comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
manã: s uiuenili eiꝰ etati. & nouȩ ad huc conu̾¬
sationi. sp̃uali sollicitudine metuebant. In qͦ
nimirũ zelo Galdricꝰ auunculus eiꝰ. & guido
pͥmogenitꝰ fratrũ cȩters ante ibant: ut ipsos
tanquã geminos qͦsdam stimulos carnis suȩ.
ne gr̃arum magnitudo eum extollet accepis¬
se diuinitꝰ uideret᷑. Neq enim parcebant u̾bis
duriorib exagitantes teneram uerecundiã esꝰ.
calumpniantes etiã benegesta. signa omĩa ad¬
nichilantes: & hominẽ mansuetissimũ nicħq
contradicentẽ. frequent̾ usq ad lacͥmas imꝑ¬
ꝑiis &e obꝑbriis affligentes. Parrare solet ue¬
nerabilis ep̃c lingonensis Godefridꝰ. scĩ uiri &
ꝓpinquus sanguine. & in conu̾sione sociꝰ. c ex tẽ
ꝑ omĩa in diuiduus comes. pͥmo miraculo qͦd
ꝑmanũ eiꝰ fieri uidit. p̾dictum germanũ eius
affuisse guidonẽ. Erat enim eis transitus ꝑ ca¬
strum nãptonis in t̾ritorio senonũ: & iuuenis

Expanded text:
manam, sed juvenili ejus aetati, et novae adhuc convemanam, sed juvenili ejus aetati, et novae adhuc conversationi, spirituali sollicitudine metuebant. In quo nimirum zelo Galdricus avunculus ejus, et Guido primogenitus fratrum, caeteros anteibant: ut ipsos tanquam geminos quosdam stimulos carnis suae, ne gratiarum mangnitudo eum extolleret, accepisse divinitus videretur. Neque enim parcebant, verbis durioribus exagitantes teneram verecundiam ejus, calumniantes etiam bene gesta, signa omnia annihilantes, et hominem mansuetissimum, nihilque contradicentem, frequenter usque ad lacrymas improperiis et opprobriis affligentes. Narrare solet venerabilis episcopus Lingonensis Godefridus, sancti Viri et propinquus sanguine, et conversione socius, et extunc per omnia individuus comes, primo miraculo quod per manus ejus fieri vidit, praedictum germanum ejus adfuisse Guidonem. Erat enim eis transitus per Castrum-Nantonis in territorio Senonum, et juvenis
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ preceꝑat abbas sc̃s. constituit sine ulla rett¬
tatione seruari. S ce disposint domui sue. & ele¬
mosinas dedit: & sic demũ xp̃iano more in bona
spe miscdie di animã exalauit. Neu̾tebatur
aliqͣndo pat̾ sc̃o a pͣtis: & obuiã habuit mulie¬
rem. paruulum filiũ in brachiis deportantem
quẽ delonge attulerat ad eũ. ab ut̾o mat̾s ha¬
bentẽ n.a. ũ ⁊ dam & brachiũ tostũ. Motꝰ
autẽ lacͥmis matͥs &e precib. iussit puerũ de¬
poni. factaq oratione continuo signans pue¬
rũ ⁊ brachiũ ⁊ manũ eiꝰ: dixit mulieri ut uocaret
filiũ suũ. Uocauit illa infantẽ: &e ille accur¬
rit: & utioq brachio amplexatus matrẽ suã:
sanus factus ẽ ex ea hora: Erant autẽ huiꝰ¬
autẽ huiꝰ beati uiri fr̃s &e filii sp̃uales miranteᷤᷤ
suꝑ his quȩ audiebant &e uidebant de eo. Necta.¬
m̃ more carnalium in głam eleuabant᷑ hu¬

Expanded text:
quae praeceperat Abbas sanctus, constituit sine ulla retrquae praeceperat Abbas sanctus, constituit sine ulla retractatione servari. Sed et disposuit domui suae, et eleemosynas dedit: et sic demum Christiano more in bona spe misericordiae Dei animam exhalavit. 44. Revertebatur aliquando Pater sanctus a pratis, et obviam habuit mulierem parvuleum, ab utero matris habentem manum aridam, et brachium tortum. Motus autem lacrymis matris et precibus, jussit puerum deponi; factaque oratione continuo signans puerum, et brachium et manum ejus, dixit mulieri ut vocaret filium suum. Vocavit illa infantem, et ille accurrit, et utroque brachio amplexatus matrem suam, sanus factus est ex ea hora. 45. Erant autem hujus beati viri fratres et filii spirituales mirantes super his quae audiebant et videbant de eo. Nec tamen more carnalium in gloriam elevabantur hu
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃. Si mͥocediti s ut ȩccliis restituant᷑ ablata. &
usurpate in grauam̃ paupum consuetudines
dimittantur: loquet᷑ adhuc. & suoꝵ confessionem
faciet delictoꝵ: diuina quoq suscipiet sacram̃ta
deuotus. Mirant᷑ om̃s̾. letatur filiꝰ familia omĩs
exultat: quicqͥd p̾cipit homo di. firmit̾ ei ꝓmit
tit᷑ & impletur. Ceterũ frat̾ eius Gerardꝰ e saldra¬
cus auunculꝰ. ñ parũ t̾riti &e turbati. secretiꝰ eum
suꝑ tali ꝓmissione conueniunt: duriꝰ arguunt:
acrius inuehunt᷑. Quib breuit̾ simplicit̾q re¬
spondens. facile inquit facere potest ds̃: qͦd dif¬
ficile credere uos potestis. Itaq post secretã ora¬
tionẽ: ad oblationẽ saerificii immortalis accedit.
ut uir di festinaret ad eum. Cui etiã post oblatũ
sacrificiũ uenienti. cum lacͥmis & gemitu peccata
confessus. diuina sacram̃ta suscepit: &e duob post
hec aut trib dieb uiuens & loquens: ea maxime

Expanded text:
Deum. Si mihi creditis, ut ecclesiis restituantur ablata, et Deum. Si mihi creditis, ut ecclesiis restituantur ablata, et usurpatae in gravamen pauperum consuetudines dimittantur, loquetur adhuc, et suorum confessionem faciet delictorum, divina quoque suscipiet sacramenta devotus, » Mirantur omnes, laetatur filius, familia omnis exsultat: quidquid praecipit Homo Dei firmiter ei promittitur, et impletur. Caeterum frater ejus Gerardus, et Galdricus avunculus, non parum territi et turbati, secretius eum super tali promissione conveniunt, durius arguunt, acrius invehuntur. Quibus breviter simpliciterque respondens: « Facile, » inquit, « facere potest Deus, quod difficile credere vos potestis. » Itaque post secretam orationem, ad oblationem sacrificii immortalis accedit. ut Vir Dei festinaret ad eum. Cui etiam post oblatum Sacrificium venienti cum lacrymis et gemitu peccata confessus, divina Sacramenta suscepit: et duobus post haec aut tribus diebus vivens et loquens, ea maxime
Abbreviated transcription (Latin):
tũ. Quoꝵ quedam que certa narratione didici:
qua fide a fidelib mͥ uiris assignata sunt. eade
ce ipse legentib resigno.
rimũ gͦ signũ hoc fuit: qͦd in manu ser¬
ui sui. mundo celebre xp̃c effecit. Cum
aliquantes iam in clarauialle annos ex plesset:
contigit uirũ nobilem & ipsius quoq scdm
carnẽ ꝓpinquũ. iosbertũ de firmitate. quod ẽ
Qui subito preoccupatꝰ. amisit penitus intelle¬
ctum: parit & loquelam. Unde & filius eiꝰ ios.¬
bertꝰ uinior. & om̃s simul amici. eo magis af¬
fligebant᷑ dolore: qͦd sine confessione & uiatico.
uir magnificus &e magnifice honoratꝰ obiret
Cucurrit nunciꝰ ad abb̃em: neq enim tẽ in mo¬
nastĩo erat. Uenit: ce inuenit eum iam tͥduo
sic iacentem. Compassus autẽ homini: s &e motꝰ
lacͥmis filii eiꝰ &e simul lugentiũ cȩt̾oꝵ. confisuᷤ¬
ẽ de miscdia di: & sermonẽ magnificũ ꝑtulit
iste grauauit eccłias: opp̾ssit pauꝑes: offendit

