comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c sanguine suo: Qđ asserunt
baptitatos intenđe ñ debere
ẽẽ comessationes. nihil uolupta¬
tũ affluentiã. insipientes eẽ eos.
qui hiscareant: Uirgines
oportere nubere. filios facere:
Similit̃ & uiduas iterare qđ
semel male uirili amissione ex¬
ꝑtȩ sint. etiã sise continere pos¬
sint. errare eas quae nolint
iterare copulã : Quid gͦ: Placet
ut hominẽ exeuntes. induamus
pecudẽ : Et expoliantes xp̃m.
uestiam᷑ aut suꝑ uestiamͣ amietꝰ
diaboli: Sed ipsi doctores
gentiũ. ne honestatẽ quidẽ
cũ uoluptate copulandam
putauerint. eo qđ pecudem
uident᷑ cũ homine includere
Nos ut beluinos usus humano
infundamꝰ
pectori. et
rationabilim̃ti inscribamus
irrationabiles ritus ferarum.¬
quanquã multa genera sint animan¬
tiũ. quȩ amisso pari. concubitu in¬
dulgere nesciant. & tãquã solitariȩ
uitȩ ȩuum exigant. Plurima qͦq.
herbis uescant᷑ simplicib net alias
nisi puro fonte restinguere sitim¬

Expanded text:
Christus sanguine suo? Quod asserunt Christus sanguine suo? Quod asserunt baptizatos intendere non debere esse comessationes, nihil voluptatum affluentiam, insipientes esse eos qui iis careant: virgines oportere nubere, filios facere: similiter et viduas iterare, quod semel male virili admixtione expertae sint; etiamsi se continere possint, errare eas quae nolint iterare copulam. 23. Quid ergo? Placet ut hominem exuentes, induamus pecudem: et exspoliantes Christum, vestiamur aut supervestiamur amictus diaboli? Sed cum ipsi doctores gentium ne honestatem quidem cum voluptate copulandam putaverint, eo quod pecudem viderentur cum homine includere: nos ut belluinos usus humano infundamus pectori, et rationabili menti inscribamus irrationabiles ritus ferarumQuamquam multa genera sint animantium, 1029 quae amisso pari, concubitu indulgere nesciant, et tamquam solitariae vitae aevum exigant: plurima quoque herbis vescantur simplicibus, nec alias nisi fonte puro sitim restinguere
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbabiliũ disputationũ colorare¬
eã uoluer̃. adeo ut diceret
quidã ex his. Dũstudemus de¬¬
lectationi. ꝑ epulas & cantus.
amisimus eã quȩ ꝑuerbi qͦsolo
salui eẽ possumus. infunditur
ꝑceptionẽ. Nonne istidispa¬
res. discolores in hac multiformi
disputatione nobis uident᷑ :
Quos adeo scriptura cõdẽ nat.
ut ñ p̃terierit. qđ eos apostolꝰ¬
paulus redarguebat. dicente
luca in actib. apłoꝵ. qui eum
librũ historicostilo scripsit
Quidã autẽ epicurei & storci
philosophi disputabant cũ eo.
& quidã dicebant. Quiduult
hic sibi semini uerbius : Alii aũt.
Nouoꝵ dęmonioꝵ uidetur
ꝓnuntiator eẽ Ex hoc tamen
numero. non immunes grãe¬
etiã dionisius ariopagites
cũ damariuxore sua. aliisq¬
quã multis credidit. Itaq illi
doctissimoꝵ &eloquentium
cȩtus. simplici disputione
uictos se eẽ. credentiũ exemplo
manifestarunt. Quid igit᷑ sibi isti
uolunt. quitẽptant eos ꝑuertere
quos ad quisiuit apłs. quos redemit

Expanded text:
babilium disputationum eam colorare voluerunt; adeo ut diceret quidam ex iis: Dum studemus delectationi per epulas et cantus, amisimus eam quae per verbi, quo solo salvi esse possumus, infunditur perceptionem. 21. Nonne isti dispares, discolores in hac multiformi disputatione nobis videntur? Quos adeo Scriptura condemnat, ut non praeterierit eos, quos Apostolus redarguebat, dicente Luca in Actibus apostolorum, qui eum librum historico stylo scripsit: Quidam autem epicurei et stoici philosophi disputabant cum eo, et quidam dicebant: Quid sibi vult hic seminiverbius? Alii autem: Novorum daemoniorum videtur pronuntiator esse . 22. Ex hoc tamen numero non immunis gratietiam Dionysius Areopagites cum Damari uxore sua, aliisque multis credidit. Itaque illi doctissimorum et eloquentium coetus simplici disputatione victos se esse credentium exemplo manifestarunt. Quid igitur sibi isti volunt, qui tentant eos pervertere, quos acquisivit Apostolus, quos redemit
Abbreviated transcription (Latin):
angłos dĩ ascendentes & descen¬
dentes. Hoc ẽ xp̃m p̃uidit in
t̃ris. adquẽ angłoꝵ caterua de¬
scendit. atq ascendit. obseqͥum
ꝓprio domino. pio prębitura
seruitio. Et uenit ad putenm. ut
bib̾et desuis uasis. & deputeorum
suoꝵ fontibi: & iuꝑfluerent ei
aquȩ de suo fonte. Fons enĩ uita
ẽ in manib. iusti. &uenit ad
laban. &oues eius pauit. Iniquitas
in comitata residet. sapientia
Nescie uł ialienis uacare.
nescit exul eẽ inperegrinis
Quomodo enĩ exul quȩ aliiq
suũ ius seruat. & in se habet
quod possidetsquasi mercenariꝰ
in gredit᷑ lustꝰ & rector est. qͥ
sibiꝰ gregẽ multarũ prȩstantiũq¬

Expanded text:
angelos dei ascendentes et descenangelos dei ascendentes et descendentes. hoc est Christum praeuidit in terris, ad quem angelorum caterua descendit atque ascendit obsequium proprio domino pio praebitura seruitio. et uenit ad puteum, ut biberet de suis uasis et de puteorum suorum fontibus et superfluerent ei aquae de suo fonte; fons enim uitae est in manibus iusti. et uenit ad Laban et oues eius pauit. iniquitas incomitata residet. sapientia nescit uel in alienis uacare, nescit exul esse in peregrinis. quomodo enim enim, quae ubique suum ius seruat et in se habet quod possidet? quasi mercennarius ingreditur iustus et rector est, qui sibi gregem multarum praestantiumq
Abbreviated transcription (Latin):
um ꝓruat. Ueniat rebecca. hoc ẽ.
induat᷑ patientia bona. custos
innocentiȩ suadeat ut irȩ locũ
demꝰ. concedamꝰ aliqͦ longiꝰ. donec
tẽpore indignatio moͥliat᷑. offen¬
sionis obrepat obliuio. Itaque
patientia nec ex iliũ reformidat.
sedimpigre suscipit: Non tam
ut ꝑiculũ salutis. quã ut incenti¬
uũ sceleris declinet᷑. Mat̃ qͦq
pia ab eẽ. sibi dilectissimum
filiũ tolerat. plus ei col latura
quẽ lȩsit. Utriq tam̃ consulens.
ut alterũ immunẽ a parricidio.
alterũ integrũ prȩstaret acri¬
mine. Audiuimꝰ quid corporeis
ebria cupiditatib. intẽꝑantia
locuta sit. Considemꝰ qͥd uera
uirtꝰ agat. Nihil reqͥrit. nisi dĩ
solo eo contenta ẽ. aqͦ accipimꝰ omia
Ipsi autẽ nhil ipsi conferimus. qͥa
qui abundat om̃ib & nob largit᷑
uniuersa: omĩa sine. defectu ministrat:
¶Et ꝓfectꝰ ẽ ia cob &dormiuit. qđ
ẽ animi quieti indiciũ. & uidit

