comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdotib eiꝰ. & samuhel int̾ eos qͥ inuo¬
cant nom̃ eiꝰ. Inuocabant dñm & ipse
exaudiebat eos. incolũna nubis loque¬
bat᷑ ad eos Isti antiqui moyses & aaron
& samuhel seruidĩ magni apud antiqͦs.
N ostis qͥa moy ses eduxit in uirtute dĩ
popłi isrł exegypto ꝑ rubrũ mare. &
duxit in heremo. Q quanta mirabilia
fecerit illo tẽpore ds ꝑ manũ moysi. no¬
uerunt om̃s qͥ istas scripturas libent᷑
audiunt in ȩccła uł apud se legunt.
uł quo modo didicer̃ Aa ron fr̃ ipsius
fuit. quẽ ordinauit etiã sacerdotẽ Et
ibi quidẽ ñ uidet᷑ sacerdos. ẽẽ: nͥ aaron.
Apte enĩ in illis litt̾is aaron nominat᷑
sacerdos dĩ de moyse ñ ibi dicit᷑ qđ
sacerdos erat. Sed si hoc ñ erat qͥd erat
Hunqͥd maior sacerdotȩ. eẽ. poterat:
Exꝓpriat psalmꝰ iste. qͥa & ipse sacerdos
erat. Moyses & aaron insacerdotib eiꝰ
Ergo erant illi dnĩ sacerdotes. Samuel
postea iã in libro regnoꝵ legit᷑. Iste

Expanded text:
l in his qui invocant nomen ejus. Invocabant Dominum, et ipse exaudiebat eos; in columna nubis loquebatur ad eos.» Isti antiqui Moyses et Aaron et Samuel, servi Dei, magni apud antiquos. Nostis quia Moyses eduxit in virtute Dei populum Israel ex Aegypto per Rubrum mare; et duxit in eremo; et quanta mirabilia fecerit illo tempore Deus per manum Moysi, noverunt omnes qui istas Scripturas libenter audiunt in Ecclesia, vel apud se legunt, vel quoquo modo didicerunt. Aaron frater ipsius fuit, quem ordinavit etiam sacerdotem. Et ibi quidem non videtur sacerdos esse, nisi Aaron. Aperte enim in illis Litteris Aaron nominatur sacerdos Dei : de Moyse non ibi dicitur quod sacerdos erat. Sed si hoc non erat, quid erat? numquid major sacerdote esse poterat? Exprimit psalmus iste quia et ipse sacerdos erat: «Moyses, et Aaron in sacerdotibus ejus.» Ergo erant illi Domini sacerdotes. Samuel postea jam in libro Regnorum legitur: iste est
Abbreviated transcription (Latin):
Spualit̾ intelligite qđ locutꝰ sũ. ñ hoc cor¬
pus qđ uidetis manducaturi estis. & bibi¬
turi illũ sanguinẽ quẽ fusuri st̃ qͥme
crucifigent. Sacram̃tũ aliqđ uob̾ cõmen¬
daui. spũalit̾ intellectũ uiuificabit uos.
Et si necesse. ẽ. illud in sibilit̾ celebrari:
oportet tam̃ & inuisibilit̾ intelligi.

Expanded text:
n hoc corpus quod videtis, manducaturi estis; et bibituri illum sanguinem, quem fusuri sunt qui me crucifigent. Sacramentum aliquod vobis commendavi; spiritualiter intellectum vivificabit vos. Etsi necesse est illud visibiliter celebrari, oportet tamen invisibiliter intelligi.
Abbreviated transcription (Latin):
ditis in scola xpĩ. ꝑom̃s litteras
antiquorũ patrũ nr̃oꝵ qͥ scripser̃ uer¬
badi & magnalia dĩ. nobis eos consule¬
re uoluisse: qͥ futuri eramꝰ hoc tẽpore
iã credentes ui xp̃m. qͥ opportuno tẽpo¬
re uenit ad nos pͥmo humilis. postea uen¬
Iurus . ẽ excelsus. Primo enĩ uenit ante
iudicẽ staturis. postea uenturus. ẽ. iudex
sessurus. ut ante illũ stet ꝓmerito suo
genꝰ humanũ. Prȩcesser̃ aut̃ illũ multi
p̃cones. tanquã iudicẽ magnũ & hoc
adhuc in humilitate uenturũ. Multi
p̃cones p̃cesser̃ adhuc nasciturũ de uir¬
gine mnaria futurũ infantẽ sueturũ lac
futurũ paruulũ. uerbũ dĩ ꝑ qđ facti ft̃
om̃ia. Prȩcesser̃ multi p̃cones. & dixer̃
futura ista cepora. Sed ita dixer̃. ut
qͥb dã figuris rerũ tegerent sententias
suas ipsũ uielam̃ qͦ tecta. ẽ. ueritas ita
libris antiquorũ tunc tolleret᷑: quando
iã ipsa ueritas de t̾ra oriret᷑. Sic enĩ dr̃

Expanded text:
ditis in schola Christi per omnes Litteras antiquorum patrum nostrorum, qui scripserunt verba Dei, et magnalia Dei, nobis eos consulere voluisse, qui futuri eramus hoc tempore jam credentes in Christum; qui opportuno tempore venit ad nos, primo humilis, postea venturus excelsus. Primo enim venit ante judicem staturus: postea venturus est judex sessurus, ut ante illum stet pro merito suo genus humanum. Praecesserunt autem illum multi praecones, tanquam judicem magnum, et hunc adhuc in humilitate venturum. Multi praecones praecesserunt adhuc nasciturum de virgine Maria, futurum infantem, et sucturum lac; futurum parvulum, Verbum Dei per quod facta sunt omnia, praecesserunt multi praecones, et dixerunt futura ista tempora: sed ita dixerunt, ut quibusdam figuris rerum tegerent sententias suas, ipsumque velamen quo tecta est veritas in Libris antiquorum, tunc tolleretur, quando jam ipsa veritas de t
Abbreviated transcription (Latin):
eo & ampliꝰ cũ eo ñ ambulauer̃. Durũ
illis uisũ. ẽ qđ ait nisi qͥs manducauerit
carnẽ meã ñ habebit uitã ȩt̾nã. & acce¬
per illud stulte. Carnalit̾ illud cogita¬
uerunt & putauer̃ qđ p̾cisurus eẽt dñs
particulas quasdã de corpore suo &
daturus illis. & dixer̃. Durus. ẽ hic ser-¬
mo. Ipsi erant duri. ñ sermo. Ꝙ enĩ si¬
duri ñ essent. sed mnites. ee̾nt: dicerent
sibi. Non sine causa hoc dicit. nͥ quia. ẽ.
ibi aliqđ sacram̃tũ latens. Manerent
cũ illo lȩnes ñ duri. & discerent ab illo.
qđ illis discedentib qͥ remanser̃ didi¬
cerunt. Nã cũ remansissent cũ illo di.¬
scipłi duodecĩ illis recedentib: sugges¬
serunt illi tanꝗ dolentes illoꝵ mortẽ.
qđ scandalizati st̃ in uerbo eiꝰ & recesse¬
runt Ille aut̃ instruxit illos. & ait ilł.¬
Sp̃s ẽ. qͥ uiuificat. caro aut̃ nichil ꝓdest.

