comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
estis in sõno erroris ⁊ infidelitatis: ñ ctedentes
resurrectionẽ: Et nolite peccare: ut uste in bo¬
nis oꝑib conu̾s antes possitis ad głam resurge:
Ignorantiam enim dei quidam habent .i.¬

Expanded text:
estis in somno erroris et infidelitatis, non credentes estis in somno erroris et infidelitatis, non credentes resurrectionem, et nolite peccare, ut, juste in bonis operibus conversantes, possitis ad gloriam resurgere. Ignorantiam enim Dei quidam habent, i
Abbreviated transcription (Latin):
Et re uera si resurrectio mortuoꝵ ñ ẽẽt: man¬
ducandũ et bibendũ eẽt: Nolite seduci.i. no
lite decipi a pseudo apłis qui denegant resur.¬
rectionẽ: neq a diabolo qui uos uult decipere:
C orrumpunt bonos mores colloquia mala:
his u̾bis ostendit apłs cũ fabulatione. malor
hoĩum et lasciuientiũ eu̾ti bonũ posse ꝓpositũ
Assiduitas enim praui colloquii uiciat mentẽ.
ac ꝑ hoc cauendũ ÷ a talibus: qr uitã bonã et
honestos atq uerecundos mores. corrũpunt &
dep̃uant colloquia mala: Qm̃ depͣuatio bonorũ
allocutio est malorũ Euigilitate iuste: et noli¬
te peccare: Quidã codices hñt euigilate iusti.
quasi illos p̃ceꝑit euigilare qͥ iusti st̃: sed falso
scriptũ est: Quia qͥ iusti st̃ ñ indigent ad mone¬
ri ut euigilent a sõno infidelitatis. a corpore erͥo¬
ris: Adu̾bialit̃ enĩ dix̃. eiugilitate iuste qui

Expanded text:
Et revera si resurrectio mortuorum non esset, manEt revera si resurrectio mortuorum non esset, manducandum et bibendum esset. Nolite seduci, id est nolite decipi a pseudoapostolis, qui denegant resurrectionem: neque a diabolo, qui vos vult decipere. Corrumpunt mores bonos colloquia prava. His verbis ostendit Apostolus, confabulationes malorum hominum et lasciviAssiduitas enim pravi colloquii vitiat mentem. Ac per hoc cavendum est a talibus, quia vitam bonam et honestos atque verecundos mores corrumpunt et depravant colloquia mala, quoniam depravatio bonorum, allocutio est malorum. Evigilate juste, et nolite peccare. Quidam codices habent: Evigilate, justi, quasi illos praeciperet evigilare qui justi sunt, sed falso scriptum est: quia qui justi sunt non indigent admoneri ut evigilent a somno infidelitatis, et a torpore erroris. Adverbialiter enim dixit, Evigilate juste, qui
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ mercedẽ laboris habeo: Unde ⁊ dicit Per
et fixus in spe talia loquebat᷑: quasi iam hñs qd̃
in futuro adepturꝰ erat: Si scdm hominem ad
bestias pugnaui ephesi: i. scđm qd̃ homo pugna¬
re potest. ł qͣntũ homo ferre potest: quid michi
prodest si mortui ñ resurgu̾nt: ẜ estias appellat¬
in hoc loco homines bestiali more uiuentes. qui
seditionẽ popularẽ adu̾sũ cum ꝓuocauerunt
apud ephesum ꝓpter dianȩ ydolum: cuius
culturam p̃dicabat apł̃s destruendam: Omnis
labor sc̃oꝵ ad hoc tendit: ut resurrectionis gloriã
mereantur ꝑciꝑe:. Manducemus ⁊ bibamus.
nabucodonosor: Et est hoc testimoniũ ab rsaia
platum: P ositi enim in articulo mortis: aiebant:
Manducemꝰ ⁊ bibamꝰ: qi cras moriemur: Quod apł̃s
refert ad illos qui de resurrectione dubitabant:
Et si ita est inquit ut uos putatis ui delicet si
resurrectio futura ñ est. manducemꝰ mͦ ⁊ bibamꝰ
qr cras moriemur: et post modũ nil mali patiem᷑:

Expanded text:
tamen mercedem laboris habeo, unde et dicit: Per et fixus in spe, talia loquebatur, quasi jam habens quod in futuro adepturus erat. Si secundum hominem ad bestias pugnavi Ephesi, id est, si secundum quod homo pugnare potest, vel quantum homo ferre potest, quid mihi prodest, si mortui non resurgunt? Bestias in hoc loco appellat homines bestiali more viventes, qui seditionem popularem adversum eum provocaverunt apud Ephesum propter Dianae idolum, cujus culturam praedicabat Apostolus destruendam . Omnis labor sanctorum ad hoc tendit, ut resurrectionis gloriam mereantur percipere. Manducemus et bibamus, Nabuchodonosor, et hoc est testimonium ab Isaia prolatum. Positi enim in articulo mortis aiebant: Manducemus et bibamus: quia cras moriemur . Quod Apostolus refert ad illos, qui de resurrectione dubitabant. Et si ita est, inquit, ut vos putatis: videlicet in resurrectio futura non est, manducemus modo et bibamus, quia cras moriemur: et postmodum nihil mali patiemur.
Abbreviated transcription (Latin):
loquor uobis ut dm̃ timeatis: et tuñdo ametis:
Cassiodorus dicit qd̃ reuerentia est timor
dubitans de resurrectione: Quomodo resurgent.
mortui: cum quali corpore uenient sub ad iu¬
diciũ: Insipiens tu quod seminas uit̾ram ñon
uisuficatur: nisi prius moriatur: P hisica rati¬
one utit᷑. exẽplum ponendo de grano alicuius
uult mortua corpora rursus reparari ad uitam:
Et granum qd̵ seminas: ñ corpus qd futurum :
seminas: sed nudum granũ: Ubi manifestat᷑.
qm deus qͥ sua pocestate purũ granũ ⁊ nudum
ab aristis ⁊ culmo. resuscitat in radices. culmũ
stipulas. spicas. grana quoq ⁊ aristas: ipse quoq
ñ nuda. sed immotalitate ⁊ incorruptione uestita
sua uurtute sc̃oꝵ corpora resuscitabit. ꝓpriis¬

Expanded text:
loquor, ut Deum timeatis, et timendo ametis. Cassiodorus dicit quod reverentia est timor subaudis dubitans de resurrectione. Quomodo resurgent mortui? Quali autem corpore venient? subaudis ad judicium. Insipiens tu, quod seminas in terra, non vivificatur, nisi prius moriatur. Physica ratione utitur exemplo de grano alicujus vult mortua corpora rursus reparari ad vitam. Et granum quod seminas, non corpus quod futurum est seminas, sed nudum granum. Ibi manifestatur quod Deus qui sua potentia purum granum et nudum ab aristis et culmo resuscitat in radices, in culmum, stipulas, spicas, grana et aristas: ipse quoque non nuda, sed immortalitate et incorruptione vestita, sua virtute, sanctorum resuscitabit cor
Abbreviated transcription (Latin):
ne. expectate cam spem. Nolite hic quȩrere
quȩ sꝑatis qr iustus exfide uiuit. Nos autem
non sumus subtractionis filii in ꝑditionem: sed fidĩ
in acquisitionem animȩ. Non sumꝰ inquit ego
& uos filii illors paganoꝵ atq gentiliũ. qui se
subtrahunt a uita fidei. ⁊ luce sempit̾n̾a ad ꝑ¬
ditionẽ atumar̃ suar̃. sed sumꝰ filii patriarcha¬
rum qͥ fide ꝓbaa sunt. te in fide ꝑfecti fuer̃ ut
adquirerent sibi suas animas ad salutẽ. ⁊ in¬
suꝑ alioꝵ: suo exemplo. Est autem fides sꝑan¬

