos pendentes, cuitus non esse ablatos. Marcellus autem movetur eo, quod, si postea fructus istos nactus fuerit fructuarius, fortassis fiant eius: nam si fiunt, qua ratione hoc evenit? nisi ea, ut interim fierent proprietarii, mox adprehensi stente autem condicione ad le
Abbreviated transcription (Latin):
siego locauo resineo usum
fructum. s et si alius negociũ
tñ sinon locauo siab sẽte et
iguorante me negocium ni¬
um gerens utatur quis. et
fiuatur. nichilominus retin¬
co usum fructum. qd et põp̃¬
gestorum actionem acquisi
¶de illo pomp̃. dubitat. sifugi¬
tuius in quo meus usus frc̃¬
tus est stipuletur aliquid ex
magisq ad mutir rene.naz
sepe etiam siprentibus suis
nonutamur tñ usum fruc¬
tum recinemus ut putaeg¬
opere nullesunt. uł defecte
senectutis hominis. nama
si agrum aremus ẜ tñ steri¬
lis sit ut nuillus frucius na¬
scatur retinemus usumfieͣ¬
tum. Ulianuo Imm

Expanded text:
si ego locauero, retineo usum fructum, se‹d› et si alius negotium tamen si non locauero, sed absente et ignorante me negotium meum gerens utatur quis et fruatur? nihilo minus retineo usum fructum quod et Pompgestorum actionem adquisivi. De illo Pomponius dubitat, si fugitivus, in quo meus usus fructus est, stipuletur aliquid ex magisque admittit retinere. nam saepe etiamsi praesentibus servis non utamur, tamen usum fructum retinemus: ut puta aegoperae nullae sunt, vel defectae senectutis homine: nam et si agrum aremus, licet tam sterilis sit, ut nullus fructus nascatur, retinemus usum fructum. Iulianus tam
Abbreviated transcription (Latin):
ergo et piscationuzosemina
ceat debet tñ conserendi ag¬
ricausa seminarem patumꝰ
semꝑ renccai quasi instru¬
mẽtuagrut sunto. usu fr¬
uctu dommo rcstimatil.
Instrimiti aut̃ fructum hẽre¬
debet uendendi tñ facultatẽ
habetinamet si fundi usus
to annumlactemis uti pos¬
se ne exeouendat nisi forte
salicti eius nt̃ silue palans
tus sit legatus. tuncenim⁊
uende pot̾snam et trebatius
scribit siluam ceduamriar
milias non solebat uende s
ip̃e uti. ad inoclumenimre¬
ferrendum est nonad qua
ramos exarbore usum fnis¬
tuanum sumpturum. exñ
cecdua inuineam sumpni¬
ium dum nefundum det̾i¬
orem faciat. aullis Oaulz¬
torum deccis iectis.ususq
ad usum suum et uisle pos¬
sse usu fructuanum fene la
beo ait. nec matena eump
ligno usinum si habeat und̾
utaturligno. quam̾ sñiam
puto u̾am̾. anoquin et siag
totus sit hunc casum pas

Expanded text:
ergo et piscationum. Seminaceat: debet tamen conserendi agri causa seminarium paratum semper renovare quasi instrumentum agri, ut finito usu fructu domino restituatur. Instrumdebet: uendendi tamen facultatem non habet. nam et si fundi usus tuarium hactenus uti posse, ne ex eo uendat, nisi forte salicti ei uel siluae palaris tus sit legatus: tunc enim et uendere potest. nam et Trebatius scribit siluam caeduam et milias non solebat uendere, sed ipse uti: ad modum enim referendum est, non ad quaramos ex arbore usufructuarium sumpturum: ex non caedua in vineam sumpturum, dum ne fundum deteriorem faciat. Paulus ltorum deiectis usque ad usum suum et uillae posse usufructuarium ferre Labeo ait: nec materia eum pro ligno usurum, si habeat unde utatur ligno. quam sententiam puto veram: alioquin et si totus ager sit hunc casum pas
Abbreviated transcription (Latin):
coquere. uł. nenam fod̾e alui¬
due quid edifitio nc̃cium su¬
m̃e. ¶ Nauis usu fruetulega¬
tonalisandum mittendam
puto. lic̾et nanfragii ꝑiculu
iimineat. nauis etenim ad
locat utitu. s et quiuendit
dat uł donet. puto uti eumi

