comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Nates qd̃ in ipsis innitimur dũ sedemꝰ.
unde & conglobata est in eis caro. ne
prementis corporis mole ossa dolerent
Genitalia corporis partes st̾ ut nomen
istud docet gignendȩ sobolis acceꝑunt
uocabulũ. qd̾ in his ꝓcreatur &gignit᷑.
hȩc & pudenda ꝓ uerecundia. sine a pu¬
be. unde & indumento opiuntur.
Dicuntur autẽ ista & in honesta. quia ñ
habent eam speciẽ decoris. sicut menbra
quȩ in ꝓnitu locata st̃. idem & ueretrũ
quia uiri est tantũ. siue qđ ex eo uirus
emittitur. nam uirus ꝓprie dicit᷑ humor
fluens a natura uiri: Testiculi ꝑ diminu¬
tionẽ a testib dicti. quoꝵ numerus inci¬
pit a duob. hi semen calamo ministrant.
qđ ab spinȩ medulla & renes & lumbi
suscipiunt. ad grãm ꝓcreandi. Uiscus
est pellis in qua testiculi st̃. Posteriora
uͦ uocata qđ retro sunt & a uultu auersa.
ne dum aluu purgamꝰ. inquinaremꝰ
aspectũ. Meatus inde appellatus qđ per

Expanded text:
Nates, quod in ipsis innitimur dum sedemus. Nates, quod in ipsis innitimur dum sedemus. Unde et conglobata est in eis caro, ne prementis corporis mole ossa dolerent. Genitalia corporis partes, ut nomen ipsud docet, gignendae sobolis acceperunt vocabulum, quod his procreatur et gignitur. Haec et pudenda pro verecundia, sive a pube: unde et indumento operiuntur. Dicuntur autem ista et inhonesta, quia non habent eam speciem decoris sicut membra quae in promptu locata sunt. Idem et veretrum, quia viri est tantum, sive quod ex eo virus emittitur. Nam virus proprie dicitur humor fluens a natura viri. Testiculi per diminutionem a testibus dicti, quorum numerus incipit a duobus. Hi semen calamo ministrant, quod ab spinae medulla et renes et lumbus suscipiunt ad gratiam procreandi. Fiscus est pellis in qua testiculi sunt. Posteriora vero vocata, quod retro sunt et a vultu aversa, ne dum alvum purgamus inquinaremus aspectum. Meatus inde appellatus, quia per
Abbreviated transcription (Latin):
nascitur. idoq & hostia id primum
agentib diis suis dabatur. unde & sacra
spina dicit᷑. Renes ait uarro dictos qd̾
riui ab his obscem humoris nascuntur.
nam uenȩ & medullȩ tenuem liquorẽ
desudant in renib. qui liquor rursus
a renib calore uenerio resolutꝰ decur¬
rit. Lumbi oblibidinis lasciuiã dicti.¬
quia in uiris causa corporeȩ uoluptatis
in ipsis est. sicut in umbilico feminis.
unde & ad iob in exordio sermonis di
ctum est. accinge sicut uir lumbos tuos.
ut in his esset resistendi p̃paratio. in qͥb
libidinis est usitata dominandi occasio.
Umbilicus est medius locus corporis. di¬
ctus qđ sit umbus ilioꝵ. unde & umbo
appellatur locus in medio clipei a quo
pendet. ex eo enĩ infans in utero pendet.
ex eo etiam enutritur. Ilium greco ser¬
mone appellatur. qđ ibi nos obuoluamꝰ.
grece enĩ ileos obuoluere dicit᷑. Clunes
uocati qđ sint iuxta colum. qd̾ est longũ.

Expanded text:
nascitur, ideoque ex hostia id primum nascitur, ideoque ex hostia id primum a gentilibus diis suis dabatur, unde et sacra spina dicitur. Renes ait Varro dictos quod rivi ab his obsceni humoris nascantur. Nam venae et medullae tenuem liquorem desudant in renibus, qui liquor rursus a renibus calore Venerio resolutus decurrit. Lumbi ob libidinis lasciquia in viris causa corporeae voluptatis in ipsis est, sicut in umbilico feminis. Unde ctum est38, 3: 'Accinge sicut vir lumbos tuos': ut in his esset resistendi praeparatio, in quibus libidinis est usitata dominandi occasio. Umbilicus est medius locus corporis, dictus quod sit umbus iliorum. Unde et umbo appellatur locus in medio clypei, a quo pendet. Ex eo enim infans in utero pendet, ex eo etiam et nutritur. Ilium Graeco sermone appellatum, quod ibi nos obvolvamus. Graece enim †ilios† obvolvere dicitur. Clunes vocatae, quod sint iuxta colum, quod est longao.
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ leua pars corporis. dextro autem
lateri habilior est motus. est leua forti¬
or. & oneri ferendo accõmodatior. unde
& leua nuncupata. qđ aptior sit ad
leuandum aliqͥd. & portandũ. ipsa eniꝰ
gestat res clipeũ. ensem. pharetram. &
reliqua onera. ut expedita sit dextera ad
agendũ. Dorsũ est a ceruice usq ad renes
Dic̾tũ autẽ dorsũ. qđ sit suꝑficies durior
corporis in modũ saxi fortis. & ad por¬
tandũ. & ad ꝑcutiendum. Terga. quia
in ea supini iacemꝰ in terra. qd̾ solus ho¬
mo potest. nam muta animalia tantũ
aut in uentre. aut in latere iacent. unde
in animalib abusiue terga dicuntur.
Scapula a scandendo dicit᷑. Int̾ scapilium
est spaciũ qđ inter scapulas est. unde &
nominatũ. Palȩ sunt dorsi dextra leuaq
eminentia menbra. dicta qđ in luctan¬
Spina est iunctura dorsi. dicta qđ habe¬
ras corporis partes. Sacra spina ẽ ima
uocant. qm̃ primũ infante concepto

Expanded text:
enim laeva pars corporis. Dextro autem enim laeva pars corporis. Dextro autem lateri habilior motus est; laevo fortior, et oneri ferendo adcommodatior. Unde et laeva nuncupata, quod aptior sit ad levandum aliquid et portandum. Ipsa enim gestat clipeum, ensem, pharetra et reliqua onera, ut expedita sit dextera ad agendum. Dorsum est a cervice usque ad renes. Dictum autem dorsum quod sit superficies durior corporis in modum saxi, fortis et ad portandum et ad perpetiendum. Terga, quia in ea supini iacemus in terra, quod solus homo potest. Nam muta animalia tantum aut in ventre aut in latere iacent. Unde et in animalibus terga dicuntur. Scapula a scandendo dicitur. Interscapulium est spatium quod est inter scapulas, unde est nominatum. Palae sunt dorsi dextra levaque eminentia membra, dicta quod in luctanSpina est junctura dorsi, dicta quod haberas corporvocant, quoniam primum infante concepto
Abbreviated transcription (Latin):
sunt ossium. dicta eo qđ sibi compacta¬
st̃ neruis. uelut glutino quodã adhe¬
reant. Ossa sunt corporis solidam̃ta
in his enĩ positio om̃is roburq subsistit.
ossa autẽ ab usto dicta ꝓpter qd crema¬
rentur ab antiquis. siue ut alii putanT
ab ore eo qd̃ ibi pateant.namq ubiq
cute. uisceribq obtecta celantur
Medullȩ appellate. qđ madefaciant ossa
irrigant enĩ & confortant. Uertibula
st̃ suminȩ ossium partes. crassi orib no¬
dis conglobate: dictȩ ita eo qđ ad infle¬
xionẽ menbroꝵ illa uertant᷑. Cartila¬
gines ossa mollia. & sine medulla. qđ
genꝰ auriculȩ & nariũ discrimen. &
costarũ extremitates habent. siue oꝑcula
ossiũ quȩ mouentur. & dicte cartilagi¬
nes. qđ len attritu carent dolore dũ
plectuntur. Costas appellari quidã
prtant qd̾ ab ipsiꝰ int̾iora custodiantur. &
tora mollicies uentris uallata saluetur.
Latus. quia iacentib nobis latet. est