Expanded text:
ne, exspectate beatam spem. Nolite dubitare quaerere quae speratis: quia justus ex fide vivit. Nos autem non sumus subtractionis filii in perditionem, sed fidei in acquisitionem animae. Non sumus, inquit, ego et vos filii illorum paganorum atque gentilium, qui se subtrahunt a vita fidei et luce sempiterna ad perditionem animarum suarum, sed sumus filii patriarcharum, qui in fide probati sunt, et in fide perfecti fuerunt ut acquirerent sibi suas animas ad salutem et insuper aliorum suo exemplo. CAPUT XI. Est a
Abbreviated transcription (Latin):
a patre. ⁊ patri afilio tradit᷑: ut cõmunit̾ ab
utroq possideat᷑: Dicendũ breuit̃. qd̵ pat̾ hoĩ
filio a u̾bo sũpto omĩa tradiłit: ut sic̃ in filio
diuinitas ⁊ humanitas una. est ꝑsona. sic una sit
&e possessio: Illi enĩ hoĩ tunc cuncta tradidit: qđo
ab unigenito suo suscipi uoluit: Isdem filius in
fine regnũ deo ⁊ patri tradet: cum electos suos
gnantẽ dm̃ patrẽ cũ se ipso ⁊ sp̃u scõ: et tunc
om̃s uidelicet electos: qr ipse uidebit᷑ in for¬
ma hoĩs in iudicio: dãnatis uista sententia et¬
reprobis: Om̃s secũ electos pat̾no uultui
exhibebit. ut qui hominem udicem uide¬
runt. munda conscientia diuinitatem
patris et filii ac sp̃s scĩ contẽplent᷑ Cum
euacuauerit omnem principatum: sub
tunc finis erit: Principant᷑ in diuinis sp̃ib
archangłi angłis: sic̃ ipso nomine designat᷑

Expanded text:
a Patre, et Patri a Filio traditur, ut communiter ab a Patre, et Patri a Filio traditur, ut communiter ab utroque possideatur, dicendum breviter, quod Pater homini Filio a Verbo sumpto, omnia tradiderit, ut sicut in Filio divinitas et humanitas una est persona, sic una sit et possessio. Illi enim homini tunc cuncta tradidit, quando ab unigenito suo suscipi voluit. Idem Filius in fine regnum Deo et Patri tradet, cum electos suos gnantem Deum Patrem cum seipso et Spiritu sancto. Et tunc omnes videlicet electos, quia ipse videbitur in forma hominis in judicio, damnatisque justa sententia reprobis, omnes secum electos paterno vultui exhibebit, ut qui hominem judicem viderunt munda conscientia, divinitatem Patris et Filii et Spiritus sancti contemplentur. Cum evacuaverit omnem principatum, subaudis, tunc erit finis. Principantur in divinis spiritibus, archangeli angelis, sicut ipso nomine decla
Abbreviated transcription (Latin):
qͥdẽ ꝑunũ hõis adã mors aĩȩ. et corpisuenit et per unum
hominem xp̃m resurrectio mortuorum bonoꝵ
malorumq. U nusquisq in suo ordine resur¬
get: Ne dicerent illi et forsitan dicebant: quare
iuisti qui ante xp̃m mortui st̃ ance xpͣm ñ surre¬
xerunt: Q uia ꝑ cuiꝰ uirtutẽ quidã illoꝵ surrexe¬
r̃: et om̃s homines resurrecturi sc̃ Primmitiȩ
debuit eẽ dormientiũ . i. pͥmus debuit resur gͥe
sic̃ or fecit. Deinde omnes in suo ordine. sub̃
aut iam surrexer̃. aut resurrecturi sunt post
xp̃m uidelicet. qͥ surrex̃ pͥmus Deinde hi qͥ
sed falso scriptũ est: Deuide inquit hi qui st̃
ante aduentũ eiꝰ: Deinde finis: sub erit mun¬
di: Finis nanq mundi resurrectio erit: cum
tradiderit regnũ deo et patri: Deus pater oĩa
tradidit filio: sicut ipse ait: Omnia mͥ tradita
st̃ a patre meo: Et paulus dic̃ qđ tuncͥ finis sit
patri suo qui ẽ. d̃s Sed qr istud regnũ sic filio

Expanded text:
er unum hominem, Adam, mors animae et corporis venit, et per unum hominem, Christum, resurrectio mortuorum, bonorum malorumque. Unusquisque autem in suo ordine. Ne dicerent illi, et forsitan dicebant: Quare justi qui ante Christum mortui sunt, ante eum non resurrexerunt? Quia per cujus virtutem quidam illorum surrexerunt et omnes homines surrecturi sunt. Primitiae debuit esse dormientium, id est primus debuit resurgere, sicut et fecit: deinde omnes in suo ordine, subaudis, aut jam resurrexerunt aut resurrecturi sunt, post Christum videlicet, qui resurrexit primus. Deinde hi quiSed falso scriptum est. Deinde, inquit, hi qui sunante adventum ejus. Deinde finis, subaudis erit mundi; finis namque mundi, resurrectio erit, cum tradiderit regnum Deo et Patri. Deus Pater omnia tradidit Filio, sicut ipse ait: Omnia tradita sunt mihi a Patre meo . Et Paulus dicit, quod tunc sit finis Patri suo, qui est Deus. Sed quia istud regnum sic Filio
Abbreviated transcription (Latin):
sepultura: et diuitem ꝓ morte sua Et iterũ:
Erit inquit sepulchrũ eius gloriosum: Mor¬
cuũ enĩ nulli dubiũ est: sepultũ cẽ. Et qr
refurrexit tercia die. scđm scripturas: Uiufi¬
cabit nos post duos dies: in die tercia suscitabit
nos. Et quia uisus est cephe: Cephas: srrũ
est et ebreũ: petrus grecũ et latinũ: Licet
certũ locũ non defimant euglistę ubi appa¬
ruit: tain credendũ est qr apparuit: Et post
hec undecim O ctaua uidelicet die resurrec¬
tionis suȩ: qndo cũ aliis erat thomas D ein
iusus est plusꝙͣ quingentis fr̃ibus simul:
quibus multi manent in corpore usq adhuc:
sub qͦs si uultis int̾rogare potestis Quidam
autem dormierunt .i. mortui st̃. a corpore dis¬

Expanded text:
sepultura, et divitem pro morte sua ; et iterum: Erit, inquit, sepulcrum ejus gloriosum . Mortuum enim eum nulli dubium est et sepultum. Et quia resurrexit tertia die secundum Scripturas, vivificabit nos post duos dies, in tertia suscitabit nos; et quia visus est Cephae. Cephas Syrum est et Hebraeum, Petrus Graecum et Latinum. Licet certum locum non definiant Evangelistae ubi apparuerit ei, tamen credendum est, quia apparuerit ei. Et post haec undecim: octava videlicet die resurrectionis suae, quando cum aliis erat Thomas. Deinde visus est plus quam quingentis fratribus simul, id quibus multi manent, in corpore, usque adhuc, subaudis quos si vultis interrogare potestis; quidam autem dormierunt, id est mortui sunt, quod i
Abbreviated transcription (Latin):
uarent suas ceruices supposuer̃: ꝑ iculo se op¬
ponentes: Prisca: ipsa est quȩ in actib apłorũ¬
uxor aquilȩ uidei : qui quodã tẽpore dum

