comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. de quib nob dicit᷑. altiora te. ne. que¬
sieris. & fortiora te ne scrutatꝰ fueris: s
que p̃cepit tͥ dñs illa cogita semꝑ᷑ herũ
hoc nosse cupio. aut ab ipso dõ sciente qd̾
ereat: aut etiã ab aliquo docto sciente.
qd̾ dicat. ñ ab homine nesciente. qd an¬
helatus infantiã suã qͥsꝙ ñ recolit. Et
putas hominẽ nisi dõ docente posse cog¬
noscere. unde in matͥs utero uiuere cȩ¬
ꝑit: p̃sertim si usq adeo ilłu adbue la¬
deat humana natura. ut ñ sołu qͥd int᷑
habeat. uerũetiam qͥd ad eã forinsecus
accedat ignoret: Itane dilectissime tu
me docebis aut quẽ quã unde homineᷤ
nascentes animent᷑: qui nesciebas adhuc
usq unde uiuentes sic alant᷑. ut illo
alim̃to paululũ subtracto continuo
moriantur: Tu me docebiaut: quẽquã
unde homines animent᷑: qͥ nesciebas
adhuc usq unde utres qnͣdo inflant᷑
impleant᷑. Utinã quẽ ad modu nescis

Expanded text:
est, de quibus nobis dicitur: altiora te ne quaeest, de quibus nobis dicitur: altiora te ne quaesieris et fortiora te ne scrutatus fueris; sed quae praecepit tibi dominus, illa cogita semper? uerum hoc nosse cupio aut ab ipso deo sciente quod creat aut etiam ab aliquo docto sciente quod dicat, non ab homine nesciente quod anhelat. infantiam suam quisque non recolit et putas hominem nisi deo docente posse cognoscere, unde in matris utero uiuere coeperit, praes-ertim si usque adeo illum adhuc lateat humana natura, ut non solum quid intus habeat uerum etiam quid ad eam forinsecus accedat ignoret ? itane, dilectissime, tu me docebis aut quemquam, unde homines nascentes animentur, qui nesciebas adhuc usque unde uiuentes sic alantur, ut illo alimento paululum subtracto continuo moriantur? tu me docebis aut quemquam, unde homines animentur, qui nesciebas adhuc usque unde utres, quando inflantur, inpleantur? utinam quemadmodum nescis
Abbreviated transcription (Latin):
rabas: Et prestet dñs. ut a me cõmonitꝰ.
cedas potiꝰ quã resistas tã in ꝓmptu po¬
sitȩ atq aꝑtissimȩ ueritati. nec de utre
inflando sic int̾roges pulmones tuos: ut
eos aduersus me habere malis inflatos:
quã eis acquiescere te docentib: &e respoz¬
sum tͥ uerũ non loquendos alt̾candos
spirando &e respirando reddentib. Find̃
ignorantiã meã de origine animarum.
te corripientẽ atq obiurgantẽ ñ mole¬
ste ferrem. inmo insuꝑ oegrãs magnas
agerem᷑: si eã mͥ ñ solũ duris ꝑeuterss coi¬
uiciis. s ueris etiã excuteres dictis. Si
enĩ me posses docere qd̾ nescio: ñ solum
te uerbis s & pugnis cedentẽ. deberem
patientissime sustinere. Nam fateor di¬
lectioni tuȩ qnͣtum attinet ad istam
questionẽ. unũ de duob ualde eupio
nosse si possim: uł de animarũ origine
qd ignoro. uł utrũ ꝑtineat ad nos hoc
nosse cũ hic uiuumꝰ. Qdsienĩ ex illis reb

Expanded text:
rabas? et praestet dominus, ut a me commonitus rabas? et praestet dominus, ut a me commonitus cedas potius quam resistas tam in promptu positae atque apertissimae ueritati nec de utre inflando sic interroges pulmones tuos, ut eos aduersus me habere malis inflatos quam eis adquiescere te docentibus et responsum tibi uerum non loquendo et altercando, sed spirando et respirando reddentibus. proinde ignorantiam meam de origine animarum te corripientem atque obiurgantem non moleste ferrem, immo insuper et gratias magnas agerem. si eam mihi non solum duris percuteres conuiciis, sed ueris etiam excuteres dictis. si enim me posses docere quod nescio, non solum te uerbis, sed et pugnis caedentem deberem patientissime sustinere. Nam fateor dilectioni tuae, quantum adtinet ad istam quaestionem, unum de duobus ualde cupio nosse, si possim, uel de animarum origine quod ignoro uel utrum pertineat ad nos hoc nosse cum hic uiuimus. quid si enim ex illis rebus
Abbreviated transcription (Latin):
de flatu hominis disputauimꝰ utrĩi
ad animȩ naturã. qͥa ipsa idagit in ho¬
mine: an ad corꝑis. qd̾ ab ea mouet᷑ ut
agat᷑: an ad huiꝰ aeris. cuiꝰ recipcatu
id agere declarat᷑: an potiꝰ ad om̃a tria.
ad animã scilicet quȩ coepꝰ mouet.⁊ ad
corpus qd̾ motũ flatũ recipit. atq reddit:
atq ad aurã istã undiq circũfusam
quȩ intrando alit. releuat exeundos
ft tam̃ boc litteratꝰ homo atq facundꝰ
utiq nesciebas: qnͣdo credebas & diceba.
&e scribebas. et inconuentu multitudinsͤ
corrogate legebas. et naturã nrãm in
utrẽ inflare. & natura nr̃a nos minꝰ ni¬
chil habere: cũ hoc unde faciamꝰ facilli¬
me posses ñ diuinas &e humanas pagi¬
nas ꝑserutando. s in te adu̾tendo nosse
cũ uelles. Quomͦ gͥ tibi cõmittã ut me
doceas de origine animarũ qd̾ me nesci¬
re confiteor: qui qd̃ tuis narib atq ore
sine int̾missione facis. unde facias igno¬

Expanded text:
de flatu hominis disputauimus, utrum de flatu hominis disputauimus, utrum ad animae naturam. quia ipsa id agit in homine, an ad corporis, quod ab ca mouetur ut id ay;t, an ad huius aeris, cuius reciprocatu id agere declaratur, an potius ad omnia tria, ad animam scilicet, quae corpus monet et ad corpus quod motu flatum recipit atque reddit et ad auram istam undique circumfusam quae intrando alit, releuat exeundo? et tamen hoc litteratus homo atque facundus utique nesciebas, quando credebas et dicebas et scribebas et in conuentu multitudinis conrogatae legebas, ex natura nostra nos utrem inflare et in natura nostra nos minus nihil habere, cum hoc unde faciamus facillime posses non diuinas et humanas paginas perscrutando, sed in te aduertendo nosse cum uelles. quomodo igitur tibi committam, ut me doceas de origine animarum, quod me nescire confiteor, qui quod tuis naribus atque ore sine intermissione facis unde facias igno
Abbreviated transcription (Latin):
anatomici. ꝑ m̃bra. ꝑuenas. ꝑ neruos.
ꝑ ossa. ꝑ medullas. ꝑ interiora uitalia.
etiã uiuos homines quãdui int̃ manꝰ
rimantiũ uiuere potuert̃ dissiciendo
scrutati st̃. ut naturã corꝑis nossent:
nec tam̃ nos qͥa ista nescimꝰ pecoribꝰ cõ¬
pararunt: nͥ forte dicturus es. eos peco¬
rib cõparandos qͥ animȩ naturã. noi
qui corꝑis nesciunt. Non gͦ ita p̃loqui
debiusti. neq enĩ aisti. qͥd differt homo
pecore si nescit de animȩ suȩ qualita¬
de atq natura: s aisti. si nescit de sua qͦ¬
litate naturaq disquirere atq dissere¬
re. Qualitas utiq nr̃a et natura nr̃a
cũ corpore computat᷑: quãuis de his con¬
stemꝰ. singillatim singulis disserat᷑. Ne¬
rũ ego quã multa possim de hominis
natura scientissime disputare. si expli¬
care uelim plura uolumina implebo.
multa me tam̃ ignorare confiteor. Tu
aũt quouis ꝑtinere qd̵ in suꝑiore libro

