comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
o ierłm quia ascendisti & tu & om̃ĩs in
tecta: Benedicit & tu. Ante enĩ ascendit
moab intecta adorare idola. & philisti¬
im & reliquȩ gentes. quã ierłm. Acsi
diceret aliis uerbis. & si om̃s gentes as¬
cenderunt suꝑ tecta adorare idola. tu
quare ascendisti derelinquens me re¬
demptorem tuum: Ideo dicit clamo¬
ris plena subaudis ciuitas: qui a ante
obsidionem plena erat illa clamore
exultationis & gaudii. dũ adorarent
idola sua. & adueniente nabuchodono¬
sor. similit̃ repleta est clamore cristi¬
ciȩ & timoris Ascendentes illi miser¬
rimi suꝑ domos adorare idola sua: &
petere abeis auxiliũ. sed non ꝓfuit ilł.
Irbs frequens appellatur ꝓptꝰ multitii¬
dinem popłorum quȩ ibi erat: rexenĩ
eius ugit in ea habitabat & exercttus
eiꝰ. Ciuitas exultans quondã: sicut tem¬
porib dauid & salomonis interfecti
tui: non intfecti gladio. Hoo referen¬
dum : sicut diximus ad nabuchodo¬
nosor & sedechiam. Quomodo ergo

Expanded text:
 « quia ascendisti et tu et omnis in tecta? » bene dicit et tu. Ante enim ascendit Moab in tecta adorare idola, et Philistiim et reliquae gentes, quam Hierusalem. Ac si diceret aliis verbis: Et si omnes gentes ascenderunt super tecta adorare idola, tu quare ascendisti derelinquens me redemptorem tuum? Ideo dicit: « Clamoris plena, » subaudis civitas, quia ante obsidionem plena erat illa clamore exsultationis et gaudii, dum adorarent idola sua. Et adveniente Nabuchodonosor, similiter repleta est clamore tristitiae et timoris. Ascendentes illi miserrimi super domos adorare idola sua, et petere ab eis auxilium, sed non profuit illis. « Urbs frequens » appellatur propter multitudinem populorum quae ibi erat, rex enim ejus jugiter in ea habitabat, et exercitus ejus. « Civitas exsultans » quondam, sicut temporibus David et Salomonis. « Interfecti tui, non interfecti gladio. » Hoc referendum est, sicut diximus, ad Nabuchodonosor et Sedeciam. Quomodo ergo
Abbreviated transcription (Latin):
res t̾rȩ sunt eiꝰ amatores: qui t̾renis desi-¬
deriis & curis mundanis incubant. atq
uertent in amentiã amoris eiꝰ qr uidebt̃
illũ cuiꝰ precepta spreuerunt: & audient
suã damnationẽ ꝑpetuã. Q relinquent᷑
homines pauci hoc ad electosꝑtinet. Cũ
fuerint om̃i repbi in baratrũ ȩt̃nȩ crucia¬
tionis dimerui. pauci electi temanebunt:
Sicut ipsa ueritas dixit. multi uocati. pauci
electi. Sed si bene attendimꝰ: nonerunt pauci
Insuo enĩ numem ꝑfectionẽ habebunt. sed
omparatione rephorũ pauci uidentur. ẽẽ.
gendum est.ꝑuindemiam siue uitem.
potatores uini & ebriosos acciꝑe debemꝰ:
sicut a ꝓpħa suꝑius dictũ est: Ue qui po-¬
tentes estis adbibendũ uinũ: & uiri for¬
tes ad miscendã ebrietatẽ. Quando luge¬
bunt isti: In die iudicii. quia sicut dicit
cet in die iudicii Maximus meror erit:
recordatio lȩticiȩ huius scłi. Amara erit

Expanded text:
res terrae sunt ejus amatores, qui terrenis desires terrae sunt ejus amatores, qui terrenis desideriis et curis mundanis incubant. Atque vertentur in amentiam amoris ejus, quia videbunt illum cujus praecepta spreverunt, et audient suam damnationem perpetuam. « Et relinquentur homines pauci; » hoc ad electos pertinet. Cum fuerint omnes reprobi in barathrum aeternae cruciationis demersi, pauci electi remanebunt. Sicut ipsa Veritas dixit: « Multi vocati, pauci electi . » Sed si bene attendimus, non erunt pauci. In suo enim numero perfectionem habebunt, sed comparatione reproborum pauci videntur esse nugendum est. Per vindemiam sive vitem, potatores vini et ebriosos accipere debemus. Sicut a propheta superius dictum est: Vae qui potentes estis ad bibendum vinum, et viri fortes ad miscendam ebrietatem. Quando lugebunt isti? In die judicii, quia sicut dicit cet in die judicii. Maximus moeror erit recordatio laetitiae hujus saeculi. « Amara erit
Abbreviated transcription (Latin):
le sacerdotiũ. gens scã. & filii abrahȩ: nob̃
quoq solis data est lex. Sed mentiebantur
in hoc: qđ ipsi soli legem acceꝑint Nam omĩ-¬
b hominib: ds̃ omp̃s naturalẽ legẽ p̃cepit
obseruare. Quȩ ÷ naturalis lex: Quod tibi
nonuis fieri: alii ne feceris Iudei gͦ & legẽ
naturalẽ. & legẽ scriptã. & insuꝑeugłium
spreuerunt: ꝓnichilo ducentes Gentes aut̃
& legẽ naturalẽ & eugłium transgressȩ
sunt. & hoc de illis dictũ eẽ. attendendũ
est: qui xp̃m ñ imitauerunt ꝓpt̃ hoc
maledictio uorabit tram ꝓpt̃ quid÷ Quia
transgressi sunt leges. Pt̾ram intelligendi
sunt homines t̾reni &quȩ erit illa maledi¬
ctio: quȩ uorabit & disꝑdet unuiersam
t̾ram̃. Sententia suꝑ om̃s t̾ribilis: cũ dixe¬
rit iudȩxom̃iũ. ite maledicti in ignẽ ȩt̃nii:¬
idõq in sanient cultores eiꝰ. Insanire est: in
amentiã & instupore nimiũ uerti. Culto¬

Expanded text:
le sacerdotium, gens sancta, et filii Abrahae, nobis le sacerdotium, gens sancta, et filii Abrahae, nobis quoque solis data est lex. Sed mentiebantur in hoc, quod ipsi soli legem acceperint. Nam omnibus hominibus Deus omnipotens naturalem legem praecepit observare. Quae est naturalis lex? Quod tibi non vis fieri, alii non feceris. Judaei ergo et legem naturalem et legem scriptam, et insuper Evangelium spreverunt, pro nihilo ducentes. Gentes autem et legem naturalem et Evangelium transgressae sunt, et hoc de illis dictum esse attendendum est, qui Christum non imitaverunt. « Propter hoc maledictio devorabit terram. » Propter quid? Quia transgressi sunt leges. Per terram intelligendi sunt homines terreni. Et quae erit illa maledictio, quae vorabit et disperdet universam terram? Sententia super omnes terribilis, cum dixerit judeIdeoque insanient cultores ejus. » Insanire est in amentiam et in stuporem nimium verti, culto
Abbreviated transcription (Latin):
depredabitur a dño. Ꝙ quomͦ dep̃dabitur:
deficiet. & quo mõdo potest tia lugere:
ꝑt̾ram. habitatores eiꝰ intelligamꝰ. Defluxit id:
deficiet orbis & altitudo popłorũ: id÷ suꝑbi
& potentes quiq infirmabuntur in die illa.
Ꝙ t̾ra int̾fecta est. Quis potest c̃tam int̾ficere:
Nunquidnã animã habet: ꝑt̾ram t̾reni ho-¬
mines & carnalit̾ uiuentes intelliguntur
Terra gͦ int̾fecta est abhabitatorib sũis: idest
t̃reni homines int̾fecti sunt ab aliis t̃renis
hominib qui habitabant in t̾ram. Quia
transgressi sunt leges. mutauerunt ius
Hȩc ad sequentia ꝑtinent. Qđ est lȩx: hoc
etiã & ius. foedus. amicicia: Luicunq gͦ
legẽ bene & rite ubseruauerit. ꝓculdubio
ille meret̃ dõ coniungi ꝑbona oꝑa &e post
coniunctionẽ foedus habehit cũ illo. id
amiciciã sicut ipse dicit apłs lã non dicam
uos seruos: secl amicos meos Iudei iactabant
se degeneres nobilitate dicentes Hos rega¬

