comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ad agendam pro erratibꝰ su¬
ic penitentia rescindunt.
bissuc uero recre uocãt᷑ ob al¬
citudĩem scientie qua ipĩ in¬
tus implent̾. salomone attes¬
tante qui ait. Aqua ꝓfunda
uerba ex ore uiri. Asꝑgenͨ er¬
go aquas in itinerib dat a¬
bissus uocem suam: cum p̾¬
dicatores sancri ꝓfunda ueri¬
tatis scientia nĩtus in corde
repleti. misteriũ uerbi foris
audientib exhibent. paula¬
tim ⁊ per partes pro capacita¬
te infirmoꝵ ꝓferẽtes: que
ipĩ intus simul ⁊ ampla ca¬
piunt. In itinerib autem:
cet docroꝵ: uł auditoꝵ suoꝵ.
Asꝑgunt enim aquas ini¬
cum ubicũq incedũt: exẽ¬
pla recte uiuendi cum uoce
p̃dicatõne semꝑ intuentib
ostendunt. Asꝑgrunt aquaᷤ¬
⁊ in itmerib incuentium:
cum eis docendo parit̾ et ui¬
uendo. quibus acrionũ uus
in gredi debeant p̾mõstrãt.
Ei aũt legit᷑ ut quida co¬
dices hũt. disꝑges aquas ĩ
itinerib: deo dici manife¬
stũ est. ꝙ ip̃e aquas iute

Expanded text:
pro erratibus suis poenitentiam rescindunt. Abyssus vero recte vocantur ob altitudinem scientiae qua ipsi intus implentur, Salomone attestante, qui ait: Aqua profunda verba ex ore viri . Aspergens ergo aquas in itineribus dat abyssus vocem suam, cum praedicatores sancti profunda veritatis scientia intus in corde repleti ministerium verbi foris audientibus exhibent, paulatim et per partes pro capacitate infirmorum proferentes quae ipsi intus multa simul et ampla capiunt. In itineribus autem cet doctorum vel auditorum suorum. Aspergunt enim aquas in icum ubicunque incedunt exempla recte vivendi, cum voce praedicationis semper intuentibus ostendunt. Aspergunt aquas in itineribus intuentium, cum eis docendo pariter et vivendo, quibus actionum viis ingredi debeant praemonstrant. Si autem legitur ut quidam Codices habent: Disperges aquas in itineribus, Deo dici manifestum est, qui ipse aquas vitae
Abbreviated transcription (Latin):
eternaz. Quod in ip̃a gentr
udeoꝵ. que dum̃ in carne
apparentẽ ad mortem usq
ꝑsecuta est: etiam corpora
lit̾ constat esse impletum.
Que postqmͣ cum crucifixit.
non multis int̾ueĩentibꝰ an¬
nis ingruente romano erer¬
citu. exceptis solũ eis qui in
fideni se euang lĩce gͣcie se¬
creu̾ant: enormi est clade
dampnata.⁊ ip̃o insuꝑ reg¬
no ac patria pͥuata. Et hoc
est qd̾ ait. Excitasti uinc ła
usq ad ceruicem. Ceruice
iudelicet regni: quo contͣ
dicit eisdem in se etiã surẽ¬
tib: beatissimꝰ ꝓthomar¬
tir stephanꝰ. Duri ceruice
⁊ incirtũcisi cordib ⁊ auri¬
bus : uos semꝑ spitui scõ

Expanded text:
in ipsa gente in ipsa gente Judaeorum, quae Dominum in carne apparentem ad mortem usque persecuta est, corporaliter etiam constat esse impletum; quae postquam eum crucifixit, non multis intervenientibus annis, ingruente Romano exercitu, exceptis solum eis qui in fidem se evangelicae gratiae secreverant, enormi est clade damnata, et ipso insuper regno et patria privata; et hoc est quod ait: Excitasti vincula usque ad cervicem; cervicem videlicet regni, quo contradicit eisdem in se etiam furentibus beatissimus protomartur Iudaeis: duri ceruice et incircumcisi corde et auribus, uos semper spiritui sancto
Abbreviated transcription (Latin):
hoc uocabulo nũcupant.
Unde est illud psalmiste:.
de huc qui sanctie nocere uo¬
lentes diuina sunt phibi¬
tõne coherciti. Et cõrripuit
pro eis reges. Nolite tange̾
rpõs meos. Waluos autẽ fe¬
inuenit. sed quos egredien¬
do a patre. ⁊ in carne appa¬
rendo: ꝑ adoptõnis spiritũ
xpõs. id est unctos suos fec̃.
De qua unctõne monẽs su¬
os auditores iohãnes apłe:
dicit. Et uos unccõm qua
accepistis ab eo: maneat ĩ
uobis. Hic u̾siculus in qui¬
bdã editõnib ita inuenit᷑.
Existi ut saluares ppł̾m tu
patri dictũ intelligr. quia
exierit ad saluand̾ ppł su
dum recõcilians sibi. Et qr
idem exitus id est aduentuᷤ
eius in minidũ. non solũ
in resiurectõm fideliũ. sed
⁊ in ruiã erat futurꝰ ꝑfi¬
doꝵ: apte subiungit᷑. Misisti
in capita iniquoꝵ mortem.
excitasti uincula usq ad c̾¬
icem. Qui enim electiᷤ su¬
ca. gaudiũ salitis acrunit.
ip̃e illis qui eius unoi gͣcia
neg lex̾unt: mortem misit

Expanded text:
uncupantur; unde est illud Psalmistae de his qui sanctis nocere volentes, divina sunt prohibitione coerciti: Et corripuit pro eis reges. Nolite tangere christos meos . Salvos autem feinvenit, sed quos egrediendo a Patre et in carne apparendo per adoptionis Spiritum christos, id est, unctos, suos fecit. De qua unctione monens suos auditores Joannes apostolus dicit: Et vos unctionem quam accepistis ab eo maneat in vobis . Hic versiculus in quibusdam Editionibus ita invenitur: Existi ut salvares populum tPatri dictum intelligitur, quia exierit ad salvandum populumdum reconcilians sibi, et quia idem exitus, id est, adventus ejus in mundum non solum in resurrectionem fidelium, sed et in ruinam erat perfirus, apte subjungitur: Misisti in capita inimicorum mortem, excitasti vincula usque ad cervicem. Qui enim electis suta, gaudium salutis attulit, ipse illis qui ejus ungi gratia neg
Abbreviated transcription (Latin):
utius miserrimo gñe pau¬
ꝑtatis. supuacuis ymoetiã
noxiis aures atq aim mã¬
cipasse docrorib. Quo auc̃
ordine pauꝑtas gentium
ad ꝑcipiendas u̾bi epulas
ꝑuenit: insinuat᷑ cum ꝓ¬
tinꝰ subinfert. Misisti in
mare equos tuos: turban¬
tes a quas multas. Mare
quippe mundũ: equos dei
p̾dicatores scõs. aquas mł¬
tas: ppłos nationũ dicit.
Immissisq equis dei ĩ ma¬
re: turbate sunt aq̃ mul¬
tr. quia disꝑsis in mund̃
p̾conib u̾bi: turbata st̃
gentiũ corda. alia ad ẽden¬
dum ac suscipiendũ sacra¬
mentũ fidei. alia uero ad
contͣdicendꝰ siue etia ꝑse¬
quendos p̾cones eiusdem
fidei. Ubi bene psalmista.
Conturbati sunt omnes in¬
quit qui uidebant eos: ⁊
timuit omĩs homo. Et ã¬
nũciauuͣt oꝑa dei: et fra
ciuc intellex̾unt. Contur¬
om̃s timuenut. ⁊ annũ¬
ciauñt oꝑa dei : sed quicũ¬
qr hoĩes fuerunt. Quiq
uero ab humana rõne ali¬
enati: comꝑati sunt iumĩtis

