comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa nimiã penuriã xꝑiani illo tẽpore sustine-
bant. Nulli enĩ xp̃iano licebat uł possidere.
uł artẽ aliquã exercere: aut aliqͦd negocium
agere. Anastasia uͦ cotidie rogabat dnm̃. ut
ñ pͥus exiret de corpore.: ꝙͣ om̃e preciũ quod
de patrimonio suo uendito acceꝑat expendis
custodib ducti sunt. int̾ quos erant simul
agapis. cyonia. ⁊ hyrenis. Igit᷑ cũ suggestum
fuiss imꝑatori de his qui habebant᷑ in claustͥs.
iussit p̃sidem dulcitiũ diu̾sis torm̃toꝵ gene¬
rib agi uniu̾sos. qͥ sacͥficare noluissent: eos
gesta conscͥbere: trium soroꝵ dulcitio presi¬
di memoramꝰ p̃sentatos aspectus. Quas uideis
dulcitius captu ocłoꝵ astrictus. turpissimo a
di custodiendas: qͥ illis ꝓmitt̾et lib̾tatẽ. si con¬
sensum suũ eiꝰ captiue anime prebuissent.
Igitur cũ neq ꝓmissionib uanis. neq tr̃orib¬
malis malis animos cõmutarent: ipse in dig¬

Expanded text:
quia nimia penuria christiani illo tempore sustene| quia nimia penuria christiani illo tempore sustene| bant . nulli enim christiano licebat+ uel possidere . uel artem ali| quam exercire aut aliquo negotium agere . anastasia ui| ro cotidiae hoc rogabat deum . ut non prius exirit de corpore| nisi omnem praecium quod de patrimonio suo uinditum ac| ciperat expendisscus| todibus ducti . inter quos erant simul . Agapae . Chyonii| Et hiren igitur cum suggesum fuissit imperatori de his qui| habebantur in clastris iussit praesidem dulcicium diuer| sis tormenturum generibus agere uniuersus qui sacrifica| re noluissent eos gesta conscribere trium sororum dulcitio praesidi me| moramus praesentatus aspectus . quas uidens dulciti| us . Capto oculorum adstrictus . turpissimo agdi custudiendas .| qui illis promitteret libertatem . si consinsum suum ei cap| tiuae animae praebuissent. Igitur cum neque promissio| nibus uanis . neque terroribus malis . animum cummuta| rent . ipse indig
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ẽ quã ut hunc adoret aliqͥs. qͥ ab artifice placi¬
tus ẽ antequã fieret. Nisi enim pͥus placueris cũ
artifice. qui eũ aut stantẽ faciat aut sedentem.
aut ridentẽ. aut flentẽ aut saltantẽ. aut iacen¬
tem: das premiũ limantib. dolantib. conflan¬
tib. & postea ꝙͣ feceris ex metallo imaginẽ qͣm
ante pinxisti. illi ceruices inclinas. ⁊ dm̃ tuũ ser
tallo depinxeras: ⁊ malleo factum recusasti: &¬
cõposite elimatũ emisisti. Diocletianus dixit.
Ista uerba torm̃tis tollenda sunt: si monitis pa¬
cificis obtẽꝑare forsitan respuitis. Cyonia dix̃.
Nolidicere forsitan. Nos enĩ ꝓ certo nouimus:
qd̾ tius nũquã sumꝰ ussionib consensũ penitꝰ
prebiture: Tunc iussit eas diocletianꝰ carceriᷤ
tradi custodie. Quas beata anastasia nec dieb
nec noctib deserebat. Conueniebant enĩ om̃s¬
xꝑiani ad anastasiam uiri ⁊ femine indigenteᷤᷤ:

Expanded text:
non est quam ut hunc adoret aliquis . qui + ar| tifice placinon est quam ut hunc adoret aliquis . qui + ar| tifice placitus est+ antequam fieret+ . nisi enim prius| placueris cum artefice qui eum+ . aut stante faciat| aut sedentem . aut ridentem aut flentem . aut salt\a/n| tem . aut iacentem+ . das praetium lymantibus . dolentibus .| conflentibus . et postea quam feceris ex mitalla imaginem .| quam ante pinxisti et illi ceruices inclinas . et deum tuumtallo depectus es et male factum recusasti et+ elimatum emisti. Dioclicianus dixit Sta uerba tormen| tis tollenda sunt . si monetis pacefecis obtemperare . forsi| tan respuistis. Chionia dixit noli dicere forsitan . nos| enim pro certo mus . quod tuis numquam simus| iussionibus consinsum penitus praeuiturae. Tunc iussit| eas dioclicianus . carceris tradi costudię quas beata| anstasia nec diebus nec noctibus deserebat. Cun| ueniebant enim christiani . ad anastasia uiri et feminę| indigentis
Abbreviated transcription (Latin):
tib p̾sentari. Quas cũ udiss
rex ait. Que uob̃ fatiutas im¬
ꝑat sequi suꝑstitionẽ uanã
& suꝑfluam: atq in contẽptũ uere religionis
diuinas exetrari uirtutes: Igit᷑ quia cõꝑi uos
generosas ⁊ nobili hortas stirpe: dabo uob̃ ma¬
ritos de palatio meo: ꝑ quos illustres ẽẽ possitis.
na dederitis. Tunc agapes respondit. Satratis
publice. cura exercitus. ⁊ ad iniuriã dĩ uiui lo¬
queris: cuiꝰ ẽtͥ auxiliũ necessariũ: cuiꝰ tͥ beni¬
grutas parcit. Dio clenanꝰ dixit. Insanit ista:
alteram applicate. Et̃ ad ducta cyonia dixit. Sore
mea ñ insania. s stulta monita iusto iudicio re:¬
prehendit. Et hanc amoueri precipiens: iussit
ad duci t̾ciam iuniorẽ nomine hyrenẽ. Cui &
dixit. Quia uanitate plene sunt sorores tuȩ ma¬
iores: tu saltem que iunior ẽẽ cognosceris. diis
exemplo. Hyrenis respondit. flestant hiceruiceᷤ
idolis quib iratus ẽ ds: pieior enĩ indignitas

Expanded text:
 cum uidisset rex . ait . quę uobis fa| tuetas imperat . sequi superstitucionem uanam et superflu| am . atque in contemptu uere religionis diuinas exegrare uirtu| tis. Igitur quia conperi . uos generusas et nubili . ortas sterpe.| Dabo uobis maritus de palatio meo . per quos inlustres esse| possetis. a| dederites. Tunc agapae respondit. Sacratisspuplice . cura ex| ercitus . et ad iniuria dei uiui loqueris . cuius tibi est auxilium| necessarium. Cuius tibi benignitas parcit. Dioclicianus| dixit insanit ista altera applicatae Et ducta chionie| dixit soror mea non insanit sed stulta monita +iusto iudice| reprehendit et hanc amouiri praecepiens . iussit adduci| tercia ioniore . nomine hyrenen cui et dixit quia uanitate| plenę sunt sorores tuae maiores . tu saltim quę iunior| esse cognusceris . deis exemplo. Heren respondit flectant| ceruices idolis . quibus iratus est deus peior enim indigni| tas
Abbreviated transcription (Latin):
aũ die. t̾ciam sibi sisinniꝰ iussit adduci: cui ⁊
dixit. Hyrena sacͥfica diis ne simili incendio
ꝑeas. At illa respondit. Ego ñ sacͥfico. s festino
particeps fier soroꝵ meaꝵ: ne in conspectu dĩ
astantib sororib meis. ego aliena in ueniar
Sisinniꝰ dixit. ꝑsuade tͥ. ne in maiores cruciat᷑
incurras. quã ille incurrerunt. qͦs tu dicis sõ¬
rores tuas fuisse Hyrena respondit. Ego festi
no ñ negando u̾itatẽ ꝑtingere ad uitã: ⁊ ꝑ
ignẽ ad refrigeriũ ꝑuenire. Sisinniꝰ dixit.
Putas te pati: sic sicut sorores tue passe st̃:
Ego te iubebo nudam tradi meretricib: ut ibi¬
dem ad turpes usus postea moriaris. hyrena
nicatorẽ sicut carnificẽ. sicut ursũ. sic̃ serpen¬
tem. Et melius mͥ ẽ ut tradat᷑ caro mea quibꝰ
excogitaius penis ⁊ iniuriis quã anima mea
polluat᷑ in ydolis. Inquinam̃tis aũ ⁊ libidim
anima quȩ ñ consentit: ñ suscipit reatꝰ. Nũ