Expanded text:
sunt ossium, dicta, eo quod sibi compactasunt ossium, dicta, eo quod sibi compacta nervis, velut glutino quodam adhaereant. 86. Ossa sunt corporis solidamenta. In his enim positio omnis roburque subsistit. Ossa autem ab usto dicta, propter quod cremarentur ab antiquis, sive, ut alii putant, ab ore, quod ibi pateant, nam ubique cute visceribusque obtecta celantur. 87. Medullae appellatae, quod madefaciant ossa, irrigant enim, et confortant. Vertibula sunt summae ossium partes nodis crassioribdis conglobata, dicta eo quod ad inflexionem membrorum illa vertantur. Cartilagines ossa mollia et sine medulla, quod genus auriculae, et narium discrimen, et costarum extremitates habent, sive opercula ossium quae moventur. Et dictae cartilagines, quod levi attritu carent dolore dum fleputant quod ab ipsis interiora custodiantur, et tota mollities ventris vallata salvetur. Latus, quia iacentibus nobis latet: est
Abbreviated transcription (Latin):
qd eo tegatur. s hoc in brutis animalib¬
ꝓprium. Pori corporis greco nomine
appellant᷑. qui latine ꝓprie spiram̃ta
dicuntur. eo qd eos uiuificus spiritus
ex teriꝰ ministretur. Aruina ẽ pingue¬
do cuti adherens. Pulpa est caro sine pin
guedine. dicta qđ palpitet. resilit enim
sepe.hanc pleriq & uiscum uocant. ꝓpt᷑
qđ glutinosa sit. Menbra sunt partes
corp̾oris. artus quib colligant᷑ m̃bra
ab artando dicti. Nerui greca diriciati¬
one appellati. quos illi nerua uocant.
alii latine uocatos neruos putant. eo
qd artuũ coniunctiones inuicem his
inhereant. Uaximã autẽ uiriũ sub¬
stantiã neruos facere certissimum est.
nam qnͣto fuerint densiores. tanto ꝓ¬
pensius augescere firmitatẽ. Artus
dicti qd colligati inuicẽ neruis coar¬
tentur idest stringant᷑. quoꝵ diminu¬
tiua st̃ articuli. nam artus dicimꝰ men¬
bra maiora ut brachia. articulos mi¬
nora m̃bra ut digiti. Compago capita

Expanded text:
quod eo tegatur; squod eo tegatur; sproprium est. Pori corporis Graeco nomine appellantur qui Latine proprie spiramenta dicuntur, eo quod per eos vivificus spiritus exterius ministretur. Arvina est pinguedo cuti adhaerens. Pulpa est caro sine pinguedine, dicta quod palpitet: resilit enim saepe. Hanc plerique et viscum vocant, propter quod glutinosa sit. Membra sunt partes corporis. Artus, quibus conligantur membra, ab artando dicti. Nervi Graeca derivatione appellati, quos illi νεῦρα vocant. Alii Latine vocatos nervos putant, eo quod artuum coniunctiones invicem his inhaereant. Maximam autem virium substantiam nervos facere certissimum est: nam quanto fuerint densiores, tanto propensius augescere firmitatem. Artus dicti, quod conligati invicem nervis artentur, id est stringantur; quorum diminutiva sunt articuli. Nam artus dicimus membra maiora, ut brachia; articulos minora
Abbreviated transcription (Latin):
quas sugentes comp̃hendunt. & dictȩ
papillȩ qđ eas infantes quasi palpant
dum lac sugunt ꝓuide est mamilla
om̃is eminentia uberis. papilla uͦ bre¬
ue illud unde lac trahitur. Ubera uͦ¬
dicta. uł quia lacte uberta. uł quia
humida humore scilicet lactis in
modũ uuarũ plena. Lac uim nomi¬
nis a colore trahit qd̾ sit albꝰ liquor.
leocos enĩ greci album dicunt. cuiꝰ
natura ex sanguine cõmutatur. nam
post partũ si quid sanguinis nundũ
fuerit uteri nutrimento consumptũ.
naturali meatu fluit in manimas.
& earũ uirtute albescens lactis accipit
qualitatẽ. Cutis est quȩ in corpore
prima est appellata. q ipsa corpori
supposita incisionẽ prima patitur.
Cutis enĩ grece incisio dicit᷑. idem &
pellis qd̾ externas imurias corporis
tegendo pellat. pluuiasq & uentos
solisq ardores ꝑferat. pellis autẽ mox
detracta subiecta iam corium dicitur.
Coriũ autẽ ꝑ diriuationẽ caro appellauit.

Expanded text:
quas sugentes comprehendunt. Et dictae quas sugentes comprehendunt. Et dictae papillae, quod eas infantes quasi pappant, dum lac sugunt. Proinde mamilla est omnis eminentia uberis, papilla vero breve illud unde lac trahitur. 76. Ubera dicta, vel quia lacte uberta, vel quia uvida, humore scilicet lactis in morem uvarum plena. 77. Lac vim nominis a colore trahit, quod sit albus liquor, λευκὸς enim Graece album dicunt, cujus natura ex sanguine commutatur; nam post partum si quid sanguinis nondum fuerit uteri nutrimento 14 consumptum, naturali meatu fluit in mammas, et earum virtute albescens lactis accipit qualitatem. 78. Cutis est quae in corpore prima est appellata, quod ipsa corpori superposita incisionem prima patitur, κοπτὴ enim Graece incisio dicitur. Eadem et pellis, quod externas injurias corporis tegendo pellat, pluviasque et ventos solisque ardores perferat. 79. Pellis autem mox detracta, subacta jam corium dicitur. Corium autem per derivationem caro appellavit,
Abbreviated transcription (Latin):
Terciꝰ impudicus. qđ plerũq ꝑ eũ oppro¬
brii insectatio exprimit᷑. Quartus anu
laris. eo qđ in ip̃so anulus gerit᷑. idem
& medicinalis. qđ eo trita colliria a me¬
dicis colligant᷑. Quintꝰ auricularis ꝓ
eo qd eo aurem scalpimꝰ. Ungulas ex
greco uocamꝰ. illi enĩ has onices dicunt
Truncus media pars corporis a collo ad
inguinem. de quo nigidius. caput collo
uehitur. truncꝰ sustinetur coxis. & geni¬
bus. cruribq Torax a grecis dicitur
anterior pars trunci a collo usq ad
stomachũ quã nos dicimꝰ archam. eo
qđ ibi archanũ sit. idest secretũ qͦ cȩteri
inter quas pars illa ossea pectus dicitur
dextraq autẽ leuaq costȩ. Pectꝰ uocatũ.
qđ sit perum. int̾ eminentes mamillarũ
partes. unde & pectinem dici qđ pexos
capillos faciat. Mamillȩ uocatȩ. quia
rotundȩ sunt qͣsi malȩ ꝑ diminutionẽ
scilicet. Papillȩ capita mãmarũ sunt.

