comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quid finis quẽ urotutꝭ guber natulo felicẽ dito sed diffici-¬
lis ꝙ ingressus est stadn atq instantiũ laborũ demq qd.¬
cũq robur est aliis quecũq uelocitas quetũq oportũtas
quecuq cõmoditas tota homini deseruit ille iudomitos bo¬
ues ad iugum et feroces equos ad frenũ cogit uosos unr¬
guibus apros dentibus ceruos tormbus metuẽdos decꝰ
fecit ille mensarum linces uulpes et infiita id genus aĩa¬
lũ qr esui non erãt usui pellis ac corñ reseruauĩt retibus
maria canibus siluas uolucribus celũ om̃e lustrauit
et quibus cũ nullũ erat hõi cõmertiũ hũãnas uotes
intelligere et hũans mitibus obsequi docuit sic ex omi
nature ꝑte ꝑtũ aliquõo Non est cibi bonis robur at tibi
bos arat nõ est tibi equi celeritas tibi tamẽ equus ãbulat
nõ tibi herodii uolatus sed herodius tibi uolas nõ est tibi

Expanded text:
equidem finis, quem virtutis gubernaculo felicem dico, sed difficilequidem finis, quem virtutis gubernaculo felicem dico, sed difficilem, quod ingressus est stadii atque instantium laborum. Denique quodcunque robur est aliis, quecunque velocitas, quecunque opportunitas, quecunque commoditas, tota homini deservit; ille indomitos boves ad iugum, et feroces equos ad frenum cogit, ursos unguibus, apros dentibus, cervos cornibus metuendos, decus fecit ille mensarum; linces, vulpes et infinita id genus animalia, quia esui non erant, usui pellis ac corii reservavit; retibus maria, canibus silvas, volucribus celum omne lustravit; et quibuscum nullum erat homini commercium, humanas voces intelligere et humanis nutibus obsequi docuit: sic ex omni nature parte partum aliquid. Non est tibi bovis robur, at tibi bos arat. Non est tibi equi celeritas, tibi tamen equus ambulat. Non est tibi herodii volatus, sed herodius tibi volat. Non est tibi
Abbreviated transcription (Latin):
bos elephas camelus leo tigris ꝑdus et siłia quãtarul
uiriũ cum semierint ꝯtem̃pnũtur cũ obierint nõ sũt ce¬
dũc senio succũbũt morti solũ hominẽ uirtute preditũ
q̃ hõis soluis ẽ ꝑpria et uenerabilem senectus et more glo¬
sum ac felicem facit trafferẽs nõ extinguẽs et ad sũmã aĩa¬
lia quedã robustiora sut homme qued uelotiora qued sensi¬
bus uegetioribus nullũ dignitate prestantuus nullũ cuiꝰ ꝑa
tura creatari fuerit dedit spericam capitꝭ figura effigie¬
q sideream Prona cũ spectent animalia cettra terra os
sidera tollere uultus, ait naso dictam licet prius a tullio
dedit oculos dedit frontẽ in quibus secreta animi reluce̾nt
ad argumẽtũ miserie quid trahãt ꝙ fletus p̃cox risus se¬
nisͣ sit ortꝰ em̃ seatim flet añ diem quadragesimũ nõ rid
id uel maxine prudens aĩalarguit uenturiq p̃stiũ nõ

Expanded text:
bos, elephas, camelus, leo, tigris, pardus et similia quantarumlibet bos, elephas, camelus, leo, tigris, pardus et similia quantarumlibet virium, cum senuerint, contemnuntur, cum obierint, non sunt? cedunt senio, succumbunt morti; solum hominem virtute preditum, que hominis solius est propria, et venerabilem senectus et mors gloriosum ac felicem facit, transferens non extinguens; et, ad summam, animalia quedam robustiora sunt homine, quedam velociora, quedam sensibus vegetiora, nullum dignitate prestantius, nullum cuius par cura creatori fuerit. Dedit sphericam capitis figuram effigiemque sideream, pronaque cum spectent animalia cetera terram, osidera tollere vultus ut preclare ait Naso, dictum licet prius a Tullio. Dedit oculos, dedit frontem, in quibus secreta animi relucerent, ad argumentum miserie quidam trahant, quod fletus precox, risus serus sit ortus enim statim flet, ante diem quadragesimum non ridet, id vel maxime prudens animal arguit, venturique prescium, non
Abbreviated transcription (Latin):
frenũ ꝓponitur hiis libertas animalibus ue que uel semo
uel sca̾bie depilata aut caligantia oculis aut pede clauda
ꝯspicius remedii ichil est insi ab homine ꝯferatur hõ
autem per se midus ingemo uestitur atq ornatur et si
tes poscat armatur claudus aut debilitatus equo ant
naui fertur aut uehilło aut auxiliaribus bacillis ĩitit᷑
demq modis sese omibus aduluat actollitq quin amissi
artubus pedes ligneos manus ferreas nasos cereos fa¬
bricaĩ didicit et fortuitis casibus obstare ualitudine p̃a¬
tiscentem medicaminibus corgit guscũq torpentẽ sapo¬
ribis excitat uisum languidũ ocularibus refouet qua in re
maioribus ur̃is acutius cogitastis qui uasculis uitrtis aqͣ
plenis ut seneca memmit utebantur ꝓpe delectabilis ne
ludus blanda parens ac benigna quod huic filio eripit
inde uestituit et tũ tristem fecerit ꝯsulatur Quid ꝙ equꝰ

Expanded text:
frenum preponitur, his libertas. Animantibus igitur que vel senio frenum preponitur, his libertas. Animantibus igitur que vel senio vel scabie depilata, aut caligantia oculis aut pede clauda conspicimus, remedii nichil est nisi ab homine conferatur; homo autem, per se nudus, ingenio vestitur atque ornatur, et, si res poscat, armatur; claudus atque debilitatus equo aut navi fertur, aut vehiculo aut auxiliaribus bacillis innititur; denique modis sese omnibus adiuvat attollitque; quin, amissis artubus, pedes ligneos, manus ferreas, nasos cereos, fabricari didicit et fortuitis casibus obstare; valitudinem fatiscentem medicaminibus erigit, gustumque torpentem saporibus excitat; visum languidum ocularibus refovet, qua in re maioribus vestris acutius cogitastis, qui vasculis vitreis aqua plenis, ut Seneca meminit, utebantur; prope delectabilis nature ludus blanda parens ac benigna!, quod hinc filio eripit, inde restituit, et, cum tristem fecerit, consolatur. Quid, quod equus,
Abbreviated transcription (Latin):
dicii uentilande sũmibq patrisfamilias in horreo reponede
terrestris fu̾it origo ꝙꝙͣ nobais et celestis ex ꝑte sit sed
oltimci celũ sit Quid illa nuditas imbecillitasq corporea
multarũq rerũ grauis indigentia que huãne qditionis
infamie asscribũtur uariarum nõne artiũ ac multiplici
remediorum supplentur auxilio ut magis ad gloriã hors
ꝙͣ miseriã trahi possit quõd ammãtibus ceteris rõẽ tarẽ¬
tibus p̃ualidam tutim unguesq et illos uillos mr̃ natã
p̃iudeoit hõi unũ repertorẽ om̃ ꝯtulerit incelłtm ut illa
nascentibus obtigisset, et nõ amplius unus hic tñi haberet ꝙͣ¬
tũ uiuendo medicandoq sagaci assequi posset ingenio Sic
serius dus ac bubulcis si quĩd forte cibi nobilis largiatur
suã cuiq portuiculam assignat uxori nichil aut filio ut illi
hoc tñi hn pro eorũ captu plus minus ue ꝑcip̾iãt sic illis

