comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
omersititis rõnes ercuciet.
S ẽ aliꝙͥ nouum inuentum
ur ccuite poitum urdisonmn¬
cic qͣrelam soluit. et aliam na¬
turam inoucit discord ie fines
sufficientes ¶ S et si aliꝙ forsi¬
tan p̾termissum c̃ q. nitantis
milib qͣi impol ꝓfunto posi¬
tum latirabat. Et cum ytonen
flicrat poni obscuritatt in uo¬
nicum necessario derclictura
ẽ¶Quisan ħ app̾hendere recto
anmo possit ꝑmo quitm ꝓꝑ¬
ttringenn mortalis ceigint¬
tem ¶teinde ꝓpter ip̃ius rei in¬
tunł qd multis mutilib per¬

Expanded text:
iversitatis rationes excutiet: sed est aliquid novum inventum vel occulte positum, quod dissonantiae querellam dissoluit et aliam naturam inducit discordiae fines effugientem. Sed et si quid forsitan praetermissum est, quod in tantis milibus quasi in profundo positum latitabat, et, cum idoneum fuerat poni, obscuritate involutum necessario derelictum est: quis hoc apprehendere recto animo possit? primo quidem propter ingenii mortalis exiguitatem: deinde propter ipsius rei vitium, quod multis
Abbreviated transcription (Latin):
sis cogniconib et censib ułsi
ue̾nta sunt regłariter definitaĩ
se recipit ꝗn quage simus tcciꝰ
consumaconis ptrfect q̃ aut̃c
omina ꝯfecta sunt purumex¬
emicuit nictq manis nec cari
nris unqͣm ussionib duxit i
nec nõ ꝑalios iuiros mignifi¬
cos et studio sumes ꝑfecca sunt
idem constantimnam iirum

Expanded text:
sis cognitionibus et censibus vel venta sunt quaeque regulariter definita, in se recepit quinquagesimus, totius consummationis perfectus. Quae omnia confecta sunt per virum exemicuit nihilque maius nec carius nostris umquam iussionibus duxit: nec non per alios viros magnificos et studiosissimos perfecta sunt, id est Constantinum virum
Abbreviated transcription (Latin):
tiquititi habita ẽ reuentia ut
nomina prutentium ticit᷑mti¬
ti tradere millo patiamur mo
necessariam accipiat et rectissi¬
mis trateturgio sis ee multi

Expanded text:
tiquitati habita est reverentia, ut nomina prudentium taciturnitati tradere nullo patiamur modnecessariam accipiat et rectissimis tradatur regulis. et ex multis
Abbreviated transcription (Latin):
Pꝑr. S upplicare ca pen
re conabitur.i onnĩe litis
extimaconem adũsario suo
ꝑtinus condempnecurom¬
i uemi deneganda siquis

Expanded text:
em. Supplicare causa pre conabitur, in omnem litis aestimationem adversario suo protinus condemnetur: omni venia deneganda, si quis
Abbreviated transcription (Latin):
tiquitas digna diuino nõ ẽ
dultum t̃¶has ita leges et adorͣ¬
tret obsuatsõm̾ibs antiqino¬
rib quies centib nemoq ur̾m
auteit uł compare cas porib¬

Expanded text:
tiquitas digna divino non est dultum est. hasce itaque leges et adorate et observate omnibus antiquioribus quiescentibus: nemoque vestrum audeat vel comparare eas pri
Abbreviated transcription (Latin):
nõ pͥmum anb̃ dc̃m e¶ Sab ã¬
et ip̃e nilianus legum et ecc̃i
ppeti subtilissim goitorsu¬
is libris hxc rctulit. ut siq imꝑ¬
fectum inuematur ab impiali
sanctonc ħ repleat᷑ et nõ ip̃e so¬
lus set et diuus adrianu ħ

Expanded text:
natura novas deproperat, non deset ipse Iulianus legum et edicti perpetui subtilissimus conditor in suis libris hoc rettulit, ut, si quid imperfectum inveniatur, ab imperiali sanctione hoc repleatur. et non ipse solus, sed et divus Hadrianus
Abbreviated transcription (Latin):
fu̾ant᷑ poite tñ expaucis rlte
pferebant et ꝓptermopiam
libroꝵ ques compare impos¬
sibile tis erat uł ꝓpter ipami
inscientiamur sioluntatem
nidicum magis q̃m iegittĩa
p̾senti. at consuma cõne ñroꝵi
digestor tantis leges collecte st
uoluminib quorundam no¬
mina et antiquiores homines
ma collecti sunt sub̃a amptissi¬
tur antiq ãt sapiencie libroꝵ
copiaminaxi metribumamis
uir creellentissimus p̾bint m
quib multi fu̾ant et ip̃is cru

Expanded text:
fuerant positae, tamen ex paucis lites perferebant vel propter inopiam librorum, quos comparare eis impossibile erat, vel propter ipsam inscientiam, et voluntate iudicum magis quam legitima aesenti autem consummatione nostrorum digestorum e tantis leges collectae sunt voluminibus, quorum et nomina antiquiores homines ia collecta sunt substantia amplissitur. antiquae autem sapientiae librorum copiam maxime Tribonianus vir excellentissimus praebuit, in quibus multi fuerant et
Abbreviated transcription (Latin):
deccumum spcrabatur ommipo¬
tenti deo et hanc operam et homi¬
num sustentacom pns obtuli¬
gr̃as marimeteitatem recdi¬
mus q̃ nb p̾stitit et bella felicit¬
tanti qͣm postiori leges opsim̾s
opponere omnib staq homini¬
beatem sanctõnem nam fes¬
te factre noc essarium et̃ ꝓspexo
et sit eis cogintum qͣnta⁊fussio¬
ne et iiquitate ab souiti ĩqͣnta
ordinacionem et legntimmi
rum facilitates ytoneas⁊ no
mole duntiarum expense pos¬
sint homines supuacue legu
licis coꝵ ⁊paco pateat tam dici
dentu repanda. ¶ Siquid ãt
intanta legum ꝯpoicõ ne q̃ ab
in meso libroꝵ numo collecta
ẽ simile forsitm rõ in uemiat

Expanded text:
eri sperabatur: omnipotenti deo et hanc operam ad hominum sustentationem piis obtuligratias maximae deitati reddidimus, quae nobis praestitit et bella felicitanti quam posteriori leges optimas ponere. Omnibus itaque hominibus eandem sanctionem manifestam facere necessarium esse perspeximus, ut sit eis cognitum, quanta confusione et infinitate absoluti in quantam moderationem et legitimam rum facilitatem idoneas: ut non mole divitiarum expensa possint homines supervacuae legum m comparatio pateat tam ditiodentia reparanda. Si quid autem in tanta legum compositione, quae ab immenso librorum numero collecta est, simile forsitan raro inveniat
Abbreviated transcription (Latin):
ris gurernaconem clectus ẽ. nec
nõ teophilo et uorocheo uiris il¬
lustrib. it facimdissimis ante¬
çessorib ctarcessitis mandaui.
ꝯcq exhus ucilc et aꝑtissime et
undiq sit elimatum et reb q̃ ĩ
tincum inueniturħ et cape stude¬
ant et inqͣtuor libris repon̾e. eti
titius ctudiconis primi funda¬
menta atq elementa pone q̃bus
inuenies suffulti poslint gramor
et ꝑfectora legum scita sustenta¬
read mon iunns at eos et memoram

