comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
spũale eligendi sunt clerici qui digne possit
Am̃ca sacͣmenta tͣctare. Melius ẽ enim dñi sacer¬
doti paucos hr̃e ministros qui possint digne op
di er̾cere: quam multos inutiles. qui ordinatori
homis gͣue inducant. T̃alesem̃ decet ministros ẽe¬
doctrina ouersationis forma eacł grã in aliiscñfũ¬
dat. ne cel estes margaritas spĩastum ũboꝵ offici¬
coni sacerdotis. Om̃s tñ clici uocant᷑ .i. sorti c̃oro¬
na ẽ signađm. quo signant᷑ in partẽ sortis ministq̃
re est. uñ ministriecłie reges ẽẽ debent. ut se ali¬
ad dm̃ lib̾a monstret᷑ que reuelata facie głiam dĩ
otemplet̾. sũmitas enim capitis. emmencia ẽ m̃¬
tis de nudatio enim capitis reuelatio ẽ m̃tis. Cle¬
tic̾ enim secretoꝵ di ñ ignatꝰ ẽe debet. Tondent̃
⁊̃ capilli usq ad reuelacionẽ sensuum .s. occłoꝵ¬

Expanded text:
uale eligendi sunt clerici, qui digne possint dominica sacramenta tractare. Melius est enim episcopo paucos habere ministros qui possint digne opus Dei exercere, quam multos inutiles, qui ordinatori grave onus inducant. Tales enim decet esse ministros Chrdoctrina et conversationis forma, eadem gratia in aliis transfundatur, ne coelestes margaritas spiritualium verborum officiconi, sacerdotes; omnes tamen clerici vocantur, id est, sor est quo signantur in partem sortis ministerire est. Unde ministri Ecclesiae reges esse debent, ut se et aliad Dominum libera monstretur, quae revelata facie gloriam Dei contempletur. Summitas enim capitis est eminentia mentis. Denudatio capitis est revelatio mentis. Clericus enim secretorum Dei non ignarus esse debet. Tondentur etiam capilli usque ad revelationem sensuum, sc
Abbreviated transcription (Latin):
meccłia descriiunt. Quoꝵ gͣdus ⁊ nõia sunt ħ.
ostiarius. lector ⁊ c̃. De hostia
q p̾ossunt ostiis templis. Ip̃i tenentes clauem:
omĩa intꝰ extraq custodũt. atq int̃ bonos ma¬
los ħnces uidiciũ. dignos recipiunt: indignõ
ditĩ ꝓreb que clauib istis recludinit᷑. ħ officiũ
dns insira ꝑsona suscepit. qñ flagello de fum¬
cło facto: uendentes ⁊ ementes. detemplo eiec.¬

Expanded text:
in Ecclesia deserviunt; quorum gradus et nomina sunt haec: ostiarius, lector, etc. 3. De ostia tenentes clavem, omnia intus et extra custodiunt, atque inter bonos et malos habentes judicium, dignos recipiunt, indignos dituri pro rebus quae clavibus istis recluduntur. Hoc officium Dominus in sua persona suscepit, quando, flagello de funiculis facto, vendentes et ementes
Abbreviated transcription (Latin):
oc autem dicunt intrasse minund̾.
non tracductione originis. s simili¬
tudine p̃uaricationis. Omnesq in illo
nnopeccasse dicuntur. q om̃ib ille unꝰ
peccandi exemplum extitit. hoc male
senserunt quidam heretici qui dicti
sunt pelagiani. De quib aug̃ in primo
libro debap. paruuloꝵ conmemorat
dicens. Sciendum ẽ inquit heticos quoᷤ¬
dam qui nominati sunt pelaglani:
dixisse peccm̃ prime transgressionis in
alios homines ñ ꝓpagatione. s imitõe
transisse. Uñ ⁊̃ in p᷑ariuilis nolunt cred̃ȩ.
cͥentibus nullum ẽẽ oĩo ꝯtendunt. S eis¬
dicit᷑ ꝙ si apłs peccatum imitõnis non ꝓ¬
pagationis intelligi uoluisset eus pͥnci¬
pem non adam. s diabłm dic̾et. De quoĩ
ubro sapiencie dicit᷑. In uidia diabłi mo¬
rs intrauit in orbem terrarum. Et qr ñ
uult intelligi hoc ẽẽ factũ ꝓpagaciones
imitatione: ꝯtinuo subuinxit script᷑a.
Imitantur autẽ eũ. qui sunt exparte ip¬
suis. Imitant᷑ quid̃ adam quotquot ꝑ

Expanded text:
oc autem dicunt intrasse in mundum, non traductione originis, sed similitudine praevaricationis; omnesque in illo uno peccasse dicunt, quia omnibus ille unus peccandi exemplum extitit. Hoc male senserunt quidam haeretici, qui dicti sunt Pelagiani; de quibus Aug., in libro de Baptismo parvulorum, commemorat dicens: Sciendum est, inquit, haereticos quosdam qui nominati sunt Pelagiani, dixisse peccatum primae transgressionis in alios homines non propagatione, sed imitatione transisse. Unde etiam in parvulis nolunt credere centibus nullum esse omnino contendunt. Sed si Apostolus peccatum imitationis, non propagationis intelligi voluisset, ejus principem, non Adam, sed diabolum daret, de quo in libro Sapientiae dicitur: Invidia diaboli mors intravit in orbem terrarum . Et quia non vult intelligi hoc esse factum propagatione, sed imitatione, continuo subjunxit Scriptura: Imitantur autem eum qui sunt ex parte ipsius , imitantur quidem Adam quotquot per
Abbreviated transcription (Latin):
no religatũ. Alii autẽ putant exquo ce¬
cidit. ꝓpeccati sin magnitudine illic fuisse
tim̾sũ Quod lucifer ñ ht̃ potestatẽ ꝗͣ habebit

Expanded text:
no relegatum. Alii autem putant ex quo cecidit pro peccati sui magnitudine illuc fuisse demersum. 7. Quod Lucifer non habet potestatem quam habebit
Abbreviated transcription (Latin):
auõi p̃missis colligitur. Recc̃ drͣ corrump.¬
tio uel priuaciao. actiue ł passine. Na
idõ malum uel pec̃e dt᷑ corrumpelo boni.
qr naturam bonam: qualicũq pͥuatbo¬
no. Nam si ñ pͥuat aliquobono: ñ nocet.
ut supͣ aub̃ ait. Nocet autẽ: admut gͥ
bonum. Non autem nocet : nsiiquã¬
tum pecc̃ est. Eego in quantum peccm̃ẽ:
priuat bono. Itaq inquantum priuatũ¬
pecẽ est: pͥuatio ẽ nel corrumpcioboni. Ni¬

Expanded text:
r corruptio vel privatio active, non passive. Nam ideo malum vel peccatum dicitur corruptio boni, quia naturam bonam qualicumque privat bono. Nam si non privat aliquo bono, non nocet, ut supra Aug. ait. Nocet autem; adimit ergo bonum. Non autem nocet, nisi in quantum peccatum est; ergo in quantum peccatum est, privat bono. Itaque in quantum peccatum est, privatio est vel corruptio boni. 1
Abbreviated transcription (Latin):
otest ⁊̃ queri ab eifo̾ cũ pecẽsit ut su¬
p̃ dictum ẽ pͥuacio uel corruptiobo¬
in.⁊ om̃is actus malus sit pec̃t: utr̾ sit pͥ¬
uatio uel corrumptio boni inꝗͣtũ pecc̃
ẽ. uelñ. Si enm inquantũ pecẽ est cor¬
rumptio boniest. cũ corruptio uel pͥna¬
cio boni pena fit hõi. In quantũ gͥ pecc̃¬
ẽpecẽ est pena. Qd̃ si est tũc inq̃tum pec¬

