comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hodie ẽẽt appositũ: quia nõ ꝯputabat helẏas pre¬
titũ tep sed tanꝙͣ cotidie incertamine constitutꝰ.
talem se p̾bere cupiebat. qualẽ sciebat dignũ dei ẽẽ
conspectib purũ corde ⁊ paratũ obedire uolũtati eiꝰ:¬
Gitur secũ reputãs oportere dei famulũ exẽ
uitã suã debere conpon̾e: ad sepulcta longe auil¬
la cõstituta secessit. uni ex cognitis mãdans ut
statutis diebꝰ sibi alimẽta deferret: Et cũ ĩ una
memoria supͣdc̃s frat̾ eũ clausisset: solus ibidẽ
morabat᷑: Metuẽs ergo dẏabolꝯ ne accessu tpr̃is
satellitib suis uaria cede lacerauit. ut doloris
Imagnitudo et motũ aufertet et uocẽ Nam et¬
⁊ ip̃e postea referebat uulu̾a fuisse tam grauia:
Ut uiu̾sa hoinũ tormẽta suꝑarẽt: sed dei pro¬
uidẽtia quenuꝙͣ in sesꝑantibꝰ deest. alio die¬

Expanded text:
hodie esset appositum, quia non computabat Elias praeteritum tempus, sed tanquam quotidie in certamine constitutus, talem se praebere cupiebat, qualem sciebat dignum Dei esse conspectibus, purum corde, et paratum obedire voluntati eius secum reputans oportere Dei famulum ex invitam suam debere componere, ad sepulcra non longe a villa constituta secessit, uni de cognitis mandans ut statutis diebus sibi alimenta deferret. Et cum in una memoria supra dictus frater eum clausisset, solus ibidem morabatur. Metuens ergo diabolus ne accessu temporisatellitibus suis, varia caede laceravit, ut doloris magnitudo et motum auferret et vocem. Nam et ipse postea saepe referebat, vulnera fuisse tam gravia, ut universa hominum tormenta superarent; sed Dei providentia, quae nunquam in se sperantibus deest,
Abbreviated transcription (Latin):
laq̃os pretendũt. eoꝵ mentes ĩpiis atq ob¬
senis cogitatõibꝰ nitũt᷑ euertero S ichil
in hoc uobis t̾roris incutiant. fidelibꝯ enĩ ora¬
tombꝰ atq ieumiis ad dñ: statĩ corruũt:
NNec tamen si paululũ cessauerint. plenam
uirsꝰ putetis ẽe uictoriã Solent enĩ sancii
graniꝰ assurgere: ⁊ mutata arto pugnãdi
cũ in cegitatc̾e nichil egerint. pauoribꝰ t̾ret
tum formas. nec nõ ingentia quedã corpora.
⁊ usq ad tectũ porrectũ caput. infinitas speties.
⁊ mlitũ cat̾uas. que om̃ia ad signũ crucis¬
nitis fallatiaꝵ modis: incipiunt p̾sagari. et
futoꝵ dioꝵ euentꝰ uelle p̾dice̾ Cumq et in
hiis cõtẽpti fuerint: ip̃m iam nequitie pͥncipẽ

Expanded text:
laqueos praetendunt, eorum mentes impiis atque obscoenis cogitationibus nituntur evertere; sed nihil vobis in hoc terroris incutiant. Fidelium enim orationibus atque jejuniis ad Dominum statim corruunt; nec tamen si paululum cessaverint, prorsus plenam putetis esse victoriam. Solent etiam saucii gravius assurgere, et mutata arte pugnandi, cum in cogitatione nihil egerint, pavoribus terreunc serpentium formas, necnon et ingentia quaedam corpora, et usque ad tectum domus porrectum caput, infinitas species et militum catervas. Quae omnia ad primum quonitis fallaciarum modis, incipiunt praesagire, et futurorum dierum eventus velle praedicere. Cumque et in his contempti fuer
Abbreviated transcription (Latin):
Dieti at mẽbra ꝯcede̾̃s: iunto cõtexto atq
⁊ liçio utebat᷑. Aliquociens etiã suꝑ nudã
humũ iacebat: Unguenta penitꝰ repudiabat.
corpora roborari: Si olei ẽent leuitate mollita. Sed¬
oporte̾ econtrario asperos carnis labores imꝑari:¬
si corporis fuissent ĩpetꝰ fatigati Unde nec tẽpoꝵ
longitudĩe laboꝵ merita pensabat: sed amore et
famulatu spontaneo. semꝑ tãꝙͣ in pͥncipiis cons¬
titutus ad ꝓfectũ diiim timoris desideriũ cc̃cita

Expanded text:
ieti autem membra concedens, junco contexto atque cilicio utebatur. Nonnunquam etiam super nudam humum jacebat, unguenta penitus repudians. corpora roborari, si olei essent lenitate mollita; oportere vero asperos carni labores impersi corporis fuisset impetus fatigatus. Unde nec temporum longitudine laborum merita pensabat, sed amore et famulatu spontaneo semper, tanquam in principiis constitutus, ad profectum divini metus desiderium concita
Abbreviated transcription (Latin):
petꝰ inhiabant. Truces oĩm uultꝰ: ⁊ uocis hor¬
ride durꝯ erat audita:
Ntoniꝯ itaq flagellata atq ꝯfossꝯ senti¬
ebat quidẽ asꝑiores corporis dolores: sed in¬
teriꝯ durabat mẽte ꝑuigili Et licet gemitũ uul¬
n̾a carnis exprimerẽt : sensu tamẽ idem manẽs
quasi de ĩmucis luderet loq̃bat᷑: Si uiriũ aliquid
Rutsꝰq confidens aiebat: Si quid ualetis. si
uobis inme dñs potestatẽ dedit: ecce p̾sto sum
deuorate me: Si uero nõ potestis: cur frustra
nitimini: Signũ enĩ uobis crucis. ⁊ fidos xp̃i:¬

Expanded text:
 indicabat. Truces omnium vultus, et vocis horridae dirus auditus. Antonius flagellatus atque confossus sentiebat quidem asperiores corporis dolores, sed imperterritus durabat mente pervigili. Et licet gemitum vulnera carnis exprimerent, sensu tamen idem permanens, quasi de inimicis luderet, loquebatur: Si virium aliquid iarum. Rursumque confidens, aiebat: Si quid valetis, si vobis in me potestatem Dominus dedit, ecce praesto sum, devorate concessum. Si vero non potestis, cur frustra nitimini? Signum enim crucis et fides ad Do
Abbreviated transcription (Latin):
ta adu̾sꝯ õs armna aripiẽs. ncctiͣns eũ inqͥeta
celis irruebat: nt rullꝯ ambigeret qͣn antomꝰ
ꝑ nates inpulchre nulieris uertebat᷑ ornatũ:
nlła obmittens fignienta lasciuuie. Hie ultrices
gehemie fiãmas. et dolorẽ uetiuis recordans. co¬
adolescẽtie it̾ ⁊ ad ruinã facile ꝓponebat: Hic e¬
t̾na futi᷑ indicii tormẽta considerãs: illesam aĩe

Expanded text:
 adolescentes arma arripiens, nocturnis eum inquietabtelis irruebat, ut nullus ambigeret, quin Antoner noctes in pulchrae mulieris vertebatur ornatum, nulla omittens figmenta lasciviae; hic ultrices gehennae flammas et dolorem vermium recordans, inadolescentiae iter, et ad ruinam facile proponebat; hic aeterna futuri judicii tormenta considerans, illaesam animae
Abbreviated transcription (Latin):
Et addidit: Noli me inquietare modo: quia
cũ redire uoluero. ego nũciabo. Unde c̾tũ temii.
tus cathedram aluernite urbis post uirũ
ad deferendũ btĩ boniti corpꝰ mitt̾et᷑ lugomiũ.
Ut eiꝰ aduentu. urbs miunta manet. ⁊ bt̃i mau¬
ricii martiris nobilitando disceret aula Eodem
qr tpr̃e cuida uiro beatus Bonitus ĩ sopnis ĩ cadẽ
ꝯfratri meo ꝓculo. Hic ⁊ hic ita ꝑagat etiã sun
nngresso locũ designauit dicẽs. quia ꝑ hũc lecum
ego regrediẽs introibo:¬
uen̾abilẽ scilicet adelphiũ monasti magnr locẽsis
abbatẽ. et ecaldũ uolucẽsis cenobii patrẽ. Med̾atũ¬
q teclathensis monast̾ii rectorẽ cũ reliqs sac̾doti¬

