comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quidem famulidĩ. sed qua sie gregium quidã
morses habuit ut scriberetur de eo sed non
sicut morses famulus ms : sic et beatus ia co¬
bus apłs speci aliter frater propter egregi¬
os mores et in comparabilem fidem sapienti
primus ei ec clesiȩ prefuerdt. quȩ prima in
xp̃o credens ex iudeis fuerat congregata :
Quod aut̃ exceptis duo decim quidam uocent᷑
apłi : illud in causaest. Om̃s quid nm̃ uide¬
rant et eum postea prȩdicabant: fuis sea pos¬
cim : de inde uisus est . et ia cobo deinde apos¬
tolis omnibus Nam etalii ab his quos dñs
elegerat. ordinati sunt apłi sicut adphi P¬
lippenses ait. Necessarium existimaui
epa pheo ditum commilitonẽ meum.
ues trum aut̃ apostolum: mittere aduos
Et ad corinthios detalibus scribitur : Siue
apostoli ecclesi arum ingloriam dĩ. Si las quo¬
q: et iudas : ab apostolis. apłi nomi natisunt
QUEAUT SCRIBO UOBIS ECCECORÃDÕ QUI
ANΟΝΜEΝTIΟR Siue simpliciter acci¬

Expanded text:
quidem famuli Dei, sed quasi egregius quidem quidem famuli Dei, sed quasi egregius quidem Moyses, ut scriberetur de eo, sed non sicut Moyses famulus meus, sic et beatus Jacobus specialiter frater propter egregios mores et incomparabilem fidem sapientiaprimus ei Ecclesiae praefuerit, quae prima in Christo credens ex Judaeis fuerat congregata. Quod autem exceptis duodecim quidam vocentur apostoli, illud in causa est, omnes qui Dominum viderant, et eum postea praedicabant, fuisse aposcim, deinde visus est et Jacobo, deinde apostolis omnibus. Nam et alii ab his quos Dominus elegerat ordinati sunt apostoli, sicut ad Philippenses ait: Necessarium existimavi Epaphroditum commilitonem meum, vestrum autem apostolum mittere ad vos . Et ad Corinthios de talibus scribitur: Sive apostoli Ecclesiarum in gloria Dei . Silas quoque et Judas ab apostolis apostoli nominati sunt. Quae autem scribo vobis, ecce coram Deo, quod non mentior. Sive simpliciter acci
Abbreviated transcription (Latin):
suis uidetur. his oculis paulus cepham:
quibus nunc a prudentibus quibusque pau¬
lus ipse conspicitur. Nam et quod uisus
sit ire itro solimam. ad hoc isse ut uideret
a postolum non discendi studio quiet ip¬
se cundem predicationis haberet auctorẽ :
sed honoris priori apło deferendi: Et MAE¬
SIAUDTŨ DIEBUS QUIN DE CĨ Non
grandi indiguit magisterio : quitanto
se ad udendũ petrũ tempore p̃pata uit
Et licet quibusdã superfluum uidẽtur
numeros quoq qui in scripturis sunt
obseruare : tamen non absq: rearbitror.
quinde cĩdies quibus apud petrum paulus
habitauit plenam signi ficare scientiã.
consũ matamq: doctrinã. Si quidem
quindecim sunt carmina in psalterio : et
quindecimgradus. ꝑ quos ad canendũ do
inatrus eius consistendũ iustus ascendit
ALIUMAUT APOSTOLORUUIDINEMI¬
Etceteri a postoli fratres dñi dicuntur : sicut
in euangelio. Vadedic fratribus meis:
Vado ad patremmeum : et ad patrem urm
Sed quo modo iob et ceteri patri archȩ dictist̃

Expanded text:
suis videtur, his oculis Paulus vidit Cepham, quibus nunc a prudentibus quibusque Paulus ipse conspicitur. Nam et quod visus sit ire Hierosolymam ad hoc ipse, ut videret Apostolum, non discendi studio, qui et ipse eumdem praedicationis haberet auctorem, sed honoris priori apostolo deferendi. Et mansi apud eum diebus quindecim. Non grandi indiguit magisterio, qui tanto se ad videndum Petrum tempore praeparavit. Et licet quibusdam superfluum videatur numeros quoque qui in scripturis sunt observare, tamen non absque re arbitror quindecim dies, quibus apud Petrum Paulus habitavit, plenam significare scientiam, consummatamque doctrinam, siquidem quindecim sunt carmina in Psalterio, et quindecim gradus per quos ad canendum Deo in atriis ejus consistendum justus ascendit. Alium autem apostolorum vidi nemiEt caeteri apostoli fratres Domini dicuntur, sicut in Evangelio: Vade, dic fratribus meis, vado ad patrem meum et ad patrem vestrum . Sed quomodo Job, et caeteri patriarchae dicti sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ne uel nimia sensus subtilitate calentes. altiora
sequert et fortiora se scrutari audeant: Glo¬
riae nuim dñ eȩ lare uerbum : idẽ caute dedõ uł ho¬
mine xp̃ophilis ophari el rur sum desidit tor¬
pente ad infirmafidei initia atq: elemẽnta ex¬
ordii sermonũ di relabantur : Quipotius uiare¬
gia gradientes ad &xtris et asinis tris ꝑarmaus¬
atis tutãti procedant : quasi ia cinchius pubilocis¬
cumdatus loquĩtat᷑. Uihil inqͥtudi ca ui me

Expanded text:
ne vel nimia sensus subtilitate callens, altiora ne vel nimia sensus subtilitate callens, altiora se quaerere, et fortiora se scrutari audeat. Gloria enim Domini celare verbum, id est, caute de Deo vel homine Christo philosophari, vel rursum desidia torpente, ad infirma fidei initia atque elementa exordii sermonum Dei relabantur, qui potius via regia gradientes, a dextris et a sinistris per arma justitiae tutati procedent, quasi hyacinthus nubilo circumdatus loquitur. Nihil enim judicavi me
Abbreviated transcription (Latin):
patriȩ ꝑfecte caritatis fulgore promeren¬
tes eam aetiam cȩteris purpurea mar¬
trrii sui luce patefaciunt. Qui qm̃ in eo
quoduitam despiciunt. aeternã gloriã
preferunt . dñi in carne apparentis ex¬
empla secuntur : iam ue ludin india. idẽ
prepesolis ortũ meritorũ suorũ fulgur
ostendunt᷑. Vndecimꝰ: hnac cinchus
hiac cinthus in aechiopia reperitur. ce¬
rũ leum colorẽ habens optimus : qui nec
rarus est necdensitate obtunsus sed exu¬
troq tempera men colucet purificatũ
suauiter flarem trahit: hic aut̃ non ru¬
tilat aequa liter : sed cum faciȩ caeli mu¬
tatur. Sereno eni ꝑ spicuus ad quȩgratus
est. nubilo coram oculis euanes cit. at que marces sit
Indicat aut animas caelesti semꝑ intentioni deditas:
at quȩ ange licae quodam modo quantum mortalib:
fasest conuer satonȩ propinquantes. Quibusoma¬
nicus codiã dis cretionis corseruare prȩcipitur:

