comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
meritis: Audi quod sequit᷑. Quia sꝑaueruit
in eo. Dulcis causa: attam̃ efficax. attam̃ ure¬
fragabilis. Nunirũ hȩc est iusticia s. que ex fi¬
tͥbulationes: scđm multitudinẽ earũ consola¬
tiones eius letificabunt animã tuã: dũ mͦ non
ad alia conuertaris. dũ mͦ cdames ad eũ dũ mͦ
sꝑes in eũ. nec humile aliqͦd uł terrenũ. s altis¬
simũ ponas refugiũ tuũ. Qͥs sꝑauit in ed & con¬
fusus est: faciliꝰ est celũ &e terrã tͣnsire: quã ue¬
bũ eiꝰ euacuari. Altissimũ inqͥt posusti refugi¬
iun cuũ. Non accedet illuc tẽptator: ñ calũna¬
tor ascendet: ñ pessimꝰ ille fr̃m accusator accin¬
get. Nempe ei dicit᷑ boc. recolite psalmi pͥmor¬
dia. ei dicit᷑ qͥ in ꝓcectione altissimi cõmorat᷑.
illuc refugiens ã pusillammitate sp̃s & tẽpe¬
state. Que quidem duplex est necessitas fugi¬
endi: qͦd uidelicet & foris pugne. & intꝰ timores

Expanded text:
quibus meritis? Audi quod sequitur: Quia speraverunt quibus meritis? Audi quod sequitur: Quia speraverunt in eo. Dulcis causa, attamen efficax, attamen irrefragabilis. Nimirum haec justitia, sed quae ex fitribulationes. Secundum multitudinem earum consolationes ejus laetificabunt animam tuam: dummodo ad aliam non convertaris; dummodo clames ad eum; dummodo speres in eum; nec humile aliquid vel terrenum, sed altissimum ponas refugium tuum. Quis speravit in eo, et confusus est? Facilius est coelum et terram transire, quam verbum ejus evacuari. 7. Altissimum, inquit, posuisti refugium tuum. Non accedet illuc tentator, non calumniator ascendet, non pessimus ille fratrum accusator attinget. Nempe ei dicitur hoc recolite psalmi primordia ei dicitur, qui in protectione Altissimi commoratur, illuc refugiens a pusillanimitate spiritus et tempestate. Quae quidem duplex est necessitas fugiendi, quod videlicet et foris pugnae, et intus timores.
Abbreviated transcription (Latin):
tudinẽ ur̃am ꝓicientes in eũ. ipsi enĩ cura est
de uobis. Utqͥd enĩ si hȩc sapimꝰ. utqͥd cuncta¬
mͣ abicere om̃ino spes miseras. uanas. inutiles.
seductorias: & huic uni tã solidȩ. tã ꝑfectȩ tam
beatȩ spei. toca deuotione animi. toto feruore
sp̃s inherere: Siqͥd illi impossibile. si qͥd uel
difficile est: quere aluid in quo speres. Sed uer-¬
bo om̃ia pocest. Qͥd faciliꝰ dictu: Attam̃ ne hu-¬
iusmodi dictũ intelligas uolo. Si decreuerit
saluare nos: continuo liberabimͣ. Si uiuificare
placuerit. uita in uoluntate eiꝰ est. Si premia¬
eterna largiri: licet ei qͦd uult facere. An uero iã¬
de facilitate ñ dubitas: s ipsa tibi est suspecta
uoluntas: Plane & uoluntatis testimonia cre¬
dibilia facta sunt nimis. Maiorẽ hac dilectio¬
nem nemo habet: quã ut animã suã ponat
quis ꝓ amicis suis. Deniq quando in sesꝑan¬
ti desit illa maiestas: quȩ tã studiose monet
in se spari: Plane ñ derelinquet sperantes in

Expanded text:
icientes in eum: ipsi enim cura est de vobis . Utquid enim, si haec sapimus, utquid cunctamur abjicere omnino spes miseras, vanas, inutiles, seductorias; et huic uni tam solidae, tam perfectae, tam beatae spei, tota devotione animi, toto fervore spiritus inhaerere? Si quid illi impossibile, si quid vel difficile est, quaere aliud in quo speres. Sed verbo omnia potest. Quid facilius dictu? Attamen hujusmodi dictum intelligas  alias, ne negligas volo. Si decreverit salvare nos, continuo liberabimur; si vivificare placuerit, vita in voluntate ejus est; si praemia aeterna largiri, licet ei quod vult facere. An vero de facilitate jam non dubitas, sed ipsa tibi est suspecta voluntas? Plane et voluntatis testimonia credibilia facta sunt nimis. Majorem hac dilectionem nemo habet, quam ut animam suam ponat quis pro amicis suis . Denique quando in se speranti desit illa majestas, quae tam studiose monet in se sperari? Plane non derelinquit sperantes in
Abbreviated transcription (Latin):
hic in scientia litterarũ. hic in astucia scłi. ille
in nobilitate. ille in dignitate. ille in alia qͥli¬
bet uanitate confidat: ꝓpter te om̃ia detrim̃¬
tum fȩci. ut stercora arbitror. qm̃ tu es dñe spes
mea. Speret qͥ uult in incerto diuitiarũ: ego uͦ
ne ipsa qͥdẽ nisi abs ce uictui necessaria spero:
phano tu eris adiutor. Si michi premia ꝑmit¬
tunt᷑: ꝑ te optinenda sꝑabo. Si in surgant aal¬
uersũ me prelia. si seuiat mundus. si
fremat malignꝰ. si ipsa caro aduersus sp̃m con
de iuuere est: nec aliꝰ ex sententia dicere pocest.
qm̃ cu es dñe spes mea. nisi cui intꝰ sit ꝑsuasũ
a sp̃u. ut quẽ admodũ monet ꝓpħa. iactec co¬
gitatũ suũ in dño. sciens qͦd enutriendꝰ ab eo

Expanded text:
hic in scientia litterarum, hic in astutia saeculi, ille hic in scientia litterarum, hic in astutia saeculi, ille in nobilitate, ille in dignitate, ille in alia qualibet vanitate confidat: propter te omnia detrimentum feci, et ut stercora arbitror, quoniam tu es, Domine, spes mea. Speret qui vult in incerto divitiarum; ego vero ne ipsa quidem nisi abs te victui necessaria spero, phano tu eris adjutor . Si mihi praemia promittuntur, per te obtinenda sperabo; si insurgant adversum me praelia, si saeviat mundus, si fremat malignus, si ipsa caro adversum spiritum sapere, ex fide vivere est, nec alius ex sententia dicere potest: Quoniam tu es, Domine, spes mea, nisi cui intus sit persuasum a Spiritu, ut quemadmodum monet propheta, jactet cogitatum suum in Domino, sciens quod enutr
Abbreviated transcription (Latin):
alia claritas stellarũ. sic erit & resurrectio
mortuoꝵ: & qͣmius domꝰ una diuerse tam̃
mea sunt mansiones: ut uidelicet qͥntũ qͥdẽ
ad ȩternitatẽ & sufficientiã. & qui parũ non
minoret᷑. & qͥ multũ ñ habundet: quantũ
ad eminentiã uero & discretionẽ meritoꝵ¬
unꝰ quisq accipiat scđ̃m suũ laborẽ: ne qͥa
om̃ino pereat. qͦd in xp̃o sit seminatum. Hȩc
aute dicta sint fr̃s: ut illiꝰ tam sp̃ualis respon-¬
si qͦd hodie nobis considerandũ est gr̃a cõmen
sit. qͥcq̃d declinandũ. qͥcqͥd collerandũ. qͥcqͥd
optandũ: tu es dñe spes mea. Hȩc una michi
om̃ium ꝓmissionũ causa: hȩc tota ratio meȩ
expectationis. Pretendat alter meritũ. sustine¬
re se iactet. pondꝰ diei & esf: ieiunare bis in sab¬
bato dicat. postremo ñ eẽ sicut cȩteros hominũ
głetur: mͥ aucẽ adherere dõ bonũ est: ponere
in dño dõ spem meã. Sperent in aliis alii: forte

