comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dum altum ꝑtinebit ꝙpla¬
cuit hanc actoem penał̾e eẽs̃i
ido post annum ñ datur nec
cum successorib cum sit pe¬
nalissigitur actoẽm que exh¬
cclicto oritur manũmissioẽ
ñ extingui rectissime clicitur
niri ñ posse. postqͣm ad eum
qui ad ubertatem ꝓclauit ꝑ
ueruebatur.

Expanded text:
dum alterum pertinebit, quia placuit hanc actionem poenalem esse. et ideo post annum non datur nec cum successoribus, cum sit poenalis, agetur. Actionem, quae ex hoc edicto oritur, manumissione non extingui rectissime dicetur, niri non posse, post quem ad eum, qui ad libertatem proclamavit, perveniebatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ccrtum hominẽ mandaueõ
emiscicns lib̾m ẽẽ licet ꝓscui
mandatumẽ ignoret. idem
ẽ. ⁊ non competet ei actioceͣ
autensiego ignoraui ꝓcira¬
tor sit.ñ e̾ in deneganda.
Intantum eigo tenetr¬
inqmͣtum dedit. ł inqͣntum
obligat̾ ẽ. scilicet induplu.
S utrum p̾tium tantum. an
etiam id ꝙ p̃tio accepssit di¬
pucetur uidamus. ⁊ putem

Expanded text:
certum hominem mandauero emi sciens liberum esse, licet is, cui mandatum est, ignoret, idem sit: et non competet ei actio. contra autem, si ego ignoraui, procurator scit, non est mihi deneganda.In tantum ergo tenetur, quantum dedit vel in quantum obligatus est, scilicet in duplum. Sed utrum pretium tantum an etiam id quod pretio accessit duplicetur, videamus. et putem
Abbreviated transcription (Latin):
sup̃e ꝓuire desideret. audĩcͣnd̾ ẽ.
¶Qui de ingenuitate cognoscũt
i possunt ferre sinam ¶Tutoes
ur curatores pupillorum quor̃
tutelam ⁊ res ad minist̾iũt st¬
atus postea questioem face̾npoᷤ
sunt¶maritus uxori eidemq u
nalem sep̾buit nec post manu¬
missicẽm ad ubertatem ꝓclama

Expanded text:
probare desideret, audiendus est. Qui de ingenuitate cognoscunt,ii possunt ferre sententiam. Tutores uel curatores pupillorum, quorum tutelam et res administraueruatus quaestionem facere non possunt. Maritus uxori eidemque lnalem se praebuit, nec post manumissionem ad libertatem proclama
Abbreviated transcription (Latin):
uñdidit itaut titius stichum p̾c
triciium manumuttẽt sicõti¬
acto tempore trienmistich̾ fug̃
⁊ post aliqͣnitum tẽporis defu̾c¬
co titio reu̾tent queo anobstet
sticho. ad cõscq̃dam exũditõe u¬
b̾tatemt ꝙ ante trirunium d̾ce¬

Expanded text:
vendidit ita, ut Titius Stichum post triennium manumitteret, si contiacto tempore trienni Stichus fugit et post aliquantum temporis defuncto Titio revertit: quaero, an obstet Sticho ad consequendam ex venditione libertatem, quod ante triennium disce
Abbreviated transcription (Latin):
bat amitit suaca. neares ĩgenur fai
eum quiñ fuit. nec em̃ pectum¬
arla. adsĩsani aingenuitate
solet tribueresrecte.atq ordi¬
ne uidices puto fcũros sihãc
forma fui̾nt consecuti ut nͥ de¬
ẽ is quimẜuitutem petit cle¬
ctoẽm adiisario deferant utr
maut cognitoem cit cẽcluci.

Expanded text:
facit eum qui non fuit: nec enim penuria adversarii ingenuitatem solet tribuere. recte atque ordine iudices puto facturos, si hanc formam fuerint consecuti, ut, ubi deest is qui in servitutem petit, electionem adversario deferant, utrum malit cognitionem circumduci
Abbreviated transcription (Latin):
effici eum clicebat qu̾it mutiꝰ
s dom̃inium ita demum fieri
meñ sirõa fide ũdidissẽ. alio¬
quin sine dominofore ¶Isu¬
ius quib deegatur ad uberta¬
natos ⁊ in dot̾e datos refferri p̾¬
seatem ad eos quiꝑignori se
dar passi sunt ¶Simater et
fiuus delibertate litigãt aut
uingẽda sunt utrorumq ua¬
ditia. aut cliffentuꝰ ẽ causafil¬
u doec de matre cõstet. sicut di¬
uus quoq adrianus decieuit.
nam cum apud auũ iidice
mater utig̾at ap̃. aliũ. aũt filiꝰ¬
diuus augustus dixitañ de
matre constare oport̾e. sic diñ
ben locõ habetur isquidestati.
suo litigat itant adusus eu¬
quoꝙ quise dominũ eẽdica
actoẽs ei ñ denegentur quas
tur eilitemycontestando ĩ dato
ruelit non ẽ quẽndum an
ls ordinatasit. uldendi. ne
inuematur rõ quead̃m sub¬
iecto aliquo qui libertati ⁊¬
tiou̾siam moueat int̾im ac¬
eũitu iudicii libalis aut imu¬
tius aut manis actõ cius effi¬
tieturis siquas actões infer

Expanded text:
effici eum dicebat Quintus Mucius, sed dominium ita demum fieri meum, si bona fide vendidissem, alioquin sine domino fore. Iis, quibus denegatur ad libertanatos et in dotem datos referri posse, item ad eos, qui pignori se dari passi sunt.Si mater et filius de libertate litigant, aut coniungenda sunt utrorumque iudicia aut differenda est causa filii, donec de matre constet, sicut diuus quoque Hadrianus decreuit. nam cum apud alium iudicem mater litigabat, apud alium autem filius, Augustus dixit ante de matre constare oportere, sic deinberi loco habetur is, qui de statu suo litigat, ita ut aduersuqui se dominum esse dicit, actiones ei non denegentur, quascumque tur ei litem contestando in tutumelit, non est quaerendum, an lis ordinata sit, ne inveniatur ratio, quemadmodum subiecto aliquo, qui libertati controversiam moveat, interim aceventu iudicii liberalis aut utilis aut inanis actio eius efficietur. Sed si quas actiones infer
Abbreviated transcription (Latin):
hat actoẽm/ nec artius scĩa a
iteri nocebit uł ignorantia ꝓ¬
derit ¶ Sieum ubm cẽempt¬
or nescit postea autem scire
cepirat hoc eiñ nocebit. quia
tunt ignorauit ss situnc scie¬
rit poidea autem dubitare ce¬
teris successorib scĩa sua mcͥ
nocet ignorantia nicħ ꝓclest.
S a sip ꝓeuratorem scientem
quis emĩt ei nocetssicuti tuto¬
ris quoq nocẽ labo putat.

