comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
illa rctitudine in quasiue uitio fc̃ts est ha¬
buit ꝑseuerantiã protulduͦ ꝑseueramt in
ea. et si ꝑseuerauerit utiq non peccauit. uet
illa suam rectitudinẽ deũq deseruit. Eum
autem peccasse et desertore in bom fuisse. ue¬
ritas cłamat ¶Nõ go habut in ilso bono per¬
seuerantiã. et si nõn hab̾uit. nõ utiq accepit
Quomõ enim accepiis ꝑseuerãtiã si nõ ꝑ¬
accepit ꝙ̃ ip̃e nõ ꝑseuerãdo peccauitͥ qͥ ꝑ¬
seuerãtiam nõ accopit: ¶ Neq eñĩ dici potest
ideo nõ acepisse. qr nõ est discretus .& mos¬
sa. ꝑditiois gratie largitate. nondũ quipoe
lłd erat in genere humano ꝑditiõĩs mas¬
sa añ qͣͣ pecccisset ex quo tractrest origo ui¬
tiacta¶ Quapropter saluberrime confitem᷑.
exortura eẽ p̃stiunit. et scĩuit magis ad suam
oipotentissimã bõitatẽ ꝑtinere etiã de ma¬
lis hona facere. ꝙͣ mala esse non sinere. sic
ordmnasse angeloꝵ et hõmi uitam ut m̾ea p̃¬

Expanded text:
est, habuit perseverantiam, procul dubio perseveravit in ea: et si perseveravit, utique non peccavit, nec illam suam rectitudinem Deumque deseruit. Eum autem peccasse, et desertorem boni fuisse, veritas clamat. Non ergo habuit in illo bono perseverantiam: et si non habuit, non utique accepit. Quomodo enim et accepisset perseverantiam, et non accepit; quid ipse non perseverando peccavit, qui perseverantiam non accepit? Neque enim dici potest, ideo non accepisse, quia non est discretus a massa perditionis gratiae largitate. Nondum quippe erat illa in genere humano perditionis massa antequam peccasset, ex quo tracta est origo vitiata. » 27. Quapropter saluberrime confitemur,exoritura esse praescivit, et scivit magis ad suam omnipotentissimam bonitatem pertinere, etiam de malis bene facere, quam mala esse non sinere, sic ordinasse Angelorum et hominum vitam, ut in ea pr
Abbreviated transcription (Latin):
tiã nõ hablt. quomõ sine uitiofunt. tui tñ icciũ
Dei donũ funt .⁊ huit nãq interrogatiõĩ facile
rndetur eũ ꝑseueratiã nõ habuisse. qr in eo bo¬
no quo sine uitio fint nõ ꝑsẽueralnt. Cepit em̃
habere Uctiĩ ex quo cecidit. et si cepit anteꝙͣ
tepisset utiq sie uitio fuit ¶ oliud est enĩ non
helbere uitiũ. et aliud est in ea boitate n qua
nullũ uitiũ est. nõ manerel Eo enim ip̃o ꝙ
nõ dicitur. nũ ꝙͣ sine uitio fuisse. s dicitur siĩ
uitio nõ ꝑmãsisse ꝓculdubio de mõstratut
sme uitio fuisse in quo bono nõ ꝑmansisse cl¬
patur ¶ S ilrud magis querendũ operosiꝰ q¬

Expanded text:
ium Dei donum defuit? Huic namque interrogationi facile respondetur, eum perseverantiam non habuisse, quia in eo bono, quo sine vitio fuit, non perseveravit: coepit enim habere vitium ex quo cecidit; et si coepit, antequam coepisset, utique sine vitio fuit. Aliud est enim non habere vitium; et aliud est in ea bonitate, in qua nullum vitium est, non manere. Eo quippe ipso quod non dicitur nunquam sine vitio fuisse, sed dicitur sine vitio non permansisse, procul dubio demonstratur sine vitio fuisse, in quo bono non permansisse culpatur. Sed illud magis quaerendum operosiusq
Abbreviated transcription (Latin):
Nemo dicat corripiendũ nõ eẽ qͥ ẽxorbitat de bia
ꝙ corripitur. deꝰ cooꝑatur in bonũ utrũ autẽ
itu sit uocatus qñ qui corripit nestit: fatiat
ip̃e cũ caritate. quod scit eẽ fatiendũ/ Ecrt e¬
min talẽ corripiendũ facturo deo. aut ad mĩam
nis illeq̃. corripitur gr̃e largitate discretꝰ ẽ
et nõ est inter uasa ire quẽ ꝑfecta st̃ nĩ ꝑditi¬
onem s m̃ter uasa nñe que preparauit᷑ deꝰ¬

Expanded text:
n esse corripiendum qui exorbitat de via quod corripitur Deus cooperatur in bonum. Utrum autem ista sit vocatio, quoniam qui corripit nescit, faciat ipse cum charitate quod scit esse faciendum: scit enim talem corripiendum; facturo Deo aut misericordnis ille qui corripitur, gratiae largitate discretus est, et non est inter vasa irae quae perfecta sunt in perditionem
Abbreviated transcription (Latin):
ilto sibera usolutas nõ erat. ⁊ alt nõ tarctomage¬
nõ erat᷑ ꝙͣtomagis pcto seruire nõ poterat ͦ
lepe ista dr̃a singulgritet admirãda et aliasiꝙͣ
eius pria berissime dicipnt ͥ siñgulariter in ił¬
o aepit huana. hͦ est pra natura nullis pce¬
dentibꝰ suis meritis ¶ Rñdeat hit hõ deo si lude¬
at et ditat᷑: tur nõ et ego. ⁊ Et siaudierit .o. homo

Expanded text:
 non tanto magis erat, quanto magis peccato servire non poterat? Nempe ista omnia singulariter admiranda, et alia si qua ejus propria verissime dici possunt, singulariter in illo accepit humana, hoc est, nostra natura, nullis suis praecedentibus meritis. Respondeat hic homo Deo, si audet, et dicat, Cur non et ego? Et si audierit, O homo,
Abbreviated transcription (Latin):
tã fimunt: in quã peccari potest ¶ In uo dem
teris amplectẽs. et ꝙ diabolo careas gratu¬
Paris: ¶ Et alio lgcon pueri mquit pẽriculũ
lubrice enitis: euadũt u Itemq alio ł Qpͣ nõ
inq̃t ꝓperamꝰ et currimꝰ ⁊ ut patͥã nr̃am ui¬

Expanded text:
tam finiunt in qua peccari potest. In eodem ad Christum voceris, amplecteris; et quod diabolo-careas, gratularis? Et alio loco: Pueri, inquit, periculum lubricae aetatis evadunt. Itemque alio Quid non, inquit, properamus et currimus, ut patriam
Abbreviated transcription (Latin):
morte puenti s habituri eent si uiuerent᷑ͥ
nichił prodeet eiqͣ. raptus ẽ: ne malitia mu-¬
taret inteslectũ eius ͣ nchil prodeet eis qui
lapsi moruitur si ante morerentur: quod
nullus dicere panꝰ audebit ¶Quocirca non deb¬
ẽt frẽs nr̃i. q̃ nobiscũ pro ratolica fide ꝓuitiẽ
pelagian erroris inpũgnãt. huit pelagiane
intantũ fauere op̃ioni. qua opmnãtur gr̃am dei
sͥͥ merita nr̃a dari. ut quod ilłi audĩre non
ere moliatur : et idastruere quod non dico
crediturũ sed sopniaturũ neminẽ putaremꝰ.
secasua scisicet iudicariqueꝙ moe buor

