comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
reat exceptio que ꝯreo. Ego didi
quoiire utimur. ¶Pacrus ne
ip̃o ire: sicut tolutur stipłatio pẽ
scipłatione si hoc accuẽ. qui am
scpnlationib. iũs ꝯtinetur. In pã¬
cͥtit fcn uersacur. ⁊ ideo. replicati¬
one exceptio elidecur. Eademrõe
ꝯtĩgit. ne sideuissorib prinspaccũ
p̃nt᷑. S s i pacrum. ⁊ uetum tale suit

Expanded text:
eat exceptio, quae et reo. ego didicquo iure utimur. Pactus, ne ipso iure, sicut tollitur stipulatio per stipulationem, si hoc actum est, quia in stipulationibus ius continetur, in pactis factum versatur: et ideo replicatione exceptio elidetur. eadem ratione contingit, ne fideiussoribus prius pactum prosit. sed si pactum conventum tale fuit
Abbreviated transcription (Latin):
Itẽ ne cxꝑiar int̾dicto nndeui.
quãten pubucam cãm ꝯfigie.
paciscinõ possumꝰ oinsuma si
pactum ꝯuetũ are priuata reno
alia ie fcã aut cũ alia ꝑsona ina¬
la re aut ani ꝑsone nocẽat. ¶Si
cum michi decem deberes pepi¬
gero ne ate .xx. petam. in decem
pͦdẽe tibi pacti ꝯuenti. uiconex¬
ceptionẽ placet ꝯtem sic̃ xx. de¬
beres pepigerim ne.cecẽ petem es¬
ficitur ꝑ exceptionẽ m̾ opponen¬
dam ut tm̃ reliqua .x. exigẽ de¬
beam. S si stipulatꝰ .x. aut stic¬
hum. de .x. paccus sim ⁊ petã sti¬
chum. aut decẽ exceptionẽ pacu
ramut solutiõe ⁊ petitioe ⁊ ãc¬
ceptuatione uniꝰ rei tota obliga¬
tio ioluietur. Ita pacto quoq cõ¬
uento de unare ñ perenca. int̃o¬
sito totam obligationẽ submo¬
uen. S si ioaccum int̾ nos sit.
efficacit̾ de slicho agexe. nullaex¬
ceptione opponẽda. Idemẽ ꝯ si
de sticho nõ petendo int̾nos ꝯue
tam. stichum quidẽ petendo pac¬
ci exceptio mͥ oppoĩtur. aliu̾aũt

Expanded text:
item ne experiar interdicto unde ui, quatenus publicam causam contingit, pacisci non possumus. et in summa, si pactum conuentum a re priuata remotalia re facta aut cum alia persona in alia re aliaue persona noceat.Si cum decem mihi deberes, pepigero, ne a te uiginti petam: in decem prodesse tibi pacti conuenti uel doli exceptionem placet. item si cum uiginti deberes, pepigerim, ne decem petam: efficeretur per exceptionem mihi opponendam, ut tantum reliqua decem exigere debeam.Sed si stipulatus decem aut Stichum de decem pactus sim et petam Sticham ut solutione et petitione et acceptilatione unius rei tota obligatio solveretur, ita pacto quoque convento de una re non petenda interposito totam obligationem summoveri. sed si id actum inter nos sit, efficaciter de Sticho agere, nulla exceptione opponenda. idem est et si de Sticho non petendo conuenerit.Stam: Stichum quidem petendo pacti exceptio mihi opponetur, alium autem
Abbreviated transcription (Latin):
ita paccio eorũ rata habenda ent
aduers patrem dũmne siliłam
pecului aministratiom bãt. ⁊ ea
res de qua pacti sit peculians sit. qͥ
⁊ ip̃m nõ ẽ expeditum. Nam cum
ꝓͣcͤo ut ita pacisce̾tur anꝗd ĩ quo
nõ minus uł ⁊ampsius eet ꝯ se

Expanded text:
ita pactio eorum rata habenda erit aduersus patrem dominumue, si liberam peculii administrationem habeant et ea res, de qua pacti sint, peculiaris sit. quod et ipsum non est expeditum: nam cum pro eo ut ita pacisceretur aliquid, in quo non minus uel etiam amplius esse
Abbreviated transcription (Latin):
racum ac̾ditore qĩ debitoris nego¬
tim gerẽt emerit. placuit ut ha¬
bĩt᷑a ꝯpensatioẽ fiuctuũ solutoq
ꝙ reliquum debẽtur fund̃ debito¬
ri rescitueret. ⁊̃ hẽres pacto ꝙ de fũ¬
ctus fecit fidem pĩare debet. ¶Pac¬
tumut siquas sũmas ꝑꝑ tłibutio¬
nes p̃oii pignori nexi factas c̾di¬
tor soliuss adebitore recipet. ⁊ut
tͥb̾uta eĩdem p̃du debitor pederet
officioso pr̃ĩs testam̃to accur̾ ut
ei c̾ta quaritas quo adiuẽt hrs

Expanded text:
gotium gereret emerit, placuit ut habita compensatione fructuum solutoque, quod reliquum deberetur, fundus debitori restitueretur: etiam heres pacto, quod defunctus fecit, fidem praestare debet.Pactum, ut si quas summas propter tributiones praedii pignori nexi factas creditor soluisset, debitore reciperet, et ut tributa eiusdem praedii debitor penderet, officioso patris testamento acturis, ut eis certa quantitas, quoad uiueret heres,
Abbreviated transcription (Latin):
MI CIEEE. ET suum hrdem
⁊ ẜ̃uum nectessanimpure scrip¬
tos paciscentes prius ꝗ se ĩmisce¬
ant. putãt recce pacisci quiẽ.
tiputat cum hate actionem.
G siquis ut sup̃ retulimus ĩ sẽ¬
uitute paccus ẽ. negat marcelł
inpacri exceptionẽ admittẽdũ
licet añ dubitauit. tñadmisit
ut puta suius famillas heres
ĩsritutiis pactus ẽ cumc̾ditori¬
b ⁊ emancipatus adut ħrdita¬
tem.⁊ dicit doli eum posse uti ex
uiuo patre cũ creditorib pat̾ius
pactus sit. Nam ꝯhiuc doli exce¬
ptionẽ ꝓfuturam eẽ imo⁊ in ẜ¬
uo doli exceptio non ẽ respͥuẽda¬
Holie tñ ita cemũ pactio huius
quota pãire debiti ꝯ tenti sint. si
uõ difsentiant. tunc p̃toris par¬
tes necie sunt ꝗ decreto suo seq̃t᷑.
maioris parris uolutatem.

Expanded text:
m et suum heredem et seruum necessarium pure scriptos, paciscentes priusquam se immisceant putat recte pacisci, quod ti putat eum habere actionem. sed si quis, ut supra rettulimus, in seruitute pactus est, negat Marcelluin pacti exceptione admittendum licet antea dubitauit, tamen admisit: ut puta filius familias heres institutus pactus est cum creditoribus et emancipatus adiit hereditatem: et dicituiuo patre cum creditoribus paternis pactus sit: nam et hic doli exceptionem profuturam. immo et in seruo doli exceptio non est respuenda.Hodie tamen ita demum pactio huiusmquota parte debiti contenti sint: si uero dissentiant, tunc praetoris partes necessariae sunt, qui decreto suo sequetur maioris partis uoluntatem.
Abbreviated transcription (Latin):
di matris iuo filio. post mortẽ
uõ fiuii. nec patri nec hrdi euis qr
a se peteretur pactus fuĩt. ncħua¬
lebit paccum. de doli exceptione c¬
iideamꝰ. ⁊ sunrem paciscatur ꝓde
Nos aut has quimnrã potesta¬

