comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
beatur. Est pret̾ea amicitia qmͣ consideratio a¬
licui utilitatis accendit: quã multi ob hanc
causam & appetenda &e colendã. & oseruandã
existimant. Qd̾ si admittimꝰ : quã multos
om̃i amore dignissimos excludemꝰ: qui cũ
nichil habeant. nicħ possideant. ꝓfecto nich
cõmodi temporalis ab eis uł adipisci poterit
quis uł sꝑare. Si uͦ int̾ cõmoda duxeris con¬
silium in dubiis. consolationẽ in adu̾sis. et
cetã huiusmodi: hec utiq ab amico expectan¬
da sunt: s sequi debent ista amicitiã ñ p̃ce¬
dere. Necdum enim qͥd sit amicitia didicit.
qui aliam ei uult ẽẽ mercedem quã ipsam.
Que tunc plena merces erit colentib eã: cũ
dota translata in dm: in ei contemplatione.
sepelit quos uniuit. Nam cũ multas &e ma¬
gnas utilitates pariat amicitia fida bonoꝵ
ñ illam tam̃ ab istis. s ab illa istas ꝓcedere ñ
ambigimꝰ Neq enĩ a beneficiis quib ber¬

Expanded text:
beatur. Est praeterea amicitia, quam consideratio abeatur. Est praeterea amicitia, quam consideratio alicujus utilitatis accendit, quam multi ob hanc causam et appetendam, et colendam, et conservandam existimant. Quod si admittimus, quam multos omni amore dignissimos excludemus: qui cum nihil habeant, nihil possideant, profecto nihil commodi temporalis ab eis vel adipisci poterit quis, vel sperare. Si vero inter commoda duxeris consilium in dubiis, consolationem in adversis, et caetera hujusmodi: haec utique ab amico exspectanda sunt, sed sequi debent ista amicitiam, non praecedere. Necdum enim quid sit amicitia didicit, qui aliam ejus vult esse mercedem, quam ipsam; quae tunc plane merces erit colentibus eam, cum tota translata in Deum, in ejus contemplatione sepelit quos univit. Nam cum multas et magnas utilitates pariat amicitia fida bonorum, non illam tamen ab istis, sed ab illa istas procedere non ambigimus. Neque enim a beneficiis, quibus Ber
Abbreviated transcription (Latin):
iusticia. Igit᷑ hec anucitia quã diximꝰ pueriłe
eo qd̾ in pueris magis regnat affectus. ut in¬
fida &e instabilis ce impuris mixta semꝑ amo¬
rib. ab his quos spiritalis amcitie dulce¬
do delectat om̃imodis caueat᷑: quã ñ tam
amicitiã quã amicitie dicimꝰ ẽẽ uenenum:
cũ in ea amoris ñquã modus possit. seruari
legitimꝰ. qui ẽ ab animo ad animũ. s honestã
ei uenã ex carnis concupiscentia fumꝰ qͥdã
emergens obnubilet &e corrũpat: ce neglecto
spũ ad carnis desideria trahat. Faꝑꝑt̃ pͥmor¬
dia amicitie spiritalis. primũ intentionis
habeant puritatẽ: rationis magistium: tem¬
pantie. frenũ: & sic suauissimꝰ accedens affectus.
ita ꝓfecto sentiet᷑ dulcis: ut ẽẽ ñ qũa desinat or¬
dinatꝰ. Est & amicitia quã pessimoꝵ similitudo
moꝵ conciliat: de qua dicere suꝑsedeo: cũ nec
amicitie nomine digna ut suꝑius diximꝰ ha¬

Expanded text:
justitia. Igitur haec amicitia, quam diximus puerilem, justitia. Igitur haec amicitia, quam diximus puerilem, eo quod in pueris magis regnet affectus, ut infida, et instabilis, et impuris mista semper amoribus, ab his quos spiritualis amicitiae dulcedo delcetat, omnimodis caveatur; quam non tam amicitiam, quam amicitiae dicimus esse venenum, cum in ea amoris nunquam modus possit servari legitimus, qui est ab animo ad animum; sed honestam ejus venam, ex carnis concupiscentia fumus quidam emergens, obnubilet et corrumpat; et neglecto spiritu, ad carnis desideria trahat. Eapropter primordia amicitiae spiritualis, primum intentionis habeant puritatem, rationis magisterium, temperantiae frenum; et sic suavissimus accedens affectus ita profecto sentietur dulcis, ut esse nunquam desinat ordinatus. Est et amicitia, quam pessimorum similitudo morum conciliat; de qua dicere supersedeo, cum nec amicitiae nomine digna, ut superius diximus, ha
Abbreviated transcription (Latin):
turpitudinis ministi̾um facere. tẽptauerĩt.
Gal. Cum gͥ certũ sit multos anucieie simili¬
tudine falli: expone queso cuiꝰmodi amici¬
cias cauere: quas appetere. colere. & ꝯseruare
debeam. A. Cum dictũ sit eã nͥ int̃ bonos
ñ posse subsistere: facile tͥ ẽ ꝑiuidere nullam
amicitiã que bonos dedeceat recipienda.
Gñ S nos fortasse in hac discretione. qͥd deceat
uł ñ deceat caligamꝰ. A. Geram uob̾ morem:
& que nob̾ occurrerint fugiende: breuiter
annotabo. Est amicitia puerilis. quã uagus
& lasciuiens creat affectus. diuaricans pedes
suos omni transeunti: sine ratione sine pon¬
dere sine mensura. sine alicuiꝰ cõmodi uł
incõmodi consideratione. Hec ad tempꝰ ue¬
hem̃ter afficit: stringit. blandius allieit. S
affectus sine ratione motus bestialis ẽ: ad
queq illicita ꝓnus: immo int̾ licita &e illi¬
cita discernere ñ ualens. Licet aũt plerũq

Expanded text:
turpitudinis ministrum facere tentaverint. turpitudinis ministrum facere tentaverint. GALTERUS. Cum igitur certum sit multos amicitiae similitudine falli, expone, quaeso, cujusmodi amicitias cavere, quas appetere, colere et servare debeamus. AELREDUS. Cum dictum sit eam nisi inter bonos non posse subsistere, facile tibi est percipere nullam amicitiam quae bonos dedeceat recipiendam. GRATIANUS. Sed nos fortasse in hac discretione quid deceat, vel non deceat, caligamus. AELREDUS. Geram vobis morem, et quae nobis occurrerint fugiendae, breviter adnotabo. Est amicitia puerilis, quam vagus et lasciviens creat affectus, divaricans pedes suos omni transeunti: sine ratione, sine pondere, sine mensura, sine alicujus commodi vel incommodi consideratione. Haec ad tempus vehementer afficit, et stringit, blandius allicit. Sed affectus sine ratione motus bestialis est, ad quaeque illicita pronus, imo inter licita et illicita discernere non valens. Licet autem amicitia
Abbreviated transcription (Latin):
ad penitentiã ꝓuocans: nc̃ eos qui ñ egerunt
penitentiã lugens. Uidetis quomͦ uirtutes
auferre nitunt᷑ e mundo: qui comitẽ illaꝵ
sollicitudinẽ e medio tollere ñ formidant.
Stulte chusi arachites amicitiã que erat. ei
cũ dauid tanta fide seruauit. ut sollicitudi¬
nem securitati p̃ferret: malletq amici parti¬
cipari dolorib. qmͣ parricide gaudiis honori¬
bq dissolui. Ego eos ñ tam homines qmͣ besti¬
as dixerim: qui sic dicunt ẽe uiuendũ. ut
nulli consolationi sint. nulli etiã oneri uł do¬
lori: qui nicħ delectationis ex alt̾i bono con¬
cipiant. nicħ amaritudinis sua aliis ꝑu̾sita¬
de inferant: amare nulłu amari a nullo eurã¬
des. Absit enĩ ut. eoꝵ quẽqmͣ amare concesse:¬
rim. qui amicitiã questũ putant: tc̃ se solis
labiis ꝓfitentes amicos cũ spes alicuiꝰ cõmodi
temporalis arriserit᷑. uł cũ amcũ ciuusliboe

