comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
muns corruuas lr̃e sacrestant cum maiore
hoñi studio cum nel maxnue ꝓtegente
sua sancta poemata suas sanctas hysto¬
Nas dininas q suas leges auctore illaꝵ
deo suam q ꝑhenitatem suis inuentio¬
nbus largite Reliquorum nobilissime
ꝑeunt et iam magna ex ꝑte ꝑiere sic ni¬
gentis dampmi millimi est remediũ quia
nullus est sensus nea id nouũ ac in re
uirtutum et morum dampna ingencia
niegligunt᷑ cum tanto studio iumoribus
occurratur lrarum ⁊acturam ant̾ m̃ĩmas
nuimerant sunt qui me lucra fuit iiꝑ
non magris aut nnisiluis s in maxmia
florentissimaq et ꝙ stupetis nrbe ytalia
neq hiis pastor aratorne s uir nobilis
magni q apud suos ciuies loci qui mi¬
raret magno se precio empturũ ne quis
umꝙͣ suam prĩam lrãtus incoleret aut
intraret O uox saxi corporis fertur tale
ali quod sensisse latinis infestus lr̃io ut
scriptum est quas uirus at pestem publi¬

Expanded text:
num tot ruinas litere sacre stant, cum maiore num tot ruinas litere sacre stant, cum maiore hominum studio, tum vel maxime protegente sua sancta poemata, suas sanctas historias divinasque suas leges auctore illarum Deo suamque perennitatem suis inventionibus largiente; reliquorum nobilissime pereunt et iam magna ex parte periere. Sic ingentis damni nullum est remedium quia nullus est sensus neque id novum hac in re, et virtutum et morum damna ingentia negliguntur: cum tanto studio minoribus occurratur, literarum iacturam inter minimas nnon in agris aut in silvis, sed in maxima florentissimaque et, quod stupeas, urbe Italie neque is pastor aratorve, sed vir nobilis magnique apud suos cives loci, qui iuraret se magno pretio empturum ne quis unquam suam patriam literatus incoleret aut intraret. O vox saxei pectoris! Fertur tale aliquid sensisse Licinius infestus literis, ut scriptum est, quas virus ac pestem publi
Abbreviated transcription (Latin):
iusticie mercie q uidebitur corrumpenti oĩa
nuscenti q cui ꝯ metu multa iam ut au¬
gur ac maguis oꝑibus clara ingena reflix¬
erunt merito ꝙ id patitur ignanissima etas
hec Culme sollicita lr̃aauiu negligeris et
cocos examinans non scriptores quisquis
itaq pnigere aliquid in membra us ma¬
ni que calamũ uersare didicerit scriptor
habebitur doct̾ne ennus ignarus exꝑs in¬
genii artis egens non quero iam nec que¬
ror ortographiam que pridem internt quali¬
tercumnq ñc scrbentire que ibent᷑ appa¬
Reret scriptormu infancia rerũ subã nõ
lateret Nunt ꝯfusis exemplaribus et ex¬
emplis unũ scabere polliciti sit aliud scribt̃
ut quod ip̃e dictaueris non agnoscas an
si redeat cicero an limꝰ multiq cui ueterũ
illustriũ ante om̃s plunus secundus/ sua
scripta relegentes intellig̾e̾nt iet non pas¬
sim hesitantes mint aliena crederent ẽẽ
non barbara inter humanoriu inuencio¬

Expanded text:
inscitie inertieque medebitur corrumpenti omnia inscitie inertieque medebitur corrumpenti omnia miscentique? Cuius metu multa iam, ut auguror, a magnis operibus clara ingenia refrixerunt meritoque id patitur ignavissima etas hec, culine sollicita, literarum negligens et coquos examinans, non scriptores. Quisquis itaque pingere aliquid in membranis manuque calamum versare didicerit, scriptor habebitur, doctrine omnis ignarus, expers ingenii, artis egens. Non quero iam nec queror orthographiam, que pridem interiit: qualitercunque utinam scriberent, quod iubentur! Appareret scriptoris infantia, rerum substantia non lateret! Nunc confusis exemplaribus et exemplis, unum scribere polliciti, sic aliud scribunt, ut quod ipse dictaveris non agnoscas. An si redeat Cicero aut Livius multique alii veterum illustrium, ante omnes Plinius Secundus, sua scripta relegentes, intelligent et non passim hesitantes, nunc aliena credent esse, nunc barbara? Inter humanarum inventio
Abbreviated transcription (Latin):
legere atq intelliere laborasset/ an nõ
satto habuit negocii libros ipõs ac diu̾soꝵ¬
librorum titulos et auctorũ nomĩã et uo¬
luminũ formas nnim ꝙ cognoscere pultra
uero ars que de phoͦ librariũ fecit Crede᷑
michi non est in hoc nutrice scriptis
nrgenũ s necare anole rerum atq obrue̾
nel fortasse mediis in undis more cantaleo
siti amnam torquere rebus attonitam
degustantem anchal atq o nũbus inhian¬
tem ¶ libri mimmerabiles sunt i̾ R
Et errores nnniũ quidꝰ ab ꝯmpns alii ab
indoctis editi illi quidem religiomi ac pie¬
tati et dininis lrĩs hn nature ac nisticie
mnoribue q et liberalibus disciplinis seu
hystoue ⁊eruia gestarum fidei omnes
uero aduersi in quibus om̃ibris et p̾ẜtimn
pͥmis ubi maioribus agitur de rebus
et uera falsis in nuxta sunt per difficil
ut ꝑiculosa discretio est utq ad plenũ auc¬
toris constat integritas quis scrptoruui

Expanded text:
legere atque intelligere laborasset? An non legere atque intelligere laborasset? An non satis habuit negotii libros ipsos ac librorum titulos et auctorum nomina et voluminum formas numerumque cognoscere? Pulchra vero ars, que de philosopho librarium facit: crede michi, non est hoc nutrire scriptis ingenium, sed necare mole rerum et obruere, vel fortasse mediis in undis more Tantaleo siti animam torquere, rebus attonitam, degustantem nichil atque omnibus inhiantem. Libri innumerabiles sunt michi. Et errores innumeri, quidam ab impiis, alii ab indoctis editi. Illi quidem religioni ac pietati et divinis literis, hi nature ac iustitie moribusque et liberalibus disciplinis seu historie rerumque gestarum fidei, omnes autem vero adversi inque omnibus et presertim primis ubi maioribus agitur de rebus et vera falsis immixta sunt, perdifficilis ac periculosa discretio est. Ut ad plenum auctorum constet integritas, quis scriptorum
Abbreviated transcription (Latin):
spectaculis mainter ostentantis et liui cũ
dictum ptholomei fcĩ utrumq forsitan de¬
gio opes ercusant et in longis publicis usi¬
bus ꝓspiciens regis intencio in hoc certe
laudabilis ꝙ sacras lrãs mundo non utiles
modo sed intias siuma diligencia atq in¬
pensa per electos ad tm̃ opus uiros ingre¬
tam linguani ex ebrayco fonte tñsfudit
At quid facias p̾natis nen equantibus sed
suꝑantibus apparatus regios sereno sit qui¬
dem sc̃ĩmonito doct̾ne uiros ingentes s ma¬
ioris cure plurimarũ lrãꝵ s plurimũ uelu¬
minũ duo et sex agnita milia librorum
fuisse leginus/ quos omes gordiano mi¬
nori ciuꝰ patri fuisset amicicius ille mori¬
ens reliquit magna ꝓrsus hereditas et ml¬
tis effectura ingemis unũ uero quis du¬
bitet oppressura Quid h autem quesoet si
nil aliud egisset in uita nullum illi uel
scribendi studium fuiss uel querendi labor
nil oñ tot uelumĩbus comprebensormu

