comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uite medictor ab spiritibus ĩ se credentiũ
foras misit. ut nõ regnaret ĩtrinsecus sed
Porisecus oppugnaret. nec tñ expugna¬
ret cui se ip̃e quoq temptandũ prebut.
ut ad suꝑandas etiã temptationes eius me-¬
diator eet̃. nõ solũ ꝑ adiutoriũ. uerũ etiã
p exemplũ dt ilłe ꝑemptus ubi ꝑ om̃s
aditus ad ĩteriora moliens irriꝑe᷑ expul¬
sus ẽ post baptismũ ĩ heremo cõpleta oĩ
tis huane. cõuertit se ad faciendã mortẽ
quã potũt/. et ꝑmissus ẽ ĩ illud qd̃ ex no-¬
Dis mortale uiuus mediator acceꝑat.
Et ubi potuit aliquid facere ibi ex oĩ ꝑte
deuictus ẽ. et unde accepit exterius po-¬
testatẽ dm̃ce carnis occidende. inde ĩteri¬
or eius potestas qua nos tenebat/ occisa
ẽ Factũ ẽ em̃ ut uincula ꝓccõrũ multo¬
rũ ĩ mortibus multis ꝑ unius unã mor-¬
ꝙ aptea dñs pro nobis indebitõ reddidit.
ut nobis debita nõ noceret Neq em̃ iure
gouit Nã qui posset nõ mori si nollet.

Expanded text:
tis mediatorem a spiritibus in se credentium foras misit, ut non regnaret intrinsecus, sed forinsecus oppugnaret, nec tamen expugnaret. Cui se ipse quoque tentandum praebuit, ut ad superandas etiam tentationes ejus mediator esset, non solum per adjutorium, verum etiam per exemplum. At ille primitus ubi per omnes aditus ad interiora moliens irrepere, expulsus est, post baptisma in eremo completa omni tis humanae convertit se ad faciendam mortem quam potuit, et permissus est in illud quod ex nobis mortale vivus Mediator acceperat. Et ubi potuit aliquid facere, ibi ex omni parte devictus est; et unde accepit exterius potestatem Dominicae carnis occidendae, inde interior ejus potestas, qua nos tenebat, occisa est. Factum est enim ut vincula peccatorum multorum in multis mortibus, per unius unam mor Dominus pro nobis indebitam reddidit, ut nobis debita non noceret. Neque enim juexuit. Nam qui posset non mori si nollet,
Abbreviated transcription (Latin):
int iã exordiẽs ea dice¬
re que dici ut cogitãtur
uel ab hoĩe aliquo uel
cogitamus. longe se illi
de quo cogitat᷑ ĩparẽ sentiat. neq ut ẽ
quo digne cogitare nõ possumꝰ. cui lau¬
dando reddenda ẽ oĩ tꝑe benedictio. et
tui enĩitiando nulla cẽpetit dictio. et
adiutoriũ ad ĩtelligenda atq explicanda
que ĩtendo. et ueniã p̃tor sicubi offen-¬
do temor eñ sũ nõ solũ uolĩtatis. ue¬
rsĩ etiã ĩfirmitatis mee Ab hiis etiã
qui ista lecturi sũt ut ignoscãt peto.
ubi me magio uoluisse ꝙͣ potuisse dicere
aduerterĩt. qd̾ uel ip̃i melius ĩtelligũt
uel ꝓpter mei eloquii difficultatẽ nõ ĩ¬
telligũt. sicut ego eis ignosto ubi ꝓpt
suã tarditatẽ ĩtelligere nõ possũt Fa
cilius aũt nobis ĩuicẽ ignoscimꝰ. si
nouerimꝰ. ea q̃ de natura ĩ cõiuta

Expanded text:
inc jam exordiens ea dicere, quae dici ut cogitantur vel ab homine aliquo, vel cogitamus, longe se illi de quo cogitat, imparem sentiat, neque ut esquo digne cogitare non possumus, cui laudando reddenda est omni tempore benedictio , et cui enuntiando nulla competit dictio, et adjutorium ad intelligenda atque explicanda quae intendo, et veniam precor sicubi offendo. Memor sum enim, non solum voluntatis, verum etiam infirmitatis meae. Ab his etiam qui ista lecturi sunt, ut ignoscant peto, ubi me magis voluisse quam potuisse dicere adverterint, quod vel ipsi melius intelligunt, vel propter mei eloquii difficultatem non intelligunt: sicut ego eis ignosco, ubi propter suam tarditatem intelligere non possunt. 2. Facilius autem nobis invicem ignoscimus, si nove
Abbreviated transcription (Latin):
sumo eã Et hoc maxime mirati sunt
sicut enuãgeliũ loquitur qui pñtes enat.
cũ post illã nocẽ ĩ qua figurã pccĩ nr̃i
edidit cõtimio tradidit spm̃. longa eñ
morte cruciabãtur ligno suspensi Dñ
latronibus ut iã mererẽtur et de ligno
ante sabbatũ deponerẽtur truratõfinc¬
ta fũt. ille aut̃ quia mortuus ĩuentus
ẽ miraculo fuit Hoc etiã pilatũ legi¬
mus fuisse miratũ. cũ ab illo sepelion¬
dũ corpus dm̃i peteretur Ille itaq de¬
ceptor qui fuit hoi mediator ad mortẽ
falsoq se opponit ad uitã noĩe purga¬
tionis ꝑ sacra et sacrificia sacrilega
quibus suꝑbi seducũtur. quia nec ꝑtici¬
pationẽ mortis nr̃e habere potuit.
nec resurrectionẽ sp̃s simplã quidẽ suã
mortẽ ad duplã nram̃ potuit afferre
simplã uero resurrectionẽ ĩ qua sacra¬
mentũ eẽt renonationis nr̃e et eius
que ĩ fine futura ẽ euigilationis exem

Expanded text:
mirati sunt, sicut Evangelium loquitur, qui praesentes erant, cum post illam vocem, in qua figuram peccati nostri edidit, continuo tradidit spiritum. Longa enim morte cruciabantur ligno suspensi. Unde latronibus, ut jam morerentur, et de ligno ante sabbatum deponerentur, crura confracta sunt. Ille autem quia mortuus inventus est, miraculo fuit. Hoc etiam Pilatum legimus fuisse miratum, cum ab ipso sepeliendum corpus Domini peteretur . 17. Ille itaque deceptor, qui fuit homini mediator ad mortem, falsoque se opponit ad vitam nomine purgationis per sacra et sacrificia sacrilega, quibus superbi seducuntur, quia nec participationem mortis nostrae habere potuit, nec resurrectionem suae, simplam quidem suam mortem ad duplam nostram potuit afferre: simplam vero resurrectionem, in qua et sacramentum esset renovationis nostrae, et ejus quae in fine futura est evig
Abbreviated transcription (Latin):
et formã que ab illa ĩ sensu iudẽtis
fit ꝑ eunde̾ sensũ nõ discernimꝰ. qm̃
tañta cõĩctio ẽ. ut nõ pateat discer¬
nondi locus. sed ratione colligimus
nequaꝙͣ nos potuisse sentire. nisi fie-¬
ret ĩ sensu nr̃o aliqua siłitudo cõspecti

Expanded text:
 quae ab illa in sensu videntis fit, per eumdem sensum non discernimus; quoniam tanta conjunctio est, ut non pateat discernendi locus. Sed ratione colligimus nequaquam nos potuisse sentire, nisi fieret in sensu nostro aliqua similitudo conspecti
Abbreviated transcription (Latin):
sui dũ adesset illud qd̾ iudebat᷑. sensꝰ̃
tñ ip̃ẽ remanet qui erat et priusꝙͣ ali¬
quid sentiretur. uelut ĩ aqua uestigiũ
tã diu ẽ donec ipm corpus qd̾ ĩpͥmit᷑
sest. quo ablato. nullũ erit. cũ rema¬
neat aqua que erat et añꝙͣ illã for¬
mã corꝑuis caꝑet Ideoq nõ possumꝰ
quidẽ dicere qd̾ sensũ gignat res uisi

