comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
esusa in ftitutionis suscipimus. hunc trac̃tandi laborem adsa pularne
nobis lectionis serię testificam᷑. queaꝑte probat. post congregatione aque
quectat suꝑ terram. ⁊ post diriuatione eius in inare apparuisse aridam.
osiuant ergo nobis contra dicere qui dialecticis disputationibus mouere
negotia solent: dicentes. ⁊uomodo terra inuisibilis. cum om̃s corpori ua¬
taraliter ispecies ⁊ color insit: oniis autem colorsit fubiectus aspectuie

Expanded text:
causa instructionis suscepimus hunc tractandi laborem, adstipulantem causa instructionis suscepimus hunc tractandi laborem, adstipulantem nobis lectionis seriem testificamur, quae aperte probat post congregationem aquae, quae erat super terram, et post deriuationem eius in maria apparuisse aridam. desinant ergo nobis dialecticis disputationibus mouere negotia dicentes: quomodo terra inuisibilis, cum omni corpori naturaliter species et color insit, omnis autem color sit subiectus aspectui?
Abbreviated transcription (Latin):
aquarum multarum.E addidit. Nirabiles elationes maris: mirabilis
in ex celsis dñs. Bona flumina: hau̾sistis enim ex illo ꝑhenni ⁊ pleno fonte
fluitis quod fluitis: qui ait uobis. Qui credit in me sicut
dicit scriptura: flumina deuentre eius fluent aquȩ uiuę.
hoc autem dicebat despũ: queni in cipiebant accipere qui cre¬
dituri erant in eum. Sed iam quasi. boni iordanis fluenta: reuer¬
timini mecum in originem. Congregetur. in quit aqua quȩ subcęlo:
ii congregationem unam: nappareat arida. Et factũ : sic. Portasse
parumꝰ crediderit aliquis. superioribus sermonibus nrĩs quibus tracta¬
uimu s. in uisibilem ido fuisse terram quod aquis oꝑta tegeret᷑.¬
ut corporeis occulis non posset uideri. Tase enim propheta retulte. hocs
ad nram conaitionem: non ad diuinȩ maiestatem nature. quȩ utiq or̃ia
aiaoras equt aduertatis quia non quasi nr̃i ingenii ꝓbandi grã. sedurẽ

Expanded text:
aquarum multarum. et addidit: mirabiles elationes maris, mirabilis aquarum multarum. et addidit: mirabiles elationes maris, mirabilis in excelsis dominus. bona flumina; hausistis enim ex illo perenni et pleno fonte, quo adsumpserit, qui ait uobis: qui credit in me, sicut dixit scriptura, flumina de uentre eius fluent aquae uiuae. hoc autem dicebat de spiritu, quem incipiebant accipere qui credituri erant in eum. sed iam quasi boni Iordanis fluenta reuertimini mecum in originem. Coin congregationem unam, et appareat arida. Et factum est sic. Fortasse parum crediderit aliquis superioribus sermonibus nostris, quibus tractavimus invisibilem ideo fuisse terram, quod aquis out corporeis oculis non posset uideri. ad se enim propheta rettulit, hoc est ad nostram condicionem, non ad diuinae maiestatem naturae, quae utique omnia uidet. sed ut aduertatis quia non quasi nostri ingenii probandi gratia, sed uestrae
Abbreviated transcription (Latin):
tes in hoc mundo tegat. terram adoperandum datam. diffusum aerem.
clausa maria: populum hunc diuinȩ operationis organumꝰ in quo di¬
uini modulamen resulto oraculi. ndĩ sp̃s intus operet᷑. templum
istud sacrar̾ium trinitatis. sc̃itatis domicilium. ȩccłam scãm in qua
refulgent aulea cęlestia: dequibus dictum est. Dilata locũ tab̾nacu¬
lor tuoꝵ. ⁊ auleoꝵ tuoꝵ: fige neparcas. Longiores fac funiculos tuos:
ꝙpalos tuos confirina. Ad huc indexteram isi nistram extendes: ꝙ se¬
men tuum gentes. hereditate possi debit. & ciuitates desertas in habi¬
tabis. Hab& ergo aulea quibus at tollit. uitam bonam. peccata tegit:
culpam obumbrat. Hec est ęccła quȩ suꝑ maria fundata est: ⁊ suꝑꝰ flu¬
mina p̃parata. Supra uos enum confirmata est. ⁊ p̃parata: qui sicut
flumina. puro in ea mundi fonte decurritis. Dequibus dictum est.
Eleuauerunt flumina dne. eleuauerunt flumina uocem suam: auoce

Expanded text:
tes in hoc mundo tegat, terram ad operandum datam, diffusum aerem, tes in hoc mundo tegat, terram ad operandum datam, diffusum aerem, clausa maria, populum hunc diuinae operationis organum, in quo diuini modulamen resultet oraculi et dei spiritus intus operetur, templum istud, sacrarium trinitatis, sanctitatis domicilium, ecclesiam sanctam, in qua refulgent aulaea caelestia, de quibus dictum est: dilata locum tabernaculorum tuorum et aulaeorum tuorum, fige, ne parcas, longiores fac funiculos tuos et palos tuos confirma, adhuc in dextra et sinistra extende: et semen tuum gentes hereditate possidebunt, et ciuitates desertas inhabitabis. habet ergo aulaea, quibus adtollit bonam uitam, peccata tegit, culpam obumbrat. haec est ecclesia, quae super maria fundata est et super flumina praeparata. supra uos enim confirmata est et praeparata, qui sicut flumina puro in eam mundi fonte decurritis, de quibus dictum est: eleuauerunt flumina, domine, eleuauerunt flumina uoces suas a uoce
Abbreviated transcription (Latin):
les desuꝑ gemttus co lum barum. ubi pigra testudo coenolo her& ingurgete
Oeniq aper in palude: ceruus adfontes. Ex omni igitur palude ubi quali
ranę ueterem canebant. quȩrelam congregata: fidesꝰ congregata est puri¬
tas animi. meritisq simplicitas. Congregata÷ aqua ex omni lacu. ⁊ exomi
fouea: ut nemo fodiat foueam fr̃i suo. inquam ipse incidat. sed om̃s
se inuicem diligant: omnes se inuicem foueant: ⁊ quasi unum corpus
diuersa se menbra sustentent: quos non mor tiferi cantus. ⁊ a cromantũ
schenicorum quȩ mentem emolliant: adamores. sed concentus ȩccłȩ.¬
sed consona circa di laudes populi uox. ⁊ pia uita delect&: quibus non
purpurea peripetas mata. tion aulea preciosa spectare uoluptati sit.
sed hanc pul cherrimam mundi fabri cam. hanc distantiam in terse
ȩlementoꝵ copulamꝰ cęlum sicut cameram extensum. ut in habitan¬

