comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tos passionibꝰ ⁊ ꝑtͣbationibꝰ dic̃. qm̃ sacͥs p̾cibꝰꝙ a¬
uirari t̾reriq potuer̃ ne p̾starent amẽ purgatim
⁊ ita t̾ri ab eo qui imyabat malii. ut ab alio qui
ñ possent: ⁊ ad dandii bñficiũ lib̾ari. Quis ñ indet
ħ omĩa fallatiuũ demonũ ee cõm̃ta. nisi eorum m¬
seirimus serus. ⁊ agrã ũi lib̾atoris alienis: Hlam
nistis homo ꝓ quo agebat᷑. p̃gatione uidebat᷑ inłi¬
gnus. nõ utiq ab iniudo t̾riti nec sic̃ ipsȩ dic̃ ꝑns
tum ualentioris numinis impediti. s uidicio lib̾s
id negare debuer̃. Mirum aut̃ ẽ qd̾ benignus ill
caldeus qui theungicis sac̾s anĩa pͣgare enpieuis
ñ inuenit alique suꝑiorẽ dm qui uł plus t̾re
atq ad bñfaciendũ eogeret t̾ritos dõs. uł ab s ͣ
te compesc̾e̾t ut lib̾e bnfac̾e̾nt. si tam̃ theurgo bs
sacͣ defuer̃. quibꝰ ipsos dõs quos inuocabat aiis
purgatores pͥͫ ab illa timoris peste pꝰ garet. Las
enim causȩ ẽ cur d̾s potentior adhibi possit aqł

Expanded text:
bationibus dicit, quoniam sacris precibus adiurari terrerique potuerunt, ne praestarent animae purgationem, et ita terreri ab eo, qui imperabat malum, ut ab alio, qui non possent et ad dandum beneficium liberari. Quis non uideat haec omnia fallacium daemonum esse comiserrimus servus et a gratia veri liberatoris alienus? Nam sjustis homo, pro quo agebatur, purgatione videbatur indignus, non utique ab invido territi, nec, sicut ipse dicit, per metum valentioris numinis impediti, sed judicio libero id negare debuerunt. Mirum est autem, quod benignus ille Chaldaeus, qui theurgicis sacris animam purgare cupiebat, non invenit aliquem superiorem deum, qui vel plus terreret atque ad benefacietem conpesceret, ut libere bene facerent; si tamen theurgo bono sacra defuerunt, quibus ipsos deos, quos inuocabat animae purgatores, prius ab illa timoris peste purgaret. Quid enim causae est, quur deus potentior adhiberi possit a quo
Abbreviated transcription (Latin):
fenoq gignunt᷑. qͣnto eiudentiꝰ ħ attestant᷑ diuini¬
tati quȩ ad horam p̃dicationis eiꝰ fiunt: Uͥ ea reli¬
gio cõm̃dat᷑. quȩ om̃ĩbꝰ cȩlestibꝰ t̾restribꝰ infernis sacͥ¬
ficare uetat. uni dõ tantuĩ iubens qui solus diligenᷤ
eaq ꝑ meliorẽ sacdotes in meliꝰ mundata p̃dicens.
ñ ista se appet̾e. s ꝑ hec alia potiora significare testat᷑.
n ut ipse his honoribꝰ sublimetur. s ut nos ad eum
colencdii eiq coherendum igne amoris erꝰ accensi. qd̾
sa eẽ miracula. nec fuisse facta. s m̃daeit̾ sc̃pta: Quiꝰ¬
quis dic̃ hoc. si de his rebꝰ negat omĩno ullis litt̾s ẽ
credendum pot̾ etiam dic̃e nec dõs ulles eiurare mor¬
talia. Non enim se alit̾ colendos des ee ꝑsuaser̃. nisi
miraibiliũ oꝑum effectibꝰ. quoꝵ ⁊ hẏstoria gentui
testis ẽ quaꝵ ãn se ostñtare mirabiles potĩus qͣm
resalendos qͥ uł ullã ex̃ ui ciuinam negant. nel
bumana non curare contentunt.s eos q̃ nro ão con

Expanded text:
faenoque gignuntur: quanto euidentius haec adtestantur diuinitati, quae ad horam praedicationis eius fiunt, ubi ea religio commendatur, quae omnibus caelestibus, terrestribus, infernis sacrificari uetat, uni Deo tantum iubens, qui solus diligens eaque per meliorem sacerdotem in melius mutanda praedicens non ista se adpetere, sed per haec alia potiora significare testatur, non ut ipse his honoribus sublimetur, sed ut nos ad eum colendum eique cohaerendum igne amoris eius accensi, quod sa esse miracula nec fuisse facta, sed mendaciter scripta? Quisquis hoc dicit, si de his rebus negat omnino ullis litteris esse credendum, potest etiam dicere nec deos ullos curare mortalia. Non enim se aliter colendos esse persuaserunt nisi mirabilium operum effectibus, quorum et historia gentium testis est, quarefellendos, qui vel ullam esse vim divinam negant, vel humana non curare contendunt; sed eos qui nostro Deo con
Abbreviated transcription (Latin):
ciꝰ u̾itate incõmutabili ꝑfruunt᷑ inmortalit̾ bĩ.
⁊ q̃ faciendum modis ineffabilibꝰ audiunt ⁊ usq
data ẽ quę pͥus hr̃et ut dictum ẽ ꝓmissa t̾rena. qͥbꝰ
tam̃ sig̃carentur ęt̾na. quę uisibilibꝰ sac̾mtis cele¬
brarent multi. intelligerent pauei. Uniꝰ tam̃ dĩ
cultus aꝑtissima illic ⁊ uocum ⁊ rerum omĩũ cõ¬
testatione p̾cipit᷑ non uniꝰ de turba. s qui fecit
celum ⁊ t̾ram. ⁊ omẽm am̃am.⁊ omnẽ sp̃m qͥ ñ ẽqs

Expanded text:
eritate incommutabili perfruuntur inmortaliter beati: et quod faciendum modis ineffabilibus audiunt et usque data est, quae prius haberet, ut dictum est, promissa terrena. quibus tamen significarentur aeterna, qubrarent multi, intelligerent pauci. Unius tamen Dei cultus apertissima illic et vocum et rerum omnium contestatione praecipitur, non unius de turba, sed qui fecit coelum et terram, et om
Abbreviated transcription (Latin):
ciones adu̾sitatis eiꝰ uncunt orando ñ ipsã sidm
suum adu̾sꝰ ipsam. Non enĩ aliquẽ uinc̾ aut sib¬
iugat. nisi societate peccati. In eiꝰ gͦ nomine in¬
eitur. qui humana formã assumpsit. egitq sui
pec̃o. ut in ipsoꝵ sac̾dote ac sacͥficio fieret milli
pcc̃oꝵ. id ẽ ꝑ mediatorẽ dĩ ⁊ hominũ hominq

Expanded text:
tiones adversitatis ejus vincunt orando, non ipsam, sed suum tiones adversitatis ejus vincunt orando, non ipsam, sed suum Deum adversus ipsam. Non enim aliquem vincit, aut subjugat, nisi societate peccati. In ejus ergo nomine vincitur, qui hominem assumpsit, egitque sine peccato, ut in ipso sacerdote ac sacrificio fieret remissio peccatorum, id est per Mediatorem Dei et homin
Abbreviated transcription (Latin):
dñamq potentẽ susplicibꝰ suꝑa donis. Ex qui
opinione porphiriꝰ qͣmuis ñ ex sua sententu
s ex alioꝵ. dic̾ bonum dm̃ uł genuĩ ñ ueniri
hominẽ. nͥ malus fu̾it añ placatꝰ. tanqͣm forn¬
ra sint ap̃ eos numina aliqͣ mala qͣm bona. qͣn
quidem mala impediunt adiutoria bonoꝵ. uisi
eis placata dent locum. małq uolentibꝰ bonu
dẽẽ ñ possunt. nocere aut̃ mala possunt ñ sibi u¬
lentibꝰ resiste̾ bonis. Non ẽ ista uere u̾acit̾q sce n
ligionis uia. ñ sic uinonẽ ħ ẽ aerias potestates pt
uͥtutibꝰ inuidentes. nr̃i mires uincunt. Non ommn
si diei usitate posset heroȩ nr̃i supplicibꝰ donis
uͥtutibꝰ diuinis heroas suꝑant. Cõmodiꝰ qͥppę scip
affricanis ẽ cognominatꝰ qd̾ uͥtute affrica uicerit.
qͣm si hostes donis placass ut parr̾e̾nt. Uera pieti¬
homines dĩ aeream potestatẽ inimicã cont̃raq pi¬
tati. exorciz ando eiciunt ñ placando om̃sq tmpa¬