Expanded text:
ad poenitentiam provocans ; nunc eos, qui non egerunt ad poenitentiam provocans ; nunc eos, qui non egerunt poenitentiam, lugens. Videtis quomodo virtutes nituntur auferre e mundo, qui comitem illarum sollicitudinem e medio tollere non formidant. Stulte Chusai Arachites amicitiam, quae erat ei cum David , tanta fide servavit, ut sollicitudinem securitati praeferret; malletque amici participare doloribus, quam parricidae gaudiis honoribusque dissolvi? Ego eos non tam homines, quam bestias dixerim, qui sic dicunt esse vivendum, ut nulli consolationi sint, nulli etiam oneri vel dolori, qui nihil delectationis ex alterius bono concipiant, nihil amaritudinis sua aliis perversitate inferant, amare nullum, amari a nullo curantes. Absit enim, ut eorum quemquam amare concesserim, qui amicitiam quaestum putant! tunc se solis labiis profitentes amicos, cum spes alicujus commodi temporalis
Abbreviated transcription (Latin):
sapientia amiciciã detestari ut sollicitu¬
dinem caueas: euris careas: exuaris ti¬
more: quasi uirtus ulla si ne sollicitudi¬
ne. uł adquiri possit uł seruari. Itane in
te sine tua magna sollicitudine. aut pru¬
dentia contra errores. aut temꝑantia contͣ
libidines: aut iusticia contͣ maliciam.
aut fortitudo contra ignauiã pugnat.
Qͥs rogo hominũ. maxime ad oleseentiũ
sine dolore maximo uł timore tueri pu¬
dicitiam: uł lascuuentẽ refrenare ualet.
affectũ: Stultus paulus. qui noluit sine
alioꝵ cura ce sollicitudine uiuerẽ. s intu¬
itu caritatis quã uirtutẽ maximã credi¬
dit. infirmabat᷑ cũ infirmis: urebat᷑ cum
scandalizatis. S &e tristicia illi magna erat.
dot timorib ac dolorib uiueret: nc̃ qͦs
genuerat. iterũ parturiens. nc̃ fouens
ut nutrix. nẽ ut magister corripiens: nc̃
timens ne sensus illoꝵ a fide corruꝑentur.
nunc cũ multo dolore multis ꝙ lacrimis

Expanded text:
sapientia amicitiam detestari, ut sollicitusapientia amicitiam detestari, ut sollicitudinem caveas, curis careas, exuaris timore! quasi virtus ulla sine sollicitudine vel acquiri possit, vel servari. Itane in te, sine tua magna sollicitudine, aut prudentia contra errores, aut temperantia contra libidines, aut justitia contra malitiam, aut fortitudo contra ignaviam pugnat? Quis, rogo, hominum, maxime adolescentium sine dolore maximo vel timore, tueri pudicitiam, vel lascivientem valet refrenare affectum? Stultus Paulus, qui noluit sine aliorum cura et sollicitudine vivere; sed intuitu charitatis, quam virtutem maximam credidit, infirmabatur cum infirmis, urebatur cum scandalizatis. Sed et tristitia illi magna erat, tot timoribus ac doloribus, nunc quos genuerat, iterum parturiens ; nunc fovens ut nutrix , nunc ut magister corripiens ; nunc timens, ne sensus illorum a fide corrumperentur ; nunc cum multo dolore multisque lacrymis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmanere: tur peq nimis sit post ini tam
amiciciã. rem in contrariũ uerti. Unde¬
tutiꝰ iudicant sic quẽqmͣ amare. ut possit
odire cũ uelit: sic amicicie laxandas habenaᷤ:
laboraumꝰ: si tam facile ab amicicie tenue
tam scm̃ tam acceꝑtũ dõ. ꝑfec̾tioni tã uici¬
num. tam multiplicit̃ comm̃dasti. Sit illi
ista sententia. eui placet sic amare hodie
ut eras oderit: sic amieus om̃ib ẽẽ ut nul¬
li sit. fidus: hodie laudans eras uituꝑans:
hodie blandiens. crastino mordens: hodie
paratus ad oscula. eras ad obꝓbria ꝓmptꝰ ⁊
cuiꝰ amor uili p̃cio comparat᷑: leuissima
recedit offensa. Gal. felle putabam carere
colũbos. Uerũptam̃ hec istoꝵ sententia
que sic displicet gratiano: qualit̃ refelli
possit edicito. A. Pulchre de his tullius.
Solem inquit emundo tollere. uident᷑.
qui amicitiã ẽ uita tollunt: qua nicħ a
dõ meliꝰ habemꝰ nil iocundia Qualis

Expanded text:
permanere, turpeque nimis sit, post initam permanere, turpeque nimis sit, post initam amicitiam, rem in contrarium verti. Unutius judicant, sic quemquam amare, ut possit odire cum velit, sic amicitiae laxandas habenas, laboravimus, si tam facile ab amicitiae tenuem, tam acceptum Deo, perfectioni tam vicinum, tam multipliciter commendasti. Sit illi ista sententia, cui placet sic amare hodie, ut cras oderit; sic amicus omnibus esse, ut nulli sit fidus; hodie laudans, cras vituperans; hodie blandiens, cras mordens; hodie paratus ad oscula, cras ad opprobria promptus; cujus amor vili pretio comparatur, levissima recedit offensa. GALTERUS. Felle putabam carere columbos; verumtamen haec istorum sententia, quae sic displicet Gratiano, qualiter refelli possit, edicito. AELREDUS. Pulchre de his Tullius: Solem, inquit, e mundo tollere videntur, qui amicitiam e vita tollunt, qua nihil a Deo melius habemus, nil jucundius. Qualis
Abbreviated transcription (Latin):
mortalitatis. sobrie ce iuste &e pie uiuens
in hoc scło: nicħ a quolibet inhonestũ pe¬
dere: nec rogatꝰ uelit p̃stare. Int̾ tales ꝓfe¬
talib ꝑfici posse ñ ambigimꝰ. Nam qui uł
fidẽ uł patrie ꝑicułu. uł alt̾iꝰ contra ius ce
fas lesionem excipientes. semet ipsos amicoꝵ
exponunt libidini. eos ñ tam stultos dixerĩ
quã insanos: qui parcentes aliis sibimet
ñ estimant ẽẽ parcendu: & alioꝵ ꝓuidenteᷤ
honestati. suã infelicit᷑ ꝓdunt. Gal. fẽre
in illoꝵ cado sententiã. qui amiciciã di¬
cunt ẽẽ cauend̾a: rem uidelicet plenã
sollicitudinis atq curaꝵ nec timoris ua¬
cuam: multis etiã obnoxiã dolorib. Nã
cũ unicuiq satis suꝑq sit sui eurã gerẽ:
incautũ dicunt se sic aliis obligare. ut ne¬
cesse sit eũ multis implicari curis. & affligi
molestiis. Nich p̃tẽa difficilius estimant.
qmͣ amiciciã usq ad diem uite extremũ

