comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cupiscentiał in obedientu. quȩ ad huc in membris
lege sua mouetur: quantomagis absq culpa ẽ icorpe
non consentientis. si absq eulpa incorꝑe dormientis:¬
sectatores sus pudicitie d̾eiutatent in raptur um
functe sunt earumq martiria incatholica sclii ue¬
auoioni dicare⁊ ueritm enim occłiȩ aliquibꝰ fide dig¬
ns destificationibꝰ ut earum memoria sic homoret di¬
uinia ꝑsuaserit auctoetas nescio. & fieri pot̾ ut ita
sit. Q uid si enim hoc fecerunt non humanitꝰ dͥeceptȩ.
s diuinitꝰ uissȩ nec eprantes s obedientes: sic̃ de sã¬
son aliud nob̾ fas non ẽ credere. Cum aut̾ ds iubet
saq uib̾e sine ullis ambagibꝰ uitimat. quis obediendã
incrimen uocet: quis obsequium pietatis accuset:
S non idõ sine scelerart facit quisqͥs dõ filium ẏmino¬
lare decreuerit: quia ħ abraham &̃ laudabilit̾ fecit.
Nam ⁊ miles cum obediens potestati sub qua legimus

Expanded text:
cupiscentialis inoboedientia, quae adhuc in membris cupiscentialis inoboedientia, quae adhuc in membris lege sua mouetur, quanto magis absque culpa est in corpore non consentientis, si absque culpa est in corpore dormientissectatores suae pudicitiae devitarent, in rapturum functae sunt, earumque martyria in Catholica Ecclesia veaudeo judicare; utrum enim Ecclesiae aliquibus fide dignis testificationibus, ut earum memoriam sic honoret, divina persuaserit auctoritas nescio; et fieri potest, ut ita sit. Quid enim si hoc fecerunt non humanitus deceptae, sed divinitus missae, nec errantes, sed obedientes? De Samson aliud nobis fas non est credere; cum autem Deus jubet seque jubere sine ullis ambagibus intimat, quis obedientiam in crimen vocet? quis obsequium pietatSed non ideo sine scelere facit, quisquis Deo filium immolare decreuerit, quia hoc Abraham etiam laudabiliter fecit. Nam et miles cum oboediens potestati, sub qualibet legitime
Abbreviated transcription (Latin):
hominẽ occidere. sic̃ uitas manifesta ꝓclamat:
quis ita degipiat ut dicat. iom nc̃ peccemus. ne pꝰea
forte peccemus: Iam nc̃ ꝑpetiemus homicidumi:
ne pꝰca forte incidamus inadult̾ium: Nonne si tan¬
tum dominat᷑ iniquitas ut ñ innocentia s pecata
potius eligant᷑: satiꝰ ẽ incercũ de futuro adult̾iũ.
qͣm certum de p̃senti homicidiumi: Nonnę satius¬
ẽ flagicium cõmittẽ qͣm pruitendo sanet᷑: qͣm tale
facnnis uͥ locus salubris penicentiȩ nõ relinquit᷑:
h ec dicci ꝓpt̾ eos uł eas quȩ nn alieni si pprii peceati
deuitandi causa: ne sub alt̾uis libidine & excitate
suȩ forte consentiant. ui sili qua moriantur inferen¬
dam putant. Cȩt̾um abst amente xp̃iana quȩ ĩ dõ
suo fidit. in eoq spe positi eius adiutorio ititur:
absit inqͣm ut mens tał uius libet carnis uolupta¬
tibus ad consensum turptudinis cedat. Qd̃ fi illa cõ¬

Expanded text:
hominem occidere, sicut veritas manifesta proclamat; hominem occidere, sicut veritas manifesta proclamat; quis ita desipiat, ut dicat, Jam nunc peccemus, ne postea forte peccemus; jam nunc perpetremus homicidium, ne forte postea incidamus in adulterium? Nonne si tantum dominatur iniquitas, ut non innocentia, sed potius peccata eligantur, satius est incertum de futuro adulterium, quam certum de pest flagitium committere, quod paenitendo sanetur, quam tale facinus, ubi locus salubris paenitentiae non relinquitur? Haec dixi propter eos uel eas, quae non alieni, sed proprii peccati deuitandi causa, ne sub alterius libidine etiam excitatae suae forte consentiant, uim sibi, qua moriantur, inferendam putant. Ceterum absit a mente Christiana, quae Deo suo fidit in eoque spe posita eius adiutorio nititur, absit, inquam, ut mens talis quibuslibet carnis uoluptatibus ad consensum turpitudinis cedat. Quod si illa con
Abbreviated transcription (Latin):
re temꝑabunt. si eos diuina dispositio uł ꝓbandos
uł emendandos ad tempus hostibꝰ subuigauerit: qͣs
i illa humilitate non deserit. qui ꝓpt̾ eos tam hu¬
milit̾ altissimus uenit ⁊ p̃sertun quos nulle mili¬
taris potestatis uł tał militiȩ uira constringunt.
ipsum hostem ferue suꝑatum: Quis gͦ tam małer
rr obrepit. ut homo se oceidat. uł quia ineum pec¬
cauit uł ne ieum peccet inimieus: eum uł pecratu¬
dum e ⁊ cauendum. ne libidini hostili fubdicum
corpꝰ. illecebrosissima uoluptate auimum alliceat
consentire pecc̃o. P ro inde inquiunt non ia ꝓpt̾ alie¬
num: s ꝓpt̾ suum pecem ance qͣm ħ quisq cõmit¬
tat. se debet occid̾e. Nullomͦ qͥdem faciet hoc anis
ut consentiat libidini carnis suȩ. aliena libidine
concitate. qui ds pocuis eiusq sapientie. qͣm coi¬
pori concupiscentieq subiectus ẽ. Uerumptam᷑ si
decestabile facinus ⁊ dampnabile scelus ẽ. &̾ se ip̃m

Expanded text:
re temperabunt, si eos diuina dispositio uel probandos re temperabunt, si eos diuina dispositio uel probandos uel emendandos ad tempus hostibus subiugauerit, quos in illa humilitate non deserit, qui propter eos tam humiliter altissimus uenit, praesertim quos nullius militaris potestatis uel talis militiae iura constringunt ipsum hostem ferire superatum. Quis ergo tam malus error obrepit, ut homo se occidat, uel quia in eum peccauit, uel ne in eum peccet inimicus, cum uel peccatndum est et cavendum, ne libidini hostili subditum corpus illecebrosissima voluptate animum alliciat consentire peccato. Proinde, inquiunt, non jam propter alienum, sed propter suum peccatum, antequam hoc quisque committat, se debet occidere. Nullo modo quidem hoc faciet animus, ut consentiat libidini carnis suae aliena libidine concitatae, qui Deo potius ejusque sapientiae, quam corporis concupiscentiae subjectus est. Verumtamen si detestabile facinus et damnabile scelus est, etiam se ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmissi uirisq nrandi ad eosdem hostes quos gra¬
uius insenatu u̾b̃ qͣm bello armis offenderat. sine
ulla dubitatione remeauit. Tantꝰ itaq uite binus
contemptor cum seuientibꝰ hostibꝰ ꝑ quaslibet penas
eam finire qͣm se ipse ꝑimiere maluit: magnũ scelus
ge si se homo int̾imat. ꝓculdubio iudicauit. Int̾ om̃s
suos laudabiles ⁊ uirtutum insignibꝰ illustres uiros.
nõ ꝑferunt romani meliorẽ: quẽ neq felicitas cor¬
ruꝑit. nam intanta uictoria mansit pauperruus.
noc infelicitas fregĩt ⁊ nam ad tanta ecertia reuerti¬
tur intrepidus. Perio si fortissimi ⁊ p̃clarissimi uiri
uictos more ae uite belloꝵ ferue potuerant. hi ab.
stibꝰ uicti. se ipsos ferire noluerunt: et eum morte
numiȩ formidarent uctores tũ dños ferre. qͣm ea
sibi inferre maluerunt. quanto magis cxep̃iani ueꝵ
dĩ colentes ⁊ suꝑnę patriȩ suspirantes ab hoc facino.¬

