comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rum iiest conuenire
tua magin ficentia uon
moret᷑ ne ꝑmittant pos¬
ẜores uł colsones pͣtorũ
gratia qualib inoꝑtu¬

Expanded text:
rum interest convenire tua magnificentia non moretur, ne permittant possessores vel colonos pratorum gratia qualibet importu
Abbreviated transcription (Latin):
uendõ siue nõ. sed nr̃a de¬
cisio ita ħ consticiit ut
quociens ita cõpoĩta sic uẽ¬
cractus. ut si quid̾ ip̃e qui
noĩatus ẽ precium defini¬

Expanded text:
venditio sive non. sed nostra decisio ita hoc constituit, ut, quotiens sic composita sit ventractus, ut, si quidem ipse qui nominatus est pretium defini
Abbreviated transcription (Latin):
teris. nõ cũ ullam h̃s ad¬
usus ticium accõne Is
qui exsequit madatũ. nõ
d excedere fines mãdati
ut ecce. Siquis us ad
cencũ aureos mãdau̾it
tibi ut fund̾ em̃es uł ut
mere debes ⁊n mampli

Expanded text:
teris, non tamen ullam habes adversus Titium actionem. Is qui exsequitur mandatum non debet excedere fines mandati. ut ecce si quis usque ad centum aureos mandaverit tibi, ut fundum emeres vel ut mere debes neque i
Abbreviated transcription (Latin):
trahat pociꝰ negocium qu̾a
cͣchat. s tñ puide is qui ac¬
cepit obligatur. ac si mu
diffimerũt uet̾es ex quibꝰ
cais inficiendo lis crescit
exbiis cais nõ debicũ so¬
lucum repeti nõ posse ue¬
luer̃t que c̾ta pena ꝯsti

Expanded text:
trahat potius negotium quam contrahat. sed tamen proinde is qui accepit obligatur, ac si mutdefiniverunt veteres, ex quibus causis infitiando lis crescit, ex his causis non debitum solutum repeti non posse, veluerunt quae certa consti
Abbreviated transcription (Latin):
sert ad dñm sr̃̾ hoc redimi
cũ aurfice ticiꝰ cõueu̾it ut
is exauro suo certi põdis
certeq forme anulos ei fa¬
ceret ⁊ ut acciꝑet u̾bi grã
aureos.x utrũ empto ⁊ rẽ¬

Expanded text:
m cum aurifice Titio convenerit, ut is ex auro suo certi ponderis certaeque formae anulos ei faceret et acciperet verbi gratia aureos decem, utrum emptio et ven
Abbreviated transcription (Latin):
cietas eo usq donec ĩeo¬
dem consensu ꝑseuerau¬
etiat at cum aliquis re¬
nũciau̾it societati soluit
sccietas. S plane siꝗs

Expanded text:
cietas eo usque, donec in eodem consensu perseveraverint: at cum aliquis renuntiaverit societati, solvitur societas. sed plane si
Abbreviated transcription (Latin):
tori q̈ria quas ex nullo
ccͣcu pprie nasci manifes¬
tum̃ est ¶ quippe ita nascũ¬
tur iste accõnes. si sñ mã¬
daco quisq aliems nego

Expanded text:
traria. quas ex nullo contractu proprie nasci manifestum est: quippe ita nascuntur istae actiones, si sine mandato quisque alienis nego
Abbreviated transcription (Latin):
numisso dispensacore tioi
ꝑ ignoranciam cicii lib̾to
solunt lib̾ari eos. Cum
possint lib̾ari. qr alii sol¬
ussent ꝙͣ cui solu̾e debu

Expanded text:
numisso dispensatore Titii per ignorantiam liberto solverint, liberari eos: cum possent liberari, quia alii solvissent, quam cui solvere debu
Abbreviated transcription (Latin):
agit᷑ res ꝑiculũ reiuendi¬
te statim ad emptorem ꝑti¬
net. tam̃ ⁊ si ad huc ea res
emptori cradita nõ sit
Itaq si hõ mortuus sit. uł
qual ꝑte corpis lesus fu̾it
aut edes tote uł aliqua ex
ꝑte incendio cõsũpte fu̾it

Expanded text:
agitur, periculum rei venditae statim ad emptorem pertinet, tametsi adhuc ea res emptori tradita non sit. itaque si homo mortuus sit vel aliqua parte corporis laesus fuerit, aut aedes totae aut aliqua ex parte incendio consumptae fuerint,
Abbreviated transcription (Latin):
mente m̃cede locatõ ⁊ cõ¬
si fulloni pollenda curan¬
da ueuestimeta qͥs dede¬
rit. aut sartinatori sarci¬
enda nilla m̾cede ꝯsticu

Expanded text:
iente mercede, locatio et consi fulloni polienda curandave vestimenta dederis aut sarcinatori sarcienda, nulla mercede constitu
Abbreviated transcription (Latin):
qui mandau̾it uł eiꝰ qui
mandatũ susceꝑit soluit
mandacũ. S ucilitatiᷤ
Cã receptũ est. ut si mortu¬
o eo qui tibi mandaũit

Expanded text:
qui mandaverit, vel eius qui mandatum susceperit, solvitur mandatum. sed utilitatis causa receptum est, si mortuo eo qui tibi mandaverit
Abbreviated transcription (Latin):
sibi eligit. S et siꝯsẽ¬
su płium societas ꝯctasit
morte uinꝯ sccii soluitur
uda societate alit̾ ꝯue¬
neũt. Item si alicꝯ rei
cc̃ca sccietas sit ⁊ finis ne¬
gitio ĩ poĩtꝰ ẽ. funt᷑ socie¬
cis. Publicatone quo
festu est. scilic si umu̾sa
bona sccii publicent Nã
insocietate noua iuudetur
inciꝑe sccietas. Socius
dolo ꝯmibit sic̃ isqui de¬
pom apud se passus est
negligencie noĩe. q̾sicũ
pe uoĩe tenen eũ Cul

Expanded text:
sibi elegit. sed et si consensu plurium societas coita sit, morte unius socii solvitur unda societate aliter convenerit. Item si alicuius rei contracta societas sit et finis negotio impositus est, finitur societas. Pfestum est, scilicet si universa bona socii publicentur: nin societatem, nova videtur incipere societas. Socius dolo commiserit, sicut is qui deponi apud se passus est, neglegentiae nomine, quaesitum pae nomine
Abbreviated transcription (Latin):
aut si uolence te ag̾e cũ
eo exfidenissoria cã m̃ad
cibi. ut cum reo agas ꝑi¬
culo mandantis ue ipiꝰ
cibi deleget in id ꝙ cib
debuerat Aliena autͣ
luti si tibi mand ut ti¬

Expanded text:
aut si volente te agere cum eo ex fideiussoria causa mandet tibi, ut cum reo agas periculo mandantis, vel ut tibi deleget in id quod tibi debuerat. Aliena autem luti si tibi mandet, ut Ti
Abbreviated transcription (Latin):
quordam ita p̾ciosa ẽ opa
insccietate ut eos iustum
sit meliore conditõne ĩ so¬
cietatem admica Nam
et ita cohire posse scriecatẽ
nõ dubitatur ut alt̾ pecĩ¬