Expanded text:
coquere uel harenam fodere aliudue quid aedificio necessarium sumere.Nauis usu fructu legato nauigandum mittendam puto, licet naufragii periculum immineat: nauis etenim ad locat, utitur et qui uendit,dat uel donet, puto eum
Abbreviated transcription (Latin):
tencia non est suĩ rõne. nam
ubi lacet incrementum et i¬
usus fructus augetur ubiã
apparet scꝑatum Fructuano
non accedi. ¶Ancupioruz
ꝙ et uenationimm rectlitum

Expanded text:
tentia non est sine ratione: nam ubi latitet incrementum, et usus fructus augetur, ubi autem apparet separatum, fructuario non accedit. Aucupiorum quoque et venationum reditum
Abbreviated transcription (Latin):
siuam prueouamis si et meti¬
la post usum fructum legat᷑
sinr inuenta cum tocius agͥ
relinquatur nsus fiuctus ỹ
partium continẽt᷑ legato.¬
Huic uicinus tractatus est
qui solzmeo quocl accessit
usum fructum ad fruciuanũ¬

Expanded text:
iam puto ueram.Sed si haec metalla post usum fructum legatum sint inuenta, cum totius agri relinquatur usus fructus, non partium, continHuic uicinus tractatus est, qui solet in eo quod accessit usum fructum ad fructua
Abbreviated transcription (Latin):
sule b̾rditane debeatur hor
mo su lle brdi meo promis¬
sent ꝑsenonfore quo altius
caelificia tollantur tunt ei
ctum dolego uł sic edm̃ illa¬
rum quo ad altius qͣm un
ñsunt ecdisicate non eint
uii usum fructum do lego.¬

Expanded text:
sulae hereditariae debeatur, hoc modo: "Si ille heredi meo promiserit per se non fore, quo altius ea aedificia tollantur, tum ei ctum do lego" vel sic: "Aedium illarum, quoad altius, quam uti nunc sunt, aedificatae non erunt, illi usum fructum do lego
Abbreviated transcription (Latin):
nim edumi cansa dampnii¬
fectiplacit. et iure domimi
tius tolłe sicoutme ͤ arce usi
fructu legato pot ĩ area edific¬
fict quoq eum eces ꝑ aibitrũ
cogi celsus scribit. lib̾. xyiiii¬
itate cormissent. neutrum
endiquent si qua uetustate
puta stipendnmais tribus¬
tum.uł salarnius alimta ab
eo relicta. et ita. DAlc elluss¬

Expanded text:
m aedium causa damni infecti placuit, et iure dominiitius tollere, sicut nec areae usu fructu legato potest in area aedificficere quoque eum aedes per arbitrum cogi Celsus scribit Celsus litate corruissent, neutrum endi quaerit, si quae vetustate puta stipendium vel tributum vel salarium vel alimenta ab ea re relicta. et ita Marcellus
Abbreviated transcription (Latin):
solum nẽcia refection.s fac¬
tinum s est no lumptati cau¬
saurectoria et pauimcnta et
similia fac̾e neq autem amp¬
uare nec utilem detrahere po

Expanded text:
solum necessarias refectiones facturum, sed etiam uoluptatis causa ut tectoria et pauimenta et similia facere, neque autem ampliare nec utile detrahere po
Abbreviated transcription (Latin):
Ebitor pactus est ut quecu
uenta inportata ibinata ꝑata¬
ue eẽnt. pignorieent eorump̾¬
diorum pars sũ colomis fuit ea¬
Q auctorisuo colendã
ita tradidit assignatis eiẜuis
culte necessanis querit᷑ an et
stichus iullicus. et cet̾i ẜuiad
culturam missi et stichi uicani¬

Expanded text:
ebitor pactus est, ut quaecuuecta importata ibi nata parataue essent, pignori essent: eorum praediorum pars sine colonis fuit eaque actori suo colenda debitor ita tradidit adsignatis et seruis culturae necessariis: quaeritur, an et Stichus uilicus et ceteri serui ad culturam missi et Stichi uicari
Abbreviated transcription (Latin):
nrem. namsitãti ꝯdempñtus
eẽt qntum debetur. quid pdat
nrem actio. cuzet inꝑsonam a¬
endo iden consehnerẽ. ¶Im¬
du ⁊ĩ defructibus arbitiari deb
ndex ut ex quolis Inqneata
sit extp̃r etiam defrucab lẽp¬

