comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in hunc mundu nouerat. ut le.¬
gem̃ ñ solueret. s impleret: ita uet̾i̾s te¬
stam̃ti decreta distinxit. ut queda ex eis
sicut erant condita. eugłicȩ eruditioni
ꝓfutura decerꝑet: & quȩ dudũ fuerant
consuetudinis iudaicȩ: fierent obseruan¬
tiȩ xꝑianȩ. Quãuis enĩ uarietates hosti¬
arum. differentiȩ baptisinatũ. & ocia
sabbatoꝵ cũ ipsa carnis circũcisione ces¬
sauerint: manent tam̃ ex ipsis uolumi¬
nib. etiã apud nos plurima p̃cepta mo¬
ralia. Et cũ inde dieat᷑. diliges dñm dm
tuũ ex toto corde tuo. & diliges ꝓrimũ
tuũ sieut te ipsũ: xp̃o dño docente cogno¬
uimꝰ qm̃ in his duob mandatis tota li
pendet et ꝓpħȩ: tantaq ẽ sub hur gen¬
nȩ caritatis edicto. utriꝰq copula testas
ut. sine istarũ conexione uirtutũ. nec l
quẽqmͣ inueniat᷑ iustificasse. nec gr̃a I
qͦq partes legalium mandatoꝵ. ex qui
quedã p̃cipiuntur ut fiant. queda int̾e¬

Expanded text:
in hunc mundum noverat, ut legem non solveret, sed impleret , ita veteris Testamenti decreta distinxit, ut quaedam ex eis, sicut erant condita, evangelicae eruditioni profutura decerperet, et quae dudum fuerant consuetudinis Judaicae, fierent observantiae Christianae. Quamvis enim varietates hostiarum, differentiae baptismatum, et otia sabbatorum cum ipsa carnis circumcisione cessaverint, manent tamen ex ipsis voluminibus etiam apud nos plurima praecepta moralia. Et cum inde dicatur: Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo; et diliges proximum tuum sicut teipsum scimus, quod in his duobus mandatis tota lex pendet et prophetae ; tantaque est sub hujus geminae charitatis edicto utriusque copula Testamenti, ut sine istarum connexione virtutum nec lex quemquam inveniatur justificasse, nec gratia. Illae quoque partes legalium mandatorum ex quibus quaedam praecipiuntur ut fiant, quaedam inter
Abbreviated transcription (Latin):
Et qͥd tam ȩquũi qͥd ue tam dignũ ẽ. qnͣ it
creatura ad imaginẽ &esimilitudinẽ d̃i
condita. suũ imitetur auctorẽ. qui repa¬
rationẽ scificationemq credentiũ in pre-¬
catoꝵ remissione constituit: ut remota
seueritate uindictȩ. om̃iq cessante sup¬
plicio. reus innocentiȩ redderet᷑: e fins
criminũ fieret origo uirtutũ: Qd̾ gͥ dilm¬

Expanded text:
Et quid tam aequum 359 quidque tam dignum est quam ut creatura ad imaginem et similitudinem Dei condita suum imitetur auctorem, qui reparationem sanctificationemque credentium in peccatorum remissione constituit, ut remota severitate vindictae, omnique cessante supplicio, reus innocentiae redderetur, et finis criminum fieret origo virtutum? CAP. I
Abbreviated transcription (Latin):
esari theodosio religiosissimo
& piissimo aug̾to: Leo papa ȩcclẽ
catholice urbis romȩ. Qrantũ reb hu¬
manis consulere ꝓuidentia diuina dig¬
netur. sollicitudo clementiȩ ur̃ȩ spũ dĩ
meitata demonstrat: quȩ in catholica
eccłia nicħ impacatũ. nicħ uult ẽe diu̾¬
sum: qm̃ fides quȩ ñ nisi una ẽ. in nullo
potest sui ẽe dissimilis. Unde licet euthi¬
ces qntum gestoꝵ ep̃alium ordo patefe.¬
cit. imꝑite atq imprudent̃ errare de¬
tectus sit: debueritq a sua mĩto reꝓbabi
li ꝑsuasione discedere: qm̃ tam̃ pietas
ur̃a. quȩ in honorem dĩ religiosissimam
catholic̃a diligit u̾itatem. apud ephesũ
constituit. synodale conciliũ. ut imꝑitꝰ
in qua nimis caligat. innotescat: fr̃s
meos iulianum ep̃m. et renatũ prb̃rm.
e filiũ meũ hylariũ diaconem misi: qͥ
ad uicem p̃sentie meȩ ꝓ negocii quali

Expanded text:
esari THEODOSIO religiosissimo et piissimo Augusto LEO papa Ecclesiae catholicae urbis Romae. Quantum rebus humanis consulere providentia divina dignetur, sollicitudo clementiae vestrae spiritu Dei incitata demonstrat, quae in catholica Ecclesia nihil impacatum, nihil vult esse diversum: quoniam FIDES, quae non nisi una est, in nullo potest sui esse dissimilis. Unde licet Eutyches, quantum gestorum episcopalium ordo patefecit, imperite atque imprudenter errare detectus sit, debueritque a sua, quae merisuasione discedere, quantum tamen pietas vestra, quae in honorem Dei religiosissime catholicam diligit veritatem, apud Ephesum constituit synodale concilium 191 ut imperitus in quo nimis caligat, incalescat; fratres meos Julianum episcopum, et Renatum presbyterum, et filium meum Hilarium diaconum misi, qui ad
Abbreviated transcription (Latin):
iusticie ac benignitatis affectũ: ut qͥa
dubitari ñ potest. quȩ sit xꝑiane ofessi¬
onis integritas. & toti erroris prauitaᷤᷤ
dãpnaretur: & si resipiscens qui deui-¬
auerat ꝓ uenia supplicaret. sac̾dotalis
ei beniuolentia subueniret: cũ in libel¬
lo suo qũe ad nos misit. hoc saltem sibi
ad ꝓmerendã ueniã reseruauit. ut cor¬
recturum se ẽẽ ꝓmitteret: qͥcqͥd nr̃a
sententia de his quȩ male senserat.¬
saliter de saeram̃to dnĩcȩ incarnatiois
credat. et doceat: ad frẽm &e coep̃m meũ
flauianũ pleniꝰ continent scͥpta q̃ misi.
Data idus iunii: asterio & ꝓtogene ꝯsulib

Expanded text:
ac benignitatis affectum, ut quia dubitari non potest, quae sit christianae confessionis integritas, et totius erroris pravitas damnaretur: et si resipiscens, qui deviaverat, pro venia supplicaret, sacerdotalis ei benevolentia subveniret; cum in libello suo, quem ad nos misit, hoc saltem sibi ad promerendam veniam reservaverit, ut correcturum se esse promitteret quidquid nostra sententia de his, quae male senserat,saliter de sacramento Dominicae incarnationis credat et doceat, ad fratrem et coepiscopum meum Flavianum plenius continent scripta, quae misi. Data idibus Junii, Asturio et Protogene
Abbreviated transcription (Latin):
columitatẽ & laudabilit̾ gesta st̃. & sa¬
lubrit᷑ ordinata. Non aũt dubitet di¬
lectio tua. nos si qd̾ ñ arbitram᷑ negle¬
cta fuerint. quȩ ꝓ custodia canonũ
&e ꝓ fid̃i integritãte decernimꝰ uehe¬
mentiꝰ cõmouendos: qͥa inferioꝵ ordi¬
num culpȩ ad nullos magis referendȩ
st̃. quã ad desides negligentesq recto¬
res: qui multam sepe nutriunt pesti¬
lentiam: du necessariam simulant ad¬
hibere medicinã. Data .ii. kł iulii: alippio

