comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ñ a medicis exuscitabunt᷑ homines. ut
conficeant᷑ tͥ: in hebreo qͥdẽ alit̾ se ha¬
bere firmat᷑. Non enĩ medici. sed gigan¬
quoꝵ auctoritas tanta. ẽ. ut ñ immeri.¬
to ꝓpt̾ mirabilẽ consonantiã. diuino
spũ int̾pretati. ẽẽ. credant᷑: de uocis
similitudine qua in hebrea lingua gi¬
gantes & medici pene eodẽ mͦ s̃onant.
ut exigua differentia distinguant᷑. ñ er¬
rore sed potius occasione. qͦmͦ isto loco acci¬
piendi essent gigantes. significare uoluer̃.
Si enĩ suꝑbos gigantũ nomine insinuatos
ñ fuit in congruũ eosdẽ medicos nuncu¬
pari. uelut ꝑ artẽ sapientiȩ suȩ ꝓmit¬
tentes animarũ salutẽ. Contra quos dr̃
dnĩ. ẽ. salus. Si aut̃ in bono accepimꝰ gi¬
gantes. qͥa & de ipso dño dictũ. ẽ exulta¬
uit sic̃ gigas ad currendã uiã. qđ ita
sit gigas gigantũ magnoꝵ scilicet & for¬
tissimoꝵ. qui in eiꝰ ȩccła spũ ali robore
excellunt. sicuti .ẽ. mons montiũ. qͥa

Expanded text:
est, quia non a medicis exsuscitabuntur homines, ut confiteantur tibi. In hebraeo quidem aliter se habere firmatur; non enim medici, sed gigan immerito propter mirabilem consonantiam divino Spiritu interpretati esse credantur; de vocis similitudine, qua in hebraea lingua gigantes et medici pene eodem modo sonant, et exigua differentia distinguuntur, non errore, sed potius occasione, quomodo isto loco accipiendi essent gigantes, significare voluerunt. Si enim superbos gigantum nomine insinuatos  saeculi» ? non fuit incongruum eosdem medicos nuncupari, velut per artem sapientiae suae promittentes animarum salutem: contra quos dicitur, «Domini est salus» . Si autem in bono acceperimus gigantes, quia et de ipso Domino dictum est, «Exsultavit ut gigas ad currendam viam» ; quod ita sit gigas gigantum, magnorum scilicet et fortissimorum, qui in ejus Ecclesia spirituali robore excellunt; sicuti est mons montium, quia
Abbreviated transcription (Latin):
Diuidit᷑ filia aduersus matrẽ suã. erit
in mebris reginȩ illius cui dr̃. Obliuisce.¬
re popłm tuũ. & domũ patristui. concu¬
puit rex speciẽ tuã. Nã unde babilon
aspiraret ad ierłm: Unde raabad illa
fundam̃ta ꝑueniret: Unde alienigenȩ.
unde tyrus. unde popłsȩthiopũ: audi
unde. Mat̾ syon dicet homo. Est quidã
homo qͥdicit mat̾ fyon. & ꝑ hunc ueni¬
unt istiom̃s. Sed iste homõ qͥd. ẽ: dicit
si audiamꝰ. si capiamꝰ. Mat̾ syon dicet
homo. Sequit᷑ ibi. quasi quȩreres ꝑquẽ
uenit raab babilon. alienigenȩ. tyrus.
dicet homo & homo factꝰ. ẽ. in ea. & ipse
fundauit eã altissimꝰ. Quid aꝑtius fr̃s:

Expanded text:
Dividitur filia adversus matrem suam, et erit Dividitur filia adversus matrem suam, et erit in membris reginae illius cui dicitur: «Obliviscere populum tuum et domum patris tui; concupivit rex speciem tuam» . Nam unde Babylon aspiraret ad Jerusalem? unde Raab ad illa fundamenta perveniret? unde alienigenae, unde Tyrus, unde populus Aethiopum? Audi unde: «Materh» «Sion, dicet homo.» Est quidam homo qui dicit, «Mater Sion;» et per hunc veniunt isti omnes. Sed iste homo quis est? Dicit, si audiamus, si capiamus: «Mater Sion, dicet homo.» Sequitur ibi, quasi quaereres, per quem venerit Raab, Babylon, alienigenae, Tyrus, dicet homo; et homo factus est in ea, et ipse fundavit eam Altissimus.» Quid a
Abbreviated transcription (Latin):
cat impiũ : Piorũ ciuitas ierłm: im¬
piorũ ciuitas babilon. Sed uenit ille
qͥ iustificat impiũ: qͥa memorero inqͥt.
ñ solũ raab. sed etiã babilonis. Sed
qͦmͦ memor erit raab & babilonis: Sci¬
entib me. Idõ qͦdã loco dic̃ scriptura
Effunde irã tuã ingentes quȩ te ñ cogno¬
uerunt. Hic ait. Effunde irã tuã in
gentes quȩ te ñ cognouer̃. Et alibi.
Prȩtende miscłiam̃ tuã scientib te
Ꝙ ut noueritis qͥa in raab & babilone gen¬
tes significauit: quasi diceret᷑. quid ẽ.
qđ dixisti. memor ero raab & babilonis
scientib me. quare hoc dixisti: & enĩ
alienigenȩ inqͥt Id ẽ. ꝑtinentes ad ra¬
ib. ꝑtinentes ad babilon̾ẽ. & tyrus. Sed
quousq gentes: Usq ad fines t̾rȩ. Ele
ab. ibi & babilon. qͥa ibi alienigenȩ. ibi
tendite sacram̃tũ magnũ. Per eũ illic
raab ꝑquẽ illic babilon. iã ñ babilon.
Caret enĩ babilone. & incipit. ẽẽ. ierłm.

Expanded text:
at impium ? Piorum civitas Jerusalem; impiorum civitas Babylon. Sed venit ille qui justificat impium; quia, «Memor ero,» inquit, non solum «Raab,» sed etiam «Babylonis.» Sed quorum memor erit Raab et Babylonis? «Scientibus me.» Ideo quodam loco dicit Scriptura: «Effunde iram tuam in gentes quae te non cognoverunt;» . Hic ait, «Effunde iram tuam in gentes quae te non cognoverunt;» et alibi, «Praetende misericordiam tuam scientibus te» . Et ut noveritis quia in Raab et Babylone Gentes significavit; quasi diceretur, Quid est quod dixisti, «Memor ero Raab et Babylonis, scientibus me?» quare hoc dixisti? «Etenim alienigenae,» inquit, id est, pertinentes ad Raab, pertinentes ad Babylonem, «et Tyrus.» Sed quousque Gentes? Usque ad fines terrae. Elegiab, ibi ex Babylone, quia ibi alienigenae, ibi tendite sacramentum magnum. Per eum illic Raab, per quem illic Babylon, jam non Babylon; caret enim Babylone, et incipit esse Jerusalem.
Abbreviated transcription (Latin):
nȩ: dñs tħs ñ conditionis necessitate
sed miserationis uoluntate fuscepit.
ut trans figuraret in se corpus suum.
qđ est ȩccła. cui caput. eẽ. dignatꝰ. ẽ. hoc
est mebra sua inscis & fidelib suis. Ut
sicui eoꝵ int̾ humanas tẽptationes con¬
tristari & dolere contingeret: ñ idõ se
ab eiꝰ grã putaret alienũ & ñ esse ista
peccata. sed humane infirmitatis indici¬
a : tanq uoci p̾missȩ concinens chorus
ita corpus eiꝰ ex ipso suo capite ad disceret
n hoc qͥppe corpore p̃cipuũ mẽbrũ apłm
paulũ legimꝰ: & audimꝰ confitentẽ. talib
malis repletã. eẽ. animã suã: cũ dicit¬