Expanded text:
depraedabitur a Domino. » Et quomodo depraedabitur? depraedabitur a Domino. » Et quomodo depraedabitur? deficiet. Et quomodo potest terra lugere? Per terram habitatores ejus intelligamus. Defluxit, id est, deficiet orbis et altitudo populorum, id est, superbi et potentes quique infirmabuntur in die illa. « Et terra interfecta estterram terreni homines, et carnaliter viventes intelliguntur. Terra ergo interfecta est ab habitatoribus suis, id est, terreni homines interfecti sunt ab aliis terrenis hominibus, qui habitabant in terra. « Quia transgressi sunt leges, mutaverunt jus. » Haec ad sequentia pertinent. Quod est lex hoc etiam et jus, foedus, amicitia. Quicunque ergo legem bene et rite observaverit, procul dubio ille meretur Deo conjungi per bona opera, et post conjunctionem foedus habebit cum illo, id est amicitiam. Sicut ipse dicit apostolis: « Jam non dicam vos servos, sed amicos meos . » Judaei jactabant se de generis nobilitate dicentes: Nos rega
Abbreviated transcription (Latin):
stituat affligit tam̃ illũ. & disꝑget habi¬
tatores eiꝰ: id ÷ diuidet. Quandõ erit illiid:
quando segregabunt᷑ oues abhedis. iusti
abiniustũ In pͣsenti enĩ scło. partõ mixti
sunt boni & mali Tunc aut̃ alias erit.
qr ibunt impii in suppliciũ ȩt̃nȩ dam-¬
nationis. iusti in gaudiũ et̃nę quietis
Et erit sicut popłs sic sacerdos Bonꝰ laitꝰ
cũ bono sacerdote remunerabitur: &
malus laicus cũ malo sacerdote damna¬
bitur. Honerit discretio int̾ dñm &e seruii
int̾ ancillã & dominã. siut̃q bonus uł
utraq bona uł mala fuerit: sic & de cȩ¬
teris dicendũ: Foenerator est qͥ cõmodãt.:¬
uł piestat alicui aliquid Mutare quidã
dicunt. mutatã pecuniã reddere ꝓargen¬
to. equũ. uł etiam dicunt qr mutuũ dr̃
meũ tuũ. &e tractũ ÷ exiure: Dissipatione
dissipabit᷑ t̾ra. qr omĩa dissipabuntur
& ardebunt quȩ in ea sunt. Quare: qm̃

Expanded text:
stituat, affligit tamen illum. « Et disperget habistituat, affligit tamen illum. « Et disperget habitatores ejus, » id est dividet. Quando erit illud? Quando segregabuntur oves ab haedis, « justi ab injustis . » In praesenti enim saeculo pariter mixti sunt boni et mali. Tunc autem alias erit, quia ibunt impii in supplicium aeternae damnationis, justi in gaudium aeternae quietis. « Et erit sicut populus, sic sacerdos. » Bonus laicus cum bono sacerdote remunerabitur, et malus laicus cum malo sacerdote damnabitur. Non erit discretio inter Dominum et servum, inter ancillam et dominam, si uterque bonus vel utraque bona vel mala fuerit. Sic et de caeteris est dicendum. Foenerator est, qui commodat vel praestat alicui aliquid. Mutare quidam dicunt, mutatam pecuniam reddere, ut pro argento equum. Vel etiam dicunt: Quia mutuum dicitur, meum tuum. Et tractum est ex jure. « Dissipatione dissipabitur terra, » quia omnia dissipabuntur et ardebunt, quae in ea sunt. Quare? « Quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
tum onera describit. babiloniorũ uidelies
assiriorũ egiptiorũ: cȩterorũq multorũ. Hȩc
uͦ quȩ hic dicuntur: ad diem iudicii ꝑtinent.
generalit̃ de uniuersis habitatorib orbis A
dissipabit᷑ ut desinat. ẽẽ. Quod ÷ non : dñs
etiam dicit in euangłio. Cȩlũ & t̾ra transibt̃.
Quomodo: ꝑ immutationẽ & meli orationẽ.
sicut aꝑte ioħs in apocalipsi sua demonstrat:
& erit celũ nouũ & tra noua: Si enĩ ita tran¬¬
siret: penitꝰ desineret. c̃ẽ. Qđ & salomor
minime loqueret᷑. generatio preterit & ge¬
neratio aduenit: t̾ra aut̃ in ęt̾̃nũ stat Dissi¬
pabit gͦ dñs t̾ram inextremo iudicio. idest
ꝑ ignem faciet eã transire. mutans illã ab
hac specie quã nunc habet in meliorem. Et
nudabit eam ab habitatorib. ab hominib
abestiis. a serpentib ab arborib abomĩ
sorde uł spuiticia. & affliget faciem eiꝰ: qr
ꝑignẽ cranfibit. Medicus enĩ quando in-¬
firmũ cũ igne curat: licet sanitati illũ re¬

Expanded text:
videlicet, Assyriorum, Aegyptiorum, caeterorumque multorum. Haec vero quae hic dicuntur, ad diem judicii pertinent, generaliter de universis habitatoribus orbis. A dissipabitur ut desinat esse quod est? Non Dominus etiam dicit in Evangelio: « Coelum et terra transibunt . » Quomodo? Per immutationem et meliorationem, sicut aperte Joannes in Apocalypsi sua demonstrat: « Et erit coelum novum et terra nova . » Si enim ita transiret, penitus desineret esse. Quod et Salomon minime loqueretur. « Generatio praeterit et generatio advenit, terra autem in aeternum stat . » Dissipabit ergo Dominus terram extremo judicio, id est per ignem faciet eam transire, mutans illam ab hac specie, quam nunc habet in meliorem. « Et nudabit eam ab habitatoribus, » ab hominibus, a bestiis, a serpentibus, ab arboribus, ab omni sorde vel spurcitia, « et affiget faciem ejus » quia per ignem transibit. Medicus enim quando infirmum cum igne curat, licet sanitati illum re
Abbreviated transcription (Latin):
nunquã animũ extollunt Supillos
A reddet illis scđm qđ merentur. Ipli
etiam principes demonũ possunt ap¬
pellari reges. sicut dicit angłs ad da¬
nihelem.
Princeps aut̃ ꝑsarũ restitit mͥ. Ꝙ̾ paulo post.
Etecce princepsgrecorũ ueniens. Q egregius
p̃dicator. Hon ÷ nob colluctatio aduersꝰ
carnem &e sanguinem: sed aduersus pͥn-