Expanded text:
at actio nem. nec alterius scientia alteri nocebit, uel ignorantia proderit.Si eum liberum esse emptor nesciit, postea autem scire coepit, hoc ei non nocebit, quia tunc ignorauit. sed si tunc sciit, postea dubitare coeteris successoribus scientia sua nihil nocet, ignorantia nihil prodest. Sed si per procuratorem scientem quis emerit, ei nocet, sicuti tutoris quoque nocere Labeo putat.
Abbreviated transcription (Latin):
agat suscipe ip̃m ad utis cõte¬
stc̃ẽm. s substinẽdum udit¬
ium donec delib̾tate uidicet᷑.
nec uideri p̾uditium lib̾tati
fieri. aut uolũtate domini ĩ
ub̾tate eum morari. namor¬
dinato libali iuditio int̾im
uertatem ꝓnuntiatum fui̾t.¬
furti aut dampnimiuria a-¬
dubie libertatis est. qͣm q̃ e¬
tess .si sustinẽdum iuditiu
ne p̾iuditiũ lib̾tati fiatse

Expanded text:
agat, suscipere ipsum ad litis contestationem, sed sustinendum iudicium, donec de libertate iudicetur: nec videri praeiudicium libertati fieri aut voluntate domini in libertate eum morari: nam ordinato liberali iudicio interim bertatem pronuntiatum fufurti aut damni iniuria adubiae libertatis est, quam qui certae: sed sustinendum iudicium, ne praeiudicium libertati fiat. aeque
Abbreviated transcription (Latin):
decluci. ueluti commodafasł
ad hanc actoẽm ⁊̃ptinẽt.
Tꝑ Rectissime p̃tor cquid¬
itatieorum quicum se lb̃os
scirent dolo . iii. passisunt se
pỹnis uenundari occurrit de
accipimus qui ñ ultro inst

Expanded text:
deduci, ueluti commodatas et ad hanc actionem non pertinent.  Rectissime praetor calliditati eorum, qui, cum se liberos scirent, dolo malo passi sunt se pro servis venum dari, occurrit. Dedaccipimus, qui non ultro inst
Abbreviated transcription (Latin):
m. fuisse¶quid si autem sine
m. inubertate fuisse simõ se ꝓ
uixris gerant qͥmius ẜuisint.¬
uarus autem scribit cum qui
sc ub̾m sciat clum in fuga sit
ĩnuderi sine dolomalo inubẽ¬
tate eẽ. s simul atq desierit
quasi fugituius secelare ⁊ꝓli
bo agere. tunc incipe sine dolo

Expanded text:
 fuisse. quid sit autem 'sinemalo in libertate fuisse, si modo se pro liberis gerant, quamuis serui sint.Uarus autem scribit eum, qui se liberum sciat, dum in fuga sit, non uideri sine dolo malo in libertate esse: sed simul atque desierit quasi fugitiuus se celare et pro libero agere, tunc incipere sine dolo
Abbreviated transcription (Latin):
p̃e sit paterignorauit non a¬
quisut pamri accoẽi syc sipe¬
culim nomine egerit cet̾insi
patre mandãte. hic quĩtunã
fuu scientia uoceat. ciputo ad¬
his nocere quemad modũ
ꝓcuratoris nocet sfũas plãe fifi¬
lif. ignoaũt pateriit ad huc
dico repellũdum patrem c.¬
nopeculiari nonime. filiuse.¬

Expanded text:
pse scit, pater ignorauit, non adquisiit patri actionem: hoc si peculiari nomine egerit. ceterum si patre mandante, hic quaeritur, an filii scientia noceat: et puto adhuc nocere, quemadmodum procuratoris nocet. plane si filius ignorauit, pater scit, adhuc dico repellendum patrem, etiamsi peculiari nomine filius
Abbreviated transcription (Latin):
ci poĩta ẽ abeo quenidominy
cẽ putauit cum ñ eẽt. ł ecluca¬
tus ẽ quasi uber cum fruis eẽt.
gnaliter dicẽdum quotiẽs
iustis sine cauditate tñputa¬

Expanded text:
dominum esse putauit, cum non esset, uel educatus est quasi liber, cum seruus esset.Et generaliter dicendum est, quotiens iustis, sine calliditate tamen puta
Abbreviated transcription (Latin):
ant fructuarius ⁊ ꝓprictanus.
ficri potest ut alteruter absit.
dubitan p̃ot. quia ñ debo aiti
collusioẽ aut mhxrtra ait̾uis
is cornumpi. s rectius licitur
etiam altutri eorum pmittẽd̃¬

Expanded text:
ant fructuarius et proprietarius, fieri potest, ut alteruter absit: dubitari potest, quia non debet alterius collusione aut inertia alteri ius corrumpi. sed rectius dicitur etiam alt
Abbreviated transcription (Latin):
stam̃to lioer ẽẽ clicatur & te¬
stam̃tum p̃tor apir uetat
quia testator afamiua neca¬
tus eẽ clicatur. cum enimin
cosit iste ut supplitio forte¬
sit affitiendus ñ deb lib̾ale
uiditium eicocedi CS  sida¬
tum fuiͣt quia clubitatur u¬
trum nocens sit anĩnocẽs di¬
ffertur libale uiditium doee
constet ⁊ de morte eius qui
nocatus ẽ. apparebit enimi
utrum supꝑlitio affatiendᷤ
sit annõ ¶ Siquis ex ẜuitu¬
te mnubertatem ꝓclamat pe¬
libertate inẜ uitutẽ petatur
isptem actoris substin qui
ẜuum suum dicit. ĩgitur eỹ
de hoc incertum ẽ ut possit
uiditium ordinem accipeẽ.¬
libertate cogniturus ẽ clisep¬
tetur utrum exlib̾tate in ser¬
uitutem aut cẽ agatur si si
forte apparuit eum quideli¬
bertate sua utigat inlib̾tatẽ
sine dolo. in. fuisse.is qui se
dominum dicit auctoris pã¬
tes substinebit.  necce hab¬
ebit ẜuum suum ꝓbinre sꝙ

Expanded text:
stamento liber esse dicatur, quod testamentum aperiri praetor uetat, quia testator a familia necatus esse dicatur: cum enim in eo sit iste, ut supplisit adficiendus, non debet liberale iudicium ei concedi. sed et si data fuerit, quia dubitatur, utrum nocens sit an innocens, differtur liberale iudicium, donec constet de morte eius, qui necatus est: apparebit enim, utrum supplicio adficiendus sit an non. Si quis ex servitute in libertatem proclamat, pelibertate in servitutem petatur, is partes actoris sustinet qui servum suum dicit. igitur cum de hoc incertum est, ut possit iudicium ordinem accipelibertate cogniturus est, disceptatur, utrum ex libertate in servitutem aut contra agatur. et si forte apparuerit eum, qui de libertate sua litigat, in libertate sine dolo malo fuisse, is qui se dominum dicit actoris partes sustinebit et necesse habebit
Abbreviated transcription (Latin):
atus consuitum. n emin ti¬
mor ẽ neuarie iniuditium
unusquisq solidum dom¬
inium sibiuñ dicet ss  si al¬
ter usumf totum alter ꝓpͥ¬
etatem ẜ̃iii umdicet. Item¬
si alter dominun alterpigno¬
ratum sibiclicat. idemn uidexc

Expanded text:
atus consultum: neque enim timor est, ne uarie iudicetur, cum unusquisque solidum dominium sibi uindicet.Sed et si alter usum fructum totum, alter proprietatem serui uindicet, itemsi alter dominium, alter pigneratum sibi dicat, idem
Abbreviated transcription (Latin):
possuit inubertate ꝓclamaẽ
nisi forte se uenundan passi
sunt ut participarent p̃tium
si ante quidem seuenũdabit
post uicessimum aũt anmi
p̃tium participatus ẽ. pot̾it
eilibertas deẽgani ¶Siquis
ur̃dito inupertatem ꝓclam¬
atio adu̾sus eum qui eiumne
compauit. cunus sit etatis qͥ
emptus est. idendo quia ñ est
uena cliginis qui emit.etia¬
siscientem prudentemq se li¬
b̾m emĩt. s enim si postea a¬
liuscum emĩt abhoc quisciu¬
it ignorans. denegandam est
eilibertas ¶ Si duo simul e¬
merint partes aiter sciens ai¬
ter ignorans uidẽdum eẽt nũ¬
quid isquiscit ñ deb̾at noce̾
ignoranti. quod quidem ma¬
gisẽ ss enmula erit questi¬
õ partem soram harebit isq
ignorauit. antotum. ⁊quid
dicemus dereliqua auaꝑte
anadeum qui sciat ꝑtineat.
s ille ĩ dignus ẽ quid̃ habe

