comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
didimus posteris intimanda:
UO UERΟ ORDINE INLUG DUNO
c aeleberrima urbaegalliae pontifex sit subrogatus:
breui sermone narrabimus: De functo igitur scõ genesio
p̃sule eiusdem urbis cuius dõ dignam uitam. laudabilia
cõmendant gesta : ilicopius rexteo dericus. et inclitus
princepspipinus ansegisili filius consobrinus uidelicet
beati patris uuan dregisili cum proceribus palatii salubre
agentes consilium. diuina utique prouidente iussione.
in p̃fata urbe cum un animo eiusdem regionis populi uoto.
eiusdem urbis eum constituerunt antistitem : Sedcũ diu
humilitate nimia renitens nollet suscipere : regali iussione
et sacerdotali electione compulsus p̃fatae metropoleos
urbi s ordinatur pontifex : Sicque ad eandem prouin¬
tiã cũ honore sacerdotii sui condigno directus: humi¬
litatis ac scãe p̃dicationis piaeq: actionis exemplis. gregẽ
xp̃i sedulo mod eraminȩ. in rephensibiliter rexit: Ibiq

Expanded text:
didimus posteris intimanda. 12. didimus posteris intimanda. 12. Quo vero ordine in Lugduno, caeleberrima urbe Galliae, pontifex sit subrogatus, brevi sermone narrabimus. Defuncto igitur sancto Genesio praesule eiusdem urbis, cuius Deo dignam vitam laudabilia commendant gesta, ilico pius rex Theodericus et inclitus princeps Pipinus, Ansegisili filius, consobrinus videlicet beati patris Wandregisili, cum proceribus palatii salubre agentes consilium, divina utique providente iussione, in praefata urbe cum unanimo eiusdem regionis populi voto eiusdem urbis eum constituerunt antistitem. Sed cum diu humilitate nimia renitens nollet suscipere, regali iussione et sacerdotali electione compulsus, praefatae metropoleos urbis ordinatur pontifex. Sicque ad eandem provintiam cum honore sacerdotii sui condigno directus, humilitatis ac sanctae praedicationis piaeque actionis exemplis gregem Christi sedulo moderamine inreprehensibiliter rexit, ibique
Abbreviated transcription (Latin):
beatus ermenlandus ex p̃dicto monasterio fontanella
rogante uenerabili pontifici pascarione metensss urbis.
meandem regionem nemetensun. ab ipsopatre lantber¬
to directus. in quadã insula aluei ligeris. quaeuocaba¬
tur antrum. uxta nominis eiusdem proprietatẽ mo¬
nachorũ uenerabile a edificauit coenobium. Inciuis
largitione p̃dictus antistes pascarius statuit. ut post
discessũ eiusdem uenerandi patris ermenlandi. ex
monasterio fontanella percuncta succedentia tem¬
pora sibi instituant rectores uniuersi p̃fatiloci habi¬
tatores: Veluti largitiones eius demloa. quae ad huc
in p̃dicto monasterio fontanella seruantur apertissime
declarant.
RE DICTO ETIAMPATRS LAAT¬
berto regimen locitenente beatus xp̃i pontifex erim¬
sumdõ dignum et nomen assum serunt et habitum
urima enimdetanto patrenisi ad alia festinassemus
dbõ digna et loco utilia pereum. et sub eius regimin egesta¬
dicipoterant quac ineius gestis olim plenius nemoriae tra¬

Expanded text:
beatus Ermenlandus, ex praedicto monasterio Fontanella, rogante venerabili pontifici Pascario Nemetensis urbis, in eandem regionem Nemetensem ab ipso patre Lantberto directus, in quadam insula alvei Ligeris, quae vocabatur Antrum, iuxta nominis eiusdem proprietatem monachorum venerabile aedificavit coenobium. In cuius largitione praedictus antistes Pascarius statuit, ut post discessum eiusdem venerandi patris Ermenlandi ex monasterio Fontanella per cuncta succedentia tempora sibi instituant rectores universi praefati loci habitatores , veluti largitiones eiusdem loci, quae adhuc in praedicto monasterio Fontanella servantur, apertissime declarant. 11. Praedicto etiam patre Lantberto regimen loci tenente, beatus Christi pontifex Erimnella monachicum Deo dignum et nomen assumpserunt et habitum. Plurima enim de tanto patre, nisi ad alia festinassemus, Deo digna et loco utilia, per eum et sub eius regimine gestadici poterant, quae in eius Gestis olim plenius memoriae tra
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cedentium regum hlodouii uidelicet ethlotharii.simulq
bilderici. nec non et teo derici priuilegiorum auctorita¬
tesdocent. exsem et ipsis sibi perhennis temporibus abla¬
tem eligerent: Inqua etiam iuistae alligationis uerbo.
p̃sentes futurosq qui ibidem dõ militaturi erant constrin¬
git: ut sicuti sub eius regimonio. ita in antea et ipsi et poste¬
rieorum secundum regulam scĩpatris benedicti. fide¬
liter xp̃o deseruirent: Quodsi diquando peccatis exigen¬
tibus aut neglegentia pastorali auia rectitudinis etob¬
seruatione regulae sc̃ibenedicti. infuturo deuia re cona¬
rentur. aut cogerentur tunc conuocatio scõrũsicer¬
dotũ rdiquorumq: militum xp̃i unanimiter fierit eo¬
rumq: ꝑ consilium in pristinũ reduceretur statum: Si
uero hac pontificali auctoritate post posita qualibit a¬
uillatione sinistrã elegissent uitã ac conuersitionẽ tene¬
re subuinculo anahematis aeternaliter sedam nandos

Expanded text:
praecedentium regum, Hlodovii videlicet et Hlotharii simulque praecedentium regum, Hlodovii videlicet et Hlotharii simulque Hilderici necnon et Theoderici privilegiorum auctoritates docent, ex semet ipsis sibi perhennis temporibus abbatem eligerent. In qua etiam iustae alligationis verbo praesentes futurosque, qui ibidem Domino militaturi erant, constringit, ut, sicuti sub eius regimonio, ita in antea et ipsi et posteri eorum secundum regulam sancti patris Benedicti fideliter Christo deservirent. Quod si aliquando peccatis exigentibus aut neglegentia pastorali a via rectitudinis et observatione regulae sancti Benedicti in futuro deviare conarentur aut cogerentur, tunc convocatio sanctorum sacerdotum reliquorumque militum Christi unanimiter fieret, eorumque per consilium in pristinum reducerentur statum. Si vero, hac pontificali auctoritate postposita, qualibet cavillatione sinistram elegissent vitam ac conversationem tenere, sub vinculo anathematis aeternaliter se damnandos
Abbreviated transcription (Latin):
est gradu. prima ei cura concordiae fuit : et p̃cipuus labor.
fraternam dilectionẽ in uiolabilem custodiri Iamue¬
ro illam suam profluam in omnes caritatem. nulla uin¬
quam adplene ualet effarilingua:
NTERE A duo multi modaoEius IN
inresgratiã memoro. etiam super fonta nellensis coenobu
eã monachorũ congregatione. quantam sollicitudinẽ
t periugilem curam indesinenter habuerit. testatur inter
reliqua praerogatiuae eius gesta. etiam priuilegusui auc¬
toritas quam p̃dicti coe nobii habitatoribus. obdĩ amorẽ
et scõrum reuerentiam sumad euotione edidit. Demq
cumscõrum sacerdotũ et omnium ciuium rotomagensis
lectione. et gloriosi regis teoderici consensu inpontifi¬
cem consetratus fuisset. nimio dilectionis feruore quem
ergip̃dictum ueneralnle coenobium semper habuerat.
priuilegii sui auctoritatẽ eidem edidit. ut persuccedentia
tempora. secundum scĩpatris benedicti regulam. et ut

