comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hab̾et &̃ portas quȩ bellis patẽ assolent claud̾et᷑.
eo merito scilicet quia romanis multa sacra ostituit.
Illi uero homini ꝓtanto ocio gratulandũ fuit. si mͣ
id rebꝰ salubrius seisset impende. ⁊ ꝑuiciosissima eu¬
riositate ueglecta. diñ uerũ uera pietate ꝑquirere.
N unc aut̃ nõ ei dii contulerunt illd ocium s: eũ minꝰ
fortasse decepissent. si ocposũ minime reppissent:
Quanto enĩ minus eum occupatũ inuenerunt. tanto
magis ipsi occupauer̃. Nam quid ille molitus sit.
et quibꝰ artibꝰ dõs tales sibi uł illi ciuitati o sociare po¬
tuerit uano ꝓdit. qd̾ si dño placuerit. suo diligentiꝰ
disseret᷑ loco. alodo aut̃ quia de bñficiis eorum q̃stio
ẽ. magnũ bñfitiũ ẽ pax. s dei ueri bñfitiũ ẽ. plerũq
&̾ sic̾ sol. sic̾ pluuua. uiteq alia subsidia. suꝑ ingrato
⁊ neqͣm. S si hoc tam magnũ bonum dii illi romȩ uł

Expanded text:
haberet, et Jani portas, quae bellis patere assolent, clauderet: haberet, et Jani portas, quae bellis patere assolent, clauderet: eo merito scilicet, quia Romanis multa sacra constituit. Illi vero homini pro tanto otio gratulandum fuit, si modo id rebus salubribus scisset impendere, et perniciosissima curiositate neglecta, Deum verum vera pietate perquirere. Nunc autem non ei dii contulerunt illud otium; sed eum minus fortasse decepissent, si otiosum minime reperissent. Quanto enim minus eum occupatum invenerunt, tanto magis ipsi occupaverunt. Nam quid ille molitus sit, et quibus artibus deos tales sibi, vel illi civitati consociare potuerit, Varro prodit: quod si Domino placuerit, suo diligentius disseretur loco. Modo autem quia de beneficiis eorum quaestio est, magnum beneficium est pax: sed Dei veri beneficium est, plerumque etiam sicut sol, sicut pluuia uitaeque alia subsidia super ingratos et nequam. Sed si hoc tam magnum bonum di illi Romae uel
Abbreviated transcription (Latin):
ta ruiia templi illuis ut liuiꝰ seͥbit integrũ stetisse
ꝑhibet᷑. ñ ut dic̾et᷑ dii patrii quoꝵ semꝑ sub numine
troia ẽ ad dõꝵ laudem. s ne dic̾eret᷑. discessere omĩs
aditis arisq relictis dii ad eoꝵ defensionẽ. Ilud enĩ
posse ꝑmissi sunt ñ uñ ꝓbarentur potentes. s uñ p̃¬
sentes coniunc̾ent᷑. Diis itaq iliacis post tinȩ ipsiꝰ
docum̃tũ. qͣ tandẽ prudentia roma custodienda
cõmissa ẽ: Dix̃it quispiqn iam ecos romȩ habitare
solitos. qño expugitante fimbria coridit ilium. Uñ
gͦ stecit minerue simulaerũ: dem̃ si ap̃ romã erant
qũo fimbria deleuit iliũ. fortasse ap̃ iliũ erant qñ
a gallis ipsa roma capta ⁊ incensa ẽ.s ut sunt auditu
acutissimi motuq scelerrimi. ad uocẽ anseris eito
redierunt. ut saltem capitolinuĩ collẽ qui remanserat
tuerent᷑. Cęt̾m ad alia defendenda serius sunt redire

Expanded text:
ta ruina templi illius, ut scribit Livius, integrum stetisse ta ruina templi illius, ut scribit Livius, integrum stetisse perhibetur: non ut diceretur, Dî patrii, quorum semper sub numine Troja est, ad eorum laudem; sed ne diceretur, Excessere omnes adytis arisque relictis dii, ad eorum defensionem. Illud enim posse permissi sunt, non unde probarentur potentes, sed unde prs Roma committi. ,Dis itaque Iliacis post Troiae ipsius documentum qua tandem prudentia Roma custodienda commissa est? Dixerit quispiam iam eos Romae habitare solitos, quando expugnante Fimbria cecidit Ilium. Unde ergo stetit Mineruae simulacrum? Deinde, si aput Romam erant, quando Fimbria deleuit ilium, fortasse aput Ilium erant,. quando a Gallis ipsa Roma capta et incensa est; sed ut sunt auditu acutissimi motuque celerrimi, ad uocem anseris cito redierunt, ut saltem Capitolinum collem, qui remanserat, tuerentur; ceterum ad alia defendenda serius sunt redire
Abbreviated transcription (Latin):
inquantum exiciũ uert̾it adtendant defensores dõꝵ
Deserueruit dii adult̾os. illũq faminis grecoꝵ reli¬
querint. ut ex eiꝰ cineribꝰ roma castior nasc̾e̾t᷑. Cur
⁊ pꝰea deseruerunt eandem ciuitatẽ romanis cog¬
natam. non rebellantẽ aduersus romã nobilem
filiam. s iustioribꝰ eius patribꝰ fidem constantissunã
piissimãq seruantẽ curq eandẽ delendam reliq̃rũt.
nõ grecoꝵ uiris fortibꝰ. s uiro spurcissimo romanoꝵ:
Aut si displicebat dis causa partiũ sillanarũ. cui
ẜuantes urbẽ miseri portas clauserant. cur eidem
sillȩ tanta bona ꝓmittebant. ⁊ p̃nuntiabant: an ⁊
hic agnoscunt᷑ adulatores felicium potius qͣn in¬
felicuĩ defensores: Nõ gͦ ilium oe tẽ ab eis cũ de¬
sereret᷑ eu̾sũ ẽ. nã demones ad decipiendũ semꝑ ui
gilantissimi qd̃ potuer̃ fecer̃. E u̾sis qͥppe ⁊ incensis
om̃ibꝰ eum oppido simulacris. solũ minerue sub tã¬

Expanded text:
in quantum exitium uerterit, adtendant defensores deorum. Deseruerint di adulteros Iliumque flammis Graecorum reliquerint, ut ex eius cineribus Roma castior nasceretur: quur et postea deseruerunt eandem ciuitatem Romanis cognatam, non rebellantem aduersus Romam nobilem filiam, sed iustioribus eius partibus fidem constantissimam piissimamque seruantem, eamque delendam reliquerunt non Graecorum uiris fortibus, sed uiro spurcissimo Romanorum? Aut si displicebat dis causa partium Syllanarum, cui seruantes urbem miseri portas clauserant: quur eidem Syllae tanta bona promittebant et praenuntiabant? An et hic agnoscuntur adulatores felicium potius quam infelicium defensores? Non ergo Ilium etiam tunc, ab eis cum desereretur, euersum est. Nam dgilantissimi, quod potuerunt, fecerunt. Eversis quippe et incensis omnibus cum oppido simulacris, solum Minervae sub tan
Abbreviated transcription (Latin):
bidiores istos quam sua illi animalia pat̾emur.
coꝵ agrariis legibꝰ exxcitate. Uolebant enim agroᷤ
ppło diuidere. quos nobilitas ꝑperam possidebat.
S iam uetustam iniquitatem audere cõuellere.
ꝑicłosissimum ymino uero ut res ipsa docuit ꝑni¬
ciosissimum fuit. Quȩ fun̾a facta sunt eum pͥor gracꝰ
occisus ẽ. quȩ etiam cum aliꝰ fr̃ eius ñ longo int̾po¬