Expanded text:
nunquam animum extollunt. Super ila reddet illis secundum quod merentur . Ipsi etiam principes daemonum possunt appellari reges. Sicut dicit angelus ad Danielem : « Princeps autem Persarum restitit mihi. » Et paulo post: « Et ecce princeps Graecorum veniens. » Et egregius praedicator: « Non est nobis colluctatio adversus carnem et sanguinem, sed a
Abbreviated transcription (Latin):
qr descensuri sumꝰ ad inferni claustra sicut
& om̃s gentes leuius etiã & tolerabilius
ent illis quã nobis: quia illi cotidie placan¬¬
tur hostiis & munerib principes inferni
Melius gͦ nob̾ ÷ ut conuertamur ad ritum
gentiũ. &e statuamꝰ pactũ cũ diabolo & poe¬
nis inferni: offerentes eis tura & hostias
Flagellũ captiuitatis & tribulationis noti

Expanded text:
quia descensuri sumus ad inferni claustra, sicut quia descensuri sumus ad inferni claustra, sicut et omnes gentes. Levius etiam et tolerabilius erit illis quam nobis, quia illi quotidie placant hostiis et muneribus principes inferni. Melius ergo nobis est ut convertamur ad ritum gentium, et statuamus pactum cum diabolo et poenis inferni, offerentes eis thura et hostias, « flagellum » captivitatis et tribulationis « i
Abbreviated transcription (Latin):
sumpserunt uerbum dñi: & dicit.
Iccircoqr despectui habuistis uerba dnĩ
ac ꝓpharum eius: sumentes hoc qd
illi uobis ꝓnunciabant ꝓmendacio. insuꝑ &
inscurrilitatẽ illud uertistis: erit uob uerbũ
dñi in ruinã & calamitatẽ Uel etiã ad quos
ierit: erit eis uerbũ dñi ut uadant in interr¬
tũ sui. & cadant retrorsũ int̾fecti abhostib
suis ꝓpt̾ hoc audite uerbũ dñi uiri illuso.¬
& phariseos: & principes iudeorũ. Illusores
appellantur: eo qđ uerba ꝓpħȩ in derisione
sumpserunt quando dicebant. manda reman.
poenis inferni fecimꝰ pactũ. Quod est foedꝰ
idipsum est᷑ pactũ. Pactũ aut̃ dr̃: quasi
pacis auctũ Impiissimi udei. ñ recordan.¬
tes iudiciorũ & bonorũ dñi quib illos
omĩb gentib prȩtulerat quondã. &e exal-¬
tauerat dans eis t̾ram omĩb t̾ris fertiliorẽ:
dicebant nequicquã laborantes in lege.
obseruantes p̃cepta quȩ ibi continentur:

Expanded text:
sumpserunt verbum Domini, et dicit: sumpserunt verbum Domini, et dicit: Idcirco quia despectui habuistis verba Domini ac prophetarum ejus, sumentes hoc quod illi vobis pronuntiabant pro mendacio, insuper et in scurrilitatem illud vertistis: erit vobis verbum Domini in ruinam et calamitatem. Vel etiam ad quos ierit, erit eis Verbum Domini « ut vadant in interitum sui, et cadant retrorsum » interfecti ab hostibus suis. « Propter hoc audite verbum Domini, viri illusoet Pharisaeos, et principes Judaeorum. Illusores appellantur, eo quod verba Prophetae in derisione sumpserunt, quando dicebant « manda remandpoenis inferni « fecimus pactum. » Quid est foedus, idipsum est et pactum. Pactum autem dicitur, quasi pacis auctum. Impiissimi Judaei non recordantes judiciorum et bonorum Domini, quibus illos omnibus gentibus praetulerat quondam et exaltaverat, dans eis terram omnibus terris fertiliorem, dicebant: Nequicquam laboramus in lege, observantes praecepta quae ibi continentur,
Abbreviated transcription (Latin):
& non occupabit nos malũ: ecce ego loquar
in altera loquela aduos Et statim ut di¬
xero: ueniet suꝑuos tribulatio & capti.¬
uitas Non prȩnunciabo uob amplius ꝑ
ꝓpħas meos. quid uob̾ mali uenturum
sit: usquequo irruat suꝑ uos & capidmi¬
ni Dixi enĩ uobis. hȩc ÷ requies mea: re¬¬
ficite lassum Uax ꝓpħ̾ȩ. Semet ipsum
dicit iniquitatib illorũ lassatũ. Quando
reficimus dnm̃. & requiescere facimꝰ illũ
innobismet ipsis Quando uero auaricia
aliisq malis oꝑib insudamꝰ: facimꝰ eũ labo¬
rare. sicut ipsedicit ꝑ eundẽ ꝓpħam: la¬¬
borare me fecistis inurĩs iniquitatib : &
illud. laboraui sustinens. Et hoc est meũ
desideriũ subauditur: ut reficiatis me
ur̃ĩs bonis oꝑibus Requies enĩmea est:
in cordib electorũ sedere & habitare.
Anima enĩ iusti. sedes est sapientiȩ. Qerto
eis uerbũ dñi manda remanda usq
ad id quod dr̃: modicum ibi loqutr᷑

Expanded text:
et non occupabit nos malum: ecce ego loquor et non occupabit nos malum: ecce ego loquor in altera loquela ad vos. Et statim ut dixero, veniet super vos tribulatio et captivitas. Non praenuntiabo vobis amplius per prophetas meos, quid vobis mali venturum sit: usque irruat super vos et capiamini. Dixi enim vobis: « Haec est requies mea, reficite lassum. » Vox prophetae. Semetipsum dicit iniquitatibus illorum lassatum. Quando reficimus Dominum, et requiescere facimus eum in nobismetipsis. Quando vero avaritiae aliisque malis operibus insudamus, facimus eum laborare. Sicut ipse dicit per eumdem prophetam: « Laborare me fecistis in vestris iniquitatibus . » Et illud: « Laboravi sustinens. » « Et hoc est meum desiderium, » subauditur, ut reficiatis me vestris bonis operibus. Requies enim mea est, in cordibus electorum sedere et habitare. « Anima enim justi sedes est sapientiae . » « Et erit eis verbum Domini, manda remanda » usque ad id quod dicitur « modicum ibi. » Loqui
Abbreviated transcription (Latin):
nonuenerit: ueniet ꝓculdubio quan¬¬
doq. Illi uero e contrario ñ se corrige¬¬
bant de suis facinorib &e scelerib sed
ipsa uerba ꝓphȩ sumebant ei dicentes. Mau¬
da remanda. expecta re expecta. modicũ
ibi modicũ ibi. Aesi dicerent aliis uerbis
Iterum precipe quid faciamus & ut expecte¬
mꝰ captiuitatẽ ac prestolem᷑ modicũ in illa
expectatione. frequentius iube tu. Ante enĩ
om̃s moriemur. & transibimꝰ de hac uita
ad aliam: quã hoc ueniat qđ pͣdicis.
Inloquela enĩlabii & lingua altera loqͥt᷑
dñs ad popłm istũ. cui dixit. Nox ꝓpħȩ
Quȩ nam est illa loquela altera qua lo¬
quetur: Hȩc ÷. statim ut cõminatus
fuerit captiuitatẽ. adducant illã suꝑ il¬
los: not dans iam locum poenitentiȩ.
& est sensus. Propterea ꝗr despexistis
uerba ꝓpħarũ. ducentes om̃ia ꝓ nichilo
quȩ abillis dicebantur: & dixistis hȩc
quȩ isti ꝓphetant. in futurũ uenientꝰ

