comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
peccatores nigri ante delictis & quondã
infructuosi eleuauimus de profundo:
Et idõ scriptũ ẽ. ȩthiopia p̃leuabit manus
suas dõ: In quo scȩ eccłȩ species significat᷑.
decora per gr̃am: Nigra ꝑ conditionem:
decora ꝑredẽptionẽ : aut forte nigra.
& bene funib leuat᷑ ꝓpħa: fidelis enĩ dyx̃:
Funescecider̃ mihi in p̃claris: Bene pannis :
quia ipse dñs excuscentib his qui primo
ad nuptias uocati fuerant ad exitus
uiarũ misit. ut quotquot inuenirentur
& boni& mali ad nuptias uocarentur:
In his itaq pannis ꝓpħicũ uerbũ leuauit e cȩno:

Expanded text:
peccatores, nigri ante delictis, et quondam peccatores, nigri ante delictis, et quondam infructuosi elevavimus de profundo . Et ideo scriptum est: Aethiopia praelevabit manus suas Deo . In quo sanctae Ecclesiae species significatur, decora per gratiam: nigra per conditionem, decora per redemptionem: aut certe nigra  bene funibus levatur propheta; fidelis enim dixit: Funes ceciderunt mihi in praeclaris . Bene pannis; quia ipse Dominus, excusantibus his qui primo ad nuptias vocati fuerant, ad exitus viarum misit, ut quotquot invenirentur et boni et mali, ad nuptias vocarentur . His itaque pannis propheticum verbum levavit coeno.
Abbreviated transcription (Latin):
Sed ꝑ sp̃mscm iam leonũ sȩuitia. pardorũ
uarietas. astutia uulpiũ. lupoꝵ rapacitas.
de nr̃is exoleuit affectibus: Magnaigit᷑
tantũ loco petrus apłs: s etiã alibi in eõdẽ
libro a spũscõ edificatã eccłam demonstra¬
uit: habes enĩ dixisse eũ: ds qui nouit
corda om̃iũ. testimoniũ ꝑhibuit. dans
int̃ nos & illos mundans ꝑfidẽ corda eoꝵ:
In quo illud ẽ contuendũ: quia sic̃ xpͥs
lcpis ẽ angularis quiunitatẽ plebis
utriusq conexuit. ita etiã sp̃s sc̃s nondis¬
creuit utriusq popłicorda. sed iunxit :
Nonergo tanquã iudeus contẽpnas filiũ
sp̃m scm̃ condemnes esaiã. condẽnes hie-¬
remiã. quẽ de lacuiud aicȩ domus ille
assũptus a dño pannis & funib eleuauit:
Verbũ enĩ ꝓphecicũ despiciens in lacum
testatur: In quo nomine figura pulcher¬
rima est: quia sermonẽ ꝓpheticũ quem
iudei uelut in cȩnũ suȩ mentis carnisq
detruserant. nos uidelicet ex gentibus

Expanded text:
 sanctum jam leonum saevitia, pardorum varietas, astutia vulpium, luporum rapacitas de nostris exolevit affectibus. Magna igitur tantum loco Petrus apostolus, sed etiam alibi in eodem libro a Spiritu sancto aedificatam Ecclesiam demonstravit. Habes enim dixisse eum: Deus qui novit corda hominum, testimonium perhibuit, dans inter nos et illos, mundans per fidem corda eorum . In quo illud est contuendum, quia sicut Christus lapis est angularis, qui unitatem plebis utriusque connexuit, ita etiam Spiritus sanctus non discrevit utriusque populi corda, sed junxit. 111. Non ergo tamquam Judaeus contemnas FiSpiritum sanctum, contemnas Esaiam, contemnas Hieremiam, quem de lacu Judaicae domus ille assumptus a Domino pannis et funibus elevavit . Verbum enim propheticum despiciens, in lacum testatur. 112. In quo nomine figura pulcherrima est, quia sermonem propheticum, quem Judaei velut in coenum suae mentis carnisque detruserant, nos videlicet ex gentibus
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc aut̃ om̃ia operat᷑ ius atq idẽ sp̃s.
duidens singulis prout uult : Non ẽ
ergo dubiũ qum ea quȩ oꝑat᷑ pater
operetur & sp̃s: nec ex p̃cepto sicut
qui corporalit̃ audit operetur. sue
ex uoluntate: qui sui ẽ liber arbitrii
non alienȩ famulus potestatis: ñ enĩ
quasi iussus obtẽperat: s quasi largi¬
tor suȩ moderator ẽ largitatis :
Videronunc interim: utrũ om̃ia oꝑari
dicas sp̃m quȩ operat᷑ & pat̃: Negare

Expanded text:
mnia operatur unus atque idem Spiritus, dividens singulis prout vult . 140. Non est ergo dubium, quin ea quae operatur Pater, operetur et Spiritus. Nec ex praecepto, sicut qui corporaliter audit, operatur: sed ex voluntate, qui sui est liber arbitrii, non alienae famulus potestatis. Non enim quasi jussus obtemperat, sed quasi largitor suae moderator est largitatis. 141. Vide nunc interim utrum omnia operari dieas Spiritum, quae operatur et Pater; negare
Abbreviated transcription (Latin):
ñ subiectȩ oboedientiȩ: sunitatis audit̾
ẽ sempit̃nȩ : Similit̃ igit᷑ & audire a pa¬
tre sp̃s. & clacrificare filiũ dr̃: Clari.¬
ficare idõ : quia docuit nos sp̃s sc̃s filiũ di
imaginẽ eẽ inisibilis dĩ & splendorẽ głȩ
& charactera subs tantiȩ eius: sp̃s em̃
& in patriarchis & in propħis locut s:
& apłis : deniq tunc ꝑfectiores esse
coeper̃ postea quã sp̃m receper̃ : Nulla
ergo distantia diuinȩ uirtutis & gr̃ȩ:
N am lic& diuisiones grãrũ sint: idem
tam̃ sp̃s & diuisiones minis terioꝵ sint:

Expanded text:
non subjectae obedientiae, sed unitatis auditus non subjectae obedientiae, sed unitatis auditus est sempiternae. 138. Similiter igitur et audire a Patre Spiritus, et clarificare Filium dicitur. Clarificare ideo, quia docuit nos Spiritus sanctus Filium Dei imaginem esse invisibilis Dei, et splendorem gloriae, et characterem substantiae ejus , Spiritus enim et in patriarchis et in prophetis locutus est: et apostoli denique tunc perfectiores esse coeperunt, posteaquam Spiritum receperunt . Nulla ergo distantia divinae virtutis et gratiae; nam licet divisiones gratiarum sint, idem autem Spiritus: et divisiones minist
Abbreviated transcription (Latin):
Deniq ne uel intẽpore uł in ordine aliquã
int̾ patrẽ & filiũ putares oꝑis ẽẽ distantiã.
sed eiusdẽ oꝑationis crederes unitatem:
& oꝑa in qͥt quȩ ego facio ipse facit: Et
rursus ne discretionẽ aliquã in oꝑis distin¬
ctione sentires. s idemuelle. idẽ facere.
idem posse patrẽ & filiũ iudicares:
dicit tibi sapientia de patre: quȩcũq
enĩ ille fecerit: eadẽ & filius facit.
similit̃ : Non ergo aliqui prior ł scđs
ẽ actus: sed idem unius oꝑationis effe¬
filius dr̃ : qr a patre ñ potest eiꝰ oꝑatio
secernitur. unde etiã ea quȩ loquit᷑
audire a patrẽ dr̃ : Quid si doceo
quia & pat̾ audit filiũ sic̃ filius audit
patrẽ : habes em̃ scriptũ in euangłio.
quia dicit filius pat̾ grãs cibiago:
quia audistime: Quomodo audiuit
pat̃ filiũ cũ filius nihil ad patrẽ de
let zaro sit locutus: Ac ne putares quia
semel a patre auditus ẽ filius: addidit.¬
& ego sciebã quia semꝑme audis: Ergo