Expanded text:
dicii ventilande, summique patris familias in horreo reponende; dicii ventilande, summique patris familias in horreo reponende; terrestris fuit origo, quanquam nobilis ac celestis ex parte sit; sed tum: sedes ultima celum sit. Quid illa nuditas imbecillitasque corpora multarumque rerum gravis indigentia, que humane conditionis infamie ascribuntur? variarum nonne artium ac multiplici remediorum supplentur auxilio? ut magis ad gloriam hominis quam miseriam trahi possit, quod animantibus ceteris ratione carentibus prevalidam cutim, unguesque et villos mater natura providerit, homini unum repertorem omnium contulerit, intellectum, ut illa tera quantum nascentibus obtigisset et non amplius, unus hic tantum haberet, quantum vivendo meditandoque sagaci assequi posset ingenio. Sic servis dominus ac bubulcis, si quid forte cibi nobilis largiatur, suam cuique portiunculam assignat, uxori nichil aut filio, ut illi hoc tantum, hi pro eorum captu plus minusve percipiant. Sic illis
Abbreviated transcription (Latin):
uos et querulos facit Do. Mestũ me originis uilitas et nẽ
fragilitas niditasq et mopia et fortune asperitas et
uitẽ breuitas et finis incertus facit Rã Multa studio con¬
quiris ut mestus sis ꝯtrario instand erat ut honesto gau¬
dio letus esfes noui autẽ mores cupĩde malis uris incuni¬
bitꝭ ꝓnide quod ad utilitatem origns attinet aut corꝑis
feditatem quidquĩd quorulibet in geniis aceruatũ est nõ solũ
admota resurrectione illa qua uera mortaliũ fides sperat
et glorificandorũ corporũ nobilitate diluitur sed pnti etĩa
decore mi nutur mt̾q om̃ia diuine manus oꝑa singula¬
ri quad hominis marestate Nã quod ortus obscentas hu-¬
mane detrahit dignitati, Nõne feda e uadice ꝓcere fron¬
dentes q arbores herbosum solum gratis unibris inuesti¬
mit Nõne fedissimo fimio segetes lete fuit nec fastiditur
origo uilissima rei oꝑtime uos segetes dei estis in a rea in¬

Expanded text:
vos et querulos facit. Mestum me originis vilitas, et nature vos et querulos facit. Mestum me originis vilitas, et nature fragilitas, nuditasque et inopia et fortune asperitas, et vite brevitas et finis incertus facit. Multa studio conquiris, ut mestus sis; contrario instandum erat, ut honesto gaudio letus esses. Novi autem mores: cupide malis vestre incumbitis; proinde quod ad vilitatem originis attinet, aut corporis feditatem, quicquid quorumlibet ingeniis acervatum est, non solum admota resurrectione illa quam vera mortalium fides sperat, et glorificandorum corporum nobilitate diluitur, sed presenti etiam decore munitur, interque omnia divine manus opera singulari quadam hominis maiestate. Nam quid ortus obscenitas, humane detrahit dignitati? nonne feda e radice procere frondentesque arbores herbosum solum gratis umbris vestiunt? nonne fedissimo fimo, segetes lete fiunt? nec fastiditur origo vilissima rei optime? vos segetes Dei estis in area iu
Abbreviated transcription (Latin):
Quid iam restat oro quo uoca uet̃i suspirẽt nedũ repire
quidem sed nec fingere maius auquod relitu certe cũ ad slm ur̃aꝵ
se diuinitas inclinaret nõ aluid cum posset nisi hũanũ corpꝰ
hũanãq amima assumpsit nec angelice spẽi ascoibi uoluit
sed hũane ut sic ꝙͣtũ te dñs tuꝯ amet agnostas et guudeas
ita em̃ ut p̃clare ait augustinꝰ de monstrauit carnalibus
et nõ ualentibus ineueri mente ueritãte corporeisꝙ fer¬
sibus deditꝰ ꝙͣ exelsum locũ inter crraturas habeat huma¬
na natuya Quid quod idem ip̃e qui nos hac sua dignatio¬
ne tam mirifica angelis quols pretulerat ip̃os uobis an¬
tatem esse ammarũ ut unaqueq ab ortu suo habecit an¬
gelũ sibe ad custodem de putatũ paterna uere et plus ꝙͣ
paterna de uobis deo cura est et ut dictũ satiriti paru¬
perinflectam uere carior est illi homo ꝙͣ sibl quis hec int̾

Expanded text:
Quid iam restat, oro, quo vota vestra suspirent, nedum reperire Quid iam restat, oro, quo vota vestra suspirent, nedum reperire quidem, sed nec fingere maius aliquid relictum? certecum ad salutem vestram se divinitas inclinaret, non aliud, cum posset, nisi humanum corpus humanamque animam assumpsit, nec angelice speciei ascribi voluit, sed humane, ut sic quantum te Dominus tuus amet agnoscas et gaudeas. “Ita enim, ut preclare ait Augustinus, demonset non ualentibus intueri mente ueritatem corporeisque sensibus deditis quam excelsum locum inter creaturas habeat humana naturane tam mirifica Angelis quoque pretulerat, ipsos vobis Antatem esse animarum, ut unaquaque ab ortu suo, habeat angelum, sibi ad custodiam deputatum. Paterna vere et plusquam paterna de vobis deo cura est, et, ut dictum Satyrici parumper inflectam, vere carior est illi homo quam sibi. Quis hec inter
Abbreviated transcription (Latin):
illa nõ caperem nisi fidei magiscerio didicissem refurgẽ di
spes et hoc ip̃m corpus post interitũ agile quidẽ luadũq
et inuolabile multa cũ gloria defuogendi resumẽdi et qd¬
et quod õnem nõ hũanã mõ sed angelica dignitatem suꝑ¬
eminet ip̃a hũconitas sit quĩcta diuinitati ut qui deus er̃ãt
homo fieret idemq unus ns mĩo ꝑfc̃e duas inse uinens
naturas esse inciperet deus et hom̃o ut homm̃e deũ face̾t
factus homo meffabilis dei pietas atq huilitas sũma hoĩs
felicitas ac gloria altũ undiq occultũq misterui mirũ et
salutare cõmertiu quod nestio an celestis sed profecto morͣ¬
lis singua non equat parui ne tibe autem uel hoc uno
nobilitata ꝯditio huãna paoũq expurgata miseria ui¬
detur seu quid oro altius non dita sperare sed optare sed
cogitare homo potuit ꝙͣ ut esset deus ecce iam deus est

