comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tas firmasq sententias continere
debemus: nec ante tempus qͥcqũa
iudicare: donec ueniat dñs et illu¬
minet abscondita tenebrarum et
manifestet cogitationes cordis. et
tunc laus erit unicuiq a deo. Qñ
ergo non erratur in reb ut recta sit
inprobatio uitioꝵ uirtutumq ꝓ¬
batio. profecto si erratur in homi¬
nib. uenialis est humana temp¬
tatio. Per has autem humanorũ
cordium tenebras res multũ mi¬
rancla et multum dolenda contin¬
git. ut eum numqͣ quem iniustũ
putamus et tamen iustus est ⁊ ius¬
ticiam in eo nescientes diligamus
deuitemus. auersemur: a nr̃o ꝓhi¬
beamus accessu. cominunem cum
illo uitam uictumq habere noli¬
mus. eumq etiam si discipline im-¬
ponende necessitas cogit siue ne
aliis noceat siue ut fiat ipse correc¬
tior asperitate salubri persequam᷑.
et hominem bonum tanqͣ malum
affligamus: quem nescientes ama-¬
mus. Hoc fit siquis uerbi gratia
cum sit pudicus. a nobis credit᷑

Expanded text:
tas firmasque sententias continere tas firmasque sententias continere debemus, nec ante tempus quidquam judicare, donec veniat Dominus, et illuminet abscondita tenebrarum, et manifestet cogitationes cordis; et tunc laus erit unicuique a Deo . Quando ergo non erratur in rebus, ut recta sit improbatio vitiorum virtutumque probatio; profecto si erratur in hominibus, venialis est humana tentatio. 3. Per has autem humanorum cordium tenebras, res multum miranda et multum dolenda contingit, ut eum nonnunquam quem injustum putamus, et tamen justus est et justitiam in eo nescientes diligimus, devitemus, aversemur, a nostro prohibeamus accessu, communem cum illo vitam victumque habere nolimus; eumque etiam, si disciplinae imponendae necessitas cogit, sive ne aliis noceat, sive ut fiat ipse correctior, asperitate salubri persequamur; et hominem bonum tanquam malum affligamus, quem nescientes amamus. Hoc fit, si quis, verbi gratia, cum sit pudicus, a nobis creditur
Abbreviated transcription (Latin):
inpulicitiam et pudicitiam di¬
ligamus. et si illum uel illum in¬
iustũ esse ustumue nescimus:
amemus tamen iusticiã. et inuis¬
ticiam detestemur: non quas no¬
bis ipsis errando confingimꝰ. sed
qͣs fuleliter hanc appetenclam il¬
lamq uitandam in dei ueritate
conspicimꝰ. ut cum de ipsis reb
qd appetendum est appetunꝰ quod
deuitanilum est deuitamꝰ. ignos¬
catur nobis qł de occultis homi¬
num aliquando. inmo assidue
non uera sentimus. Hoc enim acd
humanam temptationem pertine¬
re arbitror. sine qua duci ista non
potest uita. ita ut apłs diceret tẽp¬
tatio uos non apprehendat nisi
.Quid enim tam humanum qͣ
non posse inspicere cor humanum.
et ideo non latebras eiꝰ perscruta-¬
ri s plerumq aliud quam il qil̃
ibi agitur suspicari. quamquam
et in hiis rerum tenebris humana¬
rum hoc est cogitationum aliena¬
rum et si suspiciones intelligere
non possumus quia homines su¬
mus. uidicia tamen ulest defint¬

Expanded text:
impudicitiam, et pudicitiam diimpudicitiam, et pudicitiam diligamus: et si illum vel illum injustum esse justumve nescimus, amemus tamen justitiam, et injustitiam detestemur; non quas nobis ipsi errando confingimus, sed quas fideliter, hanc appetendam, illamque vitandam in Dei veritate conspicimus: ut cum de ipsis rebus quod appetendum est appetimus, quod devitandum est devitamus, ignoscatur nobis quod de occultis hominum aliquando, imo assidue non vera sentimus. Hoc enim ad humanam tentationem pertinere arbitror, sine qua duci ista non potest vita, ita ut Apostolus diceret, Tentatio vos non apprehendat nisi humana . Quid enim tam humanum quam non posse inspicere cor humanum; et ideo non ejus latebras perscrutari, sed plerumque aliud quam id quod ibi agitur suspicari? Quanquam et in his rerum tenebris humanarum, hoc est cogitationum alienarum, etsi suspiciones intelligere non possumus, quia homines sumus; judicia tamen, id est, defini
Abbreviated transcription (Latin):
quando eius mores et uita non la¬
tei. Alioquin nec seipsum nosse
quisquam potest. qui iudere fa¬
ciem suam non potest. s utiq tan¬
tocertius quam notꝰ est aliis ipse
se nouit. quanto certius interio¬
re conspectu potest uudere quod
sapit. uidere qđ cupit. uudere qd̃
uiuit. que cum aperiuntur ⁊ no¬
bis. tunc uere fit cognitus nob̾.
hec itaq qm̃ plerumq ad nos de
absentib uel etiam mortuis siue
fama siue literis perferunt᷑. hinc
sit ut sepe quos numqͣ facie cor¬
poris iudimus. non tamen quos
omuino nescunus uel oderuus
homines uel amemus. Seil plerũ-¬
ꝙui eis nr̃a credulitas fallit᷑. qͥa
non niunqͣ. et hystoria et multoma¬
gis fama mentit᷑. Pertinet autem
ailnos ne pernitiosa opinione fal-¬
lamur. ut qͥa non possumꝰ homi-¬
num inclagare conscientiam. de
ipsis reb habeamus ueram certã¬
q seutentiam: hoc est ut siille uel
lle homo utrum sit inpudicus
pudieus ue nescimꝰ. oderimꝰ tam̃

Expanded text:
quando ejus mores et vita non laquando ejus mores et vita non latet. Alioquin nec seipsum nosse quisquam potest, qui videre faciem suam non potest. Sed utique tanto certius quam notus est aliis ipse se novit, quanto certius interiore conspectu potest videre quod sapit, videre quod cupit, videre quod vivit: quae cum aperiuntur et nobis, tunc vere fit cognitus nobis. Haec itaque quoniam plerumque ad nos de absentibus vel etiam mortuis, sive fama, sive litteris perferuntur; hinc fit ut saepe quos nunquam facie corporis vidimus non tamen quos omnino nescimus, vel oderimus homines, vel amemus. 2. Sed plerumque in eis nostra credulitas fallitur; quia nonnunquam et historia, et multo magis fama mentitur. Pertinet autem ad nos ne perniciosa opinione fallamur, ut quia non possumus hominum indagare conscientiam, de ipsis rebus habeamus veram certamque sententiam. Hoc est, ut si ille vel ille homo utrum sit impudicus pudicusve nescimus, oderimus tamen
Abbreviated transcription (Latin):
perius dixerat hn
facient uobis qͥa
nescuint eumqͥ
misit me. Hon itaq dissimulan¬
ila nascitur questio. quomodopos¬
sint odisse quem nesciunt. Si eñ
deum non quod est ipse s nescio
qͥl aliul eum suspicant᷑ aut cre¬
dunt et hoc oderunt. utiq nom iy¬
sum oderunt: s quod sua menda¬
ci suspitione. s uana credulitate
concipiunt. Si autem qił est hor
de illo sentuint quomodo eum
nescire dicunt᷑; Et de hominib
quidem fieri potest ut eos sepe
quos numꝙͣ uidimus diligunus.
ac per hoc nec illud a contrario in¬
possibile est: ut eos quos numqũa
iudimus oderimus. Eama quip
pe aliquo sermocinante seu bone
seu male fit non inmerito. ut ame¬
mus uel oderimus ignotum. Sel
si fama sit uerax. quomodo ẽ de qͦ
uera didicimus dicendus ignol.
An quia eius faciem non uidinꝰ.
quam cum et ipse non uideat nuls
samen potest notior esse qũa sibisͤ
Nonigitur in eius facie corporali
nobis intimatur cuiuisq noticia
s tunc nobis ad cognitionẽ patet.