Expanded text:
patriae, perfectae charitatis fulgore promerenpatriae, perfectae charitatis fulgore promerentes, eam etiam caeteris purpurea martyrii sui luce patefaciunt; qui quoniam in eo quod vitam despiciunt, aeternam gloriam praeferunt, Domini in carne apparentis exempla sequuntur, jam velut in India, id est, prope solis ortum, meritorum suorum fulgorem ostendunt. Undecimus hyacinthus. Hyacinthus in Aeruleum colorem habens; optimus qui nec rarus est, nec densitate obtusus, sed ex utroque temperamento lucet, et purificatum suaviter florem trahit. Hic autem non rutilat aequaliter, sed cum facie coeli mutatur. Sereno enim perspicuus atque gratus est, nubilo coram oculis evanescit atque marcescit. Indicat autem animas coelesti semper intentioni deditas, atque anfas est, conversationi propinquantes, quibus omni custodia discretionis conversatio percipitur,
Abbreviated transcription (Latin):
quentius super nȩ gratiae fuerint splen¬
dore ꝑcussi. habentergoscĩ uiri au-¬
reum colorem ex interuȩ flama cari¬
tatis habent aethereum ex supernȩ
contemplatione dulcedinis. Quodue¬
ro in insula thebaida quaeto petzi on
appellatur. Vnde et ipse nomen acce¬
pit. in ueniridicitur. dupliciter intel¬
legendũ ẽ : quia et ille prȩcipue. idẽ
egyptiorum regiones monachorũ gregi¬
bus habundent. et quicũ que soli uisti¬
tiȩ uicinius habitauerit. aethereipi¬
mirum luminis fulgore coloretur
Et pulchre sicut in octa uoordine acti-¬
ueuitȩ ꝑfectio : sic in nono specula¬
tiuȩ suauitatis gemma ponitur. siue
nouem ordines angelorũ quorũ uitã imi¬
tatur. in in scriptura scã reperiantur
Decimus chri sõ pra sus Chrr sõprasus est
uiridis aure ae que commixtũrȩ : quidã
etiampurpureũ iubanthra ens. aureis in-¬
ter uenibus guttis Nascitur aut in india
qui significat eos qui uiriditatẽ aeterriȩ

Expanded text:
quentius supernae gratiae fuerint splenquentius supernae gratiae fuerint splendore percussi. Habent ergo sancti viri aureum colorem, et interea flammae charitatis habent aethereum, ex supernae contemplatione dulcedinis. Quod vero in insula Thebaida, quae Tappellatur, unde et ipse nomen accepit, inveniri dicitur, dupliciter intelligendum est, quia et ille praecipue, id est, Aegyptiorum regiones, monachorum gregibus abundent, et quicunque Soli justitiae vicinus habitaverit, aetherei nimirum luminis fulgore coloretur. Et pulchre sicut in octaae vitae perfectio, sic in nono speculativae suavitatis gemma ponitur, sive quia novem ordines angelorum quorum vitam imitatur, in Scriptura sancta reperiantur. Decimus chrysoprasius. Chrysoprasius est viridis aureaeque commixturae, quoddam etiam purpureum jubar trahens aureis intervenientibus guttis. Nascitur autem in India, qui significat eos qui viriditatem aeternae
Abbreviated transcription (Latin):
splendor illius acuatur : Significat aut̃ homi¬
nes ingenio quidẽ sagãces : sed amplius suꝑ-¬
negratiae lumine refulgentes. Quodq te¬
nentis manũ ad urere dicit᷑ proculdubio pa¬
tet qr quis qis sco uiro coniungitur. eĩ nimi¬
rũ bone conuersationis ignerecreatur No¬
nus topatius Topatius lapis quantũ in¬
uentione rarus : tantũ mertiũ quantitate p̃-¬
tiosus ẽ Quiduos habere fertur colores:
Vnũ aurium purissimi : et alterum aethe¬
rea cdaritate relucentẽ haȩc regibus ip¬
sis fert᷑ eẽ mirabilis ut interdiuitias suas pu¬
hilse simile pos sidere cognoscant. Cuius
pulcherrima naturȩ qualitas : contem¬
platiuȩ uite decori dignisime cõparatur:
hancenim reges scĩ quorum cor est in ma¬
nudi : cunctis bonorum operumdiuitiis.
uniuersisq: uirtutũ gemmis. merito p̃¬
ferunt : tanto ardentius cae lestis uitȩ dul-¬
cedinẽ animo cõ plectentes. quanto fre-¬

Expanded text:
splendor illius acuitur. Significat autem homisplendor illius acuitur. Significat autem homines ingenio quidem sagaces; sed amplius supernae gratiae lumine refulgentes, quodque tenentes manu adurere dicitur, procul dubio patet, quia quisque sancto viro conjungitur, ejus nimirum bonae conversationis igne recreatur. Nonus topazius. Topazius lapis, quantum inventione rarus, tantum mercium quantitate pretiosus est; qui duos habere fertur colores, unum auri purissimi, et alterum aetherea claritate relucentem. Hic regibus ipsis fertur esse mirabilis, ut inter divitias suas nihil se simile possidere cognoscant. Cujus pulcherrima naturae qualitas, contemplativae vitae decori dignissima comparatur. Hanc enim reges sancti, quorum cor est in manu Dei, cunctis bonorum operum divitiis, universisque virtutum gemmis merito praeferunt, tanto ardentius coelestis vitae dulcedinem animo complectentes, quanto fre
Abbreviated transcription (Latin):
grosangunei coloris est : martrrũ gloriam
significat De quadicitur Prȩtiosa in consper
cũ dñsprt̃ et sexta aetate scłi in carnat᷑ et
sexta feria sit prototius mundi salute cruci¬
fixus. Septimus chrisolitus Chrisolitus
lapis quasi aurũ fulget: stintillas habens
ardentes. Cuius speciȩ figurantur hiqui
intellectu super noueraque sapientia ful¬
gentes uerba exortatiopis in pximos uel
etiam uirtu signa quas̃ sintilla s ignis effun¬
dunt. Quorum ut aratorait : mentibus instat
amor. sermonibus estuat ardor. Quod quiaso¬
lo spiritalis gratiae mnuneregeritur : decentis
sime septimo fundamento chrisolitus in est
Septi formienĩ sȩpenumero : solet sp̃s sc̃i gratia
figurari. Octauus berillus Berillus est.
qua si consideres aquã solis fulgo repercus-¬
sam rubicundũ ac decorum redderecolorem:
sed non fulget nisi in sex angulam formã poli¬
endo figuretur. Reꝑcus soenimangulo:

