comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mhil p̃tiosius sanctiusq ẽ : quae sc̃ĩficatis nob̵ immorta¬
litatis thes aurũ largiunt᷑ horũ igͥsacram̃ta atq uir¬
tutes neq ingentes efferre : neq cũ hereticis conferre
ꝑmitim᷑. Canes de oblatrandi adũsusdm̃ rabiegen¬
tess numcupate. Porcorũ uͦ hereticis ẽ nom̃ : q. quã uns
ungulae bi fidesint: acceptũ tam̃dĩ cognitionẽ ñ ru¬
minando disponant. Irgo & concorporationẽ uerbidĩ
& passionis mrsteriũ : & uirtutẽ resurrectionis ñ pro¬
miscue tractare nosconuenit. neq imperite incurio¬
seq proferre: neignorantiã nr̃am si ꝑfecte scientiȩ
desit instructio p terant atq c̃culcent. & infirmi¬
catẽ in dõ passioms irrideant : conuersiq innos¬
ꝗ obtinere insola p̃cũ moraẽ. Utigit᷑ sentiamꝰ credamꝰꝙ
omia & nullo ambiguȩ uoluntatis differam᷑ incerto:
orandũ ẽ querendũ ẽ. pulsandũẽ oratione. misericor dia
inqͥsitione ꝓfectu. tẽp̃tam̃to aditũ reꝑturi. Iumetiã

Expanded text:
nihil pretiosius sanctiusque est, quae sanctificatis nobis immortalitatis thesaurum largiuntur. Horum igitur sacramenta atque virtutes neque in gentes efferre, neque cum haereticis conferre permittimur. Canes enim, de oblatrandi adversus Deum rabie, gentes sunt nuncupatae. Porcorum vero haereticis est nomen: quia quamvis ungulae bifidae sint, acceptam tamen Dei cognitionem non ruminando disponunt. Ergo et concorporationem Verbi Dei, et passionis mysterium, et virtutem resurrectionis non promiscue tractare nos convenit, neque imperite incurioseque proferre: ne ignorantiam nostram, si perfectae 697 scientiae desit instructio, proterant atque conculcent, et infirmitatem in Deo passionis irrideant; conversique in nosquam obtinere in sola precum mora est. Ut igitur sentiamus credamusque omnia, et nullo ambiguae voluntatis differamur incerto; orandum est, quaerendum est, pulsandum est : oratione misericordiam, inquisitione profectum, tentamento aditum reperturi. Quin etiam
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo quantũ int̾festucã & trabẽ discriminis:. tantũ
ostendit peceatũ in sp̃m ẽdicionẽ cȩteroꝵ criminũ ex¬
cedere : ut cũ in fideles delicta corporis aliis ex ꝓbren.
ut assumamꝰ nob̾ arguendi aliquos auctoritatẽ sineullo
ꝓpriȩ em̃dationis exẽplo. & medendȩ cecitatis alienȩ
iactantiã ꝓferamꝰ ipsi tenebris corruptiluminis
constituti: cũ difficilequenquã sit prȩstare qđ egeat
& optimũ sit exẽplo potiꝰ docereꝗ dictis. Cura ergo
ꝓpriȩ udhibenda ẽ cȩcitati : ꝗͥa exnatura rerũ . ẽ. ñ
priꝰ aliquem purgandȩ de oculo frĩs festucȩ idoneũ
effici possedoctorẽ. quã demẽtissuȩ lumine trabẽ
ꝑfidiȩ grauantis eieterit. Capͣ ui.

Expanded text:
inter festucam et trabem discriminis est, tantum ostendit peccatum in Spiritum conditionem caeterorum criminum excedere: ut cum infideles delicta corporis aliis exprobrent, ut assumamus nobis arguendi alios auctoritatem, sine ullo propriae emendationis exemplo; et medendae caecitatis alienae jactantiam praeferamus, ipsi in tenebris corrupti luminis constituti: cum difficile quemquam sit praestare quod egeat, et optimum sit exemplo potius docere quam dictis. Cura erga propriae abhibenda est caecitati: quia ex natura rerum est, non prius aliquem purgandae de oculo fratris festucae idoneum effici posse doctorem, quam de mentis suae lumine trabem perfidiae gravantes ejecerit. CAPUT VI.
Abbreviated transcription (Latin):
suffic̃. & qđ inhibem᷑ solliciti eẽ decrastino : totũ sub
dicti caelestis significantia c̃tinet᷑. Iubem̃ igit᷑ ñ ambi¬
gere defuturis. Satis enĩ uitaenraẽ malitia & dierũ
qͥb uiumꝰ peccita sufficumt: ut circa haec purganda &
ꝓmerenda om̃is uitae nr̃ẽ meditatio laborq uersetur.
leetiã defuturoꝵ diffidentia in exprabił irreligiositas
c̃trahat᷑ cũ cessante cura nr̃a ipsa moffitio suo quae suñ
futura sollicita sint & nob a ternȩ daritatis profectus
dĩ procurante bonitate iã ñ sollictis p̃paretur
mouet: nec illũ om̃ĩno suscipi patitur. Sed cõpugnare
ꝓpositis subsequentia existima̾t᷑. cũ dic̃. Quo iudicio iudi¬
caueritis. iudicabit᷑ de uob̾. Sed suꝑiusait. Nolite iudica¬
re: ne uidicemini Nũ quid boni iudicu arbitriũ susci¬
piñ oportebit: Antquin ꝓfitet᷑ ꝓc̃dicione. iudican¬

Expanded text:
sufficit, et quod inhibemur solliciti esse de crastino; totum sub sufficit, et quod inhibemur solliciti esse de crastino; totum sub dictis coelestis significantiae continetur. Jubemur igitur non ambigere de futuris; satis enim vitae nostrae malitia, et dierum quibus vivimus peccata sufficiunt, ut circa haec purganda et promerenda omnis vitae nostrae meditatio laborque versetur, ne etiam de futurorum diffidentia inexpiabilis irreligiositas contrahatur: cum cessante cura nostra, ipsa in officio suo, quae sunt futura, sollicita sint, et nobis aeternae claritatis profectus, Dei procurante bonitate, jam non sollicitis praeparetur. movet, nec ullum omnino suscipi patitur. Sed compugnare propositis subsequentia existimantur, cum dicit: Quo judicio judicaveritis, judicabitur de vobis. Sed superius ait: Nolite judicare, ne judicemini. Numquid boni judicii arbitrium suscipi non oportebit? Atquin profitetur pro conditione judic
Abbreviated transcription (Latin):
discriminat. & int̾uentu suo diei diem surrogat. Futuri
aũ tẽporis significantia: c̃tinet᷑ in crastinõ. Ergo de fu¬
turo sollicitos noseẽ. dsuetuit. Incuria aũ solliatudi¬
nis relaxate: ñ negligentiȩ sed fidĩ ẽ. Curenĩ solli¬
citi simꝰ incrastino. cũ crastinꝰ dies sibi ipse solliatꝰ sit:
Ergo anxietatẽ nram ipsa pronob̾ dies sollicita depel¬
lit. Sed sollicitudo ut arbitror ꝓpriꝰẽ. homims affectꝰ.
Hancenĩ excitat autcurȩ aut metꝰ aut doloris anxietas.
Dies uͦ cursuse tẽporis. & sola ꝓuidentiã consecuta :¬
sollicitudi recipiunt affectũ. Constituet᷑ ergo dieseẽ
anmal qđ et caueat. & proscat et curet : cui & malitia
ꝓpria sufficiat. neq extrinsecus accidenti sit cumuldo¬
da peccato. Sednatura rei ñ capit: diei deputarem̃tis
affectũ. Ergo qđ sibi ipsa solliata ẽ. & qđ ei malitia sua