Expanded text:
columitatem, et laudabiliter suggesta sunt, et sacolumitatem, et laudabiliter suggesta sunt, et salubriter ordinata. Non autem dubitet dilectio tua, nos, si quod non arbitramur neglecta fuerint, quae pro custodia canonum, et pro fidei integritate decernimus, vehementius commovendos, quia inferiorum ordinum culpae ad nullos magis referendae sunt, quam ad desides negligentesque rectores: qui multam saepe nutriunt pestilentiam, dum necessariam dissimulant adhibere medicinam. Data III cal. Januarii, Alypio
Abbreviated transcription (Latin):
amiserant rursũ reuerti ambiunt. priꝰ
errores suos ce ipsoᷤ auctores erroꝵ dãp¬
nari a se sine ambiguitate fateant᷑: ut
sensib prauis etiã ꝑemptis. nulla sꝑandi
suꝑsit occasio: ne ulłu m̃brum talium
possit societate uiolari: cũ ꝑ omĩa illis
ꝓfessio ꝓpria ceꝑit obuiare. Circa quos etiã
illam canonũ constitutionẽ p̃cipim cu¬
stodiri: ut in magnohabeant. beneficio.
si adempta sibi om̃ĩ spe ꝓmotionis. in qͦ
inueniunt᷑ ordine stabilitate ppetua
maneant: si tam̃ iterata tinctione non
fuerint macłati. Non leuem apud dm
noxam incurrit: qui de talib ad sacroᷤ
ꝓmouendos ordines iudicarit. Qd̃ sicũ
grandi examinatione ꝓmotio concedit᷑
inculpatis: multomagis ñ debet. licere
suspectis. Pinde dilectio tua cuiꝰ deuoti¬
one gaudemꝰ iungat curã suã disposi¬
tionib nrĩs: & det oꝑam ut circũspec¬
te ac uelocit impleant᷑. quȩ ad totiꝰ in

Expanded text:
amiserant, rursum reverti ambiunt, prius amiserant, rursum reverti ambiunt, prius errores suos, et ipsos auctores erroris damnari a se sine ambiguitate fateantur, ut sensibus pravis etiam peremptis nulla sperandi supersit occasio, nec ullum membrorum talium possit societate violari, cum per omnia illis professio propria coeperit obviare. Circa quos etiam illam canonum constitutionem praecipimus custodiri, ut in magno habeant beneficio, si adempta sibi omni spe promotionis, in quo inveniuntur ordine, stabilitate perpetua maneant: si tamen iterata tinctione non fuerint maculati. Non levem apud Dominum noxam incurrit, qui de talibus ad sacros promovendos ordines judicarit; quod si cum grandi examinatione promotio conceditur inculpatis, multo magis non debet licere suspectis. Proinde dilectio tua, cujus devotione gaudemus, jungat curam suam dispositionibus nostris, et det operam, ut circumspecte ac velo
Abbreviated transcription (Latin):
nuario ep̃o aquileiensi. Lectis fr̃nit
tuȩ litteris. uigorem fidi tuȩ quẽ olim
noueramꝰ agnouimꝰ: congratulantes tͥ
qd̃ ad custodiam gregũ xꝑi. pastoralem
curã uigilant̃ exequeris: ne lupi qͥ sub
specie ouium subintrarunt. bestiali seui¬
cia simplices quosq dilacerent: & ñ sołu
ipsi nulla correctione ꝓficiant: s etiã ea
quȩ st̃ sana corrũpant. Qd̾ ne uiꝑea pos¬
sit obtinere fallacia. dilectionem tuã
duximꝰ cõmonendam: insinuantes ad
anime ꝑiculum ꝑtinere. si qͥsquã de his
qui a nob̾ in hereticoꝵ atq scismaticoꝵ
sectam delapsus. & se utcumq hereticȩ
cõmunionis contagione macularit:
resipiscens in cõmunione catholica. si¬
ne ꝓmotione legitime satisfac̃tionis
habeat᷑. Salub̃rimũ enim &e sp̃ali medi¬
cinȩ utilitate plenissimũ ẽ: ut siue.
prb̃ri siue diaconi aut cuilibet ordinis
clerici. qui se correctos uideri uolunt.
atq ad catholic̃a fidem quã iam pͥdem

Expanded text:
nuario episcopo Aquileiensi Lectis fraternitatis tuae litteris vigorem fidei tuae, quem olim noveramus, agnovimus, congratulantes tibi quod ad custodiam gregum Christi pastoralem curam vigilanter exsequeris, ne lupi, qui sub specie ovium subintrarunt, bestiarum saevitia simplices quoque dilacerent, et non solum ipsi nulla correctione proficiant, sed etiam ea quae sunt sana corrumpant. Quod ne viperea possit obtinere fallacia, dilectionem tuam duximus commonendam, insinuantes ad animae periculum pertinere, si quisquam de his qui a nobis in haereticorum atque schismaticorum sectam delapsus, et se utcunque haereticae communionis contagio macularit, resipiscens in communione catholica sine promotione legitima satisfactionis habeatur. Saluberrimum enim et spiritualis medicinae utilitate plenissimum est, ut si subdiaconi, aut cujuslibet ordinis clerici, qui se correctos videri volunt, atque ad catholicam fidem, quam jampridem
Abbreviated transcription (Latin):
se & auxisse peccatũ est: ut aut miser sit
amittendo qd̵ dedit: aut miserior accipi¬
endo qd̾ ñ dedit. fũgienda prorsus ẽ iniqͥ¬
tas fenoris: & lucrũ qd̃ om̃i caret huma¬
nitate. uitandũ ẽ. Multiplicat᷑ quidẽ
facultas inustis &e tristib inerem̃tis: s
mentis substantia contabescit: qm̃ fenus

Expanded text:
se et auxisse peccatum est: ut aut miser sit se et auxisse peccatum est: ut aut miser sit amittendo quod dedit, aut miserior accipiendo quod non dedit. Fugienda prorsus est iniquitas fenoris: et lucrum quod omni caret humanitate vitandum est. 54 Multiplicatur quidem facultas injustis et tristibus incrementis, sed mentis substan
Abbreviated transcription (Latin):
neficia laqueos incidat insolubiliũ debi¬
toꝵ: s illiꝰ sit creditor. illiꝰ fenerator. qui
dicit date &e dabit᷑ uob̃: &e qua mensura
mensi fueritis. eadem remetiet᷑ uob̾ Infi¬
delis aũt & iniquus ẽ etiã sibi: qui qͦt esti¬
mat diligendĩ ñ uult habere ꝑpetuum.
Qnͣtalibet adiciat. qnͣtalibet condat. &e
congerat: mops de hoc mundo ce egenus
eũ eo gła domus eiꝰ. Quisi benignꝰ eẽt
animȩ suȩ. illi bona sua crederet: qui ce
idoneus fideiussor ẽ pauꝑum: &e largissimꝰ
redlitor usurarũ. S in iusta ce impudeis
auaricia. quȩ beneficiũ se dicit p̾stare.
cũ decipit: ñ eredit dõ ueracit᷑ ꝓmittenti
& eredit homini trepide paciscenti. Dũꝙ
certiora estimat p̃sentia qm futura: mĩ¬
to in hoc frequent̾ incurrit: ut ei cupidi¬
tas iniusti lueri. ñ iniusti causa sit dãpni.
Unde quilibet sequat᷑ euentus. mala sẽꝑ
ẽ ratio fenerantis: eui pecuniã &e minuis¬