Expanded text:
anatomici, per membra, per uenas, per neruos, anatomici, per membra, per uenas, per neruos, per ossa, per medullas, per interiora uitalia etiam uiuos homines quamdiu inter manus rimantium uiuere potuerunt dissiciendo scrutati sunt, ut naturam corporis nossent, nec tamen nos, quia ista neseimus, pecoribus compararunt. nisi forte dicturus es eos pecoribus comparandos, qui animae naturam, non qui corporis nesciunt. non ergo ita praeloqui debuisti. neque enim aisti: \'quid differt homo pecore, si nescit de animae suae qualitate atque natura\', sed aisti: si nescit de sua qualitate naturaque disquirere atque disserere. qualitas utique nostra et natura nostra cum corpore computatur, quamuis de his quibus constamus singillatim singulis disseratur. uerum ego quam multa possim de hominis natura scientissime disputare, si explicare uelim. plura uolumina inplebo; multa me tamen ignorare confiteor. Tu autem quo uis pertinere, quod in superiore libro
Abbreviated transcription (Latin):
nentia nescire concedis: quero id qͣntũ
quatenꝰ usq concedas: ne forte et hoc
ibi sit. qd̾ anime nr̃e ñ omnimꝰ scimus
originem: quatus qd̾ ad salutẽ ꝑtinet. fi¬
cłi. diuinitꝰ aninĩa data: eamq ñ eiꝰ cuiꝰ
est d̃s ẽẽ naturȩ remotis ambagib no¬
uerimꝰ. An forte hactenꝰ putas naturã
suã cuiq nesciendam. quatenꝰ eã tu nescis
hactenusq sciendã. quatenꝰ eã tu scire
potueris: ut si paulo ampliꝰ te qͥsq uesci¬
erit. eũ ꝑecorib cõpares qd̃ scientior illo
ẽẽ potustrꝰ Atq ita siqͥs eã pauloplus
de scierit.: eadẽ iusticia te ille pecoribus
cõparabit. Die gͦ quatenꝰ nob̾ naturam
nrãm nescire concedas. ut a pecoribꝰ sal¬
ua sit nr̃a distantia: & considera tam̃. ne
plus a pecorib distet qͥ eius aliqͥd nescire
se scit: quã qui se putat scire qd̾ nescit. Na¬
uult: desipit. Aledici tam̃ qͥ appellant᷑

Expanded text:
nentia nescire concedis, quaero id quantum nentia nescire concedis, quaero id quantum quatenusque concedas, ne forte et hoc ibi sit, quod animae nostrae non omni modo scimus originem; quamuis, quod ad salutem pertinet fidei!, diuinitus animam datam eamque non eius cuius deus est esse naturae remotis ambagibus nouerimus. an forte hactenus putas naturam suam cuique nesciendam, quatenus eam tu nescis, hactenusque sciendam, quatenus eam tu scire potueris, ut, si paulo amplius te quisque nescierit, eum pecoribus compares, quod scientior illo esse potuisti, atque ita si quis eam paulo plus te scierit, eadem iustitia te ille pecoribus comparabit? dic ergo quatenus nobis naturam ram nescire concedas, ut a pecoribus salua sit nostra distantia, et considera tamen, ne plus a pecoribus distet qui eius aliquid nescire sc scit, quam qui se putat scire quod nescit. nauult, desipit. medici tamen, qui appellantur
Abbreviated transcription (Latin):
etiã tu in eo es honore naturȩ. ut pecorib
p̃feraris: quib scd̾m tuũ iudiciũ cõpa¬
randus es: si aliqͥd eoꝵ quȩ ad naturam
tuã constat ꝑtinere. nesciueris. Nleq em̃
eos asꝑsisti hac rep̃hensione tantummꝰ
qͥ hoc nesciunt. qd̾ ego nescio. hoc ẽ animȩ
humanȩ originẽ: qũa qͥdem ñ penitꝰ ne¬
scio̾ scio enĩ dm̃ flatusse infaciẽ pͥmi ho¬
minis. factũq eẽ hominẽ in anim̾a uiuã.
qd̾ tam̃ nͥ legissem ꝑ me ipse scire ñ pos
sem:. s dixisti. qͥd aũt homo differt pecore:
si nescit de sua qualitate. naturaq dis¬
quirere atq disserere: Qõ senfisse ita
uideris: tanquã de uniu̾sa sua qͣlita¬
te atq natura sic homo disquirere arg
disserere debeat. ut nicħ eũ sui lateat.
Qd si ita ẽ: ia te pecorib cõparabo. si mͥñ
responderis tuoꝵ numerũ capillorũ.
Siaũt quantũcumq ꝓficiamꝰ in hac
uita. aliqua nos ad naturã nrãm ꝑti¬

Expanded text:
etiam tu in eo es honore naturae, ut pecoribus etiam tu in eo es honore naturae, ut pecoribus praeferaris, quibus secundum tuum iudicium comparandus cs, si aliquid eorum quae ad naturam tuam constat pertinere nesciueris. neque enim eos aspersisti hac reprehensione tantummodo, qui hoc nesciunt quod ego nescio, hoc est humanae animae originem — quam quidem non penitus nescio; scio enim deum flauisse in faciem primi hominis factumque esse hominem in animam uiuam; quod tamen nisi legissemautem differt homo pecore, si nescit de sua qualitate naturaque disquirere atque disserere? quod sensisse ita uideris, tamquam de uniuersa sua qualitate atque natura sic homo disquirere atque disserere debeat, ut nihil cum sui lateat. quod si ita est, iam te pecoribus comparabo, si mihi non responderis tuorum numerum capillorum. si autem quantumcumque proficiamus in hac uita, aliqua nos ad naturam nostram perti
Abbreviated transcription (Latin):
sensuq uiuacem. qͥ omĩa rationis exꝑtia
prudentiȩ orcdinatione distribuat ꝓcre¬
auerit: qͥd tã inconuenient̃ dici pot̾. ꝙͣ
ut eũ solũ sui notione fraudarit. Et cũ
sapientia mundi quȩ sese usq ad ueri co¬
gnitionẽ suꝑuacua qͥden inuestigatione
ꝓtendit. qͥa scire nequit ꝑ quẽ. licet q̃ st̃
uera cognoscit. aliqua tam̃ uicina ĩmo
affinia ueritati tẽptauerit suꝑ animȩ
natura dispicere: quã indecens atq pu¬
dendũ est. religiosũ quẽquã de hoc ipso
aut nicħ sapere. aut pęnitꝰ sͥ int̾dixisse
ne sapiat: Ista tua nr̃e ignorantiȩ diser¬
tissima ce luculentissima castigatio. om̃a
quȩ ad naturã hominis ꝑtinent. sic te sci¬
re compellit: ut si eoꝵ aliqͥd ignoraueris:
ñ meo s tuo iuditio pecorib cõpareris.
Quãuis enĩ nos insignitiꝰ uidearis attinge¬
re. eo qd̾ cdixisti homo cũ eẽt in honore ñ intel¬
lexit᷑ qͥa in qͦtu ñ es honore sumꝰ ȩxcł̃iȩ. tam̃

