comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rũ sublata sẜm ⁊ cõsonã¬
tẽ intellectũ ab utͣq ꝑ te
solũ desiderat lic qͥbꝰcũ
stipulatio aut pure a in
test In diẽ cũ adiecto di¬
e quo pecĩa soluã scipu¬
latio fit ueluti x auieos
p̾mis kalend̾ marcii oaẽ
peti p̃t qr totus is dies ar¬
bito petẽtis soluẽtis tribui
dẽt neq enĩ c̾tũ est eo die
puleris decẽ auicos ãnos
quo ad uuã dae̾ spõdes et
et ꝑpetua᷑ quia ad tpe de¬

Expanded text:
rum sublata, sensum et consonantem intellectum ab utraque parte solum desiderat, licet quibuscumque stipulatio aut pure aut itest. in diem, cum adiecto die, quo pecunia solvatur, stipulatio fit: veluti ‘ decem aureos primis kalendis Martiis dare peti potest, quia totus ille dies arbitrio solventis tribui debet. neque enim certum est eo die puleris ‘ decem aureos annuos quoad vivam dare spondes? ’, et et perpetuatur, quia ad te
Abbreviated transcription (Latin):
i sine de sũ u̾bis siue lrĩs
siue cõsensu ꝯtracte fuerĩt
Acuet illuo quid int̾est
urrũ tuulis aͥ naͣlis sit obli¬
gacõ cui udiciat᷑ fideuissor
adeo quid̃ ut pro ẜuo obli¬
obligatũ relinquit fideuis¬
soi et p̃cede obligacoẽi et
sequi p̃t Si plures
sint fideuissores quot qͥt
erũt ño singuli in solid̃¬
tori a quo uelit solid̃ pe¬
tere iõ si quis ex fide iuis
et si ab uno fideuissore cre¬
ditor totũ ꝯsetutus fu̾i̾t hꝰ
soliuis detrimẽtũ erit si is
pro quo fioeuissit soluen¬
do non sit et sibi imputa¬
re dẽt cum potuerit adu¬
et desiderare ut pro ꝑte¬
tur que nomina hodie nõ¬
sũt in usu plane si quis
debe̾ se sc̃pserit ꝙ ei nume¬
ratũ non est de pecũa mi
tꝑis excepcoẽm oppone᷑
nõ p̃t hoc em̃ sepissime
cõstitũ est̃ sic fit ut et ho¬
die dũ q̃ri nõ pt̃ scotura
oblige et ex ea nasçitur
obligacõne multũ autẽ
tꝑc in hac exceptõe ãna
quid ex principalibus
nũ procedebat sed ne cre¬

Expanded text:
ive re sive verbis sive litteris sive consensu contractae fuerint. ac ne illud quidem interest, utrum civilis an naturalis sit obligatio cui adiciatur fideiussor, adeo quidem ut pro servoobligatum relinquit. Fideiussor et praecedere obligationem et sequi potest. Si plures sint fideiussores, quotquot erunt ntori, a quo uelit, solidum petere. ideoque si quis ex fideiussoret si ab uno fideiussore creditor totum consecutus fuerit, huius solius detrimentum erit, si is pro quo fideiussit solvendo non sit : et sibi imputare debet, cum potuerit adiet desiderare ut pro tur sunt in usu. Plane si quis debere se scripserit quod numeratum ei non est, de pecunia miis exceptionem opponere non potest : hoc enim saepissime constitutum est. sic fit ut et hodie, dum queri non potest. scriptura obligetur: et ex ea nascitur obligatione. multum autem tempus in hac exceptione antea quidem ex principalibus nnium procedebat : sed ne cre
Abbreviated transcription (Latin):
stipule si ĩ copitoliũ nõ as¬
ac si stipulatꝰ est cũ moreꝰ
dari sibi Ex ꝯdc̃õnali stipu¬
lacõe hũ spee ẽ dẽitũ iri
des trãsmittimꝰ si p̾usqiͣ
Ꝯdicio existat mors nob̃

Expanded text:
stipuletur ‘ si in Capitolium non asac si stipulatus esset cum morietur dari sibi. ex condicionali stipulatione tantum spes est debitum iri, transmittimus, si, priusquam condicio existat, m
Abbreviated transcription (Latin):
Apulandi ã ꝓmitten¬
di duo plures ue rei firi
dñt stipulãdi ita si post õ¬
miĩ int̾rogacoem promissor
respõdeat spõdeo utputa cũ
duobus seꝑatĩ stipulãtibus
ita ꝓmissor respõreat ut¬

Expanded text:
pulandi et promittendi duo pluresve rei fieri possunt. stipulandi ita si post omnium interrogationem promissor respondeat ‘ spondeo. ’ ut puta cum duobus separatim stipulantibus ita promissor respondeat
Abbreviated transcription (Latin):
at est ius remouendi sus
ti feri pñt Et quidẽ om̃s
siue alterius gn̾is tutores
quae et si lẽgittumnꝰ sit tutor
accuscũ poterit qd si pr̃onꝰ
Ad huc idẽ erit dicendum
dũm̃o meminerimꝰ fame
pr̃om pariẽd̾ lic ut suspec

Expanded text:
tem ius remouendi suspti fieri possunt. et quidem omnes sive alterius generis tutores. quare et si legitimus sit tutor, accusari poterit. quid si patronus? adhuc idem erit dicendum: dummodo meminerimus, famae patroni parcendum, licet ut suspec
Abbreviated transcription (Latin):
les q̃ nec ad ex ͫ tͣhũt᷑¬
Ilũ qd alicui ob meritũ
indulsit uel si cui penã
irrogauit uel si cui snĩ
exemplo subuenit ꝑso¬
cũ gn̾ales fint om̃s
ꝓculdubio tenẽt
Pretorũ qͦ edicta nõ
modicã uris optinent
riũ solemꝰ appellae̾ qr
qui hõres gerũt .i. in
ri dederũt Propo
Propo¬
nebãt eciã ediles curu¬
les edictũ de qͥbꝰd̾ cau¬
sis qd̾ edictũ uiris hõ¬
rarii portio est¬
P esponsa prudentũ
st̃ sontẽtie et opĩones

Expanded text:
les nec ad exemplum trahunt alicui ob merita indulsit uel si quam poenam irrogauit uel si cui sine exemplo subuenit, persocum generales sunt, omnes procul dubio tenent. Praetorum quoque edicta non modicam iuris optinentappellare, quod qui honorem gerunt, id est ri dederunt. proponebant et aediles curules edictum de quibusdam casibus, quod edictum iuris honorarii portio est. Responsa prudentium sunt sententiae et opiniones
Abbreviated transcription (Latin):
mĩãtim de hac tutela ca-
bis legis ĩnoducta eẽt
o em̃ ip̃o quo lib̾tates liber¬
torũ lib̾tatũq si intestati de¬
cessissent uisseãt lex ad prõ¬

Expanded text:
m ea lege de hac tutela cauebis legis introducta esset; eo enim ipso, quod hereditates libertorum libertarumque, si intestati decessissent, iusserat lex ad patron
Abbreviated transcription (Latin):
ut et tutores ⁊ cu̾atores co
noĩe satẽdent sed hoc non
est ꝑpetuũ Ilã tutoe̾s testa¬
mento dati sacisdae nõ co¬
gũt᷑ qr fides eoꝵ et diligr̃¬
tia ab ip̃o testatore apirobaͣ
dacõe nõ onerãt᷑ q idonei
elcist u Sẽd et si ex tes