Expanded text:
ae, alia stellarum; sic erit et resurrectio ae, alia stellarum; sic erit et resurrectio mortuorum: et quamvis domus una, diversae tamen in ea sunt mansiones: ut videlicet, quantum quidem ad aeternitatem et sufficientiam, et qui parum, non minoretur, et qui multum, non abundet: quantum vero ad eminentiam et discretionem meritounusquisque accipiat secundum suum laborem, ne quid omnino pereat quod in Christo sit seminatum. 5. Haec autem dicta sunt, fratres, ut illius tam spiritualis responsi, quod hodie nobis considerandum est, gratia commensit, quidquid declinandum, quidquid tolerandum, quidquid optandum, tu es, Domine, spes mea. Haec mihi omnium promissionum causa, haec tota ratio meae exspectationis. Praetendat alter meritum, sustinere se jactet pondus diei et aestus, jejunare bis in Sabbato dicat, postremo non esse sicut caeteros hominum glorietur: mihi autem adhaerere Deo bonum est, ponere in Domino Deo spem meam. Sperent in aliis alii; forte
Abbreviated transcription (Latin):
amicis. I hiis ergo om̃ibꝰ merũ est uinũ: ipsiꝰ
eqͥdẽ & solus: utine qͥspiã ceceroꝵ presumere¬
a auddeat ñ ex̃. qͦd sibi ꝓpħitũ illud aptet̃.
iuinũ tuũ mixtũ aqͣ. Primũ qͦd nemo interĩ
mundꝰ a sorde. nemo gloriari om̃ino possit.
castũ se habere cor: deinde quod mortis debi¬
tũ solrant. qͣndoq necesse est: tercio. quod po¬
nentes ꝓ xp̃o animas. hoc sibi cõpendio uitã
mercant᷑ eternã: s & ue eis si ipsiꝰ erubesceren
testimoniũ: qͥrto. qͦd prerogate sibi & gratis
exhibite tante dilectioni imparẽ nunis exigu¬
amq rependant. Attam̃ ne hoc mixtũ qui
sine mixtura est dedignat᷑. ad eo ut fiducialiter
apłs dicat. implere se ea que desunt passionũ
xͥ in corꝑe suo. Sit ergo licet celestis pariter omñi¬
hꝰ unꝰ idemq denariꝰ uitȩ reddendꝰ ȩternȩ: et
in ipsa tam̃ sicut differt stella a stella in clari-¬
tate. & alia claritas solis. alia claritas lunȩ.¬

Expanded text:
est vinum ipsius equidem et solius, uti ne quispiam caeterorum praesumere audeat non esse quod sibi propheticum illud aptetur: Vinum tuum mistum est aqua . Primum, quod nemo interim mundus a sorde, nemo gloriari possit omnino se castum habere cor. Deinde quod mortis debitum persolvant quandoque necesse est. Tertio, quod ponentes pro Christo animas, hoc sibi compendio vitam mereantur aeternam: sed et vae eis, si ipsius erubescerent testimonium. Quarto, quod praerogatae sibi gratis exhibitae tantae dilectioni imparem nimis exiguamque rependant. Attamen nec hoc mistum, qui sine mistura est, dedignatur, adeo ut fiducialiter Apostolus dicat, implere se quae desunt passionum Christi in corpore suo . Sit ergo licet electis pariter omnibus unus idemque denarius vitae reddendus aeternae et in ipsa tamen sicut stella a stella differt in claritate, et alia claritas solis, alia claritas lun
Abbreviated transcription (Latin):
nerator oꝑis. ipse etiã remuneratio tota: ut sũ¬
mũ illud bonũ cuiꝰ nimirũ tã ꝑerfecta est sim¬
plicitas in seipso. duplex qͦdammͦ in nobis ui
Bene igit᷑ dilectissimi. qͦd in hiis om̃ibꝰ tã multis
laboribꝰ ur̃is ñ modo ñ subsisticis: s etiã suꝑa¬

Expanded text:
nerator operis, ipse remuneratio tota: ut sumnerator operis, ipse remuneratio tota: ut summum illud bonum, cujus nimirum tam perfecta est simplicitas in se ipso, duplex quodammodo videatur Bene ergo, dilectissimi, quod in his omnibus tam multis laboribus vestris non modo subsistitis, s
Abbreviated transcription (Latin):
tiamsu.ix. eiusd psalimi .s. lusꝰ
hodie fr̃s aliqͥd audiamꝰ de ꝓmis¬
sione prris. de expectatione filioꝵ:
de fine huiꝰ nr̃e ꝑegrinationis. de
mercede laboris. de fructu captiuitatis. Ety
dẽ dura om̃ino captiuitas. ñ mͦ illa cõmunis
quã ex ipsa iam conditione generis toleramus
humani: s hec quoq qua uoluntates
hos tam rigide cõpeles discipline.¬
in hunc tamgͣuis peniten tiȩ carcerẽ iledi¬
mus nosmet ipsos. Miseranda seruitꝰ plane: s
si coacta. s si ñ sponcanea uideret᷑. Nunc uero
cũ uoluntarie sacͥficetis ileo. nec ingerat᷑ ulla nͥ
ꝑ ipsa uoluntatẽ iuolentia uoluntati: ꝓfecto
aliqͥd est in causa. Illud puto ẽẽ aliqͥd: quo maiꝰ
aliqͥd ẽẽ ñ potest. An uͦ plangendũ ȩẽ uidecur
qͣmlibet magnũ. qͥmlibet laboriosũ: qͦd ꝓpter
eũ fiat: Et si magnitudo ipsa laboris intemi
se consideratio exigit: cong̃tulationẽ. Qͥd. quod
bona om̃ia ñ modo ꝓꝑter eũ constat fierr. sed

Expanded text:
s, hodie aliquid audiamus de promissione Patris, de exspectatione filiorum, de fine hujus nostrae peregrinationis, de mercede laboris, de fructu captivitatis. Et quidem dura omnino captivitas, non modo illa communis, quam ex ipsa jam conditione generis toleramus humani, sed haec quoque qua voluntates hos tam rigidae compedes discipliin hunc tam gravis poenitentiae carcerem dedimus nosmetipsos. Miseranda servitus plane, sed si coacta, sed si non spontanea videretur. Nunc vero cum voluntarie sacrificetis Deo, nec ingeratur ulla nisi per ipsam voluntatem violentia voluntati, profecto aliquid in causa est. Illud puto aliquid, quo majus aliquid esse non potest. An vero plangendum videtur quamlibet magnum, quamlibet laboriosum, quod propter Deum fiat? Etsi magnitudo ipsa laboris interdusae consideratio exigit congratulationem. Quid quod bona omnia non modo propter eum constat fieri, sed
Abbreviated transcription (Latin):
uini meri. et qͥdẽ pleuꝰ mixto. Solus enĩ merũ
habuit uinũ dñs nĩs ĩc: qui solus ꝑfecte
mundꝰ. & semꝑ etiã potest facere mundũ.
de inmundo concep tum semine. Solus
plane merũ habuit uinũ: qui nimirũ & se¬
cłm diuinitatẽ sapientia est: ubiq attingeis
ꝓpter mundiciã suã: & uichil inqͥnatũ in-¬
currit in eã: & scam humanitatẽ peccatũ non
fecit. nec inuentꝰ est dolus in ore eiꝰ. solus ñ de¬
bito conitionis gustauit mortẽ. s sue bene¬
placito uoluntatis: sane ñ ob ꝓpͥ̾am ucilitatẽ.
bonoꝵ enĩ nr̃oꝵ ñ egec: s nec tanqͣ. redouens
nobis gram ꝓ gr̃a. qui ñ aliter ꝓ amicis mor¬
tuus est. nisi ꝓ adqͥrendis uidelicet ut amicos
faceret ex inimicis. Cũ enĩ ahuc mimici eẽ¬
mus: reconciliati sunꝰ deo ꝑ sanguinẽ filii sui
Aut pociꝰ ꝓ ia amicis: & si nondũ quidẽ amanti¬
nosse quã longe pͥor: Benedictꝰ ds & pacer

