comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
est qui ad bonum agendum etiam inuutus aliqͣndo non torpeat: Quis
tenebras ignorantie contra uoluntatẽ suã qͣndoꝙ ñ sentiat: quis concu¬
piscentie laqueos ita penitꝰ eualat ut eos etiam qͣnloq sollicite fugiens
ꝙ fortiter renitens: non inturrat: S illa que per consensum admittimus
quasi exꝓpria negligentia uel iuiria toleramus. Ista gͥ que per consensum
aumittunt᷑ quasi quetlam uulnera anime nat᷑e infligunt᷑. Nam illa q̃ inuiti
etiam toleramꝰ ⁊ quib nulla prulentia. nulla incdustria resistere ualemus
potius ut lc̃m est nature innata qͣm exteriꝰ sunt inflicta. Hec itappt̃a mala
eoinnuit᷑. qł cũ plaga ponit᷑ tumens acliungit᷑. ut plaga interligat᷑ que
tumet. & uulnus qͦd omni tumore caret. Uulnus itaꝙ ubi membrum non
leditur interiꝰ nͥ qͣntũ aperit᷑ exteriꝰ. luior autem est uͥ excontut̾one interius

Expanded text:
est, qui ad bonum agendum, etiam invitus, aliquando non torpeat? Quis in est, qui ad bonum agendum, etiam invitus, aliquando non torpeat? Quis in tenebras ignorantiae contra voluntatem quandoque non incidat? Quis concupiscentiae laqueos ita penitus evadat, ut eos etiam quandoque sollicite fugiens, et fortiter retinens non incurrat? Sed illa quae per consensum admittimus, quasi ex propria negligentia, vel incuriae toleramus. Ista igitur, quae per consensum admittuntur, quasi quaedam vulnera animae naturae infliguntur. Nam illa quae inviti etiam toleramus, et quibus nulla prudentia, nulla industria resistere valemus, potius, ut dictum est, naturae innata quam exterius sunt inflicta. Haec itaque tria mala eo innuitur, quod cum plaga ponitur, tumens adjungitur, ut plaga intelligatur quae tumet, et vulnus quod omni tumore caret. Vulnus itaque est, ubi membrum non laeditur interius, nisi quantum aperitur exterius. Livor autem est, ubi ex contritione interius
Abbreviated transcription (Latin):
alia tͥa ttm adiungit. uulnꝰ uidelicet ⁊ liuorem ⁊ plagam tumentem. ẽ ra
illa que superiꝰ posuit quasi abintꝰ generant᷑. Iam tria illa que motio acl-¬
iungunt᷑ quasi a foris infligunt᷑. Langor caꝑitis. meror corcdis. color infir¬
mi corporis. quasi abintus surgunt ex lefectu nature. uulnꝰ ⁊ liuor ⁊ plas
tria quasi deforis occurrunt ex suꝑuementi occasione. ꝑlanguorẽ capis
ut dc̃m ẽ intelligimꝰ debilitatem arbitrii ad bonum. ꝑ infirmitatẽ corꝑe
inquietudinem desiderii add malum. ꝑmerorem cordis: caliginẽ ⁊ ambi¬
guitatẽ iuditii ad utrumq discernendum. In langore itaq intelligitur
impotentia boni. in uexatione infirmitatis: concupiscentia mali. In mibi¬
lo meroris: ignorantia boni & mali. Quis autẽ non uideat hec tria mala
ita inuiscerata esse ut qͣntum cumq sibi prospiciat qͣmlibet caute agat.
ñ possit homo his carere que abunrtus surgunt ex defctu nature.: quisaũ

Expanded text:
alia tria iterum adjungit, vulnus videlicet, livorem et plagam tumentem. Tria illa quae superius posuit quasi ab intus generantur: nam tria illa quae modo adjunguntur, quasi a foris infliguntur. Languor capitis, moeror cordis, dolor infirmi corporis, quasi ab intus surgunt ex defectu naturae. Vulnus, et livor, et plaga tumens quasi de foris occurrunt ex supervenienti occasione. Per languorem capitis, ut dictum est, intelligimus debilitatem liberi arbitrii ad bonum, per infirmitatem corporis, inquietudinem desiderii ad malum, per moerorem cordis caliginem, et ambiguitatem judicii ad utrumque discernendum. In languore itaque intelligitur impotentia boni, in vexatione infirmitatis, concupiscentia mali. In nubilo moeroris, ignorantia boni et mali. Quis autem non videat haec tria mala ita inviscerata esse, ut quantumcunque sibi prospiciat, quantumlibet caute agat, non possit homo his malis carere, quae ab intus surgunt ex defectu naturae? Quis enim
Abbreviated transcription (Latin):
muneretur. s post remunerationis consũmationẽ: tollet qͦd suũ ẽ & uaciet
quia qͦd iure comprehendat non inuenieris: redargutionis stimulus quis¬
cet & euanescet. O qualis tunc erit cognitionis perfectio. o gͣnta uirtutis con-¬
summatio. ubi nulla estimatio. uł ad modicum fallit᷑. u̾ nulla affectio uspiam
refrenat᷑. S qđ tunc de omniaffectione & ad omnia speramus. hoc m̾ic de nłi
uel in qualitumq re presumere audemꝰ. hide gͦ qͣnta ibi erit nr̃a uirtꝰ. uide
qͣntus sit hic nr̃ defectus. O qͣnta tunc erit hominis firmitas. o qͣnta nũcẽ
interiꝰ eiꝰ infirmitas. aplanta pedis usq ad uerticem capitis ñ ẽ in eo sanitas
Sũmam siquidem equitatis mensuram qͣm in omni re tũc agnoscere & custoilre
poterit. in nulla hic nosse uel posse nͥ presumptuose confidit. Uides certe ut

Expanded text:
muneretur. Sed post remunerationis consummationem tollet quod suum est, et vadet, muneretur. Sed post remunerationis consummationem tollet quod suum est, et vadet, quia quod jure reprehendat non inveniens redargutionis stimulus quiescet, et evanescet. O qualis tunc erit cognitionis perfectio! o quanta virtutis consummatio! Ubi nulla aestimatio, vel ad modicum fallitur, ubi nulla affectio uspiam effrenatur. Sed quod tunc de omni affectione, et ad omnia speramus, hoc nunc de nulla, vel in qualicunque re praesumere audemus. Vide ergo quanta ibi erit nostra virtus, vide quantus hic sit noster defectus. O quanta tunc erit hominis firmitas, o quanta est interim ejus infirmitas! A planta enim pedis usque ad verticem non est in eo sanitas. Summam siquidem aequitatis mensuram, quam in omni re tunc cognoscere et custodire poterit, in nulla hic nosse, vel posse, nisi praesumptuose, confidit. Vides certe, ut
Abbreviated transcription (Latin):
uł decere cognouerit: totũ & poterit. totũ implebit. Eadem gͥ perfectionis forma
que fuerit in oognitione. eadem prorsus. eadem penitꝰ erit & in dilectione. Eundem
itaq denarium accipiunt nouissimi quem merent᷑ & pͥmi. S quis ille operariꝰ est
tate hanelaret. quis in huiꝰmocdi cultura tantũ laboris impenderet nͥ eum sua conscĩa
remorderet: Primꝰ itaq operariꝰ uinee : cogitatio aitusatrix conscĩe. Huiꝰ operaris
oulus tanto nobiz est neriuor tantoq molesior qͣnto nobiz adñs fuerit beuignior
atq munificentior. Qͣnto enim maiorem gr̃am adño suscipimꝰ tanto acrior
remordentis constientie stimulo urgemͣ: quotiens peccamꝰ. Qͣdiu inꝑfectioms
Huiꝰ itaq oꝑarii labor numqͣm finit᷑. lonec omnis imꝑfectio de metlio tol¬
lat᷑. & ail integritatis plenitudinem homo reformet᷑ ⁊ ꝑfectiomis denario