Expanded text:
mortalitatis, sobrie, et juste, et pie vivens mortalitatis, sobrie, et juste, et pie vivens in hoc saeculo , nihil a quolibet inhonestum petere, nec rogatus velit praestare. Inter tales profeperfici posse, non ambigimus. Nam qui vel fidem, vel patriae periculum, vel alterius contra jus et fas laesionem excipientes, semetipsos amicorum exponunt libidini, eos non tam stultos dixerim, quam insanos: qui parcentes aliis, sibimet non aestimant esse parcendum; et aliorum providentes honestati, suam infeliciter produnt. GALTERUS. Fere in illorum cado sententiam, qui amicitiam dicunt esse cavendam, rem videlicet plenam sollicitudinis, atque curarum, nec timoris vacuam, multis etiam obnoxiam doloribus. Nam cum unicuique satis superque sit, sui curam gerere, incautum dicunt, se sic aliis obligare, ut necesse sit cum multis implicari curis, et affligi molestiis. Nihil praeterea difficilius aestimant, quam amicitiam usque ad diem vitae extremum
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sũptionis arguiss uxorẽ: quã gerendo ei
morẽ. uetitũ usurpass. Multo etiã meli serui
regis saul fidẽ dũo seruauer̃t. cont᷑ eiꝰ imꝑiũ
manũ sanguini subtrahentes: quã doech i¬
dumeus. qui regie erudelitatis minister dñ
sacerdotes sacrilegis manib int̾fecit. Iona¬
dab qͦq amieus amon laudabilius amici
ꝓhibuiss incestũ: qmͣ quo potiret᷑ oꝑtato
consiliũ p̃buiss. S nec amicos absalon ami¬
cicie uirtus excusat: qui ꝑduellioni p̃ben¬
des assensũ. contͣ patriã arma tulerunt. Et
ut ad hec nr̃a tempora ueniamꝰ. multo certe.
felicius. otto romane. cardinalis eccłe ab a¬
micissimo suo recessit Guidone: quã ioħes
suo adhesit in tali scismate octouiano. Cer¬
nitis gͥ nͥ int̃ bonos amiciciã stare ñ posse:
ut quida qui neminẽ uoluit ẽe bonũ:
nͥ eũ cui ad ꝑfectionẽ nicħ desit. Nos ho¬
minẽ bonũ dicimꝰ qui scdm modu nr̃e

Expanded text:
praesumptionis arguisset uxorem, quam, gerendo ei praesumptionis arguisset uxorem, quam, gerendo ei morem, vetitum usurpasset . Multo etiam melius servi regis Saul fidem domino servaverunt, contra ejus imperium manum sanguini subtrahentes, quam Doeg Idumaeus, qui regiae crudelitatis minister, Domini sacerdotes sacrilegis manibus interfecit . Jonadab quoque amicus Ammon laudabilius amici prohibuisset incestum, quam quo potiretur optato, consilium praebuisset. Sed nec amicos Absalon amicitiae virtus excusat , qui perduellioni praebentes assensum, contra patriam arma tulerunt. Et ut ad haec nostra tempora veniamus, multo certe felicius Otto Romanae cardinalis Ecclesiae, ab amicissimo suo recessit Guidone, quam Joannes suo adhaesit in tali schismate Octaviano. Cernitis igitur, nisi inter bonos amicitiam stare non posse.ut quidam, qui neminem volunt esse bonum, nisi eum cui ad perfectionem nihil desit. Nos hominem bonum dicimus, qui secundum modum nostrae
Abbreviated transcription (Latin):
mori fos ne. ad sumnia amicicie conscendis¬
se fatebim᷑. A. Absit: cũ int̃ pessimos ami-¬
comsũmari aũt int̃ ꝑfectos. Qũãdiũ enim
quẽquã ex studio mału delectat: quã diu¬
tas gratior ẽ puritate.temeritas modati¬
one. adulatio correptione: quomͦ ad amicici¬
am. uł aspirare eũ fas ẽ. cũ ortus eiꝰ ex uirtu¬
tis opinione ꝓcedit: Difficile gͥ immo im¬
possibile tͥ ẽ. uł initia en degustare: si fontẽ
de quo oriri pot̃ nescieris. fedus ẽ eñĩ amor
nec amicicie nomine. dignꝰ. quo turpe a¬
liqͥd exigit᷑ ab amico: qd̾ necesse ẽ eũ facere:
qui necłu uiciis aut sopitis aut dep̃ssis ad
quelibet. illicita uł illicit᷑. uł impellit᷑. Un¬
de illoꝵ detestanda sententia ẽ. qui contra
fidẽ & honestatẽ ꝓ amico estimant facien¬
dũ. Nulla enĩ excusatio peccati ẽ: si amiei:
causa peccaueris. ꝓthoplastus adam salubriꝰ

Expanded text:
mori, eosne ad summam amicitiae conscendismori, eosne ad summam amicitiae conscendisse fatebimur? AELREDUS. Absit, cum inter pessimos amiconsummari autem inter perfectos. Quandiu enim quemquam ex studio malum delectat, quatas gratior est puritate, temeritas moderatione, adulatio correptione, quomodo ad amicitiam vel aspirare eum fas est, cum ortus ejus ex virtutis opinione procedit? Difficile igitur, imo impossibile tibi est, vel initia ejus degustare, si fontem, de quo oriri potest, nescieris. Foedus est enim amor, nec amicitiae nomine dignus, quo turpe aliquid exigitur ab amico; quod necesse est eum facere, qui necdum vitiis aut sopitis aut depressis, ad quaelibet illicita vel illicitur, vel impellitur. Unde illorum detestanda sententia est, qui, contra fidem et honestatem, pro amico aestimant faciendum. Nulla enim excusatio peccati est, si amici causa peccaveris. Protoplastus Adam salubrius
Abbreviated transcription (Latin):
rũ eẽ cedendũ: hac nr̃a collatione satis per¬
suasũ est. Unde aliquã certã mͥ in amicicia
metã a te opto constitui: maxime ꝓpt̾ hunc
gratianũ: neforte scdm nom̃ suũ. ita uelit
ẽẽ gratiosus. ut incaute fiat uiciosus. Gr̃
Haut ingrate hanc tuã ꝓ me accipio solliei¬
tudinẽ: nͥ tam̃ sitis audiendi p̃pediret. for-¬
de iam nẽ tͥ redderem talionem. S qͥd potiꝰ
ad tuas inquisitiones respondere uelit.: pa¬
rit̾ audiamꝰ. A. Certã in amicicia metã xp̃c
ipse p̃fixit: maiorẽ inquiens hac dilectionẽ.
nemo habet: quã ut anim̃a suã ponat qͥs ꝓ
amicis suis. fcce quousq tendi debet amor
int̾ amicos: ut scilicet uelinit ꝓ inuic̃e mori.
Satisne uob̾ istud Gr̾. Cũ maior eẽ ñ possit
amicicia: cur ñ satis sit. Gal. Qͥd si pessimi
quiq. uł ethnici in consensu facinoꝵ ce fla-¬
gitioꝵ sic se diligant: ut uelint ꝓinuicẽ

