comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
est usus appłicarũ clauiũ. Iam osten¬
sum est exparte qualr sacerdotes di¬
mittãt pecc̃a uł tenenti. ⁊ inde retimi¬
it fibi d̾s. quãdam singłarẽ potestatẽ
dimittẽdi uł retinendi. qr ipse solus

Expanded text:
est usus apostolicarum clavium. Jam ostenest usus apostolicarum clavium. Jam ostensum est ex parte qualiter sacerdotes dimittant peccata vel teneant, et tamen retinuit sibi Deus quamdam singularem potestatem dimittendi vel retine
Abbreviated transcription (Latin):
I.⁊ inc. Aliqͣn .ni. ostendũt solutos. ł liga¬
tos. qui nõ s̃ apud đm. ⁊ pena satisfac¬
tionis. ł exomunicõnis int̾rtum indig¬
nos. ligant uł soluũt. ⁊ indignos facra¬
m̃tis admitunt. ⁊ dignos admitti ar¬
cent. Sed intelligendũ ẽ hoc in illis. qͦꝵ
m̃ta solui ł ligari postulãt ¶unc .ii. sẽ¬
tencia sac̾dotis iudicio di. ⁊ tocius celes¬
tis curie aꝓbatur ⁊ ꝯfirmatur: Cũ tta
exdiscretione ꝓdit. ut reoꝵ m̃ita non
ꝯtradicãt. Quosc̃q gͦ soluerint uł li¬
gãt ad hibentes clauẽ discrecionis re¬
oꝵ m̃itis: soluuntur. uł ligantur ince¬
sac̃dotis sic ꝓgressa. aprobatur ⁊ ꝯfirm¬
atur. Quos gͦ sođm m̃ita sententia ec¬
clie ꝑcellit: ledit.⁊ illi foris s̃ ap̃ deum
Qui aut̃ non meruit. sẽtẽcia eccłie nõ
au̾itate. a fide. a caritate. ꝑ hoc exit de
mutitur. S si non egit ut m̾eretur¬
exire. nicħ leditur. Int̾dum .ii. qui fo¬
ras mutitur. intus ẽ. ⁊ qui foras ẽ intꝰ¬

Expanded text:
 ostendunt solutos vel ligatos, qui ita non sunt apud Deum; et poena satisfactionis vel excommunicationis interdum indignos ligant vel solvunt; et indignos sacramentis admittunt, et dignos admitti arcent. Sed intelligendum est hoc in illis quorum merita solvi vel ligari postulant. Tunc enim sententia sacerdotis judicio Dei et totius coelestis curiae approbatur et confirmatur, cum ita ex discretione procedit, ut reorum merita non contradicant. Quoscumque ergo solvunt vel ligant, adhibentes clavem discretionis reorum meritis, solvuntur vel ligantur insententia sic progressa approbatur et confirmatur. Quos ergo secundum merita sententia Ecclesiae percellit, laedit; et illi foris sunt apud Deum. Qui autem non meruit, sententia Ecclesiae non civitate, a fide, a charitate; per haec exit de mittitur, sed si non egit, si non meretur, nihil laeditur. Interdum enim qui foris mittitur intus est, et qui foris est int
Abbreviated transcription (Latin):
stat añt euangłii lit̾a. alegis
lut̾a quia diu̾sa funt ꝓmissa. Ibi t̾re¬
na.hic celestia ꝓmittit. Diu̾sa etiam
sacram̃ta. quia illa tantũ significant.
hec conferunt grãm. Ecepta enĩ diu̾sa
quantum ad cerimonialia. Nam quã¬
tum admoralia sunt eadem. s plenius
in euangłio continẽt᷑ Audistis decem
cordas psalterii utriq sexiu impositas.
que caruate tangende sunt. ut uitioꝵ¬

Expanded text:
at autem Evangelii littera, a legis littera, quia diversa sunt promissa; ibi terrena, hic coelestia promittuntur. Diversa etiam sacramenta, quia illa tantum significabant, haec conferunt gratiam. Praecepta etiam diversa, quantum ad caeremonialia. Nam quantum ad moralia sunt eadem, sed plenius in Evangelio continentur. Audistis decem chordas Psalterii utrique sexui impositas, quae charitate tangendae sunt, ut vitio
Abbreviated transcription (Latin):
sap̾iam. ubi q̃r utrũ ita sit pat̾ sapi¬
encie ⁊ uirtutis sue. ut hac sap̃ia sapiẽ
sit quã genuit. ⁊ hac uirtute potens:
nõ ipsa ab illaᷤ. s ipse ab illa ẽ. Si .n.
sap̃ia quã genuit. cã est illi. ut sapi¬
ens sit: ⁊ ut sit: ipsa illi cã est. quo fĩ
nõ pot̾. nisi gignendo eũ aut faciẽdo.
S nec genitricẽ. nec ꝯditricẽ patris.
ullo modo quisquã dix̾it sap̃iam. Ad
ii. est insamus : Ergo pat̾ ipsa sapi¬
encia ẽ. qua sapiens ẽ. Filius uero

Expanded text:
sapientiam : utrum ita sit pater sapientiae atque virtutis suae, ut hac sapientia sapiens sit quam genuit, et hac virtute potens non ipsa ab illo, sed ille ab ipsa est. Si enim Sapientia quam genuit causa est illi ut sapiens sit, etiam ut sit ipsa illi causa est; quod fieri non potest, nisi gignendo eum aut faciendo; sed nec genitricem, nec conditricem Patris ullo modo quisquam dixerit Sapientiam; quid enim est insanius? Ergo Pater ipsa Sapientia est qua sapiens est. Filiu
Abbreviated transcription (Latin):
kore se genare non potuit: nichil .n. d̾o
melius. debuit: equalẽ. Si .ni. uoluit ⁊
nõ potuit. in firmus ẽ. si potuit. ⁊ no¬
genuisse filium.Asimili uolunt dr̃e
qͣm si pot̃ d̾s rem meliorẽ fac̃e quam
facit. inindus ess non ualet huiꝰ sim¬
ilitudinis inductio. quia filiũ genu¬
erit de sub̃a sua. Iõq si posset equalem
gignere.⁊ non gigneret. inuidus eẽt.
alia u̾o que nõ de sub̾a sua faẽ. melio
deri deposcoscur dicant rẽ aliquã. siue
⁊̃ rerũ uniũsitatẽ. inqua maior ꝯsum¬
matio expressa ẽ. non posse eẽ meliorẽ:
quã est. siue iõ qr summe bona ẽ. atti
ut nulla oĩo boni ꝑfectio ei desit. siue
iõ qr maius bonũ quod ei de est. caꝑe
ip̃a nõ ualeat. S si ita sũme bona dĩ
ut nulla ei boni ꝑfectio defit. iam
c̃atura c̃atori coequatur. Si u̾o ĩ nõ
potest melior ẽẽ: qr bonum amplius
qd̾ ei de est. caꝑe ipsa non ualet. iam
hoc ipsum non posse. defectionis ẽ ñ