Expanded text:
namque die tercia sibi . sesinius iussit| aduci . cui et namque die tercia sibi . sesinius iussit| aduci . cui et dixit. Herene . sacrifeca diis . ne simili in| cendei pereas. Illa respondit . ego non sacrifeco . sed festi| no particeps effici sororibus mearum ne in conspectu dei| sed stantibus sororibus meis. Ego aliena inueniar . sisi| nius dixit . persuadiu tibi . ne maioris cruciatus incur| ras quam illę incurrirunt quas tu dicis sorores tuas| fuisse. Herene respondit. Ego festino non negando| ueritatem pertingere ad uita . et per ignem a refrigerium| peruenire. Sisinius dixit . putas te sic pati . sicut sorores| tuae passe sunt. Ego te iubeo nudam tradi lubanaribus| ut ibidem ad turpes usus exposita moriaris Chyrene ni| catorem sicut canem . sicut ursum . sicut serpentem .| et melius mihi est ut tradatur caro mea quibus exco| gitaberis poenis et iniuriis quam anima mea polua| tur in idolis . inquinamenta autem ad quę anima| non consentit . non suscipit reatus. Num
Abbreviated transcription (Latin):
cultura deurare ñ posse. Unde qd̃ tͥ preceptũ ẽ
imple: ut sicut nos regis nr̃i p̃cepta seruamus:
ita tu imꝑatoris tui precepta seruans. possis eꝰ
grãm inuenire. Tunc sisinniꝰ dedit sententiã
dicens. Agapem ⁊ cyoniam quȩ t̾rors iudiciario
iussa pͥncipum implere noluert̃. iussit eas imꝑa.¬
sunt gaudio dicentes clara uoce. Grãs agimꝰ tͥ
dñe suscipe animas nras. Et cũ hec dixissent.
nos euelli: cũ his qui denegant te uerũ dm̃. Et
his dictis: ꝓstrate in oratione intacte ab igne ad
dnm̃ ꝑrexerunt. Ut aũ ostenderet dͥs in credulͤ
qͥa ignis eas ñ intficeret exurendo. s ipse oratio¬
nib suis sibi exitũ impetrauerint: immacula¬
tis corꝑib. intactis crinib. integrisq uestib
occulte ab anastasia hominib furtim abrepta:
ad eiꝰ sunt hospiciũ noctu ꝑducta. Quȩ illa
sarcofago nouo cũ omĩ gaudio sepelunt. orans

Expanded text:
christi deuiare non posse . unde quod tibi praeceptum est| christi deuiare non posse . unde quod tibi praeceptum est| imple . ut sicut nos regis nostri praecepta seruamus .| ita tu imperatores tui praecepta conseruans . possis eius| gracia inuenire. Tunc sisinius dedit sententia dicens.| Agapen . Et chyoniam quę nec terrore iudiciario . ius| sa principum implire uoluerunt . iussi eas sunt gaudio dicentes clara uoce.| Gracias tibi adomine Suscipe animas| nostras . et cum haec dixisset nos| uel loqui cum his qui denegant te uerum deum . et his dictis| prostratis in orationem . intactę ab igne a deum perrexerunt| ut autem ostenderit deus incridulis quia ignis eas non in| terficerit exurendo . sed ipsę orationibus suis sibi exitum| inpetrarent . inmaculatis corporibus . intactis crinibus .| Integrisque uestimeocculte ab anastasia homi| nibus . furtim abrepta . ad eius sunt hospitalia noctum| perducta quae . illa sargofago nouo cum omni| gaudio sepelliuit . ora
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃iana. dĩ omp̃is ancilla. Tunc sisinmꝰ uissit
eam in carcerẽ recipi. Et adductis cyonia ⁊ aga¬
pe. dix̃ eis. hyrenis quantũ apparet iunior uo¬
bis ẽ:. ⁊ ur̃o exemplo ⁊ doctrina decepta. diuina
uissa contemnit. Peoꝙ eã distuli. ut ur̃o exitu
t̾rita possit absolui. ⁊ idcireo offerte diis libami¬
na: sicut ⁊ nos qui deuoti sumꝰ regib. Agapes
respondit. Insuꝑabilis ẽ fides nr̃a. Dix̃ sisinmꝰ.
Tu quid dicis cyonia: Cyonia respondit: fides nr̃a
immutabilis ꝑseuerat. Sisinniꝰ dix̃. Nũqͥd sũt
Sunt libri s in mentib nr̃is absconditi. unde
calamitatẽ deuenire : famule dei respon¬
derunt. Calamitas qͥdem temporalis ẽ s ex
ipsa calamitate gła nascit̾ sempit̾na. Sisinniꝰ
dix. Implete preceptũ regis :⁊ sacrificate. Aga¬
pes ⁊ cyonia respondert̃. Nos deo sacͥficiũ coti
die nr̃e laudis offerimꝰ. diabolo aũ penitꝰ nũ
qͣm sacͥficamus. Noli gͦ ꝑsuadere tͥ. qd̾ possis

Expanded text:
Tunc sisinius . iussit ea in car| cire recipi . et ductis chyonia . et agapen . dixit eis.| Erene quantum apparet iunior uobis est . et uestrum| exemplo et doctrina decepta . diuina iussa contemp| nit . et ideo ea distuli ut uestro exitu . territa . possit ab| solui Et idcircum offerte dies libamina . Sicut et nos| qui deuoti sumus. Agapae respondit . insuperabilis est fidis nostra. Dicit sisinius . tu quid dices . chyonia| respondit . fides nostra . inmutabilis perseuerat . sisin| nius . dixit numquid sunt sunt libri . sed in mentibus nostris| absconditi. Vnde calamitatem deuenire famola dei. Respondit| calamitas quidem temporalis est . sed ex ipsa calami| tate gloria nascitur sempiterna. Sisinius dixit im| plite praeceptum regis . et sacrifecatae Agapae . Et| chionia. Respondiae| nostre laudes offerimus . diabulo autem penitus num| quam sacrifecauimus. Noli ergo persuadere tibi .| quod possis
Abbreviated transcription (Latin):
Non solũ ñ st̃ inquinati: s cẽ coronati sunt.
uoluptas enĩ h̃t penã: ⁊ necessitas parit coronã.
hos enĩ resupinare iussistis: ⁊ mixtũ aqͥ san-¬
guinẽ sacͥficioꝵ inuitos sorbere: ⁊ aꝑto ore
eoꝵ sicut cornu equis intulistis. Illi aũ illũ
sanguinẽ si consentiendo glitissent: animã
dũ patiendo gustarunt: ñ solum polluti.¬