Expanded text:
um proruat. ueniat Rebecca, hoc est um proruat. ueniat Rebecca, hoc est induatur patientia, bona custos innocentiae, suadeat ut irae locum demus. concedamus aliquo longius, donec tempore indignatio molliatur, offensionis obrepat obliuio. itaque patientia nec exilium reformidat, sed inpigre suscipit, non tam ut periculum salutis quam ut incentiuum sceleris declinetur. mater quoque pia abesse sibi dilectissimum filium tolerat plus ei conlatura quem laesit, utrique tamen consulens, ut alterum inmunem a parricidio, alterum integrum praestaret a crimine. audiuimus quid corporeis ebria cupiditatibus intemperantia locuta sit, consideremus quid uera uirtus agat. nihil requirit nisi dei solo eo contenta est, a quo accipimus omnia, ipsi autem nihil illi conferimus, quia qui abundat omnibus et nobis largitur uniuersa, omnia sine defectu ministrat ? Et profectus est Iacob et dormiuit, quod est quieti animi indicium, et. uidit
Abbreviated transcription (Latin):
Meritoq subiectus ẽ seruituti. qm̃
qͥ mutuat᷑ seruus ẽ. quasi addictus
fenori creditoris. Qui autẽ piȩ do¬
ctrmȩ fenꝰ imꝑtit. Is ẽ princeps
sic̃ lex dicit: Princeps eris multa¬
rum gentiũ. Tibi autẽ principes
exipsis non erunt. Princepsenĩ ẽ
qui regit. & quihabet sapientiae
principatũ. quẽ habuit populus
uare non potuit. deb̾et discere.
qđ docere nesciebat: Hoc ẽ igit᷑
qđ ait patriarcha isaac: Seruies
frĩ tuo. Erit enĩ cũ deposueris
& solueris iugũ illiꝰ a collo tuo.
significans duos futuros populos.
saluȩ fiant. scđm electionẽ grẽ
Seruies gͦ frĩ tuo. Sed tunc sen¬
ties seruitutis ꝓfectũ. cũ uolunta
quã coaetꝰ obȩdire cȩperis frĩ
hinc orta ẽ inuidia. & minitabat᷑
esau. quod postobitũ patris.
fratrẽ occiđet Sed si id acciderit.
discamꝰ arebecca quẽ ad modum
ꝓuidendũ sit. ne inuidia iracundi¬
am excitet. iracundia in parricidi¬

Expanded text:
meritoque subiectus est seruituti, quoniam meritoque subiectus est seruituti, quoniam qui mutuatur seruus est quasi addictus faenori creditoris, qui autem piae doctrinae faenus inpertit, is est princeps, sicut lex dicit: princeps eris gentium multarum, tibi autem principes ex ipsis non erunt. princeps enim est qui regit et qui habet sapientiae principatum. quem habuit populus uare non potuit, debet discere quod docere nesciuit. hoc est igitur quod ait patriarcha Isaac: seruies fratri tuo. erit autem cum deposueris et solueris iugum illius a collo tuo, significans duos futuros populos, saluae fiant secundum electionem gratiae. seruies ergo fratri tuo, sed tunc senties seruitutis profectum, cum uoluntarius quam coactus oboedire coeperis fratri. Hinc orta est inuidia et minitabat Esau quod post obitum patris fratrem occideret. sed si id acciderit, discamus a Rebecca quemadmodum prouidendum sit, ne inuidia iracundiam excitet. iracundia in parricidi
Abbreviated transcription (Latin):
seruus ẽ peccati. Et qđ peius ẽ
multoꝵ seruus ẽ. qui subiectus ẽ
uitus multis. Sed om̃is ad dix̃.
ut seruitio ei exire uix liceat
At uͦ qui uoluntatis suȩ arbit̃
ẽ. iudex consilii. int̾pres arbi¬
trii. qͥcq ercet corporeȩ appe¬
tentiã passionis. qui ea quȩ agit
bene agit. bene autẽ agens.
recte agit. & qui recte agit. in¬
culpate &irrep̃hensibiliter
agit. hab ens suoꝵ actuũ pote¬
is solus ẽ liber Nam conditio
fortuita seruũ facit. sed ꝓbrosa
insipientia. Deniq famulus
prudens regit dominos stultos.
& ꝓprii serui dominis fȩnerabuał.
Quid fęnerabunt : Honutiq
pecuniã. sed sapientiã. Sicut &
lex dic̃: Fȩnerabis gentib. multis.
tuautẽ mutĩ ñ accipies. Fene¬
rauit enĩ iudȩus ꝓselito diuinȩ
legis oracula. sed quia ipse legis
mysteria uide non potuit & quȩ
habebat nescuit oracula: qͥlitterã
fenerabat gentib. Nunc abhis spi¬
ritalis doctrinȩ grãm mutuatur

Expanded text:
seruus est peccati et quod peius est seruus est peccati et quod peius est multorum seruus est qui svitiis, multis se dominis addixit, ut servitio ei exire vix liceat. At vero ille qui voluntatis suae arbiter est, judex consilii, interpres arbitrii, qui coercet corporeae appetentiam passionis, qui ea quae agit, bene agit, bene autem agens recte agit, et qui recte agit, inculpate et irreprehensibiliter agit, habens suorum actuum poteis solus est liber. Non conditio fortuita servum facit, sed probrosa insipientia . Denique famulus prudens regit dominos stultos, et periti servi dominis fenerabunt. Quid fenerabunt? Non utique pecuniam, sed sapientiam, sicut et Lex dicit: Fenerabis gentibus multis: tu autem mutuum non accipies . Feneravit enim Judaeus proselyto divinae legis oracula. Sed quia ipse Legis mysteria videre non potuit, et quae habebat nescivit oracula, qui litteram fenerabat gentibritalis doctrinae gratiam mutuatur
Abbreviated transcription (Latin):
fuit scĩ patriarchȩ. ut filiũ suum
degeneri conditioni serintutis ad¬
diceret. sed ut bonus pat̾ cũ duos
hab̾et filios. unũ tẽꝑantẽ pruden¬
tem. & sobriũ alterũ quo utriq
consuleret: intẽꝑanti prȩfecit
sobriũ. & insipientẽ prudenti sta¬
tuit obȩdire. quia insipiens non
discipulus. nec ꝑseuerare instu¬
dio. qͥa stultus sc̃ luna mutatur
Meritoq ei libertatẽ proprui
negauit arbitrii. neuelut na¬
uis influctib. sine gubnatore
fluitaret. sed subdidit eũ frĩ.
eũ subdidit. ut regens &imꝑiũ
suũ melioraret affectũ. Idõq ait
Suꝑgladiũ tuũ uiues. & serui¬
es frĩtuo Domina ẽ enĩ pietas in¬
credulitatis. & mansuetudo du¬
ris motib. pręstat. Serint om̃is.
qͥ auctoritatẽ prauȩ ñ habet
conscientiȩ. Seruit. quicumq
uł metu frangit᷑. uł delectatione
irretit᷑. uł cupiditatib ducitur.
uł indignatione exasꝑat᷑. uel
merore deicit᷑. Seruilis enĩ ẽ¬
om̃is passio. qm̃ qui fac̃ peccatũ.