Expanded text:
varent, suas cervices supposuerunt, periculose opponentes. Prisca ipsa est quae et Puxor Aquilae Judaei, qui quodam tempore, dum
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o qͥ ꝑ sp̃m scm semet ipsũ obculit immacu¬
latum deo. S p̃s sc̃s qui repleuit hominẽ illũ¬
in utero uirginali. custodiuit eñ ut abꝰq peccato
de ħ mundo transiret. eẽt ꝙ immaculatũ sacͥ¬
ficiũ in odorẽ suauitatis deo patͥ. E¬
munda

Expanded text:
piritum sanctum semetipsum obtulit immaculatum Deo. Spiritus sanctus, qui replevit illum hominem in utero virginali, custodivit cum ut absque peccato ab hoc mundo transiret, essetque immaculatum sacrificium in odorem suavitatis Deo Patri. Emunda
Abbreviated transcription (Latin):
ad seruiendũ deo uiuenti: Si sanguis irra¬
tionabiliũ animaliũ poterat carnẽ mundare.
sic̃ tunc temporis uidebat᷑. sanctificabat᷑. siquis
immundꝰ asꝑsus fuisset illo sanguine: multo
magis sanguis xp̃i poterit mundare animam
⁊ plenissime iustificare. Sed neqͥs putaret ple¬
one illiꝰ sanguinis legalis. sub intulit apłs carnis
emundationẽ scđm legẽ ꝑ illũ dari: quasi dice̾t.
Sanctificat᷑ quidẽ caro ⁊ emundat᷑ ꝓpt̾ legis
p̃ceptũ: sed tam̃ anima᷑ expiat᷑. Addidit quoq

Expanded text:
ad serviendum Deo viventi! Si sanguis animalium irrationabilium poterat carnem emundare, et sicut tunc temporis videbatur, sanctificabatur, si quis immundus aspersus fuisset illo sanguine: multo magis sanguis Christi poterat mundare animam, et plenissime justificare; sed ne quis putaret pleone illius sanguinis legalis, subintulit Apostolus carnis emundationem secundum legem per illum dari: quasi diceret, Sanctificatur quidem caro, et emundatur, propter legis praeceptum: sed tamen anima non expiatur. Addidit q
Abbreviated transcription (Latin):
eos qui foris sunt .i. paganos et infideles deus
iudicabit: q̃m̃ qui ñ credit iam iudicatus est:
Auferte malum ex uobis. i. illũ qui malum
opus facit. a ur̃a societate expellite: ne eius mise¬
ria alii uicient᷑: uł quicqͥd mali in uob: auferte

Expanded text:
eos qui foris sunt, id est paganos et infideles, Dominus eos qui foris sunt, id est paganos et infideles, Dominus judicabit, quoniam qui non credit, jam judicatus est. Auferte malum ex vobis ipsis, id est, qui malum opus fecit, a vestra societate expellite, ne ejus miseria alii vitientur. Vel, quidquid mali in vobis est,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ defidelibus: Ideoq repetit apłs ista. ⁊ corri¬
di. paganis uidelicet: sed de illis qͥ sunt int̾uios
Alioquin debueratis de hoc mundo exisse:
Id÷ si paganis iter̃. misceremini. ad paganis¬
mum transeundo: melius uob̃ eẽt ꝑ mortem¬
corporis ab hac uuta transire quã illis inisce¬
exire a corpore: Cõmiscet᷑ fornicario qui se illisocat.¬
aut fornicando: aut etiam ii aliquo illi fainu¬
latu cibi:⁊ potus. uł collo quiis fauendo: uł n
increpando: Ie circo ͣ melius : ab hac uita eum¬
exire. ꝙ̃ in peccatis mnanere: qr qͣntũ ampliꝰ
uiuit in illis: tanto amplius maiorẽ penã
sibi accumulat Si is qui frater nominat᷑.
sumere: Quid enim michi de his qui foris surĩ
iudicare: id÷ quid ꝑtinet adme uidicare de
his qui foris sunt ͤ paganis udelicet qui extra
potestis satis discernere cum quib debeatis
cõmisceri: ex his qui in eccłia sunt: Hamꝰ

Expanded text:
non de fidelibus. Ideoque repetit ista, et corrinon de fidelibus. Ideoque repetit ista, et corridi, paganis videlicet, sed de illis qui sunt inter vos. Alioquin debueratis de hoc mundo exisse, id est, si paganis iterum commisceremini ad paganismum transeundo, melius vobis erat ab hac vita transisse, quam illis misceexire a corpore. Commiscetur fornicario quis, aut fornicando, aut etiam illi in aliquo famulatu cibi et potus vel colloquio favendo, vel non increpando. Idcirco autem melius est ab hac vita exire, quam in peccatis manere, quia quanto amplius vivit in illis, tanto majorem poenam sibi acquirit. Si is qui frater nominatur,sumere. Quid enim mihi est de his qui foris sunt, judicare? Id est, quid pertinet ad me, judicare de his qui foris sunt, de paganis videlicet, qui extra nonne vos potestis satis discernere, cum quibus debeatis commisceri ex his qui in Ecclesia sunt. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
sinceritatis et ueritatis.
sub̾ epulamini et letamiNi.
Sinceris materia es⁊ que
naturam suam perfecte
seruat . et nulla corrupti-¬
one interius fuscat
aut co rrupt a semper
in melius proficit. noN
impeius. Et nos sumus
tu Ne sinceres. quando in
simplicitate ⁊ purit ate men¬
tis agimus. sempeNiN
melius proficientes. uel
malum pro malo non redden-¬
tes. siue offendiculũ aliis pro malo exem¬
plo ñ generautes. Et nos in arimis sinceritatiᷤ
et u̾itatis ȩpłam̃. qnͣdo om̃ia incegritate et pu¬
ritate mentis agimꝰ. & sine corruptiõ e. & ñ in
duplicitate .i. simulatione agñtes aliqͥdaut ꝓhu-¬
et ut dosoli placeamiꝰ. S̾cͥ psiuob̾ in epła ne cõmisce¬
animi fornicariis: id÷ ne similes eis efficiami¬
ni. uł. ut nolite interesse illoꝵ societati Mi¬
fornicariis talibus. qualis erat ille qui uxorẽ
patris habebat: Sed corintii male intellexer̃
hoc: puantes qd̃ de infidelib gentib diceret.

Expanded text:
sinceritatis et veritatis, sinceritatis et veritatis, subaudis epulemur et laetemur. Sinceris materia est quae naturam suam perfecte servat, et nulla corruptione interius fucata aut corrupta, semper in melius proficit non in pejus. Et nos tunc sumus sinceri, quando omnia in simplicitate et puritate mentis agimus, semper in melius proficientes, vel malum pro malo non reddentes, sive aliis offendiculum per malum exemplum non generantes. Et nos in azymis sinceritatis et veritatis epulamur, quando omnia in integritate et puritate mentis agimus et sine corruptione, non duplicitate vel simulatione aliquet ut Deo soli placeamus. Scripsi vobis in epistola, ne commisceamini fornicariis, id est ne similes illis efficiamini, vel ne velitis interesse illorum societati. Miscerentur fornicariis talibus, qualis erat ille qui uxorem patris habebat. Sed Corinthii male intellexerant hoc, putantes quod de infidelibus gentibus diceret,
Abbreviated transcription (Latin):
giptus quȩ interpretatur tenebre. sig-¬
nificat tenebras infidelitatis. fermen-¬
tum: significat peccatum. Et nos egyp¬
tum relinquimus et fermentum pecca-¬
serimus infidelitatem. et relinquimus
peccatum. transeuntes per aquam bap¬
tismatis ad terram repromissionis.
fermentum ergo uetus appellat
uetustatem peccati. et conuersatio-¬
nem ueteris hominis. Neq infer-¬
mento maliciȩ et nequicie. Malicia et
nequicia proprie ad interiorem homi¬
uem pertinent. hoc est ad mentem. sed
apostolus non curans de proprietate
uerborum. unum retulit ad exterio¬
malicia ͤ maliuolentia. siue mala
uoluntas. hic autem pro mala
operatione ponitur. Nequi¬
cia est superbia: uel audatia ad
malum. mala cogitatio. Et est
sensus: non epulemua in uetu
aut male uoluntatis. aut iN
superbia uel audatia menti
Ad malum. sicut solent
amatores hitius seculi agere
qui letantuR cum male fece-¬
riNt. et exultant iN re-¬
bus pessimis. Sed in azimis

