comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
icigitur quicumque sp̃s
scĩ diuinitatem negas. sp̃s
autem obnoxius non potuit
eẽ peccato. quimagis peccata
condonat : Numquid angelus
donat : Num quid archangelus:
nonutique. sed donat solus pat̃.
solus filius. solus sp̃s sc̃s : Ne¬
mo autem quod potest donare.
non potest euitare: Sed for¬
tasse dicit aliquis. quia &sera¬
findixit esaiȩ : Ecce tetigit
hoc labiatua: & aufer& ini¬
quitates tuas. & peccata tua
Non ego auferam: sed ignis ille
dealta redĩ. hoc est gr̃a sp̃italis
Quidenim aliud piȩ intellege¬
re possumus in altaridĩ esse
nisi sp̃s gratiam : nonutique
lignum siluarum. nec fuligi¬
nem atque carbonem: Aut
quid tam mirum quamut scđm
mesterium intellegamus.
quia reuelabatur in oreesauȩ
om̃s homines perpassionem
xp̃i eẽ purgandos. Qui uelut
carbo secundum carnem ex¬
ussit nr̃a peccata. sicut inza¬
charia habes. nonne hictitio
eiectus abigne: &ihs ille
erat indutus uestimenta sor¬
dida: Denique ut sciamuis

Expanded text:
ic igitur, quicumque Spiritus sancti divinitatem negas: Spiritus autem obnoxius non potuit esse peccato, qui magis peccata condonat. Numquid angelus donat? numquid archangelus? Non utique, sed donat solus Pater, solus Filius, solus Spiritus sanctus . Nemo autem quod potest donare, non potest evitare. 113. Sed fortasse dixit aliquis quia et Seraphim dixit Esaiae: Ecce tetigit hoc labia tua, et auferet iniquitates tuas, et peccata tua non ego auferam, sed ignis ille de altari Dei, hoc est, gratia spiritalis. Quid enim aliud pie intelligere possumus in altari Dei esse, nisi Spiritus gratiam? Non utique lignum silvarum, nec fuliginem atque carbonem. Aut quid tam pium, quam ut secundum mysterium intelligamus quia revelabatur in ore Esaiae omnes homines per passionem Christi esse purgandos, qui velut carbo secundum carnem exussit nostra peccata, sicut in Zacharia habes: Nonne hic titio ejectus ab igni? Et ille erat Jesus indutus estimenta sordida . 114. Denique ut sciamus
Abbreviated transcription (Latin):
culpa: Qui peccata inquit nr̃a
pertulit incorpore suo super
lignum: ut a peccatis nr̃is sepa¬
rati. cumiustitia uiuamus: cuius
uulnere plagarum sanatiestis:
Lignum igitur illud: uel ut quȩ¬
damnr̃ae nauis. salutis uictoria
nr̃a non paenaẽ: Alia enim
nȩ dum mortem exp&en¬
do non sentio. Dumpaenã con¬
tẽpnendo non patior: dũ m&ũ
nescio neglegendo: Quis est
igitur cuius uulnere plagarũ
pronobis petcatum factus ẽ:
Hoc quippe diuinum in co: ge
peccatum non fecit caro. nec in eo
suscepti corporis creatura pec¬
cauit: Namquid mirum sĩ non
peccauit sola diuinitas. cũ pec¬
candi incentiua non habeat:
siautem solus exsors peccatids̃
omis utique creatura perna¬
turam sui ut diximus obnoxia
potest eẽ peccato

Expanded text:
culpa: Qui peccata, inquit, nostra culpa: Qui peccata, inquit, nostra pertulit in corpore suo super lignum; ut a peccatis nostris separati, cum justitia vivamus, cujus vulnere plagarum sanati sumus . 110. Lignum igitur illud crucis velut quaedam nostrae navis salutis vectura nostra est, non poena; alia enim nae. Dum mortem expetendo, non sentio: dum poenam contemnendo, non patior: dum metum nescio, negligendo. 111. Quis est igitur cujus vulnere plagarum pro nobis peccatum factus est ? Hoc quippe divinum in eo, quia caro peccatum non fecit, nec in eo suscepti corporis creatura peccavit. Nam quid mirum, si non peccavit sola divinitas, cum peccandi incentiva non habeat? Si autem solus exsors peccati Deus, omnis utique creatura per naturam sui, ut diximus, obnoxia potest esse peccato
Abbreviated transcription (Latin):
morerentur: suscepit enim
quod nonerat: ut cela ret
quoderat. Caclauit quoderat.
ut temptar&ur in eo. &redi¬
quodnonerat nos uocar&: Odi¬
uinum crucis illius sacramentũ.
in quaher& infirmitas. uirtus
liberaẽ. affiguntur uitia eri¬
guntur trophea: Vndequidã
sc̃sait: Configeclauis atimo¬
retuo carnes meas: Nonferre¬
is clauisait: sed timoris & fidei
Vehementior estenim uir¬
tutis strictura: quã paene:
Denique p&rus cum cosusq
in atrium principis sacerdotũ
dnm̃ sequer&ur: quemne mo
ligauerat. fides uinxerat: &¬
quem fides uinxit : Paenã soluit:
Rursus cumligaretur aiudȩis.
deuotio soluit. paena non te¬
nuit. quia non recessit a xp̃o:
ut moriaris petcato: Qui e nim
peccato moritur. dõ uiuit:
Viuas ei quifilio proprionon
pepercit : ut in illius corpore
nr̃as crucifiger& passiones:
Pronobis enim mortuus est
xp̃s: ut nos in illo rediuiuo cor¬
pore uiueremus: Mortua ẽ
ergo in illo non uita nr̃a. sed

Expanded text:
morerentur. Suscepit enim morerentur. Suscepit enim quod non erat, ut celaret quod erat: celavit quod erat, ut tentaretur in eo, et rediquod non erat, nos vocaret. 108. O divinum crucis illius sacramentum, 623 in qua haeret infirmitas, virtus libera est, affiguntur vitia, eriguntur tropaea! Unde quidam sanctus ait: Confige clavis a timore tuo carnes meas ; non ferreis clavis, ait, sed timoris et fidei: vehementior est enim virtutis strictura, quam poenae. Denique Petrum, cum usque in atrium principis sacerdotum Dominum sequeretur , quem nemo ligaverat, fides vinxerat: et quem fides vinxit, poena non solvit. Rursus cum ligaretur a Judaeis, devotio solvit, poena non tenuit; quia non recessit a Christut moriare peccato; qui enim peccato moritur, Deo vivit: vivas ei qui Filio proprio non pepercit; ut in illius corpore nostras crucifigeret passiones. Pro nobis enim mortuus est Christus, ut nos in illius redivivo corpore viveremus. Mortua est ergo in illo non vita nostra, sed
Abbreviated transcription (Latin):
mundum exuit mestitia. feto¬
utique de sp̃italibus signifi¬
cansse locutum: Sed & cum
me sp̃ĩtale significat ungen¬
tum: Ergo ungentum xp̃i
xp̃i  untellegere uolunt
ungenti expressum nomi
pater & filius sp̃s eẽdicat᷑.
De quo quidem dicimus pleni¬
us: cum deunitate nominis di¬
cere ceperimus : ta men hic
quoque incidit pulcherrimꝰ
locus. nesine corollario eum
prȩterire uideamur : accipiant
quia & pater dicitur sp̃s. sicut
in cuangelio dñs est locutus¬
quia hieremias dixit: sp̃s ante
ergo sp̃s. & filius sp̃s : quia quod
non est creaturȩ corpus. hoc
sp̃s ẽ: sed non confusus cumpa¬
a patre distinctus & filio: Non
non potuit: quia carnem non
suscepit. nec mortis capax eẽ
potuit sempiterna diuinitas.
quod suscepit ex uirgine : ñ
in eo quod habebat ex patre:
INeo enim mortuus: inquo cru
potuit crucifigi. qui carnem
& ossa non habuit: sed cruci¬
fixus ẽ dĩ filius. qui carnem
& ossa suscepit. ut in illa cruce
nostrae carnis temptamenta