Expanded text:
Tertius impudicus, quod plerumque per eum opproTertius impudicus, quod plerumque per eum opprobrii ilaris, eo quod in ipso anulus geritur. Idem et medicinalis, quod eo trita collyria a medicis colliguntur. Quintus auricularis, pro eo quod eo aurem scalpimus. Ungulas ex Graeco vocamus: illi enim has ὄνυχας dicunt. Truncus est media pars corporis a collo usque ad inguina, de quo Nigidius: Caput collo vehitur, truncus sustinetur coxis, et genibus cruribusque. Thorax a Graecis dicitur anterior pars trunci a collo usque ad stomachum quam nos dicimus arcam, eo quod ibi sit arcanum, id est, secretum, a quo caeteri  mamillae dicuntur, inter quas pars illa ossea pectus dicitur; dextra autem laevaque costae. Pectus vocatum, eo quod sit pexum inter eminentes mamillarum partes, unde et pectinem dicimus, quod pexos capillos faciat. Mamillae vocatae, quia rotundae sunt, quasi malae, per diminutionem scilicet. 75. Papillae capita mammarum sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
hominib hircoꝵ fetorẽ reddant. Manꝰ
dicta. qđ sit totiꝰ corporis munus. ipsa
enĩ cibũ ori ministrat. ipsa oꝑatur oĩa
atq dispensat. ꝑ eam accipimꝰ & damꝰ.
tur. ipsa fidei testis. atq salutis adhibe¬
tur. & hoc est illud apud tulliũ. fidem
publicã nissu senatus dedi. id est dexte¬
ram. unde & aplłs dicit. dextras mͥ dede¬
runt & barnabe societatis. Leua quod¬
uocata. qͣsi sine dextera. siue qđ rẽ fieri
sinat. a smendo enĩ sinistra ẽ nuncupa¬
ta. Palma est manꝰ expansis digitis. sic̃
contractis pugnus. Pugnus autẽ a pu¬
gillo dictus. sicut palma ab extensis pal¬
mȩ ramis. Digiti nuncupati. uł quia
decẽ sunt. uł quia decent᷑ iuncti existuis.
nam habent in se & numerũ ꝑfectum.
& ordinẽ decentissimũ. Primꝰ pollex
& potestate. Scds index. & salutaris.
siue demonstratoriꝰ. quia fere eo salu¬
tamus. uł ostendimꝰ. uł indicamus.

Expanded text:
hominibus hircinum fetorem reddant. Manus hominibus hircinum fetorem reddant. Manus dicta quod sit totius corporis munus; ipsa enim cibum ori ministrat, ipsa operatur omnia atque dispensat, per eam accipimus et donamus. tur, ipsa testis fidei atque salutis perhibetur, et hoc est illud apud Tullium: « Fidem publicam jussu senatus dedi, id est dextram. » Unde et Apostolus dicit: Dextras mihi dederunt et Barnabae societatis . Laeva dvocata quasi sine dextra, sive quod rem fieri sinat. A sinendo enim sinixtra est nuncupata. Palma est manus expansis digitis, sicut contractis pugnus. Pugnus autem a pugillo dictus, sicut palma ab expansis palmae ramis. Digiti nuncupati, vel quia decem sunt, vel quia decenter iuncti existunt. Nam habent in se et numerum perfectum et ordinem decentissimum. Primus pollux t potestate. Secundus index et salutatorius sive demonstratorius, quia fere eo salutamus, vel ostendimus, vel indicamus.
Abbreviated transcription (Latin):
ipsũ significat. nam pluralit̾ contuma¬
ciam sepe demonstrat. Cicero in uerrinis
pretorẽ tu accuses. frange ceruices.
Humeri dicti qͣsi armi ad̃ distinctionem
hominis a pecudib mutis. ut hi hume¬
ros illi armos habere dicant᷑. nam ꝓprie
armi quadrupedũ sunt. Ola sũmi hu¬
meri pars posterior. Brachia a fortita
iacertor sunt. & insigne musculoꝵ ro¬
bur existit. in his sunt thori. idest mu¬
sculi. & dicti thori. qđ illic uiscera torta
uideantur. Cubitũ dictũ qđ ad cibos
sumendos in ipso cubamꝰ. Ulna scdam
quosdã utriꝰq manus extensio ẽ. scd̃m
alios cubitus qđd magis uerũ est. quia
grece ulenos dicit᷑. cubitꝰ. Alȩ sub bra¬
chia st̃ appellatȩ. eo qđ ex eis in modum
alarũ motus brachioꝵ inchoat. quas
cilluntur idest mouentur: unde et
oscisla dicta ab eo qd oscillant᷑ hoc est
moueantur ora. nam cillere est mouere
has quidã subhircos uocant. qđ in pleriꝰq

Expanded text:
ipsud significat: nam pluraliter contumaipsud significat: nam pluraliter contumaciam saepe demonstrat. Cicero in Verrinis6, 110: 'Praetorem tu accuses? frange cervices.' Umeri dicti, quasi armi, ad distinctionem hominis a pecudibus mutis, ut hi humeros, illi armos habere dicantur. Nam proprie armi quadrupedum sunt. Ola sumeri pars posterior et occultior. Brachia a fortitudlacertorum sunt, et insigne musculorum robur existit. In his sunt tori, id est musculi, et dicti tori, quia illic viscera torta videantur. Cubitus dictus, quod ad cibos sumendos ipsi incumbimus. Ulna secundum quosdam utriusque manus extensio est; secundum alios cubitus quod magis verum est, quia Graece olenos cubitus dicitur. Alae sub brachiis sunt appellatae, eo quod ex eis in modum alarum motus brachiorum inchoet; quas cillentur, id est moveantur. Unde et oscilla dicta ab eo quod cillentur, id est moveantur ora; nam cillere est movere: has quidam hircos dicunt, eo quod in plerisque
Abbreviated transcription (Latin):
tox illas uocant. quȩ in faucib turge¬
scere solent. Mentum dictũ. qđ inde
mandibulȩ oriantur. uł qđ ibi iungan¬
tur. Gurgulio a gutture nom̃ trahit.
cuiꝰ meatus ad os & nares ꝑtendit.
habens uiã qua uox ad linguã transmit¬
titur. ut possit uerba collidere unde
& garrire dicimꝰ. Rumen ꝓximum
gurgulioni. quo cibus & potio deuorat᷑.
hinc bestiȩ quȩ cibũ reuocant ac re¬
mandunt: ruminare dicunt᷑. Sublin¬
guium oꝑculum gurgulionis quasi
parua lingua quȩ foramen lingue
recludit aꝑitq. Collũ dictũ qd̾ sit
rigidũ & erectũ. ut columna baiuilais
caput. & sustentans qͣsi capitoliũ. cuiꝰ
anterior pars gula uocatur. posterior
ceruix. Ceruix autẽ uocata qđ ꝑ eam
partẽ cerebrũ ad medullã spinȩ dirigi¬
tur. qͣsi cerebri uia. ueteres autẽ plurali
tantũ numero ceruices dicebant. priꝰ
ortensius ceruicẽ singulariter dixit. cer¬
uix autẽ numero singulari menbrum