Expanded text:
di patris uiuo filio: post mortem uero filii nec patri nec heredi eius, quia a se peteretur, pactus fuerit, nihil ualebit pactum: de doli exceptione uideamus. et si in rem paciscatur, proNos autem his, qui in nost
Abbreviated transcription (Latin):
rgitur. sz cum gna̾le sit locum ĩ¬
ter heredes quoqr litigantes ha¬
bebit. ¶Qui ꝓuocauit pactꝰ ẽ
int̾ diem cenum peciũa qua trã¬
segerat nõ so luta. iudicatisse
satisfactunim.iudex applłatio¬
nis niuio alio de pͥncipalicausa
discusso. iustam ꝯuntionem
uluti ꝯfessi sequitur. ¶ Post di¬
uisionẽ bõrum ⁊ eris alieni si¬
guli c̃ditores asingłis har̃dibo
n̾ int̃positis delegatioĩbꝰ ĩ soli¬
dum ut ꝯuenat usuras accep¬
tanint acciones quas aduers
omĩs ꝓpartib hñt. impediẽde
ñ erunt. si nõ singłi ꝓfide reige̾¬
te. totum debitum singulis o¬
ferant. ¶Sat quidotem pro
suam inmatrimoio sm̃ lib̃is
de suncta filia. portio dotis apo̾¬
hentes idaccum sic. ut ħrdibus
ꝯsulat̃.⁊ illo tempore quo patͣ
alios filios ñ habuit. infrẽm
suum iudiciũ suppmum ꝯtu¬
⁊ creditorẽ ꝯuenat ut c̃ditor:
honus tributi predu pignorati
nõ agnoscẽt. s eius soluendi
neccitas debitorem spectaret. ta¬

Expanded text:
gitur, sed cum generale sit, locum inter heredes quoque litigantes habebit. Qui provocavit, pactus est intra diem certum pecunia, qua transegerat, non soluta iudicatis se satisfacturum: iudex appellationis nullo alio de principali causa discusso iustam conventionem velut confessi sequetur. Post divisionem bonorum et aeris alieni singuli creditores a singulis heredibus non interpositis delegationibus in solidum, ut convenerat, usuras acceptaverunt: actiones, quas adversus omnes pro partibus habent, impediendae non erunt, si non singuli pro fide rei gestae totum debitum singulis offerant. Pater, qui dotem prosuam in matrimonio sine liberis defuncta filia portio dotis aphentes id actum sit, ut heredibus consulatur et illo tempore, quo pater alios filios non habuit, in fratrem suum iudicium supremum  creditorem convenerat, ut creditor onus tributi praedii pignerati non adgnosceret, sed eius solvendi necessitas debitorem spectaret. ta
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ e nĩus utqͣ ua uti posse ꝓut
elegerit quistiplatus e.Sitam
ex causa pacti exceptione utat.
equñ ent accepto stipłatione
ferre. ¶ Plerũq solemus dice̾
iq qui exceptioe pacti uti ñ pos

Expanded text:
uerius, utraque uia uti posse prout elegerit qui stipulatus est: si tamen ex causa pacti exceptione utatur, aequum erit accepto eum stipulationem ferre.Plerumque solemus dicere pacti exceptio
Abbreviated transcription (Latin):
L p i ai. REscriptum aũt di¬
uimari sic loq̾r quasi om̃s ẽdito¬
res cebeant ꝯuenire. Quid ergo
siquidã ab sentes sint nũ exẽplũ
p̃sentium absentes sequi debeãt.
s an ⁊ pruulegianis absẽtibus
ħ pactio neceat. elegant̾ trãcrat
si moco naiet paccio. ꝯ̃ otra absẽ¬

Expanded text:
 edictum.Rescriptum autem diui Marci sic loquitur, quasi omnes creditores debeant conuenire. quid ergo si quidam absentes sint? num exemplum praesentium absentes sequi debeant? sed an et priuilegiariis absentibus haec pactio noceat, eleganter tractatur: si modo ualet pactio
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑuacuũ. Iniquum. si qd̾ semel
remisit c̾ditor debitori sug hona
fide iterum hoc conetur destruẽ.
Suꝑuacumn sidecept hoc fe¬
cent. Iuest eniindolo ⁊ fraus.¬
Siue aũt abiitio dolo malo
auquid faccum ẽ. siue post pac¬
tum dolo maloanquid factu
ẽ nocebit exceptio ꝑꝑ ħ uerba e¬
dicti nequid fłat. ¶ Ꝙ feres
nouissina parte paccorũ. iraso¬
let inseri. rogauit citius spopon¬

Expanded text:
superuacuum. iniquum, si quod semel remisit creditor debitori suo bona fide, iterum hoc conetur destruere: superuacuum, si deceptus hoc fecerit, inest enim dolo et fraus.Siue autem ab initio dolo malo pactum factum est siue post pactum dolo malo aliquid factum est, nocebit exceptio propter haec uerba edicti 'neque fiat'. Quod fere nouissima parte pactorum ita solet inseri 'rogauit Titius, spopon
Abbreviated transcription (Latin):
onem ꝯphensumẽ. S utilit
corum imꝑtinsolet. ⁊ maxinx
sialiquid inopinatum em̾̃gat.
Inlud udẽdum si defunctus ac¬
mnta an successori quaq eĩdan

Expanded text:
onem expressum est: sed utilitacorum impertiri solet, et maxime si aliquid inopinatum emergat. illud uidendum, si defunctus acmenta, an successori quoque eius
Abbreviated transcription (Latin):
ii.dig̃. scribit. ⁊ sitipulatio sit
reditatem paciscatur cũ c̃ditori¬
b ut mui soluatur. paccũ uant¬
ciscatur pͥusquam lib̾tatẽ ⁊ he¬
reditatẽ adipiscatur. qr sub cõ¬
dicrione hr̃s scriptus sua̾t nõ

Expanded text:
 scribit: et si stipulatio sit reditatem paciscatur quis cum creditoribus ut minus solvatur, pactum valitciscitur, priusquam libertatem et hereditatem apiscatur, quia sub condicione heres scriptus fuerat, n
Abbreviated transcription (Latin):
dem ⁊ paciscar ut .xx. milia dele¬
antur. ñ nascitur obligatio ul¬
tra .x. milia. Reeñi non potest
obligatio ꝯtrahi. nisi quatenus
datum sit. ¶Quedam actiones
ꝑ pacrum ipõ iure tolluntur. ut ĩ¬
uinaꝵ. itẽ fuiti. ¶ De pignoẽ
iure honorano nascitur expacto
actio. Tollitur aut pͦeeceptionẽ
quo paciscor ne petam. ¶Diꝗs
paciscatur ne a se petatur. s ut abhe¬
de petatur. hecli exceptio no ꝓͥdeĩt.¬
Si pactus sum ne ame ne ue ati¬
tĩo petatur. nõ prodent titio ⁊̃ si¬

Expanded text:
dem et paciscar, ut uiginti mihi debeantur, non nascitur obligatio ultra decem: re enim non potest obligatio contrahi, nisi quatenus datum sit.Quaedam actiones per pactum ipso iure tolluntur: ut iniuriarum, item furti.De pignore iure honorario nascitur ex pacto actio: tollitur autem per exceptionem, quotiens paciscor ne petam.Si quis paciscatur, ne a se petatur, sed ut ab herede petatur, heredi exceptio non proderit.Si pactus sim, ne a me neue a Titio petatur, non proderit Titio,
Abbreviated transcription (Latin):
St puta p̃t diuortium ꝯuenit
ne tꝑ̃ẽ itatuto duatiomis dosred¬
datur. s statihoc non ualebit. rx
expacto actio nascatur.Idẽ mar¬
cellus scribir ⁊ suncutele actioẽ
ꝯueint ut maiores quamstat¬
ute sunt usure p̃stentur locum
nõ habebit ne expacto nascatur
actio. ¶Ca en pactainsũt que
ponsum scio apapimano. ⁊ si
post emptionẽ exint̾uallo ali¬
quid extra natam otractus cõ¬
ueniat ob hanc causamagiex
empto nõ posse ꝑꝑ eandẽ regu¬
lam. ne expacto actio nascatur.
ea pacca q̃ postea int̾ponũtur pa¬