Expanded text:
bidiores istos quam sua illi animalia pateremur.bidiores istos quam sua illi animalia pateremur.cchorum agrariis legibus excitatae. Volebant enim agros populo diuidere, quos nobilitas perperam possidebat. Sed iam uetustam iniquitatem audere conuellere periculosissimum, immo uero, ut res ipsa docuit, perniciosissimum fuit. Quae funera facta sunt, cum prior Gracchus occisus est! quae etiam, cum alius frate
Abbreviated transcription (Latin):
s oẽ ipsa bella urbana. ubi tantus sanguis effusꝰ
ẽ. ubi partium studia non contionũ disensionibꝰ
uariisq uocibꝰ in alt̾utrum. s plane iam feiro ar¬
misq seuiebat. bella socialia. bella sertulia. bella
ciuilia. quantum romanũ cruoeem fuderunt. qͣntũ
italiȩ uastacionẽ desertionemq fecer̃. Namq ante¬
qͣm se ad u̾sus romam sociale laciũ cõmoueret. cunc¬
ta animalia humanis usibꝰ subdita. canes. equi.
asini. boues.⁊ queq alia peccora sub hominũ do¬
minio fuerunt. subito efferata: ⁊ domesticȩ lenitati
oblita. relictis tectis lib̾a uagabant᷑. ⁊ omnẽ non
solum alioꝵ. uerum ȩtiam dnoꝵ au̾sabant᷑ acceᷤ¬
sum. nõ sine excitio uł ꝑiculo audentis. siquis de
ꝓximo urgueret. Quanti mali signum fuit. si ħ
signum fuit. qd̾ tantum malum fuit. si ętiam
signum ñ fuit. Hoc si nr̃is temporibꝰ accidiss ra¬

Expanded text:
sed etiam ipsa bella urbana, ubi tantus sanguis effusus sed etiam ipsa bella urbana, ubi tantus sanguis effusus est, ubi partium studia non contionum dissensionibus uariisque uocibus in alterutrum, sed plane iam ferro armisque saeuiebant; bella socialia, bella seruilia, bella ciuilia quantum Romanum cruorem fuderunt, quantam Italiae uastationem desertionemque fecerunt! Namque antequam se aduersus Romam sociale Latium commoueret, cuncta animalia humanis usibus subdita, canes equi, asini boues, et quaeque alia pecora sub hominum dominio fuerunt, subito efferata et domesticae lenitatis oblita relictis tectis libera uagabantur et omnem non solum aliorum, uerum etiam dominorum auersabantur accessum, non sine exitio uel periculo audentis, si quis de proximo urgeret. Quanti mali signum fuit, si hoc signum fuit, quod tantum malum fuit, si etiam signum non fuit! Hoc si nostris temporibus accidisset, ra
Abbreviated transcription (Latin):
se &̃ ferientiun fuerunt: qͣm dura necessitas hospi¬
tum non solum uidendi nefarias illas cedes domi suȩ.
uerum ętiam ꝑpetrandi ab illa blanda comitate hu¬
manitatis repente mutatis uultibꝰ ad hostilȩ nego¬
tium in pace ꝑ agendum. mutuis repente dicam
omnino uulneribus. cum ꝑcussus in corpore. ⁊ ꝑeus¬
sor in animo feriretur: Num ⁊ isti omnes auguria
contempserant. nũ dos ⁊ domesticos ⁊ publicos. cũ
de sedibꝰ suis ad illam in remeabilem ꝑegrinationẽ
ꝓfecti sunt. quos consulerent non habebant: Hoc
si ita ẽ non hñt cur isti unhac causa de nr̃is temporibꝰ
conquerant᷑. olim romani hec uana contempnunt.
Si aut̃ consuluer̃. respondeatur quid ista ꝓfuerunt. qñ
ꝑhumanas dum taxat leges nemine ꝓhibente licu¬
menoramꝰ. quȩ qͣnto int̾iora. tanto miseriora extiter̃.
Discordie ciuił. uł potius in enules. nec iam seditioneᷤ.

Expanded text:
sse etiam ferientium fuerunt! Quam dura necessitas hospisse etiam ferientium fuerunt! Quam dura necessitas hospitum non solum uidendi nefarias illas caedes domi suae, uerum etiam perpetrandi, ab illa blanda comitate humanitatis repente mutatis uultibus ad hostile negotium in pace peragendum, mutuis dicam omnino uulneribus, cum percussus in corpore et percussor in animo feriretur! Num et isti omnes auguria contemserant? Num deos et domesticos et publicos, cum de sedibus suis ad illam inremeabilem peregrinationem profecti sunt, quos consulerent, non habebant? Hoc si ita est, non habent quur isti in hac causa de nostris temporibus conquerantur; olim Romani haec uana contemnunt. Si autem consuluerunt, respondeatur, quid ista profuerunt, quando per humanas dumtaxat leges nemine prohibente licumemoremus, quae quanto interiora, tanto miseriora exstiterunt: discordiae ciuiles uel potius inciuiles, nec iam seditiones,
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ exetorsisse romanis. ⁊ ad regale arbitrium cuncta
reuocasse.⁊ quasi morbida uetustate collapsam
ubuiti instaurasse ac renouasse rem publicã. toto g̾
macłosum. uolauerant eni puli de canea :i man¬
cino consuli ut aiunt augurium malum fecerant.
quasi ꝑ tot annos quibꝰ illa exigua ciuitas roma¬
num curcuinsessa ex̾citum afflix̾at ipsiq romane rei¬
publicȩ t̾rori eẽ iam ceꝑat alii contra eam malo augu¬
quaqͣm tacuerim. qd̾ mitridates rex asiȩ ubiq ĩ asia
ꝑegͥnantes ciues romanos. atq innumerabili copia
suis negotiis intentos. uno die occidi uissit.⁊ factum
ẽ. Quam illa miserabił rerum facies erat. subito
quemq uͥcũq fuisset inuentꝰ. in agro. in uia. ĩ oppido.
in domo. in uico. inforo. in templo. in lecto. in conui¬
uio. inopinantȩ atq impię fuisse trucidatũ. Quis ge¬
mitus morientium ⁊i quȩ lacrimȩ spectantiũ. forta¬

Expanded text:
modo extorsisse Romanis, et ad regale arbitrium cuncta modo extorsisse Romanis, et ad regale arbitrium cuncta revocasse, et quasi morbida vetustate collapsam veluti instaurasse ac renovasse rempublicam: toto ergo maculosum: volaverant enim pulli de cavea, et Mancino consuli, ut aiunt, augurium malum fecerant; quasi per tot annos, quibus illa exigua civitas Romanum circumsessa exercitum afflixerat, ipsique Romanae reipublicae terrori esse jam coeperat, alii contra eam malo auguquaquam tacuerim, quod Mithridates rex Asiae ubique in Asia peregrinantes ciues Romanos adque innumerabili copia suis negotiis intentos uno die occidi iussit; et factum est. Quam illa miserabilis rerum facies erat, subito quemque, ubicumque fuisset inuentus, in agro in uia in oppido, in domo in uico in foro, in templo in lecto in conuiuio inopinate adque inpie fuisse trucidatum! Quis gemitus morientium, quae lacrimae spectantium, forta
Abbreviated transcription (Latin):
heredem feminã faceret. nec uincã filiam. qͣ lege qͥd
inquiꝰ dici aut cogitari possit ignoro. Uerũptam̃
toto illo int̾uallo duoꝵ belloꝵ punicoꝵ tolerabilior
infelicitas fuit. Bellis tantumꝰ foris contẽbat᷑ ex̾citꝰ.
s uictoriis consolabat᷑. Domi aut̃ nulle sic̃ alias dis¬
cordiȩ seruiebant. S ultimo bello punico uno im¬
petu alt̾ius scipionis qui ob ħ ȩtiam ipse affricani
cognom̃ inuenit. emula imꝑii romani ab stirpe
deleta ẽ. ac deinde tantis maloꝵ aggeribꝰ opp̃ssa
romana res publica ut ꝓsꝑitate ac sccuritate reꝵ
unde iimium corruptis moribꝰ mala ista congesta
sunt. plꝰ nocuisse monistret᷑ tam cito euersa qͣm pͥ
nocuerat. Iam duu eu̾sa carthagine ħ toto tpr usq
ad cesarẽ austustĩ qui uidet᷑ nõ adhuc uł ipsorum
opinionem głosam. s. contenciosam.⁊ exitiosam.
⁊ plene iam eneruem. ac languidam lib̾tatẽ om̃i