Expanded text:
fuit sancti patriarchae, ut filium suum degeneri condicioni seruitutis addiceret, sed ut bonus pater, cum duos haberet filios, unum intemperantem, prudentem et sobrium alterum. quo utrique consuleret, intemperanti praefecit sobrium et insipientem prudenti statuit oboedire, quia insipiens non discipulus nec perseuerare in studio, quia stultus sicut luna mutatur, meritoque ei libertatem proprii negauit arbitrii, ne uelut nauis in fluctibus sine gubernatore fluitaret. sed subdidit eum fratrieum subdidit, ut regentis imperio suum melioraret affectum. ideoque ait: super gladium tuum uiues et seruies fratri tuo; domina est enim pietas crudelitatis et mansuetudo duris motibus praestat. Seruit omnis qui auctoritatem purae non habet conscientiae, seruit quicumque uel metu frangitur uel delectatione inretitur uel cupiditatibus ducitur uel indignatione exasperatur uel maerore deicitur. seruilis enim omnis est passio, quoniam qui facit peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
siuit & tenuit: & ipse tam̃ ut bene¬
diceret᷑ cogendo elicuit. &impe¬
traũ. sed eã benedictionẽ quae
cũ suꝑiore congrueret & conueni¬
ret. ut seruret fratrisuo. Ꝙenĩ
qui imꝑare non poterat. & alterũ
regere: seruire debebat. ut
a prudentiore regeret᷑. Neq eñi

Expanded text:
sivit et tenuit . 11. Et ipse tamen ut benesivit et tenuit . 11. Et ipse tamen ut benediceretur cogendo elicuit et impetravit ; sed eam benedictionem, quae cum superiore congrueret et conveniret, ut serviret fratri suo. Etenim qui imperare non poterat, et alterum regere, servire debebat, ut a prudentiore regeretur. Neque eni
Abbreviated transcription (Latin):
impedim̃to ẽ. sed fidei claritas fa¬
ctoꝵ obũbrat errorẽ. quȩ meret᷑
ueniã delictoꝵ Icelebrata benedi¬
ctione. postea fr̃ senior aduenit
Qua declarata: priꝰ aeccłiȩ regnũ
qua sinagogȩ in pdestinatione
delatũ sed subintrasse sinagogã ut
suꝑ abundaret peccatũ. &cũ super¬
abundasset peccatũ. suꝑ abunda¬
ret & gr̃ã. simul clareret impigrũ
regnicȩlestis candidatũ eẽ debe.
ut p̃ripiat benedictionẽ. & prȩro¬
gatiuã suȩ cõm̃dationis usurp et
Unde non ẽ notatꝰ apatre iunior
filiꝰ. sedlaudatꝰ. qđ ait isaac
accepit benedictionem tuam
Bonꝰ enĩ dolus. ubi irrephensibilis
ẽ rapina Irrephensibilis autem
rapina ẽ pietatis. quia adiebus
iohannis. regnũ cęloꝵ cogit᷑. & co¬
gentes diripiunt illud festinan
tes enĩpatres pascha celebrabant.
qui festinantes manducabant agnũ.
ñ demorantes Et frẽm beniamin
sc̃s ioseph piȩ cõm̃to fraudis accer¬

Expanded text:
inpedimento est, sed fidei claritas fainpedimento est, sed fidei claritas factorum obumbrat errorem, quae meretur ueniam delictorum. Celebrata benedictione postea frater senior aduenit. quo declaratur prius ecclesiae regnum quam synagogae in praedestinatione delatum, sed subintrasse synagogam, ut superabundaret peccatum et, cum superabundasset peccatum, superabundaret et gratia, simul clareret inpigrum regni caelestis candidatum esse debere, ut praeripiat benedictionem et praerogatiuam suae commendationis usurpet. unde non est notatus a patre iunior filius, sed laudatus, quod ait Isaac: accepit benedictionem tuam. bonus enim dolus, ubi inreprehensibilis est rapina; inreprehensibilis autem rapina pietatis, quia a diebus Iohannis regnum caelorum cogitur et cogentes diriptes autem patres pascha celebrabant, qui festinantes manducabant agnum, non demorantes; et fratrem Benjamin sanctus Joseph piae commento fraudis accer
Abbreviated transcription (Latin):
regalẽ. illã dauiticã . stolã salomo
nis. erechiȩ. & iosiȩ regũ. & dedit
populo xp̃ĩano. qͥ uti amictu sci¬
ret accepto. qm̃ popłs iudȩorũ
eã sine usu habebat. & ꝓpriosnescie¬
bat ornatꝰ. lacebat hȩc stola in
umbra. abiecta atq neglecta: Ob¬
scurabat᷑ enĩ tenebrosa impietatis
caligine. nec in angusto corde po
eã xp̃ianꝰ populus & refulsit. illu¬
minauit eã suȩ fidei claritate. et
pioꝵ luce factoꝵ agnouit: lsaac
notũ odorẽ generis sui recognoũ.
stolã scripturȩ ueteris. seduocem
plebis ueteris non recognouit: &
ideo cognoũ eẽ mutatã. Manet
enĩ hodieq eadẽq stola. sed popłi
deuotionis canora cȩpit eẽ confes¬
sio: meritoq dix̃. Uox quidẽ uox
iacob: manꝰ autẽ manꝰ esau. Et odo¬
ratꝰ ẽ odorẽ uestim̃toꝵ. Et fortasse
illud ẽ. quia ñ exoꝑib. iustificam᷑
sed fide. qm̃ carnalis infirmita soꝑib

Expanded text:
regalem illam Dauiticam, stolam Solomoregalem illam Dauiticam, stolam Solomonis, Ezechiae, et Josiae regum, et dedit populo Christiano, qui uti amictu sciret accepto; quoniam populus Judaeorum eam sine usu habebat, et proprios nesciebat ornatus. Jacebat haec stola in umbra abjecta atque neglecta. Obscurabatur enim tenebrosa impietatis caligine, nec in angusto corde popeam Christianus populus, et refulsit: illuminavit eam suae fidei claritate, et piorum luce factorum. agnouit Isaac notum odorem generis sui, recognouit stolam scripturae ueteris, sed uocem plebis ueteris non recognouit et ideo cognouit esse mutatam. manet enim hodieque eadem stola, sed populi deuotioris canora coepit esse confessio meritoque dixit: uox quidem uox Iacob, manus autem manus Esau. et odoratus est odorem uestimentorum. et fortasse illud est, quia non operibus iustificamur, sed fide, quoniam carnalis infirmitas operibus
Abbreviated transcription (Latin):
impigritia tarditatẽ. mansuetudo
duritiam. Dũ alt̃ uenatu asꝑo
predam quȩrit agrestẽ. hic mitiũ
cibos morũ. hic domesticã gr̃am.
hic tenerȩ mansuetudinis atq¬
ate pietatis. pio patri dulces
epulas ministrauit. Plus placet
in animis quic quid occurrerit. quã
quicquid affectũ putaueris defe¬
rendũ. Accessit ad oues iacob. &
attulit innocentiȩ partꝰ. uł scicrȩ
ꝓphetiȩ munera. quia patriarthe
cibo nullũ credidit dulciorẽ ẽẽ
quã xp̃m: qui sic̃ ouis ad occisionẽ
ductꝰẽ. & sic̃ agnꝰ aduictimã: Hunc
uł publico parenti. uł popło cuiꝰ
typũ gerebat. cihĩ utilẽ iudicabat.
quo futura erat reminsio peccatoꝵ
Ideo stolã accepit frĩs sui. quia
senili prȩstabat sapientia Ideo
iunior fr̃ seniorẽ frẽm exuit: quia
fidei emicunit dignitate. Hanc stolam
elesȩ typo rebecca ꝓtulit. &tedit
filio iuniori stolã ueteris testam̃ti
stola ꝓpheticã & sacerdotalẽ. stolã