Expanded text:
non venerit? Veniet procul dubio quannon venerit? Veniet procul dubio quandoque. Illi vero econtrario non se corrigebant de suis facinoribus et sceleribus, sed ipsa verba prophetae sumebant ei dicentes: « Manda remanda, exspecta reexspecta, modicum ibi, modicum ibi. » Ac si dicerent aliis verbis: Iterum praecipe quid faciamus, et ut exspectemus captivitatem ac praestolemur modicum in illa exspectatione frequentius jube tu. Ante enim omnes moriemur, et transibimus de hac vita ad aliam, quam hoc veniat quod praedicis. « In loquela enim labii et lingua altera loquetur Dominus ad populum istum, cui dixit. » Vox prophetae. Quaenam est illa loquela altera qua loquetur? Haec est ut statim ut comminatus fuerit captivitatem, adducat illam super illos: non dans jam locum poenitentiae. Et est sensus: Propterea quia despexistis verba prophetarum, ducentes omnia pro nihilo quae ab illis dicebantur, et dixistis: Haec quae isti prophetant, in futurum venient
Abbreviated transcription (Latin):
cũdicit pat̾ nr̃ qui ei incelis. Solido ci¬
bo uescitur ille qui nouit dicere. sicuti
dicendum est : in principio erat uerbũ:
& reliqua. Quia manda remanda. ex.¬
pecta re expecta. modicũ ibi: modicũ
stunt. qui non desiderat mortẽ peccato.¬
ris. sed uult ut conuertatur ꝑpoeniten.¬
captiuitates & mala quȩ passurus erat
ille popls a nabuchodonosor ł a sen¬¬
nacherib: ut prȩmitteret errorẽ suum
conuertens se ad illũ Sed ille qui semꝑ
diuȩ ceruicis extitit irritans dm̃ sũis
oꝑib. ꝓpterea quia captiuitas statim
ut eis annunciabatur non ueniebat
suꝑ illos: dicebant ad ꝓpħam deridendo.
Manda remanda. id ÷ p̾recipe quȩ facere
debeamus. & minare nobis mala: non
ueniet enĩ suꝑ nos illo in tempore ma¬¬
lũ. At contra ꝓpħa. expecta. & iterum
re expecta: & modicũ ibi. subaudis i
illa expectatione ꝑmane: qr ueniens
ueniet suꝑ te calamitas. Ꝙ quid si mͦ

Expanded text:
cum dicit: « Pater noster qui es in coelis . » Solido cicum dicit: « Pater noster qui es in coelis . » Solido cibo vescitur ille, qui novit dicere sicuti dicendum est: « In principio erat Verbum , » et reliqua. « Quia manda remanda, exspecta reexspecta, modicum ibi, modicum on desiderat mortem peccatoris, sed vult ut convertatur per poenitencaptivitates, et mala quae passurus erat ille populus a Nabuchodonosor vel a Sennacherib, ut praetermitteret errorem suum convertens se ad illum. Sed ille qui semper durae cervicis exstitit, irritans Deum suis operibus propterea quia captivitas statim ut eis annuntiabatur non veniebat super illos: dicebant ad prophetam deridendo: Manda remanda, id est praecipe quae facere debeamus, et minare nobis mala: non veniet enim super nos illo in tempore malum. At contra Propheta: Exspecta, et iterum reexspecta, et modicum ibi, subaudis in illa exspectatione permane: quia veniens veniet super te calamitas. Et quid si modo
Abbreviated transcription (Latin):
uos qui lac sugitis id ÷ puerilit̾ uiuitis.
& sine sensu estis oꝑa infantium imi¬
tantes: sed illos qui iã solidamentũ fidei
habent. & qui non iam lacte sedl solids
cibo pascantur. Sunt in scã ȩccła qui lac adhuc
sugunt. hoc est leuia precepta adimplent.
non ualentes solidũ cibũ sumere: id ÷ fortia
precepta ꝑficere. de quib dicit beatꝰ petrus
apłs. Quasi modo geniti infantes: lac con-¬
cupiscite. Ꝙegregius predicator. tanquã
paruulis in xp̃o sac uobis potũ dedi ñ escã.
&e cętera usq ad id. adhuc enĩ carnales
estis Sunt etiã nonnulli qui solidos cibos
sumunt. id ÷ qui maiora precepta legis &
euangłi i ad implent. contemientes t̾re¬
na & appetentes cȩlestia. iuxta qđ prece¬
pit dñs. Uade uende omĩa quȩ possides.
& sequere me. & illi tales ambulant de
uirtute in uirtutẽ donec uideatur ds
dõrum insion: & manentes adhuc iN

Expanded text:
vos qui lac sugitis, id est, pueriliter vivitis vos qui lac sugitis, id est, pueriliter vivitis et sine sensu estis, opera infantium imitantes: sed illos qui jam solidamentum fidei habent, et qui non jam lacte, sed solido cibo pascantur . Sunt in sancta Ecclesia qui lac adhuc sugunt, hoc est, levia praecepta adimplent, non valentes solidum cibum sumere, id est, fortia praecepta perficere. De quibus dicit beatus Petrus apostolus: « Quasi modo geniti infantes, lac concupiscite . » Et egregius praedicator: « Tanquam parvulis in Christo lac vobis potum dedi non escam, » et caetera usque ad id: « Adhuc enim carnales estis . » Sunt etiam nonnulli qui solidos cibos sumunt, id est, qui majora praecepta legis et Evangelii adimplent, contemnentes terrena et appetentes coelestia. Juxta quod praecepit Dominus: « Vade, vende omnia quae possides, et sequere me . » Et illi tales ambulant de virtute in virtutem, donec videatur Deus deorum in Sion : et manentes adhuc in
Abbreviated transcription (Latin):
ad errorẽ pristinũ ad orantes idola in
lucis & nemoribus: in suꝑ & suꝑ tecta. o
om̃s cibos quib uescebantur demonib
consecrabant: statuentes mensas arte aras
illorum. l ocus gͦ non est inuentus ineis
dño: quia repleta erant corda illorũ odio
& omi iniquitate. sicut ipse in euangłio
dicit legis doctori Uulpes foueas habent
in cordẽ suo: & uolucres celi nidos. filius
aut̃ hominis non habet ubi caput reclinet:
Quẽ docebit scientia & quẽ intelligere faciet
andittm: Ablactatus a lacteꝰ. appuls
abuberib. Hox ꝓphetȩ Ablactatus dr̃ qua s
alacte abstractus. qui solido cibo uescitur.
Appulsus abuberibus: repulsus uł separatꝰ
Dicit gͦ ꝓpħa. loquens ad uideos. Quem
exuobis docebit dñs scientiã & quẽ faciet
intelligere auditũ: id est ut qu&e audie¬
rit indelligat uera. ẽẽ. & mente retinens.
oꝑe ad impleatꝰ Acsi diceret Hondocebit

