comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quid equa tͥ uidetur tua cogitatio ut
diceres. iustior deo sum: Dixisti enĩ. No
t placer quod rectum est. uel quid tͥ ꝓde¬
rit. si ego peccauero: Itaq ego responde¬
bo sermonib tuis: &e amicis tuis tecũ.
Suspice cȩlum. &e intuere et contempla-¬
re ethera: quod altior te sit. Si peccaue¬
contra eum: Porro si uiste egeris quid
donabis ei: aut quid de manu tua acci-¬
piet: Homini qui similis tui est. no¬
cebit impietas tua: ce filium homunis¬
adiuuabit iusticia tua. Propter mualti¬
tudinẽ calumpniatoꝵ clamabunt: &¬
heiulabunt ꝓpter ium brachii tyranno¬
tum. Et nonͣ dixit. ubi est ds̃ qui fecit
me: Qui dedit carmina in nocte. qͥ do¬
cet nos suꝑ iumenta terrȩ: et suꝑ uolu¬
cres celi crudit nos. Ibi clamabunt. &
non exaudiet: ꝓpter suꝑbiam malorũ.
Non ergo frustra audiet deus. et omp̃e sin¬
guloꝵ causas intuebitur. E tiam cum di¬
xerit non considerat: iudicare coram eo ⁊
expecta eum. Nunc enim non infert fu¬

Expanded text:
quid aequa tibi videtur tua cogitatio, ut diceres: Justior Deo sum. Dixisti enim: Non tibi placet quod rectum est: vel quid tibi proderit, si ego peccavero? Itaque ego respondebo sermonibus tuis et amicis tuis tecum. Suspice coelum et intuere, et contemplare aethera quod altior te sit. Si peccavei, quid facies contra eum? Porro si juste egeris, quid donabis ei? aut quid de manu tua accipiet? Homini h. viro, qui similis tui est, nocebit impietas tua. et filium adiuvabit iustitia tua propter multitudinem calumniatorum clamabunt et heiulabunt propter vim brachii tyrannorum et non dixit ubi est Deus qui fecit me qui dedit carmina in nocte qui docet nos super iumenta terrae et super volucres caeli erudit nos ibi clamabunt et non exaudiet propter superbiam malorum non ergo frustra audiet Deus et Omnipotens singulorum causas intuebitur etiam cum dixeris non considerat iudicare coram eo et expecta eum nunc enim non infert fu
Abbreviated transcription (Latin):
&e causam quam nesciebam. diligentiᷤᷤ¬
sime inuestigabã. Conterebã molas in¬
iqui: & de dentib illius auferebam pre-¬
dam. Dicebamq. In nidulo meo moriar:
dix mea aperta est secus aquas: et ros
morabitur in messione mea. Gła mea
semꝑ inuocabitur: &e arcus meus in
manu mea restaurabitur. Qui me
audiebant expectabant sententiã¬
meam: ce intenti tacebant. ad consili¬
um meum. Uerbis meis addere nichil
audebant: de suꝑ illos stillabat eloqͥ¬
um meum. Expectabant me sicut plu¬
uiam: et os suum aꝑiebant: quasi ad
imbrem serotinum. Si quando ride¬
bam ad eos. non credebant: et lux uul¬
tus mei non cadebat in terram. Siuo¬
luissem ire ad eos: sedebam primus.
Cumq sederem quasi rex circumstan¬
te exercitu: eram tamen merentium
consolator. Nunc aittẽ tlerident me u¬
mores tempore: quoꝵ non dignabar pa¬
tresponere eum canib gregis mei. Quoꝵ
uirtus manuum erat ꝓ nichilo michi: et
uita ipsa putabant᷑ indigni. egestate &

Expanded text:
nesciebam, diligentissime investigabam. Conterebam molas iniqui, et de dentibus illius auferebam praedam. Dicebamque: In nidulo meo moriar, dix mea aperta est secus aquas, et ros morabitur in messione mea. Gloria mea semper innovabitur, et arcus meus in manu mea instaurabitur. Qui me audiebant, exspectabant sententiam, et intenti tacebant ad consilium meum verbis meis addere nihil audebant et super illos stillabat eloquium meum expectabant me sicut pluviam et os suum aperiebant quasi ad imbrem serotinum si quando ridebam ad eos non credebant et lux vultus mei non cadebat in terram si voluissem ire ad eos sedebam primus cumque sederem quasi rex circumstante exercitu eram tamen maerentium consolator nunc autem derident me iuniores tempore quorum non dignabar patres ponere cum canibus gregis mei quorum virtus manuum erat mihi pro nihilo et vita ipsa putabantur indigni egestate et
Abbreviated transcription (Latin):
perem: Opus enim manuum eius sut
dia nocte turbabuntur populi. & ꝑte¬
sibunt: et auferent uiolentium ab̾qis
nu. Oculi enim eius suꝑuias hominis
&e om̃s gressus eoꝵ considerat. Non sĩ
tenebre &e non est umbra mortis: ut
abscondant᷑ ibi. qui oꝑantur iniquit¬
tem. Neq enim ultra in hominis poti¬
state est: ut ueniat ad deum in uidits
Conteret multos innumerabiles: ce stas
faciet alios ꝓ eis. Nouit enim oꝑa eoꝵ
iccireo inducet noctem & conterent᷑: qd¬

Expanded text:
perem: opus enim manuum ejus suntperem: opus enim manuum ejus suntdia nocte turbabuntur populi, et pertransibunt, et auferent violentum absque manu. Oculi enim ejus super vias hominum, et omnes gressus eorum considerat. Non sunt tenebrae, et non est umbra mortis, ut abscondantur ibi qui operantur iniquitatem. Neque enim ultra in hominis potestate est, ut veniat ad Deum in judicium. Conteret multos innumerabiles, et stare faciet alios pro eis. Novit enim opera eorum: et idcirco inducet noctem, et conterentur. Q
Abbreviated transcription (Latin):
absq ullo peccato. Quis est iuir ut est ie
qui bibit subsannationẽ quasi aque
qui gradit᷑ cum oꝑantib iniquitati
et ambulat cum uiris impiis: Dixit
enim. Non placebit uir deo: etiamsi
cucurrerit cum eo. Ideo uiri cordati au¬
dite me. Absit a deo impietaf: &e ab oñ¬
potente iniquitas. Opus enim homin
reddet ei: & iuxta uias singuloꝵ restit¬
et. Uere enim deus non condempnabit
frustra: nec omp̃c subuertet iuditiũ.¬
constituit alium suꝑ terrã. aut quẽ p¬
suit suꝑ orbem: quem fabricatus est:
Si direxerit ad eum cor suum: spm̃ ill
et flatum ad se trahet. Deficiet omiis
caro simul: &e homo in cinerem reuen¬
tur. Si ergo habes intellectum. audi qͥ
dicitur: & ausculta uocem eloquii me
Numquid qui non amat iuditium sa¬
nari potest: & quomͦ tu eum qui iustu
est. in tantũ condempnas: Qui dicit res
apostata. qui uocat duces impios. quii
accipit ꝑsonas principum. nec cognoui
tiramnum cum disceptaret contra pa¬