Expanded text:
lectus est, nec non Theophilo et Dorotheo viris illustribus et facundissimis antecessoribus accersitis mandavimus, quidquid ex his utile et aptissimum et undique sit elimatum et rebus, quae in taneum invenitur, hoc et capere studeant et quattuor libris reponere et totius eruditionis prima fundamenta atque elementa ponere, quibus iuvenes suffulti possint graviora et perfectiora legum scita sustentare. admonuimus autem eos, ut memores
Abbreviated transcription (Latin):
Florentissimorum sacrinri u
palatu ꝓcerum aud itorium
introducto negctio statuumo
uł quibuslib corporib aut
tis uł curie donauimus. nec
siant hus dum tarat negiti¬
is atq ꝑsonis ꝑ quib fue¬
rnt ꝓmulgata nec ab aliquo
retractentur notam in famic
subituro co quiułastute ea in¬
terp̾tari uoluerit.uł imyetra

Expanded text:
florentissimorum sacri nostri palatii procerum auditorium introducto negotio statuimus vel quibuslibet corporibus aut ti vel curiae donavimus, neciant his dumtaxat negotiis atque personis, pro quibus fuerint promulgata, nec ab aliquo retractentur: notam infamiae subituro eo, qui vel astute ea interpretari voluerit vel impetra
Abbreviated transcription (Latin):
necnon et cratimim uirum illũ¬
trem et comutem sacrarum lar¬
gicõnum et optimum añcelso¬
qui omnes ad p̾ccm op electi
sunt una cum stiphario ꝓso
Istantino ioħe uiris prutentus¬
simis qui patromi qͥte suntcãꝵ
ap̃maximam sexem ꝑfecture

Expanded text:
nec non CRATINVM virum illustrem et comitem sacrarum largitionum et optimum antecessoqui omnes ad praedictum opus electi sunt una cum STEPHANO, MENACONSTANTINO, IOHANNE, viris prudentissimis, qui patroni quidem sunt causarum apud maximam sedem praefecturae,
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ tm̃ si uelit eas ingrcemi ucer
piculoꝵ subtilitatem anotare
cupantur componere auas ãt
gis pucrsiones eos iactare nor¬
deded .ꝙ in antiquis edc̃i ꝓpetrii
comentatorib fcm ẽ qui opo
moderate ꝯfectum hucatq il
in infinitum deducerunt utpe¬
ec̃ ꝯfusam et sipasi no sumiis
qͣm admodũ posteritatis admi¬
dem falsicatis rel ꝯstituatur uo¬

Expanded text:
ntum si velit eas in Graecam vocem titulorum subtilitatem adnotare cupantur componere. alias autem gis perversiones eos iactare noquod et in antiquis edicti perpetui commentatoribus factum est, qui opus moderate confectum huc atque iin infinitum detraxerunt, utconfusam. quos si passi non sumus, quemadmodum posteritatis admidem falsitatis rei constituantur, vo
Abbreviated transcription (Latin):
timã opimionem et gloriam
ad nos decluximus p̾cicipem¬
qr hi operis fecimus. S etana¬
tholium uirum illustrem mi¬
gistrum qui et ip̃m ap̃ briten¬
ses iuris interpres consticuto
ab antiq̃ stirpe legntima ꝓce¬
dons. cum et pater cius lec̾cius

Expanded text:
timam opinionem et gloriam ad nos deduximus participemque huius operis fecimus: sed et ANATOLIVM virum illustrem magistrum, qui et ipse apud Berytienses iuris interpres constitutus ab antiqua stirpe legitima procedens, cum et pater eius Leontius
Abbreviated transcription (Latin):
is ꝙ in hacregia urbe habeat
it crittrib exceptis p̾fectisi
ptors tam orientilib ꝙͣ il i¬
cis nec no ubicis ꝑsuas aucto¬
ritites omnib qui suc iuris¬
tc̃oni suppo̾iti sunt eas mani

Expanded text:
is quam in hac regia urbe habeant it tribus excelsis praefectis praetoriis tam orientalibus quam Illyricis nec non Libycis per suas auctoritates omnibus, qui suae iurisdictioni suppositi sunt, eas mani
Abbreviated transcription (Latin):
et orphitimum senatus ꝯsultum
crqb matres et filii mincem sibi
heredes cristunt ingenuos libros
ꝯtulimus bonoꝵ possomis mul¬
titudinem in ꝯpendiossum et ma¬
nifcstissimum ordincm xluten

Expanded text:
et Orfitianum senatus consultum, ex quibus matres et filii invicem sibi heredes existunt, in geminos libros contulimus, bonorum possessionis multitudinem in compendiosum et manifestissimum ordinem con
Abbreviated transcription (Latin):
aut pingentiam hus ꝯ grega¬
pene locuntur in confinio po¬
nere alius iraq liber post ouos
pͥmos nb excegitatus ed usu¬
ris et traiecticus pecuus et
de instrumenris ⁊ detestibus
et memorati tres singłares libri
ꝑtos siqui des ponsalib uł mi

Expanded text:
autem providentiam his congregapaene loquuntur in confinio ponere. alius itaque liber post duo primos nobis excogitatus est de usuris et traiecticiis pecuniis et de instrumentis et testibus et memorati tres singulares libri post hos si qua de sponsalibus vel
Abbreviated transcription (Latin):
gulis poitrusq app̃arcant.
namq hoc celestiquitei pro¬
utentie peculiare fuit huma¬
ne uero mibetelitite nullo moto
possibile ñ os itaq more solito ad
psulem ficti optauimus et esse
studiumtribumano uiro excel¬
so et magro offorum et exq̃stori
sacripalacn nri et exconsule cre¬
ordinacone imposumns ũ ip̃e
unacumalus illustrib et prude¬
tissimis uiris nr̃m desiteriuma
semꝑ muestigando ec pscrutan¬
do ea q̃ abhus ꝯponebantur ꝗe¬
ꝙ dubium et incercum inueme
redigebat ¶ Omnia gͥ ꝯfecta sł
domino et deo nr̃o i hu xp̃o possi¬
uħ sitellitib ꝑstante / et pͥncip̃¬
cenr̃o nomine p̾fugente ꝯtuli
si et dissoluta eidem citem uro
pinissimus.tam conigere qm
cerco moderamim cradere. ¶S
cumonima ꝓcuntabamur ãp¬
uersium auetib effir sa q̃ neces¬
se cẽtomiet lege et ꝑscrutiri
.et exhus siquid dpcimum fuis¬
sct elig̾e ꝙ celesti fulgore et sũme
et om̃nes ambenignnitateᷤ decis¬
se nullo sedico so relicto no¬

Expanded text:
gulis positae usquam appareant. namque hoc caelestis quidem providentiae peculiare fuit, humanae vero imbecillitati nullo modo possibile. nos itaque more solito ad esulem fieri optavimus et omne studium Triboniano viro excelso magistro officiorum et ex quaestore sacri nostri palatii et ex consule creordinationis imposuimus, ut ipse una cum aliis illustribus et prudentissimiser investigando et perscrutando ea quae ab his componebantur, quidquid dubium et incertum invenieredigebat. omnia igitur confecta sunt domino et deo nostro Ihesu Christo possi satellitibus praestante. Et principacem nostro nomine praefulgentem contulimsa et dissoluta eidem viro excelso permisimus tam colligere quam certo moderamini tradere. sed cum omnia percontabamur, a peribus effusa, quae necesse esset omnia et legere et perscrutari et ex his si quid optimum fuisset eligere. quod caelesti fulgore et summaeectum est et omnes ambiguita tes decisae nullo seditioso relicto. no
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm sperauit. neq humano ige¬
mo possibue ee pcnrus extima¬
uit.erat cinm mirabilc roma¬
cillantemq ħq et impiales sͤ¬
reducẽ ꝯsonantiam ut nichil¬