Expanded text:
us: nam si tanti condemnatus esset, quantum deberetur, quid proderat in rem actiocum et in personam agendo idem consequeretur?Interdum etiam de fructibus arbitrari debet iudex, ut, ex quo lis inchoata sit, ex eo tempore etiam fruc
Abbreviated transcription (Latin):
cet scrib̾e sub ꝯmemoratione
domus ad filium ꝑtinentis pig¬
noris dande quere banr an seuy
int̾cet᷑a bona etiam hanc dom̃
uire oprimo posside possit cum
pris se hrdirate abstinuiss nec
metue ex hocsolo qd̾mandante
pr̃e mainisua pscrip sit mitru
suamseius scripsat ꝯsensumci
Erum quenquis pignoris
declat. ex lenissima offensa mr̃
mox solum et quia debitino nõ
satis faciebat. c̾litor minoris s¬
num uẽdicit ananqua actio cit¬
dicori in debitorem ꝯstituenda
sit. quia c̾diti ip̃i acto non sufficit

Expanded text:
et scribere, sub commemoratione domus ad filium pertinentis pignori dandae: quaerebatur, an Seius inter cetera bona etiam hanc domum iure optimo possidere possit, cum patris se hereditate abstinuerit, nec metuiri ex hoc solo, quod mandante patre manu sua perscripsit instrusuam futuram Seius scripserat, consensum eruum, quem quis pignori dederat, ex leuissima offensa uinxit, mox soluit, et quia debito non satisfaciebat, creditor minoris seruum uendidit: an aliqua actio creditori in debitorem constituenda sit, quia crediti ipsius actio non sufficit
Abbreviated transcription (Latin):
dendumest. utrũ hoc ita se ha¬
beat si et ouemat. an et si simꝑ¬
licit ꝯuen̾it deeo qd̾ excecdit ñ
sit ypoche et solidares inee ꝯuẽ¬
tom uideatur cum. aprimo c̾di¬
tore fiñt lib̾ata. anad huc pars
ẜ ulud magis est qd̾ post dixi

Expanded text:
dendum est, utrum hoc ita se habeat, si et conueniat, an et si simpliciter conuenerit de eo quod excedit ut sit hypothecae? et solida res inesse conuentioni uidetur, cum a primo creditore fuerit liberata, an adhuc pars? sed illud magis est, quod prius dixi
Abbreviated transcription (Latin):
te uañqͣm sou̾ĩet pignora ip̃e
possideat q̃isatis feurus e̾clito¬
nbus nec satis fecit mo hrs de¬
bitoris panis so lu̾e c̾ditorib
quero aut̾ pignora fide uissor

Expanded text:
te quam solueret pignora ipse possideat quasi satisfacturus creditoribus, nec satisfecit: modo heres debitoris paratus est soluere creditoribus: quaero, an pignora fideiussor
Abbreviated transcription (Latin):
natoc socio nec au dini debebit
altutiuz cam cquitate recu¬
sans aut mulier insuscipiẽ
daꝑte altera quoq aut uir in
restituenda. ¶S anconstan

Expanded text:
natione socio: nec audiri debebit alteruter eam aequitatem recusans, aut mulier in sus‹cip›ienda parte altera quoque aut uir in restituenda. sed an constan
Abbreviated transcription (Latin):
deꝑte dotali loquitur et ego dix
in audicorio illam solam dota¬
lem ẽc̃. ¶ Si marito dons no¬
mine scipulant promisit ꝓ
errorem is qui exceptẽt tutrs
erat nec soluat cogetur ei solu¬
ere et habebit conditoe adusꝯ¬

Expanded text:
tantum dotali loquitur, et ego dixi in auditorio illam solam dotalem esse. Si marito dotis nomine stipulanti promisit per errorem is qui exceptione tutus erat ne soluat, cogetur ei soluere et habebit condictionem adu
Abbreviated transcription (Latin):
cois indotem daro er ⁊ socu
egerit cum marito coi diḋ
socius marito dapnata fiut
aut si omissa licitatẽr ex̃neo
additus fundꝯ fiut precii porcio
q districta c̃ set ita ur non uice
corporis imobil hatur nec
diuortio secuto presenti die q

