comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ter continebat et cȩlum. Sicut
autẽ iosepha fr̃ib uenditus.
uendition̾ẽ redemptoris nr̃i¬
figurauit: sic enoch transla
subleuatus. ascensionẽ dm̃icã
sue dñs p̾nuntios et testes ha¬
buit. unũ ante legẽ et alium
sub lege: ut quandoq ueni¬
ret ipse qui ueracit celos pe¬
netrare potuisset. Unde et ip¬
se ordoͥ. eoꝵ quoq utrorũq sub¬
leuatione: ꝑ quedã incremen-¬
ta distinguit᷑. Nã enoch trans¬
latus. helias uero ad cȩlũ sub-¬
uectus ẽẽ. memoratur: ut ueni¬
ret post modũ qui nec trans la
tus nec subuectus celũ ethereũ
sua uirtute penetraret. Qui no¬
bis in se credentib quia carnis
quoq munditiã largiret᷑. et
sub eo ꝑ incrementa temporũ
uirtus castitatis excresceret:
in ipsa quoq eoꝵ translatio¬
ne. qui ascensionẽ dnĩcam
ut uidelicet famuli designa¬
uerunt: et in se ipso qui ad cȩ¬
lum ascendit. dñs ostendit.
Nam enoch qͥdem. uxor̃e et
filios habuit: helias uero ne¬

Expanded text:
ter continebat et coelum. Sicut autem Joseph a fratribus venditus venditionem nostri Redemptoris figuravit : sic Enoch translatsublevatus, ascensionem dominicasuae Dominus praenuntios et testes habuit, unum ante legem, alium sub lege, ut quandoque veniret ipse qui veraciter coelos penetrare potuisset. Unde et ipse ordo in eorum quoque utrorumque sublevatione per quaedam incrementa distinguitur. Nam Enoch translatus, Elias vero ad coelum subvectus esse memoratur, ut veniret postmodum tus, nec subvectus, coelum aethereum sua virtute penetraret. Qui nobis in se credentibus quia carnis quoque munditiam largiretur, et sub eo per incrementa temporum virtus castitatis excresceret, in ipsa quoque eorum translatione qui Ascensionem dominicam ut videlicet famuli designaverunt, et in seipso qui ad coelum ascendit, Dominus ostendit. Nam Enoch quidem uxorem et filios habuit; Elias vero ne
Abbreviated transcription (Latin):
gelicȩ uerba lecti¬
onis sub breuitate transcurre¬
re: ut post diutius liceat in
contemplatione tante sollẽp¬
nitatis immorari. Hodie nãq
Et foris apparentib linguis ig¬
neis. intus facta sunt corda flã-¬
mantia: qͥa dũ dm̃ in ignis ui-¬
sione suscipiunt. ꝑ amorẽ su¬
integra dm̃ desiderat: ꝓfectoiã
habet quẽ amat.Neq enim
quisquã posset dm̃ diligere:
si eum quẽ diligit ñ haberet.
S ecce si unusqͥsq ur̃m requi¬
ritur andiligat dm̃: tota fi¬
dutia et secura mente respon¬
det. diligo. In ipso autẽ lectio¬
nis exordio audistis. qͥd ueri¬
tas dixit. Siqͥs diligit me: ser¬
monẽ meũ seruabit. Proba¬
tio ergo dilectionis: ex ibitio
ẽ oꝑis. hinc in epła sua idem
ioħs dicit. Qui dicit quia di¬
ligo dm̃ et mandata eius ñ

Expanded text:
gelicae verba lectionis sub brevitate transcurrere, ut post diutius liceat in contemplatione tantae solemnitatis immorari. Hodie namqueet foris apparentibus linguis igneis, intus facta sunt corda flammantia, quia dum Deum in ignis visione suscipiunt, per amorem suintegra Deum desiderat, profecto jam habet quem amat. Neque enim quisquam posset Deum diligere, si 1575 eum quem diligit non haberet. Sed ecce, si unusquisque vestrum requiratur an diligat Deum, tota fiducia et secura mente respondet, Diligo. In ipso autem lectionis exordio audistis quid Veritas dicat: Si quis diligit me, sermonem meum servabit. Probatio ergo dilectionis, exhibitio est operis. Hinc in Epistola sua idem Joannes dicit: Qui dicit, Dilige Deum, et m
Abbreviated transcription (Latin):
ra st̃: qͣnto ꝑhec non corpora. s
exteriorib signis: obtineri uita.
abhec oꝑantib ñ ualet. Nam
corporalia illa miracula osten-¬
dunt aliquando scĩtatem: ñ
autẽ faciunt. Hec uero spirita¬
lia quȩ aguntur in m̃te:uir¬
tutem urtȩ ñ ostendunt. sed fa¬
ciunt. Illa habere et malipos-¬
sunt: istis autẽ ꝑfrui nisi bom
non possunt. Unde de qͥb dã
ueritas dicit. Multi dicent mͥ
in illa die. dñe dñe nonne in
nomine tuo ꝓpħauimus. &
in nomine tuo demonia eie

Expanded text:
ra sunt, quanto per haec non corpora, sed ra sunt, quanto per haec non corpora, sed exterioribus signis obtineri vita ab haec operantibus non valet. Nam corporalia illa miracula ostendunt aliquando sanctitatem, non autem faciunt; haec vero spiritalia, quae aguntur in mente, virtutem vitae non ostendunt, sed faciunt. Illa habere et mali possunt, istis autem perfrui nisi boni non possunt. Unde de quibusdam Veritas dicit: Multi mihi dicent in die illa: Domine, Domine, nonne in nomine tuo prophetavimus, et i
Abbreviated transcription (Latin):
cismi gr̃am manũ credentib
imponunt. & habitare malig¬
nos sp̃s in eoꝵ mente contradi-¬
cunt: quid aliud faciunt nisi
demonia eiciunt: Et fideles qͥ¬
q qui iam uitȩ ueteris scłaria
uerba derelinquunt. sc̃a autem
mysteria insonant. conditoris
sui laudes et potentĩa. quantũ
p̃ualent narrant: qͥd aliud fa¬
ciunt nisi nouis linguis loqũ¬
tur & Qui dum bonis exortatio¬
nib malitiam de alienis cordi-¬
bus auferunt: serpentes tol¬
lunt: et dũ pestiferas suasiones
audiunt. sed tam̃ ad operatio¬
nem prauam minime ꝑtra-¬
huntur: mortiferũ quidẽ ẽ. qd̃
bibunt: s ñ eos nocebit. Qui qͦ¬
tiens ꝓximos suos in bono oꝑe
infirmari conspiunt. dũ eis to¬
ta uirtute concurrunt. et exẽ¬
plo suȩ operationis. illoꝵ uitã
roborant. qui in ꝓpria actione
titubant: qͥd aliud faciunt ni¬
si suꝑ egros manus imponunt.
ut bene habeant : Que nuni¬
rũ miracula tanto maiora sunt:
quanto spiritalia: tanto maio¬

