comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
saluos iustos faciebat antiquos. pusillos
cum magnis. quia sic̃ c̃õimus. xp̃m in
carne uenisse ita illi uenturum. Et sic̃
nos mortuum ata illi moriturumn:i sic̃
nos refurrerisse ita illi resurrecturum.
m os tilli adidicium mortuorum ⁊ui
uorum uenturum. ħ regoriꝰ suꝑ ez echi¬
osanna filio dd.ic̃. quia omnes electi
qui in uid̾a ẽẽ potuerunt. siue qͥ munc
in eccłia sunt. in mediatorẽ drihominũ

Expanded text:
salvos justos faciebat antiquos, pusillos salvos justos faciebat antiquos, pusillos cum magnis, quia sicut credimus Christum in carne venisse, ita illi venturum; et sicut nos mortuum, ita illi moriturum; et sicut nos resurrexisse, ita illi resurrecturum; et nos et illi ad judicium vivorum et mortuorum venturum. Gregor., super Ezech.osanna filio David, etc. Quia omnes electi, qui in Judaea esse potuerunt, sive qui nunc in Ecclesia sunt, in mediatorem Dei et hominum
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Uior̃ enim ꝓfecise fides scđm temporĩ
ꝓcessum. sic̃ ꝓfec̃it cognitio. fides quippe
magna or̃ cognicione ⁊ articulorum qͣn¬
titate. uł constantia⁊ iduocione. E aũt q̃¬
dam fidei m̃sura sñ qͣnumꝙͣ. potuit eẽ
salus. Uñ apłs. Oꝑtet accedentẽ cd̃e qrẽ.¬
añ legem ad salutem suffecit. Nam tpr̃e
grẽ constat c̾tissime ħ nõ fufficẽ. oꝑtet
enim uniũsa c̃di. q̃ in simboł continent᷑
Sed nͨ añ aduentum. nͨ añ legẽ uidr̃ ħ suf¬
fecisse. quia sine fide mediatoris nullum
tum. Illa fides sana ẽ qua ẽdimus. nullũ
hominem sine maioris siue parue etatiꝰ
pecc̃i ꝙ pͥma natiuitate contraxit: nͥ per
de ⁊̃ illi iusti salui facti sunt. qui pꝰquã
ueniret incarnẽ. crediderunt incarnẽ
d iñ cum omnes usti siue ante incarna
nͥ exfide incarnationis x ꝓ fecto ꝙ scͥpͥ
oꝑteat saluari nos. ex illo tp̃r ualet ad
saluandum gꝰ humanum. ex quo in
iħur̾. Id̾. cad fides mediatoris q̃ nos saluat

Expanded text:
tur profecisse fides secundum temporis processum, sicut profecit cognitio. Fides quippe magna dicitur, cognitione, et articulorum quantitate, vel constantia, et devotione. Est autem quaedam fidei mensura, sine qua nunquam potuit esse salus. Unadventum et ante legem, ad salutem suffecerit. Nam tempore gratiae constat certissime hoc non sufficere; oportet enim universa credi quae in symbolis continentur. Sed nec ante adventum, nec ante legem videtur hoc suffecisse, quia sine fide Mediatoris nullum tum: Illa fides sana est, qua credimus nullum hominem, sive majoris sive minoris aetatis, peccati quod prima nativitate contraxit, nisi per de, etiam illi justi salvi facti sunt, qui priusquam veniret in carnem, crediderunt in carne dei cultores siue ante incarnatnisi ex fide incarnationis Christi, in oportet saluos fieri nos, ex illo tempore ualet ad saluandum genus humanum, ex quo in up.: Eadem fides Mediatoris quae nos salvat,
Abbreviated transcription (Latin):
e uero posset ad illud accede. col
iocauit ds ante ꝑadisum cherubur⁊ flã¬
meum gladium. atq u̾satilẽ. ad custodiẽ¬
t̃ hoc modo accipi. Quia ꝑmist̾ium an¬
glorum ignea custodia ibi constituta fu̾t
hõc enim ꝑcelestes potestates in ꝑͣdiso ui¬
sibili factum ẽẽ creoendum ẽ ut ꝑ angłi¬
cum ministerium ibi eẽt quedam custo¬
oia nõ tñ frustra seo quia aliquio sig̾cat
de paradiso sp̾uali. Cherubin enim int̾p¬
tatur plenitudo scĩe. ħ est caritas. quia
plenitudo legis ẽ dilectio. Gladiꝰ aũt flam¬
meꝰ pene tꝑ̃ales sunt. q̃ u̾satiles sunt. qm̃
tempora uolubilia sunt. Illa gͦ ad custodiã
ligni uite idõ posita sunt ante ꝑadi sum
quia aduitam nõ reditur. nͥ ꝑcherubin¬

Expanded text:
e vero possit ad illud accedere, posuit Deus ante paradisum Cherubim, et flammeum gladium atque versatilem. Quod itest hoc modo accipi, quia per ministerium angelorum ignea custodia ibi constituta fuit. Hoc enim per coelestes potestates in sibili factum esse credendum est, ut per angelicum ministerium ibi esset quaedam ignea custodia; non tamen frustra, sed quia aliquid significat de paradiso spirituali. Cherubin enim interpretatur plenitudo scientiae: haec est charitas, quia plenitudo legis est dilectio . Gladius autem flammeus poenae temporales sunt, quae versatiles sunt, quia tempora volubilia sunt. Illa ergo ad custodiam ligni vitae ideo posita sunt ante paradisum, quia ad vitam non reditur nisi per
Abbreviated transcription (Latin):
cat n qui p̃ postẽ agit. Nam scire quid
faciat: mescire ordinem faciendi nõ ẽ
ꝑfecte cogitationis. Odinis namq ig¬
norantia. conturbat m̃itorum formam
aũ diligat ꝙ nõ ẽ diligendum. ẽ aut nõ
diligat ꝙ diligend̾ ẽ aũ eq diligat qd̃

Expanded text:
cat enim qui praepostere agit. Nam scire quid facias, et nescire ordinem faciendi, non est perfectae cognitionis. Ordinis namque ignorantia conturbat meritorum formam. aut diligat quod non est diligendum, aut non diligat quod diligendum est; aut
Abbreviated transcription (Latin):
sunt: inꝑticipatione. In illa eium celes¬
ti pata. uͥ plenitudo boni est. licet qͥdam
ores oroines sublimius ⁊ ꝑ fectius ꝑcep̾it.¬
tñ ex p̃cipius sortiti sunt uocabła infi̾obꝰ
cet̾a relinquentes ordinibꝰ ad cognomi¬
nationẽ. Ut seraphu qͥ ordo excellentis

Expanded text:
sunt in participatione. In illa enim coelesti patria ubi plenitudo boni est, licet quaedam ores ordines sublimius et perfectius ptamen ex praecipuis sortiti sunt vocabula, inferioribus caetera relinquentes ordinibus ad cognominationem; ut seraphin, qui ordo excellentiss
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ .s. cherubu. Ita id̾ aliis iutelligen¬
dum ẽ. Assignatur excellentia nominũ.
illa dona omnibꝰ sunt cora. Omnes enĩ
ardent caritate:i scĩa pleni sunt. Sicid̾
aliis. S suꝑiores aliis excellentiꝰ ut iam
dictum ẽ. ip̃a acceꝑunt. a quibus ⁊ no¬

Expanded text:
et cherubin: ita et de aliis intelligendum est. Assignatur ergo excellentia ordinum Illa dona omnibus sunt communia. Omnes enim ardent charitate, et scientia pleni sunt: sic et de aliis. Sed superiores aliis excellentius, ut jam dictum est, ipsa acceperunt, a quibus et no
Abbreviated transcription (Latin):
tal. Siquisq ordo ab illo dono nominat᷑.
ꝙ plenius possioet. tu̾c cherubin in
ut tradidit auctoritas. ꝯgnoscit ibi qͥsq:
quantũ dilig̃. Itaq seraphin nõ solũ
in caritate.s etiam in scĩa p̾minẽt. Id̾oq
auetoritas illa sic uid̾r intelligenda. ut
conꝑatio nõ referatur ad omnes oromes:
sunt inferiores. Nec nominatꝰ quisq
ordo ab omnire ꝙͣ plenius aliis accepit.
tio referrinõ ad ip̃os ordines.s ad alia
dona. nec ad omnia alia dona. s ad qͥdam.
Sic̃ enim homines cum pła hanͣt dona.
quedam aliis excełłntius pꝰfioent. ita for¬
te ⁊ angłi. quibus dam inuñibꝰ mag̃ pol¬
lẽt. ⁊ aliis qͥb dã minus

