comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
morabo. Ambo qͥppe inuecti st̃ in eaᷤ
quȩ formã pigmentis colorant. uel
potius decolorant. Quoꝵ prior ille
cũ hoc ageret: ait. int̾ cȩt̾a. Siquis
pigmenti artifex. uultũ alicinus ce
speciem &e corporis qualitatẽ emulo
colore signass. ce signato ĩa consum¬
matoq simulacro. manus alius infer¬
ret: ut ĩa formata iam picta quasi
peritior reformaret: grauis prioris
artificis iniuria. & iusta indignatio
uideret᷑. Tu te existimas impune la¬
turam. tam imꝓbe temeritatis auda¬
ciam: dĩ artificis offensams t enim
impudica circa homines. & incesta fui¬
cis lenocinantib ñ sis: corruptis uiola¬
tisꝙ quȩ d̃ĩ sunt. peior adultera detine¬
ris. Qd̾ ornare te putas. qd̾ putas comi:
impugnatio ẽ ista diuini oꝑis. p̃uari¬
catio ẽ ueritatis. Monentis apłi uox ẽ.
Expurgate uetus ferm̃tum. ut sitis
noua conspersio. sicut estis arimi. Nam
pascha nr̃ni aimmolatus ẽ xp̃c. Itaq cele¬

Expanded text:
morabo. Ambo quippe invecti sunt in eas morabo. Ambo quippe invecti sunt in eas quae formam pigmentis colorant, vel potius decolorant: quorum prior ille cum hoc ageret, ait inter caetera: Si quis pingendi artifex vultum alicujus et speciem, et corporis qualitatem aemulo colore signasset; et signato jam consummatoque simulacro, manus alius inferret, ut jam formata, jam picta quasi peritior reformaret, gravis prioris artificis injuria et justa indignatio videretur. Tu te existimas impune laturam tam improbae temeritatis audaciam, Dei artificis offensam? Ut enim impudica circa homines, et incesta lucis lenocinantibus non sis, corruptis violatisque quae Dei sunt, pejor adultera detineris. Quod ornari te putas, quod putas comi, impugnatio est ista divini operis, praevaricatio est veritatis. Monentis Apostoli vox est: « Expurgate vetus fermentum, ut sitis nova conspersio, sicut estis azymi. Etenim Pascha n
Abbreviated transcription (Latin):
nichil intus latere tenebrarũ: tanꝙͣ
lucerne lux intus posita foris luceat.
Qd gͦ exsequar ciboꝵ parsimoniam.
offitioꝵ redundantiã. alterũ ultra
naturam suꝑfuisse: alter ũ pene ipsi na¬
ture defuisse: Illic nulla fuisse inter¬
missa tẽpora:. hic congeminati ieninio
dies. Et siquando reficiendi suecessiss
uoluntas: ẽibus plerũq obuius. qui
mortẽ arceret. ñ delicias ministraret.
ce cȩtã. Hȩc aũt ꝓꝑt̾ea in exemplo huis
temperati generis posui:. quia ñ hic
agit ut uirginitatẽ uoueant. quȩ
ñdum uouerunt: s quales ẽẽ debeant
quȩ iam uotȩ sunt. Nam ut aggredi¬
atur animus tantũ ac tale ꝓpositum.
grandi utiq dicendi genere debet
excitari ce accendi. S martyr eypri¬
anus: de habitu uirginũ. ñ de suscipi¬
endo uirginitatis ꝓposito seripsit. Iste
uͦ ep̃c. etiam ad hoc eas magno accen¬
dit eloquio Uerũ ex eo qd̾ ambo ege¬
runt: dictionis grandis exempla me¬

Expanded text:
nihil intus latere tenebrarum, tanquam nihil intus latere tenebrarum, tanquam lucernae lux intus posita, foris luceat. Quid ego exsequar ciborum parcimoniam, officiorum redundantiam; alterum ultra naturam superfuisse, alterum ipsi naturae pene defuisse? Illic nulla intermissa tempora, hic congeminati jejunio dies; et si quando reficiendi successisset voluntas, cibus plerumque obvius qui mortem arceret, non delicias ministraret , etc. Haec autem propterea in exemplo hujus temperati generis posui, quia non hic agit ut virginitatem voveant quae nondum voverunt; sed quales esse debeant quae jam votae sunt. Nam ut aggrediatur animus tantum ac tale propositum, grandi utique dicendi genere debet excitari et accendi. Sed martyr Cyprianus de habitu virginum, non de suscipiendo virginitatis proposito scripsit. Iste vero episcopus etiam ad hoc eas magno accendit eloquio. 49. Verum ex eo quod ambo egerunt, dictionis grandis exempla me
Abbreviated transcription (Latin):
sincerũ adulteraret affectũ: corde
humilis. uerbis grauis: animi pru¬
dens. loquendi partior. legendi stu¬
diosior: ñ in incerto diuitiarũ. s in
prece pauꝑis spem reponens: intenta
operi. uerecunda sermone: arbitrũ
lum ledere. bene uelle om̃ib: assur-¬
gere maiorib natu: equalib ñ in¬
uidere: fugere iactantiã: rationem
sequi: amare uirtutẽ. Quando ista
uł uultu lesit parentes: qnͣdo dissen¬
sit a ꝓpinquis: qndo fastidiuit humi¬
lem: quando risit debilem: qnͣdo ui¬
tauit in opem: fos solos sollicita cetꝰ.
uiroꝵ inuisere. quos miscdia ñ eru¬
besceret. neq preterir et uerecundia:
nichil toruũ in oculis. nichil in uer¬
bis ꝓcax. nichil in actu inuerecun¬
dum: ñ gestus fractior. ñ incessus so¬
lutior. ñ uox petulantior: ut ipsa
corporis species. simulacrũ fuerit m̃¬
tis & figura ꝓbitatis. Dona quippe
domus in ip̃so uestibulo debet ag¬
nosci: ac primo pretendat. ingressu

Expanded text:
sincerum adulteraret affectum: corde sincerum adulteraret affectum: corde humilis, verbis gravis, animi prudens, loquendi parcior, legendi studiosior; non in incerto divitiarum, sed in prece pauperis spem reponens; intenta operi, verecunda sermoni; arbitrum lum laedere, bene velle omnibus; assurgere majoribus natu, aequalibus non invidere; fugere jactantiam, rationem sequi, amare virtutem. Quando ista vel vultu laesit parentes? quando dissensit a propinquis? quando fastidivit humilem? quando risit debilem? quando vitavit inopem? Eos solos solita coetus virorum invisere, quos misericordia non erubesceret, neque praeteriret verecundia. Nihil torvum in oculis, nihil in verbis procax, nihil in actu inverecundum; non gestus fractior, non incessus solutior, non vox petulantior, ut ipsa corporis species simulacrum fuerit mentis, et figura probitatis. Bona quippe domus in ipso vestibulo debet agnosci, ac primo praetendat ingressu
Abbreviated transcription (Latin):
mores. iusticiam cũ religione retinen¬
tes:.stabiles infide. humiles in timore:
ad omnẽ tolerantiã fortes: ad susti¬
nendas iniurias mites: ad faciendã
miscd̃iam faciles: frat̾na pace unani¬
mes. atq concordes. Quȩ uos singula
o bonȩ uirgines. obseruare dilige¬
re implere debetis. quȩ do & xp̃o
uacantes. ad dñm eui uos dicastis.
maiore &e meliore parte p̃ceditis.
Prouecte annis. iuniorib facite ma¬
gisteriũ. Minores natu prebete cõ¬
parib incitam̃tum:. hortam̃tis uos
mutius excitate: emulis de uirtu¬
de docum̃tis. ad głam ꝓuocate. dura¬
de fortiter: sp̃italit̾ ꝑgite: ꝑuenite feli
citer. Tantũ memĩtote tune nr̃i eum
incipiet in uobis uirginitas honorari.
Ambrosius etiã genere dicendi tẽꝑato
& ornato. ꝓfessis uirginib ꝓponit tãꝙͣ
sub exempli forma. qd̾ morib imiten¬
tur: ce dicit. Wirgo erat. ñ sołu corꝑe
s etiã mente: quȩ nullo doli ambitu