Expanded text:
heredem feminam faceret, nec unicam filiam. Qua lege quid heredem feminam faceret, nec unicam filiam. Qua lege quid iniquius dici aut cogitari possit, ignoro. Verum tamen toto illo interuallo duorum bellorum Punicorum tolerabilior infelicitas fuit. Bellis tantummodo foris conterebatur exercitus, sed uictoriis consolabatur; domi autem nullae, sicut alias, discordiae saeuiebant. Sed ultimo bello Punico uno impetu alterius Scipionis, qui ob hoc etiam ipse Africani cognomen inuenit, aemula imperii Romani ab stirpe deleta est, ac deinde tantis malorum aggeribus obpressa Romana res publica, ut prosperitate ac securitate rerum, unde nimium corruptis moribus mala illa congesta sunt, plus nocuisse monstretur tam cito euersa, quam prius nocuerat tam diu aduersa Carthago. Hoc toto tempore usque ad Caesarem Augustum, qui uidetur non adhucopinione gloriosam, sed contentiosam et exitiosam et plane jam enervem ac languidam libertatem omni
Abbreviated transcription (Latin):
asatiea lugeuria roma omin hoste ꝑeror airepsil.
⁊ amc enim pͥnium lesti steati i p̃ciosa stragł̃a usa
ꝑhibentur. tuc̃ inducte comiuua psaltrie ⁊ alia
licentiosa nequitia. S nunc de his mał quȩ into¬
lerabilit᷑ homines patiunt᷑. ñ de his quȩ libenter
faruunt dic̃e institui. Uñ illud magis qd̾ de scipio¬
ne cõmemoraui. qd̾ cedens inimicis eat patriam
qͣm lib̾auit mortinis ẽ. ad p̾sentem ꝑtinet dispu¬
tacionem. qd̾ ei romana numina quoꝵ templis au̾¬
tit annibalem nõ reddiderunt uicẽ. quȩ ꝓpt̾ istam
tantummꝰ coluntur felicitatẽ. S quia salustius eo
tpr ibi dix̃ mores optimos fuisse. ꝓpt̾ea de asiana
luxuria cõmemorandũ putaui. ut intelligatur oẽ
illud a salustio in cõparatione alioꝵ tempoꝵ dictum.
quibꝰ tp̃ribꝰ peiores utiq in grauissimis discordiis mo¬
res fuerunt. Nã tunc idest uit̾ scdm ⁊ postremũ bel¬
lum carthaginense lata ẽ lea illa uaconia. ne qui ᷤ

Expanded text:
ica luxuria Romam omni hoste pejor irrepsit. Tunc enim primum lecti aerati, et pretiosa stragula visa perhibentur: tunc inductae in convivia psaltriae, et alia licentiosa nequitia. Sed nunc de his malis quae intolerabiliter homines patiuntur, non de his quae libenter faciunt, dicere institui. Unde illud magis quod de Scipione commemoravi, quod cedens inimicis extra patriam, quam liberavit, mortuus est, ad praesentem pertinet disputationem, quod ei Romana numina a quorum templis avertit Annibalem, non reddiderunt vicem, quae propter istam tantummodo coluntur felicitatem. Sed quia Sallustius eo tempore ibi dixit mores optimos fuisse, propterea hoc de Asiana luxuria commemorandum putavi, ut intelligatur etiam illud a Sallustio in comparatione aliorum temporum dictum, quibus temporibus pejores utique in gravissimis discordiis mores fuerunt. Nam tunc, id est inter secundum et postremum bellum Carthaginense, lata est etiam illa lex Voconia, ne quis
Abbreviated transcription (Latin):
homines ipsa rabida bella. ⁊ eruentas animiositate.
funereasq huic atq inde uictorias. magnos ag̾ent
ludos demoniũ. ⁊ opimas epulas inferorum. Nich
sane miserabilibꝰ pͥmo punico bello accidit. qͣm ꝗd̃
ita romani uicti sunt. ut ętiam regłs ille caꝑet᷑.
cuiꝰ in pͥmo ⁊ in alto̾ libro mentionẽ fecimus. uir
plane magnus. ⁊ uictor antea dominatorq penoꝵ.
qui ȩtiam ipsum pͥmum bellum punicũ cõfeciss
nͥ auiditate nimia ludis ⁊ głix̧ duriores conditio

Expanded text:
homines ipsa rabida bella et cruentas animositates homines ipsa rabida bella et cruentas animositates funereasque hinc adque inde uictorias magnos agerent ludos daemonum et opimas epulas inferorum. Nihil sane miserabilius primo Punico bello accidit, quam quod ita Romani uicti sunt, ut etiam Regulus ille caperetur, cuius in primo et in altero libro fecimus mentionem, uir plane magnus et uictor antea domitorque Poenorum, qui etiam ipsum primum bellum Punicum confecisset, nisi auiditate n
Abbreviated transcription (Latin):
quot ꝑdite ciuitates qͣm longe lateq tot regioneᷤᷤ
tĩoq uastatȩ sunt. quotiens uicti hinc atq inde
uictores. quid hominum consumptum ẽ. uł pug¬
nantium militum uł ab armis uacantiũ ppłoꝵ.
quanta ius nauiũ marinis &e p̾liis opp̃ssa. ⁊ di¬
uersarum tempestatũ uarietate sub mersa ẽ. si
enarrare uł cõmemorare conemur. nicħ aliud qͣm
scͥptores ętiam nos erimus istorię. Tunc magno
metu ꝑturbata romana ciuitas ad remedia uana
⁊ ridenda currebat. Instaurati sunt ex auctoritasꝰ
libroꝵ sibillinoꝵ ludi scłares. quoꝵ scelebritas
int̾ .c. annos fuerat instituta. felicioribꝰq tempꝰ¬
ribus memoria nogligente ꝑierat. renouarit̃ enĩ
pontifices ludos sacros inferis. etiam ipsos abior¬
ltos annis retrorsum melioribꝰ. Niirum enun
qrs cenouãte sunt. tanta copia morientiũ aiteros
anferos etiam lud̃e delectabat. cum ꝓfecto miseri

