comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bona affert ꝙ mala. Bona. qr nos a potentis¬
simis dominis liberat. uoluptatib imponit
dat maturiora ꝯsilia. Mala aũ. qr semũ miser¬
rimũ ẽ debilitate. ꝙ odio. subeunt enĩ mor
corꝑis uires. senectꝰ ꝙ morb. Mors dicta qd̾ sit
amara. uł a marte qͥ est effector mortuoꝵ. siue
mordens mortẽ ineurrit. Tria gͦ gn̾a mortis.
acerba. inmnatura. nat᷑alis. Acerba infantũ.
inmatura iuuenũ. merita. id ẽ nat᷑alis senũ.
Mortuus aũ ex qua parte orationis declinet᷑
incertũ ẽ. nã sic̃ ait cesar ab eo qd̾ ẽ morior
in participio p̾teriti tpr̃is in. tus. exire de
arduuis. Conuenient̃. itaq factũ. ut quẽad¬
modũ id qd̃ significat ñ potest agendo. itas
ipsũ nom̃ ñ poss loquendo declinari. Omĩs
aũ mortuus aut funꝰ ẽ. aut cadauer. funꝰ ẽ
si sepeliat᷑. & dictũ funꝰ a funib accensis. qͦs
añ feretrũ papyris cera circũdatis ferebañ.

Expanded text:
bona adfert et mala. Bona, quia nos ab inpotentisbona adfert et mala. Bona, quia nos ab inpotentissimis dominis liberat, voluptatibus inponitdat maturiora consilia. Mala autem, quia senium miserrimum est debilitate et odio. 'Subeunt' enim Vicorporis vires, senectus et morbus. Mors dicta, quod sit amara, vel a Marte, qui est effector mortium sive mmordens mortem incurrit. Tria sunt autem genera mortis: acerba, inmatura, naturalis. Acerba infantium, inmatura iuvenum, merita, id est naturalis, senum. Mortuus autem ex qua parte orationis declinetur incertum est. Nam sicut ait Caesar, ab eo quod est morior in participio praeteriti temporis in 'tus' exire debarduus. Convenienter itaque factum ut quemadmodum id, quod significat, non potest agendo, ita et ipsud nomen non possit loquendo declinari. Omnis autem mortuus aut funus est, aut cadaver. Funus est, si sepeliatur. Et dictum funus a funibus accensis, quos ante feretrum
Abbreviated transcription (Latin):
sumꝰ adolescentiores. ñ utiq magis adolescens.
s minꝰ. ut senior minꝰ sene. uͥ cõparatiuus gra¬
dus minꝰ significat a positiuo. ergo semor ñ sa¬
tis sic̃ iuuenior intͣ uiuenẽ. sic̃ pauꝑior int᷑¬
pauꝑem. Senes aũ qͥda dictos putant asensꝰ
diminutione. eo qd̃ iã ꝓ uetustate desipiant.
nã phisici dicunt stultos ẽẽ homines frigidi¬
oris sanguinis. prudentes calidi. ũn ꝙ senes
in qͥb iã friget. ꝙ pueri in qͥb necdũ calet.
minꝰ sapiunt. inde ẽ qd̃ ꝯuenit sͥ infantiũ
etas ꝙ senũ. Senes enĩ ꝑ numiã etatẽ deliran.
pueri ꝑ lasciuiã & infantiã ignorant. qd agans.
minini nã anꝰ dr sola mulier. Anus aũ ap¬
pellata a multis annis qiͣ annosa. nã si cõmu-¬
senectus. ita ab anu anilitas nominata est.
anicies aũ uocata a candore. qiͣ candities.
im̃ ẽ illud. florida uuentꝰ. lactea canities. ꝓ¬
ut diceret candida. Senectꝰ aũ multa secũ

Expanded text:
 Adulescentior non utique magis adolescens, sed minus; ut senior minus sene, ubi comparativus gradus minus significat a positivo. Ergo senior non satis, sicut iunior inter iuvenem, sicut pauperior int. Senes autem quidam dictos putant a sensus diminutione, eo quod jam prae vetustate desipiant. Nam physici dicunt stultos esse homines frigidioris sanguinis: prudentes, calidi. Unde et senes, in quibus jam friget, et pueri, in quibus necdum calet, minus sapiunt. Inde est, quod convenit sibi infantum aetas et senum. Senes enim per nimiam aetatem delirant, pueri per lasciviam et infantiam ignorant quid agant. minini; nam anus dicitur sola mulier. Anus autem appellata a multis annis, quasi annosa. Nam si commusenectus, ita ab anu anilitas nominata est. Canities autem vocata a candore, quasi candities. Unde est illud: 'florida iuventus, lactea canities,' prout diceret candida. Senectus autem multa secum et
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ fortes feminas ita uocabant. Uirgo aũ ñ
recte uirago dr̃ si ñ uiri offitio fungit᷑ Muli¬
er uͦ si uirilia oꝑa facit. recte uirago r ut
amazona. Que uͦ nc̃ femina antiquitꝰ uira
uocabat᷑. sic̃ a seruo serua. sic̃ a famulo famu¬
la. ita a uiro uira. hinc ꝙ uͥginis nom̃ qͥd̃a
putant. femina uͦ a partib femoꝵ dicta. ubi
sexus speties a uiro distinguit᷑. alii greca ethi¬
mologia feminã ab ignea ui dictã putant.
qr uehement̃ ꝯcupiscit. libidinosiores enĩ ui¬
ris feminas ẽẽ. tã inmulierib ꝙͣ in animalibꝰ.
uñ nimiꝰ amor apd̃ antiqͦs femineus uocabat᷑.
Senior ẽ adhuc uiridior. in sexto libro ouidiꝰ

Expanded text:
enim fortes feminas ita vocabant. Virgo autem non enim fortes feminas ita vocabant. Virgo autem non recte virago dicitur, si non viri officio fungitur. Mulier vero si virilia facit, recte virago dicitur, ut Amazona. Quae vero nunc femina, antiquitus vira vocabatur; sicut a servo serva, sicut a famulo famula, ita a viro vira. Hinc et virginis nomen quidam putant. Femina vero a partibus femorum dicta, ubi sexus species a viro distinguitur. Alii Graeca etymologia feminam ab ignea vi dictam putant, quia vehementer concupiscit. Libidinosiores enim viris feminas esse tam in mulieribus quam in animalibus. Unde nimius amor apud antiquos femineus vocabatur. Senior est adh
Abbreviated transcription (Latin):
radus
etatis sex st̃. infantia. pueritia. ad oles¬
centia. uiuentꝰ. grauitas. atq senectꝰ. Pri¬
ma ȩtas infantia est. pueri nascentis ad lu¬
cem. q̃ porrigit᷑ in sept̃ẽ annis. Scd̃a ętas
pueritia id est pura. ꝙ nec du ad generan¬
dũ apta. tendens usq qrͣtũdecimũ annũ.
Tercia adolescentia ad gignendũ adulta. que
porrigit᷑ usq ad uiginti octo annos. Quarta
iuuentꝰ firmissima om̃iũ etatũ. finens in
qͥnqͣgesimo anno. Quinta ȩtas senioris id
ẽ grauitas. q̃ est declinatio a uiuentute
in senectutẽ. ñdũ senectus. s ĩa ñdũ inuen¬
tus. qr senioris etas ẽ. quã greci p̾sbiten uo
cant. nã senex apd̃ grecos ñ p̾sbiter s geron
dr̃. que etas a quinqͣgesimo anno incipieis.
septuagesimo terminat᷑. Sexta etas senectꝰ.
q̃ nullo annoꝵ tp̃re finit᷑. s post quinq il¬
las etates qͣntũcũq uite ẽ senectuti deputat᷑.
Seniũ aũ pars ẽ ultima senectutis. dicta qd̾ sit