Expanded text:
mundum exuit, moestae fetoutique de spiritalibus significans se locutum. Sed et cumme , spiritale signat unguentum. Ergo unguentum Christi psum intelligere volunt unguenti expressum nominet Pater et Filius spiritus esse dicatur? De quo quidem dicemus plenius, cum de unitate nominis dicere coeperimus . Tamen quia hic quoque incidit pulcherrimus locus, ne sine corollario eum praeterire videamur, accipiant quia et Pater dicitur spiritus, sicut in Evangelio Dominus locutusquia Jeremias dixit: Spiritus aergo spiritus, et Filius spiritus; quia quod non est creaturae corpus, hoc spiritus est: sed non confusus cum Paa Patre distinctus et a Filio. Non non potuit; quia carnem non suscepit, nec mortis capax esse potuit sempiterna divinitas: quod suscepit ex Virgine: non in eo, quod habebat ex Patre; in eo enim mortuus, in quo crupotuit crucifigi, qui carnem et ossa non habuit: sed crucifixus est Dei Filius, qui carnem et ossa suscepit; ut in illa cruce nostrae carnis tentamenta
Abbreviated transcription (Latin):
nique alibiait : Ecceego uo¬
bis cum sum usque ad consum¬
mationem mundi : Necde
principio residet aliquidques¬
tionis: cum in terrogatus in
carne tuquis es. responderit
uobis. : quod non solum addi
ta uirtutum: Ex hoc enim
& dm̃se probauit aeternum:
quia omnium ipse principiũ
est & unius cuiusque uirtutis
auctorest. quia eclesi aecaput
est sicut scriptum est. quia ip

Expanded text:
nique et alibi ait: Ecce ego vonique et alibi ait: Ecce ego vobiscum sum usque ad consummationem mundi . 49. Nec de principio residet aliquid quaestionis, cum interrogatus in carne: Tu qui es? responderit: vobis . Quod non solum ad sunta virtutum. Ex hoc enim et Deum se probavit aeternum; quia omnium ipse principium est, et uniuscujusque virtutis auctor, quia Ecclesiae caput est, sicut scriptum est: Quia ip
Abbreviated transcription (Latin):
corporis destrueret passionẽ :
Caro enimxp̃i propter opera
diuinitas ante o pera. quia ip¬
seante omnia & omnia in ipsq̃
constant : Nonergo diuini¬
tas propter opera sed ꝓpter
diuinitatem opera sicut apos¬
tolus declarauit dicens. quia
propter filium dĩ omnia Sic
enim habes: decebat autẽ eũ
perquem omnia . & propter
quem omnia multis filii s ingloriã ad¬
ductis ducem salutis eorum ꝑpassi¬
onem consummari : Nonne
euidenter ex posuit quia dĩ
filius qui propter diuini tatẽ
suam omnia creauit. is postea
propter populisa lutem & car¬
nis susceptionem & mortisas¬
sũpserit passionem: propt̃
quae autem opera sit creatus
ex uirgine: ipsedñs cum illum
caecum curar& ostendit dis¬
cens : Meo portet operarin
opera eius qui memisit : & ad
didit ut de incarnationedic¬
tum crederemus: Cum in hoc
mundo sum lux sum huius
mundi: & enim quasi homo
in hoc mundo protemporeest:
nam quasi ds̃ semper est : De¬

Expanded text:
corporis destrueret passionem. corporis destrueret passionem. Caro enim Christi propter opera, divinitas ante opera; quia ipse ante omnia, sed et omnia in ipso constant. 47. Non ergo divinitas propter opera, sed propter divinitatem opera; sicut Apostolus declaravit, dicens quod propter Filium Dei omnia. Sic enim habes: Decebat autem eum per quem omnia, et propter quem omnia, multis filiis in gloriam adductis, ducem salutis eorum per passionem consummari . Nonne evidenter exposuit quia Dei Filius qui propter divinitatem suam omnia creavit, is postea propter populi salutem et carnis suceptionem, et mortis assumpserit passionem? 48. Propter quae autem opera sit creatus ex Virgine, 506 ipse Dominus cum illum caecum curaret, ostendit dicens: In illo me oportet operari opera ejus, qui misit me . Et addidit, ut de incarnatione ejus dictum crederemus: Cum in hoc mundo sum, lux sum hujus mundi . Etenim quasi homo in hoc mundo pro tempore est; nam quasi Deus semper est. De
Abbreviated transcription (Latin):
fructus adquiritur in dõ fac¬
ta aestimare debem. castita¬
tem pietatem. religionem
fidem & alia huius modiquȩ
in uoluntatedĩ facta sunt :
Ergo sicut indĩ patris: ita &iã
in xp̃i uoluntate & uirtute
facta sunt sicut legimuscre¬
ati inxpo in operibus bonis:
& inspalmo fiat pax inuir¬
omnia insapientia factasin
num : si facta est sapientia.
iam decerior econditione fac¬
ta est quamomnia. quia sapi¬
entia fieri perseipsam non
potuit : Ergosi factum esse
frequenter ad aliquid. non
adnaturam refertur: &iam
creatum esse ad causamre¬
illud quod de in carnatione
dñi scriptum est Dñscrea¬
uit me principium uiarũ sua¬
rum in opera sua idsignifica¬
cre : quod ad redimenda ope¬
ra patris dñsihs̃ exuirgine
sit creatus : Neque enim du¬
bitari potest deincarnationis
dictum eẽ mysterio : cumpp¬
ter opera sua acorruptelȩ
seruitio liberanda dñs suscepe¬
rit carnem ut illum quuimpe¬
rium habebat mortis persun