Expanded text:
vel decere cognoverit, totum et poterit, totum implebit. Eadem igitur perfectionis forma, vel decere cognoverit, totum et poterit, totum implebit. Eadem igitur perfectionis forma, quae fuerit in cognitione, eadem prorsus, eadem penitus erit et in dilectione. Eumdem itaque denarium accipiunt novissimi, quem merentur accipere et primi. Sed quis ille operarius est,  cum tanta difficultate anhelaret; quis in hujusmodi cultura tantum laboris impenderet, nisi eum sua conscientia remorderet? Primus itaque operarius vineae, cogitatio, accusatrix conscientiae. Hujus operarii oculus tanto nobis est nequior tantoque molestior, quanto nobis Dominus fuerit benignior atque munificentior. Quanto enim majorem gratiam a Domino accipimus, tanto acriore remordentis conscientiae stimulo urgemur quoties peccamus. Quandiu in nobis aHujus itaque operarii labor nunquam finitur, donec omnis imperfectio de medio tollatur, et ad integritatis plenitudinem homo reformetur, et perfectionis denario
Abbreviated transcription (Latin):
mensura impendit᷑ omiib. nichil acdadit᷑ primis. nichil minuit᷑ nouissimiꝰ
quil nesciat recta consilia in culta uinee. tam recta desideria qͣm recta oꝑera prece¬
dere: Qd enim sine consilio concupiscit᷑ uł agit᷑: non ad uinee cultũ. s ad iunee detri-¬
mentũ ccoperat᷑. Prior itaq est in uinea labor cogitationun qͣm affectionũ. qͣmdiu
autẽ in hac uita sumꝰ. qͣmlui inuinea laboramꝰ: plus utiq est qd de perfectionis ple¬
nitudine attingere possumꝰ cogitatione: qͣm qđ int̾imi possumꝰ plene affectioni impri¬
mere uł opere explere. Quis enĩ totũ hic possit qđ se debere uł decere cognoscit. S cũ
retributionis tempꝰ institerit. cũ dñi operariis mercedis gr̃a ꝑft̾onis dlenariꝰ redili
tꝰ fuerit: nchil maiꝰ erit in consilio: qͣm in desiderio. nichil minꝰ in affectione: qͣm
magnitione. ꝓculdubio post acceptam retributionẽ quicquid unus quisq se ddełere

Expanded text:
mensura impenditur omnibus? Nihil additur primis, nihil minuitur novissimis. Quis nesciat recta consilia in cultura vineae, tam recta desideria quam recta opera praecedere? Quod enim sine consilio concupiscitur, vel agitur, non ad vineae cultum, sed ad vineae detrimentum cooperatur. Prior itaque est in vinea labor cogitationum quam affectionum. Quandiu autem in hac vita sumus, quandiu in vinea laboramus, plus utique est, quod de perfectionis plenitudine attingere possumus cogitatione, quam quod interim possumus plenae affectioni imprimere, vel opere explere. Quis enim totum hoc possit quod se debere, vel decere cognoscit? Sed cum retributionis tempus institerit, cum erit, nihil majus erit in consilio quam in desiderio, nihil minus in affectione quam in cogitatione. Procul dubio post acceptam retributionem quidquid unusquisque se debere
Abbreviated transcription (Latin):
gratlib orclinari & flistingui corruptionis nr̃e modus iuiqͣm uideret᷑. si ꝑnmo
loco liior. sciło uulnꝰ nouisimo ꝑlaga tumens poneret᷑. ut post malũ cogita¬
tionis: malum actionis. ⁊ post utraꝙ hec: malũ consuetudinis describeret᷑.
Sciendlũ tũ ẽ quđ qͣmuis pec̃cm actionis ficłm aliquiã sit maiꝰ: pecẽm tũ cognaõ¬
nis scłm aliquitl periculosius est. Nam peccm actionis qͣmius forte maiꝰ sit ad
reatum. pecc̃m tñ cogitationis ude ne forte difficilius sit ad sanandũ.
Dãcm enĩ manifestum quo magis erubescimꝰ: eo sepe maturiꝰ corrigimꝰ. Sepe etiã
culpa per actionem manifestata uł admonitione corrigit᷑ uł ultione ꝑcus-¬
sa: ab iuito deserit᷑. Hinc ẽ qtl̃ in euuanglio luce niuenis mortiuis extra¬

Expanded text:
gradibus ordinari, et distingui corruptionis nostrae modus cuiquam videretur, si primo gradibus ordinari, et distingui corruptionis nostrae modus cuiquam videretur, si primo loco livor, secundo vuinus, novissimo plaga tumens poneretur, ut post malum cogitationis, malum actionis, et post utraque haec malum consuetudinis describeretur. Sciendum tamen est quod, quamvis peccatum actionis secundum aliquid sit majus peccatum, tamenreatum, peccatum tamen cogitationis vide ne forte difficilius sit ad sanandum. Peccatum enim manifestum quo magis erubescimus, eo saepe maturius corrigimus. Saepe etiam culpa per actionem manifesta, vel admonitione corrigitur, vel ultione percussa ab invito deseritur. Hinc est quod in E
Abbreviated transcription (Latin):
el possumus per uulnꝰ intelligere mortuum extra dlomũ: ꝑ liuorẽ mor¬
tuum intra clomũ. ꝑ plagam tumentem: mortuũ iam putrescentem
onis. ꝑ plagam tumentẽ ꝑcc̃m consuetudinis. Et notandũ quia sicut nichil
aliuul est plaga tumens qͣm uulmus intumorem uersum. sic ꝑecẽm consuetu¬
dinis nichil aluid est qͣm actionis malum in consuȩtudinẽ ductũ. Peccatum
gͥ per actionem manifestum quid aliud est qͣm uulnꝰ apertum uel caclauer e¬
satum: ꝙ quid̃ aliuil est pecem aclhuc in cogitatõne latens. nͥ liuor sub pelle
putrescens uel caclauer tlomus sue latebras nͨdum deserens: Uel quid aliud
est consuetuto mala & iam ꝑinfamiam ꝑutrida qͣm ꝑlaga ex ꝑutredine iam
tumitla. uł fetentis cadaiu̾s m̃bra iã tabita Neminem moueat qđ ꝑriꝰ ponit᷑
contricio iuilneris q̃m liuioris. cum ꝑ nulnꝰ ꝑecc̃m actionis. & ꝑ liuorẽ intelligi
ilebeat pec̃m cogitationis. Rectius namq fortassis & quasi congrius incrementi

Expanded text:
el possumus per vulnus intelligere mortuum extra domum, per livorem mortuum intra domum, per plagam tumentem mortuum jam putrescentem onis, per plagam tumentem peccatum consuetudinis. Et notandum quia, sicut nihil aliud est plaga tumens quam vulnus in tumorem versum, sic peccatum consuetudinis nihil aliud est quam actionis malum in consuetudinem ductum, peccatum ergo per actionem manifestum, quid aliud est quam vulnus apertum, cadaver elatum? Et quid aliud est peccatum adhuc in cogitatione latens, nisi livor sub pelle putrescens, vel cadaver domus suae latebras necdum deserens? Vel quid aliud est consuetudo mala, et jam per infamiam putrida, quam plaga ex putredine jam tumida, vel fetentis cadaveris membra jam tabida? Neminem moveat quod prius ponitur contritio vulneris quam livoris, cum per vulnus peccatum actionis, et per livorem intelligi debeat peccatum cogitationis. Rectius namque fortassis et quasi congruis incrementi
Abbreviated transcription (Latin):
met ipsis. alit̾ dei ocłis. alit̾ occł̾tat᷑ proximis. Nobis absconditur per er¬
rorem. deo ꝑ tacit᷑uitatẽ. ꝓrimo ꝑ simlatõem. Simłr peccati macła tͥb maoi
intum esct. & se in plage tumentis morem intlatione dlistenclit. In semetip̃
putrescit ꝑ malitiam. coram ꝓrimo ꝑ impuclentiam contͣ deum intumesot
ꝑcontumatiam. Homo enim priꝰ ꝑ maliciam ddestruit seip̃m ꝑ impudentĩ
ꝑlit proximũ. ꝑ contumatiam impugnat deum