Expanded text:
rum esse credendum, hac nostra collatione satis perrum esse credendum, hac nostra collatione satis persuasum est; unde aliquam certam mihi in amicitia metam a te opto constitui, maxime propter hunc Gratianum, ne forte secundum nomen suum, ita velit esse gratiosus, ut incaute fiat vitiosus. GRATIANUS. Haud ingrate hanc tuam pro me accipio sollicitudinem: nisi tamen sitis audiendi praepediret, forte jam nunc tibi redderem talionem. Sed quid potius ad tuas inquisitiones respondere velit, pariter audiamus. AELREDUS. Certam in amicitia metam Christus ipse praefixit: Majorem, inquiens, hac dilectionem nemo habet, quam ut animam suam ponat quis pro amicis suis . Ecce quousque tendi debet amor inter amicos, ut scilicet velint pro invicem mori. Satisne vobis istud? GRATIANUS. Cum major esse non possit amicitia, cur non satis sit? GALTERUS. Quid si pessimi quique vel ethnici, in consensu facinorum et flagitiorum sic se diligant, ut velint pro invicem
Abbreviated transcription (Latin):
amicicie posita &e exposita: mũto ad eius
fructũ altis inspiciendu me uehem̃tiꝰ ani¬
mauit. De qua sufficient̃. instructĩ certam
nobis metam quatenꝰ debeat amicicia ꝓ¬
grediscũ diu̾soꝵ diu̾sa sententia sit petimꝰ
p̃figi. Sunt nãq quida qui cont᷑ fide̾. cont᷑
honestatẽ. cont᷑ cõmune bonũ uł pͥuatũ.
fauendũ putant amico. Quida soła fidẽ
detrahendã iucdicant: ceta̾ ñ cauenda. Alii
ꝓ anuco conteminenda ꝑecuniã. expuendoᷤᷤ
honores. maioꝵ inimicicias subeundas.
exiliũ etiã censent ñ fugiendii: seipsũ in
quib ñ obsit. patrie. nec cont᷑. fas aliũ le-¬
dat. etiã in inhonestis & turpib exponend̾u.
Sunt &e qui hanc met̾a in amicicia constitu¬
unt: ut unꝰquisq ficut erga seipsũ. sic. &e af¬
ficiatur erga amicũ. Quid̃a amico in om̃i
beneficio uł obsequio uicem rependere: satiᷤ
dare amicicie credunt. Michi sane. nulli ho¬

Expanded text:
amicitiae posita et exposita, merito ad ejus amicitiae posita et exposita, merito ad ejus fructum altius inspiciendum me vehementius animavit. De qua sufficienter instructi, certam nobis metam, quatenus debeat amicitia progredi, cum diversorum diversa sententia sit, petimus praefigi. Sunt namque quidam, qui contra fidem, contra honestatem, contra commune bonum vel privatum, favendum putant amicjudicant, caetera non cavenda. Alii pro amico contemnendam pecuniam, expuendos honores, majorum inimicitias subeundas, exsilium etiam censent non fugiendum; se ipsum, in quibus non obsit patriae, nec contra fas alium laedat, etiam in inhonestis et turpibus exponendum. Sunt et qui hanc metam in amicitia constituunt, ut unusquisque, sicut erga seipsum, sic et efficiatur erga amicum. Quidam amico in omni beneficio vel obsequio vicem rependere, satis dare amicitiae credunt. Mihi sane nulli ho
Abbreviated transcription (Latin):
&e quã iocundu habitare fr̃s inunũ. Huic
gͦ osculo assuefacta mens. & a xp̃o totã hanc
dulcedinẽ adẽe ñ ambigens. quasi secũ repu¬
tans &e dicens. o si ipsemet accessiss. ad illud
intellectuale suspirat: & cũ maximo desidĩo
clamans. osculet᷑ me dicit osculo oris sur: ut
iam t̾renis affectib mitigatis. & om̃ib que
de mundo sunt cogitationib desideriisq
sopitis. in soli xp̃i delectet᷑ osculo. & qͥescat.
nec quałẽ eam sommiare consueiumꝰ. Nescio
qͥd hic galterus hactenꝰ senserit: ego aliud
nicħ amiciciã ẽẽ credidi. quã int̾ duos
tantã uoluntatũ identitatẽ. ut nicħ ue¬
lit unus qd̃ alter nolit̾. s tanta sit int̃ u¬
trosq in bonis malisq consensio: ut ñ sp̃e
ñ census. ñ honor. nec quicquã qd alteriꝰ
sit alteri deneget᷑ ad fruendu ꝓuoto & ab¬
utend̾u. Gal. Longe aliud in priori dialogo
memini me didicisse: ubi ipsa diffinitio

Expanded text:
et quam jucundum, habitare fratres in unum . Huic et quam jucundum, habitare fratres in unum . Huic ergo osculo assuefacta mens, et a Christo totam hanc dulcedinem adesse non ambigens, quasi secum reputans et dicens: O si ipsemet accessisset; ad illud intellectuale suspirat, et cum maximo desiderio clamans: Osculetur me, dicit, osculo oris sui ; ut jam terrenis affectibus mitigatis, et omnibus, quae de mundo sunt, cogitationibus desideriisque sopitis, in solius Christi delectetur osculo, et quiescat anec qualem eam somniare consuevimus. Nescio quid hic Galterus hactenus senserit; ego aliud nihil amicitiam esse credidi, quam inter duos tantam voluntatum identitatem, ut nihil velit unus, quod alter nolit; sed tanta sit inter utrosque in bonis malisque consensio, ut non spiritus, non census, non honor, nec quidquam, quod alterius sit, alteri denegetur, ad fruendum pro voto, et abutendum. GALTERUS. Longe aliud in priori dialogo memini me didicisse, ubi ipsa diffinitio
Abbreviated transcription (Latin):
raliter bona sunt in sue crudelitatis uel
uoluptatis satelliciũ abutunt᷑: ita ꝑu̾si
&e turpes. etiã hoc bono qd̃ ad ea significan¬
da que diximꝰ lex naturalis instituit. sua
quodamͦ flagicia condire nitunt᷑: ipsũ
oscułu turpitudine tanta fedantes: ut sic
osculari nicħ sit aliud quã adulterari. Qd̾
quã sit detestandũ. quã abhominandũ
quã fugienłu. quã adu̾sandum: quilibet
honestus intelligit. Porro oscułu sꝑitale
ꝓpͥe amicoꝵ ẽ: qui sub una amicicie lege.
tenent᷑. Non enĩ fit oris actactu s m̃tis affe¬
ctu: ñ coniuinc̃tione labioꝵ. s cõmixtione spi¬
rituũ : castificante omĩa łi spũ. & ex sui par¬
dicipatione celestem immittente saꝑorẽ.Hoc
qd ipse tam̃ porrigit ñ ore ꝓprio s alieno:
illũ sacratissimũ amantib inspirans affectũ:
ut uideat᷑ illis quasi unã animã in diu̾sis
ẽẽ corporib ⁊ dicantq cũ ꝓpħa. fcce qmͣ bonũ

Expanded text:
raliter bona sunt, in suae crudelitatis vel raliter bona sunt, in suae crudelitatis vel voluptatis satellitium abutuntur; ita perversi et turpes, etiam hoc bono, quod ad ea significanda quae diximus, lex naturalis instituit, sua quodammodo flagitia condire nituntur: ipsum osculum turpitudine tanta foedantes, ut sic osculari nil sit aliud quam adulterari. Quod quam sit detestandum, quam abominandum, quam fugiendum, quam aversandum, quilibet honestus intelligit. Porro osculum spiritale proprie amicorum est, qui sub una amicitiae lege tenentur: non enim fit oris attactu, sed mentis affectu: non conjunctione labiorum, sed commistione spirituum, castificante omnia Dei spiritu, et ex sui participatione coelestem immittente saporem. Hoc od ipse tamen porrigit non ore proprio sed alieno; illum sacratissimum amantibus inspirans affectum, ut illis videatur quasi unam animam in diversis esse corporibus; dicantque cum Propheta: Ecce quam bonum
Abbreviated transcription (Latin):
obuiant: &e miscent᷑ sibi &e uniunt᷑. Ex qͥb
queda m̃tis su auitas nascens: osculanti¬
um mouet ceꝑstringit affec̾tũ. Est gͥ oscłm
corporale: oscłm sp̃itale: oscłm ĩtellectuale. Oscłm
corꝑale. imp̃ssiõe fit labioꝵ: oscłm sp̃ale. oũictiõe aĩoꝵ
osel̾m ĩtellectuale ꝑ d̃i spm infusione grarũ. Os¬
culum ꝓinde corporale ñ nͥ certis ae hone¬
stis causis: aut offerendu ẽ aut recipiendũ.
Uerbi grã insignũ reconciliationis. qnͣdo
fiunt amici qui priꝯ fuerant inimici ad¬
inuic̃ẽ: in signũ pacis: sicut cõmunica¬
turi in eccłia. int̾iorem pac̃e ext̾ĩori oscło
demonstrant. In signũ dilectionis. sicut
int̃ sponsũ &e sponsam fieri ꝑmittit᷑: uel
sic̃ ab amicis post diuturnã absentiã et
porrigit᷑ suscipit᷑. In signũ catholice uni¬
tatis. sicut fit cũ hospes suscipit᷑. S siẽ pleri¬
q aqua igni. ferro. cibo ce aere que natu¬

