comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
assertor parsimonie pauꝑtatis q laudatur in pa-¬
lacio peiis cenaret ꝙͣ domi. Tamen uicia sua
capillis et pallio et qd maximũ est uelamentũ
diuiciis p̾tegebat quas ut augeret ad amicicias
indicum miro ambitu penetrabat eosq repente
agrisq pollebat a suo repetendo hac potentia retar¬
daret hic nõ qui suas disputatõnes morib destru¬
ebat ues meres suos Sisputatombuo ayguehut ip̃e ad¬
uersum se gͣuis censor et accusator acerrinnis codẽ
ip̃o tempore quo iuistrs ppłus nefuarie lacerabatur.
tres libros enomuit contra religionem nomenq¬
ribus hommum subuenire atq illos adu̾itatem¬
idest uiam reuocare idest ad cultus deoꝵ quorũ
nomine ac maiestate mundus gub̾netur nec pa-¬
ti homĩes imꝑitos quoꝵdam frandib illici ne
simplicitas eoꝵ p̾de ac pablo sic homuib astu
ut proferret non uidentib lumen sapĩe nõ modoi

Expanded text:
assertor, parcimoniae paupertatisque laudator, in paassertor, parcimoniae paupertatisque laudator, in palatio pejus coenaret, quam domi. Tamen vitia sua capillis et pallio, et quod maximum est velamentum divitiis praetegebat; quas ut augeret, ad amicitias judicum miro ambitu penetrabat, eosque sibi repente agrisque pellebat, a suo repetendo hac potentia retardaret. Hic vero, qui suas disputationes moribus destruebat, vel mores suos disputationibus arguebat, ipse adversus se gravis censor, et accusator acerrimus, eodem ipso tempore, quo justus populus nefarie lacerabatur, tres libros evomuit contra Religionem nomenqribus hominum subuenire atque illos ad ueram uiam reuocare id est ad cultus deorum, quorum numine ac maiestate mundus gubernetur, nec pati, homines inperitos quorundam fraudibus inlici, ne simplicitas eorum praedae ac pabulo sit hominibus astutignum, ut praeferret non uidentibus lumen sapientiae, non modo
Abbreviated transcription (Latin):
non insuauis est quid tandem putemus eis accidere
quoꝵ ẜmo ieunus est ingratus qui neꝙ iñ ꝑsuadẽ¬
di neq subtilitatem argumentandi aeque ullam ꝓr-¬
sus acerbitatem ad reuincendum hr̃e pire potue
rgo quia defuerunt apud nos ydonei periti ꝙ
doctores qui uehement que acrit̾ errores publicos
redarguerunt qui cam̃ om̃ est u̾tatis ornate copio¬
seq defenderent ꝓuocanit quosdam hec ip̃a pẽnu-¬
ria ut auderent scribe̾ contra ignotam sibi mutatẽ
Omicto eos qui priorib eam temporib ne quitꝙͣ
lacessier̃. Ego cum in bitua oratorias lr̃as occi¬
tinis docerem contigisẜq ut codem tempore dei tẽ¬
plum eu̾tentur. duo exticerunt ibidem qui iacẽte
ac obiecte u̾itati nestio uteum suꝑbius an impor-¬
tumꝰ insultarent ibrdem quoꝵ alt̾ antistitem se
mag̃e non minus auaritia quã libidinib arde̾t
in uictu tam p̾sumptuosus ut in scola uirtutis

Expanded text:
non insuauis est, quid tandem putemus accidere eis non insuauis est, quid tandem putemus accidere eis quorum sermo ieiunus est et ingratus? qui neque uim persuadendi neque subtilitatem argumentandi neque ullam prorsus acerbitatem ad reuincendum habere potuerunt. Ergo quia defuerunt aput nos idonei peritique doctores, qui uehementer, qui acriter errores publicos redarguerent, qui causam omnem ueritatis ornate copioseque defenderent, prouocauit quosdam haec ipsa penuria, ut auderent scribere contra ignotam sibi ueritatem. omitto eos qui prioribus eam temporibus nequicquam lacessierunt. ego cum in Bittus docerem, contigissetque ut eodem tempore Dei templum everteretur: duo extiterunt ibidem, qui jacenti atque abjectae veritati, nescio utrum superbius, an importunius insultarent; quorum alter antistitem se magister, non minus avaritia, quam libidinibus arderet, in victu tam sumptuosus, ut in schola virtutis
Abbreviated transcription (Latin):
minus cõptꝰ et multum fuit obsturus. Ergo ne
hic quidam sac̃ celebritatis inuenit Cuniis igitur
p̾cipius et clarꝰ extitit cĩpanus qm̃ et magnam
sibi gloriam ex artis oratorie professione quesierat
et ad modum multa const̾psit in suo gen̾e miranda
erat enĩ cum ingenio facili copiosus suauitate et q̃¬
ẜmonis maxͣ est uirtus aperto ut disceenem ñ queas
utrum ne ornatior in eloquendo an facilior in ex¬
plicando aut potentior in ꝑsuadendo fu̾it hic tamẽ
plac̾e ultea uerba sacr̃m ignorantib non põt qm̃
mistica sunt que locutus est et ad id p̃pata ut a so-¬
lio fidelib audiantur demq a doctis huiꝰ seculi qͥb
forte scͥpta eius innotuerunt derideri solet audiui
ego quenidam hominem sane disẜtum qui eum in¬
mutatꝰ una lr̃a copͥanum nocaret qͣi que eligãs
ingenium et melioribus rebus aptum ad amles¬
fabulas contulisset ꝙ siactidit het ei cuiꝰ eloquẽtia

Expanded text:
minus comptus et multum obscurus fuit. ergo ne minus comptus et multum obscurus fuit. ergo ne hic quidem satis celebritatis inuenit. unus igitur praecipuus et clarus extitit Cyprianus, quoniam et magnam sibi gloriam ex artis oratoriae professione quaesierat et admodum multa conscripsit in suo genere miranda. erat enim ingenio facili copioso suaui et, quae sermonis maxima est uirtus, aperto, ut discernere non queas, utrumne ornatior in eloquendo an felicior in explicando an potentior in persuadendo fuerit. hic tamen placere ultra uerba sacramentum ignorantibus non potest, quoniam mystica sunt quae locutus est et ad id praeparata, ut a solis fidelibus audiantur: denique a doctis huius saeculi, quibus forte scripta eius innotuerunt, derideri solet. audiui ego quendam hominem sane disertum, qui eum inmutata una littera Coprianum uocaret, quasi quod elegans ingenium et melioribus rebus aptum ad anilesfabulas contulisset. quodsi accidit hoc ei cuius eloquentia
Abbreviated transcription (Latin):
ne illis quidam qui ea int̾pretantur quia sunt
et ip̃i om̃o rudes aut certe parum docti nam
ut plane suit eloquentes ꝑ raro contingit cuiꝰ
rei cã maꝑto est eloquentia enim seculo seruit
populose iactare et in rebus malis plac̾e gessit
siquidem n̾itatem sepius expugͣre conatur ut
insiuca monstiet opeo expent honoreo concupiset sũ¬
num demi g̃dum dignitatis expostit Igit᷑ doctrina¬
si humlia despicit archana tamꝙͣ cont̾ia sibi fugit
quippe que puᶜ ͤ gaudeat et multitudinem celebritatẽ¬
ꝙ desideret eo fit ut sapĩa et u̾itas ydoneio p̾conib
indigeat et si qui forte lrãtoꝵ se ad eam se contulerunt
defentõi eius non suffecerent Ex hus que michi no¬
noci sunt munitus felix non ignobłis int̾ cansidicos
loci fuit huiꝰ libr̃ ciui octamo titulus est declarat ꝙͣ
ydoners u̾itatis asẜtor ẽẽ potuisset sise totum ad id
studium contulisẜ. Septimus quoq contulianus fuit