Expanded text:
gro sanguinei coloris est, martyrum gloriam gro sanguinei coloris est, martyrum gloriam significat: de qua dicitur: Pretiosa in conspectcum Dominus noster et sexta aetate saeculi incarnatus, et sexta feria sit pro totius mundi salute crucifixus. Septimus chrysolithus. Chrysolithus lapis, quasi aurum, fulget, scintillas habens ardentes. Cujus specie figurantur hi, qui intellectu supernae verae sapientiae fulgentes, verba exhortationis in proximos, vel etiam virtutum signa, quasi scintillas ignis effundunt. Quorum et Arator ait: Mentibus instat amor, sermonibus aestuat ardor. Quod quia solo spiritalis gratiae munere geritur, decentisime septimo fundamento chrysolitus inest, septiformi enim saepe numero solet spiritus sancti gratia figurari. Octavus beryllus. Beryllus est, quasi consideres aquam solis fulgore percussam, rubicundum ac decorum reddere colorem, sed non fulget nisi in sexangulam formam poliendo figuretur. Repercussione enim angulorum,
Abbreviated transcription (Latin):
euiriditatis ẽ. adeo ut erbas uirentes:
frondentesq gemmas : et ia momnẽ in fici¬
thici secundũ locumtenent bactriani:
tertium egrptii: significat aut̃ animas
fide semꝑ uirentes. Quae quo magis ad¬
uersitate scłi quam figura scithiae desig¬
nant ad teptant᷑: eõ amplius hereditatẽ
inmarcescibilem et aeternam conseruatam in
caelis : et mente concipere sperando et in proxi¬
mos satagunt spargere praedicando : Quintꝰ
sardonix. hic ex onicȩ candorem. ex ardioru¬
bõrem trahens : ab utroq: sardonici nomenacce¬
pit : Sunt aut̃ genera eĩ plurima. Alius enim
terrȩ rubrae similitudinẽ tenet : alius quasi ꝑ
humanũ unguem sanguis eniteat .bi color ap¬
paret : Aliustribus coloribus subtẽrius ngro
medio candido. superius mineo consistit Cui
cõparantur homines corporis passione rubicun¬
di: sp̃spuritate candidi. sed mente sibi methu¬
militate despecti. Sextus sardius. qui ex inte¬

Expanded text:
e viriditatis est, adeo ut herbas virentes, e viriditatis est, adeo ut herbas virentes, frondesque et gemmas superet omnes, inficithici. Secundum locum tenent Bactriani. Tertium Aegyptii. Significat autem animas fide semper virentes, quae quo magis adversitate saeculi, quam frigora Scythiae designant, tentantur, eo amplius haereditatem immarcescibilem et aetecoelis, et mente concipere sperando, et in proximos satagunt spargere praedicando. Quintus sardonix. Hic ex onice candorem, ex sardio ruborem trahens, ab utroque sardonici nomen accepit. Sunt autem genera ejus plurima. Alius enim, terrae rubrae similitudinem tenet. Alius quasi per humanum unguem sanguis eniteat, bicolor apparet. Alius tribus colomedio candido, superius minio, consistit. Cui comparantur homines, corporis passione rubicundi, spiritus puritate candidi, sed mentis sibimet humilitate despecti,
Abbreviated transcription (Latin):
pariter et sa cramentũ : morses exposuit
cũ dĩ habitum describeret dicens. Sub
pedibus ẽĩ quasi opus lapidis sapphiri : etqua¬
sic aelũ cũ serenũ ẽ : Ietechiel quoq
dicit : quod locus in quo thronusdi sit sap¬¬
phiri habeat similitudinẽ. et gloria dñi
in hoc colore consistat. praefigurat eũ
qui portat imaginẽ suꝑcae lestis : et cũ a¬
postolo potest dicere. prã aut̃ conuersaco
nius qua siignis iucerne pallentis speciẽ
retinet et habet fulgorem subdiuo: non¬
indomo: quo demonstrantur hiiquicae¬
lestidesi derio subnixi hominss  tuncla¬
tent : et quasi in abscondito ieuinium.
ȩlemosina. prȩcesq suas agunt. Sed cũ
uel doctrinȩ uelalus scõrũ usibus in ser¬
uituri ad publicũ procedere iuben¬
tur : mox quid fulgoris intus ges seritt
ostendunt. Dequorum unodicit᷑ Il-
le erat lucerna ardens et lucens : Ar-¬
dens uidelicet amore : lucens sermone
Quartus sma ragdus : Sina ragdus nimi-¬

Expanded text:
pariter et sacramentum Moses exposuit, pariter et sacramentum Moses exposuit, eum Dei habitum describens, diceret: Sub pedibus ejus quasi opus lapidis saphyri, et quasi coelum cum serenum est , Ezechiel quoque dicit, quod locus in quo thronus Dei sit, saphyri habeat similitudinem , et gloria Domini in hoc colore consistat, praefigurat eum qui portat imaginem supercoelestis, et cum Apostolo potest dicere: Nostra conversatio nius, qui quasi ignis lucernae pallentis speciem retinet, et habet fulgorem sub diin domo. Quo demonstrantur hi qui coelesti desiderio subnixi, hominibus tamen latent, et quasi in abscondito, jejunium, eleemosynas precesque suas, agunt. Sed cum, vel doctrinae, vel aliis sanctorum usibus in servitute, ad publicum procedere jubentur, mox quid fulgoris intus gesserint ostendunle erat lucerna ardens et lucens . Ardens videlicet amore, lucens sermoneQuartum smaragdus. Smaragdus nimia
Abbreviated transcription (Latin):
dibũ. paululum latius disputemu. De quibus.
etisa ias ait : Ecceego sternã ꝑordinẽ lapidestuos:
et fundabo in sapphiris. etreliqua. Statim quasi
exponens : subiecit : Vniuersos filios tuos doctos
ta sunt genera : Alius eñ uiridicoloris ettine¬
÷ quasi florib apparet: Alius sima ragdi habens
similitudinem sed cras si coloris. quo om̃a fan¬
tas mata fugari autumant : Alius niui et
spumȩ marinorum fluctuum : qua si mix¬
to cruoris obrutilans : Per̾as pidẽ ergo
fidei uiror inmarcescibilis indicatur. quae
dominicȩ passionis sacramento ꝑundã bap¬
tis matis imbuit᷑ : ađq ad om̃s spiritaliũ
gratiarum flores ꝓficientibus meritis in-¬
struitur hanc eni qui habuerit uanosti¬
mores fugit: momnen tebeato petro a¬
postolo: Aduer sarius urt̃ diabolus : tã¬
quã leorugiens circuit. quaerens quẽ de¬
uoret. Cui resistite fortes infide. Secun¬
dus sapphirus huius lapidis colorem