Expanded text:
absque peccato. Quis est vir ut est Job, absque peccato. Quis est vir ut est Job, qui bibit subsannationem quasi aquam? Qui graditur cum operantibus iniquitatem, et ambulat cum viris impiis? Dixit enim: Non placebit vir Deo, etiamsi cucurrerit cum eo. Ideo viri cordati, audite me; absit a Deo impietas, et ab omnipotente iniquitas. Opus enim hominis reddet ei, et juxta vias singulorum restituet. Vere enim Dfrustra nec Omnipotens subuertet iudiciuconstituit alium super terram aut quem posuit super orbem quem fabricatus est si direxerit ad eum cor suum spiritum illius et flatum ad se trahet deficiet omnis caro simul et homo in cinerem revertetur si habes ergo intellectum audi quod dicitur et ausculta vocem eloquii mei numquid qui non amat iudicium sanare potest et quomodo tu eum qui iustus est in tantum condemnas qui dicit regi apostata qui vocat duces impios qui non accipit personastyrannum, cum disceptaret contra pau
Abbreviated transcription (Latin):
dies adholescentiȩ suȩ. Deprecabitur deũ.
&e placabilis ei erit: & uidebit faciem eiꝰ
in iubilo. ce reddet homini iusticiã suam.
Respicit homo: & dicet. Peccaui. &e uere
dereliqui: & ut eram dignus non rece¬
pi. Liberauit animã suam. ne ꝑgeret in
interitum: sed uiuens lucem uideret.
Ecce hec omnia oꝑatur deus. trib uici¬
bus ꝑ singulos: ut reuocet animas eorũ
a corruptione. ce illuminet in luce uiuen¬
dum ego loquor. Si autẽ habes. quod lo¬
quaris: responde mͥ. Loquere: uolo enĩ
te apparere iustum. Quod si non habes:
audi me.Tace ae docebo te sapientiam.
ronuntians itaq helui. etiam heclo¬
cutus est. Audite sapientes uerba mea:
ae eruditi auscultate me. Auris enĩ uerba
ꝓbat: &e guitur escas gustu diuidicat.
Iuditium eligamus nob̾ & inter no
uideamus quod sit melius. quia diy
iob iustus sum: & deus subuertit iud¬
tium meum. In iudicando enim me
mendatium est: iuolenta sagitta me

Expanded text:
dies adulescentiae suae deprecabitur Deum dies adulescentiae suae deprecabitur Deum et placabilis ei erit et videbit faciem eius in iubilo et reddet homini iustitiam suam respiciet homines et dicet peccavi et vere deliqui et ut eram dignus non recepi liberavit animam suam ne pergeret in interitum sed vivens lucem videret ecce haec omnia operatur Deus tribus vicibus per singulos ut revocet animas eorum a corruptione et inluminet luce vivendum ego loquar si autem habes quod loquaris responde mihi loquere volo enim te apparere iustum quod si non habes audi me tace et docebo te sapientiam pronuntians itaque Heliu etiam haec locutus est audite sapientes verba mea et eruditi auscultate me auris enim verba probat et guttur escas gustu diiudicat iudicium eligamus nobis et inter nos videamus quid sit melius quia dixit Iob iustus sum et Deus subvertit iudicium meum in iudimendacium est; violenta sagitta mea
Abbreviated transcription (Latin):
Semel loquetur deus: &e scd̾o id ip̃m ñ
repetet. Per sompnium in uisione noc¬
turna quando irruit sopor suꝑ homi¬
nes. ce dormiunt in lectulo: tunc aꝑit
aures uiroꝵ. & erudiens eos instruit dis¬
disciplina: ut auertat hominem ab his
quȩ facit. & liberet de suꝑbia eum. eru¬
ens animam eiꝰ a corruptione. &e uit am
illius ut non transeat in gladium. In¬
crepat quoq ꝑ dolorem in lectulo: ⁊ om¬
nia ossa eius marcescere facit. Ab homina¬
bilis ei fit in uita sua panis: et anmȩ illiꝰ
cib ante desiderabił. ẽ abescit caro eius.⁊
ossa quȩ tecta fuerant mudabunt᷑. appro¬
pinquabit corruptioni eius. anima. & uita
illius mortiferis. Si fuerit pro eo angelũ
loquens unus de milib. ut annuntiet
hominis equitatẽ: miserebitur eiꝰ. &
dicet. Libera eum. ut non descendat in
corruptionẽ: inueni in qͦ ei ꝓpitier. Consũp.¬
ta est caro eius a supplitiis: reuertatur ad

Expanded text:
Semel loquitur Deus, et secundo idipsum non Semel loquitur Deus, et secundo idipsum non repetit. Per somnium in visione nocturna, quando irruit sopor super homines, et dormiunt in lectulo. Tunc aperit aures virorum, et erudiens eos instruit disciplina. Ut avertat hominem ab his quae facit, et liberet eum de superbia: Eruens animam ejus a corruptione: et vitam illius, ut non transeat in gladium. Increpat quoque per dolorem in lectulo, et onnia ossa ejus marcescere facit. Abominabilis ei fit in vita sua panis, et animae illius cibus ante desiderabilis tabescet caro eius et ossa quae tecta fuerant nudabuntur adpropinquabit corruptioni anima eius et vita illius mortiferis si fuerit pro eo angelus loquens unum de milibus ut adnuntiet hominis aequitatem miserebitur eius et dicet libera eum et non descendat in corruptionem inveni in quo ei propitier consumpta est caro eius a suppliciis revertatur ad
Abbreviated transcription (Latin):
sonam uiri: & deum homini non equabo.
Nescio enim quam diu subsistam: ce si
post modicum tollat me factor meus.
nes meos ausculta. Ecce apui os meum:
loquatur lingua mea in faucib meis. Sĩ¬
plici corde meo sermones mei:. ce sententiã
meam labia mea purã loquent᷑. Sp̃c dei
fecit me: &e spiraculum omnipotentis ui-¬
uificauit me. Si potes responde mͥ: &e ad¬
uersum faciem meam consiste. Eece ce
me. sicut &e te fecit deus: et de eodem luto.
ego quoq formatus sum. uerumtanen
spiraculum meum ñ te terreat: et eloq̃n¬
tia mea non sit tibi grauis. Dixisti ergo
in aurib meis. &e uocẽ uerboꝵ tuoꝵ au¬
diui. Mundus sum ego abq delicto: ĩma¬
culatus. ce non est iniquitas in me. Quia
querelas in me repperit: ideo arbittatꝰ est
me inunicum sibi. Posuit in neruo pedes
meos: custodiuit omnes semitas meas. hoc
est ergo: in quo non es iustificatus. Res¬
pondebo tibi: quia maior sit deus ho
non ad omĩa uerba responderit tibi.

