comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ces uxorẽ ꝓximi tui: debet apud te impleri.
& hoc unũ uideo. qͦd nulla tui erroris necessi¬
tate uiolare cogaris. S si nefas ÷ coniugẽ
concupiscere alienã: considera qͥd sit concu¬
piscendũ se ꝓponere alienis. & recordare dõs
tuos formosos & deas formosas. p̃bentes se
ut ardentes concupiscant᷑. illi afeminis pͥn¬
cipibꝰ tenebrarũ. & illȩ amasculis. qͥbꝰ exci¬
tatis infruendã libidinẽ. & in suos amplexꝰ
inhiant̃ estuantibꝰ: eruant abeis illũ dm̃
tuũ ubiq cõpeditũ. & tanta suoꝵ curpi¬
tudine ut solui ualeat indigentẽ. Nã rẽ
ꝓximi ñ concupiscere qͦd ÷ ultimũ decalogi
mandatũ. unde potes misera᷑ Nonne ubi
ds̃ ipse tuus int̾ra aliena se fabricare m̃ti¬
tur scła noua. ubi post falsa uictoriã fal¬
so triumpho tumescas. qͥd cũ mͦ insani uanita¬
te desideras. & eande tra gentis tenebrarũ
suma uicinitate substantiȩ tuȩ coniungi

Expanded text:
ces uxorem proximi tui debet apud te inpleri, ces uxorem proximi tui debet apud te inpleri, et hoc unum uideo, quod nulla tui erroris necessitate uiolare cogaris. sed si nefas est coniugem concupiscere alienam, considera, quid sit concupiscendum se proponere alienis, et recordare deos tuos formosos et deas formosas praebentes se ut ardenter concupiscantur, illi a feminis principibus tenebrarum et illae a masculis: quibus excitatis in fruendam libidinem et in suos amplexus inhianter aestuantibus eruant ab eis illum deum tuum ubique conpeditum et tanta suorum turpitudine, ut solui ualeat, indigentem. nam rem proximi non concupiscere, quod est ultimum decalogi mandatum, unde potes, misera? nonne tibi deus ipse tuus in terra aliena se fabricare mentitur saecula noua, ubi post falsam uictoriam falso triumpho tumescas? quod cum modo insana uanitate desideras et eandem terram gentis tenebrarum summa uicinitate substantiae tuae coniungi
Abbreviated transcription (Latin):
midans homicidiũ falsũ issic ꝑpeͬras ue¬
rũ. Itaq si incurras in eũ famelicũ qͥ mo¬
ri possit. nͥ cibũ porrigendo subuenias: ĩ
si dederis. Quid. cȩtera decalogi p̃cepta qͦ¬
mͦ seruabis: An afurto abstineas. ut uescio
qͥs panẽ seu quãlibet escã insuis uiscerib
trucidandã deuoret potiꝰ quã tu si possis ei
surripias. atq adofficinã uentris electorũ
tuorũ curras. ut furto tuo dĩ tuus nec
ingrauius incidat uinculũ. & qͦd inciãe¬
ratꝰ eruat᷑ : Porro si in eodẽ furto cõphen¬
daris. nonne ꝑipsũ dm̃ tuũ ñ te abstulis¬
se uirabis: Quid enĩ tͥ facturꝰ. ẽ. talis ds̃
ut exitiũ tͥ inferrẽ dũ honorẽ deferrẽ:
Ita & illud mandatũ legis. ne falsũ testi¬
moniũ dicas. ꝓpt̾ m̃bra dĩ tui sic contẽnis.
ut ea ñ solũ testimonio. s & iuram̃to falso
de cõpedibꝰ liberes. lã nͦ qͦd sequit᷑. ñ concupis.¬

Expanded text:
midans homicidium falsum, illic perpetras uemidans homicidium falsum, illic perpetras uerum. itaque si incurras in eum famelicum, qui mori possit, nisi cibum porrigendo subuenias? iam si dederis. quid? cetera decalogi praecepta quomodo seruabis ? an a furto abstineas, ut nescio quis panem seu quamlibet escam in suis uisceribus trucidandam deuoret potius quam tu, si possis, ei subripias atque ad officinam uentris electorum tuorum curras, ut furto tuo deus tuus nec in grauius incidat uinculum, et quo inciderat eruatur? porro si in eodem furto conprehendaris, nonne per ipsum deum tuum non te abstulisse iurabis? quid enim tibi facturus est talis deus, ut exitium tibi inferrem, dum honorem deferrem ? ita et illud mandatum legis: ne falsum testimonium dicas propter membra dei tui sic contemnis, ut ea non solum testimonio, sed et iuramento falso de conpedibus liberes. iam uero quod sequitur: non concupis
Abbreviated transcription (Latin):
testemini qͦd filiĩ ꝓcreant᷑. Ac sic audito¬
res ur̃os. dũ cauentꝰ ne feminę qͥb miscen¬
tur concipunt: etiã uxorũ adulteros fa¬
citis. Ducunt enĩ eas exlege matrimoni ĩ
tabulis ꝓclamantibꝰ. liberorũ ꝓcreando¬
rũ causa. & ur̃a lege metuentes ne par¬
ticulã dĩ sui sordibꝰ carnis afficiant: ad
explendã tantũ libidinẽ feminis impu¬
dica conunctione mnicent᷑ filios aut̃ in¬
uiti suscipiunt. ꝓpt̾ qͦd solũ coniugia copu¬
landa sunt. Quomͦꝰ gͦ ñ ꝓhibes nubere qͦa
de te tanto ante p̃dixit apłs. q̃ndo id co¬
naris auferre denuptiis unde st̃ nuptię:
Quo ablato: mariti erunt turpit̾ amatores.
meretrices uxores. thalami forniȩes. soce¬
ri lenones. Ac ꝑhoc etiã illud p̃ceptũ qͦd
est. ñ occides: exeiꝰdẽ erroris ꝑuersitate ñ
seruas. Dũ enĩ cimes ne di tui m̃brũ lige¬
tur incarne: ñ das esurienti panẽ. Hic for¬

Expanded text:
testemini, quod filii procreantur, ac sic auditotestemini, quod filii procreantur, ac sic auditores uestros, dum cauent, ne feminae, quibus miscentur, concipiant, etiam uxorum adulteros faciatis. ducunt enim eas ex lege matrimonii tabulis proclamantibus liberorum procreandorum causa, et uestra lege metuentes, ne particulam dexplendam tantum libidinem feminis impudica conjunctione miscentur; filios autem inviti suscipiunt, propter quod solum conjugia copulanda sunt. Quomodo ergo non prohibes nubere, quod de te tanto ante praedixit Apostolus , quando id conaris auferre de nuptiis, unde sunt nuptiae? Quo ablato, mariti erunt turpiter amatores; meretrices, uxores; thalami, forniri lenones. ac per hoc etiam illud praeceptum, quod est: non occides, ex'eiusdem erroris peruersitate non seruas. dum enim times, ne dei tui membrum ligetur in carne, non das esurienti panem, hic for
Abbreviated transcription (Latin):
Immoderata es & foeda & contentiosã. Tu¬
muisti. euanusti. uiluisti. excessisti modũ
tuũ. turpasti decorẽ tuũ. turbasti ordinẽ
tuũ. Talis apud te fui. noui te. Quo pacto gͦ
te nc̃ doceam. hȩc tria p̃cepta addilectionẽ
Unde hoc intelligis. quando nec illa septẽ quȩ
addilectionẽ ꝓximi ꝑtinent qua humanȩ
uitȩ societas continetur. erroris tui detestan¬
da ꝑuersitate nosse atq obseruare ꝑmitte¬
ris : Inqͥb mandatũ pͥmũ. ẽ. Honora pa¬
trẽ tuũ & matrẽ tuã. Qd & paulus cõmemo¬
rat mandatũ pͥmũ inrȩꝓmissione. eadẽ atq
itidẽ etiã ipse p̃cipiens. lu aut̃ doctrina de¬
monica didicisti. mumicos deputare pa-¬
rentes tuos qͦd te ꝑconcubitũ in carne li-¬
gauerint. & hoc mͣ utiq dõ tuo ĩmundas
cõpedes imposuerint. Hinc etiã consideran¬
dũ consequens p̃ceptũ qͥd. ẽ ñ moechaberis.
ita uiolatis: ut hoc maxime inconiugio de¬