Expanded text:
quot perditae ciuitates! Quam longe lateque tot regiones quot perditae ciuitates! Quam longe lateque tot regiones terraeque uastatae sunt! Quotiens uicti hinc adque inde uictores! Quid hominum consumtum est uel pugnantium militum uel ab armis uacantium populorum! Quanta uis nauium marinis etiam proeliis obpressa et diuersarum tempestatum uarietate submersa est! Si enarrare uel commemorare conemur, nihil aliud quam scriptores etiam nos erimus historiae. Tunc magno metu perturbata Romana ciuitas ad remedia uana et ridenda currebat. Instaurati sunt ex auctoritate librorum Sibyllinorum ludi saeculares, quorum celebritas inter centum annos fuerat instituta felicioribusque temporibus memoria neglegente perierat. Renouarunt etiam pontifices ludos sacros inferis et ipsos abolitos annis retrorsum melioribus. Nimirum ergo, quando renouati sunt, tanta copia morientium ditatos inferos etiam ludere delectabat, cum profecto miseri
Abbreviated transcription (Latin):
lapus lib̾atus ẽ. Uñ aut̃ amultis edes ille fuerãt
occupate nemine ꝓhibente. nisi qr tante numinũ
turbȩ di frustra fuerat supplicatũ: atq tta pau¬
latim loca deserebant᷑ a cu. ltoribꝰ. ut tãqͣm ua¬
cuas sine ulliꝰ offensione possent humanis
saltem usibꝰ uendicare. Nam stunc ułuti ad sedã¬
dam pestilentiã diligent̾ repetita atq reparata.
nisi postea eodem modo neglecta atq usurpata
latitarent. nõ utiq magnę ꝑitiȩ uarronis tͥbue¬
ret᷑. qd̾ sẽbens de edibꝰ sac̾s tam multa ignorata
cõmemorat. S tunc int̾im elegans nõ pestilentis
depulsio. s dõꝵ excusatio ꝓeurata ẽ. Iam uero
punicis bellis cum int̾ utrumq imꝑiũ uictoria
dui anceps atq incerta pend̾et. ppłiq duo p̃̾ua¬
lidi. impetus in alt̾utrum fortissimos ⁊ opulentiꝰ¬
simos agerent. quot minutiora regna contͥta st̃.
quȩ urbes ample nobilesq deletae. quot afflicte.

Expanded text:
lapius liberatus est. Unde autem a multis aedes illae fuerant lapius liberatus est. Unde autem a multis aedes illae fuerant occupatae nemine prohibente. nisi quia tantae numinum turbae diu frustra fuerat supplicatum, adque ita paulatim loca deserebantur a cultoribus, ut tamquam uacua sine ullius offensione possent humanis saltem usibus uindicari? Namque tunc uelut ad sedandam pestilentiam diligenter repetita adque reparata nisi postea eodem modo neglecta adque usurpata latitarent, non utique magnae peritiae Varronis tribueretur, quod scribens de aedibus sacris tam multa ignorata commemorat. Sed tunc interim elegans non pestilentiae depulsio, sed deorum excusatio procurata est. Punicis bellis, cum inter utrumque imperium uictoria diu anceps adque incerta penderet populique duo praeualidi impetus in alterutrum fortissimos et opulentissimos agerent, quot minutiora regna contrita sunt! quae urbes amplae nobilesque deletae, quot adflictae,
Abbreviated transcription (Latin):
grauide moriebant᷑: ubi se credo eseuolapiꝰ excu¬
sabat quod arciatrũ se nõ obstetricẽ ꝓficebat᷑. Pe¬
cudes quoq similit̾ int̾ibat. ita ite iam defecturũ
genus animaliũ cred̾etur. Quid yemps illa memo¬
rabilis tam incredibili ĩmanitate seuens. ut ni¬
uibꝰ orrenda altitudine ętiam in foro ꝑdies.xl.
poribꝰ accidiss quę isti ⁊ qͣnta dixissẽt: Quid illa
itidem ingens pestilentia qͣm du seuiit. qͣm multo
ꝑemit: quȩ cum in annũ aliũ multo grauiꝰ tendet᷑.
frustra p̾sente escuolapio. aditũ ẽ adlibros sibillinoꝰ
in quo gen̾e oraculoꝵ sicut cicero in libris de diui¬
natione cõmemorat. magis int̾p̾tibꝰ ut possunt
seu uolunt dubia conectentibꝰ credisolet. Tunc g̾
dictum ẽ eam eẽ causã pestilentie. qd̾ plurimas
edes sacras multi occupatas pͥuatim tenerent. sic
int̾im amagno imꝑitiȩ uł desidie crimine eseuo¬

Expanded text:
grauidae moriebantur. Ubi se, credo, Aesculapius excugrauidae moriebantur. Ubi se, credo, Aesculapius excusabat, quod archiatrum, non obstetricem profitebatur. Pecudes quoque similiter interibant, ita ut etiam defecturum genus animalium crederetur. Quid? hiems illa memorabilis tam incredibili inmanitate saeuiens, ut niuibus horrenda altituporibus accidisset, quae isti et quanta dixissent? Quid illa itidem ingens pestilentia, quamdiu saevivit, quam multos peremit? Quae cum in annum alium multo gravius tenderetur, frustra praesente Aesculapio, aditum est ad libros Sibyllinos. In quo genere oraculorum, sicut Cicero in libris de Divinatione commemorat, magis interpretibus, ut possunt seu volunt, dubia conjectantibus, credi solet . Tunc ergo dictum est eam esse causam pestilentiae, quod plurimas aedes sacras multi occupatas privatim tenerent: sic interim a magno imperitiae vel desidiae crimine Aescu
Abbreviated transcription (Latin):
uiꝰ erim̃ fuit. T̃ um uero tam multa bella ubiq
crebruerunt. ut inopia militum ꝓletarii illi qͥ eo
quod ꝓli gignende uacabant ob egestatẽ militare
non ualentes ħ nomĩ acceꝑat. militię conscb̾ent᷑
A ccitꝰ ȩtiam a tarentinis pyirus rex greciȩ tunc in¬
genti gła cęlebratus. romanoꝵ hostis effectꝰ ẽ. cui
fane de rerum futuro euentu consulenti. santis ur¬
bane apollo sic ambiguũ oracłm edidit. ut eduobꝰ
quicqͥd accidiss ipse diuinus haberet᷑. Ait enĩ. Dico
fatidicus utrumlibet expectaret euentũ. quẽ
tẽ ⁊ qͣm orrenda utriꝰq ex̾citus clades. in qua tñ
suꝑior pyirus extitit. ut iam poss apollinẽ ꝓ suo
intellectui p̃dicare diuinum. nͥ ꝓximę alio p̾lio ro¬
mani abscederent suꝑiores. atq ĩ tanta strage
bellorum ętiam pestilentia grauis excorta ẽ muli¬
erum. Nam prius qͣm maturos partus ederent.

Expanded text:
uius crimen fuit? Tum uero tam multa bella ubique uius crimen fuit? Tum uero tam multa bella ubique crebruerunt, ut inopia militum proletarii illi, qui eo, quod proli gignendae uacabant, ob egestatem militare non ualentes hoc nomen acceperant, militiae conscriberentur. Accitus etiam a Tarentinis Pyrrhus, rex Graeciae, tunc ingenti gloria celebratus, Romanorum hostis effectus est. Cui sane de rerum futuro euentu consulenti satis urbane Apollo sic ambiguum oraculum edidit, ut, e duobus quidquid accidisset, ipse diuinus haberetur ait enim: <Dicfatidicus utrumlibet expectaret euentum. Quae tunc et quam horrenda utriusque exercitus clades! In qua tamen superior Pyrrhus extitit, ut iam posset Apollinem pro suo intellectu praedicare diuinum, nisi proxime alio proelio Romani abscederent superiores. Adque in tanta strage bellorum etiam pestilentia grauis exorta est mulierum. Nam priusquam maturos partus ederent,
Abbreviated transcription (Latin):
itẽ alia intolerabili pestilentia escuolapiũ ab epi¬
dauro qͣsi medicũ dĩ roma aduocare atq ad hib̾e
compulsa ẽ. quĩ regem omiiũ iouem qui iã diu
in capitolio sedebat. multa stupͣ quibꝰ ad olescens
uacauerat. ñ ꝑmiserant fortasse disc̾e medicinam:
uł conspirantibꝰ uno temꝑe hostibꝰ. lucanis. brutiis.
samnitibꝰ. etruscis. ⁊ senonibꝰ galliᷤᷤ. pͥmo ab eis legati
ꝑempti sunt. deuide cum p̃tore opp̾sus ex̾citus .uii.
tribunis cũ illo ꝑeuntibꝰ.⁊ militũ .xiii. milibꝰ: uł
quõ post longas ⁊ graues romanas seditiones. qͥbꝰ
adultimũ plebs in ianicłm hostili direptione sueceᷤᷤ¬
serat : huuis mali tam dira calamitas erat. ut eiꝰ
rei causa qd̃ in exetremis ꝑiculis fieri solebat dicta¬
toi crraretur hortensius. qui plebe reuocata uieodẽ
magistratii. expirauit qd̃ nulli dictatori antea
contigerat. ⁊ qd̾ illis diis iam p̾sente eseuolapio gra¬