Expanded text:
vini meri, et quidem plenus mixto . Solus enim merum vini meri, et quidem plenus mixto . Solus enim merum habuit vinum Dominus meus Jesus, qui solus perfecte mundus, et semper etiam potest facere mundum de immundo conceptum semine. Solus plane merum habuit vinum, qui nimirum et secundum divinitatem sapientia est ubique attingens propter munditiam suam, et nihil inquinatum cadit in eum: et secundum humanitatem peccatum non fecit, nec inventus est dolus in ore ejus. Solus non debito conditionis gustavit mortem, sed suae beneplacito voluntatis, sane non ad propriam utilitatem, bonorum enim nostrorum non eget: sed nec tanquam retribuens nobis gratiam pro gratia, qui non aliter pro amicis mortuus est, nisi pro acquirendis, videlicet ut amicos faceret ex inimicis. Cum enim adhuc inimici essemus, reconciliati sumus Deo per sanguinem Filii sui. Aut potius pro jam amicis, etsi nondum quidem amantinosse quam longe prior? Benedictus Deus et Pater
Abbreviated transcription (Latin):
ne corruptionẽ: quo uidelicet omis caro fenũ.¬
rit. fiorẽ qͦq nichilominꝰ cadere sit necesse. Solꝰ
qͥ est. causa est indeficiens: nec flos feni. s uer¬
bũ dñi manet in ȩcernũ: Deniq celũ inqͥt &
terra tͣnsibunt. uerba aucẽ in ea ñ t̃nsient. Pru¬
denter itaq dilectissum & utilit̃ elegistis ꝓpter
uerba labioꝵ eiꝰ custodire uias duras: illic se¬
munantes. ubi ne minima qͥdẽ ur̃i portio se¬
minis ualeat deꝑire. Sane qͥ parce seminat.
ñ qͥdẽ non metet: s parce metet. Nempe qui
metit mercedẽ accipit: & scimꝰ qͥs ꝓmisit ne eũ
quidẽ qͥ ꝓ nomine suo calicẽ aquȩ frigidȩ
dederit sicienti. mercede ꝓpͥ cariturũ. Nunqͥd
tam̃ ñ in qͣ mensura mensus fuerit. sibi qͦq
remecict᷑: aut in retͥhutione eqͣbit᷑ ei. qͥ ñ aꝗͣ
porrigens. s sanguinẽ fundens. ꝓpinatũ sibi
biberit calicẽ saluatoris: Non est hic calix aqͥ
frigidȩ: s calix inebrians quã preclar᷑: calix

Expanded text:
et omnis caro fenumrit, florem quoque nihilominus cadere sit necesse. Solus qui est, causa est indeficiens: nec flos feni, sed verbum Domini manet in aeternum . Denique coelum, inquit, et terra transibunt, verba autem mea non transibunt . 3. Prudenter itaque, dilectissimi, et utiliter elegistis propter verba labiorum ejus custodire vias duras; illic seminantes, ubi ne minima quidem portio vestri seminis valeat deperire. Sane qui parce seminat, non quidem non metet, sed parce metet . Nempe qui metit, mercedem accipit: et scimus quis promisit ne eum quidem qui pro nomine suo calicem aquae frigidae dederit sitienti, mercede propria cariturum . Nunquid tamen non in qua mensura mensus fuerit sibi quoque remetietur, aut in retributione aequabitur ei qui non aquam porrigens, sed sanguinem fundens, propinatum sibi biberit calicem Salvatoris? Non est hic calix aquae frigidae, sed calix inebrians quam praeclarus , calix
Abbreviated transcription (Latin):
& sollicitꝰ esto quomͦ bethleem uidȩ ĩueniaris. &
iã ne ĩ te qͥdẽ suscipi dedignat᷑. Bechleem qͥppe
aomũ panis. iuda sonat confessionẽ. Tugͦ si di¬
uim repleas uerbi pabulo animã tuã. fidelit̾q
& si ñ digna. certe qͥnta potes deuotione suscipias
panẽ illũ qͥ de cęlo descendit. & dat uitã mundo
tui noua illa resurrectionis caro reficiat & susti¬
neat. qͣtinꝰ nouũ qͦd int̾ est uinũ hoc solidatꝰ glu¬
tino ualeat continere. si deniq ex fide uiuas. &
nequaquã gemere oporteat. qͥa oblitꝰ sis comede¬
re panẽ tuũ. bethleem factꝰ es. dignꝰ plane sus¬
cepcione dñica: si tam̃ confessio ñ defuerit.
Sit ꝓuide iudȩa sc̃ificatio tua. confessionẽ & deco¬
rem ĩ duere. quã maxime stolã in ministris suis
xp̃c acceptat. deniq breuit̾ tͥ utrũq cõmendat
apłs: corde inqͥens credit᷑ ad iusticiã. ore autẽ

Expanded text:
et sollicitus esto quomodo Bethlehem Judae inveniaris; et et sollicitus esto quomodo Bethlehem Judae inveniaris; et jam ne in te quidem suscipi dedignatur. Bethlehem quippe domum panis, Juda sonat confessionem. Tu ergo si divini verbi pabulo repleas animam tuam, fideliterque, etsi non digna, certe quanta potes devotione suscipias panem illum qui de coelo descendit, et dat vitam mundo, tui nova illa resurrectionis caro reficiat et sustineat, quatenus novum quod intus est vinum, hoc solidatus glutino, valeat continere: si denique ex fide vivas, et nequaquam gemere oporteat, quia oblitus sis comedere panem tuum: Bethlehem factus es, dignus plane susceptione Dominica, si tamen confessio non defuerit. Sit proinde Judaea sanctificatio tua: confessionem et decorem induere, quam maxime stolam in ministris suis Christus acceptat. Denique breviter tibi utrumque commendat Apostolus: Corde, inquiens, creditur ad justitiam, ore autem
Abbreviated transcription (Latin):
querere est: utrũ a bethleem possit aliqͥd bom
sẽ. Sane qͦd ad uos spectat. dicimꝰ etiã ex hoc
quẽ addmodũ suscipi uelit. qui in bechleem uoluit
nasci. E rat enĩ qͥ forte ei sublimia querenda ar¬
bitret᷑ eẽ palatia: ut cũ gła rex głȩ susciperet᷑.
Sed ñ ꝑpter hoc a regalib illis sedib uenit. In si¬
nistra eiꝰ diuitiȩ & gła: ĩ dextera longit᷑nitas uitȩ.
Hoꝵ omniũ ȩterna in celis affluentia suppetebat:
s pauꝑtas ñ ĩueniebat᷑ in eis. Porro in terris
abundabat & suꝑabundabat hȩc species. & ne-¬
sciebat homo preciũ ciꝰ. Hanc itaq di filiꝰ concu¬
piscens. descendit ut eã eligat sibi: & nobis qͦq
sua estimatione faciat preciosã. Adorna thala¬
mũ tuũ syon: s humilitate. s pauꝑtate. In
hus enĩ pannis cõplacet sibi. & maria testimo¬
nũ ꝑhibente: hiis sericis delectat᷑ inuolui.
Abhominationes egyptioꝵ immola deo tuo.
Considera deniq quod in bethleem iudȩ nascit᷑.

