comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
manere apud uos. Cuiꝰ rei. etiã in scd̾a epła ita meminit. Et
hac confidentia uolui pͥus uenire ad uos. ut scdam grãm ha¬
beretis. et ꝑ uos transirẽ in macedoniã: et iterũ a macedonia ue¬
nire ad uos:⁊ a uobis deduci in iudeam. Sed suꝑueniente sa¬
lubriori consilio: nequaquã se id quod ꝓmiserat executũ fuisse¬
euidentissime confitetur. Cum hoc inquit uoluissẽ: numqͥd leui¬
tate usus sum. aut quȩ cogito scđm carnẽ cogito: ut sit apud me.
est. est. ñ. ñ: Deniq cur maluerit diffinitionẽ sui p̾terire ser¬
monis. quã aduentu suo onerosam discipulis inferre tͥsticiã:
etiã cũ sacramenti obtestatione declarat. Ego aut̃ testẽ deũ
in uoco inanimã meã: quod parcens uob̾ non ueni ultͣ chorintũ.
Statui aũt hoc ipse apud me: ne iterũ intͥsticiã uenirẽ ad uos. Cũ
intraturos se domũ loth sodomis angłi denegassent. dicentes ad

Expanded text:
manere apud uos. cuius rei etiam in secunda epistola. ita meminit: et manere apud uos. cuius rei etiam in secunda epistola. ita meminit: et hac confidentia uolui prius uenire ad uos, ut secundam gratiam haberetis, et per uos transire in Macedoniam, et iterum a Macedonia uenire ad uos et a uobis deduci in Iudaea. sed superueniente salubriore consilio nequaquam se id quod promiserat exsecutum euidentissime confitetur. cum hoc, inquit, uoluissem, numquid leuitate usus sum? aut quae cogito secundum carnem cogito, ut sit apud me est est et non non ? denique cur maluerit definitionem sui praeterire sermonis quam aduentu suo onerosam discipulis inferre tristitiam, etiam cum sacramenti obtestatione declarat: ego autem testem deum inuoco in animam meam, quod parcens nobis non ueni ultra Corinthum. statui enim hoc ipsum apud me, ut non in tristitia uenirem ad uos. cum intraturos se domum Loth Sodomis angeli denegassent dicentes ad
Abbreviated transcription (Latin):
sireliquero de om̃ibꝰ quȩ ꝑtinent ad nabal usq mane mingentẽ
ad parietẽ. Et continuo int̾cedente abigail urore eiꝰ ac ꝓeodẽ
supplicante. remittit minas. mollit sententiam: ⁊ mauult
transgressor ꝓpositi iudicari:̃ quã sacramenti sui fidẽ cum
crudelitatis erecutione seruare dicens. Uiuit dñs: nͥ cito ue¬
nisses inoccursum mͥ. ñ remansisset nabal usq mane mingens
ꝑturbatȩ mentis cõmotione descenderat. nequaquã imitandã
eẽ censemꝰ: ita remissionẽ atq emendationẽ statutam sectandam
ec̃ decernimꝰ. Electionis uas coruithiis scbens: reditũ suũ abso¬
luita de finitione ꝓmittit: dicens. Ueniã aũt ad uos: cũ machedo¬
niã transiero. Macedoniã enĩ ꝑtͣnsibo: apud uos aut̃ manebo.
uel ⁊̃ hyemabo: ut uos me deducatis. quocũq iero. Nolo enĩ
uos mͦ intransitu uidere. Spero enĩ me aliquanto temꝑe

Expanded text:
si reliquero de omnibus quae pertinent ad Nabal usque mane, mingentem si reliquero de omnibus quae pertinent ad Nabal usque mane, mingentem ad parietem. et continuo intercedente Abigail uxore eius ac pro eodem supplicante remittit minas, mollit sententiam et mauult transgressor propositi iudicari quam sacramenti sai fidem cum crudelitatis exsecutione seruare, dicens: uiuit dominus: nisi cito uenisses in occur sum mihi, non remansisset Nabal usque ad lucem matperturbatae mentis conmotione descenderat nequaquam imitandam esse censemus, ita remissiesse decernimus. Electionis Vas Corinthiis scribens, reditum suum absoluta definitione promittit, dicens: Veniam autem ad vos cum Macedoniam pertransiero. Macedoniam enim pertransibo, apud vos autem manebo, uel etiam hiemabo, ut uos me deducatis quocumque iero. nolo enim uos modo in transitu uidere: spero enim me aliquanto tempore
Abbreviated transcription (Latin):
non nͥ assũptione mendacii declarauit: llam ut uitatẽ q̃ mulie¬
ris mendacio cegebat̾ exculperet: etiam ipse mendacii utiq astu¬
tissime excogitati usur pauit auxiliũ. dicens. afferte mͥ gladiũ:
⁊ diuidite infantẽ uiuũ induas parces: ⁊ date dimidiã partẽ
uni. ⁊ dimidiã partẽ alteri. Quȩ simulatio crudelitatis cum
uere matris uiscera ꝓmouisset: ab ea aut̃ quȩ mat̾ ñ erat lau
ꝓmulgauit. quã nemo adõ inspiratã ẽẽ non credidit: datein¬
quiens huic infantẽ uiuũ. ⁊ non occidat᷑: hȩc ẽ enĩ mat̾ eius.
Proinde. nec debere nec posse nos unidisa conplere. quȩ uel cũ
quiete animi uel cõmotione decernimꝰ. etiã aliis scͥpturarũ
testimoniis copiosius edocemur: quibꝰ uł uiros scõs uel angłos.
uel ipsũ omĩpotentẽ dm̃. ea quȩ diffinierant frequent̃ legimꝰ¬
iminutasse. Nam beatꝰ dauid cũ iuirisiurandi diffinitione
decreuit dicens. hȩc faciat d̃s inimicis dauid. ⁊ hȩc addat:

Expanded text:
non nisi assumptione mendacii declaravit? Nam ut veritatem quae mulieris mendacio tegebatur exsculperet, etiam ipse mendacii utique astutissime excogitati usurpavit auxilium, dicens: Afferte mihi gladium, et dividite infantem vivum in duas partes, et date dimidiam partem uni, et dimidiam partem alteri . Quae simulatio crudelitatis cum verae matris viscera permovisset, ab ea autem quae mater non erat laudpromulgavit, quam nemo a Deo inspiratam esse non credidit: Date, inquiens, huic infantem vivum, et non occidatur, haec est enim mater ejus . Proinde nec debere nec posse nos universa complere, quae vel cum quiete animi vel cum commotione decernimus, etiam aliis Scripturarum testimoniis copiosius eduel ipsum omnipotentem deum ea quae definierant frequenter legimus inmutasse. nam beatus Dauid cum iuris iurandi definitione dicens: haec faciat deus inimicis Dauid, et haec addat,
Abbreviated transcription (Latin):
In t̾rogatio utrũ abstinentia ieiunii relaxata. ñ obsit corꝑis castitati.
Responsio de conseruando abstinentiȩ tẽꝑam̃to.
De refectionis tẽꝑe atq mensura.
In t̾rogatio de diuersa obseruatione quadragesime.
Cur diuerso dierũ numero quadragesima a plerisq obseruet̾.
Quare uocet᷑ qͣdragesima. cũ tͥginta ⁊ sex diebꝰ tantũ ieiunet᷑.
Quod ꝑfecti suꝑgrediant᷑ legẽ quadragesimȩ.¬

