comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
munit. qui tempestatibus et gadeuarũ molib: oppressus interiit. Post hͨ
ꝑ quietem uidit frc̃m suũ megin regnatirũ Cuo sompno exterritus.
non dubitauit post saculegia: icꝭ̃ parricidiũ fcre. erat .n. difficile ut
pararit siuis: qui cũ cõtempta religionis crassatus etꝭ aduersũs dtos fus¬
erat. ad goc tan eudele miuisteiuĩ magũ quẽdam ix amicis deligit
nonuẽ comiten. iuterin gladio sua sponte euaginato in fenur guit
uulueratus. occubuit. penias q luit seu imperati parricidii seui ꝑparati
saculegii. quo nũtio accipio magus añ fauiam amissi regis occupat
facinus prostratoq mergide cui regnũ debibatux frem̃ suũ subietit
oropasten. Erat eiũ decorus ⁊ corporis cinamentis ꝑsiłis: at manũ
subrẽ dolũ aiburante. pro mergide rix oropasta constituitur. Cue
res io occultior fuit:quo apud persas pirsona rigis sub spẽtie mas¬

Expanded text:
mittit, qui tempestatibus et harenarum molibus oppressus interiit. Post haec mittit, qui tempestatibus et harenarum molibus oppressus interiit. Post haec per quietem vidit fratrem suum Mergim regnaturum. Quo somnio exterritus non dubitavit post sacrilegia etiam parricidium facere. Erat enim difficile, ut parceret suis, qui cum contemptu religionis grassatus etiam adversus deos fuerat. Ad hoc tam crudele ministerium magum quendam ex amicis delegit, nomine Cometen. Interim ipse gladio sua sponte evaginato in femur graviter vulneratus occubuit poenasque luit seu imperati parricidii seu perpetrati sacrilegii. Quo nuntio accepto magus ante famam amissi regis occupat facinus prostratoque Mergide, cui regnum debebatur, fratrem suum subiecit Oropasten. Erat enim et oris et corporis liniamentis persimilis, ac nemine subesse dolum arbitrante pro Mergide rex Oropasta constituitur. Quae res eo occultior fuit, quod apud Persas persona regis sub specie ma
Abbreviated transcription (Latin):
rdit. gostes q recent uictoria exultantes: pari insidiorũ frande: Cir¬
cõuenit quippe saimulata diffidentia ꝑꝑ uuluus acciptum refugiens:
airũ ad augustias usq perduxit. Ibi compositis in montibus insidiis.
ducenta milia ꝑsarũ cum ip̃o trucidauit. In qua uictoria ecꝭ illud
memorabile fuit. qd̾ int inõtius quid̃ tante ceadis suꝑfuit/ Capud
cii amputatũ in otrem huinano sanguine repltum coiti regina
iubet.cum hac exprobratione crudlitatꝭ. uacia te inquid sangue¬
no qẽ sitisii. cuiusq insatiabilis symꝑ fuisti. Cirus regnauit annus xxx
nõ iuitio tantũ regni s continuo totius temporis successu ad mabilit̾
insiguis / huic successit filius cambises: qui impeio prĩs giptum sidr¬
ietit. S offeusus suꝑsticionibus egiptiorũ apisi citeroꝵ q deorũ eds dre¬
ui iubit. ad hamonis quoq nobilissimũ temptũ expugnandũ exercitũ

Expanded text:
tendit hostesque recenti victoria exsultantes pari insidiarum fraude cirtendit hostesque recenti victoria exsultantes pari insidiarum fraude circumvenit;quippe simulata diffidentia propter vulnus acceptum refugiens Cyrum ad angustias usque perduxit. Ibi conpositis in montibus insidiis ducenta milia Persarum cum ipso rege trucidavit. In qua victoria etiam illud memorabile fuit, quod ne nuntius quidem tantae cladis superfuit. Caput Cyri amputatum in utrem humano sanguine repletum coici regina iubet cum hac exprobratione crudelitatis: "Satia te" inquit "sanguine, quem sitisti cuiusque insatiabilis semper fuisti". Cyrus regnavit annis XXX, non initio tantum regni, sed continuo totius temporis successu admirabiliter insignis. Huic successit filius Cambyses, qui imperio patris Aegyptum adiecit;sed offensus superstitionibus Aegyptiorum Apis ceterorumque deorum aedes dirui iubet. Ad Hammonis quoque nobilissimum templum expugnandum exercitum
Abbreviated transcription (Latin):
regni sui terminos rato ⁊ gostibus obitũ fluminis fugam difficiꝰ¬
lorem. yraꝙ cirus rrautir cõpiis cc̃ aliquãtisper in sichiam proressissit
castra metatus est. deinde postera die simulato metu quasi refug¬
ieus castra deseruit. s ita mnmi affatin ⁊ ea que epulis erant neccessaria
reliquit. Suod cum nũtiatum essit rigineiadolescentulũ filiũ ad inser¬
quendum cum cum rercia parte copiarũ nutrit. Cum ueritum ad castra
ari ess ignarus rii militaris adolescens: ueluti ad epulas non ad pre-¬
eiũ uonissit: omissis hostibus in suetos barbaros uino se houirare pa¬
ntur priusq Scithe ebrietate ꝙͣ bello uincũtur. Nam coguitꝭ hiis cirus
reuersus ꝑ noctom sancios opprimit. om̃es q satas cum regine filio ũer¬
fecit amsso tanto exerciui ⁊ qͦd grauius dolendum: unico filio tami¬
us orbiatꝭ dolore non se in lacrimas ĩffudit. ẜ in ultionis solatia ĩ¬

Expanded text:
regni sui terminos rata et hostibus obiectu fluminis fugam difficilregni sui terminos rata et hostibus obiectu fluminis fugam difficiliorem. Itaque Cyrus traiectis copiis, cum aliquantisper in Scythiam processisset, castra metatus est. Dein postera die simulato metu, quasi refugiens castra deseruisset, ita vini adfatim et ea, quae epulis erant necessaria, reliquit. Quod cum nuntiatum reginae esset, adulescentulum filium ad insequendum eum cum tertia parte copiarum mittit. Cum ventum ad castra Cyri esset, ignarus rei militaris adulescens, veluti ad epulas, non ad proelium venisset, omissis hostibus insuetos barbaros vino se onerare patitur,priusque Scythae ebrietate quam bello vincuntur. Nam cognitis his Cyrus reversus per noctem saucios opprimit omnesque Scythas cum reginae filio interfecit. Amisso tanto exercitu et, quod gravius dolendum, unico filio Tamyris orbitatis dolorem non in lacrimas effudit, sed in ultionis solacia in
Abbreviated transcription (Latin):
inbelles luxuria redoart efferiãta mollicie luxuria ꝙ uirtutẽ prist¬
mã perdidit Et quos aute arũ inuictos belia prestiteriũt.in luxuriam
lapsos otiũ ac desidia superauit. Euere lidis multi ante cresũ reges:
uariis casibus memorabiles ullus tamen fortune tandauli comparã¬
solebat non contentus uoluptatum suarũ tacita conscĩa :nis etꝭ matrimonii
reticenda publicaret. prorsus quasi silentiũ damiũ pulchindinis essit
ad postremũ ut affirmatione sua fidem faceret: nudam codali suo gigi
ostendit. Cuo facto ⁊ amicũ in adulteriũ uxoris sollicitatũ gostem sibi be-¬
caudauli nuptiarũ premiũ fuit. ⁊ uxor mariti sanguine dotata rapuũ
uiri ⁊ se pariter adubero rradidit/ Cirus subacta asia ⁊ uniuirso oriente
in potestate redacto scahis bellũ infert. Grat eo ꝑꝑe regina scitarũ tami¬
ris. que non muliebriter adueutu gostiũ cerrita cum prohibire nos iñs-¬
u araxis flumĩs posset iransire ꝑmisit ⁊ sibi faciliorem pugnoon ĩt