Expanded text:
Durum illis uisum est quod ait: Nisi quis manducauerit carnem meam, non habebit uitam eternam. Acceperunt illud stulte. Carnaliter illud cogitauerunt et putauerunt quod precisurus esset dominus particulas quasdam de corpore suo et daturus illis et dixerunt: Durus est hic sermo. Ipsi erant duri non sermo. Et duri non essent, sed mites essent, dicerent sibi: Non sine causa dicit hoc, nisi quia est ibi aliquod sacramentum latens. Manerent cum illo lenes, non duri; et discerent ab illo, quod, illis discedentibus, qui remanserunt, didicerunt. Nam cum remansissent cum illo discipuli duodecim, illis recedentibus, suggesseruut illi, tanquam dolentes illorum mortem, quod scandalizati sunt in verbo ejus et recesserunt. Ille autem instruxit eos, et ait illis
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s. ẽ. enĩ inqͥt qͥ uiuificat. caro autẽ
nichil ꝓdest. Tunc aut̃ quando hoc dr̃s
cõmendauit. de carne sualocutꝰ erat¬
& dixerat. Nisi qͥs mancducauerit carnẽ
meã: ñ habebit in se uitã et̾nã. Scanda¬
lizati st̃ discipłi eiꝰ qͥdã septuaginta¬

Expanded text:
«Spiritus est enim,» inquit, «qui vivificat; caro autem «Spiritus est enim,» inquit, «qui vivificat; caro autem nihil prodest.» Tunc autem, quando hoc Dominus commendavit, de carne sua locutus erat, et dixerat: «Nisi quis manducaverit carnem meam, non habebit in se vitam aeternam.» Scandalizati sunt discipuli ejus quida
Abbreviated transcription (Latin):
bellũ pedũ eiꝰ. Quȩro qͥd sit scabellũ pe
dũ eiꝰ. & dicit mͥ scriptura. Terra scabel¬
lũ pedũ meoꝵ. Fluctuans conuertome
ad xp̃m. qͥa ipsũ quęro hic. & inuenio
qͣmͦ si ne impietate ad oret᷑ t̾ra. sine
impietate ad oret᷑ scabellũ pedũ eius.
Suscepit enĩ de t̾ra t̾rã qͥa caro de t̾ra.ẽ.
& de carne marif carnẽ accepit. Et
qͥa in ipsa carne hic ambulauit. & ipsã
carnẽ nob̾ manducandã ad salutem
dedit. nemo aut̃ illã carnẽ manducat
nisi pͥus ad orauerit: iauentũ. ẽ quẽ ad¬
modii adoret᷑ tale scabellũ pedũ dnĩ
& ñ solũ ñ peccemꝰ ad orando. sed pecce¬
ficat. caro aut̃ nichil ꝓdest. Ideo & ad
t̾rã quã libet cũ te inclinas atq ꝓster¬
ms ñ quasi t̾rã intuearis. sed illũ sc̃m
cuiꝰ pedũ scabellũ. ẽ. qđ ad oras. Propt̃
pedũ eiꝰ. Et cũ adoras illũ ne cogitatione
remaneas in carne. & ab spũ ñ uiuificeris:

Expanded text:
bellum pedum ejus.» Quaero quod sit scabellubellum pedum ejus.» Quaero quod sit scabelludum eius, et dicit mihi Scriptura: Terra scabellum pedum meorum. Fluctuans conuerto me ad Christum, quia ipsum quero hic et inuenio quomodo sine impietate adoretur terra, sine impietate adoretur scabellum pedum eius. Suscepit enim de terra terram, quia caro de terra est, et de carne Mariae carnem accepit, et quia in ipsa carne hic ambulavit, et ipsam carnem nobis ad manducandum ad salutem dedit. Nemo autem illam carnem manducat, nisi prius adoraverit. Inventum est quemadmodum adoretur tale scabellum pedum Domini, et non solum non peccemus adorando, sed pecceficat; caro autem nihil prodest.» Ideo et ad terram quamlibet cum te inclinas atque prosternis, non quasi terram intuearis, sed illum Sanctum cujus pedum scabellum est quod adoras; propter pedum ejus. Et cum adoras illum, ne cogitatione remaneas in carne, et a spiritu non vivificeris:
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ paratꝰ .ẽ. diabolo & angłis eiꝰ. Qui in
nob̾ coronaturus. ẽ ñ meritanra sed
dona sua. qͣntũ debet exaltari: Exal¬
lũ pedũ eiꝰ qm̃ sc̃s. ẽ. Quid habemꝰ ad¬
orare: Scabellũ pedũ eiꝰ. Suppedaneũ
dicit᷑ scabellũ pedũ. Qđ dicunt greci
yppopodion dixer̃ latini scabellũ. &
alii dixer̃ suppedaneũ. Sed uidete frs̃
qͥd nos iubeat ad orare. Alio loco scri¬
ptura dicit. celũ mͥ sedes. ẽ. t̾ra autẽ
scabellũ pedũ meoꝵ. Ergo t̾rã nos iubec
adorare. qͥa dixit alio loco qͥd sit scabel
lũ pedũ dĩ & qͦmͦ adorabimꝰ t̾rã. cũ
dicat apte scriptura. dnm̃ dm̃ tuũ ad¬
orabis. & hic dicit adorate scabellũ
pedũ eiꝰ: Exponens aut̃ mͥ qͥd sit scabel¬
lũ pedũ eiꝰ. dicit t̾ra aut̃ scabellũ pedũ
meoꝵ. Anceps factꝰ sũ: timeo ad orar
t̾rã. nedã net me qͥ fecit cȩlũ & t̾rã.
Rursus timeo ñ adorare scabellũ pedũ
dnĩ mei. qͥa psalmꝰ mͥdicit. adorate sca¬

Expanded text:
paratus est diabolo et angelis ejus» . Qui in nobis coronaturus est non merita nostra, sed dona sua, quantum debet exaltari? «Exal. Quid habemus adorare? Scabellum pedum ejus. Suppedaneum dicitur scabellum: Quod dicunt Graeci hypopodion, dixerunt Latini scabellum, et alii dixerunt suppedaneum. Sed videte, fratres, quid nos jubeat adorare. Alio loco Scripturarum dicitur: Coelum mihi sedes est, terra autem scabellum pedum meorum . Ergo terram nos jubet adolum pedum Dei? Et quomodo adorabimus terram, cum dicat aperte Scriptura: «Dominum Deum tuum adorabis» ? Et hic dicit, «Adorate scabellum pedum ejus;» exponens autem mihi quod sit scabellum pedum ejus, dicit, «Terra autem scabellum pedum meorum.» Anceps factus sum: timeo adorare terram, ne damnet me qui fecit coelum et terram; rursus timeo non adorare scabellum pedum Domini mei, quia Psalmus mihi dicit, «Adorate sca
Abbreviated transcription (Latin):
Quis enĩ i nob̾ fecit ipsã iusticiã. nisi qͥnos
iustificauit: De xp̃o aut̃ dictũ ẽ qͥ iu¬
stificat impiũ. Nos gͦ impii. ille iusti¬
ficator. qͣndo & ipsãm iusticiã ipse in
nob̾ fecit qua illi placemꝰ ut ad dexterã
nos ponat ñ ad sinistrã. ut dicat ad dex¬
teram positis uenite benedicti patris mei
ꝑcipite regnũ qđ uob̾ paratũ. ẽ. ab ini¬
tio mundi. ñ aut̃ ponat ad sinistrã¬

Expanded text:
itiam, nisi qui nos justificavit? De Christo autem dictum est, «Qui justificat impium» . Nos ergo impii, ille justificator, quando et ipsam justitiam ipse in nobis fecit qua illi placeamus, ut ad dexteram nos ponat, et non ad sinistram: ut dicat ad dexteram positis, «Venite,» «benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab origine mundi;» n
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ solus. ẽ. iustꝰ. Ut gͦ illi sẽ homines
dent formandos ad iusticiã. cũ terru¬
isset popłos psalmꝰ iste & dixisset. con¬
fiteant᷑ nominituo magno. qm̃ t̾ri¬
bile & scm̃. ẽ. & honor regis iudiciũ

Expanded text:
qui solus est justus. Ut ergo illi se homines qui solus est justus. Ut ergo illi se homines dent formandos ad justitiam, cum terruisset populos psalmus iste, et dixisset, «Confiteantur nomini tuo magno, quoniam terribile et sanctum est; et honor regis
Abbreviated transcription (Latin):
regis iudiciũ diligit. Ergo timeamꝰ. gͦ
faciamꝰ iusticiã gͣ faciamꝰ ȩquitatẽ.
Sed qͥs facit ȩquitatẽ: Quis facit iustici¬
am Homo peccator. homo iniquus.
homo puersus. homo auersus a luce ue¬
ritatis:: Quid debet facere homo:
Conuertere se tantũ ad dm̃. ut ipse
in illo formet ȩqͥ tatẽ. quã ipse formare
ñ potest. sed deformare. Idoneus. ẽ. hõ
ad uulnerandũ se: nunqͥđ idoneus ẽ.
ad sanandũ se: Quando uult egrotat.
ñ qͣndo uult surgit. Si uult uiuat in¬
tẽꝑant̃. uł in frigore. uł in calore. eo
die egrotat qͦ uoluerit. Cũ aut̃ uiuen¬
do intẽꝑant̾ cocpit egrotare: surgat
quando uult. Qui iacuit qͣndo uoluit
surgat si potest qͣndo uult. Ut iaceret
egrotꝰ. in cẽꝑantiã suã habuit necessa¬
riã: ut surgat aut̃ necessariã habet ar¬
tificis medicinã. Sic gͦ ut peccaret hõ.
ipse sibi sufficit ad peccatũ. ut iustifi.¬
cet᷑ ñ sibi sufficit: nͥ ab illo iustificet᷑

