comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nosse debetis. et semꝑ meminisse. quia
nos quib regendarum animarũ cura
cõmissa tt: ꝓhis qui nostra uegglegentia
ꝑeunt. racionem reddituri sumus. Pro
his uõ quos uerbis & exemplis lucrati furrimꝰ.
p̃mium act̃aꝵ uitę ꝑcipiemus. Nobis eñi
adño dictumẽ. Uos estis salterrȩ. Quodsi
populus fidelis cibus ẽ. dĩ. eiusdem cibi condi¬
mentum nos sumꝰ. Scitote ur̃m gradum.
nr̃o gradu scđm. & pene conuinctũ et̃. Sicut
enĩ ep̃i apłorum in excła. uanimrum pb̃ri¬
cȩtõrum discipulorũ dñi uicem tenent. Et
illi tenent gradim sumini pontisicis aaron.
isti uõ filiorum eius. Unde oporta uos semper
memores eẽ. tantȩ dignitatis. meniores tẽ.
consecrationis. memores sacre quam in manib
suscepistis unctionis. ut uec ab eadem dignita¬
te degeneretis. nec urãm consecrationemꝰ irritã
faciatis. nec manus sacro unguine delibutas:
peecando polluans. sed cordis & corporis mundiciã
conseruantes. plebibus exemplum bent uicen¬

Expanded text:
nosse debetis, et semper meminisse, quia nos quibus regendarum animarum cura commissa est, pro his qui nostra negligentia pereunt, rationem reddituri sumus; pro his vero quos verbis et exemplis lucrati fuerimus, praemium aeternae vitae percipiemus. Nobis enim a Domino dictum est: Vos estis sal terrae . Quod si populus fidelis cibus est Dei, ejusdem cibi condimentum nos sumus. Scitote vestrum gradum nostro gradui secundum, et pene conjunctum esse. Sicut enim episcopi apostolorum in Ecerorum discipulorum Domini vicem tenent. Et illi tenent gradum summi pontificis Aaron, isti vero filiorum ejus. Unde oportet vos semper memores esse tantae dignitatis, memores vestrae consecrationis, memores sacrae, quam in manibus suscepistis, unctionis, ut nec ab eadem dignitate degeneretis, nec vestram consecrationem irritam faciatis, nec manus sacro unguine delibutas peccando polluatis, sed cordis et corporis munditiam conservantes plebibus exemplum bene viven
Abbreviated transcription (Latin):
qui sint litteris sui ep̃i ambulant.
resbiter ꝙ diaconꝰ aut cleritus. si sine
antistitis sui epistolis ambulat. cõmunio nẽ
ei nullus impendat ecaðRE.
Ut quisq ordinatꝰ litteras ab ordinatore
litteras accipiant ab ordinatoribus suis. ma¬
nu toꝵ subscriptas. continentes annũ dñi.
e his qui in quib cũq locis ordinati fut¬
erint ministri. in ipsis locis ꝑseuerent.¬
nacionem peccatum confessus fuerit. quod
ante errauerit. non offerat. sed tantũ ꝓreli¬
gione nomen pb̃ri port&. Si aut̃ ñ ipst con.¬
fessus. sed ab alio publice conuictꝰ. nec hoc¬
ipsum habeat. ut nomen pb̃ri porta. Simi¬
liter & de diaconib obseruandum ẽ. ut ipst
confessus fuerit. ordinem subdia coni recineat
resbiter si p̃occupatus de c̃odẽ.¬
corporali peccato ꝓmoueatur. & confessus
fuerit de se. quod ante ordinationẽ delique¬
Erit. oblata non consecrat. manens in reliquis
nequiuerit potestatis suȩ iudicio relinquat᷑.¬

Expanded text:
qui sine litteris episcopi sui ambulant. Presbyter et diaconus, aut clericus, si sine antistitis sui epistolis ambulat, communionem ei nullus impendat. CAP. XL cum ordinatur, litteras ab ordinatore litteras accipiant ab ordinatoribus suis manu eorum subscriptas, continentes annum DominiDe his qui in quibuscunque locis ordinati fuerint ministri, in ipsis locis perseverent.nationem peccatum confessus fuerit, quod ante erraverit, non offerat, sed tantum pro religione nomen presbyteri portet. Si autem non ipse confessus, sed ab alio publice fuerit ipsum habeat, ut nomen presbyteri portet. Similiter de diaconibus observandum est, ut si ipse confessus fuerit, ordinem subdiaconi teneatresbyter, si praeoccupatus corporali peccato promoveatur, et confessus fuerit de se quod ante ordinationem deliquerit, oblata non consecret, manens in reliquis nequiverit, potestatis suae judicio relinquat
Abbreviated transcription (Latin):
eadem urbe sunt. & populus ut p̃docimus
in imum ad publicam missarum celebratio¬
nt̃ conueniant: ex ceptis dõ sacratis feminis
quib mos ẽ. ad publicum non egredi. sed claus¬
tris monasteri contineri. De ministerio pƀroꝵ.

Expanded text:
eadem urbe sunt, et populus, ut praediximus, eadem urbe sunt, et populus, ut praediximus, in unum ad publicam missarum celebrationem conveniant, exceptis Deo sacratis feminis, quibus mos est ad publicum non egredi, sed claustris monasterii contineri. CAP. LV.
Abbreviated transcription (Latin):
manarũ. & comquinatos scĩficat. & purgat.
& cȩt̃a bona multiplicat. & insidias diaboli
auertit. & a fantasiatum uersucus hominẽ¬
defendit: Ut misse peculiares in dieb sollemp
a sacerdotib suit: non ita inpublico fiant.
ut ꝑ eas populus apublicis missarũ sollẽpnib
quȩ hora tertia canonice fiunt abstrahatur:
quia pessimus usus ẽ. apud quosdam. in domi¬
nicis dieb sue inquib lib& festuntatibus
mox missam celebrare. quamquis oo si ꝑ desunc
tis sit cum audierit. abscedat. &ꝑtotã diem
a primo mane ebriecati & comessacioni pocius
quam dõ deseruiat. Ammonendus ẽ. popu¬
lus ut ante publicum pactumq officium
ad cibum non accedat. sed om̃s ad publicam
scam̃ matrem ȩocłam missarum sollempnia.
& p̃dicationem audituri conueniant. Etut
sacerdotes missas hora tertia cęlebrent. ut
populus apublicis sollempnib ñ abstrabatur.
Sed sacerdotes qui incircuitu urbis aut in