Expanded text:
Et addidit: „Noli me", ait, „inquietare modo, quia, cum redire voluero, ego nuntiabo". Unde certum tenui,tus cathedram Arvernicae urbis post virum ad deferendum beati viri corpus mitteretur, ut ex eius adventu urbs munita maneret, et beati martiris nobilitando ditesceret aula. 34. Eodem tempore cuidam viro beatus sacerdos in somnis in eadem ulo episcopo, hic et hic ita peragat'. Etiam sui ingressus locum designavit, dicens, quia: 'Per hunc locum ego regrediens intrabo'venerabilem scilicet Adelfium monasterii Magnilocensis abbatem necnon et Eoaldum Volvicensis cenobii patrem Moderatumque Teclatensis monasterii rectorem una cum reliquis sacerdoti
Abbreviated transcription (Latin):
corpꝰ suũ. ne uictor alioꝵ. inaliis uinceret᷑
Disponẽs igit᷑ durioris uite se lege strĩg̾e̾: cum
os in fatigabilẽ ad holescẽtis mirarent᷑ instan¬
ciam. scm̃n tolerant᷑ ferebat laborẽ. Quia uolũ¬
⁊ edẽbat senies rndie post solis cccasũ: Non mĩ¬
ꝙͣ biduo tuduoq sic ꝑmanens: qͣrto demũ die
reficiẽbat᷑ Eimiebat uero panẽ ⁊ salei.i. potũ¬
ceta. melis putor ꝙͣ quicꝙͣ dic̃e. qͣndo aipud plu

Expanded text:
in aliis vinceretur . Disponens igitur duriori se vitae lege constringere, cum omnes infatigabilem adolescentis mirarentur instantiam, sanctum toleranter ferebat laborem, quia volun edebat semel in die post solis occasum, nonam biduo triduoque sic permanens, quarta demum die reficiebatur. Sumebat vero panem et sal, potumcere meli
Abbreviated transcription (Latin):
tu qui es dñe : R̾ndit: Ego sũ pettꝰ princeꝑs
apostoloꝵ: Et qͣre corpꝰ meũ in humatũ nõ¬
qui se hĩnliat exaltabit᷑ : Demq multũ se hu¬
miliauit: qui se indignũ sepulta᷑ iudicait.
Uade ergo ⁊ sepeli eum uixta me: ⁊ quos ius¬
tificauit grã: nõ dundat sepultaͣ: Marcellꝰ

Expanded text:
 princeps apostolorum; quare corpus meum inhumatum noqui se humiliat, exaltabitur? Multum se humiliavit, qui se indignum sepultura iudicavit. Vade ergo et sepeli eum iuxta me, ut quos iustificavit gracia, non dividat s
Abbreviated transcription (Latin):
ginti cũ sorore ad modũ ꝑula derelictꝰ:
domꝰ ⁊ sororis honestam curam agebat: N¬
dum u̾o̾ sex fluxerãt menses. quilꝯ ad eccł̃iam
Ut solebat occurrẽs: recordabat᷑ quomodo apos¬
Talia secũ uoluens: ĩ trauit eccłiam. ⁊ accidit
modi memoriã ꝯcepisset. et uelut ꝓpt̾ se heo ẽẽt
scpͥta᷑ recitata: ad se dñcũ traxit preceptũ: Sta¬
timq egressꝰ possessiones quas habebat : uica¬

Expanded text:
ginti, cum sorore admodum parvula derelictus, et domus et sororis honestam curam gerebat. Necdum vero sex fluxerant menses, quibus ad ecclesiam ut solebat accurrens, recordabatur quomodo et aposTalia secum volvens, intravit ecclesiam, et accidit smodi ante memoriam concepisset, et veluti propter se haec esset Scriptura recitata, ad se Dominicum traxit imperium; statimque regressus, possessiones quas habebat
Abbreviated transcription (Latin):
Ost hec cũ ĩfirmãtiũ turba eu ubiq ꝓ¬
seq̃ret᷑. sed ille iactãtie uiciũ cauens
obicũꝙ potuisset semet ip̃m hospiciolo rectu¬
debat. ⁊ ĩ firmos ex oleo qd̃ ex bti petti sepulcro ꝓ bene¬
dictõe leuari iusserat: ungi p̾cipiebat: Moxq ĩ firim¬

Expanded text:
ost hec eum infirmantium turba ubique prosequeretur, sed ille iactantiae vicium cavens, ubicumque potuisset, semet ipsum ospitiolo trudebat et infirmos ex oleo, quod ex beati Petri sepulcro benedictione levari iusserat, ungi praecipiebat; moxque sani
Abbreviated transcription (Latin):
sos grad̾et᷑. et illi qui cũ eo etãt int̾ se mesti di¬
cent quia uictui nlła nob̾ est hodie sb̾̃stãtia:
ille hoc audiẽs ⁊ increpans eoꝵ diffidẽtiã. dixit:
Si haberetis fidẽ: pot̾at om̃ipotes ds uob̾ sine
rexisset: lumẽ lãpadis ĩ eadẽ basilica ubi
more solito sanctas peragebat excubias. defi¬
ad lampadẽ accedẽs. qiͣ signacło suo illustrauit
iualdo abbati ei ꝯq in eodẽ itinere comiti: au¬
dita supra retulimꝰ:
Ost hec quadã die dum pueri uiri dei
ad piscandũ abissent. et ꝑtotam diem
qui eo tp̃re uirũ dei ex deuotione hactenꝯ se¬
cutus fuerat. et ĩ eiꝯ obsequio degebat. ait ad
eos: Quid ẽ ꝙ ita mesti reu̾tentes nichil defer¬
tis: Et illi exponẽtes ei ꝙ millũ piscẽ in al¬
uei fluminis capta᷑ cepissẽt: Tiic ille ait eis:
Itẽ adãnem ⁊ et ĩfidẽ uin dei houiti mittite re¬
the: Credo ꝙ ꝑ eiꝯ merita meror uest̾ a deo uer

Expanded text:
dicerent, quia: 'Victui nulla nobis est hodie substantia', et ille audiens increpansque eorum diffidentiam, dixit: 'Si haberetis fidem, poterat omnipotens Deus vobis sine rexisset, lumen lampadis in eadem basilica, ubi more solito sanctas peragebat excubias, defiad lampadem accedens, quasi signaculo suo inlustravit rabili viro Arivaldo abbati eiusque in eodem itinere comiti audita supra retulimus. 21. Post hec quadam die dum viri Dei pueri ad piscandum habissent et per totum diem,e virum Dei ex devotione actenus secutus fuerat et in eius degebat obsequio, ait ad eos: 'Quid est, quod ita mesti revertentes nihil defertis?' Et illi exponentes ei, quod nullum piscem in alvei fluminis captura coepissent. Et ille: 'Ite', inquid, 'ad amnem et in fide beati viri mittite rete; credo, quod per eius merita meror vester
Abbreviated transcription (Latin):
Uni at̾ de exilio regressꝰ ĩtroiuit pictauis:
sũmo fanore plaudebat os parit̾. eo ꝙ ec¬
cłia recepisset ponti ficẽ. grex pastorẽ. Et ac si
os cũ ipõ tũc redissẽt ad patriã: ita sine illo se
exules fuisse. deflebãt: Itaq beatũ martimĩ ĩ ui¬
culo coteiaco dii p̾cepisset ꝯsistere. Uirtute di¬
uina meruit ibidẽ mortuũ suscitasse: Post
aliquos nẽpe dies infans sinc baptismi re¬
des scĩ hẏlarii p̾̃cedẽtib lacͥinis nati sui corpꝰ
effudit exclamãs: Martinꝰ ad huc ĩcipiens
cathetuminũ mortuũ reuocauit: Tu ergo
põtifex redde filĩ aut michi. aut baptismo.
ma recurtẽs: int̾ra ꝓst̾int᷑. mox ꝙ panlatim
defũcti pallor in ruborẽ ꝯu̾tit᷑. ⁊ frgita mẽ¬
rẽt ip̃e senex de oratione. ⁊ infans de morte
Ete nita laudabilis que de alteriꝯ corpore¬