Expanded text:
am manum credentibus imponunt, et habitare malignos spiritus in eorum mente contradicunt, quid aliud faciunt, nisi daemonia ejiciunt? Et fideles quique qui jam vitae veteris saecularia verba derelinquunt, sancta autem mysteria insonant, conditoris sui laudes et potentiam, quantum praevalent, narrant, quid aliud faciunt, nisi novis linguis loquuntur? qui dum bonis suis exhortationibus malitiam de alienis cordibus auferunt, serpentes tollunt. Et dum pestiferas suasiones audiunt, sed tamen ad operationem pravam minime pertrahuntur, mortiferum quidem est quod bibunt, sed non eis nocebit. Qui quoties proximos suos in bono opere infirmari conspiciunt, dum eis tota virtute concurrunt, et exemplo suae operationis illorum vitam roborant qui in propria actione titubant; quid aliud faciunt, nisi super aegros manus imponunt, ut bene habeant? Quae nimirum miracula tanto majora sunt, quanto spiritalia; tanto majo
Abbreviated transcription (Latin):
ture. Nũqͥd fr̃s mei sc̃m ęuan¬
głium. uel insensatis rebus uł
brutis animalib fuerat pre-¬
dicandum ⁊ ut de eo discipłis
dicatur. p̃dicate om̃i creature:
S omĩs creature nomine:signa¬
tur homo. Sunt nãq lapides:
s nec uiuunt. nec sentiunt. St̃
herbe et arbusta:iuuunt qui¬
dem.s non sentiunt. Uiuunt
dico ñ ꝑ animã: sed ꝑ uirsdita¬
tem. Quia et paulus dicit. Insi-¬
piens tu qd̾ seminas ñ uiuifi-¬
catur: nͥ prius moriatur. Uiuit.
ergo qd̾ moritur: ut uiuificet᷑.
Lapides itaq sunt:s non ui¬
uunt. Arbusta autẽ sunt:ui-
uunt. s ñsentiunt. Bruta uͦ
animalia st̃. uiuunt. sentiunt. s ñ
discernunt. Angłi etenĩ st̃: iuuunt.
sentiunt ⁊ discernunt. Dĩs aut̾e cre¬
aturȩ aliqͥd h̃t h̃o. ht ñaq cõmu

Expanded text:
. Nunquid, fratres mei, sanctum Evangelium vel insensatis rebus, vel brutis animalibus fuerat praedicandum, ut de eo discipulis dicatur: Praedicate omni creaturae? Sed omnis creaturae nomine signatur homo. Sunt namque lapides, sed nec vivunt, nec sentiunt. Sunt herbae et arbusta; vivunt quidem, sed non sentiunt. Vivunt dico, non per animam, sed per viriditatem, quia et Paulus dicit: Insipiens, tu quod seminas non vivificatur, 1570 nisi prius moriatur . Vivit ergo quod moritur, ut vivificetur. Lapides itaque sunt, sed non vivunt. Arbusta autem sunt, et vivunt, sed non sentiunt. Bruta vero animalia sunt, vivunt, sentiunt, sed non discernunt. Angeli etenim sunt, vivunt, sentiunt, et discernunt. Omnis autem creaturae aliquid habet homo. Habet namque commu
Abbreviated transcription (Latin):
serpentes tollent. Et si morti¬
ferum qͥd biberint: ñ eos no¬
cebit. Suꝑ egros manus impo¬
nent: et bene habebunt. ũ¬
quidnam fr̃s mei. quia ista si¬
gna ñ facitis: minime creditis:
s hec necessaria in exordio eccle
tamus.tandiu eis aquam fun-
dimus: quousq ea in t̾ra conua¬
luisse uideamꝰ. At si semel radi¬
cem fixerint: ab irrigando ces¬
samus. hinc ẽ enĩ qd̾ paulus di¬
cit. Lingue in signum sunt: ñ fi¬
delib s infidelib. An habemꝰ
de his signis atq uirtutibus

Expanded text:
rtiferum quid biberint, non eis nocebit; super aegros manus 1571 imponent, et bene habebunt. Nunquidnam, fratres mei, quia ista signa non facitis, minime creditis? Sed haec necessaria in etamus, tandiu eis aquam fdimus, quousque ea in terra jam convaluisse videamus; et si semel radicem fixerint, in rigando cessamus. Hinc est enim quod Paulus dicit: Linguae in signum sunt non fidelibus, sed infidelibus . Habemus de his sig
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s in redẽptore monstratus ẽ.
ꝑignem uero in hominib: qͥa
quanto nobis nr̃i iudicis facta
ẽ seueritas temperata: tanto er-¬
ga se debet fieri nr̃a infirmitas
accensa. Quatuor itaq ꝓpositi¬
onũ expleta ratione: ad dona
eiusdem sp̃s contemplanda
transeamus. De isto quippe spi-¬
ritu. scͥptum ẽ. Sp̃s eius orna-¬
uit celos. Ornamenta enim ce¬
lorũ sunt uirtutes p̾dicantiũ:
quȩ uidelicet ornamenta.
paulus enumerat. dicens. Alii
datur ꝑ sp̃m sermo sapientiȩ:
alii sermo scientiȩ scđm eund̃e

Expanded text:
Spiritus in Redemptore monstratus est, Spiritus in Redemptore monstratus est, per ignem vero in hominibus, quia quanto nobis nostri judicis facta est severitas temperata, tanto erga se debet fieri nostra infirmitas accensa. Quatuor itaque propositionum expleta ratione, ad dona ejusdem Spiritus contemplanda transeamus. 7. De isto quippe Spiritu scriptum est: Spiritus ejus ornavit coelos . Ornamenta enim coelorum sunt virtutes praedicantium. Quae videlicet ornamenta Paulus enumerat, dicens: Alii datur per Spiritum sermo sapientiae, alii sermo scientiae secundum eumdem
Abbreviated transcription (Latin):
gere: ut haberet qͦs postmo¬
dum iniudicio saluaret. In
colũba ergo apparere suꝑ eũ
debuit sp̃s. qui ñ ueniebat
ut peccata iam ꝑzelũ ꝑcute¬
ret: s adhuc ꝑ mansuetudi¬
nem toleraret. At contra suꝑ
discipłos in igne debuit sẽs
sp̃s demonstrari: ut hii qui
erant simplicit̾ homines at¬
q ideo peccatores. eos contra
semetipsos spiritalis feruor
accenderet: et peccata que
d̃s ꝑ mansuetudinẽ parce¬
ret. ipsi inse ꝑpenitentiam
punirent. Nec ipsi quippe
ẽẽ poterant sine peccato. qui
adherebant. celesti magistro:io
hanne attestante qui ait. Si dix¬
erimus quia peccatũ ñ habemꝰ.
nosmetipsos seducimus: et ueri¬
tas in nobis ñ ẽ. In igne ergoue¬
nit in hominib. in colũba ue¬
ro apparuit in dño: quia pec-¬
cata nr̃a quȩ pie dñs ꝑmansue-¬
tudinẽ tolerat. nos ꝑzelum rec-¬
titudinis debemꝰ caute conspi-¬
cere: et ardore semꝑ peniten¬
tiȩ cremare. Igitur ꝑcolumbã.

Expanded text:
gere, ut haberet quos postmogere, ut haberet quos postmodum in judicio salvaret. In columba ergo apparere super eum debuit Spiritus, qui non veniebat ut peccata jam per zelum percuteret, sed adhuc per mansuetudinem toleraret. At contra super discipulos in igne debuit Spiritus sanctus demonstrari, ut hi qui erant simpliciter homines atque ideo peccatores, eos contra semetipsos spiritalis fervor accenderet, et peccata quae Deus per mansuetudinem parceret, ipsi in se per poenitentiam punirent: neque ipsi quippe esse poterant sine peccato, qui adhaerebant coelesti magisterio, Joanne attestante, qui ait: Si dixerimus quia peccatum non habemus, nosmetipsos seducimus, et veritas in nobis non est . In igne ergo venit in hominibus, in columba vero apparuit in Domino, quia peccata nostra, quae pie Dominus per mansuetudinem tolerat, nos per zelum rectitudinis debemus caute conspicere, et ardore semper poenitentiae cremare. Igitur per columbam
Abbreviated transcription (Latin):
tiam serpentis audiuimus.
nunc de simplicitate colum¬
bȩ moneam᷑ S: malicia par-¬
uuli estote. hinc de beato
iob dicitur. Erat uir ille sin¬
plex et rectus.Quȩ ẽ autẽ rec¬
titudo sine simplicitate: aut
quȩ simplicitas sine rectitu¬
dine: Quia ergo et rectitudi
nem docet iste sp̃s et simpli¬
citatẽ: et inigne monstrari
debuit et incolũba: quatinꝰ
omne cor qd̃ eius g̾ra tangi-¬
tur: et mansuetudinis len-¬
tate tranquillũ. et zelo iusti¬
ciȩ accensũ fiat. Ad extremũ
uero querendũ ẽ. cur in ip¬
so redẽptore nr̃o mediatore
dei et hominũ. ꝑ colũbam
apparuit: in discipłis uero
ꝑignem. Certe unigenitus
filius. iudex est generis huma¬
ni.S quis eiꝰ iusticiã ferret:
si pͥusquã nos ꝑmansuetudi¬
nem colligeret. culpas nr̃as ꝑ
zelum rectitudinis examinare
uoluisset: homo ergo ꝓho
minibus factus. mitem se
hominib p̾buit: noluit pec¬
catores ferire. sed colligere.
Prius uoluit mansuete corri¬

