comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Conculcat .xꝰ. qui lib̾e peccat abs¬
q timore et pentrentia. qui eo
indigne participat. Sanguinẽ
pollutum duc̃. si ab eo mundatꝰ
ad uomitum redit. ⁊ penitere
eiꝰ bñficium grate ñ suscipit.

Expanded text:
 Christum, qui libere peccat absque timore et poenitentia; et qui eo indigne participat, sanguinem pollutum ducit, si ab eo mundatus ad vomitum redit et poenitere qui ejus beneficium grate non suscipit.
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Uidete enim. Uere stultũ & ĩfir¬
mum dei ẽ sapientiꝰ ⁊ fortiꝰ hoĩb.
quod in uob̃ potestis exꝑiri.In¬
sipientes enim ⁊ infirmi uosuo¬
cauer̃. Int̃ stulta ⁊ infirma dei
ad num̾andi s̃ tales uocatores.
quitñ ꝯfundt̃ sapientes ⁊ forteᷤ.

Expanded text:
 Videte enim. Vere stultum et infirmum Dei, est sapientius et fortius hominibus. Quod in vobis potestis experiri. Insipientes enim et infirmi vos vocaverunt, inter stulta et infirma Dei enumerati sunt tales vocatores, qui tamen confundunt sapientes et fortes.
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Leꝑunt tenebre.ex quo confusa
moles celi et terre cepit. ẽẽ. pꝰ acce-¬
dente luce qͦd factum ẽ melꝰ reddi-¬
trir. In quo ꝑficientis hominis af-¬
fectio significatur. Uñ. Fuistis tene¬

Expanded text:
 enim tenebrae, ex quo confusa moles coeli et terrae coepit esse: post accedente luce quod factum est; melius redditur. In quo proficientis hominis affectio significatur, unde fuistis
Abbreviated transcription (Latin):
ignob̾. Item exhibeamꝰ nos ut mi
apud homines. łignobiles et con¬
tempti. ut nec iñ inflemur. nec in
succumbamꝰ ł doleamꝰ. Codẽ mͦ si
infamamur de aliquo scelere.ł
bonam famãhabeamꝰ de aliquo
oꝑebono. Item. exhibeamꝰ nos. ha¬
biti ut seductores apud quosdã.
qͦd falsumẽ. ⁊ apud alios habiti
mus. nec mala doleamꝰ. ¶tẽ apd̃
Inimici putabant eos non eua¬
dere minas iniquorum. ipsiope.
dei tuti sunt a morte p̾senti et
& ñ ꝑmittit ds corꝑaliter occidi.
et si multi martyres occidunt᷑:
non moritur eccłia. s adu̾sis
emendatur.
hec sicut in somnis transeunt.
S contraria sine quasi. quia
certa.

Expanded text:
ignobilitatem. Exhibeamus nos ut minapud homines, vel ignobiles et contempti, nec inde inflemur, nec inde succumbamus vel doleamus. Eodem modo si infamamur de aliquo scelere vel bonam famam habeamus de aliquo opere. Item exhibeamus nos Deo habiti ut seductores apud quosdam, quod falsum mus, nec mala doleamus. Item habiti Inimici putabant apostolos non evadere minas iniquorum. Ipsi ope Dei tuti sunt a morte praesenti et mittebat Deus corporaliter occidi. Etsi enim multi martyres occiduntur, non tamen moritur Ecclesia, sed adversis emendatur.haec sicut in somniis transeunt, sed contraria ponuntur sine quasi, quia certa
Abbreviated transcription (Latin):
na a filio ꝗͣuis idem in sub̾a
cum eo. Ad ꝙͣ cognitionẽ si ten
eo s̃ omnes copie s ab scondite.
& ideo ne miremini si in xp̃o estiᷤ.
⁊ eas ñdum inuenistis. qr ñ õibꝰ
habetis. s ut nemo d̾cipiat. Irõne mun-¬
danar̃ rer̃ abtͣhat spem q̃ in .xͦ. ẽ.¬

Expanded text:
 a Filio, quamvis idem in substantia cum eo. Ad cognitionem si tendeo sunt omnes copiae, sed absconditae, et ideo ne miremini si in Christo estis, et eas nondum invenistis, quia non omnibus habetis, sed ut nemo decipiat, et ratione mundanarum rerum abstrahat a spe quae e
Abbreviated transcription (Latin):
¶Insuꝑstitione. Simulata ẽ re¬
ligio. ut uideantur uera que fal¬
sa st̾. que m̃tes in t̃ra humiliat.
ne erigantur ad suꝑna. & obẽ
nore. qi truncati capite. explen¬
tes sensum carnis. Sagina enĩ
carnalis ẽ sensus. tͣditio huma¬
na. que ħ dic̃ sufficere qͦd car-¬
nis tradit prudentia.

Expanded text:
In superstitione, etc. Simulata est religio ut videantur vera quae falsa sunt, quae mentes in terra humiliat, ne erigantur ad superna; et obest nore quia truncati capite Christo explentes sensum carnis. Sagina enim carnalis est sensus traditio humana, quia hoc dicit sufficere quod carnis tradit prudentia.
Abbreviated transcription (Latin):
¶Tradider̃ philosophi. quos
homines uocat. d̾m ñ posse
fieri creattiram. hominẽ ñ
posse nasci de uirgine. uł
mortuum reuiu̾e. conside-¬
rantes elem̃ta .i. has creat᷑as
uisibiles. in quib ex mixqõe¬

Expanded text:
t enim philosophi, quos homines vocat, Deum non posse fieri creaturam, hominem non posse nasci de Virgine, vel mortuum revivere, considerantes elementa, id est has creaturas visibiles, in quibus ex co
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ illud restituite d sic̃ nos ã
lege ⁊ legis p̃uaricõne lib̾auit :
sic ⁊ patres antiquos ab in¬
ferno lib̾auit. neqͥs putet
eos ꝑ legem saluatos. Et
duxit longe a regno ad ce¬
lum. prius confidenter .i.¬
spe uictorie triumphans.
quis enim ꝑfechonẽ eccłie
respicit: aꝑte uidetur
uictus antiquus hostis.

Expanded text:
 illud restituere, et sicut nos a lege et a legis praevaricatione liberavit, sic et patres antiquos ab inferno liberavit, ne quis putet eos per legem salvatos. Et duxit, longe ab hoc regno ad coelum duxit. Confidenter.spe victoriae. Triumphans, id quis enim perfectionem Ecclesiae respicit, aperte videtur victus antiquus hostis.
Abbreviated transcription (Latin):
E cõscientia enim nr̃a ⁊ diabolꝰ
ad accusandũ erat memor
illiꝰ tranglionis. & ita hec me¬
moria erat adũsus nos. no¬
cens nob̾.⁊ nos crucians. S ⁊ ħ
ciat ht̃. IUł decretum dei fuit.
medas. Huiꝰ decreg uiolati
cirog̃phũ .i. memoriã deleuit
nis ꝑ sanguinẽ xp̃i abluit.¬

Expanded text:
 Conscientia enim nostra et diabolus ad accusandum erat memoria illius transgressionis; et ita haec memoria erat adversum nos, nocens nobis, et nos crucians. Sed hocciat habet. Quod demedas . Hujus decreti violati chirographum, id est memoriam, delevit ntis per sanguinem
Abbreviated transcription (Latin):
.eẽ.sapientie ⁊ scientie¬
diuitias. si agnoscat᷑
ax. in deitatis sue ple¬
eum cognoscit: om̃iũ
noticiam hab̾e iudea¬
scientie. ł t̾rene creat᷑e
in eo ẽ. qui ẽ caput oĩũ
et auctor. ut qui hc̃
alibi queritur: hic
ꝑfecte inuenitur.