Expanded text:
illa non caperem, nisi fidei magisterio didicissem: resurgendi illa non caperem, nisi fidei magisterio didicissem: resurgendi spes, et hoc ipsum corpus post interitum, agile quidem lucidumque et inviolabile, multa cum gloria resumendi; et, quod omnem non humanam modo, sed angelicam dignitatem supereminet, ipsa humanitas sic coniuncta divinitati, ut qui Deus erat, homo fieret, idemque, unus numero, perfecte duas in se uniens naturas, esse inciperet Deus et Homo, ut hominem Deum faceret, factus homo. Ineffabilis dei pietas atque humilitas, summa hominis felicitas ac gloria! altum undique occultumque misterium, mirum et salutarem commercium, quod nescio an celestis, sed profecto mortalis lingua non equat. Parumne tibi autem vel hoc uno nobilitata conditio humana, parumque expurgata miseria videtur? seu quid, oro, altius non dicam sperare, sed optare, sed cogitare homo potuit quam ut esset Deus? ecce iam deus est.
Abbreviated transcription (Latin):
umeta gemãtia et cõmoditates urbiũ et ruris otia et soli¬
tudinũ libertatem quid spectatulorũ omi lucidissimũ atq
angustissimũ scellantis celi ambitũ in cõphensibili celeri¬
tate uolubilem atq incõparabili decore mirabilem inq illo
fixas et errantes quas dicitis, seu uagantes stellas so¬
lem in primis ac lunã clarissima mũdi liuã ut maro seui
lucidũ celi decus ut flaccus ait huic t̾re fruges hinc uigor
anmantiũ hint uabietas᷑ tempestatum huic nos ãnũ et
huic mẽses et dies et noctes et momẽta metuin sine
quibus uita fastidio nõ carexet hiis accẽdit corꝑus licet
caducũ ac fragile imperiosum tñ aspcũ seremĩq et erectu
aptũq celestibus contemplandis accedit ĩmortalitas aĩe
et ad celũ iter ac p̃cio exiguo merces inextimabilis et que
in fine sciens distuli quia tam magna exãt ut per me

Expanded text:
vineta gemmantia, et commoditates urbium, et ruris otia, et solivineta gemmantia, et commoditates urbium, et ruris otia, et solitudinum libertatem? Quid spectaculorum omnium lucidissimum atque angustissimum stellantis celi ambitum, incomprehensibili celeritate volubilem atque incomparabili decore mirabilem, inque illo fixas et errantes quas dicitis, seu vagantes stellas, solem in primis ac lunam clarissima mundi lumina, ut Maro ait, seu lucidum celi decus, ut Flaccus ait. Hinc terre fruges, hinc vigor animantium, hinc varietates tempestatum: hinc vos annum, hinc menses et dies, et noctes et momenta metimini, sine quibus vita fastidio non careret. His accedit corpus, licet caducum et fragile, imperiosum tamen aspectu, serenumque et erectum, aptumque celestibus contemplandis; accedit immortalitas anime, et ad celum iter, ac pretio exiguo merces inextimabilis, et que in finem sciens distuli, quia tam magna erant, ut per me
Abbreviated transcription (Latin):
sed oblectationi seriuiẽtiũ miris et in effabilibus modis tanta
uis radicũ tot herbaꝵ succi tot florum tam Iotũda uarietas
tot odorũ et colorum et saporũ et sonoꝵ ex ꝯtrariis orta cõcordia
tot ammalia celo terris at pelago nõ insi uris usibus dedita
hominis ꝙ solius ad obsequiũ creata nisi cm̃ peccati iugũ spõte¬
de subiisset oñ q que sub celo sũt dominiũ haberet adde
colliũ prospectũs apcationes ualliũ umbro sos saltus al¬
gentesq alpes et tepentia littora Adde tot salubres scate¬
bras aquarũ tot sulphureos fumãtesꝙ tot mtidos ac ge¬
lidos fontes tot infusa et circũ fusa tebris maria tot ãnes
assidue mobiles et ĩmobili stabilitocte certissimos regnoꝵ
fines adde lacus maris enuilos et stagna iacenttã et riuos
recentia riuis ut uirgilius ait quid sonoris littoribus spu¬
mantes scopulos antraq roseida et flauescentes a gros et

Expanded text:
sed oblectationi servientium miris et ineffabilibus modis? tanta sed oblectationi servientium miris et ineffabilibus modis? tanta vis radicum, tot herbarum suci, tot florum tam iocunda varietas? tot odorum et colorum et saporum et sonorum ex contrariis orta concordia? tot animalia celo, terris ac pelago, non nisi vestris usibus dedita, hominisque solius ad obsequium creata? nisi enim peccati iugum sponte subiissetis, omnium que sub celo sunt dominium haberetis. Adde collium prospectus, apricationes vallium, umbrosos saltus, algentesque Alpes, et tepentia litora. Adde tot salubres scatebras aquarum, tot sulphureos fumantesque, tot nitidos ac gelidos fontes, tot infusa et circumfusa terris maria, tot amnes assidue mobiles, et immobili stabilitate certissimos regnorum fines. Adde lacus, maris emulos, et stagna iacentia, et rivos recentia rivis, ut Virgilius ait. Quid sonoris litoribus spumantes scopulos, antraque roscida, et flavescentes agros, et
Abbreviated transcription (Latin):
conditionis humane magña multiplieemq nõ nego non
nego ꝙͣquid̃ integris uoliũbus defleuere sed si in diuersum
aspitias multa ididem que felicem uicam ac iocundam fa¬
ciant uidebis et si de hoc nemo hactenus insi fallor scripse¬
rit aggressiq aliqui desciteruit quod difficilem et contͣriũ
scribentibus steriliorem longoq imparem materiam se sor¬
titos intelligerẽt eo ꝙ hũãna miseria iiis multa pror-¬
sus euidenter emineat felicitas parua et latens stiloq
altius fodienda sit ut ondi possit incredulis an autem
ut ex multis sũma delibem parua uobis gaudnĩ causa est
ymago illa et similitudo illa dei creatoris huãna nnitus in
amina ingeniũ memoria prouidẽtia eloquiũ tot inuẽta tot
artes huit aĩo famulantes huic corpori quibus necessita¬
tes ur̃e om̃es diuino bñfitio ꝯpresse sũt tãte quoq oportu¬
intates et tam uarie rerum spes nõ necessitati eñi uestre