Expanded text:
discriminat, et interventu suo diei diem subrogat: futuri discriminat, et interventu suo diei diem subrogat: futuri autem temporis significantia continetur in crastino. Ergo de futuro sollicitos nos esse Deus vetuit. Incuria autem sollicitudinis relaxatae, non negligentiae. sed fidei est. Cur enim solliciti simus in crastino; cum crastinus dies sibi ipse sollicitus sit? Ergo anxietatem nostram ipsa pro nobis dies sollicita depellit. Sed sollicitudo, ut arbitror, proprius est hominis affectus: hanc enim excitat aut curae, aut metus, aut doloris anxietas, Dies vero cursus est temporis: et sola providentiam consecuta sollicitudinis recipiunt affectum. Constituetur ergo dies esse animal, quod et caveat, et prospiciat, et curet; cui et malitia propria sufficiat, neque extrinsecus accidenti sit cumulanda peccato. Sed natura rei non capit, diei deputare mentis affectum: ergo et quod sibi ipsa sollicita est, et quod ei malitia sua
Abbreviated transcription (Latin):
x̧t̾nitascorporal. ut mox igni iudici destinentur
xtͥmtatis opꝰ prestẽt᷑ ad poenam. Omẽmigit᷑ expec¬
tationem nram infide rȩꝓmissionũ & uirtutis suȩ
potestate exigitcollocari : ut curarerũ qͥb indigemꝰ
omissa. ab eo potiꝰ omĩa a quo ipsi uitaleexor dium su¬
mimꝰ expetamꝰ. regnũq dĩ uitae nraẽ stipendus quȩramꝰ.
Ithaec recte ꝑfecteq uiuentiũ merces ÷ : ut in nouam ca¬
lestemq substantiam exhac corruptibił corporis mate¬
rie transferant᷑ & corruptio terrena caelesti incor¬
rup̾tione mutet᷑. Gentiũ gͥest infidelitatis iftꝰ aura
angi: qͥb scłi amoredetentis & corporis gaudusoccu¬
pat̾is. nullũ ꝑfidẽ & confessionẽdĩ incaȩlesttregnũ
Crastinꝰ enĩ diessollicitꝰ erit sibi ipsi. Sufficitdiei
malitia sua. Conimine iudiciũ ẽ. diem ẽẽ. labentiũ
tẽpoꝵ cursũ. luce soł inluminatũ : quẽ nox int̃iecta

Expanded text:
aeternitas corporalis, ut mox igni judicii destinentur;aeternitas corporalis, ut mox igni judicii destinentur;aeternitatis opus praestetur ad poenam. Omnem igitur exspectationem nostram in fide repromissionum et virtutis suae potestate exigit collocari: ut cura rerum quibus indigemus omissa, ab eo potius omnia, a quo ipsi vitale exordium sumpsimus, exspectemus, regnumque Dei vitae nostrae stipendiis quaeramus. Et haec recte perfecteque viventium merces est, ut in novam coelestemque substantiam ex hac corruptibilis corporis materie transferantur, et corruptio terrena coelesti incorruptione mutetur. Gentium igitur est, infidelitatis istius cura angi: quibus saeculi amore detentis, et corporis gaudiis occupatis, nullum per fidem et confessionem Dei in coeleste regnum Crastinus 695 enim dies sollicitus erit sibi ipse. Sufficit diei malitia sua . Commune judicium est, diem esse labentium temporum cursum luce solis illuminatum, quem nox interjecta
Abbreviated transcription (Latin):
suȩ sortȩ ut sint sẽꝑ accipiant. Si enĩ foenũ agri¬
qđ hodie ẽ. & cras inignẽ mittit᷑ ds̃ sic uestit᷑
quantomagis uos minime fidi. Eidĩ nrae inux¬
olabilẽ c̃fidentiã exẽploꝵ auctoritate confir¬
mat : uttanto maioris ꝑiculi ressit ambigere
ꝗto ipensiore cura omẽm occasionẽ inftoelitatis
abstulerit. Foenũ ñ idcirconascit᷑ ut det᷑ igni : neq idõ
uestiendi eiꝰpeculiaris dõ cura ẽ. ut cremet᷑. Sed sub
foem nomine ñ cupataseẽ. adõgentes. crebro inuenimꝰ
Germ̃ aũ illudẽ : qđ uirtutis suȩ flore dilapso ad calor ẽ
solis arescit. Igiturrequies nulla gentib neq mortis
uteõpe utuolunt cõpedioquies dabit᷑: corporalis
& ipsis &ernitas destinabit᷑ ut ignis ȩgerni impsis sit
acterna materies. & mumũsis sẽpit̾nis exerceat᷑ ultio
sempit̃na. Siigit᷑ gentib id circotantũ indulgetur

Expanded text:
suae sortesuae sorteic vestit; quanto magis vos modicae fidei ? Fidei nostrae inviolabilem confidentiam exemplorum auctoritate confirmat: ut tanto majoris periculi res sit ambigere, quanto impensiore cura omnem occasionem infidelitatis abstulerit. Foenum non idcirco nascitur, ut detur igni; neque ideo vestiendi ejus peculiaris Deo cura est, ut cremetur: sed sub foeni nomine nuncupatas esse a Deo gentes, crebro invenimus. Germen autem illud est, quod virtutis suae flore dilapso, ad calorem solis arescit. Igitur requies nulla gentibus, neque mortis, ut volunt, compendio quies dabitur: sed corporalis et ipsis aeternitas destinabitur ut ignis aeterni in ipsis sit aeterna materies, et in universis sempiternis exerceatur ultio sempiterna. Si igitur gentibus idcirco tantum indulgetur
Abbreviated transcription (Latin):
Iđ si ad sensum humanȩ intelligentiȩ refert᷑: colorẽ lilu
uelam̃ti candor potueratemulari. Sed lilia ñ labo¬
rantia neq nentia significare intelligendas cengłoꝵ
exꝓpͥo laboreaut arte existima rent᷑ habuisse. Etcũ in
tura isti germinis ut aptissime cȩlestib angłoꝵ
substantus cõparet᷑. Hocenĩ efflorescens cũ ab strrpe
detentȩ humi radicis auellit̾: naturȩ suȩ uirtutem
licet aruisse putet᷑. occultat & redeunte tẽpr̃ rursũ
lilu su honore uestit᷑. Ixse igit᷑ efflorescit acreddit᷑
& qđ ẽ. nec radici potest debere nect̾rae : cũ ille qͥse
subeat sucus exsesit. Atq italicet annue huiꝰ ui
riditatis exẽplo. uirtutẽ suȩ cȩlestis substantiȩ
emulat᷑: cũ ed  tantũ qđ intrase acceptũ habeat
a latur inflorẽ. Idđõ gͦ lilia ñ laborant neq nent
qa uirtutes angłoꝵ exea quã adeptes̃ originis

