comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mentũ. om̃s ecc̃e doctores tam ĩ ge¬
nio ꝙͣ scĩa uicit. inꝯꝑabilit̾ florẽs
tam exemplis uirtutũ. ꝙͣ afluen¬
cia doctrinaꝵ. Et enĩ tauta scͥpsitt
ut nõ solũ ab aliquo toto tpre uite¬
sue scribi. s nec quidẽ possunt lecrõe

Expanded text:
mentum omnes ecclesie doctores tam ingenio quam scientia uicit incomparabiliter florens tam exemplis uirtutum quam affluentia doctrinarum. Et enim tanta scripsit ut non solum ab aliquo toto uite sue tempore scribi, sed nec quidem possunt lectione
Abbreviated transcription (Latin):
ad huc uiget incolume idei ꝓtegẽ¬
rex audiẽs ꝙ sarraceui depopulata
sardinia ⁊ lota illa fedassent ubi
ossa bĩ angustini obuasta cõui bar¬
fu̾anti. legatos suos illuc direxit.
qui dato magno auro p̾ciosas illas
cũ deuote adorans reu̾ent̾ exce
sci m̾itũ ibidem patratis. Sane
rex ip̃e ⁊ sui iude ꝓgressi: cũ p̾ci¬
ꝙͣdã uillam int̾donensi episcopio
ulla posset illd ars hũana mou̾e.
Qd̃ indens rex. uotũ uouit. qd̾
si br̃o ꝯfessor ex loco suo se tolli
puntt̾et. ⁊ traduti papiã: uillaz
illam cũ ouũbꝰ ꝑtiuõtiis. suis¬

Expanded text:
sed adhuc viget incolume, et Derum audiens quod Sarraceni depopulata Sardinia illa etiam loca fedassent ubi ossa beati Augustini ob uastationem barfuerant, legatos suos illuc direxit; qui dato magno pretio secum illas llas deuote adorauit et reuerenter excepsancti meritum ibidem patratis. Sane rex et sui inde progressi cum quandam uillam in Terdonensi episcopio  uis nulla posset illud ars humana mouere. Quod uidens rex uotum uouit quod si beatus confessor ex illo loco se tolli permitteret et transduci Papiam, uillam illam cum o
Abbreviated transcription (Latin):
rus eẽt uidens q ĩuiensos glo¬
uit dũo. ꝙ si uictoriam ei tribue
mãnoꝵ rege alamãniam sub tri¬
buto redegit. porro reu̾sus scm̃ re
elapsa ampullam cͥsmatis ĩ rostro
detulit. de quo renugiꝰ regem ĩ bap¬
tismo liniuit. Que ampulla renus
cuscoditur. ⁊ inde om̃s reges francie

Expanded text:
us esset uidensque immensos hosuit domino quod si uictoriam ei tribuermannorum rege Alemanniam sub tributo redegit. Porro reuersus sanctum elitus elapsa ampullam cum chrismate rostro detulit; de quo pontifex regem in baptismo liniuit. Hec ampulla in seruatur et inde reges Francie
Abbreviated transcription (Latin):
urbes: alie quidẽ ex toto. alic ex
pte subu̾se sunt alie aũt a montea¬
uis ad subiecta campestria cũ mu
¶ In mesopotania eciam. t̾ra dirupta
est us ad duo miliaria. aliaq t̾ra¬

Expanded text:
urbes aliae quidem ex toto, aliae ex parte subversae sunt, aliae autem a montanis ad subjecta campestria cum mur In Mesopotamia etiam terra disrupta usque ad duo miliaria, alia ter
Abbreviated transcription (Latin):
bancinos. sardos ⁊ campanie rus
emendatos. apagauizandi
Bouatistaꝵ quoz h̾esi penes
affricaui manicheoꝵ penes sicili¬
amarriauoꝵ penes hyspanian:¬

Expanded text:
baricinos, Sardos, et Campaniae rustemendatos, a paganizandi Donatistarum haeresim penes Africam, Manichaeorum penes Siciliam, Arianorum penes Hispania
Abbreviated transcription (Latin):
regi. infantes sũ pcc̃o pr̃o orign¬
ali natͣ. s ĩ tam in sontes eẽc ꝙͣ
insons fuit adam aũ p̾uaritatõ.
uec ideo bapti zandos ẽẽ ut a ptc̃o
soluant᷑ s ut ꝑ adoptõm in reg¬
uũ di adiuittant᷑ qͥ ⁊ si nõ bapti¬

Expanded text:
regi; infantes sine peccato originali nasci, sed tam insontes esse, quam insons fuit Adam ante prevaricationem; nec ideo baptizandos esse, ut a peccato solvantur, sed ut per adoptionem in regnum Dei ammittantur; qui etsi non bapti
Abbreviated transcription (Latin):
.i. feroces applłauitz ab illo ãt tp̃r
In tm̃ uirtꝰ francoꝵ excreuit: ut
totam tandem geruaniam ⁊ gal¬
uam usq ad iuga pyrenei ⁊ ultra
subiugarent. ¶ alii dũt eos fran¬
cos a quodã francone applłatos fo
do magna inde fugiens ac deinde
in duos ppłos se diuidem. alia ꝑs¬
franconẽ ꝙ̃dã suꝑ se regem leua¬
ex eo duos ppłos sũpto nõie franco¬
uis. ⁊ turchos usq hodie uocari.

Expanded text:
 feroces appellavit. Ab illo tempore in tantum virtus Francorum excrevit, ut totam tandem Germaniam et Galliam usque ad juga Pyrenaei et ultra subjugarent. Alii Francos a quodam Francione appellatos vodo magna indefugiens ac deinde in II populos se dividens alia Francionem quendam supra se regem levaex eo duos populos sumpto nomine Francos et Turcos usque hodie vocari.
Abbreviated transcription (Latin):
dũ intlłigentiam scͥpturaꝵ ꝯposu¬
it quas in uolumĩe uno ꝯclusite
Exposuit quo a pocalipsim ioh̾is
ex integro. nichil ĩ ea caruale s to¬
tũ intlłigens sp̃uale. in qua expoi¬
ne dicit angłitã stacõm corpus

Expanded text:
 intelligentiam Scripturarum, septem, quas in uno volumine conclusit. Exposuit et Apocalypsin Joannis ex integro, nihil in ea carnale, sed totum intelligens spiritale. In qua expositione dixit, angelicam stationem corpus
Abbreviated transcription (Latin):
tantibꝰ dicentẽ uotate mͥ m̾cu¬
riũ: ut iulianũ occidat. qui me
⁊ filiũ meũ suꝑbe blasphemat.
statimq mercuriꝯ cũ armis su¬
it affuit. ⁊ iussus ab ea: in p̾liũ
ꝓperauit. ad haut uisionẽ basiliꝰ¬
ex pauescens: ad urbem redit.
mercuriꝯ quiescebat. is ip̃m nec¬
ariua iu ueuit. ⁊ custodẽ ubi eẽnt
inquirẽs : cũ sacramẽto: Rudit.
uesꝑi ea ibi fuisse: uͥ ꝑpetuo ẜ
⁊ ꝓperans ad eos qui erant ĩ mõte

Expanded text:
tantibus dicentem: «Vocate michi Mercurium ut Iulianum occidat, qui me et filium meum superbe blasphemat». Statim Mercurius cum armis suis affuit et iussus ab ea in prelium properauit. Ad hanc uisionem expauescens Basilius ad urbem rediit Mercuriutrum inuenit et custodem ubi esset inquirit. Qui cum sacramento respondit uesperi ea ibi fuisse, ubi perpetuoni Basilius et properans ad eos qui erant in monte
Abbreviated transcription (Latin):
¶uadalla rex gothoꝵ waudalos ho¬
obiit. eiq ĩ regnũ thodoricꝰ suctes¬
simꝯ augustinꝯ a marissimã ⁊ lu¬
gubrẽ p̾cet̾is sue senectutis hõi¬
tos. alios efugatos erc̃as sac̾dotib
uiduatas. ciuitates cũ suis acolis
t̾rio obsidionis mẽse febribꝰ decubu¬
it. sibiq .uii. penitenciales psalmos
scribi iussit ip̃os q quat̾ noues iacẽs
in lecto.ꝯͣ. parietem põĩtos: diebꝯ in¬
firmitatis sue intuebat᷑ ⁊ legebat et
ubertim ac iugit̾ flebat. Et ne impe¬