Expanded text:
otest etiam quaeri ab eisdem, cum peccatum sit, ut supra dictum est, privatio vel corruptio boni, et omnis actus malus sit peccatum; utrum sit privatio vel corruptio boni in quantum peccatum est; vel non. Si enim in quantum peccatum est, corruptio boni est, cum corruptio vel privatio boni poena sit homini; in quantum ergo peccatum est, poena est. Quod si est, tu
Abbreviated transcription (Latin):
sionem recipit ⁊ distanciam facit. uł quia loci
cludit᷑. Cum ita sit alicubi. qd̾ nonalibi. s nec dism̃¬
sionẽ recipit. nec distanciam in loco facitiq simłt
corꝑib comiñet. Iõq aus̃ atłbuit mutõnẽ loci cor
ciat diftanciam cirẽstancie sicut corpus. Con¬

Expanded text:
sionem recipit et distantiam facit, vel quia loci cluditur, cum ita sit alicubi, quod non alibi, sed nec dimensionem recipit, nec distantiam in loco facit, quia si corporibus contineret. Ideoque Aug. attribuit mutationem loci corciat distantiam circumstantiae sicut corpus.
Abbreviated transcription (Latin):
debuit. Quisquis autem sciens peccat. si
pot̾ cogentipeccm̃ sine peccõresiffe. nec
tñ facit. utiq uolens peccat. q qui põt re¬
sist̾e: ñ cogit᷑ cecłe. Qua p̃p pecc̃ sine uolun¬
tate ẽẽ. nonposse uerissimumẽ. sx hisli

Expanded text:
ebuit. Quisquis autem sciens peccat, si potest cogenti ad peccatum sine peccato resistere, nec tamen facit, utique volens peccat; quia qui potest resistere, non cogitur cedere, quapropter peccatum sine voluntate esse non posse verissimum
Abbreviated transcription (Latin):
fru̾et᷑ eo. cui seriure regnare est. In ħ enim
ꝓfic̃ seruiens. ñ ille cui seruitur. Sic̃ fr̃s ẽ
hoͣut dõ seruiret. sic mundꝰ ut seruiret hõi.

Expanded text:
frueretur eo, cui servire regnare est. in hoc ergo proficit serviens, non ille cui servitur. 8. Sicut factus est homo ut serviret Deo, sic mundus ut serviret homi
Abbreviated transcription (Latin):
uidr᷑ ꝙ non sꝑ ex fineiudicat᷑ uoluntassiũ
laenm cum quis gessit ꝓ aliqua bona
cã bonum uidetur hr̃e finem. nec ex
fine uoluntas est malaneceruolunta¬
te actio firmala s exactione uoluntassit
pͣua Inquib aliquiponunt actum ui¬
dõꝵ qui crucifigendo .xͫ arbitrabantur
seobsequium pr̃aredo. qr bonum finẽ
dñt eos sibi posuisse .s. dĩ obsequium. ⁊ mñ
uoluntatem eoꝵ ⁊actionẽ ꝑuersam fore
asserunt. De bonis autem nlła fit exceptõ
inp̃missis uerb̃ auõi. quĩ om̃is uolun¬
nisoꝑibus gñasiter uera est hec regła. s in
masis excipiuntur illa que ꝑsemalasunt.
Omĩa gͥ hominis oꝑa scd̾in intencionẽ ⁊ cau¬
samudicant᷑ bona uel mala exceptis his

Expanded text:
uia non semper ex fine judicatur voluntas sive la enim cum quis gesserit pro aliqua bona causa, bonum videtur habere finem; nec ex fine voluntas est mala, nec ex voluntate actio fit mala, sed ex actione voluntas fit prava. In quibus aliqui ponunt actum Judaeorum, qui crucifigendo Christum arbitrabantur se obsequium praestare Deo, quia bonum finem dicunt eos sibi posuisse, scilicet Dei obsequium; et tamen voluntatem eorum et actionem perversam fore asserunt. De bonis autem nulla fit exceptio in praemissis verbis August. quin omnis volunnis operibus generaliter vera est haec regula; sed in malis excipiuntur illa quae per se mala sunt. Omnia ergo hominis opera secundum intentionem et causam judicantur bona vel mala, exceptis his
Abbreviated transcription (Latin):
fine. qua intencione. quid fiat. S ea q̃ cons¬
tarẽẽpeccã: nullo bone cãeẽ. obtentu. nul¬
lo qi bono sine. nulla uelut bona intencio¬
ne facienda sunt. Ea quippe oꝑa hõĩũ si
disi ea fidefiat ut gignandt᷑ regñandi ħ
rursus mala sunt. simalas hñt cãs uelut
suactancie tã pascit᷑ pauꝑ. aut lascuue cã
cũ uxore ꝯcumbit. aut filui gn̾ant᷑. ñ ut dõ¬

Expanded text:
fine, qua intentione quid fiat; sed ea, quae constat esse peccata, nullo bonae causae obtentu, nullo quasi bono fine, nulla uelut bona intentione facienda sunt. ea quippe opera hominum, di, si ea fide fiat, ut gignantur regenerandi. Haec rursus mala sunt, si malas habeant causas: velut si jactantiae causa pascitur pauper, aut lasciviae causa cum uxore concumbitur, aut filii gen
Abbreviated transcription (Latin):
uel qd̾ absurcdius ẽ insta pecc̃a ẽẽ: Quis ddi¬
cat furemur diuitib ut hãmus quid demꝰ
pauꝑib aut falsa testimomaꝓferamus.
n̾imñ innocentes ledant᷑. s pocius saluan¬
tur. Quo enim bona hsunt ũinopłalat᷑
ut innoce̾s ñ puniatur. aut quis dicat
adultm̃ ẽẽ faciendũ. ut ꝑ illam cũ qua fit:
suppͥmimus ⁊ falsa supponimꝰ. ne hr̃edita¬
teshant qui nil boni agunt. S hii pociꝰ
qui indigentes aduuuant: Cur ñ fiant illa
la. Curñ abimmundis meretͥtib queclitãt
moresq conatur ⁊ leges su buerte. Qd̾ enĩ
facimus nondicat᷑ recte posse fi. nec impu
suꝑꝑlicium: sisperetur ⁊ p̃mium si semel
fiunt causis nec ip̃a mala ẽẽ iudicent᷑. Atiꝰ¬
ticia mĩto punit eum quidicit sesubtrassi¬
ssesuꝑflua diuiti ut p̃beret pauꝑi.⁊ fassan¬
um qui alienum corrumpit testamentũ
ut his eẽt heres. qui largas faceret elemo
sinas. ñ ille qui nullas ⁊ eum qui sefecisse
adultĩm ostendit ut ꝑillam cum qua

Expanded text:
uod est absurdius, justa peccata esse? Quis dicat: Furemur divitibus, ut habeamus quid demus pauperibus; aut: Falsa testimonia proferamus, non ut inde innocentes laedantur, sed potius salventur? Duo enim bona hic sunt: ut inops alatur, et innocens non puniatur. Aut quis dicat adulterium esse faciendum, ut per illam cum qua fit, supprimimus, et falsa supponimus, ne haereditates habeant qui nihil boni agunt, sed hi potius quilindigentes adjuvant? Cur non fiant illa la? Cur non ab immundis meretricibus quas ditant moresque conatur et leges subvertere? Quod enim facinus non dicatur recte fieri posse, nec impunsupplicium, sed speretur et praemium; si semel fiant causis, nec ipsa mala esse judicentur? At justitia merito punit eum qui dicit se subtraxisse superflua diviti, ut praeberet pauperi; et falsarium qui alienum corrumpit testamentum, ut is esset haeres qui faceret eleemosynas largas, non ille qui nullas; et eum qui se fecisse adulterium ostendit, ut per illam cum qua
Abbreviated transcription (Latin):
nis delictum paruulos teneat s
etiamalia illi quib ita uiclet᷑: exeo ꝯfir¬
mant. qd̃ ⁊̃ paruuli. ñ modo maiores di¬
cunt᷑ baptizari in remissione peccõr ꝑpłã¬
pect̃i. Et. d̾d. de legitimo matrimonio ꝓ¬

