comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
reterea queri solet cum supͣ dictũ sit: quia aliud ẽ dicere ingenitu.
aliud patrem. et qd̃ diuersum sit genitꝰ et in genitꝰ: utrum similiter
diuersum sit ẽẽ patrem. et esse filium : an idem. Ad quod dicimꝰ qr ex eod̾ sensu
quo dr̃ diuersum genitꝰ et in genitꝰ. et quo dr̃ non esse idem dicere genitum
et in genitum. potest dici non e̾ẽ idem: s diuersũ. esse patrem. et ẽẽ filiũ.
ẽ sp̃c .s. ldeoq ex ħ sensu ꝯcedimꝰ : quod aliud ẽ esse patre. et aliud est esse
filium. qe alia notio est qua pater ẽ pat̾ : et alia qua filiꝰ ẽ filiꝰ. S si transpo¬
nas. ut dicas aluid ẽ patrem ẽẽ. aliud filium ẽẽ. uariatur intelligentra. et iõ
nõ ꝯceditur. Est enĩ sensꝰ talis. ac si dicatur. Aliud ẽ quo pater. est: nõ quidẽ
pater: set est. aliud quo filius est. non quidem filius. sec est. quod penitꝰ fal¬
est: quo pater est ds̃. eo gͥ filiꝰ ẽ: quo pater ẽ. et ita idem ẽ patrem ẽẽ: et filiũ

Expanded text:
eterea quaeri solet, cum supra dictum sit quia aliud est dicere ingenitum, aliud Patrem, et quod diversum sit genitus et ingenitus, utrum similiter diversum sit esse Patrem et esse Filium, an idem. Ad quod dicimus quia ex eodem sensu quo dicitur diversum genitus et ingenitus, et quo dicitur non esse idem dicere genitum et ingenitum, potest dici non esse idem, sed diversum, esse Patrem et esse Filium, trem, et aliud est esse Filium; quia alia notio est, qua Pater est Pater, alia qua Filius est Filius. Sed si transponas, ut dicas: Aliud est Patrem esse, aliud Filium esse, variatur intelligentia; et ideo non conceditur. Est enim sensus talis ac si dicatur: Aliud est quo Pater est, non quidem Pater, sed est; aliud quo Filius est, non quidem Filius, sed est; quod penitus falest, quo Pater Deus est. Eo ergo Filius est quo Pater est, et ita idem est Patrem esse quod Fil
Abbreviated transcription (Latin):
sub̾am dicit᷑. s scd̃m relatuũi. qd̾ tam̃ relatunĩ non ẽ accidens: qr non ẽ muta¬
bile. Ecce diu̾sum dicit ẽẽ patrem. et esse filium. qd̾ iuxta rationẽ p̃dictam
accipi oportet. qr scilic alra notio ẽ qua ẽ pater. alia qua est filiꝰ. Non enim

Expanded text:
am dicitur, sed secundum relativum; quod tamen relativum non est accidens, quia non est mutabile. Ecce diversum esse dicit esse Patrem et esse Filium, quod juxta rationem praedictam accipi oportet, quia scilicet alia notio est qua est Pater, alia qua est Filius. Non enim
Abbreviated transcription (French):
capiunt. Capiunt᷑ eni asinguł singła. et asinguł oĩa. Memuii aũt me hre memoriã et
intelligñtiã iuoluntatem. et intelligo me ĩtelligere et uelle et meminsse et uolo.
me uelle. et meminisse et ĩtellig̾e.

Expanded text:
 singulis singula, et a singulis omnia. Memini enim me habere memoriam, et intelligentiam, et voluntatem; et intelligo me intelligere, et velle, atque meminisse; et volo me velle, et meminisse, et intelligere.
Abbreviated transcription (Latin):
ue ipsa eciam donum dei :: et hominis meritum. minio grẽ quia
est meritum homiins ante gram. Cum om̃e bonum meritum nr̃m nõ
in nob̾ fatiat insi gra: E x gra enim ut dictum: que p̾uenit ⁊ sauat
arbitum hominis ⁊ ex ipso arbit̾o: ꝓcreat᷑ in anima bonu⁊ affectus
siue bonus motus menti. ⁊ hoc es ł bonum primum ho¬
minie meritum.

Expanded text:
e ipsa etiam donum Dei est, et hominis meritum, imo gratiae, quia est meritum hominis ante gratiam, cum omne bonum nostrum meritum non in nobis facit nisi gratia? Ex gratia enim, ut dictum est, quae praevenit et sanat arbitrium hominis, et ex ipso arbitrio procreatur in anima hominis bonus affectus sive bonus motus mentis; et hoc est primum bonum hominis meritum.
Abbreviated transcription (Latin):
niodartsanium. n isi stultissime in quis sp̃m sc̃m non habere locuot
m̃ nto corpore. quos cotum nr̃a animta impleuerit. Scultius tiano ienĩ
angistis allicubi impediri cͥntatem: ut pater et filiꝰ et sp̃s̃ sc̃ꝰ. aAicubi simi
esse non possint. Ueritm etiam illud est multum mirabilius. quod atioo¬
ano abiq sit te nis: non camen in omnibꝰ habitati qrus pora ra udent po¬
naici busi in separabilitatem tͥnitatis penitus ignoret. quod in alidiuo pos¬
sa ħ abitare pater. aut filuis. in quo non habitet sys s ant uai cuos ᷤ

Expanded text:
ici nisi stultissime nequit Spiritum sanctum non habere locum in nostro corpore, quod totum anima nostra impleverit. Stultius dicitur etiam angustis alicubi impediri Trinitatem, ut Pater et Filius et Spiritus sanctus alicubi simul esse non possint. Verum illud est multo mirabilius, quod cum Deus ibique sit totus, non tamen in omnibus habitat. Quis porro audeat nari, nisi inseparabilitatem Trinitatis penitus ignoret, quod in aliquo potuit habitare Pater, aut Filius, in quo non habitat Spiritus sanctus?
Abbreviated transcription (Latin):
didio infans in utõ: s exustauit. Nam helisabit dic̃ exultaũ in fide. s exultauit in utõ mes et¬
pocute ec̃ ħ scifictio tance rei a maiori cognosoende unditiũ. non a paruule cogute absꝙ asertio¬
ne. de hac sc̃ĩficatione loq̃r nondefiuies qualr̃ intelligenda sit illa sc̃ificatio. an sigũ futaue
rei. an u̾tas uistificationis ꝑ sp̃m facte. S meliuis ẽ. ut dicamus illos p̃ter ꝯmiunẽ legẽ in utis
uistificatos. ⁊ grã p̃uentos dimussis omnib pecc̾is qd̾ mł̃ts scõꝵ testimonis edocetur: q̃¬