Expanded text:
talis: Si quisque ordo ab illo dono nominatur quod plenius possidet, tunc cherubin in ut tradit auctoritas, cognoscit ibi quisque, quantum diligit. Itaque seraphin non solum in charitate, sed etiam in scientia praeeminent. Ideoque auctoritas illa sic videtur intelligenda, ut comparatio non referatur ad omnes ordines,sunt inferiores. Nec nominatur quisque ordo ab omni re quam plenius aliis accepit, tio referri non ad ipsos ordines, sed ad alia dona; nec ad omnia alia dona, sed ad quaedam. Sicut enim homines, cum plura habeant dona, quaedam aliis excellentus possident; ita forte et angeli quibusdam muneribus magis pollent, et aliis quibusdam minus
Abbreviated transcription (Latin):
et̾um nõ parum
nos mouent u̾ba ambrosii. quibus sig
tum. de potentia pat̾s dubitasse. sic di¬
cens int̾cio .l. d̾tͥ. d̾ quo dubitat: de se
ande patre: de eo utiq cui transfer:
dubitat hominis affectu. nam ds̃ de
patre nõ dubitat nͨ de morte formidat.
re tu cdis: Ut homo g̾ dubitar. ut ho
q ea rõne dictum accipi pͭ. nõ quia ip̃
dubitaũit. s quia modum gessit du¬
bitantis:⁊ihominibus dubitare uide¬

Expanded text:
erum non parum nos movent verba Ambrosii, quibus signtum de Patris potentia dubitasse, sic dicens in lib. 2 de Fide: De quo dubitat, de se, an de Patre? De eo utique cui dicit transfer, dubitat hominis affectu. Nam Deus non de Patre dubitat, nec de morte formidat. re tu credis? Ut homo ergo dubitat, ut homQuod ea ratione dictum accipi potest, non quia ipse dubitaverit, sed quia modum gessit dubitantis, et hominibus dubitare vide
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃iꝰ añ mortẽ erat passibił. sĩs caro mor¬
tuł. seo pꝰ mortem mĩto humilitatis:i
anima in passibilis facta ẽ. icaro ĩmor¬
tał. Utrum at̃ anima sit facta in passi
rectionis mom̃to. de auetoritate nob
c̃tum nõ ẽ. S ł mox pꝰ carins seꝑatiõe
anima in passibilitate dotata ẽ. aũ in¬

Expanded text:
mortalis; sed post mortem merito humilitatis et anima impassibilis facta est, et caro immortalis. Utrum autem anima sit facta impassibiipso resurrectionis momento, de auctoritate nobis certum non est. Sed vel mox post carnis separationem anima impassibilitate donata e
Abbreviated transcription (Latin):
passibilitas głiam. quia ẽ humiliatus
ꝑpassionis obeoientiam. humilitas g̃
passionis. m̃itum fuit exaltationis.
& exaltacõ: p̃mium humilitatis. Uñ
tatis ẽ mĩtum. claritas: humilitans
ẽ pͥmum. S ħ totum factum ẽ infor¬
ma serui. informa enĩ di semꝑ fuit: ⁊¬
erit claritas. It̾. amb̾r ad capitulum
tragans ait. Quid ⁊ quant̃ humilitas
mẽatur hic ostendr̃. his testimoniis eui¬

Expanded text:
sionis gloriam; quia est humiliatus per passionis obedientiam. Humilitas ergo passionis meritum fuit exaltationis, et exaltatio praemium humilitatis. Beattatis est meritum; claritas, humilitatis est praemium, sed hoc totum factum est in forma servi. In forma enim Dei semper fuit et erit claritas. Item Ambrosius, idem capitulum tractans ait: Quid et quantum humilitatis mereatur hic ostenditur. His testimoniis evi
Abbreviated transcription (Latin):
nens sententiam sibi comunis c̃ patre
at fides eius. Sciens gͥ ħ omnia post
tristis ẽ. iscit hunc calicem nõ posse
luntas tua. sciens inse consumata passi¬
one: metum calicis transitur̃. qͥ nͥ eum
bibisset: transire nõ posset. ñ finis tr̃oris.
nͥ consumata passione tr̃ori succed̾et. qr
infirmitatis scandalum pelleret᷑. Inten¬
de lector his ũbis pia diligentia. ne sint.
ł uasa mortis:¬

Expanded text:
rnens sententiam sibi communis cum Patre rnens sententiam sibi communis cum Patre at fides ejus. Sciens ergo haec omnia post tem tristis est; et scit hunc calicem non posse luntas tua; sciens in se consummata passione metum calicis transiturum, qui nisi cum bibisset transire non posset; nec finis terroris nisi consummata passione, terrori succederet: quia infirmitatis scandalum pelleretur. Intende, lector, his verbis pia diligentia ne sint tibi vasa mortis
Abbreviated transcription (Latin):
timuit. nͨ eum uoluisse ut ĩ nõ eẽt
passio. s ut asius transiret calix passio¬
nis ita inquiens. Si passio honorifica¬
tura eum erat. sic̃ uida exeunte ait.
nunc honorificatus ẽ filius hominis qͦ¬
mͦ tͥstem eum metus passionis effecãt.
nͥ forte tam irrõnabił fũit. ut pati mor¬
tem timũit q̃ pacientẽ se głificatura
eẽt: S forte timuisse usq eo extima¬
batur. ut transferri a se.calicẽ dep̾catꝰ
trans ferri dep̃caret᷑ ase. ꝙ ꝑ dispensa¬
tionis studium festinaret impłe: Non
em̃ conuenit ut pati nolit ꝙ pati ulit &¬
cum pati eum uelle ꝯgnoscẽs. religiosius
fu̾at ħ confĩti: quam ad id impie stulti¬
cie ꝓrumꝑe. ut eum asserentes ne pa¬
tẽtur orasse. quem pati uelle ꝯgnoscẽs.
licẽ. s discipłis ne meos calix passionis
imcumbat. quem ase transire orat. ne
in his .s. maneat. Nõ enĩ rogat. ne secũ
sit set ut ase transeat. de iñ ait. nõ fĩc̃
nis significans consortium. s nõ disc̃¬

Expanded text:
timuit; nec enim voluisse ut sibi non esset passio, sed ut a suis transiret calix passionis, ita inquiens: Si passio honorificatura eum erat, sicut, Juda exeunte, ait: Nunc honorificatus est filius hominis; quomodo tristem eum metus passionis effecerat, nisi forte tam irrationabilis fuerit, ut pati mortem timuerit, quae patientem se glorificatura esset? Sed forte timuisse usque eo existimabatur, ut transferri a se calicem deprecatutransferri deprecaretur a se quod per dispensationis studium festinaret implere? Non enim convenit ut pati nolit, qui pati velit; et cum pati eum velle cognosceres, religiosius fuerat hoc confiteri, quam ad id impiae stultitiae prorumpere, ut eum assereres ne pateretur orasse, quem pati velle cognoscereslicem, sed discipulis; ne in eos calix passionis incumbat, quem a se transire orat, ne in his scilicet maneat. Non enim rogat ne secum sit, sed ut a se transeat. Deinde ait, Luc. 22: Nnis significans consortium, sed non disce
Abbreviated transcription (Latin):
unimabus. ani me si libo ad faciendum.⁊
uõ faciendũ motu animi carent. si demq¬
his abstiuẽdi ab oꝑe suo potestas nulla con¬
ceditur. earum peccatũ tene nõ poffumus
hic aꝑte ostend̃r. quod motus animi siue
adbonum fiue ad malum exlibo ar. est.
Ieoq si gr̃a uł iurtus motus m̃tis ẽ exli
nõ solusii ds sine homine eam facit. Prop¬
t̾ea quidam nõ inerudite tradunt. uir¬
tutem ẽẽ bona mentis qualitatẽ siue for¬
mam q̃ animam informat. ⁊ ip̃a nõ est
motus uł affectus animi s ea lib̾m ar. ui
natur ut ad bonũ moueat̃ ierigatur: uto
ex uirtute i libo ar. nascitur bonus motus
uł affectus animi:⁊ ex iñ: bonum opus
ꝓcedit ext̾ius. sic̃ pluuia irrigatur tr̃a.
ut geriminet ⁊ fructum faciat. nec plu¬
uia ẽ tra uł germ̃. nec fructus nec tr̾a g̾mẽ
ul fructus nec g̾men fruetus. Ita gratis
tur pluuia diuine benedictionis .i. iuspira¬
tur gr̃a. qd̾ solus ds faẽ: nõ homo cũ eo qͣ