Expanded text:
obviant, et miscentur sibi, et uniuntur: ex quibus obviant, et miscentur sibi, et uniuntur: ex quibus quaedam mentis suavitas nascens, osculantium monet et perstringit affectum. Est igitur osculum corporale, osculum spiritale, osculum intellectuale. Osculum corporale impressione fit labiorum; osculum spiritale conjunctione animorum; osculum intellectuale per Dei spiritum, infusione gratiarum. Osculum proinde corporale non nisi certis et honestis causis aut offerendum est, aut recipiendum: verbi gratia in signum reconciliationis, quando fiunt amici, qui prius fuerant inimici adinvicem. In signum pacis, sicut communicaturi in Ecclesia, interiorem pacem exteriori osculo demonstrant. In signum dilectionis, sicut inter sponsum et sponsam fieri permittitur; vel sicut ab amicis, post diuturnam absentiam, et porrigitur et suscipitur. In signum catholicae unitatis, sicut fit cum hospes suscipitur. Sed sicut plerique aqua, igni, ferro, cibo et aere, quae natu
Abbreviated transcription (Latin):
eos amicicie nr̃e ñ adinittimꝰ. Quocirca
in amicieia coniungunt᷑ honestas & suaui¬
das: ueritas & iocunditas: dulcedo & uo
luntas: affectus &e actus. Quȩ oĩa a xp̃o
innaturalis ascensus. de xp̃o amor̃e in¬
spirante quo amicũ diligim⁊ ad xp̃m
semet ipsũ amicũ nob̾ p̃bentẽ quẽ diliga¬
mus: ut suauitas suauitati. dulcedo dul¬
cedini. affectus succedat affectui. Itaq
amicus in sp̃u xꝑi adherens amico. efficit᷑¬
cũ eo cor unũ & anima una: cesic ꝑ amoris
gradus ad xp̃i conscendens amiciciã: rinꝰ
cũ eo sp̃c efficit᷑ in osculo uno. Ad qd̾ oscu¬
lum anima quedã sc̃a suspirans: osculet᷑
me inquit osculo oris sui. Consideremꝰ iste
osculi carnalis ꝓpͥetatem: ut de carnalib
ad spiritalia: de humanis ad diuina tͣnͣ¬
seamꝰ Duob alim̃tis uita hominis susten¬
tatur: cibo & aere. Et sine cibo qͥdem ali¬
quandui pot̾ subsistere: at sine aere. ne

Expanded text:
eos amicitiae nostrae non admittimus. Quocirca eos amicitiae nostrae non admittimus. Quocirca in amicitia conjunguntur honestas et suavitas, veritas et jucunditas, dulcedo et voluntas, affectus et actus. Quae omnia a Chriinnaturalis ascensus, de Christo amorem inspirante, quo amicum diligimus, ad Christum, semetipsum amicum nobis praebentem, quem diligamus; ut suavitas suavitati, dulcedo dulcedini, affectus succedat affectui. Itaque amicus, in spiritu Christi adhaerens amico, efficitcum eo cor unum et anima una, et sic per amoris gradus ad Christi conscendens amicitiam, unus cum eo spiritus efficitur in osculo uno. Ad quod osculum anima quaedam sancta suspirans, Osculetur me, inquit, osculo oris sui . Consideremus istius osculi carnalis proprietatem, ut de carnalibus ad spiritalia, de humanis ad divina transeamus. Duobus alimentis vita hominis sustentatur, cibo et aere. Et sine cibo quidem aliquandiu potest subsistere, at sine aere ne
Abbreviated transcription (Latin):
nescio quot ferculis deuoratis. nc̃ me quasi
ad reliquiaᷤᷤ suas fastidiosus asciuit: saltẽ
modicũ ualeam refocillari. A. Non uerea¬
ris fili: qm̃ tanta restant adhuc de amicicie.
bono dicenda: que si quislibet sapiens ꝓseq̃¬
retur. nos nicħ dixisse putares. Uerũ qͣuomͦ
ad dĩ dilectionẽ. & cognitionẽ gradus quidã
sit amicieia: paucis adu̾te. In anucicia qͥppe
nicħ inhonestũ ẽ. nicħ fictũ. nicħ simulatũ:
&e qͥcquid est: id scm̃ ce uoluntariũ ceuerũ
est. Et hoc ipsũ qͦꝙ caritatis ꝓpͥum ẽ. In hoc
uͦ amicicia speciali p̃rogatiua p̃lucet: qͦd
int̃ eos qui sibi amiciciȩ glutino copulant᷑.
omĩa iocunda. oĩa secura. oĩa dulcia. omĩa
suauia secunt᷑. Ex caritatiꝰgͥ ꝑfectione ple¬
rosq diligimꝰ qui nob̾ oneri sunt. &e dolori:
quib licet honeste ñ ficte. ñ simulate. s ue¬
re uoluntarieq consulumꝰ: ad secreta tñ

Expanded text:
nescio quot ferculis devoratis, nunc me quasi nescio quot ferculis devoratis, nunc me quasi ad reliquias suas fastidiosus ascivit, saltem modicum valeam refocillari. AELREDUS. Non verearis, fili, quoniam tanta restant adhuc de amicitiae bono dicenda, quae si quilibet sapiens prosequeretur, nos nihil dixisse putares. Verum quomodo ad Dei dilectionem et cognitionem, gradus quidam sit amicitia, paucis adverte. In amicitia quippe nihil inhonestum est, nihil fictum, nihil simulatum, et quidquid est, id sanctum et voluntarium, et verum est. Et hoc ipsum quoque charitatis proprium est. In hoc vero amicitia speciali praerogativa praelucet, quod inter eos, qui sibi amicitiae glutino copulantur, omnia jucunda, omnia secura, omnia dulcia, omnia suavia sequuntur. Ex charitatis igitur perfectione plerosque diligimus, qui nobis oneri sunt et dolori; quibus licet honeste, non ficte, non simulate, sed vere voluntarieque consulimus, ad secreta tamen
Abbreviated transcription (Latin):
dotũ animi mei suecẽdit. appetitũ: ut nec
uiuere me crediderim. quamdiu huiꝰ tanti
boni tam multiplici fructu caruero. Sed
hoc qd̃ ultimũ posusti qđ me totũ rapuit.
&e pene abripuit a t̃rems. plenis mͥ enoda-¬
ri desidero: qd̾ scilicet amicieia optimꝰ ad
ꝑfectionẽ gradus existit. Et oportune satsᷤ¬
hic nunc nr̃ gratianus intrauit: quẽ. ipsiꝰ¬
amicicie alũnũ iure dixerim: cuiꝰ totũ
studiũ ẽ amari & amare: ne forte amicicie
nimiũ auidus. eyq similitudine deceptus.
lem recipiat. Gratianus. Ago grãs huma¬
nitati tue fr̃: qd ñ uocato. s se impudentiꝰ
ingerenti nunc tandẽ ad sꝑitale conuiuiũ
concedis accessum. Nam si me serio ñ ludo
alũnũ amicicie appellandi putasti: debu.¬
eram in sermonis pͥncipio accersiri: nec aui¬
ditatem meã posita uerecundia ꝓdidissem.
At tu pater ꝑge quo ceꝑas: ce causa mei ali¬
quid mensis appone: ut si ñ saciari ut iste qͥ