Expanded text:
est gradu, prima ei cura concordiae fuit et praecipuus labor, est gradu, prima ei cura concordiae fuit et praecipuus labor, fraternam dilectionem inviolabilem custodiri. Iam vero illam suam profluam in omnes caritatem nulla umquam adplene valet effari lingua. 18. Interea dum multimodam eius in omnes gratiam memoro, etiam super Pontanellensis coenobii sancta monachorum congregatione quantam sollicitudinem et pervigilem curam indesinenter habuerit, testatur inter reliqua praerogativae eius gesta etiam privilegii sui auctoritas, quam praedicti coenobii habitatoribus ob Dei amorem et sanctorum reverentiam summa devotione edidit. Denique cum sanctorum sacerdotum et omnium civium Rotomagensis electione et gloriosi regis Theoderici consensu in pontificem consecratus fuisset, nimio dilectionis fervore, quem erga praedictum venerabile coenobium semper habuerat, privilegii sui auctoritatem eidem edidit, ut per succedentia tempora secundum sancti patris Benedicti regulam et, ut
Abbreviated transcription (Latin):
introduci iussit ad p̃parata conuiuia : Vbi cum ordinate
et disposite omnes fecisset discumbere. ipse ad mensã paupe¬
rũ resedit. imitansillũ quicũ esset diues propternos pauper
factus est qui etiam in retributione iustorũ dicturum se
promisit dicens : Quam diufecistis unidebis minimis meis :
mihi fecistis : O quam p̃larũ pontificem qui suae familiae
duplicẽ dabat alimoniam cotidie : cum et corpora replebat
cibo terreno. animasq reficiebat uerbo diuino:
CUM VERΟΡRΟSALUTE AUI MARUO
attentissime uigilaret. etiam archidia conos conuocans.
dep̃dicatione populorũ et ecclesiarũ restauratione et ho¬
nore. maximã gerere curã sedule cõmonebat Census etiã
quideuicis publicis canonico ordine ad partẽ pontificis
persolui consueuerant gratuita benignitate. in restaura¬
tionibus ecdesiarũ benignissime prbis indulsit. earundem
dĩ aedium: Studebat etiam amore potius regere : quã
terrore dominari: Denique ut primũ pontificali potitus

Expanded text:
introduci iussit ad praeparata convivia. Ubi cum ordinate et disposite omnes fecisset discumbere, ipse ad mensam pauperum resedit, imitans illum, qui, cum esset dives, propter nos pauper factus est, qui etiam in retributione iustorum dicturum se promisit, dicens: Quamdiu fecistis uni de his minimis meis, mihi fecistis. O quam praeclarum pontificem, qui suae familiae duplicem dabat alimoniam cotidie, cum et corpora replebat cibo terreno animasque reficiebat verbo divino! 17. Cum vero pro salute animarum attentissime vigilaret, etiam archidiaconos convocans, de praedicatione populorum et ecclesiarum restauratione et honore maximam gerere curam sedule commonebat. Census etiam, qui de vicis publicis canonico ordine ad partem pontificis persolvi consueverant, gratuita benignitate in restaurationibus ecclesiarum benignissime presbyteris indulsit earundem Dei aedium. Studebat etiam amore potius regere quam terrore dominari. Denique ut primum pontificali potitus
Abbreviated transcription (Latin):
archiep̃s urbis rotomagensis huic con¬
ciliop̃sui. et subscripsi: Ratbertus ep̃s. Regulus ep̃s:
Airaduse p̃scar notene urbis : Anso aldus ep̃s pictauen¬
sisurbis: A quilinus ep̃s ebroicinac urbis: Chado
Fulcram nus ep̃s.
I ohannes ep̃s.¬
Taurinus ep̃s.
unobertus ep̃s sagi ensis urbis:
Celsus abba :
Audomarus abl Scladio abba:
Bosochindus abba
Genardus gloriosus uice dominus antefati magni pontificis:
Gementrãnus. Ferrocinctus et Fiorcianus archidiaconi
uenerandi: Aderat quoque praes biterorum residentiũ
etdiaconorũ circum astantium magnus numerus
Ragnomirus lector huuis scĩ concilii gesta ethanc priui¬
legu auctoritatẽ ipsoscõpontifice iubente recognouit
et subiscripsit:¬

Expanded text:
copus urbis Rotomagensis huic concilio praefui et subscripsi. Ratbertus episcopus. Regulus episcopus. Airadus episcopus Carnotenae urbis. Ansoaldus episcopus Pictavensis urbis. Aquilinus episcopus Ebroicinae urbis. ChadoeFulcramnus episcopus. Iohannes episcTaurinus episcopus. Aunobertus episcopus Sagiensis urbis. Celsus abba. Audomarus abba. Scladio abba. Bosochindus abba. Genardus gloriosus vicedominus antefati magni pontificis. Ermentramnus, Perrocinctus et Forcianus archidiaconi venerandi. Aderat quoque presbiterorum residentium et diaconorum circumadstantium magnus numerus. Ragnomirus lector huius sancti concilii gesta et hanc privilegii auctoritatem, ipso sancto pontifice iubente, recognovit et subscripsit
Abbreviated transcription (Latin):
mnnidica agminascã angelorum perfulgida.
C alestem nunc hierusalem eius coniuncta anima.
Cum xp̃o sine fine fruens sempiternis gaudis.
Iona eius circum cincti caritatisque uinculo.
Pelo spiritali pleni diligamus proximum.
Vt ipsum aeternae uitae mereamur socium:¬