Expanded text:
fructus acquiritur, in Deo facfructus acquiritur, in Deo factas aestimare debemus, castitatem, pietatem, religionem, fidem et alia hujusmodi, quae in voluntate Dei facta sunt. 45. Ergo sicut in Dei Patris, ita etiam in Christi voluntate et virtute facta sunt, sicut legimus: Creati in Christo in operibus bonis ; et in psalmo: Fiat pax in viromnia in sapientia facta sinnum; si facta est sapientia, jam deteriore conditione facta est quam omnia; quia sapientia fieri per se ipsam non potuit. Ergo si factum esse frequenter ad aliquid, non ad naturam refertur, etiam creatum esse ad causam reillud quod de incarnatione Domini scriptum est: Dominus creavit me principium viarum suarum in opera sua , id significare quod ad redimenda opera Patris Dominus Jesus ex Virgine sit creatus. Neque enim dubitari potest de incarnationis dictum esse mysterio, cum propter opera sua a corruptelae servitio liberanda Dominus susceperit carnem; ut illum qui imperium habebat mortis, per sui
Abbreviated transcription (Latin):
docere sic pronuntiasse
euangelistã: plerique enĩ
docti & fideles: sic pronun¬
tiant : Omnia peripsũ fac¬
ta sunt : & sin eipso factum
est nihil quod factum est:
iungunt in ipso: Hoc est
quic quid factumest in ipso:
quid ÷ in ipso : a postolus
docet dicens : In ipso enim
sumus uiuimus & mouem᷑ :
tamen &iamsiquem ad mo¬
dum uelint pronuntient.
non posunt hinc calũnari
dõ uerbo si subs tantiam eius ue¬
lnt referre quod factum est:
quin calumnientur & patridõ
de quoscriptum est.: qui autẽ
facit ueritatem uenit ad lucẽ.
ut manifestentur opera eius
quia in dõsunt facta: Eccehic
opera hominis in dõ facta legi¬
mus: & ad substantiam tamen
diuinam referre non possumꝰ
sed aut per ipsum facta cog¬
noscimus Vt est & iamillud
apostolicum quia omnia ꝑ
ipsum & in ipso creata sunt
& ipse ante omnes .ẽ. & omnia
in ipso constant. aut ut doc&
p̃sentis lectio testimonii uir¬
tutes quib: uitae aeternae

Expanded text:
docere sic pronuntiasse docere sic pronuntiasse Evangelistam? Plerique enim docti et fideles sic pronuntiant: Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil quod factum est; ubjungunt: in ipso, hoc est: Quidquid autem factum, est in ipso. Quid est, In ipso? Apostolus docet dicens: In ipso enim sumus, et vivimus et movemur . 44. Tamen etiamsi quemadmodum velint, pronuntient, non possunt hic calumniari Deo 505 Verbo, si ad substantiam ejus velint referre: Quod factum est; quin calumnientur et Patri Deo, de quo scriptum est: Qui autem facit veritatem, venit ad lucem; ut manifestentur opera ejus, quia in Deo sunt facta . Ecce hic opera hominis in Deo facta legimus, et ad substantiam tamen divinam referre non possumus: sed aut per ipsum facta cognoscimus, ut est etiam illud Apostolicum, quod omnia per ipsum, et in ipso creata sunt; et ipse est ante omnes, et omnia in ipso constant : aut, ut docet praesentis lectionis testimonium, virtutes quibus vitae aeternae
Abbreviated transcription (Latin):
huius lectionis auctoritate
quod abnuunt confitentur :
Prolixum est siuelim singu¬
la recensere quotiens factum
legerimus : Nonutiq: pernatu¬
ram sed pergratiam : Nam
& morses dicit: Ad iutor &
protector factus est mihi in
salutem : & dauid dicit.
Esto mihi indm̃ protectorẽ
& indomũ refugii ut saluum
faciasme: & esa ias dicit :
factus es omniciuitati humi¬
li adiutor : Nonutique scĩ
dõ dicunt creatus es: sed pro¬
tector & adiutor. pergrati¬
amtuam factus es nobis: un¬
denec illud uerendum est:
quod solent arrianis eua in¬
terpraetatione conponere.
dicentes factum. esse. dĩuer¬
bum. quia scriptum est in¬
quiunt. Quod factum est.
in ipsouita est : primũ in¬
tellegant si ad substantiam
diuinam referunt quod fac¬
tum est: manicheorum se
questionib implicari : Obi¬
ciunt enimmanichei: si qđ
in ipso factum est uita est.
est ergo aliquid quod in ip¬
so factum nonsit & mors
sit ut duo impie inducant
principia : sed hocdamnat
eccła : deinde unde possunt

Expanded text:
hujus lectionis auctoritate quod abnuunt, confitentur. 40. Prolixum est si velim singula recensere, quoties factum legerimus, non utique per naturam, sed per gratiam. Nam et Moyses dicit: Adjutor et protector factus est mihi in salutem . Et David dicit: Esto mihi in Deum protectorem, et in domum refugii, ut salvum me facias . Et Esaias dicit: Factus est omni civitati humili adjutor . Non utique sancti Deo dicunt: Creatus es, sed protector et adjutor per gratiam tuam factus es nobis. de nec illud verendum est, quod solent Ariani saeva interpretatione componere, dicentes factum esse Dei Verbum; quia scriptum est, inquiunt: Quod factum est in ipso, vita est . 42. Primum intelligant si ad substantiam divinam referant, quod factum est; Manichaeorum se quaestionibus implicari. Objiciunt enim Manichaei: Si quod in ipso factum est, vita est: est ergo aliquid quod in ipso factum non sit, et mors sit; ut duo impie inducant principia. Sed hoc damnat Ecclesia. 43. Deinde unde possunt
Abbreviated transcription (Latin):
baptis ma: ubiaũ ñ ẽplenũ bap¬
tis matis sacramentũ : nec prin¬
cipiuĩ ł species aliquabapti¬
subruas . et quem ad modũ si
unũ insermone conp̃hendas
aut patrẽ aut filiũ aut spm̃
filii aut scĩ sp̃sminuas potes¬
tatem. uacuũ ẽ omne mysteriũ.
Deniq et illi ipsiquidix erant.
nec sisp̃s sc̃s sit audiuimus.
baptiratis postea in nomine
nec contrariũ debetuideri. qr
quãuis etiã postea tacitum sit
despũ : Tam̃ creditũ ẽ: et quod
uerbotacitũ fuerat: exp̃ssũ ẽ
fide : Cũ enim dr̃ in nomine

Expanded text:
baptisma. Ubi autem non est plenum bapbaptisma. Ubi autem non est plenum baptismatis sacramentum, nec principium vel species aliqua baptisubruis, et quemadmodum si unum in sermone comprehendas aut Patrem aut Filium, aut SpirFilii aut Spiritus sancti minuas potestatem; vacuum est omnino mysterium. Denique et illi ipsi qui dixerant: Nec si Spiritus sanctus sit audivimus ; baptizati sunt postea in nomine Nec contrarium debet videri; quia, quamvis etiam postea tacitum sit, de Spiritu tamen creditum est. Et quod verbo tacitum fuerat, expressum est fide. Cum enim dicitur in nomine
Abbreviated transcription (Latin):
in xp̃o. benedicitur in nomi¬
ne patris et filii et sp̃s scĩ
quiaunũ nom̃ ẽ potestas
unã ita etiamubi operatio
aliquadiuina. aut patris aut
refertur et filiũ nec solum
ad patrẽ sed etiã ad filiũ re¬
reginȩ baptitatus in xp̃o.
sedicerent. inio hannis
baptis ma. baptizatis postea.
quia io hannes in remissione
peccatorũ in aduenienti sihũ.
ñ suobaptizauit nomine: Et
id eo spm̃ nesciebant: quia nec
baptis mũ inxp̃i nomine sic̃
iohannes baptiza reso lebat
acceperant. ⁊ Iohannes enim
Deniq cũ in t̃rogaretur nefor¬
te ipse eẽt xp̃s: respondit.
Egouos a quabaptizo: uenit
aũ fortior me. cuius ñ sũ
dignus calciam̃ta portare¬
ips euos baptizabit inspũscõ
et igni ⁊ Ergo istiqui
nec in xpĩ nomine nec cũ fide
sp̃s sc̃i baptizati fuer ant¬
baptita ñ potuerant accipere
baptis matis sacramentum :
baptizati s̃ itaq innomineihũ
xp̃i : neciteratũ ẽ in his baptis¬
ma. sed nouatũ : Vnum enim