Expanded text:
quorundam ita pretiosa est opera in societate, ut eos iustum sit meliore condicione in societatem admitti: nam et ita coiri posse societatem non dubitatur, ut alter pecun
Abbreviated transcription (Latin):
bit emptori qr sane q̃re
nũdũ emptori tradidit
Ad huc ip̃e duis est. Item
est ediam ⁊ defurti ⁊ dedãp
in ĩuine actõne Ep̃to
luti si stichus intͣ c̾tũ di¬
em tibi placuent. erit tibi
publica ueluti foꝵ ⁊ ba
uacis uł ꝓphanis deceptꝰ
auenditore ement. he̾bit
accõnem exempto ꝙ nõ
hr̃e ei liceat ut coseqͣtur

Expanded text:
bit emptori, quia sane, qui rem nondum emptori tradidit adhuc ipse dominus est. idem est etiam de furti et de damni iniuriae actione. Emptio luti ‘ si Stichus intra certum diem tibi placuerit, erit tibi publica, veluti forum bavatis vel profanis deceptus a venditore emerit, habebit actionem ex empto, quod non habere ei liceat, ut consequatur
Abbreviated transcription (Latin):
rem nõ fiut nauctus pre¬
sme dolo ⁊ culpa uendicori
accidit meo uenditor secus
est S ⁊ si post emptõmi
accessit. ad emptoris ꝯmo¬

Expanded text:
rem non fuerit nactus, presine dolo et culpa venditoris accidit, in eo venditor securus est. sed et si post emptionem accessit, ad emptoris com
Abbreviated transcription (Latin):
tenent᷑ Itaq lib̾ũ ẽ cre¬
dicori aquo uelit solidũ
gulis. qui mo soluendo st̃̾
licis ꝯcestate tpr̃e ꝑtes pe¬
tere Ioq siquis exfide

Expanded text:
tenentur. itaque liberum est creditori, a quo velit solidum gulis qui modo solvendo sint litis contestatae tempore partes petere. ideoque si quis ex fide
Abbreviated transcription (Latin):
fu̾it. id ex bono ⁊ equo debet
prare. o qui ꝓusu aut ueᷤ¬
timẽtoꝵ. aut argenti. aut
im̃ti m̾cedem aut ded̾it
todia desideratur. qͣlem di

Expanded text:
fuerit, id ex bono et aequo debet praestare. qui pro usu aut vestimentorum aut argenti aut iumenti mercedem aut dedit talis desideratur qualem di
Abbreviated transcription (Latin):
aut rem sua credicori eiꝰ
obligau̾it Item si inter
aliquos coĩs sic res sũ scͣcł¬
etate. ueluti ꝙ ꝑit̾ eis le¬
gata donata ue eẽt. et alter
eoꝵ alci ideo teneat coĩdi¬

Expanded text:
aut rem suam creditori eius obligaverit. Item si inter aliquos communis sit res sine societate, veluti quod pariter eis legata donatave esset, et alter eorum alteri ideo teneatur co
Abbreviated transcription (Latin):
tatis eĩ receptũ ẽ neabsẽ¬
cium qui sb̃ita festinatõ¬
sane nemo curatu eẽt
si de eo ꝙ quis impendiss
nulla hĩturꝰ eẽt accõm¬

Expanded text:
tatis causa receptum est, ne absentium qui subita festinatiosane nemo curaturus esset, si de eo quod quis impendisset nullam habiturus esset ac
Abbreviated transcription (Latin):
sores ita obligan nõ pos¬
sunt. ut plus debeant ꝙͣ
obligatõ. Accessio ẽ pncis¬
palis obligationis Rec
plus maccessione eẽ pot̾
ꝙͣ inpͥncipali re. Aut ex
diũso ut minus debeint
obligari possunt. Itaque
si reus .x. aureos dare pro

Expanded text:
sores ita obligari non possunt, ut plus debeant, quobligatio accessio est principalis obligationis nec plus in accessione esse potest quam in principali re. at ex diverso, ut minus debeant, obligari possunt. itaque si reus decem aureos pro
Abbreviated transcription (Latin):
deduci uincuus anc ꝙ hiis
cum ẽ lege certe consistirat
nlicie quecunr uendi aut ob¬
ligari possune. uos aut̃ exina¬
ioribus causam ꝯsid̾autes sci¬
nlus quia exanciquis tempib
uonerat i nulicus ypocheca
s qued nomima ouño anciqua
et deficiencia incalibus fere¬
bantur paulatun i̾o imꝑato¬
res int̾pellanciñ creditorum
unserati ħ p̾beanc cum utiq
omis nulicia publica etiste

Expanded text:
i vinculis, aut his tum est lege, et certae consistunt militias quaecumque vendi aut obligari possunt. Nos autem ex maioribus causam considerantes scimus, quia ex antiquis temporibus non erat in militiis hypotheca, sed quaedam nomina omnino antiqua et deficientia in talibus ferebantur; paulatim vero imperatores interpellantium creditorum miserati haec praebebant, cum utique omnis militia publica exis
Abbreviated transcription (Latin):
ualente eo qued. nũd̃ apud
eum facta sit concescõ litis¬
illo illo contenuente legez
et irañitũ suũ mamfestoẽ
bibiccẽ causa maueat suspẽ¬
sa examin ut potint udex ĩ
quam terram abisse dicite
et det in ducias certas ut u̾
uitra ess oocirrerit liberam
tũ huius rei fiduciam hũs
si non forte studio actoris
impediatur aut uenire se

Expanded text:
alente eo quod nondum apud eum facta sit contestatio litis, illo contemnente legem et iuramentum suum manifestationem hibitione causa maneat suspensa, examinet ut potuerit iudex, in quam terram abisse dicitur, et det indutias certas, ut nisi intra eas occurrerit liberam tamen huius rei fiduciam habens, si non forte studio actoris impediatur aut venire pro
Abbreviated transcription (Latin):
ter bris siquid tale agere iube
cio inquo sumptus est reu̾
deducere quia dabit secund
locorum spacium auiui qñ¬
cuuique decretum fi̾nt fugiẽ¬
ti si nou etequetur ant eteꝙ̃s
non muncat causam et e onnã
a fidenissoribus exigend̃ et dan¬
dũ ei quid deductus est p̾bendoq
ab illo etiam iureliuando ns
quitas quid bñfaciens disposu¬
it uuĩc aut̃ studio machinantꝰ
manimi uetustate namq no
as tunc et sb ch̾e irasso libello

Expanded text:
teris, si quid tale agere iubeacio, in quod futures est reum deducere, quia dabit secundum locorum spatium aurum quantumcumque decretum fuerit fugienti, si non exequatur aut exequens non vincat causam, et ibi omnia a fideiussoribus exigendum et dandum ei qui deductus est, praebendo quoque ab illo etiam iureiurando usququitas quidem bene faciens disposuit, nunc autem studio machinanturiarum. Vetustate namque voas tunc et subscribere misso libello
Abbreviated transcription (Latin):
nullus eis ueque filius neqi
nuptialis donacõ nicħ hrẽ
scͥpsiuius legem uolentersi
sine cote exudentem yxorem
nir diuusit quartam ꝑtem
aut plures ẽẽ filios qtͣtam ptẽ
rit ei uir uiurius aquaite ꝑ