Expanded text:
didit infans in utero, sed exultahaec sanctificatio, tantae rei a majori cognoscendae indicium, non a parvulo cognitae. Absque assertione de hac sanctificatione loquitur, non definiens qualiter intelligenda sit illa sanctificatio, an sit signum futurae rei, an veritas justificationis per Spiritum factae. Sed melius est ut dicamus illos praeter communem legem in uteris justificatos, et gratia praeventos dimissis omnibus peccatis; quod
Abbreviated transcription (Latin):
magis diligimus dm. Et ħ etiam p̃missis testimoniis augͥ. asserunt omnes homines pari¬
ter diligendo a nob̾. ⁊ tm̃ quantum nos dm̃ aũ: plusquam nos. corpꝰ uͦ nr̃m minus quam
nos. uel ꝓximos. Nec in enuineratione premissa.iiiiͬ. diligendoꝵ ordinem diligendi as¬
signari dicunt. s tm̃ que sunt diligenda. Seriuitũ quia p̃missa uerba ambrosũ ormem
pn indoct̾e alii diciit non mͦ in exibitione oꝑis s etiam in affectu caritatis hoĩem
cipi pͭ. ut paritas ad effecc̾um uõ referatur s ad bonum qd eis optatur quia cari¬
tate omnib homiinib optat̾e debemus ut paria bona mereantur. Sic apłs ait.
ant ꝑfect̾ ⁊ sic patem mereantur beatitudinem. uel pari benedictione. ⁊ eadem
dileccione omnes diligendi sunt. Item q̃ ait ut tm̃ diligamus fis: quantum
ut tm̃ bonum eis optenus in eternitate quantum nobis ⁊ si non affeccu tã¬
co uel ibi quantum simisitudirus non quantitatis

Expanded text:
is testimoniis August. asserunt omnes homines pariter esse diligendos a nobis, et tantum quantum nos, Deum autem plus quam nos, corpus vero nostrum, minus quam nos vel proximos. Nec in enumeratione praemissa diligendorum, ordinem diligendi assignari dicunt, sed tantum quae sunt diligenda. 5. Secundum alios non pari affectu omnes non indocte alii dicunt non modo in exhibitione operis, sed etiam in affectu charitatis ordinem cipi potest, ut paritas non ad affectum referatur, sed ad bonum quod eis optatur, quia charitate omnibus optare debemus, ut paria bona mereantur. Sicut Apostoluant perfecti, et sic parem mereantur beatitudinem. Vel pari dilectione, id est, eadem dilectione omnes diligendi sunt. Item quod ait, ut tantum diligamus fratres, quantum ut tantum bonum eis optemus in aeternitate, quantum nobis, etsi non tanto affectu. Vel ibi quantum, similitudinis est, non quantitatis
Abbreviated transcription (Latin):
sit hominum nisi quem faluum fieri uelit. s quod nullꝰ frat saluus: nisi qu̾e
uelit faluari. et ideo rogandus est: ut uelit. quta necesse est fieri si uoluerit.
Non .i. credendꝰ: om̾ipotes aliqͥd uoluisse fieri: quod factum non sit.
ic etram¬

Expanded text:
sit hominum nisi quem salvum fieri velit, sed quod nullus fiat salvus nisi quem sit hominum nisi quem salvum fieri velit, sed quod nullus fiat salvus nisi quem velit salvari; et ideo rogandus est ut velit: quod necesse est fieri si voluerit. Non est enim credendus Omnipotens aliquid voluisse fieri quod factum non sit. Sic etiam
Abbreviated transcription (Latin):
restat quomꝰ etiam p̃missa uerba apłi predictis non contradicant: qui
borum multi aueritate deurauerunt: dicentes dm̃ multa uelle fien que nõ
sunt. s non est intelligendum ea ratione illud: esse dictum. qitasi us uelit ali¬
quos falitari et non saluent᷑. Quis enim tam impie desipiat ut dicat deum
malas hominum uolitntates qitas uolu̾it et quando uoluerit et ubi uoluerit
in bonitm non posse conuertere: Non est utiq uerum quod in pfalmo dicituir: qͥ¬
cumq uoluit fecit. Si aliqua uoluit et nõ fecit: et quod est indignus ideo non
feciti qmͥ ne fieret quod uolebat om̾̃ipotens. uoluntas hominis inpediuit: Ideoq
cum audimus et in facris litteris legimus quod uelit om̃s homines saluos fieri:
non tamen ideo debemꝰ om̃ipotentissime dei uoluntati aliquid derogare: sec ita ĩ¬
telligere quod scriptum est. Wlt om̃s homines saluos fieri. tanquam diceretur.
nullum hominem fieri saluum : nisi quem fieri ipse uoluerit. non quod nullꝰ

Expanded text:
restat quomodo etiam praemissa verba Apostoli praedictis non contradicant, qui borum multi a veritate deviaverunt, dicentes Deum multa velle fieri quae non fiunt. Sed non est intelligendum ea ratione illud esse dictum, quasi Deus velit aliquos salvari et non salventur. Quis enim tam impie desipiat, ut dicat Deum malas hominum voluntates quas voluerit, et quando voluerit, et ubi voluerit, in bonum non posse convertere? Non est utique verum quod in psal. 113 dicitur: Quaecumque voluit fecit, si aliqua voluit et non fecit; et, quod est indignius: Ideo non fecit, quoniam ne fieret quod volebat Omnipotens voluntas hominis impedivit. Ideoque cum audimus, et in sacris Litteris legimus, quod velit omnes homines salvos fieri, non tamen ideo debemus omnipotentissimae Dei voluntati aliquid derogare, sed ita intelligere quod scriptum est, vult omnes homines salvos fieri, tanquam diceretur nullum hominum fieri salvum nisi quem salvum fieri ipse voluerit: non quod nullus
Abbreviated transcription (Latin):
arbit̾um. ad psens uel ad preceritum non refert᷑: s ad fut᷑a
ꝯtingentia. Qd̃ enim in p̾senti:: decmminatum ẽ. nec inpotestate
nr̃a ẽ ut cunc sit uel non sit: quando est. potest enim non esse
uel aluid esse: postea. s non pocest non eẽ: dum est. uel aliud eẽ:
beri arbitriz spectat. Hec tanien omĩa futã sub lib̃o arbito ue¬
nunt: s ea tantum que ꝑ lib̃um arbitum possut fieri uel
non fi. Siquis eium cale quid uelit ac disponat. facere qd̃ in eius
nuillatenꝰ src potestate uel qd̃ sine ipsiꝰ dispontione eque fieret.
in hoc ipse liberum non ht̃ arbitrium

Expanded text:
sed ad futura contingentia. Quod enim in praesenti est, determinatum est, nec in potestate nostra est ut tunc sit vel non sit quando est; potest enim non esse, vel aliud esse postea, sed non potest non esse dum est, vel aliud esse  arbitrii veniunt, sed ea tantum quae per liberum arbitrium possunt fieri vel non fieri. Si quis enim tale quid velit ac disponat facere, quod in ejus nullatenus sit potestate, vel quod sine ipsius dispositione aeque fieret, in hoc ipse liberum non habet arbitrium
Abbreviated transcription (Latin):
sue diuinitatis: accendit. ꝑditumq hominem: reꝑauit. nomine regis. ⁊ nnagi¬
ne insignitum. lõ etiam filiꝯ missꝰ ẽ ⁊ ñ pat̾. quia ꝯgruentiꝰ mitti debebat qͥ ẽ
ab alio: quam qui ẽ anullo. filiꝯ autem a patre est: pat̾ nͦ: a nullo ẽ: alio.
ita ꝯgrue pat̾ misit. filiꝰ missa ẽ. Ab illo enim ꝯuement̾ mictit᷑ dĩ uerbum: cuiꝰ
ẽ uerbum. ab illo mitit᷑. de quo natum est. Mittit᷑: qd geuitum ẽ. pat̾ uero