Expanded text:
metipsis, aliter Dei oculis, aliter occultatur proximis. Nobis absconditur per ermetipsis, aliter Dei oculis, aliter occultatur proximis. Nobis absconditur per errorem; Deo, per taciturnitatem; proximo per simulationem. Similiter peccati macula tribus modis intumescit, et se in plagae tumentis morem inflatione distendit. In semetipso putrescit per malitiam, coram proximo per impudentiam, contra Deum intumescit per contumaciam. Homo enim prius per malitiam destruit seipsum, per impudentiam perdit proximum, per contumaciam impugnat Deum
Abbreviated transcription (Latin):
tũ pecẽm oogitatõnis pecc̃o actionis uideat᷑ ẽẽ pericl̃osius. & huiꝰ ordinis ratõnẽ¬
m edeunglio exemplo appłemꝰ. Aecte autẽ plaga tumens nouissimo loco et
quasi quotlilam fastigium ponit᷑. per qͣm malũ pͣue consuetudinis designat᷑.
eo qdđ acl reatum inmaniꝰ. &. acl sanandum cdifficilius ceteris omnib inuenit᷑.¬
trib modis obducit᷑. trib modis inflatur. aꝑit᷑ in moflum uilneris. obiiuat᷑
in modum luoris. inflat᷑ in modum plage tumentis. Hulnꝰ aꝑtũ: peccatum
manifestum. S percati uuluꝰ alit̾ mantfestat᷑ homini inse ip̃o. alit̃ ꝑximo al
des. Sibi ꝑ coritationẽ. ꝑroximo ꝑ act̾ionẽ. eleo ꝑ confessionẽ. Qntum eniman
nobis est :illud deso abscondimꝰ qł̃ coram ip̃o per ꝓpriam confessionem ĩlamp¬
nare nolumus. Trib itẽ modis pectati contricio abscondit᷑. & acl luioris smui¬
tudinẽ quadam occultatõnis ꝑpellȩ obaucitur. alit̾ autem abisconit nobis¬

Expanded text:
um peccatum cogitationis peccato actionis videatur esse periculosius, et hujus ordinis rationem evangelico exemplo approbemus? Recte autem plaga tumens novissimo loco, et quoddam quasi fastigium ponitur, per quam malum pravae consuetudinis designatur, eo quod ad reatum immanius, et ad sanandum difficilius caeteris omnibus invenittribus modis obducitur, tribus modis inflatur. Aperitur, in modum vulneris; obducitur, in modum livoris; inflatur, in modum plagae tumentis. Vulnus apertum, peccatum manifestum. Sed peccati vulnus aliter manifestatur homini in seipso, aliter proximo, aliter Deo. Sibi, per cognitionem, proximo, per actionem, Deo, per confessionem. Quantum enim in nobis est, illud Deo abscondimus, quod coram ipso per propriam confessionem damnare nolumus. Tribus item modis peccati contritio absconditur, et ad livoris similitudinem quadam occultationis pelle obducitur. Aliter enim absconditur nobis
Abbreviated transcription (Latin):
unitam autẽ petram apud ppłm illum ẽẽ dubitare quis auile
inquit ꝑpłs qui scit iubilatdem: Beatoᷤutiq ẽẽ quis neget qͦs dñs
cibauit atdipe frumenti & de petra melle saturauit eos: Iocuneli¬
tatem etenim & exultationẽ: thesaurizauit suꝑ eos. Anmiadũtis
ut arbitror quale sit etiam hunc lapidem inter ceteros possidere:
qui fluit iocunditatis melle. & saciat intrantem in gaud̃ium dm̃
sui int̾na dulcedme. Quale queso erit quotiens oportunun fuerit
de petra melle saturari. & de torrente uoluptatis in uia bibere
& mebriari. Hic ẽ quintꝰ ille ut dc̃m laꝑis. qͥ dictꝰ ẽ iocunditatis ma¬
turitas. Nil gͦ leuitatis habeat. nil ei caducũ nil carnale saꝑiat. acl
magnam autẽ maturitatis grauitatẽ animũ componat qui solum
hoc esurit & sitit: qͦd ile hoc laꝑide manat. de asperitate seueritatis.

Expanded text:
ntam autem petram apud populum illum esse dubitare quis audeatinquit, populus qui scit jubilationem . Beatos utique esse quis neget, quos Dominus cibavit adipe frumenti, et de petra melle saturavit eos: jucunditatem etenim et exsultationem thesaurizavit super eos. Animadvertis, ut arbitror, quale sit etiam hunc lapidem inter caeteros possidere, qui fluit jucunditatis melle, et satiat intrantem in gaudium Domini sui interna dulcedine. Quale, quaeso, erit quoties opportunum fuerit de petra melle saturari, et de torrente voluptatis in via bibere et inebriari? Hic est quintus ille, ut dictum est, lapis, qui dictus est maturitas jucunditatis. Nil ergo levitatis habeat, nil ei caducum, nil carnale sapiat, ad magnam autem maturitatis gravitatem animum componat, qui solum hoc esurit et sitit, quod de hoc lapide manat. CAPUT XII. De asperitat
Abbreviated transcription (Latin):
longanimitas sꝑei. apud iob ñ glubito posse repperiri de qua
sibi funilebat riuos olei. unde & leniebat ddolorem caꝑitis sui. Spe¬
rabat usq ad mane int̾ tot cdãꝑna floloꝵꝙ uulnera nũqͣm exhaust̃
oleo sꝑei sue. nusqͣm diffidens de unctione diuine miscł̃ie etiam si
occideris me inquiens in rꝑso sperabo.

Expanded text:
longanimitas spei, apud Job non dubito posse reperiri, de qua sibi fundebat rivos olei, unde et lenibat dolores corporis sui. Sperabat enim usque ad mane inter tot damna, dolorumque vulnera, nunquam exhaustus oleo spei suae, nusquam diffidens de unctione divinae misericordiae: Etiamsi occiderit me, inquiens, in ipso sperabo
Abbreviated transcription (Latin):
quotiens necesse ẽ loca mutare qͣm seꝑe castra figere. qͦt tempta¬
do capere experientiam sui & ꝑ ꝓprium defecłum ꝓpriã infirmitatẽ
edoceri. O quociens necesse est tot erroꝵ deuia. tot ambiguitatũ opae
tot utioꝵ mõstra inadere. ꝑlustrare. inspicere. anteqͣm quis heremi epoe¬
ma teneat & ad humilitatis ultima ꝑueniat. & ac fũmũ sui contenty¬
tum perfecte attingat. O quociens necesse ẽ añ lei misccl̃iam confugere
& inter tot pericula deprehensum diuinã ꝓtetionem querere & gr̃am
impetrare. O qͣm stupenda magnalia. o qͣm iocunda miratula . o qͣm ad¬
miranda beneficia in tot diunis reuelationib. in tantis iusitationibus
nitalib consolationib exꝑiunt᷑ mirant᷑. uenerantur. qͦs heremi ua