Expanded text:
eat, sed etiam alia, illi quibus ita videtur ex eo confirmant, quod etiam parvuli, non modo majores, dicuntur baptizari in remissionem peccavid de legitimo matrimonio p
Abbreviated transcription (Latin):
s scdm̃ specialem morẽ ecclie. de sollemp¬
ni penit᷑. dcm intelligit᷑ que ap̃ quofdam
semel celebratura ñ iterat᷑. Item illualiud
ambꝵ. Pe̾mtencia semel usur pata. nec u̾e
celebta. ⁊ fructũ pͥoris aufert. ⁊usũ conseqñ¬
tis ammutit. desollempni intelligit᷑. Sollẽp¬
nis uero intelligit᷑ penitencia Ut ambre
in eodem ait ẽ que fit extͣeccłiam in mani¬
festo. incin̾e̾ ⁊ cilicio. q̃ pro gͣuiorib. Horren¬
disq ac manifestis delictis. tm̃ imponitua.
⁊ illa ñ ẽ iterandapꝑ reuerentiãsacramẽti
⁊ ne uilescat. ⁊ comtemptibił fiat homini
bus. Uñ aub̃. Quamis caute.⁊ salubrit ꝓ
uisum sit. Ut locus illus humillme pe̾n¬
tencie semel in eccłia ꝯcedat᷑. ne medicina
uilis minus utił eet egrotis. que tanto ma¬
gis salubris ẽ. qñto minus ꝯtemptibił fuĩt:
Quis tñ aucdeat dõ dice. qr huic homini qͥ
post penitenciã pͥmam. rursus selaqueis
iniquitati obst̾ingit. ad huc itm partis:

Expanded text:
dum specialem morem Ecclesiae de solemni poenitentia, quae apud quosdam semel celebrata non iteratur. Item illud Ambrosii: Poenitentia semel usurpata, nec vere celebrata, et fructum prioris aufert, et usum consequetis amittit, de solemni intelligitur. Solemnis ergo poenitentia, ut Ambros. in eodem ait, est quae fit extra ecclesiam in manifesto, in cinere et cilicio; quae pro gravioribus horrendisque ac manifestis delictis tantum imponitur. Et illa non est iteranda pro reverentia sacramenti, ut non vilescat et contemptibilium : Quamvis caute salubriterque provisum sit, ut locus illius humillimae poenitentiae semel in Ecclesia concedatur, ne medicina vilis minus utilis esset aegrotis, quae tanto magis salubris est, quanto minus contemptibilis fuerit; quis tamen audeat Deo dipost poenitentiam primam rursus se laqueis iniquitatis obstringit, adhuc iterum parcis?
Abbreviated transcription (Latin):
onest autem silencio p̃tereundum qd̾
sepe instriptura nõie sensualitatis. ñ
id soluminaĩa qd̾ est nob̾ conmune cũpe¬
core. s ⁊ infĩor porciorõnis que temꝑalium
dispõni intendit: intelligit᷑. Qd̃ diligensiec¬

Expanded text:
on est autem silentio praetereundum quod saepe in Scriptura nomine sensualitatis, non id solum in anima quod est nobis commune cum pecore, sed etiam inferior portio rationis quae temporalium dispositioni intendit, in
Abbreviated transcription (Latin):
qđ caro primi hominis inmortalitatem inse
hũit. que per alimoniã cibor conseruaret᷑. usq
ad tp̃s suetranslationis in melius qñ delignoui¬
te comed̾et. ⁊ fieret oĩo inmortalis. i taut non pos¬
setmori.

Expanded text:
 caro primi hominis immortalitatem in se habuerit, quae per alimoniam ciborum conservaretur usque ad tempus suae translationis in melius, quando de ligno vitae comederet, et fieret omnino immortalis, ita ut non posset mori.
Abbreviated transcription (Latin):
corruptibił condita ẽ caro hõĩs. ut suã
inmortalitatem. ⁊ incorruptionẽ. ꝑ obł̃¬
uanciam mandatoꝵ dĩ custodiret. In qͥ
abstineret. ꝑhoꝵ edulium: inmortalitatisdo¬
na ꝯsuaret donec corꝑalib incrementis ꝑductꝰ
ad etatem que ꝯditori plac̾et. multiplicata
ꝓgenie ip̃ouibente sumẽt deligno uite. quo

Expanded text:
is condita est caro hominis, ut suam immortalitatem et incorruptionem per observantiam mandatorum Dei custodiret. In quiabstineret. Per horum edulium immortalitatis dona conservaret, donec corporalibus incrementis perductus ad aetatem quae Conditori placeret, multiplicata progenie ipso jubente sumeret de
Abbreviated transcription (Latin):
ad cognoscendam hanc questionem.
sitam absq assercione ⁊ p̃iudicio tracta
sibi nr̃am deb̾e suffic̾e disputacionẽ. S legat
⁊ alia forte melius ꝯsid̾ãta atq tͣctata ⁊ eaq̃
hic mou̾e possũt uigilanciore atq intelligẽ¬
ciore si pot̾: mente discuciat. ħ firmiter te.
nens: ꝙ deus hominem assumpsit. homo
in łm transunt. non nate uersibilitate. sed
didignatione. ut nec deus mutaret᷑. in hũã
sub̾am: afsumendo hominem. nec homo ui
diuinam głificatus indm̃. quia mutacio
uel uersibilitas nate dimmucionẽ. Laboli¬

Expanded text:
ad cognoscendam hanc quaestionem.sitam absque assertione et praejudicio tractavsibi nostram debere sufficere disputationem: sed legat et alia forte melius considerata atque tractata, et ea quae hic movere possunt, vigilantiore atque intelligentiore, si ponens quod Deus hominem assumpsit, homo in Deum transivit, non naturae versibilitate, sed Dei dignatione, ut nec Deus mutaretur in humanam substantiam assumendo hominem, nec homo in divinam glorificatus in Deum; quae mutatio vel versibilitas naturae diminutionem et aboli
Abbreviated transcription (Latin):
scire. q̃ neminẽ plene excuiãtt. s sic fortas¬
seut minus puniatur. Uñ aug̾adualen¬
tinum. His aufertur excusacio qui mã¬
datadi nouerunt. quam solent hr̃ehoies
deignorancia. Et licet gͣuius sit peccare
scient̃ ꝗͣ nescient̃ non ĩo tñ fugiend̾ ẽ ad ig.¬
norancietenebras. ut in eis quisꝗͣ excusa¬
cionem requirat aliud est enmnescisse.
alid̾ scire uoluisse. Quia meis qͥintellig̾e
noluerunt: ipsa ignorancia peccm̃ ẽ In
eisuero qui non potuerunt: pena pecc̃i.
Ignorancia uero que non est eoꝵ qui scire no¬
lunt. s eoꝵ qui tamq̃ simpłr nescuint. nł¬

Expanded text:
scire, quae neminem plene excusat, sed fortasse ut minus puniatur. Unde Aug. ad Valentinum: Eis aufertur excusatio qui mandata Dei noverunt; quam solent habere homines de ignorantia. Et licet gravius sit peccare scienter quam nescienter, non ideo tamen confugiendum est ad ignorantiae tenebras, ut in eis quisquam excusationem requirat. Aliud est enim nescisse, aliud scire noluisse, quia in eis qui intelligere noluerunt ipsa ignorantia peccatum est; in eis vero qui non potuerunt, poena peccati. Ignorantia vero quae non est eorum qui scire nolunt, sed qui tanquam simp
Abbreviated transcription (Latin):
ed eur p̃cipit᷑. Homini istaꝑfectio cum in ħͣ
uita nemo eam hãt: Qͥa ñ recte currit᷑ si qͦ
currẽd̾ ẽ nesciat᷑: Quomodo autem sciret᷑: sinlł
preceptis oftenderet᷑. Ecce habes cur illud p̃cep¬
tum est. quia hic penitus impleri non potest.
cit hoc mandatum ut cursor. qui dm̃ añ om̃ia
⁊ p̃omib diligit: nec tñ omĩo diligit. perficit.

