comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
umꝰ at etiã si ñ demonstrarent᷑: sꝑemꝰ ea nosqͣndoq uisuros.
Nlec ea conemtir ratione uł intellecti cõprehendere: nͥea quȩ
miisibilia sunt ab inuisibib distinctius cogitemꝰ. Et cũ cogi¬
tatione qualia sint maginamꝰ : satis utiq nourmꝰ ea nobis
nota ñ ẽẽ. Nam & antyochiã cogito incognitã. s ñ sicut car¬
thaginẽ cognitã. Illam qͥppe uisionẽ cogitatio mea fiigu.
hanc recolit. Nequaqͣm tam̃ dubito: sine qͦo de illa testibus
muiltis. siue qͦd de ista meis aspectibꝰ credidi. Iusticiã u& sa
pientiã & qͥ tq̃t eiꝰmocdiẽ: ñ alit̾ tmaginamꝰ: alit̾ contuemur.
Si hȩc inui sibilia simplici m̃tis atq rationis intentione tn¬
tellecta conspicimꝰ sme ullis formis & molib corporalibꝰ. sine
ullis limmamtis figurisq m̃broꝵ. sine ullis localib sme fimi. b
sine spatiis infinitis: ipsũꝙ lum̃ quo cuncta ista discerninꝰ

Expanded text:
dimus, ut, etiam si non demonstrentur, speremus ea nos quandoque uisuros dimus, ut, etiam si non demonstrentur, speremus ea nos quandoque uisuros nec ea conemur ratione inteluisibilia sunt, ab inuisibilibus distinctius cogitemus: et cum cogitatione qualia sint imaginamur, satis utique nouimus ea nobis nota non esse. nam et Antiochiam cogito incognitam, sed non sicut Carthaginem cognitam; illam quippe uisionem cogitatio mea fingit, hanc recolit, nequaquam tamen dubito, sine quod de illa testibus multis, sine quod de ista meis aspectibus credidi. iustitiam uero et sapientiam et quid- quid eius modi est non aliter imaginamur, aliter contuemur, sed haec inuisibilia simplici mentis atque rationis intentione intellecta conspicimus sine ullis formis et modulis corporalibus, sine ullis liniamentis figurisque membrorum, sine ullis localibus siue finibus sine spatiis infinitis. ipsumque lumen, quo cuncta ista discernimus,
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. sicut nr̃oꝵ spũaliũ corpoꝵ resurrectio. ita credunt᷑ ut etiã
uidenda sꝑent᷑ : s ostendi modo nullo possunt mͦ. Quȩ uͦ ita
sunt ut neq p̾te̾ant neq futura sint. s et̾na ꝑmaneant ÷
partĩ sunt inuisibilia sicut iusticia. sicut sapĩa: partĩ uisibilia.
sicut xp̃i immortale iam corpꝰ. S mnuisibilia intellecta conspi¬
ciunt᷑. ac ꝑ ho & ipsa mͦ quodã sibi congruo uident᷑. Et cum
uident᷑: multo certiora sunt qͣm ea quȩ corꝑis sensusattingit.
S icdo dicunt᷑ muisibilia: q̃a ocłis istis mortalib uideri om̃ino
ñ possunt. Ie illa quȩ itsibilia st̃ ꝑmanentia. possunt si osten¬
dant᷑ eciã his mortalib ocłis conspici. sicut se discipłis post re¬
surrectionẽ dñs ostendit: sicut etiã post ascensionẽ apło saulo
& diacono stephano. Promde ista insibilia ꝑmanentia ita cre¬

Expanded text:
sunt sicut nostrorum spiritalium corporum resurrectio, ita creduntur, ut etiam sunt sicut nostrorum spiritalium corporum resurrectio, ita creduntur, ut etiam uidenda sperentur; sed ostendi modo nullo possunt modo. quae uero ita sunt, ut neque praetereant neque futura sint, sed aeterna permaneant, partim sunt inuisibilia sicut iustitia, sicut sapientia, partim uisibilia sicut Christi inmortale iam corpus. sed inuisibilia intellecta conspiciuntur ac per hoc et ipsa modo quodam sibi congruo uidentur et, cum uidentur, multo certiora sunt quam ea, quae corporis sensus adtingit; sed ideo dicuntur inuisibilia. quia oculis istis mortalibus uideri omnino non possunt. at illa, quae uisibilia sunt permanentia, possunt, si ostendantur. etiam his mortalibus oculis conspici, sicut se discipulis post resurrectionem dominus ostendit, sicut etiam post ascensionem apostolo Paulo et diacono Stephano. Proinde ista uisibilia permanentia ita cre
Abbreviated transcription (Latin):
Meliꝰ ẽ enĩ qͣmuis ñdũ uisum credere qͦd uerũ ẽ: qͣm putare
te uerũ uidere qͦd falsum ẽ. Habet nãq fides ocłos suos: quib
quodam uidet uerũ ẽẽ qͦd ñdu uidet: & qͥb certissime uidet
ñdu reuidere qͦd credit. Porro aũ qͥ uera ratione iã quȩ tm̃mͦ
credebat intelligit: ꝓfecto p̾ponendus ẽ ei qͥ cupit adhuc intel¬
ligere qͦd credit.Si autẽ nͨ cupit. & ea quȩ intelligenda sunt
credenda tantũmͦ eristimat: cui rei fides ꝓsit ignorat. Nlam
pia fides: sine spe & sine caritate ẽẽ ñ uult. Sic gͦ homo fideliᷤᷤ
debet qͦd ñdu uidet credere: ut uisionẽ & sꝑet & amet. Et uisi¬
biliũ qde rerũ p̾ti̾taꝵ que tẽporalit̾ tͣnsiert̃ sola fides ẽ. qm̃
ñ adhuc uidenda sꝑant᷑. s facta & tͣnsacta credunt᷑ : sicut est
nͨ iã moriet᷑ & mors ei ultra ñ dñabit᷑ : ea uͭ que ñd̾i sunt s fut᷑a

Expanded text:
melius est enim quamuis nondum uisum credere, quod uerum est, quam putare melius est enim quamuis nondum uisum credere, quod uerum est, quam putare te uerum uidere, quod falsum est. habet namque fides oculos suos, quibus quodam modo uidet uerum esse, quod nondum uidetnondum se uidere quod credit. porro autem qui uera ratione iam quod tantummodo credebat intellegit, profecto praeponendus est ei qui cupit adhuc intellegere quod credit. si autem nec cupit et ea quae intellegenda sunt credenda tantummodo existimat, cui rei fides prosit ignorat. nam pia fides sine spe et sine caritate esse non uult. sic igitur homo fidelis dere, quod nondum uidet, ut uisionem et speret et amet. Et uisibilium quidem rerum praeteritarum, quae temporaliter transierunt, sola fides est, quoniam non adhuc uidenda sperantur, sed facta et transacta creduntur, sicut est  mors ei ultra non dominabitur. ea uero, quae nondum sunt, sed futura
Abbreviated transcription (Latin):
& it̾ra÷ ꝓpter illã dunitatẽ quȩ ubiꝙ ẽ. tribꝰꝙ cõmunis sit.
onẽ uanũq figm̃tũ. ubi uera ratio labefactare incipit: conti¬
nuomitus illo abiuuante atꝙ illuminante. qͥ cũ talib ydolieᷤᷤ
in corde nr̃o habitare ñ uult. ita ista confringere atq a fide
nr̃a quodamͦ excutere festinamꝰ: ut ne puluerẽ quidẽ ullum
taliũ fantasmatũ. illic remanere patiamur. Quã obrem nͥ
rationẽ disputationis. qua formsecus ammoniti ipsi itͥnsecus
ueritate lucente hȩc falsa eẽ ꝑspicimꝰ. fides in nr̃o corde anteces¬
sisset. quȩ nos indueret pietate: ñne incassum quȩ uera sunt
audiremus  Ac ꝑ hoc qm̃ id qͦd ad eã ꝑtinebat fides egit: ideo
subsequens ratio aliqd eoꝵ quȩ inquirebat inuente. Falsȩ itaq
ratiomi ñ solũ ratio uera. qua id qͦd credimꝰ intelligimꝰ: uerũ
etiã fides ipsarerũ ñdu intellectaꝵ. sie dubio p̾ferenda est.