Expanded text:
ia prudenti ordinatione distribuat, procreauerit, quid tam inconuenienter dici potest quam ut eum sola sui notione fraudarit ? et cum sapientia, mundi, quae sese usque ad ueri cognitionem superuacua quidem inuestigatione protendit, quia scire nequit per quem licet quae sunt uera cognosci, aliqua tamen uicina, immo affinia ueritati temptauerit super animae natura dispicere, quam indecens atque pudendum est religiosum quemquam de hoc ipso aut nihil sapere aut penitus sibi interdixisse ne sapiat! Ista tua nostrae ignorantiae disertissima et luculentissima castigatio omnia, quae ad naturam hominis pertinent. sic te scire conpollit, ut, si eorum aliquid ignoraueris, non meo, sed tuo iudicio pecoribus compareris. quamuis enim nos insignitius uidearis adtingere eo quod dixisti: homo o cum e s s et inhonore, non intellexit, quia in quo tu non es honore sumus ecclesiae, tamen
Abbreviated transcription (Latin):
uł corpꝰ eẽ peccatũ. Curgͦ ñ habet faciẽ :
An ñ audis in psalmo: Don ẽ par ossib
abrahȩ sinũ existimas ẽẽ corporeũ. et
ꝑ ipsũ asseris totũ corpꝰ er agnosci: ue¬
reor ne in re tanta iocularit atq irri¬
dent̃. ñ serio grauit̾q agere credaris.
Neq enĩ usq ad eo desiperes. ut arbitra¬
reris corporeũ uniꝰ hominis sinũ fer¬
re tot animas: immo ut scđm te loqͣr
ferre tot corꝑa bene meritoꝵ. qͦs illue
angłi sieut latarũ ꝑferunt. ñ opina¬
ris fortasse. illam unam animã solã ad
eundem sinũ ꝑuenire meruisse: si ñ io¬
caris &e errare puerilit̾ ñ uis. sinum
abrahȩ intellige. remotam sedẽ. quie¬
tis atq secretam. ubi ẽ abraham: ce idõ
abrahȩ dictũ. non qd̾ ipsi tantũ sit.s
qd̾ ipse pat̾ multarũ gentiũ sit positꝰ.

Expanded text:
uel corpus esse peccatum: cur ergo habet faciem? uel corpus esse peccatum: cur ergo habet faciem? an non audis in psalmo: non est pax ossibuAbrahae sinum\' existimas -esse corporeum et per ipsum\' asseris totum corpus eius agnosci\', uereor, ue in re tanta ioculariter atque inridenter, non serio grauiterque agere credaris. neque cnim usque adeo desiperes, ut arbitrareris corporeum unius hominis sinum ferre tot animas, immo, ut secundum te loquar, \'ferre tot corpora bene meritorum, quos illuc angeli sicut Lazarum perferunt\'. nisi opinaris fortasse illam unam animam solam ad eundem sinum peruenire meruisse. si non iocaris et errare pueriliter non uis, sinum Abrahae intellege remotam sedem quietis atque secretam, ubi est Abraham. et ideo Abrahae dictum, non quod ipsius tantum sit, sed quod ipse pater multarum gentium sit
Abbreviated transcription (Latin):
inquis m̃bra illic animȩ describuntur.
ut uere sit corpꝰ: & uis ꝑ oculũ totũ caput
intelligi quia dictus ẽ leuasse. ocłos suo ᷤͤ
ꝑlinguã fauces. ꝑ digitũ manũ: qͥa dictũ
reas intelligendas ẽẽ. uirtutes: qͥa dm̃
rectissime defendis ñ eẽ corporeũ. Qd
gͥ causȩ ẽ. cur nomina ista m̃broꝵ in
dõ tͥ corpus ñ faciant᷑: in anima facian
An uͦ qũdo de creatura hȩc dicunt᷑ ꝓpͥe
accipienda st̃. quando aũt de creatore.
tropice atq translate. Rennas itaq cor¬
poreas daturus ẽ nob̃: qm̃ ñ ereator s
ereatura id ẽ homo dicit. si assumpsero
pennas meas sicut eolumba: Porro aũ
si ꝑꝑt̾e̾a lingũa habeat. diues ille corpo¬
ream. qm̃ dixit. refrigeret lingũa meã:
in nob̃ qͦq adhuc in carne uiuentib.
manꝰ habet ipsa lingua corporeas: qͥa
scͥptum ẽ. mors & uita in manib linguȩ.
Puto etiã ñ tibi uideri uł ẽẽ in creatore:

Expanded text:
inquis, membra illic animae describuntur, inquis, membra illic animae describuntur, ut uere sit corpus, et uis \'per oculum totum caput intellegi\', quia dictus est leuasse oculos suos, \'per linguam fauces, per digitum manum\', quia dictum reas intellegendas esse uirtutes\', quia deum rectissime defendis non esse corporeum. quid igitur causae est, cur nomina ista membrorum in deo tibi corpus non faciant, in anima faciant? an uero quando de creatura haec dicuntur, proprie accipienda sunt, quando autem de creatore, tropice\' atque translate? pinnas itaque corporeas daturus es nobis, quoniam non creator, sed creatura, id est homo dicit: si assumsero pinnas meas sicut columba? porro autem, si propterea linguam habebat diues ille corpoream, quoniam dixit: refrigeret linguam mea, in nobis quoque adhuc in carne uiuentibus manus habet ipsa lingua corporeas, quia scriptum est: mors et uita in manibus linguae. puto etiam non tibi uideri uel esse in creaturam
Abbreviated transcription (Latin):
nicħ illic agere appellationẽ nomirũ. uͥ
nulla ẽ designatio ꝑsonarũ: hinc uoleis
ꝓbare abrahȩ anim̾a fuisse corporeã. qͥa¬
dici potuit pat̾̃ abrahã. Iam diximꝰ etiã
ubi corpꝰ nullũ est ẽẽ formã. Si aũt appel¬
lationem nominũ nicħ putas agere. uͥ
ñ sunt corꝑa: numera ista nomina queso
te. fructus aũt sp̃c est. caritas. gaudium.
pax. longanimitas. benignitas. bonitas.
fides. inansuetudo. continentia. & dic mͥ
utrũ res ipsas ñ agnoscas. quarũ ista st̃
nomina: uł sic agnoseas. ut aliqua lini¬
am̃ta corpoꝵ uideas. fece ut alia taceã.
dic mͥ quã figurã quȩ m̃bra. quẽ colorẽ
caritas habeat: quȩ certe si pse manis
ñ es: inane aliqͥd tͥ uideri ñ potest. cur
auxiliũ imploratũ ẽ. Inquis corporeus
utiq uisus ẽ: atq formatꝰ. Audiant te ho¬
mines. & dĩ nemo imploret auxiliũ: qͥa
nemo eũ potest uidere corporeũ. Deniq

Expanded text:
nihil illic agere appellationem nominum, ubi nihil illic agere appellationem nominum, ubi nulla est designatio personarum. » Hinc volens probare Abrahae animam fuisse corporeater Abraham. Jam diximus, etiam ubi corpus nullum est, esse formam. Si autem appellationem nominum nihil putas agere, ubi non sunt corpora; numera ista nomina, quaeso te: Fructus autem spiritus est charitas, gaudium, x, longanimitas, benignitas, bonitas, fides, mansuetudo, continentia et dic mihi utrum res ipsas non agnoscas, quarum ista sunt nomina, uel sic agnoscas, ut aliqua liniamenta corporum uideas. ecce, ut alia taceam, dic mihi quam figuram, quae membra, quem colorem caritas habeat, quae certe, si ipse inanis non es, inane aliquid tibi uideri non potest. cuius auxilium inploratum est, inquis, corporeus utique uisus est atque formatus. audiant te homines et dei nemo inploret auxilium, quia nemo eum potest uidere corporeum. Denique,
Abbreviated transcription (Latin):
tuã. ñ te possis agnoscere. Rogo te. quem
magis hominẽ nouit homo quã seipsum:
Q sͥ aũt potest agnoscere dm. quẽ tu qͦq incor¬
poreum eẽ ñ dubitas: si preter corpꝰ formã.
sicut putas ñ potest cognitio ꝓuenire. so
ẽ si corꝑa possunt sola cognosers Qͥs autẽ
xp̃ianus de tã magnis difficillimisꝙ rebͦ
disputans animũ in uerba diuina tam
negligent̾ intendat:. ut dicat. si incorꝑea
ẽ anima. necesse ẽ careat. forma. Oblit᷑ es
te formã legisse doctrine. frgo corporea ẽ
forma doctrinȩ ⁊ Oblitus es sc̃ptum ẽẽ de
xp̃o iħu. antequã hominẽ fuiss indutus.
qd̵ in forma di erat: Quomͦ gͦ dicis. siincor
porea ẽ anima. necesse ẽ careat forma: cũ
audias formã dĩ quẽ non ẽẽ corporeũ coi¬
fiteris. & ita loqueris tanquã forma nͥ in
corporib ẽẽ ñ possit. Dicis etiã cessare. il¬
lic nomina. ubi ñ distinguit᷑ forma: et