Expanded text:
inpigritia tarditatem, mansuetudo inpigritia tarditatem, mansuetudo duritiam. dum alter uenatu aspero praedam quaerit agrestem, hic mitium cibos morum, hic domesticam gratiam, hic tenerae mansuetudinis atque pietatis pio patri dulces epulas ministrauit. plus placet in animis quicquid occurrerit quam quidquid affectatum putaueris deferendum. accessit ad oues Iacob et attulit innocentiae partus uel sacrae prophetiae munera, quia patriarchae cibum nullum credidit dulciorem esse quam Christum, qui sicut ouis ad occisionem ductus est et sicut agnus ad uictimam. hunc uel publico parenti uel populo, cuius typum gerebat, cibum utilem iudicabat, quo futura erat remissio peccatorum. ideo stolam accepit fratris sui, quia senili praestabat sapientia, ideo iunior frater seniorem fratrem exuit, quia fidei emicuit dignitate. hanc stolam ecclesiae typo Rebecca protulit et dedit filio iuniori stolam ueteris testamenti, stolam propheticam et sacerdotalem, stolam
Abbreviated transcription (Latin):
iustũ p̃ferebat in iusto. Et enim
apd matrẽ piam. misteriũ pignoris
prȩpondabat Illũ nontã fratri
p̃ferebat. quã offerebat dño quẽ¬
sciebat collatũ sibi munꝰ posse serua¬
re In quo & alter consulebat. quẽ
diuinȩ subducebat offensȩ. ne gra¬
uiori implicaret᷑ reatu. si acceptae
gram benedictionis amitteret. Acci¬
pe tam̃ bonũ certam̃ int̾ parentes
Mat̾ circa iuniorẽ tenera pietate
ꝓpendat. pat̾ circa semorẽ naturae
honorificentiã seruet. hic magis
honoree. illa plus diligat. Dum
singuli singulos foueant. non inunũ
utq conspirent: Defrudent alterũ:
fiat aequalitas int̾ diuersa certa¬
mina. & disparib studiis. parutriq
aequali parentũ amore grã conferat᷑
Cõpenset alt̃. qđ alt̃ imminuit:
Sic pio affectu isaac patriarcha et
scã rebecca certabant: ut ne utrũ
inferiorẽ facerent. sedutrũq ȩqualẽ
Vic̃ tam̃ ille. qͥ p̃ferat᷑ oraculo. uicit

Expanded text:
iustum praeferebat iniusto. etenim iustum praeferebat iniusto. etenim aput matrem piam mysterium pignori praeponderabat: illum non tam fratri praeferebat quam offerebat dsciebat collatum sibi munus posse servare; in quo et alteri consulebat, quem divinae subducebat offensae; ne graviore implicaretur reatu, si acceptae gratiam benedictionis amitteret. 7. Accipe tamen bonum certamen inter parentes. mater circa iuniorem tenera pietate propendat, pater circa seniorem naturae honorificentiam seruet. hic magis honoret, illa plus diligat. dum singuli singulos foueant, non in unum uterque conspirent, defrudent alterum. fiat aequalitas inter diuersa certamina et disparibus studiis par utrique aequali parentum amore gratia conferatur. conpenset alter quod alter imminuit. sic pio affectu Isaac patriarcha et sancta Rebecca certabant, ut neutrum inferiorem facerent, sed utrumque aequalem. uicit tamen ille, qui praeferebatur oraculo, uicit
Abbreviated transcription (Latin):
parentes nobis in ex cusati relin¬
quendi st̃. qđ iuniorẽ filiũ seniori
p̃tuler̃. Simul cauendũ. nequis
dũ eoꝵ intendit exẽplo. iniquũ
int̾filios habeat iudicñ. ut alte¬
rũ diligendũ putet. alterũ post¬
habencłũ. Hinc enĩ excitantur
oelia frat̃na. & depecuniȩ uilis
increm̃to. facinꝰ parricida le
componie᷑ eadẽ foueat ꝓlem
mensura pietatis. Esto łamen.
ut aliquid sĩbi ampliꝰ circa blan¬
tliorẽ aut similiore recipiat
affectꝰ. par debet circa omnes
eẽ forma iustitię. Plus confert᷑
dilecto. cui frm amor quęrit᷑
Plus autẽ adiit᷑ ei. qui platio¬
nis in iustȩ onerat inuidia:
minitabat᷑ esau. qđ frẽm suum
occideret. nec frat̃na eũ germani¬
tas. nec parentũ reueren¬
tia a parricidali furore
reuocabat. & dolebat
sibi benedictionẽ et̃ preptã : Cuius
utiq dignũ se. mansuetudine debe¬
bat ꝓbare. non scelere. Sed re rebet¬
ca non quasi filiũ filio. sed quasi

Expanded text:
parentes nobis inexcusati relinparentes nobis inexcusati relinquendi sunt, quod iuniorem filium seniori praetulerunt. simul cauendum, ne quis dum eorum intendit exemplo, iniquum inter filios habeat iudicium, ut alterum diligendum putet, alterum posthabendum. hinc enim excitantur odia fraterna et de pecuniae uilis incremento facinus parricidale conponitur. eadem foueat prolem mensura pietatis. esto tamen ut aliquid sibi amplius circa blandiorem aut similiorem rapiat affectus, par debet circa omnes esse forma iustitiae. plus confertur dilecto, cui fratrum amor quaeritur; plus autem adimitur ei qui praelationis iniustae oneratur inuidia. minitabatur Esau quod fratrem suum occideret, nec fraterna eum germanitas nec parentum reuerentia a parricidali furore reuocabat, et dolebat sibi benedictionem esse praereptam, cuius utique dignum se mansuetudine debebat probare, non scelere. sed et Rebecca non quasi filium filio, sed quasi
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ exp̃ssa sangiuinẽ fudit. &
mundũ diluit in hoc agro ficꝰ
illa sub qua scĩ requiestent. spiri¬
talis grę suauitate recreatr In hoc
agro ẽ oliua illa fructifera. domi¬
nicȩ fluens pacis unguentum.
In hoc ago florene malagranata
quȩ plurimos fructus unofidei
munimine tegunt. & quodam
fouent caritatis amplexu. Hos
ubiq eius deductionł credebat
Nã licee dułcis && fuains odor
agrisit. quia ẽ oclor naturae:
tam̃ in scõ patriarcha uirtutum
spirabat grãm. Quã continens
erat parsimonia. quia cibũ sibi
paratũ non expetiuit. sed perenti
frĩ sine dilatione concessit. a qͦ
primatꝰ benedictionis accepit
Quã pius ergit parentes. ut p̃ser¬
ri germano seniori. mat̾no meret¬
ret᷑ affectu. & pat̾nȩ benedictionis
munere sacraret᷑. Quã religiosus. ut
fratrẽ recusaret:. Quã uerec undus.
ut parentẽ timeret fallere: Quã
honorificus. ut matri nom posset
qđ iubebat̾ negare. Sed nec