Expanded text:
inmoderata es et foeda et contentiosa: tuinmoderata es et foeda et contentiosa: tumuisti, euanuisti, uiluisti, excessisti modum tuum, turpasti decorem tuum, turbasti ordinem tuum. talis apud te fui, noui te. quo pacto ergo te nunc doceam haec tria praecepta ad dilectionem unde hoc intellegis, quando nec illa septem, quae ad dilectionem proximi pertinent, qua humanae uitae societas continetur, erroris tui detestanda peruersitate nosse atque obseruare permitteris? in quibus mandatum primum est: honora patrem tuum et matrem tuam, quod et Paulus commemorat mandatum primum in repromissione eadem atque itidem etiam ipse praecipiens. tu autem doctrina daemonica didicisti inimicos deputare parentes tuos, quod te per concubitum in carne ligauerint et hoc modo utique deo tuo inmundas conpedes inposuerint. hinc etiam consequens praeceptum, quod est: non moechaberis, ita uiolatis, ut hoc maxime in coniugio de
Abbreviated transcription (Latin):
sti᷑ Añ hȩc tͥ doctrina demonioꝵꝰ m̃daci¬
loqͦrũ. ꝑora deceptoꝵ cantat & nescit᷑ be
tͥ infelix. Ecce qͥb phantasmatis constu¬
praris. ecce qͣs uanitates ꝓueritate lãbis.
& serpentinis poculis ebria: de dypticeo lapi¬
deo audes insultare matronali uerecun¬
diȩ conugis uinci filii dĩ. qͥa illa iã ñ sub
pedagogio legis s sub magisterio gr̃ȩ. nec su¬
ꝑbu oꝑibꝰ. nec fracta t̾roribꝰ uiuit exfide
diens qͦdihi scriptũ. ẽ. dñs ds̃ tuus ds unꝰ ẽͣ
Qoatu n audiens: intã multos fictos dõs forni¬
te mundandos. etiã carneis oculis uerꝰ in
ueritate carnis exortꝰ ẽ. infallaciȩ uani¬
tate posuisti. Quomͦ tͥ ñsit aduersũ t̾̃ciũ
p̃ceptũ de sabbati requie. quȩ tot figm̃toꝵ
illusionib inquieta anima uentilaris. Hȩc
tria p̾cepta qͦm ꝑtineant addilectionẽ dĩ.
qͣndo capies. quando sapies. qͥndo amabis:

Expanded text:
sti, an haec tibi doctrina daemoniorum mendacisti, an haec tibi doctrina daemoniorum mendaciloquorum per ora deceptorum cantat et nescis? uae tibi, infelix! ecce, quibus phantasmatis constupraris, ecce, quas uanitates pro ueritate lambis et serpentinis poculis ebria de diptychio lapideo audes insultare matronali uerecundiae coniugis unici filii dei, quia illa iam non sub paedagogio legis, sed sub magisterio gratiae nec superba operibus nec fracta terroribus uiuit ex fide diens, quod ibi scriptum est: dominus deus tuus, deus unus est: quod tu non audiens in tam multos. fictos deos fornite mundandos etiam carneis oculis uerus in ueritate carnis exortus est, in fallaciae uanitate posuisti ? quomodo tibi non sit aduersum tertium praeceptum de sabbati requie, quae tot figmentorum inlusionibus inquieta anima uentilaris? haec tria praecepta quomodo pertineant ad dilectionem dei, quando capies, quando sapies, quando amabis ?
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħamꝰ. cũ aut̃ uenerit qͦd ꝑfectũ ẽ. qͦd ex
parte . ẽ. auferet᷑. & uidemꝰ nc̃ ꝑspeculũ in
enigmate tc̃ aut̃ facie ad faciẽ. ut scilicet
totũ auferendũ. ẽ. ueniente manicheo &
afferente qͦd ꝑfectũ. ẽ. ubi facie ad faciẽ uide
huc ista garris. adhuc pascis uentos. adhuc
amplecteris idola cordis tuiꝰ Itane tu facie
ad faciẽ uidisti regnantẽ regẽ sceptrigerũ.
floreis coronis cinctũ. & deors agmina. &
splenditenentẽ magnũ sex uultꝰ & ora fe
rentẽ. micantẽq lumine. & alterũ regẽ
honoris angłoꝵ exercitib circundatũ. &
alterũ adamantẽ heroam belligerũ dex¬
tra hastã tenentẽ & sinistra chypeũ .&.
alterũ głosũ regẽ tres rotas impellentẽ.
ignis. aquȩ & uenti. & maximũ athlantẽ
mundũ ferentẽ humeris. & eũ genu fixo
brachiis utrinq secꝰ fulcientẽ: Hȩc & ta¬
lia mille portenta tu facie ad faciẽ uidi¬

Expanded text:
prophetamus; cum autem uenerit quod perfectum est, quod ex prophetamus; cum autem uenerit quod perfectum est, quod ex parte est, auferetur et: uidemus nunc per speculum in aenigmate, tunc autem facie ad faciem? ut scilicet totum auferendum est ueniente Manichaeo et adferente quod perfectum est, ubi facie ad faciem uerithuc ista garris, adhuc pascis uentos, adhuc amplecteris idola cordis tui! itane tu facie ad faciem uidisti regnantem regem sceptrigerum floreis coronis cinctum et deorum agmina et splenditenentem magnum, sex uultntem micantemque lumine, et alterum regem honoris angelorum exercitibus circumdatum; et alterum adamantem heroam belligerum dextra hastam tenentem et sinistra clipeum; et alterum gloriosum regem tres rotas inpellentem, ignis, aquae et uenti; et maximum Atlantem mundum ferentem humeris, et eum genu flexo brachiis utrimque secus fulcientem? haec et alia mille portenta tu facie ad faciem uidi
Abbreviated transcription (Latin):
nib ac disputationibꝰ euidenti luce ꝓlatis:
nullo se occultaret enigmate. Addis eã p̃sũp.¬
tionis huiꝰ causã: qͦd uidelicet antiqui ut
figuras huiꝰ modi uł uiderent uł agerent
uł dicerent: sciebant istũ postea uenturũ
ꝑquẽ cuncta manifestarent᷑. ipse aut̃ qͥscir&
post se neminẽ affuturũ. sententias suas nul¬
lis allegoricis ambagibꝰ texero. Quid gͦ facit
affectꝰ tuus desideriis carnalib sordidꝰ. in
cãpis & montibꝰ nemorosis. & coronis flore¬
is. & scatentibꝰ aromatibꝰ. Si ñ st̃ enigma¬
ta rationis: phantasmata st̃ cogitationis.
aut uecordia furoris. Siuͦ enigmata esse
dicunt᷑: cur ñ fugis adulterũ aꝑtã uerita¬
tẽ ut illiciat ꝓmictentẽ. & fabulosa falla¬
cia qͦs illexerit illudentẽ: Nonne ministri
eꝰ & ipsi miseri talibꝰ uanitatibꝰ uenena.¬
ti inhamo suo solent hanc escã de paulo apło
ponere ubi ait. exparte enĩ scimꝰ & exparte