Expanded text:
manarum, et coinquinanatos sanctificat et purgat, manarum, et coinquinanatos sanctificat et purgat, et caetera bona multiplicat, et insidias diaboli avertit, et a  Ut missae peculiares in diebus solemnia sacerdotibus fiunt, non ita in publico fiant, ut per eas populus a publicis missarum solemnibus, quae hora tertia canonice fiunt, abstrahatur: quia pessimus usus est apud quosdam in Dominicis diebus, sive in quibuslibet festivitatibus mox missam celtis sit, cum audierit abscedat, et per totum diem a primo mane ebrietati et comessationi potius quam Deo deserviat. Admonendus est populus ut ante publicum peractumque officium ad cibum non accedat: sed omnes ad publicam sanctam matrem ecclesiam missarum solemnia, et praedicationem audituri conveniant: et ut sacerdotes missas hora tertia celebrent, ut populus a publicis solemnibus non abstrahatur. Sed sacerdotes qui in circuitu urbis aut in
Abbreviated transcription (Latin):
ab officio declinantẽ ł neglegentuas
agentem. ab ipso officio dicunt remouendũ.
Ut om̃is pb̃r in sua eccłã singulis dominicis
dieb aquam beuedicat:
mnib dieb dominicis umꝰquisq pb̃r in
sua eccła ante missarum sollempnia
aquã benedictam faciat inuase nitido. & tanto
mysterio conuenienti. de qua populus intrans
yccłam asꝑgatur. Et atrium eiusdẽ eccłe
cum crucib circuendo: similit̃ asꝑgat. & ꝑ
animab ibidem quiescentib ora Et quiꝰ
uoluerit in uasculis suis accipiat exipsa aqua
quoq sua atq suꝑ pabula eoꝵ. nec non super
scĩficentur. Quod & om̃ib sacerdotib facien¬
dum tẽ mandamus. Nam sicinis uitule asp¬
suꝰ populum scĩficabat atq mundabat. quan¬
tomagis aqua quȩ sale asꝑsa diuinisq p̃cibus
sacrata ẽ. populum scĩficat atq iundetur
Et si sale asꝑso ꝑheliseum ꝓphetam sterilitas
aquȩ sanata ẽ. quantomagis diuinis prȩcib
sacrata aqua sterilitatem rerũ aufert hu¬

Expanded text:
ab officio declinantem, vel negligentius agentem, ab ipso officio dicunt removendum.esia singulis Dominicis diebus aquam benedicat. mnibus diebus Dominicis quisque presbyter in sua ecclesia ante missarum solemnia aquam benedictam faciat in vase nitido, et tanto mysterio convenienti, de qua populus intrans ecclesiam aspergatur, et atrium ejusdem ecclesiae cum crucibus circumeundo similiter aspergat, et pro animabus ibidem quiescentibus oret. Et qui voluerit in vasculis suis accipiat ex ipsa aqua, quoque sua, atque super pabula eorum, nec non super sanctificentur. Quod et omnibus sacerdotibus faciendum esse mandamus. Nam si cinis vitulae aspersus populum sanctificabat, atqto magis aqua, quae sale aspersa divinisque precibus sacrata est, populum sanctificat atque mundat? Et si sale asperso per Eliseum prophetam sterilitas aquae sanata est , quanto magis divinis precibus sacrata aqua sterilitatem rerum aufert hu
Abbreviated transcription (Latin):
in euangelio natũ xp̃m auiuntiauert̃. Postea
hoc nomine soli mathematici dicti sunt. cuiꝰ
artis serentia usq acdeuangeliũ fuit concessa.
ut xp̃o edito nemo exinde natiuitatẽ alicui
decȩlo interprȩtatur. Oroscopi dicti sunt. qd
horas natiuitatis hominũ speculentur. dissunili
& diuerso fato. Sorcilogi sunt qui sub nomine
fictȩ religionis ꝑ quasdam quas scõrũ sortes uo¬
cant. diuinationis scientiã ꝓfitentur. aut
quarũ cumq scripturarũ scientiȩ inspectione.
futura ꝓnuctunt. Salisatores uocati sunt qͥa
dum eis membroꝵ quȩ cũq partes salierint.
aliquid sibi exinde ꝓsꝑum seu triste significari

Expanded text:
in Evangelio natum Christum annunciaverunt. Postea in Evangelio natum Christum annunciaverunt. Postea hoc nomine soli matartis scientia usque ad Evangelium fuit concessa, ut, Christo edito, nemo exinde nativitatem alicujus de coelo interpretaretur. Horoscopi dicti, quod horas nativitatis hominum specularentur, dissimili et diverso fato. Sortilegi sunt, qui suo nomine, fictae religionis per quasdam quas sanctorum sortes vocant, divinationis scientiam profitentur, aut quarumcunque scripturarum scientiae inspectione, futura promittunt. Salisatores vocati sunt, quia dum eis membrorum quaecunque salierint, aliquid sibi exinde prosperum seu triste significari
Abbreviated transcription (Latin):
auiũ uoces & linguȩ. Item augiũ quasi aui¬
geriũ quod aues gerunt. Duo aut̃ sunt ge¬
nera auspiciorũ unũ ad oculos altũm ad aiure̾
ꝑtinens. Ad oculos scilic& uolatus. ad aures uox
auium. Phi tonisse. apicio apolline dictȩ quod
is auetor fuerit diuinandu Astrologi dictisunt.
eoquod in astris auguriantur. O enethiaci ap¬¬
pellati sunt. ꝓpt̃ natalitiorũ considerationes
dierum. Geneses enĩ hominũ. ꝑ .xii. cęli signa
describunt. siderũq cursus nascentiũ mores
accus. & uentus p̃dicare conantur. Id est quis
quali signo fuerit natus aut quem effectũ habe¬
at uitȩ qui nascitur interp̃tantur: Eli sunt qͥ
uulgo mathematici uocantur. Cuiꝰ suꝑstitionis
genus. constellatienes latini uocant. id est no.¬
tationes siderum. quomͦ se habeant cũ quisq
nascitur. Primũ aut̃ idẽ stellarũ interpretes
magi nuncupabantur. sicut de his legitur. qͥ

Expanded text:
avium voces et linguae. Jam augurium quasi aviavium voces et linguae. Jam augurium quasi avigerium, quod aves gerunt. Duo autem sunt genera auspiciorum: unum ad oculos, alterum ad aures pertinens. Ad oculos scilicet volatus: ad aures vox avium. Pithonissae a Pithio Appollinae dictae, quod is auctor fuerit divinandi. Astrologi dicti sunt eo quod in astris augurantur. Genethliaci appellati sunt propter nataliciorum considerationes dierum. Geneses enim hominum per XII signa coeli describuntur, siderumque cursus, nascentium mores, actus et eventus praedicare conantur, id est, quis, quali signo fuerit natus, aut quem effectum habeat vitae qui nascitur interpretantur. Hi sunt qui vulgo mathematici vocantur. Cujus superstitionis genus constellationes Latini vocant, id est, notationes siderum, quomodo se habeant cum quisque nascitur. Primum autem idem stellarum interpretes magi nuncupabantur, sicut de his legitur qui
Abbreviated transcription (Latin):
quasi dõ pltni. Dumnitate enĩ plenos se eẽ.
assimulant. & astutia quadã fraudulenta
hominib futara coniectant. duo aut̃ sunt
gtnera diuinationis. ars. & furor. in cantatores
n̾õ dicti funt. qui artem ꝑagunt. Arioli uocati
sunt. ꝓpt̃ quod circa aras idolorũ. nefarias p̃¬
ces emutunt. & funesta sacrificia offerunt.
bisq glebritatib demonum responsa accipiunt
A ruspices nuncupati sunt: quasi horarum in¬
spectores. Dies enĩ & horas inagendis nrgptus
oꝑibq custo diunt. & quid ꝑsingula tempora
obseruare debrat homo. intendunt. Hi & iam
exta pecudum inspiciunt. & ex eis futura prę¬
dicunt. Augures sunt qui uolatus auiũ & uoces
intendunt. aliq signa rerũ ł obseruationes
i ꝓuisas hominib occurrentes ferunt. ldem
ac auspices. Nam auspicia st̃ quȩ iter facientes
obseruant. Dicta aut̃ sunt auspicia. quasi auiũ
aspicia. & auguria quasi auiũ garria. hoc est

