comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gilior tenuiss nec idc̾comiuꝰ an ncc̃i ͭͥ
aĩis an ꝯpedibus ruptis desid̾is pare
lose ades ut intelligas sigillatĩ quorum
haud dubie sũmam nosti pessime mͥ tẽ
alt̾nantibꝰ am̃ fluctibꝰ et facile spei
rimibam lyc illus rumorũ estuario ac re¬
ciptante iactantibꝰ q̃ michi uita nichil
morte suanior quid̾ fnnẽ eius uotis ex¬
pecto morasq odi mõ iuuenes in deba¬
mur ecce biẽmũ ult ꝙi opportuit uixi
mꝰ accedit ad tumulĩ erũpnatũ quia
Dum mĩare dies more amantũ incipis.
ualde silentiũ tuũ miror et nescio i i
auit noue susxitõis oboritur Audio unũ
pestem illam ãni ult̾ius que futa uideba ᷑
Uursũ rodaui ripas ĩuadere uñ utinam
abesses Ced quid molror infelix parum
me pñtis ueri muali est iisi ficto ueritoq
in suꝑ miser sum u̾tat hec deus ĩ melis
ut fla tociens spe deceptus ut semelali¬
qñ decipiar flometu B actenꝰ aman¬

Expanded text:
gilior tenuisset. Nec idcirco minus an necessitati gilior tenuisset. Nec idcirco minus an necessitati animus an compedibus ruptis desiderio parealose adeo, ut intelligas singulatim quorum hauddubie summam nosti: pessime michi esse, alternantibus animi fluctibus et facilem spei cimbam huc illuc, rumorum estu vario ac reciprocante, iactantibus; que michi vita nichil morte suavior quidem: finem eius votis expeto morasque odi. Modo iuvenes videbamur, ecce biennium ultra quam oportuit viximus. 26 Accedit ad cumulum erumnarum, quia dum numerare dies more amantum incipio, valde silentium tuum miror et nescio quid michi nunc nove suspitionis oboritur. Audio enim pestem illam anni alterius, que finita videbatur, rursum Rodani ripas invadere, unde utinam abesses! Sed quid molior infelix? parum ne presentis veri mali est, nisi ficto venturoque insuper miser sim? Vertat hec Deus in melius, ut falsa totiens spe deceptus, vel semel aliquando decipiar falso metu. 27 Hactenus, aman
Abbreviated transcription (Latin):
Misi riũ nẽ ecdẽm̃õ it̾um si undecũq de
illo qui suꝑstes dĩ no ui aliꝙͦ expectabã
et ad sũmam undiq rumo ꝵ płimũ Certi
nichil affert᷑. Cic suspensus hiansq
aĩo ⁊ õe iter circũspiciens et ad or̃m stre¬
pitũ exaninus qͥntũ decionũ diem ago.
ꝯd tp̃us si cũ młtorũ ñno rũ calamitatibꝰ
trutinet᷑ facile me quid extimatore p̃¬
ponderet ire nupetꝰ fuit nec sbsistere
donec pñs ⁊ supstitis statũ quisqͥs esset
agnescẽm et alt̾ius o sors rerũ alpiniũ
et rnde cernem sepulcrũ fuit rnim ut
fama est ingruti nõ modo ccunstantiũ
oppidorũ s cuitatis ẽt ꝯcursu sũmaq
rantibusq ruriculis et multa p̃sagien¬
tibus/ q̃ illico sb̾secuta sũt ut itinere .s
int̾rupto pro hospitibus atq assiduis
luicris solitudoillis et uastitas dãpnosa¬
q bella succed̾ent issem credo utiq in
easdẽ manꝰ forsitã inmpellente me fato
meo/ nisi me ãni tempꝰ et ualitudo fra¬

Expanded text:
um, sed undecunque de illo qui superstes dicitur, novi aliquid expectabam, et ad summam undique rumorum plurimum, certi nichil affertur. Sic suspensus hiansque animo et omne iter circumspiciens et ad omnem strepitum exanimis, quintum decimum diem ago, quod tempus, si cum multorum annorum calamitatibus trutinetur, facile, me quidem extimatore, preponderet. 23 Ire impetus fuit nec subsistere donec presens et superstitis statum, quisquis esset, agnoscerem, et alterius — o sors rerum! — alpinum et rude cernerem sepulcrum. Fuit enim, ut fama est, ingenti non modo circumstantium oppidorum sed civitatis etiam concursu summaque rantibusque ruricolis et multa presagientibus que illico subsecuta sunt, ut itinere scilicet interrupto, pro hospitibus atque assiduis lucris solitudo illis et vastitas damnosaque bella succederent. 24 Issem credo utique in easdem manus forsitan impellente me fato meo, nisi me anni tempus et valitudo fra
Abbreviated transcription (Latin):
Ip̃i qͥd sumꝰ et ħ ip̃m ꝙͣdiu frituri simus.
utiq hercde non diũ cũ hoc idem nr̃m ẽẽ
Ut diut̾nur ẽẽ non potest sic nũt possit int̾
uerba desine̾ neq si accidat miri aliqͥd
accidi̾t utrũq igit᷑ bene ⁊ guit᷑ q̃ris n̾te
tulli ẜ ed queso te ubi nam tertiũ reliquisti
enentu piculosius et questu digniꝰ postꝙpͣ
hic eẽ desierinm quid futuri sumꝰ Orem
magña et ambiguã s neglectã uale.

Expanded text:
 et hoc ipsum quandiu futuri sumus?’ 25 Utique hercle non diu, cum hoc idem nostrum esse, ut diuturnum esse non potest, sic nunc possit inter verba desinere, neque si accidat, miri aliquid acciderit. Utrunque igitur bene et graviter queris, Marce Tulli; sed, queso te, ubinam tertium reliquisti, et eventu periculosius et quesitu dignius? postquam hic esse desierimus, quid futuri sumus? O rem ma
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃i in qͥt ꝙ sumꝰ aut ꝙͣdiu hec curaturi su¬
mus breuis equidẽ s bona in fallor q̃stio
et salutaris et guida atq utilibꝰ pleua
sẽtentiis sub qua multũ uere hu̾ilitatis at
modestie młtũq ꝯtempto rerũ fugitiuarũ

Expanded text:
it, «quid sumus aut quandiu hec curaturi sumus?» Brevis quidem sed bona, ni fallor, questio, et salutaris et gravida atque utilibus plena sententiis, sub qua multum vere humilitatis ac modestie multumque contemptus rerum fugitivarum
Abbreviated transcription (Latin):
tatũ nõ amicitie malũ ingens occupatio.
animꝰ in qͥtuor pectoribꝰ unꝰ erat Itaq
gliabar antiqͥtatẽ raris ⁊ in dusis sclis¬
unã breni fore ⁊ duobꝰ sinił ⁊ arnicor ꝑibs
adornatã minꝰ ꝓprie paria dixim unũ
erat ymo ne unũ par s una õm mens ut
dixi quoꝵ in indicio nos errare ditmior
expientia nõ sinebat pͥmꝰ sic aĩo ꝯpõitꝰ¬