Expanded text:
sapientiae et scientiae, si agnoscatur Christus in deitatis suae pleeum cognoscit, omnium notitiam habere videasciencie vel terrene creature in eo est, qui est caput earum et auctor, ut qui huncalibi queritur, hic perfecte invenietur.
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Buo pessima ꝓhibet. ido¬
latriam et auariciam. q̃
ñ dispar malicia. qi ra¬
dix omnitim maloꝵ. pe-¬
ne uno explentur oꝑe. qr
sic̃ idolatria uni deo nitit᷑
in dei res se ostendit. ut so¬
lus usurpet que ds omĩb¬

Expanded text:
 duo pessima prohibet, idololatriam et avaritiam, quae non est dispar malitia, quia radix omnium malorum, et pene uno explentur opere: quia sicut idololatria uni Deo auferrein Dei res se extendit, ut solus usurpet quae Deus omnib
Abbreviated transcription (Latin):
timore iuideoꝵ. ne occasiõe gẽtiũ
a fide recedẽnt. ⁊ sic ꝑdẽt gregẽ
suũ. Simulauit aũ ⁊ paulꝰ ꝓsi¬
mili metu: ut incirc̃cisiõe timo¬
thei.⁊ ipse qͥ comã ex uoto nutͥ¬
uit. ut natarei: incenchris ex o:¬

Expanded text:
ore Judaeorum ne occasione gentium a fide recederent, et sic perderet gregem suum. Simulavit autem Paulus pro simili metu, ut in circumcisione Timothei, et ipse qui comam ex voto nutrivit ut Nazaraei, in Cenchris ex
Abbreviated transcription (Latin):
nant spem in eo solo. in
quo omnia st̃. n alicui
iciendos putent. hic solꝰ
colendꝰ ẽ. ⁊ ad hc̃ ñ esti¬
mandꝰ ẽ quisquã.

Expanded text:
nant spem in eo solo, in quo omnia sunt; non alicui se subjiciendos putent: hic solus colendus est, et ad hunc non aestimandus est quisquam.
Abbreviated transcription (Latin):
¶Ministrum eũglii a do ꝑ
xp̃m se factum dic̃. ut mi¬
nisterium a deo ceptum.
ꝑ idoneum seruũ implea¬
tur. qͦd ignotum fuit a

Expanded text:
Ministrum Evangelii a Deo per Christum se factum dicit, ut ministerium a Deo coeptum, per idoneum servum impleatur, quod ignotum fuit a
Abbreviated transcription (Latin):
¶ S: ñpꝰ. Dix̃ corꝑa nr̃a futura
spũalia. s nequis dubicet an
animale possit fieri sp̃uale:
illud quod ẽ animale. s quod ÷
sp̃uale. deinde spũale. Sic & de
nob̾ poterit fieri.

Expanded text:
 Sed non. Dixit corpora nostra futura spiritualia; sed ne quis dubitet an animale possit fieri spirituale, illud quod est spirituale, sed quod est animale, deinde spirituale. Sic et de nobis poterit fieri.
Abbreviated transcription (Latin):
futurum erat: ideo tunc
imꝑata ẽ cͥcumcisio. qn̾¬
de sara ꝓmissus ẽ filiꝰ. sir-¬
cumcisio enim sigãt na-
turam exuta uetustate
innouatã. qͥ om̃s filios
⁊ seruos cͥcumcidi uibet.
ad om̃s istam gr̃am ꝑ-

Expanded text:
futurum erat, ideo tunc imperata est circumcisio, quando Sarae promissus est filius. Circumcisio enim significat naturam exuta vetustate novatam. Quod omnes filios et servos circumcidi jubet; ad omnes istam gr
Abbreviated transcription (Latin):
sterilis. que nec temꝑe legis uir-
tute miraculi paris. qr illo tem¬
pore quasi nullos genurit. nec
leticiam m̃tis extͣ ostende. et
antiqua sara diceret isaias.

Expanded text:
sterilis quae, tempore legis, non virtute miraculi paris, qui illo tempore quasi nullos genuit; quae est laetitiam mentis extra ostende, et antiqua Sara diceret Isaias,
Abbreviated transcription (Latin):
S si pꝰ euangłiũ bñfacit qͥ uida¬
itat. in sacrificiis ⁊ cetĩs: in he¬
resim labimur cherinti ⁊ ebio¬
nis. qui ꝓpt̃ sunt anathemati¬
tati qđ euangelio miscuerunt
cultꝰ legis qui dũ uolunt ⁊ iu¬
⁊ si tales suscipimꝰ ut in eccła
dĩ faciant qđ fecert̃ in sỹnago¬
ga sachane: ñ illi xͥani fient.
s nos uideos facient. St̃ utiq

Expanded text:
 si post Evangelium bene facit qui judaizat in sacrificiis et caeteris, in haeresim labimur Cerinthi et Ebionis, qui propter hoc sunt anathematizati quod Evangelio miscuerunt cultum legis, qui dum volunt Ju si tales suscipimus ut in Ecclesia Dei faciant quod fecerunt in synagoga Satanae, non illi Christiani fient, sed nos Judaeos
Abbreviated transcription (Latin):
contulit c̃ illis. ⁊ dextras accepit.
qr idẽ cũ eis ubũ habuit. Ipsa colla¬
tio: unitatẽ doctrinȩ monstrauit.
Alit̃ non credẽt ecclesia ei qui ñ
fuerat cum domino.

Expanded text:
contulit cum illis, et dextras accepit? Quia idem cum eis verbum habuit. Ipsa collatio unitatem doctrinae monstravit, aliter non crederet Ecclesia ei qui non fuerat cum Domino.
Abbreviated transcription (Latin):
tando. cuim ysaac et iacob cohere¬
dib reꝓmissionis eiusdẽ. Expec¬
tͥabat enim fundam̃ta habentẽ¬
ciitatem. cuiꝰ artifex & conditor
ds. Fide et ipsa sara sterilis. uir

Expanded text:
tando cum Isaac et Iacob cohererepromissionis eiusdem expectabat enim fundamenta habentecuius artifex et conditor Deus fide et ipsa Sarra sterilis vir
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ ꝑegrini. qui in aliena patria
nichil hñt. hospites. qͥ de patͥa
ñ sc̃. & isti confitebant᷑ se ñ. ẽẽ.
demundo. neq aliqͥd se hab̾e
in mundo. ideo ħ ꝯfitebant᷑.
dant intelligi. qd̾ aliã patriã q̃¬
runt. qͥ ipsi sigcare uolebant.

Expanded text:
egrini, qui in aliena patria nihil habent. Hospites. Hi de patria non sunt, et isti confitebantur se non esse de mundo, neque aliquid se habere in mundo, ideoque hoc confitebantur. t intelligi quod aliam patriam quaerunt, quod ips
Abbreviated transcription (Latin):
suturum sit pꝰ mortem. uentri tantũ
student ut pecora. dicentes. Iuis inde
geret: crederes. dsomniũ surrex̃ & ñ
credis. qui uoluit mori et surg̾e. ut
omnes uni crederemꝰ. ne a multis
deciꝑemur. Credes patri itetũ mori¬
turo. ⁊ ñ credis iam immortali. testi
mortuis faciendis ad similit. mortis xp̃i.
quid facient cum ñ sint uitã habituri:
rex̾it. utquid baptuant᷑ cum ñ dunittan¬
ti qui baptirabantur ꝓ his qui de hac
uita sine bapt̃. discesserant. putantes

Expanded text:
futurum sit post mortem, ventri tantum student ut pecora, dicentes: Quis inde geret, crederes? Dominus omnium surrexit, et non credis. Qui voluit mori et surgere, ut omnes uni crederemus, ne a multis deciperemur. Crederes patri iterum morituro, et non credis jam immortalis, qui mortuis faciendis ad similitudinem mortis Christi, quid facient cum non sint vitam habituri? rexerit? ut quid baptizantur cum peccatati qui baptizabantur pro his qui de hac vita sine baptismo discesserant, putantes
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ sententie. P arati ulcisci omnẽ
tis. quod minor u̾b̃. impleturꝰ¬
sum factis.
dam .a. pseudo. qui cõm̃dant
A ponimꝰ nos in numero eoꝵ.
ut potestatem usurpemꝰ. s ã d̾o
accipimus. Aut ñ comꝑamus
nos illis. ut sic̃ illi adulemur
posset &̃ recte hñs potestatem.