Expanded text:
mores, justitiam cum religione retinenmores, justitiam cum religione retinentes, stabiad omnem tolerantiam fortes, ad sustinendam iniuriam mites, ad faciendam misericordiam faciles, fraterna pace unanimes adque concordes. Quae uos singula, o bonae uirgines, obsernare, diligere, inplere debetis quae Deo et Christo uacantes ad Dominum, cui uos dicastis, et maiore et meliore parte praeceditis. prouectae annis, iunioribus facite magisterium: minores natu, praebete conparibus incitamentum. hortamentis uos mutuis excitate, aemulis de uirtute documentis ad gloriam prouocate. durate citer; tantum mementote tunc nostri, cum incipiet in vobis virginitas honorari . 48. Ambrosius etiam genere dicendi temperato i ornato professis virginibus proponit, tanquam sub exempli forma, quod moribus imitentur, et dicit: Virgo erat, non solum corpore, sed etiam mente, quae nullo doli ambitu
Abbreviated transcription (Latin):
ditionis exureret. Unde & d̾ns ait.
Ignẽ ueni mittere suꝑ t̾ram: &e cȩt̾a.
In quib rei docendȩ ac ꝓbandȩ max¬
ime incumbit. De genere tẽperato
est:apud eyprianũ uirginitatis illa
laudatio. Nunc nobis ad uirgines
sermo ẽ. Quarũ quo sublimior gła
ẽ: maior &e cura. flos ẽ ille ȩccłiastiez
germiniꝰ: decus atq ornam̃tũ gr̃ȩ
sp̾italis: leta indoles laudis cehono¬
ris: opus integrũ atq incorruptũ:
dei imago. respondens ad seĩmoniã
dm̃i: illustrior portio gregis xp̃i. Gau¬
det ꝑ ipsas. atq in illis largiter floret
eccłiȩ matris generosa fecunditas:
qͣntoq plus głosa uirginitas nume¬
ro suo addit: gaudiũ matris augescit.
Et alio loco in fine. epłȩ. Quomͦ porta¬
uimus inquit imaginẽ enus qui de.
limo ẽ: sic portemus imaginẽ eiꝰ qui
de cęlo ẽ. Hanc imaginẽ uirginitas
portat. Portat integritatis scĩtas. portat
ce ueritas: portant disciplinȩ dĩ me¬

Expanded text:
ditionis exureret. Unde et Dominus ait, ditionis exureret. Unde et Dominus ait, « Ignem veni mittere in terram » ; et caetera, in quibus rei docendae ac probandae maxime incumbit . 47. De genere temperato est apud Cyprianum virginitatis illa laudatio: Nunc nobis ad virgines sermo est, quarum quo sublimior gloria est, major et cura. Flos est ille ecclesiastici germinis, decus atque ornamentum gratiae spiritualis, laeta indoles laudis et honoris, opus integrum atque incorruptum, Dei imago respondens ad sanctimoniam Domini, illustrior portio gregis Christi. Gaudet per ipsas, atque in illis largiter floret Ecclesiae matris gloriosa fecunditas: quantoque plus gloriosa virginitas numero suo addit, tanto plus gaudium matris augescit. Et alio loco in fine epistolae: Quomodo portavimus, inquit, imaginem ejus qui de limo est, sic portemus et imaginem ejus qui de coelo est . Hanc imaginem virginitas portat, portat integritas, sanctitas portat et veritas; portant disciplinae Dei me
Abbreviated transcription (Latin):
carnẽ sed̾m p̃cepta angłi. & arima
supra petrã posuit: ce ea iure ꝑfudit.
Quȩ simul ut uirgȩ cacumine quam
gerebat. angłs dĩ contigit. de petra ig¬
nis erupit: atq ita sacrificiũ qd̃ offere¬
batur absumptũ ẽ. Quo indicio decla¬
ratũ uidetur. qd̾ petra illa typũ habu¬
erit corporis xp̃i: quia scͥptum ẽ. bibe¬
bant de consequenti petra: petra aũ
eius. s ad carnẽ relatũ est: que sicien¬
tium corda ppłoꝵ ꝑhenni riuo sui
sanguinis inundauit. Iam tunc gͥ
in mysterio declaratũ est. qͥa dñs iħs¬
his in carne sua totius mundi pecca¬
ta erueifixus aboleret:. nec sołu delic¬
ta factoꝵ: s etiã cupiditates animoꝵ.
Caro enĩ hedi ad culpa facti refertur:
ius ad illecebras cupiditatũ. sicut
scͥptum ẽ. Quia concupiuit ppłs cu¬
piditatẽ pessimã. & dixer̃t. Qͥs nos
exiit: ostendit qͦd caro dñi spũ reple-¬
ta diuino. peccata omĩa humanȩ coi¬

Expanded text:
carnem secundum praeceptum angeli, et azyma carnem secundum praeceptum angeli, et azyma supra petram posuit, et ea jure perfudit: quae simul ut virgae cacumine, quam gerebat, angelus Dei contigit, de petra ignis erupit, atque ita sacrificium quod offerebatur absumptum est . Quo indicio declaratum videtur, quod petra illa typum habuerit corporis Christi; quia scriptum est, « Bibebant de consequenti petra, petra autem ejus, sed ad carnem relatum est, quae sitientium corda populorum perenni rivo sui sanguinis inundavit. Jam tunc igitur in mysterio declaratum est, quia Dominus Jesus in carne sua, totius mundi peccata crucifixus aboleret, nec solum delicta factorum, sed etiam cupiditates animorum. Caro enim haedi ad culpam facti refertur; jus ad illecebras cupiditatum, sicut scriptum est, « Quia concupivit populus cupiditatem pessimam, et dixerunt, Quis nos exiit, ostendit quod caro Domini Spiritu repleta divino, peccata omnia humanae con
Abbreviated transcription (Latin):
aquã s uinũ biberit: &e sie imaginem
dnũcȩ passionis expresserit. It̾ẽ in sac̾¬
qd̃ seriptura diuina testatur &e dicit.
Et melchisedech rex salem: ꝓtulit pane
& uinũ. fu̾it aũt sacerdos dĩ summi
ce benedixit abraham. Qd̾ aũt mel¬
chisedech tẏpum xp̃i portaret. decla
filiũ dicens: ante luciferũ genui tẽ.
tu es sacerdos inȩt̾num scdm ordinẽ
seruant. qd̃ facile ẽ explorare legenti¬
bus. Sẽs quoq ambrosius cũ agat
rem magn̾ã de sp̃ũ sc̃õ. ut eũ patri
&e filio demonstret equalem:. sũmis¬
so tam̃ dicendi genere urit᷑: qm̃ res
suscepta ñ ornam̃ta u̾boꝵ. aut ad flec¬
tendos animos cõmotionis affectum.
s rerũ docum̃ta desiderat. Ergo int̃
cȩtera in principio huiꝰ operis ait.
Quo motus oraculo gedeon. cũ audiss
qd̾ deficientib licet ppłoꝵ milib. in
uno uiro dñs plebem suã ab hostib
liberaret: optulit hedu caprarũ. cuiꝰ

