comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pascuis. Namsihic optimus uitȩ humanȩ & absolutissimus usus
exis timabitur quiescere & habundare : necesse est hunc eundem
scđm sui cuiusq generis sensum nobis atq uniuersis rationis ex ꝑ¬
tibus ac belius esse communẽ quibus om̃ibus natura ipsa in summa
rerum copia & securitate famulante. sine cura habendi copra redun
causam hanc meptȩ ac beluinȩ uitȩ consuetudinẽ & respuissẽ ase
et coarguisse maliis uidentur. quam quod natura ipsa auctor e
in pulsĩ. indignũ homine essẽ existimauerunt. in offitium se
uentris tantum & mnertiȩ natos arbitrari. & in hanc uitam non
obaliqua p̃clari facinoris aut bonȩ artis studia esse deductos
ut hanc ipsam uitam non adaliquẽ ꝓfectum essẽ eternitatis in¬
dultam Quam ꝓfecto non ambigeretur munus dĩ non esse reputan¬
dum. cum ttintis afflicttt᷑ angoribus & tot molestiis in pedita

Expanded text:
pascuis. Nam si hic optimus et absolutissimus vitae humanae usus pascuis. Nam si hic optimus et absolutissimus vitae humanae usus existimabitur, quiescere et abundare; necesse est hunc eumdem, secundum sui cujusque generis sensum, nobis atque universis rationis expertibus beluis esse communem: quibus omnibus, natura ipsa in summa rerum copia et securitate famulante, sine cura habendi copia redundcausam hanc ineptae ac beluinae vitae consuetudinem et respuisse a se, et coarguisse in aliis videntur, quam quod, natura ipsa auctore impulsi, indignum homine esse existimaverunt, in officium se ventris tantum et inertiae natos arbitrari; et in hanc vitam non ob aliqua praeclari facinoris aut bonae artis studia esse deductos, aut hanc ipsam vitam non ad aliquem profectum esse aeternitatis indultam quam profecto non ambigeretur munus Dei non esse reputandum, cum tantis afflictata angoribus, et tot molestiis impedita,
Abbreviated transcription (Latin):
ircum spitienti mihi proprium uitȩ humane ac
religiosum offitium qđ uł anatura manans uł apru¬
dentium studiis ꝓfectum dignum aliquid hoc
congesso sibi adintelligentiam diuino munere
obtineret : multa quidẽ aderant quȩ opinione
communi efficere utilẽ atq optandam uitam
uidebantur. maximeq ea quȩ & nunc et semper
antea potis sĩma inter mortales habentur otiũ
sinul atq opulentia. quod aliud sine altero mali potius materies
quambom esset occasio quia & quies mops ꝓpe quoddam uitȩ
ipsius esse intelligatur exilium. & opulens inquietudo tanto plus
calamitatis afferat. quanto maiore in dignitate his caret quȩ
maxime & optata & quȩsita sunt adutendum. Atq hȩc quidẽ
quan quam inse summa atq optima uitȩ blandimenta conti¬
neant : tamen non multum uidentur a consuetudine esse
beluinȩ oblectationis aliena. quib insaltuosa loca ac maxime
pabulis lȩta eua gantibus adsit & securitas alabore & satietas ex

Expanded text:
ircumspicienti mihi proprium humanae vitae ac religiosum officium, quod vel a natura manans, vel a prudentum studiis profectum, dignum aliquid hoc concesso sibi ad intelligentiam divino munere obtineret, multa quidem aderant, quae opinione communi efficere utilem atque optandam vitam videbantur, maximeque ea quae et nunc et semper antea potissima inter mortales habentur, otium simul atque opulentia, quod aliud sine altero mali potius materies, quam boni esset occasio; quia et quies inops prope quoddam vitae ipsius intelligatur esse exsilium, et opulens inquietudo 2 tanto plus calamitatis afferat, quanto majore indignitate his caretur, quae maxime et optata et quaesita sunt ad utendum. Atque haec quidem quamquam in se summa atque optima vitae blandimenta contineant, tamen non multum videntur a consuetudine esse beluinae oblectationis aliena: quibus in saltuosa loca ac maxime pabulis laeta evagantibus, adsit et securitas a labore, et satietas ex
Abbreviated transcription (Latin):
xse dĩ prestiterit ueriititẽ. Namq ad abraham homo locutus
sed abraham dm̃ adorauit. &o pestifere heretice. Dm̃ abrahã confes¬
susi ẽ : quẽ tudm̃ denegas. Quas ꝓmissas abrahȩ benedictiones im pie
expectas: Non .ẽ. tibi ille ut .ẽ. gentiũ pat̃: neq in familiã seminis sui
ꝑbenedictiones fidei suȩ renatus euadis. Non delapidib. abrahȩ filius exci¬
taris : sednatio uiperarũ confessionis suȩ hostis existis. Nonesisrłdei.
ñes abrahȩ successio. ñ iustificatus exfide es. non enĩ dõ credidisti Pereã
nãq fidẽ iuis tificatus ẽ. & constitutꝰ ẽ abraham pat̃ gentiũ ꝑ quã dm̃
cui crediderat ad or auit : Ador auit & enĩ beatus ille & fidelis patriarcha
dm̃ : & accipe quã dm̃ uerũ. cui ut ipe dese ait . N on impossibile. ẽ. omne
uerbũ. Nut numquid ñ solidõ possibile . ẽ. om̃e uerbũ: Quero quid

Expanded text:
an ex se Dei praestiterit veritatem. Namque ad Abraham homo locutus est; an ex se Dei praestiterit veritatem. Namque ad Abraham homo locutus est; sed Abraham Deum adoravit. Sed o pestifer haeretice, Deum Abraham confessus est, quem tu Deum denegas. Quas promissas Abrahae benedictiones impie exspectas? Non est tibi ille, ut est, gentium 112 pater: neque in familiam seminis sui per benedictiones fidei suae renatus evadis. Non de lapidibus Abrahae filius excitaris; sed natio viperarum confessionis suae hostis exsistis. Non es Israel Dei, non es Abrahae successio, non justificatus ex fide es: non enim Deo credidisti. Per eam namque fidem justificatus est, et constitutus est Abraham pater gentium, per quam Deum cui crediderat adoravit. Adoravit etenim beatus ille et fidelis patriarcha Deum ; et accipe quam Deum verum, cui, ut ipse de se ait, non impossibile est omne verbum. Aut nu
Abbreviated transcription (Latin):
uera aqua: & quȩro in quo eiusdẽ generis ueritas. a generis eiusdẽ
ueritate dissentiat. Quod enĩ ignis . ẽ. ñ potest. ẽẽ. neuerussit :
nec natura manenis in eo potest carere qđuera. ẽ. Perime aquȩ
qđ aqua . ẽ. & ꝑ id poterit abolere neuerasit. Cȩterũsiaqua mane¬
at : etiã in eo necesse.ẽ. ꝑsistat ut uerasit. Potest ita demũ natura
perire sinonsit uera : non potest ñuera esse simaneat. Aut dsuerus. ẽ
filius dĩ ut ds̃sit : aut sinon. ẽ deusuerus non potest etiã id esse qđ ds̃
ẽ : qi sinatura ñsit. naturȩ non cõpetit nomen. Siaut̃ naturȩ in eo
nomen.ẽ: non potest abeo ueritas ab esse naturȩ. Sed forte in eo
cũ angłs dĩ dĩdicitur. adoptionis nom̃ indulgeatur : & sit in eo nuncu¬
patio dĩ potius quã ueritas. Siparũ naturã insedĩ tũ cũ angłsdĩ dictus
ẽ docuit : in inferioris adhuc formȩ ab angło naturȩ nomine intellige