Expanded text:
a propter illam diuinitatem, quae ubique sit tribusque communis sit, onem uanumque figmentum ubi uera ratio labefactare incipit, continuo intus illo adiuuante atque inluminante, qui cum talibus idolis in corde nostro habitare non uult, ita ista confringere atque a fide nostra quodam modo excutere festinamus, ut ne puluerem quidem ullum talium phantasmatum illic remanere 5 patiamur. Quam ob rem nisi rationem disputationis, qua forinsecus admoniti ipsi intrinsecus ueritate lucente haec falsa esse perspicimus, fides in nostro corde antecessisset, quae nos indueret pietate, nonne incassum, quae uera sunt, audiremus? ac per hoc, quoniam id, quod ad eam pertinebat, fides egit, ideo subsequens ratio aliquid eorum, quae inquirebat, inuenit. falsae itaque rationi non solum ratio uera, qua id, quod credimus, intellegimus, uerum etiam fides ipsa rerum nondum intellectarum sine dubio praeferenda est.
Abbreviated transcription (Latin):
potius tanto similiores deo: quanto eius potuerimus esse parti¬
cipatipatione nistiores. Si ergo cauendum est ne iusticiȩ nr̃e
similem putemus deum. qm̃ ltimen quod illumnat inc̃opara¬
biliter excellentius est ulo qͥd iluminatur: quantomagis caueri
o portet. ne aliquid inferius et quodam modo decoloratius eim
esse credamus quam est nr̃a uisticia ꝰ Quid ẽ autẽ aliud iusticia.
cũ in nobis ẽ uel quelibet iurtus qua recte sapient̾̃ꝙ uiuitur:
quã interioris hominis pulchritudo: Etiam setundum hanc

Expanded text:
potius tanto similiores deo, quanto esse potuerimus eius partipotius tanto similiores deo, quanto esse potuerimus eius participatione iustiores. Si ergo cauendum est, ne iustitiae nostrae similem putemus deum, quoniam lumen, quod inluminat, incommutabiliter excellentius illo est quod inluminatur: quanto magis caueri oportet, ne aliquid inferius et quodam modo decoloratius eum esse credamus, quam est nostra iustitia? quid est autem aliud iustitia, cum in nobis est, uel quaelibet uirtus, qua recte sapienterque uiuitur, quam interioris hominis pulchritudo? et certe secundum hanc
Abbreviated transcription (Latin):
ita cũ sit in se uisticia. etiam nobis fit iusticia cũ ei coherendo
iuste uiumus. Et tantomagis miniisue iusti sumus: quanto
ili magis minusue coheremus. Unde scrꝙtũ est de uingeni¬
to filio dei cum sit utiq patris sapientia atq iusticia. et semꝑ
in seipso sit. quod factus sit nobis a deo sapientia et tusticia
et sanctificatio et redemptio: ut que madmodum scriptũ est.
qui głatur in dño głetur. Quod quidem et ipse uidisti: addendo¬
aty dicendo. nisi forte non hec humanȩ equitatis s illa quȩ ds ẽ
sola asserat᷑ esse uisticia. Est plane ille suminus deus uera ui¬
sticia. uel ille uerus deus summa iusticia. quam profecto esu¬
rire ac sitire ea nr̃a est i hac peregrmnatione iusticia: et qua
postea saturari. ea nostra est in ȩterntate plena iusticia. Non
ergo deum nostre iusticiȩ similem cogitemus: sed cogite mus noᷤᷤ

Expanded text:
ita, cum in se ipsa sit iustitia, etiam nobis fit iustitia, cum ei cohaerendo ita, cum in se ipsa sit iustitia, etiam nobis fit iustitia, cum ei cohaerendo iuste uiuimus, et tanto magis minusue iusti sumus, quanto illi magis minusue cohaeremus. a unde scriptum est de unigenito filio dei, cum sit utique patris sapientia atque iustitia et semper in se ipsa sit, quod factus sit nobis a deo sapientia et iustitia et sanctificatio et redemptio, ut, quem ad modum scriptum est, qui gatque dicendo: "nisi forte non haec humanae aequitatis, sed illa quae deus est sola asseratur esse iustitia". est plane ille summus deus uera iustitia uel ille uerus deus summa iustitia, quam profecto esurire ac sitire, ea nostra est in hac peregrinatione iustitia, et qua postea saturari, ea nostra est in aeternitate plena iustitia. non ergo deum nostrae iustitiae similem cogitemus, sed cogitemus nos
Abbreviated transcription (Latin):
neq enĩ alit̾ ex eis possent corpora uiuere. nͥ qualicũq uita
qua omĩno animȩ carere ñ possunt unde et imimortales me¬
rito uocant᷑: ñ tam̃ ob aliud dicunt̾ mortuȩ amissa iusticia :
uerior et maior uita iusticia ẽ. tanquã uita uitarũ quȩ cũ
sunt incorporib etiam ipsa corpora uiua sunt que ꝑ seipsa
uiiere nequeunt. Quaꝓꝓter si ammȩ non possunt nͥ etiã in seipsiˢ
inuere. qͥa er eis uiuunt et corpora. a quib deserta moriuntur:
quantomagis uera iusticia etiam in seipsa iniere intelligenda
est. ex qua sic uiuunt aniniȩ. uit hac amissa mortuȩ nicu¬
pentur: quamius quantulacũꝙ uita ñ desinant uiuere.
Eã porro nisticia quȩ iuiuit in seipsa. proculdubio deus est: et
incõmutabiliter uiuit. Sicit hec cum sit in seipsa uita
etiam nobis fit uita cum eis efficimur ut cumq participes:

Expanded text:
neque enim aliter ex eis possent corpora uiuere, nisi qualicumque uita, neque enim aliter ex eis possent corpora uiuere, nisi qualicumque uita, qua omnino animae carere non possunt, unde immortales merito uocantur — non tamen ob aliud amissa iustitia diuerior et maior uita iustitia est, tamquam uita uitarum; quae cum sunt in corporibus, etiam ipsa corpora uiua sunt, quae per se ipsa uiuere nequeunt. quapropter si animae non possunt nisi etiam in se ipsis iuere, quia ex eis uiuunt et corpora, a quibus deserta moriuntur, quanto magis uera iustitia etiam in se ipsa uiuere intellegenda est, ex qua sic uiuunt animae, ut hac amissa mortuae nuncupentur, quamuis quantulacumque uita non desinant uiuere! a Ea porro iustitia, quae uiuit in se ipsa, procul dubio deus est atque incommutabiliter uiuit. sicut autem, cum sit in se ipsa uita, etiam nobis fit uita, cum eius efficimur utcumque participes,
Abbreviated transcription (Latin):
potius qͦd uidebatur tͥ nichil uiuum scdm substantiam meẽ
iusticie ⁊ ideoq non posse adhuc deum. idest uiuentẽ naturam
iusticiȩ similem cogitare: quȩ iusticia sicut dicis non in se sed
in nobis uiuit. nnmo potius nos secundum illam uiurmus ⁊
ipsa uero iusticia per se nequaquam uiuit: ad hoc ut ipse tͥ
respondeas illud intuere. utrum recte dici possit uitam ip-¬
sam non uiuere : qua fit ut uiuat quicquid non falso dicimꝰ
iuere. Puto enim absurdum tibi uideri ut ꝑ uitã uiuatur:
et uita non uiuat. Porro si uita ipsa precipue uiuit qua ui¬
uit omne qͦd uiuit : recole obsecro quas dicat scriptura diui¬
na antmas mortuas: profecto muenies miustas. impias.
infideles. Nam licet ꝑ illas inuant corpora impiorum. de
quib dictum est. quod mortui sepeliant mortuos suos. et
ibi intelligant᷑ etiam miquȩ animȩ ñ eẽ sine aliqua uita ÷