Expanded text:
neficia laqueos injiciat insolubilium debineficia laqueos injiciat insolubilium debitorum, sed illius sit creditor, illius fenerator, qui dicit: Date, et dabitur vobis; et qua mensura mensi fueritis, eadem remetietur vobis. Infidelis autem et iniquus est etiam sibi, qui quod aestimat diligendum non vult habere perpetuum. Quantalibet adjiciat, quantalibet condat et congerat, inops de hoc mundo et egenus cum eo gloria ejus . Qui si benignus esset animae suae, illi bona sua crederet, qui et idoneus fidejussor est pauperum, et largissimus redditor usurarum. Sed injusta et impudens avaritia, quae beneficium se dicit praestare cum decipit, non credit Deo veraciter promittenti, et credit homini trepide paciscenti; dumque certiora existimat praesentia quam futura, merito in hoc frequenter incurrit, ut ei cupiditas injusti lucri non injusti causa sit damni. CAP. III. Unde quilibet sequatur eventus, mala semper est ratio fenerantis, cui pecuniam et minuis
Abbreviated transcription (Latin):
stulatio: cui pietatis oꝑa stiffragant᷑. Qm̃
qui suũ ab inope ñ auertit animũ: cito
clementis: uͥ sententia iudicaturi. in po¬
destate ponit᷑ uidicandi: Date inqͥt: et
dabit᷑ uob̃. Qmͣ cito diffidentiȩ sollicitu¬
do. & auariciȩ ẽ amputata cunctatiout
qd̾ redditurã se ꝓmittit ui̾tas. secura ex¬
largitor. Da qd̾ accipias: sere qd̾ nietas: spa¬
ge. qd̾ colligas. Noli metuere dispendiũ:
noli de dubio suspirare ꝓuentu. Substantia
ẽẽ munificũ. Et qui dat ut habeas: man¬
dat ut tribuas. dicens. Date: ce dabit᷑ uob̾
Amplectenda ẽ tͥ ꝓmissionis istiꝰ gratu¬
landa conditio. Qmuis enĩ ñ habeas nisi
qͦd acceꝑis: ñ potes tam̃ ñ habere qd̾ dede¬
ris. Qui gͦ pecunias amat. & multipliea¬
re opes suas in modicis optat augmentiᷤ.
hoc potius sem fenus exerceat. &e hac usura¬
rum arte ditescat. ut ñ hominũ laboran¬
dium captet necessitates: ne ꝑ dolosa be¬

Expanded text:
stulatio, cui pietatis opera suffragantur, quoniam stulatio, cui pietatis opera suffragantur, quoniam qui suum ab inope non avertit animum, cito clementius, ubi sententia judicaturi in potestate ponitur judicandi? Date, inquit, et dabitur vobis . Quam cito diffidentiae sollicitudo et avaritiae est amputata cunctatio, ut quod reddituram se promittit veritas, secura exlargitor: da quod accipias, sere quod metas, sparge quod colligas. Noli metuere dispendium, noli de dubio suspirare proventu. Substantia esse munificum, et qui dat ut habeas, mandat ut tribuas, dicens: Date, et dabitur vobis. Amplectenda est tibi promissionis istius gratulanda conditio. Quamvis enim non habeas nisi quod acceperis, non potes tamen non habere quod dederis. Qui ergo pecunias amat, et multiplicare opes suas immodicis optat augmentis, hoc potius sanctum fenus exerceat, et hac usurarum arte ditescat, ut non hominum laborantium captet necessitates, ne per dolosa be
Abbreviated transcription (Latin):
dñs iħ̾c ñ uenit legem soluere. s imple¬
re. Cessantib enĩ significationib quib
salriatoris nr̃i nuntiabat᷑ aduentꝰ: et
ꝑactis figuris. quas abstulit ipsa p̃sen¬
dia ueritatis: ea quȩ uł ad regulas moꝵ.
uł ad simplic̃e cłi cultũ ratio pietatis insti¬
tuit: in eacdẽ apud nos forma in qua suis
conclita ꝑseuerant. Et quȩ utriq testa¬
mento erant congrua: nulla st̃ cõmuta¬
tione uariata. Ex his aũt est etiã decimi
mensis sollẽpne ieiuniũ: qd̃ a nob̾ nẽ an¬
nua ẽ consuetudine celebrandu. Quia
plenũ iusticiȩ ẽ atq pietatis. grãs diui¬
nȩ agere largitati: ꝓfructib qͦs in usus
m̃tum t̾ra ꝓduxit. Qd ut prõpto animo
nos facere monstremꝰ: ñ solu continentiã
ieiunii. s elemosinarũ cur̃a oportet assu¬
mi: ut de t̾ra qͦq eordis nr̃i germ̃ iusticiȩ.¬
& fructus caritatis oriat᷑: de miscdĩam
dĩ pauꝑum ipsiꝰ miserendo mereamur.
Efficacissima enĩ est ad exorandu dm po¬

Expanded text:
s non venit legem solvere, sed adimplere . Cessantibus enim significationibus quibus Salvatoris nostri nuntiabatur adventus, et peractis figuris quas abstulit ipsa praesentia veritatis, ea quae vel ad regulas morum vel ad simplicem Dei cultum ratio pietatis instituit, in eadem apud nos forma in qua sunt condita perseverant; et quae utrique Testamento erant congrua, nulla sunt commutatione variata. Ex iis autem est etiam decimi mensis solemne jejunium, quod a nobis nunc annua est consuetudine celebrandum: quia plenum justitiae est atque pietatis, gratias divinae agere largitati pro fructibus quos in usus mentum terra produxit. Quod ut prompto animo nos facere monstremus, non solum continentiam jejunii, sed etiam eleemosynarum curam oportet assumi, ut de terra quoque cordis nostri germen justitiae et fructus charitatis oriatur, et misericordiam Dei pauperum ipsius miserendo mereamur. Efficacissima enim est ad exorandum Deum po
Abbreviated transcription (Latin):
dauid ꝓpħa manifestat. Qui cũ diceret.
dñe quis habitabit in tab̾naculo tuo.
aut qͥs requiescet in monte sc̃õ tuo: re¬
sponso diuinȩ uocis instruit᷑: &e eũ ad
ȩt̃nam requiem ꝑtinere cognoscit: qui
int̃ alias pie conuersationis regulas:
pecuniã suam ñ dedit ad usurã. Et a
dab̾naculo di ostendit᷑ alien. &e ascõ
monte eiꝰ extraneus: qui dolosũ que¬
stum de pecuniȩ suȩ captat usuris. Et
dum ꝑ aliena cupit dãpna ditari: ȩt̃na
ctissimi. qui ex toto corde ꝓmissionib dm̃
credidistis: fugientes immundissimã a¬
uariciȩ lepram. donis dĩ pie & sapienter
utimini: &e qm̃ de ipsius largitate gaude¬
dis: date oꝑam. ut possitis gaudioꝵ ur̃oꝵ
habere consortes. Multis enĩ quȩ uob̃ sup¬
petunt desunt: &e in quoꝵdã indigentia.
materia uob̃ data ẽ diuinȩ bonitatis
imitandȩ: ut ꝑuos etiã in alios diuina¬
beneficia transirent: ce bene dispensantes