Expanded text:
possint in libertatem proclamare, nisi forte se uenum dari passi sunt, ut participauerint pretium.si ante quidem se uenum dedit, post uicensimum autem annum pretium partitus est, poterit ei libertas dene gari.Si quisuendito in libertatem proclamatio aduersus eum qui eum comparauit, cuiusque sit aetatis qui emptus est, idcirco quia non est uenia dignus qui emit, etiamsi scientem prudentemque se liberum emerit. sed enim si postea alius eum emerit ab hoc, qui sciuit, ignorans, deneganda est ei libertas.Si duo simul emerint partes, alter sciens, alter ignorans, uidendum erit, numquid is qui scit non debeat nocere ignoranti: quod quidem magis est. sed enim illa erit quaestio, partem solam habebit is qui ignorauit an totum? et quid dicemus de alia parte? an ad eum qui scit pertineat? sed ille indignus est quid habe
Abbreviated transcription (Latin):
gencri ulset alqͣm imuna
inferri. in hoc casu equum ẽ
quibdam ꝑsonis dan licen¬
tiam ꝓ co litigareutputa
parenti qui dicat filiumin
sua potãte cẽ. nam etiam si
nout filius proco litigabit.
dabitur nocius quia semper
pirentis intest fuium ẜuit¬
utem non subireusa q̃ uice
moclica filii ignomima est
si parentem ẜ iumhabear¬
iidrirco uisum ẽ cognatis hoc¬
etiam dandebere.¬

Expanded text:
generi uellet aliquam iniuriam inferr‹e›, in hoc casu aequum est quibusdam personis dari licentiam pro eo litigare: ut puta parenti, qui dicat filium in sua potestate esse: nam etiamsi nolit filius, pro eo litigabit. dabitur hoc ius, quia semper parentis interest filium seruitutem non subire.Uersa etiam uice modica filii ignominia est, si parentem seruum habeat.Idcirco uisum est cognatis etiam hoc dari debere
Abbreviated transcription (Latin):
omnino atteruter uicerit ꝓ¬
sit etiam aiterissicuti prodest
hrdi uberti ꝙ infrandem pa¬
troni ẜuimanumissi sunt si
cui placeat ꝓclee̾ consequens
ẽ ut cum idem petat excepti¬
one repudicate obitiatur re¬
plicatio sicuires placeat
ñ ꝓclẽe is habebit sequẽtem
dubitatoem utrum id inquo
quisiuctus ẽ nulliuserit. an
eius ẽc debat cum quo actum
sit. an potiuus eius qui uicerit.
silicet ututius agio detur es
qui ũcerit minime autem

Expanded text:
omnino alteruter uicerit, prosit etiam alteri, sicut prodest heredi liberti, quod in fraudem patroni serui manumissi sint. si cui placeat prodesse, consequens est, ut, cum idem petat, exception‹i› rei iudicatae obiciatur replicatio: si cui uero placeat non prodesse, is habebit sequentem dubitationem, utrum id, in quo quis uictus est, nullius erit an eius esse debeat, cum quo actum sit, an potius eius qui uicerit? scilicet ut utilis actio detur ei qui uicerit, minime autem
Abbreviated transcription (Latin):
aum̃ta uberto relicta
nõ idendo ñ debentin:
quia ius aurcorpm anulorum
ab impatore ubertus dnisum¬
geniius collusioẽ pauum pat¬
ronum detecta cõlitomi sue re¬
ditus aum̃ta sibi que t̃̾tius pa¬
tronus relinquerat p̃̾beri deside¬
rat. huncemm etiam uenefitii
ingenuitate sm̃a clicta recissa
fuerat. uictum anreorum ami¬

Expanded text:
ta liberto relicta non idcirco non debentur, quia ius aureorum anulorum ab imperatore libertus genuus conlusione per alium patronum detecta condicion‹i› suae redditus alimenta sibi, quae tertius patronus reliquerat, praeberi desiderat. hunc enim etiam beneficium ingenuitate sententia dicta rescissa fuerat: uictum anulorum aur
Abbreviated transcription (Latin):
ctiam matri efiliab uł soro¬
rib eius ceterisq mulierib
que deeognatõe sunt ł etia
uxori adire p̃torem ⁊ hoc in¬
dicare. ut causa cognita ⁊ in¬
uito ei succuratur s ⁊ siliber¬
tum meum łubertam dicã

Expanded text:
filiabus uel sororibus eius ceterisque mulieribus quae de cognatione sunt uel etiam uxori adire praetorem et hoc indicare, ut causa cognita et inuito ei succurratur.Sed et si libertum meum uel libertam dicam,
Abbreviated transcription (Latin):
uus natus ẽ. ⁊ mic enim qĩntũ
ad ius totum pertinet ꝑinde
abetur atq sun genuus natueᷤᷤ¬
si. nec patronis euis potest ad
successioẽm uenire. ideoq imp¬
atores ñ facile solũt quemantã
nataub restituere nsi ꝯsr̃ti¬
ente patrono.
Queris aningenuit¬
atis iure utatur is quem scĩ¬
tissimus mobilissimusimꝰ¬
genitatis statum restitui eỹ
Dec filio patromi in¬
uito urertus natalib sius
restitui põt. quid enim int̾¬
debet ubertus abimpatore n¬
atalib restitiu. ius eium pa¬
trom horo. impetto admmi¬
tritur¶ libertins quinatal¬
ib restitutus ẽ pinde hẽtur
atq sugenuus factus in¬
eclio tempore macułã ẜuit¬
utis non sustimiiss Eubar¬

Expanded text:
. hic enim, quantum ad totum ius pertinet, perinde habetur, atque si ingenuus natus esset, nec patronus eius potest ad successionem uenir‹e›. ideoque imperatores non facile solent quemquam natalibus restituere nisi consentiente patrono.quaeris, an ingenuitatis iure utatur is, quem sanctissimus et nobilissimus impgenuitatis statum restitui eum, Nec filio patroni invito libertus natalibus suis restitui potest: quid enim intedebet libertus ab imperatore natalibus restitui: ius enim patroni hoc impetrato amittitur. Libertinus, qui natalibus restitutus est, perinde habetur, atque si ingenuus factus medio tempore maculam servitutis non sustinuiss
Abbreviated transcription (Latin):
ibertinũs si ius anulo¬
rum impetrauit qmins uira ĩ¬
genuitatis saluo iuẽ pat̾natus
natus sit. tamen in genuus intł¬
ugitur. ⁊ hoc climis Aadrianus re¬
scnpsit sdnatatib restituẽcli.