Expanded text:
aquam sed uinum biberit et sic imaginem aquam sed uinum biberit et sic imaginem dominicae passionis expresserit. Item in sacerquod scriptura diuina testatur et dicit: et Melchisedech rex Salem protulit panem et uinum. fuit autem sacerdos Dei summi et, benedixit Abraham. quod auchisedech typum Christi portaret, declarris ad Filium dicens: Ante luciferum genui te. Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem servant, quod facile est explorare legentibus. 46. Sanctus quoque Ambrosius cum agat rem magnam de Spiritu sancto, ut eum Patri et Filio demonstret aequalem, submisso tamen dicendi genere utitur; qsuscepta, non ornamenta verborum, aut ad flectendos animos commotiones affectuum, sed rerum documenta desiderat. Ergo inter caetera in principio hujus operis, ait: « Commotus oraculo Gedeon , cum audisset quod deficientibus licet populorum millibus, in uno viro Dominus plebem suam ab hostibus liberaret, obtulit haedum caprarum, cujus
Abbreviated transcription (Latin):
nendu est. Post principiũ gͦ epłȩ ĩa
in calice offerendo dñica traditio
seruet᷑: neq aliud fiat a nobis quã
qd̾ ꝓ nobis dñs prior fecit: ut calix
qui in cõmemorationem ei offert᷑.
mixtus. uino offerat᷑. Nam cũ dicat
xp̃c. ego sũ uitis uera: sanguis xp̃i
ñ aqua ẽ utiq s uinũ. Nec potest
uideri sangius eio quo redempti &
uiuificati sumus. ẽẽ in calice: qnͣdo
uinũ desit calici quo xp̃i sanguis
ostendit᷑: qui scͥpturarum omnium
sacram̃to ac testimonio p̃dicatur.
Inuenimus enĩ in genesi cirea sacra¬
mentũ noe hoc idem p̾eueurrisse:
&e figurã dnicȩ passionis illic extitiᷤ¬
se. qd̾ uinũ bibit. qd̾ mnebriatus ẽ:
qd̾ in domo sua nudatus ẽ: qd̾ fuit
recubans nudis ce patentib fȩmorib̾:
qd̃ nuditas illa patris. a medio filio
contecta. ce cȩxã quȩ necesse ñ ẽ exseqͥ
cũ satis sit hoc sołu complecti. qͦd noe
tẏpum futurȩ ueritatis ostendens. non

Expanded text:
nendum est. Post principium ergo epistolanendum est. Post principium ergo epistolain calice offerendo dominica traditio seruetur neque aliud fiat a nobis quam quod pro nobis Dominus prior fecit, ut calix qui in commemoratione eius offertur minus uino offeratur. nam cum dicat Christus : ego sum uitis uera, sanguis Christi non aqua est utique, sed uinum. nec potest uideri sanguis eius, quo redempti et uiuificati sumus, esse in calice, quando uinum desit calici, quod Christi sanguis ostenditur, qui scripturarum omnium sacramento ac testimonio praedicetur. Inuenimus enim et in Genesi circa sacramentum Noe hoc idem praecucurrisse et figuram dominicae passionis illic extitisse quod uinum bibit, quod inebriatus est, quod in domo sua nudatus est, quod fuit recubans nudis et patentibus femoribus, quod nuditas illa patris a medio filio contecta, et cetera quae necesse non est exsequi, cum satis sit hoc solum conplecti quod Noe typum futurae ueritatis ostendens non
Abbreviated transcription (Latin):
filioli mei quos iterũ partur io: donec
nunc ẽẽ apud uos. & mutare uocem
meã: quia confundor in uobis. Nũqͥd
hic aut contraria contrariis uerba
sunt reddita: aut aliqua gradatio¬
ne sibi subnexa sunt. aut cesa & m̃bra
circuitisue sonuerunt: Et tam̃ ñ
idõ tepuit grandis affectus. quo
eloquiũ feruere sentimus. s apłica
ista sic clara sunt. ut & ꝓfunda sint:
atq ita conscripta memorieq man¬
data: ut ñ solum lectore uł audito
re. uerũetiam expositore opꝰ habe¬
ant. si quis in eis ñ suꝑficie contentus
altitudinẽ querat. Quaꝑꝑt̾ uideamꝰ
ista genera dicendi in eis. qui istoꝵ
lectione ad rerũ diuinarũ atq sa¬
lubrium scientiã ꝓfecerunt. eaq
eccłiȩ ministrarunt. Deatꝰ cyprianꝰ
summisso dicendi genere utitur: in
eo libro ubi de sacram̃to calicis dis¬
putat. Soluit᷑ qͥppe ibi questio. in qͣ
querit᷑ utrũ calix dñicus aquã sol̃a.
an eam in uino mixtã debeat ha¬
bere. S exempli grã: aliqͥd inde po¬

Expanded text:
rum parturio, donec nunc adesse apud vos, et mutare vocem meam, quia confundor in vobis. Numquid hîc aut contraria contrariis verba sunt reddita, aut aliqua gradatione sibi subnexa sunt, aut caesa et membra circuitusve sonuerunt? Et tamen non ideo tepuit grandis affectus, quod eloquium fervere sentimus: sed Apostolica ista sic clara sunt, ut et profunda sint: atque ita conscripta, memoriaeque mandata, ut re, verum etiam expositore opus habeant, si quis in eis non superficie contentus altitudinem quaerat. Quapropter videamus ista genera dicendi in eis qui istorum lectione ad rerum divinarum atque salubrium scientiam profecerunt, eamque Ecclesiae ministrarunt. Beatus Cyprianus submisso dicendi genere utitur in eo libro ubi de Sacramento calicis disputat. Solvitur quippe ibi quaestio, in qua quaeritur utrum calix dominicus aquam solam, an eam vino mixtam debeat habere. Sed exempli gratia aliquid inde po
Abbreviated transcription (Latin):
bus uos: benedicite. & nolite maledi¬
cere. Gaudere cũ gaudentib flere
cũ flentib. id ipsum inuiẽe sentienteᷤ.
Et quã pulchre ista omĩa sic effusa:
bimembri cireuitu terminantur.
Non alta sapientes: s humilib consen¬
tientes. Et aliquanto post. in hoc ip¬
sum inquit ꝑseuerantes: reddite om¬
nib debita. Cui tributũ tributum:
eui uectigal uec̾tigal. eui timorem
timorem: eui honore honorem. Que
membratim̃ fusa. claudunt᷑ etiã ipso
eireuitu: quẽ duo m̃bra contexiiii.
Nemini quiequã debeatis: nisi ut in¬
uicem diligatis. Et post paululum.
Nox precessit inquit. dies aũt adꝓpin¬
quaiit. Abiciamꝰ itaq oꝑa tenebra¬
rum: & induamur nos arma lucis:
sicut in die honeste ambulemꝰ. Non

Expanded text:
nolite maledicere. Gaudere cum gaudentibus, flere cum flentibus: idipsum invicem sentientes . Et quam pulchre ista omnia sic effusa, bimembri circuitu terminantur, Non alta sapientes, sed humilibus consentientes! Et aliquanto post: In hoc ipso, inquit, perseverantes, reddite omnibus debita: cui tributum, tributum; cui vectigal, vectigal; cui timorem, timorem; cui honormembratim fusa clauduntur, etiam ipso circuitu, quem duo membra connectunt. Nemini quicquam debeatis, nisi ut invicem diligatis: Et post paululum: Nox praecessit, inquit, dies autem appropinquavit: abiiciamus itaque opera tenebrarum, et induamur arma lucis, sicut in die honeste
Abbreviated transcription (Latin):
beatis corpora ur̃a hostiam uiuam.
scãm. do placentẽ. Et totus fere ip¬
sius exhortationis locus. tẽperatũ
habet locutionis genus: ubi illa
pulchriora st̃. in quib ꝓpria ꝓpriis.
tanquã debita reddita decent̃ ex¬
currunt:. sicuti ẽ. Habentes dona
diuersa. scdm grãm quȩ data est
nobis: siue ꝓphetiam scd̃m regulam
fidi. siue ministeriũ in ministrando.