Expanded text:
dibus paululum latius disputemus, de quibus dibus paululum latius disputemus, de quibus et Isaias ait: Ecce ego sternam per ordinem lapides tuos, et fundabo te in saphyris, et reliqua, statim quasi exponens subjecit, universos filios tuos a ta sunt genera. Alius enim viridis coloris, et tinctus quasi floribus apparet. Alius smaragdi habens similitudinem, sed crassi coloris, quo omnia phantasmata fugari autumant. Alius nivei et spumae marmorum fluctuum, quasi misto cruore obrutilans. Per jaspidem ergo fidei viror immarcescibilis indicatur, quae Dominicae passionis sacramento per undam baptismatis imbuitur atque ad omnes spiritalium gratiarum flores proficientibus meritis instruitur. Hanc enim qui habuerit, vanos timores fugat, monente beato Petro apostolo: Adversarius vester diabolus, tanquam leo rugiens circuit, quaerens quem devoret, cui resistite fortes in fide . Secundus saphyrus. Hujus lapidis colorem
Abbreviated transcription (Latin):
Simileutiq: prioriuocae quae dixerat : qđ
uides scribe in libro. ET ECESEDESROSI¬
TAERAT INCAELO IT SUPRA SEDẼ SEDENS
Icclȩ siam incae lesti conuersatione positam
dñs inhabitat Gregorius papa soliumdĩ in
uisione mi cheȩ. angelicas potestates interprae¬
tatur : quarũ mentibus altius presidens. inferi¬
us cunc ta disponit ET QUISE DEBAT: SIMILIS
ERAT ASPECTUIIAPIDIS IASPIDIS ET SAR DI¬
NI laspidis color a quã : sardis ignẽ significat
Quibus duobus: iudicium nouimꝰ: cae lebrari:
Sicut enĩ inquid in diebus noe : it aerit et aduentꝰ
fili homitus IT TIURIS ERAT INCIR CUI¬
TUSEDIS SIMILIS UISIONI SMARAODINE
Hyris quae fit sole nubes irra di ante. et past
dilu uium primo propitiationis indicio factus ẽ
uiriditatis nimiae cõparatur. Quo enĩ here¬
ditatem in marcescibilem fide perfectiori ex pec¬
tant : eo potentius etiam ceteros orando protegurs
Quia hic deistis tribus lapidibus paruadiximus
libet ut et deistis pariter et aliis nobilibus lapi-¬

Expanded text:
Similem utique priori voci quae dixerat: Quod vides scribe in libro. Et ecce sedes posita erat in coelo, et supra sedem sedens. Ecclesiam in coelesti conversatione positam Dominus habitat. Gregorius papa solium Dei in visione Micheae angelicas potestates interpretatur, quarum mentibus altius praesidens, inferius cuncta disponit. Et qui sedebat similis erat aspectui lapidis jaspidis et sardini. Jaspidis color aquam, sardini ignem significat, quibus duobus judicium novimus celebrari. Sicut enim, inquit, in diebus Noe, ita erit et adventus filii hominis . Et iris erat in circuitu sedis, similis visioni smaragdino. Iris quae fit sole nubes irradiante, et post diluvium primo propitiationis indicio facta est,viriditatis nimiae comparatur. Quo enim haereditatem immarcessibilem fide perfectiori exspectant, eo potentius etiam caeteros orando protegunt. Quia hic de istis tribus lapidibus parva diximus, libet ut de istis pariter et aliis nobilibus lapi
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s̃. Dissensio et discordia: carnis est. Sed
certum ẽ : dis cordiam mortificare ꝑpacẽ :
sic et patientia sps: inpatientia carnis ex¬
tinguitur Et bonitas : malitiam perimit
ꝑtman suetudo ferociam : et continentia :¬
in temperantiam Et castitas impudi¬
citiamnecat. Tal que or dine quiꝑ
spm̃ actus carnis mortificauerit : iuu&
FILIISUNTDEI Ac sidiceret: Quicũq
merentur spũ sco gubernari. uel scdm̃
doctrinã sp̃s scĩ uiuere : hi sunt qui spũdĩ
aguntur idẽ gubernantur uel mouen¬
tur : Sicut enim multi filii dĩ ut scriptu¬
radicit : egodixiduestis et filii ex celsioms:

Expanded text:
spiritus. Dissensio et discordia carnis est. Sed spiritus. Dissensio et discordia carnis est. Sed certum est discordiam mortificari per pacem. Sic et in patientia spiritus patientia carnis exstinguitur, et bonitas malitiam perimit, et mansuetudo ferociam et continentia intemperantiam, et castitas impudicitiam necat. Talique ordine qui per spiritum actus carnis vivificaverit vivet. filii Dei sunt. Ac si diceret, quicunque merentur spiritu sancto gubernari, vel secundum doctrinam spiritus sancti vivere, hi sunt qui spiritu Dei aguntur, id est gubernantur vel moventur. Sicut enim multi filii Dei, ut Scriptura dicit: Ego dixi, Dii estis, et filii excelsi om
Abbreviated transcription (Latin):
RIEMIΝI Quidest sedm̃ carnem ui¬
uere : nisi carnis desiderla indere. Nã
et alibidicit. Et carnis curam. ne fece¬
ritis in concupiscentus Non utiq: negans
curam carnis habendam in netessari¬
is : sed in concupiscentus. Itaergo ethic
Si enim in quid scdm̃ carnem uixeritis mo¬
riemini: dignificat aut̃ mortem poenȩ
aeternȩ hoc enimdicit: ostendere uolens
maximam partem pass̃i onum desideria
humanicorporis. eẽ. Siaut spũ FACTACAR¬
NIS MORTIFICA UERITIS. UIUETIS
Qui ergo scdm̃ spmagens mortificat actus
carnis : uiuet propter in habitantẽ in se
spm̃ uite Mortificat aut̃ quis actus
carnis : hocmodo Fructus est sps caritas:
Odium. carnis ẽ. actus. Odiumergo ꝑ
caritate martificatur et ex tinguitur:
Gaudium : similiter fructus est sp̃s. Tristi¬
tia uero huius scłi : quȩ mortem operatur
carnis est actus. haecergo extinguitur
si sit in nobis gaudium sps Pax fructus est

Expanded text:
riemini. Quid est secundum carnem viriemini. Quid est secundum carnem vivere, nisi carnis desideria implere? Nam et alibi dicit: Et carnis curam ne feceritis in concupiscentiis. Non utique negans curam carnis habendam in necessariis, sed in concupiscentiis. Ita ergo et hic: Si enim, inquit, secundum carnem vixeritis, moriemini. Significat autem mortem poenae aeternae. Hoc enim dicit, ostendere volens, maxima in partem passionum desideria humani corporis esse. Si autem spiritu facta carnis mortificaveritis, vivetis. Qui ergo secundum spiritum agens, mortificat actus carnis, vivet propter inhabitantem in se spiritum vitae. Mortificat autem quis actus carnis hoc modo, fructus est spiritus charitas, odium carnis est actus, odium ergo per charitatem mortificatur et exstinguitur. Gaudium similiter fructus est spiritus, tristitia vero hujus saeculi, quae mortem operatur, carnis est actus. Haec ergo exstinguitur si sit in nobis gaudium spiritus, pax fructus est
Abbreviated transcription (Latin):
nent Et bene turba quam uisreliquias
dominici prandii nonca peret : manducas¬
se tamen et saturata essenar ratur. Qui¬
a sunt non nulli qui et si omnia sua relinque¬
re nequeunt. tamenesurientes et sitientes
iustitiam saturantur : cumaudiendo man¬
data legisdĩ ad uitam ꝑueniunt aeternã
FRATIT ÃT̃ QUIMAT OUCAUERUNT
QUASIQUA TUORMILIA ET DIMI SIT EOS
Benequatuor milia : ut ipsoetiam nu me¬
rodocerent euangelicis sepastos esse cr̃baris¬
RS: DEBITORES SUMUS NON
CARNI UT SCDM CAR NE UIUAM
Debitores sumuseorum: sine dubio quae
ab sp̃u consecutisumus. Carniaut inqidđ̃
non sumus debitores: Ne que enim ꝓp¬
terea nos fecitds adimagint̃ suam. ut car¬
nis seruicio es semus ob noxii : sed potius
ut creatori suo animade seruiens. ipsa
seruitio acministerio carnis uteretur¬
Pͫ Hoc totum agit : ut ostendat eis legem non
es se necessariam. quaecar nalibus data ẽ
SIENI SECUNDŨ CARNẼ UIX ERITIS MO¬