Expanded text:
namque potentem Supplicibus supera donis. Ex qua opinione Porphyrius, quamuis non ex sua sententia, sed ex aliorum, dicit bonum deum uel genium non uenire in hominem, nisi malus fuerit ante placatus; tamquam fortiora sint aput eos numina mala quam bona, quando quidem mala inpediunt adiutoria bonorum, nisi eis placata dent locum, malisque nolentibus bona prodesse non possunt; nocere autem mala possunt, non sibi ualentibus resistere bonis. Non est ista uerae ueraciterque sanctae religionis uia; non sic Iunonem, hoc est aerias potestates piorum uirtutibus inuidentes, nostri martyres uincunt. Non omnino, si dici usitate posset, heroes nostri supplicibus donis, sed uirtutibus diuinis Heran superant. Commodius quippe Scipio Africanus est cognominatus, quod uirtute Africam uicerit, quam si hostes donis placasset, ut parcerent. CAPUThomines Dei aeriam potestatem inimicam contrariamque pietati exorcizando ejiciunt, non placando; omnesque tenta
Abbreviated transcription (Latin):
cratum ꝓfic accessibꝰ ut a t̾pralibꝰ at ȩt̾na capienda:⁊
a iusibilibꝰ ad iniuisibilia sugg̾eret̾. ita sane ut etiã
alo tp̃i quo iuisibilia ꝓmittebant᷑ duunit̾ p̃mia.
unus tam colendus cõm̃daret᷑ ds̃. ne mens huma
Mus ꝙ ipsis t̾renis uite transitorie unficiis isi uͦ¬

Expanded text:
atum profecit accessibus, ut a temporalibus ad aeterna capienda et a uisibilibus ad inuisibilia surgeretur; ita sane ut etiam illo tempore, quo uisibilia promittebantur diuinitus praemia, unus tamen colendus commendaretur Deus, ne mens humana uel pro ipsis terrenis uitae transitoriae beneficiis cuiqu
Abbreviated transcription (Latin):
form̃tur uͥ forma intelligibił ⁊ incõmutabił simł
hñs omĩa ꝑseu̾at. Hoc diis ds̃ ibi ostendit uͥ ait.
consid̾ate lilia agri. non laborant neq nent. Dico
aut̃ ub qͥa nec salomon in tanta gła fua. sic amictꝰ
e. sieut unũ ex eis. Qd̃ si fenum agri q̃ hodie ẽ ⁊
enis inclibanum mittit᷑ ds̃ sic uestit. qͣntomagis
uos modice fiłi: Optime gͥ am̃a humana adhuc
t̾renis desidiis infima ipsa quȩ tp̃ralit̾ exoptat bo¬
na infima atq t̾rena uitę huic tͣnsitorię necessaria
⁊ ꝓilius inte sempit̾nis bñficiis contempnend̃ a.
ñ tamen nͥ ab uno dõ expectare consuescit. ut ab
illi culti ȩtiã in istoꝵ disid̾io ñ recedat. atq contẽp¬
tu eoꝵ. ut̃ ab eis eu̾sione ꝑueniat. Sic itaq diui¬
ne ꝓuidentiȩ placuit ordinare tp̃rm eursum. ut
edictis angłoꝵ daret᷑ de uniꝰ ui dĩ eultu. inquibꝰ
upsona ipsius dĩ non quidẽ ꝑ suam substantiã.
qus uerns eortuptibilib oesis inusibis ꝑmanet. s.¬

Expanded text:
a intelligibilis et incommutabilis simul habens omnia perseverat . Hoc Dominus Jesus ibi ostendit, ubi ait: Considerate lilia agri, non laborant, neque nent. Dico autem vobis, quia nec Salomon in tanta gloria sua sic amictus est sicut unum ex eis. Quod si fenum agri, quod hodie est et cras in clibanum mittitur, Deus sic uestit: quanto magis uos, modicae fidei? Optime igitur anima humana adhuc terrenis desideriis infirma ea ipsa, quae temporaliter exoptat bona infima adque terrena uitae huic transitoriae necessaria et prae illius uitae sempiternis beneficiis contemnenda, non tamen nisi ab uno Deo expectare consuescit, ut ab illius cultu etiam in istorum desiderio non recedat, ad quem contemtu eorum et ab eis auersione nae prouidentiae placuit ordinare temporum cursum, ut,edictis angelorum daretur de unius ueri Dei. cultu, in quibus et persona ipsius Dei, non quidem per suam substantiam, quae semper corruptibilibus oculis inuisibilis permanet
Abbreviated transcription (Latin):
sint micdiȩ siuę innos ipsos. siue in ꝓximos. qꝰ
referuntur ad dm̃. oꝑa uero miscđię nõ ob alł
adherere dõ bonum e ꝓfecto efficitur. ut teta s
redempta ciuitas hoc ẽ congregatio societati s ꝓ s
ti cipitis corpuis eemius. scãm formam seru. he
enim obtulit. in hac oblatus ẽ qr scd̃m hanc me¬
diato ẽ. In hac sac̾dos. in hac sacͥficium ẽ. Cum gͥ
nos hortatus eẽt apłs ut exhibeamus corpora nrã
hostiam uiuam. scam. dõ placentem. rationabile
ꝓsequium nr̃m.⁊ non conformemur hiue scło. s
reformem᷑ innouitate mentis nĩȩ. ad ꝓbandũ quȩ
sit uoluntas dĩ. quod bonum ⁊ bñplacitũ ⁊ ꝑfec¬
tum. quod totum sacͥficium nos ipsi sumus. dico
enim inquit ꝑ gr̃am dĩ que data ẽ mͥ omibꝰ qͥ sut¬

Expanded text:
sint misericordiae siue in nos ipsos siue in proximos, quae referuntur ad Deum, opera uero misericordiae non ob aliud adhaerere Deo bonum est: profecto efficitur, ut tota ipsa redemta ciuitas, hoc est congregatio societasque sancnti capitis corpus essemus, secundum formam serui. Hanc enim obtulit, in hac oblatus est, quia secundum hanc mediator est, in hac sacerdos, in hac sacrificium est. Cum itaque nos hortatus esset apostolus, ut exhibeamus corpora nostra hostiam uiuam, sanctam, Deo placentem, rationabile obsequium nostrum, et non conformemur huic saeculo, sed reformemur in nouitate mentis nostrae: ad probandum quae sit uoluntas Dei, quod bonum et bene placitum et perfectum, quod totum sacrificium nos ipsi sumus: Dico enim, inquit, per gratiam Dei, quae data est mihi,
Abbreviated transcription (Latin):
U ider̃ enim suisq littis multis modis copiosissime te¬
aauer hinc illos unde ⁊ nos fieri bõs. obiecto qua
lumine intelligibili quod ds̃ ẽ illis.⁊ aliud ẽ qͣmil
a quo illustrant᷑ ut elareant. atq eius participi¬
tione ꝑfecti bĩq subsistant. Sepe multũq plotis
asserit sensum platonis explananis. ne illã quide
qͣm credunt eẽ uniu̾sitatis am̃ã aliunde bãm ȩẽ q
spicuis amplisq corporibꝰ. tãqͣm ille sit sol ⁊ pli
sit luna. Lunã quippe soł obiectu. illuminari p¬
tant. Dic̃ gͦ ille magnꝰ platonicꝰ am̃ã rationalils
potius intellectuał dicenda sit. ex quo gen̾̃e etł
inmortalium boꝵq amĩas eẽ intelligit. ques me¬
lestibꝰ habitare non dubitat. non hab̾e supͣ se ni
nisi dĩ qui fabricatiis ẽ mundum. a quo ⁊ ipsa
ẽ. nec aliunde illis suꝑnis p̃bi uitam bãm ⁊ lumis