Expanded text:
ibertinus si ius anulorum impetraverit, quamvis iura ingenuitatis salvo iure patroni nactus sit, tamen ingenuus intellegitur: et hoc divus Hadrianus rescripsit. XI DE NATALIBVS RESTITVENDIS
Abbreviated transcription (Latin):
innõtͤitiam ꝑtuenit ab̾sũtis
dempnatio fituillius mom̃ti
GSiapud cumdẽ iudicẽ inuicem
petamus.si ⁊ meacituapetitõ siñ
usinis fuit n uderine por̾e tibi
ñpossis prius q̃m demea quoꝙ¬

Expanded text:
absentis, condemnatio fit, nullius momenti .Si apud eundem iudicem inuicem petamus, si et mea et tua petitio sine usuris fuit et iudex me priorem tibi non possis, priusquam de mea quo
Abbreviated transcription (Latin):
uitĩus ꝙ adullam suburbanã
magis ut ñ debat imputari q̃re
simpublico cuis audiendi facu¬
itas nfũt. melius dicetur facul¬
tatemñ fuisse adcundi ¶ Siquiᷤᷤ
bipossit ꝙ eũ nõ adierit. iħ iu¬

Expanded text:
us quod ad villam suburbanam? Magisque est ut non debeat imputari. Quare si in publico ejus adeundi facultas non fuit, melius dicetur facultatem non fuisse adeundi, § 6. Si quis bi possit quod eum non adierit. Ex
Abbreviated transcription (Latin):
possit: maxime siclicat eum ĩ
potestate sua eẽquĩtur. s sipo¬
cunda lic utinꝓpria causa a¬
sit. pauł dubitat. s clicendum
ẽ hanc quoq ꝑsõam ut inꝓpͥa¬

Expanded text:
maxime si dicat eum in potestate sua esse, quaeritur. sed si pocunda die, ut propria causa, asit, Paulus dubitat. sed dicendum est hanc quoque personam ut in p
Abbreviated transcription (Latin):
Dies autem isto quib applł¬
andumẽ adauquid utule eẽo
ratio iuimarci noluit. si for¬
te euis aquo ꝓuocatur copia
te post siñam statim clictam
copiam sum̃ fecerit is quiꝓnũ¬
tianitut fieri adsolet. clicendẽ
nicħ nocere appllatõninam
ubi primum copiam eius ha¬
fortedatasit siña iam iamsi¬
pͥma rorautiq m̃uidebitur
se subtxisse adeundi aũt facu¬
itatem semꝑ accipimus.sun
eccenit cetum siñ feccritã mi¬

Expanded text:
Dies autem istos, in quibus appellandum est, ad aliquid utiles esse, oraio divi Marci voluit, si forte ejus, a quo provocatur, copia te post sententiam statim dictam copiam sui non fecerit is, qui pronunciavit ut fieri assolet, dicendum est nihil nocere appellatori. Nam ubi primum copiam ejus haforte dicta sit sententia jam suprema hora, utique non videbitur se subtraxisse, § 3. Adeundi autem facultatem semper accipimus, si in ecit. Caeterum, si non fec
Abbreviated transcription (Latin):
atori scribetur eremplũ lteã¬
rũ utigatori eclitũm sit.n i
applłauit. ⁊ postea cẽ eum resc̾¬
tum sit an appirare autĩs pri¬
dem sibi eclitis possit. quia qte̾
ñ applłauit uera ẽẽ que scͥpta
sunt ꝯsñsisse iudetur. nec audi¬
cri se sustimisse. O applłatõ¬
nib recipiendis.¬

Expanded text:
atori scriberetur, exemplum litterarum litigatori editum sit neque is appellaverit et postea contra eum rescriptum sit, an appellare a litteris pridem sibi editis possit? quia qui tunc non appellavit, vera esse quae scripta sunt consensisse videtur: nec audicri se sustinuisse. V DE APPELLATIONIBVS RECIPIENDIS
Abbreviated transcription (Latin):
uta tempora excusa toem clegan¬
noremuocantur. cum dicant
se hab̾e excusatoc̾maam ñ aut̃
allegare possunt causas mninu¬
nitatis sue. qisi applłatoẽm ĩt̃¬
posuint solnt plerum ꝙ p̃sid̾¬

Expanded text:
uta excusationem allegannorem uocantur, cum dicant se habere excusationem: nam non aliter allegare possunt causas immunitatis suae, quam si appellationem interposuerint
Abbreviated transcription (Latin):
solet in suiam assignare rursus
illud ueren dinne smm̃̃datiis a¬
pud principem ronerauite ĩaq̃
deportandum lauorabat. int̾clud
iuuuiam ꝓuocand qud ergoẽ
recteclicetur humaniteate sugg

Expanded text:
solet insulam adsignare. rursus illud uerendum est, si mendaciis apud principem onerauit eum, quem deportandum laborabat, intercludi illi uiam prouocandi. quid ergo est? recte dicetur hu
Abbreviated transcription (Latin):
are debeas quiacum detua ap¬
plłatoẽ iniusta ꝓnuntiatum
sit. tua int̾fuisse uidetur ⁊ rect¬
ius clicetur t̾tia clie applłare
teposse quiancominus auen¬
am cãm defendis s siauus qͣm
qui iniuditio erꝑtus ẽ appllet
qualis est cuuisintẽ. anctiam
cum deb̾e. quia uine eum suam
cãm defendẽsiec̃ium ei est sidic¬
at idcnto sibiucere intra tͥcluũ
applłare quia uidetur quasia¬
licno nommne applłare qĩdo
siuelit cãm auenã uideri. seme¬
tip̃m excludit quia mauen a
causaciqui iuditio exꝑtus ẽ

Expanded text:
are debeas, quia, cum de tua appellatione iniusta pronuntiatum sit, tua interfuisse videtur. sed rectius dicetur tertia die appellare te posse, quia nihilo minus alienam causam defenderis. Sed si alius, quam qui iudicio expertus est, appellet, qualis est cuius interest, an etiam m debere, quia uerum est eum suam causam defendere. contrarium ei est, si dicat idcirco sibi licere intra triduum appellare, quia uidetur quasi alieno nomine appellare, quando, si uelit causam suam alienam uideri, semet ipsum excludit, quia in aliena causa ei, qui iudicio expertus non
Abbreviated transcription (Latin):
rerum publicarũ ⁊ curatões ad¬
em habe debẽt. idcirco quia licõ
nomme appilant ex hoe apparz
ttio elie ꝓuocandum defensori.
sumõ quasi defensor eãm egit
ñ suo nomine cumobtentu a¬
ueninominis suamcãm agẽs.
t̃tio cdie applłare possit
quis suspectum tutorẽ fatiens
ñ obtinũt apꝑplłare eumint᷑¬
fensorem ¶ Siadisus absũtẽ
fuĩt ꝓnũtiatũ biduũ ł tridur̃
exquo quis sit comput᷑ad ẽ. nõ

Expanded text:
rerum publicarum et curatores adem habere debent, idcirco quia alieno nomine appellant. ex hoc apparet tertio die prouocandum defensori, si modo quasi defensor causam egit, non suo nomine, cum optentu alieni nominis suam causam agens tertio die appellare possit. Si quis suspectum tutorem faciens non optinuerit, appellare eum intfensorem. Si adversus absentem fuerit pronuntiatum, biduum vel triduum ex quo quis scit computandum
Abbreviated transcription (Latin):
ttenda ẽs quisi negligentiã ꝯin
restituũtur. nam ⁊simiẜ. atoẽ
u̾satus indimitte̾da custolia
e capitẽpunttur ł mextremũ
uesna datur. na cũ cuitcłiacy
aitero custoche si mul fugisser
alteri uema danda ẽ s sisecusto¬

Expanded text:
si neglegentia amiserestituuntur. nam si miserationeuersatus in dimittenda custodia, uel capite punitur uel in extremum uenia datur: nam cum custodia cum altero custode simul fugisset, alteri uenia data est.Sed si se custo
Abbreviated transcription (Latin):
custocdiam dimisit aut itasci¬
ens hiũt ut possit custocliã ena
um aut ꝑ desidiam custodis id
euenit castigadu eũ cundeti¬
orem miutia dari ¶Si uõ fõ¬