Expanded text:
m speravit neque humano ingenio possibile esse penitus existimavit. erat enim mirabile Romacillantem hocque et in imperiales coreducere consonantiam
Abbreviated transcription (Latin):
igitur do plicito facere tua ꝓ in¬
tentia una cumahis facundissĩs
iuris stuteat. et tami subtili ꝙͣ cele¬
meinoriam deiq ommipo tentis
pnitentie argumetum nr̃i impe

Expanded text:
igitur deo placido facere tua prudentia una cum aliis facundissimis viris studeat et tam subtili quam celermemoriam deique omnipotentis providentiae argumentum nostrique
Abbreviated transcription (Latin):
mus. no ꝑ singloꝵ capcõnes et op̃e¬
diossa eniginata q̃ multas q̃ ꝑse
et ꝑsuum uitium antinomias ĩ¬
duxerunt ausdem codicis tertur
conscribi. ct̾ sinumerus libroꝵsig¬

Expanded text:
mus non per simplorum captiones et compendiosa aenigmata, quae multas per se et per suum vitium antinomias induxerunt, ejusdem Codicis textum conscribi, etiamsi numerus librorum sig
Abbreviated transcription (Latin):
pͥfulgente coadimato cum cy
pauds et te minorib relenati
ad sumam et płissimam uiris
mus. et omnem romana sancto¬
nem et collig̾e et emendare ⁊ tot
auctoꝵ dispersa uolumina imo
codiceindita ostendere q̃ nemo
man̾ib ad celum crectis ⁊ et̾no
auxllio muccato eamqueq cu¬
ram nr̃is reposumus aĩs. deo ⁊¬
ae ferri qui et res ꝑchitus despe¬
ratas donare ⁊ ꝯsumare sue uir¬
tutis ma gnituroine pot̾et adsue
sinceritatis optimu respexim
ministium sibiq pͥmo et ħop
tis et m̃i codi̾cis ordinacone ac.¬
ceptis ⁊ iussimus ques ꝓbauis
tim exfacundissimis añcessori¬
b. q̃m eriuus disertissimis tcg¬
tis fori amplissime scdis ad sõ¬
ciandum laborem eligere husit᷑
tissimisfudu amim gulrrnacõ¬
ne res omnis celebretur. Iubem
igitur nb̾ antiquoꝵ prutentul¬

Expanded text:
ato, cum ex paucis et tenuioribus relevati ad summam et plenissimam iuris remus et omnem Romanam sanctionem et colligere et emendare et tot auctorum dispersa volumina uno codice indita ostendere, quod nemo manibus ad caelum erectis et aeterno auxilio invocato eam quoque curam nostris reposuimus animis, deo freti, qui et res penitus desperatas donare et consummare suae virtutis magnitudine potest. Et ad tuae sinceritatis optimum respeximus ministerium tibique primo et hoc opus tis ex nostri codicis ordinatione acceptis, et iussimus quos probaveris tam ex facundissimis antecessoribus quam ex viris disertissimis togatis fori amplissimae sedis ad sociandum laborem eligere. his ittissimi animi gubernatione res omnis celebretur. Iubemus igitur vobis antiquorum prudent
Abbreviated transcription (Latin):
ticõnem sumiingrini papiam
laborum et int̾pretõnum neces¬
it legis uicem obtinens non
moremmi et omnes qui relati
fu̾nit inhunc codicem pruten¬
tissimi uiri habeant auctorita¬
No subtilitet fcm̃ emendat lan¬
upilioram co qui pͥmus imue¬

Expanded text:
mi ingenii Papiniani laborum vel interpretationem necesere legis vicem optinens non moremini: ut omnes qui relati fuerint in hunc codicem prudentissimi viri habeant auctoritan suptiliter factum emendat, laudabilior est eo qui primus inve
Abbreviated transcription (Latin):
deituree uerum et obtimum
ꝯrgu̾e auteat. cum cnim legeͣ
peratoriam translati potestatẽ
nos u̾o suctõnem omnem ñ
uiussimus malus et m aliaᷤ
abrgare es nttotũ uolinnis
catem omina cum repdita sunt u
obtinere int si aliter fuant. apuc
men scripture inputerur.S nr̃e
clectoni ħascribatur sulla nra¬
ꝙ in omnib p̾tt̾ coditis mem¬
bris antimonia sĩc enimauetus¬
tate greto uocabulo nuncupat᷑
aliꝙͣ sibi uendicet locum. sed sit
una concordia etuna ꝯscq̾ntia
gimus guta sumt et utrum põi

Expanded text:
esse verum, et optimum, rguere audeat. Cum enim lege aimperatoriam translata sunt potestatem, nos vero sanctionem omnem non dividimus in alias, et alias abrogare? et in tantum volumus eadem omnia, cum reposita sunt, obtinere, ut si aliter fuerant apudmen scripturae imputetur, sed nostrae electioni hoc adscribatu. Nulla itaque in omnibus praedicti codicis membris antinomia sic enim a vetustate Graeco vocabulo nuncupatur aliquem sibi vindicet locum, sed sit una concordia, una consequentia, gimus cauta sunt, iterum poni
Abbreviated transcription (Latin):
spem ad solam referamus sũme
ꝓurdentiã trinitatis. Un et mũ¬
ditecius clementa pcesserũt ⁊ eo¬
rum dispoicõ in orbem tr̃arum
ꝓducta est. cum itiq nicħ ta
etupiosum in oinio reb ñ¬
utnutur q̃m legum aucroritas¬
a que et durmas et humanas rec.
lenc disponit⁊ ce̾m unquititem
iepcilit reꝑimus autan om̃ier
legum tꝑamitem q̃ ab lirbe rom̃¬
tprib ita c̃e confusum et inĩfi¬
nitum &xtendatur. ut nullius
humian e nature capatitate oclu¬
datur pͥmum ub fint stuoium
asacͣtisimis retro pͥncipib in¬

Expanded text:
spem ad solam referamus summae providentiam trinitatis: unde et mundi totius elementa processerunt et eorum dispositio in orbem terrarum producta est. Cum itaque nihil tam studiosum in omnibus rebus invenitur quam legum auctoritas, quae et divinas et humanas res bene disponit et omnem iniquitatem expellit, repperimus autem omnem legum tramitem, qui ab urbe coribus ita esse confusum, ut in infinitum extendatur, et nullius humanae naturae capacitate concludatur, primum nobis fuit studium a sacratissimis retro principibus in
Abbreviated transcription (Latin):
peratoria interp̾tacone patefi
duriciamq legunire nr̃e hu¬
manitati in congruamemẽ
tes quisub nr̃t imperio sũt
sciant ħ ẽẽ legem non solum
il li caie ꝓ q̃ m̾tro ductum est
terib legib inuenimus du¬
bitatum si imprilis sensus le¬