Expanded text:
ut et tutores et curatores eo nomine satisdent. sed hoc non est perpetuum: nam tutores testamento dati satisdare non coguntur, quia fides eorum et diligentia ab ipso testatore probata sdatione non onerantur, quia idonei electi sunt. Sed et si ex tes
Abbreviated transcription (Latin):
he̾dẽ hũc ꝑtis dimdie be-¬
norũ possessio
desse at liberto solebant
uẽd eciã emãcipati et in
adoptõnẽ dati Di mõ ex
aliq̃ ꝑte heredes sc̃pti aut¬
possessionẽ ex edicto pe¬
tierãt llã exhedati nillo
otest ea lege papia aduc¬
locupleciores libertos hẽ¬
liberos hẽbat siue iõ tes¬
tamẽto facto siue intesta¬
dimdia prõno debeat᷑ ac
si is sine ullo filio filia ue¬
os duas ne he̾des ⁊ elique¬
prõno Si tres reliq̃rat
repellebat᷑ pronꝰꝰ
Sed nr̃a ꝯstituco quam
pro oĩ nociõe greca lin¬
gua cõpẽdioso tractatu
habito cõposumꝰ ita hiiõi
cãs disfinut ut si quid lib̾¬
tus uel lib̾ta minor es tẽ¬
tenariis suit id est mims¬

Expanded text:
heredem partis dimidiae bonorum possessio. prodesse autem liberto solebant sed etiam emancipati et in adoptionem dati, si modo ex aliqua parte heredes scripti possessionem ex edicto petierint; nam exheredati nullo Postea lege Papia aucad locupletiores libertos perliberos habebit, siue is testamento facto siue intestadimidia patrono debebatur ac si is sine ullo filio filiaos duasve heredes reliquerono: si tres reliquerat, repellebatur patronus. Sed nostra constitutio, quam pro omnium notione Graeca lingua compendioso tractatu habito composuimus, ita huiusmodi causas definivit, ut si quidem libertus vel liberta minores centenariis s
Abbreviated transcription (Latin):
ad heditatẽ lib̾ti uocabͣt
Si intestatꝰ
mortuꝰ eẽt lib̾tus nullo
suo hẽde ⁊licto Itaq in¬
testato quoq mortuo lib̾to
si is suũ he̾dẽ reliquisset
nichil in bonis eus pa-¬
trono inserat et si quid̃
Ex naͣlibus libetis aliquẽ
suũ heredẽ reliquisset
nulla uidebat᷑ q̃rela sĩ
uo̾ ad optiuꝰ filiꝰ fuisset
aꝑte ũquũ eãt nichil iuris
patrono suꝑẽe qua de cã
postea p̾toris edicte hͨ
iris iniquitas emc̃data
ita testari ut prono ꝑtẽ

Expanded text:
ad hereditatem liberti vocabat si intestatus mortuus esset libertus, nullo suo herede relicto. itaque intestato quoque mortuo liberto, si is suum heredem reliquisset, nihil in bonis eius patrono ius erat. et si quidem ex naturalibus liberis aliquem suum heredem reliquisset, nulla videbatur querela: si vero adoptivus filius esset, aperte iniquum erat nihil iuris patrono superesse. Qua de causa postea praetoris edicto haec iuris iniquitas emendata ebat tes
Abbreviated transcription (Latin):
ferie malueris ⁊ uel ĩc̾su
hostiũ p̃donũ ue ã naufra¬
gio a miseris dubiũ nõ ẽ
qnͣ de ea istituẽda re te¬
nearis ¶ Comodã autẽ
catus tibi usus rei uidet᷑
Gratuitũ enĩ ẽẽ dẽt ꝯmo¬
Datũ ¶ Preteĩa ⁊ is a-¬
pud ꝙͣ res añi deponitur
cõmuiserit Gruspe aũt¬

Expanded text:
ecum malueris, et vel incursu hostium praedonumve vel naufragio amiseris, dubium non est quin de restituenda ea re tenearis. commodata autem catus tibi usus rei videtur: gratuitum enim debet esse commodatum. Praeterea et is, apud quem res aliqua deponitur,commiserit, culpae aut
Abbreviated transcription (Latin):
nauo p̃serẽdã lib̾tatis com̃
tas salua sit hiis q̃ eam
adipisci potuerũt si here
rũ eorũ a creditoribꝰ pꝰsi¬
deãt᷑ et uc̃iant Ceite
si fuerĩt ex hac cã boͣ adi¬

Expanded text:
endam libertatis causam, his salva sit qui eam adipisci potuerunt si heredna eorum a creditoribus possideantur et veneant. certe si fuerint ex hac causa bona ad
Abbreviated transcription (Latin):
auro quas res a nume¬
rãdo aut appẽdẽdo aut
meciendo in hoc dauiꝰ¬
damꝰ accipiẽciũ fiant
Et qñq nob nõ eadẽ
res sed alie eiuszẽ na
pellatũ est quia ita a
fiat et ex eo cõtractu nas
debitũ accipit ab eo q̃
ꝑ enorẽ soluit reobliga¬

Expanded text:
auro, quas res aut numerando aut metiendo aut adpendendo in hoc daccipientium fiant, et quandoque nobis non eaedem res, sed aliae eiusdem napellatum sit, quia ita a fiat. ex eo contractu nascdebitum accepit ab eo qui per errorem solvit, re obliga
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ob id de ca re ipa resti¬
tuũ accipit si quolib fortu¬
ito casu quo accipit ami¬
naifragio aut latronũ ho¬
qui utẽd̾ accipit sane q̃d̾¬

Expanded text:
t ob id de ea re ipsa restituum accepit, si quolibet fortuito casu quod accepit aminaufragio aut latronum hoqui utendum accepit sane q
Abbreviated transcription (Latin):
ultĩo spũ sĩmul aiam̃ atqi
libtatẽ mnttebãt et qͣsi ser¬
noꝵ ita bõ̾ eor uire quodã¬
mõ peculii ex lege norbã¬
iuma mamimissores de¬
tinebãt Postea ur̃o
senatus ꝯsulto largiano
cautũ fuerat ut liberi ma¬
tinorũ p̃ponebẽt᷑ quibꝰꝰ¬

Expanded text:
ultimo spiritu simul animam atque libertatem amittebant, et quasi servorum ita bona eorum iure quodammodo peculii ex lege Iunia manumissores detinebant. postea vero senatus consulto Largiano cautum fuerat ut liberi matinorum praeponerentur. quib
Abbreviated transcription (Latin):
neptis ex trãsuer soifrĩs
sororis q pronepos pro-¬
nepte et ꝯuẽiẽt᷑ proatru
sororis patruelis ꝯsobri¬
ni et ꝯsobrine Amauit
Anane filius filia ꝓp̾or
sobrimis sobrina hñ sũt
ne auũtuli magmi mat᷑¬
tere magne fiius filia
Sexto gradu st sup̃
tritanus tritaua Infra tri¬
nepos canepte xtrãs¬
uerso frĩs sororis qi abne¬
pos abmeptis Et cõueniꝰ-¬
ent abptruus ab amica
.i. abaui fr̃ et soror aba¬
nũculus abmatertera ⁊

Expanded text:
neptis, ex transverso fratris sororisque pronepos proneptis et convenienter propatruusororis patruelis, consobrini et consobrinae, amitini amitinae filius filia, proprior sobrinus sobrina hi sunt ae avunculi magni materterae magnae filias filia. Sexto gradu sunt supra tritavus tritavia, infra trinepos trineptis, ex transverso fratris sororisque abnepos abneptis et convenienter abpatruus abamita id est abavi frater et soror abavunculus abmatertera i
Abbreviated transcription (Latin):
rũt ⁊ tm̃ mõ creditoribꝰ
⁊ pro ut eis utile iussi
fuet eas disponeͬ qd̾ ex
lacõribꝰ digestorũ libͥs
et ex senat isulto clau¬
diano miserabilis ꝑ uni¬