Expanded text:
pore, vel in ordine aliquam inter Patrem et Filium putares operis esse distantiam, sed ejusdem operationis crederes unitatem: Et opera, inquit, quae ego facio, ipse facit . Et rursus ne discretionem aliquam in operis distinctione sentires, sed idem velle, idem facere, idem posse Patrem et Filium judicares, dicit tibi Sapientia de Patre: Quaecumque enim ille fecerit, eadem et Filius facit similiter . Non ergo alicui prior vel secundus est actus, sed idem unius operationis effeFilius dicitur; quia a Patre non potest ejus operatio secernitur. Unde etiam ea quae loquitur. audire a Patre dicitur. 137. Quid si doceo quia et Pater audit Filium, sicut ut et Filius audit Patrem? Habes enim scriptum in Evangelio, quia dicit Filius: Pater, gratias tibi ago, quia audisti me . Quomodo audivit Pater Filium, cum Filius nihil ad Patrem in superioribus de Lazaro sit locutus? Ac ne putares quia semel a Patre auditus est Filius, addidit: Et ego sciebam quia semper me audis . Ergo
Abbreviated transcription (Latin):
filius. unũ ꝑsubstantiã naturalẽ non unus
scđm sabellianãt ꝑfidiã: qđ unũ utiq est
ꝑ substantiȩ ꝓprietatẽ non potest sẽparari:
Et idõ non potest filius facere nisi qđ audi¬
erit a patre : quia inȩt̃nũ ẽ ꝑmanens dĩ
uerbũ. nec umquã pat̃ a filii oꝑatione
diuiditur: & qđ oꝑat᷑ filius scit patr̃e

Expanded text:
uralem, non unus secundum Sabellianam perfidiam. Quod unum utique est per substantiae proprietatem, non potest separari; et ideo non potest Filius facere, nisi quod audierit a Patre; quia in aeternum est permanens Dei Verbum , nec umquam Pater a Filii operatione dividitur: et quod operatur Filius sci
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s dr̃ : sic̃ habes: Dat enĩ ds̃ sic̃ p̃pa¬
rantib se sp̃m sapientiȩ & reuelationis
in cognitionẽ eius: Vnitas igitur ẽ
scientiȩ: quando sic̃ pat̾ reuelat qui
dat sp̃m reuelationis sic reuelat & filius.
quia scriptũ ẽ: Nemonouit filium
nisi pat̃: neq patrẽ quis nouit nisi filius.
& cui uoluerit filius reuelare: Plus
dix̃ de filio: non quoplus habeat
quã pat̃ s ne minus habere credat᷑ :
noruit & sp̃s: Scriptũ ẽ enĩ . qr sic̃ ea
quȩ hominis sunt nemo nouit nisi sp̃s
qui in ipso ẽ : sic & quȩ dĩ sunt nemo
cognouit nisi sp̃s dĩ: Nemo inquit¬
cognoruit nisi sp̃sdĩ: Nũqͥd exclusus ÷
dei filius : non utiq quia nec sp̃ssc̃s

Expanded text:
r, sicut habes: Dat enim Deus sic praeparantibus se Spiritum sapientiae et revelationis in agnitionem ejus . 123. Unitas igitur est scientiae, quando sicut Pater revelat, qui dat Spiritum revelationis, sic revelat et Filius; quia scriptum est: Nemo novit Filium, nisi Pater; neque Patrem quis novit, nisi Filius, et cui voluerit Filius revelare . Plus dixit de Filio, non quod plus habeat quam Pater, sed ne minus habere credatur. novit et Spiritus; scriptum est enim quia sicut ea quae hominis sunt, nemo novit nisi spiritus qui in ipso est: sic et quae Dei sunt, nemo cognovit nisi Spicognovit, nisi Spiritus Dei. Numquid exclusus est Dei Filius? Non utique; quia nec Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
ñ fuit tanto indignus collegio: Una
enĩ gr̃a fulgebat in his quos sp̃s unꝰ
elegerat : Nec paulus inferior pe¬
tro: quãuis ille eccłȩ fundam̃tũ
&hic sapiens architectus sciens
uestigia credentiũ fundare popłoꝵ:
Nec paulus inquã indignus apłorũ
collegio. cũ primo qͦq facile confe¬
rendus. & nulli scđs : Nam qui se
in parẽ nescit: fecit ȩqualem:

Expanded text:
non fuit tanto indignus collegio. Una non fuit tanto indignus collegio. Una enim gratia fulgebat in his, quos Spiritus unus elegerat. 158. Nec Paulus inferior Petro, quamvis ille Ecclesiae fundamentum, et hic sapiens architectus sciens vestigia credentium fundare populorum: nec Paulus, inquam, indignus apostolorum collegio, cum primo quoque facile conferendus, et nulli secundus. Nam qui se imparem nescit, facit aequalem.
Abbreviated transcription (Latin):
idem posse non ex affectionis sit
uoluntate. sed in substantia trinitatis:
Hȩc ẽ apostolicȩ fidei & deuotionis
hereditas: quam licet ex ipsorum
a postolorũ considerare actibus:
Paruerunt ergo paulus & barnabas
sci sp̃s imperatis paruer̃ & om̃s a-¬
postoli: statimq quos separcri
iusserat sp̃s ordinarunt: Separate
inquit mͥpaulũ & barnaban: Uidetis
iubentis imperiũ: spectate merita
seruientiũ: Credidit paulus: & quia
credidit: studia ꝑsecutoris abiecit.
coronã iustitiȩ reportauit : Cre¬
didit ille qui eccłas deuastabat.
s conuersus ad fidẽ p̃dicabat in sp̃u
suũ sp̃s: & puluere impietatis excus¬
so. de bellatorẽ in fideliũ inelucta¬
bilẽ uarus impioꝵ congressionib
efferebat. atq ad brauiũ suꝑnȩ
uocationis in xpͥo iħ u diuersis passi¬
onib erudiebat: Barnabas quoq
credidit: & quia credidit paruit:
Itaq sc̃ĩ sp̃s electus imꝑio. qđ ei ad
om̃e redundat insigne meritorũ.:

Expanded text:
dem posse non ex affectione sit voluntatis, sed in substantia Trinitatis. 155. Haec est apostolicae fidei et devotionis haereditas, quam licet et ex ipsorum apostolorum considerare Actibus. Paruerunt ergo Paulus et Barnabas sancti Spiritus imperatis. Paruerunt et omnes apostoli, statimque eos quos separari jusserat Spiritus, ordinaverunt: Separate, inquit, mihi Paulum et Barnabam . Videtis jubentis imperium? Spectate merita servientium? 156. Credidit Paulus; et quia credidit, studia persecutoris abjecit, coronam justitiae reportavit. Credidit ille qui Ecclesias devastabat: sed conversus ad fidem, praedicabat in Spirisuum Spiritus, et pulvere impietatis excusso, debellatorem infidelium ineluctabilem variis impiorum congressionibus offerebat, atque ad bravium supernae vocationis in Christo Jesu diversis passionibus erudiebat . 157. Barnabas quoque credidit, et quia credidit, paruit. Itaque sancti Spiritus electus imperio, quod ei ad omne redundat insigne meritorum,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ quẽ ds̃ om̃ps reuelatur : nũqͥd plenitudine
diuinitatis inferior ẽ . qui eiusdẽ cũ patre
substantiȩ etiã hoc exẽplo ꝓbat᷑. aut aliqͥd
ignorat qui nouit consilia dĩ & mrsteria
eius abinitio abscondita: quid ẽ qđ nesciat
qui nouit om̃ia quȩ dei s : sp̃s enĩ etiã alta
deiscrutatur: Ac ne putes qđ scrute tur
in cognita. & idõ scrutet᷑ ut discat id qđ ig
quȩ nob̵ ꝑ ipsũ sp̃m reuelant᷑: in posteriorib
ait: quis enĩ scit hominũ quȩ hominis sunt.
quȩ hominis sunt. & antequã scrutet᷑ nouit.
De quo non otiose apł̃sdix̃. quȩ dĩ sunt nemo
cognouit nisi sp̃s dei. ut non scrutando cog¬
nouerit. si nouerit ꝑ naturã : Non quod
accedens in eoscientia diuinorũ s cognitio
naturalis sit : Uerũ site mou& quia dix̃
scrutat᷑: accipe quia id quoq dedõ scrp.¬
tũ ẽ eo qđ sit scrutator cordis & renum:
Ipse eñ dix̃: Ego sum scrutans corda & renes
Etiã de filio dĩ habes adhebreos: qr scruta¬

Expanded text:
e divinitatis inferior est, qui ejusdem cum Patre substantiae etiam hoc exemplo probatur? Aut aliquid ignorat, qui novit consilia Dei, et mysteria ejus ab initio abscondita? Quid est quod nesciat, qui novit omnia quae Dei sunt? Spiritus enim etiam alta Dei scrutatur . 127. Ac ne putes quod scrutetur incognita, et ideo scrutetur, ut discat id quod iquae nobis per ipsum Spiritum revelantur, in posterioribus ait: Quis enim scit hominum quae hominis sunt, quae hominis sunt, et antequam scrutetur novit, De quo non otiose Apostolus dixit: Quae Dei sunt, nemo cognovit, nisi Spiritus Dei: non quod scrutando cognoverit, sed noverit per naturam: non quod accidens in eo scientia divinorum, sed cognitio naturalis sit. 128. Verum si te movet quia dixit, scrutatur, accipe quia id quoque de Deo scriptum est, eo quod sit scrutator cordis et renum. Ipse enim dixit: Ego sum scrutans corda et renes . Etiam de Filio Dei habes ad Hebraeos: Qui scruta
Abbreviated transcription (Latin):
corneli seruuli ab angło destinati: At
illi sp̃s : Ecce uiri quȩr̃ te : Surge itaq
descende & uade cũ his. ne dubitans qm
ego misi illos: quã euident̃ exp̃ssit suã
sc̃s sp̃s potestatẽ : Primo omniũ quia
aspirauit oranti. affuit dep̃canti : deide
qm̃ uocatus petrus respondit dñe.
quia confessus ÷ dñm sed quis iste sit
ch̃s: scriptura declatrat: Respondem
enĩ is utiq cui responderat loquebat᷑.
Sp̃m aut̃ ostendunt sequentia declaratũ
quia ipse qui mysterium figurabat
mrsteriũ reuelabat: Simail illud
aduerte. quia tertio repecita figura
mysterii operationẽ trinitatis ex p̃sst
& idõ in mysteriis interrogatio trina
defertur . & confirmatio trina celebrt᷑¬
mitat᷑: petrũ sp̃s sc̃s alloquitur
Oculi enĩ dñi suꝑ fideles terrȩ: Nec illud
otiosum. qđ cũ insuperiorib p̃misisset.
qđ ds̃ mundauit. tune cõmune dixeris.
subito decidit suꝑ gentes ut mundar&
eos sp̃s sc̃s: Vnde ostendit᷑. oꝑationẽ sp̃s

Expanded text:
 destinati, ait illi Spiritus: Ecce viri quaerunt te, surge itaque, et descende, et vade cum eis: ne dubites; quoniam ego misi illos . 104. Quam evidenter expressit suam Spiritus sanctus potestatem? Primo omnium quia aspiravit oranti, adfuit deprecanti: deinde quoniam vocatus Petrus respondit, Dominquia confessus est Dominum. Sed quis iste sit Dominus Scriptura declarat; respondenti enim, is utique cui responderat, loquebatur: Spiritum autem ostendunt sequentia declaratum; quia ipse qui mysterium figurabat, mysterium revelabat. 105. Simul illud adverte quia tertio repetita figura mysterii operationem Trinitatis expressit. Et ideo in mysteriis interrogatio trina defertur, et confirmatio trina celebramittitur, Petrum Spiritus sanctus alloquitur : Oculi enim Domini super fideles terrae . Nec illud otiosum, quod cum in superioribus praemisisset: Quod Deus mundavit, tu ne commune dixeris ; subito decidit super gentiles, ut mundaret eos Spiritus sanctus; unde ostenditur operationem Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
nec cũ om̃ib quȩ per filiũ facta sunt sc̃s
annumerandus ẽ sp̃s. cũ dm̃patrẽ nouerit
quẽ sic̃ scriptũ ÷ quis ñ potest nosse nisi fi.
in homine. qđ cognoscat quȩ sunt hominis:
Vtiq rationabile : qđ cȩteris animȩ uirtutib:¬

Expanded text:
Neque cum omnibus quae per Filium facta sunt, annumerandus est Spiritus, cum Deum Patrem noverit, quem, sicut scriptum est , quis potest nosse nisi Filiin homine, quod cognoscat quae sunt hominis? Utique rationabile, quod caeteris animae virtutib
Abbreviated transcription (Latin):
nos similes futuros ẽẽ cȩlestiũ : increpa
in qͥt feras siluȩ: Siluã uidelic& significãs
nonferarũ fragosam cursib necbestiarũ
gemitib in horrentẽ : sed illam siluã
dequa scriptũ ÷. inuenimꝰ eã in cãpis
siluȩ : inqua sic̃ dix̃ ꝓphetia iustus

Expanded text:
nos similes futuros esse coelestium: Increpa, inquit, feras silvae , silvam videlicet significans non ferarum fragosam cursibus, nec bestiarum gemitibus inhorrentem, sed illam silvam de qua scriptum est: Invenimus eam in campis silvae . In qua, s
Abbreviated transcription (Latin):
una oꝑatio ubiq ẽ patris & filii & sp̃s
scĩ: sed etiã una atq eadẽ uoluntas. una
uocatio. una p̃ceptio. qđ liquet in illo
magno ac salutari eccłȩ spectare myste¬
rio sic̃ enĩ pat̃ uocauit gentes ad eccłam
dicens. uocabo non plebẽ meã plebem
meã. & non dilectã meã dilectã meam.¬
& alibi. domus mea domus orationis uo¬

Expanded text:
una operatio est ubique Patris et Filii et Spiritus sancti, sed etiam una atque eadem voluntas, una vocatio, una praeceptio: quod licet in illo magno ac salutari Ecclesiae spectare mysterio. Sicut enim Pater vocavit gentes ad Ecclesiam, dicens: Vocabo non plebem meam, plebem meam: et non dilectam, dilectam ; et alibi: Domus mea domus orationis vo
Abbreviated transcription (Latin):
suũ factũ ex muliere factũ sublege:
Creauit & sp̃s illud om̃e mysterium:
scđm qđ legimus: Quia inuenta ẽ
& sp̃s : accipe quia creauit & filius
dĩ. dicente salomone: sapientia
fecit sibidomũ: Ergo sp̃s sc̃s qui ere.¬
auit in carnationis dñicȩ sacram̃tũ.
qđ suꝑ om̃s ẽ creaturas. quomodo eẽ
poterat creatura : De generalitate