Expanded text:
Interrogatio, utrum abstinentia ieiunii relaxata non obsit corporis castitati. Interrogatio, utrum abstinentia ieiunii relaxata non obsit corporis castitati. Responsio de seruando continentiae temperamentö. De refectionis tempore atque mensura. Interrogatio de diuersa obseruatione Quamgensimae. Cur diuerso dierum numero Qaadragensima a plerisque obseruetur. Quare uocetur Quadragensima, cum XXXVI diebus tantummodo ieiunetur. Quod perfecti supergrediantur legem Quadragensim
Abbreviated transcription (Latin):
Q uomꝰ cheonas ad abb̾em ioh̾em uenerit.
Ex hortatio abb̃is ioħ̾is ad theonã. ⁊ ceter os qui cũ eo erant.
De decimarũ et pͥmitiarũ oblatione oblationũ
Q uod dauid abrahã ceteriq scĩ legis mandata fuerint suꝑgressi.
Qd in nr̃a sitũ sit potestate. utrũ sub eugłii grã an sub legis uelimꝰ t̾rore nistẽ.
Q uẽad modũ coniugẽ suã theonas ut ⁊ ipsa renuntiaret hortatꝰ sit.
Q uẽadmodũ ñ ad quiescente uxore sua ad monasterrũ ꝑuolauit.
Satiffactio ꝓeo. ne discedere a coniugibꝰ suade uideam᷑.¬
Cur in egypto diebꝰ totis quinqͣgesime non ieiunet᷑: nec genua ĩorõne curuent᷑.
Responsio de natura eoꝵ que bona. uel bona. uel media sunt.
Ad pͥncipale bonũ. ñ ꝓpt̃ inferius malũ debeat exerceri.
Q uomꝰ a ceteris bonis. pͥncipale discernat᷑ bonũ.
De ratione ⁊ utilitate ieiunii.
In t̾rogatio cur totis qͥnquaginta diebꝰ ieiuniũ resoluamꝰ. Responsio.

Expanded text:
Quomodo Theonas ad abbatem Iohannem uenerit. Exhortatio abbatis Iohannis ad Theonan et ceteros qui cum eo conuenerant. De decimarum et primitiarum oblatione. Quod Abraham, Dauid ceterique sancti legis mandata fuerint supergressi. tate, utrum sub euangelii gratia an sub legis uelimus terrore consistere. Quemadmodum Theonas coniugem suam, ut et ipsa renuntiaret, hortatus sit. Quemadmodum non adquiescente uxore sua ad monasterium peruolarit. Satufactio pro eo, ne discidia coniugibus suadere uideamcur in Aegypto totis diebus Quinquagensimae non ieiunetur nec genua in oratione curuentur. Responsio de natura eorum quae bona uel mala uel media sunt Quod principale bonum non propter inferius bonum debeat exerceri. Quomodo a ceteris bonis principale discernatur bonum. De ratione et utilitate ieiunii. unium. Interrogatio, cur totis Quinquagensimae diebus ieiunium resoluamus. Responsio.
Abbreviated transcription (Latin):
miȩ ꝓpħȩ offerenti ex p̃cepto dñi uinũ: ita legimꝰ respondisse.
Hon bibemꝰ uinũ: qr ionadab filiꝰ rechab pat̾ nr̃ p̃cep̃ nob̾ dicens.

Expanded text:
miae prophetae offerenti ex praecepto domini uinum ita legimus respondisse: miae prophetae offerenti ex praecepto domini uinum ita legimus respondisse: non bibimus uinum: quia. Ionadab filius Rechab, pater noste
Abbreviated transcription (Latin):
simplicit᷑ offerente: nichil penitꝰ quiescit attingere. sub diuim
nominis testificatione ꝓclamans. Ex tendo manũ meã ad dnĩ
excelsum qui fecit cęlũ ⁊ t̾ram: si a filo subteminis. uiq ad
corrigiam calige accipiã ex om̃ibꝰ quȩ tua sunt. Sic dauid p̃¬
cepta legis cognoscimꝰ suꝑgressum: qui p̃cipiente moyse ut
inimicis talio redderet᷑: ñ solũ hoc non fecit: uerũ etiam di
et ieremiã ꝓbamꝰ non fuisse sublege: qui cũ licito uti coniugio
alsq rep̃hensione potuerint: uirgines ꝑseuerare maluerunt.
Sic heliseũ ac reliquos eiusdẽ ꝓpositi uiros: moysaica legimus
suꝑasse mandata. De quibꝰ apłs ita dicit. Cireuierunt ĩ melotis.¬
⁊ pellibꝰ capͥnis: angustiati. afflicti. egentes. quibꝰ dignꝰ ñ erat
mundꝰ: in solitudinibꝰ errantes.⁊ in montibꝰ ⁊ spleluncis.⁊
cauernis t̾re. Quid de filiis ionadab filii rechab dicã: Quos iere¬

Expanded text:
suppliciter offerente, nihil penitus adquiescit adtingere, sab diuini suppliciter offerente, nihil penitus adquiescit adtingere, sab diuini nominis testificatione proclamans: extendo mtnam meam ad dominum excelsum, qui fecit caelum et terram, si a filo subteminis usque ad corrigiam caligae accipiam ex omnibus quae tna sunt sic Dauid praeeepta legis eognoedmus supergressum, qui praecipiente Moyse, ut inimicis talio redderetur, non solum hoc non fecit, uerum etiam dilet Hieremiam probamus non fuisse sub lege, qui cum licito uti coniugio absque reprehensione potuerint, uirgines tamen perseuerare maluerunt. sic Helisaeom ae reliquos eiusdem propositi uiros Moysaica legimus superasse mandata, de quibus apn pellibus caprinis, angutiati, afflicti, egentes, quibus dignus non erat mundus, in solitudinibus errantes et montibus et speluncis et in cauernis terrae. quid de filiis Ionadab filii Sechab dicam, quos Hiere
Abbreviated transcription (Latin):
ad ꝑfectionis apicẽ ꝑuenire non poterant.
ecime siquidẽ. p̃cepto dm̃ usibꝰ leuitarũ: oblationes uͦ ac
pͥmitiȩ erant sacerdotibꝰ consecrate. S pͥmitiaꝵ hic erat
modꝰ. ut quinquagesima pars uel frugũ uelanimaliũ. cempli
uel sacerdotũ ministerio p̃beret᷑. Quẽ modũ tepidiores quiq
infidelit̾ minuentes: religiosiores uͦ &̃ cumulantes: illi ex ser¬
agesimã:. ii aũt ex quadragesima fructuũ suoꝵ parte pende¬
bant. Istienĩ quibꝰ lex nonẽ posita sic ꝓbant᷑ noneẽ sub lege.
ut iusticias legis non solũ implere: uerũ ⁊̃ suꝑare ostendantur:
fitq deuotio eoꝵ legali maior imꝑio: que obseruantiam cumulãs
p̃ceptoꝵ. uoluntaria addat ad debita.
ca namq et habraham futurȩ legis p̃cepta legimꝰ suꝑgressũ: cum
suꝑatis quatuor regibꝰ de spoliis sodomoꝵ quȩ sibi uelut uictori
non in merito debebant᷑: ⁊ quidẽ rege ipso cuiꝰ spolia redurerat