Expanded text:
nent; et bene turba quamvis reliquias nent; et bene turba quamvis reliquias dominici prandii non caperet, manducasse tamen et saturata esse narratur, quia sunt nonnulli, qui etsi omnia sua relinquere nequeunt, tamen esurientes et sitientes justitiam, saturantur, cum audiendo mandata legis Dei ad vitam perveniunt aeternam. Erant autem qui manducaverunt quasi quatuor millia, et dimisit eos. Bene quatuor millia, ut ipso etiam numero docerent evangelicis se pastos esse cibari Debitores sumus non carni, ut secundum carnem vivamus. Debitores sumus eorum, sine dubio, quae a spiritu consecuti sumus, carni autem, inquit, non sumus debitores. Neque enim propterea nos fecit Deus ad imaginem suam, ut carnis servitio essemus obnoxii, sed potius ut creatori suo anima deserviens, ipsa servitio ac ministerio carnis uteretur. Hoc totum agit, ut ostendat eis legem non esse necessariam, quae carnalibus data est. Si enim secundum carnem vixeritis, mo
Abbreviated transcription (Latin):
menta et consilia quae generalis fidelis¬
um multitudo ne quid seruando et implen¬
do attingere . quorum ex sequutio illos ꝓpri¬
ȩrespicit qui maiore scĩ sp̃s gratia plenius
generalem populidĩ conuersationem men¬
tis atq: operis sublimitate transendun
qualibus dicitur. Siuis perfectus esse:
uade uende omnia quȩ babes et cetr̃
Vnde bene sportȩ :quibus dominicorumst̃
condita fragmenta cỹborum : proptersep¬
tiformem sp̃s gratiam : septem fus se memo¬
rantur. Nam quia sporte iunco et pal¬
marum folus solent contexi: merito in scõ¬
rum significatione ponuntur luncusquip¬
pe superaquas nasci consueuit Palma
uero uic tricem ornatmanum Et iunce¬
is uasis recte comparantur electi : cumra
dicem cordis. neforte ab amore aeternita¬
tis arescat. in ipso uitȩ fonte collocant ÷ assi¬
mulantur et eis quidepalmarum sunt foli¬
is contexta : cum in defectiuam aeternae
retributionis me moriam puro cor dereti¬

Expanded text:
menta, et consilia, quae generalis fidelimenta, et consilia, quae generalis fidelium multitudo nequit servando et implendo attingere, quorum exsecutio illos proprie respicit, qui majori sancti Spiritus gratia pieni generalem populi Dei, conversatione mentis atque operis sublimitate transcendunt. Qualibus dicitur: Si vis perfectus esse, vade, vende omnia quae habes, etc. Unde bene sportae quibus Dominicorum sunt condita fragmenta ciborum propter septiformem Spiritus gratiam, septem fuisse memorantur. Nam quia sportae junco et palmarum foliis solent contexi, merito in sanctorum significatione ponuntur. Juncus quippe super aquas nasci consuevit, palma vero victricem ornat manum. Et junceis vasis recte comdicem cordis, ne forte ab amore aeternitatis arescat, in ipso vitae fonte collocant. Assimulantur et eis quae de palmarum sunt foliis contexta, cum inde festivam aeternae retributionis memoriam puro corde reti
Abbreviated transcription (Latin):
gratiam scĩ sp̃s in ternas mentium epu¬
las inuenimus quid inpisciculis quos be¬
nedicenspariter dnisturbȩius sit ap¬
poni nisi scos accipimus illius temporis
quo eadem ẽ condita scriptura uł quo¬
rum ipsa scriptura. fidem uitam etpas¬
siones continet. quide turbulentis huius
scłi fluctibus erepti. ac diuinabe nedicti¬
one consecrati : refectionem nobis in ter¬
nam ne in huius mundi transeuntis ex
ETMANOUCAUERVNT ET SATURATI
St̃ Manducant depanibus dñi ac pis¬
cibus et saturantur : qui audientes uerba
dĩ et exempla intuentes ad profectum
uitȩ correctioris perhȩc excitari atq
ussurgerefestinant. Quibus apte con¬
gruit illud psalmistȩ łdent pauperes
et saturabuntur : et laudabunt dnm̃ aecetr̃
ETSUSTULERÃ QD SUPEREUERAT DE
ERACM̃TIS SEETẼ SEORTAS Quod tur¬
bis saturatis superat. a postoli sus toͥlunt
et septem sportas implent: quia sunt altiora
perfectionis prȩcepta. uel potius exhorta¬

Expanded text:
gratiam sancti Spiritus internas mentium epugratiam sancti Spiritus internas mentium epulas invenimus, quid in pisciculis, quos benedicens pariter Dominus, turbae jussit apponi? Sanctos accipimus illius temporis, quo eadem est condita Scriptura, vel quorum ipsa Scriptura fidem, vitam et passiones continet, qui de turbulentis hujus saeculi fluctibus erepti, ac divina benedictione consecrati, refectionem nobis internam, ne in hujus mundi transeuntis excEt manducaverunt et saturati sunt. Manducant de panibus Domini ac piscibus, et saturantur, qui audientes verba Dei, et exempla intuentes, ad profectum vitae correctioris per haec excitari atque assurgere festinant, quibus aperte congruit illud Psalmistae: Edent pauperes et saturabuntur et laudabunt Deum, etc. . Et sustulerunt quod supererat defragmentis septem sportas. Quod turbis saturatis superat, Apostoli sustollunt, et septem sportas implent, quia vero sunt altiora perfectionis praecepta vel potius exhorta
Abbreviated transcription (Latin):
a pertionem de signat sacra mentorum.
quibus ad perpetuam salutem nutriendus
erat mundus : Cumenim ait ipsedñs
et nemonouit filium nisi pater. neque pa¬
tremquis nouit nisi filius et cuiuolue¬
rit filius reue lare : quid nisi panem iu¬
tȩ nobis persea periendum demonstrauit
ad cuius interiora cernenda pernosip¬
sospenetrarene quiuimus : Cui contra
nec erat qui frangeret eis: Quod esta¬
luis uerbis dicere. Indoctiquȩ sierunt
pabula uerbidĩ : nec erat magistris desi¬
entibus quieis scripturȩ archana pate¬
faceret. Acceptis aut̃ ad frangendum pa¬
nibus dñs gratias agit : ut et ipse quan¬
tum de salute generis humani congau¬
de at ostendat. et nos ad agendas semper
dõ gratias informet . cum uel terreno
panȩ carnem uł animam caelesti su¬
ꝑ nagratia largiente reficimus. Et
HABEBANT PISCICUIOS PAUCOS IT
IESOS BENEDIXIT ET IUS SIT APEONI
Siin panibus septem. scriptura nouites¬
tamenti designatur. in cuius lectione ꝑ

