comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ ꝑ grãm remissionẽ accipiunt pecca¬
toꝵ. Unde etiã de ipsa ȩccła dr̃. in
canticis canticoꝵ. Quȩ.ẽ. ista quȩ ascen¬
cata ur̃a tanquã foenitiũ. sic̃ niuẽ de¬
albabo. Potest & sic intelligi. ut in eo
qđ dictũ.ẽ. pennę colũbe deargenta¬
tȩ. sub audiat᷑ eritis: ut iste sit sensus.
Quos qͥ tanꝗ spolia speciei domꝰ diuidimi¬
ni. si dormiatis int̾ medios cleros. pen¬
nȩ colũbȩ deargentatȩ eritis. id. ẽ. in
altiora eleuabimini cõpagini tam̃
ȩccłȩ cohȩrentes. Nullã qͥp̃pe aliã me¬
lius hic intelligi puto colũbã deargen¬
tatã: quã illã de qua dictũ.ẽ. una est
colũba mea. Deargentata . c̃. autẽ: qͥa
diuinis eloquiis. ẽ. erudita. Eloquia
nanq dñi alio loco dicunt᷑. argentũ
ẽẽ uoluer̃: ut dormire sit int̾ medios
cleros in eoꝵ testam̃toꝵ auctoritate
reqͥescere. id. ẽ. utriusq testam̃ti testi¬
moniis ad quiescere. ut qͣndo aliqͥd ex

Expanded text:
ccipiunt peccatorum. Unde etiam de ipsa Ecclesia dicitur in Cantico canticorum: Quae est ista quae ascencata vestra tanquam phoenicium, sicut nivem dealbabo ? Potest et sic intelligi, ut in eo quod dictum est, pennae columbae deargentatae, subaudiatur, eritis; ut iste sit sensus: O vos qui tanquam spolia speciei domus dividimini, si dormiatis inter medios cleros, pennae columbae deargentatae eritis; id est, in altiora elevabimim, compagini tamen Ecclesiae cohaerentes. Nullam quippe aliam melius hic intelligi puto columbam deargentatam, quam illam de qua dictum est: Una est columba mea . Deargentata est autem, quia divinis eloquiis est erudita: eloquia namque Domini alio loco dicuntur argentum esse voluerunt; ut dormire sit inter medios cleros, in eorum Testamentorum auctoritate requiescere; id est, utriusque Testamenti testimoniis acquiescere, ut quando aliquid ex
Abbreviated transcription (Latin):
ligendũ puto qđ seqͥt᷑ & speciei domꝰ di¬
uidere spolia. acsi diceret᷑. dilecti etiã
speciei comꝰ diuidere spolia. id ẽ. dile¬
cti eciã ad diuidenda spolia. Speciosã
dendo illi spolia: sic̾ speciosũ . ẽ. corpꝰ
distributione mẽbroꝵs. Spolia porro
dicunt᷑ quȩ uictis hostib detrahunt᷑
Hoc qͥd sit euangłiũ nos admonet ubi
ab inferis ascendendo. Alligauit eũ sa¬
cranto incarnationis suȩ. qđ nichil in
eo reperiens morte dignũ: tam̃. ẽ. ꝑmis¬
sus occidere. ac sic alligato abstulit tan¬
quã spolia uasa eiꝰ Oꝑabat᷑ qͥppe in
filiis diffidentię. quoꝵ infidelitate
utebat᷑ ad uoluntatẽ suã. Hȩc uasa dñs
mundans remissione peccatoꝵ. hȩc spo¬
lia sc̃ĩficans hosti erepta ꝓstrato atꝙ
ligato: diuisit en speciei domꝰ suȩ alios
res & doctores. in opus ministerii inedi¬
ficationẽ corporis. ap̃r. Sic̃ enĩ corpus

Expanded text:
ndum puto quod sequitur, et speciei domus dindum puto quod sequitur, et speciei domus dividere spolia, ac si diceretur, Dilecti etiam speciei domus dividere spolia, id est, Dilecti etiam ad dividenda spolia. Speciosam dendo illi spolia; sicut speciosum est corpus distributione membrorum. Spolia porro dicuntur quae victis hostibus detrahuntur. Hoc quid sit Evangelium nos admonet, ubiab inferis ascendendo: alligavit eum sacramento incarnationis suae, quod nihil in eo reperiens morte dignum, tamen est permissus occidere; ac sic alligato abstulit tanquam spolia vasa ejus. Operabatur quippe in filiis diffidentiae , quorum infidelitate utebatur ad voluntatem suam. Haec vasa Dominus mundans remissione peccatorum, haec spolia sanctificans hosti erepta prostrato atque alligato, divisit ea speciei domus suae; alios s pastores et doctores in opus ministerii, in aedificationem corporis Christi . Sicut enim unum
Abbreviated transcription (Latin):
gimꝰ. ds̃ iudiciũ tuũ regida. & iusticiã
tuã filio regis: nescio udrũ aliud aliqd
dictũ. ẽ. quã filio tuo. Rex gͦ.ẽ. & pat
Unde uersiculus iste psalmi huius rex
uirtutũ dilecti. utroq mͦ intelligi potest
Cuitas dixisset. dñs dabit uerbus eieu¬
liautib uirtute multa: qͥa ipsa uirtꝰ
deo regit᷑ eiꝙ militat a qͦ dat᷑: ipse inqͥt
dus qͥ dabit uerbũ euangłi⁊ antib uir¬
cute multa rex ẽ. uirtutũ dilecti De
inde seqͥt᷑ Dilecti. & speciei domꝰ diui¬
dere spolia. Repetitio ꝑtinet ad cõmen¬
dationẽ. Quanquã istã repetitionẽ ñ
om̃s codices habeant. & eã diligentiores
stella apposita p̾notant. Quę signa
uocantur asterisci. qͥb agnosci uolunt
ca ñ . eẽ. in int̾ptatione septuaginta.
sed. ee. in hebreo quȩ talib insig̃niunt᷑
notis. Sed siue repetat᷑ siue sem̃el dictũ
iccipiat᷑. qđ positũ ẽ. dilecti: sic intel¬

Expanded text:
gimus, Deus, judicium tuum regi da, et justitiam gimus, Deus, judicium tuum regi da, et justitiam tuam filio regis ; nescio utrum aliud aliquid dictum est quam, Filio tuo. Rex ergo est et Pater. Unde versiculus iste psalmi hujus, Rex virtutum Dilecti, utroque modo intelligi potest. Cum itaque dixisset, Dominus dabit verbum evangelizantibus virtute multa; quia ipsa virtus ab eo regitur, eique militat a quo datur, ipse, inquit, Dominus qui dabit verbum evangelizantibus virtute multa, rex est virtutum Dilecti. 16. Deinde sequitur: Dilecti, et speciei domus dividere spolia. Repetitio pertinet ad commendationem: quanquam istam repetitionem non omnes codices habeant, et eam diligentiores stella apposita praenotant, quae signa vocantur asterisci; quibus agnosci volunt ea non esse in interpretatione Septuaginta, sed esse in hebraeo, quae talibus insigniuntur notis. Sed sive repetatur, sive semel dictum accipiatur q
Abbreviated transcription (Latin):
ił s. xp̃c. cũ sit unꝰ atq idẽ. In ueterib
aut̃ libris crebra.ẽ. ista locutio. & idõ
qͣndo sub obscure fit. ex manifestis sui
generis exemplis intelligenda. ẽ. sic̃ hoc
loco psalmi huiꝰ quẽ trãctamꝰ. sub obscu
illa. fecit moyses. sic̃ p̾cẽpit dñs moysi
Quia uͦ dictũ . ẽ. rex uirtutũ dilecti:. ñ
facile. ẽ ut occurrat ipsũ eẽ. regẽ uirtu¬
tũ. qui . ẽ. & dilectꝰ. Rex gͦ uirtutũ dile¬
cti sic intelligi potest: ac si diceretur
ñ habeat iste sensus tantã necessicatẽ.
ut aliud ñ ualeat accipi. qͥa & pat̾ potest
intelligi rex uirtutũ filii sui dilecti.
cui dicit ipse dilectꝰ. omĩa mea tua st̃.
& tua mea. Qđ si forte quęrit᷑ utrũ ds¬
dnĩ iħu xp̃i pat̾. etiã rexdici possit.
nescio utru qͥsq audeat hoc ab eo nom̃
auferre ubi apłs dicit Regiaut̃ scłoꝵ
immortali inuisibili soli dõ. Quia &¬
si hoc de ipsa trinitate dictũ. ẽ ibi. ẽ
& ds̃ pater. Si aut̃ ñ carnalit̾ intelli¬