Expanded text:
t puta post diuortium conuenit, ne tempore statuto dilationis dos reddatur, sed statim: hoc non ualebit, ne ex pacto actio nascatur: idem Marcellus scribit. et si in tutelae actione conuenit, ut maiores quam statutae sunt usurae praestentur, locum non habebit, ne ex pacto nascatur actio: ea enim pacta insunt, quae ponsum scio a Papiniano, et si post emptionem ex interuallo aliquid extra naturam contractus conueniat, ob hanc causam agi ex empto non posse propter eandem regulam, ne ex pacto actio nascatur. ea pacta, quae postea interponuntur, pa
Abbreviated transcription (Latin):
pacta ꝯuenta que neq coloma¬
io neq aduersus leges. plebisci
iꝑsonam. Inrem sunt quo¬
tiens gnãlit paciscor ne petam.
Inꝑ̃m quotiens ne aꝑsona pe¬
tam. id ẽ neautio titio petam.
Strum aũt inrem anmꝑ scã¬
exuerb̃ quam exinte ꝯuemẽtiñ¬
extimnandumẽ. Plerũq enĩ

Expanded text:
Pacta conventaque, que neque dolo malo neque adversus leges, plebiscisonam. in rem sunt, quotiens generaliter paciscor ne petam: in personam, quotiens ne a persona petam, id est ne a Lucio Titio petam. utrum autem in rem an in peex uerbis quam ex mente conuenient
Abbreviated transcription (Latin):
um pupillorũ noie unũ dẽbitũ
p̃tendentiũ si ꝯuenit. placuit u¬
nĩ loco eẽ. Nlam difficue ẽ ut ini
homo duorũ ucẽ sustineat. Nam
ilec isqui plures actiones habet
Cumulũ debiti ꝯad ples sumasre¬
feremus. sicui forte minute sum¬
me centum aureorũ debeatur. alu¬

Expanded text:
debitum praetendentium si conuenerit, placuit unius loco esse. nam difficile est, ut unus homo duorum uicem sustineat. nam nec is, qui plures actiones habet,Cumulum debiti et ad plures summas referemus, si uni forte minutae summae centum aureorum debeantur, al
Abbreviated transcription (Latin):
Sicenim ⁊ decantioẽ subrepta
⁊ obidamisimꝰ. ħ nunc aliismn¬
struintis aut cestib ꝗb tuc uti
ñ potumus ꝓ bare possum̃ius.
ecentis edi posse receptum e.
ea oꝑa uinlis sit.

Expanded text:
sic enim et de cautione subrepta et ob id amisimus, hoc nunc aliis instrumentis aut testibus, quibus tum uti non potuimus, probare possumus.edentis edi posse receptum estea opera uirilis sit.
Abbreviated transcription (Latin):
uẽtiois ubumgnãle ẽ adoiã
ꝑtines. dequib negotu õhendi
transigendiq cã ꝯ sentuit. qui
int seagunt. Nlam sicuti ꝯueni¬
re dicutur. qui exdiuersis locis
inunũ locum coiigũtur ⁊ uͭem᷑¬
unt. ita qui exdiuersis aĩmo
suam decumint. Adeo aut ꝯue¬
tioms nomen guãle est ut elegã¬
ter dicat pedius nullum eẽ ꝯtc̃¬
tum mullam obligationẽ que
ñ hãt inse ꝯuentionẽ siue re si¬
ue uerbis fiat. Nam ⁊ stipulatõ
que uerbis sit nonhãt ꝯsensũ¬

Expanded text:
entionis verbum generale est ad omnia pertinens, de quibus negotii contrahendi transigendique causa consentiunt, qui inter se agunt. Nam sicuti convenire dicuntur, qui ex diversis locis in unum locum colliguntur et veniunt, ita qui ex diversis animi tiam decurrunt. adeo autem conventionis nomen generale est, ut eleganter dicat Pedius nullum esse contractum, nullam obligationem, quae non habeat in se conventionem, sive re sive verbis fiat: nam et stipulatio, quae verbis fit, nisi habeat consensu
Abbreviated transcription (Latin):
cenniarũq tempe ad¬
uersanũ cogat aduidiciũ uem¬
re oratione duu marci expͥmit.
Q occupati curarem rusticã. in
forũ ꝯ pellendiñ sunt. Sosi p̃¬
tor aut ꝑ i̾gnorãtiam. uł sccõdi¬
uero cum abẽe ꝑsenerauĩnt sen¬
tentiã ꝓtulint etiam ab sẽtib
illis. ꝯ sequens ent dicere sña
nullius ẽẽ mom̃iti. neq p̾toris¬
tur. S excipĩtur ceitecause ex
quib cogi potĩmus ⁊ ꝑid rẽpo¬
ns cummesses uĩdemieq sũt.
ad p̃torem uenire. Scilicet sires
re. uerum adħ tantũ cogi quñ
ẽ utus ꝯtestetur. ⁊ita ip̃is uer

Expanded text:
emiarumque tempore aduersarium cogat ad iudicium uenire, oratione diui Marci exprimitur, quia occupati circa rem rusticam in forum conpellendi non sunt.Sed si praetor aut per ignorantiam uel socordiuero, cum abesse perseuerauerint, sententiam protulerit etiam absentibus illis, consequens erit dicere sententiam nullius etur.Sed excipiuntur certae causae, ex quibus cogi poterimus et per id temporis, cum messes uindemiaeque sunt, ad praetore‹m› uenire: scilicet si resre, uerum ad hoc tantum cogi aequum est ut lis contestetur, et ita ipsis uer
Abbreviated transcription (Latin):
ones ⁊̃ tacite uaient.placerin
urbãms habitatioib iocatism
gum̃tum᷑ ⁊̃ stipulatio dons can¬
sa factaẽ.Ramanmiptias ma¬
le petitur. qĩ hoc exp̃sum fuiss.
ꝯueniss ut donec usure solue

Expanded text:
 ‹t›acite ualent, placet in urbanis habitationibus locandis gumentum etiam stipulatio dotis causa facta est: nam ante nuptias male petitur, quasi si hoc expressum fuisset, conuenisset, ut donec usurae solue
Abbreviated transcription (Latin):
forte suꝑuacuas rones ulquã
haret edi sͥ postiuet in nexandi
iareo ait. ultro citro dandi acci¬
piedi c̾dendi obligandi solue¬
di sui cã negotiationẽ. Nec ul¬
iam rõnemnuda dũtaxat. so¬
lutione debere icipe. Nec sipi¬
gnus acceꝑit aut mandatũ ꝯ¬
pellendum edere. hoc eñi extra
uit argẽtanus edere cebet. Nam
⁊ hoc exargentana uenit.
hoc edicto inid quoo int̾fuit acto¬

Expanded text:
forte uel superuacuas rationes uel quas habet edi sibi postulet uexandi Labeo ait ultro citro dandi accipiendi, credendi, obligandi soluendi sui causa negotiationem: nec ullam rationem nuda dumtaxat solutione debiti incipere. nec si pignus acceperit aut mandatum, compellendum edere: hoc enim extra uit, argentarius edere debet: nam et hoc ex argentaria uenit.Ex hoc edicto in id quod interfuit act
Abbreviated transcription (Latin):
cenebitur qĩ dolo fecerit cã gni¬
ta legatanus cogendus ẽ ed̾ere.
Aũmularios quoq nõ eẽ. ii¬
quumcogirõnes edere pomponiꝰ
unt pecuiam.⁊ exogãt ꝑ partes q̃¬