Expanded text:
totum animi mei succendit appetitum, ut nec totum animi mei succendit appetitum, ut nec vivere me crediderim, quandiu hujus tanti boni, tam multiplici fructu caruero. Sed hoc quod ultimum posuisti, quod me totum rapuit, et pene abripuit a terrenis, plenius mihi enodari desidero; quod scilicet amicitia optimus ad perfectionem gradus existit. Et opportune sathic nunc noster Gratianus intravit, quem ipsiamicitiae alumnum jure dixerim: cujus totum studium est amari et amare; ne forte amicitiae nimium avidus, ejusque similitudine deceptus, lem recipiat. GRATIANUS. Ago gratias humanitati tuae, frater, quod non vocato, sed se impudentius ingerenti, nunc tandem ad spiritale convivium concedis accessum. Nam si me serio, non ludo alumnum amicitiae appellandum putasti, debueram in sermonis principio accersiri, nec aviditatem meam posita verecundia prodidissem. At tu, Pater, perge quo coeperas, et causa mei aliquid mensis appone; ut, si non satiari ut iste qui
Abbreviated transcription (Latin):
ñ igni plurib locis utmͣ quã amico. In om̃i
actu. in omĩ studio. in certis. in dubiis. in qͦ¬
libet euentu. in fortuna qualibet. insecreto
&e publico. in onui consultatione domi foris¬
q ubiq amicicia grata: amicus necessariꝰ
utilis grã reꝑitur. Quocirea amici ut ait tul¬
lius & absentes adsunt sibi. & egentes abundãt:
&e imbecilles ualent: & qd difficiliꝰ dictu ẽ
mortui uiuunt. Igit᷑ amcicia diuitib pro
imbecillib ꝓ uirtute: robustis ẽ ꝓ p̃mio. Can¬
dus enĩ amicas honor. memoria. laus.deside¬
riumq ꝓsequit᷑: ut & eoꝵ uita laudabilis:
& mors preciosa iudicet᷑. Et qd̾ his om̃ib excel¬
lit qͥdam gradus ẽ amicicia uicinus ꝑfecti¬
om. quȩ in cłi dilectione. &e cognitione ꝯsistit:
ut homo ex amico hominis. dĩ efficiat᷑ amicꝰ:
scd̾m illud saluatoris in eugłio. Iam ñ dic̃a uoᷤ
seruos s amicos meos. Gal. Ita fateor tua me
mouit oratio: ita in amicicie desiderium

Expanded text:
n igne pluribus locis utimur, quam amico; in omni actu, in omni studio, in certis, in dubiis, in quolibet eventu, in fortuna qualibet, in secreto, in publico, in omni consultatione, domi forisque, ubique amicitia grata, amicus necessarius, utilis gratia reperitur. « Quocirca amici, ait Tullius, et absentes adsunt sibi, et egentes abundant, et imbecilles valent: et, quod difficilius est dictu, mortui vivunt » . Igitur amiciimbecillibus pro virtute, robustis pro praemio. Tantus enim amicos honor, memoria, laus, desideriumque prosequitur, ut et eorum vita laudabilis, et mors pretiosa judicetur: et quod his omnibus excelsius, quidam gradus est amicitia vicinus perfectioni, quae in Dei dilectione et cognitione consistit; ut homo ex amico hominis Dei efficiatur amiens, secundum illud Salvatoris in Evangelio: Jam non dicam vos servos, sed amicos meos . GALTERUS. Ita, fateor, tua me movit oratio, ita in amicitiae desiderium
Abbreviated transcription (Latin):
ditas. habere cũ quo eque audeas loqͥ ut tͥ:
cui confiteri ñ timeas si qͥd deliquer is: cui
ñ erubescas reuelare inspiritalib si qͥd ꝓfe¬
ceris: cui cordis tui omĩa secreta cõmittas:
unire animũ animo. & unũ efficere de duobꝰ
ut nulla iactantia timeat᷑: nulla formide¬
tur suspicio: nec correptꝰ alt̾ ab alt̾o doleat:
nec laucdantẽ alt̃ alt̾m adulationis notet
uł arguat: Amicus ait sapiens medicam̃tũ
uite. ẽ. Preclare qͥdem id. Non enĩ ualidior
in om̃ib temporalib medicina: quã habere
qui om̃i incõmodo occurrat compatiens: oĩ
commnodo occurrat congratulans: ut seł̾m¬
apłm unctis humeris hͥonera sua inuicem
dolerent: nͥ qd̾ unusquisq ꝓpͥam leuiꝰ quã a

Expanded text:
ditas est, habere cum quo aeque audeas loqui, ut tibi; ditas est, habere cum quo aeque audeas loqui, ut tibi; cui confiteri non timeas, si quid deliqueris; cui non erubescas revelare, in spiritualibus si quid profeceris; cui cordis tui omnia secreta committas, unire animum alterius, et unum efficere de duobus, ut nulla jactantia timeatur, nulla formidetur suspicio, nec correptus alter ab altero doleat, nec laudantem alter alterum adulationis notet vel arguat? Amicus, ait Sapiens, medicamentum est vitae . Praeclare quidem id. Non enim validior in omnibus temporalibus medicina, quam habere qui omni incommodo occurrat compatiens, omni commodo occurrat congratulans; ut, junctis suis humeris, onera sua invicem tolerent, nisi quod unusquisque propriam levius qua
Abbreviated transcription (Latin):
uehem̃tiꝰ appetit᷑: cũ finis eiꝰ fructꝰq eognos¬
citur. A. Non id ꝓtante rei dignitate a me
explicari posse p̃sumo: cũ in reb humanis ni¬
chil sanctius appetat᷑. ncħ querat᷑ utilius.
nicħ difficiliꝰ inueniat᷑: nicħ exꝑiat᷑ dulciꝰ
nicħ̾ fruc̃tuosiris teneat᷑. Habet enĩ fructũ
uite p̃sentis que nẽ est: & future. Ipsa enim
om̃s iuirtutes sua condit suauitate: uicia
sua uirtute confodit: aduersa temꝑat: cõpo¬
nit ꝓsꝑa: ita ut sine amico int̾ mortales ni¬
chil fere possit ẽẽ iocundũ: homo bestie com¬
paret᷑: ñ habens qui sibi colletet᷑ in reb se¬
cundis: in tristib contristet᷑: cui euaporet.
si qͥd molestũ mens conceꝑit. cui cõmunicet
si qd pret̃ solitũ sublime uł luminosũ accesse¬
rit. Ue soli: qui cũ ceciderit ñ habet suble
uantem se. Solus om̃ino ẽ: qui sine amico ẽ.
At que felicitas. que securitas. que iocun¬