Expanded text:
alla rex Gothorum Wandalos oobiit eique in regnum Theodericus success Augustinus amarissimam et lugubrem pre ceteris sue senectutis sos, alios effugatos, ecclesias sacerdotibus uiduatas, ciuitates cum accolis tertio obsidionis mense febribus decubuit, sibique septem penitentiales psalmos scribi iussit ipsosque quaterniones iacens in lecto contra paretem positos diebus infirmitatis sue legebat et ubertim ac iugiter flebat; et n
Abbreviated transcription (Latin):
nimia difficultate reconditꝰ. in qui
sunt. obscura magnis utilitatibꝰ
farsita pinguescũt. huiꝯ aũt hige¬
nii uiuacitatẽ siquis nosse deside
se refert om̃s mathematicas dis¬
cipliuas sñ magrõ ꝯp̾hendisse.qͣs
aliis sub doctis expõitoribꝰ uix da¬

Expanded text:
nimia difficultate reconditus, in quisunt, obscura uero magnis utilitatibus farcita pinguescunt. Huius autem ingenii uiuacitatem si quis nosse desider ubi se refert omnes mathematicas disciplinas sine magistro comprehendisse, quas aliis sub doctis expositoribus uix da
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmptꝰ ⁊ facilis. qr suadet᷑ ꝯstan¬
tio ut quosdã gradꝰ ĩ deo credati
⁊ qui ꝑ sanuaui ab errore ydolatͥe
fu̾at egressꝯ: rursum in sinum
eia dũ in deo gradꝰ querite tãꝙ
ꝑ psendo tymiũ inducitur. ꝓu̾so
gͥi zelo potestas armat᷑ illusa. ⁊ sb̾
noĩe pietatis. uis ꝑsequcõnis acriꝯ¬

Expanded text:
t facilis uia. suadetur Constantio, ut quosdam in Deo gradus credat, et qui per ianuam ab errore idololatriae fuerat egressus, rursum in sinum eius, dum in Deo deos quaerit, tamquam per pseudothyrum inducitur. peruerso igitur zelo potestas armatur inlusa et sub nomine pietatis uis persecutionis
Abbreviated transcription (Latin):
misadilit̾ expirauit. ⁊ statĩ libamꝰ
a scõ basilio baptizat᷑ ¶ atestat᷑
aũt huic celesti uictorie ꝙ legi¬
tur iufine sexti libri hystorie tri¬
nilianꝯ eẽt yperside inobsidio¬
ne. ⁊ sedeus equo deficientẽ ex̾¬
citũ ꝯfortaret. ⁊ in heriis spe
felicitatis sue p̾suueret: ꝯͣ. ip̃m
iaculũ repente delatum discurrẽs.
ꝑ brachiũ in eiꝯ latꝯ in mersũ ẽ.
⁊ex hoc uuln̾e: suscepit t̾miuũ
uite. Qui u̾o iustissimũ uulnꝰ

Expanded text:
ns expirauit et statim Libanius a sancto Basilio baptizatus est. Attestatur autem huic celesti uictorie quod legitur in fine sexti libri historie triIulianus in Perside et in obsidione sedens equo deficientem exercitum confortaret et inermis spe felicitatis sue presumeret, contra ipsum iaculum repente delatum discurrens per brachium in eius latus immersum est et ex hoc uulnere suscepit terminum uite’. Qui uero iustissimum uulnus
Abbreviated transcription (Latin):
recipiat ⁊ ip̃e fenũ audit basiliꝯ.
tulimꝰ. tu u̾o reddidisti nobis. Uũ
bestias tuas nutris. ad hec iratꝰ
iulianꝰ rendit. Cum ꝑsas sube¬
gero: hanc urbeni destruã: ⁊ a ra¬
bo ut fiat farrifera: magis ꝙ̃ ho¬

Expanded text:
iat et ipse fenum». Respondit Basilius: tibi; tu uero reddidisti nobis unde bestias tuas nutris». Ad hoc iratus Iulianus respondit: «Cum Persas subegero hanc urbem destruam et arabo ut fiat farrifera magis quam ho
Abbreviated transcription (Latin):
g̾e hoc dcm̃ de corpore marcellins.¬
qui se hũiliat exaltabit᷑. Deuiq
młtũ se hũiliauit qui se indignĩ
sepultura iudicauit. uade gͦ ⁊ se¬
peli eũ iuxͣ̃me. ⁊ quos iustificauit
gr̃ã: nõ diuidat sepłt᷑a. marcellꝯ¬

Expanded text:
oquens de corpore Marcellinqui se humiliat, exaltabitur? Multum se humiliavit, qui se indignum sepultura iudicavit. Vade ergo et sepeli eum iuxta me, ut quos iustificavit gracia, non dividat sepultura." Hinc Marcell
Abbreviated transcription (Latin):
cõne atq in tempanciq militũ ad¬
tam pene pictoriam insuꝑ uictꝰ a¬
misit. post cũ se intollerandie ui¬
ciis dediss. ac pena ꝓuincialiũ fa¬
uorẽ militũ ꝯpararetr magnencii
dolis inoppido cui heleua nom̃ est

Expanded text:
one atque intemperantia militum nratam paene uictoriam insuper uictus amisit. post cum se intolerandis uitiis dedisset ac poena prouincialium fauorem militum compararet, Magnentii dolis in oppido, cui Helena nomen est,
Abbreviated transcription (Latin):
me inintegrũ restituit. alamãnoꝵ
parius copiis magnã młtitudĩem
strauit ieno germanos reuyait hus
elatꝰ successib fastigiũ nsurpauit
augusti.⁊ mox ytaliam. pliricũ ꝑuadẽs
ꝯstanciũ parthicis bellis occupatũ.
pedicõne parchoꝵ. dũ ad cinile bellũ

Expanded text:
me in integrum restituit, Alamannorum paruis copiis magnam multitudinem fudit, Rheno Germanos reuinxit. his elatus suooessibus fastigium usurpauit Augusti et mox Italiam Illyricumque peruadens Constantium Partpeditione Parthorum, dum ad civile bellum
Abbreviated transcription (Latin):
tem. difficillimo bello deuictum
rusticoꝵ mãu quos bagaldas uł¬
baganas uocabant. ꝓniciosos tu¬
młtꝰ exitossent: maximianũ cog-¬
q ingallias qui facile agrestium
hõinũ inꝑitam ⁊ ꝯfusam uanũ:
ilitari uirtute ꝯpescuit᷑ s ⁊ ĩ ip̃o¬

Expanded text:
tem, difficillimo bello et maximorusticanorum manu, quos Vacandas vocabant, perniciosos tumultus excitavissent, Maximianum, cogque in Gallias: qui facile agrestium hominum imperitam et confusam manum militari virtute compescuit. Dei
Abbreviated transcription (Latin):
liugua laiberur. et rabula radetur. Si uero nou
et cuus intra altare retondenir et sacerdos .xl.
dics peniteat. Si auteui super altare stillauenti
calix: sorbeat umister stillam. et tribus diebus
peniteat: Si uero super liucenn altaris. et ad ali¬
tuor peuiteat. Si usq ad tercuimi: nouem die

Expanded text:
lingua lambetur, et tabula radetur. Si non et cinis intra altare condatur, et sacerdos quadraginta dies poeniteat. Si super altare stillaverit calix, sorbeat minister stillam, et tres dies poeniteat. Si super linteum altaris, et ad alipoeniteat; si usque ad tertium, novem die
Abbreviated transcription (Latin):
beri. feiuine quidem usq ad ultima
riunt. filius antem et ip̃e scãm casti¬
tatem incorrupti corporis custodinit.
que cum ita se hẽant: ostat illud ꝙ ĩ
medium apłoꝵ pro zelotipie supitõe
produxit uxorem: ex otemptu uicii
uel libidinis gestumi. quo per ħ oti¬
nentem se ostenderet ciꝯ rei quam
minie ꝓutabatur expetere. otmendam¬