Expanded text:
 608 benedicitur in nomine Patris, et Filii et Spiritus sancti; quia unum nomen, potestas una, ita etiam ubi operatio aliqua divina, aut Patris, autrefertur et Filium, nec solum ad Patrem, sed etiam ad Filium rereginae baptizatus in Christse dicerent in Joannis baptismo, baptizati sunt postea ; quia Joannes in remissionem peccatorum, in advenientis Jesu, non in suo baptizavit nomine. Et ideo Spiritum nesciebant, quia nec baptismum in Christi nomine, sicut Joannes baptizare solebat, acceperant. Joannes enim,Denique cum interrogaretur, ne forte ipse esset Christus, respondit: Ego vos aqua baptizo, veniet autem fortior me, cujus non sum dignus calceamIpse vos baptizabit in Spiritu sancto et igne . Ergo isti qui nec in Christi nomine, nec cum fide Spiritus sancti baptizati fuerunt, non potuerunt accipere baptismatis sacramentum. Baptizati sunt itaque in nomine Jesu Christi, nec iteratum est in his baptisma, sed novatum. Unum enim
Abbreviated transcription (Latin):
quidem filiũ : sed non adnume¬
rauit & sp̃m.: Aut fatere
igitur potiorem esse sp̃m dĩ
anus sedetiã quasi fort inianus
loquaris. aut agnosce quore ser¬
redebeas quad nescire filium.⁊
Dixit & enim. Quasibomo adnu¬
merari erceaturis potuit qui
creatus ẽ: Quod siuis discere
quia nouit om̃a & praofaentiã
quȩ filio incagnita putas. eade
filio sp̃ssc̃s accepit : Accepitaut̃
perunitatẽ subtantiae : sicut
accepit a patre filius: Ille inquit
meclarificabit quia demeo acci¬
piet. & ad nuntiabit uobis f
te  quae habet pater filu funt
die non erit lumen & frigus
nota dnõ : Haecigitur dies nota
dño quiaueniet cum scĩs suis
secundonos illuminaturus
aduentu. Sed quonorsisumꝰ
despũ persequa mun¬

Expanded text:
quidem Filium, sed non annumequidem Filium, sed non annumeravit et Spiritum. Aut fatere igitur potiorem esse Spiritum anus, sed etiam quasi Photinianus loquaris: aut agnosce quo referre debeas, quod nescire Filium dixit. Etenim quasi homo annumerari creaturis potuit, qui creatus est. 118. Quod si vis discere quia novit omnia, et praescientiam quae Filio incognita putas, ea de Filio Spiritus sanctus accepit. Accepit autem per unitatem substantiae, sicut accepit a Patre Filius: Ille, inquit, me clarificabit, quia de meo accipiet, et annuntiabit vobis. te? Quae habet Pater, Filii sunt: die non erit lumen, sed frignota Domino . Haec igitur dies nota Domino, qui veniet cum sanctis suis, secundo nos illuminaturus adventu. 121. Sed quod orsi sumus de Spiritu, persequamu
Abbreviated transcription (Latin):
Erisigitur & tuabdimelechoc
est assumptus adñõ sideprofun¬
dogentilis in prudentiae le¬
uaueris dĩuerbũ sicredideris
quia non fallitur. non praete¬
ritur dĩfilius. nonignorat quȩ
futura sunt non fallitur
&iam sp̃s sc̃s. De quo di¬
cit dñs : Cumue nerit
autem ille sp̃s ueritatis. de¬
ducet uos in omnem uerita¬
tem : Quidicit omnem:
nihil praeterit  Nondi¬
em. nonhoram . non prae¬
terita. non futura: Et ut
scias quia & omnia nouit
& futura adnuntiat. & uni¬
us est scientiȩ cumpatre
& filio audiquid dicat de eo
dĩueritas : Non enimlo qui¬
tur a semecipso sed quae au¬
dit loquitur. & quaeueni¬
ent adnuntiabit uobis
Itaque ut aducrtas qui a
nouit omnia: cuindicer&
filius dedie autemilla &ho.¬
ra nemoscit neque angeli
caelorum excepit sp̃m scm̃⁊
Si autem exceptus ẽ sp̃s sc̃s ab
ignorantia. quomodo non ex¬
ceptus est dĩfilius sed dicis
quia cum angelis adnume¬
rauit & filiũ: Adnumerauit

Expanded text:
Eris igitur et tu Abdemelech, hoc est, assumptus a Domino, si de profundo gentilis imprudentiae levaveris Dei Verbum: si credideris quia non fallitur; non praeteritur Dei Filius, non ignorat quae futura sunt; non fallitur etiam Spiritus sanctus, de quo dicit Dominus: Cum venerit autem ille Spiritus veritatis, deducet vos in omnem veritatem . Qui dicit omnem, nihil praeterit, non diem, non horam, non praeterita, non futura. 115. Et ut scias quia et omnia novit, et futura annuntiat, et unius est scientiae cum Patre et Filio; audi quid dicat de eo Dei veritas: Non enim loquetur a semetipso, sed quae audierit, loquetur, et quae evenient, annuntiabit vobis . 116. Itaque ut advertas quia novit omnia, cum diceret Filius: De die autem illa et hora nemo novit, neque Angeli coelorum ; excepit Spiritum sanctum. Si autem exceptus est Spiritus sanctus ab ignorantia, quomodo non exceptus est Dei Filius? 117. Sed dicis quia cum angelis annumeraverit et Dei Filium. Annumeravit
Abbreviated transcription (Latin):
mo inserior superioris seruta¬
tur interła : Diuina ecnim so¬
lius est potestatis occulta nouis¬
se : Similiter ergo scrutatur
tatur ut filius. cuius proprie¬
tate sermonis id exprimi tur
ut uideatur nibilesse quod
nesciat. quemnil praeterit :
Denique ille electus axp̃o ins¬
tructus a spũ est: Nam sicut
ipse testatur persp̃m diuini
cognitionem consecutus archa¬
ni ostendit quia & nouit sp̃s
dm̃. et ea nobis quaedĩ sunt
sp̃s reuelauit. sicut reuelauit
& filius : Et addidit : Nosau¬
tem non sp̃mhuius mundiac¬
cepimus sed spm quiex dõ est.
ut sciamus quae adõilonata
sunt nobis. quae loquimur
batum est igitur : quia sicut
ds̃ nobis quȩ sua sunt. ita & filius
quae flĩsunt. it actiam sp̃sre¬
uel auit : Exuno enimspũper
unum filium inunum patrem
cognitionostra procedit: et
exuno patre perunum filium
nae traditur pocestatis: Ubi
ergo ostensio est sp̃s: ibi dĩuir¬
tus est: Nec potest esse discre¬