Expanded text:
Jesus, non conditionis necessitate, sed miserationis voluntate suscepit, ut transfiguraret in se corpus suum, quod est Ecclesia, cui caput esse dignatus est, hoc est membra sua in sanctis et fidelibus suis: ut si cui eorum inter humanas tentationes contristari et dolere contingeret, non ideo se ab ejus gratia putaret alienum; et non esse ista peccata, sed humanae infirmitatis indicia, tanquam voci praemissae concinens chorus, ita corpus ejus ex ipso suo capite addisceret. In hoc quippe corpore praecipuum membrorum apostolum Paulum legimus et audimus confitentem talibus malis repletam animam sua
Abbreviated transcription (Latin):
ea & ipse eã fundauit : Ut in ea fieret
homo. iã fundata erat. Sic intellige
si potes. Et enĩ mat̾ syon dicet. sed hõ.
Mat̃ syondicet. homo aut̃. factꝰ ẽ in ea.
pse aut̃ fundauit eã: ñ homo. sed altis¬
simꝰ. Sic fundauit ciuitatẽ inqua nasce¬
ret᷑: qͦmͦ creauit matrẽ de qua nascere¬
tur. Quid .ẽ. hoc fr̃s : Quales ꝓmissio¬
nes quantã spem tenemꝰ: Ecce ꝓpt̾ nos
altissimꝰ. qͥ fundauit ciuitatẽ: mat̾ di¬
cit ipsi ciuitati. & homo in ea factꝰ. ẽ:
ds̃ ante nos Sed qͥd magnũ ante nos:
Ante t̾rã & cęlũ. ante scła. Hic gͦ homo
ꝓpt̾ nos factꝰ ẽ. in ea: idem ipse altissimꝰ
fundauit eã. Unde ista scimus: Dñs nar¬
rauit inscripturis popłoꝵ. Hoc enĩ se¬
quit᷑ inpsalmo. Mat̾ syondicet homo.
& homo factꝰ. ẽ. in ea. & ipse fundauit
eã altissimꝰ. Dñs narrauit in scripturis

Expanded text:
et ipse eam fundavit? Ut in ea fieret homo, jam fundata erat. Sic intellige, si potes. Etenim, «Mater Sion, dicet;» sed, «homo, Mater Sion, dicet; homo» autem «factus est in ea: ipse» autem «fundavit eam,» non homo, sed «Altissimus.» Sic fundavit civitatem in qua nasceretur, quomodo creavit matrem, de qua nasceretur. Quid est hoc, fratres? Quales promissiones, quantam spem tenemus! Ecce propter nos Altissimus qui fundavit civitatem, «Mater,» dicit ipsi civitati; et «homo in ea factus est,er nos, Deus ante nos. Sed quid magnum ante nos? Ante terram et coelum, ante saecula. Hic ergo homo propter nos factus in ea, idem ipse Altissimus fundavit eam. Unde ista scimus? «Dominus narrabit» «in Scriptura populorum.» Hoc enim sequitur in Psalmo: «Mater Sion, dicet homo; et homo factus est in ea, et ipse fundavit eam Altissimus. Dominus narrabit in Scriptu
Abbreviated transcription (Latin):
guii huiiꝰ duodenarii numeri. Sedebi¬
tisinqͥt suꝑ duodecĩ sedes iudicantes
auodecĩ tribus isrł. Si duodecĩ sellȩ
tantũ. sed & angłos. Quos angłos nisi
apostatas angłos: Nescitis inquit qͥa
angłos iudicabimꝰ : Respondet gͦ tur¬
ba. Quid te iactas iudicaturũ : Ubi
sedebis & Duodecĩ sedes dixit dñs .xiͦi.¬
apłos. unꝰ cecidit. in locũ ipsius ma¬
thnas ordinatꝰ. ẽ. impletꝰ. ẽ. duodenari¬
us numerus sediũ. Primo locũ inueni
ubi sedeas. & sic te minare iudicaturũ.
Duodecĩ gͦ sedes. quid sibi uelint uidea¬
mus. Sacram̃tũ.ẽ. cuiusdã uniuersita¬
tis: qͥa ꝑtotũ orbẽ t̾rarũ futura erat
eccła. unde uocat᷑ hoc ȩdificiũ ad xp̃i¬

Expanded text:
debitis,» inquit, «super duodecim» «sedes, judicantes duodecim tribus Israel» . Si duodecim sellae tantum, sed et angelos. Quos angelos, nisi apostatas angelos? «Nescitis,» inquit, «quia angelos judicabimus» ? Responderet ergo turba: Quid te jactas judicaturum? Ubi sedebis? Duodecim sedes dixit Domis; unus cecidit Judas, in locum ipsius Matthias ordinatus est, impletus est duodenarius numerus sedium : primo locum inveni ubi sedeas, et sic te minare judicaturum. Duodecim ergo sedes quid sibi velint, videamus. Sacramentum est cujusdam universitatis; quia per totum orbem terrarum futura erat Ecclesia, unde vocatur hoc
Abbreviated transcription (Latin):
teste didicimꝰ. ubi eũ & longe ante p̾assio¬
nẽ & subdie passionis. & in ipsa cruce
orasse meminimꝰ. nusquã hoc eũ cota
die fecisse legimꝰ. Proinde conuenient̃
ꝑ extentas manꝰ totadie continuationẽ
bonorũ oꝑum intelligere possumꝰ: a quo¬

Expanded text:
teste, didicimus, ubi eum et longe ante passioteste, didicimus, ubi eum et longe ante passionem, et sub die passionis, et in ipsa cruce orasse meminimus; nusquam hoc eum toto die fecisse legimus. Proinde convenienter per extentas manus tota die continuationem bonorum operum intelligere possum
Abbreviated transcription (Latin):
in latino eloquio ñ nisi tẽpus significa¬
re solet. quã uis ingreco ñ ita sit. semꝑ
artius questio colligabit᷑. Quomꝰ enĩ
toto tẽpore. si nec saltẽ umo toto die
manꝰ extendit incruce: Porro si totũ
ꝓ parte accipiendũ. ẽẽ. dicamꝰ qͥa isto
genere locutionis uti etiã scã scriptura
consueuit: ñ mͥ occurrit ȩxemplũ to¬
tũ ꝓ parte etiã tunc posse accipi. qͣndo
ipsũ uerbũ additur & dicit᷑ totũ. Nam
in eo qđ dix̃ dñs in euangłio sic erit fi
lius hominis incorde t̾rȩ. trib dieb &
trib noctib: idõ totũ ꝓ parte ñ in so¬
lent̃ accipit᷑. qͥa ñ ait totis trib dieb
& totis trib noctib. Unꝰ quippe medi¬
us fuit totꝰ dies duorũ aut̃ partes.
primi ultima. ultimi pͥma. Si autem
n erucẽ suã inhac ꝓphetia psalmi signifi¬
cauit his uerbis: sed orationẽ quã eũ
ex forma serui fuisse dõ patri euangłio

Expanded text:
in latino eloquio nonnisi tempus significain latino eloquio nonnisi tempus significare solet: quamvis in graeco non ita sit; semper arctius quaestio colligabitur. Quomodo enim toto tempore, si nec saltem uno toto die manus extendit in cruce? Porro si totum pro parte accipiendum esse dicamus, quia isto genere locutionis uti etiam sancta Scriptura consuevit; non mihi occurrit exemplum, totum pro parte etiam tunc posse accipi, quando ipsum verbum additur et dicitur totum. Nam et in eo quod dixit Dominus in Evangelio, «Sic erit et Filiustribus noctibus» ; ideo totum pro parte non insolenter accipitur, quia non ait, Totis tribus diebus et totis tribus noctibus: unus quippe medius fuit totus dies, duorum autem partes; primi ultima, ultimi prima. Si autem non crucem suam in hac prophetia Psalmi significavit his verbis, sed orationem, quam eum ex forma servi fudisse Deo Patri, Evangelio
Abbreviated transcription (Latin):
tamala ꝑpeti. qm̃ ñ eũ uidebant qua¬
lẽ uolebant. qͥa ñ egredieba t᷑. id est
n manfestabat᷑ in uirtute & potentia
sua. sed in suis interiorib occultꝰ om̃ĩa
quasi suꝑatꝰ atq impotens ꝑferebat.
infirmati st̃ ab in opia. uelut subtra¬
cto sibi cibo suo. & lumine suo. Ꝙ exla¬
maui inqͥt ad te dnẽ. Hoc quidẽ & aꝑ¬
tissime fecit. cũ penderet in ligno. Sed
qđ sequit᷑ totadie expandi manꝰ meas
ad te: quomͦ accipi oporteat. merito
quȩ rit᷑. Si enĩ in eo qđ ait excendi ma¬
nas meas. crucis patibulũ intellȩxerimꝰ.
qͣm̾ intellecturi sumꝰ totadie: Nunqͥd
totadie pependit in ligno. cũ & nox
adtotũ diem ꝑtineat: Si aut̃ hoc lo¬
co diem uoluit̃ intelligi. qͥ prȩt̃ noctẽ
dies appellari solet: etiã talis diei quan¬
do crucifirus ẽ. iã pars prima & ñ
parua transierat. Si aut̃ diem ꝓtem¬
pore positũ uelimꝰ acciꝑe. maxime qͥa
hoc nom̃ genere feminino posuit. qđ