Expanded text:
peratoria interpretatione patefieri duritiamque legum nostrae humanitati incongruam emes, qui sub nostro imperio sunt, sciant hoc esse legem non solum illi causae, pro qua producta est, teribus legibus invenimus dubitatum, si imperialis sensus le
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpoitum ħ sb̃ secutũ aut em̃it
diuersis ꝓmixta imposibił crat
cam ꝑ ꝑtes detrahi ne cotium
fundatur et in huĩ ꝓtib in qͥb
ꝑfectissim e iussio expołte ueteꝵ

Expanded text:
positum hoc subsecutum: aut enim ita diversis permixta, impossibile erat partes detrahi, ne totum confundatur. et in his partibus, in quibus perfectissimae visiones expositae veterum
Abbreviated transcription (Latin):
simo cetuuro patres ꝯscrip¬
ti tractari et fiuniu̾sis tam
ꝯsistorio recitarrut uiu̾so¬
rum osensus nr̃e sercintatis
auccoritare firmoitur. Sci¬
titud inem nr̃i impcru et ad
niami gloriam redundare
gunt hominumi
uitas intelligi ab om̃ibꝰ de¬
bent ut unictsi p̾scriptoca¬
rum manifestius ecgnito.
ĩhibita declincut uł ꝑmin
sectentur. Siquid uero ĩ bisꝰ¬
dam legib latum fortassis

Expanded text:
ssimo coetu vestro, patres conscripti, tractari et, si universis tam consistorio recitari, ut universorum consensus nostrae serenitatis auctoritate firmetur. Scititudinem nostri imperii et ad nostram gloriam redundaregunt omnium vitas, intellegi ab omnibus debent, ut universi praescripto earum manifestius cognito vel inhibita declinent vel permissa sectentur. si quid vero in isdem legibus latum fortassis
Abbreviated transcription (Latin):
tebiturasi is cui soli legis
litorem eẽ concessum ẽ explo¬
sis itaq hi ridiculosis ambi¬
guitatib tam ꝯditor qm int¬
pres legum solus impr̃ uis

Expanded text:
ebitur nisi is, cui soli legis latorem esse concessum est? Explosis itaque huiusmodi ridiculosis ambiguitatibus tam conditor quam interpres legum solus imperator iuste
Abbreviated transcription (Latin):
to qd ad onines ctiam argu
incerpreta cõnes tam uece̾s ꝙ̃
nouellas trahi genalirer impe¬
mmus. ut legis latori qd fi
exlegis liccat uo lutate colli¬
gere ħ est ut ea qͥ lege ficri ꝓhibẽ¬
tur.si fumr fcã non sosum

Expanded text:
od ad omnes etiam legum interpretationes tam veteres quam novellas trahi generaliter imperamus, ut legis latori, quod ex legis liceat voluntate colligere: hoc est ut ea quae lege fieri prohibentur, si fuerint facta, non solum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ acconib liltriteru singillaris
ostendicur tinsũt p̾fata serti po
titius digrstoꝵ uolumins et
ccto libris diffimatur. ¶ Septi
autem et nonissimus articłs di¬
gestoꝵ sex libris formatus quod¬

Expanded text:
 actionibus liber iterum singularis extenditur: ut praefata sexta pars totius digestorum voluminis octo libris definiatur. Septimus autem et novissimus articulus digestorum sex libris formatus
Abbreviated transcription (Latin):
rin datiuł multo magis
sianra maiestate delegata
censemus. ut eis tin ques.S̾.
eminerauimris licert xe in
integrum restõne discep¬
sare. siuch̃ specia liter fu̾it es

Expanded text:
rint dati, et multo magis si a nostra maiestate delegata censemus, ut eis tantum quos supra enumeravimus liceat de in integrum restitutione disceptare, sive hoc specialiter eis
Abbreviated transcription (Latin):
fecerit prminor creuit in q̃ ma¬
iorum ymagines aut iutere freiᷤᷤ
aut remislas nõ ueitere satis ẽ
lugubre ergo et domus et cetera
oĩa minobilia in patrimomo
frartoe cepertat s et siparens uł
illecimiscumq lxres c̃̾ minor relin¬
querit teformatum edifitium i
tutor testifitacone oꝑis ip̃ius.

Expanded text:
pater, minor crevit, in qua majorum imagines aut non videre fixas aut revulsas videre satis est lugubre. Ergo et domus et caetera omnia immobilia in patrimoniofraude depereat. Sed et si parens vel ille, cujuscumque haeres est minor, reliquerit deformatum aedificium, tutor testificatione operis ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
hntes sine detreto res qͣrũ gu¬
bernaconẽ gerunt ꝓ cauteli
lutis subsignresomnon
autem dubiti conem ꝓde
fensione pupilloꝵ ⁊ adul¬
torum aliarumq ꝑsonar
penitus amputantes san

Expanded text:
ntes sine decreto res quarum gubernationem gerunt pro cautela litis subsignare. Omnem autem dubitationem pro defensione pupillorum et adultorum aliarumque personarum penitus amputantes san
Abbreviated transcription (Latin):
qͦnoam a do loscentium qͦe
curam administras iudi¬
catum facere detractant cu
cxacti pecuma possim
Qucte p̾sidis in depoiri ca ħ̃¬

Expanded text:
ndam adulescentium, quorum curam administras, iudicatum facere detractant, cum exacta pecunia possit auctoritate praesidis in depositi ca
Abbreviated transcription (Latin):
exfeneraticu forsitañ cuntde
ul alis sumlib cus solonẽ
facere et se liberare deliberat.
tunc enim eandem subtilita¬
tim obẜuari censemus

Expanded text:
ex feneraticia forsitan cautione vel aliis similibus causis solutionem facere et se liberare desiderat: tunc enim eandem subtilitatem observari censemus
Abbreviated transcription (Latin):
generaki diffinirum post offi¬
Num depoitum om̃s actones
qͣs tutor ul gurator exnecessita¬
te osficu subierit iti q uondã
pupilloꝵ uł aduitum fusfer¬
riquasi optio exemploi¬

Expanded text:
generaliter definitum post officium depositum omnes actiones, quas tutor vel curator ex necessitate officii subierit, in quondam pupillum vel adultum transferri. Quare tam optimo exemplo
Abbreviated transcription (Latin):
monemtur. nec essita tem im¬
ponimus memoratis ꝑsois
auos turores et curarores or¬
dinire in ip̃is gestis inquib
tutores uł curatores creantur
exsua confessione declarantes¬

Expanded text:
moveantur, sic necessitatem imponimus memoratis personis alios tutores vel curatores ordinare in ipsis gestis, in quibus tutores vel curatores creantur, ex sua confessione declarantes
Abbreviated transcription (Latin):
non mutitursi inpupilii
suba reperiatur intucissia
custodia collocentur tra tñ
ntermobilib aut p̾clia ydo¬
cat accessio q̃rum exactẽ ad
ꝑiculum tuioris ꝑtinet.