Expanded text:
nullus eis neque filius nequeuxor fuerit neque creditor qui ad scripsimus legem volentem, si sine dote existentem uxorem vir dimiserit, quartam partem aut plures esse filius, quartam partem sit facta neque dos neque ant
Abbreviated transcription (Latin):
et mox ut oblata funt quelib
admoincio forte ueq libello
datoneq uidiciali ulla canoõ¬
aduidicem datrun et ruch sciẽ¬
tẽ ꝯpellunt facere litis ꝯtestõ
ut seiił sb̃litis ꝯtestõe constitu¬
tus obligeto et nulła hat̾ licẽ¬
ciam ueq refutare idicẽ nez

Expanded text:
et mox ut oblata fuerit quaelibet admonitio, forte neque libello dato neque iudiciali ulla cautioad iudicem datum et nihil scientem compellunt facere litis contestationem, ut semel sub litis contestatione constitutus obligetur et nullam habeat licentiam neque refutare i
Abbreviated transcription (Latin):
agi auquid adu̾sus actores
Siu̾o eciam quid̾ inrẽt
quam ꝯcestõ litis fiat ab
hrͣ mariã dispareant cun
tu indicera et bor deiuin¬
ciare illum uo si quid̃ adim¬
iustrator sit iubere onũmͦ
erhib̾i reuui tamquam ꝑ¬
nium et pene sinaccusato¬
rem ꝑfugam fciũ si ueto si
aonusttat sed datus sic aqiͦ

Expanded text:
agi aliquid adversus actores Si vero etiam quidam iurent equam contestatio litis fiat, ab hac maxima dispareant civitum iudicem et haec denuntiare, illum vero, si quidem administrator sit, iubere omnimodo exhiberi reum tamquam periurum et paene sui accusatorem per fugam factum; si vero non administret, sed datus sit a quo
Abbreviated transcription (Latin):
um quid̾ ingradientemapͭ
indicem et ħ docent̾e repen¬
tẽ ouintti uire uirando aũi
eius iudicet᷑ deonũbus ex¬
pensis quas protulic c̾ta rn¬
am et trita pegriuam hĩta cõ¬
uem et hus iudices atclicãt
actorem conuementẽ fructͣ
et qm̃ mos est non alit̾ fĩ̾exhi

Expanded text:
gredientem apud iudicem et haec docentem repente dimitti, iureiurando autem eius iudicetur de omnibus expensis quas pertulit circa viam et circa peregrinam habitationem, et his iudices addicant actorem convenientem frustra. Et quoniam mos est non aliter fieri
Abbreviated transcription (Latin):
int̾dicentur post implet̾
tempis spacium non pro¬
rogabitur infamis. inpẽ
tatem recipit ad nouos uo
honores non aduictitur
n tanto tempe abstum¬
erit quanco ꝑfugan

Expanded text:
rdicetur, post impletum temporis spatium non prorogabitur infamia. a. 21itatem recipit, ad novos vero honores non admittitur, nisi tanto tempore his abstinuerit quanto per fugam
Abbreviated transcription (Latin):
nentur mea cãĩbus procunctis susficiẽ¬
te. Higitur tua celsituto ouũb
gentibus que sbtuo sunt cingulo sol¬
lempni  manifesta si p̃cipiat ut om̃s
aguoscentes qr maiorem laboremsus¬
tinentes quano impialib incurrere
cogitaconibus trũ uich pro nostra fe¬
cimus salute usi undiq congregare
ꝙ iustun est et rt om̃s uiclentes in
unũ collectam dehac legis lacõe ꝑtẽ
sciant quia et pͥorem hiis que iam po¬
sita sunt seruabius legem et fucuro
temꝑi conpetentem posiunuuus ꝯgru¬

Expanded text:
nentur in ea casibus pro cunctis sufficiente. Haec igitur tua celsitudo omnibus gentibus quae sub tuo sunt cingulo sollemni modo manifesta fieri praecipiat, ut omnes cognoscentes, quia maiorem laborem sustinentes quam oportet imperialibus incurrere cogitationibus, tamen nihil prius nostra fecimus salute, nisi undique congregare quod iustum est, et omnes videntes in unum collectam de hac legislatione partem sciant, quia et priorem his quae iam posita sunt servavimus legem et futuro tem
Abbreviated transcription (Latin):
neque in uoũtam prẽs
ueque ĩiutricum inatres
fatere largitatem aut ĩ
morte reliuquere nisi tin
quantũ rus filius aut
filia solus existers et ge¬
u̾ante b. Siuero młti
filii sunt et uius quilze
amplius quam adsing¬
ulos uenit ant intricus
nou̾cam aut intritum ue¬
uire exquacum lergitate
pentis inqnͣtum qui nui¬
nus liz exfilius exillius sȯ¬
stanicia porpit ant exuo¬
uissuma uonuitate duus¬
sum aut iuiuta datum
quippe dud quarta urinc
strum legem ꝓporceẽ omo
filio reliuqnenda aut dau¬
danisi nusus ingratitu¬
dnuis rõ contra ditat hid̾
obẜuando et mauo et ĩ
nepotibus mascuus ant
fennius et pro uepotibus
siult̾ sine sb̾potate forsã¬

Expanded text:
n novercam patres neque in vitricum matres facere largitatem aut in morte relinquere, nisi tantum quantum unus filios aut filia solus existens ex generante habet. Si vero multi filii sint et unusquisque amplius, quam ad singulos venit, aut vitricus novercam aut vitricum venire ex quacumque largitate parentis, in quantum qui minus habet filius ex illius substantia percipit aut ex novissima voluntate dimissum aut in vita datum: quippe dudum quarta, nunc nostram legem portione omnino filio relinquenda aut danda; nisi rursus ingratitudinis ratio contradicat. Hoc idem observando et in avo et in nepotibus masculis aut feminis, et pronepotibus similiter, sive sub potestate forsa
Abbreviated transcription (Latin):
sustancie ꝑtem ytoneum iam decli¬
mus filuis solacim non expua men¬
sura autiquam eormuangustiam re¬
soluentes. Sic igitur psens lex fu¬
turo tempori sciens sicut sepius dicen¬
ces p̾ueninius et uich p̾orum tangẽs

Expanded text:
substantiae partem, idoneum iam dedimus filiis solacium, non ex parva mensura antiquam eorum angustiam resolventes. Sit igitur praesens lex futuro tempori sanciens, sicut saepius dicentes praevenimus, et nihil priorum tangens
Abbreviated transcription (Latin):
menta illa tenere que p̃d̾
sciuius si uero conting̾it
ĩ mobilibus rebus omĩa
impcialis donacons coust¬
ꝙ uourespuat ĩ inobilia
neq ĩ niuuita ħ faciat s
qualia accepit restituar
quam accipient qui ad sas
uenuut impcias iamp̾¬
dem enun et dehus scͥpta ẽ
lex auobis ad ħ moguse
glose memorie magistruz
ciorum ⁊xpta bilisan gło¬
si p̾oedentis consulatu sep
linquantis liberos crum enis
qui morcuus est fribus siue
causacce uocat succesẜomi et
enis cum usu eciaui ꝓpͥeta