Expanded text:
runt et tantummodo creditoribus et, prout eis utile visum fuerit, ea disponere, quod ex latioribus digestorum libris et ex senatus consulto Claudiano miserabilis per uni
Abbreviated transcription (Latin):
sanguinei ẽẽ qr ysangiun¬
cut et mr̃is cognati Itaq
om̃ibꝰ istis ex ꝑte ꝯpetit
bõꝵ possessie qua ꝓxruta¬
ts noĩe cognati uocãtur
Ioc loco et illud ncͣio
ad monẽdi suinꝰ agnacõis
quidã iure admit̾tit aliquẽ
ad he̾ditatẽ et si decĩo gra
quo p̃tor legittĩs he̾dibus
daturũ se bonoꝵ possessio¬
nẽ polliat᷑ ꝓximitatuo̾¬

Expanded text:
sanguinei esse, quia consanguinicut et matris cognatis. itaque omnibus istis ea parte competit bonorum possessio qua proximitatis nomine cognati vocantur. 5 4. Hoc loco et illud necessario admonendi sumus adgnationis quidem iure admitti aliquem ad hereditatem et si decimo gradquo praetor legitimis heredibus daturum se bonorum possessionem pollicetur. proximitat
Abbreviated transcription (Latin):
ẜm ea que dixiniꝰ uoca᷑
ad hẽditatẽ si at̃ spreuit
hẽditatẽ aut añꝙͣ adeat
decesẜit nichilomage limo
uire sequẽte admittũtur
qd̾ iterũ p̃tores in ꝑfecto
cupiẽtes nr̃a ꝯstitutõne
sanctimꝰ ꝙͣ de mre prõ¬

Expanded text:
m ea quae diximus vocatur ad hereditatem, aut spreverit hereditatem aut antequam adeat decesserit, nihilo magis legitimo iure sequentes admittuntur. quod iterum praetores imperfecto cupientes, nostra constitutione sanximus quam de iure p
Abbreviated transcription (Latin):
sũt neq agnac̃õis aliquis
iure p̃ferri debeat ẜm ea
que tradimiꝰ excepte frẽ
et sorore emãçipatl qui
ad successionẽ fratrũ uel
dus agnate¬

Expanded text:
 neque adgnationis iure aliquis praeferri debeat secumdum ea quae tradidimus, exceptis fratre et sorore emancipatis, qui ad successionem fratrum vel dus adgnat
Abbreviated transcription (Latin):
relicte st̃ tuẽdare gr̃a lib̃
donee creditoribus ca¬
de soluẽdo ¶ Et hys
quid quibꝰ Sirecta lib̾¬
tas data est pͥm liberi
erãt uc si hẽdita adita
hes rogatus est manũ¬
mitte᷑ a te lib̾tatẽ ꝯseqnͣ᷑

Expanded text:
relictae sunt, tuendarum gratia idonee creditoribus caur solvendo. et hi quidem quibus directa libertas data est perinde liberi erunt ac si hereditas adita heres rogatus est manumittere a te liberta
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ibus que iã tadidi¬
mus apparet nõ semper
natus semꝑ potiorẽ et̃
Cũ .n. prima cã fit
suoꝵ headũ quosq inter
suos heredes iã enuami
Apparet proniepotẽ uel
ab nepotẽ defũcti poci¬
mirẽm q defũcti cũ ali¬
oquin pr̃ quidẽ et mat̾

Expanded text:
omnibus quae iam tradidiomnibus quae iam tradidimus apparet non semper natus, semper potiorem esse. cum enim prima causa sit suorum heredum quosque inter suos heredes iam enumeravimus, apparet, pronepotem vel abnepotem defuncti potimatremque defuncti, cum alioquin p
Abbreviated transcription (Latin):
nire patronatus fecimꝰ
quod ius usq ad nr̃a tẽ¬
pora sat obscurũ atq
nibe plenũ undiq cõfu¬
sũ fur̾at et hoc hũartate
suggerẽte cõcessimꝰ ait
si quis in seruili cõsotio cõ¬
stitutus nel liberũ nel libe¬
ros habuerit sine ex libe
buerit liberos sie exo¬
uili uẽtre nati st liberta¬
tẽ meru erũt uel dũ mu¬
lieres libere erãt ip̃i in
ẜnitutẽ eos habuerũt
et postea ad lib̃tatẽ per¬
uenerũt ut hni om̃s ad
sucaessioẽ uel pris nelina¬
tris ueĩat pronatus uire
in hac ꝑte sꝑpito hoce¬
nim liberos nõ so ͫ in su¬
orũ ꝑentũ successione s
etiã altrũ in alteriꝰ sus
cessioẽ mutua uocanius
ex illa lege specialit̾ cos
ãt᷑ qui in ẜuitute nati et
postra mãnumissi st̃ sue
una cũ a ꝰ ͤ qui post liber¬
tẽ ꝑentũ ꝯcepti st̃ siue ex
cadẽ mr̃e et eodẽ pr̃e si-¬
ne ex aliis imptiis ad
similitudinẽ cor qui ex
iustꝭ impciis procreati
sũt Icepetitꝭ itaq

Expanded text:
iure patronatus fecimus quod ius usque ad nostra tempora satis obscurum atque nube plenum et undique confusum fuerat et hoc, humanitate suggerente, concessimus, si quis in servili consortio constitutus liberum vel liberos habuerit, sive ex liberbuerit liberos cvili ventre nati sunt libertatem meruerunt, vel, dum mulieres liberae erant, ipsi in servitute eas habuerunt et postea ad libertatem pervenerunt, ut hi omnes ad successionem vel patris vel matris veniant, patronatus iure in hac liberos non solum in suorum parentium successionem, sed etiam alterum in alterius mutuam successionem vocavimus, ex illa lege specialiter antur qui in servitute nati et postea manumissi sunt, sive una cum aliis qui post libertatem parentium concepti sunt, sive ex eadem matre vel eodem patre sive ex aliis nuptiis, ad similitudinem eorum qui ex iustis nuptiis procreati sunt. Repetitis itaque
Abbreviated transcription (Latin):
ãt tertio gradu sit cogna-¬
tus et abnepos quarto
sexu ꝓpagatus est
Admote quoq sius he¬
dibus quosq int̾ suos
heredes uocari diximꝰ
nẽpos uel ꝓnepos anũ¬
culo nel matertere p̃fert᷑
Quociẽs igit᷑ dicimꝰ
aut pociorẽ hr̃i eũ qui
ꝓximiorẽ gͣdũ cogna ͦ

Expanded text:
autem tertio gradu sit cognatus et abnepos quarto:sexu propagatus est. Amotis quoque suis heredibus quosque inter suos heredes vocari diximus, nepos vel pronepos avunculo vel materterae praefertur. totiens igitur dicimus aut potiorem haberi eum qui proximio
Abbreviated transcription (Latin):
filie neptue assignae̾ ꝓmitti᷑
Dat᷑ aũt hecͣ assignandi
facultas ei qui duos plures¬
ne liberos in ptãte hẽbit ut
eis quos in prãte ht̃ assig¬
nare lib̾tum libertã ue liceit
Uñ querebat᷑ si eũ cui assig¬
nauerit postea emãçipane¬
rit nõ euanescat assignati¬
O Sed plaaut euanẽscere
¶ Us bonorũ poss¬
siomibus int̾oue¬
tũ est a p̃tore e¬
mendãdi uetus iuris
gr̃a nec solũ in testa¬
tori hereditatibꝰ uetus
ius eo mõ p̃tor emen¬
dauit sicut p̃dcm̃ est
sed in eorũ quoq a tes¬
tato fc̃o decesserint nã
si alienꝰ ptumꝰ hẽs fu¬
erit ĩstitutꝰ ꝙͣuis hẽdit᷑¬
tem uire ciuili adie̾ nõ