Expanded text:
Quod si ad sensum humanae intelligentiae refertur, colorem lilii, Quod si ad sensum humanae intelligentiae refertur, colorem lilii, velamenti candor potuerat aemulari. Sed lilia non laborantia neque nentia significari intelligenda sunt angelorum ex proprio labore aut arte existimarentur habuisse. Et cum intura istius germinis, ut aptissime coelestibus Angelorum substantiis comparetur. Hoc enim efflorescens, cum a stirpe detentae humi radicis avellitur, naturae suae virtutem licet aruisse putetur occultat, et redeunte tempore rursum lilii sui honore vestitur. Ex se enim efflorescit ac redditur; et quod est, nec radici potest debere nec terrae: cum ille qui se subeat succus, ex se sit. Atque ita annuae licet hujus viriditatis exemplo, virtutem suae coelestis substantiae aemulatur: cum ex eo tantum, quod intra se acceptum habeat, alatur in florem. Ideo ergo lilia non laborant, neque nent: quia Virtutes angelorum, ex ea quam adeptae sunt originis
Abbreviated transcription (Latin):
mine uolucrũ exẽplonos inmundoꝵ sp̃uũ adoratur.
qͥbsᷤ nealiqͦnegotio quȩrendi & c̃gregandi uiuend tͥam̃
tribuit᷑ de aetẽrm c̃silu potestate substantia. Atq ut ad
estis : fidẽ uitalis substantiȩ nr̃ȩ dedocum̃to sp̃uum
firmauit: opinionẽ autẽ habitus futuri iudicio cõmu¬
nis intelligentiȩ dereliqͥt. Cũ eñĩ uniuersoꝵ corpoꝵ
quȩ uitã hauserint diuersitatẽ. in unũ consũmatum
uirũ ꝑfectũq sit excitaturꝰ: solusq potens sit ad
uniꝰ cuiꝰq ꝓceritatẽ cubitũ unũ & alterũ terciũ ue
prestare.: deuestitu .i. despecie corpoꝵ cũ tanti eiꝰ gła
c̃tumelia ambigemꝰ: qͥutȩqualẽ atq unifor mẽ om̃ẽm
hominẽ efficiat tantũ m̃sura sit humanis corporib
additurꝰ : Consideratelilia agri: quomodo crescun.
Non laborant neq nent. Dicoaut᷑ uob: qm̃ nec salomon
in omĩ gła sua icooꝑtus ẽ sic̃ uũ existis. Lilia ñ la¬

Expanded text:
 adhortatur: quibus sine aliquo negotio quaerendi et congregandi, vivendi tamen tribuitur de aeterni consilii potestate substantia. Atque ut ad estis ? Fidem vitalis substantiae nostrae de documento spirituum firmavit: opinionem autem habitus futuri, judicio communis intelligentiae dereliquit. Cum enim universorum corporum, quae vitam hauserint, diversitatem in unum consummatum virum perfectumque sit excitaturus, solusque potens sit ad uniuscujusque proceritatem cubitum unum et alterum tertiumve praestare, de vestitu, id est, de specie corporum, cum quanta ejus contumelia ambigimus ! qui ut aequalem atque uniformem omnem hominem efficiat, tantum mensurae sit humanis corporibus addituoniam nec Salomon in omni gloria sua coopertus est sicut unum ex istis, etc. . Lilia non la
Abbreviated transcription (Latin):
bene iudicabit᷑: si omĩno ñ eritiudicandũ Sediã dudũ
ut suꝑius cognoscit᷑. mhil in uerb dĩ leue aut in ane
tractatur : om̃isq hic ultra gentiũ auriũ sermo est
Iudicariem̃ de sponsionib suis uetuit: ql ut iudicia ex in¬
certis reb int̃hominessumunt᷑. ita & hoc iudiciũ aduer¬
sus dm̃ exsentiendi atq opinandi ãbiguitate suscipitur.
Qđ penitꝰ repellita nob: ut constans potius fides retineatur.
qr ñ sic̃ inreb cȩteris peccatũ sit ꝑperã iudicasse: sed in his
reb tantũ modo dedõ iudiciũ initiũ eẽ. sit criminis.
blasphemiã extra uemã futurã. ceteris omĩb dõ in¬
dulgentiã largientẽ. Peccatũ aũ in sp̃mẽ. dõ uirtutis

Expanded text:
bene judicabitur, si omnino non erit judicandum. Sed jam dudum, ut superius cognoscitur, nihil in verbis Dei leve aut inane tractatur: omnisque hic ultra sensum gentilium aurium sermo est. Judicari enim de sponsionibus suis vetuit: quia ut judicia ex incertis rebus inter homines sumuntur, ita et hoc judicium adversum Deum ex sentiendi atque opinandi ambiguitate suscipitur, quod penitus repellit a nobis, ut constans potius fides retineatur; quia non sicut in rebus caeteris, peccatum sit 696 perperam judicasse; sed in his rebus tantummodo de Deo judicium, initium esse sit criminis.blasphemiam extra veniam futuram, caeteris omnibus Deo indulgentiam largiente. Peccatum autem in Spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
Indictis dĩ ueritas. ẽ: & rerũ creandarũ efficientia om̃is
inuerbo ẽ: Ita nec qđ spopondit ambiguũ. ẽ: nec iN¬
efficax qđ locutus est. Nihil .ẽ. qđ non insubstantia sua
& creatione corporeũ fit : & om̃ium siue in cęlo siue in
terra siue uisibiliũ siue inuisibiliũ elem̃ta formata sunc

Expanded text:
In dictis Dei veritas est, et rerum creandarum efficientia omnis In dictis Dei veritas est, et rerum creandarum efficientia omnis in verbo est. Ita nec quod spopondit ambiguum est, nec inefficax 692 quod locutus est. Nihil est quod non in substantia sua et creatione corporeum sit: et omnium, sive in coelo sive in terra, sive visibilium sive invi
Abbreviated transcription (Latin):
incorde ur̃o qͥ manducetis: neq corpori uestro quid
induatis. Quȩ consequuntur non satis ꝓpositionibus
congruunt Nũ qͥd & unius dñi seruus non possit circa
uestẽ. eẽ. cibũq sollicitus Nũ qͥd ꝑ aduersã ualitudi¬
nẽ hͤabetato oculi lumine obscurabitur corpꝰ : aut qđ
corporis lum̃. eẽ. possit exoculo: Nũqͥd thesaurizare
tus circa futuroꝵ curã infideliũ sensus. ẽ. calũniantũ
quȩ in resurrectione corpoꝵ species sit futura. quȩ in
substantia ȩt̃nitatis alimonia. & cũ ex difficultatib quȩ¬
stionũ inutiliũ quȩdã utendarũ p̃sentiũ uoluptatũ ratio
quȩsita. ẽ : inutili metu circa dĩ reuerentiã demorantes
in scłi gaudia transeunt. atq ita .ẽ. ut duob dominis
uniꝰ infidele seruitiũ sit. Igit᷑ ex sũmo impietatis affec
Nne anma plus. ẽ. quã esca & corpus plus quã uestim̃tũ.

Expanded text:
in corde vestro, quid manducetis; neque corpori vestro, quid in corde vestro, quid manducetis; neque corpori vestro, quid induatis. Quae consequuntur, non satis propositionibus congruunt. Numquid et unius domini servus non possit circa vestem esse cibumque sollicitus? Numquid per adversam valetudinem hebetato oculi lumine obscurabitur corpus? aut quod corporis lumen esse possit ex oculo? Numquid thesaurizare tus circa futurorum curam infidelium sensus est, calumniantium quae in resurrectione corporum species sit futura, quae in substantiam aeternitatis alimonia; et cum ex difficultatibus quaestionum inutilium, quaedam utquaesita est, inutili metu circa Dei reverentiam demorantes, in saeculi gaudia transeunt; atque ita est, ut duobus dominis unius infidele servitium sit: igitur ex summo pietatis affectNonne anima pluris est quam esca, et corpus pluris est quam vestimentum ?
Abbreviated transcription (Latin):
& adultionẽ negligentes & ad diligendũ ꝓmiscuos
& adhumanã głamincuriosos c̃firmari nos inspem
bonoꝵ aet̃noꝵ laborat. Plures enĩ & amor p̃sentiũ
& desideratio futuroꝵ in certos facit: & aut in¬
lecebris capit. aut infidelitate confundit. Ergo regñ¬
ẽẽ. positũ. ẽ. ꝓfessus : uult sine aliqͣ incertȩ uolun-¬
tatis ambiguitate sꝑari: Alioqͥn iustificatio exfide
nulla. ẽ: si fides ipsa fiat ambigua Igitur curã
nullã. ẽẽ. uestitus & cibi p̃cipit: dicens & escis animã
& cibo corpꝰ. ẽẽ. p̃tiosus. Et qͥdẽ pulchrũ. ẽ. p̃sentiũ
rerũ contẽptu. curã tantũ diuinis reb impendere
Sed altius sermo descendit: & in cȩlestis dicti intelligen-¬
tiã uerb̃ sub iecta ratio extenditur Thesaurũ dñs
condi iussit incęlo. & exoculi lumine corpori qͦq splen-¬
dorẽ spopondit: & dñis duob neminẽ placere posse
testatus est. Et post hȩc ait. Idõ dico uob̃ ne cogitetis