Expanded text:
ns et manu strenua effeminata mollitie luxuriaque virtutem pristinam perdidit et quos ante Cyrum invictos bella praestiterunt, in luxuriam lapsos otium ac desidia superavit. Fuere Lydis multi ante Croesum reges variis casibus memorabiles, nullus tamen fortunae Candauli conparansolebat, non contentus voluptatum suarum tacita conscientia, nisi etiam matrimonii reticenda publicaret,prorsus quasi silentium damnum pulchritudinis esset. Ad postremum, ut adfirmationi suae fidem faceret, nudam sodali suo Gygi ostendit. Quo facto et amicum in adulterium uxoris sollicitatum hostem sibi fecempore caedes Candauli nuptiarum praemium fuit et uxor mariti sanguine dotata regnum viri et se pariter adultero tradidit. Cyrus subacta Asia et universo Oriente in potestatem redacto Scythis bellum infert. Erat eo tempore regina Scytharum Tamyris, quae non muliebriter adventu hostium territa, cum prohibere eos transitu Araxis fluminis posset, transire permisit, et sibi faciliorem pugnam intra
Abbreviated transcription (Latin):
amitis exemptũ capere : quid gostibus cauendum sit. hortatuo uon
mienit magis ꝙ ats confidant. patiantur q se cinñe sellum
riruno a ira grur. srota nobilitas uiri pariter at uirius om̃ib cat

Expanded text:
amicis exemplum capere, quid hostibus cavendum sit;hortatur, non amicis exemplum capere, quid hostibus cavendum sit;hortatur, non moenibus magis quam armis confidant, patianturque se commune bellum recentiore ira gerere. Nota nobilitas viri pariter et virtus omnibus erat
Abbreviated transcription (Latin):
ict̃a cum pristinis regious fuit. pucipio guur regnii ciri filiam in
marimoniũ recepit: regalibus nupris regnũ firmatirus ut non cã
in extianiũ trauslatum ꝙ in familiam ciri reiursuni iudretur. Inte¬
unio deainde tempore cum assirii de sciuissent ⁊ babiloniam omipasse:
difficilis q urbis exxugnatio essit. estuante rege unus & intafit᷑¬
toribus magorũ zephiras domi se iurberibus lacerari toro rorpore iub.
nasũ aures ⁊ labia sibi pretidi: atq ita regi inopinanti se offet. atro¬
uitũ ⁊ quereutem dariũ causas auctorim q tam fide lacerationis : ta¬
citus quo proposuo ficerit edocet. formato q in futura ronsli insfus¬
ge tirulo babiloniam proficistitur. ibi ostendit populo lamatus corpꝰ
quiritus audlitatim rgibia quo in rgnii peticionem non coiriur :
s auspicis non iudicio qoim s quinitu equi supiratus sit Inbet illos

Expanded text:
iuncta cum pristinis regibus fuit. Principio igitur regni Cyri filiam in iuncta cum pristinis regibus fuit. Principio igitur regni Cyri filiam in matrimonium recepit, regalibus nuptiis regnum firmaturus, ut non tam in extraneum translatum, quam in familiam Cyri reversum videretur. Interiecto deinde tempore cum Assyrii descivissent et Babyloniam occupassent difficilisque urbis expugnatio esset, aestuante rege unus de interfectoribus magorum, Zopyrus, domi se verberibus lacerari toto corpore iubet, nasum, aures et labia sibi praecidi, atque ita regi inopinanti se offert. Attonitum et quaerentem Darium causas auctoremque tam foedae lacerationis tacitus quo proposito fecerit edocet, formatoque in futura consilio transfugae titulo Babyloniam proficiscitur. Ibi ostendit populo laniatum corpus, queritur crudelitatem regis, a quo in regni petitione non virtute, sed auspicio, non iudicio hominum, sed hinnitu equi superatus sit;iubet illos ex
Abbreviated transcription (Latin):
licito equi custos ait Si ea res uictoriam mereretur: inchil negotii suꝑ¬
esse. pir noctem deind equũ pridie constinitam dicm: ad cund locũ
ducit. ibiq eq̃ adiittit. ratus ex uoluptate uineris futurũ qd̾ currt
postera dic. Itaq cum ad statutam goram om̃is cõuenissent. darii equus
coguito loco. ex desuderio femiũ qunutũ stari edidit. ⁊ segnibus aliis n¬
filix auspitiũ dño pͥmus cmisit Tanra modratio ceteris fuit audito
auspicio ut confestin equis de silirent ⁊ dariũ regem salutauerunt
ppłus quoq uniuirsus sicutus iuditiũ pͥnapũ eũdi regem constituit
Sit regnũ persarũ septem nobilissimorũ uirorũ uirtute quesitũ tã
leui momento in unũ collocatum est. Incredibile est prorsus tanta
paricuna gessisse eos: quod ut eripirent magis mori non recusarint
Cuaty priter formã uirtutẽ q hot imperio dignam etꝭ cognatio dario

Expanded text:
licito equi custos ait, si ea res victoriam moraretur, nihil negotii suplicito equi custos ait, si ea res victoriam moraretur, nihil negotii superesse. Per noctem deinde equum pridie constitutam diem ad eundem locum ducit ibique equae admittit, ratus ex voluptate Veneris futurum quod evenit. Postera die itaque, cum ad statutam horam omnes convenissent, Darii equus cognito loco ex desiderio feminae hinnitum statim edidit et segnibus aliis felix auspicium domino primus emisit. Tanta moderatio ceteris fuit, ut audito auspicio confestim equis desilierint et Darium regem salutaverint. Populus quoque universus secutus iudicium principum eundem regem constituit. Sic regnum Persarum septem nobilissimorum virorum virtute quaesitum tam levi momento in unum conlatum est. Incredibile prorsus tanta patientia gessisse eos, quod ut eriperent magis, mori non recusaverint. Quamquam praeter formam virtutemque hoc imperio dignam etiam cognatio Dario
Abbreviated transcription (Latin):
alierũ cobrias mediũ amplixiis cmctantibus soriis ne ip̃m pro mago
iũstodrent: quia res obscuro loco gerebatur iul ꝑ suum corpus adin
mago ferũ iussit. Fortuna tamen ita rogente ilo incolum: magus
interficitur. Occisis magis magna quid̃ gloria recepii regni principiũ
fuit ẜ multo maioꝵ in co qd̵ cum de regno ambigerent concordare po-¬
ierĩ. Erant eium uirture et nobilitate ita pares. ut diffitilem ix
his populo elettionem equalitas faceret. ipĩ igitio uiam inuenerũt q̃
de se iuditiũ Religioni it fortune cõmitterent. pacii q inter se sũt.
ut die staruta omnnis quos aute regiam primo mane perducerent
⁊ cuius iquus inter solis ortũ quinitũ pͥnus edidissit. is rex esset
tram it solem perse unũ derm esse credunt Et equos ad deo sacto
firiũ. Et erar mnur coniuiratos darius aoptasi faius cui de rigno solꝰ¬