Expanded text:
 illa tenere quae pridem sanximus, sive contigerit in mobilibus rebus omnia antenuptialis donationis constd non respuat immobilia neque imminuta haec faciat, sed qualia accepit restituat.quam accipere quae ad secundas veniunt nuptias. Iam pridem enim et de his scripta est lex a nobis ad Hermogenem gloriosae memociorum rescripta, Belisarii gloriosi procedens consulatu septlinquentis liberos cum eius qui mortuus est fratribus sine causatione vocari successionem, et eius cum usu e
Abbreviated transcription (Latin):
pieus corteceres nouabauiis
soluui s iam eciam auobis
non tũ adsumam sin uemi¬
et retitudinem quaui nr̃c
seitantes ꝑsencia sc̃imus lex
enu quentatur ulia uus¬
cella lexautiqua lex uecu¬
sta filiorum prdcrea cõm p̃¬
porieus sinclium p̾mittebat
muliezibus lioet yn ꝓber
et aligrad obħ̾ reluquerz
quatenus non adsas ueĩ¬

Expanded text:
is solum, sed etiam a nobis, non tamen ad summum sui veniens rectitudinem: quam nunc sectantes praesentia sancimus Lex enim quae vocatur Iulia Miscella, lex antiqua, lex vetusta, filiorum procreationis praeponens studium permittebat mulieribus, licet vir prohiberet et aliquid ob hoc relinqueret, quatenus non ad secundas veni
Abbreviated transcription (Latin):
erunt iusti sunul et humam pr̃es
et nõ ħ dicimus int̾gratos et gͣ¬
tos filios et deiugratis enĩ iam
sepius dictum est s dehus qui ma¬
gis aut muius dilignnt᷑ cum uti¬
q uiulta differencia sit ingratitu¬
duns et graciarum accõis et
dissimilis houoris. hat itaq¬

Expanded text:
erunt iusti simul et humani patres. erunt iusti simul et humani patres. Et non haec dicimus inter ingratos et gratos filios de ingratis enim iam saepius dictum est, sed de his qui magis aut minus diliguntur: cum utique multa differentia sit ingratitudinis et gratiarum actionis et dissimilis honoris. Hanc itaq
Abbreviated transcription (Latin):
legi iustum estrmamiiuus siem̃
moriatar uir anc uulier filios hũ¬
tes exexpͥoribus et exsis impcuis
quas post hanc uiam contraxĩt
legeni inhis emui p̾sencia dis¬
ponius que quid̃ suꝑ lucus ex
et decreuimus porcces quas noce
est ꝑentes legituius et non ĩgra¬
tis reliuquere filus ipõs genitores
nouerit iustum adẜam om̃ino de¬
cdinare prolem et ꝙexlege est trn¬
iuodo reliuquantes pͥoribus ouĩia
alia adsos deducere sz aliquid pri
sanita festunum ita delectu ut ne¬
prouid̾e quid̾ et secundis prouidere
aut̃ et p̾uus cogitantes qũi filu am¬
bo sunt et ita facientes suocesẜomũ
intestantis dinisionem. Si enm
intestatis eis mortius lex omnes
ex equo uocat ns̃ conpeteus ẽ
cos imntantes legem nõ ueyx¬
ment magius eos abbremare uin¬
tacõnibus erubescentes legem sit
enim erurit pres bomi et nra digni
legis laccẽ et instiquid̾ eruuc sola
legem custoclientes. Si quida
etiam supͣ legen reluiquerunt

Expanded text:
legi iustum aestimavimus. Si enim moriatur vir aut mulier filios habentes et ex prioribus et ex secundis nuptiis, quas post hanc nostram contraxerint legem in his enim praesentia disponimus, quae quidem super lucris exet decrevimus portiones quas necesse est parentes legitimis et non ingratis relinquere filiis: ipsos tamen genitores non erit iustum ad secundam omnino declinare prolem et quod ex lege est tantummodo relinquentes prioribus alia omnia ad secundos deducere, sed aliquid priosan, ita festivum, ita dilectum, ut veprovidere quidem et secundis providere autem et primis, cogitantes quoniam filii ambo sunt, et ita facientes successionum in testamentis divisionem. Si enim intestatis eis mortuis lex omnes ex aequo vocat, competens est eos imitantes legem non vehementer magnis eos adbreviare minutionibus, erubescentes legem. Sic enim erunt patres boni et nostra digni legislatione: et iusti quidem erunt solam legem custodientes, si quid autem etiam supra legem reliquerint,
Abbreviated transcription (Latin):
si aũ iupcialem docõm quam mac̾
moriente marito lacrabar contig̾it
ad morientem filium puenire et pp̾ea
ꝑtemei illius fi̾ hr̃ditatis macrem ne¬
que secund̃ quocl sucordit filio du̾m̃
eorum scilicet aũ impcialis tcͣcõnuis
rerni ꝑfrui solum aũt habere horu̾
quanidmn suꝑ est usum et usufrꝰ¬
cum maneas gͥ et ħ hus qui exp̾ori¬
bus impcus sunt filis cõclonatum

Expanded text:
si antenuptialem donationem, quam mater moriente marito lucrabatur, contigerit ad morientem filium pervenire et propterea partem ei illius fieri hereditatis, matrem neque secundum quod succedit filio dominium eorum, scilicet antenuptialis donationis rerum perfrui, solum autem habere horum, quamdiu superest, usum et usumfructum. Maneat igitur et hoc his qui ex prioribus nuptiis sunt filiis condonatum,
Abbreviated transcription (Latin):
ramm accipiente matre
la non exigi a filiis auinz
uisi forte siue iuadia sit
uiri facutas et hancaur
et argentũ et uestes et qc̾
conscriptiri ẽ iur̃i. Da¬
uius et enum trnc elecõ¬
nem macri sine uelit res
accipere et dare fide uisoriz
caucõmi sine ẜ̾dictas accipe
usuras dicinus añ ext̾cia
tiorem leges qui ⁊ sm no¬

Expanded text:
rarum accipiente matre la non exigi a filiis aurum, nisi forte sine invidia sit viri facultas et habeat aurum et argentum et vestes et quidquid conscriptum est matri Damus etenim tunc electionem matri, sive velit res accipere et dare fideiussoriam cautionem sive praedictas accipere usuras; dicimus autem ex tertia teriores leges quam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯnuissum ĩme mortis can¬
sa donacce et accipere ꝙ de¬
relictum est et nullam cau¬
telai dare tunc eniui seꝙ̃¬
da est definicti uoliuitas stu
dita decantela rerum edixi
nuuilier non ualeat dare fiderꝰ¬
sioius cantelain qua filus
restituat res et t̾ciam ꝑtem
oeutesime accipiens uos cãz
ad huc melius ab ea sostien¬
tutis conpetentem a diecu¬
nꝰ sb̾ diuisionem et scimus
ħ quod p̾dem auobis inqͣ¬
damet dcmn est constoe ut si
quis offerat res ꝑpaũ nup¬
cialem donacõ si quid om̃s
inmobiles constitute sui
maneat escrum usus apd̃

Expanded text:
issum, sive per mortis causa donationem, et accipere quod derelictum est et nullam cautelam dare; tunc enim sequenda est defuncti voluntas. Studita de cautela rerum ediximmulier non valeat dare fideiussionis cautelam quia filiis restituat res, tertiam partem centesimae accipiens: nos causam adhuc melius ab ea constitustatutis competentem adiecimus subdivisionem. Et sancimus hoc quod pridem a nobis in quadam dictum est constitutione ut, si quis offerat vel res per nuptialem donationem, si quidem omnes immobiles constitutae sunt, maneat eorum usus ap
Abbreviated transcription (Latin):
quirebatur generauti ħ
eum lutrari reluquũ r̾o
ꝯceclere filu ueuire succes¬
sores siuefres sint sine exͣ¬
nei forte quod moxuue
in matre contingit sine
onsponanc suas sb̃stanci¬
as siue eciara intestan
mus i ur̃a lege cogitaa¬
tes illud etiam inuemen¬
tes pruui et clemĩt̾ sciens¬