Expanded text:
beri, feminae quidem, usque ad ultimam runt; filius autem ipse sanctitatem incorrupti corporis custodivit.Quae cum ita se habeant, constat illud, quod in medium apostolorum pro zelotipiae suspicione produxit uxorem, ex contemptu vicii vel libidinis gestum, quo per hoc continentem se ostenderet eius rei, quam nimie putabatur expetere. Incre
Abbreviated transcription (Latin):
dei et ꝓxiui. decalogus legis ꝯpler. Decalogus eiũ legis
deceni p̾cepta habet que sic siuit distributa: Ut tria ꝑtinea¬
ut ad deuiu. Septeni ꝑuncant ad hoĩeui. Eit eñ bellũ quod
seciui agit homo duuicans ꝯtra ꝯcupisdencias malas. et
sirnaus auariciam. elideus suꝑbiaui. subsoctus aibitõnẽ¬
trucidane libidineui. has pugnas fac iu ecculto: et nou
uinceris in aperto.ad hoc doceut᷑ in anus ur̃e ad p̾luiin.
ud agit ueuator: aliud cẏcharista. In spectaculo uero dei
est uiũ. cangis easdemi deceui cordas: et feras occidis. Ut¬
iũq simul facis.
Iaugis pͥmam cordaui. qua uius coli tur deus. ceci¬
dit lestia superstitonis.
angis scd̃m cordami. qui uou accipis nomeu dei tui
in uauuul. cecidit bestia erroris. et uephaudarui heresũ.
augis terniani cordaui. ubi pro spe future quiens fucis
quicquid facis. intecficitur crudẽlior ceteris bestiis: amor
scłi huiꝰ. ꝓpt̾ amoreni huiꝯ scłi laboraut hoĩes in om̃ibꝰ ne¬

Expanded text:
m. In hac Decalogus legis impletur. Decalogus enim legis decem praecepta habet, quae sic sunt distributa ut tria pertineant ad Deum, septem pertineant ad hominem. Est enim bellum quod secum agit homo, dimicans contra concupiscentias malas, et frenans avaritiam, elidens superbiam, suffocans ambitiontrucidans libidinem. Has pugnas fac in occulto, et non vinceris in aperto. Ad hoc docentur manus nostrae ad praelium. ud agit venator, aliud citharista. In spectaculo Dei unum est, tangis easdem decem chordas, et feras occidis. Utrumque simul facis? tangis primam chordam qua unus colitur Deus, cecidit bestia superstitionis. Tangis secundam chordam, quia non accipis nomen Dei tui in vanum, cecidit bestia erroris et nefandarum haeresum. Tangis tertiam chordam, ubi pro spe futurae quietis facis quidquid facis, interficitur crudelior caeteris bestiis amor saeculi hujus. Propter amorem hujus saeculi laborant homines in omnibus ne
Abbreviated transcription (Latin):
ceaidis bestia rapacicatio
on furtum facies. taugie sepruuaui cordau et
⁊daui. et cecidit bestia falsicans.
on concupisces uxorem proxiui ii. tangis uouã
alieuaui uporeu ideo duo p̾cepta sũt. sion uiechaberis.
et uou concupisces uxoreui proraui tui.
cordam. et cecidit bestia cupidicatis. Ita caudentibꝯ om̃ibꝰ
bestiis: securus et inuoceus in dei dilectõne et hñana soci¬

Expanded text:
cecidit bestia crudelitatis. Non furtum facies, tangis septimam chordam, etrdam, et cecidit bestia falsitatis. Non concupisces uxorem proximi tui, tangis nonam alienam uxorem. Ideo duo praecepta sunt: non moechaberis, et non concupisces uxorem proximi tui. chordam, cecidit bestia cupiditatis. Ita cadentibus omnibus bestiis, securus et innocens in Dei dilectione et humana soci
Abbreviated transcription (Latin):
diebus superueuernt ab iherosoli
uiis ꝓpħe authiochiam et surgens
unus ex eis noĩe agabus: si gnificabat
per sp̃m famem magnam suturam in
unuierso orbe t̾raꝵ: Que ftã est sub
dies aliquot: suꝑuenit quidam a iu¬
dea ꝓpħa noĩe ag̾abus : his cum ue¬
uisset ad nos: tulit zonam panli. et
alligans sibi pedes et manus dixit
hec dicit spũs scñs ÷ uirum cuius est
zona hec: sic alligabunt enui in ihxłm
Indei. ⁊ tradent in manus gentiũ. ¶ It̃.¬

Expanded text:
diebus supervenerunt ab Jerosolymis prophetae Antiochiam: et surgens unus ex eis nomine Agabus, significabat per spiritum famem magnam futuram in universo orbe terrarum, quae facta est sub dies aliquot supervenit quidam a Iudaea propheta nomine Agabus is cum venisset ad nos tulit zonam Pauli et alligans sibi pedes et manus dixit haec dicit Spiritus Sanctus virum cuius est zona haec sic alligabunt in Hierusalem Iudaei et tradent in manus gentium
Abbreviated transcription (Latin):
tur. act̃ .xiiiͦ. Erant anten n
ecc̃a que erat anthiochie: ꝓpħe et
doctores.iu quibus barnabas et
sẏmon qui uocabatur uiger. et lu¬
cius sirenensis. et manaen qui erat
herodis tetrarche collactanens: et

Expanded text:
us.  Cap. XIII. Erant autem in ecclesia, quae erat Antiochiae, prophetae, et doctores, in quibus Barnabas, et Simon, qui vocabatur Niger, et Lucius Cyrenensis, et Manahen, qui erat Herodis tetrarchae collactaneus, et
Abbreviated transcription (Latin):
chananeꝰ ip̃e est qui in alio euangelista sebͥ
zelotes. chona qͥppe zelus int̾p̃tat᷑. ¶tẽ ubi
autẽ scariotes uel a dico in qͦ natꝰ est uel ex
tͥbu ysachar uocabulũ sũpsit ut quodam ba¬
ticiuio in ꝯdẽpnatõe sui nͣtꝰ sit ysachar eiũ iu¬
t̾ p̾tatꝰ est m̾ces ut significaret᷑ p̃ciũ ꝓditoris

Expanded text:
vinum: ipse est qui in alio evangelista scribitur Zelotes, Cana quippe zelus interpretatur. Iscariotes, vel a vico in quo ortus est, vel a tribu Isachar vocabulum sumpsit, ut quodam vaticinio in condemnationem sui natus sit. Isachar enim interpretatur merces, ut significetur pretium proditionis
Abbreviated transcription (French):
Primꝰ symon qui dicit᷑ perrus. et audreas fri¬
ter cius. Iacobus zebeder et Ioh̾es frat eius
philippus et bar tholomeus. thom̃s et iatheꝰ
publicauus et Iacobus alphei et thadeus. sy¬
mon chauaueꝰ. et iudas scariotes. qui et traa¬

Expanded text:
primus Simon qui dicitur Petrus et Andreas frater eius Iacobus Zebedaei et Iohannes frater eius Philippus et Bartholomeus Thomas et Mattheus publicanus et Iacobus Alphei et Thaddeus Simon Cananeus et Iudas Scariotes qui et tra
Abbreviated transcription (Latin):
scã resurrectõe. ab adriano . ppͣ. roine honorifice sus¬
ceptus est. pꝯ scam̃ u̾o resurrectoem reu̾sus pa¬
piam: cepit desiderniui regeni. Benide rouiam ie¬
u̾sus: ostitint ibi sy̾no dumi cum adriano.pp. que
diderunt karolo ius et potestatem eligendi pon
tificem. et ordiuaudi apłicaui sedeni. dignitatem
rani accipere diffiniuit. et ut uisi a rege laudet᷑
et inuestiatur epũs: a neniinc osecraret᷑. et qui¬
cumq contra hoc decretuui ageret: anatheuatis
uinculo innodauit. et insi resipisceret. bona ei ꝯ