Expanded text:
m. 6: animae si libero ad faciendum et non faciendum motu Animi careant, si dehis abstinendi ab opere suo potestas nulla conceditur, earum peccatum tenere non possumus. Hic aperte ostenditur quod motus animi, sive ad bonum sive ad malum, ex libero arbitrio est. Ideoque si gratia vel virtus motus mentis est, ex linon solus Deus sine homine eam facit. Propterea quidam non inerudite tradunt virtutem esse bonam mentis qualitatem sive formam, quae animam informat; et ipsa non est motus vel affectus animi, sed ea liberum arbitrium juvatur, ut ad bonum moveatur et erigatur; et ita ex virtute et libero arbitrio nascitur bonus motus vel affectus animi, et exinde bonum opus procedit exterius; sicut pluvia rigatur terra, ut germinet et fructum faciat; nec pluvia est terra, nec germen, nec fructus; nec terra germen vel fructus, nec germen fructus; ita gratis tur pluvia divinae benedictionis, id est, inspiratur gratia, quod solus Deus facit, non homo cum eo; qua
Abbreviated transcription (Latin):
ti.q̃r utr̃ copula illa ꝯiugium fu̾it. &¬
busdã indr nõ fuisse ꝯiugiũ. quia non
erant legitue ꝑsone. s tn dec̾mine
excusantur ꝑ ignoranciam. ⁊ quasi ꝯui¬
gium reputatur. quia bona fide. ⁊ ꝑma
num eccłie ꝯuenerũt. Uñ ⁊ filii eoꝵ le¬
gitimi hũr. Alii u̾o dũt fuisse ꝯiugiũ.
licet non eẽnt legitime ꝑsone. qr talũ

Expanded text:
tur utrum copula illa conjugium fuerit. Quibusdam videtur non fuisse conjugium, quia non erant legitimae personae; sed tamen de crimine excusantur per ignorantiam, et quasi conjugium reputatur, quia bona fide et per manum Ecclesiae convenerunt. Unde et filii eorum legitimi habentur. Alii vero dicunt fuisse conjugium, licet
Abbreviated transcription (Latin):
te ꝯsistit. Siue .ni. sit unitas amboꝵ. si¬
ue scĩtas. siue caritas. manifestum est
qd̃ nõ aliquis duoꝵ est ͥ quo: uterq
iungitur. quo. genitus: agignente dili¬
gatur: genitorẽq suũ diligat. siniq nõ¬
participacione. s eẽntia. neq dono su¬
ꝑioris aliciuus. s suo ꝓprio. seruantes
unitatẽ sp̃s: inunncło pacis. Ecce hic
a patre.⁊ pater a filio.⁊ quo: illi duo ser¬

Expanded text:
te consistit; sive enim sit unitas amborum, sive sanctitas, sive charitas, manifestum est quod non aliquis duorum est: quo uterque conjungitur, quo genitus a gignente diligitur, genitoremque suum diligit. Quoicipatione, sed essentia sua; neque dono superioris alicujus, sed suo proprio, servantes unitatem spiritus in vinculo pacis . Ecce hic a Patre, et Pater a Filio, et quo illi duo ser
Abbreviated transcription (Latin):
hinc ortatus eẽt. ut ⁊ nos muicẽ dili¬
gamus.atq ita in nob̾ ds maneat. qr
utiq dilectionẽ dm dixerat. statĩ uo¬
lens. de hac re aꝑcius aliqͥd eloqui:
inqͥt. In hoc ꝯgnoseimus. qr impso
cedit ex deo. sig̾catur. ubi legͥr: deus di¬
lectio est. ⁊ dilectio exdeo est. Ecce his

Expanded text:
hinc hortatus esset ut nos invicem diligamus, atque ita Deus in nobis maneat; quia utique dilectionem Deum dixerat, statim volens de hac re apertius aliquid eloqui, inquit: In hoc cognoscimus, quia in ipso rocedit ex Deo, significatur ubi legitur, Deus dilectio, et dilectio ex Deo est. Ecce his
Abbreviated transcription (Latin):
se dixisse eam dilectõnẽ eẽ đm. quã
dixit exdeo. Ds̃ ergo ex deo: est dilee¬
eẽ dilectõnẽ. m̃to q̃ritur. Pater .n. solꝰ
ita ds: ut non sit exdeo. ⁊ ideo dilectõ
que ita d̾s est. ut exdeo sit: non ipse
pater est. sed aut filius. aut sp̃s .s. S.¬

Expanded text:
se dixisse eam dilectionem esse Deum, quam dixit ex Deo. Deus ergo ex Deo est dilecesse dilectionem, merito quaeritur. Pater enim solus ita Deus est, ut non sit ex Deo; et ideo dilectio, quae ita Deus est ut ex Deo sit, non ipse Pater est, sed aut Filius aut Spiritus s
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ si enim una sit caritas: duo tm̃ diũsa
caritas utͦq comendetur. diu̾sa tñ dili¬
gi ꝑcipiuntur. Uñ aug̾. arbitror iõ sp̃m
comendarent᷑ nob duo p̃cepta caritatis
diligimꝰ. Sed quia aliud ẽ ds̃. aliud ẽ¬
ꝓrimus. ⁊ si una caritate diliguntur. iõ
geruntur .s. dum d̃s diligr̃ ⁊ pximus.
Mouetur enim mens ad diligendum
đm mouetur ⁊ ad diligend̃ ꝓr̃m. ⁊ młto

Expanded text:
Etsi enim una sit charitas, duo tamen diversa charitas utroque commendetur, diversa tamen diligi praecipiuntur. Unde Aug.: Arbitror ideo Spircommendarentur nobis duo praecepta charitatisdiligimus. Sed quia aliud est Deus, aliud proximus, etsi una charitate diliguntur, ideo fgeruntur, dum Deus diligitur et proximus, movetur enim mens ad diligendum Deum, movetur et ad diligendum pro
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ꝓrissio: q̃ scele ad implet᷑.Idem. Non ẽ
obseruandũ sacramentũ qͦ malũ in caute
ꝓmittit᷑. ut siquis adultẽ ppetuam fidẽ
cum ea ꝑmanẽdi polliceat᷑. Tolabilius
enim ẽ nõ imple saẽmentũ. quam ꝑma¬
nere instrupro. Item beda. Si quio uos
in cautius iurare contigerit. quo obser¬
uatum. peiorẽ uergar ineritum: libe
illuo saluberrimo. consilio mutandum
nouerimius. ac magis instante necĩtate
peierandũ ẽẽ nob̾. quam ꝓuitando ꝓuis¬
rio. in aliuo cͥmen gͣuiꝰ ẽẽ diu̾tendum.
Deniq uirauit dauit ꝑdm occide na¬
bal uirum stultum. seo ad pͥmã interces
sionẽ abigail femine prudentis. remisit
minas. reuocauit ensem inuaginam.
nec aliquid culpe. se tali ꝑ uirio cẽxisse¬
nõ impleuit. uirationẽ maiori pietate
Ex his aliisq pluribꝰ ostenditur quedã
iuramenda nõ eẽ obseruanda.⁊ ꝗ sic
iurat uehement̾ peccat. Cum aũt mu¬
tat bene fac̃. qui aũt̃ nõ mutat duppli¬