Expanded text:
ster, cum sit unus atque idem. In veteribus autem libris crebra est ista locutio: et ideo quando subobscure fit, ex manifestis sui generis exemplis intelligenda est; sicut hoc loco psalmi hujus quem tractamus, subobscursset quam illa, Fecit Moyses sicut praecepit Dominus Moysi: quia vero dictum est, Rex virtutum Dilecti, non facile est ut occurrat ipsum esse regem virtutum, qui est et Dilectus. Rex ergo virtutum Dilecti, sic intelligi potest, ac si diceretur,istus. Quamvis non habeat iste sensus tantam necessitatem, ut aliud non valeat accipi: quia et Pater potest intelligi rex virtutum Filii sui dilecti, cui dicit ipse Dilectus, Omnia mea tua sunt, et tua mea . Quod si forte quaeritur utrum Disti Pater etiam rex dici possit; nescio utrum quisquam audeat hoc ab eo nomen auferre, ubi Apostolus dicit: Regi autem saeculorum immortali, invisibili, soli Deo . Quia etsi hoc de ipsa Trinitate dictum est, ibi est et Deus Pater. Si autem non carnaliter intelli
Abbreviated transcription (Latin):
uener̃ annunciantes nouũ testam̃tũ. con¬
iuncti psallentib. de quoꝵ bonis oꝑib
etiã uisibilib tanquã organis laudis
glorificaret᷑ ds̃. Idẽ autẽ pͥncipes in
medio ad olescentularũ tẏmphanistri¬
arũ in ministerio scilicet honorabili.
Nã itast̃ in medio ministri p̃positi eccła¬
rũ nouarũ. Hoc enĩ ẽ. ad olescentularũ car¬
ne edomita. dm̃ laudantiũ. Hoc enĩ ẽ.
tẏmphanstriarũ. eoqđ tymphana fi¬
ant corio siccato. & extento. Ideo ne
quisquã carnalit᷑ ista acciꝑet & ex his
uerbis qͦsdã luxuriȩ choros in animũ
induceret: sequit᷑ & dic̃. In ecclesiis
benedicite dñm. Tanquã diceret ut qͥd
cũ auditis ad olescentulas tymphani¬
strias. lasciua delectam̃ta cogitatis::
neccłiis benedicite dñm. Eccłȩ qͥppe.
uob̾ hac mystica significatione monstran¬
tur. Aeccłe st̃ ad olescentulȩ. noua grã
decoratȩ. Eccłȩ st̃ tymphanistriȩ̃.

Expanded text:
annuntiantes Novum Testamentum; conjuncti psallentibus, de quorum bonis operibus etiam visibilibus, tanquam organis laudis, glorificaretur Deus. Iidem autem principes in medio adolescentularum tympanistriarum, in ministerio scilicet honorabili: nam ita sunt in medio ministri praepositi Ecclesiarum novarum; hoc enim est, adolescentularum: carne edomita Deum laudantium; hoc enim est, tympanistriarum, eo quod tympana fiant corio siccato et extento. 35. vers. 27. Ideo ne quisquam carnaliter ista acciperet, et ex his verbis quosdam luxuriae choros in animum induceret, sequitur et dicit, In Ecclesiis benedicite Dominum: tanquam diceret, Utquid, cum auditis adolescentulas tympanistrias, lasciva delectamenta cogitatis? In Ecclesiis benedicite Dominum. Ecclesiae quippe vobis hac mystica significatione monstrantur: Ecclesiae sunt adolescentulae, nova gratia decoratae; Ecclesiae sunt tympanistr
Abbreviated transcription (Latin):
uirũ: sp̃s sc̃s inqͥt suꝑ ueniet inte. &
uirtꝰ altissimi obũ brabit tͥ. Quid. ẽ
obũbrabit tͥ. nͥ umbrã faciet: Unde
int̾p̃tat᷑ umbra. Non enĩ meritis aut
uirtute ꝓpͥa discernunt᷑. Quisenĩ te
inqͥt discernitꝰ. Quid aut̃ habes qđ ñ
accepisti. Ut gͦ discernantꝰ ab impiis:
accipiunt remissionẽ peccatoꝵ ab illo
qͥait. Si fuerint peccata ur̃a sic̃ foeni¬
tiũ : tanꝗ nuẽ dealbabo. Ecce qͦmͦ nue
dealbabunt᷑ in selinon ingr̃a sp̃s scĩ.¬

Expanded text:
superveniet in te, et virtus Altissimi obumbrabit tibi. Quid est, obumbrabit tibi, nisi, umbram faciet? Unde interpretatur Umbra. Non enim meritis aut virtute propria discernuntur. Quis enim te, inquit, discernit? Quid autem habes quod non accepisti ? Ut ergo discernantur ab impiis, accipiunt remissionem peccatorum ab illo qui ait: Si fuerint peccata vestra sicut phoenicium, tanquam nivem dealbabo . Ecce quomodo nive dealbabuntur in Selmon; in gratia Spi
Abbreviated transcription (Latin):
in scõ. Deinde ad ipsũ dñm locutione
conuersa. ascendisti inqͥt in altũ. ca¬
pciuasti captiuitatẽ. accepisti dona
in hominib. Hoc apłs sic cõmemorat
sic exponit. de dño iħu xp̃o loquens
Unicuiq aut̃ nr̃m inqͥt dat᷑ gr̃a. scđm¬

Expanded text:
 19. Deinde ad ipsum Dominum locutione conversa: Ascendisti, inquit, in altum, captivasti captivitatem, accepisti dona in hominibus. Hoc Apostolus sic commemorat, sic exponit de Domino Christo loquens: Unicuique autem nostrum, inquit, datur gra
Abbreviated transcription (Latin):
tantiũ. Spe enĩ st̃ gaudentes: done ꝑ¬
ducant᷑ in finẽ. quẽ nunc expectant᷑
ꝑ patientiã. Mirifice aut̃ cũ di xisset
milia lȩcantiũ: continuo subiecit.
ñs in illis. Ne mirem᷑ qđ lȩtent᷑ dñs in
illis. Nã ꝑ multas tribulationes oporcet
introire in regnũ dĩ. sed dñs in illis.
Ideo & si st̃ quasi tristes: seꝑ tam̃ gau

Expanded text:
tantium. Spe enim sunt gaudentes, donec perducantur in finem quem nunc exspectant per patientiam . Mirifice autem, cum dixisset, Millia laetantium, continuo subjecit, Dominus in illis. Ne miremur quod laetentur; Dominus in illis. Nam per multas tribulationes oportet nos introire in regnum Dei : sed, Dominus in illis. Ideo etsi sunt quasi
Abbreviated transcription (Latin):
simis tẽporib manifestꝰ mons dĩ paratꝰ
in cacumine montiũ: Ipse. ẽ. mons in¬
caseatꝰ. ꝓpt̾ paruulos grã tanquã lacte
nitriendos. mons uber. ad roborandos
atq ditandos donoꝵ excellentia. Nã &
ipsũ lac unde fit caseus. miro mͦ signifi¬
cit grãm. Manat qͥppe ex abundantia
paruulis gratis infundit᷑. Ambiguus. ẽ.
aut̃ casus in greco. utrũ sit nominati¬
uus an accusatiuus: qm̃ in ea lingua
mons neutri generis. ẽ. ñ masculini.
dõ ñnulli latini ñ int̾p̃tati st̃ montẽ
dĩ sed mons dĩ. Puto aut̃ melius. eẽ. in
selmon montẽ dĩ hoc. ẽ. in montẽ dĩ qͥ