Expanded text:
nihil dolo fecerit, causa cognita legatarius cogendus est edere. Nummularios quoque non esse iniquum cogi rationes edere Pomponiusunt pecuniam et erogant per partes, q
Abbreviated transcription (Latin):
dum auquẽ ꝑtineat ĩspiciatũ
ꝯ describatur. ¶Cumaut mid
actio competit. quanti agentis
int̾ sirͣ editas sibinõnes eẽ. eue¬
met ut siue quis ꝯdẽpnatus
sit. siue ꝙ petient nõ obtinue¬
rit eo quod nõ habuit rõnes
ex quib cam suamtuen possit.
Id ip̃m quod ita ꝑdid̾it. hac as¬
tione ꝯsequatur. Szan roc ꝓce

Expanded text:
tur et describatur.Cum autem in id actio competit, quanti agentis intersit editas sibi rationes esse: eueniet, ut, siue quis condemnatus sit siue quod petierit non optinuerit eo, quod non habuerit rationes ex quibus causam suam tueri possit, id ipsum, quod ita perdiderit, hac actione consequatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓsocio accio. S nec tutor e apit
p̃tor pupillo edere rõnes. ẜ udi¬
ciotutele soiet cogiedere. Nlec in¬
ter n successores aut patant do¬
minꝰ argentam eiꝰdem fucrunt
ꝓ̾fessionis. qr cumuĩlocũ⁊ inius
succedãt atgentani partib eĩfum¬

Expanded text:
socio actio. sed nec tutorem cogit praetor pupillo edere rationes: sed iudicio tutelae solet cogi edere.Nihil interest, si successores aut pater aut dominus argentarii eiusdem fuerunt professionis: quia cum in locum et in ius succedant argentarii, partibus eius fun
Abbreviated transcription (Latin):
ad seqntia quoq tem pora ꝑtim.
cũ dolo niãio nõ ex hiret. s culpam
malo nõ edidit.⁊ qui malitiose¬
ñ edidit ⁊ qui intotũ ñedidit Ĩs
aũt qui mhoc edicru ĩadit. id
descemẽtur ap̃tore ñ quoo hodi¬

Expanded text:
ad insequentia quoque tempora pertinet, cum dolo malo non exhibet: sed culpamm non edidit et qui malitiose edidit et qui in totum non edidit.Is autem, qui in hoc edictum incidit, id decerneretur a praetore, non quod ho
Abbreviated transcription (Latin):
ecenda ẽ. Sinanfragio ułruiã
ł incendio ułalia similicansa ia¬
tiones ꝑdidisse ꝓbat. aut inlõ¬
ginquo habere uiuti transmare¬
nec itenim postulanti edi pretor
cͣcͣat ui minus plene eͥctũ. uel
ex incegro ediubebit. hec uox i¬
terum duas res significat. alteã
qua demonstraretur temp̃. Em qͥ¬

Expanded text:
edenda est: si naufragio uel ruina uel incendio uel alio simili casu rationes perdidisse probet aut in longinquo habere, ueluti trans mare.Nec iterum postulanti edi praetorceat: uel minus plene editum: uel ex integro edi iubebit.Haec uox iterum duas res significat: alteram, qua demonstraretur tempus
Abbreviated transcription (Latin):
magis ut edatur. ꝓcurarori qͦ¬
q meo edendanizonem q̃ mecũ
haret ñ dubito. qĩ ad eum ꝑtine
at ⁊ cauturum de rato simanda¬
tumeinonsit. ¶Suntium
tabularum haret diemĩ quibꝰ
titi rõ scriptaẽ postmodum
mea sine die ⁊ ꝯsule ⁊̃ michie
Edi aut ẽ uel cdictare ułtradẽ
torait argentano eiue qui itm¬
edi postiuanit. cã onita eluube¬
bo. Prohibe̾t argentano edulla

Expanded text:
magis est ut edatur. procuratori quoque meo edendam rationem, quam mecum habet, non dubito, quasi ad eum pertineat: et cauturum de rato, si mandatum ei non sit. Si initium tabularum habet diem, in quibus Titii ratio scripta est, postmodum mea sine die et consule, etiam mihi eEdi autem est vel dictare vel tradere aetor ait: "Argentaedi postulabit, causa cognita edi iubebo'.Prohibet argentario edi illa
Abbreviated transcription (Latin):
uus argentanã fecerit. pot eni
dandum ẽ iudicium. ac sup̃e fe¬
cisset. S sunscio dro fecit. sa
taniam dus de pecuno ul de mrẽ
ueiso tenetur. S si dñs rõnes
bas hat nec edat. insolidum te¬
netur etãisqͥ desut. irgẽtaria facẽ
Abieditionem ꝯ pellitur edẽ ubi
scitutum. qͥ sunstrumtũ argẽta¬
a aministrauĩt. ibi putocoẽdũ
strum̃tũ transtulit. Qr si malio
loco argẽtanam ex̃cet alibi aũt ad
editionẽ ꝯ pellatur. mimme hoc
facẽ cogitur. insi rescrͣptũ uelis
ubide eare agitur eumtibidare.
tius iucelicet sũptibus.¬

Expanded text:
uus argentariam faciat potest enim, dandum est iudicium, ac si ipse fecisset. sed si inscio domino fecit, sattariam, dominus de peculio vel de in rem verso tenetur: sed si dominus habet rationes nec edit, in solidum tenetur. Etiam is qui desiit argentariam facere, ad editionconstitutum. quod si instrumentum argentaalia administrauerit, ibi puto cogendustrumentum transtulit. quod si in alio loco argentariam exercet, alibi autem ad editionem compelletur, minime hoc facere cogitur: nisi descriptum uelis ubi de ea re agitur eum tibi dare, tuis uidelicet sumptibus
Abbreviated transcription (Latin):
lex ꝑmitcit.Sz ⁊ siquis pacisca¬
tur nedepoiti agat. scd̃m pompo¬
niũ uaiet paccum. Item siquis
paccus fit ut ex eã de poĩti om̃e pe¬
nculum p̃stet pomponiut acci¬
onemualere. nec qĩꝯtrauins
oportet nec legari. nec ĩuiran

Expanded text:
lex permittit.Sed et si quis paciscatur, ne depositi agat, secundum Pomponium ualet pactum. item si quis pactus sit, ut ex causa depositi omne periculum praestet, Pomponius ait pactionem ualere nec quasi contra iuris oportet: nec legari, nec iusiuran
Abbreviated transcription (Latin):
L P .n̾. Si quis exargenra¬
instrum̃tum uł in horreo. aut
inlccum te ꝑducet. aut descriptã
rõnes dabit. cogentur ⁊̃ successo¬
res argentaruedere rõnes.¶
si plures sint ħrdes ⁊ unus hãt
soui̾s ad editionem ꝯpellit. S

Expanded text:
.Si quis ex argentainstrumentum uel in horreo: aut ad locum te perducet aut descriptas rationes dabit.Cogentur et successores argentarii edere rationes. quod si plures sunt heredes et unus habeat, solus ad editione
Abbreviated transcription (Latin):
uiuus loco hnr. ut puta si plures
sunt rei sriplandi. uł pliures argẽ¬
tarii quorum noĩa simul fca sũt
unĩ loco nu̾abuntur. qr unũ debi¬
tumẽ. ⁊ cumtutores pupilli c̾di¬
toris ples ꝯuenisset. uniꝰ loco nu¬

Expanded text:
ius loco habentur. ut puta plures sunt rei stipulandi uel plures argentarii, quorum nomina simul facta sunt: unius loco numerabuntur, quia unum debitum est. et cum tutores pupilli creditoris pl
Abbreviated transcription (Latin):
ut puta dedirem tͥ ut michiali¬
anides dedi ut aliquid faciaᷤ nasci
ano rep̃hensum in hoc deditibi
stichim nt pamphilũ manunu᷑¬
tas. manimmisisti euctus ẽ sticħ
Iuuanus scͣrbit ĩ fcm̃ actionem
ap̃tore dandam. Ile ait cuuilem
ĩceitam accionẽ. id ẽ prescriptis
uerbis sufficere ẽẽ enm ꝯ̃ccum¬