Expanded text:
tiam serpentis audivimus, tiam serpentis audivimus, nunc de simplicitate columbae moneamur: Sed malitia parvuli estote . Hinc de beato Job dicitur: Erat vir simplex et rectus . Quae est autem rectitudo sine simplicitate, aut quae simplicitas sine rectitudine? Quia ergo et rectitunem docet iste spiritus et simplicitatem, et in igne monstrari debuit et in columba, quatenus omne cor quod ejus gratia tangitur, et mansuetudinis lenitate tranquillum, et zelo justitiae accensum fiat. Ad extremum vero quaerendum est, cur in ipso Redemptore nostro Mediatore Dei et hominum per columbam apparuit, in discipulis vero per ignem. Certe unigenitus Filius judex est generis humani; sed quis ejus justitiam ferret, si priusquam nos per mansuetudinem colligeret, culpas nostras per zelum rectitudinis examinare voluisset? Homo ergo pro hominibus factus, mitem se hominibus praebuit. Noluit peccatores ferire, sed colligere; prius voluit mansuete colli
Abbreviated transcription (Latin):
stra quippe reꝓbi. qui & ad
sinistram ponendi sunt: dex¬
tera autẽ dĩ appellantur elec-¬
ti. In dextera ergo dei lex igne¬
a est: quia electimandata cȩ¬
lestia nequaquã frigido cor¬
de audiunt. s ad hec amoris
intimi facib in ardescunt.
Sermo adaurẽ ducit᷑: et mens eo¬
rum sibimet irata. ex inter¬
nȩ dulcedinis flamma concre¬
matur. In columba uero sc̃s
et ardentes facit. Simplices
puritate: ardentes emulatio¬
ne. Neq et enim placet deo
aut simplicitas sine zelo: aut
zelus sine simplicitate. hinc
ipsa ueritas dicit. E stote pru¬
dentes sicut serpentes: & sim¬
plices sicut. colũbe. Qua in re
notandũ ẽ. qd̃ discipłos suos
nec de colũba fine serpente.
nec de serpente sine colum¬
ba uoluit dñs ammonere:
quatinus et colũbȩ simplici¬
tatem astutia serpentis accen¬
deret: et serpentis astutiam co¬
lumbe simplicitas tẽperaret.
hinc paulus ait. Nolite pu¬
eri effici sensib. Ecce pruden¬

Expanded text:
stra quippe reprobi, qui et ad stra quippe reprobi, qui et ad sinistram ponendi sunt; dextera autem Dei appellantur electi. In dextera ergo Dei lex ignea est, quia electi mandata coelestia nequaquam frigido corde audiunt, sed ad haec amores intimi facibus inardescunt. Sermo ad aurem ducitur, et mens eorum sibimet irata ex internae dulcedinis flamma concrematur. In columba vero Spiriet ardentes facit, simplices puritate, ardentes aemulatione. Neque enim placere Deo potest aut simplicitas sine zelo, aut zelus sine simplicitate. Hinc ipsa Veritas dicit: Estote prudentes sicut serpentes, et simplices sicut columbae . Qua in re notandum est quod discipulos suos nec de columba sine serpente, nec de serpente sine columba voluit Dominus admonere, quatenus et columbae simplicitatem astutia serpentis accenderet, et serpentis astutiam columbae simplicitas temperaret. Hinc Paulus ait: Nolite pueri effici sensibus . Ecce pruden
Abbreviated transcription (Latin):
bet. Uelcerte in linguis igne¬
is apparuit sp̃s: quia om̃s qͦs
repleuerit. ardentes pariter
et eloquentes facit. Linguas
igneas doctores habent: q
dum dm̃ amando p̾dicant.
corda audientium inflãmadd.
Nam ociosus sermo docentis¬
ẽ. si p̃bere non ualet incendi-¬
um amoris. Hoc doctrinȩ in¬
cendium. ab ipso ueritatis o¬
re conceperant:qui dicebant.
Nonne cor nr̃m ardens erat
in nobis. dũ loqueret᷑ inuia:
et aperiret nobis scͥpturas:
Ex audito quippe sermone
mnardescit animus: & torpo¬
ris frigus recedit. fit mens in
suꝑno desiderio anxia: acon-¬
cupiscentiis terrenis aliena.
Amor uerus qui hanc repleue-¬
rit. infletib cruciat: s dũ tali
ardore cruciatur. ipsis suis
cruciatib pascitur. Audire
ei libet p̃cepta cȩlestia: et qͦt
mandatis instruit᷑. quasi tot
facib inflammatur: et quȩ
torpebat pͥus ꝑ desideria. ar-¬
det postmodũ ꝑuerba. Unde
bene ꝑ moysen dicitur. In
dextera eius ignea lex. Sini-¬

Expanded text:
bet. Vel certe in linguis ignebet. Vel certe in linguis igneis apparuit Spiritus, quia omnes quos repleverit ardentes pariter et loquentes facit. Linguas igneas doctores habent, quia, dum Deum amandum praedicant, corda audientium inflammant. Nam et otiosus est sermo docentis, si praebere non valet incendium amoris. Hoc doctrinae incendium ab ipso Veritatis ore conceperant, qui dicebant: Nonne cor nostrum ardens erat in nobis cum loqueretur in via et aperiret nobis Scripturas ? Ex audito quippe sermone inardescit animus, torporis frigus recedit, fit mens in superno desiderio anxia, a concupiscentiis terrenis aliena. Amor verus qui hanc repleverit, in fletibus cruciat; sed dum tali ardore cruciatur, ipsis suis cruciatibus pascitur. Audire ei libet praecepta coelestia; et quot mandatis instruitur, quasi tot facibus inflammatur; et quae torpebat prius per desideria, ardet postmodum per verba. Unde bene per Moysen dicitur: In dextera ejus ignea lex . Sini
Abbreviated transcription (Latin):
infimas inse cogitationes con¬
gerunt. a malignis spiritib
conculcantur. S ignem dñs
in terram mittit: cũ afflatu
scĩ sp̃s. corda carnaliũ inflam-¬
mat.Terra itaq accenditur.
cum cor carnale in suis priꝰ
uoluptatib frigidũ. relinqͥt
concupiscentias p̾sentis scłi
et ardet ꝑamorẽ dei. Bene gͦ
in igne apparuit sp̃c. qui ab
omĩ corde. qd̾ replet. torporẽ
frigoris excutit: et hoc indesi-¬
derio suȩ et̾nitatis accendit.
In igneis autẽ linguis mon¬
stratus est. quia idem sp̃s co¬
etnus ẽ. filio: et habet cogna¬
tionẽ maximam lingua cũ
uerbo. Uerbũ qͥppe patris
filius. Et quia una est sp̃s et
uerbi substantia: idem sp̃s
monstrari debuit inlingua.
Uel certe quia ꝑ linguã ꝓce¬
dit uerbum. in linguis appa¬
ruit sp̃s: quia quisquis sc̃o
sp̃u tangitur. dei uerbũ. id ẽ
unigenitũ filiũ confitetur :
et negare dei uerbum ñ ualet:
quia iam sp̃s scĩ linguam ha-¬