Expanded text:
ere adimpletur. Idem: Non est observandum sacramentum, quo malum incaute promittitur: ut si quis adulterae perpetuam fidem cum ea permanendi polliceatur. Tolerabilius enim est non implere sacramentum, quam permanere in stupro. Item Beda: Si quid nos incautius jurare contigerit, quod observatum pejorem vergat in exitum, libere illud salubriori consilio mutandum novimus, ac magis instante necessitate peierandum nobis, quam pro vitando periurio in aliud crimen gravius esse divertendum. Denique iuravit David per Deum occidere Nabal virsionem Abigail feminae prudentis, remisit minas; revocavit ensem in vaginam; nec aliquid culpae se tali perjurio contraxissnon implevit jurationem majori pietate. Ex his aliisque pluribus ostenditur quaedam juramenta non esse servanda; et qui sic jurat, vehementer peccat, cum autem mutat, bene facit. Qui autem non mutat, dupli
Abbreviated transcription (Latin):
nocentio factũ ẽ in nouantes: ordinationes
ab octauiano. Widone. heresiarcis. nͨͦ ñ ⁊ ꝯa
ioħe struiñsi. qͥ eos secutꝰ ẽ factas: ⁊ abordi¬
natis ab eis: ur̃itas ẽẽ censemꝰ. Adicientes ⁊̃:
ut qͥ dignitates eccłiasticas. seu bñfitia. per
p̾dictos scismaticos acceꝑũt: careãt ĩpetra¬
tis. alienationes qͦ siue in uasiones. ꝑ cosdẽ
scismancos. siue ꝑlaicos facte. de reb eccłias¬
ncis: om̃i careãt firmitatę.⁊ ad eccłiã sine

Expanded text:
nocentio factum est, innovantes, ordinationes ab Octaviano et Widone haeresiarchis, nec non et Joanne Strumense, qui eos secutus est, factas, et ab ordinatis ab eis, irritas esse censemus, adjicientes etiam ut qui dignitates ecclesiasticas seu beneficia per praedictos schismaticos acceperint, careant impetratis. Alienationes sive invasiones, per eosdem schismaticos, sive per laicos factae sint de rebus ecclesiasticis, careant omni firmitate, et ad Ecclesiam sine
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ autem concedendum qͥcquio. de aliqͣ
re naser̃. continuo eiꝰ d̾m rei filium nun¬
cupandus Ut enim omittam ałr dhomi¬
ne nascifilium. ałr capillum. pediculũ
omnes qͥ dñr alicꝰ filii. consequens ẽ ut
de illo ⁊̃ nati ẽẽ dicantur ut illi. qui ao¬
optantur. Dnr̃ ⁊̃ filii gehenne. nõ ex illa
nati. s in illam p̃parati. Cum itaq daliqͦ
nascatur aliquio.⁊ nõ ita ut sit filius. nͦ
rursus omnis qͥ dr̃ filiꝰ de illo sit natus.
cꝰ dictus sit filiꝰ. ꝓfecto modꝰ iste quo natꝰ

Expanded text:
igitur concedendum est quidquid de aliqua re nascitur, continuo ejusdem rei filium nuncupandum. Ut enim omittam aliter de homine nasci filium, aliter capillum, pediculum, omnes qui dicuntur alicujus filii, consequens est ut de illo etiam nati esse dicantur, ut illi qui adoptantur. Dicuntur etiam filii gehennae, non ex illa nati, sed in illam praeparati. Cum itaque de aliquo nascatur aliquid, et non ita ut sit filius; nec rursus omnis qui dicitur filius, de illo sit natus, cujus dicitur filius, profecto modus iste quo natus
Abbreviated transcription (Latin):
uibus id respondend̾ simꝰ.
arbitror. qd huiusimi acciones. ambu¬
lacio .s. ⁊ locucio ⁊ huiusmi adei põtẽ¬
cia aliene non s̃.s ad ipsam ꝑtinent.
Licet .ii. huiusimͦ acciones inse d̾s ha¬
be non possit. non .ii. pot̃ ambulare.
uł loqui ⁊ huiusmͦi. eas tñ inc̃aturis:
pot̾ oꝑari. Facit.ii. ut homo ambulz
⁊ loquatur ⁊ hunisimͦ. Non gͦ ꝑistas
acciones diuine potẽcie detrahitur ali¬
quid. qr ⁊ hec potest facere ds omip̃s.¬
Si sunt alia quedam que ds nulla¬
tenus facere potest. ut pecc̃a. Non .i.
potest m̃tiri. non potest peccare. s nõ
ideo omĩpotencie di maliquo detrahi¬
tur. uł derogatur. si peccare nõ posse d̾r.
qr non eẽt hoc potencie. s infirmtinᷤ
Si .ii. hoc posset. omĩpotẽs non eẽt. Nõ
gͥ inpotẽcie. s potñcie imputand̾ est.
qd̾ ista non pot̃. Uñ aug̃ in xu.ł. de t̾m.
Magna in quid dei potẽcia ẽ. nõ posse
m̃tiri. Sunt .ii. quedã que in aliis rebꝰ

Expanded text:
uibus id respondendum arbitror, quod hujusmodi actiones, ambulatio scilicet et locutio et hujusmodi, a Dei potentia alienae non sunt, sed ad ipsam pertinent. Licet enim hujusmodi actiones in se Deus habere non possit non enim potest ambulare vel loqui et hujusmodi, eas tamen in creaturis potest operari, facit enim ut homo ambulet, et loquatur, et hujusmodi. Non ergo per istas actiones divinae potentiae detrahitur aliquid, quia et hoc potest facere Omnip sunt alia quaedam quae Deus nullatenus facere potest, ut peccata, non enim potest mentiri, non potest peccare. Sed non ideo omnipotentiae Dei in aliquo detrahitur vel derogatur, si peccare non posse dicitur, quia non esset hoc potentiae sed infirmitatis. Si enim hoc posset, omnipotens non esset, non ergo impotentiae, sed potentiae imputandum est, quod ista non potest, unde Aug., in lib. 15 de Trin.: Magna, inquit, Dei potentia est non posse mentiri. Sunt enim quaedam
Abbreviated transcription (Latin):
non pot̃ mori. non pot̾ falli. non potest
miser fieri. non potest unci. hec utiq
⁊ huiusmͦi. absit ut possit omp̃s. Si .ii.
huiusii passionib atq defectib subi¬
ci posset. omp̃s minime foret. ⁊ iñ mõ¬

Expanded text:
non potest mori, non potest falli, non potest miser fieri nec potest vinci; hec utique et huiusmodi absit, ut possit omnipotens. Si enim huiusmodi passionibus atque defectibus subici posset, omnipotens minime foret; et inde mon
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ si relatiue: utrum scđm relonem.
an scđ̾ni eẽnciam ꝯsideranda sit eqͣ¬
litas. deinde quid sit ipsa equalitas.
ad qd̃ dñis. qd̾ si cut simile nichil
sibi est. similitudo .i. ut ait hył. s̾ ip̃i¬