Expanded text:
promissi iurisque iurandi ad eosdem hostes, quos grapromissi iurisque iurandi ad eosdem hostes, quos grauius in senatu uerbis quam bello armis offenderat, sine ulla dubitatione remeauit. Tantus itaque uitae huius contemtor, cum saeuientibus hostibus per quaslibet poenas eam finire quam se ipse perimere maluit, magnum scelus esse, si se homo interimat, procul dubio iudicauit. Inter omnes suos laudabiles et uirtutis insignibus inlustres uiros non proferunt Romani meliorem, quem neque felicitas corruperit, nam in tanta uictoria mansit pauperrimus, nec infelicitas fregerit, nam ad tanta exitia reuertit intrepidus. Porro si fortissimi et praeclarissimi uiuictos more ac iure belli ferire potuerunt, hi ab hostibus uicti se ipsos ferire noluerunt et, cum mortem minime formidarent, uictores tamen dominos ferre quam eam sibi inferre maluerunt: quanto magis Christiani, uerum Deum colentes et supernae patriae suspirantes, ab hoc facino
Abbreviated transcription (Latin):
uirum iob qui tam orrenda mala insua carue ꝑpe¬
ti maluit.qͣm illata sibi morte omnibꝰ carere crucia¬
tibus. uł alios seps exlittis nr̃is sumima auctoritate
celsisimis. fideq dignissimis. qui captuiitatẽ dũatio¬
neniq hostium ferre. qͣm sibi necem inferre maluer̃.
catoni p̃feramus: s ex litt̾is corumdem illum mar
cesarem uicerat. cui uictus dedignatus ẽ subiei: et
ne subiceret᷑ a se ipso elegit occidi. Regulus aut̃ pe¬
nos iã uicerat. imꝑioq romano romanus imꝑator
non ex cinibꝰ dolendam. s ex hostibꝰ laudandam
uictoriam reportauetat: ab eis tamen postea uictꝰ.
maluit eos ferre scruendo. qͣm eis se moriendo au¬
ferre. Pro inde seruauit ⁊ sub cartaginentium do¬
minatione pacientiam ⁊ inromanoꝵ dilectione cõ¬
stanciam⁊ nec uictum auferens corpus ab hostibꝰ
nec inuictum animum aciuibꝰ. nec qd̃ se occid̾e no¬
luit. uitę huius amore fecit: ħ ꝓbauit cum causa

Expanded text:
uirum lob, qui tam horrenda mala in sua carne perpeuirum lob, qui tam horrenda mala in sua carne perpeti maluit quam inlata sibi morte omnibus carere cruciatibus, uel alios sanctos ex litteris nostris summa auctoritate celsissimis fideque dignissimis, qui captiuitatem dominationemque hostium ferre quam sibi necem inferre maluerunt, Catoni praeferamus; sed ex litteris eorum eundem illum M. Caesarem uicerat, cui uictus dedignatus est subici et, ne subiceretur, a se ipso elegit occidi: Regulus autem Poenos iam uicerat imperioque Romano Romanus imperator non ex ciuibus dolendam, sed ex hostibus laudandam uictoriam reportauerat; ab eis tamen postea uictus maluit eos ferre seruiendo quam eis se auferre moriendo. Proinde seruauit et sub Carthaginiensium dominatione patientiam et in Romanorum dilectione constantiam, nec uictum auferens corpus ab hostibus nec inuictum animum a ciuibus. Nec quod se occidere noluit, uitae huius amore fecit. Hoc probauit, cum causa
Abbreviated transcription (Latin):
facinus eẽ censuer̃: quo demonstraret᷑ non honestas
turpia p̾cauens. s infirmitas aduersa non sustinens:
Hoc et ipsȩ cato insuo lm̃o filio iudicauit. Nam si tur¬
peerat sub iuctoria cesaris uiuere: cur auctor huiꝰ
tur pitudinis filio fuit. quem de cesaris benignitate
omnia sꝑare p̃cepit: Cur non ⁊ illum secum coegit ad
mortem: Nam si eum filium qui contra imꝑium in
hostem pugnauerat ȩtiam uictorem laudabilit̾ tor¬
quatus occidit: cur uictus uicto filio peꝑeit cato. qͥ
non peꝑeit sibi: an turpius erat contra imꝑium gẽ
iuctorem⁊ qͣm contͣ deeus ferre uictorem: Nullomꝰ g̾
cato turpe oẽ iudicauit sub uictore cesate uiuere
A lioquin ab hac turpitudine pat̾no furore filiumli
ei a cesare sꝑauit ⁊ uoluit: tantum gliȩ ipsius ce¬
saris ne ab illo ꝯe sibi parceretur ut ipse cesar dixissȩ
fert᷑ ĩuidit. uelud aliquid nos mituis dicamus eru¬

Expanded text:
facinus esse censuerunt, quo demonstraretur non honestas facinus esse censuerunt, quo demonstraretur non honestas turpia praecauens, sed infirmitas aduersa non sustinens? Hoc et ipse Cato in suo carissimo filio iudicauit. Nam si turpe erat sub uictoria Caesaris uiuere, quur auctor huius turpitudinis filio fuit, quem de Caesaris benignitate omnia sperare praecepit? Quur non et illum secum coegit ad mortem? Nam si eum filium, qui contra imperium in hostem pugnauerat, etiam uictorem laudabiliter Torquatus occidit, quur uictus uicto filio pepercit Cato, qui non pepercit sibi? An turpius erat contra imperium esse uictorem, quam contra decus ferre uictorem? Nullo modo igitur Cato turpe esse iudicauit sub uictore Caesare uiuere; alioquin ab hac turpitudine paterno ferro filium lici a Caesare et sperauit et uoluit, tantum gloriae ipsius Caesaris, ne ab illo etiam sibi parceretur, ut ipse Caesar dixisse fertur, inuidit — aut ut aliquid nos mitius dicamus, eru
Abbreviated transcription (Latin):
tanto digniora sunt unitacione. qͣnto excellentiora
pietate. Non fecerunt patriarhȩ. non ꝓpħe. ñ apłi:¬
fug̾e̾ ammonuit de ciuitate inciuitatem: potuit
ad mon̾e ut sibi manus inferrent. ne in mauus ꝑ¬
sequentium ꝑuenirent. Porro si hoc ille nõ uissit aut
monuit u̾eo mͦ sui exhas uita emnigrarent. quibꝰ mi
quȩ libet exempla ꝓponant gentes quȩ ignorant
dnĩ: manifestum ẽ hoc nõ licere colentibꝰ unũ uerũ¬
dmn. s tam̃ oe illi p̾t̾ lucretiã de qua supra satis qd̃
uidebatur diximus. non facile repꝑunt de euꝰ aue¬
toritate p̾seribant ⁊ nisi illum catonẽ qui se utiq oc¬
cidit. non quia solus hoc fecit. s quia uir doctꝰ ⁊ ꝓbꝰ
habebatur. ut merito putet᷑ & recte fieri potuisse uł
posse quod ficit. de cuius facto quid potissimũ dicã.
nͥ quod amici eius ce docti quida uiri qui hoc fieri
prudenti dissuadebant inbecillioris qͣm fortioris ami