Expanded text:
ut puta dedi tibi rem ut mihi aliam dares, dedi ut aliquid facias: hoc σano reprehensum in hoc: dedi tibi Stichum ut Pamphilum manumittas: manumissisti: evictus est Stichus. Iulianus scribit in factum actionem a praetore dandam: ille ait civilem incerti actionem, id est praescriptis verbis sufficere: esse enim c
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsecutio. sieiqui noxe accep̃. litis
extimatio nõ offeratur a fructua¬
no: Siquis ẜuũ orccidit utilem
accionẽ exemplo aqu̾ilie fiuctua¬
to. in lccum cemortuaꝵ arlorũ auie¬

Expanded text:
secutio, si ei qui noxae accepit litis aestimatio non offeratur a fructuario.Si quis seruum occiderit, utilem actionem exemplo Aquiliae fructuato in locum demortuarum arborum ali
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ fcõ detĩus fim sit reficẽ. nõ est
absoluedus hoet usũfructũ dere¬
linquẽ patus sit. deber em̃ om̃e
qͣ duiges pat familias ĩsuadomo
facit ⁊ ip̃e facẽ. ¶ Nonmag his
resicẽ debet. qd uenistate iam de¬
tius fc̃m reliquiss cestator. q̃ si ꝓ¬
pͥetatem aucuitestãt᷑or legass¬

Expanded text:
non est absoluendus, licet usum fructum derelinquere paratus sit: debet enim omne, quod diligens pater familias in sua domo facit, et ipse facere.Non magis heres reficere debet quod uetustate iam deterius factum reliquisset testator, quam si proprietatem alicui testator legass
Abbreviated transcription (Latin):
tus legatus ent. dñs pot̃ ineare
sacisdatioem desidare ut officio
iidicis h̃ fiat. Nam sicuti debet
fructuari uti frui. ita ⁊ ꝓpͥetatis
dñs secur ẽẽ debet de ꝓpͥetate. hec

Expanded text:
tus legatus erit, dominus potest in ea re satisdationem desiderare, ut officio iudicis hoc fiat: nam sicuti debet fructuarius uti frui, ita et proprietatis dominus securus esse debet de proprietate. haec
Abbreviated transcription (Latin):
inpossone eẽ debet. satisq apossẽ¬
sõre cauẽdumẽ. qͥ nõ sit ꝓhibitu¬
rus frui eum au̾ ususfruct̃ ẽ qua¬
fructuario ip̃i qd moueat᷑ int̾im
u susfruccus eiꝰ duffeͬntur. s cauen de
restituẽco eo qd̾ exhis fructib per¬
ceptur̾ ẽ. ul si satis nõ detur ipse

Expanded text:
in possessione esse debet satisque ei a possessore cauendum est, quod non sit prohibiturus frui eum, cui ususfructufructuario quaestio moueatur, interim ususfructus eius differtur: sed caueri de restituendo eo, quod ex his fructibus percepturus est, uel si satis non detur, ipse
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpͥetano q̃ri. Icẽqͦ scribit. Eñ qui
ex re fructuari scipiẽtur ĩ biati ꝓpͥe¬
tano uł iussu ei̾. ip̃i acq̃uirẽ. Otra
ant mchil agit. siñ exre fructuã¬
ri nec exopib suis. fructuaĩo sti¬
puletur. Sernus fructuari̾ snisũ
fructum nse om mnpletur. aut
sin noie aut noutim ip̃i ꝓpetano¬

Expanded text:
etario quaeri. denique scribit eum, qui ex re fructuarii stipuletur nominatim proprietario vel iussu eius, ipsi adquirere. contra autem nihil agit, si non ex re fructuarii nec ex operis suis fructuario stipuletur. Servus fructuarius si usum fructum in se dari stipuletur aut sine nomine aut nominatim proprieta
Abbreviated transcription (Latin):
hit. cogieum posse rectecołe.S
silapide  in fũdosint. earũ quoq¬
usuũ sabin̾ait. qĩ bonum patrẽ
familias. Quamsn̾am puto ue¬
ram. G ⁊ simetalla p̾t usufruc¬
tum legatum sint ĩuenta. cũ toti
agn relinqͣtur ususfruct̾ no pat¬
anus tcͣtatus ẽ qui solet in eo qͦ
accessit tc̃can. ⁊ placuit allio¬
nis quaꝵ usufrucrũ. ad fructu¬
fũdum inslumine nata fit eiꝰ
ufũfnictum ad frucruanũ nõ ꝑ¬
cinẽ pegas scpipit ue ꝓpͥetatis¬

Expanded text:
it cogi eum posse recte colere.Et si apes in eo fundo sint, earum quoqusurum Sabinus ait quasi bonum patrem familias: quam sententiam puto ueram.Sed si haec metalla post usum fructum legatum sint inuenta, cum totius agri relinquatur usus fructus, non parinus tractatus est, qui solet in eo quod accessit tractari: et placuit alluuionis quoque usum fructum ad fructufundum in flumine nata sit, eius usum fructum ad fructuarium non pertinere Pegasus scribit,
Abbreviated transcription (Latin):
IT IU S. Sicut impediacy¬
aliquẽ ꝑtinet ita ⁊ uautudims
matri de functi deducto usufrucor
ꝓprietas legata sit petita ꝯ̃tabu¬
las borum possone ꝓlena ꝓpͥetas reᷤ¬
ti fructuaru int̾fuiss ñ cessassehe¬
redem. licet u sꝑsfructus morte eĩ
gestoꝵ actionẽ adueisus fructu¬
ꝓspicet. S si ꝑatus sit recedẽ ab
ususructu. snctuanꝰ non ẽ cogend
reficẽ. G actioe negõꝵ gestoꝵ
libatur. ¶ Siluamceduam ⁊ si¬
intempestiue cesa sit: insnicuieeo
stat. sicut oleaminatã lecta. ⁊tem
fenum ĩmatuꝵ cesiĩ insnictu est.

Expanded text:
inciale.Sicut inpendia cialiquem pertinet, ita et ualetudinis matri defuncti deducto usu fructu proprietas legata sit, petita contra tabulas bonorum possessione plena proprieti fructuarii interfuisset non cessasse heredem, licet usus fructus morte eiusgestorum actionem aduersus fructu si paratus sit recedere ab usu fructu fructuarius, non est cogendus reficere, sed actione negotiorum gestorum liberatur.Siluam caeduam, intempestiue caesa sit, in fructu esse constat, sicut olea immatura lecta, item faenum immaturum caesum in fructu est.
Abbreviated transcription (Latin):
iusussriddus legat̾
e s heres scriptus obhoc tanlius
adut ut tardĩ ad legatum ꝑueni¬
ret. hoc quoq ꝑ̃stapitur. ut sabi
issem uber ẽẽ iussus ẽ. de in de ego
ab herede extimationẽ legati tuli.