Expanded text:
filiae neptive adsignare permittitur. filiae neptive adsignare permittitur. Datur autem haec adsignandi facultas ei, qui duos pluresve liberos in potestate habebit, ut eis, quos in potestate habet, adsignare ei libertum libertamve liceat. unde quaerebatur, si eum cui adsignaverit, postea emancipaverit num evanescat adsignatio? sed placuit, evanescereus bonorum possessionis introductum est a praetore emendandi veteris iuris gratia. nec solum in intestatorum hereditatibus vetus ius eo modo praetor emendavit, sicut supra dictum est, sed in eorum quoque qui testamento facto decesserint. nam si alienus postumus heres fuerit institutus, quamvis hereditatem
Abbreviated transcription (Latin):
nũ nices et alias diffi¬
cultates cũ ip̃i latinis el
legẽ uiri iã et senatus
ꝯsultũ largiamĩ et edictuĩ
diui traiani inꝑpetuũ deleri cẽ¬
siumꝰ ut oñs lib̾ti ciutate ro¬
mana fruãt᷑: et mirabili mõ
quibusdã adrectioĩbꝰ ip̃as in¬
as que in latinitatẽ ducebãt
ad cuutatẽ romanã capiẽdã
trãsposumꝰ¬
N summa
lib̾toꝵ admonẽdi sumꝰ se¬
naetũ censuisse ut quãius ad
om̃s patroni liberos qui euisdẽ
gradus sint equalt bona liber¬
torũ ꝑtineãt tũ licet parẽtium
ex liberis assignae̾ libertũ ut
Post mortem eius solus is pa-¬
konus habeat᷑ cui assignatus
est et certi liberi qui ip̃i quoq
ud eadẽ boͣ nulla assignacõne
int̾uemẽte paritei admitterẽt᷑
nichil uiris in hiis bonis hẽãt
sed ita demũ pristinũ ius reci¬
pũt si is cui assignatus est
decosserit milis libẽris relicti n ͨ
tiĩ libertũ sed eciã libertã et
nõ tũi filio nepoti ue sed etiã

Expanded text:
num vices et alias difficultates cum ipsis Latinis etiam legem Iuniam et senatus consultum Largianum et edictum divi Traiani in perpetuum deleri censuianus, ut omnes liberti civitate Romana fruantur, et mirabili modo quibusdam adiectionibus ipsas vias quae in Latinitatem ducebant ad civitatem Romanam capiendam transposuIn summa libertorum admonendi sumus, senatum censuisse, ut quamvis ad omnes patroni liberos, qui eiusdem gradus sint, aequaliter bona libertorum pertineant, tamen liceret parenti uni ex liberis adsignare libertum, ut post mortem eius solus is patronus habeatur, qui adsignatus est, et ceteri liberi, qui ipsi quoque ad eadem bona, nulla adsignatione interveniente pariter admitterentur, nihil iuris in his bonis habeant. sed ita demum pristinum ius recipiunt, si is cui adsignatus est decesserit nullis liberis relictis. Nec tantum libertum, sed etiam libertam, et non tantum filio nepotive, sed etiam
Abbreviated transcription (Latin):
fribus aut sororibꝰ pro¬
generat᷑ Sed qui¬
dam decte cõsobrinos cos
pprie uocant qui ex duabꝰ
sororibꝰ progenerant᷑ frẽs
cõsoromnõs E os nõ qui
frĩbus filie nascũt᷑ sorores
patrueles appellãt᷑ ad e¬
os qui ex frẽ et sororeꝑ¬

Expanded text:
ribus aut sororibus progenerantur. Sed quidam recte consobrinos eos proprie dici putant, qui ex duabus sororibus progenerantur, quasi consororinos. Eos vero qui fratribus filiae nascerentur, sorores patrueles appellantur. At eos qui ex fratre et sorore
Abbreviated transcription (Latin):
cõnis ius ꝯsistit i ueluti
int̾ filios naturales et
cos quos pr̃ cor ador¬
tauit nec dubiũ est qm̃
impp̾e ꝯsanguinei appel
aliquẽ adoptau̾it agnatos
int̾ suos ẽẽ nõ dubitat᷑¬
¶ Eeterũ int̾ masculos
quid̃ agnacõnis iure hẽ¬
dicas eciã si longissiõ gͣdu
ultro citroq capit᷑ ed
ad feminas ueo ita place¬
uire tm̃ capiãt hẽ ditatẽ
si sorores sint interuis
nõ capiãt Mascu

Expanded text:
sistit, veluti inter filios naturales et eos quos pater eorum adoptavit nec dubium est, quin proprie consanguinei appellaliquem adoptaverit, adgnatio inter vos esse non dubitatur. Ceterum inter masculos quidem adgnationis iure hereditas etiam longissimo gradu ultro citroque capitur. quod ad feminas vero ita placeiure tantum capiant hereditatem si sorores sint, ulterius non capiant: mascu
Abbreviated transcription (Latin):
ei he̾ditas
qed quẽ¬
udmoͫ nos mr̃ibꝰ pro¬
speximꝰ ita eas oz sue
soboli ꝯsulẽ Ecituris h¬
is ꝙ si tutores liberis
nõ pecieñt uel in locũ
remoti uel excusati int̾
repellent᷑ lic ãt uulgo
culiano senatus ꝯslto
admitti
Er con¬
tratium
Saũt liberi ad bõ
matrũ intestataꝵ adinit¬
tant᷑ ex se natꝰ ꝯsulto
ci temporibꝰ et data est
tam fino ꝙͣ filie lĩma hẽ¬
ditas etiã si alieno iuri
subiecti sut ped p̃ferũt
et consanguineis et ag¬
natis defuncte m̃ris E
cũ ex hoc senatus ꝯsulte
nepotes ad aie successio

Expanded text:
eius hereditas. Sed quemadmodum nos matribus prospeximus, ita eas oportet suae suboli consulere: scituris eis quod, si tutores liberis non petierint vel in locum remoti vel excusati intrarepellentur. Licet autem vulgo rtylliano senatusconsulto admitti. er contrarium autem ut liberi ad bona matrum intestatarum admittantur, senatus consulto ci temporibus. et data est tam filio quam filiae legitima hereditas, etiamsi alieno iuri subiecti sunt: et praeferuntur et consanguineis et adgnatis defunctae matris. Sed cum ex hoc senatus consulto nepotes ad aviae successio
Abbreviated transcription (Latin):
tucoẽ repleat᷑ si qñ minꝰ
terçia ꝑte bonoꝵ suoꝵ lib̾¬
tus ueĩ libt̃a eis reliqueĩt
Ita sine honore ut nec libe¬
ris lib̾ti lib̾te ue ex ea ꝑͤ
legata uel fidei cõmissa
prentur sed adeo heredes

Expanded text:
tra repleatur, si quando minus tertia parte bonorum suorom libertus vel liberta eis reliquerint, ita sine onere ut nec liberis liberti libertaeve ex ea parte legata vel fideicommissa praestentur, sed ad coheredes
Abbreviated transcription (Latin):
rẽs more̾t᷑ repellit
Item adoptinos liberos
enãçipatos ab adoptiõ
pr̃e ficut ab intestato ita
rẽte na᷑li mortuo licet
ea ꝑte edicti qua liberi
ad bonoꝵ possessionẽ
uocãt᷑ ñ admittãt᷑ ali¬
a tm̃ ꝑte uocari id est
qua uocãt᷑ cognati de
admittũt᷑ siue q sui he¬
des liberi neq emiãci¬
pati obstãt neq agna¬
tus quidẽ ullus interue¬
mat Añ enĩ p̃tor liberos
uocat tã suos hides
ꝙ̃ emãcipatos demd
legittimos heredes de
que a pribus suis nãtibꝰ
madoptõnẽ aliis dãt᷑ yi¬
uenimus etem ñ nullos
cãns in quibꝰ filii et natu-¬
caliũ parẽtũ suscessionẽ
ꝑ ad optionẽ udmittebãt᷑
et adoptõe facile ꝑ eniã¬
cipacõnẽ soluta ad neu¬
truis pr̃is successionem
uocabãt᷑ Hoc solito more
nec penitus adoptio fuit
caũ ut possit ab intesta¬
to ad prĩs adoptiui ue¬
mre successionẽ Tes¬
tamẽto ãt ab eo fr̃o neq