Expanded text:
tanto digniora sunt imitatione, quanto excellentiora tanto digniora sunt imitatione, quanto excellentiora pietate. Non fecerunt patriarchae, non propfugere admonuit de ciuitate in ciuitatem, potuit admonere ut sibi manus inferrent, ne in manus persequentium peruenirent. Porro si hoc ille non iussit aut monuit, ut eo modo sui ex hac uita emigrarent, quibus miomisit, quaelibet exempla proponant gentes, quae ignorant Deum, manifestum est hoc non licere colentibus unum uerun etiam illi praeter Lucretiam, de qua supra satis quod uidebatur diximus, non facile reperiunt de cuius auctoritate praescribant, nisi illum Catonem, qui se Uticae occidit; non quia solus id fecit, sed quia uir doctus et probus habebatur, ut merito putetur etiam recte fieri potuisse uel posse quod fecit. De cuius facto quid potissimum dicam, nisi quod amici eius etiam docti quidam uiri, qui hoc fieri prudentius dissuadebant, inbecillioris quam fortioris animi
Abbreviated transcription (Latin):
libuo de inmortalitate aiñe disputauit. se p̃cipitẽ de¬
disse de muro: atq ita ex hac uita emigͣisse ad eã qͣm
credidit eẽ meliorem. Nichil enĩ urgebat aut calamita¬
tis aut eriminis. seu uerum. seu falsum. qdᵈ nõ ualen¬
do ferre se auferet: s ad capesfendã mortẽ atq ad hꝰ
uitȩ suauia uinela rumpenda. sola affuie amĩ mag¬
nitudo. Quod tañ magnę pdtius factum ẽȩ qͣm bñ.
testis ẽẽ potuit ei plato ipse quẽ legerat: qui ꝓfecto id
p̃cipuę potissimumq feciss uł ȩtiam p̃cepisset nͥ ea
mente qua imortalitatẽ am̃ę uidit. nequaqͣm faciẽ¬
dum. quin ȩtiã ꝓhibendũ ẽẽ iudicasset. at enĩ mł̃ti
se intẽmerunt. ne in manus hostium ꝑuenirent. nõ
m querimis utrum sic factum: s utrum fuerit fa¬
eiendum. Sana quippe ratio ȩtiam exemplis ante po¬
uenda ẽ. cui quide ⁊ exempla concordant: s illa quȩ

Expanded text:
libro, ubi de inmortalitate animae disputauit, se praecipitem delibro, ubi de inmortalitate animae disputauit, se praecipitem dedisse de muro adque ita ex hac uita emigrasse ad eam, quam credidit esse meliorem. Nihil enim urguebat aut calamitatis aut criminis seu uerum seu falsum, quod non ualendo ferre se auferret; sed ad capessendam mortem adque huius uitae suauia uincla rumpenda sola adfuit animi magnitudo. Quod tamen magne potius factum esse quam bene testis ei esse potuit Plato ipse quem legerat, qui profecto id praecipue potissimumque fecisset uel etiam praecepisset, nisi ea mente, qua inmortalitatem animae uidit, nequaquam faciendum, quin etiam prohibendum esse iudicasset. At enim multi se interemerunt, ne in manus hostium peruenirent. Non modo quaerimus utrum sit factum, sed utrum fuerit faciendum. Sana quippe ratio etiam exemplis anteponenda est, cui quidem et exempla concordant, sed illa, quae
Abbreviated transcription (Latin):
tur qd̃ se ipsum cum hostibꝰ ruma domus opp̃ssit: nisi
quia spẽ latent̾ hoc usserat. qui ꝑillum miracula
hominem uł se ipsum uł quẽlibet occid̾it. hõcidi
sanitate laudandi sunt. qͣm qͣm si rationem diligen¬
cius. consulas. ne ipsa ꝙͥem amĩ magnitudo rectȩ
nominatur. ubi quisqꝰ ialendo tolerare. uł queq
asꝑa uł aliena pecẽa se ipse int̾emerit. Magis eni
meus infiria dep̾hendtur. quȩ ferre non pocest.
uł durã sui corpis seruititem uł stultam uulgi opi¬
monem: imnaiorq amĩs mirito diceno ẽ qui iutam
erumnosam magis potest ferre qͣm fuge̾: et humaniuĩ
udicium maximeq uulgare qd plerumq caligine
ertoris inuoluit᷑. p̃conseientiȩ lucȩ ac puritate contẽp¬
nere. Quam ob rem si magno aiõ fieri putandũ ẽ eu
sibi homo ingerit mortem. ille potius theobrotus in
hac amĩ magnitudine reꝑitur: quẽ fer̃ lecto platoui

Expanded text:
iter, qui semetipsum cum hostibus ruina domus oppressit, nisi iter, qui semetipsum cum hostibus ruina domus oppressit, nisi quia spiritus latenter hoc jusserat, qui per illum miracula hominem vel seipsum, vel quemlibet occiderit, homicidii sanitate laudandi sunt. Quamquam si rationem diligentius consulas, ne ipsa quidem animi magnitudo recte nominabitur, ubi quisque non ualendo tolerare uel quaeque aspera uel aliena peccata se ipse interemerit. Magis enim mens infirma deprehenditur, quae ferre non potest uel duram sui corporis seruitutem uel stultam uulgi opinionem, maiorque animus merito dicendus est, qui uitam aerumnosam magis potest ferre quam fugere et humanum iudicium maximeque uulgare, quod plerumque caligine erroris inuoluitur, prae conscientiae luce ac puritate contemnere. Quam ob rem si magno animo fieri putandum est, cum sibi homo ingerit mortem, ille potius Theobrotus in hac animi magnitudine reperitur, quem ferunt lecto Platonis
Abbreviated transcription (Latin):
ritione sc iantur: qͣm non eis datum ẽ nobeum
hit erit uafie iunde instisima ordinatione erratoris
et usta ⁊imors eoꝵ nr̃is usibꝰ subditur: restat ut
ac homine intelligamus. qd̾ dictum ẽ non occides.
& alt̾m ergo nec te. Neq enim qui se occidit: aliud
q̃m homine ocesdit. Quasdã ũ exceptiones eadẽ ipã
diuina fecit auctoritas: ut liceat hominem occidi
S his execeptis quos deus occidi iubet. siue data
lege siuȩ ad ꝑsonam ꝓtempore ecpressa uissione:
non aut̃ ipse oceidit qui ministerium debet ui¬
benti sic̃ adminidm gladius utenti: et soco naqua¬
quam contra ħ p̃ceptum fecerunt qd̃ dictum est
non occides. qui deo auetore bella gesser̃: aut ꝑso¬
nam gesserunt publice potestatis seđ̾m eiꝰ leges hoc
ẽ iustissiume rationis imꝑium sceleratos morte puner̃.
et abraham non solum non ẽ culpatus crimine.
liit filium nequaqͣm scelerate. sed obedienter occi¬
deie. ⁊ merito queritur utrum ꝓiussu dĩ sit haben¬