Expanded text:
David manifestat: qui cum diceret, Domine, quis habitabit in tabernaculo tuo, aut quis requiescet in monte sancto tuo ? responso divinae vocis instruitur, et eum ad aeternam requiem pertinere cognoscit, qui inter alias piae conversationis regulas, pecuniam suam non dedit ad usuram; et a tabernaculo Dei ostenditur alienus, et a sancto monte ejus extraneus, qui dolosum quaestum de pecuniae suae captat usuris; et dum per aliena cupit damna ditari, aeterna taque, dilectissimi, qui ex toto corde promissionibus Domini credidistis, fugientes immundissimam avaritiae lepram, donis Dei pie et sapienter utimini. Et quoniam juste de ipsius largitate gaudetis, date operam ut possitis gaudiorum vestrorum habere consortes. Multis enim, quae vobis suppetunt, desunt, et in quorumdam indigentia, materia vobis data est divinae bonitatis imitandae: ut per vos etiam in alios beneficia divina transirent,
Abbreviated transcription (Latin):
sono uocis audit᷑. in conscientia ñ habet᷑.
in delicta ꝓlabit᷑: &e qͥa nulłu sine dele¬
ctatione peccatũ ẽ: cito acquiescit᷑ decep¬
dorie uoluptati. S a carnalib desideriis
recurrat᷑ ad sp̃ale p̃sidium: ce mens ha¬
bens noticiam dĩ sui. a consiliis se malesua¬
si hostis auertat. Prosit illi patientia di.
nec idõ delinquendi ꝑtinacia nutriat᷑:
qͥa uindicta differt᷑. Non sit peccator de
impunitate securus: qͥa si tempꝰ peniten¬
diȩ amiserit:. locũ indulgentiȩ ñ habebit:
dicente ꝓpħa. Quia ñ est in morte qͥ me¬
mor sit tui: in inferno aũt qͥs confitebit᷑
tͥ: Qui aũt sibi correptionis reparatio¬
nem exꝑitur ẽẽ difficiłẽ. confugiat. ad
auxiliantis dĩ clementiã: ce uincula ma¬
le consuetudinis ab illo poscat. abrũpi:
qͥ alleuat. om̃s qui corruunt. & erigit
om̃s elisos. Non erit uacua confitentis
oratio: qm̃ misericors d̃s uoluntatẽ tim̃¬

Expanded text:
sono vocis auditur, in consciesono vocis auditur, in consciein delicta prolabitur; et quia nullum sine delectatione peccatum est, cito acquiescitur deceptoriae voluptati. Sed a carnalibus desideriis recurratur ad spiritale praesidium; et mens habens notitiam Dei sui, a consiliis se male suadentis hostis avertat. Prosit illi patientia Dei, nec ideo delinquendi pertinacia nutriatur, quia vindicta differtur. Non sit peccator de impunitate securus, quia si tempus poenitentiae amiserit, locum indulgentiae non habebit, dicente propheta: Quia non est in morte qui mmor sit tui; in inferno autem quis confitebitur tibi ? Qui autem sibi correctionis reparationem experitur esse difficilem, confugiat ad auxiliantis Dei clementiam, et vincula malae consuetudinis ab illo poscat abrumpi, qui allevat omnes qui corruunt, et erigit omnes elisos . Non erit vacua confitentis oratio, quoniam misericors Deus voluntatem time
Abbreviated transcription (Latin):
&e unis deitatis inseparabilẽ trimitatem.
ñ segniꝰ in palaciis qͣm in ȩccłiis adorarĩ
mores. Terror ꝓseptionum in auariciȩ mu¬
tatur incendiũ: & qͦs dãpnis ñ fregit:. cupi¬
ditate corrũpit. Oalignitas enĩ longo usu
ꝓpria imbuta nequicia ñ deposuit odiũ.
ẜ uertit ingeniũ. quo sibi mentes fideliũ
blandius subdat: infłamat concupiscen¬
diis: quos ñ potest uexare torm̃tis. Serit
discordias: accendit iras: incitat linguaᷤ.
Et̃ ne ab illicitis dolis cautiora corda se re¬
uocent: consũmandoꝵ scelerũ ingerit fa¬
cultates: qͥa illi toti fraudis hic fructꝰ ẽ.
ut qui immolatione pecudu. & thuris in¬
censione: ñ colitur: quiblibet ei criminib
cioꝵ desideriis ñ resistunt. Cor hominum
de oꝑum ostendit᷑ qualitate: & formas
mentiũ species detegit. actionũ. Nam st̃
scire: factis aũt negant. Uere enĩ reatꝰ
negationis incurrit᷑: qnͣdo bonũ qd̃ in

Expanded text:
et unius Deitatis inseparabilem Trinitatem et unius Deitatis inseparabilem Trinitatem non segnius in palatiis quam in Ecclesiis adorari, mores. Terrorem proscriptionum in avaritiae mutat incendium, et quos damnis non fregit, cupiditate corrumpit. Malignitas enim longo usu propriae imbuta nequitiae, non deposuit odium, sed vertit ingenium, quo sibi mentes fidelium blanditiis subdat. Inflammat concupiscentiis, quos non potest 135 vexare tormentis; serit discordias, accendit iras, incitat linguas, et ne ab illicitis dolis cautiora corda se revocent, consummandorum scelerum ingerit facultates: quia illi totius fraudis hic fructus est, ut qui immolatione pecudum et arietum, et thuris incensione non colitur, quibuslibet ei criminibustiorum desideriis non resistunt. COR HOMINUM de operum ostenditur qualitate, et formas mentium species detegit actionum. Nam sunt scire, factis autem negant . Vere enim reatus negationis incurritur, quando bonum quod in
Abbreviated transcription (Latin):
dudinem dilmi. ñ illis tantũ temporib
necessariã fuisse credimꝰ quib reges mũ¬
di. & om̃s scłi potestates. cruenta impieta¬
de in dĩ populu seuiebant: cũ ad maximã
ꝑtinere głam suã ducerent. si de terris
nom̃ xp̃ianum auferrent: nescientes ȩc¬
cłiam dĩ ꝑ furorẽ suȩ crudelitatis auge¬
ri: qm̃ in suppliciis & mortib beatoꝵ mar¬
tẏrum. qui putabant᷑ minui numero:
multiplicabant᷑ exemplo. Deniq tantum¬
tam głantur qd̾ in imꝑio geniti: qm̃ gau¬
dent qd̃ in baptismate st̃ renati. S qͥa
tempestas prioꝵ turbinũ conquieuit:
&e dudũ cessantib preliis. queda uidet᷑
arridere tranquillitas: uigilant̃ cauen¬
da st̃ illa discrimina. quȩ: de ocio ipsiꝰ
pacis oriunt᷑. Adu̾sarnis enĩ qͥ in aꝑtis
inefficax ꝑsecutionib fuit: tecta nocendi
arte deseuit: ut quos ñ ꝑculit ictu af¬
flictionis: lapsu deiciat: uoluptatis. Ui¬
dens itaq resistere sibi pͥncipum fidem

Expanded text:
issimi, non illis tantum temporibus necessariam fuisse credimus, quibus reges mundi et omnes saeculi potestates cruenta impietate in Dei populum saeviebant, cum ad maximam pertinere gloriam suam ducerent, si de terris nomen Christianum auferrent; nescientes Ecclesiam Dei per furorem suae crudelitatis augeri: quoniam in suppliciis et mortibus beatorum martyrum, qui putabantur minui numero, multiplicabantur exemplo. Denique tantumtam gloriantur quod in imperio geniti, quam gaudent quod in baptismate sunt renati. Sed quia tempestas priorum turbinum conquievit, et dudum cessantibus praeliis quaedam videtur arridere tranquillitas, vigilanter cavenda sunt illa discrimina quae de otio ipsius pacis oriuntur. Adversarius enim, qui in apertis inefficax persecutionibus fuit, tecta nocendi arte desaevit: ut quos non perculit ictu afflictionis, lapsu dejiciat voluptatis. Videns itaque sibi resistere principum fidem,
Abbreviated transcription (Latin):
lib siuis tam inuictam indidit caritatẽ.
ut apłi uerbis audeant dicere. Qͥs nos
separabit a caritate. xp̃i. Tribulatio. an
angustia. an ꝑsecutio: an fames. annuditã.
an ꝑiculum. an gladius: Sic̃ scͥptum est.

