comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mueniat᷑ in scͥpturis dictum. unũ st̃:
quoꝵ ẽ diuersa natura. Si aũ & aliqͣ
plura eiusdem naturȩ sint. & diu̾sa
sentiant: ñ sunt unũ inquantũ diu̾¬
sa sentiunt. Nam si iam unũ eẽnt.
ex eo qd̾ homines erant: ñ diceret ut
suit unũ. sicut nos unũ. cum suos
discipłos patͥ comm̃daret. At uͥ paulꝰ
& apollo quia & ambo homines. &
idem sentiebant: qui plantat in qͥt
& qui rigat unũ sunt. Cum gͦ sic
dicitur unũ ut ñ addatur qͥd unum.
& plura unũ dicunt᷑: eadem nat̾a atq
essentia ñ dissidens nec dissentiens sig¬
nificat᷑. Cum uͦ additur quid unum:
potest aliquid significari ex plurib
unũ factum. qͣmuis du̾sis natura:
sicut anima & corpus ñ sunt utiq
unũ. Quid enĩ tam diu̾sum nͥ addat᷑.
aut subintelligat᷑ quidunũ : id ẽ unꝰ
homo. aut unũ animal: Inde apłs.
Qͥ adheret meretͥci inqͥt: unũ corpꝰ ẽ.
Non dix̃. unũ sunt. aut unũ est. sed
addidit corpus: tamqͣm ex duob di¬

Expanded text:
inveniatur in Scripturis dictum, unum sunt, quorum est diversa natura. Si autem aliqua plura ejusdem naturae sint, et diversa sentiant, non sunt unum et quantum diversa sentiunt. Nam si jam unum essent ex eo quod homines erant, non diceret, Ut sint unum, sicut nos unum , cum suos discipulos Patri commendaret. At vero Paulus et Apollo, quia et ambo homines, et idem sentiebant: Qui plantat, inquit, et qui rigat, unum sunt . Cum ergo sic dicitur unum, ut non addatur quid unum, et plura unum dicantur, eadem natura atque essentia, non dissidens nec dissentiens significatur. Cum vero additur quid unum, potest aliquid significari ex pluribus unum factum, quamvis diversis natura. Sicut anima et corpus non sunt utique unum; quid enim tam diversum? nisi addatur aut subintelligatur quid unum, id est, unus homo, aut unum animal. Inde Apostolus: Qui adhaeret meretrici, inquit, unum corpus est: non dixit, Unum sunt, aut, Unum est; sed addidit, corpus, tanquam ex duobus di
Abbreviated transcription (Latin):
uerat ad quẽ loquebat᷑: cum ait. Hȩc est
aũ uita ȩt̾na: ut cognoscant te unũ ue¬
rũ dm. Qd̾ quidẽ arriani sic solent acciꝑe:
quasi ñ sit filius uerus ds. Quib exclusis
uidendu est: an intelligere cogam cũ
dictũ est patͥ. ut cognoscant te uerũ unũ dm.
tanqͣm hoc insinuare uoluerit. qͥa & solꝰ pat̃¬
d̾s uerus ẽ: ne ñ intelligeremꝰ dm nisi
ipsa tria. simul patrẽ & filiũ & sp̃m scm̃¬

Expanded text:
 ad quem loquebatur, cum ait: haec est autem uita aeterna, ut cognoscant te unum uerum deum. quod quidem Arriani sic solent accipere, quasi non sit filius dei uerus. quibus exclusis uidendum est, an intellegere cogamur, cum dictum est patri: ut cognoscant te unum uerum deum, tamquam hoc insinuare uoluerit, quia et solus pater deus est, ne non intellegeremus deum nisi ipsa tria simul, patrem et 25 filium et spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
uerbi gr̃a in fortitudine. ȩquales sint
& prudentia. & temꝑantia. & iusticia.
si enĩ dixeris ȩquales ẽẽ istos fortitu¬
dine. s illum prestare prudentia. se¬
quit᷑ ut huiꝰ fortitudo mmꝰ prudens sit.
ac ꝑ hoc nec fortitudine ȩquales sunt.
qͣndo illuis fortitudo prudentior: atq
ita de ceteris uirtutib inuenies si õs
eadem consid̾atione ꝑcurras: ñ enim
de urib corporis agitur. s de animi
fortitudine: qͣntomagis gͦ in illa incõ¬
mutabili ȩt̾naq substantia incõpa¬
rabilit̾ simpliciore qͣm est animꝰ hu¬
manꝰ hec ita se hñt: Humano quippe
animo ñ hoc est eẽ quod ẽ fortem eẽ.
aut prudentẽ. aut iustũ. aut tempe¬
rantẽ: potest enĩ ẽẽ animꝰ. & nullam

Expanded text:
 in fortitudine, aequales sint et prudentia, et temperantia, et justitia. Si enim dixeris aequales esse istos fortitudine, sed illum praestare prudentia; sequitur ut hujus fortitudo minus prudens sit, er hoc nec fortitudine aequales sunt, quando est illius fortitudo prudentior. Atque ita de caeteris virtutibus invenies, si omnes eadem consideratione percurras. Non enim de viribus corporis agitur, sed de animi fortitudine. Quanto ergo magis in illa incommutabili aeternaque substantia incomparabiliter simpliciore quam est animus humanus, haec ita se habent? Humano quippe animo non hoc est esse quod est fortem esse, aut prudentem, aut justum, aut temperantem: potest enim esse an
Abbreviated transcription (Latin):
plerumq ñ ꝑmittit quȩ concessit ut
possint. Exceptis gͥ illis quȩ usitatissi¬
mo tͣnscursu tempoꝵ in rerũ nature
ordine corporalit̾ fiunt. sicuti st̃ ortus
occasusq sẏderum. gen̾ationes & mor¬
tes animaliũ. seminũ & germinũ in¬
numerabiles diuersitates. nebulȩ &
nubes. niues & pluiiȩ. fulgura & co¬
nitrua. fulmina & grandines. uenti
& ignis. frigus & estus. & omĩa talia:
exceptis etiam illis quȩ in eodem ordi
ne rara sunt. sicut defectus luminũ. &
species inusitate syderum. & monstra.
& terremotꝰ. & similia: exceptis gͦ istis

Expanded text:
plerumque non permittit, quae concessit ut plerumque non permittit, quae concessit ut possint. Exceptis igitur illis quae usitatissimo transcursu temporum in rerum naturae ordine corporaliter fiunt, sicuti sunt ortus occasusque siderum, generationes et mortes animalium, seminum et germinum innumerabiles diversitates, nebulae et nubes, nives et pluviae, fulgura et tonitrua, fulmina et grandines, venti et ignis, frigus et aestus, et omnia talia; exceptis etiam illis, quae in eodem ordine naturae rara sunt, sicut defectus luminum et species inusitatae siderum, et monstra, et terrae motus, et similia: exceptis ergo istis
Abbreviated transcription (Latin):
tor d̾s. ex cuis ineffabili potentatu fit
etiam ut qd̾ possent hi angeli si ꝑmitte¬
rent᷑: id̾o ñ possint quia non ꝑmutunt᷑.
Neq enim occurrit alia ratio eur non
potuerint facere mimitissimas muscaᷤ
qui ranas serpentes q fecerunt: nisi qͥa
digitus dĩ est hoc. Quid autem possint
ꝑ naturam. nec possint ꝑ prohibitionẽ.
& quid ꝑ ipsuis nature suȩ conditionẽ
facere non sinantur. hoĩ explorare diffi
cile est. ĩmo uͦ ĩpossibile: n ꝑ illud donũ di. qd̾
apls cõmemorat dicẽs. alii diudicatio sp̃iuo.
ouimꝰ emm hominẽ posse
ambulare. & nequaqͣm hoc posse
sinon ꝑmutat᷑: uolare aũ non posse
etiã si ꝑmitat᷑. Sic & illi angłi qued̾a
possunt facere si ꝑmittantur ab ange¬
lis potentiorib ex imꝑio di: qued̃a uͦ
nec possunt. nec si ab eis ꝑmittant᷑. qͥa
ille ñ ꝑmittit a quo illis est talis nat᷑ȩ
modꝰ: qui etiam ꝑ angłos suos & illa