Expanded text:
is apicem peruenire non poterant. Decimae siquidem praecepto domini usibus Leuitarum, oblationes uero ac primitiae erant sacerdotibus consecratae. sed primitiarum hic erat modus, ut quinquagensima pars uel frugum uel animalium templi et sacerdotum ministerio praeberetur: quem modum tepidiores quique infideliter minuentes, religiosiores uero etiam cumulantes, illi ex sexagensima, hi autem ex quadragensima fructuum suorum parte pendebant. iusti enim, quibus lex non est posita, sic probantur non esse sub lege, ut iustitias legis non solum implere, uerum etiam superare contendant sitque deuotio eorum legali maior imperio, quae obseruantiam cumulans praeceptorum uoluntaria addat ad debita. Ita namque Abraham futurae legis praecepta legimus supergressum, cum superatis quattuor regibus de spoliis Sodomorum, quae sibi uelut uictori non inmerito debebantur, et quidem rege ipso cuius spolia reduxerat
Abbreviated transcription (Latin):
urorem. aut filios. aut agros. ꝓpt̾ nom̃ meũ: centuplũ acci¬
piet. ⁊ uitã et̃nã possidebit. Nec inmerito. Nonenĩ tam lauda¬
bile ẽ si ab illicitis quã si a licitis temꝑemꝰ: et nis ꝓpt̃ eiꝰ reue¬
rentiã non utamur. qui ea nob̾ ꝓpt̾ infirmitatẽ nrãm uten¬
da ꝑmisit. Itaq si eciã hii qͥ decimas fructuũ suoꝵ fidelit̾¬

Expanded text:
orem, aut filios, aut agros, propter nomen meum, centuplum accipiet, et vitam aeternam possidebit . Nec immerito; non enim tam laudabile est si ab illicitis quam si etiam a licitis temperemus, et his propter ejus reverentiam non utamur qui ea nobis propter infirmitatem nostram utenda permisit. Itaque si etiam hi qui decimas fructuum suorum fidelit
Abbreviated transcription (Latin):
Non deficiet uir de stirpe ionadab filii rechab. stans in conspectu
meo cunctis diebꝰ. Qui om̃s offerre decimas possessionũ suarũ
non contenti: sed ipsa p̃dia respuentes. semet ipsos potiꝰ dõ ac
animas suas optulerunt: ꝓ quibꝰ nulla ab homine fieri cõmuta¬
tio põt. sicut dñs in eugłio cestat᷑. Quã dabit hõ omutationẽ ꝓ¬
ua ꝓpter scire¬
debemꝰ nos aquibꝰ ñ iã exigit᷑ legale mandatũ: s quibꝰ eugłicꝰ
cotidie intonat sermo. siuis ꝑfectꝰ eẽ. uade uende omĩa q̃ habes.
⁊da pauꝑibꝰ. ⁊ habebis thesaurũ incęlis. ⁊ ueni sequere me: cũ
dec imas de substantiis nr̃is dõ offerimꝰ. ad huc quodãmͦ sub legis
sarcina detineri: ⁊ necdũ ad eugłicũ illud fastigium ꝑuenisse:
qd obtẽꝑantes sibi. non tantũ p̃sentis uite beatitudine: sed et iã
futuris beneficiis p̃mior munerat᷑. Kex enĩ factoribꝰ suis. non
regnoꝵ cȩlestiũ p̃mia. s uitȩ huiꝰ solatia reꝑmisit dicens. Qui

Expanded text:
ii Rechab, stans in conspectu meo cunctis diebus . Qui omnes offerre possessionum suarum decimas non contenti, sed ipsa praedia respuentes, semetipsos potius Deo ac suas animas obtulerunt, pro quibus nulla ab homine fieri commutatio potest, sicut Dominus in Evangelio contestatur: Quam dabit homo commutationeuapropter sciredebemus nos, a quibus non iam exigitur legale mandatum, sed quibus euangelicus cotidie intonat sermo: si uis perfectus esse, uade uende omnia quae habes et da pauperibus, et habebis thesaurum in caelo, et ueni sequere decimas de substantiis nostris offerimus Deo adhuc quodammodo sub legis sarcina detineri, et necdum ad evangelicum illud fastigium pervenisse, quod obtemperantes sibi non tantum praesentis uitae beneficiis, sed etiam futuris praemiis muneratur. lex enim factoribus suis non regnorum caelestium praemia, sed uitae huius solacia repromisit dicens: qui
Abbreviated transcription (Latin):
um germanꝰ. Quantũ excellentissimȩ inquit sublimitate uir¬
tutis. quȩ nocturna disputatione patefacta ẽ. pene ut ita
dixerim a fide possibilitatis excludimur: tantũ nob̾ quod pace
tui dictũ sit. uidet᷑ absurdũ: si laboꝵ stipendiũ. idest ꝑfectio casti¬
tatis quȩ instantia ꝓprii sudoris adquirit᷑: non spetialiter laboran¬
ti deputet᷑ industriȩ. Ineptũ ẽ enĩ. ut si uerbi gr̃a. agricolã erga¬
efficatiȩ asscribamꝰ ⁊ fructum: Responsio qͦd sine adiutorio nĩ solum
ꝑfectio castitatis: sed omnino nicħ boni ꝑfici possit. Cheremon.

Expanded text:
um GERMANVS: Quantum excellentissimae, inquit, sublimitate uirtutis, quae nocturna disputatione patefacta est, paene ut ita dixerim a fide possibilitatis excludimur, tantum nobis pace tui dictum sit uidetur absurdum, si laborum stipendium, id est perfectio castitatis, quae instantia proprii sudoris adquiritur, non specialiter laborantis deputetur industriae. ineptum est enim, ut si uerbi gratia agricolam ergais industriae deputentur. Responsio, quod sine adiutorio dei non solum perfectio castitatis, sed omnino nihil boni perfici possit. Obie
Abbreviated transcription (Latin):
uantũ expectat ad desiderium nr̃m. quod a nobis ꝓ spũa¬
us cõmodi utilitate susceptũ est: optaremꝰ edificari.
ur̃i iugitate consortii. Si eñĩ ad cȩnobiũ nr̃m fuerimꝰ reu̾si
non solum nos ab hoc tam sublimi ꝓposito relapsuros: sed etiã
ꝓ mediocritate conuersationis illius. multis certũ ẽ dispen¬
diis quatiendos. Uerũ illud nos ęuangelicũ mandatum
uehement̃ absterret. Sit sermo ur̃. est. est. ñ . ñ. Quod autẽ
his habundantiꝰ est: a malo est. Credimꝰ enĩ tanti transgressionẽ
p̃cepti nulla compensari posse iusticia: nec in extremis recte
cedere. quod malo initio semel fuerit inchoatum

Expanded text:
uantum spectat ad desiderium nostrum, \' quod a nobis pro spiritalis conmodi utilitate susceptum est, optaremus aedificari uestri iugitate consortii. si enim ad coenobium nostrum fuerimus reuersi, non solum nos ab hoc tam sublimi proposito relapsuros, sed etiam pro mediocritate conuersationis illius multis certum est dispendiis quatiendos. uerum illud nos euangelicum mandatum uehementer absterret: sit sermo uester est est, non non: quod autem his abundan tius est, a malo est. credimus enim tanti transgressionem praecepti nulla conpensari posse iustitia, nec in ecedere, quod malo initio semel fuerit inchoatum.
Abbreviated transcription (Latin):
miratio. non humanȩ huiꝰ neq t̾renȩ. sed planȩ cȩlestis atq
angelicȩ castitatis. ita subito nec stupore confudit. ut terrorem
magis desperationis incuteret. quã ad expetendũ se nr̃os aiõs
ꝓuocaret: quesumꝰ. ut nos de obseruantiȩ qualitate ac tẽꝑis¬
modo. quo adquiri uel ꝑfici ualeat. doctrina plenissimȩ dispu¬
tationis instituas: quatenꝰ ⁊ consũmari eam posse credamꝰ: ⁊ ad
expetendam deinceps spacio constituti temꝑis animeniur. Incon¬
p̃hensibilẽ nãq eam incarne hac positis quodãmͦ iudicamus:
nisi nobis ordo quidam. ac uia. qua ad illam ualeat ꝑueniri. certa
ratione pandatur.