Expanded text:
ersonam viri, et Deum homini non aequabo. ersonam viri, et Deum homini non aequabo. Nescio enim quamdiu subsistam, et si post modicum tollat me Factor meus. nes meos ausculta. Ecce aploquatur lingua mea in faucibus meis. Simplici corde sermones mei, et sententiam meam labia mea pura loquentur. Spiritus Dei fecit me, et spiraculum omnipotentis vivificavit me. Si potes responde mihi, et adversus faciem meam consiste. Ecce et me, sicut et te, fecit Deus; et de eodem quoque luto ego formatus sum. Verumtamen miraculum meum ntia mea non sit tibi gravis, Dixisti ergo in auribus meis, et vocem verborum tuorum audivi: Mundus sum ego, absque delicto immaculatus, et non est iniquitas in me. Quia querelas in me reperit, ideo arbitratus est me inimicum sibi. Posuit in nervo pedes meos, custodivit omnes semitas meas. Hoc est ergo, in quo non es justificatus: respondebo tibi, quia major sit Deus homnon ad omnia verba responderit tibi:
Abbreviated transcription (Latin):
hominib. &e inspiratio omnipotentis dat
intelligentiam. Non sunt longeii sa¬
pientes: nec senes intelligunt iudicium.
Ideo dicã. audite me: ostendam uob̃ ego
etian meam sapientiã. Expectaui enim
sermones uestros. audiui prudentiã uestrã
donec disceptaremini sermonib: &e donec
putabam uos aliquid dicere considerabã.
Sed ut uideo. non est qui arguere possit
iob: et respondere ex uobis sermonib eiꝰ.
ne forte dicatis: inuenimus sapientiam.
Neus ꝓiecit eum: non homo. Nichil lo¬
cutus est mͥ: et egonon scđm uestros ser¬
mones respondebo illi. Extimuerunt.
a se eloquia. Qm̃ igitur expectaui. &e ñ
sunt locuti. steterunt. nec responderunt
ultra. respondebo ⁊ ego partẽ meam: ce
ostendam scientiã meam. Plenus enĩ sum
sermonib: ce coartat me sp̃c uteri mei. En
uenter meus quasi mustum. absq spira¬
culo: quod langunculas nouas disrumpit.
Loquar ae respirabo paululum: aꝑiam la¬
bia mea. et respondebo. Non accipiam ꝑ¬

Expanded text:
 Vulg. inspiratio omnipotentis dat intelligentiam. Non sunt longaevi sapientes, nec senes intelligunt judicium. Ideo dico audite me; ostendam vobis etiam ego meam sententiam. Exspectavi enim sermones vestros, audivi prudentiam vestram; donec disceptaretis sermonibus, et donec putabam vos aliquid dicere, considerabam. Sed ut video non est qui arguere possit Job, et respondere ex vobis sermonibus ejus. Ne forte dicatis: Invenimus sapientiam; Deus projecit eum, et non homo. Nihil locutus est mihi, et ego non secundum vestros sermones respoa se eloquia. Quoniam igitur exspectavi, et non sunt locuti: steterunt, nec responderunt ultra: Respondebo et ego partem meam; et ostendam scientiam meam. Plenus sum enim sermonibus, et coarctat me spiritus uteri mei. En venter meus quasi mustum absque spiraculo, quod lagunculas novas disrumpit. Loquar et respirabo paululum; aperiam labia mea, et respondebo: Non accipiam p
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s uias eius intelligere noluerunt.
ut ꝑuenire facerent ad eũ clamorẽ ege¬
ni: ce audiret uocem pauꝑum. Ipso
enĩ concedente pacem. quis est qui cõ¬
dempnet: Ex quo absconderit uultũ.
quis est qui contẽpletur eum: Et su¬
per gentem ce suꝑ omnes homines: qͥ
regnare facit hominem hypocritam.
ꝓpter peccata populi. Quia ergo ego¬
locutis sum ad deum: te quoq non
ꝓhibeo. Si erraui. tu doce me. Si iniqͥ¬
tatem locutus sum: ultra non addam.
Num quid a te deus expectet eam. quia
displicuit tͥ: du enim cepisti loqui: & ñ
ego. Quod si quid nosti melius. loquere.
uiri intelligentes loquant᷑ mͥ: & uir sapi¬
ens audiat me. Iob autem stulte locutuᷤᷤ
est: & uerba illius non sonant disciplinã.
Pater mi: ꝓbetur iobusq ad finem. Ne
desinas ab homine inquitatis: qͥ addit
suꝑ peccata sua blasphemiam. Inter noᷤ
interim cõstringatur: &e tunc adiuditi¬
um ꝓuocet sermonib suis deum

Expanded text:
re noluerunt: ut pervenire facerent ad eum clamorem egeni, et audiret vocem pauperum. Ipso autem concedente pacem, quis est qui condemnet? Ex quo absconderit vultum suum, quis est qui comtempletur eum? Et super gentes, et super omnes homines, qui regnare facit hominem hypocritam propter peccata populi. Quia ergo locutus sum ad Dominum, te quoque non prohibebo: Si erravi, tu doce me. Si iniquitatem locutus sum, ultra non addam. Numquid a te Deus expetet eam, qui displicuit tibi? Tu enim coepisti loqui, et non ego: quod si quid nosti melius, loquere. Viri intelligentes loquantur mihi, et vir sapiens audiat me. Job autem stulte locutus est, et verba illius non sonant disciplinam. Pater mi, probetur Job usque ad finem; ne desinas ab homine iniquitatis. Quia addit super peccata sua blasphemiam: inter nos interim constringatur, et tunc ad judicium provocet sermonibus suis Deum
Abbreviated transcription (Latin):
scđm dies quib deus custodiebat
me. quando splendebat lucerna eiꝰ
suꝑ caput meum: & ad lumen eius
ambulabam in tenebris. sicut fui in di¬
in tab̾nacło meo. qñ erat omp̃e mecũ. et in cir¬
cuttu meo pueri mei. quando lauabam pe¬
des meos butyro. &e petra fudebat michi ri¬
uos olei. quando ꝓcedebam ad portã
ciuitatis. &e in platea parabant cathe¬
dram mͥ: Uidebant me iuuenes &
abscondebantur: &e senes adsurgen¬
tes stabant. Principes cessabant loqͥ:
et digitum super ponebant ori suo. Uo¬
cem suam cohibebant duces: &e lingua
eoꝵ gutturi suo. adherebat. Auris au¬
diens beatificabat me : &e ocłs uidens
testimonium reddebat mͥ. quod libe¬
rassem pauꝑem uociferantẽ: &e pupil¬
lum cui non esset adiutor. Benedic¬
tio ꝑituri suꝑ me ueniebat: ce cor
uiduȩ consolatus sum. Iusticia indu¬
tus sum: ce uestiui me sicut uestimẽ