Expanded text:
utius miserrimo genere pauutius miserrimo genere paupertatis supervacuis, imo et noxiis aures atque animum mancipasse doctrinis. Quo autem ordine paupertas gentium ad percipiendas verbi epulas pervenerit insinuatur, cum protinus subinfertur: Misisti in mare equos tuos, turbantes aquas multas. Mare quippe mundum, equos Dei praedicatores sanctos, aquas multas populos nationum dicit. Immissis equis Dei in mare turbatae sunt aquae multae, quia, dispersis in mundum praeconibus verbi, turbata sunt gentium corda, alia ad credendum ac suscipiendum sacramentum fidei, alia vero ad contradicendum sive etiam persequendum praecones ejusdem fidei; unde bene Psalmista: Conturbati sunt omnes, inquit, qui videbant eos, et timuit omnis homo, et annuntiaverunt opera Dei, et facta ejus intellexerunt . Conturomnes timuerunt et annuntiaverunt opera Dei, sed quicunque homines fuerunt, quique vero ab humana ratione alienati, comparati sunt jumentis
Abbreviated transcription (Latin):
est ad miratõne siue alienͣ¬
tõne mentis: multi de ppłõ
ꝓuocati sunt ad credendũ
dũo. Sed capita potentiũ.
id est pͥncipes sacerdotũ et
seuiores: precisi sunt non
credendo a sorte fidelium.
Note sunt quoq in ea gen¬
tes. dum auditis siuc isis
adeo stupefacte et admira¬
te sunt: ut anathematiza¬
tis abiectis q eis quo ᷤ colu¬
ere diis: nouam xpĩ fide
deuota mentr suscipent.
aꝑient ora sua : sicut pau¬
per edens in occulto. Micut
enĩ pauꝑ aliqnͣdiu ieu¬
nus ꝑmanens. si forte ali
cubi cibos iuem̾t. hus se cõ¬
festim in occulto refice̾ sa¬
tagit. neq eos in publicũ
uult ꝓferre. ne forte ab a¬
lio dĩripiant᷑. ⁊ ip̃c famer
perrat: sic nimitũ sic po¬
puli gentiũ oblato sibi ꝑ
apłos pane uerbi. a quo di¬
utius ieruni durau̾ant:
⁊ hunc om̃i auiditate gu¬
stare ceꝑunt. cuto ampli
audiendis siue legendis ⁊¬
scripturis oꝑam dantes:
quanto se meminerũt di¬

Expanded text:
est, admiratione sive alienaest, admiratione sive alienatione mentis multi de populo provocati sunt ad credendum Domino, sed capita potentium, id est, principes sacerdotum et seniores praecisi sunt non credendo a sorte fidelium; motae sunt quoque in ea gentes, dum auditis, sive visivirtutibus, adeo stupefactae et admiratae sunt, ut anathematizatis abjectisque eis, quos coluere diis, novam Christi fidem devota mente susciperent. rient ora sua sicut pauper edens in occulto. » Sicut enim pauper aliquandiu jejunus permanens, si forcubi cibos invenerit, his se confestim in occulto reficere satagit, neque eos in publicum vult proferre, ne forte ab alio diripiantur, et ipse fame pereat: sic nimirum, sic populi gentium, oblato sibi per apostolos pane verbi, a quo diutius jejuni duraverant, et hunc omni aviditate gustare coeperunt, tanto amplius audiendis sive legendis Scripturis operam dantes, quanto se meminerunt di
Abbreviated transcription (Latin):
patõnes in ppłis. Ad allis¬
andos reges coꝵ in compẽ¬
dib: ⁊ nobiles eoꝵ in mani¬
cis ferreis. Ferreis uidelic
quia et̾inc. quibus semel
tenti: nũqmͣ potiuit ab sol¬
ui. Quod si quis numero plu¬
rali legend̾ dixit. excitsti ⁊¬
uincła usq ad ceruices: idẽ
sensus est. Dñs enim iust᷑
concidet ceruices pccõꝵ. pore
cidisti in alienatõne capi¬
ca potentiũ mouebunt᷑ in
ca gentes. Pro alienatõne
in greco scriptũ est in ex¬
tasi. quod cum quida in
stupore. alii in excessu mẽ¬
tis dicant: unũ idẽq sig¬
nificat. cam quis repenti¬
no miraculo turbatus ac
stupe factus: a sensu sue
mentis reddit᷑ alienꝰ. Qd̾
accidisse iudris: crebro eu¬
angelii prodit historia. di¬
cens ꝙ stuꝑent ac mira¬
rent᷑ in doccrina ac uirtu¬
tib ihu: dicentes. Unde
patrẽ ⁊ matrem: Et ĩ ac¬
tibus apłoꝵ. curato ꝑ pe¬
crũ et iohem claudo ad
hostiũ templi: impleti st̃
inquit stupore et extasi.
In qua uidelicet extasi.io

Expanded text:
epationes in populis, ad alligandos reges eorum in compedibus, et nobiles eorum in vinculis ferreis ; ferreis videlicet, quia aeternis, quibus, semel tenti, nunquam possint absolvi. Quod si quis numero plurali legendum dixerit: Excitasti vincula usque ad cervices, idem sensus est. Dominus enim justus concidet cervices peccidisti in alienatione capita potentium, movebuntur in ea gentes. » Pro alienatione in Graeco scriptum est « in exstasi, » quod quidam « in stupore, » alii « in excessu mesis dicatur, unum idemque significat, cum quis repentino miraculo turbatus ac stupefactus, a sensu suae mentis redditur alienus, quod accidisse Judaeis crebra Evangelii prodit historia, dicens quod stuperent ac mirarentur in doctrina ac virtutibus Jesu dicentes: Unde patrem et matrem ? Et itibus apostolorum curato per Petrum et Joannem claudo ad ostium templi: « Impleti sunt, inquit, stupore et exstasi , » in qua videlicet exstasi, id
Abbreviated transcription (Latin):
sitientes iusticiam: uerũ eti¬
am umbra sui corporis saluat
languentes. Qui uidelicet scĩ
uiri ac sublimes: possunt eti
delicet austro deusuennit: qr
de talib incarnari dignatus
est. A quo austro deus cotidie
uenit. cum nobis horũ dicca
ul exempla legentib siue
audientib: amor aut sciẽtia
ueritatis ꝑfectius in corde ge
est terra. Descripta dispensati¬
oue duĩce incarnatõnis: mox
archanũ ascensionis qua ead̾
humanitas erat clarificanda
subiimxit. Iuxta illud psalmiꝰ¬
te.  sũmo celo egressio eius:
⁊ occursuc eius usq ad sum¬
mũ eius. Operuit enĩ celos
maiestas eius. quia qui per
incarnatõm minoratꝰ ẽ pau¬
lommꝰ ab angłis: ip̃e per re¬
surrectõm gloria ⁊ honore co¬
ꝑ oꝑa patric constitutꝰ: et onũ¬
a subiecta sub pedib eius. A p̾¬
dicantib apłis: laude eiꝰ oĩs¬
est terra repleta. Quod ip̃m bͦ¬
uit̾ sed aꝑtissime eiusde psal¬
ini ⁊ principio ⁊ fine compre¬