Expanded text:
alterum Gobryas medium amplexus, cunctantibus sociis, ne ipsum pro mago alterum Gobryas medium amplexus, cunctantibus sociis, ne ipsum pro mago transfoderent, quia res obscuro loco gerebatur, vel per suum corpus adigi mago ferrum iussit. Fortuna tamen ita regente illo incolumi magus interficitur. Occisis magis magna quidem gloria recuperati regni principum fuit, sed multo maior in eo, quod, cum de regno ambigerent, concordare potuerunt. Erant enim virtute et nobilitate ita pares, ut difficilem ex his populo electionem aequalitas faceret. Ipsi igitur viam invenerunt, qua de se iudicium religioni et fortunae committerent,pactique inter se sunt, ut die statuta omnes equos ante regiam primo mane perducerent, et cuius equus inter solis ortum hinnitum primus edidisset, is rex esset. Nam et solem Persae unum deum esse credunt et equos eidem deo sacratos ferunt. Et erat inter coniuratos Darius, Hystaspis filius, cui de regno sol
Abbreviated transcription (Latin):
quesierant indulgennie largitionibus confirmarent. Cue res̃ sus¬
pecra p̾mo hostam uiro nobili ⁊ in comecturis sagacissimo fuit . Iraq
ꝑ interaĩtios querit de filia: que mur regias pelites erat: an ciri
filius rex esẜ illa int gripãm̃ scire ait : uit ex alia posse cognostea
quia singule si paratiui recludibantur. Camon pertractare capud dor¬
mienti iubet. nã mago cambisis aures utrasq pretidrat factus
dem ꝑ filiam certior sine auribus regom esse⁊ optimatibus persarũ
rem indicat. ⁊ in cedem falsi regis impulsos, sacramonti religione
obstringit. Septem tantũ conscii fuere quius cõuerationis qui ex cõ¬
tiuencie dato in penuẽtiam spacio ne res ꝑ quẽtũ nariaretus occultato
sub ueste ferio ad rigiã ꝑgunt. ibi obuiis interfettis: ad magos ꝑuiu̾ũ.
quibus ne ipĩs quid̃ anmꝰ in auxiliũ sui defuit. Siquid srrccto faro
duos de cõuiratis interficiut̃. Ipĩ tamen corupiutur a plu̾bus. Quorũ

Expanded text:
ndulgentiae largitionibus confirmarent. Quae res suspecta primo Hostani, viro nobili et in coniectura sagacissimo, fuit. Itaque per internuntios quaerit de filia, quae inter regias paelices erat, an Cyri filius rex esset. Illa nec se ipsam scire ait nec ex alia posse cognoscere, quia singulae separatim recludantur. Tum pertractare caput dormienti iubet: nam mago Cambyses aures utrasque praeciderat. Factus dein per filiam certior sine auribus regem esse, optimatibus Persarum rem indicat et in caedem falsi regis inpulsos sacramenti religione obstringit. Septem tantum conscii fuere huius coniurationis, qui ex continenti, ne dato in paenitentiam spatio res per quemquam narraretur, occultato sub veste ferro ad regiam pergunt. Ibi obviis interfectis ad magos perveniunt, quibus ne ipsis quidem animus in auxilium sui defuit,siquidem stricto ferro duos de coniuratis interficiunt. Ipsi tamen corripiuntur a pluribus, quorum
Abbreviated transcription (Latin):
torũ soniũ. quẽ iux̃ nocturniũ uisũ ergastulo aberauerat: comitẽ ꝙ ii
omib rebus habierat: peisis preposũit. Sororẽ q suã q in matrcõniũ ddit
u cuuitates que mdorũ rrbutarie furrant mutato imperio itꝭ conditioꝵ
suami nuitatam arbitrantis a ciro deficerũt que res multorũ billorũ ciro
cauta ⁊ origo fuit. Domits dinde plerisq cũ aduesũs babilonios billũ
grrerit. babiloniis: reo lidorũ cresus cuius opes duutie q insignes eã rem¬
pestan dãe. iii aupiliũ curuit. cuictus q am ac desolatus in reuũ refu

Expanded text:
ium, quem iuxta nocturnum visum ergastulo liberaverat comitemque in omnibus rebus habuerat, Persis praeposuit sororemque suam ei in matrimonium dedit. Sed civitates, quae Medorum tributariae fuerant, mutato imperio etiam condicionem suam mutatam arbitrantes a Cyro defecerunt, quae res multorum bellorum Cyro causa et origo fuit. Domitis deinde plerisque cum adversus Babylonios bellum gereret, Babyloniis rex Lydorum Croesus, cuius opes divitiaeque insignes ea tempestate erant, in auxilium venit; victusque iam de se sollicitus in regnum re
Abbreviated transcription (Latin):
cum alio ter minio feruore solis arderent :alie rigerent frgorio
imauitati ita ut nõ mõ pͥmio generare gomus sid ut adiunas
auidi retipe at mei possent. priusꝙͣ adiursus calorem uel frigus
uelamenta corporis mucrurentur ue lororũ uicia que sitis arter deo¬
mediis molicentuo. gyptum inrmperatam somꝑ frusset soam So¬

Expanded text:
e rigerent frigoris inmanitate, ita ut non modo primae generare homines, sed ne advenas quidem recipere ac tueri possent, priusquam adversus calorem vel frigus velamenta corporis invenirentur vel locorum vitia quaesitis arte remediis mollirentur,Aegyptum ita temperatam semper fuisse, ut
Abbreviated transcription (Latin):
uit disciusus per urbem nulitum erat : non tumulius armorũdi
non bonorũ atq gominũ rapinas. srd tacitus meror ⁊ luctus. uerẽ /¬
nibus ne ip̃e lacrime. pro cõtumatia gaberentur. Crescit dissimu¬
larione ipã dolor. gor altius demissus quo minꝰ profiteri licet.
nũt sepulcqra maiorunr ĩt ucteres penates nũc recra in quibus
griun uant quib q griurant tonsiderabant: iniferautes nũc