Expanded text:
ed cur praecipitur homini ista perfectio, cum in hac vita eam nemo habeat? Quia non recte curritur, si quo currendum est nesciatur. Quomodo autem sciretur, si nullis praeceptis ostenderetur? Ecce habes cur illud praeceptum est quod hic penitus impleri non potest. cit hoc mandatum ut cursor, qui Deum ante omnia et prae omnibus diligit, nec tamen omnino perficit.
Abbreviated transcription (Latin):
do queritur quid uenisti adeccłiam pet̾e:
Qõ si adultus est prose reddet. fidem .i. sacra¬
mentum fidi ⁊ doctrinam. Ita ⁊̃ ꝑ singła ĩ¬
terrogatus. Reddet se credere mnp̾atrem.⁊ ĩ
lens credere uel loqui alius proeo reddet uñ¬

Expanded text:
do quaeritur: Quid venisti ad ecclesiam petere? Qui, si adultus est, pro se respondet: Fidem, id est, sacramentum fidei et doctrinam. Ita etiam per singula interrogatus, respondet se credere in Patrem, et Flens credere vel loqui, alius pro eo respondet. Un
Abbreviated transcription (Latin):
ergo que sibi ꝯͣdr̃e uidentur. sic det̾mna¬
mus. dicentes nos ⁊. hie.⁊ in futuro frui. So ibi ꝑ-¬
ꝑrie. ⁊ ꝑfecte. ⁊ plene. ubi ꝑ spẽm uidebimus quo fu¬
emur: Hic autem dum spe ambulamꝰ firumͣ quid̾.
s nonadeo plene. Uñ augꝰ in libro .x. detͥni. frui-¬
ati sunt. luo ⁊ nos frui desid̾amus. ⁊ quanta in hc
uita iam fiumur. ł ꝑspeculum. ł meniginate:

Expanded text:
ergo quae sibi contradicere videntur, sic determinamus, dicentes, nos et hic, et in futuro frui; sed ibi proprie, et perfecte, et plene, ubi per speciem videbimus quo fruemur; hic autem, dum in spe ambulamus, fruimur quidem, sed non adeo plene, unde in libro 10 de Triati sunt, quo et nos frui desideramus; et quantum in hac vita jam fruimur, vel per speculum, vel in
Abbreviated transcription (Latin):
ostñsũ ẽ qua necessitate dicamus tres
telłigñtia q ibi nullapenitus ẽ diu̾sitas sic̃
nec singłaritas uł solitudo s unitas ⁊ tͥni¬
quib nõib ñ atu̾sitatẽ intelligi uoluit. s
sigłaritatẽ noluit. ut ñ solũ ibi unitas in

Expanded text:
ostensum est qua necessitate dicamus tres telligentia, quia ibi nulla penitus est diversitas, sicut nec singularitas vel solitudo, sed unitas et Triniquibus nominibus non diversitatem intelligi voluit, sed singularitatem noluit; ut non solum ibi unitas int
Abbreviated transcription (Latin):
ra de temporalibus rebus nosce per¬
mittuntur. partim subtilitate sen¬
sus. partim exꝑiencia temporũ cal¬
lidiores ꝓpt̾ tam magnam longitu.¬
dinem inte. partim scĩs angłis qđ
ip̃i ab ommipotenti dõ discunt ius¬
su eiꝰ sibi reuelantibus. Aliqñ aũt
id̾ nefandi sp̃c ⁊ q̃ ipsi acturi sunt.
Qd̃ magi¬
ce artes uẽritate ⁊ scĩa diabłi ualẽt
qui uirtus ⁊ scĩa ẽ ei data a d̾o uel
ad fallendum malos. uel ad monendũ
uel ad excercendum bonos. uii

Expanded text:
ra de temporalibus rebus noscere permittuntur; partim subtilitate sensus, partim experientia temporum, callidiores propter tam magnam longitudinem vitae; partim sanctis angelis quod ipsi ab omnipotenti Deo discunt jussu ejus sibi revelantibus. Aliquando iidem nefandi spiritus et quae facturi sunt, Quod magicae artes virtute et scientia diaboli valent; quae virtus et scientia est ei data a Deo vel ad fallendum malos, vel ad monendum, vel exercendum bonos.
Abbreviated transcription (Latin):
quibdam tñ culpis: modi penitẽcie sũt unꝰ¬
positi. Qcł morientib sit ñ imponenda satisfac

Expanded text:
quibusdam tamen culpis modi poenitentiae sunt impositi. 4. Quod morientibus non sit imponenda satisfac
Abbreviated transcription (Latin):
iõ nͥ satis aꝑte p̃figũt canones ꝓuno quoq cͥ¬
mine: ut desingłis dicant qͣłr unum ꝙq em̃¬
dandum sit. s magis in arbitͥo sac̾dotis intelli¬
gent is relinquẽd̾ statuu̾t. qi apd̾ dm̃ ñ tã ua
let m̾sura temꝑis: qmͣ doloris. nec abstinẽcia

Expanded text:
on satis aperte praefigunt canones pro unoquoque crimine, ut de singulis dicant quomodo emendandum sit, sed magis in arbitrio sacerdotis intelligentis relinquendum statuunt; quia apud Deum non tantum valet mensura temporis, quantum doloris, nec tantum a
Abbreviated transcription (Latin):
creaturam corꝑalem. ut eo motu naturas quaᷤᷤ
condidit. administret. Cum gͦ tale aliquid ag̃.
non debemꝰ opinari eius sub̃am quã deusẽ.
temporib locisq mutabilem. siue ꝑ tempora.
⁊ loca mobilem. Cum sit ip̃e ⁊ intĩor om̃ĩre. qr
in ipso sunt omnia ⁊ exterior omni reqi
ipse est suꝑ om̃ĩa. ⁊ antiquior om̃ib. quia ip̃e est

Expanded text:
creaturam corporalem, ut eo motu naturas quas condidit administret. Cum ergo tale aliquid agit, non debemus opinari ejus substantiam qua Deus est, temporibus locisque mutabilem, sive per tempora et loca mobilem, cum sit ipse et interior omni re, quia in ipso sunt omnia: et exterior omni re, quia ipse est super omnia; et antiquior omnibus, quia ipse est
Abbreviated transcription (Latin):
cał ⁊ quod ammꝰ non ẽ locał. locał quidẽ dicit᷑:
sit totus: alibi ñ inuenitur. Non aũ ita locał
est: ut dimensionem capiens: distanciam in lo¬
co faciat. Duuna gͥ sola eeñcia: oiõ inlocał.⁊ incͥ¬
cunscͥptibił ẽ. que nec locis mouet᷑ aliquomodo
.s. uel det̾minatione finita. uel dimensione sus¬
cepta. nec temꝑib .s. affectu ⁊ cognitione. his

Expanded text:
 quodammodo non est localis. Localis quidem dicitur, sit totus, alibi non invenitur. Non autem ita localis est, ut dimensionem capiens distantiam in loco faciat. Divina ergo sola essentia omnino illocalis et incircumscriptibilis est, quae nec locis movetur aliquo modo, scilicet vel determinatione finita, vel dimensione suscepta: nec temporibus, sed affectu et cognitione movetur. His
Abbreviated transcription (Latin):
añ lapsum triplici cognicione p̃ditꝰ.
rum quippe cognitionem. hominẽ acce¬
pisse ꝑspicuum est. cum non ipẽ creator
uel angłiᷤ aliquis s homo om̃ib animã¬
tibus nomina imposiũt. ut ostendetur
qd̃ singłor noticiam: ħ̃ oipsehabuit. Que
enim ꝑꝑterillum creata erant ⁊ ab illo regẽ¬
da ⁊ disponenda erant. hoꝵ om̃iũdeusilli.
⁊ sciãm tribuit. ⁊ ꝓuidenciam. acq curam:
ni curam reliquit. ⁊ ꝓuidenciam ut dña¬
cioni eiis subicẽnt᷑ ⁊ rõne ipsius gub̾na¬
rentur. ut sciret illis necc̃ia prouid̾e aqͥb
emolumentũ debe̾at reciꝑe. hancautẽ
sciam hom opeccando non ꝑdidit. sicut si
scripta homo dehuꝰ modi nonerudit᷑. s de
scĩa aĩe. q̃ peccandoamisit.
Decognitione