Expanded text:
ius dixit, parati ulcisci omnem tis quod minor dictis implebo factis. sdam, id est, pseudo qui commendant, non ponimus nos in numero illorum, ut potestatem usurpemus, sed a Deo accepimus. Aut non comparamus nos illis ut, sicut illi, adulemur posset etiam habens potestatem.
Abbreviated transcription (Latin):
¶Uł sine pecc̃o .i. sine similit̾. carnis
pecc̃i. s potius in carne głosa. Uł tc̃
rando ł dampnando.¬
ꝑfectos facere. ideo agnus sine ma¬
cula erat offerendus.

Expanded text:
 sine peccato, scilicet sine similitudine carnis peccati, sed potius in carne gloriosa. Vel rando vel damnandoperfectos facere: ideo Agnus sine macula erat offerendus.
Abbreviated transcription (Latin):
Dignos fec̃ ñ in lege s in lumine.
.i. ꝑ eum qui ẽ lum̃ de lumine.
cuiꝰ gr̃a illuminamur.uł in
lumine.i. inclara cognitone.
a qua deuians cadit intenebͣs.

Expanded text:
nos fecit. Non in lege, sed in lumine, id est per Deum qui est lumen de lumine, cujus gratia illuminamur. Vel in lumine, id est in clara cognitione, a quo devians cadit in tenebras.
Abbreviated transcription (Latin):
bet quis constringi. ne ꝓhi¬
bitus a licitis admitat illi¬
cita. s ipse quid sequat᷑ eli¬
gat. s tn in ħ ꝓpensiorem
.ẽẽ. melius est.

Expanded text:
bet quis constringi, ne prohibitus a licitis admittat illicita, sed ipse quid sequatur eligat, attamen in hoc propensiorem esse melius est.
Abbreviated transcription (Latin):
nari si male oꝑaretur. saluari si
bene. S cum segem ñ hãt. quasi
nesciat quid sit bonum quidue ma-¬
lum. uid̾etur sibi neutrum deb̾e
imputari. Cont᷑ apłs. Etsi ñ habet

Expanded text:
nari si male operaretur, et salvari si bene. Sed cum legem non habeat, et quasi nesciat quid sit bonum, et quid sit malum, videretur neutrum sibi debere imputari. Contra Apostolus: Etsi non habet
Abbreviated transcription (Latin):
ñ saluandos decreuit. p̃sciꝰ. ñ
ꝑsonarũ acceptor. Nullum .N.
dampnat añꝙͣ peccet. nullũ
coronat añꝗͣ iuincat. s p̃scien¬
tia diffinitum ht̃ quał uniꝰcꝰq¬

Expanded text:
non salvandos decrevit praescius, non personarum acceptor. Nullum enim damnat antequam peccet, nullum coronat antequam vincat; sed praescientia definitum habet qualis uni
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓsꝑa nec adu̾sa. Uñ salomon. Di¬
uitias ⁊ pauꝑtates ne dedis mͥ.
ne repletꝰ m̃dax fiam. ł pauꝑ
rapiam. et iurem nomen dei.
Multi peccant altitudine.
multi necessitate. Contra hoc
qua equał patri. nec turbatꝰ
deiectione mortis. qͦd signum
in alto et in ꝓfundo. ne ille ł
regia potestate extolleretur:
ł erumna turbaretur. sic̃ tẽ
erat ꝓ bello assiriorum.

Expanded text:
sa, unde Salomon: Divitias et paupertates ne dederis mihi: ne repletus mendax fiam, vel pauper rapiam, et perjurem nomen Dei . Multi peccant altitudine, multi necessitate. Contra hoc qua aequalis Patri, nec turbatus de ejectione mortis, qui est signum in alto, et in profundo: ne ille vel regia potestate extolleretur, vel aerumna turbaretur, sicut tunc erat pro bello Assyriorum.
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Non solum aũ illa. Sara habuit
concubitu isaac patris nr̃i. Ex
parentum differentia in genã-
missio facta sare: ostendit quod
becce: qͦd ꝓpt̃ nullum mitum su¬
um ł parentum aliquis eligitur.

Expanded text:
 Non solum autem illa. Sara habuit concubitu Isaac patris nostri. Ex uparentum differentia in generatmissio facta Sarae ostendit quod beccae, quod propter nullum meritum suum vel parentum aliquis eligitur,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtransiero.Nam macedoniã ꝑtran¬
sibo. Apud uos aut forsitan mane¬
bo.uł etiam hiemabo. ut uos dedu¬
catis quocumq iero. Nolo enim uoᷤ
bo aut̃ ephesi usq ad pentecosten.

Expanded text:
transiero; nam Macedoniam pertransibo. Apud vos autem forsitan manebo, vel etiam hiemabo, ut vocatis quocunque iero. Nolo enim vos bo autem Ephesi usque ad Pentecosten.
Abbreviated transcription (Latin):
¶Dm̃ in corꝑe. Si ñ parcis tͥ ꝓpt̃
te: parce ł ꝓpt̃ d̃m. qui te sibi
fecit domum. quam si eu̾tis:
cati ẽ. alud uͦ genꝰ ẽ peccare in
homine.
cationis q̃ ꝓhibet: ꝯtinuat
de nuptiis. unde illi quesi¬
erant. & agit triplicit᷑. scd̾m
ꝯsilium. scd̾m indulgentiã.

Expanded text:
rpore. Si non parcis tibi propter te, parce vel propter Deum qui te sibi fecit domum. Quam si evertis, peccati; aliud vero genus est peccare in hominem.cationis quam prohibet, continuat de nuptiis, unde illi quaesierant. Et agit tripliciter, secundum consilium, secundum indulgentiam,
Abbreviated transcription (Latin):
mulier ÷ insipiens.⁊ audax.¬
que inops panis conuocat
p̃tẽuntes dicens. Panes oc¬
cultos libent̃ attingite. et
aque furtine dulcedinẽ. Cũ¬
sit ignara u̾itatis: ꝑmittit
scientiã u̾itatis. Suã ipsa
occultationẽ cõm̃dat..⁊ qͣsi
condit. ut libentiꝰ audiat᷑.
cuius ꝑhibitã furant᷑ se¬
ducti audientiã. Hec oc-¬
cultatio fac̃ pruritũ in
aurib spũalit̃ fornican¬
tib. sic̃ pruritu libidiniᷤᷤ¬

Expanded text:
Mulier insipiens et audax inops panis convocat praetereuntes, dicens: Panes occultos libenter attingite, et aquae furtivae dulcedinem sit ignara veritatis promittit scientiam veritatis, quam ipsa occultatione contendat, et quasi condit ut libentius audiatur, cujus prohibitam furantur seducti audientiam. Haec enim occultatio facit quasi pruritum in auribus spiritualiter fornicantibus, sicut pruritu libidin
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Exemplari. faxemplar ÷ ad cuiꝰ similitu¬
dinẽ aliquid fit. exemplũ: similitudo¬
que inde t̾bitur. Ds̃ in monte ueritatẽ
imaginaretur. In quib puerilis popłs
enutriiꝰ. qñq ueniret ad u̾tatem. & ita
res pꝰ ostensa. dr̃ exemplar figurarum
iuxta se factarum. Item figure dñr ex¬
emplar u̾itatis. que pꝰea impleta ẽ. sic̃¬

Expanded text:
 Exemplar est ad cujus similitudinem aliquid fit. Exemplum quod inde trahitur. Deus in monte veritatem imaginaretur, in quibus puerilis populus enutritus aliquando veniret ad veritatem: et ita res prius ostensa, dicitur exemplar figurarum juxta se factarum. Item, figurae dicuntur exemplar veritatis, quae postea impletae s
Abbreviated transcription (Latin):
sec. breuit̃ complectitur dignita¬
temeius suꝑ quã prius dix̃. Capi¬
tulum breuis multoꝵ complexio.
sic dicta quasi breuit̃ totam sũ¬
mam capiat.