Expanded text:
item alia intolerabili pestilentia Aesculapium ab Epiitem alia intolerabili pestilentia Aesculapium ab Epidauro quasi medicum deum Roma aduocare adque adhibere conpulsa est, quoniam regem omnium Iouem, qui iam diu in Capitolio sedebat, multa stupra, quibus adulescens uacauerat, non permiserant fortasse discere medicinam P uel cum conspirantibus uno tempore hostibus Lucanis, Bruttiis, Samnitibus, Etruscis et Senonibus Gallis primo ab eis legati pel\'emti sunt, deinde cum praetore obpressus exercitus septem tribunis cum illo pereuntibus et militum tredecim milibus? uel quando post longas et graues Romae seditiones, quibus ad ultimum plebs in Ianiculum hostili diremtione secesserat, huius mali tam dira calamitas erat, ut eius rei causa, quod in extremis periculis fieri solebat, dictator crearetur Hortensius, qui plebe reuocata in eodem magistratu exspirauit, quod nulli dictatori ante contigerat, et quod illis dis iam praesente Aesculapio gra
Abbreviated transcription (Latin):
stragem dedit. qua ⁊ ille furiꝰ canullꝰ extinc̾tꝰ ẽ qui
rem publica ingratã ⁊ ab egentibꝰ ante defenãit.¬
⁊ de gallis postea uindicauit: In hac pestilentia
scenicos lubos aliam nouã pestẽ nõ corpribꝰ roma¬
norum. s quod ẽ multo ꝑniciosiꝰ moribꝰ intulerunt.
Ubi erant qnõ alia pestilentia grauis. de uenenis ma¬
tronarũ exorta credita ẽ. quarum supͣ fidem multaꝵ
atq nobilium mores dep̃hensi sunt omĩ pestilentia
grauiores: uł qnõ incaudinas furculas a samnitibꝰ
obsessi ambo cum ex̾citu consules fedus cũ eis fedũ
fac̾e coacti sunt. ita ut equitibꝰ romanis sescentis ob¬
sidibꝰ datis. cęt̾i amissis armis. aliisq spoliati pͥuatiq
tegminibꝰ. sub uigum hostium. inuestuñtis singłiꝰ
mitt̾ent᷑: uł qnõ graui pestilentia cet̾is lab orantibꝰ
multi &e in ex̾citu icti fulmine ꝑierunt : uł quõ

Expanded text:
stragem dedit, qua et ille Furius Camillus extinctus est, qui stragem dedit, qua et ille Furius Camillus extinctus est, qui rem publicam ingratam et a Veientibus ante defendit et de Gallis postea uindicauit? In hac pestilentia scaenicos ludos aliam nouam pestem non corporibus Romanorum, sed, quod est multo perniciosius, moribus intulerunt. Ubi erant, quando alia pestilentia grauis de uenenis matronarum exorta credita est, quarum supra fidem multarum adque nobilium mores deprehensi sunt omni pestilentia grauiores? uel quando in Caudinas furculas a Samnitibus obsessi ambo cum exercitu consules foedus cum eis foedum facere coacti sunt, ita ut equitibus Romanis sescentis obsidibus datis ceteri amissis armis aliisque spoliati priuatique tegminibus sub iugum hostium in uestimentis singulis mitterentur? uel quando graui pestilentia ceteris laborantibus multi etiam in exercitu icti fulmine perierunt? uel quando
Abbreviated transcription (Latin):
titudini frum̃ta largitꝰ ẽ. regni affectati crim̃ in¬
cuirit. ⁊ euisdẽ p̃fecti instantia ꝑdictatorẽ luciũ
quintiũ etatȩ decrepitũ. a quinto seruilio magistro
equitiĩ. cum maximo ⁊ ꝑiculosissimo tumultu ci¬
uitatis occisus ẽ: u̾ erant qñ pestilentia maxima
exorta diis inutilibus i anȩ remedium ppłs diu
multumq fatigatꝰ. noua lecti sterna qd̾ nuqͣm
autea fecerat exibenda arbitratꝰ ẽ: Lecti aut̃ ster¬
nebantur in honorem dõꝵ. unde ħ sacrum uł po¬
tuis saclegium nom̃ accepit. Ubi eraite qñ ꝑ .x.
continuos annos male pugnando crebras ⁊ magnaᷤ
dades. ap̃d ueios ex̾citꝰ romanos acceꝑat. nisi ꝑfu¬
rium camillũ tandẽ subueniret᷑. quȩ pea ingrata
ciuitas dampuauit: Ubi erant quõ galli romani
ceꝑunt. spoliauerunt. incender̃. cedibꝰ impleuer:
Ubi erant cum illa insignis pestilentia tã ingentẽ

Expanded text:
titudini frumenta largitus est, regni affectati crimen intitudini frumenta largitus est, regni affectati crimen incurrit, et ejusdem praefecti instantia per dictatorem L. Quintium aetate decrepitum, a Quinto Servilio magistro equitum cum maximo et periculosissimo tumultu civitatis occisus est? Ubi erant, quando pestilentia maxima exorta, diis inutilibus sine remedio populus diu multumque fatigatus nova lectisternia, quod nunquam antea fecerat, exhibenda arbitratus est? Lecti autem sternebantur in honorem deorum, unde hoc sacrum vel potius sacrilegium nomen accepit. Ubi erant, quando per decem continuos annos male pugnando crebras et magnas clades apud Veios exercitus Romanus acceperat, nisi per Furium Camillum tandem subveniretur, quem postea civitas ingrata damnauit? Ubi erant, quando Galli Romam ceperunt spoliauerunt, incenderunt caedibus inpleuerunt? Ubi erant, cum illa insignis pestilentia tam ingentem
Abbreviated transcription (Latin):
ceremiis accepimus ⁊ nullomꝰ dic̾e uł talia uł cune¬
ta sufficimus. Uͥ erant gͦ illi dii qui ꝓpt̾ exignam
fallacemq mundi huiꝰ felicitatem. colendi existimã¬
tur. cum romani quibꝰ se colendos mendacissima
astucia uenditabant. tantis calamitatibꝰ uexarent᷑:
U bi erant qño ualeriꝰ consul ab exulibꝰ ⁊ seruis in¬
censum capitolium cum defensaret occisus ẽ.faci¬
liusq ipse ꝓdẽȩ potuit edi iouis. qͣm illi turba
tot numiniĩ cum suo maximo atq optimo rege.
cuiꝰ templum liberauerat subuenire: uͥ erant qñ
densissimis fatigata ciuitas sedicionũ mał. cum le¬
gatos athenas missos ad leges mutuandas paulu¬
lum quieta oꝑiretur. grani famȩ pestilentiaq ua¬
stata ẽ : uͥ erant qñ rursus ppłs cum famȩ labo¬
raret. p̃fectum annone pͥmum creauit. atq illa
famȩ inualescente. spuriꝰ meniꝰ qui esurienti mul¬