Expanded text:
 de exilio regressus introivit Pictavis, summo favore plaudebant omnes pariter, eo quod ecclesia recepisset pontificem, grex pastorem: et ac si omnes cum ipso tunc redissent ad patriam, ita sine illo se exules fuisse deflebant. 41 Itaque beatum Martinum in vico Locoteiaco dum praecepisset consistere, virtute divina meruit ibi mortuum suscitare. 42 Post aliquot dies infans sine baptismi redes sancti Hilarii, praecedentibus lacrymis, nati sui corpus effudit, exclamans, Martinus adhuc incipiens, catechumenum mortuum revocavit: Tu, pontifex, redde, rogo, filium aut mihi aut baptismo: ma recurrens, in terram prosternitur. Mox paulatim defuncti pallor in ruborem convertitur, frigida memrent. Senex de oratione infans de| morte. Ecce uita laudabilis que de alterius corpor
Abbreviated transcription (Latin):
set. et tacite ꝯsid̾ans uolu̾et ĩpectore: tandẽ scisci
noras sexui meo tali a quocũq uiro indignã fo¬
re salutatõe ꝓferri : Et ille. nõ ate in qͥt ut tu
putas pocii benedictõem : sed ab eo qͥ est ito tuo.
quia sũmũ indeo a deo p̾electũ sac̃̾dotẽ Et illa
gandẽs ait: Rogo pat̾ ut orationibꝰ tuis ꝓuẽĩ¬
cetosq coetaneos excellens a sophistis ꝓbatus

Expanded text:
e et tacite considerans volveret in pectore, tandem sciscitnoras, sexu meo tali a quocumque viro indigna fore salutacione proferri?' Et ille: 'Non tibi', inquid, 'ut tu putas, petii benedictionem, sed ei qui est in utero tuo, quia summum video a Deo praeelectum sacerdotem'. Et illa ovans ait: 'Rogo, pater, ut oracionibus tuis proveniceterosque coetaneos excellens, a sophistis probus
Abbreviated transcription (Latin):
Uinq uir dei ex roma regrediẽs ꝑuẽisset
ad urbẽ dusinã: mulier quedã ceca abeiꝰ
ministris peciit ut aquã demanibꝰ sc̃i sacͥ̾do¬
tis ꝓ remedio unde ocłos sibi ablueret largi¬
rent᷑ Cũ uero illi hanc grãm poscẽti p̾stare
cupent: Sed uir dei iuxta modũ aquã mambꝰ
ablutis int̾ram diffundi precepit: Unde uix
modicam guttã furari potuerũt: quã młieri
tribuẽtes dixerũt: Uade et in basilica btĩ petͥ
que inhac urbe sita ẽ: seq̃nti nocte cũ aqua
ista uigila. et mane ocłes exfide sic̃ petisti co¬
rũ p̾ceptũ młier secuta ita ꝑegit: lucẽ q quã
toto cordis desiderio querebat celeris reseratis
aspexit: Proinde aduiri dei comites cũ mag¬
na inpensa elemosine pro largitione sue sa¬
lutis ꝑrexit. et dm̃ ꝓ sc̃i uiri merito laudans
benedicebat: Sed et sac̾dos dei uidẽs ip̃iꝰ in
ꝑegrinos obseqͥum ualde ei placuit eiꝰ deuotõ¬
nis affectus: et mlierẽ collaudãs benodixit:¬

Expanded text:
et in urbem, mulier quaedam ceca ab eius ministris petiit, ut aquam ex manibus sacerdotis pro remedio, unde oculos sibi ablueret, largirent. Cumque illi hanc gratiam poscenti praestare cupirent, sed vir Domini iuxta morem aquam, manibus ablutis, in terram diffundi praecepit, unde vix modicam furari guttam potuerunt, quam mulieri tribuentes, dixerunt: 'Vade et in basilica beati Petri, quae in hac urbe sita est, sequenti nocte cum hac aqua vigila et mane oculos ex fide, sicut petisti, conraeceptum secuta, ita peragens, lucem, quam toto cordis desiderio querebat, oculis reseratis, aspexit. Proinde ad viri Dei comites cum magna impensa alimonia pro largitione suae salutis perrexit, et Deum pro sancti viri merito laudans, benedicebat. Sed et sacerdos videns ipsius in peregrinis obsequium, valde ei placuit eius devotionis affectus, et mulierem conlaudans, benedixit
Abbreviated transcription (Latin):
famã eiꝯ aduenisse p̾dixit: Cũq ille ut ei mo¬
ris erat. eam alienigenã agnouisset: paululũ
sb̾stitit. et quid uesset requisiuit: At illa aduẽ¬
deuotionẽ admiratꝰ: eã secũ admonast̾iũ ire
p̾cepit. atq matri ip̃iꝯ monast̾ii tradẽs sue q

Expanded text:
famam advenisse praedixit. Cumque ille, ut ei moris erat, eam indigenam cognovisset, paululum substitit, et quid vellet, requisivit. At illa advendevotionem miratus, eam secum ad monasterium ire praecepit atque matri ipsius monasterii
Abbreviated transcription (Latin):
sedilia exiliens: intra urbẽ ad bellũ secũ ppłm
exire iibet: Atq adu̾sꝰ acies inmici: cune¬
os armatos instare p̾cepit: Quiq humilli¬
pheũ ꝯtra adu̾sarios adnõ merear obtinere:
Qui mox ut egressꝰ ẽ urbẽ. p̾liũ cũ adu̾sariis
arripiẽs ita ꝑtib ariberti fauens stetit xp̃s:
ut mltis cesis atq ꝓstratis. et rege ingenitali¬
magno tripudio aduirũ dei regressꝰ ẽ: Et ei grãs
ꝓsue orationis adminiculo referẽs: iteꝵ semet

Expanded text:
iens, inopinatus intra urbem ad bellum secum populum exire iubet atque adversus acies inimici cuneos armatos instare praecepit; quique umillipheum a Domino merear obtinere!' Qui mox egressus est urbe, prelium cum adversariis arripiens; ita partibus Ariperthi favens extitit Christus, ut multi cesi atque prostrati. Rege in genitalimagno tripudio ad virum Dei regressus est, et ei gratias pro suae orationis adminiculo referens, iterum semet
Abbreviated transcription (Latin):
martinꝰ qui ab eodẽ hẏlario ex orcista fu¬
it postea institutꝰ. cognito aduentu eiꝰ. ro¬
mam festiuãt̾ occurrit: Quẽ cũ p̾terisse cognos¬
c̾et: ip̃m ẽ usq ad gallias cõsecutꝰ: Neq enĩ
martinꝯ qͥ adhuc cathecuminꝯ xp̃m claunde
sua tectũ uid̾e̾ merint. illi deuotꝰ cccreret: isi

Expanded text:
 qui ab eodem S. Hilario exorcista est postea constitutus, cognito adventu ejus, Romam festinanter occurrit. Quem cum jam praeterisse cognesceret, usque ad Gallias consecutus est. Neque enim Martinus , qui adhuc catechumenus Christum chlamyde su
Abbreviated transcription (Latin):
Rta at itoꝵ ꝑsecutõe: iteꝵ mittit᷑ ꝑsecutor
ex mun̾o apparitoꝵ qui scm̃n felicẽ ten̾et.
Quẽ cũ sollicite reqͥreret: et eu̾dẽ ipm̃ felicem
int̾rogaret si nouisset ubi felix p̾soit̾ lat̾et res
pondit. Ex hac parte felix abiit. Persecutore¬