Expanded text:
e breviter complectitur dignitatem ejus supra quam prius dixit. Capitulum est brevis multorum complexio sic dicta, eo quod breviter totam summam capiat.
Abbreviated transcription (Latin):
& in sigcone. Intellex̃ enm xp̃m
significari. cuiꝰ deitas ñ moritur.
s aties herens cornib int̾ uepres
.i. caro laborans int̃ iudeos cͣornibꝰ
crucis. potuit deo offerri. spinis
iudaicis añ coron̾ata.
¶ Forte tulerat a filio uirgã. qñ ei
Ñ enĩ pudebat eũ ferre tantisꝑ in¬
signe potestatis filii fui. ubi fig̾a
magne rei future p̃signabat᷑.
¶De ossib. In spelunca duplici se
pulti sunt. abrahã. isaac. iacob. ⁊
cetĩ patres. ubi ⁊ adam ⁊ eua qui¬
escebant. qd ideo uoluer̃. qr in ea
cum eo resurgerent.¬

Expanded text:
ne. Intellexit enim Christum significari, cujus deitas non moritur; sed aries haerens cornibus inter vepres, id est caro laborans inter Judaeos in cornibus crucis, potuit Deo offerri spinis Judaicis ante coronata. Forte tulerat a filio virgam, quando Non enim padebat eum ferre tantisper insigne potestatis filii sui, ubi figura magnae rei et in spelunca duplici, in qua sepulti sunt Abraham, Isaac, et Jacob, et caeteri patres, ubi Adam et Eva quiescebant: quod ideo voluerunt, quia in ea cum eo resurgerent.
Abbreviated transcription (Latin):
¶ ꝑse inutił scientia. cũ cari¬
tate utił. ꝑ se inflat in suꝑbiã.
ut demones. qui g̃ro noĩe a
stimulꝰ. Meliꝰẽ scire infirmi¬
tatem nr̃am: q̃ naturas rer̾.
quã scientiã qui apponit: ap¬
ponit dolorẽ ꝑegrinationis
ex desidio patrie.

Expanded text:
ilis est scientia, cum charitate utilis. Per se inflat in superbiam, ut daemones qui Graeco nomine a stimulus. Melius est scire infirmitatem nostram, quam naturas rerum; hanc scientiam qui apponit, apponit dolorem peregrinationis ex desiderio patriae.
Abbreviated transcription (Latin):
bona faciant. ñ mali fiant.
que ne putentur mala:
bonis dantur. Itemq tol¬
luntur ur ꝓbentur. Ne uͦ
putentur sũma: ⁊ malis
dens dico qͦd honestum.
ut homo sit castus. corꝑe.
& animo. A quod turpe
sit ꝯirgium. s quod hoc
honestius. & quod facilita

Expanded text:
bona, non mali fiant: quae bona ne putentur mala, bonis dantur. Itemque tollentur ut probentur, ne vero putentur magna vel sdens dico, quod honestum est, ut homo sit castus corpore et animo, non quod turpe sit conjugium, sed quod hoc honestius et facilita
Abbreviated transcription (Latin):
omnes. De his dic̃ qui ha¬
bentes scientiã cum offen¬
diculo edebant. quos pͥ¬
mum arguit. nec suffiqi¬
ent̾ scire dic̃. alii autem
ignari sub ueneratione
idoli edebant.

Expanded text:
oc de his dicit qui habentes scientiam cum offendiculo edebant. Quos primum arguit, nec sufficienter scire dicit. Alii autem ignari sub veneratione idoli comedebant.
Abbreviated transcription (Latin):
diffiniendumẽ. quod ñ
diffinit apłs. Uñ necullas
debeo dampnare nupti¬
as. nec eis uerecundiã nu¬
merositatis auferre. Dñs
aũ septiuirã ñ dampnat.
nec dic̃ in resurrectione ñ
posse. ee̾. s tantũ. neq nu¬
bent. neq nubent᷑. Unde
nec cont̾ humane uere¬
cundie sensum audeo
dice̾. Ut qͦtiens uoluerint
nubant. Nec ex meo cord̾
qͦtaslibet nuptias dãp
erit si sic ꝑmanserit.

Expanded text:
diffiniendum quod non diffinit Apostolus: unde nec ullas debeo damnare nuptias, nec eis verecundiam numerositas inferre. Dominus autem septemviram non damnat, nec dicit in resurrectione non posse esse. Sed tantum: neque nubent, neque nubentur. Unde nec contra humanae verecundiae sensum audeo dicere, ut quoties voluerint, nubant, nec ex corde taslibet nuptias audeoeris, si sic permanseris.
Abbreviated transcription (Latin):
¶Omni iniquitatate. Enum̾at
partes. ut aꝑtius accuset. Malicia.
qñ quis dampnum molit᷑ alicui.
Nequicia ẽ temeritas. qñ audet qͥ
nequit. ł intemꝑantia sui. Conten¬
tio ẽ unpugnantia ui̾tatis. ꝑ con-¬
fidentiam clamoris. Malignitas
.i. mala uoluntas. cum ultra ñ
pot̃. ł de beneficiis gr̃am nõ re¬
ferre.
¶Ne lene putetur susurratio

Expanded text:
Omni iniquitate. Enumerat partes, ut apertius accuset malitiam, quando quis damnum molitur alicui. Nequitia est temeritas quando audet quod nequit, vel intemperantia sui. Contentio est impugnatio veritatis per confidentiam clamoris. Malignitas est mala voluntas, cum ultra non potest vel de beneficiis gratiam non referre.Ne levis putetur susurratio
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Ut ꝓbetispo. Intantum crescat
discernere sciatis. ñ solum ma
onis. et quantum ad.ꝓ. sine
offensione.¬
¶ Scire. Hactenꝰ cõmunit̃ locut᷑.
inde ponit specialit̾ qui tole-¬
rantiam suadeant. ꝓ uobis
sitis ꝑfecti: ꝑseu̾ate. et cauete
ne tribulationes instantes hãc
ur̃am diminuant ꝑfectionẽ.
s exemplum mei respicite.

Expanded text:
 id est in tantum crescat discernere sciatis non solum quaonis; et, quantum ad proximum, sine offensa: ec. Hactenus communiter locutus est, inde ponit specialiter quae tolerantiam suadeant, scilicetsitis perfecti, perseverate et cavete, ne tribulationes instantes hanc vestram diminuant perfectionem, sed exemplum mei respicite.
Abbreviated transcription (Latin):
rat priora. ut in bonis hu¬
milientur: et certum sit qͦd
sunimicis ħdata sunt: ma¬
gis amicis dabuntur. que
apls optat. Iuasi dicat. Ca¬
put ẽ omnis eccłie. et ur̃m.
quia uos conuiuificauit.
cum .i. qͣmuis eẽtis mortui.
Uł nos qui credidimꝰ hñs

Expanded text:
rat priora, ut in bonis humilientur, et certum sit quod si inimicis haec data sunt, magis amicis dabuntur, quae apostolus optat; quasi dicat: Caput est omnis Ecclesiae et vestrum, quia vos convivificavit: cum, id est, quamvis essetis mortui. Vel nos qui credi
Abbreviated transcription (Latin):
¶ ꝓpt̃ quod in.Hic communit̃ degen-¬
tib et uideis. Iuderis iudicabat genti¬
lem scdm priorem statum. gentilis u-¬
deum. Uterq homo. ñ sp̃s. Si iuideus
iudicat gentilem de idolatria: upsi
idolatre. Si gentilis uideum de p̃ua¬

Expanded text:
pter quod, etc. Hoc communiter de gentibus et Judaeis. Judaeus judicabat gentilem, propter priorem statum: gentilis Judaeum: uterque homo, non spiritus. Si Judaeus judicat gentilem de idololatria, et ipsi idololatrae. Si gentilis Judaeum de
Abbreviated transcription (Latin):
¶Non estis hospites .i. indig¬
niores in fide. sic̃ olim recep¬
tun lege. et aduene .i. extra
iuris et dignitatis in domo
dei. Scõrum. ñ carnalis isrł.
et domestici .i. familiares
dei. quib archana rerielat.