Expanded text:
ante lapsum triplici cognitione praediturum quippe cognitionem hominem accepisse perspicuum est, cum non ipse Creator vel angelus aliquis, sed homo omnibus animantibus nomina imposuerit; ut ostenderetur quod singulorum notitiam homo ipse habuerit. Quae enim propter illum creata erant, et ab illo regenda, et disponenda erant, horum omnium Deus illi et scientiam tribuit, et providentiam atque curam ni curam reliquit et providentiam, ut dominationi ejus subjicerentur, et ratione illius gubernarentur; ut sciret illis necessaria providere a quibus emolumentum debebat recipere. Hanc autem scientiam homo peccando non perdidit, sicut nec Scriptura homo de hujusmodi non eruditur, sed de scientia animae quam peccando amisit. 4. De cognitione
Abbreviated transcription (Latin):
natura ueracit̃ ⁊ eeñcialit̃ sit in om̃i loco. ⁊ in
om̃i temꝑe non tñ mouietur ꝑloca uel tempora.
nec localis ẽ tec temꝑał localis ñ est quia penitꝰ
non cͥcunscͥpbit loco. quia nec ita est in uno loco:
qd̾ nonsit in alio. nec dimensionem ht̃ sicut corpꝰ.
cui scłm locum assignatur pͥncipium. meduim.
⁊ finis. ⁊ ante ⁊ retro. det᷑.⁊ simstra sursũ⁊ uisum.¬

Expanded text:
natura veraciter et essentialiter sit in omni loco et in omni tempore, non tamen movetur per loca vel tempora, nec localis est, nec temporalis. Localis non est, quia penitus non circumscribitur loco, quia nec ita est in uno loco, quod non sit in alio, nec dimensionem habet sicut corpus, cui secundum locum assignatur, principium, medium et finis, ante et retro, dextera et sinistra, sursum
Abbreviated transcription (Latin):
uorciũ. ut sacerdocium diaconat᷑. ⁊ subdiaconat᷑.
Inalis uõ ꝑuittit᷑ sortiri ꝯiugiũ ñ religionis habi
tos siert̃ uotum⁊ habitũ inuemunt᷑. ⁊ ꝯtinẽciam
ꝓfiti nolunt. uxorem duicẽ uͥginem eccł̃ia romana
pniutit non uiduam. uł repudiatã. ꝙ de inceps.
feato subeiaconatũ ꝓ uehi poterũt nec laicꝰ urorẽ¬

Expanded text:
vortium; ut sacerdotium, diaconatus, et subdiaconatus. In aliis vero permittitur sortiri conjugium, nisi religionis habittos, si extra votum et habitum inveniuntur, et continentiam profiteri nolunt, uxorem ducere virginem Ecclesia Romana permittit, non viduam, vel repudiatam: quia deinceps nec ad subdiaconatum
Abbreviated transcription (Latin):
uł ille de matͥmonio uel illa. non sibi alt̾utr̃ ne¬
gent. ne ꝑ hoc inciclant indampnabiles corrup¬
telas. Recldere enim debitũ ꝯuigale nulluis ẽ
criminis exigere autem ultͣ gñandi neceffitatẽ:
culpe est uemał. fornicari uõ uł mechari: puni¬
encli est cͥminis

Expanded text:
 ille de matrimonio, vel illa, non sibi alterutrum negent, ne per hoc incidant in damnabiles corruptelas. Reddere enim debitum conjugale nullius est criminis; exigere autem ultra generandi necessitatem, culpae est venialis. Fornicari vero vel moechari, puniendi est criminis
Abbreviated transcription (Latin):
originaluntelligat᷑. ꝯseqñt quid sit ougi¬
nale peccm̃ ⁊ quare dicat᷑ originale:⁊ quo¬
modo ꝑcransierit. uel pertranseat in õs
diligenter inuestigandum ẽ. Quibroã
Sicut ꝑ mobedienciam unius hominis
peccõres ꝯstituti sunt multi ita ⁊c̃. ẜuidẽ¬
terinquiunt ⁊̃ ip̃o nomine expͥmit apłs

Expanded text:
nali intelligatur, consequenter quid sit originale peccatum, et quare dicatur originale; et quomodo pertransierit vel pertranseat in omnes, diligenter investigandum est. Quibusdam Sicut per inobedientiam unius hominis peccatores constituti sunt multi, ita, etc. Evidenter, inqu
Abbreviated transcription (Latin):
Retẽa ꝯsicłare oportet. utr̃ ea oĩa que semł
scit. uł p̃scit deus semꝑsciat ⁊ scierir. ⁊ p̃sci¬
at.⁊ p̃scierit anolĩscierit uł p̃scierit. ꝙ mͦ ñ scit.
ał p̾scit. De p̃stiã pͥris respõdet dicens dm̃

Expanded text:
rea considerari oportet utrum ea omnia quae semel scit vel praescit Deus semper scit et scierit, ac praesciat et praescierit, an olim scierit vel praescierit quod modo non scit De praescientia primo respondemus, dicentes m
Abbreviated transcription (Latin):
litas suit quam peccando adam ꝑdidit. poᷤ
uelle posset ⁊ male. postea uerosicerit. ut
maleuelle non possit. nec id̾o carebit. li. ar.
Multo quippeliberuis erit arbitrium.
qd̾ omĩo non potĩt seriure peccõ. neq aũ
uoluntas non est. aut lib̾adicenda nonẽ.
Sicut ergoaĩa nostra ⁊̃ nunc ht nolle infe¬
licitatem. ita nolle inquitatẽ semꝑha
bitura est. Sr ordosuandus fuit. quo d̾s
uoluit ostñd̃e. qmͣ bonũ sit aĩal rõnale.
qd̃ ⁊̃ peccarepossit ꝗͣuis sit meluis qd̾ pec¬
care nonpossit. Eoce his u̾bis eudenter
astruitur qd̾ post beatitudinis ꝯfirmati¬
onemerit in homine. li. ar quo peccare¬
non potĩt:⁊ nune ⁊ in angłis est ⁊ in scĩs. qͥ
cũ dño sunt.⁊ tanto utͥq lib̾ius. quãto apec¬
catoinmnumꝰ. ⁊ ad boñ ꝑuicius Quo enim
quisq ab illa pecc̃iseruitute de quascrip¬
tum est. Qui facit peccm̃ seruis est pecc̃ĩ.
longuis absistre. tanco meligendobonũ:
lib̾ius ħt iudicium. Uñ sidiligent̃ inspicia¬