Expanded text:
quasi Deo pleni. Divinitati enim plenos se esse quasi Deo pleni. Divinitati enim plenos se esse assimulant, et astutia quadam fraudulenta hominibus futura conjectant. Duo autem sunt genera divinationis: ars et furor. Incantatores vero dicti sunt, qui artem verbis peragunt. Arioli vocati sunt propterea quod circa aras idolorum nefarias preces emittunt et funesta sacrificia offerunt, hisque celebritatibus daemonum responsa accipiunt. Aruspices nuncupati sunt, quasi horarum inspectores. Dies enim et horas in agendis negotiis operibusque custodiunt: quo per singula tempora observare debeat homo intendunt. Hi etiam exta pecudum inspiciunt, et ex eis futura praedicunt. Augures sunt, qui volatus avium et voces intendunt, aliaque signa rerum vel observationes improvisas hominibus occurrentes ferunt. Idem et auspices. Nam et auspicia sunt, quae iter facientes observant. Dicta autem sunt auspicia quasi avium aspicia, et auguria quasi avium garria, hoc est,
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ aocitis audent uentilare. ut quisquis suos
pimat malis artib in imicos. Ni coiã sanguine
utuntur. & uictimis sepe contingunt carpora
mortuoꝵ. Nicromantu sunt. quorũ p̃cationibus
uidentur resuscitati mortui diuinare & ad
interrogata respondere. Nicro enĩ grece
mortuus. mancia diuinatio nuncupatur. Ad
quos suscitandos cadaurris sanguis adicitar.
Nam amare demones sanguinẽ dicuntur.
ldõq quotiens nicroniantia fit. cruor aquȩ
mistetur. & colore sanguinis facilius ꝓuocant᷑.
ldromantu ab aqua dicti. Est eñi idromantia.
inaquȩ inspectione umbras dȩmonũ euocare
& imaginis ludificationis eoꝵ indtre. ibiq
ab eis aliqua audire. Ubi adhibito sanguine:
gitur genus diuinationis. a ꝑsis fertur allatũ.
tiaro aut̃ dicit. diuinationis. iii. esse ge¬
nera terrã. aquã. aerem. &ignẽ. Hinc
geomantiam idromantiã croinantiã pro-¬
mantiã dietã autumant. diuini dicti sunt.

Expanded text:
enim accitis audent ventilare, ut quisquis suos enim accitis audent ventilare, ut quisquis suos perimat malis artibus inimicos. Hi etiam sanguine utuntur, et victimis saepe contingunt corpora mortuorum. Necromantii sunt quorum praecationibus videntur resuscitati mortui divinare et ad interrogata respondere. Necros enim, Graece mortuus, mantia divinatio nuncupatur. Ad quos suscitandos cadaveri sanguis adjicitur. Nam amare daemones sanguinem dicuntur: ideoque quoties Necromantia fit, cruor aquae miscetur, et colore sanguinis facilius provocantur. Hydromantii ab aqua dicti: est enim hydromantia in aquae inspectione umbras daemonum evocare, et imagines ludificationis eorum videre, ibique ab eis aliqua audire. Ubi adhibito sanguine,  eadem re. Igitur genus divinationis a Persis fertur allatum. Varro autem dicit divinationis quatuor esse genera: terram, aquam, aerem, et ignem. Hinc geomantiam, hydromantiam, aeromantiam, pyromantiam, dictam autumant. Divini dicti sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
Iec mirũ de magno p̃strigus quorũ in
tantũ ꝓdiere malesiciorum arces. ut anã
moysi simillimis signis restiterent uerceates
uirgas in dracones aquas in sanguinẽ
fertur & iam ingentiliũ libris. quod quȩdã
maga formosissima circȩ socios uliris muta¬
uerit inbestias. legitur & de sacrificio. quod
arcades deo suo licto inmolabant ex quo qui¬
cumq sumerent: in bestiarũ formas conũ¬
terentur. Sed hȩc om̃ia magicis p̃strigiis po¬
tius fingebantur. quã rerũ ueritate cople¬
rentur: Ut ergo ipsi errores
rib uxta tradicionem maiorũ printũ dicere
congruũ arbitramur. Magi sunt. qui uulgo
malefici obfacinorũ magnitudinẽ nuncupant᷑.
łlipmissu dĩ elementa concutiunt turbant
mentes hominũ minus considenciũ indõ. ac sine
ullo ueneni haͣstu. inolentia tantũ carminis
int̾imunt. Unde & lucanus. mens haustu nulla
same pollutl ueneni incantata ꝑit. Demonib

Expanded text:
Nec mirum de magorum praestigiis, quorum in Nec mirum de magorum praestigiis, quorum in tantum prodiere maleficiorum artes, ut etiam Mosi simillimis signis resisterent, vertentes virgas in dracones, aquas in sanguinem, cum fertur etiam in gentilium libris quod quaedam maga famosissima Circe socios Ulixis mutaverit in bestias. Legitur et de sacrificio, quod Arcades deo suo Liceo immolabant, ex quo quicunque sumerent, in bestiarum formas converterentur. Sed haec omnia magicis praestigiis potius fingebantur, quam rerum veritate complerentur. Ut ergo ipsi errores ribus juxta traditionem majorum primum dicere congruum arbitramur. Magi sunt, qui vulgo maleficHi permissu Dei elementa concutiunt, turbant mentes hominum minus confidentium in Deo, ac sine ullo veneni haustu violentia tantum carminis interimunt. Unde sanie polluta veneni, incantata perit. Daemonibus
Abbreviated transcription (Latin):
sipientia. & intellectus prudentiȩ abxuo.
łons sapitntiȩ uerbum dĩ in &celsis. & ingress̾
illius mandata eterna. Qui enĩ sine saluatore
salutem uult habere. & sine urra sapientu
estimat se prudtatẽ fieri posse: non saluus
sed eger. non prudeus sed stultus. in egritudine
assidua laborabit. & incȩcitate noxia stultus.
& deinceps ꝑmanebit. Ac pinde onrũis inqui¬
sitio & om̃is curatio que adiuinis. & magir
ł abissis demonus idolorun cultura expetitur
mors potius dicenda ẽ. quam uita. Et qui ta
sectantur si se non correxerint. ad eternam
ꝑclitionẽ tendunt. psalmisti dicente. Oñs
homines alios deciꝑe cotidie gestiunt. ut per¬
dionis suȩ faciant eos eẽ. participes.Itaq bee
uanitas magicarũ artium extradicione an¬
geloꝵ malorũ intoto terrarũ orbe plurimis
fȩculis ualuit ꝑ quandã scientiam futuroꝵ¬
& infernorum & ꝑinuentiones eorũ iuenta
sunt aruspicia. augurationes & ipsa quȩ di¬
cuntur oracula. & nicromantia. de cađ re.