Expanded text:
tuam. non te possis agnoscere. rogo te, quem tuam. non te possis agnoscere. rogo te, quem magis hominem nouit homo quam se ipsum quis autem potest cognoscere deum, quem tu quoque incorporeum esse non dubitas, si praeter corporis formam, sicut putas, non potest cognitio prouenire, id est si corpora possunt sola cognosci? quis autem Christianus de tam magnis difficillimisque rebus disputans animum in uerba diuina tam neglegenter intendat, ut dicat: si incorporea est anima, necesse est careat forma\'? oblitus es te formam legisse doctrinae? ergo corporea est forma doctrinae. oblitus es scriptum esse de Christo Iesu, antequam hominem fuisset indutus, quod in porea est anima, necesse est careat forma; » cum audias formam Dei, quem non esse corporeum confiteris; et ita loqueris tanquam forma nisi in corporibus esse non possit? 22. Dicis etiam, « Cessare illic nomina, ubi non distinguitur forma; et
Abbreviated transcription (Latin):
illa ꝑ corꝑis. ĩa etiam ipse ꝑ animã cȩpit
imaginem corꝑis. sicut illa eũ forma for¬
mauit: an ꝑ hoc ñ habet ubi capiat ima¬
ginem:. det manente inse ista imaginem
corꝑis: nͥ quemadmodu nummꝰ ut dixi.
aliter ex inferiore. alit̾ ex parte suꝑiore
formetur: Ad ista te absurda qͣndo de a¬
nima cogitas: carnalis cogitatio corpoꝵ
uelis nolis ue compellit. S ds ut etiam
ipse rectissime confiteris: ñ est corpꝰ. Qͤ mͦ¬
gͥ capiat. eiꝰ imaginẽ corpꝰ. Obsecro te fr̃.
ut ñ conformeris huic scło. s reformeris
in nouitate m̃tis tuȩ: nec sapias scdm
carnẽ qm̃ mors ẽ. S inquis. Si anima
caret corpore: qͥd ẽ qd̾ apud inferos di¬
ues ille cognoscit⁊ Certe inquis nouerat
lazarum: ñ nouerat abrahamSUnde illi
tanto ante tẽpore. defuncti abrahȩ ꝓue¬
ma̾: ut noueris te ipsũ. credo qd̾ assidue.
speculũ attendis: ne si fueris oblitꝰ faciẽ

Expanded text:
illa per corporis, iam etiam ipse per animam cepit illa per corporis, iam etiam ipse per animam cepit imaginem corporis, sicut illa eum forma formauit. ac per hoc non habet ubi capiat imaginem dei manente in se ista imagine corporis, nisi quemadmodum nummus, ut dixi, aliter ex inferiore, aliter ex parte superiore formetur. ad ista te absurda quando de anima cogitas carnalis cogitatio corporum uelis nolisue conpellit. sed deus, ut etiam ipse rectissime confiteris, non est corpus; quom capiat eius imaginem corpus? obsecro te, frater, ut non conformeris huic saeculo, sed reformeris in nouitate mentis tuae nec sapias secundum carnem, quoniam mors est. Sed, inquis, si anima caret corpore, quid est quod apud inferos diues ille cognoscit ? certe, inquis, nouerat iam Lazarum, non nouerat Abraham. unde illi tanto ante tempore defuncti Abrahae prouema, ut noueris te ipsum, credo quod assidue speculum adtendis, ne, si fueris oblitus faciem
Abbreviated transcription (Latin):
rem & exteriorem: ñ uideo qd sciat aliũ
interioris interiorem. id ẽ totrꝰ hominis
intimũ. S elige quẽ uolueris: qͥ renouet᷑
sed̃m imaginẽ dĩ. Quomͦ hanc recipiet: qͥ
iam sũpsit exterioris imaginẽ: Sienĩ ꝑ
m̃bra exterioris encurrit interior cege¬
lauit. hoc enĩ etiã uerbousus es. tanꝙ̃
sigmentũ fusile fieret ex forma lutea q̃
de puluere facta ẽ. quomͦ eadẽ manen¬
de forma quȩ imp̃ssa illi ẽ uł exp̃ssa. de
corꝑe pot̃ reformari adimaginem di
An duas habebit imagines̾ a sũmo qͥdẽ
dĩ. ab imo aũt corꝑis sicut in nummo
dicit᷑ caput &e nauia : An forte dicis. qͦd
anima ceꝑit imaginẽ corꝑis ce sp̃c̃ capi¬
at imagine d̃ĩ tanquã illa contigua corꝑi¬
& ille sit dõ: ac sic ad imaginẽ d̃i homo
ille intimus ñ iste interior reformetur:
S frustra hoc dicis. Nam si ce ille intimus
ita est ꝑ animȩ omia m̃bra diffusus. ut

Expanded text:
rem et exteriorem non uideo quod sciat alium rem et exteriorem non uideo quod sciat alium interioris interiorem, id est totius hominis intimum. sed elige quem uolueris. qui renouetur secundum imaginem dei, quomodo hanc recipiet, qui iam sumsit exterioris imaginem? si enim per membra exterioris cucurrit interior et gelauit — hoc enim etiam uerbo usus es, tamquam figmentum fusile fieret ex forma lutea, quae de puluere facta est —, quomodo eadem manente forma, quae inpressa illi est uel expressa de corpore, potest reformari ad imaginem dei? an duas habebit imagines, a summo quidem dei, ab imo autem corporis, sicut in nummo dicitur \'caput et nauia\'? an forte dicis, quod anima ceperit imaginem corporis et spiritus capiat imaginem dei, tamquam illa contigua corpet ille sit deo, ac sic ad imaginem dei homo ille intimus, non iste interior reformetur? sed frustra hoc dicis. nam si et ille intimus ita est per animae omnia membra diffusus ut
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ uelut informa uaginȩ corporalis
inclusũ. ad similitudinẽ sui deliniauit.
exterioris hominis habitudo. Deinde. in¬
fers. fl̾atus gͦ di animã fecit. immo flatꝰ
ex do anima factus ẽ. effigiata substanti¬
alis ae sed̾m naturã suã eorporea: ae sui eorpiᷤ
similis imaginiq conformis. P ost hȩc incipi¬
ens loqui de spũt hec inquis anima quȩ
ex flatu di haberet originẽ sine sensu ꝓprio
nimam. intimũ sp̃m: tanquã ce ipse inte.¬
rior sit animȩ. sicut illa corꝑi. Ita fit: ut
quemadmocłu corpꝰ ꝑ interiora casa sua
recipit aliud corpꝰ qd̾ est anima sic̃ putas:
sic ce anima credenda sit habere. intiora
inania. qua corpꝰ terciũ receꝑit sp̃m: atꝙ
ita totus homo constet ex trib exteriore.
interiore. intimo. Itane nond̃u respicis
qnͣta te absur dissima consequant᷑: eum
animã conaris asseuerare. corpoream:
Deinde. dic mͥ: quis eoꝵ renouabit᷑ magni¬