Expanded text:
 ad ultionem negligentes, et ad diligendum promiscuos, et ad humanam gloriam incuriosos; confirmari nos in spem bonorum aeternorum laborat. Plures enim et amor praesentium, et desperatio futurorum incertos facit: et aut illecebris capit, aut infidelitate confundit: Ergo regnesse positum est professus, vult sine aliqua incertae voluntatis ambiguitate sperari: alioquin justificatio ex fide nulla est, si fides ipsa fiat ambigua. Igitur curam nullam esse vestitus et cibi praecipit, dicens et escis animam, et cibo corpus esse pretiosius. 7. rerum contemptu, curam tantum divinis rebus impendere: sed altius sermo descendit, et in coelestis dicti intelligentiam verbis subjecta ratio extenditur. Thesaurum Dominus condi jussit in coelo, et ex oculi lumine corpori quoque splendorem spopondit, et dominis duobus neminem placere posse testatus est: et post haec ait: Ideo dico vobis, ne cogitetis
Abbreviated transcription (Latin):
porib exulantiũ corporeã tam̃ naturȩ suȩ substantiã
sorciuntur : quia om̃e qđ creatũ. ẽ. in aliquo sit necesse
est: Atq idõ inertiã inutilismȩ quęstionis ds̃ arguens.
non patitur anima & corpore inȩt̾nitatis substantia
collocandis. spẽ nr̃am futuri in resurrectione cibi
& uestitus sollicitudine demorari: netanta p̃tiosa
reddenti corpus scilic& atq animã. contumeliã in non
efficiendis leuiorib inferatur Respicite uolatilia

Expanded text:
poribus exsulantium, corpoream tamen naturae suae substantiam sortiuntur; quia omne quod creatum est, in aliquo sit necesse est. Atque ideo ineptiam inutilissimae quaestionis Deus arguens, non patitur, anima et corpore in aeternitatis substantia collocandis, spem nostram futuri in resurrectione cibi et vestitus sollicitudine demorari: ne tanto pretiosa reddenti, corpus scilicet atque animam, contumelia in non efficiendis levioribus inferatur. 9. Non la
Abbreviated transcription (Latin):
futurȩ spei illũ cũ quo conũ sabat᷑ inuitat. Deniq̃¬
pilatus & manus lauit &po pło iudaico innocentẽ se a dñi
os Suos fusi dm̃ci sanguinis crim̃ quotidie in confessionẽ
fidei absolutus gentiũ popłs demigrat. Offerentiuꝰ¬

Expanded text:
futurae spei illum cum quo conversabatur invitat. Deniqfuturae spei illum cum quo conversabatur invitat. DeniqPilatus et manus lavit, et populo Judaico innocentem se a Dominos suos fusi dominici sanguinis crimen, quotidie in confessionem fidei ablutus gentium populus demigrat
Abbreviated transcription (Latin):
sepulti: huiꝰ ꝑegrmationis nr̃ȩ aet̃nam reqͥem sortiem̃.
ncuius rti fide heremiȩ ꝓphetia fubdit̃: ut in facti istiꝰ
oꝑe tanto ante diuinȩ uocis auctoritas ostende ret᷑.
tudicis. Secd quã diuersus sermoẽ: qͥ fuerat ad sacerdotẽ.
lli enĩ quȩrenti an ipse xp̃c eẽt: dixerat. tudixisti.
tanꝗ dep̃teritis sacerdoti: q semꝑ uenturum xp̃m ex
lege ipse dixisset Huic uͦ legis ignaro interroganti
anipse eẽt rex nudeoꝵ ⁊ dicit᷑ tudicis: qr ꝑfidem
p̃sentis confestionis salus gentiũ. ẽ & qđ hoc dese
ille qͥ antea ignorabat loquat᷑. qđ hiinegent qui
antea loquebantur. XXX. IIII.
ebeno aut̃ Pilato ẜyo ⁊Ribunali. misit adillũ
uxor sua: dicens. Nichil tibi & iusto isti.Species
mea gentiũ t̃plebest: quȩ iam fidelis eum cum quo
conuersabat᷑ meredulũ popłm ad xp̃i fidẽ aduocat.
Quȩquia ipsa multũ sit passa ꝓxp̃o : in eandemgłam

Expanded text:
sepulti, hujus peregrinationis nostrae aeternam requiem sortiemur. sepulti, hujus peregrinationis nostrae aeternam requiem sortiemur. In cujus rei fidem Jeremiae prophetia subditur, ut in facti istius opere tanto ante divinae vocis auctoritas ostenderetur .Tu dicis. Sed quam diversus sermo est, qui fuerat ad sacerdotem? Illi enim quaerenti, an ipse Christus esset, dixerat: Tu dixisti tamquam de praeteritis sacerdoti, quia semper venturum Christum ex lege ipse dixisset. Huic vero legis ignaro, interroganti an ipse esset rex Judaeorum, dicitur: Tu dicis: quia per fidem praesentis confessionis salus gentium est, et quod hoc de se ille qui antea ignorabat loquatur, quod hi negent qui antea loquebantur. CAPUT XXXIII.edente autem Pilato pro tribunali, misit ad illum uxor sua, dicens: Nihil tibi sit et justo isti . Species in ea gentium plebis est: quae jam fidelis eum, cum quo conversabatur, incredulum populum ad Christi fidem 807 advocat. Quae quia ipsa multum sit passa pro Christo, in eam
Abbreviated transcription (Latin):
sione dñi commotis infernis suꝑnisq. om̃ib & reuulsis.
& in oblqͥuionẽ officusi uniũsoꝵ elem̃toꝵ ꝓcuratio¬
ne stupe facta: nec int̃ mortuos uisita ret᷑. nec int̃ui¬
uos pꝰ resurreetionẽ hab̾et facultatem poenitentiae
Deargenteis uͦ redditis. qi p̃cium sanguinis eẽt. neq.
in eorbanan. idẽ. inoblationũ pecuma. ad misceri
liceret : consilio inito emitur ager figuli & insepul¬
turã peregrinoꝵ deputat᷑. Magnũ hõc ꝓphetiȩ sacra.¬
Figuli opus.ẽ. deluto uasa formare. cinꝰ inmanu sit ex
luto  uas aut id ipsum aut pul chrius reformare.
umũ sitas eius adquiritur . & insepulturam
ꝑegrinoꝵ atq inopũ deputat᷑. Nichil hinc ꝑtinet
ad isrł: & totus hic scłi empti usus aliems. ẽ: his uidelic&
figuli ẽ. qr di omĩa sunt cuꝰ inmnanu sit. nos ut uelit tanꝗ
figulus reformare. In hocigit᷑ agroxp̃o commortui &con¬