Expanded text:
sitientes justitiam, verum etisitientes justitiam, verum etiam umbra sui corporis salvat languentes . Qui videlicet viri sancti ac sublimes possunt etiadelicet Austro Deus venit, quia de talibus incarnari dignatus est. A quo Austro Deus quotidie venit, cum nobis eorum dicta vel exempla legentibus, sive audientibus, amor aut scientia veritatis perfectius in corde genjus plena est terra. Descripta dispensatione dominicae incarnationis, mox arcanum ascensionis, qua eadem humanitas erat clarificanda, subjunxit, juxta illud Psalmistae: A summo coelo egressio ejus, et occursus ejus usque ad summum ejus . Operuit enim coelos majestas ejus, quia qui per incarnationem minoratus est paulo minus ab angelis, ipse per resurrectionem gloria et honore co Patris constitutus, et omnia subjecta sub pedibus ejus , ac praedicantibus apostolis, laude ejus omnis terra repleta est: quod ipsum breviter sed apertissime ejusdem psalmi et principio et fine compre
Abbreviated transcription (Latin):
q ab austro uenit. Et sanctꝰ
inquit de monte umbroso ⁊
condenso. Canctus: id est me¬
diator dei et hommnũ. qui su¬
pra manifeste dicit᷑ deus. De
quo uͥgim matri euangeli¬
zans gabriel ait. Ideoq qd̾ ÷
lius dei. Nons autez de quo
uenturꝰ idem sanctus camt᷑.
regnũ iudeoꝵ ex quo ille car¬
mc originẽ duxit: ualet in¬
telligi. De quo ⁊ damhel ui¬
dit excisum lapidez sine maĩ
coñt̾ens: sui gloria nomĩs or¬
bem impłet uniu̾sũ. Qui n¬
delicet mons: rectr umbrosꝰ
uocat᷑ ⁊ condensus. Habet eĩ
multa ligna fructifera. idest
multos uiros scõs: ⁊ uirtutũ
pomis homustos. qui ⁊ nostre¬
mentic esuriem. gustu. suau¬
issimo sue doctrine erudiãt.
⁊ nram fragilitate ne estu tri¬
bulationũ a uirore interne di¬
lectõnis arescat: presidio sue
int̾cessionis obumbrent. Ciu
figure congruit qd̾ apostolus
petrus arbor utiq huius mon¬
tis eximia. non solũ fructu
doctrine reficit esurientes et

Expanded text:
que ab Austro venit. Et sanctus, que ab Austro venit. Et sanctus, inquit, de monte umbroso et condenso. Sanctus idem Mediator Dei et hominum, qui supra manifeste dicitur Deus, de quo Virgini matri evangelizans Gabriel ait: Ideoque quod lius Dei . Mons autem de quo venturus idem sanctus canitur, regnum Judaeorum, ex quo ille carnis originem duxit, valet intelligi. De quo et Daniel vidit excisum lapidem sine manibconterens, sui gloria nominis orbem impleret universum . Qui videlicet mons recte umbrosus vocatur et condensus; habet enim multa ligna fructifera, id est, multos viros sanctos et virtutum pomis onustos, qui et nostram esuriem gustu suavissimo suae doctrinae erudiant, et nostram fragilitatem ne aestu tribulationum a virore interno dilectionis arescat, praesidio suae intercessionis obumbrent; cui figurative congruit quod apostolus Petrus: arbor utique hujus montis eximia, non solum fructu doctrinae reficit esurientes et
Abbreviated transcription (Latin):
ma eccłie fundam̃ta posue¬
runt. quorũ deinde sonꝰ in
omnẽ t̾ram exut. ⁊ in fines
orbis terre uerba eoꝵ: uerũ
etiam ꝑ se ip̃m p̾mo in eod̾
templo fidei que in se esset
habenda testimoniũ dedit.
cum duodennis in medio doc¬
toꝵ residens. int̾rogabat eos
quasi homo paruule etatis.
sed respondebat docentib qͣ¬
si deus eterne maiestatis.
Ubi quesitus ⁊ inuentꝰ a pa-¬
rentibꝰ. etiam ip̃e ꝑ se ꝙ deuꝰ
ac dei filius esset insimians
ait. Quid est ꝙ me que reba¬
tis : Nesciebatis quia in hus
que patris mei sũt oportet
me esse: Notandũ autẽ ꝙ
hic uersus in hebraica uerita¬
te ita habet᷑. Deus a theman.
id est ab austro ueniet. quod
iuxta litr̾am facilem ht̃ sen¬
sum. quia bethleem in qua
natus est dñs: ad austrũ sita
est a iħ̾osolunie. Et cum ip̃o
die quadragesimo natiuita¬
tis adductus est ihosolimã a
parentib. ut daret᷑ hostia se¬
cũdũ legem pro eo: deusuti¬

Expanded text:
ma Ecclesiae fundamenta posuema Ecclesiae fundamenta posuerunt, quorum deinde sonus in omnem terram exivit, et in fines orbis terrae verba eorum ; verum etiam per seipsum, primo in eodem templo fidei quae in se esset habenda testimonium dedit, cum duodenis in medio doctorum residens interrogabat eos quasi homo parvulae aetatis, sed respondebat docentibus quasi Deus aeternae majestatis; ubi quaesitus et inventus a parentibus etiam ipse per se quod Deus ac Dei Filius esset insinuans ait: Quid est quod me quaerebatis? nesciebatis quia in his quae Patris mei sunt oportet me esse ? Notandum autem quod hic versus in hebraica veritate ita habetur: Deus a Thaeman, id est, ab Austro veniet, quod juxta litteram facilem habet sensum, quia Bethleem, in qua natus est Dominus, ad Austrum sita est a Jerosolymis. Et cum ipse die quadragesimo nativitatis suae adductus est Jerosolymam a parentibus, ut daretur hostia secundum legem pro eo, Deus uti
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑculsus: audito ac sollerti
consid̾ato dnĩce incarnati¬
onis et passionis euentu.
De hinc latius ex tp̃r descri¬
bit. quis ille auditus. que
oꝑa sint illa dĩi: quib ĩ¬
teudens in tantũ fuĩt cõ¬
motus. & equit᷑. Dens a
libano uemiet: et sanctus
de monte umbroso et con¬
deuso. Libanus est mons se¬
nicis altissimꝰ. excelsis ⁊ in¬
putribilib atq aromati¬
cis insignis arborib. de qui¬
bus etiã templũ diũ in ihe¬
rosolimis factum scriptura
testat᷑. Unde solet in scptu¬
ris non nũqmͣ ipm̃ quoq
templũ libam uocabło de¬
signari. Hinc est enĩ illo
zacharie de uenturo aduer¬
sus eum excitu chaldeoꝵ.
Aperi libane portas tuas:⁊
comedat ignus cedros tuas.
Deus ergõ a libano uenit.
quia dũs in carne apparẽs.
i ip̃o templo pͥma enãge¬
lu semĩa asꝑsit. atq exin¬
de orbem totũ germĩe sue
fidei ⁊ ueritatis impleuit.
ac resurrectõm eius scõ sꝑitu
repleti. ibidem p̾dicando pri¬

Expanded text:
ertius considerato dominicae incarnationis ac passionis eventu. Deinde latius extemplo describit qui ille auditus, quae opera sint illa Domini quibus intendens in tantum fuerit commotus. Sequitur: Deus a Libano veniet et Sanctus de monte umbroso et condenso. Libanus est mons Phoenicis altissimus, excelsis et imputribilibus atque aromaticis insignis arboribus, de quibus etiam templum Domini in Jerosolymis factum Scriptura testatur; unde solet in Scripturis nonnunquam ipsum quoque templum Libani vocabulo designari: hinc est enim illud Zachariae de venturo adversus eum exercitu Chaldaeorum: Aperi, Libane, portas tuas, et comedat ignis cedros tuas . Deus ergo a Libano venit, quia Dominus in carne apparens, in ipso templo prima Evangelii semina sparsit, atque exinde orbem totum germine suae fidei et veritatis implevit. ac resurrectionem ejus Spiritu sancto repleti, ibidem praedicando pri
Abbreviated transcription (Latin):
nequaꝙͣ homini p̃dicanti. s¬
deo illustranti est gratia tribu
cet intuitu aspexit ⁊ petrũ cum
negasset.⁊ ille conpunctꝰ me¬
moria sui peccati: mox de flu¬
xit in lacrimas. Confracti st̃¬
suꝑbos dicit. ⁊ de huius seculi
uł regno. uł sapientia. uel