Expanded text:
tum. Quorum quaedam quae certa narratione didici, tum. Quorum quaedam quae certa narratione didici, qua fide a fidelibus mihi viris assignata sunt, eadem et ipse legentibus resigno.rimum ergo signum hoc fuit, quod in manu servi sui mundo celebre Christus effecit. Cum aliquantos jam in Clara-Valle explesset annos, contigit virum nobilem, et ipsius quoque secundum carnem Qui subito praeoccupatus, amisit penitus intellectum pariter et loquelam. Unde et filius ejus Josbertus junior et omnes simul amici eo magis affligebantur dolore, quod sine Confessione et Viatico vir magnificus et magnifice honoratus obiret. Cucurrit nuntius ad Abbatem; neque enim tunc in monasterio erat. Venit, et invenit eum jam triduo sic jacentem. Compassus autem homini, sed et motus lacrymis filii ejus, et simul lugentium caeterorum, confisus de misericordia Dei, sermonem magnificum protulit iste gravavit ecclesias, oppressit pauperes, offendit
Abbreviated transcription (Latin):
septa monastii ad hoc om̃i studio uacans. Poit¬
modum autẽ. cũ ad alium uitȩ & conu̾satio¬
nis ordinẽ infirmitate corporis cogeret᷑: &e sicͤ
dictum ẽ necessitas infirmitatis. & ordo neces-¬
sitatis. a cõmuni eum conu̾satione ꝯuentus
plus solito sequestraret: hec pͥma cepit eẽ oc¬
casio. ut quasi hominib de scł̃o expositus. qͦꝵ
iam ad eum multitudo magna confluebat:
ipse etiã p̾sentiã suam. liberiꝰ eis acliberaliꝰ ꝯmo¬
dans. u̾bum uite p̾dicaret. Cumq & longuis
aliqͣndo a monastĩo. pro causis eccliȩ cõmuib
obedientia traheret᷑: & quocunq ueniret. unde¬
cunq locuturꝰ de d̾o silere ñ posset: & ag̾e quȩ
d̃i sunt ñ cessaret: sic in breui apud homines
innotuit: ut eccł̃ia di tam utili membro in
corpore suo reꝑto. uti ad qͦdcunq oportebat
fructib sp̃c semꝑ abundau̾it: ab hoc tam̃ tp̃r
copiosius ei addita ẽ. sicut apłs dieit mani¬
festatio sp̃c ad utilitatẽ. sermo scilicet fecun¬

Expanded text:
hoc omni studio vacans. Postmodum autem, cum ad alium vitae et conversationis ordinem infirmitate corporis cogeretur, et, sicut dictum est, necessitas infirmitatis, et ordo necessitatis a communi eum conversatione conventus plus solito sequestraret, haec prima coepit esse occasio ut, quasi hominibus de saeculo expositus, quorum jam ad eum multitudo magna confluebat, ipse etiam praesentiam suam liberius eis ac liberalius commodans, verbum vitae praedicaret. Cumque et longius aliquando a monasterio pro causis Ecclesiae communibus obedientia traheretur, et quocunque veniret, undecunque locuturus, de Deo silere non posset, et agere quae Dei sunt non cessaret: sic in brevi apud homines innotuit, ut Ecclesia Dei tam utili membro in corpore suo reperto uti ad quodcunque oportebat, fructibus Spiritus semper abundaverit, ab hoc tamen tempore copiosius ei addita est, sicut Apostolus dicit, manifestatio Spiritus ad utilitatem ; sermo scilicet fecun
Abbreviated transcription (Latin):
ret: ñ solum monastico. s &e om̃i eccłiasti co
ordini. in hoc p̾parabat᷑. Et pͥmũ qͥdem eura
resuscitandu in monastico ordine antique
religionis feruorẽ. pͥmitias niuentutis sue de¬

Expanded text:
ret, non solum monastico, sed et omni ecclesiastico ret, non solum monastico, sed et omni ecclesiastico ordini in hoc praeparabatur. Et primum quidem circa resuscitandum in monastico Ordine antiquae religionis fervorem, p
Abbreviated transcription (Latin):
forsitan excessit: piis certe mentib ñ de nunie¬
tate. s de feruore exempłu reliquit. Quid aũ
eum in hoc intimur excusare. in quo ipse qui
ueretur om̃ia oꝑa sua. ñ confundit᷑ usq hodiȩ
se accusare: sacrilegii arguens qͦd seruitio dei &
creto feruore. imbecille illud reddidit ac pene
mutile: S conualuit de infirmitate: &e in¬
firmuᷤᷤ fortior & potens factus ẽ. Uirtus nãq
dei uehementiꝰ in infirmitate eius refulgens:
ex tunc usq hodie digniorẽ qͣndam apud ho¬
mines ei efficit reuerentiã: & in reuerentia
auctoritatẽ: & in auctoritate obedientiã.
Iam tunc enim ad opus p̾dicationis diuinitꝰ
aptabat᷑: ad quod ut supradictũ ẽ. ex utero
mat̾s sue. cum testimonio reuelationis diuinȩ¬
olim fuerat p̾signatꝰ. N ec tunc tantũm᷑. s oĩ
ipso ordinante quo & agente congruo ordine
ad hoc instituebat᷑: & ignorans quid de se fie¬

Expanded text:
forsitan excessit, piis certe mentibus non de nimieforsitan excessit, piis certe mentibus non de nimietate, sed de fervore exemplum reliquit. Quid autem eum nitimur excusare, in quo ipse qui veretur omnia opera sua, non confunditur usque hodie se accusare, sacrilegii arguens semetipsum, quod secreto fervore imbecille illud 1080 reddiderit, ac pene inutile? Sed convaluit de infirmitate, et infirmus fortior et potens factus est. Virtus namque Dei vehementius in infirmitate ejus refulgens, extunc usque hodie digniorem quamdam apud homines ei efficit reverentiam, et in revenrentia auctoritatem, et in auctoritate obedientiam. 42. Jam tunc enim ad opus praedicationis divinitus aptabatur, ad quod, ut supra dictum est, ex utero matris suae cum testimonio divinae revelationis olim fuerat praesignatus. Nec tunc tantummodo, sed oipso ordinante quo et agente, congruo ordine ad hoc instituebatur; et ignorans quid de se fie
Abbreviated transcription (Latin):
gillatim pͥstitit ꝓ causa. ꝑ ꝑsona. ꝓ loco. pro
tempore: quis enumeret: Porro si nimietas
in eo rep̾hendit᷑ sci feruoris. Habet certe apd̾
pias mentes excessus iste reuerentiã suã: qua
quicunq sp̃u dĩ agunt᷑. multũ uerent᷑ in seruo
dei rep̃hendere nimiũ. istam nimietatẽ: habet
& faciłe apud homines excusationẽ: cũ uix
audeat quisquã eum condemnare. quẽ ds iu¬
stificat. tã multa tã sublimia cũ eo. & ꝑ eũ ope¬
rando. felix cui solum reputat᷑ ad eulpã: qͣd
cetĩ pͥsumere sibi solent ad głam. fuerit autẽ
bono iuueni suspecta iuuentus sua : beatus
quippe qui semꝑ ẽ pauidus: fuerit eistudiũ
tantam uirtutũ plenitudinẽ quã habebat ex
gr̃a. aliqua etiam laboris sui conscientia cu¬
mulare. S & uita eiꝰ quȩ om̃ib ꝓponebatur
imitanda: frugalis continentie eremplo ca-¬
rere ñ debuit. In quo seruus di & sinimietate