Expanded text:
 intellectus prudentiae ab aevo. Fons sapientiae verbum Dei in excelsis, et ingressus illius mandata aeterna . Qui enim sine Salvatore salutem vult habere, et sine vera sapientia aestimat se prudentem fieri posse, non salvus sed aeger, non prudens sed stultus, in aegritudine assidua laborabit, et in caecitate noxia stultus et demens permanebit. Ac proinde omnis inquisitio et omnis curatio quae a divinis, et magis vel ab ipsis daemoniis in idolorum cultura expetitur, mors potius dicenda est quam vita, et qui ea sectantur, si se non correxerint, ad aeternam perditionem tendunt, Psalmista dicente: Omnes homines alios decipere quotidie gestiunt, ut perditionis suae faciant eos esse participes. Itaque haec vanitas magicarum artium ex traditione angelorum malorum in toto terrarum orbe plurimis saeculis valuit, per quamdam scientiam futurot infernorum, et per inventiones eorum inventa sunt aruspicia, augurationes, et ipsa quae dicuntur oracula, et necromantia. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
& sacrificare mortuis: De illis quibalationes
Efecerinit ⁊ se in alienas formas transmuta
fectrit. seu qui facuem suam trans formauqit
in habita muliebri. & mulier in habitu iuri
incantationesq quib lib& infirmitatib ho¬
minũ nihil posse remedu conferre. nrc ani¬
mab languentib claudicantib ue. ł o iam
moribundis quicquã mederi. sed hȩc eẽ. laqueos
& insidias antiqui hostis. quib ille psidus genus
humanũ decipe nititur. Et siquis hȩc exer¬
cuerit. elericus de gradetur: laicus anathema¬
sed ab eius creatura requirunt.

Expanded text:
et sacrifiet sacrififecerint, et se in alienas formas transmutafecerit, seu qui faciem suam transformaverit in habitu muliebri, incantationesque quibuslibet infirmitatibus hominum nihil posse remedii conferre, non animalibus languentibus, claudicantibusve, vel etiam moribundis quidquam mederi; sed haec esse laqueos et insidias antiqui humanum decipere nititur. Et si quis haec exercuerit, clericus degradetur, laicus anathemased ab ejus creatura requirunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ita ut nunc apaganis apĩani ad hec celebranda
talia iubeant & deciuitatib & depossessionib
in posita pena phbere. maxime cum &riam
in natalibus b̾eatissimoꝵ martyrum ꝑ ñ nulla
ciuitates. & in ipsis locis sacris talia comutere
ñ reformident. quib dicb &iam qđ pudorisẽ
dicere saltationes sceleratissimas ꝑuicos atq
plateas occreeant: ut matronalis honor. & innu¬
merabiliũ feminaram pudor deuote uenien¬
tium ad sacratissimũ diem diem. in iurus lasti.¬
uientium appetatur. ut &iam ipsius sc̃ę reli¬
gionis pene fugiatur accessus. de eat iẽ.
tibus usi sunt. possunt ieiunus & manus
inpositione purgari. ut deinceps abidolo¬
thitis abstinentes. sacramentoꝵ xp̃i possint
eẽ. participes Si aut̃ aut idola adorauert̃
aut homicidus. ł fornicationib contaminati
sunt ad cõmunionẽ eos nͥ ꝑpęnitentiã pub.¬
sprandia ad defunctoꝵ sepulchra deserre.

Expanded text:
ita ut nunc a paganis Christiani ad haec celebranda ita ut nunc a paganis Christiani ad haec celebranda talia jubeant, et de civitatibus et possessionibus imposita poena prohiberi, maxime cum etiam in natalibus beatissimorum martyrum per nonnullas civitates, et in ipsis locis sacris talia committere non reformident, quibus diebus etiam, quod pudoris est dicere, saltationes sceleratissimas per vicos atque plateas exerceant, ut matronalis honor, et innumerabilium feminarum pudor, devote venientium ad sacratissimum diem, injuriis lascivientium appetatur, ut etiam ipsius sanctae religionis pene fugiatur accessus. CAP. 37.-- Dticiis usi sunt, possunt jejuniis et manus impositione purgari, ut deinceps ab idolothitis abstinentes, sacramentorum Christi possint esse participes. Si autem aut idola adoraverunt, aut homicidiis vel fornicationibus contaminati sunt, ad communionem eos nisi per poenitentiam pubChristianis prandia ad defunctorum sepulcra deferre,
Abbreviated transcription (Latin):
cum fletu deplorasse. in nullo aut̃ loco qui
a sȩculo recesserunt exultasse. Nam co iacob
patriarehan fleuit tota egyptus. sepiuaginta
dieb Et ioseph & fr̃s eiꝰ cumpatrẽ deferrent in
terram canaan ad sepeliendum celebrantes ex¬
equias ad aream atahel quęsita est transiordanen
planctu magno atq urhementi implruerunt. ⁊ ii.
dies. Tantus aut̃ fuit planctus. ut łocus inde no¬
men accipera. Et debrato stephano legunus ꝗđ
sepelirrunt eũ siue cirauerunt uiri timorati
& fecerunt planctũ magnum sup rũ. Et idõ talis
inepta hecicia & pestifera cantica exauctoritate
dĩ interdicenda sunt. Siquis aut̃ cantare
desiderat. Icyneeł canta&. sin aliter omĩno
taceit. Sin aut̃ tacere non uult. incrastino
in cimiterio piugilent eoquod fepe sub ob¬
tentu orationis &s religionis. latent̃ seelera
p̃cepta diuma. conuiuia multis in locis eaer¬
centur quȩ ab errore gentili attracta sunt.

Expanded text:
cum fletu deplorasse; in nullo autem loco qui cum fletu deplorasse; in nullo autem loco qui a saeculo recesserant, exsultasse. Nam et Jacob patriarcham flevit tota Aegyptus septuaginta diebus. Et Joseph et fratres ejus cum patrem deferrent in terram Chanaan ad sepeliendum, celebrantes exsequias ad aream Athael , quae sita est trans Jordanem, planctu magno atque vehementi impleverunt septem dies. Tantus autem fuit planctus ut locus inde nomen acceperit . Et de beato Stephano legimus quod sepelierunt eum, sive curaverunt viri timorati, et fecerunt planctum magnum super eum. Et ideo talis inepta laetitia et pestifera cantica, ex auctoritate Dei interdicenda sunt. Si quis autem cantare desiderat, Kyrie eleison cantet: sin aliter, omnino taceat. Sin autem tacere non vult, in crastino in coemeterio pervigilent, eo quod saepe sub obtentu orationis et religionis, latenter sceleraaecepta divina convivia multis in locis exercentur, quae ab errore gentili attracta sunt
Abbreviated transcription (Latin):
usu se posse defendere credant. & qui cumq
diuinos p̃cantatores. philacteria & iã diabo liea
ł caracteres diabolicos. Hrerbas. ł sucinos.
suis ł sibi impeudere temptauerint. ł quin.¬
tam feriã in honorẽ iouis. ł hł. iañ. scđm¬
paganã consuetudinẽ honerare prȩsump.¬
Laici qui ex cubias funeris obseruant. cum
timore & tremore & reuerentia hoc faciant.
Nullus ibi p̃sumat diabolica carmina canta¬
re. non ioci & siltationes facere. quȩ pagani
diabolo docente adinuenerunt. Quis enim
nesciat diabolicum eẽ. & non solum areligio¬
ne xpĩana alirnũ. sed &iam humanȩ naturȩ
eẽ. contrariũ. ibi letari. cantari. inebriari.
& cachinns ora dissolui. & om̃i pietate & af¬
fectu caritatis post posito. quasi de fraterna
morte exultare. ubi luctus & planctus flebilib
uocib debuerat resonare pamissione carifr̃is.
Patris siquidem ueteris ac noui testamenti.
mortes scõrum iurorũ legitinus multis in locis