Expanded text:
les desuper gemitus columbarum: ubi pigra testudo coenoso haeret in gurgite; les desuper gemitus columbarum: ubi pigra testudo coenoso haeret in gurgite; denique aper in palude, cervus ad fontes. Ex omni igitur palude, ubi quasi ranae veterem querelam canebant, congregata est fides, congregata est puritas animi, mentisque simplicitas. 5. Congregata est aqua ex omni lacu, et ex omni fovea, ut nemo fodiat foveam fratri suo, in quam ipse incidat: sed omnes se invicem diligant, omnes se invicem foveant, et quasi unum corpus diversa se membra sustentent: quos non mortiferi cantus, et acroamata scenicorum quae mentem emolliant ad amores, sed concentus Eccsed consona circa dei laudes populi uox et pia uita delectet, quibus non purpurea peripetasmata, non aulaea pretiosa spectare uoluptati sit, sed hanc pulcherrimam mundi fabricam, hanc distantium inter se elementorum copulam, caelum sicut cameram extentum, ut inhabitan
Abbreviated transcription (Latin):
qs precepit. Hanc imitemur. aquam: & unam congregationem dĩi unã
es lane pouerimus Congregata: hic quotidam aqua ex ommn catietta
eremi nonlrdereroiniu lacu. yallis est heresis: uallis est gentiltras:
quom ai montium est non uallium. Deniꝙ mereba exultitio es. in
qarasi  groutate fietus ⁊ meror. Ande ait disposuit in conualle
Rctuss. Exromni igitur uolle congregatus est populus catho lieus lam
nen inulte rangregationes sunt. seluna est congregatio. una ccelia
aidi currr mendas equi adsalutem ubi humilis & abiecta contentio.
ubi suuum fedn deformitas. Echil igitur qui cireo in herere. consu¬
libinum sunt: uestiarum murmuraꝰ latibula passionum: ubi uersantur.
qui cũq inciderint: & non emergunt: ubi labuntur pedum uestigia. ubi¬
fuitant singuloꝵ in cessus: ubi fulicȩ dum se lauant. poͣl unt. ubi flebi¬

Expanded text:
Deus praecipit. Hanc imitemur aquam et unam congregationem Domini, unam Deus praecipit. Hanc imitemur aquam et unam congregationem Domini, unam Ecclesiam noverimus. 3. Congregata est hic quondam aqua ex omni valle, ex omni palude, ex omni lacu. Vallis est haeresis, vallis est gentilitas; quia Deus montium est, non vallium. Denique in Ecclesia exsultatio est, in haeraesi et gentilitate fletus et moeror. Unde ait: Disposuit in convalle fletus . Ex omni igitur valle congregatus est populus catholicus. Jam non multae congregationes sunt, sed una est congregatio, una Ecclesia. ubi currit mendax equus ad salutem, ubi vilis 34 et abjecta contentio, ubi litium foeda deformitas. Ex his igitur qui circo inhaerere consulibidinum sunt, bestiarum murmura, latibula passionum: ubi mersantur quicumque inciderint, et non emergunt: ubi labuntur pedum vestigia, fluitant singulorum incessus: ubi fulicae se dum lavant, polluunt: ubi flebi
Abbreviated transcription (Latin):
Prȩclarus dies qui terram anaufra¬
gio liberauit: dicente do. Uon¬
gregetur aqua quȩ est subcelo: in
congregationem unam. Dequo prȩ¬
fationem ad oriri plac&. Congreget᷑
mediocris pudor est. imperio dĩ. in sensibilia elementa parere. ho¬
mines non odire: quibus sensus abipso tributus auctore est. Eat for¬
ralse ino pudor fecerit: ut hodie plures conueniretes. ne quo die con¬
gregata est aqua in congregationem unam: eo dic populoo necuia¬
quam congregatus in eccła dni uideretur. Dec hoc solum oboedientas
deaquis dictum: quando alibi quoq idem propheta ait. Plare ⁊ fugt.
ior danis conuersus est retrorsum Moc uere factum quis ignorat quod
&s heereor transitum mare fugeritꝰ quaudo se unda diuifitio Prau¬
siute opopu lus puluerulento uestigio: perisse mare credens: fugilsetiũ¬
etus peniq credidit hoc egiptius: ꝙ ingressus est. S ed illi rediit uudã
quo fugerat. Nouit ergo aqua ⁊ congregari. ⁊ timere. & fugetin quando

Expanded text:
Praeclarus dies, qui terram a naufragio liberavit, dicente Deo: Congregetur aqua quae est sub coelo in congregatione una . De quo praefationem adoriri placet. Congregetur ediocris pudor est imperio dei insensibilia elementa parere et homines non oboedire, quibus sensus ab ipso tributus auctore est. et fortasse hic pudor fecerit, ut hodie plures conueniretis, ne quo die congregata est aqua in congregationem unam, et hodie populus nequaquam congregatus in ecclesiam domini uideretur. nec hoc solum oboedientia de aquis dictum, Jordanis conversus est retrorsum . Hoc enim vere factum quis ignorat, quod ad Hebraeorum transitum mare fugerit, quando se unda divisit; transivit populus pulverulento vestigio, perisse mare credens, fugisse fluctus? Denique credidit hoc Aegyptius, et ingressus est: sed illi rediit unda, quae fugerat. Novit ergo aqua et congregari, et timere, et fugere, quando
Abbreviated transcription (Latin):
unuforpus. Et cum sit altitudo diuersa: in discreta tamen dorsi eius.
equalitas. Ande requor applellatum apbitror: quod in suꝑficiem eiꝰ eqͣli¬
tas sit. Respondi scđm illoꝵ ꝓpositum Alli nunc respondeant inichi si
umquam uiderunt fontes & in ferioribus scaturire: de pauimento aquã
surgere. Iuis eam cogit: Unde prorumpit: Iuem admodum ñ de¬
ficit: Quomodo fiat ut una solidiora undam uomant: hȩc scđm
occultȩ secreta naturę. Cȩterum quis ignorat quod rapido plerũq
impetu inima descendens. in superiora se subrigat. atq in suꝑcilium
montis adtollat. Plerumq &iam canalibus manu artificis diri¬
uata. quantum descenderit. tantũ rursus ascendit. Itaq si uel im¬
petu suo fertur. uł artificis ingenio contra naturam suam ducitur
eleuaturi miramini si diuiniꝰ oꝑatione p̃cepti aliqͥd adusum natu¬
re eiꝰ accessit. qͦd inusu ante non fuerit. Hicant nimc mͥ. quomͦ tãquã

Expanded text:
unum corpus. et cum sit altitudo diuersa, indiscreta tamen dorsi eius unum corpus. et cum sit altitudo diuersa, indiscreta tamen dorsi eius aequalitas. unde et aequor adpellatum arbitror, quod superficies eius aequalis sit. respondinumquam viderint fontes ex inferioribus scaturire, de pavimento aquam surgere. Quis eam cogit? Unde prorumpit? Quemadmodum non deficit? Quomodo fit ut ima soli ora undam vomant? Haec secundum occultae secreta naturae. Caeterum quis ignorat quod rapido plerumque impetu in ima descendens, in superiora se subrigat, atque in supercilium montis attollat: plerumque etiam canalibus manu artificis derivata, quantum descenderit, tantum rursus ascendat? Itaque si vel impetu suo fertur, vel artificis ingenio contra naturam suam ducitur et elevatur, miramini si divini operatione praecepti aliquid ad usum naturae ejus accessit, quod in usu ante non fuerit? Dicant nunc mihi quomodo tamquam
Abbreviated transcription (Latin):
gruia iusserit ds: audiunt. Nox autem di: efficiens naturę est. Et am uocẽ.
effectus operationis im pleuit. Coepit labi aquams ⁊ in unam confluere congre¬
gationeꝰ quȩ ante erat diffusa ꝑterras ⁊ plurimis receptaculis iuherebat. Cur¬
sum eius ante non legꝰ. motũ eius ante non didici: non uec occulus meusui¬
di ciec auris audiutt. Stabat aqua diuersis locis: aduocẽ di mota est. Nor¬
ne uidetur quia naturam ei huiꝰ modi uor cuĩ fecit̃: Secuta est. creatura
preeptu . usu fecit exlege Prtina enim constitutionis lex: formam in posterũ
dereliquit. Deniq semel diem fecit ⁊ noctem E&x illo man& ueriusq aiut̾na
surcessio: ⁊ diut̾na reparatio. Iussa est &iam a gua currere in congregationẽ.
E illo currit. fontes labuntur inflauios in freta currunt fluiiua lacus
dir uantur in maria ipsa se aqua precedit urgit i sequit᷑. Pnus est ducctus.