Expanded text:
sui, dum adesset illud quod videbatur. Sensus sui, dum adesset illud quod videbatur. Sensus tamen ipse remanet, qui erat et priusquam aliquid sentiretur, velut in aqua vestigium tandiu est donec ipsum corpus quo imprimitur inest. Quo ablato, nullum erit, cum remaneat aqua, quae erat, antequam formam corporis caperet. Ideoque non possumus quidem dicere, quod sensum gignat res
Abbreviated transcription (Latin):
uolũtas ꝑ fenestras uidendi trã se¬
tiũ Recte autẽ sũt uolũtates om̃s
sibimet religate. si bona ẽ illa quo
tũtte re forũtur Si aut̃ praua ẽ. pra/¬
ue sũt om̃s et ideo rectarũ uolũta¬
tatũ coneoio iter ẽ qd̾dã ascendẽtiũ
ad btĩtudĩnẽ. ꝙ certis uelut passib
agitur prauarũ aũt atq distortaꝵ
uolũtatũ ĩpletio. uinculũ ẽ quo ałli¬
gabitur qui hoc agit ut ꝓiciatur ĩ
tenebras exteriores bti ergo qͥ factis
et moribus cantãt canticũ gradnũ.
tur uisio idest sensus format᷑. ut nõ iã
tm̃ sensus qui etiã ĩ tenebris ĩtegerẽe¬
pt̃ dũ ẽ ĩcolumitas oculorũ. sed etiã
sensũ ĩformatꝰ sit. que uisio nocatur
Gignitur ergo ex re uisibili nisio. sed
nõ ex sola m̃si assit et uidẽs Quo¬
tirca e iisibili et uidente grgint᷑ iusio.¬
ita san̾e ut ex iudente sit sensus ocu¬
lorũ et asꝑicientis atq ĩtuentis ĩten-¬
ta. nulła remanet forma q̃ ĩerat sẽ¬

Expanded text:
stram videndi transetium. Rectae autem sunt voluntates et omnes sibimet religatae, si bona est illa quo cunctae referuntur: si autem prava est, pravae sunt omnes. Et ideo rectarum voluntatum connexio iter est quoddam ascendentium ad beatitudinem, quod certis velut passibus agitur: pravarum autem atque distortarum voluntatum implicatio, vinculum est quo alligabitur qui hoc agit, ut projiciatur in tenebras exteriores . Beati ergo qui factis et moribus cantant canticum graduum: itur visio, id est, sensus ipse formatur; ut jam non tantum sensus qui etiam in tenebris esse integer potest, dum est incolumitas oculorum, sed etiam sensus informatus sit, quae visio vocatur. Gignitur ergo ex re visibili visio, sed non ex sola, nisi adsit et videns. Quocirca ex visibili et vidente gignita sane, ut ex vidente sit sensus oculorum, et aspicientis atque intuentis intenta, nulla remanet forma quae inerat sen
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ̃ius nõ sꝑ se cogitare discretã ab
eis que nõ sũt qd̾ ip̃a ẽ ac ꝑ hoc diffi¬
cile ĩ ea dmoscitur mẽoria sui et ĩ¬
telligentia sui Etuasi enĩ nõ sint
hec duo sed unũ duobus uocabulis
appellent᷑ Gic apparet ĩ ea re ubi
nalde ista cõiũcta sũt. et aliud alio
nullo p̃ceditur tꝑe amorꝙ ip̃e nõ tta
sentitur ẽẽ cũ eũ nõ prodit indigẽ¬
tia. quĩ sꝑ presto ẽ quod amat̾ Qua¬
ꝓpter etiã tardiorib dilucescere h pñt.
dũ ea tunctãtur que ad ami tꝑe acte¬
dũt. et que illi tꝑaliter accedũt. cũ
uidet qd̾ antea nõ uidebat. et cũ a¬
mat quod aña nõ amabat Sed aliud
hec tractatio iã poscit oxordiũ. ꝓpter
huiꝰ libelli modũ Explicit liber᷑ uꝰ.¬

Expanded text:
 se cogitare discretam ab eis quae non sunt, quod ipsa est: ac per hoc difficile in ea dignoscitur memoria sui, et intelligentia sui. Quasi enim non sint haec duo, sed unum duobus vocabulis appelletur, sic apparet in ea re ubi valde ista conjuncta sunt, et aliud alio nullo praeceditur tempore: amorque ipse non ita sentitur esse, cum eum non prodit indigentia, quoniam semper praesto est quod amatur. Quapropter etiam tardioribus dilucescere haec possunt, dum ea tractantur quae ad animum tempore accedunt et quae illi temporaliter accidunt, cum videt quod antea non videbat, et cum amat quod antea non amabat. Sed aliud haec tractatio jam poscit exordium, propter hujus libelli modum. LIBER U
Abbreviated transcription (Latin):
ca t̾ria hec eo sũt unũ quo una uta. una
mens. una eeñtia. et quicquid aliud ẽ¬
ad se ip̃a singula dicũtur etiã simul
nõ plunalit̾ s singularit̾ dicũtur. eo
uero tria quo ad se ĩnicẽ referũtur.
Que si equalia nõ eeut. nõ solũ sin¬
gula singulis. sed etiã oĩb singula.
riã. et ĩtelligentiã. et uolũtatẽ. et ĩ¬
telligo me ĩtelligere. et uelle atq me¬
minisse. et uolo me uelle et memi-¬
nsse et ĩtelligere. totãq meã memo¬
riã et ĩtelligentiã et uolũtatẽ simul
memini Quod enĩ memorie mee
nõ memini. uõ ẽ ĩ memoria meco
Nichil aũt ĩ memoria ꝙ̃ ip̃a mẽoria
ẽ Totã igitur memiim Itẽ quiequid
ĩtelligo ĩtelligere me scio.et scio me
uelle quid uolo. quidꝙ̃ aũt scio men¬
n Totã igit᷑ ĩtelligentĩa totãq uo¬
lũtatẽ meã memimi Siliter cũhec

Expanded text:
c tria eo sunt unum, quo una vita, una mens una est substantia: et quidquid aliud ad seipsa singula dicuntur, etiam simul non pluraliter, sed singulariter dicuntur. Eo vero tria, quo ad se invicem referuntur: quae si aequalia non essent, non solum singula singulis, sed etiam omnibus singulariam, et intelligentiam, et voluntatem; et intelligo me intelligere, et velle, atque meminisse; et volo me velle, et meminisse, et intelligere, totamque meam memoriam, et intelligentiam, et voluntatem simul memini. Quod enim memoriae meae non memini, non est in memoria mea. Nihil autem tam in memoria, quam ipsa memoria est. Totam igitur memini. Item quidquid intelligo, intelligere me scio, et scio me velle quidquid volo: quidquid autem scio memini. Totam igitur intelligentiam, totamque voluntatem meam memi
Abbreviated transcription (Latin):
ĩtelligo Molũtas etiã mea totã ⁊¬
telligentiã totãq meõriã meã capi
dũ toto utor qd̾ ĩtelligo et memin
gula totis singulis et tota singula
simul oĩbus totis. et hec tria unũ.
una uita una mẽs una eeñtia uii.