Expanded text:
miratio non humanae hujus, neque terrenae, sed plane coelestis atque angelicae castitatis, ita subito stupore confudit, ut terrorem magis desperationis incuteret, quam ad expetendam se nostros animos provocaret, quaesumus ut nos de observantiae qualitate, ac temodo, quo adquiri uel perfici ualeat, doctrina plenissimae disputationis instituas, quatenus et consummari eam posse credamus et ad expetendam deinceps spatio constituti temporis animemur. inconprehensibilem namque eam in carne hac positis quodammodo iudicamus, nisi nobis ordo quidam ac uia qua ad illam ualeat perueniri certa ratione pandatur.
Abbreviated transcription (Latin):
certissimũ ẽ. Quẽ uirũ isaias ꝓpħa descͥbens: ita beatificat atq
collaudat. Si auerteris a sabbato peclem tuũ. facere uoluntatẽ
tuã in die scõ meo: et glorificaueris eũ dũ non facis uias tuas
et non inuenit̾ uoluntas cua ut loquaris sermonẽ: tc̃ delecta

Expanded text:
certissimum est. quem uirum Esaias propheta describens ita beatificat atque certissimum est. quem uirum Esaias propheta describens ita beatificat atque conlaudat: si auerteris a sabbato pedem tuum, facere uoluntatem tuam in die sancto meo, et glorificaueris eum dum non facis uias tuas, et non inuenitur uoluntas tua, ut loquaris sermonem: tunc d
Abbreviated transcription (Latin):
insinuare doctrina.
posse. ab solute ꝓnuntiare potuissẽ: insi me paricoꝵ ad modũ
retardaret exemplũ. Magnũ siquidẽ ẽ inqualibet earũ consũ¬
matũ quẽpiã reperiri⁊ quanto magis ad plenũ utrãq ꝑficere.
arduũ ac pene dixerim homini impossibile. eẽ ꝑspicuũ. Q uod
tam̃ si quandoq ꝓuenerit: non statim ad generalem formułã re¬
ferri põt. Non enĩ a parte minima. idest de consideratione pau¬
coꝵ ⁊ sed ex his quȩ multoꝵ immo omĩũ subiciunt᷑ facultati:
uniuersalis ẽ regula ꝓponenda. Siqua uͦ rarissime atq a paucis
optinentur.⁊ uelut supͣ conditionẽ humanȩ fragilitatis nat᷑amq
concessa. ap̃ceptis st̃ generalibꝰ sequestranda: nec tam ꝓeremplo.
quã ꝓmiraculo ꝓferenda. Quã obrem: id quod queritis scdm
mediocritatẽ sensus mei breuit̾ intimabo. sfinis quidẽ cęnobice
est. om̃s suas mortificare ac crucifigere uoluntates. ac scdm

Expanded text:
insinuare doctrina. posse absolute pronuntiare potuissem, nisi me paucorum admodum retardaret exemplum. magnum siquidem est in qualibet earum consummatum quempiam repperiri: quanto magis ad plenum utramque perficere arduum ac paene dixerim homini inpossibile esse perspicuum est. tamen si quandoque prouenerit, non statim ad generalem formulam referri potest. non enim a parte minima, id est de consideratione paucorum, sed ex his quae multorum, immo omnium subiacent facultati, uniuersalis est regula proponenda. si qua uero rarissime atque a paucisnt, uelut supra condicionem humanae fragilitatis naturamque concessa a praeceptis sunt generalibus sequestranda nec tam pro exemplo quam pro miraculo proferenda. quamobrem id quod inquiritis secundum mediocritatem sensus mei breuiter intimabo. finis quidem coenobiotae est omnes suas mortificare et crucifigere uoluntates ac secund
Abbreviated transcription (Latin):
Quid sit corpꝰ petcati. Ed scĩõs ueracit̃ immũdos se ⁊ peccatores confessi tt̃.¬
Et etiã iustos ⁊ scõs sine peccato non ẽẽ.
Quod in ipsa quoq orationis hora. peccatũ declinari ñ possit.
Aquibꝰ sit peccati euacuatio ⁊ uircucũ discenda ꝑfectio.
Quod licet agnoscamꝰ nos sine peccõ ñ ee̾ ñdebeamꝰ tam̃ nos inet ipsos adnĩc.
comiunione suspendere.

Expanded text:
s ueraciter inmundos se et peccatores esse confessi sunt. Etiam iustos et sanctos sine peccato non esse. Quod in ipsa quoque orationis hora peccatum declinari uix possit. A quibus sit peccati euacuatio et uirtutum discenda perfectio. Quod licet agnoscamus nos sine peccato non esse, non debeamus tamen nosmet ipsos a dominica conmunione suspendere.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑduxerit. ut exutroq uobis grauis incõmodi subeunda iactura
sit: in eam partem inclinandum est electionis arbitriũ. qͣ uł tole¬
rabiliora dispendia inferat: uel satisfactionis remedio faciliꝰ
expiet᷑. Si gͦ maiora spũi ur̃o lucra ex hac cõmoratione creditis
conferenda. quã illa sunt quȩ uobis de conuersatione illiꝰ cȩnobii
nascebant᷑: neq sine iactura ingentiũ cõmodoꝵ põt conditio ur̃ȩ
sponsionis impleri: satius est hoc uos mendacii uel non impletȩ
ꝓmissionis subire dispendium. quod semel p̃teritũ. nec ipsum

Expanded text:
perduxerit, ut ex utroque nobis grauis inconmodi subeunda iactura perduxerit, ut ex utroque nobis grauis inconmodi subeunda iactura sit, in eam partem inclinandum est electionis arbitrium, quae uel tolerabiliora dispendia inferat uel satisfactionis remedio facilius expietur. si ergo maiora spiritui uestro lucra ex hac conmoratione creditis conferenda quam illa sunt quae nobis de conuersatione illius coenobii nascebantur, neque sine iactura ingentium conmodoram potest condicio uestrae sponsionis impleri, satius est hoc uos mendacii uel non inpletae promissionis subire dispendium, quod semel praeteritum nec ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
anũ quidem atq ꝑfectum: nr̃eq ꝓfessioni omĩno conueniens:
ut ea quȩ sub aliqua sponsione decernimꝰ. efficaciter impleamꝰ.
bquã rem. nichil oportet abrupte monachũ diffinire: ne aut id
quod incaute ꝓmisit implere cogat᷑: aut consideratione honestioris
intuitꝰ reuocatꝰ. sponsionis sue p̃uaricator existat. S quia nunc
ꝓpositum est nobis. non tam de sanitatis statu quã de infirmitatis
curatione tractare: non quid priori loco a uobis fuerit actitandũ.
sed quẽad modũ de scopulo huiꝰ ꝑnitiosi naufragii possitis euadere.
salubri est consilio requirendum. Quando ergo nos nullũ coartat
uinculũ. nec conditio ulla constringit: de comparatione secundaꝵ
rerũ optione ꝓposica. id quod maioris ẽ cõmodi p̃legatur. Quando
uͦ aliqua dispendioꝵ obsistit aduersitas: incõꝑatione dampnorum
illud est appetendum. quod leuioribꝰ subiacet detrimentis. Ainde.
quantũ ur̃a patefecit assertio. cũ ad id uos loci sponsio inconsulta