Expanded text:
mons Domini, paratus in cacumine montium ? Ipse est mons incaseatus, propter parvulos gratia tanquam lacte nutriendos; mons uber, ad roborandos atque ditandos donorum excellentia: nam et ipsum lac, unde fit caseus, miro modo significat gratiam; manat quippe ex abundantia parvulis gratis infunditur. Ambiguus est autem in graeco casus, utrum sit nominativus, an accusativus; quoniam in ea lingua mons neutri generis est, non masculini: ideo nonnulli Latini non interpretati sunt, montem Dei, sed mons Dei. Puto autem melius esse, in Selmon montem Dei, hoc est, in
Abbreviated transcription (Latin):
dix̃ montẽ dĩ. montẽ in caseatũ. mon¬
tẽ uberẽ. nequis auderet ex hoc dñm
ipsi dicti st̃ montes dĩ. legit᷑ quippe.
iusticia tua sic̃ montes dĩ. unde apłs
ait. ut nos simꝰ i usticia dĩ in ipso. de

Expanded text:
dixit, montem Dei, montem incaseatum, montem uberem, ne quis auderet ex hoc Domintis, qui et ipsi dicti sunt montes Dei: legitur quippe, Justitia tua sicut montes Dei ; unde Apostolus ait, Ut nos simus justitia D
Abbreviated transcription (Latin):
futu roꝵ: sed de quali scriptũ ẽ. subum¬
bmalarũ cuarũ ꝓtege me. Dũ gͦ discer¬
ii ille suꝑcȩlestis reges suꝑ columbã
deangentatã: ñ sua merita extollant.
nde ꝓpͥa uirtute confidant: Niue qͥppe
de albabunt᷑ inselmon. grã candifica¬
bunt᷑ in ꝓtectione corporis xp̃i. Hunc
Quid hic aut̃ aliud pinguem. quã uberẽ
diceret: Est & mons istonomine nun¬
cupatꝰ id ẽ. selmon. Sed quẽ montẽ in¬
telligere debemꝰ. montẽ dĩ. montẽ ube¬
rem montẽ incaseatũ nͥ eundẽ dñm

Expanded text:
Sub umbra alarum tuarum protege me . Dum ergo discernit ille supercoelestis reges super columbam deargentatam, non sua merita extollant, non de propria virtute confidant: nive quippe dealbabuntur in Selmon; gratia candificabuntur in protectione corporis Christi. Quid hic autem aliud pinguem, quam uberem diceret? Est enim et mons isto nomine nuncupatus, id est Selmon. Sed quem montem intelligere debemus montem Dei, montem uberem, montem incaseatum, nisi eumdem Dom
Abbreviated transcription (Latin):
dios cleros o uos pennȩ colũbȩ dear-¬
gentatȩ. an in his quȩ sequunt᷑ ut or¬
do sit. si dormiatis int̾ medios cleros.
pennȩ colũbe deargentatȩ niue deal¬
babunt᷑ in selmon. id . ẽ. ipse pennȩ
dealbabunt᷑ si dormiatis int̾ medios
cleros. ut illis hoc dicere intelligat᷑.
mini speciei domꝰ ꝑ manifestationẽ
sp̃s ad utilitatẽ. ut alii quidẽ detͦ ꝑ sp̃m
sermo sapientiȩ. alii sermo scientiȩ

Expanded text:
dios cleros, o uos pennae columbae deardios cleros, o uos pennae columbae deargentatae, an his quae sequuntur, ut ordo sit: si dormiatis inter medios cleros, pennae columbae deargentatae niue dealbabuntur in Selmon, id est, ipsae pennae dealbabuntur, si dormiatis inter medios cleros, ut illis hoc dicere intellegatur,mini speciei domus per manifestationem spiritus ad utilitatem, ut alii quidem detur per spiritum sermo sapientiae, alii sermo
Abbreviated transcription (Latin):
p̾tantur. Omia aut̃ hȩc oꝑat᷑. unꝰ atq
idẽ sp̃s: diuidens ꝓpͥa unicuiq ꝓut uult
ꝙ hec .ẽ. species domꝰ cui spolia diuidunt᷑.
ut amator eiꝰ apulchritudine accensus
fit species domꝰ alloquendo conuertit
dicens: Si dormiatis int̾ medios cleros.
pennȩ colũbȩ deargentatȩ. & int̾ sca¬
pulas eiꝰ inuiridate auri. Prius lic quȩ
rendus. ẽ. ordo uerboꝵ. qͦmꝰ finiat᷑ sen¬
tentia. quȩ utiq pendet. cũ dicit. si dor¬
miatis. Deinde qđ ait. pennȩ colũbȩ de¬
argentatȩ. utrũ singulari numero in¬
telligendũ. ẽ. huiꝰ pennȩ anplurali hȩ
penne. Sed singularẽ numerũ grecus
excludit. ubi omĩno pluralit̾ hoc positũ
legit᷑. Sed ad huc incertũ. ẽ. utrũ hȩ
pennȩ: an o uos pennȩ: ut ad ipsas pen¬
nas loqͥ uideat᷑. Utrũ gͦ uerbis quȩ
p̃cesserunt finit᷑ ista sententia. ut ordo
sit. dñs dabit uerbũ euangłizantib
uirtute multa. si dormiatis int̾ me¬

Expanded text:
 Omnia autem haec operatur unus atque idem Spiritus, dividens propria unicuique prout vult . Et haec est species domus, cui spolia dividuntur; ut amator ejus hac pulchritudine accensus fit species domus, alloquenda convertit, dicens: Si dormiatis inter medios cleros, pennae columbae deargentatae, et inter scapulas ejus in viriditate auri. Priusrendus est ordo uerborum, quomodo finiatur sententia; quae utique pendet, cum dicitur: si dormiatis. deinde {quod ait: pennae columbae deargentatae, utrum singulari numero intellegendum est huius pennae, an plurali hae pennae. sed singularem numerum Graecus excludit, ubi omnino pluraliter hoc positum legitur. sed adhuc} incertum est utrum hae pennae, an o uos pennae, ut ad ipsas pennas loqui uideatur. utrum ergo uerbis quae praecesserunt finiatur ista sententia, ut ordo sit: dominus dabit uerbum euangelizantibus uirtute multa, si dormiatis inter me
Abbreviated transcription (Latin):
iã cũ dño uiuant. aut certe qͥa ꝑ eos qui
sic moriunt᷑ qͣnto securius tanto sulli¬
mius eccłe diffamat᷑. & quasi quib dã
pennis excelsȩ laudis attollit᷑. Neq enĩ
frustra dictũ.ẽ: ante mortẽ ne laudes
hominẽ quenquã. Om̃s gͦ scĩ dĩ. ab ini¬
tio generis humani usq ad tẽpus apłoꝵ.¬

Expanded text:
jam cum Domino vivant : aut certe, quia per eos qui jam cum Domino vivant : aut certe, quia per eos qui sic moriuntur, quanto securius, tanto sublimius Ecclesia diffamatur, et quasi quibusdam pennis excelsae laudis attollitur. Neque enim frustra dictum est: Ante mortem ne laudes hominem quemquam . Omnes ergo sancti Dei ab initio generis humani, usque ad tempus Apo
Abbreviated transcription (Latin):
rando ut ad qͥrant. metuendo ne amit¬
tant. Qui aut̃ me audit ait sapientia:
inhabitabit in spe. & reqͥescet sine ti
id ẽ. int̾ medias hereditates. nondũ in
re s tam̃ in spe cȩlestis et̾nitatis habi¬
tare. & a t̾renȩ felicitatis iã cupiditate
conqͥescere. Cũ aut̃ uenerit quod sꝑamꝰ.
iã ñ int̃ duas hȩreditates requiescͥemꝰ
sed in noua uita cuiꝰ uetꝰ erat umbra
regnabimꝰ. Qua ꝓpt̾ etiã si intellȩxe¬
rimꝰ qđ dictũ .ẽ. si dormiatis int̾ me¬
dios cleros tanquã si diceret. si moria¬
mini int̾ medios cleros. ut istã mortẽ
carnis more su oscriptura dormitio¬
nẽ uocauerit: hȩc .ẽ. mors optima. ut
in cupiditatũ colaibitione a t̾renis &
spe cȩlestis hȩreditatis homo usq in
claudat. Sic enĩ dormientes int̾ me¬
dios cleros: er̃ perinę colũlx de argen¬
tatȩ. ut tẽpore qͦ resurgent rapiant᷑
in nubib in obuiã xp̃o in aere. & semꝑ