Expanded text:
mo inferior superioris scrutamo inferior superioris scrutatur interna; divinae enim solius est potestatis occulta novisse. Similiter ergo scrutator tator et Filius: cujus proprietate sermonis id exprimitur; ut videatur nihil esse quod nesciat, quem nihil praeterit. 129. Denique ille electus a Christo, instructus ab Spiritu est. Nam sicut ipse testatur, per Spiritum divini cognitionem consecutus arcani, ostendit quia et novit Spiritus Deum, et ea nobis quae Dei sunt, Spiritus revelavit, sicut revelavit et Filius. Et addidit: Nos autem non spiritum hujus mundi accepimus, sed Spiritum qui ex Deo est; ut sciamus quae a Deo donata sunt nobis, batum est igitur quia sicut Deus nobis quae sua sunt, ita et Filius quae Dei sunt, ita etiam Spiritus revelavit. Ex uno enim Spiritu per unum Filium in unum Patrem cognitio nostra procedit: et ex uno Patre per unum Filium e jus aeternae traditur potestatis. Ubi ergo ostensio Spiritus, ibi Dei virtus: nec potest esse discre
Abbreviated transcription (Latin):
lia dĩ et misteria eius ab in¬
itio abscondita quid est
quod nesciat qui nouit omnia
quaedĩ sunt: sp̃s enim &iam
alta dĩ scrutatur: Acnepu¬
tes quod scrutetur in cogni¬
ta etideo scrutetur ut discat
id quod ignoree : ante prae¬
misit quia reuelauit nobis
ds̃ perspm̃ suum : Simalut
disceres quia nouit sp̃s quae
nobis peripsum spm̃ reuelan¬
tur inposterioribus ait
Quis enimscit hominum quae
si hominis sp̃s nouit quȩ homi¬
niss̃. & ante quã scrutur nouit.
pote stnealiquid dĩesse quod sp̃s
dĩnesciat. de quonon otiose
tando cognouerit. sednoueritt
pernaturã . Non quod acce¬
dens in eoscientia diuinorum:
sed cognitionaturalis sit : Ve¬
rum site mouet quia dixit s¬
crutatur accipe quia id quo¬
que dedõ scriptũ est eo quod
sit scrutator cordis& renum
Ipseenidixit : Ego sum scru¬
tans cordd etrenes : Etiã de
filio dĩhabes adhebreos. qui a¬
scrutator est animi et cogita¬
tionis Alndeliquet quiane¬

Expanded text:
lia Dei, et mysteria ejus ab inlia Dei, et mysteria ejus ab initio abscondita? Quid est quod nesciat, qui novit omnia quae Dei sunt? Spiritus enim etiam alta Dei scrutatur . 127. Ac ne putes quod scrutetur incognita, et ideo scrutetur, ut discat id quod ignoret; 658 ante praemisit quia revelavit nobis Deus per Spiritum suum: simul ut disceres quia novit Spiritus quae nobis per ipsum Spiritum revelantur, in posterioribus ait: Quis enim scit hominum quae si hominis spiritus novit quae hominis sunt, et antequam scrutetur novit, potestne aliquid Dei esse, quod Spiritus Dei nesciat? De quo non otiose tando cognoverit, sed noverit per naturam: non quod accidens in eo scientia divinorum, sed cognitio naturalis sit. 128. Verum si te movet quia dixit, scrutatur, accipe quia id quoque de Deo scriptum est, eo quod sit scrutator cordis et renum. Ipse enim dixit: Ego sum scrutans corda et renes . Etiam de Filio Dei habes ad Hebraeos: Qui scrutator est animi et cogitationis . Unde liquet quia ne
Abbreviated transcription (Latin):
quis nouit nisi filius. & cui uolue¬
rit filius reuelare : plusdixit
defilio: Non quo plus habeat
quam pater. sed neminus ha¬
bere credatur : Nec inme¬
rito sicreuelat ut pater : qui
sic nouit patrem. que madmo¬
dum filium paternouit :
Accipe nunc quia dm̃ patrem
nouit et sp̃s: Scriptum est
enim. Quia sicut ea quae ho¬
uit nisi sp̃s dĩ. ⁊ Num quidex¬
clusus est dĩfilius: nonutiq
quia nec sp̃s sc̃s exclusus est
cum dicitur. nequepatrem
dusest sp̃s cum dm̃ patrem
nouerit quẽ sicut scriptũ ÷
qui potest nos se nisi filius.
quidest in homine quod cognos¬
cant quae sunt hominis: Uti¬
que rationabile quod ceteris
animae uirtutibus superemi¬
net. quo prȩcipue natura
hominis aestimatur : Quid ẽ
igitur sp̃s quialta dĩnouit por
quem ds̃ omnipotens reue¬
latur num quid plenitudi¬
nediuinitatis instriorest.
quieius dem cum patre sub¬
stantiae &iam hoc exẽm¬
plo probatur. aut aliquid
ignorat qui nouit consi¬

Expanded text:
quis novit, nisi Filius, et cui voluequis novit, nisi Filius, et cui voluerit Filius revelare . Plus dixit de Filio, non quod plus habeat quam Pater, sed ne minus habere credatur. Nec immerito sic revelatur Pater a Filio; quia sic novit Patrem Filius, quemadmodum Filium Pater novit. 124. Accipe nunc quia Deum Patrem novit et Spiritus; scriptum est enim quia sicut ea quae hovit, nisi Spiritus Dei. Numquid exclusus est Dei Filius? Non utique; quia nec Spiritus sanctus exclusus est, cum dicitur: Neque Patremdus est Spiritus, cum Deum Patrem noverit, quem, sicut scriptum est , quis potest nosse nisi Filius? quid est in homine, quod cognoscat quae sunt hominis? Utique rationabile, quod caeteris animae virtutibus supereminet, et quo praecipua natura hominis aestimatur. Quid est igitur Spiritus, qui alta Dei novit, per quem Deus omnipotens revelatur. Numquid plenitudine divinitatis inferior est, qui ejusdem cum Patre substantiae etiam hoc exemplo probatur? Aut aliquid ignorat, qui novit consi
Abbreviated transcription (Latin):
habes enim in eo quod practuli¬
mus exemplo qui a filius dicit
despuilleme clarificabit
Clarificat ergo & sp̃s filium si¬
cut clarificat & pater: Sed
etiam spm̃ clarificat dĩfilius.
sicut supra diximus. Non est
ergo insirmus qui redimit
mutuam laritatem peruni¬
tatem lucis ae ternae : nec in¬
ferior scospũ cuius hoc ipsum
est quod clarificatur aspũ
As sumeris ergo & tu sic redas.
quia hoc locutu s est sp̃s quod
locutus est pater. quod locu¬
tus est. filius  Denique pau¬
lus ideo as sumptus est : quia
sic credidit. sic docuit quia
quod oculus non uidit nec
nobis reuelauit perspm̃suũ
sicut scriptum est: Eideo
reuelationis sp̃s dicitur
sicut babes : Datenim ds̃ si¬
cut prȩparantibus se.spm̃
sapientiae & reuelationis
in cognitionem eius: Vnitas
igitur: est scientiae: quan¬
dosicut pater reuelat
quidat sp̃m reuelationis.
sic reuelat & filius. quia
scriptum est : slemonouit
filium nisi pater neque patrẽ