Expanded text:
suum factum ex muliere, factum sub Lege . Creavit et Spiritus illud omne mysterium, secundum quod legimus, quia inventa est et Spiritus: accipe quia creavit et Filius Dei, dicente Salomone: Sapientia fecit sibi domum . Ergo Spiritus sanctus qui creae incarnationis sacramentum, quod super omnes est creaturas, quomodo esse potest creatura? 61. De generalitate
Abbreviated transcription (Latin):
potestatis: non ẽ dubiũ qr per quẽ om̃ia
intelligere debeamus: Om̃is enĩ creatura
& ex uoluntate & per oꝑationẽ & in uir-¬
tute est trinitatis: sic̃ scriptũ ÷ : Faci¬
amus hominẽ adimcaginẽ & similitudinẽ
nr̃am : & alibi : Verbo dm̃i cȩli firmati sunt:
& sp̃u oris eius omnis uirtus eorum:

Expanded text:
mortificaveritis, vivetis ; et supra: intelligere debeamus. Omnis enim creatura et ex voluntate, et per operationem et in virtute est Trinitatis, sicut scriptum est: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram ; et alibi: Verbo Domini coeli firmati sunt, et Spiritu oris ejus omnis virtus eorum
Abbreviated transcription (Latin):
asser cũ dñs id qđ pͥncipale in lege ẽ
ad cfirmationẽ spei euangelicae cõme¬
moret. Est autẽ & nom̃ aliud dõ: qđ
in euangelus cognoscimꝰ dño dicente
Pã uenit hora honorifica filiũ tuũ

Expanded text:
 cum dominus id, quod principale in lege est, ad confirmationem spei euangelicae commemoret. est autem et nomen aliud deo, quod in euangeliis cognoscimus domino dicente: pater, uenit hora, honorifica filium tuu
Abbreviated transcription (Latin):
hauriebat: sunt enĩnares sp̃itales ut
legimus: quas hab& sponsa uerbi cui
dr̃ & odor naris tuȩ : & alibi: odora¬
tus ÷ ds̃ odorẽ suauitatis: sunt gͦ quȩdã
interioris menbra hominis: cuiꝰ manus
in actu. Aures in auditu. pedes in pro.¬
cessu quodã boni operis ȩstimantur:
Itaq ex officiis ueluti quasdã colligimꝰ
menbroꝵ figuras: Neq eñĩ in interiore
homine scđm carnalia aliqͥd nos c̃uenit

Expanded text:
hauriebat. 68. Sunt enim nares spiritales, ut hauriebat. 68. Sunt enim nares spiritales, ut legimus, quas habet Sponsa Verbi, cui dicitur: Et odor naris tuae ; et alibi: Odoratus est Dominus odorem suavitatis . Sunt ergo quaedam interioris membra hominis, cujus manus in actu, aures in auditu, pedes in processu quodam boni operis aestimantur. Itaque ex officiis, veluti quasdam colligimus membrorum figuras; neque enim in interiore homine secundum carnalia aliquid nos convenit
Abbreviated transcription (Latin):
Renoucmini aut̃ spũmentis ur̃ȩ. & induite
nouũ hominẽ qui scđm dm̃ creatus ẽ: IN
ueritate & iustitia & scĩtate: Audiant
quẽ admodũ unitatẽ diuinȩ oꝑationis scrip¬
tura signcuerit: quirenouat᷑ sp̃umentis:
& noui huius hominis qui creat᷑ adima¬
ginẽ dĩ auctor ẽ sp̃s. quẽ utiq meliorem
hoc exteriore nr̃o eẽ homine nemo dubi¬
tauerit: Si qͥdẽ cȩlestẽ alterũ. terrenũ
alterũ: apłs significauit dicens: qualis
cȩlestis: tales & cȩlestes : Ergo cũ cȩlestẽ
faciat gr̃a sp̃italis: qđ terrenũ creare pos¬
sit etiã sensu debemus aduertere. lic&
credamus exẽplis: dicit enĩ etiã alibi
sc̃ s̃ iob Viuit dñs qui sic me iudicat: et
om̃ps qui ad amaritudmẽ ꝑdux̃ animã
meã : sp̃s aut̃ diuinus qui ẽ innarib meis :
N on utiq sp̃m hic aurã uitalẽ hanc & spira¬
m̃tũ corporeũ designauit: si nares hic
interioris hominis sui significat. quibus
lestis unguent geminis quibusdã sensib¬

Expanded text:
u mentis vestrae, et induite novum hominem, qui secundum Deum creatus est in veritate, et justitia, et sanctitate . Audiant quemadmodum unitatem divinae operationis Scriptura signaverit. Qui renovatur Spiritu mentis, et novi hujus hominis, qui creatur ad imaginem Dei, auctor est Spiritus: quem utique meliorem hoc exteriore esse nostro homine nemo dubitaverit. Siquidem coelestem alterum, terrenum alterum Apostolus significavit dicens: Qualis coelestis, tales et coelestes . 67. Ergo cum coelestem faciat gratia spiritalis, quod terrenum creare possit, etiam sensu debemus advertere, licet careamus exemplis. Dicit enim alibi sanctus Job: Vivit Dominus, qui sic me judicat; et omnipotens, qui ad amaritudinem perduxit animam meam: Spiritus autem divinus, qui est in naribus meis . Non utique spiritum hic auram vitalem hanc et spiramentum corporeum designavit, sed nares hic interioris sui hominis significat, quibus lestis unguenti 647 geminis quibusdam sensib
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s testimoniũ reddat sp̃ui nr̃o. qđ sumus
filii dĩ : si aut̃ filii & heredes: Heredes
quidẽ dĩ : coheredes aut̃ xp̃i: quis igitͥ
dissociet sempit̾nã. cũ sp̃s etiã disu mncta
conectat ꝑ quẽ xp̃i efficimur coheredes
Sinosergo conglorificabimur cũ xpͥo ꝑsp̃m
cũ xp̾o credimus qđ etiã simul uiuemꝰ cũ ille
Deinde alibi: si enĩ cõpatimur in qͥt & conui¬
uemus: Nec solũ conuiuemus: sed etiã
conglorificabimur : Nec solũ c̃głificabimꝰ
s etiã conregnabimus: Non ẽ igit᷑ it
Est deniq Sȩpe reperimus inscriptaris
alterã int̃positã & alterã intellectam:
sic̃ scriptũ ÷: Introibo indomũ tuã in ho¬
lochcustis: hoc ÷ cũ holochaustis: &
alibi: & edux̃ ẽos in quit in argento et
auro: hoc ÷ cũ argento & auro: Alibi
quoq ait : Non egredieris inuirtutibus
usu sermonis calũnia eẽ ñ possit & sermone
calũnia diuinitati non debeat excitari:
dignũ ẽ ut adiustitiã corde credatur.