Expanded text:
sione Domini commotis infernis supernisque omnibus et revulsis, sione Domini commotis infernis supernisque omnibus et revulsis, et in oblivionem officii sui universorum elementorum procuratione stupefacta, nec inter mortuos visitaretur, nec inter vivos post resurrectionem haberet poenitentiae De argenteis vero redditis , quia pretium 806 sanguinis esset, neque in corbanan, id est, in oblationum pecunia admisceri liceret, consilio inito emitur ager figuli, et in sepulturam peregrinorum deputatur. Magnum in hoc prophetiae sacramFiguli opus est de luto vasa formare cujus in manu sit ex luto eodem, vas aut ad ipsum opus, aut pulchrius reformare. universitas ejus acquiritur in sepulturam peregrinorum atque inopum deputatur. Nihil hinc pertinet ad Israel, et totus hic saeculi empti usus alienus est, his videlicet figuli est, quia Dei omnia sunt, cujus in manu sit, nos ut velit tamquam figulus reformare. In hoc igitur agro Christo commortui et con
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑiꝰ traccatũ ẽ. Nã primũ ait ñ se intelligere qͥd
diceret: sequenti: nonseei adhȩsisse Tertiou̾: se
homimnẽ ñ nosse. Et uere ꝓpe iã sine piaculo hominẽ ne¬
gabit: quẽ dĩ filium primis agnouerat. Tam̃ qr
ex infirmitate carnis uł ambiguus extitisset ama¬
rissime fleuit: recolens trẽpidationis isti culpã
pilato. gentiũ iudici. Hon enĩ exlege uidicari reus
poterat᷑ exlogȩ: ipse sine doloatq̃ peccato.
sacerdotib : ut licet ipse uenditi sañgunis in iusti
auctor ẽẽt . tam̃ ementiũ infidelitatẽ ipsa ꝓfessio
uendentis argueret. Qui responder̃. Quid ad nos:
Tuiuderis. Professio audax atq cȩca ẽ. Emisse se iusti
sanguinẽ audiunt & extra iudicii reatũ futuros ẽẽ.
secredunt: cũ tam̃ dicendo tuuideris. facinus ipsum
inuendente constituant: contraaut̃ uendentis testimonio
Scelus ementiũ confirmet᷑. Secedens itaq suspenditse : dam¬
nato xp̃o. Ita mortis uidae tempꝰ ẽ. comparatũ : ut sub pas¬

Expanded text:
s tractatum est. Nam primo ait, non se intelligere quid diceret: sequenti, non se ei adhaesisse: tertio vero, se hominem non nosse. Et vere prope jam sine piaculo hominem negabat, quem Dei filium primus agnoverat: tamen quia ex infirmitate carnis vel ambiguus extitisset, amarissime flevit, recolens trepidationis istius culpam Pilato gentium judici. Non enim judicari reus poterat ex lege, ipse sine dolo atque peccato.sacerdotibus: ut licet ipse venditi sanguinis justi auctor esset, tamen ementium infidelitatem ipsa professio vendentis argueret. Qui responderunt, quid ad nos? Tu videris . Professio audax atque caeca est. Emisse se justi sanguinem audiunt, et extra judicii reatum futuros esse se credunt: cum tamen dicendo: Tu videris, facinus ipsum in vendente constituant, contra autem vendentis testimonio scelus ementium confirmetur. Secedens itaque suspendit se damnato Christo . Ita mortis Judae tempus est comparatum ut sub pas
Abbreviated transcription (Latin):
fideliũ atq infideliũ. fit om̃ium scđm dexteram
sinistrãq diuisio: unus ex duob ad dexterã situs
fidi iustificatione saluatur. Addit᷑ etiã illud
opꝓbriũ quo se isrł in fidelitatis argueret: cũ dicit᷑.¬

Expanded text:
fidelium atque infidelium fit omnium secundum dexteram fidelium atque infidelium fit omnium secundum dexteram sinistramque divisio: unus ex duobus ad dexteram situs, fidei justificatione salvatur . Additur etiam illud opprobrium, quo se ipse I
Abbreviated transcription (Latin):
gentiũ infirmitats atq manitas manu conp̃hen-¬
sa firmat᷑: quin etiam capiti eius illiditur:
Capiti ut opinor deictu calami ñ grandis inuiria. ẽ:
sedtipica ⁊ meoratio seruat᷑. ut in firmitas gentium
adorat᷑. Procedenfes aut̃. homini cui dã eyrenensi
lignũ passionis imponunt. Indignus enĩ uidȩus erat
xp̃i crucẽ ferre : qr fidĩ gentiũ erat reliquũ & erucẽ
acciꝑe& cõpati. Locus de indecrucis talise: ut positus
inmedio terrae. & tanꝗ inuerticẽ huiꝰ uniũ sitatis
insistens ad capessendã dĩ cognitionem uniũ sis gen-¬
tib eẽt.ȩqualis. Oblatũ qͦq uinum felli ad mixtũ
bibe recusauit. Honenim aet̃nȩ głae in corruptioni
peccatoꝵ amaritudo miscet᷑. Uestis li eiussorte potius
diuisa ꝗ scissa : mansurã in cor ruptionẽ corporis
omẽm humanigeneris uniũ sitatẽ uocari ad sacram̃tũ
passionis dñi ostendentes. Sed qr ꝑudiuersitatem

Expanded text:
gentium infirmitas atque inanitas manu comprehengentium infirmitas atque inanitas manu comprehensa firmatur. Quin etiam capiti ejus illiditur. Capiti, ut opinor, de ictu calami non grandis injuria est: sed typica in eo ratio servatur, ut infirmitas gentiliuadoratur . 4. Procedentes autem, homini quidam Cyrenensi lignum passionis imponunt. Indignus enim Judaeus erat Christi crucem ferre: quia fidei gentium erat relictum, et crucem accipere et compati. Locus deinde crucis talis est, ut positus in medio terrae, et tamquam in vertice hujus universitatis insistens, ad capessendam Dei cognitionem universis gentibus esset aequalis. Oblatum quoque vinum felli admixtum bibere recusavit: non enim aeternae gloriae incorruptioni peccatorum amaritudo miscetur. Vestis 808 vero ejus sorte potius divisa quam scissa, mansuram incorruptionem corporis omnem humani generis universitatem vocari ad sacramentum passionis Domini ostendentes. Sed quia per diversitatem
Abbreviated transcription (Latin):
reis poscentib dimitti oportebat iħm absolueret:
baraban potiꝰ hortantib sac̃dotib popłselegit
nt̃p̃tatio aut̃ nominis baraba ẽ. patris filiꝰ Iã itaq
archanum futȩ̃ infidelitatis ostendit᷑. xp̃o patris
filiũ p̃ferendo. antixp̃m scilicet hominẽ peccati& za-¬
buli filiũ : potiꝰq ad hortantib principib suis eligunt dam¬
nea. & harundo dexterȩ: & genu flexeo posito adorat᷑
illudit̾. Susceptis uidelic& om̃ib corporis nr̃i infirmita.¬
tib. om̃ium deinde mart rrum qͥb regnũ secũ exati
debitũ. sanguine in cocci color ꝑ fundit : p̃ciosoq
ꝓpħarũ ac p̃atriarcharũ inpurpura honore uestitur.
Spinis quoq id ẽ. compungentium quondã peccatis genti.¬
ũ coronat᷑ : ut exreb ꝑnitiosis atq mutilib: quȩ
capiti eiꝰ. idẽ. dõ circundata molliunt᷑. gła quȩreret᷑
peccatoꝵ. Est aut̃ aculeus in spmnis: exqͥb xp̃o
uictoriȩ corona contexit᷑. Incalamo uꝰ earundẽ