Expanded text:
liorem se generare non potuit -- nihil enim deo melius -- debuit aequalem. Si enim uoluit et non potuit, infirmus est. Si potuit et nogenuisse Filium. A simili volunt dicere quod si potest Deus rem meliorem facere quam facit, invidus est. Sed non valet hujus similitudinis inductio, quia Filium genuit de substantia sua. Ideoque si posset gignere aequalem et non gigneret, invidus esset; alia vero quae non de substantia sua facit, meliorderi deposco cur dicunt rem aliquam sive etiam rerum universitatem, in qua major consummatio expressa est, non posse esse meliorem quam est? Sive ideo quia summe bona est, ita ut nulla omnino boni perfectio ei desit; sive ideo quia majus bonum quod ei deest, capere ipsa non valeat. Sed si ita summe bonum dicitur, ut nulla ei perfectio boni desit, jam creatura Creatori aequatur. Si vero ideo non potest melior esse, quia bonum amplius quod ei deest, capere ipsa non valeat, jam hoc ipsum non posse defectionis est, non
Abbreviated transcription (Latin):
hec ꝯfsidandum ẽ. utrũ alio modo uł me¬
liori quã facit. possit ea facere. que facit
SSi modus oꝑacionis ad sapientiã opificiᷤᷤ
referatur. nec alius nec melior ẽẽ pot̃.¬
pĩa. Nichil.n. sapiẽcius pot̾ fac̃e: quam
faeit ¶Si uo referatur modus adrem ip
lior potest ẽẽ modus. ⁊ scđ̾m hoc ꝯcedi
pot̃. quia ea que facit. pot̾ facere meliꝰ
⁊ ałr quã fac̃. qr potest quibusdã mȩ¬
liorem modum existendi p̃rare. ⁊ quib¬
dam aliũ. Uñ aug̃ in xiii .ł. de t̾ni. dieit.
qd̃ fuit ⁊ alius modus nr̃e libacionis
possibilis deo. qui oĩa pot̾. s nullus aliꝰ
nr̃e miserie sanande fuit ꝯueniencior.
Potest gͥ ds eoꝵ que fucit. quedã alio mͦ
meliori. quedã alio modo eque bono. q̃¬
ctam ⁊ minus bono facere. quã facit
Et tn modus referatur ad qualitatẽ o

Expanded text:
haec considerandum est utrum alio modo vel meliori quam facit, possit ea facere quae facit. Si modus operationis ad sapientiam opificis referatur, nec alius, nec melior mopientia; nihil enim sapientius potest facere quam facit. Si vero referatur modus ad rem ipslior potest esse modus. Et secundum hoc concedi potest, quia ea quae facit, potest facere melius, et aliter quam facit; quia potest quibusdam meliorem modum existendi praestare, et quibusdam alium. Unde Aug., in lib. 13 de Trin., dicit quod fuit et alius modus nostrae liberationis possibilis Deo, qui omnia potest; sed nullus alius nostrae miseriae sanandae fuit convenientior. Potest ergo Deus eorum quae facit, quaedam alio modo meliori, quaedam alio modo aeque bono, quaedam etiam minus bono facere quam facit; ut tamen modus referatur ad qualitatem op
Abbreviated transcription (Latin):
inc illud restat discutiendũ. utrum
melius aliquid as possit facere: quam
facit. Solent .n. illi scrutatores dr̃e. qd̾
ea que faẽ ds. non pot mehora facere.
qr si poss facere. ⁊ non fac̃et: inuidus

Expanded text:
nc illud restat discutiendum, utrum melius aliquid possit facere quam facit? Solent enim illi scrutatores dicere quod ea quae facit Deus, non potest meliora facere, quia si posset facere, et n
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. iusta est ħ pena ⁊ ppeccato aliquo
impenoitur. Non enim quisquam in¬
iuste dñans. aũ subriꝑe hominem potun
łut ignoranti do aut extorquere inuito
na iusta de dampnationes hominis ue

Expanded text:
ena est et pro peccato aliquo penditur. non enim quisquam iniustus dominator aut subripere hominem potuit uelut ignoranti deo aut extorquere inuito na iusta de damnatione hominis ue
Abbreviated transcription (Latin):
cõñ pͥmo dicens. quedam nec̃itate fĩ ad
ab homine que mala sunt ⁊ ead uis¬
ta pena peccati sunt. Sunt in quid¬
necĩtate facta in ꝓbanda. uͥ uult homo
ħ omiia ex illa mortis dampnacõne
sunt. Nam si nõ ẽ ista pena hominis.
s nͥ: nulla ista pecc̃a sunt. Si eñ non
receditur ab eo mͦ quo nat᷑alit̾ factuc
c̃ homo. cum ħ fac̃. ea utiq fac̃ q̃ db̃t
Si autem homo quia ita ẽ nõ ẽ bonꝰ.
nͨ ħt in potestate. ut sit bonus. siue ñ
uidendo quał eẽ debeat. siue uden¬
do ⁊ nõ ualendo ẽẽ qualem se cẽ. de
be uidet. penam istam eẽ quis dubi

Expanded text:
 dicens quaedam necessitate fieri ab homine quae mala sunt, et eadem justa poena peccati sunt. Sunt, inquiitate facta inprobanda, ubi uult homo c omnia ex illa mortis damnatione sunt. Nam si non est ista poena hominis, sed natura, nulla ista peccata sunt. Si enim non receditur ab eo modo quo naturaliter factus est homocum haec facit, ea utique facit quae debet. Si autem homo, quia ita est, non est bonus, nec habet in potestate ut sit bonus, sive non uidendo, qualis esse debeat, siue uidendo et non ualendo esse, qualem debere esse se uidet. poenam istam esse quis dubit
Abbreviated transcription (Latin):
peccatis parentum. nͥ ade paruuli non
obligentur. nõ tñ ẽ difficẽdum peccata
parentũ infilios redundare. sic̃ dns in er
tes. iusitans iniquuttes patrum infilios.
usq int̾eiam ⁊ quartam gen̾ationẽ. hisqͥ
oderunt me. his u̾bis aꝑte insinuatur. ꝙ
ds reodit peccã patrum suꝑ filios tercios
⁊ quartos. huic autẽ iuõr ad u̾sari ꝙ dñs

Expanded text:
peccatis parentum, nisi Adae, parvuli non obligentur, non est tamen diffitendum peccata parentum in filios redundare, sicut Dominus, tes, visitans iniquitates patrum in filios usque in tertiam et quartam generationem, his qui oderunt me. His verbis aperte insinuatur quod Deus reddit peccata patrum super filios tertios et quartos. Huic autem videtur adversari quod
Abbreviated transcription (Latin):
n. non est magnus ea magnitudine. q̃
non est qd ipse. ut quasi ꝑticeps eius
sit. Alioquin maior ẽẽt illa magnitu¬
do. quã ds. Deo aut̃ non ẽ iauis ali¬
quid. Ea gͥ magnitudine magnus ẽ.
que ipse est. Ioq nec tres magnitudi¬
participatione magnitudinis ds ma¬
gnus est. s se ipso magno: magnus
ẽ. qr ipse est: sira magnitudo. Ita ⁊ de
ad se ipsum dr. non translatẽ. ac ꝑsimi¬
litudinẽ. sed ꝓpͥe. si tñ de illo. ꝓprie aliqͥd
ore hoĩs. dici potest. Ecce aꝑte docuit.
qd̃ noĩa. unitatẽ diuine maiestatis si¬

Expanded text:
 non est magnus ea magnitudine, quae non est quod ipse, ut quasi particeps ejus sit; alioquin major esset illa magnitudo quam Deus. Deo autem non est aliquid majus; ea ergo magnitudine magnus est, qua ipse est. Ideoque nec tres magnitudiparticipatione magnitudinis Deus magnus est, sed seipso magno magnus est, quia ipse sua est magnitudo. Hoc et de ad seipsum dicitur non translative ac per similitudinem, sed proprie, si tamen de illo proprie aliquid ore hominis dici potest. Ecce aperte docuit quod nomina unitatem divinae majestatis si
Abbreviated transcription (Latin):
altitudinẽ mine ꝓfunditatis ꝯtineat
sit: iterare tn non piget. qr sic expe¬
ẽ qd̾ non aliquis duoꝵ est: quo ut̃q
iungitur. quo genitus agignente.
diligatur. genitorẽq suum. diligat.
Suntq non participacione.s eẽntia
sua. neq dono. suꝑioris alicꝰ. s suo ꝓpͥo:¬
seruãtes unitatẽ pacis. Ecce hic dicit ꝙ
audeat dicere. patrẽ. nec se. nec filiũ.
pliciter dic̃ patrẽ ñ diligere ꝑ sp̃m sc̃m.¬