Expanded text:
conditionis humane magnam multiplicemque non nego, conditionis humane magnam multiplicemque non nego, quam quidam integris voluminibus deflevere; sed si in diversum aspicias, multa itidem que felicem vitam ac iucundam faciant videbis, etsi de hoc nemo hactenus, nisi fallor, scripserit, aggressique aliqui destiterint quod, difficilem et contrariam scribentibus, steriliorem longeque imparem materiam se sortitos intelligerent, eo quod humana miseria nimis multa prorsus evidenter emineat, felicitas parva et latens stiloque altius fodienda sit, ut ostendi possit incredulis. An autem, ut ex multis summam delibem, parva vobis gaudii causa est, imago illa et similitudo Dei creatoris, humana intus in anima? ingenium, memoria, providentia, eloquium, tot inventa, tot artes hinc animo famulantes, hinc corpori, quibus necessitates vestre omnes divino beneficio, comprehense sunt? tante quoque opportunitates, et tam varie rerum species, non necessitati tantum vestre,
Abbreviated transcription (Latin):
rit nũt tu ꝙ sis tristis cogitadõ. huiꝰ uite miseria mestꝰ
sum ra felicitas te letificet alt̾uis uite neq eñ tam hec
misera et si pro fecto mi seorima sit ꝙͣ illa est felix do Mestꝰ
sum Ra. Mali huiꝰ tot radices, quot fũt que uno nonĩe ad¬
uersa dicit de quibus et multa iam diximꝰ et ut pro¬
ñ in querelas uideo multa nĩc etiã sũt dicenda est at
quãdo milla prorsus apparens cã nõ morbi nõ dampna
nõ iniurie nõ ignonune nõ carorũ mortes pe neq ullus
onũo ne rerũ taliũ inoꝑmus rumor scd dolendi uoluptas
quedã mestami ammã facit pestis eo funestior quo ignotior
cã atq ita difficilior cura est itaq hanc seu aĩe scopulũ
omni uelorũ ut dici solet ac remorũ auxilio fugiend̃ cens
cicero Cui in hoc quidẽ ut in multis assentior presen
presentis me miserie cogitatio mestum fecit Ras priseriam

Expanded text:
t, nunc tu ipse quid sis tristis cogita. Huius vite miseria mestus t, nunc tu ipse quid sis tristis cogita. Huius vite miseria mestus sum. Felicitas te letificet alterius vite. Neque enim tam hec misera, etsi profecto miserrima sit, quam illa est felix. Mestus sum. Mali huius tot radices, quot sunt que, uno nomine, “adversa” dicitis, de quibus et multa iam diximus, et ut te pronum in querelas video, multa nunc etiam sunt dicenda. Est autem quando nulla prorsus apparens causa, non morbi, non damna, non iniurie, non ignominie, non carorum mortes, neque ullus omnino rerum talium et inopinus rumor, sed dolendi voluptas quedam, mestam animam facit; pestis eo funestior, quo ignotior causa atque ita difficilior cura est. Itaque hanc ceu anime scopulum, omni velorum, ut dici solet, ac remorum auxilio, fugiendam censet Cicero, cui in hoc quidem, ut in multis, assentior. Presentis me miserie cogitatio mestum facit. Miseriam
Abbreviated transcription (Latin):
Mepestem horreo Raᵒ Si te ad hoc hũami gñis caritas q̃¬
dam trahit ẽ quod laudẽ nchil ẽ eñ magis hominis ꝙͣ
hũana nicõmoda miserari sin tui tñi est quod argũa nã
quid pestis notitura mortali insi ut fatias quod facꝰ¬
turus es insi illud inter dampita cõmĩas nõ lugeri quod in
talibus accidit et felitiores tenses qui multũ fleti ad supe¬
ros apud uirgiliũ memorantur De cristitia miseriaꝙͣ eã. qr del¬
Ristis sum Ia Refere qua cã tristis sis aut letus
ista eñi ut alia multa indifferentia dixerim
que leui momnento possint bona esse uel ma¬
la tristitia nempe de pcto utilis mõ ne defpe¬
ratiomi sub repenti clanicalum. manũ det at gaudiũ de
uirtute deq memoria bonoꝵ operũ honescum mõ ne in¬
gerenti se superbie fores pandat harũ eogo passionũ ꝑ¬
mutentur cause uituperatio illico locum laeudis muasẽ

Expanded text:
? Pestem horreo. Si ad hoc te humani generis caritas que? Pestem horreo. Si ad hoc te humani generis caritas quedam trahit, est quod laudem: nichil est enim magis hominis, quam humana incommoda miserari; sin tui tantum, est quod arguam. nam quid pestis nocitura mortali, ni ut facias quod facturus es? nisi illud inter damna connumeres, non lugeri, quod in talibus accidit, et feliciores censes, qui multum fleti ad superos apud Virgilium memoratur. 93 DE TRISTITIA MISERIAQUE Tristis sum. Refert qua ex causa tristis sis aut letus. Ista enim ut alia multa, indifferentia dixerim, que levi momento possint bona esse vel mala. Tristitia nempe de peccato utilis, modo ne desperationi subrepenti clanculum manum det, at gaudium de virtute, deque memoria bonorum operum honestum, modo ne ingerenti se superbie fores pandat. Harum igitur passionum premitterentur cause, vituperatio illico locum laudis invaseri
Abbreviated transcription (Latin):
Ro Et hic quoq ml amplius ꝙͣ mortis est
metus quo deposito plena seciritas parta
erit eñiiero is magins cuĩs nõ depositus
mõ sed ne admissũs quidem esse debet nã quĩo minꝰ
uiri est ꝙͣ horrere oĩa me pestem tueo Racat quid
aliud tibi si moreris ad usitatũ moriendi genus pesty
addiderit ꝙ ut comitatior moriare sin euaseris ut dul¬
tior uita sit tot circũfusis erepta periculis si mori pe¬
diculum nõ natura est neq eñ om̃ĩs pestis permuit
alioqui ex hac peste nouissima cui par ex scłis non
fuit nullꝰ hõmi enasisset euaserũt mulci qui meli
obiissẽt hinc ut uides fece soliea nĩc etiam mũdus
exuberat ꝙͣ nulla uinꝙ pestis nulla mortis manus
exhauriet tam concreta est nre pestem metuo Rõ Dic
quod est uerius mori tunes de quo nobis ut tanea
uideo in querelas pronũ añꝙͣ res desmat disceptandi
reor preter hoc eñi quid est ꝙ pestis nomẽ exhorreas
cũ potiuis ut est dictũ solach genis sit perire cũ płimis¬

Expanded text:
 Et hic quoque nil amplius, quam mortis est metus, quo deposito, plena securitas parta erit. Enimvero is magnis animis, non depositus modo, sed ne admissus quidem esse debet. Nam quid minus viri est quam horrere comunia? Pestem timeo. At quid aliud tibi, si morieris ad usitatum genus moriendi, pestis addiderit, quam ut comitatior moriare, sin evaseris, ut dulcior vita sit, tot circumfusis erepta periculis si mori periculum non natura est? neque enim omnes pestis perimit, alioquin ex hac peste novissima, cui par a seculis non fuit, nullus hominum evasisset. Evaserunt multi, qui melius obiissent; hinc, ut vides, fece solita nunc etiam mundus exuberat, quam nulla unquam pestis, nulla mortis manus exhauriet, tam concreta est. Pestem metuo. Dic quod est verius: mori times. De quo nobis, ut te video in querelas pronum, antequam res desinat disceptandum reor. Preter hoc enim, quid est quod pestis nomen exhorreas, cum potius, ut est dictum, solatii genus sit perire cum plurimis
Abbreviated transcription (Latin):
uolutrũ nõ ꝑ cipis cantibus cor intende celestibus int̾naq
aurẽ deo applicaex Non audiõta . At cogita et dic tibi si no
audio quid seu ad me seu de me homines loquãtur audiã
quĩ loquatur in me dñs deus meꝰ illi cñi sepe bellũ hic
loq̃tur pacem sempereo: Mł penitus audiõta Multi silẽtiũ
appetentes longis ꝑ egrmatiomibus fatigati sũt ut in ali¬
quibus abditꝭ ac semotis in locis quõd cuperẽt inuenirent
Tu quod abaliis opose querit᷑ ubilibet tecũ habes disce iam
bono tuto uti et tranfacti memor strepitus ueterũq tumul¬
tuũ tand̾ incipe silentio delcari