Expanded text:
Ymnidica agmina sancta angelorum perfulgida Ymnidica agmina sancta angelorum perfulgida Caelestem nunc Hierusalem eius coniuncta anima, Cum Christo sine fine fruens sempiterna gaudia. 23. Zona eius circumcincti caritatisque vinculo, Zelo spiritali pleni diligamus proximum, Ut ipsum aeternae vitae mereamur socium
Abbreviated transcription (Latin):
Et hic multos rectoducit ad aethera tramite.
V erbis et exemplis docens populo sicambrico.
Quantiputas subclemente salui sunt in insula.
Multique et sub ansberto belgica prouintia.
Quos docendo ad aeterna excitauit praemia.
Rapaxillidamna hostis nisus est infligere.
Sed protector suo xp̃s auxit lucra milite.
Ad quaesita sibi plebe circa sambre flumine.
S̾ uumiamque propefinẽ prophetauit fratribus.
Quod rediret fontanellã consũmatis omnibus.
Sicque carne resolutus gaudet incaedestibus.
Tantus illic odorfratrũ repleuerat naribus.
osiomnes paradisi inter essent floribus.
Quod nec lingua ualet nr̃a proferre inuocibus.
U ouit uiuens quod de functus adimpleuit opere.
Suoscõdeportato quop̃dixit corpore.
Ipsius que narrant gesta ostensa miracula.
& pĩ gloria canenda uirtus etpotentia.
Cuius cirta illũ semper permanebat gratia.
Corpus incorruptum seruans die iam tricesima.

Expanded text:
Et hic multos recto ducit ad aethera tramite, Et hic multos recto ducit ad aethera tramite, Verbis et exemplo docens populo Sicambrico. 16. Quanti, putas, sub Clemente salvi sunt in insula, Multique et sub Ansberto Belgica provintia, Quos docendo ad aeterna excitavit praemia. 17. Rapax illi damna hostis nisus est infligere, Sed protector suo Christus auxit lucra milite, Adquaesita sibi plebe circa Sambre flumine. 18. Suum iamque prope finem prophetavit fratribus, Quod rediret Fontanellam, consummatis omnibus; Sicque carne resolutus, gaudet in caelestibus. 19. Tantus illic odor fratrum repleverat naribus, Acsi omnes paradysi interessent floribus, Quod nec lingua valet nostra proferre in vocibus. 20. Vovit vivens, quod defunctus adimplevit opere, Suo sancto deportato quo praedixit corpore; Ipsiusque narrant Gesta ostensa miracula. 21. Xristi gloria canenda, virtus et potentia, Cuius circa illum semper permanebat gratia, Corpus incorruptum servans die iam tricesima. 22.
Abbreviated transcription (Latin):
Miserendo cunctis dabat egentibus stipite.
Orfanorũ paterpius acsi iob scĩssimus.
ubarepoli inlustratus scõ quoque spũ.¬
u regem xp̃i in formando ciruit parrochia.
Dĩ uerbum nuntiando inuitat ad premia
apax agio grasia repletus peromnia.
ettra nouaque pandens dethesauro optimo.
duti scriba doctus caelorum basileo.
argus dator. lactus semper luculenter tribuens.
Animarũ corporũque abundanti pabulo.
iduarũ. orfanorum uerus pastor omnium.
ensa eius patens erat cunctis indigentibus.
lures pauperes alebat at que multos aduenas.
lemosynas utendo inter anibas idumas.
ꝯtus inter illas gentes ut helias thesbites.
rtum contraillũ bellum acsi eius temporis.
alsitate accusatus in conspectu principis.
binuidiam expulsus afrancorum principe.
elut olemens dudum roma atraiano cuesare.
ullũ ad probatus crimen exsulfactus patriae.
Plures demens saluat gentes sacros cõ dogmate.

Expanded text:
Miserendo cunctis dabat egentibus stipite, Miserendo cunctis dabat egentibus stipite, Orfanorum pater pius acsi Iob sanctissimus. 9. Iubar poli, inlustratus sancto quoque Spiritu, Gregem Christi informando circuit parrochia, Dei verbum nuntiando invitat ad praemia. 10. Kapax, agiografia repletus per omnia, Vetera novaque pandens de thesauro optimo, Veluti ut scriba doctus caelorum basileo . 11. Largus dator, laetus semper luculenter tribuens Animarum corporumque abundanti pabulo, Viduarum, orfanorum verus pastor omnium. 12. ensa eius patens erat cunctis indigentibus, Plures pauperes alebat atque multos advenas Elemosynas utendo inter ambas idumas. 13. Notus inter illas gentes ut Helias Thesbites, Ortum contra illum bellum acsi eius temporis, Falsitate accusatus in conspectu principis. 14. Ob invidiam expulsus a Francorum principe, Velut Clemens dudum Roma a Traiano Caesare; Nullum adprobatus crimen, exsul factus patriae. 15. Plures Clemens salvat gentes sacrosancto dogmate,
Abbreviated transcription (Latin):
decus et imperium. per infinita saecula
saeculorum. AMEΝ
YMNUS DESCO ANSBERTO¬
nsebertus xp̃iheres fonta nellae sinibus
bamorẽ paradesi factus est̃ discipulus:
p̃iiugum quã suauesius dans ceruicibus.
Bonus pastor p̃auit oues in praesulis niribus
Iiacobscalae mirõ modo ascenciendo gradibus
Speculator illis factus galliarũ sinibus:
E regem xp̃i custodiuit aluporũ morsibus.
De dosacer nuncupatus audo enus nomine.
A praefataurbe migrans cũ perfecto opere
Quidignus ansebertus successit indogmate.
Erat en imdemens doctor plenus bonis actibus.
An sebiertus uerus pastor mansuetus moribus.
Terbũ uitae p̃dicando affabilis omnibus.
Fide firmus orefulgens legendi studio
Vt iohannes chrisostoma. ilim iambitantio.
Satum desupernis donũ capiendi optimum.
ꝓloriosus praesul factus galliarũ partium.
Hospitum peregrinorũ largus dator omnium.
Ademosina studendo sinus implens pauperum
Hilaris crat inuultu. iocundus que facie.