Expanded text:
altitudinem nimiae profunditatis contineat,sit, iterare tamen non piget, quia sic expeest, quod non aliquis duorum est quo uterque coniungitur, quo genitus a gignente diligatur generatoremque suum diligat, sintque non participatione, sed essentia sua, neqservantes unitatem pacis. Ecce hic dicit quod audeat dicere Patrem nec se, nec Filium, pliciter dicit Patrem non diligere per S
Abbreviated transcription (Latin):
eodem corpegłificato. ad consortium eoꝵ
q̃ in sua p̾stit̾at puritate. sublimaretur.
ut ꝙ minus exdispensatiõe c̃atoris
bitͥo uoluntatis sue disponens. illis qͦs
in sua puritate reliquerat. sursum in
celo mansionẽ. ilł uero quos corꝑibus
t̾renis sociau̾at. deorsum int̾ra habita¬
obedientie. quatinus ⁊ illi ab eo uͥ erant

Expanded text:
eodem corpore glorificato, ad consortium illorum eodem corpore glorificato, ad consortium illorum qui in sua permanserunt puritate, sublimaretur, ut quod minus ex dispensatione Creatoris arbitrio voluntatis suae disponens, illis quos in sua puritate reliquerat sursum in coelo mansionem; illis vero quos corporibus terrenis sociaverat, deorsum in terra habitaobedientiae, quatenus et illi ab eo ubi erant
Abbreviated transcription (Latin):
din ⁊ spm. in qua diligitur ex toto corde:
i uidr̃ facie ad faciem. Putaret enum c̾a¬
tura se nõ posse uniri cãtori suo. tanta
ꝓpinquitate. ut eum tota mente dilige̾t
⁊ cognosc̾e̾t. nisi uid̾et sp̃m. qui ẽ excel¬
lentissima c̃at᷑a. tam infune.i. carniq̃¬
đ tr̾a est intanta dilectione uniri. ut nõ
ualeat artari adħ. ut uelit eam relinq̃re.
ri d exemplo gͥ fute̾ societatis q̃ int̾đm.¬
⁊ sp̃m ronalem ingłificatone eiusde. ꝑfi¬
cienda erat. animã corꝑis indumentis.
it̾renis mansionib copulauit. luteãq
mat̾iam fec̾ad uite sensum uegetare. ut
sciret homo quia si potuit ds tã dispa¬
rẽ naturam corꝑis ⁊ auime. infedatio¬
nem unam ⁊in amicitiam tantam con¬
ung̾e neqͣquam ei in possibił futurum.
rationał c̾atẽ humilitatem licet longe
inferiorem. ad sue głe ꝑticipationem.
corꝑis humiliatus ẽ. ne forte uihoc
ninus de p̾ssus uideretur. addidit
diuina ꝓuidentia. ut pꝰ modum cum

Expanded text:
r Deum et spiritum, in qua diligitur ex toto corde, et videtur facie ad faciem; putaret enim creatura se non posse uniri Creatori suo tanta propinquitate, ut eum tota mente diligeret et cognosceret, nisi videret spiritum, qui est excellentissima creatura, tam infimae, i terra est, in tanta dilectione uniri, ut non valeat arctari ad hoc ut velit eam relinquere,ri. Pro exemplo ergo futurae societatis, quae int rationalem in glorificatione ejusdem perficienda erat, animam corporeis indumentis et terrenis mansionibus copulavit; luteamque materiam fecit ad vitae sensum vegetare, ut sciret homo quia, si potuit Deus tam disparem naturam corporis et animae in foederationem unam et in amicitiam tantam conjungere, nequaquam ei impossibile futurum rationalis creaturae humilitatem, licet longe inferiorem, ad suae gloriae participationem corporis humiliatus est; ne forte in hoc nimis depressus videretur, addidit Dei providentia ut postmodum, cum
Abbreviated transcription (Latin):
aug̃. Aliq̃n quo usq ꝑuenit hec libi
quomodo extingat. uł fundat. uolendo
in utõ uiuebat. occidi: antequã nasci.
ꝓrsus si ambo tales sint. ꝯiuges nõ sũt
⁊ si abinicio tales fuerũt. nõ sił ꝑ ꝯmi
quodãmͦ est mariti m̃ẽtrix. aut ille ad¬
ulter uxoris

Expanded text:
ur. aliquando eo usque peruenit haec libiduiscera extinguat ac fundat, uolendo in utero iam uiuebat, occidi ante quam nasci. prorsus si ambo tales sunt, coniuges non sunt; et si ab initio tales fuerunt, non sibi per cest quodam modo mariti meretrix aut ille adulter uxoris
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ ẽ de cognatione aliqͥd dice. Est aut̃ cog¬
niem suam ununquẽq usq ad .uii. ob¬
seruare dec̾minus gen̾anonẽ. ⁊ qͣmdiu
q post gen̾ationẽ .uii. ł quo usq paren¬
tela cognosei potest. Itẽ. Nulli exꝓpniꝗta¬
x cõcił lugdu

Expanded text:
st de cognatione aliquid dicere. Est autem cogniem suam unumquemque usque ad septimam observare decernimus generationem; et quamdiu que post generationem septimam, vel quousque parentela cognosci potest. Item, ex conc. Lugdu
Abbreviated transcription (Latin):
rias qn̾ uellet. ⁊ sic̃ uelet. ħ id̾o dicta ẽ
aqͣ. quia oĩa q̃ int̾r̾a nascunt᷑ siue anĩa¬
lia siue arbores ul herbe ⁊ siłia: ab hu¬
more incepunt formari atq nutͥri. his
omnib uocabłis uocata ẽ in sormis ma¬
u̾a. ut res ignota notis uocabuł insinua¬
ret᷑. imꝑitionib ⁊ n̾ uno tm̾. Nam si uno
tm̃ sigcaretur uocabulo ħ eẽ putaretur
ꝙ consueu̾ant. homines in illo uocablo
intellig̾e. Sub his g̃ uocabłis sig̾cata est

Expanded text:
 ideo dicta est aqua, quia omnia quae in terra nascuntur sive animalia, sive arbores, vel herbae et similia, ab humore incipiunt formari atque nutriri. His omnibus vocabulis vocata est illa informis materia, ut res ignota notis vocabulis insinuaretur imperitioribus, et non uno tantum; nam si uno tantum significaretur vocabulo, hoc esse putaretur quod consueverant homines in illo vocabulo intelligere. Sub
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ paruulorum. ꝙ minus idonei sunt
in uifibilia ꝯp̾hende. & tunc erant tene¬
bre .i. lucis absentia. Non enim trenebre
aliquid sunt. s ip̃a lucis absentia. sic̃
silentiũ ñ aliqͣres ẽ.s uͥ somis nõ est

Expanded text:
tatem parvulorum, qui minus idonei sunt invisibilia comprehendere: et tunc erant tenebrae, id est, lucis absentia. Non enim tenebrae aliquid sunt, sed ipsa lucis absentia; sicut silentium non aliqua res est, sed ubi sonus non est
Abbreviated transcription (Latin):
imirta sp̃e distineta carens. Cad̾ est¬
ĩ mat̾ia informis. dicta ẽ aqua suꝑ ꝙͣ fe¬
rebatur sp̃c domini sic suꝑferebatur
fabͥcandis rebꝰ uoluntas artificis. quia
subiaceͬat bone uoluntati eãtoris ꝙ
formandũ ꝑficiendũq incoau̾at.ꝙ. sic̃
dominus ⁊ cõditor p̾herat fluitãti ma¬

Expanded text:
et commixta, specie distincta carens. Eadem etiam materia informis dicta est aqua super quam ferebatur Spiritus Domini, sicut superfertur fabricandis rebus voluntas artificis, quia subjacebat bonae voluntati Creatoris quod formandum perficiendumque inchoaverat; qui, sicut Dominus et conditor, p
Abbreviated transcription (Latin):
quia om̃s unũ patrẽ hm̃s incelis. uiia
lex erit uiro ⁊ feminẽ. Cum dr sciẽs il¬
lum seruũ. datur in telligi qd̾ si uescie¬
rit illũ seruũ esse. ũ cogitur man̾e ẽ
ipso. Si n ꝯditionis dolũ patitur. ñ cogi¬
tur adhere ei cꝰ fraude decepta ẽ. Si at̃
scierit uir ꝯdicionẽ mulieris. ⁊ ecõuer¬
acceꝑit. non habeat licẽciã dimitere
eã. si ꝯsensu amboꝵ ꝯuĩcti s̃. nuisi obfor¬
nicacionẽ. De illis ag̾ͥ de quib alteru