Expanded text:
vera aqua: et quaero, in quo ejusdem generis veritas a generis ejusdem vera aqua: et quaero, in quo ejusdem generis veritas a generis ejusdem veritate dissentiat? Quod enim ignis est, non potest esse ne verus sit: nec natura manens eo potest carere quod vera est. Perime aquae, quod aqua est: et per id poteris abolere ne vera sit. Caeterum si aqua maneat, etiam in eo necesse est persistat ut vera sit. Potest ita demum natura perire, si non sit: verum non potest non vera esse, si maneat. Aut Deus verus est filius Dei, ut Deus sit; aut si non est verus Deus, non potest etiam id esse quod Deus est: quia si natura non sit, naturae non competit nomen; si autem naturae in eo nomen est, non potest ab eo veritas abesse naturae. 15. cum angelus Dei Deus dicitur, adoptionis nomen indulgeatur, et sit in eo nuncupatio Dei potius quam veritas. Si parum naturam in se Dei tum, cum angelus Dei dictus est, docuit; in inferioris adhuc ab angelo naturae nomine intellige,
Abbreviated transcription (Latin):
tis sp̃s ardore ꝓrupimus. Sed tractatui suo fideinrẽ ueritas reserue¬
tur : quȩ cũ inchoata sit ad securitatẽ legentis. tractanda tam̃ atq
itaq demutationẽ naturȩ : nom̃ officii. Qui enĩ angłs dĩ . ẽ: deus .ẽ.
Nonsit plane ds̃uerus: sinon resdei & locutus fuerit & gesserit:
Ingentẽ enĩ magnã ismahel ad auget: & nomini eius multiplicati¬
ones gentiũ pollicetur. & quero si hoc angłi opus. ẽ. Sinuero dĩ po¬
testas ẽ. quid naturȩ aufers ueriattẽ. cui ueritatis ñ ad imis po¬
tes tatẽ. Tenet ittiq uirtus naturę ueritatis fidẽ: & int̃ dispen¬
sationis suȩ salutaria mundo sacramenta. quideus uerus . ẽ. nescit
habeat ds̃ uerus : & non ds̃ uerus. Non enĩ uerbi huiꝰ app̃hendo ra¬
tionẽ. sidicatur .mͥ. ignis . ẽ. sed non . ẽ uerus ignis. aut aqua. ẽ. sed ñ .ẽ.

Expanded text:
tis spiritus ardore prorupimus. Sed tractatui suo fidei nostrae veritas reservetis spiritus ardore prorupimus. Sed tractatui suo fidei nostrae veritas reservetur: quae cum inchoata sit ad securitatem legentis, tractanda tamen atque itaque demutationem naturae nomen officii: qui enim angelus Dei est, Deus est. Non sit plane Deus verus, si non res Dei et locutus fuerit, et gesserit. In gentem enim magnam Ismael adauget, et nomini ejus multiplicationes gentium pollicetur: et quaero, si hoc Angeli opus est. Sin vero Dei potestas est; quid naturae aufers veritatem, cui veritatis non adimis potestatem? Tenet itaque naturae virtus veritatis fidem: et inter dispensationis suae salutaria mundo sacramenta qui Deus verus est, nescit habeat Deus verus et non Deus verus? non enim verbi hujus apprehendo rationem, si dicatur mihi, Ignis est, sed non est verus ignis; aut aqua est, sed non est
Abbreviated transcription (Latin):
nongeneris. Nonenĩ alurd quã patrẽ & filiũ p̃dicamus. &itt naturam
nominũ coȩquamus. ut ueritatẽ dĩ teneat ex innascibilideo dei umnige¬
neci natiuitas Missi aut̃ & mit tentis significatio. hic non aliud quã
patrẽ & filiũ docet. cȩterũ ueritatẽ ñ adimit naturȩ Neq infilio
punit natiuȩ diuinitertis ꝓprietatẽ: quia nemo ambiga naturaro
aurto is infilu natiuitate connasci. ut ex uno consistat ininũ qđ ꝑ
unũ ñ discernatur exuno. atq ita unũ sint ꝑꝗd unus eensesen¬
qnm̃ paueos fudei calor. & desiderati sermonis iticonmnensse senũ
docentes. ad unius dei uerã & religiosam confessionẽ. piaquamuis in con¬
siderata festinatione descendimus & nunc quoq alterius quȩstionis
negotio immorantes non tenuimus ordinẽ constitutũ : &dũ dedeo uero
dõ filio loquimur. usq ad confessionẽ deiueri in patre & filio. feruen¬

Expanded text:
non generis. Non enim aliud quam Patrem et Filium praedicamus: et ita naturam non generis. Non enim aliud quam Patrem et Filium praedicamus: et ita naturam nominum coaequamus, ut veritatem Dei teneat ex innascibili Deo Dei unigeniti nativitas. Missi autem et mittentis significatio hic non aliud quam Patrem et Filium docet, caeterum veritatem non adimit naturae, neque in Filio perimit nativae divinitatis proprietatem: quia nemo ambigat naturam auctoris in filii nativitate connasci, ut ex uno consistat in unum, quod per unum non discernatur ex uno: atque ita unum sint per quod unusmpatiens fidei calor, et desiderati sermonis incontinens silentium! docentes, ad unius Dei veram et religiosam confessionem pia, quamvis inconsiderata, festinatione descendimus: et nunc quoque alterius quaestionis negotio immorantes, non tenuimus ordinem constitutum; et dum de Deo vero Dei filio loquimur, usque ad confessionem Dei veri in Patre et Filio ferven
Abbreviated transcription (Latin):
non ex utroq consis tere. quȩ ut̃q ds uerus sit Ded ꝑgamus etiã ndne
Qidẽ angłs. ẽ sed forte id circo ñds̃ uerus ẽ : quia angls dei ẽ Infe¬
rioris enim naturȩ uidetur hoc nom̃ & ubi nuncupatio ẽ. generis alieni:
ibsexis timatur ueritas ciusdẽ generis ñinesse: Et quidẽ iã superior lib in¬
anitatẽ huiꝰ quȩstionis ostendit. In angło enĩ offitii potius quã nature
intelligentia :ẽ. & propħa. mͥ. testis ẽ dicens Iuifacit anglos suos spiritus
& ministros suos ignẽ urentẽ Urens igitur ignis illi mainstri eius sunt u
&uemens sp̃s angtieius sunt Perhȩc enĩ nuntioꝵ qui angli nencupant᷑
ut hie ignis urens ministerdei : & hȩc natura eoꝵ accipit nuntur et
Significationẽ enĩ officii testatur innuntio: naturȩ ttantũ ueritatẽ con¬
firmauit in nomine. cũ dm̃ dexit. hic aut̃ nunc dispensationis e ordor