Expanded text:
beatis corpora vestra hostiam vivam, beatis corpora vestra hostiam vivam, sanctam, Deo placentem . Et totus fere ipsius exhortationis locus temperatum habet locutionis genus: ubi illa pulchriora sunt, ubi propria propriis tanquam debita reddita, decenter excurrunt, sicuti est: Habentes dona diversa secundum gratiam quae data est nobis; sive prophetiam, secundum regulam fidei; si
Abbreviated transcription (Latin):
lum aꝑire clausa & nodos soluere
questionis. s etiã du hoc agit᷑ aliis
questionib quȩ fortassis mciderint.
ne id qd̾ dicimꝰ imꝓbetur ꝑ illas aut
refellatur. occurrere. si tam̃ ipsa earũ
solutio parit̾ occurrerit: ne mouea.¬
mus qd̾ auferre ñ possumꝰ. fit aũt ut
cũ incidentes questiomi alie questio¬
nes. & aliȩ rursus incidentib ineiden
tes ꝑtractant᷑ atq soluunt᷑: in eã lon¬
gitudinẽ ratiocinationis extendat᷑
intentio: ut nisi memoria plurimũ
ualeat. atq uigeat: ad caput unde a¬
gebatur. disputator redire ñ possit.
alde aũt bonũ est. ut qͥcquid con¬
tradici potest. si occurrerit refute.¬
tur: ne ibi occurrat. ubi ñ erit qui
respondeat: aut presenti quide sed
tacenti occurrat: & minus sanatus
abscedat. In illis aũt apłicis uerbiᷤ
dictio tẽperata ẽ. seniorẽ ne mere¬
paueris. s obsecra ut patrẽ. iunioreᷤᷤ
ut fr̃s: anus ut matres: adolescen¬
tulas ut sorores. Et in illis. Obsecro

Expanded text:
um aperire clausa, et nodos solvere quaestionum; sed etiam dum hoc agitur, aliis quaestionibus, quae fortassis inciderint, ne id quod dicimus improbetur per illas aut refellatur, occurrere: si tamen et ipsa earum solutio pariter occurrerit, ne moveamus quod auferre non possumus. Fit autem ut cum incidentes quaestioni aliae quaestiones, et aliae tes pertractantur atque salvuntur, in eam longitudinem ratiocinationis extendatur intentio, ut nisi memoria plurimum valeat atque vigeat, ad caput unde agebatur, disputator redire non possit: valde autem bonum est, ut quicquid contradici potest, si occurrerit, refutetur, ne ibi occurrat, ubi non erit qui respondeat: aut praesenti quidem, sed tacenti occurrat, et minus sanatus abscedat. In illis autem Apostolicis verbis dictio temperata est: Seniorem ne increpaveris, sed obsecra ut patrem, juniores ut fratres, anus ut matres, adolescentulas ut sorores . Et in illis: Obsecro
Abbreviated transcription (Latin):
fuit beatitudo ur̃a. Testimonium
uobis ꝑhibeo. qm̃ si fieri poss oculos
urõs eruissetis: & dedissetis mͥ. Ergo
inimicus factus sũ uobis: uerũ p̃di¬
cans: fmulant᷑ uos ñ bene: s exclude.¬
re uos uolunt. ut eos emulemini.
Bonũ est aũt emulari in bono semꝑ:¬

Expanded text:
udo vestra? Testimonium vobis perhibeo, quoniam si fieri posset, oculos vestros eruissetis et dedissetis mihi. Ergo inimicus factus sum vobis verum praedicans? Aemulantur vos non bene; sed excludere vos volunt, ut eos aemulemini. Bonum est autem in bono aem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmissiones. Si enĩ ex lege hereditas.:
ĩã non ex ꝓmissione. Abrahȩ aũt. ꝑ
reꝓmissionẽ donauit ds. Et qͥa oc¬
currere poterat audientis cogitati¬
oni. ut quid gͦ lex data ẽ. si ex illa ñ
est hereditas: ipse sibi hoc obiecit.
atq ait uelut int̾rogans. Qd gͦ lex:
Deinde respondit. tͣnsgressionis gr̃a
ꝓposita ẽ. donec ueniret sem̃ cui pro¬
missũ est: disposita ꝑ angłos in manu
mediatoris. Mediator aũt uniꝰ ñ ẽ:
d̃s uͦ unus ẽ. Et hic occurrebat. qd̾ sͥ
ipse ꝓposuit. Lex gͦ aduersus ꝓmissa
dĩ Et respondit. Absit. Redditq ra¬
dionẽ dicens. Si enĩ data eẽt lex quȩ
poss uiuificare: omĩno ex lege eẽt iu¬
sticia. S conclusit scͥptura omĩa sub

Expanded text:
ege haereditas, jam non ex promissione. Abrahae autem per repromissionem donavit Deus. Et quia occurrere poterat audientis cogitationi, Utquid ergo Lex data est, si ex illa non est haereditas? ipse sibi hoc objecit, atque ait velut interrogans: Quid ergo Lex? Deinde respondit: Transgressionis gratia proposita est, donec veniret semen cui promissum est, disposita per Angelos in manu mediatoris. Mediator autem unius non est, Deus vero unus est. Et hic occurrebat, quod sibi ipse proposuit, Lex ergo adversus promissa Dei? Et respondit, Absit: reddiditque rationem, dicens, Si enim data esset Lex quae posset vivificare, omnino ex Lege esset justitia.
Abbreviated transcription (Latin):
qͣntia. Si enĩ siẽ qͥdã disertissimi atq acu¬
tissimi uiri. uidẽ ac dice̾ potuert̃. ea q̃
oratoria uelut arte discunt᷑ ñ obseruareit᷑¬
⁊ notarent᷑. &x in hãc doctnã ñ redige̾nt᷑. nͥ
priꝰ in oratoꝵ inuenirent᷑ ingeniis: quid
mirũ si &e in istis inueniunt᷑. qͦs ille. misit
qͥ fecit ingenia: Quapꝑt̾ & eloquentes
quidẽ ñ solu̾ sapientes. canonicos nrõs
auctores doctoresq fateam. tali eloqͦn¬