Expanded text:
us. Viderunt enim, suisque litteris multis modis copiosissime maus. Viderunt enim, suisque litteris multis modis copiosissime mandaverunt, hinc illos, unde et nos, fieri beatos, objecto quodam lumine intelligibili, quod Deus est illis, et aliud est quam illi, a quo illustrantur, ut clareant, atque ejus participatione perfecti beatique subsistant. Saepe multumque Plotinus asserit sensum Platonis explanans, ne illam quidem, quam credunt esse universitatis animam, aliunde beatum esse qconspicuis amplisque corporibus, tanquam ille sit sol, et ipsa sit luna. Lunam quippe solis objectu illuminari putant. Dicit ergo ille magnus Platonicus, animam rationalem sive potius intellectualis dicenda sit, ex quo genere etiam immortalium beatorumque animas esse intelligit, quos edibus habitare non dubitat, non habere supra se naturam nisi Dei, qui fabricatus est mundum, a quo et ipsa facta est; nec aliunde illis supernis praeberi uitam beatam et lumen
Abbreviated transcription (Latin):
cia ꝓpinquitatis humane insolent̾ aufferri. Pietas
quoq ꝓpͥe di cultus intelligisolet. qͣm greci eusebian
uocant. hec tam̃ ⁊ erga parentes officiose hab̾i dr̃
etiã uulgꝰ usurpet. Uñ in quib̾dam scͥpturarum lo¬
cis ut distinctio certior appareret. non eusebian qd
ex bono cultu. s theosobian quod ex d̃ĩ cultu compi¬
situm resonat. dicẽ maluer̃. Utrumlibet aut̃ hoꝵ
nos uno u̾bo enuntiare ñ possumus. Quȩ itaq lati
grecȩ nuncupat᷑.: ⁊ latine int̾ptatur seruitus. s ea qͥ
lare. hanc ei tantum d̃o deb̾i dicimꝰ. qui uerꝰ ẽ ds̃
facq suos cultores das. Iuic̃q gͥ sunt in celestibꝰ hi¬
bitationibꝰ in mortales ⁊ bĩ. si nos ñ amant. nec bõs ꝙͥ
nos uolunt. colendi utiq non sunt. Si aut̃ amanti
bos uolunt. ꝓfecto inde uolunt unde ⁊ ipsi sunt.
excellentioribꝰ philosophis inhac questione confuc¬

Expanded text:
tia propinquitatis humanae insolenter auferri. Pietas tia propinquitatis humanae insolenter auferri. Pietas quoque proprie Dei cultus intelligi solet, quem Graeci εὐσεβείαν uocant. Haec tamen et erga parentes officiose haberi dicetiam uulgus usurpet. Unde in quibusdam scripturarum locis, ut distinctio certior appareret, non εὐσέβειαν, quod ex bono cultu, sed θεοσέβειαν, quod ei Dei cultu conpositum resonat, dicere maluerunt. Utrumlibet autem horum nos uno uerbo enuntiare non possumus. Quae itaque λατρεία Graece nuncupatur et Latine interpretatur seruitus, sed ea qua lare: hanc ei tantum Deo deberi dicimus, qui uerus est Deus facitque suos cultores deos. Quicumque igitur sunt in caelestibus habitationibus inmortales et beati, si nos non amant nec beatos esse nos uolunt, colendi utique non sunt. Si autem amant et beatos uolunt, profecto inde uolunt, unde et ipsi sunt; excellentioribus philosophis in hac quaestione conflict
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ appellantur coloni qui ꝯditione debent genitali
solo ꝓpt̾ agri culturã sub dño possessoꝵ. s siẽ ait
quidam latim eloquii magnus anctor. Urbs an¬
tiqͣm fuit. tyrii tenuere coloni. ab in colendo enĩ
colonos uocauit. non ab agͥ cultura. Hinc ⁊ cnutateᷤ
a maioribꝰ ciuitatibꝰ ułut ppłoꝵ examinibꝰ condite.
coloniȩ muincupant᷑. Ac ꝑ ħ cultum quidẽ ñ deb̾i ñ dõ.
ꝓpͥa q̃dam notione u̾bi huius omnino u̾issimũ ẽ.
S: quia ⁊ aliarũ rerum dr̃ cultꝰ. idõ latine uno u̾bo
significari cultꝰ dõ debitus ñ pot̾. Nam ⁊ ipsa re¬
ligio qͣmuis distinctiꝰ nõ quelib s dĩ cultum sig¬
nificare uideatur. unde isto nomine int̾ytati sunt
uitat᷑ ambiguũ dũ de cultu dĩtatis u̾titur questio.
ut fident̾ dic̃e ualeamus. religionẽ nõ ẽẽ nisi cultũ
dĩ. qm̃ uidetur ħ u̾bum a significanda obseruan¬

Expanded text:
sicut appellantur coloni, qui conditionem debent genitali sicut appellantur coloni, qui conditionem debent genitali solo propter agriculturam sub dominio possessoris, sed sicut ait quidam Latini eloquii magnus auctor: Urbs antiqua fuit, Tyrii tenuere coloni. VIRGIL. Ab incolendo enim colonos vocavit, non ab agricultura. Hinc et civitates a majoribus civitatibus, vel populorum examinibus conditae coloniae nuncupantur; ac per propria quadam notione verbi hujus omnino verissimum est. Sed quia et aliarum rerum dicitur cultus, ideo Latine uno verbo significari cultus Deo debitus non potest. Nam et ipsa religio, quamvis distinctius non quemlibet, sed Dei cultum significare videatur unde isto nomine interpretati sunt vitatur ambiguum, cum de cultu Divinitatis vertitur quaestio, ut fidenter dicere valeamus religionem non esse nisi cultum Dei; quoniam videtur hoc verbum a significanda observan
Abbreviated transcription (Latin):
utitur am̃a ipsa. cũ eius bonus ⁊ rectꝰ usus ad
dm̃ refert᷑ sacͥficium ẽ. quantomag̾ am̃a ipsa al
se refert ad dñi ut igne amoris eiꝰ accensa fomi
concupiscentiȩ scłaris amittat. eiq tanqͣm income¬
tabili formę subdita reformet᷑. hinc ei placens s
ex euis pulctudine acceꝑit. fit sacͥficnim: Qd̾ sl¬

Expanded text:
cum eius bonus et rectus usus ad Deum refertur, sacrificium est: quanto magis anima ipsa cum se refert ad Deum. ut igne amoris eius accensa formam concupiscentiae saecularis amittat eique tamquam incommutabili formae subdita reformetur, hinc ei placens, quod ex eius pulchritudine acceperit, fit sacrificium! Q
Abbreviated transcription (Latin):
guium: Si ded̾o pͥmogenita mea impietatis fruc¬
tum uentris mei ꝓ pecc̃o am̃e meȩ : Si annun¬
ciatum ẽ tͥ homo bonum. aut quid dũs exquirit
a te. nisi facere uditium ⁊ dilige̾ miscđia: ⁊ para¬
utrumq distinctum ẽ satisq declaratum. illa sacͥ¬