Expanded text:
ad errorem pristinum, adorantes idola in ad errorem pristinum, adorantes idola in lucis et nemoribus insuper et super tecta, et omnes cibos quibus vescebantur, daemonibus consecrabant, statuentes mensas ante aras illorum. Locus ergo non est inventus in eis Domino, quia repleta erant corda illorum odio et omni iniquitate. Sicut ipse in Evangelio dicit legis doctori: « Vulpes foveas habent in corde suo, et volucres coeli nidos. Filius autem hominis non habet, ubi caput reclinet . » « Quem docebit scientia, et quem intelligere faciet auditum? Ablactatus a lacte, avulsus ab uberibus. » Vox prophetae. Ablactatus dicitur, quasi a lacte abstractus, qui solido cibo vescitur. Avulsus ab uberibus, repulsus, vel separatus. Dicit ergo Propheta, loquens ad Judaeos: Quem ex vobis docebit Dominus scientiam, et quem faciet intelligere auditum, id est, ut quae audierit intelligat vera esse, et mente retinens opere adimpleat. Ac si diceret: Non docebit
Abbreviated transcription (Latin):
immicorũ. loquitur contra eos ꝓpheta
& adicit Herum hi quoq idest iuda et
beniamin. prȩ uino nescierunt. hoc est prȩ
erport quo decepti sunt nescierunt creatorẽ
suum ac liberatorem. & ꝓ̃ ebrietate hoc est
ꝓ idolatria errauerunt recedentes a dõ
creatorẽ suũ. pre ebrietate hoc ÷ ꝓcultu
demonũ quib seruiebant. & ab forti
sunt auino: id est aberrore falso. Erra¬
uerunt sacerdos & ꝓpħa in ebrietate
hoc ⁊ in idolatria. Hescierunt uidentem.
id÷ non considerauerunt quod ds qui
om̃ia ab sconsa penetrat suo intuitu:
cerneret eorũ cogitationes & facta: Igno¬
rauerunt iudicium: nescientes: habere
discretionẽ int̃ iustũ & impiũ. int̾ scm̃
uomitu sordiumq. ita ut ñ esset ultra
locusineis dño Nomitũ & sordes. posuit
ꝑomi immundicia & spurcicia & sordib
Dehoc dicit. quia postquã liberati sunt adño
de manib inimicorũ. statim conuersi ft̃

Expanded text:
imicorum, loquitur contra eos propheta et dicit: Verum hi quoque, id est Juda et Benjamin prae vino nescierunt, hoc est prae errore quo decepti sunt nescierunt Creatorem suum ac liberatorem, et prae ebrietate, hoc est pro idololatria, erraverunt recedentes a Deo. « Creatorem suum « prae ebrietate, » hoc est pro cultu daemonum, quibus serviebant. « Et absorpti sunt a vino, » id est ab errore falso. « Erraverunt » sacerdos et propheta « in ebrietate, » hoc est in idololatria. « Nescierunt videntem, » id est non consideraverunt quod Deus, qui omnia absconsa penetrat suo intuitu, cerneret eorum cogitationes et facta. « Ignoraverunt judicium, » nescientes habere discretionem inter justum et impium, inter sanctum vomitu sordiumque, ita ut non esset ultra locus » in eis Domino. Vomitum et sordes posuit pro omni immunditia et spurcitia et sordibus. De hoc dicit: Quia postquam liberati sunt a Domino de manibus inimicorum, statim conversi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
uino. sed a dolore cordis & contritione cor¬
poris.
qm̃ uenient suꝑuos mala. Mouemini & non ad
ebrietatẽ hoc est agite poenitentiã ut possitis
euadere calamitatis periculũ: qm̃ miscuit dñs
uob̾ spm soporis hoc est alienationẽ mentis
ꝓpt̃ urã innumerabilia scelera. Claudet oculos
urõs. ut uidentes dicta legis & ꝓpħarũ non in-¬

Expanded text:
vino, » sed a dolore cordis et contritione corvino, » sed a dolore cordis et contritione corporis, quoniam venient super vos mala. « Movemini et non ad ebrietatem, » hoc est ag te poenitentiam, ut possitis evadere calamitatis periculum: « quoniam miscuit Dominus vobis sppropter vestra innumerabilia scelera. « Claudet oculos vestros, » ut videntes dicta legis et prophetarum non in
Abbreviated transcription (Latin):
destruxerunt:. Cũ enĩ dño ꝑmittente ciuitatẽ
cepissent & templũ om̃sq diuitias tã thesau¬
rorũ dnĩ quã etiã popłi. & ex eis locupletati
essent. non dederunt dnõ grãs qui hoc eiscon¬
cessit. sed glorificauerunt dõs suos. quasi illoꝵ
uirtute ꝓtecti : ditati essent copi is iudeoꝵ.
Et iccurto loquitur contra eos ꝓpħa. qđ cito
transituri & morituri sint: dansex hoc
tres similitudines. Sicut inquit somnium
hoc: uisio quȩ uidetur. quando uidet ali-¬
quis arbores & montes transire. statim ut
euigilauerit uacua ÷ anima eiꝰ : sic citotran¬
sibunt gentes romanorũ quȩ dimicauer̃
contra ierłm: eo qđ non egerunt grãs dõ qͥ
dedit eis omĩa bona udẽoꝵ. sed uirtute
numinũ suoꝵ putauerunt se hoc fecisse.
Obstupescite oscribȩ & pharisei & ad mira¬
mini miseriam urãm. fluctuate hoc est
titubate & uacillate: id est huc illuoq uos
uercite. Iterũ loquit᷑ sermo diuinꝰ contra
scribas & phariseos In ebriamini & ñ a

Expanded text:
mittente, civitatem cepissent, et templum omnesque divitias tam thesaurorum Domini quam etiam populi, et ex eis locupletati essent, non dederunt Domino gratias qui hoc eis concessit, sed glorificaverunt deos suos quasi illorum virtute protecti, ditati essent copiis Judaeorum. Et idcirco loquitur contra eos Propheta, quod cito transituri et morituri sunt, dans ex hoc tres similitudines. Sicut, inquit, somnium, hoc est visio quae videtur, quando videt aliquis arbores et montes transire, statim ut evigilaverit, vacua est anima ejus: sic cito transibunt gentes Romanorum quae dimicaverunt contra Hierusalem, eo quod non egerunt gratias Deo qui dedit eis omnia bona Judaeorum, sed virtute numinum suorum putaverunt se hoc fecisse. « Obstupescite, » o scribae et Pharisaei, « et admiramini, » miseriam vestram; « fluctuate, » hoc est, titubate « et vacillate, » id est huc illucque vos vertite. Iterum loquitur sermo divinus contra scribas et Pharisaeos. « Inebriamini et non a
Abbreviated transcription (Latin):
monis: ut corona & flos pulcherrimꝰ a
dño uocarentur. Illo aut̃ tempore quando
isaias ei hoc prȩdicebat. omissam habebat
iã głam dignitatis suȩ. ad orando idola
Et ent flos detidens hoc: pulchritudo &¬