Expanded text:
suae divinitatis accendit, perditumque hominem reparavit, nomine regis et imagine insignitum. Ideo etiam Filius missus est, et non Pater, quia congruentius mitti debebat qui est ab alio quam qui a nullo est; Filius autem a Patre est; Pater vero a nullo est. ita congrue Pater misit, Filius missus est. Ab illo enim convenienter mittitur Dei Verbum, cujus est Verbum. Ab illo mittitur, de quo natum est. Mittitur quod genitum est. Pater vero,
Abbreviated transcription (Latin):
ea hec magis opiando et querendo aicit aug̃: qutam asserendo. Unde & hiuc
opinioni: oppositiones consequent᷑ subdit. S. quare discernebant᷑ illi acetis ut cds̃
itis que tibipsos ꝑtinerrent non reuelary. aliis uͦ reuelaret. cum non pͥus sit ipse ultoꝵ
qitam aliqͥs peccator: Nonena ctampiat ipse in nocentes. hic uidet᷑ innuere qiđ nõ pecca¬
tues futum nralũ: nec ꝑmasuris futum bonum teuetanent. Ideoq ñ ili qͥ eridunt umnq̃

Expanded text:
ed hoc magis opinando et quaerendo dicit Augustinus quam asserendo. Unde et huic opinioni opponens consequenter subdit: Sed quare discernebantur illi a caeteris, ut Deus istis quae ad ipsos pertinerent non revelaret, aliis vero revelaret, cum non prius sit ipse ultor quam aliquis peccator? non enim damnat ipse innocentes. Hic videtur innuere quod nec peccaturis futurum malum, nec permansuris futurum bonum revelaverit. Ideoque nec il
Abbreviated transcription (Latin):
dictum fit. dm̃. nec singutarem nec multiplicẽ ẽẽ ꝯfitendum idq scor auctori¬
tatib sit ꝯfirmatum: in contrarium uidet᷑ sentire ysidorꝰ dicens. Distinguendimi ẽ
inter tͥuitatem et unitatem. est eñi unitas simplex et singłaris. tͥnitas uͦ multiplex
et numerabit. qr non ẽ tͥnitas: trium unitas. Ecce unitatem dic̃ ẽẽ singularẽ et tͥm¬
tatem nuatiplic̃e et numerabilẽ. s ad ħ dicimꝰ qr singniarẽ accep̃: sic̃ et alis accipiunt

Expanded text:
dictum sit Deum nec singularem nec multiplicem esse confitendum, idque sanctorum auctoritatibus sit confirmatum, in contrarium videtur sentire Isidor., dicens: Distinguendum est inter Trinitatem et unitatem: est enim unitas simplex et singularis, Trinitas vero multiplex et numerabilis; quia Trinitas est trium unitas. Ecce unitatem dicit esse singularem, et Trinitas multiplicem et numerabilem. Sed ad hoc dicimus, quia singularem a
Abbreviated transcription (Latin):
si tõ de hissit que nobis expedit scire. Sunt enĩ quedam quoꝵ scĩa nõ affert.
uł ignorantia non impedit salutẽ. ⁊ forte calium rer̃ ignorantia defectus non
est. Constat aut̃ in nob̃ eẽ ignorantiã atq difficultatẽ uolendi uł faciendi bo¬
nũ. que ad miseriã nr̃am ꝑcinent. Uñ aug̾. in libro .iiiͦi. de libero ait. Appba¬
inquit falsa pro ueris ut erret inuitus et resistente atq torquente dolore
carnał uincłi non posse a libidinosis oꝑibus temꝑare: non est natura insticuti
hõis s pena dãpnat. ex qua miseria peccantibuis iustisime infucta: lib̃at dĩ
gr̃a. quia sponte hõ lib̾o arbitnio cad̾e potuit. non eciam surgẽ ad quã mise-¬
nam ꝑtinet ignorantia. et difficultas qͣm patitur homo omnis: ab exordio
natiuitatis sue. Nec ab ilo malo quisqm nisi gr̃a dĩ lib̾atur. Ecce euident᷑ dic̃.
ħ aug̾. ignorantiã qua quis uniutus falsa pro ueris approbat. et difficultatem

Expanded text:
si tamen de his est quae nobis expedit scire. Sunt enim quaedam quorum scientia non affert, vel ignorantia non impedit salutem; et forte talium rerum ignorantia defectus non est. Constat autem in nobis esse ignorantiam atque difficultatem volendi vel faciendi bonum, quae ad miseriam ninquit, falsa pro veris, ut erret invitus, et resistente atque torquente dolore carnalis vinculi non posse a libidinosis operibus temperare, non est natura instituti hominis, sed poena damnati. Ex qua miseria, peccantibus justissime inflicta, liberat Dei gratia, quia sponte homo libero arbitrio cadere potuit, non etiam surgere; ad quam miseriam pertinet ignorantia et difficultas, quam patitur omnis homo ab exordio nativitatis suae, nec ab isto malo quisquam, nisi gratia Dei, liberatur. Ecce evidenter dicit hic August. ignorantiam qua quis invitus falsa pro veris approbat, et difficultatem
Abbreviated transcription (Latin):
pabiłr ante peccm̃ inexordio sue conditionis homini potuisse et ude ut essent
ei naturalia ita in libro recctionũ inquiens. Ignorantia et difficuttas ecã siẽt
sec añ pecẽm: inuste cum eo agi uidet᷑. Si añ eulꝑã sentiret: penã. Ob hoc
sane dñis: illa nõ fuisse defectus uł penas si naturalr homini infiusseo. Sic̃
nõ furo homini añ pecc̃m. ne dũ grã adepto pena defectus sum. non posse ꝓfi-

Expanded text:
pabiliter ante peccatum in exordio conditionis homini potuisse indere, ut essent ei naturalia; ita in lib. Retract. inquiens: Ignorantia et difficultas etiamsi essset ante peccatum, injuste cum eo agi videretur, si ante culpam sentiret poenam. Ob hoc sane dicimus illa non fuisse defectus vel poenas, si naturaliter homini infuissent; sicut non fuit homini ante peccatum nondum gratiam adepto defectus sive po
Abbreviated transcription (Latin):
quonꝰi ontiia dicantut esse indeo. ad dendum hic uidetur quibus
modis dicatus ad esse in rebꝰ. si tamen himiana mens. uel parte digne utalet
cogta ei uel lingira sufficit eloqui. Sciendian gͥ est: quod ds̃ in commu¬
omini natura siuie essentra. sine sui diffinitione. et in omni loco: sine
i̾cum scͥptione. et in om̃i tempore: sine mrtabilitatem. et preterea in
scis spiritibꝰ et animabꝰ eit excellentiꝰ. scilicet ꝑ gram in habitans. et in
homine xp̃o: excellentissime. in quo plenitudo diuinitatis corporalit̾

Expanded text:
quomodo omnia dicantur esse in Deo, addendum videtur hic quibus modis dicatur Deus esse in rebus; si tamen id humana mens vel ex parte digne valeat cogitare, vel lingua sufficiat eloqui. Sciendum ergo est quod Deus incommuomni natura sive essencia sine sui diffinicione et in omni loco sine circumscripcione, in omni tempore sine mutabilitate. Et in sanctis est spiritibus et animabus excellencius, scilicet per graciam inhabitans, et in homine Cristo excellenti
Abbreviated transcription (Latin):
absentiũ presens est fides et rerũ. que foris sunt. utus est sides. et ierum que nõmi¬
dent᷑ uidr̃ fides. Ipsa cemporałr fit in eordibus hominũ ⁊ si epfidelibus infideles fũt.
palꝰ nõ imaginanie. s intellectualr̃ et ipsam tũ absentiũ et eoꝵ quȩ nõ indñ eẽ
Ut enĩ ang̾ suꝑ ioħ̾em alibi ait. Credimus ut cognoscamus nõ cognoscinus ut ere¬
damus. Qario eni fiaes nisi crede quos nõ uides: fides gͦ est qͦo nõ undes crede. u̾itas