Expanded text:
non eum videbant qualem volebant, quia non egrediebatur, id est, non manifestabatur in virtute et potentia sua, sed in suis interioribus occultus, omnia quasi superatus atque impotens perferebat, «infirmati sunt ab inopia,» velut subtracto sibi cibo suo, lumine suo. 9. «Et clamavi,» inquit, «ad te, Domine.» Hoc quidem et apertissime fecit, cum penderet in ligno. Sed quod sequitur, «Tota die expandi» «manus meas ad te,» quomodo oporteat accipi, merito quaeritur. Si enim in eo quod ait, «Expandi manus meas,» crucis patibulum intellexerimus; quomodo intellecturi sumus, «Tota die?» Numquid tota die pependit in ligno, cum et nox ad totum diem pertineat? Si autem hoc loco diem voluit intelligi, qui praeter noctem dies appellari solet; etiam talis diei, quando crucifixus est, jam pars prima et non parva transierat. Si autem diem pro tempore positum velimus accipere maxime quia hoc nomen genere feminino posuit, quod
Abbreviated transcription (Latin):
alienigenȩ. & tyrus. & popłs ȩchĩopũ
ibi om̃s gentes. quarũ quȩdã nominate
st̃. ut om̃s intelligantur. Memor ero
inqͥt raab. Quȩ .ẽ. ista: Meretrixilla
in iericho. meretrix quȩ suscepit nun¬
cios & alia uia ciecit. quȩ prȩ sũpsit
in ꝓmissione. quȩ timuit dm̃. cui di

Expanded text:
alienigenae, et Tyrus, et populus Aethiopum, alienigenae, et Tyrus, et populus Aethiopum, ibi omnes gentes, quarum quaedam nominatae sunt, ut omnes intelligantur. «Memor ero,» inquit, «Raab:» quae ista est meretrix, illa in Jericho meretrix quae suscepit nuntios et alia via ejecit; quae praesumpsit in promissione, quae timuit Deum, cui di
Abbreviated transcription (Latin):
iacob appellatꝰ . ẽ. isrł. Hec bene nouit
scĩtas urã Sed quia erant quȩdã tab̃¬
nacula tẽporalia & imaginaria. loqͥt᷑
autẽ iste de ciuitate quadã quã sp̃ua¬
lit̾ intelligit. cuiꝰ umbra & figura erat
illa t̾rena: ait. Diligit dñs portas sy¬
on. suꝑ omia tab̾nacula iacob Piligit
illã spũalẽ ciuitatẽ. suꝑ om̃ia figura¬
ta: quib intimabat᷑ illa ciuitas. semꝑ
manens. & semꝑ cȩlestis in pace. Glori
si intuebat᷑ ciuitatẽ illã ierłm in t̾ra.
Nã uidete. quã ciuitatẽ dixit. de qua
dicta st̃ gloriosissima quędã. Iã illa
destructa. ẽ. in t̾ra. Hostes passa ceti¬
dit in t̾rã. iã non. ẽ. qđ erat. Ex pres¬
sit̾ imaginẽ. transit umbra. Unde gͥ
unde. Memor ero raab & babilonis.
scientib me. In illa ciuitate inqͥt. iã
ex ꝑsona dĩ: memor ero raab. & me¬
mor̾ erobabilonis. Raab ñ ꝑtinet
ad popłm iudeoꝵ. babylon ñ ꝑtinet
ad popłm iudeoꝵ. Nã sequit᷑ & enim

Expanded text:
Jacob appellatus est et Israel . Haec bene novit Sanctitas vestra. Sed quia erant quaedam tabernacula temporalia et imaginaria; loquitur autem iste de civitate quadam, quam spiritualiter intelligit, cujus umbra et figura erat illa terrena: ait, «Diligit Dominus portas Sion super omnia tabernacula Jacob.» Diligit illam spiritualem civitatem super omnia figurata, quibus intimabatur illa civitas semper manens, et semper coelestis in pace. 6. «vsi intuebatur civitatem illam Jerusalem in terra. Nam videte quam civitatem dicit, de qua dicta sunt quaedam gloriosissima. Nam illa destructa est in terra; hostes passa cecidit in terram, jam non est quod erat: expressit imaginem, transivit umbra. Unde igiunde: «Memor ero Raab et Babylonis, scientibus me.» In illa civitate, inquit jam ex persona Dei, memor ero Raab, et memor ero Babylonis. Raab non pertinet ad populum Judaeorum; Babylon non pertinet ad populum Judaeorum. Nam sequitur: «Etenim
Abbreviated transcription (Latin):
uox est. Ergo sequam᷑ de ista ciuitate
Fundam̃ta eiꝰ in montib scĩs. diligit
dñs portas syon. Iã idõ p̃locutꝰ sũ.
ne putetis alia esse fundam̃ta. alias
nfirmitatẽ nr̃am. Quare st̃ portȩ:
Qua pipsos intramꝰ ad regnũ dĩ Prȩdi¬
cant᷑ enĩ nob̾. & cũ ꝑ ipsos intramꝰ: ꝑ

Expanded text:
de ista civitate. 4. «Fundamenta ejus in montibus sanctis: diligit Dominus portas Sion.» Jam ideo praelocutus sum, ne putetis alia esse fundamenta, alias infirmitatem nostram. Quare sunt portae? Quia per ipsos intramus ad regnum Dei: praedicant enim nobis.
Abbreviated transcription (Latin):
phariseis. Am̃ dico uob̾. publicani &
meretrices p̾cedunt uos in regnũ cȩ¬
lorũ. Prȩcedunt : qͥa uim faciũnt. Impel¬
lunt credendo: & cedit᷑ fidei. Nec obsi¬
stere potest quisquã: qͥa qui uim faci¬
unt diripiunt illud bi enĩ positũ. ẽ.
Regnũ cęloꝵ uimpatitur. & qͥuim faci¬
unt diripiunt illud. Hoc fecit ille la¬
tro: fortior in cruce. quã infalce. Me¬
mor ero raab & babilonis. Babilonci¬

Expanded text:
harisaeis: «Amen dico vobis, publicani et meretrices praecedunt vos in regnum coelorum» . Praecedunt, quia vim faciunt: impellunt credendo, et ceditur fidei, nec obsistere potest quisquam; quia qui vim faciunt, diripiunt illud. Ibi enim positum est: «Regnum coelorum vim patitur, et qui vim faciunt, diripiunt illud» . Hoc fecit ille latro, fortior in cruce quam in fauce. «Memor ero Raab et Babylonis.» Babylon ci
Abbreviated transcription (Latin):
cordatio. qͥa ñ obliuiscit᷑ factꝰ ego sũ¬
ab eis nescientib qđ faciebant. tanquã
homo sine adiutorio cũ essem int̾ mortu¬
os liber factꝰ sũ abeis tanꝗ nescientib qđ
faciebant. uelut uulnerati dormientes
in sepulchro. & ipsi expulsi st̃ de manu
cua. Id ẽ. cũ hȩc ab eis factꝰ sũ. ipsi expul¬
si sunt de mnanu tua. Ipsi adiutorio ma¬
nus tuȩ pͥuati sunt: qui me sine adiu¬
torio ẽẽ. putauer̃. Foder̃ enĩ sic̃ dicit
in alio psalmo ante faciẽ meã foueã &
incider in eã. Melius enĩ sic intelligen¬
dũ existimo: quã ut id qđ dictũ . ẽ. &
ipsi expulsi st̃ de mani ua adillos re¬
ferat᷑ dormientes in sepulchro. quorum
ñ meminit adhuc: cũ sint ineis iusti.
quoꝵ licet ñ meminerit ut ad huc resur¬
gant. de his tam̃ dictũ. ẽ. iustoꝵ animȩ
in manu dĩ fc̃. hoc . ẽ. habitant in adiuto¬
riũ altissimi. & in ꝓtectione dĩ cęli