Expanded text:
radus etatis sex sunt: infantia, pueritia, adolescentia, iuventus, gravitas atque senectus. Prima aetas infantia est pueri nascentis ad lucem, quae porrigitur in septem annis. Secunda aetas pueritia, id est pura et necdum ad generandum apta, tendens usque ad quartumdecimum annum. Tertia adolescentia ad gignendum adulta, quae porrigitur usque ad viginti octo annos. Quarta iuventus firmissima aetatum omnium, finiens in quinquagesimo anno. Quinta aetas senioris, id est gravitas, quae est declinatio a iuventute in senectutem; nondum senectus sed iam nondum iuventucant: nam senex apud Grecos non presbiter sed geron dicitur, que etas a quinquagesimo anno incipiens septuagesimo terminatur; sexta etas est senectus, que nullo annorum numero finitur, sed post V illas etates quantumcumque est vite senectuti deputatur; senium autem est ultima pars senectutis, dicta q
Abbreviated transcription (Latin):
carmen assumptũ est. qđ genus pͥmum a
gentilib in scenis celebrabatur. postea tm̃¬
hesit in nuptiis. Uocatum autem epitalami¬
qđ latine lamentũ uocamꝰ. pͥmus uersu ie
remias composuit suꝑ urbem ierłm & ppłm
quando captiuus ductus est. Post hunc ap̾
grecos symonides poeta liricꝰ. Adhibebant᷑
aũt funerib atq lamentis similiter &e nũc
Epitaphium grece latine suꝑ tumulum. Est
enim titulus mortuoꝵ qui in dormitione¬
eoꝵ fit qͥ iã defuncti sunt. Scribitur enim
ibi uita ce. mores ce etas eoꝵ. Yoesis dicitur
greco nomine opus multoꝵ libroꝵ. Poema
umiꝰ. Idilicon. paucoꝵ uersuum Disticon.
duoꝵ. Monosticon. unius. Epigramina est
titulus qđ in latinum suꝑscriptio int̾p̾tat᷑.
dicitur. Epodon. in poemate. clausula est bre
uis. Dictum aut̃ epodon. qđ ad cinnat᷑ ad spe¬
ciem elegiaci ubi p̾misso uno longiore alt̾
breuior componit᷑. atq ita in singulis quib¬

Expanded text:
carmen adsumptum est. Quod genus primum a carmen adsumptum est. Quod genus primum a gentilibus in scenis celebrabatur, postea tantum in nuptiis haesit. Vocatum autem epithalamiquod latine lamentum vocamus, primus Hieremias versu composuit, super urbem et populum, quando captivus ductus est. Post hunc apud Grecos Symonides poeta lyricus. Adhibebantur autem funeribus atque lamentis, similiter et nunc epitaphium grece, latine super tumulum; est enim titulus mortuoeorum fit, qui iam defuncti sunt. Scribitur enim ibi vita, mores et aetas eorum. Poesis dicitur Graeco nomine opus multorum librorum, poema unius, idyllion paucorum versuum, distichon duorum, monostichon unius. Epigramma est titulus, quod in Latinum superscriptio interpretatur; dicitur. Epodon in poemate clausula brevis est. Dictum autem epodon quod accinatur ad speciem elegiaci, ubi praemisso uno longiori, alter brevior componitur, atque ita in singulis quibu
Abbreviated transcription (Latin):
etra uocata qđ certis pedum men¬
suris atq spatiis t̾minant᷑. neq ul¬
tra dimensionem temꝑoꝵ constitura
ꝓcedunt. ¶ensura enim grece metrumdi¬
citur. uersus dicti ab eo qđ pedib in ordins
suo dispositis certo fine moderant᷑ ꝑ arti
culos qui cȩsa & menbra nominantur. qͥ
ne longiꝰ ꝓuoluerent᷑ qͣm iudiciũ posset
sustinere. modum statuit ratio. unde reuer¬
teretur. & ab eo ipso uersum uoca tũ eo qđ
peuertit᷑. Huic adheret rithinꝰ qui ñ ẽ certo
fine moderatus s tamẽ rationabilit᷑ ordi¬
uatis pedib turrit quilatine nichil aliud
qmͣ numerꝰ dicit᷑ de quo est illud numeros
memini si uba tenerem. Carmen uocat᷑¬
quidqͥd pedib continetur. cui datũ nom̃
existimant seu qđ carpum ꝓnuntiaretur
Unde hohe lanam quã purgantes discerp̃t
carminare dicimꝰ. siue qđ qui illa canerent
carere existimabant᷑ mente. ¶etra uł a pedib
scribunt᷑. a pedibꝰ met᷑ uocata. ut dactilica. ĩa-¬

Expanded text:
etra vocata, quia certis pedum mensuris, atque spatiis terminantur, neque ultra dimensionem temporum constitutam procedunt. Mensura enim Graece μέτρον dicitur. 2. 66 Versus dicti abeo quod, pedibus in ordine suo dispositis, certo fine moderantur per artculos, qui cesa et membra nominantur, qui ne longius pervolverentur quam iudicium posset sustinere, modum statuit ratio unde reverteretur et ab eo ipso versum vocatum, quod revertitur. Huic adheret rythmus, qui non est certo fine moderatus, sed tamen rationabiliter ordinatis pedibus currit, qui latine nihil aliud quam numerus dicitur, de quo est illud. Numeros memini, si quidquid pedibus continetur: cui datum nomen existimant seu quod carptim pronuntietur, unde hodie lanam, quam purgantes discerpunt, 'carminare' dicimus: seu quod qui illa canerent carere mentem existimabantur. Metra vel a pedibus syllabarum. A pedibus metra vocata, ut dactylica, iam
Abbreviated transcription (Latin):
dech pͥmũ ptꝰ diluuiũ in siria urbẽ ꝯdidist
salem. in qua regnũ fuit eiꝰdẽ melchisedech
ieb &e salẽ. uocata ẽ hierłm. q̃ postea a salo¬
mone iherosolinia. qi ierusalomonia dicta est
Hec & corrupte a poetis solima nũcupata est
Est pt̾ modũ ab helio adriano helia uocitata
In ipsa ẽ &e syon q̃ hebraice int̃p̃tat᷑ speculano

Expanded text:
dech, primum post diluvium in Syria condidisse urbem dech, primum post diluvium in Syria condidisse urbem Salem, in qua regnum fuit eiusdem Melchisedech. Iebus et Salem vocata est Hierusalem, quae postea a Salomone Hierosolyma quasi Hierosolomonia dicta est. Haec et corrupte a poetis Solyma nuncupata est, et postmodum ab Aelio Hadriano Aelia vocitata est. In Ipsa est et Sion, quae Hebraice
Abbreviated transcription (Latin):
t auctorib oditam̃
urbiũ plerũꝙ dus¬
sio inuenit᷑. adeonit
nec urbis qͥde ronse
origo possit diligetꝰ
agnosei. Nã salustiat
urbẽ rom̾a sicuti gi
accepi ꝯdidere atq
habuere in initio troiani & cũ his aborigiies.¬
Si gͥ tante ciuitatis certa ratio ñ apparet. ñ ni¬
rũ si in aliax opinione dubitat᷑. uñ nec histo¬
ricos nec cõm̃tatores uaria dicentes imꝑite
Sane qsdã de qͥb aut sc̃e scͥpture aut histors
gentiũ certã originẽ refer̃t. ꝑaueis admodũ
uerbis retexere oportet. Primꝰ ante diliuũ
cam ciuitatẽ enorh ex nomine filii siu ꝯdidit
sue impleuit. Primꝰ ptꝰ diluuiũ nembrothꝙ¬
gas babylonẽ urbẽ mesopotamie fundauitꝰ.
Hanc semiramis regina assyrioꝵ ampliauit
murũq urbis bitumine ꝙ cocto latere fet
Nocabulũ aũ sũpsit a ꝯfusione. eo qd̾ ibi ꝯfuse¬
atq cõmixte st̃ lingue ędificantiũ turrim
udei assert̃ sem filiũ noe que diẽt melchise¬