Expanded text:
spectaculis inaniter ostentantis. Et Livii tamen spectaculis inaniter ostentantis. Et Livii tamen dictum et Ptolemei factum, utrumque forsitan regie opes excusent; et in longum publicis usibus prospiciens regis intentio in hoc certe laudabilis, quod sacras literas mundo non utiles modo, sed necessarias, summa diligentia atque impensa per electos ad tantum opus viros in Grecam linguam ex Hebraico fonte transfudit. At quid facias privatis, non equantibus sed superantibus apparatus regios? Sereno equidem Sammonico doctrine viro ingentis sed maioris cure, plurimarum literarum sed plurium voluminum, duo et sexaginta milia librorum fuisse legimus, quos omnes Gordiano iuniori, cuius patri fuisset amicissimus, ille moriens reliquit. Magna prorsus hereditas et multis suffectura ingeniis: num vero quis dubitet oppressura? Quid hic autem, queso, si nil aliud egisset in vita, nullum illi vel scribendi studium fuisset vel querendi labor, nichil omnium tot voluminibus comprehensorum
Abbreviated transcription (Latin):
ut stomachis sic ingemis nausea sepus no¬
cuit quam fames ata ut ciborum sit li¬
brorum usus ꝓntentos qualitate limitands
est n rebus omibus quod huig parũ illi est
ninnũ itaq supiens non copiam s suffi¬
cienciam rerum uult illa enĩ sepe pestilẽs
copia est E Inmensum diciniꝰ quod mẽ¬
sura careti sme qua humanis quod mrebs
rectum sibi ꝙ ꝯueniens ⟦attu metire est
In eis et q optima iudicant᷑ in mensitas
atq in moderacio fugienda semperq p
Aibroꝵ mestimabilis multitudo est R Ma¬
lor ne tibi ꝙͣ ꝑtholonico philadepho degi
egipti quam alexandrine bibloteçe Quadra¬
guita librorum milia coaceruasse comꝑatũ
est qui tñ diuersis ex locis du magno studio
quesiti simul omnes arcerunt quod elegan¬
cre regnũ. cure q opus egregium fuisse ait
lumꝰꝯ queni seneca rep̃ñdit non id elegau¬
cie cureq regis opus diceris s studiose luxx¬
nrie ymo ne id quidem s se ipmu cum quesitis

Expanded text:
ut stomachis sic ingeniis nausea sepius nout stomachis sic ingeniis nausea sepius nocuit quam fames. Atque ut ciborum sic librorum usus pro utentis qualitate limitandus est: in rebus omnibus quod huic parum, illic est nimium. Itaque sapiens non copiam, sed sufficientiam rerum vult; illa enim sepe pestilens, rorum est. Immensum dicimus quod mensura caret, sine qua humanis quid in rebus rectum sibique conveniens, tu metire. Est in his etiam que optima iudicantur immensitas atque immoderatio fugienda semperque pre Librorum inextimabilis multitudo est. Maiorne tibi quam Ptolemeo Philadelpho regi Egypti? Quem Alexandrine bibliothece quadraginta librorum milia coacervasse compertum est, qui tamen diversis ex locis diu magno studio quesiti, simul omnes arserunt; quod elegantie regum cureque opus egregium fuisse ait Livius, quem Seneca reprehendit, non id elegantie cureque regie opus dicens sed studiose luxurie, immo ne id quidem, sed seipsam conquisitis
Abbreviated transcription (Latin):
est E Oportuue ad modui de
huis ẜmo orit᷑ nam ut quidam discipline
sic alii uoluptate uc iactancie libros que¬
runt sunt qui hac parte suppellectili ex¬
ornant thala mos q aĩs exornandis
nuenta est/ neq aliter hiis utantur quã
coriithiis uasis aut tabulis pictis ant
statius cetris ꝙ de quibus ꝓxime dispu¬
tatum est Sunt qui obtentu librorum a¬
uaricie inẜ̾mant pessimi om̃i non libroꝵ
uana p̃cia s quasi menciũ extimantes
pestie mala s recens et que iper diuitũ
studus obrepsisse uideatur contͣ quami uiũ
concupiscencie instiumentũ atq uua ars acces¬
sert ¶ librorun larga copia est R Oꝑosa
s delegtabilis sarcina et amini iocunda distrac¬
tio ¶O Ingens est copia librorumi ꝑ Ingens
simul et laboris copia et quietis mopia hur
illuc circum gandendum ꝯugenũ hns atq ilł
p̃grauanda menoria / quid uis ditam/ libri
quosdam ad sciai quosdam ad insamani
deduxxere dum plus hauriũt quam diger unt

Expanded text:
est. Opportune admodum de his sermo oritur. Nam ut quidam discipline, sic alii voluptati et iactantie libros querunt. Sunt qui hac parte suppellectilis exornent thalamos que animis exornandis inventa est neque aliter his utantur quam Corinthiis vasis aut tabulis pictis ac statuis ceterisque de quibus proxime disputatum est. Sunt qui obtentu librorum avaritie inserviant, pessimi omnium non librorum vera pretia, sed quasi mercium extimantes: pestis mala sed recens et que nuper divitum studiis obrepsisse videatur, que unum concupiscentie instrumentum atque una ars accesserit. Librorum larga copia est. Operosa sed delectabilis sarcina et animi iucunda distractio. Ingens est copia librorum. Ingens simul et laboris copia et quietis inopia: huc illuc circumagendum ingenium, his atque illis pregravanda memoria. Quid vis dicam? Libri quosdam ad scientiam, quosdam ad insaniam deduxere, dum plus hauriunt quam digerunt;
Abbreviated transcription (Latin):
ritate felicitas ¶ Felix ip̃c michi uideo:¬
R. Iam rũsum habes si felicem reor
faceret paucissimi nec felices essent
falsa ertro felicitas tua est/ ea ipa ꝑ¬
breuis nulli errore diu contingit gau¬
dere sola quidem ueritas solida est error
tenue quoddam et mane quod inter
amplectenciu maius quasi funurs
q uiubras abigat falsa q gandia
maꝑtum ꝓtrahat que felicitati huma¬
nat Que internu ab hns ip̃is quoꝵ
ꝓxime mencio est habita q ab õĩbus
qui felices sibi uel aliis uisi sunt
ubi nam gremniũ quo ue instatu sint
de sua illi breni felicitati quid senri¬
ant tarebunt ip̃i s loquetur ueritas
testabitur q habitos felices fuisse nu¬
De spe bona .G.