Expanded text:
custodiam dimisit aut ita sciens habuit, ut possit custodia euaderr uinum aut desidiam custodis id euenerit, castigandum eum et in deteriorem militiam dar‹i›: si uero for
Abbreviated transcription (Latin):
culpa custoclia ẽ sitrĩnt̾sit ea
appredi temp̃ cansa cogniti in¬
uiti dan ad eamrequirẽdam
appuc.̃to ei auomilite  si fu¬
giturũ domino reddẽdũ ꝑclide¬
rit si facultates ht̃. dno redd¬

Expanded text:
culpa custodia, si tamen intersit eam adprehendi, tempus causa cognita militi dari ad eam requirendam, applicito ei alio milite.Quod si fugitiuum domino reddendum prodiderit, si facultates habeat, d
Abbreviated transcription (Latin):
t̃ceptos tm̃nec iccirco tñ statim
plagianum ẽẽ cxistimaret qd
princeps de cadem re mhac u̾ba
rescͥpsit. apud quem uis aut
alter fuit fugitunis inuñtusq
opas suas locauint ut pascẽnty.
siutiq a siidẽ an̾a aliud opus
fecerint hunc supp̃ssorẽ mures
quis dirit ¶Lege fauia caue¬
turut uber qui hominẽ inge¬
nnum uł uib̾tinũ iutũ cela¬
dolo m. quiue inearum qua
minaue fugiat. reum eamne
legẽ famamusu ẽẽ desut n̾a ĩ
hoc crmine detecti ꝓdelictimõ

Expanded text:
ceptos teneri nec idcirco tamen statim plagiarium esse existimari'.Idem princeps de eadem re in haec uerba rescripsit: 'Apud quem unus aut alter fuerit fugitiuus inuentus, qui operas suas locauerint ut pascerentur, utique si idem antea apud alios opus fecerint, hunc suppressorem non iure quis dixerit". Lege Fabia cavetur, ut liber, qui hominem ingenuum vel libertinum invitum celadolo malo quive in earum qua minave fugiat, vel eum lege Fabia in usu esse desiit: nam in hoc crimine detecti pro delicti modo
Abbreviated transcription (Latin):
qui furti crimine obͦẜ uos alicõ
int̾ceptos tenetim duius adri.a
nhxc u̾bu rescpsit Seruos alieõ
qui sollicitauĩt aut int̾cepit cͥ¬
mine plaguꝙ illi intẽclitur te

Expanded text:
qui furti crimine ob seruos alienos interceptos tenetur, diuus Hadrianus in haec uerba rescripsit: 'Seruos alienos qui sollicitauerit aut interceperit, crimine plagii, quod illi intenditur, te
Abbreviated transcription (Latin):
.iͥ. quiignorauat ẜnum auienũ.
ciqui uoiuntate domim idpu¬
tabat cum agere. ⁊ ita de bona fi¬
de pore ip̃a ler scpta est. nam adici¬
uiam commisit doceĩf it: ad huc

Expanded text:
 qui ignorabat seruum alienum, et qui uoluntate domini putabat id eum agere. et ita de bona fide possessore ipsa lex scripta est: nam adicibiam commisit, decesserit, adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
arbores tͣnscluxit quid piris
sit. ⁊ ait põꝑ posse ei denũtia¬
re ut uites pcidẽt. idq labo sc̃¬
bit aũtuti eum debere int̾cli
inus easuites uł p̃cidas uł tnͣsd¬

Expanded text:
arbores transduxit, quid iuris sit. et ait Pomponius posse te ei denuntiare et uites praecidere, idque et Labeo scribit, aut uti eum debere interdicinus eas uites uel praecidas uel t
Abbreviated transcription (Latin):
requirit. anforte uicłam p̾caĩ¬
o abadusario possidat omĩa
quoq q̾intipossidetis int̾clic¬
to ẜuantur. hic quoq ẜuabu̾t.¬
Qdait p̾tor si actio desuꝑfit¬
ie postulabitir ea cognita da¬
bo sic intelligendum ẽ ut si
ad tempus quis suꝑfitiẽ głu¬
xit negetur ei iñrem actõ Gła¬
ne cã cognita ei qui nõ admo¬
dicũm temp̾ xluxit suꝑfitiẽ
nirem actõ competit. ¶Is aũt
incuis solo suꝑfities est utiq
h̾ incliget utili actoe. s habet
nrẽ qualẽ habo desolo pla¬
ne siadusus suꝑfitiariũ uelit
um̃licare licendum ẽ excep¬
tõe eum remoundum infc̃m
data. Namcuidamꝰ accoe̾m ⁊
eidem exceptoẽm compete i
ulto magis quisclixĩt ¶
soli põri suꝑfities eiuncatur.

Expanded text:
requirit, num forte ui clam precario ‹ab› aduersario possideat. omnia quoque, quae in uti possidetis interdicto seruantur, hic quoque seruabuntur.Quod ait praetor 'si actio de superficie postulabitur, causa cognita dabo', sic intellegendum est, ut, si ad tempus quis superficiem conduxerit, negetur ei in rem actio. et sane causa cognita ei, qui non ad modicum tempus conduxit superficiem, in rem actio competet.Is autem, in cuius solo superficies est, utique non indiget utili actione, sed habet in rem, qualem habet de solo. plane si aduersus superficiarium uelit uindicare, dicendum est exceptione utendum in factum data: nam cui damus actionem, eidem et exceptionem competere multo magis quis dixerit.Si soli possessori superficies euincatur,
Abbreviated transcription (Latin):
int̾clictum utipossidetis sit u¬
apud cassium relatum ut̾ꝙ
ẽẽ mutile. quia alter solum poᷤᷤ¬
sidet. alter cum eclibꝰ suꝑfiti¬
em ¶Laboquo scrbit ex
eclib meis medes tuas piec¬
tum hape. int̾clie ismecum
sieuin iocũ possidamus qui ꝓ¬
moraretursseꝑ enim suꝑfitiẽ
solo çedere ¶plane sicenaculy
expublico aditum hat ait la¬
bo inderiñ arẜ edes possideriꝰͣ
gͥcim possideret. s abeo

Expanded text:
interdictum uti possidetis sit uapud Cassium relatum utrique esse inutile, quia alter solum possidet, alter cum aedibus superficiem. Labeo quoque scribit: ex aedibus meis in aedes tuas proiectum habeo: interdicis mecum, si eum locum possideamus, qui promoretur: semper enim superficiem solo cedere. plane si cenaculum ex publico aditum habeat, ait Labeo videri non ab eo aedes possideri, qui κρύπτας possideret, sed ab eo,
Abbreviated transcription (Latin):
ire uissus eẽt ñ admisit. dem̃ co¬
ionus uiabalio deiectusẽ. queẽ
ingredi uolñtem ꝓhibuiss an
emptorem cui iussiss dominur
⁊ ip̃m sim̃iu int̾elicto locatori
obstrictum fore. quem deiecisse
tunc uidetur cum ẽptori p̾oẽm¬

Expanded text:
em missus esset, non admisit: deinde colonus ui ab alio deiectus est: quaeingredi uolentem prohibuisset an emptorem, cui iussisset dominusrum ipsumque simili interdicto locatori obstrictum fore, quem deiecisse tunc uideretur, cum emptori po
Abbreviated transcription (Latin):
usumt łcustodiam hũit. ułsi
sunt. cumenim clicat p̾tor h¬
nentur Rectissime aũt p̃¬
tor adclidit tunc ibi huit gt̃
sic accipimus cum deicẽturscĩ
ideo siquid postea desiit illic
uł peccora demortua sint post
extimatoẽm eorum ꝑ int̃clic¬
tum restituẽ deb̾at ssicuti fur
hominis q mortuo eo teñetur.
huic conseq̾s ẽẽ ait ut uilleqͦ
⁊ eclium ince̾dio ꝯsumptarũ
p̾tium restituẽ cogatur u̾bi
enim quisinquid deiecit ꝑ eỹ
stetisse uidẽtur quominꝰ resti¬
tuẽt iociico constare ait eum
qui in deiecit qui uedolom