Expanded text:
nt, si viverent; nihil prodesset ei qui raptus est, ne malitia mutaret intellectum ejus; nihil prodesset eis qui lapsi moriuntur, si ante morerentur: quod nullus dicere christianus audebit. Quocirca non debent fratres nostri, qui nobiscum pro catholica fide perniciem Pelagiani erroris impugnant, huic Pelagianae in tantum favere opinioni, qua opinantur gratiam Dei secundum merita nostra dari; ut quod illi audere non pere moliantur; et id astruere, quod, non dico crediturum, sed somniaturum neminem putaremus, secundum ea scilicet judicari quemque mor
Abbreviated transcription (Latin):
frm. filiorũ ⁊ frequẽs nos et copiosa tur ba desi¬
derat ia de sua incolumitate seurra: adhuc
de nr̃a salute sollicta ⁊ hiis atq hiis doctor
ille sententiis in catholite fidei lce clarissiã
surũ Quod et si nõ testaretur: qñ de hac re
up̃ianꝰ qualiscũq dubitaret:¬

Expanded text:
a turba desiderat, jam de sua incolumitate secura, adhuc de nostra salute sollicita. His atque hujusmodi doctor ille sententiis in catholicae fidei luce clarissima, surum. Quod etsi non testaretur, quando de hac re christianus qualiscumque dubitaret
Abbreviated transcription (Latin):
ait ille in libro sapiẽtie cum scirem qr neo pt
sapietiescire. cius ẽet hoc donũ is ut autem
ist noseruetur castitatis scta mandata unꝰ¬
quisq tẽptatur: a cõcupistẽtia sua abstractꝰ.
et illectusii ubi si dixerit uolo seruares hm̃¬
tor a socupiscetia mẽa. rndet sc̾ptura libe¬
ro eius arbitrio. quod iã suꝑiꝰ dixi noli um̾¬
tra malo: s uinte in bono malu quod aute¬

Expanded text:
ait ille in libro Sapientiae: Cum scirem quia nemo ait ille in libro Sapientiae: Cum scirem quia nemo sapientiae, scire cujus esset hoc donum . Ut autem ista non serventur castitatis sancta mandata, unusquisque tentatur a concupiscentia sua abstractus et illectus . Ubi si dixerit, Volo servare, sed vincor a concupiscentia mea: respondet Scriptura libero ejus arbitrio, quod jam superius dixi, Noli vinci a malo, sed vince in bono malum. Quod t
Abbreviated transcription (Latin):
fatiat. nõ peccat si nubat᷑: et tñ etiã h ͦ dei donũ
est. dicete sc̃ptura : a dño iũgitur mulier uiro
deo doctor gentiũ et pudicitiã coniuigale. per
quã nõ fiunt adult̾ia᷑: et ꝑfectiorẽ continen-¬
tiã per quã nulłus cõcubitus queritur ser-¬
mone suo cõmendas. et hoc et ifsud donũ dei
ee monstrauit scribens ad corithios: et admo¬
nes cõiges ne semuige fraudent: quos cumi
admonusset adiecit: uellẽ aute ões hoĩes ẽe
sicut meipm Quia utiq ip̃e: ab oĩ concubitu
cõtinebat  Et cõtinuo sub̾iũxit ¶ S unꝰ q̃sq
ꝓp̾ũ donuͣ. habet ꝙ deo. alius sic: alius autẽ
ic¶ Nũm̾tam m̃łta que p̃ciꝑiuntur in lege
dei. ne fornicationes et adułt̾ia cõmittantur
indicat aliud ꝙͣ liberũ arhitriũ. ¶ Neq ei p̃ci¬
peretur ñ hõ haberet ꝓp̃ã uõlutate qua diuĩ¬
nis ꝑceptis obediret et tni donũ dei est sine
quo serliari castitatis ꝑcepta nõ pnt unde

Expanded text:
faciat, non peccat si nubat : et tamen etiam hoc Dei donum est, dicente Scriptura, A Domino jungitur mulier viro . Ideo Doctor Gentium et pudicitiam conjugalem per quam non fiunt adulteria, et perfectiorem continentiam per quam nullus concubitus quaeritur, sermone suo commendans, et hoc et illud donum Dei esse monstravit, scribens ad Corinthios, et admonens conjuges ne se invicem fraudent: quos cum admonuisset, adjecit, Vellem autem omnes homines esse sicut et me ipsum; quia utique ipse ab omni concubitu cproprium donum habet a Deo; alius sic, alius autem sic . Numquid tam multa quae praecipiuntur in lege Dei, ne fornicationes et adulteria committantur, indicant aliud quam liberum arbitrium? Neque enim praeciperentur, nisi homo haberet propriam voluntatem, qua divinis praeceptis obediret. Et tamen Dei donum est, sine quo servari castitatis praecepta non possunt. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
stribere et dicere maioris t. ee apud deũ głis
Destituta ueritate tueri÷ multũ abiecti et be-¬
re destanti st̾: multũq abs te pẽdent. Ii hãc
in toblerabile arrogintia eẽ nõ iudicañt.
quã te ip̃is pelagio scilicet et relestio urm
dmi doctoribꝰ anteponis: quasi et illi ĩa tes¬
serint. et tu remãseris qͥ destituta tuearis.
qilã ueritate putatis ¶ Uerũ qr te delectat
nõ numgrare multitudinẽ. s appẽdere pau¬
citatem: exteptis iudicibꝰ palestmis qͥ here¬
sim uram nͣ absoluto pelagio dãpnauerut. ꝙ
timore cõpressũ. pesagiana ipa dogta dãp¬
nare coegeruntͭ ͥ detẽ epos iã defũctos et

Expanded text:
dicere et scribere, « majoris tibi esse apud Deum gloriae, dicere et scribere, « majoris tibi esse apud Deum gloriae, destitutam veritatem tueri; » multum abjecti et vere destituti sunt, multumque abs te pendent, si hanc intolerabilem arrogantiam esse non judicant, qua te etiam ipsis Pelagio scilicet et Coelestio, vestrum omnium doctoribus anteponis; quasi et illi jam cesserint, et tu remanseris, qui destitutam tuearis, quam veritatem putatis. Verum quia te delectat, non numerare multitudinem, sed appendere paucitatem; exceptis judicibus Palaestinis, qui haeresim vestram in absoluto Pelagio damnaverunt, quem timore compressum Pelagiana ipsa dogmata damnare coegerunt, decem episcopos jam defunctos et
Abbreviated transcription (Latin):
sis: tñ ꝙr hõmo es. uidere m. bideor ueretundi-¬
am tuam: si tiĩ. nõ in te spes est uideri oĩs emor¬
lua scrtatis et qͦmõ qdam mo audio uotẽtua
Rñdes / absit ut audĩa cecos istos uires uelto¬
giare: uel diceres Eoꝵ ergo appẽde sentẽtias
Nolo ee plures. ut eas te ꝓigeat numerate ł
s non sint leues ut ras dedirneris appendere:
ẜinotum st̾ graues ut te uidẽã sub eaꝵ onere
laborare ¶¶ Nũꝙ et de hiĩs dicturꝰ es me m-
hellem tibi opionẽ consortis opponere: et ue¬
lut consternitu mecli conscibs nõi are.
dicis in cã iudicãdi amoto strepitu turbaꝵ. de
ditio libertasq sublimat ¶ Ita uero ẽ. ut dicis
S nec ego ulłiꝰ młtitud̾is nũo sitate ꝑturbo:
ꝙuis ꝓpitio deo de hac fide cui contr adictis
tatolicͥa sapiat etiã mulritudo In qua usq qͣq¬
a. me. ista quã m̃ obitis arrogatia᷑ ut me ista
tam cotra uos. unũ pro oib̾ꝰ agere polliterer
Cuod tũ tu int̾ pelagianos facis nõ erubestẽs