Expanded text:
volucrum non percipis, cantibus cor intende celestibus, internamque volucrum non percipis, cantibus cor intende celestibus, internamque aurem Deo applica. Non audio. At cogita, et dic tibi: “si non audio quid seu ad me, seu de me homines loquantur, audiam quid loquatur in me dominus Deus.” Illi enim sepe bellum, hic loquitur pacem semper. Nichil penitus audio. Multi, silentium appetentes, longis peregrinationibus fatigati sunt, ut aliquibus abditis ac semotis in locis quod cuperent invenirent; tu quod ab aliis operose queritur, ubi libet tecum habes. Disce iam bono tuo uti, et transacti memor strepitus veterumque tumultuum, tandem incipe silentio delectari.
Abbreviated transcription (Latin):
suyditas ista notuerit multum fortasse gefuerit dodũditus
me destieuit ra. Quibus tonis aut mimeors dyapente cõ-¬
stet aut dyapason quibusue proꝑortiones alie que tracta.¬
tur a musit ꝭ nosse uel sundus p̃t et ꝙͣiuis hũane uocis fidi¬
ũq uel organi modos auribus non audiat si tamẽ causas
aĩo tenet delectationẽ intelleꝰ haud dubie p̃fert auriũ uolup¬
tati finge autem et hos ipos musicos mĩos surdo ignotos mõ
uirtutꝭ mũ noti suit seq in illix exerceat bñ est mł hic quo¬
ꝙ surditas nocet melius eñ multo est bonũ fieri ꝙͣ doctũ et¬
si habunde doctus ac sapiens sit quisquis habunde bonus est
Atqui malus id et insipiens et indoctus om̃i s que sub celo
sũt eruditissimꝰ lra ꝵ es. Auditus elaguit Ra dene hoc tibi¬
nõ prius accidit ꝙͣ fidem que auditu maxiie ꝯstat acciꝑes
illã hũs qu quereois seu quid queris si hõmi cantus aut

Expanded text:
surditas ista nocuerit, multum fortasse profuerit. Auditus surditas ista nocuerit, multum fortasse profuerit. Auditus me destituit. Quibus tonis aut numeris diapente constet aut diapason, quibusve proportiones alie que tractantur a musicis nosce vel surdus potest; et quamvis humane vocis fidiumque vel organi modos auribus non audiat, si tamen causas animo tenet, delectationem intellectus haud dubie prefert aurium voluptati. Finge autem et hos ipsos musicos numeros surdo ignotos: modo virtutis numeri noti sint, seque in illis exerceat, bene est; nil hic quoque surditas nocet. Melius enim multo est bonum fieri, quam doctum, etsi abunde doctus ac sapiens sit, quisquis abunde bonus est, at qui malus, idem et insipiens, et indoctus, omnium licet que sub celo sunt eruditissimus literarum. Auditus elanguit. Bene quod hoc tibi prius non accidit, quam fidem que auditu maxime constat, acciperes; illam habens, quid quereris, seu quid queris? si hominum cantus aut
Abbreviated transcription (Latin):
sepe cũ ppłoꝵ risu suaq perntie crepuerut iõ Auditus
hebet Ra si cũ a liis colloqui prohibitum tetum loquere Cice¬
romam menior illius qui secũ loqui potest scomonen al¬
terius nõ requiret ꝙͣuis et colloqui surdo quoq permissũ
ligendo s scribendoq cũ antiq uis nẽpe loquitur qui leg
At cũ posteris qui scribit ad hͨ celestis pħĩe libros et qͣ.
legi deũ audit et qui orat alloquitur in hoc quid̃ geni¬
nõ colloquio nec lingua nec auribus opus est sed õtulis
digitisq ac deuoto animo ⁊ hic igr̃ ut in multis nr̃i
consiliũ ciceronis ꝯplectim᷑ ut sĩcut cecus auryui sic se
surdus oculorũ subsidio ꝯfoletur Tu pronide si audire
hommnes nõ potes scriptos ab homimbus libros lege et lege¬
dos ab homibus libros scoibe Cclũ p̃terea ac terras at ma¬
ria respice horũ om̃i auctorẽ in silentio cõtemplare Ulil ad hec-

Expanded text:
sepe cum populorum risu suaque pernicie crepuere. Auditus sepe cum populorum risu suaque pernicie crepuere. Auditus hebet. Si cum aliis colloqui prohibitum est, tecum loquere, Ciceroniani memor illius: qui secum loqui potest, sermonem alterius non requiret, quamvis et colloqui surdo quoque permissum, legendo scilicet scribendoque; cum antiquis nempe loquitur qui legit, et cum posteris qui scribit; ad hec, celestis philosophie libros et qui legit Deum audit, et qui orat alloquitur. In hoc quidem gemino colloquio nec lingua, nec auribus opus est, sed oculis digitisque ac devoto animo. Et hic igitur, ut in multis, nostri consilium Ciceronis amplectimur, ut sicut cecus aurium, sic se surdus oculorum subsidio consoletur. Tu proinde, si audire homines non potes, scriptos ab hominibus libros lege et legendos ab hominibus libros scribe. Celum preterea ac terras et maria respice, horumque omnium auctorem in silentio contemplare: nil ad hoc
Abbreviated transcription (Latin):
casus aliquis ut syrenũ cantus surda tutus aure ꝑtrasc̃as
felicẽ te si extimes quod inde pericula penetrare in ani trã¬
sire pocuissent quotꝙ olim inde mendatia quot eyrores
quot demũ molestie subire auditum amist ra philomenã
uedo uel citharam tybiasꝙ nõ audies sed nec rudentes
ltidem a sellos nec grumetes sues nec ululantes lupos nec
latrantes canes nec seiientes uesos nec rudientes audies
leones nec gemẽtes pueros nec alt̾tantes auiculas nec
poseremo hiis dm̃ibus grauiores undiq per sonãtes stul¬
torum risus meptissimos et incondicos fletus et ꝯfusas
uoces quo nullꝰ usꝙͣ sonus mamemor do: Auditu careo¬
ra. Multiplicibus ereptus es frandibus nilla re coebruis
fallũtur homines ꝙͣ uerbis nichil huic pericli est surdo¬
To. Obtoi puere aures michispexiculo sa ꝑs corporis precipu¬
q principibut qui per illa adulatorũ flatibus tume facti