Expanded text:
monis, ut corona et flos pulcherrimus a monis, ut corona et flos pulcherrimus a Domino vocarentur. Illo autem tempore quando Isaias ei hoc praedicebat, omissam habebat jam gloriam dignitatis suae, adorando idola. « Et erit flos decidens, » hoc est pulchritudo
Abbreviated transcription (Latin):
amarã: quando conflauit duosuitulos. &e illi
adorauerunt eos dicentes Isti sunt dii tui¬
isrb: qui te eduxerunt de sera egipti. Abillo
siquidem tẽpore errauerunt auino. hoc:
abidolatria & errore demonũ . Ecce ualidus
& fortis dñs. usq &e emissarũ suꝑ t̾ram spaci-¬
osam hoc est planam. Uox ꝓphecȩ est. Gran¬
dinem ce aquas inuncdantes: comparat ȩxer.¬
citui sennacherib. Turbinem uenti & t̾ram
planam. decem tribus. E dat duas simili¬
tudines. Sicut turbo constringitur a gran¬
dine. hoc est a tempestate. & sicut ab im̃petu
aquarũ inundantiũ decurrentiũ ꝑ t̾ram
planã. ominesstipula leui ponderis auferen¬
tur sic abimpetu & multitudine assiriorũ
decem trib. deuastatȩ & conculcate &e in
captiuitatẽ ductȩ. Pedib assiriorum con-
culcabitur corona id÷ multitudo epħiaim.
Tantȩ pulchritudinis & dignitaais erant
illȩ decem trib temporib dauid & salo.¬

Expanded text:
amaram, quando conflavit duos vitulos, et illi amaram, quando conflavit duos vitulos, et illi adoraverunt eos dicentes: « Isti sunt dii tuiIsrael, qui te eduxerunt de servitute Aegypti. » Ab illo siquidem tempore erraverunt a vino, hoc est ab idololatria et errore daemonum. « Ecce validus et fortis Dominus » usque. Et emissarum super terram spatiosam, hoc est planam, Vox prophetae est. Grandinem et aquas inundantes comparat exercitui Sennacherib, turbinem venti et terram plenam decem tribubus. Et dat duas similitudines. Sicut turbo constringitur a grandine, hoc est a tempestate, et sicut ab impetu aquarum inundantium decurrentium per terram planam, omnes stipulae levis ponderis auferuntur. Sic ab impetu et multitudine Assyriorum decem tribus devastatae et conculcatae et in captivitatem ductae. « Pedi multitudo « Ephraim. » Tantae pulchritudinis et dignitatis erant illae decem tribus temporibus David et Salo
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ qr desolabitur: & ad nichilũ deducet᷑
Qui erant temporib dauid & salomonis.
in uertice hoc ÷ intẽplo qđ erat constru&¬
tum: suꝑ uallẽ pinguissimũ gethsemani
Gethsemani enĩ ÷ uallis pinguissima. ubi
dñs nocte comprehensus:: suꝑquã ual¬
lem mons syon. siue ierłm consistio.
Gethsemani aut̃ interpretat᷑ uallis pinguiũ
siue pinguedinũ. ꝓpt̃̾ ubertatẽ frugum qr
fertilissima erat. Hon aut̃ idõ dr̃ qui erant
inuertice uallis gechsemani qđ ibi illi habi¬
I tarent.
neq enim in sortem illorũ cesserat. sed idõquia
temporib dauid & salomonis quando illi uł
infestiuttatib uł etã iussurgis ad ierłm ue¬
niebant ed ce conscensus illoꝵ ꝑ illã uallẽ
erat. ibiꝙ soliti erant figere aliqui illorũ
causa ludendi tentoria sua: interim dũ mo¬
rabantur cũ rege errantes auino leroboã
rex illorũ. miscuit ac ꝓpinauit eis potionẽ

Expanded text:
ejus, quia desolabitur et ad nihilum deducetur: ejus, quia desolabitur et ad nihilum deducetur: » Qui erant temporibus David et Salomonis in vertice, hoc est in templo, quod erat constructum super vallem pinguissimam Gethsemani. Gethsemani enim est vallis pinguissima, ubi Dominus nocte comprehensus est: super quam vallem mons Sion sive Hierusalem consistit. Gethsemani autem interpretatur vallis pinguium sive pinguedinum, propter ubertatem frugum, quia fertilissima erat. Non autem ideo dicitur qui erant in vertice vallis Gethsemani, quod ibi illi habitarent, neque enim in sortem illorum cesserat: sed ideo quia temporibus David et Salomonis, quando illi vel in festivitatibus vel etiam jussu regis ad Hieruntur, sed et conscensus illorum perillam vallem erat, ibique soliti erant figere aliqui illorum causa ludendi tentoria sua, interim dum morabantur cum rege errantes a vino. Jeroboam rex illorum miscuit ac propinavit eis potionem
Abbreviated transcription (Latin):
est ꝓpħa de die iudicu. & de destructio
ne ierłm: &e fide gentiũ. Hunc ueroloquit᷑
sermo diuinus contra decẽ trib quȩ ap¬¬
pellabantur ephraim: uł abieroboam
filio nabath. qui peccare fecit isrł. qui
primꝰ suꝑ illas decem trib consticutꝰ est
rex: ł a iosue filionun qui moisi successit
in regim̃ popłi. Istȩ enĩ decem trib suꝑbȩ erant.
confidentes in multitudine sua. Maiores
nanq & fortiores ȩxistebant duab tribub
uida & beniamin. numero &e potentia. Et
idõ uocant᷑ corona suꝑbiȩ: quia sicut caput
regis ornatur diademate uł corona ex auro
& gemmarũ uarietate: ita illi ornabant
reg̾e suũ cucũstantes undiq illi. Multitudo
enĩ popłi: gła regis est ẜbrii aut̃ uocant᷑
non ebrietate corporis sed idolatria. & er¬
iore &e cultu demonũ: Hos siquidẽ decidens
appellat᷑. qr cito decidit pulchritudo ac
decidenti. & ue etiam głȩ exultationis

Expanded text:
est Propheta de die judicii, et de destructiest Propheta de die judicii, et de destructium. Nunc vero loquitur sermo divinus contra decem tribus quae appellabantur Ephraim, vel ab Jeroboam filio Nabath, qui peccare fecit Israel, qui primus super illas decem tribus constitutus est rex: vel a Josue filio Nun, qui Mosi successit in regimen populi. Istae enim decem tribus superbae erant, confidentes in multitudine sua. Majores namque et fortiores existebant duabus tribubus Juda et Benjamin, numero et potentia. Et ideo vocantur corona superbiae, quia sicut caput regis ornatur diademate, vel corona ex auro et gemmarum varietate: ita illi ornabant regem suum circumstantes undique illi. Multitudo enim populi gloria regis est. Ebrii autem vocantur non ebrietate corporis, sed idololatria, et errore et cultu daemonum. Flos siquidem decidens appellatur, quia cito decidit pulchritudo ac decidenti, et vae etiam gloriae exsultationis
Abbreviated transcription (Latin):
hoc est abeuphrate flumine usq ad torren.¬
usq ad rinocoruram. Est enĩ riuus non adeo
magnus. qui diuidit t̾ram reꝑ missionis &
egiptũ suꝑquẽ rino corura ciuitas sita est.
Qui uersus ita est intelligendus: qđ aloco in qͦ
inchoatur usq ad eũ locũ ubi t̾minat᷑. aro¬
manis sit depredata omĩs regio iudeorum.
Quos congregamini & om̃s filii isrł. Nox ꝓpħȩ¬
adillos qui post ascensionẽ dm̃ p̃dicantibus
Comparatione enĩ illorũ qui in ꝑfidia & in¬
fidelitate remanserunt: paucifuer̃ illi nume
in tuba magna id ÷ in doc̾trina euangłica.
& conuenient gentiles ad fidẽ qui ꝑditi fue¬¬
rant ꝑ idolatriam de t̾ra assiriorũ. & qui
ciecti sunt a dño in t̾ra egipti. & adorabunt¬
& modo ÷ illud tempus: ab ortu enĩ solisusq
adoccasũ: laudat᷑ nom̃ dñi. Hic notandũ
est qr ꝑ istas duas gentes. om̃s intelligendȩ
cidenti. głȩ exultationis eiꝰ. Suꝑuis locutꝰ