Expanded text:
batur generanti, hoc eum lucrari, reliquum vero concedere in filii venire successores, sive fratres sint sive extranei forte quod maxime in matre contingit, sive disponant suas substantias sive etiam intestati mus in nostra lege, cogitantes illud et invenientes primi et clementer sancien
Abbreviated transcription (Latin):
denissionem et uec ipẽ digꝰ
sit tu ł credatur manere qui¬
dem apud illum aquo relictũ
est extercia uo centesime enis
usmam p̾stari quam risz cunc
soluar nec aut fas ille contra
tatem aut si fiat mauifestuiz
uullateuus posse rarat adimp¬
cias puenire sineseticdum
inoclum sac̾elecii tinc enuim
ei dabat ꝙ derelictum est sirie
usus redelentes. Har
ip̃am antem introduanus ob¬
ẜuanciam et enudem ĩ tellec¬
tum et si non connges alt̾¬
utris subtie reliquerltadi¬
ueus sineuio sine muulieri
ges suphus tam tam ipre¬
standis quam restituendis

Expanded text:
deiussionem et nec ipse dignus sit cui hoc credatur, manere quidem apud illum a quo relictum est, ex tertia vero centesimae eius usuram praestari, quam usque tunc solvat, donec aut secundas ille contrahltatem aut si fiat manifestum nullatenus posse istum ad nuptias pervenire, sive secundum modum sacerdotii tunc enim ei dabit quod relictum est sive usuris reddentes. Hanc ipsam autem introducimus observantiam et eundem intellectum, et si non coniuges alterutris sub tali reliquerint condianeus sive viro sive mulieri ges super his tam in praestandis quam in restituendis
Abbreviated transcription (Latin):
uiit uirum ita auobis p̾sẽs
lex disponatur et scĩatur gͦ
nocoͣ est filio moriente sine
masculo siue femiua siue
testatus moriatur sine q
oromem qui abnitestato ẽ
gittune filius testatus fu¬
exit et reliuquat mat̾ sũstã¬
hat illa excipiat ꝑscripturã
quia ũq custedire mouẽ¬
cĩ uolamus uoluncates
et hat quol dimissimi est
aut datum et sm ꝓprietatẽ
et secuudum usum sicut.n.
licebat relinquere et alicui
exͣueorumn et uicħ hrdem
se uiulieris nocebunt np¬
linquat et durũ et usum

Expanded text:
unt virum, ita nobis praesens lex disponatur et sanciatur. Ergo necesse est filio moriente sive masculo sive femina, sive testatus moriatur sive etordinem qui ab intestato est legitime filius testatus fuerit et relinquat matri substanhanc illa accipiat per scripturam, quia ubique custodire morientium volumus voluntates, et habeat quod dimissum est aut datum et secundum proprietatem et secundum usum. Sicut enim licebat relinquere alicui extraneorum et nihil heredem secundae mulieris nocebant nulin
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ibus quippe pendatibus
incansarum promibicõnib
huius adinriemens canicȯ¬
uem. Nos g̾ indentes
plurimas uulieres desid̾io
moriencium sb̃uo luita¬
tes estimauiuius prius
et ꝑuiriu eis cohibere
nec siuẽ eis talia sb̾ire ui¬
rium promptum ẽ mirut
istentes mulieres s iira¬
re sacramentum s etiam
filios hũtibus adiacebat
dum siir et defuncti qui¬
uiam nõ contristaret cũ
promptu filiorum ño pro

Expanded text:
ippe pendentibus in causarum prohibitionibus huiusmodi adinveniens cautiones. Nos igitur videntes plurimas mulieres desideriomorientium voluntates, aestimavimus prius et periurium eis cohibere nec sinere talia subire iurium promptum est. Nam istentes mulieres hoc iurare sacramentum, sed etiam filios habentibus adiacebat eum simul et defuncti animam contristaret, cum pr
Abbreviated transcription (Latin):
spicere aut auiro ant ab iore
factam ut dampmacent tem̃¬
anum incaũ horura que abeo
data sunt dotis dicumuis aut
pp̃ imptias donacõns s harũ
causanim autiquiores quid̾
pluruuos faciebant diũsos¬
que titutus theodosius aut̃
Minor alia quid̃ de uide
prosperimus ao culpani ref̾¬
n eiisq subcubinit. Sig̾¬

Expanded text:
picere aut a viro aut ab uxore factam, ut damnificent temerarium in casu horum quae ab eo data sunt, dotis dicimus aut propter nuptias donationis. Sed harum causarum antiquiores quidem plurimos faciebant diversosque tractatus, Theodosius autem iunior alias quidem deinde perspeximus ad culpam referri eius qui succubuerit. Si
Abbreviated transcription (Latin):
suo ẜuandis ordiue quibus
non existentibr aderrarium
uement s neqz lougns here¬
ditas abintestato ꝓpriorum
eis remec oognatorum s
us ad c̃dum grad̾ inspicien¬
dumi undiq stabit soluinsus¬
cessio eilongus aut̃ existeu¬
tes alios hebunt herecles et
que p̾anis ei penis iuferturr
ditunus aut iufaimai sicy¬

Expanded text:
suo servandis ordine. Quibus non existentibus ad aerarium veniunt. Sed neque longius hereditas ab intestato propriorum eius veniet cognatorum, sed usque ad tertium gradum inspiciendum undique stabit solum successio ei, longius autem existentes alios habebunt heredes. Et quae prae aliis ei poenis infertur, dicimus autem infamiam, si
Abbreviated transcription (Latin):
qlxͣ lege damius ut si ad
cundas uenent impcias
recclat ꝙ datum est tale
quale poepit restituens et
quos accepit inmeclio fr¬
tus. Si u̾o mobilis fu¬
erit tes si quro yconeam

Expanded text:
ex hac lege damus, ut si ad secundas venerit nuptias, reddat quod datum est tale quale percepit, restituens et quos accepit in medio fructus. Si vero mobilis fuerit res, si quidem idoneam
Abbreviated transcription (Latin):
huiis iuferentes et solom peã
eciam illis ut supplicent ĩ¬
ꝑatori et mediam porcõm
tent filis suarinu tezum
ueque usufiuctu apud eas
mante et simplicitez equa¬
lemeam ponunus pp̃ up¬
ciauum ĩ maturitate eique
aũ lugubre tempus npsit
Siu̾o etlam nacuralim
tutelam gerat filiorum nã
ens que p̃us dicta sunc hus¬
dem sp̃iaceat penis. Pro¬
indencia uo sic ꝑ prouincias
quid̃ a gencim psidibus
hic aũc autem gloriosissid
p̾fecto felicissime hinus quo¬
q urb̾ una cump̃tore cuihꝰ¬