Expanded text:
gillatim praestitit pro causa, pro persona, pro loco, pro gillatim praestitit pro causa, pro persona, pro loco, pro tempore, quis enumeret? 41. Porro si nimietas in eo reprehenditur sancti fervoris, habet certe apud pias mentes excessus iste reverentiam suam; quia quicunque spiritu Dei aguntur, multum verentur in servo Dei reprehendere nimium  al; nimiam istam nimietatem. Habet et facilem apud homines excusationem, cum vix audeat quisquam eum condemnare, quem Deus justificat, tam multa, tam sublimia cum eo et per eum operando. Felix cui solum reputatur ad culpam, quod caeteri praesumere sibi solent ad gloriam. Fuerit autem bono juveni suspecta juventus sua; beatus quippe qui semper est pavidus: fuerit ei studium tantam virtutum plenitudinem quam habebat ex gratia, aliqua etiam laboris sui conscientia cumulare; sed et vita ejus, quae omnibus proponebatur imitanda, frugalis continentiae exemplo carere non debuit. In quo servus Dei, etsi nimietate
Abbreviated transcription (Latin):
enim si uoluit sapientia dĩ ꝑ infirma potuiᷤ
hominis illiꝰ: tot tantaq confundere fortia
mundi huiꝰ: Quid uͦ aliqͣndo ꝓ qualibet infir¬
mitate eius remansit infectũ: qͦd ꝑ eum scđm
datam sibi grãm fieri oport̾et: Quis enĩ nr̃a¬
etate quantũ ins robusti corporis & accuratȩ
ualitudinis. tanta aliquando fecit. quanta iste
rum hominũ uerbo & ercr iplo trarit desclo.
ũ solum ad conu̾sionẽ: s ad ꝑfectionẽ. Quan¬
tas er eis ꝑ totum xp̃ianum orbem constitu-¬
it domos. seu eiuitates refugii: ut quicunq
peccauerint ad mortẽ. & eterne mortis rei iu¬
dicati suerint. reminiscant᷑ & conutant᷑ ad do¬
minũ: & confugiant ad eas: & saluent᷑ in eis.
Que scismata eccłie ñ sedauit: quas ñ ꝯfu-¬
dit hereses: quã pacem int̾ dissidentes ȩccł̃ias
& ppłos ñ restituit: Et hec qͥdem ꝯmunia st̃.
Cȩterum quȩ bona innumeris hominib sin¬

Expanded text:
enim, si voluit sapientia Dei per infirma potius enim, si voluit sapientia Dei per infirma potius hominis illius tot tantaque confundere fortia mundi hujus? Quid vero aliquando pro qualibet infirmitate ejus remansit infectum, quod per eum secundum datam sibi gratiam fieri oporteret? Quis enim nostra aetate, quantumvis robusti corporis, et accuratae valetudinis, tanta aliquando fecit, quanta iste rum hominum verbo et exemplo traxit de saeculo non solum ad conversionem, sed ad perfectionem? Quantas ex eis per totum Christianum orbem constituit domos seu civitates refugii, ut quicunque peccaverint ad mortem, et aeternae mortis rei judicati fuerint, reminiscantur et convertantur ad Dominum, et confugiant ad eas, et salventur in eis? Quae schismata Ecclesiae non sedavit? quas non confudit haereses? quam pacem inter dissidentes ecclesias et populos non restituit? Et haec quidem communia sunt. Caeterum quae bona innumeris hominibus sin
Abbreviated transcription (Latin):
cruditatis eruptio. aliis inciperet eẽ molestior.
maxime autẽ in choro psallentiũ: ñ tam̃ ilieo
collectas fratrũ deseruit: s iurta locum statio¬
nis sue. procurato ac defosso in t̾ra receptaculo
doloris illii: sic aliquando dui ꝓut potuit. ne¬
cessitatẽ illam transegit. At ubi ne hoc qͥdem
ꝑmisit intolerantia rei:tunc demũ collectaᷤᷤ
deserere & seorsum secum habitare ꝯpulsus
ẽ: nisi quantũ siue collocutionis. siue consola¬
tionis gr̃a. siue a discipline claustralis neces¬
sitate. conuentui eum fratrũ aliqͣndo oporte¬
bat int̾esse. Et hec fuit tristis illa necessitas: qͣ
pͥmo sc̃a illa frat̾nitas. scę illiꝰ pat̾nitatis iugi
consortio carere posse coacta ẽ. In quo dolemꝰ
qͥdem & plangimꝰ infirmitatis eiꝰ tristẽ effectũ:
s scĩ desiderii & sp̾ualis feruoris affectũ uenera¬
mur. Quamquã nec infirmitatis eiꝰ effectus:
usquequaq plangendꝰ sit & dolendus. Quid

Expanded text:
cruditatis eruptio aliis inciperet esse molestior, cruditatis eruptio aliis inciperet esse molestior, maxime autem in choro psallentium, non tamen illico collectas fratrum deseruit; sed juxta locum stationis suae procurato ac effosso in terra receptaculo, doloris illius sic aliquandiu, prout potuit, necessitatem illam transegit. At ubi ne hoc quidem permisit intolerantia rei, tunc demum collectas deserere, et seorsum secum habitare compulsus est, nisi quantum sive collocutionis, sive consolationis gratia, sive disciplinae claustralis necessitate, conventui eum fratrum aliquando oportebat interesse. 49. Et haec fuit tristis illa necessitas, qua primo sancta illa fraternitas sanctae illius paternitatis jugi consortio carere posse coacta est. In quo dolemus quidem et plangimus infirmitatis ejus tristem effectum; sed sancti desiderii et spiritualis fervoris affectum veneramur. Quanquam nec infirmitatis ejus effectus usquequaque plangendus sit et dolendus. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
sent. Multo tempore &e quam diu occultũ eẽ
potuit.cilicio ad carnẽ usus ẽ: uͥ uͦ sciri adue¬
nit: continuo illud abiciens. ad cõmunia se
conu̾tit. Cib eus cum pane lac:uł aqua de¬
coctionis leguũ : uł pultes quales infan¬
tib fi̾ ͥ solent. Cetera uł eus infirmitas non
recipiebat: uł parsimoniȩ studio ipse recusa¬
bat: Uino si qͣndo utebat᷑. raro. & nimis mo¬
dico: cum magis aquã & infirmitati suȩ et
appetitui cõpet̾e testaret᷑ Sic aũ asfectꝰ & ofectꝰ:
a communi fr̃m labore seu diurno seu nocł᷑¬
no. uix se aliqͣndo patiebat᷑ eẽ excusatũ: seu ab
occupationib & laborib ministii sui. Uide¬
bant eum. & conu̾sationẽ eiꝰ homines medici
ce mirabant᷑: tantamq uim eũ in semet ipso
causabant᷑ inferre naturȩ: acsi agnus ad ara¬
trum alligatꝰ arare cogeret᷑. Nam cũ crebra
illa ex corruptione stomachi. ꝑ os eiꝰ indigestȩ