Expanded text:
mus in coelis, una lex erit viro et feminae. Cum dicitur sciens illum servum, datur intelligi quod si nescierit illum servum esse, non cogitur manere cum ipso. Si enim conditionis dolum patitur, non cogitur adhaerere ei cujus fraude decepta est. Si autem scierit vir conditionem mulieris, vel e converacceperit, non habet licentiam dimittendi eam, si consensu amborum conjuncti sunt, nisi ob fornicatio
Abbreviated transcription (Latin):
ancillam alterius uxorẽ acceꝑit. ⁊ esti¬
mat qd̃ ingenua sit. si ipsa femina fũit
postea uiseruitutẽ de tecta. si eã aseriũ¬
tute redim̃e pot̾. faciat. si non pot̾. si
uolu̾it. alt̾am accipiat. Si u̾o ancillã eã
scierat. ⁊ collaudaũat. postea ut legitimã

Expanded text:
ancillam alterius acceperit, et existimat, quod ingenua sit, si ipsa femina fuerit postea in servitute detecta, si eam a servitute redimere potest, faciat; si non potest, si voluerit, aliam accipiat. Si autem ancillam eam scierat et collaudaverat, prout legitima
Abbreviated transcription (Latin):
obedietiam p̃ceptorum: bͤ in p̃uari¬
cante ꝑeccatum ẽ. s in mandante cul¬
pa nõ ẽ. Non em̃ consistẽt peccatum
si int̾dicto nõ fuisset. Non consistente
aut̃ peccõ. nõ solum malitia. s etiam
uirtus fortasse ñ eẽt. q̃ nͥ aliqͣ malicie
fuissent semina. uł subsistẽ uł eminẽ
nõ posset. Ecce p̃uaricacionẽ leg̃. ⁊ ino¬
bedientiã diffinit amb̃u ẽẽ peccatum.

Expanded text:
obedientia praeceptorum? Ergo in praevaricante peccatum est, sed in mandante culpa non est. Non enim consisteret peccatum, si interdictio non fuisset. Non consistente autem peccato, non solum malitia, sed etiam virtus fortasse non esset; quae nisi aliqua malitiae fuissent semina, vel subsistere, vel eminere non posset. Ecce praevaricationem legis et inobedientiam definit Ambrosius esse peccatum.
Abbreviated transcription (Latin):
G̃sihanc sententiam uitare uolumus
nullatenus. dicẽ deb̾mꝰ bonũ eẽ ina¬
t̾minat dicens. id ꝙ dictũ ẽ in ꝓpħia.
intelligendũ ẽẽ d ip̃is rebus ꝙ hoĩes
mali sunt: nõ d hominib Uñ qui
ad ult̾ium dic̃ bonum. in eum cadit
illa ꝓpħica de testacio. ⁊ in eum qui
dic̃ malum ẽẽ bonum. uł bonum ẽẽ
iniquum. Qui eñ diẽ hominẽ in qͣn¬
t̃ homo ẽ malum eẽ. ibonitate̾ ẽẽ un¬
quitatẽ. opꝰ dĩ culpat. ꝙ ẽ homo ⁊u

Expanded text:
si hanc maledictionem vitare volumus, nullatenus dicere debemus bonum esse materminat, dicens: Id quod dictum est in prophetia, intelligendum est de ipsis rebus quibus homines mali sunt, non de hominibus. Unde qui adulterium dicit bonum, in eum cadit illa prophetica detestatio; et in eum qui dicit malum hominem bonum, vel bonum esse iniquum. Qui enim dicit hominem, in quantum homo est, malum esse, et bonitatem esse iniquitatem, opus Dei culpat, quod est hom
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid addendum ẽ. de modo illius
sensus. qui int̾ mariã ⁊ ioseph in t̃ces¬
sit. Sane credi potest. nõ solũ mariã
set ⁊̃ ioseph apuo se dispofiisse uirgi¬
lligeret. ꝙ uirginitatẽ seruare uellet
nisi ds ałr inspiraret. S illam uolũ¬
tatẽ uerb̃ non expresserant. posteaũo
expresserunt. ⁊ in uirginitate ꝑmãser̃.
Consensit gͦ maria in maritalẽ socie¬
tatẽ. s nõ in carnalem copłam. nisi de
in maritalẽ ꝯsenti  copulã. quia uirgi
nitatẽ seruare uolebat. ⁊ ideo nõ alit̾̃
ꝯsensisset in ꝯuigalẽ societatẽ. nisi fam¬
iliare di ꝯsilium habuisset. de qua au
uaturam uotũ uirginitatis uicorde.
s ipsum uotũ non exp̃sitore. Sub¬
iecit se diume dispontioni. ꝓposuit se

Expanded text:
aliquid addendum est de modo illius consensus qui inter Mariam et Joseph intercessit. Sane credi potest non solum Mariam, sed etiam Joseph apud se disposuisse lligeret quod virginitatem servare vellet nisi Deus aliter inspiraret; sed illam voluntatem verbis non expresserant, postea vero expresserunt, et in virginitate permanserunt . Consensit ergo Maria in maritalem societatem, sed non in carnalem copulam, nisi de in nitatem servare volebat; et ideo non aliter consensisset in conjugalem societatem, nisi familiare Dei consilium habuisset, de qua Augvaturam votum virginitatis in corde, sed ipsum votum non expressit in ore. Subjecit se divinae dispositioni
Abbreviated transcription (Latin):
quas aliquãdo ꝯtrahitur. ut uiri mu¬
lierisq pulcritudo. que aĩmos amore
inflãmatos: sepe impellit inire ꝯiugi¬
um. ut ualeant suũ explere desidiũ
Questus qͦ ⁊ dunciarum possessio:
frequenter est causa ꝯuigii. ⁊ alia mł¬
ta. que cinq diligẽciã adhibẽti. facile
est discerñe. Nec est assenciendũ illis
qui dñt uon esse ꝯiugium. qd̾ p̃p has
causas minus honestas ꝯtrahitur. Cõ¬
stat .ii. exp̾missis ꝯiugium fieri ex o¬
muni ꝯsensu uerb̃ de presenti exp̃s¬
so. quãus amor ad hoc attrax̾it. Cu¬
ius rei docum̃tũ. prestat iacob qui ra¬
chel decorã facie ⁊ uenusto aspectu.
amauit. eamq diligẽs: ait. Seruram

Expanded text:
quas aliquando contrahitur, ut viri mulierisque pulchritudo, quae animos amore inflammatos saepe impellit inire conjugium, ut valeant suum explere desiderium. Quaestus quoque et divitiarum possessio frequenter est conjugii causa, et alia multa quae cuique diligentiam adhibenti facile est discernere. Nec est assentiendum illis qui dicunt non esse conjugium quod propter has causas minus honestas contrahitur. Constat enim ex praemissis conjugium fieri ex communi consensu verbis de praesenti expresso, quamvis amor ad hoc attraxerit. Cujus rei documentum praestat Jacob, qui Rachel decoram facie et venusto aspectu amavit, eamque multum diligens ait: Serviam
Abbreviated transcription (Latin):
ei reuelaret Comitens gͦ uirginitatẽ
suam diuine dispõnisosensit incarna¬
lem copulã. non illã appetendo. set di¬
uine inspirõni. in utroq obediendo.
Postea uero simł cum uiro labiis ex
tione s in sc̃ĩtate. Sanctiora.N. s̃ cõ¬
uigia: pari uoto ꝯtinenciũ. Uñ aug̃.
Qs do pari osensu uoũatis. ambo ꝑ¬
seũanter redłe debinstis. Aquo ꝓposi¬
to. si lapsus ẽ ille tu saltẽ ꝑseu̾a. nõ
qr parit̾ temꝑabatis a omixtione car¬
nali. iõ maritus tuus esse destiterat.
ĩmo u̾o tanto sanctiꝰ ꝯiuges maneba¬
tis: quãto fanctiora ꝯcorditer placita
seruabatis. ꝑ fectum gͥ fuit ouigium¬