Expanded text:
sis, tamen quia homo es, videre mihi videor verecundiam tuam si tamen non in te spes est omnis emortua sanitatis, et quodam modo audio vocem tuam. Respondes, Absit ut audeam caecos istos viros vel cogitare, vel dicere. Eorum ergo appende sententias. Nolo esse plures, ut eas te pigeat numerare: sed non sunt leves, ut eas dedigneris appendere; imo tam sunt graves, ut te videam sub earum onere laborare. Numquid et de istis dicturus es, « me imbellem tibi opinionem consortis opponere, et velut consternatum metu, conscios nominare? Dicis, « in causa judicandi, amoto strepitu turbarum, dditio, libertasque sublimat. » Ita vero est, ut dicis: sed nec ego te ullius mutitudinis numerositate perturbo; quamvis propitio Deo, de hac fide, cui contradicitis, catholica sanum sapiat etiam multitudo; in qua usqueqa me ista, quam mihi objicis, arrogantia, « ut me istam causam contra vos, unum pro omnibus agere pollicerer. » Quod cum tu inter Pelagianos facis, non erubescens
Abbreviated transcription (Latin):
u̾ obftitus origis: qr de mało nascitur quo caro
totupiscit aduersus sp̃mͥ nõ de bono. qͦ sps̃ c̃o
cupiscit aduersus carnie¶ Quĩd g ͦ mirũ est si
renasai debet hõ ex illo malo natus. cõtra q
pugnat hõ renatus. quo reꝰ et ipẽteneretur
isi tenascendo liberaretur. ¶Non ẽ hꝰ malu
maties dei creatis:. s uulnꝰ diciboli eande mate¬
riam uitiantis/ Non est hͦ mału nuptiaꝵ sed

Expanded text:
o caro concupiscit adversus spiritum; non de bono, quo spiritus concupiscit adversus carnem . Quid ergo mirum est, si renasci debet homo ex illo malo natus, contra quod pugnat homo renatus, quo reus et ipse teneretur, nisi renascendo liberaretur? Non est hoc malum materies Dei creantis, sed vulnus diaboli eamdem materiem vitiantis. Non est hoc malum nuptiarum, sed
Abbreviated transcription (Latin):
turũ fuisse quo facerem: tũ tuis argumẽtatioibꝰ
poccurrere: reꝑire nõ possem ¶ Ego plane ha¬
berem ꝙͦ facerem: haberem quo confugere a pe¬
lagianis tenebris. ad hec tã p̃cłara catosita lue¬
mgna ꝓuocare¶Euos et nũc iã fatio Tu erto
rnde quidfatias. dic qͦ confugias/ Etro a pola¬
giams ad istos. tu ab istis ad quos. ⁊ aln q ño
numerandas s ponderandas censes ee fñas

Expanded text:
 quo confugerem; cum tuis argumentationibus unde occurrerem reperire non possem. » Ego plane haberem quid facerem, haberem quo confugerem: a Pelagianis enim tenebris ad haec tam praeclara catholica lumina provocarem; quod et nunc jam facio. Tu ergo responde quid facias, dic quo confugias. Ego a Pelagianis ad istos: tu ab istis ad quos? An quia « non numerandas, sed ponderandas » censes « es
Abbreviated transcription (Latin):
nõ diuersitate meritoꝵ. ꝙ dixerit diuersitate me¬
ritoꝵ sateor nõ intessicto. s potẽtia mẽbroꝵ credo illud
uoluit dicere quod pũdet euidenter dicere. maluit
ne etiã si nõ cogrtauit siginficauit ality quod adrẽ
ꝑtinere bideã eẽ em̃ potentiꝰ mẽbris hois: qñ no

Expanded text:
non diuersitate meritorum\'. quid dixerit \'diuersitate meritorum\', fateor, non intellego; sed potentia membrorum, credo, illud uoluit dicere, quod pudet euidentne, etiamsi non cogitavit, significavit aliquid, quod ad rem pertinere videatur. Quid enim potentius membris homin
Abbreviated transcription (Latin):
Solet accidereut mẽoria fallat ii uerbis. dũ tiĩ sm̃a
maritus  sic eñĩ legitur. et uocauił adã nomep
fortassis ita intellexerit ut deꝰ ꝑ ada nome illudeue
ĩposuisse credat᷑ tanꝙͣ per ꝓphiam ⁊ iłã ni h ͦ ꝙ appes¬
latur uita m̃rq uiuentiũ magnũ est eccłe sacra tͤ̃¬

Expanded text:
nim accidere, ut memoria fallat in uerbis, dum tamen sent inposuit, sed maritus. sic enim legitur: et uocauit Adam nomen ium. sed hoc fortassis ita intellexerit, ut deus per Adam nomen illud Euae inposuisse credatur tamquam per prophetiam. nam in hoc, quod appellatur uita materque uiuentium, magnum est ecclesiae sac
Abbreviated transcription (Latin):
dicim̃us: nõ hic estis celestiam: et pelagian łi¬
Berũ autẽ ẽẽ quẽquã ad agedũ bonũ sme adiutorio
dei. et nõ erm ꝑiusos a ptate tenebraꝵ et sit tr̃as¬
ferrim ignũ dei : hoc uos dicitis: hinc estis celes¬
naturum nõ .a. deo conditã bona. ꝑctoq uitiatã. ẜ¬

Expanded text:
dicimus, non hinc estis Caelestiani et Pelagiani; liberum autem esse quemquam ad agendum bonum sine adiutorio dei et non erui paruulos a potestate tenebrarum et sic transferri in regnum dei, hoc uos dicitis, hinc estis Caelesnaturam non a deo conditam bonam peccatoque uitiatam,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ seminet. s hot traquilla de homine obedi
entia mẽbroꝵ ad mtum uolũtatis exisset si
s de uitio ⁊ ilła quippe habet auctorem deũ. ex
isto aũ tr ahitur oritmale pctu nam si seme
ip̃m nufsum habet bitiũ.: quid est quod̾ scrip¬
tũ est i libro sapietie. Non ignorans qm ne

Expanded text:
ex semine; sed hoc traex semine; sed hoc traentia membrorum ad nutum voluntatis exisset, si sed de vitio. Illa quippe habet auctorem Deum; ex isto autem trahitur originale peccatum. Nam si semen ipsum nullum habet vitium, quid est quod scriptum est in libro Sapientiae: N
Abbreviated transcription (Latin):
dicit scͥptilra diuin a ¶ rem silã. et concepit et pepit
filiũ. et uocauit nome eiꝰ seth dicẽs. suscitauit m¬
chi dñs semẽ aliud̃ pro abel quẽ octidit cayml/ de¬
inde addit et dicit ad dosumentũ institicti tortus
ip̃m seme dicitur diuintas excitasse ¶No intel¬
lexit hõ iste ꝙͦ scͥptũ est/ putauit enĩ ad h ͦ ẽẽ ditii
susatauit michi dñs semiẽ aliud pro abel ut cre¬
deretur illi deuls exctasse libidmem coeudi cuius
motu excitaretur sẽme. ut gremio feĩe poss iñfũdi
Nescit nõ ẽẽ dictũ excitauit mͥsemẽ. nisi dedit mͣ.¬
filiũ demiq hͦ adã nõ dixit post coitũ suũ quo se¬
men emisit. s post conucgis purtum quo filuun
deo donate suscepit ¶Mam que gratula ᷤ est nisi
forte libidmosoꝵ et siũ uas ni morbo cõtupisten¬
tie quod uetat apłs possidentiũ. si semen extrema
uoluntate coeũdi fundatur nec sequatur cꝯnceyt
uerũ deũ. ueł huam semis uel ip̃iꝰ hoĩs treato