Expanded text:
non ex vero consinon ex vero consiDeus est. Sed forte idcirco 110 non Deus verus est, quia angelus Dei est. Inferioris enim naturae videtur hoc nomen: et ubi nuncupatio est generis alieni, ibi existimatur veritas ejusdem generis non inesse. Et quidem jam superior liber inanitatem hujus quaestionis ostendit. In angelo enim officii potius quam naturae intelligentia est. Et propheta mihi testis est, dicens: Qui facit angelos suos spiritus, et ministros suos ignem urentem . Urens igitur ignis ille ministri ejus sunt: et veniens spiritus, angeli ejus sunt. Per haec enim nuntiorum, qui angeli nuncupantur, elus, vel hic ignis urens minister Dei: et haec natura eorum accipit nuntii et Significationem enim officii testatur in nuntio: naturae autem veritatem confirmavit in nomine, cum Deum dixit. Hic autem nunc dispensationis est ordo,
Abbreviated transcription (Latin):
dictũ negat. ad imaginẽ & similitudinẽ nr̃am. Tenuit ergo sermo diui¬
nus rationẽ ueritatis indictis. quã opus explebat in factis: ut ho¬
minẽ ad imaginẽ dĩ ds̃ figuraret . ut dm̃ significaret. nec ueritatẽ
dõ adimeret. cũ & in cõmunione imaginis esset ds̃uerus. qui in opere
o stultit cecȩ impietatis temeritas Audis dm̃ & dm̃. audis imaginẽ
nrãm: Iuid tu subicis uerũ & non uerũ: Quid inseris naturalẽ atq falsu
euangelicis atq apłicis sub ͤ foco: in quib pater & filius non ꝑsona sed
natura unus &uerus ds̃uterq ẽ: interim telex sola enecat. Num quid
ait dm̃ uerũ & nondm̃ uerũ: Numquid alter inutroq p̃ter quã naturȩ
nomine usa ẽ: dm̃ & dm̃ dixit : quȩ dixit dm̃ unũ. Sed quid tantum
ueritate naturȩ. Cũ enĩ quifit scđm imaginẽ creaturo rtrius q h̃ potest

Expanded text:
dictum denegat ad imaginem et similitudinem nostram. Tenuit ergo sermo dividictum denegat ad imaginem et similitudinem nostram. Tenuit ergo sermo divinus rationem veritatis in dictis, quam opus explebat in factis: ut hominem ad imaginem Dei Deus figuraret, ut Deum significaret, nec veritatem Deo adimeret: cum et in communione imaginis esset Deus verus, qui in opere o stulta caecae impietatis temeritas! Audis Deum et Deum, audis imaginem nostram: quid tu subjicis verum et non verum? quid inseris naturalem atque falsum? evangelicis atque apostolicis suffoco, in quibus Pater et Filius non persona, sed natura unus et verus Deus uterque est: interim te lex sola enecat. Numquid ait Deum verum et non Deum verum? Numquid aliter in utroque praeter quam naturae nomine usa est? Deum et Deum dixit, quae dixit Deum unum. Sed quid tantum veritate naturae. Cum enim qui fit, secundum imaginem creatur utriusque, non potest
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ patris & dĩfilii homo conditussit. Nunc interim hoc tenemus. anuerus
deus non sit. cui uerus ds̃ dixerit. faciamus hominẽ ad imaginẽ & simi¬
litudinẽ nr̃am: Discerne siquid potesin hac imaginis cõmunione uerũ
atq falsum : & heretico furore hȩc in dissecabiliã decide. Vnũ enĩsunt
mur ordinẽ lectionis: ut ueritas semꝑ sibi cohȩrens non demutetur
offendiculo falsitatis & fecit ds̃ hominẽ. adimaginẽ dĩ fecit eum:
Imago cõmunis. ẽ. Ds̃ adimaginẽ dei hominẽ fecit: Quiuerũ dm̃ filiũ
dĩ denegat: quȩro ad cuiꝰ dĩ imaginem adõ factũ hominẽ intelligat.
Meminerit tam̃ semꝑ ꝑfiliũ omnia: neforte heretica in telligentia
oꝑationẽ sibi dĩ patris coaptet. Si igitur adimaginẽ dĩpatris & ꝑfiliũ
deum homo conditur. conditur quoq adimaginẽ filii. quia nemo filio

Expanded text:
Dei patris et Dei filii homo conditus sit. Nunc interim hoc tenemus, an verus Dei patris et Dei filii homo conditus sit. Nunc interim hoc tenemus, an verus Deus non sit, cui verus Deus dixerit: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram. Discerne, si quid potes, in hac imaginis communione verum atque 109 falsum: et haeretico furore haec indissecabilia decide. Unum enim sunt, mur ordinem lectionis, ut veritas semper sibi cohaerens non demutetur offendiculo falsitatis. Et fecit Deus hominem; ad imaginem Dei fecit eum . Imago communis est: Deus ad imaginem Dei hominem fecit. Qui verum Deum filium Dei denegat, quaero ad cujus Dei imaginem a Deo factum hominem intelligat. Meminerit tamen semper per Filium omnia; ne forte haeretica intelligentia operationem sibi Dei patris coaptet. Si igitur ad imaginem Dei patris per filium Deum homo conditur, conditur quoque ad imaginem Filii: quia nemo Filio
Abbreviated transcription (Latin):
faciamꝰ : significat secũ ad faciendũ nondissentientẽ. ñ alienũ ñ infirmũ.
sed qui potens sit adidunde. ẽ sermo faciendũ. hoc ergo sine dubio
naturȩ atq oꝑationis ueritas doceretur: qui sensũ suũ ꝑuerba eloquȩ¬
batur. sensus quoq rationẽ exnatura cũ ueritate subiecit dicens
sittitẽ. ñ habet discretionẽ: homo enĩ ad cõmunẽ fit. scđm ueritttẽ
sermonis imaginẽ : cõmunio aut̃ falso ueroq ñ cõpetit: ds quilo quit᷑
ad dm̃ loquitur : ad patris & filii imaginẽ homo conditur. Nomen:
ñ discrepat: natura ñ differt. Wna enĩ ẽ. imaginis ad quã homo creatꝰ
ẽ.speties. Et in t̾ hȩc ueritas ubi deperit. manente int̃ utrũq & facti
cõmunione & cõmunis imaginis ueritate : Nondũ absoluendȩ huiꝰ
quȩstionis .mͥ. tẽpus ẽ Posterius enĩ demonstrabimus: in quã imaginẽ

Expanded text:
Faciamus, significat secum ad faciendum non dissentientem, non alienum, non infirmum, Faciamus, significat secum ad faciendum non dissentientem, non alienum, non infirmum, sed qui potens sit ad id, unde est sermo, faciendum. Hoc ergo sine dubio naturae atque operationis veritas doceretur; qui sensum suum per verba eloquebatur, sensus quoque rationem ex natura cum veritate subjecit, dicens sitatem, non habet discretionem. Homo enim ad communem fit, secundum veritatem sermonis, imaginem. Communio autem falso veroque non competit. Deus, qui loquitur, ad Deum loquitur: ad Patris et Filii imaginem homo conditur. Nomen non discrepat, natura non differt. Una enim est imaginis, ad quam homo creatus est, species. Et inter haec veritas ubi deperit, manente inter utrumque et facti communione, et communis imaginis veritate? Nondum absolvendae hujus quaestionis mihi tempus est: posterius enim demonstrabimus, in quam imaginem
Abbreviated transcription (Latin):
quã si falsa ea esse quȩ ueritati obiectasunt. detegantur & hoc
quidẽ mentientũ absolutiore dedetore sim̃datia ipa ꝓficiant
ueritati Et quidẽ sensushum anȩ opinionis cõmune iuditium est.
nequaquã ueris falsa sotiari. neq hȩc rerũ genera mutuo sibi assen¬
su contineri. quia ꝑgeneris differentiã aduersante natura. nũ quã
dissidentia coeant nec diuersa consentiant. nec sibi inuicem
quomodo hoc dictũ intelligatur. faciamus hominẽ ad imaginẽ et
similitu dinẽ nr̃am. Uerba sensum enuntiant. sensus rationis est
motus. rationis motũ ueritas incitat : Ex uerbis igitur sensum
sequamur : & ex sensu rationẽ intelligamus & exratione ueritatem
app̃hendamus cui enĩ dicitur faciamus ad imaginẽ & similitudinẽ
nr̃am Quero in quo ñ scđm eum uerussit. qui sibi dicat. Ham sine
dubio dictũ hoc ex affectu sensuq dicentis ẽ Ergo quidicit