Expanded text:
usus fructus legatus est, sed heres scriptus ob hoc tardius adit, ut tardius ad legatum perueniretur, hoc quoque praestabitur, ut Sabinissem, liber esse iussus est: deinde ego ab herede aestimationem legati tuli:
Abbreviated transcription (Latin):
in eo lacu̾ nõ hrẽ. Req eñ ĩfructu
hoĩs. homo eẽ põt hac rõnenec u¬
sũfniccum ineo fructuari habebit.
Quid tr̃isi fui̾t ⁊̃ partus u susfruc¬
tus relictus. an hat ilieo n sũ fiuc¬
tũ: ⁊ cum possit part̾ iegari. potĩt
⁊ u susfructus eĩ fet̾ tñ pocoꝵ. sa bin̾
ꝯcassĩ opinati sut ad frictuariũ ꝑti¬
nẽ. plane sigregis uł amĩti situ¬
susfruct̾ legat̾. debebit exagͥtis gre¬
gẽ suppłe id ẽ iniccuni capitũ de

Expanded text:
o locum non habere: neque enim in fructu hominis homo esse potest. hac ratione nec usum fructum in eo fructuarius habebit. quid tamen si fuerit etiam partus usus fructus relictus, an habeat in eo usum fructum? et cum possit partus legari, poterit et usus fructus eius. Fetus tamen pecorum Sabinus et Cassius opinati sunt ad fructuarium pertinere. Plane si gregis vel armenti sit usus fructus legatus, debebit ex adgnatis gregem supplere, id est in locum capitum de
Abbreviated transcription (Latin):
onutitur usu-¬
fructuanꝰ. si nec ip̃e utatur. nec nõe
eiꝰ alius. putaquiemit ułqui cõ¬
dixit ut au conat᷑us ẽ:. ułqui ne¬
gotiũ eius gẽnt.Plane itiudin¬
ter ẽ. qd siuendido usumfiuccu
⁊ sieptor ñ u̾tatur. uideor usum
fructũ retinẽ.
itur. ñ minꝰ babere intelligit᷑. qͣm¬

Expanded text:
on utitur usufructuarius, si nec ipse utatur nec nomine eius alius, puta qui emit uel qui conduxit uel cui donatus est uel qui negotium eius gerit. plane illud interest, quod, si uendidero usum fructum, etiamsi emptor non utatur, uideor usum fructum retinere,itur, non minus habere intellegit
Abbreviated transcription (Latin):
sufnictuari ꝓ hibitũs aut deiectus.
de restitutioe oĩum rẽrũ simulcccu¬
pataꝵ agit. S. ⁊ simedio tẽpore a¬
lio caũ mͣtaidit ususfructꝰ eque
de ꝑcepͣtis antea figcibs utił acci¬
o tribuitur. ¶Si fund̾ auusus

Expanded text:
sufructuarius prohibitus aut deiectus de restitutione omnium rerum simul occupatarum agit: sed et si medio tempore alio casu interciderit usus fructus, aeque de perceptis antea fructibus utilis actio tribuitur.Si fundus, cuius usus
Abbreviated transcription (Latin):
eĩ fuif sesuquani. Ideq ẽ ⁊ si forte
supłatus sit suus. uiatur pecuĩam.
ta stipłatio. Eigo ostendim̾ impẽ¬
denti eẽ dm̃um. donec ptiũ nũetũ.
Quid eigo siamisso usufructu tẽ¬

Expanded text:
et si forte stipulatus sit seruus numeraturus pecuniam: ta stipulatio. ergo ostendimus in pendenti esse dominium, donec pretium numeretur. quid ergo si amisso usu fructu t
Abbreviated transcription (Latin):
excipe põt id quod ꝑsone ñ predu
ẽ uuti usum ⁊ usunfnictum. S
siexcipiat ut pascẽ sͥ uelinhabita¬
re uceat. ualet xxceptib. cumerinul¬
tis saltib pastione snicus itiꝑet̃¬

Expanded text:
excipere potest id, quod personae, non praedii est, ueluti usum et usum fructum. sed et si excipiat, ut pascere sibi uel inhabitare liceat, ualet exceptio, cum ex multis saltibus pastione fructus pe
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpͥetas inutilis eẽt fututã. semper
ab sceeẽte usufructu⁊ cñ placuit. dã¬
dameẽ actionẽ. Uñseques dubita¬
tio ẽ. quouiq tuẽoi eent in eo fiuc¬
tu municipes. ⁊ placuit. cetum an¬
nos tuedos eẽ municepes. qr ⁊is
fimis ute. logeui H̃is ẽ¬

Expanded text:
etas inutilis esset futura semper abscedente usu fructu. sed tamen placuit dandam esse actionem. unde sequens dubitatio est, quousque tuendi essent in eo usu fructu municipes: et placuit centum annos tuendos esse municipes, quia is finis uitae longaeui hominis e
Abbreviated transcription (Latin):
an ꝓparte qua habet usũfructũ ei q̃¬
ratur Nam ⁊ ĩduobo bon efidi pos¬
sessorib . hoc idemẽ apud sceuolam
tur. partẽ eidum taxat q̃ri. partẽ
dño. Ꝙ sinoĩatim sit scipłatusc
nec dubitancebẽ. quin adiectos¬

Expanded text:
an pro parte, qua habet usum fructum, ei quaeratur. nam et in duobus bonae fidei possessoribus hoc idem est apud Scaevolam atur, partem ei dumtaxat quaeri, partem domino: quod si nominatim sit stipulatus, nec dubita
Abbreviated transcription (Latin):
in officiosi testam̃ti recte ꝑtulerat
m̃ta libentis relicto. partiũ emolu¬
tum exp̃ uita decenentiũ. ad dum
ꝓprietatis recunit.
na mense decẽbrio.iam omibu fuic¬
tibꝰ qui in his agris nascũtur
mĩe octabrio ꝑcolonos sublatis.
q̃ situm ẽ utrum pesio hidi fructu¬
ane souu cerẽt quaius fructuana
añ kalendas martias ꝗb pesices
infem debeãt decessent. anduu¬
didebeãt int̾ hrdem fnictuane ⁊
rẽ publicam ciiꝓpͥetas lega ẽ nes¬
pondi rem publicã ꝗdem cũcolor
nullam actionẽ harere. frucruaiẽ
uõ hrdem. sua die scđm eaq̃ ꝓpone

Expanded text:
inofficiosi testamenti recte pertulerat,menta libertis relicto partium emolumentum ex persona uita decedentium ad dominum proprietatis recurrit.ria mense Decembri iam omnibus fructibus, qui in his agris nascuntur, mense Octobri per colonos sublatis quaesitum est, utrum pensio heredi fructuariae solui deberet, quamuis fres inferri debeant, decesserit, an diuidi debeat inter heredem fructuariae et rem publicam, cui proprietas legata est. respondi rem publicam quidem cum colono nullam actionem habere, fructuariae uero heredem sua die secundum ea quae
Abbreviated transcription (Latin):
quiretur fiucruano. Seqñtiũ uõ
stiplatio. ad ꝓpͥetanum tñsitssemel
acquisita frucruario. quauis ñ so¬
leat itpłatio semelcuq q̃sita. ad
auũ transire. nisi ad hr̾dem ut adar¬
rogãtoͦrẽ. Pinsi forte nsusstuctus

Expanded text:
quiretur fructuario, sequentium uero stipulatio ad proprietarium transit semel adquisita fructuario, quamuis non soleat stipulatio semel cui quaesita ad alium transire nisi ad heredem uel adrogatorem. proinde si forte usus fructus
Abbreviated transcription (Latin):
fructus legatus ẽ. ꝗ̃ du q̃libet por¬
tio eiꝰ insuie remanet. cotĩ soli u
sumfructũ retinet.
legatus ẽ. tu fundum muendi¬
dici ⁊ tradidisti. detc̃to nͣsufric¬
tu. q̃ro sinõ exstitit ꝯdictio aut
exstitĩt ꝯ intuͣt ususfructus ad
q̃ ꝑtineat. rꝑndi. intelligo te de¬

Expanded text:
fructus legatus est, quamdiu quaelibet portio eius insulae remanet, totius soli usum fructum retinet. legatus est: tu fundum mihi uendidisti et tradidisti detracto usu fructu: quaero, si non extiterit condicio, aut extiterit et interiit usus fructus, ad quem pertineat. r
Abbreviated transcription (Latin):
bit. Idemnerua. nec obstruẽ eum
posse. Item sidomi usus frucr loga¬
cus sit. nũtoria illic facẽ fniquari
ñ debet. nec ꝑcenacula diuidẽ domũ.
aut locare põt. s oportebit qĩdomũ
lcrare. nec hameũ ibi faciẽdum ẽ.
Q aũt dicit m̃toria nõ facturum.
ita acciꝑe. que inulgo diuer soria. ł
fullonica appellãt. Ergo ꝗdemꝯ si
ex bonium arbitratu factuꝵ. si id
iocare ceꝑit ut publice lauet ⁊ima¬
gis quamsicomũ adseationẽ ium¬
corumlaauĩt. aut si stabulũ qd e¬
rat domus iumtis ⁊ canuc hisua¬
cans. pistrino locauĩt.¬