Expanded text:
potius quod uidebatur tibi nihil uiuum secundum substantiam inesse potius quod uidebatur tibi nihil uiuum secundum substantiam inesse iustitiae ideoque te non posse adhuc deum, id est uiuentem naturam iustitiae similem cogitare, nquiaquia iustitia" sicut dicis "non in se, sed in nobis uiuit, immo potius nos secundum illam uiuimus, ipsa uero per se iustitia nequaquam uiuit": ad hoc ut tibi ipse respondeas, illud intuere, utrum recte dici possit uitam ipsam non uiuere, qua fit, ut uiuat quidquid non falso dicimus uiuere. puto enim absurdum tibi uideri, ut per uitam uiuatur et uita non uiuat. porro si uita ipsa praecipue uiuit, qua uiuit omne quod uiuit, recole, obsecro, quas dicat scriptura diuina animas mortuas; profecto inuenies iniustas, impias, infideles. nam licet per illas uiuant corpora impiorum, de quibus dictum est, quod mortui sepeliunt mortuos suos, et ibi intellegantur etiam iniquae animae non esse sine aliqua uita —
Abbreviated transcription (Latin):
curessentiȩ. Nam ñ malli nr̃i. et marimegres. te unitatẽ tuie
de e magisessentiã qͣm unã substantiã eẽ direrd aligo itei
hec auonomina ẽe arbitntes uel intelligentes. Unde nẽ esyu¬
tare nopos est. Qd et si diuinitatem istam que altadestamat̃
esse qͣm ipsa ttuntas. non iubstanciam sessentiã drertmus.
eadem falsitas conseguet᷑ Si enim alia est quam psa tnitas.
altera erit essentia. Quod absit ut catholicus sentiat. Restat
itaq ut ita credamus unius ẽẽ substantiȩ trinitatem ÷ ut ipsa
essentia non aliud sit quam ipsa trinitas: ad quam uidendam
quantumlibet in hac uita proficiamus: ꝑ speculum et in emg¬
mate. quod uidebinius. Cum uero qͦd in resurrectione promit¬
titur. spirituale corpus habere ceꝑimus. siue illam m̃te suie mi¬
rabili modo. qm̃ mesfabilis est spũalis corporis gr̃a. etiã corꝑe
in parte maiorem. qm̃ non est corpꝰ et ubiq tota est. pro nr̃a capa¬
citate uidebimus. Quod uͦ posusti in epła tua. uideri tibi uel

Expanded text:
nitatem, quae deus est, magis essentiam quam unam substantiam esse dixerunt aliquid inter haec duo nomina esse arbitrantes uel intellegentes, unde nunc disputare non opus est, quod, etsi diuinitesse quam sit ipsa Trinitas, non substantiam, sed essentiam dixerimus, eadem falsitas consequetur. Si enim alia est, quam ipsa Trinitas, altera erit essentia: quod absit ut Catholicus sentiat. Restat itaque, ut ita credamus unius esse substantiae trinitatem, ut ipsa essentia non aliud sit quam ipsa trinitas. ad quam uidendam quantumlibet in hac uita proficiamus, per speculum erit et in aenigmate quod uidebimus. cum uero quod in resurrectione promittitur spiritale corpus habere coeperimus, sine illam mente siue mirabili modo, quoniam ineffabilis est spiritalis corporis gratia, etiam corpore in parte minorem, in parte maiorem, quoniam non est corpus et ubique tota est, pro nostra capacitate uidebimus. Quod uero posuisti in epistula tua, uideri tibi, uel
Abbreviated transcription (Latin):
qͣndo illud dirit. intelligi uoluit tunc ascendisse ad patrẽ.
cũ illũ patri cognouit equalem: et tali fide illũ salubrit̾
tetigit: ne si hoc solum eũ ẽẽ crederet qͦd in carne apparue¬
rat. ñ bene tangeret. Sic eũ fotinus hereticꝰ tetigit: qui
tia eẽ patris incelo. scd̃m qͦd pat̾ una in tͥnitate ꝑsona est.
diumitas uͭ ñ incȩlo tantũ s ubiꝙ ẽ. quasi aliud ste pater alno dra¬
uuintas eius. quȩ ili cominiins ẽ cum filio e sp̃ri sc̃oi are uosa tu nas
tangriri otis cor poralib et tanquam corporea ste diumatas n ano
te uuim psonaꝵ ubiq sit presens ee ipsa sola tanq̃m incorporea ubiq
st tora sine dubitatione respuenda. Si enm qualitas eoꝵ. eẽt
qͣd alst uit in patre aut filio aute spũ sancto alua sit qualitas.
A ad substantia tamen ficoꝵ qualitas esse possee: ttiqꝙ ampluiᷤ
ppsi asia e sudbstantia: quod nnchil omimis fasissime credit S si¬

Expanded text:
quando illud dixit, intellegi uoluit tunc ascendisse ad patrem, quando illud dixit, intellegi uoluit tunc ascendisse ad patrem, cum illum patri cognouit aequalem et tali fide illum salubriter tetigit, ne, si hoc solum eum esse crederet, quod in carne apparuerat, non bene tangeret. sic eum Photinus haereticus tetigit, qui tia esse patris in caelo, secundum quod pater una in trinitate persona est, diuinitas uero non in caelo tantum sed ubique est, quasi aliud sit pater aliud diuinitas eius, quae illi comocis corporalibus et tamquam corporea sit, diuinitas uero una trium personarum ubique sit praesens et ipsa sola tamquam incorporea ubique sit tota, sine dubitatione respuenda est. si enim qualitas eorum esset — quod absit, ut in patre aut filio aut spiritu sancto aliud sit qualitas aliud substantia —, tamen si eorum qualitas esse posset, utique ampliusipsi, alia substantia est, quod nihilo minus falsissime creditur.
Abbreviated transcription (Latin):
ubi palmus lumbis. & pugillus palmis ambab comunctisq
fit latior: S hec dicunt᷑. ut cũ sibiñ conueniunt quȩ car¬
nalit̾ audimꝰ. eisipsis ammoniti ineffabilit̾ spũalia cogitemꝰ.
Unde etiã si corpus dñi qͦd de sepulchro excitatũ leuauit in cę¬
lum. ñ nͥ specie humana menbrisq cogitamꝰ: ñ tam̃ ita putan¬
dum ẽ sedere ad dexterã patris: ut ei pater ad sinistrã sedere
uideat᷑. In illa qͥppe beatitudine quȩ omnẽ suꝑat humanũ
intellectũ. sola dextera ẽ. & eadẽ dextera eiusdẽ beatitudmis
nom̃ ẽ. Promide ñ illud qͦd post resurrectionẽ suam dixit
marie. noli me tangere. ñdum enĩ ascendi ad patrẽ: tam
absurde accipiendum ẽ. ut estimemꝰ eũ cũ ascendisset uo¬
luisse a feminis tangi: qui se tangendu uiris antequam
ascenderet p̾buit. S mariȩ ꝓfecto in qua figurata ȩccłiaẽ.