Expanded text:
ne illis quidem qui ea interpretantur, quia sunt ne illis quidem qui ea interpretantur, quia sunt et ipsi aut omnino rudes aut certe parum docti. nam ut plane sint eloquentes, perraro contingit: cuius rei causa in aperto est. eloquentia enim saeculo seruit, populo se iactare et in rebus malis placere gestit, siquidem ueritatem saepius expugnare conatur, ut uim suam monstret: opes expetit, honores concupiscit, summum denique gradum dignitatis exposcit. ergo haec quasi humilia despicit, arcana tamquam contraria sibi fugit, quippe quae publico gaudeat et multitudinem celebritatemque desideret: eo fit ut sapientia et ueritas idoneis praeconibus indigeat. et si qui forte litteratorum se ad eam contulerunt, defensioni eius non suffecerunt. ex iis qui mihi noti sunt Minucius Felix non ignobilis inter causidicos loci fuit. huius liber, cui Octauio titulus est, declarat quam idoneus ueritatis adsertor esse potuisset, si se totum ad id studium contulisset. Septimius quoque Tertullianus fuit
Abbreviated transcription (Latin):
muitatio se luce uerseri que amnine papulum ẽ mnere¬
dibili quadam iocanditate ꝑfuisum uerum non est
despandum fortasse non caminus surdis nec emin
uitas placeat et monstratum sibi rectum iter et
uideant et seqñtur. E ircũliatiũ modo pocłm
celestis illee sapĩe ut possint ab in prudentibus
amata remedia sine offensione potari dum illici-
eno pͣ dulcedo acerbitatem saporis asperi sub p̾tex¬
tu suanitatis occultat Nam ħ̃ in pͥmis cã est
cur apud sapientes et doctos et pͥncipes huiꝰ secli
scͥptura sancta fide careat ꝙ ꝓphẽ cõmuni ac sim¬
plici ẜmone ut ad ppłm sunt locuti contempnũ-¬
tur itaq ab hus qui nichil au dire uel legere insi
expolicum ac diẜtum uolunt nͣ quitꝙͣ herere a¬
nimis eor potest insi ꝙ aures blandiore sono mlcz
ditu suaue est nichil credibile nͥ ꝙ potest incut̾e
uoluptatem nemo se rem uoritatem ponderat s
ornatu non credant gͥ dĩs quia fuco carent s

Expanded text:
veritatis se luce versari; quod est animae pabulum, increveritatis se luce versari; quod est animae pabulum, incredibili quadam jucunditate perfusum. Verum non est desperandum. Fortasse Non canimus surdis. Nec enim in veritas placeat, et monstratum sibi rectum iter et videant, et sequantur. Circumlinatur modo poculum coelesti melle sapientiae, ut possint ab imprudentibus amara remedia sine offeens prima dulcedo acerbitatem saporis asperi sub praetexto suauitatis occultat. nam haec in primis causa est cur aput sapientes et doctos et principes huius saeculi scriptura sancta fide careat, quod prophetae communi ac simplici sermone ut ad populum sunt locuti. contemnuntur itaque ab iis qui nihil audire uel legere nisi expolitum ac disertum uolunt nec quicquam haerere animis eorum potest nisi quod aures blandiore sono mulcet, quod auditu suaue est, nihil credibile nisi quod potest incutere uoluptatem: nemo rem ueritate ponderat, sed ornatu. non credunt ergo diuinis, quia fuco carent, sed
Abbreviated transcription (Latin):
di disputare contendimꝰ. hos ad utatem ab
mepta ꝑsuasione traduc̾e̾ qui sangiiẽm faciliꝰ
hauẜunt qm̃ uerba iustoꝵ quia igitur oꝑam¬
ne pendemus mĩme riamn si lucrari hos et
morte ad quam concitacissime tendunt non
potuermius si ab illo itinẽ demo ad iuitã lucẽ¬
q reuocare qm̃i ip̃i saluti sue repugnant nr̃os
tamen confirmabimus quoꝵ non est stabilis¬
ac solidis radicib fundata et fixa sinã mitant
enim plurimi ac maxime qui lr̃aaꝵ aliꝙͥ at-¬
ꝑuitõsi sunt qui inncantos ammos facile ir¬
retice possunt suauitate ẜmonis et carminũ
dulci modulatõe currentium mella sunt hoc
uenenum agentia/ ob eam q cãm uolui sapi¬
entiam cum religione conp̃g̃e ne quid studio¬
insticie s eciã prosit ꝙͣ plurimum si is qui
eat didicit sic in uirtutib instructor in m̾tate
sapientior pret̾ea eciam si nulli alii nob̃ c̾te
ꝑderit delectabit se constientia gandebit q mẽs

Expanded text:
et disputare contendimus, hos ad ueritatem ab et disputare contendimus, hos ad ueritatem ab inepta persuasione traducere, qui sanguinem facilius hauserint quam uerba iustorum. quid igitur? operamne perdemus? minime. nam si lucrari hos a morte, ad quam concitatissime tendunt, non potuerimus, si ab illo itinere deuio ad uitam lucemque reuocare, quoniam ipsi saluti suae repugnant, nostros tamen confirmabimus, quoac solidis radicibus fundata et fixa sententia. Nutant enim plurimi, ac maxime qui litterarum aliquid atsunt, perniciosi quod incautos animos facile irretire possunt suavitate sermonis, et carminum dulci modulatione currentium. Mella sunt haec venenum tegentia. Ob eamque causam volui sapientiam cum Religione conjungere, ne quid studiojustitiae, sed etiam prosit quamplurimum, si is, qui eas didicerit, sit in virtutibus instructior, et in veritate sapientior. Praeterea, etiamsi nulli alii, nobis certe proderit: delectabit se conscientia, gaudebitque mens
Abbreviated transcription (Latin):
uideant qd offerimus quo plane ip̃i diffiden¬
ciam sue ꝑdite ratõnis ostendunt cum neq
cognost̾e neq congredi audent quia stiunt
se facile supari et idcirco disceptatõe sublata
pellitur e medõ sapĩa ui geritur res ut ait
eminus et quia student dampnare tanꝙͣ no-¬
centes quos utiq sciunt ĩnocentes consttrre
de ip̃a innocentia. uolunt qͣi uo maior iniqui¬
tas sic probatam innocentiam dampnasse ꝙͣ
mauditam s ut dixi uerentur ne si audierit
dampnare non possunt. Et ideo cultores dei
sũmi hoc est iustos homines torquent int̾fici-¬
unt ext̾minant nec cãs odioꝵ resde̾ ip̃i possũt
ꝙͣtam uehement̾ oderunt et quia ip̃i errant
irastuntur his qui neram niam sequitur et
et cum corrig̾e̾ se non possint errores suos insuꝑ
crudelib factis coaceruant innocentum cruore
maculantur et ditatas deo m̃tes eiusteratas
corporibus extorquent cum talib nũc congre