Expanded text:
vehementius appetitur, cum finis ejus fructusque cognosvehementius appetitur, cum finis ejus fructusque cognoscitur. Aexplicari posse praesumo; cum in rebus humanis nihil sanctius appetatur, nihil quaeratur utilius, nihil difficilius inveniatur, nihil experiatur dulcius, nihil fructuosius teneatur? Habet enim fructum vitae praesentis et futurae: ipsa enim omnes virtutes sua condit suavitate, vitia sua virtute confodit; adversa temperat, componit prospera: ita ut sine amico inter mortales nihil fere possit esse jucundum; et homo bestiae comparetur, non habens qui secum collaetetur in rebus secundis, in tristibus contristetur; cui evaporet, si quid molestum mens conceperit; cui communicet, si quid praeter solitum sublime vel livosum accesserit. Vae soli, quia cum ceciderit, non habet sublevantem se! Solus omnino est, qui sine amico est. At quae felicitas, quae securitas, quae jucun
Abbreviated transcription (Latin):
cia ei int̃rogationes. measꝙ responsiones im¬
p̃sseram. nob̾ elapsa ẽ. Gal Nõ me latent ista.
S ut uerũ fatear hinc tota ista auiditas et
impatientia tota descendit: qd sceduła ipsam
ante hoc triduum reꝑtam &e tͥ traditã a qͥbd̃a
accepi. Ostende queso eã puero tuo: ñ enĩ reqͥ¬
escit sp̃e m̃s donec conspectis om̃ib. ce qͥd illi di¬
uił inspiratio occulta suggesserit ẽẽ querendaͥ
ad tue pat̾̃ntatis examen ꝓferam: aut reꝓban¬
da. aut admnittenda. aut exponenda . A. Geram
t̾ morem: s solus uolo legas qd̃ scͥptum ẽ. nec
efferat᷑ in publicũ: ne forte aliqua resecanda.
addenda ñ nulla. plurima uͦ corrigenda esti¬
mauerim. Galt̾. fece assum habens aures
ad tua uerba suspensas. tanto certe auidius:
tatum: qͥd eultorib suis pariat utilitatis
uelim mͥ insinues. Cũ enĩ res tanta sit. ut
certis rationib usus es cõprobasse: t̃c̃ primũ

Expanded text:
tia ejus interrogationes, measque responsiones imtia ejus interrogationes, measque responsiones impresseram, nobis elapsa est. GALTERUS. Non me latent ista; sed, ut verum fatear, hinc tota aviditas et impatientia tota descendit; quod schedulam ipsam ante hoc triduum repertam, et tibi traditam, a quibusdam accepi. Ostende eam, quaeso, puero tuo: non enim requiescit spiritus meus, donec conspectis omnibus, et quid illi dis propria, vel inspiratio occulta suggesserit esse quaerenda, ad tuae paternitatis examen proferam, aut reprobanda, aut admittenda, aut exponenda. AELREDUS. Geram tibi morem; sed solus volo legas quod scriptum est, nec efferatur in publicum: ne forte aliqua resecanda, addenda nonnulla, plurima vero corrigenda aestimaverim. GALTERUS. Ecce adsum, habens aures ad tua verba suspensas; tanto certe avidius, tatum; quid cultoribus suis pariat utilitatis, velim mihi insinues. Cum enim res tanta sit, ut certis rationibus visus es comprobasse; tunc primum
Abbreviated transcription (Latin):
potus qͥdam sꝑitalis: eo iocundior qͦ estꝰ
p̃cessit ardentior. Age iam. & qd̃ anxio pe¬
c̃tore pauloante parabas euoluere: in me¬
dium ꝑferre ñ differas. Galterꝰ. faciam qͥdem.
Nam si uelun de hora causari quã isti nobis
reliquere breuissimã: uidebor ipse eã mͥ fa¬
cere breuiorem. Die nẽ rogo te utrũ elapsũ
animo sit an adhuc memoria teneas. quid
int̃̾ te quonda & tuũ Iuonem de amicicia
nuus amplexus ce affectus ita mͥ semꝑ re¬
cens ẽ: ut licet humanis exemptus condi¬
dioni satis dederit: in meo tam̃ animo nũ¬
quã uideat᷑ obisse. Ibi enĩ semꝑ mecũ ẽ: ibi
michi religiosus eiꝰ uultus elucet: ibi mͥdul¬
ces eiꝰ arrident ocli̾: ibi eiꝰ iocunda mͥ u̾ba
sic sapiunt: ut uł ego uidear cũ eo ad melio¬
ra transisse: uł ipse mecũ adhuc in his infe¬
riorib ꝯu̾sari. Scis aũt qr plures p̃teriert
anniex quo scedula ipsa eui de spiritali amies¬

Expanded text:
potus quidam spiritualis, eo jucundior, quo aestus potus quidam spiritualis, eo jucundior, quo aestus praecessit ardentior. Age jam, et quod anxio pectore paulo ante parabas evolvere, in medium proferre non differas. GALTERUS. Faciam quidem, nam si velim de hora causari, quam isti nobis reliquere brevissimam, videbor mihi eam facere breviorem. Dic nunc, rogo te, utrum elapsum animo sit, an adhuc memoria teneas; quid inter te quondam, et tuum Ivonem de amicitia nuus amplexus et affectus, ita mihi semper recens est, ut, licet humanis exemptus conditioni satis dederit, in meo tamen animo nunquam videatur obiisse. Ibi enim semper mecum est, ibi mihi religiosus ejus vultus elucet, ibi mihi dulces ejus arrident oculi, ibi ejus jucunda mihi verba sic sapiunt, ut vel ego videar cum eo ad meliora transisse; vel ipse mecum adhuc in inferioribus conversari. Scis autem, quia plures praeterierunt anni, ex quo schedula ipsa, cui de spirituali amici
Abbreviated transcription (Latin):
am nunc fr̃ accede: & qͥdnam
cause. fuerit. qd̾ pauloante cũ carnalib illis
carnalia compararem. solus sedebas modi¬
cum semotus a nob̃: ce nunc oculos huc illue¬
q uertebas: nunc frontẽ confricabas ma¬
nu: nunc capillos digitis attrectabas: nc̃
irã ipsa facie p̃ferens. aliqͥd tͥ prẽt uotum
accessisse. crebra uultus mutatione que¬
rebaris: edicito. Galterus. Profecto ita est.
Qͥs enĩ patient̃ sustineat tota die nescio
quos exactores pharaonis tui habere copi¬
am: nos aũt quib specialit̃ debitor es nec ra¬
rum tecũ habere posse colloquiũ. Ailred
Et illis qͦꝙ gerendus ẽ mos: quoꝵ uł optamꝰ
beneficia uł maleficia formidam. Quib uel
nunc tandem exclusis: tanto mͥgratior ẽ
solitudo: quanto molestior inquietudop̃¬
cessit. Nam optimũ cibi condim̃tum fames
est: nec mel alia ue species uinũ sic sapidũ
reddit. ut sitis uehemens aquã. Quocirca
erit tͥ forte hec nr̃a collatio quasi cib uel