Expanded text:
» hoc est, ab Euphrate flumine « usque ad torren» hoc est, ab Euphrate flumine « usque ad torrenusque ad Rinocoruram. Est enim rivus non adeo magnus, qui dividit terram reprosmissionis et Aegyptum super quem Rinocorura civitas sita est. Qui versus ita est intelligendus quod a loco in quo inchoatur usque ad eum locum ubi terminatur, a Romanis sit depraedata omnis regio Judaeorum. « Et vos congregabimini et omnes filii Israel. » Vox pad illos qui post ascensionem Domini praedicantibus Comparatione enim illorum qui in perfidia et infidelitate remanserunt, pauci fuerunt illi numer« in tuba magna, » id est in doctrina evangelica, « et convenient » gentiles ad fidem, « qui perditi fuerant » per idololatriam « de terra Assyriorum, et qui ejecti sunt a Domino in terra t modo est illud tempus. Ab ortu enim solis usque ad occasum, laudatur nomen Domini . Hic notandum est, quia per istas duas gentes omnes intelligendae cidenti, et gloriae exsultationis ejus. » Superius locutus
Abbreviated transcription (Latin):
disꝑsȩ erant ꝑ diuersas regiones. quȩq solitȩ
erant uenire ante illã captiuitatem. & doce¬
re eos qualtt̃ se prepararent contra hostes:
cũ audissent eam dirutã & uenissent uidere
ignominiã suorũ ꝓpinquorũ. contritȩ sunt
&e accritȩ dolore nimio. Sicut enĩ uerecundũ
fuit illud quod debhora iuit in bellũ. & hoc
qđ oida mulier imminente captiuitate chal'¬
deorũ tacentib uiris ꝓpħauit: sic quoq tur.¬
pe ad modũ fuit. qđ mulieres ad docendũ illos
ueniebant imminente captiuitate romanoꝵ.
Insiccitate gͦ uastationis ierłm mulieres quȩ
solitȩ erant uenire & docere eos contricȩ sunt:
uidentes ignominiam suorũ Hon ⁊ enĩ popłs
sapiens: ꝓꝑterea ñ miserebitur ei ds̃ qui fecit
eu Ecce hic demonstrat ꝓpħa. quare mulie¬
res conueniebant eos. uidelicet ut docerent
illos qr inscii erant: idõq incurrerunt in
damnatione sui Ꝙ erit in die illa hoc est
om̃em tr̃am iudeorũ ab alueo fluminis.

Expanded text:
dispersae erant per diversas regiones, quaeque solitae erant venire ante illam captivitatem, et docere eos qualiter se praepararent contra hostes: cum audissent eam dirutam et venissent videre ignominiam suorum propinquorum, contritae sunt et attritae dolore nimio. Sicut enim verecundum fuit illud quod Debbora ivit in bellum, et hoc quod Orda mulier imminente captivitate Chaldaeorum tacentibus viris prophetavit, sic quoque turpe admodum fuit, quod mulieres ad docendum illos veniebant imminente captivitate Romanorum. In siccitate ergo vastationis Jerusalem mulieres quae solitae erant venire et docere eos, contritae sunt, videntes ignominiam suorum. « Non est enim populus sapiens, propterea non miserebitur ei Deus qui fecit eum. » Ecce hic demonstrat propheta, quare mulieres conveniebant eos, videlicet ut docerent illos quia inscii erant, ideoque incurrerunt in damnationem sui. « Et erit in die illa, » hoc est omnem terram Judaeorum, « ab alveo fluminis,
Abbreviated transcription (Latin):
qr ipse et echias suꝑ iudiciũ sedet. hoc
⁊ iudiciũ ȩquũ & iustũ desiderat. Et ip.¬
se dñs erto fortitudo. reuertentib de
bello ad portã Non legimus ullo in loco.
er echiam bellũ egisse contra quamlibet
gentẽ. Ꝙ quare dr̃ erit dñs fortitudo
reuertentib de bello: Hoc sciendum. ẽ.
qr illuis belli memoratur. qđ cęlitus
actũ est quando dñs misit angłm suũ.
& inc̾fecit in castris assiriorum ludei¬
sine sin periculo: ierunt & collegerunt
spolia. & reuersi sunt cũ lȩticiꝰa & exs¬
ultatione ad portas ierłm: Uerũ hi quo¬
Q prȩ uino nescierunt: & piȩ ebretate

Expanded text:
quia ipse Ezechias super judicium sedet, hoc quia ipse Ezechias super judicium sedet, hoc est judicium aequum et justum desiderat. Et ipse Dominus erit fortitudo revertentibus de bello ad portam. Non legimus ullo in loco, Ezechiam bellum egisse contra quamlibet gentem. Et quare dicitur: Erit Dominus fortitudo revertentibus de bello? Hoc sciendum est, quia illius belli memoratur quod coelitus actum est, quando Dominus misit angelum suum. et interfecit in castris Assyriorum censine sui periculo, ierunt et collegerunt spolia, et reversi sunt cum laetitia et exsultatione ad portas Jerusalem. « Verum hi quoque prae vino nescier
Abbreviated transcription (Latin):
decem trbuũ &e omi a bona illoꝵ abstulit.
Indie illa erit dñs exercituũ cornagłȩ. &
sertũ exultationis residuo popłi sur Dies
hic accipiendus est ꝓ tempore quod est
corona & sertũ. Sed dicunt aliqui coronã
ẽẽ. exauro & geminis: sertũ aut̃ ex flori¬
b quod solent pueri ferre suꝑ capita. Resi¬
duum popłi sui dicit duas tribus. quȩ ñ
sunt ductȩ in captiuitatẽ abassiriis: tẽ¬
porib er echiȩ. In illa die inquit hoc est
in illo tempore. cũ ductȩ fuerint decẽ
trib abassiri is in captiuitatem: erit
dñs iude & beniamin corona uictoriȩ
& munimentũ ꝓtectionis: ut liberet
eos de manu sennacherib. Et sp̃s iudici i
sedenti suꝑudiciũ. & fortitudo reuer¬
tentib de bello ad portam. Ipse dñs
chias rexfilius achat amabilis fuit dño.
quia popłm dni iuste docebat & iuste
iudicabat. Ideoq dicit ꝓpħa. quod ip¬
se dñs erit ei sp̃s uidicii. id ÷ inspirabit
ei quomodo uł quem admodũ iudicet.