Expanded text:
nequaquam homini praedicanti, snequaquam homini praedicanti, sed illustranti est gratiae tribuntes, quo videlicet intuitu aspexit et Petrum cum negasset, et ille compunctus memoria sui peccati mox defluxit in lacrymas. Montes sdicit et de hujus saeculi vel regno vel sapient
Abbreviated transcription (Latin):
uerbũ faciem eius preiit. qr
nimirũ pͥmo doccrina uerita¬
tie ad aures eoꝵ qui instiuen¬
di sunt ꝑuenit. ac deinde fides
⁊ incellectus corda uerbi illus¬
trat: ac deo inhĩtatõne digñ
efficit. Quod in euang lĩo ty¬
pice designat᷑. cum ip̃se dñs
misit discipłos p̾dicaturos in
ipe uenturus. quod usq hodie
codẽ fieri ordine cernimꝰ. Pre¬
dicatores ⁊ enĩ suos dñs sequi¬
t᷑. quia priuc necesse est ser¬
mo docentis audiat᷑: et sic lu¬
men ueritatis in corde audien¬
tis figat᷑. Unde ⁊ apte sb̃ium¬
git᷑. Pedes eius stet̾unt: ⁊ mo¬
ta est terra. Cum enĩ p̾dican¬
te doccore uestigia ueritatis ĩ
mente figunt᷑ auditoris: mox
ip̃a mens in sui consideratõne
fertur uniũsum. Wtant aũt
bii pedes: ⁊ mouet᷑ terra. quia
quo doctores scĩ fortius in predi¬
canda ⁊ custodienda ueritate
ꝑsistunt: eo citiuc se t̾renorũ
corda ad agendã pro erratib
suis pnĩam conũtunt. Et qr¬

Expanded text:
verbum faciem ejus praeiit, quia nimirum primo doctrina veritatis ad aures eorum qui instituendi sunt pervenit, ac deinde fides et intellectus Verbi corda illustrat, ac Deo inhabitatore dignos efficit; quod in Evangelio typice designatur, cum ipse Dominus misit discipulos praedicaturos in  ipse venturus: quod usque hodie eodem fieri ordine cernimus; praedicatores etenim suos Dominus sequitur, quia prius necesse est docentis sermo audiatur, et sic lumen veritatis in corde audientis figatur, unde apte subjungitur: Pedes ejus steterunt, et mota est terra. Cum enim praedicante doctore vestigia veritatis in mente figuntur auditorum, mox ipsa mens in sui consideratione fertur universum. Stant autem hi pedes, et movetur terra, quia quo doctores sancti fortius in praedicanda et custodienda veritate persistunt, eo citius se terrenorum corda ad agendam pro erratibus suis poenitentiam incutiunt; et q
Abbreviated transcription (Latin):
in laudib matutins per¬
singłas ebdomadas sollemp¬
int̾ repeti. Sed et incarna¬
tionis ip̃ius. resurrecrõnis.
⁊ ascensionis in celos. fider
tum. Contemplatꝰ eiu p¬
plieta statum scli p̾sentis.
tiones proboꝵ. uiderat un¬
pios habũdare diuitus: ⁊
innocentes cotidianis sub¬
iectos esse flagellis. Uid̾at
in loco iudicu impietatẽ:
⁊ in loco iusticie iiquita¬
tem. Uiderat lacrimas in¬
uocentiũ: ⁊ consolatorem

Expanded text:
in laudibus matutinis persingulas hebdomadas solemniter repeti. Sed et incarnationis ipsius, resurrectionis, et ascensionis in coelos, fidei us. Contemplatus enim Propheta statum saeculi praesentis tiones proborum; viderat impios abundare divitiis, et innocentes quotidianis subjectos esse flagellis; viderat in loco judicii impietatem, et in loco justitiae iniquitatem; viderat lacrymas innocentu
Abbreviated transcription (Latin):
bat: quia homo erat. Obs¬
curato autẽ sole terra cõmo¬
ta. ⁊ cetis que euange lium
narrat cirta crucem factis
miracłic: innotescebat qr
deus erat. Int̾pellando ip̃e
pro int̾fectorib suis: qmͣ
piue esset innotescebat.⁊
&uo etiam exemplo ꝓpha
qui hec p̾uidebat in sꝑitu.
admonebat᷑ non solũ pati¬
ent̾ p̾ssuras ferre maloꝵ:
sed ⁊ eis ꝑ seqñtib gͣtiam sue
benioznitatis impende̾. Dum¬

Expanded text:
bat, quia homo erat. Obsbat, quia homo erat. Obscurato autem sole, terra commota, et caeteris, quae Evangelium narrat circa crucem factis miraculis innotescebat, quia Deus erat, interpellando ipse Patrem pro interfectoribus suis, quam pius esset innotescebat, quo etiam exemplo Propheta, qui haec providebat in spiritu, admonebatur non solum patienter pressuras ferre malorum, sed et eis persequentibus gratiam suae benignitatis impendere.
Abbreviated transcription (Latin):
quia questus fuĩt de pressu¬
ric iustoꝵ in mundo. cum ⁊
ip̃ius dñ qui prosꝑmn iter
faciet nobis salutis ⁊ iute.
do. Simuit: quia de tribło
dũo. Consid̾aui opera tua:
et expaui. Ila nimirũ ope¬
ra: quib mundũ redemit.
factus obediens patii usq
ad mortem: morte aute
tensius consid̾at: tanto de
oꝑib sue fragilitatis am¬
plius contremiscit. In me¬
dio duoꝵ animaliũ innote¬
ces. Potest in medio duoꝵ
animaliũ: in medio moysi
⁊ belye intelligi. Ibi emin
innotescebat: quia resurr
turus esset.⁊ ĩmortalis fu¬
turus. clarificato uultu e¬
ius instar solis: ⁊ uestimẽ¬
tis eius nitentib in sil̾itu¬
dinez niuis. Ibi innotesce¬
bat quia filius dei erat: di¬
cente ad eum de celis uoce
paterna. Hic est filius me¬
us dilectus in quo iuͥ bene
cõplacuit: ip̃m audite.⁊
Potest etiam in medio duo¬
rũ latronũ non inconueni¬
ent̾ accipi. int̾ quos cruci¬
fixus. moriendo in notesce¬

Expanded text:
quia questus fuerit de pressuquia questus fuerit de pressuris justorum in mundo, cum et ipsius Domini, qui prosperum iter facit nobis salutis et vitae, do. Timuit, quia de tribulaDomino. Consideravi opera tua et expavi. Illa nimirum opera quibus mundum redemit factus obediens Patri usque ad mortem, mortem autem tentius considerat, tanto de operibus suae fragilitatis amplius contremiscit. In medio duorum animalium innotesces. Potest in medio duorum animalium in medio Moysi et Eliae intelligi. Ibi enim innotesecturus esset, et immortalis futurus, clarificato vultu ejus instar solis et vestimentis ejus nitentibus in similitudinem nivis. Ibi innotescebat, quia Filius Dei erat, dicente ad eum de coelis voce paterna, « Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi complacui, ipsum audite . » Potest etiam in medio duorum latronum non inconvenienter accipi, inter quos crucifixus moriendo innotesce
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ absq om̃i peccato erat uic¬
turus in mundo: ⁊ ꝓ igno¬
ratõnib sius faciens orõm
onõ: sic incipit.
omine audiui au¬
ditum tuum. et
timui. Auditus
autẽ diĩ saluato¬
ris est: quem audiuit a pa¬
tre ut ueniret in carnem.
nasceret̾ in mundo. conu̾¬
int̾ pcc̃ores iustus: int̾ ho¬
mines deus. Facẽt opera ce¬
lestia. docet p̾cepta celestia.
mors nr̃a morte illiꝰ destru¬
eret᷑. resurgens a mortuis
ascende̾t in celos. ac misso
desuꝑ spũ: mundũ gratia
ui̾tatie illustraret. Cuius
audicus ip̃e sepius in euan¬
gelio meminit dicens. M
qui musit me uerax est. ⁊
ego que auduu ab eo: hec
loquor in mundo. Et iterũ.
uos autẽ dixi amicos. quia
omĩa quecũq audiui a pa¬
tre meo: nota feci uob̾. De
quo ⁊ iohãnes baptista. Qui
de celo uenit inquit super
om̃s est. ⁊ quod nidit ⁊ au¬
diuit: hoc testat᷑. Hũc er¬
go auditum onĩ audiuit
in spũ ꝓpheta: et timuit.