Expanded text:
atque perfectum nostraeque professioni omnino conueniens, ut ea quae sub aliqua sponsione decernimus efficaciter inpleamus. ob quam rem nihil oportet abrupte monachum definire, ne aut id quod incaute promisit inplere cogatur aut consideratione honestioris intuitus reuocatus sponsionis suae praeuaricator exsistat. sed quia nunc propositum nobis est non tam de sanitatis statu quam de infirmitatis curatione tractare, non quid primore loco a uobis fuerit actitandam, sed quemadmodum de scopulo huius perniciosi naufragii possitis euadere salubri est consilio requirendum. quando ergo nullum nos coartat uinculum nec condicio ulla constringit, de conparatione secundarum rerum optione proposita id quod maioris est conmodi praelegatur: quando uero aliqua dispendiorum obsistit aduersitas, in conparatione damnorum illud est adpetendum quod leuioribus\' subiacet detrimentis. proinde quantum uestra patefecit adsertio, cum ad id uos loci sponsio inconsulta
Abbreviated transcription (Latin):
Talis inquã erat omĩs tẽ ęccłia: quales nc̃ ꝑpaucos in cȩnobiis
inuenire difficile ẽ. S cũ post apłoꝵ excessum. tepescere cepis¬
set credentiũ multitudo. ea uel maxime quȩ ad fidem xꝑi de
alien igenis ac diuersis gentibꝰ confluebat:̃ a quibꝰ apłi ꝓ ipsis
fidei rudimentis et in ueterata gentilitatis consuetudine.
nichil ampliꝰ expetebant. nisi ut ab immolaticiis idoloꝵ. et
suffocatis. et fornicatione et sanguine tẽperarent: atq ipsa
libertas quȩ gentibꝰ ꝓpt̃ infirmitatẽ pͥmȩ credulitatis indulta
ẽ. etiam illiꝰ ȩccłiȩ ꝑfectionẽ quȩ iherosolimis consistebat pau¬
latim contaminare cȩpisset: et crescente cotidie uel indigenaꝵ¬

Expanded text:
is ecclesia, quales nunc perpaucos in coenobiis inuenire difficile est. sed cum apostolorum excessu tepescere coepisset credentium multitudo, ea uel maxime quae ad fidem Christi de alienigenis ac diuersis gentibus confluebat, a quibus apostoli pro ipsis fidei rudimentis et inueterata. gentilitatis consuetudine nihil amplius expetebant nisi ut ab inmolaticiis idolorum et fornicatione et suffocatis et sanguine temperarent, atque ista libertas quae gentibus propter infirmitatem primae credulitatis indulta est etiam illius ecclesiae perfectionem quae Hierosolymis consistebat paulatim contaminare coepisset, et crescente cotidie uel indigena
Abbreviated transcription (Latin):
quereretur. ac diceret. Choĩem non habeo ut cũ turbata fu¬
erit aqua mittat me in piscinam: incredulitati eiꝰ ⁊ ignorantiȩ
ueniam tribuens. pͥstinȩ eum sanitati non illa qua sperauerat
uia: sed qua uoluit dñs miseratione restituit. dicens. Surge.
tolle lectum tuũ: ⁊ uade indomũ tuã. Et quid mirũ. si hec dñi po¬
testate gesta narrant᷑: cum similia ⁊̃ ꝑ seruos suos diuina gr̃a fu̾it
oꝑata: Ingrediente nãq tẽplũ petro ⁊ iohanne. cũ claudus ille¬
exutero matris qui gressum penitꝰ ignorabat. elemosinã postu¬
laret : illi non uilia ęxa quȩ poscebat infirmus. sed gressus officia
largiunt᷑: ⁊ paruissimȩ stipis sperantem solatia. insperate salutis
p̃miis locupletant. dicente petro. Argentũ ⁊ aurũ non est mͥ:
quod aut habeo hoc tibi do. In nomine iħu narareni surge et¬

Expanded text:
quereretur ac diceret: hominem non habeo ut cum turbata fuquereretur ac diceret: hominem non habeo ut cum turbata fuerit aqua mittat me in piscinam, incredulitati eius et ignorantiae ueniam tribuens pristinae eum sanitati non illa qua sperauerat uia, sed qua uoluit dominus miseratione restituit dicens: surge, tolle lectum tuum et uade in domum tuam. et quid mirum si haec domini potestate gesta narrentur, cum similia etiam per seruos suos diuina gratia fuerit operata? ingredientibus namque templum Petro et Iohanne cum ille claudus ex utero matris, qui gressum penitus ignorabat, elemosynam postularet, illi non uilia aera quae poscebat infirmus, sed gressus officia largiuntur et paruiesimae stipis sperantem solacia insperatae salutis praemiis locupletant dicente Petro: argentum et aurum non est mihi: quod autem habeo, hoc tibi do: in nomine Iesu Christi N
Abbreviated transcription (Latin):
resolutũ remedia poscenti. animȩ pͥus ingerit sospitatẽ dicens.
onstans esto fili: dimittunt᷑ tͥ peccata tua. Post quod non credentibꝰ
scͥbis posse eum remittere humana peccata: ad confundendam
incredulitatẽ eoꝵ. ⁊̃ menbra eius paraliseos ualitudine resolerta.
potestatis sermone restrinxit dicens. Quid cogitatis mala in
cordibꝰ ur̃is: Quid ẽ facilius. dic̾e̾. dimittunt᷑ tibi peccata tua ÷ an¬
dicere surge ⁊ ambula: Ut sciatis aũt q filiꝰ hoĩs potestatem ht̃ in
terra dimittendi peccata: tc̃ ait paralitico. Surge ⁊ tolle lectum
tuũ: ⁊ uade indoniũ tuã. Similiter aut̃ in illo qui triginta ⁊ octo
annis iuxta natatorię crepidinẽ frustra decumbens. de aquę
illius motu sperauerat medicinam: munificentiã ultroneȩ lar¬
gitatis ostendit. Nam cũ uolens eũ ad salutis remedia ꝓuocare
dixisset ei. uis sanus fieri÷cũq ille de humani adiutorii ĩopia