Expanded text:
quem veluti in forma vaginae corporalis quem veluti in forma vaginae corporalis inclusum, ad similitudinem sui delineavit exterioris hominis habitudo. » Deinde infers: « Flatus ergo Dei animum fecit, imo flatus ex Deo anima factus est, effigiata substantialis, et secundum naturam suam corporea, et sui corporis similis, imaginique conformis. » Post haec incipiens loqui de spiritu: « Haec, » inquis, « anima quae ex flatu Dei haberet originem, sine sensu proprnimam; intimum, spiritum: tanquam et ipse interior sit animae, sicut illa corpori. Ita fit ut quemadmodum corpus per interiora cava sua recipit aliud corpus, quod est anima, sicut putas; sic et anima credenda sit habere interiora inania, qua corpus tertium receperit spiritum: atque ita totus homo constet ex tribus, exteriore, interiore, intimo. Itane nondum respicis, quanta te absurdissima consequantur, cum animam conaris asseverare corpoream? Deinde dic mihi: quis eorum renovabitur in agni
Abbreviated transcription (Latin):
unius naturȩ sunt corꝑa: corpꝰ aũ illud
qd̾ etiam earo dicit᷑. diuersa natura ẽ:
&e ex his trib ut opinaris corporib. qͦꝵ
unum diuersȩ. duo uͦ sunt uniꝰ eiꝰdẽq
substantiȩ. constat totꝰ homo. una q̃dam
res atq una substantia. Ita cũ asseras:
ñ uis tam̃ ut duȩ res unrꝰ eiꝰdeq substan¬
tiȩ. id est anima & sp̃c habeant unũ sp̃c
nom̃: cũ duȩ res ñ uniꝰ eiuscdẽq s im¬
paris diuerseq substantiȩ. id ẽ anima
ce corpꝰ habeant unũ sicut putas corꝑis
nom̃. S hoc omitto: ne de nominib int
nos sit pociꝰ controuersia quã de reb.
Qͥsnam sit homo interior uideamꝰ: utrũ
anima. an sp̃c. an utrũq. S sicut te. scͥp¬
sisse uideo: interiorem hominẽ animam
dicis. De hac enĩ loquebaris cũ diceres.
Et gelante substantia quã comp̃hendi ñ
poterat. efficeret corpꝰ aliud intra corpꝰ
naturȩ suȩ &e spiramine conglobatũ: ex in¬
deq inciperet homo interior apparere:

Expanded text:
unius naturae sunt corpora, corpus autem illud, quod etiam caro dicitur, diuersa natura est. et ex his tribus, ut opinaris, corporibus, quonnn unum diuersae. duo uero sunt unius eiusdemque substantiae, constat totus homo, una quaedam res atque una substantia. ista cum asseras, non uis tamen, ut duae res unius eiusdemque substantiae, id est anima et spiritus, habeant unum spiritus nomen, cum duae res non unius eiusdemque, sed inparis diuersaeque substantiae, id est anima et corpus, habeant unum, sicut putas, corporis nomen. = sed hoc omitto, nc de nominibus inter nos sit potius controuersia quam de rebus. quisnam sit homo interior uideamus, utrum anima an spiritus an utrumque. sed, sicut te scripsisse uideo, interiorem hominem andicis. De hac enim loquebaris, cum diceres: « Et gelante substantia quae comprehendi non poterat, efficeret corpus aliud intra corpus naturae suae vi et spiramine conglobatum, exindeque inciperet homo interior apparere,
Abbreviated transcription (Latin):
aliud quã mens: quomͦ corpꝰ carnis. ini¬
chil aliud potest ẽẽ qua caro. Nam oe hoc
scͥptum ẽ in expoliatione corpis carnis:
ubi carnẽ. corpꝰ carnis appellat. Dicit sa¬
ne. & alio mͦ sp̃m hominis: quẽ ꝓrsus a m̃¬
de. discernit. Si enĩ oranero lingua inquit.
sp̃c mĩs orat: mens aũt mea infruẽtuosa
ẽ uerum ñ nunc de isto spũ loquim᷑: qui
ẽ a m̃te clistinctus. Habet iste. suã eande

Expanded text:
quomodo corpus carnis nihil aliud potest esse quam caro: nam et hoc scriptum est, In exspoliatione corporis carnis ; ubi carnem corpus carnis appellat. Dicit sane et alio modo spiritum hominis, quem prorsus a mente discernit: Si enim oravero lingua, inquit, spiritus meus orat, mens autem mea infructuosa est . Verum nunc non de isto spiritu loquimur, qui est a mente di
Abbreviated transcription (Latin):
chana rimantes. int᷑ se ipsos tractatus
sui deuorasse iudiciũ: neq se posse ex hinc
aliqͥd det̾minare. ꝓfessos. S mͥ crede. satiᷤ
suꝑq uidet᷑ absurdĩi atq incongruum
rationi. ut homo ipse expers sui sit: aut
is qͥ rerũ om̃ium credit᷑ adeptꝰ ẽẽ noti¬
ciam: sibi ipsi habeat᷑ ignotꝰ. Eͥd aũt dif¬
fert homo a pecore: si nescit de sua qua.¬
litate naturaq disquirere atq dissere
re: Ut merito in illũ conueniat qd scͥp¬
tum ẽ: homo cũ in honore eẽt ñ intelle¬
xit: assimilatꝰ est ium̃tis: &e cõparatus ẽ
eis. Uam cũ ds bonꝰ nicħ ñ ratione coi¬
diderit. ipsũq hominẽ animal rationa

Expanded text:
cana rimantes intra se ipsos tractatus cana rimantes intra se ipsos tractatus sui deuorasse iudicium neque se posse exhinc aliquid determinare professos. sed mihi, crede, satis superque uidetur absurdum atque incongruum rationi, ut homo ipse expers sui sit aut is, qui rerum omnium creditur adeptus esse notitiam, sibi ipsi habeatur ignotus. quid autem differt homo pecore, si nescit de sua qualitate naturaque disquirere atre; ut merito in illum conveniat quod scriptum est, Homo cum esset in honore, non intellexit; assimilatus est jumentis, et comparatus est eis . Nam cum Deus bonus nihil non ratione condiderit, ipsumque homine
Abbreviated transcription (Latin):
Unum qd̾ de origine animarũ quȩ post
pͥmum hominẽ datȩ st̃ uł dant᷑ homini¬
b. ñ sum ausus aliqͥd definire: qͥa fateor
me nescire. Alterum qd̾ animã scire me
dixi sp̃m eẽ: ñ corpꝰ. S in hoc altero duo
rep̾hendisti: unũ qd̾ ñ eam crederẽ cor¬
pus ẽẽ: aliud. qd̾ eã sp̃m crederẽ. Tibi eñĩ
uidet᷑ & corpꝰ ẽẽ animã: &e ñ ẽẽ sp̃m. Audi
gͥ purgationẽ meã. cont᷑ rep̃hensionem
tuã: & ex hac occasione. qua me tͥ purgo.
in te ipso disce quȩ purges. Recole u̾ba
libri tui: uͥ me. pͥmitus nominasti. Scio
inquis plerosq &e facile ꝑitissimoᷤ unoᷤ.
insuꝑ & consultos tenuisse silentiũ. aut
nicħ expressiꝰ elocutos: cũ definitionẽ
disputationib suis inchoata expositio¬
ne subtraherent. sicuti nc̃ nuꝑ apo te
augustini doctissimi uiri p̾dicatiq
ep̃i comp̃hensũ litti̾s lectitaui. modestiꝰ
qͥdem ut reor ac uerecundiꝰ huiꝰcerei ar¬