Expanded text:
tor deus, ex cuius ineffabili potentatu fit tor deus, ex cuius ineffabili potentatu fit etiam ut quod possent hi angeli, si permitterentur, ideo non possint, quia non permittuntur. neque enim occurrit alia ratio cur non potuerint facere minutissimas muscas qui ranas serpentesque fecerunt, nisi quia digitus dei est hoc. quid autem possint per naturam nec possint per prohibitionem et quid per ipsius naturae suae condicionem facere non sinantur homini explorare difficile est, imo vero impossibile, nisi per illud donum Dei, quod Apostolus commemorat dicens: Alii dijudicatio spirituum Novimus enim hominem posse ambulare, et neque hoc posse nisi permittatur; volare autem non posse etiam si permittatur. Sic et illi angeli quaedam possunt facere, si permittantur ab angelis potentioribus ex imperio Dei; quaedam vero non possunt, nec si ab eis permittantur, quia ille non permittit a quo illis est talis naturae modus, qui etiam per angelos suos et illa
Abbreviated transcription (Latin):
hec ꝑ certas & notas temꝑationũ opor¬
tuntates occultis motib adhibendo
quȩ solent ab hominib fieri: ñ mirã¬
tur. Qd̃ si quisquã celeritates increm̃toꝵ
forte miratur. qd̃ illa animantia tam
cito facta sunt: attendat quẽ ammodũ
& ista ꝓmodulo facultatis humanȩ
ab hominib ꝓcurentur. Unde enĩ fit.
ut eadem corpora citius uermescant
estate. qͣm hẏeme citus in calidiorib
qͣm infrigidiorib locis: S hec ab hõĩb
tanto difficilius adhibentur: quanto
desunt sensuũ subtilitates. & corpoꝵ
mobilitates. in m̃bris terrenis & pigͥs.
Unde qualibcunq angłis uicinas cau¬
sas ab elem̃tis contrahere: qͣnto faci¬
lius est. tanto mirabiliores in huiꝰmodi
oꝑib eoꝵ existunt celeritates. S ñ est
creator: nͥ qui pͥncipaliter ista format. Nec
quisquã hoc potest. nisulle penes quẽ
primitꝰ sunt omniũ quȩ sunt. m̃surȩ.
numeri. & pondera: & ipse est unꝰ crea-¬

Expanded text:
haec per certas et notas temperationum opporhaec per certas et notas temperationum opportunitates occultis motibus adhibendoes quae solent ab hominibus fieri non mirantur. quod si quisquam celeritates incrementorum forte miratur, quod illa animantia tam cito facta sunt, attendat quemadmodum et ista pro modulo facultatis humanae ab hominibus procurentur. unde enim fit ut eadem corpora citius uermescant aestate quam hieme, citius in calidioribus quam in frigidioribus locis? sed haec ab hominibus tanto difficilius adhibentur, quanto desunt sensuum subtilitates et corporum mobilitates in membris terrenis et pigris. unde qualibuscumque angelis uicinas causas ab elementis contrahere quanto facilius est, tanto mirabiliores in huius modi operibus eorum existunt celeritates. sed non est creator nisi qui principaliter ista format; nec quisquam hoc potest nisi ille, penes quem primitus sunt omnium quae sunt mensurae, numeri et pondera; et ipse est unus crea
Abbreviated transcription (Latin):
& numeros & pondera sua. quȩ in occul¬
to acceꝑunt ab illo qui omĩa in m̃sura
& numero & pondere disposuit. ñ solũ
mali angłi. s etiam mali hoĩes possuit:
sic̃ exemplo agriculturȩ supͣ docui. Sed
ne de animalib quasi ratio diuersa mo
ueat quia habent sꝑm uitȩ. cum sensu
appetendi quȩ scd̾m naturã sunt. uitan¬
diq contraria: etiam hoc est iudere qͣm
multi homines nouerunt ex quib her¬
bis aut carnib aut quarũcunq rerũ
quib libet succis & humorib uel ita po¬
sitis. uel ita obrutis. uł ita contritis. uel
ita cõmixtis. quȩ animalia nasci sole¬
ant: quoꝵ se quis tam demens audeat
dicere creatorẽ: Quid gͦ mirũ si quẽ ammo.¬
dũ potest nosse quilibet nequissimꝰ hõ.
unde illi uel illi uermes muscȩq nascant᷑.
ita mali angłi ꝓsubtilitate sui sensus.
in occultiorib elem̃toꝵ seminib noruit
unde ranȩ serpentesq nascantur: &

Expanded text:
et numeros et pondera sua quae in occulet numeros et pondera sua quae in occulto acceperunt ab illo, qui omnia in mensura et numero et pondere disposuit ; non solum mali angeli, sed etiam mali homines possunt, sicut exemplo agriculturae supra docui. 17. Sed ne de animalibus quasi diversa ratio moveat, quod habent spiritum vitae cum sensu appetendi quae secundum naturam sunt, vitandique contraria; etiam hoc est videre quam multi homines noverunt, ex quibus herbis, aut carnibus, aut quarumcumque rerum quibuslibet succis aut humoribus, vel ita positis, vel ita obrutis, vel ita contritis, vel ita commixtis, quae animalia nasci soleant: quorum se quis tam demens audeat dicere creatorem? Quid ergo mirum, si quemadmodum potest nosse quilibet nequissimus homo, unde illi vel illi vermes muscaeque nascantur; ita mali angeli pro subtilitate sui sensus in occultioribus elementorum seminibus norunt, unde ranae serpentesque nascantur et
Abbreviated transcription (Latin):
posse ranarũ serpentiũq creatores an¬
gelos malos. ꝑ quos magi pharaonis
timo ac summo cardine causaꝵ con¬
dere. atq ãministrare creaturã. quã
qui facit solus creator est ds: aliuid enĩ
ꝓ distributis ab illo uirib & facultati¬
b aliquã oꝑationẽ forinsecus ãmo¬
uere. ue tunc uel cunc sic uel sic exeat
qd̾ creatur. Ista quippe originalit̾ ac pͥ¬
mordialit̾ in quad̾a textura elem̃toꝵ.
cuncta iam creata sunt: s acceptis opor¬
tunitatib ꝓdeunt. Nam sicut matres
grauidȩ sunt fetib: sic ipse mundus
grauidꝰ est causis nascentiũ: quȩ in
illo non creant᷑ nisi abilla summa essen¬
tia. ubi nec oritur nec morit᷑ aliquid.
nec incipit ẽẽ. nec desinit. Adhibere aũ
forinsecus accidentes causas quȩ tam¬
& siñ sunt naturales. tam̃ scđm naturã
adhibent᷑: ut ea quȩ secreto naturȩ sinu
abdita continentur. erumpant qͦdammn¬
& foris creentur. explicando mensuras