Expanded text:
infimas in se cogitationes coninfimas in se cogitationes congerunt, a malignis spiritibus conculcantur. Sed ignem Dominus in terram mittit, cum afflatu sancti Spiritus corda carnalium inflammat. Terra itaque accenditur, cum cor carnale, in suis pravis voluptatibus frigidum, relinquit concupiscentias praesentis saeculi, et ardet per amorem Dei. Bene ergo in igne apparuit Spiritus, qui ab omni corde quod replet torporem frigoris excutit, et hoc in desiderio suae aeternitatis accendit. In igneis autem linguis monstratus est, quia idem Spiritus coaeternus est Filio, et habet cognationem maximam lingua cum Verbo. Verbum quippe Patris est Filius; et quia una est Spiritus et Verbi substantia, idem Spiritus monstrari debuit in lingua. Vel certe, quia per linguam procedit verbum, in linguis apparuit Spiritus, quia quisquis sancto Spiritu tangitur, Dei Verbum, id est unigenitum Dei Filium confitetur. Et negare Dei Verbum non valet, quia jam sancti Spiritus linguam ha
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ turrim edificare conati
sunt: cõmunionẽ unius lin
guȩ ꝑdiderunt. In his autem
qui dm̃ humiliter metuebãt:
lingue om̃s unite sunt. Hic
ergo humilitas unitatẽ me¬
ruit: illic suꝑbia confusionẽ.
s querendũ nob̃ẽ. cur sp̃s sc̃s
patri et filio coȩternus. in ig¬
ne apparuit:cur inigne si¬
mul et linguis: cur aliquan¬
do incolumba. aliqͦndo uero
in igne monstrat᷑: cur super
unigenitũ filiũ apparuit in
columbe speciȩ. et suꝑ discipłos
in igne: ita ut neq suꝑ dñm
ueniret in igne. neq suꝑ disci-¬
płos monstraretur in colum¬
ba. ꝑ quatuor itaq hec que ꝓ¬
posuimus: soluendo redeamꝰ.
Patri nanq et filio coet̾nus sp̃s.
inigne monstratur:quia in¬
corporeus et ineffabilis atq in
ꝑhunc peccatorum rubigo ꝯ¬
sumitur. De hoc igne ueritas
dicit. Ignem ueni mittere in
terrã: et quid uolo nisi ut ar-¬
deat : Terra enĩ uocata sunt.
corda terrena: quȩ dum semꝑ

Expanded text:
Deum turrim aedificare conati Deum turrim aedificare conati sunt communionem uniusguae perdiderunt. In his autem qui Deum humiliter metuebant linguae omnes unitae sunt. Hic ergo humilitas meruit virtutem, illic superbia confusionem. Sed quaerendum nobis est cur Spiritus sanctus Patri et Filio coaeternus, in igne apparuit, cur in igne simul et linguis, cur aliquando in columba, aliquando vero in igne monstratur, cur super unigenitum Filium apparuit in columbae specie, et super discipulos in igne, ita ut neque super Dominum veniret in igne, neque super discipulos monstraretur in columba? Per quatuor itaque haec quae proposuimus solvendo redeamus. Patri namque et Filio coaeternus Spiritus in igne monstratur, quia incorporeus et ineffabilis atque inper hunc peccatorum rubigo consumitur. De hoc igne Veritas dicit: Ignem veni mittere in terram, et quid volo nisi ut ardeat ? Terra enim vocata sunt corda terrena, quae dum semper
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s non loquatur: Certe ca¬
in pͥusquã fr̃icidiũ opere ꝑ¬
petͣsset: audiuit. seccasti qͥesce.S
quia culpis suis exigentibus
uoce ẽ ammonitus ñ unctio¬
ne:audire dĩ uerba potuit.
s seruare contẽpsit. Requi¬
rendũ uero nobis ẽ. cur de
eodem sp̃u dicatur. sugger&
uobis omnia: cum sugerere
ẽẽ soleat minoris. S quia sug¬
gerere aliquando dicimus
submministrare: inuisibilis sp̃c
suggerere dicitur: ñ qd̃ nob̃
scientiã abimo inferat. s ab
occulto. Pacem relinquo uo¬
bis: pacem meã do uobis.
hic relinquo: illic do. Sequenti
festiuitatis animũ transfera-¬
mus. S quia cũ lectione euan-¬
gelica uob̾ ẽ etiã actuum apo-¬
stoloꝵ lectio recitata: ex ea gͦ
aliquid ad usum nr̃e contem¬
plationis trahamus. Audistis
ruit: omniũq linguarũ scien¬
tiam dedit. Quid scilicet hoc
miraculo designans: nisi qd̃
scã eccłia eodem sp̃u repleta.
omniũ gentium erat uoce lo¬
quutura: Quiuero contra

Expanded text:
Spiritus non loquatur? Certe CaSpiritus non loquatur? Certe Cain priusquam fratricidium opere perpetraret, audivit: Peccasti, quiesce ; sed quia culpis suis exigentibus voce est admonitus, non unctione, audire Dei verba potuit, sed servare contempsit. Requirendum vero nobis est cur de eodem Spiritu dicatur: Suggeret vobis omnia, cum suggerere soleat esse minoris. Sed quia suggerere aliquando dicimus subministrare, invisibilis Spiritus suggerere dicitur, non quod nobis scientiam ab imo inferat, sed ab occulto. Pacem relinquo vobis, pacem meam do vobis. Hic relinquo, illic do. Sequentibfestivitatis animum transferamus. Sed quia cum lectione evangelica vobis est etiam Actuum apostolorum lectio recitata , ex ea ergo aliquid in usum nostrae contemplationis trahamus. Audistis ruit, omniumque linguarum scientiam dedit. Quid scilicet hoc miraculo designans, nisi quod sancta Ecclesia, eodem Spiritu repleta, omnium gentium erat voce locutura? Qui vero contra
Abbreviated transcription (Latin):
quia de peccati ꝑpetratione
merentibus.dum spem ueni¬
e p̃parat. ab afflictione tͥsti¬
cie mentẽ leuat. De quo recte
ꝓmittit᷑. ipse uos docebit
omĩa: quia nisi idem sp̃e cor¬
di adsit audientis: ociosus ẽ
sermo doctoris.Nemo ergo
docenti homini tͥbuat qd̃ ex
ore docentis intelligit: quia
nisi intus sit qͥ doceat. docto¬
ris lingua exterius inuacuũ
laborat. Ecce unam loquen¬
tis uocem om̃s parit auditis.
nec tam̃ parit sensũ auditȩ
uocis ꝑcipitis. Cũ ergo uox
dispar ñ sit. cur in cordib ue¬
stris dispar ẽ uocis intelligñ¬
tia: nisi qͥa ꝑ hoc qd̃ uox lo¬
quentis cõmunit ammonet.
est magister interior.qui de
uocis intelligentia quosdam
specialit docet: De hac uncti¬
dicit᷑. Sicut unctio eius. do¬
ñ instruit᷑: qͣndo mens ꝑ sp̃m
ñ ungit᷑. S cur ista de doctͥ¬
na hominũ loquim᷑ : quan¬
do et ipse conditor ñ ad eru¬
dicionẽ hominis loquitur.
si eidem homini ꝑ unctionẽ