Expanded text:
xerat, Haec facient vobis, quia nesciunt eum qui misit me. Non itaque dissimulanda nascitur quaestio, quomodo possint odisse quem nesciunt. Si enim Deum non quod est ipse, sed nescio quid aliud eum suspicantur aut credunt, et hoc oderunt; utique non ipsum oderunt, sed quod sua mendaci suspicione vel vana credulitate concipiunt: si autem quod est, hoc de illo sentiunt, quomodo eum nescire dicuntur? Et de hominibus quidem fieri potest ut eos saepe quos nunquam vidimus, diligamus; ac per hoc nec illud a contrario impossibile est, ut eos quos nunquam vidimus, oderimus. Fama quippe de aliquo sermocinante seu bene seu male, fit non immerito ut amemus vel oderimus ignotum. Sed si fama sit verax, quomodo est de quo vera didicimus, dicendus ignotus? An quia ejus faciem non vidimus? Quam cum et ipse non videat, nulli tamen potest potior esse quam sibi. Non igitur in ejus facie corporali nobis intimatur cujusque notitia. Sed tunc nobis ad cognitionem patet,
Abbreviated transcription (Latin):
iam esset qd erat. sine initio fiue
termino sempiternus: Illudan¬
tem predestinandum erat quot
nondum erat. ut sic suo tempore
fieret: quemadmodum aute oĩa
tempora predestinatum erat ut
fieret. Quisquis igitur dei filtu
predestinatum negat. hunc eun¬
dem filium hominis negat. S
ꝓpter contentiosos etiam hinc an¬
diamus apłm in suarum exorsli
litterarum. Nam et prima eprsto¬
larum eius est ad romanos. et ip¬
sius epłe principium est ubi le¬
gitur. Paulus seruus ih̾u xp̃i

Expanded text:
jam esset quod erat, sine initio, sine jam esset quod erat, sine initio, sine termino sempiternus? Illud autem praedestinandum erat, quod nondum erat, ut sic suo tempore fieret, quemadmodum ante omnia tempora praedestinatum erat ut fieret. Quisquis igitur Dei Filium praedestinatum negat, hunc eumdem filium hominis negat. Sed propter contentiosos etiam hinc audiamus Apostolum in suarum exordio Litterarum. Nam et in prima Epistolarum ejus, quae est ad Romanos, et ipsius Epistolae principium est, ubi legitur: Paulus servus Jesu Christi,
Abbreviated transcription (Latin):
uerbum eius est. etiam que futu¬
ra sunt fecit et uocat ea que non
sunt tamquam sint. profecto se¬
cundum ul qđ mecdiator dei ⁊ ho¬
minum homo est. ante mundi
constitutionem pro nobis ds p̃a¬
ter glorificauit ipsum. si tunc e¬
legit etiam nos in ipso. Quid e¬
nun dicit apłs ͤ Scimus autem
qm̃ diligentib deum om̃a coope¬
rantur in bonum. hiis qui scłm
ꝓpositum uocati sunt sc̃i. quos e¬
nim presciuit et predestinauit
conformes imaginis filii eus ut
sit primogenitus in multis fra¬
trib. quos autem preilestinauit
illos et uocauit. nisi forte ipsum
predestinatum dicere formida¬
mus. quia de nobis tantum ut
efficiamur conformes imaginis
euis hoc dixisse uidetur aposs¬
lus. Quasi uero quisquam ris¬
lami fidei fideliter intuens. fln
dei negaturus est predestinati
qui eum negare hominem non
potest. Recte quippe dicitur ñ
predestinatus scłm id qdł ẽ uit¬
bum dei deus apud deum. Ut¬
quid enim predestinaretur cun

Expanded text:
verbum ejus est, etiam quae futuverbum ejus est, etiam quae futura sunt fecit, et vocat ea quae non sunt tanquam sint , profecto secundum id, quod Mediator Dei et hominum homo est, ante mundi constitutionem pro nobis Deus Pater glorificavit ipsum, sicut tunc elegit etiam nos in ipso. Quid enim dicit Apostolus? Scimus autem quoniam diligentibus Deum omnia cooperantur in bonum, iis qui secundum propositum vocati sunt. Quos enim praescivit et praedestinavit, conformes fieri imaginis Filii ejus, ut sit primogenitus in multis fratribus: quos autem praedestinavit, illos et vocavit » . 8. Nisi forte ipsum praedestinatum dicere formidabimus, quia de nobis tantum ut efficiamur conformes imaginis ejus, hoc dixisse videtur Apostolus. Quasi vero quisquam regulam fidei fideliter intuens, Filium Dei negaturus est praedestinatum, qui eum negare hominem non potest. Recte quippe dicitur non praedestinatus secundum id quod est Verbum Dei, Deus apud Deum. Utquid enim praedestinaretur, cum
Abbreviated transcription (Latin):
fuit. aut amplius sit qł minus
fuit. Porro si natura humana in
uerbum mutata atq conuersa.
uerbum dei quantum erat ⁊ qił
erat hoc erit. ubi est homo si non
perit ; Es hac opinione quam ue¬
ritati prorsus non uideo conueni¬
re. nichil nos urget. si filio dicen¬
te et nunc clarifica me tu pater
apud temetipsum claritate qũa
habui priusquam mundus es¬
set apud te intelligamus predes¬
tinationem claritatis humane q̃
in illo est nature ex mortalt inmor¬
talis apiul patrem future. et hoc
iam predestinando factum fuisse
antequam munlus esset quod in
mundo etiam suo tempore fieret.
Si enun de nobis dixit apostolꝰ
sicut elegit nos in ipso ante mun¬
di constitutionem. cur abhorrere
putatur auero si tunc pater ca¬
put nostrum glorificauit quan¬
do nos in ipso ut membra eius
essemus elegitᷤᷤ Sic enum nos e¬
lecti quomodo ipse clarificatus.
quia priusqͣ mundus esset nec
nos eramus. nec ipse mediator
s ille qui per ipsum in quantũ