Expanded text:
usu se posse dusu se posse ddivinos praecantatores, phylacteria etiam diabolica, vel characteres diabolicos, vel herbas, vel succinos suis vel sibi impendere tentaverint, vel quintam feriam in honorem Jopaganam consuetudinem honorare praesumpLaici qui excubias funeris observant, cum timore et tremore et reverentia hoc faciant. Nullus ibi praesumat diabolica carmina cantare, non joca et saltationes facere, quae pagani diabolo docente adinvenerunt. Quis enim nesciat diabolicum esse, et non solum a religione Christiana alienum, sed etiam humanae naturae esse contrarium, ibi cantari, laetari, inebriari, et cachinnis ora dissolvi, et omni pietate et affectu charitatis postposito, quasi de fraterna morte exsultare, ubi luctus et planctus flebilibus vocibus debuerat resonare pro amissione chari fratris? Patres siquidem Veteris ac Novi Testmortes sanctorum virorum legimus multis in locis
Abbreviated transcription (Latin):
femina sit quȩ ꝑ quȩdã maltficia & in canꝰ¬
tationes. mentes hominũ. se immutare
posse dicat. idẽ ut de odio ii amorẽ. aut
de amore modiũ conuertat. aut bona ho.¬
nunũ aut dãpn& aut subripiat. Et sialiqͣ
ẽ. quȩ dicat cum demonũ turba insimilitu¬
dinem mulierũ traufforimatã certis noctib
equitare suꝑ quasdam bestias. & in eoꝵ consortio
ad numeratã eẽ. hȩc talis om̃imodis scopis cor
appellaint. ł aruspices qui auguria colligunt.
consuluerit. cderici ab om̃i officio remoti.iii.
nocturna sacrificia demonũ eȩlebrauerint
dxmones quacumq arte ad sua uota iniui.
ad arbores ł ad fontes aliqua uota
lapides quosdam quasi ad altaria faciat. aut
i bi candelam seu quodliba munus deferat.
urluti ibi quoddã numen sit quod bonũ aut
malũ possit inferre. đ. de illis qui quando
iuna obscuratur clamores suos.i maleficia
hoc quando luna obseuratur
lit cum clamorib suis ac maleficus & sacri lego

Expanded text:
femina sit quae per quaedam maleficia et incantationes mentes hominum posse dicat, id est, ut de odio in amorem, aut de amore in odium convertat, aut bona hominum aut damnet aut subripiat: et si aliqua est, quae se dicat cum daemonum turba in similitudinem mulierum transformata certis noctibus equitare super quasdam bestias, et in eorum coadnumeratam esse, haec talis omnimodis scopis corrappellant, vel aruspices qui auguria colligunt, consuluerit, clerici ab omni officio remoti, tresnocturna sacrificia daemonum celebraverintdaemones quacunque arte ad vota sua ad arbores, vel ad fontes aliqua vota lapides quosdam quasi ad altaria faciat, aut ibi candelam seu quodlibet munus deferat, veluti ibi quoddam numen sit quod bonum aut malum possit inferre. CAP. 58. - De illis qui quando luna obscuratur clamores suos et maleficia hoc, quando luna obscuratur, ut cum clamoribus suis ac maleficiis et sacrilego
Abbreviated transcription (Latin):
auiũ hȩx friges pͥmi inuenerunt. Prestigium
uõ mercurius primus dr̃ inuenisse. dictũ
aut̃ p̃strigiũ quod p̃stringat aciem oculorum.
Aruspicinȩ artẽ. primus etruscis tra didisse
dr̃ quidã strages hic ex horis aruspicemã dic¬
tauit & postea non aparuit. Nam dicitur fa¬
bulose. arante quodam rustico subito hunc ex
glebis exsiliusse & aruspicinã dictasse quadie
omortuus ẽ. Quos libros. romani exetrasca
lingua in ꝓpriam mutauerunt. his gͦ porten¬
tis. ꝑ dęmonũ fallaciam illuditur. curiositas
humana quando id inpudent̃ appetunt scire.
qđ nulla ratione eis competit inuestigare. Re
idõ datur potestas inmundis spiritib ut ꝑ¬
nasa sibi apta hoc ẽ. paruos homines. seducant
illos qͥ spnunt ueritatẽ. & credunt mendatio
& uxta pauli sententiã. fanam doctrinam
non sustinebunt sed ad sua desideria coacer¬
uabunt sibi magistros prurientes aurib &

Expanded text:
autem Phryges primi invenerunt. Praestigium vero Mercurius primus dicitur invenisse. Dictum autem praestigium, quod praestringat aciem oculorum. Aruspicinam artem primus Hetruscis tradidisse dicitur quidam Strages. Hic ex horis aruspicinam dictavit, et postea non apparuit. Nam dicitur fabulose, arante quodam rustico subito hunc ex glebis exiluisse, et aruspicinam dictasse, qua die et mortuus est. Quos libros Romani ex Hetrusca lingua in propriam mutaverunt. His ergo portentis, per daemonium fallaciam illuditur curiositas humana, quando id impudenter appetunt scire, quod nulla ratione eis competit investigare. Ac ideo datur potestas immundis spiritibus, ut pervasa sibi apta, hoc est pravos homines, seducant illos qui spernunt veritatem et credunt mendacio, et juxta Pauli sententiam: Sanam doctrinam non sustinebunt, sed ad sua desideria coacervabunt sib
Abbreviated transcription (Latin):
dhȩx om̃ia sup̃dicta. ꝑtinent & ligature
execrabiliũ remediorum. quȩ ars medicoꝵ¬
comm̃dat. seu inprȩcantationib seu incaracte¬
rib ł in quib cumq reb suspendendis atq
ligandis. In quib om̃ib ars demonũ ẽ. ex
quadam pestifera societate hominũ. & ange¬
lorũ malorũ excorta. Vndẽ cuncta uitanda
sunt xp̃ĩano. & om̃i pęnitꝰ execratione repu¬