Expanded text:
tum est nobiscum habere communem; unde justissima ordinatione Creatoris et vita et mors eorum nostris usibus subditur: restat ut de homine intelligamus, quod dictum est, Non occides: nec alterum ergo, nec te. Neque enim qui se occquam hominem occidit. Quasdam vero exceptiones eadem ipsa divina fecit auctoritas ut non liceat hominem occidi. Sed his exceptis, quos Deus occidi jubet, sive data lege, sive ad personam pro tempore expressa jussione: non autem ipse occidit, qui ministerium debet jubenti sicut adminiculum gladius utenti; sicque nequaquam contra hoc praeceptum fecerunt quo dictum est: Non occides. qui Deo auctore bella gesserunt, aut personam gerentes publicae potestatis secundum ejus leges, hoc est, justissimae rationis imperium, sceleratos morte punierunt. Et Abraham non solum non est culpatus crudelitaluit filium nequaquam scelerate, sed obedienter, occidere. Et merito quaeritur utrum pro Dei jussu sit haben
Abbreviated transcription (Latin):
uires. pulcͥtudo. sana integriq ualitudo. ac siquid
hmodi ẽ. quȩ bona eẽ si minuant᷑ ⁊ bonã iustamq
uitami omnino non minuunt. Qd̃ si tale aliquid est
ratur: Si auẽ amiꝰ borum ẽ. xx opp̾sso corꝑe nõ amit¬
titur. Qui ȩtiam sc̃ȩ continentiȩ bonũ eũ inmunditie
carnalium concupiscentiaꝵ non cedit ⁊ ipsum corpꝰ
seificatur: et ido cum eis non ced̾e in coneussa inten¬
tione ꝑsistit: nec de ipso creꝑe ꝑit sc̃ĩtas qr co seã ii
tendi ꝑseuerat uoluntas. ⁊ quantum inipso ẽ etiam
facustas. Neq enim eo corpiis sc̃m ẽ qd̃ eiis m̃bra sunt
cum posint diu̾sis easib tiã uuln̾ata in ꝓpeti. & me¬
dii aliqno sautti opitulantes. ħibi faciant que orit
ueluo erporans sue mabuolentia suc inscientu. suc

Expanded text:
vires, pulchritudo, sana integraque valetudo, ac si quid vires, pulchritudo, sana integraque valetudo, ac si quid hujusmodi est: quae bona, etiam si minuantur, bonam justamque vitam omnino non minuunt. Quod si tale aliquid est ratur? Si autem animi bonum est, etiam oppresso corpore non amittitur. Quin etiam sanctae continentiae bonum cum immuncarnalium concupiscentiarum non cedit, et ipsum corpus sanctificatur, et ideo, cum eis non cedere inconcussa intentione persistit, nec de ipso corpore perit sanctitas, quia eo sancte utendi perseuerat uoluntas et, quantum est in ipso, etiam facultas. Neque enim eo corpus sanctum est, quod eius membra sunt cum possint diuersis casibus etiam uulnerata uim perpeti, et medici aliquando saluti opitulantes haec ibi faciant, quae horret uelut explorans siue m
Abbreviated transcription (Latin):
qr lic ꝓpt̾ suum scelus alio suo cełe occisꝰ ẽ. Cur aut̾ hõ
qui mali nicħ fecit. sibi male faciat. ⁊ seipsum int̾ficiẽ
do hominem int̾ficiat innocentẽ. ne aliũ paciatur
petrecur alienum: at enim ne uł aliena polluat li¬
bido mecuit᷑: Non polluet. si aliena erit. si aũ pollu¬
et aliena non erit. S eum pudicitia uirtus sit amĩ.
comitẽq hãt fortitudinem. qua poeius q̃libet mala to¬
lerare qͣm malo consentire dec̾nit: nullꝰ aut̃ magna¬
niinus ⁊ pudicus in potestate hat̃ qͥd de sua earue fiat.
s tantum quid annuat inte uł renuat: quis eandẽ
sana mente putau̾it ꝑde se pudicitiam : si forte in
app̾hensa ⁊ opp̾ssa carne sua exerceatur: ⁊ expleat᷑ libido
ñ sua: Si enu hoc modo pudicicia ꝑit. ꝓfecto pudi¬
citia uirtus amĩ nõ erit: nec ꝑtinebit ad ea bona
quibꝰ bñ uiuit᷑. s in bonis corꝑis num̾abit᷑: qͣlia sũt

Expanded text:
quia licet propter suum scelus alio suo scelere occisus est. Quur autem homo, quia licet propter suum scelus alio suo scelere occisus est. Quur autem homo, qui mali nihil fdo hominem interficiat innocentem, ne alium patiatur petitur. 1. At enim, ne vel aliena polluat libido, metuitur. Non polluet, si aliena erit: si auet, aliena non erit. Sed quum pudicitia virtus sit animi, comitemque habeat fortitudinem, qua potius quaelibet mala tolerare, quam malo consentire decernit; nullus autem magnanimus et pudicus in potestate habeat, quid de sua carne fiat, sed tantum quid annuat mente, vel renuat: quis eadem sana mente putaverit se perdere pudicitiam, si forte in apprehensa et oppressa carne sua exerceatur et expleatur libido non sua? Si enim hoc modo pudicitia perit, profecto pudicitia virtus animi non erit; nec pertinebit ad ea bona, quibus bene vivitur, sed in bonis corporis numerabitur; qualia sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
non potuit. Ae ꝑħ ⁊ que se oceiderunt ne quicqͣm
hui modi pat̾entur.⁊ quis humaniis affectus eis nolit
ignosei: E quȩ occidẽ se noluerunt. ne suo facinore
alienum flagicium deuitarent: quisqͥs eis ħ erinum
ded̾it. ipse emine insipientiȩ non carebit. Nam utiq
si non licet priuata potestate homine occide uel no¬
cente. eiuꝰ oceidendi liceneram lex milla concedit.
aecto etiam qui se ipiumi occioit homieroa ẽ. & tanto
ãt ucentior eum se occidit: quanto innocentior in ea
ouisa fuit. qua se oceidendũ putauit. Nã si iude factũ
merito decestamur. eumq u̾itas iidicat cũ se laqueo¬
is pendit celeratȩ illius t̃ditionis auxissȩ potiꝰ quam
tens nullii sͥ salubris penitentie locum reliqͥd:
intomagis asua nece se abstin̾e debet. qui tali sup¬
plicio quod inse pumat non ht̃: Iudas enim cum se
occidiss.: scełatum hominem occidit. & tamen nõ solũ
xͥ. uerum ętiam suę mortis retis finiuit hanc uitam:

Expanded text:
per hoc et quae se occiderunt, ne quidquam huius modi paterentur, quis humanus adfectus eis nolit ignosci  et quae se occidere noluerunt, ne suo facinore alienum flagitium deuitarent, quisquis eis hoc crimini dederit, ipse crimen insipientiae non cauebit. Nam utique si non licet priuata potestate hominem occidere uel nocentem, cuius occidendi licentiam lex nulla concedit, profecto etiam qui se ipsum occidit homicida est, et tanto fit nocentior cum se occiderit, quanto innocentior in ea causa fuit, qua se occidendum putauit. Nam si Iudae factum merito desuspendit, sceleratae illius traditionis auxisse potius quam paenitens nullum sibi salubris paenitentiae locum reliquit: quanto magis a sua nece se abstinere debet, qui tali supplicio quod in se puniat non habet. Iudas enim cum se occidit, sceleratum hominem occidit, et tamen non solum Christi., uerum etiam suae mortis reus finiuit hanc uitam,
Abbreviated transcription (Latin):
p mortem futura e colendos aos. Que nisi fail lor aet
multo erit oposior ⁊ subtiliori disputacione dignoꝵ
ut ⁊ contra philosophos in ea disserat᷑ non ques lilbo
si qui apud illos ercelletissima głia elari sunt anobe
młta sentiunt: ⁊ de animȩ iimoetalitate. ⁊ quo duore¬
Qs mundum condid̃it.⁊ de ꝓudentia eius qua un¬
u̾sum ꝗd̾ condidit iegit. S qm̃ ⁊ ipsi in iullis qu ct
nos sentiunt refellendi sunt. dcẽẽ huie officio n ãe¬
bemus. ut refucatis impiis cont̾dictionibꝰ. puraꝰ
bitudo ꝑmittitur. Hic itaq modus sit hiius uo¬
luminis. ut deinceps disposita ab alio sumam uo