Expanded text:
sent. Multo tempore, et quandiu occultum esse sent. Multo tempore, et quandiu occultum esse potuit, cilicio ad carnem usus est: ubi vero sciri advertit, continuo illud abjiciens, ad communia se convertit. Cibus ejus cum pane lac, vel aqua decoctionis leguminum, vel pultes, quales infantibus fieri solent. Caetera vel ejus infirmitas non recipiebat, vel parcimoniae studio ipse recusabat. Vino si quando utebatur, raro et nimis modico, cum magis aquam et infirmitati suae et appetitui competere testaretur. Sic autem affectus et confectus, a communi fratrum labore, seu diurno seu nocturno, vix se aliquando patiebatur esse excusatum, seu ab occupationibus et laboribus ministerii sui. Videbant eum et conversationem ejus homines medici, et mirabantur, tantamque vim eum in seipso causabantur inferre naturae, ac si agnus ad aratrum alligatus arare cogeretur. Nam cum crebra illa ex corruptione stomachi per os ejus indigestae
Abbreviated transcription (Latin):
S continuo cum ab annuȩ illius obedientiȩ
uinculo solutus. & fui uiris effectus ẽ. uelut
airus distentꝰ ad pͥstinũ rigore: & sicut torrenᷤᷤ
detentus & dimissus. ad pͥoris cursus consuetu¬
dinẽ reu̾sus ẽ: quasi repetens a semet ipso pęnaᷤᷤ
Uideres hominẽ imbecillem & languidu. co¬
nari & aggredi quȩcunq uellet:minus consi¬
derare quid posset: sollicitũ pro om̃ib cirra se¬
ipsum negligentẽ: om̃ib in omĩb aliis obe¬
dientissimũ: s de seipso uix aliquando seu
caritati seu potestati obedientẽ. Semꝑ enim
pͥora sua nulla reputans. maiora moliebatur.
ad ñ parcendũ corpori: ad studiis sp̃ualib ro-¬
bur addend̾ii: corpus suũ uariis infirmitatib
ꝑ seattenuatũ. ieiuniis insuꝑ & uigłiis sine
int̾missione atterendo. Orabat stans die noc¬
tiiq: donec genua eiꝰ infirmata a ieiunio. &
pedes eiꝰ a labore inflati. corpus sustinere ñ poᷤ¬

Expanded text:
Sed continuo, cum ab annuae illius obedientiae Sed continuo, cum ab annuae illius obedientiae vinculo solutus, et sui juris effectus est, velut arcus distentus ad pristinum rigorem, et sicut torrens detentus et dimissus, ad prioris cursus consuetudinem reversus est, quasi repetens a semetipso poenas diVideres hominem imbecillem et languidum conari et aggredi quaecunque vellet, minus considerare quid posset; sollicitum pro omnibus, circa seipsum negligentem; omnibus in omnibus aliis obedientissimum, sed de seipso vix aliquando seu charitati, seu potestati obedientem. Semper enim priora sua nulla reputans, majora moliebatur ad non parcendum corpori, ad studiis spiritualibus robur addendum, corpus suum variis infirmitatibus per se attenuatum, jejuniis insuper et vigiliis sine intermissione atterendo. 39. Orabat stans die noctuque, donec genua ejus infirmata a jejunio, et pedes ejus 1079 a labore inflati, corpus sustinere non pos
Abbreviated transcription (Latin):
cũ nat᷑alit̾ minus aptũ fuerit usib humanis :
ad hoc ꝑ grãm d̾i ur̃is ẽ usib aptatũ: ut utami¬
ni & comedatis. In quo si inobedientes & incredu¬
li ꝑmanetis. resistitis sp̃ui scõ: & gr̃e eiꝰ ingrati
ec gͦ fuit in tempore illo sub uiiiłestis.¬
abbe Bernardo. & magistio eiꝰ n clarissi¬
ma ce carissima ualle illa spu̾aliũ scola studi¬
oꝵ: hic feruor regularis discipline: om̃ia eo fa-¬
ciente & ordinante. & tab̾naculũ dõ int̾ris edi¬
ficante: scd̾m exemplar qͦd ei in monte osten¬
sum ẽ: cum in solitudine eisterciensi cum dõ
in nube habitaret. Et utinam post rudim̃ta
pͥmȩ conu̾sationis. postquã didicit aliquate¬
nꝰ &e consueiit homo cum hominib eẽ ce in¬
telligere suꝑ egenũ &e pauꝑem. compatiendo
infirmitatib hominũ: utinã se cura semet¬
ipsum talem exhibuisset. qualẽ erga cȩteros.
tam benignũ tam discretũ. tam sollicitum.

Expanded text:
cum naturaliter minus aptum fuerit usibus humanis, cum naturaliter minus aptum fuerit usibus humanis, ad hoc per gratiam Dei vestris est usibus aptatum, ut utamini et comedatis. In quo si inobedientes et increduli permanetis, resistitis Spiritui sancto, et gratiergo fuit in tempore illo sub abbate Bernardo et magisterio ejus in clarissima et charissima valle illa spiritualium schola studiorum: hic fervor regularis disciplinae, omnia eo faciente et ordinante, et tabernaculum Deo in terris aedificante secundum exemplar quod ei in monte ostensum est, cum in solitudine Cisterciensi cum Deo in nube habitaret. Et utinam post rudimenta primae conversationis, postquam didicit aliquatenus et consuevit homo cum hominibus esse, et intelligere super egenum et pauperem, compatiendo infirmitatibus hominum; utinam se circa semetipsum talem exhibuiset qualem erga caeteros, tam benignum, tam discretum, tam sollicitum!
Abbreviated transcription (Latin):
re uideret̾. fugiendum arbitrabant᷑. Quasi enĩ
ꝑaliam uiã redici se putabant in regionẽ suã.
cum pre dulcedine amoris int̾ioris. amara eque
ac dulcia delectabilit̾ edendo. delectabiliꝰ uiue¬
re sibi uiderent᷑ in heremo: qũã pͥus uixissent
in scło. Cumq in hoc suspectam aliquatenus
haberent sp̃ualis patris cotidianã eoereptionẽ :
quasi carni eoꝵ plusquã sp̃ui deferentẽ. aliqͣn¬
do ad uidiciũ p̾fati cathala unensis ep̃i. qui tt̃
forte aderat. res delata ẽ. Suꝑ quo uir ille po¬
tens in u̾bo. sermonẽ ad eos aggressus. ad eũ
finem ꝑduxit: ut omnẽ hominẽ quicũq dona
cum eo in desertis locis uitã heremiticã ducen¬
tib: quomͣ cũ aliqͣndo ad horam refectionis
uentũ eet̃. amaritudo quedam mortis in olla
amaritudiẽ habens. farina uͦ amaritudinẽ
in dulcedinẽ conũtens: gr̃a d̃i oꝑansẽ in uob̃.
Sumite gͦ securi &e cum gr̃arum adione: quod