Expanded text:
videant, quod offerimus. Quo plane ipsi diffidenvideant, quod offerimus. Quo plane ipsi diffidentiam suae perditae rationis ostendunt, cum neque cognoscere; neque congredi audent, quia sciunt se facile superari. Et idcirco disceptatione sublata, Pellitur e medio sapientia, vi geritur res, ut ait Ennius; et quia student damnare tamquam nocentes, quos utique sciunt innocentes, constare de ipsa innocentia nolunt. Quasi vero major iniquitas sit, probatam innocentiam damnasse, quam inauditam. Sed, ut dixi, verentur, ne si audierint, damnare non possint. Et ideo cultores Dei summi, hoc est justos homines torquent, interficiunt, exterminant; nec causas odiorum reddere ipsi possunt, qui tam vehementer oderunt: quia ipsi errant, irascuntur iis qui veram viam sequuntur, et cum corrigere se possint, errorcrudelibus factis coaceruant, innocentium cruore maculantur et dicatas deo mentes euisceratis corporibus extorquent. cum talibus nunc congredi
Abbreviated transcription (Latin):
On est apus me dubium constan
singularis ille reꝵ conditor et hiꝰ
minensi rector asseritur si quis at-¬
tigerit ex istis mepte religionis ut sunt minia
suꝑstitõe impacientes insectetur eciam male-¬
dictis et uix lecto fortasse p̾ͥncipio affligat ꝓpi¬
ciat execretur seq in expiabili selere ꝯtannari
atq astringi pucet si hec aut legat pacienter¬
aut audiat ab hot tamen si fieri potest humanita¬
tis iure postulamus ut non prius dampnet qmͣ
uinu̾sa cognouit nam si sac̾legio et ꝓditoribus
et ueneficiis potestas defendendi sui datur nec
p̾dampnari quem quã incognita cansta. licet ñ
iuiste pete inde̾mur ut si quis erit ille qui ĩ¬
ciderit in hec legat ꝑlegat si audiat sũam dif¬
ferat in extremum s noui hõim ꝑtinatiam nũ¬
ꝙͣ impetrabimus tunent enim ne a nob̃ reuit¬
ti manus dare aliqnͣ de clamãte ip̃a u̾itate co-¬
gantur obstrepint igit᷑ eo ⁊ int̾cidt̃ ne audiãt᷑
et celos suos oppͥmunt uelumẽ ne audi¬

Expanded text:
Non est apud me dubium, Constantsingularis ille rerum conditor et hujus immensi rector asseritur, si quis attigerit ex istis inepte religiosis ut sunt nimia superstitione impatientes, insectetur etiam maledictis, et vix lecto fortasse principio, affligat, projiciat, execretur; seque inexpiabili scelere contaminari atque astringi putet, si haec aut legat patienteraut audiat. Ab hoc tamen, si fieri potest, humanitatis jure postulamus, ut non prius damnet, quam universa cognoverit. Nam si sacrilegis, et proditoribus, et veneficis potestas defendendi sui datur, nec praedamnari quemquam incognita causa licet: non injuste petere videmur, ut si quis erit ille qui inciderit in haec, si leget, perlegat, si audiet, sententiam differat in extremum. Sed novi hominum pertinaciam: nunquam impetrabimus. Timent enim ne a nobis revicti, manus dare aliquando, clamante ipsa veritate cogantur. Obstrepunt igitur, et intercedunt ne audiant; et oculos suos opprimunt, ne lumen
Abbreviated transcription (Latin):
cacur. utiq nulla distrecio est quia ẽ lingna
ẜmonis mĩstra est et manus in qua est uirtꝰ
indiuidue sunt corꝑis porciones ꝓpiore uti
exemplo libet cum quis hẽt filiũ ꝙ unice di-¬
ligat qui tamen sit in domo in manu prĩs lic
ei nomen dñi potestatẽeq concedat. ciuili tñ
iure et domꝰ una et unus dñs noĩatur. sic
hic mũdus una dei domus est et filius et p̃r
qui unammes in colunt mũdum. deus unꝰ¬
neq id mirum cum et filius sit in pr̃e quia
pat̾ diligit filiũ et pr̃em diligit filius quia
uoluntati prĩs fidelit̾ pat̾ nec unꝙͣ d faciat¬

Expanded text:
catur, utique nulla discretio est, quia et lingua, catur, utique nulla discretio est, quia et lingua, sermonis ministra, et manus, in qua est uirtus, indiuiduae sunt corporis portiones. propiore uti exemplo libet. cum quis habet filium quem unice diligat, qui tamen sit in domo et in manu patris, licet ei nomen domini potestatemque concedat, ciuili tamen iure et domus una et unus dominus nominatur. sic hic mundus una dei domus est et filius ac pater, qui unanimes incolunt mundum, deus unneque id mirum, cum et filius sit in patre, quia pater diligit filium, et pater in filio, quia uoluntati patris fideliter pa
Abbreviated transcription (Latin):
ortasse querat aliquis. quõ cum dñi nos
unum colere dicannus duos tam̃ esse asseu̾e¬
mus deum pr̃em et deuni filium que asseue-¬
ratio plerosq in maximũ imꝑigit errorem
quibus cum probabilia iuideantur eẽ que di-¬
cimus in hoc uno labore nos arbitrãtur ꝙ et
alt̃m et mortalem deum fateamur. De mor-¬
talitate iam diximuus Qũc de unitate docea-¬
mus. Cum dicimus dm̃ pr̃ẽm et dm̃ filiũ
non diu̾sum dicimꝰ nec utrumq secernimꝰ
quia nec pat̾ a frlio potest nec filus a pr̃e
se cerni potest. si quidem nec pat̾ sine filio nĩcu-¬
pari si nec filius põt sine pacre gn̾ari. cum igĩ.¬
sons est hic tamꝙͣ desluens ex eo riuus ille
camꝙͣ sol hic qͣiͣ radius a sole porrectus qui
qñ sũmo patri et sidolis et carus est nec seꝑã.
aqua fontis in riuo est et solis lumen in radio
oque nec nox ab ore se iungi nec uirtus añ
manus a corpe diuelli potest. Cui igitur
a ꝓphis idein manus dei et uirtus ⁊ ẜ̾mo di¬

Expanded text:
ortasse quaerat aliquis quomodo, cum deum nos unum colere dicamus, duos tamen esse adseueremus, deum patrem et deum filium. quae adseueratio plerosque in maximum inpingit errorem. quibus cum probabilia uideantur esse quae dicimus, in hoc uno labare nos arbitrantur, quod et alterum et mortalem deum fateamur. de mortalitate iam diximus: nunc de unitate doceamus. cum dicimus deum patrem et deum filium, non diuersum dicimus nec utrumque secernimus, quia nec pater a filio psecerni, si quidem nec Pater sine Filio nuncupari, nec Filius potest sine Patre generari. Cum igifons est, hic tamquam defluens ex eo rivus; ille tamquam sol, hic quasi radius a sole porrectus. Qui quoniam summo Patri et fidelis, et carus est, non separaaqua fontis in riuo est et solis lumen in radio; aeque nec uox ab ore seiungi nec uirtus aut manus a corpore diuelli potest. cum igitur a prophetis idem manus dei et uirtus et sermo di
Abbreviated transcription (Latin):
hoc sdem faciunt phĩ qui disputant in celo
quid agatur s eo se impune id face̾ arbitrãt᷑
quia nullus existit qui errores eoꝵ coarguat
Q si existimarent descensurum aliquem qui
eos delirare ac mentiri dicet nũꝙͣ quicꝙͣ de
hiio rebuo quas stre non posint disputarent nec
tamen id eo felicior putanda est eoꝵ impudẽtia
et audatia quia non redarguaritur. Redarguit
enm deus cui soli ueritas nota est licet cõniue̾
iubeatur eamq hominũ sapientiam ꝓ sũma
stultitia computat.