Expanded text:
 mortem futura est, colendos deos. Quae, nisi fallor, quaestio multo erit operosior, et sublimiore disputatione dignior; ut et contra philosophos in ea disseratur, non quoslibet, sed qui apud illos excellentissima gloria clari sunt, et nobiscum multa sentiunt, et de animae inmortali tate et quod Deus uerus mundum condiderit et de prouidentia eius, qua uniuersum quod condidit regit. Sed quoniam et ipsi in illis, quae contra nos sentiunt, refellendi sunt, deesse huic officio non debemus, ut refutatis inpiis contradictionibus pro beatitudo promittitur. Hic itaque modus sit hujus voluminis, ut deinceps disposita ab alio sumamus
Abbreviated transcription (Latin):
parc̾e̾t᷑. eligent᷑. ⁊ decern̾ent᷑: uͥ nemo foriret᷑. uñ nemo
raꝑet᷑. qd̾ lib̾ andi multi a miserantibꝰ hostibꝰ duce̾nt᷑
uñ captiuandi ulli nec a crudelobꝰ hostibꝰ ab ducent᷑:¬
ħ&ͥ nomini. s xp̃iano tp̃ri tͥbuendũ. Quisqͥs ñ uidet
cecꝰ. qͥsqͥs uidet nec laudat ingratus: quiꝰqͥs laudanti
reluctat᷑ insanꝰ ẽ. Absit ut prudens qͥsqͣm ħ feritati umn¬
puter barbaroꝵ. T̃ruculentissimas et seuissimas m̃tes
ille truit. ille frenauit. ille mirabilit̾ temꝑauit: qui
ꝑ ꝓpħam tanto aũ dix̃. Uisitabo in u̾ga iniqͥtates eoꝵ.
⁊ in flagellis peccã eoꝵ. Miscd̾iam aut̃ meã nõ disꝑgã
qui cotidie fac orriri solem siui suꝑ bonos ⁊ malos: et
pluit suꝑ iustos ⁊ iniustos: Quãuis eni quidã eoꝵ ista
cogitantes penitendo ab impietate se corrigant. quidã
u̾o sicut apłs dicit. diuitias bonitatis ⁊ longanimita¬

Expanded text:
parceretur eligerentur et decernerentur, ubi nemo feriretur, unde nemo parceretur eligerentur et decernerentur, ubi nemo feriretur, unde nemo raperetur, quo liberandi multi a miserantibus hostibus ducerentur, unde captiuandi ulli nec a crudelibus hostibus abduce Christiano tempori tribuendum quisquis non uidet, caecus, quisquis uidet nec laudat, ingratus, quisquis laudanti reluctatur, insanus est. Absit, ut prudens quisquam hoc feritati inputet barbarorum. Truculentissimas et saeuissimas mentes ille terruit, ille frenauit. e mirabiliter temperauit, qui per prophetam tanto ante dixit: isitabo in uirga iniquitates eorum et in flaqui cottidie facit oriri solem suum super bonos et malos et pluit super iustos et iniustos? Quamuis enim quidam eorum ista cogitantes paenitendo ab inpietate se corrigant, quidam uero, sicut apostolus dicit, diuitias bonitatis et longanimita
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑatore tam casto atq elem̃ti fuisse p̃ceptĩ: ut qͥsqͥs
at illud uł illud templĩ fugiss haberet᷑ illesus. Q̾uti
proicitia minime uiolanda potuit reticeri. Fabi ta¬
entinȩ urb̾ eũsor: a simulacroꝵ dep̾datione se absti¬
usse laudatur. Nam cum ei seba suggessisset qͥd de
lguis dor quȩ multa capta fuerant fieri uibet. con¬
incrtiam suam ȩtiam iocando condiuit. Quesiut
eni ceui modi ent: et cum ei nõ solum multa guaia
risum. nec illius castam miscdiã. nec huiꝰ facetã cõ¬
tinenciam. romanaꝵ reꝵ gestaꝵ scͥptores tac̾ potu¬
nis. trueidationis. depdationis. concremationis. afflie¬
tionis. inista recentissima romana elade cõmissũ ẽ:
fec̃ ħ consuetudo belloꝵ. Qd aut̃ nouo more factũ ẽ.
qd̾̃ inusitata reꝵ facie ĩmanitas barbara tam mittis
apparuit. ut amplissime basilicȩ implendȩ ppło cui

Expanded text:
imperatore tam casto atque clementi fuisse praeceptum, ut quisquis imperatore tam casto atque clementi fuisse praeceptum, ut quisquis ad illud vel illud templum fugisset, abiret illaesus. Quod pudicitia minime violanda, potuit taceri. Fabius, Tarentinae urbis eversor, a simulacrorum depraedatione se abstinuisse laudatur. Nam cum ei scriba suggessisset quid de signis deorum, quae multa capta fuerant, fieri juberet, continentiam suam etiam jocando condivit. Quaesivit enim, cujusmodi essent: et cum ei non solum multa grandium, nec hujus risum, nec illius castam misericordiam, nec hujus facetam continentiam, Romanarum rerum gestarum scriptores tacere potunis, trucidationis, depraedationis, concremationis, afflictionis, in ista recentissima Romana clade commissum est, fecit hoc consuetudo bellorum. Quod autem more novo factum est, quod inusitata rerum facie immanitas barbara tam mitis apparuit, ut amplissimae basilicae implendae populo cui
Abbreviated transcription (Latin):
romanos. de quorum p̃cipua laude dictũ ẽ. Parc̃e A
subiectis. ⁊ debellare suꝑbos: et qd̾ accepta inuiria ig¬
nosc̃e quam ꝑsequi malebant: qñ tot tantasq urbes
ut late dominarent᷑ expugatas captasq eũter̃. Legat᷑
nob̾. que templa exciꝑe solebant: ut ad ea quisqͥs con¬
fugiss lib̾aret᷑. An illi faciebant: et sc̃ptores eartidem
terum gestaꝵ ista reticebant: Ita uero qui ea quę
laudarent maxime requirebant: ista p̾clarissima
scđm ipsos pietatis indicio p̃t̾irent: Eggiꝰ romani
nnis mareᷤ marcellꝰ qui siracusam urbem oenatissimã
cep̃. refert᷑ cam pꝰ fieuisse ruit᷑am.: et añ eiꝰ sanguinẽ
suas illi lacmas effudisse. Gessit ⁊ curã pudicteiȩ ȩtiam
in hoste seruande. Nam pͥꝰ quam oppidum uictor ussĩ¬
s inuadi: constituit edieto nequis corpꝰ lib̾m uiolaret.
e u̾sa ẽ tñ ciuitas. more belloꝵ. Nec uspiam legit᷑ ab

Expanded text:
Romanos, de quorum praecipua laude dictum est: \' Parcere Romanos, de quorum praecipua laude dictum est: \' Parcere subiectis et debellare superbos, et quod accepta iniuria ignoscere quam persequi malebant: quando tot tantasque urbes, ut late dominarentur, expugnatas captasque euerterunt, legatur nobis quae templa excipere solebant, ut ad ea quisquis confugisset liberaretur. An illi faciebant et scriptores earundem rerum gestarum ista reticebant? Ita uero, qui ea quae laudarent maxime requirebant, ista praeclarissima secundum ipsos pietatis indicia praeterirent? Egregius Romani nominis Marcus Marcellus. qui Syracusas urbem ornatissimam cepit, refertur eam prius fleuisse ruituram et ante eius sanguinem suas illi lacrimas effudisse. Gessit et curam pudicitiae in hoste servandae. Nam priusquam oppidum victor jussisset invadi, constituit edicto, ne quis corpus liberum violaret. Eversa est tamen civitas more bellorum, nec uspiam legitur ab
Abbreviated transcription (Latin):
uictoria templis doꝵ cõmunuĩ peꝑcerunt: atq illo
confugientes miseros uctosq troianos. ferne uł m
ciuart non ausi sunt: s. urgiliꝰ poetaꝵ more illa
uiens tꝰ e ĩmo u̾o morem hostui ⁊ cuiitates eũtentiũ
obilitaste u̾itatis ħ istoricus sententia sua qͣm de
coniuratis in senatu habuit: cõmemorare nõ pt¬
uittut. Hapi uͥgines. pueros duielli⁊ libos a paren¬
tum complerii. matres familiaꝵ pati que uctoribꝰ
collibuiset. fana domosq spoliari. cedẽ incendia fi¬
cri: postremo armis. cadaueribꝰ eruore. atq luctu
omia repleri. Hic si fana tacuiss doꝵ sedibꝰ solere
hostes parrẽ putaremꝰ: et hec non ab alienigenis
hostibus. s a catilina ⁊ sociis eiꝰ nobilissimis seuato¬
ribꝰ ⁊romanis euubꝰ romana templa metuebant: s
hi indelic ꝑditi . ⁊ patrie parricide. Quid gͦ ꝑmuliaᷤ¬
ipsos iudeanius. Ipsos inquã recolam. Respiciamq