Expanded text:
ceremus accepimus, et nullo modo dicere vel talia, vel cuncceremus accepimus, et nullo modo dicere vel talia, vel cuncta sufficimus. 2. Ubi erant ergo illi dii, qui propter e xiguam fallacemque hujus mundi felicitatem colendi existimantur; cum Romani, quibus se colendos mendacissima astutia venditabant, tantis calamitatibus vexarentur? Ubi erant, quando Valerius consul ab exsulibus et servis incensum Capitolium cum defensaret, occisus est? Faciliusque ipse prodesse potuit aedi Jovis, quam illi turba tot numinum cum suo maximo atque optimo rege, cujus templum liberaverat, subvenire Ubi erant, quando densissimis fatigata civitas seditionum malis, cum legatos Athenas missos ad leges mutuandas paululum quieta opperiretur, gravi fame pesti lentiaque vastata est? Ubi erant, quando rursus populus, cum fame laboraret, praefectum annonae primum creavit; atque illa fame invalescente, Spurius Melius, qui esurienti mul
Abbreviated transcription (Latin):
compellunt. Qui aut̃ succensent. qñ me ferent
si egꝰ dic̾e̾m qd̃ salustius act. plurimȩ turbȩ
seditiones.⁊ ad postremũ bella ciuilia orta s̃.
dum pauci potentes quoꝵ in grãni pleriq cõ¬
cesserant. sub honesto patrum aue plebis nomi¬
ne dñationes affectabant. boniq ⁊ mali eues
appellati. ñ ob merita in rem publicã om̃ibꝰ pa¬
riter corruptis. s uti quisq locupletissimꝰ ⁊ in¬
uiria ualidior. quia p̾sentia cieffendebat ꝓbono
ducebat᷑: Porro si illi scͥptores ystoriȩ ad honlestis
lib tatem ꝑtinere arbiteati sunt. mala ciuuitatiꝰ
ppe non tacere. qͥm multis locis maguo p̃ conio
landare eompussi sunt. cum aliã ueriorem quo
cuies et̃ni legendi sunt n habent . qp sres fauu
conuenie. ques syes qͥnto incło melior ⁊ certior.
qe ñtes alienent ab e cuitetrioreq. inpes ilelege¬
legunt ⁊ p̃dicant. quando qͥdẽ et ex ipsis quȩ di¬

Expanded text:
compellunt. Qui autem succensent, quando me ferrent, compellunt. Qui autem succensent, quando me ferrent, si ego dicerem, quod Sallustius ait? Plurimae turbae, seditiones, et ad postremum bella civilia orta sunt, dum pauci potentes, quorum in gratiam plerique concesserant, sub honesto patrum aut plebis nomine dominationes affectabant; bonique et mali cives appellati, non ob merita in rempublicam, omnibus pariter corruptis, sed uti quisque locupletissimus et injuria validior, quia praesentia defendebat, pro bono ducebatur Porro si illi scriptores historiae ad honestam libertatem pertinere arbitrati sunt, mala civitatis propriae non tacere, quam multis locis magno praeconio laudare compulsi sunt, cum aliam veriorem, quo cives aeterni legendi sunt, non haberent: quid nos facere conuenit, quorum spes quanto in Deo melior et certior, mentes alienentur ab ea ciuitate, in qua sola iugilegunt et praedicant: quandoquidem et ex ipsis quae di
Abbreviated transcription (Latin):
buinos plebis ⁊ alia uira sibi parauit. diseredia¬
eums ⁊ certamiiis utrĩq finis fuit scãm bellũ
punicum. & uid itaq ego tantas moras uł sebẽ
patiai. ił lecturis afferani: quam misera fuit
ula tes publica tã longa ȩtatȩ ꝑ tot annos usq
ad seãm bellum punicũ. belłis forisecus inqͥe.¬
tare non desistentibꝰ untiis discorãuis seditionibꝰq
ciuilibꝰ a salustio breuit̾ intimatũ ẽ. Proinide
uictoris illȩ ñ solida beatorum gaudia fuerunt.
s in ania solatia muiseroꝵ.⁊ ad alia. atq alia
t̾ribilia mala subeunda illecebrosa incitam̃ta
minime quietoꝵ. Nec nob̾ quia ħ dicimus
boni romani prii Edeutesq succenseant. qͣm¬
qͣm de hac re nec petendi sunt nec monendi.
quancio eos muume suecẽsuros ẽẽ certissimũ ẽ.
Meq enim grauiꝰ uł grauiora dicimꝰ auctoribꝰ
eoꝵ. ⁊ stilo ⁊ ocio multũ impares. qͥbꝰ tam̃ ediꝰ¬
cendis ⁊ ipsi laborauer̃. ⁊ filios suos ęlaborare

Expanded text:
ura sibi parauit. Discordiarum et certaminis utrimque finis fuit secundum bellum Punicum, Quid itaque ego tantas moras uel scribens patiar, uel lecturis adferam? Quam misera fuerit illa res publica, tam longa aetate per tot annos usque ad secundum bellum Punicum bellis forinsecus inquietare non desistentibus et intus discordiis seditionibusque ciuilibus, a Sallustio breuiter intimatum est. Proinde uictoriae illae non solida beatorum gaudia fuerunt, sed inania solacia miserorum et ad alia adque alia sterilia mala subeunda inlecebrosa incitamenta minime quietorum. Nec nobis, quia hoc dicimus, boni Romani prudentesque suscenseant: quamquam de hac re nec petendi sint nec monendi, quando eos minime suscensuros esse certissimum est. Neque enim grauius uel grauiora dicimus auctoribus eorum et stilo et otio multum inpares; quibus tamen ediscendis et ipsi elaborauerunt et fi
Abbreviated transcription (Latin):
cõmunibꝰ ad ħ reppellenaa nichil uuiantibꝰ. sen qd̾
uerũ ẽ nc ualentibꝰ. sũqͥd ⁊ tc̃ abscessere om̃s aditiᷤ
arisq relictis dii quibꝰ ills̃ oppiduĩ steterat. post auti¬
quos grecoꝵ ignes ruiuasq reparatum : S aut abs¬

Expanded text:
communibus ad haec repellenda nihil iuuantibus seu, quod communibus ad haec repellenda nihil iuuantibus seu, quod uerum est, nihil ualentibus. Numquid et tunc Abscessere omnes adytis arisque relictis Di, quibus illud oppidum steterat post antiquos Graecorum ignes ruinasq
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾̃ dicatur. qd̾ mali troia meruerit ut eã dii desere¬
rent. quo poss extingui.⁊ quid boni roma ut eam
dii in habitarent quo poss augeri. nisi quod uicti iñ
fuger̃.⁊ se ad istos quos parit̾ decipent contuler̃. Im¬
mo uͦ ⁊ illic manser̃ ad eos mouere suo decipiendos.
qui rursus easdem tr̃as habitarent. ⁊ hic easdem arteᷤᷤ
fallaciȩ suȩ magis õe ex̾cendo maioribꝰ honoribꝰ głati
serum cõmiserat iliũ. ut afimbria marianoꝵ partiũ
homine pessimo eu̾teret᷑ multo fero ciꝰ atq crudeliꝰ.
qͣm olim agrecis: llam tẽ ⁊ mnulti iñ fuger. ⁊ multi
captiuati saltem inseruitute uixer̃. Porro aũt̃ fimbria
priꝰ edictum ꝓposuit. ne cui parceret᷑. atq urbem to¬
tam cunctosq inea homines ucendio ꝯeremauit.
Hoc meruit iliũ ñ a grecis quos sua irritau̾at inqͥtate.
ẜ a iomanis quos sua calamitate ꝓpagau̾at diis illis