Expanded text:
posse ranarum serpentiumque creatores anposse ranarum serpentiumque creatores angelos malos, per quos magi Pharaonis timo ac summo causarum cardine condere atque administrare creaturam, quod qui facit, solus creator est Deus: aliud autem pro distributis ab illo viribus et facultatibus aliquam operationem forinsecus admovere, ut tunc vel tunc, sic vel sic exeat quod creatur. Ista quippe originaliter ac primordialiter in quadam textura elementorum cuncta jam creata sunt; sed acceptis opportunitatibus prodeunt. Nam sicut matres gravidae sunt fetibus, sic ipse mundus gravidus est causis nascentium: quae in illo non creantur, nisi ab illa summa essentia, ubi nec oritur, nec moritur aliquid, nec incipit esse, nec desinit. Adhibere autem forinsecus accedentes causas, quae tametsi non sunt naturales, tamen secundum naturam adhibentur, ut ea quae secreto naturae sinu abdita continentur, erumpant et foris creentur quodam modo explicando mensuras
Abbreviated transcription (Latin):
formsecus: & interiꝰ secũ ꝓ suo modulo
formandi regulã trahens. quã de inti¬
na potentia sui creatoris accepit. Sed
qͣnta sit uis animȩ ad afficienda atq
nutanda materiã corporalẽ. cũ tam̃
creatͥx corporis dici ñ possit: qͥa omnis
causa mutabilis sensibilisq substan¬
tiȩ. om̃isq modꝰ & numerꝰ & pondus eius
unde efficitur. ut & sit. & natura ita uel
ita sit. ab intelligibili & incõmutabili
uita quȩ suꝑ omĩa est. existit. & ꝑuenit
usq ad extrema & terrena multꝰ sermo
est: neq nunc necessariꝰ. Uerũ ꝓpterea
factum iacob de pecorib cõmemoran¬
du arbitratꝰ sum. ut intelligeret᷑ si hõ
qui uirgas illas sic posuit. dici ñ potest
creator coloꝵ. in agnis & hedis. nec ip¬
sȩ matrũ anime quȩ conceptã ꝑ oculos
corporis fantansiam uarietatis semi¬
nib carne conceptis quantũ natura
passa est. asꝑserunt: multominꝰ dici

Expanded text:
forinsecus, et interius secum pro suo modulo forinsecus, et interius secum pro suo modulo formandi regulam trahens, quam de intima potentia sui Creatoris accepit. Sed quanta sit vis animae ad afficiendam atque mutandam materiam corporalem cum tamen creatrix corporis dici non possit, quia omnis causa mutabilis sensibilisque substantiae, omnisque modus et numerus et pondus ejus unde efficitur ut et sit, et natura ita vel ita sit, ab intelligibili et incommutabili vita, quae super omnia est, existit, et pervenit usque ad extrema atque terrena, multus sermo est, neque nunc necessarius. Verum propterea factum Jacob de pecoribus commemorandum arbitratus sum, ut intelligeretur, si homo qui virgas illas sic posuit, dici non potest creator colorum in agnis et haedis; nec ipsae matrum animae, quae conceptam per oculos corporis phantasiam varietatis, seminibus carne conceptis, quantum natura passa est, asperserunt; multo minus dici
Abbreviated transcription (Latin):
intuerent᷑ apposuit. S nec ipsȩ pecudeᷤᷤ
creatrices fuerunt uarietatis ꝓlis suȩ.
qͥa inheserat animȩ illaꝵ discolor fanta¬
impressa: quȩ ñ potuit nͥ corpus qd̾ sic
affecto spũ animabat᷑ ex compassione
cõmixtionis afficere. unde teneris fecu¬
ũ primordiis coloretenus asꝑgeret᷑. Ut
enĩ sic ex semet ipsis afficiantur. uł ani¬
ma ex corpore. uł corpus ex anima: con¬
gruentie rationis id facunt. quȩ incom¬
mutabilit̾ niuunt in ipsa sũma di sapi¬
Et cum sit ipsa incõmutabilis auchil
eoꝵ quȩ uel cõmutabilit̾ st̃ deserit:
qͥa nicħ eoꝵ insi ꝑ ipsam creatũ est. Ut
enĩ de pecorib ñ uirge s pecora nasceren¬
tur: fecit hoc incõmutabilis & inunsi¬
bilis ratio sap̃iȩ dĩ ꝑ quã creata st̾ omĩa.
Ut aũ de uarietate uirgaꝵ pecoꝵ con¬
ceptoꝵ color aliquid duceret. fecit hoc
anima grauidȩ pecudis ꝑ ocłos affecta

Expanded text:
intuerentur apposuit. sed nec ipsae pecudes intuerentur apposuit. sed nec ipsae pecudes creatrices fuerunt uarietatis prolis suae, quia inhaeserat animae illarum discolor phantaimpressa, quae non potuit nisi corpus quod sic affecto spiritu animabatur ex compassione commixtionis afficere, unde teneris fetuum primordiis discolore tenus aspergeretur. ut enim sic ex semet ipsis afficiantur uel anima ex corpore uel corpus ex anima, congruentes rationes id faciunt, quae incommutabiliter uiuunt in ipsa summa dei sapiet cum sit ipsa incommutabilis, nihil eorum quae uel mutabiliter sunt deserit, quia nihil eorum nisi per ipsam creenim de pecoribus non virgae, sed pecora nascerentur, fecit hoc incommutabilis et invisibilis ratio sapientiae Dei, per quam creata sunt omnia: ut autem de varietate virgarum, pecorum conceptorum color aliquid duceret, fecit hoc anima gravidae pecudis per oculos affecta
Abbreviated transcription (Latin):
apollo rigauit: s ds incrementũ dedit.
Sicut gͦ in ipsa uita nr̃a mentẽ iustificã¬
do formare ñ potest nͥ d̾s: predicare aũ
eugłium extrinsecꝰ & homines posst̾ non
solũ boni ꝑ ueritatẽ. s etiam mali per
occasione: ita creationẽ rerũ iuisibilium
ds interiꝰ oꝑatur: exteriores aũ oꝑationeᷤ
hominũ. siue etiã quoꝵq animaliũ
scđm imꝑiũ suũ. & a se imꝑtitas distri¬
butiones potestatũ & appetitiones cõ-¬
moditatũ. ita rerũ nature adhibet
in qua creat omĩa: quẽ ammodu terrȩ
agriculturã. Quapropt̾ ita ñ possũ dice¬
re angłos malos magicis artib euoca¬
tos. creatores fuisse ranaꝵ atq serpenti¬
ũ: sicut ñ possum dicere homines ma¬
los segetis ẽẽ creatores. quã ꝑ eoꝵ oꝑam
uideo exortam: sicut nec iacob creator
coloꝵ in pecorib fuit: quia bibentib in
concepti matrib uariatas uirgas qͣs