Expanded text:
ubi palmus lumbis, et pugillus ambabus palmis conjunctis ubi palmus lumbis, et pugillus ambabus palmis conjunctis sit latior. sed haec dicuntur. ut, cum sibi non conueniunt, quae carnaliter audimus, eis ipsis admoniti ineffabiliter spiritalia cogitemus. Unde etiam si corpus domini, quod de sepulcro excitatum leuauit in caelum, non nisi in specie humana membrisque cogitamus, non tamen ita putandum est sedere ad dexteram patris, ut ei pater ad sinistram sedere uideatur. in illa quippe beatitudine, quae omnem superat humanum intellectum, sola dextera est et eadem dextera eiusdem beatitudinis nomen est. proinde nec illud, quod post resurrectionem suam dixit Mariae: Noli me tangere, nondum enim ascendi ad patrem, tam absurde accipiendum est, ut aestimemus eum, cum ascendisset, uoluisse a feminis tangi, qui se tangendum uiris ante, quam ascenderet, praebuit. sed Mariae profecto, in qua figura ecclesia est,
Abbreviated transcription (Latin):
dat ds: cui dicimꝰ pat̾ nr̃ qͥ es in cȩlis: ñ qͥa ibi ẽ & hic ñ ẽ. qui
p̾sentia incorporea ubiq ẽ totus: s qͥa meis in habitare dicit̃.
quoꝵ pietati adest. Et hii marime incȩlis sunt. ubi etiã
deat. Nam & si carnalit̾ acceꝑimus qͦd scͥptũ ẽ celum mͥ sedes ẽ.
t̾ra autẽ scabellum pedum meoꝵ ⁊ & ibi& hic eũ ẽẽ credere de-
bemus: qͣmiuis ñ totũ ibi. qͥa hic eeñt pedes: nͨ totũ hic. qͥa ibi ec̃m
suꝑiores corꝑis partes. Quã cogitationẽ carnalem rursum
illud nobis excutẽ qͦd de illo sc̃ptũ ẽ potest: qͥa celũ mensus ẽ
palmo & terrã pugillo. Qͥs enĩ sedeat inspacio palmi sui:
aut in tanto loco pedes ponat. qͣntũ eiꝰ pugnus app̾hendit :
nͥ forte in tantũ uana caro ꝓgredit᷑. ut ei parũ sit humana
m̃bra substantiȩ cdĩ tͥbuere. si ea ñ etiã monstruosa confingat :

Expanded text:
dat deus, cui dicimdat deus, cui dicimpraesentia incorporea ubique est totus, sed quia in eis habitare dicitur, quorum pietati adest, et hi maxime in coelis sunt, ubi etiam deat. Nam etsi carnaliter acceperimus quod scriptum est, Coelum mihi sedes est, terra autem scabellum pedotum ibi, quia hic essent pedes; nec totum hic, quia ibi essent superiores corporis partes. Quam cogitationem carnalem, rursum illud nobis excutere, quod de illo scriptum est, potest: Qui coelum mensus est palmo, et terram pugillo . Quis enim sedeat in spatio palmi sui, aut in tanto loco pedes ponat, quantum ejus pugnus apprehendit? Nisi forte in tantum caro vana progreditur, ut ei parum sit humana membra substantiae Dei tribuere, si ea non etiam monstruosa confingat,
Abbreviated transcription (Latin):
quarta diuinitas: s qͦd sit ipsa meffabilis & inseparabilis tͥnitaᷤ:
patrẽꝙ solum geniusse filiũ: filiũq solum a patre genitum:
similitudinis occurrerit: ab nue. nega. respue. abice. fuge. Non
eñ parua inchoatio ẽ cognitionis d̃ĩ: si anteqͣm possimꝰ nosse
qͥo sitt. incipiamꝰ iã nosse qͥd ñ sit. Intellectam uͦ ualde ama.
qͥa & ipse scͥpturȩ sc̃ȩ quȩ magnaꝵ rerũ ante intelligentiã
suadent ficłe ÷ nͥ eas recte intelligas. utiles tͥ ẽẽ ñ posfunt. Oñs
em̃ heretici q̃ eas mauctoritate recipiunt. ipsas sibi uident᷑
sectari: cũ suos potiꝰ sectent᷑ errores. Ac ꝑ hoc ñ qͦd eas contemp¬
nant. s qͦd eas ñ intelligant: heretici sunt. Tu autẽ km̃e ora
fortit᷑ & fidelit̾. ut det t̃ dñs intellectũ: ac sic ea quȩ fortisecus
adhibet diligentia preceptoris siue doctoris. possint ẽẽ fru¬
ctuosa: qm̃ neq q̃ plantat ẽ aliqͥd neq qͥ rigat: s qͥ increm̃tũ

Expanded text:
initas, sed quod sit ipsa ineffabiliter inseparabilis trinitas, patremque solum genuisse filium filiumque solum a patre genitum, similitudinis occurrerit, abnue, nega, respue, abice, fuge; non enim parua inchoatio est cogitationis dei, si ante, quam possimus nosse, quid sit, incipiamus iam nosse, quid non sit. intellectquia et ipsae scripturae sanctae, quae magnarum rerum ante intellegentiam suadent fidem, nisi eas recte intellegas, utiles tibi esse non possunt. omnes enim haeretici, qui eas in auctoritate recipiunt, ipsas sibi uidentur sectari, cum suos potius sectentur errores, ac per hoc, non quod eas contemnant, sed quod eas non intellegant, haeretici sunt. Tu autem, carissime, ora fortiter et fideliter, ut det tibi dominus intellectum ac sic ea, quae forinsecus adhibet diligentia praeceptoris siue doctoris, possint esse fructuosa, quoniam, neque qui plantat, est aliquid, neque qui rigat, sed qui incrementum
Abbreviated transcription (Latin):
dei. Unde nobis dicitur. Polite conformari huic scło. sed reforma¬
mini in nouitate mentis ur̃ẽ: ad probandũ uos quȩ sit uoluntaᷤᷤ
dei. qͦd bonum et placitum et ꝑfectũ. Si ergo non in mole neq in
distantib ꝑ loca sua partibus sicut corpora siue cernutuii siue
cogitantur. s in uiitute intelligibili. qualis est iusticia mentem
dicimus seu nouimus seu uolumꝰ pulchram ÷ et secundũ hanc pul-
chritudinem reformamur ad ymaginem dei qui nos formauit
et reformat ad ymaginem suam: non maliqua mole corpor ea
suspicanda est pulchritudo: eoq iustoꝵ mentibus credendus est
incomparabiliter pulchrior: quo est incomparabilter iustior. Hec
dilectionem tuam quantum ad usitatum epłarũ modu ꝑtinet.
ꝓlirius forsitan quam expectabas: quantum autẽ ad tã magne
rei questionem breuiter ammouisse suffecerit. non ut satis
eruditioni tuȩ. sed ut aliis quoq lectis auditis uel diligenter
instructis. ipse uberius tua secus dicta redarguas quod