Expanded text:
non solum| non sunt inquinati . sed etiam coronati sunt . uolontas| enim habet poenam . et necessitas paret coronam| Hos enim resupinare iussistis . et mixtum aquae| sanguinem sacrificiorum inuitus sorbere . et apeeis sicut cornum equis intulistis. Illi autem| illum sanguinem si consentiendo glutissent ani| mam uim paciendo gustantes . non solum pol
Abbreviated transcription (Latin):
uitam adire cupientib. ñ mediocrit̾ ꝑfuturũ si
deuita scõꝵ uiroꝵ seu feminaꝵ que in hac uide¬
licet uia duce gra nob̃ precessert̃. siuisq uestigiis
tritã reliquert̾ exempla ꝓferant᷑: ut omne qd im¬
possibile sibi credere poterant: tanto eis ad sꝑan-¬
dum fiat facilius. quanto ꝑ hoc transisse iam ⁊
alios uident. Sepe etenĩ corda torpentia ad amorẽ
dĩ. ⁊ uite et̾nȩ desideriũ. plus scõꝵ exempla quã

Expanded text:
 si de vita sanctorum virorum seu feminarum, qui in hac videlicet via duce gratia non praecesserunt, suisque vestigiis tritam reliquerunt, exempla proferantur, ut omne quod impossibile sibi credere poterant, tanto eis ad sperandum fiat facilius, quanto per hoc transisse jam et alios vident. Saepe etenim corda torpentia, ad amorem Dei et vitae aeternae desiderium plus sanctorum exempla, quam
Abbreviated transcription (Latin):
uisionis occasione. quoꝵdã corda reꝓboꝵ inui¬
die facib accendit: atq ad inferendas illi de¬
tractiones. cauillationes falsaq obꝓbria ex¬
citauit: & ut ita dicam contra xꝑi famulam
pugnaturꝰ eoꝵ se uenenosis armauit linguiᷤ.
Unde scͥptum ẽ. filii hominũ dentes eoꝵ arma
⁊ sagitte: ⁊ lingua eoꝵ gladius acutus. S op̃s
pote adhuc rudis. hunis modi irrisionib ac
derogationib fatigatꝰ nimiũ turbaret᷑. ĩpsa¬
ꝙ graui merore dep̃ssa in lectulo decidiss: subi¬
to in uirili specie angłs celitus missus decore
nimio refulgens apparuit. Qui cominus a̾sistẽs.
eãq familiarit̾ alloquens: causas tanti inqͥrit
meroris. Cur inquiens tanti meroris pondere
grauaris. Quare hilaritatẽ tue mentis. tͥsticie
nubilo in ordinate confundis. Cui cũ illa res¬
pondiss quantas a ciuib suis derogationes.
⁊ calumniantes te. qm̃ scͥptum ẽ. Non coro¬

Expanded text:
visionis occasione, quorumdam corda reproborum invivisionis occasione, quorumdam corda reproborum invidiae facibus accendit, atque ad inferendas illi detractiones, cavillationes, falsaque opprobria excitavit, et ut ita dicam, contra Christi famulam pugnaturus, eorum se venenosis linguis armavit. Unde scriptum est: « Filii hominum, dentes eorum arma et sagittae: et lingua eorum gladius acutus . » Sed opote adhuc rudis, hujusmodi irrisionibus ac derogationibus fatigatus, nimium turbaretur, ipsaque gravi moerore depressa in lectulum decidisset, subito in virili specie angelus coelitus missus, nimio decore refulgens, apparuit. Qui cominus assistens, eamque familiariter alloquens, causas tanti moeroris inquisivit: cur, inquiens, tanto moeroris pondere gravaris? Quare hilaritatem mentis tuae tristitiae nubilo inordinate confundis? Qui cum illa respondisset, quantas a civibus suis derogationes, et calumniantes te quoniam scriptum est: Non coro
Abbreviated transcription (Latin):
fessa. ad refocillandũ corpuscłm lectulo m̃bra
dediss: mox sopore dep̃ssa. uidit in somnis
quasi introiss inbasilicã. quȩ sita ẽ in uilla ꝙͣ
uulgus buxutũ nominat. Et ecce apparuit
deditq illi ꝑ uisionẽ &̃ calicem uino plenũ. Quȩ
cum bibiss: sereno ⁊ hylari uultu dixit ad eã
Age quod agis: placent enĩ mͥ ualde que facis.
Hac itaꝙ uisione roborata. & ut ita dicã diui¬
ne gr̃e uino debriata. terrena fastidire. ⁊ ad a¬
morẽ celestis patrie uehem̃tius flagare cȩꝑit:¬
& quasi degustatam paululũ ȩt̾ne uite dulce¬
unde bonos ꝓficere dolet: inde malos ad det̾iora
raꝑe nequitie sue artib conat᷑. Nsam om̃ipo¬
dentis dĩ famula. cum hanc uisionẽ qͥbdã su¬
is confamulab humilit̾ retuliss. atq ab eis
ut assolet ad aures uulgi ignobilis plata fu¬
isset: statim humani generis inimicus sc̃o pro¬
posito in ipso sui mitio resistere cupiens. huiꝰ

Expanded text:
fessa ad refocillandum corpus paululum lectulo membra fessa ad refocillandum corpus paululum lectulo membra dedisset, mox sopore depressa, vidit in somnis, quasi introiret in basilicam, quae sita est in villa, quam vulgus 791 Buxutum nominat. Et ecce apparuit deditque illi per visionem etiam calicem vino plenum, quem cum bibisset, sereno et hilari vultu dixit ad eam: « Age quod agis: placent enim mihi valde quae facis. » Hac itaque visione roborata, et ut ita dicam, divinae gratiae vino debriata, terrena fastidire, et ad amorem coelestis patriae vehementius flagrare coepit, et quasi degustatam paululum aeternae vitae dulceunde bonos proficere dolet, inde malos ad deteriora rapere nequitiae suae artibus conatur. Nam omnipotentis Dei famula, cum hanc visionem quibusdam suis confamulabus humiliter retulisset, atque ab eis ut assolet ad aures ignobilis vulgi perlata fuisset, statim humani generis inimicus sancto proposito in ipso sui initio resistere cupiens, hujus
Abbreviated transcription (Latin):
occulta dispositione in corde ancille sue miscdi¬
ter suggerebat: & ut fieret potent̃ adiuuit.
Nam predictus uir ei madelgariꝰ diuina inspi¬
ratione compunctꝰ. ⁊ intimi amoris facibus
accensus. solutis uinculis conuigalib. manẽ¬
te aũ caritate. ad monast̾ium cuiꝰ uocabulũ
ẽ altus mons concitꝰ ꝑrexit ibiq monastico
habitu suscepto. in scĩs astib tẽporalẽ huiꝰ ui
te ꝑegit cursum. Neligiosa aũ xꝑi famula¬
Ualdetrudis adhuo in scłati habitu posita: ui¬
gorẽ tñ animi in nullo relaxans ꝓpͥe domꝰ curã
gerebat. Erat aũ miscdie actib dedita. bonis
oꝑib intenta. hospitalitati studens: i eiuniis
⁊ obsecrationib seruiens nocte ao die. Igit᷑ op̃s¬
ds̃ qui nouit omnẽ palmitẽ afferentẽ fructũ
excolere. ut fructum plus afferat: famulã suã
de acceptis munerib fidelit̃ ministrantẽ. ad
maiora scĩtatis lucra celesti uisione ꝓuocare
dignatus ẽ. Nam quadã nocte cũ post laborẽ