Expanded text:
ritate felicitas. Felix michi ipse videoritate felicitas. Felix michi ipse videor. Iam responsum habes: si felicem error faceret, paucissimi non felices essent; falsa ergo felicitas tua est et ea ipsa perbrevis: nulli errore diu contigit gaudere, sola quidem veritas solida est, error tenue quiddam et inane, quod inter amplectentium manus quasi fumus que umbras abigat falsaque gaudia in apertum protrahat, que felicitati humanat. Quere interim ab iis ipsis quorum proxime mentio est habita, quere ab omnibus qui felices vel sibi vel aliis visi sunt, ubinam gentium quove nunc in statu sint, de sua illa brevi felicitate quid sentiant: tacebunt ipsi, sed loquetur veritas testabiturque habitos felices, fuisse miDE SPE BONA
Abbreviated transcription (Latin):
Sencio quam felicitatem dicis aut fe¬
Lix igitur errore tuo es ut ait ille que
feliritas ut dixi nuseria est aut uirtute
anuui felix que nec ip̃a felicitas ple¬
na est ꝙͣus sit adfelicitatem uia ad
postremũ cuncta distutiens me nura¬
ri non dissimulo quaui michi felicita¬
tem quidem sompmauit ꝓnuitunt q
aliis acutissumi homiues in multis
hac in ꝑte certissimi Nam sine om̃i
tumulus bononim ad felicit. item hus¬
qui indeficiens ac stabilis ⁊equirit
et quam multa desint hõi uite sta¬
dium hoc agenti prose quisq sentit
et hec ip̃a quẽ assunt ꝓͣ icerta ꝙ̃q
labilia agnoscit siue quod aluis ur̾
felices quosq felicitati ꝓximos nõ ne¬
go uitam ipami ꝑpetius temipt acionũ
p̾lus pascuntmr insest am ꝑiculis semꝑ
multis et granibus expositi net umq
ante exitum securi quod sine nescuuit
siue sciunt eqne miseri sunt babendi
nulla eiũ cum errore nilla siue secu¬

Expanded text:
Sentio quam felicitatem dicis: aut feSentio quam felicitatem dicis: aut felix igitur errore tuo es, ut ait ille, que felicitas, ut dixi, miseria est; aut virtute animi felix, que nec ipsa felicitas plena est, quamvis sit ad felicitatem via. Ad postremum cuncta discutiens, me mirari non dissimulo, quam michi felicitatem quidam somniant promittuntque aliis, acutissimi homines in multis hac in parte cecissimi: nam sive omnium cumulus honorum ad felicitatem isque indeficiens ac stabilis requiritur — et quam multa desint homini vite studium hoc agenti pro se quisque sentit et hec ipsa que adsunt quam incerta quanque labilia sint agnoscit — sive, quod aliis videtur, felices quosque felicitati proximos non nego, vitam ipsam perpetuis tentationum preliis patiuntur infestam, periculis semper multis et gravibus expositi nec unquam ante exitum securi; quod sive nesciunt sive sciunt, eque miseri sunt habendi: nulla enim cum errore, nulla sine secu
Abbreviated transcription (Latin):
õni altissima diuturna pace uite sp̃a¬
cio at fine suauissmnio quod oñna suꝑ¬
at morum ałq amnu tnͣ quillitãte
ꝑpetua quis hunc felicissimũ neg a¬
uent s felicem negant quibus hõc scru¬
tandi studium fuit obstat eñĩ ext̾nsetꝭ
fulgdribus interioris ac domestice ui¬
te status et fortune longe alia natu¬
ralis ac birilis sobolis defectus adop¬
tiuorum ac nepotuu ii anature mor¬
tes et quoruiadam morte peior con¬
tumatia Ad hnt et uilissimori quo
hõm insidie et suorum inse crebre con¬
spirationes et dilectissime ac uince filie
ac ueptis adulteria crebriora demq
non suus heres successor ꝙ non pla¬
citus et ncc̃itate magis ꝙͣ idicio
electus nec diũo se dignus nec ni¬
perio E horum ergo nemo felixues
felicem aliũ da michi cum quo felix
sis uel sine consorte felix esto uel iam
tandem ueriori sine anrem prebe sedũ
qm dico iterm añ morten nemo
homi felix ¶ Ego annuo fehx sum dẽ

Expanded text:
omnium altissima, diuturna pace, vite spaomnium altissima, diuturna pace, vite spatio ac fine suavissimo quodque omnia superat, morum atque animi tranquillitate perpetua. Quis hunc felicissimum negaverit? Sed felicem negant, quibus hec scrutandi studium fuit. Obstat enim extrinsecis fulgoribus interioris ac domestice vite status et fortuna longe alia, naturalis ac virilis sobolis defectus, adoptivorum ac nepotum immature mortes et quorundam morte peior contumacia; ad hec et vilissimorum quoque hominum insidie et suorum in se crebre conspirationes et dilectissime atque unice filie ac neptis adulteria crebriora, denique non suus heres successorque non placitus et necessitate magis quam iudicio electus, nec omnino se dignus nec imperio. Si horum ergo nemo felix, vel felicem alium da michi cum quo felix sis vel sine consorte felix esto vel iam tandem veriori sententie aurem prebe, secundum quam dico iterum ante mortem nemo hominum felix. Ego animo felix sum.
Abbreviated transcription (Latin):
Duos quidem e cunctis mort alibus
colligunt felices in quibus opmatissi¬
mus est qũtus metellus et apud
striptores iterũ et uulgo eciam fe¬
lix s huic tñ ꝙͣius latẽ iactatum
felicititus nomen in quibusdam ex¬
actioribus scriptis ereptinu scio in¬
inriis aliqũ gͣuissims et ꝙ dolorem
gemãt nili ab auctore susceptis Iam
deli quorum falsa felictas maꝑto est
Balla felix tr̃ dictus est infelicem
fũ uite illum ac mortis acrocitas ꝓ¬
bat alexandri macedonis at uisn
cesaris et si fortuna ꝓsꝑmnia uitam fũ
niquietam semper ac turbidam ata¬
⁊ deo nũꝙͣ felix utriusa miors rapida ille
in medio bellorum cursu hic post uicto¬
riam repente ille beueno ꝑiit hic ferro
Stipionũ belliciam felicitatem alteriis
indignũ exiliũ indigna quoq alt̾ius
et multa mors nimuit longumi est
euoluere singulerun fortiuias Ad sũ¬
inũ uemo unus omi fere om̃ibus felix
uisus est alugustus cesar monarchia