Expanded text:
resolutum remedia poscenti, animae prius ingerit sospitatem, dicens: resolutum remedia poscenti, animae prius ingerit sospitatem, dicens: Constans esto, fili, dimittuntur tibi peccata tua . Post quod, non credentibus Scribis posse eum remittere humana peccata, ad confundendam incredulitatem eorum, etiam membra ejus paralyseos valetudine resoluta, potestatis suae sermone restrinxit, dicens: Quid cogitatis mala in cordibus vestris? Quid est facilius dicere: Remittuntur tibi peccata, aut dicere: Sutendi peccata, tunc ait paralytico: surge, tolle lectum tuum et uade in domum tuam. similiter etiam in illo, qui triginta et octo annos iuxta natatoriae crepidinem frustra decumbens de aquae illius motu sperauerat medicinam, munificentiam uHroneae largitatis ostendit. nam cum uolens eum ad salutis remedia prouocare dixisset ei: uis sanus fieri? cumque ille de humani adiutorii inopia
Abbreviated transcription (Latin):
astruere sũmam salutis in nr̃e fidei ditione consiste̾.
scđ̾m quorũdã ꝓfanã opinionẽ. qui totũ libero arbitrio de¬
putantes. grãm di dispensari scdm meritũ uniuscuiꝰq diffi¬
niunt: s absoluta plane ꝓnuntiamus sententia. ⁊̃ exuberare
grãm dĩ: et transgredi interdum humanȩ infidelitatis angus¬
tias. Quod in illo euuangelico factũ fuisse regulo reminiscim̃:
qui dũ facilius credit eg̾tantẽ filiũ suũ posse curari. quã mor¬
tuũ suscitari: p̃sentiã dñi festinus implorat dicens. Dñe: descende.
prius quã moriat᷑ filius m̃s. Cuiꝰ infidelitatẽ licet his sermonibꝰ
xꝑc arguerit. nisi signa ⁊ ꝓdigia uideritis non creditis: tam̃ ñ
morbos. s uerbo suę potestatis exclusit dicens. Uade: filius tuus
uiuit. Quã suꝑhabundantiam gr̃ȩ etiã in illius paralitici curati¬
one dñm legimꝰ effudisse: cũ ei languoris sui statũ quo corpꝰ fuerat

Expanded text:
astruere summam salutis in nostrae fidei ditione consistere; astruere summam salutis in nostrae fidei ditione consistere; secundum quorumdam profanam opinionem, qui totum libero arbitrio deputantes, gratiam Dei dispensari secundum meritum uniuscujusque definiunt. Sed absoluta plane pronuntiamus sententia, etiam exuberare gratiam Dei et transgredi interdum humanae infidelitatis angustias. Quod in illo evangelico factum fuisse regulo reminiscimur, qui dum facilius credit aegrotantem filium suum posse curari, quam mortuum suscitari, praesentiam Domini festinus implorat, dicens: Domine, descende priusquam moriatur filius meus . Cujus infidelitatem licet his sermonibus Christus arguerit: Nisi signa et prodigia videritis, non creditis , tamen smorbos, sed verbo suae potestatis exclusit, dicens: Vade, filius tuus vivit . Quam superabundantiam gratiae, etiam in illius paralytici curatione Dominum legimus effudisse, cum ei languoris sui tantum quo corpus fuerat
Abbreviated transcription (Latin):
dona largitus est: alioꝵ morbis medelam rogatꝰ indulsit: aliis spõ¬
taneã p̃stitit medicinã: alios hortatus est ut sꝑarent. dicens. Uis
sanus fieri: Aliis ñ sꝑantibꝰ ultͦ ingessit auxiliũ: alioꝵ desideria
pͥusquã uoluntati eoꝵ satisfaceret explorauit. dicens. Quid uultis
ut faciam uobis: Alii ignoranti uiã qua id quod concupierat
optineret benignꝰ ostñdit: si credideris inquiens uidebis głam
dĩ. Int̾ alios ita uirtutẽ curationis affluent̃ effudit: ut de
his euuangelista cõmemoret: ⁊ curauit om̃s languidos eorũ.
Int̃ alios uͦ immensa illa beneficioꝵ xꝑi abyssus ita opturata
humanȩ fidei ⁊̃ ipsa format᷑: ut huic quidẽ dicat. scłm fidem
tuam fiat tibi. Illi uero: uade. ⁊ sicut credidisti fiat tibi: alii
aut̃. fiat tibi sicut uis: ⁊ rursũ alteri. fides tua te saluũ fecit.
emoaũt estimet hȩc a nobis obhoc fuisse ꝓlata. ut nitamͣ

Expanded text:
dona largitus est. Aliorum morbis medelam rogatus indulsit. Aliis spondona largitus est. Aliorum morbis medelam rogatus indulsit. Aliis spontaneam praestitit medicinam. Alios hortatus est ut sperarent, dicens; Vis sanus fieri ? Aliis non sperantibus ultro ingessit auxilium. Aliorum desideria priusquam voluntati eorum satisfaceret exploravit, dicens: Quid vultis ut faciam vobis ? Alii ignoranti viam qua id quod concupierat obtineret, benignus ostendit: Si credideris, inquiens, videbis gloriam Dei . Inter alios ita virtutem curationum affluenter effudit, ut de eis evangelista commemoret, Et curavit omnes languidos eorum . Inter alios vero immensa illa beneficiorum Christi abyssus ita obturata humanae fidei etiam ipsa formatur, ut huic quidem dicat, Secundum fidem tuam fiat tibi ; illi vero, Vade et sicut credidisti fiat tibi ; alii autem, Fiat tibi sicut vis , et rursum alteri, Fides tua te salvam fecit .Nemo autem aestimet haec a nobis ob hoc fuisse prolata, ut nitamur
Abbreviated transcription (Latin):
retur agnoscat. Et ita multiformis illa sapientia di. salutẽ hoĩum
multiplici atq inscrutabili pietate dispensat: ac scdm capacitatem
uniuscuiꝰq grãm suȩ largitatis imꝑtit: ut ipsaᷤ quoq curationes
ñ scd̾m mensurã fidei inqua unũquẽq repperit. uel sicut unicuiq
ipse quoq partitus ẽ: maluerit exercere. Credentẽ nãq quod ad emũ¬
dationẽ leprȩ suȩ. uoluntas xp̃i sola sufficeret: solo uoluntatis suȩ
curauit assensu dicens. Uolos mundare. Alteri dep̃canti. ut adueniẽs
ꝑ impositionẽ manis suȩ defunctã filiã suscitaret: ingressus domũ
eius. eodem mͦ quo ille sperauerat id quod rogabat᷑ indulsit. Alii cre
dic tantũ uerbo ⁊ sanabitur puer m̃s : ꝑsermonis imꝑiũ resolutos
artus pͥstino robore solidauit dicens. Uade: ⁊ sicut credidisti fiat
tibi. Aliis de tactu fimbriȩ eiꝰ sperantibꝰ medicinã. ubertim sanitatiᷤᷤ

Expanded text:
retur, agnoscat . Et ita multiformis illa sapientia Dei salutem hominum retur, agnoscat . Et ita multiformis illa sapientia Dei salutem hominum multiplici atque inscrutabili pietate dispensat, ac secundum capacitatem uniuscujusque gratiam suae largitatis impertit, ut ipsas quoque curationesndum mensuram fidei in qua unumquemque reperit, vel sicut unicuique ipse partitus est, maluerit exercere. Credentem namque quod ad emundationem leprae suae voluntas Christi sola sufficeret, solo voluntatis suae curavit assensu, dicens: Volo, mundare . Alteri deprecanti ut adveniens per impositionem manus suae defunctam filiam suscitaret, ingressus domum ejus, eodem modo quo ille speraverat, id quod rogabatur indulsit . Alii creDic tantum verbo et sanabitur puer meus , per sermonis imperium resolutos artus pristino robore solidavit, dicens: Vade et sicut credidisti, fiat tibi . Aliis de tactu fimbriae ejus sperantibus medicinam, ubertim sanitatis
Abbreviated transcription (Latin):
er quȩ etiam euident̃ ostendit᷑. inscrutabilia ẽẽ iudicia
dei et inuestigabiles uias eiꝰ: quibꝰ ad salutẽ humanũ
attrahit genus. Quod ⁊̃ euuangelicarũ uocationũ exemplis
possumus approbare. Andreã inãq ac petrũ cȩterosq apłos
nichil de salutis suȩ remedio cogitantes: spontanea gr̃ȩ suȩ
dignatione preelegit. Cacheũ ad conspectũ se dñi fideliter
extendentẽ. ⁊ exiguitatẽ staturę sue sicomori celsitudine sub¬
leuantẽ. non solũ suscipit: uerũ ⁊̃ benedictione cohabitationis
illustrat. Inuitum ac repugnantẽ attrahit paulum. Alium
ita p̃cepit sibi inseparabiliter inherere: ut ei postulanti bre¬
uissimas ꝓ sepultura patris non concedat inducias. Cornelio
p̃cibꝰ ⁊ elemosinis iugiter insistenti. uelut remunerationis
uice uia salutis ostendit̾: eiq angeli uisitatione p̃cipit᷑. ut
accersiens petrũ uerba salutis ab eo quibꝰ una cũ omibꝰ suis salua¬