Expanded text:
s est fides; et rerum quae non videntur, videtur fides, et ipsa temporaliter fit in cordibus hominum; et si ex fidelibus infideles fiant,poraliter, non imaginarie, sed intellectualiter, et ipsam tamen absentium ut cognoscerent, crediderunt. Credimus ut cognoscamus, non cognoscimus ut credamus. Quid est enim fides, nisi credere quod non uides? Fides ergo est quod non uides credere, ueritas
Abbreviated transcription (Latin):
ut in sabbo pasche. uł pentecostes baptisi sacͣmtũ celebretur. qui uero necessitate mortis.
ut ꝑiol̃ urgent᷑. onim tempore debent baptizari. Porro cuncti ad baptismnũ ueuientes. fiaẽ suã
ꝓficĩ debent. ⁊ expon̾e. quod̾ expete uenerunt ad eccłia. Unde et bapizando querit᷑ quid uens

Expanded text:
ut in sabbato Paschae vel Pentecostes Baptismi sacramentum celebretur. Qui vero necessitate mortis vel periculi urgentur, omni tempore debent baptizari. 7. De responsione patrinorum. Porro cuncti ad Baptismum venientes, fidem suam profiteri debent et exponere ad quod petendum venerint ad ecclesiam. Unde etia
Abbreviated transcription (Latin):
dispensationẽ. Sacrifitiũ uero quafi sacr̃ factũ. qr p̃ce nisica ꝯsecrat᷑ ꝓ nob̾ in memoriuã
ce passionis. Sacͣm̃tũ ÷ u aliqua cilebratione cum res ita fit ut aliquid sig̾tate rei accipran
secretius salutẽ eoꝵsdẽ sacͣm̃toꝵ oꝑatur. Uude a sec̃cis urtutib uł sacratis sacͣm̃ta dur̃. suius
xp̃i:ꝰ Siue gͦ ꝑ bonos siue ꝑ malos miuistros int̾ eccbã disponsent᷑. sã tũ est qr spõ scs ui¬
iuficat. nec bonoꝵ dispensattes m̃itis ampliat᷑. nec malos actenuatur. hoc de corꝑe dũ. hoo etũ
de bapcismate et crismate sciend̾ ẽ. et tenend̾ quia urtus duuna secretius opat᷑ in his. ⁊ duura
solũ modo ẽ. ħ iuitus siue potestas nõ humane efficatie. Si non freq̃ntuis. saltẽ t̾ ui anuo hoies

Expanded text:
 factum, quia prece mystica consecratur pro nobis in memoriam dominicae passionis. Sacramentum est in aliqua celebratione, cum res ita re fit, ut aliquid significatae rei accipiamus. secretius salutem eorumdem sacramentorum operatur. Unde a secretis virtutibus vel sacris sacramenta dicuntur. Panis Christi! Sive ergo per bonos, sive per malos ministros inter Ecclesiam dispensetur, sacramentificat; nec bonorum dispensatorum meritis ampliatur, nec malorum attenuatur. Hoc de corpore Domini, hoc et de Baptismate et Chrismate dicendum est et tenendum; quia virtus divina secretius operatur in eis, et divina solummodo est haec virtus sive potestas, non humanae efficaciae. Illi vero qui
Abbreviated transcription (Latin):
de uiris qui fuerunt ante curcumncisionẽ. et de feminis que fuerunt ante et post.
quod remedium contra pecẽm hu̾erunt. Qudam dicunt sacrifitia et oblationes eis ualuis¬
se. ad remissionẽ peccĩ. S meluis est drẽ illos qui de abrabam ꝓdierunt. ꝑ circuincisionẽ
instificatos. Mulieres uero ꝑ fidẽ et oꝑationẽ bonã uł suam si adulte erant uł parentũ:
si ꝑuule. Gos uero qui fuerũt añ circumcisionẽ ꝑuulos in fide parentũ. parentes uero
uł pro maioribus soli untus sacͥfitii. itł pro his qui ex abrahe stirpe prodierunt. iisteriũ¬

Expanded text:
de viris quae fuerunt ante circumcisionem, et de feminis quae fuerunt ante et post, quod remedium contra peccatum habuerint. Quidam dicunt sacrificia et oblationes eis valuisse ad remissionem peccati. Sed melius est dicere illos qui de Abraham prodierunt, per circumcisionem justificatos; mulieres vero per fidem et operationem bonam, vel suam, si adultae erant, vel parentum, si parvulae. Eos vero qui fuerunt ante circumcisionem, parvulos in fide parentum; parentes vero vel pro majoribus virtus sacrificii, vel pro his qui ex Abrahae stirpe prodierunt, mysteriu
Abbreviated transcription (Latin):
caritas nunquid excidit. nullatenus ꝓ illis facit. di
tium quia non effieit curitas que deseritur: hominem uere beatum non ꝑduictt al uetuo
⁊ crescat ⁊ cum si gͦ perfecca caritas sic radicata est ut amiti nequeat incipiens tñ
et prouecta amiti petest et sepe amittitur sed dum ħabetur. non siuit habentmn la¬
naliter pecare. quod angustinus. ostendit inquiens super epistolam iohannuis. quia tabe¬
omuium malorum est cupiditas. ⁊ radye omnium bonorum est cartas: samil arle eꝰ
causa conatur aliquis rantios incidere. si radicem non contenait eueller

Expanded text:
aritas nunquam excidit, nullatenus pro illis facit. Digtiam, quia non efficit charitas quae deseritur, hominem vere beatum, nec perducit ad verum et crescat, etc. Si ergo perfecta charitas sic radicata est, ut amitti nequeat, incipiens tamen et provecta amitti potest, et saepe amittitur; sed dum habetur, non sinit habentem criminaliter peccare. Quod Augustinus ostendit inquiens: Quia radix omnium malorum est cupiditas, et radix omnium bonorum est charitas, 1 Tim. 6, sicausa conatur aliquis ramos incidere, si radicem non contendit eveller
Abbreviated transcription (Latin):
fornuis: que nulla sp̃e cerm aut tractari poterat .i. nominibꝰ ui sibuĩ terĩ que in¬
de fute᷑ erant. ꝓpt̾ infirmitatẽ paruuloꝵ: qui inuiꝰ idonei sunt innisibilia
cognoscers et comphendere. et tunc erant tenebre: idest lucis absentia. Non enim
tenebre aliquid sunt: s ipfa liicis absentia. ficut silentui non aliqita res est: s uͥ
sonus non ẽ: silentium dicit᷑. et nuditas non aliqita res ẽ s incorpore ubi teginten¬
tum non ẽ: iniditas dicit᷑. sicuit et itranitas non ẽ aliquid. s manis dicitur
ẽẽ bocus ubi non ẽ corpꝰ: et mranitas absentra corporis¬

Expanded text:
poterat, id est, nominibus visibilium rerum quae inde futurae erant, propter infirmitatem parvulorum, qui minus idonei sunt invisibilia comprehendere: et tunc erant tenebrae, id est, lucis absentia. Ntenebrae aliquid sunt, sed ipsa lucis absentia. Sicut silentium non aliqua res est, sed ubi sonus non est, silentium dicitur; et nuditas non aliqua res est, sed in corpore ubi tegumentum non est, nuditas dicitur; sicut et inanitas non est aliquid, sed inanis dicitur esse locus, ubi non est corpus, et, inanitas absentia corporis
Abbreviated transcription (Latin):
intelligendũ ẽ Angeli mutabiles natura ĩnmutabiles sunt grã. quia
ex iratura inpͥntipio sue conditionis mutari potuerũt ad bonũ suie ad malum:
s post grãm ita bono addici sunt ut non mutari queant. Ad hoc enĩ repug¬
nat gratra non naturas