Expanded text:
vel custodiam habuit, vel si sunt: cum enim dicat praetor "hnentur. Rectissime autem praetor addidit "tunc ibi habuit". "tunc" sic accipimus "cum deiceretur": et ideo et si quid postea desiit illic uel pecora demortua sint post aestimationem eorum per interdictum restituere debeat, sicuti fur hominis etiam mortuo eo tenetur. huic consequens esse ait, ut uillae quoque et aedium incendio consumptarum pretium restituere cogatur: ubi enim quis, inquit, deiecit, per eum stetisse uidetur, quo minus restitueret. Idcirco constare ait eum, qui ui deiecit quique
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpͥetatis controu̾na aut cõu̾e¬
nit inter utigatores uter por
sit uter petitor sit  nõ conue
datsr uter possideat quia al¬
teruter semagis poisidẽ affir¬
causa redclitur nenis fiat ei
hoc ut retinẽ nop̾ uceat ꝙ pos¬
sidemus Mestituite ponis ord¬
o aut int̾clic̾to expeditur. aut
tio. aut intclic̾tũ. exceptõ datꝰ
ex muitis causis ei qui possid.
Ppetuõ aũt hoc int̃clicto inst̃
hec. ꝙ nec ui nec clamnec p̃eaĩo
abalio possideas¶nterdictum

Expanded text:
proprietatis controversia, aut convenit inter litigatores, uter possessor sit, uter petitor, aut non codatur, uter possideat, quia alteruter se magis possidere adfircausa redditur, ne uis fiat ei hoc, ut retinere nobis liceat quod possidemus. restitutae possessionis ordo aut interdicto expeditur aut ptio aut interdictum. exceptio datur ex multis causis ei qui possidet. Perpetuo autem hoc interdicto insunt haec: 'quod nec ui nec clam nec precario ab illo possides'. Interdic
Abbreviated transcription (Latin):
ctũ adeum qui fũdo frui ꝓh¬
ibitus ẽ s ꝑtinebit ⁊̃ adeum
qui hecliffitus uti frui ꝓhib¬
itus est¶ consequeter autem
dicemꝰ adres mobues hoc in¬
sugitur ibi fu̾uint clice̾clũ ẽ
etiam adeas res refern hoc in
f s usus sit relictus compet
iabebit Quiususf nomine¬

Expanded text:
qui fundo uti frui prohibitus est: sed pertinebit etiam ad eum, qui aedificiis uti frui prohibetur. consequenter autem dicemus ad res mobiles hoc insi igitur ibi fuerunt, dicendum est etiam ad eas referri hoc in sed usus sit relictus, compethabebit. Qui usus fruc
Abbreviated transcription (Latin):
competeñ ẽ ambĩgẽlũ ¶
quis duaui indeiectus ẽ huic
int̾dicto locusñ ẽ argum̃to eiꝰ
qui denehiculo det̾ctus ẽ. q̾ ne¬
mo clixit int̾clicto hoc utipose.
Plane siquis deligneis eclib
deiectus fui̾t nemoꝰ ambigit ĩ¬
tͣclicto locum fore. quia. qle ꝗd
siue nãliter possid̾at. nam ma
turał po uł ꝓsuo ad hoc int̾lic¬
cum ꝑtin cenĩꝙ ⁊ simaritus
uxori dõauit ⁊ea deiecta sit po¬
tiͣt int̾clicto ũti ntũ sicolonus.
refertur ad ꝑsoãmeius q ui de
famiua deiecit. nec eñiego ni¬
dor deietisse si familia mea de

Expanded text:
competere non est ambigendum. Si quis de naue ui deiectus est, hoc interdicto locus non est, argumento eius, qui de uehiculo detractus est, quem nemo dixit interdicto hoc uti posse. Plane si quis de ligneis aedibus deiectus fuerit, nemo ambigit interdicto locum fore, quia qualequasiue naturaliter possideat: nam et naturalis possessio ad hoc interdictum pertinet. Denique et si maritus uxori donauit eaque deiecta sit, poterit interdicto uti: non tamen si colonus. refertur ad personam eius qui defamilia deiecit nec enim ego videor deiecisse, si familia mea de
Abbreviated transcription (Latin):
nuit iabo ait nuipossidẽ ¶d̾
lab̾o ait eũ ꝗmetutur be p̾tritus
fugit. iuderiin deiectum.ui
inpass pomp̾ ait uim sine cõ¬
locum ñ habe ego etiam eu
ame iupossidebat siabalio d̾¬
itiatur habet int̾cuctum ¶
au̾t uideiectus ẽ quicꝗd dãp¬
in suẜit obhoc ꝙ deiectus ẽ
recuꝑare debo. pristina enim
causa restiti ei deb. qm hit̾re
erat sinon fuiss deiectus ¶E
fundus aquo mexpulsus sũ
inrestitutus eẽt cete udres q̃¬

Expanded text:
nuerit, Labeo ait non ui possidere. Idem Labeo ait eum, qui metu turbae perterritus fugerit, ‹ui› uideri deiectum. sed Pomponius ait uim sine corlocum non habere, e‹r›go etiam eum, a me ui possidebat, si ab alio deiciatur, habet interdictum. Qui ui deiectus est, quidquid damni reciperare debet: pristina enim causa restitui debet, quam habiturus erat, si non fuisset deiectus. Si fundus, a quo vi expulsus sim, mihi restitutus esset, ceterae
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ melius clicetur ñadangul¬
um refendum ł iocum̃ inquo
ruit cum deicẽtur ¶Annꝰ hoc
nama earum frctus ꝯputã¬
di sunt exquo quisui deiext
ẽ ¶ Non solumante fructtu
umrõ in hoc int̾clicto hẽtur
um ceterarum ciutilitatũ hẽn¬
da ẽ Nam ⁊ uiuanus refert¬
is qui deiectus ẽ sundiectus

Expanded text:
 melius dicetur non ad angulum referendum uel locum, in quoruit, cum deicitur. Annus in hoc nam et e‹a›rum fructus computandi sunt, ex quo quis ui deiectus est. Non solum autem fructuum ratio in hoc interdicto habetur, uerum ceterarum etiam utilitatium habenda eis qui deiectus est, si vi deiectus
Abbreviated transcription (Latin):
euis uime deiectumeẽ. inpoẽm
ignoret eos deiectos ꝑ quos pos¬
si debat ⁊ siquisigituralius per
quem possidebam deiectus fiũt
mͥ competẽ int̾clictumnem̃ d
ubium ẽ Int̾clictũ autẽ hoc n¬
ulli ꝯpetit nisi ei ꝗtẽ cum deic¬
ẽtur possidebat necalius deici
ur sus ẽ q̃m qui possidẽt ISi¬
ue autem corpore siue animo
possidẽs quis deiectus ẽ palaz
ꝓsesiss nemine ẜuoriim relic

Expanded text:
us ui me deiectum, in possessionem ignoret eos deiectos, per quos possidebat. et si quis igitur alius, per quem possidebam, deiectus fuerit, mihi competere interdictum nemini dubium est. Interdictum autem hoc nulli competit nisi ei, qui tunc cum de‹i›ceretur possidebat, nec alius deici uisus est quam qui possidet. Siue autem corpore siue animo possidens quis deiectus est, palaprocessisset nemine suorum relic
Abbreviated transcription (Latin):
retor ait und
ulum uide iecisti.
ad eumn ꝗ deiererit ni ꝑuenit¬
ꝓponitur ei qui uidelectꝰ ẽ ⁊ em̃
fuit equissimũ indeiecto sub