Expanded text:
er quae etiam evidenter ostenditur inscrutabilia esse judicia Dei et investigabiles vias ejus , quibus ad salutem humanum attrahit genus. Quod etiam evangelicarum vocationum exemplis possumus approbare. Andream namque ac Petrum caeterosque apostolos, nihil de salutis suae remedio cogitantes, spontanea gratiae suae dignatione praeelegit . Zachaeum ad conspectum se Domini fideliter extendentem et exiguitatem staturae suae sycomori celsitudine sublevantem non solum suscipit, verum etiam benedictione cohabitationis illustrat Lucae XIX. Invitum ac repugnantem attrahit Paulum . Alium ita praecepit sibi inseparabiliter inhaerere, ut ei postulanti brevissimas pro sepultura patris non concedat inducias . Cornelio precibus et eleemosynis jugiter insistenti, velut remunerationis vice via salutis ostenditur, eique angeli visitatione praecipitur ut accersiens Petrum, verba salutis ab eo, quibus una cum omnibus suis salva
Abbreviated transcription (Latin):
ermanꝰ. Potent̃ quide atq magnifice de ꝑfecta di caritate dissertũ
ẽ: uerũptam̃ illud nos ꝑmouet. qđ cũ tanta laude p̃tuleris timorẽ
dei.⁊ spem retͥbutionis ȩt̃nȩ. imꝑfecta ẽẽ dixisti: cũ utiq multo aliud ui-¬
deatur de eis ꝓpħa sensisse dicens. timete dũm om̃s scĩ eiꝰ. qr nichil de est.
timentibꝰ eum : et iterũ in obseruandis iustificationibꝰ di. retͥbutioĩs
se contẽplatione fateatur exercitatũ. inclinaui inquiens cor meũ ad fa¬
ciendas iustificationes tuas inȩt̃num ꝓpt̾ retͥbutionẽ: ⁊ apłs. fide
eligens affligi cũ ppło dĩ. quã temꝑalis peccati habere iocunditatem:
maiores diuitias existimans thesauris egyptioꝵ imperiũ &ͥ: aspicie¬
beatꝰ dauid retͥbutionis optentu iustificationes dñi se fecisse glo¬
riet̾: et legis lator p̃mia fut᷑a ꝓspiciens. spreuisse adoptionẽ regiȩ
dignitatis. et afflicti onẽ durissimã thesauris egyptioꝵ p̃tulisse¬

Expanded text:
ERMANVS: Potenter quidem atque magnifice de perfecta dei caritate dissertum est. uerumtamen illud nos permouet, quod, cum eam tanta laude praetularia, timorem dei et spem retributionis aeternae inperfecta esse dixisti, cum utique multo aliud uideatur de eis propheta sensisse dicens: timete dominum omnes sancti eius: quia nihil deest timentibus eum, et iterum in obseruandis iustificationibus dei retributionis ae contemplatione fateatur exercitum inclinaui, inquiens, cor meum ad faciendas iustificationes tuas in aeternum, propter retributionem. et apostolus fide, eligens affligi cum populo Dei quam temporalis peccati habere iocunditatem, maiores diuitias existimans thesauro Ęgyptiorum imperium Christi. Aspiciebeatus David retributionis obtentu justificationes Domini se fecisse glorietur, et legislator praemia futura prospiciens, sprevisse adoptionem regiae dignitatis, et afflictionem dirissimam Aegyptiorum the
Abbreviated transcription (Latin):
curandũ ẽ: ut siquis forsitan sermo quẽ eẽ uultis occultũ
de ur̃o fuerit ore ꝓlapsus. nulla occultationis p̃cepta solli¬
citent audientem. Magis enĩ latebit. si negligenter atq simpli¬
citer transeatur: quia ñ tantũ quilibet fr̃m suꝑ diuulgati¬
onis eiꝰ impugnatione corquebit᷑. ex istimans rem aliquam
uilem transitoria confabulatione ꝓlatam: ⁊ quȩ ex hoc ipso sit
leuior. quia cautissimo silentii p̃cepto sensibꝰ audientis cõmen¬
data non fuerit. Nam si etiam fidem eiꝰ aliqua sacramentoꝵ
obtestatione deuinxeris: citius illud ꝓdendũ ẽẽ non ambi¬
nationis: ut et te mestificet uel denudet : ⁊ illũ transgressorem
quantociꝰ sui faciat sacramenti

Expanded text:
curandum est, ut si quis forsitan sermo quem esse vultis occultum de vestro ore fuerit prolapsus, nulla occultationis praecepta sollicitent audientem; magis enim latebit si negligenter atque simpliciter transeatur, quia non quilibet fratrum super divulgationis ejus impugnatione torquebitur, existimans rem vilem aliquam transitoria confabulatione prolatam, et quae ex hoc ipso sit levior, quia cautissimo silentii pdata non fuerit. nam si etiam fidem eius aliqua sacramentorum obtestatione deuinxeris, citius illud prodendum esse non ambisurget, ut et te maestificet uel denudet et illum transgressorem quantocius sui faciat sacramenti
Abbreviated transcription (Latin):
ille om̃ium pater nouit quẽ sinu gr̃ȩ suȩ gestet: quẽ libere uo¬
luntatis arbitrio in conspectu suo exerceat ad uirtutẽ: Et tam̃
adiuuat laborantẽ: exaudit uocantẽ: non relinquit querentẽ:¬

Expanded text:
ille omnium pater nouit quem sinu gratiae suae gestet, quem liberae uoille omnium pater nouit quem sinu gratiae suae gestet, quem liberae uoluntatis arbitrio in conspectu suo exer-25 ceat ad uirtutem, et tamen adiuuat laborantem, exaudit uocantem, non relinquit quaerente
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdere noluit: ut in eis experiret᷑ israhelem. utrũ custodiret
mandata dñi dĩ sui:̃ ut haberet consuetudinẽ cũ hostibꝰ p̃liandi
Et ut incõꝑabili creatoris nr̃i clementię. mortale aliquid non pro
ȩqualitate pietatis. sed exaliqua indulgentiȩ similitudine cõpare¬
musꝰ si nutrix pia atq sollicita du sinũ paruulũ gestat ut
quandoq ingredi doceat. ⁊ pͥmũ quidẽ eum reptare ꝑmittit.¬
de hinc erertũ ut alternis passibꝰ innitat᷑ dexterȩ suȩ u̾tute
sustentat: mor paululũ derelictũ si titubantẽ uiderit protinus
apprehendit: nutantẽ suscipit: lapsum erigit. ⁊ uel arcet a casu
uel ⁊̃ decidere leuiter sinens. eleuat post ruinã: cũ autẽ eum
ad puericiam. uel ad adolescentiȩ ac iuuentutis ꝑduxerit robur
quedã ⁊̃ pondera uel labores quibꝰ non opprimat᷑ sed exerceatur
iniungit: et cũ emulis decertare ꝑmittit: quanto magis cȩlestis