Expanded text:
 auctoribus conditarum urbium plerumque dissensio invenitur, adeo ut ne urbis quidem Romae origo possit diligenter agnosci. Nam Sallustius dicit: Urbem Romam, sicuti ego accepi, condidere, atque habuere inSi igitur tantae civitatis certa ratio non apparet, non mirum si in aliarum opinione dubitatur. Unde nec historicos nec commentatores varia dicentes imperite Sane quasdam, de qgentium certam originem referunt, paucis admodum verbis retexere oportet. 3. Primus ante diluvium Cain civitatem Enoch ex nomine filii sui in Naids implevit. 4. Primus post diluvium Nemrod gigas Babylonem urbem Mesopotamiae 194 fundavit. Hanc Semiramis regina Assyriorum ampliavit, murumque urbis bitumine, et cocto latere fecit. Vocabulum autem sumpsit a confusione, eo quod ibi confusrrem. Iudaei asserunt Sem, filium Noe, quem dicunt Melchise
Abbreviated transcription (Latin):
mutere ẽ.forme eaꝵ ꝓ magnitudine aque
⁊ capacitate fiunt. ꝑ quas aque ꝑ certos
modulos diuidunt᷑. e qͥb ẽ uncia ce qͥnari¬
a. digitꝰ quadratꝰ. digitꝰ rotundꝰ. & ceti modi¬
ris causa edifitiis adicit᷑. ut tectoꝵ auro di¬
stincta laquearia. & p̃tiosi marmoriᷤ eru¬
ste &e coloꝵ picture.¬

Expanded text:
tere est. Formae earum pro magnitudine aquae et capacitate fiunt, per quas aquae per certos modulos dividuntur, E quibus est uncia, et quinaria, digitus quadratus, digitus rotundus, et caeteri modiris causa edificiis additur, ut tectorum auro distincta laquearia, pretiosi marmoris cruste et colorum picture
Abbreviated transcription (Latin):
ta. ñ ut alii ab adherendo in fabricis ut
qͥdã uolunt. huiꝰ ꝓbatio si manu imp̾ssa stri¬
det. aut si in uestem candid̾ã sparsa. nichil
ce rotunditate uocate in qb totiꝰ fabrice
pondꝰ erigit᷑. Antiqua ratio erat colũpnax
altitudinis. tercia pars latitudinũ. Gñã
rocundarũ qͣtuor. dorice. iomce. tuscani¬
ce. corinthee. mensura crassitudinis ⁊ al¬
titudinis int̃ se distantes. Quintũ genꝰ ẽ
earũ q̃ uocant᷑ attice. quat᷑nis angulis.
aut ampliꝰ & parib laterũ int̃uallis.
Bases aũ fulture st̃ colũpnaꝵ q̃ a fundam̃¬
to ꝯsurgunt. &e supposite fabrice sustinens
pondꝰ. basis aũ nom̃ petre fortissime syro
suꝑ capitella colũpnax ponunt᷑. & ẽ grecũ.
ta aũ pauĩta eo qd paueant᷑ id ẽ cedant᷑.
uñ ce pauor qr antecedit. cor Ostracus ẽ
paium̃tũ testatiũ. eo qd fractis testis calce
ãmuxta feriat᷑. testã enĩ greci ostra dicus.¬

Expanded text:
ta, non ab adhaerendo in fabricis, ut quidam volunt. Hujus probatio est, si manu impressa stridat, aut si in vestem candidam sparsa nihil et rotunditate vocatae, in quibus totius fabricae pondus erigitur. Antiqua ratio columnarum erat altitudinis, tertia pars latitudinis. Genera rotundarum quatuor sunt: Doricae, Ionicae, Tuscanicae, Corinthiae, mensura crassitudinis et altitudinis inter se distantes. Quintum genus est earum, quae vocantur Atticae, quaternis angulis aut amplius, paribus laterum intervallis.Bases sunt fulture columnarum, que a fundamento consurgunt et supraposite fabrice sustinent pondus, bases autem nomen est Petre fortissime Syro super capitella columnarum ponuntur et est grecum. ta autem pavimenta eo quod paveantur, id est, caedantur. Unde et pavor, quia caedit cor. Ostracus est pavimentum testaceum, eo quod fractis testis calce admixto feriatur. Testam enim Graeci ostracon dicu
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ arserit aquis incendit᷑. qͥb solet ignis
extingui. oleo extinguit᷑. quo solet igniᷤᷤ ac¬
cendi. usus eiꝰ instructuris fabrice necessa
riꝰnã lapis lapidi ñ potest adherere fortiꝰ
nͥ calce ꝯiunctꝰ. Gipsũ ꝯgnatũ calei ẽ. ⁊ est

Expanded text:
et ignem, aquis incenditur quibus solet ignis extingui, oleo extinguitur quo solet ignis accendi. Usus eius in structuris fabrice necessarius est. Nam lapis lapidi non potest adherere fortius; nisi calce coniunctus. Gipsum cognatum calci est et est
Abbreviated transcription (Latin):
accipiant imbres. tegula aũ pͥme positioniͤ
nom̃. cuiꝰ diminutum tegillũ. lat̾culi uͦ uo¬
cati qd̃ lati forment᷑. circũactis undiq qͣtuor
tabulis. Lateres aũ crudi st̃. qr & ipsi inde no¬
nunati. qd̾ lati ligneis formis effitiunt᷑. quoꝵ
erates dicunt᷑ in qͥb lutũ peisdẽ laterib cru¬
dis portari solent. St̃ enĩ conexiones cannax
dicti arosoyeratin. idẽ qd̾ se inuicẽ teneañ.
Lutũ aũ uocatũ qͥdã ꝑ antifrasin putant. qd̾̃¬

Expanded text:
accipiant imbres. Tegulae autem primae positionis accipiant imbres. Tegulae autem primae positionis nomen, cujus diminutivum tigillum. Laterculi vero vocati, quod lati formentur circumactis undique quatuor tabulis. Lateres autem crudi sunt, qui et ipsi inde nominati, quod lati ligneis formis efficiuntur, quorum crates dicuntur, in quibus lutum pro iisdem lateribus crudis portare solent. Sunt enim connexiones cannarum, dicti apo tou cratein, id est, quod se invicem teneant. Lutum autem vocatum quidam per antiphrasim putant, q
Abbreviated transcription (Latin):
qͣtuor genera. albꝰ niger ꝑmuixtꝰ. ac fistulosꝰ
Isfungia lapis ꝯcretꝰ ex aqua leuis acfistulosꝰ
& cameris aptꝰ. Silex durus lapis ex cuiꝰ gn̾e
nigri silices optimi qͥbꝰda in locis srubentes.
albi silices otͣ uetustatẽ incorrupti. idem
uin monum̃tis sculpti. & incorrupti ꝑmaneNͭ.
qͥb ne ignis qͥdẽ nocet. nã ex his etiã formȩ
fiunt in qͥb era fundunt᷑. Hiridis silex ue¬
hem̃ter &e ipse igni resistens. s nusꝙͣ copiosus
& uͥ inuenit᷑ lapis ñ saxũ ẽ. Pallidꝰ in cem̃to
raro utilis ẽ. Gilbus ꝯtͣ iniurias fortis. s ce
in structura infidus. nͥ fuerit multa suffre¬
natione deuinctꝰ. fluuiatilis silex sẽꝑ ueluti
madens ẽ. hic estate exhiberi oportet. nec
ante bienniũ inserere instructuris domox
F ictiliũ oꝑum ad parietes & fundam̃ta coctis
lat̾culis ad tecta imbrieulis tegulisq aptant᷑.¬
Tegulȩ uocatȩ qđ tegant edes. & imbrices qd