Expanded text:
Duos quidem e cunctis mortalibus Duos quidem e cunctis mortalibus colligunt felices, in quibus opinatissimus est Quintus Metellus et apud scriptores rerum et vulgo etiam felix; sed huic tamen quamvis late iactatum felicitatis nomen in quibusdam exactioribus scriptis ereptum scio, iniuriis aliquando gravissimis et, quod dolorem ingeminat, vili ab auctore susceptis. Iam reliquorum falsa felicitas in aperto est: Silla felix tantum dictus est, infelicem tamen vite illum ac mortis atrocitas probat; Alexandri Macedonis ac Iulii Cesaris, etsi fortuna prosperrima, vita tamen inquieta semper ac turbida atque ideo nunquam felix, utriusque mors rapida, ille in medio bellorum cursu, hic post victoriam; repente ille veneno periit, hic ferro. Scipionum bellicam felicitatem alterius indignum exilium, indigna quoque alterius et inulta mors minuit. Longum est evolvere singulorum fortunas; ad supremum venio: unus omnium fere omnibus felix visus est Augustus Cesar, monarchia
Abbreviated transcription (Latin):
Domi felix R Pontificatu forsã
ant nuꝑio aut oĩo potencia
aut opibus felicem fier credis fallis
non faciunt felicem ista uel miserum
s detegunt atq ostendunt si aid fa¬
cerent miserum pocurs ꝙͣ felicem fa¬
cerent sunt em̃ plena ꝑitulis quibꝰ
humarim est affixa nuseri arũ radix
felix sum E O miser qui in tot
malis tefelicem speras S Qum fe¬
lix d Opnuone fortassis tua que
qͣui falsa est felicitati inchil addide¬
rat s miserie multuni si auidem ꝓ¬
p̾am non nosse museriam sinum a
museria est ¶ felix sinua Hoc
mter carificnm gladios magius
tũ quidem dimi floretitissimo statu
feliciss mus uideretur ¶ Eũ felix¬
R felix es et uiuis uiator insolitus
mirus tursor qui in hoc stupeo et
diffirili calle sis felix inter mille ꝑi¬
cula raptatius iugiter et ignoraus
quo si auidem hic es felix es quod
nemo uiꝙͣ fuit nemo erit ut au¬
guror nan auis queso umꝙͣ felix in
miserus Nemo igitur felix p̃nsquam
exhat nuseriarum ualle nngrauerit

Expanded text:
um felix. Pontificatu forsan aut imperio aut omnino potentia atque opibus felicem fieri credis. Falleris: non felicem faciunt ista vel miserum, sed detegunt atque ostendunt; et, si quid facerent, miserum potius quam felicem facerent: sunt enim plena periculis, quibus humanarum est affixa miseriarum radix. Felix sum. O miser, qui in tot malis te felicem speres! Sum felix. Opinione fortassis tua que, quoniam falsa est, felicitati nichil addiderit, sed miserie multum, si quidem propriam non nosse miseriam miseria summa est. Felix sum. Hoc inter carnificum gladios magnus tum quidem, dum florentissimo in statu felicissimus videretur. Sum felix. Felix es et vivis? viator insolitus, mirus cursor, qui in hoc scrupeo et difficili calle sis felix, inter mille pericula raptatus iugiter et ignorans quo, si quidem hic es felix, quod nemo unquam fuit, nemo erit, ut auguror. Nam quis, queso, hominum felix in miseriis? Nemo igitur felix, priusquam ex hac miseriarum valle migraverit.
Abbreviated transcription (Latin):
liqua quib ꝯ ac̾ter tircuspectis mõ¬
strum est suꝑbue homũtio
De febribus. Dolor¬
Ebribus estuo R̾ Estꝰ hi
aut tepore fimend ꝯ aut fu

Expanded text:
liqua, quibus acriter circumspectis, monstrum est superbus homuncio. 112 DE FEBRIBUS Febribus estuo. Estus hic aut tempore finiendus aut f
Abbreviated transcription (Latin):
Uꝑbia artollor R Guid suꝑ¬
ne tantornui male fasce obrutus
atq oppressus extolleris qui te si oĩ¬
bus malis explicitus uirtutũ oni
alis euentus attolleres hoc uno bõ
omñã corrupisses Nichil est enĩ o¬
diosius deo quam suꝑbia ꝑ hanc
ille pulchrimꝰ creatus reꝑtim cor¬
⁊ uit per quam tu peccator uis as¬
tendere si sic illi ob id unũ acci¬
dit quid per hoc aluis cupis ad¬
iutum tibi enenturum arbitzaris
malum sartinuis tius cumulũ suꝑ¬
imposustĩ D Bnꝑbia euehor E
Cur queso an non te mõrlẽ an
non assidue fatiscentẽ an nõ pc̃co¬
rem an non mille cãĩbus expõitũ
an non morti obnoxium inuerte
an non demq te miseꝵ mĩsti
et non famosissimũ illud home¬
ricũ aũdiiusti nil miserius tra
mitrit homñe Scire uelmu quid
te horuin potissime ad suꝑbiam
rohertatur An fragilitas meni¬
uroꝵ ex̾citus q morboꝵ an uite
breuitas an cecitas ãi inter
spes uanissimas metꝰ q ꝑꝑetu¬

Expanded text:
bia extollor. Quid supne tantorum malorum fasce obrutus atque oppressus extolleris, qui si te omnibus malis explicitus, virtutum omnium alis evectus attolleres, hoc uno bona omnia corrupisses. Nichil est enim odiosius Deo quam superbia. Per hanc enim ille pulcherrimus creatus raptim corruit, per quam tu peccator vis ascendere; si sic illi ob id unum accidit, quid per hoc aliis culpis adiectum tibi eventurum arbitraris? Malum sarcinis tuis cumulum superimposuisti. Superbia evehor. Cur, queso? an non te mortalem, an non assidue fatiscentem, an non peccatorem, an non mille casibus expositum, an non morti obnoxium incerte, an non denique te miserum meministi? et non famosissimum illud Homericum audivisti: “Nichil miserius terra nutrit homine”? Scire velim, quid te horum potissime ad superbiam cohortatur, an fragilitas membrorum, exercitusque morborum, an vite brevitas, an cecitas animi inter spes vanissimas metusque perpetu
Abbreviated transcription (Latin):
la et si miustani aliquam tñ excu¬
sacionem suꝑbia et iniudia millã
habent O. Doleo me suꝑbũ R
De pc̃to dolore pͥmus ad salutem
gadus est Et sicut suꝑbie est ex¬
tolli sic humilitatis est dolore seq
submnttere quod quidem facie fcũ
erit mox ut otulos in te ip̃m tota
intentione reflexeris Quõd cũ ita
tis est cuncta arbitrũ tui esse de¬
situra illico ut bona fide uolueris
utq amĩt receptui ceciueris teq
at tua signa querteris Quod ad
pñs malũ attinet unũ illud ad¬
iecerim suꝑbiam esse egritudmen
miseroꝵ ac stultorum Tales nẽpe
sunt haud dubie qui suꝑbuit
causa in libro sapĩe scriptũ est
omues insipientes et infelites s̃
mõdum aĩe sue suꝑbi sunt Aĩẽ
certe sue si saperent modum de
berent hñiliari condicionis in be¬
cillitate cognita sit eñi eodein li¬
bro scriptimi legis Rex hodie est
et tras moritur Cuni eiũ moriẽ
homo hereditabit serpentes et bes¬
tias et uerines nitiũ suꝑbie hoĩs

Expanded text:
xcusationem, superbia et invidia nullam, habent. Doleo me superbum. De peccato dolere primus ad salutem gradus est; et sicut superbia est extolli, sic humilitas est dolere seque submittere, quod quidem facile factu erit, mox ut oculos in teipsum tota intentione reflexeris; quod cum ita tis est: cuncta arbitrii tui esse desitura illico, ut bona fide volueris, utque aiunt, receptui cecineris, teque ad tua signa converteris. Quod ad presens malum attinet, unum illud adiecerim, superbiam esse egritudinem miserorum ac stultorum; tales nempe sunt haud dubie qui superbiueque vero sine causa in libro Sapientie scriptum est: “Omnes insipientes et infelices supra modum anime sue superbi sunt.” Certe anime sue si saperent modulos, essent humiliores conditionis imbecillitate cognita. Sic enim eodem libro scriptum legis: “Rex hodie est, et cras morietur. Cum enim morietur homo, hereditabit serpentes et bestias et vermes. Initium superbie h
Abbreviated transcription (Latin):
paciencia Utrobiq querimonit/ nusꝙ̃
e ⁊uanimitas Sic indeniu in que
homines ingrati estis ¶ Durus
est michi pater R. Ueniet tp̃c¬
u ip̃m prẽiu suspires nec rũsurũ
et qui tibi nunt uidetur saxis du¬
nior plunus mollior uideatur O¬
Durum prem̃ habeo R̃ Prem dũ
habueris agnosces/
De contumaci filio..