Expanded text:
rgo timeamus, ergo faciamus justitiam, ergo faciamus aequitatem. 7. Sed quis facit aequitatem? quis facit justitiam? Homo peccator, homo iniquus, homo perversus, homo aversus a luce veritatis? Quid debet facere homo? Convertere se tantum ad Deum, ut ipse in illo formet aequitatem, quam ipse formare non potest, sed deformare. Idoneus est homo ad vulnerandum se; numquid idoneus est ad sanandum se? Quando vult aegrotat, non quando vult surgit. Si vult, vivat intemperanter vel in frigore vel in calore; eo die aegrotat, quo voluerit: cum autem vivendo intemperanter coeperit aegrotare, surgat quando vult; qui jacuit quando voluit, surgat, si potest, quando vult. Ut jaceret aegrotus, intemperantiam suam habuit necessariam: ut surgat autem, necessariam habet artificis medicinam. Sic ergo ut peccet homo, ipse sibi sufficit ad peccandum: ut justificetur, non sibi sufficit, nisi ab illo justificetur,
Abbreviated transcription (Latin):
& fruges de bona t̾ra genuerit: hor¬
reũ speret. pluuiã laudet Aut qͥd
sunt nubes aut qͥd . ẽ. pluuia nisi dĩ
miscđia om̃ia facientis circa eos qͦs di-¬
ligit. & quib donauit ut ab eis dili¬
gatur

Expanded text:
t fruges de bona terra genuerit, horreum speret, pluviam laudet. Aut quid sunt nubes, aut quid est pluvia, nisi Dei misericordia, omnia facientis circa eos quos diligit, et quibus donavit ut ab eis diligatur
Abbreviated transcription (Latin):
dimittant se & male uiuant. Diligit
eni miscdiam. sed iligit & iudiciũm.
Que ẽ miscdia: Ut mͦ predicet cͥ uerita¬
tẽ. ut mͦ clamet ad te ut conuertaris.
Parua misccłia. ẽ. qͥa uixisti in malis fa¬
ctis. & adhuc ñ te tulit cũ peccares.
t credenti ignosceret peccata tua parua
miscđia. ẽ : futas qͥa sic sẽꝑ erit miscdia
ut neminẽ puniat: Noli sic Terribile

Expanded text:
 diligit enim misericordiam, sed diligit et judicium. Quae est misericordia? Ut modo praedicet tibi veritatem, ut modo clamet ad te ut convertaris. Parva misericordia est, quia vixisti in malis factis, et adhuc non te tulit cum peccares, ut credenti ignosceret peccata tua? parva misericordia est? Putas quia sic semper erit misericordia, ut neminem puniat? Noli sic putare
Abbreviated transcription (Latin):
Da hominẽ qͥ iã iocundat᷑ indõ. uiuit gra¬
uit᷑ . suspirat in illã pacẽ ȩt̃na quã illi
ꝓmisit ds̃ & uide qͥa quando respererit
hominẽ saltante adorganũ plus illuẽ
doset in sanientẽ. quã freneticũ febri¬
eutẽ. Ergo si nouimꝰ mala illoꝵ. qͥa de
ipsis malis & nos liberati sumꝰ: dolcamꝰ
iios Et si dolemꝰ illos. oremꝰ ꝓillis. Et
ut eraudiam̃: ieiunemꝰ ꝓullis Nonenĩ
nos nra ieiunia celebramꝰ ꝑdies festos
sua admonent dolorẽ nr̃m. & faciunt
nos recordari quã miseri st̃ acdhuc Sed
qͥa uidemꝰ multos inde liberatos. ubi &
nos fumiꝰ. nec de illis desꝑare debemꝰ
& si adhuc irascant᷑. nos oremꝰ & si ad¬
huc cõmouet᷑ particula t̾rȩ quȩ reman¬
sit: nos ꝑmaneamꝰ ingemitu ꝓillis. ut
& illis ds̃ tribuat intellectũ. & nob̾cũ
audiant uoces istas. de quib mͦ gaude¬
mus. Dñs in syon magnꝰ & excelsus suꝑ¬

Expanded text:
Da hominem qui jam jucundatur in Deo, vivit graDa hominem qui jam jucundatur in Deo, vivit graviter, suspirat in illam pacem aeternam quam illi promisit Deus; et vide quia quando respexerit hominem saltantem ad organum, plus illum dolet insanientem, quam phreneticum febrientem. Ergo si novimus mala illorum, quia de ipsis malis et nos liberati sumus, doleamus illos; et si dolemus illos, oremus pro illis; et ut exaudiamur, jejunemus pro illis. Non enim nos nostra jejunia celebramus per dies festos sua admonent dolorem nostrum, et faciunt nos recordari quam miseri sint adhuc. Sed quia videmus multos inde liberatos, ubi et nos fuimus, nec de illis desperare debemus. Et si adhuc irascuntur, nos oremus; et si adhuc commovetur particula terrae quae remansit, nos permaneamus in gemitu pro ipsis, ut et illis Deus tribuat intellectum, et nobiscum audiant voces istas, de quibus modo gaudemus. «Dominus in Sion magnus, et excelsus
Abbreviated transcription (Latin):
finiti st̃ ꝑsecutores. Exaudita. ẽ. enim
cũ hoc faceret: & exaudit᷑ cũ hoc facit.
Prȩualebant malo suo. finiti st̃ bono suo.
Quomꝰ enĩ finiti st̃ uultis nosse: Manduca¬
ti st̃ ab eccła. Quęris illos inse & ñ uiue¬
nies. quęre in ea quȩ illos manducauit.
tes enĩ ad ȩccłam: xp̃iani factist̃. Peri¬
erunt ꝑsecutores. creuer̃ p̃dicatores.
dõ ꝑdies festos eoꝵ. qͥa uidemꝰ eos qui
reliqui facti st̃ insanire adhuc in uolu¬
ptatib suis malis & ꝑuersis. rogamꝰ ꝓ
illis dm̃: ut qͥ delectabilit̾ audiunt or¬
ganũ. delectabilius audiant uocẽ dĩ
Non enĩ qd sonat sine ratione delectat
aurẽ. & uerbũ dĩ ñ delectat cor. Sed
idõ ꝓ illis oramꝰ. qͣndo dieb illoꝵ festis
nos ieiunamꝰ ut fiant ipsi sibi spectaculi
Quando enĩ uiderint se: displicebunt sibi:
eđ ideo ñ sibi displicent qͥa ñ sẽ attenduf¬
ẜ brius ñ sibi displicet sed sobrio displicet