Expanded text:
hoc idem faciunt philosophi, qui disputant in caelo hoc idem faciunt philosophi, qui disputant in caelo quid agatur, sed eo se inpune id facere arbitrantur, quia nullus exsistit qui errores eorum coarguat. quodsi existimarent descensurum aliquem qui eos delirare ac mentiri doceret, numquam quicquam de iis rebus quas scire non possunt disputarent. nec tamen ideo felicior putanda est eorum inpudentia et audacia, quia non redarguuntur: redarguit envideatur, eamque hominum sapientiam pro stultitia computat.
Abbreviated transcription (Latin):
destribamus si placet mores habitum q cuuum
D cum hec dixerimus alius contraria disputa¬
bit. Et cum hic quoq porau̾it exsurget terciꝰ
et alii deinceps et opinabuntur multo disꝑia
naturam cadunt ut necesse sit aliquid corũ
ẽẽ uerum nec stietur quis uerũ dixĩt potest
fieri ut omes ex ꝑte aliqua errauerint ex
ꝑte actigerint ueritatem. sculti ergo sumus
si hoc disputatione queramꝰ põt enĩ suꝑueire
aliquis qui opiniones nr̃as deridet nosq
ꝓuisanis habeat qui uelimus id quod nesti-¬
amus quale sit opinari uerũ non opus est
longe posita conquire unde nemo fortasse ue¬
mat qui nos redarguat Age opniem᷑ quid
nũc in foro geratur quid in curia longũ est
Io quoq dicanius int̾posito uno paeiete quis
fiat nemo id põt scire insi qui audierit aut
uiderit nullus igitur audet id dice̾ qui statĩ
non ubis s re ip̃a presenti refutabitur at qͥn

Expanded text:
describamus si placet mores habitumque ciuium. describamus si placet mores habitumque ciuium. sed cum haec dixerimus, alius contraria disputabit et cum hic quoque perorauerit, surget tertius et alii deinceps et opinabuntur multo disparia nt quae in rerum naturam cadunt, ut necesse sit aliquid eorum esse uerum.\' at nescietur quis uerum dixerit. potest fieri ut omnes ex parte aliqua errauerint, ex parte adtigerint ueritatem. stulti ergo simus, si hoc disputatione quaeramus: potest enim superuenire aliquis qui opiniones nostras derideat nosque pro insanis habeat, qui uelimus id quod nesciamus quale sit opinari. uerum non opus est longe posita conquirere, unde nemo fortasse ueniat qui nos redarguat. age opinemur quid nunc in foro geratur, quid in curia. longum est id quoque. dicamus interposito uno pariete quid fiat: nemo id potest scire nisi qui audierit aut uiderit. nullus igitur audet id dicere, quia statim non uerbis, sed re ipsa praesenti refutabitur. atquin
Abbreviated transcription (Latin):
am remotissime gentis urbem quam nusꝙͣ
uidimus ciuꝰq nichil aliud ꝙͣ nomen audiui-¬
mus. Si nobis in ea re scienciam uendicemꝰ
que non põt stiri nõne insanre uideam᷑ qui
affirmare id audeamus in qua reuinci possu-¬
mus quanto magis qui naturalia que stiri
ab homiẽ non possunt scire se putant furiosi
dementesq sunt iudicandi. recte ergo Socra¬
tes et eum secuti achademici scientiam sustu-¬
lerunt que non disputantes est s diuinantis
abest scientia id totum possidet opmatio int̾tt
id enim opinantur quisq qd nestit. Illi aute
qui de rebus naturalibus disputant opinant᷑
sta esse ut disputant. Nestiunt igitur u̾itatẽ
qm̃ stientia certi est opinatio incerti. Redeamꝰ
ad supius illud exemplum. age opinemur
de statu et qualitate urbis illuis que nobis
rebuo om̃ĩb p̾t̾ nomen ignata est uerisimi¬
le est in plano si tam lapideis membus edi¬
ficiis sublimib magnificis ornatisq delubs¬

Expanded text:
am remotissimae gentis urbem, quam numquam am remotissimae gentis urbem, quam numquam uidimus cuiusque nihil aliut quam nomen audiuimus. si nobis in ea re scientiam uindicemus quae non potest sciri, nonne insanire uideamur qui adfirmare id audeamus in quo reuinci possimus? quanto magis qui naturalia, quae sciri ab homine non possunt, scire se putant, furiosi dementesque sunt iudicandi! recte ergo Socrates et eum secuti Academici scientiam sustulerunt, quae non disputantis est, sed diuinantis. abest scientia, id totum possidet opinatio. Id enim opinatur quisque, quod nescit. Illi autem, qui de rebus naturalibus disputant, opinantur ita esse, ut disputant. Nesciunt igitur veritatem; quoniam scientia, certi est, opinatio, incerti. Redeamus ad illud superius exemplum. Age, opinemur de statu et qualitate urbis illius, quae nobis rebus omnibus praeter nomen ignota est. Verisimile est, in plano sitam, lapideis moenibus, aedificiis sublimib
Abbreviated transcription (Latin):
deanus tamen id ip̃m possit ne hoc studi-¬
o repiri aliquid an nichil. duabus reb indet᷑
phĩa constare scĩa et opinatõe nec ulla re alia
scientia uenire ab ingenio põt nec cogitatioẽ
comphendi quia a se ip̃o hre ꝓpriam scientiã
non homĩs s dei est. Mortalis autem natura
non capit scientiam uusi que ueniat extrinse¬
cus. Idcirco enim et oculos et aures et ceteros
sensus patefecit in corpore diuina solertia ut
ꝑ cos aditus stientia pueniat ad mentẽ riã
causas naturalium reꝵ disquirere aut stire
Item lua globosa sit an concaua Et stelle
utrum ne adhereant celo an ꝑ aerem libero
cursu ferantur Celum ip̃m qua magnitudie
qua materia conscet utrum quiẽtum sit et¬
et ĩmobile an incredibili celeritate uoluatur. Gnta
sit t̾re crassitudo aut quib fundamentis librata
et suspensa sic. hec inquam disputando et cõiec-¬
turis uelle comp̾hende tale est ꝓfecto quale si
disserere uelimius qualem ẽẽ arbitremur cuiꝰ pi-¬