Expanded text:
quid iusserit deus audiunt. uox autem dei efficiens naturae est. eam uocem quid iusserit deus audiunt. uox autem dei efficiens naturae est. eam uocem effectus operationis impleuit. coepit labi aqua et in unam confluere congregationem, quae ante erat diffusa per terras et plurimis receptaculis inhaerebat. cursum eius ante non legi, motum eius ante non didici, nec oculus meus uidit nec auris audiuit. stabat aqua diuersis locis: ad uocem dei mota est. nonne uidetur quia naturam ei huiusmodi uox dei fecit? secuta est creatura praeceptum et usum fecit ex lege; primae enim constitutionis lex formam in posterum dereliquit. denique semel diem fecit et noctem: ex illo manet utriusque diurna successio et diurna reparatio. iussa est etiam aqua currere in congregationem: ex illo currit, fontes labuntur in fluuios, in freta currunt flumina, lacus deriuantur in maria, ipsa se aqua praecedit, urguet et sequitur. unus est ductus,
Abbreviated transcription (Latin):
Honne uidertus dicere. tiendiri inuisibilem scata taturamn. ⁊ea sedm
susitusionem aquarume. Demiq addidit sublato uelamine apporuisse
airidummom ante nonuidebartur. I terum quȩstiones alias ferunt : diccu¬
cns. huin congregationt̃bcis diuersis aqua erat. quomodo sulle congre¬
tationes in superioribus erant. non deluebat aqua adeum locum ad
quem pest dñi imperium diriuata est: Natura enim aquarum: speui¬
quemninttriora plabitur. Et in uero in in ferioribus erant ille congregati¬
onq quomodo contra naturam suam aqua adsuperiora conscendit
Praq aut scđm naturales eursus imꝑio non eguiti aut contra uaturam un¬
penio proficere non potuit. Qui quȩ ati facile respondebo: si michi ipsi ante
pesponacant ante preceptum dñi danc aquarum fuisse naturam ut labet᷑.
i auora. on enim exusu hoc habe cȩcerorum lementoꝵ. sed spectale &p
prium: non er quodam or dine. sed magis ex uoluntate ⁊ oꝑatione di summi.

Expanded text:
nonne uidetur dicere: non dixi inuisibilem secundum naturam, sed secundum superfusionem aquarum? denique addidit sublato uelamine apparuisse aridam, quae ante non uidebatur. iterum quaestiones alias serunt dicentes: si in congregationibus diuersis aqua erat, quomodo si illae congregationes in superioribus erant, non defluebat aqua ad eum locum, ad quem post domini imperium deriuata est? — natura enim aquarum sponte in inferiora prolabitur — sin uero in inferioribus erant illae congregationes, quomodo contra naturam suam aqua ad superiora conscendit? itaque aut naturalis cursus imperio non eguit aut contra naturam imperio proficere non potuit. cui quaestioni facile respondebo, si mihi ipsi ante respondeant ante praeceptum domini hanc aquarum fiiissefuisse naturam, ut laberetur, ut flueret. non enim ex usu hoc habet ceterorum elementorum, sed speciale et proprium, non ex quodam ordine, sed magis ex uoluntate et operatione dei summi.
Abbreviated transcription (Latin):
lem & quietum. & trementem uerba iiȩa: Gratias ergo dño dõ nr̃o. quihu
ius modi opus fecit in quo requrescera. Fecit cęlum: non lego quod requieuerit.
fecit terram: non lego quod requieuerit. Fecit solem & lunam & stellas. nec ibi
lego quod requieuerit. Sed lego quod fecerit hominem. & tunc requie
uerit habens cui peccata dimitter&e. Ae forte tunc iam futurȩ dñicȩ passi¬
onis precessit mysterium : quo reuelatum est. quia requiescero ap̃s inhomine.
qui requiem fibi predestinabat in corpore pro hominis redemptione: scdm̃
quod ipse dixit. Ego dormiui & requieui. & exurrexi: qm dñs suscepit
me. Ipse enim requieuit quifecit. cui est honor & gloxia perpetuitas
aseculis & nunc & semꝑ & in omnia secula seculorum.AN eN.

Expanded text:
lem et quietum et trementem uerba mea? lem et quietum et trementem uerba mea? jusmodi opus fecit in quo requiesceret. Fecit coelum, non lego quod requieverit; fecit terram, non lego quod requieverit; fecit solem, lunam et stellas, nec ibi lego quod requerit habens cui peccata dimitteret. aut forte tunc iam futurae dominicae passionis praecessit mysterium, quo reuelatum est quia requiesceret Christus in homine, qui requiem sibi praedestinabat in corpore pro hominis redemptione secundum quod ipse dixit: ego dormiui et quieui et surrexi, quoniam dominus suscepit me. ipse enim requieuit qui fecit. cui est honor gloria perpetuitas a saeculis et nunc et semper et in omnia saecula saeculorum amen.
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃oes equat filium patri atq utriusq randem gloriam consteciu. Rectip
aiten non plures: sed duo sunt homini pedes. Quaterm enunferis ac beli¬
a tunt nonni auibus. Et ideo unus quas che uolatilibus ẽ. homo qrir ala
simsiupoat ido dde eo dictum. ẽ. renouabitur ficut aquilȩ unreretos tua¬
icusi nrio d pcło sor. sic ee lestibus. & subimior aqulis. qti poñeo eicereslẽa
dies seatus. & mundani operis fumnia conclusa est: ꝑfecto uideic& homine inqͦ
principatus. est animantium uniuersaruii. & sumnta quxlam uniuer¬
sitatis: & omis gratia humanȩ creaturȩ. Certe deferamus filentium. qm̃
requieuit ds̃ ab omnibus mundi operibus. Requieuiit aitom in recessu ho¬
minis: requieuit in eius mente atq propento. Fẽcerat eium hominem rati¬
onis capacem imitatorem sui. uircutum emulatoaem: cupidum cęlestium
gratrarum. In his requiescit ds̃. qui ait. Suꝑ quem requiescam. nisi super humi¬