Expanded text:
guium? Si dedero primogenita mea inpietatis, frucguium? Si dedero primogenita mea inpietatis, fructum uentris mei pro peccato animae meae? Si adnuntiatum est tibi, homo, bonum? Aut quid Dominus exquirat a te nisi facere iudicium et diligere misericordiam et parautrumque dis
Abbreviated transcription (Latin):
Nam si ea sacͥficia quę uult quoꝵ ħ unum ẽ cor con¬
tritum ⁊ humiliatum ꝑdolorem penitentis. nollet
eis sacͥficiis significari. que ułut sibi delectabilia
desid̾are putatus ẽ. non utiq de his offerendis in
lege uet̾i p̃cepisset. & ido mutanda erant oportu¬
no certoq iam tempore. ne ipsi dõ desidabilia uł
certȩ in nob̾ acceptabilia. ac ñ potuis quȩ his sig¬
inficata sunt credent᷑. hinc ⁊ alio loco psalmi altiꝰ.
si esuriero inquit ñ dicam tͥ. m̃s ẽ enun orb̾ t̾rȩ ⁊
plenitudo eius. Numquid manducabo carnes tau¬
iorum. aut sanguinem hucoꝵ potabo: T̃ anqͣm di
quid illa significent. ymmola inquit dõ sacͥficiũ
laudis. ⁊ redde altissimo uota tua.⁊ inuoca me in
dm̃ meum excelsum: Si app̃hendã illum in holo¬
caustis. in uitulis anniculis: Si acceptauerit ds
ĩ milibꝰ arietum. aut in denis. milibꝰ hircoꝵ pin¬

Expanded text:
Nam si ea sacrificia quae uult quorum hoc unum est: cor conNam si ea sacrificia quae uult quorum hoc unum est: cor contritum et humiliatum dolore paenitendi nollet eis sacrificiis significari, quae uelut sibi delectabilia desiderare putatus est: non utique de his offerendis in lege uetere praecepisset. Et ideo mutanda erant opportuno certoque iam tempore, ne ipsi Deo desiderabilia uel certe in nobis acceptabilia, ac non potius quae his significata sunt crederentur. Hinc et alio loco psalmi alterius: Si esuriero, inquit, non dicam tibi; meus est enim orbis terrae et plenitudo eius. Numquid manducabo carnes taurorum aut sanguinem hircorum potabo? Tamquam dicquid illa significent: Immola, inquit, Deo sacrificium laudis et redde Altissimum, adsumam Deum meum excelsum? Si adprehendam illum in holocaustis, in uitulis anniculis? Si acceptauerit Dominus in milibus arietum aut in denis milibus hircorum pin
Abbreviated transcription (Latin):
rit. aut luci si uidĩt. Hec qd̾ ab antiqͥs patribꝰ alia
sacͥficia facta sunt in uictimis pecoꝵ quȩ nẽ di ppłs
leg̃ nõ fac̃. aliud intelligendũ ẽ nisi rebꝰ illis eas
res fuisse significatas quę agunt᷑ in nob̾. adħ ut
inhereamꝰ dõ. ⁊ ad eũdẽ finẽ ꝓximo consulamꝰ. Sacͥ¬
ficium gͦ uisibile. inuisibił sacficii sac̃m̃tũ. idest
sacrum signum ẽ.: Uñ ille penitens apud ꝓpham
uł ipse ꝓpħa querens dm̃ peccatis suis hre ꝓpicium.
si uoluisses inquit sacͥfitium dedissem. utiq holo¬
caustis non delectab̾is. Sacͥficium dõ sp̃s contͥbula¬
tus. cor contritum ⁊ humiliatum ds nõ sꝑnet. In¬
tueam᷑ quẽ admodiĩ uͥ dm̃ dixẽ nolle sacͥficium. ibi
Illo gͥ qd̾ eum nolle dixẽ. significat᷑ qd̃ eum uelle
subiecit. Sic itaq illa dm̃ nolle dix. quomͦ ab stul¬
tis ea uelle creditur. uelut suȩ gr̃a uoluptatis.

Expanded text:
rit; aut luci, si uiderit. Nec quod ab antiquis patribus alia rit; aut luci, si uiderit. Nec quod ab antiquis patribus alia sacrificia facta sunt in uictimis pecorum, quae nunc Dei populus legit, non facit, aliud intellegendum est, nisi rebus illis eas res fuisse significatas, quae aguntur in nobis, ad hoc ut inhaereamus Deo et ad eundem finem proximo consulamus. Sacrificium ergo uisibile inuisibilis sacrificii sacramentum, id est sacrum signum est. Unde ille paenitens aput prophetam uel ipse propheta quaerens Deum peccatis suis habere propitium: Si uoluisses, inquit, sacrificium, dedissem utique; holocaustis non delectaberis. Sacrificium Deo spiritus contribulatus: cor contritum et humiliatum Deus non spernet. Intueamur quem ad modum, ubi Deum dixit nolle sacrificium. ibi Illo igitur quod eum nolle dixit, hoc significatur, quod eum uelle subiecit. Sic itaque illa Deum nolle dixit, quo modo ab stultis ea uelle creditur, uelut suae gratia uoluptatis.
Abbreviated transcription (Latin):
alia nc̃ taceam quȩ ꝑtinent ad religionis obseqniũ
qua colit᷑ ds̃. sacͥficium certȩ nullus hominũ ẽ qui
audeat dicẽ deb̃i nisi dõ. Multa deniq de cultu
diuino usurpata sunt. quȩ honoribꝰ defeirent᷑ hu¬
manis. siuę humilitate ninia. siue adulatione pesti¬
⁊ adorandi. Quis uero sacͥficandũ censuit. nisi ei
que dm aut scunt. aut putaurt. aut finaxit: Quã
porro antiquus sit in sacͥficando dĩ cultus. duo illi
fr̃s cayn ⁊ abel satis indicant. quoꝵ maioris ds̃ re¬
ꝓbauit sacͥficium. minoris aspex̃. Quis aut̃ ita de
sipiat. ut existimet aliquibꝰ usibꝰ dĩ eẽ necessaria
quȩ in sacͥficiis offerunt᷑: Iuod cum multis locis
diuina scͥptura testet᷑. ne longum faciamꝰ. breue
illud de psalmo cõmemorare suffecerit. dixi dñõ.
gͥ pecora uł quelib alia corruptilia atq t̾rena
s ne ipsa quidẽ iusticia hominis ds̃ egere credend̾ꝰ

Expanded text:
alia alia quo colitur Deus, sacrificium certe nullus hominum est qui audeat dicere deberi nisi deo. Multa denique de cultu diuino usurpata sunt, quae honoribus deferrentur humanis, siue humilitate nimia siue adulatione pesti adorandi: quis uero sacrificandum censuit nisi ei, quem deum aut sciuit aut putauit aut finxit? Quam porro antiquus sit in sacrificando Dei cultus, duo illi fratres Cain et Abel satis indicant, quorum maioris Deus reprobauit sacrificium, minoris aspexit. CAPUT V. Dsipiat, ut existimet aliquibus usibus Dei esse necessaria, quae in sacrificiis offeruntur? Quod cum multis locis diuina scriptura testetur, ne longum faciamus, breue illud de psalmo commemorare suffecerit: Dixi Domino, igitur pecore uel qualibet alia re corruptibili adque terrena, sed ne ipsa quidem iustitia hominis Deus egere credendus
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ in tota amã tua. ⁊ in tota m̃te tua .⁊ diliges ꝓ¬
ximum tuum tanqͣm te ipfum. Ut enĩ homo se
diligẽ nosset. constitutꝰ ẽ ei finis quo referret omĩa
quȩ agẽt. ut bs̃ eẽt. Non enim qui se diligit. aliud
uult eẽ qͣm bs̃: hic aut finis ẽ. adherere dõ. Iam gͥ
scienti diligẽ se ipsum. cii amandatur de ꝓximo di¬
ligendo sic̾ se ipsũ. quid aliud mandat᷑. nͥ ut ei qͣntũ
pot̾ cõmendet diligendũ dm̃: Hic ẽ di eultus. hec
uera religio. hec recta pietas. hec tantum dm̃ decuit
seruitꝰ. Quecũq gͥ inmortalis potestas. qͣntalibet
uirtute p̃dita. si nos dilig̃ sic̃ se ipsã. ei uult eẽ sub¬
ditos ut bĩ simis. cui ⁊ ipsa subdita bã ẽ. Si gͦ nõ
colit dm. misera ẽ quia pͥuat᷑ dõ. Si aut colit dm̃.
ñ uult se coli ꝓ dõ. Ili enim potius dininę senten
ciȩ suffragat᷑. ⁊ dilectionis uiribꝰ fauet. qua scͥptũ
ẽ. Sacͥficans diis eradicabit᷑. nisi dnõ soli. Nam ut