Expanded text:
quoties necesse est loca mutare, quam saepe castra figere, quot tentado capere experientiam sui, et per proprium defectum propriam infirmitatem edoceri! O quoties necesse est in tot errorum devia, tot ambiguitatum opaca, tot vitiorum monstra incidere, perlustrare, aspicere, antequam quis, extrema eremi teneat, et ad humilitatis ultima perveniat, et ad summum sui contemptum perfecte attingat! O quoties necesse est ad Dei misericordiam confugere, et inter tot pericula deprehensum divinam misericordiam quaerere et gratiam impetrare! O quam stupenda magnalia! O quam jucunda miracula! O quam admiranda beneficia, in tot divinis revelationibus, in tantis visitationibus, in talibus consolationibus, experiuntur, mirantur, venerantur
Abbreviated transcription (Latin):
merare sufficiat qͣm innumera huiꝰmodi alt̾nantiũ uicissitudinũ. nẽ deso-¬
lationum nc̃ consolationũ experiri oporteat. qͣmmł̃ta humane infirunta¬
tis indicia. qͣmmlta iliuine pietatis argum̃ta. heremi habitatorib deiq cul¬
torib uidere contingat anteqͣm h̃emi extrema atingant. ꝑfecteq humli¬
tis metas appͥsnlãt anteqͣm iordans unda uenientib ceclat. cursũꝙ retor¬
quens infontẽ redeat. Humanus ꝙ animꝰ sua spernens sese ꝙ contẽpnens
totꝰ in deum transeat. & in illum a quo om̃e clatũ oꝑtimũ. & om̃e ionĩ
ꝑst̃m. ꝑ desiderium currat. et ad dm̃ fontẽ uiuum totũ amoris sui
impetum recorqueat

Expanded text:
merare sufficiat quam innumera hujusmodi alternantium vicissitudinum nunc desolationum, nunc consolationum experiri oporteat, quam multa humanae infirmitatis judicia, quam multa divinae pietatis argumenta eremi habitatoribus, Deique cultoribus videre contingat, antequam eremi extrema attingant, perfectaeque humilitatis metas apprehendant, antequam Jordanis unda venientibus cedat, cursumque retorquens in fontem redeat, humanusque animus sua spernens, seseque contemnens totus in Deum transeat, et in illum a quo omne datum optimum, et omne donum perfectum per desiderium currat, et ad Deum fontem vivum totum amoris sui impetum retorqueat.
Abbreviated transcription (Latin):
ilocente didlicimꝰ qͥa spes que differt᷑: affligit animã. Nichil enini
sic afficattanuimuĩ: quo motło imꝑatiens desicłium. Quid̃ autẽ huiꝰ uisioni
Auscessine expetit᷑ salubriꝰ. quid sentit᷑ suauiꝰ. qͥd animꝰ expetit᷑ ioccindĩ.
Nouit hoc rachel. nam ñ ratc̃em latere hoc potest quia in huiꝰ suaui¬
tans comꝑatõne omnis ddulcecło amara est. Hinc est q nͨ stucliũ suum
laxare ñ clesicłium fuũ temꝑare potest. hinc illa tanta parientis anxi¬
etas & doloris imm̃sitas. IIncle namq putas tanta doloris magiituo
ñ ex inidesinenti stuslio & impatienti desidio: Cresait cotidie et ex deside¬
rio lalor & ex lalore adolor. Augm̃tat᷑ assi due & ex sud̃io desid̃iu. & ex
aenderio stiudiũ. Scit tamen rachel hoc negocium supra uires suꝙ ẽ

Expanded text:
 didicimus: Quia spes quae differtur, affligit animum . Nihil enim sic afficit animum, quomodo impatiens desiderium. Quid autem hujus visionis dulcedine expetitur salubrius? quid sentitur suavius? quid animus experitur jucundius? Novit hoc Rachel, nam nec rationem hoc latere potest, quia in hujus suavitatis comparatione omnis dulcedo amare est. Hinc est quod nec studium suum laxare, nec desiderium suum temperare potest. Hinc illa tanta parientis anxietas et doloris immensitas. Unde namque putas tanta doloris magnitudo, nisi ex indesinenti studio, et impatienti desiderio? Crescit quotidie, et ex desiderio labor, et ex labore dolor. Augmentatur assidue, et ex studio desiderium et ex desiderio studium.
Abbreviated transcription (Latin):
dio & ardenti aesidio. Nouit hoc rachel: & ielcuro stucliũ mulciplieat
& desiderium suũ cotidianis increm̃tis atriꝰ inflãmat Intanta itasbii¬
diant conatꝰ anxietate in huiꝰ modi doloris imm̃sitate. ꝙ beniaminna¬
scitas rachei morit᷑. quia ũ meus hominis supra se ip̃am rapit᷑ om̃
humane ratiotinatõis angistias suggredit᷑. Ad illua enim qđ supͣ se ele¬
uata & inextasim rapta: de diuinitatis lumine. consꝑicit. om̃is humi¬
.De illo contemplatiomis genere qͦd ÷ supͣ ro̾nem.

Expanded text:
ovit haec Rachel, et idcirco studium multiplicat, et desiderium suum quotidianis incrementis acrius inflammat. In tanta namque quotidiani conatus anxietate, in hujusmodi doloris immensitate, et Benjamin nascitur, et Rachel moritur, quia cum mens hominis supra seipsam rapitur, omnes humanae ratiocinationis, angustias supergreditur. Ad illud enim quod supra se elevata, et in extasi rapta, de divinitatis lumine conspicit, omnis humaAPUT LXXIV. De illo contemplationis genere, quod est supra rationem.
Abbreviated transcription (Latin):
inqmͣ in his om̃ib nobis innuitur. nͥ quod ꝯtemplatiõis gr̃a qͣndoꝙ di¬
uinitus cdatur. qnͣdoq subtrahit᷑. tandemq multipliciꝰ reꝑatur. Actiue
aũ uite detͥmenta designant᷑ instatua: que inchoata ex auro desinte
in testa. In sũmo aurea. in medio argentea uł erea: in imo ferrea. uel
testea. Ecce ut uides: qͣnto inferior. tanto semꝑ inuenit᷑ seipsa det̾ior.
In uaria ꝑmutatione metalloꝵ. signant᷑ uaria detͥmenta regnoꝵ:
⁊ inutͥsq multiformis defectꝰ moꝵ uł meritoꝵ. S ecce pꝰ multiplicẽ
regnoꝵ defectum: regnum illud suscitat᷑ quod ñ dissipabit᷑ in et̾num.
Sic sepe mens humana pꝰ multiplicem rumã diuina inspiratione cõ¬
puncta ad iusticiam redit. et ex ipso suo casu erudita ⁊ humiliata. qnͣ¬
to eruditior. qnͣto humilior. tanto ⁊ fortior resurgit. Illud quoq no¬