Expanded text:
Non estis hospites. Id est indigniores in fide, sicut olim recepti in lege. Et advenae. Id est extrant, ejusdem juris et dignitatis in domo Dei. Sanctorum. Non carnalis Israel. Et domestici. Id est familiares. Dei. Quibus arcana revelat.
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ. ut uos coedificemini. ui
ꝓ gr̃a deimplenda in hac re.
edificati. quia scł ds paulo
reuelauit salutem ad genteᷤ
ꝑtinere. et misit eis p̃dicare.
et facit pati ꝓ eis. ut magis

Expanded text:
cet ut vos coaedificemini, vel pro gratia Dei implenda in hac re ,aedificati, quia scilicet revelavit illi salutem ad gentes pertinere, et misit illum eis praedicare, et facit pati pro illis, ut magis
Abbreviated transcription (Latin):
hab̾e consolationẽ in reb .xͥ.i.
ꝑ frĩb. sit uob̾ solacium. et con¬
fortatio in adu̾sitatib ur̃is. Si
Si qua uiscera.m. id÷ si affectũ
miserationis habetis erga me.
ñ dico ipsam miserationẽ .i. ex
hibitionẽ miscđ̾ie. si ista inꝗͣ
utiltis nob ꝓdesse: implete ga-¬
udium meum .i. estote humi-¬
les. unanimes. qͥ ertus si ħ ha¬
bueritis. idem saꝑe. ⁊c̾.

Expanded text:
abere consolationem in rebus Christpro fratribus, sit vobis solatium et confortatio in adversitatibus vestris. Si Si qua viscera. Id est si affectum pietatis habetis erga me. Non dico ipsam miserationem, id est exhibitionem misericordiae. Si ista, inquam, vultis vobis prodesse, implete gaudium meum, id est estote humiles, unanimes, quod eritis si habueritis idem sapere,
Abbreviated transcription (Latin):
s de utilib utiliora scis elige̾.¬
confidis te ipsum ducẽ. eẽ. cecoꝵ.
le ł bene oꝑari. et mito salua
ri ł dampnari. Bene oꝑari di-
turalem imaginem dei in ho¬
mine scͥptam. sine qua reno¬
uatione male oꝑatur et damp¬
natar. accusante eum conscien-¬
tia.

Expanded text:
t de utilibus utiliora scis eligeconfidis te ipsum ducem esse le operari, et merito salvari sive damnari: bene operari dicoturalem imaginem Dei in homine sopitam, sine qua renovatione male operatur quis et damnatur, accusante eum conscientia.
Abbreviated transcription (Latin):
et rõne priuati sunt. et siquid sci¬
unt tamen in tenebris sunt.
scientie legis sis. et u̾itatis. Quidam
enim hñt scientiã et intellectum ali¬
cuius libri. et ita sentrunt sicut ipse¬
auctor sensit. ñ tamen hñt inde ue-¬
ritatem. quia nesciunt quomͦ sit
hab̾e se iactat sensum legis. et scire
aliis hab̾e uolentib sit exemplar.

Expanded text:
et ratione privati caeci sunt; et si quid sciunt, tamen in tenebris sunt. scientiae legis sis et veritatis. Quidam enim scientiam et intellectum alicujus libri habent et ita sentiunt sicut auctor ipse sensit, non tamen habent inde veritatem: quia nesciunt quomodo sit jactat se habere sensum legis, et scire aliis scire volentibus sit exemplar.
Abbreviated transcription (Latin):
¶Quidã emulatores legis qui equo
timens ñ miscebatur gentib qđ
si solum eẽt non esset rep̃hensibi¬
le. sic̃ et ipse paulus ꝓ scandalo ali¬
qñ cessit. s in ħ erratũ ẽ quid gen¬
descogebat uidaizare.

Expanded text:
Qui dam aemulatores legis, qui aequo timens non miscebatur gentibus. Quod si solum esset, non esset reprehensibile. Sicut et ipse Paulus pro scandalo aliquando cessit. Sed in hoc erratum est, quod gentes cogebat judaizare.
Abbreviated transcription (Latin):
si ꝑ eam daret᷑ bñdictio. ꝓ missio
enim illa. ñ dix̃ qͦd ꝑ legem. s ꝑ sem̃.
Iuod siꝑ legem bñdictio. frustra
sem̃ ꝓmisit. et frustra ipsum sem̃
uenit. Lex ñ fac̃ irritum. qͥ iã ua¬
leret ad euacuandã ꝓmissionẽ.
qͦ eẽt falsa. et di m̃dax. E uacua

Expanded text:
si per eam daretur benedictio. Promissio enim illa non dixit, quod per legem, sed per semen. Quod si per legem benedictio, ergo frustra semini promisit, et frustra semen ipsum venit. Lex non facit irritum quasi jam valeret ad evacuandam promissionem: quia esset falsa
Abbreviated transcription (Latin):
irritum.S p̃mittit cui factũ ÷.
entis dignitate uideat᷑ incõmu¬
qͥ ad eum fieret ꝓmissio. s ad
eum ꝑtinebat. qi ꝑ eũ ꝓmitte¬
batur danda benedictio. Et qͦd
sem̃ illud .xͦ. sit. ñ aliꝰ: notat ex u̾b̾¬

Expanded text:
rat, promittit cui factum sitentis dignitate videatur incommu ad eum fieret promissio, sed ad eum pertinebat, quia per eum promittebatur 150 danda benedictio. Et quod semen illud Christus sit, non alius, notat ex
Abbreviated transcription (Latin):
natꝰ. ⁊ in eoꝵ sensu crucifixꝰ. ut ho¬
¶Ante quoꝵ o. uere fascinati. qr
in uobis in aliis ñ deberetis pati
ut regnum ⁊ hereditatẽ suam
amitceret: nedũ in uobis.
tionis indiget cũ dolore.¬

Expanded text:
t in eorum sensu crucifixus ut hoAnte quorum oculos. Vere fascinati, quiin vobis, in aliis non deberetis pati ut regnum et haereditatem suam amitteret, nedum in vobis. tionis indiget cum dolore
Abbreviated transcription (Latin):
¶Qui gͦ tͥibuit. Quia uos ñ exoꝑi¬
b que nunꝙͣ habuistis. acce¬
pistis sp̃m. s ex fide. gͦ potestis
uidere qđ ego qui habui oꝑa le¬
gis ñ tam̃ ꝑ ea s ꝑ fidẽ accepi
potestatẽ dandi sp̃m. ⁊ oꝑandi
miracula de eo qui sub lege
fuerat posset dubitari. s ꝑ si¬
militudinem istoꝵ liquet᷑:
ti. quia sicut scͥptũ est a moyse
in deutõnomio. Maledictꝰ omnis
nullus implere pot̃. s in honꝰ da¬
ta sunt. et ideo irom̃s maledicti.
In quo innuit desidãndũ ẽẽ salua¬
torẽ qui finẽ ponit his.⁊ liberet
ñ solũ ab aliis peccatis. s a maledic¬
to legis. Curgͦ galathȩ transeunt
agr̃a ad maledictum
maledicto.⁊ maledictũ est om̃e
peccatum. uel ipsum quod fit. ut
sequatur suppliciũ.: uel ipsũ sup¬
plicium quod ⁊ uocatur peccatum.
qr ex peccato fit. Maledictꝰ deo. qr¬

Expanded text:
Qui ergo tribuit. Quia vos non ex operibus quae nunquam habuistis accepistis spiritum, sed ex fide; ergo potestis videre quod ego qui habui opera legis, non per ea, sed per fidem accepi potestatem dandi spiritum et operandi miracula. De eo quod sub lege fuerat, poterat dubitari: sed per similitudinem istorum totum sunt, quia sicut scriptum est a Moyse in Deuteronomio : Maledictus omnis nullus implere poterit: sed in onus data sunt, et ideo omnes maledicti. In quo innuit desiderandum esse Salvatorem, qui finem ponat his, et liberet non solum ab aliis peccatis, sed a maledicto legis. Cur ergo Galatae transeunt a gratia ad maledictummaledicto est, et maledictum est omne peccatum, sive ipsum quod fit ut sequatur supplicium, sive ipsum supplicium, quod et vocatur peccatum, quia ex peccato fit. Suscepit
Abbreviated transcription (Latin):
actoritate sua iam rationibꝰ in¬
cipit agere quod carnales obser.¬
Gentes non debent uidaitare. qr
nosqui ualuimꝰ in lege scimꝰ eã ñ
iustificare: ⁊ ea dimissa: ad xp̃m
confugimus.