Expanded text:
m 102. Deus custodiebat me, quando splendebat lucerna eius super caput meum et ad lumen eius ambulabam in tenebris 106. In in tabernaculo meo; Quando erat Omnipotens mecum: et in circuitu meo pueri mei; Quando lavabam pedes meos butyro, et petra fundebat mihi rivos olei; Quando procedebam ad portam civitatis et in platea parabant cathedram mihi videbant me iuvenes et abscondebantur et senes adsurgentes stabant principes cessabant loqui et digitum superponebant ori suo vocem suam cohibebant duces et lingua eorum gutturi suo adherebat auris audiens beatificabat me et oculus videns testimonium reddebat mihi quod liberassem pauperem vociferantem et pupillum cui non esset adiutor benedictio perituri super me veniebat et cor viduae consolatus sum iustitia indutus sum et vestivit me
Abbreviated transcription (Latin):
mum: uir autem eruditus. foris stabit.
Stulticia hominis. auscultare ꝑ ostiũ.
et prudens grauabitur contumelia.
Labia imprudentium stulta narrabũt:
uerba autem prudentium: statera
ponderabuntur. In ore fatuoꝵ cor
illorum: oe in corde sapientium. os illoꝵ.
Dum maledicit impius diabolum: ma¬
ledicit ipse animam suam. Susurro co¬
inquinabit animam suam: et in omnib
odietur. Et qui cum eo manserit odiosꝰ¬
erit: tacitus &e sensatus honorabitur.
N lapide litteo. lapidatus est piger: et lx¬
omnes loquentur suꝑ aspernationem
illius. De stercore boum. lapidatus est
piger: et omnis qui tetigerit eum. excu¬
tiet manus. Confusio patris est de filio
indisciplinato: in filia autem fatua¬
in diminoratione fiet. filia prudens he¬
reditas uiro suo: namquȩ confundit in
contumelia fit genitoris. Patrẽ & uirũ con¬
fundit audax. & ab impiis non minor abit᷑:
abutrisq autẽ inhonorabit᷑. Musica in luc¬

Expanded text:
mum vir autem eruditus foris stabit mum vir autem eruditus foris stabit stultitia hominis audire per ostium et prudens gravabitur contumelia labia inprudentium stulta narrabunt verba autem prudentium statera ponderabuntur et in ore fatuorum cor illorum et in corde sapientium os illorum dum maledicit impius diabolum maledicit ipse animam suam susurrio coinquinabit animaodietur; et qui cum eo manserit odioserit tacitus et sensatus honorabitur in lapide luteo lapidatus est piger et omnes loquentur super aspernationem illius de stercore boum lapidatus est piger et omnis qui tetigerit eum excutiet manus confusio patris est de filio indisciplinato in filia autem in deminoratione fiet filia prudens hereditas viro suo nam quae confundit in contumeliam fit genitoris patrem et virum confundit audax et ab impiis non minorabitur ab utrisque autem inhonorabitur musica in luc
Abbreviated transcription (Latin):
amaritudo. Scientia sapientis. tanquã
mundatio habundabit: et consilium il¬
luis sicut fons uitȩ ꝑmanet. Cor fatui
quasi uas confractum: & omnem sapien¬
tiam non tenebit. Uerbum sapiens quod
cumq audierit. inscius laudabit: &e ad
se adiciet. Audiuit luxuriosus. et displi¬
anͣt illi: oe ꝓiciet illud post dorsum suũ.
Narratio fatui quasi sarcina in uia: nã
in labiis sensati. inuenietur gracia. Os¬
prudentis queritur in eccłia: &e uerba illꝰ
cogitabunt in cordib sius. Tamquam
domus exterminata. sic fatuo sapientia:
e seientia insensati in enarrabilia uer-¬
ba. Compecdes in pelibstulto doc¬
ua: &e quasi uincula manuum.
suꝑ manum dexterȩ. h¬
atius in risu exaltat uocem suam. uir
aitem sapiens. uix tacite ridebit. Orna¬
mentum aureum prudenti doctrina:
et quasi brachiale. in brachio dextro.
Pes fatui facilis in domum ꝓximi de ho¬
mo peritus confundetur. a ꝑsona poten¬
tis. Stultus a fenestra respiciet in do¬

Expanded text:
amaritudo scientia sapientis tamquam amaritudo scientia sapientis tamquam inundatio abundabit et consilium illius sicut fons vitae permanet cor fatui quasi vas confractum et omnem sapientiam non tencumque audierit scius, laudabit et ad se adiciet: audiet luxuriosus et displicebit illi et proiciet illud post dorsum suum. narratio fatui quasi sarcina in uia: nam in labiis sensati inuenietur graprudentis quaeritur in ecclesia et verba illius cogitabunt in cordibus suis tamquam domus exterminata sic fatuo sapientia et scientia insensati inenarrabilia verba conpedes in pedibus stulto doctrina et quasi vincula manuum supra manum dexteram fatuus in risu inaltat vocem suam vir autem sapiens vix tacite ridebit ornamentum aureum prudenti doctrina et quasi brachiale in brachio dextro pes fatui facilis in domum proximi et homo peritus confundetur a persona potentis stultus a fenestra respiciet in do
Abbreviated transcription (Latin):
hominum. quasi romphea bis acuta onl̃
inquitas: plagȩ illius. non est sanitas.
spiurgatio et iniuriȩ adnullabunt sub¬
stantiam. et domus quȩ nimie locupleᷤᷤ
est adnullabitur suꝑbia. sic substantia¬
ex ore usq ad aures ueniet: oe iuditium
festinato adueniet illi. Qui odit correp¬
tionem. uestigium est peccatoris: & qui
timet deum conuertitur ad cor suum.
Notus a longe potens lingua audaci:
&esensatus scit labi se ab ipso. Qui edi¬
ficat domum suam in stipendiis alienᷤ.
quasi qui colligit lapides suosin hieme:
Stuppa collecta l.ix.¬
hnagoga peccantium: &e consummatio
illorum. flamma ignis. uia peccantiũ
implantata lapidib: ce in finem illorũ
inferi et tenebre ce penȩ. Qui custodit
iusticiam: continebit sensum eius. Con¬
lmmatio timoris dei: sapientia &e sensꝰ.
qm erudietur qui non est sapiens in
lino: est auttem insipientia quȩ habun¬
dut in malo. &e non est sensus: ubi est

Expanded text:
hominum quasi romphea bis acuta omnis hominum quasi romphea bis acuta omnis iniquitas plagae illius non est sanitas cataplectatio et iniuriae adnullabunt substest annullabitur superbia». 88 Deniex ore usque ad aures eius veniet et iudicium festinato adveniet illi qui odit correptionem vestigium est peccatoris et qui timet Deum convertet ad cor suum notus a longe potens lingua audaci et sensatus scit labi se ab ipso qui aedificat domum inpendiis alienis quasi qui colligat lapides suos in hieme stuppa collecta synagoga peccantium et consummatio illorum flamma ignis via peccantium conplanata lapidibus et in fine illorum inferi et tenebrae et poena qui custodit iustitiam continebit sensum eius consummatio timoris Dei sapientia et sensus non erudietur qui non est sapiens in bono est autem insipientia quae abundat in malo et non est sensus ubi abundat
Abbreviated transcription (Latin):
Obꝓbrium nequam in homine menda¬
tium: et in ore indisciplinatoꝵ. asidue
erit. Potius fur est quam assiduitas uit
mendacis: ꝑditionem autem ambo he¬
reditabunt. Mores hominum mendati¬
um sine honore: &e confusio illoꝵ cumiy
sis. sine intermissione. u̾bum pauabolaꝵ
Sapiens in uerbis ꝓducet se ipsum: t
homo prudens placebit magnatis. Ob
oꝑatur terram suam. in altabit aceruuĩ
fructuum: &e qui oꝑatur iusticiam. ip̃l
exaltabitur. qui uero placet magnatis:
effugiet iniquitatem. ꝟenia et dona &¬
cecant oculos iudieum: et quasi mirtus
in ore. auertit correptiones eoruar. Sa¬
pientia absconsa & thesaurus inuisis.
quȩ utilitas in utrisq: Melior est qud
abscondit sapientiam suam. Luiii.¬
ili peccasti non aditias iterum. sed et
de pristinis deprecare: ut tibi dimittan᷑.
Quasi a facie colubri fuge peccata: et si
accesseris ad illa. suscipient te. Dentes
leonis dentes eius interficientes animas