Expanded text:
inquam, in his omnibus nobis innuitur, nisi quod contemplationis gratia quandoque diinquam, in his omnibus nobis innuitur, nisi quod contemplationis gratia quandoque divinitus datur, interdum subtrahitur, tandemque multiplicius reparatur. Activae autem vitae detrimenta designantur in statua, quae inchoata ex auro desinit in testa, in summo aurea, in medio argentea, vel aerea, in imo ferrea vel testea. Ecce ut vides quanto inferior, tanto semper invenitur seipsa deterior. In varia permutatione metallorum signantur varia detrimenta regnorum, et in utrisque multiformis defectus morum, vel meritorum. Sed ecce post multiplicem regnorum defectum, regnum illud suscitatur, quod non dissipabitur in aeternum. Sic saepe mens humana post multiplicem ruinam, divina inspiratione compuncta ad justitiam redit, et ex ipso suo casu erudita et humiliata, quanto eruditior quantoque humilior, tanto et fortior resurgit. Illud quoque no
Abbreviated transcription (Latin):
sompnũ iuxta litt̾am designet. notissima illa damel
expositio docet: s displicere ñ debet. si tropologica dis¬
cussio ex eadem mat̾ia eliciat᷑. quod ad ueritatis sci¬
entiã uł moꝵ disciplinam lectorẽ edificet. Ut gͦ inten-¬
tionis e iꝰ summã paucis ꝑstringam: uidet᷑ ꝓpħ̃a hoc
loco ex mystica uisione designare qͦmͦ uiros uirtutũ ꝯtingat paulatim
oefluere. et qͥbdam detͥmentoꝵ gradib in ima corruere. ⁊ ꝑ uisitantem
gr̃am qñdoq ad pͥstinum uł pociꝰ potiorem aĩ statũ resurgere. hec aũ
ꝑmutationis corruptela uł reparationis medela accidere. utiq solet in u¬
traq uita: tam actiua uidelicet qm ꝯtemplatiua. Ut̾usq nifallor ĩ hac
una uisione typus expͥmit᷑: si recte pensetur. Quid enĩ ẽ. quod nabugo¬
donosoimysticam uisionẽ accepit. amisit. ⁊ pꝰmodum iterũ cumulatius
agnouit. nam ipsam cũ ipsiꝰ increpatione ad ultimũ reciꝑe meruit. qͥd

Expanded text:
um juxta litteram designet, potissima illa Danielis expositio docet. Sed displicere non debet, si tropologica discussio ex eadem materia eficiat quod ad veritatis scientiam, vel morum disciplinam lectorem aedificet. Ut ergo summam intentionis ejus paucis perstringam, videtur propheta hoc loco ex mystica visione designare quomodo viros virtutum contingat paulatim defluere, et quibusdam detrimentorum gradibus in ima corruere, et per visitantem gratiam quandoque ad pristinam, vel potius potiorem animi statum resurgere. Haec autem permutationis corruptela, vel reparationis medela accidere utique solet in utraque vita, tam activa videlicet quam contemplativa. Utriusque, ni fallor, in hac una visione typus exprimitur, si recte pensetur. Quid enim est quod Nabuchodonosor mysticam visionem accepit, amisit, et postmodum iterum cumulatius agnovit. Nam ipsam cum ipsius interpretatione ad ultimum recipere meruit. Quid,
Abbreviated transcription (Latin):
et semetipsũ in eoꝵ expectatione humiliare. potest ei idem nom̃
sccłm aliam int̾pretationem ꝯgruere: Nam nabugodonosor ut
dictum ẽ int̾pretatur sessio magnitione angustie. Nemo autẽ
miret᷑ quod ꝑ regem iniquũ animꝰ uirilis. ⁊ uir uirtutũ intelli¬
gi dicit᷑. Quis enĩ nesciat nͥ sacraꝵ litt̾aꝵꝵ imꝑitus: qm̃ sepe in
scͥpturis xp̃m significet. serpens auimal uenenosũ. et leo animal ferocis¬
quẽ imꝓbamꝰ. intelligimꝰ rem itam qm approbamꝰ: Et quidẽ in rege
iniꝰto qmuis fu̾it uolurtas inordinata: erat tũ ei potestas ordinata.
Non ẽ enĩ potestas uibia deo. Que aũ a deo sunt: teste apło ordinata
sunt. Recte itaq satis regia potestas uirtutũ animũ designat. qui
regnum illud int̾num morib sibi uendicat: siue liberũ arbitͥum¬
ꝑ qued ꝑ quod ex cooꝑante gr̃a affectionib et passionib siuus ani

Expanded text:
et semetipsum in eorum exspectatione humiliare, potest ei idem nomen et semetipsum in eorum exspectatione humiliare, potest ei idem nomen secundum aliam interpretationem congruere. Nam Nabuchodonosor, ut dictum est, interpretatur sessio in agnitione angüstiae. Nemo autem miretur quod per regem iniquum animus virilis, et vir virtutum intelligi dicitur. Quis enim nesciat nisi sacrarum litterarum imperitus quam saepe in Scripturis significet Christum serpens animal venenosum, et leo animal ferocisquem improbamus, intelligimus rem justam quam approbamus? Et quidem in rege injusto quamvis fuerit voluntas inordinata, erat tamen ei potestas ordinata. Non est enim potestas nisi a Deo. Quae autem a Deo sunt, teste Apostolo, ordinata sunt . Recte itaque satis regia potestas virtutum animum designat, qui regnum illud internum moribus sibi vendicat, sive liberum arbitrium per quod ex cooperante gratia affectionibus et
Abbreviated transcription (Latin):
aũ et nabugodonosor dictt᷑. qui p̃uidentie dono donatur. Et tunc
ueraciter qͥ eiusmodĩ signũ ꝓphetat: cũ ex causiꝰ p̃cẽdentib moꝵ
detͥmenta p̃uideat. Nlam semꝑ detͥmentã meritoꝵ: designant de¬
trim̃ta p̃mioꝵ. Absq dubio namq quantũ detrahitur meri¬
to. tantũ semꝑ detrahit᷑ et p̃mio. ꝓphetat igit᷑ signum ⁊ signũ
istiꝰmodi. qui eiꝰmod signum. uł eiꝰ rei signũ predicit. que quali¬
a sint possunt qͦdainmͦ digito ostendi. ⁊ exꝑim̃to ꝓbari. Sepe
aũ defectus bonoꝵ desiderioꝵ: p̃signat defectũ bonoꝵ operum.
Nam torpente uoluntate necesse ẽ amimũ postmodum a bono
stũdio tepescere. Solet aũ et econu̾so attingere. Cin uͦ datum est
imminentia ꝑicła et mala adhuc fut᷑a posse p̃uidere. si curat. et
satagit cũ dolore et anum angustia illa in consid̾ationem addiite.

Expanded text:
autem et Nabuchodonosor dicitur qui praevidentiae dono donatur, et tunc autem et Nabuchodonosor dicitur qui praevidentiae dono donatur, et tunc veraciter qui ejusmodi est signum prophetat, cum ex causis praecedentibus morum detrimenta praevideat. Nam semper detrimenta meritorum designant detrimenta praemiorum. Absque dubio namque quantum detrahitur merito, tantum semper detrahitur et praemio. Prophetat igitur signum, et signum istiusmodi, qui ejusmodi signum vel ejus rei signum praedicit quae, qualia sint, possunt quodammodo digito ostendi, et experimento probari. Saepe autem defectus bonorum desideriorum praesignat defectum bonorum operum. Nam, torpente voluntate, necesse est animum postmodum a bono studio tepescere. Solet autem et e converso contingere. Cui vero datum est imminentia pericula, et mala adhuc futura posse praevidere, si curat et satagit cum dolore et animi angustia illa in considerationem adducere,
Abbreviated transcription (Latin):
rie alludere: s nichilominꝰ et illud considerandũ est quomͦ ualeant my-¬
sterio congruere. Quid enĩ alud designat hec tanta ꝑsona que parit̃
uidet᷑ ẽẽ rex atq ꝓpheta: nͥ animũ gemina p̃ditum gr̃a & plene exer-¬
citatum tam uita actuia qmͣ contemplatiua. Nonne tͥ uidetur ani-¬
mus humanꝰ inse regiam quodãmodo ꝑsonam gerere: cum ceꝑit af¬
fectib et passionib tũ ex liberi arbitrii iure. tum ex gr̃e collocatio¬
ne fortiter p̃sidere. et cũ auctoritate imꝑare. et. illud qͦd intra nos
est regnum celoꝵ uiriliter uendicare. Nonne tͥ uidet᷑ dono qͦdam
qͣsi ꝓphetie pollere. cum iam ex ꝓuidentie mun̾e acceꝑit ĩminentia
ꝑitula posse p̃uidere. atq p̃dicere: maxime aũ cum iam ceꝑit ꝑ con
templationis gr̃am mysterioꝵ ꝓfunda rimari et ꝑ mentis excessũ.
et uelut ꝑ somnium diumoꝵ iudicioꝵ archana mirari. Recte