Expanded text:
finiti sunt persecutores. Exaudita est enim finiti sunt persecutores. Exaudita est enim cum hoc faceret, et exauditur cum hoc facit: praevalebant malo suo, finiti sunt bono suo. Quomodo enim finiti sunt, vultis nosse? Manducati sunt ab Ecclesia. Quaeris illos in se, et non invenis; quaere in ea quae illos manducavit, iani facti sunt; perierunt persecutores, creverunt praedicatores. Ideo per dies festos ipsorum, quia videmus eos qui reliqui facti sunt, insanire adhuc in voluptatibus suis malis et perversis, rogamus pro illis Deum, ut qui delectabiliter audiunt organum, delectabilius audiant vocem Dei. Non enim quod sonat sine ratione delectat aurem, et verbum Dei non delectat cor. Sed ideo pro illis oramus, quando diebus illorum festis non jejunamus, ut fiant sibi ipsi spectaculum. Quando enim viderint se, displicebunt sibi; sed ideo non sibi displicent, quia non se attendunt. Ebrius non sibi displicet, sed sobrio displicet.
Abbreviated transcription (Latin):
caritate. ciuitatẽ faciunt dõ. Ista ciui.¬
tas dĩ. uocatur syon. Ergo ȩccła est
syon. In illagͦ. ẽ. magnꝰ ds̃. in illa esto:
& ñ erit pręt̾ te ds̃. Cũ aut̃ fuerit in tẽ
ds̃. qͥa tu factꝰ esde syon. mẽbrũ de syon
ciuis de syon. ꝑtinens ad societatẽ popłi
dĩ. excelsus inte erit ds̃ suꝑ om̃s popłos.
suꝑ illos qͥ irascunt᷑: aut suꝑ illos qͥira¬
scẽbant᷑. Putatis enĩ qͥa tunc irascebant᷑.
& mͦ ñ irascunt᷑: Irascebant᷑ tunc: sed
qͥa plures erant aꝑte irascebant᷑. Modo
qͥa pauci facti st̃: occulte irascunt᷑. Inte¬
rim fracta. ẽ. audacia. finiet᷑ & iracun¬
ctia. Putatis enĩ fr̃s. qͥa illi quoꝵ hester¬
nodie organa concrepabant. ñ irascun¬
tur ieiuniis nrĩs : Non aut̃ eis irascam᷑.
sed ꝓ eis ieiunemꝰ. Dixit enĩ nob dñs ds̃¬
nr̃. qͥ sedet in nob̾. Ipse nob mandauit
ut oremꝰ ꝓ inimicis nrĩs. Oremꝰ ꝓ pse¬
quentib nos. Et cũ hoc facit ȩccła: ꝓpe

Expanded text:
ivitatem faciunt Deo. Ista civitas Dei vocatur Sion: ergo Ecclesia est Sion. In illa est magnus Deus. In illa esto, et non erit praeter te Deus. Cum autem fuerit in te Deus, quia tu factus es de Sion, membrum de Sion, civis de Sion, pertinens ad societatem populi Dei; excelsus in te erit Deus super omnes populos, super illos qui irascuntur, aut super illos qui irascebantur. Putatis enim quia tunc irascebantur, et modo non irascuntur? Irascebantur tunc: sed quia plures erant, aperte irascebantur; modo quia pauci facti sunt, occulte irascuntur. Interim fracta est audacia; finietur et iracundia. 5. Putatis enim, fratres, quia illi quorum hesterno die organa concrepabant, non irascuntur de jejuniis nostris? Non autem eis irascamur, sed pro eis jejunemus. Dixit enim nobis D qui sedet in nobis, ipse nobis mandavit ut oremus pro inimicis nostris, oremus pro persequentibus nos : et cum hoc facit Ecclesia, prope
Abbreviated transcription (Latin):
irascebant᷑. factũ. ẽ. magnũ. iã confite¬
antur. Quomꝰ dicimꝰ paruũ fuisse nom̃
qͥa nom̃ ipsius fama ipsius dr̃: paruũ
magno nomini cuo conficeantur popłi.
qͥ ante paruo nominituo irascebant᷑
onficeant᷑ nominituo magno. Quare
p̃dicat᷑ iudicatꝰ. ut ueniat & excelsus
ueniat uuus inuirtute. ueniat iudicaturꝰ
Modo parcit popłis blasphȩmantib. qͥa par¬
cientia di ad poenitentiã te adducit. Non
enĩ quimꝰ pareit sc̃ꝑhabet parcere aui
q modio p̾dicat ut łimȩat᷑ ñ ẽ. uenturus
ut t o dicet: Uenturꝰ ẽ frs mei. uencurus ẽ¬
ileurinucniam᷑ Uenturus ẽ enĩ & iudi¬
caturus. ut alios ponat ad sinistra. aali¬
oaduextera. ft ñ illud facit ipse qͦmͦcunꝙ
ut erret forte in hominib & qͥ ad dex¬
terã ponendus ẽ ad sinistrã ponat᷑ aut
qͣ ad sinistrã debec stare errante dõ ad
dexterã ponat᷑ Non potest errare. ut
ibi ponat nialũ ubi debet ponere bonũ.
nec ibi ponet bonũ. ubi debet ponere ma¬

Expanded text:
rascebantur: factum est magnum; jam confiteantur. Quomodo dicimus parvum fuisse nomen Quia nomen ipsius fama ipsius dicitur. Parvum mqui ante parvo nomini tuo irascebantur: «Confiteantur nomini tuo magno.» Quarepraedicatur judicatus, ut veniat et excelsus, veniat vivus, in virtute veniat judicaturus. Modo parcit populis blasphemantibus, quia patientia Dei ad poenitentiam adducit . Non enim qui modo parcit, semper habet parcere; aut qui modo praedicatur ut timeatur, non est venturus ut judicet. Venturus est, fratres mei, venturus esillius inveniamur. Venturus est enim, et judicaturus, ut alios ponat ad sinistram, alios ad dexteram . Et non illud facit ipse quomodocumque, ut erret forte in hominibus, ut qui ad dexteram ponendus est, ad sinistram ponatur; aut qui ad sinistram debet stare, errante Deo ad dexteram ponatur: non potest errare, ut ibi ponat malum, ubi ponere debet bonum; nec ibi ponet bonum, ubi debet ponere ma
Abbreviated transcription (Latin):
rłm. Dicta .ẽ. aut̃ ex int̃p̃tatione quadã
nom̃ accipiens. qͥa syon speculatio dr̃.
id . ẽ. uisio & contẽplatio. Speculari enĩ
ꝓspicere. ẽ: uł conspicere. uł intende¬
re ut uideas. Est aut̃ syonomĩs anima.
si intendit uidere lucẽ quȩ uidenda. ẽ.
Nã si ad suã attenderit. tenebrat᷑. Si ad
lucẽ illius attenderit. illuminat᷑. Quia
tam̃ manifestũ. ẽ. syon ciuitatẽ dĩ esse.
quȩ .ẽ. ciuitas dĩ. nisi scã ȩccła: homi¬
nes enĩ amantes se inuicẽ. & amantes diñ
suũ qͥ in illis habitat. faciunt ciuitatẽ dõ.
Hac lege quadã ciuitas continet᷑. lexipsa
eoꝵ caritas. ẽ: & ipsa caritas ds̃ ẽ. Apte¬

Expanded text:
a autem ex interpretatione quadam nomen accipiens, quia Sion speculatio dicitur, id est visio et contemplatio. Speculari enim prospicere est, vel conspicere, vel intendere, ut videas. Est autem Sion omnis anima, si intendit videre lucem quae videnda est. Nam si ad suam attenderit tenebratur; si ad lucem illius attenderit, illuminatur. Quia tamen manifestum est Sion civitatem Dei esse, quae est civitas Dei, nisi sancta Ecclesia? Homines enim amantes se invicem, et amantes Deum suum qui in illis habitat, faciunt civitatem Deo. Quia lege quadam civitas continetur; lex ipsa eorum, charitas est; et ipsa charitas, Deus
Abbreviated transcription (Latin):
& om̃s m̃tes seruoꝵ eiꝰ. Ergo irascant᷑
popłi. cõmoueat᷑ t̾ra. qͥd facturi aut qͥd
factura sedi dĩ. & cęlo ubi sedet ds̃:¬
popłos. Dñs in syon maguꝰ & excelsus. ẽ.
suꝑcherubin. Nesciebas qͥd .c̃ cherubin.
& forte tͥ figurabas animo quandã cã¬
thedram cęlestẽ. ingentẽ. gẽmatã. &
ipsã dicebas cherubin carnali sensu uoli¬
tans ꝑ phantasmata. Dictũ ẽ. tͥ qͥa che¬
rubin plenitudo scientiȩ. ẽ. & dictũ est
qͥ a plenitudo scientiȩ ñ cuiuslibet scien¬
tię. sed plenitudo scientiȩ legis: utilis
.ẽ. homini. Et ne despares de ipsa scientia
legis: breuit̃ tͥ dictũ. ẽ. plenitudo legis
.ẽ. caritas. Habeto gͦ caritatẽ in dm̃ &
in ꝓximũ & eris sedes dĩ. ꝑtinebis ad
cherubin. Sed si adhuc ñ intelligis:
audi qͥd sequat᷑. Dñs in syon magn᷑. Quẽ
tͥ dixit suꝑcherubin. infyon magnꝰ est.
ã quȩre qͥđ est fyon. Syon. nouimꝰ ciuita¬