Expanded text:
sumus filii Dei? Si autem filii, et haeredes: haeredes quidem Dei, cohaeredes autem Christi . Quis igitur dissociet sempiternam; cum Spiritus etiam disjuncta connectat, per quem Christi efficimur cohaeredesSi nos ergo conglorificabimur cum Christo percum Christo, credimus quod etiam simul vivemus cum illo ; deinde alibi: Si enim compatimur, inquit, et convivemus: nec solum convivemus, sed etiam conglorificabimur: nec solum conglorificabimur, sed etiam conregnabimus . 84. Non est igitur in est. Denique saepe reperimus in Scripturis alteram interpositam, et alteram intellectam, sicut scriptum est: Introibo in domum tuam in holocaustis , hoc est, cum holocaustis; et alibi: Eduxit, inquit, eos in argento et auro , hoc est, cum argento et auro. Alibi quoque ait: Non egredieris in virtutibus usu sermonis calumnia esse non possit, et ex sermone calumnia divinitati non debeat excitari, opus est ut ad justitiam corde credatur,
Abbreviated transcription (Latin):
rat de spũ suo dicens: ꝓpterea dixi de meo
accipi&. & annuntiabit uob quod ergo
loquit᷑ sp̃s̃ filii ẽ : qđ dedit filius patris ẽ:
Ita nihil a se aut filius loqͥt᷑ aut sp̃s: quia
nihil extra se trinitas loquitur: qđ si ad
das: etiã ad filii iniuriã deriuabis. quia
& de se filius dicit. sic̃ aucdio & iudico:
& non potest aliquid facere filius. nisi quod
uiderit facientẽ patrẽ: si enĩ uerũ ẽ sicut
ẽ uerũ qđ dix̃ filius om̃ia quȩ habe pat̃¬

Expanded text:
rat, de Spiritu suo dicens: Propterea dixi, de meo rat, de Spiritu suo dicens: Propterea dixi, de meo accipiet, et annuntiabit vobis . Quod ergo loquitur Spiritus, Filii est: quod dedit Filius, Patris est. Ita nihil a se aut Filius loquitur aut Spiritus, quia nihil extra se Trinitas loquitur. 135. Quoddas; etiam ad Filii injuriam derivabis; quia et de se Filius dixit: Sicut audio, judico; et, Non potest aliud facere Filius, nisi quod viderit facientem Patrem . Si enim verum est, sicut verum est, quod dixit Filius: Omnia quae Pat
Abbreviated transcription (Latin):
in dõ tu infirmitatis humanȩ sonitus
& quȩdã organa exigis carnalis au¬
ditus. cũ idõ audire dicat᷑. ut scire cre¬
datur : Nios enĩ id scimus qđ audieri¬
mus: & ante audmꝰ. ut scire possimus :
In dõ autẽ quia noruit om̃ia ante qũa fiant.
scientia p̃cedit auditũ: Itaq ut qđ uelit pat̃
filiũ non ignorare dicamus. audisse memoramꝰ:
Sed non in dõ sonus neq syllaba quȩ signifi¬
care solent indiciũ uoluntatis: s uoluntatis
unitas diuinis quidẽ intelligit᷑ archanis nr̃is
aut̃ significat᷑ indiciis: Quid ẽ ergo ñ eñĩ
a se loquitur : hoc ÷ non sine me loquitur.
quialoqͥt ueritatẽ sapientiã spirat: Non
sine patre loqt᷑: quia dĩ sp̃s ẽ: non a se audit.
Om̃ia patris habet filius: quia iterũ ait:
Om̃ia quȩ pat̃ hab& mea s̃: & quȩ accepit
ipse ꝑunitatẽ naturȩ .: ex ip̃so per eandem
unitatẽ accepit & p̃s sic̃ ipse druĩs iñs decla¬

Expanded text:
in Deo tu infirmitatis humanae sonitus, in Deo tu infirmitatis humanae sonitus, et quaedam organa exigis carnalis auditus; cum ideo audire dicatur, ut scire credatur? Nos enim id scimus quod audierimus, et ante audimus, ut scire possimus: in Deo autem qui novit omnia antequam fiant, scientia praecedit auditum. Itaque ut quod velit Pater, Filium non ignorare dicamus, audisse memoramus: sed non in Deo sonus, neque syllaba, quae significare solent indicium voluntatis; sed voluntatis unitas divinis quidem intelligitur arcanis, nostris autem significatur indiciis. 133. Quid est ergo: Non enim a se loquetur? Hoc est, non sine me loquitur; quia loquetur veritatem, sapientiam aspirat. Non sine Patre loquitur, quia Dei Spiritus est: non a se audit, Omnia Patris habet Filius; quia iterum ait: Omnia quae Pater habet mea sunt . Et quae accepit ipse per unitatem naturae, ex ipso per eamdem unitatem accepit et Spiritus, sicut ipse Dominus Jesus decla
Abbreviated transcription (Latin):
unũ filiũ in unũ sp̃mscm bonitas & scificatio
& imꝑiale ius ȩternȩ tradit᷑ potestatis :
Vbiergo ostensio ẽ sp̃s ibi dĩ uirtus ẽ: nec
potest eẽ discretio. ubiopus unũ ẽ: Et
idõ qđ loquit᷑ filius. loquit᷑ & pat̃ & qđ
de spu filius dei dix̃: Non enĩ loquit᷑ a se:
hoc ÷ non sine mea nec patris cõmunione:
Neq eni dicusus ac seꝑtitus ÷ sp̃s: s quȩ
audit loquitur: Audit uidelic& per
unitatẽ substantiȩ. & ꝓprietatẽ scientiȩ :
Neq enĩ foraminib aliquib corporalibus
recipit auditũ & quibusdã diuina mo-¬
dulis carnalib uox resultat ł audit
id qđ ignorat: qm̃ in reb humanis sei¬
entiã plerũq auditus oꝑat᷑. & tam̃
nec in ipsis hominib semꝑ alloquium
corporale aut carnalis auditus est:
q ui enĩ loquit᷑ linguis: non hominib inqͥt
loquit᷑ sed dõ: Nemo eñĩ audit : sp̃u
aut̃ loquit᷑ mysteria : Ergosi i ho-¬
minib: non semꝑ auditus ẽ corporalis.

Expanded text:
unum Spiritum sanctum bonitas et sanctificatio et imperiale jus aeternae traditur potestatis. Ubi ergo ostensio Spiritus, ibi Dei virtus: nec potest esse discretio, ubi opus unum est. Et ideo quod loquitur Filius, loquitur 659 et Pater: et de Spiritu Filius Dei dixit: Non enim loquetur a se , hoc est, non sine mea et Patris communione; neque enim divisus ac separatus est Spiritus, sed quae audit, loquitur: audit videlicet per unitatem substantiae, et per proprietatem scientiae. Neque enim foraminibus aliquibus corporalibus recipit auditum, et quibusdam divina modulis carnalibus vox resultat, vel audit id quid ignorat; quoniam in rebus humanis scientiam plerumque auditus operatur, et tamen nec in ipsis hominibus semper alloquium corporale, aut carnalis auditus est: Qui enim loquitur linguis, non hominibus, inquit, loquitur, sed Deo. Nemo enim audit, Spiritu autem loquitur mysteria . 132. Ergo si in hominibus non semper auditus est corporalis;
Abbreviated transcription (Latin):
scĩ id ÷ de sp̃ũ qđ depatre & de se
sonat. uinde nullũ sc̃ĩ sp̃s ministeriũ
s consortiũ magis honoris aut oꝑis
quia ad patrẽ & filiũ hoc opinionis
ur̃ȩ p̃iudiciũ deriuat᷑. q̃r hic ñ dixit
cũ patris & filii & sp̃s seĩ nomine sed
in nomine. & tam̃ non minis teriũ aliqd
trinitatis hac syllaba ex primitur
s potestas: Deniq ut scias qr fides
ñ p̃iudicat syllabã. s cõm̃dat fides
copula designat᷑ : & ut scias discretio¬
ne ñ eẽ. s srllcbã: alibi quoq ait:
&hȩc quidẽ fuistis: s ablutiestis s sci fi¬
catiestis. s iustificatiestis in nomine