Expanded text:
deamus tamen id ipsum, possitne hoc studio reperiri aliquid an nihil. Duabus rebus uidetur philosophia constare, scientia et opinatione, nec ulla re alia. scientia uenire ab ingenio non potest nec cogitatione conprehendi, quia in se ipso habere propriam scientiam non hominis, sed dei est. mortalis autem natura non capit scientiam nisi quae ueniat extrinsecus. idcirco enim oculos et aures et ceteros sensus patefecit in corpore diuina sollertia, ut per eos aditus scientia permanet ad mentem. nam causas naturalium rerum disquirere aut scire item luna globosa sit an concaua et stellae utrumne adhaereant caelo an per aerem libero cursu ferantur, caelum ipsum qua magnitudine, qua materia constet, utrum quietum sit et immobile an incredibili celeritate uoluatur, quanta sit terrae crassitudo aut quibus fundamentis librata et suspensa sit, haec inquam disputando et coniecturis uelle conprehendere tale est profecto, quale si disserere uelimus, qualem esse arbitremur cuiuspi
Abbreviated transcription (Latin):
felicitas estimanda est subtractis hiis la¬
bilus terre proficissi ad illum equissimũ
indicem parentem q indulgentissimu
qui pro laboribus requiẽ ꝓ morte uita
pro tenebris claritatem ꝓ terrenis ac bre¬
ib bonis et̾na et celestia largiat᷑ cũ qͣ
mercede acerbitatis ac mmiẜie quas ꝑpeu¬
mur in hoc mundo faicentes oꝑa iusticie
conferri et coeqͣri nullo modo possunt. o¬
omĩa iam stĩsseͤ imꝑator figmenta sopita
Sont ex quo te dens sumus ad resti. iustẽ
domicilium et ad tutelam gͣnis humami
excitanit Quo gubernante romane rei¬
p. stat̾ iam cultores dei ꝓstel̃atis ac ne¬
phariis non habemur iam mergente ĩq
illustrata u̾itate non argiuimur ut misti
qui oꝑa iusti ͤ fac̾e conaniur riemo iã nõb¬
a nomen exprobat remo in religosꝯ ul¬
terius appellatur qui solum õim religõ¬
si sumus qm̃ contẽptis ymagnub mor-¬
tuoꝵ uiuũ colimus et uerum deũ ¶ e ꝓ

Expanded text:
felicitas aestimanda est, subtractum his lafelicitas aestimanda est, subtractum his labibus terrae proficisci ad illum aequissimum judicem, parentemque indulgentissimum; qui pro laboribus requiem, pro morte vitam, pro tenebris claritatem, pro terrenis ac brevibus bonis aeterna et coelestia largiatur: cum qua mercede acerbitates ac miseriae, quas perpetimur in hoc mundo facientes opera justitiae, conferri et coaequari nullo modo possunt. Promnia jam, sanctissime imperator, figmenta sopita sunt, ex quo te Deus summus ad restituendum justitiae domicilium, et ad tutelam generis humani excitavit: quo gubernante Romanae reipublicae statum, jam cultores Dei pro sceleratis ac nefariis non habemur. Jam emergente atque illustrata veritate, non arguimur ut injusti, qui opera justitiae facere conamur. Nemo jam nobi nomen exprobrat. Nemo irreligiosus ulterius appellatur, qui soli omnium religiosi sumus; quoniam contemptis imaginibus mortuorum, vivum colimus et verum Deu
Abbreviated transcription (Latin):
et dñs illoꝵ cum ministris suis comp̾hendet᷑
ad penani dampnabit᷑ cum quo pit̾ oͦ turba
impioꝵ ꝓ suis facinoribus in conspectu ange¬
lor atq iustoꝵ ꝑpetuo ig̾ c̾mabr̃ in et̾num
colunt uel manem phĩam tuentur tanꝙͣ stul-¬
ut quieti ac silentes arcanũ eius in abdito
atq intra nram ꝯscĩam teneanus nec ad¬
uersus istos ni ꝓphanos qui non discendi
s arguendi atq illudendi gr̃a iclement̾
optet max ͤ a nobis qui g̾iius nomen dei
uerũ illi hent taciturnitatem nr̃am ueluti
malam conscĩam c̾mĩant᷑ unde eciã qͦsdã
confecrabiles opiniones de pudicis et ĩno-¬
centibus fingunt et libert hiis qͥ fixer̃t
tenebamur figilibus seruientis et fra¬
gilia concupistentes ad et̾na celesto che¬
siuir p̾ma dirigamus que ut cape pos¬
sumus ꝙͣ pͥmũ omictende sunt huiꝰ pr̃tis
uite illicibiles uoluptates que animas ho-¬
menũ ꝑuitio sa suanitate delemiũt. Oͣta

Expanded text:
et dominus illorum cum ministris suis conprehendetur et dominus illorum cum ministris suis conprehendetur ad poenamque damnabitur, cum quo pariter omnis turba impiorum pro suis facinoribus in conspectu angelorum atque iustorum perpetuo igni cremabitur in aeternum. colunt uel inanem philosophiam tuentur, tamquam stulut quieti ac silentes arcanum eius in abdito atque intra nostram conscientiam teneamus nec aduersus istos ueri profanos, qui non discendi, sed arguendi atque inludendi gratia inclementer oportet, maxime a nobis, qui nomen fiuerum illi hanc taciturnitatem nostram ueluti malam conscientiam criminantur: unde etiam quasdam exsecrabiles opiniones de pudicis et innocentibus fingunt et libenter iis quae finxetenebamur, fragilibus seruientes et fragilia concupiscentes, ad aeterna caelestis thesauri praemia derigamur: quae ut capere possimus, quam primum omittendae sunt hvitae illicibiles voluptates, quae animas hominum perniciosa suavitate deliniunt. Quanta
Abbreviated transcription (Latin):
et ip̃i seinitẽ gladio feriẽt et replebunt᷑ mõtes
cadau̾ibus et campi opientur ossib ppłs aũt
dei tribus illis dieb sub canis cerre occulta¬
bitur donet ira dei aduersus gs̃ exͥmũ idm̃
t̾mic̃tur. Tunc exibunt iusti de lacebris suis
et inueniet omĩa cadan̾ib acq ossib recta s
et genus cẽ impioꝵ radiscitus int̾ibit nͨ erit
in hoc mũdo ulla iam nacõ amplius p̾t̾ solẽ
erũt silue nec excidecur de montib lignum
uabit᷑ mũdus a deo et celum complicabitur
et terra mucabitur et transformabit deus ho¬
mines in similitudinem angelorum et erũt
candidi sicut uix et u̾sabuntur semꝑ in ꝯsp̾tu
om̃ipotentis et dño suo sacrificabũt et ẜmẽt
meternum Codem tempore fiet secũda sẽpt
iuisti ad cruciatus sempiternos. hii sunt
qui manufacta coluerũt qui dñm mundi ap-
pentem uel nestierunt uel abnegauerũt set