Expanded text:
bit. idem Nerua nec obstruere eum posse.Item si domus usus fructus legatus sit, meritoria illic facere fructuarius non debet nec per cenacula diuidere domum: atquin locare potest, sed oportebit quasi domum locare. nec balineum ibi faciendum est. quod autem dicit meritoria non facturum ita accipe quae uolgo deuersoria uel fullonica appellant. ego quidem, et si ex boni uiri arbitratu facturum, si id locare coeperit, ut publice lauet, non magis quam si domum ad stationem iumentorum locauerit, aut si stabulum quod erat domus iumentis et carruchis uacans, pistrino locau
Abbreviated transcription (Latin):
dicare. ¶Sancipiorum quoq usu
fructu legato. ñ debet abuti. s sedm
ꝯlictionẽ eorũ uti. Nam silibrari¬
um ius mittat.⁊ qualũ ⁊ calcẽ por¬
tare cogat. ut istnorem ualneato¬
rem faciat ut de simphromaco a¬
triẽsem. uł de palestra stenorandis
latnis p̃ponat. abuti udebitur ꝓpri¬
etate. Sufficiẽter aũt alere ⁊ ues¬

Expanded text:
dicare. Mancipiorum quoque usus fructus legato non debet abuti, sed secundum condicionem eorum uti: nam si librarium rus mittat et qualum et calcem portare cogat, histrionem balniatorem faciat, vel de symphonia atriensem, vel de palaestra stercorandis latrinis praeponat, abuti videbitur proprietate. Sufficienter autem alere et ves
Abbreviated transcription (Latin):
nm ꝓp̾etatem ab hrde accepo.pedẽ¬
te aut ꝯditione eãdẽ auenaueo.
adiegatũ admittar. Sico lono tu¬
o usufniccum fundi iegauĩs. usũ
fructũ uedicabit. ⁊ cũ hr̃de tuo a¬
get exoducto. ⁊ ꝯseq̃tur ut neq
m̾cedes p̃scet. ⁊ impensas q̃s ĩ ail¬
tiuram fecãt recipiat. ¶ Soniuẽ¬
sorum tonoꝵ an singłaꝵ rerũus
fnictus legetur. hacrenus intee o
puto. qͥ si eces incense fiui̾nt. usus
borũ aut usufructu iegato. aree u¬
susfnct᷑ peti potit᷑. quonĩa ꝯborũ
suoru sufuctu legat. nõ solũ eoꝵ¬

Expanded text:
proprietatem ab herede accepero, pendente autem condicione eandem alienauero, ad legatum admittar.Si colono tuo usum fructum fundi legaueris, usum fructum uindicabit et cum herede tuo aget ex conducto et consequetur, ut neque mercedes praestet et impensas, quas in culturam fecerat, recipiat.Uniuersorum bonorum an singularum rerum usus fructus legetur, hactenus interesse puto, quod, si aedes incensae fuerint, usus bonorum autem usu fructu legato areae usus fructus peti poterit: quoniam qui bonorum suorum usum fructum le
Abbreviated transcription (Latin):
latus fuĩt: capite diminuto eo
idem dicendumẽ.
fruauanꝰ eos feret. sidie legatice¬
dẽte: ad huc pẽdẽtes de p̾hendisset
it tabins ad merces suasuti ⁊ ad
ces. ⁊ illud solum obẜuandum
ne uł abutatur ususfructuanꝰ.ł
ꝯtumeliose inuinose ue utat᷑
usufructu. ¶Tiẜui ususfructꝰ
legatus ẽ cui testaror qĩ ministe¬
no uacuo utebutur.si eũ discipli

Expanded text:
latus fuerit, capite deminuto eo idem dicendum estfructuarius eos feret, si die legati cedente adhuc pendentes deprehendisset: it tabernis ad merces suas uti uel ces, et illud solum obseruandum, ne uel abutatur usufructuarius uel contumeliose iniurioseue utatur usu fructu.Si serui usus fructus legatus est, cuius testator quasi ministerio uacuo utebatur, si eum discipl
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ ususfructus retinetur. Idemtitat᷑.
Quid siquis possone eius nactussit
mittiu sũ fructũ. S ucet amittat.¬
didia. ne ꝗdem si possideatur ab a
ab hr̃de possideatur. uł alxo aube¬
reditas uedita sit. ul cui pͥetas le¬
a ffectum retinẽ uolẽtis. ⁊ ẜuu
noĩe fructuani aliꝗd face. Que

Expanded text:
 usus fructus retinetur. Idem tractat: quid si quis possessionem eius nactus sitmitti usum fructum, sed licet amittatdici, ne quidem si possideatur ab alab herede possideatur uel ab alio, cui hereditas uendita sit uel cui proprietas leaffectum retinere uolentis et seruum nomine fructuarii aliquid facere
Abbreviated transcription (Latin):
qmmifuit eiꝰ. frucc̾ nõ eẽ ablatos¬
Marcellus aũt mouẽt᷑ eo qd si pea
fiuctus istos nacͥcus fii̾t fructua¬
n̾.fortassis fiant ei. Nam si fiuĩteiꝰ
q̃ rone h̾ uenit. nͥ eaut inteñ fie¬
ret ꝓpͥetanimox app̾bensi fructu¬
ani efficũitur exemplorei subcõ

Expanded text:
fuit eius fructus non esse ablatos.Marcellus autem mouetur, eo, quod, si postea fructus istos nactus fuerit fructuarius, fortassis fiant eius: nam si fiunt, qua ratione hoc euenit? nisi ea, ut interim fierent proprietarii, mox adprehensi fructuarii efficientur, exemplo rei sub
Abbreviated transcription (Latin):
forsitan⁊̃ hec deicẽ potĩt. siqdem ei
ꝑmittitur. meliorare ꝓpͥetatem. sitr̃i
que instiuint usufructuan. aut ce¬
lumͣ cormpat agri. aut magnũ ap¬
paratũ sint desidatura. opificũ forte
uł singłorum q̃ non pot sustinẽ.
ꝓͥetanus. ñ uidebitur uiriborã¬
bitratu fr. S nec edificiũ positu¬

Expanded text:
forsitan etiam haec deicere poterit, si quidem ei permittitur meliorare proprietatem.Si tamen quae instituit usufructuarius aut caelum corrumpant agri aut magnum apparatum sint desideratura opificum forte uel legulorum, quae non potest sustinere proprietarius, non uidebitur uiri boni arbitratu frui: sed nec aedificium quidem positu
Abbreviated transcription (Latin):
in possonẽ uicinaꝵ ediũ. cã danꝑ¬
ni ĩ fecti placuit. ⁊ ure dñui posseᷤ¬
surum eas edes. si ꝑsenẽtur nõ ca¬
iuͣ.nec ꝗcquam amittẽ. sunito u¬
sufnctu. ħ̃ rõne labeo saibit. nee
edifiuũ licere dnõ te ĩuito altius
tolłe. sicurinecaree usufrucule
x qͥuo eum edes. ꝑ arbitrũ cogi cels. l
ta hãt. Siqua tñ uetustate cõru¬
isset. neutrũ ogi resicẽ. S si hr̃s
refecit. passium sructuanũ uti.
Sñ celsus de mõ saita tecta hñdi
qrt᷑. si qua uetustate corruenint.
resicẽ nõ cogitur. Modica igitur
ut puta stipendiũ. ułtributum