Expanded text:
ire videretur, fugiendum arbitrabantur. Quasi enim ire videretur, fugiendum arbitrabantur. Quasi enim per aliam viam reduci se putabant in regionem suam, cum prae dulcedine amoris interioris, amara aeque ac dulcia delectabiliter edendo, delectabilius vivere sibi viderentur in eremo quam prius vixissent in saeculo. 37. Cumque in hoc suspectam aliquatenus haberent spiritualis Patris quotidianam correptionem, quasi carni eorum plus quam spiritui deferentem, aliquando ad judicium praedicti Catalaunensis episcopi, qui tunc forte aderat, res delata est. Super quo vir ille potens in verbo, sermonem ad eos aggressus ad eum finem perduxit, ut omnem hominem, quicunque dona hetarum cum eo in desertis locis vitam eremiticam ducentibus, quomodo, cum aliquando ad horam refectionis ventum esset, amaritudo quaedam mortis in olla amaritudinem habens: farina vero amaritudinem in dulcedinem convertens, gratia Dei operans est in vobis. Sumite ergo securi, et cum gratiarum actione, quod
Abbreviated transcription (Latin):
saporis habentia: p̾ter quẽ fames seu amor di
faciebat. S & ipsum nouicii feruoris simpli¬
citas sibi tollebat: cum quasi uenenũ arbitran¬
tes quicqͥd comedentẽ utcũq delectaret: recu¬
sairnt dona di. ꝓpter grãm quam in eis sentiȩ¬
bant. Cum enim cirea om̃e genus carnalis
tolerantiȩ. cum adiutorio gr̃ȩ di studiũ sp̃ua¬
lis patris in eis hoc effecisset. ut plurima quȩ
homini in carne constituto impossibilia pͥus
uidebant᷑. iam ñ solum constant̾ pagerent. &
sine murmuratione. s &e eum ingenti delecta¬
tione: ipsa delectatio aliã in eis pepererat mur¬
murationẽ : eo ꝑiculosiorẽ. quo eam estimabat
quasi remotiorẽ a carne: sp̃ui ꝓpinquiorẽ. Per¬
suasum quippe habentes. & quasi cũ testimo¬
nio conscientie suȩ memoriȩ fidelit̾ om̃datũ
inimicam eẽ animȩ omnẽ delectationẽ carniˢ:
quicqͥd carn̾ẽ cum qualibet delectatione nutͥ¬

Expanded text:
saporis habentia, praeter quam quod fames seu amor Dei saporis habentia, praeter quam quod fames seu amor Dei faciebat. Sed et ipsum novitii fervoris simplicitas sibi tollebat, cum, quasi venenum arbitrantes quidquid comedentem utcunque delectaret, recusarent dona Dei propter gratiam quam in eis sentiebant. Cum enim circa omne genus carnalis 1078 tolerantiae, cum adjutorio gratiae Dei, studium spiritualis Patris hoc in eis effecisset ut plurima, quae homini in carne constituto impossibilia prius videbantur, jam non solum constanter peragerent et sine murmuratione, sed etiam cum ingenti delectatione: ipsa delectatio aliam in eis pepererat murmurationem, eo periculosiorem, quo eam aestimabant quasi remotiorem a carne, spiritui propinquiorem. Persuasum quippe habentes, et quasi cum testimonio conscientiae suae memoriae fideliter commendatum, inimicam esse animae omnem delectationem carnis, quidquid carnem cum qualibet delectatione nutr
Abbreviated transcription (Latin):
&e uicinoꝵ hinc inde montiũ angustias. in qͦ
serui di latebant. speluncã illam scĩ benedicti
patris nr̃i quodammͦ rep̾. ⁊ sentabat. in qua
aliquando a pastorib iuentꝰ est: ut cuius
imitabant᷑ uitã:̃ habitationis etiã eius ac
solitudinis formam aliquã habere uiderent᷑.
Om̃s quippe etiã in multitudine solitarii ibi
erant. Uallem namq illam plenam homini-¬
b ordinis ratione. cariras ordinata singulis
solitariã faciebat: quia sicut unus homo in¬
ordinatus etiam cũ solus ẽ. ipse sibi turba ẽ:
sic ibi unitate sp̃c ce regularis lege silentii.
in multutudine hominũ ordinata. solitu¬
dinem cordis sui singulis ordo ipse defende¬
bat. Domib uͦ &e habitaculis simplicib: uictꝰ
inhabitantiũ ꝑsimilis erat. Panis ñ tam fur.¬
fureus quã terreus uidebat᷑: duris fratrum
laborib uix de t̾ra deserti illiꝰ steril ꝓductus:
cetera quoq cibaria. queq uix erant aliquid

Expanded text:
et vicinorum hinc inde montium angustias, in quo et vicinorum hinc inde montium angustias, in quo servi Dei latebant, speluncam illam sancti Benedicti patris nostri quodammodo repraesentabat, in qua aliquando a pastoribus inventus est: ut cujus imitabantur vitam, habitationem ejus ac solitudinis formam aliquam habere viderentur. Omnes quippe etiam in multitudine solitarii ibi erant. Vallem namque illam plenam hominibus, ordinis ratione charitas ordinata singulis solitariam faciebat; quia sicut unus homo inordinatus, etiam cum solus est, ipse sibi turba est; sic ibi unitate spiritus, et regularis lege silentii, in multitudine hominum ordinata, solitudinem cordis sui singulis ordo ipse defendebat. 36. Domibus vero et habitaculis simplicibus victus inhabitantium persimilis erat. Panis non tam furfureus quam terreus videbatur, duris fratrum laboribus vix de terra deserti illius sterili productus: caetera quoque cibaria quaeque vix erant aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
relinquerent post se qͦd illis sufficeret: & ad
subsidium necessitatis. & ad aliquã conscienti¬
am uoluntariȩ pro xp̃o pauꝑtatis. Primaꝙ
facie ab introeuntib claramualle ꝑ descen¬
sum montis. ds in domib eius cognoscebat᷑:
cum in simplicitate & humilitate ȩdificioꝵ.
simplicitatẽ & humilitatẽ in habitantium
pauꝑum xp̃i. uallis muta loqueret᷑. Deniq
in ualle illa plena hominũ. in qua nemini
ociosum ec̃ licebat: omĩb laborantib & singłis
cura iniuncta occupatis. media die mediȩ no¬
ctis silentium a suꝑuenientib inueniebat᷑. p̾t̾
laboꝵ sonitꝰ: uł si fr̃s in laudib dĩ occuparẽ¬
tur. Porro silentii ipsiꝰ ordo & fama. tantã etiã
apud scłares hõĩes suꝑuenientes sui faciebat
reuerentiã: ut & ipsi ñ dicam praua uł ociosa
s aliquid etiã qͦd ad rem attineret ibi loqui ue¬
rerent᷑. Loci uͦ ipsius solitudo. int̾ opaca siluaꝵ.