Expanded text:
Habes enim in eo quod praetulimus exemplo quia Filius dicit de Spiritu: Ille me clarificabit. Clarificat ergo Spiritus Filium, sicut clarificat et Pater: sed etiam Spiritum clarificat Dei Filius, sicut supra diximus. Non est ergo infirmus, qui reddit mutuam claritatem per unitatem lucis aeternae: nec inferior sancto Spiritu, cujus hoc ipsum est, quod clarificatur ab Spiritu. 122. Assumeris ergo et tu, si credas quia hoc locutus est Spiritus, quod locutus est Pater, quod locutus est Filius. Denique Paulus ideo assumptus est, quia sic credidit, sic docuit, quia quod oculus non vidit, necnobis revelavit per Spiritum suum, sicut scriptum est . Et ideo revelationis Spiritus dicitur, sicut habes: Dat enim Deus sic praeparantibus se Spiritum sapientiae et revelationis in agnitionem ejus . 123. Unitas igitur est scientiae, quando sicut Pater revelat, qui dat Spiritum revelationis, sic revelat et Filius; quia scriptum est: Nemo novit Filium, nisi Pater; neque Patrem
Abbreviated transcription (Latin):
ra perredemptionẽ: Aut
forte nigra exerciti suipul¬
uere : Nigraergo dumprȩ¬
liatur: decora dumuictoriȩ
suae insignibus coronatur:
&benefunibus leuatur pro¬
pheta Fidelis enim dixit:
Fuore sceciderunt mihun prȩ¬
claris : Bene pannis. qui a
ipse dñs excus antibus his qui
primo adnuptias uocati fuera
adexitus uiarum misit. ut
quot quot inuenirentur &
boni & mali adnuptias uoca¬
rentur: Inhisitaque pannis
propheticum uerbũ leuauit

Expanded text:
ra per redemptionem: aut ra per redemptionem: aut certe nigra exercitii sui pulvere. Nigra ergo, dum praeliatur: decora est, dum victoriae suae insignibus coronatur. 113. Et bene funibus levatur propheta; fidelis enim dixit: Funes ceciderunt mihi in praeclaris . Bene pannis; quia ipse Dominus, excusantibus his qui primo ad nuptias vocati fuerant, ad exitus viarum misit, ut quotquot invenirentur et boni et mali, ad nuptias vocarentur . His itaque pannis propheticum verbum levavit
Abbreviated transcription (Latin):
corda omniũ : testimoniũ ꝑ¬
internos & illos mundans
perfidem cordaeorũ: In
quo illud est contuendum.:
quia sicut xp̃c lapis est angu¬
laris quiunitatem plebis utri
populicorda. sediunxit:
Nonergo tam quã iudeus con¬
temnas filium quemad nun¬
tiauer̃ ꝓphetae: Contem
tus ad ño pannis & funib: eleua¬
uit : Verbũ enim propheticũ
despiciens in lacum demerse¬
rat populus iulacorũ. Nec
quis quã inuent̾ est deiudȩ is
quileuaret prophetam sed
unus ac thiops abdime lech
sicut scriptura testatur
Inquo nomine figura pulcher¬
rima est: quia sermonem
proph&icum quẽ iuda ciue¬
lut in caenũ suae mentis
carnis que de truserant. nos
uidelicet exgentibus peccato¬
res nigriante delictis et quon¬
dam infructuosi eleuauimus.
de profundo : Etide o scriptũ
est aethiopia praeleuabit ma¬
nꝰ suas dõ: In quoscae ecdesiae
species significat᷑: quae ait in
canticis canticorũ: Nigra sum
culpam. decora pergratiã
Nigra perconditionẽ : deco¬

Expanded text:
corda hominum, testimonium pinter nos et illos, mundans per fidem corda eorum . In quo illud est contuendum, quia sicut Christus lapis est angularis, qui unitatem plebis utriupopuli corda, sed junxit. 111. Non ergo tamquam Judaeus contemnas Filium, quem annuntiaverunt prophetae; contemntus a Domino pannis et funibus elevavit . Verbum enim propheticum despiciens, in lacum demerserat eum populus Judaeorum. Nec quisquam inventus est de Judaeis qui levaret prophetam, sed unus Aethiops Abdemelech, sicut Scriptura testatur. 112. In quo nomine figura pulcherrima est, quia sermonem propheticum, quem Judaei velut in coenum suae mentis carnisque detruserant, nos videlicet ex gentibus peccatores, nigri ante delictis, et quondam infructuosi elevavimus de profundo . Et ideo scriptum est: Aethiopia praelevabit manus suas Deo . In quo sanctae Ecclesiae species significatur, quae ait in Canticis canticorum: Nigra sum nigra per culpam, decora per gratiam: nigra per conditionem, deco
Abbreviated transcription (Latin):
nandieos qui seruiant creaturȩ.
cumcreatori seruitiũ debeamus:
doc& eidem seruiendũ dicens
Uid&cecanes. uid&e malos
operarios. uid&e concisionem
siquis delatinorum codicum
uari&ate contendit quorum
aliquos ꝑfidi falsauerunt: gre¬
cos inspiciat codices. & aduer
a postolus quin oncreaturae
sed creatori asserit seruiendũ :
euidenter utiq & ipse sc̃mos¬
tendit sp̃m creatorem. &in
a &ernȩ diuinitatis honere
uenerandum. quia scriptũ ẽ:¬

Expanded text:
nando eos qui serviunt creaturae, nando eos qui serviunt creaturae, cum creatori servitium debeamus. docet eidem serviendum, dicens: Videte canes, videte malos operarios, videte concisionem;si quis de Latinorum codicum varietate contendit, quorum aliquos perfidi falsaverunt, Graecos inspiciat codices, et adverApostolus, qui non creaturae, sed creatori asserit serviendum; evidenter utique et ipse sanctum ostendit Spiritum creatorem, et in aeternae divinitatis honore venerandum; quia scriptum e
Abbreviated transcription (Latin):
torem : Quis enim dubit&
cum in principio euangelu
habeas. quia xp̃i generatio
sicerat: Cum desponsata
grecus tamen unde transtule
aut ex substantiaẽ. aut ex
potes tate eius.. Ex substan¬
tia: sicut filius quiait. Ex
orealtissimi prodiui. Sicut
sp̃s quia patre procedit. de
quo dicit filius: Ille meda¬
rificabit : quia demeo acci¬
pi&. Expotestate autem
sicut illud ẽ Vnus ds̃ pater
ex quo om̃a Quomodo er¬
go in utero habuit maria ex
spusco siquasi ex substantia :
Ergo sp̃s in carnẽ &ossa con¬
uersus ẽ : Nonutique Siqua¬
si exoperatione & potestate
eius uirgo concepit. quis neg&
sp̃mcreatorem: Quid quod
&iam iob creatorem suum spm eui¬
deñostendit dicens. sp̃s diuinus
qui fecitine: Ediuinum
utiq & creatorem. un ouer¬
siculo de monstrauit : UI.¬
non est utique creatura:¬
Creaturam enim a postolus
creatoremq diuisit dicens
seruierunt creaturȩ potius
quam creatori: Simul creatori
ad mon& seruiendum damp¬