Expanded text:
et absque omni peccato erat vicet absque omni peccato erat victurus in mundo, et pro ignorationibus suis faciens orationem Domino, sic incipit. Domine, audivi auditum tuum et timuautem Domini Salvatoris est, quem audivit a Patre, ut veniret, in carnem nasceretur, in mundo conveinter peccatores justus, inter homines Deus faceret opera coelestia, doceret praecepta coelestia, mors nostra morte illius destrueretur, resurgens a mortuis ascenderet in coelos, ac, misso desuper Spiritu, mundum gratia veritatis illustraret. Cujus auditus ipse saepius in Evangelio meminit, dicens: « Sed qui misit me verax est, et ego, quae audivi ab eo, haec loquor in mundo . » Et iterum: « os autem dixi amicos, quia omnia quaecunque audivi a Patre meo nota feci vobis . De quo et Joannes Baptista: Qui de coelo venit, inquit, super omnes est, et quod vidit et audivit hoc testatur . Hunc ergo auditum Domini audivit in spiritu propheta, et timuit,
Abbreviated transcription (Latin):
ensq ꝙ hec ⁊ huimodi in¬
numera. nequaqmͣ absq
diuina ꝓuisione potuissec
accede̾: turbabat᷑ multũ
animo. et intimo ex cor¬
de grauit̾ suspirãs: excla¬
mauit ad dñm. Usq quo
dũe clamabo ⁊ non exau¬
dies. uociferabor ad te ii
patiens. et non saluabis
Et iterũ. Mundi sunt ocu¬
li tui ne uideant malum:
⁊ respice ad iniquitate ñ
potes. Quare non respicie
suꝑ iniqua agentes. ⁊ ta¬
ces deuorantẽ impio iusti¬
orem se: Et facies homi¬
nes quasi pisces maris: et
quasi reptile nõ hñs prin¬
cipem. Uerum hoc integre
reduxit extiplo ad me¬
moriaz dispensatõmq do¬
minice incarnatõnis ac paᷤ¬
sionis: quam in spũ ꝓphe¬
tie cognou̾at. incelłexitq
acrius multo quã oport̾e̾t
questũ fuisse de afflictõib
in hac uita sanctoꝵ: quib
eterna esset ꝓnussa requies
in futuro. cum nec ip̃e dei
filius in camne apparens: si¬
ne pena crucis exiturus ess¬
de mundo. qui de spũ scõ ac
uirgine matre nasciturus.

Expanded text:
e quod haec et hujusmodi innumera nequaquam absque divina provisione potuissent accidere, turbatus multum animo et intimo ex corde graviter suspirans exclamavit ad Dominum: Usquequo, Domine, clamabo, et non exaudies; vociferabor ad te vim patiens, et non salvabis ? Et iterum: Mundi sunt oculi tui, ne videas mala, et respicere ad iniquitatem non potes. Quare non respicis super iniqua agentes, et taces devoranti impio justiorem se, et facies homines quasi pisces maris et quasi reptile non habens principem ? Verum inter haec reduxit extemplo ad memoriam dispensationem dominicae incarnationis ac passionis, quam in spiritu prophetiae cognoverat, intellexitque se acrius multo quam oporteret questum fuisse de afflictionibus in hac vita sanctorum, quibus aeterna esset promissa requies in futura, cum nec ipse Dei Filius in carne apparens sine poena crucis esset exiturus de mundo, qui de Spiritu sancto ac Virgine matre nasciturus,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ otius miscd̾ia optate a
te uenie consequar. ubi ꝯ¬
sid̾anda est mira diuine ⁊
pietatis uelocitas. Gurba¬
tum se tm̃ animo ꝓpt̾ irã
duĩ dixit: et mox ĩllu ad
miscd̾iam ab ira conu̾sũ sub¬
iunxit. Cui simile est illo
psalmiste. Dixi ꝓnĩciabo
adu̾sũ me iniusticias meaᷤ
dũo: et tu remisisti impie¬
tatẽ cordis mei. Wed tał mi

Expanded text:
quod ocius misericordiam optatae a quod ocius misericordiam optatae a te veniae consequar: ubi consideranda est mira divinae pietatis velocitas. Turbatum se tantum animo propter iram Dei dixit, et mox illum ad cordiam ab ira conversum subjunxit. Cui simile est illud Psalmistae: Dixi: Pronuntiabo adversus me injustitias meas Domino, et tu remisisti impieta
Abbreviated transcription (Latin):
um suum factũ ex mulie¬
re. factũ sub lege: ut eos qͥ
sub lege erant redim̾et. Q
uidelicet tẽpora. quosq an¬
nos: longe adhuc uidit eẽ.
atq alonge salutauit pro¬
quauu̾nt anni. dumq ad¬
ueniret tempus: ostende̾t᷑
⁊ cognosc̾et᷑ dũs. Nam ⁊ su¬
ꝑius audiuit dicente sibi
dño: quia adhuc uisus pro¬
cul. ⁊apparebit in finem: ⁊
nõ mentiet᷑. ꝙi morã fecĩt
expecra illum: quia ueni¬
ens ueniet. et nõ tardabit.
Cuius quidẽ audicum audi¬
enc. cuius oꝑa passionis cõ¬
sid̾anc: timuit et expauit.
quia cõmotus fuit de feli¬
citate transitoria malorũ:
⁊ de tẽporali afflictione bo¬
noꝵ. Attam̃ ubi dignam
pro suis ignoratõnib peni¬
tentiã fecisset: mox se ue¬
nam erratus consequi pos¬
se confisus est. Unde conse¬
quent̾ adiungit. In eo du
conturbata fuerit inquit¬
auinia mea. digno sat̾fac
sa. ob metũ irc ⁊ aĩadu̾sio¬
uis tue. quam me incautũ
incurrisse ꝑtimesco: credo

Expanded text:
factum ex muliere, factum sub lege, ut eos qui sub lege erant redimeret . Quae videlicet tempora, quosque annos longe adhuc vidit esse atque a longe salutavit propiarent anni, dumque adveniret tempus, ostenderetur et cognosceretur Dominus. Nam et superius audivit, dicente sibi Domino: Quia adhuc visus procul et apparebit in finem, et non mentietur, si moram fecerit exspecta eum, quia veniens veniet et non tardabit . Cujus quidem auditum audiens, cujus opera passionis considerans, timuit et expavit, quia commotus fuerat de felicitato transitoria malorum et de temporali afflictione bonorum. Attamen ut dignam pro suis ignorationibus poenitentiam fecisset, mox se veniam erratus consequi posse confisus est. Unde consequenter adjungit: In eo dum conturbata fuerit anianima mea, digno satisfacsa ob metum irae et animadversionis tuae, quam me incautius incurrisse pertimesco, credo
Abbreviated transcription (Latin):
est. Deus a libano ueniet. si¬
ue ab austro ueniet. et cor
cantico plurima inuemiu¬
apłs. Humiliauit semet iy¬
sum factus obediens patri¬
usq ad mortem: mortẽ au¬
tem crucis. Moxq de itine¬
rib eternitatis: que ꝑ hos
labores mediator dei ⁊ honn¬
nũ meret᷑ aduuxit. Propt̾
quod ⁊ dens illũ exaltauit.
⁊ donauit illi nomnẽ qd̾ est