Expanded text:
tatum, non amicitie malum ingens, occupatio; tatum, non amicitie malum ingens, occupatio; animus in quattuor pectoribus unus erat. 4 Itaque gloriabar antiquitatem raris quidem et iunam brevi fore duobus simul amicorum paribus adornatam. Minus proprie ‘paria’ dixerim: unum erat, imo ne unum par, sed una omnium mens, ut dixi, quorum in iudicio nos errare diuturnior experientia non sinebat. 5 Primus sic animo composit
Abbreviated transcription (Latin):
et quidꝙ in ua gerit᷑ sompno sinulliuiũ.
Sola mors sompnũ et sompnia discutit.
s si prius ex ꝑgisti datũ sit tu uiue ⁊ uale.
¶ Ad eñdõ de amia morte diolenta
Eudũ satiffecam fortune insi acutio¬
ri cuspide impeterer ẽetq ad iram
dei malignorũ quoqr hõmi furor additus
hen mͥ iam defice̾ incipio atq illorũ more
quos uiciue febris puus horror nuaserit
tristi iam frigore ꝯtremeste fan fc̃m est
qd qi iam fiendũ cogitare et narrare metuo
quid dc̃urus sum scĩo nec inciꝑe audeo et li¬
bens ad modũ ab hiis curis atq ab hͦ ser¬
mone diuellerer s impellit trahitq am̃
dolor ardorq ꝓpositi luiorq ẽt quidẽ tui
qui me flente nũt forsan rides rerũ insciꝰ
si rñ alios reliquiss hñ tũ soli xrãt qͥbus¬
cũ uite qd̾ restati illa nõ ꝓhibente tͣussi¬
gi posse uidebatur Suid riũ p̃cor obstabat
nõ diuicie nõ pauꝑtas nõ imꝑitas uolũ¬

Expanded text:
et quicquid in ea geritur somnio simillimum. et quicquid in ea geritur somnio simillimum. Sola mors somnum et somnia discutit. O si prius expergisci datum sit! Tu vive et Vale. 9 Ad eundem, de amici morte violenta. 1 Nondum satisfeceram fortune, nisi acutiori cuspide rursus impeterer essetque ad iram Dei malignorum quoque hominum furor additus. Hei michi! iam deficere incipio, atque illorum more quos vicine febris primus horror invaserit, tristi iam frigore contremesco. Iam factum est quod quasi nunc fiendum cogitare et narrare metuo. 2 Quid dicturus sim scio, nec incipere audeo, et libens admodum ab his curis atque ab hoc sermone divellerer, sed impellit trahitque animum dolor ardorque propositi livorque etiam quidam tui, qui me flente nunc forsan rides rerum insciussi enim alios reliquisset, hi tamen soli erant quibuscum vite quod restat, illa non prohibente, transigi posse videbatur. Quid enim, precor, obstabat? Non divitie, non paupertas, non imparitas volun
Abbreviated transcription (Latin):
Itaq iam ħ mͥ soc̾tes altꝰ esse ceꝑat fides
familiaritasq ꝓpe eadẽ qd̾q dulcissimũ
hr amicitia participatioq utͥusq fortuue
aptisq añi latebrio fida coĩcatio secretoꝵ
Sxtũ u̾o te amabat ꝙͣtũ uidere cupiebat
quẽ int̾nis oculis iam uidebat ꝙͣtũ inte tue
sollicitꝰ erat in illo publico naufragio Ut
mirarer ip̃e hoĩem incognitũ sit amiari pos
posito ꝑfundabat᷑ alacritate mirabłi et ħ
quid̾̃ qd suie młtis lacͥiis nõ dico et cũ płibꝰ¬
los/ atq oñis si q̃ sunt latiuarũ reliquias
qui nũc orbem populat᷑ repente correptꝰ
ad uesꝑam postip cenã cũ amitis et quõd
aĩo Ensegit mane aũt rapida morte sub¬
tractus est ac nequid de funesta ꝯsuetudine
laxaret᷑ triduo inexpleto illũ filii om̃isq
familia ꝯsecuti sũt Itẽ nĩs mortales estu¬
ate hauelate laborate c̾cuite tras ⁊ maria
ut nõ secuturas opes nec manham gliam
cumuletis Sompnus est uita ꝙ deginus

Expanded text:
Itaque iam hic michi Socrates alter esse ceperat: fides familiaritasque prope eadem, quodque dulcissimum habet amicitia, participatio utriusque fortune, apertisque animi latebris fida comunicatio secretorum. Quantum vero te amabat, quantum videre cupiebat, quem internis oculis iam videbat, quantum vite tue solicitus erat in illo publico naufragio! ut mirare ipse hominem incognitum sic amari posse. posito perfundebatur alacritate mirabili. Et hic quidem — quod sine multis lacrimis non dico et cum plurilos atque omnes, sique sunt, lacrimarum reliquias qui nunc orbem populatur, repente correptus, ad vesperam postquam cenam cum amicis, et quod animo transegit, mane autem rapida morte subtractus est. 5 Ac nequid de funesta consuetudine laxaretur, triduo inexpleto illum filii omnisque familia consecuti sunt. Ite nunc, mortales, estuate, anhelate, laborate, circuite terras et maria ut non secuturas opes nec mansuram gloriam cumuletis. Somnus est vita quam degimus,
Abbreviated transcription (Latin):
tatõe p̃patus aĩmꝰ ĩpuidũ et sibi leta oĩa
ꝓmittentẽ quelib adu̾sa deicrũt Sed ad
tantarũ colũnarũ ruina ꝓst̾ueret man¬
sisti tñ inconcussus et qd ꝓpriũ magni in¬
in ctiq añi fuit in te unũ unui̾sã domus
piranã t̾ustulisti ex illo quidẽ dãpnũ irre¬
pabile ĩmortali ꝯpensabas fanua rerũq
p̃grandiũ memoria solabaris Inq tot
fr̃m locũ nepotũ longus ordo successerat.
dilecta tibi int̾im et amãtissima uxor eri¬
pit᷑ felix morte sua nec in hant suata
dolorẽ multo quidẽ sua morte felicior ꝙͣ
uxor euandri de qua id dc̃u est Illi xnĩ
ne hut uniꝰ huit ne plimoꝵ filioꝵ a cerbũ

Expanded text:
tatione preparatus animus; improvidum et sibi leta omnia tatione preparatus animus; improvidum et sibi leta omnia promittentem quelibet adversa deiciunt. Sed ad tantarum columnarum ruina prosterneret? mansisti tamen inconcussus, et quod proprium magni invictique animi fuit, in te unum universam domus sarcinam transtulisti; ex illo quidem damnum irreparabile immortali compensabas fama, rerumque pregrandium memoria solabaris; inque tot fratrum locum nepotum longus ordo successerat. 11 Dilecta tibi interim et amantissima uxor eripitur, Felix morte sua nec in hunc servata dolorem; multo quidem sua morte felicior quam uxor Evandria, de qua id dictum est; illi enim n
Abbreviated transcription (Latin):
et qd mirabilio de et̾ua Nenio gͦ ꝯfidat
lubrica felicitas est. uis te felicẽ fatear
morere u̾i testes iite sũt cinis et sepulcrũ.
Ante riũ quo altior es eo guiori subiaces
Ruine unicũ felicitatis exemplũ eras nr̃i
tp̃ris si qualis uite cursus talis exitus fuiss
nichil mali est qd non secũ afferat longa
etas ut multorũ dierũ nauigatio sic młtoꝵ
annoꝵ uita est non unũ celo sydus non
una tempestas pelago sepe flectendꝰ cla¬
nus sepe ꝯtrahenda sunt carbasa ⁊ sepe
qͦ uil ꝑiculosius h ars nantica ꝓ uentoꝵ
uarietate flectenda sunt carbasa menꝙͣ
expectes ut du sit ĩmota tͣnquillitas. aut
serenissimꝰ mane dies nubilo fine ꝯcludit᷑
me ne salis placidi uultũ fluctusq quietos
ignorare iubes me ne huic ꝯfide monstͦ
ħoc apud u̾giliũ ille famosus nauta ĩ mãi
dicit hoc apud srip̃m sapiens uir dicet ĩ
uita nicħ inetut armatus et ingi medi¬