Expanded text:
casus aliquis, ut Syrenum cantus, surda tutus aure pertranseas; casus aliquis, ut Syrenum cantus, surda tutus aure pertranseas; felicem te, si extimas, quot inde pericula penetrare in animo potuissent, quotque olim inde mendacia, quot errores, quot demum molestie subiere! Auditum amisi. Philomenam credo, vel cytharam tibiasque non audies, sed nec rudentes itidem asellos, nec grunientes sues, nec ululantes lupos, nec latrantes canes, nec sevientes ursos, nec rugientes audias leones, nec gementes pueros, nec altercantes aniculas, nec postremo, his omnibus graviores, undique personantes stultorum risus ineptissimos, et inconditos fletus et confusas voces, quo nullus usquam sonus inamenior. Auditu careo. Multiplicibus ereptus es fraudibus: nulla re crebrius falluntur homines quam verbis; nichil hinc periculi est surdo. Obtorpuere aures michi. Periculosa pars corporis, precipueque principibus, qui per illam adulatorum flatibus tumefacti,
Abbreviated transcription (Latin):
Erdidi auditum Raͦ iter ecce aliud tedio preclu
sum Multa oculis multa auribus haurĩtur
cedia multa utroq calle fastidia in añn pene¬
trant quibus euita nd ex equo pene optabiles uideantur ce¬
citas surditas  habent tamẽ hee suas incõmoditates ut reliqͣ
fere tũcto mortaliũ amarũꝙ aliquid nõ nego sed paciẽtia mol¬
luis a urocuti impar ubi quenã sit has inter ꝓportio ino¬
seri iudicãtur itaq surdos nisu cecos miseratione ꝑsequini:
dapiens utorũq ꝯtempunt nec quid aliis uideat᷑ extuat
sed quĩd fit do. Auditũ perdidi Ra adulãtiũ ia i susurros
atq obtrectantiũ urgia eua sisti diuersimod sed par ma¬
lũ nisi ꝙ aliꝙͣto uirilius est iurgiis ꝙͣ tlandiciis adhibere
aures illis nãq medicamẽtũ aliqũ hiis uenenũ iest semꝑ
illud ergo seꝑe mordendo sanat hoc multendo in quinat atq
ita peior est falsus amor uero odio amisiauditum Ra Iam
quod ars ulixi prestitisse fertur tibi uel natura p̃stitit uel

Expanded text:
erdidi auditum. Iter ecce aliud tedio preclusum est. Multa oculis, multa auribus hauriuntur tedia; multa utroque calle fastidia in animum penetrant, quibus evitandis ex equo pene optabilis videantur cecitas surditasque; habent tamen he suas incommoditates, ut reliqua fere cuncta mortalium amarumque aliquid non nego, sed patientia mollius ac virtuti impar. Ubi quenam sit has inter proportio incoseri iudicantur, itaque surdos risu, cecos miseratione prosequimur. Sapiens utrunque contemnit nec quid aliis videatur extimat sed quid sit. Auditum perdidi. Adulantium iam sussurros, atque obrectantium iurgia evasisti, diversimode sed par malum, nisi quod aliquanto virilius est, iurgiis quam blanditiis adihibere aures: illis namque medicamentum aliquando, his venenum inest semper. Illud ergo sepe mordendo sanat, hoc mulcendo inquinat, atque ita peior est falsus amor vero odio. Amisi auditum. Iam quod ars Ulyxi prestitisse fertur, tibi vel natura prestitit, vel
Abbreviated transcription (Latin):
puenite f O utinã id michi contingat quod precaris ut duce dee
integer ex tot anfractibus euadam ut dũ uocantẽ sequor nõ gcitẽ
mpe puluerem in otulos meos Iubaidantq fluctꝰ cũ sileat mũdꝰ et

Expanded text:
pervenire. O utinam id michi contingat, quod precaris; ut et duce Deo pervenire. O utinam id michi contingat, quod precaris; ut et duce Deo integer ex tot anfractibus evadam, et, dum vocantem sequor, non excitem ipse pulverem in oculos meos; subsidantque fluctus
Abbreviated transcription (Latin):
omnibꝰ t adero m ip̃e ꝙͣ tũ potero et spar sa aĩe fragmeta recelli¬
gã moraborq metũ sedulo Eane nũc dũ loquimur multa me man¬
naqnqr urs ad her mortalia negotia expectãt. mauis fortasse uul¬
go asiquid uideatur at certe utilisnichil est inchilq qd possit fructuo¬
suis cogitari relique em̃ cogitationes pñt fuisse suꝑuacue has ãt
smper necessarias ĩcuitabilis probat ex itꝰ fateor neq eni a¬
liã ob cam ꝓpero nũc tã studiosꝰ ad reliqua insi ut ilł explicitis ad hͨ
redea nõ ignarꝰ ut paulo ante dicebas multo michi futm̃ esse secu¬
rius studiũ hᵈ unũ sectari et deuiis ꝑtermissis rectũ calle salut appre¬
hendere ẜ desideriũ frenare nõ ualeo a in antiquã litẽ relabiur
uolũtatẽ impotẽtĩa uotas s sit eat qñ aliter esse nõ possit suplex¬
ꝙ deũ oro ut eũtẽ conitetur gressusq licet uagos in tutũ ibeat

Expanded text:
omnibus. Adero michi ipse quantum potero, et sparsa anime fragmenta recolliomnibus. Adero michi ipse quantum potero, et sparsa anime fragmenta recolligam, moraborque mecum sedulo. Sane nunc, dum loquimur, multa me magnaque, quamvis adhuc mortalia, negotia expectant. Maius fortasse vulgo aliquid videatur, at certe utilius nichil est nichilque quod possit fructuosius cogitari. Relique enim cogitationes possunt fuisse supervacue; has autem semper necessarias inevitabilis probat exitus. Fateor; neque aliam ob causam propero nunc tam studiosus ad reliqua, nisi ut, illis explicitis, ad hec redeam: non ignarus, ut paulo ante dicebas, multo michi futurum esse securius studium hoc unum sectari et, deviis pretermissis, rectum callem salutis apprehendere. Sed desiderium frenare non valeo. In antiquam litem relabimur, voluntatem impotentiam vocas. Sed sic eat, quando aliter esse non potest, supplexque Deum oro ut euntem comitetur, gressusque licet vagos, in tutum iubeat
Abbreviated transcription (Latin):
us situ desidiaqr martesscre si quid aute asperiꝰ ne moleste fecass
s sego uotibi tũ pro aliis tu mpro hoc triduano colloquio magnas
grãs ago qmi et caligantia limina de tersisti et densa arcũfusicrro¬
us nebulam discussisti huit autẽ quas referam grates q̃ multiloqͥo
nõ giauata usq nos ad exctũ expectauit que si usꝙ fatiẽ aduer¬
tisset operti tenebris per deuia uaharemur solidũ ꝑel nchil uel
tua cõtiueret oratio uel intellectus meus exciperet nũc uero quomã
sed nr̃a celum est michi aute terrena nõdũ finitur habitatio que
quorsu duratura sit nescio Et in hoc pendeo aupuis ut uides obse¬
cro ne me licet magnis tractatibꝰ distantẽ deseras fine eñ te
pater optime uita mea maniena sui hac autẽ milla forẽt
ympetratũ puta mõ te ip̃e nõ deseras alioqͣn iuire optĩo desereris ab