Expanded text:
quia de peccati perpetratione quia de peccati perpetratione moerentibus, dum spem veniae praeparat, ab afflictione tristitiae mentem levat. De quo recte promittitur: Ipse vos docebit omnia. Quia nisi idem Spiritus cordi adsit audientis, 1577 otiosus est sermo doctoris. Nemo ergo docenti homini tribuat quod ex ore docentis intelligit, quia nisi intus sit qui doceat, doctoris lingua exterius in vacuum laborat. Ecce unam loquentis vocem omnes pariter auditis, nec tamen pariter sensum auditae vocis percipitis. Cum ergo vox dispar non sit, cur in cordibus vestris dispar est vocis intelligentia, nisi quia per hoc quod vox loquentis communiter admonet, est magister interior qui de vocis intelligentia quosdam specialiter docet? De hac unctidicitur: Sicut unctio ejus don instruitur, quando mens per Spiritum non ungitur. Sed cur ista de doctrina hominum loquimur, quando et ipse Conditor non ad eruditionem hominum loquitur, si eidem homini per unctionem
Abbreviated transcription (Latin):
net diuinitate. Apud eos ergo
tunc mansisse se phibet: qͥa
qui iniisibili sẽꝑ potestate
p̃sens erat. corporali iamui¬
sione recedebat. Paraclitus
autẽ sp̃s sc̃s quẽ mittet. pat̃
innomine meo: ille uos do¬
cebit omnia. & suggeret uo¬
bis omĩa quecũq dixero uobis.
Nostis plurimi fr̃s mei: qd̃ gre¬
ca locutione paraclitus. lati-¬
na aduocatus dicit᷑. uel conso¬
lator. Qui idcirco aduocatus
dicitur: qͥa ꝓerrore delinq̃n¬
tium. apud iusticiam patris
int̾uenit. Qui unius substan¬
tiȩ cũ patre et filio. exorare ꝓ
delinquentib ꝑhibet᷑: quia
eos quos repleuerit. exoranteᷤᷤ
facit. Unde & paulus dicit.
lp̃e enim sp̃s postulat ꝓ nob̃
gemitib in enarrabilibꝰ. Mi¬
nor uero est qui postulat: qͣm
qui postulat᷑. Quomodo er¬
go sp̃c postulare dicit᷑. qͥ mi¬
nor ñ ẽ : S ipse sp̃s postulat:
qͥ ad postulandũ eos qͦs re-¬
pleuerit inflãmat.Consola¬
tor aute idem sp̃s uocatur.

Expanded text:
net divinitate. Apud eos ergo net divinitate. Apud eos ergo tunc se mansisse perhibet, quia qui invisibili semper potestate praesens erat, corporali jam visione recedebat. 3. Paraclitus autem Spiritus sanctus, quem mittet Pater in nomine meo, ille vos docebit omnia, et suggeret vobis omnia quaecunque dixero vobis. Nostis plurimi, fratres mei, quod Graeca locutione paraclitus Latina advocatus dicitur, vel consolator. Qui idcirco advocatus dicitur, quia pro errore delinquentium apud justitiam Patris intervenit. Qui unius substantiae cum Patrdelinquentibus perhibetur, quoniam eos quos repleverit exorantes facit. Unde et Paulus dicit: Ipse Spiritus postulat pro nobis gemitibus inenarrabilibus. Minor vero est qui postulat quam qui postulatur. Quomodo ergo Spiritus postulare dicitur qui minor non est? Sed ipse Spiritus postulat, quia ad postulandum eos quos repleverit inflammat. Consolator autem idem Spiritus vocatur,
Abbreviated transcription (Latin):
re. tẽptationis tẽpore ñ recedat. Ille
ergo uere amat: cuiꝰ uidelicet
mentem delectatio praua ex
consensu ñ suꝑat. Nam tan-¬
to quisq a suꝑno. amore dis¬
ungitur: quanto inferius de-¬
lectatur.Ende et adhuc sub¬
ditur. Qui non diligit me:ser¬
mones meosñ seruat. Ad uosmet¬
dite: si dm̃ uere amatis exqui-¬
rite: nec tamen sibi aliqͥs cre-¬
dat. quicqͥd sibi animus sine
oꝑis attestatione responderit.
De dilectione conditoris: lin¬
gua. mens. & uita requiratur.
Nunquam est dei amor ocio
tur unigenitus filius. uerbũ
patͥs est.Et ideo sermo quem
loquit᷑ filius. ñ est filii s patͥs:
quia ipse filius uerbum est
patris. hec loquutus sum uo¬
bis: apud uos manens. Q nͣdo¬
ñ maneret apud eos: qui asc̃n¬
surus celũ ꝓmittit dicens. ecce
ego uob̃cum sum omĩb dieb
usq ad consũmationẽ scł̃i: S
uerbũ incarnatũ et manet et
recedit. Recedit corpore: ma¬

Expanded text:
re tentationis tempore non recedat. Ille re tentationis tempore non recedat. Ille ergo vere amat, cujus videlicet mentem delectatio prava ex consensu non superat. Nam tanto quisque a superno amore disjungitur, quanto inferius delectatur. Unde et adhuc subditur: Qui non diligit me, sermones meos non servat. Ad vosmetdite; si Deum vere amatis, exquirite; nec tamen sibi aliquis credat, quidquid sibi animus sine operis attestatione responderit. De dilectione conditoris, lingua, meus, et vita requiratur. Nunquam est Dei amor otiositur unigenitus Filius Verbum Patris est, et ideo sermo quem loquitur Filius non est Filii, sed Patris, quia ipse Filius Verbum est Patris. Haec locutus sum vobis apud vos manens. Quando non maneret apud eos, qui ascensurus coelum promittit, dicens: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi ? Sed Verbum incarnatum et manet et recedit: recedit corpore, ma
Abbreviated transcription (Latin):
enim diligimus: si mandata
si a nr̃is nos uoluptatib coar¬
tamus. Nam qui adhuc ꝑ illi¬
cita desideria defluit. ꝓfecto
dm̃ ñ amat: quia eiun sua uo-¬
sit ista sollempnitas: Habe¬
re in cordis hospitio aduen¬
tum dĩ. Certe si domum ur̃am
quisquã diues ac prepotens
amicus intraret : omni festi¬
nantia domus tota mundaret᷑:
nequid fortasse ẽẽt qd oculos
amici intrantis offenderet.
Tergat ergo sordes praui oꝑis:
qͥ deo p̃parat domum mentis.
S uidete. qͥd ueritas dicat. Ue¬
niemus. & mansionem apud
eum faciemus. In quorundã
etenim corda uenit. & mansi
onemñ facit: quia ꝑ compunc¬
tionem quidẽ. dei respectũ per-¬
cipiunt: s temptationis tp̃r.
hoc ipsum qđ cõpuncti fuerãt.
obliuiscunt᷑: sicq ad ꝑpetran-¬
da peccata redeunt. ac si hec
minime planxissent.Qui er¬
go dm̃ uere diligit. qͥ eius man¬
data custodit: in eius corde do¬
minus et uenit. et mansionẽ
facit: quia sic eum diumitatis
amor penetrat. ut ab hoc amo¬