Expanded text:
intelligo. Voluntas etiam mea totam intelligentiam totamque memoriam meam capit, dum toto utor quod intelligo et meminita singula totis singulis, et tota singula simul omnibus totis; et haec tria unum, una vita, una mens, una essentia.
Abbreviated transcription (Latin):
ergo deus pr̃ locutꝰ ẽ ad pͥmũ hoiẽm̃. et
ip̃o deãbulabat ĩ ꝑadiso ad uesꝑam. et ab
elus facie se ĩ medio ligni ꝑadisi pcc̃or ab/¬
stonderat. cur nõ iã ip̃e ĩtelligatur appa¬
ruisse abrahe et moysi et quib uoluit et
quẽ admodũ uoluct ꝑ subiectã sibi cõnui¬
fabilẽ atq uisibilẽ creaturã cũ ip̃e ĩ seip̃o
uisibilis maneat Gi fieri potuit ut a
ꝑsona ad ꝑsonã occulte sc̃ptunt trq̃siret.
et cũ patrẽ dixisse narrasset fias lux et
tetera q̃ ꝑ uerbũ fecisse cõmemibratur.
etiã filiũ idicaret loqui ad pͥmũ hoĩem.
nõ aꝑte hoc explicãs. sed eis qui possint
rcelligendũ ĩtimãs Eui ergo ht̃ iures
quibus hoc sacrm possit mẽtis acie peue/¬

Expanded text:
m, et ipse deambulabat in paradiso ad vesperam, et ab ejus facie se in medio ligni paradisi peccator absconderat: cur jam non ipse intelligatur apparuisse Abrahae et Moysi, et quibus voluit, et quemadmodum voluit, per subjectam sibi commutabilem atque visibilem creaturam, cum ipse in ipso isibilis maneat? Sed fieri potuit ut a persona ad personam occulte Scriptura transiret, et cum Patrem dixisse narrasset, Fiat lux, et caetera quae per Verbum fecisse commemoratur, jam Filium indicaret loqui ad primum hominem, non aperte hoc explicans, sed eis qui possent intelligendum intimans. 18. Qui ergo habet vires, quibus hoc secretum possit mentis acie pene
Abbreviated transcription (Latin):
dei corꝑeis oculis ĩ qualibet forma uesibili ꝙ̃¬
nus de facinere suo uocẽ ĩterrogãtis se quõtũ/¬
q modo loquẽtis audisset Cuiꝯ modi aũt loque¬
la tũc deus exteriorib hom̃ auribus ĩsona/¬
ret maxĩe ad pͥmũ hoiẽm̃ loquẽs et ĩue¬
nire diffĩcile ẽ. et nõ hoc isto sermõe susce-¬
pmiꝰ Terũptũ si sole uoces et sonitus fie/¬
bant quibus quedã sensibilis pñtia dei pͥmis
illis hõibus p̃beietur. cur ibi ꝑsonã dei pr̃ĩs
nõ ĩ telligã nescio. qñquidẽ ꝓsona eius ostẽ¬

Expanded text:
Dei corporeis oculis, in qualibet forma visibili, quDei corporeis oculis, in qualibet forma visibili, quamvis de facinore suo vocem interrogantis secumque loquentis audisset. Cujusmodi autem loquela tunc Deus exterioribus hominum auribus insonaret, maxime ad primum hominem loquens, et invenire difficile est, et non hoc isto sermone suscepimus. Verumtamen si solae voces et sonitus fiebant, quibus quaedam sensibilis praesentia Dei primis illis hominibus praeberetur, cur ibi personam Dei Patris non intelligam nescio: quandoquidem persona ejus oste
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ coeatiuũ uisibilẽ hũanis oculis appare̾.
pgat ĩ hec scrutanda. si p̃t etiã uerbis
enũtianda atq tractanda Res tñ qñtũ ad
hoc scptiur testimoniũ attinet ubi deus
cũ hor̃e locitus ẽ. qñtũ existimo occulta ẽ
Quia etiã utrũ soleret adã corꝑeis ocłis
deũ iuidere nõ eiudẽter apparet cũ p̃sertĩ
magna sit questio curꝯmodi oculi eius aꝑti
mere dixerĩ. si ꝑadisũ corꝑ̾alẽ quẽdã locũ
illa sqͥtura ĩsiuat. deãbulare ibi deũ nisi
ĩ aliqua corꝑea forma nullomõ potuisse
Nã et solas noces factas quas audiret hõ
nec aliquã formã uideret dici pt̃. nec quia
sc̃ptũ ẽ abscondit se adã a facie dei cõtmuo
sequitur ut soleret eius faciẽ iudere. Edd
si em̃ nõ quidẽ uidere ip̃e poterat. s uide/¬
ri ip̃e metuebat ab eo cuiꝰ uocẽ audierat
et deãbulantis pñtia senserat. Nã et cãi
dixit deo a facie tua abiscondã meRde
ideo fateri cogimur eũ solere çernere façiẽ

Expanded text:
 creaturam visibilem humanis oculis apparere, pergat in haec scrutanda, si potest, etiam verbis enuntianda atque tractanda: res tamen, quantum ad hoc Scripturae testimonium attinet, ubi Deus cum homine locutus est, quantum existimo occulta est: quia etiam utrum soleret Adam corporeis oculis Deum videre, non evidenter apparet; cum praesertim magna sit quaestio, cujusmodi oculi eis apertimere dixerim, si paradisum corporalem quemdam locum illa Scriptura insinuat, deambulare ibi Deum nisi in aliqua corporea forma nullo modo potuisse. Nam et solas voces factas quas audiret homo, nec aliquam formam videret, dici potest: nec quia scriptum est, Abscondit se Adam a facie Dei; continuo sequitur ut soleret faciem ejus videre. Quid si enim non quidem videre ipse poterat, sed videri ipse metuebat ab eo cujus vocem audierat, et deambulantis praesentiam senserat? Nam et Cain dixit Deo, A facie tua abscondam me : nec ideo fateri cogimur, eum solere cernere faciem
Abbreviated transcription (Latin):
st̃i trmntas quippe ĩseꝑabiliter oꝑatur. sed
quia ea uox facta ẽ que solius ꝑsonã prĩs
oñderet. sicut hũanã illã formã ex ugine
maria temitas eꝑata ẽ. sed solius fiui ꝑso-¬
na e  Disibilẽ nc̃q solius filii ꝑsonã iu¬

Expanded text:
ti Trinitas quippe inseparabiliter operatur; sed quia ea vox facta est, quae solius personam Patris ostenderet: sicut humanam illam formam ex virgine Maria Trinitas operata est, sed solius Filii persona est; visibilem namq
Abbreviated transcription (Latin):
suus filius credi aut ĩtelligi p̃t Et ubi
sonuit et clarificaui et it̾m clarificabo.
nõ nisi prĩs ꝑsonã fatem᷑ Responsio
quippe ẽ ad illẽ dñi uocẽ qua dixerat :
pr̃ clauifica filiũ tuũ Quod nõ pͥotuit di¬
cere nsi deo prĩ tm̃. nõ et spiũ sc̃o. cuiꝰ
nõ ẽ filius Hic aut̃ ubi scptũ ẽ. et dixit
dñs deus ad̾ adam. cur nõ ip̃a trmitas ĩ¬
telligatur nichil dici p̃t De uisione¬

Expanded text:
suus filius credi aut intelligi potest. Et ubi sonuit, Et clarificavi, et iterum clarificabo, nonnisi Patris personam fatemur. Responsio quippe est ad illam Domini vocem qur, clarifica Filium tuum: quod non potuit dicere nisi Deo Patri tantum, non et Spiritui sancto, cujus non erat filius. Hic autem ubi scriptum est, Et dixit Dominus Deus ad Adam, cur non ipsa Trinitas intelligatur, nihil dici potes
Abbreviated transcription (Latin):
ũ teneatur ita tuactamꝰ ĩ sp̃ẽ hoĩs uidet᷑
deus cã hoĩe tũc locutꝰ Noͣ quidẽ exp̃sse
hoc ĩ libro positũ ẽ. sed ccũstratia lcionis
id resonat᷑. maxĩe illo quo sc̾ptũ ẽ. uotã
dei audisse adam deabiãtis ĩ ꝑadiso ad
uesꝑam. et abscondisse se ĩ mẽdio ligni
qd̾ eutt ĩ ꝑadiso. deoq dicenti. adã ubi es.
respondisse audiui nocẽ tuã et ab scondi
me a facie tua qm̃ iudus sũ Quõ enĩ
possit ad litterũ ĩtelsigi talis dei deãbula¬
tio et collocutio inẜ ĩ spe hũana nõ uideo.
Neq em̃ dici p̃t̃ uocẽ solũ factã ubi deã¬
bulasse dictus ⁊̃ deus. aut eñ quĩ deãbula-¬
bat ⁊ loco nõ fuisse uisibilẽ. cũ et adã dicat
qd̾ se absconderit a facie dei Mub erat
Roggo ille utrũ pr̃ an filius an spũs scũs.
an om̃o deus dea ĩdiscrete ipã trimtas
⁊ forma hoĩs hoĩ loq̃batur: C ontegcio qui¬
Dõ ip̃a scp̃ture nusꝙ̃ transi sentitur a ꝑ¬