Expanded text:
uictoria templis deorum communium pepercerunt adque illo uictoria templis deorum communium pepercerunt adque illo confugientes miseros uictosque Troianos ferire uel captiuare non ausi sunt, sed Vergilius poetarum more illa mentitus est. Immo uero morem hostium ciuitates euertentium nobilitatae ueritatis historicus, sententia sua, quam de coniuratis in senatu habuit, conmemorare non praetermittit: \'rapi uirgines pueros, diuelli liberos a parentum conplexu, matres familiarum pati quae uictoribus conlibuisset, fana adque domos spoliari, caedem incendia fieri: postremo armis cadaueribus cruore adque luctu omnia conpleri\'. Hic si fana tacuisset, deorum sedibus solere hostes parcere putaremus. Et haec non ab alienigenis hostibus, sed a Catilina et sociis eius, nobilissimis senatoribus et Romanis ciuibus, Romana templa metuebant. Sed hi uidelicet perditi et patriae parricidae. CAPUT VIipsos uideamus, ipsos, inquam, recolamus respiciamusque
Abbreviated transcription (Latin):
eosde ipsos dos colentiũ. Qui ⁊̃ uinonis asilo. custo¬
des lecti. fenixe. ⁊ dirꝰ ulixes p̃dam adseruabant hue
undiq troia gata incensis erepta aditis. menseq dor.
crateresq auro solidi captiuaq uestis cõgerit᷑. pueri
⁊ pauide longo ordine matres stant circũ. Electus ẽ
uidelic: locus tante dee consecratꝰ: non un captiuos ñ
licet duce: s. uͥ captiuos lib̾et inelud̾e. Compara nẽ asi¬
lũ illud nõ euiꝰ libet dee g̾gał uł de turba pleb̾.s iouis
spolia portabant᷑: nõ donanda uictis .s. diuidenda
uictoribꝰ. hue aut̃ ⁊ qd̾ alibi ad ea loca ꝑtiu̾e comꝑtũ ẽ
cum honore ⁊ obsequio religiosissimo reportatũ ẽ: Ibi
anussa: hic seruata lib̾tas. Ibi clausa: hic int̾dicta
captiuitas. Ibi possidendi a dominantibꝰ hostibꝰ p̾r¬
bant᷑ huc lib̾andi amiserantibꝰ ducebant᷑. Postrem.
õx inmaniũ barbaroꝵ. nͥ forte g̾ei quidẽ in illa sua

Expanded text:
eosdem ipsos deos colentium; quin etiam Iunonis asylo Custoeosdem ipsos deos colentium; quin etiam Iunonis asylo Custodes lecti, Phoenix et dirus Ulixes, Praedam adseruabant; huc undique Troia gaza Incensis erepta adytis mensaeque deorum Crateresque auro solidi captiuaque uestis Congeritur. Pueri et pauidae longo ordine matres Stant circum. Electus est uidelicet locus tantae deae sacratus, non unde captiuos non liceret educere, sed ubi captiuos liberet includere. Conpara nunc asylum illud non cuiuslibet dei gregalis uel de turba plebis, sed Iouspolia portabantur, non donanda uictis, sed diuidenda uictoribus; huc autem et quod alibi ad ea loca pertinere conpertum est cum honore et obsequio religiosissimo reportatum est. Ibi amissa, hic seruata libertas; ibi clausa, hic interdicta captiuitas; ibi possidendi a dominantibus hostibus premebantur, huc liberandi a miserantibus ducebantur: postremo etiam inmanium barbarorum. Nisi forte Graeci quidem in illa sua
Abbreviated transcription (Latin):
eneas ipse. piꝰ tociens appellatꝰ: Nonne ita narrat:
Panthꝰ otͥades. arris febiq sac̃dos⁊ sac̾ manu uictosq
dos. paruũq nepotẽ: ipse trahit. cursuq ãnes ad
limina tendit. Nonne dos ipsos quos uictos nõ du¬
bitat dicẽ: sibi pocius qͣm se illis ꝑhibet cõmendatoᷤ:
eĩ ei dicitur. sacra suosq tibi cõm̃dat troia penates:
euaderent homini cõm̃datos: que dem̃cia ẽ existima¬
re his tutoribꝰ roma sapient̾ fuisse cõmissam ⁊ ⁊ nͥ eos
amisisset non potuisse uastari: Inmo u̾o uictos
dos tanqͣm p̾sides ac defensores colere: quid ẽ aliud
quam teñe nõ numina bona s om̃ia mala: Quãto
t illic tuti ẽent atq muniti uͥ ꝓpt̾ eum illei̾ asb us¬
stibꝰ fuer̃. inde ineii maledictis hostilibꝰ ꝓsilirent. Ip̃a
ut dicei tioia mat̾ ppłi romani sactis inlocis doꝵ sirꝵ
munire nõ potuit eiues suos ab ignibꝰ ferroq grecoꝵ:

Expanded text:
Aeneas ipse, pius totiens appellatus, nonne ita narrat: Aeneas ipse, pius totiens appellatus, nonne ita narrat: Panthus Othryades, arcis Phoebique sacerdos, Sacra manu uictosque deos paruumque nepotem Ipse trahit cursuque amens ad limina tendit? Nonne deos ipsos, quos uictos non dubitat dicere, sibi potius quam se illis perhibet commendatos, cum ei dicitur: Sacra suosqne tibi commendat Troia penates? uoquo modo euaderent, homini commendatos: quae dementia est existimare his tutoribus Romam sapienter fuisse commissam et nisi eos amisisset non potuisse uastari? Immo uero uictos deos tamquam praesides ac defensores colere, quid est aliud quam tenere non numina bona, sed nomina mala? Quantout illic tuti atque muniti, ubi propter cum illaesi ab hostibus fuerunt, inde in eum maledictis hostilibus prosilirent. CAut dixi, Troia, mater populi Romani, sacratis locis deorum suorum munire non potuit ciues suos ab ignibus ferroque Graecorum,
Abbreviated transcription (Latin):
luit custodire custodes : Eece qͣlibꝰ diis urbẽ romã
.seruandã se cõmĩdasse gaudebat hominum muisera¬
bił error.  nob̾ suscensent cũ ãe diis eorum talia
dicimꝰ cũ nec sufcensent auctoribꝰ. suis quos ut edis¬
c̃ent mercedẽ deder̃: doctoresq ipsos insuꝑ ⁊ salario
publico.⁊ honore dignissimos habuer. Nẽp ap̃ uir¬
gilium quẽ ꝓptea pariili legunt. ut uidelie poeta
magnus omniumq p̃clarissimus atq obtimꝰ. ten̾is
ebibitus am̃is nõ facile obliuione possit aboleri.
seđm illud oracii: quo semel ẽ imbuta recens serua¬
bit odorem testa dui. Ap̃d hc̃ gͦ uͥgilium nempe ui¬
no inducit᷑ infesta troianis: eolo uentorum regi ad¬
u̾sus eos irritando dice. Gens inimica mͥ tirrenũ na¬
uigat equor: ilion initaliã portans. uictosq pena¬
tes. Ita ne istis penatibꝰ uictis romã ne uinceret᷑.
prudentes cõm̃dare debuer̃: S hec iuno dicebat
uelut irata mulier quid loq̃retur ignorans. Quid