Expanded text:
et in tota anima tua et in tota mente tua, et: Diliges proximum tuum tamquam te ipsum. Ut enim homo se diligere nosset, constitutus est ei finis, quo referret omnia quae ageret, ut beatus esset; non enim qui se diligit aliud uult esse quam beatus. Hic autem finis est adhaerere Deo. Iam igitur scienti diligere se ipsum, cum mandatur de proximo diligendo sicut se ipsum, quid aliud mandatur, nisi ut ei, quantum potest, commendet diligendum Deum? Hic est Dei cultus, haec uera religio, haec recta pietas, haec tantum Deo debita seruitus. Quaecumque igitur inmortalis potestas quantalibet uirtute praedita si nos diligit sicut se ipsam, ei uult esse subditos, ut beati simus, cui et ipsa subdita beata est. Si ergo non colit Deum, misera est, quia priuatur Deo; si autem colit Deum, non uult se coli pro Deo. Itiae suffragatur, et dilectionis viribus favet, quia scriptum est: Sacrificans diis eradicabitur, nisi soli Deo . Nam ut
Abbreviated transcription (Latin):
coberere cuiꝰ untꝰ am̃a intellectias in corpores si dici
pot̾ amplexu. ueris impletur fecundatum uir¬
tunb: hoc bonum diligẽ in toto eorde. in tota am̃a.
bomtsta uirtute p̃cipimur. ad hoc bonimn de¬

Expanded text:
cohaerere, cuius unius anima intellectualis incorporeo, si dici cohaerere, cuius unius anima intellectualis incorporeo, si dici potest, amplexu ueris inpletur fecundaturque uirtutibus. Hoc bonum diligere in toto corde, in tota anima et in tota uirtute praecipimur; ad hoc bonum de
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad sanguinem ꝓ eiꝰ ueritate certamus. ẜũ sua¬
ussimo adolemus incenso. cum in eiꝰ ospectu pioscõq
amore flagͣmꝰ. Ei dona eiꝰ in nob̾. nosq ipsos uoue¬
mus ⁊ reddimꝰ. ⁊ bñficioꝵ eius sollempnitatibꝰ festis
⁊ diebꝰ. statutis dicamus sac̃m q memoriã. ne uolu¬
mine t̃p̃ꝵ in grata suirepat obluno. Ei sac̾ficamꝰ hostiã
humilitatis ⁊ laudis in ara cordis igne feruidã cari¬
tatis. Adhunc uidendum sic̃ indi pot̾it. eiq coherẽ¬
dum. ab omi pecc̃oꝵ ⁊ cupiditatum malaꝵ labe mũ¬
dam̃ ⁊ eiꝰ noĩe consec̃m᷑. Ipse enim fons nr̃e bitudi¬
nis. ipse omnis appeticionis ẽ finis. Hũc eligentes
uł potiꝰ religentes. amiseramus enĩ negligentes hc̃
g religentes. uñ religio dicta ꝑhibetur. ad eũ di¬
lectione tendimꝰ ut ꝑueniendo quiescamꝰ idõ bĩ ꝙ
losopbos magna contentio ẽ. nultĩ ẽ alius qͣm illi

Expanded text:
usque ad sanguinem pro eius ueritate certamus: eum suausque ad sanguinem pro eius ueritate certamus: eum suauissimo adolemus incenso, cum in eius conspectum pio sanctoque amore flagramus: ei dona eius in nobis quoque ipsos uouemus et reddimus; ei beneficiorum eius sollemnitatibus festis et diebus statutis dicamus sacramusque memoriam, ne uolumine temporum ingrata subrepat obliuio; ei sacrificamus hostiam humilitatis et laudis in ara cordis igne feruidam caritatis. Ad hunc uidendum, sicut uideri poterit, eique cohaerendum ab omni peccatorum et cupiditatum malarum labe mundamur et eius nomine consecramur. Ipse enim fons nostrae beatitudinis, ipse omnis adpetitionis est finis. Hunc eligentes uel potius religentes amiseramus enim neglegentes — hunc ergo religentes, unde et religio dicta perhibetur, ad eum dilectione tendimus, ut perueniendo quiescamus, ideo beatlosophos magna contentio est, nullum est aliud quam illi
Abbreviated transcription (Latin):
lle sumi.s. ut testimonum phib̾et ac lumine es
lumen uerum. quod illuminat om̃em hominẽ ueni¬
entem in hunc mundum. In qua differentia satis ostñ¬
q̃itur am̃am rationalem uł intellectualẽ quał erat
in ioħ̾e. sibi lumen eẽ non posse. s alt̾uis ueri lumi¬
nis participatione luce̾. Hoc ⁊ ipse ioħs fatetur. ubi
ei phibens testimonium dic̃. nos om̃s de plenitudine
auctores fierent. partim resistere ñ auderent ꝓfec¬
to confit̾ent᷑ ⁊ illis inmortalibꝰ ac bĩs ⁊ nob̾ mortalibꝰ
uitutẽ que latria grece dr̃. siue in quibꝰq sacͣm̃tis. siuȩ
in nob̾ ipsis debemꝰ. Huiꝰ enĩ templũ simul om̃s.
⁊ singłi templa sumus. qr ⁊ omĩũ ꝯcordia ⁊ singłos
inbabitare dignat᷑. ñ in om̃ibꝰ qͣm in singłis maior.
qm̃ nec mole distendit᷑. nec particione minuit᷑. Cũ
ad illum sursũ ẽ eiꝰ ẽ altare cor nr̃m. eiꝰ unigenito eũ
sac̃dote placamus. Ei eruentas uictimas cedimꝰ. qño

Expanded text:
 ut testimonium perhiberet de lumine. Erat lumen uerum, quod inluminat omnem hominem uenientem in hunc mundum. In qua differentia satis ostenditur animam rationalem uel intellectualem, qualis erat in Iohanne, sibi lumen esse non posse, sed alterius ueri luminis participatione lucere. Hoc et ipse Iohannes fatetur, ubi ei perhibens testimonium dicit: Nos omnes de plenitudine auctores fierent, partim resistere non auderent: profecto confiterentur et illis inmortalibus ac beatis et nobis mortalibus uitutem, quae Xatpeia Graece dicitur, siue in quibusque sacramentis siue in nobis ipsis debemus. Huius enim templum simul omnes et singuli templa sumus, quia et omnium concordiam et singulos inhabitare dignatur; non in omnibus quam in singulis maior, quoniam nec mole distenditur nec partitione minuitur. Cum ad illum sursum est, eius est altare cor nostrum; eum Unigenito eius sacerdote placamus; ei cruentas uictimas caedimus, quando
Abbreviated transcription (Latin):
quens cum hĩ qui ñ intellexerunt offensi reced̾ent
dicentes durus ẽ hic sermo. quis eum pot̾ audire:
respondit manentibꝰ cęt̾is. Sp̃e ẽ qui uuificat.
caro aut̃ non ꝓdest quicqͣm. Principiũ gͦ suscepta
amã ⁊ carne. ⁊ am̃ã credentiũ mundat ⁊ carnem.¬
I dõ querentibꝰ uideis quis ẽẽt. respondit se ee pͥncipiũ.
Id̾ utiq carnales infirmi pccis ob noxii ⁊ ignorãtiȩ
tenebris ob uoluti. neq̃qͣm ꝑciꝑe possemꝰ. nisi ab eo
mundarem᷑. atq sanarem᷑. ꝑ ħ qͣ eramus ⁊ ñ eramꝰ.¬
In illiꝰ aut̃ incarnatione natura humana erat. s
iusta ñ peccatͥr erat. hȩc mediatio qua manus lap¬
sis iacentibꝰq porrecta ẽ. ħ ẽ sem̃ dispositii ꝑ angłoᷤ
in quoꝵ edictis ⁊ lex dabat᷑ qua unis ds̃ coli ui
bebat᷑. ⁊ hic mediator uenturꝰ ꝓmittebat᷑. hꝰ sac̃m̃ti
fide etiã iusti antiqui mundari pie iuuendo po¬