Expanded text:
fides aequat filium patri atque utriusque eandem gloriam confitetur. recte fides aequat filium patri atque utriusque eandem gloriam confitetur. recte autem non plures, sed duo sunt homini pedes; quaterni enim pedes feris ac beluis sunt, bini auibus, et ideo unus quasi de uolatilibus est homo, qui alta sensuum. et ideo de eo dictum est: renouabitur sicut aquila iuuentus tua, eo quod propior sit caelestibus et sublimior aqdies sextus et mundani operis summa conclusa est, perfecto uidelicet homine, in quo principatus est animantium uniuersarum et summa quaedam uniuersitatis et omnis mundanae gratia creaturae. certe deferamus silentium, quoniam requieuit deus ab omnibus mundi operibus. requieuit autem in recessu hominis, requieuit in eius mente atque proposito; fecerat enim hominem rationis capacem, imitatorem sui, uirtutum aemulatorem, cupidum caelestium gratiarum. in his requiescit deus, qui ait: aut super quem requiescam nisi super humi
Abbreviated transcription (Latin):
dio qraꝵ pudsiuia posit abclucere Gsta quoq omnia tebut ꝗ operta su̾nt iis¬
ciere & reuincta neruis. Recipue tamen capitis. leui tecta funt corio. Un¬
de quo possent aliquod aduersim imbres & frigora habere muninren:
capillis densibus itestiimtur. Quid de genitalibus loguar. quȩ uenis eregione.
ceruicis ꝑ renes lumbosq cdeductis suscipiunt genitale feminiumi ad mun̾us
& grãm procreandi: Quid dr officio pedum qui totum corpus sine ulla
sustinent oneris in uirta: Fexibile geni quo precȩteris dñi mitigatur
otfensa ua mulcetur: gratia prouocatur. I.e enm patris summi ergafilul
doniimn. uͥ ut iinomine dñi omne genu eutuetur. celestum derrestri
um & infernorimi: & omnis lingria conficeatur quiã dñs is inglorta
u ddiꝰ patris. Duo enim sunt: qux̧ precȩteris dm̃ mulcent. Nimilitas & fides.
Spes itaq exprunit humilitatis affictum: & sedulȩ seruitittis ob seqiuitm.

Expanded text:
do, quae pulsum possit obducere. Ossa quoque omnia tenui operta sunt visdo, quae pulsum possit obducere. Ossa quoque omnia tenui operta sunt viscere, et revincta nervis; praecipue tamen capitis levi tecta sunt corio. Unde quo possint aliquod adversum imbres et frigora habere munimen, capillis densioribus vestiuntur. Quid de genitalibus loquar, quae venis e regione cervicis per renes lumbosque deductis suscipiunt genitale semen ad munus et ad gratiam procreandi? 74. Quid de officio pedum, qui totum corpus sine ulla sustinent oneris injuria? Flexibile genu, quo prae caeteris Domini mitigatur offensa, ira mulcetur, gratia provocatur. Hoc enim Patris summi erga Filium donum est: Ut in nomine Jesu omne genu curvetur, coelestium, terrestrium 142 et infernorum; et omnium liilitas et fides. pes itaque exprimit humilitatis affectum et sedulae seruitutis obsequium,
Abbreviated transcription (Latin):
dõ fa̾c tibi arcam ex lignis quadratis. Nidos facies in artam: & bituminabis
tam intus & soris bitumine. Sic facies aream. Et infra. Ostium uero facres
extransuerso. Inferiora autem arcȩ. bicamerata & tricamerata facres. Hoc
ergo siguificat dñs. quod ostium expostexiori sit parte. ꝑ quod egiatur ey¬
boriim supflita. Pecore: enim ereator nr̃ duccus reliquiarum auultu homi¬
nis auercit: nedum alium purgannis. inquineremus aspectum. Simul
illud considera : quod ea quȩ pudoris plena sunt eo loco constituta funt. u.¬
bi operta uestibus drorcere non possint. uenarum pulsus: uel infirmitatis
inder nntius uel falutis.ẽ. E xdem tamen eim toto diffusȩ corpore sint.
neq mide aq intecte sunt. Et ita lerubus operiuntur uisceribus. ut
exosoranci copia sit. & cȩberitas sentiendi. quando muilla ẽ. uiscerum erassitu¬

Expanded text:
Deus: Fac tibi arcam ex lignis quadratis, nidos facies in ea, et bituminabis Deus: Fac tibi arcam ex lignis quadratis, nidos facies in ea, et bituminabis eam intus et foris bitumine, et sic facies arcam . Et infra: Ostium vero facies ex transverso: inferiora autem arcae bicamerata et tricamerata facies . Hoc ergo significat Dominus, quod ostium ex posteriori sit parte, per quod egerantur ciborum superflua. Decore enim Creator noster ductus reliquiarum a vultu hominis avertit, ne dum alvum purgamus, inquineremus aspectum. Simul illud considera, quod ea quae pudoris plena sunt, eo loco constituta sunt, ubi operta vestibus dedecere non possint. 73. Venarum pulsus vel infirmitatis internuntius, vel salutis est. Eaedem tamen cum toto diffusae sint corpore, neque nudae atque intectae sunt, et ita levibus operiuntur visceribus; ut explorandi copia sit, et celeritas sentiendi, quando nulla est viscerum crassitu
Abbreviated transcription (Latin):
camen mincem ueti. quid aliud nisi ctumam prospitienciam ereatoris osten¬
dune. ut non cito eica ptranseat. & statini abstomacho deciutat: Quodsi
sierit iigis fames & contimia uoranti lbido homimbus gignereta.
Exmanituo enim usceribus & exhaustis dũmomientaria effitione uacua¬
tentur. necesse erat ii ei plepilens. ato: insatiabile erbi potonss qgeciari¬
ettpiditem. quam iire cdubio mors matira sequeretur. Ideoq p̾rorude. cõ¬
ficitur primum esea in utero supenore: deinde in recore coquitur. riusq¬
uapore digestis. transfunditur. sucus eius in reliquias corporis partes: eaq
substantia artis aliuitur humani. quam iuuenes acctpiunt ad incrementũ
senes adꝑseuirantiam. Reliquum autem uelut suꝑflirim ꝑ iutestina de¬
ducitur. & ꝑ illud extransuerso ostium diriuatur. Deniq &iam ingene¬
si arca nor ad fabricam humam corporis ordinata accipiti: de qua dixit

Expanded text:
tamen inuicem nexi quid aliud nisi diuinam prospicientiam creatoris ostentamen inuicem nexi quid aliud nisi diuinam prospicientiam creatoris ostendunt, ut non cito esca pertranseat et statim ab stomacho decurrat? quod si fieret, iugis famis et continua uorandi libido hominibus gigneretur. exinanitis enim uisceribus et exhaustis, dum momentaria effusione uacuarentur, necesse erat inexplebilem atque insatiabilem cibi et potus genertatem, quam sine dubio mors matura sequeretur. ideoque prouide conficitur primum esvapore digestus transfunditur succus ejus in reliquas corporis partes; eaque substantia artus aluntur humani, quam juvenes accipiunt ad incrementum, senes ad perseverantiam: reliquum autem velut superfluum per intestina deducitur, et per illud ex transverso ostium derivatur. 72. Denique etiam in Genesi arca Noe ad fabricam humani corporis accipitur, de qua dixit
Abbreviated transcription (Latin):
Aliter enim uiscera molliora non possent soueri: & intestinorum sins diris
haute ludie ossibus tederentur. Quid tam salutare quam ut prlmo cordi
rinitimo legitine. iungeretur. ut cum exarferit cor ira & indignationr pul¬
monis sanguine atq humore citius temperetur. Idõq mollior. ẽ. pulmo. qͥa
mados semꝑ: simud ut sigorem indignationis emoliat. Flae ideo strictiom
ꝑcrrinus. ut tanquan indocti obuia ꝑstringere: non tanquam medici
ꝓlenuuis serutari uideamur & ꝑsequi. quȩ naturȩ latibulis abscondita sunt
tgrem quoꝙ eum iecore habat uicinam fruetuosam. Qindum aahluont ququ
ipse pascatur: abstergit quicquic sordium deprehencderit. ut ꝑfibras ieco¬
ns. mmuniciotes cydorum posint tenues atq fubtilbes reliquie cransire. quȩ
uertantur usangianem uiribusq proficiant. & non cum simo & sordibus ege¬
rantur. Iutestiuorum uero circitmplȩxi orbes. & sine aliquo lic& nodo fioi

