comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
truum magnũ. Et uocẽ quã audiui. sicut
cẏtharedorum cytharizantiũ in cytharis suis.¬
& rełqͣ. Qd autẽ dixit. hi sunt qui cũ mulie¬
uirgines in hoc loco non solũ corpore castos
intelligamus. sed maxime omnẽ eccłam quȩ
poluta. nec in male blandis & mortiferis
huitis mundi uoluptatib usq ad exitũ uite sue
absq remedio poenitentiȩ infelici ꝑseuerantia
colligatã. Aqͥdit post hȩc dicens. Et in ore ipsor
non est inuentũ mendaciũ. Non dixit ñ fuit̃.
sed non est inuentũ. Qualẽ intenit dñs cũ hinc
euocat. talẽ & iudicat. Nlã aut ꝑ baptismum
aut ꝑ poenitentiã possumus in interiore homine
pitulatio. & uidi inquit aliũ angłm uolantẽ
in medio celi. Idest predicationẽ in medio ȩccłȩ
discurrentẽ. Habentẽ euangłiũ ȩternũ. ut eu¬
angłizaret habitantib in terrã dicens timete
illa magͥna. Babylonẽ ciuitatẽ impiã sicut iã
supra dictũ est diaboli congregationẽ dicit. Id. ẽ.

Expanded text:
agni: et vocem quam audivi sicut citharaedorum citharizantium in citharis suis. Quod autem dixit, Hi sunt qui se cum mulievirgines hoc loco non solum corpore castos intelligamus, sed maxime omnem Ecclesiam, quae pollutam, nec in male blandis et mortiferis hujus mundi voluptatibus usque ad exitum vitae suae absque remedio poenitentiae infelici perseverantia colligatam. Addit post hoc dicens: Et in ore ipsorum non est inventum mendacium. Non dixit, non fuit; sed, non est inventum. Qualem enim invenit Dominus cum hinc evocat, talem et judicat: nam aut per Baptismum, aut per poenitentiam possumus in interiori homine pitulatio. Et vidi, inquit, alium angelum volantem in medio coeli: id est, praedicationem in medio Ecclesiae discurrentem. Habentem Evangelium aeternum; ut evangelizaret habitantibus in terra, dicens: Timete illa magna: Babylonem civitatem impiam, sicut jam supra dictum est, diaboli congregationem dicit, id est,
Abbreviated transcription (Latin):
reuertar. Dñs dedit dñs abstulit: sicut
dnõ placuit ita factum est: Sit nomen
dnĩ benedictum. Ut bonus seruus ma¬
gnas facultates haberet ipãm sui dni
uoluntatem cui pedissequus mente di¬
tesceret. nec cõtristaretur his rebus ui¬
uens relictis quas fuerat cito moriens
relicturus. Illi aũt infirmioree qui ter¬
renis his bonis quamuis ea nõ prepo¬
nerent christo aliquant ula tamen cu¬
pilitate coherebant. quantum hec
amando peccauerint perdendo sense¬
runt. Sintum quippe doluerunt: ꝙͣ¬
tum seclolorib inseruerant sicut ap¬
postolum clixisse supra commemoraui
Oportebit em̃ ut eis alderetur etiã
experimentorum disciplina: quib fu
erat tanclui neglecta uerborum. Nam
profecto in diuitiis cupiclitatem rep̃¬
hendit nõ facultatem: quam precepit
alibi dicens. Precipe cliuitib huius
niunli non superbe sapere. neq sprue¬
m incerto diuiturũ suarum: seel in de¬
o uiuo qui prestat nobis omnia habũ

Expanded text:
in terram. Dominus dedit, Dominus abstulit; sicut in terram. Dominus dedit, Dominus abstulit; sicut Domino placuit, ita factum est: sit nomen Domini benedictum : ut bonus servus magnas facultates haberet ipsam sui Domini voluntatem, cui pedissequus mente ditesceret, nec constristaretur uens relictus, quas cito fuerat moriens relicturus. Illi autem infirmiores, qui terrenis his bonis, quamuis ea non praeponerent Christo, aliquantula tamen cupiditate cohaerebant, quantum haec amando peccauerint, perdendo senserunt. Tantum quippe doluerunt, quantum se doloribus inseruerant, sicut apostolum dixisse supra commemoraui. Oportebat enim ut eis adderetur etiam experimentorum disciplina, a quibus tam diu fuerat neglecta uerborum. Nam , profecto in diuitiis cupiditatem reprehendit, non facultatem, quoniam praecepit alibi dicens: Praecipe diuitibus huius mundi non superbe sapere nequncerto diuitiarum, sed in Deo uiuo, qui praestat nobi
Abbreviated transcription (Latin):
Mi serunt omnia que habebãt.
Nunqͥd fidem : Nunquid
pietacem: Nunquid inte¬
rioris hominis bona. qui ẽ.
ante elcum diues: He sũt
opes cristianoruni: quib opulentus di¬
cebat applũs. Est aũt questus magnus:
petas cum sufficientia. Nichil em̃ intu¬
simus in hunc muncdũ: sed nec auferre
quid possumus:. Habentes aũt uictuni
e tegumentum his cõtenti simus.
Nam qui uolunt cliuites fieri incidũt
in temptationeni et laqueum diaboli:
e desideria multa et noxia que mergunt
hoiẽs in interitum et percditionem. Ra¬
dix em̃ omnium malorum est auaritia.
Quam quieleni appetentes a fiele pereria¬
uerunt: et inseruerunt se elolorib mul¬
tis. Quib ergo terrene cliuitie illa ua¬
statione perierunt. si eas hic habebant
quema dmolum ab isto foris paupere ĩtꝰ
diuide audierant: ied est si mundo ute¬
bantur tanqr non utentes. potuerunt
dicere qđ ille grauit̃er temptatus et̾ mui¬
nime superatus: Nuclus inquit exii le
utero matris meę. nudus in terram.

Expanded text:
miserunt omnia quae habebant. Numquid fidem? numquid pietatem? numquid interioris hominis bona, qui est ante Deum dives ? Hae sunt opes Christianorum, quibus opulentus dicebat Apostolus: Est autem quaestus magnus pietas cum sufficientia. Nihil enim intulimus in hunc mundum, sed nec auferre aliquid possumus: habentes autem victum et tegumentum, his contenti simus. Nam qui volunt divites fieri, incidunt in tentationem et laqueum, et desideria multa stulta et noxia, quae mergunt homines in interitum et perditionem. Radix est enim omnium malorum avaritia: quam quidam appetentes, a fide pererraverunt, et inseruerunt se doloribus multis . 2. Quibus ergo terrenae divitiae in illa vastatione perierunt, si eas sic habebant, quemadmodum ab isto foris paupere, intus divite audierant; id est, si mundo utebantur, tanquam non utentes : potuerunt dicere, quod ille graviter tentatus et minime superatus: Nudus exivi de utero matris meae, nudus revertar
Abbreviated transcription (Latin):
tunulũ: sed ĩ ab rahe gren sustulert. Rident hec
illi cõtra quos defendẽdã epimꝰ ciuitatẽ dei
Uerĩtũ sepłture curã etiã e philosophi cõtẽpł̃¬
runt: et sepe uniuersi excercit l̃ ꝓterrena pat̾a
morerẽtur: ubi postea iacerẽt ꝗb bestiis esca
fierent nõ curarũt. Licuitq diire poctis plau¬
sibiliter dice̾. Celo tegitur: qͥ nõ h urnã. Qte
minꝰ debent de corporib ĩsepultr isultare ch̾sti