Expanded text:
secutor ex numero apparitorum, qui beatum Felicem teneret. Quem cum sollicite requireret, et eumdem Felicem interrogaret si nosset ubi Felix presbyter lateret: Hac, inquit, Felix parte abiit. Persecutore
Abbreviated transcription (Latin):
uoces tumltuãtis adhuc ppłi ciuitatis se au¬
diuisse reu̾tẽs exposint: Et cñ uixta eũ uigi¬
laret finẽ expectans media nocte iteꝵ iubetꝰ
exire: et quid audire posset: iacẽti referret:
Qui dũ nichil se audisse res⁊ at: mox mira
claritas quã etiã pb̃r ip̃e sufferre nõ poterat
intrauit ad scm̃ hylariũ. et sic paulatim rece

Expanded text:
uoces tumultuantis adhuc populi ciuitatis se audisse reuertens exposuit. Et cum iuxta eum uigilaret, finem eius expectans, media nocte iubetur exire et quid audire posset iacenti referre. Qui dum nichil se audisse renuntiat, mox nimia claritas quam etiam presbyter sufferre non poterat intrauit ad eum. Et si
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ eũdo ẽe passuros. ac cũ difficłtate abilẽ locũ ĩ¬
uent᷑as ꝓ hiis que ⁊ deo ordĩante ꝑficient᷑. ⁊ que
ĩmnicꝯ hũ ani generis molimine calliditatis sue
ĩ uos ꝯcitabit: Nusꝙͣ tam̃ benig̾tas imẜicordis
dei uob̾ deerit. Sed pociꝰ ꝙͣuis diferẽdo ac desid̾iũ
amini ur̃i in longũ experiendo: aliorsꝰ ꝙ̃ sꝑamꝰ

Expanded text:
cum difficultate habilem locum inventuros, pro his quae et Deo ordinante perficientur, et quae inimicus humani generis molimine calliditatis suae in vos concitabit. Nusquam tamen benignitas misericordis Dei vobis deerit: sed potius differendo licet, ac desiderium animi vestri in longum experiendo, aliorsus quam spe
Abbreviated transcription (Latin):
qui reliq̃rit domũ aut agros et omrĩa que possi¬
det ꝓpt̾ nomẽ meũ: centuplũ accipiet. et uitã
et̾nã possidebit: Tũc apud se ipẽ diffimuit: ut
nõ solũ sedem. Sed etiã parẽtes et pat᷑am et res
õs exulando relinq̃ret

Expanded text:
Qui reliquerit domum aut agros et omnia quae possidet propter nomen meum, centuplum accipiet et vitam aeternam possidebit, tunc apud se ipse definivit, ut non solum sedem, sed etiam patriam, parentes, res omnes exulando relinqueret
Abbreviated transcription (Latin):
thesaurus sapiẽtie. lux doctime. defensor eccłie
hostiũ ꝓpugnator: Cuiꝯ dc̃a qui legerit: non
credit dic̾e̾ sed tonare: Sed qui uult ip̃m ag¬
nosce̾: eiꝯ exilia memoret. merita respiciat.
uolumina relegat. dc̃a ppendat. signa cotidi¬
calcauit hr̃ticoꝵ machinamẽta. aut petẽtibꝯ
tribuit miracłoꝵ suffragia:

Expanded text:
thesaurus scientie, lux doctrine, defensor Ecclesie, hostium propugnator. Cuius dicta quis legerit non credit dicere, sed tonare. Hoc fuit ultranoscere eius exilia memoret, merita respiciat, volumina relegat, dicta perpendat, signa cotidicalcavit haeretica crimina, aut petenti tribuit miraculorum suffragia:
Abbreviated transcription (Latin):
Hylariꝯ urbis pictauoꝵ aquitanie ep̃s: factio¬
ne satmin arelatensis ep̃i. de synodo bit̾iceñ. in
frigiam relegatꝰ: duodetim adu̾sꝯ artianos cõ¬
fecit libros: Et aliũ librũ desynodis. quẽ ad gal¬
mũ uidelic et scd̾m. et aqnquagesimo usq ad
de suo addidit. Et eiꝯ ⁊ ad costãciũ libellus. quẽ
uiuẽti constãtinopolim porrex̾at. Et alius in
constãciũ. quẽ post morte eiꝯ scp̃sit. Est et lib̾¬
aduisꝰ ualentẽ et ursaciũ. hystoriã ariminensis
et selet̾iensis synodi cõtines. Et ad p̾fectũ salus¬
Et ꝯmẽtarii inmatheũ. Et tractatꝰ in iob. quos¬
de greco origenes ad sensũ transtulit. Et alius
elegans libello q̃ auxẽtiũ. et nõ nulle ad diu̾sos

Expanded text:
Hilarius, urbis Pictavorum Aquitaniae episcopus, factione Saturnini Arelatensis episcopi, de synodo Biterrensi in Phrygiam relegatus, duodecim adversus Arianos confecit libros et alium librum de Synodis, quem ad Galimum videlicet et secundum, et a quinquagesimo usque sede suo sensu addidit. Est ejus et ad Constantinum libellus, quem ei viventi Constantinopolim porrexit, et alius in Constantium, quem post mortem ejus scripsit, et libsum Valentem et Ursacium hiset Seleuciensis synodi continens, et liber hymnet commentarii in Matthaeum, et tractatus in de graeco Origenis ad sensum transtulit: et alius elegans libellus contra Auxentium: et nonnullae ad diversos
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ uinificati infantis. et filie mortificate mis¬
t̾iũ e Illũ resuscitauit ad baptisimi: istã p̾mi
a põtifice postulauit ut et ip̃o m̾eret᷑ sic erep
Uis u̾o̾ habũdãtiã ngantis ingenii eius
coturnato ꝑ singula reserauit: Quã fuerit

Expanded text:
in| ter uiuifecati . infantis et filiae mortifecate miste| rio illum resuscitauit ad baptismum. Hunc trans| misa pontifeci pos| tolauit ut et ipsa si meriretur ereptuis vero abundantiam rigantis ingenii contecoturnato per singula reseravit? 51 Quam fuit
Abbreviated transcription (Latin):
Hylarius ep̃s pictauẽsis factione sat̾min arela¬
tensis epĩ. reliquoꝵ q qui cũ eo erant arrianoꝵ.
ante triẽniũ infrigiã pulsꝰ libros de nostra reli¬
EInodꝰ apud ariminũ et seleutiã ysaurie fcã¬
ẽ: in qua antiqua patrũ fides decẽ pͥmũ legatoꝵ

Expanded text:
Hilarius episcopus Pectavensis factione Saturnini Arelatensis episcopi reliquorumque qui cum eo erant Arrianorum ante triennium in Frigiam pulsus, libros de nostra reliSynodus apud Ariminum et Seleuciam Isauriae facta, in qua antiqua Patrum fides 730 decem primo legatorum,
Abbreviated transcription (Latin):
more tormẽti: Uere totis uisceribꝰ d:ligebat
xp̃i regnũ: qui nõ formidabat ĩ pͥncipatũ cons¬
tãciũ: Nam qui se pro dño sic ingerebat aꝑto
ꝑiło: obtabat martiriũ si nõ defuisset ꝑcussoꝵ¬
Sed huic ip̃ni diuino mitu ẜuatũ testificor ꝓ cor¬
rectone cũctoꝵ: Nam pene totũ mudui grari¬
tũc ettore ꝯfusũ. celebratis sepius ĩ gallia synodis:
ꝑ hylariũ fuisse ad uiam ueritatis adductũ. cõ¬
fitet᷑ linga młtoꝵ Quid autẽ intest. uł sibi ꝓ