Expanded text:
obprobrium nequa in homine mendaobprobrium nequa in homine mendacium et in ore indisciplinatorum adsidue erit potius furem quam adsiduitas viri mendacis perditionem autem ambo hereditabunt mores hominum mendacium sine honore et confusio illius cum ipso sine intermissione verbum parabolarum sapiens in verbis producet se ipsum et homo prudens placebit magnatis qui operatur terram suam inaltabit acervum fructuum et qui operatur iustitiam ipse exaltabitur qui vero placet magnatis effugiet iniquitatem xenia et dona excaecant oculos iudicum et quasi mutus in ore avertit correptiones eorum sapientia absconsa et thesaurus invisus quae utilitas in utrisque melius in abscondunt sapientiam suam fili peccasti non adicias iterum sed et de pristinis deprecare ut tibi remittatur quasi a facie colubri fuge peccata et si accesseris ad illa suscipient te dentes leonis dentes eius interficientes animas
Abbreviated transcription (Latin):
enim illius sept᷑mplices sunt. Exigua da¬
bit. & multa imꝓperabit: ce aꝑtio oris il¬
lius. inflammatio est. Hodie feneratur
quis. &e cras expetit: ae odibilis homo eiuĩ¬
modi. fatuo non erit amicus: & non erit
grã bonis illius. Qui enim edunt panẽ
illius: falsȩ linguȩ sunt. Quotiẽs
quanti irridebunt eum: Neq enim
quod habendum erat directo sensu
distribuit: similiter et quod non erar
habendum. Lapsus falsȩ linguȩ quasi
qui paiumento cadens: sic casus mala¬
rum festinanter uenient. Homo ingras
quasi fabula uana: et in ore indisciplin¬
torum assidua erit. Ex ore fatui. repba¬
bitur parabola: non enim dicqͥt illam
in tempore suo. Est qui ueratur pecei¬
re ab inopia: et in requie sua stimulabtur
Est qͥ ꝑdit animam suã. pre confusione.e
ab impudenti ꝑsona ꝑdet eam: persons
autem acceptione. ꝑdet se .lui.¬
st qui pre confusione ꝓmittit amu
et lucratus est eum inimicum gratis.

Expanded text:
enim illius septemplices sunt. Exigua daenim illius septemplices sunt. Exigua dabit, et multa improperabit: et apertio oris illius, inflammatio est. Hodie fenerat quis, et cras expetit, et odibilis homo hujusmodi. Fatuo non erit amicus, et non erit gloria bonis illius. Qui enim edunt panem illius, falsae linguae sunt. Quoties, et quanti irridebunt eum? Neque enim, quod habendum erat, directo sensu distribuit, similiter et quod non erat habendum. Lapsus falsae linguae, quasi qui a pavimento cadens, sic casus malorum festinanter venient. Homo ingratus , quasi fabula vana in ore indisciplinatorum assidua erit. Ex ore fatui reprobabitur pain tempore suo est qui vetatur peccare ab inopia et in requie sua stimulabitur est qui perdit animam suam prae confusione et ab inprudenti persona perdet eam personae autem acceptione perdet se est qui prae confusione promittit amico et lucratus est eum inimicum gratis
Abbreviated transcription (Latin):
uam bonum est arguere quam iras¬
ci: oe confitentem in oratione non ꝓhibe¬
re. Concupiscentia spadonis deuirgina¬
uit iuuenculam: sic qui facit per uim
uiditium iniquum. Quam bonum est
correptum manifestare penitentiam: sic
enim effugies uoluntarium peccatum.
Est tacens. qui inuenitur sapiens: et est
odibilis. qui ꝓcax est ad loquendũ. Est
autem tacens. non habens sensum loq̃¬
Homo sapiens tacebit usq ad tempus:
lascuius autem et imprudens non serua¬
bunt tempus. Qui multis utitur uerbis.
ledet animam suam: et qui potestatem
sibi assumit. iniuste odietur. Est ꝓces¬
sio in malis uiro in disciplinato: et est
inuentio in detrimentum. Est datum
quod non est utile: et est datum cuius
retributio duplex. Est ꝓpter głam mino¬
ratio. or est qui ab humilitate leuabit
caput. Est qui multa redimat modico
pretio: et restituens ea in septuplum. Sa¬
piens in uerbis se ipsum amabilem facit:
gratiȩ autem fatuoꝵ effundentur. Da¬
tum insipientis. non erit utile tibi: oculi

Expanded text:
uam bonum est arguere, quam irasci, et confitentem in oratione non prohibere! Concupiscentia spadonis devirginavit juvenculam: sic qui facit per vim judicium iniquum. Quam bonum est correpto manifestare poenitentiam! sic enim effugies voluntarium peccatum. Est tacens, qui invenitur sapiens: et est odibilis qui procax est ad loquendum. Est autem tacens, non habens sensum loquHomo sapiens tacebit usque ad tempus, lascivus autem et imprudens non servabit tempus. Qui multis utitur verbis, laedit animam suam: et qui potestatem sibi assumit injuste, odietur. Est processio in malis viro in disciplinato, et est inventio in detrimentum. Est datum quod non est utile: et est datum cujus retributio duplex. Est propter gloriam minoratio: et est qui ab humilitate levabit caput. Est qui multa redimat modico pretio, et est restituens ea septuplum. Sapiens in verbis seipsum amabilem facit: gratiae autem fatuorum effundentur. Datum insipientis non erit utile tibi, oculi
Abbreviated transcription (Latin):
ante quod ceciderant tria cornua : de
cornu illo quod habebat oculos. & os lo¬
quens gradia: et maius erat ceteris ⁊ as¬
piciebam &e ecce cornu illud faciebat bel¬
lum aduersus sanctos: et preualebat eis
donec uenit antiquus dierum. et iuditiũ
dedit sanctis excelsi. oe tempus aduenit: et
regnum obtinuerunt sancti. Et sic ait bes¬
tia quarta. Regnum quartum erit in ter¬
ra: quod maius erit omnib regnis. et de¬
uorabit uniuersam terram: et conculca¬
bit et comminuet eam. Porro cornua decẽ.
ipsius regni decem reges erunt: et alius con¬
surget post eos. et ipse potentior erit pͥorib
et tres reges humiliabit. & sermones contͣ
excelsum loquetur. et sanctos altissimi
conteret. Et putabit quod possit mutare
tempora et leges: et tradentur in manu eiꝰ
usq ad tempus et tempora. et dimidium
temporis. Et iuditium sedebit. et auferet᷑
potentia: ut conteratur. et dispereat usq
in finem: regnum autem et potestas et

