comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in orationib nocte ac die: atq illud qͦd
sequit᷑ sobria uigilantia deuitaus. que
aũ in deliciis agit uiuens mortua ẽ: oĩa
illa tͥa bona que anne fuert̃ ⁊ tua erurt.
Tibi aũ sunt ce filii. quos forte illa ñ ha¬
buit. Nec ideo laudanda es qͥa eos habes.
s qͥa pie nutrire atq educare studes. et
enĩ tͥ nascerent᷑. fecuncditatis: ut uiuatĩ
felicitatis ẽ. Ut aũ sic instituant᷑: uolun¬
tatis ẽ ce potestatis. In illis tͥ homines
gratulent᷑: in hoc te imitent᷑. Anna pro
phetica scĩa ognouit a põ matrẽ uͥginẽ
xp̃m: de euͣnglĩca gr̃ fecit matrẽ u̾giniꝰ
xp̃i. Illa itaq sc̃a uirgo qͣm xp̃o uolen¬
tem et petentẽ obtulisti: uidualib auie
mat̾sq mi̾tis adclidit aliqͥd de merito uir¬
ginali. Non enĩ nicħ inde habetis q̃ hanc
habetis: et in illa estis qͦd in uob̃ ñ estis.
Nam ut sc̃a uͥginitas adimeret᷑ nubenti¬

Expanded text:
in orationibus nocte et die, atque illud quod in orationibus nocte et die, atque illud quod sequitur sobria uigilantia deuitaueris: quae autem in deliciis agit, uiuens mortua est, omnia illa tria bona, quae Annae fuerunt, et tua erunt. tibi autem sunt et filii, quos forte illa non habuit; nec ideo laudanda es, quia eos habes, sed quia pie nutrire atque educare studes. ut enim tibi nascerentur, fecunditatis, ut uiuant, felicitatis est; ut autem sic instituantur, uoluntatis et potestatis. in illis tibi homines gratulentur, in hoc te imitentur. Anna per propheticam scientiam cognouit apud matrem uirginem Christum; te euangelica gratia fecit matrem uirginis Christi. illa itaque sancta uirgo, quam Christo uolentem et petentem obtulistis, uidualibus auiae matrisque meritis addidit aliquid de merito uirginali. non enim nihil inde habetis, quae hanc habetis, et in illa estis, quod in uobis non estis. nam ut sancta uirginitas adimeretur nubenti
Abbreviated transcription (Latin):
ta. in qua qͥdem si nubere uoluiss poss
et filios ꝓcreare. suscepit ꝯtinentiã uidua¬
lem: s plꝰ intenta in cl̃m. płꝰ sit sollicita
que illi placeart̃ actitare. nocte ac die sic̃
anna ieuiniis ⁊ obsecratõib seruiens. Si
ꝯtendat᷑ quenã istaꝵ sit meritis potiorͤ
qͥs ñ uideat in hoc certamine palmã dan¬
dam meliori. feruentioriq pietatĩ Ita
et si tres alie ꝯstituant᷑. quib illoꝵ teium
bina insint. singła desint: qͥs dubitet illaᷤᷤ
meliores fore. qͥb p̃̾pollentiꝰ fu̾it unũ in
suis bonis duob. pia hũilitas. ut alta sit
pietas: Nulla qͣdem istaꝵ sex uiduaꝵ: tue
norme adequat᷑. Tu enĩ si hoc uotũ ad se¬
nectutẽ usq ꝑduxis: omĩa tͥa potes ha
bere. quib anne meritũ excelluit. Nã ⁊
unũ uirũ habiusti: et ñ diu tecũ uixit
in carne. Ac ꝑ hoc si exhibueris obedien¬
dua ẽ ⁊ desolata. sꝑabit in dm ⁊ ꝑsistit

Expanded text:
ta, in qua quidem si nubere uoluisset, posset ta, in qua quidem si nubere uoluisset, posset et filios procreare, suscepit continentiam uidualem, sed plus intenta in deum plus sit sollicita quae illi placeant actitare, nocte et die sicut Anna ieiuniis et obsecrationibus seruiens. si contendatur, quaenam istarum sit meritis potior, quis non uideat in hoc certamine palmam dandam esse maiori feruentiorique pietati? ita et si tres aliae constituantur, quibus illarum trium bina insint, singula desint, quis dubitet eas meliores fore, quibus praepollentius fuerit in suis bonis duobus pia humilitas, ut alta sit pietas? Nulla quidem istarum sex uiduarum tuae normae adaequatur. tu enim, si hoc uotum ad senectutem usque perduxeris, omniabere, quibus Annae meritum excelluit. Nam et unum virum habuisti, et non diu tecum vixit in carne: ac per hoc si exhibueris obedienet desolata, sperauit in dominum et persistit
Abbreviated transcription (Latin):
guita qͣtuor:. que non discedebat de t̾e¬
plo ieuniis et obsecratõib seruiens
uie ac nocte. Uides quẽ admocłu sancta
uidua ñ solũ eo p̃dicat᷑ qͦd uniura
fuerit: uerũ etiã qd paucos annos cũ
marito uixerit a uͥginitate sua: et
uidualis ꝯtinentie munꝰ usq ad tan¬
tam senectutẽ tanta pietatis serui¬
tute ꝑcluxerit. Constituamꝰ gͥ ante
oculos nros uituas tres: habentes sin¬
gula eoꝵ que huic inerant omĩa. unã
ponamꝰ uniurã. cui desit et tanta
plixitas uiduitatis. qͣmdiu cũ mari¬
to uxerit. et tantũ studiũ pietatis
qͦd non ita ieiuniis et obsecratõib ser¬
uiat: alterã que pt pͥoris mariti bre¬
ussimã uitã etiã sccłm cito amise¬
rit. et dutt᷑na etate sit uidua. s
etiã ipsa ñ tantũ det oꝑam ieiunid¬
rum et obsecrationũ religiosissime serui¬
tuti: terciã que ñ solũ duos uiros habuit.
s etiã cũ ambob singulatim. uł cũ alicͦ
eoꝵ diutiꝰ uicerit ⁊ p̾teriore etate uidua¬

Expanded text:
 quae non discedebat de templo ieiuniis et obsecrationibus seruiens nocte ac die. uides, quemadmodum sancta uidua non solum eo praedicatur, quod uniuira fuerit, uerum etiam quod paucos annos cum marito uixerit a uirginitate sua et uidualis continentiae munus usque ad tantam senectutem tanta pietatis seruitute perduxerit. Constituamus igitur ante oculos nostros uiduas tres habentes singula eorum, quae huic inerant omnia: unam ponamus uniuiram, cui desit et tanta prolixitas uiduitatis, quod diu cum marito uixerit, et tantum studium pietatis, quod non ita ieiuniis et obsecrationibus seruiat; alteram, quae post prioris mariti breuissimam uitam etiam secundum cito amiserit et diuturna aetate sit uidua, sed etiam ipsa non tantum det operam ieiuniorum et obsecrationum religiosissimae seruituti; tertiam, quae non solum duos uiros habuerit, sed etiam cum ambobus singillatim uel cum aliquo eorum diutius uixerit et posteriore aetate uidua
Abbreviated transcription (Latin):
haberemꝰ. Quis enĩ haberet otinenti¬
am. ut int̾ cetera dei dona de ipsa
potiꝰ loquar. de qua ad de loquors qͥs
nemo acciꝑet nͥ uolens: S a quo det᷑.
ut nr̃a uoluntate accipi et haberi pos¬
sit: si queris attende sc̃pturã.Immo qͥa
nosti: recole qͦd legisti. Cum scirẽ inquit
qͥa nemo ẽẽ potest ꝯtinens: nͥ ds det. Et
hoc ip̃m erat sapĩe: scire cuiꝰ ẽet hoc do