Expanded text:
non mutatur, si in pupilli substantia reperiatur, in tutissima custodia collocent, ita tamen, ut ex mobilibus aut praedia idocat accessio, quarum exactio ad periculum tutoris pertinet.
Abbreviated transcription (Latin):
pterisset. idem autem filius ꝙ
tus amatre tutoris fu̾at heres
in p̾senti sp̃e ininfestissimũ
erit stire tutoremul cinatorer¬
suam uł ꝯsensimmi de adeunda
ħreditate p̾stare pupillo ul
trrdite lesus lt tem cungerat

Expanded text:
terisset, idem autem filius, qui tus a matre tutoris fuerat heres, in praesenti specie manifestissimum erat stare tutorem vel curatoresuam vel consensum ad adeundam hereditatem praestare pupillo veltarditate laesus litem ei ingerat
Abbreviated transcription (Latin):
siue exals similib eãis et¬
casib et mus uras extendi¬
mus que tn no sũmatimn
exmultis amms collecte ram
debentur biennales metas et

Expanded text:
sive ex aliis similibus causis, etiam in usuras extendimus, quae tamen non summatim neque ex multis annis collectae iam debentur, biennales metas et
Abbreviated transcription (Latin):
us et stibilis ẽ. quo fc̃o sepe ĩ¬
tercetente pecnna ad nichilimi
minorum  patruno¬
madecdritunturuim ergo ue¬
dico tutoris nulla sit iinem
terpoicde decreti exceptis uestib¬

Expanded text:
uus et stabilis est: quo facto saepe intercidente pecunia ad nihilum minorum patrimonia deducuntur. Iam ergo venditio tutoris nulla sit sine interpositione decreti: exceptis hi
Abbreviated transcription (French):
i no subs cripsisti
qͣi fite nissor. frlstia uereris
ne exei mterressione qͥ signas¬
ti qut curator olim liber̾ato
ur affirmas smna p̾sidis. ex̃¬

Expanded text:
i non subscripsisti quasi fideiussor, frustra vereris, ne ex ea intercessione, qua signasti ut curator, olim liberatus ut adfirmas sententia praesidis, ex
Abbreviated transcription (Latin):
balnea horrea. atq omma que
inter ciutates sunt uenterent.
omn ꝙad numos redigerent
ommna nullitutoꝵ uł curatoꝵ
liceat uentere insi forte hac ne¬
cessitite ⁊ lege q̃ rusticum p̾cli¬
um atq mancipnim uende¬
dare in pteritum licebat s
bonem cĩeq interpõi cdnem.
decreti ut frandi icoris non
ꝑmhereoitite et in bomo re¬
fraudem fieril ꝓhibebunt. n¬
mali sires cyegerit sub qone
positi poruerint ꝓdere ĩnta

Expanded text:
balnea, horrea atque omnia, quae intra civitatem sunt, venderent omniaque ad nummos redigerent,omnia nulli tutorum, curatorumve liceat vendere, nisi hac forte necessitate et lege, qua rusticum praedium atque mancipium vendedare in praeteritum licebat, scbationem causae, interpositionem decreti, ut fraudi locus non in hereditate et in domo refraudem fieri prohibebunt, mali, si res exegerit, sub, quaestione positi poterunt prodere verita
Abbreviated transcription (Latin):
torum scientes calumpnios.¬
sas inrstitiunt actõnes eo
nomine ⁊dempnari oporte¬
rene subp̃textu nõis eoꝵ
ꝓpt suas simultates secure
lntes suas exercere posse exiᷤᷤ
rum tutoꝵ sicat ministiate
debes ne edifitium ꝙ is re¬
lictũ est ẽẽ forma alienandi
testamento datam uendas

Expanded text:
torum scientes calumniosas instituunt actiones, eo nomine condemnari oportere, ne sub praetextu nominis eorum propter suas simultates secure lites suas exercere posse existirum tuorum sic administrare debes, ne aedificium, quod his relictum est, contra formam alienandi testamento datam vendas.
Abbreviated transcription (Latin):
strareres atoloscentis cu
lus cutor es. ne exlxc aliqs exi¬
timet comime piculum poris
temporis te recepisse set ea qͥ
agenta putis age⁊ ꝙ magis
ta ut urcex interte et turores

Expanded text:
res adulescentis, curator es, ne ex hoc aliquis existimet commune periculum prioris temporis te recepisse: sed ea, quae agenda putas, age et, quod magis ta, ut iudex inter te et tutores
Abbreviated transcription (Latin):
labore suo ꝑtima limomanim
tara cone pascintur. lex ef non
solum ꝯtra turores. sedet᷑ tra
feminas in moderitas atq tẽpe¬
ratas psperit minoribo ꝑ le
rumq noius maritis nõ so
monior uetẽs posuerunt fen̾m¬

Expanded text:
labore suo, partim alimoniarum taxatione pascantur. Lex enim non solum contra tutores, sed etiam contra feminas inmoderatas atque intemperantes prospexit minoribus, quae plerumque novis maritis non solmoniorum veteres posuerunt, fen
Abbreviated transcription (Latin):
nathalem celebranda solemp¬
incis ceciterit differatur amis¬
sionemmilicie ꝓscripcõneꝰ pa¬
trimomi sustinebit. Siquis
imꝙͣ hoc lec die festo spectacłis
tuta sunt cre dioerint᷑ teman¬

Expanded text:
natalem celebranda sollemnitas inciderit, differatur. Amissionem militiae, proscriptionem patrimonii sustinebit, si quis umquam hoc die Festo spectaculisstatuta sunt crediderit tem
Abbreviated transcription (Latin):
Mpr. Omnes dies iubon᷑
feriarum dies fas erit qͦs gen
ccio mancipamus hus adici
mus natr alicos dies urbiu̾
sacros quo pascedies qui
septeno uł p̾cedunt num̾o
uł scquntur. ¶Dies et nati¬
lis atq epiganiorum xp̃iet
quõ tp̃r. cõmemoracõ apłi

Expanded text:
pu. Omnes dies iubemus feriarum dies fas erit, quos geotio mancipamus. His mus natalicios dies urbium sacros quoque paschae dies, qui septeno vel praecedunt numero vel sequuntur, dies etiam natalis atque epiphaniorum Christi et quo tempore commemoratio a
Abbreviated transcription (Latin):
culo reuolumtur parem ne¬
cesse ẽ hre reuerentum ut ne
ap̃ ip̃ts arbitros uł iudicibus
flagititos uł sponte electes
sussa fit cegnico uirgiorumi
nris et dieb qui ul lrtis aus

Expanded text:
culo revolvuntur. Parem necesse est habere reverentiam, ut ne apud ipsos arbitros vel a iudicibus flagitatos vel sponte delectos ulla sit agnitio iurgiorum, nostris etiam diebus, qui vel lucis aus
Abbreviated transcription (Latin):
neq plebes et artium officri
cunitatum uenerabili die soliꝰ
non alio apcius diefrument᷑
ti pereat cõmoditas celesti pro¬
snsiõe concessa
tur et fluctu eirebunt.

Expanded text:
e plebes et artium officia cunctarum venerabili die solis non alio aptius die frumentati pereat commoditas caelesti provisione concessatur, etiam fructu carebunt.
Abbreviated transcription (Latin):
cumno nisi cã cognita uroul¬
geri queat et cognicõ cae no
int̾pellicone psanaria. s ꝯse¬
etente magis urdice legiti¬
me colligaturut si forte dila¬

Expanded text:
 nisi causa cognita, indulgeri queat, et cognitio causae non interpellatione planaria, sed considerante magis judice legitime colligatur, ut si forte dila
Abbreviated transcription (Latin):
dilacõ fuerit data eousq in¬
dicis offcm conqescat conec
pteriticemporis defluxint cur¬
ricula ¶ feric aũt sinerepen¬
tine siue solempnes sint sue
dilaconum tp̃as nõ excipiãt᷑¬

Expanded text:
dilatio fuerit data, eo usque iudicis officium conquiescat, donec petiti temporis defluxerint curricula. feriae autem, sive repentinae sive sollemnes sint, dilationum temporibus non excipiant
Abbreviated transcription (Latin):
xpͣtum siue sit pͥmo uroicõ
petita dilacõ sunie ea cributa
opr. Interpͥuatos et fis¬
cum et aliq̃ us mota fu̾it
utriq ꝑti perende dilaconis
p defensores suos copiano
ẽ deneganda si hxe comodi¬
tis gri postulauerit.