Expanded text:
ante quod ceciderant tria cornua: Et de ante quod ceciderant tria cornua: Et de cornu illo quod habebat oculos, et os loquens grandia, et majus erat caeteris. Aspiciebam, et ecce cornu illud faciebat bellum adversus sanctos, et praevalebat eis, Donec venit antiquus dierum, et judicium dedit sanctis Excelsi, et tempus advenit, et regnum obtinuerunt sancti. Et sic ait: Bestia quarta, regnum quartum erit in terra, quod majus erit omnibus regnis, et devorabit universam terram, et conculcabit, et comminuet eam. Porro cornua decem ipsius regni, decem reges erunt: Et alius consurget post eos, et ipse potentior erit prioribus, et tres reges humiliabit. Et sermones contra Excelsum loquetur, et sanctos Altissimconteret, et putabit quod possit mutare tempora et leges, et tradentur in manu ejus usque ad tempus, et tempora, et dimidium temporis. Et judicium sedebit, ut auferatur potentia, et conteratur, et dispereat usque in finem. Regnu
Abbreviated transcription (Latin):
in conspectu eius obtulerunt eum. et de¬
dit ei potestatem et honorem et regnum:
et om̃s populi tribus ac lingue ipsi serui¬
ent. Potestas eius potestas eterna. que ñ
auferetur: et regnum eius quod non cor¬
iumpetur. horruit sp̃c eius meus ego da¬
nihel territus sum in his: et uisiones capi¬
tis mei: conturbauerunt me.
ccessi ad unum de assistentib: &e uerita¬
tem querebam ab eo de omnib his. Qui
dixit mͥ interpretationẽ sermonum: et do¬
cuit me. He bestie magne quattuor: qͣt¬
tuor regna consurgent de terra. Suscipiẽt
autem regnum sancti dei altissuni: et opti¬
nebunt regnum usq in seculum et seculo¬
rum seculum. Post hoc uolui diligenter
discere. de bestia quarta: quia erat dissi¬
milis ualde ab omnib. et terribilis nimis.
Dentes et ungues eius ferrei. comedebat et
comminuebat: et reliqua pedib suis con-¬
culcabat. Et de cornib decem que habe¬
bat in capite. et de alio quod ortum fuerat:

Expanded text:
in conspectu ejus obtulerunt eum. Et dein conspectu ejus obtulerunt eum. Et dedit ei potestatem, et honorem, et regnum: et omnes populi, tribus, et linguae ipsi servient; Potestas ejus potestas aeterna, quae non auferetur: et regnum ejus, quod non corrumpetur. Horruit spiritus meus, ego Daniel territus sum in his, et visiones capitis mei conturbaverunt me. Accessi ad unum de assistentibus, et veritatem quaerebam ab eo de omnibus his. Qui dixit mihi interpretationem sermonum, et docuit me: Hae bestiae magnae quatuor, quatuor regna consurgent de terra. Suscipient autem regnum sancti Dei altissimi, et obtinebunt regnum usque in saeculum, et saeculum saeculorum. Post hoc volui diligenter discere de bestia quarta, quae erat dissimilis valde ab omnibus, et terribilis nimis, dentes et ungues ejus ferrei: Comedebat, et comminuebat, et reliquias pedibus suis conculcabat: et de cornibus decem, quae habebat in capite: et de alio, quod ortum fuerat,
Abbreviated transcription (Latin):
considerabam. et ecce cornu aliud paruu¬
ium ortum est de medio eorum: et tria de
cornib primis euulsa sunt a facie eius.
Et ecce oculi quasi oculi hominis erant
in cornu ĩsto: &e os loquens ingentia.¬
aspiciebam donec throni positi sunt: et
antiqus dierum sedit. Uestimentum eius.
quasi lana munda. Thronus eius flãme
ignis: rote eius ignis accensus. Fluuius
igneus rapidusq egrediebatur a facie
eius. Milia milium ministrabant ei: et
deties milies centena milia adsistebant ei.
Iuditium sedit: et libri aꝑti sunt. Aspici¬
ebam propter uocem sermonis grandiũ:
quos cormi eͥuis loquebatur. Et uidi qm̃
interfecta esset bestia. et ꝑisset corpus eiꝰ:
et traditum esset ad conburendum igni.
aliarum quoq bestiarum. ablata esset po¬
testas et tempora uite constituta essent
eis: usq ad tempus et tempus. Aspicie¬
bam ergo in uisu noctis. et ecce cum nu¬
bibus celi. quasi filius hominis ueniebat:
& usq ad antiquum dierum ꝑuenit. et

Expanded text:
Considerabam cornua, et ecce cornu aliud parvulum ortum est de medio eorum, et tria de cornibus primis evulsa sunt a facie ejus; et ecce oculi quasi oculi hominis erant in cornu isto, et os loquens ingentiaAspiciebam, donec throni positi sunt; et antiquus dierum sedit, uestimentum eius quasi lana munda, thronus eius flammę ignis, rotę eius ignis accensus, fluuius igneus rapidusque egrediebatur a facie eius: millia millium ministrabant ei, et decies centena millia assistebant ei. Iudicium sedit, et libri aperti sunt. ebam propter vocem sermonum grandium, quos cornu illud loquebatur: Et vidi quoniam interfecta esset bestia, et perisset corpus ejus, et traditum esset ad comburendum igni: Aliarum quoque bestiarum ablata esset potestas, et tempora vitae constituta essent eis usque ad tempus et tempus. Aspiciebam ergo in visione noctis. et ecce cum nubibus coeli quasi filius hominis veniebat, et usque ad antiquum dierum pervenit: et
Abbreviated transcription (Latin):
Nno primo balthasar regis babilonis.
danihel sompnium uidit. Uisio autẽ
capitis eius. in cubili suo: et sompnium sen¬
bens breui sermone. comprehendit ⁊ sũma¬
timq ꝑstringens: ait. Uidebam inuisione
mea nocte. et ecce quattuor uenti cȩli pug¬
nabant in mari magno: et.iiͦiͦi. bestiȩ grar¬
des ascendebant de mari. diuerse interse.
frima quasi leena: et alas habebat aquils
aspiciebam donec euulsȩ sunt alȩ eius.i
sublata est de terra: et suꝑ pedes quasi ho¬
mo stetit. et cor eius datum est ei. Et ecce
bestia alia similis urso in parte stetitꝰ et uiꝰ
ordines erant in ore eius. et in dentib eiꝰ: et sil
dicebant ei. Surge. cõmede carnes plurimd̾
Dost hoc aspiciebam: et ecce alia quasi par¬
dus. et alas habebat auis .iiiͦͬi. super se: e
quattuor capita erant suꝑ bestiam. et po¬
testas data est ei. Post hoc aspiciebam in uis¬
one noctis.: et ecce bestia quarta terribilis ats
mirabilis et fortis nimis. Tentes ferreos ha¬