Expanded text:
riae alludere, sed nihilominus et illud considerandum est quomodo valeant myriae alludere, sed nihilominus et illud considerandum est quomodo valeant mysterio congruere. Quid enim aliud designat haec tanta persona quae pariter videtur esse rex, atque propheta, nisi animum gemina praeditum gratia et plene exercitatum tam vita activa quam contemplativa? Nonne tibi videtur animus humanus in se regiam quodammodo personam gerere, cum coeperit affectibus et passionibus tum ex liberi arbitrii jure, tum ex gratiae collatione fortiter praesidere, et cum auctoritate imperare, et illud quod intra nos est regnum coelorum viriliter vendicare? Nonne tibi videtur dono quodam quasi prophetiae pollere, cum jam ex providentiae munere acceperit imminentia pericula polationis gratiam mysteriorum profunda rimare, et per mentis excessum, et velut per somnium divinorum judiciorum arcana mirari? Recte
Abbreviated transcription (Latin):
ri: et quasi ad ocłm ostendi. Uł signum istiꝰmodi. qͣi cuiꝰ rei que potest
digito ostendi. Si enĩ in detͥmento regnoꝵ. moꝵ detͥmentum debet
intelligi: quo queso in loco uł tempore hoc ñ possit ostendi. hoc non
possit uideri: Et hec qͥdem illi noĩs int̾pretatio satis congruit se¬
cundũ qͦd ei accidit: nam ẽ et alia non minꝰ ꝯgrua scdm quod fecit.
Int̾pretatur namq nabugodonosor: sessio in agnitione angustie.
Quid ẽ sẽdere: nisi semetipsũ humiliare: Attende autẽ qͣntum rex
iste seipsum humiliauit qͥ damelem seruũ xͥ ex captiuitate addi¬
ctum adorauit. qnͣdo regni sui deiectionem qͣm sine angustia nosse.
non pot̾at. ipso exponente agnouit. Inagnitione itaq angustie.
sedit. qui audito ĩminenti ꝑicło ad ꝓphetantis se pedes humiliter ꝓ¬
strauit. Hec autẽ que dicta sunt de nominis int̾pretatione. uident᷑ hysto¬

Expanded text:
ri, et quasi ad oculum ostendi, vel signum istiusmodi quasi ejus rei quae potest ri, et quasi ad oculum ostendi, vel signum istiusmodi quasi ejus rei quae potest digito ostendi. Si enim in detrimento regnorum morum detrimentum dicitur intelligi, quo, quaeso, in loco, vel tempore hoc non possit ostendi, hoc non possit videri. Et haec quidem illi nominis interpretatio satis congruit, secundum quod ei accidit. Nam est et alia non minus congrua secundum quod fecit: interpretatur namque Nabuchodonosor sessio in agnitione angustiae. Quid est sedere, nisi semetipsum humiliare? Attende autem quantum rex iste seipsum humiliavit, qui Danielem servum sibi ex captivitate addictum adoravit, quando regni sui dejectionem quam sine angustia nosse non poterat ipso exponente agnovit. In agnitione itaque angustiae sedit, qui audito imminenti periculo ad prophetantis se pedes humiliter prostravit. Haec autem quae dicta sunt de nominis interpretatione videntur histo
Abbreviated transcription (Latin):
sius. satis euidenter ostendit: qũa apte tale nom̃ accepte. Nam som¬
nium ꝓculdubio qͦd uidit. futtoꝵ p̃sagium fuit. & illud nichilomi¬
nus qͦd ꝑ p̃sagium futurũ p̃uidit: rerũ aliaꝵ signum fure: nã moꝵ
accidentia exp̃ssit. uide ergo qm recte tale nom̃ sortitur. Nabugodo¬
nosor quippe ꝓphetans istiꝰmodi signum int̃pretatur. Nonne nabu¬
godonosor ꝑ misticam uisionem ꝓphetabat. ñne cuiꝰ uisio ꝓphetia e¬
rat que uarios regnoꝵ defectus portendebat. Quis aũ nesciat: qͥa
om̃ia in figura ꝯtingebant illis. Ergo illa regnoꝵ ꝑmutatio figͣa
fuit. qͥa aliud aliqͥd ꝑ mysterium significauit. et rerum sꝑitalium
signum fuit. Signum itaq ꝓphetabat: qui in fut᷑oꝵ p̃sagio rerũ
sp̃ualium figͣas p̃uidebat. S quale signum: Signum istiꝰmodi.
Hoc ẽ signum tale: qͦd quale. uł quã uerum sit: potest exꝑĩto ꝓba¬

Expanded text:
sius satis evidenter ostendit quam apte tale nomen accepit. Nam somsius satis evidenter ostendit quam apte tale nomen accepit. Nam somnium procul dubio quod vidit futurorum praesagium fuit. Et illud nihilominus quod per praesagium futurum praevidit rerum aliarum signum fuit: nam morum accidentia expressit. Vide ergo quam recte tale nomen sortitur. Nabuchodonosor quippe prophetans istiusmodi signum interpretatur. Nonne Nabuchodonosor per mysticam visionem prophetabat, unde et ejus visio prophetia erat, quae varios regnorum defectus portendebat? Quis autem nesciat quia omnia in figura contingebant illis? Ergo illa regnorum permutatio figura fuit quia aliud aliquid per mysterium significavit; et rerum spiritualium signum fuit. Signum itaque prophetabat, qui in futurorum praesagio rerum spiritualium figuras praevidebat. Sed quale signum? Signum istiusmodi, hoc est signum tale quod, quale, vel quam verum sit, potest experimento proba
Abbreviated transcription (Latin):
facile amisit. cũ tanta difficultate recuꝑauit. hinc ẽ quod regnoꝵ de¬
tͥmentum laciꝰ describit᷑ ⁊ gradib distinguit᷑. et in ext̾minabilis regni
sub introductio paucis ꝑstringit᷑. ⁊ subito qͥdem ⁊ sine ulla digrata¬
tione subinfertur. ⁊ forte quod de qualibet gemine uite gr̃a dicit᷑. de
utraq intelligi datur. Nam script᷑a sacra sepe unum dieit. et aliud in¬
nuit. Solet itaq uicissim utrumq ꝯtingere. et hominem uidelicet in
actiua exercitatum. subito et inopinate cadere. et item a ꝯtemplatiua
deiectum. ꝑ uisitantem gr̃am miranda facilitate resurgere. S con¬
grue satis hoc loco ubi de utͥusq uite lapsu uł reꝑatione agitur. con¬
grue inqͣm utriusq ꝓprietatem expressit: et qua sibi ꝓportione res-¬
pondeant ostendit. Nam a ꝯtemplatua facilus decidimꝰ: et ab actiuã
facilius resurgimꝰ. Hec ante regis nabugodonosor uisio sicut ⁊ cet̾a ip¬