Expanded text:
 Ecce qualibus dis Urbem Romani seruandam se commisisse gaudebant!s o nimium miserabilem errorem! Et nobis suscensent, cum de dis eorum talia dicimus; nec suscensent auctoribus suis, quos ut ediscerent mercedem dederunt doctoresque ipsos insuper et salario publico et honoribus dignissimos habuerunt. Nempe aput Vergilium, quem propterea paruuli legunt, ut uidelicet poeta magnus omniumque praeclarissimus adque optimus teneris ebibitus animis non facile obliuione possit aboleri, secundum illud Horatii: Quo semel est inbuta recens sernabit odorem Testa diu - aput hunc ergo Vergilium nempe Iuno inducitur infesta Troianis Aeolo uentorum regi aduersus eos inritando dicere: Gens inimica mihi Tyrrhenum nauigat aequor Ilium in Italiam portans uictosque penates. Itane istis penatibus uictis Romam, ne uinceretur. prudentes commendare debuerunt? Sed haec Iuno dicebat uelut irata mulier, quid loqueretur ignorans. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
e hominum: s ea pocuis infirmitate qͣ
delectat lingua blandiens: ⁊ humanꝰ dies ⁊ reformi¬
datur uulgi udicium ⁊ carnis exeruciatio. uł ꝑ ẽpcio.
ħ est ꝓpt̃ quedam cupiditatis uineula. nõ ꝓpt̾ officia
caritatis. Non m̾ itaq uidetur ħ parua ẽẽ causa qͣre
cum mał flagellentur ⁊ boni. quando do placet ꝑ
ditos mores ętiam temporalui panaꝵ afflictione
punite. ẜ lagellant᷑ enim simul. nõ qr sumil agũt
malã uitam s quia simul amant t̾pralẽ uitam:
nõ quidẽ eq̃lit̾. s tanen simul. qͣm boni contẽpn̾e
deb̾ent: ut illi correpti atq eindati consequerent᷑
et̾nam. ad quã consequendã si nollent eẽ socii ferret᷑
et dilig̾entur inuniei. quia donec uiuit semꝑ in¬
certum ẽ utrum uoluntatẽ suit in meliꝰ mutati.

Expanded text:
diendorum hominum, sed ea potius infirmitate, qua diendorum hominum, sed ea potius infirmitate, qua delectat lingua blandiens et humanus dies et reformidatur uulgi iudicium et carnis excruciatio uel pereratio, hoc est propter quaedam cupiditatis uincula, non propter officia caritatis. Non mihi itaque uidetur haec parua esse causa, quare cum malis flagellenturerditos mores etiam temporalium poenarum afflictione punire. Flagellantur enim simul, non quia simul agunt malam vitam, sed quia simul amant temporalem vitam; non quidem aequaliter, sed tamen simul: quam boni contemnere deberent, ut illi correpti atque correcti consequerentur aeternam; ad quam consequendam si nollent esse socii, ferrentur et diligerentur inimici: quia, donec vivunt, semper incertum est utrum voluntatem sint in melius mut
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ãmonens que admodũ uiu̾e debeant: uixores cum
maritis ⁊ mariti cum uxoribꝰ ⁊ filii cum parentibꝰ et perã
cũ filiis: ⁊ serui cũ dnis. ⁊ dnĩ eum seruis. multa tẽpra¬
lia. multa t̾rena libent̾ adipiseunt᷑. ⁊ moleste ãmit¬
tunt: ꝓpt̾ quȩ nõ audent offend̾e homines. quoꝵ ͥ
uita contaminatissima ⁊ consceleratissima displicet
uerum & hi qui suꝑiorẽ uite gdum tenent. ipec con¬
ugalibꝰ uinculis uretiti sunt: uuictu paruo ac tegu¬
mento utunt᷑⁊ plerumq suȩ famȩ ac saluti dũ insidiaᷤ
atq impetus maloꝵ timent. ab eoꝵ rephensione sese
abstinent.  quamuis nõ uitantũ eos metuant. ut ai
similia ꝑpet̾nda quibꝰ libet eoꝵ t̾roribꝰ. atq imꝓbita¬
tibꝰ cedant: ea tñ ipsa quȩ cum eis nõ ꝑpetͣnt. nolunt
plerumq corriꝑe. cum fortasse possuit aliquos corripi¬
endo corrig̾e: ne si non potuerint. sua sał ac fama in

Expanded text:
et monens quem ad modum uiuere debeant et uxores cum et monens quem ad modum uiuere debeant et uxores cum maritis et mariti cum uxoribus, et filii cum parentibus et parentes cum filiis, et serui cum dominis et domini cum seruis multa temporalia, multa terrena libenter adipiscuntur et moleste amittunt, propter quae non audent offendere homines, quorum sibi uita contaminatissima et consceleratissima displicet; uerum etiam hi, qui superiorem uitae gradum tenent nec coniugalibus uinculis inretiti sunt et uictu . paruo ac tegimento utuntur, plerumque, suae famae ac saluti dum insidias adque impetus malorum timent, ab eorum reprehensione sese abstinent, et quamuis non in tantum eos metuant, ut ad similia perpetranda quibuslibet eorum terroribus adque inprobitatibus cedant, ea ipsa tamen, quae cum eis non perpetrant, nolunt plerumque corripere, cum fortasse possint aliquos corripiendo corrigere, ne, si non potuerint, sua salus ac fama i
Abbreviated transcription (Latin):
sentiunt. cuiꝰ amando dulcedinem peceantibꝰ eis
amari eẽ noluer̃. Nam si ꝓpt̾ea quisq obiuigana
⁊ orrigendis male agentibꝰ pareit. qr oportuni tẽpꝰ
inqͥrit: uł eos dem ipsas metuit ne dec̾iores ex ħ ef¬
ficiant᷑ uł adbonã uitã ⁊ piam erudiendos impe¬
diant alios infirmos. ⁊ p̾mant atq au̾tant afide.
ñ uidet᷑ eẽ eupiditatis occasio. s consiliũ kearitatis.
Illud ẽ eulpabile qd̾ hi qui dissimilit̾ uiuunt.⁊ a nia¬
lorum factis ab orrent. parcut tñ pcc̃is alienis que
de doce aut obuirgaie deb̾ent: dum eoꝵ offensiones
cacient ne sibi noceant inhis rebꝰ quibꝰ lictte boni
atq innocentes utunt᷑. s cupidiꝰ qͣm oportebat eos
qui in hoc mundo ꝑegͥnant᷑. ⁊ spem suꝑnȩ pat̾e p̃sȩ
gerunt. Non solum quippe infirmiores. uita ducentes
coniuigalẽ. flios hñtes uł habere querentes. donios ac
familias possidentes. quos apłs inȩccłiis alloquit᷑ docẽs