Expanded text:
fuit, aut amplius sit quod minus fuit, aut amplius sit quod minus fuit. Porro si natura humana in Verbum mutata atque conversa Verbum Dei quantum erat, et quod erat? Hoc erit: ubi est homo, si non periit? Sed ad hanc opinionem, quam veritati prorsus non video convenire, nihil nos urget, si Filio dicente: Et nunc clarifica me, tu Pater, apud temetipsum claritate quam habui priusquam mundus esset apud te, intelligamus praedestinationem claritatis humanae quae in illo est naturae, ex mortali immortalis apud Patrem futurae; et hoc jam praedestinando factum fuisse antequam mundus esset, quod in mundo etiam, si toto tempore fieret. Si enim de nobis dixit Apostolus: Sicut elegit nos in ipso ante mundi constitutionem , cur abhorrere putatur a vero, si tunc Pater caput nostrum glorificavit, quando nos in ipso, ut membra ejus essemus, elegit? Sic enim nos electi, quomodo ipse clarificatus, quia priusquam mundus esset, nec nos eramus, nec ipse Mediator esus . Sed ille qui per ipsum, in quantum
Abbreviated transcription (Latin):
to habendum q certissime fue¬
rat futurum. ulest ut apatre a¬
pud patrem glorificatus. patr̃e
super terram glorificaret et filiꝰ.
S hanc predestinationem in sua
slarificatione manifestius ap¬
paruit qua eum clarificauit pa-¬
ter. in eo qł adiunxit claritate
quam habui priusquam mun-¬
dus esset apud te. Ordo uerboꝵ
est. quam habui apud te priusꝙͣ.
nuilus esset. Ad hoc ualet qł
ait et nunc clarifica me. hoc est
sieut tune ita et nunc. sicut tune
predestinatione ita et nunc per¬
fectione. fac in mundo qđ apud
te iam fuerat ante mundum fac
in suo tempore qđ ante omnia te-¬
pora statiusti. Hoc quidam sic in¬
telligendum putauerunt. tam¬
quam natura humana que sus¬
cepta est a uerbo conuertet᷑ in uer¬
bum et homo mutaret᷑ in deum.
immo si diligentius qł opinati
sunt cogitemus. homo periret in
deo. Non enu quisquam ex ista
mutatione hominis. uel dupli-¬
cari dei uerbum dicturus est uł
augeri. aut ut duo sint qł unũ

Expanded text:
to habendum quod certissime fueto habendum quod certissime fuerat futurum; id est, ut a Patre apud Patrem glorificatus, Patrem super terram glorificaret et Filius. Sed hanc praedestinationem in sua clarificatione manifestius aperuit, qua eum clarificavit Pater, in eo, quod adjunxit: Claritate quam habui priusquam mundus esset apud te. Ordo verborum est quam habui apud te priusquam mundus esset. Ad hoc valet quod ait: Et nunc clarifica me. Hoc est, sicut tunc, ita et nunc. Sicut tunc praedestinatione ita et nunc perfectione fac in mundo, quod apud te jam fuerat ante mundum. Fac in suo tempore quod ante omnia tempora statuisti. Hoc quidam sic intelligendum putaverunt tanquam natura humana, quae suscepta est a Verbo, converteretur in Verbum, et homo mutaretur in Deum, imo si diligentius quod opinati sunt cogitemus, homo periret in Deo. Non enim quisquam ex ista mutatione hominis vel duplicari Dei Verbum dicturus est, vel augeri, ut aut duo sint quod unum
Abbreviated transcription (Latin):
dixisset ego te clarificabo super
terram opus consuminabo quil
dedisti michi ut faciam. et mus
clarifica me tu pater apuel temaet¬
ipsum. Nempe ita planum estsi¬
cut illud ubi ait clarifica filium
tuum ut filius tuus clarificet te
et ipsa est omnis sententia. nisi
quia et hic dictus est eiusdemdi¬
rificationis moilus ibi autemsi¬
citus. tanquam illiul isto expone¬
retur eis quos poterat permoue¬
re. quomodo pater filtum. et mar¬
ime quomodo patrem clarifiaits
filius. Uicendo enim clarificari
a se patrem super terram. se autẽ
a patre apiul eunidem patrẽ. mo¬
dum profecto utriusq clarifica¬
nonis ostendit. Ipse quippe pa¬
irem clarificauit super terram
eum gentib predicando. pater ue¬
ro ipsum apiul semetipsum. ad
suam dexteram collocando. Seil
ideo postea de clarificando patre
ubi ait ego te clarificaui uerbũ
preteriti temporis ponere malu¬
it. ut monstraret in predestina¬
none iam factum. et pro iam fac¬

Expanded text:
dixisset: Ego te clarificabo super dixisset: Ego te clarificabo super terram; opus consummabo, quod dedisti mihi ut faciam, et nunc clarifica me, tu Pater, apud temetipsum. Nempe ita planum est, sicut illud ubi ait: Clarifica Filium tuum, ut Filius tuus clarificet te. Et ipsa est omnino sententia, nisi quia hic dictus est ejusdem clarificationis modus, ibi autem tacitus, tanquam illud isto exponeretur eis quos poterat permovere quomodo Pater Filium, et maxime quomodo Patrem clarificaret Filius. Dicendo enim clarificari a se Patrem super terram, se autem a Patre apud eumdem Patrem, modum profecto utriusque clarificationis ostendit. Ipse quippe Patrem clarificavit super terram, eum gentibus praedicando. Pater vero ipsum apud semetipsum, ad suam dexteram collocando. Sed ideo postea de clarificando Patre, ubi ait: Ego te clarificavi, verbum praeteriti temporis ponere maluit, ut monstraret in praedestinatione jam factum, et pro jam fac
Abbreviated transcription (Latin):
inde ut clarificetur exposcit. Or¬
go intelligendum est utroq uer¬
bo superius usum. scłm id quod
futurum erat. eoq ordine qł fu¬
turum erat clarifica filium ut te
clarificet filius. modo uero usum
fuisse uerbo preteriti temporis de
re futura ubiait ego te clarifica¬
ui super terram. opus consumma¬
ui qđ dedisti michi ut faciã. De¬
unde dicendo. et iunc rlarifica me
tu pater ap̃ temetipsum quas
terus esset clarificandus a
quem prius ipse clarificauera
quid ostendit nisi superius u
ait ego te clarificaui supertis
ita locutum fuisse tanqͣ. fecisse
qł facturus esset. hic autem ps¬
poscisse ut pater faceret per poꝰs
illud filius facturus esset. ilmꝰ
ut pater clarificaret filium. pt
quam filii clarificationem etian
filius esset clarificaturus par̃e
Deniq si de re que futura erat
ponamus etiam futuri tempors
uerbum. ubi ꝓ tempore futuro p¬
suit ipse preteritum. nulla sentu¬
tie remanebit obscuritas. uelut