Expanded text:
tumulum, sed in Abrahae gremium sustulertumulum, sed in Abrahae gremium sustulerquos defendendam suscepimus ciuitatem Dei. Verum tamen sepulturae curam etiam eorum philosophi contemserunt. Et saepe uniuersi exercitus, dum pro terrena patria morerentur, ubi postea iacerent uel quibus bestiis esca fierent, non curarunt, licuitque de hac re poetis plausibiliter dicere: Caelo tegitur, qui non habet urnam. Quanto minus debent de corporibus insepultis insultare Christi
Abbreviated transcription (Latin):
texit: sed nullũ eorũ qͥsq̃ acelo & a ter¬
ra separauit. quã totã ĩplet pñtia sui qͥ
nouit unde resuscitet qđ creauit. Di¬
citur qͥdem in plõ. Posuerũt mort᷑lia ser¬
uorũ tuorũ olnẽ escã uolatilib celi car¬
sanguiẽ eorum sicut aquã in circuitu
hierusalem: et nõ erat qͥ sepeliret. Sed
nagis ael exagerĩdã crudelitatẽ eorũ
qͥ ista fecerunt. nõ ad corũ infelicitatẽ
qui ista perpessi sunt. Quãuis em̃ hec
in cõspectu hoĩ  dura & dira uileã¬
tur: Sed tamen preciosa in cõspectu
ednĩ mors sanctorũ eiꝰ. Promde omnia
ista id est curõ funeris cõditio sepultu
ꝓdest impio sepultura p̃ciosa: oberit pio uilis at
nulla Preclaras exeqͥas ĩ ꝯspectu hoĩ exibuit
pur purato illi diuiti turba famulorũ. sed niulto ela¬
nores ĩ ꝗspectu dñĩ Ulceroso illi pauperi ministeri
ũ angelorũ p̃buit: qͥ cũ nõ extulerunt ĩ marmiortu¬

Expanded text:
texit, sed nullum eorum quisquam a caelo et tertexit, sed nullum eorum quisquam a caelo et terra separauit, quam totam inplet praesentia sui, qui nouit unde resuscitet quod creauit. Dicitur quidem in psalmo: Posuerunt mortalia seruorum tuorum escas uolatilibus caeli, carsanguinem eorum, sicut aquam in circuitu Jerusalem, et non erat qui sepeliret : sed magis ad exaggerandam crudelitatem eorum qui ista fecerunt, non ad eorum infelicitatem qui ista perpessi sunt. Quamvis enim haec in conspectu hominum dura et dira videantur; sed pretiosa in conspectu Domini mors sanctorum ejus . Proinde omnia ista, id est, curatio funeris, conditio sepulturprodest impio sepultura pretiosa, oberit pio vilis aut nulla. Praeclaras exsequias in conspectu hominum exhibuit purpurato illi diviti turba famulorum: sed multo clariores in conspectu Domini ulceroso illi pauperi ministerium praebuit Angelorum, qui eum non extulerunt in marmoreu
Abbreviated transcription (Latin):
Tem̃ in tanta strage cada¬
uerum. nec sepeliri potucĩt.
Neq istud pia fides ni¬
niũ reformidat tenens predictum. Nec
ibsumentes bestias resurrecturis cor¬
porib obfuturas: quorũ capillus capi¬
us nõ ꝑeribit. nullo modo dicerõe ueri¬
us. Nolite timere eos qͥ corpꝰ oxcidt̃
animã aũt nõ possunt occiclere si quic¬
ꝙͣ obesset future uite quid inimici
ele corporib occisorũ facere uoluis¬
sent. Nisi forte qui spiã sic ab surdꝰ
ẽ. ut cõtendat eos qui corpꝰ occidt̃
non debere timeri ante mortem
ne corpꝰ occidant: et timeri. debere
post mortem ne corpꝰ occisum sepe
bent qͥd faciãt si habent tãta que de
cacdauerib faciant. Absit ut falsum
sit: quoel ueritas dixit. Dictũ ẽ em̃
aliqͥd cos facere cũ occicdunt. quiã in
corpore sensꝰ est occidendo postea uͦ
nichil habere quod facunt: quia nul¬
lus sensus est in corpore occiso. Mul¬
ca itaq corpora chriãnorũ terrã nõ

Expanded text:
m in tanta strage cadauerum nec sepeliri potuerunt. Neque istud pia fides nimium reformidat, tenens praedictum nec absumentes bestias resurrecturis corporibus obfuturas, quorum capillus capitis non peribit. Nullo modo diceret ueritas: Nolite timere eos, qui corpus occidunt, animam autem non possunt occidere, si quicquam obesset futurae uitae, quidquid inimici de corporibus occisorum facere uoluissent. Nisi forte quispiam sic absurdus est, ut contendat eos, qui corpus occidunt, non debere timeri ante mortem, ne corpus occidant, et timeri debere post mortem, ne corpus occisum sepelbent quid faciant, si habent tanta, quae de cadaueribus faciant. Absit, ut falsum sit quod ueritas dixit. Dictum est enim aliquid eos facere cum occidunt, quia in corpore sensus est occidendo; postea uero nihil habere quod faciant, quia nullus sensus est in corpore occiso. Multa itaque corpora Christianorum terra non
Abbreviated transcription (Latin):
Ille gͥ sine intermissione orat. qui congruis
temporib mente & lingua dm̃ deprecatur &
in bonis oꝑib assiduus est. qui quando dor¬
mit aut aliquib oꝑib humane uite neces¬
sarus est occupatus. oꝑa eius refulgent in con¬
spectu dĩ & ipsa sunt intercessores eiꝰ apud
Ter sc̃m dm̃ uocantes. demonstrant patrẽ & fili
dominationis. unius deitatis. unius oñu poten¬
tie. Sed querendũ est nobis. si quattuor ani¬
malia non soluꝰ quattuor euangłistas. sed &
om̃s doctores eccłe designant: cur scãm trini¬
tatem indesinenter inuocare dicant᷑. cũ scĩ
drͣ aliquando in orationib. aliquando
lectione. aliquando in predicatione. aut iN¬
diursis necessitatib occupentur. Predicatores
gͥ sc̃ĩ dũ fidem sc̃ trinitatis & mente retinerł̃
& ore ꝓfitent᷑. dũ oꝑa fidei adimplent. dũ
candem fidem & oꝑa fidei qutibuscunq pos¬
sunt predicant. dũ etiã in orationib & ir