Expanded text:
a resurrectione ab Adriano pape Rome honorifice susceptus est. Post sanctam resurrectionem reversus Papiam cepit Desiderium regem. Deinde Romam reversus constituit ibi synodum cum Adriano in patrididerunt Karolo ius et potestatem eligendi pontificem, et ordinandi apostolicam sedem. Dignitatem ras accipere diffiniunt, et ut, nisi a rege laudetur e investiatur episcopus, a nemine consecretur. Et quicumque contra hoc decretum faceret, anathematis vinculo innodavit, et nisi resipisceret, bona eius
Abbreviated transcription (Latin):
nehitur: Nui basilicam quam autecessor
sius silius inchoauerat: instantissime
cõsumpiuauit. et fidelit̾ dedicauit ÷ Qui
cum trausferre scĩ sat̾nini martiris reli¬
quias nou pro sua incredulitare. Set pro
tiribus profic̾e ad honorem: quod prodes
set credentibus ad salutem ÷ statim qi
tali uisione firmatus: religiosis impera¬
toribꝰ precem detulit. ac sine mora ulla
quod taui pie poposcerat inpetranit. ut
trauslatas ad basilicam om̃i studio ppara
tani scĩ uiri reliquias non tam temeraria
uiolasser audatia. quam ambiciosius uene

Expanded text:
n| dus basilicam quam decessor suus fideliter incoauerat| instantissime consummauit et feliciter dedicauit.| Qui cum transferre illuc sancti martyris reliquias non pro sua| incredulitate sed pro tyrilum proficere ad honorem quod profuis| set credentibus ad salutem statimque tali uisione firma| tus religiosus imperatoribus precem detulit . ac sine mora ul| la quod tam pie poposcerat inpetrauit ut translatas ad| basilicam omni studio preparatam Sancti uiri reliquias . non | tam temeraria uiolaret audacia . quam ambiciosius uene|
Abbreviated transcription (Latin):
stepħo caui a gallia quam ab ycalia ep̃oꝵ synodim
rome ꝯgregat. iu qua omia a ostantiuo ordinata. e¬
ordiuat. preter baptismum et crisma. decernente
syͥnodo: ut ep̃i ab illo osecrati ad gradini ꝙ̃ ante
carentur: ⁊terum electi. iterato osetraientuir. psbin̾
uͦ ac dẏachoni ab illo ꝯsecrati sunilit̾ ad gradino¬

Expanded text:
tam a Gallia quam ab Italia episcoporum sinodum Romae congregat, in qua omnia a Constantino ordinata exordinat preter baptismum et chrisma; decernente sinodo, ut episcopi ab illo consecrati ad gradum, quem antcarentur, iterum electi iterum consecrarentur; presbiteri vero ac diaconi ab illo
Abbreviated transcription (Latin):
sedes .d̾.xix. ¶hoc tp̃r quidã reli¬
giosus ab ihrłmmis rediens in si¬
recliisi aliꝙ̃diu retreatꝯ: didicit
ab eo int̾ cet̾a ꝙ ĩ illa ricuna eẽnt
loca eructancia fłamas que olle

Expanded text:
sidet. Hoc tempore quidam religiosus ab Hierosolimis rediens, in Site aliquandiu recreatus, didicit ab eo inter cetera, quod in illa vicinia essent loca eructantia flammarum ince
Abbreviated transcription (Latin):
.mͦ.clims. pͥnceps utilis ⁊ stremꝰ
⁊ actibꝰ clam rog̾iꝯ rex cicilie. p
insignes de sarracenis uictorias
⁊ t̾ras eoꝵ occupatas obiit. Qec
inferiorẽ se filiũ Guilłm regni uic¬
toriaꝵ q successorẽ teliquid.

Expanded text:
. 13. Princeps utilis et strenuus et actibus clarus Rogerius rex Siciliae, post insignes de Saracenis victorias et terras eorum occupatas obit, nec inferiorem se filium Guillelmum, regni et victoriarum successorem derelinquit.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ comes tenuerat thołanꝰ. ter¬
ras ⁊̃ illas quas trucessignati
adquisierãt. ⁊ quas legatꝰ tene¬
bat ꝑobsides ⁊ custodes: ꝯuen¬
tis fortis custodiendas. donec ĩ
ꝯtilio gu̾ali ꝙ in kalendis nouẽ¬

Expanded text:
quam comes tenuerat Tolosanus, terras etiam illas quas crucesignati acquisierant, et quas legatus tenebat per obsides et custodes, commentisfortis custodiendam, donec in concilio generali quod in Kalend. Novem
Abbreviated transcription (Latin):
gentẽ illam barbaram pa lege di¬
uina diligent̾ insttipxit. pꝯre
nastasio: In pp̃m. est eleitꝰ ¶ħ¬
Guilłm regẽ ticilie t̾anꝙͣ rebellẽ
sibi: excp̃icauit. qui pomodꝰ ab so¬
lutꝯ homagiũ dño pp̃e. faciens:
t̾ram ab ip̃o pp̃. suscepit. ¶hic
castrũ ⁊ iułtas possõnes cͥca la¬

Expanded text:
gentem illam barbaram in lege divina diligenter instruxit, qui Anastasio in papam est electum regem Sycilie tamquam rebellem sibi excomunicavit, qui post absolutus homagium domino pape faciens terram ab ipso suscepit. Hic pcastrum et multas posessiones circa lo
Abbreviated transcription (Latin):
de tretales ẜmonesq ⁊ librul̃ de
¶hic dedit uniu̾sis ecc̃iis in ro¬
ma: unã libram argenti ꝓsiu¬
głis calicibꝰ eaꝵ nõ hñciũ cali¬
ces argenteos. tali pacto ꝙ uen

Expanded text:
rum de Item dedit universis ecclesiis in Roma unam libram argenti pro singulis calicibus eorum non habentium calices argenteos tali pacto, quod
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmo albate tũt existente ibidẽ
fulcone pontificatꝰ ip̃iꝰ inno¬
q ꝯfirmacõm succedeute tp̃r ite¬
rauit ⁊ ampliori grã ꝯmuniuit.
alexander ppͣ .iii. anno dñi. Mͦ.
cleuͦ.pontificatꝰ sui ãno .us.
in mõtepessulano. ¶huio mo¬
uast̾ii fundatrix fuit deuota
cecilla nobilis uicecounitissa bi¬
t̾ensis. que ibidem iuxͣ hostium
ecce ꝯdita requiescit. scꝙͣtes u̾sꝰ.
suꝑ lapidem sui tumuli sũt i¬
scuͥpti. oĩs qui uescit distat qũ
requiescit. hoc yi sarchopliago.
recilia uera uirago. Ista mouasti¬
um fecit. reliquas q domoꝵ. tul¬
ta uł inculta dans frĩbꝰ hec bõ
iulta. Ergo p̾sentes orent parit̾¬
q seꝙ̃tes. hic ꝓ defuncta. quibꝰ
hic sũt p̾stita cuucta. ¶ anno
obit. qui ãnis. ecchei. uix̾at a

Expanded text:
primo abbate tunc existente ibidem Fulcone, pontificatus ipsius Innque confirmationem succedente tempore iteravit et ampliori gratia communivit Alexander papa III, anno Domini 1165, pontificatus sui anno VI. In monte Pesulano hujus monasterii fundatrix fuit devota Caecilia nobilis vicecomitissa Bituriensis, quae ibidem juxta ostili ecclesiae condita requiescit. Sequentes versus super lapidem sui tumuli sunt inscripti. Omnis qui nescit discat quoniam requiescit Hoc in sarcophago Caecilia vera virago Ista monasterium fecit reliquisque domorum Culta vel inculta dans fratribus haec bona multa. Ergo praesentes orent, pariterque sequentes Hic pro defuncta quibus haec sunt praestita cuncta. Anno obit, qui annis CCCLXI vi
Abbreviated transcription (Latin):
tũc ełcti. imꝑatoris ꝙ ꝯstantino¬
politaui. regis francie philippi.
regis anglie ioh̾is regis ungarie.
Regis ih̾rlimitaui. regis cipri. re¬
gis aragonũ. nec nõ ⁊ alioꝵ pͥnci¬