Expanded text:
 dimitti oportebat, Jesum absolveret : Barabban potius hortantibus sacerdotibus populus elegit . Interpretatio autem nominis Barabbae est patris filius. Jam itaque arcanum futurae infidelitatis ostenditur, Christo patris filium praeferendo, antichristum scilicet hominem peccati et diaboli filium: potiusque adhortantibus principibus suis eligunt damnea, et arundo dexterae, et genu posito adoratus illuditur. Susceptis videlicet omnibus corporis nostri infirmitatibus, omnium deinde martyrum, quibus regnum secum erat debitum, sanguine in cocci colore perfunditur: pretiosoque prophetarum ac patriarcharum, in purpura, honore vestitur. Spinis quoque, id est, compungentium quondam peccatis gentium coronatur: ut ex rebus perniciosis atque inutilibus, quae capiti ejus, id est, Deo circumdata moliuntur, gloria quaereretur peccatorum. Est enim aculeus in spinis, ex quibus Christo victoriae corona contexitur. In calamo vero earumdem
Abbreviated transcription (Latin):
ueritatis hoc qđ erat in audiens amp̾tat᷑.Lurba aut̃
om̃is adũ suscdñm gladus armata ꝓcesserat. Recondi gla¬
diũ p̃cepit: q eos ñ humano sedoris sui gladio eẽt
pempturus. Eꝑcerũ si scđmn sententiam eius. omĩs
ipsuis inquagłabat᷑ legis ignarus. etiam sacram̃to an
loquerent᷑. Qum etiam is ipse xp̃orẽ. confessusin¬
uitus : dño dicente. Iudixisti. Ciius maiestate audita
uestem sibi discidit : ipsum uidelic& quo contegebat᷑
uelam̃tũ legis abrumpens. In palmis uero atq sputis.
al consũ man̾lam hominis hũmilitatẽ uniũ sa in eum
contumeliarũ genera exercebarst᷑. Diligent aut̃contu¬

Expanded text:
veritatis hoc quod erat inaudiens amputatur. 805 Turba autem veritatis hoc quod erat inaudiens amputatur. 805 Turba autem omnis adversus Dominum gladiis armata processerat. Recondi gladium praecepit: quia eos non humano, sed oris sui gladio esset perempturus. Caeterum si secundum sententiam ejus omnis gipsius, in qua gloriabatur, legis ignarus, etiam sacramento anloquerentur. Quin etiam is ipse Christum est confessus invitus, Domino dicente: Tu dixisti. Cujus majestate audita vestem sibi discidit, ipsum videlicet quo contegebatur velamentum legis abrumpens. In palmis vero atque sputis, ad consummandam hominis humilitatem, universa in eum contumeliarum genera exercebantur . 4. Petri n
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ diligere. Osculũ em̃ eiꝰ dñs non respuit. Qđ aut̃
ait iude fac qđ facis: traditionẽs suȩ potestatem
Subuerbi huꝰ c̃ditione p̃miitit. Na qͥiuris sui
habebat adũsum traditores aduocare Quedecĩ
datatͥ eẽt. Dat igit᷑ inse potestatẽ dicendo fac qđ fa¬
cis: Scilicet qr uoluntatiscrim̃ ꝓfacti pensatur
inuidia: reꝑageret qđ uoluntate iã fecerat.
seruo principis sacerdotũ aurẽ abscidit.
łiq dñs ait . conuerte gladiũ tuũ in locũ suum.
Om̃s enĩ qͥ gladio utunt᷑. gladioꝑibunt.
Ergo hic ip̃se iã iudicatꝰ ẽ : qr gladio utens
gla dioꝑibit. Sed ñ om̃ib glãdio utentib: mors
soleteẽ ꝑ gladium. Hamplures aut febris
aut aliꝰ accidens casus absumit: qͥ gladio aut
uidicu officio aut resistendi latronib neces¬
sitate sint usi. Igit᷑ ab apło seruo principis
sacerdotũ auricula desecat᷑ popło uide¬
licet sacerdotio seruienti. ꝑ xp̃i discipłm
iHoboediens audit᷑ exciditur: & ad capacitati¬

Expanded text:
e, diligere. Osculum enim ejus Dominus non respuit. Quod autem ait Judae, fac quod facis traditionis suae potestatem sub verbi hujus conditione permittit. Nam qui juris sui habebat adversum traditores advocare duodecim data tibi esset . Dat igitur in se potestatem dicendo: Fac quod facis : scilicet quia voluntatis crimen pro facti pensatur invidia, re perageret quod voluntate jam faceret. ncipis sacerdotum aurem abscidit: eique Dominus ait: Converte gladium tuum in locum suum. Omnes enim, qui gladio utuntur, gladio peribunt . Ergo hic ipse jam judicatus est, quia gladio utens gladio interibit? Sed non omnibus gladio utentibus mors solet esse per gladium. Nam plures aut febris aut alius accedens casus absumit, qui gladio aut judicii officio aut resistendi latronibus necessitate sint usi. Igitur ab apostolo servo principis sacerdotum auricula desecatur: populo videlicet sacerdotio servienti, per Christi discipulum inobediens auditus exciditur, et ad capacitat
Abbreviated transcription (Latin):
genib ad uoluunt᷑. ñtiare apłis iubent᷑: ordo in
Contrariũ causȩ principał .ẽ. redditus: ut quia
a sexu isto coepta m mors eẽt: ipsi primũ resurre
Emitur uero acustodibus. qui omnia haec uiderant
argento resurret tionis silentium & mendatium
furti: honore scilicet sđi & cupiditate. quia
in pecunia honor eius est xp̃i gloria
denegatur

Expanded text:
genibus advolvuntur, nuntiare apostolis jubentur; ordo in genibus advolvuntur, nuntiare apostolis jubentur; ordo in contrarium causae principalis est redditus: ut quia a sexu isto coepta mors esset, ipsi primum resurrecEmitur vero a custodibus, qui omnia haec viderant 811 argento resurrectionis Christi silentium, et mendacium furti honore scilicet saeculi et cupiditate, quia in pecunia honor ejus est, Christi gloria denegatur
Abbreviated transcription (Latin):
& nullo antea in gressu timoris dĩ ꝑ uium.
Et quia nichil p̃tereum oporteat inpectora nr̃a
penitrare : Lapis ostio aduoluitur. & qr nullus
antea innos diuinȩ cognitionis auctar fuerat
illatus: nullus absq eo postea inferat᷑. Metus deinde
furandi corporis. & sepulchri custodia atq obsigna-¬
tio: stultitiȩ atq infidelitatis testimoniũ . ẽ qđ sig¬
nare sepulchrum eius uoluerint. cuiꝰ p̃cepto
conspexissent desepulcro mortuũ fuscitatũ. Motus
ẽ. uirtus : cũ contuso mortis aculeo & illuminat is illius
tenebris. resurgente uirtutũ cȩlestium dño infernoꝵ
patris insigne . ẽ. resurgentifilio ab inferis uircutũ
caelestiũ ministeria mittentis. Atq idõ prior ipse
resurrectionisẽ. index: ut quodã famulatu pat̃nȩ
uoluntatis resurrectio nuntiaretur. Sed confestim
dñs mulierculis ꝑ angłm adhortatis occurrit &¬
consalutat: ut ñtiãrȩ ex pectantib discipłis