Expanded text:
Ille igitur sine intermissione orat, qui congruis Ille igitur sine intermissione orat, qui congruis temporibus mente et lingua Deum deprecatur, et in bonis operibus assiduus est. Qui quando dormit, aut aliquibus operibus humanae vitae necessariis est occupatus, opera ejus refulgent in conspectu Dei, et ipsa sunt intercessores ejus apudTer sanctum Deum vocantes, demonstrant Patrem et Filidominationis, unius deitatis, unius omnipotentiae. Sed quaerendum nobis est, si quatuor animalia non solum quatuor evangelistas, sed et omnes doctores Ecclesiae designant; cur sanctam Trinitatem indesinenter invocare dicantur, cum sancti Dei aliquando in orationibus, aliquando in lectione, aliquando in praedicatione, aut diversis necessitatibus occupentur. Praedicatores ergo sancti dum fidem sanctae Trinitatis et mente retinent, et ore profitentur, dum opera fidei adimp opera fidei quibuscumque possunt, praedicant, dum etiam in orationibus et in
Abbreviated transcription (Latin):
manũ sabluto demersit. Cũq crebrius hoc
faceret: ille iratus dixit. Cur petis ut eru-¬
aris cũ in tuo ꝑiculo ꝑsistere uelis: Et
quia interitũ tuũ diligis: posside quod
elegisti. Similiter & isti dm̃ deprecantur
asfidue ut a uitus eruant᷑ & tam̃ ipsa ui¬
tia ita amplestunt᷑. ut abeis nullo modo
atuelli possint. Ponamꝰ gͦ ante occilos duos.
dnie dostũ assidue. orante. psallentẽ mis¬
sas celebrante. & tamen quibuscla uitus
subditũ. alterũ uͦ indoctũ & idiotam. at tam̃
fidele. dm̃ timentẽ atq amantẽ. ꝓximũ dili¬
gentem. patientẽ. humilem. Quis horũ tibi
tudetur apłi sententiam seruasse qua dicit.
sine intermissione orate. iste qui assidue orat
& quibusda uitiis subiacet an iste qui nescit
orare & tam̃ mundus est a uitus & in oꝑib
bonis deditus: Om̃ib claret istius in nocentiã
atq bona oꝑa magis exaudite dm. quã istius
uoces cuius uita quibusdã tutiis sordescit.

Expanded text:
manum sub luto demersit. Cumque crebrius hoc manum sub luto demersit. Cumque crebrius hoc faceret, ille iratus dixit: Cur petis ut eruaris, cum in tuo periculo persistere velis? Et quia interitum tuum diligis, posside quod elegisti. Similiter et isti Deum deprecantur assidue, ut a vitiis eruantur; et tamen ipsa vitia ita amplectuntur, ut ab eis nullo modo divelli possint. Ponamus ergo ante oculos, duos: unum doctum assidue orantem, psallentem, missas celebrantem: et tamen quibusdam vitiis subditum: alterum vero indoctum, idiotam, attamen fidelem, Deum timentem atque amantem, proximum diligentem, patientem, humilem. Quis horum tibi videtur Apostoli sententiam servasse, qua dicit: Sine intermissione orate ; ille qui assidue orat, et quibusdam vitiis subjacet: an iste qui nescit orare, et tamen mundus est a vitiis, et operibus bonis deditus? Omnibus claret istius innocentiam atque bona opera magis exaudire Deum, quam illius voces, cujus vita quibusdam vitiis sordescit.
Abbreviated transcription (Latin):
facile inflammant᷑. Quidã uͦ ebrietati &
gule deseruiunt. quidã etiã odiũ in corde
longo tepore portant. Quidã in bonis quȩ
afere uidentut. fauores & laudes hominiũ
querunt. Quidã inuidia. quidã detractio.¬
nibus aut coeteris uitiis deprimuntur.
Et quid plura: Omnẽ sc̃ĩtatẽ quã sermo¬
nib ufurpant. indignis morib deturpart̃
atq deuenustant. Ad istorũ g̃ cȩcitatẽ de-¬
monstranctam.: quandã similitudinẽ ꝓpo-¬
nam. Homo quidam usq ad collũ defixus
in luma tenebatur. Cũq uidisset quendã
pretereuntẽ: extendens manũ clamabat
dicens. Discrere mei. & extrahe me abhoc
luto. Cuiq extendisset manuꝰ ut eũ extra¬
heret: iste manũ quã extenderat subluto
demersit. Cũq ille qui ad extrahendum
uenerat receddere uellet: iste tterũ ut eru¬
entut postulabat. Cũq ille sccło ad eruen-¬
dum manũ extenderet: iste sicut prius

Expanded text:
facile inflammantur: quidam vero ebrietati et facile inflammantur: quidam vero ebrietati et gulae deserviunt; quidam etiam odium in corde longo tempore portant: quidam in bonis, quae agere videntur, favores et laudes hominum quaerunt: quidam invidia, quidam detractionibus, aut caeteris vitiis deprimuntur. Et quid plura? Omnem sanctitatem quam sermonibus usurpant, indignis moribus deturpant atque devenustant. Ad istorum ergo caecitatem demonstrandam quamdam similitudinem proponam. Homo quidam usque ad collum defixus in limo tenebatur; cumque vidisset quemdam praetereuntem, extendens manum, clamabat dicens; Miserere mei, et extrahe me ab hoc luto. Cumque manum extendisset, ut eum extraheret, iste manum quam extenderat, sub luto demersit. Cumque ille qui ad extrahendum venerat, recedere vellet, iste iterum ut erueretur, postulabat. Cumque ille secundo ad eruendum manum extenderet, iste sicut prius
Abbreviated transcription (Latin):
apło paulo. ꝑ multas tribulationes oportet
nos introtre in regnũ dĩ. Aliter. Sc̃i requiẽ
non habent: quia a laudib di & orationib
non cessant. dicente dño. oportet semꝑ ora¬
re & nͨ deficere. & apls paulus loquitur di¬
cens. Sine intermissione orate. in om̃ib gras
agite. Sed querendũ nob̃ est. quomͦ sine int̾¬
missione orare uossimus. Mubi enĩ sunt
qua cum sint assiduti in orationib in psal¬
modus in missarũ celebrationib & elemo.¬
sinas multas largiant᷑: tamen suꝑbia inflant᷑
auariciȩ estib ardent. petunias quacunq.
arte possunt congregant. in tantũ ut etiã
ipsos pauꝑes quoꝵ mmisereri debuerant qui¬
busdam argumentis insectent᷑ ut ex eorũ
parua substantia opes suas augeant. dicortes
hoc se legaliter facere. cũ ista lex ñ sit dĩ
sea sttopha diabolu. Sed & in monasteri is
multi inueniunt᷑. qui in uigiliis. in psal¬
mis in orationib. & in missarum celebrati.¬
onibris sunt dediti. & tam̃ ita sepissime &

Expanded text:
apostolo: Per multas tribulationes oportet nos introire in regnum Dei. Aliter: sancti requiem non habent, quia a laudibus Dei et orationibus non cessant, dicente Domino: Oportet semper orare, et non deficere ; et Paulus apostolus loquitur dicens: Sine intermissione orate, in omnibus gratias agite . Sed quaerendum nobis est, quomodo sine intermissione orare possimus. Multi enim sunt, qui cum sint assidui in orationibus, in psalmodiis, in missarum celebrationibus, et eleemosynas multas largiantur; tamen superbia inflantur, avaritiae aestibus ardent, pecunias quacumque arte possunt, congregant; in tantum ut etiam ipsos pauperes, quorum misereri debuerant, quibusdam argumentis insectentur, ut ex eorum parva substantia opes suas augeant, dicentes hoc se legaliter facere, cum ista lex non sit Dei, sed stropha diaboli. Sed et in monasteriis multi inveniuntur, qui in vigiliis, in psalmis, in orationibus, et missarum celebrationibus sunt dediti, et tamen ira saepissime et
Abbreviated transcription (Latin):
etia in amorẽ dĩ amorẽq celestis patriȩ accen¬
dit. Et in medio sedis. & in circuitu sedis quat.¬
tor animalia plena oculis ante & retro.
Hoc scdm hõstoriã stare non potest. Neq enĩ