Expanded text:
est: « Deus a Libano siest: « Deus a Libano sive ab austro veniet, et cornhoc eodem Cantico plurima inveniuApostolus: Humiliavit semetipsum, factus obediens usque ad mortem, mortem autem crucis ; moxque de itineribus aeternitatis, quaeque per hos labores Mediator Dei et hominum mereretur, adjunxit: Propter quod et Deus illum exaltavit, et donavit illi nomen quod est
Abbreviated transcription (Latin):
tali sunt nomĩe digni. De qͥ¬
bus psalmista dño. Muscipi¬
ant inquit montes pace po¬
pulo tuo: et colles iusticia.
Itinera et̾nitatis eius: pre la¬
borib uidi. It ma̾ sunt tempora¬
litatis diũ quib uenit in mũ¬
dum: ut ad tempus apparet
homĩb. Itinera aut̃ eternita¬
tis euus. quibus relicto corpora¬
lit̾ mundo rediit ad patrem.
cum quo eternalit̾ mansit:
etiam cum corporalit̾ conuer¬
saret᷑ in mundo. Que num¬
rum itina desid̾auit ipẽ: cũ
appropians passioni dicebat
patri. Ego te clarificaui su¬
ꝑ t̾ram. opus consũmaui
quod dedisti michi ut faciã.
Hec de itinerib assumpte
tꝑalitatis sunt. Wtatimq
de itinerib eternitatis aduĩ¬
xit. Et nũc clarifica me tu
pater apud temet ipm̃n: cla¬
ritate quam habui priusꝙͣ
mundus esset apud te. Hec
autem itinera eternitatis:
ꝓph̾a pre laborib uidit. ĩc. ar¬
natõine uidelicet et passio¬
nis. de quibus supra scriptũ

Expanded text:
tali sunt nomine digni, de qutali sunt nomine digni, de quibus Psalmista Domino: Suscipiant, inquit, montes pacem populo tuo, et colles justitiam . Itinera aeternitatis ejus prae laboribus vidi. Itinera sunt temporalitatis Domini, quibus venit in mundum, ut ad tempus appareret hominibus; itinera autem aeternitatis ejus, quibus, relicto corporaliter mundo, rediit ad Patrem, cum quo aeternaliter mansit, etiam cum temporaliter conversaretur in mundo: quae nimirum itinera desideravit ipse, cum appropians passioni, dicebat Patri: Ego te clarificavi super terram, opus consummavi quod dedisti mihi ut faciam . Haec de itineribus assumptae temporalitatis, statimque de itineribus aeternitatis adjunxit: Et nunc clarifica me tuPater, apud temetipsum, claritate quam habui priusquam mundus esset apud te. » Haec autem itinera aeternitatis propheta prae laboribus vidit, incarnationis videlicet et passionis; de quibus supra dictum
Abbreviated transcription (Latin):
fracri sunt. quando miseran¬
ex talib non tm̃ manem su¬
ꝑbam q altitudĩem de sereb¬
ant: uerũ etiam eandem ui¬
uendo simł ac p̾dicando im¬
pugnabant. Deniq saulus
⁊ matheus moutes erant. hic
de sapientia litt̾e carnalis: il¬
le de mãmona iniquitatis e la¬
tus. Med dum uterq ad huĩ¬
litatis magisti̾um conuersꝰ
xpĩ est factus discipłs: mon¬
tes utriq sunt uebement̾ cõ¬
trici. Deflux̾unt colles eter¬
uales. Collum nonnĩe sicut ⁊¬
nomĩe montiũ: suꝑbi expri¬
munt᷑ homĩes. sed fortasse
minore fastu elacõnis infla¬
ti. nec tam̃ a reatu cumoris
gi. Qui recte collec eternales ⁊¬
uocant᷑. quia dum temporałr
hũiliati.a suꝑbie tumore de¬
fluunt: meternũ ꝯłi̾ficatie¬
rigunt᷑. ab eo qui ait. Et oĩc
qui se humiliat: exaltabit᷑.
Alia translatio pro collib et̾
distinctõm ꝑtinet collium do¬
mini. id est uiroꝵ scõꝵ. qui p
sublimitate animi tempalia
cuncta ⁊ infima contep̃nẽtes

Expanded text:
fracti sunt, quando illo miseranex talibus, non tantum inanem superbamque altitudinem deserebant, verum etiam eamdem vivendo simul ac praedicando impugnabant. Denique Saulus et Matthaeus montes erant, hic de sapientia litterae carnalis, ille de mammona iniquitatis elatus; sed, dum uterque ad humilitatis magisterium conversus Christi est factus discipulus, montes utique sunt vehementer confracti. Defluxerunt colles aeternales. Collium nomine sicut et montium superbi exprimuntur homines, sed fortasse minore fastu elationis inflati, nec tamen a reatu tumoris gi. Qui recte colles aeternales vocantur, quia dum temporaliter humiliati a superbiae tumore defluunt, in aeternum glorificati eriguntur ab eo qui ait: Et omnis qui se humiliat exaltabitur . Alia translatio pro collibus aetdistinctionem pertinet collium Domini, id est, virorum sanctorum, qui, pro sublimitate animi temporalia cuncta et infima contemnentes,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ exaltent᷑ cornua iusti. desi¬
deria iidelicet deo deuota: qͥ¬
bus impioꝵ uitioꝵ q certa¬
mina cuncra suꝑare conten¬
dunt. Et posuit caritatez fir¬
mã fortitudinis sue. Intima
quidẽ caritate: scĩ ⁊ aute pas¬
sionez diligebant fortitudie̾
xp̃i. sed hec ip̃ã caritas furma
non erat. usq dum passione
⁊ resurrectõne sua completa:
grãm eis sancri spẽ pleniꝰ da¬
ret. Gunc uero in tantu fir¬
ma facta est: ut nec ip̃ã regũ
cornua. uidelicet insolentiũ
potentia possent infringe.
Ante faciem euic ibit u̾bũ.
exiuit in campis. Anteꝙͣ ue
iuiret in carne dñc: prece iẜ̾ũt
uerba ꝓpħaꝵ. que ei uenturo
testimoniũ ferrent. Et hec eadẽ
uerba exierunt in campie: qñ
p̾dicantib apłis totũ sunt di¬
uulorata ꝑ orbem. Non solũ
precessit: sed in apli̾cis aduen