Expanded text:
cordatio, quia non obliviscitur. «Factcordatio, quia non obliviscitur. «Factab eis nescientibus quid faciebant, «tanquam homo sine adjutorio;» cum essem «inter mortuos liber:» factus sum ab eis nescientibus quod faciebant, «velut vulnerati dormientes in sepulcro. Et ipsi expulsi sunt de manu tua:» id est, cum haec ab eis factus sum, «ipsi expulsi sunt de manu tua;» ipsi adjutorio manus tuae privati sunt, qui me sine adjutorio esse putaverunt. «Foderunt» enim, sicut dicit in alio psalmo, «ante faciem meam foveam, et inciderdum existimo, quam ut id quod dictum est, «Et ipsi expulsi sunt de manu tua,» ad illos referatur dormientes in sepulcro, quorum non meminit adhuc: cum sint in eis justi, quorum licet non meminerit adhuc ut resurgant; de his tamen dictum est, «Justorum animae in manu Dei sunt» , hoc est, habitant in adjutorio Altissimi, et in protectione Dei coeli
Abbreviated transcription (Latin):
quã uulnerati dormientes in sepulchro.
Sed addidit Quoꝵ ñ meministi
is anĩ aduertenda discretio. Nã & ipse
uulneratꝰ. ẽ. & mortuus. positꝰ in sepulcͥro.
Sed illi qͥ nesciebant qͥd faciebant. qͥs. ẽc̃t.
utiq nescientes simil ẽ illũ putiuerꝰ aliis
uulnere occisis & dormientib insepul¬
diro: quoꝵ adhuc ds̃ ñ meminit. id est
dõ nanꝙ mortuos consueuit scriptura
dicere dormientes: qͥa euigilaturos. id.ẽ.
resurrecturos uult intelligi. Sed hic
uulnerat & dormiens in sẽpulchro: die
t̾cio euigilauit. & factꝰ c̃. sicut passer
singularis in tecto id. ẽ. ad dexterã pa¬
tris incęlo. nec iã morit᷑. & mors ei ultra
ñ dominabit᷑. Unde longe distat abeis.
quorũ ad talẽ resurrectĩonẽ ds̃ ñ memni¬
nit adhuc. Qđ enĩ p̃cedere oportebat
incapite: corpori seruat᷑ in finẽ. Iunc
aut̃ dr̃ ds̃ meminisse qͣndo facit: tunc
obliuisci quando ñ facit. Nã neq obliuio
cadit᷑dm̃. qͥa nullomͦ mutat᷑ neq re¬

Expanded text:
quam vulnerati dormientes in sepulcro.» Sed addit, «quorum non meministi is animadvertenda discretio. Nam et ipse vulneratus est, et mortuus positus in sepulcro : sed illi qui nesciebant quid faciebant, quis esset utique nescientes, similem illum putaverunt aliis vulnere occisis et dormientibus in sepulcro, quorum Deus adhuc non meminit, id est, Ideo namque mortuos consuevit Scriptura dicere dormientes, quia evigilaturos, id est, resurrecturos vult intelligi. Sed hic vulneratus et dormiens in sepulcro, die tertio evigilavit, et factus est sicut passer singularis in tecto , id est, ad dexteram Patris in coelo; nec jam moritur, et mors ei ultra non dominabitur . Unde longe distat ab eis quorum ad talem resurrectionem Deus non meminit adhuc: quod enim praecedere oportebat in capite, corpori servatur in fine. Tunc autem dicitur Deus meminisse, quando facit; tunc oblivisci, quando non facit: nam neque oblivio cadit in Deum, quia nullo modo mutatur; neque re
Abbreviated transcription (Latin):
fabricã conquadreinini. Non enĩ fru¬
stra etiã de lignis quadratis ȩdificata
.ẽ. arca noe: quȩ nichi lominꝰ figurã
gestabat ȩccłȩ. Quid . ẽ. enĩ quãdrari:
ttendite similitudinẽ. Quadrati la¬
&si impellit᷑. & quasi uertit᷑: ñ cadit.
Nã quadratũ lapidẽ quacunq uerte¬
ris stat. Cadere uisi st̃ martyres. cũ
ꝑcuterent᷑. Sed qͥd dixit quȩdã uox
nẽs parati. Quicquid impulerit. ñ
uos euertat. Stantẽ te inueniat omis
casus. Erigeris gͦ in hanc fabricam
affectu pio. religione sincera. fide
spe. caritate. Et ipsũ ȩdificari. am¬
bulare. ẽ. In istis ciuitatib. alia est
fabrica ȩdificioꝵ. alii st̃ ciues habi¬
tantes in fabrica. Illa ciuitas ciuib
suis ȩdificat᷑ Ipsi ibi st̃ lapides. qui¬

Expanded text:
ni. Non enim frustra etiam de lignis quadratis aedificata est arca Noe , quae nihilominus figuram gestabat Ecclesiae. Quid est enim quadrari? Attendite similitudinem quadrati lasi impellitur, et quasi vertitur, non cadit: nam quadratum lapidem quacumque verteris, stat. Cadere visi sunt Martyres, cum percuterentur; sed quid dixit quaedam vox nes parati; quidquid impulerit, non vos evertat. Stantem te inveniat omnis casus. Erigeris ergo in hanc fabricam affectu pio, religione sincera, fide, spe, charitate; et ipsum aedificari ambulare est. In istis civitatibus alia est fabrica aedificiorum, alii sunt cives inhabitantes in fabrica: illa civitas civibus suis aedificatur, ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ st̃ alit̃ atq alit̃ p̃notati. ut nullius
itulus ualeat alicui alteri conuenire:
ego eã fateor cũ multũ conatꝰ essẽ pe¬
nẽtrare ñ potui. Et si qͥd de hac re le¬
gi abeis dictũ qͥ ante nos ista tracta¬
runt: ñ satis fecit expectationi siue
tarditati meȩ. Inqͦ gͥ mysterio dictũ
mͥ uideat᷑ ꝓchoro ad respondendũ

Expanded text:
qui sunt aliter atque aliter praenotati, ut nullius qui sunt aliter atque aliter praenotati, ut nullius titulus valeat alicui alteri convenire; ego eam, fateor, cum multum conotus essem, penetrare non potui: et si quid de hac re legi ab eis dictum, qui ante nos ista tractarunt, non satisfecit exspectationi, sive tarditati meae. In quo igitur mysterio dictum mihi videatur, Pro choro ad resp
Abbreviated transcription (Latin):
salmi huiꝰ octogesimi septimi
titulus: habet aliqͥd qͦ nouũ
negotiũ disputatori afferat.
Nusquã enĩ alioꝵ ps almorũ po¬
sitũ. ẽ. qđ hic legit᷑ ꝓmelech ad respon.¬
dendũ. Nã de psalmo cantici & cantico
psalmi. alias iã qͥd nob̾ uideret᷑ diximꝰ.
Et filiis chorȩ usitatũ intitulis psal.¬
morũ sepissimeq tractatũ. ẽ: & quid sit
infinẽ. Sed qđ sequit᷑ ꝓ melech ad re¬
spondendũ. hoc inusitatũ habet iste ti¬
tulus. Pro melech autẽ latine ꝓchoro
nando respondeat. si c̃ ñ istũ solũ sed
alios qͦsq psalmos credendũ. ẽ. esse can¬
tatos. quãuis alios titulos acceꝑint:
Qđ factũ existimo causa uarietatis. qua
fastidiũ leuaret᷑ Non enĩ solus iste psal¬
mus dignꝰ est habitꝰ. ubi responderet
chorus. cũ utiq ñ sit solus de dnĩ pas¬
sione conscriptꝰ Aut si ẽ. alia causa cur
tanta sit uarietas tituloꝵ. qua possit
ostendi: ita psalmos om̃s. eẽ. p̃notatos