Expanded text:
 si relative, utrum secundum relationem, an secundum essentiam consideranda sit aequalitas; deinde, quid sit ipsa aequalitas: Ad quod dicimus quia sicut simile nihil sibi est similitudo enim ut ait Hi
Abbreviated transcription (Latin):
tum malum ẽ nõ in quantũ ẽ. nec in
quantũ bonum ẽ eẽ pͥuacionem. uł cor¬
ruptionẽ boni. sed inquantum peccatũ
ẽ. nã tñ in quantum peccatum ẽ pena ẽ.
Ialiquio ꝙ ado sit. Ut enim ex ũb augus
uł pͥuatio. actiue nõ passiue. Nam iõ ina¬
lum peccatum dr̃ corrupt̃o boni. quia na¬
turam bonam qualicumq pͥuat bono.
Nam si non pͥuat aliquo bono nõ nocet
ut sup̃ aug̃. ait. Nocet autem. ad unit
gͥ honum. Non autem nocet nͥ in quant̃
peccatum est. G̃ in quantum peccatum
ẽ: p̾iuat bono. Itaque in quantum pec¬
catum ẽ pͥu̾atio ẽ. uł corruptio boni.¬

Expanded text:
tum malum non in quantum est, neque in quantum bonum est, esse privationem vel corruptionem boni, sed in quantum peccatum est; non tamen in quantum peccatum est, poena est, vel aliquid quod a Deo sit. Ut enim ex verbis vel privatio active, non passive. Nam il peccatum dicitur corruptio boni, quia naturam bonam qualicumque privat bono. Nam si non privat aliquo bono, non nocet, ut supra Aug. ait. Nocet autem; adimit ergo bonum. Non autem nocet, nisi in quantum peccatum est; ergo in quantum peccatum est, privat bono. Itaque in quantum peccatum est, privatio est vel corruptio boni.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑagunt. ⁊ mutare ꝯtendũt. ⁊ ꝯsilio eius
refistentes: obseeuntur: qr hoc eus dis¬
põni militat. qd̾ ꝑ huanũ studiũ resultat.
hic aꝑte ostẽdr. qr dum mali ꝯfilio ae p̃¬
cepto di resistunt. qd̾ di uoluntas appła¬
tur. ea faciunt uñ uoluntas eius q̃ ip̃e
ẽ impletur. que dispõ ł bñplacit̾ uocat᷑

Expanded text:
tendunt, et consilio ejus resitentes obsequuntur; quia hoc ejus dispositioni militant, quae per humanum studium resultat. Hic aperte ostenditur, quia dum mali consilio ac praecepto Dei resistunt, quod voluntas Dei appellatur, ea faciunt unde voluntas ejus, quae ipse est, impletur, quae dispositio vel beneplacitum vocatur.
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ mala s̃. que pret̾̃ di uoluntatẽ fuĩt. que
ipe ẽ. s non p̃ter eius ꝑmissionẽ q̃ ip̃e ñ
ẽ. Appellatur tn ipsa.di uoluntas. qr d̾s
uolẽs sinit mala fieri. Fiunt ⁊ cẽ eius
p̃ceptionẽ uł ꝓhibitionẽ. s nõ ce̾ eius
uoluntatẽ. que ipse est. nisi dicantur ccͣ
eã fieri. qr preter eã fuint. Contra eam
quippe nicħ ita fit. ut ułit fĩ ⁊ ñ fiat .i
nolit fieri ⁊ fiat. qd̾ eiuudenter ibi aug̃
notauit: ubi ait. quãt ad ip̃os attinet. qd̾
ds noluit fecer̃. quantũ u̾o ad oĩpotẽciã
di. nullo mͦ id facere ualuer̃. Ac si dret. fe¬

Expanded text:
quae ipse est; sed non praeter ejus permissionem, quae ipse non est. Appellatur tamen ipsa Dei voluntas, quia Deus volens sinit mala fieri. Fiunt et contra ejus praeceptionem vel prohibitionem, sed non contra ejus voluntatem, quae ipse est; nisi dicantur contra eam fieri quae praeter eam fiunt. Contra eam quippe nihil ita fit, ut velit fieri quod non fiat, vel nolit et fiat; quod evidenter ibi Aug. notavit, ubi ait: Quantum ad ipsos attinet, quod Deus noluit fecerunt; quantum vero ad omnipotentiam Dei, nullo modo id facere
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑꝑ ꝙ mutabił intellig̾r nr̃a natura qd̾
absit. ut indo eẽ credamus. Dicamus
gͦ uerbum di. filium eẽ di. natura. ñ
dentem: ꝯm̃dat dicens. Acute sane qͥdã
respond̃ ħetico ũsutissime int̾roganti
utrum ds filium uoleus. an nolens ge¬
nũit. ut si dr̃ẽt uolens. ab surdissima
uigilantissime. uicissim quesiuit ab eo.
utrũ ds pater uolens. aut nolẽs sit ds̃.
Ut si respondet nolens seq̃retur gran¬
dis abfurditas ⁊ miseria. quã de deo
c̃dere magna ẽ insania. Si aut̃ dr̃et
uolens. respondẽtur ei. gͦ ⁊ ipse. uolun¬
tate sua ds ẽ nõ natura. Quid gͦ res¬
tabat. nisi ut obmutesceret. sua in ter¬
rogatõne obligatũ in thsolubili uincło

Expanded text:
d mutabilis intelligitur nostra natura; quod absit ut in Deo esse credamus. Dicamus ergo Verbum Dei esse Filium Dei natura, non dentem commendat dicens: Acute sane quidam respondit haeretico versutissime interroganti, utrum Deus Filium volens vel nolens genuerit, ut si diceret nolens, absurdissima vigilantissime vicissim quaesivit ab eo utrum Deus Pater volens aut nolens sit Deus, ut si responderet nolens, sequeretur grandis absurditas et miseria, quam de Deo credere magna est insania; si autem duolens, responderetur ei: "ergo et ipse uoluntate sua deus est, non natura". quid ergo restabat, nisi ut obmutesceret et sua interrogatione obligatum insolubili uinculo
Abbreviated transcription (Latin):
seit. eũ scĩa sua nouerit tam bona.
quã mala. uoluntate aut̃ nõ uelit:
nisi bona. Scĩa quippe di ⁊ p̾scĩa: de
bonis est ⁊ malis. uolũtas u̾o. ⁊ predeᷤᷤ¬
⁊ uoluntas. dr tñ pat̃ genuisse filiũ.
natura: nõ uoluntate. ⁊ eẽ d̾s natura.

Expanded text:
cum sua scientia noverit tam bona quam mala, voluntate autem non velit nisi bona. Scientia quippe Dei et praescientia de bonis est et malis; voluntas vero et praedeset voluntas, dicitur tamen Pater genuisse Filium natura, non voluntate; et esse Deus n
Abbreviated transcription (Latin):
qr nec̃itas in deo non ẽ. pre ire uolun¬
tas sap̾iam: non potest. quo circa ut
tica eunomii. a quo eimomianii ħetici
orti s̃. qui c̃ non potuiss intelligẽ. nec
crede uoluisset. unigenitũ di uerbũ:¬

Expanded text:
quia necessitas in Deo non est, praeire voluntas sapientiam non potuit; quocirca, ut tica Eunomii, a quo Eunomiani haeretici exorti sunt, qui cum non potuisset intelligere, nec credere voluisset, unigenitum Dei Verbu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝓriecates ꝑsonales designant.ita ⁊̃ s̃.
fig̾cari. cũ dr genitus. qd̾ sigcatur. cũ d̾r
filius. Ideo .n. filius. qr genitus. ⁊qr filiuᷤ
utiq genitus. Sic̃ aut̃ filius ad patrem
sic genitus. ad genitorẽ refertur. ⁊ ficut
pat̃ ad filui. ita genitor. ad genitũ. Id in¬

Expanded text:
rietates personales designant, ita etiam icatur cum dicitur Filius. Ideo enim Filius, quia genitus; et quia Filius, utique genitus. Sicut autem Filius ad Patrem, sic genitus ad genitorem refertur; et sicut Pater ad Filium, ita genitor ad genitum. Id
Abbreviated transcription (Latin):
cram̃tũ. In fide attendr: ne post uĩcłꝙ
ut amant̾ suscipiatur. religiose educet᷑s
Insacram̃to: ut ꝯiugium non separetur.