Expanded text:
relinquerent post se quod illis sufficeret et ad relinquerent post se quod illis sufficeret et ad subsidium necessitatis, et ad aliquam conscientiam voluntariae pro Christo paupertatis. Primaque facie ab introeuntibus Claram-Vallem per descensum montis. Deus in domibus ejus cognoscebatur, cum in simplicitate et humilitate aedificiorum simplicitatem et humilitatem inhabitantium pauperum Christi vallis muta loqueretur. Denique in valle illa plena hominum, in qua nemini otiosum esse licebat, omnibus laborantibus, et singulis circa injuncta occupatis, media die mediae noctis silentium a supervenientibus inveniebatur, praeter laborum sonitus, vel si fratres in laudibus Dei occuparentur. Porro silentii ipsius ordo et fama tantam etiam apud saeculares homines supervenientes sui faciebat reverentiam, ut et ipsi, non dicam prava vel otiosa, sed aliquid etiam quod ad rem non attineret, ibi loqui vererentur. Loci vero ipsius solitudo inter opaca silvarum,
Abbreviated transcription (Latin):
tes chori hinc inde dispositi: & uir sc̃s audie¬
bat &e delectabat᷑. Cuiꝰ tam̃ mist̾ium uisionis
ñ pͥus agnonit: quã translat᷑ post aliqͦt annos
edificiis monastii. eodem in loco positum ora¬
toriũ cerneret: uͥ uoces illas audisset. Mansi
autẽ indignus ego cum eo paucis dieb: qͦ cũq
oculos u̾tebam. mirans quasi celos me uidere
nouos. & t̾ram nouã: & antiquoꝵ egyptiorũ
monachoꝵ patrũ nr̃oꝵ antiquas semitas: & in
eis nr̃i temꝑis hominũ recentia uestigia. Erat
enim tẽ tp̃ris uidere clareuallis aurea scl̃a: cũ
rent in sanguine suo: in labore &e erumpnis:
in fame &e siti: in frigore & nuditate: in ꝑsecu¬
tionib & contumeliis. & angustiis multis: p̾¬
parantes elareualli eam quã hodie habet suf¬
ficientiã &e pacem. Neq ebi quã¬
xp̃o. e frĩb inibi seruituris uniere efc untes:
pro nichilo habebant qͥcqͥd fibi decẽt. dum

Expanded text:
tes chori hinc inde dispositi, et Vir sanctus audietes chori hinc inde dispositi, et Vir sanctus audiebat, et delectabatur. Cujus tamen mysterium visionis non prius agnovit quam, translatis post aliquot annos aedificiis monasterii, eodem loco positum oratorium cerneret, ubi voces illas audisset. Mansi autem indignus ego cum eo paucis diebus, quocunque oculos vertebam, mirans, quasi coelos me videre novos, et terram novam, et antiquorum Aegyptiorum monachorum patrum nostrorum antiquas semitas, et in eis nostri temporis hominum recentia vestigia. 35. Erat enim tunc temporis videre Clarae-Vallis aurea saecula, cum rent in sanguine suo, in labore et aerumna, in fame et siti, in frigore et nuditate, in persecutionibus, et contumeliis, et angustiis multis; praeparantes Clarae-Valli eam quam hodie habet sufficientiam et pacem. Neque o et fratribus inibi Deo servituris vivere aestimantes, pro nihilo habebant quidquid sibi deesset: dum
Abbreviated transcription (Latin):
sicut qui sensu ipso corrupto & pene emortu.¬
o. sapore uix aliquid discernebat. Nam ce sa¬
gimen crudu. ꝑ errorẽ sibi oblatũ ꝓbutiro
multis dieh noscitur comedisse: oleum bibisse
tanquã aquã: & multa talia contingebant ei.
Solam quippe aquã sibi sapere dicebat: eo qd̃
dum sumeret. fauces &e guttur ei refrigerabat.
Sic gͦ ts eum inuieni: &e sichabitabat in illa so¬
litudine sua uir ille di. S non erat solus. cũ
Quod etiam manifestis indiciis demonstratũ
ẽ. Nocte enim quadã solito attentiꝰ orando ef¬
fuderat suꝑ se animã suã: cum tenuit᷑ sopora¬
tus. uoces audiuit. tanquã transeuntis mul¬
titudinis copiose. Euigilans autẽ & easdem
uoces plenius audiens: cellam quoq: in qua
iacebat egredit᷑: & psequit᷑ abeuntes. Haud ꝓ¬
cul aberat. locꝰ densis ad huc spinaꝵ uepͥũq frute¬
ctis abundans: s nunc longe mutatꝰ ab illo.
Suꝑ hunc aliquandiu stabant uelut alt̾nan¬

Expanded text:
sicut qui sensu ipso corrupto, et pene emortusicut qui sensu ipso corrupto, et pene emortuo sapore, vix aliquid discernebat. 1077 Nam et sanguinem crudum per errorem sibi oblatum pro butyro multis diebus noscitur comedisse; oleum bibisse tanquam aquam, et multa talia contingebant ei. Solam quippe aquam sibi sapere dicebat, eo quod dum sumeret, fauces et guttur ei refrigerabat. 34. Sic ergo tunc eum inveni, et sic habitabat in illa solitudine sua vir ille Dei. Sed non erat solus, cum m Angelorum: quod etiam manifestis indiciis demonstratum est. Nocte enim quadam solito attentius orando effuderat super se animam suam, cum tenuiter soporatus voces audivit tanquam transeuntis multitudinis copiosae. Evigilans autem et easdem voces plenius audiens, cellam quoque in qua jacebat egreditur, et prosequitur abeuntes. Haud procul aberat locus densis adhuc spinarum vepriumque frutetis abundans, sed nunc longe mutatus ab illo. Super hunc aliquandiu stabant velut alternan
Abbreviated transcription (Latin):
iuueret: mͦ illo fuo generoso arridens nob̃. oꝑ
time inquit. Ego cui hactenus homines ratio¬
nabiles obediebant: iusto di iudicio irrationa.¬
bili cuidam bestiȩ datus sum ad obediendu.
Dicebat autẽ de quodam homine rusticano &
uano. nil prorsus sciente. ipsumq ab infirmi¬
tate qua laborabat curaturũ se iactitante: cui
ad obediendũ ab ep̃o & abb̃ib & fr̃ib suis tra¬
ditus erat. Ibiq cũ eo manducantes. cũ arbi¬
traremur hominẽ tam infirmũ. tanteq pro¬
uidentiȩ cõmissũ sicut oportebat ꝓeurandu:
& uideremꝰ ei agente medico illo suo offerri ci¬
bos. quos sanus quis uix p̾angustia famis at¬
tingeret: uidebamus & tabescebamꝰ: uix regnꝰ ai
ilenlio nos cohubrnl¬
Prilo nosente: quin in illũ qͣsl
saccialnteꝵ sin. ueida. ira ce contumeliis in¬
surgerem᷑. Ipse autẽ in quẽ hec fiebant in dif¬
ferent̃ cuncta sumens. equȩ omĩa approbabat:

Expanded text:
viveret, modo illo suo generoso arridens nobis: « viveret, modo illo suo generoso arridens nobis: « Optime, » inquit « Ego cui hactenus homines rationabiles obediebant, justo Dei judicio irrationali cuidam bestiae datus sum ad obediendum. » Dicebat autem de quodam homine rusticano et vano, nihil prorsus sciente, ipsumque ab infirmitate qua laborabat, curaturum se jactitante, cui ad obediendum ab Episcopo et Abbatibus et fratribus suis traditus erat. Ibique cum eo manducantes, cum arbitraremur hominem tam infirmum, tantaeque providentiae commissum, sicut oportebat, procurandum, et videremus ei, agente medico illo suo, offerri cibos quos sanus quis vix prae angustia famis attingeret, videbamus et tabescebamus, vix regulari silentio nos cohibente quin in illum quasi sacrilegum et homicidam ira et contumeliis insurgeremus. Ipse autem in quem haec fiebant, indifferenter cuncta sumens, aeque omnia approbabat:
Abbreviated transcription (Latin):
cundum modũ ab eo p̾stitutũ. Eodem tẽpore:
&e ego claramualłe ipsumq frequentare cepi.
Quẽ cum ibi cũ qͦdam abb̃e altero uisitarem:
inueni eum in suo illo tugurio: quale lepsis
incompitis publicis fieri solet. Inueni autẽ ex
p̾cepto ut dictum ẽ ep̃i ⁊ abbatẽ feriatum ab
omĩ sollicitudine domꝰ tam int̾iori quã ext̾io¬
ri uacantẽ dõ &e sibi: & quasi in deliciis parady¬
si exultantẽ. Ingressusq regiũ illud eubicułu.
cũ consid̾arem habitationẽ & habitatorem :̃
tantã mͥ d̾m testor domus ipsa incutiebat reue-¬
rentiam sui: acsi ingrederet ad altare di. Tanta¬
q affectus sum suauitate cura hominẽ illũ tan¬
toq desid̾io in pauꝑtate illa &e simplicitate coha¬
bitandi ei: ut si optio illa die mͥ data fuisset: nil
tam optassem. quã ibi cum eo semꝑ manere ad
seruiendu ei. Cumq & ipse uicissim nos cũ gau¬
dio suscepisset. & queremꝰ qͥd ageret: quomͦ ibi

Expanded text:
. Eodem tempore . Eodem tempore et ego Claram-Vallem, ipsumque frequentare coepi: quem cum ibi cum quodam abbate altero visitarem, inveni eum in suo illo tugurio, quale leprosis in compitis publicis fieri solet. Inveni autem ex praecepto, ut dictum est, Episcopi et Abbatum feriatum ab omni sollicitudine domus, tam interiori quam exteriori, vacantem Deo et sibi, et quasi in deliciis paradisi exsultantem. Ingressusque regium illud cubiculum, cum considerarem habitationem et habitatorem, tantam mihi, Deum testor, domus ipsa incutiebat reverentiam sui, ac si ingrederer ad altare Dei. Tantaque affectus sum suavitate circa hominem illum, tantoque desiderio in paupertate illa et simplicitate cohabitandi ei, ut si optio illa die mihi data fuisset, nil tam optassem quam ibi cum eo semper manere ad serviendum ei. Cumque et ipse vicissim nos cum gaudio suscepisset, et quaereremus quid ageret, quomodo ibi
Abbreviated transcription (Latin):
ingrauesceret: ut iam ñ nisi mors eiꝰ aut omni
morte grauior uita sꝑaretur: ab ep̃o uisitatꝰ ẽ.
Cumq uiso eo ep̾c señ solum uite eiꝰ s a&e sanita¬
tis spem habere diceret. si consilio eius acqͥescens.
scđm infirmitatis suȩ modu aliquã corpori suo
curã pateret᷑ impendi: ille uͦ a rigore uł usu
consuetudinis suȩ minus facile flecti posset: ꝓ
culis abb̃ib qui conuenerant. pontificali hu¬
militate & sacerdotali caritate toto corpore
in t̾ram ꝓstratꝰ. petiit & obtinuit. ut toto anno
uno in obedientiã sibi traderet᷑. Quid enĩ tantȩ
humilitati: in tanta posset auctoritate negari:
Reu̾sus itaq claramualle. extra claustra & ter¬
minos monastii domumcula unam ei fierip̾ce¬
pit: ordinans & mandansin cibo. uł potu. siue
in aliquo eiꝰmodi. circa eum nulła ibi teneri or¬
dinis districtionẽ. nulla de tota cura domꝰ ad eũ
referri sollicitudin̾ẽ: s sibi eum ibi uiuere. se

Expanded text:
ingravesceret, ut jam nonnisi mors ejus, aut omni ingravesceret, ut jam nonnisi mors ejus, aut omni morte gravior vita speraretur, ab Episcopo visitatus est. Cumque viso eo Episcopus se non solum vitae ejus, sed et sanitatis spem habere diceret, si consilio ejus acquiescens, secundum infirmitatis suae modum aliquam corpori suo curam pateretur impendi, ille vero a rigore vel usu consuetudinis suae minus facile flecti posset, prculis abbatibus qui convenerant, pontificali humilitate et sacerdotali charitate, toto corpore in terram prostratus, petiit et obtinuit ut tantum anno uno in obedientiam sibi traderetur. Quid enim tantae humilitati in tanta posset auctoritate negari? Reversus itaque Claram-Vallem, extra claustra et terminos monasterii domunculam unam ei fieri praecepit: ordinans et mandans in cibo vel potu, sive in aliquo ejusmodi circa eum nullam ibi teneri Ordinis districtionem; nullam de tota cura domus ad eum referri sollicitudinem, sed sini  al. sibi e
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ in aduentu hospitis fui. Nec defuit hospi¬
talitatis pia instantia: donec usq ad familiarẽ
fiduciam & lib̾tatem loquendi ꝓducto colloqͥ.
ad alteruirũ iam melius eum cõmendaret con-¬
scientia sua. quã u̾ba. Quid multa: Ex illa die
& ex illa hora. facti sunt cor unũ & anima una
in dño: in tantũ ut sepealt̾ alterum hospitem
deinceps haberet: & ꝓpͥa eẽt domus ep̃i claraual¬
lis: clareuallensiũ uͦ efficeret᷑ non sola domꝰ ep̃ĩ. s
& ꝑ ipsum tota ciuitas cathalaunensis. Quin¬
etiam &e remensis ꝓuintia. & gallia tota: ꝑ eum
in deuotionẽ excitata ẽ. & reuerentiã uiri di. Ab
illo siquidem tanto ep̃o cetĩ didicerunt susciꝑx
eum. & reuereri tanquã angłm di: ita ut huius
tp̃ris p̾sensisse in eo grãm uideat᷑. homo tante
auctoritatis. sic affectus erga ignotũ monachũ
& monachum tantȩ humilitatis ¶odico
uͦ post tp̃r transacto. eũ eo usq infirmitas abb̃is

Expanded text:
nem in adventu hospitis sui. Nec defuit hospinem in adventu hospitis sui. Nec defuit hospitalitatis pia instantia, donec usque ad familiarem fiduciam et libertatem loquendi producto colloquio ad alterutrum, jam melius eum commendaret conscientia sua quam verba. Quid multa? Ex illa die et ex illa hora facti sunt cor unum et anima una in Domino, in tantum ut saepe alter alterum hospitem deinceps haberet, et propria esset domus Episcopi Clara-Vallis; Clarae-Vallensium vero efficeretur non sola domus Episcopi, sed et per ipsum tota civitas Catalaunensis. Quinetiam et Remensis provincia, et Gallia tota per eum in devotionem excitata est ad reverentiam Viri Dei. Ab illo siquidem tanto episcopo caeteri didicerunt suscipere eum, et revereri tanquam angelum Dei, ita ut hujus temporis praesensisse in eo gratiam videatur homo tantae auctoritatis, sic affectus erga ignotum monachum, et monachum tantae humilitatis. 32. Modico vero post tempore transacto, cum eousque infirmitas Abbatis
Abbreviated transcription (Latin):
rm autẽ missus nouit̾ claramualłe Ber¬
nardus. ordinandꝰ eẽt in minist̾iũ ad
qͦd assumptꝰ erat: & sedes lingonensis uacaret.
ad quã ordinatio ipsa respiciebat: querentib
fr̾ib quo eum ducerent ordinandu. cito de
ꝓrimo se obtulit. bona fama uenerabilis ca¬
thalaunensiũ ep̃i opinatissimi illiꝰ magistri..¬
uilłi de campelłfillucq eũ transeundu eẽ dif¬
finitum ẽ. Sicq factum ẽ. Abiit autẽ cathalau¬
num: assumpto secum elbodone monacho
q̃dam cistciense. Intrauit gͣ p̾dicti ep̃i domũ
iuuenis exesi corporis & moribundi. habitu
quoq despicabilis: subsequente monacho senio¬
re. & magnitudine & robore corporis eleganti:
aliis ridentib aliis irridentib: aliis rem sicut
erat int̾pretando uenerantib. Cum autẽ quere¬
sicut seruus d̾i. Cum enim pͥmo in pͥuato collo¬
quio. om̃i meliꝰ locutione prudentiã iuuenis.
magis magis magisq proderet uerecundia lo¬
quendi: intellexit uir sapiens diuinã uisitatio¬