Expanded text:
rens moreretur, repellit. item adoptivos liberos emancipatos ab adoptivo patre, sicut ab intestato ita rente naturali mortuo, licet ea parte edicti qua liberi ad bonorum possessionem vocantur non admittantur, alia tamen parte vocari, id est qua cognati defadmittuntur si neque sui heredes liberi neque emancipati obstent neque adgnatus quidem ullus interveniat: ante enim praetor liberos vocat tam suos heredes quam emancipatos, deinde legitimos heredes, dequae a patribus suis naturalibus in adoptionem aliis dantur. invenimus etenim nonnullos casus, in quibus filii et naturalium parentum successionem propter adoptionem amittebant et, adoptione facile per emancipationem soluta, ad neutrius patris successionem vocabantur. hoc solito more nec penitus adoptio fuerit casu, ut possit ab intestato ad patris adoptivi venire successionem. testamento autem ab eo facto neque
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Nonssime saiẽdũ est¬
iꝑ eciã liberos illos qui
nulgo quesiti sũt ad ma-¬
tris heditatẽ et hoc se¬
natus ꝯsulto admrtti
 ex pluribus legittimis
heredibꝰ quidã dimẜ-¬
int heditatẽ uel morte
uel alia cã et impẽditi
fuerint quominus a-¬
deãt reliquis qui adi¬
erint accressit illorũ por¬
tio et licet añ decesseruit
heredesz
eos quosq int̾ suos
beredes p̃tor et ꝯstitutõ¬
nes uocãt et post legit¬
timos quo muo sũt agnati
Et hii quoq quos in locũ
agnatoꝵ tã supͣdicta se
tat᷑ Nã agnatĩ caplte di¬
minuti quiq ue ex hne ꝓ¬
geniti st ex hiis ex lege

Expanded text:
. Novissime sciendum est etiam illos liberos, qui vulgo quaesiti sunt, ad matris hereditatem ex hoc senatus consulto admitti. Si ex pluribus legitimis heredibus quidam omiserint hereditatem vel morte vel alia causa impediti fuerint quominus adeant, reliquis qui adierint adcrescit illorum portio et, licet ante decesserint heredes, eosque quos inter suos heredes praetor et constitutiones vocant, et post legitimos quo numero sunt adgnati et hi quos in locum adgnatorum tam supra dicta sentatur. nam adgnati capite deminuti quique ex his progeniti sunt, ex lege
Abbreviated transcription (Latin):
ni cognati accõmo data
ũ solaciũ liberorũ umiis
de tristi successione matri
triũ liberoꝵ ius hñs lib̾¬
tina quatuor ad bõ filio¬
cũ fihiarũ ne adimitaat᷑
intestatorũ mortuoꝵ li¬
cet cũ alieno mri subret¬
ta est iussu eꝰ adeat cuiꝰ
iiri subiecta est Prefe¬
dñt᷑ ãt mr̃i liberi defũt¬
ti qui sũt sui que suorũ
loco sũt siue pͥmi gradꝰ
sine ulterioris sed et filie
sue mortue filius nel fi¬
lia p̃ponit᷑ ex ꝯstitucõibꝰ
solos de hẽditate agitur
fratir ãc et sanguineus
tã filii ꝙ̃ filie ẽxcludebͣt
mrem Goror ãt ꝯsangni¬
nea parit᷑ cũ mr̃e adunt¬
tebat᷑ sed si fuerat malar
et soror ꝯsangninei et
Matri subuẽĩend esse ex

Expanded text:
de cognati accommodata vad solatium liberorum amissode tristi successione matri,trium liberorum ius habens, libertina quattuor ad bona filiorum filiarumve admittatur intestatorum mortuocet, cum alieno iuri subiecta est, iussu eius adeat, cuius iuri subiecta est. Praeferuntur autem matri liberi defuncti, qui sui sunt quive suorum loco, sive primigradus sive ulterioris. sed et filiae suae mortuae filius vel filia opponitur ex constitutionibus solos de hereditate agitur. frater autem consanguineus tam filii quam filiae excludebat matrem: soror autem consanguinea pariter cum matre admittebatur: sed si fuerat frater et soror consanguinei et matri subveniendum esse ex
Abbreviated transcription (Latin):
one ut nõ solũ frĩs filiꝰ
sui uocent᷑ sed et germa¬
ne ꝯsanguinee uel sororis
uterine falus et filia sol ⁊̃
nõ demaps ꝑsone una rũ
hiis ad iura anũculi sui ⁊¬
ueniat et mortuo eo qui
patriuis quidẽ est fris

Expanded text:
ilia sui vocentur, sed etiam germaconsanguineae vel sororis uterinae filius et filia soli et non deinceps personae una cum his ad iura avunculi sui perveniant et mortuo eo, qui patruus quidem est fratris
Abbreviated transcription (Latin):
ntebatur
et ꝓponebat masculorũ
pgemem et eos qui per
femiminũ sexus ncͣcitu-¬
dinẽ sibi iũgñt᷑ adeo ex¬
pellebat ut ne qd̾ inter

Expanded text:
utebatur et praeponebat masculorum progeniem, et eos qui per feminini sexus necessitudinem sibi iunguntur adeo expellebat, ut ne quidem inter
Abbreviated transcription (Latin):
ex pliũbꝰ gͣdibꝰ intelligi᷑
et tm̃ dubiũ nõ est quĩn
licet unus sit gdꝰ agna¬
torũ ꝑtincat ad cõs he¬
ditas Proxinus

Expanded text:
ex pluribus gradibus intellegitur et tamen dubium non est quin, licet unus sit gradus adgnatorum, pertineat ad eos hereditas. Proximus
Abbreviated transcription (Latin):
rectusũ magñe cũ in ho¬
nore quod tutelaꝵ et pri¬
mo gdu deficiẽte sequẽs
succedit et ꝙ in honore op¬
tinebt̃ insi erat in lucro
Ducia filiũ nel filiã nepo¬
tem uel neptẽ ac denice¬
ps emãcipat quod ex no-¬
stra ꝯstitucõe om̃ĩo induci¬
tur ut emãcipatoẽs libro¬

Expanded text:
um in onere quidem tutelarum et primo gradu deficiente, sequens succedit, et quod in onere obtinebat non erat in lucro ducia filium vel filiam, nepotem vel neptem ac deinceps, emancipat. quod ex nostra constitutione omnimodo inducitur, ut emancipationes libero
Abbreviated transcription (Latin):
in eoꝵ sucassioẽ si tm̃ tes¬
tamẽtũ feccrint Dinautẽ
intestati decesserint nul¬
lo liborũ delicto tũc pr̃o¬
res cẽtena riis sint si heͥ¬
des uel bõrũ possessores
liberos hẽat sine unũ sui
gradus ad eos successioẽ
parẽtiũ deduximꝰ onũ¬
bus pronis una cũ sua
progenie semotis
gñañt sine liberis deces¬
seruit si quidẽ intestati ad
om̃e hẽditatẽ patronos
patronas q nocauimꝰ¬