Expanded text:
perdere noluit, ut in eis experiretur Israhelem, utrum cuperdere noluit, ut in eis experiretur Israhelem, utrum cumandata Domini Dei sui, et haberent consuetudinem cum hostibus praeliandi . Et ut incomparabili Creatoris nostri clementiae mortale aliquid, non pro aequalitate pietatis, sed ex aliqua indulgentiae similitudine comparemus: si nutrix pia atque sollicita diu sinu parvulum gestat, ut quandoqdein erectum ut alternis passibus innitatur dexterae suae uirtute sustentat, mox paululum derelictum si titubantem uiderit protinus adprehendit, nutantem suscipit, lapsum erigit et uel arcet a casu uel etiam decidere leuiter sinens eleuat post ruinam, cum autem eum ad pueritiam uel adulescentiae ac iuuentatia perduxerit robur, quaedam etiam pondera uel labores quibus non obprimatur sed exerceatur iniungit et cum aemulis decertare permittit: quanto magis caelestis
Abbreviated transcription (Latin):
tenebrarũ harũ: contͣ spũalia nequitiȩ incȩlestibꝰ. Cũ uͦ sub um-¬
git. fidelis aut̃ ds̃ qui non ꝑmittit uos tẽptari supͣ id quod po¬
cestis: non utiq optat ne eos dñs tẽptari ꝑmitteret: sed ne supͣ
id quod sustinere poterant tẽptarent᷑. Illud enĩ indicat huma¬
ni arbitrii facultatẽ. hoc uͦ dñi grãm. temptationũ luctamina
moderantis ostendit. In his gͥ omibꝰ approbat᷑ ita semꝑ diuinam
gr̃ãm arbitriũ hõis incitare: ut illudñinomĩbꝰ talit̾ ꝓtegat
ac defendat. ut non ⁊̃ propriis eũ conatibꝰ congredi aduersũ
spũales faciat inimicos: in quibꝰ uel dĩ grãm uictor. uel in¬
firmitatem suam suꝑatus intelligat: ⁊ ita discat non de sua
fortitudine sed de diuino semꝑ sperare suffragio: atq ad suũ
iugiter recurre̾ ꝓtectorẽ. Et ut hoc non nr̃a coniectura sed
in iesunaue legit᷑ retractemꝰ. has inqͥt gentes dimisit dñs. ac dis¬

Expanded text:
e in caelestibus. cum uero subiungit: fidelis autem deus, qui non permittat uos temptari supra id quod potestis, non utique optat ne eos dominus temptari permitteret, sed1 ne supra id quod sustinere poterant temptarentur. illud enim indibat humani arbitrii facultatem; hoc uero domini gratiam temtationum luctamina moderantis ostendit. in his igitur omnibus adprobatur iia semper diuinam gratiam arbitrium hominis incitare, ut illud non in omnibus taliter protegat ac defendat non etiam propriis eum conatibus congredi aduersus spiritales faciat inimicos, in quibus uel gratiam dei uictor uel infirmitatem suam superatus intellegat et ita discat non de sua fortitudine, sed de diuino semper sperare suffragio atque suum iugiter recurrere protectorem. et ut hoc non nostra coniectura, sed in Iesu Naue legitur retractemus: has, inquit, gentes dimisit dominus ac dis
Abbreviated transcription (Latin):
Fidelis aut̃ ds̃ qui non ꝑmittat uos tẽptari supͣ id quod potestis: sed
faciat cũ tẽptatione ⁊̃ exitũ ut possitis superare. Cum enĩ dicit.
qui stat uideat ne cadat : sollicitã reddit arbitrii lib̾tatẽ: quam
utiq nouerat ꝑcepta grã uel stare ꝑ industriam. uel cadere
ꝑ negligentiã posse. Cum aũt infert. tẽptatio uos non appre¬
hendat nisi humana : infirmitatẽ eoꝵ ⁊ inconstantiã necdum
robustę mentis exꝓbrat. quã adhuc spũaliũ nequitiarũ turbi¬
nibus nouerat impugnari: aduersum quos se ipsũ uel illos
ꝑfectos nouerat cotidie dimicare. de quibꝰ ad ephesios dicit.
Iam non ẽ nobis colluctatio aduersus carnẽ ⁊ sanguinẽ: sed aduer¬
sus principatus. aduersus potestates. aduersus mundi rectores

Expanded text:
fidelis autem deus, qui non permittat uos temptari supra id quod potestis, sed fidelis autem deus, qui non permittat uos temptari supra id quod potestis, sed faciat cum temptatione et exitum, ut sustinere possitis. cum enim dicit: qui stat, uideat ne cadat, sollicitam reddit arbitrii libertatem, quam utique nouerat percepta gratia uel stare per industriam uel cadere per neglegentiam posse. cum autem infert: tem ptatio uos non adprehendit nisi humana, infirmitatem eofum et inconstantiam necdum robustae mentis exprobrat, qua adhuc spiritalium nequitiarum turbinibus non poterant inpugnari, aduersum quos se ipsum uel illos perfectos nouerat cotidie dimicare, de quibus ad Ephesios dicit: iam non est nobis conluctatio aduersus carnem et sanguinem, sed aduersus principatus, aduersus po
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbationis meritũ posse contĩgere: in deuteronomio satis euident̃
nium uidisse se dicat. ⁊ p̃dixerit signũ atq portentum. et
quia temptans tẽptat te dñs ds tuus. utrũ diligas eũ in toto
corde tuo. ⁊ custodias mandata illiꝰ. an non. Quid ergo: Cum
istum ꝓpħam aut somniatorẽ surgere ꝑmiserit ds: ita ne eos
quoꝵ fidem ꝓbare disponit ꝓtecturus eẽ credendꝰ ẽ. ut nullum
penitꝰ locũ quo suis uiribꝰ cũ tẽptatore confligant. libero eorũ
reseruet arbitrio: Et quid eos necesse ẽ uel tẽptari: quos ita¬
constat infirmos ac fragiles. ut nequaquã uirtute sua uale¬
ant resistere tẽptatori : Sed utiq nec tẽptari ẽos iusticia dñi ꝑ
misisset : nͥ parẽ in eis resistendi scisset inesse uͥtutẽ. qua possĩt
ȩqualitatis iudicio. in utroq merito uel rei uel laudabiles iudi¬

Expanded text:
probationis meritum posse contingere ia Deuteronomio satis euidenter probationis meritum posse contingere ia Deuteronomio satis euidenter nium uidisse se dicat et praedixerit signum atque portentum et qcorde tuo et custodias mandata illius an non. quid ergo? cum istum prophetam aut somniatorem surgere permiserit deus, itane eos, quorum fidem probare disponit, protecturus esse credendus eet, ut nullum penitus locum, quo suis uiribus cum temptatore confligant, libero, eorum reseruet arbitrio? et quid eos necesse est uel temptari, quos ita infirmos nouit acfragiles, ut nequaquam uirtute sua ualeant resistere temptatori P sed utique nec temptari eos iustitia domini permisisset, nisi parem in eis resistendi scisset inesse uirtutem, qua possent aequitatis indicio in utroque merito uel rei uel laudabiles iudi