Expanded text:
quens, cum hi qui non intellexerunt offensi recederent quens, cum hi qui non intellexerunt offensi recederent dicentes: Durus est hic sermo, quis eum potest audire? respondit manentibus ceteris: Spiritus est qui uiuificat, caro autem non prodest quidquam. Principium ergo suscepta anima et carneIdeo quaerentibus Iudaeis quis esset respondit se esse principium. Quod utique carnales, infirmi, peccatis obnoxii et ignorantiae tenebris obuoluti nequaquam percipere possemus, nisi ab eo mundaremur adque sanaremur per hoc quod eramus et non eramin illius autem incarnatione natura humana erat, sed iusta, non peccatrix erat. Haec est mediatio, qua manus lapsis iacentibusque porrecta est; hoc est semen dispositum per angelos, in quorum edictis et lex dabatur, qua et unus Deus coli ibebatur, et hic mediator venturus promittebatur. Usus sacramenti fide etiam justi antiqui mundari pie vivendo
Abbreviated transcription (Latin):
bunanitate deiecit. uer benignusq mediator
i ea se ostendens mortalitate iortalib. qm mali¬
gn fallacesq mediatores ñ hñdo. se suꝑbiertuler.
miserisq hominibꝰ ad iutoriũ deceptoriũ ułut ĩ¬
mortales mortalium ꝓmiserunt. Bonus itaq uerꝰ¬
q mediator ostendit pecc̾m eẽ malii. ñ carnis sub̾ã
uł naturã. quȩ cum am̃a hominis ⁊ suscipi sine
pcc̃o potuit ⁊ hab̾i ⁊⁊ morte deponi. ⁊ in meliꝰ resur¬
rectione mutari. nec ipsam mortẽ qͣmius ȩẽt pena
dam. s potiꝰ si facultas dat᷑ ꝑ iusticiam ꝑferendã.
Idõ enim solu̾e potuit moriendo peca qr ⁊ mortuus
nã cognosce̾t p᷑gatoriũ. neq eni caro pͥncipiuĩ ẽ
aut am̃a humana s u̾bum ꝑ q̃ facta sunt omĩa
Non gͦ caro ꝑ se ipsã mundat. s ꝑ u̾bum a quo sus¬
cepta ẽ.cum u̾bum caro factum ẽ ⁊ habitauit in
nob̾. Nam de carne sua manducanda misticę lo¬

Expanded text:
humilitate deiecit uerus benignusque Mediator, humilitate deiecit uerus benignusque Mediator, in ea se ostendens mortalitate mortalibus, quam maligni fallacesque mediatores non habendo se superbius extulerunt miserisque hominibus adiutorium deceptorium uelut inmortales mortalibus promiserunt. Bonus itaque uerusque Mediator ostendit peccatum esse malum, non carnis substantiam uel naturam, quae cum anima hominis et suscipi sine peccato potuit et haberi, et morte deponi et in melius resurrectione mutari; nec ipsam mortem, quamuis esset poedam, sed potius, si facultas datur, pro iustitia perferendam. Ideo enim soluere potuit moriendo peccata, quia et mnam cognosceret purgatorium. Neque enim caro principium est aut anima humana, sed Verbum per quod facta sunt omnia. Non ergo caro per se ipsam mundat, sed per Verbum a quo suscepta est, cum Verbum caro factum est et habitauit in nobis. Nam de carne sua manducanda mystice lo
Abbreviated transcription (Latin):
qum t̾eiam sic̃ plotinus uͥ de tribꝰ pͥncipalibꝰ sub¬
stainciis disputat. am̃ę naturã & istã uellet in¬
telligi. non utiq diceret horum mediĩ. id est pat̾s
⁊ fili mediui. Post pouit quippe plotinis am̃e
nat̾am pat̾no intellectin. Iste aut̃ cum dic̃ me¬
tris tantum nec filii tantũ s utriꝰq sp̃m dicimꝰ.
Lib̃is enim u̾b̾ locuntur philosophi nec in rebꝰ ad
intelligendum difficillimis offensionẽ religiosaꝵ
auriũ ꝑtimescunt. Nob̾ aut̃ ad certã regłam laqͥ
fas ẽ ne u̾boꝵ licentia ętiam de rebꝰ quę his sig¬
nificant᷑ impiã gignat opinione. Nos itaq ita
sic̃ nec duos dõs uł tres nob̾ licitum ẽ dic̃ẽ qͣmitis
& uno qͦ loq̃ntes uł ł patre uł de filio uł d sp̃u
scõ. etiam singulũ queq dm̃ ex̃ fateam᷑. nec dicamꝰ
⁊ eas lib̾e redaiguere formidabat. noluit intelli¬
ꝓpt̃ sacficium niȩ p̃gationis assumpsit. magnũ
ris sacram̃tũ ea suꝑbia ñ intelligens. qͣm sua ille

Expanded text:
ubi de tribus principalibus substantiis disputat, animae naturam etiam iste uellet intellegi, non utique diceret horum medium, id est Patris et Filii medium. Postponit quippe Plotinus animae naturam paterno intellectui; iste autem cum dicit metris tantum nec Filii tantum, sed utriusque Spiritum dicimus. Liberis enim uerbis loquuntur philosophi, nec in rebus ad intellegendum difficillimis offensionem religiosarum aurium pertimescunt. Nobis autem ad certam regulam loqui fas est, ne uerborum licentia etiam de rebus, quae his significantur, inpiam gignat opinionem. CAPUT s deos uel tres nobis licitum est dicere quamuis de unoquoque loquentes, uel de Patre uel de Filio uel de Spiritu sancto, etiam singulum quemque Deum esse fateamur, nec dicamus  eas libere redapropter sacrificium nostrae purgationis assumpsit; magnum  sacramentum ea superbia non intellegens, quam sua ille
Abbreviated transcription (Latin):
pe suꝑna ciutate nͥ dĩ uoluntas intelligibił in
cõmutabił lex ẽ. de illa suꝑna quodãm᷑ curia ge¬
ritur. unaq ibi eura de nob̾ ad nos ministrata ꝑ
angłos. sca illa scͥptura descendit uͥ legit᷑ sacͥficanꝰ
diis eradicabitur. nisi dno soli. h uic sẽpture. huic
legiti p̃ceptis talibꝰ tanta sunt attestata miracła.
ut satis appareat cui nos sacͥficare uelinit inmor¬
tales acbĩ. qui hoc nob̃ uolunt eẽ q sibi. Nam ni¬

Expanded text:
pe superna ciuitate, ubi Dei uoluntas intellegibilis adque pe superna ciuitate, ubi Dei uoluntas intellegibilis adque incommutabilis lex est, de illa suritur namque ibi cura de nobis ad nos ministrata per Angelos sancta illa Scriptura descendit, ubi legitur: Sacrificans diis eradicabitur, nisi Domino soli . Huic Scripturae, huic legi, talibus praeceptis tanta sunt attestata miracula, ut satis appareat, cui nos sacrificare velint immoratales ac beati, qui hoc nobis volunt esse quod sibi. CA
Abbreviated transcription (Latin):
tiam. sic̃ unicuiq d̾s partitus ẽ m̃surã fidi. Sic̃ enĩ
in uno corpore multa m̃bra habemꝰ. omĩa aut̃
mẽbra non eosdem actꝰ hñt. ita multi unũ corpꝰ
sumꝰ in xp̃o. Singłi aut̃ alt̾ alt̾uis mebra. hñtes
dona diu̾sa scđm grãm quȩ data ẽ nob̾. hoc ętiã
sacͥficium xp̃ianoꝵ. multi unũ corpꝰ in xxͦ. qd̾ ȩtiã
sac̃m̃to altaris fidelibꝰ noto freq̃ntat eccłia. uͥ ei
demonstrat᷑ qd̾ in ea oblatione qͣm offert ipsa offe¬
ratur. Merito illi incęlestibꝰ sedibꝰ constituti inmor¬
tales ⁊ bĩ. qui creatoris sui participatione ogaudẽt.
sunt. qm̃ nos mortales ⁊ miseros. ut in mortales
bĩq simus miscdit̾ dilig̃t. nolũt nos sibi sacͥficare.
s ei cuiꝰ ⁊ ipsi nob̾cum sacͥficium se eẽ noueruit.
Cum ipsis enim sumꝰ una eiuitas di. cui dr̃ in psal¬
mo. głiosissima dicta sunt de te ciuitas dĩ. Cuiꝰ par
in nob ꝑegͥ̾nat᷑. pars in illis opitulat᷑. De illa qͥp¬