Expanded text:
et ipsi se inuicem gladio ferient: et replebuntur montes et ipsi se inuicem gladio ferient: et replebuntur montes cadaueribus et campi operientur ossibus. populus autem dei tribus illis diebus sub concauis terrae occultabitur, donec ira dei aduersus gentes et extremum indicium terminetur. tunc exibunt iusti de latebus suis et inuenient omnia cadaueribus atque ossibus tecta. sed et genus omne impiorum radicitus interibit nec erit in hoc mundo ulla iam natio amplius praeter solam erunt siluae nec excidetur de montibus lignum, uabitur mundus a deo et caelum conplicabitur et terra mutabitur. et transformabit deus homines in similitudinem angelorum et erunt candidi sicut nix et uersabuntur semper in conspectu omnipotentis et domino suo sacrificabunt et seruient in aeternum. eodem tempore fiet secunda illa einiusti ad cruciatus sempiternos. hi sunt qui manu facta coluerunt, qui dominum mundi ac parentem uel nescierunt uel abnegauerunt. sed
Abbreviated transcription (Latin):
deinceps secutura sunt. diximiꝰ.
paulo añ. In pͥncipio regͬ stĩ fore ut a dco
pͥnceps demoͫ. ĩciatur s idẽ cum nulle ãni
regni hͦ est uii. milia ceꝑuit c̾mĩari soluet᷑
demio et iꝰtoͬ emissus exibit ac omes gẽtes
que tũc erũt sub dictõe erũt iustoꝵ ꝯcitabt̃
ut inferãt bolł st̃e ciuitati et colligetur ex
oĩ orbe terre in nu̾abilis plũs nacoͫ. et obsi¬
Gc et cirꝯdabit ciuitatem tũc uemet nouissi
ira dei sup gentes et debollabit cos usq ad
imium ad pͥmũ cõcuciet t̾eam quã ualidis¬
sime et amotu eus stindẽtur morites syrie
et subsidẽt colles in abrapt̾ et muri omniũ
ciuitatis ruẽt et stacuet deus solem triduo¬
ne occidat et ĩflãmabit eum et descendet estus
mimꝰ et adustio magna supͣ ꝑ rebelles et mi¬
pios pplõs et ymbres sulphures et gnͣdĩens
lapidum et gucte ignis et liquescunt spũs
coꝵ in calore et corpora ꝯt̾entur in gͣndine

Expanded text:
deinceps secutura sunt. Diximus paulo ante in principio regni sancti fore ut a deo princeps daemonum uinciatur. sed idem, cum mille anni regni hoc est septem milia coeperint terminari, soluetur denuo et custodia emissus exibit atque omnes gentes quae tunc erunt sub dicione iustorum concitabit, ut inferant bellum sanctae ciuitati. et colligetur ex omni orbe terrae innumerabilis populus nationum et obsidebit et circumdabit ciuitatem. tum ueniet nouissima ira dei super gentes, et debellabit eas usque ad unum. ac primum concutiet terram quam ualidissime et a motu eius scindentur montes Syriae et subsident ualles in abruptum et muri omnium ciuitatum concident. et statuet deus solem triduone occidat et inflammabit eum, et descendet aestus nimius et adustio magna super perduelles et impios populos et imbres sulphuris et grandines lapidum et guttae ignis, et liquescent spiritus eorum in calore et corpora conterentur in grandine
Abbreviated transcription (Latin):
satis est ꝙ eciam si ista efficientiam rerũ con-¬
tinent inchilonnꝰ adeo fieri omĩa qui astra
ip̃a effecit et ordinauit mepti ergo qui hãc
potuam deo detrahunt et oꝑibus accribuũt
hoc ig̾ dei nu̾e celesti acq preclaro ut uta¬
mur in nr̃a uoluit eẽ potestate. hoc .ii. cõ

Expanded text:
satis est, quod etiamsi astra efficientiam rerum consatis est, quod etiamsi astra efficientiam rerum continent, nihilo minus a deo fieri omnia, qui astra ipsa et fecit et ordinauit. inepti ergo qui hanc potentiam deo detrahunt et operibus eius attribuunt. hoc igitur dei munere caelesti atque praeclaro an utamur in nostra esse uoluit potestate: h
Abbreviated transcription (Latin):
subiacz demq celesti sinus om̃i senũ oriũdi
omibus ille pat̾ est ut ait lucrecius ⁊ lam
de mortalibz non potest quitꝙ insi mortale
aut inspurisse aĩam de suo nullo modo sẽ¬
dari aĩas ẜ ab uno codemq oĩm deo pr̃e
qui legem ratoẽmꝙ nastendi teq solus
cum sensu uoluptatis emttat uel recipi-
at Citͣ hoc opus homo resistit nec qͥcꝙͣ
amplius potest et ibco nasti sibi filios op¬
tant quia non ip̃i faciunt ceta iam dei
sunt omĩa .s. conceptus ip̃e et corporis
informatõ et inspiratõ amme et partꝰ
nicolumis et quecũq deinceps ad hoĩez
mes sumus corpore et ꝙ uictum nobis
ex uariis rebus subiĩstrat sapĩam quo
bom tribuit quã terrenus pat̾ nulło
modo dare potest Itaq ut de supientib¬
stulti et de stultis sepe sapientes nastuntur
Q̾ quidam facto ac sideribus assignant
s non est nũc locꝰ de fc̃o disẜendi hoc dre

Expanded text:
subjacet. Denique, coelesti sumus omnes semine oriundi: subjacet. Denique, coelesti sumus omnes semine oriundi: Omnibus ille idem pater est, ut ait Lucretius. Nam de mortalibus non potest quidquam nisi mortale aut inspirasse animam de suo nullo modo sendari animas, sed ab uno eodemque omnium Deo patre, qui legem rationemque nascendi tenet solus, cum sensu voluptatis emittat, vel recipiat; et citra hoc opus homo resistit, nec amplius quidquam potest: et ideo nasci sibi filios optant, quia non ipsi faciunt. Caetera jam Dei sunt omnia, scilicet conceptus ipse, et corporis informatio, et inspiratio animae, et partus incolumis, et quaecumque deinceps ad hominem mes sumus corpore, et quod victum nobis ex variis rebus subministrat, sapientiam quoque homini tribuit, quam terrenus pater dare nullo modo potest. Ideoque et de sapientstulti, et de stultis sapientes saepe nascuntur; quod quidam fato, ac sideribus assignant. Sed non est nunc locus de fato disserendi. Hoc dicere
Abbreviated transcription (Latin):
maximũ preterires illi quidẽ nͣ fortasse tm̃
siłes iustis fuerũt qui tantũ moderatorem
unu̾sitatis dm̃ ignorat similitudinẽ iustĩ
assequi potest ip̃am u̾o non potest tuu̾o et
moꝵ ingenita stĩtate et uu̾tatis et dei ag¬
nitõne in omi actu iustiͤ oꝑa consumã erat
igitur congruens ut infortitudo gen̾is hu-¬
mani statu te auctore ac mĩstro diuinita¬
tis uteretur cui nos cotidianis p̾cibus sup¬
plicanius ut te in pͥmis quem uerũ custodẽ
uoluit ẽẽ custodiat deinde inspiret tibi uolũ
in q̃onem utrũ ne anima ex pr̃e an pocus¬
an ex matre an u̾o ex utroq gene̾tur oz ego
id meo iure ab ancipiti mdico nͨ .i. ex huis
tribus uerũ est quia ne ex etroq neq ex
poribus nasti potest qm̃ confertur aliquid¬
ex utroq de animis amina non põt quia
tenui et in ꝯp̾hensibili inghil potest decede̾
Itaq ẜendaꝵ animaꝵ ratõ uni ac soli deo