Expanded text:
occulta dispensatione in corde ancillae suae misericorditer suggerebat, etiam ut fierent, potenter adjuvit. Nam praedictus vir ejus Madelgarius, divina inspiratione compunctus, et intimi amoris facibus accensus, solutis vinculis conjugalibus, manente autem charitate, ad monasterium, cujus vocabulum est Altusmons, concitus perrexit, ibique monastico habitu suscepto, in sanctis actibus temporalem hujus vitae cursum peregit. CAPUT VIII. Qne in corde ancillae suae misericordiWaldetrudis, adhuc in saeculari habitu posita, vigorem tamen animi in nullo relaxans, propriae domus curam gerebat. Erat namque misericordiae actibus dedita, bonis operibus intenta, hospitalitati studens, jejuniis et obsecrationibus serviens nocte ac die. Igitur os, qui novit omnem palmitem afferentem fructum excolere, ut fructum plus afferat, famulam suam de acceptis muneribus fideliter ministrantem, ad majora sanctitatis lucra coelesti visione provocare dignatus est. Nam quadam nocte, cum post laborem,
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa ppłs pͥori quidẽ tẽpore carnalis tunc erat. sola ħ
uisibilia ẽẽ existimans. inuisibilia aũ ñ appetens.
quia nec ẽẽ suspicabat᷑. scõꝵ exempla uł predicatio
sola adfide inuisibiliũ sufficere minime qͥuerat:
addita st̃ gͦ miracła. ut fidẽ uerb̾ declararet iurtꝰ
ostensa. Ad hoc enĩ tunc uisibilia illa miracula
choruscabant. ut corda audientiũ ad fidẽ inuisibi¬
lium ꝑtraberent: & ꝑ hoc quod mirũ foris agebat᷑
hoc qͦdintus erat longe mirabiliꝰ sentiret᷑. Nũc
uͦ quia oꝑante deo numerositas fideliũ extreuit
inmundo. illa corꝑalia miracula magna ex parte
cessauert̃: ñ qd̾ desint mͦ in eccłia qͥ uitã urtutum
habeant. dũ signa corꝑalit̃ non faciunt: s q̃d hec¬
nr̃is iã tp̃rib necessaria ñ sint. Unde apłica uox
ait. Lingue in signũ sunt: ñ fidelib s infidelibꝰ

Expanded text:
a populus priori quidem tempore carnalis erat, sola haec visibilia esse existimans, invisibilia autem non appetens, quia nec esse suspicabatur: sanctorum exempla, vel praedicatio sola ad fidem invisibilium sufficere minime poterat. Addita sunt ergo miracula, ut fidem daret verbis virtus ostensa. Ad hoc enim tunc visibilia illa miracula coruscabant, ut corda audientium ad fidem invisibilium pertraherent, et per hoc, quod mirum foris agebatur, hoc quod intus erat longe mirabilius sentiretur. Nunc vero, quia, operante Deo, numerositas fidelium excrevit in mundo, illa corporalia miracula magna ex parte cessaverunt, non quod desint modo in Ecclesia qui vitam virtutum habeant, dum signa corporaliter non faciunt, sed quod nostris jam temporibus necessaria non sunt. Unde Apostolus a
Abbreviated transcription (Latin):
hospites ⁊ ꝑegrinos colligere: uitia qͦ ñ solũ ab
astu corꝑis. s c̃ẽ a cõgitatione cordis funditus
contenta. &̃ iugalẽ suũ nobilem scilicet uirũ
madelgarium. ad amorẽ dĩ ⁊ celestis patrie desi¬
deriũ ac castimoniã conseruandã. blandis cotidie
ac salutiferis sermonib excitare curabat: ⁊ igne
caritatis qͦ ipsa suauit̃ flagrabat. illius m̃tẽ accẽ¬
dere satagebat. Deniq quia carnalis affectus
intentionẽ m̃tis multũ diuerberare. eiꝰꝙ aciẽ
obscurare solet ceꝑit ipsam carnis copulã ual
pe ꝑhorrescere: ñ qd̵ dĩ munus ad ꝓpagandã so¬
bolem hominib concessũ sꝑneret: s qͥa scͥptũ
nouerat docente apło. mulier innupta &

Expanded text:
hospites et peregrinos colligere, vitia quoque, non solum ab hospites et peregrinos colligere, vitia quoque, non solum ab actu corporis, sed etiam a cogitatione cordis funditus contenta, etiam jugalem suum, nobilem scilicet virum, Madelgarium, ad amorem Dei et coelestis patriae desiderium, ac castimoniam conservandam blandis quotidie ac salutiferis sermonibus excitare curabat: et igne charitatis quo ipsa suaviter flagrabat, illius mentem accendere satagebat. Denique gratia carnalis affectus intentionem mentis multum deverberare, ejusque aciem obscurare solet, coepit ipsam carnis copulam valde perhorrescere, non quod Dei munus ad propagandam sobolem hominibus concessum sperneret, sed quia scriptum esse noverat, docente Apostolo · « Mulier innupta et
Abbreviated transcription (Latin):
eata aũ waldetrudis adhuc adolescentula cũ
uiro tradere debuissent. Erat aũ pulera facie.
decoraꝙ aspectu. s pulcrior fide pudicitia ⁊ casti.¬
tate. S dñi di occulta dispositione que eã fid̾i sue
anulo subarrauerat. ⁊ sociam ac coh eredẽ supra-¬
dicte sorori sue aldegundi uͥgini inet̃ni regnigłã
fieri predestinauerat: nec ipsa carnis copula po¬
tuit immutari. Nam omꝑs d̃s hanc ab ingressu
mundi gratuito pietatis sue munere citiꝰ retͣrit:
& amoris sui igne cor illiꝰ accendens ab omĩb
carnalib illecebris. ⁊ immoderato t̾renaꝵ rerũ
appetitu facile tẽꝑauit. Alutato nãꝙ animo ce-¬
ꝑunt subito uilescere quȩ placebant: ⁊ q̃ pͥus
delectabant animũ. postmodũ fieri uehem̃ter
onerosa. Studebat aũ int̾ hec curas scłi paula¬
tim post ponere. ⁊ solis desideriis in hiare ȩt̾niᷤ:
substantiam suam pauꝑib orphanis ac iudu-¬
is cũ om̃i alacritate largiri: captiuos redimere.

Expanded text:
eata autem Waldetrudis adhuc adolescentula, cumd nuptias viro tradere debuissent. Erat autem pulchra facie, decoraque aspectu, sed pulchrior fide, pudicitia et castitate. Sed Domini Dei occultam dispositionem, qui eam fidei suae annulo subarrhaverat, et sociam ac cohaeredem supradictae germanae suae Aldegundi virgini in aeterni regni gloria fieri praedestinaverat, nec ipsa carnis copula potuit immutare. Nam omnipotens Deus hanc ab ingressu mundi, gratuito pietatis suae munere citius retraxit, et amoris sui igne cor illius accendens, ab omnibus carnalibus illecebris, et immoderato terrenarum rerum appetitu facile temperavit. Mutato namque animo coeperunt subito vilescere quae placebant, et quae prius delectabant animum, postmodum fieri vehementer onerosa. Studebat autem inter haec curas mundi paulatim postponere, et solis desideriis aeternis inhiare, substantiam suam pauperibus, orphanis ac viduis cum omni hilaritate erogare, captivos redimere,
Abbreviated transcription (Latin):
porib. iuxta qd̃ ueraciũ testium qui hec iudere
licet pauca de multis conabim̃ apire scribendo.¬
Hec itaꝙ temporib dagob̾ti incliti regis francoꝵ.
clarissimis ⁊ ualde nobilib orta parentib: ex re¬
licet sacratissima nomins aldegundis quȩ uitã
multis plenam uͥtutib ducens. seꝙ incontinen¬
tie arce custodiens. multis annis melbodiensi p̃¬
fuit monast̾io. Extat aũ libellus de uita ⁊ con¬
u̾satione illiꝰ editus: in quo siquis nosse desis¬
derat quã grata deo ⁊ angłis extiterit:. quãꝙ cara
hominib fu̾it: quantas ⁊ quales ꝑ eã dñs often¬