Expanded text:
quattuor genera: albus, niger, permixtus ac fistulosus. quattuor genera: albus, niger, permixtus ac fistulosus. Spongia lapis creatus ex aqua, levis ac fistulosus et cameris aptus. Silex durus lapis, ex cuius genere nigri silices optimi, quibusdam in locis et rubentes. Albi silices contra vetustatem incorrupti: idem et in monumentis scalpti et incorrupti permanent, quibus ne ignis quidem nocet; nam ex his etiam formae fiunt, in quibus aera funduntur. Viridis silex vehementer et ipse igni resistens, sed nusquam copiosus; et, ubi invenitur, lapis, non saxum est. Pallidus in caemento raro utilis. Globus contra iniurias fortis, sed in structura infidus, nisi fuerit multa suffrenatione devinctus. Fluviatilis silex semper veluti madens est. Hic aestate exhiberi oportet nec ante biennium inserere in structuris domorum. Fictilium operum ad parietes et fundamenta coctis laterculis, ad tecta imbriTegulae vocatae, quod tegant aedes, et imbrices, quod
Abbreviated transcription (Latin):
tractabilis ⁊n oꝑe ẽ. ita ut in eo qĩ in lignis lit.¬
tere seribant᷑. Ciburtinꝰ. a loco italie dictꝰ. qui
dũ sit ad fabrieã fortis. uapore tñ disfilit. Tofus
edificiis inutilis ẽ. fundam̃tis aptꝰ. mortalita¬
te & mollicia. ex estu enĩ ce alitu maris fricat᷑.
ae uerberat᷑ imbrib. Arenaciꝰ lapis ocretus
maris arenis hic &e bibulus dr. seruat enĩ hu¬
morẽ acceptũ. idem &e in betica. Gaditanꝰ ab
insula oceani uͥ plurimꝰ excidit᷑. Piperinꝰ.
suibalbidꝰ. cũ punctis nigris. durꝰ atꝙ fortissimꝰ.
Cocleaticꝰ cocleis lapillisq &e arena ꝯcretꝰ asꝑ¬
rimꝰ &e uit̾cdũ fistulosꝰ Columbinꝰ a colore auiᷤ
nuncupatꝰ. natura uicinꝰ gipso. ⁊ mollicie
simillimꝰ. Molaris in parietib utilis. qr ẽ
q̃dã pinguior natura eiꝰ. duraq &e asꝑa. ex qͦ
etiã & mole fiunt. uñ &e nom̃ traxit. huius

Expanded text:
tractabilis in opere est, ita ut in eo, quasi in ligno, littractabilis in opere est, ita ut in eo, quasi in ligno, litterae scribantur. Tiburtinus a loco Italiae dictus, qui dum sit ad fabricam fortis, vapore tamen dissilit. Tophus aedificiis inutilis est, fundamentis aptus, mortalitate et mollitia. Ex aestu enim et halitu maris friatur et verberatur imbribus. Arenacius lapis concretus maris arenis. Hic et bibulus dicitur; servat enim humore acceptum. Idem et in Baetica Gaditanus ab insula Oceani ubi plurimus exciditur. Piperinus subalbidus cum punctis nigris, durus atque fortissimus. Cochleacius cochleis lapillisque et arena concretus, asperrimus et interdum fistulosus. Columbinus a colore avis nuncupatus, natura vicinus gypso et mollitie simillimus. Molaris in parietibus utilis, quia est quaedam pinguior natura eius, duraque et aspera. Ex quo etiam et molae fiunt; unde et nomen traxit. Huius
Abbreviated transcription (Latin):
tres. dispositio. ꝯstructio. uenustas. Vispostu
ẽ aree uł soli. & fundam̃toꝵ descriptio indi¬
onstructio ẽ laterũ. & altitudinis
edificatio. ostructio aũ uł instructio uocato
eo qd̾ instringat. & coherere faciat. ut lapides
luto. & ligna ce lapides inuicẽ sͥ. nã &e intinelo
ferri in aquã instructura ẽ. ñ enĩ candenꝰ mu¬
guat᷑. stringi &e coherere ñ potest ferrũ.Iten
ꝯstructio a multitudine lapidũ &e lignoꝵ dicta
uñ cestrues. Aliud ẽ enĩ ecuficatio. aliud insta¬
ratio. nã edificatio noua ꝯstructio ẽ. instau¬
ratio uͦ qd̾ reparat᷑ ad instar p̾oris. nã ĩstr
uetẽs ꝓ similitudine. ponebant. uñ &e instai¬
rare dicebant. Constat aũ ꝯstructio. fundam̃¬
to. lapilib. & calce. arena. & lignis. fundam̃
des instructuris apti. alb. tiburtinꝰ. colũburꝰ
fluiiatilis. isfungia. rubrus ⁊reliqͥ. Alb̾ lapis
als durus. ali mollis. Mollis. dentata sarra secat᷑.

Expanded text:
tio, venustas. Dispositio est aree vel solii et fundamentorum descriptio. Constructio est laterum et latitudinis edificatio. Constructio autem vel instructio votata, eo quod instringat et cohererluto et ligna et lapides invicem sibi. Nam et intinctio ferri in aqua instrictura est; nisi enim candens tinguatur, stringi et cohaerere non potest ferrum. Item constructio a multitudine lapidum et lignorum dicta; unde et strues. Aliud est enim aedificatio, aliud instauratio; nam aedificatio nova constructio est, instauratio vero quod reparatur ad instar prioris. Nam instar veteres pro similitudine ponebant: inde et instaurare dicebant. Constat autem constructio fundamento, lapidibus, calce, arena et lignis. Fundamendes in structuris apti: albus, Tiburtinus, columbinus, fluvialis, spongia, rubrus et reliqui. Albus lapis, alius durus, alius mollis. Mollis dentata serra secatur,
Abbreviated transcription (Latin):
lea id ẽ ludꝰ tabule muentaa grecis inla
otio troiani belli a qͦdã milite alea nomine. a
quo ce ars nom̃ accepit. tabula ludit᷑ pirgo. cal¬
& rotundi. ũ &e calculus dr̃ lapis breuis. qͥ sine
molestia sui breuitate caleat᷑. Itẽ caleuli qd ꝑ
uias ordinales eant. qiͣꝑcalles.iiii.De tessẽrie
esserȩ uocatȩ qi quadratȩ st̃ ex om̃ib partibꝰ
has alii lepusculos uocant. eo qd̃ exiliendo dis¬
curr̃t. olim aũ tessere iacula appellabant᷑ ab
ctas ꝓpt̾ etates hominũ. ternariis lineis ꝓpt̃ tẽ¬
pora argum̃tant᷑. inde &e tabuła ternis descͥp¬
tam dicunt li neis.

Expanded text:
lea, id est lusus tabulae, inventa a Graecis in otio Troiani belli a quodam milite Alea nomine, a quo et ars nomen accepit. Tabula luditur pyrgo, calt rotundi. Unde et calculus dicitur lapis brevis, qui sine molestia sui brevitate calcatur. Item calculi, quod per vias ordinales eant, quasi per calles. De tesseris . Tesserae vocatae quia quadrae sunt ex omnibus partibus. Has alii lepusculos vocant, eo quod exiliendo discurrant. Olim autem tesserae iacula appellabantur, actas propter etates hominum, trinariis lineis propter tempora argumentantur: inde et tabulam ternis descriptam dicunt lineis.
Abbreviated transcription (Latin):
et or ica est
benedicendi seien¬
tia in ciuilib que¬
stionib ad ꝑsuaden¬
da iusta & bona
in rerum ꝑsonaꝵ¬
q negotii causa.
Dicta autem Re¬
thorica greca ap¬
acopia loquutio¬
apud grecos loquittio dicitur. rethor orator. con¬
iuncta est autem grammatice arti rethorica. In
grammatica autẽ scientiã recte loquendi disci
mus. in rethorica uͦ ꝑcipimus qualiter ea que di-¬
dicimus ꝓferamus.¬
¶ De inuentorib recho