Expanded text:
is videtur Deus cum homine tunc locutus. Non quidem expresse hoc in libro positum est, sed circumstantia lectionis id resonat, maxime illo quod scriptum est, vocem Dei audivisse Adam deambulantis in paradiso ad vesperam, et abscondisse se in medio ligni quod erat in paradiso, Deoque dicenti, Adam, ubi es? respondisse, Audivi vocem tuam, et abscondi me a facie tua, quoniam nudus sum . Quomodo enim possit ad litteram intelligi talis Dei deambulatio et collocutio, nisi in specie humana, non video. Neque enim dici potest vocem solam factam ubi deambulasse dictus est Deus, aut eum qui deambulabat in loco non fuisse visibilem, cum et Adam dicat quod se absconderit a facie Dei. Quis erat ergo ille? utrum Pater, an Filius, an Spiritus sanctus? An omnino Deus indiscrete ipsa Trinitas, in forma hominis homini loquebatur? Contextio quidem ipsa Scripturae nusquam transire sentitur a p
Abbreviated transcription (Latin):
batio. et placet et uerbũ ẽ neq uicio¬
rũ noticia nobis displicet. s ip̃a uicia
Nã placet mnͣ qd̾ noui. et diffimo ꝙ
sit ĩtemperãtia et hoc ẽ uerbũ esus
sicut sũ ĩ arte nota uicia Et recte
approbatur eorũ noticia. cũ discernit
cognitor spem pͥnationẽq u̾tutis. si¬
rantiã uerbũq eius dicere. ꝑtinet ad
artẽ morũ Esse aũt ĩtẽꝑantẽ ad id
ꝑtinet qd̾ illa arte culpat᷑. sicut nosse
ac diffimre quid sit soloecismꝰ ꝑtinet
ad artẽ loquendi. facene aut̃ ui̾ciũ ẽ.
qd̾ eudẽ arte rep̃henditur. Merbũ ẽ
igitur qd̾ nc̃ discernere et ĩsmuarquo¬
lumꝰ.cũ amore et noticia Cũ itaq
se mens nouit et amat. iũgitur ei a¬
more uerbũ eius Et qm̃ amat no-¬
ticiã et nouit amorẽ. et uerbũ ĩ a-¬
more ẽ. et amor ĩ uerbo. et utrũq
ĩprobamꝰ loquimur. et hec p̾uatiõis ĩ¬
probatio spem̃ laudat. ideoq approbat᷑¬
xi. Iht̃ ergo añnꝰ nõnullã spẽi nocte

Expanded text:
batio, et placet, et verbum est. Neque vitiorum notitia nobis displicet, sed ipsa vitia. Nam placet mihi quod novi et definio quid sit intemperantia; et hoc est verbum ejus. Sicuti sunt in arte nota vitia, et recte approbatur eorum notitia, cum discernit cognitor speciem privationemque virtutis, sirantiam, verbumque ejus dicere, pertinet ad artem morum: esse autem intemperantem, ad id pertinet quod illa arte culpatur. Sicut nosse ac definire quid sit soloecismus, pertinet ad artem loquendi: facere autem, vitium est quod eadem arte reprehenditur. Verbum est igitur, quod nunc discernere ac insinuare volumus, cum amore notitia. Cum itaque se mens novit et amat, jungitur ei amore verbum ejus. Et quoniam amat notitiam et novit amorem, et verbum in amore est, et amor in verbo, et utrumque improbamus, loquimur. Et haec privationis improbatio speciem laudat, ideoque approbatur. Habet ergo animus nonnullam speciei notae
Abbreviated transcription (Latin):
nis dici solet Partũ ergo mẽtis an-¬
tecedit appetitus quidã. quo id qd̾ nos¬
se uolumꝰ q̃rendo et ĩueniendo na/¬
scitur proles. ip̃ã noticia. ac ꝑ hoc ap¬
petitu illo cõcipitur ꝑtterq noticia
titus quo ihiaetur rei cognoscende fit
amor cognite. dũ tenet atq ãplecti-¬
tur placitã prolẽ atq idest noticiã gi-¬
gnentẽq cõuĩgit Et ẽ quedã ima

Expanded text:
nis dici solet. Partum ergo mentis annis dici solet. Partum ergo mentis antecedit appetitus quidam, quo id quod nosse volumus quaerendo et inveniendo, nascitur proles ipsa notitia: ac per hoc appetitus ille quo concipitur pariturque notitia, titus quo inhiatur rei cognoscendae, fit amor cognitae, dum tenet atque amplectitur placitam prolem, id est, notitiam, gignentique conjungit. Et est q
Abbreviated transcription (Latin):
endi qd̾ idem ualet si dicis reppiendi
Que aut reꝑiũtur quasi parĩtur¬
¶ Inde proli similia sũt. ubii isi ĩ ipã
noticia. Ibi enĩ quasi expressa for¬
mĩtur Nã et si iã erãt res quas q̃rẽ¬
do ĩuenimꝰ. noticia tñ ip̃ã nõ euat. quã
sicut prolẽ nascentẽ deputamꝰ Porro
appetitus ille qui ẽ ĩ quirendo ꝓcedit
a querẽte. et pendet quodãmõ neq re-¬
quiescit fine quo ĩtenditur. insi id
quod q̃ritur ĩuentũ querẽti copuletur
Qui appetitus idest ĩquisitio ꝙ̃ius
amare se nõ uideatur. qd̾ id qd̾ notũ
ẽ canatur. hoc enĩ adhuc ut cognosca-¬
tur eigitur. tñ ex eodẽ genere quiddã
ẽ Nã uolũtas̾ iã dici pt. quia om̃is
qui q̃rit ĩuenire uult. et si id q̃ritur
Qd̾ ad noticiã ꝑtineat. oĩs qui q̃rit nosse
nult Qd̾ si ardenter atq ĩ stanter
nult. studere d̾i. qd̾ maxĩe ĩ assequẽ¬
dis atq adipiscendis quibusq doctri-¬

Expanded text:
endi, quod idem valet si dicas, reperiendi. endi, quod idem valet si dicas, reperiendi. Quae autem reperiuntur, quasi pariuntur: unde proli similia sunt; ubi, nisi in ipsa notitia? Ibi enim quasi expressa formantur. Nam etsi jam erant res quas quaerendo invenimus, notitia tamen ipsa non erat, quam sicut prolem nascentem deputamus. Porro appetitus ille, qui est in quaerendo, procedit a quaerente, et pendet quodam modo, neque requiescit fine quo inteditur, nisi id quod quaeritur inventum quaerenti copuletur. Qui appetitus, id est, inquisitio, quamvis amor esse non videatur, quo id quod notum est, amatur; hoc enim adhuc ut cognoscatur agitur: tamen ex eodem genere quiddam est. Nam voluntas jam dici potest, quia omnis qui quaerit invenire vult; et si id quaeritur quod ad notitiam pertineat, omnis qui quaerit nosse vult. Quod si ardenter atque instanter vult, studere dicitur: quod maxime in assequendis atque adipiscendis quibusque doctri
Abbreviated transcription (Latin):
diximꝰ Enuid igitur de amore dicẽ¬
dũ ẽ: Cur nõ etiã cũ se aniat ipm̃
quoq amorẽ sui genuisse uideatur.
Erat enĩ amabilis sibi et añꝙͣ se ama¬
ret. quia poterat se amare. sicut erat
sibi noscibilis et añꝙͣ se nosset. qua¬
se poterat nosse Nã si nõ ibi eẽt nosci¬
bilis. nũꝙ̃ se nosse potuisset Ita si nõ
sibi eet̃ amabilis. nũꝙ̃ se amare po¬
tuisset Cur itaq amando se nõ genuisse
dicatur amorẽ suũ. sicut cognoscendo s
genuit noticiã suã. In eo quidẽ mam¬
feste oñditur hoc amori ẽẽ principiũ.
uñ procedit. Ab ip̃a quippe mẽte ꝓce¬
dit que sibi ẽ amabilis. añꝙͣ se amet.
atq ita principiũ ẽ amoris sui quo se
Sed ideo nõ rc̃ẽ d̾r genitꝰ ab ea sicut
noticia sui qua se nouit. quia noticia
iã ĩuentũ ẽ quod ꝑtũ uel reꝑtũ dicit᷑.
qd̾ sepe p̃cedit ĩquisitio eo fine quie/¬
tura. Nã ĩquisitio ẽ appetitꝰ ĩeni¬