Expanded text:
torem. Quis enim dubitet, cum in principio Evangelii habeas, quia Christi generatio 642 sic erat: Cum desponsata Graecus tamen unde transtuleriquo est, aut ex substantia est, aut ex potestate ejus. Ex substantia, sicut Filius, qui ait: Ex ore Altissimi prodivi, sicut Spiritus, qui a Patre procedit ; de quo dicit Filius: Ille me clarificabit; quia de meo accipiet . Ex potestate autem, sicut illud est: Unus Deus Pater, ex quo omnia . 43. Quomodo ergo in utero habuit Maria ex Spiritu sancto? Si quasi ex substergo spiritus in carnem et ossa conversus est. Non utique. Si vero quasi ex operatione et potestate ejus Virgo concepit; quis neget Spiritum creatorem? 44. Quid quod etiam Job creatorem suum Spiritum evidenter ostendit dicens: Spiritus divinus, qui fecit me ? Et divinum utique et creatorem uno versiculo demonstravit. non est utique creaturacreaturam enim Apostolus creatoremque divisit dicens: Servierunt creaturae potius quam creatori . 45. Simul creatori admonet serviendum, dam
Abbreviated transcription (Latin):
her&icos obiectare consuesse:
ideo uideri creatum sp̃m sc̃m. quia
plerique eorum ad argumentum
astruendȩ suȩ impieatis adsciscuna
illud. qđ a mos deflatu uentorum
locutus ẽ ut ipse proph&icus ser¬
modeclarat : sicenim hab&. Ec¬
ceego firmans tonitruum. & cre¬
ans sp̃m : & nuntians in homines
xp̃m suum ⁊ Faciens lucem & ne¬
bulam : & ascendens super excel
hinc faciunt que stionem quia
creatum sp̃mdixit: Quicre&ur

Expanded text:
aereticos objectare consuevisse ideo videri creatum Spiritum sanctum, quia plerique eorum ad argumentum astruendae suae impietatis adsciscunt illud, quod Amos de flatu ventorum locutus est, ut ipse propheticus sermo declarat. Sic enim habes: Ecce ego firmans tonitruum, et creans spiritum, et nuntians in homines Christum suum, faciens lucem et nebulam, et ascendens super excelshinc faciunt quaestionem, quod creatum Spiritum dixit, quia creatur
Abbreviated transcription (Latin):
sed fortasse non credasaliis:
non credas filio. audi
patrem dicentẽ: Eructauit
cormeum uerbum bonum:
bonumergo uerbumest : Uer¬
bum : hoc .ẽ. dequoscriptũ ::
& uerbum erat apud dm̃:
et dserat uerbum: Ergo si¬

Expanded text:
Sed fortasse non credas aliis, non credas Filio; audi Patrem dicentem: Eructavit cor meum Verbum bonum . Bonum ergo Verbum est, Verbum hoc de quo scriptum est: Et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum
Abbreviated transcription (Latin):
Cedquiduobis uidetur. quibo¬
Onum & uerum dm̃ dĩfilium
denegatis. cum scriptum sit. quod
nullus ds̃ nisiunus : NametsisuN
quidicantur dii. aninter eosxpm̃
adnumeratis quidicuntur &
non sunt. cumspeciale sit eius
ut sempersit . & preteripsum
rus alius ds̃nonsit: quia unus ds̃:
N ec uxta sabellianos patrem
filiumque confundens Neciux¬
ta arrianos patrem filium que
secernens: pater enim & filius
distinctionem habent: ut pat̃
& filius separationem diuinita¬
tis non habent

Expanded text:
ed quid vobis videtur, qui bonum et verum Deum Dei Filium denegatis; cum scriptum sit quod nullus Deus, nisi unus ? Nam etsi sunt qui dicantur dii, an inter eos Christum annumeratis, qui dicuntur, et non sunt? Cum speciale sit ejus, ut semper sit: et praeter ipsum rus alius Deus non sit; quia unus Deus, nec juxta Sabellianos Patrem Filiumque confundens, nec juxta Arianos Patrem Filiumque secernens. Pater enim et Filius distinctionem habent, ut Pater et Filius; separationem divinitatis non habent
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ uerbum ẽ: Bonum iqque
ds̃ est dĩfilius eticamsinor
plac& arriccnis : erubes¬
quidicebant bonus :: & si
alu dicebant non est: Alu
& uos omnes bonum nega¬
tis: bonus. ẽ : qui peccatũ
unius donat: bonus aẽ:
qui peccatum mundi abstulit:
de ipso enim dictum ẽ: eccetgni
dĩ: eccequitollit peccatũmun
di: sed quid dubitamus cre¬
didit iamecclesiabonum: &
confessa dicendo ẽ: Oscule¬
turme abs culo orissui: qm̃
bonauberatua suꝑuinum: &
alibi & faucestuce. tamquã
uinumoptimum: bonisergo
ille nos legis & gratiae nutrit
uberibus caelestidures hominũ
praedicatione demulcens.:
& nos bonum negamus. cum sit
imagobonitatis. exprimens aet̃¬
nae insese bonitatis effigiem
sicut & supra ostendimus scrip¬
tum : quicc ipse ẽ. speculum sine
macula & imagobonitatis illius:¬

Expanded text:
bonus utique Deus est Dei Filius; etiamsi non 476 placeat Arianis. Erubesei dicebant: Bonus est . Etsi alii dicebant: Non est, alii et vos omnes bonum negatis. 31. Bonus est, qui peccatum unius donat; et bonus non est, qui peccatum mundi abstulit? De ipso enim dictum est: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccatum mundi . 32. Sed quid dubitamus? Credidit jam Ecclesia bonum, et confessa est dicendo: Osculetur me ab osculis oris sui; quoniam bona ubera tua super vinum ; et alibi: Et faux tua tamquam vinum est optimum . Bonus ergo ille nos Legis et gratiae nutrit uberibus, coelesti curas hominum praedicatione demulcens; et nos bonum negamus, cum sit imago bonitatis, exprimens aeternae in se bonitatis effigiem, sicut et supra ostendimus scriptum, quia ipse est speculum sine macula, et imago bonitatis illius
Abbreviated transcription (Latin):
& in fra homo ẽ qui ex uentre
matris iactactur: Iteq cum
dicit deuentre matris meae
ds̃ meus estu: significat eum
quipater semper erat ex illo
dm̃ sibi eẽ ex quo de matris uer¬
tre iactatus. ẽ: Cumigitur in
euangelio inapło. in ꝓphetis
generationem xp̃ilegimus.
unde audent dicere crectum
eẽ uel factum & quidem
inquocreatum legerint. in
quo factum considerare debe¬
rent: E doctum ẽ enim di fi¬
lium dedo. eẽ genitum : de dõ
natum: factum cautem in quo
legerint : diligenter aduer¬
tant: Non enim ds̃ factus
sed ds̃ dĩfilius nactus ẽ: secun
mofactus exmariaẽ : Simihi
non credunt: credant a posto
lodicenti: Postquam uero
uenit plenitudo temporis
misit ds̃ filium suum factum
exmuliere. factum sublege:
filium inquit suum: non unum
demultis non communem sed
suum: suum cum dicit: gene¬
rationis aeter nae ꝓprietatẽ
signacuit: hunc postece factũ
ex muliere asseruit : ut factu¬
ra non diuinitati sedassump¬