Expanded text:
apertionem designat sacramentorum, apertionem designat sacramentorum, quibus ad perpetuam salutem nutriendus erat mundus. Cum enim ait ipse Dominus: Et nemo novit Filium nisi Pater, neque Patrem quis novit nisi Filius, et cui voluerit filius retae nobis per se aperiendum monstravit? Ad cujus interiora cernenda, per nosipsos penetrare nequivimus. Cui contra nec erat qui frangeret eis. Quod est aliis verbis dicere: Indocti quaesierunt pabulum verbi Dei, nec erat, magistris deficientibus, qui eis scripturae arcana patefaceret. Acceptis autem ad frangendum panibus, Dominus gratias agit, ut et ipse quantum de salute generis humani congaudeat ostendat, et nos ad agendas semper Deo gratias informet, cum vel terreno pane carnem vel animam coelesti superna gratia largiente reficimus. Et habebant pisciculos paucos, et ipsos benedixit, et jussit apponi. Si in panibus septem Scriptura Novi Testamenti designatur, in cujus lectione per
Abbreviated transcription (Latin):
et om̃is gloria eius tã quam flosfeni : in no¬
uo aut̃ testamento : ipsam quoque terram
ac facultates temporales dere linquere p̃¬
cipimur. Velcerte qui a mons in quotur¬
ba dominicis panibus refici ebatur: alti¬
tudinem ut supra diximus redemptoris
nostri significat Ibi superfenũ: hicsu¬
perterram reficitur. Ibi enim celsitu
terrenam. carnalispe et desiderio tegit᷑
hic aut remota omnicupidita te carna¬
li conuiue nouitestamenti spei per¬
manentes firmamentum tam quam
ipsius montis solidatas. nullo fęno inter¬
posito continebat: ET ACCIBI ENSSEO¬
TẼPANES. GRATIAS AGERS FREGIT
ET DABAT DISCIPUUIS SUIS UT ABEORIE¬
RENT INPEO SUERUNTTURBE
Dñs accipiens panes dabat discipulis. ut
ipsi acceptosturbe apponerent : qui a spi¬
ritalis donascientiȩ tribuens a postolis. per
eorum minis terium uoluit ecclesiȩ suȩ
per orbem uite cibaria distribui : Quod
aut̃ fregitpanes quos discipulis daret:

Expanded text:
et omnis gloria ejus tanquam flos feni. In noet omnis gloria ejus tanquam flos feni. In novo autem testamento ipsam quoque terram ac facultates temporales derelinquere praecipimur, vel certe, quia mons in quo turba Dominicis panibus reficiebatur, altitudinem, ut supra diximus, redemptoris nostri significat, ibi super fenum, hic super terram reficitur. Ibi enim celsitudterrenam carnali spe et desiderio tegitur; hic autem remota omni cupiditate carnali convivas novi testamenti, spei permanentis firmamentum tanquam ipsius montis soliditas, nullo feno interposito continebat. Et accipiens septem panes, gratias agens fregit, et dabat discipulis suis ut apponerent, et apposuerunt turbae. Dominus accipiens panes dabat discipulis, ut ipsi acceptos turbae apponerent, quia spiritalis dona scientiae tribuens apostolis, per eorum ministerium voluit Ecclesiae suae, per orbem vitae cibaria distribui. Quod autem fregit panes quos discipulis daret,
Abbreviated transcription (Latin):
monumentis. de eiuserant fide praemo¬
NiTI IT RESPONDERUNT EIDISCIRU¬
LISUI UNOEISTOS EOTERIT QUIS HIC
SATURA REPANIBVS IN SOVITUDINE
ETINTER RO OAUITEOS QUODPANESTIA
BETIS QUIDIXIRUNT SEPTT̃ Bene
septem panes inminis terio nouitestamen¬
tiponuntur : in quo septi formis grati a
sps̃ sc̃ĩ pleni us fide libus cunctis. et creden¬
da reuelatur. et credita datus. Neque
orde acei fuisse produntur. sicut illiquin¬
que dequibus quinque sunt hominũ mili¬
a saturata : neiterum sicut in lege. uita¬
le animealimentum corporalibus sacra¬
mentis obtegeretur. Or dei et enim medul¬
latena cissima paleategitur. ET PRECE¬
PITTURDE DISCŨDERE SUPERTERRÃ
Supra in refectione quinque panum. turba
supra fȩnum uiri dedis cumbebat : nunc
ubi septem panibus reficienda est. suprater¬
ram discumbere prȩcipitur. quia perscrip¬
turam legis. carnis desideria calcare et
cõ primereiabemut Omĩs enim caro fȩnũ

Expanded text:
monimentis de ejus erant fide praemomonimentis de ejus erant fide praemoniti. Et responderunt ei discipuli sui: Unde istos poterit quis hic saturare panibus in solitudine? Et intebetis? Qui dixerunt: Septem. Bene septem panes in ministerio novi testamenti ponuntur, in quo septiformis gratia Spiritus sancti plenius fidelibus cunctis, et credenda revelatur et credentibus datur. Neque hordeacei fuisse produntur, sicut illi quinque de quibus quinque sunt hominum millia saturata, ne iterum sicut in lege vitale animae alimentum corporalibus sacramentis obtegeretur, hordei etenim medulla tenacissima palea tegitur. Et praecepit turbae discumbere super terram. Supra in refectione quinque panum turba supra fenum viride discumbebat, nunc ubi septem panibus reficienda est, supra terram discumbere praecipitur, quia per scripturam legis carnis desideria calcare et comprimere jubemur. Omnis enim caro fenum,
Abbreviated transcription (Latin):
natus. solo aut̃ coniugio expertus: adminis¬
terium spiritale conuersus est Nequeis¬
teuenit elonginquo: quia usus coniuncti¬
one concessa. per illicita nonerrauit Ali¬
iuero post carnis flagitia : alii post falsates¬
timonia. alii post facta furta alii postil¬
latas uiolentias. alii post perpetrata ho¬
micidia ad penitentiam redeunt. atque
ad omni potentis dĩ seruitium conuertunt᷑
hiuidelicet ad dnm de longinquo ueniunt
Quanto et enim quisque plus in prauoopere
errauit : tanto ab omni potente dño longi¬
us recessit Dentur igitur alimenta eis
etiam quide longinquo ueniunt : quia con¬
uersis pec catoribus doc trine scãẽ cibi prȩ¬
bendi sunt. ut indm̃ uires reparent . quas
in flagitiis amiserunt Item iudei quicũ¬
q: in xp̃o crediderunt. de prope ad illum
uenerunt : quia legis et prophetarum
erant litteris ed octideillo. Credentes
uero exgentibus delonge utiq: uenert̃
ad xp̃m : quia nullis paginarum sc̃arũ