Expanded text:
ri huic saeculo, sed reformamini in nouitate mentis uestrae ad probandum uos, quae sit uoluntas dei, quod bonum et placitum et perfectum. si ergo non in mole neque in distantibus per loca sua partibus, sicut corpora siue cernuntur siue cogitantur, sed in uirtute intellegibili, qualis est iustitia, mentem dicimus seu nouimus seu uolumus pchritudinem reformamur ad imaginem dei, profecto ipsius dei, qui nos formauit et reformat ad imaginem suam, non in aliqua mole corporea suspicanda est pulchritudo eoque iustorum mentibus credendus est incomparabiliter pulchrior, quo est incomparabiliter iustior. haec dilectionem tuam, quantum ad usitatum epistularum modum pertinet, prolixius forsitan, quam expectabas. quantum autem ad tam magnae rei quaestionem, breuiter admonuisse suffecerit, non ut satis sit eruditioni tuae, sed ut aliis quoque lectis auditisue diligenter instructus ipse uberius tua secus dicta redarguas, quod
Abbreviated transcription (Latin):
euerteres Nec audeamus credere ita ẽẽ tͥnitatẽ. quã mitisi¬
bilem & incorporeã atq incõmiutabilem colimꝰ. quasi tres
quascła inuentes moles licet maximas & pulcherrimas.
gua ꝓpiquitate coherentes : siue ima eam sic inmedio consti¬
tuta ut duas dirimat sibi ex laterib singulis iunctas. siue
in modum trigoni duas cęt̾as unaquȩq contingat. ut nulla
abaliqua separet᷑: eaꝵq triũ tantaꝵ ac taliũ ꝑsonaꝵ. licet
gͣndiũ ualde. molib tña summo e imo. & circũquaq t̾minataꝵ.

Expanded text:
euertere nec audeamus credere ita esse trinitatem, quam inuisieuertere nec audeamus credere ita esse trinitatem, quam inuisibilem et incorpoream atque incommutabilem colimus, quasi tres quasdam uiuentes moles licet maximas et pulcherrimas sgua propinquitate cohaerentes, siue una earum sic in medio constituta, ut duas dirimat sibi ex lateribus singulis iunctas, siue in modum trigoni duas ceteras unaquaeque contingat, ut nulla ab aliqua separetur; earumque trium tantarum ac talium personarum licet in grandi ualde molibus tamen a summo et imo et circumquaque terminatarum
Abbreviated transcription (Latin):
aliosq fallentib ꝑsuaderi ñ potuit: qͥbdã uͦ eoꝵ potuit. Et qͥb
potuit: neq scandabũ ẽ xp̃c crucifirus neq stulticia. In his
enĩ st̃: qͥb uocatis iudeis & grecis dĩ uirtꝰ ẽ & di sapientia.
grãm cõprehendere potuert: & si philosophi appellati sunt
siue oratores: ꝓfecto humili pietate confessi sunt. sibi longe
ercellentius in ea fuisse p̾uios piscatores: ñ solũ credendi.
firmissimo robore: uerũetiã intelligendi certissima u̾itate.
Cũ enĩ dicricissent ad hoc electa stulta ẽẽ mundi & infirma.
mmibecillit̾ p̾ualere: confusi salubrit̾ facti sc̃ stulti & infirmi:
ut ꝑstultũ & infirmũ dĩ. qͦd sapientiꝰ & fortiꝰ ẽ hominib nt̾
electa stulta & infirma fierent ueracit̾ sapientes: & effica citer
fortes. Cin añ nͥ uerissime rationi fidelis pietas erubescit: ut
qͣndam ydolatriã. quã in corde nr̃o ex consuetuidine it sibiliũ
consistere conat᷑ hrimanȩ cogitationis infirmitas. ñ dubitems

Expanded text:
eri non potuit, quibusdam uero eorum potuit. et quibus potuit, neque scandalum est Christus crucifixus neque stultitia; in his enim sunt, quibus uocatis Iudaeis et Graecis dei uirtus est et dei sapientia. gratiam comprehendere potuerunt, et si phisive oratores, profecto humili pietate confessi sunt, sibi longe excellentius in ea fuisse praevios piscatores, non solum credendi firmissimo robore, verum etiam intelligendi certissima veritate. Cum enim didicissent, ad hoc electa stulta esse mundi et infirma,imbecilliter praevalere; confusi salubriter, facti sunt stulti et infirmi, ut per stultum et infirmum dei, quod sapientius et fortius est hominibus, inter electa stulta et infirma fierent ueraciter sapientes et efficaciter fortes. Cui autem nisi uerissimae rationi fidelis pietas erubescit. ut quandam idolatriam, quam in corde nostro ex consuetudine uisibilium constituere conatur humanae cogitationis infirmitas, non dubitemus
Abbreviated transcription (Latin):
Sͤ aut adem simul tnitas: proculdubio alia substantia esta
Hoc autemueritas refellie et resputt. Si autem non ẽ substantia
ata dunntas. et ipsa ẽ deus: qͥa ipsa ẽ ubiꝙ tota non alat nitast
¶ aeus mest substantia. EEs hoc catholicis duerit: Item siñ est
substantia ista diumitas. et sca̾m hanc esse trinttas unus deus
subsantis seq uinuis entimitatis quȩ non ẽsuibstatia. Ignostiᷤᷤ
Aute minfide catholica qm̃ hoc ẽ uerum hocesse firmatum.

Expanded text:
adem simul trinitas, procul dubio alia substantia est; hoc autem ueritas refellit et respuit. si autem non est substantia ista diuinitas et ipsa est deus, quia ipsa est ubique tota, non illa trinitas, ergo deus non est substantia; quis hoc catholicus dixerit? item si non est subssubstantiae sed unius diuinitatis, quae non est substantia. agnoscis autem in fide catholica, quoniam hoc est uerum, hoc esse firmatum,
Abbreviated transcription (Latin):
Ac ꝑ hoc cũ eadẽ tͥmitas fecerit & corpꝰ & ammã: sine dubita¬
tione ẽ utroq p̾stantior. Amma itaꝙ ꝯsiderata marime
humana & rationalis atq intellectualis. quȩ ad eiꝰ maginẽ facta ẽ.
si cogitationes nrãs & intelligentias ñ euicerit. s eiꝰ qͦd p̾cipuũ habet
rimꝰ app̾hendere: ñ erit fortassis absurdum. ut eam quoq ad
suũ creatorẽ intelligendum ipso adiuuante meditem᷑ attollere.
Si aũ in seipsa deficit uł succũbit : pia fide contenta sit. qͣmdiu
ꝑegrmat᷑ a dño. doñ fiat in homine qͦd ꝓmissum ẽ: faciente
illo qͥ potens ẽ sicut ait apłs. facere supra qͣm petimꝰ & intelli¬
gius. Quȩ cũ ita sint: interĩ uolo ut legas ea quȩ ad istam
questionẽ ꝑtinentia ĩa multa conscrpsimus: illa etiã quȩ in
manib habemꝰ: & ꝑpt̾ magnitudinẽ tã difficilis q̃stionis ñ d̾i