Expanded text:
et exaltentur cornua justi, desiet exaltentur cornua justi, desideria videlicet Deo devota, quibus impiorum vitiorumque certamina cuncta superare contendunt. Et posuit charitatem firmam fortitudinis suae. Intima quidem charitate sancti, etiam ante passionem, diligebant fortitudinem Christi; sed haec ipsa charitas firma non erat, usque dum, passione et resurrectione sua completa, gratiam eis sancti Spiritus plenius daret. Tunc vero in tantum firma facta est, ut nec ipsa regum cornua, videlicet insolentium potentia, posset infringi. Ante faciem ejus ibit verbum, et exivit in campis. Antequam veniret in carnem Dominus, praecesserunt verba prophetarum, quae ei venturo testimonium ferrent; et haec eadem verba exierunt in campis, quando, praedicantibus apostolis, totum sunt divulgata per orbem: non solum praecessit, sed et in apostolis, cum
Abbreviated transcription (Latin):
sue in cordib electoru: ut¬
ne ullis terrorib siue blandim̃¬
tis ab eius possent amore re¬
tardari. promissa etiam il
gła future incorruptõnis: ꝑ
quam nouissima mimica
destruet᷑ mors. Demq ĩ mon¬
te scõ presentib petro iacolo
⁊ iobanne: splendor eius sicͤ
liũ fulgebat. Et illi dełcra¬
bant̾ quidem huiuc intuitu
splendoris. sed tam̃ quantum
adhuc fragiles et infirmi ⁊¬
fuerint: tempore ꝓbatũ est
passionis illius. At postqmͣ ĩ
manib cormi crucis accepit.
ibi confirmata est uirtus eiꝰ
adeo ut nec t̾rorib. nec plagi
nec ip̃a morte: posset a fide¬
liũ cordib ꝓpulsari. Possũt
in cornib more ꝓph̾aꝵ regua
huius mundi insinuari. Et¬
cormia sunt in manib xpĩ.
quia ip̃e est rex reguni. ⁊ do¬
minꝯ du̾antiũ. Cormia sut
in manib eius. ut hunc hu¬
milians. ⁊ hunc exaltane: om¬
nia cornua pcc̃oꝵ quibus in¬
auit̾ extollunt᷑ confringat.

Expanded text:
suae in cordibus electorum, suae in cordibus electorum, ne ullis terroribus sive blandimentis ab ejus possent amore retardari; promissa etiam illis gloria futurae incorruptionis, per quam novissima inimica destruetur mors . Denique in monte sancto, praesentibus Petro, Jacobo et Joanne, splendor ejus sicut lumen fulgebat; et illi delectabantur quidem hujus intuitu splendoris, sed tamen quantum adhuc fragiles et infirmi fuerint tempore probatum est passionis illius: at postquam in manibus cornua crucis accepit, ibi confirmata est virtus gloriae ejus: adeo ut nec terroribus, nec plagis, nec ipsa morte posset a fidelium corde propulsari. Possunt in cornibus more prophetarum regna hujus mundi insinuari. cornua sunt in manibus Christi, quia ipse est Rex regum et Dominus dominantium . Cornua sunt in manibus ejus, ut hunc humilians, et hunc exaltans, omnia cornua peccatorum, quibus inaniter extolluntur, confringat,
Abbreviated transcription (Latin):
passionẽ ac resurrectionẽ cũ
u̾bum caro factũ habitaret
in nob̃: oꝑuit celos maies¬
tas eiuc. quia humanitas
assumpta. etiã mortalis adhͤ
celestib añcellebat potesta
creator terre sicut et tocius
creature ꝑ diuinitatẽ: qui
cunc per humanicate mo¬
rabatur ⁊ udebat᷑ in terra.
Unde et eo nato cõcinebãt.
gł̾a in excelsis deo: et in ter¬
r̃a par hoĩb bone uolunta¬
tic. &plendor eiuc: sicut lu¬
men erit. &plendor u̾tutum
⁊ doccrine dm̃ saluatoris: cre
dentes illumĩabit. Unde et
sol iusticie in scripturis uo¬
cat᷑. Ced quia idem sꝑlen¬
dor mundo ꝑfecte non potãt
pus morte regnũ mortis des¬
tru̾et. atq ex urgẽs ex mor¬
tiue spem fidem̃q mundor
resurgendi donaret: recte
subdit᷑. Cormia sunt in ma¬
nib eius. Ibi confirmata ẽ
uirtus glorie eius. Cormia
quippe dicit transũsum cru¬
cic lignũ: quod affixuꝰ ma¬
nib tenebat. ut hoc mortis
gene omnez suꝑans morte.
sic confirmaret uͥ tute gle

Expanded text:
ionem et resurrectionem, cum Verbum caro factum habitaret in nobis, operuit coelos majestas ejus, quia humanitas assumpta etiam mortalis adhuc coelestibus antecellebat potestatcreator terrae, sicut et totius creaturae per divinitatem, qui tunc per humanitatem morabatur in terra: unde et eo nato. concinebant: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis . Splendor ejus sicut lumen erit. Splendor virtutum et Domini Salvatoris doctrinae credentes illuminabit; unde et Sol justitiae in Scripturis vocatur; sed quia idem splendor mundo perfecte non poterat ata morte, regnum mortis dirueret, atque exsurgens a mortuis spem fidemque mundo resurgendi donaret, recte subditur: Cornua sunt in manibus ejus. Ibi confirmata est virtus gloriae ejus. Cornua quippe dicit transversum crucis lignum, quod affixus manibus tenebat, ut hoc mortis genere omnem superans mortem, sic confirmaret virtutem gloriae
Abbreviated transcription (Latin):
Ibertatem seruorum quiad dm̃u
ꝑtinent uroris uł maritiul parẽ¬
tum eorum repudio misso ꝓpter
suspoitiom crimĩs adult̾ii legu
conditores intraduor mẽsium.
spaciaprmanumissiom repudii
numerandum suspendi difini
luto rebus hũanis exempta fu̾it.
nich de tp̃r quous seruos eus ꝓpt̾
memoratam cam pmane̾ dece¬
marito cẽdatuł hrdibus mulrĩs
restituatim sanctimugitaq duos¬
⁊ pomortem menses mortem mu¬
lieris ẜuanutintra eos antedicti
ẜui ꝑmancant ⁊ facultatem mari
retransactouͦ memorato tp̃rlicen¬
ciambre h̾rdem mulrĩs libertatem
eis impon̾e nisipculpamcius ma¬
ritus ꝓhitus fuerit eam adultem

Expanded text:
ibertatem servorum, qui ad dominium pertinent uxoris vel mariti vel parentium eorum, repudio misso propter suspicionem criminis adulterii, legum conditores intra duorum mensum spatium post missionem repudii numerandum suspendi definiuluto rebus humanis exempta fuerit, nihil de tempore, quousque servos eos propter memoratam causam permanere decemarito cedat an heredibus mulieris restituatur. Sancimus itaque duos etiam menses post mortem mulieris servari, ut intra eos ante dicti servi permaneant et facultatem maritre: transacto vero memorato tempore licentiam habere heredem mulieris libertatem eis imponere, nisi per culpam eius maritus prohibitus fuerit causam adulterii,
Abbreviated transcription (Latin):
Dult̾ii acc̃atione ꝓpoĩta p̾scrip¬
tiones ciuiles. quib aut dos
repeti fingitiu aut exratõne
aliqua debitũ flagitatꝰ ca q̃ ec¬
cuirere atq ꝑstreꝑe cramini co¬
sueunt uissimus sequestrar.
neccarum obice aliquid nego¬
cio tarlitatis affem s acc̃atoe
fundata ħ est cum constiterit.
sa discuciatur crim̃ fcĩq̃litas
publicctur cum ⁊ urgia que
magnitudine supantur et ci¬

Expanded text:
dulterii accusatione proposita praescriptiones civiles, quibus aut dos repeti fingitur aut ex ratione aliqua debitum flagitatur, quae occurrere atque perstrepere examini consuerunt, iussimus sequestrari nec earum obice aliquid negotio tarditatis adferri: sed accusatione fundata, hoc est cum constiterit, sa, discutiatur crimen, facti qualitas publicetur, cum et iurgia quae magnitudine superant
Abbreviated transcription (Latin):
Ihii qui adultii fuint acc̃ati ⁊
obtentu ꝓximitatis detenta.
depusint. ꝑcõmemoratõne
derogando dum cxistimatur
non debere credi qd̃ allegetur¬
uł non potuisse cõmitti biisi pꝰ¬
modum innupcias suas con¬
sortium neq conucn̾int. faci¬
nus illud in quofuint accusa¬
tim anfesta fide atq indiciy
cuidentibus publicabunt.uñ
si qui eĩmodireptifu̾int iussi¬
mus incosd̾ scuerissime ũdi¬
cari ⁊ueluti conuictũ facinus.
confessumq puniri. Imp̃r.
lĩma causa asedata discesserit
ne uiduitatem stupri ꝓcacita¬
teconmaculet. ac̃catiõm repu