Expanded text:
quam si falsa ea esse, quae veritati objecta sunt, detegantur; et hoc quam si falsa ea esse, quae veritati objecta sunt, detegantur; et hoc quidem mentientium absolutiore dedecore, si mendacia ipsa proficiant veritati. Et quidem sensu humanae opinionis commune judicium est, nequaquam veris falsa sociari, neque haec rerum genera mutuo sibi 108 assensu contineri: quia per generis differentiam adversante natura numquam dissidentia coeant, nec diversa consentiant, nec sibi invicem quomodo hoc dictum intelligatur: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram . Verba sensum enuntiant, sensus rationis est motus, rationis motum veritas incitat. Ex verbis igitur sensum sequamur, ex sensu rationem intelligamus, et ex ratione veritatem apprehendamus. Cui enim dicitur: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram, quaero in quo non secundum eum verus sit, qui sibi dicat: nam sine dubio dictum hoc ex affectu sensuque dicentis est. Ergo qui dicit
Abbreviated transcription (Latin):
ctoritate naturȩ ueritas denegetur : quã & uirtus nominis & nomen
rẽ aut diffidentẽ earũ quȩ obici soleant quęstionũ: dehis nunc
tacere. Neq enĩ hoc qđ dici solet pat̾ maiorme. ẽ & çȩt̃a huiꝰmodi similia.
aut ignorantꝰ. aut non intelliguntur. ut ñ ꝑhȩc ipsa ueridei infilio
nature doceatꝰ : sed ordinẽ responsionis nrẽ eũ. eẽ. conuenit quierat
ꝓpositionis aduerse. ut uestigia impiȩ institutionis gressus hic
piȩ p̃dicationis inculcans. ipsa illa prima euadentis in hoc ꝓpha¬
nũ irreligiosũq it̃ fallacis doctrinȩ signa deleret. dilatis igit᷑
atq in postremũ reseruatis euangelicis atq apłicis p̃coniis .:
om̃is interim nobis delege & prophetis aduersus impios pugnasit :
ementitam eoꝵ ac fallacẽ ꝑuersitatẽ. his ipsis interim quib. fallere
tẽptant dictis coarguentib Neq enĩ alit̃ intelligi ueritas potest:

Expanded text:
ctoritate naturae veritas denegetur, quam et virtus nominis, et nomen ctoritate naturae veritas denegetur, quam et virtus nominis, et nomen rem aut diffidentem earum quae objici soleant quaestionum, de his nunc tacere. Neque enim hoc quod dici solet: Pater major me est , et caetera hujusmodi similia, aut ignorantur, aut non intelliguntur, ut non per haec ipsa veri Dei in Filio natura doceatur: sed ordinem responsionis nostrae eum esse convenit, qui erat propositionis adversae; ut vestigia impiae institutionis gressus hic piae praedicationis inculcans, ipsa illa prima evadentis in hoc profanum irreligiosumque iter fallacis doctrinae signa deleret. Dilatis igitur atque in postremum reservatis evangelicis atque apostolicis praeconiis, omnis interim nobis de lege et prophetis adversus impios pugna sit, ementitam eorum ac fallacem perversitatem his ipsis interim, quibus fallere tentant, dictis coarguentibus. Neque enim aliter veritas intelligi potest,
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa Parũ ẽ. ut qđ uult possit : quia semꝑ uoluntas uirtutis est.
quin etiã id qđ sibi sibi dicitur potest. Perfec te enĩ potestatis. ẽ. hoc
naturã posse facientis: qđ possit significare sermo dicentis. Atq ita
cũ quicquid dici potest idipsum & effici possit: tenet ueritatis naturã
ea quȩ dictis exȩquatur oꝑatio. Hon. ẽ itaq difilius ds̃ falsus. nec ds
adoptiuus nec ds̃ connuncupatus. sed ds̃uerus & non necesse. ẽ aliquid
ediuerso demons trare : ꝑ quod ñsit uerusds̃. Mihi enĩ sufficit in eodei
nom̃ atq natura ds̃enĩ . ẽ: ꝑquẽ facta sunt om̃ia: hoc mihi de eo creatio
mundi locuta. ẽ Exȩquatur ds̃ dõ nomine : exequatur ueritati ueritas
opere. Ut significatio dĩ. ẽ potentis indicto : itt intelligentia. ẽ dĩ po¬
tentis in facto Et post hec quȩro in patris & filii confessione qua au.¬

Expanded text:
omnia. 107 Parum est ut quod vult possit, quia semper voluntas virtutis est; omnia. 107 Parum est ut quod vult possit, quia semper voluntas virtutis est; quin etiam id quod sibi dicitur potest. Perfectae enim potestatis est, hoc naturam posse facientis, quod possit significare sermo dicentis. Atque ita cum quidquid dici potest, id ipsum et effici possit; tenet veritatis naturam ea quae dictis exaequatur operatio. Non est itaque Dei filius Deus falsus, nec Deus adoptivus, nec Deus connuncupatus, sed Deus verus. Et non necesse est aliquid e diverso demonstrare, per quod non sit Deus verus: mihi enim sufficit in eo Dei nomen atque natura. Deus enim est, per quem facta sunt omnia. Hoc mihi de eo creatio mundi locuta est. Exaequatur Deus Deo nomine, exaequatur veritati veritas opere. Ut significatio est Dei potentis in dicto, ita intelligentia est Dei potentis in facto. Et post haec quaero, in Patris et Filii confessione qua au
Abbreviated transcription (Latin):
erant. & fierent quȩ placerent. Uidit enĩds̃ quia bona sunt. Neque enĩ aliã¬
quã ꝑsonȩ intulit lex significationẽ : cũ ait: Et dixit ds̃. fiat firmam̃tũ.
& subiecit rursum. & fecit ds̃ firmamentũ . Cȩterũ nec uirtutẽ distincxit.
nec naturã separauit. nec nom̃ demuttiuit in eo. in quo tantũ dicentis intel¬
ligentiã prȩstrat. ut significationẽ efficientis afferret. Weritatẽ
autẽ naturȩ atq uirtutis significatio sermocinantis ñ adimit : quin
potius ueritatẽ ipsam quantit potest ꝓprietate comm̃dat. Afferre
enĩ dicto efficientiã naturȩ eius. ẽ quȩ efficiens id possit prȩstare
qđ dicens : In quo ergo tandẽ ñerit uerus ille quiefficit. cũ uerussit
ille quidicit quando quidẽ dicti ueritatẽ facti ueritas consequatur :
itaq infilio dĩ dõ: naturȩ ueritet tẽ : Ds. ẽ: creator ẽ: dĩfilius. ẽ: potest