Expanded text:
ec omnia supradicta pertinent ligaturae exsecrabilium remediorum, quae ars medicocommendat, seu in praecantationibus, seu in caracteribus vel in quibuscunque rebus suspendendis atque ligandis. In quibus omnibus ars daemonum est, ex quadam pestifera societate hominum et angelorum malorum exorta. Unde cuncta vitanda sunt Christiano, et omni pe
Abbreviated transcription (Latin):
bonũ castitatis prȩmiũ: ita &maiori
obseruantia & p̃ceptione custodiendum ẽ. ut
siquȩ uduȩ quãlib& adhuc in minorib aunis
positȩ. & matura aetate auiro relictę. st de¬
uõ adnuptias seculares transterunt. secundum
apostolum dãpnationẽ habeant. quia fidem
castitatis quã dõ uouerunt: irritã facere uisꝑ
questrentur. nrq &iam inconuiuio cũ xp̃ianis
communicent. Nani si adulterȩ conuiges reatȩ sunt si sus¬
quantomagis uiduȩ. quȩ dĩ religiositatẽ mutauert o
crimine adulterii notabuntur : si deuotionem
quã sponte ñ coactȩ obtulerunt. libidinosa uolup¬
tate corruꝑint: atq ad scdas nuptias transitũ
fecerint : Quȩ & si uiolentia irruente ab obligͥo
opp̃sse fuerint. ac postei delectatione libidinis
ꝑmanere in conuigio raptori ł uiolento uiro
consenstrint : dampnatione supius dicta tene¬
antur obnoxit. De talib ait apłs. Cũ eñi lux¬
uriatȩ futrint. nubere in axp̃o uolunt. habentes

Expanded text:
bonum est castitatis praemium, ita et majori observantia et praeceptione custodiendum est, ut si quae viduae, quamtumlibet adhuc in minoribus annis positae, et immatura aetate a viro relictae, se devero ad nuptias saeculares transierunt, secundum Apostolum damnationem habebunt, quia fidem castitatis, quam Domino voverunt, irritam facere ausae questrentur, neque etiam in convivio cum Christianis communicent. Nam si adulterae conjuges reae sunt, si suquanto magis viduae quae Dei religiositatem mutaverunt, crimine adulterii notabuntur, si devotionem quam sponte nec coacte Deo obtulerunt libidinosa voluntate corruperint, atque ad secundas nuptias transitum fecerint? Quae et si violentia irruente ab aliquo oppressae fuerint, ac postea delectatione libidinis permanente in conjugio raptori vel violento viro consenserint, damnatione superius dicta teneantur obnoxiae. De talibus ait Apostolus: Cum enim luxuriatae fuerint, nubere in Christo volunt, habentes
Abbreviated transcription (Latin):
& de uirginib habeatur. nt contra uoluntatẽ
parentũ aut suã. cogantur maritos accipere.
Siquis uõ ꝓpositũ castitatis induȩ ł uirgunuis im.¬
pedierit: a scã cõmunione. & aliminib eccłẽ
habratur extraneas. de cađ RE¬

Expanded text:
et de virginibus habeatur, nec contra voluntatem et de virginibus habeatur, nec contra voluntatem parentum vel suam cogantur maritos accipere. Si quis vero propositum castitatis viduae vel virginis impedierit, a sancta communione et a liminibus ecclesiae habeatur extraneus. CA
Abbreviated transcription (Latin):
de feminis quirũ mariti obieruit ut
indiscrete uelent. sed .xxx. dies post dicessũ
uiri sui expectent. Et post tricesimũ diem
cilio aliorũ religiosorũ sacerdotum. suorũq
amicorũ: id quod eligere debent eligant. Et
ut rogetur pͥnceps asacro conuentu. ut hi
qui publicam egerunt pȩnitentiã. & feminȩ
quȩ uiros amitunt. sua auctoritate donec
liberent quid agant tueintur. & specialiter
phis capitula firri : & legis mundanȩ capitulis
ꝓfessionem corã ep̃o in secretario habitã.
inposita coram ep̃o ueste uiduali non eẽ uio.¬
landam. ipsam talis ꝓfessionis deserericẽ: merito
mente concilii ꝓficere debrat. annuente glo¬
rioso domino nr̃o. Recaredo rege hoc sanctũ
affirmat conciliũ. ut uidue quib placuerit
tenere castitatẽ nulla ui ad nuptias iterandas
uenire cogantur. Qđ si priusꝗ ꝓsiteantur conti¬
nentiã nubere uoluerint. illis nubant quos ꝓpͥa
uoluntate uoluerint. habere maritos. Similisꝯdi.

Expanded text:
e feminae, quarum mariti obierunt, ciindiscrete velent, sed XXX dies post decessum viri sui exspectent, et post tricesimum diem, silio aliorum religiosorum sacerdotum suorumque amicorum id quod eligere debent eligant: et ut rogetur princeps a sacro conventu, ut hi qui publicam egerunt poenitentiam, et feminae quae viros amittunt, sua auctoritate donec deliberent quid agant tueantur, et specialiter pro his capitula fieri, et legis mundanae capitulis fessionem coram episcopo in secretario habitam, imposita coram episcopo veste viduali, non esse violandam, ipsam talis professionis desertricem merito mento concilii proficere debeat, annuente glorioso domino nostro Recaredo rege, hoc sanctum affirmat concilium, ut viduae quibus placuerit tenere castitatem, nulla vi ad nuptias iterandas venire cogantur. Quod si priusquam profiteantur continentiam, nubere elegerint, illis nubant quos propria voluntate voluerint habere maritos. Similis conditio
Abbreviated transcription (Latin):
& adbonũ qđ ceꝑunt. inuitȩ aut uoluntarir
reuertamur. D euirginib aut̃ ñ uelatis sideuia¬
uerint. ascȩ̃ memoriȩ predecessore nr̃o inno¬
centio taliter decretã chabemꝰ. Hee uõ quȩ nec¬
dum sacro uelamine tectȩ. tam̃ in ꝓposito uir¬
ginali semꝑ se simulauerunt ꝑ manere : lic&
tenebatur. Si eñ int̃ homines sola bonȩ fidei
contractus nulla ratione dissolui: quanto magis
ista pollicitatio quam dõ pepigit. solui sint uin¬
dicta ñ poterit Et cct̃a. Nani si uirguies ñ¬

Expanded text:
ntariae revertantur. De virginibus autem non velatis, si deviaverint, a sanctae memoriae praedecessore nostro papa Innocentio taliter decretum habemus: « Hae vero, quae necdum sacro velamine tectae tamen in proposito virginali semper se simulaverunt permanere, licet  Domino tenebatur. Si enim inter homines solet bonae fidei contractus nulla ratione dissolvi, quanto magis ista pollicitatio, quam cum Deo pepigit, solvi sine vindicta non poterit
Abbreviated transcription (Latin):
debent rectores ȩccłarũ. &qͥ publica
iudicia excercent. ut indictandis
sententus nullatenꝰ leuitate aut
furore ducti sunt p̃cipites. sed causis pͥus
diligent̃ uentilatis. cum res quȩ ignorabat᷑
plenit ad notitiã uenerit. tunc diuina & hu¬
mana lex resoluatur & sedm qđ ibi constitutũ
ẽ. remota ꝑsonarũ acceptione de finitiua
ꝑferatur sententia hincẽ qđ moyses quere.¬
ut ñ excorde nr̃o sed exprecepto diuino.
condempnationis ł iuistificationis sententiã
proseramus. It comites ⁊ iudices ꝓ uidicio¬