Expanded text:
diximus. Quid ergo de amore dicendiximus. Quid ergo de amore dicendum est, cur non etiam cum se amat, ipsum quoque amorem sui genuisse videatur? Erat enim amabilis sibi, et antequam se amaret, quia poterat se amare: sicut erat sibi noscibilis, et antequam se nosset, quia poterat se nosse. Nam si non sibi esset noscibilis, nunquam se nosse potuisset: ita si non sibi esset amabilis, nunquam se amare potuisset. Cur itaque amando se non genuisse dicatur amorem suum; sicut cognoscendo se genuit notitiam suam? An eo quidem manifeste ostenditur hoc amoris esse principium, unde procedit: ab ipsa quippe mente procedit: quae sibi est amabilis antequam se amet; atque ita principium est amoris sui, quo se amat: sed ideo non recte dicitur genitus ab ea, sicut notitia sui qua se novit, quia notitia jam inventum est, quod partum vel repertum dicitur, quod saepe praecedit inquisitio eo fine quietura? Nam inquisitio est appetitus inveni
Abbreviated transcription (Latin):
ĩterrogandã cõsiderndãq redeamꝰ ubi
tpalcter existens nõnullarũ rerũ noticia
que añ nõ enit et aliquarũ rerũ amor
que ãtea nõ amalãtur. distinctiꝰ nobis
aperit quid dicaanꝰ. quia et ip̃i locutioni
quid stibile idest quad sciri possit et tñ
nesciatur. illud aut̃ fieri nõ posse ut
sciatur qd̾ scibile nõ fuerit Ee mẽtis no-¬
nde liquido tenendũ ẽ qd̾ oĩsticia ix¬
res quãcũq cognoscimꝰ cõgenenit᷑
ĩ nobis noticiã suã Ab itroq em̃ no¬
ticia paritur a cognostente et cognito
Itaq mens cũ se ip̃a cognoscit. sola parẽs
ẽ noticie sue Et cognitũ enĩ et cogii¬
tor ipã ẽ Erat aut̃ sibi ip̃a nosuibilis
et cãĩꝙ se nosset. sed noticia sui nõ erat
iea cũ se ip̃a nõ nouerat. Ed̾ ergo co¬
gnoscit se parẽ sibi noticiã sui gignit.
quia nõ minꝰ se nouit ꝙͣ se. nec alteriꝰ
eeñtie ẽ noticia eius nõ solũ quia ip̃a
nouit. sed quia etiã seipãm sicut supra

Expanded text:
interrogandam considerandamque redeamus, ubi temporaliter existens nonnullarum rerum notitia, quae antea non erat, et aliquarum rerum amor, quae antea non amabantur, distinctius nobis aperit quid dicamus: quia et ipsi locutioni quid scibile, id est, quod sciri possit, et tamen nesciatur: illud autem fieri non posse, ut sciatur quod scibile non fuerit. Unde liquido tenendum est quod omnis res quamcumque cognoscimus, congenerat in nobis notitiam sui. Ab utroque enim notitia paritur, a cognoscente et cognito. Itaque mens cum se ipsam cognoscit, sola parens est notitiae suae: et cognitum enim et cognitor ipsa est. Erat autem sibi ipsa noscibilis, et antequam se nosset: sed notitia sui non erat in ea, cum se ipsa non noverat. Quod ergo cognoscit se, parem sibi notitiam sui gignit: quia non minus se novit quam est, nec alterius essentiae est notitia ejus, non solum quia ipsa novit, sed etiam quia se ipsam, sicut supra
Abbreviated transcription (Latin):
tudo ĩ aĩõ nr̃o que phantasia meõries ẽ
nõ enĩ omo ip̃u corꝑa ĩ aĩõ sũt cũ ea
cogitamꝰ. sed corũ sil̾tudines. itaq
cũ eas pro illis aꝓprobamꝰ erramꝰ
Error ẽ nãq pro alio alteriꝰ appro¬
batio Melior ẽ tñ imaginatio corꝑis
hoc ĩ meliore natura ẽ idest ĩ sb̾a¬
nitali sicut ẽ aĩmus. ita cũ deũ no¬
uimꝰ q̃us meliores efficiam᷑ ꝙ ẽ
ramꝰ. añꝙͣ nossemꝰ. maxĩeq cũ ea¬
dẽ noticia etiã placita dĩgneq a¬
mata uerbũ ẽ. fitq aliqua dei simi¬
litudo illa noticia. tñ ĩferior ẽ. quia
ĩ inferiori natura ẽ Creatura qͣp¬
pe animꝰ. creator autẽ deꝰ Ex quo
colligitur quia cũ se mẽs ip̃a nouit
atq approbat. sic ẽ eadẽ noticia u̾¬
bũ cius. ut ei sit par õmo. et equa¬
le atq identidẽ. quia neq ĩ ferio¬
ris eeñtie noticia ẽ sicut corꝑis. ne¬

Expanded text:
tudo in animo nostro, quae phantasia memoriae est: non enim omnino ipsa corpora in animo sunt, cum ea cogitamus; sed eorum similitudines: itaque cum eas pro illis approbamus, erramus; error namque est pro alio alterius approbatio: melior est tamen imaginatio corporis haec in meliore natura est, id est, in sum Deum novimus, quamvis meliores efficiamur quam eramus antequam nossemus, maximeque cum eadem notitia etiam placita digneque amata verbum est, fitque aliqua Dei similitudo illa notitia: tamen inferior est, quia in inferiore natura est; creatura quippe animus, Creator autem Deus. Ex quo colligitur, quia cum se mens ipsa novit atque approbat, sic est eadem notitia verbum ejus, ut ei sit par omnino et aequale, atque identidem: quia neque inferioris essentiae notitia est, sicut corporis; ne
Abbreviated transcription (Latin):
uerbũ nõ genitus. Cur eñ mẽs no¬
ticiã suã gugnit. cũ se nouit. et amorẽ
suũ nõ giguit cũ se amat . Nã si ꝓp¬
terea ẽ notionis sue causa quia no¬
scibilis ẽ. amoris etiã sui causa ẽ qr
nuerit. difficile ẽ dicere. Hec em̃ q̃s¬
tio etiã de ip̃a sũma trimtate oĩpo¬
tentissimo creatore deo ad cuiꝯ tma¬
ginẽ hõ factus ẽ solet mouere hõi¬
nes quos ueritas dei ꝑ hũanã lo¬
cutionẽ ĩuitat ad fidẽ cur nõ sp̃s quo
q sc̃ a pr̃e deo genitꝰ uel credit᷑ uel ĩtel¬
lusitur ut filiꝰ etiã ip̃e dicati qd nt̃ ĩ
mẽte huc̃na utrũq uestigare conam̃
ut ex inferiore ymagnnie ĩ qua nobis
famihariꝰ natura ipã mã quasi ĩter¬
rogata rñdet. ex̾citatiorẽ mẽtis aciẽ
ad illiũata creatian ad himẽ ĩcõmicta¬
bile dirigamꝰ. s tñ ueritas ip̃a ꝑsuase¬
rit Sicict dei uerbũ filiũ ẽẽ nllꝰ xpiã¬
nus dubitat. ita caritatẽ ẽẽ spm̃ scm̃¬