Expanded text:
patientia, utrobique querimonie, nusquam patientia, utrobique querimonie, nusquam equanimitas. Sic in Deum atque homines gratis estis? Durus est pater michi. Veniet t ipsum patrem suspires, nec responsurum voces, et qui nunc videtur saxis durior, plumis mollior videaturDurum patrem habeo. Patrem dum habueris non agnosces. 44 DE CONTUMACI FILIO
Abbreviated transcription (Latin):
aufertis et prĩs bobis imperiũ usur¬
patis Duplex indignitas Ita fit
ut in solentia inuemilis undiq reꝵ
turbet officia hiic forte ꝓhibiti
de pr̃m asperitate querimii Ur̃i
digni iudicio quibus liceant ob id
namq ꝙ nati estis et placere bobis
ad spetulmu didicistis tunt deniu
cum ꝑ̃ esse ceperitis censuri ꝙͣ̃ id uo¬
bis turpiter aute tempus optatũ ẽẽt¬
si puis est rigor pater filio rigridam
pietatem patri filius ob sequinm de¬
De mallio torq̃to i hystorus eriã apd̾
Martum tulliũ legisti ut ꝑ indulgẽs
in prem idem seuerus acerbe ni filiũ
fuit uulgi forte iudicio ⁊ eprehensꝰ
malt̾o abicorruptis extimatoribus
nutroq laudatissimus tanta diu̾¬
sitas reruin est  Pater durus
est michi ⁊ si boua nr̃a cognos¬
citis mortales ad cum nosce ceꝑitis
ninus agnoscitis hic et pñcia fas¬
tiditis et amissa lugetis altu suꝑ¬
be ninus altin ninus humiliter et
ubi agende grates et ubi habenda

Expanded text:
aufertis, et patrum ante vobis imperium usuraufertis, et patrum ante vobis imperium usurpatis, duplex indignitas. Ita fit ut insolentia iuvenilis undique rerum turbet officia. Hinc forte prohibiti de patrum asperitate querimini, vestro digni iudicio, quibus omnia liceant, ob id unum, quod nati estis, et placere vobis ad speculum didicistis, tum demum, cum preesse ceperitis, sensuri quam id vobis turpiter ante tempus optatum essetsi pius est rigor? Pater filio rigidam pietatem, patri filius obsequium reDe Manlio Torquato in historiis, et apud Marcum Tullium legisti, ut perindulgens in patrem, idem acerbe severus in filium fuit, vulgi forte iudicio reprehensus, in altero ab incorruptis extimatoribus in utroque laudatissimus: tanta diversitas rerum est. Pater durus est michi. Sero bona vestra cognoscitis, o mortales, at cum nosse cepistis, nimis agnoscitis; hinc et presentia fastiditis et amissa lugetis, alterum superbe nimis, alterum nimis humiliter; et ubi agende grates, et ubi habenda
Abbreviated transcription (Latin):
delectat. Inq hoc uno indiciũ tuũ¬
non habes delectacione qui mi sed
titillatione sensiũ aircum uentinu¬
do Durus michi pater est Uut
sit durus illum tibi non te sibi ui¬
dicem natura dedit quam secuta
lex culis castigatores ꝑentum fi¬
lios erubescit pudeat te andere qd
nulli filio licere legem pnduit Sĩe
de te iudicet qui te genuit aluit¬
q tu de illo iudiciũ linque alris
prem̃ q si uere landis non ẽ capcix
Decoris saltem silentio uenerare
Duis pater est moribus R
Non arguendi mores pri s ferendi
sunt nichil impius malexandro
sonat yͣ ꝙ non dicani prem cu¬
uicus a attemptasse s ꝑ at̾ns lau¬
dibus miudisse uisus est de pre nichꝰ
gloriosum loquendũ uel tacendum¬
D  abeo durum prẽni R Hẽs
ubi amorem ubi pudorem uhi obiã¬
int̾ris imperiũ ustius ꝙ̃ patris ullã
indiginus eripitur s nos p̾cipiti atqͣ
intempestmo desiderio subẽe nati p̃

Expanded text:
delectat, inque hoc uno, iudicium tuudelectat, inque hoc uno, iudicium tuum habes, non delectatione animi sed titillatione sensuum circumventum. Durus michi pater est. Ut sit durus, illum tibi, non te sibi, iudicem dat natura, quam secuta lex civilis, castigatores parentum filios erubescit. Pudeat te audere, quod ulli filio licere legem puduit; sine de te iudicet, qui te genuit aluitque; tu de illo iudicium linque aliis, patremque si vere laudis non est capax, decoro saltem silentio venerare. Duris pater est moribus. Non arguendi mores patrum, sed ferendi sunt. Nichil turpius in Alexandro sonat, quam quod non dicam patrem conviciis attemptasse, sed paternis laudibus invidisse visus est. De patre vel gloriose loquendum, vel tacendum. Habeo durum patrem. Habes ubi amorem, ubi pudorem, ubi pain terris imperium iustius quam patris, nulla hindignius eripitur. Sed vos precipiti ac intempestivo desiderio subesse nati co
Abbreviated transcription (Latin):
rissimus pr est michi R Que tibi
durissima illi forsan utilia uident᷑
tiu et t̾tius iudicium et incorruptior
affectus adolescencia nou insi que
suboculis sunt metitur etas ma¬
tura multa circimispicit. Pater
est nuchi durissimus E Uide ne
tu illi durior ut dui ille dede¬
cori tuo obstat tu illius uitã mo¬
pr̃ est michi R Wu salutẽ filii
neggligit ille demũ durus est p̃i
et si fronte nuitissimus alt qui filiũ
ad rectum ⁊ter trahit ope consilio q ad¬
iuuans et sepe uerborum sepe rerum
stunulis nuplens sepe tardum ancre¬
pectu duxus est nune fructuosior filio
seueritas patris esse solet ꝙ conutas¬
S Durus est pater R Euꝑcilium
paternum zelus dolor metus et ais
excusat D Durum prem̃ egre fero¬
Q Quid si multis sit affectis nue
acridit ferre duriciem cogaris altiꝰ
quid si ip̃e ꝯtinatis fili ꝑater esse
intipias tunt intelliges ꝙͣ suaue pa¬
tas uigum et ꝙͣ iustinu sit imꝑiu¬
nunt non insi uniũ intelligis quid