Expanded text:
is in dotem datus erit et socius egerit cum marito communi dsocius marito damnatus fuerit aut, si omissa licitatione extraneo addictus is fundus fuerit, pretii portio, quae distracta est, sed ita, ut non uice corporis habeatur nec diuortio secuto praesenti die q
Abbreviated transcription (Latin):
ut eos sticho c̾das deindem
cortuo me ignorans decłis
accipientis non facies.
q enumsicut id receptum est
ut debitores soluentes eili¬
benturata boc quoq ieceptu

Expanded text:
ut eos Sticho credas, deinde mortuo me ignorans dederis, accipientis non facies: neque enim sicut illud receptum est, ut debitores soluentes ei liberentur, ita hoc quoque receptu
Abbreviated transcription (Latin):
ruum kalendano p̾posu cra.
rome testam̃tum recitatur
erat. quo idemstichus liber
et ex ꝑte hr̃s erat scriptus.
¶Quoci status siugnanisi
peccunas defimcti aut exig̃
aut c̃clid̾it ut initinm stipũ¬

Expanded text:
ruum kalendario praeposuerat, Romae testamentum recitatum erat, quo idem Stichus liber et ex parte heres erat scriptus: qui status sui ignarus pecunias defuncti aut exegit aut c
Abbreviated transcription (Latin):
denim camstricte. int̾pretande
sunt uoluntates defmnitoru
S et sibonum annentiusus
renquatur omnem usumlx̃¬
bis et ad arandum et ad ceta
adque boues aptisuncequi¬
tii quoq legato usu. indendũ
ne et adomare possit et adue¬
hendum subiugo un. et sifo¬
ite auriga fuit eui usus eqͦ¬
nim relictus est. non putoeũ
circensibus his usus quia
stituti et iite reliquid indetꝰ
ministii aliciufint relictus¬
ad suum minist̾ium uteti
et liborumcon iugisq n ni
debitur alis consenssisse si
usuarii. non locabitur neq ⁊
aliiutendas conceclat. et st̃
labeo ait quemadmodum
enimocede̾ alii opas pot̾itcũ
ipe utidebeat¶Idem tñ labxo ł¬
putat. si fundum condux̾it
qui usuanum ẜuum posse ĩ
opan. qd enim int̾est inquͣ
ie opa eius utatur quare et
uarias ancillas opus ꝑfic̾e
ldemq ie sinestimta texenõ
redem̾it uł insulam uł nauẽ
fabricandam. pof̾it ad lax op¬
is uti usuanus nec offente
illasabimi suĩa anciue usut
to ad lansicum eam nonamͣ

Expanded text:
enim tam stricte interpretandae sunt uoluntates defunctorum. Sed si boum armenti usus relinquatur, omnem usum habebit et ad arandum et ad cetera, ad quae boues apti sunt. Equitii quoque legato usu uidendum, ne et domare possit et ad uehendum sub iugo uti. et si forte auriga fuit, cui usus equorum relictus est, non puto eum circensibus his usurum, qustituti et uitae reliquit, uidetur ministerii alicui ad suum ministerium utetur et ad liberorum coniugisque, neque videbitur alii concessisse, siusuarii non locabit neque alii utendo concedet, et ita Labeo: quemadmodum enim concedere alii operas poterit, cum ipse uti debeat? idem tamen Labeo putat, si fundum conduxerit quis, usuarium servum posse ibi operari: quid enim interest, in qua re opera eius utatur? quare et uarias ancillas opus perficere, idemque, si vestimenta texenda redemerit vel insulam vel navem fabricandam, poterit ad haec operis uti usuarii: nec offendetur illa Sabini sententia ancillae usu dato ad lanificium eam non mitti
Abbreviated transcription (Latin):
et. ibiiutio constum põt.s
et siusu fructulegato usus
eidem fructus legrtur. pomꝑ̃
aut ꝯfundieuncumusli. idẽ
ait sicibiusus fructus michi
mie solu fractia b̃itunu
pot̾itantem apud alum pro¬
prieras eẽ usus apud alium
fructus consumantut quia
et domo et suo itant̾etur. i¬
ut uͥl abiifrucinum nomine
superẽẽt. ¶Sicutiis cuiisꝰ