Expanded text:
libus suis tam invictam indidit charitatem, libus suis tam invictam indidit charitatem, ut Apostoli verbis audeant dicere: Quis nos separabit a charitate Christi? tribulatio? an angustia? an persecutio? an fames? an nuditas? an
Abbreviated transcription (Latin):
confitetur. His cõparationib dil̃mi pru¬
dent̃. inspectis. inuenimꝰ etiã herodis ñ
deẽe ꝑson̾a: cuiꝰ ipse diabolus sicut tunc
fuit occultus incentor. ita nc̃ qͦq inde¬
structione torquet᷑: dolens ubiq se de¬
seri: &e uerũ regem in om̃ib locis adorari.
Parat fraudes: fingit consensiones: erũpit
in cedes. Et ut reliquiis eoꝵ qͦs adhuc fal¬
lit utat᷑. inuidia urit᷑ in iudeis: simula¬
tione insidiat᷑ in hereticis: seuicia accen¬
ditur in paganis. Uidet enĩ insuꝑabiłẽ.
ẽẽ potentiã regis ȩt̃ni. cur mors ipsius
iuim mortis extinxerit: ce ido tota nocen¬
di artem. in eos qui uero regi famulan¬
tur armauit: alios ꝑ infłamationẽ. sci¬
entiȩ legalis obdirans. alios ꝑfalsȩ ficħ
cõmenta deprauans: alios uͦ in furorem
ꝑsecutionis instigans. S hanc herodis
istiꝰ rabiem iste uincit & destruit: qͥ etiã
paruulos martyrii gła coronauit: & fidẽ¬

Expanded text:
confitetur. CAP. II. His comparationibus, dilconfitetur. CAP. II. His comparationibus, dildenter inspectis, invenimus etiam Herodis non deesse personam, cujus ipse diabolus, sicut tunc fuit occultus incentor, ita nunc quoque indestructione torquetur, dolens ubique se deseri, et verum Regem in locis omnibus adorari. Parat fraudes, fingit consensiones, erumpit in caedes, et ut reliquiis eorum quos adhuc fallit utatur, invidia uritur in Judaeis, simulatione insidiatur in haereticis, saevitia accenditur in paganis. Videt enim insuperabilem esse potentiam Regis aeterni, cujus mors ipsius vim mortis exstinxerit; et ideo totam nocendi artem in eos qui vero regi famulantur, armavit; alios per inflationem scientiae legalis obdurans, alios per falsae fidei commenta depravans, alios vero in furorem persecutionis instigans. Sed hanc Herodis, istius rabiem ille vincit et destruit, qui etiam parvulos martyrii 134 gloria coronavit: et fide
Abbreviated transcription (Latin):
nuntiatũ de eo uidebunt: & qͥ ñ audie¬
runt intelligent. Unde cũ homines mun¬
dane sapientiȩ deditos. & a ib̃u xp̃i con¬
fessione longinquos. de ꝓfundo sui erro¬
ris educi. & ad cognitionẽ ueri luminis
cernimꝰ aduocari. diuine ꝓculdubio gr̃e
splendor oꝑat᷑: & qͥeqͥd in cordib tenebro¬
sis nouȩ lucis apparet. de eiusdẽ stellȩ ra¬
diis micat: ut mentes quas suo fulgore:
contigerit. ce miraculo moueat: & ad dm
adorandũ p̃eundo ꝑducat. Si aũt sollici¬
To intellectu uelimus aspicere. quomͦ
etiã triplex illa species munerũ. ab om̃ibꝰ
qui ad xp̃m gressu fidĩ ueniunt offerat᷑:
ñne in cordib recte credentiũ eadẽ cele¬
brat᷑ oblatio.Aurũ enĩ de thesauro ani¬
mi sui ꝓmit: qui xp̃m regẽ uniu̾sitatis
agnoscit. Myrram offert: qui unigenitũ
dĩ eredit uerã sibi hominis unisse natu¬
ram. Et quodã eũ thure uenerat᷑: qui in
nullo ipsũ pat̾nȩ maiestatis imparem

Expanded text:
nuntiatum de eo, videbunt; et qui non audierunt intelligent . Unde cum homines mundanae sapientiae deditos, et a Jesu Christi confessione longinquos, de profundo erroris sui educi, et ad agnitionem veri luminis cernimus advocari, divinae procul dubio gratiae splendor operatur; et quidquid in cordibus tenebrosis novae lucis apparet, de ejusdem stellae radiis micat: ut mentes quas suo fulgore contigerit, et miraculo moveat, et ad Deum adorandum praeeundo perducat. Si autem sollicito intellectu velimus aspicere, quomodo etiam triplex illa species munerum ab omnibus qui ad Christum gressu fidei veniunt offeratur, nonne in cordibus recte credentium eadem celebratur oblatio? Aurum etenim de thesauro animi sui promit, qui Christum regem universitatis agnoscit; myrrham offert, qui Unigenitum Dei credit veram sibi hominis uniisse naturam; et quodam eum thure veneratur, qui in nullo ipsum paternae majestati imparem
Abbreviated transcription (Latin):
ies dilmi quo primũ gentib
saluator mundi xp̃c apparuit.
sacro nob̾ honore uenerandus
est: & illa hodie cordib nrĩs concipien¬
da st̃ gaudia. quȩ in trium magoꝵ fue¬
re pectorib: qñdo regẽ cęli &e t̾rȩ signo
educto noui syderis incitati. quẽ credi¬
derant ꝓmissũ. adorauere conspicuum.
Nec enĩ ita ille emensus ẽ dies. ut uirtus
oꝑis quȩ tunc ẽ reuelata transierit:. nicħ¬
q ad nos nͥ rei gestȩ fama ꝑuenerit. qͣm
fides susciꝑet. & memoria celebraret: eũ
multiplicato munere dĩ. etiã nr̃a cotidie
mordia. Qmuis gͦ narratio eugl̃icȩ le¬
ctioniꝰ illos ꝓpͥe recenseat dies. in qͥb tres
uiri quos nec ꝓpħica p̃dicatio docuerat.
nec testificatio legis instruxerat. ad co¬
gnoscendu dm̃ a remotissima orientis
parte uenert: hoc idem tam̃ &e manifestiꝰ
nunc &e copiosiꝰ fieri. in om̃ium uocatoꝵ
illuminatione ꝑspicimꝰ: qm̃ implet᷑ ꝓphia¬

Expanded text:
issimi, quo primum gentibus Salvator mundi Christus apparuit, sacro nobis honore venerandus est; et illa hodie cordibus nostris concipienda sunt gaudia, quae in trium magorum fuere pectoribus, quando Regem coeli et terrae signo et ductu novi sideris incitati, quem crediderant promissum, adoravere conspicuum. Neque enim ita ille emensus est dies, ut virtus operis, quae tunc est revelata, transierit, nihilque ad nos nisi rei gestae fama pervenerit, quam fides susciperet, et memoria celebraret; cum multiplicato munere Dei, etiam quotidie nostimordia. Quamvis ergo narratio evangelicae lectionis illos proprie recenseat dies in quibus tres viri, quos nec prophetica praedicatio docuerat, nec testificatio legis instruxerat, ad cognoscendum Deum a remotissima Orientis parte venerunt; hoc idem tamen et manifestius nunc et copiosius fieri in omnium vocatorum illuminatione perspicimus, quoniam implet
Abbreviated transcription (Latin):
inde gaudete: hoꝵ diuitias concupiscite:
e ꝑbonã emulationẽ ad ipsoꝵ ambite
fuffragia. Cũ quib enĩ uob̾ fuerit consor¬
tium deuotionis: erit ce cõmunio digni¬
tatis. Dum itaq tempꝰ nob̾ ad inandata
dm̃ exequenda concedit᷑. głificate dm̃ in
corpore ur̃o: & lucete dilectissimi. sieut lu¬
minaria in hoc mundo. Sint lucernȩ
mentiũ ur̃arum semꝑ ardentes: &e nicħ