Expanded text:
haberemus. Quis enim haberet continentihaberemus. Quis enim haberet continentiam, ut inter caetera Dei dona ipsam potius loquar, de qua ad te loquor: quis, nemo acciperet nisi volens. Sed a quo detur, ut nostra voluntate accipi et haberi possit, si quaeris, attende Scripturam; imo quia nosti, recole quod legisti: Cum scirem, inquit, quia nemo esse potest continens, nisi Deus det, et hoc ipsum erat sapientiae, scire cujus esset hoc d
Abbreviated transcription (Latin):
tantũm potestatis ẽ ne tẽptatõe suꝑe¬
mur÷ utqͥb oramꝰ ne intremꝰ uł infe¬
ram᷑ in eã: faciamꝰ potiꝰ qͦd nr̃i ẽ liberi
arbitrii: atq absolutissime potestatis
stis: et resistamꝰ ei dicentes. ut qͥd peto
a dño. qͦd in mea posuit potestateꝰ. E
absit: ut hoc sapiat qͥ sanũ sapit. ꝓ¬
inde petamꝰ ut det: qͦd ut habeamꝰ uibi.
Adhoc enim qͦd ũdum habemꝰ iubet ut
habeamꝰ. et ammoneat qͥd petamꝰ: ⁊ cũ
nos qͦd iusserit posse inuenerimꝰ. etiã
hoc unde acceꝑimꝰ intelligamꝰ: ne in¬
flati et elati huiꝰ mundi spũ. nescia¬
mus que a deo donata sunt nob̃. Sin¬
de arbitͥum uoluntatis hũane neqͣꝗͣ
destruimꝰ. qͣndo dĩ grãm qua ip̃m ad¬
ta: s grata potiꝰ pietate predicamꝰ. To¬
strũ est enĩ uelle: s uoluntas ip̃a et
ammonet᷑ ut surgat. et sanat᷑ ut uale¬
at: et cdilatat᷑ ut capiat : et impletur
ut habeat. Nam si nos ñ uellemꝰ. nec
nos utiq acciꝑemꝰ ea que dant᷑. nec noꝰ

Expanded text:
e tentatione superemur, utquid oramus ne intremus vel inferamur in eam? Faciamus potius quod nostri est liberi arbitrii atque absolutissimae potestatis; stis : et resistamus ei dicentes, Utquid peto a Domino, quod in mea posuit potestate? Sed absit ut hoc sapiat, qui sanum sapit. Proinde petamus ut det, quod ut habeamus jubet. Ad hoc enim quod nondum habemus jubet ut habeamus, ut admoneat quid petamus; et cum nos quod jusserit, posse invenerimus, etiam hoc unde acceperimus intelligamus; ne inflati et elati hujus mundi spiritu, nesciamus quae a Deo donata sunt nobis. Proinde arbitrium voluntatis humanae nequaquam destruimus, quando Dei graata, sed grata potius pietate praedicamus. Nostrum enim est velle; sed voluntas ipsa et admonetur ut surgat, et sanatur ut valeat, et dilatatur ut capiat, et impletur ut habeat. Nam si nos non vellemus, nec nos utique acciperemus ea quae dantur, nec nos
Abbreviated transcription (Latin):
uiris: exemplo sare adhortat᷑. Tam sic
quedam inqͥt sc̃e mulieres que in d̃m
sꝑabant ornabant se: obsequentes ui¬
ris suis. quomͦ sara obediebat abrahe.
dñm eũ uocans. Cuiꝰ facte estis filie.
bene facientes. et ñ timentes ullã ꝑtur¬
bationẽ. Inde ⁊ illud qͦd de innupta
paulus apłs dixit. ut sit sc̃a corpore
et spũ: non sic accipiendũ ẽ. qͣsi nup¬
ta fidelis et casta. ce scdm scripturas
subdita uiro. non sit sc̃a corpore. s tan

Expanded text:
suis exemplo Sarae ad hortatur: Nam sic suis exemplo Sarae ad hortatur: Nam sic quaedam, inquit, sanctae mulieres, quae in Deum sperabant, ornabant se, obsequentes viris suis: quomodo Sara obediebat Abrahae, dominum illum vocans, cujus factae estis filiae benefacientes et non timentes ullam perturbationem. Vnde et illud, quod de innupta Paulus apostolus dixit: ut sit sancta et corpore et spiritu, non sic accipiendum est, quasi nupta fidelis et casta et secundum scripturas subdita uiro non sit sancta corpore, sed tan
Abbreviated transcription (Latin):
dubio bonũ ẽ. Nam qͥd ẽ alud qd ita
i deo ꝯsequent̾ eum sensisse arbitramur
malũ ẽẽ. si nupserint. q̃m dixit bonũ
est illis si sic ꝑmanserint. ita etiã cũ
ait. s ad id qd honestũ est. ñ matͥmo¬
nium turpe ẽẽ monstrauit: s qͦd ho¬
nesto erat honestiꝰ. generał honesti noĩe
ꝯmencdauit. Quia honestiꝰ qͥd ẽ. nisi qͦd
magis honestũ ẽ÷ Magis aũ honestũ:
utiq honestũ ẽ. Aꝑte qͥppe declarauit
hoc ẽẽ bono illo meliꝰ: ubi ait. Qui dat
nuptũ bene facit: et qui ñ dat nuptũ
meliꝰ facit. Et hoc illo beato beatiꝰ: ubi
ait. Beatior aũ erit: si sic ꝑmanserit.
sicut ego. Sicut gͦ bono meliꝰ et beato
beatiꝰ: sic honesto honestiꝰ ẽ. qͦt honestũ
uoluit appellare. Absit enĩ ut turpe
sit. Unde loquens apłs petrus: ait̃. Uiri
uxorib ur̃is tanqͣm uasi infirmiori ⁊
subiecto tͥbuite honorẽ. qͣsi coheredib
gr̃e. Et illas alloquens subditas ẽẽ suiꝰ

Expanded text:
bio bonum est: nam quid est aliud quod ita ideo consequenter eum sensisse arbitramur, malum esse si nupserint, quoniam dixit, bonum esse illis si sic permanserint: ita etiam cum ait, sed ad id quod honestum est; non matrimonium turpe esse monstravit, sed quod honesto erat honestius generalis honesti nomine commendavit. Quia honestius quid est, nisi quod magis honestum est? Magis autem honestum utique honestum est. Aperte quippe declaravit hoc esse bono illo melius, ubi ait, Qui dat nuptum, bene facit; et qui non dat nuptum, melius facit: et hoc illo beato beatius, ubi ait, Beatior autem erit, si sic permanserit . Sicut ergo bono melius et beato beatius, sic honesto honestius est, quod honestum voluit appellare. Absit enim ut turpe sit unde loquens apostolus Petrus ait: Viri, uxoribus vestris tanquam vasi infirmiori et subjecto tribuite honorem, quasi cohaeredibus gratiae. Et illas at loquens, subditas esse viris
Abbreviated transcription (Latin):
misccłia est nõ meriti illorum: quibus
autem noluerit. ueritatis est. Iusta nã¬
ꝙ peccatorib pena debetur. qm̃ mĩam
domini misccłia & ueritas. Et quis explicet.
qmͣ crebro hec duo coniuncta diuina
seͥptura cõmemoret: Auqͣndo etiam mu¬
tatis nominib: ut gr̃a ꝓ misccłia pona¬