Expanded text:
inde ut clarificetur exposcit. Erinde ut clarificetur exposcit. Ergo intelligendum est utroque verbo superius usum secundum id quod futurum erat, eoque ordine quo futurum erat, Clarifica Filium, ut te clarificet Filius: modo vero usum fuisse verbo praeteriti temporis de re futura, ubi ait, Ego te clarificavi super terram, opus consummavi quod dedisti mihi ut faciam. Deinde dicendo, Et nutu Pater, apud temetipsum, quasi posterius esset clarificandus a Patre, quem prius ipse clarificaverat, quid ostendit, nisi superius ubi ait: Ego te clarificavi super terram, ita locutum se fuisse, tanquam fecisset quod facturus esset; hic autem poposcisse ut Pater faceret, per quod illud Filius facturus esset, id est, ut Pater clarificaret Filium, per quam Filii clarificationem etiam Filius esset clarificaturus Patrem? Denique si de re quae futura erat ponamus etiam futuri temporis verbum, ubi pro tempore futuro posuit ipse praeteritum, nulla sententiae remanebit obscuritas, velut si
Abbreviated transcription (Latin):
inquit manus meas et pedes. ii¬
numerauerunt omnia ossa meaͤ
Non ait. fodient et linumerab̃t.
Et in hoc ipso ewangelio. oĩa inqͥt
que auduu a patre meo nota feci
nobis. quib ait postea. Adhuc
multa habeo uobis dicere. s non
potestis illa portare modo. Qui
enim certis et inmutabilib cau¬
sis omnia futura predestinauit.
qđ̃ facturus est fecit. Mam et per
ꝓpħam dictum de illo est. qui fe¬
cit que futura sunt. Scd̃m hoc e¬
tiam qd sequitur dicit. et nunc
clarifica me tu pater apud temet¬
ipsum. claritate quam habui pri¬
usquam mundus esset apud te.
Nam supra dixerat. pater uenit
hora clarifica filium tuum. ut fi¬
lius tuus clarificet te. In quo u̾¬
borum ordine. ostenderat prius
a patre clarificandum filium. ut
patrem clarificaret et filius. Mo¬
do autem dixit ego te clarificam
super terram. opus consummaui
q dedisti michi ut faciam. et ñc̃
clarifica me. tanquam prior ipse
patrem clarificauerit. a quo cde¬

Expanded text:
inquit, manus meas et pedes, diinquit, manus meas et pedes, dinumeraverunt omnia ossa mea ; non ait, Fodient et dinumerabunt. Et in hoc ipso Evangelio, Omnia, inquit, quae audivi a Patre meo, nota feci vobis : quibus ait postea, Adhuc multa habeo vobis dicere; sed non potestis illa portare modo . Quienim certis et immutabilibus causis omnia futura praedestinavit, quidquid facturus est fecit. Nam et per prophetam dictum de illo est: Qui fecit quae futura sunt. Secundum hoc etiam quod sequitur dicit: Et nunc clarifica me, tu Pater, apud temetipsum, claritate quam habui prius quam mundus esset apud te. Nam supra dixit: Pater, venit hora, clarifica Filium tuum, ut Filius tuus clarificet te. In quo verborum ordine osa Patre clarificandum Filium, ut Patrem clarificaret Filius. Modo autem dixit, Ego te clarificavi super terram, opus consummavi quod dedisti mihi ut faciam: et nunc clarifica me; tanquam prior ipse Patrem clarificaverit, a quo de
Abbreviated transcription (Latin):
ma clarificatio uel glorificatio S
prius hic clarificatur deus dum
annuntiatus hominib innotescit.
et per fidem credentium predicat᷑.
ꝓpter qđ dicit. Ego te clarificaui
super terram opus consummain
qł dedisti michi ut faciam. Non
ait iuissisti s dedisti ubi consum¬
matur euidens gratia. Quul e¬
nim habet qd non accepit etiam
in unigenito humana natura:ͤ
An non accepit ut nichil mali s
bona faceret omnia. quando in u¬
nitatem persone suscepta ẽ a uer¬
bo per qł facta sunt omnia: Sed
quomodo consummauit opus qil̃
accepit ut faciat. cum restet ad¬
huc passionis experimentũ ubi
martyrib suis maxime prebuit
qd sequerentur exemplum. unde
sus est relinquens nobis exemplũ
ut sequamur uestigia eius. nͥ qͥa
consummasse se dicit quod se
summaturum esse certissime no¬
uit. sicut longe ante in ꝓphetia p̾¬
teriti temporis usus est uerbis.
quando post annos plurimos fu¬
turum fuerat qđ dicebat. foder̃t

Expanded text:
ma clarificatio vel glorificatio. 4. Sed ma clarificatio vel glorificatio. 4. Sed prius hic clarificatur Deus, dum annuntiatus hominibus innotescit, et per fidem credentium praedicatur. Propter quod dicit, Ego te clarificavi super terram, opus consummavi quod dedisti mihi ut faciam. Non ait, jussisti; sed, dedisti: ubi commendatur evidens gratia. Quid enim habet quod non accein unigenito humana natura? An non accepit ut nihil mali, sed bona faceret omnia, quando in unitatem personae suscepta est a Verbo, per quod facta sunt omnia? Sed quomodo consummavit opus, quod accepit ut faciat, cum restet adhuc passionis experimentum, ubi martyribus suis maxime praebuit quod sequerentur exemplum; unde s relinquens nobis exemplum, ut sequamur vestigia ejus : nisi quia consummasse se dicit quod se consummaturum esse certissime novit? Sicut longe ante in prophetia praeteriti temporis usus est verbis, quando post annos plurimos futurum fuerat quod dicebat: Foderunt,
Abbreviated transcription (Latin):
et sic delisti ut omne qł dedisia
det eis uitam eternam. et her est
uita eterna ut cognoscant it sis l
isitur filius glorificat. ut om̃ib
quos dedisti et te cognitum faciat.
ꝯoro si cognitio dei est uita eter¬
na tantomagis iuuere tendimus.
quantomagis in hac cognitione
proficimus. non autem moriem᷑
in uita eterna. Tunc ergo dei cog¬
nitio perfecta erit. quando mors
nulla erit. Summa tunc dei cla¬
rificatio quia sumina gloria que
grece dicitur doxa unde dictum
est doxason. quod latini quulam¬
sunt interpretati clarifica qͥdam
glorifica. Aueterib autem gloria
qua gloriosi homines dicunt᷑. ita
est definita. Gloria est frequens
de aliquo fama cum laude. At
si homo laudatur cum fame cre¬
ditur: quomodo deus lauilabit᷑.
quando ipse uidebitur ꝓpter qđ
scriptum est: beati qui habitant
in domo tua in secula scłoꝵ laula-¬
bunt te ͤ Ibi erit dei sine fine lau¬
datio. ibi erit dei plena cognitio.
Et quia plena cognitio. uleo sum-¬