Expanded text:
nec discursus per urbem militum erat, non tumultus armorum, nec discursus per urbem militum erat, non tumultus armorum, non bonorum atque hominum rapina,sed tacitus maeror et luctus, verentibus, ne ipsae lacrimae pro contumacia haberentur. Crescit dissimulatione ipsa dolor, hoc altius demissus, quo minus profiteri licet. Nunc sepulcra maiorum, nunc veteres penates, nunc tecta, in quibus geniti erant quibusque genuerant,considerabant, miserantes nunc
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmũ focensis captos se frande philippi aĩaduatentis rpidi ad
arma confugunnt. sed no spatiũ erat inseruendi belli: iut iꝑs ad
contrahenda auxilia. Et philixpus excidiũ minabatur ne fieret
ddicio. Uicii igitur necessitate : pacta salute se dederunt. Sed pacno
eius fidi fuit: cuius antra fuerat deprecati belli promissio. Igitur
sediuitur passim rapunit q. nõ aibii paraaibus. nõ cõiuges maritis.
non deorũ simulachra templis suis relinquunt᷑. unũ tantum mi-¬
srris solatiũ fuit quod cum philippus porrione predẽ socios frau¬
dassit: nichil rerũ suarũ apud inimicos indrunt. Reuiersus in re-¬
gnum ut petora pastores nũc in ꝯybernos: nũc iñ estiu̾os saltus
traicumt. sit ille populos ⁊ urbrs ut uli uel replendaiul derelinq¬
uenda que loca iudibantus ad libidinem suam iñsfert. sauseranda
ubiq facies: ⁊ exridio similis erat: Nron quidm ffauor ille hostilis:

Expanded text:
primum Phocenses captos se fraude Philippi animadvertentes trepidi ad primum Phocenses captos se fraude Philippi animadvertentes trepidi ad arma confugiunt. Sed neque spatium erat instruendi belli nec tempus ad contrahenda auxilia; et Philippus excidium minabatur, ni fieret deditio. Victi igitur necessitate pacta salute se dediderunt. Sed pactio eius fidei fuit, cuius antea fuerat deprecati belli promissio. Igitur caeduntur passim rapiunturque; non liberi parentibus, non coniuges maritis, non deorum simulacra templis suis relinquuntur. Vnum tantum miseris solacium fuit, quod, cum Philippus portione praedae socios fraudasset, nihil rerum suarum apud inimicos viderunt. Reversus in regnum, ut pecora pastores nunc in hibernos, nunc in aestivos saltus traiciunt, sic ille populos et urbes, ut illi vel replenda vel derelinquenda quaeque loca videbantur, ad libidinem suam transfert. Miseranda ubique facies et excidio similis erat. Non quidem pavor ille hostilis
Abbreviated transcription (Latin):
ab eo dilanionem ter ĩa emerant : fedum prorsus miserandum q
spactaculum Sreciam etꝭ nũt ⁊ uiribus ⁊ diguitate orbis terarũ
prinapemi regum cerre geruiũ ꝙ semꝑ uictricem ⁊ multarũ adquc
uibim dnaan. alierus excubare sedibus. aut Rogautem bellum aut
depretantem in alrerius ope spem om̃s posuisse: orbis rerarũ iundiꝰ¬
crs. eo q discordia sua ciulibus ẜ bellis redactos: ut adulent uliro
cordidam paulo aute clientele sue partem: ⁊ hit potissimũ facere
thebanos lacidemoniis que antra inter se imꝑii nũc grocie iinꝑantꝭ
dium agitat. arq utros potius dignetur estimat. Setreto igitur
auditis utrisq legationibus: qis ueniam belli pollictur iue̾mando
ad actis responsum nomini prodituros. illis contra uonturũ se auxr¬
ilium q lanrũ: utrosq ueat parare bellum aut metuere. Sit uã¬
riato responro: senris omib termopilarũ angustias occupat Tuuia

Expanded text:
ab eo dilationem ter iam emerant. Foedum prorsus miserandumque ab eo dilationem ter iam emerant. Foedum prorsus miserandumque spectaculum, Graeciam etiamnunc et viribus et dignitate orbis terrarum principem, regum certe gentiumque semper victricem et multarum adhuc urbium dominam alienis excubare sedibus aut rogantem bellum aut deprecantem;in alterius ope spem omnem posuisse orbis terrarum vindices, eoque discordia sua civilibusque bellis redactos, ut adulentur ultro sordidam paulo ante clientelae suae partem,et haec potissimum facere Thebanos Lacedaemoniosque, antea inter se imperii, nunc gratiae imperantis dium agitat atque utros potius dignetur aestimat. Secreto igitur auditis utrisque legationibus his veniam belli pollicetur, iure iurando adactis responsum nemini prodituros; illis contra venturum se auxiliumque laturum; utrosque vetat parare bellum aut metuere. Sic variato responso securis omnibus Thermopylarum angustias occupat. Tunc
Abbreviated transcription (Latin):
nonũ suarũ indicem eligerent. sid philippus more ingeri sui
ad iudicium ueluti ad bellum inopinantibus frĩbus instructo
exaciti suꝑuenit. regnoq utiũq non iudicis more. rd frande la¬
lationis ac scelere spoliauit. Dum hec aguntur: legati athenien¬
sum petrrites pacem ad eum uenerunt. Guibus audiris ⁊ ipse
legatos actonas cum pacis condicionibus misit. ibi q ex cõmodo
uroiũs pax facta. ex ceeris q gretie ciuuitanibus: non pacis amore
cid belli moũ legatioius uenee. Siquid ciidescente ira :thressal
boen orant:ut professum aduersus focenses ducem grecit extrbeat¬
Danto odio foccusium ardentẽs. ut obliti cladum suarũ: ꝑire ip̃i quã
non perdere eos p̾optarent. expertam q philippi crudelitatem pati
quã parcere hostibus suis mallent. contra foceusiu ligatis ad¬
tibitis: lacedauoniis̃ et acheniensibus bellum deprecabantur. Cuiꝰ

Expanded text:
tionum suarum iudicem eligerent. Sed Philippus more ingenii sui tionum suarum iudicem eligerent. Sed Philippus more ingenii sui ad iudicium veluti ad bellum inopinantibus fratribus instructo exercitu supervenit regnoque utrumque non iudicis more, sed fraude latronis ac scelere spoliavit. Dum haec aguntur, legati Atheniensium petentes pacem ad eum venerunt. Quibus auditis et ipse legatos Athenas cum pacis condicionibus misit; ibique ex commodo utrorumque pax facta. Ex ceteris quoque Graeciae civitatibus non pacis amore, sed belli metu legationes venere;siquidem crudescente ira Thessali Boeotiique orant, ut professum adversus Phocenses ducem Graeciae exhibeat;tanto odio Phocensium ardentes, ut obliti cladium suarum perire ipsi quam non perdere eos praeoptarent, expertamque Philippi crudelitatem pati quam parcere hostibus suis mallent. Contra Phocensium legati adhibitis Lacedaemoniis et Atheniensibus bellum deprecabantur, cuius
Abbreviated transcription (Latin):
ad abolendam iuidie famam: quia insignis praer carros iunt
iꝑis habebatur. ꝑ regna mitit ⁊ opulentissimas ciutates. qui opi¬
mouem serereut: regem philippũ magna peninia locare. ⁊ muros
ꝑ ciuitates et faua ⁊ templa fatienda ⁊ ut ꝑ pricones susceptoꝵ¬
ris sollicitaret. Cui cum in macedoniam uenissent. Uariis dilationib
frustrati uim regre maiestatis timentes tacui proficiscebantur post
mus duos fr̃es eius: quos philippus ex nouerca gonitos ueluti
ꝑticipes regni interficere gestiebat. Os qant igitur cãm urbem
antiquam ⁊ nobilem exscindit ⁊ factus olim descinato supplicio
nadit. preda q ingenti pariter ⁊ parricidii noto fruitur. Iude qͣl
omia que agitassit animo ei aicerent. aur̃aria inthessaliã targãi¬
metalla in naciam occupat. ⁊ ne quod uis uel fas inuolatum p̃¬
euruitiut cum frĩs duo riges tracie nõ cõt eplatione iusticie aꝰ:
sed iuicem metuentes ne alterius uiribus accedret: discipra¬