Expanded text:
nno primo Balthassar regis Babylonis, Daniel somnium vidit: visio autem capitis ejus in cubili suo; et somnium scribens brevi sermone comprehendit, summatimque perstringens ait: Videbam in visione mea nocte, et ecce quatuor venti coeli pugnabant in mari magno, et quatuor bestiae grandes ascendebant de mari diversae inter se. Prima quasi leaena, et alas habebat aquilae: Aspiciebam donec evulsae sunt alae ejus, et sublata est de terra; Et super pedes quasi homo stetit, et cor ejus datum est ei. Et ecce bestia alia similis urso in parte stetit: et tres ordines erant in ore ejus, et in dentibus ejus, Et sic dicebant ei: Surge, comede carnes plurimas. Post hoc aspiciebam, et ecce alia quasi pardus; Et alas habebat avis quatuor super se, et quatuor capita erant in bestia, et potestas data est ei. Post hoc aspiciebam in visione noctis, et ecce bestia quarta terribilis, atque mirabilis, et fortis nimis, Dentes ferreos ha
Abbreviated transcription (Latin):
et reuelans misteria: qm̃ potuisti aꝑire sacra¬
mentum hoc. T̃unc rex danihelẽ in sublime
extulit. et munera magna et multa dedit
ei. et constituit eum principem suꝑ om̃s pro¬
untias babylonĩs. et prefectũ magistratu¬
um suꝑ cunctos sapientes babylonis. Dan¬
hel autem postulauit arege. et constituit su¬
per opera ꝓuintiȩ babylonis sydrach mi-¬
sach et abdenago. Ipse autem danihełerat
in foribus regis
abuchodonosor rex. fecit statuã aureã
altitudine cubitorum sexaginta. latitu¬
dine cubitoꝵ sex: et statuit eam in campo du¬
ram ꝓuintie babylonis. Itaq nabuchodono¬
sor rex misit ad congregandos satrapas ma¬
gistratus iudicesq. duces. et tyrannos. et p̃fec¬
tos. omnesq principes regionũ: ut conue¬
nirent ad dedicationẽ statuȩ quam erexerat

Expanded text:
et revelans mysteria: quoniam potuisti aperire sacraet revelans mysteria: quoniam potuisti aperire sacramentum hoc. Tunc rex Danielem in sublime extulit, munera multa et magna dedit ei: Et constituit eum principem super omnes provincias Babylonis, et praefectum magistratuum super cunctos sapientes Babylonis. Daniel autem postulavit a rege, et constituit super opera provinciae Babylonis, Sidrach, Misach, et Abdenago: ipse autem Daniel erat in foribus regis. abuchodonosor rex fecit statuam auream, altitudine cubitorum sexaginta, latitudine cubitorum sex, et statuit eam in campo Dura provinciae Babylonis; Itaque Nabuchodonosor rex misit ad congregandos satrapas, magistratus, et judices, duces, et tyrannos, et ptos, omnesque principes regionum, ut convenirent ad dedicationem statuae, quam erexerat
Abbreviated transcription (Latin):
&e ex parte fictiles: ex parte regnũ erit solidum.
et ex parte contritũ. Quia autẽ uidisti ferrum
mixtum testȩ ex luto. cõmiscebunt᷑ quidẽ hu¬
mano semine: sed non adherebunt sibi. sicut
ferrum non potest misceri teste. In dieb autẽ
regnoꝵ illoꝵ. suscitabit deus cȩli regnum. qͦd
in eternum non dissipabitur: et regnũ eiꝰ popło
alteri tradetur. Comminuet autem et consu¬
met uniuersa regna hec: et ipsum stabit in¬
eternum: scđ̃m quod uidisti quod de monte
abscisus est lapis sine manib. et cõminuit te¬
stam. et ferrum. et es. et argentum. et aurũ:
deus magnꝰ ostendit regi. quȩ futura sunt
postea. Et uerum est sompnium: et fidelis
interpretatio enis. T̃unc rex nabuchodonosor
cecidit in faciem suam. et damhelem adora¬
uit: et hostias et incensum precepit ut sacrifi¬
carent ei Loquens ergo rex: ait daniheli. Ue¬
re deus uester deus demum est. et dñs regũ

Expanded text:
et ex parte fictiles: ex parte regnum erit solidum, et ex parte fictiles: ex parte regnum erit solidum, et ex parte contritum. Quod autem vidisti ferrum mixtum testae ex luto, commiscebuntur quidem humano semine: Sed non adhaerebunt sibi, sicut ferrum misceri non potest testae. In diebus autem regnorum illorum, suscitabit Deus coeli regnum, quod in aeternum non dissialteri non tradetur; comminuet autem et consumet uniaeternum. Secundum quod vidisti, quod de monte abscisus est lapis, sine manibus, et comminuit testam, et ferrum, et aes, et argentum, et aurum. Deus magnus ostendit regi, quae futura sunt postea, et verum est somnium, et fidelis interpretatio ejus. Tunc rex Nabuchodonosor cecidit in faciem suam, et Danielem adoravit: et hostias et incensum praecepit ut sacrificarent ei. Loquens ergo rex, ait Danieli: Vere Deus vester Deus deorum est, et Dominus regum,
Abbreviated transcription (Latin):
in fauilla estiuȩ areȩ quȩ raptȩ sunt a uento.
nullusq locus inuentus est eis.o
apis autẽ qui ꝑcusserat statuã. factus
est mons magnus: et impleuit uniuersam
terram. Hoc est sompnium. Interp̃tationẽ
quoq eius: dieemꝰ coram te rex. Tu rex regũ
es. et deus cęli regnum fortitudinẽ et imperi¬
um et głam dedit tͥ: et omĩa in quib habi¬
tant filii hominum. et bestiȩ agri. uolucreᷤᷤ
q cęli dedit in manu tua: et sub eonditio¬
ne tua uniuersa constituit. eues ergo
caput aureum. et post hec consurget
aliud ereum. quod imꝑabit uniuersȩ terrȩ. et
cõmunuit et domat omĩa. sic comminuet oĩa
hȩc. et conteret. Porro quia uidisti pedum et¬
digitoꝵ partem teste fictili. et partẽ ferream.
regnum diuisum erit: quod tamen de planta¬
rio ferri orietur. Scd̃m qͦd uidisti ferrum mix¬
tum teste ex luto. et digitos pedũ ex parte ferreoͤ.

Expanded text:
in favillam aestivae areae, quae rapta sunt vento: in favillam aestivae areae, quae rapta sunt vento: nullusque locus inventus est eis: Lapis autem, qui percusserat statuam, factus est mons magnus, et implevit universam terram. Hoc est somnium: Interpretationem quoque ejus dicemus coram te, rex. Tu rex regum es: et Deus coeli, regnum, et fortitudinem, et imperium, et gloriam dedit tibi: Et omnia in quibus habitant filii hominum: et bestias agri, volucres quoque coeli dedit in manu tua, et sub ditione tua universa constituit; tu es ergo caput aureum. Et post te consurget aliud aereum, quod imperabit universae terrae. Et rrrum comminuit et domat omnia, sic comminuet omnia haec, et conteret. Porro quia vidisti pedum etdigitorum partem testae figuli, et partem ferream: Regnum divisum erit, quod tamen de plantario ferri orietur, secundum quod vidisti, ferrum mixtum testae ex luto. Et digitos pedum ex parte ferreos,
Abbreviated transcription (Latin):
rex nabuchodonosor que uentura sint ni¬
simis temꝑib. Sompnium tuum et uisioꝰ
capitis tui in cubili tuo. huicemodisunt.
futurum post hec: et qui reuelat mystĩ
ostendit tibi que uentura sunt. Michs
non insapientia que est in me plusquã
cunctis uiuentib. sacramentũ hoc reue¬
latum est: sed ut interpretatio regi manites¬
ta fieret. et cogitationes mentis tuȩ scireo. c̃u
tex uidebas. &e ecce statua quasi una grandia
statua illa magna. et statura sublimis stabat
contra te. et intitus eius erat terribilis. Huiꝰ
statue caput: ex auro optimo erat. Pectus aũ
et brachia:. de argento. Porro uenter et femora
ex ere. ẽ ibiȩ autẽ ferreȩ. Pedum quedã pars
erat ferrea: quedã fictilis. Uidebas ita. donec
abscisus est lapis sine manib: et ꝑcussit sta¬
tuam in pedibus eius ferreis et fictilib. & cõ.¬
minuit eos. ẽunc contrita sunt pariter ferrũ.
testa. es. argentum. et aurum: et redacta qͣsi