Expanded text:
etor ait: 'Unde tu illum ui deiecisti aad eum qui ui deiecit peruenponitur ei, qui ui deiectus est: etenim fuit aequissimum ui deiecto sub
Abbreviated transcription (Latin):
tor deiecent. ciimutrolib eoru
idest siuecũdnõ siue cũ ꝓcurat¬
ore agiposse sabmus ait. ⁊ alti
nomine ait̾um ex̃iimi. Sic tam̃
si abaltero eorum litis extimatõ
uissu auciuus occĩdit Qu au¬

Expanded text:
tor deiecerit, cum utrolibet eorum, id est sive domino sive procuratore, agi posse Sabinus ait et alterius nomine alteri eximi, sic tamen, si ab altero eorum litis aestimatio ussu alicu
Abbreviated transcription (Latin):
quem miutãtẽ uror hrdẽ insti¬
apũdrostes uita fungatur ler
cornelia subuenit scptis hrdi¬
ho quibo cessantibꝯ iure pristi¬
no pecculum pater inuospxim¬

Expanded text:
quem militantem uxor heredem instapud hostes uita fungatur, lex Cornelia subueniet scriptis heredibus: quibus cessantibus iure pristino peculium pater habebi
Abbreviated transcription (Latin):
militib ꝑperem̃plũ capite pu¬
mend̾ ẽ sexplorãto res quisecre¬
tanuntiant rostib ꝓditõres st̃
⁊ capitis penas uuunt᷑ Er ⁊ calig¬
ãtus qui mẽtu hostumi langorẽ

Expanded text:
militibus propter exemplum capite puniendus est. Exploratores, qui secreta nuntiaverunt hostibus, proditores sunt et capitis poenas luunt. Sed et caligatus, qui metu hostium languorem
Abbreviated transcription (Latin):
si forte poculium apudeum rese¬
deũt millius momĩti uidatur. ꝙ̃
Qd̾autem adscͥptos yrdes insus¬
penso fuisse tͣclitio. Itemꝙ stip¬
uiatio intelligatur. utenimhr¬
ditanus fuisse cclatur post. adĩt¬
amfit hrditateniss pat̾na uerccũ¬
rem pocculium remanet ⁊ adqsi¬
tionstipulatõnis ł reitclite ꝓẜ¬
num fiãt egatum & s uõeire
lictum ẽ qͣmuis tunc pꝑ inctũ
nullisit adquisitum omisso
adquiretim. cumsifuiss exemp¬
lo hrditatis poculio adquisitur
doit castrensis pecculu ñfacits¬

Expanded text:
eum resederit, nullius momenti uideatur, cum quod autem ad scriptos heredes, in suspenso fuisse traditio itemque stipulatio intellegatur: ut enim hereditarius fuisse credatur, post aditam fit hereditatem. sed paterna uerecunrem peculium remanet, etiam adquisitio stipulationis uel rei traditae um fiat. Legatum, quod ei seruo relictum est, quamuis tunc propter incertum nulli sit adquisitum, omisso adquiretur, cum, si fuisset exemplo hereditatis peculio adquisitum,donat, castrensis peculii non facit
Abbreviated transcription (Latin):
Ect̃um ex qualib alia causa ñ
tenebit ¶ipater a filio stipula
tat ab extero stipuletur aut p
tͣclitoem accipiat sine clistincti¬
cẽ causanm res ad fiuum ꝑti¬
nebit. Ñ em̾iut filiꝰ luplex ĩ susti¬

Expanded text:
erum ex qualibet alia causa non tenebit. Si pater a filio stipulattat, ab extero si stipuletur aut per traditionem accipiat, sine distinctione causarum res ad filium pertinebit: non enim ut filius duplex i
Abbreviated transcription (Latin):
¶dem sitẽsto scͥptus yrs ertit̾it p¬
ietur ¶Patera filio miute łqui
muitaũt hrsinstitutus testĩ c¬
ausamomisit ⁊ castrese peccuu¬
ũ possidet legitum hrds cxem¬
plo cogetiu adfinem pc̃ccuup̃¬
petuo legata prare. ꝙ si fiuius
post annum ꝙ militared̾sieãt
iure cõmum testõ fcõ uita deces¬
it rõe falcichie retinebr q̃rta scẽ¬

Expanded text:
estamento scriptus heres extiterit, pietur. Pater a filio milite uel qui militauit heres institutus testamenti causam omisit et castrense peculium possidet: legitimi heredis exemplo cogetur ad finem peculii perpetuo legata praestare. quod si filius post annum quam militare desierat iure communi testamento facto uita decessit, ratione Falcidiae retinebitur quarta. ce
Abbreviated transcription (Latin):
nuis R̾sit si ꝓbabunt secaptos
enasisse ñ tnsfugisse. s hoc uoet
liquido constare ñ posseargum̃¬
tis tñcognoscendum ẽ. ⁊ si boniꝰ
miles añestimatus finͣt. ꝓpe est
ut affirmatõmi cius credatur. si
emansor aut negligẽs suorum
aut segnns aut ext̃ ⁊ tub̾mum
agensãccliturei sipost inuitum
tempredit ¶Qui ab rostuo cap¬
tus ẽ ⁊ captum cumũ fnsfugisse
tusfugit ⁊ postramitos latronẽ

Expanded text:
psit, si probabunt se captos evasisse, non transfugisse. sed hoc licet liquido constare non possit, argumentis tamen cognoscendum est. et si bonus miles antea aestimatus fuit, prope est, ut adfirmationi eius credatur: si remansor aut neglegens suorum aut segnis aut extra contubernium agens, non credetur ei. Si post multum temporis redit qui ab hostibus captus est et captum eum, non transfugisse transfugit et postea multos latrones
Abbreviated transcription (Latin):
oy Ernotamarcelli ꝯstat
nec patribzaliqd excastrensib
Castrense poccuiũẽ qd̾
aparentib ł cognatis inmiliti¬
a degenti do natum ẽ.ł ꝙ ipẽ

Expanded text:
 nota Marcelli Constat nec patribus aliquid ex castrensibus Castrense peculium est, quod a parentibus vel cognatis in militia agenti donatum est vel quod ipse
Abbreviated transcription (Latin):
centuriome astigare seuolñ¬
ti restitit. ueteres notauem̃t si
uĩt᷑an tenuit. militiammtat.
Sicx inclustria fregit: emanũ cẽ¬
curiom inturit. capite punitr̃
Euis fugam quicuni su bensto¬
dia uł icarcere eg̃rd f erit in
iimero dextorum ñ comput

Expanded text:
centurioni castigare se uolenti restiterit, ueteres notauerunt: si uitem tenuit, militiam mutat: si ex industria fregit uel manum centurioni intulit, capite punitur. Eius fugam, qui, cum sub custodia uel in carcere esset discesserit, in numero desertorum non comput
Abbreviated transcription (Latin):
lentu. ¶uifilium suũ subthit
muitie belli tempore. exillo et
uorum patte muictand̾ ẽ Sun
pace.fustib cedi iulxtur itis¬
tus uiuenis ułapatis postea
exibitus indetiorem muitiã
dindusẽ. Qui cnm se sollicita