Expanded text:
Apollo rigauit; sed deus incrementum dedit. Apollo rigauit; sed deus incrementum dedit. sicut ergo in ipsa uita nostra mentem iustificado formare non potest nisi Deus, praedicare autem Evangelium extrinsecus et homines possunt, non solum boni per veritatem, sed etiam mali per occasionem : ita creationem rerum visibilium Deus interius operatur; exteriores autem operationes hominum siue etiam quorumcumque animalium secundum imperium suum et a se impertitas distributiones potestatum et appetitiones commoditatum ita rerum naturae adhibet, in qua creat omnia, quemadmodum terrae agriculturam. quapropter ita non possum dicere angelos malos magicis artibus euocatos creatores fuisse ranarum atque serpentium, sicut non possum dicere homines malos segetis esse creatores, quam per eorum operam uidero exortam. sicut nec Iacob creator colorum in pecoribus fuit, quia bibentibus in conceptu matribus uariatas uirgas quas
Abbreviated transcription (Latin):
nec agricolas creatores frugũ. qͣmuis eoꝵ
extriusecꝰ adhibitis motib ista creanda
di uirtus interiꝰ oꝑetur: ita ñ solũ malos.
s nec bonos angłos fas est. putari crea¬
tores. si ꝓ subtilicate sui sensus & corporis
semina istaꝵ rerũ nob occultiora noue.¬
runt. & ea ꝑ congruas temꝑationes elem̃¬
toꝵ latent̾ spargunt: atq ita & gignen¬
daꝵ rerũ. & accelerandoꝵ increm̃toꝵ p̾¬
bent occasiones. S nec bom hec nͥ qͣntũ
d̾s iubet᷑: nec mali hȩc inuste faciunt:
nͥ quantũ iuste ipse ꝑmittit. Nã iniqͥ
malicia uoluntatẽ ht̃ iniustã suam:
potestatẽ aũ non nͥ uste accipit: siue
ad suã penã. siue ad alioꝵ uel penam
maloꝵ. uł laudem bonoꝵ. Itaq apłs
discernens interiꝰ dm̃ creantẽ atq for¬
mantẽ. ab oꝑib creaturȩ. quȩ ãmouen¬
tur extrinsecus. & de agricultura simi¬
litudinẽ assumens: ait. Ego plantaui:

Expanded text:
nec agricolas creatores frugum quamvis illorum nec agricolas creatores frugum quamvis illorum extrinsecus adhibitis motibus, ista creanda Dei virtus interius operetur: ita non solum malos, sed nec bonos angelos fas est putari creatores, sed pro subtilitate sui sensus et corporis, semina nobis istarum rerum occultiora noverunt, et ea per congruas temperationes elementorum latenter spargunt, atque ita gignendarum rerum et accelerandorum incrementorum praebent occasiones. Sed nec boni haec, nisi quantum Deus jubet, nec uste ipse permittit. nam iniqui malitia uoluntatem suam habent iniustam, potestatem autem non nisi iuste accipiunt siue ad suam poenam siue ad aliorum uel poenam malorum uel laudem bonorum. itaque apostolus discernens interius deum creantem atque formantem ab operibus creaturae, quae admouentur extrinsecus, et de agricultura similitudinem adsumens ait: ego plantaui,
Abbreviated transcription (Latin):
eiuscde gen̾is granũ est: & hocusq nob̃ui¬
sibile. Iam uͦ huiꝰ etiã grani sem̃ qͣmius
ocłis uidere nequeamꝰ : ratione tam̃ coni¬
cere possumꝰ. quia nͥ talis aliqͣ uis eẽt in istis
elem̃tis. ñ plerũq nascerent᷑ ex terra quȩ
ibi seminata ñ eẽnt: nec animalia tam
multa nulla mariũ feminaꝵ q cõmix¬
tione precedente. siue inaqua siue in
t̾ra: quȩ tam̃ crescunt. & coeundo alia
pariunt. cũ illa nullis coeuntib paren¬
tib orta sint. Et certe apes semina filioꝵ
ñ coeundo concipiunt: s tamꝗͣ sparsa
ꝑ t̾ras ore colligunt. Inuisibiliũ eñi cre¬
ator seminũ. ipse creator est omniũ rerũ:
qm̃ quecũq nascendo ad ocłos nr̃os exe¬
unt ex occultis seminib accipiunt ꝓgre¬
diendi pͥmordia: & increm̃ta debitȩ ma¬
gnitudims. distinctionesq formaꝵ ab
originalib tamꝙͣ regulis sumunt. Sic
gͦ nec parentes dicimꝰ creatores hõĩũ.¬

Expanded text:
eiusdem generis granum est et huc usque nobis uieiusdem generis granum est et huc usque nobis uisibile. iam uero etiam huius grani semen quamuis oculis uidere nequeamus, ratione tamen conicere possumus, quia nisi taelementis, non plerumque nascerentur ex terra quae ibi seminata non essent; nec animalia tam multa, nulla marium feminarumque commixtione praecedente, sive in terra, sive in aqua, quae tamen crescunt et coeundo alia pariunt, cum illa nullis coeuntibus parentibus orta sint. Et certe apes semina filiorum non coeundo concipiunt, sed tanquam sparsa per terras ore colligunt. Invisibilium enim seminum creator, ipse creator est omnium rerum: quoniam quaecumque nascendo ad oculos nostros exeunt, ex occultis seminibus accipiunt progrediendi primordia, et incrementa debitae magnitudinis distinctionesque formarum ab origergo nec parentes dicimus creatores hominu
Abbreviated transcription (Latin):
quantũ sinit᷑. Nec sane creatores illi
mali angłi dicendi sunt: qͥa ꝑ illos
magi resistentes famulo d̾i. ranas
& serpentes fecert̃. Non enĩ ipsi eas
creauer̃t. Omniũ quippe rerũ quȩ cor¬
poralit̾ uisibilit̾q nascunt᷑: occulta
quedã semina in istis corporeis mun¬
di huiꝰ elem̃tis latent. Alia sunt enĩ
hȩc iam conspicua ocłis nr̃is ex fructib
& animaritib: alia uͦ illa occulta istoꝵ
seminũ semina. Unde iubente creatore
ꝓduxit aqua pͥma natatilia. & uolatibia:¬
terra aũ prima germina. & pͥma siu
generis anmalia. Neq enĩtunc in huiꝰ¬
cemodi fetus. ita ꝓducta sunt. ut in eis
quȩ ꝓducta sunt. uisilla consũpta sit:
s plerũq desunt congruȩ temꝑam̃toꝵ
occasiones quib erumpant. & spẽs suas
ꝑagant. Ecce enĩ breuissimꝰ surculꝰ sem̃
est: nã conuenient̾ mandatꝰ terre arbo¬
rẽ facit. Huiꝰ aũ surculi subtiliꝰ sem̃ aliqͦd

Expanded text:
quantum sinitur. Nec sane creatores illi quantum sinitur. Nec sane creatores illi mali angeli dicendi sunt, quia per illos magi resistentes famulo Dei ranas et serpentes fecerunt: non enim ipsi eas creaverunt. Omnium quippe rerum quae corporaliter visibiliterque nascuntur, occulta quaedam semina in istis corporeis mundi hujus elementis latent. Alia sunt enim haec jam conspicua oculis nostris ex fructibus et animantibus, alia vero illa occulta istorum seminum semina, unde jubente Creatore produxit aqua pterra autem prima germina et prima sui generis animalia. neque enim tunc in huiusce modi fetus ita producta sunt, ut in eis quae producta sunt uis illa consumta sit; sed plerumque desunt congruae temperamentorum occasiones, quibus erumpant et species suas peragant. ecce enim breuissimus surculus semen est; nam conuenienter mandatus terrae arborem facit. huius autem surculi subtilius semen aliquod
Abbreviated transcription (Latin):
tes possunt quicqͥd possunt ualere ali¬
qͥd: nͥ data desuꝑ potestate. Datur
aũ uł ad fallendos fallaces sic̃ egiptios:
& in ipsos etiam magos data est. ut in
eoꝵ sp̃uũ seductione uiderent᷑ ammi¬
randi. a quib fiebant a di ueritate
damnandi: uel ad ammonendos fide¬
les ne tale aliqͥd facere ꝓ magno desi¬
d̾ent. ꝓpt̾ quod etiã nob̃ scͥpture aucto¬
ritate sunt ꝓdita: uł ad exercendam
ꝓbandam. manifestandãq iustoꝵ
patientiã. Neq eñ parua uisibiliũ mi¬
racłoꝵ potentia iob cuncta quȩ habe¬
bat amisit: & filios. & ipsam corporis
sanitatẽ. Nec ideo putandu est. istis
tͣnsgressorib angłis ad nutũ seriure
hanc iusibiliũ rerũ materiã: s do po¬
tius. a quo hec potestas datur. quantũ
in sublumi & spũali sede incõmutabi¬
lis uidicat. Nam & damnatis iniqͥs.
etiã in metallo seruiunt aqua. ignis
& t̾ra. ut faciant inde qd̾ uolunt: s