Expanded text:
cramentum. In fide attenditur, ne post vinculum ut amanter suscipiatur, religiose educetur; in sacramento, ut conjugium non separetur,
Abbreviated transcription (Latin):
ita abet̾no donũ est. non qr donaret᷑
apatre filio. uł afilio pat̾. s qr abet̾no.
utrũ patri ⁊ filio: an t̾m̃ nb: qui nõdũ
eramus. Si aut̃ nõ erat donabilis pat̾
⁊ filio: s t̾m nob̃. ⁊ exeo donum erat. qr
filio: donabił ꝓcessit. sic̃ ⁊ nob tm̃ datus
est. ⁊ filus uere datus est nb. ⁊ abet̾uo
genitus qui ⁊ donari poss. P rocessit gͦ

Expanded text:
ita ab aeterno donum est; non quia donaretur a Patre Filio, vel a Filio Patri, sed quia ab aeterno utrum Patri et Filio, an tantum nobis qui nondum eramus. Si autem non erat donabilis Patri et Filio, sed tantum nobis, et ex eo donum erat, quia Filio, donabilis processit, sicut et nobis tantum datus est. Et Filius vere datus est nobis, et ab agenitus qui et donari posset. Processit ergo
Abbreviated transcription (Latin):
sũme miqͥtatis ⁊ insame ẽ his auditis
qua occasione dix̃it ĩ .i. retractationũ
pelagio responoens aꝑit. Io enim cõtra
manicheos dix̃ qui in homine quas na¬
turas contendunt: unambonã exđõ. al¬
t̾am malam exgente tenebrarum. q̃
nũquã bona fuit. nec bonum uelle pot̾
Ꝙ si ẽẽt nõ uidetur ei in putundum eẽ

Expanded text:
s qua occasione dixerit, in libro Retract. Pelagio respondens aperit. Id enim contra Manichaeos dixit; qui in homine duas naturas esse contendunt, unam bonam ex Deo, alteram malam ex gente tenebrarum, quae nunquam bona fuit, nec bonum velle potest; quod si esset, non videretur ei imputandum esse
Abbreviated transcription (Latin):
fidem. sic̃ posse hr̃e caritatẽ. natura est
hominum. hr̃e aũt fidem sic̃ hre carita¬
tem gr̃a ẽ fid elium. Quod nõ ita dictum
ẽ tanquam ex libo ar. ualeat hr̃i fio es uł
caritas. S quia aptitudinem nat᷑alem
ht mens hominis ad c̾dndum uł diligen¬

Expanded text:
atura est hominum; habere autem fidem sicut habere charitatem, gratia est fidelium. Quod non ita dictum est, tanquam ex libero arbitrio valeat haberi fides vel charitas; sed quia aptitudinem naturalem habet mens hominis ad credendum vel diligen
Abbreviated transcription (Latin):
pelagius usus ẽ disputans ad u̾sus eum.
num illud ⁊ alia huiꝰ modi retetans come¬
morat inquiens. In his atq huiꝰ modi u̾¬
bis meis. quia gr̃a di comemorata nõ ẽ.
de qua tũc nõ agebatur putãt pelagia¬
ni suã nos tenuisse sententiam. s frustra
hoc putant. Uoluntas quipe ẽ qua pec¬
catur ⁊ recte uiuitur.ꝙ his u̾bis egimus
s ip̃a nifi di gr̃a libetur ⁊ ut uitia suꝑet
adiuuetur. recte amortalib uiui nõ pot̃
Ecce aꝑte dt̾minat. ex quo senfu illa dix̾it¬

Expanded text:
sus cum, ct. illud et alia hujusmodi retractans commemorat, inquiens: In his atque hujusmodi verbis meis, quia gratia Dei commemorata non est, de qua tunc non agebatur, putant Pelagiani suam nos tenuisse sententiam; sed frustra hoc putant. Voluntas quippe est qua peccatur et recte vivitur, quod his verbis egimus: sed ipsa nisi Dei gratia liberetur, et ut vitia superet adjuvetur, recte a mortalibus vivi non potest. Ecce aperte determinat ex quo sensu illa dixerit
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. Sed quomodo ⁊ inqua forma di¬
catur adũte. hominis subam g̾i̾t. ho¬
minis sumpsit affectum. Nõ gͦ qͣi ds̃.¬
s qĩ d̾s seo qĩ homo loquitur. suscepit
ꝗͣ uoluntatẽ meã. Mea ẽ uoluntas qͣm
suam dix̃ ẽ ait. nõ sic̃ ego uolo seo siẽ
tu ius. Cumaũt dix̃ omnia q̃ ht pat̾.

Expanded text:
sunt, sed quomodo et in qua forma dicantur adverte. Hominis substantiam gerit, hominis assumpsit affectum. Non ergo quasi Deus, sed quasi homo loquitur. Suscepit quidem voluntatem meam. Mea est voluntas, quam suam dixit cum ait: Non sicut ego volo, sed sicut tu vis. C
Abbreviated transcription (Latin):
aug̃. dic̃q petrus ad illam molestiã
nolens ẽ ductus. nolens ad eam uenit
s uolens eam uicit. ireliquit affectũ
infirmitatis quo nemo uult mori. qͥ
ado ẽ naturał ut eum pet᷑. nͥ senectus
abstulit. Uñ idominus ait. Transeat
tate informatus. qͦ ꝓpr̃ dm quis mori
uult. alter sensualitatis: carnis in¬
firmitati ꝓpinqꝰ.⁊ ei comunctus qͦ
⁊ recusat. ħ ht humanus affectus.
qm̃ diligit uitam. odit mortẽ. Sdm

Expanded text:
uod Petrus ad illam molestiam nolens est ductus, nolens ad eam venit, sed volens eam vicit; et reliquit affectum infirmitatis, quo nemo vult mori, qui adeo est naturalis, ut eum Petro nec senectus abstulerit. Unde etiam Dominus ait: Transeat tate informatus, quo propter Deum quis mori vult; alter sensualitatis, carnis infirmitati propinquus et ei conjunctus, quo et recusat. Hoc habet humanus affectus, quoniam qui diligit vitam, odit mortem. Secundum
Abbreviated transcription (Latin):
Uo cͥca ambigendum
affectus rõns. uł affectus sensualitatis
cum caro concupiscit adũsũs sp̃m̃. saro
at̃ dicta ẽ concupiscẽ. quia ħ scđm ipsã
agit anima. sic̃ anima ꝑ aurẽ audit.
ꝑ occłm uidet. caro enim nic̾ nisi ꝑ
animam concupisc̃. S concupiscẽ dr̃.
cum anima carnali concupiscentia sp̃ui
relucttatꝰ. ħns carnalẽ dilectionẽ dcar¬
ne: ia carne. ad u̾sus delectationẽ. qͣm¬
sola. ex utroq enim fit. quia sine utroq
delectatio tał. nõ sentit᷑. ĩ al gͥ rixa. talq
conc̃tatio in anima.xͥ nullatenꝰ ẽẽ potu¬
it. quia carnał concupiscẽtia ibi esse
neqͥt. Der̃ĩ uolũtas erat: ir̃om placebat
ut id scđm carnẽ uellet. quatinus ũi¬
tas humanitatis: in eo ꝓbaretur. Nam
qui hominis ñm suscep̃. q̃ ip̃iꝰ sunt su¬
bire debuit. Iõq sic̃ in nb duplex est.
in eodebuit ẽẽ geminus affectus. ut
mentis affectu uellet morri sensuali¬
tatis affectu nollet. sic̃ iniuris scĩs fit.