Expanded text:
et quod mirabilius, de eterna. Nemo ergo confidat; et quod mirabilius, de eterna. Nemo ergo confidat; lubrica felicitas est. Vis te felicem fatear? morere; veri testes vite sunt cinis ac sepulcrum; ante enim, quo altior es, eo graviori subiaces ruine. Unicum felicitatis exemplum eras nostri temporis, si qualis vite cursus talis exitus fuisset. Nichil mali est quod non secum afferat longa etas. Ut multorum dierum navigatio, sic multorum annorum vita est: non unum celo sidus, non una tempestas pelago; sepe flectendus clavus, sepe contrahenda sunt carbasa, et sepe, quo nil periculosius habet ars nautica, pro ventorum varietate flectenda sunt. 9 Nunquam expectes ut diu sit immota tranquillitas aut mserenissimus mane dies nubilo fine concluditur. Me ne salis placidi vultum fluctusque quietos Ignorare iubes, me ne huic confidere monstro? Hoc apud Virgilium ille famosus nauta in mari dicit, hoc apud se ipsum sapiens vir dicet in vita. Nichil metuit armatus et iugi medi
Abbreviated transcription (Latin):
sex filie de quarũ moribus silenciũ breuilo¬
quio p̃ferendũ puto. et q̃ nam deus bons
ꝙ florens ex utroq sexunepotũ ac ꝓne¬
potũ acies ꝙͣ dultis turba ꝙͣ iocunda socie¬
tas. Quis ille ne infinita sequar ex pͥmo¬
genito filio. pͥmogenitꝰ nepos iõhes dinus
quid̾ et plenus prisce u̾eq roͣne indolis ado¬
lestens, cui iure optimo colũne cognomen
spes in quam domꝰ ingens et antiqͣ recũ¬
beret alter iam martellinꝰ euassat. Eadẽ
etas erat eadẽ uis ani par corpis uigor
idẽ et amor armorũ ⁊ equoꝵ studiũ et
equitandi ꝑitia Alter quoq marcellus ĩ
dies uel si ꝙ marcello clarius fiebat Que
cũ ita x̃ent quaqua u̾sum rõnũ resonat
nome uulgo iã felicissimis si dici pt̃ felitior
ac sumꝰ sublimior uidebaris Bed sapiẽtes
expectare funrẽ iubent qd ille fortunatis¬
simꝰ olim rex lidorũ solonis ꝯsilio monet᷑.
Ue en̾u̾a de mortali felicitate mors indicat

Expanded text:
sex filie, de quarum moribus silentium brevilosex filie, de quarum moribus silentium breviloquio preferendum puto. 6 Et quenam, Deus bone, quam florens ex utroque sexu nepotum ac pronepotum acies! quam dulcis turba, quam iocunda societas! Quis ille, ne infinita sequar, ex primogenito filio primogenitus nepos, Iohannes, divinus quidem et plenus prisce vereque romane indolis adolescens, cui iure optimo Columne cognomen ilicet amicorum spes, in quam domus ingens et antiqua recumberet. 7 Alter iam Marcellinus evaserat: eadem etas erat, eadem vis animi, par corporis vigor, idem et amor armorum et equorum studium et equitandi peritia; alter quoque Marcellus in dies, vel siquid Marcello clarius, fiebat. Que cum ita essent, quaquaversum romanum resonat nomen, vulgo iam felicissimis, si dici potest, felicior, ac summis sublimior videbaris. 8 Sed sapientes expectare finem iubent, quod ille fortunatissimus olim rex Lidorum Solonis consilio monetur; re enim vera de mortali felicitate mors iudicat
Abbreviated transcription (Latin):
mops et inglorius arator mendaci felix
dcñs oraculo Bed ut głiosissimꝰ oĩm nr̃e
etatis rõnorũ ducũ et qd̾ prorsus difficili¬
nũ ac pene impossi ᷝ ͤ dixerim in altissima
fortuna felicissimꝰ pot̾as excluso archade
pegrino fidere fidenciꝰ rõnus cũ rõno.
pͥnceps cũ pͥncipe Ctexhs cũ metello nͥ
y p̃ter religionis emimentiã cuiꝰ inter
cedeꝰ illũ nibi saltẽ fratrũ at lib̾orũ nuniero
dignũ erat frẽm ille nullũ hũisse legitur.
tibi qͥnoz ꝯtigerant sũmi uiri. Et ut bre¬
int̾ dicam nec sanguĩe nec fortuna ꝙͣ u̾tu¬
tibus et głia chariores/ Quatuor ille silios
hũit p̃torios ꝯsulares Crusorios. tͥumpha¬
les libi .uii. fuerũt unꝰ rone eccle cardi¬
nalis alius uł cardinali maior futurus si
ad legitimã ꝑuenisset etatẽ tres xp̃i duo
bellorũ duces et bellica głia penti/ ut oĩa
simł expediam ꝓpe pares illi tres: Tibi u̾o

Expanded text:
inops et inglorius arator, mendaci felix inops et inglorius arator, mendaci felix dictus oraculo, sed ut gloriosissimus omnium nostre etatis romanorum ducum et, quod prorsus difficillimum ac pene impossibile dixerim, in altissima fortuna felicissimus; poteras, excluso archade peregrino, sedere fidentius romanus cum romano, princeps cum principe, Stephanus cum Metello, nisi quod preter religioncedere illum tibi, saltem fratrum ac liberorum numero, dignum erat. 5 Fratrem ille nullum habuisse legitur; tibi quinque contigerant, summi viri, et ut breviter dicam, nec sanguine nec fortuna quam virtutibus et gloria clariores. Quattuor ille filios habuit, pretorios consulares censorios triumphales; tibi septem fuerant: unus Romane Ecclesie cardinalis, alius vel cardinali maior futurus, si ad legitimam pervenisset etatem, tres epyscopi, duo bellorum duces et bellica gloria parenti, ut omnia simul expediam, prope pares. Illi tres, tibi vero
Abbreviated transcription (Latin):
dium reor quidꝙ se ad mouendũ loco an¬
lectaris finem cogita
mixta lamentis consolatio super
grausinis fertune uulneribus
En nuserande senex hen uina¬
cissuũ caput quo piacłĩgene̾
celum offendisti Quid fecisti ut
tam longe ui te supplicio punireris Metellus
alter dicebaris nec ĩmerito õio ꝯuene̾ant.
pr̃ia genus formũ diuitie alieq corꝑis atq
anĩ singlares et admirabiles dotes uxor
et in rõnis ex̾citiba impii fastigiũ ⁊ uictori¬
arũ ac triũphorũ titłi Senectus longeua
et incõcussa usq sub ultimũ fortinata. Si¬
quid eñ aduersi int̾mistere hactenꝰ ausa
est. Qualia młta famosis ꝑsecutõibus ꝑtu¬
listi fecit hoc ur aspitate insigni abst̾geret᷑
et enitesce̾t ingłie tue decus hanc tibi fidẽ
filiter in orbe t̾rarũ et in orbis regnuurbe
pͥnceps natus pot̾as ubi de felici tate agit᷑
exexlis tuũ nomen inserẽ nõ ut sophidiꝰ