Expanded text:
erant, et fierent quae placerent. Vidit enim Deus quia bona sunt. 5. Lex in dierant, et fierent quae placerent. Vidit enim Deus quia bona sunt. 5. Lex in dionae, intulit lex significationem, cum ait: Et dixit Deus, fiat firmamentum ; et subjecit rursum: Et fecit Deus firmamentum . Caeterum nec virtutem distinxit, nec naturam separavit, nec nomen demutavit in eo, in quo tantum dicentis intelligentiam praestitit, ut significationem efficientis afferret. Veritatem autem naturae atque virtutis, significatio sermocinantis non adimit; quin potius veritatem ipsam quanta proprietate commendat. Afferre enim dicto efficientiam, naturae ejus est, quae efficiens id possit praestare, quod dicens. In quo ergo tandem non erit verus ille qui efficit, cum verus sit ille qui dicit; quando quidem dicti veritatem, facti veritas consequatur? lio Dei Deo naturae veritatem. Deus est, creator est, Dei filius est, potest
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ: qđ spica structũ. & aristis uallatũ. & folliculis decussum. & in far
cõminutũ & in panẽ coactũ. & incibũ sũptũ : reddiderit exse & naturã
panis & munus . Itaq quia naturȩ uirtus prȩstat uerita tern:
uideamus anuerus deussit. quẽ moyses dm̃esse significat. de unodõ et
eodẽ uero dõ postea locuturi. nenon int̾posita sponsione de unius & ue¬
ridĩ inpatre & filio sub sistentis confirmatione. periculosa suspitio
pendulȩ expectationis sollicitudinẽ defatiget. Creatio igitur mundi
postquã & dĩ cognitio suscepta .ẽ. filiũ dĩ dm̃ esse significans: rogo in quo
tandẽ uerũ esse dm̃ deneget. Non enĩ ambigitur: quin ꝑfilium om̃ia
nihilo & nihil non ꝑcũ. Quero in quo ei ueritas dĩdesit: cui ñ desit dĩ nec
natura necuirtus. Naturȩ enĩ suȩ uirtute usus. ẽ : ut et essent quȩ non

Expanded text:
est, quod spica structum, et aristis vallatum, et folliculis decussum, et in farinam est, quod spica structum, et aristis vallatum, et folliculis decussum, et in farinam comminutum, et in panem coactum, et in cibum sumptum, reddiderit ex se et naturam panis et munus. Itaque quia naturae virtus praestat veritatem; videamus an verus Deus sit, quem Moyses Deum esse significat: de uno Deo, et eodem vero Deo postea locuturi; ne non interposita sponsione de unius et veri Dei in Patre et Filio subsistentibus confirmatione, periculosa suspicio pendulae expostquam et Dei cognitio suscepta est, filium Dei Deum esse significans, rogo in quo tandem verum esse Deum deneget. Non enim ambigitur, quin per Filium omnia nihilo, et nihil non per eum; quaero in quo ei veritas Dei desit, cui non desit Dei nec natura, nec virtus. Naturae enim suae virtute usus est, ut et essent quae non
Abbreviated transcription (Latin):
taq or dinẽ quȩstionis etiã ordo conexi sibi libelli Ham quia hȩc sequers
impii blandimenti posita sententia. ẽ. Nouimꝰ unũ dm̃ uerũ hinc quoq
scđo huiꝰ libri omis sermo consistit. anfilius dĩ ds̃ uerus sit. Nam sine dubi
in hunc se ordinẽ heretici ingenii subtilitas coaptetuit. primũ unũ dm̃
dicens Oeinde unũ uerũ deum confitens ut ꝑ idfilium dĩ anaturadĩ et
ueritate auer teret. cũ ueritas innatura unus manens. naturalẽ unius ñ
excederet ueritatẽ Igitur quia ambiguitatis locus nullus. ẽ. quin
moyses unũ dm̃ p̃dicans. intelligatur dedĩfilio significasse quod deus sit.
ꝑ ipas illas significationis suȩ auctoritates recurramꝰ & requiramus anquẽ dm̃
significauerit. dm̃ quoq uerũ intelligendũ docuerit. Nulli aut̃ dubiũ. ẽ.
ueritatẽ ex natura & ex uirtute. eẽ. Ex ẽpli causa dictũ. ẽ Uerũ triticũ

Expanded text:
itaque ordinem quaestionis etiam ordo connexi sibi libelli. Nam quia haec sequens itaque ordinem quaestionis etiam ordo connexi sibi libelli. Nam quia haec sequens impii blandimenti posita sententia est: Novimus unum Deum verum: hinc quoque secundi hujus libri omnis sermo consistit, an filius Dei Deus verus sit. Nam sine dubio in hunc se ordinem haeretici ingenii subtilitas coaptavit, primum unum Deum dicens, deinde unum verum Deum confitens: ut per id filium Dei a natura Dei et veritate averteret, cum veritas in natura unius manens, naturalem unius non excederet veritatem. Igitur quia ambiguitatis locus nullus est, quin Moyses unum Deum praedicans, intelligatur de Dei filio significasse quod Deus sit, per ipsas illas significationis suae auctoritates recurramus: et requiramus, an quem Deum significaverit, Deum quoque verum intelligendum docuerit. Nulli autem dubium est, veritatem ex 106 natura et ex virtute esse: ut exempli causa dictum sit, verum triticum
Abbreviated transcription (Latin):
rem & sinc ueram confessionẽ uipere ȩ doc trinȩ fraudulentiã ꝓdituri. hunc
responsionis nrẽ ordinẽ inchoauimus : qui & aditũ sibi demonstrandȩ uerita¬
tis ad quireret. nec se periculo impiȩ ꝓfessionis in sereret. tẽperato inter
utrũq moderamine. non negantes dm̃ unũ. sed eo ipso auctore. dm̃ & dm̃¬
addiuersitatis num erũ desecantes. neq contra tantũ in nominib confi¬
tentes seddm̃ & dm̃ reposita & dilata adhuc plenius unitatis quȩstione
mons trantes. Recte enĩ unũ dm̃ amoyse p̃dicatũ: euangelia testantur
& rur sum fidelit̃ in euangeliis dm̃ & dm̃ doceri moyses dm̃ unũ p̃dicans
auctor ẽ: atqr ita ñ auctoritati contraitũ ẽ. sed auc toritate responsũ
e neꝑid di filiũ liceret dm̃ negari. quia audi is rł ds unꝰ ẽ. cũ confitenti
dĩ filiũ dm̃ idẽ auctor esset. qui auctor. ẽ. diunius p̃dicandi. Sequitꝰ¬