Expanded text:
eum diligimus, si mandata stris nos voluntatibus coarctamus. Nam qui adhuc per illicita desideria defluit, profecto Deum non amat, quia ei in sua vosit ista solemnitas, habere in cordis hospitio adventum Dei. Certe si domum vestram quisquam dives ac praepotens amicus intraret, omni festinantia domus tota mundaretur, ne quid fortasse esset quod oculos amici intrantis offenderet. Tergat ergo sordes pravi operis, qui Deo praeparat domum mentis. Sed videte quid Veritas dicat: Veniemus, et mansionem apud eum faciemus. In quorumdam etenim coit, quia per compunctionem quidem Dei respectum percipiunt, sed tentationis tempore hoc ipsum quod compuncti fuerant obliviscuntur; sicque ad perpetranda peccata redeunt, ac si haec minime planxissent. Qui ergo Deum vere diligit, qui ejus mandata custodit, in ejus corde Dominus et venit et mansionem facit, quia sic eum divinitatis amor penetrat, ut ab hoc amo
Abbreviated transcription (Latin):
euerentissi¬
mo et sc̃issi¬
mo fr̃i secun¬
gregorius
seriuuis seruo¬
rum di. Inter sacra missarum
sollempnia ex his quȩ diebus
certis in hac eccłia legi ex more
solent: scĩ ȩuangłii quadragin¬
ta lectiones ex posui. Et qua-¬
rundam quidẽ dictata exposi-¬
tio adsistente plebe est ꝑnota¬
rium recitata: quarundã uero
explanationẽ corã popło ipse
locutus sum: atq ita ut loque¬
bar excepta est. Sed quidam
fr̃s sacri uerbi studio feruen¬
tes. antequã ad ꝓpositum mo¬
dum quȩ ea dixerã sub  em̃¬
datione ꝑducerẽ: tran¶ Nerunt.
Quos recte ego quasi qu aisdã
famelicis similes dixerf: qui
prius escas edere appet t. qͣm¬
cibi plenus exquoque E. hoc
uero ubi scriptũ est. dais est
ex posui: s eandem MSietatẽ
postmodũ certa nota Ine cor.¬
rexi. fasdem quoq oNias eo
quodicte sunt ordinE Aduob
codicib ponere cura ut et
priores uiginti quȩ Eate st̃
et posteriores totidenꝑ die sub
oculis dictȩ. insingłie nt di¬

Expanded text:
everentissimo et sanctissimo fratri SecunGregorius servus servorum Dei. Inter sacra missarum solemnia, ex his quae diebus certis in hac Ecclesia legi ex more solent sancti Evangelii quadraginta lectiones exposui. Et quarumdam quidem dictata expositio, assistente plebe, est per notarium recitata; quarumdam vero explanationem coram populo ipse locutus sum, atque ita ut loquebar excepta est. Sed quidam fratres, sacri verbi studio ferventes, antequam ad propositum modum ea quae dixeram subtili emendatione perducerem, transtulerunt. Quos recte ego quasi quibusdam famelicis similes dixerim, qui prius escas edere appetunt quam plenius excoquantur. Hoc vero ubi scriptum est: Ductus esexposui, sed eamdem dubitationem postmodum certa notatione correxi. 1435 Easdem quoque homilias, eo quo dictae sunt ordine, in duobus Codicibus ponere curavi, ut et priores viginti, quae dictatae sunt, et posteriores totidem, quae sub oculis dictae, in singulis essent di
Abbreviated transcription (Latin):
de odio .xxuii.
on hominẽ sed nicia odio habenda. sflebil
aut̃ de plorandi sunt. qui odio in fr̃e fabesal
t contra alios ꝑuiciosum aniii dolũ ẜuant Arq
Sicut mat eccͣia prane ab homimbꝰ hereticis p̾ul
l tam̃ eos uenientes ad se benigna caritate ãpleal
itã ⁊ linguli nr̃m quolcmq iminicos lustinens
rententes mat̾na imitacione amplecti statii de
bemus. Cito est ignoscendũ cuiquã dũ ueniam
postulat. Nou enĩ posse pctã dimicti ei qui in se
pecranti debita nõ diuictit. formã enĩ nob indul¬
gucie deus exierito condicionis nr̃e imposuit dñ
ti alterutro unusquilq inle offeulo indulget
Quidã de suis meritis fidentes. pigre inse deliu¬
quentibus ueniã prestant S nichil ꝓficit eẽ illi¬
batuz a culpa qui nõ est paratus ad ueniã: dũ poci
lyc magna sit culpa quando tardiꝰ relaxãt᷑ pctã

Expanded text:
De odio. 1. Non hominem, sed vitia odio habenda. Flebiliter autem deplorandi sunt, qui odio in fratrem tabescunt, et contra alios perniciosum animi dolum servant . Sicut mater Ecclesia prave ab hominibus haereticis premitur, sed tamen eos venientes ad se benigna charitate amplectitur, ita et singuli nostrum quoscunque inimicos sustinemus, revertentes materna imitatione bemus. Cito est ignoscendum cuique, dum veniam postulat. Non enim possunt peccata dimitti ei, qui in se peccanti debita non dimittit. Formam enim nobis indulgentiae Deus ex merito conditionis nostrae imposuit, dum tum alterutro unusquisque in se offenso indulget. Quidam de suis confidentes meritis, pigre in se delinquentibus veniam praestant. Sed nihil proficit illibatum esse a culpa qui non est paratus ad veniam, dum potius hoc magna sit culpa, quando tardius relaxantur
Abbreviated transcription (Latin):
raudulencie genus. immodum faretre xx
lubtilit̃ inlidiaꝵ lagictas celat. ut fallã t¬
at securitatem decipiatq eũ callide: cõtra que ms¬
litur occulte. sauendus est inimicus qui manii¬
tus est hinagis ille qui inderi nõ pt̃. Stacile euim
uiucimꝰ que uidemꝰ que aut̃ nõ uidemꝰ diffialea

Expanded text:
raudulentiae genus in modum pharetrae subtiliter insidiarum sagittas celat, ut falsam faciat securitatem, decipiatque callide eum contra quem molitur occulte. 2. Cavendus est inimicus qui manifestus est, sed magis ille qui videri non potest. Facile enim vincimus quae videmus, quae autem non videmus dif
Abbreviated transcription (Latin):
uo sunt erga dilectionẽ ꝓxinui cõłuãda
bnum ne malũ quis inferat alterũ. ut bonũ
impendat. Primũ ut caueat ledere: sequẽt᷑ ut discat
bestare. Amicicia est. animorũ locietas. Hec quippe
aduobꝰ incipit llam minus quã iut̃ duos. dilectio esse
nõ poterit Antiqui dixert̃ de locietate duoꝵ unã ẽẽ aĩaz
legirꝰ, erat illis cor unũ ⁊ aĩa una nõ qr mlta corꝑa¬
unã habebat aĩam s qr mũdo ⁊ igne caritatis con¬
nione temꝑat. leuioresqz reddit qr dũ in tribulacĩ
amici consolacio adimngit. nec fraugit᷑ aĩmꝰ uei
cade̾ patitur. Tunc uere amicus amat̾. li nõ polis
homiem moriturũ plus diligit. ꝙ̃ oportet Qui eñ
intempant amicũ amat. pro le ipõ magis illũ noi
pro deo amat. Quanto ergo bonũ est qui pro deo su
pote in ĩfantibus. Amamiꝰ enĩ maudã eoꝵ ignam