Expanded text:
nibus ac disputationibus euidenti luce prolatis nibus ac disputationibus euidenti luce prolatis nullo se occultaret aenigmate. addis eam praesumptionis huius causam, quod uidelicet antiqui, ut figuras huiusmodi uel uiderent uel agerent uel dicerent, sciebant istum postea uenturum, per quem cuncta manifestarentur, iste autem, qui sciret post se neminem adfuturum, sententias suas nullis allegoricis ambagibus texeret. quid ergo facit adfectus tuus desideriis carnalibus sordidus in campis et montibus nemorosis et coronis floreis et scatentibus aromatis? si non sunt aenigmata rationis, phantasmata sunt cogitationis aut uecordia furoris; si uero aenigmata esse dicuntur, cur non fugis adulterum apertam ueritatem, ut inliciat. promittentem et fabulosa fallacia, quos inlexerit, inludentem? nonne ministri eius et ipsi miseri talibus uanitatibus uenenati in hamo suo solent hanc escam de Paulo apostolo ponere, ubi ait: ex parte enim scimus et ex parte
Abbreviated transcription (Latin):
porali tale qͥo demonstret᷑. sic̃ ignis inrubo
& de uirga serpens. de serpente uirga. & tu¬
nica dñi a ꝑsecutorib ñ diuisa. &. obseqͥũ
mulieris unctio pedũ aut capitis eiꝰ. & fron¬
dis multitudinis p̃cedentis &r consequentis
asellũ eiꝰ: siue inspũ ꝑimagines corporũ.
uł in somno. uł inextasi. figurate ostendan-¬
tur. sic̃ iacob scala & daniheli lapis p̃cisus
sine manibꝰ & auctꝰ inmontẽ. & petro il¬
le discꝰ. & ioħi tã multa: siue sola locuti¬
one adeundẽ modũ figurent᷑. sic̃ cantica
canticoꝵ. & cũ in euangłio fecit pat̾ fami¬
lias nuptias filio suo. & hõ qͥdã duos filios
habuit. frugi & luxurosũ. & hõ qͥdã nouel¬
lauit uinea. & locauit agricolis. Tu uͦ p̃ci¬
pue manicheũ obhoc p̃dicas: qͦd ñ add talia
dicenda s ad ab soluenda potiꝰ ultimꝰ uenerit.
ut &e figuris antiquorꝰ aꝑtis. & suis narratio¬

Expanded text:
porali tale quid demonstretur, sicut ignis in rubo porali tale quid demonstretur, sicut ignis in rubo et de uirga serpens. de serpente uirga et tunica domini a persecutoribus non diuisa et obsequio mulieris unctio pedum aut capitis eius et frondes multitudinis praecedentis et consequentis asellum eius: siue in spiritu per imagines corporum uel in somnio uel in extasi figurate ostendantur, sicut Iacob scalae et Daniheli lapis praecisus sine manibus et auctus in montem et Petro ille discus et Iohanni tam multa: siue sola locutione ad eundem modum figurentur, sicut cantica canticorum et quod in euangelio fecit pater familias nuptias filio suo et homo quidam duos filios habuit, frugi et luxuriosum, et homo quidam nouellauit uineam et locauit agricolis. tu uero praecipue Manichaeum ob hoc praedicas, quod non ad talia dicenda, sed potius ad soluenda ultimus uenerit, ut et figuris antiquorum apertis et suis narratio
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑatio ꝑ ipsã ꝓpͥam unã eandẽq substantiã.
ꝑcreaturã uͦ corporalẽ eciã demonstratio
singuloꝵ. Hec tu ñ intelligis. ñ capis. Noui.
plena es. in ebriata es. ingurgitata es fabu¬
loso sacrilegio. Digeras Aliqͣndo qͦd exhalas:
& te iã obruere talibꝰ desinas. Interĩ canta
qͦd cantas. & inspice si potes dedecꝰ fornica¬
tionis tuȩ. Inuitauit enĩ te doctrina demo¬
nioꝵs m̃daciloqͦrũ ad fictas domos angłoꝵs
ubi flat aura salubris. & ad cãpos ubi scatent
aromata. cuiꝰ arbores & montes. maria & flu¬
mina dulce nectar fluunt ꝑcuncta scła. &
credidisti & finxisti hȩc incorde tuo. ubi uaniꝰ
recordationib luxuriata & dissoluta iacteriꝰ
Cũ enĩ quedã talia dicunt᷑ de ineffabili afflu¬
entia spũaliũ deliciarũ utiq in enigmate
dicunt᷑. ita ut nouerit animꝰ qͥ talibꝰ exer¬
cet᷑. esse aliud qͦdibi quȩrendũ & intelligen¬
dũ sit siue corporeis sensibꝰ inueritate cor¬

Expanded text:
 eandemque substantiam, per creaturam uero corporalem etiam demonstratio singulorum. haec tu non intellegis, non capis: noui, plena es, inebriata es, ingurgitata es fabuloso sacrilegio. digeras aliquando quod exhalas, et te iam obruere talibus desinas; interim canta, quod cantas, et inspice, si potes, dedecus fornicationis tuae. inuitauit enim te doctrina daemoniorum mendaciloquorum ad fictas domos angelorum, ubi flat aura salubris, et ad campos. ubi scatent aromata, cuius arbores et montes, maria et flumina. dulce nectar fluunt per cuncta saecula. et credidisti et finxisti haec in corde tuo, ubi uanis recordationibus luxuriata et dissoluta iacteris. cum enim quaedam talia dicuntur de ineffabili adfluentia spiritalium deliciarum, utique in aenigmate dicuntur. ita ut nouerit animus, qui talibus exercetur. esse aliud, quod ibi quaerendum et intellegendum sit, siue corporeis sensibus in ueritate cor
Abbreviated transcription (Latin):
Quã obrẽ quiliba gentilis si ꝑuersꝰ & ꝑ̃uicax
ẽẽ nolla: ñ ideo libros illos contẽnerae quia
essent hebrei cuiꝰ gentis lege ñ teneret᷑: sed
cuiꝰ liba gentis libros ideo magnipenderet.
qͥa ineis tanco ante conscripta inueniret
quȩ suis iã tẽporib impleta cognosceret. hp

Expanded text:
quamobrem quilibet gentilis, si peruersus et peruicax quamobrem quilibet gentilis, si peruersus et peruicax esse nollet, non ideo libros illos contemneret, quia essent Hebraei. cuius gentis lege non teneretur, sed cuiuslibet gentis libros ideo magni penderet, quia in eis tanto ante conscripta inueniret, quae suis iam temporibus inpleta cognosceret ip
Abbreviated transcription (Latin):
onis t̾rã mitis effectꝰ. audiet iã ipsũ euiꝰ nom̃
ille habebat ueriꝰ introducentẽ. & dicentẽ
Deati mites. qm ipsi hereditate possidebt̃ t̾rã
Hic etiã ille gentilis si ñ nimis lapideũ cor
haberet. aut si exillis esset lapidib deqͥb suscitat
ds̃ filios abrahȩ: nonne miraret᷑ in libris an¬
tiquis eiꝰdẽ gentis exqua natꝰ ꝑhiberet᷑ iħs. tã
euidentẽ de illo conscriptã esse ꝓphetiã ut etiã
nom̃ eiꝰ expͥmeret᷑. simulq ibi aduerteret non
que lib& hominẽ p̃dictũ fuisse iħm s utiq
dm̃. cũ in homine illo qͥ regendo & introdu.¬
cendo in regnũ popło constitutꝰ. mutato no¬
mine iħc appellatꝰ. ẽ suũ nom̃. eẽ. ds̃ diceret.
eũq angłm nominaret. eo ipso qͦd mutato
nomine mittebat᷑ magnũ aliqͥd diuinũq
nunciantẽ: Nunciũ quippe grece angłm di¬
ci. qͥs illa lingua uł tenuit̃ tinctꝰ ignoret:

Expanded text:
onis terram, mitis effectus audiet iam ipsum, cuius nomen onis terram, mitis effectus audiet iam ipsum, cuius nomen ille habebat, uerius introducentem et dicentem: beati mites, quoniam ipsi hereditate possidebunt terram. hic iam etiam ille gentilis, si non nimis lapideum cor haberet, aut si ex illis esset lapidibus, de quibus suscitat deus filios Abrahae. nonne miraretur in libris antiquis eiusdem gentis, ex qua natus perhiberetur Iesus, tam euidentem de illo conscriptam esse prophetiam, ut etiam nomen eius exprimeretur. simulque ibi aduerteret non quemlibet hominem praedictum fuisse Iesum, sed utique deum, cum in homine illo. qui regendo et introducendo in regnum populo constitutus mutato nomine Iesus appellatus est. suum nomen esse deus diceret eumque angelum nominaret eo ipso, quod mutato nomine mittebatur. magnum aliquid diuinumque nuntiantem? nuntium quippe graece angelum dici quis illa lingua uel tenuiter tinctus ignoret?
Abbreviated transcription (Latin):
rit. nom̃ meũ ÷ inillo: nͥ in hoc quẽ introduc¬
torẽ int̾rã ꝓmissionis pollicet᷑. Deinde quȩ¬
rat in hominibꝰ qͥs morsi successor introduxe¬
rit popłm. & inueniet iħm. ñ hoc abinitio
uitę suȩ. s nomine mutato appellatũ Qui
gͦ dix̃. nom̃ meũ. ẽ. in illo iłiui: ipse ⁊ uerꝰ iłie
rector & ductor popłi inhȩreditatẽ uitȩ et̃¬
nȩ. scđm testam̃tũ nouũ cuiꝰ figura erat te¬
stam̃tũ uetꝰ. Ita qͥntũ attinet adppħicũ ap¬
paratũ: nec geri nec dici aliqͥd posset insigniꝰ
qͣndo quide res ꝑducta.ẽ. usq adnominis exp̃s¬
sionẽ. Suꝑ ÷ ut iudeus ille siuult & in abscon¬
dito iudeus esse ñ littera s spũ. siuult reputa
ra illũ mortuũ iłim qͥ introdux̃ int̾rã mori¬
entiũ. & agnoscat inueritate uiuũ słim. quo
duce intret int̾ra uiuentiũ. Ialis enĩ iã ñ
acerbꝰ resistit tã ꝑspicuȩ ꝓphetiȩ: s excõ¬
memoratione iħu qͥintrodux̃ in illã ꝓmissi¬

Expanded text:
 de hoc, quem introductorem in promissionis terram pollicetur. deinde quaerat in hominibus. quis Moysi successor introduxerit populum, et inueniet Iesum. non hoc ab initio uitae suae, sed nomine mutato appellatum. qui ergo dixit: nomen meum est in illo Iesu. ipse est uerus Iesus. rector et ductor populi in hereditatem uitae aeternae secundum testamentum nouum. cuius figura erat testamentum uetus. ita quantum adtinet ad propheticum adparatum nec geri nec dici aliquid possit insignius, quandoquidem res perducta est usque ad nominis expressionem. Superest, ut Iudaeus ille, si uult et in abscondito Iudaeus esse non littera, sed spiritu, si uult reputarra illum mortuum Iesum, qui introduxit in terram morientium, et agnoscat in ueritate uiuum Iesum, quo duce intret in terram uiuentium. talis enim iam non acerbus resistet tam perspicuae prophetiae, sed ex commemoratione Iesu, qui introduxit in illam promissi
Abbreviated transcription (Latin):
ua quȩ ꝓmp̾sit inpopłm suũ si a lege sua de¬
sciscerent. etiã hoc adiecit. futuros eosdẽ dicenꝰ
incaptiuitate hostiuĩ suoꝵ. finẽq sui medita¬
turos dieb ac noctibꝰ. ut nec uitȩ ipsiuis suȩ
fiduciã gererent quȩ sibi esset auictoribꝰ con¬
donata. quia eadẽ ex incerto pendera. pauens
ac sollicita semꝑ sub ĩminentia gladioꝵ. Nte
Nã illud qͥdẽ uix credicderĩ. de xp̃o uos dictũ
prtare. maledictũ esse omnẽ qͥpendet inlig¬
no. Aut illud aliud. lutficiendũ. eẽ ꝓpħam
siue pͥncipẽ popłi qͥeos adõ suo uellet auer¬
tere aliqͥdue infringere mandatorũ. Ed ego
quidẽ xp̃m fecisse. plane negare ñ possũ. S
tu contra de ipso hȩc esse scripta plane fateri
ñ potĩs. ne si hoc sit. quȩrere rursꝰ incipiamꝰ
lediceret xp̃o: aut eũ iuberet occidi. Sienĩ
aut malediceret xp̃o: aut eũ iuberet int̾fi¬
ci. Ut gͦ moisen abhoc crimine uindicetis:

Expanded text:
ua, quae prompsit in populum suum, si a lege sua deua, quae prompsit in populum suum, si a lege sua desciscerent, etiam hoc adiecit. futuros eosdem dicens in captiuitate hostium suorum finemque sui meditaturos diebus ac noctibus, ut nec uitae ipsius suae fiduciam gererent, quae sibi esset a uictoribus condonata, quia eadem ex incerto penderet pauens ac sollicita semper sub inminentia gladiorum. ne Nam illud quidem vix crediderim de Christo vos dictum putare, maledictum esse omnem qui pendet in ligno : aut illud aliud, interficiendum esse prophetam sive principem populi, qui eos a Deo suo vellet avertere aliquidue infringere mandatorum. quod ego quidem Christum fecisse plane negare non possum. sed tu contra de ipso haec esse scripta plane fateri non poteris, ne si hoc sit, quaerere rursus incipiamulediceret Christo, aut eum iuberet occidi. si enimaut malediceret Christo aut eum iuberet interfici. ut ergo Moysen ab hoc crimine uindicetis,
Abbreviated transcription (Latin):
fallacia. cũ dñs ineuangłio dixerie. si crede¬
retis moisi crederetis & mͥ. de me enĩ ille seri¬
psit: nichil ÷ qͦd te iningenti estu positũ fin
gas. & cogi uidearis mnalterũ eduobꝰ. ut aut
falsũ ꝓnuncies capitulũ hoc: aut m̃dacem
iħm. Sicut enĩ hoc capitulũ uerũ ẽ: ita &
bere falsitatẽ: quã ueritatis auctori m̃da¬
ciũ. Itane xp̃m credis ueritatis auctorẽ.
quẽ p̃dicas carnis & mortis & uulnerũ &
cicatricũ simulatorẽ: Uolo mͥ ostendas un¬
de auctorẽ ueritatis didiceris xp̃m. si eis
qͥde illo scripsert qͦrũ auctoritas recenti
memoria cõm̃data atq firmata inposte-¬
ros emanauit. audes ascribe falsitatẽ. Non
enĩ uidisti xp̃m aut quẽ ad modũ cũ apłis
locutꝰ ÷ tecu. aut de cęlo te sic̃ saulũ uoca

Expanded text:
fallacia, cum dominus in euangelio dixerit: si credefallacia, cum dominus in euangelio dixerit: si crederetis Moysi, crederetis et mihi; de me enim ille scripsit. nihilgas, et cogi videaris in alterum e duobus, ut aut falsum pronunties capitulum hoc, aut mendacem Jesum. Sicut enim hoc capitulum verum est, ita et bere falsitatem quam ueritatis auctori mendacium. itane tu Christum credis ueritatis auctorem, quem praedicas carnis et mortis et uulnerum et cicatricum simulatorem ? uolo mihi ostendas. unde auctorem ueritatis didiceris Christum, si eis, qui de illo scripserunt, quorum auctoritas recenti memoria commendata atque firmata in posteros emanauit. audes adscribere falsitatem. non enim uidisti Christum, aut quemadmodum cum apostolis locutus est tecum, aut de cael
Abbreviated transcription (Latin):
turos manicheos. unde iã tͥ aliqd exhibitũ
putes hoc ipso qͥa esse uos uidemꝰ. priꝰ ꝓbatu¬
ra es qͦd ñ ipse manicheus tͥ ꝓpħas finxerit.
qͥsibi ut crederes uoluit. Neq enĩ putat tͣpe
nidaciũ. Aut uͦ potest dubitari falsas ꝓphe-¬
tias ostendere inpellib ouinis qͥ xp̃m lau¬
dans asseuerat falsas cicatrices ostendisse
inm̃bris suis : At ego uos plane p̃dictos lego
ñ solũ a ꝓpħis aliqͣnto obscuriꝰ: ueruĩ & abapło
expresuiꝰ. S uidete quẽ admodiĩ. Sp̃s inquit