Expanded text:
intelligendum est: Angeli mutabiles sunt natura, immutabiles sunt gratia; quia ex natura in primordio suae conditionis mutari potuerunt ad bonum sive ad malum, sed post per gratiam ita bono addicti sunt, ut inde mutari nequeant. Ad hoc enim repugnat gratia, non natura.
Abbreviated transcription (Latin):
uina sp̃es: et tres ꝑsone in ditudua. Qd̾ aus rationibꝰ ꝓbabilibꝰ atq in refragabilibꝰ aꝑ¬
te dem̾ostrat. in libͦ.uii. det̾ni: ita dicens. Si e̾e̾ntia genꝰ est. sp̃es aute ꝑsona. ut
nõ nulli sentiunt: oportet appestari tres sub̾as: ut appestant᷑ tres ꝑsone. Sic̃ eñ sit
animal genꝰ. et equuis sp̃es: appellant᷑ tres equi. idemq tria animalta. Non en̾i sp̃es¬
ibi pluralit̾ dr̃: et genꝰ singularit. ut si diceretur: tres equi sũt. uuu̾ anunal. s ficut
tres equi sp̃ali nomine: ita tria anintalra nomine generali dicunt᷑. Cum gͦ texes ꝑsonas una
fateam̃ de e̾entiã: non tres e̾e̾ntias: cum tres eqͥ tria animalia dicunt᷑ non unu: patet no¬
mine c̾entie non significari genꝰ: nec nomine ꝑsone spetiens
Hic probat qd̃ non

Expanded text:
ina species, et tres personae individua. Quod Aug. rationibus probabilibus atque irrefragabilibus aperte demonstrat in lib. 7 de Trin., c. 6, dicens: Si essentia genus est, species autem persona ut nonnulli sentiunt, oportet appellari tres substantias, ut appellantur tres personae. Sicut cum sit animal genus, et equus species, appellantur tres equi, iidemque tria animalia. Non enim ibi species pluraliter dicitur, et genus singulariter; ut si diceretur: Tres equi sunt unum animal; sed sicut tres equi speciali nomine, ita tria animalia nomine generali dicuntur. Cum ergo tres personas unam fateamur esse essentiam, non tres esse essentias, cum tres equi tria animalia dicantur, non unum; patet nomine essentiae non significari genus, nec nomine personae speciem. 9. Hic probat quod non
Abbreviated transcription (Latin):
dicit᷑ s quedam fornalit̾ et scd̃m sp̃es quas habere cernimꝰ ut intiores mimdi
partes: quetam uero mat̾ralit̾ tanti. Si enim dicunt moyses locutus ẽ rudi
ꝙ caritali popło locutionis modum temꝑauit de deo loqtiens a simili homi¬
nis qui ꝑ moras temporum oꝑa sua ꝑficit: cum ipse simul oꝑa sita ꝑfecer¬
it. Uude aus. ldeo inquit moyses ainsim refert cłm illa oꝑa fecise:. quia
non potuit simul ab homine dici qd̾ adeo simuil potuit fieri. Item potinit di¬
uidere scriptã loquendi temporibꝰ: quod ͤ oꝑandi temporibꝰ non dimsit. Ini qui
his tuicoritatibꝰ et taliis huiusmodi inherentes. dicunt .iiii. elementa atqr. celi¬

Expanded text:
et secundum species quas habere cernimus, ut majores mundi partes; quaedam vero materialiter tantum. Sed, ut dicunt, Moyses loquens rudi et carnali populo, locutionis modum temperavit, de Deo loquens a simili hominis qui per moras temporum opera sua perficit, cum ipse simul sua opera fecerit, unde Aug.: Ideo, inquit, Moyses divisim refert Deum illa opera fecisse, quia non potuit simul ab homine dici, quod a Deo simul potuit fieri. Item: Potuit dividere Scriptura loquendi temporibus, quod Deus operandi temporibus non divisit. Illi qui his auctoritatibus et aliis hujusmodi inhaerentes
Abbreviated transcription (Latin):
Atq ita qui semꝑ ẽ filiꝰ nascibilitatis ꝓpͥetate. ac ueritate filiꝰ ẽ eiꝰ solius. qͥ
genuit. et ille tm qui genuit: pater ipsiꝰ ẽ. qr sicut ille filiꝰ origine: ita ille
pater gen̾atione

Expanded text:
Atque ita qui semper est Filius, nascibilitatis proprietate ac veritate Filius est solius qui Atque ita qui semper est Filius, nascibilitatis proprietate ac veritate Filius est solius qui genuit, et ille tantum qui genuit Pater ipsius est, quia sicut ille Filius origine, ita ille Pater generatione. 5.
Abbreviated transcription (Latin):
dei filiꝰ. uł genitꝰ ex deo. Cum ÷ homines filii dei dicant᷑ et funit secĩm
isrl̃. s magna ẽ distantia. homines eñi filii dei sunt facta̾ non naciuitati
proprietate. deus autem filius originis proprietate : filius ẽ et ueritate
natiuitatis: nõ fact᷑a. uel ad optione. et illi quid̾ ante sunt: qͣ. filii dei sunt.
fuint eñi filii: nõ nascunt᷑ filii dei. Uñ ylariꝰ solum dm̃ natum orignus ꝓpͥe¬
tate dĩ filium ostendens. int̾ ip̃m et homines filios dei eudentissime ostend̾ in
nos cũ filii non fuissemꝰ: efficim᷑ añ eñi filii non eramꝰ. s. ꝑ gr̾am facti sumꝰ non
se. E enuisse en̾i dm̃ filios. nunꝗͣ. cũ ꝓpͥetatis significatione: cognoscimꝰ dici. Ex
ad optione enim homo ẽ filiꝰ dei: non ex gei̾atione. neq ei ꝓpͥetas ẽ: s iimcupa¬
deus nec fuit aliqͣn non filiꝰ: nec fuit aliqͥd anteꝗͣ. filiꝰ. nec qͥcꝗͣ. ip̃e nisi filiꝰ

Expanded text:
Dei Filius vel genitus ex Deo, cum etiam homines filii Dei dicantur et sint, secundr haec magna est distantia. Homines enim filii Dei sunt, factura, non nativitatis proprietate. Deus autem Filius, originis proprietate Filius est, et veritate nativitatis, non factura vel adoptione. Et illi quidem ante sunt, quam filii Dei sint. Fiunt enim filii, non nascuntur filii Dei. Unde Hilarius solum Deum natum originis proprietate Dei Filium ostendens, inter ipsum et homines filios Dei evidentissime distinguitnos cum filii non fuissemus, efficimur. Ante enim filii non eramus, sed per gratiam facti sumus, non se. Genuisse enim Deum filios, nunquam cum proprietatis significatione cognoscimus dici. Ex adoptione enim homo factus filius Dei, non ex generatione; neque ei proprietas est, sed nuncupanisi Filius.
Abbreviated transcription (Latin):
Notandũ quod mentẽ hominis uixta substantiam nichil implere possit: nͥ cita¬
trix tͥnitas. quia tantummꝰ scd̃m oꝑationẽ & uoluntatis instinctionẽ: aninra d̃
his qne funt creata impletur. Impl& uero sathanas cor alicuiꝰ. non quidem
in gretiens nncum & insensum eiꝰ neq introiens aditũ cordis. si quidem potestas hec so¬
hus dei ẽ: s. callicta & fraudulenta deceptione. aniniã in affeccii malitie trahens.
ꝑcogitationes ꝙ incentura uitioriĩ: quibꝰ plenus :. Impleuit gͦ sathanas cor aname
cib ostendit᷑. quod demones nonsubstantialit̃ intrant corda hominum: s ꝓpt̾ mta¬
utie effectum. de quibꝰ pelli dicunt᷑: cum nocere non sinuntur¬