Expanded text:
suam et concepit et peperit filium. et uocauit nomen eius Seth dicens: suscitauit mihi dominus semen aliud pro Abel, quem occidit Cain\\ deinde addit et dicit: \'ad documentum instituti coitus ipsum semen diuinitas dicitur excitasse\'. non intellexit homo iste quod scriptum est; putauit enim ad hoc esse dictum: suscitauit mihi dominus semen aliud pro Abel, ut crederetur deus illi excitasse libidinem coeundi, cuius motu excitaretur semen, ut gremio feminae possit infundi. nescit non esse dictum Cexcitauit mihi semen\' nisi \'dedit mifilium>. denique hoc Adam non dixit post coitum suum, quo semen emisit, sed post coniugis partum, quo filium deo donante suscepit. nam quae gratulatio est nisi forte libidinosorum et suum uas in morbo concupiscentiae, quod uetat apostolus, possidentium, si semen extrema coeundi uoluptate fundatur nec sequatur conceptus uerum deum uel humani seminis uel ipsius hominis creator
Abbreviated transcription (Latin):
diso ante pitm fint: ꝓfecto nõ erat alia lex in
inebris repũgnas legi mẽtis nre. q et qñ nolumꝰ et
qñ non consentimꝰ. nec ei membra nr̃a ut impleat qͦ
cippetit ex hibemus hab̾itat tñ ieis. et meutem re¬
sistentem repugnante solluctat. Ut ip̃e cõflictus
etĩasi nõ sit dãpnabilis qr nõ ꝑficit mquitatẽ: sit lĩ
gnserabilis qr nõ habet patem. ¶ ip̃iꝰ aduiterio.¬

Expanded text:
diso ante peccatum, profecto non erat, alia lex in membris nostris repugnat legi mentis: quia et quando nolumus, et quando non consentimus, nec ei membra nostra ut impleat quod appetit exhibemus; habitat tamen in eis, et mentem resistentem repugnantemque sollicitat; ut ipse conflictus etiamsi non sit damnabilis, quia non perficit iniquitatem; sit tamen miserabilis, quia non habet pacem » .
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e sit peior ͥ qͣ si audir et et caperet: ꝑiłlũ enã
pplures discerent Quo enĩ est capatior it dis¬
tat: eo magis est ydoneus ut alibs doceat
Instat inimitus gre atq urget mod̾is oĩbus
tibus nõb offendatur q̃ ueritatem no pot ca¬
pere: et non tunemꝰ ne taretibꝰ nõs qui ue¬
ritatẽ pot capere. fassitate cpiectur Iddit
em sic p̃destina ͦ predicanda est. quẽ admoͫ
ea sancta scptura eitidenter eloquitur utsi
legatur gestis epoꝵ orientaliũ: etiã ip̃iꝰ pe¬
lagii orẽ dapnata¶A. pelagianoꝵ porros

Expanded text:
ipse sit pejor? Qui si audiret et caperet, per illum etiam plures discerent. Quo enim est capacior ut discat, eo magis est idoneus ut alios doceat. Instat inimicus gratiae, atque urget modis omnibus, tibus nobis offendatur, qui veritatem non potest capere; et non timemus, ne tacentibus nobis, qui veritatem potest capere, falsitate capiatur? 41. Aut enim sic praedestinatio praedicanda est, quemadmodum eam sancta Scriptura evidenter eloquitur, ut ijam diximus, legatur gestis episcoporum orientalium etiam ipsius Pelagii ore damnata . A Pelagianorum porro
Abbreviated transcription (Latin):
sonusius malũ: nichil uoluit intelsigi me
am nuit me dipisse cmĩaꝵ. baptizates ex
ꝑtie mũdare Eriod melius dicis meis smoibꝰ
hipparere eosq sermões meos qͣbꝰ hͦ apporere
phise asseueras cosiderados intua disputa᷑¬

Expanded text:
m a me dixisse criminaris, « baptizatos ex parte mundari. Quod melius » dicis « meis sermonibus apparere: » eosque sermones meos, quibus hoc apparere posse asseveras, considerandos in tua disputa
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ aufertur: que ip̃am qͦ aggͣuat nam Et
ideo ꝙͣuis sint casta corpora cũ desidenis ꝑcti
mebra nõ seruiunt pp quod ad templudei ꝑ
iste edifiatione ꝑfitiat ꝙ duucaro cocupisct
adue sile spro  motus malos q̃ refrenadi
snt indicit et spus aduersus carnẽ ieseti¬

Expanded text:
 ipsam quoque aggravat animam. Et ideo quamvis casta sint corpora, cum desideriis peccati membra non serviunt, propter quod ad templum Dei ista aedificatione perficiat, quamdiu caro concupiscit adversus spiritum ut motus malos qui refrenandi sunt incitet, et spiritus adversus carnem ut
Abbreviated transcription (Latin):
le aggͣuat aĩam: et depͣmit terrena cogitatio
sensum multa cogitantem ¶ S tu tanq̃uã in
teso iã iter ãgelos inmortasiter habitans
uerba infirmitatis et moͣrlitatis irrides et
ea exponẽs nõ secũdũ sensũ meũ. s secũdũ dolũ
nouũ facit᷑. qñ qͥdẽ et corpus ad ĩmioi talitatem.

Expanded text:
itatio sensum multa cogitantem . Sed tu tanquam in coelo jam inter Angelos immortaliter habitans, verba infirmitatis et mortalitatis irrides; et ea exponens non secundum meum sensum, sed secundum dolum n
Abbreviated transcription (Latin):
mate contra interdictũ qr usurpauit unus᷑. in
eos q̃ hͦ nõ feterat nec fitm̃ fuisse nouerant
uindicta processit: glia disputa ͦ ẽ. neq nͣc
tenere nos debel de h ͦ gñe pctoꝵ suie penaꝵ¬
¶ Parentũ autẽ pcta mo quodam dicunt᷑ ałie¬
ma. et rursus. mõ quod̾ã repũtur et mra

Expanded text:
mate contra interdictum quia usurpavit unus, in eos qui hoc non fecerant, nec factum fuisse noverant, vindicta processit : alia disputatio est, neque nunc tenere nos debet, de hoc genere peccatorum sive poenarum. Parentum autem peccata modo quodam dicuntur aliena, et rursus modo quodam reperiuntur et nostra:
Abbreviated transcription (Latin):
ante tbimal xpi ut reportet unusqͥsq ꝓpͣa
corꝑis sin ꝓuł gessit siue bonũ siue malũ qͦ¬
mõ in ꝑuułis accipis utrũ et ip̃i añ t̾bimas
xp̃i maĩfestabutur an nõ ͤ Si nõ maĩfesta-¬
bũtur ꝙͣ te adiuuat ista sina ⁊ qñ ad eos nõ ꝑ¬
tinet quoꝵ nũc agitur cã. ħ S̾i autẽ maĩfestã¬
Butiar: quom̃o reportat unusq̃sq eoꝵ q̃ gessit
qͣ nichil gessit᷑ nis qr ꝑtinet ad eos quodꝑcor¬
da et ora gestãtiũ sue̾ credũt. siue nõ credũt:
ꝓpͥa corꝑis siri eñ dixit: ꝙad unũquẽq in sepp̃o

Expanded text:
ante tribunal Christi, ut reportet unusquisque propria corporis sui prout gessit, sive bonum, sive malum ; quomodo in parvulis accipis? utrum et ipsi ante tribunal Christi manifestabuntur, an non? Si non manifestabuntur, quid te adjuvat ista senquorum nunc agitur causa? Si autem manifestabuntur, quomodo reportat eorum quisque, quod gessit, qui nihil gessit, nisi quia pertinet, ad eos, quod per corda et ora gestantium, sive credunt, sive non credunt? Propria corporis sui enim dixit, quod ad unumquemque in seipso
Abbreviated transcription (Latin):
onios otupistere uuiẽtis sensientisq nature ẽ
tta ut nõ desit cõcupiscẽtia quã sꝑadonũ ꝙ cas¬
titas frenet.: inmꝰ tñ laboriosa: qr ubi ma¬
teriã de qua operetur nõ muenit minꝰ ad/¬
uersus eam sib̾ido cõsurgita Est tamen pu-¬
diceq coprmittur: ne concũbendi. ꝙͣuis itri¬
tus hip̃e congtus in eam turpitudmnem ueiat
pp quam calligonũ uasentiman iunioris eu¬
nuchũ gladio nouimꝰ błtore piitũ: meretris¬