Expanded text:
dam invidiae famam, qua insignis praeter ceteros tunc temporis habebatur, per regna mittit et opulentissimas civitates,qui opinionem sererent regem Philippum magna pecunia locare et muros per civitates et fana ac templa facienda, et ut per praecones susceptores sollicitarent. Qui cum in Macedoniam venissent, variis dilationibus frustrati, vim regiae maiestatis timentes taciti proficiscebantur. Post caedem unius duos fratres eius, quos Philippus ex noverca genitos veluti participes regni interficere gestiebat. Ob hanc igitur causam urbem antiquam et nobilem exscindit et fratres olim destinato supplicio tradit praedaque ingenti pariter et parricidii voto fruitur. Inde, quasi omnia quae agitasset animo ei licerent, auraria in Thessalia, argmetalla in Thracia inuasit ac, ne quod ius uel fas inuiolatum prevenit, ut eum fratres duo, reges Thraciae, non contemplatione iustitiae eius, sed invicem metuentes, ne alterius viribus accederet, discepta
Abbreviated transcription (Latin):
so ⁊ uita ⁊ parrimomii parte/ Sed orbs uẽro ⁊ concessa ini qua ⁊ si nõ
regiam uitam. proximã tamen maiestati degiret regio. qrt clementia
non minꝰ uictori ꝙͣ uicio unlis fuit Eippe ex uiuiuersa grecia cognito
ꝙ illatum creso bellũ esset : auxilia uelut ad cõe extinguendũ incendiũ
confluebant. Tantus Cresi amor apud om̃o urbes erat Passurus q
arus graue bellũ grecie fuisset. si quid in creso crudelius consuluisset
Interiesto deinde tempore occupato in aliis bellis ciro lidi rebillauere. Suibs
mterũ uictis arma ⁊ equi adempii iuissi q cauponas ⁊ ludicras attes ⁊
lenocina execire. ac sit gous industria quondi porens et manu st̃¬

Expanded text:
so et vita et patrimonii partes et urbs Beroe concessa, in qua etsi non regiam vitam, proximam tamen maiestati regiae degeret. Haec clementia non minus victori quam victo utilis fuit. Quippe ex universa Graecia, cognito quod inlatum Croeso bellum esset, auxilia velut ad commune extinguendum incendium confluebant;tantus Croesi amor apud omnes urbes erat passurusque Cyrus grave bellum Graeciae fuit, si quid in Croeso crudelius consuluisset. Interiecto deinde tempore occupato in aliis bellis Cyro Lydi rebellavere,quibus iterum victis arma et equi adempti iussique cauponas et ludicras artes et lenocinia exercere. Ac sic gens industria quondam potens et manu st
Abbreviated transcription (Latin):
cam puer alusit tantus q in illo uigor ⁊ dulcꝭ quid̃ blandientꝭ in¬
fantꝭ risus apparuit: ut pastorem ultro rogarit quo ꝑmiuteret sibi¬
sine fortue ip̃ius sine spii sui. puerũ nutrire. Atq ita ꝑmutata
forre ꝑuulorĩ. que ꝓ filio pastoris educatuo ille ꝓ iupon regis
exponutur / Nutriti posta spargos nomon fuut. quia cane̾ ꝑ se sit
rex inrer aideuies porte delicius est cum ꝑ lascruiam contumacem
flagills cendisset ia parentibus puerorũ quencta reti dlata indiguã¬
ubus a seuo regio ingenuos gonũes huilib uerberibus adfenos yea
ausiro pueio nirnogato q cũ nichil mutato uuliu feisse prun¬

Expanded text:
tam adlusit, tantusque in illo vigor et dulcis quidam blandientis intam adlusit, tantusque in illo vigor et dulcis quidam blandientis infantis risus apparuit, ut pastorem ultro rogaret uxor, ssive fortunae ipsius sive spei suae puerum nutrire. Atque ita permutata sorte parvulorum hic pro filio pastoris educatur, ille pro nepote regis exponitur. Nutrici postea nomen Spargos fuit, quia canem Persae sic rex inter ludentes sorte delectus cum per lasciviam contumaces flagellis cecidisset, a parentibus puerorum querela regi delata, indignantibus a servo regio ingenuos homines servilibus verberibus adfectos. Ille arcessito puero et interrogato, cum nihil mutato vultu fecisse
Abbreviated transcription (Latin):
nudiocii uiro in nroniũ tradidit / uic sit quid̃ sõmpnui matu de¬
posito. grauidam ad se filiam accersit: ut golius aui potissimũ occũł
partus necaretur. satus infans ditur occidendus arpago rigis ar-¬
chanorũ parricide. Is uerrtus si ad filiam mortuo rege doeuiss ii¬
periũ quia nullũ astiages uirilis sepus genuerat qne illa uecati
infant ultionem qm̃ a pr̃e non potuissita ministro exigeret. pastori
rigii pecroris puerũ exponendum tradit forte eod tempore ⁊ ip̃i pastori
nauis filius erat euis igitur uxor audita regii infantis expositione.
sũnus precibus rogat sibi ꝑferri ostendi q puerũ. Cuius precibus fa¬
nigatus est pastor. reuarsus in siluã inuenit iux̃ infaritim canẽ fe¬
minã padaulo ubera prodentan : ⁊ a feris alitib q. deffendenten . so
cane auxie prosiquẽte Euẽ a in manũ mulier accepit: ueluri ad no-¬

Expanded text:
mediocri viro, in matrimonium tradidit. Ac ne sic quidem somnii metu demediocri viro, in matrimonium tradidit. Ac ne sic quidem somnii metu deposito gravidam ad se filiam arcessit, ut sub avi potissimum oculis partus necaretur. Natus infans datur occidendus Harpago, regis arcanorum participi. Is veritus, si ad filiam mortuo rege venisset imperium, quia nullum Astyages virilis sexus genuerat, ne illa necati infantis ultionem, quoniam a patre non potuisset, a ministro exigeret, pastori regii pecoris puerum exponendum tradit. Forte eodem tempore et ipsi pastori natus filius erat. Eius igitur uxor audita regii infantis expositione summis precibus rogat sibi perferri ostendique puerum. Cuius precibus fatigatus pastor reversus in silvam invenit iuxta infantem canem feminam parvulo ubera praebentem et a feris alitibusque defendentem. Motucane anxie prosequente. Quem ubi in manum mulier accepit, veluti ad no
Abbreviated transcription (Latin):
infernro quo ille audito nõ ut iuis regnũ defensurus s ut metu
morto mulires solentt pͥmo larebras circonsoicit. mox deinde cũ pautꝭ
incenta q pira ⁊ se ⁊ diuitias suas in incendiũ nurit. hoc solo imi¬
tanus uirid post quc̃ rgo constituitur mrerfector eius arbatta qui prer¬
fectus nudorũ fuerat/ qd imperiũ ab assiriis ad nudos ĩsfert. Post
mulios douide reges. ꝑ ordinem successionis regnum ad astiagem ds¬
cendit. gie ꝑ sompnũ iudit  naturalibus filie quã unitam habe¬
bat. uitem onatã. cuius palinite om̃is asia obumbraretur. Consulti
ariol qo cad filia nepotem eis futurũ cuius magiutudo prenũtiet᷑.
regni q amissionem portendi responderũt. qoc responso exterritus is
claro uizo nez ciuii filiam suami: ne paterna materna q nobilitas ne¬
pon animos extolleret E ex gente obstura tũt temꝑis ꝑsarũ cãbiũ