Expanded text:
upiscite, et per bonam aemulationem ipsorum ambite suffragia. Cum quibus enim nobis fuerit consortium devotionis, erit et communio dignitatis. Dum itaque tempus vobis ad mandata Dei exsequenda conceditur, glorificate Deum in corpore vestro , et lucete, dilectissimi, sicut luminaria in hoc mundo . Sint lucernae mentium vestrarum semper ardentes, et nihil
Abbreviated transcription (Latin):
iam sibi ipsa suppliciũ est. & in conscien¬
tia sua ꝑatit᷑. quicqͥd di bonitate differt᷑.
Non ita gͥ delinquentes peccata delectã
datur remedium satisfactionis: uͥ iam ñ
suꝑ est actio uoluntatis: dicente. ꝓpħa da¬
uid. Qm̃ ñ est in morte qui memor sit tui:
in inferno aũt qͥs confitebit᷑ tͥ: fugiant᷑
noxiȩ uoluntates: mimica gaudia ce desi¬
deria iamiãq ꝑitura. Qͥs fructus ẽ. q̃ ue
utilitas ea indesinent̃ cuꝑe: quȩ etiã siñ
deserant deserenda st̃: Amor rerũ defici¬
entium ad incorruptibilia transferat᷑: e
ad sublimia uocatꝰ animus. cȩlestib dele¬
ctetur. Confirmate amicicias cũ scĩs an¬
gelis: intrate inciuitatẽ di. cuiꝰ nob̾ spoi¬
detur habitatio: ce patͥarchis ꝓpħ̃is apłis

Expanded text:
jam sibi ipsa supplicium est, et in conscienjam sibi ipsa supplicium est, et in conscientia sua patitur quidquid Dei bonitate differtur. Non ita delinquentes peccata delectent, datur remedium satisfactionis ubi jam non superest actio voluntatis. » Item in n est in morte qui memor sit tui; in inferno autem quis confitebitur tibi ? Fugiantur noxiae voluptates, inimica gaudia et desideria jamjamque peritura. Quis fructus est, quaeve utilitas, ea indesinenter cupere, quae etiamsi non deserant, deserenda sunt? Amor rerum deficientium ad incorruptibilia transferatur, et ad sublimia vocatus animus coelestibus delectetur. Confirmate amicitias cum sanctis angelis; intrate in civitatem Dei, cujus nobis spondetur inhabitatio, et patriarchis, prophetis
Abbreviated transcription (Latin):
b: & facile omĩa p̃cepta ueniunt in
effectũ. qñdo ce grã p̃tendit auxilium
& obedientia mollit imꝑium. Intonan¬
de enĩ cotidie aurib nrĩs eloquio der
omĩs homo qͥd diuinȩ iusticiȩ placeat
scire conuincit᷑. S qͥa iudieiũ illud qͦ
unꝰquisq recipiet ꝓut gessit siue bo¬
nũ siue mału. iudicaturi patientia ce
bonitate differt᷑: impunitatẽ sibi iuqͥ¬
tatis infideliũ corda ꝓmittunt: & pu¬
tant humanoꝵ actuũ qualitates. ad
diuine ꝓuidentiȩ ñ ꝑtinere censurã.
quasi ñ euidentissimis plerũq suppli¬
ciis male gesta plectant᷑. aut ñ sepe ee¬
lestium cõminationem terror ostendati
quib utiq ce fides monet᷑. & infidelitas
negat. cũ indiscrete uniuersis bona lir
gitur: eosq qͦs merito subderet pęnis.
mauult inuitare beneficiis. dilatio
enĩ uindictȩ. dat locũ penitentię. Nex¬
dam̃ diei pot̾. nulla ibi ẽẽ ultio. uͥ nulla
conuersio ẽ qͥa mens dura ce ingrata.

Expanded text:
facile omnia praecepta veniunt in effectum, quando et gratia praetendit auxilium, et obedientia mollit imperium. Intonant enim quotidie auribus nostris eloquia Dei, et omnis homo quid divinae justitiae placeat scire convincitur. Sed quia judicium illud, quo unusquisque recipiet prout gessit, sive bonum, sive malum , judicaturi patientia et bonitate differtur, impunitatem sibi iniquitatis infidelium corda promittunt, et putant humanorum actuum qualitates ad divinae providentiae non pertinere censuram, quasi non evidentissimis plerumque suppliciis male gesta plectantur, aut non saepe coelestium comminationum terror ostendatur: quibus utique et fides monetur, et infidelitas negat, cum indiscrete universis bona multa largitur: eousque quos meritos subderet poenis, mavult invitare beneficiis. Dilatio enim vindictae dat locum poenitentiae, nec dici potest nulla ibi esse ultio, ubi nulla conversio est: quia mens dura et ingrata
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ nos &e suꝑ filios nrõs. facinꝰ in te sui
criminis tͣnsfuderunt. Redite ad miscdem:
utimini clementia remittentis. Seuicia
enĩ urẽ iniquitatis: conuersa ẽ in causã
salutis. Uiuit quẽ ꝑire uoluistis. Confi¬
demini negatũ: ad orate uenditũ: ut uo¬
bis bonitas illiꝰ ꝓsit: eui ur̃a malignitas
net caritatẽ. qm etiã inimicis nr̃is ex dni¬
ca eruditione debemꝰ: &e optancłu nob̃
ẽ & studendu. ut hic popłs qui ab illa
sp̃itali patrũ nobilitate defecit: ramis
suȩ arboris inserat᷑. Multũ enĩ nos do be¬
niuolentia ista cõmendat. Quia ido de¬
lictum illoꝵ nob̃ misccłiȩ locũ fecit: ut
eos ad emulationẽ salutis recipiende fi¬
des nr̃a reuocaret. Nam uitã pioꝵ ñ so¬
lum sibi. s etiã aliis ẽẽ utilem decet: ut
qd̃ apud eos agi ñ potest uerbis: optine¬
atur exemplis. Considerantes itaꝙ diłmi
ineffabilem erga nos diuinoꝵ munerũ

Expanded text:
super nos et super filios nostros , facinus in te sui super nos et super filios nostros , facinus in te sui criminis transfuderunt. Redite ad misericordem, utimini clementia remittentis. Saevitia enim vestrae iniquitatis conversa est in causam salutis. Vivit quem perire voluistis. Confitemini negatum, adorate venditum: ut vobis bonitas illius prosit, cui vestra malignitas em, quam etiam inimicis nostris ex dominica oratione debemus , et optandum nobis est et studendum; ut et hic populus, qui ab illa spiritali patrum nobilitate defecit, ramis suae arboris inseratur. Multum enim nos Deo benevolentia ista commendat: quia ideo delictum illorum nobis misericordiae locum fecit, ut eos ad aemulationem salutis recipiendae fides nostra revocaret. Nam vitam piorum non solum sibi, 130 sed etiam aliis esse utilem decet: ut quod apud eos agi non potest verbis, obtineatur exemplis. Considerantes itaque, dilectissimi, ineffabilem erga nos divinorum munerum
Abbreviated transcription (Latin):
scandału ẽ: ce cecis doctorib fit caligo
qd̾ lumen ẽ. Respondent itaq int̾rogati.
qd̾ in bethleem nascit᷑ xp̃c: &e scientiã suã
qua alios instruunt ñ secunt᷑. ꝑdidert̃¬
gͦ successionẽ regũ: placationẽ hostiarũ:
locũ supplicationũ: ordinẽ sacerdotũ:
Unde qd̾ illi tres uiri uniu̾sarũ genti¬
um ꝑsonã gerentes. adorato dño st̃ ad¬
epti: hoc in popłis suis ꝑfidem q̃ iustifi¬
cat impios. totus mundus assequit᷑: &e
hereditatẽ dñi ante scła p̃paratam. acci¬
piunt adoptius: ce ꝑdunt. qͥ uidebant᷑
ẽẽ legitimi. Resipisce tandẽ iudee resipiᷤᷤ¬
ce: & ad redeptorem etiã tuũ deposita
infidelitate conuertere. Noli sceleris
pellit: qui ꝓ te cũ crucifixus eẽt orauit. Im¬
mitem crudeliũ patrũ tuoꝵ solue senten¬
tiam: neq te eoꝵ maledicto patiaris ob¬
stringi: qui clamantes de. xp̃o. sanguis eiꝰ