Expanded text:
auctoritate sua jam rationibus incipit agere, quod carnales obserGentes non debent judaizare, quia nos, qui valuimus in lege, scimus eam non justificare: et ideo, ea dimissa, ad Christum confugimus.
Abbreviated transcription (Latin):
¶Gressus.r. ut ur̃a fides recte ince-¬
dat confitendo qd credit. ⁊si opꝰ ẽ
tat. Ita rectos. ut ñ aliquis deniet
a uera uia fidei. sic̃ ille qui carna
nis titubat. s sanetur si erra¬
uit. ł timuit.

Expanded text:
Gressus. Ut vestra fides recte incedat, confitendo quod credit, etsi opus est tat. Ita gressus rectos, ut non aliquis deviet a vera via fidei, sicut ille qui carnalnis titubat, sed sanctur, si erravit vel timuit;
Abbreviated transcription (Latin):
p̃mium qd ex eis sequit᷑. ut ꝑ hoc
mag̃ suadeat tenendã. eẽ. gr̃am.
Ad syon .i. ad eos qui in alto specu¬
lantur d̾m. qd speculari magnũ
eis habitat. qui eos uiuificat. Ali¬

Expanded text:
mum quod ex eis sequitur, ut per hoc magis suadeat tenendam esse gratiam. Ad Sion. Id est, ad eos qui in alto speculantur Deum, quod speculari est mageis habitat quando eos justificat.
Abbreviated transcription (Latin):
turbo .i. tempestas. que quoc̃q ꝓpel¬
lit. ħ ẽ seruit᷑ pecc̃i scđ̾m oꝑationẽ
que ꝑ legem thebat homines. mͦ aũ
bellũ.i. moiꝰ delectationis. qͥ ñ ꝑ le-
huiꝰmodiuox ẽ legis. p̃ceptio et¬

Expanded text:
t est tempestas quae quocunque impellit. Haec est servitus peccati secundum operationem quae per legem trahebat homines: modo aubellum, et est motus delectationis qui non per Hujusmodi vox est legis
Abbreviated transcription (Latin):
Uidetur enim indecens qͦd auctor
salutis pat̾etur: s ñ dedecet. qr ex
deo pendet. & ẽ ei subiectꝰ. ut alii
homines. & ideo conuenit pati
Iuia gͦ pueri. Partici pauit eisdẽ.

Expanded text:
idetur enim indecens quod auctor salutis pateretur, sed non dedecet, quia ex Deo pendet, et idem ei subjectus ut alii homines, et ideo convenit ei pati i
Abbreviated transcription (Latin):
redemptus ꝑiret.Id si cẽt: frustra¬
eẽnt omnia facta. Cet̃ã enĩ homini
seruiunt. homo deo. Nec in aliqͥb
ds głificaret᷑. cum ad ħ omĩa fac¬
ta sunt. falsa eẽt et p̃destinato
de adducendis filũs.

Expanded text:
redemptus periret. Quod si esset, frustra omnia facta essent. Caetera enim homini serviunt, homo Deo. Nec in aliquibus Deus glorificaretur cum ad hoc omnia facta sint. Falsa quoque esset praedestinatio de adducendis filiis.
Abbreviated transcription (Latin):
tum ẽ infidelibꝰ. ita cõ¬
stant̃ ⁊ discrete ut opor¬
qͣ habetis ambulate. ꝑ-
ficite. usq ad eos illu¬
minandos.¬

Expanded text:
tum est infidelibus ita, constanter et discrete, ut oporquam habetis, ambulate, id est proficite usque ad eos illuminandos
Abbreviated transcription (Latin):
cieñ. neq si manducauerimꝰ abundabimꝰ.
uidete autem ne forte. hec licentia ur̃a¬
scandalum fiat infirmis. Sienim qͥs uide-¬
rit eum qui ht̃ scientiã in idolio recum¬
bentem: ñ ne conscientia eiꝰ cũ sit infirma

Expanded text:
ciemus, neque si manducauerimus, abundabimus. uidete autem, ne forte haec licentia ueculum fiat infirmis. si enim quis uidereum qui habet scientiam in idolio recumbentem, nonne conscientia e
Abbreviated transcription (Latin):
ut sic̃ ille abstinet a lici¬
tis ꝓ scandalo fr̃m: ita
& illi. Iuasi. abstinete
ab ħ licito. qri ego habeo
lib̾tatem accipiendi sti¬
pendia. & ñ ñ accipio.
& si sic inducꝰtum sic:
intendit tñ se comꝑba¬
re apłm. qi occasione

Expanded text:
ut sicut ipse abstinet a licitis pro scandalo fratrum, ita et illi. Quasi diceret: Abstinete ab hoc licito, quia ego habeo libertatem accipiendi stipendia, et tamen non accipio. Etsi sic inductum sit, intendit tamen se comprobare apostolum, quia occasione
Abbreviated transcription (Latin):
ministrent. infirmis com¬
teretur pecunia a fidelib da¬
ta. uictui necessaria qͦs cõm̃¬
dauit iude. ut fures si ñ pos¬
semꝰ uitare disce̾mꝰ in eccłia
tolerare. E mulieres ministͣ¬
turas seqͥ se uoluit. ostendens
quid aplebib deb̾ct̃ eb̃glistꝰ.¬

Expanded text:
ministrabant infirmis comus mitteretur pecunia a fidelibus data victui necessaria, quos commendavit Judae, ut etiam fures, si non possemus vitare, disceremus in Ecclesia tolerare. Et mulieres ministraturas sequi se voluit, ostendens quid a plebibus deberetur evangelist
Abbreviated transcription (Latin):
cont̃ seruum inflaret᷑.
humiliat eum dicens
fr̃em ei et in carne. qi
ex uno adam omnes.
et indomino ꝑ fidẽ.

Expanded text:
contra servum inflaretur, humiliat eum dicens: Fratrem et in carne, quia ex uno Adam omnes, et in Domino per fidem.
Abbreviated transcription (Latin):
¶Quid gͦ. Iñ quidẽ lex mortis ẽ. &
aux̃ iures pecc̃i. detinens a bona
ta peccauit auctor eiꝰ. q̃si male rei:
sion. S potiꝰbonum ẽ. qr peccm̃ fe¬
cit agnoscẽ. quia pꝰ nesciebant᷑

Expanded text:
Quandoquidem lex mortis est et auxit vires peccati, detinens a bona ta peccavit auctor ejus, quasi malae rei. Non, sed potius bonum est: peccatum fecit agnoscere, quia prius nesciebantur
Abbreviated transcription (Latin):
carnalitas: ut ardentiꝰ desidet ꝓhi¬
bita. quib ñ memoratis iaceret
in auxilium hominib datã: mag̃
exarsit. ⁊ͥmagͣ instiuit. ut eam u̾t̾et

Expanded text:
carnalitas, ut ardentius desideret prohibita, quibus non memoratis, jaceret ns legem in auxilium hominibus datam. magis exarsit et magis institit, ut eam
Abbreviated transcription (Latin):
debes peccantem inter
te et ipsum solum. ut
peccauit: tunc secreto.
maria. solꝰ suspicans
adult̾ium. quando
aut̃ palam peccatur:
palam arguendumz.¬
& ab examinatione ñ declineᷤ in aliud ꝗͣ ex aminatio inuenit.