Expanded text:
erit et corpus et animam, sine dubitaerit et corpus et animam, sine dubitatione est utroque praestantior. anima itaque considerata maxime humana et rationalis atque intellectualis, quae ad eius imaginem facta est, si cogitationes nostras et intellegentias non euicerit, sed eius quod habet praecirimus apprehendere, non erit fortassis absurdum, ut eam ad suum quoque creatorem intellegendum ipso adiuuante meditemur attollere. si autem in se ipsa deficit sibique succumbit, pia fide contenta sit, quamdiu peregrinatur a domino, donec fiat in homine quod promissum est, faciente illo, qui potens est, sicut ait apostolus, facere supra, quam petimus et intellegimus. Quae cum ita sint, interim uolo, ut legas ea, quae ad istam quaestionem pertinentia iam multa conscripsimus, illa etiam, quae in manibus habemus et propter magnitudinem tam difficilis quaestionis nondum
Abbreviated transcription (Latin):
cogitare donantẽ. Si autẽ aliqͥs splendor eiꝰ in nobis ẽ. quȩ nr̃a
sapientia dicitur. qͣntũcũq eiꝰ ꝑ speculum & m enigmate cape
possumꝰ ÷ oportet eã et ab omib corꝑib. & ab om̃ib corpoꝵ simi¬
litudinib secernamus. Si autẽ in nullo istoꝵ genere putan¬
hurusmͦi opirionẽ habere debemꝰ : ut eam reb corporalib
uł corporaliũ rerũ imaginib similem ẽẽ creclamꝰ. Non enim
corpora pulchritudine molis aut magnitudine suꝑat: s
dissmmilitudine. ac disparilitate nature. Et si discreta est
a comparatione bonoꝵ anmi nr̃i. qualia stint sapientia. tusti¬
cia. caritas. castitas. & cȩt̾a talia quȩ ꝓfecto ñ mole corporis
pendimꝰ. nͨ eoꝵ qͣi corporeas formas cogitatione figuramus.
s ea qͣndo recte intelligimꝰ. sine aliqua corpulentia uel simi¬
liudine corpulentiȩ in lucẽ m̃tis aspicimꝰ: qͣnto ẽ ab om̃ium¬
intellecta conspiciunt᷑ : sempit̾na quoq eiꝰ uirtus & diumnita ᷤ.

Expanded text:
autem aliquis splendor eius in nobis est, quae nostra sapientia dicitur, quantumcumque eius per speculum etio in aenigmate capere possumus, oportet eam et ab omnibus corporibus et ab omnibus corporum similitudinibus secernamus. Si autem in nullo istorum genere esse putanhabere debemus, ut eam rebus corporalibus vel corporalium rerum imaginibus similem esse credamus. Non enim corpora pulchritudine molis aut magnitudine superat, sed dissimilitudine ac disparilitate naturae: et si discreta est a comparatione bonorum animi nostri, qualia sunt sapientia, justitia, caritas, castitas et cetera talia, quae profecto non mole corporis pendimus nec eorum quasi corporeas formas cogitatione figuramus, sed ea, quando recte intellegimus, sine aliqua corpulentia uel similiintellecta c
Abbreviated transcription (Latin):
qõ certĩ somiũ corpoꝵi dnsrmlbimũ intelligentia conte mplet̃.
Hocg̃ bum̃ ubi hec cuncta duudicant᷑. ñ itiꝙ sicut hiuꝰ sols
& cuiꝰq corporei luminis fulgor ꝑ localia spacia cutũqua qr
qm nobis esficat certa quȩ scłm ipsum cuncta conspicimꝰ. sug̃¬
tasint genera quȩ uident᷑: unũ corporaliũ sicut hoc celimi
& teria &e qͥcqͥd meis corporeus senstis ceruit & tangit: alt̾um
simile corporalib sicut sc̃ ea quȩ spũi cogitata magniamur.¬
siue recordata uł oblita quasi corporea contuem᷑. unde sunt etiã
uisiones. quȩ uł in somnis uł maliquo excessu m̃tis hiis quasi
localib qͣntitatib ingerunt᷑: terciĩ ab utroq discretũ. qͦd neq
sit corpus neq habeat ullã similitudinẽ corꝑis. sicuti ẽ sapĩa
quȩ mente intellecta conspicit᷑. & in ciriꝰ luce de hiis om̃ib ue¬

Expanded text:
elligentia contempletur. Hoc enim lumen, ubi haec cuncta dijudicantur, non utique, sicut hujus solis et cujusque corporei luminis fulgor, per localia spatia circumquaque quam nobis ererum genera, quae uidentur, unum corporalium, sicut hoc caelum et terra et quidquid in eis corporeus sensus cernit et tangit, alterum simile corporalibus, sicut sunt ea quae spiritu cogitata imaginamur,siue recordata uel oblata quasi corpora contuemur; unde sunt etiam uisiones, quae uel in somnis uel in aliquo mentis excessu his quasi localibus quantitatibus ingeruntur; tertium ab utroque discretum, quod neque sit corpus neque habeat ullam similitudinem corporis, sicuti est sapientia, quae mente intellecta conspicitur et in cui
Abbreviated transcription (Latin):
in qua si fieri potest: udeat qͣm ppostere fid̾e poscat rationẽ
eaꝵ rerũ qͣs caꝑe ñ potest. Si aũ iã fidelis rationẽ poscat. a
redditã sumat ficłi suȩ qͣntã ꝓotest intelligentiã: maiorẽ
si plus capit. imorẽ siminꝰ: łu tñ quousq ad plenttudimem
cognitionis ꝑfectionẽꝙ ꝑueniat÷ ab itinere ficdi ñ recedai.
hine ẽ qͥt dicit apls. Et tñ si qͥo alit̾ scitis. id quoꝙ uobis cis̃
peuelabit: uerũtõ inqͥo ꝑuenimꝰ meo ambulemꝰ. Iam gͥ di

Expanded text:
in qua, si fieri potest, videat quam praepostere ante fidem poscat rationem in qua, si fieri potest, videat quam praepostere ante fidem poscat rationem earum rerum quas capere non potest. Si autem jam fidelis rationem poscat, ut reddita, sumat fidei suae quantam potest intelligentiam; majorem, si plus capit; minorem, si minus: dum tamen quousque ad plenitudinem cognitionis perfectionemque perveniat, ab itinere fidei non recedat. Hinc est quod dicit Apostolus: Et tamen si quid aliter sapitis, id quoque vobis Deus revelabit;
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑciꝑe ualemꝰ. s aliqͣndo ualebimꝰ. fides p̾cedat rationẽ qua
cor mundet᷑. ut magnȩ rationis capiat & ꝑferat lucẽ: hoc
ritiq rationis ẽ. Et ido rationabilit̾ dictum ẽ ꝑ ꝓpħam. nͥ cre¬
dideritis ñ intelligetis. Ubi ꝓculdubio discreuit hȩc duo. de¬
ditq consiliũ quo pͥus credamꝰ: ut id qͦd credimꝰ intelligere
debeamꝰ. Proinde ut fides p̾cedat rationẽ: rationabilit̾ uisumẽ.
Dam si hoc p̃ceptũ rationabile ñ ẽ. gͦ irrationabile est: Abste.
Si g rationabile ẽ: ut magna q̃dã quȩ capi ñ dũ potest fides
antecedat rationẽ: ꝓculdubio qͣntulacũꝙ ratio qua hoc ꝑsuadet.
etiã ipsa antececdit fidẽ. Propt̾ea monet apls. paratos nos ẽẽ de¬
bere adresponsionẽ. om̃i poscenti nos rationẽ de fide & spe nã:
qm si a me infidelis rationẽ poscit. fidei ⁊ spti mee ⁊ ce uideo
qͥb anteq̃m credat caꝑe ñ potest: hanc ipsam eireado ratioñẽ ⁊̃¬