Expanded text:
uocirca ambigendum affectus rationis vel affectus sensualitatis;cum caro concupiscit adversus spiritum. Caro autem dicta est concupiscere, quia hoc secundum ipsam agit anima, sicut anima per aurem audit, per oculum videt. Caro enim nichil nisi per animam concupiscit, sed concupiscere dicitur, cum anima carnali concupiscencia spiritui reluctatur habens carnalem delectacionem de carne adversus delectacionesola; ex utroque enim fit, quia sine utroque delectatio talis non sentitur. Talis ergo rixa talisque concertatio in anima Christi nullatenus esse potuit, quia carnalis concupiscentia ibi esse nequivit. Dei etiam voluntas erat, et rationi placebat, ut illud secundum carnem vellet, quatenus veritas humanitatis in eo probaretur. Nam qui hominis naturam suscepit, quae ipsius sunt subire debuit. Ideoque sicut in nobis duplex est ain eo debuit esse geminus affectus, ut mentis affectu vellet mori, et sensualitatis affectu nollet, sicut in viris sanctis fit.
Abbreviated transcription (Latin):
p̃. iranseat ame calix iste. ħ umana uo¬
luntas erat. ꝓpͥum aliqͥd: ⁊ ramquam
pͥuatum uolens. s quia rectũ uult
eẽ hominẽ. ⁊ ad d̾m dirigi. subdit ñ ꝙ
ego uolo. s ꝙ tu uis. Ac si dr̃et uide te
in me. quia potes aliquid ꝓpͥum uelle.
ut ds aliud uelit. Concedr̃ ħ humane

Expanded text:
ana voluntas erat, proprium aliquid, et tanquam privatum volens. Sed quia rectum vult esse hominem, et ad Deum dirigi, subdit: Non quod ego volo, sed quod tu vis. Ac si diceret: Vide te in me, quia potes aliquid proprium velle, ut Deus aliud velit. Conceditur hoc humanae
Abbreviated transcription (Latin):
luit. ⁊ petiit ꝙ nõ impetrauit. nͨ iõ pe¬
tiit ut impetraret. quia sciebat dm̃
p̃bet imminente turbatione claman¬
di ad dm ⁊ subiciendi uoluntatẽ suã
diuine uoluntati. ut si pulsante mo¬
lestia tristantur. ꝓ eiꝰd̾ ãmonicõne or̃et.
erat ut moreretur. ꝙ ifactum ẽl¬

Expanded text:
luit et petiit, quod non impetravit. Nec ideo petiit ut impetraret, quia sciebat Deum praeberet imminente turbatione clamandi ad Dominum, et subjiciendi voluntatem suam divinae voluntati; ut si pulsante molestia tristentur, pro ejusdem amotione orent. erat ut moreretur, quod et factum e
Abbreviated transcription (Latin):
gisse quosdam ut boni fierent. ⁊ fi¬
deles. ita ⁊̃ ꝯcedi debeat reꝓbasse qͦs¬
dam ut mali eẽnt ⁊ infideles.⁊ obilu¬
rare ut peccet. qd̾ nullatenus ꝯcedẽdũ¬
oꝑtet. Non.ii. reꝓbatio ita est cã mali.
sic p̃destinacio cã boni. neq obduracio
ita facit hoĩem malũ. quẽ ad modum
An ea q̃ semel d̾s scit uł¬

Expanded text:
gisse quosdam ut boni fierent et fideles, ita etiam concedi debeat reprobasse quosdam ut mali essent et infideles, et obdurare ut peccent; quod nullatenus concedi oportet. Non enim reprobatio ita est causa mali, sicut praedestinatio est causa boni; neque obduratio ita facit hominem malum, quemadmodum An ea quae semel scit D
Abbreviated transcription (Latin):
infabulas uanitatis abier̃ dicentes qd̾
aĩe fursum incelo peceant. ⁊ scd̾m sua
peccã ad corꝑa ꝓm̃itis diriguntur. ⁊ dig¬
nis fibi qͣi carc̃ib includuntur. Ier ũt
hi tales post cogitaciones suas. ⁊ uolen¬
tes disputare de di ꝓfiuido. uersi sũt in
ꝓfundũ. dicẽtes aĩas incelo añ ꝯũsatas.
⁊ ibi aliquid boni uł mali egisse. ⁊ pro
m̃itis ad corꝑa t̾rena detrusas eẽ. hoc at̃
respuit catholica fides. ꝑꝑ euidentẽ apłi
sentẽciã qua ait.cũ nondũ nati ẽẽnt.
ã aliqͥd boni uł mali egissẽt. ⁊ c̃. Melior
ẽ gͦ fidelis ignorãcia: quã tem̃aria scĩa.
elegit gͦ quos uoluit gratuita mĩa. nõ
qr fideles futuri erant. s ut fideles es¬
sent. eisq gr̃am dedit. non qr fideles e¬
rant. s ut fierent. Ait .ii. aple mĩam
ẽ ĩ prius ut eẽt fideł. Ita ⁊̃ reꝓbauit
quos uoluit. non ꝑꝑ m̃ita futura. q̃

Expanded text:
in fabulas vanitatis abierunt, dicentes quia animae sursum in coelo peccant, et secundum sua peccata ad corpora pro meritis diriguntur, et dignis sibi quasi carceribus includuntur. Ierunt hi tales post cogitationes suas, et volentes disputare de Dei profundo, mersi sunt in profundum, dicentes animas in coelo ante conversatas, et ibi aliquid boni vel mali egisse, et pro meritis ad corpora terrena detrusas esse. Hoc autem respuit Catholica fides propter evidentem Apostoli sententiam qua ait: Cum nondum nati essent, aut aliquid boni vel mali egisest ergo fidelis ignorantia, quam temeraria scientia. Elegit ergo eos quos voluit gratuita misericordia, non quia fideles futuri erant, sed ut fideles essent; eisque gratiam dedit, non quia fideles erant, sed ut fierent, ait enim Apostolus, est etiam prius ut esset fidelis. Ita etiam reprobavit quos voluit, non propter futur
Abbreviated transcription (Latin):
erunt. qr illd̾ nom̃ est dignitatis. non
etatis. Sacerdos nom̃ ht̃ ꝯpositũ ex
greco ⁊ latino. qui est facrum dans.
ab eo quod aut̃ stat. primus ẽ .n. inor¬
m̃tum corꝑis ⁊ sanguinis dm̃ in alta¬
ri dei ꝯficere. oraciones dicere. ⁊ dõa
di bñdicẽ. Qui cũ ordinatur inun¬
guntur ei manus: ut intelligat se

Expanded text:
erunt, quia illud est nomen dignitatis, non aetatis. Sacerdos nomen habet compositum ex Graeco et Latino, quod est sacrum dans, ab eo quod ante stat, primus enim est in oramentum corporis et sanguinis domini in altari conficere, oraciones dicere et dona dei benedicere. Qui cum ordinatur, inunguntur ei manus, ut intelligat se
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓisrł coram aaron. ⁊ filiis eius: in tab̾na¬
culo. ipsiq gestirẽt archã ⁊ mb̾nacłm.
⁊ omĩa uasa enus. ⁊ incireuitu tab̾nacłi
excubarẽt.⁊ in transportãdo tab̾nacło iꝑ¬
si deponerẽt rursũq ꝯponerẽt. Aigm¬
ti u̾o annis ⁊ fupra. uissi s̃ seruire inta¬

Expanded text:
Israel coram Aaron et filiis ejus in tabernaculo; ipsique gestarent arcam et tabernaculum, et omnia vasa ejus; et in circuitu tabernaculi excubarent, et in transportando tabernaculo ipsi deponerent, rursumque componerent . A viginti quoque annis et supra jussi sunt ser
Abbreviated transcription (Latin):
br apłs scribens timotheo ostendit.
⁊ q̃n post cenam panẽ et uinũ incor¬
pus suũ.⁊ sanguinẽ ꝯmutauit. Ecce
de .uii. eccłie gradib biit̃ elocuti. ꝗͥ
nes: duos t̾m sacros ordines appella¬
⁊ de his solis preceptũ apłi habemus