Expanded text:
dium reor, quicquid se ad movendum loco andium reor, quicquid se ad movendum loco anlectaris, finem cogita. mixta lamentis consolatio super gravissimis fortune vulneribus. Heu miserande senex, heu vivacissimum caput, quo piaculi genere celum offendisti, quid fecisti, ut tam longe vite supplicio punireris? 2 Metellus alter dicebaris, nec immerito: omnia convenerant, patria genus forma divitie alieque corporis atque animi singulares et admirabiles dotes, uxoret in romanis exercitibus imperii fastigium et victoriarum ac triumphorum tituli, senectus longeva et inconcussa usque sub ultimum fortuna. 3 Siquid enim adversi intermiscere hactenus ausa est, qualia multa famosis persecutionibus pertulisti, fecit hoc ut asperitate insigni abstergeretur et enitesceret glorie tue decus. Hanc tibi fidem rat; et tu similiter, in orbe terrarum et in orbis regina urbe princeps natus, poteras, ubi de felicitate agitur,exemplis tuum nomen inserere, 4 non ut Sophidius,
Abbreviated transcription (Latin):
gilauim/ an in saltem studii mei uoluptas
qualecũq sprctaculũ ingenii curabo ne quis
te p̃ueniat in ortesta ultimã lr̃arũ marũ
ꝑticłam subridens legi iuuat enĩ morbi mei
ueteris tales nosse ꝑticipes ⁊ arbitrari
cogor nõ ignobile accidens qd̾ in tali ꝯse¬
derit subiecto s olamẽ u̾o uulgaris elohi
qd̃ ex me iocoso nisi fallor exigis ego ex
te si forte am̃i uulno faudo lentescẽt ⁊ pos¬
cendũ dice̾m ⁊ sꝑandũ Sed heu minis ue¬
rũ est qd̾ ait oratius histiue uersiculis spe¬
ras tibi posse doleres atq estus curasqz gͣ¬
nes epectore pelli Augent᷑ pocius alit̾q
Alia est igit᷑ huiꝰ egritudius mediciua
cuiꝯ quidẽ quod fateri ueritas iubet nr̃
esculapius auctor est, herbe añt quibus
illa conficit᷑ uł in ortulo tus t̾te non sũt
uel nnicognite tibi sũt ul in ameno gestu
efficũt ne tangant᷑ uale et qd̾ opti
aduersus om̃ia inte nr̃e mala reme¬

Expanded text:
gilaverim an michi saltem studii mei voluptas gilaverim an michi saltem studii mei voluptas qualecunque spectaculum ingenii curabo nequis te preveniat in orchestra. 8 Ultimam literarum tuarum particulam subridens legi; iuvat enim morbi mei veteris tales nosse participes, et arbitrari cogor non ignobile accidens, quod in tali consederit subiecto. Solamen vero vulgaris eloquii, quod ex me iocose, nisi fallor, exigis, ego ex te, si forte animi vulnus fando lentesceret, et poscendum dicerem et sperandum. Sed heu!, nimis verum est quod ait Horatius: Hisce ne versiculis speras tibi posse dolores Atque estus curasque graves e pectore pelli? 9 Augentur potius alunturque. Alia est igitur huius egritudinis medicina, cuius quidem, quod fateri veritas iubet, noster Esculapius auctor est. Herbe autem quibus illa conficitur, vel in ortulo tuo certe non sunt, vel incognite tibi sunt, vel inameno gustu efficiunt ne tangantur. Vale et quod optimum adversus omnia vite nostre mala reme
Abbreviated transcription (Latin):
galliis ad me iusendi cupidus acrebat mor¬
bo sen laboribꝰ miarũ sru celi intlemẽtia cõ¬
tracto Eaons sub siste coactus acerba in
morte subtrahit qua in re quibꝯ uerbis
longeui parentis ac misere mr̃is orbita¬
tem fratrũq solitudinẽ ac sororũ lacͥiuas
ꝯsolarer qui mreas ꝓpͥas lenire nõ possem
Itaq turba rerũ circũuentꝰ feci qd̾ in ta¬
libus soleo quiq mos mercie mee est
Etatui ex eqͦ uniu̾sa neglige̾ uł si possem
etiã obliuisci Sic affecta tua incidẽs epła
torporẽ abstulit ⁊ destitutũ atq abiectũ
calamũ restituit dulcis gͣuitas et tã gra¬
nis dulcedo merat Et ane qd̾ inter cetera
scrixtũ erat affrice mee nomẽ suspirare
uel muitũ ꝯpulit neq eũ solus cepti illis
exitũ expectas in u̾o ꝓmptiꝰ sit arenas
maris et celi astͣ nĩare ꝙͣ cuncta fortune
laboribus meis ũudentis obstacła finẽ
et ip̃e inctus oꝑior prorsũ ne frustra ui¬

Expanded text:
Galliis ad me visendi cupidus accelerat, morGalliis ad me visendi cupidus accelerat, morbo seu laboribus viarum seu celi inclementia cotracto, Saone subsistere coactus, acerba michi morte subtrahitur. Qua in re quibus verbis longevi parentis ac misere matris orbitatem fratrumque solitudinem ac sororum lacrimas consolarer, qui meas proprias lenire non possem? 6 Itaque, turba rerum circumventus, feci quod in talibus soleo, quique mos inertie mee est: statui ex equo universa negligere vel, si possem, etiam oblivisci. Sic affecto tua incidens epystola torporem abstulit et destitutum atque abiectum calamum restituit; tam dulcis gravitas et tam gravis dulcedo inerat. 7 Sane quod inter cetera scriptum erat Africe mee nomen, suspirare vel invitum compulit: neque enim solus cepti illius exitum expectas. Michi vero promptius sit arenas maris et celi astra numerare, quam cunta fortune laboribus meis invidentis obstacula; finem et ipse incertus operior, prorsum ne frustra vi
Abbreviated transcription (Latin):
Da Sed meta qͥd stribet tã multis
et tamuariis uno ꝓpe tp̃re nũciis pulsabar
Intpellabat huic tiberis. huic arius chit
Rodanus Ille mͥ infelicis et de me optime
merite urbis statũ ino ueriꝰ rianã quã
sine lacͥinis audire nõ possũ nũ ciauerat.
Ille quorũdam ingemiosorũ adolestentiũ q̃re
sin̾a tnsinisiat indig̾ntiũ guitꝰr tollerañ¬
cũ ꝙ illic expectatꝰ hic diuertim seuqͥd
Ita natali solo hĩtaculũ istud ante tulermm
excellentis amuci gemitu qd̾ in lemoribo
malis nĩme flebam quodqr nõ tã indicio
ꝙͣ scupore candentis illustrissime frułie
ac merore sustepi caltar blande s ualide
rep hensionis ineusserat Cuo nam ergo
pͥmũ u̾terer rõnis amitis mnisatio floren¬
tuus excusatõ tͥnsalpius ꝯsolatio debe¬
batur in hoc t̾mo hesitanti qrtꝰ rumor
accesserat Quidã et noĩe mc̃tus et sangt¬
ne qdq suꝑ oĩa est ⁊ amore ⁊̃ ob srquiis
am̃o meo ꝓbatissimꝰ atq carissinm. dũ ⁊