Expanded text:
tusillas vocant, quae in faucibus turgetusillas vocant, quae in faucibus turgescere solent. Mentum dictum, quod inde mandibulae oriantur, vel quod ibi iungantur. Gurgulio a gutture nomen trahit, cuius meatus ad os et nares pertendit: habens viam qua vox ad linguam transmittitur, ut possit verba conlidere. Unde et garrire dicimus. Rumen proximum gurgulioni, quo cibus et potio devoratur. Hinc bestiae, quae cibum revocant ac remandunt, ruminare dicuntur. Sublinguium operculum gurgulionis, quasi parva lingua quae foramen linguae recludit operitve. Collum dictum, quod sit rigidum et teres ut columna, baiulans caput et sustentans quasi capitolium: cuius anterior pars gula vocatur, posterior cervix. Cervix autem vocata, quod per eam partem cerebrum ad medullam spinae dirigitur, quasi cerebri via. Veteres autem plurali tantum numero cervices dicebant: prius Hortensius cervicem singulariter dixit. Cervix autem numero singulari membrum
Abbreviated transcription (Latin):
mo. ut qd ñ possunt priores p̾cidere.¬
illis tradant ut confringant. hos uulgꝰ
ꝑ longitudine & rotunditate colo ellos
uocant. ultimi sunt molares qͥ concisa
a priorib atq confracta subigunt. &
molunt. atq immassant. unde & mola¬
res uocati sunt: Dentiũ autẽ numerũ
discerint qualitas sexus. nã in uiris
plures. in feminis pauciores existuntꝰ.
Gengiuȩ a gignendis dentib nominate
factȩ sunt etia  ad decorẽ dentium
ne nudi horrori potiꝰ qu̾a ornamento
existerent. Palatũ susũ sicut celũ est po¬
habeat. Fauces a fundendis uocib nomi¬
natȩ.uł qd ꝑ eas fam uoceᷤ. Arteriȩ uocate
siue qđ ꝑ eas a pulmone aer hoc ẽ sp̃s
fertur. seu qd artis. & angustis meatib
sp̃m uitalem retineant. unde uocis
sonos emittunt. qui som uno modo
sonarent. nisi linguę motꝰ distantias
uocis efficeret. Toles gallica lingua di¬
cuntur quas ualgo ꝑ diminutionẽ

Expanded text:
mo quae non possunt priores pmo quae non possunt priores pillis tradunt ut confrangant. Hos vulgus pro longitudine et rotunditate colomellos vocant. Ultimi sunt molares, qui concisa a prioribus atque confracta subigunt et molent atque inmassant; unde et molares vocati sunt. Dentium autem numerum discernit qualitas sexus. Nam in viris plures, in feminis pauciores existunt. Gingivae a gignendis dentibus nominatae. Factae sunt autem etiam ad decorem dentium, ne nudi horrori potius quam ornamento existerent. Palatum nostrum sicut caelum est poimilitudinem habeat. Fauces a fundendis vocibus nominatae, vel quod per eas famur voces. Arteriae vocatae, sive quod per eas a pulmone aer, hoc est spiritus fertur, seu quod artis et angustis meatibus spiritum vitalem retineant, unde vocis sonos emittunt: qui soni uno modo sonarent, nisi linguae motus distantias vocis efficeret. Toles Gallica lingua dicuntur, quas vulgo per diminutionem
Abbreviated transcription (Latin):
sunt pinnulȩ ab alarũ similitudine.
mediũ autẽ int̾finium. Os dictũ est
qđ ꝑ ipsũ quasi ꝑ ostiũ. & cibos intus
mittimꝰ. & sputum foras ꝓicimus. uł
quia inde egrediunt᷑ cibi. uł qđ inde
egrediunt᷑ sermones. Labia a lambi¬
endo nominata. qd autẽ supiꝰ est la¬
bium dicimꝰ. qd inferiꝰ eo qd̾ grossiꝰ
sit labrũ. alii uiroꝵ labra. mulierũ
labia dicunt. Linguȩ a lingendo ci¬
bos putat uarro nom̃ impositũ. alii qd̾
ꝑ articulatos sonos uerba ligat. sicut
enĩ plectrũ cordis. ita lingna illiditur
dentib & uocalẽ exse efficit sonum.
Dentes greci odontes dicunt. & iidein la¬
tinũ trahere uident᷑ nom̃: Hoꝵ primi
p̾cisores dicunt᷑ quia om̃e qd accipitur.
ipsi priꝰ incidunt: sequentes camni
uocantur. quoꝵ duo in dextera maxilla
& duo in sinistra sunt. & dicti canini qͥ
ad similitudinẽ caninoꝵ existunt. &¬
canis ex ipsis ossa confringit. sicut & ho

Expanded text:
sunt, pinnulae, ab alarum similitudine: sunt, pinnulae, ab alarum similitudine: medium autem interfinium. Os dictum, quod per ipsum quasi per ostium et cibos intus mittimus et sputum foris proicimus; vel quia inde ingrediuntur cibi, inde egrediuntur sermones. Labia a lambendo nominata. Quod autem superius est, labium dicimus; quod inferius, eo quod grossior sit, labrum. Alii virorum labra, mulierum labia dicunt. Linguae a ligando cibo putat Varro nomen impositum. Alii, quod per articulatos sonos verba ligat. Sicut enim plectrum cordis, ita lingua inliditur dentibus et vocalem efficit sonum. Dentes Graeci ὀδόντες vocant, et inde in Latinum trahere nomen videntur. Horum primi praecisores dicuntur, quia omne, quod accipitur, ipsi prius incidunt. Sequentes canini vocantur, quorum duo in dextra maxilla et duo in sinistra sunt. Et dicti canini quia ad similitudinem caninorum existunt, et canis ex ips
Abbreviated transcription (Latin):
eminentes sub oculis partes. ad ꝓtectio¬
nem eoꝵ suppositȩ. Uocatȩ autẽ malȩ
siue qđ infra oculos ꝓminent in rotun¬
ditatẽ. quȩ greci mela appellant. siue
qđ sint supra maxillas. Maxille ꝑ dimi¬
nutionẽ a malis. sicuti paxillus a palo.
taxillus a talo. Mandibulȩ st̃ maxilla¬
rũ partes. ex qua & nom̃ nunc factum.
Barbã uereres uocauert̾. qđ uiroꝵ sit ñ
mulierũ. Auriũ inde dictũ nom̃ a uoci¬
immutationẽ enĩ litterȩ aures st̃ quasi
auris ab acumine dicta. Pinnum enim
antiqui acutũ dicebant. unde & bipen¬
nis. & pinna. Nares iccirco non mnant᷑.
nit. siue quia nos odore ãmonent. ut
odoremꝰ aliquid ac sciamꝰ. unde econ¬
tra inscii ac rudes ignari dicuntur
Olfecisse enĩ ueteres scisse dicebant. Teren
pars ꝓpter qđ ȩqualit᷑ sit in longitudi¬
ne. & rotunditate porrecta columna
uocat᷑. extrema pars er pirula. a for¬
mula pomi piri. quȩ uͦ dextra leuaq