Expanded text:
dedisti, ut omne quod dedisti ei, det eis vitam aeternam, et, haec est vita aeterna, ut cognoscant te; sic te igitur Filius glorificat, ut omnibus quos dedisti ei, te cognitum faciat. Porro si cognitio Dei est vita aeterna, tanto magis vivere tendimus, quanto magis in hac cognitione proficimus. Non autem moriemur in vita aeterna: tunc ergo Dei cognitio perfecta erit, quando nulla mors erit. Summa tunc Dei clarificatio; quia summa gloria, quae graece dicitur δόξα. Unde dictum est δόξασον, quod latini quidam interpretati sunt, clarifica; quidam, glorifica. A veteribus autem gloria, qua gloriosi homines dicuntur, ita est definita: Gloria est frequens de aliquo fama cum laude. At si homo laudatur cum famae creditur, quomodo Deus laudabitur quando ipse videbitur? Propter quod scriptum est, Beati qui habitant in domo tua; in saecula saeculorum laudabunt te . Ibi erit Dei sine fine laudatio, ubi erit Dei plena cognitio; et quia plena cognitio, ideo sum
Abbreviated transcription (Latin):
ilestiuatus est filius det in uictu¬
te scd̾m spiritum sanctificanons
e⁊ resurrectione mortuorũ. Secũ¬
dum hanc ergo predestinationẽ
nam clarificatus est anteqũa
mundus esset. ut esset claritas
eius ex resurrectione mortuorũ
al patrem ad cuius ilexterã se¬
det. Cum ergo iuderet illius
predestinate sue clarificationis
uenisse iam tempus. ut et nunc
sieret in redditione qd fuerat in
predestinatione iam factum ora-¬
unt dicens. Et nunc clarifica me
tu pater apud temetipsum. clari¬
tate quam habui priusqͣ munclꝰ
esset apud te. Tamquam diceret
claritate quam habui apiud te:
ilest illam claritatem quam ha-¬
bui apud te: in predestinatione
tua. tempus est ut apud te habe¬
am et iam uiuens in dextera tua.
d qm̃ dui nos tenuit hutus dis¬
tussio questionis. alio que sequun¬
sur sermone tractanda sunt.

Expanded text:
stinatus est Filius Dei in virtute secundum Spiritum sanctificationis ex resurrectione mortuorum . Secundum hanc ergo praedestinationem etiam clarificatus est antequam mundus esset, ut esset claritas ejus ex resurrectione mortuorum apud Patrem, ad cujus dexteram sedet. Cum ergo videret illius praedestinatae suae clarificationis venisse jam tempus, ut et nunc fieret in redditione, quod fuerat in praedestinatione jam factum, oravit dicens, Et nunc clarifica me tu, Pater, apud temetipsum, claritate quam habui, priusquam mundus esset, apud te: tanquam diceret, Claritatem quam habui apud te, id est, illam claritatem quam habui apud te in praedestinatione tua, tempus est ut apud te habeam etiam vivens in dextera tua. Sed quoniam diu nos tenuit hujus discussio quaestionis, alio quae sequuntur sermone tractanda sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
te faciat omni carni quam deiio¬
ti ei. Sic enun dedisti. ut om̃e qil
dedisti ei det eis uitam eternam.
ut cognoscant te solum leum ue¬
rum et quem misisti ihesum xp̃n
Orlo uerborum est. ut te et quen
misisti ihesum xp̃m cognoscant
solum uerum deum. Consequen¬
ligitur. qͥa spiritus est patris e
lii tamquam caritas substantialꝰ
et consubstantialis amborum. q̃ñ
non duo dii pater et filius. nͨtres
dii pater et filius et spiritꝰ sanctre
s ipsa trinitas unus solus uerus
deus. Nec ilem tamen pater qui
filius nec ulem filius qui pater.
nec idem spiritus sanctus qͥ pat
aut filius. qm̃ tres sunt pater er
filius et spiritus sanctus. sed ip̃a
trinitas unus est deus. Si ergos

Expanded text:
te faciat omni carni, quam dediste faciat omni carni, quam dedisti ei. Sic enim dedisti. Ut omne quod dedisti ei, det eis vitam aeternam. ut cognoscant te solum verum Deum, et quem misisti Jesum Christum , ordo verborum est: Ut te, et quem misisti Jesum Christum, cognoscant solum verum Deum. Consequensanctus. Quia Spiritus est Patris et Filii, tamquam charitas substantialis et consubstantialis amborum. Quoniam non duo dii, Pater et Filius; nec tres dii, Pater et Filius et Spiritus sanctus; sed ipsa Trinitas unus solus verus Deus. Nec idem tamen Pater, qui Filius; nec idem Filius, qui Pater; nec idem Spiritus sanctus, qui Pater aut Filius: quoniam tres sunt, Pater, et Filius, et Spiritus sanctus: sed ipsa Trinita
Abbreviated transcription (Latin):
resurrectionis sue predicationis
clarificat patrem. Hoc quippe a¬
perit ordo ipse uerborum. Qla¬
rifica inquit filium tuum. ut
filius tuus clarificet te. Tamqͣ
diceret. resuscita me: ut in noteᷤᷤ¬
cas toto orbi per me. Ueinde ma¬
gis magisq pandens quomodo
clarificet patrem filius. sicut de¬
disti inquit ei potestatem om̃is
carnis. ut omne qđ delisti ei det
eis uitam eternam. Omnem car¬
nem dixit ominem hominem a
parte totum significans quem¬
almodum rursus a parte supe¬
riore significatus est homo totus
ubi ait apls omnis anumna potes¬
tatib sublimiorib subilita sit Qͥd
enun dixit omns anima nisioĩs¬
homo: Hoc autem qcł potestas
xp̃o a patre data est omnis carniᷤ
scd̾m hominem intelligendum ẽ.
Nam sciłm deum omnia per ipsũ
facta sunt. et in ipso condita om̃a
in celo et in terra uisibilia et iu¬
sibilia. Sicut ergo dedisti ei pots¬
tatem inquit omnis carnis. ita
te glorificet filius. ulest notum

Expanded text:
resurrectionis suae praedicatione resurrectionis suae praedicatione clarificat Patrem. Hoc quippe aperit ordo ipse verborum: Clarifica, inquit, Filium tuum, ut Filius tuus clarificet te; tanquam diceret, Resuscita me, ut innotescas toti orbi per me. 2. Deinde magis magisque pandens quomodo clarificet Patrem Filius: Sicut dedisti, inquit, ei potestatem omnis carnis, ut omne quod dedisti ei, det eis vitam aeternam. Omnem carnem dixit omnem hominem, a parte totum significans; quemadmodum rursus a parte superiore significatus est homo totus, ubi ait Apostolus, Omnis anima potestatibus sublimioribus subdita sit . Quid enim dixit, Omnis anima, nisihomo? Hoc autem, quod potestas Christo a Patre data est omnis carnis, secundum hominem intelligendum est; nam secundum Deum omnia per ipsum facta sunt, et in ipso condita sunt omnia in coelo et in terra, visibilia et invisibilia . Sicut ergo dedisti ei potestatem, inte clarificet Filius; id est, notum
Abbreviated transcription (Latin):
lorificatum a pa¬
tre filium scłm
formam serui qͣ
pater suscitaint
a mortius et aid
suam dexteram collocauit res
ipsa indicat. et nullus ambigit
xpistianus. S qm̃ non tantum
dixit pater clarifica filtum tu¬
um s addlidit etiam ut filius
tuus clarificet te. merito queri¬
tur quomodo patrem clarifica¬
uerit filius cum sempiterna
claritas patris nec diminuta
fuerit in forma humana nec
augeri potuerit in sua perfecti¬
one diuina. s in seipsa claritas
patris uec minui nec augeri po¬
test. Apud homines autem pro¬
culdubio minor erat. quando
in uidea tantummodo deus no¬
tus erat. nondum a solis ortu
usq ad occasum laudabunt pu¬
eri nomen dñt. Hoc autem qͥa
per ewangelium xp̃i factum ẽ
ut per filtum pater innotesceret
gentib profecto patrem clarifi¬
cauit et filius. Si autem tantũ¬
modo mortuus filius fuisset nͦ
resurrexisset. proculdubio nec
a patre clarificatus esset. nec pa¬
trem clarificasset. Nunc autem
resurrectione clarificatus a patͤ.