Expanded text:
misericordiae est, non meriti illorum, quibus misericordiae est, non meriti illorum, quibus autem noluerit, ueritatis est. iusta namque peccatoribus poena debetur, quoniam midomini misericordia et ueritas. et quis explicet quam crebro haec duo coniuncta diuina scriptura commemoret? aliquando etiam mutatis nominibus, ut gratia p
Abbreviated transcription (Latin):
ñ est bona. Quis uͦ dubitet dicere uo¬
luntatẽ nullo mͦ ustitiam diligentẽ.
ñ mͦ ẽẽ malam. s etiam pessimam uolũ¬
tatem: Si gͦ uoluntas aut bona est aut
mala: s utiꝙy malam ñ habemus ex
deo. restat ut bonam uoluntatẽ ha¬
beamꝰ ex deo. Alioquin nescio cñ ab
eo iustificam᷑ quo alio munere ipsui
gaudere debeamꝰ. Et hinc scͥꝑtum ar¬
bitror. paratur uoluntas adño. & in
ꝑsalmis a dño gressus hominis dirigẽ¬
tur. & uiam eius uolet: & quod apłs ait.
deus ẽ enim qui oꝑatur in uob̃ & uelle
& oꝑari ꝓbona uoluntate. Quo cͥca qm̃
Qd̾ a deo nos auertimus nr̃m est. & hec
noluntas est mala. quod uͦ ad dm̃ nos
conũtimus. nͥ ipso excitante atꝙ adiu¬
uante ñ possumꝰ. & hec ẽ uoluntas bona:
quid halxmꝰ qd̃ ñ accepimꝰ: Si autẽ
accepimus. quid głam᷑ qͣsi ñ acceꝑimꝰ
Ac ꝑhoc ut qui głatur in dño głetur
quib hoc donare cdeus uoluerit. eius

Expanded text:
non est bona. quis uero dubitet dicere uonon est bona. quis uero dubitet dicere uoluntatem nullo modo iustitiam diligentem non modo esse malam, sed etiam pessimam uoluntatem? si ergo uoluntas aut bona est aut mala et utique malam non habemus ex deo, restat ut bonam uoluntatem habeamus ex deo; alioquin nescio, cum ab eo iustificamur, quo alio munere ipsius gaudere debeamus. et hinc scriptum arbitror: paratur uoluntas a domino et in Psalmis: a domino gressus hominis diriguntur et uiam eius uolet et quod apostolus ait: deus est enim qui operatur in uobis et uelle et operari pro bona uoluntate. Quocirca quoniam quod a deo nos auertimus, nostrum est haec est uoluntas mala - quod uero ad deum nos conuertimus, nisi ipso excitante atque adiuuante non possumus- et haec est uoluntas bona - quid habemus quod non accepimus? si autem accepimus, quid gloriamur, quasi non acceperimus? ac per hoc ut qui gloriatur, in domino glorietur, quibus hoc deus donare uoluerit, eius
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑosset. ad auctorẽ deum eẽ referendũ.
quod nefas ẽ dicere. Qua ꝓpt̾ nͥ optinea¬
mꝰ ñ solũ uolũtatis arbitruim. quod huc
atq illuc liberum flectitur. atq meis
naturalib bonis est. quib & male uti
malus potest. s etiam uoluntatem
bonam que iam in eis bonis ẽ. quoꝵ
ẽẽ usus ñ pot̾ malus. nͥ ex deo nobis
ẽẽ non posse: nescio quẽadmodum
defendamꝰ quod dictum ẽ. quid enĩ
habes qd̾ ñ accepisti. Nam si nob lib̾a
quedam uoluntas ex deo ẽ. que ad huc
pot̾ ẽẽ uł bona uł mala. bona uͦ uo¬
luntas ex nobis est: meluis est io quod
anob̾ qmͣ quod abillo est. Qd̾ si ab suri¬
dissime dicitur. oportet fateamur etiã
bonam uoluntatem nos diuinitꝰ ad
ipisci: qmqmͣ mirum si potest ĩ med io
quodam ita consistere. ut nec bona
nec mala sit. Aut enim iustitiam
diligimus & bona est: & si magis dili¬
gimus magis bona. si minus. minꝰ
bona est : aut si omnino ñ diligimus.

Expanded text:
posset, ad auctorem deum esse referendum. posset, ad auctorem deum esse referendum. quod nefas est dicere. Quapropter nisi obtineamus non solum uoluntatis arbitrium, quod huc atque illuc liberum flectitur atque in eis naturalibus bonis est, quibus et male uti malus potest, sed etiam uoluntatem bonam, quae iam in eis bonis est, quorum esse usus non potest malus, nisi ex deo nobis esse non posse, nescio quemadmodum defendamus quod dictum est: quid enim habes quod non accepisti? nam si nobis libera quaedam uoluntas ex deo est. quae adhuc potest esse uel bona uel mala, bona uero uoluntas ex nobis est, melius est id quod a nobis quam quod ab illo est. quod si absurdissime dicitur, oportet fateamur etiam bonam uoluntatem nos diuinitus adipisci. quamquam uoluntas mirum si potest in medio quodam ita consistere, ut nec bona nec mala sit. aut enim iustitiam diligimus et bona est et, si magis diligimus, magis bona, si minus, minus bona est, aut si omnino non diligimus,
Abbreviated transcription (Latin):
quid głaris quasi ñ acceꝑis. ipsaetiã
ratio que de bis reb talib qͣles
sumus inueniri potest. quẽlibet
nr̃m querentem uehement᷑ angꝰ¬
tat. ne sic defendamꝰ gr̃am. ut libe¬
rum arbitum auferre uideamur: rursus
ne lberum arbitͥum sic asseramus. ut
Namq illd̾ apłi qd̾ cõmemoraui sic defen¬
dere quidam uoluerunt. ut dicerent
ideo quicquid etiam bone uoluntatis
habet hõ. deo tͥbuendum ẽẽ: qr & hoc
m illo ẽẽ ñ poss. si homo ipse non eẽt
Cum uͦ ut sit aliquid atꝙ ut homo
sit non habet nisi adeo. cur ñ auctori
deo tͥbuatur etiam quicqusd in illo est
bone uoluntatis. quod non eẽt nisi eẽt
in quo ẽẽt S hoc mͦ etiam illud dici
potest. malam quoq uoluntatem deo
auctori tͥbuendam: quia nec ipsa eẽ
posset in homine. nͥ homo eẽt inquo
eẽt. Ut autem homo sit deus auctor ẽ
ita eiꝰ male uoluntatis initium. que
nͥ hominẽ haberet. uͥ eẽt ẽẽ omnino ñ