Expanded text:
lentur. Qui filium suum subtrahit militiae belli tempore, exilio et bonorum parte multandus est: si in pace, fustibus caedi iubetur et requisitus iuvenis vel a patre postea exhibitus in deteriorem militiam dandus est: qui enim se sollicitav
Abbreviated transcription (Latin):
torest cumtũ qui careere esfr¬
acto fugĩttiam siante ñ des¬
elũt capite puniẽdũ paułsc̾¬
bit ¶ De ẜtorem quia patre su¬
ofuat oblatus indetiorẽ mili¬
ciam diuus puis dare iussit.n
cuideatur inquit pater ads¬
upplitum fiuum obtisse.
post quinq̾mum deẜtonis
se obtuut. deportan uẜunt.
Qd exempium ⁊ incetis sequi
nos debe menander scͥpsit.
iumcecessit emansoris łdes¬
dier̃quib tarcliuis reu̾sus ẽ
Item temporis nauigõnis uł
impectitũ e alatronibo deten¬
tum similiuecasummorã ꝑ¬
assumdumñtardĩ aloco ꝓfe¬
ctum sepb qmut occurrẽ po¬
ss int comeatũ. restituendus
ẽ. ¶Ara alienasse gue cri¬
m̃ ẽ. ⁊ ea culpa deẜ tõnis exeqͣt.
utiꝙ si tota auenauit s ci si
ptem edrumnisi ꝙ intest. Ñ¬

Expanded text:
t. eum tamen, qui carcere effracto fugerit, etiamsi ante non deseruerit, capite puniendum Paulus scripsit. Desertorem, qui a patre suo fuerat oblatus, in deteriorem militiam divus Pius dari iussit, ne videatur, inquit, pater ad supplicium filium optulisse. post quinquennium desertionis se optulit, deportari iusserunt. quod exemplum et in ceteris sequi nos debere Menander scripsit.ium excessit, emansoris uel desdierum, quibus tardius reuersus est: item temporis nauigationis impeditum uel a latronibus detentum similiue casu moram passum, dum non tardius a loco profectum se probet, quam ut occurrere posset intra commeatum, restituendus est. Arma alienasse graue crimen est et ea culpa desertioni exaequatur, utique si tota alienauit: sed et si partem eorum, nisi quod inte
Abbreviated transcription (Latin):
morbo aut furore. antpudore
morimauũt ñ amad utatur
incũ s ignoinima mittatu. si
mc̾ tale p̾tendat capite pumat᷑.
¶piunum aut lasciuiãiapsis ca¬
pital pena remittecla ẽ ⁊ miuti¬
emutatõ uroganda ¶Quippo¬
situm suumñ ꝑtẽx it dumposs¬
it.inpariea factoi hñdus ẽ sire

Expanded text:
morbo aut furore aut pudore mori maluit, non animadvertatur in eum, sed ignominia mittatur, si nihil tale praetendat, capite puniatur. per vinum aut lasciviam lapsis capitalis poena remittenda est et militiae mutatio irroganda. Qui praepositum suum non protexit, cum posset, in pari ca
Abbreviated transcription (Latin):
es cestõ fcõ ex̃neum ħ̾rdem scps¬
isse. patre deinde suꝑstite dc̃ces¬
sisse. pater deusunte hrde insti¬
tuto ip̃e diem fũctus ẽ. deindenr
institutus repudiasse hrdita
it quas brditatem defern hrdi
scpto siue ex̃neum scͥꝑ sit hrdẽ
ditedeniq si ẜuo fiii castiensi li¬
uertatem pater scͥpẜit mor qḋ
fuius uiuopatre defimctus sic
ñ impeclitur ubtas cumsifiũ
patri suꝑuirĩt impecliatur li¬
uertas uñmarcellus putat ne

Expanded text:
estamento facto extraneum heredem scripsisse, patre deinde superstite decessisse, pater deliberante herede instituto et ipse diem functus, deinde heres institutus repudiasse hereditit, quasi hereditatem deferri heredi scripto, siue extraneum scripsit heredem denique si seruo filii castrensi libertatem pater adscripserit moxque filius uiuo patre defunctus si‹t›, non impeditur libertas, cum, si filius patri superuixerit, impediatur libertas. unde Marcellus putat nec
Abbreviated transcription (Latin):
ossiuo ⁊ pclitõnis animo patͥ
sit Giuõ suus tñsfugerit adh¬
ostes qm e cumcan̾la captus ẽ
dominus meo post lummumim
lab. rectissi me clicitur ⁊i eĩ pt¬
limimũ eẽ.s. ut dominꝰ ineo pͥ¬

Expanded text:
consilio et proditoris animo patrisit. Si uero seruus transfugerit ad hostes, quoniam, et cum casu captus est, dominus in eo postliminium habet, rectissime dicitur etiam ei postliminium e
Abbreviated transcription (Latin):
euĩtat. nec int̾est cui se offerat
laquo dep̾hendatur. lciuusita¬
ꝙ delictumemansoris heturs
ut infugitiuis¶ Erammnatur
autem cause sempemãsionis.

Expanded text:
euitat: nec interest, cui se offerat uel a quo deprehendatur. Leuius itaque delictum emansionis habetur, ut in fugitiuis. Examinantur autem causae semper emansionis
Abbreviated transcription (Latin):
quoq scribit debe cum qui se
menumt arm̾atopẽe parcissiẽ
ꝯmeatum dant squum mii¬
pm̃tt̾e adopus prinatum pis¬
catum uenatumimutẽ ñꝑmic¬
te. naminclisciplina angusti
ita cauetur ¶Et siscio fabriu¬
lic̾numuereor tam̃ siquicqͣm¬

Expanded text:
e eum, qui se meminerit armato praeesse, parcissime commeatum dare, equum milipermittere, ad opus priuatum piscatum uenatum militem non mittere. nam in disciplina Augusti ita cauetur: 'Etsi scio fabrilalienum, uereor tamen, si quicq
Abbreviated transcription (Latin):
forte cãib quibodam detemptꝰ
sit. ꝓꝑ quos nema clignus uid¬
ati ¶uimilitie tem pꝰ indes¬
tioẽ impleuit. cñto priuatur.
Gipiures simul primmro deseru¬
erunt. deinde int cetum tempuᷤ
reusi sunt. gelũ pulsi indiu̾sa
loca clistribuendi sũt ¶s trrron¬
ibo parcẽlũm ẽ. quisiiterato h
admisẜint pena competẽti aff¬
itiuntur ¶Is quiad hostemꝯ
fugit ⁊ recłut tor quebiturad
bestiasq ⁊infurcami dapnab¬
itur. qmius milites me coru¬

Expanded text:
ibus quibusdam detentus sit, propter quos uenia dignus uideatur. Qui militiae tempus in desertione impleuit, emerito priuatur. Si plures simul primo deseruerint, deinde intra certum tempus reuersi sint, gradu pulsi in diuersa loca distribuendi sunt. sed tironibus parcendum est: qui si iterato hoc admiserint, poena competenti adficiuntur. Is, qui ad hostem confugit et rediit, torquebitur ad bestiasque uel in furcam damnabitur, quamuis milites nihil eoru
Abbreviated transcription (Latin):
oxnatus fuius cuisurore duc¬
ta fuium uł fiuam ꝓcreauit.
actime post lumino auus reu̾s
fiũt. omnia uira nepotis nomĩe
pinde capiet. ac si filius nat̾ inci
mĩtate fuiss
publice ppłs iomanus decreu̾it
uł ip̃ipopillo romano cctiiat¬
riniculi uł plones appłłantur

Expanded text:
natus filius eius uxore ducta filium vel filiam procreaverit ac tunc postliminio avus reversus fuerit: omnia iura nepotis nomine perinde capiet, ac si filius natus in civitate fuissetpublice populus Romanus decrevit vel ipsi populo Romano: ceteri latrunculi vel praedones appellantur.