Expanded text:
Bethlehem possit aliquid boni esse. 5. Sane quod ad nos spectat, discimus etiam ex hoc quemadmodum suscipi velit, qui in Bethlehem voluit nasci. Erat enim qui forte ei sublimia quaerenda arbitraretur esse palatia, ubi cum gloria Rex gloriae susciperetur: sed non propter hoc a regalibus illis sedibus venit. In sinistra ejus divitiae et gloria, in dextera longiturnitas vitae . Horum omnium aeterna in coelis affluentia suppetebat, sed paupertas non inveniebatur in eis. Porro in terris abundabat et superabundabat haec species, et nesciebat homo pretium ejus. Hanc itaque Dei Filius concupiscens descendit, ut eam eligat sibi, et nobis quoque sua aestimatione faciat pretiosam. Adorna thalamum tuum, Sion; sed humilitate, sed paupertate. In his enim pannis complacet sibi, et Maria testimonium perhibente, his sericis delectatur involvi. Abominationes Aegyptiorum immola Deo tuo. 6. Considera denique quod in Bethlehem Judae nascitur,
Abbreviated transcription (Latin):
seq̃ntẽ. O partꝰ solus sine dolore. solus nesciꝰ pudo¬
ris: corruptionis ignarꝰ. ñ reserans s consecrãs uir¬
ginał uteri tẽplũ. O naciuitas supͣ naturã .s ꝓ
nat᷑a. miracłi excellentia suꝑans. s reparãs u̾tute
mysterii. fĩs. generationẽ istã qͥs enarrabit:
credit. fide concipit uͥgo. parturit uͥgo. manet̃
uͥgo. qͥs ñ miret᷑: Nascitur altissim filiꝰ. ds de
do genitꝰ ante scła. nascit deniq u̾bũ uifans: qͥs
uł satis miret᷑: Nec sane ociosa natiuitas: aut ĩ

Expanded text:
sequentem. O partus solus sine dolore, solus nescius pudosequentem. O partus solus sine dolore, solus nescius pudoris, corruptionis ignarus; non reserans, sed consecrans virginalis uteri templum! O nativitas supra naturam, sed pro natura; miraculi excellentia superans, sed reparans virtute mysterii! Fratres, generationem istam quis enarrabit? credit, fide concipit virgo, parturit virgo, manet virgo: quis non miretur? Nascitur Altissimi Filius, Deus de Deo genitus ante saecula; nascitur Verbum infans: quis vel satis miretur? 2. Nec sine oti
Abbreviated transcription (Latin):
acceptione. Iubilate montes laudẽ. & oĩa ligna
siluarũ plaudite manibꝰ antẽ faciẽ dñi. qͥa ue¬
nit. Audite cęli & aurib ꝑcipe terra. obstupes¬
ce & lauda unu̾sitas creat̾e s tu magis o hõ.
Quid annuntiari dulciꝰ poterat. qͥd delectabiliꝰ
cõmendari: Quid tale unqͣm auditũ est: aut
qͥd simile aliqͥndo mundus accepit: Iħc. xp̃c¬
filiꝰ di nascit᷑ in bethleem udȩ. O breue uerbũ
de u̾bo adbreuiato. s cȩlesti suauitate refertũ.
Laborat affectio. melliflue dulcedinis copiã la¬
tiꝰ effundere gestiens: nec ĩueniens u̾ba. T̃anta
siquidẽ gr̃a est sermonis huiꝰ: ut continuꝰ in¬
cipiat minꝰ saꝑe. si uł unũ iota mutauero. In̾c¬
xp̃c nascit᷑ in bethleem uidȩ. O natiuitas illiba¬
ta scĩtate. uenerabilis mundo. amabilis homini¬
bꝰ. collati magnitudine beneficii. ĩ uestigabilis
admirabilis singłaris excellentia natiuitatis
utpote que nec pͥmã similẽ usa est nec habere

Expanded text:
acceptione. Jubilate, montes, laudem; et omnia ligna silvarum, plaudite manibus ante faciem Domini, quia venit. Audite, coeli; et auribus percipe, terra; obstupesce et lauda, universitas creaturae, sed tu magis, o homoQuid annuntiari dulcius poterat? quid delectabilius commendari? Quid tale unquam auditum est, aut quid simile aliquando mundus accepit? « lius Dei, nascitur in Bethlehem Judae. » O breve verbum de Verbo abbreviato, sed coelesti suavitate refertum! Laborat affectio mellifluae dulcedinis copiam latius effundere gestiens, nec inveniens verba. Tanta siquidem est gratia sermonis hujus, ut continuo incipiat minus sapere, si unum iota mutavero.  nascitur in Bethlehem Judae. » O nativitas illibata sanctitate, honorabilis mundo, amabilis hominibus collati magnitudine beneficii, investigabilis s omnibus admirabilis singulari excellentia novitatis! utpote quae nec primam similem visa est, nec habere
Abbreviated transcription (Latin):
quod sꝑances qͥdẽ in eo pluralit̾ dixerit. qͦd
hoc uideat᷑ cõmune multoꝵ: querentẽ uero
eũ singłariter. qͦd singłaris sit puritatis: sin¬
gularis grȩ. singłaris ꝑfectionis. ñ modo nil
sꝑare. insi ab eo s nil querere nͥ eũ. Eo si bonꝰ¬
illis. qͥntomagis isti: Merito ꝓinde quȩrenti
illũ animȩ respondet᷑. Altissimũ posiusti resu¬
giũ tuũ. Neq enĩ sic dm̃ siciens anima. aut
cũ petro ei in terreno monte facere chaberna¬
culũ. aut cũ maria deinceps eũ tangere uult
in terra: s plane clamat. fuge dilecte mi. assi¬
milare capreȩ hinuloq ceruoꝵ suꝑ montes
bethel. Audiuit enĩ dicentẽ. Si diligeretis me
gauderetis utiq qͥa uado ad patrẽ: qͥa pater
maior me est. Audiuic dicentẽ. noli me cang̾e
ñdĩ enĩ ascendi ad pr̃em meũ: & celestis iam
ñ ignara consilii. clamat cũ apło: & si cogno

Expanded text:
quod sperantes quidem in eo pluraliter dixerit, quod quod sperantes quidem in eo pluraliter dixerit, quod hoc videatur commune multorum; quaerentem vero eum, singulariter, quod singularis sit puritatis, singularis gratiae, singularis perfectionis, non modo nil sperare nisi ab eo, sed nil quaerere nisi eum. oinde quaerenti illum animae respondetur: Altissimum posuisti refugium tuum. Neque enim sic Deum sitiens anima, aut cum Petro ei in terreno monte facere tabernaculum , aut cum Maria deinceps eum tangere vult in terra , sed plane clamat: Fuge, dilecte mi, assimilare capreae hinnuloque cervorum super montes Bethel . Audivit enim dicentem: Si diligeretis me, gauderetis utique, quia vado ad Patrem; quia Pater major me est . Audivit dicentem; Noli me tangere; nondum enim ascendi ad Patrem . Et coelestis jam non ignara consilii clamat cum Apostolo: Etsi cogno
Abbreviated transcription (Latin):
dũ. Nempe ad omnẽ tẽptationẽ. ad omnẽ
tribulationẽ. ad omnẽ deniq cuiꝰcũq modi
necessitatẽ. aꝑta nobis est urbs confugii. sinꝰ
matͥs expansus est. parata sunt foramina pł̃
ũ qui declinat: nichil mirũ si effugere ñ mẽ¬
recur. Iã quidẽ fr̃s que dicta sunt ad ex¬
positionem uer.sus huiꝰ uiderent᷑ pos¬
se sufficere. si dixisset ꝓpħa qm̃ in te sꝑaui si
dicit. cu es dñe spes mea: forte ampliꝰ aliquid
& sublimiꝰ sonat. quod iudelicet non mͦ l
eũ siet s eũ. Conuenientiꝰ siqͥdẽ spes nĩa dici¬
cu quoa spamꝰ: quã in quo sꝑamꝰ. Sunt autẽ.
nmiulli. qͥ a dño optinere corporalia seu sp̃italia
quilibet concupiscunt. s ꝓfecta caricas solũ
suc. qͥd sũmum est: tota desiderii uehementia
camans. Qͥd enĩ mͥ est in celo: & a te qͥd uolui
suꝑ terra: ds cordis mei & pars mea ds in ecer¬
sꝑantibꝰ in te: animȩ querenti te. Obi sane
& ipsã numeri discretionẽ prudenter aduerte.