Expanded text:
t, sive sit primo judicio petita dilatio et ea tributa . Inter privatos et fiscum si aliqua lis mota fuerit, utrique parti petendae dilationis per defensores suos copia non est deneganda, si hoc commoditatis ratio postulaverit.
Abbreviated transcription (Latin):
iiuriam sublatus ẽ. omia
q̃ supcrũt ad discepta cõnem
lt tign inmurilata per¬
maneant iudico ẜuaro iustis
legutinisq ꝑsonis. cum ual¬
de sufficiat rossõnem tenenti¬

Expanded text:
iuriam sublatus est, omnia quae supererunt ad disceptationem litigii immutilata permaneant: iudicio servato iustis legitimisque personis, cum valde sufficiat possessionem tenenti
Abbreviated transcription (Latin):
San Etiam furtiaccbe tͥbuto¬
rum exactor tenetur si no cessantei
te intributoria exactonesciens ꝗd
nich debereturancillam tim
bdurit aut uen droit q̃res faceret¬

Expanded text:
s . Etiam furti actione tributorum exactor tenetur, si non cessante te in tributoria exactione sciens, quod nihil deberetur, ancillam tui iuris abduxit aut vendidit. Quae re
Abbreviated transcription (Latin):
a domino suo mereaturlibert᷑¬
temporeemm casu ad  bona en¬
ͣ tabulas adimiti patronum n
placet post̾iore omia iura pat᷑¬
lacrerunt et nos secuni sumus. nu
ta lib̾toꝵ eiꝰ fiscus nͣr successit. cn¬

Expanded text:
a pecunia mereatur libertatem. Priore enim casu ad contra tabulas admitti patronum non placet, posteriore omnia iura patrolacuerunt et nos secuti sumus, in iura libertorum eius fiscus noster successit.
Abbreviated transcription (Latin):
las furtum quitem nõ est cõmissir
qr is uitetur fuitum cõmit̾e qui ꝯ̃
domini uoluntatem resetus tractat.
ħeautem furti actee ꝓpt dolum su¬
ẜnum quifa cile possit corrumpi ł
fac̾ile ꝑtemptet.¬
us qͥm boni possidebat furtum comiᷤ¬
sit alienarum rerum uł ip̃uis apq̃.
ꝯstitutus ẽ. sr pe qui bona fite eum
ca ꝑ quo noxalem furtiacrõnem᷑ sꝰ¬
cipere aliquis compellituradu̾sus

Expanded text:
las furtum quidem non est commissum, quia is videtur furtum committere, qui contra domini voluntatem res eius contractat, ipse autem furti actione propter dolum suservum, qui possit corrumpi, hoc facere pertemptets bona fide possidebat, furtum commiserit alienarum rerum vel ipsius apud quem constitutus est, si ipse qui bona fide eum tia, pro quo noxalem furti actionem suscipere aliquis compellitur, adversus
Abbreviated transcription (Latin):
rdiniquum hi suasionis auctorem
prulerit et ũx inuentus fu̾it rem re¬
tinere qͣli tencatur actone isqui rem
uoluit ur no solum fuxci s etiam ẜui
corruptus obligetur ucteres dubita¬
uerunr. ¶ Nobis itaq eorum alt̾cat¬

Expanded text:
iusmodi suasionis auctorem pertulerit, et ipse inventus fuerit rem detinere , quali tenetur actione is qui resvoluit, ut non solum furti, sed etiam servi corrupti is obligetur, veteres dubitaverunt. Nobis itaq
Abbreviated transcription (Latin):
satisfecit cum manifestissumũi est
instituit cõmodati.ignarus rem
surripit. postea aũt roc ei cognito
aduersus furem tnsiuitominimͦ
uleran cum quirem comodata¬

Expanded text:
satisfecit, cum manifestissimum est, instituit commodati ignarus rem esse subreptam, postea autem, hoc ei cognito, adversus furem transivit, omnimodo liberari eum qui rem commodata
Abbreviated transcription (Latin):
dem. ¶ alsus ꝓcurator depoĩrum
recipierto. uł esalienum exigendo
cura dni uoluntatẽ furtum facite
pͥterrei restitcoem actone duplifi
manifesti comienit̃ furti.
Dn. Eiquis ẜuo alieno suafitu

Expanded text:
. Falsus procurator depositum recipiendo vel aes alienum exigendo citra domini voluntatem furtum facit ac praeter rei restitutionem actione dupli furti nec manifesti convenitur.. Si quis servo alieno suaserit
Abbreviated transcription (Latin):
p̃r. ubtraccato furto ul ui
arepto mancipio qͣmuis reb no¬
oblatis ħ humanis non oblatumi¬
comino fuerit cxemptum. tã ad¬
torem ꝑ riptorem qͣm ad furem pe¬
riculum redundabit ⁊ nt̾q eoꝵ pe¬
na legntia co hercebit᷑.¬

Expanded text:
. Subtracto furto vel vi abrepto mancipio, quamvis hoc rebus humanis non oblatum fuerit exemptum, tam ad raptorem quam ad furem periculum redundabit et uterque eorum poena legitima coercebit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑte sint tr̃arumhumam ge¬
ms mimici credendi sunt᷑.⁊
sint ꝓrt mod maiestate si
quis magnus uł magicis
ctaminibs assuetus qui ma¬
leficus ulgi ꝯsuetudine
ul mathemat̾cus aut naran¬
dis sompnis crultinis arte
aliꝙͣ duumandi. aus ẽte ali¬
ꝙ hoꝵ simile exercens inco¬
iititu nr̃o uł cesaris fu̾it
dep̾hensus p̾sidio digniti¬

Expanded text:
te terrarum, humani generis inimici credendi sunt, tasant propemodum maiestatem, si quis vel magus vet magicis carminibus assuetus, qui maleficus vulgi consuetudine am mathematicus aut narrandis somniis occultans artem aliquam divinandi aut certe aliquid horum simile exercens in comitatu meo vel Caesaris fuerit deprehensus, praesidio digni
Abbreviated transcription (Latin):
nullis uo criminiciõib ĩ¬
plicanda sunt remedia humͣ¬
ns q̃sita corporib aut magͣs¬
tratib locis in nccenter ad̾hi¬
bita suffragii aut maturis in
ficerent actus ne diuina ua
munera et labores hominu
um cipitis feriet gladioi
ultore ꝓstratus quicum¬
q uisis nr̃is obsequium
denegauent.