Expanded text:
infertur. Quo ille audito non ut vir regnum defensurus, sed, ut metu infertur. Quo ille audito non ut vir regnum defensurus, sed, ut metu mortis mulieres solent, primo latebras circumspicit, mox deinde cum paucisincensaque pyra et se et divitias suas in incendium mittit, hoc solo imitatus virum. Post hunc rex constituitur interfector eius Arbactus, qui praefectus Medorum fuerat. Is imperium ab Assyriis ad Medos transfert. Post multos deinde reges per ordinem successionis regnum ad Astyagen descendit. Hic per somnum vidit ex naturalibus filiae, quam unicam habebat, vitem enatam, cuius palmite omnis Asia obumbraretur. Consulti arioli ex eadem filia nepotem ei futurum, cuius magnitudo praenuntietur, regnique ei amissionem portendi responderunt. Hoc responso exterritus neque claro viro neque civi filiam suam, ne paterna maternaque nobilitas nepoti animos extolleret, sed ex gente obscura tum temporis Persarum Cambysi,
Abbreviated transcription (Latin):
S uestremo mos post ninũ regus porita ^ Tilius cius niuꝰ tonenius
claborato a parentibus imperio belli studia deꝑosuit ⁊ ueluti sexum.
cum mr̃e mutassit: raro a uiris uisas in fenuarũ turba consinut.
posteri qͦ eius exemplũ secuti Responsa gentibus ꝑ mrer nĩtios da¬
bant imperiũ assirii qui postea siri dicri suũ: mille tretentꝭ amus tenuꝰ¬
ere postremus apud cos regnaui sardanapallus uĩr muliere corrup¬
nor. ad quut iudnd ꝙ nomini aute ium ꝑmissũ fueat. p̃feaus
ipĩus anedis p̃positus noĩe arbaccus cũ adman magna ambitione egrꝭ
optinuissa inuenit cũ miter scortorũ griges purpuras colo nentem ⁊
mulitbi gabim: cũ moelicia corꝑis ⁊ oculorũ lasciuia om̃es temiiãs
auurit pensa inte uirgines partuntem. Eiubus uisis indignarus
parxrent: ꝓgressus ad sotios quid iudrit refert / sugat se ⁊ parere pessi : noͣ¬
qui se fẽmiã mallet isse ꝙ uirũ fit igit᷑ quiratõ bellũ gardaapallo

Expanded text:
s et XXX annos post Ninum regno potita. Filius eius Ninias contentus laborato a parentibus imperio belli studia deposuit et, veluti sexum cum matre mutasset, raro a viris visus in feminarum turba consenuit. Posteri quoque eius id exemplum secuti responsa gentibus per internuntios dabant. Imperium Assyrii, qui postea Syri dicti sunt, mille trecentis annis tenuere. Postremus apud eos regnavit Sardanapallus, vir muliere corruptior. Ad hunc videndum quod nemini ante eum permissum fuerat praefectus ipsius Medis praepositus, nomine Arbactus, cum admitti magna ambitione aegre obtinuisset, invenit eum inter scortorum greges purpuras colo nentem et muliebri habitu, cum mollitia corporis et oculorum lascivia omnes feminas anteiret, pensa inter virgines partientem. Quibus visis indignatus parere, progressus ad socios quid viderit refert; negat se ei parere posse, qui se feminam malit esse quam virum. Fit igitur coniuratio; bellum Sardanapallo
Abbreviated transcription (Latin):
ngis q cud ꝑfidia de fimonis ulnscitur cuod a astiages andiuit.
contracus uidiq auxilis ipẽ in ꝑsas ꝓficisrunr. ⁊ rpetito alacuus pet¬
tamos pugnamisouo qsuis partemi goercilus de rago pouit. Et rerga aritis
guuibus qns anna npugnantibus acies rũpenda sit ingens postr
mtressuate puguandi anmꝰ exercuui cius accessit pulgara q cũ pesaꝵ
asus pulammi cedaet irco ⁊ uxores ioꝵ obuiam occurrũt otant ut in
prelud reuictantur Cũc̃tantib sublata uesti obscaia corporis ostendiut
Rogantis nũ in iuros matiũ iel coxorũ. uellent refugere/ hac repisi
castigatione: in preliũ redeũt. ⁊ firã impressione quos fugiebant fugera
compellĩ. In io prelio astiages capuur/ cni arus nichil aliud ꝙ̃ regnũ

Expanded text:
ectionis ulciscitur. Quod ubi Astyages audivit, contractis undique auxiliis ipse in Persas proficiscitur et repetito alacrius certamine pugnantibus suis partem exercitus de tergo ponitet tergiversantes gientibus haec an illa pugnantibus acies rumpenda sit. Ingens post necessitatem pugnandi animus exercitui eius accessit. Pulsataque cum Persarum acies paulatim cederet, matres et uxores eorum obviam occurrunt; orant in proelium reuertantur; cunctantibus sublata ueste obscena corporis ostendunt quaerentes, num in uteros matrum uel uxorum uellent refugere. quo facto erubescentes in proelium redeunt et facta inpressione quos fugiebant fugere conpellunt. ibi tunc Astyages capitur, cui Cyrus nil aliud quam regnum
Abbreviated transcription (Latin):
fregit añ illo / Etrerũ arpago a mico suo infestus in ultionem seruari ie¬
pore filiũ eius nrerfetit Eputandũ q pr̃i rradidit s apagus ad pr̃s
rmpus dissunuuato dolore : odiũ rgꝭ in uindicre ocasionem distauit.
Iureietio d inde tempore cum adolaussit cidus: dolore orbitatis admo¬
nunis. scribit ut alleganis ⁊ ꝑuo ab auo in pesas Rueat ut occibi eũ

Expanded text:
em servati nepotis filium eius interfecit epulandumque patri tradidit. Sed Harpagus ad praesens tempus dissimulato dolore odium regis in vindictae occasionem distulit. Interiecto deinde tempore cum adolevisset Cyrus, dolore orbitatis admonitus scribit ei, ut ablegatus ab avo in Persas fuerit, ut occidi eum
Abbreviated transcription (Latin):
graebant  ut impeiũ sibi s populis suis gloriam querebant content¬
ꝙ coittoria imperio abstinebant miunis magnitadinẽ quesite dñanioĩs:
continua possessione firmauit. Donuitꝭ igitur proximis : cũ accissiõr
urriũ fornor ud alios transiret. ⁊ ꝓxina q̃q uictoria inscrumetũ se¬
querins ess: tonits oricutis ꝑopulos subegit / postremũ bellũ illi fuit¬
cũ zoroastie rege bactrianorũ. qui pͥmus diciuro artes magitas inue¬
uisse ⁊ mũdi pͥncipia : spdrũ q monis diligenuissime specrasse. hoc
oitiso ⁊ ip̃e decessit r elicto adquc impubee filio nnia ⁊ uxori seña¬
ui o dit nẽq inmaturo ausa nadere imperiũ : iut ixã palam nai¬
tare tot at tontis gennbus iux patienter uni uiro nedũ femi naan¬