Expanded text:
quid gloriaris, quasi non acceperis?, ipsa etiam quid gloriaris, quasi non acceperis?, ipsa etiam ratio, quae de his rebus a talibus quales sumus iniri potest, quemlibet nostrum quaerentem uehementer angustat, ne sic defendamus gratiam, ut liberum arbitrium auferre uideamur, rursus, ne liberum sic asseramus arbiNamque illud apostoli quod commemoraui sic defendere quidam uoluerunt, ut dicerent \'ideo quicquid etiam bonae uoluntatis habet homo, deo tribuendum esse, quia et hoc in illo esse non posset, si homo ipse non esset; cum uero, ut sit aliquid atque ut homo sit, non habeat nisi a deo, cur non auctori deo tribuatur etiam quicquid in illo est bonae uoluntatis, quod non esset, nisi esset in quo esset?\' sed hoc modo etiam illud dici potest malam quoque uoluntatem deo auctori esse tribuendam, quia nec ipsa esse posset in homine, nisi homo esset in quo esset. ut autem homo sit, deus auctor est; ita et eius malae uoluntatis, quae nisi hominem haberet ubi esset esse omnino non
Abbreviated transcription (Latin):
mendatur: hoc insapientie atq scientie
thesauris in xp̃o absconditis quantum
existimare audeo p̃cipue docetur ꝙ disctt.
Ideo quisq nr̃m bonum opus susciꝑe ag̃e
implere nunc seit nunc nescit nunc de¬
lectatur nunc ñ delectatur: ut nouerit
ñ sue facultatis s diuini muneris ẽẽ uł
quod scit. uł qd̾ delectat᷑. ac sic ab elatio¬
nis uanitate sanetur: ꝙ sciat qmͣ uͭ non
de t̾ra ista s spũalit̾ dictum sit. dñs da¬
bit benignitatẽ .&. t̾ra nr̃a dabit fructũ
suum. Ganto autem magis delectat
opus. qͣntomagis diligitur deus sũ¬
mum atq in cõmutabile bonũ: bonp̃i¬
& auctor qualũcũꝙ bonorum omniũ
ut autem diligatur deus. caritas ei
nr̃a uoluntate quid boni sit nr̃m
qd̾ nob̾ non sit ex deo: & quomͣ inue¬
niri possit ignoro. Ex cepto emm
quod apłs ait cum de bonis homi¬
num loqueretur. quid enim habeᷤ
quod ñ accepisti. si autem accepisti.

Expanded text:
mendatur, hoc in sapientiae atque scientiae mendatur, hoc in sapientiae atque scientiae thesauris in Christo absconditis, quantum existimare audeo, praecipue docetur et discitur. ideo quisque nostrum bonum opus suscipere, agere, inplere nunc scit, nunc nescit, nunc delectatur, nunc non delectatur, ut nouerit non suae facultatis, sed diuini muneris esse uel quod scit uel quod delectatur, ac sic ab elationis uanitate sanetur et sciat quam ucre non de terra ista, sed spiritaliter dictum sit: dominus dabit suauitatem et terra nostra dabit fructum suum. tanto autem magis delectat opus bonum, quanto magis diligitur deus, summum atque incommutabile bonum et auctor qualiumcumque bonorum omnium. ut autem diligatur deus, caritas eiunostra uoluntate quid boni sit nostrum, quod nobis non sit ex deo, et quomodo inueniri possit ignoro. excepto enim, quod apostolus ait, cum de bonis hominum loqueretur: quid enim habes quod non accepisti? si autem accepisti,
Abbreviated transcription (Latin):
minꝰ abs te adiuuor: ut ꝑfecte dirigã¬
tur gressus mei. Uerũtñ hoc ip̃m noli
sic mecum agere. tanqmͣ infurore quo ĩ¬
quos dãnare statinsti: s tanqmͣ in iuditio
qui doces tuos ñ suꝑbire. Uisde alibi dicit᷑:
& uidicia tua adiuuabunt me. Nullius
sam. uitiorum namꝙ omniũ hum anoꝵ
causa: suꝑbia est. Ad hanc conuncenclła
atq auferendam: talis medicina celitus
uenit. Ad elatum hominẽ ꝑ suꝑbiam.
deus humilis descendit ꝑ misccłiam: gr̃am
claram manifestãꝙ cõm̃dans ip̃i hõi
qui tantam p̃ participib suis caritatẽ
suscepit. Neq enim o ipse ita dei u̾bo
coniunctus. ut ipsa conuinctione unus fas
dei &idem ip̃e unuis fuiꝰ hominis fieret.
p̃cecdentib sue uoluntatis meritis fecit.
Unum quippe illum ẽẽ oportebat. Essent
autem & duo & tres & plures si hoc fieri
posset ñ ꝑdei ꝓpͥum donum: s ꝑ hom̃ĩs
liberum arbitrium. Noc gͦ p̃cipue com¬

Expanded text:
minus abs te adiuuor, ut perfecte diriganminus abs te adiuuor, ut perfecte dirigantur gressus mei; uerum tamen hoc ipsum noli sic mecum agere, tamquam in furore, quo iniquos damnare statuisti, sed tamquam in iudicio, quo doces tuos non superbire\'. unde alibi dicitur: et iudicia tua adiuuabunt me. Nullius sam. uitiorum namque omnium humanorum causa superbia est. ad hanc conuincendam atque auferendam talis medicina caelitus uenit: ad elatum hominem per superbiam deus humilis descendit per misericordiam gratiam claram manifestamque commendans in ipso homine. quem tanta prae participibus suis caritate suscepit. neque enim et ipse ita uerbo dei coniunctus, ut ea coniunctione unus filius dei et idem ipse unus filius hominis fieret, praecedentibus suae uoluntatis meritis fecit. unum quippe illum esse oportebat; essent autem et duo et tres et plures, si hoc fieri posset non per dei proprium donum, sed per hominis liberum arbitrium. hoc ergo praecipue com
Abbreviated transcription (Latin):
cissime respondere: quia homĩes no¬
lunt. S si ex me q̃rit᷑ quare nolimuᷤ
hoc sine p̾uiditio diligentioris in qui¬
sitionis breuit dicam. Nolunt hoĩes
facere quod ustum est: siue quia latet
an uistum sit. siue quia ñ delectat. Tan¬
to enim quiq uehementiꝰ uolumus
qnͣto cerciuis qmͣ bonum sit nouimus:
eoꝙ delectamur arcdentiꝰ. Ignorantia gͥ
& in firmitas uitia sunt que impediunt
uoluntatẽ: ne moueatur ad faciendũ
opus bonum. uł ab oꝑe malo abstinen¬
dum. ut autẽ in notescat qd̾ latebat.¬
& suaue fiat quod ñ delectabat. gr̃ dĩ
est. que hominũ aduiuat uoluntates cͥ
ut nõ adiuuent᷑ in ipsis itidem causa
mias cum dixiss. scio dñe quia ñ est in
homine uia euis. nec uiri est ut ambu¬
let & dirigat gressus suos: continuo sub¬
unxit corripe me domine. uerũtñ inui
iuditio. & ñ in furore tuo. Tamqmͣ dic̃et
Scio ad correptionẽ meam ꝑtinere qd̃

Expanded text:
cissime respondere: \'quia homines nocissime respondere: \'quia homines nolunt\'. sed si ex me quaeritur, quare nolint, hoc sine praeiudicio diligentioris inquisitionis breuiter dicam. nolunt homines facere quod iustum est, siue quia latet an iustum sit siue quia non delectat. tanto enim quidque uehementius uolnmus, quanto certius quam bonum sit nouimus eoque delectamur ardentius. ignorantia igitur et infirmitas uitia sunt, quae inpediunt uoluntatem, ne moueatur ad faciendum opus bonum uel ab opere malo abstinendum. ut autem innotescat quod latebat et suaue fiat quod non delectabat, gratiae dei est, qua hominum adiuuat uoluntates; qua ut non adiuuentur, in ipsis itidem causa mias cum dixisset: scio, domine, quia non est in homine uia eius nec uiri est ut ambulet et dirigat gressus suos, continuo subiunxit: corripe me, domine, uerum tamen in iudicio et non in furore tuo, tamquam diceret: \'scio ad correptionem meam pertinere, quod
Abbreviated transcription (Latin):
recipit. Nulla autem undicta. nulla cor¬
reptio. nullum dei flagellum debetur
nisi peccato. accepto illo qui in flagella
ꝑaratus ẽ: ut exꝑiretur omnia scđm si
debita nr̃a. sic̃ & nos dimitimꝰ debitoribꝰ
nr̃is. Uñ & ipsi qui contͣ hec disputant. cũ
sint casta uita morib ꝙ laudabiles. nee
dubitent facere. quod illi diuiti ꝓ cõ¬
sequenda uita et̾na consilium requi¬
renti. cum se respondisset iam omĩa
legis impleuisse mandata. p̃cepit dñs
si uellet eẽ ꝑfectus. uenderet omĩa que
habebat & daret pauꝑib. thesaurũq
tͣnferret in celum: nemo tñ eorim au¬
det dicere se ẽẽ sine pecco. Quõd sicut
credimus: ñ fallaci animo dicunt. Si
autem mentutur eo ipio in cipiunt
uł augere uł habere pecẽm. Iam gͦ qd̃
loco t̃tio posui iudeamꝰ: cum uolunta¬
tem humanã gr̃a ad uiuante diuuia.
sine pecc̃o in hac uita possit homo ẽẽ.
eur non sit. Possem facillime ac uera¬