Expanded text:
rando ut acquirant, metuendo ne amitrando ut acquirant, metuendo ne amittant. Qui autem me audit, ait Sapientia, inhabitabit in spe, et requiescet sine timid est inter medias haereditates; nondum in re, sed tamen in spe coelestis haereditatis habitare, et a terrenae felicitatis jam cupiditate conquiescere. Cum autem venerit quod speramus, non jam inter duas haereditates requiescemus; sed in nova vera, cujus vetus erat umbra, regnabimus. Quapropter etiamsi intellexerimus quod dictum est, Si dormiatis inter medios cleros, tanquam si diceretur, Si moriamini inter medios cleros, ut istam mortem carnis more suo Scriptura dormitionem vocaverit; haec est mors optima, ut in cupiditatum cohibitione a terrenis, in spe coelestis haereditatis homo usque in claudat. Sic enim dormientes inter medios cleros, erunt pennae columbae deargentatae; ut tempore quo resurgent, rapiantur in nubibus obviam Christo in aera, et semper
Abbreviated transcription (Latin):
tes ex ꝓmissione dĩ partes hȩredititis
uocant᷑ quȩ popło st̃ distributȩ. Un¬
de trib leui prȩcepta ẽ. ñ habere sorte
rit᷑ Nã & cleros & clericos hinc appel¬
latos puto. qͥ st̃ in ȩcclesi astici ministerii
gradib ordinati: qͥa mathias sorte electꝰ
.e. quẽ pͥmũ ꝑ apłos legimꝰ ordinatũ.
Proinde ꝓpt̾ hereditatẽ quȩ fit testam̃to:
tanquã ꝑ id qđ efficit᷑ id qđ efficit. nomi¬
ne cleroꝵ testam̃ta ipsa significata st̃.
Quanquã & mͥ alius hinc sensus occurrat.
nisi fallor ante ponendus: ut cleros mul¬
to ꝓbabilius ipsas hȩreditates intelligamꝰ.
Ut qm̃ hereditas ueteris testam̃ti . ẽ. quãuis
in umbra significatiua futuri. terrena
felicitas. hȩreditas uͦ noui testam̃ti. ẽ. ȩt̃na
immortalitas: dormire sit int̾ medios
cleros nec illa ũquȩrere ardent. & ad¬
huc istã expectare patient̃. Nã qͥ dõ pro¬
pterea seruiunt uł potius ꝓpt̾ea serui
dormiunt. Inflãmantib enĩ cupidi¬

Expanded text:
missione Dei, partes haereditatis vocantur, quae populo sunt distributae. Unde tribus Levi praecepta est non habere sortemretur . Nam et Cleros et Clericos hinc appellatos puto, qui sunt in ecclesiastici ministerii gradibus ordinati, quia Matthias sorte electus est, quem primum per Apostolos legimus ordinatum . Proinde propter haereditatem quae fit testamento, tanquam per id quod efficitur id quod efficit, nomine clerorum Testamenta ipsa significata sunt. 20. Quanquam mihi et alius hic sensus occurrat, nisi fallor, anteponendus, ut cleros multo probabilius ipsas haereditates intelligamus: ut quoniam haereditas Veteris Testamenti est, quamvis in umbra significativa futuri, terrena felicitas; haereditas vero Novi Testamenti est aeterna immortalitas; dormire sit inter medios cleros, nec illam jam quaerere ardenter, et adhuc istam exspectare patienter. Nam qui Deo propterea serviunt, vel potius pormiunt. Inflammantibus enim cupidi
Abbreviated transcription (Latin):
filius dĩ Umbra porro ista defens iculũ
intelligit᷑ ab esti concupiscenciarũ
carnaliũ. unde illa uirgo xp̃m ĩ car¬
nalit concupiscendo. sed spualit̃ cre¬
dendo concepit. Constat aut̃ umbra.¬
ex lumine & corpore: Proinde illud qđ
in pͥncipio erat uerbũ. liñ illud uerũ.
uerbũ caro factũ . ẽ. & habitauit in nob̾
Dõ scilicet homotanꝗ lumini corpus ac¬
cessit. & ineũ credentes. umbra ꝓtectio¬

Expanded text:
fensaculum intelligitur ab aestu concupiscentiarum carnalium: unde illa virgo Christum non carnaliter concupiscendo, sed spiritualiter credendo concepit. Constat autem umbra lumine et corpore: proinde illud quod in principio erat Verbum, lumen illud verum, Verbum caro factum est, et habitavit in nobis. Deo scilicet homo tanquam lumini corpus accessit, et in eum credentes umbra protectio
Abbreviated transcription (Latin):
uelata. ẽ: ipsi apłi & beati martyres.
cȩteriq iusti tanquã arietes ariecũ fi¬
lii. usq ad hoc tẽpus dormier̃ int̃ me¬
dios cleros. regni t̾reni felicitatẽ iã con¬
temnentes. & regni cȩloꝵ ȩt̃nitatẽ spe¬
rantes & nondũ tenentes. & qͥa tã hene
dormier̃: eis uelut pennis nunc uoli
imitandũ posteris inuitatis. dũ sic
etiã cȩteri dormiunt. addant᷑ pennȩ
quib usq in finẽ scłi sullimit̃ p̃dicet᷑.¬

Expanded text:
ata est, ipsi Apostoli et beati martyres caeterique justi, tanquam arietes et arietum filii usque ad hoc tempus dormierunt inter medios cleros; regni terreni felicitatem jam contemnentes, et regni coelorum aeternitatem sperantes, et nondum tenentes. Et quia tam bene dormierunt, eis velut pennis nunc volitimitandum posteris invitatis, dum sic etiam caeteri dormiunt, addantur pennae quibus usque in finem saeculi sublimiter praedicet
Abbreviated transcription (Latin):
sũ id qđ sũ. Hoc ẽ. pluuia uoluntaria
Uoluntarie qͥppe genuit nos uerbo ueri¬
tatis. Hec e pluuia uoluntaria. Inde
alibi dicit᷑ Scuto bonȩ uoluntatis tuȩ
coronasti nos Istã pluuiã cũ ds̃ transiret
indeserto id ẽ p̃dicaret᷑ ingentib: cȩli
distillauer̃. Nontam̃ a se ipsis. s a facie
aut̃ sed grã dĩ cũ illo. ut abundantius
distillarec ingentib id .ẽ. in deserto.
ubi xp̃c ñ erat᷑ annunciatꝰ. ne suꝑ alienũ
fundam̃tũ ȩdificaret: ipse inquã isra¬
helita erat ex genere isrł. de tribubenia¬
min. Q ipse gͦ in seruitutẽ generatꝰ.
erat de ierłm t̾rena quȩ seruit cũ filiis