Expanded text:
 omnes mentes servorum ejus. Ergo «irascantur populi, commoveatur terra;» quid facturi, aut quid factura sedi Dei, et coelo ubi sedet Dominus in Sion magnus, et excelsus est super Cherubim,» nesciebas quid est Cherubim; et forte tibi figurabas animo quamdam cathedram coelestem, ingentem, gemmatam, et ipsam dicebas Cherubim, carnali sensu volitans per phantasmata: dictum est tibi quia Cherubim plenitudo scientiae est; et dictum est quia plenitudo scientiae, non cujuslibet scientiae, sed plenitudo scientiae Legis utilis est homini; et ne desperares de ipsa scientia Legis, breviter tibi dictum est, «Plenitudo Legis charitas.» Habeto ergo charitatem in Deum et in proximum, et eris sedes Dei; pertinebis ad Cherubim. Sed si adhuc non intelligis, audi quid sequatur: «Dominus in Sion magnus.» Quem tibi dixi super Cherubim, in Sion magnus est. Jam quaere quid est
Abbreviated transcription (Latin):
Qđ eni chx dnis. hoc repetiuit: qui sedet
suꝑ cherubin. Et qđ dixit regnauit.
sub audiri fecit in alio uersũ Et qđ ait
irascant᷑ popłi: hoc di x̃ cõmoueatur
tra. Quuid st enĩ popłi. nisi t̾ra: Quan¬
tũ potest irascatur t̾ra: ei qͥ iã sedet
incelo fuit eni dñs & int̾ra. & assũ¬
psit t̾rã inqua. ee̾t in t̾ra. Induit se
carnẽ. & pͥor uoluit pati irascentes po¬
płos. ne irã popłoꝵ timerent serui eiꝰ
Prior illã pati uoluit. & qͥa necessaria
erat ira popłoꝵ seruis eiꝰ. ut a pecca¬
tis suis om̃ib ꝑ ipsas tribulationes cu¬
rarent᷑ & sanarent᷑: amarũ poculũ
pͥor medicus bibit. ne bibere timeret
egrotꝰ Ergo lñs regnauit irascantur
popłi Irascant᷑ popli: qͥa de ira ipsoꝵ
multa bona fecit ds̃. Illi irascunt᷑ & ser¬
ui dĩ purgant᷑. Quia exercent᷑. coronan.¬
tur. Trascant᷑ popłi. qͥ sedet suꝑ cheru

Expanded text:
inus;» hoc repetivit, «Qui sedet super Cherubim:» et quod dixit, «regnavit,» subaudiri fecit in alio versu: et quod ait, «Irascantur populi;» hoc dixit, «Commoveatur terra.» Quid sunt enim populi, nisi terra? Quantum potest irascatur terra ei qui jam sedet in coelo. Fuit enim Dominus et in terra, et assumpsit terram in qua esset in terra. Induit se carnem, et prior voluit pati irascentes populos. Ne iram populorum timerent servi ejus, prior illam pati voluit: et quia necessaria erat ira populorum servis ejus, ut a peccatis suis omnibus per ipsas tribulationes curarentur, et sanarentur; amarum poculum prior medicus bibit, ne bibere timeret aegrotus. Ergo, «Dominus regnavit, irascantur populi:» irascantur populi, quia de ira ipsorum multa bona facit Deus. Illi irascuntur, et servi Dei purgantur; quia exercentur, coronantur. «Irasc
Abbreviated transcription (Latin):
stis quȩdã sullimis quã uos ñ uidemꝰ:
sed uerbĩ dĩ nouit illã. Nouit tanꝗ
seruisdĩ. ubi sedeat ds̃ ñ qͥa sic sedeat
as qͦmꝰ homo. Sed tu uis ut sedeat in
te as: si bonꝰ eris. sedes dĩ eris. Sic enĩ
scriptũ. ẽ. sedes sapientiȩ anima iusti.
Thronꝰ enĩ. latinc sedes dr̃. Nã & ipsũ
cherubin int̃p̃tati st̃ qͥdã qͥd diceret᷑

Expanded text:
idemus; sed verbum Dei novit illam, novit tanquam servis Dei ubi sedeat Deus. Non quia sic sedet Deus, quomodo homo: sed tu si vis ut sedeat in te Deus, si bonus eris, sedes Dei eris; sic. enim scriptum est, «Sedes sapientiae, anima justi.» Thronus enim, latine sedes dicitur. Nam et ipsum Cheru
Abbreviated transcription (Latin):
tuũ. uide utrũ habeat caritatẽ. Si
ibi ẽ caritas: est ibi plenitudo legis.
ia inte habitat ds sedes dĩ factꝰ es¬
irascant᷑ popłi. Quid facient irascentes
popłi ei qͥ factꝰ.ẽ. sedes dĩ: Qui contra
te seuiant attendis. qͥ inte sedeat ñ at¬
tendis: Celũ factꝰ es & t̾rã times: Dicit
enĩ alio loco scriptura dnm diñ nr̃m
dicere. celũ mͥ sedes . ẽ Si gͦ & tu haben¬
do plenitudinẽ scientię & habendo ca¬
ritatẽ. utiq sedes dĩ factꝰ es: cȩ̨lũ factꝰ
es Non enĩ hoc cȩlũ qđ oculis his nr̃is¬

Expanded text:
tuum, vide utrum habeat charitatem. Si tuum, vide utrum habeat charitatem. Si est ibi charitas, est ibi plenitudo Legis; jam in te habitat Deus, sedes Dei factus esIrascantur populi;» quid facient irascentes populi ei qui factus est sedes Dei? Qui contra te saeviant, attendis; qui in te sedeat, non attendis. Coelum factus es, et terram times? Dicit enim alio loco Scriptura Dominum Deum nostrum dicere, «Coelum mihi sedes est» . Si ergo et tu habendo plenitudinem scientiae, et habendo charitatem, utique sedes Dei factus es, coelum factus es. Non enim hoc c
Abbreviated transcription (Latin):
tu su ꝑlcnituddinẽ scientiȩ sedere dr̃
Sit intẽ gͦ plenicudo scientiȩ. & eris
& ti sedesdĩ. Sed forte dicturus es
& quando in me erit plenitudo scientiȩ:
Et quis potest ad tancũ ꝑuenire. ut sĩt
in illo plenitudo scientiȩ: Putas hoc
uelle dm̃. ut sit in nob̾ ista plenitudo
scientiȩ. ut nouerimꝰ quot sint stellȩ.
aut qͥt sint grana. ñ dico arenȩ sedtri¬
tici aut qͥt poma pendeant in arbore:
Ille nouit omĩa. qͥa capilli nr̃i nume¬
rati st̃ dõ. Sed alia ẽ. plenitudo scien¬
tiȩ quã uoluit hominẽ nosse. Ad legẽ
di ꝑtinet scientia quã te uoluit habe
Et qͥs pocest forte dicas mͥ ꝑfecte nosse
legẽ. ut habeat in se plenitudinẽ sci¬
entiȩ legis. & possit eẽ. sedesdĩ: noli
turbari. Breuit̃ tͥ dicit᷑ qͥd habeas
si uis habere plenitudinẽ scientiȩ &
esse sedes dĩ. Ait enĩ apłs. Plenitudo
aut̃ legis: caritas. Quid gͦ est: ꝑ di¬
disti totã excusationẽ Interroga cor