Expanded text:
da, sed incerta quid scriberet; tam multis et tam variis uno prope tempore nuntiis pulsabar. Interpellabat hinc Tyberis, hinc Arnus, hinc Rodanus; ille michi infelicis et de me optime merite urbis statum, imo verius ruinam, quam sine lacrimis audire non possum, nuntiaverat; 2 ille quorundam intia transmiserat, indignantium graviterque tolerantium quid illic expectatus huc diverterim, seu quid ita natali solo habitaculum istud antetulerim, excellentis amici gemitu — quod in levioribus malis minime solebam quodque non tam iudicio quam stupore cadentis illustrissime familie ac merore suscepi — calcar blande sed valide reprehensionis incusserat. 4 Quonam ergo primum verterer? romanis amicis miseratio, florentinis excusatio, transalpinis consolatio debebatur; in hoc trivio hesitanti quartus rumor accesserat. 5 Quidam et nomine michi iunctus et sanguine, quodque super omnia est, et amore et obsequiis animo meo probatissimus atque carissimus, dum ex
Abbreviated transcription (Latin):
certiorẽ atq solidiorez/. Et quã inqͥes
inter tot dolores in felictatẽ ostentas
quã putas nisi quã nemo tibi unꝙ si
uoles eripiat monstro tibi felictatem
ꝯt̾riam pͥme bonis tuis eẽ ꝯtentũ sc̃ie
quibꝰ ornatus uidebaris tua nõ fuisse.
Discussis demũ erroribus u̾as opĩones
assequatũ lic sero añ oĩa formdatum
gentibus fortune ĩꝑium nõ timeꝰ quid̃
dicã amplius in hoc desino mdus mt̾sti
nudus egredere et ila huãnarũ ut
aiunt rerũ dñam celso am̃o ꝯtempns.
Nocuit usq adeo ut nocere iam nõ pos¬
sit ꝙ nt̃ etiã cogitat ꝙ minat᷑ exhau¬
sit pharet᷑m exarmata ẽ nec h illa
qd maculet᷑ nec in hẽs ubi de cet̾o feri¬
ario uale . uiͦ ĩdur septembrꝰ.
Ichil om̃i ex ꝑte felix ant dulce

Expanded text:
certiorem atque solidiorem. ‘Et quam’ inquies, certiorem atque solidiorem. ‘Et quam’ inquies, ‘inter tot dolores michi felicitatem ostentas?’ Quam putas, nisi quam nemo tibi unquam, si nolis, eripiat? monstro tibi felicitatem contrariam prime: bonis tuis esse contentum; scire, quibus ornatus videbaris, tua non fuisse, discussis demum erroribus, veras opiniones assecutum, licet sero; ante omnia formidatum gentibus fortune imperium non timere. Quid dicam amplius? 36 In hoc desino: nudus intrasti, nudus egredere; et illam humanarum, ut aiunt, rerum dominam celso animo contemne; nocuit usque adeo ut nocere iam non possit. Quid nunc etiam cogitat, quid minatur? exhausit pharetram, exarmata est; nec habet illa quod iaculetur, nec tu habes ubi de cetero feriaris. Vale. VI Idus Septembris. ichil omni ex parte felix aut dulce
Abbreviated transcription (Latin):
te ut est animo sepe curiosior eorũ in qͥ¬
bus nullũ iam nͥ memorie ius ht̃ uer̾a
memorando in youas missias relabaris
ac ninis indulgens patrio dolori re¬
scindas herentiũ iam uuluerũ citattes
siue abiisse q̃ ut redrant ĩprtͣri nequit
an crucient an delectent in tua p̃tate
sitũ est uulgus te orbũ seue̾ miserũ aꝑ¬
pellet. tu uulgus ut solet infanire ⁊ te
felice̾ credito de utroq fortune dolio gu¬
stasti scis quid sapiant letũ te dulcia fece¬
runt amara cautũ te faciãt ut intelli¬
gas quorsũ fidendũ sit scd̃is uidebas et
olim credo s⁊ hoc noy negabis mĩꝙͣ te
clarius uidisse. nulle sũt ternores scole
ꝙͣ in quibꝰ exꝑientia magr̃a est qd̾ a
multis audieris iudisti ⁊ auriũ discipli¬
nam et oculis approbasti uides ram de
qua õnis fere mortaliũ simo ẽ nchil ẽẽ
fortunã uides fabulã ysse que uulgo dẽ
felicitas. Illam amisisti. inuenisti aliam

Expanded text:
te — ut est animus sepe curiosior eorum in qute — ut est animus sepe curiosior eorum in quibus nullum iam nisi memorie ius habet — vetera memorando in novas miserias relabaris, ac nimis indulgens patrio dolori rescindas herentium iam vulnerum cicatrices. Sine abiisse que ut redeant impetrari nequit; an crucient an delectent in tua potestate situm est. 34 Vulgus te orbum, senem, miserum appellet; tu vulgus, ut solet, insanire, et te felicem credito. De utroque fortune dolio gustasti, scis quid sapiant; letum te dulcia fecerunt, amara cautum faciunt, ut intelligas quorsum fidendum sit secundis. Videbas et olim, credo; sed hoc non negabis, nunquam te clarius vidisse. Nulle sunt certiores scole, quam in quibus experientia magistra est; quod a multis audieras, vidisti et aurium disciplinam oculis opprobasti. 35 Vides eam, de qua omnis fere mortalium sermo est, nichil esse fortunam; vides fabulam esse, que vulgo dicitur felicitas; illam amisisti, invenisti aliam
Abbreviated transcription (Latin):
est ĩõpnu dolor uolucris aut igit᷑ nffcũs
tn os dñno subdis imipno qd docti oĩis ⁊
bñ insti ͭͥ faciũt et quecĩẽq tibi accid̾int
tã p̃uidisti eqͣmiuit᷑ ꝙͣ tulisti a ͭ si forte
qm suũ nature ius eripe̾ difficile ẽ ge¬
mutũ reluctanti pat̾iis amor ui ex p̃s¬
sit tñi cñ tempꝰ effluxit ex quo luge̾
pͥmũ ceꝑas ut iam u̾isile sit lacͥmas aru¬
isse lentescit eñ tractu dolor, lentescit
et gandiũ quodq unũ hñt bonũ huma¬
narũ possessionũ nulla ppema est S
qni magnas res agentibꝰ oratio longio
iuisa est finẽ faciam ut u̾o nõ in huãm
pr̃it fuit eplo pͥncipium si id pretas coe¬
gerit humentibus oculis legisse sic siccis
fiẽm lu̾ibus ꝑ lege̾ iuri fortis erit et indo¬
miti Itaq totũ nm̃ collige obsecro. et
ingenti iusu fortune ruentis incursũ ex¬
cipe quisquis pͥmũ impetũ ꝑtulerit uic¬
dũtaxat obtestor ac dep̃cor ne nuꝙͣ for¬

Expanded text:
est, inopini dolor vulneris. Aut igitur affectus est, inopini dolor vulneris. Aut igitur affectus tuos divino subdis imperio, quod docti omnes et bene instituti faciunt, et quecunque tibi acciderunt tam previdisti equanimiter quam tulisti; aut si forte, quoniam suum nature ius eripere difficile est, gemitum reluctanti paternus amor vi expressit, tantum tamen tempus effluxit ex quo lugere primum ceperis, ut iam verisimile sit lacrimas aruisse. Lentescit enim tractu dolor, lentescit et gaudium; quodque unum habent bonum, humanarum passionum nulla perpetua est. Sed quoniam magnas res agentibus oratio longior invisa est, finem faciam. 32 Ut vero non inhumani patris fuerit epystole principium, si id pietas coegerit, humentibus oculis legisse, sic siccis finem luminibus perlegere, viri fortis erit et indomiti. Itaque totum animum collige, obsecro, et ingenti nisu fortune ruentis incursum excipe; quisquis primum impetum pertulerit, vicduntaxat obtestor ac deprecor, ne unquam for
Abbreviated transcription (Latin):
ut arbitror nouissue moriens dictũ pa¬
tris tristi quidẽ s⁊ pleua fide ꝯplenit.
u̾o mag̾ in dies horribłis ac stupenda est
adhuc sepultrũ illud marmoreũ antiquũ.
qd̵ in angulo est ⁊ cui ut̾q nr̃m cubito insi¬
stebat/ ad hec ⁊ oris tui hĩtum spectare
uoceeq illas tua hiis auribꝰ audire michi
uidear Que cũ ita suit nõ debet intollerã¬
bile dampniũ esse qd tanto añ puisum est
Armat eiũ meditatõ aĩ Quid pateris.
qd non te passurũ scires nemo plorat fi¬
liũ se genuisse mortalem nͥ s idẽ ancens
⁊ ꝓprie morta litatis oblitus amaniꝰ nr̃i
insiti atq indicta nascentibꝰ ꝯditõ mo¬
riendi sola oĩm inseꝑabilis inherensq
ossibꝰ ac medullis ꝙ ergo dolent homñes
in fun̾ibꝰ filiorũ ꝓfr̃o non c̾tũ et pub ñ
neͣ debitũ s mortis insꝑatũ ordine̾ ħ
tibi ꝙͣ tũ in telligi datur nec impuisus nec
ignoratus fuit pͥma lugendi cã sblata