Expanded text:
in eorum successionem, si tamen testamentum fecerint. sin autem intestati decesserint, nullo liberorum relicto, tunc patrores centenariis sint, si heredes vel bonorum possessores liberos habeant sive unum sive gradus, ad eos successionem parentum deduximus, omnibus patronis una cum sua progenie semotis. sin autem sine liberis decesserint, si quidem intestati, ad omnem hereditatem patronos patronasque vocavim
Abbreviated transcription (Latin):
tũ et quo moreret᷑ diret¬
to at̃ lib̾tas tũt dari ui¬
det᷑ cũ nͥ ab alio seruũ ma¬
nimitti rogat sed uel utꝭ
ex testamẽto suo lib̾tatẽ
ei ꝯpete̾ wlt Uerba ãt
fidei ꝯmissoꝵ h maxĩe
in usu habent᷑ Peto no¬

Expanded text:
tum et quo moreretur. directo autem libertas tunc dari videtur, cum non ab alio servum manumitti rogat, sed velut ex suo testamento libertatem ei competere vult. Verba autem fideicommissorum haec maxime in usu habent
Abbreviated transcription (Latin):
uõ ad illas nõ ꝑtinehͣt᷑
quod ideo ꝯstitutũ erat
ita iura cõstitm ut ple¬
rũq heditates ad mas¬
alos ꝯfluerẽt ¶ Sud̃
qr in sane nuiquũ erat mum
uersi eas qͣi exͣncas re¬
pelli p̃tor eas ad bonors¬

Expanded text:
d illas non pertinebat. quod ideo ita constitutum erat, ita iura constitui ut plerumque hereditates ad masculos confluerent. sed quia sane iniquum erat in universum eas quasi extraneas repelli, praetor eas ad bonor
Abbreviated transcription (Latin):
sed simplicitatẽ legibus
amucã amplexa similimõ
om̃s agnatos suie mascu¬
los siue feminas cuiuscũ¬
q gͣdꝰ ad similitũ dinei
suoꝵ ĩmiã ad successionẽ
uocab̾t media ãt uoris pru¬
prudẽtia que eãt lege ꝙ

Expanded text:
sed simplicitatem legibus amicam amplexa, simili modo omnes adgnatos sive masculos sive feminas cuiuscumque gradus ad similitudinem suorum invicem ad successionem vocabat: media autem iurisprudentia quae
Abbreviated transcription (Latin):
nas ut utͣq ꝓgemes ma¬
tris sue uel pris ame uł
aui portiõez sine nulla
si forte unius uel duo ex
una ꝑte ex altera tres
aut quatuor exstẽt unꝰ
aut duo dnnidiã alteri
tres a quatuor alteram
diudiã heditatis hẽãt¬

Expanded text:
genies matris suae vel patris, aviae vel avi portionem sine ulla si forte unus vel duo ex una parte, ex altera tres aut quattuor extent, unus aut duo dimidiam, alteri tres aut quattuor alteram dimidiam hereditatis ha
Abbreviated transcription (Latin):
qua in re in p̾mis admo¬
nẽdi sumꝰ cognatõe aliã
sup̃ numerari alia infra
aliã eo trãsuerso que eniã¬
ex late̾ dicit᷑ Superior
cognacio est parẽtũ Infe¬
rior libieroꝵ ex trãsuerso
fratrũ sororũ ue eorũ quẽ
enter patrui amnte arum-¬
culi matertere tenet Ged
superio : quidẽ et inferior
cognatio a pͥmno gradu
ic̃ipit ac ea que ex trãs-¬
cũdo supͣ anus aua Infra
nepos neptis ex trãsuer¬
so frͬ sotor
Tertio
fra pronepos proneptl
ex tã suerso frĩs q sororis¬
q filius faia ued et cõue¬
ment᷑ patruus amita a-¬
uunculus matertera pa¬
mr̃is fi qui apud grecos
ellat᷑ et prosmiscue os¬
ioc dicit᷑ amita est soror
tris soror utraq ocia uel a¬
pud quosdã cis appella᷑
Quarto gradri sup̃
abauus abamia infra ab¬
nepos ab n eptis extrans¬
uerso frĩs sororisq nepos
patrius magnꝰ Annta

Expanded text:
qua in re inprimis admonendi sumus cognationem aliam supra numerari, aliam infra, aliam ex transverso, quae etiam latere dicitur. superior cognatio est parentium, inferior liberorum, ex transverso fratrum sororumve eorumque, enter patrui amitae avunculi materterae. et superior quidem et inferior cognatio a primo gradu incipit: at ea, quae ex transvcundo supra avus avia, infra nepos neptis, ex transverso frater soror. Tertio fra pronepos proneptis, ex transverso fratris sororisque filius filia et convenienter patruus amita avunculus matertera. pas ellatur: et promiscue θεἵος dicitur. amita est patris tris soror: utraque θεἵα vel apud quosdam τηθἰς appellatur. Quarto gradu supra abavus abavia, infra abnepos abneptis, ex transverso fratris sororisque nepos patruus magnus amita
Abbreviated transcription (Latin):
face̾ ut pote millo nãli
uinculo copulatũ ¶ Leq
si ex sabme senatꝰ con¬
sulco ex tribus maribꝰ
fui̾t adoptatus Nã et
in eiusniõi caũ neq qrͣ¬
ta ei seruat᷑ neq ulla ac¬
tio ad eius ꝑsccucoem̃
ꝯstitucõe exceptus est
is quẽ parẽs naͣlis
ad optã dñ suscepit utͦq
enĩ iure tam naͣli quã
limo i hãc ꝑsonã con¬
currẽte pristinia iura ta¬
spãlit᷑ et sigillatim ex p̃¬
fate ꝯsti tu cõnis tenore
possũt colligi Item
netustas ex masculis
progenitos plus diligãs
li sexu descẽdũt ad suo-¬
rũ uocabãt successionẽ
et uiri agnatoꝵ eos
añponehͣt ¶ Aepo¬
tes at̃ qui ex filiabus
nati st pnepotes exne-¬
potibꝰ co gnator⁊ loco
munerãs post agnator⁊
lincã eos uocabt᷑ tã in
aui nel proau mater

Expanded text:
facere, utpote nullo naturali vinculo copulatum: neque si ex Sabiniano senatus consulto ex tribus maribus fuerit adoptatus, nam et in huiusmodi casu neque quarta ei servatur nec ulla actio ad eius persecutionem constitutione exceptus est is quem parens naturalis adoptandum susceperit: utroque enim iure tam naturali quam legitimo in hanc personam concurrente, pristina iura taspecialiter et singillatim ex praefatae constitutionis tenore possunt colligi. Item vetustas ex masculis progenitos plus diligens li sexu descendunt, ad suorum vocabat successionem, et iuri adgnatorum eos anteponebat: nepotes autem qui ex filiabus nati sunt et pronepotes ex neptibus cognatorum loco numerans, post adgnatorum lineam eos vocabat, tam in avi vel p
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ uril sexus ꝑsonas¬
nãti frẽs agnati sibi st̃
qui et cõsanguinei uocã¬
tur nec requirit᷑ an eciã
tẽ patruus frĩs filio et
muicẽ is illi agnatꝰ est

Expanded text:
 uirilis sexus persnati fratres agnati sibi sunt, qui etiam 'consanguinei' uocantur, nec requiritur, an etiam item patruus fratris filio et inuicem is illi agnatus est.
Abbreviated transcription (Latin):
uocent᷑ in liberoꝵ suorũ
legitimã successionẽ Cex
tũ añ ꝯstatucões iura lĩna¬
sed in quibusdã casibus
terciã eis abstrahentes¬