Expanded text:
in possessionem uicinarum aedium causa damni infecti placuit, et iure dominii possessurum eas aedes, si perseueretur non caueri, nec quicquam amittere finito usu fructu. hac ratione Labeo scribit nec aedificium licere domino te inuito altius tollere, sicut nec areae usu fructu lee quoque eum aedes per arbitrum cogi Celsus qua tamen uetustate corruissent, neutrum cogi reficere, sed si heres refecerit, passurum fructuarium uti. unde Celsus de modo sarta tecta habendi quaerit, si quae uetustate corruerunt reficere non cogitur: modica igitur ut puta stipendium uel tributum
Abbreviated transcription (Latin):
sticiu põt. ⁊ legittimo tͦpe simiłr
amitti. Eadẽꝙ rõne ꝑlegẽ salci¬
cliam miniũ põt. reo quoq pro¬
mittendi defuncto. ĩ ꝑtes hr̃dit᷑a¬
nas u susfruct obligatio duuidi

Expanded text:
stitui et legitimo tempore similiter amitti eademque ratione per legem Falcidiam minui potest: reo quoque promittendi defuncto in partes hereditarias usus fructus obligatio diuidi
Abbreviated transcription (Latin):
si forte simul soluĩt exre utñq u̾
putadecemilia p̃tunoĩe cebebat. ⁊
idenamila souut exre singłorum.
cui mag̾ ẜuus acquirat: si nuatioẽ
souut. int̾ent auꝰ priores nũmos
sonuat. Nam quos pea soluit. aũ
pti:. ad ꝯditione ꝑtinent. Siueõ
simul insacculo soluit: neħ̾ fec
accipiẽtis. ⁊ õ ñdum acquisisse

Expanded text:
si forte simul soluerit ex re utriusque, ut puta decem milia pretii nomine debebat et dena soluit ex re singulorum: cui magis seruus adquirat? si numeratione soluat, intererit, cuius priores ‹n›ummos soluat: nam quos postea soluerit, aut pti, ad condictionem pertinent: si uero simul in sacculo soluit, nihil fecit accipientis et ideo nondum adquisisse
Abbreviated transcription (Latin):
tatis dñs nõ debebit ĩpedire snictua¬
nũ itautentẽ. ne detĩorem eiꝰ alitio¬
nem faciat. D̾ quibdã planedu¬
bitatur si eum uti ꝓhibeat anui¬
re id faciat ut puta dolus. si forte
fundi usussuctus sit legat̾. ⁊ pͣutat
Idem ⁊ inserus ⁊ incrppis. ⁊ ĩcadiꝰ¬

Expanded text:
nus non debebit impedire fructuarium ita utentem, ne deteriorem eius condicionem faciat. de quibusdam plane dubitatur, si eum uti prohibeat, an iure id faciat: ut puta doleis, si forte fundi usus fructus sit legatus, et putant idem et in seriis et in cuppis et i
Abbreviated transcription (Latin):
moĩs ꝯ scicuitur. ut ecce suegatꝰ
fuit. E ⁊ ꝓpͥetas deducto usufru¬
cui legan pot.ut apud hr̃dem na¬
neãt u susfructꝰ ꝯstitiutur ad buc
fructum. ¶ Acꝗritur aũt nobis
ususfructus ñsoium ꝑnosmet

Expanded text:
modis constituitur: ut ecce, si legatus fuerit. sed et proprietas deducto usu fructu legari potest, ut apud heredem maneat usus fructus.Constituitur adhuc fructum.Adquiritur autem nobis usus fructus non solum per nosmet
Abbreviated transcription (Latin):
Sbiaut apparet seꝑatũ. fructuaĩ¬
o nõ acceoit. Ancupatõñ quoꝵ
⁊ uenationũ redoitum. cassiait
ubro.uiii. iuris ciuilis ad fruc¬
tuanũ ꝑtinẽ. Ergo ⁊ piscationũ.
Semiuanos aũt fructus. puto
ad fructuanũ ꝑtinẽ. ita tñ  uẽ
dere ei ⁊ semmnare liccat. Sebet
tñ o serendi agricã seminanũ pa¬
ratu. semꝑ renou̾are: qĩ instium̃¬
tum agri. ut funito usufructu do¬
mino restituatur. Instrur̃ti aũt
fruccum. hrẽ deb. undenditũ ius¬
ñ haret. nam ⁊ si fumdi uisuctꝰ
suĩt legat̃. ⁊ sit alius ager unde
palo infũdũ ciũ ususfruct̃ iegat᷑
ẽ solebat patfamilias uti ⁊ sauce
uł ham̃ome. puto fructuarium

Expanded text:
atum, fructuario non accedit. Aucupiorum quoque et venationum reditum Cassius ait libro octavo iuris civilis ad fructuarium pertinere: ergo et piscationum. Seminarii autem fructum puto ad fructuarium pertinere ita tamen, ut et vendere ei et seminare liceat: debet tamen conserendi agri causa seminarium paratum semper renovare quasi instrumentum agri, ut finito usu fructu domino restituatur. Instrumenti autem fructum habere debet: vendendi n habet. nam et si fundi usus fructus fuerit legatus et sit ager, unde palo in fundum, cuius usus fructus legatus est, solebat pater familias uti, uel salice uel harundine, puto fructuarium
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ta ⁊ ramos exarbore ususrucu¬
anũ sũptinum. ex ñcedua ĩ uineã
supturum. dum ne fũdũ detĩorẽ¬
des arborẽs eent. n posse eas cedẽ.
sũ suum ⁊ uiue. posse usufructu
a cum ꝓligno usinũ. si hãt unde
utat᷑ ungno. Quã siñam puto
uerã. Alioqum ⁊ sicot ager sit hẽ
casũ passus. om̃s arbores auferi
frũctuari. Satiam tñ ip̃m succi¬
uͭsufrucru legatom nãiugadum
mittendã puto. lic naufragu ꝑi¬

Expanded text:
ta et ramos ex arbore usufructuarium sumpturum: ex non caedua in uineam sumpturum, dum ne fundum detedes arbores essent, non posse eas caederesum suum et uillae posse usufructu pro ligno usurum, si habeat unde utatur ligno. quam sententiam puto ueram: alioquin et si totus ager sit hunc casum passus, omnes arbores auferret fructuarius: materiam tamen ipsum succiusu fructu legato nauigandum mittendam puto, licet naufrag
Abbreviated transcription (Latin):
sis opacas atq: amenas hns.
ñ debebit deicẽ. u̾ forte hortos
ontorĩos faciat. uł auud quid
q adrecditũ spectat. In de ẽque¬
situm. an iapidicinas ut cretifo

Expanded text:
sis opacas atque amoenas habens, non debebit deicere, ut forte hortos olitorios faciat vel aliud quid, quod ad reditum spectat. Inde est quaesitum, an lapidicinas vel cretifo
Abbreviated transcription (Latin):
cat. utitur. ⁊ qui uedit utitur. Set
⁊ si ali poano gcedat. uldoñet. puto
eumuti. atq iõ retinẽ usũfrucium.
⁊ ħ cassius ⁊ pegasus respondenĩt.
⁊ pomponi̾libro .u. ex sabmo ꝓbat.

Expanded text:
cat utitur, et qui vendit utitur. sed et si alii precario concedat vel donet, puto eum uti atque ideo retinere usum fructum, et hoc Cassius et Pegasus responderunt et Pomponius libro quinto ex Sabino probat.
Abbreviated transcription (Latin):
Nonuectigͣaies. quiita cosẽti dan¬
tur. ut pͥuatim agros coledos dare
sosemus. Qui imppetuũ fũdum
fruendum ꝯduxenint amunap¬
ibus. q̃iuis non efficiant dm̃. tn
placuit ꝯ petẽ eiꝰuirem actionem
aduers queius possorem. s ad
uersus ipos municipes.¬

Expanded text:
non uectigales sunt, qui ita colendi dantur ut priuatim agros nostros colendos dare solemus.Qui in perpetuum fundum fruendum conduxerunt a municipibus, quamuis non efficiantur domini, tamen placuit competere eis in rem actionem aduersus quemuis possessorem, sed et aduersus ipsos munici