Expanded text:
poribus, juxta quod veracium testium, qui haec ipsa videre oximorum, aliqua, licet pauca de multis, conabimur scribendoec igitur temporibus Dagoberti inclyti regis Francorum, clarissimis, et valde nobilibus orta parentibus, et relicet sacratissima, nomine Aldegundis, quae vitam multis plenam virtutibus ducens, seque in continentiae arce custodiens, multis 790 annis Malbodiensi praefuit monasterio. Exstat autem libellus de vita et conversatione illius editus, in quo si quis nosse desiderat quam grata Deo et angelis exstiterit, quamque chara hominibus fuerit, quantas et quales
Abbreviated transcription (Latin):
cõꝵ uenerabilia gesta ad excitationem
uiuentiũ scͥpture tradere debere an-¬
tiquoꝵ consuetudo declarat: qͥ tot
nobis uolumina dehis reliquer̃t:
ut numero uix cõp̃hendere possint. Hoꝵ gͥ
exẽplis ꝓuocatus. ⁊ quoꝵdã religiosoꝵ fr̃m ac
soroꝵ caritate cõpulsus. hoc opus aggredi p̃¬
sumpsi: prudentẽ quẽq lectorẽ supplex exo¬
rans. ut parcens rusticitati scͥbentis. beni¬
uolus potiꝰ corrector. ꝙͣ imꝓb cauillator exi¬
stat: sciens me magis intendisse. qualit̾ rogã¬
tib frĩb sororibꝙ ueritatẽ ꝓposite rei geste
lucide panderẽ: quã ut grammaticoꝵ regłas

Expanded text:
 venerabilia gesta ad excitationem viventium scripturae tradere tradi debere antiquorum consuetudo declarat, qui tot nobis volumina de his reliquerunt, ut numero comprehendi vix possint. Horum igitur exemplis provocatus, et quorumdam religiosorum fratrum ac sororum charitate compulsus, hoc opus aggredi praesumpsi, prudentem quemque lectorem supplex exorans, ut parcens rusticitati scribentis, benevolus potius corrector, quam improbus cavillator existat, sciens me magis intendisse, qualiter rogantibus fratribus veritatem propositae rei gestae lucide panderem, quam ut grammaticorum regulas
Abbreviated transcription (Latin):
xꝑo tradidi. siue sordib siue plagis siue ig¬
nib eam tradas ego ñ consentiã: ⁊ omĩa qͦ
dit eam illis dicens. Ite ⁊ ponite eã in loco
turpi ubi meretͥcet᷑: ut ibi ludibrio sit õĩb
ppłis. Tunc hyrene cũ duceret᷑. apparuerunt
duo milites ante eos: qͥ eã ducebant dicentes.
Misit nos post uos comes sisinnius: ut uͥ nos
ostenderimus. ibi eã ponatis. Et ceꝑunt eos
seqͥ milites. qͦusꝙ ascendert̃ in cacumine mõ-¬
tis. ⁊ sedeit ⁊ dixeit̾ ilis milites. Ite nũ ciate.
qͥa sicut iussisti in cacumine montis ibi eã fecimꝰ
stare. Tuno sisinniꝯ uidens se delusũ ⁊ hoc factũ
qd̾ ipse ñ usserat: ascendens equũ ipse ꝑrexit cur-¬
arcũ unus ex his qui cũ eo uenerant sagitta¬
uit eã: ⁊ emisit illa uocem dicens. Insulto tibi
miserabilis: quia sicut uirũ fortẽ in bello aggͦ¬
deris: quam sicut mulierẽ uolueras subiugare.
patiebant᷑. Et his dictis emisit sp̃m. Unde cor¬

Expanded text:
o tradedi. Siue sordibus . siue| plagis . siue ignebus eam tradas. Ego non consentiam| et omnia quę dit eam illis dicens . ite pu| nite eam in loco turpi . ubi meretur et ibi ludibrio sit| omnibus populis. Tunc herene com duceretur . ap| paruerunt duo milites ante illos qui eam ducibant| dicentes. Misit nos post uos comis . sisinius . ut ubi nos| ostenderimus . ibi eam ponates et secuti sunt eos quous| que ascenderent in cacumine montis et sederent| et dixerunt illi milites. Ite nunciate+ . quia sicut ius| sisti . in cacumine montes . ibi eam ficimus stare| Tunc sisinius uidens se delusum . et hoc factum quod| ipse non iusserat. Ascendens equum pergebat curs ex his qui cum| eo uenerant Sagittauit eam et misit uocem| dicens insulto tibi miserabilis . quia sicut uirum fortem| in bello adgrederis quam sicut mulierem uolueras sub| iugare. patiebantur. Et his dictis+ emisit spiritum. Vn| de cor
Abbreviated transcription (Latin):
dare inuitũ coegit. S postea ut dicunt
necessitate in uoluntatẽ cõmutata. hoc
ipsũ uisus ẽ libent̾ amplecti: & quan¬
diu isdem pͥnceps aduixit. cõmodiuᷤ ar¬
bitratus ẽ pacis securitate gratulari:
quã rapinarũ & incendioꝵ iacturis tur¬
bare & turbari. Gualterũ quoq hisd¬
inii comitẽ. consueta fatuitate & uecor-¬
dia. etiam ipsũ rebellionẽ parare. & cũ
hugone conspirare dep̾hensum. ñ solum
castr sed & patͥa expulit: & aliũ ei succes¬
sorem statuit. Uerũ ultimo uitȩ suȩ anno
eius misertus: redditus aliquos competen¬
tes ei concessit. ad sustentationẽ necessa-¬
riam uictus. Comitẽ quoq montensem.
& chomã comitẽ codiciacensem. partes
nr̃as ꝓ uirib inquietate consuetos. tan-¬
ta strenuitate ꝑdomuit:. ut ñ tantũ ab
iniuriis aliis inferendis temꝑarent. s
& sibi fortiutu illatas uellent nollent qͥ¬
eti tolerarent. Sic gͦ uniu̾sa ꝑturbati¬

Expanded text:
dare invitum coegit. Sed postea, ut dicunt, dare invitum coegit. Sed postea, ut dicunt, necessitate in voluntatem commutata, hic ipsum visus est libenter amplecti, et quandiu idem princeps advixit, commodius arbitratus est pacis securitate gratulari, quam rapinarum et incendiorum jacturis turbare et turbari. 15. Gualterum quoque Hesdinii comitem, consueta fatuitate et vecordia, etiam ipsum rebellionem parare, et cum Hugone conspirare deprehensum, non solum castro, sed et patria expulit, et alium ei successorem statuit. Verum, ultimo vitae suae anno ejus misertus, redditus aliquos competentes ei concessit, ad sustentationem necessariam victus. Comitem quoque Montensem, et Thomam comitem Codiciacensem, partes nostras pro viribus inquietare consuetos, tanta strenuitate perdomuit, ut non tantum ab injuriis aliis inferendis temperarent, sed et sibi fortuito illatas, vellent, nollent, quieti tolerarent. Sic ergo universa perturbati
Abbreviated transcription (Latin):
rũ motꝰ pͥncipũ. & eos ꝑtinacissime insur-¬
gentes in breui rep̾sserit: quã quod uni¬
uersis illis absq omĩ fere sanguinis ef¬
fusione. summũ sui t̾rorem incusserit. in
tantũ ut post qualescũq pacis conditi¬
ones ab eo impetratas. nullus eoꝵ rebel¬
lionẽ uł semel reparare. aut id de se sus-¬
picandi tenuissimã dare occasionẽ ausuᷤ
fuit. Comitissa itaq & infelicius iam du¬
cissa. inopinatis uiri successib pressa. pa¬
cem ab illo petere: & quattuor oppidoꝵ su¬
oꝵ. scilicet dichesmidã & bragiũ. ariam.
& scm̃ uenantiũ ei guerpire ooacta est.
Et quȩ pͥus ꝑ guerrã disposuerat aliena
iniuste obtinere. suis magna ex parte
amissis. reliquo contenta didicit pace
gaudere. Ipse tam̃ ei sicut omĩb fidem
integram conseruauit: & cũ om̃i hono¬
tũ destruxit: & munitiones om̃s in pla-¬
niciem redegit: & ipsũ postmodũ quie¬