Expanded text:
salmi hujus octogesimi et septimi titulus habet aliquid quod novum negotium disputatori afferat. Nusquam enim aliorum psalmorum positum est quod hic legitur: «Pro melech ad respondendum.» Nam de Psalmo cantici et cantico psalmi alias jam quid nobis videretur diximus: et, «filiis Core,» usitatum in titulis psalmorum saepissimeque tractatum est, et quid sit, «in finem;» sed quod sequitur, «Pro melech ad respondendum,» hoc inusitatum habet iste titulus. «Pro melech» autem, latine pro choro nando respondeat? Sicut non istum solum, sed alios quoque psalmos credendum est esse cantatos, quamvis alios titulos acceperint; quod factum existimo causa varietatis, qua fastidium levaretur. Non enim solus iste psalmus dignus est habitus, ubi responderet chorus, cum utique non sit solus de Domini passione conscriptus. Aut si est alia causa cur tanta sit varietas titulorum, qua possit ostendi ita Psalmos omnes esse praenotatos,
Abbreviated transcription (Latin):
se ita ut etia isti st̃ montes. suꝑ quos
fundam̃ta st̃ huiꝰ ciuitatis. cuiꝰ portas
diligit dñs. Dicat gͦ alius ciuis hoc ap¬
te. ne nos suspicarĩ uideam᷑. loquens
ad gentes & cõmemorans ut redirent.
& quasi construerent᷑ in fabricã sc̃am
Suꝑ ȩdificati inqͥt. suꝑ fundam̃tũ apłoꝵ¬
rent in se: secutꝰ ibi ait. Ipso sũmo exi¬
stente lapide angulari xp̃o tħu. hẽ itaq
putarent gentes non se ꝑtinere ad syon.
erat enĩ quędã ciuitas syon terrena.
quȩ ꝑumbrã gestauit imaginẽ cuiꝰdã¬

Expanded text:
se ita ut etiam ipsi sint montes, super quos fundamenta sunt hujus civitatis, cujus portas diligit Dominus. Dicat ergo alius civis hoc aperte ne nos suspicari videamur. Loquens ad Gentes, et commemorans ut redirent, et quasi construerentur in fabricam sanctam, «Superaedificati,» inquit, «super fundamentum Aporent in se; secutus ibi ait, «Ipso summo existente lapide angulari Christo Jesu.» Ne itaque putarent Gentes non se pertinere ad Sion: erat enim quaedam civitas Sion terrena, quae per umbram gestavit imaginem cu
Abbreviated transcription (Latin):
dolorẽ cordi suo ꝓfr̃ĩb suis scđ̾m car¬
nẽ. qui st̃ israhelitȩ. Proquib si contri¬
statũ dicamꝰ & dñm. cũ eiꝰ passio ꝓpin¬
quaret. inqua illi se immanissimo sce¬
lere fuerant obligaturi. ñ incongrue

Expanded text:
suis secundum carnem, qui sunt Israelitae . Pro quibus si contristatum dicamus et Dominum, cum ejus passio propinquaret, in qua illi se immanissimo scelere fuerant obligaturi, non incongrue
Abbreviated transcription (Latin):
chil de illa adhuc dixerat psalmꝰ hic
incipit & ait. Fundam̃ta eiꝰ in montib
sc̃is. Cuiꝰ fundam̃ta : Non dubiũ. ẽ.
qͥa fundam̃ta p̾sertum inmontib. ci¬
uitatis alicuiꝰ sunt. Repletꝰ gͦ sp̃u ci-¬
rio ciuitatis huiꝰ uoluens secũ: tanꝗ
plura intꝰ apud se meditatꝰ erupit in
hoc. Fundamenta eiꝰ in montib scĩs.
Quasi iã de illa dixerit aliqͥd. Quomͦ
de illa nichil dixerat. qͥ nunquã de
illa corde tacuerat: Quomͦ enĩ dr̃
ut dixi secũ in silentio de illa ciuitate
parcuriens: c lamans addm̃ erupit
etiã in aures hominũ. Fundam̃ta eiꝰ
inmontib scĩs. Et quasi om̃s audien¬
tes quererent cuiꝰ: diligit in qͥt dñs por¬

Expanded text:
anctis.» Nihil de illa adhuc dixerat Psalmus; hinc anctis.» Nihil de illa adhuc dixerat Psalmus; hinc incipit, et ait: «Fundamenta ejus in montibus sanctis.» Cujus fundamenta? Non dubium est quia fundamenta, praesertim in montibus, civitatis alicujus sunt. Repletus ergo Spiritrio civitatis hujus volvens secum, tanquam plura intus apud se meditatus, erupit in hoc, «Fundamenta ejus in montibus sanctis;» quasi jam de illa dixerit aliquid. Quomodo de illa nihil dixerat, qui nunquam de illa corde tacuerat? Quomodo enim diut dixi, secum in silentio de illa civitate parturiens, clamans ad Deum, erupit etiam in aures hominum: «Fundamenta ejus in montibus sanctis.» Et quasi homines audientes quaererent, Cujus? «Diligit,» inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
uiã. quȩ omĩno quasi dumetis & sentib
int̃ clusa ñ inueniebat᷑. Rex ipsius ciui¬
tatis se fecit uiã ut ad ciuitatẽ pueni¬
remus. Ambulantes gͦ in xp̃o. & ad huc
ꝑegrinantes donec ꝑueniamꝰ. & suspi¬
rantes desiderio cuiusdã ineffabilisquie¬
tis. quȩ habitat in illa ciuitate. de qua
quiete dictũ . ẽ. hoc nob̃. ẽẽ. ꝓmissũ. qđ
oculus ñ uidit. nec auris audiuit. nec
incor hominis ascendit. ambulantes gͦ.
sic cantemꝰ ut desideremꝰ. Nã qͥ desiderat:
& si lingua taceat. cantat corde. Qui
aut᷑ ñ desiderat: quolibet clamore au¬
res hominũ feriat. mutus e. dõ. Uidete.
qͣmꝰ erant amatores huiꝰ ciuitatis arden¬
des illi ipsi ꝑqͦs hȩc dicta st̃ ꝑ quos hec
nob cõmendata st. quanto ꝑ ẽos affectu
ista cantata st̃. Affectũ istũ generabat
ineis amor ciuitatis. Amorẽ aut̃ ciuita¬
tis infuderat sp̃s dĩ. Caritas dĩ inquit
quidatus. ẽ. nobis. Hoc igit᷑ spũ fer¬
uentes. audiamus quȩ dicta sunt de

Expanded text:
iam, quae omnino quasi dumetis et sentibus interclusa non inveniebatur, rex ipsius civitatis se fecit viam, ut ad civitatem perveniremus. Ambulantes ergo in Christo, et adhuc peregrinantes donec perveniamus, et suspirantes desiderio cujusdam ineffabilis quietis quae habitat in illa civitate, de qua quiete dictum est hoc nobis esse promissum «quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit» ; ambulantes ergo, sic cantemus, ut desideremus. Nam qui desiderat, etsi lingua taceat, cantat corde: qui autem non desiderat, quolibet clamore aures hominum feriat, mutus est Deo. Videte quomodo erant amatores hujus civitatis ardentes, illi ipsi per quos haec dicta sunt, per quos haec nobis commendata sunt, quanto per eos affectu ista cantata sunt. Affectum istum generabat in eis amor civitatis; amorem autem civitatis infuderat Spiritus Dei: «Charitas,» inquit, qui datus est nobis» . Hoc ergo Spiritu ferventes audiamus quae dicta sunt de
Abbreviated transcription (Latin):
astor intrat ꝑ ianuã. & qͥs. ẽ. pastor
qui intrat ꝑ ianuã : Ego sũ pastor bo¬
nus. & quẽ. ẽ. gͦ ianuã. qua intras tii
pastor bone: Ego sũ ianua. Quomͦ
scõs eiꝰ ꝑsequebatur saulus. nondũ
paulus. quando ei clamauit de cȩlo
Saule saule qͥd me ꝑsequeris: Ergo
fundam̃tũ & lapis angularis ipse. ẽ.
ab imo surgens. si tam̃ ab imo. & enĩ
origo fundam̃ti huiꝰ sũmitatẽ tenet
& quẽ ad modũ fundam̃tũ corporee
fabricȩ in imo.ẽ: sic fundam̃tũ spua¬
lis fabricȩ in sũmo. ẽ. Si ad t̾rã ȩdifi¬
carem᷑: in imo nob̾ ponendũ erat fun¬
dam̃tũ. Quia cȩlestis fabrica. ẽ: ad
cȩlos p̾cessit fundamĩtũ nr̃m. Ipse qͥ
angularis lapis. montesq apłi ꝓpħo