Expanded text:
id quod sum . Haec est pluvia voluntaria. Voluntarie quippe genuit nos verbo veritatis . Haec pluvia voluntaria. Inde alibi dicitur: Scuto bonae voluntatis tuae coronasti nos . Istam pluviam, cum Deus transiret in deserto, id est, praedicaretur in Gentibus, coeli distillaverunt: non tamen a seipsis, sed a facie autem, sed gratia Dei cum illo , ut abundantius distillaret in gentibus, id est in deserto, ubi Christus non erat annuntiatus, ne super alienum fundamentum aedificaret ; ipse, inquam, Israelita erat ex genere Israel, de tribu Benjamin : et ipse ergo in servitutem generatus erat, de Jerusalem terrena quae servit cum fi
Abbreviated transcription (Latin):
tudine illa. in qua ducit cõpeditos:
Fortasse etiã uirtutẽ hic dicit illã. qua
euangłi Zantes mirabilia signa fecer̃.
uirtute multa : Rex inqͥt uirtutũ di¬
lecti. Pat̃ gͦ est rex uirtutũ filii. Dile¬
ctus enĩ. qͣndo ñ ponit᷑ quis dilectꝰ. ꝑ
antonomasian filius unicus intelli¬
git᷑ An uirtutũ suarũ rex ipse filius.
uirtutũ scilicet sibi seruientiũ. qͥa uir¬
tute multa euangłiz̾antib dabit uer¬
bũ. rex uirtutũ de qͦ dictũ. ẽ. dñs uir
rex uirtutũ suarũ. sed rex uirtutũ di¬
lecti: locutio ẽ. inscripturis usitatis¬
sima. si qͥs aduertat. Qđ ibi maxime
apparet: ubi etiã ꝓpͥũ nonĩ ex pͥmit᷑
ut eundẽ. eẽ. de qͦ dr̃. dubitari omino
ñ possit. Qualis. ẽ inpenta teuco multis¬
locis ubi ñ dr̃. & fec̾ moyses sic̃ p̃cepit
ei dñs s fecit moyses sic̃ p̃cepit dñs mor¬
si: quasi alius sit moyses cui p̾cepit. ꝙ
alius moyses qͥ fecit. cũ idem ipse sit.

Expanded text:
tudine illa in qua educit compeditos? tudine illa in qua educit compeditos? Fortasse etiam virtutem hic dicat illam, qua evangelizantes mirabilia signa feceruntvirtute multa? Rex, inquit, virtutum Dilecti. Pater ergo est rex virtutum Filii. Dilectus enim, quando non ponitur quis dilectus, per antonomasiam Filius unicus intelligitur. An virtutum suarum rex ipse Filius; virtutum scilicet sibi servientium? quia virtute multa evangelizantibus dabit verbum rex virtuRex virtutum suarum, sed, Rex virtutum Dilecti, locutio est in Scripturis usitatissima, si quis advertat: quod ibi maxime apparet, ubi etiam proprium nomen exprimitur, ut eumdem esse de quo dicitur, dubitari omnino non possit. Qualis et illa onibus nostris, Et fecit Moyses sicut praecepit ei Dominus; sed, Fecit Moyses sicut praecepit Dominus Moysi; quasi alius sit Moyses cui praecepit, et alius Moyses qui fecit, cum idem ipse sit.
Abbreviated transcription (Latin):
lia tua in habitabunt in ea. Tua ñ sua.
tͥ subdita ñ sibi libera. ad te egentia. ñ
sibi sufficientia. Deniq seqͥt᷑. Parasti in
tua suauitate egenti ds̃. In tua suaui.¬
tate: ñ in illius facultate. Egens. ẽ. enĩ
qm̃ infirmatꝰ. ẽ: ut ꝑficiatur. agnouit
se indigentẽ. ut repleat᷑ Hȩc. ẽ. illa
suauitas. de qua alibi dr̃. Dñs dabit
suauitatẽ. & t̾ra nrã dabit fructũ suũ:
ut bonũ opus fiat. ñ timore sed amore.
ñ formidine poenȩ s delectatione iu¬
sticiȩ. Ipsa. ẽ. enĩ uera. & sana lib̾tas.
Sed dñs hoc egenti parauit. ñ ab undan¬
ti. cui opꝓbrio. ẽ. ista pauptas. De qua¬
lib alibi dicit᷑ Opꝓbriũ his qͥ abun¬
dant. & despectio supbis. Hos aut̃ dix̃
suꝑbos. qͦs dix̃ qͥ ab undant. Dñs dabit
uerbũ. Cibaria scilicet animalib suis.
quȩ in habitabunt in ea. Sed qͥd oꝑa¬
bunt᷑ hec animalia. quib dabit uerbũ:
Quid nisi qđ seqͥt᷑: Fuangłrzantib
uirtute multa. Qua uirtute. nͥ forti¬

Expanded text:
lia tua inhabitabunt in ea. Tua, non sua; tibi subdita, non sibi libera; ad te egentia, non sibi sufficientia. Denique sequitur: Parasti in tua suavitate egenti Deus. In tua suavitate, non illius facultate. Egens est enim, quoniam infirmatus est, ut perficiatur: agnovit se indigentem, ut repleatur. Haec est illa suavitas de qua alibi dicitur, Dominus dabit suavitatem, et terra nostra dabit fructum suum : ut bonum opus fiat non timore, sed amore; non formidine poenae, sed delectatione justitiae. Ipsa est enim vera et sana libertas. Sed Dominus hoc egenti paravit, non abundanti, cui opprobrio est ista paupertas; de qualibus alibi dicitur: Opprobrium his qui abundant, et despectio superbis . Hos enim dixit superbos, quos dixit verbum: cibaria scilicet animalibus suis quae inhabitabunt in ea. Sed quid operabuntur haec animalia, quibus dabit verbum? quid nisi quod sequitur? Evangelizantibus virtute multa. Qua virtute, nisi forti
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ̾ opus ministerii. in ędificationẽ
corporis xp̃i. qͣndo quidẽ ipsa. ẽ corpꝰ
xp̃i: Dicunt᷑ aut̃ illi reges utiq a re¬
gendo. & qͥd magis quã carniis concupi¬
scentias. ne regnet peccatũ in eoꝵ mor¬
tali corpore. ad oboediendũ desideriis
eiꝰ. nec ęxhibeant mẽbra sua arma ini¬
qͥtatis peccato. s exhibeant se tanquã
ex mortuis uiuentes. & mẽbra sua arma
iusticiȩ dõ: Sic enĩ erunt reges pͥmitꝰ
discreti ab alienigenis. qͥa ñ st̃ iugũ
ducentes cũ infidelib. deinde discrti

Expanded text:
 opus ministerii, in aedificationem corporis Christi ; quandoquidem ipsa est corpus Christi? Dicuntur autem illi reges, utique a regendo: et quid magis quam carnis concupiscentias, ne regnet peccatum in eorum mortali corpore ad obediendum desideriis ejus, ne exhibeant membra sua arma iniquitatis peccato, sed exhibeant se Deo, tanquam ex mortuis viventes: et membra sua arma justitiae Deo . Sic enim erunt reges primitus discreti ab alienigenis, quia non sunt jugum ducentes cum infidelibus. Deinde discreti
Abbreviated transcription (Latin):
nob Hoc ẽ tu uͦ ꝑfecisti eã. si legẽ ꝑfe¬
cisti intelligatur. Si uͦ hȩreditatem:
facilior. ẽ intellectꝰ. Si enĩ ꝓpt̃ hoc di¬
cta ẽ. hereditas dĩ infirmata id .ẽ. po¬
płs dĩ infirmatꝰ data lege. qͥa lex sub
intrauit ut abundaret delictũ: gͦ qđ
giur qđ etiã in apło seqͥt᷑. Ubi autẽ
abundauit delictũ. suꝑ abundauit
grã Nanq abundante delicto. multi

Expanded text:
nobis: hoc est, Tu vero perfecisti eam, si Legem perfecisse intelligatur; si vero haereditatem, facilior est intellectus. Si enim propter hoc dicta est haereditas Dei infirmata, id est populus Dei infirmatus data Lege, quia Lex subintravit, ut abundaret delictum: ergo egitur quod etiam in Apostolo sequitur, Ubi autem abundavit delictum, superabundavit gratia . Namque abundante
Abbreviated transcription (Latin):
prarne: significare uolens qͥa ꝑ sp̃m sem
implet᷑. ⁊am̃ ipsã dix̃ infirmari cũ ab
intirmis ñ possit impleri Infirmatauͦ
ipsa bereditas. id ẽ ipse popłs: dati sibi
lege sine ulla ambiguitate intelligit
ex eni sub intrauit ut abundaret delictũ
Da aut sequit᷑ tu uͦ ꝑfecisti eã. ad legẽ ita