Expanded text:
quod dicatur quid mali Troia meruerit, ut eam di deserequod dicatur quid mali Troia meruerit, ut eam di desererent, quo posset extingui, et quid boni Roma, ut eam di inhabitarent, quo posset augeri; nisi quod uicti inde fugerunt et se ad istos, quos pariter deciperent, contulerunt; immo uero et illic manserunt ad eos more suo decipiendos, qui rursus easdem terras habitarent, et hic easdem artes fallaciae suae magis etiam exercendo maioribus honoribus gloriati serum commiserat Ilium, ut a Fimbria, Marianarum partium homine pessimo, euerteretur, multo ferocius adque crudelius quam olim a Graecis? Nam tunc et multi inde fugerunt et multi captiuati saltem in seruitute uixerunt; porro autem Fimbria prius edictum proposuit, ne cui parceretur, adque urbem totam cunctosque in ea homines incendio concremauit. Hoc meruit Ilium non a Graecis quos sua inritauerat iniquitate, sed a Romanis quos sua calamitate propagauerat, dis illis
Abbreviated transcription (Latin):
agimus. int̾ ẽ utrum hoc fieri romulus uisserit.
aut romulꝰ fecit. Quod multi inpudentia negans
multi pudore aubitant. multi dolore dissimulant.
bs ee nos staq in ea re diligentius requirenda ꝑ multoꝵ
scͥptorum ꝑpensa testimonia demoremur. pomuli
fr̃em ꝑpalã constat occisum. non ab hostib̾. nõ ab alieniᷤ.
si aut ꝑ petrauit. aut imꝑauit ħ romulus. magis ipẽ
fuit iomanoꝵ. qͣm paris troianorum caput. Eũ gͥ tro¬
ianis iram doꝵ ꝓuocauit illȩ alienȩ coniugis raptor
et coꝵdẽ doꝵ tutelã romanis inuitauit iste sui frĩs
extinctor. si aut̃ illud scȩlꝰ a fac̾to imꝑioq romuli ali¬
enum ẽ. qm̃ debuit utiq iũdicari. tota ħ illa cuutaᷤ
fecit. quod tota contempsit. ⁊ non iam frẽm. s patrẽ
qd̾ ẽ perꝰ occidit. Ut̃q enĩ fuit conditor. ubi alt̾ scelerȩ
ablatus. nõ ꝑmissus ẽ eẽ regnator. Non ẽ ut arbitror

Expanded text:
agimus, interest, utrum hoc fieri Romulus iusserit agimus, interest, utrum hoc fieri Romulus iusserit aut Romulus fecerit, quod multi inpudentia negant, multi pudore dubitant, multi dolore dissimulant. Nec nos itaque in ea re diligentius requirenda per multorum scriptorum perpensa testimonia demoremur: Romuli fratrem palam constat occisum, non ab hostibus, \' non ab alienis. Si aut perpetrauit aut imperauit hoc Romulus, magis ipse fuit Romanorum quam Paris Troianorum caput; quur igitur Troianis iram deorum prouocauit ille alienae coniugis raptor, et eorundem deorum tutelam Romanis inuitauit iste sui fratris extinctor? Si autem illud scelus a facto imperioque Romuli alienum est: quoniam debuit utique uindicari, tota hoc illa ciuitas fecit, quod tota contemsit, et non iam fratrem, sed patrem, quod est peius, occidit. Uterque enim fuit conditor, ubi alter scelere ablatus non permissus est esse regnator. Non est, ut arbitror,
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ in se ipsis concordit̾ fer̃: Si aut̃ falsa sunt. nec si
quidẽ possunt irasci ueris adult̾iis humanis. qui x̃
falsis delectantur sius. huc accedit. qm̃ si illud de
marte non ereditur. ut hoc quoq de uenere ñ credat.
Hullo diumi concubitus obtentu matris romult cu¬
sa defendit᷑. Fuit aut̃ sacerdes illa uestał. & idõ ma¬
gisdii in romanos saclegum illud flagitium. qͣm
in troianis paridis adult̾ium undicare debuer̃. Nã
⁊ ipsi romani antiqui instupro detectas ueste sacer¬
dotes uiuas ꝯe defodiebant. adult̾as aut̃ fuĩas qͣm¬
uis aliqua dampnatione. nulla tam̃ morce plecte¬
bant usq adõ grauius quȩ putabant adita diuina
si pecc̃a hominum illis numinibꝰ displic̾ene. aut
offensi paridis facto desertam tͦiam ferro ignibꝰqͦ
allusus magis uritaret parricidiũ nascentis qͣm reg¬
nantis adult̾ium eiuitatis. Nec ad causam qͣm nc̃

Expanded text:
quae in se ipsis concorditer ferunt? Si autem falsa sunt, ne sic quae in se ipsis concorditer ferunt? Si autem falsa sunt, ne sic quidem possunt irasci ueris adulteriis humanis, qui etiam falsis delectantur suis. Huc accedit, quoniam, si illud de Marte non creditur, ut hoc quoque de Venere non credatur, nullo diuini concubitus obtentu matris Romuli causa defenditur. Fuit autem sacerdos illa Vestalis, et ideo di magis in Romanos sacrilegum illud flagitium quam in Troianos Paridis adulterium uindicare debuerunt. Nam et ipsi Romani antiqui in stupro detectas Vestae sacerdotes uiuas etiam defodiebant, adulteras autem feminas, quamuis aliqua damnatione, nulla tamen morte plectebant: usque adeo grauius quae putabant adyta diuina si peccata hominum illis numinibus displicerent, ut offensi Paridis facto desertam Troiam ferro ignibusque inlusus; magis inritaret parricidium nascentis quam regnantis adulterium ciuitatis. Nec ad causam, quam nunc
Abbreviated transcription (Latin):
se uiri fortes etiam si falsum sit. diis genitos ex er a
ut eo mͦ humanus animus ułut diuiine stirpis fidide
gerens. res magnas aggrediendas p̃sumat audaeus
agat uehem̃tius. ⁊ ob̾ hoc impleat ipsa securitate s¬
licius. Quȩ uamonis sententia exep̃ssa ite potui meu
uerb̾ cernis qͣm latum locum aꝑiat falsitati. uͭ iites¬
ligamus pͥura iam saera et quasi religiosa potiussi
confingi uͭ putata sunt ciuibꝰ etiam de ipsis diis ꝓds̃
se eneã parere. uł mars ex coneubitu filiȩ nuniitoris
romulum gign̾e. inmedio reliiquamꝰ. Nam pene
talis questio ȩtiam de scͥpturis nr̃is oborit᷑. qua que¬
ritur utrum p̃uaricatores angũ cũ filiabꝰ hominũ
concubuerint. unde natis gigantibꝰ .i. nimiuĩ gͣnoib
ac fortibꝰ uiris. tunc t̾ra completa ẽ. łroiñ adutrumo
int̾i̾m modo nr̃a disputacio referat᷑. Si enim ueras̃
quȩ apud illos de matie ȩneȩ. ⁊ de patte romuli lecti¬
tantur. quom̃ possunt diis adult̾ia displic̾e hominũ