Expanded text:
inatus, solum autem conjugium expertus, ad minisinatus, solum autem conjugium expertus, ad ministerium spirituale conversus est. Neque iste venit e longinquo, quia usus conjunctione concessa, per illicita non erravit. Alii vero post carnis flagitia, alii post falsa testimonia, alii post facta furta, alii post illatas violentias, alii post perpetrata homicidia ad poenitentiam redeunt, atque ad omnipotentis Dei servitium convertuntur. Hi videlicet ad Dominum de longinquo veniunt. Quanto enim quisque plus in pravo opere erravit, tanto ab omnipotente Domino longius recessit. Dentur igitur alimenta eis, etiam qui de longinquo veniunt, quia conversis peccatoribus, doctrinae sanctae cibi praebendi sunt, ut in Deum vires reparent, quas in flagitiis amiserunt. Item Judaei quicunque in Christo crediderunt, de prope ad illum venerunt, quia legis et prophetarum erant litteris edocti de illo. Credentes vero ex gentibus de longe utique venerunt ad Christum, quia nullis paginarum sanctarum
Abbreviated transcription (Latin):
tatis lucidi dno prosuis suorũq peccatis a¬
nime uidelicet languoribus per seueranti
in stantia subplicant. Item turba triduo dñm
sustinet : quando multitudo fidelium peccata
quȩ perpetrauit ꝑpenitentiam declinans
addnm sein opere. in locutione at que in cogi¬
tatione conuertit. ET SIDIMISEROEOS IS¬
IUNOS INDOMŨ SUÃ DEPICIENT INUIA
Dimit tere ieiunos indomũ suam dñs non uult
nedeficient in uia : quia uidelicet conuersi pec¬
catores in presentis uitȩ uia deficiunt si in
sua conscientia sine doctrine scẽ pabulo di¬
mittantur. Neergo lasentur huiuispere¬
grinationis itinere : pascendisunt sacra ad¬
monitione QUIDA ENĨ EXEIS DELON¬
GEVENERUNT Est aũt quinihil fraudis
et nihil carnalis corruptionis expertus : ad
omnipotentisdĩ seruitium festinauit. Iste
delonginquo nonuenit : quia ꝑ incorrupti¬
onem et in nocentiam proximus fuit. Ali¬
usnulla impudicitia. nullis flagitus in ꝗ¬

Expanded text:
itatis lucidi, Domino pro suis suorumque peccatis, aitatis lucidi, Domino pro suis suorumque peccatis, animae videlicet languoribus, perseveranti instantia supplicant. Item turba triduo Dominum sustinet, quando multitudo fidelium peccata, quae perpetravit, per poenitentiam declinans, ad Dominum se in opere, in locutione, atque in cogitatione convertit. Et si dimisero eos jejunos in domum suam, deficient in via. Dimittere jejunos in domum suam Dominus non vult, ne deficiant in via, quia videlicet conversi peccatores in praesentis vitae via deficiunt, si in sua conscientia sine doctrinae sanctae pabulo dimittantur. Ne ergo lassentur hujus peregrinationis itinere, pascendi sunt sacra admonitione. Quidam enim ex eis de longe venerunt. Est autem qui nihil fraudis et nihil carnalis corruptionis expertus, ad omnipotentis Dei servitium festinavit, iste de longinquo non venit, quia per incorruptionem et innocentiam proximus fuit. Alius nulla impudicitia, nullis flagitiis inqu
Abbreviated transcription (Latin):
ris in strumenti spiritaligratia plenaẽ
sigͥnata est hic aut̃ noui ueritas ac gratia
testamenti fidelibus minis tranda monstra
ta est. Saneutraq: refectio in monte celebra¬
ta est. ut aliorum euange listarum narra¬
tio declarat: quia utri usque scriptura tes¬
tamenti recte intellecta altitudinem
nobis caelestium et preceptorum mandat
et praemiorum. Utraq altitudinem
xp̃i qui est mons domus dñi in uerticemon¬
tium. consona uoce prȩdicat Qui enim
aedificatam suꝑ seciuita tem siue domũ
dñi. idẽ ec clesiam in alta bonorum extol¬
li operum et cunctis manifestam gentib
ex hibet : ipse hanc qui ab infimis delecta¬
tionibus abstractam panecae li reficit
atq ad appetitum supernȩ su auitatis.
datopignore cibi sp̃ĩtalis accendit MISI¬
REOR SUPER TUR BÃ. QUIA EECE IA TRI¬
OUO SUSTINENT ME NECHABENT QUOS
MΑNΟVCEΝT Turbaergo triduo dnm̃
propter sanationem infirmorum suorum
sustinet : cum electi quique fide sc̃ẽ trim¬

Expanded text:
ris Instrumenti spiritali gratia plena esse signata est, hic autem Novi veritas ac gratia Testamenti fidelibus minita est. Sane utraque refectio in monte celebrata est, ut aliorum Evangelistarum narratio declarat, quia utriusque scriptura testamenti recte intellecta, altitudinem nobis coelestium et praeceptorum mandat, et praemiorum, utraque altitudinem Christi, qui est mons domus domini in vertice montium consona voce praedicat. Qui enim aedificatam super se civitatem, sive domum domini, id est, ecclesiam in altum bonorum extollit operum, et cunctis manifestam gentibus exhibet, ipse hanc ab infimis delectationibus abstractam pane coeli reficit, atque ad appetitum supernae suavitatis dato pignore cibi spiritualis accendit. Misereor super turbam, quia ecce jam triduo sustinent me, nec habent quod manducent. Turba ergo triduo Dominum propter sanationem infirmorum suorum sustinet, cum electi quique fideque sanctae trin
Abbreviated transcription (Latin):
nostro labore quae sitaest : seddi munere con¬
donata¬
NECNABERENT QUODMANDV CARENT¬
In hac lectione consideranda est in uno eodẽ¬
que redemptorenrõ distincta operatio diui
turbam miseretur dñs. ne uel inedia uel ui¬
ae longioris deficiat labore af fectumesse
et compassionẽ humane fragilitatis: quod
uero de septem panibus et pisciculis paucis
quatuor milia hominum saturauit : diui¬
neopus esse uirtutis : Mistice aut̃ hoomi¬
raculo de signatur: quoduiam scłi presen¬
tis aliter in columes transirenequi mus fu¬
si nos gratia redemptoris prĩ alimento sui
uerbi reficiat: hoc uero trpice interhanc .G¬
refectionem et illam quinq: panũ acduo¬
rum piscium distat: quod ibi litteris uete¬
tex¬