Expanded text:
et nullo antea ingressu timoris Dei pervium. et nullo antea ingressu timoris Dei pervium. Et quia nihil praeter eum oporteat in pectora nostra penetrare, lapis ostio advolvitur: ut quia nullus antea in nos divinae cognitionis auctor fuerat illatus, nullus absque eo postea inferatur. Metus deinde furandi corporis et sepulcri custodia atque obsignatio, stultitiae atque infidelitatis testimonium est: quod signare sepulcrum ejus voluerint, cujus praecepto conspexissent de sepulcro mortuum suscitatum. 9. est virtus: cum contuso mortis aculeo, et illuminatis illius tenebris, resurgente Virtutum coelestium Domino, infernorum , misericordiae Dei patris insigne est, resurgenti filio ab inferis Virtutum coelestium ministeria mittentis. Atque ideo prior ipse resurrectionis est index, ut quodam famulatu paternae voluntatis resurrectio nuntiaretur. Sed confestim Dominus mulierculis per angelum adhortatis occurrit, et consalutat : ut nuntiaturae exspectantibus discipulis
Abbreviated transcription (Latin):
entes: dĩ filiũ confitentus. Qđ a ioseph rogato pilato¬
ut corpꝰ redderet. & sindone inuoluitur. & in monum̃to
nouo inpetra exsciso reponit᷑. & saxum monum̃ti ostio
aduoluitur : quãquã sit ordo gestoꝵ & sepelire eum
eẽt necesse qͥ resurrecturus eẽt exmortuis. tamen ñ sine
rerũ aliquarũ mom̃to expressa sunt singula. e¬
Ioseph apłoꝵ habet speciem: & idcirco quanquã induo-¬
decim apłoꝵ numero ñ fuerit. discipłs dñi ẽcupatur
ic munda findone corpus inuoluit. Et quidẽ in hoc eodem
linteo reperimus decęlo ad petrum umũsoꝵ animantiũ
genera sum missa. Ex quo forte ñ suꝑ flue intelligitur
sublinte l. nomine consepeliri xp̃o ȩcclesiam: quia tũ ineo
ut in confusione ȩcłae mundoꝵ atq in mundoꝵ ammaliũ
excisi: scilicet inpectus duritiȩ gentilis quodã doctrine
oꝑe excisum xp̃c infert᷑ur : rude scilicet ac nouum

Expanded text:
entes, Dei filium confitentur . entes, Dei filium confitentur . ut corpus redderet, et sindone involvitur, et in monumento novo in petra excisa reponitur et saxum monumenti ostio advolvitur : quamquam sit ordo gestorum, et sepeliri eum esset necesse, qui resurrecturus esset ex mortuis; tamen non sine rerum aliquarum momento expressa sunt singula. Joseph apostolorum habet speciem: et idcirco quamquam in duodecim apostolorum numero non fuerit, discipulus Domini nuncupatur. Hic munda sindone corpus involvit. Et quidem in hoc eodem linteo reperimus de coelo ad Petrum universorum 810 animantium genera summissa . Ex quo forte non superflue intelligitur, sub lintei hujus nomine consepeliri Christo ecclesiam: quia tum in eo, ut in confusione ecclesiae, mundorum atque immundorum animalium excisi: scilicet in pectus duritiae gentilis quodam doctrinae ere excisum Christus infertur, rude scilicet ac novum,
Abbreviated transcription (Latin):
porib gentiũ uitia corruptȩ eternitatis accepit : & in
se atq immortalitatis cõmunione ea quȩ in nob̾erant
hausisset. &q nichilagendũ eẽt extrinsecus: sp̃mcũ
clamore magnȩ uocis emisit. dolensom̃um se peccata
popłse. duinsus in partes. & ueli honor cũ custodia angł
ꝓtegentis aufert᷑. Mouet᷑ terra. Capaxemĩ huiꝰ mortui
eẽ. ñ poterat. Letro scissȩs. Omĩa em̃tũ ualila &
fortia penitrans dĩ uerbũ. & potestas cet̃ne uirtu¬
tisirrũ perat. Et monum̃ta aꝑtas. Erant enĩ mor¬
tisclaustra reserata. Et multa sc̃oꝵ corpora dormi¬
entiũ surrexer̃. Illuminans enĩ mortis tenebras & in¬
fernoꝵ obscura collustrans: In scõꝵ adp̃sens conspi-¬¬
catoꝵ r̾surrectionẽ. mortis ipsius spolia detrahebat.
ut hoc infidelitatis facinꝰ ifraheli accumularet᷑. Centu¬
rio & custodes hanc totius naturȩ ꝑturbationẽ contu¬

Expanded text:
poribus gentium vitia corruptae aeternitatis accepit; et in poribus gentium vitia corruptae aeternitatis accepit; et in se atque immortalitatis communionem ea quae in nobis erant hausisset. Et quia nihil agendum esset extrinsecus, spiritum cum clamore et voce magna emisit : dolens non omnium se peccata populus est divisus in partes, et veli honor cum custodia Angeli protegentis aufertur. Movetur terra: capax enim hujus mortui esse non poterat. Petrae scissae sunt: omnia enim tum valida et fortia penetrans Dei verbum et potestas aeternae virtutis irruperat. Et monumenta aperta sunt: erant enim mortis claustra reserata. Et multa corpora sanctorum dormientium surrexerunt: illuminans enim mortis tenebras, et infernorum obscura collustrans, in sanctorum ad praesens conspicatorum resurrectione mortis ipsius spolia detrahebat. Ut autem infidelitatis facinus Israeli accumularetur; centurio et custodes hanc totius naturae perturbationem contu
Abbreviated transcription (Latin):
a eclificabat. Hocigit᷑ maximũ om̃um & ueluti diffi¬
cillimũ ponit̾. Quid ergoueniȩ erit cũ post triduũ¬
re adificatum dĩ templum in corporis resurrectione
cernat᷑: Qđ aut̃ latrones ambo conditionẽ ei passionis
exproþrant: uniuersis etiam fidelib scandalũ crucis
pletur : & occultũ diuine oꝑationis mysteriũ totius
creationis stupore sentitur. Clamor uͦ addm̃: corporis
uoxẽ. recedentis a se uerbi cłi contestata discidium.
Demq currelinquat᷑ exclamat : dicens. Dsm̃s qua re me
dereliquisti: Sed relinquit᷑ : q erat homo &icam morte
ꝑ agendus. uin etiam homo qđ ꝑcalamũ datũ inspongia
acȩtum cũ pottisset. ꝓclamans sp̃m redlidit: diligent̃
ẽ. contuendũ. Uinũ & honor.ẽ. immortalitatis & uirtꝰ :
qđ ꝑuitiũ aut incuriȩ aut uasis acesut  Hocigit᷑ cum
madam coacuisset : ipse accepit & potauit exgentib
In calamoenĩ expongia ut potaret offert᷑. Id .ẽ. ex cor¬