Expanded text:
rnem; significare volens quia per spiritum impletur: tamen ipsam dixit infirmari, cum ab infirmis non possit impleri. Infirmata vero ipsa haereditas, id est ipse populus, data sibi Lege, sine ulla ambiguitate intelligitur. Lex enim subintravit, ut abundaret delictum. Quod autem sequitur, Tu vero perfecisti ea
Abbreviated transcription (Latin):
illuminans tũ. leuaui enĩ oculos meos in
montes. unde ueniat auxiliũ mͥ. nec tam̃
auxiliũ meũ ab ipsis ꝓprie montib.s
auxiliũ meũ adño qͥ fecit cȩlũ & t̾rã.
unꝰ quippe ipsoꝵ montiũ multũ excellens.
cũ dixisset qđ plus omĩb illis laboraue

Expanded text:
Illuminans tu. Levavi enim oculos meos in montes, unde veniet auxilium mihi: nec tamen auxilium meum ab ipsis proprie montibus; sed auxilium meum a Domino qui fecit coelum et terram . Unus quippe ipsorum montium multum excellens cum di
Abbreviated transcription (Latin):
gore ignis & hoc. eẽ sentiat qđ celi distil¬
lauer ⁊ facie dĩ. qm̃ mannapluit popło
suo hoc etia:ee. qđ seqͥtꝰ mons fna
a facie di isrł pluuia uoluntariã segre¬
gans cͥs heredsitati tuȩ qͥa inmorte sꝰ na¬

Expanded text:
gore ignis ; et hoc esse sentiat quod coeli distilgore ignis ; et hoc esse sentiat quod coeli distillaverunt a facie Dei, quoniam manna pluit populo suo ; hoc etiam esse quod sequitur, Mons Sina a facie Dei Israel, pluviam voluntariam segregans, Deus, haereditati tuae, quia in
Abbreviated transcription (Latin):
Non enĩ ea oꝑa nunc clico quȩ conspicua st̃
omib celũ & t̾rã. & mare & uniuersa
quȩ in eis st̃. sed oꝑa quib educit cõpedi¬
tos infortitudine. similit̾ amaricantes
qͥhabitant in sepulchris. & facit eos uniꝰ
moris habitare indomo. Sic egredit᷑ corã
popło suo id ẽ. corã eis qͥ istã gram eiꝰ intel¬
ligunt. Deniq seqͥtꝰ Cũ transieris inde¬
serto t̾ra mota ẽ. Desertũ erant gentes.
quȩ ignorabant dm̃. Desertũ erat ubi lex
nulla ab ipso dõ data erat. ubi nulli ꝓphȩ
habitauerant diñq uenturũ. eẽ. p̃dyxe¬
rant. Cũ gͦ transires indeserto. cũ pͥdica¬
reris ingentib: t̾ra mota ẽ. t̾reni homines
ad fide excitati st̃. Sed unde mota. ẽ
Qeni celi distillauer᷑ a facie dĩ Forsitan hic¬
aliqͥs recolat illud tẽpus qͣndo indeserto
As transibat corã popło suo. id ẽ. corã fi¬
liis isrł die incolũna nubis. nocte inful¬

Expanded text:
Non enim ea nunc opera dico, quae conspicua sunt Non enim ea nunc opera dico, quae conspicua sunt omnibus, coelum, et terram, et mare, et universa quae in eis sunt; sed opera quibus educit compeditos in fortitudine, similiter amaricantes qui habitant in sepulcris, et facit eos unius moris habitare in domo. Sic egreditur coram populo suo, id est coram eis qui istam gratiam ejus intelligunt. Denique sequitur: Cum transires in deserto, terra mota est. Desertum erant Gentes, quae ignorabant Deum: deser ubi nulli Prophetae habitaverant, qui Dominum venturum esse praedixerant. Cum ergo transires in deserto. Cum praedicareris in Gentibus, terra mota est: terreni homines ad fidem excitati sunt. Sed unde mota est? Etenim coeli distillaverunt a facie Dei Sinaialiquis recolat illud tempus, quando in deserto Deus transibat coram populo suo, coram filiis Israel, die in columna nubis, nocte in ful
Abbreviated transcription (Latin):
cũ uenerit in ꝓfundũ malorũ. contẽnet
Aliud ẽ. enĩ desiderare. aliud oppugnare
iusticiã. Aliud a malo uelle liberari: ali¬
ud mala sua defendere. potius quã fateri.
Ntrosq tam̃ grã xp̃i educit in fortitudine:
Qua fortitudine. nͥ aduersus peccatũ usq
ad sanguinẽ certent: Ex utroq enĩ gene¬
re fiunt idonei. quib construat᷑ locus
sc̃s eiꝰ. illis solutis. illis resuscitatis. Quia
& mulieris quã alligauerat sathanas ꝑ
decẽ & octo annos. iubendo uinculũ sol¬
uit: & lazari mortẽ clamando suꝑauit.
Qui hȩc fec̾ incorporib: potest mirabilio¬
ra facere inmorib & facere unius modi
habitare indomo. educens cõpeditos in
fortitudine: similit̾ amaricantes qͥha¬
bitant in sepulchris. Ds̃ cũ egredieris
corã popłotuo. Egressus ȩiꝰ intelligit᷑
cũ apparet in oꝑib suis. Apparet aut̃ ñ
om̃ib: sed eis qui nouer̃ oꝑa eiꝰ intueri

Expanded text:
cum venerit in profundum malorum, contemncum venerit in profundum malorum, contemn. Aliud est enim desiderare, aliud oppugnare justitiam; aliud a malo liberari velle, aliud mala sua defendere potius quam fateri: utrosque tamen gratia Christi educit in fortitudine. Qua fortitudine, nisi ut adversus peccatum usque ad sanguinem certent? Ex utroque enim genere fiunt idonei quibus construatur locus sanctus ejus; illis solutis, illis resuscitatis. Quia et mulieris, quam alligaverat satanas per decem et octo annos, jubendo vincula solvit ; et Lazari mortem clamando superavit . Qui fecit haec in corporibus, potest mirabiliora facere in moribus, et facere unius modi habitare in domo: educens compeditos in fortitudine; similiter amaricantes qui habitant in sepulcris. 9. verscoram populo tuo. Egressus ejus intelligitur, cum apparet in operibus suis. Apparet autem non omnibus, sed eis qui noverunt opera ejus intueri.
Abbreviated transcription (Latin):
moris indomo. Qui en ĩ tropi gece di¬
cunt᷑ : &. modic&e mores latinẽ int̾p̃tari
pusst᷑ Nec habet grecus qͥ in habitare fa¬
ett sed tantũ habitare facit. Dñs gͦ
in loco sco suo. Quis . ẽ. locus iste: Ip̃se
ais eũ sibi facit. Ds̃ enĩ habitare facte
ñ meritis eoꝵ p̾cedentib. ex quib eũ
sdificat uide qͥd sequat᷑. Qui edlurit
copeditos in fortitudine. Soluit emĩ
grauia uincula peccatoꝵ: quib impedi¬
ebant᷑ ne ambularent in uia p̃ceptoꝵ.
Educit aut̃ eos infortitudine. quã an¬
teeiꝰgram ñ habebant. Similit̾ amari¬
cantes qͥhabitant in sepulcbris. Id ẽ.
omim mortuos occupatos in oꝑib mor
meis ediic me A quo exauditi. grãs agunt
aliecentes. Di rupisti uincula mẽa. Istĩ aut̃
aiaricantes qui habitant in sepulc̾ris.
ineo genere fc̃: qđ alio loco scriptura
significat dicens. A mortuo uelut qͥ ñ
ut peret confessio. Uude .c̃ illuet sect¬
tor