Expanded text:
notandum quod mentem hominis juxta substantiam nihil implere possit, nisi creatrix Trinitas, quia tantummodo secundum operationem et voluntatis instinctum anima de his quae sunt creata impletur. Implet vero Satanas cor alicujus, non quidem ingrediens in eum et in sensum ejus, neque introiens aditum cordis siquidem potestas hoc solius Dei est, sed callida et fraudulenta deceptione animam in effectum malitiae trahens per cogitationes et incentiva vitiorum quibus plenus est. Impltibus ostenditur quod daemones non substantialiter intrant corda hominum, sed propter malitiae effectum; de quibus pelli dicuntur, cum nocere non sinuntur
Abbreviated transcription (Latin):
reterea queri solet: utrum scientra dei possit augeri uel nunui.
Uttumq enim uidet᷑ posse ꝓbari. Q uod em̃i diuina scientra pos¬
sit augeri: mutari: hoc modo ꝓbatur. quia potest d̾s scire: quod num¬
quam scit. est enim aliquis qui nonẽ lecturꝰ hodie: et tam̃ potest esse
ut legat hodie. Potest enim: hodie legere: nichil auitem potest fieri:
quod non possit adeo sciri. Potest gͦ ds scire: hunc lecturum hodie.
potest gͥ aliquid scire: quod non scit. Gͦpotest eius scientie augeri:
uel mutari. Eademq uidetur minui. est eñi aliquis hodie iecturus:
quem ds̃ scit lecturum. At potest esse: ut non legat. gͦ potest ds̃ nõ
scrre: hunc lecturum. potest gͥ non scite aliquid: quod scit. gͦ potest
miniu eius scientia: uel mutari.

Expanded text:
ossit augeri vel minui, utrumque enim videtur posse probari. Quod enim divina scientia possit augeri vel mutari, hoc modo probatur: quia potest Deus scire quod nunquam scit. Est enim aliquis qui non est lecturus hodie, et tamen potest esse ut legat hodie: potest enim hodie legere. Nihil autem potest fieri, quod non possit a Deo sciri. Potest ergo Deus scire hunc lecturum hodie; potest ergo aliquid scire quod non scit, ergo potest ejus scientia augeri vel mutari, eademque videtur posse minui; est enim aliquis hodie lecturus quem Deus scit lecturum. At potest esse ut non legat; ergo potest Deus non scire hunc lecturum; potest ergo non scire aliquid quod scit; ergo potest minui ejus scientia vel mutari.
Abbreviated transcription (Latin):
in sidus. fortitudo in ꝑferendis molestiis. Temperantia in cohercendis. dilectionib prmus d
his dicitur. i libro sapientie. Sobriecatẽm ⁊ prudentiam docet docet. iusticiam ⁊ uertai

Expanded text:
insidiis; fortitudo, in perferendis molestiis; temperantia, in coercendis delectationibus pravis. De insidiis; fortitudo, in perferendis molestiis; temperantia, in coercendis delectationibus pravis. De his dicitur in lib. Sapientiae, c. 8: Sobrietatem et prudenti
Abbreviated transcription (Latin):
lt aliquem diligat. quesi noua dilectione. que in ipso ante non erat. apud quam tec precem
transierunt ⁊ futura iam facta sunt. Itaq omines scos suos ante mundi constitutionẽ as
sic̃ predestinauit s cum conuertuntur ⁊ inueniunt illum: tunc inciꝑe ab eo diligi d̃nr it
mͦ dicatur: quo pͣ humano affectu capi. quod dr̃. Sic ̃ cum iratus mał dicitur ⁊ placidusi¬
non sua. Ita cum aliquis ꝑ uistificationem incipit eẽ amicus di ipse mutatur non deuss
tingenda est dilectionis intelligentia. Si enim referatur ad dilectionis effectum õ¬
cessibile ẽ. Si uͦ ad dilectionis essentiam in effabile est.
am n coronam p̾parauit. de non electis uͦ simpliciter ẽ. concedendum. quod odio hñt .i. reya¬
bauit sicut legitur. Iacob dilexi. hesau odio habui.S non est suulit dicetidum quai¬
dum est. que sunt iusticia. fortitudo. prudentia. temperantia. de quib augustinuis

Expanded text:
liter aliquem diligat quasi nova dilectione, quae in ipso ante non erat, apud quem nec praeterita transierunt, et futura jam facta sunt. Itaque omnes sanctos suos ante mundi constitutionem dilexit, sicut praedestinavit. Sed cum convertuntur et inveniunt illum, tunc incipere ab eo diligi dicuntur, ut eo modo dicatur, quo potest humano affectu capi quod dicitur. Sic etiam cum iratus malis dicitur, et placidumutatione, non sua. Ita cum aliquis per justificationem incipit esse amicus Dei, ipse mutatur, non Deus.tinguenda est dilectionis intelligentia. Si enim referatur ad dilectionis effectum, concessibile est; si vero ad dilectionis essentiam, inficiabile est. tiam et coronam praeparavit. De non electis vero, simpliciter est concedendum quod odio habuit, id eur, Malach. 1: Jacob dilexi, Esau odio habui. Sed non est simpliciter dicendum quod diendum est, quae sunt justitia, fortitudo, prudentia, temperantia. De quibus August., in
Abbreviated transcription (Latin):
ueniendo miseris. qͥ prudentia in precauendis insiliis. quod fortitudo in molestiis ꝑfe
mali erit. Ista gͥ uirtutum oꝑa huic mortali uite neccĩa sic̃ fides. ad quam referenda sunt.
s alios usus tunc habebunt. quam modo. Cui beda consentit suꝑ exodum ita dicens.
Columpne artemiuas appensum ẽ. uelum potestates celi sunt. quatuor eximiis uututib
angłis ⁊ ab animab scĩs. quam hic a fidelib consequenter assignat. Beda. usus illarum

Expanded text:
veniendo miseris, quod prudentia in praecavendis insidiis, quod fortitudo in perferendis moveniendo miseris, quod prudentia in praecavendis insidiis, quod fortitudo in perferendis momali erit. Ista ergo virtutum opera huic mortali vitae necessaria, sicut fides ad quam referenda sunt, sed alios usus tunc habebunt quam modo. Cui Beda assentit super Exodum, c. 26, dicens: Columnae ante quas expansum est velum, potestates coeli sunt, quatuor eximiis virtutibuangelis et animabus sanctis, quam hic a fidelibus. Et consequenter assignat Beda usus illarum
Abbreviated transcription (Latin):
dicuntur. ut ait ieronimus. quibus in hac uita mortalitate bene inntur ⁊ post ad ecernam
uitam peruenitur que in xpristo plenissime fuerunt ⁊⁊ sunt de cuius plenitudine om¬
nee accepimue. In quo habuerunt cosdem usus quos in patria habent ⁊ qu¬
dici iudr. Insticia enim inmortalis ẽ. ⁊ magis tunc ꝑsitiet᷑ in nob quam eẽ cessabit cum be
ite uiuemus contemplatine diuine nature quam creauit omnes ceterasq instituit na¬
c̃ or̾o. iusticia. nec in illa beatitudine eẽ desmet. s tał ac tanta erit. ut perfectior uel ma¬
io ee non possit fortasis. ⁊ alie tres uirtutes prudentia sine ullo ꝑicło erroris: forcitudo si¬
ne molestia colerandoꝵ maloꝵ: temꝑantia sine repugnantia libidinum: erunt in illa fe¬
seitate. ut prudentie ibi sit nullum bonum deo preponere: uel equare. fortitudinis: ei furmi¬
sine coherere temperantie: nullo defectu noxio deleccari. Quod uͦ minc ag̾ iusticia ĩ sub¬