Expanded text:
ientiae sedere dicitur. Sit in te ergo plenitudo scientiae, et eris et tu sedes Dei. Sed forte dicturus es: Et quando in me erit plenitudo scientiae? et quis potest ad tantum culmen pervenire, ut sit in illo plenitudo scientiae? Putas hoc velle Deum, ut sit in nobis ista plenitudo scientiae, ut noverimus aut quot sint stellae, aut quot sint grana, non dico arenae, sed tritici, aut quot poma pendeant in arbore? Ille novit omnia; quia capilli nostri numerati sunt Deo . Sed alia est plenitudo scientiae quam voluit hominem nosse; ad legem Dei pertinet scientia quam te voluit habere. Et quis potest, forte dicas mihi, perfecte nosse Legem, ut habeat in se plenitudinem scientiae Legis, et possit esse sedes Dei? Noli turbari; breviter tibi dicitur quid habeas, si vis habere plenitudinem scientiae, et esse sedes Dei: ait enim Apostolus, «Plenitudo autem Legis charitas» . Quid ergo est? Perdidisti totam excusationem. Interroga cor
Abbreviated transcription (Latin):
illis. Propicius ñ dicit᷑ ds̃. nisi peccatis.
Quando dat ueniã tunc dicit᷑ ꝓpicius.
& qͥd habebat inistis qđ uindicaret ut. eẽt
Propicius er̃at donando peccata. ꝓpicius
fuerat & uindicando. Quid enĩ seqͥt᷑:¬
Ds tu ꝓpicius fuisti illis. & uindicans in
om̃s affectiones eoꝵ. Etiã uindicans
ꝓpicius fuisti. Non solũ donans pecca
uertite Illi ds̃ irascit᷑. quẽ pec cantem
ñ flagellat Nã cui uere ꝓpicius. ẽ. ñ so¬
lũ donat peccata ne noceant ad futurũ
scłm: sed etiã castigat. ne sẽꝑ peccare
delectet. Agite fr̃s. quomͦ in illis uindica¬
tũ. ẽ: Si quęramꝰ aderit dñs ut dicam.

Expanded text:
illis.» Propitius non dicitur Deus, nisi peccatis: illis.» Propitius non dicitur Deus, nisi peccatis: quando dat veniam, tunc dicitur propitius. Et quid habebat in istis quod vindicaret, ut esset Propitius erat donando peccata, propitius erat et vindicando. Quid enim sequitur? «Tu propitius fuisti illis, et vindicans in omnes affectiones eorum.» Etiam vindicans propitius fuisti: non solum donans peccatavit; advertite. Illi Deus irascitur, quem peccantem non flagellat: nam cui vere propitius est, non solum donat peccata, ne noceant ad futurum saeculum; sed etiam castigat, ne semper peccare delectet. 12. Agite, fratres; quomodo in illis vindicatum est si quaeramus, aderit Dominus ut dicam
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃. Quid . ẽ. in colũna nubis : Loque¬
bat᷑ ꝑfiguras. Si enĩ inquadã nube
loquebat᷑ obscura illa dicta nescio
quẽ manifestũ p̃signabant. ille aut̃
nescio qͥs iã ñ est nescio quis. qͥa scit᷑
inuocant nom̃ eiꝰ. inuocabant dñm &
ipse exaudiebat eos. in colũna nubis
loquebat᷑ ad eos. Qui pͥmo loquebat᷑
ẽ. Ipse de nube loquebat᷑ qđ tunc ñ in¬
telligebat᷑. locutꝰ ẽ in scabello pedum
suoꝵ. & intellecta st̃ uerba nubis eiꝰ In
colũna nubis loquebat᷑ ad eos. Attenda¬
mus gͦ fr̃s. uidete qͦs & quales scõs no¬
minauerit. Custodiebant testimonia
eiꝰ. & p̾cepta eiꝰ quȩ dedit eis. Custodie¬
bant certe. Intendite. Custodiebant
Hoc dicit & negari ñ potest. Nichil ne
de ꝑfecta iusticia p̾sumamꝰ. Ecce moy¬
ses & aaron in sacerdotib eiꝰ & samuel
inus qͥ inuocant nom̃ eiꝰ ad quos de
colũna nubis loquebat᷑. Iã apte illos
exaudiebat. qͥ custodiebant testimonia

Expanded text:
us. Quid est, «in columna nubis?» Loquebatur per figuras. Si enim in quadam nubecula loquebatur; obscura illa dicta nescio quem manifestum praesignabant. Ille autem nescio quis, jam non est nescio quis; quia scitur nvocabant Dominum, et ipse exaudiebat eos; in columna nubis loquebatur ad eos.» Qui primo loquebatur sanctus est. Ipse de nube loquebatur quod tunc non intelligebatur; locutus est in scabello pedum suorum, et intellecta sunt verba nubis ejus. «In columna nubis loquebatur ad eos.» 11. Attendamus ergo, fratres: videte quos et quales sanctos nominaverit. «Custodiebant testimonia ejus, et praecepta ejus quae dedit eis.» Custodiebant certe, intendite. «CustodiebantHoc dicit, et negari non potest. Nihilne de perfecta justitia praesumamus. Ecce Moyses et Aaron in sacerdotibus ejus, et Samuel in his qui invocant nomen ejus, ad quos de columna nubis loquebatur, tam aperte illos exaudiebat, qui custodiebant testimonia
Abbreviated transcription (Latin):
Ion dix dii qui celũ & t̾rã ñ fecer̃ pere¬
unt de celo & de t̾ra: qͥa nunquã fuer
incelo Sed qͥd dixit: Dii qͥ celũ &eit̃¬
ram ñ fecer. peant de t̾ra. Quasi respon¬
dit ad t̾rã. & defuit qđ responderet
decelo: qͥa illi ñ fuer incȩlo Ipsã t̾rã
bis dixit. qͥa ipsa. ẽ sub celo. Pereant
detra & de sub çȩlo. de tẽplis suis Ui¬
dete si n fit. si ñ ex parce iã factũ est
Luid eniꝰ remansit. aut q̃ntũ remansit:
Magis remanser̃ idola incordib paga¬

Expanded text:
Non dixit, Dii qui coelum et terram non fecerunt, percNon dixit, Dii qui coelum et terram non fecerunt, percant de coelo et de terra; quia nunquam fuerunt in coelo: sed quid dixit? «Dii qui coelum et terram non fecerunt, pereant de terra.» Quasi respondit ad terram, et defuit quod responderet de coelo, quia illi non fuerunt in coelo: ipsam terram bis dixit, quia ipsa est sub coelo. «Pereant de terra et de sub coelo,» de templis suis. Videte si non fit, si non ex magna parte jam factum est: quid enim remansit, aut quantum remansit? Magis remanserunt idola in cordibus Paga
Abbreviated transcription (Latin):
dñs regnauit irascant᷑ popłi. Est qdđ
fiat & de popłis irascentib. Illi irascan¬
tur: & inira ipsoꝵ martyres coronent᷑
Quid fecer̃ annunciatorib uerbi uerita¬
tis. nubib xpĩ circũ euntib orbẽ t̾rarũ
& cõpluentib agrũ dĩ: Quid illis fe¬
cerunt qͥ irascebant᷑: nisi ut int̾ manꝰ
occidere pocuer̃ ita mortua ẽ: ut in
enũ interiret. Habebit enĩ cẽpus suũ
quo resurgat & ipsa qͥa resurrectionẽ
uonis u ostendit dñs inse ipso Inde il¬
l uoluit a nob̾ acciꝑe: ut de nr̃a possemꝰ
n despare. Ergo fr̃s. caro seruoꝵ quã
occider cultores idoloꝵ resurget tẽpo¬
re suo idola quȩ fregit xp̃c nim̃ quã ite¬
rũ faciet faber Audistis cũ ieremias le¬
gret᷑ ante apłicã lectionẽ Si aurem
arpo suistis. uidistis ibi tẽpora p̃sentia
que nunc agimꝰ. Dix̃ enĩ. dii qͥcelũ &¬
qͥu n fecerꝰ: ꝑeant de t̾ra & de subcelo.