Expanded text:
his inferentes et solutionem  quam etiam illis, ut supplicent imperatori et dimidiam portionem dent filiis suarum rerum, neque usufructu apud eas remanente. Et simpliciter aequalem eam ponimus propter nuptiarum immaturitatem ei quae ante lugubre tempus nupsit. Si vero etiam naturalium tutelam gerat filiorum namagens, quae prius dicta sunt, iisdem subiaceat poenis. Providentia vero sit per provincias quidem a gentium praesidibus, hic autem gloriosissimo praefecto felicissimae huius urbis una cum praetore, cui
Abbreviated transcription (Latin):
p̾sentem pommius legem
non enun uolumus defi¬
ciencium nith illicitum
hũtes uolruutates frustia¬
i. Si eum diceremus
oportere umlierem o nũ¬
no uito p̾cpiente non nu¬
bere ħ custodire preaman¬

Expanded text:
m ponimus legem; non enim volumus deficientium nihil illicitum habentes voluntates frustrari. Si enim diceremus oportere mulierem omnino viro praecipiente non nubere hoc custodire, pre amar
Abbreviated transcription (Latin):
lumma nubendi accr¬
piendi ꝙ relictum est et ꝑ
onna contrist̾andi p̾orem
eciam utor maritum Idẽ
nainqz est utr inique et si¬
prohec aliquid reliuquerit
yuam exduabus condicio¬
uem hr̃e contrahencium al¬

Expanded text:
entia nubendi et accipiendi quod relictum est et per omnia contristandi priorem etiam uxor maritum idem namque est utrumque et pro hoc aliquid reliquerit, unam ex duabus condicionem habere contrahen
Abbreviated transcription (Latin):
canciam crabit cuiuy pothe¬
cis ipĩ quo uit̾dicit filii
successom impub̾is moriẽ¬
coustitutamant eciam h
ipõ ius unand̾ negligeret
sic ad ĩ maturas upcias
deueniret tribus maxiuius
ueglectis deo et definicti
memoria et caritate filio¬
ruu ica parinc sb̾siderunc
peis et illan quid̃ que
nestateui agunc nulierẽ
uo sic effusem concupiscẽ¬

Expanded text:
antiam trahit cum hypothecis; ipsi quoque interdicit filii successionem impuberis morienconstitutam, ut etiam hoc ipso iusiurandum neglegeret et sic ad immaturas nuptias deveniret, tribus maximis neglectis deo et defuncti memoria et caritate filiorum, ita parvis subdiderunt poenis, et illam quidem, quae nestatem haec agunt, mulierem vero sic effusam concupisce
Abbreviated transcription (Latin):
centum auti dampnficete
libris ad maximam namq
existens ant q mitant ei
sine aliqua cansa rõnabili
repudium hii.d̾ ĩ om̃ibus
sb̾iacet penis et si quid̾ ꝑcui¬
pami enis matrimonium
tiant eciam bona gracia di
custocliat pp̃senuis confu¬
sionem ut ꝑomia nobislex
et gracum aduinentum u
eciam repuclus nussis nup¬
cie consistunt ad luc eorũ
namq qui su̾ pot̾ate sunt cal¬
liditates cuca parentes has¬
hitas prohibeuins qm̃ quos¬
d̾ inyenimis exstudio repu¬
dia scribere festinantes et int¬
tere sius uxoribus aut eciaz
edĩso et nuilla rõnabilipe¬
utus exitente causa solue¬
re matumonia ut eoruru
parentes sõ laceant exaccõ
cotis ant sponsalice largita¬
tis quasi solato macumonio
et ipĩ quid forsan. latent̾ nuc¬
centur alt̾utus discenlunt
autem parentes dampnifica¬
ti et hauc sue apucl. fiuoslu¬
manitatis et hũtes repensa

Expanded text:
centum auri damnificetur libris. Ad maximam namqueexistens, aut etiam mittat ei sine aliqua causa rationabili repudium, iisdem in omnibus subiaceat poenis. Et si quidem per culpam eius matrimonium ti aut etiam bona gratia dicustodiat propter seminis confusionem, ut per omnia nobis lexet gratum adinventum, ubi etiam repudiis missia nuptiae consistunt adhuc. Eorum namque qui sub potestate sunt calliditates circa parentes habitas prohibemus: quoniam quosdam invenimus ex studio repudia scribere festinantes et mittere suis uxoribus, aut etiam e diverso et nulla rationabili penitus existente causa solvere matrimonia, ut eorum parentes subiaceant exactioni dotis aut sponsaliciae largitatis, quasi soluto matrimonio: et ipsi quidem forsan latenter miscentur alterutris, discedunt autem parentes damnificati et hanc apud filios humanitatis habentes recompensa
Abbreviated transcription (Latin):
ad securdas ueniat impcias
nequaquanad maioris sac̃¬
dotes ascendit culmen s illic
manebit apud mulierem
asfectum illius p̃ponendine¬
liori pro uectin. Si n̾õ tũ
sit laicus ad ordiuacõ sb̾di¬
aconi autdiacomant p̾sorĩ
uenire uolint deuide appare¬
at mulierem hũs non exu
guitate sibi copulataui sed
aut dismuctam amarctoant
alit̃ nou abĩicio mox s̾ legit¬
tune conuuictam aut etĩa
ipse ad secundas neuit np¬
cias uon impetrabit sac̃do¬
cium s lz latentez ad ħ uene¬
rit onũuo eo cadet. Q ue r̾o¬

Expanded text:
ad secundas veniat nuptias, nequaquam ad maioris sacerdotii ascendat culmen, sed illic manebit apud mulierem, affectum illius praeponens meliori provectui. Si vero, cum sit laicus, ad ordinationem subdiaconi aut diaconi aut presbyteri venire voluerit, deinde appareat mulierem habens non ex virginitate sibi copulatam, sed aut disiunctam a marito aut aliter non ab initio mox sibi legitime coniunctam, aut etiam ipse ad secundas venerit nuptias, non impetrabit sacerdotium, sed licet latenter ad hoc venerit, omnino eo cadet. Caput
Abbreviated transcription (Latin):
at impcias exinde ei nascante
exambobus matrimoniis
ꝑcipient filii intestata matre
moriente et erequa et suił.¬
una diuisione añ iupciales
uo conaoces utraz soboles

Expanded text:
at nuptias et exinde ei nascanturex ambobus matrimoniis percipient filii intestata matre moriente ex aequa et simillima divisione, antenuptialem vero donationem utraque soboles
Abbreviated transcription (Latin):
De maritũ aut ad ultis delinq̃¬
di aut neueficiis aut sedicȯ¬
uibus cocupatum ant ꝙ pessi¬
mum onĩnum pocõrni est co¬
iuicantem delicto dicimus
ant machinatum aliquid oͣ
ip̃sum impim aut conclẽp¬
nacum filitatis aut sepłcra ef¬
foclientem auc ex aliqua sacra¬
rum donuiũ aliqincl. rapius¬
se aut lacrocun sectantem ni¬
tam aut lacrecinantes susci¬
pientemant unũ eornin qui
appllant abige quibus ẽ cran
alieis uisrdiam ammalibus
aut unentis et ea transpon̾e
alibiant prob plagiari eeͣ
aut ita luxuriose iiuentem
uc iuspiciente ricore cum alis
corruperetur ꝙ maxime nui¬
lieres ut pote cuta cubile sti¬
mulatas exasꝑat ⁊ p̾cipue ca¬
stas aut insidias se passas aui¬