Expanded text:
quentia. Si enim, sicut quidam disertissimi atque acuquentia. Si enim, sicut quidam disertissimi atque acutissimi viri videre ac dicere potuerunt, ea quae velut oratoria arte dicuntur, non observarentuet notarentur, et in hanc doctrinam non redigerentur, nisi prius in oratorum invenirentur ingeniis; quid mirum si et in istis inveniuntur, quos ille misit qui facit ingenia? Quapropter et eloquentes quidem, non solum sapientes, canonicos nostros auctores doctoresque fateamur, tali eloq
Abbreviated transcription (Latin):
tiebant᷑ suꝑ contritione fratris. s positꝰ
ẽ ꝓ fratre ioseph: ut quicũq frat̃ ꝓprio
significaret᷑ eiꝰ nomine: cuiꝰ ex fratrib
fama p̾clara est. uł in malis quȩ pen¬
dit. uł in bonis quȩ rependit. Iste certe
tropus ubi ioseph quemcũq fratrem
facit intelligi. nescio utrũ illa qmͣ di¬
dicimꝰ & docuimꝰ arte tradat᷑ qm sit
tam̃ pulcher. & quẽ admodu afficiat
legentes atq intelligentes. ñ opus ẽ
cuiqm dici. si ipse ñ sentit. Et plura
qͥdem quȩ ꝑtineant ad p̃cepta eloqͦn¬
tiȩ. in hoc ipso loco quẽ ꝓ exemplo posu¬
imus possunt repperiri: s bonũ audito¬
rem ñ tam si diligent̾ discutiat᷑ instru¬
it: qm si ardent̃ ꝓnuntiet᷑ accendit.
N eq enĩ hȩc humana industria cõposita.
s diuina mente sunt fusa. ce sapienter
ce eloquent̃: ñ intenta in eloquentiam
sapientia. s a sapientia ñ recedente elo¬

Expanded text:
tiebantur super contritione fratris; sed positus tiebantur super contritione fratris; sed positus est pro fratre Ioseph, ut quicunque frater proprio significaretur eius nomine, cuivis ex fratribus fama praeclara est, vel in malis quae pendit, vel in bonis quae rependit. Iste certe Tropus, ubi Ioseph quemcunque fratrem facit intelligi, nescio utrum illa quam didicimus et docuimus arte tradatur. Quam sit tamen pulcher, et quemadmodum afficiat legentes atque intelligentes, non opus est cuiquam dici, si ipse non sentit: et plura quidem quae pertinent ad praecepta eloquentiae, in hoc ipso loco, quem pro exemplo posuimus, possunt reperiri. Sed bonum auditorem non tam si diligenter discutiatur instruit, quam si ardenter pronuncietur accendit. Neque enim haec humana industria composita, sed divina mente sunt fusa et sapienter et eloquenter, non intenta in eloquentiam sapientia sed a sapientia non recedente elo
Abbreviated transcription (Latin):
musica: mirabil decore dicencdi inue¬
ctionis impetu relaxato. e ñ ad illos
s de illis iam loquens. ut nos music̃ã
sapientis a musica luxuriantis distin¬
guere cõmoneret. ñ dicit qui camtis
ad uocem psalterii. &e sicut dauid puta¬
tis uos habere uasa cantier. s cũ illud
ad illos dixiss qͦd luxuriosi audire
deberent. qui canitis ad uocẽ psalterii.
imꝑiciam quoq eoꝵ aliis quodammͦ
indicauit adiungens. sicut daiuid pu¬
tauerunt se habere uasa cantiei. biben¬
des in phialis uinũ. & optimo unguen¬
to delibuti. Tria hec melius ꝓnuntiart᷑.
si suspensis duob priorib menbris. eir¬
adicitur. & nicħ patiebant᷑ suꝑ contri¬
tione ioseph. siue continuatim dicat᷑
ut unũ sit membrũ. siue decentius
suspendat᷑. & nichil patiebant᷑ & ptꝰ
hanc distinctionẽ inferat᷑. suꝑ contri¬
tione ioseph. atq sit bimembris cireu¬
itus. miro decore ñ dictũ est nicħ pa¬

Expanded text:
musica, mirabili decore dicendi, invemusica, mirabili decore dicendi, invectionis impetu relaxato, et non ad illos, sed de illis jam loquens, ut nos musicam sapientis a musica luxuriantis distinguere commoneret, non ait, Qui canitis ad vocem psalterii, et sicut David putatis vos habere vasa cantici: sed cum illud ad illos dixisset, quod luxuriosi audire deberent, Qui canitis ad vocem psalterii, imperitiam quoque eorum aliis quodammodo indicavit, adjungens, Sicut David putaverunt se habere vasa cantici, bibentes in phialis vinum, et optimo unguento delibuti. Tria haec melius pronuntiantur, si suspensis duobus prioribus membris ciradiicitur? Et nihil patiebantur super contritione Ioseph, sive continuatim dicatur, ut unum sit membrum, sive decentius suspendatur, Et nihil patiebantur, et post hanc distinctionem inferatur Super contritione Ioseph, atque sit bimembris circumitus: miro decore non dictum est, Nihil pa
Abbreviated transcription (Latin):
antis uoce singula finirent᷑. S pul¬
crius factũ ẽ. ut eidem ꝓnomini es¬
sent bina subnexa. que tres sententi¬
as explicarent: unã ad captiuitatis
p̃nuntiationem. qui separati estis in
diem mału. & appropinquatis solio
inquitatis: alteram ad libidinẽ. qui
dormitis in lectis eburneis. & lasciuii¬
tis in stratis urĩs: ad uoracitatem uͦ
derciam ꝑtinentẽ. qui comeditis in¬
quit agnũ de grege. & uitulos de
medio armenti: ut in potestate sit ꝓ¬
nuntiantis. utrũ singula fimat. et
membra sint sex: an primũ &e tereiũ
&e quintũ uoce suspendat: & scđm pͥ¬
mo. qͣrtum tercio. sextum quinto co¬
nectendo. tres bimembres circutus
decentissime faciat: unũ quo ealami¬
tas imminens. alterũ quo lectus mi¬
purus. terciũ quo ꝓdiga mensa mos¬
stretur. Deinde luxuriosam remor¬
det aurium uoluptatẽ. Ubi cũ dix¬
iss qui canitis ad uocẽ pͤalterii. qm̃
potest exerceri sapient̃ a sapientib

Expanded text:
antis voce singula finirentur: sed pulantis voce singula finirentur: sed pulchrius factum est, ut eidem pronomini essent bina subnexa, quae tres sententias explicarent. Unam ad captivitatis praenunciationem. Qui separati estis in diem malum, et appropinquatis solio iniquitatis. Alteram ad libidinem, Qui dormitis in lectis eburneis, et lascivitis in stratis vestris. Ad voracitatem vero tertiam pertinentem, Qui comeditis agnum de grege, et vitulos de medio armenti: ut in potestate sit pronuntiantis, utrum singula finiat, et membra sint sex, an primum et tertium et quintum voce suspendat, et secundum primo, quartum tertio, sextum quinto connectendo, tres bimembres circuitus decentissime faciat; unum quo calamitas imminens, alterum quo lectus impurus, tertium quo prodiga mensa monstretur. 19. Deinde luxuriosam remordet aurium voluptatem. Ubi cum dixisset, Qui canitis ad vocem psalterii, quoniam potest exerceri sapienter a sapientibus
Abbreviated transcription (Latin):
samaria chalanne. emath magna et
geth palestinoꝵ. Deinde uerba q̃ his
adiungunt᷑ locis. decentissime uari¬
antur: opulenti estis. confiditis. tran¬
site. ite. descendite. Consequent̃ de¬
nuntiat᷑ futura sub iniquo rege. ap¬
ꝓpinquare captiuitas. cũ adiungitur:
qui separati estis indiem mału. & ap¬
propinquatis solio iniquitatis. Tunc.
subiciunt᷑ merita luxuriȩ. qͥ dormits̃
in lectis eburneis. ce lasciuitis in stra¬
tis urĩs: qui comeditis agnũ de gre¬
ge. ce uitulos de mecdio armenti. Ista
sex membra: tres bimembres circiuitꝰ
ediderunt. Non enĩ ait. qui separati
estis in diem malũ: qui appropinqͣtis
solio iniquitatis: qui dormitis in lec̾tiᷤ
eburneis: qui lasciuitis in stratis urĩs:
qui comeditis agnũ de. grege: qui ui¬
tulos de medio armenti. Quod si ita
diceretur. eẽt qͥdem &e hoc pulchrum ÷
ut ab uno ꝓnomune repetito. omnia
sex membra decurrerent: & ꝑnunti¬