Expanded text:
em electi, imperatoris Constantinopolitani, regis Frantie, regis Anglie, regis Ungarie, regis Ierosolimitani, regis Cypri, regis Aragonum nec non aliorum princi
Abbreviated transcription (Latin):
nꝯ ad ex̾cendam mũdi militiam ꝓ
nior erat. canto nũc ad ex̾cendam
ultro di uliciam fit ꝓmpcõr fir¬
missima pace int̾im ubiq t̾raꝵ¬
murbibꝰ in quibꝰ erant ingressi.
ad credend̾ ꝯpellunt. Nolentes at.¬

Expanded text:
nus ad exercendam mundi militiam erat pronior, tanto nunc ad exercendam ultro Dei militiam fit promptior. Firmissima pace interim ubique coin urbibus, in quibus erant, aggressi, eos ad credend
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtinencia. sub obediencie iugo
regularit̾ uiuentes se ii religio¬
noua c̾tatim diu̾sis in locis mõas¬
equidẽ mouachi pullulabant pau¬
latim. qui p̾cet̾is ꝯtinẽtes: pesti
auaricie qua płimos laborare ui¬
demꝰ: t̾uimos posuere. dũ c̾tum
quos eis ulło modo p̾ter gredi li¬
ceat. statu̾nt. ⁊ ip̃i singłi singłas
⁊ cet̾is diligentiꝯ deo uiu̾e eleg̾ũt.
imꝑator expedicõm in ytaliam
uiu̾at. inepiscopio lat̾aneñ. In
se de pontificali potent̾ collocat. ip̃e¬
si quidẽ lothariꝯ :n impatorẽ ab
scribit᷑ isto modo. anno dñi.Mͦ. cͦ¬
rii de gallia rediens: uenit in y¬
taliam cui occurrit lothariꝯ cum
ex̾citu maguo. ⁊ cũ ep̃is ⁊ arͥepĩs
ip̃m romam deducit. petrũ u̾o leo¬
nis expugnans totãq suam ꝓge¬
fauo ab innotẽtio coronat᷑. hec
ex p̾dc̃a trouica noua que idẽ sub
anno tũ alio uarrat ẽẽ gestũ.
¶Cũq p̾fatꝰ innocenciꝰ ppͣ. romas
rediret patificatis ianuensibꝰ ⁊ pi¬

Expanded text:
te sub obedientiae jugo regulariter viventes, fervore religionova certatim diversis in locis monasequidem monachi pullulabant paulatim, qui prae caeteris continentes, pesti avaritiae quamplurimos laborare videntes, terminos posuere, dum certum quos eis nullo modo praetergredi liceat, statuunt, et ipsi singuli singulas et caeteris diligentius Deo vivere eleerator expeditionem in Italiam nierat, eum in episcopio Lateranensi in sede pontificali potenter collocat. Iprius in imperatorem ab scribitur ipso modo: « Anno Domini rii de Gallia rediens, venit in Italiam, cui occurrit Lotharius cum exercitu magno, et cum episcopis ipsum Romam deducit: Petrum vero Leonis expugnans, totamque suam progeterano ab Innocentio coronatur. » Haec ex praedicta chronica, quae idem, sub anno tamen alio, narrat esse gestum. Cumque praefatus Innocentius papa Romam rediret, pacificatis Januensibus et Pi
Abbreviated transcription (Latin):
nem muri uincebat: lut̾na q ad¬
flaminã: extincta est. ꝑ illud fo¬
raura: aere introducto. hunc dr̃
ꝙ̃ lancea turui. militis occiditr
more suo iacet hit. ¶hoc idẽ¬

Expanded text:
nem muri vincebat, lucernamque aflammam facto extincta est per illud foramen aere introducto. hunc diciquem lancea Turni Militis occidit more suo jacet hic. Anno d
Abbreviated transcription (Latin):
per idem tempꝰ radulphꝰ coloni¬
adorau̾nt corpora: de ꝑside olmi
ꝯstantinopolim ab impatore tnͣs¬
lata. ⁊ iude a sc̃o eustorgio modio¬
lamĩ iiraculose tnͣsuecta: a me

Expanded text:
inperatoris Rodulphus Coloniagorum corpora de Perside olim Constantinopolim ab inperatore translata et inde ab Eustorgio Mediolanum miraculose transvecta, at
Abbreviated transcription (Latin):
erat. ⁊ petro leonis fauebat ip̃m¬
q rogetiũ de apulia fugau̾nt. fu¬
gato q Nog̾io sculo: ppͣ. romam.
impator u̾o lothanꝯ in thentoniaz
heurica rex anglie obit. Cui stepħꝯ
ex sorore nepos in regnũ succedit. s
magua ꝑte untilatꝰ. nõ młto pꝯ
normãniani totam amittit. filia¬
enĩ regis heutiti matildis q̃ nt p̾¬
mifsũ est sup̃. Gaufudo comiti an¬
degauensiũ mipẜat. ope ludoniti¬

Expanded text:
et Petro Leonis favebat; ipsumque Rotgerium de Apulia fugaverunt, fugatoque Rotgerio Siculo, papa Romam, imperator vero Lotharius in Teutoniam Henricus rex Angliae obit, cui Stephanus ex sorore nepos in regnum succedit; sed magna parte mutilatus, non multo post Northmanniam totam amittit. Filia regis Henrici, Mathildis, quae, ut praemissum est supra, Gaufrido comiti Andegavensium nup
Abbreviated transcription (Latin):
onis feruore rexit. atq ꝓuexit qͥ
egregie p̾t̾ cet̾a: pietate in signis
nõ solũ uite exemplis. s ⁊ ilra¬
culis ĩ uita sua claruit. Qui cũ
rep̾hend̾e̾t᷑ ꝙ in peccantes plus¬

Expanded text:
onis fervore rexit et provexit. Qui egregie preter cetera pietate insignis, non solum vitae exemplis, sed etiam miraculis in vita sua claruit. Qui cum reprehenderetur, quod in peccantes m
Abbreviated transcription (Latin):
trũ ob parentele sue fortitudĩez
ꝯmorante: ip̃am ecc̃am cũ manu
armata ⁊ ꝑ uiolenciam hu̾it. au
reũ crucifixũ. ⁊ pendentes coronas.
cũ toto fhesauro auri ⁊ argenti i
iapidibꝰ p̾ciosis tollens spoliauit
hoc idem ad scãm mariam maiorẽ
magno thesauro ditatam. ⁊ alus
urbis ecc̃us fecit. Cũ quo thesau¬
ro om̃is pene romanos corrupit.
innocenciꝯ u̾o ulłm yna urbe hẽns
subsidiũ: cũ cardiualibꝰ urbem
egreditur.⁊ induabo galeis ĩ gal¬
lias ꝓficiscit᷑ ⁊ a roge fraucie houo¬
rifice est reptꝰ. ⁊ gallicana sibi ad¬
herente ecc̃a. pͥmo renus. scd̾o pi¬
sis ꝯ iliis celebratis. in ppͣtu con¬
firmat᷑ ⁊ petrꝯ leonis ep̃is gallie¬