Expanded text:
quae expressa sanguinem fudit et quae expressa sanguinem fudit et mundum diluit, in hoc agro est ficus illa, sub qua sancti requiescent spiritalis gratiae suauitate recreati, in hoc agro est oliua illa fructifera dominicae fluens pacis unguentum, in hoc agro florent mala granata, quae plurimos fructus uno fidei munimine tegunt et quodam fouent caritatis amplexu. hos ubique eius deductione credebat. nam licet dulcis et suauis odor agri sit, quia est odor naturae, tamen in sancto patriarcha uirtutum spirabat gratia. quam continens erat parsimonia, qui cibum sibi paratum non expetiuit. sed petenti fratri sine dilatione concessit. a quo primatus benedictionis accepit, quam pius erga parentes, ut praeferri germano seniori materno mereretur affectu et paternae benedictionis munere sacraretur, quam religiosus, ut fratrem recusaret laedere, quam uerecundus, ut patrem timeret fallere, quam honorificus, ut matri non posset quod iubebatur negare! Sed nec
Abbreviated transcription (Latin):
ternae oculis intueret᷑. peccati
abstmnens aluxuria om̃i sobrie¬
itate sobrius. ut dura laboꝵ ab¬
sorbuerit. ocii secura neglexerit:
Nonne pulchre & uere dehoc
dictũ ẽ. quod & hic fructũ dabit
intẽpore suo. De quo dictũ ẽ
Ecce odor filii mei. tamquã
odor agripleni : Erat enĩꝑfectꝰ
in omĩ flore uirtutũ. & sacrȩ bene¬
dictionis. atq cęlestis beatitu¬
dinis redolebat grãm. Ipse est
enĩ ager. quẽ benedix̃ dominus
Non iste t̾renus. aut horridus
siluis. aut fragosus torrentib
aut palustris pigriorib aquis.
aut ieiunus frum̃tis. aut in utilis
uitib. aut infecundusglarea saxo¬
sa: aut hiulcus & aridꝰ siccitate.
aut sanguine madidꝰ aut sentib
incultꝰ & spinis. sed ille ager dequo
dic̃ aecłia in canticis Adiuro uos¬
filiȩ hierusalẽ : in uirtutib & str¬
titudinib. agri. Hic nãq ẽ ager.
dequo & dñs ait. Et species agri
mecũ ẽ In hoc ago nua illa regit᷑

Expanded text:
ternae oculis intueretur peccati ternae oculis intueretur peccati abstinens, a luxuriae omnis ebrietate sobrius, ut dura laborum absorbuerit, otii secura neglexerit? nonne pulchre et uere de hoc dictum est quod et hic fructum dabit in tempore suo, de quo scriptum est: ecce odor fili mei tamquam odor agri pleni? erat enim perfectus in omni flore uirtutum et sacrae benedictionis atque caelestis beatitudinis redolebat gratiam. ipse est enim ager, quem benedixit dominus, non iste terrenus aut horridus siluis aut fragosus torrentibus aut palustris pigrioribus aquis aut ieiunus frumentis aut inutilis uitibus, adhuc infecunda glarea saxosus aut hiulcus et aridus siccitate aut sanguine madidus aut sentibus incultus et spinis, sed ille ager, de quo dicit ecclesia in Canticis: adiuraui uosfiliae Hierusalem, in uirtutib.us et fortitudinibus agri. hic namque est ager, de quo et dominus amecum est. in hoc agro uua illa repperitur,
Abbreviated transcription (Latin):
dens se minorẽ exilio non fuisse.
qui posset largiri quȩ ñ acceꝑat:
Sednimis ad inferiora propero.
& utilia transcurro: cũprius defi¬
niendũ sit. quid sit beatꝰ. Scriptũ
ẽ enĩ. Beatus uir qui non ab ut
in consilio impioꝵ. & inuia pecca¬
toꝵ nonstetit. & in cathedra pesti¬
lentiȩ non sedit. Hoc scriptura
significan te: eũ beatũ eẽ. qui tela
ꝑfidoꝵ consortio tẽꝑauerit łlȩc ẽ
enĩ impietas. auctorẽ uitȩ & pa¬
rentẽ quendã salutis non reco¬
gnoscere. uł inpeccato manserit
uł inluxuria atq lascuna ꝑ seue¬
rauerit. ipsũ qͦq inlege dnĩ die
ac nocte meditantẽ fore. tã quã
lignũ quod dabit fructũ in
tẽpore suo. Suꝑiora meri¬
ta sunt pmioꝵ. hoc meritoꝵ
prȩmiũ. Quid horũ quȩ ad meritũ
beatitudinis spectant.
defuit scõ iacob qui tantũ ab¬
fuit ab impioꝵ consortus. ut ex
eo fidelis popłs nomen acciꝑet.
isrł dictus. quod dm̃mentis in¬

Expanded text:
dens se minorem exilio non fuisse, dens se minorem exilio non fuisse, qui posset largiri quae non acceperat. sed nimis ad inferiora propero et utilia transcurro, cum prius definiendum sit quid sit beatus. scriptum est enim: beatus uir, qui non abiit in consilio impiorum et in uia peccatorum non stetit et in cathedra pestilentiae non sedit, hoc scriptura significante eum beatum esse qui uel a perfidorum consortio temperauerit — ea est enim impietas auctorem uitae et parentem quendam salutis non recognoscere — uel in peccato non manserit uel in luxuria atque lasciuia non perseuerauerit. ipsum quoque in lege domini die ac nocte meditantem fore tamquam lignum quod dabit fructum in tempore suo. superiora merita sunt praemiorum, hoc meritorum praemium. Quid horum quae ad meritorum beatitudinis spectant defuit sancto Iacob, qui tantum abfuit ab impiorum consortiis, ut ex eo fidelis populus nomen acciperet Istrahel dictus, quod deum mentis in
Abbreviated transcription (Latin):
sequenti claroꝵ uiroꝵ utamur
exemplis: qui in sũmis periculis
positi beatitudinẽ uitȩ non ami¬
serunt. sed ad quisier̃. An non beatꝰ
ia cob etiã cũpatriã derelinqueret:
lmmo plane beatꝰ. qui dura exilii¬
suscepit. ut fratris mitigaret
iracundiã Nã si beatꝰ ẽ. qui pecca¬
tum declinat: utͥq negari beatꝰ
non potest. qui alterius culpã
leuat. crim̃ auertit paratum
Itaq parridiũ declinauit exilio
uoluntario. eoq facto sibi salutẽ
quȩ suit. frĩ donauit innocentiã
Merito itaq eũ diuina ubique
comitata ẽ grã: ut & cũ dormiret
beatȩ iitȩ munus ad quireret:
Uidebat enĩ futuroꝵ m̾isteria.
& diuma audiebat oracula: bonꝰ
in somno oꝑarius. & in pauꝑtate
diues: Qui mercenariȩ uitȩ mune¬
re. & patrimoniũ & coniugium
eodẽ parauit officio idẽ frat̃ni
affectꝰ reconciliator egregius.
certauit munerib & obsequiis: ut
indignationẽ om̃em excluderet.
dolorẽ offensionis auerteret. osten¬