Expanded text:
 ualemus sed aliquando ualebimus, fides praecedat rationem, qua cor mundetur, ut magnae rationis capiat et perferat lucem, et hoc utique rationis est. et ideo rationabiliter dictum est per prn intelligetis . Ubi procul dubio discrevit haec duo, deditque consilium quo prius credamus, ut id quod credimus intelligere valeamus. Proinde ut fides praecedat rationem, rationabiliter visum est. nam si hoc praeceptum rationabile non est, ergo inrationabile est; absit. si igitur rationabile est, ut magnam quandam, quae capi nondum potest, fides antecedat rationem, procul dubio quantulacumque ratio, e qua hoc persuadet, etiam ipsa antecedit fidem. Propterea monet apostolus paratos nos ebere ad responsionem omni poscenti nos rationem de fide et spe nostra : quoniam si a me infidelis rationem poscit fidei et spei meae, et video quod antequam credat capere non potest, hanc ipsam ei reddo rationem
Abbreviated transcription (Latin):
incõmutabiliurm.qͣnta in hac uita capi ñ ab om̃ibꝰ
potest nerũetiã ad summitatẽ contemplationis quam
uict apłs facie ao faciẽ sine dubitatione ueniemꝰ. Nã qͥła
etã mimmũ. & tñ i ua fidi ꝑscuerantissime gradientes.
ad ilła beatissimã contemplationẽ ꝑuemunt: qͥda uͦ qͥo
sit natura mirisibilis. incõmutabilis. incorporea. uitcũio
iã scientes. & iã quȩ ducit ad tantã beatitudins mansionẽ.
ad quietis ipsuis penetrale. cuiꝰ iã luce mens eoꝵ uelut in
longniqua racdiante ꝑstringit᷑. ꝑtiemre ñ possunt Sunt
aũ quedã que cũ andiermiꝰ ñ eis accõmodamꝰ fid̾e: & ratõe

Expanded text:
b omnibus potest, uerum etiam ad summitatem contemplationis, quam dicit apostolus facie ad faciem, sine dubitatione ueniemus. nam quidam etiam minimum et tamen in uia fidei perseuerantissime gradientes ad illam beatissimam contemplationem perueniunt, quidam uero, quid sit natura inuisibilis, incommutabilis, incorporea, utcumque iam scientes et uiam, quae ducit ad tantam beatitudinis mansionem, ad quietis ipsius penetrale, cuius iam luce mens eorum uelut in longinqua radiante perstringitur, peruenire non possunt Sunt autem quaedam, quae cum audierimus, non eis accommodam
Abbreviated transcription (Latin):
Nudu quȩ fecisti exhortor ut facias. Recte qͥppe uerecun¬
uareris acte pigeret id agere: si uł semel uoluisses: & me
Difficilem reppisses. Iud̾ qͦꝙ direrã cũ ate audissem. qͦd men¬
dosissimis fatigareris codicib. ut in nrĩs legeres: qͦs em̃dati¬
ores posses cȩtis muenire. Qd aũ petis ut qͥstionẽ tͥnitatiᷤ.
hoc ẽ de unitate diumitatis & discretione ꝑsonaꝵ caute prudent̾q

Expanded text:
nondum quae fecisti, exhortor, ut facias. recte quippe uerecunnondum quae fecisti, exhortor, ut facias. recte quippe uerecundareris ac te pigeret id agere, si uel semel uoluisses et me difficilem repperisses. illud quoque dixeram, cum a te audissem, quod mendosissimis fatigareris codicibus, ut in nostris legeres, quos emendatiores posses ceteris inuenire. Quod autem petis, ut quaestionem trinitatis, hoc est de unitate diuinitatis et discretione persona
Abbreviated transcription (Latin):
ratri dilectissimo & in xp̃i uiscerib honorando consen-¬
tio: augustinꝰ in dño salt. Ego ꝓpt̾ea ut ad nos uenires
rogaui: qm̃ in libris tiris ualde sum tuo delectatus
ingenio. P roinde uolui ut quȩdã nr̃a opꝰcula quȩ arbitratus
sum tͥ ẽẽ necessaria ñ procula nobis positus. s potiꝰ apitt nos
legeres : ut ea quȩ forte minꝰ intellexisses. ñ difficult̾ presens int̾¬
rogares: atq ex nr̃a sermocinatione mutuoq collo quio qͣntũ
dñs & nobis ꝓmere & tͥ caꝑe tͥbuisset: qͥd in libris tius emen¬
uancłu eẽt ipse cognosceres: ipse em̃dares. Eius qͥppe ẽ faculta¬
tis. ut possis ea quȩ senseris explicare: eiꝰ porro ꝓbitatis & hu¬
militatis. ut merearis uera sentire. Et nunc meade sum:
quȩ ñ tͥ debet displicere sententia. Unde te nuꝑ ammonui.
ut in his quȩ a nobis elaborata apõ te legis. signa facias ad ea
loca que te mouent: & cũ his ad me uenias : & de fingłis queraᷤ.

Expanded text:
RATRI DILECTISSIMO ET IN CHRISTI VISCERIBUS HONORANDO CONSENTIO AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Ego propterea, ut ad nos uenires, rogaui, quoniam in libris tuis ualde sum tuo delectatus ingenio. proinde uolui, ut quaedam nostra opuscula, quae arbitratus sum tibi esse necessaria, non procul a nobis positus sed potius apud nos legeres, ut ea, quae forte minus intellexisses, non difficulter praesens interrogares atque ex nostra sermocinatione mutuoque conloquio, quantum dominus et nobis promere et tibi capere tribuisset, quid in libris tuis emendandum esset, ipse cognosceres, ipse emendares. eius quippe es facultatis, ut possis, quae senseris, explicare, eius porro probitatis et humilitatis, ut merearis uera sentire. et nunc in eadem sum, quae nec tibi debet displicere, sententia, unde te nuper admonui, ut in his, quae a nobis elaborata apud te legis, signa facias ad ea loca, quae te mouent, et cum his ad me uenias et de singulis quaeras.
Abbreviated transcription (Latin):
ratio ẽ. s qͥa falsa ratio ẽ. cauenda et detestanda dicenda est.
Nam siratio uera eẽt: ñ utiq errasset. Quaꝑꝑpt̾ sicut iło ñ de
pbes omnẽ uitare sermonẽ. ꝙura est ⁊ serma falsus: ⁊ta ñ debes ui tare
tationẽ. quia est & falsa ratio. Hoc ⁊ de sapientia dixerim. Neq enĩ
propterea sapientia intanda est. quia est et falsa sapientia:
cui stulticia ẽ xp̃c crucifiruis ÷ qͥ ẽ dĩ uirtus & dĩ sapientia. Et
ido̾ ꝑ hanc stuilticiã p̾dicationis placruit do saluos face creden