Expanded text:
et ab initio constituti potest. sed si usu fructu legato usus eidem fructus legetur, Pomponius ait confundi eum cum usu. idem ait et si tibi usus, mihi me solum fructum habiturum. Poterit autem apud alium esse usus, apud alium fructus consumantur: quia et domo et servo ita uteretur, ut nihil alii fructuum nomine superesset. Sicuti is, cui usus
Abbreviated transcription (Latin):
quomius is eulegatus
tatis criam inuito usufiucnu
eius fines pͥclui tuerieaq oĩ¬
madicendasunt. quolz mõ
ꝯstitutus usus fructus uer¬

Expanded text:
ui usus legatus ietatis etiam inuito usufructuaeius fines praedii tueri. eaque omnia dicenda sunt, qu‹o›libet modo constitutus usus fructus ue
Abbreviated transcription (Latin):
enum autem usum habere
debet. si et uille pretorii ei re¬
lictus situenire planc propͥe¬
tanum ad fructus pcipiendos.
magis dicendumest. et peri
tem pora fructuum coligen¬
dorum etiam habitare illic
posse admutendum preter
labitationem autemqͣm ha¬
bet is cuiusus sir datus et de¬
ambulandi qet gestandi iꝰ
ei orto et pomis. et olerbus.
et floribus et aquausmmum ñ
usq ad conpendumi.s ad usũ
scil.nonusq ad.ibusum. ¶ Id̃
num sneq folis neq olco n

Expanded text:
Plenum autem usum debet habere, si et villae et praetorii ei relictus est. venire plane proprietarium ad fructus percipiendos magis dicendum est, et per tempora fructuum colligendorum etiam habitare illic posse admittendum est. Praeter habitationem quam habet, cui usus datus est deambulandi quoque et gestandi iuset horto et pomis et holeribus et floribus et aqua usurum, non usque ad compendium, sed ad usum, scilicet non usque ad abusum: idem n
Abbreviated transcription (Latin):
no fundimolestus sit. neq
is ꝑ quos oꝑanistica fiunt ĩ¬
peclimento sit.s nec ulli alii
ius ꝙ n hi. aut uend̾e. autlo¬
care a ut gratis concedere. por¬

Expanded text:
no fundi molestus sit, neque his per quos opera rustica fiunt impedimento sit: nec ulli alii ius quod habet aut vendere aut locare aut gratis concedere po
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽt statuit fructum quoq eiꝰ
legatars cede siluam et uẽ¬
de quem ad modum usu fru¬
ctuarus liornicbil abitura
ẽt̃ut ex co legato ltamang¬
usuano auis et aliis ip̃ribus
tota domo un. cum iiclum
domini quoq echumprout
ip̃ris conduio exĩgit quibus¬
oporter. offĩno iudicis qui
tur. idicat quem admotum
uraflir id cominetur ne alr̃¬

Expanded text:
et, statuit fructum quoque eislegatariis caedere silvam et vendere, quemadmodum usufructuariis licet, nihil habituri essent ex eo legato. Licet tam angusuario aliis et aliis temporibus tota domo uti, cum interdum domini quoque aedium, prout temporis condicio exigit, quibusoportet, officio iudicis, qui iudicat quemadmodum utatur, quid continetur? ne al
Abbreviated transcription (Latin):
psequimieq enim qui fundi
iudicio ꝑsequis: inutraq eã
huanius fc̃urus uidetur pre¬
torsiactorem ꝯpulit ad ac¬
cipiendum id qd̃ o ffrturc̃⁊
officiumeius ꝑtineat lites

Expanded text:
 eum, qui fundum iudicio persequi: sed in utraque causa humanius facturus videtur praetor, si actorem compulerit ad accipiendum id quod offeratur, cum ad officium eius pertineat lites
Abbreviated transcription (Latin):
itis p̾stisse qũem ad modum
cum qui furena gladium por¬
ponte aliquem pcipitaint. ce¬
isus ait sũ hac ip̃o ictupient
aut ꝯnnuo subusus ẽaut la¬
ssus uifluminis uictus pie
icus ẜuum impie secunt ul ex