Expanded text:
icatum a Patre Filium secundum formam servi, quam Pater suscitavit a mortuis, et ad suam dexteram collocavit, res ipsa indicat, et nullus ambigit christianus. Sed quoniam non tantum dixit, Pater, clarifica Filium tuum, sed addidit etiam, ut Filius tuus clarificet te; merito quaeritur quomodo Patrem clarificaverit Filius, cum sempiterna claritas Patris nec diminuta fuerit in forma humana, nec augeri potuerit in sua perfectione divina. Sed in seipsa claritas Patris nec minui nec augeri potest; apud homines autem procul dubio minor erat, quando in Judaea tantummodo Deus notus erat : nondum a solis ortu usque ad occasum laudabant pueri nomen Domini . Hoc autem quia per Evangelium Christi factum est, ut per Filium Pater innotesceret gentibus; profecto Patrem clarificavit et Filius. Si autem tantummodo mortuus fuisset Filius, nec resurrexisset, procul dubio nec a Patre clarificatus esset, nec Patrem clarificasset: nunc autem resurrectione clarificatus a Patre,
Abbreviated transcription (Latin):
dius est. et ꝑgladiũ mortẽ
ĩtelligi uoluĩt. Et de manu
canis uitã meã. Animã me¬
ã. unicã meã. caput et corpͣ.
Unicã meã. dixit eccl̃am¬
meã: De potestate canis.
qui sũt canes: Qui ceco
more latrant nec ĩtelligũt
cõtra quos. Nicil illiꝰ fit et
latrant. Quid fecit anib
trãsiens iua sua: Tamẽ
illi latrant. Qui latrant
cecis oculis. non discernẽ¬
tes cõtra quos aut ꝓ quib.
qui sit. circũiens et q̃rens
quem deuoret. acornibus
uniconiũ humilitatẽ me¬
am. Unicornes non diceret:
ut eruatur ab istis. Atten¬
damus modo quare pas¬
sus est: Modo iã uidete fr̃s:
qui nõ ẽ mea sorte ꝓptquã
est: Ecce ĩtelligamus que
passus: dinumerata sunt
ossa eius. irrisus est: Diui
est sors sup uestẽ ip̃iꝰ: Cir¬
cundederunt illũ furentes
et leuiẽtes. et disperla lunt
oĩa ossa eius: Et hic audi¬
uimꝰ: et ĩ eu ãgelio legimꝰ.
fili dĩ. si nolles ñ patereris.

Expanded text:
dius est, et per gladium mortem dius est, et per gladium mortem intelligi voluit. Et de manu canis unicam meam. Animam meam, unicam meam, caput et corpus: Unicam dixit, Ecclesiam: deQui sunt canes? Qui canino more latrant, nec intelligunt contra quos. Nihil illis fit, et latrant. Quid fecit cani transiens viam suam? Tamen ille latrat. Qui latrant caecis oculis, non discernentes contra quos aut pro quibuquis sit, circumiens et quaerens quem devoret . Et a cornibus unicornium humilitatem meam: unicornes non diceret, ut eruatur ab istis: attendamus modo quare passus est. Modo jam videte, fratres, qui non est in ea sorte, propter quam est? Ecce, intelligimus quae passus est: dinumerata sunt ossa ejus, irrisus est, divisest sors super vestem ipsius, circumdederunt illum furentes et saevientes, et dispersa sunt omnia ossa ejus, et hic audimus et in Evangelio legimus. Fili Dei, si nolles, non patereris,
Abbreviated transcription (Latin):
ad u̾bũ cor. Diuiserũt sibi
uestimẽta mea: uestim̃¬
ta ip̃iꝰ. sacranta ipiꝰ. Attẽ¬
dite frẽs: uestimẽta ipsius.
sacraniẽta ipiꝰ. potuerũt di¬
uidi phereses. sed erat ibi ue¬
stimentũ qd̃ nemo diuisit:
Et super uestimẽtũ meum
nuserũt sortẽ: Erat ibi tuni¬
sa dicit euãgelista. de super
texta: Ergo decelo. ergo apa¬
tre. ergo aspũ sc̃õ. Que est
ista tunica nisi caritas. ꝙͣ
nemo potest diuidere; que
est ista tunica. nisi unitas:
In ipãmi sors mttitur. nemo
illam diuidit: Sacramẽta
sibi heretici diuidere potue¬
erũt. caritatẽ non diuise¬
runt: Et qui diuidere non
potuerũt: recesserũt: Illa
autẽ manet ĩtegra. sorte
obuenit quibuzdã: qͥ habet
hanc securus est. nemo il¬
lũ mouet de eccl̃a catholi¬
sa: et si foris illã ĩcipiat ha¬
bere: ĩtromittitur. quom
ramus oliue a colũba: Cu
autẽ dnẽ ne longe feceris
auxiliũ tuũ: et factũ est.
Post triduũ resurrexit. In
amorte. Framea enĩ gla-¬

Expanded text:
buerunt. Diviserunt sibi vestimenta mea: vestimenta sua, sacramenta ipsius. Attendite, fratres. Vestimenta ipsius, sacramenta ipsius potuerunt dividi per haereses: sed erat ibi vestimentum quod nemo divisit. Et super vestimentum meum miserunt sortem. Erat ibi tunica, dicit evangelista, desuper texta . Ergo de coelo, ergo a Patre, ergo a Spiritu sancto. Quae est ista tunica, nisi charitas, quam nemo potest dividere? Quae est ista tunica, nisi unitas? In ipsam sors mittitur, nemo illam dividit. Sacramenta sibi haeretici dividere potuerunt, caritatem non diviserunt: et quia dividere non potuerunt, recesserunt: illa autem manet integra. Sorte obvenit quibusdam. Qui habet hanc, securus est. Nemo illum movet de Ecclesia catholica. Et si foris illa incipiat habere, intromittitur: quomodo ramus olivae a columba, quautem, Domine, ne longe feceris auxilium tuum. Et factum est: post triduum resurrexit. In a morte; framea enim gla
Abbreviated transcription (Latin):
dit tamen unitatem ipsius. Tu di¬
lige. et fraterno amore dilige. Non¬
dum est frater. s ideo diligis ut sit
frater. Ergo tota dilectio nr̃a frat̾¬
na est erga xp̃ianos. erga omnia
membra eius. disciplina est cari¬
tatis. Eratres mei robur. flores.
fructus. pulchritudo. amenitas.
pastus. potus. cib. amplexus sine
satietate est. Si sic nos delectat pe¬
regrinos. in patria quomͦ gaude¬
bimus ͤ Ourramus ergo fratres
mei curramus et diligamus xp̃m.¬