Expanded text:
uo sunt erga dilectionem proximi conservanda; unum, ne 317 malum quis inferat; alterum, ut bonum impendat. Primum, ut caveat laedere; sequenter, ut discat praestare. 2. Amicitia est animorum societas. Haec quippe a duobus incipit. Nam minus quam inter duos dilectio esse non poterit. 3. Antiqui dixerunt de societate duorum, unam esse anilegimus: Erat illis cor unum, et anima una. Non quia multa corpunam habebant amunione temperat levioresque reddit. Quia dum in tribulatione amici consolatio adjungitur, nec frangitur animus, nec cadere patitur. 5. Tunc vero amicus amatur, si non pro se, sed hominem moriturum plus diligit quam oportet. Qui enim intemperanter amicum amat, pro se magis illum quam pro Deo amat. Quantum ergo bonus est, qui pro Deo frutpote in infantibus. Amamus enim quamdam eorum ignaviam,
Abbreviated transcription (Latin):
ciant. Unde ⁊ nouerint serm dei le etuã iam elle
pum interpellacione pullari. Ante cõuersionem
precedit turba uiciorum post cõuersionẽ sequitur
turba temptacionũ. Illa se obiciũt ne ad deũ cõuer¬
tanuir: ista se ingerunt ne liberis oclĩs cordis diũ
cemanus. Utriusq tumultus in solenciã nob̾ gig¬
uit intencionẽ q nr̃am sepe frande multimoda inter¬
cludit. Etile est dei seruo post cõuersionẽ temptari.
quatmis atorpore negligencie sollicitantibus incus
aduirtutes aminun ꝑ exerciaum uicioꝵ p̃paret.¬

Expanded text:
tiant. Unde et noverint servi Dei se etiam a petiant. Unde et noverint servi Dei se etiam a peadhuc interpellatione pulsari. 5. Ante conversionem praecedit turba peccatorum, post conversionem sequitur turba tentationum. Illa se objiciunt, ne ad Deum convertamur; ista se ingerunt, ne liberis cordis oculis Deum cernamus: utriusque tumultus insolentiam nobis gignit, intentionemque nostram saepe fraude multimoda intercludit. 6. Utile est Dei servo post conversionem tentari, quatenus a torpore negligentiae, sollicitantibus vitiis, ad virtutes animum per exercitium praeparet
Abbreviated transcription (Latin):
uisq cõuersꝰ si mox om̃s caris stimulos cals¬
re cupiat. ⁊ sũma u̾tutum subire cõtendat. li
forte ad huc aliqua adu̾la de carne molestus tollera
non frangatur: qr dispeulator bonorum nouit ad u¬
tates repuiere uiciorum successione ututuz. Cunc
magis grauari se quisq impulsu uiciorum agnosa
dũ ad dei cognicionẽ accesserit sicut pplũs ifrł gra¬
mori onere ab egiptiis premitur. dũ ꝑ moysen dĩna
illis cognicio aperitur. Uicia enĩ aute cõuersionem
quasi pacem in honme habent. Quando aũt ex pl¬
luntur. acriori u̾tute conlurgunt. Fiunt aũt mua¬
ca conuerso: que pctori prospere blandie bantur
extiterant ¶Multos habet cõflictus dei lerius. ex
recordacione operum p̾teritoꝵ. Multiq post cõuer¬
lionem. ecciã nolentes matũ libidins lustinent
Quod tamẽ ad dampnacionẽ non tolerant sed
ad probacionẽ. scilicet ut semꝑ habeaut pro excuciẽ¬
da in ercia hostem cui relistant dũ modo nõ consẽ¬

Expanded text:
uisque conversus si mox omnes carnis stimulos calcare cupiat, et summa virtutum subire contendat, si forte adhuc aliqua adversa de carnis molestiis tolerat, non frangatur, quia dispensator bonorum novit adversitates reprimere vitiorum successione virtutum. 2. Tunc magis gravari se quisque impulsu vitiorum agnoscit, dum ad cognitionem Dei accesserit, sicut populus Israel graviori onere ab Aegyptiis premitur, dum per Moysen divina illi cognitio aperitur . 3. Vitia enim ante conversionem quasi pacem in homine habent, quando autem expelluntur, acriori virtute consurgunt. Fiunt autem inimica converso, quae peccatori prospere blandiebantur; exstiterunt. 4. Multos habet conflictus Dei servus ex recordatione operum praeteritorum; multique post conversionem etiam nolentes motum libidinis sustinent, quod tamen ad damnationem non tolerant, sed ad probationem, scilicet ut semper habeant pro excutienda inertia hostem, cui resistant, dummodo non consen
Abbreviated transcription (Latin):
terioribus seculi curis abstrahit. ⁊ totum inscripu¬
rarumi meditacione defigit. Quidam habent inti¬
ligencie iugenium s negligunt lectionis studiu
quod legendo sare potuerũt negligendo contẽpm̃s
Quidam uero amcirem sciendi habent s tardin
seulus p̾pediuntur. Qui tam̃ allidua lectione li¬
piunt id quod ingenioli ꝑ de sidiam nõ nouerũt la
genio tardi ⁊ si non ꝑ naturam. ꝑ assiduitatẽ tai
lectionis augnien tautur. lau quaunis senlus¬
bitudo lit lrequeus tamiẽ lectio in teligenciã ad hi¬
bet. Sicut qui tardus est ad capien diuu ꝓ intenciãe
tamen boni studu p̾mium ꝑcipit ita qui p̾stiuum
sibi adeo ingenium ĩ telligencie negligit condempna¬
cionis reus exiltit. qr donũ quod accepit despicit iy
delidiam dereliuquit. Quidam dei iudicio. domĩ ll¬
cie quod negligũt accipiunt ut durius de rebus cre¬
tis puniantur. Tardiores aũt ideo quod scire cupil

Expanded text:
terioribus saeculi curis abstrahit, et totum sese in Scriptuterioribus saeculi curis abstrahit, et totum sese in Scripturarum meditatione defigit. 5. Quidam habent intelligentiae ingenium, sed negligunt lectionis studium; et quod legendo scire potuerunt, negligendo contemnunt. Quidam vero amorem sciendi habent, sed tarditate sensus praepediuntur; qui tamen assidua lectione sapiunt, quod ingeniosi per desidiam non noverunt. 6. Ingenium tardius etsi non per naturam, per assiduitatem tamen lectionis augmentatur. Nam quahabitudo sit frequens, tamen lectio intellectum adhibet. Sicut qui tardus est ad capiendum, pro intentione tamen boni studii, praemium percipit: ita qui praestitum sibi a Deo ingenium intelligentiae negligit, condemnatione reus existit, quia donum quod accipit, despicit et per desidiam derelinquit. Quidam Dei judicio donum scientiae quod negligunt, accipiunt, ut durius de rebus creditis puniantur. Tardiores autem ideo quod scire cupiunt
Abbreviated transcription (Latin):
lma illam ⁊ exaltabit te. Glorificaberis ab ea duz
eam fueris amplexatus. Quauto quilq magis
mlacris eloquiis alliduus fuerit. tanto exeis ube¬
norem in tel legenciam capit. sicut fra que quãto
amplius excolitur. tanto ubenus fructificat. Quãto
amplius ad quaulibet artem honio consceudit. tãto
magis ad homiuez ars ipã descendit: sicut in lege scr¬
bitur. Moyles ascendit in montẽ. ⁊ dñs descendit.
Uerum est de ocio spãli: quod ille tantũ secreta diui¬
norui scrutabitur mandatoꝵ qui ab accione t̾reue
cure auocauerit aniuium ⁊ sedula familiaritate scͥp¬
tiuis scĩs in heserit. Llam siait ceaus ⁊ uidens potest
quidẽ utq anbulare. s nõ consimili lib̾tate dũ cecus
ꝑgens quo non uidet offeudat. uidens uero offendi¬
ala caueat. ⁊ quo sit ꝑgendum agnoscat. sic ⁊ qui
nbilo t̾reue cure suscatur. si temptet dei ꝑsciutari
musteria non ualet qr caligine curariu nõ uidet.
Quod ille tantuidem efficere ualet. qui se de ex¬