Expanded text:
titisse, quemadmodum eum qui furenti gladium porponte aliquem praecipitauit, Celsus ait, siue ipso ictu perierit aut continuo submersus est aut lassatus ui fluminis uictus periericus seruum imperite secuerit, uel ex
Abbreviated transcription (Latin):
auta pud eum talis spẽs sutor
inquid puero dicenti ingen¬
nofilio familias ꝑumbnfici¬
cienti qd̾ de mostrau̾it. forma
calcei ẜuicem penssit ut eccus
pucro ꝑ fodenur. Sicit igitur iu¬
uanus in uirum quidem actõr¬

Expanded text:
autem apud eum species talis: sutor, inquit, puero discenti ingenuo filio familias, parum bene facienti quod demonstrauerit, forma calcei ceruicem percussit, ut oculus puero perfunderetur. dicit igitur Iulianus iniuriarum quidem actio
Abbreviated transcription (Latin):
Tiq si ẜ̃uum tuum latronem
sum occide̾ ꝑmittit ut tñ idip¬
sum cumclamore testificetur.
Int̾ dui tũ aũt dep̾hensum it̃
pnuitunt occide sris telo defẽ¬

Expanded text:
taque si seruum tuum latronem nsum occidere permittit, ut tamen id ipsum cum clamore testificetur: interdiu autem deprehensum ita permittit occidere, si is se telo defen
Abbreviated transcription (Latin):
lege aquilia non teneatim sin
aut cum posset app̾hende ma¬
luit occide̾. magis ẽ. ut inuin
fecisse uide.atiii. ergo et corne¬
lia tenebitur. ¶ Imuniam at̾¬

Expanded text:
lege Aquilia non teneatur: sin autem, cum posset adprehendere, maluit occidere, magis est, ut iniuria fecisse videatur: ergo etiam lege Cornelia tenebitur. Iniuriam a
Abbreviated transcription (Latin):
filius familias ꝯ senanis
consultum mutuatus pec¬
cimiam solũ / prinũmos uĩ¬
dicantis nuua exceptio ob¬
icietur s sifiũnt ꝯsumpti .a.¬

Expanded text:
filius familias contra senatus consultum mutuatus pecuniam soluerit, patri nummos uindicanti nulla exceptio obicietur: sed si fuerint consumpti a
Abbreviated transcription (French):
Uiendes numnus uteris si uen¬
didis mutuam pectumam fa¬
ctam. ¶Quod si lanceml
massamsine tuaculpa plid̃¬
is prius qͣm uendes utrum
a. tIi ꝑ idrtur nerue dist

Expanded text:
venderes et nummis utereris. si vendideris, puto mutuam pecuniam factam. quod si lancem vel massam sine tua culpa perdideris prius quam venderes, utrum est. mihi videtur Nervae dist
Abbreviated transcription (Latin):
allene rei collata ꝯuentione si
ue fu̾it ei quipignus dabat de¬
bita postea debitõmi dio qͣ¬
sito dissicilius c̃ctitoriqui nõ
ignoranit auenim utilis. ac¬
to dabitur. s facilior erit pos¬

Expanded text:
alienae rei collata ‹c›onuentione, si non fuit ei qui pignus dabat debita, postea debitori dominio quaesito difficilius creditori, qui non ignorauit alienum, utilis actio dabitur, sed facilior erit pos
Abbreviated transcription (Latin):
bus ꝓcurator dan ñ possit tñ
dicendũ ẽmento eũ qui dina
publica agit et priuato damp¬
no exꝓhitoe afficitur. qi p̾ua¬
te acconis dare posse ꝓcurato¬
rem multo mag̾ dabit ad se

Expanded text:
bus procurator dari non possit, ‹t›amen dictum est merito eum qui de uia publica agit et priuato damno ex pro‹hi›bitione adficitur, quasi priuatae actionis dare posse procuratorem. multo magis dabit ad se
Abbreviated transcription (Latin):
est. ut exutroq late qi actor lr¬
atur. ¶Est aalius caus quo
quis enis actois noĩe. ⁊de rato
caueat ⁊ iudicatũ soluu ut pu¬
ta postulata ẽ cognito deinite¬
grum restitutoe. E Cũ minor
cucunscripto in uenditone