Expanded text:
more tormenti! Vere totis visceribus diligebat Christi regnum, qui non formidabat in principatu Constantium. Nam quod se pro Domino sic ingerebat aperto periculo, optabat martyrium, si non defuisset percussoSed hunc ipsum divino nutu servatum testificor pro correctione cunctorum. Nam pene totum mundum gravi errore confusum, factis saepius in Gallia synodis, per Hilarium fuisse ad viam veritatis adductum, confitetur lingua multorum. Quid autem interest, vel sibi
Abbreviated transcription (Latin):
audito. uir dei sẽtiens sibi debestiali pugna ue¬
nire uictoriã: ĩ noĩe dñi p̃cedẽte crucis auxi¬
lio descẽdit ĩinsulã: Eo at̃ uiso: ẜpẽtes ĩ fugã
Tnĩc baculũ figẽs ĩt̾ra. qi metã quousq debe¬
rent ex currere: uirtutis potẽciã designauit
Nec ampliꝯ liberũ fuit illis occupate qd̾ ue

Expanded text:
audito, vir Dei sentiens sibi de bestiali pugna venire victoriam, in nomine Domini, praecedente crucis auxilio, descendit in insulam: eoque viso, serpentes in fugam Tunc baculum figens in terram, quasi metam, quo usque deberent excurrere, virtutis potentia designavit: nec amplius libertas est illis occupare, quod v
Abbreviated transcription (Latin):
synodo dẏaboli p̾naluisse mẽdatiũ. ĩ tantũ ut
orientales ꝑtes similit̾ coposito fuco inficeret.
imꝑatori tribꝯ libellis oblatis p̾ces effudit. ut
ĩ ꝯspectu eiꝰ collectis adu̾sariis ẽẽt ei ꝯ̃ hrticos
disceptandi de religione licẽtia. ne ueritatẽ falsitas
obubraret. et eqͣtati iniqͥtas p̾ualeret. et ne imꝑa¬
tor doo resisteret. et fidei ꝑfidia rebellaret: Unde ua¬
atu ꝑt̾rit. quĩ si daret᷑ facultas certandi mox se
recognoscebãt hylarii ꝯtẽtione prost̾m: sollicitãt
ĩꝑatoris animũ iam maligna exꝑte captiuũ.
Ut beatũ hẏlariũ redire ad gallias purg̾e̾t. di¬

Expanded text:
inum diaboli praevaluisse mendacium, in tantum ut et orientales partes similiter composito fuco inficeret, imperatori tribus libellis oblatis preces effudit, ut in eius conspectu collectis adversariis esset ei contra haereticos disceptandi de religione licentia, ne veritatem falsitas obumbraret, ne aequitati iniquitas praevaleret, ne imperator Deo resisteret, ne fidei perfidia rebellaret. 28 Vnde Vaatu perterriti, quoniam si daretur facultas certandi, mox se recognoscebant Hilarii contentione prosterni, sollicitant imperatoris animum tantum in maligna parte captivum, ut ipsum beatissimum redire ad Gallias perurgueret, di
Abbreviated transcription (Latin):
Eatus bonitus
inclita ꝓgenie alueruice urbis oriũ¬
dꝯ fuit: Ciꝯ pat̾ theodatꝰ: mat̾ uo̾
syagria noĩata est. ex senatu romano
dũ taxat nobili ꝓsapia: Hic itaq anteꝙͣ nasce̾¬
tur magnũ salutatõis a quodã sc̃o sac̾dote uoĩe
fregione feitur accepisse p̾sagiũ: qui sacdos cũ pa¬

Expanded text:
ta Bonitus progenie Arvernicae urbis oriundus fuit, cuius pater Theodatus, mater vero Syagria vocitata est; ex senatu Romano dumtaxat, nobili prosapia. Hic itaque, antequam nasceretur, magnam salutacionis a quodam sancto sacerdote nomine Frigione fertur accepisse p
Abbreviated transcription (Latin):
predicabat:
fanore acũctis exceptꝰ ẽ. eo ꝙ diuina mi¬
ẜicordia talẽ uirũ prudẽtissimũ et singłari eru¬
ditõne coꝑtũ inspectacło mũdi ꝓduc̾e̾t. ubi erat
defide censendũ: Hinc post examinatõem agni¬
tis hostibꝰ. et opp̾ssis decretis. qr in scpͥto recõditis.
prosꝑa agens sẏnodi. dirigit᷑ ad ĩꝑatorẽ legatio:

Expanded text:
praedicabat. favore a cunctis exceptus est, eo quod divina misericordia talem virum prudentissimum et singulari eruditione compertum in spectaculo mundi produceret, ubi erat de fide censendum. 25 Hinc post examinationem agnitis hostibus et oppressis, decretis in scriptura conditis, prospera gerens synodi dirigitur ad imperatorem legatio:
Abbreviated transcription (Latin):
Ntẽa cũ intoto orbe artiane hr̃sis ꝑu̾sitas pul¬
lularet: dato gen̾alit̾ imꝑatoris edco. Ut om̃s
orientales epi apd̾ selet̾iã ysaurie opidũ ꝯueirẽt.
disceptaturi qͥd sentirẽt defidei uaritate: tũc int̾
reliquos quarto iam exilii anuo de frigia sc̃s hy¬
lariꝯ ĩ p̾dco loco data euectc̃e ad synodũ ꝯpellit᷑:¬
Qui cũ in quoddam castellũ ad ẽẽt. die dirico ĩ¬
gressꝰ ẽ tẽplũ: Moxq florẽtia puella gentilis.
pet̾e. nisi signũ crucis ab ip̃o sibi fieri fidelit̾ impe¬
trasset: Quã fiorentiꝯ pat̾ secutꝰ et cũcta eiꝯ fa¬
milia: ĩ noĩe dñi meruerũt parit̾ baptisari: Fo

Expanded text:
nterea cum toto orbe Arianae haeresis perversitas pullularet; dato generaliter Imperatoris edicto, ut omnes orientales episcopi apud Seleuciam Isauriae oppidum convenirent disceptaturi, quid sentirent de fidei veritate, tunc inter reliquos quarto iam exilii anno de Frigia sanctus Hilarius in praedicto loco data evectione ad synodum veniur. Qui quoddam castellum dum adisset, die Dominico ingressus est templum: moxque Florentia puella gentilis, petere, nisi signum crucis ab ipso sibi fieri fideliter impetrasset. Quam Florentius pater secutus est, et cuncta familia in nomine Domini meruerunt pari
Abbreviated transcription (Latin):
Eniq cũ btĩssimã apram filiã suã ad ꝙͣ
deexilio destinauit epłam. ĩ columẽ ĩueis¬
set: alloqͥt᷑ modo quo pot̾at dulcedo patris. et fa¬
sũ atting̾e̾. quẽ patris gra proind̾et: Tnĩc libẽt᷑
desid̾antꝰq. ut celerit̾ ei iug̾et᷑: optabat: Quam
uolũtatẽ pat̾ pius agnoscẽs: intentꝰ oratiomibꝰ
nõ cessaint donec sine dolore sine
ꝯtagio se p̾sente filia de mũdi ludibrio migra¬
unt ad xp̃m: quã ip̃e ꝓpriis manibꝰ ut decuit
uenerãde tradidit sepłture: O funetis głia. que

Expanded text:
enique cum beatissimam Abram filiam suam, ad quam de exilio destinavit epistolam, incolomem invenisset, alloquitur quomodo poterat dulcedo patris et fasum attingire quem| patris gratia prouidisset. Tunc libenter desiderabiliterque| ut celeriter ei iungeretur orabat quam uoluntatem pi| us pater agnuscens . intentus orationibus non cessabit| donec sine dolore . sine contagio sepefacta filia de mun| di ludibrio migraret ad christum. Quam propriis manibus| ut decuit . uenerandae tradedit sepulturae o funeris| gloria quae
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯdẽpnaret: Nichil eni pot̾ant aute ĩsuꝑabilem
scĩ hẏlarii facũdiam hrtici obtinere: Sperãtes hos¬
tes fidei se aliq̃s nebulas splendori catholico posse
p̾tende̾: Si retrusꝯ exilio tał uir a certamine defuis
sed quasi natans ĩpelagus ante fluctũ eiꝯ eloq̃n¬
tie mergebat᷑:
Taq ĩ frigia asye rogione hylariꝯ missꝰ exilio:

Expanded text:
condemnaret. Nihil enim poterat ante insuperabilem sancti Hilarii facundiam haereticus obtinere. Sperabat enim hostis fidei, aliquas se nebulas splendori catholico posse praetendere, si retrusus exsilio vir talis a certamine defuisssed quasi natans in pelago, ante fluctum ejus eloquentiae mergebabur. Itaque in Phrygiam Asiae regionem missus exsilio
Abbreviated transcription (Latin):
mĩs reliques inꝓmissione regni celestis ĩuitãs :
Nõ cessabat ĩ plebe u̾ba ueritatis cũ fructu fi¬
dei redũdãtia seminare:
Wo cognito de sc̃õ hylario. qm̃ tantĩ linẽ
etiã si uoluisset lat̾e nõ potuit. quippe necessa¬
riꝯ ut alienas teuebras in lucẽ transferret: Cõcor
mistiis secularib deputatus. aliqͣndo sactis al¬
tanbꝰ sacͥdos electꝰ ẽ. Crescebat ĩ eo cotidie opimo
gallias illustrare: Sed etiã exteras regiones ĩ ple¬
hostiles fremitꝰ. int̾ hereticoꝵ gladios se ingerebat.

Expanded text:
missione regni coelesti invitans, non cessabat in plebem verba veritatis fructum fidei redundantia seminare. --Quo cognito de S. Hilario, quoniam tantum lumen, etsi voluisset, latere non potuit, quippe necessarius, ut alienas tenebras in lucem transferret, concordvir olim mysteriis deputatus aliquando sacris altaribus sacerdos electus est. 13 Crescebat in eo cotidie opinioGallias inlustrare sed exteras nationes et regiones implehostiles fremitus, inter hereticos
Abbreviated transcription (Latin):
imenis p̾diues ⁊ pulcher coingii uincdõ sibi que¬
reret copulandã Sed ipẽ int̾uentu orationis assi¬
due celestem illi spõsũ sine contaminatẽe ꝓuidit:
Moxq oportuitate reꝑta. manu ꝓpͥa sb̃scͥptam
filie direxit epłam. sufficieti sale ꝯditã: que tenet᷑¬

Expanded text:
dives, pulcherrimus, conjugii vinculo sibi quaereret adnectendam. Sed ipse interventu orationis assiduae, coelestem illi sponsum sine contaminatione providerat. Mox opportunitate reperta manu propria subscriptam filiae direxit epistolam sufficienti sale conditam, et ve
Abbreviated transcription (Latin):
p̾ced̾et. Ocli. gẽmaꝵ lumina illuĩarẽt. uestis cã¬
dorẽ niuis. oppͥmeret. Ornamẽta. ĩ estimabili
fulgore uernarẽt. Niuitie intra se regna ꝯclude
fragraret. Thesauri sine defectõe ꝯstarẽt: Mo
iũgeret : ꝙͣ ut patrẽ expectaret: Pollicitũ itaq

Expanded text:
praecederet, oculi gemmarum lumina luminarent, vestis candorem nivis opprimeret, ornamenta inaestimabili fulgore vernarent, divitiae Ultra se regna concludflagraret, thesauri sine defectione constarent. oniungeret, quam ut patrem exspectaret pollicentem et
Abbreviated transcription (Latin):
Danto aũt studio ꝓ cõsuanda ĩ tegri¬
tatȩ fitei excubaret alias etiã demori¬
sttauit. Apud agripiuã drbem synodali euo¬
cato conuentu: eu fraten ep̃m heretica pra¬
uitate corrupcum. cum hiis qui frequent̾
cõuen̾ant pontificibꝰ gradun mouit. ecc̃as¬
tica usus censura Hiis eñi in sanis ad herẽs
hereticis: ih̃m xp̃m nõ eẽ uerũ dei filiũ p̾di¬
cauit: Nec mira culoꝵ gr̃a de suit sc̃o maxi¬
ad credendum tardioribꝰ faciebat: Siquitẽ
solutos artus inpristinũ reformabat uigo¬

Expanded text:
anto autem studio pro conservanda integritate fidei excubaret, alias etiam demonstravit, cum, Agrippinae synodali evocato conventu, Eufratan episcopum, heretica pravitate corruptum, cum his qui frequentes convenerant pontificibus gradu movit, ecclesiastica usus censura. Is enim insanis accedens hereticis, Iesum Christum non esse verum Dei filium praedicabat. Nec miraculorum gratia defuit sancto Maxidem tardioribus faciebat; siquidem yticorum solutos artus in pristinum reformabat vigo
Abbreviated transcription (Latin):
zũcti q ambo alim pontifices diuinis rebꝰ
intenti: laborem itineris nõ ut alii sentie
itu asellum qui sarcinas beatoꝵ uiroꝵ fere¬
se dicit᷑ ut qr iumentũ nõ ab egerat sod cõ¬
sumpserat. Iumenti onus assum̾et. ip̃m
ad locum qui uilla ursarii dicit᷑ deueĩrent.
sb̾uectõi mansuetissime famulacũ: Ibi¬
di potatem ursus recepit. prius tam̃ erep¬
Erũ qr ut praui sibimet sũt graues.
ita boni semꝑ mutuo delectant᷑ cõsor¬
tio. sc̃us maximinꝰ beatũ martinũ tresioꝵ
urbem secum coegit ruisere. suoq ppło du¬
plicata bñdiccoms renexit cõmercia. Ibi¬
nempe martinꝰ sp̃ualem sibi filiũ iubenti¬
um maximino erudiendũ cõmisit Suiꝰ
lit̾is. et ĩposito gradu p̾sbit̾i ĩ uico cui cubri¬
taniam repetiuit. suoꝵq usus cõtubermo.

Expanded text:
iunctique summi pontifices, divinis rebus intenti, laborem itineris non ut alii sentieb, forte asellum, qui sarcinas beatorum ferese, ut, quia iumentum non abegerat, sed consumpserat, ipsa iumenti onus assumeret: illaad locum qui Ursarii villa dicitur devenirent, subvectioni mansuetissime famulatam, ibidi potestatem recepisse, prius tamequia, ut pravi sibimet sunt graves, ita boni suo semper delectantur consortio, sanctus Maximinus beatum Martinum Treverorum urbem secum coegit invisere, suoque populo duplicata benedictionis revexit commercia. Ibi Martinus spiritualem sibi filium Lubentium Maximino erudiendum commisit; cujuslitteris, et imposito gradu presbyterii, in vico cui Cubriiam repetivi
Abbreviated transcription (Latin):
Eatus maximinꝰ urbis a quita¬
uice pictauoꝵ indigena: clarissi¬
mis est orcus natalibꝰ. Siqͥdem
antiquam ꝓsapiam a maioribꝰ
senatorii ordinis deductam ens parentes sor
guuerunt: Qui nobilit̾ educati. sacris parit᷑
gii defensores: Sed ꝓcessu cp̃ris. pictanoꝵ occi
max aitiũ sibi poncificem uendicauit. eantẽ¬
ximinꝰ aũt diuino ĩsti netu ge utale sol uui
relinquens. et ĩbelgicam galliam cõmigins.
p̾sulis agricii magisterio ĩ formandũ se sb̾¬
maximinꝰ aliqͣndui diligenter assue factus.
elericatus honore donatus est:

Expanded text:
 Maximinus urbis Aquitanicae Pictavorum indigena clarissimis est ortus natalibus, siquidem antiquam prosapiam, a maioribus senatorii ordinis deductam, eius parentes sortspicio procrearunt, qui nobiliter educati, sacris paritergii defensores. Sed processu temporis Pictavorum ecclesia Maxentium sibi pontificem vendicavit, eamximinus autem divino instinctu genitale solum relinquens atque in Belgicam Galliam commigrans, esulis Agricii magisterio se informandum sumus aliquandiu diligenter assuefactus, clericatus honore donatus est. 2.
Abbreviated transcription (Latin):
re cepisset. etiam pupillam eiꝰ crassior nu¬
bes suꝑducta texisset: ocłm ei in artiuꝰ
peniculo contigit. pristinamq ei sauita¬
tem sblato om̃ni dolore restituit.¬
cenaculo de uolutus: et ꝑ confragosos
scale gradus decidens multis uulm̾bꝰ ẽẽt
affectus: cũ examinis iac̾et ĩ cellula et cru¬

Expanded text:
re coepisset et iam pupillam eius crassior nure coepisset et iam pupillam eius crassior nubes superducta texisset, oculum ei Martinus penicillo contigit pristinamque ei sanitatem sublato omni dolore restituit.cenaculo deuolutus et per confragosos scalae gradus decidens multis uulneribus esset adfectus, cum exanimis iaceret in cellula et
Abbreviated transcription (Latin):
et turbatõne p̾senti: ciuitas lib̾ata est
Pud parisiꝰ u̾o dum portam ciuitatis
illiꝰ magnis secum turbis eutibus
ĩtroiret. leprosum nusabłi facie. horrẽtibꝰ
cũctis osculacus est. atq bñdixit. Statim¬
q ab onĩi malo emiũdata Post̾o die ad ec¬
clesiam ueniens intenti cute ꝓ sanitate
Relorius uir p̾fectorius scĩ ad mod̾
⁊ fidelis ĩgenii. cũ filia eiꝰ granissi¬
mis quartanis febribꝰ ureretur. episto lã
martini que casu adeũ de laca fuerat pec¬
tori puelle ĩ ip̃o accensu ardoris ĩseruit.
statimq febris fugata est. Que res apd̾
arborium ĩ tantũ ualuit: uit statim puella
deo uou̾ie. ec ppetue uirginitati dicaret.
Profectus ꝙ ad martiuũ. puellam ei
p̾sens obuirtutũ eiꝰ testimoniũ que ꝑ
ab sentem licet curata eẽt obtulit. Ne¬
q ab illo quam amartino: eam habitu
iginitatis imposito passꝰ est ꝯsecrari
futurꝰ exempli. cũ cełm grauit̾ dole¬

Expanded text:
et turbatione praesenti ciuitas liberata est. et turbatione praesenti ciuitas liberata est. Apud Parisios uero, dum portam ciuitatis illius magnis secum turbis euntibus introiret, leprosum miserabili facie horrentibus cunctis osculatus est adque benedixit, statimque omni malo emundatus. postero die ad ecclesiam ueniens nitenti cute gratias em, uir praefectorius, sancti admodum et fidelis ingenii, cum filia eius grauissimis quartanae febribus ureretur, epistulam Martini, quae casu ad eum delata fuerat, pectori puellae in ipso accessu ardoris inseruit, statimque fugata febris est. quae res apud Arborium in tantum ualuit, ut statim puellam Deo uouerit et perpetuae uirginitati dicarit: profectusque ad Martinum puellam ei, praesens uirtutum eius testimonium, quae per absentem licet curata esset, obtulit, neque ab alio eam quam a Martino habitu uirginitatis inposito passus est consecrari. futurus exempli, cum oculum grauiter dole
Abbreviated transcription (Latin):
are. C onmota est domꝰ familiaq curbata
ppłs ĩ fugani u̾sus: Martinꝰ se furenti obie¬
cit. ac primũ stare ei imꝑat S cũ dencibus
fremeret hyanciq ore morsum minaret᷑
digitos ei martiuꝰ ĩ os ĩtulit. Si habes in¬
quit aliquid potestatis hos de uora: Tunc
u̾o ac si scandens ferrum faucibꝰ accepiss.
longe reduccis tencibꝰ digitos beati uiri
uitabat ãtinge. Et cum fug̾e de obsesso
corpore penis et cruciatibꝰ ccgetur. nec
tam̃ exire ꝑ os ei lic̾et. feda relinquens
uestigia. fluxu uentis egestus est:
Rter ea cũ de metu acq ĩpetu barbaro
subito ciuitatem fama turbasset. demonia¬
cum ad se exiberi iubet. Imꝑat ut an uerꝯ
eẽt hic nũtiꝯ fat̾et᷑. Sũc ꝯfessꝰ est. sexdecĩ
demones fuisse. qui rumorem hũc ꝑ ppłz
disse minassent. ut saltem hec metu ex il¬
lo opito martinꝯ fugaretur. barbarosq¬
nlłam irruptõnem ecgitare Itaq cũ hec
ĩmũdus sp̃s ĩmedia ecca fateret᷑. a metu

Expanded text:
are. commota domus, familia turbata, populus in fugam uersus: Martinus se furenti obiecit, ac primum stare ei imperat. sed cum dentibus fremeret hiantique ore morsum minaretur, digitos ei Martinus in os intulit: si habes, inquit, aliquid potestatis, hos deuora. tum uero, ac si candens ferrum faucibus accepisset, longe reductis dentibus digitos beati uiri uitabat attingere: et cum fugere de obsesso corpore poenis et cruciatibus cogeretur nec tamen exire ei per os liceret, foeda relinquens uestigia fluxu uentris egestus est. Interea cum de motu adque impetu barbarorum subita ciuitatem fama turbasset, daemoniacum ad se exhiberi iubet: imperat ut, an uerus esset hic nuntius, fateretur. tum confessus est decem daemonas secum fuisse, qui rumorem hunc per populum dispersissent, ut hoc saltim metu ex illo Martinus oppido fugaretur: barbaros irruptione cogitare. ita cum haec inmundus spiritus in media ecclesia fateretur, metu
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ qua corpus iace bat ĩ gredit᷑ Exclusisq
omĩbꝰ curbis. suꝑstratus corpori aliqͣntisper
orauit M ox uiuescente uultu. marcescẽtibꝰ
ccłis mora illiꝰ. defũctoꝵ ergit᷑. Iento q
conanime euissa assurge. Ap hensa beati mar

Expanded text:
in qua corpus iacebat, ingreditur, exclusisque in qua corpus iacebat, ingreditur, exclusisque omnibus turbis superstratus corpori aliquantisper orauit. mox uiuescente uultu, marcescentibus oculis in ora illius defunctus erigitur: lentoque conamine enisus adsurgere, adprehensa beati uir
Abbreviated transcription (Latin):
cellulam clamare cõpleuat. Quo audico. qͥ
ꝓsoribꝰ astit̾aut: statim irrunt: Mirũ specta¬
culum: quia uidebant uiue quem mortuui
reli quissent. Ita redditꝰ uite stacim bapciam̃
cõ secutꝰ. plures post ea uixit anos: Idem at¬
referre erat solitus se corpore exutum.: ad t̾bu¬
nal uidicis ductũ. teputandũ q obscuris locis
angłos uidici finsse suggestũ. hũc ẽẽ pro quo
martinꝰ oraret. et ita ꝑ eosdem augelos seius¬
sum roduci. et martiuo redditun: uite q
pristine restitutũ Ab hoc pͥmo qp̃re beati mar¬
tiii nouiẽ magis eiuicuit. ut qui sc̃s iam
ab oiibꝰ habebat᷑. poteus etiam ⁊ uere apos¬
tolicus haberet᷑:
Ec multu post. dum agrũ lupicincꝰ
et luctu curbeplangentis excipit᷑: Ad ꝙ̃ cũ
sollicitus astitisset. et quis ẽẽt hic fletꝰ ĩ qui¬
reret indicat᷑ unũ de familia ẜuulũ laqueo
sibi uitam extorsisse Quo crgnito: cellulã