Expanded text:
decus et imperium per infinita saeculorum saecula. Amen. YMNUS DE SANCTO ANSBERTOnsebertus Christi heres Fontanellae sinibus Ob amorem paradysi factus est discipulus, Christi iugum quam suave suis dans cervicibus! 2. Bonus pastor pavit oves in praesulis viribus Iacob scalae miro modo ascendendo gradibus, Speculator illis factus Galliarum finibus, Gregem Christi custodivit a luporum morsibus. 4. Dado sacer nuncupatus Audoenus nomine A praefata urbe migrans cum perfecto opere; Cui dignus Ansebertus successit in dogmate. 5. Erat enim clemens doctor, plenus bonis actibus Ansebertus, verus pastor, mansuetus moribus, Verbum vitae praedicando affabilis omnibus. 6. Fide firmus, ore fulgens in legendi studio, Ut Iohannes Chrysostoma olim in Bizantio, Datum de supernis donum capiendi Optimum. 7. Gloriosus praesul factus Galliarum partium, Hospitum, peregrinorum largus dator omnium, Aelemosina studendo sinus implens pauperum. 8. Hilaris erat in vultu iocundusque facie,
Abbreviated transcription (Latin):
consecraret. simulq pignera quȩ prefatus godo cum
eius aut toritate romȩ inpe trauerat. xp̃i in poneret
aris : supplex exorat: Quodita a prȩdicto p̃sule ex
nobu tam festilis. tamq io cundus existit: ut cum
quis illuc aduenerit interpomorũ nemora & ostorũ
a moenitates uirentiũ in haec protinus libeat ei prorũ¬
pere uerba Quã pulcra tabernaculatua lacob &
tentoriatua isrł. ut ualles nemorosae ut paradrsi
iuxta fluuios inrigui. ut tabenacula quae fixit dñs
qua si caedri propter aquas:¬

Expanded text:
consecraret simulque pignera quae antefatus Godo cum eius auctoritate Romae petierat Christi imponeret aris, supplex exorat. Quod ita a praefato praesule ut nobii tam fertilis tamque iocundus existit, ut, cum quis illuc advenerit, inter pomorum nemora et amoena virentia in haec protinus libeat ei prorumpere verba: Quam pulchra tabernacula tua, Iacob, et tentoria tua, Israhel! Ut valles nemorosae, ut horti iuxta fluvios irrigui, ut tabernacula quae fixit Dominus quasi cedri propter aquas
Abbreviated transcription (Latin):
construere coepit: Ad cuius famã plebes undiq
concurrere : & cultu religionis dieare curabant¬
predia plurima. ut plurima monachorũ multitudo
lium liberiundiq concurrere nitebantur : ut spre¬
tis oblectam̃tis scł̃i. & prȩsentiũ pompam facultatũ

Expanded text:
construere coepit, ad cujus famam plebs undique concurrere et se cultui religionis dicare curabant; ita ut plurima monachorum multitudo lium liberi undique concurrere nitebantur, ut et spreta phaleramenta saeculi, et praesentium pompam facultatum
Abbreviated transcription (Latin):
iterum perrexit. & collo quio iohannis papae usus. ingal¬
liam reuertens transcen sociniso monte prȩsentis lumi
o ctingentesimo septua gesimo
dccclxxuii. Cui suc cessit in regno filius eiꝰ hludouuicus.
De inde anno regni sui secundo necdũ expleto isdẽhludo
& carlo mannus. regnum eius interse disꝑtiunt. Prȩ
dictus uero sex hludo uuicus in pago uiminaco cum nord¬
mannis bellum gerens triũ phũ adeptus est & non multo
Regnauit annos.iͦ. menses .iii: Cui successit inregno

Expanded text:
iterum perrexit; et colloquio Johannis papae usus, in Galliam revertens, transcenso Ciniso monte, 159 praesentis luminoctingentesimo septuagesimo septimo: cui successit in regno filius ejus Lodowicus. Deinde, anno ret Carlomannus regnum ejus inter se dispertiunt. Isdem autem rex Ludovicus in pago Vimiaco cum Nortmannis bellum gerens, triumphum est adeptus, et non post Regnavit anno
Abbreviated transcription (Latin):
ferarum : quã habitatio uidebatur tunctemporis¬
hominũ: Hunc locũ uir dñ uuandregisilus ac prȩ¬
fatus ipsius nepus uenerabilis godo. a prȩdicto
patricio sibi indultum studuerunt cum non nul¬
icere: demumque funda menta coenobii iacere
ut iuxta prophetiam isaie : in cubilibus inquib
prius draconeshabitabant: oriretur uiror calami
& iunci Ui delic& fructus bonorum operũ ibi nas¬
cerentur: ubi prius bestiȩ cõmorari&. habita re¬
consueuerant: Coeptũ est autem hoc opus ab anno¬
dominicae incarnationis. dc xͦliͦ sub die kalen¬
darum martiarum. indictione tertia: quierat¬
tificante sedem romanae aecclesiae annoseptimo

Expanded text:
ferarum quam abitatio videbatur hominum. Hunc locum sanctus Wandregisilus ac antefatus ipsius nepos Godo a praedicto patritio sibi indultum studuerunt cum aliis nonnulicere, demumque fundamenta coenobii iacere, ut iuxta prprius dracones habitabant, oriretur viror calami et junci, id est, fructus bonorum operum ibi nascerentur, ubi prius vel bestiae commorari, vel consueverant. Coeptum est autem hoc opus ab annodominicae incarnationis 645. sub die Kalendarum Martiarum, indictione tertia, aevo terttificante sedem Romanae aecclesiae anno 7. summ
Abbreviated transcription (Latin):
chorum corus Postea uero accessit uenerandus abba
hiltbertus aduenerabile corpus assumtis secum probatae
uitae fratribus. ac merito scĩtatis ornatis. a estim ansillud
olitam prolixi interuallũ temporis. nam diestricesimus
instabaat. subito fetere: Cumquescm̃ illius caput uel ami¬
ne opertũ denudassent : tante suauititis flagrantia
in de manauit. ueluti sidiuersorũ aromatum actrmiama¬
tũ odorihus uniuersa compleretur ecdesia: Nam et
facies illius ita in ruborẽ erat uersa quasi in sopore esset.
uiuentis effigiem gerens: Multi quidem scĩ praesu¬
les et patres uenerandi. reliquumque uulgus contem¬
platisunt : quia uniuersis quiad fuerant fuit permis¬
sum hoccernere stupendi miraculi signum Deinde
cumomnidiligentia et timore. insindone munda
acpallio in uolutum eius uenerabile corpus posuerunt
in sepulchrum quod eidem p̃parauerant in eadem eo¬
desia scĩpauli a postoli cum laudibus. iuxta scĩs simi