Expanded text:
i. Idem de Spiritu quod de Patre et de se sonat. Unde nullum Spiritus sancti ministerium, sed consortium magis honoris aut operiquia ad Patrem et Filium hoc opinionis vestrae praejudicium derivatur; quia hic non dixit: Cum Patris et Filii et Spiritus sancti nomine; sed in nomine: et tamen non ministerium aliquod Trinitatis hac syllaba exprimitur, sed potestas. 73. Denique ut scias quia fidei non praejudicat syllaba, sed commendat fides copula designatur. 74. Et ut scias discretionem non esse de syllaba, alibi quoque ait: Et haec quidem fuistis: sed abluti estis, sed sanctificati estis, sed justificati estis in nomine
Abbreviated transcription (Latin):
& alibi: Scificatos in xpͥo iħu: & iterũ:
ut nos eẽmus iustitia dĩ in ipso: & alio
loco: VUt excidant a castitate quȩ est
modũ de sp̃uscriptũ ÷: magis illud
incurro ut non qr de filio scriptũ ẽ
religiosȩ dictũ uideat᷑ eẽ de sp̃ui:
eñ:. Nũquid de deo patre scriptũ ÷:¬
uerbũ &̾ alibi: In dõ faciemꝰ uirtutẽ :
& inte cõmemoratiomea semꝑ. & in tuo
nomine exultabimus &iterũ alibi:

Expanded text:
 alibi: Sanctificatis in Christo Jesu ; et iterum: Ut nos essemus justitia Dei in ipso ; et alio loco: Ut excidant a castitate, quae estmodum de Spiritu scriptum est, magis illud incurro; ut non quia de Filio scriptum est, religiose dictum videatur de Spiritu: enim: Numquid de Deo Patre scriptum et alibi: In Deo faciemus virtutem ; et: In te commemoratio mea semper ; et: In nomine tuo exsultabimus ; iterum alibi:
Abbreviated transcription (Latin):
Vnde & dñs animã suã sp̃s appellatione
iħudñi descensi one memorauit
addidit qđ nuntiar& in homines xp̃m
suũ : Annuntiauit enĩ mnbaptismate
dicens: Tues filius meus dilectus: in
quo bene cõplacui: Annuntiauit IN
monte dicens: Hic ẽ filius m̃s dilectus:
ipsũ audite: Annuntiauit in passione:
cũ sol recessit. maria t̾rȩq. tremuer̃:
Annuntiauit incenturione : qui ait.
uere filius dĩ erat iste : Totũ igitur
hunc locũ aut ad simplicẽ intellectũ
istius flatus qui uiuendo hauritur:
aut ad mysteriũ dñici corporis refer¬
re debemus: Nã si hic creatũ dixiss&&
decltrare potuiss&: sic̃ de filio dĩ fre¬
quent̃ legimus. qr scđm carnẽ & factus ÷
& creatus: Cuius tam̃ maiestatem
in eo ipso qđ carnẽ pro nob suscepit
considerare nos conuenit. ut diuinã
potentiã in ipsa corporis assũptione

Expanded text:
Unde et Dominus animam suam spiritus appellatione Unde et Dominus animam suam spiritus appellatione Jesu Domini descensione memoravit, addidit quod nuntiaret in homines Christum suum ; annuntiavit enim in baptismate, dicens: Tu es Filius meus dilectissimus, in quo bene complacui . Annuntiavit in monte, dicens: Hic est Filius meus dilectus, ipsum audite . Annuntiavit in passione, cum sol recessit, maria terraeque tremuerunt. Annuntiavit in centurione, qui ait: Vere Dei Filius erat iste . 58. Totum igitur hunc locum aut ad simplicem intellectum istius flatus qui vivendo hauritur, aut ad mysterium Dominici corporis referre debemus, nam si hic creatum dixisset declarare potuisset, sicut de Filio Dei frequenter legimus quia secundum carnem et factus est et creatus . 59. Cujus tamen majestatem in eo ipso quod carnem pro nobis suscepit, considerare nos convenit; ut divinam potentiam in ipsa corporis assumptione
Abbreviated transcription (Latin):
& reuerentiã cę̧lestib deferamus o¬
raculis : deniq in euangłio fr̃s dñi
filii tonitrui dicebant᷑ &cũ uox
patris facta eẽt dicentis ad filium.
& honorificaui. & iterũ honorifica¬
bo: iudei dicebant. tonitruũ factũ ÷
illi: Nã lie& grãm ueritatis hau¬
rire non possent : tam̃ confitebant᷑
inuiti. & ignari mysteriũ loquebant᷑
eo qđ maghũ patris de filio tes timo¬
niũre sultabat Nn iob quoq libris
scriptura dicit: firmam̃tũ quoq
tonitrui sui qui scit quando faciet :
Vtiq̃ sl adhȩc cõmotionũ cȩlestilim
tonitrũa ꝑtinerent: non futura eoꝵ
firmam̃ta s facta dixiss&: Ergo
tonitraa ad sermones dñiretulit:
quoꝵ in omnẽ terrã exiuit sonus:
Sp̃m aut̃ hoc loco animã quã susce.¬
pit̾ rationabilẽ atq ꝑfectã intelligimꝰ.
quia scriptura frequent̃ & animã
hominis sp̃s uocabulo designauit. si c̃
habes. qui creat sp̃m hominis in ipso:

Expanded text:
et reverentiam coelestibus deferamus oet reverentiam coelestibus deferamus oraculis. 55. Denique in Evangelio fratres Domini filii tonitrui dicebantur; et cum vox Patris facta esset dicentis ad Filium: Et honorificavi, et iterum honorificabo ; Judaei dicebant: Tonitruum factum est illi . Nam licet gratiam veritatis haurire non possent, tamen confitebantur inviti, et ignari mysterium loquebantur; eo quod magnum Patris de Filio testimonium resultabat. In Job quoque libro Scriptura dicit: Firmamentum quoque tonitrui sui quis scit quando faciet ? Utique si ad haec commotionum coelestium tonitrua pertinerent, non futura eorum firmamenta, sed facta dixisset. 56. Ergo tonitrua ad sermones Domini retulit, quorum in omnem terram exivit sonus: spiritum autem hoc loco animam, quam suscepit rationabilem atque perfectam, intelligimus; quia Scriptura frequenter et animam hominis 645 spiritus vocabulo designat, sicut habes: Qui creat spiritum hominis in ipso .
Abbreviated transcription (Latin):
sȩpius sit creandus: Aut qui aliter
putant : in illud sacrilegiũ recidunt.
ut non distinguant sp̃mscm quiꝓ.
ꝓlatiuũ sp̃m in dm̃ refundi. ut unius
refusio sit & quȩdã uicissitudo in ut.¬
rias formasse sȩpe mutantis. cum
patris & filii & sp̃s scĩ manens semꝑ
inmutabilisq distinctio unitatem
suȩ teneat᷑ potestatis : Siquis tam̃
ꝓpheticũ dictũ idõ deriuandum
putat ad int̃ p̃cationẽ sp̃s sci. quia
hab&. annuntians in homines xp̾m
suũ : is ad in carnationis dominicae
mysteria dictũ facilius diriuabit:
Nã si te mouet quia sp̃m dix̃. & idõ
hoc non putas deriuandũ admyste¬
riũ assũptionis humanȩ: ꝑsequere:
scripturas & in uenies optime con:¬
gruere de xp̾o: de quobene conue¬
nit ȩstimari: qr firmauit tonitrua
aduentu suo. uimuidelic& & sonũ
cȩlestiũ scripturarũ. quarũ uelut
quodã tonitruo mentes nostrae
reddunt᷑ at tonitȩ. ut timere discamꝰ.