Expanded text:
 tentationem, ad omnem tribulationem, ad omnem denique cujuscunque modi necessitatem, aperta est nobis urbs confugii; sinus matris expansus est: parata sunt foramina petrum qui declinat, nihil mirum si effugere non meretur. 8. Jam quidem, fratres, quae dicta sunt, ad expositionem versus hujus viderentur posse sufficere, si dixisset Propheta: Quoniam idicit: Tu es, Domine, spes mea, forte amplius aliquid sonat et sublimius, quod videlicet non modo in eo speret, sed eum. Convenientius siquidem spes nostra dicitur quod speramus, quam in quo speramus. Sunt autem forte nonnulli, qui a Domino obtinere temporalia seu spiritualia quaelibet concupiscunt: sed perfecta charitas solum sitit quod summum est, tota desiderii vehementia clamans: Quid enim mihi est in coelo, et a te quid volui super terram? Deus cordis mei, et pars mea Deus in aetersperantibus in te, animae quaerenti te . Ubi sane et ipsam numeri discretionem prudenter adverte,
Abbreviated transcription (Latin):
impugnabat᷑ antiqͥs. Siqͥdẽ ante faciẽ unctionis
xp̃i. nullꝰ om̃ino stare pot̾it morbꝰ aĩȩ. qͣmlibet
ĩueterat᷑. Nascit᷑ filiꝰ di: exultet qͥ magna solet
desiderare. qͥa magnꝰ munerator aduenit. fr̃s. hic
ẽ heres. deuote suscłpiamꝰ eũ. sic enĩ & hereilitas
nr̃a erit. Qui enĩ ꝓpͥũ filiũ dedit. quomͦ ñ om̃ia
nob̾ simul cũ illo donauit: Nemo discredat.
nemo hesitet: habemꝰ testioniũ credibile nimis.
u̾bũ caro factũ est & habitauit ĩ nob̾. fãs habere
uoluit uingenitꝰ dĩ. ut ẽȩt ĩ multis fr̃ibꝰ pͥmoge

Expanded text:
impugnabatur antiquis. Siquidem ante faciem unctionis Christi nullus omnino stare poterit morbus animae, quamlibet inveteratus. Nascitur Filius Dei; exsultet qui magna solet desiderare, quia magnus munerator advenit. Fratres, hic est haeres; devote suscipiamus eum, sic enim et haereditas nostra erit. Qui enim proprium Filium dedit, quomodo non omnia nobis simul cum Filio donavit? Nemo discredat, nemo haesitet; habemus testimonium credibile nimis: Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Fratres habere voluit Unigenitus Dei, ut esset in multis f
Abbreviated transcription (Latin):
tiones nt̃e ꝑ ipsũ. cisitatꝰ sermo. cõmunis ser¬
mo ꝑpt̃ dm̃ s planc ubi ñ uacue dicit̃ ꝓfun¬
lissimꝰ sermo. Crebro sonat in ore hominĩ
tam ñ sunt scdm dm̃: & id sibi fieri quis obsec̃t
pot̾ dm̃ ͦd ñ desiderat ꝓpt̾ dm̃ magis autem
force contͣ eũ Oeterũ iuiuis plane & efficax
sermo: ubi ñ ꝑfunctorie. ñ usur patorie. ñ ue¬
lut qͥdã loquendi usi. uł arte ꝑsuadendi. sed
expinguectine ut dignũ ei deuocionis. & pu¬
ra animi intentione ꝓcedit. Nempe & mund̃
t̾asit & concupiscentia eiꝰ: nec satis utiliter po¬
sita aut stabilita firmit̾ uł cadente eo quȩ ꝓ eo
facta sunt uidebunt᷑. Ubi enĩ causa ipsa defici¬
et: quomꝰ ñ om̃ia quoq que ei uidebant̃ in nixa
pariter euacuabunĩ: Propterea deniq & qͥ¬

Expanded text:
trae per ipsum . 2. Usitatus sermo, communis sermo, propter Deum: sed plane, ubi non vacue dicitur, profundissimus sermo. Crebro sonat in ore hominum, tamen non sunt secundum Deum: et id ipsi fieri quis obsecrat propter Deum, quod non desiderat propter Deum, magis autem forte contra Deum. Caeterum vivus plane et efficax sermo, ubi non perfunctorie, non usurpatorie, non velut quodam usu loquendi, vel arte persuadendi; sed ex pinguedine, ut dignum est, devotionis, et pura animi intentione procedit. Nempe et mundus transit, et concupiscentia ejus; nec satis utiliter posita, aut stabilita firmiter, vel cadente eo, quae pro eo facta sunt, videbuntur. 851 Ubi enim causa ipsa deficiet, quomodo non omnia quoque quae ei videbantur innixa pariter evacuabuntur? Propterea quoq
Abbreviated transcription (Latin):
mimina est in milibꝰ uida. O bethleem parua
sia magnificata a año: magnificauit te qͥ facłꝰ
est ĩte paruus ex magno. Letare bechleem & ꝑ
om̃s uicos tuos festiuũ hodie aueluia cantetur.
Ques auitas si audeat. ñ inuideat preciosissumũ
uluo stabulũ. &e illiꝰ pͥsepii głam: In umu̾sa siqͥ¬
de terra iã gelebre est nom̃ tuũ. & beatã te dicet
om̃s generationes. ubiq głosa dicunt᷑ de te cuu¬
tas di. ubiq psallit᷑ qͥa homo natꝰ est ĩ ea. & ipse
funcdauit eã altissimꝰ. Ubiq inqͣm p̾dicat̃.
net nos eiꝰ quȩ ad patres facta est repmissio.
donec ueniat qͥ mittendus est: & ipse erit expec¬
tatio gentiũ. Salꝰ qͥppe ex udeis. s salꝰ usq
ad fines terrȩ. Iuda ait. te laudabũt fr̃s tui.
dde iuda illo nusqͣm legimꝰ. s ĩ xp̃o uidemꝰ im¬
pleta. Ipse enĩ leo de tͥbu uida: de quo & addit᷑.