Expanded text:
titudinem, commorante, ipsam Ecclesiam cum manu armata, et per violentiam habuit, et aureum crucifixum, et pendentes coronas cum toto thesauro auri et argenti, et lapidibus pretiosis tollens exspoliavit. Hoc idem ad Sanctam Mariam Majorem magno thesauro ditatam, et aliis Urbis ecclesiis fecit; cum quo thesauro omnes pene Romanos corrumpit. Innocentius vero nullum in Urbe habens subsidium, cum cardinalibus Urbe egreditur, et in duabus galeis in Gallias proficiscitur, et a rege Franciae honorifice est receptus, et Gallicana sibi adhaerente Ecclesia, primo Remis, secundo Pisis conciliis celebratis, in papatu confirmatur, et Petrus Leonis ab omni
Abbreviated transcription (Latin):
nii inpent̾ecoste ꝑegͥnacõni agres¬
sus: cũ infinitis ⁊ expeditis suoꝵ
muilibꝰ ꝑ ungariam ꝓfectꝰ: tran¬
sito. bosphoro. occursit corradi
regis excipit᷑ qui młtis suoꝵ ob
in opiam repatriantibꝰ: pautis
comitantibꝰ: a francis benigne
susceptꝰ: cũ eis aliꝙͣdu ꝓficis¬

Expanded text:
nii in pentecosten peregrinationem aggressus, cum infinitis et expeditis suorum milibus per Hungariam profectus, transito Bosforo occursu Conradi regis excipitur; qui multis suorum ob inopiam repatriantibus, paucis comitantibus, a Francis benigne susceptus et cum eis aliquandi
Abbreviated transcription (Latin):
renais ꝯcilio hĩto: ⁊ p̾sente rege
francoꝵ. uiiͦ. kłs nouẽbris. ludo¬
uicꝯ filiꝯ ludonici frat̾ q philip¬
pi pͥmogeniti. mopinata sic̾ p̾cep¬
tũ ẽ morte subtracti: ꝯsecratur
regnauitqz annis .xliii. ¶ Sub hus
tp̃ribꝰ erat pulcra ⁊ decora faties

Expanded text:
Remis concilio habito, et praesente rege Francorum, VIII Kal. Novembris, Ludovicus filius Ludovici, fraterque Philippi primogeniti inopinata, sicut praemissum est, morte subtracti, consecratur regnavitque annis XLIII. Sub his temporibus erat pulchra et decora facies
Abbreviated transcription (Latin):
suburbia mediolan. incendit.
Dit u̾o penthecostes cũ imꝑa¬
tor iu parua ecc̃a secꝯ urbeui
coronaret᷑ ad missam. tam gra¬
ut aliqui mente exrederent. aliqͥ

Expanded text:
suburbia Mediolani incendit; die vero Pentecostes cum imperator in parva ecclesia secus urbem coronaretur ad missam, tam graut aliqui mente excederent; aliqui
Abbreviated transcription (Latin):
naualis ex̾citꝰ: spoliatis grecoꝵ
sam urbem regiam ꝯstantinopo¬
lim acceffat. sagittas q aureas
in palaciũ imꝑatoris iecerat.
⁊ succensis suburbus defructu
p̾dc̃as naues grecoꝵ incurrit.
ini aũt manuel. recepto in dedi¬
honorifice suscipit᷑ atq deduci¬

Expanded text:
vastatis et spoliatis Grecorum sam urbem regiam Constantinopolim accedens, sagittas aureas in palatium imperatoris jecerat, et incensis suburbanis, de fructu ns, naves Grecorum incurrit, erim Manuel recepto in dedihonorifice suscipitur atque deduci
Abbreviated transcription (Latin):
anno dm̃.mͦ. cxxxuiiͦ. ¶ Norebat
lz tp̃r comes campanie th̾obaldꝰ
coꝵ oculꝰ pes clandoꝵ in susten¬
tandis pauꝑibꝰ singularit̾ mu¬
nificꝰ. in extruendis monast̾us
⁊ erga religiosos quosq in ꝯpa¬
rabilis largitate. ꝙ̃ dñs magni¬
ficauit ⁊ dilatauit ĩ nobilissima
ꝓle. Geruit enĩ henricũ comitẽ.
theobald̾ comitẽ stepħm comitẽ¬
lippũ regni sui successorẽ. ¶ Flo¬
rebat ⁊ Guilłs comes cauernẽ¬
sis .uir iusticia ⁊ honestate in¬
siguis. Cuiꝯ pꝯmodũ deuotio
mira emicuit dũ de potente
pͥncipe scłi fcũs est ĩ cartusi¬
clarebat in ybernia uitutis
forͣ. ⁊ tociꝯ ꝑfeccõnis exemplar.
qui uit̾ cet̾a uirtutũ suaꝵ ĩ¬
gata. ¶Clarebat Guilib̾tꝰ
porretano pictanoꝵ ep̃t doc

Expanded text:
orebat hoc tempore comes Campaniae Theobaldus corum oculus, pes claudorum, in sustentandis pauperibus singulariter munificus, in exstruendis monasteriis, et erga religiosos quosque incomparabilis largitate, quem Dominus magnificavit et dilatavit in nobilissima prole: Genuit enim Henricum comitem, Theobaldlippum regni successorem. Florebat et Guillelmus comes Nivernensis vir justitia et honestate insignis, cujus postmodum devotio mira emicuit, dum de potente principe saeculi factus est in Carthusiclarebat in Hibernia virtutis forma et totius perfectionis exemplar. Qui inter caetera virtutum suarum ingata. Clarebat Gibertus Porretanus Pictavorum episc
Abbreviated transcription (Latin):
ponsurꝰ. de iusticia ueritꝰ ad au¬
dienciam sedis apłice applłans
euadit.⁊ nõ młto pꝯ cabiloui a¬
pud scũi marcellũ obit. ¶hic
innotentiꝯ ppͣ. ꝯcilio in lat̾ano
sollempuit᷑ celebrato: hfirmat᷑
⁊ morit᷑ ⁊ in lat̾auensi ecc̃a ĩ con¬
cha porfiretica sepelit᷑ anno
liꝯ est tenendum.

Expanded text:
ia veritus, ad audientiam sedis apostolicae appellans evadit, et non multo post Cabilloni apud Sanctum Marcellum obit. Hic Innocentius papa concilio in Laterano solemniter celebrato infirmatur et moritur, et in Lateranensi ecclesia in concha porphyretica sepelitur anno lius est tenendum.
Abbreviated transcription (Latin):
ret hoc tpre ii ytalia Guido ate¬
ciuꝯ młti int̾ musicos nõis. ia
hoc ĩ philosophis p̾ferendus:
ꝙ ignotos cantꝰ ꝑ eiꝯ regłam
pueri ⁊̃ faciliꝯ addiscũt. ꝙͣ per

Expanded text:
t hoc tempore in Italia Guido Aretinus, multi inter musicos nominis, in hoc etiam philosophis preferendus, quod ignotos cantus etiam pueri facilius discunt per
Abbreviated transcription (Latin):
bĩ iacobi. ⁊ añ altare honorifice
sepelit᷑ Qui moriturꝯ ꝓceres
quos secum hẽbat ꝯtestatur ut si¬
lia sua maior alyenordis: ludoni¬
co regi francoꝵ cũ ducatu aquita¬
nie uror tradatur. ꝙ̃ ludonico pͥ¬
dcũs p̾sentibꝰ optimatibꝰ regni
sui: sibi in ꝯingiũ yingit nuptiis
ꝙͣ sollempium celebratis. cuiꝯ
pat̾ ludonicꝰ pasio morit᷑ infra
mensem. ⁊ ia ecc̃a bł dyouisii añ¬

Expanded text:
B. Jacobi, et ante altare honorifice sepelitur: qui moriturus, proceres, quos secum habebat, contestatur ut filia sua major Alienordis Ludovico regi Francorum cum ducatu Aquitaniae uxor tradatur; quam Ludovicus praedictus praesentibus optimatibus regni sui sibi in conjugium jungit, nuptiis quam solemnibus celebratis. Cujus pater Ludovicus Parisiis moritur infra mensem, et in ecclesia Beati Dionysii an
Abbreviated transcription (Latin):
deo ꝓẜuis suis clamantibꝰ pug¬
naute. ⁊ nube eos ad estu solis¬
sarraceni solo xp̃ianoꝵ impetu
territi ꝓiectis armis fug̾iuut. Et
In hoc sexto bello .uiꝰ. lłs augusti
ꝯmisso: cesa sũt centũ milia pa¬
ganoꝵ. in porta u̾o ascalonie usz¬

Expanded text:
 suis ad se clamantibus pugnante, et nube eos ab estu solSaraceni solo christianorum inpetu territi, omnes projectis armis fugerunt. Et in hoc sexto bello 4 Kal. Augusti facto caesa sunt centum milia paganorum; in porta vero Ascalonae s
Abbreviated transcription (Latin):
piuriũ ꝑiurio cumulantes imꝑ¬
atorẽ abiurant. Et radulphũ
ducem burgũdionũ suꝑ se regẽ
statuũt corona ei a dũo pp̃. tñs¬
missa. cui erat inscͥptũ.: Petra det
petro. petrus dyadea Radulpho.