Expanded text:
saepius sit creandus. 53. At qui aliter saepius sit creandus. 53. At qui aliter putant, in illud sacrilegium recidunt, ut non distinguant Spiritum sanctprolativum Spiritum in Deum refundi; ut unius refusio sit, et quaedam vicissitudo in varias formas se saepe mutantis: cum Patris et Filii et Spiritus sancti manens semper immutabilisque distinctio, unitatem suae teneat potestatis. 54. Si quis tamen propheticum dictum ideo derivandum putat ad interpretationem Spiritus sancti, quia habet: Annuntians in homines Christum suum ; is ad incarnationis Dominicae mysterium dictum facilius derivabit. Nam si te movet quia spiritum dixit, et ideo non hoc putas derivandum ad mysterium assumptionis humanae; prosequere Scripturas, et invenies optime congruere de Christo, de quo bene convenit aestimari quia firmavit tonitrua adventu suo, vim videlicet et sonum coelestium Scripturarum, quarum velut quodam tonitruo mentes nostrae redduntur attonitae, ut timere discamus,
Abbreviated transcription (Latin):
dicere creatũ: non potest tam̃ dicere
qđ cotidie creet᷑. sic̃ flabra uentorũ
Deniq ipsa sapientia scđm suscept
cuta corporis sacram̃tũ: ait : dñs
creauit men quãuis uentura ꝓphe¬
tar& : tam̃ quia p̃destinatus erat
dñi salutaris aduentus. ñ dix̃ creat ne
s creauit me: ne frequent̃ sed semel
crederent ex uirgine maria iħucor.¬
pus eẽ generandũ Ex hoc igit᷑ quod
uelut cotidianã oꝑationẽ dĩ in tonitriũ
formam̃to & in sp̃s creatione propħa
declarat: intelligit᷑ nefas eẽ ut de
spũ scõ tale aliquid ȩstimemus. qũe
manere pia assertione testamur:
Neq enĩ qui ante mundũ suꝑferebat᷑
suꝑ aquas. potest uideri coepisse
estimarifas est. qui ueluti cõtidiana
generatione generent᷑: Absit ut se
quisquã tali impietate contaminet :
ut dicat frequent̃ creari aut umꝗ
& morieũ credant frequenter.
& frequent creari s quẽ admo¬
dũmori potest sp̃s uitȩ ergosi mori
non potest: causam non habet cur

Expanded text:
non potest tamen dicere quod quotidie creatur, sicut flabra ventorum. Denique ipsa Sapientia secundum suscepti locuta corporis sacramentum, ait: Dominus creavit me . Quamvis ventura prophetaret, tamen quia praedestinatus erat Domini Salvatoris adventus; 644 non dixit, creat me, sed creavit, ne frequenter, sed semel crederent ex virgine Maria Jesu corpus esse generandum. 52. Et hoc igitur quod velut quotidianam operationem Dei in tonitrui firmamento, et in Spiritus creatione propheta declaravit, intelligere nefas est, ut de Spiritu sancto tale aliquid aestimemus, quem , et semper manere pia assertione testamur. Neque enim qui ante mundum superferebatur super aquas , potest videri coepisse anctos aestimari fas est, qui veluti quotidiana generatione generentur. Absit ut se quisquam tali impietate contaminet; ut dicat frequenter creari, aut umqet mori eum credant frequenter, et frequenter creari. Sed quemadmodum mori potest Spiritus vitae? Ergo si mori non potest, causam non habet cur
Abbreviated transcription (Latin):
quidã qui corporalit̃ dm̃ putent eẽ
formandũ cũ legunt aut manũ eiꝰ
aut digitũ. nec aduertunt qđ hȩc
ñ ꝓpt̃ formã scripta sint corporis. qr
in diuinitate nec menbra nec partes s̃.
sꝓpt̃ unitatẽ diuinitatis exp̃ssa. ut
credamus quia inpossibile ẽ a patre
plenitudo diuinitatis uelut corpora.¬
lit̃ habit& in substantia trinitatis:
pat᷑: sic̃ lectum ẽ: s quid mirũ side
uerb am̃tes homines faciunt quȩsti¬
onẽ. cũ faciant & de syllab: sunt enĩ
qui hinc putent faciendã eẽ distantiã:
quodicant in spũi dm̃ non cũ spũ p̃dican¬
dũ & ex una syllaba uł usci qđ dã
diuinitatis estimandũputant ẽẽ mo¬
m̃tũ. argum̃ tantes qđ sĩ in sp̃u dm̃ p̃di¬

Expanded text:
quidam qui corporaliter Deum putant esse formatum, cum legunt aut manum ejus, aut digitum: nec advertunt quod haec non propter formam scripta sint corporis, quia in divinitate nec membra, nec partes sunt: sed propter unitatem divinitatis expressa, ut credamus quia impossibile est a Patreplenitudo divinitatis velut corporaliter habitet in substantia Trinitatis. patur, sicut lectum everbis amentes homines faciunt quaestionem, cum faciant et de syllabis? Sunt enim qui hinc putent faciendam esse distantiam, quod dicant in Spiritu Deum, non cum Spiritu praedicandum: et ex una syllaba, vel usu quodam divinitatis aestimandum putent esse momentum, argumentantes quod si in Spiritu D
Abbreviated transcription (Latin):
In ipsoquid ẽ s quia om̃ia ad mirabili
quodã desiderio & inenarrabili amore
auctorẽ uitȩ & ministratorẽ gr̃ae suȩ
ac muneris intuent᷑. scđm qđ scriptũ ẽ :
Oculi om̃iũ inte sperant: & aperies
manũ tuã. & implebis om̃e animal
De patre quoq sidicas: ideo ex aipso.
quia ex ipso oꝑatrix sapientia. quȩ
om̃ib exscia &ł patr is cioluntate de.¬
dit eẽ quȩ nonerant: Per ipsũ qr per
sapientiã eius facta s̃ om̃ia: In ipso.
quia ipse ẽ uiuificatoriȩ fonssubstantȩ
in quo uiuimus. & sumus & mouemur:

Expanded text:
In ipso quid est? Quia omnia admirabili In ipso quid est? Quia omnia admirabili quodam desiderio et inenarrabili amore auctorem vitae et ministratorem gratiae suae ac muneris intuentur, secundum quod scriptum est: « Oculi omnium in te sperant, et aperies manum tuam, et implebis omnem animam De Patre quoque si dicas: ideo ex ipso, quia ex ipso operatrix Sapientia, quae omnibus ex sua et Patris voluntate dedit esse, quae non erant: Per ipsum, quia per Sapientiam ejus facta sunt omnia: In ipso, quia ipse est vivificatoriae fons substantiae, in quo vivimus et sumus et movemur.
Abbreviated transcription (Latin):
theria ex ipso om̃ia sint: ita quoq per
dm̃filiũ ẽẽ om̃ia ut ñ priuatus sit eo
filiũ om̃ia. ut separabilẽ substantiam
patris filiiq signar&: s ut in confu¬
sibili distinctione qđ alius pat̾. alius
sit filius edoceret: Nonigit᷑ tanquã
conprignaantes syllabȩ istȩ. s tanquã
sociȩ atq concordes sunt.: ut etiã uni
sȩpe conueniant sic̃ scriptũ ẽ: quia
ex ipso & per ipsum & in ipso s̃ om̃ia:
Q uod si uere consideres unde trans latũ
sit : de filio dictũ eẽ non ambiges: dic̃
ꝑ ipsũ & in psosunt om̃ia: qđ esciuas
de oꝑatore omniũ dix̃ sic̃ habes:
Quis mensus ẽ manuaquã & cȩlũ pal-¬¬
mo. & uniuersam terrã clcaisa manus
Quis statuit imontes in libra. & rupes iN
statera: quis cog̃norut sensum dñi. aut
quis consiliarius eius fuit: & addidit
sit auctor omniũ quȩ eẽ coeper̃: Per
ipsũ quid ẽ : quia per ipsũ constitutio