Expanded text:
Pastor intrat per januam: et quis est pastor Pastor intrat per januam: et quis est pastor qui intrat per januam? «Ego sum pastor bonus.» Et quae est ergo janua qua intras tu, pastor bone? «Ego sum janua.» Quomodo sanctos ejus persequebatur Saulus, nondum Paulus, quando ei clamavit de coelo: «Saule, Saule, quid me persequeris» ? Ergo fundamentum et lapis angularis ipse est, ab imo surgens; si tamen ab imo. Etenim origo fundamenti hujus summitatem tenet: et quemadmodum fundamentum corporeae fabricae in imo est; sic fundamentum spiritualis fabricae in summo est. Si ad terram aedificaremur, in imo nobis ponendum erat fundamentum: quia coelestis fabrica est, ad coelos praecessit fundamentum nostrum. Ipse ergo angularis lapis, montesque Apostoli,
Abbreviated transcription (Latin):
Quomͦ putamꝰ. nisi quẽ admodũ apte
dicitur sc̃s scõꝵ. sic figurate funda¬
m̃tũ fundam̃toꝵ: Si gͦ sacram̃ta
tũ cogites.: xp̃e pastor pastorũ. Si fa¬
bricã cogites. xp̃c fundam̃tũ funda¬
m̃torũ. In ȩdificiis istis. ñ potest. ẽe.
idem lapis in imo & insũmo. Si fue¬
rit in imo: in sũmo ñerit. Si in sũ¬
mo fuerit: in imo ñ erit. Angustias
enĩ omĩa pene corpora patiunt᷑:
nec ubiq esse possunt. nec semꝑ.
Diuinitas aut̃ quȩ ubiq pręsto. ẽ:
undiq ad eã potest duci similitudo.
& totũ potest. eẽ. in similitudinib:
qͥa nichil horũ . ẽ. in ꝓprietatib.
mus ianuas factas a fabro: Non utiq
& tam̃ dixit. ego sũ ianua. Aut nunqͥd
sic .ẽ. pastor. quomͦ uidemꝰ pastores
istos prȩpositos pecorũ: & dixit
Ego sũ pastor & uno loco ambas resdi¬
xit. In euangłio dixit. qͥa pastor ꝑ
ianuã intrat. Ꝙ ibi dixit. ego sũ pa¬
stor bonꝰ. & ibi dixit. ego sũ ianua.

Expanded text:
Quomodo putamus, nisi quemadmodum aperte dicitur sanctus sanctorum, sic figurate fundamentum fundamentorum? Si ergo sacramenta tum cogites, Christus pastor pastorum: si fabricam cogites, Christus fundamentum fundamentorum. In aedificiis istis non potest esse idem lapis in imo et in summo: si fuerit in imo, in summo non erit; si in summo fuerit, in imo non erit. Angustias enim omnia pene corpora patiuntur; nec ubique esse possunt, nec semper: Divinitas autem quae ubique praesto est, undique ad eam potest duci similitudo; et totum potest esse in similitudinibus, quia nihil horum est in proprietatibus. mus januas factas a fabro? non utique, et tamen dixit: Ego sum janua . Aut nunquid sic est pastor, quomodo videmus paistos praepositos pecorum? Ex dixit, «Ego sum pastor.» Et uno loco ambas res dixit. In Evangelio dixit quia pastor per januam intrat: et ibi dixit, «Ego sum pastor bonus;» et ibi dixit, «Ego sum janua» .
Abbreviated transcription (Latin):
udicandũ. duodecĩ sedes st̃: sic̃ qͥa
undiq intrat᷑ in illã ciuitatẽ duodecĩ
portȩ st̃. Nonsolũ gͦ illi duodecĩ. &
apłs paulus. sed quotqͦt iudicaturi st.
ꝓpt̾ significationẽ uniuersitatis ad
sedes duodecĩ ꝑtinent: quẽ ad modũ
quotqͦt intrabunt ad duodecĩ portas
ꝑtinent. Partes enĩ mundi quattuor
sc̃: oriens. occidens. aquilo. & meridi¬
es. Istȩ quattuor partes. assidue nomi¬
nant᷑ inscripturis. Ab omĩb istis
quattuor uentis. sic̃ dicit dñs iN
cuangłio. a quattuor uentis se col¬
lecturũ electos suos. ab om̃ib gͦ istis
quattuor uentis. uocat᷑ eccła. Quomͦ
uocat᷑ undiq: Intrinitate uocatur.

Expanded text:
t; sicut quia undique intratur in illam civitatem, duodecim portae sunt. Non solum ergo illi duodecim et apostolus Paulus, sed quotquot judicaturi sunt, propter significationem universitatis, ad sedes duodecim pertinent; quemadmodum quotquot intrabunt, ad duodecim portas pertinent. Partes enim mundi quatuor sunt, Oriens, Occidens, Aquilo et Meridies. Istae quatuor partes assidue nominantur in Scripturis. Ab omnibus istis quatuor ventis, sicut dicit Dominus in Evangelio a quatuor ventis se collecturum electos suos ; ab omnibus ergo istis quatuor ventis vocatur Ecclesia. Quomodo vocatur? Undique in Tri
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ illũ. si illi st̃ infundam̃to. ipse in
angulo. Sed cogitet qͥ hoc dicit: angu¬
lũ & infundam̃to. ẽẽ. Neq enĩ ibi est
tantũ angulus: ubi uidet᷑. Ut surgat
in apicẽ. a fundam̃to incipit: Nã ut
noueritis qͥa & fundam̃tũ xp̃c. & pͥmũ

Expanded text:
super illum, si illi sunt in fundamento, ipse in angulo. Sed cogitet qui hoc dicit, angulum et in fundamento esse. Neque enim ibi est tantum angulus ubi videtur, ut surgat in apicem: a fundamento enim incipit. Nam ut noveritis quia et fundamentum Christus
Abbreviated transcription (Latin):
uerborũ. magnꝰ pondere
sententiarũ. Nã totꝰ lectꝰ.ẽ.
& uidetis quã exiguo tẽpore ad t̾minũ
usq ꝑductus. Hic̃ nob̾ quantũ dñs dona¬
re dignat᷑. cũ ura caritate tractandus
mͦ est: ꝓpositꝰ a beatissimo preasente
patre nr̃o. Repentina ꝓpositio me gra¬
uaret: nisi me continua ꝓponentis ora¬
tio sulleuaret. Intendat gͦ caritas ur̃a.
iuitas quȩdã in isto psasmo cantata &
cõmendata. ẽ: cuiꝰ ciues sumꝰ inquantũ