Expanded text:
est in millibus Juda. O Bethlehem parva, sed jam magnificata a Domino! magnificavit te qui factus est in te parvus ex magno. Laetare, Bethlehem, et per omnes vicos tuos festivum hodie Alleluia cantetur. Quae tibi civitas, si audiat, non invideat pretiosissimum illud stabulum, et illius praesepii gloriam? In universa siquidem terra jam celebre est nomen tuum, et beatam te dicunt omnes generationes. Ubique gloriosa dicuntur de te, civitas Dei: ubique psallitur, quia homo natus est in ea, et ipse fundarit eam Altnet nos ejus quae ad patres facta est repromissio. mittendus est; et ipse erit exspectatio gentium. Salus quippe ex Judaeis, sed salus usque ad fines terrae Juda, ait, te laudabunt fratres tui. de Juda illo nusquam legimus, sed in Christo videmus impleta. Ipse est enim Leo de tribu Juda, de quo et additur:
Abbreviated transcription (Latin):
cũ salute: uenit cũ unguentis. uenit cũ gła. Neq
enĩ sine salute iũc neq xp̃c sine unctione. nec
ipse gła sicut scͥptũ est. Gła pat̾s. filiꝰ sapiens felix
anima que gustato fructu salutis tͣhitur & cuint
ĩ odore unguentoꝵ. ut uideat głam ciꝰ. glam qͥsi
uingeniti a patre. Respirate ꝑditi. uenit ĩc q̃rere
& saluũ facere qͦd ꝑierat. Morbidi conualescite:
uenit ir̃c qͥ contͥtos corde sanat unctione miscłiȩ
suȩ. Exultate qͥcũq estis gͣndia concupiscentes.:
descendit ad nos filiꝰ di. ut regni sui faciat cobere¬
des. Ita obsecro sana me dñe & sanabor. saluũ me
fac & saluus ero. głifica me & ero głosus. S̾ ic nẽpe
scm eiꝰ. cũ ꝓpitiat᷑ furris om̃ibꝰ iniqͥtatibꝰ meis sa¬
naueris om̃s infirmitates meas. & repleueris in
bonis desideriũ meũ. Hȩc tͥa dilectissimi sapit
mͥ qͦd audio nasci iñm xp̃m filiũ dĩ. Quare
popłm suũ a peccatis eoꝵ: Aut qͣre xp̃c nomina¬

Expanded text:
cum salute, uenit cum unguentis, uenit cum gloria. Neque enim sine salute Ihesus, neque ipse gloria, sicut scriptum est, Gloria patris, filius sapiens . Felix anima, quae gustato salutis fructu trahitur et currit in odore unguentorum, ut videat gloriam ejus, gloriam quasi unigeniti a Patre. Respirate, perditi; venit Jesus quaerere et salvum facere quod perierat. Morbidi, convalescite; venit Christus, qui contritos corde sanat unctione misericordiae suae. Exsultate, quicumque estis grandia concupiscentes; descendit ad vos Filius Dei, ut regni sui faciat cohaeredes. Ita, obsecro, sana me, Domine, et sanabor: salvum me fac, et salvus ero: glorifica, et ero gloriosus. Sic nempe s, cum propitiatus fueris omnibus iniquitatibus meis, sanaveris omnes infirmitates meas, repleveris in bonis desiderium meum . Haec tria, dilectissimi, sapit mihi quod audio nasci Jesum Christum Filium Dei. Quare populum suum a peccatis eorum? aut quare Christus nomina
Abbreviated transcription (Latin):
poris foueam̃. ne foris uagantes moriam᷑: refri¬
gescente nimiͥũ caritate. quȩ ñ diffundit᷑ in uo¬
bis. nisi ꝑ sp̃m qui dat᷑ nobis. Sub hiis igitur
pennis eiꝰ securus sꝑabis: ut uidelicet de exhih¬
tione presentiũ munerũ. firma sit expectatio
futuroꝵ.¬

Expanded text:
poris foveamur, ne foris vagantes moriamur, refriporis foveamur, ne foris vagantes moriamur, refrigescente nimirum charitate; quae non diffunditur in nobis nisi per Spiritum qui datur nobis. Sub his igitur pennis ejus securus sperabis, ut videlicet de exhibitione praesentium munerum firma sit exspectatio futuro
Abbreviated transcription (Latin):
mater expandit alas suas. ut pulli subeant. &¬
habeant tutũ refugiũ: sic nobis parata. & quo¬
damiñodo dilatato sinu extensa est: summa illa
& in effabilis pietas dei nr̃i: unde & supͣ dixit.
qm̃ refugiũ meu estu. Iam uero sub ipsis quoq
ñ fuerit. infirmo capiti & splendor infirmis
ocłis nocet. nec est solis culpa s infirmitatis: st
etiã sol iusticie est. Vnde & dicit᷑: noli nimiũ
ẽẽ iustꝰ ñ quod iusticia bona ñ sit: s qͥa dũ ad¬
huc infirmi sumꝰ. oportet ipsam nobis bonã
gr̃am temꝑari: ne forte elationis aut indiscre¬
cionis uiciũ incurramꝰ. Qd enĩ est quod inces-
tens aut inexorabilis: Absit hoc ꝓrsus absit. s
ipse cognouit figmentũ nr̃m. & scapłis suis ob¬
sustentationẽ: & si cauet nobis a feruore nmu
ram̃ fouet nos tanqͣ. mater calore suo. hoc et
enĩ quartũ quod diximꝰ. sub scapłis eiꝰ nobis
prestari: ut tanꝗͣ pulli in calore materm cor¬

Expanded text:
mater expandit alas suas, ut pulli subeant, et mater expandit alas suas, ut pulli subeant, et habeant tutum refugium: sic nobis parata, et quodammodo dilatato sinu extensa est summa illa et ineffabilis pietas Domini nostri. Unde et supra dixit: Quoniam refugium meum es tu. Jam vero sub ipsis quoquejus, si temperatus non fuerit, infirmo capiti, et splendor infirmis oculis nocet, nec est solis culpa, sed infirmitatis: sic etiam Sol justitiae est. Unde et dicitur: Noli nimium justus esse . Non quod justitia bona non sit; sed quia, dum adhuc infirmi sumus, oportet ipsa bona gratia temperari, ne forte elationis aut indiscretionis vitium incurramus. Quid enim est quod incessatens aut inexorabilis? Absit hoc, prorsus absit! sed ipse cognovit figmentum nostrum, et scapulis suis obsustentationem: etsi cavet nobis a fervore nimio, tamen fovet nos tanquam mater calore suo. Hoc est enim quartum quod diximus sub scapulis ejus nobis praestari, ut tanquam pulli calore materni cor
Abbreviated transcription (Latin):
ducitis: quod ñ reputamini sc̃i ante quã sitis:
An ñ cimetis: ne forte hic uili mercede recepta:
in fut᷑o mercedẽ ñ habeatis: Necessaria igit᷑ est
hec absconsio: ñ solũ ante ocłos alioꝵ. s etiam
multomagis ante te ipsum. hoc enĩ habet illa
dñca sententia. Cũ feceritis quȩ precipiunt᷑
uobis: dicite. serui inutiles sumꝰ. quȩ debumꝰ¬
facere fecimꝰ. ue enĩ nob̾. si ñ fecissemꝰ. Et hec ẽ.
utiq magna uirtus. & sũma securitas: qͣndo &
pie iuius. & tam̃ plus aitendis. que desunt tibi.
quã quȩ optinuisse uideris: oblitꝰ quȩ retro st̃.
& extendens te in anteriora. Hȩc igit᷑ est abscon-¬
sio. quã sub scapulis dñi prestari dixeramꝰ. qͣ
facta est ã sp̃u scõ: ad celandũ uidelicet tam in¬
comprehensibile sacramentũ. De ꝑtectione qͦq
idem iste ꝓpħa ait: obũbrasti suꝑ capud meũ in
die belli. Sicut enĩ uidens uenientẽ accipitrem.