Expanded text:
rum motus principum, et eos pertinacissime insurrum motus principum, et eos pertinacissime insurgentes in brevi represserit, quam quod universis illis, absque omni fere sanguinis effusione, summum sui terrorem incusserit; in tantum ut post qualescunque pacis conditiones ab eo impetratas, nullus lorum rebellionem vel semel reparare, aut id de se suspicandi tenuissimam dare occasionem ausus fuerit. 13. Comitissa itaque, et infelicius jam ducissa, inopinatis viri successibus pressa, pacem ab illo petere, et quatuor oppidorum suorum, scilicet Dichesmudam, et Bergium, Ariam, et S. Venantium ei guerpire coacta est. Et quae prius per guerram disposuerat aliena injuste obtinere, suis magna ex parte amissis, reliquo contenta didicit pace gaudere. Ipse tamen ei, sicut omnibus fidem integram conservavit, et cum omni honotum destruxit, et munitiones omnes iu planitiem redegit, et ipsum in posterum quie
Abbreviated transcription (Latin):
curauit. Hugo quoq comes scĩ pauli cogno
pͥus erga eum odia renouare: & partes
t̾rȩ sibi contiguas incursare: & tam in¬
cendiis quã rapinis uehem̃tius solito.
cepit more suo omĩa deuastare. De eadẽ
ext̾miniũ eiꝰ unantmnit̾ conspiranti¬
b. & seuos guerrarũ tumultꝰ circũqͣq
in ꝑniciem nr̃e gentis excitantib: ipse qͥ
occulto suȩ uirtutis iuditio dissipat consi¬
lia gentiũ. reꝓbat autẽ cogitationes po-¬
puloꝵ. & reꝓbat consilia principũ. pro¬
spexit de excelso sco suo. dñs de cęlo in
tram aspexit: ut audiret gemitꝰ compe-¬
ditoꝵ. & solueret filios int̾emptoꝵ. fi̾¬
deli namq suo karolo & contͣ eos rebel¬
landi imꝑterritã confidentiã: & uniu̾soᷤᷤ
suꝑbiȩ feritate. tanta in breui repressuᷤ
ẽ uictoriȩ celeritate. Mirabiles siquidẽ
elationes maris: mirabilis in altis dñs.
Neq enĩ tam mirandũ arbitror. qđ tanto¬

Expanded text:
paravit. Hugo quoque comes S. Pauli, cognoparavit. Hugo quoque comes S. Pauli, cognoprius contra eum odia renovare, et partes sibi terrae contiguas incursare, et tam incendiis quam rapinis vehementius solito coepit more suo omnia devastare. 12. His erminium ejus unanimiter conspirantibus, et saevos guerrarum tumultus circumquaque in perniciem nostrae gentis excitantibus, ipse, qui occulto suae virtutis judicio dissipat consilia gentium, reprobat autem cogitationes potentum, et reprobat consilia principum, prospexit de terram aspexit, ut audiret gemitus compeditorum, et solveret filios interemptorum . » Fideli namque suo Carolo, et contra eos bellandi imperterritam confidentiam, et universos superbiae feritate tanta in brevi repressus est victoriae celeritate. « Mirabiles siquidem elationes maris, mirabilis in altis Dominus. . » Neque enim tam mirandum arbitror, quod tanto
Abbreviated transcription (Latin):
amori p̃pondasset. Quod etiã conseq̃nti¬
um signis euentuũ: euidentissime decla-¬
ratũ ẽ. Nam qͥs rogo tantos bellicarum
fluctus ꝓcellarũ. contͣ eũ enormit᷑ exalta¬
tos. tanta uelocitate deiecit: nͥ qͥ huiꝰ ho¬
minis ministerio. ad tẽpus tranqͥllitati
ꝓuidere uoluit eoꝵ qͦs fecit: Unde psal¬
mista. Statuit ꝓcellam eiꝰ in aurã: & silue¬
tenĩ postquã eo quo p̾missũ ẽ orta.
ordine. istius gub̾nacula t̾re regenda
suscepit: continuo clem̃tia comitissa. p̃taxa¬
tam ob causam cȩca stimulata inuidia qͦ
se sociauit: & pactũ concordiȩ qđ int̾ ka-¬
rolum & eam. filiꝰ eiꝰ marchio bald̾ in ulti-¬
mis agens composuerat dissipauit: ac
marito sibi cũ comite montensi annuen-¬
te. & rege franciȩ ludouico. occulte tam̃
ut a multis putatũ ẽ ceptis eiꝰ fauente.
de finib flandriȩ cuiꝰ circiter duodecim
oppida tunc ipsa tenebat. eũ expellere

Expanded text:
amori praeponderasset. Quod etiam consequentiamori praeponderasset. Quod etiam consequentium signis eventuum evidentissime declaratum est. Nam quis, rogo, tantos bellicarum fluctus procellarum contra eum enormiter exaltatos tanta velocitate dejecit, nisi qui hujus hominis ministerio ad tempus tranquillitati providere voluit eorum quos fecit? Unde Psalmista: « Statuit procellam ejus in auram et siluetenim, postquam eo, quo praemissum est ordine, istius gubernacula terrae regenda suscepit, continuo Clementia comitissa, praetaxatam ob causam caeca stimulata invidia, Lose sociavit: et pactum concordiae, quod inter Carolum et eam filius ejus marchio Balduinus in ultimis agens composuerat, dissipavit, ac marito sibi cum comite Montensi annuente, et rege Franciae Ludovico, occulte tamen, ut a multis putatum est, coeptis ejus favente, de finibus Flandriae, cujus circiter duodecim oppida tunc ipsa tenebat, eum expellere
Abbreviated transcription (Latin):
prelibati roberti frisonis. qui neptẽ ipsiꝰ
comitisse uxorẽ duxerat. quẽq ipsa filio
succedere maxime optabat. plurimũ re-¬
nitente anteꝗͣ ab hac luce migraret: hunc
uirũ głosũ de quo agere ꝓpostieramꝰ. ka¬
rolum cuiꝰ ꝓbitatẽ pͥus & industriã in mul¬
tis sepe ꝓbauerat. heredẽ sibi ipse institu¬
erat:. eiq rerũ omniũ sũmã regendã ac
disponendã tradiderat. Cui etiam prius
nobilẽ puellã margaretã. rainaldi comi-¬
tis clarmontensis filiã. matͥmonio copu-¬
lauerat: & comitatũ ambianensem cũ ca-¬
stello incrensi donauerat. Quȩ omia non
tam illiꝰ uiuenis ꝗͣ suꝑni iudicis estima¬
uertm gesta ordinatione: qui iuuenilis
animi & maturis consiliis minꝰ idonei
uoluntatẽ. quo uoluit occulta sua meli-¬
regis in manu dĩ: & quo uoluerit meli-¬
cretũ iudicis ordinasset.: nequaqꝗ̃ apua
illum talem animũ. uniꝰ dilectio. tͥum. &
hoc matͥs. & consobrini. ac consobrinȩ