Expanded text:
recipit . Nulla autem vindicta, nulla correcipit . Nulla autem vindicta, nulla correptio, nullum Dei flagellum debetur nisi peccato, excepto illo qui in flagella paratus est, ut experiretur omnia secundumdebita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . Unde et ipsi qui contra haec disputant, cum sint casta vita, moribusque laudabiles, nec dubitent facere, quod illi diuiti pro consequenda uita aeterna consilium requirenti, cum se respondisset iam omnia legis inpleuisse mandata, praecepit dominus, si uellet esse perfectus, uenderet omnia quae habebat et daret pauperibus thesaurumque transferret in caelum, nemo tamen eorum audet dicere se esse sine peccato. quod, sicut credimus, non fallaci animo dicunt; si autem mentiunter, eo ipso incipiunt uel augere uel habere peccatum. Iam ergo quod loco tertio posui uideamus. cum uoluntatem humanam gratia adiuuante diuina sine peccato in hac uita possit homo esse, cur non sit, possem facillime ac uera
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃a mea: iͥttus enim in infirmitate
ꝑficitur. Huic tanto uiro ꝑficiendo¬
necessarium fuit. ut ab illo angłs sa¬
thane auferretur. aquo ꝓpt̾ea colafi¬
zabat᷑. ne magnitudine uisionum ex¬
tolleretur: ꝙ audet quisqmͣ quẽqmͣ
uł ptitare uł dicere positum sub oñes
uite huiꝰ. ab omi omnino mundum
ẽẽ peccato. sint licet homines tanta
excellentes iustitia. ut ad eos de colũ¬
na nubis loquatur deus. qͣlis moyses
⁊ aaron insacerdotes euis. & samuhel ĩ
his qui in uocant nom̃ euis. cuiꝰ mag¬
ne laudes pietatis & in nocentie in
scͥptura ueridica p̾dicantur. ab ineũ¬
te pueritia. ex quo eum mat̾ soluẽs¬
uotum intemplo dei constituit. & ser¬
uum dño dedicauit: Etiam de talibus
s̃cͥptum est. tu ꝓpitius eras illis: & uindic̃aᷤ
in om̃s affectiones eorum. In filios qrapꝑe
dãnationis undicat iratus. in filios autẽ
gr̃e undicat ꝓpicus: dum quem dili¬
git corripit. flagellat omnẽ filium qnẽ

Expanded text:
gratia mea; uirtus in infirmitate gratia mea; uirtus in infirmitate perficitur. huic tanto uiro necessarium fuit, ut ab illo angelus satanae non auferretur, a quo propterea colaphizabatur, ne magnitudine visionum extolleretur: et audet quisquam, quemquam vel putare vel dicere positum sub onere hujus vitae ab omni omnino mundum esse peccato? 25. Sint licet homines tanta excellentes justitia, ut ad eos de columna nobis loquatur Deus, qualis Moyses et Aaron in sacerdotibus ejus, et Samuel in his qui invocant nomen ejus; cujus magnae laudes pietatis et innocentiae in Scriptura veridica praedicantur, ab ineunte pueritia, ex quo eum mater votum solvens in templo Dei constituit, et servum Domino dedicavit: etiam de talibus scriptum est, Tu propitius eras illis, et vindicans in omnes affectiones eorum . In filios quippe damnationis vindicat iratus: in filios autem gratiae vindicat propitius, dum quem diligit corripit, et flagellat omnem filium quem
Abbreviated transcription (Latin):
habere peccatum. quod isti putant
eum hec diceret iam in illo fiusse cõ¬
pletum. quemadmodum adipsus eursus
passionem ꝑtinebat. etiam incertamine
passionis adu̾sarium suꝑare: quod etiã
necesse est ipsi fateant᷑. cum hec diceret
adhuc in illo fuisse complendum. Noc
gͦ nos totum dicimus tunc fuisse adbuc
ꝑficiendum: qnͣto iam de dei ꝓ missiõe
p̃fidens. totum ita dicebat tamqmͣ fu¬
isset effectum. Ad ipsuis quippe cursꝰ
consũmationẽ ꝑtinebat. etiam quod p̾¬
cata dimittebat debitoribus suis. atꝙ
itasibi ut dimitt̃etur orabat: qua dei
pollicitatõe c̃tissimus erat. in illo fine
quem ad huc futurum iam fidendo di¬
cebat impletum. nullũ se habiturum
ẽẽ pecẽm. Nam ut alia omittam. miroꝵ
sicum u̾ba illa dicebat. ꝑ que istis uisus
est nullum habuisse peccatum. iam fu¬
erat ab illo ablatꝰ ille stimulus carnis.
de quo a se auferendo dñm ter rogaue¬
rat. responsumq acceꝑat. sufficit tibi

Expanded text:
habere peccatum, quod isti putant, habere peccatum, quod isti putant, cum haec diceret, jam in illo fuisse copletum; quemadmodum ad ipsius cursus consummationem pertinebat etiam in certamine passionis aduersarium superare, quod etiam ipsi necesse est fateantur, cum haec diceret, adhuc in illo fuisse conplendum. hoc ergo totum nos dicimus tunc fuisse adhuc perficiendum, quandoiam de dei promissione praefidens totum ita dicebat, tamquam fuisset effectum. ad ipsius quippe cursus consummationem pertinebat etiam quod peccata dimittebat debitoribus suis atque ita sibi ut dimitterentur orabat; qua domini pollicitatione certissimus erat in illo fine, quem adhuc futurum iam fidendo dicebat inpletum, nullum se habiturum esse peccatum. nam, ut alia omittam, miror si, cum uerba illa dicebat, per quae istis uisus est nullum habuisse peccatum, iam fuerat ab illo ablatus ille stimulus carnis, de quo a se auferendo dominum ter rogauerat responsumque acceperat: sufficit tibi
Abbreviated transcription (Latin):
cursum consũmaui. fidem seruaui:
siiꝑ est mͥ corona iustitie. Quod non
dicẽt: si haberet ullum pecc̃m. Im¬
mo uͦ respondeant quom potuit
hec dicere. cui ad huc restabat ipsiꝰ
passionis qmͣ sibi iam impendere
dixerat. tam magna conflictatio: tã
molestum ac grande certam̃. An ad
euis consũmandum cursum parum
adhuc deerat. qnͣdo illud deerat. ubi
erat futurus acrior & crudelior im¬
micus: Quod si ideo talib ũbis cer¬
tus securusq gaudebat. quia de
uictoria futuri c̃taminis c̃tum eum
securiunq iam fecerat. qui eandem
passionem iam illi reuelauerat ĩmi¬
nere. ñ re plenissima s spe firmissima
dixit hec: & quod fiturum ẽẽ pre¬
sumꝑsit. tanqmͣ factum fũit indi¬
cauit. Si gͦ his uerbis etiam hoc ad
deret ut diceret. nullum habeo pec¬
catum: hoc quoq illum intelligeremꝰ.
ñ de rei facte s derei future ꝑfecti¬
one dixisse. Sic enim ad ipsuis cur¬
sus consũmationẽ ꝑtinebat nullũ