Expanded text:
altabit te; glorificaberis ab ea, cum eam fueris amplexatus . 2. Quanto quisque magis in sacris eloquiis assiduus fuerit, tanto ex eis uberiorem intelligentiam capit; sicut terra, quae quanto amplius excolitur, tanto uberius fructificat. 3. Quanto amplius ad quamlibet artem homo conscendit, tanto magis ad hominem ars ipsa descendit, sicut in Lege scribitur: Moyses ascendit in montem, et Dominus descendit . 4. Verum est de otio spirituali, quod ille tantum secreta divinorum scrutabitur mandatorum, qui ab actione terrenae curae a vocaverit animum, et sedula familiaritate Scripturis sanctis inhaeserit. Nam sicut caecus et videns potest quidem uterque ambulare, sed non consimili libertate, dum caecus pergens quo non videt offendat, videns vero offendicula cavet, et quo sit pergendum 291 agnoscat; sic et qui nubilo terrenae curae fuscatur, si tentet Dei perscrutari mysteria, non valet, quia caligine curarum non videt. Quod ille tantumdem efficere valet, qui sese de ex
Abbreviated transcription (Latin):
s magis ꝑ hoc deo amendabilem se existimet. si
dum patitur landet deũ pocius: nõ accuset Ad mag¬
nam utilitatem diuino iudicio meus iusti diu̾sis
si deo gr̃as egerit sueq culpe qd talia dignꝰ sit pati
reputauerit hoc quod depallione tolerat ei ꝓuirtuti¬
bus reputabitur: qr ⁊ diuinã agnoscit iusticiã
suam in telligit culpani¬

Expanded text:
sed magis per hoc Deo commendabilem se esse existimet, si, sed magis per hoc Deo commendabilem se esse existimet, si, dum haec patitur, laudet Deum potius, non accuset. 5. Ad magnam utilitatem divino judicio mens justi diversis si Deo gratias egerit, suaeque culpae, quod talibus dignus sit, deputaverit, hoc, quod ex passione tolerat, ei pro virtutibus reputabitur, quia et divinam agnoscit justitiam, et suam intelligit culpa
Abbreviated transcription (Latin):
dei hõ pct̃or nõ debet qr maxame ꝑhoc quo
corripitur emendatur. Anusquilq aũt tũc leu
portat quod pacitur. li sua discusserit mala ppo
quibꝰ illi infertur retubucio iusta. Discat non
muriurare qui mala patitur eciã li ignorat
cur mala paciatur ut ꝑ hoc se pati iuste arbitret
ꝑ quod abillo iudicatur cuiꝰ numꝙ̃ ĩ nusta uidi¬
cialũt. Qui flagella lustiuet. ⁊ cõtra deũ mut¬
murat. iusticiam indicantis acculat. Qui nem
se cognoscit iusto indicio pati quod sustinet aũ¬
si ꝓpr̃ quid paciatur iguoret ꝑ hoc iam instifua¬
tur. per quod ⁊ se ipm̃i accusat. ⁊ dei iusticiã lau
dat. Dum exrebus prosperis utilia nistus ce¬
empla prestat hominibus necesse est euui iterũ
⁊ aduisitatibus tangi quatur eius paciencia cõpro¬
hetur. ut deuuo fartitudinis documuenta exeo lu¬
mant qui prolpitatis enuis temꝑanciã agnouerit
Qui passionibus insidian te au̾sario auciatur
nõ ittirco secredat alienari axpõ qui talia patitur.

Expanded text:
 homo non debet, quia maxime per hoc quo corripitur emendatur. Unusquisque autem tunc levius portat quod patitur, si sua discusserit mala pro quibus illi infertur retributio justa. Discat non murmurare qui mala patitur; etiamsi ignorat cur mala patiatur et per hoc juste se pati arbitretur per quod ab illo judicatur, cujus nunquam injusta judicia sunt. Qui flagella sustinet, et contra Deum murmurat, justitiam judicantis accusat. Qui vero se cognoscit a justo judice pati quod sustinet, etiamsi pro quo patitur ignorat, per hoc jam justificatur quod et seipsum accusat et Dei dat. Dum ex rebus prosperis justus exempla praestet hominibus, necesse est eum iterum et adversitatibus tangi, quatenus ejus patientia comprobetur, ut denuo fortitudinis documenta ex eo sumant, qui prosperitatis ejus temperantiam agnoverunt. 4. Qui passionibus animae insidiante adversario cruciatur, non idcirco se credat alienari a Christo, quia talia patitur;
Abbreviated transcription (Latin):
duu imꝑiis eoꝵ obediunt. Non nulli aut̃ licut
prompti lunt lequi reges iumalũ: sic pigri lunt
imitari illos in borũ. Sepe unde mali peccant ine
boni iustificant᷑ dum p̾cedenciũ cupiditatẽ i m¬
liciam corrigunt. Nam reuera pctĩs eoꝵ. cõmuis
li quod illi diripuerũt. isti retentant. Cuiꝰ pctĩn
quilqz lequitur uecelle est ut eius peuã lequatiat

Expanded text:
dum imperiis eorum obediunt. Nonnulli autem sicut dum imperiis eorum obediunt. Nonnulli autem sicut prompti sunt sequi reges in malum, sic pigri sunt imitari illos in bonum. Saepe unde mali reges peccant, inde boni justificantur, dum praecedentium cupiditatem et malitiam corrigunt. Nam re vera peccatis eorum communicant, si quod illi diripuerunt, isti retentant. Cujus peccatum quisque sequitur, necesse est ut ejus poenam sequatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ilficile est principẽ regredi admeliꝰ. si uicus
fuerit implicatus. Populi enĩ pectantes
uidicem metuũt: ⁊ amalo suo legibus cohercent:
leges aũt nͥ solo dei timore metuq gehenne co¬
herteantꝰ liberi inpreceps proruunt. ⁊ ꝑabrutum
piculo ⁊ quanto quisꝙ splendoris honore celsio ẽ¬
tanto li deliuquat. pctõz maioz est. Potentes emĩ
potent tormenta pacientur. Cui enĩ plus cõmietit
plus exigitur ab eo: eciami cũ ulura penarũ Reges
tã subditoꝵ facile exemplis suis uł edificant ur si¬
uertunt. Ideoqz pͥncipeui nõ oportet delinquere n
formam peccaudi laciat pctĩ eius ĩpunita licẽcs
laui rex qui ruit in uicus, cito uiã ostendit croa
licut legitur de iheroboaui qui peccauit ⁊ peccare si¬
a lubditis ꝑpetratur. Sicut nõuulli bonoꝵ pͥncipi
deo placita facta lequinit᷑. ita facile młti praua
eoꝵ exempla lectautur. Pleriq autẽ apudiniquos
pͥncipes necellitate magis quã noto muali existũ

Expanded text:
ifficile est principem regredi ad melius, si vitiis fuerit implicatus. Populi enim peccantes judicem metuunt, et a malo suo legibus coercentur. Reges autem, nisi solo Dei timore metuque gehennae coerceantur, libere in praeceps proruunt, et per abruptum periculo; et quanto splendoris honore excelsior tanto, si delinquat, peccato major est. Potentes enim, potenter tormenta patiuntur. Cui enim plus committitur, plus ab eo exigitur, etiam cum mensura poenarum. Reges vitam subditorum facile exemplis suis, vel aedificant, vel subvertunt. Ideo principem non oportet delinquere, ne formam peccandi faciat peccati ejus impunita licentia. Nam rex qui ruit in vitiis, cito viam ostendit erroris. Sicut legitur de Hieroboam, qui peccavit, et peccare fea subditis perpetratur. Sicut nonnulli bonorum principum Deo placita facta sequuntur, ita facile multi prava eorum exempla sectantur. Plerique autem apud iniquos principes, necessitate magis quam voto, mali existunt,