Expanded text:
aliter enim uiscera molliora non possent foueri et intestinorum sinus duris aliter enim uiscera molliora non possent foueri et intestinorum sinus duris haut dubie ossibus laederentur. quid tam salutare quam ut pulmo cordi finitimo limite iungeretur, ut, cum exarserit cor ira et indignatione, pulmonis sanguine atque umore citius temperetur? ideoque et mollis pulmo est, quia madet semper, simul ut rigorem indignationis emolliat. haec ideo strictim percurrimus, ut tamquam indocti obuia perstringere, non tamquam medici plenius scrutare uideamur et persequi quae naturae latibulis abscondita sunt. Lien quoque cum iecore habet uiciniam fructuosam, qui dum adsumit quo ipse pascatur, abstergit quidquid sordium deprehenderit, ut per fibras iecoris minutiores ciborum possint tenues atque subtiles reliquiae transire, quae uertantur in sanguinem uiribusque proficiant, non cum fimi sordibus egerantur. intestinorum uero circumplexi orbes et sine aliquo licet nodo sibi
Abbreviated transcription (Latin):
nunani cor poris regitam: inqua sit fico quedam quantioi ꝑit uatea
ooa montuen unnie. seatis. ẽn siapuitur guttur: ꝑ quod toto eotpori itt ale
commertum. o p̾s hinus commeatus intunditur. Sucerdunt doticora uttale¬
udi lacertorum thori ualidȩ ad operandum mamis. a procetious digitis
habiles adtenepdum. Ilnc aptior usus operandi. hinc seribent es alga
or ale calarnis. seribe uelociter seribentis: quo dtinȩ uocis epr munatitia
nrus & sumim̾̃ sacramenta eelestia. Manus .ẽ quȩ operatur paricria a. o cer¬
pensat diuina mysteria. Citus uocabulo non decłignatus .x̃. fea dĩ filiuis de¬
darari dicente dauid. Pextera domini fecit iurtutem. cdertera dis̃i uralta¬
uit me. Manuo.ẽ. quȩ fecit omnia: sicut ds aoxit omntpoteno. Nlon ne ma¬
nus nrea fecit hax onima: Manus ẽ totius corporis propugnacutum: capi¬
tis defensatrix. Quȩ cum sit loco inferior: totum uerticem conitt. & honesto
uemistat ornatu. Quis digne expłicae pectoris cratem. uentrisq mollitien:

Expanded text:
humani corporis regiam, in qua sit licet quaedam quantitas portionis, forma tamen universitatis est. 69. Sequitur guttur per quod totius corporis vitale commercium, et spiritus hujus commeatus infunditur. Succedunt brachia, et validi lacertorum tori, validae ad operandum manus, et procerioribus digitis habiles ad tenendum. Hinc aptior usus operandi, hinc scribendi elegantia, et ille calamus scribae velociter scribentis, quo divinae vocis exprimuntur mus et sumimus sacramenta coelestia: manus est quae operatur pariter atque dispensat divina mysteria, cujus vocabulo non dedignatus est se Dei filius declarari, dicente David: Dextera Domini fecit virtutem, dextera De fecit omnia, sicut deus dixit omnipotens: nonne manus mea fecit haec omnia? manus est totius corporis propugnaculum, capitis defensatrix. quae cum sit loco inferior, totum uerticem comit et honesto uenustat ornatu. quia digne explicet pectoris cratem uentrisque mollitiam?
Abbreviated transcription (Latin):
nobii sus urati mbnlni ibus ceceris. sed tamen mnori eadera lus este n ad e¬
noon uin ceunti mnindustria. Erigit buccula ad celum oculos sead quis ec¬
patte ianorati x igunt c&e ferȩ. erigunt aues. Omnibus.E. liber apeetis ses
pou ie i nomin xorum quȩ aspicit affretus. Interpres foreta ocuibs oee
obicusq senartem: uide ornamentum celi. miratur stellarum orbes.
suigor es acoq dditiersos intelligit singuloriuu auando uesꝑ sargato quan¬
do sucter ciui ille itesꝑtinus ille matutinus uradie. quos motus oriei itꝰ¬
so buet qu oslillle drfee tus . quem admodum sol suos norit occasuis. eiceuitꝰ
qaloq cursus sui sollempnitatem custodiat. Audiunt quoq animariteis
erior tra quis precer hominem audrendo cognosciti. Srerera sapieio¬
cie solus homo ex om̃ibus generibus quȩ interris sunt. auditu & melitatio¬
ne ol pr udentĩa colligit: qui potest dicere. Auclam qiti logiartuar i me
enporauibus iabis uqrimit celeste oracutum. seut islud ẽ Clara. Qind ela¬

Expanded text:
us ceteris, sed tamen non eadem his ceterae animantes industria utuntur. erigit et bucula ad caelum oculos, sed quid spectet ignorat, erigunt ferae, erigunt aues, omnibus est liber aspectus, sed soli inest homini eorum quobitusque signorum, videt ornamentum coeli, miratur stellarum orbes, fulgores quoque diversos intelligit singulorum, quando hesperus surgat, quando lucifer: cur ille vespertinus, hic matutinus irradiet: quos motus Orion habeat, quos luna defectus: quemadmodum sol suos norit occasus, circuitus quoque cursus sui solemnitate custodiat. Audiunt quoque animantes caeterae, sed quis praeter hominem audiendo cognoscit? Secreta sapientiae solus homo ex omnibus generibus quae in terris sunt, auditu et meditatione et prudentia colligit, qui potest dicere: Audiam quid loquatur in me Dcorporalibus labiis exprimit coeleste oraculum, sicut illud est: Clama. Quid cla
Abbreviated transcription (Latin):
sorum an ampgtur  cuius sunuitate complemur. Unae dignȩ añs ait
Et species agri mecum÷: Qum ipl ẽ etum: quam ipse formauit. Itus enum
alius artisee possit tantam rerum singularunt exprimere uenustatem: Con
sideia a lili agri. quantus sit candor infoliis: quem admodum stipata ipsa fo¬
la abino adsumu uideantur adsurgere : ut scyphi exprimant foruram: ut
auri quedam species intus effulgeat: quȩtamen uallo mcrecuitu floris obsepta.
nulli pateat in uirie. si quis hunc florem decerpat. ⁊ sua foluat in folia: quę
tanti Et artificis manꝰ quȩ possit lilic̃ speciem reformare: Quis tantus mita¬
tornature ut florem hune redintegyare presumat: cui dñs tantum testimo¬
num dechit ut dicera: nec salomon in omni gła fua sic uestiebatur. sicut unũ
ex istis Nea oprulentissimas ⁊ saprentissimus inferior iudicatur. quam
quius floris puschritudo est. Iuid enumerem succos herbarum salu bres: quid