Expanded text:
chorum chorus. Postea vero accessit venerandus abba chorum chorus. Postea vero accessit venerandus abba Hiltbertus ad venerabile corpus, assumptis secum probatae vitae fratribus ac merito sanctitatis ornatis, aestimans illud ob tam prolixi intervallum temporis – nam dies tricesimus instabat – subito fetere. Cumque sanctum illius caput velamine opertum denudassent, tantae suavitatis flagrantia inde manavit, veluti si diversorum aromatum ac tymiamatum odoribus universa compleretur ecclesia. Nam et facies illius ita in ruborem erat versa, quasi in sopore esset, viventis effigiem gerens. Multi quidem sancti praesules et patres venerandi reliquumque vulgus contemplati sunt, quia universis qui adfuerant fuit permissum hoc cernere stupendi miraculi signum. Deinde cum omni diligentia et timore in sindone munda ac pallio involutum, eius venerabile corpus posuerunt in sepulchrum, quod eidem praeparaverant in eadem ecclesia sancti Pauli apostoli, cum laudibus iuxta sanctissimi
Abbreviated transcription (Latin):
die ptiduuor ApILiuor. in eodem locoubi
scãe crucis uexillũ erectum fuerat : mulierquaedã
quae permulta annorũ curricula contracta exti¬
terat . cum fiderecta ad eundem pergens locum
pristinat sanitati est reddita : Tellusque quã diu
debiles non presserant gressuf est stupe facta seab in ualidis
quondam tam subito contingi uestigus: Agamus grates
dõ nostro innumeras : qui propteriam dicti famulissu me¬
rita talia dignatur monstrare miracula: Sequentiquo¬
que tempore in p̃fatoloco ecdesia est constricta in hano¬
remscĩ ansberti p̃sulis. augusto acpolito opere auene¬
rabili hiltberto abbate suc cessore eiusdem scipatris. in
ordine regiminis
Edhis oorissis: Ordi Neor
trans lationis praefatifamulixp̃i conscriptionis prosequa¬
murstilo Peruenientesdeniq cum corpore eius qui eum
transferelint ad coenobium fontanellam: intulerunt
illud inecclesiam scĩ apostoli pauli Flebant nempesenes
et uuenes. flebant pueri et infantes. omnisque mona¬

Expanded text:
I. Iduum Aprilium in eodem loco, ubi sanctae crucis vexillum erectum fuerat, mulier quaedam, quae per multa annorum curricula contracta extiterat, cum fide recta ad eundem pergens locum, pristinae sanitati est reddita, tellusque, quam diu debiles non presserant gressus, est stupefacta, se ab invalidis quondam tam subito contingi vestigiis. Agamus grates Deo nostro innumeras, qui propter iam dicti famuli sui merita talia dignatur monstrare miracula! Sequenti quoque tempore in praefato loco ecclesia est constructa in honore sancti Ansberti praesulis augusto ac polito opere a venerabili Hiltberto abbate, successore eiusdem sancti patris in ordine regiminis. 36. Sed, his omissis, ordinem translationis praefati famuli Christi conscriptionis prosequamur stilo. Pervenientes denique cum corpore eius, qui eum transferebant, ad coenobium Fontanellam, intulerunt illud in ecclesia sancti apostoli Pauli. Flebant nempe senes et iuvenes, flebant pueri et infantes omnisque mona
Abbreviated transcription (Latin):
bant in terris. in caelestibus eius sibi patro cinia confi¬
debant adesse: His fid elium turiis populorum
ptiosi confessoris ueneralile corpus stipatum. ec can¬
acis honoratũ: usque ad fonta nellense perlatum est
coenobium: Aldulfus tamen uenerabilis abba una
tum comitibus sc̃i itineris quisibi famulabantur:
usqueuenit tam uillam regiam quaesita est in pago
bello a censi secus fluuium iseram .cũ ingentireue¬
rentia prosecutus. est:

Expanded text:
bant in terris, in caelestibus eius sibi patrocinia confibant in terris, in caelestibus eius sibi patrocinia confidebant adesse. His fidelium turmis populorum pretiosi confessoris venerabile corpus stipatum et canticis honoratum usque ad Fontanellense perlatum est coenobium. Aldulfus tamen venerabilis abba una cum comitibus sui itineris qui sibi famulabantur usque Venittam villam regiam, quae sita est in pago Belloacensi secus fluvium Iseram, cum ingenti reverentia prosecutus est.
Abbreviated transcription (Latin):
gerens: Ut patenter cunctis fidelibus daretur intellegi.
quia cuius arma uiuens portauerat incorde. eius stigmata
defuncti monstrarentur in corpore : Indutum deinde
ueste pontificali positumque in lectica. p̃latis ante ipsam
aromatibus et in censo. susceperunt illud ueneraliile
corpusciues qui aduenerant rotomagenses. monachique
coenolii fontanellensis. sicque p̃tiosum gestantes onus ouan¬
tes flentesque arripiunt iter: Comitabatur etiã p̃dic¬
tus uenerabilis aldulsus abba cũ plurima suorũ cohorte
monahorum. acplebe innumera utriusque sexus. cumscãe
oucis uexillis diuersis cereisque ac lampadibus. hymno¬
rũ nihil hominus canticorũq diuinorũ carmina in eius
audedulci modulatione canentes: et indissonis diuer¬
siũ linguarũ coris amorẽ consonũ habentes Quia ut
ualdelaetũ erat talem habuisse pastorem : ita suauetilem
recepisse patronem: Et cuius ossa scã uenerabiliter gesta¬

Expanded text:
gerens, ut patenter cunctis fidelibus daretur intellegi, gerens, ut patenter cunctis fidelibus daretur intellegi, quia, cuius arma vivens portaverat in corde, eius stigmata defuncti monstrarentur in corpore. 28. Indutum deinde veste pontificali positumque in lectica, praelatis ante ipsam aromatibus et incenso, susceperunt illud venerabile corpus cives qui advenerant Rotomagenses monachique coenobii Fontanellensis, sicque pretiosum gestantes onus, ovantes flentesque arripiunt iter. Comitabatur etiam praedictus venerabilis Aldulfus abba cum plurima suorum cohorte monachorum ac plebe innumera utriusque sexus, cum sanctae crucis vexillis diversis cereisque ac lampadibus, hymnorum nihilhominus canticorumque divinorum carmina in eius laude dulci modulatione canentes et in dissonis diversarum linguarum choris amorem consonum habentes, quia ut valde laetum erat talem habuisse pastorem, ita suave talem recepisse patronem, et cuius ossa sancta venerabiliter gesta
Abbreviated transcription (Latin):
signorum miracula : in eodem loco per eum operari
dignatus est dñs
Cuo uero Seprem de cem que
dierũ orbita finiretur. legati quia dp̃fatum prin¬
cipem directi fuerant reuersi sunt. licentia ab eo accep¬
ta. ut licitum eis foret eum transferri. quo ipsius de¬
creuerat uoluntas. nullo eius scaẽ ordinationi resisten¬
te Cumque sepulchrum illius aperuissent. et puta¬
rent uenerabile illius corpus obtam prolixi temporis
interuallũ iamfetere : tanta suauissimi odoris fraglan¬
tia in demanauit. quasidiuersis aromatũ floribus.
acbalsami guttulis omnis repleretur ecdesia: Et cum
fr̃s quiad eum uisendũ expropria prouintia aduene¬
rant . cumhis quossecum in exiliohabuerat. ablatis abeo
uestibus cum quibus insepulchro reconditus fuerat
mutare eas uellent. noua eum indumenta indui cupi¬
entes. ueluti fecerunt : inuenerunt in brachiis eius
signum dominicae crucis. rosei coloris similitudinem