Expanded text:
ducitis, quod non reputamini sancti antequam sitis? ducitis, quod non reputamini sancti antequam sitis? An non timetis ne forte vili mercede hic recepta, in futuro mercedem non habeatis? Necessaria est ergo haec absconsio non solum ante oculos aliorum, sed etiam multo magis ante te ipsum. Hoc enim habet Dominica illa sententia: Cum feceritis omnia quae praecipiuntur vobis, dicite: Servi inutiles sumssemus! Et haec est utique magna virtus et summa securitas, quando et pie vivis; et tamen plus attendis quae desunt tibi, quam quae obtinuisse videris, oblitus quae retro sunt, et extendens te in anteriora. Haec igitur est absconsio, quam sub scapulis Domini praestari dixeramus; que Mariae facta est a Spiritu sancto ad celandum videlicet tam incomprehensibile sacramentum. 4. De protectione quoque idem iste propheta ait: Obumbrasti super caput meum in die belli . Sicut enim videns venientem accipitrem
Abbreviated transcription (Latin):
tes. sub hiis umbracłm salubre refrigerat nos. &
repellit nimiũ solis feruorẽ: sub hiis quoq alt¬
mur & fouemͣ. Ait enĩ ꝓpħa. in alio psalmo.
Qm̃ abscondit me in thabernacło suo in die ma¬
loꝵ. idest dũ adhuc dies mali sunt. & in terra
aliena sumꝰ. quȩ data est in manꝰ impii. in qua
ñ est regnũ pacis: nec ds pacis regnat in ea. Nã
si regnat: qͥd est quod orantes dicimꝰ. adueniat
regnũ tuũ: Necesse est igit᷑ abscondere interim
si qͥd habemꝰ honi: qm̃ thesaurũ regni celoꝵ qui
inuenit homo abscondit. Propter qͦd etiã cor¬
poraliter in claustris & in silus abscondim̃:
& si scire uultis qͥntũ in hac absconsione lucra¬
mur. credo nullũ hic eẽ. qͥ si qͣrtã partẽ eoꝵ quȩ
facit. in scło actitaret. non adoraret᷑ ut sc̃s. non
reputaret᷑ ut angłs: nc̃ autẽ cotidie tanqͣ negli¬
gens arguit᷑. & increpat᷑. Paruũ ne hoc lucrũ

Expanded text:
tes: sub his umbraculum salubre refrigerat nos, et tes: sub his umbraculum salubre refrigerat nos, et repellit nimium solis fervorem: sub his quoque alimur et fovemur. Ait enim Propheta in alio psalmo: Quoniam abscondit me in tabernaculo suo in die malorum : id est, dum adhuc dies mali sunt, et in terra aliena sumus, quae data est in manus impii, in qua non est regnum pacis, nec Deus pacis regnat in ea. Nam si regnat, quid est quod orantes dicimus: Adveniat regnum tuum? Necesse igitur est abscondere interim, si quid habemus boni; quoniam thesaurum regni coelorum, qui invenit homo, abscondit . Propter quod etiam corporaliter in claustris et in silvis abscondimur. Et si scire vultis quantum in hac absconsione lucramur, credo nullum hic esse qui, si quartam partem eorum quae facit, in saeculo actitaret, non adoraretur ut sanctus, reputaretur ut angelus: nunc autem quotidie tanquam negligens arguitur et increpatur. Parumne hoc lucrum
Abbreviated transcription (Latin):
ri. Cũ esuras. currere suades ad panẽ: at cu potiꝰ
audi dicentẽ. ñ in solo pane homo. Cur enĩ tan¬
ta uarietate distraheris: ut modo cibũ. modo po¬
tũ. modo uestẽ. aut lectũ uisi pro sola corporis
necessaria sustentatione requiras: qui in uno id
est in uerbo dei potes hȩc om̃ia inuenire: Man¬
na enĩ est omnẽ saporẽ habens. & odoris delecta¬
tionem: reqͥes est uera & sincera. suauis & salubͥs.
iocunda & sc̃a. Hȩc est ꝓmissio uitȩ presentis. Nã
ꝓmnissionẽ futurȩ qͥs explicet: Si expectatio iusto
rũ leticia. & tanta lecicia. ut om̃e quod deside¬
rat᷑ in sęcło. ei ñ ualeat comparari: ipsũ quod
expectat᷑ quid erit: Ocłs ñ uidit iłs absq te.
quȩ preparata sunt diligentibꝰ te. Sub hiis ita¬
ꝙ scapulis. qͥtuor nobis beneficia conferunt᷑.
Sub hiis enĩ abscondim. sub hiis ab incursu acci¬
pitrũ & miluoꝵ ꝓtegim᷑: quȩ sunt aereẽ potesta¬

Expanded text:
ri. Cum esuris, currere suadet ad panem: at tu potius ri. Cum esuris, currere suadet ad panem: at tu potius audi dicentem, Non in solo pane vivit homo. Cur enim tanta varietate distraheris, ut modo cibum, modo potum, modo vestem aut lectum, nisi pro sola corporis necessaria sustentatione requiras, qui in uno, id est in verbo Dei, potes haec omnia invenire? Manna enim est, omnem saporem habens, et odoris delectationem; requies est vera et sincera, suavis et salubris, jucunda et sancta. 3. Haec est promissio vitae praesentis. Nam promissionem futurae quis explirum laetitia , et tanta laetitia ut omne quod desideratur in saeculo non valeat ei comparari; ipsum quod exspectatur, quid erit? Oculus non vidit, Deus, absque te, quae praeparasti diligentibus te . Sub his itaque scapulis quatuor nobis beneficia conferuntur. Sub his enim abscondimur: sub his ab incursu  alias occursu accipitrum et milvorum protegimur, quae sunt aereae potesta
Abbreviated transcription (Latin):
ddat᷑. ne deficere possis in uiac Helye utiq cibꝰ al¬
latꝰ est ab angło. quo nullus in humana consue¬
tudine uilior inuenit᷑. scilicet panis & aq̃: tam̃
in ea tanta fortitudo collata est. ut qͥdraginta die¬
bꝰ ambulans. ñ fatigaret᷑. nec esiuiret. Uis tͥ hũc
cibũ ab angłis ministrari: Mirũ ualde si ñ uis.
Quod si cibu hunc desideras. & angłica ministeria
ñ suꝑba s humili magis ambicione requiris.
audi quomͦ scriptũ sit de dño. qͥa tẽptante dia¬
bolo & suadente ut de lapidibꝰ faceret panes.
restitit. & dixit. ñ in solo pane uiuit homo. sed
in om̃i uerbo quod ꝓcedit ex ore der: deinde tẽp¬
tationibꝰ suꝑatis. & tẽptatore fugato. accessert
angłi. & ministrabant ei. Et tu ergo si uis habe¬
re ministeriũ angłoꝵ. fuge consolationes scłi: &
tẽptationibꝰ resiste diaboli. Renuat consolari
anima tua in aliis: si uis in dei memoria delecta¬

Expanded text:
datur, ne deficere possis in via? Eliae utique cibus aldatur, ne deficere possis in via? Eliae utique cibus allatus est ab angelo, quo nullus in humana consuetudine vilior invenitur, scilicet panis et aqua: tanta tamen in eo fortitudo collata est, ut quadraginta diebus ambulans non fatigaretur nec esuriret . Vis tibi hunc cibum ab Angelis ministrari? Mirum valde, si non vis. 2. Quod si cibum hunc desideras, et angelica ministeria non superba, sed humili magis ambitione requiris; audi quomodo scriptum sit de Domino, quia tentante diabolo, et suadente ut de lapidibus faceret 834 panem, restitit, et dixit: Non in solo pane vivit homo, sed in omni verbo quod procedit de ore Dei. Deinde tentationibus superatis, et tentatore fugato, accesserunt angeli, et ministrabant ei . Et tu ergo, si vis habere ministerium angelorum, fuge consolationes saeculi et tentationibus resiste diaboli. Renuat consolari anima tua in aliis, si vis in Dei memoria delecta
Abbreviated transcription (Latin):
nit̃ in modico. ure consticuit᷑ suꝑ multa: sicut
e contrario accipiendis indignꝰ est. qͥ fuerit de
acceptis ingratꝰ. Itaq deuote illi gr̃arũ actioni
respondet sp̃s: ñ id solũ inqͥens faciet. s & scapu¬
lis suis obumbrabit tibi. Credo in hiis scapulis
gemina ꝓmissionẽ dñi intelligendã: scilicet uitȩ¬
eiꝰ quȩ nunc est pariter & future. Si enĩ solũ ꝓmit¬
teret regnũ. & in itinere deesset uiatitũ: om̃ino
conquerent᷑ homines. & responderent. Magnũ
qͥdẽ est qͦd ꝓmittit̃. s ꝑueniendi illue. nulla facul¬
tas dat᷑. ꝑ ropterea qui pt hoc scłm uitã ꝓmisit
ȩternã. ipse dandũ etiã in hoc scło centuplũ ꝓui¬
dentissima pietate premisit. Qd enĩ iam excusa¬
tionis habes o homo: Profecto obstructũ est os
loquentiũ iniqͣ. Qd plus afferet inmicꝰ ad tẽp¬
tandũ: nisi qͥa longa futura est uita tua: Et si
gͣndis tͥ restat uia. cur hoc timeas: cui fortis cibꝰ