Expanded text:
maximum, praeterires. Illi quidem natura fortasse tantum maximum, praeterires. Illi quidem natura fortasse tantum similes justis fuerunt. Qui enim moderatorem universitatis Deum ignorat, similitudinem justitiae assequi potest: ipsam vero non potest. Tu vero et morum ingenita sanctitate, et veritatis et Dei agnitione in omni actu justitiae opera consummas. Erat igitur congruens, ut in formando generis humani statu, te auctore ac ministro divinitas uteretur. Cui nos quotidianis precibus supplicamus, ut te in primis, quem rerum custodem voluit esse, custodiat; deinde inspiret tibi volunt, utrumne anima ex patre an potius ex matre an uero ex utroque generetur. sed ego id meo iure ab ancipiti uindico. nihil enim ex his tribus uerum est, quia neque ex utroque neque ex corporibus nasci potest, qex utroque; de animis anima non potest, quia ex re tenui et incomprehensibili nihil potest decedere. Itaque serendarum animarum ratio uni ac soli Deo
Abbreviated transcription (Latin):
alioꝵ młe consulta restindere pcc̃a cor¬
rig̾e saluti hoĩm pat̾na clementia ꝓui-¬
de ip̃os demq malos ac re.p. submo¬
uere quos sũma pietate deiettos in ma¬
ms tuas idẽ deus tradidit ut ess om̃ib
clarum que sit uera maiestas . Illi enim
qui ut impios religiones defenderent
celestis singularis dei cultum cobe̾ tollẽ
uoluerunt ꝓfligati iacent Tu aũt qui
nomen eius defendis et diligis u̾tute
ac felicitate p̃pollens ĩmortalib tuis et¬
gloriis bt̃issime frueris illi penas scelis
sui et pendunt et ꝑpependerunt Te dei¬
dext̾a potens ab om̃ib piculis protegit
Tibi quietũ tnͣquillum q moderamẽ cũ
sũma oĩm gratulatõe largitur nec ĩm̾to
reꝵ dñs ac rector te potissimũ diligit
ꝑ quẽ stãm religionẽ suam restauraret
qm̃ unus ex om̃ib extitisti qui precipue¬
birtutis et sanctitatis exͣ prebe̾s quib anti¬
quoꝵ pͥncipum gloria quos tamen fama int̾
bonos miat non modo equare s eciam ꝙ est

Expanded text:
rescindere, peccata corrigere; saluti hominum paterna clementia providere, ipsos denique malos a republica submovere, quos summa pietate dejectos in manus tuas Deus tradidit, ut esset omnibus clarum, quae sit vera majestas. Illi enim, qui ut impias religiones defenderent, coelestis ac singularis Dei cultum tollere voluerunt, profligati jacent. Tu autem, qui nomen ejus, defendis et diligis, virtute ac felicitate praepollens, immortalibus tuis gloriis beatissime frueris. Illi poenas sceleris sui et pendunt, et pependerunt. Te dextera Dei potens ab omnibus periculis protegit: tibi quietum tranquillumque moderamen cum summa omnium gratulatione largitur. Nec immerito rerum Dominus ac rector te potissimum delegit, per quem sanctam religionem suam instauraret, quoniam unus ex omnibus extitisti, qui praecipvirtutis et sanctitatis exempla praeberes; quibus antiquorum principum gloriam, quos tamen fama inter bonos numerat, non modo aequares, sed etiam, quod est
Abbreviated transcription (Latin):
cironem homĩs abiec̾it ac pña secaitꝰ ĩ hur¬
patoris et patris sui pumietur ¶Intendas¬
mus ergo iusti que uos inseꝑabilis comes
ad deum sola ꝑducet et dui sp̃o hoos regͥ
arcus infacigabilem miliciam deo mili¬
tennus statõesq iugilias celebremꝰ Con¬
grediamur cũ hoste quem nouimꝰ fortit
ut uictores ac deuicto adu̾sario triũphan-¬
tes p̾miũ uirtutis ꝙ ip̃e ꝓmisit a dño
consequam᷑. ¶Lucius annieꝰ seneta Cordu¬
bens photini floici discipłs et patruus¬
lucani poete continentissie ute fuit ꝙͣ
non ponem ni chathalago stõꝵ insi me eple
ille ꝓuocarent que leguntur a plurms
pauli ad senecam aut senece ad paulũ
In quib eum eẽt neronis mag̃o et illiuis
tp̃as potentissimꝰ. optare se dicit ciuis eẽ¬

Expanded text:
tionem hominis abiecerit ac praesentia secutus in huperatoris et patris sui punietur. intendamus ergo iustitiae, quae nos inseparabilis comes ad deum sola perducet, et dum spiritus hos regit artus, infatigabilem militiam deo militemus, stationes uigiliasque celebremus, congrediamur cum hoste quem nouimus fortiter, ut uictores ac deuicto aduersario triumphantes praemium uirtutis quod ipse promisit a domino consequamur. bensis, Fotini stoici discipLucani poete, continentissime vite fuit, quem non ponerem in cathalogo sanctorum, nisi me ille epistule provocarent que leguntur a plurimis Pauli ad Senecam et Senece ad Paulum; in quibus, cum esset Neronis magister et illius temporis potentissimus, optare se dicit eius e
Abbreviated transcription (Latin):
nũdi deus de singuloꝵ factis et cogitato¬
nibus iudicabit quecũq hic expetuntur
non tantr̃ negligat s et fugiat pocõrem¬
ꝙ ammam suam udicet ꝙͣ bona ista fal¬
lantia quoꝵ nicerta ac caduca posẜo est
angͣuit .i. cotidie et multo uelociũs exeũt
ꝙͣ intrau̾nt et tam̃ si nob̾ usq ad ulcimũ
liceat istis frui aliis certe reliquẽda sũt
nichil nobiscũ ferre possumꝰ nisi ad uitam
bene atq ĩnocent actam ille ad deũ copi¬
osus ille opulentꝰ aduemet cui astabunt
est heredittis nĩa q̃ nec eripi cuiꝙͣ nec
bona parare et acqrere sibi uelit ueniãt
qui estiriũt ut celesti cibo suturati sempi¬
sinis fancib trahant hoc cibatu atq po
potũ dei ut ceci udebunt et surdi aũdient ei
puiti soquenttur et chaudi ambusabũt et stus¬
tisapient et gͥ uasebũt et mortur reuuiistẽt