Expanded text:
rginitatem suam divinae dispositioni, consensit in carnalem copulam, non illam appetendo, sed divinae inspirationi in utroque obediendo; postea vero simul cum viro labiis exptione, sed in sanctitate. Sanctiora sunt enim conjugia pari voto continentium. Unde Aug.: Quod Deo pari erseveranter reddere debuistis; a quo proposito si lapsus est ille, tu saltem persevera. Non quia pariter temperabatis a commixtione carnali, ideo maritus tuus esse destiterat; imo vero tanto sanctius conjuges manebatis, quanto sanctiora concorditer placita servabatis. Perfectum ergo fuit
Abbreviated transcription (Latin):
est in illis parẽtib xp̃i. fides. proles.
sacram̃tũ. Prolem ꝯgnoscimus ipsum
dñm. fidẽ. qr nullum adulterium. Sa¬
cramentũ. quia nullũ diuoreiũ. Solus
ibi nupeiał concubitus non fuit. quia
incarne peccati fieri non potãt. sine
pudenda ꝯcupiscenera carnis que ac¬
cidit ex peccato. sine qua ꝯcipi uolu¬
it. qui sine pecc̃o futurus erat. ⁊ lieꝰ
nõ intercessisset ꝯuigalis ꝯcubitus.
iuges tñ uere fuerunt. m̃te non car¬
ne. sic̃ ⁊ parentes. quamius amb̃r. di

Expanded text:
est in illis parentibus Christi: fides, proles, sacramentum Prolem cognoscimus ipsum Dominum; fidem, quia nullum adulterium; sacramentum, quia nullum divortium: solus ibi nuptialis concubitus non fuit, quia in carne peccati fieri non poterat sine pudenda concupiscentia carnis, quae accidit ex peccato; sine qua concipi voluit, qui sine peccato futurus erat. Et licet non intercesserit conjugalis concubitus, conjuges tamen vere fuerunt mente, non carne, sicut et parentes; quamvis Ambrosi
Abbreviated transcription (Latin):
que aliq̃n potuit. nec uinquã aliqua po¬
tencia sua priuatur. Non est gͦ priuatuᷤᷤ
potencia incarnandi. uł resurgendi. lic
non possit modo incar nari.uł resurgẽ.
Sic̃ .ti. potuit olim incarnari.ata ⁊ pot̾
modo eẽ incarnatus. In quo. eiusdem rei
potencia: monstratur. Ut .n. olim sciũ se
resurrecturũ.⁊ modo scit se resur texisse.
Nec est alia scĩa illd̾ olim scuusse. ⁊ hoc mͣ
scire. s ead oĩo. Et sic̃ uoluit olim resurgẽ.
⁊ mͦ resurrexisse. in quo uniꝰ rei uolũtas
exprimitur. ita potuit olim nasci ⁊ resis¬

Expanded text:
quae aliquando potuit, nec unquam aliqua potentia sua privatur. Non est ergo privatus potentia incarnandi vel resurgendi, licet non possit modo incarnari vel resurgere. Sicut enim potuit olim incarnari, ita et potest modo incarnatus esse; in quo ejusdem rei potentia monstratur. Ut enim olim scivit se resurrecturum, et modo scit se resurrexisse. Nec est alia scientia illud olim scivisse, et hoc modo scire, sed eadem omnino. Et sicut voluit olim resurgere, et modo resurrexisse, in quo unius rei voluntas exprimitur; ita potuit olim nasci et resu
Abbreviated transcription (Latin):
sis adiuncta adũbiis. eund̾ faciunt sen
se potuit legẽ heri. ubi unius rei mõs¬
tratur potencia. Si aut̃ diũsis tp̃ribus
loquentes. eiusdẽ tp̃ris uerbis ⁊ aduer¬
teamur gͥ dm semꝑ posse quicqͥd semł

Expanded text:
sis adjuncta adverbiis, eumdem faciunt sens: Potuit legere heri; ubique unius rei monstratur potentia. Si autem diversis temporibus loquentes, ejusdem temporis verbis et adverteamur ergo Deum semper posse quidquid semel
Abbreviated transcription (Latin):
u̾ant.⁊ ꝓlis suscipiende cã utrũq se¬
xum ꝯmiscẽt.⁊ inpietatẽ seꝑacionis
desse in fideli. ut apłs docet. Ex his os
dunt. defendit apecc̃o scĩtas ꝯuigii.
bonũq nupciale. Si .ii. absq pecc̃o
non posset fieri ꝯcubitus ꝯuigał. nõ
precepisset dñs post diluuiũ eos co¬
pulari. dicẽs. crescite ⁊ multiplicami
cio carnis pecc̃m est

Expanded text:
vant, et prolis suscipiendae causa utrumque sevant, et prolis suscipiendae causa utrumque sexum commiscent et impietatem separationis rodest infideli, ut Apostolus docet. Ex his ostdunt, defendit a peccato sanctitas conjugii, bonumque nuptiale. Si enim absque peccato non posset fieri concubitus conjugalis, non praecepisset Dominus post diluvium eos copulari, dicens, Gen. 9: Crescite et multiplicamindelectatio carnis peccatum est
Abbreviated transcription (Latin):
rõni s libidim obseq̃r.⁊ hunc non
exigere sed redlere ꝯuigi ne fornce¬
tur: ad ꝯiugẽ ꝑtinet. Si uero am bo
tali ꝯcupiscencie subiguntur. rẽ faci¬
unt que non ẽ nupciaꝵ. cuius delicti
non sunt nupcie obstetrices s depre¬
catrices. Decus quid̃ ꝯuigale est casti¬
tas. ꝓcreandi ⁊ redlendi carnalis de¬
biti: fides. hoc est opus nupciarũ: qd̾¬
peccat uirgo: si nupsit᷑. Cum gͥ culpa¬
bilis non sit generandi intencione cõ¬
cubitus. qui ꝓprie nupciis inputandꝰ
est. quid scđm ueniam ꝯcedit apłs
nisi qd̾ ꝯiuges debitũ carnns expose¬
unt. nõ ꝓpaginis uoluntate. seo libidini
uoluptate: Que t̃n uoluptas ñ p̃p̃ nup¬
udabile s̃ nupcie. quia ⁊̃ illud ꝙ nõ
ꝑtinet ad se: ignosci faciunt p̃p se. Nõ
.ii. iste ꝯcubitus quo seruitur ꝯcupis¬
cencie. agͥ ut impleatur fetus quem
postulãt nupcie. Sĩo gͥ ingen̾e suo
nupcie bone s̃. quia fidem thori ser¬