Expanded text:
se uiri fortes, etiamsi falsum sit, dis genitos esse credant, ut eo modo animus humanus uelut diuinae stirpis fiduciam gerens res magnas adgrediendas praesumat audacius, agat uehementius et ob hoc inpleat ipsa securitate felicius. Quae Varronis sententia expressa, ut potui, meis uerbis cernis quam latum locum aperiat falsitati, ubi intellegamus plura iam sacra et quasi religiosa potuisse confingi, ubi putata sunt ciuibus etiam de ipsis dis prodesse sae Aenean parere uel Mars ex concubitu filiae Numitoris Romulum gignere, in medio relinquamus. Nam paene talis quaestio etiam de scripturis nostris oboritur, qua quaeritur, utrum praeuaricatores angeli cum filiabus hominum concubuerint, unde natis gigantibus, hoc est nimium grandibus ac fortibus uiris, tunc terra conpleta est. Proinde ad utrumque interim modo nostra disputatio referatur. Si enim uera sunt, quae aput illos de matre Aeneae et de patre Romuli lectitantur, quo modo possunt dis adulteria displicere hominum,
Abbreviated transcription (Latin):
habuere in initio tiani. qui enea duce ꝓfugi sedib
incertis uagabant᷑. Si gͦ adust̾ium paridis uindi¬
candum numina cẽsuer̃. aut magis introia roma¬
nis. aut e̾cȩ etiam in romanis puniendũ fuit. quia
eneȩ mat̾ ħ fecit. S quoni in illo alud flagieium o¬
derant. qui in sua socia uenere nõ oderunt ut alia
omittam quod cũ anchise cõmiserat. ex quo eneã
peꝑerat: An quia illud factum ẽ indignante me¬
nelao. illud aut̃ concedente uulcano: Dii enĩ credo
non zelant conuiges suas. usq ado ut eas etiam homi¬
nibꝰ dignentur hr̃e cõmunes. Irridẽ fabulas fortassiꝰ
existimor. nec grauit̾ angerer tanti pond̾is causa.
Non gͦ credamus si placet eneam eẽ ueneris filiũ. ecce
concedo. si nec romulum martis. Si aut̃ illõ. cur nõ
⁊ illd̾: An dõs fas ẽ hominibꝰ feminis. mares aut̃
homines deabꝰ misceri nefas: Dura uł potius nõ
credenda conditio. qd̾ ex iure ueneris inconcubitu

Expanded text:
habuere initio Trojani, qui Aenea duce profugi sedibus habuere initio Trojani, qui Aenea duce profugi sedibus incertis vagabantur . Si ergo adulterium Paridis vindicandum numina censuerunt, aut magis in Romanis, aut certe etiam in Romanis puniendum fuit; quia Aeneae mater hoc fecit. Sed quomodo in illo illud flagitium oderant, qui in sua socia Venere non oderant ut alia omittam quod cum Anchise commiserat, ex quo Aenean pepererat? An quia illud factum est indignante Menelao, illud autem concedente Vulcano? Dii enim, credo, non zelant conjuges suas, usque adeo ut eas etiam cum hominibus dignentur habere communes. Irridere fabulas fortassis existimor, nec graviter agere tanti ponderis causam. Non ergo credamus, si placet, Aenean esse Veneris filium: ecce concedo, si nec Romulum Martis. Si autem illud, cur non et illud? An deos fas est hominibus feminis, mares autem homines deabus misceri nefas? Dura, vel potius non credenda conditio, quod ex jure Veneris in concubitu
Abbreviated transcription (Latin):
dos ꝑuria piisse troiana. amasse romana. Unde
enĩ coniuratio catilinȩ intanta tamq corrupta ciu¬
tate habuit ȩciam eorum grandem copiam quos ma¬
nus atq lingua ꝑuirio aut sanguine euuli alebat:
Quid enĩ aliud tociens senatores corrupti inudiciis.
tociens ppłs infuffragiis uł in quibꝰq eausis que ap̃
eum contionibꝰ agebant᷑. nisi tiam peierãdo pec¬
cabant: llamq corruptissimis moribꝰ adhuc mos
uirandi seruabat᷑ antiquus ñ ut ab scȩłibus metu
religionis ꝓhib̾ent᷑. s ut ꝑuiria quoq scęłibꝰ eȩt̾is
dict̃ steterat illud imꝑium cum a grecis p̃ualen¬
tibus ꝓbentur uicti. troianis peierantibꝰ fingant᷑.
irati. nec adult̾io paridis ut rursus aquibdam de¬
fendunt᷑ ut tioiam desererent suecensi erat. auctore
enuim doctoresq peccõꝵ eẽ solent nõ ultores. Urbẽ
romam inquit salustiꝰ sicuti ego accepi condide atq

Expanded text:
deos periuria punisse Troiana, amasse Romana. Unde deos periuria punisse Troiana, amasse Romana. Unde enim coniuratio Catilinae in tanta tamque corrupta ciuitate habuit etiam eorum grandem copiam, quos manus adque lingua periurio aut sanguine ciuili alebat? Quid enim aliud totiens senatores corrupti in iudiciis, totiens populus in suffragiis uel in quibusque causis, quae aput eum contionibus agebantur, nisi etiam peierando peccabant? Namque corruptissimis moribus ad hoc mos iurandi seruabatur antiquus, non ut ab sceleribus metu religionis prohiberentur, sed ut periuria quoque sceleribus ceteris dicunt, steterat illud imperium , cum a Graecis praevalentibus probentur victi, Trojanis pejerantibus fingantur irati. Nec adulterio paridis, ut rursus a quibusdam defenduntur, ut Trojam desererent, succensuerunt. Auctores enim doctoresque peccatorum esse assolent, non ultores. Urbem Romam, inquit Sallustius, sicuti ego accepi, condidere atque
Abbreviated transcription (Latin):
uer̃. Illis quippe ꝓmisisse merced ẽ falsumq iurasse
ꝑbibet᷑. Miror appollinẽ nominatũ dinatorem
intanto opificio laborasse nescientẽ qd̾ laomedon fu̾ at
ꝓmissa negatur. qͣmqͣm nec ipsũ neptunũ patruũ
eiꝰ frẽm iouis regem maris decuit ignarũ eẽ futuroꝵ
puit ut dicit ne ab achille occid̾etur. cum cuꝑet cõ
manibꝰ ꝑ iure menia troię. Nescientes gͥ tanti dii
neptunꝰ ⁊ appollo laomedontẽ sibi negaturũ eẽ mer¬
cedem. structores meniũ tͦianoꝵ gratis ⁊ ingratis
fuerunt. Uideant ne grauiꝰ sit tales dõs cred̾e. qͣm
diis talibus peierare. Hoc enun nec ipse homer fa¬
cile credidit. qui neptunum quidem contra troiansꝰ.
apollinẽ aut̃ ꝓ tioianis pugnantẽ facit. cum illo
ꝑuirio ãbos fabula narret offensos. Si gͥ fabuł ere¬
dunt. erubescant talia colere numina. Si fabulis
ñ credunt ñ optendant t̾iana ꝑuiria. aut mirent᷑

Expanded text:
vierunt; illis quippe promisisse mercedem falsumque jurasse vierunt; illis quippe promisisse mercedem falsumque jurasse perhibetur. Miror, Apollinem, nominatum divinatorem, in tanto opificio laborasse, nescientem quod Laomedon fuerat promissa negaturus. Quanquam nec ipsum Neptunum patruum ejus, fratrem Jovis, regem maris, decuit ignarum esse futurorum. puit, ut dicit, ne ab Achille occideretur, cuperet cum manibus perjurae moenia Trojae. Nescientes igitur tanti dii, Neptunus et Apollo, Laomedontem sibi negaturum esse mercedem, structores moenium Trojanorum gratis, et ingratis fuerunt. Videant ne gravius sit tales deos credere, quam diis talibus pejerare. Hoc enim nec ipse Homerus facile credidit, qui Neptunum quidem contra Troianos, Apollinem autem pro Troianis pugnantem facit, cum illo periurio ambos fabula narret offensos. Si igitur fabulis credunt, erubescant talia colere numina; si fabulis non credunt, non obtendant Troiana periuria, aut mirentur