Expanded text:
am nunc, frater, accede: quidnam causae fuerit, quod paulo ante, cum carnalibus illis carnalia compararem, solus sedebas, modicum semotus a nobis; et nunc oculos huc illucque vertebas, nunc frontem confricabas manu, nunc capillos digitis contrectabas, nunc iram ipsa facie praeferens, aliquid tibi praeter votum accessisse, crebra vultus mutatione querebaris, edicito. GALTERUS. Profecto ita est. Quis enim patienter sustineat tota die, nescio quos exsecutores Pharaonis tui habere copiam; nos autem, quibus specialiter debitor es, nec rarum tecum habere posse colloquium? AELREDUS. Et illis quoque gerendus est mos, quorum vel optamus beneficia, vel maleficia formidamus. Quibus vel nunc tandem exclusis, tanto mihi gratior est solitudo, quanto molestior inquietudo praecessit. Nam optimum cibi condimentum fames est; nec mel aliave species vinum sic sapidum reddit ut sitis vehemens aquam. Quocirca erit tibi forte haec nostra collatio quasi cibus vel
Abbreviated transcription (Latin):
co. nicħ ꝓamico ñ sustinendũ. qd minꝰ sit
quã ipsa p̃ciosa corporis uita: quã ponen¬
Dam ꝓ amico diuina sanxit auctoritas.
Quocirea cũ uita anime corporis sit multo
p̃stantior: hoc omnino negancdu censemꝰ
amico qd̾ mortem inferat anime: qd̾ nich̃
aliud ẽ quã peccatũ: qd̾ dm separat ab aĩa:
animã a uita. Uerũ in his que uł exhiben¬
da sunt amico uł ꝓ amico tolerandaͬ quis
seruandus sit modus que cautio adhiben¬
da: ñ ẽ temporis huiꝰ euoluere. Gr̃ Non
parũ mͥ galterũ nr̃m fateor contulisse:
cuiꝰ in t̾rogatione ꝓuocatus. sũm̃ã om̃iũ
que disputata sunt breui comp̃hendens
epilogo: quasi pre oclĩs inipsa memoria
depinxisti. Age iam p̃eor: & in ipsis officiis
amicoꝵ qͥs seruandus sit modus. uł que
cautio adhibenda: nobis expone. A. Et hec
s hora iam p̃teriit: ce ad aliud negociũ isti
qui mͦ uenerunt. sua ut cernitis importu¬
nitate compellunt. Gal Inuitus certe re¬

Expanded text:
sustinendum, quod minus sit quam ipsa pretiosa corporis vita, quam ponendam pro amico divina sanxit auctoritas. Quocirca cum vita animae corporis sit multo praestantior, hoc omnino negandum censemus amico, quod mortem inferat animae, quod nihil aliud est quam peccatum, quod Deum separat ab anima, animam a vita. Verum in his, quae vel exhibenda sunt amico, vel pro amico toleranda, quis servandus sit modus, quae cautio adhibenda, non est temporis hujus evolvere. GRATIANUS. Non parum mihi Galterum nostrum fateor contulisse, cujus interrogatione provocatus, summam omnium, quae disputata sunt, brevi comprehendens epilogo, quasi prae oculis in ipsa memoria depinxisti. Age jam precor, et in ipsis officiis amicorum quis servandus sit modus, vel quae cautio adhibenda, nobis expone. AERLEDUS. sed hora jam praeteriit, et ad aliud negotium isti, qui modo venerunt, sua, ut cernitis, importunitate compellunt. GALTERUS. Invitus certe re
Abbreviated transcription (Latin):
postulans admittitur. Qui rogatus ut dicat qͥs
sit. unde ueniat. que uiderit: respondet se non
aliter quicqͣm dicturũ. nisi sũmum fiat silen¬
tium. Quo impetrato: sic incipit. Ego sum ti¬
mor ⁊ memoria mortis: ⁊ mortẽ uobis uenire
nuncio. Prudñtia loquit᷑ ꝓ omnib: ⁊ interro¬
aderit: Memoria mortis. Scio quod ñ tardat
uenire. ⁊ ꝓpe est: s diẽ uel horã aduentus sui
ego nescio. Prudentia. Et qui ueniunt cũ illas
ea:. ferentes secum libros grandes. ⁊ uncos ig¬
neos. ⁊ igneas cathenas. Prudentia. Et quid

Expanded text:
postulans admittitur. Qui rogatus ut dicat qui postulans admittitur. Qui rogatus ut dicat qui sit, unde veniat, quid viderit, se respondit non aliter quidquam dicturum, nisi summum fiat silentium. Quo impetrato sic incipit: Ego sum timor mortis, et mortem vobis venire nuntio. Prudentia loquitur pro omnibus, et interroMEMORIA MORTIS. Scio quia non tardat venire, et prope est. Sed diem et horam adventus ejus ego nescio. PRUDENTIA. Et qui veniunt cum illa? ferentes secum libros grandes, et uncos ferreos et igneas catenas. PRUDENTIA. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
nes ⁊ motus sui. Sensus quoq ⁊ actiones. tam
erteriores quã interiores. Que uidelicet fami¬
ua lasciua nimis ⁊ petulans erit: nisi eiuscdẽ
patris rigore cohercita ac disposita fuerit. Si
enĩ uel parsĩ ã sua sollicitudine torpuerttꝰ. quis
ẽ ꝯscientia: in qua pater familias iste habitãs
thesauros uirtutũ ꝯgregat. ꝓpter quos ne do¬
mus eadẽ ꝑfodiat᷑. sũmoꝑe iugilat. fur aũ ñ
uuus ẽ s multiplex. ⁊ singulis uirtutib sin¬
gula uicia insidiant᷑ Principaliter tam̃: fur
diabolus intelligit᷑. Contra quẽ ⁊ eius satelli¬
tes. pater ioem si tam̃ ñ negligens suerit. domum
suã forti custodia muniens. prudentiã in pͥmo
aditu constituit: que discernat quid sit uitandii.
tur. ut hostes quos prudentia uenire nuntiaue¬
pes appetitus. Iusticia uͦ sedeat in medio: ut sua
cuiq tribuat. Q qua hora fur uenturꝰ ẽ nesci¬
ducere nuncios. qui aliqua narrent que ad
ercitationẽ ualeant. Itaq nunciꝰ mortis. ingressũ

Expanded text:
um, sensus quoque et actiones, tam exteriores quam interiores. Quae familia lasciviens nimis et petulans erit, nisi ejusdem patris vigore coercita et disposita fuerit. Nam si vel parum a sua sollicitudine torpuerit, quis pest conscientia,in qua pater iste habitans thesauros virtutum congregat, propter quos ne domus effodiatur, summopere vigilatur. Fur autem non unus est, sed multiplex, quia singulis virtutibus singula vitia insidiantur. Principalis tamen fur diabolus intelligitur. Contra quem et ejus satellites pater idem, si tamen non negligens fuerit, domum suam forti custodia muniens, prudentiam in primo aditu constituat, quae discernat quid sit admittendum, tur, ut hostes, quos prudentia venire nuntiavepellat. Justitia sedeat in medio, ut sua cuique tribuat. Et quia qua hora fur sit venturus nesciquos nuntios, qui aliqua narrent quae ad exercitationem valeant. Itaque nuntius mortis ingressum
Abbreviated transcription (Latin):
que suꝑat᷑. S in his om̃ib manet lib̾tatis
integritas: qr semꝑ triumphat uoluntas.
S sic̃ est miranda arbitrii libertas ab alio
cogi ñ posse: sic miseranda ꝓrsus infirmitas
in se ipso ad omne bonũ torꝑe. Quia gͥ in ho¬
mine illo int̾iori int̃ naturalia bona nicħ
hac lib̾tate digniꝰ nicħ sublimi inuenitur:
recte ꝑ caput designat᷑. Et qi eũ assignata
infirmitate: omnis homo uiuit et moritur.
congrue sane languorcõparat᷑.¬

Expanded text:
quae superatur. Sed in his omnibus manet libertatis quae superatur. Sed in his omnibus manet libertatis integritas quia se sicut admiranda arbitrii dignitas est, ab ullo cogi non posse; sic miseranda infiin seipso ad omne bonum torpere. Quia igitur in homine illo interiori inter naturalia bona nihil hac libertate dignius, nihil sublimius invenitur, recte per caput designatur. Et quia, cum assignata infirmitate omnis homo vivit et moritur, congrue sane languori comparat