Expanded text:
unum, quod de origine animarum, quae post unum, quod de origine animarum, quae post primum hominem datae sunt uel dantur hominibus, non sum ausus aliquid definire, quia fateor me nescire; alterum, quod animam scire me dixi spiritum esse, non corpus. sed in hoc altero duo reprehendisti: unum, quod non eam crederem corpus esse, aliud, quod eam spiritum crederem. tibi enim uidetur et corpus esse a purgationem meam contra reprehensionem tuam et ex hac occasione, qua me tibi purgo, in te ipso disce quae purges. recole uerba libri tui, ubi me primitus nominasti: scio, inquis, plerosque et facile peritissimos uiros super eo consultos tenuisse silentium aut nihil expressius elocutos, cum definitionem disputationibus suis inchoata expositione subtraherent — sicuti nuper apud te Augustini doctissimi uiri praedicatique episcopi conprehensum litteris lectitaui — modestius quidem, ut reor, ac uerecundius huiusce rei ar
Abbreviated transcription (Latin):
qͥdem temere. qͥa existimasti scire te qͦd
nescis: s ido libere. qͥa ꝑsonã ñ reueritus
elegisti aꝑire qd̃ sentis Unde te intelligere
oportet. qͣnto ẽẽ nob̃ debeat. cura maior
dnĩcas oues reuocare aberrorib si e o¬
uib turpe ẽ uitia pastoꝵ. si qua cognoue¬
runt eiscde occultare pastorib. Osu illa re¬
p̃henderes mea: quȩ iusta rep̃hensione
sunt digna. Neq enĩ negare debeosieut
in ipsis morib: ita multa ẽẽ in tã multis
opusculis meis. quȩ possint iusto iuditio
et nulla temeritate culpari. Ex quib si
aliqua ipse rep̃henderes: illic &e tͥ fortaᷤ¬
sis ostenderẽ. quałe te ẽẽ in quib ñ ꝑꝑam
rep̾henderis uellem: meq tͥ iuniori ma¬
ior & p̾positus subdito correctionis exem¬
płu quanto humiliꝰ tanto salubriꝰ exhi¬
berem: s ea in me rep̾hendisti:quȩ ñ cor¬
rigere humilitas. s partim fateri. par¬
dim defendere ueritas cogit. Hȩc aũ st̃.

Expanded text:
quidem temere, quia existimasti te scire quod quidem temere, quia existimasti te scire quod nescis, sed ideo libere, quia personam non reueritus elegisti aperire quod sentis. unde te intellegere oportet, quanto esse nobis debeat cura maior dominicas oues reuocare ab erroribus, si et ouibus turpe est uitia pastorum, si qua cognouerint, eisdem occultare pastoribus. o si illa reprehenderes mea, quae iusta reprehensione sunt digna! neque enim negare debeo sieut in ipsis moribus ita multa esse in tam multis opusculis meis, quae possint recto iudieio et nulla temeritate culpari. ex quibus si aliqua ipse reprehenderes, illic tibi fortassis ostenderem, qualem te esse in quibus non perperam reprehenderis uellem meque tibi iuniori maior et praepositus subdito correctionis exemplum quanto humilius tanto salubrius exhiberem. sed ea in me reprehendisti, quae non corrigere humilitas, et partim fateri, partim defendere ueritas cogit. Haec autem sunt:
Abbreviated transcription (Latin):
ccipe nunc iam etiam
de me ipso quȩ tͥ dicẽ¬
cupio si possim: hoc ẽ
si ille donauerit. in
cuiꝰ manu st̃ & nos et
sermones nr̃i. Repre¬
hendisti enĩ me bis numero. exprimeis
etiã meũ nom̃: & cũ te in pͥncipio libri tui
imꝑiciȩ tuȩ admodũ consciũ &e doctrina¬
ce amminiculo destitutũ. me uͦ ubi nomi¬
nasti doctissimũ ac ꝑitissimũ dixeris tñ
quib in reb tͥ uisus es nosse qd ego uł
nescire me fateor. uł quãuis nesciam sei¬
re p̾sumo libertate qua oportebat᷑. ñ tm̃
senem iuuenis. & ep̃m laicus: uerũetiam
hominẽ tuo iuditio doctissimũ eꝑitissi¬
mũ ñ dubitasti rep̾hendere. Ego aũt &¬
me doctissimũ ac ꝑitissimũ nescio. immo
uͦ me ñ esse certissime seio᷑. et fieri posse.
ñ ambigo. ut aliqͥd imꝑito &e indocto
cuipiã scire contingat. qd̾ aliqͥs laicus
doctus ceꝑitus ignorat: e in hoc te plane.
laudo. qd̾ ueritatẽ & si nunquã ꝑcepisti.
certe. quã putasti homini p̃tulisti. Ideo

Expanded text:
ccipe nunc iam etiam de me ipso quae tibi dicercupio. si possim, hoc est, si ille donauerit, in cuius manu sunt et nos et sermones nostri. reprehendisti enim me bis numero exprimens etiam meum nomen et cum te in principio libri tui inperitiae tuae ammodum conseium et doctrinae amminiculo destitutum, me uero ubi nominasti doctissimum ac peiitissimum dixeris, tamen quibus in rebus tibi uisus os nosse quod ego uel nescire me fateor uel, quamuis nesciam, scire praesumo, libertate qua oportebat non tantum senem inuenis et episcopum laicus, uerum etiam hominem tuo iudicio doctissimum et peritissimum non dubitasti reprehendere. ego autem et me doctissimum ac peritissimum nescio, immo uero me non esse certissime scio et fieri posse non ambigo, ut aliquid inperito et indocto cuipiam scire contingat, quod aliquis doctus et peritus ignorat, et in hoc te plane laudo, quod ueritatem, etsi non quam percepisti, certe quam putasti, homini praetulisti; ideo
Abbreviated transcription (Latin):
cripsi duos libros de coi¬
iugiis adulterinis: qͣntũ
potui scd̾m seripturas.
cupiens soluere difficilli¬
mam questionẽ. Qd̾ utrũ enodatissime
fecerim nescio: immo uͦ ñ me ꝑuenisse
ad huius rei ꝑfectionem sentio: quãuiˢ
multos sinus eiꝰ aperuerim: qd̾ iudi¬
care poterit. qͥsquis intelligent̃ legit.
Huius oꝑis primus liber sic incipit.
Prima questio est fr̾ dilectissime pol¬
lenti. Seds aut̃ sic. Ad ea quȩ mͥ scͥp¬

Expanded text:
cripsi duos libros de coniugiis adulterinis, quantum potui, secundum scripturas cupiens soluere difficillimam quaestionem. quod utrum enodatissime fecerim, nescio; immo uero non me peruenisse ad huius rei perfectionem sentio, quamuis multos sinus eius aperuerim, quod iudicare poterit, quisquis intellegenter legit. Huius operis primus liber sic incipit: Prima quaestio est, frater dilectissime Pollenti, secundus autem sic: Ad ea, quae mihi sc
Abbreviated transcription (Latin):
minime dubitamꝰ: qd̾ homo inter ior
udebit dm qui mͦ solus potest uidere
caritatẽ: quȩ cũ laudaret᷑ dictũ est ds̃
caritas ẽ. solus potest uidere pacẽ &
omĩa iam uidet qͣntum potest oculus
mentis. tanto purius quanto purior:
ut sine dubitatione. dm nos uisuros
esse credamꝰ. siue inueniamꝰ siue ñ in¬
ueniamꝰ qd̾ de qualitate futuri corꝑis
querim: cũ tam̃ corpꝰ resurrecturũ
& inmortale atq incorruptibile futu
masq retinemus. Si aũt iste frat̃. qd̾
de spiritali corꝑe adhuc requiro iam
sibi firmat est certissimũ: nisi placidꝰ
audiero docentem. ita ut ille quoq
placidus me audiat inquirentẽ: ha¬
bebit unde iure succenseat. Nunc tam̃
ꝑ xp̃m obsecro. ut de illa asꝑitate lit.¬
terarũ meaꝵ. qua eum ñ immerito
offensum esse dixi. ueniam mͥ ab illo im¬
petres: & me reseriptis dño adiuuante.
letifices.