Expanded text:
ris situ desidiaque marcescere; siquid autem asperius, ne moleste feras. ris situ desidiaque marcescere; siquid autem asperius, ne moleste feras. Ego vero tibi, tum pro aliis multis, tum pro hoc triduano colloquio magnas gratias ago, quoniam et caligantia lumina detersisti et densam circumfusi erroris nebulam discussisti. Huic autem quas referam grates, que, multiloquio non gravata, usque nos ad exitum expectavit? Que si usquam faciem avertisset, operti tenebris per devia vagaremur, solidumque nichil vel tua contineret oratio, vel intellectus meus exciperet. Nunc vero, quoniam sedes vestra celum est, michi autem terrena nondum finitur habitatio, que quorsum duratura sit nescio et in hoc pendeo anxius, ut vides, obsecro ne me, licet magnis tractibus distantem, deseratis. Sine te enim, pater optime, vita mea inamena, sine hac autem nulla foret. Impetratum puta, modo te ipse non deseras; alioquin, iure optimo desereris ab
Abbreviated transcription (Latin):
te monitiomibꝰ nõ egere audi uocatẽ iugiter hortãte ꝙ sp̃m et dicẽtẽ
hac iter est in patriã Scis quid ille tibi suggerit quas uias et que
deuia quid sequẽdũ uitãdũ ue pronũtiet ĩlli pare si saluũ te siliberũ
esse auquo seq sohis de liberationibꝰ opꝰ est factu cesdre natura per¬
culi hostis in stat a tergo et in facie insultat parietes tremũt in quibꝰ
obsespũe es nõ est ulterius hesitandil quĩd tibi prodest dulciter aliis
cosilasi te ño no uidey snie fatia esfuge scopulos eripe tem tutũ Se¬
dixt equidem scpe et in ip̃is p̃mordiis ubi te calamũ acripuisse uid
prefatꝰ sũ ꝙ uita breuis et icerta ꝙ longꝰ et certus labor qopa
rum uotes quas odisse simul et sequutũ esse te scupeo. Cetcrũ qr
satis multa cõtulmiꝰ queso si quid ex me gratũ accepisti ne patia¬

Expanded text:
te monitionibus non egere. Audi modo vocantem iugiter hortantemque spiritum et dicentem: te monitionibus non egere. Audi modo vocantem iugiter hortantemque spiritum et dicentem: "Hac iter est in patriam". Scis quid ille tibi suggerit, quas vias et que devia, quid sequendum vitandum ve pronuntiet. Illi pare, si salvum te, si liberum esse cupis. Non longis deliberationibus opus est. Factum exigit natura periculi: hostis instat a tergo et in faciem insultat; parietes tremunt in quibus obsessus es. Non est ulterius hesitandum; quid tibi prodest dulciter aliis canere, si te ipse non audis? Finem faciam: effuge scopulos. Eripe te in tutum. SeDixi equidem sepe; et in ipsis primordiis, ubi te calamum arripuisse vidi, prefatus sum, quod vita brevis et incerta, quod longus et certus labor, quodrum voces, quas odisse simul et secutum esse te stupeo. Ceterum, quia satis multa contulimus, queso, siquid ex me gratum accepisti, ne patia
Abbreviated transcription (Latin):
solorit᷑ uirũ autẽ hic meridĩe actigit hic nonã sene uero decrepitũ
ad uesperam atq ad solis occasũ iste ꝑuenit hec ergo fili carissiẽ
tecum uolue Et si qua huiꝰ generis occurrũ alia q̃ multa osse
non dubito sed hec erant que ex tp̃e sesfsese obtulerũt. Unñi pre¬
terea sepulcra ueterũ sed eorũ qui tetũ uixerũt diligẽtius cõtem¬
plare certus camd tibi sedem ac ꝑhẽnẽ aulã fore p̃p̃aratam ten¬
perbus alios calcas mox ip̃e calcaberis hec cogita hec diebus et
noctibus meditare nõ solũ ut hominẽ sobriũ ac. natẽ sue memorẽ s
uita cõmẽdatio mortis est ista in ꝙͣ cogitatio bocebit te morͣlia cũcta
cõtep̃nere aliãq uiuẽdi uiã quã arripias mõstrabit Interrogabis
q̃nã hec uia est seu quibus adeũda tramitibꝰ Respõdeo tibi log̃is

Expanded text:
sol oritur", virum autem: "Hic meridiem attigit; hic nonam"; senem vero decrepitum: sol oritur", virum autem: "Hic meridiem attigit; hic nonam"; senem vero decrepitum: "Ad vesperam atque ad solis occasum iste pervenit". Hec igitur, fili carissime, tecum volve et, siqua huius generis occurrunt alia, que multa esse non dubito; sed hec erant que ex tempore se se obtulerunt. Unum preterea obsecro. Sepulcra veterum, sed eorum qui tecum vixere, diligentius, contemplare, certus eandem tibi sedem ac perennem aulam fore preparatam. Tenperbus alios calcas, mox ipse calcaberis. Hec cogita; hec diebus ac noctibus meditare, non solum ut hominem sobrium ac nature sue memorem, sedlosophorum vita commentatio mortis est". Ista, inquam, cogitatio docebit te mortalia facta contemnere, aliamque vivendi viam, quam arripias, monstrabit. Interrogabis autem quenam hec via est, seu quibus adeunda tramitibus. Respondebo tibi longis
Abbreviated transcription (Latin):
ca aristotelicã quãdã similitũdinẽ quã aĩaduerti ad modũ placere
uixq umꝙͣ sine graui mentꝭ impulsu logi solere uel audiri ꝙͣ cla¬
riori eloquis et ad persuadendũ aptiori in tusculano quidem a cice¬
roue relatain muemes aut hũs uerbis aut profecto siłebus neq
eñi libri nũc illius copia est apud ipãm in quit fluuiũ qui ab eu¬
rope parte in ponthũ in fluit bestiolas quasdam nasci scribit
aristotiles que unũ die uiuãt harũ que oriẽte fole morit:̃ inueis
moritur que uero sub meridie iam etate prouectior atq sole occi¬
dente senex abit eoqz magis si solsticra li diei cõfer umasam eta
quidem assertio mes iuditio tam uera est ut ex ore phõrũ iã pͥdem
in uulgus effusa fit nũꝙͣ em̃ rudes etiã et ignaros homines in co¬
tidiani sermonis usum deduxisse uides ut puerũ aspitiẽtes dicãt huic