Expanded text:
rex Nabuchodonosor quae ventura sunt novirex Nabuchodonosor quae ventura sunt novissimis temporibus somnium tuum et visiones capitis tui ifuturum post haec et qui revelat mysteria ostendit tibi quae ventura sunt mihi quoque non in sapientia quae est in me plus quam in cunctis viventibus sacramentum hoc revelatum est sed ut interpretatio regi manifesta fieret et cogitationes mentis tuae scires tu rex videbas et ecce quasi statua una grandis statua illa magna et statura sublimis stabat contra te et intuitus eius erat terribilis huius statuae caput ex auro optimo erat pectus autem et brachia de argento porro venter et femora ex aere tibiae autem ferreae pedum quaedam pars erat ferrea quaedam fictilis videbas ita donecapis de monte sine manibus: et percussit statuam in pedibus ejus ferreis et fictilibus, et comminuit eos. Tunc contrita sunt pariter ferrum, testa, aes, argentum, et aurum: Et redacta quasi
Abbreviated transcription (Latin):
it nomen dñi benedictum a seculi
usq in scł̃m. quia sapientia et fortitu
sunt: et ipse mutat tempora et etata
fert regna atq constituit. Dat sapient
sapientib. et scientiã intelligentib. a¬
ciplinam. Ipse reuelat ꝓfunda et absas¬
ta. et nouit in tenebris constituta. et le
dedisti mͥ: et nunc ostendisti. h que roga
te. quia sermonẽ regis aꝑiuisti nobis.
danihel ingressus ad arioch quẽ consti
rex. ut ꝑderet sapientes babylonis: sici
cutus est. Sapientes babylonis ne ꝑdasi¬
duc me in conspectu regis. et solutionẽ
narrabo. ẽunc arioch festinꝰ: introduxit a¬
helem ad regem et dixit ei. Inueni hom
dixit daniheli. cuius nomen erat balta
Putas ne uere potes indicare mͥ sompnius
quod uidi. et interpretationẽ eꝰ: Et i¬
dens danihel coram rege ait. Misterium
rex interrogat sapientes inagi et ariolie
aruspices. non queunt indicare regi: sed il
incelis reuelans mysteria. qui indicabit

Expanded text:
it nomen Domini benedictum a seculo usque in seculum, quia sapientia et fortitudo ipsius sunt, et ipse mutat tempora et etates, transfert regna atque constituit. Dat sapientiam sapientibus et scientiam intelligentibus disciplinam. Ipse revelat profunda et abscondita et novit in tenebris constituta, et lux dedisti michi, et nunc ostendisti michi que rogavimus te, quia sermonem regis aperuistiDanihel ingressus ad Arioch quem constituerat rex ut perderet sapientes Babylonis sic ei locutus est sapientes Babylonis ne perdas introduc me in conspectu regis et solutionem regi enarrabo tunc Arioch festinus introduxit Danihelem ad regem et dixit ei inveni homint dixit Daniheli cuius nomen erat Balthasar putasne vere potes indicare mihi somnium quod vidi et interpretationem eius et respondens Danihel coram rege ait mysterium quod rex interrogat sapientes magi et arioli et aruspices non queunt indicare regi sed est Deus in caelo revelans mysteria qui indicavit tibi
Abbreviated transcription (Latin):
auream. Siquis autẽ non ꝓcidens adora¬
uerit: mittatur in fornacem ardentẽ ig¬
nis. Sunt ergo uiri uidei quos constitui¬
sti suꝑ oꝑa regionis babylonis. sidrach. mi¬
sach. & abdenago. uiri isti contempserunt
rex decretum tuum. Deos tuos ñ colunt:
et statuam auream quam erexisti. nonadorãt.
eunc nabuchodonosor in furore et in ira p̃cep̃
ut adducerentur sẏdrach. misach. et abdena¬
go: qui confestim adducti sunt in conspectu
regis. Pronuntiansq nabuchodonosor rexait
eis. Uere ne sydrach misach et abdenago deoᷤ
meos non colitis. et statuã aureã quam con-¬
stitui non adoratis: Nunc ergo si estis parati
quacumq hora audieritis sonitum tubȩ. fis¬
tulȩ et cytharȩ sambucȩ psalterii et sympho¬
niȩ omnisq generis musicoꝵ ꝓsternite uos:

Expanded text:
doraverit, mittatur in fornacem ignis ardentis. Sunt ergo viri Judaei, quos constituisti super opera regionis Babylonis, Sidrach, Misach, et Abdenago: Viri isti contempserunt, rex, decretum tuum: deos tuos non colunt, et statuam auream, quam erexisti, non adorant. Tunc Nabuchodonosor in furore et in ira praecepit, ut adducerentur Sidrach, Misach et Abdenago: qui confestim adducti sunt in conspectu regis. Pronuntiansque Nabuchodonosor rex, ait eis: Verene, Sidrach, Misach, et Abdenago, deos meos non colitis, et statuam auream, quam constitui, non adoratis? Nunc ergo si estis parati, quacumque hora audieritis sonitum tubae, fistulae, citharae, sambucae, et psalterii, et symphoniae, omnisque ge
Abbreviated transcription (Latin):
nacem ignis ardenten Et quis est deus qͥ
eripiat uos de manu mea : Respondentes
sẏdrach misach et abdenago: dixerunt re¬
gi nabuchodonosor. Non oportet nos de
hacrerespondere tͥ: ecce enim deus noster quẽ
colimus. potest eripere nos de camino ignĩ
ardentis. et de manib tuis rex liberare. Qd̾
si noluerit. notum tibi sit rex: quia deos tuõ
non colimus. &e statuam auream quamere¬
xisti. non adoramus.¬
unc nabuchodonosor repletus est furo¬
re. et aspectus illius faciei immutatus est

Expanded text:
Deus qui eripiat vos de manu mea respondentes Sedrac Misac et Abdenago dixerunt regi Nabuchodonosor non oportet nos de hac re respondere tibi ecce enim Deus noster quem colimus potest eripere nos de camino ignis ardentis et de manibus tuis rex liberare quod si noluerit notum tibi sit rex quia deos tuos non colimus et statuam auream quam erexisti non adoramusunc Nabuchodonosor repletus est furore et aspectus faciei illius inmutatus est