Expanded text:
scandalum est, et caecis doctoribus fit caligo, scandalum est, et caecis doctoribus fit caligo, quod lumen est. Respondent itaque interrogati, quod in Bethleem nascitur Christus; et scientiam suam, qua alios instruunt, non sequuntur. Perdiderur successionem regum, placationem hostiarum, locum supplicationum, ordinem sacerdotum; Unde quod illi tres viri, universarum gentium personam gerentes, adorato Domino sunt adepti, hoc in populis suis per fidem, quae justificat impios, totus mundus assequitur; et haereditatem Domini ante saecula praeparatam accipiunt adoptivi, et perdunt qui videbantur esse legitimi. Resipisce tandem, Judaee, resipisce; et ad Redemptorem etiam tuum deposita infidelitate convertere. Noli sceleris pellit, qui pro te, cum crucifixus esset, oravit . Immitem crudelium patrum tuorum solve sententiam, neque te eorum maledicto patiaris obstringi, qui clamantes de Christo, Sanguis ejus
Abbreviated transcription (Latin):
pletur. Radiat nãq ẽ celo stella ꝑ grãm:¬
& tres magi choruscatione eugłiei ful¬
goris acciti. in om̃ib cotidie nationib.
ad adorandã potentiã sũmi regis accur¬
runt: herodes qͦq in diabolo fremit: &
auferri sibi miquitatis suȩ regnũ in his
qui ad.xp̃m transeunt ingemiscit. Ynde
si paruulos int̾ficiat: iħm sibi uidet᷑ occi¬
dere. Qd̾ utiq facere sine cessatione mo¬
tẽptat extinguere. Iudei uͦ qui extͣ. regnũ
xp̃i esse uoluert̃. adhuc quodammͦ sub
herodis st̃ pͥncipatu: & dominante sibi
saluatoris inimico. alienigenȩ seruiunt.
potestati: quasi nesciant ꝓpħatũ dicente.
iacob. ñ deficiet pͥnceps ex iuda. &e dux de
femorib ep. donec ueniat cui reposita st̃.
ce ipse ẽ expectatio gentiũ. S ñdum in¬
telligunt qd̾ negare ñ possunt: &e m̃te ñ
capiunt. qd̾ scͥpturarum narratione no¬
uerunt: qm̃ insanis magistris ueritas

Expanded text:
pletur. Radiante e coelo stella per gratiam,pletur. Radiante e coelo stella per gratiam, tres magi coruscatione evangelici fulgoris acciti, in omnibus quotidie nationibus ad adorandam potentiam summi Regis accurrunt. Herodes quoque in diabolo fremit , et auferri sibi iniquitatis suae regnum in iis qui ad Christum transeunt, ingemiscit. Unde si parvulos interficiat, Jesum sibi videtur occidere. Quod utique facere sine cessatione motentat exstinguere. Judaei vero, qui extra regnum Christi esse voluerunt, adhuc quodammodo sub Herodis sunt principatu, et dominante sibi Salvatoris inimico, alienigenae 129 serviunt potestati, quasi nesciant prophetatum, dicente Jacob: Non deficiet princeps ex Juda, et dux de femoribus ejus, donec veniat cui repoipse est exspectatio gentium . Sed nondum intelligunt quod negare non possunt, et mente non capiunt quod Scripturarum narratione noverunt: quoniam insanis magistris veritas
Abbreviated transcription (Latin):
tationẽ ipsi in utero elitabeth ñdu natꝰ
iohes. ꝓpħica exultatione cõmotus ẽ. qͣsi
etiã intra matris uiscera ĩa clamaret. ecce
agnꝰ di. ecce. qui tollit peccata mundi:
uł cũ ortũ dñi angelo nunciante. pasto¬
res cȩlestis exercitꝰ st̃ claritate circũda¬
t. ut ñ ambigerent de maiestate pue¬
ri. quẽ erant. in p̃sepi uisuri: nec puta¬
rent qd̾ in sola natura hominis ess de¬
ditus: eui suꝑnȩ militiȩ famularet᷑ oc¬
cursus. S hec atq alia eiꝰmodi. paucis
tunc uident᷑ innotuisse ꝑsonis: q̃ uł
ad cognationẽ mariȩ uirginis. ul ad
scĩ ioseph familiam ꝑtinebant. Hoc aũ
signũ qd̃ magos in longinquo positos.
ranter attraxit: illis sine dubio gr̃e sa¬
cram̃tum. &e illiꝯ fuit uocationis exor
sui splenduit. isrłitarũ uͦ ocłis ñ reful¬
sit. & illuminatio significata sit gentiũ:
euident̃ apparet misticoꝵ forma gestoꝵ:
& qd̵ imagine inchoabat᷑. ueritate com¬

Expanded text:
o Elisabeth nondum natus Joannes prophetica exsultatione commotus est , quasi etiam intra matris viscera jam clamaret: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi ; vel cum ortum Domini angelo nuntiante pastores coelestis exercitus sunt claritate circumdati , ut non ambigerent de majestate pueri quem erant in praesepe visuri; nec putarent quod in sola natura hominis esset editus, cui supernae militiae famularetur occursus. Sed haec atque alia hujusmodi paucis tunc videntur innotuisse personis, quae vel ad cognationem Mariae Virginis, vel ad sancti Joseph familiam pertinebant. Hoc autem signum, quod magos in longinquo positos ranter attraxit, illius sine dubio gratiae sacramentum, et illius fuit vocationis exordsui splenduit, Israelitarum vero oculis non refulsit, et illuminatio significata sit gentium, evidenter apparet, mysticorum forma gestorum; et quod imagine inchoabatur, veritate com
Abbreviated transcription (Latin):
qui nob̾ nullis oꝑum meritis suffraganti¬
b. & sacram̃to consuluit & exemplo: ut
in adoptionẽ uocatos ꝑ illud ꝓueheret
ad salutẽ: ꝑ hoc imbueret ad laborẽ. hic
aũt labor cdil̃mi. piis filiis ce bonis seruis.
non solu nec asper nec onerosus. s etlan
suauis ce lerus ẽ: dicente dño. Uenite
ad me om̃s qui laboratis &e onerati estf