Expanded text:
nitur in modico, jure constituetur super multa: sicut e contrario accipiendis indignus est qui fuerit de acceptis ingratus. Itaque devotae illi gratiarum actioni respondet Spiritus: Non id solum, inquiens, faciet, sed et scapulis suis obumbrabit tibi. Credo in his scapulis geminam Dei promissionem intelligendam, vitae scilicet ejus quae nunc est, pariter et futurae. Si enim solum promitteret regnum, et in itinere deesset viaticum, omnino conquererentur homines, et responderent: Magnum quidem est quod promittitur, sed perveniendi illuc nulla facultas datur. Propterea qui post hoc saeculum vitam promisit aeternam, ipse dandum etiam in hoc saeculo centuplum providentissima pietate promisit . Quid jam excusationis habes, o homo? Profecto obstructum est os loquentium iniqua. Quid plus afferet inimicus ad tentandum, nisi quia longa futura est vita tua? Et si grandis tibi restat via, cur hoc timeas, cui fortis cibus
Abbreviated transcription (Latin):
qͥb inq̃m dicet᷑. nisi hiis qui substantiã huius
mundi babuere: Niunqͥd ñ ualde exhilarantur
ad uerbũ hoc corda uĩa. & sp̃itali iocunditate
replent᷑:. Nunqͥd ñ preciosiorẽ ducitis pauꝑta
cẽur̃am thesauris scłi: Si quidẽ ipsa est quelibe¬
ratuos a uerbo asꝑo. Quomͦ namq a uobis exi¬

Expanded text:
quibus, inquam, dicetur, nisi his qui substantiam hujus quibus, inquam, dicetur, nisi his qui substantiam hujus mundi habuere? Nunquid non valde exhilarantur ad verbum hoc corda vestra, et spirituali jucunditate replentur? Nunquid non pretiosiorem ducitis paupertatem vestram thesauris saeculi? siquidem ipsa est quae liberat vos a verbo aspero. Quomodo namque a nobis
Abbreviated transcription (Latin):
illos & torm̃ta relimere: que nullus terminus
finat. nullꝰ animꝰ sufficiat cogitare: Durum
nob̾ uidet̃: cũ dicit᷑ agite penicentiã. Erratis: s
audituri estis aliqͥndo asꝑũ uerbũ. sermonem
durũ. audicionẽ malã. Ite maledicti in ignem
eternũ. Ita dico uobis. hoc timete. hoc durũ re¬
putate: & inuenietis qͥa iugũ dñi suaue est. &
onꝰ eiꝰ leue. Si in seipso suaue. illud credere necaũ
potestis: uł hoc ñ ignoratis: qm̃ huiꝰ cõparatio¬
ne suauissimũ est. Cos autẽ fr̃s mei. uos pen¬
nati ante quor ocłos frustra iacit᷑ rete. uos qui
diuitias huiꝰ scłi penitꝰ reliqͥstis: qͥd timeatis a
uerbo asꝑo qͥndo iã liberati estis a lagueo: Pelix
tu ydichũ ꝓ quo psalmi qͥdã inscripti sunt. qͥ
tͣnsilisti laqueum. ut oĩuo longe fieres a uer¬
bo asꝑo. Quibꝰ enĩ dicet᷑ ite maledicti in ignem
ȩternũ. esuriui enĩ. & ñ dedistis mͥ manducare

Expanded text:
illos et tormenta redimere, quae nullus terminus illos et tormenta redimere, quae nullus terminus finiat, nullus animus sufficiat cogitare? Durum vobis videtur cum dicitur: Agite poenitentiam? Erratis; sed audituri estis aliquando verbum asperum, sermonem durum, auditionem malam: Ite, maledicti, in ignem aeternum. Ita dico vobis, hoc timete, hoc durum reputate: et invenietis quia jugum Domini suave est, et onus ejus leve. Si in se ipso suave illud credere necdum potestis, vel hoc non ignoratis, quoniam hujus comparatione suavissimum est. 4. Vos autem, fratres mei, vos pennati, ante quorum oculos frustra jacitur rete; vos qui divitias hujus saeculi penitus reliquistis, quid timeatis a verbo aspero, quando jam liberati estis a laqueo? Felix tu Idithum, pro quo psalmi quidam inscripti sunt , qui transilisti laqueum, ut omnino longe fieres a verbo aspero. Quibus enim dicitur: Ite, maledicti, in ignem aeternum; Esurivi enim, et non dedistis mihi manducare ;
Abbreviated transcription (Latin):
qͥbꝰ ñ erat datum nosse mysteriũ regni dei Cu¬
ꝙ audirent dicentẽ. nisi manducaueritis car¬
nẽ filii hominis. & biberitis eiꝰ sanguinẽ. non¬
sermo: & abierunt retrorsũ. Quid autẽ est irein¬
ducare eiꝰ carnẽ. & bibere sanguinẽ: nisi com¬
municare passionibꝰ eiꝰ. & eã conueisationẽ un¬
tari. qͣm gessit in carne: unde & hoc designat
illibatu illud altatis sacramentũ. ubi dñicũ
corpꝰ accipimꝰ᷑: ut sicut uidet᷑ illa panis forma
in nos int̾re. sic nouerimꝰ ꝑ eã quã in terris ha¬
buit conuersationẽ ipsũ int̾re in nos. ad babi¬
tandũ ꝑ fidẽ in cordibꝰ nr̃is. Cũ enĩ iusticra in¬
gredit᷑: ille ingredit᷑. qui factꝰ est nob̾ a cdeo pr̃e
iusticia. Sed & qu̾i manet in caritate. in deo ma¬
net: & ds in eo. Sed tam̃ adhuc dicunt nobis
multi: durꝰ est hic sermo. Ergo ne durũ est mo¬
m̃taneũ hoc & leue t̾bulationis: quod sup̃ mo

Expanded text:
 tanquam his quibus non erat datum nosse mysterium regni Dei. Cu tanquam his quibus non erat datum nosse mysterium regni Dei. Cumque audirent dicentem: Nisi maducaveritis carnem Filii hominis, et biberitis, ejus sanguinem, sermo, et abierunt retrorsum . Quid autem est manducare ejus carnem, et bibere sanguinem, nisi communicare passionibus ejus, et eam conversationem imitari, quam gessit in carne? Unde et hoc designat illibatum illud altaris sacramentum, ubi Dominicum corpus accipimus: ut sicut videtur illa panis forma in nos intrare; sic noverimus per eam quam in terris habuit conversationem, ipsum intrare in nos, ad habitandum per fidem in cordibus nostris. Cum enim justitia ingreditur, ille ingreditur qui factus est nobis a Deo Patre justitia. Sed et qui manet in charitate, in Deo manet, et Deus in eo . Sed tamen adhuc multi nobis dicunt: Durus est hic sermo. Ergone durum est momentaneum hoc et leve tribulationis, quod supra mo