Expanded text:
orum, magnus pondere sententiarum. Nam totus lectus est, et videtis quam exiguo tempore ad terminum usque perductus. Hic nobis, quantum Dominus donare dignatur, cum vestra Charitate tractandus, modo est propositus a beatissimo praesente patre nostro. Repentina propositio me gravaret, nisi me continuo proponentis oratio sublevaret. Intendat ergo Charitas vestra. Civitas quaedam in isto psalmo cantata et commendata est: cujus cives sumus, in quant
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩ̨ris qͥd sit pat̾: respondet᷑ ds. Quȩris
qͥd sit filius: respondet᷑ ds̃. Quȩris quid
sit pat̃ & filius respondet᷑ ds̃. De solo
patre int̾rogatꝰ: diñ responde. de solo
filio int̾rogatꝰ: dm̃ responde. de utroq
int̾rogatꝰ ñ deos. sed dĩ responde. ñ
hã respondet᷑ homo Substantia eiꝰ
respondet᷑. Quȩris qͥd sit filiꝰ eiꝰ isaac:
respondet᷑ homo. Eiusdẽ substantiȩ
abrahã & isaac. Queris qͥd sit abrahã
& isaac: ñ respondet᷑ homo. s homines.
Nonsic indiuinis. Ianta enĩ ibi . ẽ. sub¬
stantię societas: ut ȩqualitatẽ admittat
pluralitatẽ ñ admittat. Si gͦ tͥ dictũ
fuerit. cũ dicis mͥ filiũ hoc. cẽ. qđ pat̃
.ẽ. ꝓfecto & filius pat̾ est: responde
Scđm substantiã tͥ dixi hoc. ẽẽ. & filiũ

Expanded text:
respondetur, Deus. Quaeris quid sit Filius: respondetur, Deus. Quaeris quid sit Pater et Filius: respondetur, Deus. De solo Patre interrogatus, Deum responde: de solo Filio interrogatus, Deum rinterrogatus, non deos, sed Deum responde. Non ham: respondetur, Homo; substantia ejus respondetur. Quaeris quid sit filius ejus Isaac: respondetur, Homo; ejusdem substantiae Abraham et Isaac. Quaeris quid sit Abraham et Isaac: non respondetur, Homo; sed Homines. ur. Non sic in divinis. Tanta enim ibi est substantiae societas, ut aequalitatem admittat, pluralitatem non admittat. Si ergo tibi dictum fuerit cum dicis Filium hoc esse quod Pater est, profecto Filius Pater est. Responde secundum substantiam, tibi dixi hoc esse Filium
Abbreviated transcription (Latin):
fensor peccati sui. clausit suꝑ eũ pute¬
us ossuũ. qua eruat᷑ ñ habet̾ Amissa
confessione: ñ erit locꝰ miscdiȩ. Iu fa¬
ctꝰ es peccati tui defensor. qͦmͦ erit ds̃
liberator. Ut gͦ sit ille liberator: tu
esto accusatoꝵ. Ex plicit de ꝑsalmo

Expanded text:
fensor peccati sui; clausit super eum putefensor peccati sui; clausit super eum puteus os suum, qua eruatur non habet. Amissa confessione, non erit locus misericordiae. Tu factus es peccati tui defensor; quomodo erit Deus liberator? Ut ergo sit ille liberator, tu esto accusator. SERMO II. De po
Abbreviated transcription (Latin):
tis humanȩ. Illucquisq si cecideritꝰ:
in altũ cadet:. Sed tam̃ ibi positꝰ. si con¬
fitet᷑ peccata dõ suo: ñ suꝑ eũ claudit
puteus os suũ. ut. ẽ in alio qͦdã psalmo
scriptũ. De ꝓfundis clamaui ad tẽ dnẽ.
dñe exaudi uocẽ meã. Si aut̃ factũ in
illo fuerit. qđ alia sententia scriptura
dicit. peccator cũ uenerit in ꝓfundũ
maloꝵ contẽnet: clausit suꝑ eũ puteus
os suũ. Quare clausit os suũ:: Quia
clausit os illius. Perdidit enĩ confessio¬
nẽ. Uere mortuus. ẽ. impletũq in eo. ẽ.
qđ alibi dr̃ Amortuo uelut qui ñ sit.
perit confessio. Mecuenda ista res ue¬
hement̃ fr̃s. Si uideris hominẽ fecisse
in iqͥtatẽ: uersus. ẽ. in puteũ. Quando
autẽ illi dixeris iniquitatẽ ipsius. &
dixerit uere peccaui fateor: ñ suꝑ eũ
clausit puteus os suũ. Cũ aut̃ uideris
eũ dicere qͥd enĩ male feci: factꝰ. ẽ. de¬

Expanded text:
tis humanae: illuc quisque si ceciderit, tis humanae: illuc quisque si ceciderit, in altum cadet. Sed tamen ibi positus, si confitetur peccata Deo suo, non super eum claudet puteus os suum: ut est in alio quodam psalmo scriptum, De profundis clamavi ad te, Domine; Domine, exaudi vocem meam . Si autem factum in illo fuerit quod alia sententia Scripturae dicit, Peccator, cum venerit in profundum malorum, contemnet ; clausit super eum puteus os suum. Quare clausit os suum? Quia clausit os illius. Perdidit enim confessionem; vere mortuus est, impletumque in eo est quod alibi dicitur: A mortuo, velut qui non sit, perit confessio . Metuenda ista res vehementer, fratres. Si videris hominem fecisse iniquitatem, mersus est in puteum: quando autem illi dixeris iniquitatem ipsius, et dixerit, Vere peccavi, fateor; non super eum clausit puteus os suum: cum autem videris eum dicere, Quid enim mali feci? factus est de
Abbreviated transcription (Latin):
hęsisti. Oratio gͦ tua ibi sit: ut qm̃ iã
tenet᷑ corpus cuũ. ñ teneat᷑ & anima tua.
sis liber in uinculis. Eruar exhis qͥoder̃
erat. Ueni in altitudinẽ maris. tu di¬
xisti. & tẽpestas demersit me. tu dixi¬
sti. Demersit scđ̾m carnẽ. ñ demergat
scđm sp̃m. Quib dictũ. ẽ. si uos ꝑsecuti
fuerint in una ciuitate. fugite in aliã.
hoc eis dictũ. ẽ: ut nec carnẽ hęrerent.
nec spũ Non enĩ appetendũ. ẽ. ut hȩrea¬
mus uł carne: sed quantũ possumꝰ uita¬
re debemꝰ. Si uͦ heserimꝰ & in manꝰ pecca¬
torũ uenerimꝰ : iã corpore hȩsimꝰ. fixi
sumꝰ in limo ꝓfundi. restat ꝓ anima
dep̃cari ut ñ inhȩreamꝰ. id ẽ. ñ consen¬
tiamꝰ. ñ nos demergat tẽpestas aquę. ut
eamꝰ in ꝓfundũ limi. Neq ab sorbeat
me ꝓfundũ. neq coartet suꝑ me puteus
os suũ. Quid ẽ. hoc fr̃s: Quid dep̃catꝰ
.ẽ.: Magnꝰ .ẽ. puceus. ꝓfunditas iniqͥta¬

Expanded text:
haesisti. Oratio ergo tua ibi sit, ut quomodo jam haesisti. Oratio ergo tua ibi sit, ut quomodo jam tenetur corpus tuum, non teneatur et anima tua, sis liber in vinculis. Eruar ex his qui oderunt erat. Veni in altitudinem maris, tu dixisti; et tempestas demersit me, tu dixisti. Demersit secundum carnem, non demergat secundum spiritum. Quibus dictum est, Si vos persecuti fuerint in una civitate, fugite in aliam ; hoc eis dictum est, ut nec carne haererent, nec spiritu. Non enim appetendum est ut haereamus vel carne; sed quantum possumus, vitare debemus. Si vero haeserimus, et in manus peccatorum venerimus, jam corpore haesimus; fixi sumus in limo profundi: restat pro anima deprecari ut non inhaereamus, id est non consentiamus; non nos demergat tempestas aquae, ut eamus in profundum limi. Neque absorbeat me profundum, neque coarctet super me puteus os suum. Quid est hoc, fratres? quid deprecatus est? Magnus est puteus profunditas iniquita
Abbreviated transcription (Latin):
tẽpus bene placiti: in inultitudine
miscdiȩ tuȩ. Nã si ñ esset multitudo
xit & ueritatẽ: qͥa miscđia & ueritas.
Dimittendo peccata. Quare ueritas:
Reddendo ꝓmissa. Exaudi me in ueri
bene accepistis: qͥd hic audiatis ex pres¬
sius ñ.ẽ. Hinc se dicit liberandũ. ubi
se ante dix̃ infixũ. Saluũ me fac de
luto ut ñ inhȩreã. Exponit hoc ipse.
Eruar ex his qͥ oder̃ me. Ipsi gͦ st̃ lutũ
ubi hȩserã Sed hoc forte suggerit᷑.
Paulo ante dixerat infixus sũ mͦ dic̃.
saluũ me fac deluto ut ñ inhȩream.
cũ scđm sententiã priorẽ deberet di¬
cere saluũ me fac de luto ubi hȩseram.
eruendo me ñ agendo ut ñ hȩreã. Ergo
heserat carne. s ñ hȩserat spũ. Dicit hoc
ex infirmitate me broꝵ suoꝵ. Quando
forte caꝑis abeo qͥ te p̃mit ad iniqͥtatẽ.
tenet᷑ quidẽ corpus tuũ. Scđ̾m corpus.
infixus es inlimo ꝓfundi. Sed quã diu
ñ consentis: ñ hęsisti. Si aut̃ consentis.