Expanded text:
cursum consummaui, fidem seruaui; cursum consummaui, fidem seruaui; superest mihi corona iustitiae; quod non diceret, si haberet ullum peccatum . immo uero respondeant, quomodo potuit haec dicere, cui adhuc restabat ipsius passionis, quam sibi iam inpendere dixerat, tam magna conflictatio, tam molestum et grande certamen. an ad eius consummandum cursum parum adhuc deerat, quando illud deerat, ubi erat futurus acrior et crudelior inimicus? quodsi ideo talibus uerbis certus securusque gaudebat, quia de uictoria futuri tanti certaminis certum eum securumque iam fecerat, qui eandem passionem iam illi reuelauerat inminere, non re plenissima, sed spe firmissima haec dixit et quod futurum esse praesumpsit tamquam f actum fuerit indicauit.deret, ut diceret, Nullum habeo jam peccatum: hoc quoque illum intelligeremus non de rei factae, sed de rei futurae perfectione dixisse. Sic enim ad ipsius cursus consummationem pertinebat nullum
Abbreviated transcription (Latin):
Neꝙ enim dicendum est ideo uississe:
ut nr̃m aliquis id fac̃ẽt. si illi non
facerent. Hoc enim ne de illa scilicis
arbore cibũ sum̃ent. ñ nͥ illis solis deus
uissit: quia sicut sciebat quid iꝰti¬
die facturi ñ erant. ita etiam sciebat
quid iustitie de illis erat ip̃e fac¬
turꝰ. Eo mͦ gͦ iubet omnib hom̃ibꝰ
ut non faciant ullum pecc̃m. qmͣuiᷤ
sit p̃seuis neminem hoc impleturũ:
ut quicumq impie ac clampnabi¬
lit̾ eus p̃cepta contẽpserint. ipse
fatiat ineorum dampnatione qd̵
iustum est : quic̃q autẽ in eis p̃cep¬
tis obecdient̾ & pie ꝓfientes. nec tñ
omĩa que p̃cepit implentes. sicut¬
sicut sibi dimiti uolunt. sie aliis
peccata dimiserint. ipse fatiat in
eorum mundatione quod bonum ẽ.
Quomͦ enim dimittenti dimittitur
ꝑ dei miscłiam. si peccatum ñ ẽ
Aut quomͦ uetatur ꝑ dei iustitiã.
si peccatum ñ ẽ: S ecce in quiunt
apls dicit. Bonum certam̃ certaii.

Expanded text:
Neque enim dicendum est, ideo jussisse, Neque enim dicendum est, ideo jussisse, ut nostrum aliquis id faceret, si illi non facerent: hoc enim, ne de illa scilicet arbore cibum sumerent, nonnisi illis solis Deus jussit; quia sicut sciebat quid justitiae facturi non erant, ita etiam sciebat quid justitiae de illis erat ipse facturus. Eo modo ergo jubet omnibus hominibus ut non faciant ullum peccatum, quamvis sit praescius neminem hoc impleturum, ut quicumque impie ac damnabiliter ejus praecepta contempserint, ipse faciat in eorum damnatione quod justum est: quicumque autem in ejus praeceptis obedienter et pie proficientes, nec tamen omnia quae praecepit implentes, sicut sibi dimitti volunt, sic aliis peccata dimiserint, ipse faciat in eorum mundatione quod bonum est. Quomodo enim dimittenti dimittitur per Dei misericordiam, si peccatum non est? aut quomodo non uetatur per dei iustitiam, si peccatum est? Sed ecce, inquiunt, apostolus dicit: bonum certamen certaui,
Abbreviated transcription (Latin):
in cõmutabilis illa regła ueritatis
diligendos eẽ p̾scͥbit. Cum gͦ liͤgitur
in scripturis cuꝰꝙ ꝑfectio. qua mnre
dicatur. non riegligent᷑ in tuendum ẽ.
qm̃ ñ ideo quisq prorsus sine pectato
ẽẽ intelligitur. quia in alia redicit᷑
ẽẽ ꝑfectus: qmͣqmͣ in hoc possit ita cli¬
ci. ut ñ quia iam ñ est quo ꝓfitiat.
s quia ex maruma parte ꝓfi̾cit. hoc
nomine dignus habeatur. sicut in
doct̾rina legis dici potest quisqmͣ ꝑ¬
fectus. etiam si eum aliquid adhuc la¬
tet: sicut ꝑfectos dicebat apłs. quibꝰ
gandum ẽ hoc dm̃ iubere. ita nos
infatienda iustitia esse debere ꝑ fectoᷤᷤ.
ut nullum habeamus omnino pec¬
catum. Nam nec peccatum erit si
quid erit: si ñ diuinitꝰ iubetur ut
ñ sit. Cur gͦ inquiunt uibet. quod
scit nullum hominẽ ẽẽ facturum:
Hoc mͦ etiam dici potest. eur pͥmis
illis hominib uisserit qui duo soli
erant: quod sciebat eos ñ ẽẽ factos.

Expanded text:
illa inconmutabilis regula ueritatis illa inconmutabilis regula ueritatis diligendos esse praescribit. cum ergo legitur in scripturis cuiusque perfectio, qua in re dicatur, non neglegenter intuendum est, quoniam non ideo quisque prorsus sine peccato esse intellegitur, quia in aliquare dicitur esse perfectus. quamquam et in hoc possit ita dici, ut non quia iam non est quo proficiat, sed quia ex maxima parte profecit, hoc nomine dignus habeatur, sicut in doctrina legis dici potest quisque perfectus, etiamsi eum aliquid adhuc latet; sicut perfectos dicebat apostolus, gandum est hoc Deum jubere, ita nos in facienda justitia esse debere perfectos, ut nullum habeamus omnino peccatum. Nam nec peccatum erit, si quid erit, si non divinitus jubetur ut non sit. Cur ergo jubet, inquiunt, quod scit nullum hominum esse facturum? Hoc modo etiam dici potest, cur primis illis hominibus jusserit, qui duo soli erant, quod sciebat eos non esse facturos?
Abbreviated transcription (Latin):
ñdum ẽẽ ꝑfectum: & tñ continuo di¬
cit. Quotquot gͦ ꝑfecti hoc sapiamus.
Quod utrumq ñ dicet nͥ in aua re ꝑfectꝰ
eẽt: malia non cẽt. Uerum si iam ut
quisqmͣ sapientie ꝑfectus auditor. cũ¬
erant illi quib dicebat. lac potum
uob̾ decli non escam. ñdum enim pot᷑a¬
tis. s nec adhuc quidem potestis. eisqͥp¬
ꝑe & illud ait sapientiam loquimur
int̃ ꝑfectos utic ꝑfectos auditores uo¬
lens intelligi: potest gͦ fieri sic̃ dixi.
ut iam sit aliquis sapientie ꝑfectus
auditor cuiꝰ ñctum sit ꝑfectus & doctox.
potest ꝑfectus ẽẽ iustitie cognitor. nõ¬
dum ꝑfectus effector: potest ꝑ fectus eẽ
ut diligat inimicos. qui ñdum est ꝑ¬
fectus ut sufferat. & qui ꝑfectus est
m eo quod om̃s homines diligat. qͥꝑ¬
ꝑe qui etiam ad inimicoꝵ dilectionẽ
ꝑuenerit: querit᷑ utrum iam sit in
ipsa dilectione ꝑfectus. id est utrum
quos diligit tantum diligat. quantũ