Expanded text:
teria ex ipso omnia sint: ita quoque per teria ex ipso omnia sint: ita quoque per Dominum Filium esse omnia, ut non privatus sit eo, t per Filium omnia; ut separabilem substantiam Patris Filiique signaret: sed ut inconfusibili distinctione quod alius Pater, alius sit Filius, edoceret. Non igitur tamquam compugnantes syllabae istae, sed tamquam sociae atque concordes sunt; ut etiam uni saepe conveniant, sicut scriptum est: Quia ex ipso, et per ipsum, et in ipso sunt omnia . Quod si vere consideres unde translatum sit, de Filio dictum esse non ambiges. Dicitper ipsum, et in ipso sunt omnia. Quod Esaias de operatore omnium dixit, sicut habes: Quis mensus est manu aquam, et coelum palmo, et universam terram clausa manu? Quis statuit montes in libra, et rupes in statera? Quis cognovit sensum Domini, aut quis consiliarius ejus fuit ? 91. Et addidit e coeperunt. Per ipsum, quid est? Quia per ipsum institutio
Abbreviated transcription (Latin):
uł instrum̃tũ oꝑis uł minis teriũ declarari:
Cũ dr̃ aut̃ in illo: qđ aut locus significetur
aut tẽpus in quo om̃ia facta uideantur:
Itaigit᷑ clistantiã quandã substantiȩ pro
ab instrum̃to dirimere gestientes: Nũ qͥd
ergo alienus scđm naturã filius a patre.
quia alienũ instrum̃tũ ab oꝑatore ꝓprio
uł auctore: aut nũquid alienꝰ filius dĩ¬
a sp̃u. quia ab instrum̃tigenere aut
locus separat᷑ aut tempus: Cõpara nẽ
asserciones nr̃as : Illi uolunt ex deo
tanquã ex natura dei eẽ matheriã. ut.
sidicas ex ligno archam ẽẽ factam. ex
lapide statuã. ita ex dõ matheriã pro¬
cessisse. & eandẽ matheriã tanquã per
instrum̃tũ aliqđ factam ẽẽ per filiũ
ut non tam oꝑatorẽ filiũ quã instrum̃tũ
oꝑis eẽ declarent. & om̃ia ita facta it
sp̃u tanquã in aliquo lo co facta uł tem¬
pore. & dũ singula singulis tribuunt.
in cõmune om̃ia negant: uerum nos
ostendimus ita ex dõ patre eẽ om̃ia.

Expanded text:
vel instrumentum operis, vel ministerium declarari: cum autem dicitur, in illo, aut locus significetur aut tempus, in quo omnia facta videantur. 86. Ita igitur distantiam quamdam substantiae probab instrumento dirimere gestientes. Numquid ergo alienus secundum naturam Filius a Patre; quia alienum instrumentum ab operatore proprio vel auctore? aut numquid alienus Filius a Spiritu; quia ab instrumenti genere aut locus separatur aut tempus? 87. Compara nunc assertiones nostras. Illi volunt ex Deo tamquam ex natura Dei esse 651 materiam, ut si dicas ex ligno arcam esse factam, ex lapide statuam: ita ex Deo materiam processisse, et eamdem materiam tamquam per instrumentum aliquod factam esse per Filium; ut non tam operatorem Filium, quam instrumentum operis esse declarent: et omnia ita facta in Spiritu, tamquam in aliquo loco facta vel tempore: singula singulis tribuunt, in commune omnia negant. 88. Verum nos ostendimus ita ex Deo Patre esse omnia,
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutẽ eẽ uł głam: societatẽ quandã
& cõmunionẽ patris & filii & sp̃s sc̃ĩ
designare uideant᷑: Sed quis separ&
qđ non potest separari: quisdiuidat
societatẽ quã indiuiduã xp̃s ostendit s
Ite inqͥt baptitate gentes in nomine
patris & filii & sp̃s sc̃i Nũquid hic

Expanded text:
e, vel gloriam, societatem quamdam et communionem Patris et Filii et Spiritus sancti designare videantur. 71. Sed quis separet, quod non potest separari? quis dividat societatem, quam, individuam Christus ostendit? Ite, inquit, baptizate omnes gentes in nomine Patris et Filii et Spi
Abbreviated transcription (Latin):
scs ẽ qui nos ab illa gentili colluuione
mundauit : In illis enĩ generib: quadru¬
pedũ & ferarũ & uolucrũ figura erat
conditionis humanȩ: quȩ ferarũ modo
bestialẽ uidet᷑ induta sȩuitiã nisi sp̃s
sc̃ificatione mitescat: Bona ergo gr̃a:
quȩ fermã scabiem spitali simplicitate
cõmutat : Eramus enĩ & nos aliqͣndo
inspientes: in creduli. errantes: seruien

Expanded text:
st, qui nos ab illa gentili colluvione mundavit. In illis enim generibus quadrupedum, et ferarum, et volucrum figura erat conditionis humanae, quae ferarum modo bestialem videtur induta saevitiam, nisi Spiritus sanctificatione mitescat. Bona ergo gratia, quae ferinam rabiem spirituali simplicitate commutat: Eramus enim et nos aliquando insipientes, inc
Abbreviated transcription (Latin):
conuenire uideant᷑: nihil utiq humile
in hiscertũ ẽ declecrari . cũ & ex filio
dicamus eẽ pleraq & multa ꝑ patrẽ.
sic̃ habes de filio dictũ. ut augeamur
in ipso ꝑ om̃ia qui ẽ caput xp̃s ex quo
totũ inquit corpus conpactũ & conexĩ
ꝑ omnẽ iuincturã ministrationis. iNi
mensurã uniuscuiusq partis augm̃tũ
corporis facit in ȩdificatione sui iN
Raritate : & iterũ ad colosenses de
his qui non haberent cognitionem
unigeniti filiidĩ: qr ñ ten & inqͥt caput
ex quo om̃e corpus ꝑ conpaginationes
& colligationes subminis tratũ & copir¬
habes : quia de plenitudine eius nos
accepimus: & ipse dñs dix̃: de meo
accipi& & annuntiabit uob̃ Et
etiã de spũ dr̃: quia qui seminat in spũ. de
spumetet uitã aeternã: & ioħs ait: Ex
hoc cognoscimus quia in nobis ẽ de sp̃u¬

Expanded text:
convenire videantur, nihil utique humile in his certum est declarari; cum et ex Filio dicamus esse pleraque, et multa per Patrem, sicut habes de Filio dictum: Ut augeamur in ipso per omnia, qui est caput otum, inquit, corpus compactum et connexum per omnem juncturam ministrationis in mensuram uniuscujusque partis, augmentum corporis facit in aedificationem sui in charitate . Et iterum ad Colossenses de his qui non haberent cognitionem unigeniti Filii Dei: Quia non tenent, inquit, caput, ex quo omne corpus per compaginationes et colligationes subministratum et copu . Et alibi habes quia de plenitudine ejus nos omnes accepimus . Et ipse Dominus dixit: De meo accipiet, et annuntiabit vobis . Et etiam de Spiritu dicitur: Quia qui seminat in Spiritu, de Spiritu metet vitam aeternam . Et Joannes ait: Ex hoc cogn