Expanded text:
sentiunt, cuius amando dulcedinem peccantibus eis sentiunt, cuius amando dulcedinem peccantibus eis amari esse noluerunt. Nam si propterea quisque obiurgandis et corripiendis male agentibus parcit, quia opportunius tempus inquirit uel eisdem ipsis metuit, ne deteriores ex hoc efficiantur, uel ad bonam uitam et piam erudiendos inpediant alios infirmos et premant adque auertant a fide: non uidetur esse cupiditatis occasio, sed consilium caritatis. Illud est culpabile, quod hi, qui dissimiliter uiuunt et a malorum factis abhorrent, parcunt tamen peccatis alienis, quae dedocere aut obiurgare deberent, dum eorum offensiones cauent, ne sibi noceant in his rebus, quibus licite boni adque innocenter utuntur, sed cupidius, quam oportebat eos, qui in hoc mundo peregrinantur et spem supernae patriae prae se gerunt. Non solum quippe infirmiores, uitam ducentes coniugalem, filios habentes uel habere quaerentes, domos ac familias possidentes, quos apostolus in ecclesiis adloquitur docens
Abbreviated transcription (Latin):
rata uł tanto crebriora. quanto minora. hoc gͦ
excepto. quis tandẽ facile repꝑit᷑. qͥ eosdem ipsos
ꝓpt̾ quoꝵ horrendam suꝑbia. luxuriãq ⁊ auari¬
eiam. atq execrabiles iniquitates ⁊ impietates. ds
sic̾ minando p̃dixẽ cont̾i t̾ras sic habeat ut haben¬
di sunt. sic cũ eis uiuat. ut cum talibꝰ ẽ uiuendii
Plerĩq eni ab eis docendis. ammonendis. aliqn̾o x̃
obiurgandis ⁊ corripiendis male dissimulat᷑: uł
inoceant inistis tp̃ralibꝰ rebꝰ. sue quas adipisei ad¬
huc appetit nr̃a cupiditas. siue quas ammitte formi¬
dat ĩfirmitas : ita ut q̃muis bonis maloꝵ uita dis¬
pliceat. uid̾o eũ eis ñ incidant in illã dampnationẽ
eorum dampnabilius paret. dũ eos in sius lic le¬
uibꝰ ⁊ uenialibꝰ metiuit: uire eũ eis tp̃ralit̾ flagel¬
lantur. quamuis in ęt̾num minime pumiant᷑. uite¬
istam uita qnõ diuinitus affugunt᷑ ciun eis amarã

Expanded text:
rara urara uexcepto, quis tandem facile reperitur, qui eosdem ipsos, propter quorum horrendam superbiam, luxuriam et avaritiam, atque exsecrabiles iniquitates et impietates, Deus, sicut minando praedixit, conterit terras , sic habeat, ut habendi sunt? sic cum eis vivat, ut cum talibus est vivendum? Plerumque enim ab eis docendis, admonendis, aliquando etiam objurgandis et corripiendis male dissimulatur; vel pediant et noceant in istis temporalibus rebus, sive quas adipisci adhuc appetit nostra cupiditas, sive quas amittere formidat infirmitas: ita ut, qupliceat et ideo cum eis non incidant in illam dampnacionem,eorum dampnabilibus parcunt, dum eos in suis licet levibus et venialibus metuunt, iure cum eis temporaliter flagellantur, quamvis in etistam uitam, quando diuinitus adfliguntur cum eis, amaram
Abbreviated transcription (Latin):
nat. uastat.⁊ ext̾minat. Uñ in eadem affric̾tione
mali d̾m detestant᷑ atq blasphemant: boni aut̃
p̃cant᷑ ⁊ laudant. Tantũ int̾ ẽ nõ qualia: s quał
quisq paciatur. Nam pari mͦ ex agitatũ ⁊ exalat
horribilit̾ cenũ: ⁊ suauit̾ fłagt unguentũ. Quid gͥ¬
uulla rerum uastitate xp̃iam passi sunte. qd̾ ñ eis
magis fidelit̾ ista consid̾antibꝰ ad ꝓfectum ualeret:
pͥmo qd̃ ipsa peecã quibꝰ ds indignatꝰ impleuit
tantis calamitatibꝰ mundũ humilit̾ cogitantes.
quamuis longe absint a facinorosis. flagiciosis. atq
impiis: tam̃ ñ usq adeo se adelictis deputat alienoᷤ.
ut nec tp̃ralia ꝓ eis mala ꝑpeti se iudicent dignoᷤ:
excepto enim qd̾ unusquisq qͣmlibet laudabilit̾
uuens cedit inquibꝰdã carnali concupiscentiȩ.⁊ si
non ad facinoꝵ ĩmanitatẽ.⁊ gurgitẽ flagicioꝵ atq
impietatis ab hominationẽ: ad aliqͣ tam̃ pecc̃a uł

Expanded text:
nat, vastat, exterminat. Unde in eadem afflictione nat, vastat, exterminat. Unde in eadem afflictione mali Deum detestantur atque blasphemant; boni autem precantur et laudant. Tantum interest, non qualia, sed qualis quisque patiatur. Nam pari motu exagitatum et exhalat horribiliter coenum, et suaviter fragrat unguentum. CAPin illa rerum uastitate Christiani passi sunt, quod non eis magis fideliter ista considerantibus ad prouectum ualeret? Primum quod ipsa peccata, quibus Deus indignatus inpleuit tantis calamitatibus mundum, humiliter cogitantes, quamuis longe absint a facinerosis flagitiosis adque inpiis. tamen non usque adeo se a delictis deputant alienos, ut nec temporalia pro eis mala perpeti se iudicent dignos. Excepto enim quod unusquisque quamlibet laudabiliter uiuens cedit in quibusdam carnali concupiscentiae, etsi non ad facinorum inmanitatem et gurgitem flagitiorum adque inpietatis abominationem, ad aliqua tamen peccata uel
Abbreviated transcription (Latin):
tia credet᷑. Similr̾ in rebꝰ scdis sinõ eas d̾s quibdã
petentibꝰ euidentissima largitate conced̾et: nõ ad eũ
ista ꝑtin̾e dicemꝰ. Itemq si omibꝰ eas petentibꝰ daret.
non nisi ꝓpt̾ talia p̾mia seruiendũ illi ee arbitͣre¬
mur: nec pios nos fac̾et tał seruitꝰ. s potiꝰ cupidos
⁊ auaros. Hec cum ita sint. quicumq boni ⁊ mali
parit̾ afflicti sunt. non id̃o ipsi distincti ñ sunt: q
distinctũ nõ ẽ. qd̾ utriq ꝑpessi sunt. Manet enini
dissimilitudo passoꝵ oe insimilitudine passionũ.
Elicet sub eodẽ torm̃to nõ ẽ idẽ uirtus ⁊ uicium. Nã
sic̃ sub uno igne aurum rutilat. palea fumat. ⁊ sub
eadem tribula uł tritura stipule cõminuunt᷑ fru¬
menta purgant᷑ ⁊ nec idõ cum oleo amica cõfundit᷑
qr eodem p̾li pond̾e expͥmit᷑. ita una eadẽq uis ir¬
ruens. bonos ꝓbat.purificat. eliqͣt. malos damp¬

Expanded text:
tia crederetur. Similiter in rebus secundis, si non eas Deus quibusdam tia crederetur. Similiter in rebus secundis, si non eas Deus quibusdam petentibus euidentisista pertinere diceremus: itemque si omnibus eas petentibus daret, nonnisi propter talia praemia serviendum illi esse arbitraremur; nec pios nos faceret talis servitus, sed potius cupidos et avaros. Haec cum ita sint, quicumque boni et mali pariter afflicti sunt, non ideo ipsi distincti non sunt, quia distinctum non est quod utrique perpessi sunt. Manet enim dissimilitudo passorum etiam in similitudine passionum; et licet sub eodem tormento, non est idem virtus et vitium. Nam sicut sub uno igne aurum rutilat, palea fumat; et sub eadem tribula stipulae comminuuntur, frumenta purgantur; nec ideo cum oleo amurca confunditur, quia eodem preli pondere exprimitur: ita una eademque vis irruens bonos probat, purificat, eliquat; malos dam