Expanded text:
ut arbitror, novissime moriendo dictum paut arbitror, novissime moriendo dictum patris tristi quidem sed plena fide complevit.  michi vero magis in dies horribilis ac stupenda est.adhuc sepulcrum illud marmoreum antiquum, quod in angulo est et cui uterque nostrum cubito insistebat, ad hec et oris tui habitum spectare, vocesque illas tuas his auribus audire michi videar. 30 Que cum ita sint, non debet intolerabile damnum esse, quod tanto ante previsum est; armat enim meditatio animum. Quid pateris quod non te passurum scires? nemo plorat filium se genuisse mortalem, nisi sit idem amens et proprie mortalitatis oblitus. Amamus nostri insita atque indicta nascentibus conditio moriendi, sola omnium inseparabilis inherensque ossibus ac medullis. 31 Quid ergo dolent homines in funeribus filiorum? profecto non certum et publicum nature debitum, sed mortis insperatum ordinem. Hic tibi, quantum intelligi datur, nec improvisus nec ignoratus fuit. Prima lugendi causa sublata
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ heres ero hec dicens undantes lacͥmis
ocłos auertisti id quo nam seu aĩ p̃sagio
seu dei monitu dix̾is inctum ꝙͣuis uatiti¬
nari aliqua de natorũ ruentibꝰ pͥncipes
solere testis est dinus uespasianꝰ qͥ alt̾is
natorũ mortis getus amborũq p̃nũciau ͭ
ĩꝑuum Ego quidẽ die illo tamꝙͣ uel casu
ꝯtempsi fateor neq tantarũ fore uiriũ
suspicatus sum p ꝯt longũ u̾o tempꝰ dũ
crebris filiorũ mortibus q̃ri fidr uatici¬
nio uiderz Rem int̾ amicos retuli Iude in
uulgus yffusa est Itaqz sacre memorie io¬
hes decus cardinis ⁊ familie tus pͥnceps
tribus iam fr̃ibus de functis euicit p̃cibꝰ
ex torsitq ut sibi rem totam ordine natra¬
rem qd̃ cum ĩuitus fecissem ille suspiraus
ait utinã genitor nr̃ non tam ueridicꝰ ua¬
tes eẽt Eodem ãno ferali illo pͥmogeniti
tui as nepotũ cãa magis ac mag̾ horrere
p̃sagiũ tuũ cepit donec ip̃e dolere ꝯfectꝰ

Expanded text:
omnium heres ero’. Hec dicens, undantes lacrimis omnium heres ero’. Hec dicens, undantes lacrimis oculos avertisti. 27 Id quonam seu animi presagio seu Dei monitu dixeris, incertum; quamvis vaticinari aliqua de natorum eventibus principes solere, testis est divus Vespasianus, qui alterius natorum mortis genus, amborumque prenuntiavit imperium. Ego quidem die illo, tanquam vel casu erbum contempsi, fateor; neque tantarum fore virium suspicatus sum. Post longum vero tempus, dum crebris filiorum mortibus queri fidem vaticinio viderem, rem inter amicos retuli; inde in vulgus effusa est.  decus cardinis et familie tue princeps, tribus iam fratribus defunctis, evicit precibus extorsitque ut sibi rem totam ordine narrarem; quod cum invitus fecissem, ille suspirans ait: ‘Utinam genitor noster non tam veridicus vates esset!’ Eodem anno, ferali illo primogeniti tui ac nepotum casu, magis ac magis horrere presagium tuum cepit, donec ipse dolore confectus,
Abbreviated transcription (Latin):
et ut aiũnt abolitio sit post hanc diem
nullã mͥ uł in uultu uł in u̾bo ire uestigiũ
uidebis unũ non silro cuiꝰ te tempꝰ in
omnẽ testem fc̃io michi quidẽ obicit᷑ in pͥ¬
mis ꝙ ꝯtra etatis mer decus płibus me
bellis implicem ꝙͣ oꝑtet hanc filiis odio¬
rum atq discͥminũ heditatem relicturus
Ego u̾o deu testor nullam me aliã ob
cãm insi amore patis balla suscipe̾ quietꝭ
auidũ me ul senectus ultima ⁊ iii hͦ iam
t̾reo pectore frigescens aminꝰ nł longa
ita fixum atq firmatũ hẽo labori terga
non uerte mallem tnquilliora s si ita
sors tulerit ad sepulcrũ pociꝰ pugnando
ꝑueniã ꝙͣ discam ẜuire senex/ ad id sa¬
ne qd de hereditate dr̃ hoc unũ rñdisse
Uelim et hic fige in me oclos añuq utinã
hereditates aliqͣm filiis dimittem sed aᵈ
uoto meo debitũ ad ꝙ fato uisũ qd mestus
dico Siquid ꝯfuso n᷑e ordine filioꝵ meorũ

Expanded text:
et ut aiunt, abolitio sit: post hanc diem et ut aiunt, abolitio sit: post hanc diem nullum michi vel in vultu vel in verbo ire vestigium videbis. Unum non silebo, cuius te tempus in omne testem facio. 25 Michi quidem obicitur in primis quod contra etatis mee decus pluribus me bellis implicem quam oportet, hanc filiis odorum atque discriminum hereditatem relicturus; ego vero Deum testor, nullam me aliam ob causam nisi amore pacis bella suscipere. Quietis avidum me vel senectus ultima et in hoc iam terreo pectore frigescens animus, vel lon 26 Verum ita fixum atque firmatum habeo, labori terga non vertere. Mallem tranquilliora, sed si ita sors tulerit, ad sepulcrum potius pugnando perveniam quam discam servire senex. Ad id sane quod de hereditate dicitur, hoc unum respondisse velim — et hic fige in me oculos animumque —: utinam hereditatem aliquam filiis dimitterem; sed aliud voto meo debitum, aliud fato visum quod mestus dico; siquidem, confuso nature ordine, filiorum meorum
Abbreviated transcription (Latin):
sera eẽnus deambulantes in uia lata
que a donbꝰ tuis ad capitolii artẽ ducit
Constitimꝰ tandẽ illic ubi tͣnsuersa illam
secat uia que a mõtibus ad canulli arcũ
atq inde ad tyberim descendit dũq m
illo quadriuo nullo int̾pellante multa
colloqͣmut de statu domus at familie tue
que tũt ut sexe ext̾iuo clarior periculis
cuuli bello guissime̾s agitabatur intidit
Ut fit uniꝰ ex filiis tuis mentio quo cũ
sug gestu maliuolorũ reor eo tp̃re plusꝙͣ
pat̾na iracundia dissidebas s tribuit
mnͥ benignitas tua qd młtis añ negaue¬
ras ut me auctore ille tũt tecũ rediret
questus esses mutata fronte tandẽ a die¬
cisti hec fere non euĩ rerũ mõ s u̾boꝵ
tuns. de quo me cogis ut pat̾ne su affec¬
tus multa in senectutẽ mr̃ã que honestiꝰ
ꝯtinuiss enoniuit Sed qũ negare tibi
hoc non possum p̃titorum om̃ ob liuio