Expanded text:
etiam in amorem Dei, amoremqe coelestis patriae accenetiam in amorem Dei, amoremqe coelestis patriae accendit. Et in medio sedis et in circuitu sedis quatuor animalia plena oculis ante et retro. Hoc secundum historiam
Abbreviated transcription (Latin):
seruationes legales quȩdã peccata ueteris po.¬
puli delebantur. Per mare gͦ uitreũ atq
cristallint̃. non inconuenienter nouũ testa¬
mentum intelligit᷑. In hoc autẽ mari tria
inuenimus mare. uitrũ atq cristallũ. PeR
mare qͥ hostoria ꝑ uitrũ moralis intelligentia
ꝑ cristallũ autẽ spualis intelligentia designat᷑
Pingo ꝑ uitrũ ex quo specula fiunt. ñ incon¬
grue moralis intelligentia accipit᷑. Quia sic̃
homo quiqquid turpe in facie gerit in speculo
deprehendere potest: ita & quicquid uitiosum
in animab hominũ inesse potest moralis
intelligentia pate facit. Per cristallũ autẽ qui
darior est om̃ib gemmnis. & qui flãmas splen-¬
doris. sepe etiã & ignẽ de se emittere solet.
sp̃tialis intelligentia exprimit᷑. quȩ obscura
queq in diuinis scripturis elucidat. mentes
sp̃ualiũ sensuũ flammis illuminat. quosdã

Expanded text:
servationes legales, quaedam peccata veteris poservationes legales, quaedam peccata veteris populi delebantur. Per mare ergo vitreum atque crystallum non inconvenienter novum Testamentum intelligitur. In hoc autem mari tria invenimus, mare, vitrum, atque crystallum: per mare igitur historia, per vitrum moralis intelligentia, per crystallum autem sex quo specula fiunt, non incongrue moralis intelligentia accipitur; quia sicut homo quidquid turpe in facie gerit, in speculo deprehendere potest: ita et quidquid vitiosum in animabus hominum esse potest, moralis intelligentia patefacit. Per crystallum autem, quae clarior est omnibus gemmis, et quae flammas splendoris, saepe etiam et ignem de se emittere solet, spiritalis intelligentia exprimitur, quae obscura quaeque in divinis Scripturis elucidat, mentes spiritalium sensuum flammis illuminat, quosdam
Abbreviated transcription (Latin):
ptimus ascensionis fideliũ. Ap̃c est sapien
abipso saprentiam in qua totius bonitatis
sũma consistit ꝑcipunt. Quib ipse per
salomonẽ loquitur dicens. Siquis diligit
sapientiã ad me declinet. & eam inueniet.
& eam dũ inuenerit beatus est si tenuerit
eam Sequitur. Et in conspectu sedis
tanquã mare uitreũ simile cristallo. In tẽ¬
plo salomonis mare eneum fuisse legimꝰ.
in quo lauabant᷑ sacerdotes ante quã accede¬
rent ad altare ad hostias offerendas. Eris uͦ
splendor. quadam nigredine cito obnubilat᷑
Per mare itaq aeneum lex moysi designat᷑
quȩ fulgorem sp̃ualis intelligentiȩ littere
nigresinc obscurat. Et sicut aes si lima terat᷑
plendor eius aꝑitur: ita & sp̾̃ualis intelligen¬
da que littere suꝑficie obscurat᷑ in lege: si
a fidelib uris diligenter discutiat᷑ ꝑ gr̃am
Qi manifestatur. In hoc igͥ mari sacerdotes
lauabant᷑ quia ꝑ sacrifiçia & ꝑ quasdam ob¬

Expanded text:
ptimus ascensionis fidelium; quia Christus esptimus ascensionis fidelium; quia Christus esab ipso sapientiam, in qua totius bonitatis summa consistit, percipiunt . Quibus ipse per Salomonem loquitur, dicens: Si quis diligit sapientiam, ad me declinet, et eam inveniet: et eam cum invenerit, beatus est, si tenuerit eam. Sequitur: Et in conspectu sedis tamquam mare vitreum, simile crystallo. In templo Salomonis mare aeneum fuisse legimus, in quo lavabantur sacerdotes, antequam accederent ad altare, ad hostias offerendas : aeris vero splendor quadam nigredine cito obnubilatur. Per mare itaque aeneum lex Moysi designatur, quae fulgorem spiritalis intelligentiae litterae nigredine obscurat. Et sicut aes si lima teratur, splendor ejus aperitur; ita et spiritalis intelligentia, quae litterae superficie obscuratur in Lege, si a fidelibus viris diligenter discutiatur, per gratiam Dei manifestatur. In hoc igitur mari sacerdotes lavabantur; quia per sacrificia et per quasdam ob
Abbreviated transcription (Latin):
entiȩ confugiunt. qͥ potestatẽ habet dimit¬
tendi peccata. Quartus descensionis xp̃i gra¬
dus est fortitudo. & quartus similit᷑ ascensio¬
nis fideliũ. Congruit autẽ fortitudo fideliũ
fortitudini xp̃i. quia ea fortitudine isti uin¬
cunt diabolũ. qua & xẽc uicit. fortitudine
ui delicet xẽi non sua sicut ipse dicit sine
me nichil potestis facere. Tertius descensionis
xp̃i gradus est sp̃s consilii. & quintus ascen¬
sionis fideliuͦ. Coniungit᷑ autẽ consiliũ fi¬
delium consilio xẽi. cum ad pręcepta euan¬
gelu seruanda se transferunt. in quib ꝑfe¬
ctum consiliũ consistit omniu scõrũ. Scd̾s
descensionis xu̾i gradus est intellectus. &
sextus ascensionis fideliũ. Congruit autẽ
intellectus fideliũ intellectui xp̃i. cũ easdẽ
uirtutes quas ipse a sp̃u suo ꝑcepit. easdẽ
& sci eius abipso ꝑciꝑe merent᷑. Primus
descensionis xẽi gradus est. sapientia. & se¬