Expanded text:
Salvaria, Calamne, Emath magna, et Salvaria, Calamne, Emath magna, et Geth Palaestinorum. Deinde verba quae his adiunguntur locis, decentissime variantur: Opulenti estis, confidite, transite, ite, descendite. Consequenter denunciat futura sub iniquo rege propinquare captivitas, eum adiungitur, Qui separati estis in diem malum, et appropinquatis solio iniquitatis. Tunc subiiciuntur merita luxuriae: Qui dormitis in lectis eburneis, et lascivitis in stratis vestris, qui comeditis agnum de grege, et vitulos de medio armenti. Ista sex membra tres bimembres circumitus reddiderunt. Non enim ait: Qui separati estis in diem malum, qui appropinquatis solio iniquitatis, qui dormitis in lectis eburneis, qui lascivitis in stratis vestris, qui comeditis agnum de grege, et vitulos de medio armenti. Quod si ita diceretur, esset quidem et hoc pulcrum, ut ab uno pronomine repetito, omnia sex membra decurrerent, et pronunci
Abbreviated transcription (Latin):
Numqͥdnam isti qui ꝓpħ̾as nrõs tanqͣm
meruditos ce locutionis ignaros uelut
docti disertiq contẽpnunt:. si aliqͥd eis
tale uł in tales dicenłu fuiss. alit̾ se
uoluissent dicere: Qui tam̃ eoꝵ insa¬
nire uoluissent: Quid enĩ ẽ qͦd isto
eloquio aures sobriȩ plus desi dereis:ͥ
Primo ipsa uiuectio quasi sopitis sensib
ut euigilarent. quo fremitu illisa ẽ:
Ue uobis qui opulenti estis in syon.
ce confiditis in montes samariȩ: opti¬
mates capita popłoꝵ ingredientes
pompatice domus isrł. Deinde ut
beneficiis dĩ qui eis ampla spacia re.¬
gni dedit. ostendat. ingratos. q̃m
confidebant in montes samariȩ. ubi
utiq idola colebant᷑. transite. inquit.
in chalanne ce uidete. & ite inde in
emath magnã. ce descendite in geth
palestinoꝵ: & ad optima queq regna
horum: si latior terminus eoꝵ ter¬
mino ur̃o est. Simul etiã cũ ista dicũ¬
tur. locoꝵ nominib tanquã lumini¬
bus ornatur eloquiũ. quȩ sunt syon

Expanded text:
dnam isti, qui prophetas nostros, tanquam ineruditos et locutionis ignaros, velut docti disertique contemnunt, si aliquid eis tale vel in tales dicendum fuisset, aliter se voluissent dicere, qui tamen eorum insanire noluissent? Quid enim est, quod isto eloquio aures sobriae plus desiderent! Primo ipsa invectio quasi sopitis auribus ut evigilarent, quo fremitu illisa est? « Vae vobis, qui opulenti estis in Sion, et confiditis in monte Samariae, optimates capita populorum, ingredientes pompatice domum Israel! Dein, de ut beneficiis Dei, qui eis ampla spatia regni dedit, ostendat ingratos, quoniam confidebant in monte Samariae, ubi utique idola colebantur, Transite, inquit, in Chalanne, et videte, et ite inde in Emath magnam, et descendite in Geth Palaestinorum, et ad optima quaeque regnhorum, si latior terminus eorum termino vestro est. Simul etiam cum ista dicuntur, locorum nominibus tanquam luminibus ornatur eloquium, quae sunt Sion,
Abbreviated transcription (Latin):
buit infimplicitate. qui preest in
sollicitudine:. qui iniseret᷑ in hilari¬
tate: Dilectio: sine simulatione. Odio
habentes malu: adherentes bono. Ca¬
ritatem frat̃nitatis inuicẽ diligenteᷤ.
honore mutuo p̾uenientes. Studio
ñ pigri. Spũ feruentes. d̃no seruien¬
tes. Spe gaudentes: in tribulatione.
patientes. Orationi instantes:. necessi

Expanded text:
uit, in simplicitate; qui praeest, in sollicitudine; qui miseretur, in hilaritate. Dilectio sine simulatione; odio habentes malum, adhaerentes bono: charitate fraternitatis invicem diligentes, honore mutuo praevenientes, studio non pigri, spiritu ferventes, Domino servientes, spe gaudentes, in tribulatione patientes, orationi in
Abbreviated transcription (Latin):
Sed̾m: qm̃ caritas dĩ diffusa ẽ in cor¬
dib urĩs. Terciũ: ꝑ sp̃m sẽm qui datꝰ
ẽ nobis. At hȩc atq huiusmodi : elo¬
cutionis arte tradunt᷑. Sicut ergo
apłm p̾cepta eloquentiȩ secutum
diam secuta sit eloquentia ñ negamꝰ.
Seribens ad cormthios in scdã ȩpła.
redarguit quosdã qui erant ex iu¬
deis pspeudo apłi: eiq detrahebañ.
Et qm̃ se ipsũ p̃dicare cõpellitur: hãc
sibi uelut. insipientiã tribuens. qmͣ
sapient̃ dicit qm̃q eloquent̃. S eo¬
mes sapientiȩ. dux eloquentie. ilła
sequens. istam p̃cedens. & sequentẽ
ñ respuens. iterũ dico inquit. ne. qͥs
me existimet insipientẽ eẽ: alioquin
uelut. insipientẽ suscipite me:. ut et
ego modicũ quid glorier. Qd̾ loquor
non loquor sedm dñm: s quasi instul¬
dicia. in hac substantia głȩ. Qm̃ quidẽ
multi gloriant᷑ scdm carnẽ: & ego gła¬
bor. Libent̃ enĩ sustinetis insipientes:

Expanded text:
secundum, Quia charitas Dei diffusa est in corsecundum, Quia charitas Dei diffusa est in cordibus nostris: tertiuest nobis. At haec atque huiuscemodi in elocutionis arte traduntur. Sicut ergo Apostolum praecepta eloquentiae secutum ius sapientiam secuta sit eloquentia, non negamus. Scribens ad Corinthios in secunda epistola redarguit quosdam, qui erant ex Iudaeis pseudoapostoli, eique detrahebant. Et quoniam seipsum praedicare compellitur, hanc velut sibi insipientiam tribuens, quam sapienter dicit, quamque eloquenter? Sed comes sapientiae, dux eloquentiae: illam sequens, istam praecedens, et sequentem non respuens. Iterum dico, inquit, ne quis me putet insipientem alioquin velut insipientem accipite me ut et ego modicum quid glorier quod loquor non loquor secundum Dominum sed quasi in insipientia in hac substantia gloriae quoniam multi gloriantur secundum carnem et ego gloriabor libenter enim suffertis insipientes
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ spm̃ sem̃ qui datus ẽ nobis: Hic siqͥs
ut ita dixerim imꝑite ꝑitus. artis
eloquentiȩ p̃cepta apłm secutũ fu¬
isse contendat: ñne a xp̃ianis doctiᷤ
indoctisq ridebitur. Et tam̃ agnoscit᷑
hic figura quȩ climax grece. latine
uͦ a quibdam ẽ appellata gradatio:
quã sealam dicere uoluer̃t. cũ uer¬
ba uł sensa conectunt᷑ alterũ ex alto̾:¬
sicut hic ex trubulatione patientiã.
ex patientia ꝓbationẽ. ex ꝓbatione
spem conexam uidemus. Agnoscit᷑
&e aliud decus: qm̃ post aliqua ꝓnun¬
tiationis uoce singula finita. quȩ
nrĩ membra ce cesa. greci aũt cola
siue. cireuitus. quẽ periodon illi
appellant: cuiꝰ menbra suspendunt᷑
uoce dicentis. donec ultimo finiant᷑.
Nam eoꝵ quȩ p̃cedunt circuitum.
latio patientiam oꝑat᷑. Scd̃m: paci¬
entia aũt ꝓbationẽ. Terciũ: ꝓbatio
uͦ spem. Deinde subiungit᷑ ip̃se eir¬
cuitus: qui trib ꝑagitur membris.
Quoꝵ primũ ẽ: spes aũt ñ confundit.

Expanded text:
 sanctum, qui datus est nobis ? Hic si quis, ut ita dixerim, imperite peritus, artis eloquentiae praecepta Apostolum secutum fuisse contendat, nonne a Christianis doctis indoctisque ridebitur? Et tamen agnoscitur hic figura, quae κλίμαξ graece, latine vero a quibusdam est appellata gradatio, quoniam scalam dicere noluerunt, cum verba vel sensa connectuntur alterum ex altersicut hic, ex tribulatione patientiam, ex patientia probationem, ex probatione spem connexam videmus. Agnoscitur et aliud decus, quoniam post aliqua pronuntiationis voce singula finita, quae nostri membra et caesa, Graeci autem κῶλα sive circuitus, quem περίοδον illi appellant, cujus membra suspenduntur voce dicentis, donec ultimo finiatur. Nam eorum quae praecedunt circuitum, latio patientiam operatur, secundum, patientia autem probationem: tertium, probatio vero spem. Deinde subiungitur ipse circumitus, qui tribus peragitur membris: quorum primum est, Spes autem non confundit:
Abbreviated transcription (Latin):
dum gͦ mͥ aliquid ẽẽ uideo &e de elo¬
quentia ꝓpħarum: uͥ ꝑ tropologiam
multa obteguntur. quȩ qntomagis
translatis uerbis uident᷑ operiri: tan¬
domagis cum fuerint aꝑta dulcescunt.
S hoc loco tale aliqͥd cõmemorare de¬
beo: ubi quȩ dicta sunt ñ cogar expone¬
re: s comiñdem tantũ quomͦ dicta st̃.
Et ex illiꝰ ꝓpħȩ libro potissimũ hoc fa¬
ciam. qui se pastorem uł armentariũ
fuisse dicit: atq inde diuinitꝰ ablatũ
atq missum. ut dĩ popło ꝓpħaret. Nõ
ipsi diuino spũ int̃pretati. obhoc alit̃
uident᷑ ñnulla dixisse. ut ad sp̃itałe
sensum serutancdu magis ammoneret᷑
lectoris intentio: unde etiã obscurio¬
ra ñnulla quia magis tropica st̃ eoꝵ:
s sicut ex hebreo inlatinũ eloquium.
prb̃ro hieronimo utriusq linguȩ pe¬
rito int̃pretante. translata st̃. Cuingͥ
argueret. impios. suꝑbos luxuriosos.
& frat̃nȩ ido negligentissimos carita¬

Expanded text:
dum ergo mihi aliquid esse video et de elodum ergo mihi aliquid esse video et de eloquentia Prophetarum, ubi per tropologiam multa obteguntur. Quae quanto magis translatis verbis videntur operiri, tanto magis cum fuerint aperta dulcescunt. Sed hoc loco tale aliquid commemorare debeo, ubi quae dicta sunt non cogar exponere, sed commendem tantum quomodo dicta sint. Et ex illius prophetae libro potissimum hoc faciam, qui se pastorem vel armentarium fuisse dicit, atque inde divinitus ablatum atque missum, ut Dei populo prophetaret . Non ipsi divino Spiritu interpretati, ob hoc aliter videntur nonnulla dixisse, ut ad spiritualem sensum scrutandum magis admoneretur lectoris intentio; unde etiam obscuriora nonnulla, quia magis tropica, sunt eorum: sed sicut ex hebraeo in latinum eloquium, presbytero Hieronymo utriusque linguae perito interpretante, translata sunt. 16. Cum igitur argueret impios, superbos, luxuriosos, et fraternae ideo negligentissimos charita
Abbreviated transcription (Latin):
uendunt᷑. Quã iactationem etiã ego
redolere uereor: cũ ista sic dissero. S
inale doctis hominib respondendu
fuit: qui nrõs auctores contẽpnendos
putant:. ñ quia ñ habent. s qͥa ñ ostentañ
quã nimis isti diligunt eloquẽtiam.
S forte qͥs putat. tanquã eloquentem
nrm elegisse me apłm paułu. Uicletur
enĩ ubi ait. &e si imperitꝰ sermone. s non
scientia. quasi concedendo obtrectato¬
rib sic locutus: ñ tanqm id uerũ ag¬
nosceret confitendo. Si aũt dixisset.
imꝑitus quidẽ sermone s ñ scientia:
nullomͦ aliud poss intelligi. Scientiã
plane ñ cunctatus ẽ ꝓfiteri. sine qua
ẽẽ doctor gentiũ ñ ualeret. Certe si
quid erꝰ ꝓferimꝰ. ad exempłu eloquen¬
tiȩ. ex illis epłis utiq ꝓferimꝰ. quas cẽ
ipsi obtrectatores eius. qui sermonem
p̃sentis contemptibiłe putari uolebañ.
graues &e fortes ẽẽ confessi sunt. Dicen¬

Expanded text:
venduntur. Quam jactationem etiam ego venduntur. Quam jactationem etiam ego redolere vereor, dum ista sic dissero. Sed male doctis hominibus respondendum fuit, qui nostros auctores contemnendos putant, non quia non habent, sed quia non ostentant, quam nimis isti diligunt, eloquentiam. 15. Sed forte quis putat, tanquam eloquentem nostrum elegisse me apostolum Paulum. Videtur enim ubi ait, Etsi imperitus sermone, sed non scientia , quasi concedendo obtrectatoribus sic locutus, non tanquam id verum agnosceret, confitendo. Si autem dixisset, Imperitus quidem sermone, sed non scientia, nullo modo aliud posset intelligi. Scientiam plane non cunctatus est profiteri, sine qua esse doctor Gentium non valeret. Certe si quid ejus proferimus ad exemplum eloquentiae, ex illis Epistolis utique proferimus, quas etiam ipsi obtrectatores ejus, qui sermonem praesentis contemptibilem putari volebant, graves et fortes esse confessi sunt . Dicen
Abbreviated transcription (Latin):
sollicitudo om̃ium eccłiarum. Et hiuie
duo membra ꝑcunctatione subiungit:
qͥs infirmat᷑ &e ego ñ infirmor: quis
scandalizat᷑ & ego ñ uror: Postremo
totus iste quasi anhelans locus: bim̃¬
bri circuitu terminat᷑. Si głari opor¬
tet: in his quȩ infirmitatis meȩ suss
głabor. Quod uͦ post hunc impetum.
int̾posita narratiuncula quod ammͦ
requiescit. & requiescere auditorem¬
facit: quid decoris & delectationis ha¬
beat. satis dici ñ potest. Sequit᷑ enĩ di¬
Ac deinde quomͦ periclitatus fuerit. &
quomͦ euaserit. breuissime narrat.
Longũ ẽ cȩtera ꝑsequi: uł in aliis sc̃arũ
scͥpturarum locis ista monstrare. Qͦ
sietiã figuras locutionis quȩ illa arte
traduntur. in his saltem quȩ de apłi e¬
loquio cõmemoraui ostendere uoluis¬
sem: ñ ne facilius graues homines me
nuium. qmͣ quisquã studiosoꝵ sibi
sufficientẽ putaret. Hec omĩa quando
a magistris docent᷑ ꝓ magno habent᷑.
magno emuntur: magna iactatione