Expanded text:
or spargitur, cujus suavitate complemur. Unde divine Dominus ait: or spargitur, cujus suavitate complemur. Unde divine Dominus ait: Et species 47 agri mecum est ; cum ipso est enim quam ipse formavit. Quis enim alius artifex possit tantam rerum singularum exsiderate lilia agri, quantus sit candor in foliis, quemadmodum stipata ipsa folia ab imo ad summum uideantur adsurgere, ut scyphi exprimant formam, ut auri quaedam species intus effulgeat, quae tamen uallo in circuitu floris obsaepta nulli pateat iniuriae. si quis hunc florem decerpat et sua soluat in folia, quae tanti est artificis manus, quae possit lilii speciem reformare ? quis tantus imitator naturae, ut florem hunc redintegrare praesumat, cui dominus tantum testimonium tulit, ut diceret: nec Solomon in omni gloria sic uestiebatur sicut unum ex istis? rex opulentissimus et sapientissimus inferior iudicaturindicatur quam huius floris est pulchritudo. quid enumerem sucos- herbarum salubres, quid
Abbreviated transcription (Latin):
uenat intelligi. qui alieno ñ suo moto ferat᷑. Unde diuino spũ p̃uidens ses
moyses hos hominũ errores fore. & iam forte cepisse in exordio sermonis su
sic ait I nprincipio fecit as̃ cedi & t̾rã. Initiũ rerũ auctorẽ mundi. ergatͥor
materiȩ cõp̃hendens. ut dm̃ cognosceres ante mitiũ mundi eẽ uł ipsũ eeͤ mitiũ
unuuersoꝵ sicut ĩ euuangelio dĩ filiꝰ dicentib tu quis es. respondit. initiũ qđ &
loquor uobis. & ipsũ dedisse gignendis reb initiũ. & ipsũ eẽ creatorẽ mundi
non idȩa quadã duce imitatorẽ mnateris ex qua ñ ad arbitriũ suũ sed ad

Expanded text:
ueniat intellegi, qui alieno, non suo motu feratur. Unde diuino spiritu praeuidens sanctus ueniat intellegi, qui alieno, non suo motu feratur. Unde diuino spiritu praeuidens sanctus Moyses hos hominum errores fore et iam forte coepisse in exordio sermonis sui sic ait: in principio fecit deus caelum et terram, initium rerum, auctorem mundi, creationem materiae conprehendens, ut deum cognosceres ante initium mundi esse uel ipsum esse initium uniuersorum, sicut in euangelio dei filius dicentibus: tu quis es? respondit: initium quod et loquor uobis, et ipsum dedisse gignendi rebus initium et ipsum esse creatorem mundi, non idea quadam duce imitatorem materiae, ex qua non ad arbitrium suum, sed ad
Abbreviated transcription (Latin):
esse crederent. quauis de ipso mundo ñ medioeris int̾ eos questio sit. Nã phyragora
unũ mũdũ asserit. ali innumerabiles dicunt c̃ẽ mundos ut scripsit democritꝰ. cui plu-¬
rimũ de fisicis auctoritatis uetustas detulit. ipsũq mundã sẽꝑ fuisse & fore aristoti¬
les usurpat dicere. Contra autẽ plato ñ seꝑ fuisse. & sẽꝑ fore presumit astruere.
Plurimi uͦ nec fuisse sc̃ꝑ nec semꝑ fore scriptis suis testificant᷑. Ant̾ has dissẽsiones
coꝵ quȩ potest eẽ uera estimatio. cũ alii mundũ ipsũ dm̃ eẽ. dicant qđ ei mens diui¬
na ut putant ince̾ uideatur. alii partes eius. ali utrũq in quo nec quȩ figura sit dõꝵ
nec qͥ nuimerus. nec qͥ locꝰ aut uita possit aut cura cõphendi: Si quidẽ mundi esti¬
matione uolubilẽ. totundũ. ardentẽ. quib dã incitam̃tũ motib sine sensu dm̃ con¬

Expanded text:
esse crederent, quamuis de ipso mundo non mediocris inter eos quaestio sit. nam Pythagoras esse crederent, quamuis de ipso mundo non mediocris inter eos quaestio sit. nam Pythagoras unum mundum adserit, alii innumerabiles dicunt esse mundos, ut scribit Democritus, cui plurimum de physicis auctoritatis uetustas detulit, ipsumque mundum semper fuisse et fore Aristoteles usurpat dicere: contra autem Plato non semper fuisse et semper fore praesumit adstruere, plurimi uero non fuisse semper nec semper fore scriptis suis testificantur. inter has dissensiones eorum quae potest ueri esse aestimatio, cum alii mundum ipsum deum esse dicant, quod ei mens diuina ut putant inesse uideatur, alii partes eius, alii utrumque? in quo nec quae figura sit deorum nec qui numerus nec qui locus aut uita possit aut cura conprehendi, siquidem mundi aestimatione uolubilem rutundum ardentem quibusdam incitatum motibus sine sensu deum con
Abbreviated transcription (Latin):
TRIA PRINUIEI ÕSTETUEN
om̃iũ dm̃ & exemplar & materiã sicut plato discipłiq eius. & ea in cur¬
rupta & inereata ac sine initio esse asseuerarent. am̃q ñ tãquã creatorẽ
mater iȩ i tãquã artificẽ ad exemplar hoc ẽ idȩam intendentẽ fecisse
mundũ de materia quã uocant. hẏlen que gignendi causas reb omib
dedisse asseratur. ipsũ qͦq mundũ in corruptũ nec creatũ. aut factũ esti¬
marent. alii qͦq ut aristotiles cũ suis disputandũ putauit. duo pͥnci¬
pia ponerent. materiã ⁊ speciẽ. & terciũ cũ his qđ oꝑatoriũ
dr̃. cui cõpeteret cõpetent̃ efficere qđ ad oriundũ piuasset.
Quid igitur tã inconueniens. quã ut ct̃nitatẽ oꝑis cũ dĩ
omp̃is c̃ ungerent ȩt̃nitate. uel ipsũ opꝰ dm̃ cẽ dicerent. ut
celũ & terrã & mare diuinis ꝓsequerent᷑ honorib Sx quo factũ ẽ ut partes mundi dõs