Expanded text:
entiae confugiunt, qui potestatem habet dimitentiae confugiunt, qui potestatem habet dimittendi peccata. Quartus descensionis Christi gradus est fortitudo, et quartus similiter ascensionis fidelium. Congruit autem fortitudo fidelium fortitudini Christi; quia ea fortitudine isti vincunt diabolum, qua et Christus vicit, fortitudine videlicet Christi, non sua; sicut ipse dicit: Sine me nihil potestis facere . Tertius descensionis Christi gradus est spiritus consilii, et quintus ascensionis fidelium. Conjungitur autem consilium fidelium consilio Christi, cum ad praecepta Evangelii servanda se transferunt, in quibus perfectum consilium consistit omnium sanctorum. Secundus descensionis Christi gradus est intellectus, et sextus ascensionis fidelium. Congruit autem intellectus fidelium intellectui Christi, cum easdem virtutes quas ipse a Spiritu suo percepit, easdem et sancti ejus ab ipso percipere merentur. Primus descensionis Christi gradus est sapientia, et se
Abbreviated transcription (Latin):
in morte dñi remissio consistit om̃ium peccatorꝰ.
nec ꝑfecta remissio peccatorꝰ esse posset. si ille
ꝓ nobis mortuus ñ fuisset. Sextus descensionis
gradus est pietas. & scds ascenstonis poenitent.¬
um. Congruit autẽ pietas fideliũ cũ pietate dñ
quia ille his qui scđ̃m animã erant miseri. mi¬
scdiam suã impendit. ab ȩterna morte sua mor¬
te eos liberans. & isti his qui scd̃m corpus sunt
miseri miscdiam impendunt largiendo eis cor-¬
porum necessaria. quib ipse in uidicio di
cturus est. qđ uni ex minimis meis fecistis
michi fecistis. Quintus descensionis xp̃i gra¬
dus est scientia. & tercius ascensionis fideli¬
um. Conuenit autẽ sp̃s scientie qui fidelib
datutr cũ spui scientiȩ qui homini xp̃o oblatꝰ
est. quia ille ut peccatores saluos faceret. se¬
met ipsũ illis conformare non est dedignatus.
& isti ut peccata euadant. ad eũ ꝑ sp̃m sci¬

Expanded text:
in morte Domini remissio consistit omnium peccatorum: in morte Domini remissio consistit omnium peccatorum: nec perfecta remissio peccatorum esse posset, si ille pro nobis mortuus non fuisset. Sextus descensionis Christi gradus est pietas, et secundus ascensionis poenitentium. Congruit autem pietas fidelium cum pietate Domini; quia ille iis qui secundum animam erant miseri, misericordiam suam impendit, ab aeterna morte sua morte eos liberans, et isti iis qui secundum corpus sunt miseri, misericordiam impendunt, largiendo eis corporum necessaria, quibus in judicio ipse dicturus est: Quod uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis . Quintus descensionis Christi gradus est scientia, et tertius ascensionis fidelium. Convenit autem spiritus scientiae qui fidelibus datur, cum spiritu scientiae, qui homini Christo oblatus est; quia ille ut peccatores salvos faceret, semetipsum illis conformare non est dedignatus: et isti ut peccata evadant, ad eum per spiritum sci
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ gradus uirtutu ñ conscendunt. facile cor¬
ruunt. Quid enĩ ꝓdest substantiã relinquere.
si iram. odium. ebrietatẽ. inuidiam. suꝑbiã.
uana głam. coeteraq uitia quȩ occidunt ani¬
mam. a mente sua nͨ abiciat: Non enĩ ꝓdest
arborẽ conscendere ut leonẽ euadat. si serpentẽ
in sinu gestet cuius ueneno ꝑeat. Nec dicit
dñs illũ ꝑfectũ esse qui substantiã tantũ modo
dimiserit. sed eũ qui & substantiã dimiserit.
& ipsũ secutus fuerit. Sequimur autẽ illũ. qͣn¬
do imitamur. Ad hoc gͥ ꝑfectionis culmen ille
competenti gradu conscendit. qui prius uitiis
abrenunciatis ꝑ actualem uita que uirtutib
ꝓficit ad contemplatiuã conscendit. in qua
sp̃s sc̃i ascensio fideliũ conueniat. breuit᷑ demon¬
stremus. Vltimus descensionis xp̃i gradus est:
timor dĩ ꝑ quẽ passionẽ & mortẽ eius diximꝰ
fuisse designatã. & primus ascensionis ad dm̃

Expanded text:
per gradus virtutum non conscendunt, facile corper gradus virtutum non conscendunt, facile corruunt. Quid enim prodest substantiam relinquere, si iram, odium, ebrietatem, invidiam, superbiam, vanam gloriam, caeteraque vitia, quae occidunt animam, a mente sua non abjiciat? Non enim prodest arborem conscendere, ut leonem evadat; si serpentem in sinu gestet, cujus veneno pereat. Nec dicit Dominus illum perfectum esse, qui substantiam tantummodo dimiserit; sed eum qui et substantiam dimiserit, et ipsum secutus fuerit. Sequimur autem illum, quando imitamur. Ad hoc igitur perfectionis culmen ille competenti gradu conscendit, qui prius vitiis abrenuntiatis, per actualem vitam quae virtutibus perficitur, ad contemplativam conscendit, in qua Spiritus sancti ascensio fidelium conveniat; breviter demonstremus. Ultimus descensionis Christi gradus est timor Dei, per quem passionem et mortem ejus diximus fuisse designatam, et primus ascensionis ad Deum
Abbreviated transcription (Latin):
condenda transeat. uibi consiliu reꝑiet qualiter
ad ꝑfectionis culmen conscendere ualeat. Et qͥa
mandata euangłu sine uirtutib custodiri nͦ
possunt: a sp̃u consili ad intellectũ conscendit᷑.
in quo ꝑfectio uirtutũ tota confistit. Intellectꝰ
uͦ donu̾ a sp̃u sc̃o fideles accipiunt. cũ om̃ib uit¬
tutib ditari merentur. Ille enĩ uerũ intellesti
possidet. qui fide illuminatur. qui pudicicia
mundat᷑. qui patientia decorat᷑. qui humilitate
munitur. qui caritate refulget. coeterisq uirtu¬
tibus consummat᷑. Et quia ꝑ oꝑationẽ uirtutũ
ad culmen ꝑfectionis conscenditur: sapientia in¬
tellectui preponit᷑. in qua tota ꝑfectio consustit.
De hac ꝑfectione dñs dicit in euangłio. Si uis¬
ꝑfectus esse. uade uende om̃ia quȩ habes & da
pauꝑib & habebis thesaurũ in celo. & ueni
sequere me. Sunt nanq multi qui ad ꝑfectionis
culmen subito conscendere conant᷑. seqd quia

Expanded text:
condenda transeat; ubi consilium reperiet, qualiter condenda transeat; ubi consilium reperiet, qualiter ad perfectionis culmen conscendere valeat. Et quia mandata Evangelii sini ad intellectum conscenditur, in quo perfectio virtutum tota consistit. Intellectus vero donum a Spiritu sancto fideles accipiunt, cum omnibus virtutibus ditari merentur; ille enim verum intellectum possidet, qui fide illuminatur, qui pudicitia mundatur, patientia decoratur, qui humilitate munitur, qui charitate refulget, caeterisque virtutibus consummatur. Et quia per operationem virtutum ad culmen perfectionis conscenditur, sapientia intellectui praeponitur, in qua tota perfectio consistit. De hac perfectione Dominus dicit in Evangperfectus esse, vade, vende omnia quae habes, et da pauperibus, et habebis thesaurum in coelo; et veni, sequere me . Sunt namque multi, qui ad perfectionis culmen subito conscendere conantur: sed quia
Abbreviated transcription (Latin):
conscendit᷑. Nã sicut quilibet proeliator non
contra eũ quẽ in uinculis tenet pugnat. sed
potius contra eũ qui resistere ei uult: ita &
diabolus non contra eũ quẽ uinculis peccatorᷤ
constrictũ tenet dimicat. sed potius contra eũ
qui petcare desistit. & ad dm̃ tota mente con¬
uertitur. Quicunq gͦ ꝑ poenitentiã pietatisq
oꝑa a diaboli uinculis absolui meretur. atq
contra eũ ꝑ scientiȩ sp̃m bellũ cupit instrue¬
re: necesse habet ut a sp̃u sc̃o fortitudinis do¬
num accipiat. quo instructus & interiores
hostes. iqͥ est uitia funditus possit extinguere.
& exteriores uidelicet homines ꝑ patientiã suꝑa¬
re. omniaq iacula demonũ scuto fidei a se
repellere. A fortitudine ad consiliũ conscendit᷑.
Consiliũ autẽ salutis nr̃e in preceptis consistit
euangłicis. Quisquis g uitia in se extinguere
ꝑ fortitudinis sp̃m potuit: necesse est ut ad man