Expanded text:
signorum miracula in eodem loco per eum operari signorum miracula in eodem loco per eum operari dignatus est Dominus. 27. Cum vero septem decemque dierum orbita finiretur, legati qui ad praefatum principem directi fuerant reversi sunt, licentia ab eo accepta, ut licitum eis foret eum transferri, quo ipsius decreverat voluntas, nullo eius sanctae ordinationi resistente. Cumque sepulchrum illius aperuissent et putarent venerabile illius corpus ob tam prolixi temporis intervallum iam fetere, tanta suavissimi odoris fraglantia inde manavit, quasi diversis aromatum floribus ac balsami guttulis omnis repleretur ecclesia. Et cum fratres, qui ad eum visendum ex propria provintia advenerant, cum his quos secum in exilio habuerat, ablatis ab eo vestibus, cum quibus in sepulchro reconditus fuerat, mutare eas vellent, nova eum indumenta indui cupientes, veluti fecerunt, invenerunt in brachiis eius signum dominicae crucis, rosei coloris similitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
roseoperftisus colore: Quidam enim dicebant pro
sudariocera induto. quasi in dignatum esse  Vide¬
sunt enim non sine suagloria. gloriamdĩ inscõsuo
triumphantẽ: Nametilla exequiarũ religio : fidei
deuotioerat: Et tam laetũ erat. talem habuisse pa¬
tronum: quam grauetalem amisisse Postea sepe¬
uerunt eum cũ decore : et honorificentia sum ma
unuerolam pas liquore olei plenus ante eius scpulchrũ
fidelibus actensus fuisset : et die noctuue in desinen¬
ter non solum arderret. sed etiam redundaret. et hoc
atum fr̃s mirarentur ac diui nae deputarent gloriae:
osuerunt aliud uas. inquo distillantia eiusdem olei
diuinitusdati refunderentur: Omagna et inclita
pastor ansberte cdarissime tuagloria felix : Non
enim indigebat meritum tuũ signis probari. quia ad¬
mirabilis et gloriosa tuae conuersationis operatio ple¬
nauirtutibus. perpetuum scãrum uirtutum signũ
ministrauit: Sed quid plurar Multa quidem

Expanded text:
roseo perfusus colore. Quidam enim dicebant, pro roseo perfusus colore. Quidam enim dicebant, pro sudario cera induto quasi indignatum esse. Viderunt enim non sine sua gloria gloriam Dei in sancto suo triumphantem. Nam et illa exequiarum religio fidei devotio erat. Et tam laetum erat talem habuisse patronum, quam grave talem amisisse. Postea sepelierunt eum cum decore et honorificentia summa. 26. Cum vero lampas liquore olei plenus ante eius sepulchrum a fidelibus accensus fuisset et die noctuve indesinenter non solum arderet, sed etiam redundaret et hoc factum fratres mirarentur ac divinae deputarent gloriae, posuerunt aliud vas, in quo distillantia eiusdem olei divinitus dati refunderentur. O magna et inclita, pastor Ansberte clarissime, tua gloria felix! Non enim indigebat meritum tuum signis probari, quia admirabilis et gloriosa tuae conversationis operatio, plena virtutibus, perpetuum sanctarum virtutum signum ministravit. Sed quid plura? Multa quidem
Abbreviated transcription (Latin):
scã generosa. sincera et ab omi contactu mundi in¬
contaminata in consortio scõrum et felicitatis per¬
potuae inperpetuum collo canda suscepta est:
UO AUTEOr POSTLAUATIO NEOI
corporis ad induendum illud uentum esset. in ue¬
nerunt in poplitibus genuum et brahiorũ cubitis
obprolixam p̃cum instantiam obduratam cutem:
Sicque quod egerat uiuens. mortificans membrasua
quaerentia. caro pandebat functa: Itaques cm̃
illud corpus magnafidei ambitione uestitum est.
a desuper linteis ceratis obuolutũ. quia ipse p̃dixerat hoc
sibi ad nõ impetratũ fore. ut ossa sua in p̃dictũ fon᷑ anellense
coenobium tumulanda deferrentur: Sicut enimscis
altaribus xp̃i assistere consueuerat : ita indui eum fr̃s
curarunt. Sed cum sud arium cera. litum. capitieius
imponere uellent: uisus est aperuisse oculos effigiem
p̃ferens uiuentis. itaut aliqui dicerent eum redi¬
uiuum fore: Nam aspectus facicillius magno erat

Expanded text:
sancta, generosa, sincera et ab omni contactu mundi insancta, generosa, sincera et ab omni contactu mundi incontaminata in consortio sanctorum et felicitatis perpetuae in perpetuum collocanda suscepta est. 25. Cum autem post lavationem corporis ad induendum illud ventum esset, invenerunt in poplitibus genuum et brachiorum cubitis ob prolixam precum instantiam obduratam cutem, sicque, quod egerat vivens, mortificans membra sua querentia, caro pandebat functa. Itaque sanctum illud corpus magna fidei ambitione vestitum est ac desuper linteis ceratis obvolutum, quia ipse praedixerat, hoc sibi a Domino impetratum fore, ut ossa sua in praedictum Fontanellense coenobium tumulanda deferrentur. Sicut enim sanctis altaribus Christi adsistere consueverat, ita indui eum fratres curarunt. Sed cum sudarium cera litum capiti eius imponere vellent, visus est aperuisse oculos, effigiem praeferens viventis, ita ut aliqui dicerent eum redivivum fore; nam aspectus faciei illius magno erat
Abbreviated transcription (Latin):
ne diuina diem suae uocationis imminere. nam et an¬
gelicã superhoc meruit uisitationẽ. misit i terum
ad p̃dictum religiosum prinapem humilem petitionẽ.
ulicitũ foret eiuscorporis membrã ad co enobium
teferri fontanellense . ubidudum regulari ordine
d nõ mili tauerat: Qui eius annuens petitioni ut ita
liberefieret . extimplo concessit: Edicet pauci cũ
eo interessent esuis. plurimũ tamen confortabintur
adño : quia ualdeminus indigebat isdempater liu¬
manosolatio qui fruebatur angelico obsequio
Dic enim quinto iduum februariarũ imminente uoca¬
tionis suae hora. conuocans frm cohortem celebrari
sibi sacrafecit missarũ solemnia: Deindeperceptione
corporis ec sanguinis dñi semuniens a scaẽ crucis uec¬
illo secunctosque circum a stantes signans. somino
ultimo exceptus. in mortis quiete dormiens. transut
feliciter emundo: Et ab angelicis coris anima eius