Expanded text:
«Dominus regnavit, irascantur populi.» Est quod «Dominus regnavit, irascantur populi.» Est quod fiat et de populis irascentibus: illi irascantur, et in ira ipsorum martyres coronentur. Quid fecerunt annuntiatoribus verbi veritatis, nubibus Christi circumeuntibus orbem terrarum et compluentibus agrum Dei? Quid illis fecerunt qui irascebantur, nisi ut inter manus occidere potuerunt, ita mortua est ut in aeternum interiret: habebit enim tempus suum quo resurgat et ipsa; quia resurrectionem carnis jam ostendit Dominus in seipso. Inde illam voluit a nobis accipere, ut de nostra possemus non desperare. Ergo, fratres, caro servorum quam occiderunt cultores idolorum, resurget in tempore suo: idola quae fregit Christus, nunquam iterum faciet faber. Audistis, cum Jeremias legeretur ante apostolicam lectionem, si aurem apposuistis; vidistis ibi tempora praesentia quae nunc agimus. Dixit enim: «Dii qui .
Abbreviated transcription (Latin):
Utiq apparebit quȩrentib qui pͥmo ap¬
paruit ñ quȩrentib. Et ũ deseret deside¬
rantes se: qui redemit neglegentes se'¬
cce de illo coepit psalmꝰ. de illo loquit᷑
p̾dicari postea quã resurrex̃ amortuis
& ascendit incęlũ. postea quã impleuit
discipłos suos fiducia sp̃s scĩ ut ñ ci¬
merent mortẽ: quã ille iã occiderat in
iratist̃ popłi qͥ idola colebant. Irascebant᷑
qͥ colebant quȩ fecer̃: qͥa annunciabat᷑
ille a qͦ factist᷑ Utiq ille annunciabat
ꝑdiscipłos suos se ipsũ. qͥ illos uolebat
conuerti ad eũ a qͦ factierant. & auer¬
ti ab eis quȩ ipsi fecerant. Illi ꝓidolo
suo irascebant᷑ dño suo: qͥ si ꝓ idolosuo
irascerent᷑ seruo suo. dã nandi erant.
Melior enĩ seruus eoꝵ. quã idolũ eoꝵ.
Seruos enĩ eoꝵ ds̃ fecit id olũ eoꝵ fadr
fecit: Sic irascebant᷑ ꝓ idolo suo: ut ira¬
sci ñ cimerent ꝓdño suo. Sed irascant᷑
p̃dictũ. ẽ. ñ ussũ. In ꝓphetia enĩ dicit̃.

Expanded text:
utique apparebit quaerentibus, qui primo apparuit non quaerentibus; et non deseret desiderantes se, qui redemit negligentes se. Ecce de illo coepit Psalmus, de illo diciturpraedicari, postquam resurrexit a mortuis et ascendit in coelum, posteaquam implevit discipulos suos fiducia Spiritus sancti, ut non timerent mortem, quam ille jam occiderat in irati sunt populi qui idola colebant. Irascebantur qui colebant quod fecerant, quia annuntiabatur ille a quo facti sunt. Utique ille annuntiabat per discipulos suos seipsum, qui illos volebat converti ad eum a quo facti erant, et averti ab eis quae ipsi fecerant. Illi pro idolo suo irascebantur Domino suo, qui si pro idolo suo irascerentur servo suo, damnandi erant. Melior enim servus eorum, quam idolum eorum: servum enim eorum Deus fecit, idolum eorum faber fecit. Sic irascebantur pro idolo suo, ut irasci non timerent Domino suo. Sed «irascantur,» praedictum est, non jussum; in prophetia enim dicitur,
Abbreviated transcription (Latin):
uanu t quicunq ista ñ habetis ñ cupi¬
atis. qͥcunq habetis ñ ineis p̾sumatis¬
F ece drci uob̃. Non dico dãnamine dͥa
subetis si danamini si de talib p̾su¬
mltis si de talib inflemini. si ꝓpt̃
talia pauꝑes n agnoscatis si generis
hum ani conditiõnẽ cõmunẽ. ꝓpt̾ ex¬
cellentẽ uinitatẽ obliuiscamini. Iunc
eni ds necesse. ẽ. retribuat in nouissi¬
mno & ineiuitate sua imaginẽ taliũ

Expanded text:
cupiatis; quicunque habetis, non in eis praesumatis. Ecce dixi vobis: non dico: Damnamini, quia habetis; sed damnamini, si de talibus praesumatis, si de talibus inflemini, si propter talia pauperes non agnoscatis, si generis humani conditionem communem propter excellentem vanitatem obliviscamini. Tunc enim Deus necesse est retribuat in novissimo, et in civitate sua imaginem talium
Abbreviated transcription (Latin):
cios & sortilogos consulo. sed tam̃ dĩ ec¬
cłam ñ relinquo. catholicus sũ. Tenens
matrẽ. offendisti patrẽ Alius itẽ dicit
Absit ame. ñ consulo sortilogũ. ñ quȩro
arrepticiũ. ñ quęro diuinationes sacri¬
legas. ñ eo ad adoranda demonia. ñ ser-¬
uĩo lapidib. sed tam̃ in parte donati sũ.
Quid tͥ ꝓdest ñ offensus pat̾. qͥ offensam
agnoscis. sedentẽ ad dexterã patris con¬
fiteris & blasphemas ȩccłam eiꝰ: Non te
corrigunt exempla humani coniugii:
Si haberes aliquẽ patronũ. cui cotidie ob¬
sequereris. cuiꝰ limina seruiendo contere¬
res. quẽ cotidie ñ dico salutares. sed ado¬
rares. cui impenderes fidelia obsequia
si unũ crim̃ de eiꝰ coniuge diceres. nun¬
quid domũ eiꝰ intrares: Tenete gͦ km̃i.
tenete om̃s unanimitatẽ dm̃ patrẽ &
matrẽ ȩccłam. natalicia scõꝵ cũ sobrie¬
tate celebrate. unitamini eos qͥ p̾cesser̃.¬

Expanded text:
tios et sortilegos consulo: sed tamen Dei Ectios et sortilegos consulo: sed tamen Dei Ecclesiam non relinquo; catholicus sum. Tenens matrem, offendisti patrem. Alius item dicit, Absit a me; non consulo sortilegum, non quaero arreptitium, non quaero divinationes sacrilegas, non eo ad adoranda daemonia, non servio lapidibus: sed tamen in parte Donati sum. Quid tibi prodest non offensus Pater, qui offensam agnoscis, sedentem ad Patris dexteram confiteris; et blasphemas Ecclesiam ejus? Non te corrigunt exempla humani conjugii? Si haberes aliquem patronum, cui quotidie obsequereris, cujus limina serviendo contereres, quem quotidie, non dico salutares, sed et adorares, cui impenderes fidelia obsequia; si unum crimen de ejus conjuge diceres, numquid domum ejus intrares? Tenete ergo, charissimi, tenete omnes unanimiter Deum patrem, et matrem Ecclesiam. Natalitia sanctorum cum sobrietate celebrate, ut i
Abbreviated transcription (Latin):
debet sꝑare xp̃ianꝰ. Si uult esse firmꝰ.
uapore materno nutriat᷑. Illa enĩ est
gallina colligens pullos suos. de qua
imꝓperat᷑ ilłi ciuitati infideli ierłm¬
Quotens uolui colli gere filios tuos
tanquã gallina pullos suos sub alas suas
a noluisti. ecce relinquetꝰ uob̾ domꝰ ur̃ã
deserta. Hinc dictũ ẽ. posuisti munitio¬
nes eiꝰ formidinẽ. Quia gͥ illi noluerunt
contegi sub alis gallinȩ huiꝰ. & tale exẽ¬
plũ deder̃ qđ timere debeamꝰ a uolaticis
spiritib unmundis quęrentib cotidie
quid rapiant: intra subalas gallinȩ huiꝰ
diuinȩ sapientiȩ. qm̃ ꝓpt̃ pullos suos¬
infirmata . ẽ. usq ad mortẽ. Amemꝰ dñm
istã sic̃ matrẽ. Illũ sic̃ dñm. hanc sicut
ancillã eiꝰ. qͥa filii ancillȩ eiꝰ sumꝰ sed ma¬
trinoniũ hoc magna cartate cõpaginat᷑
Nemo offendit unũ. & ꝓmeret᷑ alterũ.
Nemo dicat ad idola quidẽ uado. arrepti¬