Expanded text:
rem et sinceram confessionem, vipereae doctrinae fraudulentiam prodituri, hunc rem et sinceram confessionem, vipereae doctrinae fraudulentiam prodituri, hunc responsionis nostrae ordinem inchoavimus, qui et aditum sibi demonstrandae veritatis acquireret, nec se periculo impiae professionis insereret: temperato inter utrumque moderamine; non negantes Deum unum, sed eo ipso auctore Deum ad diversitatis numerum desecantes, neque contra tantum in nominibus confitentes; sed Deum et Deum, reposita et dilata adhuc plenius unitatis quaestione, monstrantes. Recte enim unum Deum a Moyse praedicatum Evangelia testantur: et rursum fideliter in Evangeliis Deum et Deum doceri, Moyses Deum unum praedicans auctor est. Atque ita non auctoritati contraitum est, sed ex auctoritate responsum est, ne per id Dei filium liceret Deum negari, quia ad Israel Deus unus est: cum confitendi Dei filium Deum idem auctor esset, qui auctor est Dei unius praedicandi.
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃unũ ñ confessa responsio. cũ fidei nrȩ̃ ꝓfessio scđm dm̃ unũsit. recideret¬
q in alterius hereseos impietatẽ. dm̃ unũ patrẽ & filiũ ꝓfessa confessio.
atq ita sapientia mundi quȩ stultitia apud dm̃. ẽ. spetie blandȩ & pesti¬
ferȩ sumplicitatis illuderet. cũ hoc fidei suȩ constitueret exordiũ. in quo
sibi impie aut assentirem᷑ aut aduersarem᷑. & ꝑ hoc utriusq rei periculum.
dm̃ filiũ ñ esse optineret qui ads̃unus. ẽ: aut extorquȩret hereseos necessi¬
ititẽ. si & patrẽ dm̃ & filiũ am̃ confitentes. unũ dm̃ p̃dicare scđm sabelli opini¬
onẽ impiam existimarem᷑. & ita hoc p̃dicationis suȩ modo unusds̃ aut aliũ
aliũ nesciret. & alius ñ ꝑmit teret unionẽ. & duo unꝰ esse ñ posset. Sedos¬
sapientiamdĩ quȩ mundo stultitia . ẽ. consecuti. & ꝑfidei dominicȩ saluta¬

Expanded text:
Deum unum non confessa responsio, cum fidei nostrae professio secundum Deum unum sit; recideretDeum unum non confessa responsio, cum fidei nostrae professio secundum Deum unum sit; recideretque in alterius haereseos impietatem, Deum unum Patrem et Filium professa confessio. Atque ita sapientia mundi, quae stultitia apud Deum est, specie blandae et pestiferae simplicitatis illuderet, cum hoc fidei suae constitueret exordium, in quo sibi impie aut assentiremur, aut adversaremur: et per hoc utriusque rei periculum, Dei filium Deum non esse obtineret, quia Deus unus est; aut extorqueret haereseos necessitatem, si et Patrem Deum et Filium Deum confitentes, unum Deum praedicare secundum Sabellii opinionem impiam existimaremur: et ita hoc praedicationis suae modo unus Deus aut alium alium nesciret, et alius non permitteret unionem, et duo unus esse non posset. secuti, et per fidei dominicae saluta
Abbreviated transcription (Latin):
sus sui inopiam intelligens & dei sapientiã consectans. non scđm
humanã sapientiã prudens sit. sed scđm qđ ad dm̃ ꝓficit sapiat.
indĩ sapientiã exre cognita mundi stultitia transiturus. cuiꝰ stultȩ
sapientiȩ sensui hereticã subtilitas ad fallendi occasionẽ coaptans.
unũ dm̃ ꝓfessa. ẽ. auctoritate legis euangłioꝵq usa qua dictũ est
Audi is rahel dns ds̃ tuus unus. ẽ. Hon ignorans quantũ in eo esset
ponsionis periculũ. uł silentii. & exutroq oportunita
impietatis expec tans. ut scĩtatẽ dicti iñ fideliter usurpati coniuen¬
tis taciturnitas confirmaret. ꝑ id qđ ds unus. ẽ. filius timendĩ
ds̃ nesset. dõ tantũ sicut . ẽ. un omanente At uero si contradictio p̃sũptȩ
impiȩ huiꝰ professionis existeret: ueritatẽ fider euangelicȩ ñ conseruaret

Expanded text:
sus sui inopiam intelligens, et Dei sapientiam consectans, non secundum sus sui inopiam intelligens, et Dei sapientiam consectans, non secundum humanam sapientiam prudens sit, sed secundum quod ad Deum proficit sapiat, in Dei sapientiam ex recognita mundi stultitia transiturus. Cujus stultae sapientiae sensum haeretica subtilitas ad fallendi occasionem coaptans, unum Deum professa est, auctoritate Legis Evangeliorumque usa, qua dictum est: Audi, Israel, Dominus Deus tuus unus est : non ignorans quantum in eo esset vel responsionis periculum, vel silentii; et ex utroque opportunitatem impietatis exspectans: ut si sanctitatem dicti infideliter usurpati, conniventis taciturnitas confirmaret, per id quod Deus unus est, filius tamen Dei Deus non esset, Deo tantum sicut est uno manente; at vero si contradictio praesumptae impiae hujus professionis exsisteret, veritatem fidei evangelicae non conservaret
Abbreviated transcription (Latin):
hereticoꝵ instiaitionib superiorib. libris: ñ igno¬
rauimus in eã nos contra dicendi necessitatẽ deduc¬
tos fuisse. ut ñminus periculi audientib respon¬
sio nr̃a quã silentiũ commoueret: Cũ enĩ unũdm̃
profane assertio infidelis ingereret. & rur sũ unũ
dm̃ religiose negare fidessana non posset : trac¬
tari de eo ñsine ancipitis periculi conscientia
potuit. qđ nonminus impie confirmaret᷑
Squã negaretur: Et quidẽ humani sensus
opinione ineptum & rationis alienũ. ẽẽ. hoc forte existimabitur : ut
qđ irreligiosum. ẽ negare. id ipsũ ir religiosũsit confiteri. cũ pietas
confitendi impietatem condemnet negandi. nec ratione conuenia
ut utilit̃ affirmetur qđ utilit̃ destruatur. Sed ad diuinȩ sapientiȩ
intelligentiã. humanus sensus imprudens. & scđm cęlestẽ prudentiã
stultus iuxta infirmita tes suassentit . & iuxta im becil litatem
naturȩ suȩ sapit. stultus sibi futurus ut deo sapiat. scilicet ut sen¬

Expanded text:
ereticorum institutionibus superioribus libris, non ignoravimus in eam nos contradicendi necessitatem deductos fuisse, ut non minus periculi audientibus responsio nostra, quam silentium commoveret. Cum enim unum Deum profane assertio infidelis ingereret, et rursum unum Deum religiose negare fides sana non posset; tractari de eo non sine ancipitis periculi conscientia potuit, quod non minus impie confirmaretur, quam negaretur. Et quidem humani sensus opinione ineptum et rationis alienum esse hoc forte existimabitur, ut quod irreligiosum est negare, idipsum irreligiosum sit confiteri: cum pietas confitendi, impietatem condemnet negandi; nec rationi conveniat, ut utiliter affirmetur, quod utiliter destruatur. Sed ad divinae sapientiae intelligentiam humanus sensus imprudens, et secundum coelestem prudentiam stultus, juxta infirmitates suas sentit, et juxta imbecillitatem naturae suae sapit; stultus sibi futurus, ut Deo sapiat, scilicet ut sen
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpheticȩ locus . ẽ: institutũ interim exlege ordinẽ ꝑsequamur
Probaturi enĩ postea ex euangeliis. uerum dĩ filiũ natũ in homine
fuisse : nunc uisũ interim patriarchis inspetie hominis dĩfilium.
dm̃ uerũ doceamus exlege. Namq cũ abrahȩ homo uisus. ẽ. & d s̃ad¬
oratus. & iudex p̃dicatꝰ. & cũ pluit dñs adño : non ambigitur quinqđ
pluit dñs ad nõ. ad significationẽ patris & filii lex loquatur Neq
rursum existimandũ ẽ. qđ patriarcha nescierit quin dm̃ uerũ ado¬
impietas ad intelligentiã uerȩ fidei difficultatẽ Angustũ enim
irreligiositatis sensũ: religiose doctrinȩ institutio non adiit. Ex quo
fit utquȩ ad sacramentũ salutis humanȩ ds̃ in homine nascendo gessit.
mens irreligiosa ñ capiat : dũ opus salutis suȩ ñ intelligit dĩ esse uirtu¬
tẽ. & contemplando partũ natiuitatis. infantiȩ infirmitatẽ. pueritiȩ