Expanded text:
oncupiscere viventis sentientisque naturae est: ita ut non desit concupiscentia, quam spadonum quoque castitas frenet; minus quidem laboriosa, quia ubi materiam de qua operetur non invenit, minus adversus eam libido consurgit: est tamen, pudiceque comprimitur, ne concumbendi quamvis irritus ipse conatus, in eam turpitudinem veniat, propter quam Calligonum Valentiniani junioris eunuchum gladio novimus ultore punitum, meretri
Abbreviated transcription (Latin):
qua nũc corpus aggͣuat aĩam li unde ẽ ganitꝰ
quẽ suũ ꝙͦ confitetur apłus dicẽs: et ip̃i in nob̃¬
metipĩs ingemiscemus  Sed ad illã ꝙ ꝑfctom
que speratur: eode baptismate quod hũ accipit᷑
per lemtur. ¶ Nõ aute oes filii scł̃i filiist̾ diaboli.
qͣuris oẽs fil̃i diaboli filiist̾ scli ¶ Sut em̃ etiã filii

Expanded text:
qua nunc corpus aggravat animam. Unde est gemitus, quem suum quoque confitetur Apostolus dicens, Et ipsi in nobismetipsis ingemiscimus. Sed ad illam quoque perfectionem quae speratur, eodem Baptismate, quod hic accipitur, pervenitur. Non autem omnes filii saeculi filii sunt diaboli, quamvis omnes filii diaboli filii sint saeculi. Sunt enim etiam filii
Abbreviated transcription (Latin):
tas iSi go confitens donu dei ee ꝑseuerare
soncusꝙ i finemlCur hͦ donũ ite accipia ille
nõ accipiat. puto ꝙ mecũm piber nescis  et ã¬
bo hic inscrutubi iuditia deipeuetrare non
possuiꝰ l aut si ad liberũ arhitum hominiis

Expanded text:
tas. Si ergo confiteris, donum Dei esse perseverare in bono usque in finem; cur hoc donum ille accipiat, ille non accipiat, puto quod mecum pariter nescis, et ambo hic inscrutabilia judicia Dei penetrare non possumus. Aut si ad liberum arbitrium hominis
Abbreviated transcription (Latin):
non emnistͥ . a massa illa ꝑditionis pre¬
scientia dei et p̃destmatiore distrel eto
deo nec secundũ ppoitłe uocati pet he
nec electi: s in eis uotati de q̃b̾ ꝰ dictũ est multi uoc̃ati
nõ meis de qͣbꝰ dictũ est pauci uero electi/ Et tñ qͥs
eos neget electos cũ credũt et baptizantur. et ẜͫ
ꝙ futurist̾. nõ ab illo qͥ eos nouit nõ habere ꝑse¬
ueratiã que ad st̃am uitã ꝑducit electos Scitq
illos ita stare ut p̃scierił ẽẽ casuros. ¶ hit sr a me
q̃ratur cur eis deus ꝑseueratiã nõ dederit. qui
elim qua pane uiuerent dilectionẽ dedit: Me
ignorare indeo Nõ enĩ arrogãter s agnosces
modũlu meũ audio dicente apoftołu. O ihõ. tu q̃s
es q̃ iudeas deo. Et .o altitudo dutiaꝵ sapie et¬

Expanded text:
Non enim sunt a massa illa perditionis praescientia Dei et praedestinatione discreti; et ideo nec secundum propositum vocati, ac per hoc nec electi. Sed in eis vocati de quibus dictum est: Multi vocati; non in eis de quibus dictum est: Pauci vero electi . Et tamen quis eos neget electos cum credunt et baptizantur, et secquid futuri sunt, non ab illo qui eos novit non habere perseverantiam quae ad beatam vitam perducit electos, scitque illos ita stare, ut praescierit esse casuros . Hic si a me quaeratur, cur eis Deus perseverantiam non dederit, qui eam, qua Christiane viverent, dilectionem dedit, me ignorare respondeo. Non enim arroganter, sed agnoscens modulum meum, audio dicentem Apostolum: « O homo, tu quis es, q
Abbreviated transcription (Latin):
nodus corporti lapetur usus / Aỹo sibi bła¬
diatur ꝙ alłia figucam induerit mistica
pͣsepta acceꝑit. ad cotmẽtie disciplina aꝑ¬
plicuerit animũ ÷ nõ quod holumꝰ hͦ agi¬
inis. s quod odio habemꝰ hoc facimiꝰ limil¬
ta opatur rii nob̃ pctm nob̃ reł ictãtibꝰ. du

Expanded text:
nodus corporei laxetur usus. Nemo sibi blandiatur, quod aliam figuram induerit, mystica praecepta acceperit, ad continentiae disciplinam applicuerit animum. Non quod volumus, hoc agimus; sed quod odio habemus, hoc facimus. Multa operatur in nobis peccatum. Nob
Abbreviated transcription (Latin):
tio bonũ: s qͣ noso mãlu hͦ agoł Si cur quod
nolo hot ago. iã nõ ego opor issud. s quod
tanta ꝑ btin ambrosiũ reꝵ circuualsaris
eindentia: tanta uerboꝵ eiꝰ maĩfestatiõe
contunderis. ut ꝓfecto si nufła te ratio to
gitatio cosideratlo. religiors pietatis. hua¬
intatis. atq in teipo aduertende ueritatis
a ꝑtinaci intentione reuocauerit ostendas.
ꝙͣtir̃ & mał. hũanis ualeat eo quẽꝙͣ fuisse pro¬
gressũ: ubi manere no libeat unde redire
iam pudeat/ Sic enĩ credo te afficicũ ista le
ilłud p̃moꝵ ħomi erubestentiũ fitm duobus
uerbis eindenter expssit. dicens Foliͣs au-¬
teficus erat cooꝑti: Regentes spem pctir Cui
nuditate. nõ confundebantur aute pctm¬
¶ Obsetro intelligite: ỹmo uero ꝑmittite hoĩ-¬
nes ꝙ nobiscũ intelligũt intelligere: et no¬
lite ees cogere de pudendis. pene inpudenter

Expanded text:
 quod nolo, hoc ago; jam non ego operor illud, sed quod tanta per beatum Ambrosium circumvallaris rerum evidentia, tanta verborum ejus manifestatione contungitatio, consideratio religionis, pietatis, humanitatis, atque in te ipso advertendae veritatis a pertinaci intentione revocaverit, ostendas antum in malis humanis valeat, eo quemquam fuisse progressum, ubi manere non libeat, unde redire jam pudeat. Sic enim credo te affici, cum ista legillud primorum hominum erubescentium factum duobus verbis evidenter expressit, dicens: « Foliis autem ficus erant cooperti, tegentes speciem peccatinuditate non confundebantur ante peccatum? Obsecro, intelligite; imo vero permittite homines, quod vobiscum intelligunt intelligere, et nolite nos cogere de pudendis pene impudenter
Abbreviated transcription (Latin):
ea palilus il demq ait᷑ uideo autẽ alia legẽ
in membris meis reluctãtẽ legi mẽtis mee.
et captiuatẽ me iñ sege p̃ctii nũ ꝙͣ tu inqͥt
fortior paulo: nec tanꝙͣ sedule tarni tue
confidas: et te ei credase cũ apłs clainitet
Stio enĩqr nõ habitat in me: id est in carne
mea bonũ ⁊ nã uelłe adiacet micħi: ꝑfice