Expanded text:
debent rectores Ecclesiarum, et qui publica judicia exercent, ut in dictandis sententiis nullatenus, levitate, aut furore ducti, sint praecipites, sed causis prius diligenter ventilatis, cum res quae ignorabatur pleniter ad notitiam venerit, tunc divina et humana lex resolvatur, et secundum quod ibi constitutum est, remota personarum acceptione, definitiva proferatur sententia. Hinc est quod Moses quereut non ex corde nostro, sed ex praecepto divino, condemnationis vel justificationis sententiam proferamus.
Abbreviated transcription (Latin):
sed ipsum monasteriũ in pristinũ reformetr
tere ad aliam: quamius ambe sint intiꝰpotes¬
tate. Lam̃ si cõmutare uolurrint t̾ras tarum.
Altaria si non sunt lapidta. chrismatis.¬
ungume non consecrentur. Adolebranda
aut̃ diuina officia. ordinẽ quẽ metropolitani
tenent. conꝓuiciales eorũ obseruare debebt̃¬

Expanded text:
sed ipsum monasterium in pristinum reformetursed ipsum monasterium in pristinum reformeturtere ad aliam, quamvis ambae sint in ejus potestate. Tamen si commutare voluerint terras earum, ntur. Altaria si non sunt lapidea, chrismatisunguine noautem divina officia, ordinem quem metropolitani tenent, comprovinciales eorum observare debeb
Abbreviated transcription (Latin):
ulti contra canonũ statuta sic ȩccłiasquas.
edificauerint postulant consterari : ut dotem
quã ȩccłt contultrint. censeant adtpiscopi
ordinationem non ꝑtinere. Quod factã & inp̃¬
teritum displica. & infutaro ꝓhibetur. sedom̃ia
secundum consurtudinẽ antiquã ad ep̃i ordina¬
tructis. quomͦꝰ restaurari debeant:
t ȩccłe destructȩ ubi aut plures sunt quam
necesse sit. aut maioris magnitudinis quã ut ex
reb adeas ꝑtintatib restaurari possint. ep̃i p
uidentia medus inueniatur. qualit̃ consistere
eocłe in ima terminatione et̃. non posunt᷑.
sed inuna tantũm cum subditis capillis. Et p
contentio fuerit de terminationt duarũ ma¬
emini regũ. aut cuquã hominũ cũ alio mon
in ꝓpriũ liceat monasteriũ tradere. nisi ad alius teri¬
monasteriũ. ł cõmutare nisi cũ alio monasterio
ł quocũq cõmento uendere. łloc eiã diunã &
aplica atq canonica sub anabemitis pęna
sanrit auctoritas. Qđ si factã suerit ñ ualebit.

Expanded text:
ulti contra canonum constituta sic ecclesias quas aedificaverunt postulant consecrari, ut dotem quam ecclesiae contulerunt, censeant ad episcopi ordinationem non pertinere; quod factum et praeteritum displicet, et in futuro prohibetur, sed omnia secundum consuetudinem antiquam ad episcopi ordinatructis, quomodo restaurari debeant. Ut Ecclesiae destructae, ubi aut plures sunt quam necesse sit, aut majoris magnitudinis, quam ut ex rebus ad eas pertinentibus restaurari possint, episcopi providentia modus inveniatur qualiter consistere e in una terminatione esse non possunt, sed una tantummodo cum subditis capellis. Et si contentio fuerit de terminatione duarum maemini regum aut cuiquam hominum in proprium liceat monasterium tradere, nisi ad aliud monasterium: vel commutare, nisi cum alio monasterio: vel quocunque commento vendere. Hoc etiam divina et apostolica atque canonica sub anathematis poena sanxit auctoritas. Quod si factum fuerit, non valebit,
Abbreviated transcription (Latin):
tencum adcgltbrandam missã indĩ nomine lit¬
conuenit populus. non ante discedat. quam
missae sollempnita̾ti compleatur. & ubi ep̃s¬
desuerit. benedictiont̃ accipiat sacerdotis
De illis qui eccłastica habent beneficia
tecta ȩccłs restauranda ł ipsas goclas

Expanded text:
Cum ad celebrandam missam in Dei nomine convenitur, populus non ante discedat quam Missae solemnitas compleatur; et ubi episcopus fuerit, benedictionem accipiat sacerdotisdebent qui ecclesiasticum habent beneficiumtecta ecclesiae restauranda, vel ipsas ecclesias
Abbreviated transcription (Latin):
habentem fiduciã nisi intua miseri cordia ad
sacranientũ reconciliationis ad mitte. ꝑ¬
ost liex seđm madum culpe penitentiam
ti inuingat. & luteras ꝑ parrochiã dirigat.
ut om̃s nouerint tũ insocutate xpĩana receptũ.
alus oriam ep̃is hoc notum faciat. Nullꝰ aut̃

Expanded text:
habentem fiduciam nisi in tua misericordia ad sacramentum reconciliationis admitte. ost haec secundum modum culpae poenitentiam ei injungat, et litteras per parochiam dirigat, ut omnes noverint eum in societate Christiana receptum. Aliis etiam episcopis hoc notum faciat. Nullus aut
Abbreviated transcription (Latin):
sub ordine uillicorũ atq acturũ apĩanã
familiã regere audrant. nec eis aquoquã fieri
atur gradu. si uõ monachus fuerit cõmunione
priuetur. Similit̃ & laicus. Et si ꝑstutra¬
ueroit mobxdientes. anathematizentur.
Qd scã eccła unũ patrẽ habeat in celis.
una gͦ constat meccłã diũsarũ conditi¬
onum homines eẽ. ut sunt nobiles
&ignobiles. serui. coloni. inquilini & eȩt̃a
huicmodi nomina. oportae ut quicumq
eis prȩlati sunt clerici siue laici. clement
erga tos agant. & miseri cordit̃ eos tractaent
suit in exigendis ab eis oꝑib siue in accipi¬
endis tributis & quib dã debitis. sciantq eos
fr̃s suosẽe. & unũ habere patrẽ dm̃ eui sic
damant. Pat̃ nr̃ qui es incelis. unã matrẽ
scam ȩccłam . quȩ eos intemerato sacrisontĩ
utero gignit. Disciplina igit᷑ eis mistricordis¬
sima & gub̃natio oportuna adhibenda.
disciplinȩ indisciplinatȩ iuuendo. auctorẽ