Expanded text:
 unicuique Deus partitus est mensuram fidei. Sicut enim in uno corpore multa membra habemus, omnia autem membra non eosdem actus habent: ita multi unum corpus sumus in Christo; singuli autem alter alterius membra, habentes dona diuersa secundum gratiam, quae data est nobis. Hoc est sacrificium Christianorum: multi unum corpus in Christo. Quod etiam sacramento altaris fidelibus noto frequentat ecclesia, ubi ei demonstratur, quod in ea re, quam offert, ipsa offeratur. tales et beati, qui creatoris sui participatione congaudent,  sancti sunt, quoniam nos mortales et miseros, ut inmortales beatique simus, misericorditer diligunt, nolunt nos sibi sacrificari, sed ei, cuius et ipsi nobiscum sacrificium se esse nouerunt. Cum ipsis enim sumus una ciuitas Dei, cui dicitur in psalmo: Gloriosissima dicta sunt de te, ciuitas Dei; cuius pars in nobis peregrinatur, pars in illis opitulatur. De. illa quip
Abbreviated transcription (Latin):
ud qͣm sacͥficium sacͥficio p̃latum oportet intelligi.
qm̃ illud quod ab hominibꝰ appellat sacͥficiũ. signuĩ
e ũi sacͥficii. Porto aut̃ miscd̃ia. uerum sacͥficium
ẽ. unde dictum e quod paulo ante cominemoraui
leguntur diuinitꝰ ẽẽ p̃cepta. ad dilectionẽ dĩ ⁊ ꝓxim
significandã referunt᷑. In his enim duobꝰ p̾ceptis
ut scͥptum ẽ. tota lex pendet ⁊ ꝓpħȩ. A inde uerũ¬
sacͥficium ẽ. omne opus quo agitur ut scã societate
in hereamus dõ. relatum scilie ad illum finẽ boni
quo ueracit̾ bĩ eẽ possimꝰ. Uñ u psa miscđia qu
homini subuenit᷑. si nõ ꝓpt̾ dm fit. non ẽ sacͥficum
& si enim ab homine fit uł offert᷑. tam̃ sacͥficium res
diuina ẽ. ita ut hoc quoq uocabulo id latini uet̾s
appellau̾int. Uñ ipse homo dĩ nomine consecͣtus
ut non ex hibeamus membra nr̃a arma iniqui¬
tatis pecc̃o. s arma iusticiȩ dõ. sacͥficium ẽ. Ad
ex hortans apłs ait. Obsecro itaq uos fr̃s ꝑ mub¬

Expanded text:
intellegi; quoniam illud, quod ab omnibus appellatur sacrificium, signum est ueri sacrificii. Porro autem misericordia uerum sacrificium est; unde dictum est, quod paulo ante commemoraui:leguntur diuinitus esse praecepta, ad dilectionem Dei et proximi significando referuntur. In his enim duobus praeceptis, ut scriptum est, tota lex pendet et prophetaesacrificium est omne opus, quod agitur ut sancta societate inhaereamus Deo, relatum scilicet ad illum finem boni, quo ueraciter beati esse possimus. Unde et ipsa misericordia, qua homini subuenitur, si non propter Deum fit, non est sacrificium. Etsi enim ab homine fit uel offertur, tamen sacrificium res diuina est, ita ut hoc quoque uocabulo id Latini ueteres appellauerint. Unde ipse homo Dei nomine consecratus ut non exhibeamus membra nostra arma iniquitatis peccato, sed arma iustitiae Deo, sacrificium est. Ad quod exhortans apostolus ait: Obsecro itaque uos, fr
Abbreviated transcription (Latin):
plerumq corriꝑe. cum fortasse possuit aliquos corripi¬
endo corrig̾e: ne si non potuerint. sua sał ac fama in
e hominum: s ea pocuis infirmitate qͣ
delectat lingua blandiens: ⁊ humanꝰ dies ⁊ reformi¬
datur uulgi udicium ⁊ carnis exeruciatio. uł ꝑ ẽpcio.
ħ est ꝓpt̃ quedam cupiditatis uineula. nõ ꝓpt̾ officia
caritatis. Non m̾ itaq uidetur ħ parua ẽẽ causa qͣre
cum mał flagellentur ⁊ boni. quando do placet ꝑ¬
ditos mores ętiam temporalui panaꝵ afflictione
punite. ẜ lagellant᷑ enim simul. nõ qr sumil agũt
malã uitam s quia simul amant t̾pralẽ uitam:
nõ quidẽ eq̃lit̾. s tanen simul. qͣm boni contẽpn̾e
deb̾ent: ut illi correpti atq eindati consequerent᷑
et̾nam. ad quã consequendã si nollent eẽ socii ferret᷑
et dilig̾entur inuniei. quia donec uiuit semꝑ in¬
certum ẽ utrum uoluntatẽ suit in meliꝰ mutati.

Expanded text:
plerumque corripere, cum fortasse possint aliquos corripiplerumque corripere, cum fortasse possint aliquos corripiendo corrigere, ne, si non potuerint, sua salus ac fama idiendorum hominum, sed ea potius infirmitate, qua delectat lingua blandiens et humanus dies et reformidatur uulgi iudicium et carnis excruciatio uel pereratio, hoc est propter quaedam cupiditatis uincula, non propter officia caritatis. Non mihi itaque uidetur haec parua esse causa, quare cum malis flagellentur et boni, quando Deo placet perditos mores etiam temporalium poenarum adflictione punire. Flagellantur -enim simul, non quia simul agunt malam uitam, sed quia simul amant temporalem uitam, non quidem aequaliter, sed tamen simul, quam boni contemnere deberent, ut illi correpti adque correcti consequerentur aeternam, ad quam consequendam si nollent esse socii, ferrentur et diligerentur inimici, quia donec uiuunt semper incertum est utrum uoluntatem sint in melius mut
Abbreviated transcription (Latin):
coniuigalẽ. flios hñtes uł habere querentes. donios ac
familias possidentes. quos apłs inȩccłiis alloquit᷑ docẽs
⁊ ãmonens que admodũ uiu̾e debeant: uixores cum
maritis ⁊ mariti cum uxoribꝰ ⁊ filii cum parentibꝰ et perã
cũ filiis: ⁊ serui cũ dnis. ⁊ dnĩ eum seruis. multa tẽpra¬
lia. multa t̾rena libent̾ adipiseunt᷑. ⁊ moleste ãmit¬
tunt: ꝓpt̾ quȩ nõ audent offend̾e homines. quoꝵ ͥ
uita contaminatissima ⁊ consceleratissima displicet
uerum & hi qui suꝑiorẽ uite gdum tenent. ipec con¬
ugalibꝰ uinculis uretiti sunt: uuictu paruo ac tegu¬
mento utunt᷑⁊ plerumq suȩ famȩ ac saluti dũ insidiaᷤ
atq impetus maloꝵ timent. ab eoꝵ rephensione sese
abstinent.  quamuis nõ uitantũ eos metuant. ut ai
similia ꝑpet̾nda quibꝰ libet eoꝵ t̾roribꝰ. atq imꝓbita¬
tibꝰ cedant: ea tñ ipsa quȩ cum eis nõ ꝑpetͣnt. nolunt