Expanded text:
turos Manichaeos, unde iam tibi aliquid exhibitum turos Manichaeos, unde iam tibi aliquid exhibitum putes, hoc ipso, quia esse uos uidemus, prius probatura es, quod non ipse Manichaeus tibi prophetas finxerit, qui sibi ut crederes uoluit. neque enim putat turpe mendacium, aut uero potest dubitare falsos prophetas ostendere in pellibus ouinis, qui Christum laudans adseuerat falsas cicatrices ostendisse in membris suis. at ego uos plane praedictos lego, non solum a prophetis aliquando obscurius, uerum et ab apostolo expressius. sed uidete quemadmodum. spirit
Abbreviated transcription (Latin):
tationibꝰ eiꝰ amens facta es : ut aliis multis
heresib aliud atq aliud idẽ serpens tͥ aut̃
etũ se xp̃m esse ꝑsuaserit. Porro si errant
multȩ tallaciis eiꝰ uariis & multiformibꝰ irreti¬
tȩ. quȩ tam̃ hanc admonitionẽ apłi uerã faten.¬
tur. tu qͥntũ adulterata es. quã inlonginqͦ ꝓ¬
ginẽ sponsã xp̃i tali admonicione custodiat:
enebrauit cor tuũ. qͥtecũ inphantasmatis lu¬
cidorũ nemorũ uolutatur. Quȩ st̃. ubi st̃.
unde st̃. fidelia ꝓmissa eiꝰ: Oebria ñ auino. Nẽ¬
pe conuitiata es impudentia sacrilega dõ ꝓ¬
pharii. qͦd ip̃sis iudeis sibi seruientibꝰ ñ exhi¬
buerit qͦd ꝓmisit. nec sane dixisti qͥd ꝓmise¬
rit & ñ exhibuerit. ne ibi conuincereris aut
iã exhibitũ qͦd ñ intelligis: aut adhuc fut᷑u
qͦd ñ credis. Tibi qͥd ꝓmissũ . ẽ. &e p̃sentatũ.
unde tͥ fides fieret te accepturã triũphos no

Expanded text:
tationibus eius amens facta es, ut aliis multis tationibus eius amens facta es, ut aliis multis haeresibus aliud atque aliud idem serpens, tibi autem etiam se Christum esse persuaserit. porro si errant multae fallaciis eius uariis et multiformibus inretitae, quae tamen hanc admonitionem apostoli ueram fatentur, tu quantum adulterata es, quam in longinquo pginem sponsam Christi tali admonitione custodiat? tenebrauit cor tuum, qui tecum in phantasmatis lucidorum nemorum uolutatur. quae sunt, ubi sunt, unde sunt fidelia promissa eius?s o ebria, non a uino ! Nempe conuiciata es inpudentia sacrilega deo prophetarum. quod ipsis Iudaeis sibi seruientibus non exhibuerit, quod promisit. nec sane dixisti, quid promiserit et non exhibuerit, ne ibi conuincereris aut iam exhibitum, quod non intellegis, aut adhuc futurum. quod non credis. tibi quid promissum est et praesentatum, unde tibi fides fieret te accepturam triumphos nou
Abbreviated transcription (Latin):
nominũ obiectionẽ. Intelligit & amat. nec
curat imꝑitĩ insultatorẽ. & quȩ ñdũ intel¬
ligit: credit esse talia qualia ñnulla exꝑta
est. quȩ ñdũ intellecta sic erant. Obiciat᷑ ei
quisq qd emmanuhel ad amauerit. Irridet
inscitiã illiꝰ hominis. amplectit᷑ ueritatẽ
huiꝰ nominis. Obiciat qͦd amauerit messiam.
Repellit extinctũ aduersariĩ. tenet unctũ ma¬
gistrũ. Itate qͦq cupit sanari a uanis erraribꝰ
parte dĩ cui & exparte t̾rȩ & tenebrarũ. fal¬
sũ mundũ fabricat incorde tuo. Itane ille
ñ ÷ hypocentaurꝰ semiferꝰ & semideus. Uere.
qͥa nec hypocentaurꝰ dicendus. ẽ. Quid aut̃ sit
tu attende. & erubesce. & mitesce. ut corrup¬
tionẽ tuã aserpente adulto phorrescas. Cuiꝰ
astuitiã si apud moisen credendã ñ putasti᷑
apud paulũ cauere debiusti: qͥuerã eccłam
uolens uirginẽ castã ex hibe xpo. timeo in¬
qͥt ne sic̃ serpens euã fefellit inuersutia sua:

Expanded text:
nominum obiectionem, intellegit et amat; nec curat inperitum insultatorem; et quae nondum intellegit, credit esse talia, qualia nonnulla experta est, quae nondum intellecta sic erant. obiciat ei quisque quod Emmanuhel adamauerit, inridet inscitiam illius hominis, amplectitur ueritatem huius nominis. obiciat quod amauerit Messiam, repellit exstinctum aduersarium, tenet unctum magistrum. ita te quoque cupit sanari a uanis erroribusparte dei tui et ex parte terrae tenebrarum falsum mundum fabricat in corde tuo. itane ille non est Hippocentaurus semiferus et semideus ? uere, quia nec Hippocentaurus dicendus est. quid autem sit, tu adtende et. erubesce et mitesce, ut corruptionem tuam a serpente adultero perhorrescas: cuius astutiam si apud Moysen credendam non putasti, apud Paulum cauere debuisti, qui ueram ecclesiam uolens uirginem castam exhibere Christo, timeo, inquit, ne sicut serpens Euam fefellit in uersutia sua,
Abbreviated transcription (Latin):
sos loquente humilit̃ portauert̃. Uos aut̃ qͥ
hec dnũ uerba sic intelligitis.: scđm urm in¬
tellectũ satis conficemini nullos uos hab̾e
qͥb qͥdem ꝓpterea fides habenda ñ . ẽ. qͥa ñ nͥ¬

Expanded text:
sos loquentem humiliter portaverunt. Vos autem, qui sos loquentem humiliter portaverunt. Vos autem, qui haec Domini verba sic intelligitis, secundum vestrum intellectum satis confitemini nullos vos haberequibus quidem propterea fides habenda non est, quia non
Abbreviated transcription (Latin):
euangłiũ disseminatũ & notũ om̃ibꝰ gentibꝰ.
& abinitio p̃dicationis nominis xp̃i. in ȩc¬
cłiis om̃ibꝰ intanco scĩtatis culmine colloca¬
tũ. quȩ scriptura ꝓferri pocest cui de xp̃o
fides habenda sit: Quid pot̾is ꝓferre scrip¬
tũ. qͥd ñ ille qͥhoc ñ uult credere dicat esse
euangłio: At si hoc qͥs ita credis exeuanglio¬
ut tanqui exore dñi audisse te dicas. aliꝰ falsũ
esse contendat. atq hoc dixisse xp̃m neget. qͦ
ibis. qͥd facies: Nonne euanglicã auctoritatẽ.
qͣntis pocueris uiribꝰ p̃dicabis Miser illic scri¬
ptũ ẽ. qͦd ñ ins credere. ubi didicisti qͦdita cre-¬
dis ut hoc te abipso xp̃o dicas audisse. Ecce
nos utrunq credimꝰ. quia euangłio sco credi¬
mꝰ ubi utrunq scriptũ. ẽ. & de xp̃o scripsisse
moisen: & om̃s qͥ ante xp̃m uenert̃ fures fu¬
isse & latrones. Uenisse quippe ita uult in¬
telligi: qͥa missi ñ sint. Nã qͥmissi st̃ sic̃ mor¬