Expanded text:
gyptus quae interpretatur tenebrae, siggyptus quae interpretatur tenebrae, significat tenebras infidelitatis: fermentum significat peccatum. Et nos Aegyptum relinquimus et fermentum peccarimus infidelitatem, et relinquimus peccatum, transeuntes per aquam baptismatis ad terram repromissionis. Fermentum ergo vetus appellat vetustatem peccati et conversationem veteris hominis. Neque in fermento malitiae et nequitiae. Malitia et nequitia proprie ad interiorem hominem pertinent, hoc est, ad mentem. Sed Apostolus non curans de proprietate verborum, unum retulit ad exteriorem, ad interiomalitia est malevolentia sive mala voluntas. Hic autem pro mala operatione ponitur. Nequitia est superbia vel audacia ad malum, sive mala cogitatio, et est sensus: Non epulemur neque laaut malae voluntatis, aut in superbia vel audacia mentis ad malum, sicut solent amatores hujus saeculi agere, qui laetantur cum malefecerint, et exsultant in rebus pessimis. Sed in azymis
Abbreviated transcription (Latin):
derunt carnestipici agni. transitum fecert
de egypto in terram repromissionis. et nos
similiteR transire debemus de tenebris in-¬
fidelitatis ad uirtutes. et de seruitute dia¬
boli ad libertatem xpisti. et de morte ad ui-¬
tam. Illi septem diebus celebrant festiuitatẽ
paschalem. et nos tunc septem diebus cȩle-¬
bamus pascha. si per omne tempus uite
nostre. quod septem diebus uoluitur. tran¬
situm facimus a iutiis ad uirtutes. Itaq
ȩpulemur. Alia editio habet. Itaq festiu¬
tatem celebremus. Et nos quibus imolatꝰ
est agnus uerus xpistus. celebremus
festiuitatem. roest gaudeamus ex exul-¬
demus et letemur leticia spiritali. Non
infermento ueteri. sub̃ epulemua uel
simus. Legimus in exodo. quod quando fi-¬
lii israhel egressi sunt de egypto non detu¬
lerunt inde fermentatam fariuam. sed
tantummodo conspersam. Cogentibus
enim ȩgyptiis ne moram facerent ȩgre-¬
diendi: reliquerunt ibi fermentum. Ae-¬

Expanded text:
derunt carnes typici agni, transitum fecerunt derunt carnes typici agni, transitum fecerunt de Aegypto in terram repromissionis, et nos similiter transire debemus de tenebris infidelitatis ad virtutes, et de servitute diaboli ad libertatem Christi, et de morte ad vitam. Illi septem diebus celebrabant festivitatem paschalem, et nos nunc septem diebus celebramus pascha, si per omne tempus vitae nostrae quod septem diebus volvitur, transitum facimus a vitiis ad virtutes. Itaque epulemur. Alia editio habet: Itaque festivitatem celebremus. Et nos quibus immolatus est agnus verus Christus, celebremus festivitatem, id est gaudeamus, et exsultemus, et laetemur laetitia spiritali. Non in fermento veteri, subaudis epulemur, vel simus. Legimus in Exodo, quod quando filii Israel egressi sunt de Aegypto, non detulerunt inde fermentatam farinam, sed tantummodo conspersam. Cogentibus enim Aegyptiis ne moram facerent egrediendi, reliquerunt ibi fermentum. Ae
Abbreviated transcription (Latin):
peccatis et actualibus in baptismate ma-¬
nentes sine azima. idest sine peccat
in quantum humana fragilit as cum
clei a diutorio ualet. Et enim pascha nos¬
trum: immolatus est cristus. Pascha
appellatur festiuitas. quam celebran
iudei per singulos annos. ob memorian
ȩgressionis suȩ de terra ȩgypti. et agnꝰ
inmolat᷑ur in eadem festiuitate. et¬
appellatur pascha. sicut discipulo-¬
rum uerbis ostenditur qui dicut
domino. Ubi us paremus tibi conie-¬
dere pascha. idest agnum. Scdm hũc
morem loquitur et hic apostolus. N
quiens. Et enim pascha nostrum: im¬
molatus est xpistus. Ac si diceret
Uultis scire quid sit pascha: xpistꝰ
immolatus. Hon est uobis immolatꝰ
agnus legalis uel tipicus. sed uerus
ta mundi. idest pro nobis immolatꝰ
in ara crucis. de quo iohannes ait.
Ecce agnus dei ecce qui tollit peccata mundi.
Istius enim carnes cotidie immolantur eo cde-¬
sia. et comeduntur a fidelibus. Illi qui come¬

Expanded text:
et actualibus in baptismate, maet actualibus in baptismate, manentes sine zyma, id est sine peccato, in quantum humana fragilitas cum Dei adjutorio valet. Etenim pascha nostrum immolatus est Christus. Pascha appellatur festivitas, quam celebrabant Judaei per singulos annos ob memoriam egressionis suae de terra Aegypti, et agnus qui immolabatur in eadem festivitate appellabatur pascha, sicut discipulorum verbis ostenditur, qui dicunt Domino: Ubi vis paremus tibi comedere pascha ? id est agnum. Secundum hunc morem loquitur Apostolus, et hic, inquiens, Etenim pascha nostrum Christus est immolatus, ac si diceret: Vultis scire quid sit pascha? Christus immolatus. Non est nobis immolatus agnus legalis vel typicus, sed verus ta mundi, est pro nobis immolatus in ara crucis, de quo Joannes ait: Ecce agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi . Istius agni carnes quotidie immolantur in Ecclesia, et comeduntur a fidelibus. Illi qui come
Abbreviated transcription (Latin):
nitatis. et prȩdicauit asiȩ. europe. et affrice.
donec fermentaretur totum. idest donec per
quadrifidum orbem istam predicationem spar-¬
geret. et ex omnibus gentibus ad fidem xp̃i
traheret. Ponitur et pro mala doctrina et ma-¬
la conuersatioẽ. ut idem redemptor nosteꝵ: ait.
Cauete a fermento phariseorum. uel a mala il¬
lorum doctrina. et cauete a fermento hero dis
idest ab homicidio illius et adulterio. Sic in
hoc loco ponitur cum additamento. pro con¬
uersatione ueteris honunis et pro mala dos¬
trina. quia erant apud corinthios pseudo¬
apostoli qui prauam doctrinam seminabãt
inter illos. quam precepit apostolus sperne¬
re. Ut sitis noua conspersio sicut estis aruni.
azima. idest sine fermento. Et est sensus.
Ideo inquit precipio expurgate a uobis¬
uetus fermentum. ut in nouitate iuitȩ per¬
maneatis sicut estis azimi id est sicut
noui effecti estis ab omnibus originalib