Expanded text:
sequenti clarorum virorum utamur exemplis, qui in summis periculis positi beatitudinem vitae non amiserunt, sed potius acquisierunt. An non beatus Jacob etiam cum patriam relinqueret? Immo plane beatsuscepit, ut fratris mitigaret iracundiam. nam si beatus est qui peccatum declinat, utique negari beatus non potest qui alterius culpam leuat, crimen auertit. paratum itaque parricidium declinauit exilio uoluntario eoque facto sibi salutem quaesiuit, fratri donauit innocentiam. merito itaque eum diuina ubique comitata est gratia, ut et, cum dormiret, beatae uitae munus adquireret. uidebat enim futurorum mysteria et diuina audiebat oracula. bonus in somno operarius et in paupertate diues, qui mercennariae uitae munere et patrimonium et coniugium eodem parauit officio. idem fraterni affectus reconciliator egregius certauit muneribus et obsequiis, ut indignationem omnem excluderet, dolorem offensionis auerteret, osten
Abbreviated transcription (Latin):
Et enĩ cum uetus ille homo nr̃
a ffixus ẽ cruci: destructum est
peccatũ. optusus aculeus. uacuata
culpa. ut ulterius seruire flagicus
desinamus. Abut enĩ & uetꝰ homo
Nunc autẽ iam non uetus homo
in nobis. sed noua ẽ creatura. habens
inse similitudinẽ xp̃i. cuius mortis
similitudini consepulti. imaginem
uitȩ eius assumsimus. alas gratiae
spiritalis accepimus. Sic igitur
uolate. ut dicatur deuobis: Qui
sunt isti qui sicut nebula uolant.
& sicut columbȩ cum pullis suis:
Ut nebulȩ utẽ rorent iustitiam.
& columbe pariant simplicitatem
Sic nauigate. quasi trans fretantes
mundum. non ꝑerrantes quasi
naues tharsis. ut in intelligibiles
portus cursum dirigatis. & conue¬
hatis diuitiafmaris. Sic festinate.
ut dicatur deuobis leues facti
sunt suꝑ aquilas Abira enim
uentura fugiendum uidetis. quã
declinare pot erunt. qu i perpeni¬
tentiã sibi spem locauerint eua¬
dendi. & reconciliationis futurae
fidẽ hauserint. Per dnm nr̃m

Expanded text:
etenim cum uetus ille homo noster etenim cum uetus ille homo noster adfixus est cruci, destructum est peccatum, obtusus aculeus, uacuata culpa, ut ulterius seruire flagitiis desinamus. abiit enim et uetus homo. nunc autem iam non uetus homo in nobis, sed noua est creatura habens in se similitudinem Christi, cuius mortis similitudini consepulti imaginem uitae eius adsumpsimus, alas gratiae spiritalis accepimus. sic igitur uolate, ut dicatur de uobis: qui sunt isti, qui sicut nebula uolant et sicut columbae cum pullis suis? ut nebulae uestrae rorent iustitiam et columbae pariant simplicitatem. sic nauigate quasi transfretantes mundum, non pererrantes quasi naues Tharsis, ut in intellegibiles portus cursum dirigatis et conuehatis diuitias maris. sic festinate, ut dicatur de uobis: leues facti sunt super aquilas. ab ira enim uentura fugiendum uidetis, quam declinare poterunt qui per paenitentiam sibi spem locauerint euadendi et reconciliationis futurae fidem hauserint, per dominum
Abbreviated transcription (Latin):
ut resurgamus cum eo: & innouitate
uitȩ illius ambulemus. Bene fugis.
sicortuum nonimitet᷑ peccatorũ
consilia. cogitationes eorum.
Bene fugis. si oculus tius fugiat
calices & fialas. ne fiat liuidus
tuus alienã declinet. ut lingua
tua ueritatẽ custodiat. Bene
fugis. si non respondeas impruden¬
ti adimprudentiã illius. Bene
fugis. si auferas gressum pedum
tuoꝵ. ex ore insipientiũ. Cito enim
malis ducib erratur. Sed si uis bene
fugere. longe facuias cuas abeoꝵ
sermonibus : Mortuus ẽ. tibi prin¬
ceps sacerdotum. tibi crilcifixus ẽ.
ut clauis eius adhȩreas. Te enim
in illa carne. & tua peccata suscepit
Affixa sunt illi patibulo tuorum
delictoꝵ q̾rographa: ut iã mundo
nihil debeas. cui semel renuntiasti
Et recte nihil debes. cui suppetit
dicere: Mihi enim mundus crucifixus
ẽ. & ego mundo. Vt iam mortem
non timeas. sigeneras xp̃m: in quo
potes dicere Ubi ẽ mors uictoria
tua : Ubiẽ mors aculeus tuus:

Expanded text:
et resurgamus cum eo et in nouitate et resurgamus cum eo et in nouitate uitae illius ambulemus. bene fugis, si cor tuum non imitetur peccatorum consilia cogitationes<que> eorum. bene fugis, si oculus tuus fugiat calices et phialas, ne fiat liuidus, tuus alienam declinet, ut lingua tua ueritatem custodiat. bene fugis, si non respondeas inprudenti ad inprudentiam illius. bene fugis, si auferas gressum pedum tuorum ex ore insipientium. cito enim malis ducibus erratur; sed si uis bene fugere, longe fac uias tuas ab eorum sermonibus. Mortuus est tibi princeps sacerdotum, tibi crucifixus est, ut clauis eius adhaereas. te enim in illa carne et tua peccata suscepit; adfixa sunt illi patibulo tuorum delictorum chirographa, ut iam mundo nihil debeas, cui semel renuntiasti. et recte nihil debes. cui suppetit dicere: mihi enim mundus crucifix us est et ego mundo, ut iam mortem non timeas, si geras Christum, in quo potes dicere: ubi est, mors, uictoria tua? ubi est, mors, aculeus tuus?
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ demissus insporta Sportũ enim
triplex. corrumpi non posse nouerat
Sedfugit. ut euangeliũ dñi toto
orbe prȩdicaret. & ideo in parad sum
raptus ẽ. Et nos fugiamꝰ ꝑfenestrã.
audientes p̃cepta dñi. & uisusobrio.
atq oculoꝵ castitate seruantes
Eugiamus sicut loth sodomitana
crimina amplius quã supplicia for¬
midans. Magis enĩ prius incȩsta
scelerũ fugit contagia. qui sodomi¬
tanis domũ clausit. Hec cohabtans
nouerat eos. quoꝵ flagitia nesciebat.
& opprobria auersabatur. Nec
fugiens respex eos. quoꝵ conuer¬
sationes non desiderabat: Fugit
ergo sicut loth qui renuntiat
uitiis. abdicat se in colarũ morib.
qui post se non respicit. qui suꝑiorẽ
illam ciuitatẽ ingreditur intro¬
itu cogitationũ suarũ. nec rece¬
dit exea. donec moriat᷑ princeps
sacerdotũ. qui tulit peccatum
mundi Mortuus quidẽ sẽmel est.
sedmoritur unicuiq quibaptizat᷑
in morte xp̃i. ut consepeliamͣ cum eo.