Expanded text:
Et huic duo membra percontatione subjungit, Quis infirmatur, et ego non infirmor? quis scandalizatur, et ego non uror? Postremo totus iste quasi anhelans locus, bimembri circuitu terminatur, Si gloriari oportet, in iis quae infirmitatis meae sunt gloriabor. Quod vero post hunc impetum interposita narratiuncula quodammodo requiescit, et requiescere facit auditorem, quid decoris, quid delectationis habeat, satis dici non potest. Sequitur enim diAc deinde quomodo periclitatus fuerit, et quomodo evaserit, brevissime narrat. Longum est caetera persequi, vel in aliis sanctarum Scripturarum locis ista monstrare. Quid si etiam figuras locutionis, quae illa arte traduntur iis saltem, quae de Aploquio commemoravi, ostendere voluissem? nonne facilius graves homines me nimium, quam quisquam studiosorum sibi sufficientem putarent? Haec omnia quando a magistris docentur, pro magno habentur, magno emuntur pretio, magna jactatione
Abbreviated transcription (Latin):
tilitate. ñ in nr̃a locutione sit causa. qͦ
minus tarduis ue qd̃ dicimꝰ possit in¬
telligi. Sunt enĩ quȩdã quȩ ui sua ñ
intelligunt᷑. aut uux intelligunt᷑. qͣnto¬
libet &e qnͣtumlibet qmuis planissime
dicentis uersent᷑ eloquio. quȩ in popłi
audientiã. uł raro si aliqͥd urget. uel
nunqͣm omĩno mittenda sunt. In libris
aũt qui ita scribunt᷑ ut ipsi sibi quodã¬
mͦ lectorem teneant cũ intelliguntur.
cum aũt ñ intelligunt᷑ molesti ñ fint
nolentib legere. ce in aliquoꝵ eolloeu

Expanded text:
tilitate, non in nostra locutione sit causa quo tilitate, non in nostra locutione sit causa quo minus tardiusve quae dicimus possint intelligi. Sunt enim quaedam, quae aut non intelliguntur, aut vix intelliguntur, quantolibet et quantumlibet, quamvis planissime, dicentis versentur eloquio; quae in populi audientiam, vel raro, si aliquid urget, vel nunquam omnino mittenda sunt. In libris autem, qui ita scribuntur ut ipsi sibi quodammodo lectorem teneant cum intelliguntur, cum autem non intelliguntur molesti non sint molentibus l
Abbreviated transcription (Latin):
ebat. S nos &e si de luteris eoꝵ q̃ sine
difficultate intelligunt᷑. nonnulla
sumimus elocutionis exempla: neqͣ¬
qm tam̃ putare debennus imitandos
nobis eos ẽẽ. in his quȩ ad exercendaᷤᷤ
&e elunandas quodammͦ mentes legen¬
ium. & ad rũpenda fastidia atq a¬
cuenda studia discere uolentiũ. celan¬
dos qͦq siue ut ad pietatẽ conu̾tant᷑.
siue ut a misteriis secludant animos
impioꝵ utili ac salubri obscuritate.
dixerunt. Sic qͥppe illi locuti st̃. ut po¬
steriores qui eos recte intelligerent
& exponerent. alterã grãm disparem
qͥdem. uerũtam̃ subsequentẽ indĩ ȩccł̃ia
reppirent. Non gͦ expositores eoꝵ ita¬
loqui debent. ut tanqͣm se ipsos expo¬
nendos simili auctoritate ꝓponant:
s in om̃ib sermonib suis primitus ac
maxime ut intelligant᷑ elaborent. ea
qntum possunt ꝑspicuitate dicendi:
ut aut multũ tardus sit qui ñ intel¬
ligit. aut in rerũ quas explicare atꝙ
ostendere uolum. difficultate ac sub¬

Expanded text:
. Sed nos etsi de litteris eorum, quae sine difficultate intelliguntur nonnulla sumimus elocutionis exempla; nequaquam tamen putare debemus imitandos eos nobis esse in iis quae ad exercendas et elimandas quodammodo mentes legentium, et ad rumpenda fastidia atque acuenda studia discere volentium, celandos quoque, sive ut ad pietatem convertantur, sive ut a mysteriis secludantur, animos impiorum, utili ac salubri obscuritate dixerunt. Sic quippe illi locuti sunt, ut posteriores qui eos recte intelligerent et exponerent, alteram gratiam, disparem quidem, verumtamen subsequentem in Dei Ecclesia reperirent. Non ergo expositores eoloqui debent, tanquam seipsos exponendos simili auctoritate proponant; sed in omnibus sermonibus suis primitus ac maxime ut intelligantur elaborent, ea quantum possunt perspicuitate dicendi, ut aut multum tardus sit qui non intelligit, aut in rerum quas explicare atque ostendere volumus difficultate ac sub
Abbreviated transcription (Latin):
ec prima tam̃. qua suũ corpꝰ
anima relinquere cogit᷑. nec
scda qua penale corpꝰ animã relinqͤ¬
re ñ ꝑmittit᷑. homini accidiss: si ne¬
mo peccass. Mitissima sane omniũ
pena erit eoꝵ. qui pret̃ peccatũ qd̾
originalit᷑ traxerunt. nulłu insuꝑ
addiderunt: & incȩteris quȩ addi¬
derunt. tanto quisq ibi tolerabilio
rem habebit dapnationem: qnͣto
hic minorem habuit iniquitatem
emanentib itaq
angłis &e hominib reꝓbis in
ȩterna pen̾a. tunc sci scient plenius
quid boni eis contulerit gr̃ã. tc̃ reb
ipsis euidentib apparebit. quod in
psalmo seͥptum ẽ. miscdi̾am ce iudici¬
um cantabo tͥ dñe. Quia nisi ꝑ inde.¬
bitam miscłiam nemo liberat᷑: &e nͥ¬

Expanded text:
ec prima tamen qua suum corpus anima relinquere cogitur, nec secunda qua poenale corpus anima relinquere non permittitur, homini accidisset, si nemo peccasset. Mitissima sane omnium poena erit eorum qui praeter peccatum quod originale traxerunt, nullum insuper addiderunt: et in caeteris qui addiderunt, tanto quisque tolerarem habebit damnationem, quanto hic minorem habuit iniquitatem. Remanentibus itaque angelis et hominibus reprobis in aeterna poena, tunc sancti scient plenius, quid boni eis contulerit gratia, tunc rebus ipsis evidentius apparebit, quod in Psalmo scriptum est: Misericordiam et judicium cantabo tibi, Domine . Quia nisi per indebitam misericordiam nemo liberabitur