Expanded text:
dis vanitatem ipsius. Tu didis vanitatem ipsius. Tu dilige, et fraterno amore dilige: nondum est frater, sed ideo diligis ut sit frater. Ergo tota dilectio nostra fraterna est erga Christianos, erga omnia membra ejus. Disciplina charitatis, fratres mei, robur, flores, fructus, pulchritudo, amoenitas, pastus, potus, cibus, amplexus, sine satietate est. Si sic nos delectat peregrinos, in patria quomodo gaudebimus? 8. Curramus ergo, fratres mei, curramus, et diligamus
Abbreviated transcription (Latin):
det amicum suum tale aliqͥd fa¬
cere. reuocat. Si illum non audit.
profert uerba etiam castigationiᷤ
obuirgat. litigat. aliquando ue¬
iutur ad hane necessitatẽ ut liti¬
get. Eece odium blanditur. et ca¬
ritas litigat. Noli attendere uer¬
ba blanilientis. et quasi seuitiam
obuirgantis. Uenam inspice. racdi¬
cem unde proceclant quere. Iile
blanditur ut decipiat. iste liti¬
gat ut corrigat. Ergo non opus ẽ
fr̃es ut per uos disteulatur cor
uestrum impetrate adeo ut dili¬
gatis inuicem omnes homines
etiam inunicos uestros diligatis.
ut semper fraterno amore flagre¬
tis. siue in fratrem factum. siue
in inimicum ut fiat frater dili¬
gendo. Ubicunq fratrem diligi¬
tis amicum diligitis. Lam tecum
est: iam in unitate etiam catholi¬
ca fide coniunctus est. Si bene ui¬
uis. fratrem diligis factum ex in¬
unico. S diligis aliquem qͥ non¬
dum credidit xp̃o. aut si credit
xp̃o ut demones crelunt. rep̾hen¬

Expanded text:
det amicum suum tale aliquid fadet amicum suum tale aliquid facere, revocat; si illum non audiat, profert verba etiam castigationis, objurgat, litigat: aliquando venitur ad hanc necessitatem ut litiget. Ecce odium blanditur, et charitas litigat. Noli attendere verba blandientis, et quasi saevitiam objurgantis; venam inspice, radicem unde procedant quaere. Ille blanditur ut decipiat, iste litigat ut corrigat. Ergo non opus est, fratres, ut per nos distendatur cor vestrum; impetrate a Deo ut diligatis invicem. Omnes homines, etiam inimicos vestros diligatis: ut semper fraterno amore flagretis, sive in fratrem factum, sive in inimicum, ut frater fiat diligendo. Ubicumque fratrem diligitis, amicum diligitis. Jam tecum est, jam in unitate etiam catholica tibi conjunctus est. Si bene vivis, fratrem diligis factum ex inimico. Sed diligis aliquem qui nondum credidit Christo, aut si credidit Christo, ut daemones credit; reprehen
Abbreviated transcription (Latin):
bus duob preceptisͤ Diliges do¬
minum deum tuum ex toto corde
tuo. et ex tota anima tua. et ex to¬
ta mente tua. et diliges proximũ
tuum sicut te ipsum. In hiis du¬
ob preceptis. tota lex pendet ⁊ ꝓ¬
phete. Nece de quibz preceptis nar¬
rat tota ista epła. Tenete ergo dilec¬
tionem. et securt estote. Quid nmeˢ
ne male facias alicui ͤ Quis male
S forte corripis. Amor hoc facit.
non seuitia. S forte cedis. Ad dis
ciplinam facis. qͥa amor ipsius
dilectionis non te permittit neg¬
ligere indiscipltnatum. et fit qͦ¬
damimodo quasi liuersus fruc¬
tus et contrarius ut aliquando
odium blandiatur. et caritas se¬
uat. Nescio quis odit inimicũ
suum. et fingit illi amicitiã. Ut¬
dat uult eum esse precipitẽ. uult
cecum tre per abrupta cupidita¬
tum suarum. unde forte non re¬
deat. Laulat. qm̃ laudatur pec¬
cator in desideriis anime sue. ad¬
hibet illi unctionem adulationi
sue. Ecce odit et laudat. Alt̾ ui¬

Expanded text:
bus duobus praeceptis? Diliges Dobus duobus praeceptis? Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex tota mente tua; et, Diliges proximum tuum sicut teipsum. In his duobus praeceptis tota Lex pendet et Prophetae . Ecce de quibus praeceptis narrat tota ista Epistola. Tenete ergo dilectionem, et securi estote. Quid times ne male facias alicui? Quis male uem diligis. Forte corripis, amor hoc facit, non saevitia. Forte caedis, ad disciplinam facis; quia amor ipsius dilectionis non te permittit negligere indisciplinatum. Et fit quodammodo quasi diversus fructus et contrarius, ut aliquando odium blandiatur, et charitas saeviat. Nescio quis odit inimicum suum, et fingit illi amicitiam: vidat: vult eum esse praecipitem, vult caecum ire per abrupta cupiditatum suarum, unde forte non redeat; laudat, Quoniam laudatur peccator in desideriis animae suae ; adhibet illi unctionem adulationis suae: ecce odit, et laudat. Alter vi
Abbreviated transcription (Latin):
ligis ᷤ Si nemo tibi tollit qł diligiᷤ.
securus dormis immo securus ui-¬
gilas. ne doriieudo perdas qđ di qt¬
ligis. Non enum frustra dictum ẽ.
illumina oculos meos ne uinqũa
obdormiam in morte. Qui claual̃t
oculos contra caritatem. obilormis¬
cunt in concupiscentiis idlelectatiomĩ
carnalium. Huigila ergo. Deler¬
tationes enim sunt manducaꝵ
bibere. luxuriari. ludere. uenai
Pompas istas uauas. om̃ia secu
delectationes st̃: Quis neget qͥa
delectant: S plus diligitur lex
dei: Olamia contra tales suasores
Narrauerunt michi iniusti delx¬
tationes: s non sicut lex tua clñe
Ista delectatio manet. Non solun
manet quo uentas. s etiam reui¬
cat fugienten. Hec est enun ddiler¬
tio dei. ut precepta eius serueniꝰ.
Lam audistis in hiis duob precep¬
tis tota lex pendet et ꝓphete. Quo¬
modo: Uoluit te diuidere per ul¬
tas paginas. In hiis duob precey¬
tis. tota lex penlet et ꝓpħe. In qui¬