Expanded text:
ens notitiam suam gignit, cum se novit; et amorem suum non gignit, cum se amat? Nam si propterea est notionis suae causa, quia noscibilis. est; amoris etiam sui causa est, quia nuerit, difficile est dicere. Haec enim quaestio etiam de ipsa summa Trinitate, omnipotentissimo creatore Deo, ad cujus imaginem homo factus est, solet movere homines, quos veritas Dei per humanam locutionem invitat agenitus vel creditur vel intelligitur, ut filius etiam ipse dicatur? Quod nunc in mente humana utcumque investigare conamur, ut ex inferiore imagine, in qua nobis familiarius natura ipsa nostra, quasi interrogata respondet, exercitationem mentis aciem ab illuminata creatura ad lumen incommutabile dirigamus: si tamen veritas ipsa persuaserit, sicut Dei Verbum Filium esse nullus christianus dubitat, ita charitatem esse Spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
ficaberis. et ex ore tuo cõdempnabe̾s.
os uolẽs ĩtelligi nõ hac iusibile. s ĩte¬
rius ĩuisibile cogitationis et cordis¬
uerbũ. an tm̃ amata noticia Oueri-¬
mnꝯ enĩ et ea q̃ odimꝰ. s nec cõcepta
nec parta dicenda sũt aĩo que nobis
displicẽt. Nõ enĩ oĩa q̃ quodãmõ tã¬
gũt cõcipiũtur sed alia ut tm̃ nota sit̃.
nõ tñ uerba dicũtur sicut ista de qͥb
ꝓmũtientur siue cogitentur. aliter õẽ
diu de memoria ꝓferri et defimrrꝑt
cet qd̾ mente cõcipitur Scdm qd̾ genꝰ
uerbi accipiendũ ẽ qd̾ ait apłs. nemo

Expanded text:
ficaberis, et ex ore tuo condemnaberis : ficaberis, et ex ore tuo condemnaberis : os volens intelligi, non hoc visibile, sed interius invisibile cogitationis et cordisverbum, an tantum amata notitia. Novimus enim et ea quae odimus: sed nec concepta, nec parta dicenda sunt animo, quae nobis displicent. Non enim omnia quae quoquo modo tangunt, concipiuntur: sed alia ut tantum nota sint, non tamen verba dicantur; sicut ista de quibupronuntientur, sive cogitentur; aliter omne sum, quamdiu de memoria proferri et definiri pcet quod mente concipitur. Secundum quod genus verbi accipiendum est quod ait Apostolus, Nemo
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ fit ĩ amore spuãliũ Qui em̃ uer-¬
bi gr̃a ꝑfecte nouit ꝑfc̃eq amat iusti¬
ciã. iã iustus ẽ.etiã si nulla ex istat
scdm eã forĩsecus ꝑ mẽbra corꝑis oꝑã¬
di necessitas In amore autẽ carna¬
liũ tꝑaliũq rerũ sicut ĩ ipĩs aĩaliũ
fetibus alius ẽ cõceptus uerbi. aliꝰ
ꝑtus Illic enĩ quod cupiendo cõcipitur
deoq et ĩ psalmis cõcepit ĩquit do-¬
lorẽ. et peꝑit ĩiquitatẽ Dolorẽ nel¬
laborẽ dicit cõripi. cũ ea cõcipiũtur
que nosse ac uelle nõ sufficit. et ĩ¬
ardescit atq egrotat aĩmus ĩdigẽ¬
tia. donec ad eã ꝑueniat. et quasi
pariat ea Dndẽ elegũter ĩ latina
lingua parta dicũtũr et reꝑta at¬
q cãꝑta que uerba quasi a partu
ducta resonãt. quia cõcupiã cũ cõ¬
rati estis Et alio loco De pregnãtib
et mãmãtibus ĩ illis diebus Cũ ita¬
q ad ꝑtũ uerbi refert oĩa uel recte
factã uel pccũ. ex ore ĩquit tuo iusti¬

Expanded text:
t in amore spiritualium. Qui enim, verbi gratia, perfecte novit, perfecteque amat justitiam, jam justus est, etiamsi nulla existat secundum eam forinsecus per membra corporis operandi necessitas. In amore autem carnalium temporaliumque rerum, sicut in ipsis animalium fetibus, alius est conceptus verbi, alius partus. Illic enim quod cupiendo concipitur, . Ideoque et in Psalmo: Concepit, inquit, dolorelaborem dicit concipi, cum ea concipiuntur quae nosse ac velle non sufficit, et inardescit atque aegrotat animus indigentia, donec ad ea perveniat, et quasi pariat ea. Unde eleganter in latina lingua parta dicuntur et reperta atque comperta, quae verba quasi a partu ducta resonant. Quia concupiscentia cum con et alio loco, Vae praegnantibus et mammantibus in illis diebus . Cum itaque ad partum verbi referret omnia vel recte facta vel peccata, Ex ore, inquit, tuo justi
Abbreviated transcription (Latin):
tuorũ eius uel mortuorũ suorũ nõ cogi¬
mur ĩtelligere aliã ꝑsonã s unã ea¬
iagnẽ suã nõ tñ cogim᷑ aliã ꝑsonã
ĩtelligere ĩ trintate. sed ipam unã
eadẽq trinitatẽ qui ẽ unꝰ deꝯ. ad cu¬

Expanded text:
tuorum ejus, vel mortuorum suorum; non cogimur intelligere aliam personam, sed unam eaimaginem suam; non tamen cogimur aliam personam intelligere in Trinitate, sed ipsam unam eamdemque Trinitate
Abbreviated transcription (Latin):
ge nc̃ uideamus
ubi sit quasi quod¬
dã hoĩs exterio¬
ris ĩteriorisq cõ¬
fimũ Quidqd
cõe cũ pecorerec¬
te adhuc dĩ ad
exteriorẽ hoĩe
ꝑtinere. Nõ enĩ solũ corpus hom̃o
Iterior deputabit᷑ sed̾ ad ic̃ta.
quadã inta sua qua cõpages cor-¬
pis et om̃s sensus uigent quibus
instructꝰ ẽ ad exteriora sentien¬
da. quorũ sensuũ imagines ĩfixe
ĩ memoria cũ recordando reui¬
sũtur res adhuc agitur ad ex¬
teriorẽ hoĩem ꝑtinens Atq ł
hiis oĩbus nõ distamꝰ a pecore

Expanded text:
ge nunc, videamus ubi sit quasi quoddam hominis exterioris interiorisque confinium. Quidquid commune cum pecore, recte adhuc dicitur ad exteriorem hominem pertinere. Non enim solum corpus homo exterior deputabitur, sed adjuncta quadam vita sua, qua compages corporis et omnes sensus vigent, quibus instructus est ad exteriora sentienda: quorum sensorum imagines infixae in memoria, cum recordando revisuntur, res adhuc agitur ad exteriorem hominem pertinens. Atque in his omnibus non distamus a pecore
Abbreviated transcription (Latin):
rã ĩ natura hõĩs ad imaginẽ dei frã
p̃ter masculũ et feminã nõ cõmes¬
rat sc̃ptura : Ad ĩplendã quippe ima¬
ginẽ trinitatis debuit addere et filiũ
c̃nis adhuc ĩ prĩs lũbis cõstitutũ si¬
tut mulier erat ĩ latere Nn forte iã
facta erat et mulier. et scp̃tura breui
cãplexione cõstrinxerat. ꝙ postea quẽ¬
admodũ sit factũ diligẽtius exꝓlicaret.
et ꝓpt̾e̾a filius cõmemorari nõ potuit
quia nũdũ erat natꝰ. quasi et hoc nõ
poterat ea breuitate cõplecti sp̃s sc̃o
suo loco postea natũ filiũ narraturus.
sicut mulierẽ de uiri latere assũptã
suo postmodũ loco narrauit. et tñ hic
eã hoĩãre nõ p̃t̾misit