Expanded text:
t Hieron., quibus in hac mortalitate bene vivitur, et post ad aeternam vitam pervenitur; quae in Christo plenissime fuerunt et sunt, de cujus plenitudine nos accepimus; in quo habuerunt usus eosdem quos in patria habent, et qudici videtur. Justitia enim immortalis est; et magis tunc perficietur in nobis quam esse cesse divinae, quae creavit omnes caeterasque instituit naortalis est omnino justitia, nec in illa beatitudine esse desinet; sed talis ac tanta erit, ut perfectior et major esse non possit. Fortassis et aliae tres virtutes, prudentia sine ullo jam periculo erroris, fortitudo sine molestia tolerandorum malorum, temperantia sine repugnatione libidinum erunt in illa felicitate; ut prudentiae ibi sit, nullum bonum Deo praeponere vel aequare; fortitudinis, ei firmissime cohaerere; temperantiae, nullo defectu noxio delectari. Quod vero nunc agit justitia in sub
Abbreviated transcription (Latin):
tate recusaret. hã uouẽda talia uõ sũt: ꝯuigatis. nͥ ex ꝯsensu ⁊ uolũtate ꝯmuni. ⁊ si¬
ꝓpe fcm̃ sit mag̃ est corrigenda tem̾itas qͣm ꝑsoluenda ꝓmissio. ħon enĩ deꝰ erig̃. si quis
ex alieno aliquid nou̾it s potius usurpare uecat alieñ. Id̾ manifestum ÷ tea uoluisse legẽ
feminam sub iuro eẽ: ut eiꝰ nulla nota que abstinentie cã uou̾it reddant᷑ ab ea nisi auc¬
tor fuit uir ꝑmittendo. ħam cũ ad pec̾em eiꝰdẽ uiri ꝑti̾e uolu̾t. lex si pͥus ꝑmiserit
⁊ pꝰea ꝓhibu̾it : nõ dix̃ ut fatiat mulier qd̾ nou̾at. qr ꝑmissa iã pͥus a uiro fuerat.

Expanded text:
tate, recusaret. Nam vovenda talia non sunt  fuerit, magis est corrigenda temeritas quam persoluenda promissio. neque enim deus exigit, si quis ex alieno aliquid uouerit, sed potius usurpare uetat alienum. diuina quippe de feminam sub viro esse, ut nulla ejus vota quae abstinentiae causa voverit, reddantur ab ea, nisi auctor fuerit vir permittendo. Nam cum ad peccatum ejusdem viri pertinere voluerit lex, si prius permiserit, etiam hic tamen non dixit, ut faciat mulier quod uouerat, quia permissa prius a uiro fuerat.
Abbreviated transcription (Latin):
intutem eẽ bonam mentis: qͣlitatem siue formam: que am¬
inum informat. ⁊ ipsa non÷ motꝰ uel affectꝰ anim: s eam libii
arbitum niuat᷑ ut ad bonum moueat᷑ et erigat᷑. et ita ex uirtute
et lib̃o arbit̾o: nascit᷑ bomis motꝰ ł affectꝰ animi. et ex inde: uonũ
oꝑꝯ procedit externis.¬

Expanded text:
m sive formam, quae animam informat; et ipsa non est motus vel affectus animi, sed ea liberum arbitrium juvatur, ut ad bonum moveatur et erigatur; et ita ex virtute et libero arbitrio nascitur bonus motus vel affectus animi, et exinde bonum opus procedit exteri
Abbreviated transcription (Latin):
& preclietis ꝑspicuum fit qd̾ maior fuit lib̾tas arbitrn pͥma.
quam sccł̃a. Tercia multo maior: quam icda ł p̾ma. Pri¬
m̃a enim lib̾tas arbitris fuit: inq̃ poterat peccare & non pecctare:¬
talit. pꝰ reparationem nͦ: saltem uemaliter
De uti statib libi

Expanded text:
is perspicuum fit quod major fuit libertas arbitrii prima quam secunda, et tertia multo major quam secunda vel prima. Prima enim libertas arbitrii fuit in qua poterat peccare. Ultima vtaliter, post reparationem vero saltem venialiter. 7. De quatuor statibus lib
Abbreviated transcription (Latin):
ne s ex scõ.s. ⁊ scã uirgine sup̃ legem ꝯceptionis ex his manifeste apparet xͥ duas eẽ
natuntates: eundemq bis natum fore.¬

Expanded text:
ncto et sancta Virgine, supra legem conceptionis. Ex his manifeste apparet Christi duas esse nativitates, eumdemque bis natum fore.
Abbreviated transcription (Latin):
test aicere dñs iħs: nsi in sp̃i sco. dicit quod om̃e tierum aquocumque
dicitur: a spu sco est. Cum itaq uerum sit quod mala fuint: hoc uerum
quod dicit᷑ illa locutione scilicet maba fuint adeo est sec non inde sequit᷑ quod
adeo sit: ut mala fiant. Si enim hoc diceretut: auctor malorum deus esse
intelligeret᷑. quod ex simili: manifeste falsum ostenditur.¬

Expanded text:
test dicere DOMINUS JESUS nisi in Spiritu sancto, dicit quod cum verum a quocumque dicitur, a Spiritu sancto est. Cum itaque verum sit quod mala fiunt, hoc verum quod dicitur illa locutione, scilicet, mala fiunt, a Deo est: sed non inde sequitur quod a Deo sit ut mala fiant. Si enim hoc diceretur, auctor malorum Deus esse intelligeretur; quod ex simili manifeste falsum ostenditur
Abbreviated transcription (Latin):
toritate pater maior ẽ. Numqͥd ꝑdoni ꝯfessionẽ filiꝰ minor ẽ: Maior itaq donãs
donatur iħu ut ꝯfitendꝰ at in gła dei patris: minor patre ẽ. Si aũt mea gła ei dona¬
tur e̾e̾ q̃ pat̾ ẽ. habes et indonantis auetoritate qo maior ẽ: et ĩdonanti ꝯfessione qr
tus ẽ et ipse. cui innascibilitatis ẽẽ imaginẽ sacram̃to natiuitatis imꝑtit: qu̾e exse
ĩforma sua gen̾at. Audisti lector: qͥd suꝑ ħ dicat ilariꝰ. cuiꝰ uerba ubicũq oc curre¬
rint: diligent̃ nota. pieq intellige