Expanded text:
rationi, sed libidini obsequitur; et hunc non rationi, sed libidini obsequitur; et hunc non exigere, sed reddere conjugi ne fornicetur, ad conjugem pertinet. Si vero ambo tali concupiscentiae subiguntur, rem faciunt quae non est nuptiarum; cujus delicti non sunt nuptiae hortatrices, sed deprecatrices. Decus quidem conjugale est castitas; procreandi et reddendi carnalis debiti fides, hoc est opus nuptiarum, qpeccat virgo si nupserit. Cum ergo culpabilis non sit generandi intentione concubitus, qui proprie nuptiis imputandus est, quid secundum veniam concedit Aposum carnis exposcunt, non propagationis voluntate, sed libidinis voluptate? quae tamen voluptas non propter nupudabiles sunt nuptiae, quia etiam illud quod non pertinet ad se, ignosci faciunt propter se. Non enim iste concubitus, quo servitur concupiscentiae, agitur ut impleatur foetus quem postulant nuptiae. Omnino ergo in genere suo nuptiae bonae sunt, quia fidem thori ser
Abbreviated transcription (Latin):
cata s̃ nupcie. Cui .ii. uenia nisi pecc̃o
ceditur e Plane qd infirmitati ꝑmisit.
scđm ueniã: audeo dicere pecc̾m esse.
ueniam namq ꝯcedens apłs. ꝯcubitũ¬
attendit ꝯiugatoꝵ. ubi est inꝯtinẽcie
malum
N continencie inalum est. qd̾ uit ognõ¬
cit uxorẽ. ⁊̃ ultra necessitatẽ ꝓereandi
lib̾os. set ⁊ ibi est nupciar̃ bonũ. Nõ .n.
quia in ꝯtinencia malũ est. iõ ꝯiugium
ubi est ꝯcubitus preter intẽcionẽ gen̾a¬
cionis: non est bonũ. nõ pp̃ illud malũ:
culpabile est hoc bonũ. s illud malũ
fit ueniale: ꝑꝑ bonũ nuptiale. quod ñ
reprehendit apłs. s malum ĩ ꝯtinẽcie¬
Id̾. Concubitũ qui nõ fit cã ꝓlis. nupcie
nõ cogunt fieri. s impetrant ignosci.
si tñ non ita sit nimis. ut impediat tẽ¬
pora que or̃om debentur. nec ĩmutẽt᷑
in eum usũ: qui est ꝯtra naturã. Concu¬
bitus.ti. necarius cã gen̾andi: inculp¬
abilis. ⁊ solus ipse nuptiat ẽ. Ille u̾o¬

Expanded text:
catum sunt nuptiae. Cui enim venia, nisi peccato conceditur? Plane quod infirmitati permisit secundum veniam, audeo dicere peccatum esse, veniam namque concedens Aposte malum. Incontinentiae malum est, quod vir cognoscit uxorem etiam ultra necessitatem procreandi liberos, sed et ibi est nuptiarum bonum. Non enim quia incontinentia malum est, ideo conjugium. Ubi est concubitus praeter intentionem generationis, non est bonum; non propter illud malum culpabile est hoc bonum, sed illud malum fit veniale propter bonum nuptiale; quod non reprehendit Apostolus, sed malum incontinenti Concubitum qui non fit causa prolis, nuptiae non cogunt fieri, sed impetrant ignosci; si tamen non ita sit nimius, ut impediat tempora quae orationi debentur, nec immutetur in eum usum qui est contra naturam. Concubitus enim necessarius causa generandi inculpabilis, et solus ille nuptialis est. Ille ve
Abbreviated transcription (Latin):
carnali coitu.⁊ ad utrũq: retuł illuo.
hoc aut̃ dico scđm indulgẽtiã. Indul¬
gẽtur .ii. nuptie scđm ꝯcessionẽ. ⁊ con¬
cubitus nuptiał. qui fit tm̃ cã ꝓlis. Cõ¬
cubitus u̾o. qui fit preter nec̃itatẽ ge¬
nerandi. ob inꝯtinenciã: indulgetur: ẜ.¬

Expanded text:
trumque retulit illud: Hoc autem dico secundum indulgentiam. Indulgentur enim nuptiae secundum concessionem et concubitus nuptialis qui sit tantum causa prolis. Concubitus vero qui est praeter necessitatem generandi ob incontinentiam, indulgetur
Abbreviated transcription (Latin):
predestinatus pot uł non potest dãpnari
⁊ repb potest saluari. In his .n. ⁊ huiusimi
locitionib. exrõne dicti diiudicanda est
sentencia dictionis. alia nainq fit intel¬
ligencia si ꝑ ꝯiunctionẽ ħ accipiãtur dic¬
ta. atq alia si ꝑdisiunctionẽ. ut supra cũ
de p̃scĩa agebatur. p̃taxatum ẽ.Si .n. cũ
dicis p̃destinatus non pot̾ dãnari. intelli¬
gas ita .i. non pot̾ ẽẽ ut p̃destinatus sit
⁊ dãnetur. uer̃ dicis qr ꝯunctĩ intelligis.
falsum aut̃ si disunctĩ. Ut si intelligas is¬
tũ non posse dãnari. quẽ dico p̃destinatũ
Potuit.N. non eẽ p̃destinatus. ⁊ ita dãnare¬

Expanded text:
destinatus potest vel non potest damnari, et reprobus potest salvari. In his enim et hujusmodi locutionibus, ex ratione dicti dijudicanda est sententia dictionis. Alia namque fit intelligentia, si per conjunctionem haec accipiantur dicta, atque si per disjunctionem, ut supra, cum de praescientia agebatur, praetaxatum est. Si enim cum dicis: Praedestinatus non potest damnari, intelligas ita, id est, non potest esse ut praedestinatus sit et damnetur, verum dicis, quia conjunctim intelligis; falsum autem, si disjunctim, ut si intelligas istum non posse damnari quem dico praedestinatum; potuit enim non esse praedestinatus, et ita damnare
Abbreviated transcription (Latin):
potuit ẽẽ abet̾no qd̾ non eẽt p̃destinatus.
⁊ potuit ab et̾̃no non eẽ p̃destinatus.⁊ sic̃
abetno deus potuit eum non p̃destinare
ita ꝯceditur aquibusdã qd̾ ⁊ modo pot̃
ds eũ non p̃destinasse ab et̃no. Ergo pot̃
ds non p̃destinasse eum. gͦ pot̾ iste nõ
fuisse p̃destinatus. Si ũo non fuisset pre¬
di ⁊ hoĩnũ nullatenus ꝯcedunt. Ex quo
.n. aliquid factũ est uł dictũ nõ ꝯcedũt.
qd̾ possit non eẽ. uł non fuisse. ĩmo ĩpõ¬
fibile ẽ non eẽ uł non fuisse. qd̾ factũ est.
uł dictũ. referentes possibilitatẽ uł ĩpos¬
sibilitatẽ ad naturã rei existentis. Cũ uo
refertur. q̃ semꝑ ead̾ fuit ⁊ est. qr p̃desti¬
natio. p̃scĩa. potẽcia. unum indeo est.

Expanded text:
potuit esse ab aeterno quod non esset praedestinatus, potuit esse ab aeterno quod non esset praedestinatus, et potuit ab aeterno non esse praedestinatus. Et sicut ab aeterno Deus potuit eum non praedestinare, ita conceditur a quibusdam quod et modo potest Deus eum non praedestinasse, ab aeterno ergo potest Deus non praedestinasse eum; ergo potest iste non fuisse praedestinatus: si vero non fuisset praeDei et hominum nullatenus concedunt. Ex quo enim aliquid factum est vel dictum, non concedunt quod possit non esse vel fuisse: imo impossibile est non esse vel non fuisse quod factum est vel dictum, referentes possibilitatem vel impossibilitatem ad naturam rei existentis. Cum verrefertur, quae semper eadem fuit et est, quia praedestinatio,
Abbreviated transcription (Latin):
pot̃ eẽ ut aliqͥs p̃destinatus sit. ⁊ dãnetur
Utrũq istoꝵ simul ẽẽ non potest. s alte¬
rũ hoꝵ non potest non eẽ .s. quin iste sit
p̃destinatus. Ab et̾̃no .ii. p̃destinatus ẽ.:
no pot̾ modo nõ eẽ p̃destinatus. Cum gͦ
impossibile fit simul utrũq ẽẽ. ⁊ ĩpossi¬
ẽẽ .s. ut dãnetur. Quod si est: gͦ non pͭ
ẽẽ ut nõ saluetur. In huius q̃omis solus¬
tione. mallem alios audire quã doẽe
mus responsionẽ. dicentes det̾minandũ
fore illud cui in nititur tota hec qõ .s. im¬
possibile ẽ altm̃ non eẽ .s. quin iste mͦ sit
p̃destinatus. Ab et̾no .ii. iste p̃destinatus
est. Distunguendũ enĩ ẽ cũ ait iste nõ po¬
test modo non eẽ p̃destinatus. uł nõ pot̾
modo eẽ. quin sit predestinatus. hoc .n. ⁊¬
ꝯiunctĩ ⁊ disumctĩ intelligi potest. Non
n. pot̾ eẽ ut abet̃no sit p̃destinatus. ⁊ mͦ
p̃destinatus. ⁊ non sit p̃destinatus. s tn