Expanded text:
ram, in natura hominis ad imaginem Dei facta, ram, in natura hominis ad imaginem Dei facta, praeter masculum et feminam non commemorat Scriptura? Ad implendam quippe imaginem Trinitatis debuit addere et filium, quamvis adhuc in lumbis patris constitutum, sicut mulier erat in latere. An forte jam facta erat et mulier; et Scriptura brevi complexione constrinxerat, quod postea quemadmodum sit factum, diligentius explicaret; et propterea filius commemorari non potuit, quia nondum erat natus? quasi et hoc non poterat ea brevitate complecti Spiritus sanctus, suo loco postea natum filium narraturus, sicut mulierem de viri latere assumptam suo postmodum loco narravit , et tamen hic eam nominare non praetermisit
Abbreviated transcription (Latin):
nõ ĩ uno sed ĩ tribus nõib acceꝑimꝰ
pr̃ẽ et mr̃e et filio. nõ ercat ergõ ad
ymaginẽ dei frũs hõ añꝙ uxor ei
fieret. et añꝙͣ filiũ ꝓpagarẽt᷑. quia
nũdũ erat trmmitas An dicit aliquis
iã trinitas erat. quia et si nũdũ for
ꝓpria iã tñ originali natuu et muli¬
ererat ĩ latere iuri. et filus ĩ lũbis
prĩs. Qũ ergo cũ sc̃ptura dixisset fe¬
iagine dei. cõtexuit dicẽs fecit/ eũ
masculũ et feminã.fecit eos et bene¬
dixit eos. uel si ita distinguendũ ẽ et
fecit deꝰ harẽm. et deinde ĩferat᷑ ad
iaginẽ dei fecit eũ et tercia subiũt¬
tio sit masculũ et feminã fecit eosi
Qiudã emĩ timuerũt dicere fecit eũ
masculũ et fominã. ne quasi mõstruo-¬
sũ aliquid ĩtelligerat᷑. sicuti sũt quos
ermafroditas nocãt. cur etiã sic nõ
mendaciter possit ĩtelligi itrũq in
ño singulari. ꝓpter id qd̾ dictũ ẽ duo
ĩ carne una. cur ergo ut dicere cepe¬

Expanded text:
d in tribus hominibus acceperimus, patre et matre et filio, non erat ergo ad imaginem Dei factus homo antequam uxor ei fieret, et antequam filium propagarent; quia nondum erat trinitas. An dicit aliquis: Jam trinitas erat, quia etsi nondum forma propria, jam tamen originali natura et mulier erat in latere viri et filius in lumbis patris? Cur ergo, cum Scriptura dixisset, Feimaginem Dei; contexuit dicens, Fecit Deus eum; masculum et feminam fecit eos, et benedixit eos ? Vel si ita distinguendum est, Et fecit Deus hominem; ut deinde inferatur, ad imaginem Dei fecit illum; et tertia subjunctio sit, masculum et feminam fecit eos. Quidam enim timuerunt dicere, Fecit eum masculum et feminam, ne quasi monstruosum aliquid intelligeretur, sicuti sunt quos hermaphroditos vocant: cum etiam sic non mendaciter possit intelligi utrumque in numero singulari, propter id quod dictum est, Duo in carne una. Cur ergo, ut dicere coepe
Abbreviated transcription (Latin):
mul ꝙ̃ singule et minꝯ auri ẽ una
ior eeñtia ẽ p̃r et filius simul ꝙͣ salus
p̃r aut solus filius. sed tres simũl illẽ
les sũt singulis Ed̾ aĩãlis hõ nõ ꝑti¬
pit sdõ enĩ pt cogitare nisi molẽs
uel spatia. uel minuta. uel grfindia
uolictntibus ĩ aĩo eius frntasmatib
cũꝙ ĩmagimbus corporũ EEx qua ĩmũ

Expanded text:
mul quam singulae, et minus auri est una mul quam singulae, et minus auri est una jor essentia ePater aut solus Filius; sed tres simul illae sles sunt singulis: quod animalis homo non percipit. Non enim potest cogitare nisi moles et spatia, vel minuta vel grandia, volitantibus in animo ejus phantasmatibus tanquam imaginibus corp
Abbreviated transcription (Latin):
nõ autẽ statua oĩs aurũ ẽ Ideo qñus
ĩ tribus statius aureis rc̃ẽ dicanus
tres statuas unũ aurũ. nõ tñ ita dici¬
mus ut genꝰ aurũ. spẽs uero statuas
ĩtelligamꝰ Nec sic ergo trinitatẽ di
quedã subsistãt. etiã si qu̾icqͥd illud
Tĩ hiis tribus explicaatũ sit sdõ em̃
aliquid aliud eius eeñtia ẽ p̃teristã
trinitatẽ. tñ tres ꝑsonas eiuisdẽ essẽ¬
tie uel tres ꝑsonas unã eeñtiã dice¬
mus Tres aũt ꝑsonas ex eadẽ eeñtia
nõ dicimꝰ.quasi aliud ibi sit qd̾ essẽtia
ẽ aliud qd̾ ꝑsona. sicut tres statuas ex
eodẽ auro possuma dicere Aliud ent
illic ẽ ẽẽ aurũ. ałiud ẽẽ sintuas Et
cũ dicĩtur tres hoĩes una natura. uel
tres hoiẽs eiusdẽ nature. pñt etiã di
tales hoĩes. possũt existere . In illa
uero eeñtia trimitatis nulło mõ alia
q̃libet ꝑsona ex eadẽ eeñtia pt̃ existe
aliquid hoĩes duo ꝙͣ unꝰ hõ. et ĩ sta¬
tuis equalibus plus auriẽ tres si¬

Expanded text:
tatua omnis aurum est. Ideo quamvis in tribus statuis aureis, recte dicamus tres statuas unum aurum; non tamen ita dicimus, ut genus aurum, species vero statuas intelligamus. Nec sic ergo Trinitatem dicquaedam subsistant, etiamsi quidquid illud est, in his tribus explicatum sit. Non enim aliquid aliud ejus essentiae est praeter istam Trinitatem: tamen tres personas ejusdem essentiae, vel tres personas unam essentiam dicimus: tres autem personas ex eadem essentia non dicimus, quasi aliud ibi sit quod essentia est, aliud quod persona; sicut tres statuas ex eodem auro possumus dicere; aliud enim illuc est esse aurum, aliud esse statuas. Et cum dicuntur tres homines una natura, vel tres homines ejusdem naturae, possunt etiam dictres tales homines possunt existere; in illa vero essentia Trinitatis, nullo modo alia quaelibet persona ex eadem essentia potest existeraliquid homines duo, quam unus homo: et in statuis aequalibus plus auri est tres si
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃am. cã filius solus prĩs imago sit: ETi
ꝓpter ĩparẽ ut diximꝰ sili̾tudĩnẽ dictus
Ehõ ad imaginẽ. et ideo ñm. ut imago
trmitatis eẽthõ. nõ trinitati equalis sic̾
filius pr̃i. sed accedẽs ut dictũ ẽ quadã
similitudine. sicut ĩ distantibus significa-¬
tur quedã uicinitas. nõ loci sed cuiꝯdã
nintitionis Ad hoc enĩ et dĩ Roforma¬
dicit Estoto itaq imitatores dei. sicut fi

Expanded text:
ram, cum Filius solius Patris imago sit? Sed propter imparem, ut diximus, similitudinem dictus est homo ad imaginem: et ideo nostram, ut imago Trinitatis esset homo; non Trinitati aequalis sicut Filius Patri, sed accedens, ut dictum est, quadam similitudine; sicut in distantibus significatur quaedam vicinitas, non loci, sed cujusdam imitationis. Ad hoc enim et dicitur, Reformadicit, Estote itaque imitatores Dei, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
oĩpotentẽ. bonũ. iustũ misericordẽ om̃i
uisibiliũ et ĩuisibiliũ treatorẽ cõditorẽ.
et quicqo de illo pro hũana facultate di¬
gne uereq dici pt neq cũ audierit pa¬
trẽ solũ deũ. separet inde filiũ ã spm̃
d it uõ existimet aliud alio uel maiꝰ
ad iud ad alterũ singula dicũtur sicut