Expanded text:
or est, numquid per doni confessionem Filius minor est? Major itaque donans donatur Jesu ut confitendus sit in gloria Dei Patris, minor Patre est; si autem in ea gloria ei donatur esse qua Pater est, habes et in donantis auctoritate quia major est, et in donati confessione quia t ipse: cui innascibilitatis esse imaginem, sacramento nativitatis impartit, quem ex se in forma sua genrint diligenter nota, pieque intellige.
Abbreviated transcription (Latin):
suti sunt i ⁊ loscondite cause iidico fuerunt. Q norum unum erat. quodanit¬
sut facti÷ de latere ui i. d oruentis. Non haibut pͥma rerima concitio ut.
sen uad sic furet : stuit fien possit. ne contia causas quas as uoluntare ma¬
snuit: huntabili uoluntate aliquid facere putaretur.
¶ De ãa mulierĩ qd¬

Expanded text:
facta sunt, absconditae causae in Deo fuerunt; quorum unum erat, quod mulier facta est de latere viri dormientis. Non habuit prima rerum conditio ut femina sic fieret, sed ut fieri posset; ne contra causas quas Deus voluntarie instituit, mutabili voluntate aliquid facere putaretur 8. De anima mulieris, q
Abbreviated transcription (Latin):
eq etiam res futute: carisa sunt dei p̾scientie. licet eni non essẽt
future nisi p̃scirent᷑ adeo: non tam̃ ideo p̃scuint᷑ quia future funt.
Si enin essec: tunc eius quod eternũ est aliquid existeret causa quod ab
eo alienũ. ab eo diuersũ. et excreaturis: penderet p̾scientra creatoris. et crea¬
tũ: causa esset ucreati. Origenes tam̃ suꝑ epłtam ad romanos: ait. Non¬
ꝓpterea aliquid erit: quia id scit ds futurum: s quia futurũ ẽ: ideo scit᷑
gnificari uidet᷑: quod res future causa suit p̾scientie. Ibi uero quod prescien¬
tia caufa sit: rerum futurarum:

Expanded text:
e etiam res futurae causa sunt Dei praescientiae; licet enim non essent futurae nisi praescirentur a Deo, non tamen ideo praesciuntur quia futurae sunt. Si enim hoc esset, tunc ejus quod aeternum est aliquid existeret causa, ab eo alienum, ab eo diversum, et ex creaturis dependeret scientia Creatoris, et creatum causa esset increati. Origenes tamen, in tom. 4, lib. propterea aliquid erit, quia id scit Deus futurum, sed quia hoc futurum est scitur 1033 gnificari videtur quod res futurae causa sint praescientiae; ibi vero quod praescientia causa sit rerum futurarum.
Abbreviated transcription (Latin):
ter dẽ. filiᷤ as̃. et sp̃s sc̃s d̾ o. eur non dicunt᷑ tres dis: Ecce ꝓposuit questione. Attente dͥo
respondeat subdens. an ĩo non dicunt᷑ tres dii. qr scͥptura non dicit cres deos: s ñ tres
ꝑsonas: alicubi scͥpture tectꝰ cominemorat. an io licuit loquendi et disputandi necesi¬
tate tres ꝑsontas dicere. non q scͥptura dicit. s qr scͥpͥtura non ꝯtͣdicit: Si aute diceremꝰ
cres deos: tͣiliceret sc̃ptura dicens. audi isrł: ds̃ tuus os̃ unꝰ:. scce absolutio questionis.

Expanded text:
t Deus, et Spiritus sanctus Deus, cur non dicuntur tres dii? Ecce proposuit hanc quaestionem; attende quid respondeat, subdens: An ideo non dicuntur tres dii, quia Scriptura non dicit tres deos? Sed nec tres personas alicubi Scripturae textus commemorat. An ideo licuit loquendi et disputandi necessitate tres personas dicere, non quia Scriptura dicit, sed quia Scriptura non contradicit? Si autem diceremus tres deos, contradiceret Scriptura, d
Abbreviated transcription (Latin):
ddunt quoq et alia: dicentes. non potest ds̃ facere: nisi quod debet:
non autem debet facere. nisi quod facit. Si enim debet alia facere: non
ergo facit om̃e quod debet. Si uͦ facit om̃e qd̾ debet nec potest facere nisi quod
debet. non gͦ potest facere nisi quod facit. Item aut debet dimitere qd̾ dumnit¬
tit ne faciat: aut non debet. Si non debec: non recte dunittit. Si uͦ debet dimit¬
tere: non gͦ debet facere. Si autẽ nec debet. nͨ decet. nec oportet eum facere. et si
ulud dimittere quod facit. qui fatrat: quia debet illuo facere. et quod debet
facere: non potest illud dimittere.

Expanded text:
ddunt quoque et alia dicentes: Non potest Deus facere nisi quod debet; non autem debet facere nisi quod facit: si enim debet alia facere, non ergo facit omne quod debet; si vero facit omne quod debet, nec potest facere nisi quod debet, non ergo potest facere nisi quod facit. Item, aut debet dimittere quod dimittit ne faciat, aut non debet: si non debet, non recte dimittit; si vero debet dimittere, ergo non debet facere. Si autem non debet nec decet, non oportet eum facere: et si illud dimittere quod facit quin faciat, quia debet illud facere: et quod debet facere, non potest illud dimittere.
Abbreviated transcription (Latin):
d hoc aintem dicimꝰ qd̃ aliquando cogitatio bona sine uolun¬
tas: preuenit fidem. s. non: illa bona uoluntas: uel cogitatio.
qua recte uuiit᷑. Illa enim sine fide et bearitate: nonẽ. Nam ut ait
piditatib uineat᷑. non ÷ libera: ad bonum: nsi liberata fuerit. Ho
des oꝑans ꝑdilectionem: fit delectatio boni
Pe illa cogitatione

Expanded text:
d hoc autem dicimus, quod aliquando cegitatio bona sive voluntas praevenit fidem; sed non est illa bona voluntas vel cogitatio qua recte vivitur. Illa enim sine fide et charitate non est. Nam, ut ait piditatibus vincatur; non est libera ad bonum, nisi liberata fuerit. Non des operans per dilectionem, fit delectatio boni. 8. De illa cogitatione
Abbreviated transcription (Latin):
et ex tota anima .i. uoluntate. et ex cota mente.i. ex tota memoria. ut omnes aoi¬
t̾ationes i omnem uitam ⁊ omnem intellectum in illum conferas a quo habes ea ede
offers. ħ dicens nullam partem uite nr̃e retinquit. que uaccare debeat. s quicquin
uemĩt in amiam illuc rapratur quo dilectionis impetus currit. ⁊ dilige̾ pp̾ se: modus cꝰ¬
ex coto quia ex parte diligius ut cum ex parte cegnoscimus. In futuro autem itplebit̾
ẽ: ut destruatur quod ex parte est.i. non ram ex parte sit s ex toto: caritas non aufen¬
ꝓrsus toto corde. tota aĩa. tota mente diliges dm̃ quod est sumnium p̃ceptum S a¬

Expanded text:
est, ex tota voluntate; ex tota mente, id est, memoria, ut omnes cogitationes, et omnem vitam, et omnem intellectum in illum conferas, a quo habes ea quae confers illi. Haec dicens, nullam partem vitae nostrae reliquit quae vacare debeat; sed quidquid venerit in animum, illuc rapiatur quo dilectionis impetus currit. Et diligere Deum ex toto, quia ex parte diligimus, sicut ex parte cognoscimus. In futuro autem implebitur est, ut destruatur quod ex parte est, id est, ut jam non ex parte sit, sed ex toto, charitas non auferprorsus toto corde, tota anima, tota mente, diliges Deum, quod est summum praeceptum.