Expanded text:
rissimus pater est michi. Que tibi rissimus pater est michi. Que tibi durissima, illi forsan utilia videntur, cui et certius iudicium et incorruptior est affectus. Adolescentia non nisi que sub oculis sunt metitur, etas maturior multa circumspicit. Pater est michi durissimus. Vide ne tu illi durior, ut dum ille dedecori tuo obstat, tu illius vitam pepater est michi. Qui salutem filii negligit, ille demum durus est pater, etsi fronte mitissimus, at qui filium ad rectum iter trahit, ope consilioque adiuvans, et sepe verborum, sepe rerum stimulis impellens, sepe vel tardum increpectu, durus est minime. Fructuosior filio severitas patris solet esse, quam comitas. Durus est pater. Supercilium paternum, zelus, dolor, metus, etas excusant. Durum patrem egre fero. Quid, si quod multis sic affectis iure accidit, ferre duritiem cogaris alterius? Quid, si ipse contumacis filii pater esse incipias? Tunc intelliges quam suave patris iugum, et quam iustnunc non nisi unum intelligis quod
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ dampnosa mollicies nõ liugue
fũi s nec uirge ꝑcendum docti con-¬
sulunt hiis duõbus anmoꝵ Inue¬
nilium constat in p̾mis cura que
si frustra fuit gramoribus morbis
grauiora remedia adhibenda sunt
cibditacio et carcer quin et more ue¬
teri romano adextremũ et supplicia
et mores quod non ꝯsules modo et
duces quibus imꝑiũ et om̃s publici
officu prestaret auctoritas s puatos
illos pristos ẜuos ac pres̃ quibus
sola patria ius in filios daret sepe
ac̾rime obseruasse legnnus in quib
maxnne cassu ac fulmi nob ili
tior durum E Qualem put as
ille te passus est puerini qualem¬
ue deinceps adolescentem difficile
id quidem persuadere hiis sibi ualde
ꝙͣ etatis illius inconditos mores
pati D Patior durum pr̃em
Quid si duxus es filius dura duris
efficatius leniuntur et sepe medici
melioris defornuor est cicatrix O
Prem̃ durum habeo R ssi pr̃ uerꝰ
est diligit si diligit/ nou que mul¬
ceant s que prosint cogitate Pu¬

Expanded text:
er damnosa mollities; non lingue tantum, sed nec virge parcendi docti consulunt. His duobus animorum iuvenilium constat in primis cura; que si frustra sint, gravioribus morbis graviora remedia adhibentur, abdicatio et carcer, quin et more veteri Romano, ad extremum supplicia et mors, quod non Consules modo et duces, quibus imperium in omnes publici consilii prestaret auctoritas, sed privatos illos priscos ac severos patres, quibus sola patria potestas ius in filios daret, sepe acerrime observasse legimus, in quibus maxime Cassii ac Fulvii nobilitatior durum. Qualem putas ille te passus est puerum, qualemve deinceps adolescentem? Difficile id quidem persuadere his sibi valde quam etatis illius inconditos mores pati. Patior durum patrem. Quid si durus est filius? Dura duris efficacius leniuntur, et sepe medici mollioris deformior est cicatrix. Patrem durum habeo. Si pater verus est, diligit, et si diligit non que mulceant, sed que prosint cogitat. Du
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃is mirantibus et laudantib ꝰ
qui uicebant ⁊egem maro notã
oñiibus s insi lrĩs mandata
quid oro glorie iuri fortis obfuit
iusu caruisse nisi ut queni uirtꝰ
at natura mirabilem fecerant
stupendũ cecitas facerẽt d Ceca
sum E Iocari incipĩa insi de¬
sistis queri nam quid aliud si
bires attulisse tibi cecitas qu̾it
tacior gradiare
De auditu perdito dolor.

Expanded text:
ipsis mirantibus et laudantibus ipsis mirantibus et laudantibus qui vincebant. Rem narro notam omnibus, sed nisi mandata quid, oro, glorie viri fortis obfuit visu caruisse, nisi ut quem virtus et natura mirabilem fecerant, stupendum cecitas faceret? Cecus sum. Iocari incipiam, ni desistas queri. Nam quid aliud, si vir es, attulisse tibi cecitas quivittatior gradiare. 97 DE AUDITO PERDITO Per
Abbreviated transcription (Latin):
gũosum facnuꝰ lux amissa p̃¬
pediat memĩsti quid sacris sãp¬
son in lr̃s quid cuuili bello apd̾
lucanũ massilie Thyrenus agat
in equore de quo quidem si poeti¬
te tube ille minus est fidei. Illud
certius atq recentuis ⁊ ecordare
quod etate gestum tua uide̾ oculis
potiusti ut iohannes rex bohenne
duorum sine medio Romanoꝵ pͥn¬
cipum alterius filius alterius p̃r
extremũ annos cecus bello quod
inter gallum cui ille fauit et
britonũ regem sex iam lustris
agitur dum pugua illa omi
asꝑima cui ambo deges inter¬
erant nułmare fortimã sue
ꝑtis intelligit duces suos cla¬
ra uoce expellens dirigite me
inquit citiꝰ in eam ꝑteni ubi
⁊ ex hostiũ est atq omne robur
ex̾ citus sui Quod cum mesti
ac trepidi fecissent ille equo sti¬
niulis adacto eo p̃cipitem se dedit
quo spectare alu secumi oculis
ꝓsequi uie audebant ubi fortis¬
suma hostiui macie non forti¬
ter modo s horrifice pugnans ruit

Expanded text:
generosum facinus, lux amissa prgenerosum facinus, lux amissa prepediet. Meministi quid sacris Sanson in literis, quid civili bello apud Lucanum Massylie Tyrrhenus agat in equore? de quo quidem si poetice tube minus est fidei, illud certius atque recentius recordare, quod etate gestum tua videre oculis potuisti: ut Ioannes rex Bohemus duorum sine medio Romanorum principum, alterius filius, alterius pater, extremum annos cecus, bello hoc quod inter Gallum, cui ille favit, ac Britannum regem, sex iam lustris agitur, dum pugna illa omnium asperrima, cui ambo reges intererant, inclinare fortunam sue partis intelligeret, duces suos clara voce compellans. “Dirigite me, inquit, ocius in eam partem, ubi res hostium est, atque omne robur exercitus sui”; quod cum mesti ac trepidi fecissent, ille equo stimulis adacto, eo se precipitem dedit, quo spectare alii cecumque oculis prosequi vix audebant, ubi consertissima hostium in acie non fortiter modo, sed horrifice pugnans ruit,
Abbreviated transcription (Latin):
leretur et iudebant illi quo uretur
cdd forum rectius qua net᷑ ad cõe¬
al c̃e uictoriam non uidebant atz
sõ ceci ducis patrocinũ implora¬
bant s clarissimus õm̃i quos fa¬
mosos cecitas habuit Appius clã¬
dius et re cecus et nomine qui
cecitate pressus ac semo non p̾ua¬
tis modo consilus s apopilo
noscebatur Quisq mure nel
infacto scrupulus incidisset sed
auctoritate et sentencia senatũ
regebat unui̾sam q rem publi¬
tam gub̾nabat Tu confestii
uno descitutus sensu reliquos õs
atq insuper mentem apam abi¬
cis saud aliter quamq umius
Dampni leuis inpatiã et uitam
et iute instrumanta ꝓicuint
desꝑacione p̃cipitĩ D Cecus sũ
uec quo ꝑgami uideo R At
dux tuus iudet siue est animꝰ
siue aliquis allus ex more ceci
gressum dragens cui ꝰ dictu
non rectum ĩter inuemas sed
ad contemptumi uite nobilem
et p̃clare unrtutis actus ultimos
ac fastigia suma peruemat
neq infi uis amim defuerit