Expanded text:
etorica est bene dicendi scientia, in civilibus questionibus ad persuadendum iusta et bona, in rerum, personarumque negotii causa. Dicta est autem rhetorica grece, aa copia locutioapud Graecos locutio dicitur, ρήτωρ orator. 2. Conjuncta est autem grammaticae arti rhetorica. In grammatica enim scientiam recte loqumus; in Rhetorica vero percipimus qualiter ea, quae didicimus, proferamus. De inventoribus Rh
Abbreviated transcription (Latin):
modũ illd̃ ẽ ut dũ candidũ sit imp̃ssũ eorꝑi
neas igras reddit. Argentũ uinũ dicdũ&
excedat materias in qͥb micit᷑. hoc. & liquidũ
qr ꝑcurrit. Inuenit̾᷑ specialit̾ in metalliᷤ si¬
ue. in argentariis fornacib guttarũ ꝯere¬
tione tectis. inherens. sepe. etiã & insterco¬
re uetustissimo cloacarũ uł ꝑuteor limo.
E it etiã & exmineo imposito conclee ferree
patena testea suꝑposita. tc̃ circũlito uascu¬
lo circũdant᷑ carbones. sicꝙ argentũ unn̾
ex mineo distillat. sine hoc. nec argentũ. nͦ
es maurari potest. Tante aũ uirtutis est
ut si suꝑ sextariũ argenti uiui centenariũ
saxũ supponas. oneri statĩ resistat. sin uͦ au¬
ri scrupulũ. leuitatẽ eiꝰ raptĩ sinu recipit.
ex qͦ intelligit᷑ ñ pondꝰ s naturã eẽ cui ce¬
dit. seruat᷑ aũ meliꝰ in uitreis uasis. nã cet̾as
materias ꝑforat. Potui aũ datũ int̾ficit pon¬
nos spumã argenti appellamꝰ. fit enĩ ex argen¬

Expanded text:
modum illud inest, ut, dum candidum sit, impressum corpori lineas nigras reddat. 2. Argentum vivum dictum, quod excidat materias in quibus injicitur: hoc et liquidum, quia percurrit. Invenitur specialiter in metallis, sive in argentariis fornacibus guttarum concretione tectis inhaerens; saepe etiam et in stercore vetustissimo cloacarum, vel puteorum limo. Fit etiam et ex minio imposito conchulae ferreae, patinea testea superposita; tum circumlito vasculo circumdantur carbones, sicque argentum vivum ex minio distillat: sine hoc neque argentum, neque aes inaurari potest. 3. Tantae autem virtutis est, ut si super sextarium argenti vivi centenarium saxum superponas, oneri statim resistat. Sin vero auri scrupulum, levitatem ejus raptim sinu recipit, ex quo intelligitur, non pondus, sed naturam esse cui cedit. Servatur autem melius in vitreis vasculis, nam caeteras materias perforat. Potui autem datum, interficit ponuam nos spumam argenti appellamus. Fit enim ex argen
Abbreviated transcription (Latin):
te appellatũ uolunt. qd̾ qͣsi mares in coe¬
undo ꝑ eiꝰ beneficiũ emissis seminib li¬
berentur. qd̾ idem liber muliebri ꝙ de¬
licato corꝑe pingit᷑. Dicunt enĩ mulie¬
res attributas ei. ꝙ uinũ ꝓpt̾ excitandã
libidinẽ. unde ꝙ frons eiꝰ pampino eingitur
s ido coronã uiteã. ꝙ cornu habet. qr cũ gra¬
te & moderate uinũ bibitur. letitiã p̾stat
cũ ultra modũ. excitat lites. id est qͣsi cormia
te indie nisa. ubi dicit᷑ ẽẽ nutritꝰ. ceterũ ẽ
ꝙ nisa ciuitas. in qua colit᷑ idem liber. unde¬
ꝙ nisius dictꝰ est. Mercuriũ. sermonẽ int̾p¬
tant᷑ nã idõ mercuriꝰ qͣsi medius currens
dicit᷑ appellatꝰ. qd̾ sermo currat int̾ homines
medius. idõ &ermes grece. qd̾ sermo uł int̾¬
p̾tatio que ad sermonẽ utiq ꝑtinet. ermenia
dicit᷑. ido ꝙ mercib p̾esse qr int̾ uendentes
& ementes sermo sit medius. Q ido fingit᷑

Expanded text:
mento appellatum volunt, quod quasi mares in coemento appellatum volunt, quod quasi mares in coeundo per eius beneficium emissis seminibus liberentur; quod idem Liber muliebri et delicato corpore pingitur. Dicunt enim mulieres ei adtributas et vinum propter excitandam libidinem. Unde et frons eius pampino cingitur. Sed ideo coronam viteam et cornu habet, quia cum grate et moderate vinum bibitur, laetitiam praestat; cum ultra modum, excitat lites, id est quasi cornua te Indiae Nysa, ubi dicitur esse nutritus. Ceterum est et Nysa civitas, in qua colitur idem Liber, unde Nysaeus dictus est. Mercurium sermonem interpretantur. Nam ideo Mercurius quasi medius currens dicitur appellatus, quod sermo currat inter homedius. Ideo et Hermes grece, quod sermo vel interpretatio, que ad sermonem utique pertinet, hermenia dicitur. Ideo et mercibus preesse quia inter vendentes et ementes sermo fit medius. Qui ideo fingitur
Abbreviated transcription (Latin):
ad.iiiͬi. elem̃ta. siue tẽpora. s dũ hoc fin¬
gunt. monstrũ ñ dm̃ faciunt. Neptunũ
aquas mundi p̃dicant. & dictus ab eis
neptunus qͣsi nube tonans. Huleanũ uo¬
lunt ignẽ. ꝙ dictꝰ uuleanꝰ qͣsi uolans can¬
dor. uł qͣsi uolicanꝰ. qd ꝑ aerem uolat. ignis
enĩ a nubib nascit᷑. unde etiã homerus.
dicit eũ p̃cipitatũ de aere in t̾ras. qd̾ om̃e
fulm̃ de aere cadit. iccirco aũ uulcanus
de femore iunonis fingit᷑ natꝰ. qd̾ fulmina
de imo aere nascunt᷑. Claudus aũ dieit᷑
s qͣsi claudꝰ eiꝰ modi spetiem motũq habet.
ideo autẽ in fabroꝵ fornace eunde uulca¬
nũ auctorẽ dicunt. qr sine igne nullũ
metalli genꝰ fundi extendiq potest. Plu¬
ton g̾ce latine diespiter. uł ditispat̃. quẽ
alii uocant orcũ. quasi receptorẽ mortu¬
orũ. unde & orca appellat᷑ uas qd recip̃
aquas. ipse ꝙ g̾ce caron. Liberũ alib̾ta¬