Expanded text:
pere peccantem inter te et ipsum solum, ut peccavit, tunc secreto aMaria fecit solus suspicans adulterium. Quando autem palam peccatur, palam arguendum ab examinatione non declines in aliud quam examinatio invenit.
Abbreviated transcription (Latin):
testate patet. qͦd eam p̃fecit
ds rõnabilit̾. De mala in-
deri potest. dum ⁊ boni ꝑ
& ipsa deteriꝰ p̃cipitatrr.
¶ Non st̃ timori boni oꝑis.
Sibonꝰ ẽ pͥnceps bñ oꝑantẽ
ñpunit. s dilig̃. Simalꝰ: ñ
ti st̃ pͥncipes. ut mala puniãt.

Expanded text:
teDeus rationabiliter. De mala quoque videri potest, dum et boni per  ipsa deterius praecipitatur. Non sunt timore boni, etc. Si bonus est princeps, bene operantem non punit, sed diligit. Sin malus, non ti sunt principes ut mala puniant.
Abbreviated transcription (Latin):
Bonitate gͦ cõtẽde cõtͣ illũ ⁊ est u̾a cõtentõ
⁊ salubre certamẽ ut sit bonus contͣ malũ.
nõ ut sint duo mali. Si tu iã nõ es malus. apta
nialo ut sit bonꝰ idisplirat tͥ ꝙ malus est:
placeat ut fiat bouꝰ. ne sint duo mali.

Expanded text:
Bonitate ergo contende contra illum. Et est vera contentio et salubre certamen, ut sit bonus contra malum, non ut sint duo mali; si tu jam non es malus, opta malo ut sit bonus, displiceat tibi quod malus est, placeat ut fiat bonus, ne sint duo mali.
Abbreviated transcription (Latin):
siũ ido̾ p̃mitte noluit qr hebreis
odio sus erat eũ legis destructorem
arbitutib. Quo arca de legis abo
exdlude̾t lrõmẽ Est itaq ⁊ illa
epla pauli. sicut ⁊ alie. De ordiẽ¬

Expanded text:
suum ideo praemittere noluit, quia Hebraeis odiosus erat, eum legis destructorem arbitrantibus. Quocirca de legis atquexcluderet lectionis. Est itaque et illa Epistola Pauli, sicut et aliae. De ordi
Abbreviated transcription (Latin):
ficia exhibita meõratis.tanto uos defi¬
ores eẽ aũditis. Eisdẽ siqͥdẽ redib qͥb
mare tnͣsistis.añ ydola postea salta
quo paulo añ de submersioẽ ph̾onis
⁊ egiptioꝵ laudes dõ ꝑsolueratis. ydo¬
la adorastis p̃t̾ea manna celitꝰ datũ
in deserto fasti distis enpientes re¬
dire in egiptũ ad ollas carniũ Se¬
pe etiã deũ in irã excitastis. Ad ulti

Expanded text:
is exhibita memoratis, tanto vos deteriores esse ostenditis. Eisdem siquidem pedibus quibus mare transivistis, ante idolum postea saltavquo paulo ante de submersione in Pharaonis et Aegyptiorum laudem Deo persolveratis, idola adorastis. Praeterea manna coelitus datum in deserto fastidistis, cupientes redire in Aegyptum ad ollas carnium. Saepe etiam Dominum in iram irritastis. Ad ulti
Abbreviated transcription (Latin):
dicentes Nos de gen̾e̾ abrahe sumꝰ
cui pͥmũ fc̃a fuit ꝓmissio. uos ppłs¬
dei peculiaris sumꝰ Nos de egipto
forti manu ⁊ mirabilib signis deus
edux̃. nos sico nestigio mare rubrũ
transire fecit. In deserto mãna nos¬
pauit. aqͣm de petra ꝓdux̃ atq aliis
sub silentio relictis. nos soli digni fu¬
imꝰ legẽ d̾i acciꝑe ⁊ eiꝰ uolũtatẽ cog¬
nosce̾. Ad nos qͦ spałr filiꝰ dei ueĩt. ut

Expanded text:
entes: Nos de lege Abrahae sumus, cui primum facta est promissio, nos populus peculiaris Dei sumus; nos de Aegypto forti manu et mirabilibus signis Dominus eduxit; nos sicco vestigio mare Rubrum transire fecit, in deserto manna pavit, aquam de petra produxit, et aliis sub silentio relictis, nos soli sumus digni legem Dei accipere et ejus voluntatem cognoscere. Ad nos quoque specialiter Dei
Abbreviated transcription (Latin):
ipm ꝑ moyseu date destructorẽ fore
calũpniantiũ. eñq in odĩ uideoꝵ
trahentiũ qͦs platatos hr̃e uolens
.x. ad eccĩas sc̃psit. Ut sic̃ moyses isrłi¬
tico ppło a pħonis ⁊ egiptioꝵ su̾itute
educto. x mãdatoꝵ doctuã tradidit
Ita ⁊ apłs dei ecc̃ias adyaboli ptãte.
⁊ ydolatrie su̾itute redẽptas x epłaꝵ
doct̾na informaret. Ido ⁊ x.i iiii ͬ scri¬
psit. ut duoꝵ testamĩtoꝵ cõcordiam
in duab tabuł lapadeis sił iũctis
qͥb legis detalogus inscͥtus erat
gurauit. Ib etem̃ lapis reꝓb. quẽ
gessit angulꝰ nura p̃stãs in oculis
nr̃is panẽ suꝑcelestẽ tũ typo agno
nonũ. ꝑ aguũ etem̃ qui ĩueti lege
solẽnis hostia erat.⁊ panẽ qͥ noue le¬
gis sacͣmeti forma ẽ duo t fig᷑auit¬

Expanded text:
Moysen datae destructorem esse calumniantium, eumque in odium Judaeorum trahentium; quos placatos habere volens, X ad Ecclesias scripsit. Ut sicut Moyses Israelitico populo a Pharaonis et Aegyptiorum servitute educto X mandatorum doctrinam tradidittolus Dei Ecclesias a diaboli potestate, et idololatriae servitute redemptas, X epistolarum doctrina informaret. Ideo et XIV scripsit, ut duorum Testamentorum concordiam in duabus tabulis lapideis simul junctis, quibus legis Decalogus inscriptus erat,guravit. Ibi enim lapis reprobatus, quem gessit angulus, mira praestans in oculis nostris, panem supercoelestem cum typico agno Novum. Per agnum etenim qui in veteri lege solemnis erat hostia, et panem qui novae legis sacramenti forma e
Abbreviated transcription (Latin):
corintho uitinꝰ ĩmo portus ip̃ius co¬
rinchi ex ħ em̃ apparet de cornitho
scriptã. ex ee ꝙ ditit. Salutat uos
gayus hospes meꝰ. de qͦ scribes corin¬
thiis cõuemorat dicẽs. Gras ago

Expanded text:
Corintho vicinus, imo portus ipsius Corinthi. Ex hoc ergo apparet de Corintho scripta, et ex eo quod dicit: Salutat vos Caius hospes ; de quo scribens Corinthiis commemorat dicens: Gratias ago
Abbreviated transcription (Latin):
prẽs aquib originẽ ducebant. ⁊ pp̃
legẽ qͣm soli inter cet̾as acciperant.
gentes.gentiles credentes despiciebãt
dicẽtes ꝓpt̾ obsu̾anciã legis cui su̾ie¬
rant meruisse acciꝑe grãm xp̃i ⁊ fi-¬