Expanded text:
sera essemus, deambulantes in Via Lata, sera essemus, deambulantes in Via Lata, que a domibus tuis ad Capitolii arcem ducit, constitimus tandem illic ubi transversa illa secat via que a Montibus ad Camilli arcum atque inde ad Tyberim descendit; 22 dumque in illo quadrivio, nullo interpellante, multa colloqueremur de statu domus ac familie tue, que tunc, ut sepe alias extremis clarior periculis, civili bello gravissimo agitabatur, incidit, ut fit, unius ex filiis tuis mentio, quocum — suggestu malivolorum, reor — eo tempore plusquam paterna iracundia dissidebas. 23 Sed tribuit michi benignitas tua, quod multis ante negaveras, ut me autore ille tunc tecum rediret amiliariter questus esses, mutata fronte tandem adiecisti hec fere — non enim rerum modo, sed verborum eus, amicus tuus, de quo me cogis ut paterne sim affectus, multa in senectutem meam que honestius continuisset, evomuit; sed quoniam negare tibi hoc non possum, preteritorum omnium oblivio
Abbreviated transcription (Latin):
maximi ut urbiũ expugnatões ut pedes¬
tres nauales qz pugnas ut bella a se ge¬
sta ut triũphos recordent᷑ In u̾o de illoꝵ
es acie quibꝰ rerũ suarũ recordatio głosa
est Recordare q̃ gesseris domi milicieq
que tra pelagoq sis passus qͦs labores
que ꝑicula obieris q̃ tibi clarissima ꝯti¬
gerũt fateb̾is credo te et si semꝑ sine
amisisse durũ sit hũi sse suauissimũ sit
adde ꝙ nicħ incanto accidit Ca saxiẽtua
tua est ut non mõ que tͥ euenerũt s ⁊
oĩa que pñt ruenire p̃iideris possibłe
eñi nichil est mopinabile sapiẽti stal¬
torũ in pͥme ditata sũt omĩa / nõ hoc ditere
uolo maius qͥddam in ão est/ Cniꝯ tibi
uno u̾bo memoriã renonaresatis est¬
erat Sed ne quid eorũ q̃ ex te andirrim
effluere inͥ xntes dicam exp̃ssuis Me¬
mento ergo mͥ enĩ ymago illuus tpris
ante oculos est dũ añ annos decem Ro¬
me totũ agem/ et forte soli hora dieniam

Expanded text:
Maximi, ut urbium expugnationes, ut pedesMaximi, ut urbium expugnationes, ut pedestres navalesque pugnas, ut bella a se gesta, ut triumphos recordentur». Tu vero de illorum es acie, quibus rerum suarum recordatio gloriosa est. Recordare que gesseris domi militieque, que terra pelagoque sis passus, quos labores, que pericula obieris, que tibi clarissima contigerunt; fateberis, credo, te, etsi semper sine amisisse durum, sic habuisse suavissimum sit. Adde quod nichil incauto accidit; ea sapientia tua est, ut non modo que tibi evenerunt, sed et omnia que possunt evenire, previderis; possibile enim nichil est inopinabile sapienti, stultorum impremeditata sunt omnia. 21 Non hoc dicere volo; maius quiddam in animo est, cuius tibi uno verbo memoriam renovare satis erat; sed nequid eorum que ex te audierim, effluere michi putes, dicam expressius. Memento ergo — michi enim imago illius temporis ante oculos est —: dum ante annos decem Rome tecum agerem, et forte soli hora diei iam
Abbreviated transcription (Latin):
hũisse que ꝑderes uixisti nimirũ fateor
s sic oꝑꝑtuit ut doctior morereris putas¬
ses solidũ aliquid ẽẽ fortunam S. euĩs
altam tñi ͦ faciẽ aspexisses. O młtis iac¬
tate casibus ꝙ nunc expectas ut dicã
nolo speres nolo desperes alt̾m uani
alt̾in infini añi est/ Guid riũ oro te spe¬
res nouos filios noua ꝯuigia intẽpesti¬
na est etas tã senectus apta nuxciis
ꝙͣ bruina messibus Ridiculũ ioci genus
sponsus senex, Contͣ aũt ꝙ desperes
de tot filiis nullum hẽs si hẽs terp̃m satis
est nulle diuicie maiores nulla clarior pos¬
centũ et .xu. filios habuit Erotinꝰ quidã
Rex arabũ. mirũ dictie septingentos ha¬
buisse tradit᷑. Seip̃m hr̃e paucis ꝯtigit
amisisti colloquia filiorũ tecũ loq̃re. cum
aliis eni om̃ secũ loqui pancorũ młta sũt
que loquaris multa q̃ rñdeas multa en
in tam longa uita feristi quorũ ul memi¬

Expanded text:
habuisse que perderes. Vixisti nimium, fateor; habuisse que perderes. Vixisti nimium, fateor; sed sic oportuit, ut doctior morereris; putasses solidum aliquid esse fortunam, si eius alteram tantummodo faciem aspexisses. 17 O multis iactate casibus, quid nunc expectas ut dicam? nolo speres, nolo desperes; alterum vani, alterum infirmi animi est. Quid enim, oro te, speres? novos filios, nova coniugia? Intempestiva est etas; tam senectus apta nuptiis, quam bruma messibus. Ridiculum ioci genus, sponsus senex. Contra autem, quid desperes? de tot filiis nullum habes; si habes te ipsum, satis est: nulle divitie maiores, nulla clarior poscentum et quindecim filios habuerit; Erotimus quidam rex Arabum, mirum dictu, septingentos habuisse traditur; se ipsum habere paucis contigit. Amisisti colloquia filiorum? tecum loquere; cum aliis enim omnium, secum loqui paucorum est. Multa sunt que loquaris, multa que respondeas; multa enim in tam longa vita fecisti, quorum vel memi
Abbreviated transcription (Latin):
infelix/ iam comitatior eras ꝙͣ qui solitu¬
dinẽ formidares iam morti ꝓximior ꝙͣ
cui ẽẽt mors filiorũ adolestenciũ metuen
seu ueriꝰ dei minist᷑ et dinarũ uolinitatũ
executrix impig̾rima s occultissimis mitł¬
et incõprehensibłibꝰ modis agens cuiꝰ ut
clãdestini semꝑ ⁊ uary. sit sepe mesti et
flebiles ludi sunt et certe nullũ hac eta¬
te clarius sue uarietatis indiciũ erat Ides
insidiatã esse et ascensui glioso fauisse credi¬
diderim/ quo se mundo notiorem faceret.
et post tantũ fauoris insignior clades. et
ex tam alto tribilior casus ẽẽt neq enĩ
pot̾as tam infelix ẽẽ insi fuisses añ tam
felix Talumm filiorũ nũs efficit ut spec¬
tabilis o ebitas tua sit heu dulcedo ama¬
rissima heu laboriosa requies. heu fu¬
neste blandicie ꝙ metuendũ ꝙ oxtandũ
iy tenendũ uitandũ ue honũ est / Importu¬
nũ nichil hũisse qd placeat durũ dultia tos