Expanded text:
moris in domo. Qui enim τρόποι graece dimoris in domo. Qui enim τρόποι graece dicuntur, et modi, et mores latine interpretari possunt. Nec habet graecus, Qui inhabitare facit; sed tantum, habitare facit. Dominus ergo in loco sancto suo. Quis est locus iste? Ipse Deus eum sibi facit. Deus enim habitare facit non meritis eorum praecedentibus ex quibus eum aedificat, vide quid sequatur: Qui educit compeditos in fortitudine. Solvit enim gravia vincula peccatorum, quibus impediebantur ne ambularent in via praeceptorum: educit autem eos in fortitudine, quam ante ejus gratiam non habebant. Similiter amaricantes qui habitant in sepulcris: id est omni modo mortuos, occupatos in operibus mormeis erue me . A quo exauditi gratias agunt, dicentes: Dirupisti vincula mea . Isti autem exasperantes, qui habitant in sepulcris, in eo genere sunt, quod alio loco Scriptura significat, dicens: A mortuo veluti qui non sit, perit confessio . Unde est et illud: Peccator
Abbreviated transcription (Latin):
tanquã reqͥreremꝰ in qͦ loco. cũ ille ubiꝙ
sit totꝰ. & nullus eũ contineat corporaliũ
spaciorũ locus: ilico subiecit. ne quȩ ra mꝰ
cũ absq nob̃. s potius unius modi habi¬
tantes indomo meream᷑. ut habitare etiã
ipse dignet᷑ in nob Iste . ẽ. enĩ locus sc̃s dnĩ.
qđ pleriq homines quȩr̃ ut habeant.
inubitent a apud se ipsos exaudiant᷑
ẜfteni domꝰ magna in qua ñ solũ aurea ua¬
si st̃ & argentea. sed & lignea & fistilia.
N alia quide st̃ in honore. alia incontume¬
ll Siqui aut mundauer semet ipsos
Quasis contumeliȩ: ex̃ uniusmodi indo¬
mo & locus scs dñi. Nã sic̃ in magna ho¬
minis domo. ñ in qualicunq locõ eiꝰ
reqͥescit dñs eiꝰ. s in aliqͦ utiꝙ secretiore
r honoratiore loco: sic ds n inomib qͥ
indonio eiꝰ st habitat. Non enĩ habitat᷑
in uasis contumeliȩ: sed locus sc̃s eiꝰ st̃
os Habitare facit unius modi uł unius

Expanded text:
tanquam requireremus in quo loco, cum ille ubique tanquam requireremus in quo loco, cum ille ubique sit totus, et nullus eum contineat corporalium spatiorum locus, illico subjecit; ne quaeramus eum absque nobis; sed potius unius modi habitantes in domo, mereamur ut habitare etiam ipse dignetur in nobis. Iste est locus sanctus Domini, quod plerique homines quaerunt, ut habeant inhabitentur, et apud seipsos exaudiantur. Est enim domus magna, in qua non solum aurea vasa sunt et argentea, sed et lignea et fictilia; et alia quidem sunt in honorem, alia insi qui autem mundaverint semetipsos a vasis contumeliae , erunt unius modi in domo, et locus sanctus Domini. Nam sicut in magna hominis domo, non in qualicumque loco ejus requiescit dominus ejus, sed in aliquo utique secretiore et honoratiore loco: sic Deus non in omnibus qui in domo ejus sunt habitat non enim habitat in vasis contumeliae; sed locus sanctus ejus sunt quos habitare facit unius modi, vel unius
Abbreviated transcription (Latin):
lite nomini eiꝰ. iter facite ei qͥ ascendit
suꝑ occasũ. etiã exultate in conspectu eiꝰ.
quasi tristes. sẽꝑ aut̃ gaudentes. Dũ enĩ
facitis iter ei. dũ p̾paratis qua ueniat
gentesq possideat: multa passuri estis
in conspectu hominũ tristia. Sed uos ñ
solũ nolite deficere: s etiã exultate. ñ
in conspectu hominũ. s in conspectudr̃
Spe gaudentes. in tribulatione toleran¬
tes. exultate inconspectu eiꝰ. Illi enĩ qui
uos inconspectu hominũ turbant. turba¬
bunt᷑ a facie eiꝰ patris orphanoꝵ. & iu¬
dicis uiduarũ. Desolatos enĩ putant.
a quib plerunq gladio uerbi dĩ & pa¬
rentes a fili is. & mariti ab uxorib sepa¬
rant᷑. Sed habent consolationẽ destitu¬
nocte ac die: a cuiꝰ facie illi turbabunt᷑.
nis & uiduis. id ẽ. spei scłaris societate
destitutis: dñs sibi tẽplũ fabricat. de qͦ
consequent̾ dicit. Ds̃ in loco scõ suo. Quis
enĩ sit locus eiꝰ. aꝑuit cũ dicꝰ Iste ẽ locus

Expanded text:
iter facite ei qui ascendit super occasum, etiam exsultate in conspectu ejus: quasi tristes, semper autem gaudentes . Dum enim facitis iter ei, dum praeparatis qua veniat, gentesque possideat, multa passuri estis in conspectu hominum tristitia: sed vos non solum nolite deficere, sed etiam exsultate; non in conspectu hominum sed in conspectu Dei. Spe gaudentes, in tribulatione tolerantes . Exsultate in conspectu ejus. Illi enim qui vos in conspectu hominum turbant, Turbabuntur a facie ejus, patris orphanorum et judicis viduarum. Desolatos enim putant, a quibus plerumque gladio verbi Dei, et parentes a filiis, et mariti ab uxoribus separantur : sed habent consolationem destitunocte ac die ; a cujus facie illi turbabuntur, nis et viduis, id est spei saecularis societate destitutis, Dominus sibi templum fabricat: de quo consequenter dicit, Dominus, in loco sancto suo. Quis enim sit locus ejus aperuit, cum ait, Deus
Abbreviated transcription (Latin):
dicerent int̃ cleros. qđ latinȩ locutio¬
nusitatũ. ẽ. s int̾ medios cleros. can¬
quã int mediũ cleroꝵ qđ potius in gre¬
co legit᷑ & qđ dici solet in eis reb ut
dixi. quȩ int̾ se debeant habere consen¬
su Iubet gͦꝰ scriptura ut int̾ medios
cleros dormiant: qͥuł st̃ penne colũ¬
b deargentatȩ uł ex hoc cis p̾stat᷑ ut
snt Porro si isti cleri duo testam̃ţa
significant qͥd aliud ad monem᷑. nͥ¬
ut ea testam̃ta int̾ se consentire ñ re¬
pugnemꝰ. sed intelligendo adqͥescamꝰ.
nosq simꝰ eoꝵ concordiȩ signũ. acq
dorium̃tũ. cũ alterũ aduersus al terũ
nichil dixisse sentimꝰ. & cũ pacifica
admiratione quasi extasis sopore mon¬
stramꝰ : Cur aut̃ incleris testam̃ta in¬
telligantꝰ. cũ hoc nom̃ grecũ sit quidẽ.
& testam̃tũ ñ ita dicatur: hȩc causa . ẽ.
qͥa ꝑtestam̃tũ dat᷑ hȩreditas. quȩ grece

Expanded text:
inter cleros, quod latinae locutioni usitatum est; sed inter medios cleros, tanquam inter medium clerorum, quod potius in graeco legitur, et quod dici solet in eis rebus, ut dixi, quae inter se debeant habere consensum. Jubet ergo Scriptura ut inter medios cleros dormiant, qui vel sunt pennae columbae deargentatae, vel ex hoc eis praestatur ut sint. Porro si isti cleri duo Testamenta significant, quid aliud admonemur, nisi ut Testamentis inter se consentientibus non repugnemus ; sed intelligendo aequiescamus, nosque simus eorum concordiae signum atque documentum, cum alterum adversus alterum nihil dixisse sentimus, et cum pacifica admiratione, quasi ecstasis sopore, monstramus? Cur autem in cleris Testamenta intelligantur, cum hoc nomen graecum sit quidem, sed Testamentum non ita dicatur; haec causa est, q
Abbreviated transcription (Latin):
eccłȩ multȩ. & una ȩccła. ñ aliud sed
hoc ipsũ. Cur gͦ mons sẏna qͥ in serui¬
tutẽ generat. sic̃ dicit apłs: An forte
lex ip̃sa intelligenda. ẽ in monte syna.
quã distillauer cęli a faciedĩ. ite t̾ramo¬
ueret᷑ & ipse. ẽ. t̾rȩmotꝰ. cũ conturban¬
tur homines. qͥa legẽ implere ñ posst̃
Qđ si ita . ẽ. hȩc ẽ. &̃ pluuia uoluntaria.
de qua consequent᷑ dicit. pluuiã uolun¬
tariã segregans ds̃ hȩreditati tuȩ: qͥa
ñ fecit sic ulligenti. & iudicia sua ñ
manifestauit eis. Segregauit itaq hanc
pluuiã uoluntariã ds̃ hereditati suȩ
qd legẽ dedit. & infirmata . ẽ. uł ipsa
lȩx uł ipsa hȩreditas. Infirmatalex
sic accipi potest. eoqđ ñ implebat᷑
Non qđ ipsa infirma sit. sed infirmos fac̃
minaudo poenã. nec adiuuando ꝑ gram¬