Expanded text:
ad quatuor elementa sive tempora: sed dum hoc finad quatuor elementa sive tempora: sed dum hoc fingunt, monstrum non deum faciunt. Neptunum aquas mundi praedicant: et dictus ab eis Neptunus, quasi nube tonans. Vulcanum volunt ignem esse, et dictus Vulcanus, quasi volans candor, vel quasi Volicanus, quod per aerem volet. Ignis enim e nubibus nascitur. Unde etiam Homerus dicit eum praecipitatum de aere in terras, quod omne fulmen de aere cadit. Idcirco autem Vulcanus de femore Jovis fingitur natus, quod fulmina de imo aere nascuntur. Claudus dicitur sed quasi claudus eiusmodi speciem motumque habet. Ideo autem in fabrorum fornace eundem Vulcanum auctorem dicunt, quia sine igne nullum metalli genus fundi extendique potest. Pluton Graece, Latine Diespiter vel Ditis pater; quem alii Orcum vocant, quasi receptorem mortium. Unde et orca nuncupatur vas quod recipit aquas. Ipse et Graece Charon. Liberum a libera
Abbreviated transcription (Latin):
tatib saturno liberos suos apd̃ gentiles im¬
molabant: qd̾ saturnũ poete liberos suos
deuorasse solitũ tͣdider̃t. Iouis fert᷑ i iuuan¬
do dictus. ꝙ iupiter qͣsi iuuans pat̾. hoc est
om̃ib p̾stans. hinc & priuato titulo iouem
optimũ dixerunt. dũ fuiss incestꝰ in suis. ĩ¬
pudicus in extraneis. quẽ mͦ taurũ finguit.
ꝓpt̾ europe raptũ. fuerat enĩ in naui cuiꝰ
insigne erat taurus. mͦ danais ꝑ imbrẽ au¬
reũ appetisse ꝯcubitũ. uͥ intelligit᷑ ꝑudiei¬
am mulieris ab auro fuisse corruptã. mͦ in
st̃. s plane de ueritate scelera. unde turpe
erat tales deos credi qͣles hoĩes ẽẽ ñ debe¬
ant. Ianũ dicunt q̃si mundi uł celi uel
mensiũ ianuam. duas iani facies faciunt
ꝓpt̾ orientẽ ꝙ occidentẽ. cũ uͦ faciunt eũ
quadrifrontẽ ꝙ ianũ geminũ appellant.
ad . iiii. mundi partes hoc referunt. uel

Expanded text:
tatibus Saturno liberos suos apud gentiles intatibus Saturno liberos suos apud gentiles inmolabant, quod Saturnum poetae liberos suos devorasse solitum tradiderunt. Iovis fertur a iuvando dictus, et Iuppiter quasi iuvans pater, hoc est, omnibus praestans. Hunoptimum dixerunt, dum fuisset incestus in suis, impudicus in extraneis: quem modo taurum fingunt, propter Europe raptum fuit: enim in navi cuius insigne erat taurus modo Danaes per imbrem aureum appetisse concubitum; ubi intelligitur pudicitiam mulieris ab auro fuisse corruptam; modo isunt, sed plane de veritate scelera: unde turpe erat tales deos credi, quales homines non esse debeant. Ianum dicunt quasi mundi, vel celi, vel mensium ianuam duas Iani facies faciunt, propter orientem et occidentem. Cum vero faciunt eum quadrifrontem et Ianum geminum appellant, ad quatuor mundi partes hoc referunt, vel
Abbreviated transcription (Latin):
fabulas adrationes physicas conant᷑ traduce̾.
eaq in causis elem̃toꝵ cõposita eẽ int̾p̃tant᷑.
s hoc a poetis totũ est fictũ. ut deos suoᷤ or¬
narent aliquib figuris. qͦs ꝑditos ac dede¬
coris infamia plenos fuisse hẏstorie ꝯfitent᷑.
Om̃ino enĩ fingendi locus uacat. uͥ ueritas
cessat. Saturnꝰ origo deoꝵ & totiꝰ pꝰt̾itatis
a paganis designat᷑. Hunc latini a satii ap¬
pellatũ ferunt. qͦsi ad ipsũ satio om̃iũ ꝑti¬
neat rerũ. uł a temporis longitudine qd
saturetur annis. unde ꝙ eũ greci chronos no¬
men habere dicunt. id est tempꝰ. qd̾ filios suos
fert᷑ deuorasse hoc est annos qͦs tempꝰ reduxe¬
rit in se reuoluit. uł eo qd semina unde
oriuntur iterũ redeunt. Hunc celi patris
abscidisse genitalia dicunt. qr nichil in ce¬
lo de seminib nascit᷑. falcem tenet inqui¬
annas. ꝙ tẽpora. qd̃ in se redeant. uł ꝓꝑt̃

Expanded text:
fabulas ad rationes physicas conantur traducere, fabulas ad rationes physicas conantur traducere, eaque in causis elementorum conposita esse interpretantur. Sed hoc a poetis totum fictum est, ut deos suos ornarent aliquibus figuris, quos perditos ac dedecoris infamia plenos fuisse historiae confitentur. Omnino enim fingendi locus vacat, ubi veritas cessat. Saturnus origo deorum et totius posteritatis a paganis designatur. Hunc Latini a satu appellatum ferunt, quasi ad ipsum satio omnium pertineat rerum, vel a temporis longitudine, quod saturetur annis. Unde et eum Graeci Cronos nomen habere dicunt, id est tempus, quod filios suos fertur devorasse, hoc est annos, quos tempus produxerit, in se revolvit, vel quod eo semina, unde oriuntur, iterum redeunt. Hunc Caeli patris abscidisse genitalia dicunt, quia nihil in caelo de seminibus nascitur. Falcem tenet, inquiannos et tempora, quod in se redeant, vel prop
Abbreviated transcription (Latin):
gor int̾p̃tat᷑ simulachrũ ignominie. idolũ
enĩ fuit moab cognom̃to baal. suꝑ montem
phegor. quẽ latini priapum uocant. dm ortoꝵ.
fuit enĩ de lapsaco ciuitate hellesponti. de qͦ
pulsus est. & ꝓꝑt̾ uirilis m̃bri magnitudinẽ
in numero deoꝵ suoꝵ eũ greci tnͣstulert̃. ꝙ ĩ
numine sacrauert ortoꝵ. unde & dr p̾esse
it acharon. qd̾ int̾p̃tatur uir muscarũ. ⁊ ebul.
enĩ musca uocat᷑. Spurcissimũ gͥ idołu. ideo
uir muscarũ uocatũ. ꝓꝑt̾ sordes idolatriȩ. si¬
ue ꝓ mmmũdicia belial. Beermoth ex ebrea
uoce in latinã lingũa animal sonat. ꝓꝑt̃ qd̃
de excelsis ad t̾rena cecidit. ⁊ ꝓmerito suo
ut animalbrutũ effectꝰ sit. ipse est ⁊ leuia¬
than. id est serpens de aqͥs. qr in huiꝰ scłi ma¬
ri uolubili uersatur astutia. Leuiathan
cationis intulit. & hanc usq ad et̾nã mortẽ
cotidie ꝑsuadendo adicit uł extendit: Que¬
dã aut̃ nomina deoꝵ suoꝵ gentiles. ꝑ uanas

Expanded text:
gor interpretatur simulachrum ignominie, idolum enim fuit Moab, cognomento Baal, super montem Phogor, quem Latini Priapum vocant, deum hortorum fuit enim de Lapsaco civitate Hellesponti, de qua pulsus est; et propter virilis membri magnitudinem, in numero deorum suorum eum Greci transtulerunt et in nomine eius sacraverunt hortum, unde et dicitur preesse ur vir muscarum. Zebub enim musca vocatur. Spurcissimum igitur idolum ideo virum muscarum vocatum propter sordes idolatriae, sive pro inmunditia. Belial  . Behemoth ex Hebraea voce in Latina lingua animal sonat, propter quod de excelsis ad terrena cecidit, et pro merito suo ut animal brutum effectus sit. Ipse est et Leviathan, id est serpens de aquis, quia in huius saeculi mare volubili versatur astutia. Leviathan cationis intulit, et hanc usque ad aeternam mortem quotidieo persuadendo adicit vel extendit? Quaedam autem nomina deorum suorum gentiles per vanas
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ ẽẽ qd̾ agant. Cymbaloꝵ aũ ereoꝵ sonitus.
ferram̃toꝵ crepitꝰ in colendo agro s ido ere.
qd̾ trã antiq̾ ere colebant. priꝰꝙͣ ferrũ eẽt in¬
uentũ. Fande̾ uestã ꝙ ignẽ ẽẽ phibent: qr ter
rã ignẽ habere ñ dubiũ est. ut ex ethna uul¬
canoq datur intelligi. & ido uirginẽ putant.
qr ignis inuiolabile sit elem̃tũ. nicħq nasci
possit ex eo. qͥppe qui omĩa q̃ arripuerit absu
uiuã intellige fłamã. nataq de fłama corꝑa
nulla uides. Ept̾ea ꝙ uirgines ei seruire. diẽt.
eo qd̾ sicut ex uirgine. ita nicħ ex igne nascat᷑.
unonẽ dicunt qͣsi ianonẽ id est ianuã ꝓ purga¬
tionib feminarũ. eo qd̾ qͦsi partꝰ matrũ na¬
turã pandat. ꝙ nubentiũ maritis. s hoc pby