Expanded text:
tes possunt quidquid possunt, ualere alites possunt quidquid possunt, ualere aliquid nisi data desuper potestate. datur autem uel ad fallendos fallaces, sicut in Aegyptios et in ipsos etiam magos data est, ut in eorum spirituum seductione uiderentur admirandi a quibus fiebant a dei ueritate damnandi; uel ad monendos fideles, ne tale aliquid facere pro magno desiderent, propter quod etiam nobis scripturae auctoritate sunt prodita; uel ad exercprobandam, manifestandamque justorum patientiam. Neque enim, parva visibilium miraculorum potentia, Job cuncta quae habebat amisit, et filios et ipsam corporis sanitatem. Nec ideo putandum est istis transgressoribus angelis ad nutum servire hanc visibilium rerum materiam, sed Deo potius, a quo haec potein sublimi et spirituali sede incommutabilis judicat. Nam et damnatis iniquis etiam in metallo servit aqua et ignis et terra, ut faciant inde quod volunt, sed
Abbreviated transcription (Latin):
tinuato quasi quod̾a fluiuo labentiũ
manantiũq rerũ. &e ex occulto in ꝓmp¬
tũ. atq ex ꝓmptu in occultũ usitato
itinere transeuntiũ. naturalia dicunt᷑:
cũ uͦ ammonendis hominib inusita.¬
ta mutabilitate ingerunt᷑. magnalia
nominantur.
possit occurrere: cur scilicet ista miracła
etiam magicis artib fiant. Nam & ma¬
gi pharaonis simmlit̾ serpentes fecert̃:
& alia similia. S illud ampliꝰ est ãmi¬
randui: qͦm magoꝵ illa potentia quȩ
serpentes facere potuit. uͥ ad muscas
minutissimas uentũ est. omĩno de¬
fecit. Scinifes eiiĩ muscłȩ funt breuissi¬
mȩ: qua t̾ria plaga suꝑbus egiptiorũ
ppłs cedebat᷑. Ibi certe deficientes magi
dixerunt: digitus di est hoc. Unde dat᷑
intelligi. ne ipsos quid̃e transgressores
angłos & aereas potestates in imã istã
caliginẽ tanqͣm in sui carcerẽ generis
ab illius sublimis ȩtheree puritatis ha¬
bitatione detrusas. ꝑquas magicȩ ar¬

Expanded text:
tinuato quasi quodam fluvio labentium manantiumque rerum, et ex occulto, in promtum, atque ex prompto in occultum usitato itinere transeuntium, naturalia dicuntur: cum vero admonendis hominibus inusitata mutabilitate ingeruntur, magnalia nominantur. possit occurrere, cur scilicet ista miracula etiam magicis artibus fiant: nam et magi Pharaonis similiter serpentes fecerunt, et alia similia. sed illud amplius est admirandum, quomodo magorum illa potentia, quae serpentes facere potuit, ubi ad muscas minutissimas uentum est omnino defecit. scinifes enim musculae sunt breuissimae, qua tertia plaga superbus Aegyptius populus caedebatur. ibi certe deficientes magi dixerunt: digitus dei est hoc. unde et intellegi datur ne ipsos quidem transgressores angelos, aetherias potestates in imam istam caliginem tamquam in sui generis carcerem ab illius sublimis aetheriae puritatis habitatione detrusas, per quas magicae ar
Abbreviated transcription (Latin):
rere dicebat᷑. uoces illȩ ac sp̃es corpo¬
rales ꝑ angłos factȩ sunt. siue iplis
loquentib uł agentib aliquid ex
ꝑsona cͥi ficie etiã ꝓpħaᷤ solere osten¬
dimꝰ: siue assum̃tib ex creatura. qd ipsi
ñ eẽnt. ubi d̾s figurate demonstraret᷑
hominib: qd̾ genus significationum
nec ꝓph̾as omisisse. multis exemplis do¬
cet scriptura. Suꝑest gͥ iam ut uideamꝰ.
cũ & nato ꝑ uirginẽ dno. & corporali
specie sicut columba descendente spũ

Expanded text:
rere dicebatur, voces illae ac species corporere dicebatur, voces illae ac species corporales per Angelos factae sunt; sive ipsis loquentibus vel agentibus aliquid ex persona Dei, sicut etiam Prophetas solere ostendimus; sive assumentibus ex creatura quod ipsi non essent, ubi Deus figurate demonstraretur hominibus; quod genus significationum nec Prophetas omisisse, multis exemplis docet Scriptura. Superest igitur jam ut videamus, cum et nato per virginem Domino, et corporali specie sicut columba desc
Abbreviated transcription (Latin):
disposita ꝑ angłos in manu mediatoris.
Non enim natꝰ est ꝑ conditionẽ: s per
potestatẽ. Qd̾ autẽ non aliquẽ ex
terfectione agni: hinc illa omĩa quȩ
de xꝑo uenturo in carne atq passuro.
s & resurrecturo in lege figurantur.
quȩ data est in edictis angłoꝵ. in quib
qͣndo sine ulla distinctione ꝑsonȩ deus
ꝑ illos figurabat᷑: & si uisibilib & sen¬
sibilib formis apparens. ꝑ creaturã
tam̃ suã. non ꝑ substantiã suã: cui ui¬
dendȩ corda mundant᷑. ꝑ hec omnia
quȩ ocłis udentur & aurib audiunt᷑.
S iam satis quantũ existimo ꝓ captu
nr̃o disputatũ & demonstratũ est. qd̾
in hoc libro susceꝑamus ostendere:
constititq & ꝓbabilitate rationis qͣn¬
tũ homo. uel potius quantũ egopo¬
tui. & firmitate auctoritatis qͣntũ
de scripturis scĩs diuina eloqina pa¬
tuert̃. qd̾ antiquis patrib nr̃is ante
incarnationẽ saluatoris. cũ d̃s appa¬