Expanded text:
ae: hoc igitur maximum omnium, et veluti difficillimum ponitur? Quid ergo veniae erit, cum post triduureaedificatum Dei templum in corporis resurrectione cernetur? Quod autem latrones ambo conditionem ei passionis exprobrant ; universis etiam fidelibus scandalum crucis pletur: et occultum divinae operationis mysterium totius creationis stupore sentitur. Clamor vero ad Deum, corporis vox est, recedentis a se Verbi Dei contestata dissidium. Denique cur relinquatur exclamat, dicens: Deus, Deus meus, dereliquisti ? Sed relinquitur; quia erat homo etiam morte peragendus. Quin etiam hoc, quod per calamum datum in spongia acetum cum potasset, proclamans spiritum reddidit, diligenter est contuendum . Vinum et honor est immortalitatis et virtus, quod per vitium aut incuriae aut 809 vasis inacescit. Hoc igitur cum in Adam coacuisset, ipse accepit et potavit ex gentibus. In calamo enim ex spongia ut potaret offertur, id est, ex cor
Abbreviated transcription (Latin):
efficiendis ubi conducunt᷑ oꝑarii ad uieã de
filiis zebedei deprimo caccubitu. deduob cae¬
cis sẽcus uiam sedentib.¬
Deasina & pullo eius deͤiectis a tẽplonũmula¬
rus deficumaledicta de duob filus ad uineã
missis depublicanis & meretricib¬

Expanded text:
efficiendis. Ubi conducuntur operarii ad vineam. De filiis Zebedaei, de primo accubitu, de duobus caecis secus viam sedentibDe asina et pullo ejus, de ejectis a templo nummulariis, de ficu maledicta, de duobus filiis ad vineam missis, de publicanis et meretricib
Abbreviated transcription (Latin):
quendam hominẽ iubent᷑: & ei dicere qđ cũ eo dñs
pascha cũ discipłis facere uellet. Qui p̃ceptis ob¬
tẽꝑauerunt : & pascha parauer̃. Sedoportuerat
eosscire quo ꝑgerent : & de hominis nomine edoceri.
Alioquin: incerti ad quẽ mitterent᷑: quomodo missi
quȩ p̃cepta fuerant exeqriebant᷑. Uerũ sermo
Iꝓͥphetiȩ rerũ p̃sentiũ effectib: ad miscetur.
Hominẽ enĩ cũ quo pascha celebraturꝰ eẽt ñ nominat.
Hondũ enĩ xp̃iani nominis honor credentib erat p̃sti
sine quo pascha accepto & fracto pane conficitur.

Expanded text:
 jubentur, et ei dicere quod cum eo Dominus pascha cum discipulis facere vellet. Qui praeceptis obtemperaverunt, et pascha paraverunt . Sed oportuerat eos scire quo pergerent, et de hominis nomine edoceri. Alioquin incerti ad quem mitterentur, quomodo missi quae praecepta fuerant, exsequerentur? Verum sermo prophetiae, rerum praesentium effectibus admiscetur. Hominem enim, cum quo pascha celebraturus esset, non nominat. Nondum enim Christiani nominis honor credentibus erat praessine quo pascha accepto calice et fracto pane conficitur.
Abbreviated transcription (Latin):
irascerent᷑ & dicerent uendi istud potiꝰ inusum pauꝑum
debuisse : tũ ut ch̃s & mulieris factũ cõprobaret. & aet̃ nã
cũ p̃dicationeeuangłii oꝑis huiꝰ eẽ. memoriã sponde¬

Expanded text:
irascerentur, et dicerent vendi istud potius in usum pauperum irascerentur, et dicerent vendi istud potius in usum pauperum debuisse : tum ut Dominus et mulieris factum comprobaret, et aeternam cum praedicatione
Abbreviated transcription (Latin):
atq ab infructuosis fructuosa discernet.
aedos uidelicȩt ab agnis & indextera ac sinistra
collocans unũ quẽq digna aut bonitatis aut
ali. & sicientib potari & ꝑegrinantib confoueri.
& nudiscontegi. & infirmis uisitari. & gollicitis
consolari. Ita enĩ iminiũsoꝵ fideliũ corporib
m̃entib q trans fundit᷑: ut hacunanimitatis officia
aut grãm suã impensa mereant᷑. aut offensam
negata cõmoueant. Post quẽ sermonẽ quo se uen¬
turũ inreditu claritatis ostenderat. nunc passurũ
ẽẽ. seꝰ ad monet : ut sacram̃tũ crucis ad mixtũ ẽẽ.
głae &t̃nitatis agnoscerent. Sumit᷑ int̃ haec ꝑimen¬
di eiꝰ auidȩis coñsiliũ : & c̃ gregatis principib
sacerdotũ occasio tanti facinoris expectat᷑. XXX.
p̃ciosi. Srłqͣ. Sub ipso tẽpore passionis ñ exnichi¬
lo ẽ. ut mulier unguentũ p̃ciosũ recũbentis dm̃
capitis infuderit÷ dehinc incapiti ut discipłi

Expanded text:
atque ab infructuosis fructuosa discernet, atque ab infructuosis fructuosa discernet, haedos videlicet ab agnis, et in dextera ac sinistra collocans unumquemque, digna aut bonitatis aut ali, et sitientibus potari, et peregrinantibus confoveri, et nudis contegi, et infirmis visitari, et sollicitis consolari . Ita enim in universorum fidelium corporibus mentibusque transfunditur, ut haec humanitatis officia, aut gratiam suam impensa mereantur, aut offensam negata commoveant. 2. Post quem sermonem, quo se venturum in reditu claritatis ostenderat, nunc passurum esse se admonet : ut sacramentum crucis admixtum esse gloriae aeternitatis agnoscerent. Sumitur inter haec perimendi ejus a Judaeis consilium: et congregatis principibus sacerdotum, occasio tanti facinoris exspectatur . pretiosi, et reliqua .Sub ipso tempore passionis non ex nihilo est, ut mulier unguentum pretiosum recumbentis Domini capiti infuderit: dehinc ut discipuli
Abbreviated transcription (Latin):
occuluerit. & cõmissũ sibi talentũ suffoderit : cũ sciret
messurũ eẽ. si ne semiine & collecturũ essequȩ non spar¬
sit: sed potiꝰ oportusse eũ num mularusdare: ibẽ
unũ sogeneri homañ qđ scłi negotus occupet᷑.
usum crediti sibi talenti cõmunicãre:ꝰ dño reditus
eiq qͥquinq duplicauerit datur : dñodicente
Om̃i enĩ habenti dabit᷑: & abundabit. Quiaut̃
non habet: etiam qđ habet auferet᷑ ab eo. Lotest
qͥdem habens abundare:q facile ẽ. ꝑ incrementũ
uł munificentiȩ uł laboris opulentũ posse ditescere.
Sedquemodo ñ habens habelit ad dap̃nũ: Hocidõ :¬
qr habentib usum euangelioꝵ etiam legis honor
redditur: ñ habenti aũt̃ fidem xp̃i : etiam qđ ex
lege hab̾e sibi uidebat᷑ honoris aufertur .xxuiiii.
huiꝰ rationẽ absoluit. De iudicuenĩ tẽpr̃ aduentuq
cõmemorat. quo fideles ab infidelib separabit.

Expanded text:
occuluerit, et commissum sibi talentum suffoderit, cum scire occuluerit, et commissum sibi talentum suffoderit, cum scire messurum esse sine semine, et collecturum esse quae non sparsisset: sed potius oportuisse eum nummulariis dare, id est, universo generi hominum, quod saeculi negotiis occupetur, usum crediti sibi talenti communicare, Domino reditus eique qui quinque duplicaverit datur, Domino dicente: Omni enim habenti dabitur, et abundabit: qui autem non habet, etiam quod habet auferetur ab eo . Potest quidem habens abundare; quia facile est, per incrementum el munificentiae vel laboris, opulentum posse ditescere: sed quo modo non habens habebit ad damnum? Hoc ideo, quia habentibus usum evangeliorum, etiam legis honor redditur: non habenti autem fidem Christi, etiam quod ex lege habere sibi videbatur honoris, aufertur. CAPUT XXVIII. hujus rationem absolvit. De judicii enim tempore adventuque commemorat, quo fideles ab infidelibus separabit,