Expanded text:
eminentes sub oculis partes ad protectioeminentes sub oculis partes ad protectionem eorum suppositae. Vocatae autem malae sive quod infra oculos prominent in rotunditatem, quam Graeci μῆλα appellant, sive quod sint supra maxillas. Maxillae per diminutionem a malis; sicuti paxillus a palo, taxillus a talo. Mandibulae sunt maxillarum partes, ex quo et nomen factum. Barbam veteres vocaverunt, quod virorum sit, non mulierum. Aurium inditum nomen a vociinmutationem enim litterae aures quasi auris, ab acumine dicta. Pinnum enim antiqui acutum dicebant, unde et bipinnis et pinna. Nares idcirco nominantur qnon desinit, sive quia nos odore admonent ut norimus aliquid ac sciamus. Unde et e contra inscii ac rudes ignari dicuntur. Olfecisse enim scisse veteres dicebant. Terentpars, propter quod aequaliter sit in longitudine et rotunditate porrecta, columna vocatur; extremitas eius pirula, a formula pomi piri; quae vero dextra laevaque
Abbreviated transcription (Latin):
escant latentes. In sumitate autẽ palpe¬
brarũ locis quib se utrȩq clausȩ con¬
tingunt extant. & noti ordine seruato.
capilli tutelam oculis ministrantes.
ne irruentes facile in iurias excipiant.¬
& ex eo noceantur ut pulueris uł cuiꝰꝗͣ.
crassioris materiȩ arceant contactum.
aut ipsũ qͦ aerem concidendo mitificent.
quo tenuem atq serenũ faciant uisum.
Lacrimas a laceratione mtis quida putañ
dictas. alii existimant ido qđ greci dar¬
siriã uocant. Cilia st tegmina quib
coopiuntur oculi. & dicta cilia qd̵ celent
oculos tegantq tuta custodia. Supci¬
lia dicta. quia supposita sunt ciliis.
quȩ iccirco pilis uestita st̃. ut oculis
munim̃ta p̃tendant. & sudore a capi¬
te defluentẽ depellant. Interciliũ uͦ
est mediũ illud̃ inter suꝑcilia qd̾ sine
pilis est. Genȩ sunt inferiores oculoꝵ
partes unde barbȩ inchoant. nã grece
genos barbȩ. hinc & genȩ qđ inde

Expanded text:
escant latentes. In summitate autem palpeescant latentes. In summitate autem palpebrarum locis, quibus se utraque clausa contingunt, extant adnati ordine servato capilli tutelam oculis ministrantes, ne inruentes facile iniurias excipiant et ex eo noceantur, ut pulveris vel cuiusquam crassioris materiae arceant contactum, aut ipsum quoque aerem concidendo mitificent, quo tenuem atque serenum faciant visum. Lacrimas quidam a laceratione mentis putant dictas; alii existimant ideo quod Graeci δάκρυα vocant. Cilia sunt tegmina quibus operiuntur oculi, et dicta cilia quod celent oculos tegantque tuta custodia. Supercilia dicta, quia superposita sunt ciliis; quae idcirco pilis vestita sunt ut oculis munimenta praetendant, et sudorem a capite defluentem depellant. Intercilium vero est medium illud inter supercilia quod sine pilis est. Genae sunt inferiores oculorum partes, unde barbae inchoant. Nam Graece γένειον barbae. Hinc et genae, quod inde
Abbreviated transcription (Latin):
refundant. Pupilla est mediꝰ punctꝰ
oculi. in quo uis uidendi est. ubi quia
paruȩ imagines nobis uident᷑. ꝓpterea¬
pupillȩ appellantur. nam paruuli pu¬
pilli dicunt᷑: hanc pleriq pupulã uocañ.
Uocatur autẽ pupilla. qđ sit pura atq
impolluta. ut st̃ puellȩ. Phisici dicunt
easdem pupillas quas uidemꝰ in oculis
morituros ante tridirã ñ habere. quib
nͨ uisis. certa est desperatio. Circulꝰ uͦ¬
a quo pupilla albȩ partes oculi sepa¬
rantur discreta ingredine.corona di¬
citur. qđ rotunditate sua ornet ambi¬
tum pupullȩ:. Uoluos autẽ quidã ap¬
pellant ipsos uertices oculoꝵ a simili¬
tudine ualuarũ. Palpebrȩ sunt sinus
oculoꝵ a palpitatione dicte. qͥa semꝑ
mouentur. concurrunt emi inuicẽ. ut
assiduo motu reficiant obtutũ. Muni¬
tȩ sunt autẽ uallo capilloꝵ. ut & aptis¬
oculis si quid inciderit repellatur. &
somno cohibentib tanqͣ. in uoluti qui¬

Expanded text:
refundant. Pupilla est medius punctus refundant. Pupilla est medius punctus oculi, in quo vis est videndi; ubi quia parpupillae appellantur. Nam parvuli pupilli dicuntur. Hanc plerique pupulam vocant; vocatur autem pupilla, quod sit pura, atque impolluta, ut sunt puellae. Physici dicunt easdem pupillas, quas videmus in oculis, morituros ante triduum non habere, quibus non visis certa est desperatio. 38. Circulus vero quo a pupilla partes albae oculi separantur discreta nigredine, corona dicitur, quod rotunditate sui ornent ambitum pupillae. Volvos autem quidam appellant ipsos vertices oculorum ex similitudine bolborum. 39. Palpebrae sunt sinus oculorum, a palpitatione dictae, quia semper moventur. Concurrunt enim invicem, ut assiduo motu reficiant obtutum. Munitae sunt autem oculis si quid inciderit repellatur, et somno coniventibus tamquam involuti qui
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰq ꝑsonȩ cognitio. Uultus uͦ dictus.
eo qd ꝑ eum animi uoluntas ostenditur.
scm enĩ uoluntatẽ in uarios motus
mutat᷑. unde & differunt sibi utraq.
nam facies simplicit᷑ accipitur de uniꝰ¬
cusꝰq naturali aspectu. uultꝰ autẽ ani¬
moꝵ qualitatẽ significat. Frons ab
oculoꝵ foraminib nominata est. hȩc
imago quȩdam animi mentis motũ
specie sua exprimit. dũ uellȩta uł tri¬
stis est. Oculi uocati. siue qͥa eos cilioꝵ
tegmina occultant. ne qua incidentis
iniuriȩ offensione ledantur. siue quia
occultũ lumen habent. idest secretũ uł
intus positũ. Hi int̾ om̃s sensus uicini¬
ores ammȩ existunt. In oculis enĩ om̃e
mentis indiciũ est. unde & animi ꝑtur¬
batio uł hilaritas in oculis apparet.
O culi autẽ idem & lumina. & dicta lu¬
mina qđ ex eis lumen manat. uł qđ¬
ex initio sui clausam teneant lucem.
aut extrinsecus acceptã usui p̃ponendo

Expanded text:
scuiusque personae cognitio. Vultus vero dictus, scuiusque personae cognitio. Vultus vero dictus, eo quod per eum animi voluntas ostenditur; secundum voluntatem enim in varios motus mutatur. Unde et differunt sibi utraque; nam facies simpliciter accipitur de uniuscujusque naturali aspectu, vultus autem animorum qualitates significat. 35. Frons, ab oculorum foraminibus nominata est. Haec imago quaedam animi, mentis motum specie sua exprimit, dum, vel laeta, vel tristis est. 36. Oculi vocati, sive quia eos ciliorum tegmina occulunt, ne qua incidentis injuriae offensione laedantur, sive quia occultum lumen habent, id est, secretum, vel intus positum. Hi inter omnes sensus viciniores animae existunt; in oculis enim omne mentis indicium est, unde et animi perturbatio vel hilaritas in oculis apparet. 7 Oculi autem iidem et lumina. Et dicta lumina qex initio sui clausam teneant lucem, aut extrinsecus acceptam visui proponendo
Abbreviated transcription (Latin):
pnuntiatur. Occipitiũ capitis pars po¬
sterior qͣsi contra capitiũ. uł qđ sit capitiᷤᷤ
retrorsum. Capilli uocati qͣsi capitis pili
facti. ut & decorẽ prestent. & cerebrũ ad¬
uersus frigus muniant. atq a sole defen¬
dant. Pilos autẽ dictos a pelle qͣ ꝓdeunt
sicat & pilũ dicitur a pila ubi pig¬
mentũ contunditur. Cesaries acedendo
uocata. ideoq tantũ uiroꝵ est. uirũ enim
tonsũ esse decet. mulierẽ ñ decet. Comȩ¬
sunt ꝓprie ñ cesi capilli. & est grecus ser¬
mo. nam comas greci ky rcoc a secando
nominant. unde & kipir tondere di
mulierũ sunt. dicti autẽ crines eo qđ uit¬
tis discernant᷑. unde & discriminalia di¬
cunt᷑. a quib diuisi religant᷑. Timpora st̃
que caluarie dextra leuaq subiacent.
quȩ ido sic nuncupant᷑ quia morient᷑.
ipsaq mobilitate qͣsi tempora qͥb dam
int̾uallis mutant᷑. Facies dicta ab effi¬
gie ibi enĩ ẽ tota figura hoĩs. & uniꝰ¬