Expanded text:
coniugalem, filios habentes uel habere quaerentes, domos ac coniugalem, filios habentes uel habere quaerentes, domos ac familias possidentes, quos apostolus in ecclesiis adloquitur docens et monens quem ad modum uiuere debeant et uxores cum maritis et mariti cum uxoribus, et filii cum parentibus et parentes cum filiis, et serui cum dominis et domini cum seruis multa temporalia, multa terrena libenter adipiscuntur et moleste amittunt, propter quae non audent offendere homines, quorum sibi uita contaminatissima et consceleratissima displicet; uerum etiam hi, qui superiorem uitae gradum tenent nec coniugalibus uinculis inretiti sunt et uictu . paruo ac tegimento utuntur, plerumque, suae famae ac saluti dum insidias adque impetus malorum timent, ab eorum reprehensione sese abstinent, et quamuis non in tantum eos metuant, ut ad similia perpetranda quibuslibet eorum terroribus adque inprobitatibus cedant, ea ipsa tamen, quae cum eis non perpetrant, nolunt
Abbreviated transcription (Latin):
lantur. quamuis in ęt̾num minime pumiant᷑. uite¬
istam uita qnõ diuinitus affugunt᷑ ciun eis amarã
sentiunt. cuiꝰ amando dulcedinem peceantibꝰ eis
amari eẽ noluer̃. Nam si ꝓpt̾ea quisq obiuigana
⁊ orrigendis male agentibꝰ pareit. qr oportuni tẽpꝰ
inqͥrit: uł eos dem ipsas metuit ne dec̾iores ex ħ ef¬
ficiant᷑ uł adbonã uitã ⁊ piam erudiendos impe¬
diant alios infirmos. ⁊ p̾mant atq au̾tant afide.
ñ uidet᷑ eẽ eupiditatis occasio. s consiliũ kearitatis.
Illud ẽ eulpabile qd̾ hi qui dissimilit̾ uiuunt.⁊ a nia¬
lorum factis ab orrent. parcut tñ pcc̃is alienis que
de doce aut obuirgaie deb̾ent: dum eoꝵ offensiones
cacient ne sibi noceant inhis rebꝰ quibꝰ lictte boni
atq innocentes utunt᷑. s cupidiꝰ qͣm oportebat eos
qui in hoc mundo ꝑegͥnant᷑. ⁊ spem suꝑnȩ pat̾e p̃sȩ
gerunt. Non solum quippe infirmiores. uita ducentes

Expanded text:
lantur, quamvis in etlantur, quamvis in etistam uitam, quando diuinitus adfliguntur cum eis, amaram sentiunt, cuius amando dulcedinem peccantibus eis amari esse noluerunt. Nam si propterea quisque obiurgandis et corripiendis male agentibus parcit, quia opportunius tempus inquirit uel eisdem ipsis metuit, ne deteriores ex hoc efficiantur, uel ad bonam uitam et piam erudiendos inpediant alios infirmos et premant adque auertant a fide: non uidetur esse cupiditatis occasio, sed consilium caritatis. Illud est culpabile, quod hi, qui dissimiliter uiuunt et a malorum factis abhorrent, parcunt tamen peccatis alienis, quae dedocere aut obiurgare deberent, dum eorum offensiones cauent, ne sibi noceant in his rebus, quibus licite boni adque innocenter utuntur, sed cupidius, quam oportebat eos, qui in hoc mundo peregrinantur et spem supernae patriae prae se gerunt. Non solum quippe infirmiores, uitam ducentes
Abbreviated transcription (Latin):
rata uł tanto crebriora. quanto minora. hoc gͦ
excepto. quis tandẽ facile repꝑit᷑. qͥ eosdem ipsos
ꝓpt̾ quoꝵ horrendam suꝑbia. luxuriãq ⁊ auari¬
eiam. atq execrabiles iniquitates ⁊ impietates. ds
sic̾ minando p̃dixẽ cont̾i t̾ras sic habeat ut haben¬
di sunt. sic cũ eis uiuat. ut cum talibꝰ ẽ uiuendii
Plerĩq eni ab eis docendis. ammonendis. aliqn̾o x̃
obiurgandis ⁊ corripiendis male dissimulat᷑: uł
cum laboris piger. uł cum os eoruima uetrenitia nnͣ
offende. uł cũ inimicicias deuitamꝰ ne impediant
inoceant inistis tp̃ralibꝰ rebꝰ. sue quas adipisei ad¬
huc appetit nr̃a cupiditas. siue quas ammitte formi¬
dat ĩfirmitas : ita ut q̃muis bonis maloꝵ uita dis
pliceat. uid̾o eũ eis ñ incidant in illã dampnationẽ
eorum dampnabilius paret. dũ eos in sius lic le¬
uibꝰ ⁊ uenialibꝰ metiuit: uire eũ eis tp̃ralit̾ flagel¬

Expanded text:
rara uel tanto crebriora, quanto minora — hoc ergo rara uel tanto crebriora, quanto minora — hoc ergo excepto quis tandem facile reperitur, qui eosdem ipsos, propter quorum horrendam superbiam luxuriamque et auaritiam adque execrabiles iniquitates et inpietates Deus, sicut minando praedixit, conterit terras, sic habeat, ut habendi sunt? sic cum eis uiuat, ut cum talibus est uiuendum? Plerumque enim ab eis docendis ac monendis, aliquando etiam obiurgandis et corripiendis male dissimulatur, uel cum laboris piget, uel cum os eorum uerecundamur offendere, uel cum inimicitias deuitamus, ne inpediant et noceant in istis temporalibus rebus, siue quas adipisci adhuc adpetit nostra cupiditas, siue quas amittere formidat infirmitas, ita ut, quamuipliceat et ideo cum eis non incidant in illam dampnacionem,eorum dampnabilibus parcunt, dum eos in suis licet levibus et venialibus metuunt, iure cum eis temporaliter flagel
Abbreviated transcription (Latin):
confessos. portat infensos. sicut ex illorum mimero
ȩtiam di eiuitas bt̃ secum qͣmdiu ꝑegͥnatur uinũ¬
do coneros cõmunione sacram̃toꝵ. nec secum futurs
in et̾na sorte scõrum. Qui partim in occulto param
in apto sunt. Qui eẽ cum ipsis inimieis adu̾sus dm
cuius sacram̃tum gerunt murmurare ñ dubitat
m̃ cum illis theat᷑. m̃ ȩccłias nob̾eum replentes.
De correptione aut̃ quorũdam ȩtiam talium multo
minus ẽ desꝑandum. si apud aꝑtissimos adu̾sarios
p̾destinati amici latitant. adhue ignoti & sibi ꝑ¬
plexe quippe sunt duȩ istȩ ciuitates inhoc seło inin¬
cemq ꝑmiaete. donec ultimo iudicio dirimantur.
De quarum exortu ⁊ ꝑcursu. ⁊ debitis finibꝰ. quod di¬
cendum arbitior quantum diuinitꝰ adiuiuabor expe¬
diam ꝓpt̾ głiam eiuitatis dĩ. quȩ alienis econtͣrio
dam dicenda sunt adu̾sus eos qui romane reipub¬
licȩ clades in religionem uiram referunt. qua diis

Expanded text:
confessos, portat infensos sicut ex illorum numero confessos, portat infensos sicut ex illorum numero etiam Dei civitas habet secum, quamdiu peregrinatur in mundo, connexos communione Sacramentorum, nec secum futuros in aeterna sorte sanctorum; qui partim in occulto, partim in aperto sunt; qui etiam cum ipsis inimicis adversus Deum, cujus sacramentum gerunt, murmurare non dubitant, modo cum illis theatra, modo ecclesias nobiscum replentes. De correctione autem quorumdam etiam talium multo minus est desperandum, si apud apertissimos adversarios praedestinati amici latitant, adhuc ignoti etiam sibi. Perplexae quippe sunt istae duae civitates in hoc saeculo, invicemque permixtae, donec ultimo judicio dirimantur: de quarum exortu et procursu et debitis finibus, quod dicendum arbitror, quantum divinitus adjuvabor, expediam propter gloriam ciuitatis Dei, quae alienis a contrario dam dicenda sunt aduersus eos, qui Romanae rei publicae clades in religionem nostram referunt, qua dis