Expanded text:
abstulit. die illa erit Dominus exercituum corona gloriae, et sertum exsultationis residuo populi sui. » Dies hic accipiendus est pro tempore. Quod est corona et sertum. Sed dicunt aliqui coronam esse ex auro et gemmis, sertum autem ex floribus, quod solent pueri ferre super capita. Residuum populi sui dicit duas tribus quae non sunt ductae in captivitatem ab Assyriis temporibus Ezechiae. « In die illa, » inquit, hoc est in illo tempore « cum ductae fuerint decem tribus ab Assyriis in captivitatem: erit Dominus Judae et Benjamin corona victoriae et munimentum protectionis, ut liberet eos de manu Sennacherib. » « Et spiritus judicii sedenti super judicium, et fortitudo revertentibus de bello ad portam. » Ipse Domchias rex filius Achaz, amabilis fuit Domino, quia populum Domini juste docebat et juste judicabat. Ideoque dicit propheta quod ipse Dominus erit ei spiritus judicii, id est inspirabit ei quomodo vel quemadmodum judicet,
Abbreviated transcription (Latin):
rus &e ante murale Uox iustorũ siue in
prȩsenti eccła siue infutura Urbs idest
ꝓtectio scõrũ xp̃s est : qui eis fortitudi¬
nẽ prestat int̾ aduersa. & ipse : murus
illoꝵ & ante murale: qui eos munit &
defendit Uł etiã ꝓphe ante murale
fuerunt: & ip̃c murus. Uł alit̃. Ante¬
murale : fides: murus aut oꝑatio: ab¬
ipso enĩ & uelle & posse habemus Aꝑite
portas Hox dĩ ad angłos O angłi mei.
aꝑite portas subauditur iusticie & por¬
tasglȩ. ut ingrediatur gens iusta idest
om̃s electimei: qui custodierunt ueritatẽ
euangłii. Sicut enĩportȩ iusticiȩ: it a
mortis & iniquitatis. Portȩ iusticiȩ sunt.
sides. Karitas. humilitas. etereq uirtutes
Portȩ uͦ mortis & iniquitatis sunt. odium.
auaricia. & cȩtera uicia. Uetus error abiit
seruabis pacem. Uoxelectorũ. Uetus error est:
adorare idola manufacta. & creaturã prȩ¬

Expanded text:
rus et antemurale. » Vox justorum sive in rus et antemurale. » Vox justorum sive in praesenti Ecclesia sive in futura. Urbs, id est protectio sanctorum Christus est, qui eis fortitudinem praestat inter adversa, et ipse est murus illorum et antemurale, qui eos munit et defendit. Vel etiam prophetae antemurale fuerunt, et Christus murus. Vel aliter: Antemurale est fides, murus autem operatio. Ab ipso enim et velle et posse habemus. « Aperite portas. » Vox Dei ad angelos: O angeli mei, aperite portas, subauditur justitiae et portas gloriae, ut ingrediatur gens justa, id est omnes electi mei, qui custodierunt veritatem Evangelii. Sicut enim portae justitiae, ita mortis et iniquitatis. Portae justitiae sunt fides, charitas, humilitas, caeteraeque virtutes. Portae vero mortis et iniquitatis sunt, odium, avaritia, et caetera vitia. « Vetus error abiit, servabis pacem. » Vox electorum. Vetus error est, adorare idola manufacta, et creaturam prae
Abbreviated transcription (Latin):
diabolus & pͥncipes eiꝰ sub. xp̃o. sicuti ter
Quando labitur aliquis de stipiorib ad ima.
extensis manib ruit sicuti qui natat. Q
humiliabit dñs głam fliaboli indie illa cũ
allisione hoc est contricione manuũ eius :
facit ꝓpħa : ad ipsum principẽ demonũ.
Munimenta diaboli sunt: satellites eiꝰ Muri
uͦ illius homines sequaces eiꝰ. qui eũ imita¬
ti sunt: quib ipse quasi muro uallatꝰ est:
indie iudicii. & ipse & ministri eiꝰ. quosq
ipse decepit: concident in atrũ ȩt̾nȩ
& ad prȩsentem ȩccłam &e suꝑnã quȩ in
die uidicii complebitur. Sca ȩccła modo
canticũ nouũ cantat. dũ natiuitatẽ dnĩ
passionẽ. resurrectionẽ. ascensionemq eiꝰ
ad cȩlos laudando prȩdicat: & dũ canit
ȩlectos cȩlos penttrare. Uetusta eni tes ẽ
homines adinferni claustra descendere.
noua aut̃ cȩlospenetrare. Urbs fortitu-¬
dinis nix̃ sion saluator ponet᷑ in ea mu¬

Expanded text:
diabolus, et principes ejus sub Christo, sicuti terudiabolus, et principes ejus sub Christo, sicuti teruQuando labitur aliquis de superioribus ad ima, extensis manibus ruit, sicuti qui natat. « Et humiliabit Dominus gloriam » diaboli in die illa « cum allisione, » hoc est contritione « manuum ejus facit propheta ad ipsum principem daemonum. Munimenta diaboli, sunt satellites ejus. Murus vero illius homines sequaces ejus, qui eum imitati sunt: quibus ipse quasi muro vallatus est. In die judicii et ipse et ministri ejus, quosque ipse decepit, concident in barathrum aeteet ad praesentem Ecclesiam et supernam, quae in die judicii complebitur. Sancta Ecclesia modo canticum novum cantat, dum nativitatem Domini, passionem, resurrectionem, ascensionemque ejus ad coelos laudando praedicat, et dum canit electos coelos penetrare. Vetusta enim res est homines ad inferni claustra descendere, nova autem coelos penetrare. « Urbs fortitudinis nostra Sion: salvator ponetur in ea mu
Abbreviated transcription (Latin):
Iturabitur moab sub eo sicut teruntur
paleȩ in plaustro. Nox ꝓpħe dediabolo
& principib illius Triturare est terere.
Sunt quędam regiones. in quib de ÷ foe-¬
nũ habitatores aut̃ illarũ congregant
stramina frugũ suarũ in campo. ce dedu¬
cunt huc atq illuc plaustrũ cũ serratis
rotis suꝑ stramina: ce cõminuuint illa ut
animalia leuius ea ruminare possint.
S ic conteret᷑ moab sub eo: id÷ sub. xp̃o in
die iudicii. Moab filius fuit loth. aquo
moabitȩ originem sumpserunt: fuerq
fili is isrł semꝑ infensi Ham cũ de egiptia¬
ca seruitute dnõ ꝓtegente ęxirentꝰ & ap¬
ꝓpinquarent ingiom illorũ: fecit pes¬
care
eos contra dnm̃ balach rex moabitarũ: consilio
balaam arioli usus l deoq ꝑmoab debemꝰ in
hoc loco diabolũ intelligere qui semꝑ isrł id÷
electis qui ꝑ isrł signantur contrarius exi-¬
stit Indie nanq extremi uidicii conteret᷑

Expanded text:
iturabitur Moab sub eo, sicut teruntur iturabitur Moab sub eo, sicut teruntur paleae in plaustro. » Vox prophetae de diabolo et principibus illius. Triturare est terere. Sunt quaedam regiones, in quibus deest fenum, habitatores autem illarum congregant stramina frugum suarum in campo, et deducunt huc atque illuc plaustrum cum serratis rotis super stramina, comminuunt illa, ut animalia levius ea ruminare possint. Sic conteretur Moabsub eo, id est sub Christo in die judicii. Moab filius fuit Loth , a quo Moabitae originem sumpserunt: fueruntque filiis Israel semper infensi. Nam cum de Aegyptiaca servitute Domino protegente exirent, et appropinquarent regioni illorum, fecit peccare eos contra Dominum Balath rex Moabitarum, consilio Balaam harioli usus . Ideoque per Moab debemus in hoc loco diabolum intelligere, qui semper Israel, id est electis, qui per Israel signantur, contrarius exsistit. In die namque extremi judicii conteretur