Expanded text:
conscenditur. Nam sicut quilibet praeliator non conscenditur. Nam sicut quilibet praeliator non contra eum, quem in vinculis tenet, pugnat, sed potius contra eum, qui resistere ei vult: ita et diabolus non contra eum, quem vinculis peccatorum constrictum tenet dimicat; sed potius contra eum, qui peccare desistit, et ad Deum tota mente revertitur. Quicumque ergo per poenitentiam, pietatisque opera a diaboli vinculis absolvi meretur, atque contra eum per scientiae spiritum bellum cupit instruere; necesse habet ut a Spiritu sancto fortitudinis donum accipiat: quo instructus, et interiores hostes, id est, vitia funditus possit exstinguere, et exteriores, videlicet homines, per patientiam superare, omniaque jacula daemonum scuto fidei a se repellere. A fortitudine ad consilium conscenditur: consilium autem salutis nostrae in praeceptis consistit evangelicis. Quisquis igitur vitia in se exstinguere per fortitudinis spiritum potuit, necesse est ut ad mand
Abbreviated transcription (Latin):
rapidoq cursu ad interitũ ꝓperare: Si g̃
stulticia est uitiis deseruire. & scientia obtima
est uitia destrere. atq ad dm̃ tota mente con¬
uerti. quicunq ꝑ timoris sp̃m peccata sua plan¬
gere incipit. & ꝑ pietatis sp̃m misericors erga
indigentes esse studet. ut dm̃ alios miserando
mi scd̾em sibi faciat: necesse est ut ꝑ donũ sc̃i
sp̃s scientiȩ sp̃m possideat. Quicunq enim
conuerti ad dm̃ desiderat. necesse est ut uitia
derelinquat. Et quicunq uitia deserere cupit:
necesse est ut ꝑ doctrinã diuinatũ scripturarũ.
siue ꝑ predicationẽ scõrum uirorũ discat quȩ
sint genera uitiorũ. qualit᷑ homines illaque¬
ent. & quib modis extingui possint. quȩ sint
etiã deceptiones demonũ. & qualit̾ contra eos
pugnandũ sit. Hoc est gͥ scientiȩ sp̃m posside¬
re. & quia salomo dicit. quia qͥ addit scientiã
addit & laborẽ: a scientia ad fortitudinis sp̃m

Expanded text:
rapidoque cursu ad interitum properare? Si igitur rapidoque cursu ad interitum properare? Si igitur stultitia est vitiis deservire, et scientia optima est vitia deserere, atque ad Deum tota mente converti; quicumque per timoris spiritum peccata sua plangere incipit, et per pietatis spiritum misericors erga indigentes esse studet, ut Deum alios miserando, misericordem sibi faciat, necesse est ut per donum sancti Spiritus scientiae spiritum possideat. Quicumque enim converti ad Deum desiderat, necesse est ut vitia derelinquat: et quicumque vitia deserere cupit, necesse est ut per doctrinam divinarum Scripturarum, sive per praedicationem sanctorum virorum, discat quae sint genera vitiorum, qualiter homines illaqueent, et quibus modis exstingui possint; quae sint etiam deceptiones daemonum, et qualiter contra eos pugnandum sit: hoc est igitur scientiae spiritum possidere. Et quia Salomon dicit quia qui addit scientiam, addit et laborem ; a scientia ad fortitudinis spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
esdem gradib & nos ad eũ conscendere de-¬
dĩ ꝑtimnescens poenasq ignis ȩterni quȩ im¬
piis preparate sunt: ad poenitentiã lacrr¬
masq conuertit᷑. & amarissime flere in¬
cpit qdͣ delectabiliter gessit. Sp̾s uͦ pietatis
suꝑ quẽlibet peccatorem requiescit. dum
audiens scripturã dicentẽ. sicut aqua extin
guit ignẽ. ita elemosina extinguit peccatũ.
& dñm dicentẽ. date elemosinã & ecce om¬
nia munda sunt uobis. alere egentes. ue¬
stire nudos & coetera pietatis oꝑa incipit
exertere. ut dm̃ alios nuiserando ꝓpicium
sibi faciat. quẽ peccando offenderat. Ende
& danthel ꝓpħa regem impiissimũ ut pec¬
cata sua elemosinis redimeret & miscđiis
pauꝑum. admonere studuit. A pietate ad
scientie sp̃m conscendit᷑. Nã quãuts uidea¬
tur aliquis scientiã possidere: stultus est
si male iiuit. Quid enĩ stultius quã timo¬
rem ch̃ a mente abicere. uitus deseruire.

Expanded text:
eisdem gradibus et nos ad eum conscendere deeisdem gradibus et nos ad eum conscendere deDei pertimescens, poenasque ignis aeterni, quae impiis praeparatae sunt, ad poenitentiam lacrymasque convertitur, et amarissime flere incipit, quod delectabiliter gessit. Spiritus vero pietatis super quemlibet peccatorum requiescit, dum audiens scripturam dicentem: Sicut aqua eignem, ita eleemosyna exstinguit peccatum ; et Dominum dicentem: Date eleemosynam, et ecce omnia munda sunt vobis , alere egentes, vestire nudos, et caetera pietatis opera incipit exercere; ut Deum alios miserando propitium sibi faciat, quem peccando offenderat. Unde et Daniel propheta regem impiissimum, ut peccata sua eleemosynis redimeret, et misericordiis pauperum, admonere studuit. A pietate ad scientiae spiritum conscenditur; nam quamvis videatur aliquis scientiam possidere, stultus est, si male vivit. Quid enim stultius, quam timorem Dei a mente abjicere, vitiis deservire,
Abbreviated transcription (Latin):
conspui. & alapis cecti & flagellari. & cru¬
cifigi ꝑmisit: Sp̃s uͦ timoris dñi qui ul¬
tius ponit᷑ ad passionẽ ꝑtinet. non qđ
timore coactus sit ut ꝓ salute generis more.¬
retur. sed timorẽ ꝓ oboetientia acciꝑe debemnꝰ.
de qua ipse dicit. Non ueni facere uolunta.¬
tem meã. sed uoluntatẽ eius qui misit me
patris. Nã & filiũ qui patri carnali est per
om̃ia oboediens. patre timere dicimꝰ cu illa
oboedientia non sit timoris sed amoris. De qͦ
timore psalmista dicit. Timor dñi sc̃s ꝑma¬
nens in scłm scli. Non enĩ timor. sed caritas
dona sp̃s sc̃i unicuiq fideli conueniant. bre¬
uiter dicendũ est. Et quia nos qui ꝑ primȩ
preuaricationis culpã in ꝑditionis laqueo ia-¬
cebamus miscłia di ad suꝑna reducuntir. ab
inferiorib id est a timore dĩ incipimꝰ ut add
suꝑiora idest ad sapientiã ꝓficiendo crescamꝰ.
& quib graddib xp̃c humiliando se ad nos
qͥescendit salutẽq nr̃am moriendo ꝑfecit.