Expanded text:
leretur, et videbant illi qua iretur leretur, et videbant illi qua iretur ad forum rectius, qua iretur ad cause victoriam non videbant, atque ideo ceci ducis patrocinium implorabant. Sed clarissimus omnium quos famosos cecitas habuit Appius Claudius, et re cecus et nomine, qui, cecitate pressus ac senio, non privatis modo consiliis a populo noscebatur, quisquis in iure vel in facto scrupulus incidisset, sed auctoritate ac sententia Senatum regebat, universamque Rempublicam gubernabat. Tu confestim, uno destitutus sensu, reliquos omnes atque insuper mentem ipsam abicis, haud aliter quam qui, unius damni levis impatientia, et vitam et vite instrumenta proiciunt, desperatione precipiti. Cecus sum, nec quo pergam video. At dux tuus videt, sive is est animus, sive unus aliquis, ex more ceci, gressum dirigens, cuius ductu non modo rectum iter invenias, sed ad comtemptum vite nobilem et preclare virtutis actus, ultimos ad fastigia summa pervenias; neque, nisi vis animi defuerit,
Abbreviated transcription (Latin):
culos eruit ne uideret mnulta
q ut ip̃a arbitratur ueri uisus
aciem impẽdierunt Cuiꝰ ftm̃
si uel lande nel uituꝑio dignũ
fuerit non disputo s muenit ini¬
tatores quod si picturam forte
sculpturam ue appellis aut phi¬
die artem mentem delegant a¬
misisse te non altquid non negẽ
insi hoc ip̃m lucrum est ab incep¬
to hũili retractum cogi alienis¬
⁊ multilis R Quid te ip̃m ce¬
ce desieris nam alnũ Tyresias
de quo supra dix miꝰ iusu ceca
quam secta notior sua nisum
ꝑditum auditus solatio lemebat
tum ei ut tycero idem ait liberi
nocte et die legerentur quibꝰ m
studiis oculis non egebat hic et
phĩe simul et fidibus quodq sñ
siue oculis fieri posse uix crederes
geometricis quoq descriptionibus
oꝑ am dabat et alienis manibus
lineas prot ahi iubens suo de ill¬
suo iugemo disse̾bat Cayo drusio
absq oculis iuris ciuilis noticia
tanta fuit ut domius eis con¬
sultorum frequencia cotidie repe¬

Expanded text:
culos eruit, ne videret multa, culos eruit, ne videret multa, que, ut ipse arbitrabatur veri visus aciem impedirent; cuius factum quam vel laude vel vituperio dignum fuerit, non disputo, sed invenit imitatores. Quod si picturam forte sculpturamve, Apellis aut Phidie artem tibi mente delegeras, amisisse te aliquid non negem; nisi hoc ipsum lucrum est: ab incepto humili retractum cogiinutilis sum. Quid te ipsum, cece, deseris? Non Tiresias de quo supra diximus, cecus visu, quam secta notior sua, visum perditum auditus solatio leniebat, cum ei Cicero idem ait, “libri noctes et dies legerentur, quibus in studiis oculis non egebat”? Hic et philosophie simul et fidibus, quodque sine oculis fieri posse vix crederes, geometricis quoque descriptionibus operam dabat, et alienis manibus lineas protrahi iubens, suo de illis ingenio disserebat. Gaius Drusus absque oculis, sed iuris civilis notitia tanta fuit, ut domus eius consultorum frequentia quotidie rep
Abbreviated transcription (Latin):
eñĩ sunt et in obscuro gaudia sic̃
et in luce dolor multus Ego ãt
honeste tibi soliuis hortator sum¬
do Amissos oculos queror ꝑ
Si iusurus male gaudendum
potius precepta tibi nequicie
instr̃ã Smn bene ne sic quidem
est quod doleas rem decoreni
nisu sed pietati ac sancto ꝓpoͭ
bra s mmi querit deus puruni
illiii totum q offer quem ubi
acceꝑit quid quid est ⁊eliqui ac¬
ceptini feret al foret nil sibi
retinuit qui am̃i dedit D Cor¬
poreos amisi oculos E Si ad
celum interis consolare cumi didimo
quem secum ad infantia inq hac
cecitate usq ad exitum sumnio
uirtutum ex acio insignem sacer
Anthoniis senem uigens inchil
mouere deberet ait eo ꝙ oculos
amisiss cões sibi cum muscis
essent Anthomanũ uere celestis¬
dignũ uerb um sui ad liberal uii
studiorum decus aspiras homeꝵ
ac de mot̾tum contemplare quoꝵ
alter ut fama est du mira ra
ac diuina dictaret oculis non
uidebat aõ lucens Alter sibi o¬

Expanded text:
enim sunt et in obscuro gaudia, sicut enim sunt et in obscuro gaudia, sicut et in luce dolor multus. Ego autem tibi honesti solius hortator sum. Amissos oculos queror. Si usurus male, gaudendum potius: prerepta ea tibi nequitie instrumenta; sin bene, ne sic quidem est quod doleas: rem decoram visu, sed pietati ac sancto propobra, sed animum querit Deus: purum illum totumque ei offer, quem ubi acceperit, quicquid est reliqui acceptum feret; nil sibi retinuit, qui animum dedit. Corporeos amisi oculos. Si ad celum niteris, consolare cum Didymo, quem cecum ab infantia, inque hac cecitate usque ad exitum summo virtutum exercitio insignem, sacer Antonius senem visens, nichil moveri debere ait, eo quod oculos amisisset, communes sibi cum muscis essent. Antonianum vere celestisgnum verbum. Sin ad liberalium studiorum decus aspiras, Homerum et Democritum contemplare, quorum alter, ut fama est, dum mira illa ac divina dictaret, oculis non videbat, animo linceus; alter sibi o
Abbreviated transcription (Latin):
luneu aĩe ueꝵ serua solent qui
alterum oculum amiserũt alto
ut auit accutius uidere id si
ita est quod reor insi duobꝰ ut
ꝑdiditis duobus aliis acutissime
uideas et tñũ facias illud Tyre¬
sie ceci nati al uatis s famosi ob¬
ruit ora deus totamq in pectore
lucem detulit in felicem te uere¬
q recum et prorsus exoculatum
si hanc eciam ꝑdidisti quod ut sus¬
picet tue si ꝑ agis faciant quere¬
le ꝑditur nempe flebilibus qd̃
uincum est habenti D Oculos
capitis que perdidi R. Purga
iitur et absterge quos non ꝑdas
et externis perenntibus ad int̾ua
deflectere illic michi crede non
oculis habitat felicitas tua quã
queritis D lumen oculis non
uideo R Disce uel intenebris
gaudere an tibi antiprĩs pħi
responsimm excidit las cuuũ for¬
tasse sed ꝓp̾um cuiꝰ cecit aten
cum aunce muliertule deplor a¬
zent iocans nulla aie inquit no¬
bis indetur uolupt as esse noct᷑ua
facete ille quidem breuit̾ multa