Expanded text:
dispositum per Angelos in manu Mediadispositum per Angelos in manu MediaNon enim natus est per conditionem, sed per potestatem. Quod autem non aliquem ex terfectione agni : hinc illa omnia quae de Christo venturo in carne atque passuro, sed et resurrecturo in lege figurantur, quae data est in edictis Angelorum, in quibus quando sine ulla distinctione personae Deus per illos figurabatur, etsi visibilibus et sensibilibus formis apparens, per creaturam tamen suam, non per substantiam, cui videndae corda mundantur per haec omnia quae oculis videntur et auribus audiuntur. 27. Sed jam satis, quantum existimo, pro captu nostro disputatum et demonstratum est, quod in hoc libro susceperamus ostendere: constititque et probabilitate rationis quantum homo vel potius quantum ego potui, et firmitate auctoritatis quantum de Scripturis sanctis divina eloquia patuerunt, quod antiquis patribus nostris ante incarnationem Salvatoris, cum Deus appa
Abbreviated transcription (Latin):
Dura ceruice inqͥt & ñ circumcisi corde.
& aurib uos semꝑ spĩii sc̃o restitistis:
sunt patres uri. Et occider̃t eos qui
p̾nunciabant de aduentu iusti. cuius
ñc uos ꝓditores & interfectores fuistis:
qͥ accepistis legem in edictis angłorũ:
nec custodistis. Quid hoc euidentius:
quid tanta auctoritate robustiꝰ: In
& prenuntiabat᷑ aduentus. Et ipse tam¬
qͣm uerbũ di. miro & ineffabili modo
erat in angłis. in quoꝵ edictis lex ipsa
dabatur: unde dicit in eugłio. Si cre¬
deretis moysi crederetis & m: de me enĩ
ille scripsit. Pangłos gͦ tunc dͥs loque¬
batur: ꝑ angłos filus di mediator di
& hominũ futurꝰ ex semine abrahȩ
suũ disponebat aduentũ: ut inueni¬
ret a quib reciꝑetur. confitentes reos
qͦs lex non impleta fecerat tͣnsgressoreᷤ.
Unde & apłs ad galathas dicit. Quid gͦ
lex:. Transgressionis gr̃a ꝓposita est.
donec ueniret semen cui repmissũ ẽ:

Expanded text:
Dura cervice, inquit, et non circumcisi corde Dura cervice, inquit, et non circumcisi corde et auribus, vos semper Spiritui sancto restitistis, uti patres uestri? et occiderunt eos qui adnuntiabant de aduentu iusti, cuius nunc uos proditores et interfectores fuistis, qui accepistnec custodistis . Quid hoc evidentius? quid tanta auctoritate robustius? In et praenuntiabatur adventus; et ipse tanquam Verbum Dei miro et ineffabili modo erat in Angelis, in quorum edictis lex ipsa dabatur. Unde dicit in Evangelio, Si crederetis Moysi, crederetis et mihi; de me enim ille scripsit . Per Angelos ergo tunc Dominus loquebatur, per Angelos Filius Dei, mediator Dei et hominum futurus ex semine Abrahae suum disponebat adventum, ut inveniret a quibus reciperetur, confitentes se reos, quos lex non impleta fecerat transgressores. Unde et Apostolus ad Galatas dicit, Quid ergo lex? Transgressionis gratia posita est, donec veniret semen cui promissum est,
Abbreviated transcription (Latin):
& prorsus aꝑit qd̾ ꝑ angłm d̾s loquat᷑.
Et uocauit inquit angłs dni abraham:
iterũ de cȩlo dicens. ꝑ me iuraui dic̃
dns: ꝓ eo quod fecisti hoc uerbũ. & ñ
peꝑcisti filio tuo dilecto ꝓpter me: &
cetera. Hȩc certe uerba ut dicat ille
ꝑ quem loquit᷑ dns hec dicit dominꝰ.
etiam ꝓpħȩ solent habere. Anfilius
di de patre ait. dicit dñs: & ipse est
Nonne respiciunt qͦmͦ urgeant᷑ qui
uisi sunt abrahe. cũ predictum esset
uisus est ei dns: Anquia uiri dicti st̃.
ñ erant angłi:. Danielem legant
dicentẽ: ecce uir gabriel. S quid ultͣ
differimꝰ ora eoꝵ eiudentissimo atꝙ
gͣuissimo alio docum̃to oppilare: ubi non
angłs singłariter. nec uiri pluraliter.
s omĩno angłi dicunt᷑. ꝑ quos ñ sermo
quilibet factus. s lex ipsa data mani-¬
festissime ostenditur: quã certe nullꝰ
fidelium dubitat dm dedisse moysi.
ad subiugandu ppłm ifrl: S tam̃ ꝑan¬
gelos datam: ita stephanus loquitur.

Expanded text:
 prorsus aperit quod per angelum Deus loquatur. Et vocavit, inquit, angelus Domini Abraham iterum de coelo, dicens: Per me juravi, dicit Dominus, pro eo quod fecisti hoc verbum, et non pepercisti filio tuo dilecto propter me , etc. Haec certe verba, ut dicat ille per quem loquitur Dominus, Haec dicit Dominus, etiam Prophetae solent habere. An Filius Dei de Patre ait, Dicit Dominus, et ipse nonne respiciunt quomodo urgeantur, qui visi sunt Abrahae, cum praedictum esset, Visus est ei Dominus? An quia viri dicti sunt, non erant Angeli? Danielem legant dicentem, Ecce vir Gabriel . 26. Sed quid ultra differimus ora eorum evidentissimo atque gravissimo alio documento oppilare, ubi non angelus singulariter, nec viri pluraliter, sed omnino Angeli dicuntur, per quos sermo non quilibet factus, sed lex ipsa data manifestissime ostenditur, quam certe nullus fidelium dubitat Deum dedisse Moysi ad subjugandum populum Israel, sed tamen per Angelos datam? Ita Stephanus loquitur:
Abbreviated transcription (Latin):
Certe hic angłs iam manifestissime ex¬
pressus ẽ: attende tam̃ quid contexa¬
tur. Respiciens abraham ocłis suis
uidit: & ecce aries unus tenebat᷑ in arbo¬
re sabech cornib : & abiit abraham. &
accepit arietem. & obtulit eum holo.¬
caustũ ꝓ ysaac filio suo. Et cognomina¬
uit abraham nom̃ loc illius. dñs iu¬
dit: ut dicant hodie quia in monte do¬
minꝰ uisus ẽ. Sicut paulo ante quod
dixit ds ꝑ angł̃m. nc̃ enĩ cognoui qͥa
times d̃m. ñ quia tunc d̃s cognoiuisse
intelligendꝰ est: s egisse ut ꝑ dm ipse
abraham cognosceret qͣntas haberet
uires cordis ad obediendũ do usq ad
ĩmolationẽ unici filii: illo mͦ locutio¬
rus quo significat᷑ ꝑ efficientẽ id qd̾ ef¬
ficitur. sicut dicitur pigrũ frigus qd
pigros facit: ut ideo cognouisse dice¬
retur. qͥa ipsum abraham cognoscere
fecerat. quẽ poterat latere fidei suȩ fir¬
mitas. nͥ tali exꝑim̃to ꝓbaretur: ita