Expanded text:
gerebant nec imperium sibi, sed populis suis gloriam quaerebant contentgerebant nec imperium sibi, sed populis suis gloriam quaerebant contentique victoria imperio abstinebant. Ninus magnitudine quaesitae dominationis continua possessione firmavit. Domitis igitur proximis, cum accessione virium fortior ad alios transiret et proxima quaeque victoria instrumentum sequentis esstes magicas invenisse et mundi principia siderumque motus diligentissime spectasse. Hoc occiso et ipse decessit, relicto adhuc impubere filio Ninia et uxore Semiramide. Haec neque inmaturo puero ausa tradere imperium nec ipsa palam tractare, tot ac tantis gentibus vix patienter Nino viro, nedum femina
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ qui greta didiscissent. ⁊ qui nõ didiscissent quo instriurentur. O
ad re non tam cognoscendi mags: ꝙ̃ emandandi causa iñsmisi simul
iuidia decesserit industrie testimoniũ habiturã. ¶ Explicit p̃fatio
Rincipio rciũ gentiũ nationũ q imꝑiũ pones reges erat:¬
quos ad fastigiũ quius marestatꝭ nõ ambitio popularis. ẜ
pectata nuer bonos moderatio puchibat. Populus nullis legib¬
Stenebatur aibitria pͥmcpũ ꝓ legibus erant fnus imperii tuei mag. ꝙ
proferre mos erat mira suam cuiq patriam ⁊gna fiiebantuo primꝰ
oũni ninꝰ reo assiriorũ uenerẽ ⁊ quasi habitũ gentilibus moreiuouar
iuipeui cupiditate mutauit gic pͥmus intulit bella fiitimis ⁊ ruds
adhuc ad resistendum populos tnnõs usq libie ꝑdonuit fuac quid
temporibus autiquiores iuzores egiptis. ⁊ scitie rex̃ tanaus. quorũ alrer
in poniũ alt̾ usq igiptũ ressit s longnnqua non finctima dellar

Expanded text:
 quo admonerentur, et qui non didicissent, quo instruerentur. Quod ad te non tam cognoscendi magis quam emendandi causa transmisi, simul invidia decesserit, industriae testimonium habituro. LIBER I rincipio rerum gentium nationumque imperium penes reges erat,quos ad fastigium huius maiestatis non ambitio popularis, sed spectata inter bonos moderatio provehebat. Populus nullis legibus tenebatur, arbitria principum pro legibus erant. Fines imperii tueri magis quam proferre mos erat; intra suam cuique patriam regna finiebantur. Primus omnium Ninus, rex Assyriorum, veterem et quasi avitum gentibus morem nova imperii cupiditate mutavit. Hic primus intulit bella finitimis et rudes adhuc ad resistendum populos terminos usque Libyae perdomuit. Fuere quidem temporibus antiquiores Vezosis Aegyptius et Scythiae rex Tanaus, quorum alter in Pontum, alter usque Aegyptum excessit. Sed longinqua, non finitima bella
Abbreviated transcription (Latin):
cercitu. int̾ hostiũ mucrones sese ĩ m̾sit. Recollectoq gladio
multis uolneribus excepts:ad suos cũ clamõe hostiũ r̾uertit᷑. h9
audaciã ceti̾ imitati: uictoriã pepere̾. Perseus rex cũ decẽ mi¬
libus talentũe fuga samochraciã deferti. Quẽ gnens octauius
ad ꝑsequẽdũ missus a consule cũ duobꝰ filiis alexandro ⁊ phi¬
lippo cepit. captũc ad consulem duxerit Macedonia a garano rer
fuit. quidẽ annis d cccc xxxiiii. sed rerũ nõ insi c.l. duobꝰ ãnis
potita Ata cũ in dicionẽ romanor cessisset. magistratibus ꝑ singlas
ciuitates constitutis libe̾a facta est. leges q quibus adhuc utitur¬
a paulo accepit. Etholorũ uniu̾sarꝰ urbiũ senatꝰ cũ cõiugib ꝰ
⁊ libis qudd nisi a fide fuerant. romã missus. Ibiq ne in patria
ãquid nouaret: du tentus egre ꝑ multos annos legacõnbus

Expanded text:
ercitu inter hostium mucrones sese inmersit recollectoque gladio ercitu inter hostium mucrones sese inmersit recollectoque gladio multis vulneribus exceptis ad suos cum clamore hostium revertitur. Huius audaciam ceteri imitati victoriam peperere. Perseus rex fuga cum decem milibus talentum Samothraciam defertur, quem Cn. Octavius ad persequendum missus a consule cum duobus filiis, Alexandro et Philippo, cepit captumque ad consulem duxit. Macedonia a Carano, b regno fuit quidem annis DCCCCXXIV, sed rerum non nisi CL duobus annis potita. Ita cum in dicionem Romanorum cessisset, magistratibus per singulas civitates constitutis libera facta est legesque, quibus adhuc utitura Paulo accepit. Aetolorum universarum urbium senatus cum coniugibus et liberis, qui dubia fide fuerant, Romam missus, ibique, ne in patria aliquid novaret, diu detentus, aegreque per multos annos legationibus
Abbreviated transcription (Latin):
dixit. Dum h agunt᷑. metu tñ piculosi belli. romamemiliũ paulũ
consulem creant. eiq exͣ ordinẽ macedonitũ bellũ deceruñt. Qu
cũ ad exc̾titũ uenissent: nõ magnã morã pugne fecit. Pridie qua nõ
preliũ cõsereretur. lnua nocte defecit. Id portentum pͥse om̃ibꝰ
p̃sagientibꝰ finẽ ꝙ macedonici regni portendi uaticinãtibꝰ. ineci
pugna maricius. cato oratois filius: dũ int̾ ꝯfertissimos hostes
insiguntͦ dimicat. equo dilapsus pedestre preliũ aggiedit᷑. Nã
cadentẽ mampulus hostiũ cũ horrido clamoe: uelut iacentẽ obtrũ¬
catuitꝰ circũstete̾at. Ac ille cicius corꝑe collecto. magnas strages
edidit. Cũ ad utiũ oppͥmẽdũ undiq hostes cõuolarent. dũ ꝓcerũ
ꝙ̃dam petit: gladius ei enami elapsus in mediã cohortẽ hostiũ
decidit. Ad ꝙ̃ r̾cuꝑandũ umbone se ꝑtegens inspectãte unoq ex¬