Expanded text:
qui nobis nullis operum meritis suffragantibus, et sacramento consuluit et exemplo: ut in adoptionem vocatos per illud proveheret ad salutem, per hoc imbueret ad laborem. Hic autem labor, dilectissimi, piis filiis et bonis servis non solum nec asper, nec onerosus, sed etiam suavis et levis est, dicente Domino: Venite ad me, omnes qui laboratis et onerati estis,
Abbreviated transcription (Latin):
saluatoris nr̃i sic̃ nostis illustrat: et
hic ille ẽ dies quo ad cognoscencłu ado¬
randuq dĩ filiũ. tres magos p̃uia stella
ꝑduxit. Cuiꝰ facti memoriã merito pla¬
euit honore annuo celebrari: ut du eũ¬
glica hystoria incessabilit̃ recensetur:
semꝑ se intelligentiũ sensib inferat. sa¬
lutiferũ misteriũ ꝑiusigne miraculum
Precesserant qͥdem multa docum̃ta. quȩ
corpoream natiuitatẽ dñi manifestis indi¬
cis declararent: siue cũ beata maria uii¬

Expanded text:
Salvatoris nostri, 128 sicut nostis, illustrat; et hic ille est dies quo ad cognoscendum adorandumque Dei Filium tres magos praevia stella perduxit. Cujus facti memoriam merito placuit honore annuo celebrari; ut dum evangelica historia incessabiliter recensetur, semper se intelligentium sensibus inferat salutiferum mysterium per insigne miraculum. Praecesserant quidem multa documenta, quae corpoream nativitatem Domini manifestis indiciis declararent, sive cum beata Maria Vi
Abbreviated transcription (Latin):
scandału neq stulticia. s di uirtꝰ dĩq sa¬
pientia ẽ: nos inqͣm sp̾itale sem̃ abrahȩ. ñ
in ple seruitutis geniti. s familia lib̾tatis
renati. ꝓ quib in manu forti ae brachio ex¬
celso. de opp̾ssione egyptiȩ dñationis edu¬
ctis. uerus & immaculatꝰ agnus immola¬
tus ẽ. xp̃c: amplectam᷑ salutaris paschȩ
mirabile sacram̃tum: ce ad er imaginẽ. qui
deformitati nr̃e conformis factus ẽ. refor¬
mem᷑. friganiur ad eũ qui puluerẽ abie¬
ctionis nr̃e. corpꝰ fecit głe suȩ: &eut resur¬
rectionis er meream᷑ ẽẽ consortes: humili¬
tati ce patientiȩ ipsis ꝑ omĩa congruamꝰ
Magni nominis militiam: magnȩ ꝑfessiõis
suscepimꝰ disciplinã. Sectatores xp̃i disce.¬
dere a regia ñ licet uia: s dignũ ẽ tem¬
poralib ñ occupari. ad ȩt̾̃na tendentes.
Et qͥa precioso sanguine. xp̃i redẽpti sumꝰ:
głificemꝰ. &e portemꝰ dm in corpore nr̃o. ut

Expanded text:
 neque stultitia, sed Dei virtus Deique sapientia est ; nos, inquam, spiritale semen Abrahae, non in prole servitutis geniti, sed in familia libertatis renati; pro quibus in manu forti et brachio extento de oppressione Aegyptiae dominationis eductis, verus et immaculatus agnus immolatus est Christus ; amplectamur salutaris Paschae mirabile sacramentum, et ad ejus imaginem, qui deformitati nostrae conformis factus est, reformemur. Erigamur ad eum qui pulverem abjectionis nostrae, corpus fecit gloriae suae; et ut resurrectionis ejus mereamur esse consortes, humilitati et patientiae ipsius per omnia congruamus. Magni nominis militiam, magnae professionis suscepimus disciplinam. Sectatores Christi discedere a regia non licet via, sed dignum est temporalibus non occupari, ad aeterna tendentes. Et quia pretioso sanguine Christi redempti sumus, glorificemus et portemus Deum in c
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ra ꝓfundis concussionib labefacta noi
denuit: ee petrarũ firmitas confracta soli¬
ditate dissiliit: uelum tẽpli quo prioꝵ
misteria ulteriꝰ ñ erant. obumbranda.
tis. ad p̃muniendã resurrectionis fidem
monum̃ta patuer̃t. In uos gͦ iudei cęłu
ce t̾ra sententiã tulit: uob̾ sol seruitutem
suã diesq subtraxit: uob̾ famulatũ suũ
elem̃toꝵ ordines denegarunt: ce receden¬
de a legib suis ministerio creaturȩ. ur̃a
obcecatio. ur̃a ẽ significata confusio. uob̾
enĩ dicentib.sanguis eiꝰ suꝑ nos & suꝑ fili¬
os nrõs. mito hoc retributũ est: ut qd̾ ur̃i
generis impia ꝑdidit portio: assequatur
hoc fidelis gentiliũ płenitudo. Nos gͥ dile.

Expanded text:
terra profundis concussionibus labefactata non terra profundis concussionibus labefactata non tenuit, et petrarum firmitas, confracta soliditate, dissiluit. Velum templi, quo priorum mysteria ulterius non erant obumbranda, tis, ad praemuniendam resurrectionis fidem, monumenta patuerunt . In vos ergo, Judaei, coelum et terra sententiam tulit, vobis sol servitutem suam diemque subtraxit, vobis famulatum suum elementorum ordines 203 denegarunt; et recedente a legibus suis ministerio creaturae, vestra obcaecatio, vestra est significata confusio. Vobis enim dicentibus: Sanguis ejus super nos et super filios nostros ; merito hoc retributum est, ut quod vestri generis impia perdidit portio, assequatur hoc fidelis gentium plenitudo. CAP. III.
Abbreviated transcription (Latin):
sidem exhortatio ꝑsuasit: quȩ docꝰtrina
imbuit: qͥs p̃dicator accendit. Non ui¬
debat prius acta miracula: cessauerat
dunc languentiũ curatio: cecoꝵ illumina¬
dõ uiuificatio mortuoꝵ: ea ipsa quȩ mor
erant gerenda ñ aderant: cetam̃ dñm col-¬
sitetur ce regẽ: quẽ uidet supplicii sui esse
consortem. Inde gͦ oriebat᷑ hoc donũ: undegr
accepit. fides ipsa responsũ. Ait enim iħe.
Am̃ dico tͥ: hodie mecũ eris in paradyso.
Excedit human̾a conditionẽ ista ꝓmissio:
nec tã de ligno erucis. qm de throno edit᷑
potestatis. Ab illa altitudine. p̃mium fidĩ
dat᷑: in qua ceyrograpħu humanȩ tnͣsgres¬
sionis aboletur. Quia se a forma serui. dĩ
forma ñ dirimit: du etiã int̾̃ ipsa suppli¬
attestatio creaturȩ: Emittente. sp̃m xp̃o:
omĩa elem̃ta tremuer̃t. Densis tenebris
splendor solis obductꝰ: extra ordinariȩ
nocti subdidit diem. Stabilitatẽ suam

Expanded text:
fidem exhortatio persuasit? quae doctrina fidem exhortatio persuasit? quae doctrina imbuit? quis praedicator accendit? Non viderat prius acta miracula, cessaverat tunc languentium curatio, caecorum illuminatio, vivificatio mortuorum, ea ipsa quae mox erant gerenda, non aderant; et tamen Dominum confitetur et Regem, quem videt supplicii sui esse consortem. Inde ergo oriebatur hoc donum, unde accepit fides ipsa responsum; ait enim ei Jesus: Amen dico tibi, hodie mecum eris in paradiso . Excedit humanam conditionem ista promissio; nec tam de ligno crucis quam de throno editur potestatis. Ab illa altitudine praemium fidei datur, in qua chirographum humanae transgressionis aboletur: quia se a forma servi Dei forma non dirimit, dum etiam inter ipsa suppliattestatio creaturae. Emittente spiritum Christo omnia elementa tremuerunt, densis tenebris splendor solis obductus, extraordinarie nocti subdidit diem; stabilitatem suam