Expanded text:
enim esse quod agant. Cymbalorum autem aereorum sonitus, enim esse quod agant. Cymbalorum autem aereorum sonitus, ferramentorum crepitus in colendo agro: sed ideo aere, quod terram antiqui aere colebant, priusquam ferrum esset inventu habere non dubium est, ut ex Aetna Vulcanoque datur intellegi. Et ideo virginem putant, quia ignis inviolabile sit elementum, nihilque nasci possit ex eo, quippe qui omnia quae arripuerit absumvivam intellege flammam; nataque de flamma corpora nulla vides. Propterea et virgines ei servire dicuntur, eo quod sicut ex virgine, ita nihil ex igne nascatur. Iunonem dicunt quasi ianonem, id est ianuam, pro purgationibus feminarum, eo quod quasi portas matrum nat
Abbreviated transcription (Latin):
fructib sius alat. est enĩ alim̃toꝵ nut̾x t̾ra.¬
Qd̾ simulacrũ eyꝰ cũ claui fingit᷑. qr tellꝰ hieme
claudit᷑. uere aperit᷑. ut fruges nascant᷑. qd̾
in aere. qd sustinet᷑ rotis. qr mundꝰ rotatur.
ꝙ uolubilis est. qd̾ leones illi subiciunt mansu¬
etos. ut ostendant nullũ eẽ genꝰ t̾re tã ferũ
qd ñ subici possit aut suꝑari ab ea qd̾ in capi
te turritã gestat coronã. ostendit suꝑpositas
t̾re ciuitates qͣsi insignitas turrib ꝯstare.
qd̃ sedes fingunt᷑ circa eã. qr cũ in ea omĩa
moueant᷑ ipsã ñ moueri. qd̾ coripantes eiꝰ mi¬
nistri cũ strictis gladiis ẽẽ fingunt᷑. ut signi¬
ficet᷑ om̃s ꝓ t̾ra sua debere pugnare. qd̃ gallos
huic dee ut seruirent fecerunt. significant
qͥ semine indigeant trã seqͥ oportere. in ea
qͥppe omĩa reperire. qd̃ se ap̃ eã iactant. p̾cipi¬
tur inqͥunt. ut qͥ t̾rã colunt ne sedeant. sẽꝑ

Expanded text:
fructibus suis alit. Est enim alimentorum nutrix terra.fructibus suis alit. Est enim alimentorum nutrix terra. Simulacrum ejus cum clavi fingitur, quia tellus hieme clauditur, vere aperitur, ut fruges nascantur. Quod in aere. Quod sustinetur rotis, quia mundus rotatur, et volubilis est. Quod leones illi subjiciunt mansuetos, ut ostendant nullum genus esse terrae tam ferum quod non subigi possit aut superari ab ea. 64. Quod in te turritam gestat coronam, ostendit superpositas terrae civitates, quas insignitas turribus constat. Quod sedes finguntur circa eam, quia cum omnia moveantur, ipsam non moveri. 65. Quod corybantes ejus ministri cum strictis gladiis esse finguntur, ut significetur omnes pro terra sua debere pugnare. Quod gallos huic deae ut servirent fecerunt, significant qui semine indigeant, terram sequi oportere; in ea quippe omnia reperire. Quod se apud eam iactant, praecipitur, inquiunt, ut qui terram colunt ne sedeant; semper
Abbreviated transcription (Latin):
sidera de celo radios usq ad t̾ras emittunt.
Dianã aũ uocatã qͣsi duaña. qd̾ luna die
ac nocte appareat. Ipsã ꝙ lucinã asserunt.
eo qd̃ luceat. eand̾ẽ ꝙ triuiam. eo qd tribꝰ
fungat᷑ figuris. de qua uirgiliꝰ: tria u̾ginisᷤ
ora diane. qr eadẽ luna. eade diana. eadem
ꝓserpina uocat᷑. S cũ luna fingit᷑ sub lustri
splendet amictu. cũ succincta iacet calamos
latonia uirgo est. cũ subnixa sedet solio plu¬
tonia ꝯiunx. latonia aũ diana eo qd̃ lato¬
ne fuerit filia. Cererem. id est t̃rã a crean¬
dis frrigib asserunt dictã. appellantes eã
nominib plurimis. dicunt eã ꝙ oꝑem. qd
pant fruges. Uestam qd̃ berbis. uł uariis
uestita sit reb. uł a ui sua stando. eande̾⁊
tellurẽ & matr̃ẽ magnã fingunt. turritã
cũ tympano ꝙ gallo ꝙ strepitu eymbaloꝵ.
matrẽ uocatã. qd̾ plurima pariat. magna.
qd̃ cibũ gignat. almã. qr uniu̾sa animalia

Expanded text:
duo sidera de coelo radios usque ad terras emittant. duo sidera de coelo radios usque ad terras emittant. Dianam autem vocatam, quasi duanam, quod luna die ac nocte appareat. Ipsam et Lucinam asseverant eo quod luceat: eamdem et Triviam, quod tribus fingatur figuris. De qua Virgilius: Tria virginis ora Dianae: quia eadem Luna, eadem Diana, eadem Proserpina vocatur. Sed cum luna fingitur, . . . . sublustri splendet amictu: Cum subcincta lucet calamos, Latonia virgo est: Cum subnixa sedet solio, Plutonia conjux. Latonia autem Diana, eo quod Latoniae fuerit filia. Cererem, id est terram, a creandis frugibus asserunt dictam, appellantes eam nominibus plurimis. Dicunt etiam eam et Oppant fruges; Vestam, quod herbis vel variis vestita sit rebus, vel a vi sua stando. Eamdem et Tellurem et Matrem magnam fingunt turritam cum tympano et gallo et strepitu cymbalorum. Matrem vocatam, quod plurima pariat: magnam, quod cibum gignat. Almam, quia universa animalia
Abbreviated transcription (Latin):
mors nuncupat᷑. hunc ꝙ adulterũ dicunt.
qr belligerantib incertꝰ est. qd̾ uͦ nudo pec¬
tore stat. ut bello sese qͥsq sine formidine cor¬
dis obiciat. Mars aut̃ ap̾ grecas gradiuus
dicit᷑. eo qd̃ in bello gradũ inferant qui pu¬
gnant. aut qd̾ impigre gradiunt᷑. Apollinem
ꝙuis diuinatorẽ & medicũ uellent. ipsũ tn
etiã sołe dixer̃t. qͣsi solu̾. Ipsũ titan qͣsi unũ
ex titanis. qͥ adu̾sus iouẽ ñfecit. ipsũ phebũ
qͣsi ephebũ id est adolescentẽ. uñ ꝙ sol qͣsi pu¬
er pingit᷑. eo qd̃ cotidie oriatur. ꝙ noua lu¬
ce nascatur. Pithium qͦ eundẽ apollinẽ uo
cari arunt a phitone imm̃se molis serpen¬
te. cuiꝰ ñ magis uenena ꝙͣ magnitudo t̾re¬
bat. hunc apollo sagittaꝵ ictib sternens. hꝰ¬
qͦ noĩs spolia reportauit. ut pithiꝰ uocaret᷑.
un ꝙ ob insigne uictorie pithia sacra cele-
ambo sagittas habere fingunt᷑. qd duo ipsa