Expanded text:
 legem in membris meis, repugnantem legi mentis meae, et captivantem me in lege peccati. Numquid tu, » inquit, « fortior Paulo? Nec tanquam sedulae carni tuae confidas, et te ei credas, cum Apostolus clamitet: Scio enim quia non habitat in me, id est in carne mea, bonum: nam velle adjacet
Abbreviated transcription (Latin):
Qruitũq abori ¶ largitate discreti st̾. nõ ẽst
dubiũ. quod et ꝓturatur eis audien dũ euãgaͫ
et cũ audiũt credũt. et in fide que ꝑ disectionem
oꝑatur usq i finẽ ꝑseuerant. et si q̃n exorbĩ¬
fant correpti emendantur ¶ Et quidam eoꝵ
et si ab hõĩbꝰ nõ corripiatur in uiam quã re¬
liquerant redeũti Et nõ nulli accepta gr̃a

Expanded text:
divinae gratiae largitate discreti sunt, non est dubium, quod et procuratur eis audiendum evangelium, et, quum audiunt, credunt, et in fide, quae per dilectionem operatur, usque in finem perseverant, et, si quando exorbitant, correpti emendantur, et quidam eorum etsi ab hominibus non corripiantur, in viam quam reliquerant redeunt; et nonnulli accepta gratia,
Abbreviated transcription (Latin):
hõi in eo quod audieras et tenueras iñ coꝑse
cõnuitati ꝑseuerãtiã nõ acceꝑũt. et qͣ euãgesio
audito uenire ad ꝓxinũ hoc̃ est in eum trẽdere
nołuerunt. qm̃ ip̃se dixit nẽo uenĩt ad me nisi
nec credere potuerunt. ẜ aborigmali noxa so¬
lo possent regeneratioĩs lauatro absolĩ. quo
tnĩ non accepto mortui ꝑierunt. nõ sunt ab
illa conspersione discrẽti quã constat eẽ dap¬
natci euntibꝰ oĩbꝰ ex uno inͥ cõdapnationẽ/ dis¬
ternũtur aũ. nõ meritis siris s ꝑer gr̃am me¬

Expanded text:
Homo, in eo quod audieras et tenueras, in eo percommutati perseverantiam non acceperunt, et qui Evangelio audito venire ad Christum, hoc est, in eum credere noluerunt, quoniam ipse dixit; Nemo venit ad me, nisi m parvulam nec credere potuerunt, sed ab originali noxa solo possent lavacro regenerationis absolvi, quo tamen non accepto mortui perierunt; non sunt ab illa conspersione discreti, quam constat esse damnatam, euntibus omnibus ex uno in condemnationem. Discernuntur autem non meritis s
Abbreviated transcription (Latin):
be masuros. et ꝑ ꝓphetã. Si uoluerctis et au¬
dierctisme. cũ sciret ip̃e in qͥbꝰ oꝑaretur: et
Belle et fiłia multa dicuntur ¶ Nã p̃p huiꝰ
utilitritem secreti. ne forte quis exto łlatie
cepto dono ꝑseuerandi lisq ĩ finẽ ii side q̃
ꝑ dilectionem oꝑactur. incipere biuere᷑ et a¬
liqua diu fi deliter ac iuste uiuere. ac postea
cadere: neq de hac uita priusꝙͣ hoc eis con¬
tigat auferrii Quod si nemen contigisset᷑
tam̃ dui haberẽt hoĩes istũ saluberrimũ tio¬
rem quo uitiũ esatiois oppͥmitir: donet ad
deps̃ iam securi nũꝙͣ se as ilło ẽẽ casuros: que
p̃sũptio in isto teptationũ loco nõ exꝑed̾it ubi
tanta est infirmitas. ut suꝑbi̾ã possit genera¬
refecuritas ¶ deniq etiã ħoc erit᷑. sed tunt ꝙͦ
lam est iii angelis etiã in hõibꝰ erit : qñ uł¬
la superbia ẽẽ non poterit
Patiantur ergo se homines corripi qñ peccũt

Expanded text:
esse mansuros; et per prophetam: si uolueritis et obauesse mansuros; et per prophetam: si uolueritis et obaudieritis me, cum sciret. ipse in quibus operaretur et uelle; et similia multa dicuntur. propter huius utilitatem secreti, ne forte quis extollatur, cepto dono perseuerandi. usque in finem in fide, quae per dilectionem operatur, incipere uiuere et aliquandiu fideliter ac iuste uiuere et postea cadere neque de hac uita, priusquam hoc eis contingat, auferri.I quorum si nemini contigisset, tamdiu haberent homines istum saluberrimum timorem, quo uitium elationis opprimitur, donec ad ceps iam securi numquam se ab illo esse casuros. quae praesumtio in isto temtationum loco non expedit, ubi tanta est infirmitas, ut superbiam possit generare securitas. denique etiam hoc erit; sed tunc, quod iam est in angelis, etiam in hominibus erit, quando superbia ulla esse non poteritPatiantur ergo homines se corripi quando peccant,
Abbreviated transcription (Latin):
maifestat᷑ in hiis in qͣbꝰ inueniutur bona o-
est nunt. qñ non solũ nullis boĩs s etiã mł¬
tis malis opibꝰ precedentibꝰ mĩa eiꝰ p̃ue̾it
homem it liberetur. a. malis et que fecit
et quo facturꝰ fuerat nisi dei gr̃a regeret᷑
et que passur us fuerat i eteruũ msi exn¬
eretur. a ꝑtate tenebraꝵ. et tnfferretur in
regnũ fili. caritatis dei¶ Uer̃ utñqr et ꝓp̃a
unta eterna quã certũ est. hoĩs oꝑibus reddã
dum est ideo gram uitã eternã uotari: qr hiis
meritis rͣdditur q̃ gr̃a contulit hoi ¶ Rcte qͣppe
ip̃a intesligitur: que gra m euãgelio legit̃.
bentes ullim fiberũ sue uosintatis arbitriũ
suie cũ arbitriouoligntatis ideo uero libero
qpͣ per ip̃sum gram liberato ꝑ ducit ad regnũ
si erto qui non ꝑtinent. ad istũ certissinũ et
elicissmũ nummierũ pro meritis iustissie iu¬
dicaistin si olut enim iacent sub pc̃to quod ori¬
ginaliter gn̾atioe traperũt ᷑: et cũ illo here¬

Expanded text:
manifestatur in his in quibus inveniuntur bona opeest nunc, quando non solum nullis bonis, sed etiam multis malis operibus praecedenthominem, ut liberetur a malis, et quae fecit, et quae facturus fuerat nisi Dei gratia regeretur, et quae passurus fuerat in aeternum nisi erueretur a potestate tenebrarum, et transferretur in regnum Filii charitatis Dei . Verumtamen quia et ipsa vita aeterna, quam certum est bonis operibus debitam ndum est, ideo gratiam vitam aeternam vocari, quia his meritis redditur, quae gratia contulit homini. Recte quippe ipsa intelligitbentes ullum liberum suae voluntatis arbitrium, sive cum arbitrio voluntatis, ideo vere libero, quia per ipsam gratiam liberato, perducit ad regnum: hi ergo qui non pertinent ad istum certissimum et felicissimum numerum, pro meritis justissime judicantur. Aut enim jacent sub peccato, quod originaliter generatione traxerunt, et cum illo haere
Abbreviated transcription (Latin):
tis in bono ampfiore non ꝑseuerauerit hus
uirtutem siberi arbitrii: quamus non et de¬
ficturo adiutorio deisme quo nõ posset ꝑsene¬
rare si uellet. non tame afiquo i ilłodeꝰ
operuretur ut uellet ¶ Fortissimo quippe di¬
misit atq ꝑmisit facere quod uellet᷑: infir¬
mus seruantit in ip̃o donante inuactissime ꝙͦ
bonũ est uelłent.  ut hͦ deserere mulictissi¬