Expanded text:
m demissus in sporta - spartum enim m demissus in sporta - spartum enim triplex corrumpi non posse nouerat -, sed fugit, ut euangelium domini toto orbe praedicaret, et ideo in paradisum raptus est. et nos fugiamus per fenestram audientes praecepta domini et uisu sobrio atque oculorum castitate seruantes. Fugiamus sicut Loth Sodomitana crimina amplius quam supplicia formidans. magis enim pius certe scelerum fugit contagia qui Sodomitanis domum clausit nec cohabitans nouerat eos quorum flagitia nesciebat et obprobria auersabatur nec fugiens respexit eos quorum conuersationes non desiderabat. fugit ergo sicut Loth, qui renuntiat uitiis, abdicat se incolarum moribus, qui post se non respicit, qui superiorem illam ciuitatem ingreditur introitu cogitationum suarum nec recedit ex ea, donec mor iatur princeps sacerdotum, qui tulit peccatum mundi. mortuus quidem semel est, sed moritur unicuique, qui baptizatur in morte Christi, ut consepeliamur cum eo
Abbreviated transcription (Latin):
negaret᷑ ad ulterio: ingemuit
susanna & dix̃. Angustiȩ michi
ad sunt undiq St enĩ hoc fecero:
morte aeterna peribo:. Sin autẽ:
non effugiã manus urãs. Melius
tam̃ iudicauit crim̃ potius fugere.
quã periculũ. Plorauit itaq :
cũ crim̃ ei obiceret᷑. Plorauit: cũ
sibi depudica & casta adulteri
iudiciũ uindicarent. Non mortẽ
deplorans. sed castitatis.
calumniã Religionis in iuri am
plorauit: & effudit supse. non corpꝰ
sed animam. Effudisset enim corpus.
si carnalib. ad qui euisset. Deniq cum
morte damnaret᷑. exclamauit quasi
iudex reoꝵ. arbitra calumniantum.
& innocentis conscientiȩ auctoritate.
diuinam sibi inuidiciũ accersiuit
cognitionẽ. non timore mortis ꝑcita.
sed arguentis censure potestate p̃celsa
Susanna ergo fugit scłm. & se deo
credidit. adillam arcem ciuitatis aet̃-¬
nae fugiens. quȩ totũ mundum cõ¬
plectitur. qm intra dm̃ omnẽ confugit
Et paulus ut euaderet. ꝑfenestrã¬

Expanded text:
negaretur adulterio, ingemuit negaretur adulterio, ingemuit Susanna et dixit: angustiae mihi adsunt undique. si enim hoc fecero, morte aeterna peribo: sin autem, non effugiam manus uestras. melius tamen iudicauit crimen potius fugere quam periculum. plorauit itaque, cum crimen obiceretur: plorauit cum sibi de pudica et casta adulteri iudicium uindicarent, non mortem deplorans, sed castitatis calumniam, religionis iniuriam plorauit et effudit super se non corpus, sed animam ; effudisset enim corpus, si carnalibus adquieuisset. denique cum morte damnaretur, exclamauit quasi iudex reorum, arbitra calumniantum et innocentis conscientiae auctoritate diuinam sibi in iudicium accersiuit cognitionem, non timore mortis percita, sed arguentis censurae potestate praecelsa. Susanna ergo fugit saeculum et se deo credidit ad illam arcem ciuitatis aeternae fugiens, quae totum mundum conplectitur, quoniam intra deum omnia. fugit et Paulus ut euaderet per fenestra
Abbreviated transcription (Latin):
euocauit animas. Sed eas ex¬
plere nesciuit. qui potum non
fidei sed ꝑfidiȩ ministrabat.
Fugiamus ergo hinc. sicut de
patria fugit sc̃s iacob. Scie¬
bat enĩ uerã patriã eẽ suꝑiorẽ
Fugiamus sicut cerui ad fontes
aquarũ. Quos sitiebat dauid
sitiat & nra animã. Quis ẽ ille
fons: Audi dicentẽ: Qm̃ apud
te fons uitȩ Huic fonti. dicat
anima mea. Quando ueniã &
parebo ante faciẽ tuãs F onsemĩ.
dẽ ẽ: Sed qui hunc fontẽ desidat.
effundat suꝑ se animã suã. ut nihil
possessioni carnis relinquat. sed
ubiq anima suꝑfluat Pulchre
eam effudit susanna. ut euapo¬
rare in eã non possent corporis
incendia. mortis formidines. uitȩ
cupiditates. Effusa suꝑ ipsam
anima. om̃e restrinx̃ carnale de¬
siderium. sȩculare studiũ. Quae
etiam ꝓdigiosoꝵ senũ &impudentũ
pres biteroꝵ potuit flammas
restinguere. nisi in his ꝓfluuium
libidinis redundasset: A quibus
cũ intendet᷑ calumnia. si assensus

Expanded text:
euocauit animas, sed eas exeuocauit animas, sed eas explere nesciuit, qui potum non fidei, sed perfidiae ministrabat. Fugiamus ergo hinc, sicut fugit de patria sanctus Iacob; sciebat enim ueram patriam esse superiorem. fugiamus sicut cerui ad fontes aquarum: quos sitiebat Dauid sitiat et nostra anima. quis est ille fons? audi dicentem: quoniam apud t e fons uitae. huic fonti dicat anima mea: quando ueniam et parebo ante faciem tuam? fons enim deus est; sed qui hunc fontem desiderat effundat super se animam suam, ut nihil possessioni carnis relinquat, sed ubique anima superfluat. pulchre eam effudit Susanna, ut euaporare in eam non possent corporis incendia, mortis formidines, uitae cupiditates. effusa super ipsam anima omne restincxit carnale desiderium, saeculare studium. quae etiam prodigiosorum senum et inpudentium presbyterorum potuit flammas restinguere, nisi in his profluuium libidinis redundasset. a quibus cum intenderetur calumnia, si adsensus
Abbreviated transcription (Latin):
copulam. Bona autẽ diligentia
cũ sapientia. & inuentio cum in¬
genio ẽ naturali. Deniq habens
in promtu sapientiȩ copulã sc̃s
lsa ac̃. de ambulabat in campo.
immo abaliẽnabat᷑: Et nos primo
sapientiȩ copulem. &̃ sic ex eamꝰ
in campũ. quȩrere & inuenire
cupientes. Multi enĩsine. sapien¬
tia male quęrunt: & ideo cam
quia non acceꝑat adõ prudentiã.¬
male quȩ siuit. male exiũ in cãpir̃
Abel bene. qui ꝑfectũ sacrificii
mimus impleuit. Bonũ enĩ sapientiȩ
sacrificiũ. bona ẽ hostia. fides & omĩs
uirtus. Deniq sapientia in t̾fecit
suas hostias. & miscuit incraterẽ
suũ uinũ: Et ideo ut insipientib
gentilib potũ fideidaret. ad crateᷤ¬
rem suũ conuocauit eos dicens:
Qui ẽ insipiens. diuertat ad me:
&egentib sensu. dixit. Uenite et
edite demeis panibus. & bibite uinũ.
quod miscui uobis. De hoc cratere.
plato in suos libros transferen¬
dũ putauit: ad cuiꝰ potum