Expanded text:
ultate recuperavit. Hinc est quod regnorum detrimentum latius describitur, et gradibus distinguitur, et inexterminabilis regni subintroductio paucis perstringitur, et subito quidem, et sine ulla degradatione subinfertur. Et forte quod de qualibet geminae vitae gratia dicitur, de utraque intelligi datur. Nam Scriptura sacra saepe unum dicit, et aliud innuit. Solet itaque vicissim utrumque contingere, et hominem videlicet in activa exercitatum, subito et inopinate cadere, et item a contemplativa dejectum per visitantem gratiam miranda facilitate resurgere. Sed congrue satis hoc loco, ubi de utriusque vitae lapsu vel reparatione agitur, congrue, inquam, utriusque proprietatem expressit, et qua sibi proportione respondeant ostendit. Nam a contemplativa facilius decidimus, et ad activam facilius resurgimus. Haec autem regis Nabuchodonosor visio sicut et caetera ip
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbamiꝰ. Nonne tue tͥ cogitationes seu occupationes tam ꝓprie quam
aꝑterespondrint. ⁊ satis subluniter ad ueritatem erudiunt: qnͣdo
ex ꝓprio defectu docent. et qͣsi ꝑ exꝑientiam locunt᷑. qmͣ frustra
uł temere aliqͥd supͣ humanum modũ de ꝓpria industria p̃sumi¬
tur. Tota sane istoꝵ responsio hoc maxime uidet᷑ continere. illud
uidelicet qͦd rex molenter exigebat. om̃ino ñ posse. In eiꝰmodigͦ
sapientib quales tͥ suꝑꝰ oftendimꝰ. hoc erit ut opinor eoꝵ res-¬
pondere: suam impossibilitatem ꝓprio exꝑim̃ito docere. Singula
autẽ responsionis eoꝵ ꝑtractemius: ⁊ pͥmũ de pͥmo uideamus.
.iii. Quod in om̃e qd agimus ĩtũtõi bone stuclere. ⁊ gr̃e diuine ĩniti

Expanded text:
probamus. Nonne tuae tibi cogitationes seu occupationes, tam proprie quam probamus. Nonne tuae tibi cogitationes seu occupationes, tam proprie quam aperte respondent, et satis sublimiter ad veritatem erudiunt quando ex proprio defectu docent, et quasi per experientiam loquuntur, quam frustra vel temere aliquid supra humanum modum de propria industria praesumitur? Tota sane istorum responsio hoc maxime videtur continere illud videlicet quod rex violenter exigebat, omnino non posse. In ejusmodi ergo sapientibus, quales tibi superius ostendimus, hoc erit, ut opinor, eorum respondere suam impossibilitatem proprio experimento docere. Singula autem responsionis eorum pertractemus, et primum de primo videamus. CAPUT III. Quod in omne quod agimus, intentioni bonae studere et gratiae divinae inniti
Abbreviated transcription (Latin):
gua respondere: nͥ exp̃sse et manifeste quod sciri oportet insinua¬
re. Cum enĩ cuilibet aliqͥd inaliena et ignota lingua dicit᷑. stre¬
pitus qͥdem uocis ad aures. s sensus eiꝰ usq ad animũ non ingredit᷑.
Quasi ergo inꝓpria ⁊ nota lingua respondet᷑. qͣndo id qͦd oportum¬
tas exigit. ꝯuenienter intimatur. Quod si ad nõis interp̃tatione re¬
currimꝰ: in eandem ꝓculdubio sententiam reducim᷑. Syria namq
int̾pretatur sublimis. Quid itaq erit respondere syriace.:
nͥbi sublimiter respondere: Et qͥd erit respondere sublimit̃
nbi respondere ꝯuementer et sufficienter. Nichil autẽ. meluis.
nichil certiꝰ. nichilq sublimiꝰ animꝰ ag noscit. qmͣ qͦd ꝑ exꝑi¬
mentum didicit. Et forte hic ẽ ꝓprius atq p̃cipuus. et om̃ino sub¬
limissimꝰ humane aĩe discendi modꝰ quando aliqͥd ꝓprio exꝑimento

Expanded text:
gua respondere, nisi expresse et manifeste quod sciri oportet insinuagua respondere, nisi expresse et manifeste quod sciri oportet insinuare? Cum enim cuilibet aliquid in aliena et ignota lingua dicitur, strepitus quidem vocis ad aures, sed sensus ejus usque ad animum non ingreditur. Quasi ergo in propria, et nota lingua respondetur, quando id, quod opportunitas exigit, convenienter intimatur. Quod si ad nominis interpretationem recurrimus, in eamdem proculdubio sententiam reducimur. Syria namque interpretatur sublimis. Quid itaque erit respondere Syriace, nisi sublimiter respondere? et quid erit respondere sublimiter, nisi respondere convenienter et sufficienter? Nihil autem melius, nil certius, nihilque sublimius animus agnoscit quam quod per experimentum didicit, et forte hic est proprius atque praecipuus, et omnino sublimissimus humanae animae discendi modus, quando aliquid proprio experimento
Abbreviated transcription (Latin):
gationẽ infłãmamꝰ. Studeamꝰ aũ iuxta huiꝰ similitudinem ꝓ¬
fectuum nr̃oꝵ damna ñ negligere qͥn potiꝰ studia nr̃a ad eoꝵ repa¬
rationẽ incitare. Illud sane notandũ. quod suꝑiꝰ dicat se ẽẽ ꝯteritũ:
hec autẽ mente confusum. Sed sciendum qͥa mens humana dũ ad
diuine equitatis ardua limpious ꝯtemplanda subleuat᷑: ex infirmi¬
tatis sue reuerb̾atione sub uno eodemq temꝑe unde terret᷑. inde con¬
funditur. Nam ꝓculdubio in diuine iusticie consid̾atione inualitu¬
dinisq humane comꝑatione. homo infirmitatẽ suã horrescit: pari¬
ter et erubescit. Responderuntq chaldei regi siriace. Rex in sempi
ternum uiue. Dic sompniũ seruis tuis: et intep̃tationẽ eiꝰ indica
uimus. Primo loco considandum: cui quomͦ responderunt. Utiq
caldaicho regi siriace. quõd qͥdem idem ẽ. sicut iheronimꝰ suꝑ hunc
eundem locũ diffiniu it qͦd caldaice. Quid itaq ẽ regi. in ꝓpria lin¬

Expanded text:
ta hujus similitudinem profectuum nostrorum damna non negligere, quin potius studia nostra ad eorum reparationem incitare. Illud sane notandum quod superius dicit se esse conterritum, hic autem mente confusum. Sed sciendum quia mens humana, dum ad divinae aequitatis ardua limpidius contemplanda sublevatur ex infirmitatis suae reverberatione, sub uno eodemque tempore unde terretur, inde confunditur. Nam procul dubio in divinae justitiae consideratione, invaletudinisque humanae comparatione homo infirmitatem suam horrescit, pariter et erubescit. Responderuntque Chaldaei regi, Syriace: Reternum vive dic somnium servis tuis et interpretationem eius indicabimus. Primo loco considerandum cui et quomodo responderunt. Utique Chaldaico regi, Syriace quod quidem idem est, sicut Hieronymus super hunc eumdem locum diffinivit, quod Chaldaice. Quid itaque est regi in propria lin
Abbreviated transcription (Latin):
stantiam reꝑare satagimꝰ. Qui cũ uenissent: stetert̃ corã rege. Ec¬
ce qͥd dicit᷑. Ecce qualis ꝯuocatio: coram rege stare ꝑhibet᷑. Regium
animũ necctũ te habere existimes: s subtilissima illa cogitationum
tuaꝵ acumina uñcumq ꝓ uoto colligere et ꝓ arbitrii libertate
cuiꝰcumq intentionis studio immobilit̾ figere. nec dum uales. Et
dicit ad eos rex. uidi somnium: ⁊ m̃te confusus. ignoro qͥd uid̃im.