Expanded text:
certe jam hic angelus manifestissime excerte jam hic angelus manifestissime expressus est; attende tamen quid contexatur: Respiciens Abraham oculis suis vidit, et ecce aries unus tenebatur in arbore sabech cornibus; et abiit Abraham, et accepit arietem, et obtulit eum holocaustum pro Isaac filio suo. Et cognominavit Abraham nomen loci illius, Dominus vidit, ut dicant hodie quod in monte Dominus visus est: sicut paulo ante quod dixit Deus per angelum, Nunc enim cognovi quia times Deum; non quia tunc Deus cognovisse intelligendus est, sed egisse ut per Deum ipse Abraham cognosceret quantas haberet vires cordis ad obediendum Deo usque ad immolationem unici filii: illo modo locutionis quo significatur per efficientem id quod efficitur, sicut dicitur frigus pigrum, quod pigros facit; ut ideo cognovisse diceretur, quia ipsum Abraham cognoscere fecerat, quem poterat latere fidei suae firmitas, nisi tali experimento probaretur. Ita
Abbreviated transcription (Latin):
dix̃ ei. Accipe filiũ tuũ dilectum que
diligis ysaac. & uade in terrã excelsã:
& offer eũ ibi holo caustũ suꝑ unum
montẽ quẽ tͥ dixero. Certe hic d̃s. ñ angls
cõmemoratꝰ est. Paulopost uͦ: ita se habet
scͥptura. Extendens aũ abraham manũ
suam: sũpsit gladium. occidere filium
suũ. Et uocauit eũ angłs dͣni de celo:
& dixit ei. Abraham. abraham. Et dix̃.
Ecce ego. Et dix̃. Ne iicias manũ tuam
suꝑ puerũ: neq facias ei quicquã. Quid
ad hoc respondetur: An dicturi st̃ dm̃
iussisse ut occideret᷑ ysaac. & angłm pro¬
hibuisse: Porro ipsum patrẽ adu̾sum
d̾̃i preceptũ qui iusserat ut occideret:
obtemꝑasse angło ut parceret: Ridendꝰ
& abiciendꝰ hic sensus est. S neq huic
tam grosso & abiecto ullũ locum esse¬
Nc̃ eñ cognoui quia times dm tu: &
Quid est ꝓpter me. nͥ ꝓpter eum qͥ occid̾e
iusserat: Idem gͥ d̾s abrahȩ qui angłs:
an potius ꝑ angłm ds̃: Accipe seq̃ntia.

Expanded text:
quem diligis, Isaac, et vade in terram excelsam, et offer eum ibi in holocaustum super unum montium quem tibi dixero. Certe hic Deus, non angelus, commemoratus est. Paulo post vero ita se habet Scriptura: Extendens autem Abraham manum suam, sumpsit gladium, occidere filium suum. Et vocavit eum angelus Domini de coelo, et dixit ei: Abraham, Abraham. Et dixit: Ecce ego. Et dixit: Ne injicias manum tuam super puerum, neque facias ei quidquam. Quid ad hoc respondetur? An dicturi sunt Deum jussisse ut occideretur Isaac, et angelum prohibuisse; porro ipsum patrem adversum Dei praeceptum, qui jusserat ut occideret, obtemperasse angelo ut parceret? Ridendus et abjiciendus hic sensus est. Sed neque huic tam crasso et abjecto ullum locum Snc cognoui, quia times dominum dQuid est, propter me; nisi propter eum qui occidi jusserat? Idem igitur Deus Abrahae qui angelus, an potius per angelum Deus? Accipe sequentia:
Abbreviated transcription (Latin):
ũ ipsum d̾i uerb̾u ꝑ substantiã suam.
qua patͥ ȩquale atq coȩt̾num ẽ: nec
ipse utsq ȩqualis atq coȩt̾nus ẽ. sed
utiq creatura quȩ illis modis forma¬
ri &̃ existere potuit. corporeis atq mor¬
talib sensib apparuerit: quid inter
illas demonstrationes & has ꝓpͥetates
bilem factas intersit: qd̾ ab alio uolu¬
mine commodiꝰ ordimur.

Expanded text:
am suam qua Patri aequale atque coaeternum est, nec ipse utrisque aequalis atque coaeternus est, sed utique creatura quae illis modis formari et existere potuit corporeis atque mortalibus sensibus apparuerit, quid inter illas demonstrationes et has proprietabilem factas, intersit: quod ab alio volumine commodius ordiemur.
Abbreviated transcription (Latin):
alioꝵ. & nunqͣm illam spẽm rerũ uide¬
ant nͥ int̾ celebrationẽ sacram̃toꝵ cũ
offertur & datur. dicaturq illis aucto¬
ritate gͣuissima cuiꝰ corpus & sangͥs sit.
nicħ aliud credent. nͥ omĩno in illa spe¬
cie dũm ocłis apparuisse mortaliũ:
& de latere tali ꝑcusso liquorẽ illum
omĩno fluxisse. Michi autẽ omnino
utile ẽ. ut meminerĩ uiriũ mearũ:
fr̃s q meos ammoneã. ut & ipsi memi¬
nerint suaꝵ: ne ultra qͣm tutũ est hu¬
mana ꝓgrediatur infirmitas. Queam¬
modu enim hec faciant angłi uł po¬
tius ds quẽ admodu hoc faciat ꝑangłos
suos. & quantũ fieri uelit etiam per
angłos malos. siue sinendo. siue iuben¬
do. siue cogendo ex occulta sede altis-¬
simi imꝑii sui: nec ocłoꝵ acie penetͣre.
nec fiducia rationis enucleare. nec ꝓ¬
uectu m̃tis comprehendere ualeo: ut
tam certꝰ hinc loquar. ad omĩa quȩ
requiri de his reb possunt. qͣm si essẽ

Expanded text:
aliorum, et nunquam illam speciem rerum videaliorum, et nunquam illam speciem rerum videant, nisi inter celebrationes Sacramentorum cum offertur et datur, dicaturque illis auctoritate gravissima, cujus corpus et sanguis sit, nihil aliud credent, nisi omnino in illa specie Dominum oculis apparuisse mortalium, et de latere tali percusso, liquorem illum omnino fluxisse . Mihi autem omnino utile est ut meminerim virium mearum, fratresque meos admoneam ut et ipsi meminerint suarum, ne ultra quam tutum est humana progrediatur infirmitas. Quemadmodum enim haec faciant Angeli, vel potius Deus quemadmodum haec faciat per Angelos suos, et quantum fieri velit etiam per angelos malos, sive sinendo, sive jubendo, sive cogendo, ex occulta sede altissimi imperii sui; nec oculorum acie penetrare, nec fiducia rationis enucleare, nec provectu mentis comprehendere valeo, ut tam certus hinc loquar ad omnia quae requiri de his rebus possunt, quam si essem
Abbreviated transcription (Latin):
morte: & serpens rursus in uirgã. xp̃c
in resurrectionẽ : totus cum corpore suo
quod est eccłia. qd̾ in fine tpris erit: quẽ
serpentis cauda significat. quã moyses
tenuit. ut rediret in uirgã. Serpen¬
tes aũ magoꝵ tamꝗͣ mortui scłi. nisi
credentes in xp̃m tamqͣm deuorati in
corpꝰ eius intrauerint: resurgere millo
ñ poterunt. Lapis gͦ iacob ut dixi.
melius aliqͥd significauit. qͣm serpen¬
tes magoꝵ: at enĩ factum magorum
multo mirabihiꝰ. Uerum hȩc ita ñ
preiudicant reb intelligendis: tam¬
qͣm si hominis nom̃ scribat᷑ auro. & di
atram̃to. Illas enĩ nubes & ignes quomͦ
fecerint uel assumpserint angłi ad sig¬
nificandũ quod annunciabant. etiam
ostendebatur: qͥs nouie hominũ. Sic̃
infantes ñ norunt qd̾ in altari ponit᷑.
& ꝑacta pietatis celebratione consumi¬
tur: unde uł quomͦ conficiatur. unde
in usum religionis assumat᷑. Et si
nunqͣm discane exꝑim̃to uel suo uel