Expanded text:
praelibati Roberti Frisonis qui neptem ipsius comitissae uxorem duxerat, quamque ipsa filio succedere maxime optabat plurimum renitente, antequam ab hac luce migraret, hunc virum gloriosum, de quo agere proposueramus, Carolum, cujus probitatem prius et industriam in multis saepe probaverat, sibi ipse instituerat, eique rerum omnium summam regendam ac disponendam tradiderat: cui etiam prius nobilem puellam Margaretam, Rainaldi comitis Claremontensis filiam, matrimonio copulaverat, et comitatum Ambianensem cum castello Incrensi donaverat. Quae omnia non tam illius juvenis quam superni Judicis aestimaverim gesta ordinatione: qui juvenilis animi et maturis consiliis minus idonei voluntatem, qui voluit, occulta sua incliregis in manu Dei; quocunque vult inclicretum arbitrii ordinasset, nequaquam apud illum talem animum unius dilectio trium et hoc matris et consobrini ac consobrinae
Abbreviated transcription (Latin):
hactenus quasi ꝓ lege ẽ obseruatũ. ut
qͣntacũq guerra int̃ qͦssibet homines
emergeret: nemo in flandria quioqͣm
predari. uł aliqua caꝑe. aut expoliare
git᷑ reuerendꝰ tutor patͥȩ dictȩ deliberatione.¬

Expanded text:
hactenus quasi pro lege est observatum, ut hactenus quasi pro lege est observatum, ut quantacunque inter quoslibet homines guerra emergeret, nemo in Flandria quidquam praedari, vel aliquem capere aut exspoliare gitur reverend
Abbreviated transcription (Latin):
patientia ipsius abutentes. & eiꝰ occasione
in reliquũ sibi impunitatẽ ꝓmittentes. in
deteruis suꝑbia impellente ꝓlapsi sunt:
& quos oportuerat pͥores erratus peniten¬
do em̃dare. & iustã dñi sui iram uł sero
fatiꝰfaciendo placare: culpas magis culpiᷤ
accumulare. & excessus excessib audacter
in franciã forte ꝑrexisset comitiᷤ ab¬
sentia: om̃ib enĩ iniquitatis oꝑarii ᷤ sẽꝑ
grauis erat. & quasi carcer quid̃a into¬
lerabilis eiꝰ p̃sentia. copiosam congrega-¬
uit & ualidam militũ manũ: & omnẽ
fere meursantes circa regionẽ. domo ᷤ¬
q infringentes. & mobilia queq diripi-¬
entes. pauꝑes exspoliant: & qͦs tanti pen-¬
debant. plerosq etiam ferro trucidant.
Quoã quia pret̾itis temporib fieri ne-¬
quaquã consueuerat: cunctis intolera-¬
bile minis & crudele apparebat. Ab an¬
tiquo enĩ a comitib t̾re nr̃ȩ statutũ. &

Expanded text:
patientia ipsius abutentes, et ejus occasione patientia ipsius abutentes, et ejus occasione in reliquum sibi impunitatem promittentes, in deterius superbia impellente prolapsi sunt, et quos oportuerat priores erratus poenitendo emendare, et justam Domini sui iram vel sero satisfaciendo placare culpas, magis culpis accumulare, et excessus excessibus audacter Franciam forte perrexisset, comitis absentia omnibus enim iniquitatis operariis semper gravis erat, et quasi carcer quidam intolerabilis, ejus praesentia copiosam congregant et validam militum manum, et omnem fere incursantes circa regionem, domosque infringentes, et mobilia quaeque diripientes, pauperes exspoliant, et quosdam suspendunt, plerosque in ferro trucidant. Quod quia praeteritis temporibus fieri nequaquam consueverat, cunctis intolerabile nimis et crudele apparebat. Ab antiquo enim et comitibus terrae nostrae statutum, et
Abbreviated transcription (Latin):
ua iniuria thangmarꝰ accepta.
querelam comiti ñ iniustã depro¬
mit: dampnũ sibi ñ sine contemptu
eiꝰ illatũ. seq grauit᷑ ꝑiclitatũ exponit.
Illi uͦ a comite die & loco de nominato
in causã uocati: contẽptũ contemptu
tare. qͣm uł ꝑ responsalẽ suã absentiam
excusare elegert̃. Quã quide iniuriam
uir prudens patient᷑ dissimulauit: et
eos interim expectare. & ad correctionẽ
tanti excessus. lenit̾ adhuc iniutare libe¬
rauit. Qui cũ postea bruggis p̾pofitum
suꝑ omĩb his familiarit̾ conuenisset. &¬
modeste satis ut ei moris erat corripu¬
isset: & ille tam ex sua quã suoꝵ parte.
omnẽ em̃dationẽ in crastinũ spopondisset:
nichilominꝰ neglexit: & nec ipse uenit. nec
eos ad satisfactionẽ adduxit. Sed comes ite¬
rũ & iterũ ꝓuocatus. licet in despectũ su
om̃ia fieri ñ dubitaret: equanimit᷑ ferenᷤ
etiam tunc. in contumaces iustã deꝓme-¬
re uindictã dissimulauit: & em̃dationẽ

Expanded text:
ua injuria Thagmarus accepta, querelam comiti non injustam depromit, damnum sibi non sine contemptu illius illalum, seque graviter periclitatum exponit. Illi vero a comite die et loco determinato in causam vocati, contemptum contemptui r responsalem suam absentiam excusare, elegerunt. 27. Quam quidem injuriam vir prudens patienter dissimulavit, et eos interim expectare, et ad correctionem tanti excessus leniter adhuc invitare deliberavit. Qui cum postea Brugis praepositum super omnibus his familiariter convenisset, et modeste satis, ut ei moris erat, corripuisset, et ille tam ex sua quam suorum parte omnem emendationem in crastinum spopondisset, nihilominus neglexit, et nec ipse venit nec eos ad satisfactionem adduxit. Sed comes iterum et iterum provocatus, licet in despectum sui omnia fieri non dubitaret, aequanimiter ferens, etiam tunc in contumaces justam depromere vindictam dissimulavit, et emendationem
Abbreviated transcription (Latin):
sertim cũ predictus burchardus iam
quis eũ uindicaret.ire tam̃ decreuit:
& milites non paucos secũ ire precepit.¬
mos euersas. res om̃s direptaᷤᷤ & dis¬
ꝑsas uidisset: & ne minima quidẽ uitȩ
subsidia pauꝑib relicta cognosceret. hĩc
miseroꝵ lacͥmis. inde ingenite sibi mise¬
ricordiȩ cõpassione ꝑ motus. alte ingemu-¬