Expanded text:
minime dubitamus, quod homo interior minime dubitamus, quod homo interior uidebit deum, qui modo solus potest uidere caritatem, quae cum laudaretur, dictum est: Deus caritas est, solus potest uidere pacem et omnia iam uidet, quantum potest, oculus mentis tanto purius quanto purior, ut sine dubitatione deum nos uisuros esse credamus, siue inueniamus siue non inueniamus, quod de qualitate futuri corporis quaerimus, cum tamen corpus resurrecturum et inmortale atque incorruptibile futurmasque retinemus. si autem iste frater, quod de spiritali corpore adhuc requiro, iam sibi firmat esse certissimum, nisi placidus audiero docentem ita, ut ille quoque placidus me audiat inquirentem, habebit, unde iure suscenseat. nunc tamen per Christum obsecro, ut de illa asperitate litterarum mearum, qua eum non inmerito offensum esse didici, ueniam mihi ab illo impetres et me rescriptis domino adiuuante laetifices.
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑis mutationem. ut possit uidere
inuisibilia: ñ ut opinor talis potentra
corꝑis menti auferet uisionem. ut ex¬
terior homo dm uidere tc̃ possit ñ pos¬
sit interior: quasi tantũ foris sit ds ad
hominẽ &eintus ñ sit in homine. eum
aꝑtissime. scriptũ sit. ut sit ds omĩa
in om̃ib: aut ita sit & intus ille qͥ sine
ullis locoꝵ spatiis ubiq totus ẽ. ut. fo¬
ris tantũ uideri ab exteriore homine
possit: intus aũt ab interiore. ñ possit.
Quȩ si absur dissime sentiunt᷑: magis enĩ
scĩ pleni erunt dõ. nec manes intrinse¬
cus ab illo circũdabunt᷑ extrinsecus: nͦ
cȩci intrinsecus eũ quo pleni er̃t̃ noi
uidebunt & tantũ forinsecris oculati
eum quo circũdabuntur uidebunt:
restat interim ut de uisione di scd̃m
interiorem hominẽ certissimi simus.
Si aũt etiã corpꝰ mira cõmutatione.
hoc ualuerit: aliud accedit ñ illud ab¬
scedit. Melius gͦ id affirmamꝰ unde

Expanded text:
corporis mutationem, ut possit uidere corporis mutationem, ut possit uidere inuisibilia, non, ut opinor, talis potentia corporis menti auferet uisionem, ut exterior homo deum uidere tunc possit, non possit interior, quasi tantum foris sit deus ad hominem et intus non sit in homine, cum apertissime scriptum sit: Ut sit deus omnia in omnibus, aut ita sit intus ille, qui sine ullis locorum spatiis ubique totus est, ut foris tantum uideri ab exteriore homine possit, intus autem ab interiore non possit. quae si absurdissime sentiuntur — magis enim sancti pleni erunt deo, non inanes intrinsecus ab illo circumdabuntur extrinsecus nec caeci intrinsecus eum, quo pleni erunt, non uidebunt et tantum forinsecus oculati eum, quo circumdabuntur, uidebunt —, restat, ut interim de uisione dei secundum interiorem hominem certissimi simus. si autem etiam corpus mira commutatione hoc ualuerit, aliud accedet, non illud abscedet. Melius ergo id adfirmamus, unde
Abbreviated transcription (Latin):
tura que corꝑis: & utrũ si corꝑis qũa¬
uis iam unmortalis atq incorrupti¬
bilis natura seruabit᷑. adiuuet. tc̃ aliqͥd
spm̃ ad uidenda ipsa uisibilia ĩd ẽ corpo¬
ralia. sicut nunc tale aliqͥd nisi ꝑ corpꝰ
uidere ñ possumꝰ: an uͦ etiã sine. organo
neq enĩ ce d̾s talia ꝑsensus corꝑis no¬
uit: &e multa alia quȩ in hac questio¬
ne mouere posst̃: fateor me nondũ
alicubi legisse qd̃ mͥ fufficere existi¬
marem. siue ad discendu siue ad do¬
cendu. Ae ꝑ hoc si ñ displicet huie fiua¬
tri mea qualiscũq eautela: interim
est. quantũ possumꝰ cormundũ ad ilłã
uisionem ipso adiuuante p̃paremꝰ. De
corpore aũt spiritali pacatius &e diligen¬
tius inquiramꝰ ne forte aliqͥd certũ ac
liquidũ. si nobis hoc utile ẽẽ nouit.
scdm seripturas suas ds demonstrare
dignet᷑. Si enim hoc inuenerit. inqui¬
sitio diligentior. scilicet tantã futurã

Expanded text:
tura quae corporis: et utrum si corporis, quamtura quae corporis: et utrum si corporis, quamvis jam immortalis atque incorruptibilis, natura servabitur, adjuvet tunc aliquid spiritum ad videndum ipsa visibilia, id est corporalia, sicut nunc tale aliquid nisi per corpus uidere non possumus, an uero etiam sine organo cneque enim et deus talia per sensus corporis nouit — et multa alia, quae in hac quaestione mouere possunt, fateor me nondum alicubi legisse, quod mihi sufficere existimarem sine ad discendum sine ad docendum. Ac per hoc, si non displicet huic fratri mea qualiscumque cautela, interim, est, quantum possumus, cor mundum ad illam uisionem ipso adiuuante praeparemus. de corpore autem spiritali pacatius et diligentius inquiramus, ne forte aliquid certum ac liquidum, si nobis hoc utile esse nouit, secundum scripturas suas deus demonstrare dignetur. si enim hoc inuenerit inquisitio diligentior, tantam futuram
Abbreviated transcription (Latin):
mȩ. humanȩ habere m̃bra. nec eũ esse ꝑ
locoꝵ spatia diuisibiłe. & esse natura in¬
cõmutabiliter inuisibilem. nec ꝑ eande
naturã atq substantiã s assũpta uisibi¬
li specie sicut uoluit apparuisse qͥb
apparuit. quando corporeis ocłis in sep¬
turis scĩs uisus esse narrat᷑:. in adiuto¬
rio dñi inconcusse credõ ae qntũ ipse
donat intelligo. De spiritali aũt corpe
qd̃ in resurrectione habebimꝰ. quantã
capiat. in meliꝰ commutationẽ. utru
in simplicitatẽ sp̃s̃ cedat ut totꝰ homo
iam sp̃c sit: an qd̃ magis puto s ñdum
plena fiducia confirmo. ita futurũ sit
spiritale corpꝰ ut ꝓpt̾ quand̾a ineffabi¬
lem facilitatẽ spiritale dicat᷑. seruet
tam̃ substantiã corporałe. quȩ ꝑ se ipsã
iuuere ac sentire ñ possit. s ꝑ illũ quo
utitur sp̃m:. neq enĩ &e nunc qͥa corpus
dicitur animale. eadem ẽ animȩ. na