Expanded text:
ratio est, sed quia falsa ratio est, cauenda et detestanda dicenda est. ratio est, sed quia falsa ratio est, cauenda et detestanda dicenda est. si autem ratio uera esset, non utique errasset. quapropter sicut non ideo debes omnem uitare sermonem, quia est et sermo falsus, ita non debes omnem uitare rationem, quia est et falsa ratio. hoc et de sapientia dixerim; neque enim propterea sapientia deuitanda est, quia est et falsa sapientia, cui stultitia est Christus crucifixus, qui est dei uirtus et dei sapientia, et ideo per hanc stultitiam praedication
Abbreviated transcription (Latin):
itrabiliũ oꝑum eiꝰ etiã expedit tantis ꝑ occultã ẽẽ rationẽ: ne
aput animos fastidio languidos. eiusdẽ rationis cognitione
uilescant. Sunt enĩ & multi st̃. qͥ plus tenent᷑ ammiratione
rerũ. qͣm cognitione causaꝵ. ubi miracula mira ẽẽ desistunt:
& opus ẽ eos ad muisibiliũ fidẽ in sibilib mirabilib excitari ÷ ut
puritate purgati eo ꝑueniant: ubi familiaritate ueritatis
mirari desistant. Nam & in theatris homines funambulum
mirant᷑: musicis delectant᷑. In illo stupet difficultas: in his re¬
tinet᷑ pascitq iocunditas. Hȩc dixerim ut fidẽ tuã ad amorẽ
intelligentiȩ cohortarer. ad quã ratio uera ꝑducit: & cui fides
amimũ p̃parat. Nam illa que ꝑsuasit in ea tͥnitate quȩ ẽ ds
filiũ patri ñ eẽ cõet̾nũ. uł alt̾ius eẽ substantiȩ. atq alia parte
dissimiłe. & eomͦ inferiorẽ sp̃m sc̃m ÷ itemq illa quȩ ꝑsuasit pa-

Expanded text:
irabilium operum ejus, etiam expedit tantisper occultam esse rationem, ne apud animos fastidio languidos, ejusdem rationis cognitione vilescant. Sunt enim, et multi sunt qui plus tenentur admiratione rerum quam cognitione causarum, ubi miracula mira esse desistunt, et opus est eos ad invisibilium fidem visibilibus miraculis excitari, ut charitate purgati, eo perveniant ubi familiaritate veritatis mirari desistant. Nam et imirantur, musicis delectantur; in illo stupetur difficultas, in his retinet pascitque iucunditas. Haec dixerim, ut fidem tuam ad amorem intellegentiae cohortarer, ad quam ratio uera perducit et cui fides animum praeparat. nam illa, quae persuasit in ea trinitate, quae est deus, filium patri non esse coaeternum uel alterius esse substantiae atque aliqua parte dissimilem et eo modo inferiorem spiritum sanctum, itemque illa, quae persuasit patr
Abbreviated transcription (Latin):
tua. ne potiꝰ debeas maxime de hac re. in qua p̾cipue fides nr̃a
consistit. solam scõꝵ auctoritatẽ sequi. nͨ eiꝰ intelligentiȩ a me
querere rationẽ. Neq enĩ cũ cepero te in tanti huiꝰ secreti intel¬
ligentiã utcũq introduc̾e : qͦd nͥ ds̃ intus adiuuerit omnino¬
ñ potero: aliud disserendo facturus sum quã rationẽ ut poto̾
redditurꝰ. Qͣm si a me uł a quolibet doctore ñ irrationabilit̾
flagitas. ut qͦd credis intelligas ÷ corrige diffinitionẽ tuam.
ñ ut fide respuas: s ut ea quȩ sidi firmitate iã tenes. etiam
rationis luce conspicias. Absit nãq ut hoc in nobis d̾s oderit.
in quo nos reliqͥs animantib excellentiores creauit: absit inqͣ.
ne ido credamꝰ ut rationẽ accipiamꝰ siue queramꝰ : cũ etiam
credere ñ possemꝰ. nͥ rationabiles animas haberemꝰ. Ut gͦ¬

Expanded text:
tua ne potius debeas maxime de hac re, in qua praecipue fides nostra consistit, solam sanctorum auctoritatem sequi nec eius intellegentiae a me quaerere rationem. neque enim cum coepero te in tanti huius secreti intellegentiam utcumque introducere, quod, nisi deus intus adiuuerit, omnino non potero, aliud disserendo facturus sum quam rationem, ut potero, redditurus. quam si a me uel a quolibet doctore non inrationabiliter flagitas, ut, quod credis, intellegas, corrige definitionem tuam, non ut fidem respuas, sed ut ea, quae fidei firmitate iam tenes, etiam rationis luce conspicias. Absit namque, ut hoc in nobis deus oderit, in quo nos reliquis animantibus excellentiores creauit. absit, inquam, ut ideo credamus, ne rationem accipiamus siue quaeramus, cum etiam credere non possemus, nisi rationa
Abbreviated transcription (Latin):
lumine delarationis qͦdam uidere possis: uide pͥtis utrũ ista pe¬
ticio cũ tua suꝑiori diffinitione concordet. Suꝑuis qͥppe in eadem
ipsa epłã in qua hoc petis ⁊ apud temetipsum defmisse te dicis:
ex fide u̾itatẽ magis qͣm ex ratione ꝑcipi oportẽ. Si enĩ fides inquis
scẽ eccłiȩ ex disputationis ratione. & ñ ex credulitatis pietate appre¬
henderet᷑: nemo p̾t̾ philosophos atq oratores beatitudinẽ possidẽt.

Expanded text:
is quodammodo videre possitis: vide prius utrum ista petitio cum tua superiori definitione concordet. Superius quippe in eadem ipsa epistola, in qua hoc petis, apud temetipsum definisse te dicis, ex fide veritatem magis quam ex ratione percipi oportere. Si enim fides, inquis, sanctae Ecclesiae ex disputationis ratione, et non ex credulitatis pietate apprehenderetur, nemo praeter phil
Abbreviated transcription (Latin):
quemadmodũ cum ira iudicati impii. torm̃ta¬
t. paterent᷑. Hos quidẽ tanqm pat̾ monens
. ꝓbasti. illos autem tanquam durus rex
interrogans condemnasti. Absentes e
& p̃sentes. similiter torquebantur

Expanded text:
quemadmodum cum ira iudicati impii tormenta paterentur hos quidem tamquam pater monens probasti illos autem tamquam durus rex interrogans condemnasti. Absentes enim sentes similiter torquebantur
Abbreviated transcription (Latin):
rantes łi iusticiã & suam uolentes uolentes ꝯstituere. iusticiȩ
sionis filios cõm̃dabat. Qd̃ enĩ ꝓmittit ds: ñ facit nͥ ds. Habet
nãq aliqͥd rationis & ueritatis ut homo ꝓmittat & d̾s faciat:
ut aũ homo se facẽ dicat qd̾ ꝓmiserit ds̃: suꝑbȩ impietatis est
reprobꝰ sensus. Comm̃dans gͦ filios ꝓmissionis: hoc pͥus significa¬
tũ ostendit. ꝑ ysaac filiũ abrahȩ. Euidentius nãq opꝰ apparet dei.
meo quẽ ñ genuit usitatus ordo nature. de sterilib uisceribꝰ et
senectute confectis: ut in filiis dĩ qͥ futi p̃nunciabant᷑. hoc esset
signũ diumi oꝑis ñ humani. In ysaãc inqͥt: uocabtẽ tͥ sem̃. Hoc ẽ
ñ qͥ filii carnis hii filii di: s filii ꝓmissionis deputant᷑ in semine.¬

Expanded text:
rantes Dei justitiam, et suam volentes constiturantes Dei justitiam, et suam volentes constitusionis filios commemorabat. quod enim promittit deus. non facit nisi deus; habet namque aliquid rationis et ueritatis. ut homo promittat et deus faciat; ut autem homo se facere dicat, quod promiserit deus, superbae impietatis est reprobus sensus. Commendans ergo filios promissionis hoc prius significatum ostendit per Isaac. filium Abrahae. euidentius namque opus dei apparet in eo. quem non genuit usitatus ordo naturae de sterilibus uisceribus et senectute confectis. ut in filiis dei, qui futuri praenuntiabantur, hoc esset signum diuini operis non humani, in Isaac, inquit, uocabitur tibi semen. hoc est non qui filii carnis, hi filii d