Expanded text:
aesertim cum praedictus Burchardus jampaesertim cum praedictus Burchardus jampquis eum vindicaret? » ire tamen decrevit, et milites non paucos secum ire praecepit.mos eversas, res omnes direptas et dispersas vidisset, et ne minima quidem vitae subsidia pauperibus relicta cognosceret, hinc miserorum lacrymis, inde ingenitae sibi misericordiae compassione permotus, alte ingemu
Abbreviated transcription (Latin):
fuerant. ñ tam suã quã dĩ iniuriã. ut
dignũ erat ultũ ire statuit. Uerũ qͥa
quo nã mͦ id uindicari oporteret hesita¬
bat: barones suos ut .iiͦi. kł marcii ipram.
ubi & ego eiꝰ mandato ꝓ alio tam̃ nego¬
cio presens fui. conuenirent. & qͥd facto
opus eẽt. ex sententia diffinirent inui¬
tauit: & uniu̾sa eo quo facta fuerant
ordine in aurib eoꝵ replicauit: & ne se
lesus uindicare uideret᷑. eoꝵ de omĩb
consiliũ flagitauit. Nec defuert̃ qui se a
bruggensib inique spoliatos. uerberibꝰ¬
q & contumeliis affectos deplorarent:
&e iusticiã in nomine dñi lacͥmosis que¬
stib expostularent. Ubi diuersis diu̾sa
dicentib. tandẽ in hoc om̃iũ conuenit
sententia: ut comes ipse partes illas pͥ¬
sentialit̾ uisitaret: & que gesta fuerant
uisu & auditu certius exploraret: & sic
ꝓ mͦ culpȩ. modũ tẽꝑaret uindictȩ. Qui
licet malignas eoꝵ aduersũ se machi-¬
nationes nequaqͣm penitꝰ ignoraret. p-¬

Expanded text:
fuerant, non tam suam quam Dei injuriam, ut dignum erat, ultum ire statuit. Verum quia quonam modo id vindicari oporteret gestiebat, barones suos, ut tertio Kal. Martii Ypram ubi et ego ex ejus mandato, pro alio tamen negotio, praesens fui convenirent, et quid opus esset facto ex sententia definirent, invitavit, et universa eo quo facta fuerant ordine in auribus eorum explicavit; et ne se solus vindicare videretur, eorum de omnibus consilium flagitavit. Nec defuerunt qui se a Brugensibus inique spoliatos, verberibusque et contumeliis affectos deplorarent, et justitiam ignominiae lacrymosis questibus implorarent. Ubi diversis diversa dicentibus, tandem in hoc omnium convenit sententia, ut comes ipse partes illas praesentialiter visitaret, et quae gesta fuerant, visu et auditu certius exploraret, et sic pro modo culpae modum temperaret vindictae. Qui licet malignas eorum adversum se machinationes nequaquam penitus ignoraret: pr
Abbreviated transcription (Latin):
it. & eximis uiscerũ medullis longa
trahens suspiria. lacͥmisq suffusus ob¬
ħortis. mirabilit̾ doluit. Et pͥmũ quidẽ
municionẽ ipsius burchardi. qͣm uixta
habebat. quasi tanti mali seminariũ et
radicem.mcendit eu̾tit & funditꝰ destrux̃:
ac deinde tam de his qͣm de aliis diligen¬
tiꝰ tractaturꝰ. bruggas ead̾e die. heu ind̾e num-¬
qͣm reuersurus ꝑrexit. Sequenti die. scilicet. Nł.
marcii. eo ibidem morante. & causas singulorum
cũ ȩquitate more suo examinante: dies in uẽs-¬
peram declinauit: & sol tam peruersas prauoꝵ
hominũ mentes ueritatis lumine destitutas
ostendens. qͣm eas qͣs suis radiis illustrare consue-¬
uerat mundi partes relinquens. islis sp̃uałe. his
autẽ corporałe lucem subduxit: & filiis tenebra-¬
rum. opera tenebrarum faciendi oportunita-¬
tẽ optatã induxit. Qͥ enĩ male agit: odit lucem.

Expanded text:
it, et ex imis viscerum medullis longa trahens suspiria, lacrymisque suffusus obortis mirabiliter doluit. Et primum quidem munitionem ipsius Burchardi, quam juxta habebat, quasi tanti mali seminarium et radicem incendit, evertit, et funditus destruxit; ac deinde tam de his quam de aliis diligentius tractaturus Brugas eadem die, heu! nunquam reversurus, perrexit. Sequenti die, scilicet Kalendas Martii, eo ibidem morante, et causas singulorum cum aequitate more suo examinante, dies in vesperam declinavit, et sol tam perversas pravorum hominum mentes veritatis lumine destitutas ostendens, eas quas suis radiis illustrare consueverat, mundi partes relinquens, illis spiritualem, his autem corporalem lucem subduxit, et filiis tenebrarum opera tenebrarum faciendi opportunitatem optatam induxit: Qui enim male agit, odit lucem.
Abbreviated transcription (Latin):
mensam dignatus apponere: dixi
ad eum. Non iustum est a domine
anime cibum relinquentes. corpus
ante animam reficere: sed magis
cibum qui ñ perit sumamus &
postmodum corpori propriam neces¬
sitatem prestemus. Cum gͦ cȩpisset
uitam scĩssime mendatio recitare:
pͥmum inquit & precipitum bonũ
eius fuit. qm̃ omĩmodis ñ uirauit.
Petii igitur kartam & atrementa¬
rium: & quȩ dicebantur ꝑ ordinem
annotabam.

Expanded text:
mensam dignatus apponere, dixi mensam dignatus apponere, dixi ad eum: Non justum est, o Domine, animae cibum relinquentes, corpus ante animam reficere, sed magis cibum qui non perit, sumamus, et postmodum corpori necessitatem praestemus. Cum ergo coepisset vitam sancti sine mendacio recitare, Primum, inquit, et praecipuum bonum ejus fuit, quoniam omnimodis non juravit. Petii igitur chartam et atramentarium, et quae dicebantur, per ordinem annotabam.
Abbreviated transcription (Latin):
Porro est quando iuxta euentum ñ
habet ad horam aliquid quod det
a se petenti: & tristatus dicit ad tab¬
narium. aut ad alium negotiatorẽ.
Da michi unum tremissem. & serui¬
am tibi uno mense uel duobus ut uis
& ubi ius: qm̃ esuriunt ualde qui ĩ
domo mea suiit. Et sumens dat egeno:
rogans ut nemini dicat. Cum ergo
sensisset meisdem dei cultor mennas
tamquã ȩugłium audientem se: di¬
cit michi cum compunctione. In
hoc miraris domine: Lam si inuenis¬
ses scm̃ patriarcham. quid: Aio ei.
Quid amplius uiderem: Tunc dixit
michi. Crede. ꝑ indulgentiam dĩ ipse
me fecit presbiterum & uicednm scĩs¬
simȩ eccłiȩ: & uidi in eo oꝑa. uniu̾sam
pene naturam excedentia. Et si dig¬
tua hodie ueniendo scificare nos: enar¬
rabo tibi gesta quȩ ipse inspector eoꝵ
factus aspexi. Cumq hoc dixisset. te¬
nui manũ & erexieum: adprehen¬
densq me duxit in adeo seruatam
domũ suam. Itaq cum uoluisset nob̾

Expanded text:
Porro est quando juxta eventum non Porro est quando juxta eventum non habet ad horam aliquid quod det a se petenti; et tristatus dicit ad tabernarium aut ad negotiatorem: Da mihi unum tremissem, et serviam tibi uno mense vel duobus, ut vis et ubi vis, quoniam esuriunt valde qui in domo mea sunt. Et sumens dat egeno, rogans un nemini dicat. Cum ergo sensisset me idem Dei cultor Mennas, tanquam Evangelium audientem se, dicit mihi cum compunctione: In hoc miraris, Domine? Jam si invenisses sanctum patriarcham, quid? Aio ei: Quid amplius viderem? Tunc dixit mihi: Crede per indulgentiam Dei. Ipse me fecit presbyterum, et vicedominum sanctissimae ecclesiae, et vidi in eo opera, universam pene naturam excedentia. Et si digtua hodie veniendo, sanctificare nos, enarrabo tibi gesta, quae ipse inspector eorum factus aspexi. Cumque hoc dixisset, tenui manum et erexi eum; apprehendensque, duxit me in a Deo servatam domum suam. Itaque cum voluisset nobis