Expanded text:
 una Ecclesia, non aliud, sed hoc ipsum. Cur ergo, mons Sina qui in servitutem generat , sicut dicit Apostolus? An forte Lex ipsa intelligenda est in monte Sina, quam distillaverunt coeli a facie Dei, ut terra moveretur? et ipse est terrae motus, cum conturbantur homines, quia Legem implere non possunt? Quod si ita est, haec est et pluvia voluntaria, de qua consequenter dicit, Pluviam voluntariam segregans, Deus, haereditati tuae; quia non fecit sic ulli genti, et judicia sua non manifestavit eis . Segregavit itaque pluviam hanc voluntariam Deus haereditati suae, quod Legem dedit. Et infirmata est: vel ipsa Lex, vel ipsa haereditas. Lex infirmata sic accipi potest, eo quod non impleretur: non quod ipsa infirma sit, sed quod infirmos facit minando poenam, nec adjuvando per gra
Abbreviated transcription (Latin):
quelȩ neq sermones. quoꝵ ñ audiant᷑
uoces eoꝵ. In omnẽ t̾rã exiuit sonꝰ eoꝵ.
& infines orb t̾rȩ uerba eoꝵ. Nec tam̃
istis cęlis tanta gła tribuenda. ẽ: tanꝗ
abhominib illa grã uenerit indeser¬
tũ gentiũ qͦ t̾ra moueret᷑ ad fidẽ.
Non enĩ cȩli a se ipsis distillauer: sed a
facie dĩ. utiq in habitantis eos & faci¬
entis eos in habitare uniꝰ moris indomo.
oculos meos inmontes. unde ueniet au¬
xiluĩ mͥ. Etam̃ ne in hominib spem po¬
suisse uideret᷑. continuo subiecit: Auri¬
liũ meũ a dño. qͥ fecit cęlũ & t̾rã. Ei quip¬
pe alio loco dr̃. Illuminans tumirabilit̾
a montib ȩt̃nis. Quãuis a montib ȩt̃nis
tam̃ illuminans tu. Sed & hic gȩli distil¬

Expanded text:
audiantur voces eorum: in omnem terram exiit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum . Nec tamen istis coelis tanta gloria tribuenda est, tanquam ab hominibus illa gratia venerit in desertum Gentium, ut terra moveretur ad fidem. Non enim coeli a seipsis distillaverunt; sed a facie Dei, utique inhabitantis eos, et facientis eos inhabitare unius moris in domo. oculos meos ad montes, unde veniet auxilium mihi. Et tamen ne in hominibus spem posuisse videretur, continuo subjecit: Auxilium meum a Domino, qui fecit coelum et terram . Ei quippe alio loco dicitur, Illuminans tu admirabiliter, a montibus aeternis : quamvis a montibus aeternis, tamen illuminans tu. S
Abbreviated transcription (Latin):
illa ꝑfecta: nos sensũ spualẽ libentius
tenere debemꝰ. Omĩa quippe illa in figu¬
ra contingebant illis: donec aspiraret
dies & remouerent᷑ umbrȩ. Aꝑiat itaq
nob̾ pulsantib dñs. & mysterioꝵ eiꝰ
qͣntũ ipse dignat᷑ secreta pandant᷑ Ꝙ¬

Expanded text:
illa perfecta, nos sensum spiritualem liberius illa perfecta, nos sensum spiritualem liberius tenere debemus. Omnia quippe illa in figura contingebant in illis ; donec aspiraret dies, et removerentur umbrae . 10. Aperiat itaque nobis pulsantibus Dominus; et mysteriorum ejus, quantum ipse dignatur
Abbreviated transcription (Latin):
ut manna sit pluuia uoluntaria quã se-¬
gregauit. ds̃ hȩreditati suȩ. id . ẽ. popło
suo qͥa solos eos pͥauit. ñ ut cȩteras gentes.
ut qđ deinde dicit. & infirmata. ẽ: ipsa
hȩreditas infirmata intelligat᷑ qm̃ mur¬
murantes manna fastidiosi respuer̃. de¬
siderantes escas carniũ. & eas quib uesci
in ȩgypto consueuerant. Sed in his uerb̾
si ꝓprietas tantũmͦ litterȩ. ñ spualis
requirendus. ẽ. intellectꝰ: oportet ut
ostendat᷑ scđ̾m ꝓprietatẽ corporalẽ
qͥ tunc cõpediti. quiq etiã habitantes
in sepulchris educti st̃ in fortitudine.
einde si ille popłs illa scilicet hȩredi¬
tas dĩ fastidio manna respuens infirma¬
ta .ẽ: ñ debuit sequi. tu uͦ ꝑfecisti eã. sed
tuuͦ ꝑcussisti eã Dõ qͥppe offenso ꝑ illa
murmura atq fastidia. ingens plaga
secuta. ẽ. Postremo illi om̃s inheremõ con¬
sternati st̃: nec qͥsquã eoꝵ p̃ter duos
quã eciã sidicat᷑ in filiis eoꝵ hȩreditas

Expanded text:
ntaria quam segregavit Deus haereditati suae, id est populo suo: quia solos eos ita pavit, non et caeteras Gentes: ut quod deinde dicit, Et infirmata est, ipsa haereditas infirmata intelligatur; quoniam murmurantes, manna fastidiosi respuerunt, desiderantes escas carnium, et ea quibus vesci in Aegypto consueverant . Sed in his verbis si proprietas tantummodo litterae, non spiritualis requirendus est intellectus, oportet ut ostendatur secundum proprietatem corporalem, qui tunc compediti, quique etiam habitantes in sepulcris educti sunt in fortitudine. Deinde si ille populus, illa scilicet haereditas Dei, fastidio manna respuens infirmata est, non debuit sequi, Tu vero perfecisti eam; sed, Tu vero percussisti eam. Deo quippe offenso per illa murmura atque fastidia, ingens plaga secuta est . Postremo illi omnes in eremo consternati sunt, nec quisquam eorum, praeter duos, quam etiamsi dicatur in filiis eorum haereditas
Abbreviated transcription (Latin):
res tumuer̃. mox uicti euanuer̃. Sic̃ flu¬
it cera a facie ignis. sic ꝑeant peccatores
a facie dĩ. Quanquã fortasse eos hoc loco
significauerit. quorũ duricia in poeni¬
tentiȩ lacrimas soluit᷑: tam̃ etiã illud
intelligi potest. ut futurũ iudiciũ cõmi¬
net᷑. Quia cũ in hoc scło sic̃ fumꝰ se extol¬
lendo. id ẽ. suꝑbiendo defecerint: ueniet
illis in fine extrema dãnatio. ut ab eiꝰ
facie ꝑeant in ęt̃nũ. cũ in suaclaritate
fuerit p̾sentatꝰ. uelut ignis ad poenã

Expanded text:
 mox victi evanuerunt. Sicut fluit cera a facie ignis, sic pereant peccatores a facie Dei. Quanquam fortasse eos hoc loco significaverit, quorum duritia in poenitentiae lacrymas solvitur: tamen etiam illud intelligi potest, ut futurum judicium comminetur; quia cum in hoc saeculo sicut fumus se extollendo, id est, superbiendo defecerint, veniet illis in fine extrema damnatio, ut ab ejus facie pereant in aeternum, cum in sua claritate fuerit praesentatus, velut ignis, ad poenam