Expanded text:
ligis? Si nemo tollit tibi quod diligis, ligis? Si nemo tollit tibi quod diligis, securus dormis: imo securus vigilas, ne dormiendo perdas quod diligis. Non enim frustra dictum est, Illumina oculos meos, ne quando obdormiam in morte . Qui claudunt oculos contra charitatem, obdormiscunt in concupiscentiis delectationum carnalium. Evigila ergo. Delectationes enim sunt, manducare, bibere, luxuriari, ludere, venari: pompas istas vanas omnia mala delectationes sunt? Quis neget quia delectant? Sed plus diligitur lex Dei. Clama contra tales suasores, Narraverunt mihi injusti delectationes; sed non sicut lex tua, Domine. Ista delectatio manet. Non solum manet quo venias, sed etiam revocat fugientem. 7. Haec est enim dilectio Dei, ut praecepta ejus servemus. Jam audistis, In his duobus praeceptis tota Lex pendet et Prophetae. Quomodo noluit te dividere per multas paginas? In his duobus praeceptis tota Lex pendet et Prophetae. In qui
Abbreviated transcription (Latin):
debimnus eum sicuti est.Iste est fi¬
alleliua sine defectu. Ergo ipsum
finem dixit in psalmo. Onnis cõ¬
summationis uidi finem. Et qͣsi¬
diceretur illi quis est finis que
uidisti. latum inquit mandatũ
tuum ualde. Ipse est fuus latitu¬
do mandati. Latitudo mandait
caritas est:quia ubi caritas est:
non sunt augustie. In ipsa latitu¬
dine erat apls cum diceret. Os
nr̃m patet al uos o choruitii cor
nr̃m dilatatum est non angusti¬
amint in nobis. Ideo ergo latum
mandatũ tuum ualde. Quid est
latum mandatũ: Nandatũ no¬
uum do uobis. ut uos inuic̃e di¬
ligatis. Oaritas ergo non angus¬
tatur. Uis non angustari in t̾ra:
In lato habita. Quicqͥd enim tibi
fecerit homo non te angustat: qͥa
illud diligis. qđ non nocet homo.
Deum diligis fraternitatem dili¬
gis. legem dei diligis ecclesiam dĩ
diligis: sempiterna erit. Laboras
in terra: s peruenies ad fructum
promissum. Quis tibi tollit qđ di¬

Expanded text:
videbimus eum sicuti est . Iste fividebimus eum sicuti est . Iste fiAlleluia sine defectu. Ergo ipsum finem dixit in Psalmo, Omnis consummationis vidi finem. Et qdiceretur illi, Quis est finis quem vidisti? Latum mandatum tuum valde . Ipse est finis, latitudo mandati. Latitudo mandati charitas est; quia ubi est charitas, non sunt angustiae. In ipsa latitudine erat Apostolus, cum diceret, Os nostrum patet ad vos, o Corinthii; cor nostrum dilatatum est: non angustamini in nobis . Ideo ergo latum mandatum tuum valde. Quod est latum mandatum? Mandatum novum do vobis, ut vos invicem diligatis. Charitas ergo non angustatur. Vis non angustari in terra? In lato habita. Quidquid enim tibi fecerit homo, non te angustat; quia illud diligis quod non nocet homo: Deum diligis, fraternitatem diligis, legem Dei diligis, Ecclesiam Dei diligis; sempiterna erit. Laboras in terra, sed pervenies ad fructum promissum. Quis tibi tollit quod di
Abbreviated transcription (Latin):
non est ibi finis. Si ibi ponis finẽ.
finieris. Si non finieris quasi per¬
feceris: s finieris ut consumaris.
Ergo non laudetur sermo tuus qͣ¬
si abs te: uel quasi tiuis. S quomͦ
lauiletur: Quomͦ dicit psalmus.
In deo laudabo sermonem. in deo
laulabo uerbum. Ex hoc fit. ut fi¬
at in te qł sequit᷑. In deo speraui.
non timebo quid faciat michi ho¬
mo. Quando enim omnia tua in
deo laudantur. non timet᷑ ne pe¬
reat laus tua. quia non deficit ds.
Ergo transi et ipsam. Uidete fr̃es
quanta transiuimus in quib nõ
est finis. Hiis utimur quasi in ui¬
a. quasi in mansionib stabulorũ.
Reficimur et transimus. Ubi er¬
go finis: Dilectissun filii dei su¬
mus. et nondum apparuit quid
erimus. Sic dictum est in hac epis¬
tola. Adhuc gͦ in uia sumꝰ. adhuc
quocumq uenerimus transire de¬
bemus. usq quo perueniamꝰ aclali¬
quem finem. Scimus qͥa cum ap-¬
paruerit similes ei erimus. qm̃ ui

Expanded text:
non est ibi finis. Si ibi ponis finem, non est ibi finis. Si ibi ponis finem, finiris: sed non finiris quasi perficiaris, sed finiris ut consumaris. Ergo non laudetur sermo tuus quasi abs te, quasi tuus. Sed quomodo laudetur? Quomodo dicit Psalmus, In Deo laudabo sermonem, in Deo laudabo verbum. Ex hoc fit ut fiat in te quod sequitur, In Deo speravi, non timebo quid faciat mihi homo . Quando enim omnia tua in Deo laudantur, non timetur ne pereat laus tua; quia non deficit Deus. Ergo transi et ipsam. 6. Videte, fratres, quanta transimus, in quibus non est finis. His utimur quasi in via; quasi in mansionibus stabulorum reficimur, et transimus. Ubi ergo finis? Dilectissimi, filii Dei sumus, et nondum apparuit quid erimus; hic dictum est, in hac Epistola. Adhuc ergo in via sumus; adhuc quocumque venerimus, transire debemus, usquequo perveniamus ad aliquem finem. Scimus quia cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
auaritiam implicatus es: erit tibi
auaritia cathena pedum. ultra pro¬
gredi non potes. Transt ergo ⁊ hoc:
quere finem. Salutem corporis que¬
ris. adhuc noli ibi remauere. Que
est enim ista salus corporis qͥ mor¬
te perimitur. que egritudine debi¬
litatur. friuola. mortalis. fluxa:
Quere illam. ne impediat forte
morbida ualitudo opera tua bona.
Ergo non est ibi finis. quia ꝓpter
aliud queritur. Quicqͥd ꝓpt̾ aliud
queritur. non est ibi fis. Quie¬
quid ꝓpter se et gratis queritur.
ibi est finis. Queris honores. for¬
te ad aliquid agendum queris:
ut peragas aliquid ut placeas ło.
Noli ipsum honorem amare. ne i¬
bi remaneas. Queris laudem. si dĩ
queris: bene facis. Si tuam queris
male facis: remanes in uia. Seil a¬
maris tu. laudaris et tu: noli gra¬
tulari quando in te laularis. Lau¬
dare in ilño. ut cantes. In dño lau¬
labitur anima mea. Sermonẽ ali¬
quem bonum dicis et laudat᷑ ser¬
mo tuus. non laudetur quasi tius.

Expanded text:
avaritiam implicatus es: erit tibi avaritiam implicatus es: erit tibi avaritia catena pedum; ultra progredi non potes. Transi ergo et hoc; quaere finem. Salutem corporis quaeris, adhuc noli ibi remanere. Quae est enim ista salus corporis, quae morte perimitur, quae aegritudine debilitatur, frivola, mortalis, fluxa? Quaere illam, ne impediat forte morbida valetudo opera tua bona. Ergo non est ibi finis; quia propter aliud quaeritur. Quidquid propter aliud quaeritur, non est ibi finis: quidquid propter se et gratis quaeritur, ibi est finis. Quaeris honores; forte ad aliquid agendum quaeris, ut peragas aliquid, ut placeas Deo: noli ipsum honorem amare, ne ibi remaneas. Quaeris laudem? Si Dei quaeris, bene facis: si tuam quaeris, male facis; remanes in via. Sed ecce amaris tu, laudaris: noli gratulari quando in te laudaris; laudare in Domino, ut cantes, In Domino laudabitur anima mea . Sermonem aliquem bonum dicis, et laudatur sermo tuus? Non laudetur quasi tuus,