Expanded text:
nitatis praedicavit Asiae, Europae et Africae, nitatis praedicavit Asiae, Europae et Africae, donec fermentaretur totum, id est, donec per quadrifidum orbem istam praedicationem spargeret, et ex omnibus gentibus ad fidem Christi traheret. Ponitur et pro mala doctrina et mala conversatione, ut idem Redemptor noster ait: Cavete autem a fermento Pharisaeorum , id est a mala illorum doctrina: et cavete a fermento Herodis, id est ab homicidio et adulterio illius. Sic in hoc loco ponitur cum additamento pro conservatione veteris hominis, et pro mala doctrina: quia erant apud Corinthios pseudoapostoli, qui pravam doctrinam seminabant inter illos, quam praecepit Apostolus spernere. Ut sitis nova conspersio, sicut estis azymi.azyma, id est fermento, et est sensus: Ideo, inquit, praecipio expurgare vetus fermentum a vobis, ut in novitate vitae permaneatis, sicut estis azymi. Id est, sicut novi effecti estis ab omnibus peccatis originalibus
Abbreviated transcription (Latin):
euaderet pęnas ignis ȩterni. & sp̃s eius saluus fie¬
ret in die udicii. Expurgate inqͥt uetus ferm̃¬
tum. idest illum fornicatorem qui incestum per-¬
petrauit: uxorem patris accipiendo. Quem
idcirco uetus fermentum appellat. quia in
conuersatione et pectato ueteris ade adhuc
erat positus qui primus peccauit. Omne enĩ
peccatum: ad ueterem hominem pertinet.
Ponitur etiam fermentum aliquando pro bo-¬
na doctrina. aliquando pro mala. Pro bona po-¬
nitur ut in euangelio secundum matheum:
ait dominus. Simile est regnum cȩlorum fen-¬
mento. quod acceptum mulier abscondit in fari-¬
ne satis tribus donec fermentaret᷑ totum. fermẽ-¬
tum hic appellat feruorem dilectionis dei et
proximi et cognitionẽ sancte trinitatis quȩ fer-¬
uet in cordibus fidelium. et continetur in doc¬
trina euangelica. Mulier ista quȩ accepit fer-¬
mentum sancta eccłia est. que accepit dilecti-¬
onem der ⁊ proximi. cognitionemq sancte tri-¬

Expanded text:
ritus ejus salvus fieret in die Domini: Expurgate, inquit, vetus fermentum, id est fornicatorem qui incestum perpetravit, uxorem patris accipiendo. Quem idcirco vetus fermentum appellat, quia in conversatione et peccato veteris hominis Adae adhuc erat positus qui primus peccavit. Omne enim peccatum ad veterem hominem pertinet. Ponitur etiam fermentum aliquando pro bona doctrina, aliquando pro mala. Pro bona ponitur, ut in Evangelio secundum Matthaeum, ait Dominus: Simile est regnum coelorum fermento, quod acceptum mulier abscondit in farinae satis tribus, donec fermentatum est totum . Fermentum hic appellat fervorem dilectionis Dei et proximi, et cognitionem sanctae Trinitatis, quae fervet in cordibus fidelium, et continetur in doctrina evangelica. Mulier ista quae accepit fermentum, sancta Ecclesia est, quae dilectionem Dei et proximi cognitionemque sanctae Tri
Abbreviated transcription (Latin):
suũ saporẽ trahit: ita mala doctrina.uł unꝰ
homo peccator totã congregationẽ & eccliam solet cor¬
rumpere suo malo exemplo. Et omnes qui possunt
eũ corriꝑe et non corripiunt. utiq similes ei esficiũ¬
tur in pena. Siue enĩ praua doctrina. seu malus
et in disciplinatus peccator. qͥ non uult se emenda¬
re: ab eccłia debet expelli.
xpurgate uetꝰ fermentũ. Precepit egregiꝰ
p̃dicator chorinthiis fornicationẽ qui ux¬
or̃em p̃atris acciꝑat. a suo conuentu expellere. quẽ
ille iam traditum habebat diabolo. ad purgandũ.
qͣtinꝰ quo suadente peccauit eo uexante purgare
lium erubesceret de reatu suo. metuens similiter
eici in futuro. ã societate sanctoꝵ. Id̃oq hoc iussit

Expanded text:
suum acorem trahit, ita mala doctrina vel suum acorem trahit, ita mala doctrina vel unus peccator homo totam congregationem Ecclesiae solet corrumpere suo malo exemplo. Et omnes qui possent eum corripere et non corripiunt, utique similes ei efficiuntur in poena. Sive prava doctrina seu malus et indisciplinans peccator qui non vult se emendare, ab Ecclesia debet expelli. Expurgate vetus fermentum. Praecipit egregius praedicator Corinthiis fornicatorem, qui uxorem patris acceperat, a suo conventu expellere, quem ille jam traditum habebat diabolo ad purgandum, quatenus quo suadente peccavit, eo vexante purgaretlium, erubesceret de reatu suo, metuens similiter ejici in futuro a societate sanctorum. Ideoque hoc jussit
Abbreviated transcription (Latin):
tudine: ñ tam̃ amentem neq freneticũ illũ
redderet: ut sp̃s .i. anima illius salua sit in
penitentiam nolentes agere. posset trade
diab olo ad uexandũ in corpore: sicut istũ:
necũ hermogenẽ et philetũ. de quib ipse
dicit. tradidi quos inquiens sathanȩ: ut
discant non blasphemare: E iciebat enim
illũ talem de eccłia: et ab om̃ium societate:
ec sic diabolus ꝑ imꝑiũ. ⁊ ꝑ ꝑmissionẽ illius
nuniũ graui infirmitate uexabat illũ: pu¬
auferrere: Sed piissimus p̃dicator in aminã
non dabat potestatẽ: ut illũ amentẽ reddet:¬
uł ut extingeret. Hon bona gloriatio ur̃a
o chorintii: qr głamini in peccato illiꝰ: putan
tes uos cõparatione eiꝰ meliores eẽ: Hescitis
qr modicũm fermentum totam massam cor¬
rumpit: Ferm̃tũ hic duob modis possumꝰ
incellig̾e: prauã uidelicet doctrinã. ⁊ pecca¬
torem hominẽ: Sic̃ modicũ ferm̃tũ totam
massam farinȩ consꝑsam corrumpit: et ad

Expanded text:
tudine, non tamen amentem neque phreneticum illum redderet, ut spiritus, id est anima illius, salvus sit in poenitentiam nolentes agere posset diabolo tradere ad vexandum in corpore, sicut istum, necnon Hermogenem et Philetum, de quibus ipse dicit: Quos tradidi, inquiens, Satanae, ut discant  et ab omni societate, et sic diabolus per imperium et permissionem illius nimium gravi infirmitate vexabat illum, puauferre, sed piissimus praedicator in anima non dabat ei potestatem, ut illum amentem redderet, vel exstingueret. Non est bona gloriatio vestra, o Ctes vos comparatione illius meliores esse. Nescitis quia modicum fermentum totam massam corrumpit? Fermentum hic duobus modis possumus intelligere: pravam videlicet doctrinam, et peccatorem hominem. Sicut modicum fermentum omnem massam farinae conspersam corrumpit, et ad
Abbreviated transcription (Latin):
est cum ea quȩ accidunt. nec mutant nec mutant᷑¬
a sua natura. sed tam̃ aliam speciem & formani
accipiunt. sicuti uestis quȩ aliam speciẽ habet cõ¬
plicata &e ñ incluta quam induta. Qui modus
congruit huic cõparationi. Nam sicut uestis cuĩ incdu¬
itur adheret quidẽ corpori. s non mutat᷑ a sua nat᷑a
ut semꝑ uestis non ꝑmaneat. licet aliam speciẽ &e maio¬
rem honorem assumat quã antea habuisset: ita uer¬
bum deiꝰ assumendo hominẽ. non est mutatum in