Expanded text:
tinatus sit et damnetur. Utrumque istorum simul esse non potest; sed alterum horum non potest non esse, scilicet quin iste sit praedestinatus ab aeterno enim praedestinatus est, et non potest modo esse praedestinatus. Cum ergo impossibile sit simul utrumque esse, et impossiscilicet ut damnetur. Quod si ergo, non potest esse ut non salvetur. In hujus quaestionis solutione mallem alios audire quam doceremus responsionem, dicentes determinandum fore illud cui innititur tota haec quaestie modo sit praedestinatus; ab aeterno enim iste praedestinatus est. Distinguendum enim est cum ait: Iste non potest modo non esse praedestinatus; vel: Non potest eo modo esse quin sit praedestinatus; hoc enim conjunctim vel disjunctim intelligi potest. Non enim potest esse ut ab aeterno sit praedestinatus, et n
Abbreviated transcription (Latin):
bes. ne alius accipiat coronã tuã. Si al
Ad hoc aut̃ obiciunt quidã nitẽtes ꝓ¬
sic. Poss ds non apponere gr̃am quib
apponit. ⁊ posset subtrahe quib non
subtrahit. qd̾ si fieret: utiq dampnarẽ¬
tur. Possẽt̃ gͦ dãpnari isti. qui tn falua¬
buntur. posset itaq minui electoꝵ nũis.
Ita ⁊̃ poss ⁊̃ aug̃ĩ. qr poss appomi gr̃a
quib non appoñr: ꝑ quã saluarentur.
Possent gͦ faluari habita gr̃a qͥ tn sine

Expanded text:
bes, ne alius accipiat coronam tuam. Si alius Ad hoc autem objiciunt quidam, nitentes psic: Posset Deus non apponere gratiam quibus apponit, et posset subtrahere quibus non subtrahit; quod si faceret, utique damnarentur; possent ergo damnari isti qui tamen salvabuntur; posset itaque minui electorum numerus, ita etiam posset augeri, quia posset apponi gratia quibus non apponitur, per quam salvarentur. Possen
Abbreviated transcription (Latin):
uem admodum mulieris corpus de
iuri corꝑi traductum fuit. ita putauer
Aliqui ip̃iꝰ animam d iuri anima ꝓpaga¬
tam.⁊ omnes animas p̾t̾ pͥmam dira¬
duce ẽẽ sĩc̃ corꝑa. Alii aũt putau̾nt
simił omnes anmas ab initio c̾atas. Ca¬
tholica au̾t ecda. nec simł. nec extra¬
duce factasẽẽ animas docet. s incoꝑi¬
bus ꝑcoitum seminatis. atq formatis
infundi.⁊ infundendo c̾ari. Uñ meccłaᷤᷤ¬

Expanded text:
uemadmodum mulieris corpus de viri corpore traductum fuit, ita putaverunt aliqui ipsius animam de viri anima propagatam, et omnes animas praeter primam, de traduce esse, sicut corpora. Alii autem putaverunt simul omnes animas ab initio creatas. Catholica autem Ecclesia nec simul ex traduce factas esse animas docet, sed in corporibus per coitum seminatis atque formatis infundi, et infundendo creari. Unde A
Abbreviated transcription (Latin):
nosse. eiusq uiditio corpiis coagłari. in
uulua. ⁊ conpingi. atq formari. atq for¬
mato iã corꝑe ammam c̾ari ⁊ infundi
ut uiuat inut̾o homo exanima constãs
⁊ corꝑi. iegrediatur uiuꝰ exut̾o plenus

Expanded text:
ri in vulva, et compingi atque formari; ac formato jam corpore animam creari atque infundi, ut vivat in utero homo ex anima constans et corpore, et egrediatur vivus ex utero plenus
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ patri. ⁊ sp̃ui s. ad illã redditur ab sur¬
ditatẽ. ut pater non sir sapiens de se
ipso. s de filio. Nec sap̃ia sap̃iam ge¬
nũit.s ea sap̃ia pater dicatur sapiẽs
intellig̃ ipse sͥ. s filius intelligit pat̾.
ꝓfecto filius patrẽ sapientẽ fac̃. ⁊ si h
est deo eẽ qd̃ saꝑe.⁊ ea illi eẽncia est q̃
sapĩa. non filius apatre qd̃ uerum est
surdissimũ ẽ atq falcissimũ. Est gͦ ds¬
pat̾ sapiens. ea que ipse est sua sapĩa. ⁊
filius sapĩa patris ẽ sapiens de sapĩa
que est pat̾. de quo est genitus filius
Ita ⁊ pater est intelligens. ea que ip̃e
est sua intelligencia. Non .ii. ẽẽt sapiẽs
qui non eẽt intelligens. Filius aut̃ in¬
telligẽcia patris de intelligencia: genitꝰ
est. que est que est pater. de qua ⁊ in¬
telligẽs est. ꝓinde pater est sapiã. ⁊ fi¬
lius sapia.⁊ uterq una sap̾ia.⁊ tñ so¬

Expanded text:
urditatem, ut Pater non sit sapiens de se ipso, sed de Filio; nec sapientia sapientiam genuerit, sed ea sapientia Pater dicatur sapiens intelligit ipse sibi, sed Filius intelligit Patri, profecto Filius Patrem sapientem facit. Et si hoc est Deo esse quod sapere, et ea illi essentia est quae sapientia, non Filius a Patre, quod verum est; absurdissimum atque falsissimum estPater sapiens, ea quae ipse est sua sapientia; et Filius sapientia Patris est sapiens, de sapientia quae est Pater de quo est genitus Filius. Sic et Pater est inteest, sua Intelligentia. Non enim esset sapiens, qui non esset intelligens. Filius autem, Intelligentia Patris, de Intelligentia genitus est, quae est Pater; de qua et intelligens est. Proinde Pater est Sapientia, et Filius Sapientia, et uterque una est S
Abbreviated transcription (Latin):
transg̾o̾i.⁊ nõ ẽ transg̾ssus. face̾ malar⁊i
nõ fec̾. s ħ accipiendum ẽ scđm m̃bra.
uł partĩ de capite. ꝑtĩ dmẽbris. deca¬
pite: nõ ẽ transg̾ssus: ⁊ nõ fec̃ malum.
de m̃bris: potuit transg̾di: ⁊i face̾ malã¬
Si d̾s potuit assum̾e̾ hoĩe in

Expanded text:
transgressus; facere malum, et non fecit. Sed hoc accipiendum est secundum membra, vel partim de capite, partim de membris. De capite, non est transgressus, et non fecit malum. De membris, potuit transgredi, et facere malSi Deus potuerit assumere hominem in
Abbreviated transcription (Latin):
pio cauit celum ⁊ t̾ram. Celum in quid
strabus ñ uisibile firmamentum hie
appellat. sed empireũ .i. igneum. uł in¬
tellectuale. quod nõ ab ardore. set a sple̾
ħ suꝑius celum. ꝙ a nolubilitate mun¬
di sec̾tum e̾. mox ut c̾atum ẽ. scĩs angłie
t̾. conditos testatur dñs. diceus.ubi eras
cͣ me laudarent astra matutina⁊⁊ iubilarẽt
sita funt luminaria. nõ in pͥncipio. s
scda die factum ẽ. Ex his liq̃t. ꝙ mem¬
pireo omnes angłi fuerunt. añ quorũ¬
dam riunam. simłq c̾ati sunt angłi cũ
celo empireo. ⁊ cum in formi mat̾ia oĩũ
corꝑalium