Expanded text:
et infra homo est, qui ex matris et infra homo est, qui ex matris ventre jactatur. Itaque cum dicit: De ventre matris meae Deus meus es tu; significat cum qui Pater semper erat, ex eo Deum sibi esse, ex quo de ventre matris jactatus est. 93. Cum igitur in Evangelio, in Apostolo, in prophetis generationem Christi legerimus, unde audent dicere creatum esse vel factum? Et quidem in quo creatum legerint, in quo factum, considerare deberent. Edoctum est enim Dei Filium de Deo esse genitum, de Deo natum: factum autem in quo legerint, diligenter advertant; non enim Deus factus, sed Deus Dei Filius natus est: postea mo factus ex Maria est. 94. Si mihi non credunt, credant Apostolo dicenti: Postquam vero venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum factum ex muliere, factum sub lege . Filium, inquit, suum, non unum ex multis, non communem, sed suum. Suum cum dicit, generationis aeternae proprietatem significavit. Hunc postea factum ex muliere astruxit, ut factura non Divinitatis, sed assump
Abbreviated transcription (Latin):
nuite: legimus primogeni¬
tum filium: legimus unige¬
nitum: primo genitum : qr
nemoante ipsum: Vnige¬
nitum : qr nemopost ipsũ:
legimus etiam: generationem eii
inquit : non creationem: Quidhis
tantis actedib: conferripotest.
Ostendit eticm dĩ filius distan¬
tiam generationis & gratiae: di¬
trem nostrum: sed ascendo ad
patremmeum & patrẽ ur̃m:
Separatio ista diuersitatem
ostendit: quod illius generator.
noster creator sit: & addidit
dm̃meum et dm̃ uestrum: quia
licet ipse & pater unum sint.
& illi pater sit proprietate
naturae nobis ds̃pater coe¬
perit eẽ ꝑ filium nonnaturae
iure sed gratiae : Tamen utrã¬
q: naturam hic significare uide¬
tur in xp̃o : & diuinitatis et car¬
nis : Diuinitatis expatre : cas¬
nis exmatre : Illã quae ante
omnia : istã quae exuir gine:
Deniq ante patrẽ ut filius
nominauit dm̃ postea ut ho¬
mo nuncupeut ubiq autẽ
dm̃ suum quod ex ꝑsona dicat
hominis: testimonia docent:

Expanded text:
nui te . Legimus primogeninui te . Legimus primogenitum : Filium, legimus unigenitum ? primogenitum, quia nemo ante ipsum: unigenitum, quia nemo post ipsum: legimus etiam: Generationem ejusinquit, non creationem. Quid his tantis ac talibus conferri potest. 90. Ostendit etiam Dei Filius distantiam generationis et gratiae, ditrem nostrum, sed: Ascendo ad Patremmeum, et Patrem vestrum. Separatio ista diversitatem ostendit, quod illius generator, noster creator sit. 91. Et addidit: Deum meum, et Deum vestrum; quia licet ipse et Pater unum sint, et illi Pater sit proprietate naturae, nobis Deus Pater coeperit esse per Filium, non naturae jure, sed gratiae; tamen utramque naturam hic significare videtur in Christo et divinitatis et carnis, divinitatis ex Patre, carnis ex matre, illamque ante omnia, istamque ex Virgine. Denique ante Patrem ut Filius nominavit, Deum postea ut homo nuncupavit. 92. Ubique autem Deum suum quod ex persona dicat hominis, testimonia docent:
Abbreviated transcription (Latin):
aturam xp̃m ceppellant: Na
si crectura .e&. num quid ipse
sibimandar& euangelium
praedicari: Nonigitur cre¬
atura ẽ. sedcreator: quido¬
cendȩ creaturȩ discipulissus
mandat officium: Non crea¬
turaxp̃s: Vanitati enim crea¬
tura subiecta :. sicut aposto¬
lus dix̃: Num quidergox p̃s
subiectus e uanitati rursus
iuxta cundem a postolum crea¬
tura conge mescit : & conpar¬
rit : quinrõs amorte gemitus¬
liberauit: Crectura in quit
liberabitur. a sertute corrup¬
tionis: uidemus igitur mag¬
si tminter creaturã & dñm
quis hunc in dux̃ errorem ut
eum qui crecuit omnia. qui
fecit omnia dicer& creatu¬
ram Num quidipse dñs
secrecuit Si enim lectũ :
quod ꝑ ipsum omnia factas
& sine ipso factum : nihil.
Num quidipse sefecit: sileo¬
tum ẽ. quod negari non po¬
test. quia ds̃ in scpientia fec̃
omnia. num quid uerisimi¬
le uideri potest. quia in se
ipsa facta sapientia : legi¬
mus genitum: quia pat̃ dix̃:
exutero anteluci ferum ge¬

Expanded text:
aturam Christum appellant? Nam aturam Christum appellant? Nam si creatura esset, numquid ipse sibi mandaret Evangelium praedicari? Non igitur creatura est, sed creator, qui docendae creaturae discipulis suis mandat officium. 87. Non creatura Christus: Vanitati enim creatura subjecta est, sicut Apostolus dixit . Numquid ergo Christus subjectus est vanitati? Rursus juxta eumdem Apostolum: Creatura congemiscit et comparrit, quiliberavit? Creatura, inquit, liberabitur a servitute corruptionis . Videmus igitur inter creaturam et Deum88. Quis hunc induxit errorem, ut eum qui creavit omnia, qui fecit omnia, diceret creaturam? Numquid ipse Dominus se creavit? Si enim lectum est quod per ipsum omnia facta sunt, et sine ipso factum est nihil : numquid ipse se fecit? 462 Si lectum est, quod negari non potest, quia Deus in sapientia fecit omnia: numquid verisimile videri potest quia in se ipsa est facta sapientia ? 89. Legimus genitum; quia Pater dixit: Ego ex utero ante Luciferum ge
Abbreviated transcription (Latin):
consortibus deseruntus qui
copio sedisputant: isti cotidie
crescunt quisimpliciter cre¬
dunt: Noncreditur phylo¬
sophis: creditur piscatoribꝰ:
Noncreditur dialecticis cre¬
ditur publicanis: Illiuolupta¬
tibus et deliciis orbemligarun:
istueiuniis & dolorib exuer̃:
Quodistant agentilibus ar¬
riani Illideos appellant
dispecres sexu dissimiles po¬
testate: istitrinitatem asse
lis potestatis: Illideorũ suoꝵ
tiuntur: nonne exphrlosophia
omnem impietatis suȩ traxer̃
colorem: Ilitamen quodue¬
nerantur amplificant : isti
difilium crecturam asserunt
bitror sce imperator : neque
dissimilempatris neq extem¬
ut illud quoq sacrilegium re¬
darguatur : & probemus
crecturam non eẽ dĩ filium.
inquo nobis praesentis oracu¬
lum lectionis asspirat: Audi¬
uimus enim legi dicente dño:
Iteinorbem uniuersum: & p̃¬
dicate euan gelium uni uer¬
sae crecturȩ: qui uniuersã
creccturam dicit: nullam ex¬
cipit &ideo ubis unt quicre¬

Expanded text:
consortibus deseruntur, qui consortibus deseruntur, qui copiose disputant: isti quotidie crescunt, qui simpliciter credunt. Non creditur philosophis, creditur piscatoribus: non creditur dialecticis, creditur publicanis. Illi voluptatibus et deliciis orbem ligarunt, isti jejuniis et doloribus exuerunt. quo distant a gentilibus Ariani. Illi deos appellant dispares sexu, dissimiles potestate: isti Trinitatem asserlis potestatis. Illi deorum suorum tiuntur. Nonne ex philosophia omnem impietatis suae traxerunt colorem? Illi tamen quod venerantur, amplificant: isti Dei Filium creaturam asserunt bitror, sancte Imperator, neque dissimilem Patri, neque ex temut illud quoque sacrilegium redarguatur, et probemus creaturam non esse Dei Filium: in quo nobis praesentis oraculum lectionis aspirat; audivimus enim legi, dicente Domino: Ite in orbem universum, et praedicate Evangelium universae creaturae . Qui universam creaturam dicit, nullam excipit. Et ideo ubi sunt, qui cre