Expanded text:
tempus beneplaciti, In multitudine tempus beneplaciti, In multitudine misericordiae tuae. Nam si non esset multitudo xit et veritatem; quia misericordia et veritas Dimittendo peccata. Quare veritas? Reddendo promissa. Exaudi me in veritbene accepistis, quod hic audiatis expressius non est. Hinc se dicit liberandum, ubi se ante dixit infixum: Salvum me fac de luto, ut non inhaeream. Et exponit hoc ipse: Eruar ex iis qui oderunt me. Ipsi ergo sunt lutum ubi haeseram. Sed hoc forte suggeritur. Paulo ante dixerat, Infixus sum; modo dicit, Salvum me fac de luto, ut non inhaeream; cum secundum sententiam priorem deberet dicere: Salvum me fac de luto ubi haeseram, eruendo me, non agendo ut non inhaeream. Ergo haeserat carne, sed non haeserat spiritu. Dicit hoc ex infirmitate membrorum suorum. Quando forte caperis ab eo qui te premit ad iniquitatem, tenetur quidem corpus tuum; secundum corpus infixus es in limo profundi: sed quamdiu non consentis, non haesisti; si autem consentis,
Abbreviated transcription (Latin):
contingit. Quando forte necesse erit
squio di ꝓlibere ebrietates & luxurias
mr aliqͥ us fundo uł oppido. ubi ñ audi-¬
tũ fuerit uerbũ di: parũ. ẽ. qͥa cantant.
insup & in ipsũ incipient cantare. a qͦ
ꝓhibent᷑ cantare. Cõparate nunc illiꝰ
peuniũ. & illoꝵ uinũ. & in me psalle¬
bant qͥ bibebant uinũ. Uinũ erroris.
uinũ impietatis uinũ suꝑbie. Ego au¬
te oratio mea ad ce dñẽ. Ego aut̃ ad te
crã s qͥmͦ: Ad te orando. Quando en ĩ
maledicer is. & qͥd agas ñ habes. qͣndo
tͥ iactant᷑ oꝑꝓbria. & qͦmͦ corrigas eũ
a qͣ iactant᷑ ñ inuenis: nichil tͥ restat.
nisi orare. Sed mem̃to & ꝓipso orare.
Ego aut̃ oratio mea ad te dnẽ: tẽpus bene¬
placiti ds̃. Ecce enĩ sepelit᷑ granũ. ex¬
urget fructꝰ. Tẽpus bene placiti ds̃
De hoc tẽpore & ꝓpħȩ dixer̃. qđ cõmemo¬
rat apłs. Ecce nunc tẽpus acceptabile.
ecce dies salutis. Tẽpus beneplaciti dĩ.
in multitudine miscđiȩ tuȩ. Hoc est

Expanded text:
contingit: quando forte necesse erit servo Dei prohibere ebrietates et luxurias in aliquo vel fundo vel oppido, ubi non auditum fuerit verbum Dei, parum est quia cantant, insuper et in ipsum incipiunt cantare, a quo prohibentur cantare. Comparate nunc illius jejunium, et illorum vinum. Et in me psallebant qui bibebant vinum: vinum erroris, vinum impietatistem oratione mea ad te, Domine. Ego autem ad te eram. Sed quomodo? Ad te orando. Quando enim malediceris, et quid agas non habes; quando tibi jactantur opprobria, et quomodo corrigas eum a quo jactantur non invenis, nihil tibi restat nisi orare. Sed memento et pro ipso orare. Ego autem oratione mea ad te, Domine. Tempus beneplaciti, Deus. Ecce enim sepelitur granum; exsurget fructus. Tempus beneplaciti, Deus. De hoc tempore et Prophetae dixerunt quod commemorat Apostolus: Ecce nunc tempus acceptabile, ecce nunc dies salutis . Tempus beneplaciti, Deus. In multitutudine misericordiae tuae. Hoc est
Abbreviated transcription (Latin):
tuus es. Sententiã qͥppe ipsius uide.
qͥ neminẽ fallit. Qui me erubuerit
corã hominib. & ego erubescã eũ corã
angłis dĩ. Obserua gͦ tu. sit inte ir reue¬
reñtia. ł rontosus esto. qͣndo audis oppro¬
briũ de xp̃o. Prorsus esto frontosus. quid
times fronti tuȩ. quã signo crucis arma¬
sti: Hoc ẽ. enĩ ꝓpt̾ te sustinui exprobra

Expanded text:
tuus es. Sententiam quippe ipsius vide, tuus es. Sententiam quippe ipsius vide, qui neminem fallit: Qui me erubuerit coram hominibus, et ego erubescam eum coram Angelis Dei . Observa ergo tu; sit in te irreverentia, frontosus esto quando audis opprobrium de Christo; prorsus esto frontosus. Quid times fronti tuae, quam signo crucis armasti? Hoc est enim, Propter te sustinui exprobra
Abbreviated transcription (Latin):
meritis suis: Ille uenit ut tͥ p̃beret
exemplũ. quasi gratis hoc fecerit. sic tu
ñ ꝓficis. Quarẽ enĩ ille audiuit. nisi
ut cu cũ audires ñ deficeres: Ecce tu
audis & deficis. Frusta gͦ ille audiuit:
Non enĩ ꝓpt̾ se: sed ꝓpt᷑ te audiuit. Qm̃
ꝓpt̃ te sustinui ex ꝓbrationẽ: oꝑuit
irreuerentia faciem meã Irreuerentia
oꝑuit inqͥt faciẽ meã Irreuerentia qͥd
e: Non confundi. Deniq quasi intiũ
uidet᷑ cũ dr̃. irreuerens homo. ẽ Ma¬
gna irreuerentia hominis. ñ illũ eru¬
bescere. Ergo irreuerentia. quasi impu¬
dentia. ẽ. Dportet ut habeat xp̃ianꝰ
ir reuerentiã istã qͣndo uenerit incer
homines. qͥb displicet xp̃c. Si erubue¬
rit de xp̃o. delebit᷑ de libro uiuentiũ.
Opus gͦ. ẽ. ut habeas irreuerentiã. qͣndo
tͥ dẽ xp̃o insultat᷑. quando dr̃ cultor
crucifixi. adorator male mortui. ue¬
nerator occisi. Hic si erubueris: mor¬

Expanded text:
meritis suis? Ille venit ut tibi praeberet meritis suis? Ille venit ut tibi praeberet exemplum. Quasi gratis hoc fecerit, sic tu non proficis. Quare enim ille audivit, nisi ut tu cum audires non deficeres? Ecce tu audis, et deficis: frustra ergo ille audivit; non enim propter se, sed propter te audivit. Quoniam proper te sustinui exprobrationem, operuit irreverentia faciem meam. Irreverentia, inquit, operuit faciem meam. Irreverentia quid est? Non confundi. Denique quasi vitium videtur, cum dicitur: Irreverens homo est. Magna irreverentia hominis, non illum erubescere. Ergo irreverentia quasi impudentia est. Oportet ut habeat christianus irreverentiam istam, quando venerit inter homines quibus displicet Christus. Si erubuerit de Christo, delebitur de libro viventium. Opus est ergo ut habeas irreverentiam, quando tibi de Christo insultatur; quando dicitur, Cultor crucifixi, adorator male mortui, venerator occisi: hic si erubueris, mor