Expanded text:
Nullis vero criminationibus implicanda sunt remedia humanis quaesita corporibus aut in agrestibus locis innocenter adhibita suffragia, ne maturis vinficerent actus, ne divina munera et labores hominuum capitis feret gladio ultore prostratus, quicumque iussis obsequium denegaverit.
Abbreviated transcription (Latin):
O uicumq malefi¬
cioꝵ libe pollutum audieru
dephencerit occup. auerit ili
co ad publicum ꝓtrahat
agitatorib. i aurigis seui
ex alio quol genere hominy¬

Expanded text:
uicumque maleficiorum labe pollutum audierit deprehenderit occupaverit, ilico ad publicum protrahaagitatoribus  id est aurigis seu ex quolibet alio genere homin
Abbreviated transcription (Latin):
Sp̃r. Si abco qui ncgaia
tua gessit heres ex duab
uncͦus insticutus es ctiam si
tad eas hereditatem in reliquiᷤᷤ
.u. uncus aduersus cohercte
ꝓpetit tibi cecepco siquã adu̾¬
siri defunctumi habinsti acto¬
tibiñ ec cibi oberitsi ꝓpt̃ octu¬
pacõnes militres cam it tem
tardius fuiss es executus. cũ
h gos actonis longi tpris

Expanded text:
s . Si ab eo, qui negotia tua gessit, heres ex duabus unciis institutus es, etiamsi adeas hereditatem, in reliquis decem unciis adversus coheredem competit tibi petitio, si quam adversus defunctum habuisti act: nec tibi oberit, si propter occupationes militares eam litem tardius fuisses exsecutus, cum hoc genus actionis longi temporis
Abbreviated transcription (Latin):
mum detolo accõnan mo¬
ueri siuc abfu̾it siue pstoẽ
is qui dolum se passu ẽe
ꝯqueratur. omnes igitur
sciant ucq incipienꝰ de p
bicimium neq ante ꝯpletũ¬

Expanded text:
um de dolo actionem moveri, sive afuerit sive praesto est is, qui dolum se passum esse conqueratur. Omnes igitur sciant neque incipiendae post biennium neque ante complet
Abbreviated transcription (Latin):
mimis necessitas aministͣ¬
luntas. facit ac satis hunte¬
tenta eracta t̾io sunt ab ħqͥd̃e
quinec agendi quidem ꝓpter
cxcepc̃oms obstaculimi fa¬
culratem hre potint crigin
quos res tuas tenere dicisde¬
torq̃re tuas peticõnes debes
discorum impedimienro li.¬

Expanded text:
is necessitas administrluntas facit ac satis abundetenta exacta non sunt, ab hoc, qui nec agendi quidem propter exceptionis obstaculum facultatem habere potuit, exigi quos res tuas tenere dicis, detorquere tuas petitiones debes.dis, eorum impedimentum li
Abbreviated transcription (Latin):
ẽet no postea cam ꝯsensui
roborastis uixta pꝑctui for̾m
odicti intra annum quider
resn̾s quo experiendi potes¬
tas ẽ si res nõ restituatur qͣ¬
drupli referctis ⁊ dempnatcer

Expanded text:
et non postea eam consensu roborastis, iuxta perpetui formam edicti intra annum quidem agentes, quo experiundi potestas est, si res non restituatur, quadrupli referetis condemnatione
Abbreviated transcription (Latin):
reni. Si filiis ꝓpatre tore
cebitum soluit minlam acto¬
animo pecumam dedit. Si
igitur patertuus sin niris
ꝯititutus ꝓpatre suo nego¬
tium gerens no poedente m¬
Madato debitum cius solũ¬

Expanded text:
rus . Si filius pro patre suo debitum solvit, nullam actioanimo pecuniam dedit. Si igitur pater tuus sui iuris constitutus pro patre suo negotium gerens non praecedente mandato debitum eius sol
Abbreviated transcription (Latin):
uł ei tradidisti ille manu
si nec dum statutum temp
exressit et fidem ꝑlaciti rimpi¬
rumpat tesiterare debes de to
effecta matri succsisti rebus.
tins ꝑ legutimum tutorem
patrẽm cundemq manu̾is¬
sorem at ministratis postẽ
transegisti cum eo hona fide.
pspicis qd si pactum fc̃m t

Expanded text:
 ei tradidisti et ille manumsi necdum statutum tempus excessit et fidem placiti rumpat, desiderare debes de doleffecta matri successisti rebusque tuis per legitimum tutorem patrem eundemque manumissorem administratis postea transegisti cum eo bona fide, perspicis, quod, si
Abbreviated transcription (Latin):
egtam crigastino a soceiore.¬
petere sco affectomi tuc debeᷤᷤ
expen dere infiurus sanc eius
qui eo nomine qͣi recept᷑us.
rrgasti patrem ad ꝙͣ dos
ueint iuere comenit.

Expanded text:
egram erogasti, non a socero repetere, sed adfectioni tuae debes expendere. In funus sane eius si quid eo nomine quasi recepturus erogasti, patrem, ad quem dos rediit, iure convenis.
Abbreviated transcription (Latin):
Dem. Contra impubes qͦ
si negccia eoꝵ urgentib ne¬
cessitatis rõnib utilirer ge¬
rantur inqͣntum iccuplecõ¬
res fcisunt dandam acr̃ce¬

Expanded text:
. Contra impuberes quoque, si negotia eorum urguentibus necessitatis rationibus utiliter gerantur, in quantum locupletiores facti sunt, dandam actio
Abbreviated transcription (French):
potẽ. qͣn comimis archeo
reb inspectis claues trior
coheredi ꝓfitraris. Szdsn
dehus cxibendis apuroice
quereretur rone compen sicõ¬
nis mducin̾o opor trit cxhi

Expanded text:
potes, quando communis arcae rebus inspectis claves traditas coheredi profitearis. Sed cum de his exhibendis apud iudicem quaereretur, rationem compensationis induci non oportuit. Exhi
Abbreviated transcription (Latin):
opr̃O btartu expilate
rereditatis emolumentum
legatoꝵ maxime suspensa
cognnicõne. legatarus misde¬
qr libertis defuncti auferri

Expanded text:
Obtentu expilatae hereditatis emolumentum legatorum, maxime suspensa cognitione, legatariis isdemque libertis defuncti auferri
Abbreviated transcription (Latin):
tuus donacione ꝑfecta post¬
fca p aliqͣntulum temporis fe
funs in ipime posse nõ dudiũ
suc in potestate pris ꝯsticutẽ
subhit condicone si fu̾iti¬
ta biennium cmancipatado¬
niuit ucet hec matris uolumt᷑¬
te sin iuris effecta nõ itmnt¬

Expanded text:
tuus donatione facta quasdam post aliquantum temporis fec filiis minime posse non dubium suae in potestate patris constitutae sub hac condicione, si fuerit intra biennium emancipata, donavit, licet hoc matris voluntate sui iuris effecta non ten
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯfessiomi in ẜtirimi facere possĩt
l no gesta fu̾int subsctuta⁊ nł¬
li eis licencu dant ⁊ ꝙͣdam pe¬
cumam ad alias tas insi adre¬
fectonem domoꝵ errgaresẽt si
aliqͣ dubitacio ortafuerit utru
cota ꝙtitas anpars cusm edi