Expanded text:
res, a quibus originem ducebant, et propter legem quam soli inter caeteras gentes acceperant, gentiles credentes despiciebant, dicentes propter observantiam legis cui servierant meruisse accipere gratiam
Abbreviated transcription (Latin):
irłimis didicerãt. rõnis euãgłiz aue¬
rũt. Attende diligẽt̾ ꝙ aymo dicit.
apłiu ab atheis scpͥsisse. Origenes
uõ de cornitho. Itẽ dispice qd̾ idem
Aymo ait. petrũ rõnis pͥmũ nõ p̃di¬
casse cũ eccãstica hystoria ita cõti¬
neat. Claudii tꝑib clernẽtia dĩne
ꝓiudencie petrũ aduylẽ romã de¬
ducit. Iste adueniẽs pͥmꝰ ĩ urbe ro¬
ma ẽ̾uãgłii si cł anib ianuã regni

Expanded text:
m didicerant, Romanis evangelizaverunt. » Attende diligenter, quod Haimo dicit Apostolum ab Athenis scripsisse, Origenes vero, de Corintho. Item inspice quod idem Haimo ait Petrum Romanis primum praedicasse, cum ecclesiastica historia sic contineat: « Claudii temporibus clementia divinae providentiae Petrum ad urbem Romam misit. Ille adveniens primus in urbe Roma
Abbreviated transcription (Latin):
ni oꝑis ꝓfunditate. in fidi assc̾ione
in gre ꝯͥmendatõe sen spei subleuatõe
plixius ⁊ ad intlłigend̃ difficiliꝰ In
fidei assernone.t paulus in lege ⁊
ꝓpħis ꝑitus ad fidei cathiolice asser¬
tionẽ cõgrua auctatũ legis ⁊ ꝓphetie
inducit testiõmia ut eẽt basis sub co¬
lũpia. In gre ꝯmendatõe seu spei
sblenatõẽ qr cont̾ suꝑbos ⁊ arrogan.¬
dauda di gr̃a fortiter prudenter atq
atris dnnicauit. Que uimiꝵ in illo
enidentior ⁊ darior appuit. qr inter
natione suscepit mĩam. in quo ipso
spes nr̃a płimũ sublenat᷑. Sicut enĩ
cũ audiuimꝰ dauid hõicidã ⁊ adulteꝵ¬

Expanded text:
in operis profunditate, in fidei assertione et gratiae commendatione, seu spei sublevatione: prolixius est, et ad intelligendum difficilius; in fidei assertione, quia Paulus in lege et prophetis peritus ad fidei catholicae assertionem congrua auctoritatum legis et prophetiae induxit testimonia, ut esset basis sub columna; in gratiae commendatione, seu spei sublevatione, quia contra superbos et arrogandanda Dei gratia fortiter, prudenter atque acriter dimicavit. Quae nimirum in illo evidentior et clarior apparuit, quia inter natione suscepit misericordiam. In quo ipso spes nostra plurimum sublevatur. Sicut enim cum audimus David homicidam et adulte
Abbreviated transcription (Latin):
scĩ in spe futuri.
minꝰ hi qui ĩtẽꝑe
equabunt᷑. ut sic̃
hic iopiam scõꝵ
sustentant: ita ib
ab eis sustentent᷑.¬

Expanded text:
i in spe futuri, minus hi qui in tempore aequabuntur. Ut sicut hic inopiam sanctorum sustentant, ita ibi ab eis sustententu
Abbreviated transcription (Latin):
nec saltem de luxuria
accusatos. ł sibi ñ sub¬
ditos. Alioquin nec spes
in eo coirigendi alios.
nec frontẽ ht̃ ad alios
talium cohabitator.

Expanded text:
nec saltem de luxuria accusatos, vel sibi non subditos. Alioquin nec spes in illo est corrigendi alios, nec frontem habet ad alios talium cohabitator.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̃ scĩtatẽ sacram̃ti. Sic̃ femina
si catecumina uiciata ẽ. ñ pot̃ pꝰ
baptismum int̾ dei uirgines con-¬
secrari. Ita ñ absurde uisum ẽ di¬
ganium ñ peccasse. s normã sac̃¬
menti amisisse. ñ ad uite meri-¬

Expanded text:
 autem sacramenti sicut femina, si catechumena vitiata est, non potest post baptismum inter Dei virgines consecrari, ita non absurde visum est bigamum non peccasse, sed normam sacramenti amisisse non ad vitae meri
Abbreviated transcription (Latin):
sub̾a sꝑandarũ rerum .i. ẽ causa q̃
res sꝑandas faciet qñq subsistere
gum̃tũ .i. certitudo rerũ q̃ ñ apparẽt.
⁊ siqͥs deis dubitet ꝓbatio. ut ad huc
ꝓbat᷑ futura resurrõ. qr ita credider̃¬

Expanded text:
substantia sperandarum rerum, id est, causa quae res sperandas faciet quandoque subsistere gumentum, id est certitudo rerum quae non apparent, et si quis de ea dubitet, probatio, ubi adhuc probatur futura resurrectio; quia ita credider
Abbreviated transcription (Latin):
sione fit. prius in desidia cordis. quod
erat eorum. sibi a deo relictum. et pꝰ
in ĩmundiciam. actu. tantam: ut cor¬
pora naturalit repugnania quadã
ui applicarent. ⁊ uicio aptiora facẽnt.

Expanded text:
sione fit in desideria cordis eorum, quod erat sibi a Deo relictum et post in immunditiam actu tantam, ut corpora naturaliter repugnantia quadam vi applicarent, et vitiis aptiora facerent.
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Corpus autem. Ablata sunt signa. qi ex¬
hibita ÷ u̾itas. lunc. cum tempꝰ fuit ut
illa auferrentur. ⁊ u̾tas ueniret. nec ũꝗͣ
fide et desidio offerentis. p̃cepit tam̃ ħ
sibi offerri. potiꝰ quam offerrent᷑ idolis.
imposuitq in seruitutem. ñ iꝰtificationẽ.
et ut figura eẽnt futuri.¬
¶ Tunc. qñ uidi omnia displicẽ. ⁊ corpꝰ ido¬
neum ad ħ mͥ datum: dixi. uenio ad
me offerendum. ut faciam et compleã
uoluntatẽ tuam. qr tu es m̃s ds. Id̾o ue-¬
nio ad implendã tuam uoluntatẽ. q
ita scͥptum ẽ et p̃finitum deme. in cõ¬
silio deitatis. que ẽ caput mei sodđm qd̾¬
homo sum. qui sum liber humani ge-¬

Expanded text:
 omnium. Ablata ergo sunt signa quia exhibita est veritas tunc cum tempus fuit, ut illa auferrentur, et veritas veniret. Nec unquafide et desiderio offerentis. Praecepit tamen haec sibi offerri potius quam offerrentur idolis, imposuitque in servitutem nec in justificationem, et ut figura essent futuri Tunc. Quando vidi omnia illa displicere, et corpus idoneum ad hoc mihi datum. Dixi: Ecce venio, ad me offerendum, ut faciam et compleam voluntatem tuam, quia tu es meus Deus. Ideo venio ad implendam tuam voluntatem tuam, quia ita scriptum est, et praefiguratum de me in consilio Deitatis, quae est caput mei, qui sum liber humani ge
Abbreviated transcription (Latin):
Et si nos cotidie offerimus. recordatio mortᷤ
eius ÷. et unaħ hostia ẽ. ñ multe. qi semel
tm̃ oblata:. Nec ã multis hominib mul¬
ubiq unum corpus. Semel oblatꝰ nunq̃
consumit᷑. qd nos agimus: recordatio
sacrificũ÷. nec causa infirmitatis sue
repetitur. quia ꝑficit hominẽ. s nr̃e.
qui cotidie pectamus.

Expanded text:
et si nos quotidie offerimus, recordatio mortis ejus est; et una haec hostia est, non multae, quia semel tantum oblata est. Nec a multis hominibus mulubique unum corpus. Semel oblatus non consumitur. Quod nos agimus, recordatio sacrificii est; nec causa infirmitatis suae repetitur, quia perficit hominem, sed nostrae qui quotidie peccamus.