Expanded text:
debet sperare christianus: si vult esse firmus, debet sperare christianus: si vult esse firmus, vapore materno nutriatur. Illa est enim gallina colligens pullos suos, de qua improperatur illi civitati infideli Jergere filios tuos tanquam gallina pullos suos sub alas suas, et noluisti? Ecce relinquetur vobis domus vestra deserta» . Hinc dictum est, «Posuisti munitiones ejus formidinem.» Quia ergo illi noluerunt contegi sub alis gallinae hujus, et tale exemplum dederunt, quo timere debeamus a volaticis spiritibus immundis, quaerentibus quotidie quod rapiant; intremus sub alas gallinae hujus divinae Sapientiae, qem. Amemus Dominum istam sicut matrem; illum sicut dominum, hanc sicut ancillam ejus; quia filii ancillae ipsius sumus. Sed matrimonium hoc magna charitate compaginatur: nemo offendit unum, et promeretur alterum. Nemo dicat, Ad idola quidem vado, arrepti
Abbreviated transcription (Latin):
grãs agimꝰ Nondãmꝰ nec redclimꝰ nec
uerbis agimꝰ. re tenemꝰ Ipse nos gratis
saluos fecit: ipse impietates nr̃as atten¬
dit. ipse nos ñ eũ quȩrentes quęsiuit.
inuenit redemit. liberauit adominatu
diaboli. & potestate demoniorũ. Alli¬
gauit nos fide mundandos unde soluit
illos inimicos qͥ ñ credunt. & idõ mun¬
dari ñ posst̃. Dicant qͥ remanser̃ cotidie.
qͥquid uolunt indies singulos minꝰ
minusq remanebunt. Obiciant. irri¬
deant. ex ꝓbrent ñ interitũ sed cõmu¬
tationẽ xp̃i tui. Non uident qͥa cũ ista
dicunt. deficiunt. aut credendo. aut
moriendo: Illoꝵ gͦ maledictio tẽpo
fiat. fiat. Ista subscriptio. ẽ. cautionis
di. Securi gͦ de ꝓmissionib eiꝰ p̃terita
credamꝰ. pͣsentia cognoscamꝰ. futura spe¬
remꝰ. Non nos auertat inimicus a uia.
ut qͥ colligit nos tanquã pullos suos
sub alis suis. foueat nos ne ab erremꝰ
abalis eiꝰ. nec accipiter aerius rapiat
in plumem ad huc pullũ. Non enĩ de se

Expanded text:
gratias agimus; non damus, nec reddimus, nec verbis agimus, re tenemus. Ipse nos gratis salvos fecit, ipse impietates nostras non attendit; ipse nos non eum quaerentes quaesivit, invenit, redemit, liberavit a dominatu diaboli et potestate daemoniorum: alligavit nos fide mundandos, unde solvit illos inimicos qui non credunt, et ideo mundari non possunt. Dicant qui remanserunt quotidie quidquid volunt, in dies singulos minus minusque remanebunt: objiciant, irrideant, exprobrent, non interitum, sed «commutationem Christi tui.» Non vident quia cum ista dicunt, deficiunt aut credendo, aut moriendo? Illorum enim maledictio tempor«fiat, fiat.» Ista subscriptio est cautionis Dei. Securi ergo de promissionibus ejus, praeterita credamus, praesentia cognoscamus, futura speremus. Non nos avertat inimicus a via, ut qui colligit nos tanquam pullos suos sub alis suis, foveat nos; ne aberremus ab alis ejus, ne accipiter aereus rapiat implumes adhuc pullos. Non enim de se
Abbreviated transcription (Latin):
sed cõiutabat᷑. Mortuus dicit᷑. ꝓpt̾
triduũ. Ecce qđ ex ꝓbrauer̃ inimicitui.
ñ amissionẽ. ñ ꝑditionẽ. sed plane cõ¬
mutationẽ xp̃i tui. Mutatꝰ. ẽ ille a tẽ¬
porali uita ad ęt̾̃nã. mutatꝰ. ẽ. a iudeis
ad gentes. mutatꝰ etiã a t̾ra incęlũ.
Fant nunc uani in imicitui. & adhuc ex¬
ꝓbrent cõmutationẽ xp̃i tui. Utinã &
ipsi mutent᷑. cõmutationẽ xpi ñ expro¬
brabunt. Sed displicet xp̃i mutatio.
qͥa ipsi mutari nolunt. Neq enĩ ẽ illis
cõmutatio. & ñ timuer̃ dm̃. Qd̃ ex¬
ꝓbrauer̃ inimici tui. cõmutationẽ xp̃i

Expanded text:
sed commutabatur. Mortuus dicitur propter sed commutabatur. Mortuus dicitur propter triduum. Ecce quid exprobraverunt inimici tui: non amissionem, non perditionem: sed plane «commutationem Christi tui.» Mutatus est ille a temporali vita ad aeternam, mutatus est a Judaeis ad Gentes, mutatus est etiam a terra in coelum. Eant nunc vani inimici tui, et adhuc exprobrent «commutationem Christi tui.» Utinam et ipsi mutentur; commutationem Christi non exprobrabunt. Sed displicet Christi mutatio, quia ipsi mutari nolunt: neque enim est illis commutatio, et non timuerunt Deum . «Quod exprobraverunt inimici tui, commutationem Chri
Abbreviated transcription (Latin):
 Mem̃to opꝓbrii seruoꝵ tuoꝵ. qđ continui
insinu meo inultarũ gentiũ. Ibam inqͥt
p̾dicare. & opꝓbria audiebã. & insimi
ineo continebã. qͥa implebã. Blasphema¬
mur. rogamꝰ. quasi purgam̃ta facti sumꝰ.
omĩũ ꝑ ipsema. Diu continuer̃. xp̃iani
opꝓbria insinu suo. incorde suo. nec au¬
debant resistere conuitiantib ante. cũ
crimen uideret᷑ respondere pagano Nunc
iã crim̃ est remanere paganũ. Trãs dõ.
memor fuit opꝓbriorũ nr̃oꝵ. exaltauit
cornu xp̃i sui. fecit ad mirabilẽ apud
reges t̾rȩ. Iam mͦ nemo insultat xp̃ianis.
aut si insultat ñ publice insultat. Sic
loquit᷑ mala. ut plus timeat audiri: quã
uelit credi. Qđ continui in sinu meo
uer̃. Quid ex ꝓbrauer: Cõmutationẽ
xpĩ tui. Hoc ex ꝓbrauer̃. cõmutationẽ
xp̃c. qͥa crucifixus. ẽ. xp̃c. Quid obici¬
tis insani: Quãuis iã nemo. ẽ. qͥ obiciat.
tam̃ siqui reliqͥ remanser̃. qͥd obicitis.

Expanded text:
 Memento opprobrii servorum tuorum, quod continui in sinu meo multarum gentium.» Ibam, inquit, praedicare, et opprobria audiebam, et in sinu meo continebam; quia implebam, «Blasphemamur, rogamus; quasi purgamenta mundi facti sumus, omnium peripsema» . Diu continuerunt Christiani opprobria in sinu suo, in corde suo; nec audebant resistere conviciantibus: antea cum crimen videretur respondere pagano, nunc jam crimen est remanere paganum. Gratias Domino; memor fuit opprobriorum nostrorum: exaltavit cornu Christi sui, fecit admirabilem apud reges terrae. Jam modo nemo insultat Christianis, aut si insultat, non publice insultat: sic loquitur, ut plus timeat audiri, quam velit credi. «Quod continui in sinu meo verunt:» quid exprobraverunt? «Commutationem Christi tui.» Hoc exprobraverunt, «commutationem istus, quia crucifixus est Christus. Quid objicitis insani? Quamvis jam nemo est qui objiciat; tamen si qui reliqui remanserunt, quid objicitis
Abbreviated transcription (Latin):
Mem̃to dnẽ opꝓbrii seruoꝵ tuoꝵ. Iã illo
uiuente.ia in cȩlis ad dexterã patris se¬
dente. opꝓbria obiecta st̃ xp̃ianis.
Crimen de xp̃o xp̃iani diuhabuer̃. Uidu¬
a illa pariens filios abundantiores.
quã illa quȩ habebat uirũ: audiuit
ignominiã suã. audiuit opꝓbria. Sed
ec̃cła multiplicata: extendens indexte¬
ram atq sinistrã. ignominiȩ uidinta¬
tis suȩ iã ñ. ẽ memor. Mem̃to dĩe apud
quẽ est abundantia suauitatis memoriȩ

Expanded text:
mento, Domine, opprobrii, servorum tuorum.» Jam illo vivente, jam in coelo ad dexteram Patris sedente, opprobria objecta sunt Christianis: crimen de Christo Christiani diu habuerunt. Vidua illa pariquam illa quae habebat virum , audivit ignominias, audivit opprobria: sed Ecclesia multiplicata, extendens in dexteram atque sinistram, ignominiae viduitatis suae jam non est memor. «Memento, Domine,» apud quem est abundantia su