Expanded text:
lari, et crucifigi permisit? Spiritus vero timoris Domini, qui ultimus ponitur, ad passionem pertinet; non quod timore coactus sit, ut pro salute generis humani moreretur: sed timorem pro obedientia accipere debemus, de qua ipse dicit: Non veni facere voluntatem meam, sed voluntatem ejus, qui misit me, Patris . Nam et filium, qui patri carnali est per omnia obediens, patrem timere dicimus, cum illa obedientia non sit timoris, sed amoris. De quo timore Psalmista dicit: Timor Domini sanctus permanens in saeculum saeculi ; non autem timor, sed charitas dona Spiritus sancti unicuique fidelium conveniant, breviter dicendum est. Et quia nos, qui per primae praevaricationis culpam in perditionis laqueo jacebamus, misericordia Dei ad superna reducimur ab inferioribus, id est, a timore Dei incipimus, ut ad superiora, id est, ad sapientiam proficiendo crescamus. Et quibus gradibus Christus humiliando se ad nos descendit, salutemque nostram moriendo perfecit,
Abbreviated transcription (Latin):
detestentur: liber actuuͦ apłoꝵ nobis indi¬
cat. Nam petrus & ioħes cum claudũ sanas¬
sent. & omniũ oculi essent intendentes iN
eos quasi sua uirtute hoc fecerint: petrus
ocuilorũ benedictiones deuitans. dyxit ad eos
Uiri fr̃s quid nos intuemini quasi nr̃a tur
tute aut pietate fecerimus hunc ambulare:
Ds abraham & ds̃ isaac & ds̃ iacob susccta¬
uit filiũ suũ iedym. Et in sequentib. in eiꝰ
nomine astat hic coraᷤ uobis sanus. Similit᷑
paulus & barnabas cuͦ egrotũ in listris sanas¬
sent. & popłi uellent eis sacrificare: scidert᷑
uestimenta sua dicentes. Uiri quid hȩc faci¬
tis: & nos homines sumus similes uobis.
Possumus & hoc de.xp̃o intelligere. quem
scđm humanitatẽ. & głam. & honorem. &
uirtutẽ accepisse manifestũ est. Sequitur.

Expanded text:
detestantur, liber Actuum apostolorum nobis indidetestantur, liber Actuum apostolorum nobis indicat. Nam Petrus et Joannes cum claudum sanassent, et omnium oculi essent intendentes in eos, quasi sua virtute hoc fecerint, Petrus oculorum benedictiones devitans, dixit ad eos: Viri fratres, quid nos intuemini, quasi in nostra virtute aut pietate fecerimus hunc ambulare? Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob suscitavit Filium suum Jesum . Et in sequentibus: In cujus nomine astat hic coram vobis sanus. Similiter Paulus et Barnabas cum aegrotum in Lystris sanassent, et populi vellent eis sacrificare, sciderunt vestimenta sua, dicentes: Viri, quid haec facitis? et nos homines sumus, similes vobis . Possumus et hoc de Christo intelligere, quem secundum humanitatem et gloriam, et honorem, et virtu
Abbreviated transcription (Latin):
sci sine dõ nichil possunt facere. quid possut̃
dare illiͤ Igͥ quia hominũ natura talis est.
ut nichil bont a se habere possit nisi abipso
accipiat qui est summe bonus: dat ds̃ sc̃is suus.
unde ipsi eũ remunerent. Regnũ nanq celorꝰ
ds ꝓmisit sc̃is suis. at tamen si preciũ bonoru
oꝑum ꝓ eo dederint. & quia electi hoc pretiũ
non habent nisi abipso accipiant: ipse dat
preciũ. unde ab ipso emant uitã ecernã Dant
itaq sci głam dõ: quando quicquid boni
faciunt. eo studio faciunt ut głificet᷑ ds̃
ꝑ ipsos. sicut ipse dicit in euangłio. Videat̃
sua dm̃ clarificasse. Dant honorem: quando
in om̃ib quȩ agunt honorẽ diͦ querunt
non suuͦ. Suꝑius benedictio tercio loco ponit᷑
hic autẽ uirtus. Et quia scĩ dũ magna faci¬
unt benedicunt᷑ ab hominib : conuenit
uirtus cũ benedictione. Sed quantũ sci pre
magnis oꝑib quȩ faciunt laudes hominũ

Expanded text:
sancti sine Deo nihil possunt facere, quid possunt sancti sine Deo nihil possunt facere, quid possunt dare illi? Igitur quia hominum talis est natura, ut nihil boni a se habere possint, nisi ab ipso accipiant, qui est summe bonus; dat Deus sanctis suis, unde ipsi eum remunerent. Regnum namque coelorum Deus promisit sanctis suis, attamen si pretium bonorum operum pro eo dederint: et quia electi hoc pretium non habent, nisi ab ipso accipiant; ipse dat pretium, unde ab ipso emant vitam aeternam. Dant itaque sancti gloriam Deo quando quidquid boni faciunt, eo studio faciunt ut glorificetur Deus per ipsos, sicut ipse dicit in Evangelio: Videantsua Deum clarificasse . Dant honorem, quando in omnibus quae agunt, honorem Dei quaerunt, non suum. Superius benedictio tertio loco ponitur, hic autem virtus: et quia sancti, dum magna faciunt, benedicuntur ab hominibus, convenit virtus cum benedictione. Sed quantum sancti pro magnis operibus quae faciunt, laudes hominum
Abbreviated transcription (Latin):
& predicat᷑. ꝑ quã gła & honor & benedictio
patri & filio & sp̃ui sco dat᷑ Ad uocẽ gͥ quattu¬
or animaliũ uiginti quattuor seniores cecidert
ante sedentẽ in throno. & adorauerunt uiuen¬
tem in scła scłorũ: quia scĩ dĩ ꝑ uniuersũ or¬
bem constituti. audientes doctrinã euangelii
humiliant se in conspectu dĩ. ut cũ ipso uiuat
in scła scłorũ. Et mitebant coronas suas ante
thronũ dicentes. Per coronas. oꝑa bona fuisse de¬
signata suꝑius diximus. Sc̃i gͦ coronas suas ante
thronũ mittunt: dũ quicquid boni agunt dõ
głam & honorẽ & benedictionẽ dõ dedisse:
hic autẽ uiginti quattuor seniores dicunt
głam & honorẽ & uirtutẽ dõ accepisse. uir¬
tutem ꝓ benedictione cõmutantes. Quid uͦ
aliquis dõ dare potest. aut quid ds̃ abaliquo
acciꝑe potest. cum ipse creauerit om̃ia. & si¬
ne quo nichil. e̾ẽ potest. & qui dicit in euan¬
gelio. sine me nichil potestis facere: Si enĩ