Expanded text:
litas fuit, quam peccando Adam perdidit, povelle posset, et male. Postea vero sic erit, ut male velle non possit; nec ideo carebit libero arbitrio. Multo quippe liberius erit arbitrium, quod omnino non poterit servire peccato. Neque aut voluntasSicut ergo anima nostra nunc habet nolle infelicitatem, ita nolle iniquitatem semper habitura est. Sed ordo servandus fuit, quo Deus voluit ostendere quam bonum sit animal rationale quod etiam peccare possit, quamvis sit melius quod peccare non possit. Ecce his verbis evidenter astruitur quod post beatitudinis confirmationem erit in homine liberum arnon poterit; et nunc in angelis est, et in sanctis qui cum Domino sunt; et tanto utique liberius, quanto a peccato immunius, et ad bonum pronius. Quo enim quisque ab illa peccati servitute, de qua scriptum est, Joan. 8: Qui facit peccatum, servus est peccati, longius absistit, tanto in eligendo bonum liberius habet judicium. Unde si diligenter inspicia
Abbreviated transcription (Latin):
contentã desiderate. Cui sccipsimus. non aliter
qĩt. Et his apparet qđ coniugati sine cominun ꝯ¬
sensu monastĩum elig̾e continenciam ꝑfiteriuł
habitum teligionis sumẽ non ualent᷑ ⁊ si fecerĩt.
reuocati debent. s ponsi uõ possunt sinȩ cominu¬
ni consensu monastĩum eligẽ. Uñ uiđr int̃ spõ¬
Lam isponsum comugium non ẽe. iõq asserut
apͥma fide desponsionis coniuges appellari non
rep̃senctum sspe futoꝵ. quia ex fide qmͣ exdespõ¬
Catione sibi iuicem dbt p ost ea efficiunt comu¬
ges p̃missas etiam auctoresitates quib assert ꝙ
consensus matmontumm facit. ita intlłigi uolũt
ut consñsus uel pactio comugał ñ ante coitũ
faciat matͥmonium. s incoitu. Sicut. ii. deflorõ
uirgnitatis non facit matͥmonium insi p̃cedat
patio ꝯuigalꝰ ita nec pactõ coningał añquamal¬
sit copła carnał. expactõe gͥ conugalisponsi i spõ¬
se fuit ante cortum incoitu uõ esfictunt᷑ comuges.

Expanded text:
contentam desiderare. Cui nos scripsimus non aliter hrit. Ex his patet quod conjugati sine communi consensu monasterium eligere, continentiam profiteri, vel habitum religionis sumere non valent; et si fecerint, revocari debent. Sponsi vero possunt sine communi consensu monasterium eligere. Unde videtur inter sponsum et sponsam conjugium non esse. Ideoque asserunt a prima fide desponsationis conjuges appellari, non re praesentium, sed spe futurorum, quia ex fide quam ex desponsatione sibi invicem debent, postea efficiuntur conjuges. Praemissas autem auctoritates, quibus asseritur quod consensus matrimonium facit, ita intelligi volunt, ut consensus vel pactio conjugalis non ante coitum faciat matrimonium, sed in coitu. Sicut enim defloratio virginitatis non facit matrimonium, nisi praecedat pactio conjugalis, ita nec pactio conjugalis, antequam adsit copula carnalis. Ex pactione ergo conjugali sponsi et sponsae fiunt ante coitum; in coitu vere efficiuntur conjuges.
Abbreviated transcription (Latin):
reus. Qui ergofidem ⁊ caritatem non ht̃.
om̃is actio peccm̃ est. ꝙ ad caritatem non
refertur: ꝗ enim ad caritatem nonrefer¬
tur. ut sup̃meminit aub̾. ñ fit q̃madm
si oporteat. Iõq malum ẽ non igitur man¬
data custodit qui caritate caret. qi sñcari¬
de aliquid placẽ dõ. Quegͦsmefide fiũt:
bonanonsunt.qi om̃ebonũ dõplacet.¬

Expanded text:
reus. Qui ergo fidem et charitatem non habet, omnis ejus actio peccatum est, quia ad charitatem non refertur. Quod enim ad charitatem non refertur, ut supra meminit Aug., non fit quemadmodum fieri oportet, ideoque malum est. Non ergo mandata custodit, qui charitate caret, quia sine charide aliquid placere Deo. Quae ergo sine fide fiunt, bona non sunt; quia omne bonum placet
Abbreviated transcription (Latin):
x quo manifeste aĩaduertipotest.
quis eoꝵ pluspeccauerit adam .s. uel
eua Plus enim uidr᷑ peccasse mulier.
que uoluit usurpare diuinitatis eqͣ¬
litatem ⁊nimia p̃sumptione elata.
credidit ita fuisse futurũ. Ad ã uero nͦ
illud c̃didit. ⁊ de penitencia ⁊ de d̾i miscd̾a
cogitauit. dum uxori morẽ gerens eius
ꝑsuasioniꝯsensit. nolens eam ꝯtristare.
rasealienatam relinquere. neꝑiret.ar¬
bitratus illud eẽ ueniale. ñ mortale de¬
Eritis sicut dii. s putauit utr̃q posse
fi̾. ut ⁊uxori morem gereret. ⁊ ꝑpenitẽ¬
ciam ueniã h̾ret. Minus ergopeccaute.
leiq dedit ut simulederent. noluit eam
ꝯtristare. ꝗͣ credebat sine suo solatio con¬
tabesc̾e. ⁊ asealienatã omĩo int̾ire. Non
quid̃ carnali uictus ꝯcirpiscencia quã
deusne offendatur amicus. qd̾ eũ fac̾e ñ
debuisse. diuine sentencie iustus exit᷑.
indicauit.
rgo alio quodam modo ip̃e

Expanded text:
x quo manifeste animadverti potest quis eorum plus peccaverit, Adam vel Eva. Plus enim videtur peccasse mulier, quae voluit usurpare divinitatis aequalitatem, et nimia praesumptione elata crediderit ita esse futurum. Adam vero nec illud credidit, et de poenitentia et Dei misericordia cogitavit, dum uxori morem gerens, ejus persuasioni consensit, nolens eam contristare, et a se alienatam relinquere, ne periret; arbitrans illud esse veniale non mortale deEritis sicut dii , sed putavit utrumque posse fieri, ut et uxori morem gereret, et per poenitentiam veniam haberet. Minus ergo peccavit eique dedit ut simul ederent, noluit eam contristare, quam credebat sine suo solatio contabescere, et a se alienatam omnino interire. Non quidem carnali victus concupiscentia quam Deus, ne offendatur amicus: quod eum facere non debuisse divinae sententiae justus exitus indicavit: Ergo alio quodammodo e
Abbreviated transcription (Latin):
xpredictis patet ꝙ de̾ ubiq totus est ꝑ eeñ¬
ostũsum sit: qua rõne dicat᷑ habitare in
quibdam efflagitaret ordinis rõ id ⁊̃ assig¬
nari quomͦ ubiq est ꝑ eẽnciam. ⁊ totꝰ sit nisi
huius consicłacionis sublimitas atq inm̃si¬
tas humane menris sensum om̃io grcederet.
os. Sicut multa de dõ in telligimus que lo qͥ

Expanded text:
 ubique totus est per essenostensum sit qua ratione dicatur habitare in quibusdam, nunc efflagitaret ordinis ratio id etiam assignari, quomodo ubique per essentiam et totus sit; nisi hujus considerationis sublimitas atque immensitas humanae mentis sensum omnino excederet, r. Sicut multa de Deo intelligimus qu
Abbreviated transcription (Latin):
mouenssicait. Queritur in quomͦ in mor¬
talis factus sit ħo p̃aliis aĩantib.⁊ quomͦ
cum ilł ꝯmunem acceꝑit alimoniam. sed
alia est in mortalitas carnis ꝗͣ madam acce
mori si non peccaret. moreretur autem si
peccaret. filiiis uero resurrectionis. nec
poter̃ ultͣ peccare necmori. Caro nr̃a nõtẽ¬

Expanded text:
ait: Quaeritur quomodo immortalis factus sit homo prae aliis animantibus: et quomodo cum illis communem acceperit alimoniam. Sed alia est immortalitas carnis quam in Adam accepmori si non peccaret, moreretur autem si peccaret; filii vero resurrectionis non poterunt ultra peccare, nec mori. Caro nost
Abbreviated transcription (Latin):
t putant quidam michael. gabriel. ra
el interpͣr quis ut ds̃. Gabriel: fortitudo dĩ.
Raphael: medicina dĩ. Nec sunt ista nõia
ordinũ s spuũ. Et dñt quidam singłm hor
nc̃ illius eẽ nomen. sed̾m qualitatem eoꝵ.
ad q̃ nuncianda. uel gẽnda mittunt᷑. Sic̃