Expanded text:
propheticae locus est, institutum interim ex lege ordinem persequamur. propheticae locus est, institutum interim ex lege ordinem persequamur. Probaturi enim postea ex Evangeliis verum Dei filium natum in homine fuisse, nunc visum interim patriarchis in specie hominis Dei filium Deum verum docemus ex lege. Namque cum Abrahae homo visus, est et Deus adoratus, 114 et judex praedicatus: et cum pluit Dominus a Domino, non ambigitur quin quod pluit Dominus a Domino, ad significationem Patris et Filii lex loquatur: neque rursum existimandum est, quod patriarcha nescierit quin Deum verum adoimpietas ad intelligentiam verae fidei difficultatem. Augustum enim irreligiositate sensum religiosae doctrinae institutio non adit. Ex quo fit, ut quae ad sacramentum salutis humanae Deus in homine nascendo gessit, mens irreligiosa non capiat: dum opus salutis suae non intelligit Dei esse virtutem. Et contemplando partum nativitatis, infantiae infirmitatem, pueritiae
Abbreviated transcription (Latin):
dentiã : unde nuerus est. Non ꝑimunt naturȩ ueritatẽ celestis
miscdiȩ sacram̃te : sed nec sc̃oꝵ fidẽ speties quȩ ad fidei uisionem
coaptantur eludunt. Sacram̃ta enĩ legis mysterium dispensati¬
oruifeuangelicȩ p̃figurant : ut patriarcha uideat & credat. qđ
apls contempletur et p̃dicet. Namq cũ lex um brasit fururoꝵp
ueritatẽ corporis umbrȩ speties expressit. &ds in homine uiudet̃
et creditur & adoratur: qui scđm plenitudinẽ tẽporis eẽt. in homine
ẽ. autẽ tũ tantũ ds̃ in homine ñnatus est. Moxetiã hoc qđ ẽ. uisus.
& natus ẽ Adueritatẽ uero nascendi: familiaritas ꝓficit assũptȩ ad con¬
uidendus assumitur : hic ꝓnaturȩ nrẽ infirmitate nascitur. Quoderat
ds̃ ase demutatur. cũ in homine nob̾ aut uidetur aut nascitur. familiari
int̾se ꝓprietate & natiuitatis et uisus. ut qđ natũ. ẽ uisum sit. & quod
uisum .ẽ. nasceretur. & quia nondũ nobis collationis euangelicȩ ac

Expanded text:
naturae suae. --Non perimunt naturae veritatem coelestis misericordiae sacramenta: sed nec sanctorum fidem species, quae ad fidei visionem coaptantur, eludunt. Sacramenta enim legis mysterium dispensationis evangelicae praefigurant: ut patriarcha videat et credat, quod Apostolus contemplatur et praedicat. Namque cum lex umbra sit futurorum, veritatem corporis umbrae species expressit. Et Deus in homine et videtur et creditur et adoratur, qui secundum plenitudinem temporis esset in homine b lege tantum Deus in homine, non natus est: mox etiam hoc, quod est visus, et natus est. Ad veritatem vero nascendi familiaritas proficit assumptae ad confirmitatem videndus assumitur: hic pro naturae nostrae infirmitate nascitur quod erat Deus a se demutatur, cum in homine nobis aut videtur, aut nascitur, familiari inter se proprietate et nativitatis et visus: ut quod natum est, visum sit; et quod visum est, nasceretur. Et quia nondum nobis collationis evangelicae ac
Abbreviated transcription (Latin):
omnẽ iuidicans terrã & ds̃ etiustus udex ẽ & pluit adño St int hȩc
quẽ solũ ius tũ uidicẽ dixeris quȩro Ad nõ enĩ dñs pluit: & hunc iustũ
udice ñ negabis. quipluit a dnõ Abra ham enĩ dixit : pat̃ gentiũ
ñutiq infidelũ. Nullo modo facies hoc uerbũ ut occidas uistũ cũ
impio & erit iustus tanquã impius. Nullomodo qui iudicas terrã
facies hoc iuditiũ Hunc ergo deum iustum iudicẽ. necessei ẽ &&uerũ
am̃esseo Tuo tẽ impie teneo m̃datio Nondũ ex euangeliuis dm̃ iudicẽ
ꝓfero : lex mihi uidicẽ dm̃ locuta ẽ Adimȩ filio quod iudedu est
ut auferas qđ ds̃uerus. ẽ Eum enĩ solũ uerũ dm̃ quem solũ udic eni
ius tũ ꝓ fessus es & que iustũ iudicẽ doces. hunc non potes seđmnte dñuerũ
ecer narũ sponsor ẽ. pioꝵ impioꝵq iudex ẽ. abrahȩ ds ẽ. abeo adorat᷑

Expanded text:
 Et inter haec, quem solum justum judicem dixeris, quaero. A Domino enim Dominus pluit: et hunc justum judicem non negabis, qui pluit a Domino. Abraham enim dixit, pater gentium, non utique infidelium: Nullo modo facies hoc verbum, ut occidas justum cum impio, et erit justus tamquam impius. Nullo modo, qui judicas terram, facies hoc judicium . Hunc ergo Deum justum judicem, necesse est et verum Deum esse. Tuo te, impie, teneo mendacio. Nondum ex Evangeliis Deum judicem profero: lex mihi judicem Deum locuta est. Adime Filio quod judex est, ut auferas quod Deus verus est. Eum enim solum verum Deum, quem solum judicem justum, professus es: et quem justum judicem doces, hunc non potes secundum te verumaeternarum sponsor est, piorum impiorumque judex est, Abrahae Deus est, ab eo ad
Abbreviated transcription (Latin):
cepit. Ac cepisse aut̃ formã serui eũ qui esset indiforma de contrariis
cõparatur: ut quantit ueritas. ẽ. manere in dĩ forma. tanta ueritas sit acce¬
pisse formã serui. Ad ꝓprietatẽ enĩ naturȩ intelligendã : significatione
uerbi adid communis impellimur. Informa enĩ serui ẽ qui & in forma
dĩẽ & cũ hoc naturȩ illud uero dispensationis sit : in eius dẽ ttrm̃ est
ueritatis ꝓprietate quod utrũq ẽ. ut tã uerus sit in diforma quã uerꝰ¬
inserui: Ut uero assũpsisse formã serui. ñ aliud ẽ. quã hominẽ natũ essẽ
ita in forma dĩ esse non aliud ẽ. quã dm̃. eẽ. Unũ ttimen eundẽq nondĩ de¬
fectione sed hominis assũptione ꝓfitentes. & in formadi ꝑnaturã diuinam.