Expanded text:
est, cum ea, quae accidunt, nec mutant, nec mutantur, sed tamen aliam speciem et formam accipiunt, sicut vestis quae aliam speciem habet complexa sive complicata, quam induta. Qui modus congruit huic comparationi. Nam sicut vestis cum induitur adhaeret quidem corpori, sed non mutatur a sua natura, ut semper vestis non permaneat, licet aliam speciem et majorem honorem assumat quam antea habuisset, ita Verbum Dei Patris assumendo hominem, non est mutatum in
Abbreviated transcription (Latin):
iccirco non coner ubescit om̃ps d̃s uocari ds illoꝵ.
Sic enĩ ipse dixit. E go sũ ds̃ abrahã.⁊ d̃s
meritum. Sicut enim glorificat᷑ quando
benignorum et optimorum hominum deus uo¬
catua et colentium ueritatẽ: sic e contrario con¬
fundit᷑ et erubescit in ępͣtis nefandorum si iniuo¬
catii ab illis. Unde dicit ꝑ ꝓpħam. Per uos
nom̃ meũ blasphemat᷑ inter gentes. Illi autẽ
ita erant clari uircutib ita confidentia pleni.
ut ñ confunderet᷑ sed potius glorificaret᷑ cum
illorum uocaret᷑ ds̃. Dicit̾ aut̃ generalit̾ ds̃¬

Expanded text:
idcirco non erubescit omnipotens Deus vocari Deus illorum. idcirco non erubescit omnipotens Deus vocari Deus illorum. Sic enim ipse dixit: Ego sum Deus Abraham, Deus meritum. Sic enim glorificatur, quando benignorum et optimorum hominum Deus vocatur, et colentium virtutem: sic econtrario confunditur et erubescit ineptiis nefandorum, si invocetur ab illis: unde dicit per prophetam: Per vos nomen meum blasphematur inter gentes. Illi autem erant ita clari virtutibus, ita confidentia pleni, ut non confunderetur, sed potius glorificaretur, cum illorum vocaretur Deus. Dicit autem generalit
Abbreviated transcription (Latin):
bant. sic̃ dñs ait in eugłio. Multi reges &e ꝓphȩ uolu¬
erunt uidere quȩ uos uidetis ⁊ ñ uider̃. ⁊ audire
quȩ auditis ⁊ ñ audier̃. Ex metaphora nauigan¬
tiũ dixit salutantes. qͥ alonge ꝓspicientes desid̾a¬
tas ciuitates. anteꝗ̃ ingrediant᷑ es eas salutatione
p̃ueniunt. easq familiares sibi efficiunt. Aspi¬
ciebant aut̃ in fide easdẽ ꝓmissiones. salutabañ
desiderio. & conficebant᷑ sermone qd̵ peregrini
longe ꝓficiscendo dictus est. Peragrare enim
ꝑambulare dicimꝰ. N am in taber naculis habi¬
tabant. qͥ sepulera pecuniis emebant. Ortũ ÷
sepelirent. ñ habebant. Quappt̃ prima iułtus :
ꝑegrinũ essc mundi huiꝰ de hospitem nichilq
remoueri ab eis sic̃ ꝑegrinus.Ideo non con¬
funditira .i. non erubescit d̃s uocari d̃s eoꝵ.
parauit enim illis ciuitatem. Ideo inquit
qr illi deo credider̃ nicħq de t̾renis sibi p̃sũ¬
pser unt ad hoc ut in illis spem suã ponerent:

Expanded text:
reges et prophetae voluerunt videre quae vos videtis, et non viderunt, et audire quae auditis, et non audierunt . Ex metaphora navigantium dixit salutantes, quia a longe prospicientes desideratas civitates antequam ingrediantur eas, salutatione praeveniunt, easque sibi familiares efficiunt. Aspiciebant autem in fide istas promissiones, salvabant desiderio, et confitebantur sermone quod peregrini e, id est a longe proficiscendo dictus est. Peragrare enim perambulare dicimus. Nam qui in tabernaculis habitabant, qui sepulcra pecuniis emebant, certumqusepelirent non haberent. Quapropter prima virtus est peregrinum esse mundi hujus et hospitem, nihilque removeri ab eis sicut peregrinus Ideo non confunditur, id est non erubescit, Deus vocari Deus illorum. Paravit enim illis civitatem. Ideo, inquit, quia illi Deo crediderunt, nihilque de terrenis sibi praesumpserunt, ad hoc ut in illis spem suam ponerent,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ poterat. sed fide parentũ suoꝵ patris
scilicet ac matris. qͥ sortẽ habentes qd̃ om̃ps
as posset eum liberare ⁊ custo direcustodi¬
erunt eum tribus mensibus. Deinde uero
cum ñ pocuissent eum celare ꝓpt̾ uagitꝰ ipsiꝰ.
posuer̃ eũ in fiscellã scirpeã. posuer̃q it
carectã fluminis. Edictũ enim huiusmo.¬
di regis erat ut om̃s pueri in fluuiũ iacta¬
rentur. Sed quid ÷ qd̵ dic̃ ñ cimuisse cos
regis edictũ : Siñ timuer̃ quare custo dier̃
In hoc gͦ tuuer̃. qr non sunt ausi retinere
sicq immiserunt carecto fluminis haben¬
illis. Unde gͦ isti sꝑauer̃ saluare puerũ nisi¬
ꝑ fidem: Uider̃ inqͥt elegantẽ infantẽm.
Siquidẽ ab ortu natiuitatis magna fuit illi
infusa gr̃a uenustatis. ñ natura hoc oꝑatite
qd natus est honestus infanculus s gr̃ae diui¬
nȩ dono. q̃ cẽ barbarã illã mulierẽ egyptiã

Expanded text:
non poterat: sed fide parentum suorum, patris non poterat: sed fide parentum suorum, patris scilicet ac matris, qui fidem habentes quod omnipotens Deus posset eum liberare et custodire, custodierunt illum tribus mensibus, deinde vero cum non potuissent eum celare propter vagitus ipsius, posuerunt in fiscellam sirpeam, posueruntque in carecto fluminis. Edictum enim hujusmodi regis erat, ut omrentur. Sed quid est, quod dicit, non timuisse eos regis edictum? Si non timuerunt, quare custodierunt? In hoc ergo timuerunt, quia non sunt ausi retinere sicque immiserunt carecto fluminis, habenillis. Unde ergo isti speraverunt salvari puerum, nisi fide? Viderunt, inquit, elegantem iSiquidem ab ortu nativitatis magna fuit illi infusa gratia venustatis, non natura hoc operante, quod natus est honestus infantulus: sed gratiae divinae dono quae etiam barbaram illam mulierem Aegyptia
Abbreviated transcription (Latin):
omniũ patriarcharũ ossa secũ deculer̃. sepeli
eruntq ea in sichem qͣ euenit in possessionẽ
tribus ioseph. Nam abrabam.isaac ⁊ iacob
emerat a filiis hech sepulti sunt cũ sara &e
rebera. ⁊ lia. ubi ⁊ adam cũ eua sepultus qͥ es¬
cebat. Fortassis uͦ quęrit aliqͥs quȩ causa
excicerit utom̃s illi scĩ patres in t̾ra repromis¬
sionis maluerint sepeliri: ꝗͣ alio in loco. Qui
respondendũ ẽ. Non curã gerendo sepul¬
pturũ. ibiq resur recturũ. sũmo cum desid̾io
ibi consepeliri optabant quatuiꝰ eo resurgen¬
te parit̾ cum eo resurgerent. Nos aut̃ non
debemꝰ pusillanimes fieri ubicunq sepeliam᷑
cum plurimoꝵ martirũ nesciamꝰ uͥ corpora
eoꝵ gloriosa iaceant humata. Fide morseᷤ
natus occultatus est mensibus tribus a paren¬
tibus suis eo qd̵ uidissent elegantem in fan¬
tem. &e ñ timuerunt regis edictum. NoN
sua fide occultatꝰ est moyses qͥ adhuc fari