Expanded text:
tur quod Michael, Gabriel, Rapel interpretatur quis ut Deus; Gabriel, fortitudo Dei; Raphael, medicina Dordinum, sed spirituum, et dicunt quidam singulum horum nunc illius esse nomen, secundum qualitatem eorum a
Abbreviated transcription (Latin):
genium. ⁊ hius mõi. cũ in ordinata sunt
peccã ñ sunt. In ordinata uero sunt sit̃ uo¬
luntas cum adrectum finem ñ extendũt
eoꝵq actus p̃uaricationes exift̃. ad qd̾ illi
dicunt uoluntatis noĩe aliqͥñ ueri . s. nat᷑a¬

Expanded text:
genium et hujusmodi, cum inordinata sunt, peccata non sunt? Inordinata vero sunt, sicut voluntas, cum ad rectum finem non tendunt, eorumque actus praevaricationes existunt. Ad quod illi dicunt voluntatis nomine aliq
Abbreviated transcription (Latin):
est consensus dep̃senti . est ⁊ desponsationis ħns
que sola facit ꝯiugiũ. Ñ Illagͦ desponsatione uͥ
ẽ pollicitacio cchendi matrimomũ sponsi tm̃ ⁊ spõ¬
se fuit᷑. non comuges ⁊ talib sponsis licet sũ mni¬
nom consensu continenciã ꝓfitĩ ⁊ monast̾ium¬
senti ꝯuigium conthit᷑. ⁊ ab illius desponsatiõis
pͥma fide iũ ouiges appellant᷑. Sccłm hanc diffic¬
ionem desponsationis de sponsis uarie loquũt᷑
doctores.
Quomodo accipiat sponia in subditis caplis
liqñ enim sporisas uocant que talem huert̃

Expanded text:
 consensus de praesenti. Est et desponsatio habens jugalem, quae sola facit conjugium. In illa ergo desponsatione, ubi est pollicitatio contrahendi matrimonium, sponsi tantum et sponsae fiunt, non conjuges, et talibus sponsis licet sine communi consensu continenti, conjugium contrahitur; et ab illius desponsationis prima fide veri conjuges appellantur. Secundum hanc distinctionem desponsationis, de sponsis varie loquuntur doctores. 10. Quomodo accipiatur sponsa in subditis capitulis. Aliquando enim sponsas vocant, qu
Abbreviated transcription (Latin):
aub̃. Non dubium est illam mulierem ñ ꝑtin̾e
ad mattimonium: cum qua docet᷑ ñ fuisse cõ¬
mixtio sexꝰ. Item leo p̃p̃. Cum societas nuptiarũ
Ita apͥncipiosit instituta ũ p̃ter omixtionẽ sexu
ui est illam mulierẽ ñ ꝑtin̾e ad matͥmonũ
nali copła non posse otͣhi matͥmonium ⁊ incer
mariam ⁊ iosepħ non fuisse ꝯiuguim. ł ñ fuisse
ꝑfectum ꝗ est. nefas est sentire. Tanto enm
oꝑe ĩmuniꝰ. s suꝑiꝰ poĩta. ea rõe dicta intlłigẽ¬
dum est. non quĩ ꝑtineat mulier illa ad matͥ¬
monium. cum qua non ẽ ꝑmirtio seruum. s
enim unionẽ illam ip̃i ⁊ eccłie. que ẽ incarita¬
te. s non illam que ẽ in nata conformitate. ẽgͦ
ñ illius qua ꝑ susceptionem carnis capiti
membra inunt᷑ nec iõ tũ minus fcm̃ est cõ¬
num coniugiũ spuł comũctionis ⁊ dilectioĩs

Expanded text:
m: « Non dubium est illam mulierem non pertinere ad matrimonium, cum qua docetur non fuisse conjunctio sexus. Item Leo papa: Cum societas nuptiarum ita a principio sit instituta, ut praeter commistionem sexuum est illam mulierem non pertinere ad matrimonium, nali copula non posse pertrahi matrimonium, et interMariam et Joseph non fuisse conjugium, vel non fuisse perfectum; quod nefas est sentire. Tanto enimopere immunius. Sed superius posita, ea ratione dicta intelligendum est, non quin pertineat mulier illa ad matrimonisti et Ecclesiae, quae est in charitate, sed non illam quae est in naturae conformitate. Est ergo to charitate unitur; non illius qua per susceptionem carnis, capiti membra uniuntur. Nec ideo tamen minus sanctum est connum spiritualis conjunctionis et dilectionis
Abbreviated transcription (Latin):
da. ac sordib fetencia. quorum contactu hoĩes ac
quedam alietes inficuint᷑. Soł uõradii impolluti.
rĩgtaminati ea ꝯtingentes: existunt. non est gͥmi¬
randum si eeñcia diuina omĩo simplex ⁊ incõmu¬
tabił: omĩa replet loca ⁊ inom̃ib creatis ceñcialit̾
in est. nec tñ cuitis quam rei sordib contaminetur.
uł contingat᷑. yñ aus̃ in libro de natura bom. Cũ
in dõ inqͥt sint omĩa que condidit: nec tñ inqͥ¬
nant eum qui peccant. de cuius sapiã que aitĩ¬
git afine usq ad finem fortit̾: dr attingit omĩa
pp̃ siram inmundiciam.⁊ nil inquinatum meã

Expanded text:
da ac sordibus foetentia; quorum contactu homines et aliae quaedam res inficiuntur; solis vero radii impolluti et incontaminati ea contingentes existunt. Non est ergo mirandum si essentia divina omnino simplex et incommutabilis omnia replet loca, et omnibus creaturis essentialiter inest, nec tamen cujusquam rei sordibus contaminatur vel contingitur. Unde August., in lib. de Natura boni: Cum in Deo, inquit, sint omnia quae nant eum, qui peccant: de cujus Sapientia, quae attingit a fine usque ad finem fortiter , dicitur: Attingit omnia propter suam munditiam, et nihil inquinatum in
Abbreviated transcription (Latin):
pecc̃a sunt pene pettĩsunt:⁊ tñ inquantum
pecc̃a sunt. priuationes bonisunt. S utlapͣ
dictum ẽ causalit̾ ⁊ actiue dnͣr priuationes.
aꝑte ostendit pecc̃a q̃dam e̾e̾ penã pecc̃.

Expanded text:
peccata sunt, poenae peccati sunt: et tamen in quantum peccata sunt, privationes boni sunt, sed, ut supra dictum est, causaliter et active dicuntur privationes. 6. Aperte ostendit peccata quaedam esse poenam p
Abbreviated transcription (Latin):
gitas mĩe: ud ñ relinquatur largitas discipline.
stem ieꝵ. Qui pecc̃or est: plangat delicta ꝓpria.⁊
quas dm̃ offendat uite austentate compenset.
his aliis q auctoritatib nitunt᷑ asser̾e. sine cõ¬
fessione uocis ⁊ aliqͣ solucione pene: neminem
apeccõ mũdari¬

Expanded text:
iae, ut non relinquatur justitia disciplinae. Item Hieron.: Qui peccator est, plangat delicta propria quas Deum offenderat, vitae austeritate compenset. His aliisque auctoritatibus nituntur asserere sine confessione vocis et aliqua solutione poenae neminem a pecc
Abbreviated transcription (Latin):
a dño suscitatus ẜ intꝰsuscitatus: ꝓdit foras ui¬
mis ut ostendet᷑ suscitacio aĩe p̃cede confessionẽ.
temis emĩpot̾ confi nisi suscitatus ꝙ amortuo ueld̾
ab illo quiñ ẽꝑit confessio. Nullui gͦ conficetur.
insi tesuscitatus. Nlemo uͦ suicitat᷑ uisi qui apec¬
ritatib ꝓbat᷑ añ ꝯfessionẽ uellatisfactionẽ so¬
la compunctione pec̃c dimittiꝙ qui negant:
eas detminare laborant. Nec non in huiꝰ dep̃s
Dictiumquitates t̾uał ũ iustificeris. Item amb̾.
Non pot̾ quisꝙͣ. uistificeri apeccõ. ñ fũit pecẽ aũ¬
aꝑit palisum. Confessio spẽ salutis tͥbuit. ꝙ nͥ
mẽtur iustificari. qui in uita sua pect̃ ñ uult
ꝯfiteri. illa ⁊ fessio nos lib̾at: q̃ fit conpenitencia.
penitẽcia u̾a ẽ dolor corclis :⁊ amaritudo aĩe ꝓ