Expanded text:
it Deus coelum et terram. Coelum, inquit Strabus, non visibile firmamentum hic appellat, sed empyreum, id est, igneum vel intellectuale; quod non ab ardore, sed a splendHoc superius coelum quod a volubilitate mundi secretum est, mox ut creatum est, sanctis angelis terra conditos testatur Dominus dicens: Ubi eras, cum me laudabant astra matutina, et jubilarentsita luminaria, non in principio, sed secunda die factum est. Ex his liquet quod in empyreo omnes angeli fuerunt ante quorumdam ruinam, simulque creati sunt angeli cum coelo empyreo, et cum informi materia omnium corporalium
Abbreviated transcription (Latin):
qr uaria ibi ẽ cã dicendi. distingui oꝑtet:
rõnẽ dicti. Cum gͦ dicis si nulla futura eẽt.
non eẽt. Indeo p̾scĩa: uł non eẽt p̃scius:. Si ĩ
dicendo hanc causam attendis. s. qr nul
sit dicit p̾scĩa. uł ipse p̃scius. quod utr̃q
aut̃ exea rõne id dicis. quod non sit in eo
scã. qua p̃scit futura: uł quod ipse nõ sit
ds. qui est futuroꝵ p̾scius. falsa ẽ intelligẽ¬
cia. Simiłr ⁊ ille locutõnes det̾minande¬
s̃. potuit non eẽ p̃scĩa dei uił potuit nõ

Expanded text:
quia varia est ibi causa dicendi, distingui oportet rationem dicti. Cum ergo dicis: Si nulla essent futura, non esset in Deo praescientia vel non esset praescius; si in dicendo hanc causam attendis, scilicet, sit dici praescientia vel ipse praescius, quod utrumquautem ea ratione id dicis, quod non sit in eo scientia qua praescit futura, vel quod ipse non sit Deus qui est futurorum praescius, falsa est intelligentia. Similiter et illae locutiones determinandasunt. Potuit non esse praescientia Dei, vel potui
Abbreviated transcription (Latin):
p̃scĩa. uł disposicio. uł p̃destinacio. potu¬
erit ẽẽ indeo.si nulla fuissent futura.
cuni .n. p̃scĩa sit futuroꝵ. ⁊ disposicio fa¬
ciendoꝵ. ⁊ p̃destinacio saluandoꝵ. si nul¬
la ẽẽnt futura. si nicħ ẽẽt facturus ds̾.
uł aliquos faliraturus. non iudr potuis
Potuit aut̃ d̾s nulla p̃scire futura. potu¬
it ñ c̃are aliquid. uł non salurare aliqͦs.
p̃destinacio. Ad hoc aut̃ ita a quibusdã
opponitur. Si inquiut potuit p̃scĩa di
non eẽ indeo. abetno:⁊ potuit nõ eẽ.
Si uero potuit non eẽ. cũ p̾scĩa di sit

Expanded text:
ia, vel dispositio, vel praedestinatio potuerit esse in Deo, si nulla fuissent futura. Cum enim praescientia sit futurorum, et dispositio faciendorum, et praedestinatio salvandorum, si nulla essent futura, si nihil esset facturus Deus, vel aliquos salvaturus, non videtur potuisspotuit autem Deus nulla praescire futura, potuit non creare aliquid, ut non salvare aliquos, destinatio. Ad hoc autem ita a quibusdam opponitur. Si, inquiunt, potuit praescientia Dei non esse in Deo ab aeterno, et potuit non esse; si vero potuit non esse, cum praescientia Dei sit
Abbreviated transcription (Latin):
uerat. Numqͥd ea uult ate cognosc̾e.
peccare .ii. nõ erubiusti. ⁊ ꝯfiteri eru¬
bescis: Dicito in hac inta. ut in alia
requiẽ hãs. Dicito ingemiscens. ⁊ lacͥ¬
mans. Incodice scͥpta s̃ pecc̃a tua. Sp¬
ongie peccõꝵ tuoꝵ. lacͥme tue sint. It̃¬
ꝓsꝑ. Illi quoꝵ pecẽa humanã noticiã
latẽt. non ab ipsis ꝯfessa.nͨ ab aliis pu¬
blicata. si ea ꝯfiteri. ł em̃dare noluerĩt.
di quẽ hñt testẽ. ipsum ⁊ habituri s̃¬

Expanded text:
erat. Numquid ea vult a te cognoscere? Peccare non erubuisti, et confiteri erubescis? Dicito in hac vita, ut in alia requiem habeas: dicito ingemiscens et lacrymans. In codice scripta sunt peccata tua. Spongia peccatorum tuorum lacrymae tuae sint. Its enim quorum peccata humana notitia latent, nec ab ipsis confessa, nec ab aliis publicata, si ea confiteri vel emendare noluerint, Deum, quem habent testem, ipsum habituri s
Abbreviated transcription (Latin):
o seꝑati. uitã suã q̃i mortuã plãgũt.
c̾ti qd̾ reconciliati s̾ efficacis penitẽ¬
cie fructib: ado nõ solum amissa reci
ant. His auctoritatib innitunt᷑. qui
sufficere ꝯtẽdunt. do ꝯfiteri pecc̃a: sñ
sac̃dote. Dicunt.n. ꝙ siqͥs timens dte¬
gi culpã suã apud hoĩes. ne iñ oꝓbrio
hatur. uł alii suo exẽplo ad peccandũ
accingãtur.⁊ iõ taceat hoĩ.⁊ reuelet d̾o.¬

Expanded text:
 vitam suam quasi mortuam plangunt; certi quod reconciliati sibi efficacis poenitentiae fructibus, a Deo non solum amissa recipant. His auctoritatibus innituntur qui sufficere contendunt Deo confiteri peccata sine sacerdote. Dicunt enim quod si quis timens detegere culpam suam apud homines, ne inde opprobrio habeatur, vel alii suo exemplo ad peccandum accingantur, et ideo tacet homini, et revelat Deo
Abbreviated transcription (Latin):
de ppło suo qr pactũ meũ irritũ fec̃. Forte
ñi sublege. ĩgruẽte nec̃itate mortis: añ oc¬
tauũ diẽ c̃c̃cidebãt sñ pecc̃o filios. sic̃ mͦ ĩ

Expanded text:
de populo suo, quia pactum meum irritum fecit. Forte tamen sub lege, ingruente necessitate mortis ante octavum diem circumcidebant sine peccato filios, sicut modo
Abbreviated transcription (Latin):
eutrum omnes illi celestes sp̃s. ti
ad ext̾iora nũe anda mitantur. Quidã
putant aliqͦs in illa multitudine eẽ. qͥ
foras ꝓ offitio exeunt. alios qui semꝑ
intus assistunt. sic̃ scͥptũ est indaniele.
Milia milium nnistrabant. ⁊ decies
cẽtena milia: assistebant ei. It̾ dionisiꝰ
in ierarchia. q̃ sacer pͥncipatus dr̃. de
p̾latione sp̃uum ait. Suꝑiora illa agmi¬
q̃ p̾minent. usum ext̾ioris officii nũqͣ
hnt. his auctoritatib iituntur. qͥ angło
muti nͥ inferiores inficiantur. Quibus¬

Expanded text:
utrum omnes illi coelestes spiritus ad exteriora nuntianda mittantur. Quidam putant aliquos in illa multitudine esse qui foras pro officio exeunt, alios qui intus semper assistunt; sicut scriptum est in Dan., c. 7: Millia millium ministrabant ei, et decies centena millia assistebant ei. Item Dion., in Hierarchia, quae sacer principatus dicitur, de praelatione spirituum ait: Superiora illa agmiam ea quae praeeminent usum exterioris officii nunquam habent. His auctoritatibus innituntur qui angelos mitti, nisi inferiores, inficiantur.
Abbreviated transcription (Latin):
apłs qͦ au. Omnes sunt ad iniuistrato
xii. sp̃e in minist̾ium missi. His testimo¬
uiis asserunt quidam. om̃s angłos mit¬
ti. Nec debt in dignũ uidĩ si ĩ suꝑiores
mutantur. c̾ ille qͥ c̾ator ẽ omnium:
adħ inferiora descẽdit. Hicoritur q̃o

Expanded text:
 1: Omnes sunt administratores spiritus, in ministerium missi. His testimoniis asserunt quidam omnes angelos mitti. Nec debet indignum videri si etiam superiores mittantur, cum et ille qui creator est omnium ad haec inferiora descenderit.