Expanded text:
est, ut ex utroque latere quasi actor habeatur. Est et casus, quo quis eiusdem actionis nomine et de rato caveat et iudicatum solvi. ut puta postulata est cognitio de in integrum restitutione, cum minor circumscriptus in venditione
Abbreviated transcription (Latin):
sccutum. ut s̃nus tibi noxe tr̃
ditimz ¶ Susie culpa tua
ad ͥaccidit qd̾ siego scissem
talem eẽ ẜuminec pͥdixissem
ut possit pcaue tunc q̃nti tua
um decem et fabrieam cocuit
ox inde uendidit eum niginti
quo mandati iuditio coactꝰ
ẽ soluie mor. quasi homo nõ
erat sanus emptori dampy¬
tus est. mela ait non pr̃itu¬
rum ⁊d ei mandatorem nsi

Expanded text:
secuturum, ut seruus tibi noxae dedatur, si tamen sine culpa tua id acciderit: quod si ego scissem talem esse seruum nec praedixissem, ut possis praecauere, tunc quanti tua um decem et fabricam docuit, deinde uendidit eum uiginti, quos mandati iudicio coactus est soluere: mox quasi homo non erat sanus, emptori damnatus est: Mela ait non praestaturum id ei mandatorem, nis
Abbreviated transcription (Latin):
quod solintimandato tuo fio¬
iussi in .x. ea ꝓcuratori c̾ditoris
solui. ¶Suius ꝓcurator fu¬
it stacim mandati agam.
Quodsi ꝓcuratorinõn ẽiepe¬
tam ab eo on om̃ia que mn¬
pensurus nonfuit mandato
nimputabit uł nti qd̃ spoli¬
atus sit a. lagombus aut na¬
ifraugio res amissit. uł lon¬
gore suo suorum q appbenso
quedam eirogau̾it. ¶Ram
hoc magis casibus q̃mman¬

Expanded text:
quod soluerit. Mandatu tuo fideiussi decem et procuratori creditoris solui: si uerus procurator fuit, statim mandati agam: quod si procurator non est, repetam ab eo. Non omnia, quae pensurus non fuit mandator imputabit, veluti quod spoliatus sit a latronibus aut naufragio res amiserit vel languore suo suorumque adpraehensus quaedam erogaverit: nam haec magis casibus q
Abbreviated transcription (Latin):
debitor ab eodelegatus sit ẽ¬
ditoria: hiis soluendo non fu¬
ent quia bomĩnom̃ facit c̾ct¬
itorqui admittit debitorem
delegatum. ¶ Sus qui fide¬
uissori donarenult c̃ditorer
eius ẜeat debitorem suir con¬

Expanded text:
debitor ab eo delegatus sit creditori, licet is solvendo non fuerit, quia bonum nomen facit creditor, qui admittit debitorem delegatum. Si is, qui fideiussori donare vult, creditorem eius habeat debitorem suum
Abbreviated transcription (Latin):
demremo mode ex plicand
aut si non recuuidet meum
captio qui suscepit mandat¬
Et si quidem mandatum est
ut aliud m̾carctur m̾catus
ionc teuencum conuenit h
amplius tenebitur sicun
mela quoq senpsit. si co tp̃r

Expanded text:
dem rem commode explicandi aut si redundet in eum captio qui suscepit mandatem si is cui mandatum est ut aliquid mercaretur mercatus ione teneri eum conuenit: hoc amplius tenebitur, sicuti Mela quoque scripsit, si eo tempore
Abbreviated transcription (Latin):
ari sciente dño negociantiuss
utru qi in nolente dabimus
accõm in solidum anu̾o exẽ¬
plo tributorie dabimus. ¶In
ir igitur dubia menus ẽ ub̃
eclictis fuire. et nzsrienciam
solam. et nuda pr̃is dnĩ ue.
EInnaubus hoñare neq i

Expanded text:
iari sciente domino negotiatur. utrum quasi in uolentem damus actionem in solidum an uero exemplo tributoriae dabimus? in re igitur dubia melius est uerbis edicti seruire et neque scientiam solam et nudam patris dominiue in nauibus onerare neque i