Expanded text:
 notum omnibus gentibus, et ab initio praedicationis nominis Christi in Ecclesiis omnibus in tanto sanctitatis culmine collocatum; quae scriptura proferri potest, cui de Christo fides habenda sit? Quid poteris proferre scriptum, quod non ille qui hoc non vult credere, dicat esse Evangelio? At si hoc, quod ita credis ex Evangeliout tanquam ex ore Domini audisse te dicas, alius falsum esse contendat, atque hoc dixisse Christum neget; quo ibis? quid facies? Nonne evangelicam auctoritatem quantis potueris viribus praedicabis? Miser, illic scriptum est quod non vis credere, ubi didicisti quod ita credis, ut hoc te ab ipso Christo dicas audisse. Ecce nos utrumque credimus, quia Evangelio sancto credimus, ubi utrumque scriptum est: et de Christo scripsisse Moysen et omnes, qui ante Christum uenerunt, fures fuisse et latrones. uenisse quippe ita uult intellegi, quia missi non sunt; nam qui missi sunt, sicut Mo
Abbreviated transcription (Latin):
ta .ẽ. aduersus eũ manꝰ eiꝰ habeo manũ tuã. re¬
cipe manũ tuã. Manꝰ itaq ꝓprie m̃brũ. ẽ. ho¬
minis. Non aut̃ opinor illã scripturã m̃brũ
esse hominis. Et tam̃ dr̃ manꝰ: eo qͦd manu fac
ta sit. Sic & peccatĩ. ñ tantũ ipsũ opꝰ malũ
qͦd poena dignũ . ẽ: s etiã ipsa mors quȩ pec¬
cato facta .ẽ: peccatũ appellatũ sit. Illud
itaq peccatũ qͥreus esset mortis: ñ cõmisit
xp̃c. lllud aut̃ alterũ id ÷ mortẽ quȩ peccato
inflicta ẽ. humanȩ naturȩ: suscepit ꝓ nob
Hoc suspendit in ligno. hoc maledictũ. ẽ ꝑ
moisen. Ibi mors dãnata. ẽ. ñe regnaret. &

Expanded text:
ta est aduersus eum manus eius" "habeo manum tuam" "recipe manum tuam". manus utique proprie membrum est hominis. non autem opinor illam scripturam membrum esse hta sit. Sic et peccatum non tantum ipsum opus malum, quod poena dignum est, sed etiam ipsa mors, quae propter peccata est, peccatum appellatum est. Illud itaque peccatum, quo reus esset mortis, non commisit Christus. Illud autem alterum, id est, mortem, quae peccato inflicta est humanae naturae, suscepit pro nobis. Hoc suspendit in ligno, hoc maledictum est per Moysen. Ibi mors damnata est, ne regnaret, et
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ  S uos uideritis a qͥb ista didiceritis. ꝓfec¬
to sceleratiores quã illi qͥdño ita conuitiati st̃
Illi enĩ ñ eũ xpm̃. ẽẽ. credebant. & ideo fallacẽ
tͥ uidet᷑ lex moisi nichil apaganismo distare:
Anqͥa tẽplũ. sacrificiũ. altare. sacerdotẽq cõm̃¬
dat: At hec om̃ĩa nomina & innouo testam̃.¬
to reꝑiunt᷑. Soluite inqͥt tẽplũ hoc. & intriduo

Expanded text:
eius! sed uos uidete, a quibus ista didiceritis, profeceius! sed uos uidete, a quibus ista didiceritis, profecto sceleratiores quam illi, qui domino ita conuiciati sunt. illi enim non eum Christum esse credebant et ideo fallacem tibi uidetur legem Moysi nihil a paganismo distare? an quia templum, sacrificium, altare sacerdotemque commendat? at haec omnia nomina et in nouo testamento
Abbreviated transcription (Latin):
edere. Uerũ hoc int̾ ÷ qͦd moisen hostilit᷑ in¬
sectaris: piscẽ aut̃ fallacit᷑ laudas. Si enĩ
piscẽ de mari edere ñ nocet sicut ipse dixi¬
sticur ita eũ uos noxiũ p̃dicatis. ut si alia esca ñ
occurrat priꝰ fame consumamini. quã pisce ues¬
camini: Qͥa qͦd si omĩs caro ĩmunda ÷ ut dicitis.
& inomĩ aqua omĩq herba uita illa misera dĩ
ur̃i retinet᷑. quȩ ꝓurã alim̃ta purganda est: de¬
testabilis suꝑstitio tua. & piscẽ te cogit picere
quẽ laudastĩ. & aquã marinã bibere. ac spinas
edere qͣs uituꝑasti: Qͦduͦ etiã demonibꝰ dĩ fa¬
mulũ cõparasti. ut qͣles illi fuert̃ cũ xp̃m con¬
fiterent᷑. talis & iste accipiat᷑. si aliqͥd in eiꝰ li¬
bris reꝑiri potuerit qͦd p̃dicet xp̃m: ille qͥdẽ
ñ dedignat᷑ opꝑbriũ dñi sui. Sienĩ pat̾ famili¬
as beelzebub appellatꝰ . ẽ. qͣnto magis domestici

Expanded text:
edere. uerum hoc interest, quod Moysen hostiliter inedere. uerum hoc interest, quod Moysen hostiliter insectaris, piscem autem fallaciter laudas. si enim piscem de mari edere non nocet, sicut ipse dixisti, cur ita eum uos noxium praedicatis. ut si alia esca non occurrat, prius fame consumamini quam pisce uescamini? quid ? quod si omnis caro inmunda est, ut dicitis, et in omni aqua omnique herba uita illa misera dei uestri retinetur, quae per uestra alimenta purgata est, detestabilis superstitio tua et piscem te cogit proicere, quem laudasti, et aquam marinam bibere ac spinas edere, quas uituperasti. quo uero etiam daemonibus dei famulum conparasti, ut, quales illi fuerunt, cum Christum confiterentur, talis et iste accipiatur, si aliquid in eius libris reperiri potuerit, quod praedicet Christum, ille quidem non dedignatur obprobrium domini sui. si enim paterfamilias Beelzebub appellatus est, quanto magis domestici
Abbreviated transcription (Latin):
thomã apłm dubitantẽ dese asꝑnatꝰ ñ sit:
s qͦ animi eiꝰ uulneribꝰ mederet᷑. corporis
sui cicatrices ostendit. Nec dixit. si discipłs
es crede. siñ credis discipłs ñes. Tum hoc di¬
cas ñ de xp̃o dubitanti s de sententia. utrũ
sit eiꝰ an sub inducta: At inqͥs beatiores appel¬
lat. qͥñ uidert̃ & credidert̃. Noc si ideo dictũ
putas. ut sine ratione & iudicio qͥdq credamꝰ:
esto tu beatior sine sensu. ego mͥ contentꝰ ero
cũ ratione beatꝰ audisse. aUG OS TINIꝰ
moisi de xp̃o ꝓphetias inueneris. ita ꝑcipe:
ac si piscẽ demari. cũ aquã ipsã unde piscĩs ca¬
pit᷑ respuas. S qͥa moises om̃e qͦd scripsit de xp̃o
est. id ÷ ad xp̃m omĩno ꝑtinet. siue qđ eũ figu¬
ris rerũ uł gestarũ uł dictarũ p̃nunciet. siue
qͦd eiꝰ grãm głamq cõm̃det: tuq cõm̃ticiũ fal¬
laceq̃ xp̃m de manichei litteris credidisti
ita moisi ñ uis credere: sicut nec piscẽ uis

Expanded text:
m dubitantem de se aspernatus non sit; sed quo animi eius uulneribus mederetur, corporis sui cicatrices ostendit nec dixit: si discipulus es, crede; si non credis, discipulus non es. tu mihi hoc dicas non de Christo dubitanti, sed de sententia, utrum sit eius. an subinducta. at, inquis, beatiores appellat, qui non uiderunt et crediderunt. hoc si ideo dictum putas. ut sine ratione et iudicio quidque credamus, esto tu beatior sine sensu, ego mihi contentus ero cum ratione beatus audisse. AUGUSTINUS reMoysi de Christo prophetias inueneris, ita percipere, ac si piscem de mari, cum aquam ipsam unde piscis capitur, respuas. sed quia Moyses omne quod scripsit, de Christo est, id est ad Christum omnino pertinet, siue quod eum figuris rerum uel gestarum uel dictarum praenuntiet, siue quod eius gratiam gloriamque commendet, tu, qui commenticium fallacemque Christum de Manichaei litteris credidisti, ista Moysi non uis credere, sicut nec piscem uis
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ẽ. posita. Quia opꝰ ñ habae t̾rente littera: quẽ
deleccat ipsa iusticia. Hȩc sponsa xp̃i gaudenꝰ
inspe plene salutis suȩ: & tͥ optat bonã con¬
uersione a fabulis adueritatẽ. ne adoneum
qͣsi adulterũ reformidans cũ uersutissimo
adultero serpente remaneas. Adoneus enĩ