Expanded text:
 Accepisse autem formam servi eum qui esset in Dei forma, de contrariis  Accepisse autem formam servi eum qui esset in Dei forma, de contrariis comparatur, ut quanta veritas est manere in Dei forma, tanta veritas sit accepisse formam servi. Ad proprietatem enim naturae intelligendam, significatione verbi ad id communis impellimur. In forma enim servi est, qui et in forma Dei est. Et cum hoc naturae, illud dispensationis sit, in ejusdem tamen est veritatis proprietate quod utrumque est, ut tam in servi. Ut vero assumpsisse formam servi non aliud est, quam hominem natum esse; ita in forma Dei esse non aliud est, quam 336 Deum esse, unum tamen eumdemque, non Dei defectione, sed hominis assumptione, profitentes et i
Abbreviated transcription (Latin):
animã assũpsit. quȩ utiq numquã ab homine gignentiũ originib p̃bet᷑
Si enĩ conceptũ carnis nisi exdõ uirgo ñ habuit: longe mauis nec esse est
anima corporis nisi ex dõ aliunde ñ fuerit &cũ ipse ille filius hominis
ipsesit qui & filius dĩ. qr totus hominis filius totus dĩfilius sit: quã ridi¬¬
culȩ p̃ter dĩfiliũ qui uerbũ caro factũ.ẽ. aliũ nescioquẽ tanquam
& difilius sit. Perid uero quod tristis .ẽ. anima sua usq ad mortẽ. & qđ
potestatẽ hab et animȩ suȩ ponendȩ & resumendȩ : uolunt ex trinsecus
animã non ex spuscõ ut et corpus ex eo conceptũ.ẽ. deputare. cũ uerbũ
ds̃ insacramento naturȩ suȩ manens. homo natus sit. Natus autem est¬
nonut eẽt alius atq alius: sedut ante hominẽ ds̃ suscipiens hominẽ homo
uerbũ caro factũ. ẽ. scilicet qđ filius dei cũ informa di esset formã serui ac

Expanded text:
animam assumpsit; quae utique numquam ab homine gignentium originibus praebetur. animam assumpsit; quae utique numquam ab homine gignentium originibus praebetur. Si enim conceptum carnis nisi ex Deo Virgo non habuit; longe magis necesse est, anima corporis, nisi 335 ex Deo, aliunde non fuerit. Et cum ipse ille filius hominis ipse sit qui et filius Dei, quia totus hominis filius totus Dei filius sit; quam ridicule praeter Dei filium, qui Verbum caro factum est, alium nescio quem tamquam is filius et Dei filius sit? Per id vero, quod tristis est anima sua usque ad mortem, et quod potestatem habet animae suae ponendae et resumendae, volunt extrinsecus animam, non ex Spiritu sancto, ut et corpus ex eo conceptum est, deputare: cum Verbum Deus, in sacramento naturae suae manens, homo natus sit. Natus autem estnon ut esset alius atque alius: sed ut ante hominem Deus, suscipiens hominem homo et Verbum caro factum est: scilicet quod filius Dei, cum in forma Dei esset, formam servi
Abbreviated transcription (Latin):
uerbũ hoc sit patridõ filius: argute subripere uolunt ne sub sistens uer-¬
bũ ds̃ & manens in formadĩ xp̃s homo natussit: Ut cũ hominẽ illum
humanȩ potius originis causa quã spiritalis conceptionis sacramentũ
anim auerit. ñ ds̃ uerbũ hominẽ se expartu uirginis effitiens extiterit.
sed ut in prophȩtis sp̃s ꝓphetiȩ. ita miħm uerbũ dĩ fuerit : & arguere nos
solent quod xpm̃ dicamus. eẽ. natũ non nr̃i corporis atq animȩ hominẽ.:
cũ nos uerbum carnẽ factũ. & se exformadĩ euacuantẽ xpm & formam
serui assumentẽ. ꝑfectũ scđm habitũ conformationis humanȩ & nostrȩ
similitudinis natũ hominẽ predicemus. ut uere dĩfilius uerus hominis
filius natussit neq nonnatus ex dõ homo neq qinatus exdõ homo idõ
dͥs̃ esse defitiens. sedut ꝑse sibi assumpsit ex uirgine corpus. itt exse sibi¬

Expanded text:
verbum, hoc sit patri Deo Filius; argute subrepere volunt, ne subsistens Ververbum, hoc sit patri Deo Filius; argute subrepere volunt, ne subsistens Verbum Deus et manens in forma Dei Christus homo natus sit: ut cum hominem illum humanae potius originis causa, quam spiritalis conceptionis sacramentum animaverit, non Deus Verbum hominem se ex partu Virginis efficiens exstiterit, sed ut in prophetis Spiritus prophetiae, ita in Jesu Verbum Dei fuerit, et arguere nos soleant, quod Christum dicamus esse natum non nostri corporis atque animae hominem: cum nos Verbum rvi assumentem, perfectum secundum habitum conformationis humanae, et nostrae similitudinis natum hominem praedicemus: ut vere Dei filius verus hominis filius verus sit: neque non natus ex Deo homo, neque quia natus ex Deo homo, ideo Deus esse deficiens. 22.
Abbreviated transcription (Latin):
poris homo iħs xp̃s & dĩfilius & hominis. ẽ. filius: & ex formadĩ se exina¬
niens. formã serui accepit: Non alius filius dĩ quã qui filius
hominis. ẽ. neq alius informadĩ quã qui informã serui ꝑfectus homo
natus ẽ : Vt sicut ꝑnaturã constitutã nob adõ originis nrẽ principe. corpo¬
ds̃. ẽ. quã quã multi confirmandȩ hereseos sua arte. ita aures imperitoꝵ
soleant illudere : ut qi & corpus et anima adae inpeccato fuit carnẽ quo
ade atq animã dñs exuirgine acceperit. neq hominẽ totũ exspũs cõ
uirgo conceperit. Qui si intelligerent sacramentũ carnis assumptȩ : in.¬
telligerent & sacramentũ eusdẽ & hominis filii et dĩfilii. Iuasi uero si
ttntũ ex uirgine assumpsisset corpus: assumpsis set quoq ex eadẽ & ani¬
mã. cum anima omĩs opusdĩsit. carnis uero generatio semꝑ excarne sit.
substantiuum dm̃ esse. sed sermonẽ uocis emissȩ. ut qđ loquentib ẽ. sui

Expanded text:
ristus et Dei filius, et hominis est filius, et ex forma Dei se exinaniens formam servi accepit. Non alius filius hominis, quam qui filius Dei est: neque alius in forma Dei, quam qui in forma servi perfectus homo natus est: ut sicut per naturam constitutam nobis a Deo originis nostrae principe, corpoDei. --Quamquam multi confirmandae haereseos suae arte, ita aures imperitorum soleant illudere, ut quia et corpus et anima Adae in peccato fuit, carnem quoque Adae atque animam Dominus ex Virgine acceperit, neque hominem totum ex Spiritu sancto Virgo conceperit. Qui si intelligerent sacramentum carnis assumptae, intelligerent etiam sacramentum ejusdem et hominis filii et 334 Dei filii. Quasi vero si tantum ex Virgine assumpsisset quoque ex eadem et animam: cum anima omnis opus Dei sit, carnis vero generatio semper ex carne sit.substantivum Deum esse, sed sermonem vocis emissae, ut quod loquentibus est suum