Expanded text:
pronuntiatur. Obcipitium capitis pars popronuntiatur. Obcipitium capitis pars posterior, quasi contra capitium, vel quod sit capiti retrorsum. Capilli vocati quasi capitis pili, facti ut et decorem praestent et cerebrum adversus frigus muniant atque a sole defendant. Pilos autem dictos a pelle, qua prodeunt; sicut et pilo dicitur a pila, ubi pigmentum contunditur. Caesaries a caedendo vocata: ideoque tantum virorum est; virum enim tonsum esse decet, mulierem non decet. Tamesunt proprie non caesi capilli, et est Graecus sermo. Nam comas Graeci caimos a secando nominant, unde et χείρειν tondere dimulierum sunt. Dictae autem crines eo quod vittis discernantur. Unde et discriminalia dicuntur, a quibus divisae religantur. Tempora sunt, quae calvariae dextra laevaque subiacent. Quae ideo sic nuncupantur quia moventur, ipsaque mobilitate quasi tempora quibusdam intervallis mutantur. Facies dicta ab effigie. Ibi est enim tota figura hominis et uniu
Abbreviated transcription (Latin):
odorib afficiat᷑. Gustus a gutture dictꝰ.
Tactus eo qđ ꝑtractet & tangat. & ꝑ omia
menbra uigorẽ sensus asꝑgat. nã tactu
ꝓbamus quicqͥd cęteris sensib iudicare
nͥ possumꝰ. Duo autẽ genera tactus esse.
nam aut extrinsecus uenit qđ feriat.
aut intus in ipso corpore orit᷑. Unicuiq
autẽ sensui ꝓpriam naturã datam. nã
qđ uidendũ est oculis capitur. qđ audi¬
endũ est aurib. mollia ac dura tactu
estimantur. sapor gustu. odor narib
ducitur. Prima pars corporis caput.
datũq illi hoc nom̃ eo qđ sensus om̃s
& nerui in de mitium capiant. atq
ec eo omnis uigendi causa oriat᷑ ibi eniꝰ
om̃s sensus app̾arent. unde ipsiꝰ animȩ
quȩ consulit corpori quodãmͦ ꝑsonam
gerit. Uertex est ea pars qua capilli capi¬
tis colliguntur & in qua cesaries uertitur.
unde & nuncupatur. Caluaria ab ossib
caluis dicta ꝑ defectionẽ. & neutraliter

Expanded text:
odoribus adficiatur. Gustus a gutture dictus. odoribus adficiatur. Gustus a gutture dictus. Tactus, eo quod pertractet et tangat et per omnia membra vigorem sensus aspergat. Nam tactu probamus quidquid ceteris sensibus iudicare non possumus. Duo autem genera tactus esse; nam aut extrinsecus venit quod feriat, aut intus in ipso corpore oritur. Unicuique autem sensui propriam naturam datam. Nam quod videndum est, oculis capitur, quod audiendum est, auribus: mollia et dura tactu aestimantur, sapor gustu, odor naribus ducitur. Prima pars corporis caput; datumque illi hoc nomen eo quod sensus omnes et nervi inde initium capiant, atque ex eo omnis vigendi causa oriatur. Ibi enim omnes sensus apparent. Unde ipsius animae, quae consulit corpori, quodammodo personam gerit. Vertex est ea pars qua capilli capitis colliguntur, et in qua caesaries vertitur; unde et nuncupatur. Calvaria ab ossibus calvis dicta, per defectionem; et neutraliter
Abbreviated transcription (Latin):
me totũ corpꝰ agitat uigore sentiendi
unde & p̾sentia nuncupantur. qđ fiunt
p̾sentib sicut p̃ ocxilis. quȩ p̾sto sunt ocu¬
lis. Uisus est qui a philosophis humor
uitreus appellat᷑. uisũ autẽ fieri quidam
asserunt. aut extrema etherea luce aut
int̾no spũ lucido ꝑ tenues uias a cerebro
uenientes. atq ppetratis tumcis in aere
exeuntes. & tunc cõmixtione similis
materiȩ uisũ dantes. Uisus dictus qđ
uiuacior sit cęt̾is sensib ac prestantior.
siue uelocior ampliꝰq uegetet. qnͣtum
memoria int̾ cȩtera m̃tis officia. uicimor
est enĩ cerebro. unde omnia manant. ex
quo fit. ut ea quȩ ad alios ꝑtinent sensꝰ
inde dicamꝰ. ueluti cũ dicimꝰ uide qͦmͦ
sonat. uide quomͦ sapit. sic & cętera.
Auditus appellatꝰ. qđ uoces hauriat. hoc
est aere uerberato suscipiat sonos.
Odoratus qͣsi aeris odor attractus. tracto
enĩ aere sentitur. sicut & olfactus qđ̾

Expanded text:
me totum corpus agitat vigore sentiendi. me totum corpus agitat vigore sentiendi. Unde et praesentia nuncupantur, quod sint prae sensibus, sicut prae oculis, quae praesto sunt oculis. 20. Visus est qui a philosophis humor vitreus appellatur. Visum autem fieri quidam asseverant, aut externa aetherea luce, aut interno spiritu lucido per tenues vias a cerebro venientes, atque penetratis tunicis in aerem exeuntes, et tunc commistione similis materiae visum dantes. 21. Visus dictus quod vivacior sit caeteris sensibus, ac praestantior, sive velocior, ampliusque vigeat, quantum memoria inter caetera mentis officia. Vicinior est enim cerebro, unde omnia manant, ex quo fit ut ea quae ad alios pertinent sensus videre dicamus, veluti cum dicimus: Vide quomodo sonat, vide quomodo sapit, sicAuditus appellatus, quod voces auriat; hoc est aere verberato suscipiat sonos. Odoratus quasi aeris odoris adtactus. Tacto enim aere sentitur. Sic et olfactus, quod
Abbreviated transcription (Latin):
mortale est. & aliqnͣdo soluendum.
Caro autẽ a creando est appellata. Cre¬
mentũ enĩ semen ẽ masculi. unde¬
& animaliũ & hominũ corpora con¬
cipiuntur hinc & parentes creato¬
res uocant᷑. Caro autẽ ex quatuor
elem̃tis compacta est. nam terra
in carne est. aer in halitu. humor in
sanguine. ignis in calore uitali: ha¬
bent enĩ in nobis elem̃ta suam quãq
partẽ. cuiꝰ qͥd debetur cõpage resoluta.
Caro autẽ & corpꝰ diuersa significant.
in carne semꝑ corpꝰ est. ñ semꝑ in cor¬
pore caro. nam caro est quȩ uit. idem
& corpꝰ. Corpꝰ qđ ñ uiuit idem ñ caro.
nam corpꝰ dicit᷑. aut qđ post uitã est mor¬
tuũ. aut sine uita est conditũ. interdũ
& cũ uita corpꝰ & ñ caro. ut herba & lignũ.
Sensus corporis quinq st̃. uisus. auditꝰ. odo¬
ratꝰ gustus. & tactꝰ ex qͥb duo apiuntur
& clauduntur. duo semꝑ patentes sunt.
Sensus dicti. quia ꝑ eos anima subtilissi¬