Expanded text:
ana in bono ampliore non perseveraverit, habens virtutem liberi arbitrii; quamvis non defuturo adjutorio Dei sine quo non posset perseverare si vellet, non tamen tali quo in illo Deus operaretur ut vellet. Fortissimo quippe dimisit atque permisit facere quod vellet: infirmis servavit, ut ipso donante invictissime quod bonum est vel
Abbreviated transcription (Latin):
quod ẜos ꝑ̃sciuit quifalli nõ pot. ħꝰ eritis. ¶ dolo¬
si aũ. ũł impiti medici ẽ etiã utile medicametũ
sit alligare. ut aut nõ prosit. aut obsit Sed di¬
redũ est n ic curritent cõprehẽ datis: atq ut ip̃o

Expanded text:
quod vos praescivit qui falli non potest, hoc eritis. » Doloquod vos praescivit qui falli non potest, hoc eritis. » Dolosi autem vel imperiti medici est, etiam utile medicamentum sic alligare, ut aut non prosit, aut obsit Sed dicendum est, Sic currite, ut comprehendatis , atque ut ipso
Abbreviated transcription (Latin):
merita nr̃a dari. ¶ Quod in pelagianis fi¬
des catholica exsorruit᷑. quod ip̃i pesagio
capttalẽ trien õbiecit: quod iꝑe pelagius nõ
qde aniore ueritatis dei. ẜ tñ sue dapnatiõis
bmore dapnant uurisquis aute dicere gr̃q
dei s m merita nr̃a dari situt catholirus fidelis
cohorret᷑ nec ip̃am fide substrahat dei gr̃e: qr
feratur in tẽptationẽ ¶ Iuter mitiũ aicte fidei
et perfectione ꝑseuerantie. media stͥ illa quibꝰ
cce uiuimꝰ  qͣue ip̃i gtici donari nob a deo inꝑe
trante consensiũt hec aũ oĩa intͥtiũ scbicet fi.¬
dei et cet̾ti uses in sinem dona sua deꝰ largaturũ
cenditiõis est pre destinationi contradicere
ppłis predicanda e. ut apud imꝑitã ues tur dioris
entessirentie mustitudinẽ redargin quodã mõ
ip̃a sui p̃decatiõe uideatur: sicũt redartin ui¬
defur et prescia dei quã certe negare non p̃nt
si dicatur hõis ꝰ Sine curratis siue dormmigtis

Expanded text:
merita nostra dari? Quod in Pelagianis fides catholica exhorruit, quod ipsi Pelagio capitale crimen objecit: quod ipse Pelagius, non quidem amore veritatis Dei, sed tamen suae damnationis timore damnavit. Quisquis autem dicere gratiam Dei secundum merita nostra dari, sicut catholicus fidelis exhorret; nec ipsam fidem subtrahat Dei gratiae, feratur in tentationem. Inter initium autem fidei et perfectionem perseverantiae, media sunt illa, quibus recte vivimus, quae ipsi etiam donari nobis a Deo fide impetrante consentiunt. Haec autem omnia, initium scilicet fidei, et caetera usque in finem dona sua, Deus largiturum contentionis est, praedestinationi contradicere, ud imperitam vel tardioris intelligentiae multitudinem redargui quodam modo ipsa sua praedicatione videatur: sicut redargui videtur et praescientia Dei quam certe negare non possunt, si dicatur hominibus, « Sive curratis, sive dormiatis,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ s ͫ eilãgeliũ quidẽ inimiti p̃p̃ nos: Est er¬
go in maloꝵ ptate peccareͤ ut aute pecrũdo hͦ
uel h ͦ illa malitia fatiãt nõ est m eoꝵ ptatẽ.
s dei diuidetis tenebrus ordinãtis easͥ ut ħic
etiã quod fatiũt cõtra uolutate dei: nõ impleat᷑
nisi uolutas dei¶ legĩmꝰ in actibꝰ apłoꝵ icũ
indicassent qͣta eis sacerdotes et seĩores dixert
leuauerut illi uotẽ unamines ões ad dimi et

Expanded text:
ndum Evangelium quidem inimici propter vos? Est ergo in malorum potestate peccare: ut autem peccando hoc vel hoc illa malitia faciant, non est in eorum potestate, sed Dei dividentis tenebras et ordinantis eas; ut hinc etiam quod faciunt contra voluntatem Dei, non impleatur nisi voluntas Dei. Legimus in Actibus Apostoloruindicassent quanta eis sacerdotes et seniores dixerunt; levaverunt illi vocem unanimes omnes ad Dominum, et
Abbreviated transcription (Latin):
ulta diximꝰ. et fortasse ia dudũ potumiꝰ per¬
suadere q̃ uolumꝰ: et adhuc. tñ boĩs mgeniis
sicut loqͣm᷑. qͣsi obtusis: qͥbꝰ et ꝙͦ niiiũ est nõ
ẽ satis S dent ueniã// Noua eñ qõ: ad hoc
nos cõpulita Qͥa cũ mn p̾oribꝰ opuscuł nr̃is

Expanded text:
 et fortasse jam dudum potuimus persuadere quae volumus, et adhuc tam bonis ingeniis sic loquimur quasi obtusis, quibus et quod nimium est non est satis. Sed dent veniam; nova enim quaestio ad hoc nos compulit. Quia cum in prioribus opusculis
Abbreviated transcription (Latin):
mici qͣ iii sins mimicitiis ꝑierũt et aduersã¬
tes xp̃o. de gẽte ip̃a adhuc pereũt: ip̃ist̾. di¬
lecti atq electi. n dibsit ⁊ Quis h ͦ uł stultisuꝰ
dixerit:¶Sed utrũq licet inter se contͣriũ
et imirici et dilecti. quãuis nõ in eosdẽ hoĩes
tnĩ m eandẽ gentẽ cõuenit uideoꝵ et ad idẽ
carͣle seme isrł. aliis eoꝵ ad claudica ᷠ ͤ aliies¬

Expanded text:
mici, qui in suis inimicitiis perierunt, et adversantes Christo de gente ipsa adhuc pereunt, ipsi sunt electi atque dilecti? Absit: quis hoc vel stultissimus dixerit? Sed utrumque licet inter se contrarium, id est, inimici et dilecti, quamvis non in eosdem homines, tamen in eamdem gentem convenit Judaeorum, et ad idem carnale semen Isr
Abbreviated transcription (Latin):
otat deus p̃ destiñ atos multos filios suos ͬ ut
eos fatiat membra p̃destinata unici filiĩ sui:
nõ ea uoca ͥ ͥ ͤ qua uocati st̾. et q̃ noluerũt ueni¬
re ad nuptics: illa qͥppe uoca ͤ et iudei uotati¬
sũt qͣbꝰ xp̃s trutifixus scandałũ est. et gẽtee
qͥbus cruxisixus stultitia est: s ea uoca ᷠ ᷤ pre¬
destĩnatos uocat quã distmxit apłus dicens
ip̃is uocatis uideis et gretis. predicare sex ͫ dei
uirtute. et dei sapiam Sic eñi ait. ip̃is autẽ¬