Expanded text:
mortem: et serpens rursus in virgam, Christus mortem: et serpens rursus in virgam, Christus in resurrectionem totus cum corpore suo, quod est Ecclesia , quod in fine temporis erit, quem serpentis cauda significat, quam Moyses tenuit, ut rediret in virgam . Serpentes autem magorum tanquam mortui saeculi, nisi credentes in Christum tanquam devorati in corpus ejus intraverint, resurgere in illo non poterunt . Lapis ergo Jacob, ut dixi, melius aliquid significavit quam serpentes magorum: at enim factum magorum multo mirabilius. Verum haec ita non praejudicant rebus intelligendis, tanquam si hominis nomen scribatur atrro, et Dei atramento. 21. Illas etiam nubes et ignes quomodo fecerint vel assumpserint Angeli ad significandum quod annuntiabant, etiam ostendebatur, quis novit hominum? sicut infantes non noverunt quod in altari ponitur et peracta pietatis celebratione consumitur, unde vel quomodo conficiatur, unde in usum religionis assumatur. Et si nunquam discant experimento vel suo vel
Abbreviated transcription (Latin):
intelligendũ. Qd̃ ex utroq intelligit᷑.
fortassis unũ est. at illa ex quib intelli¬
p̃ciosius. illud uiliꝰ: qd̾ tam̃ utroq sig¬
qd̾ lapis iacob: melius tam̃ aliqͥd lapis
iacob. qͣm serpentes magoꝵ. Nam sicut
unctio lapidis. xp̃m in carne in qua
unctus est oleo exultationis pre parci¬
cipib suis: ita uirga moysi conu̾sa in
serpentẽ. ipsum xp̃m factũ obedientẽ
usq ad mortẽ crucis. Unde ait. Sicut
exaltauit moyses serpentẽ in deserto.
om̃is qui credit in eum ñ ꝑeat. s habe¬
at uitam eterna: sicut intuentes illũ
serpentẽ exaltatũ in heremo. serpen¬
tũ morsib non ꝑibant: uetus enĩ hõ
nr confixus ẽ cruci cum illo. ut eua¬
cuarẽt᷑ corpꝰ peccati. ꝑ serpentẽ enim¬
mors intelligitur. quȩ facta est aser¬
pente in paradyso: modo locutionis
ꝑ efficientem id quod efficitur demon¬
strante. Ergo uirga in serpentẽ. xp̃c in

Expanded text:
intelligendum. Quod ex utroque intelligitur, intelligendum. Quod ex utroque intelligitur, fortassis unum est; at illa ex quibus intellipretiosius, illud vilius; quod tamen in utroque sig, quod lapis Jacob; melius tamen aliquid lapis Jacob, quam serpentes magorum. Nam sicut unctio lapidis Christum in carne, in qua unctus est oleo exsultationis prae participibus suis ; ita virga Moysi conversa in serpentem, ipsum Christum factum obedientem usque ad mortem crucis . Unde ait, Sicut exaltavit Moyses serpentem in eremo; omnis qui credit in ipsum, non pereat, sed habeat vitam aeternam : sicut intuentes illum serpentem exaltatum in eremo, serpentum morsibus non peribant. Vetus enim homo noster confixus est cruci cum illo, ut evacuaretur corpus peccati . Per serpentem enim intelligitur mors, quae facta est a serpente in paradiso , modo locutionis per efficientem id quod efficitur demonstrante. Ergo virga in serpentem, Christus in
Abbreviated transcription (Latin):
sacram̃to consumit᷑. S qͥa hec hominib
nota sunt. quippe ꝑ homines fiunt: ho¬
norẽ tamꝗͣ religiosa possunt habere :
stuporẽ tamꝗͣ mira ñ possunt. Itaq illa
quȩ ꝑangłos fiunt. quo difficiliora &
ignotiora. eo mirabiliora sunt nob̾: illis
autẽ tamꝗͣ suȩ actiones notȩ atq faci-¬
les. Loquitur ex ꝑsona di angłs homi-¬
ni dicens. ego sum ds abraham. & ds ysa¬
ac. & d̾s iacob: cum scͥptura predixisset
uisus est ei angls dñi. Loquitur & homo
ex ꝑsona dni dicens. Audi ppłs m̃s & lo
quar isrł: & testificabor tͥ. ds d̾s tuꝰ ego sũ.
ssumpta est uirga ad signifi.¬
cationẽ: & in serpentẽ angłica fa.¬
cultate mutata est. Quȩ facultas cum
desit homini: assumptus est tam̃ & ab
homine lapis. ad talem aliquã signifi¬
cationẽ. Inter factum angłi & factum
hõis: plurimũ distat. Illud & mirandõ
est & intelligendu: hoc autẽ tantũmodo

Expanded text:
Sacramento consumitur. 20. Sed quia haec hominibus Sacramento consumitur. 20. Sed quia haec hominibus nota sunt, quia per homines fiunt, honorem tanquam religiosa possunt habere, stuporem tanquam mira non possunt. Itaque illa quae per Angelos fiunt, quo difficiliora et ignotiora, eo mirabiliora sunt nobis: illis autem tanquam suae actiones notae atque faciles. Loquitur ex persona Dei angelus homini, dicens, Ego sum Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob; cum Scriptura praedixisset, Visus est ei angelus Domini : loquitur et homo ex persona Domini, dicens, Audi, populus meus, et lo Israel, et testificabor tibi; Deus Deus tuus ego sum . Asssumpta est virga ad significationem, et in serpentem angelica facultate mutata est : quae facultas cum desit homini, assumptus est tamen et ab homine lapis ad talem aliquam significationem . Inter factum angeli et factum hominis plurimum distat: illud et mirandum et intelligendum est, hoc autem tantummodo
Abbreviated transcription (Latin):
premitit᷑. dixit dns. aut. hȩc dic̃ dñs.
aut tale aliquid: aliquando autẽ
nichil tale premitentes. ipsam dĩ
ꝑsonam in se suscipiunt. sicuti ẽ. intel¬
lectũ tͥ dabo. & constituã te inina qua
ingredieris. Sic ñ solum in dictis. ue¬
rum etiã in factis di ꝑsona significan¬
da imponitur ꝓph̃e. ut eam gerat in
ministerio ꝓpħie: sicut eiꝰ ꝑsonam
gerebat qͥ uestimentũ suũ diuisit in
uuodecim partes. & exeis decem seruo
regis salomonis dedit regi fut᷑o ifrł.
Aliquando etiã res quȩ ñ erat qd̾ ꝓpħa
& erat iam in terrenis reb in huiusmo¬
di significationẽ assumpta est: sic̃ uiso
somnio iacob euigilans fecit de lapide
quẽ dormiens habebat ad caput.¬
Auquando ad hoc fit eadem spes uel aliqͣn¬
tũ mansura. sicut potuit serpens ille
eneus exaltatꝰ in heremo. sicut possunt
& litterȩ: uł ꝑacto minist̾i̾o transitura.
sicut panis ad hoc factus in accipiendo

Expanded text:
praemittitur, Dixit Dominus; aut, Haec dicit Dominus ; praemittitur, Dixit Dominus; aut, Haec dicit Dominus ; aut tale aliquid: aliquando autem nihil tale praemittentes, ipsam Dei personam in se suscipiunt, sicuti est, Intellectum tibi dabo, et constituam te in via qua ingredieris . Sic non solum in dictis, verum etiam in factis, Dei persona significanda imponitur prophetae, ut eam gerat in ministerio prophetiae; sicut ejus personam gerebat qui vestimentum suum divisit in duodecim partes, et ex eis decem servo regis Salomonis dedit, regi futuro Israel : aliquando etiam res quae non erat quod propheta, et erat jam in terrenis rebus, in hujusmodi significationem assumpta est; sicut somnio viso Jacob evigilans fecit de lapide, quem dormiens habebat ad caputquando ad hoc fit eadem species, vel aliquantulum mansura, sicut potuit serpensille aeneus exaltatus in eremo , sicut possunt et litterae; vel peracto ministerio transitura, sicut panis ad hoc factus in accipiendo