Expanded text:
perjurium cumulantes, imperatorem abjurant, et Rodulfum ducem Burgundionum super se regem statuunt; corona ei a papa missa, cui erat inscriptum: Petra dedit Petro, Petrus diadema Rodulfo.
Abbreviated transcription (Latin):
tent̾ oꝑante. eoꝵ dem sac̃mentoꝵ ef¬
fectũ siue ꝑ bonos sũ ꝑ malos in
toꝵ amplificant᷑ nec iualoꝵ pcc̃is
atenuant᷑ unde ẽ: hic est qui bap¬
tizat. ex quare: taingraue ortũ¬
est scandalũ: ut nlłiꝯ h̾esis tp̃re.
sc̃a ecc̃a grauiori scismate discifsa

Expanded text:
tenter operante eorundem sacramentorum effectum, seu per bonos, seu per malos inttorum amplificantur, nec malorum peccatis attenuantur. Unde est: Hic est qui baptizat. Ex qua re tam grave oritur scandalum, ut nullius heresis tempore sancta aecclesia graviori scismate discisa
Abbreviated transcription (Latin):
uidue saraptensis uuitator: Esurieus pas¬
cit alios. et ore pallente iemno: fame tor¬
quetur alieua. omnem q substanciam:
xp̃i iusceribus erogauit ÷ Nichil illo di¬
cuis: qui corpus diũ canistro portat¬
uimineo. sauguinem potat in uitro. qui
auariciam ciecit de templo. qui absq
funculo et increpatõne. uendencinm
era dispersit. ut donus dei domns
nocetur orõnis: et non latrouum spe¬
lũca: huiꝰ scĩ sectare uestigia et cet̾oꝵ
qui uirtutis illius sumles sunt: quos
Sacerdocium et bumuiliores fecit. et
sum absq lacrimis. thołe facere mentio¬
ueni : que ut hucusq non rueret: scĩ
exuperii merita p̾stiterunt. ¶hiis

Expanded text:
uiduae Saraptensis imitator, esuriens pascit alios et ore pallente ieiuniis fame torquetur aliena omnemque substantiam Christi uisceribus erogauit. nihil illo ditius, qui corpus domini canistro uimineo, sanguinem portat uitro, qui auaritiam proiecit e templo, qui absque funiculo et increpatione uendentium rum aera dispersit, ut domus dei domus uocaretur orationis et non latronum spelunca. huius e uicino sectare uestigia et ceterorum, qui uirtutum illius similes sunt, quos sacerdotium et humiliores facit et sum absque lacrimis Tolosae facere mentionem, quae ut hucusque non rueret, sancti episcopi Exsuperii merita praestiterunt. ips
Abbreviated transcription (Latin):
uestiatur. et p̾cipue in scãꝵ scͥpturaꝵ se¬
ingenioli uiei aliquod offaxre mumisculũ.
et cepta in duodeciui ꝓpħas explauacio
perue uiret ad calcẽ : susceptuui opus de¬
serere nolui. Set quod abste dicturus eiã :
tuo potissimum nomini consecraui ⁊ sequi¬

Expanded text:
vestiatur, et praecipue sanctarum Scripturarum levestiatur, et praecipue sanctarum Scripturarum leingenioli mei aliquod offerre munusculum, et coepta in duodecim prophetas explanatio perveniret ad calcem, susceptum opus deserere nolui, sed quod et absque te dictaturus eram, tuo potissimum nomini consecravi; e
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ in prologo ita interserens ⁊ ultimo
iam autumpii tp̃re. frat̾ nr̃ filius tu¬
uo sisĩmius monachus. tue mͥ digna¬
tionis epłam reddidit ÷ Qua lecta: ga¬
nisus sum esse te sospitem. et memorẽ
mei. omĩnui q srm̃ qui in scĩs locis dño
seruiunt. in quoꝵ refrigeriis facis tibi
amicos de iiquo mãnona. et p̾paras
eterua caberuacula. quo possis cuni da¬
ud dicere. Quam dilecta taberua cula
tu a dñe urtutuui. Concupiscit et deffe¬
cit amnia mea in atria dm̃ si enĩ pas
ser iuenit sibi donuni: et turtur in¬
dum ubi reponat pullos suos. Cur tu¬
fex es dñi. et calcas in fiue mundi tor¬
cularia: ut sicientibus ppłio. sangninis
xp̃i unium tribuas. non libere procla¬
niabis et dices. Cor meum et caro mea
it ad certamen. ut iuiucentibus coro¬
uam daret. ascensiones in corde tuo¬
disponere. et ire de uirtute in uirtucẽ.
et suitari diũ paupertatem.ut cũ illo
diues fias. et in te relinet caput. et
per singulos suscipiatur.uisitetur. alatͥ.

Expanded text:
 Ultimo jam autumni tempore frater noster, filius tuus, Sisinnius monachus, tuae mihi dignationis epistolam reddidit: qua lecta, gavisus sum esse te sospitem, et memorem mei, omniumque fratrum qui in sanctis locis Domino serviunt, in quorum refrigeriis facis tibi amicos de iniquo mammona, et praeparas aeterna tabernacula, ut possis cum David dicere: Quam dilecta tabernacula tua, Domine virtutum: concupiscit et deficit anima mea in atria Domini . Si enim Paset turtur nidum ubi ponat pullos suos : cur tu es, et calcas in fine mundi torcularia, ut sitientibus populis sanguinis Christi vinum tribuas, non libere proclamabis ac dices: Cor meum et caro mea it ad certamen, ut vincentibus coronam daret, ascensiones in tuo corde disponere, et ire de virtute in virtutem, et imitari Domini paupertatem, ut cum illo dives fias, et in te reclinet caput, et per singulos dies suscipiatur, visitetur, alatur,
Abbreviated transcription (Latin):
urãmi que nulla uł parua est : Set pro¬
nam ui te suscipere uolutatem. et nos
ad cetera prouoces. et ii lougo scriptu¬
raꝵ campo currere cohorteris ÷ Si qui
antem sunt quibus interpreta tõnem ⁊
hoꝵ et alioꝵ uolumiumi ante promisi:
iguoscaut incredibili ui te auiori uico.
et quicquid tibi scripsi : sibi scriꝑtuui ar¬

Expanded text:
rva est; sed pronam in te suscipere voluntatem: ut nos ad caetera provoces, et in longo Scripturarum campo currere cohorteris. Si qui autem sunt, quibus interpretationem et horum, et aliorum voluminum ante promisi, ignoscant incredibili in te amori meo, et quidquid tibi scripsi, sibi scriptum ar
Abbreviated transcription (Latin):
Ntest sane qua causa quo affectu. qua
intencone. quo p̾cipiente. in quo ue p̾¬
cepto malum inobedĩe io ꝯmittatur.
Mandatũ dei est : non occides. fac gͦ
duos homicidas. ⁊ inniũ quidem sꝑo¬
liandi cupiditate. Alt̾um u̾o nc̃citã¬
te sese defendendi. An non hic satis
euident̾ int̾ lepram ⁊ lepram causa
seꝑat faciens itaq disꝑem ualdei
culpam unius ⁊ eiusdem tñsgressio¬
nis. Nil deinde incestius. obscemus.
ue qua illas filias loth prmĩ usurpare
cuau̾it. aut attenuau̾it turpis. nophã¬
nis. ⁊ intencõ pietatis Iam u̾o de illo
qui pͥcipit. ⁊ item de eo quod pͥcipitur.
hunscemodi adu̾tenda erit sedm i
rom distinccõ ut cuius int̾ p̾cepto

