comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iusticia diuina rep̃hendit. Sed
iam iste suꝑb & arrogans. qͣ
sententia conuincatur. audia
bet. Utrorumq debito demisso
quis amplius largitorẽ debiti
diligat: interrogatur. Quib
uerbis ꝓtinus ille respondit.
Ille plus diligit: cui plus dunit¬
titur. Qua in re notandum ẽ.
quia dum sua sententia pha-¬
riseus conuincit᷑. quasi frene¬
ticus funem portat ex quo li¬
getur Enumerant᷑ bona pec¬
catricis: enumerant᷑ mala fal-¬
si iusti cum dicit᷑. Intraui in
domum tuam: aquam pedibꝰ
meis non dedisti. Hec autem.
lacrimis rigauit pedes meos:¬

Expanded text:
justitia divina reprehendit. 4. Sed justitia divina reprehendit. 4. Sed jam iste superbus et arrogans qua sententia convincatur audiambet; utrorumque debito dimisso, quis amplius largitorem debiti diligat, interrogatur. Quibus verbis protinus ille respondit: Ille plus diligit cui plus dimittitur. Qua in re notandum est quia dum sua sententia Pharisaeus convincitur, quasi phreneticus funem portat ex quo ligetur. Enumerantur ei bona peccatricis, enumerantur mala falsi justi, cum dicitur: Intravi in domum tuam, aquam pedibus meis non dedisti; haec autem lacrymis rigavit pedes meos
Abbreviated transcription (Latin):
dignantur: eisq compati cul¬
pam suam confitentib nolunt:
ac uelut pharisei more a pecca¬
trice muliere tangi despiciuri.
Quȩ ꝓfecto mulier si ad phari-¬
sei pedes uenisset. nimirum cal¬
cib repulsa discederet. inqui¬
nari enim se alieno peccato cre¬
deret. Sed quia hunc uera sua¬
iusticia non replebat: de alie¬
no uulnere egrotabat. Unde
necesse semꝑ ẽ ut cum peccatores
quosq conspicimus: nosmet ip¬
sos prius in illorum calamitate
defleamus: quia fortasse in si¬
milib aut lapsi sumus: aut la¬
bi possumus si lapsi non sumus.
Et si censura magisterii debet
semꝑ uirtute discipline uicia
ꝑsequi. opordet tamen ut solli¬
cite discernamꝰ. quia districtio¬
nem debemus uiciis. compassi¬
onem naturȩ. Si enim feriendꝰ
ẽ peccator: nutriendus ẽ proxi¬
mus. Cum uero ꝑpenitentiam
ꝑcutit ipse quod fecit: iam nr̃
ꝓximus peccator non ẽ: quia
cum dĩ se iusticia contra se di¬
rigit. & hoc in se punit quod

Expanded text:
dignantur, eisque compati culdignantur, eisque compati culpam suam confitentibus nolunt, ac, velut Pharisaei more a peccatrice muliere tangi despiciunt. Quae profecto mulier si ad Pharisaei pedes venisset, nimirum calcibus repulsa discederet. Inquinari enim se alieno peccato crederet. Sed quia hunc vera justitia non replebat, de alieno vulnere aegrotabat. Unde semper necesse est ut cum peccatores quosque conspicimus, nosmetipsos prius in illorum calamitate defleamus, quia fortasse in similibus aut lapsi sumus, aut labi possumus, si lapsi non sumus. Et si censura magisterii debet semper virtute disciplinae vitia persequi, oportet tamen ut sollicite discernamus quia districtionem debemus vitiis, compassionem naturae. Si enim feriendus est 1595 peccator, nutriendus est proximus. Cum vero jam per poenitentiam percutit ipse quod fecit, jam noster proximus peccator non est, quia cum Dei se justitia contra se dirigit, et hoc in se punit, quod
Abbreviated transcription (Latin):
serat in culpam. Sed hoc pharise¬
us intuens despicit. & non solum
uenientẽ peccatricẽ mulierẽ sed
etiam suscipientẽ dñm repre-¬
hendit. dicens intra se. Hic si eẽt
ꝓpħa. sciret utiq quȩ ꝙ qualis
reprehendit de egritudine: medi
cum de subuentione. qui ipse qͦq
de elationis uulnere egrotabat
& ignorabat. Inter duos autẽ egroᷤᷤ
medicus aderat: sed unus eger
infebre integrum sensum tene¬
bat. alter uero in febre carnis. et
sensum ꝑdiderat mentis. Illa qͥp¬
pe flebat quod fecerat: phariseus
autem falsa iusticia elatus. uim
suȩ inualitudinis ex aggerabat.
Inegritudine ergo & sensum ꝑ¬
diderat. qui hoc ipsum quoq qđ
a salute longe eẽt ignorabat. S
inter hec gemitus nos cogit. qͦs¬
dam nr̃i ordinis uiros intueri¬
qui sacerdotali officio prediti.
siquid fortasse iuste exterius
uel tenuit̃ egerint. protinus
subiectos despiciunt: & pecca¬
tores quosq in plebe positos de¬