Expanded text:
omnia patriarcharum ossa omnia patriarcharum ossa eruntque ea in Sichem, quae evenit in possessionem tribus Joseph. Nam Abraham, Isaac et Jacob emerat a filiis Heth, sepulti sunt cum Sara et Rebecca et Lia, ubi et Adam cum Eva sepultus quiescebat. Fortassis vero quaerit aliquis quae causa exstiterit, ut omnes illi sancti patres in terra repromissionis maluerint sepeliri quam alio in loco? Cui respondendum est, non curam gerendo sepulpturum, ibique resurrecturum summo cum desiderio ibi consepeliri optabant, quatenus eo resurgente, pariterque cum eo resurgerent. Nos autem non debemus pusillanimes fieri ubicunque sepeliamur, cum plurimorum martyrum nesciamus ubi eorum corpora gloriose jaceant humana. Fide Moyses natus, occultatus est mensibus tribus a parentibus suis, eo quod vidissent elegantem infantem et non timuerunt regis edictum. Non sua fide occultatus est Moyses qui adhuc fari
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ fastigiũ uͦ .i. sũmitatẽ uirgȩ potentiã et honorẽ
regni xp̃i. De qua psalmista dic̃. Uirga recta est
uirga regni tui. Ergo ñ uirgã ad orauit ꝓ deo
scđm ritum gentiliũ qͥ idola colebant: sed ir
uirga xp̃m cuiꝰ regnum & potentiam preui¬
debat figurari in illa. Quantũ uͦ ad licterã ꝑti¬
net forcassis scđm consuetudinẽ illiꝰ temporis
adorasse uirgã. rassueri. Fide ioseph mori¬
eus de ꝓfectione filioꝵ esrł memoratꝰ est. et de
ossibus suis mandauit. De profectione
filioꝵ isrł̃ locut̾ est. credens om̃ia uera esse
rat ad abraham. scito p̃noscens qr ꝑ egruium
erit sem̃ tuũ in t̾ra aliena. maleq tractabt̃
cui seruierint iudicabo ego dic̃ dñs. & pꝰ
hec reu̾tent̾ in trã patrũ suoꝵ. N equaꝗ̃ gͦ
eis. Hisitans uisitabit uos dñs pꝰ dies multos.
Ferte ossa mea hinc uob̾cũ. Et ñ solũ cribus
iosepl ossa patris sui deportauer̃ secũ ꝑ deser¬
tum in t̾rã repromissiotus: sed etiã reliquȩ trib

Expanded text:
 fastigium vero, id est summitatem virgae potentiam et honorem regni Christi, de qua Psalmista ait: Virga recta est virga regni tui . Ergo non virgam adoravit pro Deo secundum ritum gentilium qui idola colebant, sed in virga Christum, cujus regnum et potentiam praevidebat praefigurari in illa. Quantum vero ad litteram pertinet, fortassis secundum consuetudinem illius temporis adorasse virgam Assueri . Fide Joseph moriens de profectione filiorum Israel memoratus est, et de ossibus suis mandavit. De profectione filiorum Israel locutus est, credens omnia vera esse rat ad Abraham: Scito praenoscens quia peregrinum erit semen tuum in terra aliena, maleque tractabunt cui servierint judicabo ego, dicit Dominus, et post haec revertentur in terram patrum suorum. Nequaquam ergo ei: Visitans visitabit vos Dominus post dies multos: ferte ossa mea hinc vobiscum: et non solum tribus Joseph ossa patris sui deportaverat secum per desertum in terra repromissionis; sed etiam reliqui tribus
Abbreviated transcription (Latin):
nire illis iuxta qd eis exorabat. benedix̃ eos.
Iccirco aut̃ dr̃ singłos illoꝵ benedixisse. qr
suꝑ utrunq ꝓpriam benedictionẽ fudit. posu
futuras. Q uodq sequit᷑. ⁊ ad orauit fastigiũ
uirge eiuis .i. uirgę ioseph duplicit̃ pocest in¬

Expanded text:
is evenire juxta quod eis exorabat, benedixit eos. is evenire juxta quod eis exorabat, benedixit eos. Idcirco autem dicitur singulos illorum benedixisse quia super utrumque propriam benedictionem fufuturas. Quodque sequitur, et adoravit fastigium virgae ejus, id est virgae Joseph, dupliciter in
Abbreviated transcription (Latin):
ds patea unicum filiũ ꝓ nob̾ om̃ib tradidit.
Isaac aut̃ ipse sibi ligna gestabat quib erat
crucis in quo crucifigendꝰ erat. Aries significꝰ
carnẽ xp̃i. Isaac oblatus est et ñ est interfectꝰ
sed aries tantũ: qr xp̃s in passione oblatus est.
sed diuinitas illiꝰ impassibilis mansit. Fide ae
defucuris benedixit isaãc. ia cob ⁊ esau. Fide
de fucuris benedix̃ eis: qr iuxta qd̾ eis imp̃catꝰ
est. ita postea om̃ia illis credidit euenire. ⁊ quȩ
futura illis erant ea benedicendo optauit. Pot̃
alit̃ intelligi. De futuris mysteriis benedixit
eis. qr iacob figurã xp̃i siue popłi xp̃iatu gesta¬
bat. esau uͦ iudaici. Fide ia cob moriens
singulos filiorum iosẽpħ benedixit. et ad orauit
fastigium uirge eius. Legimus in genesi quod
audiens ioseph egrotare patrẽ suũ uenit ad eũ
& obculit ei duos filios suos efraun et manasse
ad benedicendũ. Qui fidem habens om̃ia eue¬

Expanded text:
Deus Pater unigenitum Filium pro nobis omnibus tradidit. Deus Pater unigenitum Filium pro nobis omnibus tradidit. Isaac autem ipse sibi ligna gestabat quibus eratcrucis in quo crucifigeretur. Aries significabat carnem Christi. Isaac oblatus est, et non est interfectus, sed aries tantum: quia Christus in passione oblatus est, sed divinitas illius impassibilis mansit. Fide et de futuris benedixit Isaac, Jacob et Esau. Fide de futuris benedixit eis, quia juxta quod eis imprecatus est, ita postea omnia illis credidit evenire, et quae futura illis erant, ea benedicendo optavit. Potest aliter intelligi: De futuris mysteriis benedixit eis, quia Jacob figuram Christi sive populi Christiani gestabat, Esau vero Judaici. Fide Jacob moriens singulos filiorum Joseph benedixit, et adoravit fastigium virgae ejus. Legimus in Genesi quod audiens Joseph aegrotare patrem suum, venit ad eum, et obtulit ei duos filios suos Ephraim et Manasse ad benedicendum: qui fidem habens omnia ill
Abbreviated transcription (Latin):
bulo: latine dr̃ similitudo siue figura. Accepit
eum in parabola de morte a deo qͥ dixit illi.
Ne excendas manũ tuã suꝑ puerũ: qr ariete
occiso iste saluatꝰ est. O ccisus est isa ac qͣntũ
ad uoluntatẽ patris ꝑtinet: deinde redonauic
illũ ds patriarchȩ in patabola .i. in figura et
similitu dine passionis xp̃i. In similitudine¬
enim erant om̃ia quȩ tunc agebant᷑ in abrahã.
quȩ ꝓ nob uerus abrahã. deus uidelicet pater
creator om̃iũ gentiũ in fine scłi age̾re disposue¬
tat. Abraham siquidẽ figurã dei patris gestabat
tura dic̃ ignẽ ⁊ gladiũ: qr ds̃ pater gladium
passionis portauit quodã mͦ q̃ndo eũ occidi ꝑmi¬
sit. Unde dic̃ filius in psalmo ad eum. Q in quẽ
feruor summȩ dilectionis illiꝰ. qua nos diligit.
de qua dr̃. Sic ds dilexio mundũ: ut uinge¬
nicũ suũ daret ꝓ mundo. Nam sic̃ ab raham
unicum et dilectum filium deo obtulit. ita