Expanded text:
copulam. bona autem diligentia copulam. bona autem diligentia cum sapientia et inuentio cum ingenio est naturali. denique habens in promptu sapientiae copulam sanctus Isaac deambulabat in campo, immo abalienabatur. et nos primo sapientiae copulemur et sic exeamus in campum quaerere et inuenire cupientes. multi enim sine sapientia male quaerunt. et ideo Cain, quia non acceperat a deo prudentiamale quaesiuit, male exiuit in campum, Abel bene, qui perfectum sacrificii munus impleuit; bonum enim sapientiae sacrificium, bona est hostia fides et omnis uirtus. denique sapientia interfecit suas hostias et miscuit in cratere suum uinum. et ideo ut insipientibus gentilibus potum fidei daret, ad craterem suum conuocauit eos dicens: qui est insipiens deuertat ad me et egentibus sensu dixit: uenite et edite de meis panibus et bibite uinum, quod miscui uobis. de hoc cratere Plato in suos libros transferendum putauit, ad cuius potum
Abbreviated transcription (Latin):
clusit dicens: Ecce odor filii mei
tamquã agripleni. quẽ benedix̃
dñs. Ager enĩ & naturale habet
fertilitatis ingenium: & culturae
diligentiam temporalẽ Meritoq
in eo ẽ plenitudo. cui utrumq
nonde ẽ. Simul cũ addiderit
quẽ benedix̃ dñs. uidet̾ naturȩ
grãm p̃tulisse cultionis
laborr Et confirmauit esau
dicens luste uocatũ ẽ nomen
eius iacob: supplantauit enim
me iambis : & primogenita mea
accepit. Sedforte dicas In quo
morã fecit. qui aduenationẽ apa¬
tre missus. ẽ.  Sed considera. qͥa
& pat̃ ꝓnuntiauit. quia paratum
habere non posset. qđ spiritalit̃
petebatur. Et ideo quia deficie¬
batur ingenio. uł diligentiae
subsidiũ ut adungeret exigebat
Celeritatis quoq ad monet. qͥait
Cape arcum & sagictã. Accipit
tam̃ & diligentiȩ fructum. qui
agnoscit superius eẽ ingenii munꝰ
Nec immerito domesticos cibos
detulit. qui dedomesticis semi¬
nis sui sapientiȩ sibi ad quisiuit

Expanded text:
clusit dicens: ecce odor filii mei clusit dicens: ecce odor filii mei tamquam odor agri pleni, quem benedixit dominus. ager enim et naturale habet fertilitatis ingenium et culturae diligentiam temporalem meritoque in eo est plenitudo, cui utrumque non deest. simul cum addiderit: quem benedixit dominus, uidetur naturae gratiam praetulisse cultionis labori. et confirmauit Esau dicens : iuste uocatum est nomen lius Iacob; subplantauit enim me iam bis et primogenita mea accepit. Sed forte dicas: in quo moram fecit qui ad uenationem a patre missus est ? sed considera quia et pater pronuntiauit quia paratum habere non posset quod spiritaliter petebatur. et ideo quia deficiebatur ingenio uel diligentiae subsidium ut adiungeret exigebat. celeritatis quoque admonet, qui ait: cape arcum et sagittam. accipit tamen et diligentiae fructum qui agnoscit superius esse ingenii munus. nec inmerito domesticos cibos detulit. qui de domesticis seminis sui sapientiae sibi adquisiuit
Abbreviated transcription (Latin):
sine tempore. hoc indiget tẽpore
Ideoq illud tempore prȩsto ẽ.
hoc in spacio temporis inuestigat᷑
Illud supra nos. hoc uero adnos
refertur. Quȩrentiigitur patri
erbum uerbi. non enĩ in solo
pane uiuit homo. sed inomni
uerbo di Talem cybũ quȩrebat
isa ac. talem cibum esuriebat
petrus. quando uidit credituri
gentilis populi mysteria
E sau prȩsto non habuit cybum
spiritalis & uelocioris ingenir Dum
ille uenatur & quęrit. & p̃durum.
atq agrestem sermonẽ suggere¬
re parat: pręuenit iacob celeri
inuentione & miti &prope do¬
mestica responsione suaue uerbũ
minis trans. quo eum mulceret et
delectaret. Vnde miratus pat̃. ait
Quid . ẽ. hoc quod tam cito inueni¬
stifili: Respondit ia cob Quod
tradidit: dñs ds̃ tuuis. inmanꝰ meas
TPrima diffinitio. inint̾rogatione ẽ¬
T Secunda. in responso. Plena igit᷑
omnia reperiens pater quae
erant uł ingenii uel diligentiȩ
diffinitionis consummatione con¬

Expanded text:
sine tempore, hoc indiget tempore. sine tempore, hoc indiget tempore. ideoque illud tempore praesto est, hoc in spatio temporis inuestigatur; illud supra nos, hoc uero ad nos refertur. quaerenti igitur patri cibum uerbi - non enim in solo pane uiuit homo, sed in omni uerbo dei; talem cibum quaerebat Isaac, talem cibum esuriebat Petrus, quando uidit credituri gentilis populi mysteria - Esau praesto non habuit cibum spiritalis et uelocioris ingenii. dum ille uenatur et quaerit et praedurum atque agrestem sermonem suggerere parat, praeuenit Iacob celeri inuentione et miti et prope domestica responsione suaue uerbum ministrans, quo eum mulceret et delectaret. unde miratus pater ait: quid est hoc, quod tam cito inuenisti, fili? respondit Iacob: quod tradidit dominus deus tuus in manus meas. prima definitio in interrogatione est, secunda in responso. plena igitur omnia repperiens pater quae erant uel ingenii uel diligentiae definitionis consummatione con
Abbreviated transcription (Latin):
& dealiis hebreis mulieribus
habes: quia hebreȩ prius pari¬
unt quã ueniant obstetrices. eo
quod animȩ iustoꝵ non expe¬
ctent artes & disciplinas ꝓpt̃
inuentionũ genera. nec reqͥrant
adium̃ta generandi: sed iponte
partus suos fundant. expecta¬
tionemq p̃ueniant. Nec minus
impiger adinueniendũ: quã ad
exequendũ iacob Cui cũ mat̃
dixissẽt. ut inferret patri aescas.
definitionũ genera suppetisse
cernimus: Nam & cito innenit. et
inuentoꝵ suorũ anctorẽ testificatus ẽ
dm̃ Inquo et diligentiȩ palma. &
ingenii significat᷑ ub̾tas Prma
g definitio. in inuentione Quod
inuenitur. quęritur. Et quod
quęritur: temporis. ẽ. Et quod
temporis. ẽ: utiq diligentiȩ est.
Quod autẽ p̃uenit usũ tẽporis
Ds̃ infundit. ds̃ dat. Quod deus
dat: naturȩ non diligentiae ẽ
Ingeniũ igit᷑ diuimi ẽ muneris
Quod autẽ diuini muneris. hoc
naturale ingeniũ Ergo natura
ẽ inuentio diligentĩȩ Illud

Expanded text:
et de aliis Hebraeis mulieribus et de aliis Hebraeis mulieribus habes quia Hebraeae prius pariunt quam ueniant obstetrices, eo quod animae iustorum non expectent artes et disciplinas propter inuentionum genera nec requirant adiumenta generandi, sed sponte partus suos fundant expectationemque praeueniant. Nec minus inpiger ad inueniendum quam ad exsequendum Iacob, cui cum mater dixisset ut inferret patri escas, definitionum genera suppetisse cernimus. nam et cito inuenit et inuentorum suorum auctorem testificatus est deum, in quo et diligentiae palma et ingenii significatur ubertas. prima ergo definitio in inuentione. quod inuenitur quaeritur et quod quaeritur temporis est et quod temporis est utique diligentiae est. quod autem praeuenit usum temporis deus infundit, deus dat, quod deus dat naturae, non diligentiae est. ingenium igitur diuini est muneris, quod autem diuini muneris hoc naturae. ingenium ergo naturae est, inuentio diligentiae: illud