Expanded text:
int accusati et obtentu proximitatis intentata depulerint, per commemorationem derogando, dum existimatur non debere credi quod adlegatur, non potuisse committi, hi si postmodum in nuptias suas consortiumque convenerint, facinus illud, in quo fuerint accusati, manifesta fide atque indiciis evidentibus publicabunt. Vnde si qui eiusmodi reperti fuerint, iussimus in eosdem severissime vindicari et veluti convictum facinus confessumque puniri. D. legitima causa a se dati discesserit, ne viduitatem stupri procacitate commaculet, accusationem repu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗuis deminio suo uiolato
quen uelintlex uilia decla¬
rat que cum mascul iur ma¬
riti accusandi facultate det¬
uliss ñ idem feminis pruule¬
gium detulit. ¶dem.
qui dep̃hensam inadultenou¬
xorem in mm̃io detinuntnon
qui suspectam adult̾am hunt¬

Expanded text:
imonio suo violato queri velint, lex Julia declarat, quae quum masculis jure mariti accusandi facultatem detulisset, non idem feminis prgium detulit. PP. XIqui deprehensam in adulterio uxorem in matrimonio detinuerunt, non qui suspectam adulteram h
Abbreviated transcription (Latin):
Umuir nubit infe mꝑator
mnã uires porrecturam quid
cupiat ubi sexus ꝑdit łocum
ubi scełus ẽid qd̾ non ꝓficit
scux ubi uenus mutatuu m
alt̾am form ubiamor q̃ritur
nec udetur iubemus insur¬
gere leges arman uira gladi¬
oultore. ut exquisitis pen̾is sõ¬
dantur in faines qui sunt uł
qui futuri suntiti. Iarp̃r.

Expanded text:
um vir nubit in feminam, femina viros proiectura quid cupiat, ubi sexus perdidit locum, ubi scelus est id, quod non proficit scire, ubi Venus mutatur in alteram formam, ubi amor quaeritur nec videtur, iubemus insurgere leges, armari iura gladio ultore, ut exquisitis poenis subdantur infames, qui sunt vel qui futuri sunt rei. Dat.
Abbreviated transcription (Latin):
datas auferri non o port. ¶s
quib inpublico eius faculta
postulari potꝰ ⁊ cum preterie¬
confidit accatiom calũ piue
notanitime ñ deb namad ꝑ¬
batiomi scelers diu parẽtes

Expanded text:
datas auferri non oportet. PPquibus in publico eius facultas postulari potest. et cum praeterieconfidit accusationi, calumniae notam timere non debet: nam ad probationem sceleris divi parentes
Abbreviated transcription (Latin):
ii. castra filioꝵ
israel. in deserto. nue¬
achura. ciuitas tnͣs
iesopot. inuã. unde fuit bala¬
am̃ ariolus. Sed ⁊ iuxta eleu¬
gor. mons moabitaꝵ. ad quer
balach rex adduxit balaam a¬
riolũ. in suꝑcilio lybiadis. E
⁊ alia uilla fogor haud ꝑcul
a bethleem ceruit̾: quẽ nũc
Faora nũcupat᷑.
asga. ciuitas amorreoꝵ. Est
autem ⁊ mons contra orien¬
talem plagam fasga. ꝓ quo
aquila int̾pretat᷑ excisũ. S
⁊ septuagnita int̾pretes fas¬
ga in quodã loco excisum tnͣc¬
tulerunt.
De libro iudicum.

Expanded text:
in, castra filiorum Israel in deserto. Fathura, civitas trans Mesopotamiam, unde fuit Balaam hariolus: sed et juxta Eleufogor, mons Moabitarum, ad quem Balaac rex adduxit Balaam hariolum in supercilio Liviadis. Sed et alia villa Fogor haud procul a Bethleem cernitur quae nunc Phaora nuncupatur. Fasga, civitas Amorrhaeorum. Est autem et mons contra orientalem plagam Fasga, pro quo Aquila interpretatur, excisum. Sed et Septuaginta interpretes Fasga in quodam loco, excisum transtulerunt. DE LIBRO JUDICUM.
Abbreviated transcription (Latin):
aid. terra in qua bĩca¬
tem in salum. id est
motũ siue fluctuatõm.
Dineue. urbs assirioꝵ qmͣ
edificauit assur egrediens
de t̾ra sennaar. Est ⁊ alia uꝰ¬
q hodie cuutas uideoꝵ noĩe
niueue in angulo arabie.
aruonem castra filioꝵ isrł
Nabau. qd̾ hebraice dicit᷑
nebo. mons suꝑ iordanẽ ꝯtͣ
ib̾ico in t̾ra moab. ubi mo¬
ses mortuus est. ⁊ usq ho¬
dic ostendit᷑ in sexto miliario
urbis esbus. contra orientalẽ
filioꝵ ruben in regione gala¬
ad. cuius menunt ysaĩas ĩ
uisione contͣ moab. ⁊ ihere¬
ias. Est uero ⁊ cuiꝰdã uiri
uocabłm nabau. qui chana
bus milib octo. contͣ me¬
ridianã plagam.
ageb. auster apud hebre¬
os nageb dicit᷑. qd̾ symachuc
int̾pretatus est midiem. Sci¬
endũ aucem ꝙ eadem plaga
apud hebreos tribus uocabu¬
lis appellat᷑. nageb. theman.
dorom. quod nos possumꝰ au¬
strũ affricũ ⁊ meridiem si¬
ue curũ int̾pretari.
de libro

Expanded text:
aid, terra in qua habitatem in salum, id est, motum, sive fluctuationem. Nineve, urbs Assyriorum, quam aedificavit Assur egrediens de terra Senaar. Est et alia usque hodie civitas Judaeorum nomine Nineve in angulo Arabiae Arnonem castra filiorum Israel. Nabau quod Hebraice dicitur Nebo , mons supra Jordanem contra Jerichum in terra Moab, ubi Moses mortuus est: et usque hodie ostenditur in sexto milliario urbis Esbus contra orientalem plagam. filiorum Ruben in regione Galaad: cujus meminit Isaias in visione contra Moab, et Jeremias. Est vero et cujusdam viri vocabulum Nabau, qui Caan bus millibus octo contra meridianam plagam. Negeb, Auster: apud Hebraeos Nageb dicitur, quod Symmachus interpretatur, meridiem. Sciendum autem quod eadem plaga apud Hebraeos tribus vocabulis appellatur, Nageb, Theman, Darom, quod nos possumus Austrum, Africum, et Meridiem, sive Eurum interpretari. 254 DE LIBRO
Abbreviated transcription (Latin):
rea atat. locꝰ tnͣsiordane.
ĩqͦ plaux̾unt qͦndã iacob:
tcio ab ihico lapide. duob mi¬
lib ab iordane. qui nc̃ uocat᷑
bethagla. qd̾ int̾p̾tat᷑ locꝰ giri.
eo ꝙ ibi more plangentium
cutuerint ĩ fim̾e iacob.
elim. aries. castra filiorũ
isrł. ⁊ locus ĩ deserto. in qͦ

Expanded text:
reaatad, locus trans Jordanem, in quo planxerunt quondam Jacob, tertio a Jericho lapide, duobus millibus ab Jordane, qui nunc vocatur Bethgla: quod interpretatur, locus gyri: eo quod ibi more plangentium circumierint in funere Jacob. DE EXODO. Aelim, castra filiorum Israel, et locus in deserto in quo