Expanded text:
facere possint, licet non gesta fuerint subsecuta: nulla eis licentia danda pecunias ad alias causas nisi ad refectionem domorum erogare. Quod si aliqua dubitatio orta fuerit, utrum tota quantitas an pars eius i
Abbreviated transcription (Latin):
nem teram qͥromane dictõni
suppõita ẽ lxc obrinere ncq
enim o eos qui abincio ĩfã¬
tes abiecerunt et mortis for¬
tespem circa ed habuerunt᷑
uinctos constituto siqui cos
susceperint hoc iterum ad se
sustul erunt fererroi sunt de¬
nuo sumi mintintes sentẽ¬
ciam ⁊ yuiturem eos ꝓtra hen¬

Expanded text:
nem terram, quae romanae dicioni supposita est, haec obtinere. Neque enim oportet eos, qui ab initio infantes abegerunt et mortis forte spem circa eos habuerunt, incertos constitutos, si qui eos susceperunt, hos iterum ad se sustulerunt, ferendi sunt denuo suam mutantes sententiam et in servitutem eos retrahen
Abbreviated transcription (Latin):
ciciroi suspens a. suc exaliquo
notito tp̃r ꝓmissa siue animo
dantium accipientium ue sen¬
quas leges indulgent actons¬
pantus ccgnitis uł recipiant᷑
si complicite sunt uł reicunt᷑
si sint moleste inconscriben¬
dis autem dona cõnib nomie
materie temp dabitul ab ipo
uł ib eq sors aministraũit.
en. S iquis in gnaincipͣ¬
cum minorem pͥꝙͣ fari possit
aut habere rci que sibi donit᷑
affectum fundum creoiterit
ꝯferendum omne ius plen
instrumentis ante p̾missis ꝙ
constitit transigi placuit ut
peum eifinti acqritur.¬

Expanded text:
ciendi suspensa, sive ex aliquo notato tempore promissa, sive animo dantium accipientiumve senquas leges indulgent, actpenitus cognitis vel recipiantur, si complacitae sunt, vel reiciantur, si sunt molestae. In conscribendis autem donationibus nomen materiae tempus dabit vel ab ipso vel ab eo quem sors ministraverit . Si quis in emancipatum minorem, priusquam fari possit aut habere rei quae sibi donatur adfectum, fundum crediderit conferendum, omne ius compleat instrumentis ante praemissis.constiterit, transigi placuit, ut per eum infanti adquir
Abbreviated transcription (Latin):
Bi. Qinsquis rem aliq̃ to¬
nantc uł intotem dando uel
uentendo usum fructum eiꝰ re¬
cinucrit. et si stipłatus ño fue¬
rit. cam continuo tradisse cre

Expanded text:
. Quisquis rem aliquam donando vel in dotem dando vel vendendo usum fructum eius retinuerit, etiamsi stipulatus non fuerit, eam continuo tradidisse cre
Abbreviated transcription (Latin):
scns siue pͥscus rector ꝓumcie
sit. siuie eatem quitis habeati
magistratus siue ṅo habeat
et defensor ciminodo sit dona
rem cuiꝰ libet ꝓuincie suic ap̃
migistratus siuc aꝑ defenso¬
reniicuius cumq⁊ curtati ꝓ¬
ut milucrit publicare ⁊tq u̾t

Expanded text:
sens sive praesens rector provinciae sit, sive eadem civitas habeat magistratus sive non habeat et defensor tantummodo sit, donatrem cuiuslibet provinciae sive apud magistratus sive apud defensorem cuiuscumque civitatis prout maluerit public
Abbreviated transcription (Latin):
tum ccrtum expossõnb do¬
rectlitum inferre ua lentes
cͣtum in conacõnem posue¬
ritsmtalib tñ agris quinet
omnib quos habet in pos¬
selsone anteponuntur nec
et nõ tñ et ħ n ominitim ser¬
figuresuos tragere. et ⁊ neq¬

Expanded text:
tum certum ex possessionibus doreditum inferre valentes, quantum in donatione posuerit, in talibus tamen agris, qui nec omnibus quos habet in possessione anteponuntur nec t, non tamen et is nominatim serfigur
Abbreviated transcription (Latin):
mam erigatur ualrdam esse¬
eam et sine monumentis ser¬
conẜuari¶Sin aũt ampliori
sume muematur et minimy
ritem suscep̃aliq̃ oritur cõ¬
tencõ electonẽ damus aiqui
ampliorẽ sumam in re dont
habuerir reliꝙ̃ extimaconis¬

Expanded text:
mam erigatur, validam eam et sine monumentis conservari: sin autem amplioris summae inveniatur et minime alitatem suscepit aliqua oriatur contentio, electionem damus ei, qui ampliorem summam in re donata habuerit, reliquae aestimationis
Abbreviated transcription (Latin):
Dein. Comres filio tuo ema¬
cipato ea conoicone ut credito¬
dia conasti incerci cunli actone
adplacitorum obsequium urge
conuenit

Expanded text:
. Cum res filio emancipato ea condicione, ut creditodia donasti, incerta civili actione ad placitorum obsequium urgueri convenit
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ̃ nec te se nec desus facultati
iuoicituros aliꝙ nec ꝓbatis cri¬
minib nisi p̾ ad nram picti¬
tem retulerint posse statucre
quecitns at inri illustres m
ꝓumcus constituti nõ hu tñ¬

Expanded text:
que nec de se vel suis facultatibus iudicaturos aliquid nec probatis criminibus, nisi prius ad nostram pietatem rettulerint, posse statuere. Quotiens autem viri illustres in provinciis constituti  non hi t
Abbreviated transcription (Latin):
patt fcm fuisset ad pͥncipale
re ferat ulcioncm. ulcionis a
tante infereiroe dignitatu
modus nõ nisi principis
scdebit arbitrio cum sit ccrtũ
oporiere accusatoris calum¬
pniam reo indelicet ꝓtimis
absoluendo inconsulta quo
ꝙ nr̃a serenitate pro ut lege
sanctuit coherteriansi fort̃
accator quou nõ minoris si¬

Expanded text:
et, ad principalem referat notionem. 1a . Ultionis autem tantis inferendae dignitatibus modus non nisi in principis residebit arbitrio, cum sit certum oportere accusatoris calumniam  reo videlicet protinus absolvendo inconsulta quoque nostra serenitate prout leges sanciunt coerceri, nisi forte accusator quoque non minoris qu
Abbreviated transcription (Latin):
cꝰstarus qonem mou̾e cepisti
intelligis neq heredib ab eo
scriptis. neq hus quos libos
ẽe uoluit controu̾siam teꝯt̃
for̾m senatus consulti facẽ

Expanded text:
aestionem movere coepisti, intellegis neque heredibus ab eo scriptis neque his, quos liberos esse voluit, controversiam te contra formam senatus consulti facere
Abbreviated transcription (Latin):
libertatis teno eł¬
co longo cempore obtenta po.¬
sesso fauor em libertatide di
et salubris iam pͥtem ro ꝑsua¬
sit et hus qm bona fidem poᷤ¬
sessone libertatis ꝑ .xx. inoꝵ¬

Expanded text:
libertatis ex io longo tempore obtenta possessio. favor enim libertatibus debitus et salubris iam pridem ratio suasit, ut his, qui bona fide in possessione libertatis per vigin
Abbreviated transcription (Latin):
cume posse obiciut si hrcͣnꝰ¬
securitas ad iudicantib omi¬
b modis amutatur neclic
ei qui securititem exposuit
po excessum inemorator diep¬

Expanded text:
e posse obici, ut, si hi transsecuritas ab iudicantibus omnibus modis admittatur, nec liceat ei qui securitatem exposuit post excessum memoratorum die