Expanded text:
 Deus praedestinatos multos filios suos, ut eos faciat membra praedestinati unici Filii sui, non ea vocatione qua vocati sunt et qui noluerunt venire ad nuptiasstus crucifixus scandalum est; et Gentes, quibus crucifixus stultitia est: sed ea vocatione praedestinatos vocat, quam distinxit Apostolus, dicens, ipsis vocatis Judaeis et Graecis praedicare se Christum Dei virtutem et Dei sapientiam. Sic enim ait, Ipsis aute
Abbreviated transcription (Latin):
re alius in cõtumelia /⁊ Ñꝙͣ gͦ uasa ire negat ẽẽ
sub dials aut qr sub dia ᷝ ͦ sunt. alius ea ꝙͣ ille fa
facit:. hic itaq diccit. go deꝰ uasa dia ᷝ ͦ facit. quasi
nestiat deꝰ sit eis ẜti: ad oꝑasua iusta et bona si¬
nescit .qͣ facit solẽ silũ oriri suꝑ bonos etimalos
et plunt suꝑ iu̾stos et imustos¶ Sit itaq creat ma¬
los. quom̃o nutt et pascit malos. qr qͦ ex eis ite¬
rãdo tribuit. ad nature ꝑtinet᷑ bõitatẽ. et ꝙͦ eis pas¬
tẽdo et nutendo dat incremẽtũ. nõ utiq malitie
illoꝵ s eidẽ bone nature quã treauit. bonũ bonꝰ
tbicit adiumentũ i Inꝙͣtũ emm hoĩes st̾. bonũ ẽ¬

Expanded text:
 aliud in contumeliam ? Numquid ergo vasa irae negat iste esse sub diabolo? aut quia sub diabolo sunt, alius ea quam ipse ffacit? Hic itaque dicat, Ergo Deus vasa diabolo facit: quasi nesciat Deus sic eis uti ad opera sua justa et bona, siuestit, quia facit solem suum oriri super bonos et malos et pluit super iustos et iniustos? sic itaque creat malos, quomodo pascit et nutrit malos, quia quod eis creando tribuit ad naturae pertinet bonitatem et quod eis pascendo et nutriendo dat incrementum non utique malitiae illorum, sed eidem bonae naturae quam creauit bonus bonum tribuit adiumentum. in quantum enim homines sunt, bonum e
Abbreviated transcription (Latin):
sione suspensi abrũpat et dectiat ⁊ la sepe de
magnis rebus niter epulas nõ solũ dis cogitaꝰ
uerũ etiã disputamꝰ Catq inter ip̃os ciboꝵ¬
morsus et potionũ glitus. mnchił remissus
audiendo ditendoq colloq̃mur: et quod noste
uel recolere uolumꝰ ntentissime diõ si nl
legatur audimꝰ et accipimꝰ ¶ Illa uero ꝓ qui
mecũ tantis cotentioibꝰ segas. etiã qñ adlã
bona intentione. hoc est causa ꝓpagende pls
acceditur: tñ iͦ ip̃o opere sũo quem pmitti
aliꝙͣ nõ dico sapientie. s cuiuslibet r̾ei ali¬
ud cogitare ¶ None il si totus animꝰ et corpͭ
mpłnditur. et ip̃iꝰ mẽtis qͣda submersiene
issud extremũ eilis impsetur : ¶ Cũ uero in¬
testatur: ita hinc emergitur et quasiĩ aurã
sogitatiõis post illũ gurgite respiratur. ut fict
cen seques quod uerum ait q̃dã: et peitenda q̃
ẽ cũ ueluꝑtate uicinitas ¶ Quis gͦ amator soi¬
rituał boi. etia sola cã soboł comugatus nõ nal¬

Expanded text:
e magnis rebus inter epulas non solum cogitamus, verum etiam disputamus, atque inter ipsos cibomorsus et potionum glutus, nihilo remissius audiendo dicendoque colloquimur, et quod nosse vel recolere volumus, intentissime omnino si nobis legatur accipimus. Illa vero pro qua mecum tantis contentionibus litigas, etiam quando ad eam bona intentione, hoc est, causa propagandae prolis acceditur; tamen in ipso opere suo, quem permittit aliquid, non dico sapientiae, sed cujuslibet rei aliud cogitare? Nonne illi totus animus et corpus impenditur, et ipsius mentis quadam submersione illud extremum ejus impletur? Cum vero vinmperium se dixisse testatur ; ita hinc emergitur, et quasi in auras cogitationis post illum gurgitem respiratur, ut fiat consequens, quod verum ait quidam, et poenitendi quae est cum voluptate vicinitas. Quis ergo amator spiritualis boni, etiam sola causa sobolis conjugatus, non mal
Abbreviated transcription (Latin):
arceractipuit ñ qr ilłe uterq sexus hiis asmen
fioasꝰ et asmẽta cetera corꝑaliter ẜtebat᷑ et ho¬
tute pduceretur ad mortem ¶ S nulla rõe tre¬
piserintio ꝑegisse¶ Remanet igit᷑ it aut nulla
Ibi fuerił carnalis cõcupiscẽtia : ẜ ille fuerit uuẽ¬
sine ussius motu libidis inipler entur ¶Ao en
qr terra nõ libidine. s uolutate. mgtis agricola
manibꝰ seiatur. ideo suos pariendo ñõ conpit
fetus: aut ne mimu bideam᷑ offendere siis
qui uoluptatẽ corꝑis quomodocuq defendur
Itriebi credatur carualiũ sensuũ fuisse libi¬
dinem: ut oĩmode ronali subditr uolictati
nẽ alias adeet nisi cũ per iłła. uel saluti
eet corꝑis uelstarpis ꝓpagni cõsalendi¬

Expanded text:
 quia ille uterque sexus his alimentis quibus et animalia caetera corporaliter utebatur, et hatute perduceretur ad mortem. Sed nulla ratione crepi servitio peregisse. Remanet igitur, ut aut nulla ibi fuerit carnalis concupiscentia, sed ille fuerit vivensine ullius motu libidinis implerentur non enim quia terra non libidine, sed voluntate motis agricolarum manibus seminatur, ideo suos pariendos non concipit fetus: aut, ne nimium videamur offendere homines, qui voluptatem corporis quomodocumque defendunt, ita ibi credatur carnalium sensuum fuisse libidinem, ut omni modo rationali subdita voluntati, non alias adesset, nisi cum per illam vel saluti esset corporis, vel stirpis propagini consulend
Abbreviated transcription (Latin):
oribus sine saporis illecebrosa suauitate abũ ꝑ¬
tes cõtiẽtes uocutur ͥ et sobrii meritoꝵ lau¬
di hũtur : nec desmit ħꝯmoĩ qͥ quãtũ nã¬
potest petat. tot aut inin̾its refectioĩs assumãt
maentes si mõ nc̃citatis cõgruo fillłutur. uni¬
pus iᵈ sũpsisse ꝙͣ ãpliꝰ ¶ Quãtomagis in illa
dignitats honestum modũ fuisse tredendũ
deretur : sicut in ꝑadiso pͥmos hoĩes bixisse sre¬
dendũe st s Qũa ius non nulsi neq cõtemptibiles
diuins eloquii tractatores nufło hꝯ cemõi bic¬
tu eos indigurisse potius opiẽtur: ut eai sola
iñ padiso uoluptas uelalionia existimetur
misse qua delectantunr et ałutur sordu sapie¬
n ¶S ed ego cũ eis sensio qui scil ilłud quod
dutum est mastũłu et feiam fecit eos et bn

Expanded text:
osioribus, sine ulla saporis illecebrosa suavitate cibum posioribus, sine ulla saporis illecebrosa suavitate cibum ptes, continentes vocantur et sobrii, meritoque laudi habentur, nec desunt hujusmodi, qui quantum natura petat, aut minus refectionis assumant, malentes, si modo necessitati congruo falluntur, minus id sumpsisse quam amplius: quanto magis in illa dignitate honestum modum fuisse credendum deretur; sicut in paradiso primos homines vixisse credendum est? 69. Quamvis nonnulli, neque hi contemptibiles, divini eloquii tractatores, nullo hujuscemodi victu eos indiguisse potius opinentur, ut ea sola in paradiso voluptas vel alimonia existimetur fuisse, qua delectantur et aluntur corda sapientium. Sed ego cum eis sentio, qui sicut illud quod dictum est, Masculum e