Expanded text:
est sane qua causa, quo affectu, qua intentione, quo praecipiente, in quove praecepto malum hoc committatur.mandatum Dei est: Non occides . Fac ergo duos homicidas, et unum quidem spoliandi cupiditate, alterum vero necessitate sese defendendi facinus perpetrasse. An non hic satis evidenter inter lepram et lepram causa separat, faciens utique disparem valde culpam unius ejusdemque transgressionis? e, quam illas filias Lot paternum usurpasse cuarit aut attenuaverit turpis nefannis, et intentio pietatis? Jam vero de illo qui praecipit, et item de eo quod praecipitur, hujuscemodi avertenda erit secundum rationem distinctio, ut cujus inter praecepto
Abbreviated transcription (Latin):
sua gaudia sufficiant: ad maiorem
tũ głiam uident penas malorum
quãs ꝑ gram euaserunt. Quia qui
claritatẽ dei uident: ncħ in ceca¬
tura agitur qd uid̾e̾ non ualeant.

Expanded text:
sua gaudia sufficiant, ad majorem tamen gloriam vident poenas malorum, quas per gratiam evaserunt, quia qui Dei claritatem vident, nil in creatura agitur quod videre non possint.
Abbreviated transcription (Latin):
abbas clareuallis bnardus post claros
aitus ⁊ młtarũ aiarum lucra. post mł¬
ta fundata monastia. ⁊ plura miracło¬
rum signa lexhita. beato fine quieuit.
Ex cuius discipłis cum plures ad ep̃a¬

Expanded text:
bus beatus Bernardus post claros actus et multarum animarum lucra, post multa fundata monasteria, plura miraculorum signa exhibita sancto fine quievit. Ex cuius discipulis cum plures ad a
Abbreviated transcription (Latin):
tis eius. Hic cum ad huc puerulus
graui capitis dolore uexaretur decidͭ
in sectum. Adducta a ad eum est mu¬
liertula qͣiͣ dolorem mitigatura carmi¬
mans a se repulit. ⁊ abiecit. Nec de
tu spẽ surgens ab om̃i dolore lib̾atum
se eẽ ꝯgnouit. Neq illud tacendum
ꝙ ab ip̃is iam pu̾ilib annis si quos¬
hr̃e poterat nuimimos clamidestinas
autẽ benignũ iuuenis ãmi sodaliũ
dissimiles mores ⁊ amicicie ꝓcellose
siłem sibi effic̾e gestientes. cui p̾ci
tractatũ unũ. Epłas breues ad diuer¬
sos.cc ⁊.xl. Sermones autẽ pene in

Expanded text:
titatis. 4. Cum adhuc puerulus gravi capitis dolore vexaretur, decidit in lectulum. Adducta autem ad eum est muliercula, quasi dolorem mitigatura carmimans, a se repuliurgens ab omni dolore liberatum se esse cognouit. Vnde quod ab ipsis jam puerilibus annis, si quos poterat nummos habere, clandestinas autem benignum juvenis animum sodalium dissimiles mores, et amicitiae procellosae, similem sibi efficere gestientes. Quae sitractatum unum, epistolas breves ad diversos CCXL, sermones pene in
Abbreviated transcription (Latin):
mones uadens quoꝵdam suorũ pͥnci¬
pum tradicõne magnã stragem militũ
sis In syria ħ anno ex̾titus dei bis agg̾s¬
sus est sarracenos.In pͥmo pͥlio de pa¬
ganis cecid̃unt duo.M. qͥngenti. de xͥ¬
anis solũmodo.xu. In scdo autẽ non in

Expanded text:
mones vadens, quorundam suorum principum traditione magnam stragem militum sis. In Syria hoc anno exercitus Dei bis congressus est Saracenis. In primo prelio de paganis ceciderunt duo milia quingenti, de christianis solummodo 15; in secundo autem non in
Abbreviated transcription (Latin):
apsice sedis et
archiep̃i cum
dicto ꝯuemiẽtes
maguncie con¬
sultant sibi⁊ to¬
ti romano impio de sostituendo rege.
Lotharius itaq dux saxonũ uir sapiẽs
⁊ industrius ⁊ eccłiastico iuri deuotus
p̃potens diuicus ⁊ uictoriis om̃niassen¬

Expanded text:
postolicae sedis, et archiepiscopi cum dicto convenientes Moguntiae, consultant sibi et toti Romano imperio de substituendo rege. Lotharius dux Saxonum, vir sapiens et industrius, et aecclesiastico juri devotus, prepotens divitiis et victoriis, omnium assen
Abbreviated transcription (Latin):
corum ludonicus henricum ducem
northinãnie ad pacem recepit. qui in
breui rege stephõ mortuo angliam
intrat ⁊ regni integritate potitus pa¬
cem autiqͣm reformat. Eodem amno¬
pnceps unlis ac stremius ⁊ actibus
saratenis uittorias atq t̾ras occupa¬
tas obiit. nec non infiorem seguilli

Expanded text:
corum Ludovicus Henricum ducem Normanniae ad pacem recipit. Qui in brevi, mortuo rege Stephano, Angliam intrat, et regni integritate potitus, pacem antiquam reformat. Robenceps utilis et strenuus et actibus Saracenis victorias et terras eorum occupatas obit, nec inferiorem se fili
Abbreviated transcription (Latin):
bdam ex languentib p̾die huius bene¬
sas claritates ꝑ fenestras eccłic utre¬
as illapsas qͣi quedam p̾conia largicõ¬
nis subscq̃ntis Intͣ .xu. dies noĩatim
annotati sunt.c ⁊ tres ab ħ igne res¬
tincti. S ⁊ płimi asseu̾ant stellas mi¬
re magniticoĩs tenebrosam noctis ca¬
liginem ultͣ eccłiam pseq̃ndo effugas¬

Expanded text:
dam ex languentibus pridie hujus benesas, coelitus per fenestras ecclesiae vitreas illapsas, quasi quaedam pnis subsequentis. Intra 15 dies nominatim adnotati sunt centum et tres ab hoc igne restincti. Sed et plurimi asseverant, stellas mirae magnitudinis tenebrosam noctis caliginem ultra ecclesiam persequendo effugas
Abbreviated transcription (Latin):
henricus
qui ab impatore ad filiũ eius aĩo
ꝑtes filii debellau̾at. Mortuo impe¬
ratore se ut reum maiestatis filio
regis reddidit.⁊ ab eo captus custo¬
die traditus ẽ. De qua tñ custodia ip̃e
ꝑ industriã suam euasit. S ducat᷑
eius datus est gode frido cõmiti loua¬
nensium.

Expanded text:
Henricus, qui ab imperatore ad filium ejus animopartes filii debellaverat, mortuo imperatore, se ut reum majestatis filio regis reddidit; et ab eo captus custodiae traditus est; de qua tamen custodia ipse per industriam suam evasit; sed ducatus ejus datus est Godefrido comiti Lovaniensium.
Abbreviated transcription (Latin):
piens tam dui suffocat donce t̾re uenis diffusꝯ
fomẽta ignis accẽdat Ihine stillei canes latrare
fingũtur dũ procul nauigantes undaꝵ fremore¬
terrentur quos lorbente uoragine colligir estꝯ sumliq
de cã ĩ aliis ẽt t̾ris ĩcẽdiu surgit et gebennã ꝓtẽdis

Expanded text:
piens, tam diu suffocat, donec venis terrae diffusus fomenta ignis accendat. Hinc Scyllaei canes latrare finguntur, dum procul navigantes undaterrentur, quas sorbente voragine collidit aestus. Simili de causa in aliis etiam terris incendium surgit, et gehennam praeos