Expanded text:
mors nuncupatur. Hunc et adulterum dicunt, mors nuncupatur. Hunc et adulterum dicunt, quia belligerantibus incertus est. Quod vero nudo pectore stat, ut bello se quisque sine formidine cordis obiciat. Mars autem apud Thracos Gradivus dicitur, eo quod in bello gradum inferant qui pugnant, aut quod inpigre gradiantur. Apollinem quamvis divinatorem et medicum vellent, ipsum tamen etiam Solem dixerunt, quasi solum. Ipsum Titan, quasi unum ex Titanis, qui adversus Iovem quasi ephebum, hoc est, adolescentem, unde et sol puer pingitur, eo quod quotidie oriatur et nova luce nascatur. Pythium quoque Apollinem eumdem vocari aiunt a Pythone, immensae molis serpente, cujus non magis venena quam magnitudo terrebat. Hunc Apollo sagittarum ictibus sternens nominis quoque spolia reportavit, ut Pythius vocaretur. Unde et ob insigne victoriae Pytambo sagittas hebere finguntur, quod ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
cogitata enuntiant᷑. ꝙ idõ eũ furti magistrũ
dicunt. qr sermo animos audientiũ fallit. lr¬
gam tenet. qua serpentes diuidit id est uene¬
n̾a. nam bellantes ac dissidentes int̾pretũ ora¬
tione sedantur: unde scdm liuium legati pi¬
cis caduciatores dicunt᷑. sicut enĩ ꝑ p̾fectiales
bella inducebant᷑. ita pax ꝑ caduciatores fie¬
bat. Ermes aut̃ dr grece apotecep ceniac. la¬
tine int̾pres. qui ob uirtutẽ multarũq ar¬
tiũ scientiã trimegistꝰ id est ter maximꝰ no¬
minatꝰ est. Cur aut̃ eũ capite canino fing̃t
hec ratio dr. qd̃ int̾ omĩa animalia canis sa¬
gacissimũ genꝰ ꝙ ꝑspicax habet᷑. Martẽ dm̃
belli ẽẽ dicunt. ꝙ martẽ appellatũ qr ꝑ uiros
pugnat᷑. ut sit mars mas. licet ꝙ tria sint ge¬
nera ꝯsuetudinũ sicut seytharũ ubi femine
ꝙ uiri in pugnã eunt. amazonũ ubi sole femi¬
ne romanoꝵ aliaꝵq gentiũ ubi soli mares.
Item marte qͣsi effectorẽ mortiũ. nã a marte

Expanded text:
cogitata nuntiantur. Ideo autem furti magistrum dicunt, quia sermo animos audientium fallit. Virgam tenet, qua serpentes diuidit, id est uenena; nam bellantes ac dissidentes interpretum oratione sedantur, unde secundum Liuium legati pacis caduceatores dicuntur — sicut enim per fetiales bella indicebantur, ita pax per caduceatores fiebat —. Hermes autem dicitur graece apo tes hermeneias, latine interpres. Qui ob uirtutem multarumque artium scientiam Trimegistus — id est ter maximus — nominatus est. Cur autem eum caphaec ratio dicitur, quod inter omnia animalia canis sagacissimum genus et perspicax habeatur. Martem deum belli esse dicunt, et Martem appellatum quia per viros pugnatur, ut sit Mars mas; licet et tria sint genera consuetudinum, sicut Scytharum, ubi et feminae et viri in pugna eunt: Amazonum, ubi solae feminae: Romanorum aliarumque gentium, ubi soli mares. Item Martem quasi effectorem mortium. Nam a Marte
Abbreviated transcription (Latin):
dr c̾minator qd̾ uł c̾mina iniqua quȩ ipse il¬
licit ad dm referat. uł qͥa electoꝵ innocentiam
criminib fictis accusat: unde in apochypsi uo¬
ce angłica dr: ꝓnectus ẽ accusator fratrũ nr̃oꝵ
qͥ accusabat illos in ꝯspectu di nr̃i die ac nocte.
Sathanas in latinũ sonat adu̾sariꝰ siue tnsgres¬
sor. ipse ẽ enĩ adu̾sariꝰ qui est ueritatis ini¬
mieus. s semꝑ sc̃oꝵ uirtutib cont᷑ire intitur.
ipse ꝙ tnͣsgressor quia p̾uaricator effectꝰ est. in
ueritate qua ꝯditus est ñ stetit. Idem ⁊ tẽpta¬
tor. quia tẽptancda iustoꝵ innocentiã postu¬
lat. sicut in libro iob scribit᷑. Antixp̃c appella¬
tur quia ꝯtra xp̃m uenturus ẽ ñ quomodo
qͥd̾ã simplices intelligunt antixp̃m ido dic
tum qd̾ ante xp̃m uenturus sit. id est ptꝰ eũ
significat. xp̃m enĩ se mentiet᷑ cũ uenerit. &
ꝯtra eũ dimicabit᷑. & adu̾sabitur sacram̃tis xͥ

Expanded text:
criminator, quia crimina in que ipse ilcriminator, quia crimina in que ipse illicit ad Deum referat, vel quia electorum innocentiam criminibus fictis accuset; unde diabolicuce angelica dicitur: Projectus est accusator fratrum nostrorum, qui accusabat illos in conspectu Dei nostri die ac nocte . Satanas in Latinum sonat adversarius sive transgressor. Ipse est enim adversarius, qui est veritatis inimicus, et semper sanctorum virtutibus contraire nititur. Ipse et transgressor, quia praevaricator effectus in veritate, qua conditus est, non stetit. Idem et temptator, quia temptandam iustorum innocentiam postulat, sicut in Iob scribitur. Antichristus appellatur, quia contra Christum venturus est. Non, quomodo quidam simplicetum quod ante Christum venturus sit, id est, post eum significat. Christum enim se mentietur, dum venerit; et contra eum dimicabitur; et adversabitur sacramentis Ch
Abbreviated transcription (Latin):
formulam facit. Igitur omĩs forma uel
formula idolum se dici exposcit. inde &¬
idolatria omnis circa omne idolũ famit¬
latus & seruitus. Quicda uͦ latini ignoran¬
tes grece imꝑite dicunt idolũ ex dolosũ¬
psisse nomen. qd̵ diabolus creature cultũ
diuim nominis inuexit. Demonas a gͦcis
rum scios. Presciunt enim futura multa
iande e solent responsa aliqua dare. inest enĩ
istis ꝯgnitio rerũ. plusꝙ̃. infirmitati humane.
partim fubtiliori sensꝰ acumine. partim exꝑien¬
tia longissimȩ uitȩ: partĩ ꝑ di ussũ angłica re¬
uelatione. Hi corpox aerioꝵ natura iugent.¬
Hi arte tñsgressionẽ qͥdẽ corꝑa celestia gerebãt.
lapsi uͦ in aereã qualitate ꝯuersi sunt. nec ae
riᷤ illiꝰ puriora spacia s ista caliginosa tenere
ꝑmissi st̃. q̾ eis q̃si carcer ẽ. risq ad tẽpꝰ nidicii.¬
hist̃ p̃uaricatores angłi. quoꝵ pͥnceps ẽ diabo¬
dere deorsũ corruens cecidit. grece uͦ diabolꝰ

Expanded text:
formulam facit. Igitur omnis forma vel formulam facit. Igitur omnis forma vel formula idolum se dici exposcit. Inde idolatria omnis circa omnem idolum famulatus et servitus. Quidam vero Latini ignorantes Graece inperite dicunt idolum ex dolo sumpsisse nomen, quod diabolus creaturae cultum divini nominis invexit. Daemonas a Graecis rum scios. Praesciunt enim futura multa, unde et solent responsa aliqua dare. Inest enim illis cognitio rerum plus quam infirmitati humanae, partim subtilioris sensus acumine, partim experientia longissimae vitae, partim per Dei iussum angelica revelatione. Hi corporum aeriorum natura vigent. Ante transgressionem quidem caelestia corpora gerebant. Lapsi vero in aeriam ris illius priora spatia, sed ista caliginosa tenere permissi sunt, qui eis quasi carcer est, usque ad tempus judiciiel diabodere deorsum corruens cecidit, sed grece dicitur