Expanded text:
non est posita, quia non opus habet terrente littera, quem non est posita, quia non opus habet terrente littera, quem delectat ipsa iustitia. Haec sponsa Christi gaudens in spe plenae salutis suae et tibi optat bonam conuersionem a fabulis ad ueritatem, ne Adoneum quasi adulterum reformidans cum uersutissimo adultero serpente remaneas. Adoneus enim
Abbreviated transcription (Latin):
terȩ sp̃s ut inciꝑet impleri iusticia legis. quȩ
ñ impleta reos etiã p̃uaricatione faciebat. Neq
enĩ alia lex÷ scã & iusta & bona: & alia ꝑ quã
peccatũ mortẽ oꝑat᷑ cui mori nos oportet
ut simꝰ alteriꝰ qͥ ex mortuis resurrex̃. s eadẽ
ipsa .ẽ. Ecce sequere. lege. S peccatũ inqͥt ut
appareat peccatũ. ꝑbonũ mͥ oꝑatũ. ẽ.
oꝑatũ .e. mortẽ: ut fiat sup̾ra modũ pec¬
cator auc peccatũ ꝑmandatũ. Surda. ceca
ꝓsit plenis grã: semꝑ ÷ bona. sicut sol sẽꝑ est
bonꝰ qa om̃is creatura dibona ẽ. siue dolentibꝰ
oculis noceat. siue sanos mulceat. Ainde qͦd:
oculis sanitas aduidendũ solẽ: hoc ÷ gr̃a m̃¬
tibꝰ adimplendã legẽ. & sic̃ oculi sani ñ solis
delectationi moriunt᷑ s illis ictibꝰ asꝑis ra¬
diorũ qͥb ⁊tuerberat indensiores tenebral pel
tioni quã lex ꝑlitterĩ cũ grã defuit faciebat.
tiane ut at᷑: & qͦd sequit᷑. sciens hoc qͥa iusto lex

Expanded text:
terae spiritus, ut inciperet impleri justitia legis, quae non impleta reos etiam praevarisatione faciebat. Neque enim alia lex est sancta et justa et bona, et alia per quam peccatum mortem operatur, cui mori nos oportet, ut simus alterius qui ex mortuis resurrexit: sed eadem ipsa est. Ecce sequere, lege. Sed peccatum, inquit, ut appareat peccatum, per bonum mihi est atum mortem, ut fiat supra modum peccator aut peccatum per mandatum. surda, caeca,prosit plenis gratia, semper est bona, sicut sol semper est bonus, quia omnis creatura dei bona est, siue dolentibus oculis noceat, siue sanos mulceat. proinde quod est oculis sanitas ad uidendum solem, hoc est gratia mentibus ad inplendam legem. et sicut oculi sani non solis delectationi moriuntur, sed illis ictibus asperis radiorum, quibus reuerberati in densiores tenebras pelltioni, quam lex per litteram, cum gratia defuit, faciebat. time utatur et quod sequitur: sciens hoc, quia iusto lex
Abbreviated transcription (Latin):
Cur gͦ ñ respuas dẏpticeũ ueri dĩ tuis m̃bra¬
nis inunicũ. qͥb tot falsos dõs adamasti m̃te
uagabunda ꝑfigm̃ta cogitationũ tuarũ.
qͥb om̃ia poetica m̃dacia grauiora & hone¬
st iora reꝑient᷑. uł hoc certe qͦd apud poetas
neminẽ decipit ipsa ꝓfessio falsitatis: In li¬
bris aut̃ tuis tanta fallaciarũ turba pueri¬
les & insenibꝰ animas nomine ueritatis il¬
lectas. miserabilibꝰ corrũpit erroribꝰ. cum
prurientes auribꝰ sic̃ apłs dic̃. & aueritate¬

Expanded text:
cur ergo non respuas diptychium ueri dei, tuis membracur ergo non respuas diptychium ueri dei, tuis membranis inimicum, quibus tot falsos deos adamasti mente uagabunda per figmenta cogitationum tuarum, quibus omnia poetica mendacia grauiora et honestiora reperientur, uel hoc certe, quod apud poetas neminem decipit, ipsa professio falsitatis, in libris autem tuis tanta fallaciarum turba pueriles et in senibus animas nomine ueritatis inlectas miserabilibus corrumpit erroribus, cum prurientes auribus, sicut apostolus dicit, e
Abbreviated transcription (Latin):
iugale. qͦd ñ sine causa odit adultera. lã enĩ mͥ
adte est sermo manichea congregatio fallax
& fallacus inuoluta. Itane multinuba tot
elem̃cis. uł potiꝰ meretrix ꝓstituta demoniis.
& sacrilegis uanitatibꝰ inpregnata. audes ma-¬
trimoniũ catholicũ dñi tui. crimine impudi¬
ciciȩ lacerare: Ostende nob moechos tuos. splen¬
ditenentẽ ponderatorẽ. & athlantẽ laturariũ.
Illũ enĩ dicis capita elemĩtor tenere. mundũq
suspendere: istũ aut̃ genui fixo scapulis ualidis
subbauilare tantã molẽ. utiq ne ille defici¬
at. Ubi sc̃ isti᷑ Quisi uere essent. qͣndo adte
uenirent:. occupati tanto negotio: Quando
ad te intrarent. ut blanda manu tua & oci¬
osa. plane delicata. pꝰ tantũ laborẽ alteri
digitos. alteri humeros confricares: S fal¬
lunt te mala demonia. quȩ tecũ scortant᷑
ut concipias m̃dacia. & parias phantasmata

Expanded text:
iugale, quod non sine causa odit adultera! Iam enim mihi iugale, quod non sine causa odit adultera! Iam enim mihi ad te est sermo, Manichaea congregatio fallax, et fallaciis inuoluta. itane multinuba tot elementis uel potius meretrix prostituta daemoniis et sacrilegis uanitatibus inpraegnata audes matrimonium catholicum domini tui crimine inpudicitiae lacerare? ostende nobis moechos tuos, splenditenentem ponderatorem et Atlantem laturarium. -illum enim dicis capita elementorum tenere mundumque suspendere; istum autem genu fixo scapulis ualidis subbaiulare tantam molem, utique ne ille deficiat. ubi sunt isti? qui si uere essent. quando ad te uenirent occupati tanto negotio ? quando ad te intrarent, ut blanda manu tua et otioso pane delicata post tantum laborem alteri digitos, alteri humeros confricares? sed fallunt te mala daemonia, quae tecum scortantur, ut concipias mendacia et parias phantasmata.
Abbreviated transcription (Latin):
ũ recensebat sponsi tui amicꝰ: cũ dicer&. Nã ñ
adult erabis: ñ homicidiũ facies. ñ concupisces.
& si qͦd .ẽ. aliud mandatũ: in hoc sermone recapi
tulatur. diliges ꝓximũ tuũ tanquã te ipsũ.
Dilectio ꝓximi malũ ñ oꝑat᷑. Plenitudo aut̃ le¬
gis. caritas. Ibi enĩ st̃ duo illa p̃cepta. dilectio¬
nis di & dilectionis ꝓximi. singulis tabulis ex¬
plicata. Hoc gͦ hypticeũ ille p̃misit: qͥtͥ hȩc duo
tuarũ. in scđo unitas m̃broꝵ tuoꝵ. Illo ample.¬
cteris diuinitatẽ. isto congregas societatẽ. Quȩ
duo p̃cepta ipsa st̃ decẽ. Iria ꝑtinent ad din. &
septe ad ꝓximũ. Opudicũ dypriceũ. inqͦ uetere
figura ille dilector & dilectꝰ tuus p̾nunciabat
t canticũ nouũ indecacordo psalterio. tan¬
quã ꝓte etiã neruos suos extenturꝰ inligno.
ut de peccato dãnaret peccatũ incarne. &.
iusticia legis impleret᷑ inte. O dypticeũ con¬