Expanded text:
 in liberorum suoram legitimam successionem. Sed cum antea constitutiones iura lsed in quibusdam casibus tertiam partem ei abstrahentes
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙuis a legatario legari
uossit Potest
ãt nõ solũ ꝓpas res tes¬
tatoris ꝑ fidei ꝯmissũ re¬
huque̾ sed heredis ci le¬
gatarii aut fidei ꝯmissa¬
en aut cunislibet alteriꝰ
Itaq legatarius et
fidei ꝯmissarius nõ solũ
de ea re rogari pt̃ ut eã
alicui ĩstituat que ei re¬
licta sit sed eciã de alia si¬
ne ip̃iꝰ siue aliena sit
Hoc sotũ obseruãd̃
est ne plus quisquã ro-¬
get᷑ alicui r̃stituẽ quã ip̃e
ex testamẽto ceꝑit Nam
qd ãpliuis est mutiliter
alia des ꝑ fidei quussum

Expanded text:
i possit. Potest autem non solum proprias testator res per fideicommissum relinquere, sed et heredis aut legatarii aut fideicommissarii aut cuiuslibet alterius. itaque et legatarius et fideicommissarius non solum de ea re rogari potest, ut eam alicui restituat, quae ei relicta sit, sed etiam de alia, sive ipsius sive aliena sit. hoc solum observandum est, ne plus quisquam rogetur alicui restituere quam ipse ex testamento ceperit; nam quod amplius est inutiliter aliena res per fideicommissum
Abbreviated transcription (Latin):
mi cognati hẽdes suis
heredibus ¶ Eͥmã¬
cipati ãt liberi iure tuuli
inchil iuris hñt neq e¬
nin sui heredes sũt qr
rentis neq alio ullo iure
Sed p̃tor naͣli equitate
motus dat ei bonorum
ꝑinde ac si in pt̃ate pa¬
ientis mortes tꝑe fuiss
siue soli sint sue cũ suis
hedibus cõcurrãt Itaq
duobus liberis extãti¬
bus emãcipato et qui
morte tꝑe in ptãte fue¬
rint sane is quidẽ qui
in pt̃ate fuerint solus

Expanded text:
mi cognati. haec de suis heredibus. Emancipati autem liberi iure civili nihil iuris habent: neque enim sui heredes sunt, quia rentis, neque aliosed praetor naturali aequitate motus dat eis bonorum rinde ac si in potestate parentis mortis tempore fuissent, sive soli sint sive cum suis heredibus concurrant. itaque duobus liberis extantibus, emancipato et qui mortis tempore in potestate fuerit, sane quidem is qui in potestate fuerit solus
Abbreviated transcription (Latin):
uitũ ad liberos eius an ag
natos Anus ergo iur̃is
rũ optinẽ licet iure tiuili
perdũt ad optiui uõ emã¬
cipati et iure cuuli ꝑ dũt
gradũ liberoꝵ et a p̃toe
nõ adumant᷑ et rcẽ
Aaturalia em̃i ura cuulis

Expanded text:
utrum ad liberos eius an ad adgnatos. Minus ergo iuris hrum retinent, licet iure civili perdunt: adoptivi vero emancipati et iure civili perdunt gradum liberorum et a praetore non adiuvantur. et recte: naturalia enim iura civilis
Abbreviated transcription (Latin):
septuaginta quĩq au¬
rroꝵ substancia uel etiã
minus polm quatuor so¬
lida legata dent᷑ nec ca
res dãpnosa est heredi
cui liberũ est nõ adire
hẽditatẽ que des efficit
ut ncce sit legacariis ne
destituto testamẽto nichͣ
ꝯscquãt᷑ cũ herẽde in por¬
cõẽ pastisci
rõ legis faladie point᷑
añ deducit᷑ es alienũ
Item funeris inpensa
et p̃cia scruoꝵ manu¬
missoꝵ Tunc dem̃ in
reliquo ita roͣ hẽt᷑ ut ex
eo quarta ꝑs apud here¬
des r̾maneat tres uero
ꝑtes inter legatarios df¬
rãta salic portõe euis qd̃
cuiq coꝵ legatũ fuerit
Itaq si fuigamus quadrĩ¬
gentos aur̃eos legatos ẽẽ
et promonii ꝙͣñtatẽ ex
qua legã cogari oport
quadringeñtoꝵ eẽ qͣta

Expanded text:
septuaginta quinque aureorum substantia vel etiam minus relinquatur, solida legata debentur. nec ea res damnosa est heredi, cui liberum est non adire hereditatem: quae res efficit ut necesse sit legatariis, ne destituto testamento nihil consequantur, cum herede in portione pacisci. ratio legis Falcidiae ponitur, ante deducitur aes alienum, item funeris impensa et pretia servorum manumissorum, tunc deinde in reliquo ita ratio habetur, ut ex eo quarta pars apud heredes remaneat, tres vero partes inter legatarios rata scilicet portione eius quod cuique eorum legatum fuerit. itaque si fingamus, quadringentos aureos legatos esse, et patrimonii quantitatem, ex qua legata erogari oportet, quadringentorum esse, qua
Abbreviated transcription (Latin):
morẽt᷑ filius in ꝑtãte prĩs
eius fit nepos ex eo suus
tũ intelligiius
Pos¬
tm̃ quoq qui si nuo pa¬
rẽte nati eeñt in ꝑtãte exꝰ
futuri forent sui hedes sr
Sinãt eciã ignorãtes
fuerint hẽdes et licet furi
suis hẽdibꝰ hẽditas nec
oso sed ip̃o nire Inter

Expanded text:
moreretur filius in potestate eius sit, nepos ex eo suus tum intellegimus. postumi quoque, qui, si vivo parente nati essent in potestate futuri forent, sui heredes sunt. Sui autem etiam ignorantes fiunt heredes et, licet furiosuis heredibus hereditas: nec oso, sed ipso iure. Inter
Abbreviated transcription (Latin):
res quibus et hii qui
postea nati st occ̃onẽ le-¬
gictim nõis prestiterũt
si uõ ꝓgeniti fuerĩt post
dotale instrumẽtũ cõfectũ
liberi uel eciã nati ab hac
luce substracti fuerĩt
Ita demũ tm̃ nepos neꝑ¬
tis ue et pronipos pro¬
neptis ne suoꝵe hẽdũ

Expanded text:
et his qui postea nati sunt occasionem legitimi nominis praestiterunt: si non progeniti fuerint post dotale instrumentum confectum liberi, vel etiam nati ab hac luce subtracti fuerint. 2b. Ita demum tamen nepos neptisve et pronepos proneptisve suorum heredum
Abbreviated transcription (Latin):
ad suos hẽdes ꝑtinẽt sm
at̃ hedes extimat᷑ ut sũpͣ
diximꝰ qui in ptãte mo¬
tus pronata ue llec inter¬
est utrũ nãles sint liberi

Expanded text:
ad suos heredes pertinent. Sui autem heredes existimantur liberi qui in potestate motus prognatave. Nec interest naturales sint liberi
Abbreviated transcription (Latin):
plexe sũt ꝯstitucõnes per
quas uissimꝰ si quis muli-¬
erẽ in suo cõcubino copu-¬
lauerit nõ ab mnitio affec¬
tione maritali eã tm̃ cum
et ex ea liberos substrfit
postea nõ affectioẽ ꝓcedẽ¬
te eciã nuptialia ĩstrumẽ¬
ta cũ ea fecerit fuios q
uel filias habuerit non
solum eos liberos quipꝰ

Expanded text:
plexae sunt constitutiones, per quas iussimus, si quis mulierem in suo contubernio copulaverit non ab initio affectione maritali, eam tamen cum et ex ea liberos sustulerit, postea vero affectione procedente etiam nuptialia instrumenta cum ea fecerit filiosque vel filias habuerit: non solum eos liberos qui post
Abbreviated transcription (Latin):
posse fidei ꝯmissũ peti si
appareat eũ qui postea
testam̃tũ fecc̾at a uolũtã
qr codicill̾ expresseãt nõ
recessisse Codicill ãt he̾-¬