Expanded text:
re maritum aut adulterio delinqudii, aut veneficiis aut seditionibus occupatum, aut quod pessimum omnium peccatorum est communicantem delicto, dicimus autem machinatum aliquid contra ipsum imperium, aut condemnatum falsitatis, aut sepulcra effodientem, aut ex aliqua sacrarum domuum aliquid rapuisse, aut latrocinii sectantem vitam aut latrocinantes suscipientem, aut unum eorum qui appellantur abigei quibus est cura. alienis insidiari animalibus aut iumentis et ea transponere alibi, aut probet plagiarium esse, aut ita luxuriose viventem ut inspiciente uxore cum aliis corrumpatur quod maxime mulieres utpote circa cubile stimulatas exasperat, et praecipue castas, aut si insidias se passam a
Abbreviated transcription (Latin):
usuumadsas onũo sine prius
sine post̾a ueniens imptias ĩ
residius uo ouũbus rebus
que alunde erant filio pt pa
ciuus quodam correocoė et
ea iudigẽte et ħ dicinus ĩ re¬
bus queetͣ impcialem dõdomi

Expanded text:
secundas omnino sive prius sive postea veniens nuptias, in residuis vero omnibus rebus, quae aliunde erant filio praetecimus, quadam correctione et ea indigente. Et haec dicimus in rebus quae extra nuptialem donati
Abbreviated transcription (Latin):
tum et alienari et testan et transunttẽ
secundnui quam uolunt modum
nchil eis ñ impeduñtum quolib
tempore exp̾senti constituta lege. q
illud ant furmnum ꝙ exp̾mo mat̾io¬
io est filus maneac ꝙ suꝑ hiis ꝑ pre¬

Expanded text:
tum, et alienare et testari et transmittere secundum quem voluerint modum, nihil eis impedimentum quolibet tempore ex praesenti constituta lege. Et illud autem firmum, quod ex primo matrimonio est, filiis maneat, qu
Abbreviated transcription (Latin):
sol ħ ẜuanius non ex¬
istentibus sed lioet quid̾
nobis pridem ingressus
est sensus su̾tilis et soslici¬
tus et medium utroriuuz
canum ꝑtractans. Qr
enum om̃ibus ꝙ exitanci¬
bus filiis et p̾moriente ge¬
intore uulla relinquebate
ꝑseis et lutratis rebus oĩ¬
bus autem morientibus
totum meos reu̾tebatur co¬
gitauiuus medium quedã
caaise oronie inuenire uñ si
płibus existentibus filiis
moriat uius si qnd hãt
filios ad illos feru heredita¬
tem s quol sepe dixunus
si uero non hãt filios uou
oñino ad fres totiun ueĩre

Expanded text:
oc servavimus, non existentibus? Sed hic quidam nobis pridem ingressus est sensus subtilis et sollicitus et medium utrorumque casuum pertractans. Quia enim, omnibus quidem extantibus filiis et praemoriente genitore nulla relinquebatur pars eis ex lucratis rebus, omnibus autem morientibus totum in eos revertebatur, cogitavimus medium quendam causae ordinem invenire. Vnde si pluribus existentibus filiis moriatur unus, si quidem habeat filios, ad illos ferri hereditatem hoc quod saepe diximus; si vero non habeat filios, non omnino ad fratres totem venire
Abbreviated transcription (Latin):
cialis donacõ indote. S
quod. sci̾tum est suꝑ lucus
hinc uenientibus adnuben¬
sit et ita certa calium lex eis
erit cantus ut ueq alienacõ¬
nem ullam ꝑmictat penti¬
bus uitalibus n ypochꝰ cã
s uł si quid eg̾unt parẽtes
iox eorum obligat eis sb̾¬
stanciam non ut prohibe¬
at eos iuhuis aliqnid agere
que uoluerunt erubescit enmi
lex castigatores filios genito¬
ribus statuere illos ꝯid̾ ern¬
bescit. Int̾iumat autem
accipientibus tanquam rich
eis ꝙ accipuuic prosit et scia¬
atalibus parencibus conꝑa¬
tale eric qualeneq gestum

Expanded text:
tialis donatio doti. Sed quod sancitum est super lucris hinc venientibus ad nubensit, et ita certa talium lex eis erit cavens, ut neque alienationem ullam permittat parentibus in talibus neque hypothecam. Sed vel si quid egerint parentes, mox eorum obligat eis substantiam: non ut prohibeat eos in his aliquid agere quae voluerint erubescit enim lex castigatores filios genitoribus statuere: sed illos quidem erubescit, interminatur autem accipientibus, tamquam nihil eis quod accipiunt prosit. Et sciaa talibus parentibus compatale erit quale neque ges
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfecte abĩicio infirman¬
da alienacce aut ꝑfectero¬
lente aut ꝑticulatu qd̃
nnfumanda alieuecõneꝑ
ticulacum u̾o constante
existant aut p̾morentis ꝑ¬
antis ant ẜi morientis ric
et uon et si ex quo ꝑcipient
tpr̃ quid̃ suꝑstioes cuineis
aut̃ et de functi filii ge¬
iitoris accipientes ꝑtem

Expanded text:
o infirmanda alienatione aut perfecte valente, aut particulatim quidem infirmanda alienatione, particulatim vero constante.existant aut praemorientis parentis aut secundi morientis, nec etiam non, et hoc ex aequo percipient ipsi quidem superstites, cum eis autem et defuncti filii, genitoris accipientes partem
Abbreviated transcription (Latin):
uuenientes dignam pu
a cceꝑuit contralientes nõ
dabit facile nuulieribus
consistentibus ad huc ma¬
ded̾unt eas ĩ mature mu¬
lienbus mariti abhrdib¬

Expanded text:
invenientes dignam putacceperint contrahentes, non dabunt facile mulieribus consistentibus adhuc madederunt eas inmature mulieribus mariti ab heredib
Abbreviated transcription (Latin):
gu̾alr̃ constitucumẽ. si
ueto contingeret accipere
contrahentes doces ad huc
legem et apillarum pcipi¬
euc hr̃dibus sicut scriptu¬
ra nult dotis. Si autem
cunlas ueuire se nupcias
deuide contempnens et
prius omibium et insuira¬
dum ad mantum uemac
secuicium nouprius tuto¬
rem peteus et tõ redlens
et exsoluens ouis qͥcauid
hinc d uousolium eius¬

Expanded text:
r constitutum est. Si vero non contigerit accipere contrahentes dotes adhuc legem ab illarum percipient heredibus, sicut scriptura vult dotis. Caput XL Si autem cundas venire se nuptias, deinde contemnens et prius conubium et iusiurandum ad maritum veniat secundum, non prius tutorem petens et rationem reddens et exsolvens omne quidquid hinc debet, non solum qu
Abbreviated transcription (Latin):
lucrubit ħ ita sacratissi¬
nius coustantus nehenie¬
ter aut̃ nobis ĩ niature hr̃e
illa cousto indetur actibus
enumi bellicis occupato iuari¬
to uxoris inferre p̾ua cõm
ui uicor est pene quam abbo¬
leullegis lator isde ꝓpo suit
quam etiam deceniiii tran¬
seat tempus et s ĩ portuna
quid̃ sit iiro nuttens lr̃as
aut paliquos us uteus ad
enui illeud si apte renuat
nupria eins aut ab solute ꝯ¬
ticeat tunt quo libellumos¬
ferat aut głiosissuo magi¬
stro nulitum aut spectabili
duti aut clarissimo tribuno