Expanded text:
otentem, bonum, justum, misericordem, omnium visibilium et invisibilium conditorem, et quidquid de illo pro humana facultate digne vereque dici potest. Neque cum audierit Patrem solum Deum, separet inde Filium, aut Spiam, ut non existimet aliud alio, vel majuquidquid aliud ad alterutrum singula dicuntur; sicut
Abbreviated transcription (Latin):
icut ex eodẽ auro si fierẽt tres
statue. diceremꝰ tres statuas.
unũ aurũ. nec tñ genꝰ dicereniꝰ aurũ.
spẽs aut̃ statuas. nec aurũ spẽb. statu¬
as uero ĩ diuidua Eulla quippe spẽs ĩ¬
diuidua sua trãsgreditur. ut aliquid et᷑
cõprehendat Cũ em̃ diffimeros ꝙͣ sit᷑
hõ qd̾ ẽ nomẽ speciale singuli quiq
hoĩes que sũt ĩdiuidua eadẽ diffimꝰ¬
tione cõtinent᷑. nec aliquid ad eã ꝑti¬
net qd̾ hõ nõ fit Q ũ uero aurũ dĩtfi¬
mero. nõ sole statue si auree fuerint.
sed et amili et si quid alud alud de au¬
ro fuerit ad aurũ ꝑtinebit. et si nichil
inde fiat aurũ dr̃. quia etiã si nõ sint
auree nõ ideo nõ erũt statue Itẽ nul¬
la spẽs excedit diffimtionẽ generis
sui Cũ enĩ diffinero aĩal qm̃ gñis¬

Expanded text:
si fierent tres statuae, diceremus tres statuas unum aurum, nec tamen diceremus genus aurum, species autem statuas; nec aurum speciem, statuas vero individua. Nulla quippe species individua sua transgreditur, ut aliquid extra comprehendat. Cum enim definiero quid sit homo, quod est nomen speciale, singuli quique homines qui sunt individua eadem definitione continentur, nec aliquid ad eam pertinet quod homo non sit. Cum vero aurum definiero, non solae statuae, si aureae fuerint, sed et annuli, et si quid aliud de auro fuerit, ad aurum pertinebit, etsi nihil inde fiat, aurum dicitur, quia etiamsi non sint aureae, non ideo non erunt statuae. Item nulla species excedit definitionem generis sui. Cum enim definiero animal, quoni
Abbreviated transcription (Latin):
qui treauit eũ Aut si iã placet ꝓpter di¬
spictandi necessitatẽ etiã excepͣtis e¬
nõibus relatius pluralẽ numerũ ad¬
mittere. ut uno noĩe rñdeatur cũ q̃ritur.
la distantia quãtulecũq dissĩmilitudinis
it ibi ĩtelligatur aliud alio uel paulo mm¬
nus quotũq mõ. nec minꝰ eẽ aliud alio
pt̃. ut neq ꝑsonarũ sit cõfusio. nec talis
Distinctio qu̾a sit ĩ par aliquid Qd̾ si ĩ¬
telicũ capi nõ pt̃. fide teneat᷑ donec illu¬
cestat ĩ cordibus ille qui ait ꝑ ꝓpham
Gdisi credideritis nõ ĩcelligetis Exꝓlicit

Expanded text:
si jam placet propter disputandi necessitatem, etiam exceptis nominibus relativis, pluralem numerum admittere, ut uno nomine respondeatur, cum quaeritur, la distantia quantulaecumque dissimilitudinis, ut ibi intelligatur aliud alio vel paulo minus, quocumque modo minus esse aliud alio potest: ut neque personarum sit confusio, nec talis distinctio qua sit impar aliquid. Quod si intellectu capi non potest, fide tencatur, donec illucescat in cordibus ille qui ait per prophetam, Nisi credideritis, non intelligetis . LI
Abbreviated transcription (Latin):
et̾ similitudinẽ deorũ seduct facerẽt p̃r̃
et filius et sps̃ sc̃s Ad imaginẽ ergo¬
pr̃ĩs et filii et sp̃s scĩ. ut subsisteret hõ
imago dei Deus aũt trinitas Ged quia
nõ om̃o equalis fiebat illa imago dei tã¬
ꝙͣ nõ ab ilso nata sed ab illo creata. huiꝯ
uei fignificũde causa ita imago ẽ ut
ad imaginẽ sit. idest nõ equat᷑ parili-¬
tate. sed quadã filitudĩe accedit Ndon
em̃ locorũ ĩternallis sed sili̾tudine ac¬
taditur ad deũ. et dissimilitudiẽ r̾cedit᷑
ab eo Eut̃ em̃ qui ita distingũt ut ima¬
ginẽ uelint ẽẽ filiũ. haiẽm̃ uere s imagmẽ
sed ad iaginẽ Nefessit aut eos apło

Expanded text:
dinem deorum, sed ut facerent Pater et Filius et Spiritus sanctus ad imaginem Patris et Filii et Spiritus sancti, ut subsisteret homo imago Dei, Deus autem Trinitas. Sed quia non omni modo aequalis fiebat illa imago Dei, tanquam non ab illo nata, sed ab eo creata, hujus rei significandae causa ita imago est, ut ad imaginem sit, id est non aequatur parilitate, sed quadam similitudine accedit. Non enim locorum intervallis, sed similitudine acceditur ad Deum, et dissimilitudine receditur ab eo. Sunt enim qui ita distinguunt, ut imaginem velint esse Filium: hominem vero non imaginem, sed ad imaginem. Refellit autem eos
Abbreviated transcription (Latin):
ungũe oĩa a se sꝑflua resetauit
ut nich. se ħabe̾ ꝓutet plitatõe
dignũ. credite mnͣ ⁊ putata rebu¬
lulãt ⁊ effugata redeut ⁊ racte¬
dut᷑ oxtĩcta ⁊ sopita denuo gccitã¬
t᷑ parũ est gͦ. saluł putasse sepe.

Expanded text:
ia a se superflua resecavit, ut nil se habere putet putatione dignum? Credite mihi, et putata repullulant, et effugata redeunt, et reaccenduntur exstincta, et sopita denuo excitantur. Parum est ergo semel putasse; saepe
Abbreviated transcription (Latin):
fabulas ĩmisceat nͨ archidiaconꝰ sb̾
p̾toctu hũilitatis aut officii freq̃t̃
stret domicilia mnatrouaꝵ qut forte
ꝓ cl̾icos aut domestos matͦne mã¬
t̾ent aliqd secrete siagnitũ ⁊uĩt ⁊ il¬
le de ponatꝰ ⁊ illa aliminidꝰ ecc̃e ar¬

Expanded text:
fabulas misceat, nec archidiaconus sub praetextu humilitatis aut officii frequenter intret domicilia matronarum, aut forte per clericos aut domesticos matronae mandet aliquid secrete. Si agnitum fuerit, et ille deponatur, et illa a liminibus ar
Abbreviated transcription (Latin):
ter accipiũt sicũt officiales ab hiis
sx torta per ĩmod̾atam ĩꝓbitatẽ
repeti solent magis q̃ rẽp̾hendi¬
m᷑ qui talia ru̾sicate repetiunt ꝙͣ
isti Facilius ea q̃ hoc in acqͥsierũt
quib receptã sũt cãꝙs alienia resti

Expanded text:
ter accipiunt, sicut officiales, ab his extorta per immoderatam improbitatem repeti solent; magisque reprehendimus qui talia inusitata repetierunt, isti facilius que hoc modo acquisierunt, quibus recepta sunt tamquam aliena rest
Abbreviated transcription (Latin):
catus maliquos profuturis uide
licet si tale quid fecerint nec ⁊̃ pro
lam cõmissis sb̾ hac forma si teilł
infra tale tempus minime sacis¬
fecint ꝓferre p̾sumant ñ mora in
exhibenda satisfcĩone. puta q ad¬

Expanded text:
 aliquos pro futuris culpis, uidelicet si tale quid fecerint, nec etiam pro iam commissis sub hac forma, si de illis infra tale tempus non satisfecerint, proferre presumant, nisi mora in exhibenda satisfactione uel