Expanded text:
posse fideicommissum peti, si appareat eum qui postea testamentum fecerat a voluntate quam codicillis expresserat non recessisse. Codicillis aute
Abbreviated transcription (Latin):
Nte augusti
tempora cõstat ius
codicillos nõ fuisse
Sed pͥmus lutius lentu¬
lus ex cuiꝰ ꝑsona et fida¬
ꝯmissa ceperũt codicillos
introduxit Nã cũ dete¬
dẽt in affricã sc̃psit codi¬
cillos testamẽto ꝯfmn̾atos
quibꝰ ab augusto peciit
ꝑ fidei ꝯmĩssũ ut facẽt
aliquid et cum dinus Au-¬
gustus uolũtatẽ eius
ti fidei ꝯmissa prestabãt
et filia lenculi legata q̃
uire nõ debebãt soluit
D̾ Augustus quocasse
prudẽtes int̾ quos tre-¬
batiñ quoq cuius aucto
iam nemini dubiũ erat
qui codialli iure optimo
admitterẽt᷑ nõ at̃ tm̃ tes

Expanded text:
nte Augusti tempora constat ius codicillorum non fuisse, sed primus Lucius Lentulus, ex cuius persona etiam fideicommissa coeperunt, codicillos introduxit. nam cum decederet in Africa scripsit codicillos testamento confirmatos, quibus ab Augusto petiit per fideicommissum ut faceret aliquid: et cum divus Augustus voluntatem eius ti, fideicommissa praestabant, et filia Lentuli legata quae iure non debebat solvit, dicitur Augustus convocasse prudentes, inter quos Trebatium quoque, cuius tunc auctoriam nemini dubium erat quin codicilli iure optimo admitterentur. Non tantum autem
Abbreviated transcription (Latin):
initus eas ⁊ successioẽ in¬
latim asperitatẽ uiris
ciuilis corrigẽtes sine ꝙ
deest adimiplẽtes hũano
ꝓpoĩto aliũ ordinẽ suis e.¬
dicte addiderĩt et cogna.¬
noĩe int̾ducta ꝑ bonorũ
posẜ ͦ ͤ cas adiuuabãt et
pollicebãt᷑ hiis bõ pos¬
sessionẽ que unde cogna
seruãtes et iudramꝰ quid
p̃tores sue huanitatis ñ
tm̃ eos in plenũ tẽ mede¬
etem̃ uno eodẽq gͣdu nã¬
li ꝯcurrẽte eciã agnacois
titulis tã in mãsailis
quã in femiis equa lãce
ꝯstitutꝭ masculis quidem
dabat᷑ ad successionẽ ue¬
nire ominũ agnatorũ
exagnatꝭ ãt mulieribus
nullis penitus nisi soliso¬
rori ad agnatoꝵ successi¬
onẽ patebat e addtus
ducẽtes et ad ius uni ta.¬

Expanded text:
ni alia successione inlatim asperitatem iuris civilis corrigentes, sive quod deest adimplentes, humano proposito alium ordinem suis edictis addiderant et, cognatnomine introducta, per bonorum possessionem eas adiuvabant et pollicebantur his bonorum possessionem quae unde cognatservantes laudamus quidem praetores suae humanitatis, non tamen eos in plenum causae medeetenim, uno eodemque gradu naturali concurrente et adgnationis titulis tam in masculis quam in feminis aequa lance constitutis, masculis quidem dabatur ad successionem venire omnium adgnatorum, ex adgnatis autem mulieribus nullis penitus nisi soli sorori ad adgnatorum successionem patebat aditus? ducentes et ad ius
Abbreviated transcription (Latin):
mminis descẽdũt Ĩ dc̃o e¬
eũdẽ gradũ et ordinen
successionis eis conane¬
ĩt Ged ãt aliqd
ampliuis sit eis qui nõ
solũ nature sed etiã ne¬
teris iuris suffragio mu
supͣ diximꝰ paulo mu-¬
mendã ẽẽ existimãt᷑ ut
quã mr̃ eoꝵ uel ama fu-¬
erat acceptura uel pr core
uel auus prnꝰ siue mater¬
nus Qñ ferã mortua sit
Cui u̾o hẽdicatẽ agit᷑ hnis¬
sui ad successioẽ aui sui¬
uoçat Ita et pñçipalis
dispositio in locũ matris
sue nel ame cos cũ iam
desigͣta ꝑtis tertie dimmi-¬
nebat int̾ agnatos et
memoratos nepotes ꝑtẽ
quartã defucti sub est ag
nate sibi uẽdicãtibꝰ ex
ciudã ꝯstitucõis cuctori¬
tate memoratã ꝗdẽ cõ¬
stitucõnẽ a nr̃o codice
segre gauimꝰ neq in se¬
rieam ex theodofiano co-
est et sancimꝰ tã nepo¬
tibꝰ ex filia uel ꝑo neps¬
tibus ex nepotibꝰ et de¬
inceps suꝑstibꝰ agnatos
nullã tẽ mortui succes¬
siomis sibi unidiat̾ ne

Expanded text:
inis descendunt, ideo eundem gradum et ordinem successionis eis donaverunt: sed ut aliquid amplius sit eis qui non solum naturae sed etiam veteris iuris suffragio munsupra diximus, paulo minuendam esse existimaverunt, ut quam mater eorum vel avia fuerat acceptura, vel pater eorum vel avus paternus sive maternus, quando femina mortua sit cuius de hereditate agitur, hissui ad successionem avi vocat: ita et principalis dispositio in locum matris suae vel aviae eos cum iam designata partis tertiae deminnebat inter adgnatos et memoratos nepotes, partem quartam defuncti substantiae adgnatis sibi vindicantibus ex cuiusdam constitutionis auctoritate, memoratam quidem constitutionem a nostro codice segregavimus neque inseri eam ex Theodosiano codiest et sanximus, talibus nepotibus ex filia vel pronepotibus ex nepte et deinceps superstitibus, adgnatos nullam partem mortui successionis sibi vindicare, ne
Abbreviated transcription (Latin):
quod tribuniams uir ex¬
selsus questor sagri pal¬
fecimus ꝑ quã disposiũ¬
mus si testator fidei here¬
dis sui ꝯmisit ut uel hẽ¬
ditatẽ uel speciale fidei¬
cõmissũ restituat et neq
ex scͥptura neq ex quĩ¬
q testiũ mio qui infider¬
ꝯmissi legittimus ẽẽ nos¬
cit᷑ res possit maĩfestari
titui uoluerit si hẽs persi¬
dia tentus adiple̾ fidẽ
detulerit
chil tale a testatore au-¬
dit nel recusantẽ ad
fidei ꝯmissũ uel umiũsita¬
tis uel speciał solucõnẽ
coartari nec pere at ulti¬
ma uolũtas testatoris fi¬
dei heredis ꝯmissa Ca¬
dẽ seruari censuimus et
si a legatario uel fidei¬
ꝯmisfario aliquid sumliter¬
sit relictũ ꝙ si is a quo
ad legis sub tilitatẽ decur¬
rat õmmm̃o cogẽdus est
soluere

Expanded text:
quod Tribonianus vir exquod Tribonianus vir excelsus quaestor sacri palfecimus, per quam disposuimus: si testator fidei heredis sui commisit, ut vel hereditatem vel speciale fideicommissum restituat et neque ex scriptura neque ex quinque testium numero, qui in fideicommissis legitimus esse noscitur, res possit manifestari,titui voluerit, si heres perfidia tentus adimplere fidem detulerit,hil tale a testatore audivit, vel recusantem ad fideicommissi vel universitatis vel specialis solutionem coartari, ne depereat ultima voluntas testatoris fidei heredis commissa. eadem observari censuimus et si a legatario vel fideicommissario aliquid similiter relictum sit. quodsi is a quo ad legis subtilitatem decurrat, omnimodo cogendus est solvere.