Expanded text:
ne divina diem suae vocationis inminere, – nam et anne divina diem suae vocationis inminere, – nam et angelicam super hoc meruit visitationem, – misit iterum ad praedictum religiosum principem humilem petitionem, ut licitum foret eius corporis membra ad coenobium referri Fontanellense, ubi dudum regulari ordine Domino militaverat. Qui eius annuens petitioni, ut ita libere fieret, extimplo concessit. Et licet pauci cum eo interessent e suis, plurimum tamen confortabantur a Domino, quia valde minus indigebat isdem pater humano solatio, qui fruebatur angelico obsequio. Die enim quinto Iduum Februarium, inminente vocationis suae hora, convocans fratrum cohortem, celebrare sibi sacra fecit missarum sollemnia. Deinde perceptione corporis et sanguinis Domini se muniens ac sanctae crucis vexillo se cunctosque circumadstantes signans, somno ultimo exceptus, in mortis quiete dormiens, transiit feliciter e mundo, et ab angelicis choris anima eius
Abbreviated transcription (Latin):
fieret diuina uocatione p̃uentus est : ut insequen¬
tibus dicemus:
EDI ENS ATTEM PRAE FATUS
unerandus abba aldulfus. mandata principis pandit:
dhaec isdem pontifex ses: Gratias tibiboneihũ quidis¬
rupisti uincula seruitui. et tribuisti uerba placentia
in conspectu principis et liberasti me demanu insurgentiũ
contrame . et in iecisti mihi etiam in hac exilii aerum na
unicula amoris tui: Memorans uero quod alicubi lege¬
rat . quia magni uiri multa patiuntur. et ut alios pati
doceant natisunt in exemplum. sem et̃ ipsum inspũ
humlato et animo contrito incessanter affligere
ion cessabat : offerens altissimo cotidia nae laudis ho¬
ocausta dignissima : Nam sitempore persecutionis
neronianae aut deciane interfuisset. nulli dubium
qm̃ proconfessione xp̃idñi. necuim ignium. nec lania¬
tumbestiarũ. nec eculei suspendium. postremo neo
gadium. pertimesceret persecutorum:
SENIENS UERO EXREUELATIO¬

Expanded text:
fieret, divina vocatione praeventus est, ut in sequenfieret, divina vocatione praeventus est, ut in sequentibus dicemus. 23. Rediens autem praefatus venerandus abba Aldulfus, mandata principis pandit. Ad haec isdem pontifex sanctus: 'Gratias tibi, bone Iesu, qui disrupisti vincula servi tui et tribuisti verba placentia in conspectu principis et liberasti me de manu insurgentium contra me et iniecisti mihi etiam in hac exilii aerumna vincula amoris tui'. Memorans vero, quod alicubi legerat, quia magni viri multa patiuntur et, ut alios pati doceant, nati sunt in exemplum, semet ipsum in spiritu humiliato et animo contrito incessanter affligere non cessabat, offerens altissimo cotidianae laudis holocausta dignissima. Nam si tempore persecutionis Neronianae aut Decianae interfuisset, nulli dubium, quin pro confessione Christi domini nec vim ignium nec laniatum bestiarum nec eculei suspendium, postremo nec gladium pertimesceret persecutorum. 24. Sentiens vero ex revelatio
Abbreviated transcription (Latin):
qui p̃dicto principi iterum moliebantur suggerere
ut maiora ei inferret exilii detrimenta: Qua propter
praefatum ueneralnlẽ patrem aldulfum arcersiensisdẽ
praedarus pastor : ad p̃dictũ excellentissimum principem
unacumaliis uiris uenerandis direxit : satisfaciens humi¬
liter eius animi uoluntati Adiciens etiam s e non sua spon¬
te episcopatus suscepisse gradũ. sed iussione principum
et electione ciuium humiliter suscepisse illud ministerium:
Qua propter pergens praedictus coenobii pater ad eundem
inditum principem superno uiuam ine fretus pecita con¬
cite impetrare meruit Reminiscens etiam isdem
princeps propinqui sui scĩpatris uuandregisili subcuius
scã disciplina praefatus scr̃ pontifex ansbertus olim regu¬
lari ordine altus fuerat. quae cumque perperam gesta
fuerant dementer indulsit. insuper et ad sedem pro¬
priae urbis reuertendi licentiam tribuit: Sed ne hoo

Expanded text:
qui praedicto principi iterum moliebantur suggerere, qui praedicto principi iterum moliebantur suggerere, ut maiora ei inferret exilii detrimenta. Quapropter praefatum venerabilem patrem Aldulfum arcersiens isdem praeclarus pastor ad praedictum excellentissimum principem una cum aliis viris venerandis direxit, satisfaciens humiliter eius animi voluntati, adiciens etiam se non sua sponte episcopatus suscepisse gradum, sed iussione principum et electione civium humiliter suscepisse illud ministerium. Quapropter pergens praedictus coenobii pater ad eundem inclitum principem, superno iuvamine fultus, petita concite impetrare meruit. Reminiscens etiam isdem princeps propinqui sui sancti patris Wandregisili, sub cuius sancta disciplina praefatus sanctus pontifex Ansbertus olim regulari ordine altus fuerat, quaecumque perperam gesta fuerant, clementer indulsit, insuper et ad sedem propriae urbis revertendi licentiam tribuit. Sed ne hoc
Abbreviated transcription (Latin):
erii subut aerumnam: Peruemens uero ad p̃fatum
coenoliium coepit assuetis scaẽ conuersationis acpiae
religionis operib: cunctis eiusdem loci habitatoribus
monstrarelucis exempla: Quos indiuina religione
feruentes inuenit. sed infraparui temporis spatium.
exemplo et doctrina sua feruentiores reddidit Et enĩ
ieiuniorũ instantia. acuigiliarũ prolixa pernootatio¬
ne indesinenter seasfligebat: Orationum ac lacrima¬
ũ imbre assiduerigabatur: Cui omñp̃s hanc con¬
tulit gratiã. ut uniuersi locihabitatores cernentes eius
iiep̃o imitabilem deuotionẽ. extimploeum unico
aligerent affectu : nulloq: temporis interualla
portun eius abesse uellent colloquio: Nam et infra
ipsius ambitũ coe nobii plurima habitatorũ utilitati dic¬
tauit opera : quaehodieque eorum necessitati manent
utilia: Seduersutia hostis antiqui instigante. maligno¬
rum aduersus eundem uirum dĩ accendit inuidiam:

Expanded text:
exilii subiit aerumnam. 22. Perveniens vero ad praefatum exilii subiit aerumnam. 22. Perveniens vero ad praefatum coenobium, coepit assuetis sanctae conversationis ac piae religionis operibus cunctis eiusdem loci habitatoribus monstrare lucis exempla. Quos in divina religione ferventes invenit, sed infra parvi temporis spatium exemplo et doctrina sua ferventiores reddidit. Etenim ieiuniorum instantia ac vigiliarum prolixa pernoctatione indesinenter se affligebat, orationum ac lacrimarum imbre assidue rigabatur. Cui omnipotens hanc contulit gratiam, ut universi loci habitatores, cernentes eius in Christo imitabilem devotionem, extimplo eum unico diligerent affectu nulloque temporis intervallo oportuni eius abesse vellent colloquio. Nam et infra ipsius ambitum coenobii plurima habitatorum utilitati dictavit opera, quae hodieque eorum necessitati manent utilia. Sed versutia hostis antiqui instigante, malignorum adversus eundem virum Dei accendit invidiam,
Abbreviated transcription (Latin):
splendidus mundo splendidior in xp̃o. propria pri¬
uaretur pontificali sede : esset que detrimentum
plebis. ablatio tantipastoris: Nam cum inter prin¬
ceps francorũ seua exorta esset discordia. obmulti¬
formem regnidiuisionẽ. callidus humani generis
hostis. malignorũ contradĩ famulũ seuire fecit
inuidiam : quipipino principi fraudulenter
suggererent. p̃fatum uirum sem̃ aduersus eum
contraria tractasse consilia: Decedente enim dcoreline
principatus uuarattone in lustri. et eius filio acsupplan¬
tatori nefando gislemaro : pipinus p̃fectoriam admi¬
nstrationẽ dnõ largiente ad eptus est Quotem pore
incusatus apud ipsum principem p̃fatus pontifex sc̃s : ius¬
su cuisdem exiliodeportatur in altum montẽ monasteriũ.
quod estsitũ interritorio fano martinsae hagnanuo supra
sambre fluuio: Cui tempore illo p̃erat uenerabilis bal¬
dulfus abba: Nullo enim extante crimine. humiliter

Expanded text:
splendidus mundo, splendidior in Christo, propria prisplendidus mundo, splendidior in Christo, propria privaretur pontificali sede essetque detrimentum plebis ablatio tanti pastoris. Nam cum inter principes Francorum seva exorta esset discordia ob multiformem regni divisionem, callidus humani generis hostis malignorum contra Dei famulum sevire fecit invidiam, qui Pipino principi fraudulenter suggererent, praefatum virum sanctum adversus eum contraria tractasse consilia. Decedente enim de ordine principatus Warattone inlustri et eius filio ac supplantatori nefando Gislemaro, Pipinus praefectoriam administrationem, Domino largiente, adeptus est. Quo tempore incusatus apud ipsum principem, praefatus pontifex sanctus iussu eiusdem exilio deportatur in Altummontem monasterium , quod est situm in territorio Fanomartinsae Hagnauvo supra Sambrae fluvio. Cui tempore illo praeerat venerabilis Aldulfus abba. Nullo enim extante crimine, humiliter
Abbreviated transcription (Latin):
nec non et habitatores monasteriorũ circum ad iacen¬
tium. derici uidelicet acscĩ moniales dedato ipsius
psulis uenerando refici meruerunt ubertim: Factaque
est deinceps per succedentia tempora in cõmemoratione
beati pontificis audomni illius urbis ciuibus. haec dies so¬
lemniter celebris. Ipseautẽ egregiae conuersationis
pontifex semperreminis cens plebis sinad ño comiisse
frequenter iuxtaministerium sibi inditũ parro mias
circum ibat proprias. pradicationis scãe rorem et mae
conuersationis dulcedinẽ in desinenter eorum deliban¬
domentibus Qui etiam ad hocdiuim ministerii opus
probatae conuersationis uiros semper secum retinebat.
quorum uiuamine fultus. populum sibi creditum
aeternae uisionis deduceret ad regnum: Sicunius
p̃dicatoris gratia. dispensatores multos habebat:
Ed hostis hucnaNi GENERIS
aemulus semperbonorũ. cuius inuidia mors pro¬
pinata est homini. egit callidissima arte. ut uir

Expanded text:
necnon et habitatores monasteriorum circumadiacennecnon et habitatores monasteriorum circumadiacentium, clerici videlicet ac sanctimoniales, de dato ipsius praesulis venerando refici meruerunt ubertim. Factaque est deinceps per succedentia tempora in commemoratione beati pontificis Audoini illius urbis civibus haec dies sollemniter celebris. Ipse autem egregiae conversationis pontifex, semper reminiscens plebis sibi a Domino commissae, frequenter iuxta ministerium sibi inditum parroechias circumibat proprias, praedicationis sanctae rorem et piae conversationis dulcedinem indesinenter eorum delibando mentibus. Qui etiam ad hoc divini ministerii opus probatae conversationis viros semper secum retinebat, quorum iuvamine fultus, populum sibi creditum aeternae visionis deduceret ad regnum. Sic unius praedicatoris gratia dispensatores multos habebat. 21. Sed hostis, humani generis inimicus, aemulus semper bonorum, cuius invidia mors propinata est homini, egit callidissima arte, ut vir
Abbreviated transcription (Latin):
ese meruerat pauperũ immoxp̃i dñi. quil argitoribus
eorundem egenorũ p̃mia selargiturũ esse promisit
aeterna: Magna illi interhaec in aduenas et hospites
cura: Ad erat p̃terea munificentiae animo par substan¬
tia parifide ministrata: Et non solum indigentibus ali¬
monam tribuebat sufficienter. uerum etiam tegumenta
corporũ et nomismata largiter tribuebat: Hinciam
exdiuersis regionibus diuersarum personarum frequens
ad eum concursus aduenerat. quosperse etperprobatos
uiros et munere exhortationis. et benedictione pontifica¬
lidõq dignaditabat. et subsidia corporeao necessitatis.
i lariter et sinedefectu tribuebat: Mirabantur enim
plurima undetam proflua prodiret pii dispensatoris
substantia: Nam et sialiquando contigisset exhauriri
dispensationis substantiam. fidestam en semper mansit
solida : In p̃dicta uero scĩ praesulis audo im trans latione
ueneranda. omnes ciues propriae urbis rotomagensis.

Expanded text:
esse meruerat pauperum, immo Christi domini, qui largitoribus esse meruerat pauperum, immo Christi domini, qui largitoribus eorundem egenorum praemia se largiturum esse promisit aeterna, Magna illi inter haec in advenas et hospites cura; aderat praeterea munificentiae animo par substantia, pari fide ministrata. Et non solum indigentibus alimoniam tribuebat sufficienter, verum etiam tegumenta corporum et nomismata largiter tribuebat. Hinc iam ex diversis regionibus diversarum personarum frequens ad eum concursus advenerat, quos per se et per probatos viros et munere exortationis et benedictione pontificali Deoque digna ditabat et subsidia corporeae necessitatis hilariter et sine defectu tribuebat. Mirabantur enim plurimi, unde tam proflua prodiret pii dispensatoris substantia. Nam etsi aliquando contigisset exhauriri dispensationis substantiam, fides tamen semper mansit solida. In praedicta vero sancti praesulis Audoini translatione veneranda omnes cives propriae urbis Rotomagensis