Expanded text:
mortale est, et aliquando solvendum. mortale est, et aliquando solvendum. Caro autem a creando est appellata. Crementum enim semen est masculi, unde animalium et hominum corpora concipiuntur. Hinc et parentes creatores vocantur. Caro autem ex quattuor elementis conpacta est. Nam terra in carne est, aer in halitu, humor in sanguine, ignis in calore vitali. Habent enim in nobis elementa suam quaeque partem, cuius quid debetur conpage resoluta. Caro autem et corpus diversa significant. In carne semper corpus est, non semper in corpore caro. Nam caro est quae vivit, idem et corpus. Corpus, quod non vivit, idem non caro. Nam corpus dici aut quod post vitam est mortuum, aut sine vita est conditum. Interdum et cum vita corpus, et non caro, ut herba et lignum. Sensus corporis quinque sunt: visus, auditus, odoratus, gustus et tactus. Ex quibus duo aperiuntur, et clauduntur, duo semper patentes sunt. 19. Sensus dicti quia per eos anima subtilissi
Abbreviated transcription (Latin):
dicens: & inclinato capite emisit spm̃.
Quid est enĩ emittere sp̃m. nisi qd̾ animã
ponere. s anima dicta ꝓpter qđ inuit.
sp̃s autẽ uel ꝓ spiritali natura uł ꝓ eo
qđ inspiret in corpore Ite̾ animũ esse
idem qđ animã. s anima uite est ammꝰ
consilii. unde & dicunt phy losophi
etiã sine animo urtã manere. & sine
mente animã durare. unde & am̃tes
bt. Mens autẽ uocata qđ emineat in
anima. uł qd̾ meminit. unde & im
memores amentes. quappt̾ ñ anima
s qđ excellit in anima mens uocatur.
tanqua caput eiꝰ uł oculus. unde &
ut una ressit. Pro efficientiis enĩ causa¬
rum diuersa nomina sortita ẽ anma
nam & memoria mens est. unde. et
mus est. dũ scit. mens est. dũ recolit
memoria est. dũ rectũ iudicat. ratio ẽ.
dum spirat. sp̃s est. dum aliquid sen
tit sensus est. nam & inde animꝰ sensꝰ
dicitur ꝓ his quȩ sentit. unde & sen¬
tentia nom̃ accepit. Corpus dictũ
eo qđ corruptũ ꝑit. solubile enĩ atq

Expanded text:
Et inclinato capite emisit spiritum'. Quid est enim emittere spiritum nisi quod animam ponere? Sed anima dicta propter quod vivit: spiritus autem vel pro spiritali natura, vel pro eo quod inspiret in corpore. Item animum idem esse quod animam; sed anima vitae est, animus consilii. Unde dicunt philosophi etiam sine animo vitam manere, et sine mente animam durare: unde et amentes. lit. Mens autem vocata, quod emineat in anima, vel qmemores amentes. Quapropter non anima sed quod excellit in anima, mens vocatur, tanquam caput ejus vel oculus: unde etut una res sit; pro efficientiis enim causarum diversa nomina sortita est anima. Nam et memoria mens est, unde et iimus est; dum scit, mens est; dum recolit, memoria est; dum rectum judicat, ratio est; dum spirat, spiritus est; dum aliqtit, sensus est. Nam inde animus sensus dicitur pro his quae sentit, unde et sententia nomen accepit. Corpus dictum eo quod corruptum perit. Solubile enim atque
Abbreviated transcription (Latin):
semina celant᷑ nobis figuraᷤᷤ parentum
redaitura: Ex pat̾no enim semine puellaᷤ
nasci. & ex mat̾no pueros. quia omnis
partus constat duplici semine.. cuiꝰ
pars maior cum inualuit. occupat si¬
militudinẽ sexus. In corpore nr̃o que¬
dam tantũ urilitatis causa facta sunt. ut
uiscera. quędã & utilitatis & decoris. ut
sensus in facie & in corpore. manꝰ & pedes.
quoꝵ menbroꝵ & utilitas magna est. &
species decentissima. quȩdã tantũ decoris.
ut mamillȩ in uiris. & in utroq sexu um¬
bilicus. quedã discretionis. ut in uiris
genitalia. barba ꝓlixa pectus amplum
in mulierib leues genȩ. & angustũ pectus.
ad concipiendos autẽ & portandos fetus
renes & latera dilatata. qđ ad hominẽ
& ad partes attinet corporis ex parte dictũ
est. nunc ȩtates eiꝰ subiungamus. n
de Etatib hominis.

Expanded text:
semina celantur figuras parentum semina celantur figuras parentum redditura. Ex paterno autem semine puellas nasci et ex materno pueros, quia omnis partus constat duplici semine, cuius pars maior cum invaluit occupat similitudinem sexus. In corpore nostro quaedam tantum utilitatis causa facta sunt, ut viscera: quaedam et utilitatis et decoris, ut sensus in facie, et in corpore manus ac pedes: quorum membrorum et utilitas magna est, et species decentissima. Quaedam tantum decoris, ut mamillae in viris, et in utroque sexu umbilicus. Quaedam discretionis, ut in viris genitalia, barba promissa, pectus amplum; in mulieribus leves genae, et angustum pectus; ad concipiendos autem et portandos foetus renes et latera dilatata. Quod ad hominem et ad partes attinet corporis ex parte dictum est, nunc aetates eius subiungam. § etatibus hominum.
Abbreviated transcription (Latin):
se miscere ñ potest ꝓpter nimiã sui spissi¬
tudinẽ. hinc & steriles mares uł feminas
fieri. uł ꝑnimiã seminis uł sanguinis
crassitudinẽ. uł ꝓpter nimiã rarͦitatem
Primũ autẽ arunt cor hominis singi. qdđ
in eo sit & uita omnis & saprentia. deinde
quadragesimo die totũ opus expleri. qd̾
ex abortiuis ut ferunt collectũ est. alii
fȩtus a capite exordiũ sumere dicunt.
unde & in auiũ fȩtu primũ oculos in ouiᷤ
fingi uidemꝰ. Fȩtus autẽ dictꝰ qđ ad huc
in utero foueatur. cuiꝰ secundȩ dicunt᷑.
folliculꝰ qui simul cũ infante nascitur.
continetq eũ. dictus autẽ quia & cũ edi¬
tur sequit᷑ folliculꝰ. Nasci autẽ patrib¬
similes aiunt. si paternũ sem̃ ualidiꝰ sit.
matrib. si matris: hac ratione similes
exprimi uultus. qui autẽ utriꝰq parentiꝰ
figurã reddunt. ȩqualit᷑ mixto paterno
multa semina occulta. sic & in hominib