Expanded text:
nostro labore quaesita est, sed Dei munere connostro labore quaesita est, sed Dei munere condonatanec haberent quod manducarentIn hac lectione consideranda est in uno eodemque redemptore nostro distincta operatio humanturba miseretur Dominus, ne vel inedia, vel viae longioris deficiat labore, affectum esse, et compassionem humanae fragilitatis. Quod vero de septem panibus et pisciculis paucis, quatuor millia hominum saturavit, divinae opus esse virtutis. Mystice autem hoc miraculo designatur, quod viam saeculi praesentis aliter incolumes transire nequimus, nisi nos gratia redemptoris nostri alimento sui verbi reficiat. Hoc vero typice inter hanc refectionem et illam quinque panum ac duorum piscium distat, quod ibi littera VeteTe
Abbreviated transcription (Latin):
leribus finemdamus ut ꝓpt̃ hoc dixisse uide¬
atur quia finis illorum mors est. NUNC
UEROLI DE RATIAPECCATO SERUIAT̃ PAC¬
TIDÕ: NABETIS PRUCTŨURŨM INSC̃II¬
CATIONẼ PINẼ UERO UITÃ ATTERNA
Fructus fructibus comparat: & pec catiqui¬
dem fructus. proquibus nunc hoc est postea¬
quiliberatia peccato. et serui factidõ : eru¬
bescunt pronuntiat morte finiri ł ructus
uero iustitiȩ qui sunt in scĩ ficatione : finem
dicit accipere uitam ȩternã STIΡENDI¬
AENĨ TEC CATIMORS. Romanis enim
militibus : prolabore militiȩ. stipendia
appendebantur paecuniȩ. Ergo stipendi¬
um labori est fructus : abstipependenda po¬
minatus. Antiqui enim appendere pecu¬
niam solebant : magis quam a i numerare
Ergo quipec cato militat : stipendium idẽ.
remunerationem laborismilitiȩ suae. acci¬
similiter stipendia iustitiȩ: qui a non erat
ante quam remunera retur in nobis. Non eñ

Expanded text:
leribus finem damus, ut post haec dixisse videleribus finem damus, ut post haec dixisse videatur, quia finis illorum mors est? Nunc vero liberati a peccato, servi autem facti Deo, habetis fructum vestrum in sanctificationem, finem vero vitam aeternam. Fructus fructibus comparat, et peccati quidem fructus, pro quibus nunc, hoc est, posteaquam liberati a peccato et servi facti Deo, erubescunt, pronuntiat morte finiri. Fructus vero justitiae, qui sunt in justificatione, finem dicit accipere vitam aeternam. Stipendia enim peccati mors. Romanis enim militibus pro labore militiae stipendia appendebantur pecuniae. Ergo stipendium laboris est fructus, ab stipe pendenda nominatur. Antiqui enim appendere pecuniam solebant magis quam adnumerare. Ergo qui peccato militat, stipendium, id est, remunerationem laboris malitiae suae accisimiliter stipendia justitiae, quia non erat antequam remuneraret in nobis. Non enim
Abbreviated transcription (Latin):
et furoris. et impudicitiȩ etrapinȩ etom¬
nibus simul uitus ac sceleribus seruit
LUẼ ERGOPRUC TŨ HABUISTIS TUNC IN
QUIB: NUNC ERUBESCITIS NÃEINISILLO¬
RṼMORS IST Acsidiceret Qualem fruc¬
tum. in actione rei illius habuistis. incuius
etiam recor datione uerecundia est: indĩue¬
rocultu. hoc ipsum iam fructus est: quodiu¬
uitis scĩ ficati perbaptismũ Pructum et
bonorum et malorum et̃ : docet scriptura
diuina ut ipse saluator in euangeluis dicit
Aut facite arborembonam et fructuseius
bonum: aut facite arborem malã. et fructus
eius malos Si quisigitur conuertatanimos.
etꝓpositum et iustitiam : erubescit sine dubio
et ipse sepotat de priorib: gestis quae egit po¬
situs subpeccato. quia finis illorum mors est
Numquid nampeccati mortem dicere uidetͥ
qm̃ anima quae peceat ipsa moritur anillud
magis potest intellegi quod istã mortẽ dicat
qua cum xp̃opeccato morimur. et uitus ac sce¬

Expanded text:
et furoris, et impudicitiae, et rapinae, et omet furoris, et impudicitiae, et rapinae, et omnibus simul vitiis ac sceleribus servitQuem ergo fructum habuistis tunc, in quibus nunc erubescitis, nam finis illorum mors est. Ac si diceret, qualem fructum in actione rei illius habuistis, in cujus etiam recordatione verecundia est? in Dei vero cultu hoc ipsum jam fructus est, quod vivitis sanctificati per baptismum. Fructum et bonorum et malorum esse docet scriptura divina, ut ipse Salvator in Evangeliis dicit: Aut facite arborem bonam, et fructum ejus bonum, aut facite arborem malam, et fructus ejus malos. Si quis igitur convertat animum et propositum ad justitiam, erubescit sine dubio, et ipse se notat de prioribus gestis quae egit, positus sub peccato, quia finis illorum mors estNunquidnam peccati mortem dicere videtur, quoniam anima quae peccat ipsa morietur? An illud magis potest intelligi, quod istam mortem dicat, qua cum Christo peccato morimur, et vitiis ac sce
Abbreviated transcription (Latin):
carnis. Idẽ maiora quidẽ exigere auobis
prodiuine seruitutis retributione debe¬
rem : sed condescendens ec temperans infir¬
mitatiuraẽ. humana et possibilia predico
atq: suadeo. ut sicut prumti fuistis ad sectan¬
da noxia atque contraria. ita ala cressitis
adea quaeutilia et saluti amica sunt ꝑa¬
genda. CŨ ENĨ SERUI ES SETIS EECCATI.
LIBERIEUISTIS ISTITIAE Cumergo
quis peccato seruit : iustitiȩ liber est hoc
est : alienus ẽ aiustitia hic enim liberũ
alienumdicit. Etrecte quidem Nemo
enim potest simul et peccato serure et
iustitiae. Vt illud. Nemo potest duob:
dñi seriure. Illud sane notandum ẽ.
esse et libertatẽ culpabilẽ. et laudabilẽ
seruitutem. Nam liberum esse iustitiȩ :
crimen est: Seruũ uero esse iustitiae :
laudabile Euod aut̃ dicit seruũ iustitiȩ
fieri: simul intel lege. et sapientiȩ. etpi¬
etati et pudicitiȩ et omnibus simul uirtu¬
tibus Sicut econtrario qui peccati seriuis
est : simul et concupiscentiȩ malȩ et irȩ

Expanded text:
c est: Majora quidem exigere a vobis pro divinae servitutis retributione deberem; sed condescendens et temperans infirmitati vestrae, humana et possibilia praedico atque persuadeo: ut sicut prompti fuistis ad sectanda noxia atque conad ea, quae utilia et saluti amica sunt peragenda. Cum enim servi essetis peccati, liberi fuistis justitiae. Cum ergo quis peccato servit, justitiae liber est, hoc est, alienus est a justitia. Hic enim liberum alienum dicit, et recte quidem, nemo enim potest simul et peccato servire et justitiae, ut illud: Nemo potest duobus dominis servire. Illud sane notandum est esse et libertatem culpabilem et laudabilem servitutem. Nam liberum esse justitiae, crimen est. Servum vero esse justitiae, laudabile. Quod autem dicit, servum justitiae fieri, simul intellige, et sapientiae et pietati et pudicitiae, et omnibus simul virtutibus. Sicut e conest simul et concupiscentiae malae, et irae,