Expanded text:
suscitatus, prodiit foras vivus, ut ostenderetur suscitatio animae praecedere confessionem. Nemo enim potest confiteri, nisi suscitatus, quia a mortuo, velut qui non est, perit confessio. Nullus ergo confitetur, nisi resuscitatus. Nemo autem suscitatur, nisi qui a pecritatibus probatur ante confessionem vel satisfactionem sola compunctione peccatum dimitti; quod qui negant, eas determinare laborant; nec non in hujus senteDic tu iniquitates tuas ut justificeris. Item Ambr.: Non potest quisquaperit paradisum, confessio spem salutis tribuit, quia non meretur justificari, qui in vita sua non vult peccatum confiteri. Illa confessio nos liberat, quae fit cum poenitentia. Poenitentia vera est dolor cordis, et amaritudo animae pro
Abbreviated transcription (Latin):
angł̾m. accepte sunt elemosine tue. ⁊ exaudite st̃
orationes tue. Si enim fidem in carnationis ñ ha¬
bebat tunc. gͦ sine fide in carnationis erat. euusti¬
cia. quia de illoscriptum ẽ. qd̾ iustus erat ⁊ ti¬
mens dm̃. Siuero fidem in carnacionis habebat.
ad quid gͦ missus ẽ ad eum petrꝰ.Sane dicipot̾ eũ
sicut fid em unitatis ita ⁊ in carnationis hu̾isse.
dĩ reuaelacione s incarnatum e̾e̾ iam dĩ filiũ
ignorasse ⁊ iõ missus est ad eum petrꝰ. ut iam na¬

Expanded text:
 Acceptae sunt eleemosynae tuae, et exauditae sunt orationes tuae. Si enim fidem Incarnationis non habebat, tunc ergo sine fide Incarnationis erat ei justitia, quia de illo scriptum est, quod justus erat et timens Deum. Si vero fidem Incarnationis habebat, ad quid ergo missus est ad eum Petrus? Sane dici potest, eum sicut fidem unitatis, ita et Incarnationis habuisse de revelatione, sed incarnatum jam esse Dei Filium ignorasse;
Abbreviated transcription (Latin):
gn̾ationis ei conferret. habebat gͥfidem in car¬
nationis. s an fc̃a uel futura eẽt nonnou̾at. ⁊ ita
ꝑfidem uenit ad oꝑa ⁊ ꝑ oꝑa. amplus solidatus
debat. s filium eius nesciebat in carnatum. ꝑsi¬
dem placuerunt dõ op̃a eius. Sine fide enim m¬
possibile ẽ aliquem place̾ dõ. Aus̾ uero dicit cor¬
tus ecłie petrus. Attende ꝗ ait sine fidexp̃i ñ pos¬
se ẽẽ salutem.⁊ tñ cornelitm exauditum anqͣm
De equalitate fidi. sperrcaritatis ⁊ oꝑis. q̃ scłm

Expanded text:
idem Incarnationis, sed an facta vel futura esset, non noverat, et ita per fidem venit ad opera et per opera amplius solidatus debat, sed Filium ejus nesciebat incarnatum. Per fidem placuerunt Deo opera ejus. Sine fide enim impossibile est aliquem placere Deo. August. vero dicit Cortus Ecclesiae Petrus. Attende quid ait, sine fide Christi non posse esse salutem; et tamen Cornelium exauditum antequDe aequalitate fidei, spei, charitatis et operis, q
Abbreviated transcription (Latin):
stm̃ delinquere dñr. ꝙ suam maliciam cli
bonitatem putant suꝑare. Et iõ penitenciã
ñ assumunt. ⁊ qui inquitati tam pertina.¬
pusbonitas. Istimima ꝑtinatia ⁊ presũp¬
tione peccanerunt. aucumantes dm̃ ñ
ẽe iustum. Illi desꝑacione d̾m ñ bomũ esti¬
mant tollentes in ħ turbulentissimo ini¬
quitatum mari portũ dĩem indulgẽcie
quo se recipiant fluctuantes. atq ip̃a des¬
ꝑacione atdũt pecc̃ã pecc̃is dntel mĩa¬

Expanded text:
linquere dicuntur, qui sua malitia Dei bonitatem superare putant, et ideo poenitentiam non assumunt; et qui iniquitati tam pertinapiis bonitas. Isti nimia pertinacia et praesumptione peccant, aestimantes Deum non esse justum. Illi desperatione, Deum non bonum existimant, tollentes in hoc turbulentissimo iniquitatum mari portum divinae indulgentiae, quo se recipiant fluctuantes. Atque ipsa desperatione addunt peccata peccatis, dicentes mi
Abbreviated transcription (Latin):
Ideus. Producat terra animam ui¬
uentem. uimenta ⁊ ereptilia:⁊ bestias
terre scd̃m spẽs suasic̾. Sexte diei opus
describitur. cum terra suisaĩalib orna¬
ridicitur¬
⁊ dicitur. Utr post peccm̃ uenenosa
animalia noxia facta fuerint. an ꝓp̃
ꝑecc̃m nocere ceperunt: prius fc̃a in
Ueri solet deuenosis ⁊ ꝑnicinoxia.

Expanded text:
Deus: Producat terra animam viventem, jumenta, et reptilia, et bestias terrae, secundum species suas, etc. Sextae diei opus describitur, cum terra suis animalibus ornari dicitur. 3. Utrum post peccatum venenosa animalia noxia facta fuerint an propter peccatum nocere coeperint, prius facta innoxia. Quaeri solet de venenosis et perniciosis
Abbreviated transcription (Latin):
qnͣto płib confitelir inspe uenie turpitudinẽ
criminis. tanto faciliꝰ ꝯsequit᷑ grãm remissioĩs
ip̃i it sac̾dotes plꝰ ꝓͥofsũt ꝓfice. plus confitentib
cata ut ea qui penitẽtiã posstũt ñ timeant pu¬
plicare remoueat᷑ imꝓbabił ꝯsuetudo. nemłti
apenitẽcie remediis arceant᷑. dũ aut erubescͥt.
aut timent municis fua facta reserare quib pꝰ¬
seruit legũ ꝑcelli constitucione. suffĩc enĩ confessio
tenciam p̃cator accedit. Tunc em̃ płes adpenitẽ

Expanded text:
quanto pluribus confitebitur in spe veniae turpitudinem criminis, tanto facilius consequetur gratiam remissionis. Ipsi enim sacerdotes plus possunt proficere, plus confitentibus cata, ut ea qui poenitentiam poscunt, non timeant publicari, removeatur improbabilis consuetudo, ne multi a poenitentiae remediis arceantur, dum aut erubescunt, aut timent inimicis sua facta reserare, quibus possunt legum percelli constitutione. Sufficit enim confessio, tiam
Abbreviated transcription (Latin):
scandalo alioꝵ ẽ. atq ħ expedir⁊ utilitati eccłie
uicki. antitisti innodenciam multoꝵ uel tocuiꝰ
plebis ag̾e penitenciam: non recuset. neletali
plage ꝑpudorem addat tumorẽ. Cũm tanta est
plaga pecc̃i ⁊ impetꝰ morbi. ũ medicam̃tacorꝑis ⁊
sanguinis dm̃ defen̾da sint. auctoritate antitistiᷤ
debet se quis remou̾e ab altari adagendam pe

Expanded text:
atque hoc expedire utilitati Ecclesiae videtur antistiti, in notitiam multorum vel totius plebis agere poenitentiam non recuset, ne lethali plagae per pudorem addat tumorem. Cum tanta est plaga peccati et impetus morbi, ut medicamenta corporis et sanguinis Domini differenda sint, auctoritate antistitis, debet se quisque removere ab altari ad agendam po