Expanded text:
stantiam reparare satagimus. Qui cum venissent, statuerunt coram rege. Ecstantiam reparare satagimus. Qui cum venissent, statuerunt coram rege. Ecce quid dicitur; ecce qualis convocatio coram rege stare perhibetur. Regium animum necdum te habere existimes, si subtilissima illa cogitationum tuarum acumina undecunque pro voto colligere, et pro arbitrii libertate, cujuscunque intentionis studio immobiliter figere necdum vales. Et dixit ad eos rex: Vidi somnium, et mente confusus ignoro quid viderim.
Abbreviated transcription (Latin):
cipitetur. Somnium itaq qͣsi abeo fugit. dum illã quã ꝑm̃itis ex-¬
cessum uidere ꝯsuenit. ꝯtemplationis lucẽ amittit. Precepit aũ rex
ut ꝯuocarent᷑ arioli ⁊ magi & malefici et chaldei: ut indicarent re¬
gi sompuia sua. Regium ꝓfecto animũ gerit: qui desideriis suis im¬
perare. et studia ⁊ exercitia sua ꝓ deliberationis arbitͥo disponere ꝯsue¬
uit. Eiusmodi itaq animꝰ regius om̃s sapientes babylonis in unum
conuenire facit: et diu̾sas quodãmodo sectas in unũ ꝑscrutinium
cogit. qnͣdo omnẽ sollicitudinẽ et indagationẽ quas ꝑ uaria studia
et exertitia disꝑgere ꝯsueuit. uni ⁊ soli celestis doctͥne negotio
impendit. Ab eiꝰmo di sapientib aũ. et qͣi munũ coeuntib.
qͣi sompnia nr̃a amissa reqͥrimꝰ. qnͣdo subtracta ꝯtemplatioĩs nr̃e
spectacła ꝑ multipli cem et infatigabilem stũdioꝵ nr̃oꝵ in¬

Expanded text:
cipitetur. Somnium itaque quasi ab eo fugit, dum illam quam per mentis excipitetur. Somnium itaque quasi ab eo fugit, dum illam quam per mentis excessum videre consuevit contemplationis lucem amittit. Praecepit autem rex, ut convocarentur arioli, et magi, et malefici, et Chaldaei, ut indicarent regi sommia sua. Regium profecto animum gerit, qui desideriis suis imperare, et studia, et exercitia sua pro deliberationis arbitrio disponere consuevit. Ejusmodi itaque animus regius omnes sapientes Babylonis in unum convenire facit, et diversas quodammodo sectas in unum per scrutinium cogit, quando omnem sollicitudinem, et indagationem quas per varia studia, et exercitia dispergere consuevit uni, et soli coelestis doctrinae negotio impendit. Ab ejusmodi autem sapientibus, et quasi in unum coeuntibus, quasi somnia nostra amissa requirimus, quando subtracta contemplationis nostrae spectacula, per multiplicem et infatigabilem studiorum nostrorum in
Abbreviated transcription (Latin):
quam ꝑficit. subito timore medullitꝰ ꝯcutiatur. Dum enĩ mensru¬
dis. ex celestib disciplinis minꝰ erudita. de ꝓpria inclustria magis
qmͣ de gr̃a diuina adhuc omia p̃sumit. facile in hunc timorem
ex diuine seueritatis ꝯtem platione eqͥtatisq illiꝰ ꝯsideratione ca-¬
oit. Presumptuosa namq mens dum miranda subtilitate conspi-¬
cit. quam sit supͣ humanã uirtutẽ diuinis beneficiis respondere. &
diuina seueritas ꝓ equitatis iure quã ualeat uł debeat erga nos distri¬
cte agẽ: sepe in ininsam formidinẽ immo pene usq in desꝑationem
solet seipsam p̃cipitare. S dum trepidꝰ animꝰ huiꝰ modi pauore con-¬
funditur. ut taceam qͣm iuste absq ulla dubitatione tã miscłiter
quã utiliter sub hoc necessitatis articło ꝯtemplationis gr̃a subtra¬
hitur. ne. a subtilitatis sue nimietate in desꝑationis foueam totꝰ pre¬

Expanded text:
quam percipit, subito timore medullitus concutiatur. Dum enim mens ruquam percipit, subito timore medullitus concutiatur. Dum enim mens rudis, et coelestibus disciplinis minus erudita, de propria industria, magis quam de gratia divina, adhuc omnia praesumit, facile in hunc timorem ex divinae severitatis contemplatione, aequitatisque illius consideratione cadit. Praesumptuosa namque mens, dum miranda subtilitate conspicit, quam sit supra humanam virtutem divinis beneficiis respondere, et divina severitas pro aequitatis jure quam valeat, vel debeat erga nos districte agere, saepe in immensam formidinem imo pene usque in desperationem solet seipsam praecipitare. Sed dum trepidus animus hujusmodi pavore confunditur ut taceam quam juste absque ulla dubitatione, tam misericorditer quam utiliter sub hoc necessitatis articulo, contemplationis gratia subtrahitur, ne a subtilitatis suae nimietate in desperationis foveam totus prae
Abbreviated transcription (Latin):
affectionib. scd̃m ut possit imꝑare cogitationib. Scł̃m ergo annũ.
spitalis queq & uitioꝵ suoꝵ uictrix aĩa in regno suo ex tt̃ iam inci¬
pit hr̃e. qnͣdo excessib sius ẽdomitis iam p̃ualet ñ solum affectionibꝰ
uerũ etiã cogitationils imꝑare: ut ut̾umq possit & illas ab illicita
concupiscentia. et istas ab inepta uagatione restͥngere. Quid ẽ autẽ
sompnium uidere. ⁊ futuroꝵ p̃sagia seu occultoꝵ mysteria p̃uidere.
nbi gr̃am ꝯtemplatioĩs diuinitꝰ accipe: et ꝑmentis excessum udicioꝵ
diuinoꝵ cognitionẽ ex diuina reuelatione ꝑcipere. Recte aũ anno scd̃o
rex iste sompniũ uidit: qͥa sp̃ualis quisq post edomitã ꝯcupiscen¬
tiam cogitationũq disciplinam. tandem aliqͣndo ꝯtemplationis
studio uacare p̃ualet. atq assuescit. Sepe autẽ sit ut dum huma¬
nus animꝰ ad diuinoꝵ iudicioꝵ subtilitatẽ seu etiã districtionem
ꝯtemplaisdam ducitur. ex ea ipsa diuine districtionis ꝯsideratione

Expanded text:
dum ut possit imperare cogitationibus; tertium ergo animus spiritalia quaeque, et vitiorum suorum victrix anima in regno suo extunc jam incipit habere, quando excessibus suis edomitis jam praevalet, non solum affectionibus, verum etiam cogitationibus imperare, ut utrumque possit et illas ab illicita concupiscentia, et istas ab inepta evagatione restringere. Quid est autem somnium videre et futurorum praesagia, seu occultorum mysteria praevidere, nisi gratiam contemplationis divinitus accipere, et per mentis excessum judiciorum divinorum cognitionem ex divina revelatione percipere? Recte autem anno secundo rex iste somnium vidit, quia spiritualis quisque post edomitam concupiscentiam cognitionumque disciplinam, tandem aliquando contemplationis studio vacare praevalet atque assuescit. Saepe autem fit ut, dum humanus animus ad divinorum judiciorum subtilitatem, seu etiam districtionem contemplandam ducitur, ex ea ipsa divinae districtionis consideratione