Expanded text:
mundi deus de singulorum factis et cogitatiomundi deus de singulorum factis et cogitationibus iudicabit. quaecumque hic expetuntur, non tantum neglegat, sed et fugiat potioremque animam suam iudicet quam bona\' ista fallacia, quorum incerta et caduca possessio est: migrant enim cotidie et multo uelocius exeunt quam intrauerant et tamen, si nobis usque ad ultimum liceat istis frui, aliis certe relinquenda sunt. nihil nobiscum ferre possumus nisi uitam bene atque innocenter actam. ille ad deum copiosus, ille opulentus adueniet, cui adstabunt est hereditas nostra quae nec eripi cuiquam net qui haec bona parare et adquirere sibi uelit? ueniant qui esuriunt, ut caelesti cibo saturati sempisimis faucibus trahant. hoc cibatu atque potu dei et caeci uidebunt et surdi audient et muti loquentur et clodi ambulabunt et stulti sapient et aegroti ualebunt et mortui reui
Abbreviated transcription (Latin):
lucreciꝰ. Beridicꝰ hõi purgauit pectora
dictis Et finem statuit cupidinis atq ti¬
moris Exposuitq bonũ sũmũ quo tendi¬
mus õs quid foret atq mam monstiauit
lumite puro q̃ possemus ad id recto cõten¬
dere cursu/ nec monstrauit tm̃ s eciã p̃t̾esit
ne quis difficultatis gr̃a int̾ uirtutis horre¬
ret ¶ deẜatur si fieri põt ua ꝑdicõis et frandis
in qua mors noluptatis illecebris adopta
celat᷑ et qͣnta qͥsq anus in senectutẽ u̾gentib
aꝓpinq̃re c̾uit illum diem quo sit ei ex hac
uita demigͣndũ cogitet ꝙͣ p̾us abstedat ꝙͣ
innocens ad indicem ueniat non ut faciũt
cientib corporis iurib in hoc admonẽtur in¬
stantis ultime nc̃citatis ut cupidius ut ar¬
dentius hauriendis libidinib intendãt quia
ex uoragie liberet se quisq dum lic dũ
facultas adest seq ad dm̃ tota mẽte ꝯu̾tat
ut illũ diẽ securꝰ exspectet quo pñs dñsq

Expanded text:
Lucretius, ueridicis hominum purgauit pectora Lucretius, ueridicis hominum purgauit pectora dictis et finem statuit cuppedinis atque timoris exposuitque bonum summum, quo tendimus omnes, quid foret, atque uiam monstrauit, limite paruo qua possemus ad id recto contendere cursu. nec monstrauit tantum, sed etiam praecessit, ne quis difficultatis gratia iter uirtutis horreret. deseratur si fieri potest uia perditionis et fraudis, in qua mors uoluptatis inlecebris adoperta celatur. et quanto quisque annis in senectutem uergentibus adpropinquare cernit illum diem quo sit ei ex hac uita demigrandum, cogitet quam purus abscedat, quam innocens ad iudicem ueniat, non ut faciunt cientibus corporis uiribus in hoc admonentur instantis ultimae necessitatis, ut cupidius et ardentius hauriendis libidinibus intendant. qua ex uoragine liberet se quisque, dum licet, dum facultas adest, seque ad deum tota mente conuertat, ut illum diem securus expectet, quo praeses dominusque
Abbreviated transcription (Latin):
tes si sapientes si btĩ eẽ nolumꝰ cogitanda
et ꝓponenda sunt nob̾ nõ tm̃ t̾renciana illa
molendũ eẽ usq in prestĩo uapłandũ hẽnde
compedes ẜ huis multo atrociora carc̾tahe¬
ne tormenta pacienda sustinendi dolores
mors demꝙ ip̃s sustipienda est et ferenda
cum liqueat ꝯstĩa nr̃e nec fragilẽ istã uo¬
lu ptatem suie penam nec uirtutem sie¬
diumo p̾mio fore. ¶uniu̾sos igit᷑ oportet opami
dare ut uel se ꝙͣ p̾mũ ad rectam muã dirigãt
uel susteptis oꝑatis ꝙ iurtutib et huiꝰ. inte
laboribus pacient̾ exactꝭ consolatorẽ dm̃i hr̃e
formapitq celum qui solem cum cet̾ro is
derib illuxit qui librata magnitudine sua
teriã uallauit montib mare circũdedit am¬
uibz distiuxit et quitꝙͥ est in hoc oꝑe mũdi
conflauit ac ꝓfecit e nichilo ꝑspectib erro¬
ribus hõm ducem misit qui nob̃ iusti ͤ uiã
pande̾t hunc seqͣm᷑ om̃s hñc audeanius
huic deuotissime paramꝰ qũĩ solus ut ait

Expanded text:
e si sapientes, si beati esse uolumus, cogitanda et proponenda sunt nobis non tantum Terentiana illa: molendum esse usque in pistrino, uapulandum, habendae compedes, sed his multo atrociora, carcer catenae tormenta patienda, sustinendi dolores, mors denique ipsa et suscipienda est et ferenda, cum liqueat conscientiae nostrae nec fragilem istam uoluptatem sine poena nec uirtutem sidiuino praemio fore. uniuersos igitur oportet operam dare, ut uel se quam pnmum ad rectam uiam dirigant uel susceptis operatisque uirtutibus et huius uitae laboribus patienfirmauitque caelum, qui solem cum ceteris sideribus induxit, qui libratam magnitudine sua terram uallauit montibus, mari circumdedit amnibusque distinxit et quidquid est in hoc opere mundi conflauit ac perfecit e nihilo, perspectis erroribus hominum ducem misit qui nobis iustitiae uiam panderet. hunc sequamur omnes, hunc audiamus, huic deuotissime pareamus, quoniam solus, ut ait
Abbreviated transcription (Latin):
pexit pͥmo pena eius dc̃m instanratõe sacri-¬
ficii stelus expiatur ꝙ ħ faciant qui in cõces¬
sa scrutari uoluit miniꝵ mulco scelatõres qͥ
archana mũdi et hec celeste templum pro¬
fauore nui piis dispucatoĩb querunt ꝙͣ qui
ede̾ ueste aut bouddee aut cet̾is mͣtͣuit que
penetralia qͣuis adire iuris non liceat tñ
seu̾ando ꝙͣ improbi inquerendo cum neque
muenire ꝙͥꝙͣ possunt nec defende eciam si
muenu̾nt nam si n̾e uel fortuito iuberint ꝙ
sepius contingit comittũt ut ab alius id ꝓ
falso refellatur non enĩ destendit e celo qui
sententiam de singuloꝵ oꝑib fiat ferat Qua-¬
ꝓpt̾ nemo dubitam̾it eos qui ista conquerãt
stultos meptos in sanos ẽẽ aliquid ergo socͣ¬
tes hũit cordis hũani qui cum intelligeret
non posse mueniri ab hniõi questionib se
remouit. uereor q in eo solo multa enĩ sũt
que non modo laude indigna. s eciã respon¬

Expanded text:
pexit, primo poena eius, deinde instauratione sacripexit, primo poena eius, deinde instauratione sacrificii scelus expiatur. quid his facias qui inconcessa scrutari uolunt? nimirum multo sceleratiores qui arcana mundi et hoc caeleste templum profanare inpiis disputationibus quaerunt quam qui aedem Vestae aut Bonae Deae aut Cereris intrauerit. quae penetralia quamuis adire uiris non liceat, tamen seuerando quam inprobi in quaerendo, cum neque inuenire quicquam possint nec defendere, etiamsi inuenerint. nam si uerum uel fortuito uiderint, quod saepius contingit, committunt ut ab aliis id pro falso refellatur. non enim descendit aliquis e caelo qui sententiam de singulorum opinionibus ferat. quapropter nemo dubitauerit eos qui ista conquirant stultos ineptos insanos esse. aliquid ergo Socrates habuit cordis humani, qui cum haec intellegeret non posse inueniri, ab eiusmodi quaestionibus se remouit, uereorque ne in eo solo. multa enim sunt eius non modo laude indigna, sed etiam reprehen