Expanded text:
nondum esse perfectum et tamen continuo dinondum esse perfectum et tamen continuo dicit: quotquot ergo perfecti, hoc sapiamus; quod utrumque non diceret, nisi in alia re perfectus esset, in alia non esset. uelut si iam sit quisquam sapientiae perfectus auditor-querant illi, quibus dicebat: lac uobis potum dedi, non escam; nondum enim poteratis, sed nec adhuc quidem potestis; eis quippe et illud ait: sapientiam loquimur inter perfectos, utique perfectos audit ores uolens intellegi —, potest ergo fieri, sicut dixi, ut iam sit aliquis sapientiae perfectus auditor, cuius nondum sit perfectus et doctor; potest perfectus esse iustitiae cognitor, nondum perfectus effector; potest perfectus esse, ut diligat inimicos, qui nondum est perfectus ut sufferat. et qui perfectus est in eo, quod omnes homines diligit, quippe qui etiam ad inimicorum dilectionem peruenerit, quaeritur utrum iam sit in ipsa quoque dilectione perfectus, id est utrum quos diligit, tantum diligat, quantum
Abbreviated transcription (Latin):
nunc usꝙ etiam st̃ uł postea quoq
futuri sunt: ut om̃s magni. om̃s
iusti. om̃s ueracit laudabiles sunt.
s sine peccato aliquo ñ sunt: q̃m
scͥpturarum testimoniis quibus de
illorum laudib credimus. hoc etiã
credimus. ñ uistificari in conspectu
deiomnem uiuentẽ. ideo rogari
ne intret inuiditium cum seruis
suis: & non tantum uniũsaliter
fidelib omnib. uerũetiam singłis
ẽẽ orationem dñicam necessariam.
quod p̃cepit. Non nunc querit᷑
utrum fieri possit: si istam ꝑfec¬
tionem ad hoc ꝑcipunt. ut sine
ullo sit quisqmͣ peccato. cñ hãc agit ui¬
tam. Iam enim supͣ respondimus pꝰse
fieri: s utrum aliquis fatiat hoc nc̃
querimꝰ. Neminem autem ẽẽ qui tan¬
tum uelit qnͣtum res exigit ante p̃cog¬
nitum est. sicut scͥpturarum que supͣ
cõmemoraui testimonia tanta declarant:
& tñ cum dicitur cuiusꝙ ꝑfectio. qua
in redicatur uidendum est. Nam ex apło
tetur in acceptione iustitie qmͣ desid̾at

Expanded text:
 uel postea quoque futuri sunt, omnes magni, omnes iusti, omnes ueraciter laudabiles sunt, sed sine peccato aliquo non sunt, quoniam scripturarum testimoniis, quibus de illorum laudibus credimus, hoc etiam credimus non iustificari in conspectu dei omnem uiuentem et ideo rogari, ne intret in iudicium cum seruis suis, et non tantum uniuersalitcr fidelibus omnibus, uerum etiam singulis esse orationem dominicam necessariam, quod praecipit. non nunc quaeritur . utrum fieri possit, si istam perfectionem ad hoc accipiunt, ut sine ullo sit quisque peccato, cum hanc agit uitam — iam enim supra respondimus posse fieri -, sed utrum aliquis faciat, hoc nunc quaerimus. neminem autem esse, qui tantum uelit, quantum res exigit, ante praecognitum est, sicut scripturarum quae supra commemoraui testimonia tanta declarant. et tamen cum dicitur cuiusque perfectio, qua in re dicatur uidendum est. nam ex aposttetur in acceptione iustitiae, quam desiderat,
Abbreviated transcription (Latin):
floruit & decidit discessit. sicut umbͤ
ñ manet. Cum autem sub iungit.
ñne & huiꝰ curam fecisti uenire in iu¬
dicium tuum. quis enĩ erit mund̾
a sordib nemo nec si unius diei fũit
nta eus: hoc utiq dicit. curam hõs
brenis uite fecisti uenire in uiditũ
tuum. Qnͣtũlibet enim brerus fũit
uita eius. etiam si uniꝰ diei ẽẽt. mund̾
asordib ẽẽ ñ poss: ꝙ ideo uistissime ĩ
uiditium tuum ueniet. Illud nͦ qd̃¬

Expanded text:
floruit et decidit, discessit, sicut umbra n floruit et decidit, discessit, sicut umbra n on manet. cum autem subiungit: nonne et huius curam fecisti uenire in iudicium tuum? quis enim erit mundus a sordibus? nemo, nevita ejus; hoc utique dicit, Curam hominis brevis vitae fecisti venire in judicium tuum. Quantumlibet enim brevis fuerit vita ejus, etiamsi unius diei esset, mundus a sordibus esse non posset, et ideo justissime in judicium tuum veniet. Illud
Abbreviated transcription (Latin):
uo tuo: qm̃ ñ iustificabitur in con¬
spectu tuo om̃is uiuens. Ideo etiam
dicit iob. Quis enim uiditio eius
aduersabitur: Quod si fuero uistus.¬
tastus os meum impie loquetur. Hoc
est enim si me uistum dixero. contra ui¬
ditium eius ubi ꝑfecta illa iustitie re¬
gła me conuincit inuistum. ꝓfecto ini¬
pie loquetur os meum: quia contra dĩ
ueritatẽ loquitur. Fragilitatem quoꝙ
ipsam uł potuis dampnationẽ carnał
generationis. ostendens ex originalis
tͣnsgressione peccati. cum de peccatis
suis ageret: uelud eorum causas red¬
dens. dixit hominẽ natum ex milie¬
re parui ẽẽ temporis. & plenum ira¬
cundia. Qua iracundia. nͥ qua sunt
om̃s sicut dicit apłs naturalit hoc
est originalit ire filii. qm̃ filii sunt
concupiscentie carnis & scłi. ad ipsam
iram ꝑtinere etiam mortem hominis
consequent ostendens: Sum enim qͥn¬
isẜ parui ẽẽ temporis & plenum irac̃¬
dia: addidit etiam. & sic̃ flos cum