Expanded text:
infelix, iam comitatior eras quam qui solituinfelix, iam comitatior eras quam qui solitudinem formidares, iam morti proximior quam cui esset mors filiorum adolescentium metuendseu verius Dei ministra et divinarum voluntatum executrix impigerrima, sed occulta miris et incomprehensibilibus modis agens, cuius ut clandestini semper et varii, sic sepe mesti et flebiles ludi sunt; et certe nullum hac etate clarius sue varietatis indicium erat. 15 Ideo insidiatam esse et ascensui glorioso favisse crediderim, quo se mundo notiorem faceret et post tantum favoris insignior clades et ex tam alto terribilior casus esset; neque enim poteras tam infelix esse, nisi fuisses ante tam felix. Talium filiorum numerus efficit, ut spectabilis orbitas tua sit. 16 Heu dulcedo amarissima, heu laboriosa requies, heu funeste blanditie! quid metuendum, quid optandum, quid tenendum vitandum ve homini est? Importunum nichil habuisse quod placeat; durum dulcia tot
Abbreviated transcription (Latin):
interitũ uidẽt. tẽpestina morte ꝯsultũ est
Eripit᷑ et natoꝵ maximꝰ cui singłarit᷑
incũbebas geminũ gue uulnus tã multa
ꝑpesse. mansisti nĩ iam ruentibꝰ fũdam̃tis
Inde aliis usq ad inuidiosã magnitudinẽ
auctis et nuira luce fulgentibus fortune
pepceras/ et mistens amara cũ dultibꝰ.
de sideriũ de functoꝵ suꝑstitũ solatio bemẽ¬
bas Iam sensim oblitt̾atus pͥmorũ uulne¬
rũ dolor erat/ felix adhuc et ut dixi me¬
tello felicior mori potas longa uita p̃stint
ut firres pͥamo silior ꝙͣ metello metellã
quippe sexelierũt sui suos paia sexeli¬
uit maltũ diuersa ꝯditio trux fortuma
pauta ne incõstantre tue argumẽta pre-¬
bueras. nisi ueteribus ẽt mĩt exẽplis
stephanus nr̃ accederet quẽ breuissimo
temꝑe uario gue̾ mociendi filiorũ ac ne¬
potũ multitudine spoliatũ de felicissimo
pr̃e missandũ orbitatis spectatulũ posusti
iam felicior appebas ꝙͣ qui fieri posses

Expanded text:
interitum videret, tempestiva morte consultum est. Eripitur et natorum maximus, cui singulariter incumbebas. Geminum grave vulnus tam multa perpesso; mansisti tamen iam ruentibus fundamentis. 12 Inde aliis usque ad invidiosam magnitudinem auctis et mira luce fulgentibus, fortune peperceras, et miscens amara cum dulcibus, desiderium defunctorum superstitum solatio leniebas; iam sensim obliteratus primorum vulnerum dolor erat, felix adhuc, et ut dixi, Metello felicior mori poteras. 13 Longa vita prestitit ut fieres Priamo similior quam Metello; Metellum quippe sepelierunt sui, suos Priamus sepelivit: multum diversa conditio! Trux Fortuna, pauca ne inconstantie tue argumenta prebueras, nisi veteribus etiam nunc exemplis Stephanus noster accederet, quem brevissimo tempore vario genere moriendi filiorum ac nepotum multitudine spoliatum, de felicissimo patre miserandum orbitatis spectaculum posuistiiam felicior apparebas quam qui fieri posses
Abbreviated transcription (Latin):
deo ex optatissimũ mͥ tuũ et illiꝰ aĩci
optin ꝯspectu colloquũq ꝑdidi uix
lacͥmas ꝯtinui domũ hodis reuersus
ubi cõperi uos siul ħ fuisse me uidendi
desiderio suꝑatis alpibus atq õi max
aspitate calcata meq nõ muẽto magͣ
uelud destitutos spe dolentes abiisse
hec riũ ut famulorũ uotibus ꝑdidici ⁊
lr̃is ur̃is qͣs inter libellos meos tanqͣ
exim᷑dilcionis obsides reliquistis et
ira more brenis et pignora redrundi
Ez. in dura leuiorem in xtem flecters
sapientis est Togitemꝰ id celitꝰ actũ.
ne me ut optabatis muento ꝯgressu
amiti fuor ille tex escẽt amõꝵ quo mĩt
ut reor ꝑ absentiã irritato ꝓ pancoꝵ
forte dirrũ gaudio p̃repto multor nob
uiderit cuiꝰ adamantĩa duricie sepe
hũani consilii acies in f̾ma recũdit᷑ Cẽr¬
te rgo sit michi fingo sic cogito sit
spero et in hac multis ob sessus labori
coactus sum uale .iiͦ. nonas maias.
¶ Ad rundem exhortatio ad cohĩ¬
tandũ ⁊ delibatio de loco.

Expanded text:
tatissimum michi tuum et illius amici optimi conspectum colloquiumque perdidi. Vix lacrimas continui, domum hodie reversus, ubi comperi vos simul hic fuisse, mei videndi desiderio superatis Alpibus atque omni viarum asperitate calcata; meque non invento, magna velut destitutos spe, dolentes abiisse. 2 Hec enim et famulorum vocibus perdidici et literis vetris, quas inter libellos meos tanquam eximie dilectionis obsides reliquistis et arram more brevis et pignora redeundi. Sed quoniam dura leniorem in partem flectere sapientis est, cogitemus id celitus actum, ne me ut optabatis invento, congressu amici fervor ille tepesceret animorum, quo nunc, ut reor, per absentiam irritato, pro paucorum forviderit, cuius adamantina duritie sepe humani consilii acies infirma retunditur; certe ego sic michi fingo, sic cogito, sic spero, et in hac spe, multis obsessus laboribcoactus sum. Vale. III Nonas Maias. 3 Ad eundem, exhortatio ad cohabitandum et deliberatio de loco.
Abbreviated transcription (Latin):
tulor ego seu prudencie seu fortune tue ⁊
uocem q̃ tũc michi fuit in ore aliqͣnto nc̃
fidem eius repeto ubi eiũ fama pͥmũ de¬
inde ꝑ lr̃as tuas accepi te florentia di¬
gressã isse neapolim et mecũ et cũ amitis
dixi dyonisius nr̃ ad tͥnquillitatẽ animi
magnis passibus ꝯtendit et ad bta uitã
rc̃m iter ingressus est de me aũt sie hẽ
breui te ꝯsequar nosti eiũ quid de laurea
cogito ꝙͣ singula librãs ꝓpter ip̃m de quo
loquini᷑ regem nulli omĩo mortaliũ deb̾e
ꝯstitui si tanti fu̾o ut uocer bñ ẽ Alis quin
fingã nestio quid audisse uł epłe sue sen-¬
sum quã ip̃e in sũma homĩs incogniti et
familiarissima dignatõe tͣnsmisit qi dubi¬
tans in eam potissimũ ꝑtem traham ut
uocatus uidear ⁊ regio quidẽ scilo qͥd mõ
plebriũ reddidi fulgore actonitꝰ nͨ equis
ingenii uiribꝰ et lira ut aiĩt longe ĩpa̾i

Expanded text:
atulor ergo seu prudentie seu fortune tue, et atulor ergo seu prudentie seu fortune tue, et vocem que tunc michi fuit in ore, aliquanto nunc fidentius repeto. Ubi enim fama primum, deinde per literas tuas accepi te Florentia digressum isse Neapolim, et mecum et cum amicis dixi: ‘Dyonisius noster ad tranquillitatem animi magnis passibus contendit et ad beatam vitam rectum iter ingressus est’. 15 De me autem sic habe: brevi te consequar, nosti enim quid de laurea cogito, quam singula librans, preter ipsum de quo loquimur regem, nulli omnino mortalium debere constitui. Si tanti fuero ut vocer, bene est; alioquin fingam nescio quid audiisse, vel epystole sue sensum, quam ipse michi summa hominis incogniti et familiarissima dignatione transmisit, quasi dubitans, in eam potissimum partem traham, ut vocatus videar. Et regio quidem stilo quiddam modo plebeium reddidi, fulgore attonitus, nec equis ingenii viribus, et lyra, ut aiunt, longe impari.