Expanded text:
cellulam clamore conpleuerat: quo audito qui cellulam clamore conpleuerat: quo audito qui pro foribus adstiterant statim inruunt. mirum spectaculum, quod uidebant uiuere, quem mortuum reliquissent. ita redditus uitae, statim baptismum consecutus plures postea uixit annos, primreferre erat solitus, se corpore exutum ad tribunal iudicis ductum deputandumque obscuris locisangelos iudici fuisse suggestum, hunc esse pro quo Martinus oraret: ita per eosdem angelos se iussum reduci, et Martino redditum uitaeque pristinae restitutum. ab hoc primum tempore beati uiri nomen enituit, ut qui sanctus iam ab omnibus habebatur, potens etiam et uere apostolicus haberetur. Nec multo post, dum agrum Lupicini cet luctu turbae plangentis excipitur, ad quam cum sollicitus adstitisset et quis esset hic fletus inquireret, indicatur unum ex familia seruulum laqueo sibi uitam extorsisse. quo cognito cellulam,
Abbreviated transcription (Latin):
set: liõ longe sibi ab opido moast̾iũ collica¬
uit: Quo tp̃re se ei quidam cathecuminꝰ uĩ¬
xit: cupiens scĩssum uiri institur disciplins.
Paucis quippe inc̾positis diebꝰ ui febriũ labor
abat: Ac martinꝰ fortuitu discesẜat. Et cũ ꝑ
triduũ de fuisset. regressꝰ exanine corpa ĩ ue
.ẜ uit Ita subita uiors fuerat: ut absq baptis¬
mate decessisset: corpus ĩ medio positũ tristi
merencium fratrun freꝙͣ cabat᷑ officio. cum
martinꝯ flens ⁊ emlaus accurrit: Sũc u̾o tota
sc̃ in spm̃ mente ꝯcipiẽs: egredi cellulam iu
qua corpus iacebat ceteros iubet Ac forib
ob secratis: suꝑ examinata de sũcti fr̃is m̃bra
ꝓsterint᷑. Et cũ aliꝙ̃ diu oronem ĩ cubuisset
paululum et ĩdeffũcti ora defixus. oronis sue
ac miscõie dñi increpitꝰ expectabat euentũ:
Uix duaꝵ fere horaꝵ spacium uit̾ cessat .⁊ indet
te fuctũ paulatin m̃bris omĩbꝰ ꝯmoueri: et

Expanded text:
ceptus, haut longe sibi ab oppido monasterium conlocaceptus, haut longe sibi ab oppido monasterium conlocauit, quo tempore se ei quidam catechumenus iunxit, cupiens sanctissimi uiri institui disciplinis: paucisque interpositis diebabat. Ac tum Martinus forte discesserat; et cum per triduum defuisset, regressus, corpus exanime invenit: ita subita mors fuerat, ut absque baptisexcederet. corpus in medio positum tristi maerentium fratrum frequentabatur officio, cum Martinus flens et eiulans accurrit. tum uero tota sanctum spiritum mente concipiens egredi cellulam, in qua corpus iacebat, ceteros iubet, ac foribus obseratis super exanimata defuncti fratris membra prosternitur. et cum aliquamdiu orationi incubuisset paululum et in defuncti ora defixus, orationis suae ac misericordiae Domini intrepidus expectabat euentum: uixque duarum fere horarum spatium intercesserat, uidet defunctum paulatim membris omnibus commoueri et
Abbreviated transcription (Latin):
te concepat: matrẽ agencilitatis ab soluit
errore. pr̃e ĩmalis ꝑseu̾aute: Plures cam̃
suo saluauit exemplo:
Enide cum heresis arriana ꝑ totũ or¬
bem maxĩe intra yliricũ pululasset.
cũ adu̾sꝯ ꝑfidiam sac̾ dotũ solus pene acer¬
rime pugnaret: młtisq suppliciis ẽẽt affectꝰ¬
nan et publice uirgis cesus est. et ad extu¬
mũ deciuitate exire ꝯpulsꝰ. ytaliani repe¬
tens cũ intra gallias qͦ discessu scĩ ylaru ꝙ̃
ad exilium hereticoꝵ bis coegerat. curbatã
eccam cõpisset. mediolani sibi mõast̾ium
statuit: Ibi quoq eum auxentius auctor ⁊ pͥn¬
ceps arnanoꝵ. grauissie ĩ sectatꝰ ẽ Multisq
affectum ĩ uiriis. de ciuitate exturbauit:
magnaꝵ uirtutũ uiro Ubi aliquãdiu radi¬
ĩse grassantis uicina iam morte sensisset: uin¬
minens ꝑiculũ or̃one repulit. statimq om̃is
dolqr fugatus est. Nec multo post cũ ꝯꝑisset
est ad urbem:
eũ Cũ q ab eo gratissime susceptꝰ fuis¬

Expanded text:
te conceperat, matrem a gentilitatis absoluit errore, patre in malis perseuerante: plures tamen suo saluauit exemplo. Dehinc cum haeresis Arriana per totum orbem et maxime intra Illyricum pullulasset, cum aduersus perfidiam sacerdotum solus paene acerrime repugnaret multisque suppliciis esset adfectus—nam et publice uirgis caesus est et ad extremum de ciuitate exire conpulsus — Italiam repetens, cum intra Gallias quoque discessu sancti Hilari, quem ad exilium haereticorum uis coegerat, turbatam ecclesiam comperisset, Mediolani sibi monasterium statuit. ibi quoque eumAuxentius, auctor et princeps Arrianorum, grauissime insectatus est, multisque adfectum iniuriis de ciuitate exturbauit. magnarum uirtutum uiro. hic aliquamdiu radiit. sed cum uim ueneni in se grassantis uicina iam morte sensisset, imminens periculum oratione repulit statimque omnis dolor fugatus est. nec multo post, cum sancto e ad urbem us: cumque ab eo gratissime fuisset sus
Abbreviated transcription (Latin):
cordiam pollicet. O quam sẽa de duii pieta¬
te p̾sumpto. ĩ qua et si auct̾e p̾stare non po¬
tuit: ostendit tar̃ affectum:
iectus: ip̃a luce purpurea quo faciliꝰ
claritate assũpti fulgoris illuderet. ueste
etiam regia ĩdutꝰ. dyademate ex gẽmis
auroq redimitus. calceis deauratis. sereno
taretur. orauti ĩ cellula martino ascitit:
C umq martinꝯ pͥmo aspectu eius fuiss
quid dubitas cred̾e. cũ uideas. Xp̃s ego sũ
dũe ille reuelaute sibi spũ sc̃o ut in tellige̾t¬
ẽẽ dyabolum et nõ deũ: ait: Dñs ihus nõ¬
se purpiuatum. et dyademate re incentem
uencurũ ẽẽ p̾dixit. Ego xp̃m insi in eo ha¬
bitu et forma ĩ qua passꝰ est. et crucis stig¬
mata p̾ferentem udero uenisse. nõ credã
Ad hanc ille uccem statim ut fumꝰ eua¬
nuit. et cellulam tanto fetore ꝯpleuit.
ut certa indicia relinqueret dyabolum se

Expanded text:
to misericordiam pollicerer. o quam sancta de Domini pietato misericordiam pollicerer. o quam sancta de Domini pietate praesumptio, in qua etsi auctoritatem praestare non potuit, ostendit affectum. iectus ipse luce purpurea, quo facilius claritate adsumpti fulgoris inluderet, ueste etiam regia indutus, diademate ex gemmis auroque redimitus, calceis auro inlitis, sereno taretur, oranti in cellula adstitit. cumque Martinus primo aspectu eius fuissetquid dubitas credere, cum uideas? Christus ego sum\\ tum ille, reuelante sibi spiritu, ut intellegeret diabolum es purpuratum nec diademate renidentem uenturum esse praedixit: ego Christum nisi in eo habitu formaque, qua passus est, nisi crucis stigmata praeferentem uenisse non credam . ad hanc ille uocem statim ut fumus euanuit et cellulam tanto foetore conpleuit, ut indubia indicia relinqueret diabolum se