Expanded text:
bulo, Latine dicitur similitudo, sive figura. Accepit bulo, Latine dicitur similitudo, sive figura. Accepit eum in parabola de morte a Deo, qui dixit ei: Ne extendas manum tuam super puerum: quia ariete occiso iste salvatus est. Occisus est Isaac, quantum ad voluntatem patris pertinet. Deinde redonavit illum Deus patriarchae in parabola, id est in figura et similitudine passionis Christi. In similitudine erant omnia quae tunc agebantur in Abraham, quae pro nobis verus Abraham, Deus videlicet Pater, creator omnium gentium, in fine srat; Abraham siquidem figuram Dei Patris gestabat,tura dicit, ignem et gladium, quia Deus Pater gladium passionis portavit quodammodo, quando eum occidi permisit, unde dicit Filius in psalmo ad eum: Quoniam qufervor summae dilectionis illius est, qua nos diligit, de qua dicitur: Sic Deus dilexit mundum, ut Unigenitum suum daret pro mundo . Nam sicut Abraham unicum et dilectum filium suum Deo victimam obtulit, ita
Abbreviated transcription (Latin):
siones qd̾ multar̃ gentiũ eẽt futurus pat̾. tam̃¬
ideo ñ fuit in obȩdiens deo: & qͣnꝗ̃ contraria
iter audiret dicente sibi deo. offer isaac filiũ
tuum nuchi. a quo iam audierat qr in isaias
uocabit̃ tibi semen. ñ hesitauit de ꝓmissionib
credens qd a mortuis posset illũ suscitare ds̃.
& ex eo multitudinẽ popłoꝵ multiplicaro.
Qua ꝓpt̃ filiũ mox offerre uoluit. qr a deo
ne possec quisꝙͣ dice̾ qr habebat aliũ filiũ ex qͣ
sꝑabat repiissionẽ implendã ꝓpt̾ea confidens
obtulit istũ: dicit apłs etiã unigenitũ offere
bat ipse ab raham. qͥ repromissiones de illo ꝑceꝑat.
Quare gͦ temptauit illũ ds: N unqͥd ignorabat
ntiq Temptauit aut̃ eum non ut ipse tantũ¬
cognosceret. sed ut aliis demonstraret ⁊ mani¬
festam eiꝰ forticudinẽ faceret: sicut ipse ostendit
cognoscere feci quod timeas dñm. Unde et
in parabola eum accepit. Parabola greco uoca¬

Expanded text:
siones, quod multarum gentium esset futurus pater: tamesiones, quod multarum gentium esset futurus pater: tamen non fuit ideo inobediens Deo; et quanquam contraria iterum audiret, dicente sibi Domino: Offer Isaac filium tuum mihi, a quo jam audierat: Quia in Isaac vocabitur tibi semen, non haesitavit de promissionibus, credens quod a mortuis posset illum suscitare Deus, et ex eo multitudinem populorum multiplicare. Quapropter ideo filium mox offerre voluit, quia a Deo ne posset quisquam dicere quia habebat alium filium, ex quo sperabat repromissionem implendam, propterea confidens obtulit istum; dicit Apostolus: Etiam unigenitum obtulit filium Abraham ipse, qui repromissiones de illo perceperat. Quare ergo tentavit illum Deus? Nunquid ignorabat utique, tentavit autem eum non ut ipse cognosceret, sed ut aliis demonstraret et manifestam ejus fortitudinem faceret, sicut ipse ostendit, t, alios cognoscere feci quod timeas Deum. Unde et in parabola eum accepit. Parabola, Graeco voca
Abbreviated transcription (Latin):
regnare in cȩlesti ciuitate. Eide obtulit abra¬
ham isaac cum temptaretir. & unigenitiun
offerebat qui susceꝑat repromissiones ad quein
dictum est quia in isaãc uocabitua tibi semen.
suis: beatus ũ apłs non oꝑa illiꝰ sed fidẽ atten¬
tissime cõmendat: Recte gͥ beatꝰ iacob ex oꝑib
cum laudat. quẽ sciebat etiã fide ꝑfectũ. qm̃ illis
scribebat qͥ fidẽ quidẽ uidebant᷑ habere. sed ean¬
dein fidem bonis oꝑib ñ exornabant. At uero
beatꝰ paulus qͥ illis scribebat qͥ bona oꝑa legis ui¬
debant᷑ habere. sed fidem ꝑfectam ñ habebant: uire
fidem abrabȩ attentiꝰ cõm̃dat. qͣtinꝰ studerent
eum imitari. Unͦde certe ut ostendent qr qui
filii abrahȩ ẽẽ uolunt necesse ẽ ut fidẽ ⁊ oꝑa
habeant merito unus ex fide alter nichilominꝰ
laudauit eum ex oꝑibꝰ. Cide inquit obtulit
abraham isaac cum temptaret᷑: licet ñ hab̾et
filiũ liberũ prec̃ illũ. & in illo ꝑcepisset ꝓmis¬

Expanded text:
braham Isaac, cum tentaretur; et unigenitum offerebat, in quo susceperat repromissionem. Ad quem dictum est: Quia in Isaac vocabitur tibi semen: suis, beatus vero Apostolus non opera illius, sed fidem attentissime commendat? Recte igitur beatus Jacobus ex operibus eum laudat quem sciebat etiam fide perfectum, Quoniam illis scribebat qui fidem quidem videbantur habere, sed eamdem fidem bonis operibus non exornabant. At vero beatus Paulus, qui illis scribebat qui opera bona legis videbantur habere, sed fidem perfectam non habebant, jure fidem Abrahae attentius commemorat, quatenus studerent eum imitari; unde certe ut ostenderent quia qui filii Abrahae volunt esse, necesse est ut fidem et opera habeant, merito unus ex fide, alter nihilominus laudavit eum ex operibus. Fide, inquit, obtulit Abraham Isaac, cum tentaretur, licet non haberet filium liberum, nisi illum, et in illo percepisset promis
Abbreviated transcription (Latin):
matrẽ ꝓpt̾ me inueniet accipiet & uitam
ȩt̃niã possidebit. Istam ꝓmissionẽ ñ sunt con¬
secuti illi ante dñi aduentũ: licet om̃ia sua reliqͥs¬
sent. sic̃ ⁊ apłi. Siue etiã ꝓmissiones de dñi ad¬
uentu non sunt consecuti. qm̃ licet eis ꝓmissus eẽt

Expanded text:
matrem propter me, centuplum accipiet, et vitam aeternam possidebit . Istam promissionem non sunt consecuti illi ante Domini adventum, licet omnia sua reliquissent, sicut et apostoli: sive etiam promissiones de Domini adventu n