Expanded text:
s scribens Timotheo ostendit, et quando post coenam panem et vinum in corpus suum et sanguinem commutavit. Ecce denes duos tantum sacros ordines appellaet de his solis praeceptum Apostoli habemus.
Abbreviated transcription (Latin):
dm. ipse donat pacẽ ⁊ ipse annũciat.
acono suꝑ leuũ humerum stola poni¬
tur. ⁊ casula indieb ieiunii oplicatur.
quia quicqͥd laboris ⁊ sustinẽcie ĩ hac
uita toleratur. quasi in leua portatur.
ad hoc offm elegerunt. ⁊ orone p̃missa
manus eis imposuer̃. Uñ ⁊ ꝯsuetudo ĩ¬
oleũ. ut in omni mat̾ce eccłia .uii. dia¬
tes in apocalipsi. qui quales ẽẽ debeãt
apłs doc. tiotħo seribẽs. hic c̃ ordinã¬
tur solus ep̃s eis manũ imponit. qr ad
ministeriũ applicantut. Pouit eis ora
quo: ad sinistrã ꝑtinẽcia. diuino timo¬
ri subiciãt. Accipiũt ⁊ textũ euãgłii.
ut intelligant se ẽẽ precones engłii
xp̃i. hi aut̃ antequã ordinẽtur. ꝓbent᷑.
ut does apłs ⁊ sic ministrẽt. nullũ cri

Expanded text:
m; ipse donat pacem et ipse annuntiat. acono super laevum humerum stola ponitur, et casula in diebus jejunii complicatur; quia quidquid laboris et sustinentiae in hac vita toleratur, quasi in laeva portatur, ad hoc officium elegerunt, et oratione praemissa manus eis imposuerunt. Unde et consuetudo inolevit, ut in omni matrice ecclesia septem diauba canentes in Apocalypsi, qui quales esse debeant Apostolus docet Timotheo scribens. Hi cum ordinantur, solus episcopus eis manum imponit, quia ad ministerium applicantur. Ponit eis orarquo ad sinistram pertinentia, divino timori subjiciant. accipiunt et textum Evangelii, ut intelligant se esse praecones Evangelii Christi. Hi autem antequam ordinentur, probentur, ut docet Apostolus, et sic ministrent, null
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ hominẽ. ue. in h. mundũ. Ad acolitũ
ꝑtinet: p̃paracio luminariũ insacrario.
Ipse cereũ portat. ipse urceolũ cũ uino
⁊ aqua suggesta ꝓ ericaristia subdiaco¬
nis p̃parat. hii cum ordinantur c̃ edocti
fuerint ab ep̃o. quałr in officio suo agẽ
debeãt ab archidiacono acciput cande¬
labrũ cũ cereo. ⁊ urceolũ uacuũ.¶hoc of¬
lux mundi. qui seq̃r me nõ ambulat in
renebris. Hutus officii formã illi gẽbant
nebãt. ⁊ accẽdebãt igne celesti ad illum¬
nãdas tenebras aquilonares.
Grece ypo diacones uocantur. quos noᷤᷤ
fubdiacones dins. qui iõ sic uocantur.
qr subiacẽt preceptis ⁊ officiis leuitar̃.
Obtones.ni. intemplo a fidelib suscipuĩt:
⁊ leuitis suꝑ ponẽdas altarib deferunt.
calicẽ. ⁊ pathenã ad altare xp̃i deferre. ⁊
leuitis trade.eisq ministrare. Urceolũ
quoq ⁊ aquã. manile.⁊ manugiũ. teñe

Expanded text:
nem venientem in hunc mundum. Ad acolytum pertinet praeparatio luminarium in sacrario. Ipse cereum portat, ipse urceolum cum vino et aqua suggesta, pro Eucharistia, subdiaconis praeparat. Hi cum ordinantur, cum edocti fuerint ab episcopo qualiter in officio suo agere debeant, ab archidiacono accipiunt candelabrum cum cereo, et urceolum lux mundi; qui sequitur me, non ambulat in tenebris. Hujus officii formam illi gerebantnebant et accendebant igne coelesti, ad illuminandas tenebras aquilonares. Graece hypodiacones vocantur, quos nos subdiacones dicimus, qui ideo sic appellantur, quia subjacent praeceptis et officiis Levitarum. Oblationes enim in templo a fidelibus suscipiunt, et Levitis superponendas altaribus deferunt. calicem et patenam ad altare Christi deferre, et levitis tradere, eisque ministrare. Urceolum quoque et aquamanile et manutergium tenere
Abbreviated transcription (Latin):
increpantes uocantur. Inuocãt. N
sr̃ cathecuminos. ⁊ sr̃ eos qui hñt
sp̃m inmundũ. nom̃ dñi ad uirantes
ꝑeum. ut egrediatur ab eis.¶ ad exor¬
cistã ꝑtinet exorcismos memorit re¬
tinere. manusq fuꝑ eñguminos ⁊ ca¬
thecuminos in exorci audo impon̾ẽ.
corde suo:quẽ expellit de corꝑe alie¬
no. ne medicina quam alii facit: fibi
non ꝓsit.⁊ dicatur ei medice cura te¬
ipsum. Hic cum ordinantur accipi¬
unt de mainu ep̃i librũ exorcismorũ.
tẽ inponẽdi manꝰ suꝑ eñguminos ł
cathecuminos. Hoc offitio usus ẽ
dñs. quãdo saliua sua tetigit aures

Expanded text:
es vocantur. Invocant enim super catechumenos, et super eos qui habent spiritum immundum, nomen Domini, adjurantes per eum ut egrediatur ab eis. Ad expertinet exorcismos memoriter retinere, manusque super energumenos et catechumenos in exorcizando imponere. corde suo, quem expellit de corpore alieno; ne medicina quam alii facit, sibi non prosit, et dicatur ei: Medice, cura teipsum, Luc. 4. Hi, cum ordinantur, accipiunt de manu episcopi librum exorcismorum; tem imponendi manus super energumenos, vel catechumenos. Hoc officio usus est Dominus, quando saliva sua tetigit aures
Abbreviated transcription (Latin):
trũq latus. quia debet ẽẽ munitus
pisse potestatẽ. placabiles deo hostiaᷤᷤ¬
offerendi. hic ordo afiliis a aron sũ¬
ꝓsit inicium. Summos .n. pontificeᷤ
⁊ minores sa cerdotes. instituit deus
ꝑmoysen. qui exprecepto di aaron ĩ
xii. elegit discipłos prius. quos ⁊ a¬
płos uocauit. quoꝵ uicẽ ger̃ in eccłia.
maiores pontifices. deinde alios.Lxͣx.¬

Expanded text:
trumque latus, quia debet esse munitus pisse potestatem offerendi . Hic ordo a filiis Aaron sumpsit initium. Summos enim pontifices et minores sacerdotes instituit Deus per Moysen, qui ex praecepecim elegit discipulos prius, quos et apostolos vocavit, quorum vicem gerunt in Ecclesia majores pontifices. Deinde alios
Abbreviated transcription (Latin):
ris: uocati s̃. De leui .ii. leuite orti sũt.
aquib intemplo mistici fac̃menti mis¬
teria: explebantur. Hi grece diacones:
tere sac̃dotib.⁊ ministrare in omĩbus
que aguntur insacramentis .xͥ .s. inłbo.¬
⁊ crismate. in patena. ⁊ calice. Oblaciõeᷤᷤ¬
quoq inferre. ⁊ dispoñe in altari ꝯpo¬
nere ⁊̃ mensã dñi ⁊ uestire. crucẽ ferre.

Expanded text:
ris vocati sunt. De Levi enim Levitae exorti sunt, a quibus in templo mystici sacramenti mysteria explebantur. Hi Graece diacones, tere sacerdotibus, et ministrare in omnibus quae aguntur in sacramentis Christi, chrismate, in patena et calice; oblationes inferre, et disponere in altario, componere mensam Domini, atque vestire, crucem ferre,
Abbreviated transcription (Latin):
q̃r quid sit. ꝙ hic uocatur ordo. sane
⁊ officiũ. Caracter gͥ sp̃uał ubi fit pro¬
motio potestatis: ordo. uł gradus uo¬
catur. Et dñr. hi ordines sacram̃ta. qr
tur. Quam figurant ea que ibi geru

Expanded text:
r quid sit quod hic vocatur ordo, sane et officium. Character ergo spiritualis, ubi fit promotio potestatis, ordo vel gradus vocatur. Et dicuntur hi ordines sacramenta, quia tur, quam figurant ea quae ibi geru