Expanded text:
Lumen anime verum serva. Solent, qui Lumen anime verum serva. Solent, qui alterum oculum amiserunt, altero, ut aiunt, acutius videre: id si ita est, quid rear, nisi ut perditis duobus aliis acutissime videas, et tuum facias illud Tiresie ceci vatis, sed famosi: Obruit ora deus totamque in pectore lucem, detulit? Infelicem te, vereque cecum et prorsus exoculatum si hanc etiam perdidisti; quod, ut suspicer, tue si pergis facient querele: perditur nempe flebilius quod unicum est habenti. Oculos mei capitis perdidi. Purga igitur et absterge quos non perdas, et externis pereuntibus ad interna reflectere: illic, michi crede, non in oculis habitat, felicitas illa quam queritis. Lumen oculis non video. Disce vel in tenebris gaudere. An tibi Antipatri philosophi responsum excidit, lascivium fortasse sed proprium, cuius cecitatem cum amice muliercule deplorarent, iocans: “Nulla ne, inquit, vobis videtur voluptas esse nocturna?”. Facete ille quidem breviterque: multa
Abbreviated transcription (Latin):
nego qũquidem spes fuge nulla ẽ
quocũ t̾rarũ te nerteus par insa¬
me ⁊egnũ par uirturs exilĩe boc
nnistatu ꝑdidisse oculos fuge ac
solatii genꝰ est E uisum ꝑdidi¬
R Et feminei uultꝰ aispciu gau-¬
de igiͬ clause unde mors intrabat
sunt fenestrie multisq uicus ob¬
structim iter auaricia ira gula
luxuria pestes alie suos mĩstros
ac satellites amisere quantũ ãe
tue hostibus demꝑtum est tm̃
cutreuisse tibi ciedito ¶ Perdidi
oculos R perdidisti duces malos
qui in precipitiũ tẽ ducebant mirũ
dictu Sepe quidem lucidissima
ꝑs corporis totam aĩam intenebris
trahit ⁊am uocam te admeliõa
spm sequi nicipe et ueritatem Ñ¬
be auri clamanti nolite querẽ
mis si hiis ꝑpetuo carusses nuc
uenturis malis occurrant uirtus
ac cecitas p̃terita doleant dolor
ac pennitentia neu corporis lugeas
cecitatem mentis oculos aꝑias
lugendum forsitan ꝙ dilata est¬
D lumen oculorim ꝗdidi R

Expanded text:
nego, quando quidem spes fuge nulla est: nego, quando quidem spes fuge nulla est: quocunque terrarum verteris, par insanie regnum, par virtutis exilium; hoc esto in statu perdidisse oculos, fuge et solatii genus. Visum perdidi. Et feminei vultus aspectum. Gaude igitur: clause unde mors intrabat sunt fenestre, multisque vitiis obstructum iter; avaritia, gula, luxuria, pestesque alie, suos ministros ac satellites amisere; quantum anime tue hostibus demptum est, tantum accrevisse tibi credito. Perdidi oculos. Perdidisti duces malos, qui in precipitium te ducebant. Mirum dictu: sepe quidem lucidissima pars corporis totam animam in tenebras trahit. Iam vocantem ad meliora spiritum, sequi incipe, et veritati prebe aurem clamanti: “nolite querere mis, si his perpetuo caruisses. Nunc venturis malis occurrant virtus ac cecitas, preterita deleant dolor ac penitentia, neu lugeas cecitatem, mentis oculos aperturam. Lugendum forsitan, quod dilata est. Lumen oculorum perdidi.
Abbreviated transcription (Latin):
Tulos ꝑdidi R O quoe
simuli iute tedia fastidia
p̾didisti quot fẽda spectaculorim
ludibria non indebis O Amisi o¬
culos R Forontis fortrsse non
pectoris hũ si suꝑant bñ habet
salua res est DGecus siũ R̾ Nõ
nidebis soleui amplius s iudisti¬
tareo R̾ Celun t̾ramq nõ as¬
picies s celi t̾re q dñiũ speit in¬
di facultas non enpus multuz
illa clarior est uisio D Cecita¬
te ꝑpetua dampnatus sum ꝑ̾
Non uĩdebis ammõ frondosas
ualles aereos montes floreos
cepites umbrosas specus luci¬
dos fontes uaga flumina p¬
rata uirencia quodq pulchr i¬
mũ uisu dicunt humam dris
effigiem s neq sem tumulos
nec undantes cloacas neq la¬
inata tadaniera et ꝙ quid aspcũ
fede scomachum ledit DOculoꝵ
luce p̾natus sum E Ut malo hĩc
nnichil aliud bom insit qm̃ ꝙ hõs
ludos enormĩ penitus q de formi¬
nii habitnũ non spectabis optan¬
da cecitas quam et si oꝑtabiẽ
fuisse sepe olim fatear eque umnꝙͣ

Expanded text:
ulos perdidi. O quot simul vite fastidia perdidisti! quot feda spectaculorum ludibria non videbis? Amisi oculos. Frontis fortasse, non pectoris: hi si superant, bene habet, salva res est. Cecus sum. Non videbis solem amplius; sed vidiscareo. Celum terramque non aspicies; sed celi terreque dominum spectandi facultas non eripitur: multum illa clarior est visio. Cecitate perpetua damnatus sum. Non videbis ammodum frondosas valles, aerios montes, floreos cespites, umbrosos specus, lucidos fontes, vaga flumina, prata virentia, quodque pulcherrimum visu dicunt, humani oris effigiem; sed nec ceni cumulos, nec undantes cloacas, nec laniata cadavera, et quicquid aspectu fedo stomachum ledit. Oculorum luce privatus sum. Ut malo huic nichil aliud boni insit, quam quod hos ludos enormium penitusque deformium habituum non spectabis, optanda cecitas, quam etsi optabilem fuisse sepe olim fatear, eque unquam
Abbreviated transcription (Latin):
at circones uitam age nira nasci aĩ
uoluptas ¶ Magna michi classis
et ualida est E At fortasẜ utilius tu¬
cuisq nel breui in thalamo uel sicto
ni littore nisidias piscibus intendisses
ꝙͣ classe armata uii gentibus in¬
tulisses multis quidem clasẜ exiua
noxiam dedit andaciam eo q inpulit
ubi optarent domi esse Hec est greci
tioia reduces caphareũ id montem
nominatim uero lacedemones argũp
ciratuso athemens in littore et car¬
tagmenẜ ad agathes insulas didice̾ᷤ
multa sunt classibus ꝑicula non
ab hostibus tñi s cb ip̃o mari. Dem
cum moriendi guer plurnia essent
hoc unũ genus est additum o cea bite¬
q quam maxume diligitis ꝓdigi mor¬
tem undiq quam super onña tuetis
De machinis et

Expanded text:
et tritones vitam age: mira vasti animi et tritones vitam age: mira vasti animi voluptas! Magna michi classis et valida est. At fortassis utilius tutiusque vel brevi in scalmo vel sicco de litore insidias piscibus tetendisses, quam classe armata vim gentibus intulisses. Multis quidem classis eximia noxiam dedit audaciam eoque impulit, ubi optarent domi esse. Hoc et Graii Troia reduces Caphareum ad montem, nominatim vero Lacedemones Arginusis, Syracusio Athenienses in litore et Carthaginenses ad Egates insulas didicere. Multa sunt classibus pericula, non ab hostibus tantum, sed ab ipso mari, denique cum moriendi genera plura essent, hoc unum genus est additum. O ceci viteque quam maxime diligitis prodigi! Mortem undique quam super omnia timetis DE MACHINIS ET