Expanded text:
tio Patri et Filio et Spiritui sancto datur. Ad vocem igitur quatuor animalium, viginti quatuor seniores ceciderunt ante sedentem in throno, et adoraverunt viventem in saecula saeculorum, quia sancti Dei per universum orbem constituti audientes doctrinam Evangelii, humiliant se in conspectu Dei, ut cum ipso vivant in saecula saeculorum. Et mittebant coronas 518 suas ante thronum, dicentes. Per coronas opera bona fuisse designata superius diximus: sancti ergo coronas suas ante thronum mittunt, dum quidquid boni agunt, Deo tgloriam et honorem et benedictionem Deo dedisse: hic autem viginti quatuor seniores dicunt gloriam et honorem et virtutem Deo accepisse, virtutem pro benedictione commutantes. Quid vero aliquis Deo dare potest, aut quid Deus ab aliquo accipere potest; cum ipse creaverit omnia; et sine quo nihil esse potest, et qui dicit in Evangelio: Sine me nihil potestis facere ? Si enim
Abbreviated transcription (Latin):
atq doctrina ꝓficiant. & animal primum.
simile leoni. Ꝙ scđm animal. simile uitulo
Et tertiũ animal. habens faciẽ quasi hominis.
Et quartũ animal. similȩ aquilȩ uolanti. Ei¬
guras quattuor animalius. non om̃s auctores
uno modo exposuerunt. Sed abantiquiorib no¬
bis traditũ est. ut ꝑ leonẽ marcũ intelligiremꝰ.
ꝑ uitulũ lucã. ꝑ hominẽ matheũ. ꝑ aquilam
uolantẽ ioħem. eoqd marcus a desertis incipiat.
lucas a sacerdotio iudeorũ. matheus ab homine.
id est a xp̃i generatione. ioħes uͦ a diuinitate xp̃i.
Quidã uͦ aliũ ordinẽ sequentes. ꝑ leonẽ matħm
ꝑ iitulũ marcũ. ꝑ hominẽ lucã. ꝑ aquilam uͦ
ioħem designatũ fuisse putant. Nam ꝑ leonem
qui rex est bestiari ideo matheũ designatũ fuissẽ
tẽpore natiuitatis eius stellã apparuisse dicit.
quȩ euͦ rege̾ cęli & terrȩ angłoꝵ atq hominũ

Expanded text:
 proficiant. Et animal primum  proficiant. Et animal primum simile leoni, et secunet tertium animal habens faciem quasi hominis, et quartum animal simile aquilae volanti. Figuras quatuor animalium non omnes auctores uno modo exposuerunt; sed ab antiquioribus nobis traditum est, ut per leonem Marcum intelligeremus, per vitulum Lucam, per hominem Matthaeum, per aquilam volantem Joannem; eo quod Marcus a desertis incipiat, Lucas a sacerdotio Judaeorum, Matthaeus ab homine, id est, a Christi generatione, Joannes vero a divinitate Christi. Quidam vero alium ordinem sequentes, per leonem Matthaeum, per vitulum Marcum, per hominem Lucam, per aquilam vero Joannem designatum fuisse putant. Nam per leonem, qui rex est bestiarum, ideo Matthaeum designatum fuisse dtempore nativitatis ejus stellam apparuisse dicit, quae eum Regem coeli et terrae, angelorum, h
Abbreviated transcription (Latin):
gindũ est. Quattuor gͥ animalia ñ solũ quat¬
tuor cuangłistas. sed & om̃s doctores ȩccłȩ qui
eorũ doctrinã sequunt᷑ designant. In circiuitti
uͦ sedis quattuor animalia stant: quia doctores
eccłe popłm sibi commissũ & a uisibilib &
ab inuisibilibus hostib quanta uirtute possuã
defendunt. In medio sedis consistunt: quia
unũquenq eorũ ut in uirtutib om̃ibusq bo¬
nis oꝑib ꝓficiat admonere ñ desinunt. Quat¬
tuor gͦ hec antmalia ante & retro oculos ha-¬
buisse uisa sunt: quia predicatores scĩ & futu¬
ra & prȩterita inspiciunt. Ante oculos habent.
quia diem iudicii damnationẽq impior głamq
iustorũ dũ inspiciunt. auditorib suis quid
cauere & quid appetere debeant ostendunt
Retro oculos habent: quia uitã prȩcedentiũ pa¬
trum dũ intuent᷑ & ipsi in eorum imitatione.
ꝓficiunt. eorũq uitã atq doctrinã auditorib
suis ante ponunt. ut & ipsi in eorꝰ tmitatione¬

Expanded text:
animalia non solum quatuor evangelistas, sed et omnes doctores Ecclesiae, qui eorum doctrinam sequuntur, designant. In circuitu vero sedis quatuor animalia stant; quia doctores Ecclesiae populum sibi commissum et a visibilibus et ab invisibilibus hostibus quanta virtute possunt, defendunt. In medio sedis consistunt, quia unumquemque eorum ut in virtutibus omnibusque bonis operibus proficiant, admonere non desinunt. Quatuor ergo haec animalia ante et retro oculos habuisse visa sunt, quia praedicatores sancti et futura et praeterita inspiciunt. Ante oculos habent, quia diem judicii, damnationemque impiorum, gloriamque justorum dum inspiciunt, auditoribus suis quid cavere, et quid appetere debeant, ostendunt. Retro oculos habent, quia vitam praecedentium patrum dum intuentur, et ipsi in eorum imitatione proficiunt, eorumque vitam atque doctrinam auditoribus suis anteponunt; ut et ipsi in eorum imitatione
Abbreviated transcription (Latin):
cem dñi dicentis. beatus ille seruus quem
cũ uenerit dñs inuenerit uigilante bona
quęq possunt oꝑari non desinunt. ut tẽpo¬
re mortis suȩ dño ueniente parati inueniatꝰ
Asinistris oculos habent: cũ om̃ia tẽptamta
demonũ scuto fidei a mentib suis repellunt.
A dextris oculos habent: cũ sollicite caueł
ne ꝓ bonis oꝑib extollant᷑. Siue a dextris
& a sinistris oculos habent: cũ eos nec ꝓsꝑa
erigere. nec aduersa possunt indinare.
anhelant. Intus oculos habent: dũ corda sua
a sordidis cogitationib custodiunt. Et requiẽ
non habebant die ac nocte dicentia scs. sc̃s.¬

Expanded text:
cem Domini dicentis: Beatus ille servus, quem cem Domini dicentis: Beatus ille servus, quem cum venerit Dominus, invenerit vigilantem ; bona quaecumque possunt, operari non desinunt, ut tempore mortis suae, Domino veniente, parati inveniantur. A sinistris oculos habent, cum omnia tentamenta daemonum scuto fidei a mentibus suis repellunt: a dextris oculos habent, cum sollicite cavent, ne pro bonis operibus extollantur. Sive a dextris et a sinistris oculos habent, cum eos nec prospera erigere, nec adversa possunt inclinare. anhelant: intus oculos habent, dum corda sua a sordidis cogitationibus custodiunt. Et requiem non habebant die ac nocte dicentia: S