Expanded text:
dixit. Dum haec aguntur, metu tam periculosi belli Romani Aemilium Paulum dixit. Dum haec aguntur, metu tam periculosi belli Romani Aemilium Paulum consulem creant eique extra ordinem Macedonicum bellum decernunt; qui cum ad exercitum venisset, non magnam moram pugnae fecit. Pridie quam proelium consereretur, luna nocte defecit, id portentum Perseo omnibus praesagantibus finemque Macedonici regni portendi vaticinantibus. In ea pugna M. Cato, oratoris filius, dum inter confertissimos hostes insigniter dimicat, equo delapsus pedestre proelium adgreditur. Nam cadentem manipulus hostium cum horrido clamore veluti iacentem obtruncaturus circumsteterat; at ille citius corpore collecto magnas strages edidit. Cum ad unum opprimendum undique hostes convolarent, dum procerum quendam petit, gladius ei e manu elapsus in mediam cohortem hostium decidit;ad quem recuperandum umbone se protegens inspectante utroque ex
Abbreviated transcription (Latin):
maior. ꝑNore quidem rep motu romam macedonicũ ꝙͣ puincũ
bellũ gesserũt. sed tanto cdarius: ꝙ̃to nobi ͭ ͤ macedones
penos añ cesserũt. quippe cũ gloria orientis domiti: ⁊ auxnlio
omĩ regũ uiuabant᷑. Itaq comam ⁊ legiones plures numerto
conscp̾seruut: et auxilia a masmissa itege mũdar eo cet̾is oĩbus
sociis accepunt. ⁊ enmene rege bithime deniciatũ: ut bellũ
sũmis untibus iuuaret. Perseo p̃ter macedonicũ in uicte opĩonis
ex̾citũ decenti belli sumptus a patite partatus in chesauaitis a
horieis eirat. Quibus rebus inflatus: oblitus fortune: ueterem no
alexandri gliam considerare suos iubebat. Pma equitũ ꝯgressio
fuit. Qua uictor ꝑseus suspensam oũm expectatiõm ĩ faloie
sui traxit. Misit tñ legatos ad consulem qͥ pacẽ petetent : quã
patri suo comam eciã uicto dedissent. ĩpensas belli lege uicti sus¬
cepturus. sed consul sulpicius nõ minis graues ꝙͣ uicto leges

Expanded text:
Minore quidem rerum motu Romani Macedonicum quam Punicum bellum gesserunt, sed tanto clarius, quanto nobilitate Macedones Poenos antecesserunt; quippe cum gloria Orientis domiti, tum et auxilio nium regum iuvabantur. Itaque Romani et legiones plures numero conscripserunt et auxilia a Masinissa, rege Numidarum, et ceteris omnibus sociis acciverunt; et Eumeni, regi Bithyniae, denuntiatum, ut bellum summis viribus iuvaret. Perseo praeter Macedonicum invictae opinionis exercitum decennis belli sumptus a patre paratus in thesauris et horreis erat. Quibus rebus inflatus oblitus fortunae paternae veterem Alexandri gloriam considerare suos iubebat. Prima equitum congressio fuit, qua victor Perseus suspensam omnium exspectationem in favorem sui traxit;misit tamen legatos ad consulem, qui pacem peterent, quam patri suo Romani etiam victo dedissent, inpensas belli lege victi suscepturus. Sed consul P. Licinius non minus graves quam victo leges
Abbreviated transcription (Latin):
inꝑpetuũ amiciciã cũ massiliensibus inuxit. Parcto pace ⁊
securitate fundata teuertentes a delphis massiliensiũ legati
quo missi muna appollim tulerant: audiuetant ue beni
romanã a gallis captam incensamq. quae domi nuĩciata
pnͦ fumere massilienses ꝓsecuti sunt. aucũq ⁊ argentũ
publicũ ponatũq contulentũt. ad explendũ pondus a¬
sallis a quibus tredemptã pacem cognouerãt. Ob quod
mertitũ ⁊ ĩiunitas illis decieta. ⁊ locus spectaculoꝵ
ĩ senatu datus. ⁊ fedus equo iure ꝑcussũ. In postiemo li
trogus maiores suos auocontus originẽ duce̾. anũ suũ
trogũ pompeiũ sectoriano uello euutatẽ agir. pompero
ꝑcepisse. patiuũ mitiidatico bello turmas equitũ sub
codem pompeio duxisse. patifẽ quoꝙ sub gaio cesare mi¬
litasse. existolatũq ⁊ legacionẽ simul ⁊ amili curcũ hũisse¬

Expanded text:
in perpetuum amicitiam cum Massiliensibus iunxit. Parta pace et in perpetuum amicitiam cum Massiliensibus iunxit. Parta pace et securitate fundata revertentes a Delphis Massiliensium legati, quo missi munera Apollini tulerant, audiverunt urbem Romanam a Gallis captam incensamque. Quam rem domi nuntiatam publico funere Massilienses prosecuti sunt aurumque et argentum publicum privatumque contulerunt ad explendum pondus Gallis, a quibus redemptam pacem cognoverant. Ob quod meritum et immunitas illis decreta et locus spectaculorum in senatu datus et foedus aequo iure percussum. In postremo libro Trogus: maiores suos a Vocontiis originem ducere; avum suum Trogum Pompeium Sertoriano bello civitatem a Cn. Pompeio percepisse,patruum Mithridatico bello turmas equitum sub eodem Pompeio duxisse; patrem quoque sub C. Caesare militasse epistularumque et legationum, simul et anuli curam h
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ pacem ab hostibus pstitit. Com ig᷑ massilia ⁊ fama rꝵ¬
gestartũ ⁊ habundantia opumi ⁊ iuiiũ gloria uigtente fło¬
recret i tepente finitu ppłĩ ad nomẽ massaliensiũ delendũ
ueluti ad cõmune extinguẽdũ incendiũ ꝯcuctiũt. dux cõ¬
sensu oññ cacumãdõs regulis eligitint. Qui cũ magno ex̾c¬
tu lectissimorũ untorũiuebem hostiũ obsideret. ꝑ quietẽ spẽ
torn̾e muliectis q̃ se deam dicebat ext̾iitus ultiro pacẽ cum
massiliensibus fecit. Petitoq ut intifare illi ui beni⁊ deos coꝵs
adoracte licẽt: cũ in arftem mĩme ue iusset: conspco porticibꝰ
simulachro dee ꝙͣ ꝑ quietem iuideitat. repente exclamat illã
esse q̃ se nocte exteruisset. llamq recede̾t ab obsidione iuis¬
sisse. uitatulatus ꝙ massiliensibus quod aĩaduertẽt eos ad
cucam deoꝵ ĩmortaliũ ꝑtine̾: torquo augro donata dea

Expanded text:
et pacem ab hostibus praestitit. Cum igitur Massilia et fama reet pacem ab hostibus praestitit. Cum igitur Massilia et fama regestarum et abundantia opum et virium gloria virente floreret, repente finitimi populi ad nomen Massiliensium delendum velutsensu omnium Catumandus regulus eligitur. Qui cum magno exercitu lectissimorum virorum urbem hostium obsideret, per quietem specie torvae mulieris, quae se deam dicebat, exterritus ultro pacem cum Massiliensibus fecit,petitoque ut intrare illi urbem et deos eorum adorare liceret, cum in arcem Minervae venisset, conspecto in porter quietem viderat, repente exclamat illam esse, quae se nocte exterruisset, illam, quae recedere ab obsidione iussisset. Gratulatusque Massiliensibus, quod animadverteret eos ad curam deorum inmortalium pertinere, torque aureo donata dea