Expanded text:
m autem missus noviter Claram-Vallem Bernardus, ordinandus esset in ministerium ad quod assumptus erat, et sedes Lingonensis vacaret, ad quam ordinatio ipsa respiciebat, quaerentibus fratribus quo eum ducerent ordinandum, cito de proximo se obtulit bona fama venerabilis Catalaunensium episcopi, opinatissimi illius magistri Guillelmi de Campellis, illucque eum transmittendum esse definitum est. Sicque factum est. Abiit autem Catalaunum, assumpto secum Elboldone monacho quodam Cisterciensi. Intravit ergo praedicti episcopi domum juvenis exesi corporis et moribundi, habitu quoque despicabilis, subsequente monacho seniore, et magnitudine et robore corporis eleganti, aliis ridentibus, aliis irridentibus, aliis rem, sicut erat, interpretando venerantibus. Cum autem quaeresicut servus Dei. Cum enim primo in privato colloquio omni melius locutione prudentiam juvenis magis magisque proderet verecundia loquendi, intellexit vir sapiens divinam visitatio
Abbreviated transcription (Latin):
ligit diligentẽ se: ñ tam inimicus quã iniqu
ẽ. S qui omnẽ hominẽ diligens. nullũ aliq̃n
inimicũ ht̃ uirtute sua m̃nunquã tam̃ ẽ quod
patiat᷑: inimicante sibi gratis iniquitate alie¬
na. Caritas autẽ que totũ eum possidet. pati¬
ẽs ẽ benigna ẽ: sapientia uincens maliciam:
patientia impatientiã: suꝑbiam humilitate.
Subseptio opis pcedentis: ꝗ̃ auctore defũcto
hurcͤardꝰ abbas balernensis apposuit

Expanded text:
ligit diligentem se, non tam inimicus, quam iniquus ligit diligentem se, non tam inimicus, quam iniquus est. Sed qui omnem hominem diligens, nullum aliquando inimicum habet virtute sua, nonnunquam tamen est quod patiatur, inimicante sibi gratis iniquitate aliena. Charitas autem quae totum eum possidet, patiens est, benigna est, sapientia vincens malitiam, patientia impatientiam, superbiam humilitate. SUBSCRIPTIO OPERIS PRAECEDENTIS, QUAM AUCTORE DEFUNCTO BURCHARDUS ABBAS BALERNENSIS APPOSUIT
Abbreviated transcription (Latin):
lant scitatis: karismata sc̃ĩ sp̃c illustrant: qͦdq
maiꝰ his omĩb & difficillimũ ẽ i reb huma¬
nis. hec ei omia sine inuidia adeẽ uidentur.
Compescit autẽ ab eo inuidiã. qͦd omi inui¬
dia maior ẽ. in quantũ nequitia cordis hu¬
mant. hoc sepe cessat homini inuidere. quo
aut mortificat exemplo humilitatis: aut
mutat in meliꝰ ꝓuocatione caritatis: aut si
nequior uł durior ẽ. obruit pondere aucto¬
ritatis. Quis enĩ tam efficacis & affectuosȩ
prudentiȩ hodie inuenit᷑ ad fouendam ca¬
ritatẽ uͥ ẽ. ad ꝓuocandã uͥ ñ ẽ. tam ad qͦscũꝙ
por̾ et̃ beneficus. ad om̃s beniuolus: tantã ha¬
bens gr̃ãm ad amicos. patientiã ad mimicoᷤ.
Si tam̃ ullumꝰ aliqͣndo habere potuit inimi¬
cũ. qͥ nulli aliq̃ndõ uoluit inimicari. Sic̃ enim
amicicia ñ nisi duoꝵ. ẽ. nec nisi int̾ duos ami¬
cos haberi pot̾: sic nec inimicicia. nͥ duoꝵ. for¬
sitan inimicoꝵ. Qui enĩ odit uel non di¬

Expanded text:
ustrant: quodque majus his omnibus et difficillimum est in rebus humanis, haec ei omnia sine invidia adesse videntur. Compescit autem ab eo invidiam, quod omni invidia major est, in quantum nequitia cordis humani hoc saepe cessat homini invidere, quo aut mortificat exemplo humilitatis, aut mutat in melius provocatione charitatis, aut, si nequior aut durior est, obruit pondere auctoritatis. Quis enim tam efficacis et affectuosae prudentiae hodie invenitur ad fovendam charitatem ubi est, ad provocandam ubi non est? tam ad quoscumque potest beneficus, ad omnes benevolus, tantam habens gratiam ad amicos, patientiam ad inimicos? si tamen ullum aliquando potuit habere inimicum, qui nulli aliquando voluit inimicari. Sicut enim amicitia nonnisi duorum est, nec nisi inter duos amicos haberi potest; sic nec inimicitia nisi duorum forsitan inimicorum. Qui enim odit, vel non di
Abbreviated transcription (Latin):
tere paucos illos qui ante quadra gesimam
suꝑerant dies: ne armis intim uterent᷑. Quib
escentib: confido ait in dño. q̃m iꝑse mͥ dabit
inducias q̃s negastis. Et accersito frẽ iubet
eis ceruisiã ꝓpinari: benedicens eã & dicens:
ut potionẽ biberent animaꝵ. Biberunt gͦ pa¬
rit᷑. qͥdam tam̃ inuiti: pre amore scł̃i metuentes
flamare sermonib. qͥa cor eoꝵ aidens erat in esᷤ.
Inspirante gͥ dõ & currente uelocit̾ u̾bo eiꝰ: ea¬
dem hora reu̾si. & conu̾si a uiis suis: spirital

Expanded text:
tere, paucos illos qui ante Quadragesimam tere, paucos illos qui ante Quadragesimam supererant dies, ne armis interim uterentur. Quibus renuentibus: « Confido, » ait, « in Domino, quod ipse mihi dabit inducias quas negastis. » Et accersito fratre, jubet eis cerevisiam propinari, benedicens eam, et dicens ut potionem biberent animarum. Biberunt ergo pariter, quidam tamen inviti prae amore saeculi, metuentes flammare sermonibus, quia cor eorum ardens erat in eis. Inspirante igitur Deo, et currente velociter verbo ejus, eadem hora reversi, et conversi a viis suis, sp