Expanded text:
ca aristotelicam quandam similitudinem, quam animadverti tibi admodum placere, ca aristotelicam quandam similitudinem, quam animadverti tibi admodum placere, vixque unquam sine gravi mentis impulsu legi solere vel audiri; quam clariori eloquio et ad persuadendum aptiori in Tusculano quidem a Cicerone relatam invenies, aut his verbis aut profecto similibus, neque enim libri nunc illius copia est "Apud Hypanim" inquit "fluvium, qui ab Europe parte in Pontum influit, bestiolas quasdam nasci scribit Aristotiles, que unum diem vivant; harum que oriente sole moritur, iuvenis moritur; que vero sub meridie, iam etate provectior, at que sole occidente senex abit, eoque magis si solstitiali die. Confer universam etatquidem assertio meo iudicio tam vera est, ut ex ore philosophorum iampridem in vulgus diffusa sit. Nunquid enim rudes etiam et ignaros homines in quotidiani sermonis usum deduxisse vides, ut puerum aspicientes dicant: "Huic
Abbreviated transcription (Latin):
est ꝙͣ obrem nõ fecurius q mãg̃r frigie classis neq em̃ tutius
fretũ nauigas. Mẽdia nocte conssurges Sidera cũcta nota tacito la¬
bentia celo que dũ acr occidentẽ festmare circũspicis sato te tũ illis
impelli nullãq nisi in eo qui nõ mouetur ꝙͦ occasũ nescit suꝑesse
fidutiã subsistendi Adhoc ditm tibi occurrũt quos mõ pueres uidesst
ascendentes etatũ gradibus Recordare te interim alio calle descen¬
dere eoq celerius quo secũdiore natura fit oĩs grauiũ casus ue¬
de arboribus ex quorũ ramis sepe fructũ nõ legit ip̃e qui coluit at
plantauit. In multis em̃ obseruatũ est illud grorgicĩt Carda ue¬
nt seris factura neꝑotibus umbrã fluia uelocissima mirãti sẽ¬
per uoce ad alios euotẽ uersiculꝰ quidẽ tuus in promptu quidam
diei uinꝰ instar habet eiusq uix integri. Crebro ante oculos reuo¬

Expanded text:
est; quamobrem non secus quam magister frigie classis, neque enim tutius est; quamobrem non secus quam magister frigie classis, neque enim tutius fretus navigiis, media nocte consurgens sidera cunta nota tacito labentia celo; que, dum ad occidentem festinare circumspicis, scito te cum illis impelli nullamque, nisi in Eo, qui non movetur quique occasum nescit, superesse fidutiam subsistendi. Ad hec, dum tibi occurrunt quos modo pueros vidisti, ascendentes etatum gradibus, recordare te interim alio calle descendere eoque celerius quo secundiore natura fit omnis gravium casus. Vede arboribus, ex quorum ramis sepe fructum non legit ipse, qui coluit ac plantavit. In multis enim observatum est illud georgicum: tarda venit seris factura nepotibus umbram. Fluminaque velocissima miranti semper ne te ad alienos evocem versiculus quidam tuus in promptu sit: flendatur, diei unius instar habet, eiusque vix integri. Crebro ante oculos revo
Abbreviated transcription (Latin):
rit ad hoc unii refer Celũ terra maria mutãtur quid homo fra¬
gilissimũ aĩal sperare potest uicissitũdo tẽporũ silos cursus re¬
cur susq peragit nũꝙͣ permanc̃o Eu si ꝑmanere posse putas
falleris at ut eleganter ait flaccꝰ Dampna tamẽ celeres Repa¬
rãt celestia hine nos ubi didicimꝰ ⁊cͣ Quotiẽs igtitur floribꝰ
ueris estuiã segetem quotiens estiuis solib̾ꝰ antũꝑin tẽperie
quotiens atũpin uindeniis hybernã successisse mũc dic tecũ
ista p̃tereũt sed sepius reuersura Ego autẽ nrediturꝰ abco qͦ.¬
ciens uergente ad occasũ sole umibras mõtiũ crescere cõspicis
dit mũ̃t uita fugiente umbra mortis extenditus Iste tamẽ sol
cras idem aderit hec autẽ michi dies irr̃eparabiliter effluxit
Quis pulcherrima spectacula fent serene noct/ emiet que sit
male agentibꝰ ꝑoportuna sit bñ agentibꝰ deuoti¶snna ꝑars tꝑis

Expanded text:
rit, ad hoc unum refer. Celum terra maria mutantur; quid homo, frarit, ad hoc unum refer. Celum terra maria mutantur; quid homo, fragilissimum animal, sperare potest? Vicissitudo temporum suos cursus recursusque peragit, nunquam permanens; tu si permanere posse putas, falleris. At, ut eleganter ait Flaccus: damna tamen celeres reparant celestia lune; nos ubi decidimus... Quotiens igitur floribus vernis estivam segetem, quotiens estivis solibus autumni temperiem, quotiens autumni vindemiis hibernam subcessisse nivem vides, dic tecum: "Ista pretereunt, sed sepius reversura. Ego autem irrediturus abeo"; quotiens vergente ad occasum sole umbras montium crescere conspicis, dic: "Nunc vita fugiente umbra mortis extenditur; iste tamen sol cras idem aderit; hec autem michi dies irreparabiliter effluxit". Quis pulcerrima spectacula serene noctis enumeret, que, sicut male agentibus peroportuna sic bene agentibus devotissima pars temporis
Abbreviated transcription (Latin):
maiora proficiscar tul eñ actã suꝑ tuesum opus uix possũ eqͣui¬
miter medio calle deserere/⁊ Quo pede claudites agnosco¬
te ip̃m derelinquere mauis ꝙͣ libellos tilos Egotamẽ officłũ
meui ꝑagam ꝙ feliciter cũ uideris ac certe fideliter abite ingẽ¬
tes hiscoriarũ sartinas Ratis romane res geste et suapte fa¬
ma et aliorũ igemis illustrate sũt dimige affrica cã q pos¬
sessoribus suis lmque nec scipiom tuo tibi glorlã cumulabis
ille altius nequit extolłi Tu post eũ obliquũ tallem interis hiis
post habitꝭ te tandem tibi restitue atq ut unde uenimꝰ reuerta¬
mur incipe tetũ de morte cogitare cui serisim et nescius aꝓpin¬
quas Rescissis uelis tenebrisqz discussis in illã oculos fige ca¬
ue ne ulla dies aut nox trãseat que nõ tibi memoriã supremi
temporis ingerat. Quid quid uel oculis uel aĩo cogitant occiu¬

Expanded text:
maiora proficiscar? Tantum enim ac tam sumptuosum opus vix possum equanimaiora proficiscar? Tantum enim ac tam sumptuosum opus vix possum equanimiter medio calle deserere. Quo pede claudices agnoscoelinquere mavis, quam libellos tuos. Ego tamen officium meum peragam; quam feliciter, tu videris, at certe fideliter. Abice ingentes historiarum sarcinas: satis romane res geste et suapte fama et aliorum ingeniis illustrate sunt. Dimitte Africam, eamque possessoribus suis linque; nec Scipioni tuo nec tibi gloriam cumulabis; ille altius nequit extolli, tu post eum obliquo calle niteris. His igitur posthabitis, te tandem tibi restitue atque, ut unde movimus revertamur, incipe tecum de morte cogitare, cui sensim et nescius appropinquas. Rescissis velis tenebrisque discussis, in illam oculos fige. Cave ne ulla dies aut nox transeat, que non tibi memoriam supremi temporis ingerat. Quicquid vel oculis vel animo cogitantis occur