Expanded text:
se miscere non potest propter nimiam sui spissise miscere non potest propter nimiam sui spissitudinem; hinc et steriles mares et fieri; vel per nimiam seminis vel sanguinis crassitudinem, vel propter nimiam raritatem. Primum autem aiunt cor hominis fingi, quod in eo sit et vita omnis et sapientia; deinde quadraex abortionibus, ut ferunt, collectum est. Alii fetus a capite exordium sumere dicunt, unde et in avium fetibus primum oculos fingi in ovis videmus. Fetus autem dictus, quod adhuc in utero foveatur. Item folliculus, qui simul cum infante nascitur continetque eum dictusque, quia, cum egreditur, sequitur. Nasci autem patribsimiles aiunt, si paternum semen validius sit; matribus, si matris; hac ratione similes exprimi vultus: qui autem utriusque parentis figuram reddunt, aequaliter mixto paterno multa semina occulta, sic et in nobis
Abbreviated transcription (Latin):
in renib eiectusq ꝑ coitũ & in utero mu¬
lieris susceptꝰ calore quodã modo uiscerũ
& menstrualis sanguinis irrigatione for¬
matur in corpore: Al enstrua suꝑuacuus
mulierũ sanguis. Dicta autẽ menstrua
a circũitu limaris luminis. quo solet hoc
ꝓuenire ꝓfluuiũ. Luna enĩ grece mene
dicit᷑. hȩc & muliebria nuncupant᷑. nam
mulier solũ animal menstruale est. cuiꝰ
cruoris tactu fruges ñ germinant. acescuN
musta. moriuntur herbȩ. amittunt arbo¬
res fetus. ferrũ rubigo corrũpit. nigrescunt
era. si qui canes inde ederint in rabiẽ effe¬
runt᷑. glutinũ asfalti qđ nec ferro nec
aquis dissoluit᷑. cruore ipso pollutũ disꝑ
gitursponte. post plurimos autẽ dies men¬
iam ñ est menstrualis sanguis a qͦ ꝑfusꝰ
irriget᷑. tenue sem̃ locis muliebrib ñ heret.
Labit᷑ enĩ nec ht̃ uim adherendi. similit̾ & crassũ
uim gignendi. quia muliebri sanguii

Expanded text:
in renibus, eiectusque per coitum, et in utero muin renibus, eiectusque per coitum, et in utero mulieris susceptus calore quodammodo viscerum et menstrualis sanguinis inrigatione formatur in corpore. Menstrua supervacuus mulierum sanguis. Dicta autem menstrua a circuitu lunaris luminis, quo solet hoc venire profluvium; luna enim Graece μήνη dicitur. Haec et muliebria nuncupantur; nam mulier solum animal menstruale est. Cuius cruoris contactu fruges non germinant, acescunt musta, moriuntur herbae, amittunt arbores fetus, ferrum rubigo corripit, nigrescunt aera. Si qui canes inde ederint, in rabiem efferuntur. Glutinum asphalti, quod nec ferro nec aquis dissolvitur, cruore ipso pollutum sponte dispergitur. Post plurimos autem dies meniam non est menstrualis sanguis, a quo perfusum inrigetur. Tenue semen locis muliebribus non adhaerere; labitur enim nec habet vim adhaerendi. Similiter et crassum vim non habet gignendi, quia muliebri sangui
Abbreviated transcription (Latin):
habuerit ut menbra. & iscera: Cauli¬
culus autẽ ꝓprie porei est. hinc ad uentre¬
translatio. matrix dicit᷑. qd̾ pecus in eo
generetur. semen enĩ receptũ confouet.
confotũ corporat. corporatũ in menbra
distinguit. Uulna uocata quasi ualua.
id est ianua uentris. uł qđ sem̃ recipiat.
uł qd ex ea fetus ꝓcedat. Uesica dicta.
quia sicut uas a qua ita de renib urina
collecta complet᷑. & humore distendit᷑.
cuiꝰ usus in uolucrib ñ habet᷑. Urina
autẽ dicta siue qđ urat. seu qͥa ex remb
egreditur. cuiꝰ indicio & salus & ȩgri¬
tudo futura monstrat᷑. Qui humor
uulgo lotiũ dicit᷑. qdđ ex eolota idest mun¬
da uestimenta efficiantur. Semen est qd̾
iactũ sumitur aut a t̾ra. aut ab utero.
ad gignendũ uł fructus uł fetus. est enĩ
liquor ex cibi & corporis decoctione factꝰ.
ac diffusus ꝑ uenas. atq medullas. qͥ inde
desudatur in modũ sentinȩ. concrescit

Expanded text:
habuerit, ut membra et viscera. 136. Aqualihabuerit, ut membra et viscera. 136. Aqualiculus autem proprie portranslatio. Matrix dicitur, quod foetus in eo generetur: semen enim receptum confovet, confotum corporat, corporatum in membra distinguit. Vulva vocata quasi valva, id est ianua ventris, vel quod semen recipiat, vel quod ex ea foetus procedat. Vesica dicta, quia sicut vas aqua, ita de renibus urina collecta conpletur, et humore distenditur. Cuius usus in volucribus non habetur. Urina autem dicta, sive quod urat, seu quia ex renibus egeritur. Cuius indicio et salus et aegritudo futura monstratur. Qui humor vulgo lotium dicitur, quod eo lota, id est munda, vestimenta efficiantur. Semen est quod iactum sumitur aut a terra aut ab utero ad gignendum vel fructus vel foetus. Est enim liquor ex cibi et corporis decoctione factus ac diffusus per venas atque medullas, qui inde desudatus in modum sentinae concrescit
Abbreviated transcription (Latin):
& suꝑ additis cibis ñ impediant᷑. Omen¬
tum menbranũ qđ continet intestinoꝵ
Disẽptũ intestinũ qđ discernit uentrem
& cęt̾a intestina a pulmonib a corde
Cecum intestinũ. qđ sit sine foramine.
cunt. Ieiuna tenue intestinũ. unde &
ieiumũ dicit᷑. Uenter autẽ & altius &
uterus. int̾ se differunt. Uenter ẽ qui
acceptos cibos digerit. & apparet extrin¬
secus ꝑtenditq a pectore ad inguinẽ
& dictus uenter qđ ꝑ totũ corpũs uite
alim̾ta transmittat. Aluus est quȩ cibũ
sordes stercoꝵ defluunt. Uterũ solȩ mu¬
lieres habent. in quo concipiunt. ad
similitudinẽ cauliculi. tamen auctores
nec poete tantũmodo. s & cęteri. Uocatꝰ
antẽ uterꝰ qd duplex sit. & ab utroq in
duas se diuidat partes. quȩ in diuersis
diffusȩ ac reflexe circũplicant᷑ in modũ
cornu arietis. uł qđ interiꝰ impleatur
fetu. Hinc & uter. qđ aliquid intrinsecꝰ

Expanded text:
et superadditis cibis non inpediantur. Omenet superadditis cibis non inpediantur. Omentum membranum, quod continet intestinorum Disseptum intestinum, quod discernit ventrem et cetera intestina a pulmonibus, a corde. Caecum intestinum, quod sit sine foramine cunt. Ieiuna tenue intestinum, unde et ieiunium dicitur. Venter autem et alvus et uterus inter se differunt. Venter est qui acceptos cibos digerit, et apparet extrinsecus, pertinetque a pectore ad inguinem, et dictus venter quod per totum corpus vitae alimenta transmittat. Alvus est qui cibum sordes stercorum defluunt. Uterum solae mulieres habent, in quo concipiunt, ad similitudinem cauliculi. Tamen auctores nec poetae tantummodo, sed et ceteri. Vocatus autem uterus, quod duplex sit et ab utraque in duas se dividat partes, quae in diversum diffusae ac replexae circumplicantur in modum cornu arietis; vel quod interius ifetu. Hinc et uter, quod aliquid intrinsecus