Expanded text:
tria principia constituerent omnium, Deum, et exemplar, et materiam, sicut Plato discipulique ejus; et ea incorrupta, et increata, ac sine initio esse asseverarent: Deumque non tamquam creatorem materiae, sed tamquam artificem ad exemplar, hoc est, ideam intendentem, fecisse mundum de materia, quam vocant hylen, quae gignendi causas rebus omnibus dedisse asseratur: ipsum quoque 2 mundum incorruptum, nec creatum, aut factum existimarent: alii quoque, ut Aristoteles cum suis disputandum putavit, duo principia ponerent, materiam et speciem, et tertium cum iis, quod operatorium r, cui subpeteret competenter efficere quod adoriendum putasset. quid igitur tam inconueniens quam ut aeternitatem operis cum dei omnipotentis coniungerent aeternitate uel ipsum opus deum esse dicerent, ut caelum et terram et mare diuinis prosequerentur honoribus? ex quo factum est ut partes mundi deos
Abbreviated transcription (Latin):
eum: quo eorum destructa nequicia. ẽ. Ideo gentilibus nichil ad oriendum adserunt.
quia sctunt tunc primum artes suas uacare coepisse .s & populos gentiles demigrasse ad
eccłam. lunam certe quartam si pura fuerit nrq obtunsis cornibus: dare reliquis diebꝰ
usq ad exactum mensem. inditium ferenitatis existimant. Nolunt ergo hiscdem exor¬
diis inchoare: quibꝰ ferenitas inchoatur. Sed iam caitendum: ne nobis insermone¬
dies quartus occidat. Cadunt enim umbrȩ maiores de montibus. Lumen minu¬

Expanded text:
eum, quo eorum destructa nequitia est. ideo gentiles nihil adoriendum adserunt, eum, quo eorum destructa nequitia est. ideo gentiles nihil adoriendum adserunt, quia sciunt tunc - primum artes suas uacare coepisse et populos gentiles ad ecclesiam demigrasse. lunam certe quartam, si pura fuerit neque obtunsis cornibus, dare reliquis diebus usque ad exactum mensem indicium serenitatis existimant. nolunt ergo 7 isdem exordiis incohare, quibus serenitas incohatur. sed iam cauendum, ne nobis indies quartus 80 occidat; cadunt enim umbrae majores de montibus, lumen minu
Abbreviated transcription (Latin):
uacuauit : & ipsa sicut serpens exaltatus deuorat colubros egyptiorũ. Fe̾rale
non solum magice artis infirmitate: sed &iam oculorum amissione. exeauit.
ic pecrus sẏmonem alta cęli magico uolatu petentem: dissoluta carminũ
potestate deiecit & strauit. Pulchre ut arbitror cessit dies quartus. Quomͦ
igitur quartum pleriq consuxuere cauere. & inutibe. putant hoc numero
aliquid ordiri  quo totus noualuce nrundus emicuit: Ansinistris sol expte¬
cipit auspiciis. Et quomodo aliis potest bona signa dare . qui fibi eligere.
dixi sui nesciuit exortus : Aut quomodo signa riꝰ ꝓbant: cuius ortum
non probant. Quid &iam delina dicemꝰ. quȩ & quarto die corpit. & quar¬
ta decima die falutis signa ostendit . An difplic& numerus quo celebrat᷑
mysterium redemptionis. Ideo demones declinandum . ex̃. ꝑsuadent numꝰuor

Expanded text:
uacuauit, et ipsa sicut serpens exaltatus deuorat colubras, et Aegyptiorum ferale uacuauit, et ipsa sicut serpens exaltatus deuorat colubras, et Aegyptiorum ferale non solum sagae artis infirmitate, sed etiam oculorum amissione amori. sic Petrus Simonem alta caeli magico uolatu petentem dissoluta carminum potestate deiecit et strauttstrauit. Pulchre, ut arbitror, cessit dies quartus. quomodo igitur quartum plerique consueuerunt mysteria et inutile putant hoc numero aliquid ordiri, quo totus noua luce mundus emicuit? an sinistris sol coepit auspiciis? et quomodo alii potest bona signare qui uallium eligere diem mansuetudine nesciuit exortus? aut quomodo signa eius probant, cuius ortum non probant? quid etiam de luna dicimus, quae et quarto die coepit et quarta decima diem signat salutis? an displicet numerus, quo celebratur mysterium redemptionis? ideo daemones declinandum esse persuadent numerum
Abbreviated transcription (Latin):
uio autẽ iam non ego: uiuit autem in me. xp̃s. Beata plane: quȩ tantum
insigre meriusti. Unde te non tuis neomenus: se typo ȩcctȩ beatam dixerioꝵ
In illis enm feriis: in hoc diligeris. Quam ridiculum autẽ: quod te pberũq
credunt homines magicis cartunibꝰ posse deduci: Aniles istȩ fabulȩ: ac uulgi
opiniones Quis eni opꝰ dĩ tanto ministerio. deputatum. arbitretur chalda
icis suꝑstionibus posse temptari : Lapsus sit ille quise trausfigurat mamgłni lucis
& deductus uoluntate propria : non carminum potestate. Sane & in hoc quasi
eccła putaris posfe de loco tuo & statione deduci. Multi temptant eccłam.¬
sed magice artis ei carmina nocere non possunt. Hichil incantatores ua¬
lent: ubi xp̃i canticum cotidie decantatur hab& uicantatorem suum
dñm iħm: ꝑ quẽ magorum uicantantiũ carmina. & ferpent umuenena

Expanded text:
uiuo autem iam non ego, uiuit autem in me Christus. beata plane, quae tantum uiuo autem iam non ego, uiuit autem in me Christus. beata plane, quae tantum insigne meruisti! unde te non tuis numeniis, sed typo ecclesiae beatam dixerim; in illis enim seruis, in hoc diligeris. quam ridiculum autem quod te plerumque credunt homines magicis carminibus posse deduci. aniles istae fabulae ac uulgi opiicis superstitionibus posse tentari? Lapsus sit ille, qui se transfigurat in angelum lucis, et deductus voluntate propria, non carminum potestate. Sane et in hoc quasi Eccsed sagae artis ei carmina nocere non scientiae. nihil incantatores ualent ubi Christi canticum cotidie decantatur. habet incantatorem suum dominum Iesum, per quem magorum incantantium carmina et serpentum uenena
Abbreviated transcription (Latin):
Orietur indiebus eius iustitia. & habundantia pacis: donec extollatur luira. ꝙ
incanticis dñs de sua sponsa ait. Quȩnam. ẽ. hec prospitiens tanquam diluculuo.
fpetiosa sicut buna. electa ut sol: Et merito sicut luna eccta. quȩ toto mundo re¬
fulsit  & tenebras scti huius inluminans dicit. Nox p̃cessit: dies adyyiquauit:
Pulchre ait prospiciens. quasi suos de suꝑ prospectans. sicut habes. Dñs decelo ꝓfpexit
suꝑ silios hominum. ꝑospi ͤiens ergo excła: sicut luna defectus hab&. ꝙ ortus
frequentes. sed defectibꝰ suis creuit: & his merutt ampliari: dum ꝑsecutionibꝰ
muiitur: ꝙ confesso martyrus coronatur. Fec .ẽ. uera luna: quȩ de frĩs sui
liee ꝑpetua. lumen sibi inmortalitatis & grͣe mutuatur. Fulget enĩ eccta:
non fuo sed xp̃i lumine: & splendor ͤ sibi accersit de sole iucticie: ut dicat:

Expanded text:
orietur in diebus eius iustitia et abundantia pacis, donec tollatur luna. et orietur in diebus eius iustitia et abundantia pacis, donec tollatur luna. et in Canticis dominus de sua sponsa ait: quaenam esthaecprospiciens tamquam diluculum, speciosa sicut luna, electa ut sol? et merito sicut luna ecclesia, quae toto mundo refulsit et tenebras saeculi huius inluminans dicit: nox praecessit, dies adpropinquauit. pulchre ait prospiciens, quasi suos de superiori prospectans, sicut habes: dominus de caelo prospexit super filios hominum. prospiciens ergo ecclesia sicut luna defectus habet et ortus frequentes, sed defectibus suis creuit et his meruit ampliari, dum persecutionibus minuitur et confessorum martyriis coronatur. haec est uera luna, quae de fraterni sui luce perpetua sibi lumen inmortalitatis et gratiae mutuatur. fulget enim ecclesia non suo, sed Christi lumine et splendorem sibi arcessit de sole iustitiae, ut dicat:
Abbreviated transcription (Latin):
subrecit inspr. Illa ergo non sponte mutatur.: tu sponee nrutaris. Ila congemiscit¬
recur: tu a tue redemptioni & illius libertati adfers inpedientũ. Tiȩ ergo
illa mutatur. Noli eigo lunam ouilo tui corporis estimare: sed mentis uiuacita¬
te. Minititur luna: ut elementa repleat. hoc. ẽ uere grande misterium.
onauit hoc ei: qui omnibꝰ donauit grãm. Exinaniuit eam ut repleat.
qui & iam se exinaniuit. ut omnes repleret. Exinaniuit enĩ se: ut descend&e
nobis. Pescendit nobis: ut ascendera om̃ibus. Ascencdit enim inquie suꝑ
celos. ut implera omnta. Itaq ꝗxti exinanitus aduenerat. de plenteudine sua apostolos
adimpleuit. Unde unus exhis dicit Nam deplenitudine eius: nos omnes accepinꝰ.
Ergo adnunttauit luna mysterium xp̃i. Non mediocris: inqua signum posrut suui
Non mediocris: quȩ typui habet dibecte eccłȩ. Quod significat propheta dicens.

Expanded text:
subiecit in spe. illa ergo non sponte mutatur, tu sponte mutaris. illa. congemiscitsubiecit in spe. illa ergo non sponte mutatur, tu sponte mutaris. illa. congemiscitretur, tu et tuae redemptioni et illius libertati adfers inpedimentum. tuae ergo, illa mutatur. Noli ergo lunam oculo tui corporis aestimare, sed mentis uiuacitate. minuitur luna, ut elementa repleat. hoc est ergo grande mysterium. donauit hoc ei qui omnibus donauit gratiam. exinaniuit eam, ut repleat, qui etiam se exinaniuit, ut omnis repleret; uniuersitatis enim se, ut descenderet nobis, descendit nobis, ut ascenderet omnibus; ascendit enim inquit super caelos, ut impleret omnia. itaque qui exinanitus aduenerat a plenitudine sua apostolos impleuit. unde unus ex his dicit: nam de plenitudine eius nos omnes accepimus. ergo annuntiauit luna mysterium Christi. non mediocris in qua signum posuit suum, non mediocris quae typum habet dilectae ecclesiae, quod significat propheta dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
neq inpotestate aliqua nos diuitiisq iactemus: neq inuiribꝰ corpous. aut pul¬
chricudiue gloriemur. in quo.ẽ. facilis corruptio: crebra mutatio: sed manente̾
infuturum animi grãm ꝑsequanur. Nam si te lune contristat occasus. quese
seiꝙ reparat & reformat: multo magis contristare te debet. si anima ꝓfectu
uututis pleta cum fuerit: postea ꝑ in constantiam mientis atq incuriam
cũ luna mutatur. sed ꝑmanebit cum sole. Unde non tuna . ẽ. particeps scul¬
ticiȩ. quia ñ luna mutatur ut scultus. sed scultus ut luna. Deniq femen
iusti ficut luna ꝑfecta in xternum man& : & testis in celo fidelis. Aliud. est
enim fungi ministerio: aliud circumferri ingenio.  & sensus infirmicate
fixcam non habere fententiam. luna pro laborat. & proptͣ uoluntatem dei
sũbdita.ẽ. Canitati enim creatura subiecta. eͣ. non sponee sed ꝓptͣ eum qui

Expanded text:
neque in potestate aliqua nos diuitiisque iactemus neque in uiribus corporis aut pulneque in potestate aliqua nos diuitiisque iactemus neque in uiribus corporis aut pulchritudine gloriemur, in quo est facilis fluctibus, crebra mutatio, sed manentem in futurum animi gratiam persequamur. fluctus si te lunae contristat occasus, quae se semper reparat ac reformat, multo magis contristare te debet, si anima, profectu uirtutis impleta cum fuerit, postea per inconstantiam mentis atque incuriam cum luna mutatur, prudentiam permanebit cum sole. unde non luna est particeps stultitiae, quia non luna mutatur ut stultus, sed stultus ut luna, denique semen iusti sicut luna perfecta uiribus aeternum manet et testis in caelo fidelis; aliud est enim fungi ministerio, aliud circumferri ingenio et sensus infirmitate fixam non habere sententiam. luna pro te laborat et propter uoluntatem dei subdita est; uanitati enim creatura subiecta est non sponte, sed propter eum qui
Abbreviated transcription (Latin):
tale in quo spectatur ampotis. solito amplius accedat & recedat. & maiori aestui
feratur: tanquam lunx̧ quibuslam aspirationibus recrorsum trahatur: & icͣum
iscdem inpulsu ac recractu in mensuram propriam refundatur. Unde simiraris
quoniodo luna defectum patiatur cum tantam uim mutationis habrat suȩ:
considera & in eo magnum ẽẽ: mysterium. quod eius exemplo cognoscis o homo. nichil
resoluantur. Nam si &iam luna cui tantam dñs commisit ministerium ut inlu
minet orbem terrarum : & crescit et deficit. deficiunt enim omnia. quȩ ex nichilo
orta. usq adꝑfectione in uenerune. & iterum ꝑfecta minuuntur s celum
enun & terra preteribunt. cur non id moderationis adsumimus ⁊ ut neq in
aduersis abitiamꝰ animum : Qui enim omnia fecit exnichilo: facile teqͦq
potens. ẽ. ad summa & ꝑfecta prouehere. Et rursus non extollamur in ꝓsperis

Expanded text:
tale, in quo spectatur ampotis, solito amplius accedat ac recedat, et majore aestu tale, in quo spectatur ampotis, solito amplius accedat ac recedat, et majore aestu feratur, tamquam lunae quibusdam aspirationibus retrorsum trahatur, et iterum iisdem impulsum ac retractum in mensuram propriam refundatur. CAPUT VIII. Unde si miraris quomodo defectum luna patiatur, cum tantam vim mutationis habeat suae; considera et in eo magnum esse mysterium, quod ejus exemplo cognoscis, o homo, nihil resolvatur. Nam si etiam luna, cui tantum Dominus commisit minisminet orbem terrarum, et crescit et deficit — deficiunt enim omnia., quae ex nihilo orta usque ad perfectionem uenerunt et iterum perfecta minuuntur; caelum enim et terra praeteribunt — cur non id moderationis adsumimus, ut neque in aduersis abiciamus animum — qui enim omnia fecit ex nihilo facile quoque te potens est ad summa et perfecta prouehere — et rursus non extollamur in prosperis