Expanded text:
sub ordine villicorum atque exactorum Christianam sub ordine villicorum atque exactorum Christianam familiam regere audeant, nec eis hoc a quoquam fieri atur gradu. Si vero monachus fuerit, communione privetur. Similiter et laicus. Et si perseveraverint inobedientes, anathematizentur. Ecclesia unum Patrem habeat in coelis. Quia ergo constat in Ecclesia diversarum conditionum homines esse, ut sunt nobiles, et ignobiles, servi, coloni, inquilini, et caetera hujusmodi nomina, oportet, ut quicunque eis praelati sunt, clerici, sive laici, clementer erga eos agant, et misericorditer eos tractent, sive in exigendis ab eis operibus, sive in accipiendis tributis, et quibusdam debitis, sciantque eos fratres suos esse, et unum patrem habere Deum, cui sic clamant: Pater noster qui es in coelis, unam matrem sanctam Ecclesiam, quae eos intemerato sacri fontis utero gignit. Disciplina igitur eis misericordissima, et gubernatio opportuna adhibenda est. Disciplinae in disciplina te vivendo, auctorem
Abbreviated transcription (Latin):
habeat obsequiũ. sed illi cuiꝰ signaculũ inca-¬
pite habe. mente deferuiat. & corde educatꝰ
inhis quȩ asuao p̃cipiuntur ep̃o. De testabile
c̃ enĩ & miquũ opus. cbercũ in ludis inueniri
aut cũ accipitrib ł uenationib degere uitã
tantisq scenicis causis sauciatũ ad episcopatũ
aut pbrium ł quib lib& sacerdotalib officus
accrdere. ñ bonis. sed malis uitus plenũ. Scrip¬
tũ nãq ẽ qui diligitis dñm. odite inalũ Nam
& hoc hortamur xp̃ĩanitatẽ urãm ut uixta
scõrũ canonũ instituta. nec ȩccłis auobis fun¬¬
ꝑ comendaticias litteras suscipiatur: multi
cnĩ sibima ipsis mendaces multotiens serui
dñis cuiꝰꝗ fugã arripientes dominis suis se¬
mae ipsos quasi consecratos pb̃ros annuntuant
dum non sint. Sunt aut̃ ministri diaboli
& nondĩ. & qui tos suscipiunt similit̃. quia
scriptũ ẽ. Videbas flirem & cũ eo currebas. &¬

Expanded text:
habeat obsequium, sed illi, cujus signaculum in cahabeat obsequium, sed illi, cujus signaculum in capite habet , mente deserviat et corde, educatus in his quae a suo praecipiuntur episcopo. Detestabile est enim et iniquum opus clericum in ludis inveniri, aut cum accipitribus vel venationibus degere vitam, tantisque scenicis causis sauciatum ad episcopatum aut presbyterium, vel quibuslibet sacerdotalibus officiis accedere, non bonis, sed malis vitiis plenum. Scriptum namque est: Qui diligitis Dominum, odite malum . Nam et hoc hortamur Christianitatem vestram, ut juxta sanctorum canonum instituta, nec ecclesper commendaticias lienim sibimetipsis mendaces, multoties servi cujusquam fugam arripientes, dominis suis semetipsos quasi consecratos presbyteros annuntiant, dum non sint. Sunt autem ministri diaboli et non Dei, et qui eos suscipiunt similiter: quia scriptum est: Videbas furem
Abbreviated transcription (Latin):
uxta potestatẽ apłis extorquere poterat. sepe
miscdĩȩ cbenitntia donat. Dedit ds̃ pͥncipib
p̃sulatũ ꝓregimine populoꝵ. & illis cos p̃ esse
uoluit. cũ quib una t̃ eis nasctudimoriendiq
conditio. ꝓdesse gͦ deb& populis pͥncipatus ñ no
cere nec dominando p̃mere. sed condiscer¬
nendo consulert ut uere sit utile hoc potestatis
insigne. & donũ dĩ ꝓtuicione utant᷑ menbroꝵ
xpiꝰ. Membra eñi xp̃i fiddes sunt populi. quos
dum ea potestate quã accipiunt optime regunt.
bonã utiq uicissitudinẽ dõ largitori restitaunt.
Bonꝰrex facilius adius ticiã adelicto regreditar.
quã dt iusticia ad de lictũ transfercur
ut noueris hoc eẽ casũ illuc ꝓpositũ. In ꝓposito
titubare contigerit. mox resurgere. De¬

Expanded text:
justa potestate a populis extorquere poterat, saepe justa potestate a populis extorquere poterat, saepe misericordi clementia donat. 3. Dedit Deus principibus praesulatum pro regimine populorum, illis eos praeesse voluit, cum quibus una est eis nascendi moriendique conditio. Prodesse ergo debet pocere, nec dominando premere, sed condescendendo consulere; ut vere sit utile hoc potestatis insigne, et donum Dei pro tuitione utantur membrorum Christi. Membra enim Christi, fideles sunt populi: quos dum ea potestate quam accipiunt, optime regunt, bonam utique vicissitudinem Deo largitori restituunt. Bonus rex facilius ad justitiam a delicto regreditur, quam de justitia ad delictum transfertur: Ut noveris hoc esse casum, illud propositum. In proposito titubare contigerit, mox resurgere.
Abbreviated transcription (Latin):
ec̃ dĩ. Quando uõ mali. sceleris cẽ. populi. Scd̾m
meritũ enĩ plebiũ. disponit᷑uita rectu. Testante
iob. Qͥ regnare fecit ẏpocritã ꝓpt̃ pec catapo¬
puli irascente enĩ dõ talt̃ rectorem populi susci¬
piunt. qualẽ ꝓpeccato merentur Nnũꝗ ꝓmali
ut quantomagis honoris celsitadine clar&. tanto
seni& ipso mentẽ humili&. P reponens sibi exem¬
plũ humulitatis dauid qͥ de suis meritis ñ tumuit
sed humulit̃ sese dticitns doxit. Tilis incedam.
a uilis apparebo ante dm̃ qͥ elegit me. Qͥrecte
utit᷑ regni potestate. formã iusticiȩ factis magis
quã uerbis institu&. Iste nulla ꝓsperitate erigit᷑.
nulla ad uersitate turbatur. Non innititur
ꝓpͥis uirib nec adño recede cor eiꝰ. Regni
fastigiũ humili p̃sida animo. Neũ delec̾tat
iniqu̾itas. ñ inflammat cupiditas. sine deffau¬
datione alicuiꝰ. ex pauꝑe diuites facit. & quod

Expanded text:
esse Dei: quando vero mali, sceleris esse populi. Secundum esse Dei: quando vero mali, sceleris esse populi. Secundum meritum plebium disponitur vita rectorum, testante Job: Qui regnare facit hypocritam propter peccata populi . Irascente enim Deo, talem rectorem populi suscipiunt, qualem pro peccato merentur. Nonnunquam put quanto magis honoris celsitudine claret, tanto semetipsum mente humiliet, proponens sibi exemplum humilitatis David, qui de suis meritis non tumuit, sed humiliter sese dejiciens, dixit: Vilis incedam, et vilior apparebo ante Deum, qui elegit me . 2. Qui recte utitur regni potestate formam justitiae factis magis quam verbis instituit. Iste nulla prosperitate erigitur, nulla 341 adversitate turbatur; non innititur propriis viribus, nec a Domino recedit cor ejus; regni fastigio humili praesidet animo; non eum delectat iniquitas, non inflammat cupiditas; sine defraudatione alicujus ex paupere divitem facit; et quod