Expanded text:
lucrabitur. Haec itaque sacratissimus Constantinus: vehementer autem nobis inmature habere illa constitutio videtur. Actibus enim bellicis occupato marito uxoris inferre privationem non minor est poena quam ab holem legislator iste proposuit, quam etiam decennii transeat tempus, et haec importuna quidem sit viro mittens litteras aut per aliquos verbis utens ad eum, ille vero aut aperte renuat nuptias eius aut absolute conticeat, tunc quoque libellum offerat aut gloriosissimo magistro militum aut spectabili duci aut clarissimo tribuno
Abbreviated transcription (Latin):
uident ad uincem grati filu
p̾s entib non iugrati c̾ta hos
approbati ingratitucline ho
obnorii constituti qualer
leges querunt talem uanz
eciam hac utilitate pͥuanuus
ne forte pp̃ spẽ huius pose̾ois
coutra ꝑentes acoedant et
procern ssint et nacure ĩ in¬
cebatur filiis existentibus de¬
fiucti filii ħ accipient ẜui ꝓ
priam quid̾ multitudĩem
addefucti uero ꝑtem. Q

Expanded text:
vident adinvicem grati filii parentibus, non ingrati circa hos approbati et ingratitudine huiusmodi obnoxii constituti, qualem leges quaerunt. Tales namque etiam hac utilitate privamus, ne forte propter spem huius possessionis contra parentes accedant et protervi sint et naturae iniucebatur filiis existentibus, defuncti filii hoc accipient secundum propriam quidem multitudinem, ad defuncti vero partem.
Abbreviated transcription (Latin):
tũ maneat ib̾e lioebit sũ
ꝑiculo et ħ enm ũcupatis
boua grã cransaoconibus
nt hic ueq repucdio fiat opꝰ¬
ita ꝑsonis distantibus ab
alc̾ntus et nullus exħ lucͣ¬
bitur n uir dotem neque
nulier añ impcialem dõcõ¬
nem s uius quisz insius¬
mauebit. Quocl. autem
prins exlegum seueritate
introluctum est nos cle¬
si enm er decreto indiciali
in metassum aliquis aut
iux aut nuilier dari inssus
eẽz quale iuic est incon
quid̾ erat abantiquis legis¬
possidente dampnatum .s.
que smentem. Nos a
curauimus et nullũ ab
ĩicio bene uatorum exsup¬
ẜuũ neq enim iuntauius
nos fortimam lib̃am iuser¬
inlem statum qui eciam
res eẽ festinaminus ma¬
extali decreto lesum ut potẽ
le lib̾tumant lib̾tam aut
horum filios ienitutemrẽ¬
lum ꝙ exmortẽ exlib̃is ac¬
quiratur reliqua nõ nemiãt
ad enm qui redigit uiserm¬

Expanded text:
um maneat, nubere licebit sine periculo. Et hoc enim nuncupatis bona gratia transactionibus ut hic neque repudio fiat opersonis distantibus ab alterutris, et nullus ex hoc lucrabitur. neque vir dotem neque mulier antenuptialem donationem, sed unusquisCaput VIII Quod autem prius ex legum severitate introductum est, nos cleSi enim ex decreto iudiciali in metallum aliquis aut vir aut mulier dari iussus esset quale nunc est in quidem erat ab antiquis legispossidente damnatum sibi servientem. Nos autem haec curavimus, et nullum ab initio bene natorum ex supvum. Neque enim mutamus nos fortunam liberam in servilem statum, qui etiam res esse festinamus. Maex tali decreto laesum, utpote ile libertum aut libertam aut horum filios in servitutem relum quod ex morte est liberis adquiratur, reliqua vero veniant ad eum qui redigit in serv
Abbreviated transcription (Latin):
ditarias accipient porcoes
eorum scripsit hr̃dem s exͣ¬
neos oms̃ eis palios uodos
sacfacroe hita ꝑcipient eas.
cum utiq nonsir hrdes pa¬
rentum placuut enim nobis
uiuens alie nainc aut exp̾ces
obligau̾it aliquid rerum ha¬
riu aut moriens non exp̃s¬
sun ĩ alium eas transpo sint
uoli̾ic magis euare filiis
tanquam extansa illorn
sibimet acquisitas et non exͣ¬
ueos deducere et dabitur
h alus honore pcipuo exua¬
erua lege l non fiaant bete¬
desaut pacris aut nins aut¬
redes fiant alii uo repudient
hemm nobis reccius quã
priorib placuit hre uucle si
p̾mium est exlege descendes
ĩeo uulla adiecore ueq tur¬
forte causamn ipident filii
enum exeis ingratus indeto
tale agentibus uc et illos cor¬
ripianius parences houorare

Expanded text:
ditarias accipient portioneeorum scripserit heredem, sed extraneos omnes, eis per alios modos satisfactione habita, percipient eas, cum utique non sint heredes parentum. Placuit enim nobisvivens alienaverit aut expressim obligaverit aliquid rerum harum aut moriens non expressim in alium eas transposuerit, voluerit magis servare filiis, tamquam ex causa illorum sibimet acquisitas, et non ad extraneos deducere. Et dabuntur haec filiis honore praecipuo ex nostra lege, licet non fiant heredesredes fiant, alii vero repudient; hoc enim nobis rectius quam prioribus placuit habere. Vnde si praemium est ex lege descendens in eos, nulla adiectione neque turforte causam ipsi dent filii enim ex eis ingratus videtur, tale agentibus, ut etiam alios corripiamus parentes honorare
Abbreviated transcription (French):
rieuide cogitasse deobla¬
unt matrimonia qui ea
contrahunt cat enui qrsi
expͥore matrunonio filios
haur pentes de iude adse¬
cuuclurn ant denceps ue

Expanded text:
riae videtur cogitasse de oblaunt matrimonia qui ea contrahunt. Ait enim quia, si ex priori matrimonio filios habeant parentes, deinde ad secundum aut deinceps ve
Abbreviated transcription (Latin):
contrexunt impcias sb̃ibũt
penas et ar quid si siue filiis
ex poribus suic matrimonus
maiores ant si eciam filii sit
Siennu non est sobolis mor
infarnua sequer et eric oino nui¬
lier pp̃ upciarum festinacõnẽ
infanno et neque ꝑcipier ali qͣd
herum que apͥore relicta sunt ei
cousorcõ neque fant sponsali¬
cia largitate n marito ẜarũ
ipaiarum ultra t̾ciam sue sb̃¬
extrusetus sencies largitatẽ
neq ꝑcipiet penitus abullo exͣ¬
heredes de functi aut colỹdes eiꝰ
abintestato uocentur adil¬
los rera erit quetali muu¬
en derelicta sunc non enĩ
fiscus ħuendicabit necali

Expanded text:
t poenas, alias quidem, si sine filiis ex prioribus sint matrimoniis, maiores autem, si etiam filii sint. Si enim non est soboles, infamia mox sequetur, et erit omnino mulier propter nuptiarum festinationem infamis, et neque percipiet aliquid horum quae a priore relicta sunt ei consortio, neque fruetur sponsalicia largitate, neque marito secundarum nuptiarum ultra tertiam suae subextrinsecus sentiet largitatem neque percipiet penitus ab ullo extraheredes defuncti aut coheredes eius, ab intestato vocentur, ad illos venient quae tali mulieri derelicta sunt. Non enim fis