Expanded text:
uo tuo, quoniam non iustificabitur in conuo tuo, quoniam non iustificabitur in conspectu tuo omnis uiuens. ideo etiam dicit Iob: quis enim iudicio eius aduersabitur? quodsi fuero iustus, os meum impie loquetur; hoc est enim: \'si me iustum dixero contra iudicium eius, ubi perfecta illa iustitiae regula me conuincit iniustum, profecto impie loquetur os meum, quia contra dei ucritatem loquetur\'. Fragilitatem quoque ipsam uel potius damnationem carnalis generationis ostendens ex originalis transgressione peccati, cum de peccatis suis ageret, uelut eorum causas reddens dixit hominem natum ex muliere parui esse temporis et plenum iracundia. qua iracundia, nisi qua sunt omnes, sicut dicit apostolus, naturaliter, hoc est originaliter, irae filii, quoniam filii sunt concupiscentiae carnis et saeculi ? ad ipsam iram pertinere etiam mortem hominis consequenter ostendit. cum enim dixisset: parui est temporis et plenus iracundia, addidit etiam: et, sicut flos cum
Abbreviated transcription (Latin):
tuit de peccatis meis. Signasti pecc̃a
mea infolliculo: & ad notasti siquid
inuitus cõmisi. Ecce & iob confitetui
ꝑeccata sua: & inueritate se dicit
scire. quia non est iustus quisqmͣ
añ dñm. Et icło iste hoc in ueritate
scit: quia si nos dixerimus ñ habere
peccatũ. ipsa ueritas in nob̾ non ẽ.
Droide scm modum conũsatiõiᷤ
humane. phibet ei d̾s tam magnũ
iustitie testimoniũ: ipse autem se
metiens ex regła illa iustitie. qua
sic̃ potest concupiscit apud dm̃.
in ueritate scit quia ita est & ad¬
iungit. Quemadmodũ enĩ iustus
erit ante dm̃: Si enim uelit con¬
tendere cum eo. non pot̾it obedire
ei: so est si indicandus ostendere
uoluerit ñ inse inueniri posse qd̃
clampnet. non pot̾it obedire ei. Amit¬
tit enim etiam illam obedientiam
qua obedire poss p̃cipienti confitẽ¬
da eẽ ꝑecc̃a. Uñ quosdam in crepat
dicens. Quis uultis mecum uditio
contendere: Quod ille p̾cauens ne
inquit intres in uiditium cũ ser¬

Expanded text:
tuit de peccatis meis; signasti peccata mea in folliculo et adnotasti si quid inuitus commisi. ecce et Iob confitetur peccata sua et in ueritate se dicit scire, quia non est iustus quisquam ante dominum. et ideo iste hoc in ueritate scit, quia, si nos dixerimus non habere peccatum, ipsa ueritas in nobis non est. proinde secundum modum conuersationis humanae perhibet ei deus tam magnum iustitiae testimonium; ipse autem se metiens ex regula illa iustitiae, quam sicut potest conspicit apud deum, in ueritate scit, quia ita est, et adiungit: quemadmodum enim iustus erit ante dominum? si enim uelit contendere cum eo, non poterit oboedire ei, idest:\'si iudicandus ostendere uoluerit non in se inueniri posse quod damnet, non poterit oboedire ei\'; amittit enim etiam illam oboedientiam, qua oboedire posset praecipienti confitenda esse peccata. unde quosdam increpat dicens: quid uultis mecum iudicio contendere? quod ille praccauens: ne, inquit, intres in iudicium cum ser
Abbreviated transcription (Latin):
quos de morte corporis similit mouet re¬
spondere debemus. ut eam & peccato acci¬
disse fateamur. & pͦt pecc̃orum remis¬
sionem ut magnus timor eus a ꝓfiti¬
entibus suꝑet᷑. ad certam̃ nob̃ relictã
ẽẽ ñ declignem᷑ si enĩ parua uͥtꝰ eẽt ficłi q̃¬

Expanded text:
quos de morte corporis similiter mouet, requos de morte corporis similiter mouet, respondere debemus, ut eam et peccato accidisse fateamur et post peccatorum remissionem, ut magnus timor eius a proficientibus superetur, ad certamen nobis relictam esse non dedignemur. si enim parua u
Abbreviated transcription (Latin):
fitientes mnagone iustitie. P̾ osset enĩ
& alius hoc non in telligens dicere. Si
ꝓpt̾ peccatum dixit deus homini. in su¬
dore nultus tui edes tuum panem. et¬
spinas & tͥbulos t̾ra pariet tibi. quare
& pꝰt remissionem labor hic ꝑmanet. et
bet dura &o asꝑa parit etiam t̾ra fideli¬
um: Item siꝓpter peccatum mulieri
dictum est. ingemitu paries. cur etiam
pꝰt peccorum remissionem feminẽ fide¬
les. eosdem dolores inpariendo pariunt᷑:
miserant. illoᷤ adeo pͥmos homines hec
audisse atꝙ meruisse. nec resistit his
ũbis diuini libri que posui delabore
hominis. & departuritiõe mulieris:
nisi qui prorsus alienus afide catholi
ca. eisdem litt̃is adũsatur. Uerum qi
& tales ñ desunt. quemadmodũ eis hac
questione ꝓposita respondemus dicen¬
tes. ante remissionẽ eẽ illa supplitia pͦ¬
catorum. pꝰt remissionẽ autẽ certami¬
na exertitationesq iustorum: ita & illis

Expanded text:
roficientes in agone iustitiae. posset enim roficientes in agone iustitiae. posset enim et alius hoc non intellegens dicere: \'si propter peccatum dixit deus homini: in sudore spinas et tribulos pariet tibi terra: quare et post remissionem labor hic permanet, et haec dura et aspera parit etiam terra fidelium? Item si propter peccatum dictum est mulieri, In gemitu paries : cur etiam post peccatorum remissionem feminae fideles eosdem dolores in parturiendo patiuntur? miserant, illos a Deo primos homines haec audisse atque meruisse: nec resistit his verbis divini libri, quae posui de labore hominis et de parturitione mulieris, nisi qui prorsus alienus a fide caca eisdem litteris aduersatur. Verum quia et tales non desunt, quemadmodum eis hac quaestione proposita respondemus dicentes ante remissionem esse illa supplicia peccatorum, post remissionem autem certamina exercitationesque iustorum, ita et illis,
Abbreviated transcription (Latin):
nire: nisi ego abiero. Noc enim erat di¬
cere. Non pot̾itis iuste uiuere ex fide. qd̃
nisi uestris oculis hoc quod intuen¬
ni austulero: ut sp̃ualit̾ cor ur̃m in¬
uisibilia credendo ꝓfitiat. Nanc ex
fide iustitiam itendidem ioquens de
sp̃u scõ: ita cõmendat. Ille inquit
arguet mundum de petcato: de i̾titia
de iuditio. De pecc̃o quidem: quia non
crediderunt in me. De iustitia: quia ad
patrem uado. & iam non uidebitis me.¬
Que est ista iustitia qua eum ñ uider̃t.
nisi ut iustus ex fide uiueret. & non re¬
spicientes que uidentur s que ñ iuidẽ¬
tur. sp̃u ex fide spem iustitie expecta¬
remus : Qui autem dicunt si peccato
mors ista corporis accidiss. ñ utiq pt
remissionem peccatorum qmͣ redẽp¬
tor nobis tͥbuit moreremur. ñ intelli¬
gunt quomͦ res quarum reatum ne
pꝰt hanc uitam obsint deus soluit.
tam̃ eis ad certamen fidei sunt mane:
ut ꝑ illas erudiant᷑ & exerceantur ꝓ¬

Expanded text:
nire, nisi ego abiero. hoc enim erat dinire, nisi ego abiero. hoc enim erat dicere: \'non poteritis iuste uiuere ex fide, quod nisi a uestris oculis hoc quod intuemini abstulero, ut spiritaliter cor uestrum inuisibilia credendo proficiat\'. hanc ex fide iustitiam identidem loquens de spiritu sancto ita commendat: ille, inquit, arguet mundum de peccato, de iustitia, de iudicio: de peccato quidem, quia non crediderunt in me, de iustitia, quia ad patrem uado etiam non uidebitis me.quaeestistaiustitiaqua eum non uiderent, nisi ut iustus ex fide uiueret et non respicientes quae uidentur, sed quae non uidentur spiritu ex fide spem iustitiae expectaremus? Qui autem dicunt: si peccato mors ista corporis accidisset, non utique post remissionem peccatorum, quam redemptor nobis tribuit, moreremur, non intellegunt quomodo res, quarum reatum, ne post hanc uitam obsint, deus soluit, tamen eas ad certamen fidei sinit manere, ut per illas erudiantur et exerceantur p