Expanded text:
rmae humanae habere membra nec eum esse per rmae humanae habere membra nec eum esse per locorum spatia diuisibilem et esse natura incommutabiliter inuisibilem nec per eandem naturam atque substantiam sed adsumpta uisibili specie, sicut uoluit, apparuisse, quibus apparuit, quando per corporis oculos in scripturis sanctis uisus esse narratur, in adiutorio domini inconcusse credo et, quantum ipse donat, intellego. De spiritali autem corpore, quod in resurrectione habebimus, quantam capiat in melius commutationem, utrum in simplicitatem spiritus cedat, ut totus homo iam spiritus sit, an, quod magis puto, sed nondum plena fiducia confirmo, ita futurum sit spiritale corpus, ut propter quandam ineffabilem facilitatem spiritale dicatur, seruet tamen substantiam corporalem, quae per se ipsam uiuere ac sentire non possit sed per illum, qui ea utitur. spiritum — neque enim et nunc, quia corpus dicit
Abbreviated transcription (Latin):
uerunt. ido cõmemoranda arbitratꝰ
sum: ut scias te frater si qͥd aliter quã
isti sentis: deposita dissensionis amari¬
tudine. & fraterne caritatis suauita¬
te. in integrũ restituta atq seruata:
diligenti & tranquilla consideratiõe
querendu uł discendu uł docendũ.
Neq enim quoꝵlibet disputationes
quãuis catholicoꝵ & laudatoꝵ hommũ.
uelut scripturas canonicas habere
debemꝰ᷑ ut nobis ñ liceat salua hono¬
rificentia que illis debet᷑ hominibꝰ. al¬
qͥd in eoꝵ seriptis imꝓbare atq respue¬
re: si forte inuenerimꝰ qd̾ aliter senserus
quã ueritas habet. diuino adiutorio
uł ab aliis intellecta uł a nobis. Talis
ego sũ in seriptis alioꝵ: tales uolo esse¬
niq & his omib quȩ de opuseulis scoꝵ
atq doctoꝵ cõmemoraui. ambrosii.
iheronimi. athanasii. Gregorii. & si qua
alioꝵ talia legere potui quȩ cõmemo¬
rare longũ putaui: dm̃ ñ esse corpꝰ nec fo¬

Expanded text:
uerunt, ideo commemoranda arbitratus uerunt, ideo commemoranda arbitratus sum, ut sciat iste frater, si quid aliter quam isti sentit, deposita dissensionis amaritudine et fraternae caritatis suauitate in integrum restituta atque seruata diligenti et tranquilla consideratione quaerendum uel discendum uel docendum. neque enim quorumlibet disputationes quamuis catholicorum et laudatorum hominum uelut scripturas canonicas habere debemus, ut nobis non liceat salua honorificentia, quae illis debetur hominibus, aliquid in eorum scriptis inprobare atque respuere, si forte inueuerimus, quod aliter senserint, quam ueritas habet diuino adiutorio uel ab aliis intellecta uel a nobis. talis ego sum in scriptis aliorum, tales uolo esnique in his omnibus, quae de opusculis sanctorum atque doctorum commemoraui, Ambrosii, Hieronymi, Athanasii, Gregorii, et si qua aliorum talia legere potui, quae commemorare longum putaui, deum non esse corpus nec fo
Abbreviated transcription (Latin):
facit qui anthropomorphitȩ st̃. qui
dicunt dm habere m̃bra quȩ etiam
nos habemꝰ. Uerbi causa. dicit᷑ ds ha¬
bere ocłos. Ocli dñi respiciunt. omĩa.
manꝰ dni facit omĩa: &e audiuit inqͥt.
adam sonũ pedu dñi deambulantiᷤᷤ
in paradyso. Hȩc simplicit̃ audiunt:¬
& humanas inbecillitates ad di mag¬
nificentiã referunt. Ego aut̃ dico q̃d
d̃s totus ocłs est. totus manꝰ ẽ. totus
pes est. Totus ocłs est. qͥa omĩa uidet.
Totus manꝰ est: qͥa omĩa oꝑat᷑ Totꝰ pes
est: qͥa ubiq est. Ergo uide qͥd dicat.
Qui plantauit aure ñ audiet. Et ñ dix¬
it. qui plantauit aurẽ. gͦ ipse aurẽ ñ
habet: Non dixit: gͦ ipse ocło̾s ñ haba.
S qͥd dixit: Qui plantauit aur̃e ñ audi¬
et: qui finxit. ocułu ñ considerat:
Menbra tulit: efficientias dedit. Hec
omĩa de litteris eoꝵ. & latinoꝵ &gre¬
coꝵ qui priores nobis in catholica ec¬
clesia iuiuentes diuina eloquia tracta¬

Expanded text:
facit, qui anthropomorphi sunt, qui facit, qui anthropomorphi sunt, qui dicunt deum habere membra, quae etiam nos habemus. uerbi causa dicitur deus habere oculos: oculi domini respiciunt omnia; manus domini facit omnia; et audiuit, inquit, Adam sonum pedum domini deambulantis in paradiso. haec simpliciter audiunt et humanas inbecillitates ad dei magnificentiam referunt. ego autem dico, quod deus totus oculus est, totus manus est, totus pes est. totus oculus est, quia omnia uidet; totus manus est, quia omnia operatur; totus pes est, quia ubique est ergo uidete, quid dicat: Qui plantauit aurem, non audiet? et non dixit qui plantauit, ergo ipse aurem non habet\'; non dixit \'ergo ipse oculos non habet\'; sed quid dixit? qui plantauit aurem, non audiet? qui finxit oculum, non considerat? membra tulit, efficientias dedit. Haec omnia de litteris eorum et Latinorum et Graecorum, qui priores nobis in catholica ecclesia uiuentes diuina eloquia tracta
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓtectionẽ intelligun᷑ sic &e cũ audimꝰ
manꝰ oꝑationẽ intelligere debemꝰ: &
cũ audimꝰ pedes p̾sentationẽ: & cũ
audimꝰ oculos. uisionem qua cognos¬
cit: ce cũ audimꝰ faciem. noticiã qua
innotescit. Et si qͥd aliud eadẽ scͥptura
tale cõmemorat: puto spiritalit̃ intelb¬
gend̾u. Heq hoc ego tantũ ut ego prior:
s om̃s qui qualicũq spiritali intelli¬
gentia resistunt eis. qui ob hoc anthro¬
pomorphite nominant᷑. Ex quoꝵ litte.¬
ris ne multa cõmemorando maiores
moras faciam. hoc unũ seĩ iheronimi
int̃pono: ut nouerit iste frat̃. ñ se
de hac re mecũ magis quã cũ prio¬
rib agere debere. si qͥd eũ contra ꝑmo¬
uet. Cum gͦ ille uir inscripturis doc¬
tissimus psalmũ exponeret. uͥ dictũ
est. intelligite gͦ qui insipientes estis
in ppło. & stulti aliquando sapite. qͥ
plantauit aur̃ẽ non audiet. aut qͥ
finxit ocułũ ñ considerat: int̾ cęt̾a.
iste locus inquit aduersus eos maxime

Expanded text:
sic et, cum audimus manus, operationem intellegere debemus et, cum audimus pedes, praesentationem et, cum audimus oculos. uisionem, qua cognoscit, et, cum audimus faciem, notitiam, qua innotescit; et si quid aliud eadem scriptura tale commemorat, puto spiritaliter intellegendum neque hoc ego tantum aut ego prior sed omnes, qui qualicumque spiritali intellegentia resistunt eis, qui ob hoc anthropomorphi nominantur. ex quorum litteris ne multa commemorando maiores moras faciam, hoc unum sancti Hieronymi interpono, ut nouerit iste frater non ae de hac re mecum magis quam cum prioribus agere debere, si quid eum contra permouet. Cum ergo ille uir in scripturis doctissimus psalmum exponeret, ubi dictum est: Intellegite ergo, qui insipientes estis in populo, et stulti aliquando sapite. qui plantauit aurem, non audiet? aut, qui finxit oculum, non considerat? inter cetera: Iste locus\', inquit, \'aduersus eos maxime