Expanded text:
ium recensebat sponsi tui amicus, cum diceret: Nam, Non ium recensebat sponsi tui amicus, cum diceret: Nam, Non adulterabis, Non homicidium facies, Non concupisces, et si quod est aliud mandlatur: diliges proximum tuum tamquam te ipsum. dilectio proximi malum non operatur. plenitudo autem legis est caritas. ibi enim sunt duo illa praecepta, dilectionis dei et dilectionis proximi, singulis tabulis explicata. hoc ergo diptychium ille praemisit, qui tibi haec duo tuarum, in secundo unitas membrorum tuorum: illo amplecteris diuinitatem, isto congregas societatem. quae duo praecepta ipsa sunt decem: tria pertinent ad deum et septem ad proximum. o pudicum diptychium, in quo uetere figura ille dilector et dilectus tuus praenuntiabat tibi canticum nouum, in decachordo psalterio tamquam pro te etiam neruos suos extensurus in ligno, ut de peccato damnaret peccatum in carne et iustitia legis inpleretur in te. o diptychium con
Abbreviated transcription (Latin):
dali tͥ aut̃ lapis quẽ reꝓbauert̃ edificantes.
factꝰ incaput anguli. Ed totũ idem petrꝰ apłs
explicat. & totũ a ꝓpħis a qͥb isti dãnati alie¬
nant᷑ p̃dictũ ẽẽ cõmemorat. Lege sane etiã il¬
lud dypticeũ. netimeas. Pane sponsi tui ẽ Aliis
lapis ille significauit durã stoliditatẽ. tͥ aut̃
firmã stabilitatẽ. Digito dĩ scriptȩ st̃ tabulȩ
illȩ digito dĩ sponsꝰ tuus eiecit demonia. digi¬
to dĩ expelle tu doctrinas demonioꝵ m̃dacilo¬
quos. cauteriantiũ conscientiã. Exhoc dypti¬
ceo repellis adulterũ. qͥse paraclistũ dic̃ ut
te scõ nomine seducat. Quinqͣgesimo enĩ die
post pascha date st̃ illȩ tabulȩ. & qͥnqͣgesimo
die pꝰ passionẽ sponsi tui que pascha illud p̃fi¬
Noli gͥ formidare dẏpticeũ. qt scripta olĩ quȩ nẽ
agnosceres mittebant᷑. Tantũ noliesse sub lege
ne ilã timore ñ impleas: s subgrã. ut sit inte
plenitudo legis caritas. Nonenĩ aliud dẏptice¬

Expanded text:
ficantes, factus est in capite anguli. quod totum idem Petrus apostolus explicat et totum a prophetis, a quibus isti damnati alienantur, praedictum esse commemorat. lege sane etiam illud diptychium; ne timeas. plane sponsi tui est. aliis lapis ille significauit duram stoliditatem. tibi autem firmam stabilitatem. digito dei scriptae sunt tabulae illae; digito dei sponsus tuus eiecit daemonia; digito dei expelle tu doctrinas daemoniorum mendaciloquorum cauteriantium conscientiam. ex hoc diptychio repellis adulterum, qui se paracletum dicit, ut sancto nomine te seducat. quinquagesimo enim die post pascha datae sunt illae tabulae; et quinquagesimo die post passionem sponsi tui, quam pascha illud praefiNoli ergo formidare diptychium, quo tibi scripta olim, quae nunc agnosceres, mittebantur: tantum noli esse sub lege, ne illam timore non impleas; sed sub gratia, ut sit in te plenitudo legis charitas. Non enim aliud diptych
Abbreviated transcription (Latin):
rȩ fuerint exueris uulneribꝰ cicatrices: Quȩ
sunt euidentiores doctrine m̃daciloqͥrũ demo¬
nioꝵs. quã istȩ qͥbꝰ ꝑsuadet᷑. filiũ dĩ id .ẽ. ipsã
ueritatẽ esse m̃dacẽ: S isti indoctrina sua
habent & aꝑtã ñ quidẽ demonioꝵ s tam̃ cre¬
aturȩ culturã. quã dãnat apłs dicens. Et co-¬
luert̃ & seruiert̃ creaturȩ potiꝰ quã creatori.
ꝓinde isti inphantasmate fabularũ suarũ ido¬
la & demonia nescientes colunt. insole aut̃¬
& luna nouert̃ se seruire creaturȩ. Et qͦd pu¬
tant se etiã creatori seruire: multũ fallunt᷑.

Expanded text:
rae fuerint ex ueris uulneribus cicatrices? quae rae fuerint ex ueris uulneribus cicatrices? quae sunt euidentiores doctrinae mendaciloquorum daemoniorum quam istae,, quibus persuadetur filium dei, id est ipsam ueritatem esse mendacem? sed isti in doctrina sua habent et apertam non quidem daemoniorum, sed tamen creaturae culturam, quam damnat apostolus dicens: et coluerunt et seruierunt creaturae potius quam creatori. Proinde isti in phantasmatis fabularum suarum idola et daemonia nescientes colunt; in sole autem et luna nouerunt se seruire creaturae. et quod putant se etiam creatori seruire, multum falluntur;
Abbreviated transcription (Latin):
ñ peꝑit. Ut gͦ insidias tenderet paruulis. dix̃
diuinor nulli peꝑcisse moisen. qͥpossent neq
xp̃iami aꝑto deoꝵ cultu fugere impietatẽ is¬
torũ nimis abhorrente a religione xp̃iana.
& pagani eis fauere aduersus nos. qͥ moisen
scirent contra idola & contra deos gentiũ quȩ
st̃ demonia. multa uera & digna dixisse. Qͦd
si istis displicet: aꝑte se faceant᷑ idoloꝵ uł de¬
monioꝵ esse cultores. Qͦd qͥdẽ ignorant̃ essent:
eo ipso solo qͦd essent heretici. Detalibꝰ enĩ dix̃
apłs. qͥa in nouissimis tẽporibꝰ recedent qͥdã
a fide intendentes spiritibꝰ seductoribꝰ doc¬
trinis demonioꝵ inhypochrisi m̃daciloqͦrũ.
Qui enĩ nͥ demones qͥbꝰ. ẽ. amica fallacia istis ꝑ¬
suaderent. qͦd xp̃c fallacit̾ passus. fallacit̃ mor¬
tuus sit. fallacit cicatrices ostenderit. id ẽ. ñ
uere passus nec uere mortuus sit. nec illȩ ue¬

Expanded text:
non peperit. ut ergo insidias tenderet paruulis, dixit non peperit. ut ergo insidias tenderet paruulis, dixit diuinorum nulli pepercisse Moysen, quo possent neque christiani aperto deorum cultu fugere inpietatem istorum nimis abhorrentem a religione christiana et pagani eis fauere aduersus nos, qui Moysen scirent contra idola et contra deos gentium, quae sunt daemonia, multa uera et digna dixisse. Quod si istis displicet, aperte se fateantur idolorum uel daemoniorum esse cultores: quod quidem ignoranter essent eo ipso solo, quod essent haeretici. de talibus enim dixit apostolus: quia in nouissimis temporibus recedent quidam a fide, intendentes spiritibus seductoribus, doctrinis daemoniorum in hypocrisi mendaciloquorum. qui enim nisi daemones. quibus est amica fallacia, istis persuaderent, quod Christus fallaciter passus, fallaciter mortuus sit, fallaciter cicatrices ostenderit, id est non uere passus nec uere mortuus sit nec illae ue