Expanded text:
serat in culpa. 3. Sed hoc Pharisaeserat in culpa. 3. Sed hoc Pharisaeus intuens despicit, et non solum venientem peccatricem mulierem, sed etiam suscipientem Dominum reprehendit, dicens intra se: Hic, si esset propheta, sciret utique que et qualis reprehendit de egritudcum de subventione, qui ipse quoque de elationis vulnere aegrotabat, et ignorabat. Inter duos autem aegros medicus aderat; sed unus aeger in febre integrum sensum tenebat, alter vero in febre carnis et sensum perdiderat mentis. Illa quippe flebat quod fecerat; Pharisaeus autem de falsa justitia elatus, vim suae invaletudinis exaggerabat. In aegritudine ergo et sensum perdiderat, qui hoc ipsum quoque, quod a salute longe esset, ignorabat. Sed inter haec nos gemitus cogit quosdam nostri ordinis viros intueriqui, sacerdotali officio praediti, si quid fortasse juste exterius vel tenuiter egerint, protinus subjectos despiciunt, et peccatores quosque in plebe positos de
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ mansuetudinẽ suscepit foras
Sed iam textum scĩ euuangłii ꝑ¬
currentes ipsum quoq ordinem
quo uenerit sananda uideamus.
Atculit alabastrum unguenti. &
stans retro secus pedes iħu lacruis
cepit rigare pedes eiꝰ & rapillis sui c̃api¬
tis t̾gebat ꝙ osculabat᷑ pedeseiꝰ & ungen¬
to unguebat. Liquet fr̃s quod illicitis
actib pͥus mulier intenta unguen¬
tum sibi ꝓ odore suȩ carnis adhibuit.
Quod gͣ sibi turpiter exhibuerat.
hoc iam dõ laudabilit̾ offerebat.
Oculis terrena concupierat: sed
hoc iam ꝑpenitentiã conterens fle¬
bat. Capillos ad compositionẽ uul¬
tus exhibuerat: sed iam capillis la¬
erimisq tergebat. Ore suꝑba dixe¬
rat. sed pedes dñi osculans. hoc
in redemptoris sui uestigia fige¬
bat. Quot gͦ inse habuit oblecta¬
menta. tot de se inuenit holocausta.
Conũtit ad iurtutes numerũ cri-¬
minũ: ut totum seriuret dõ inpe¬
nitentia: quicquid ex se dm̃ contẽp¬

Expanded text:
per mansuetudinem suscepit foris. per mansuetudinem suscepit foris. Sed jam textum sancti Evangelii percurrentes, ipsum quoque ordinem quo venerit sananda, videamus. 2. Attulit alabastrum unguenti, et stans retro secus pedes Jesu, lacrymis coepit rigare pedes ejus, et capillis capitis sui tergebat, et osculabatur pedes ejus, et unguento ungebat. Liquet, fratres, quod illicitis actibus prius mulier intenta unguentum sibi pro odore suae carnis adhibuit. Quod ergo sibi turpiter exhibuerat, hoc jam Deo laudabiliter offerebat. Oculis terrena concupierat, sed hos jam per poenitentiam conterens flebat. Capillos ad compositionem vultus exhibuerat, sed jam capillis lacrymas tergebat. Ore superba dixerat, sed pedes Domini osculans, hoc in Redemptoris sui vestigia figebat. Quot ergo in se habuit oblectamenta, tot de se invenit holocausta. Convertit ad virtutum numerum criminum, ut totum serviret Deo in poenitentia, quidquid ex se Deum contemp
Abbreviated transcription (Latin):
ogitanti m̾ de mariȩ
penitentia: flere ma¬
gis libet quam ali¬
quid dicere. Cuius
enim uel saxeum pe¬
ctus. ille huius peccatricis lacrimȩ
ad exemplum penitendi non emol¬
liant: Considerauit namq quod
fecit: & noluit moderari quid fa-¬
ceret. Suꝑ conuiuantes ingressa
ẽ: non ussa uenit: inter epulas
lacrimas optulit. Discite quo do-¬
lore ardet: quȩ flere inter epulas
non erubescit. Hanc uero quam lu¬
cas peccatricem mulierẽ. iohannes
mariã nominat: illam ẽẽ mariã
credimus. de qua marcus septẽ
demonia eiecta fuisse testatur.
Et quid ꝑ septem demonia: nisi
uniũsa uicia designant᷑: Quia enĩ
septem dieb omne tempꝰ compre¬
henditur: recte septenario nume¬
ro uniĩsitas figuratur. Septem gͦ
demonia maria habuit: quȩ uni¬
uersis uiciis plena fuit Sed ecce
quia turpitudinis suȩ maculas
Nam quia semetipsam grauiter
hentem: Dicam melius trahentẽ
&e suscipientẽ: quia nimirum ipse
eam ꝑ miscdiam traxit intus: qͥ

Expanded text:
ogitanti mihi de Mariae poenitentia, flere magis libet quam aliquid dicere. Cujus enim vel saxeum pectus illae hujus peccatricis lacrymae ad exemplum poenitendi non emolliant? Consideravit namque quid fecit, et noluit moderari quid faceret. Super convivantes ingressa est, non jussa venit, inter epulas lacrymas obtulit. Discite quo dolore ardet, quae flere et inter epulas non erubescit. Hanc vero quam Lucas peccatricem mulierem, 1593 Joannes Mariam nominat, illam esse Mariam credimus de qua Marcus septem daemonia ejecta fuisse testatur. Et quid per septem daemonia, nisi universa vitia designantur? Quia enim septem diebus omne tempus comprehenditur, recte septenario numero universitas figuratur. Septem ergo daemonia Maria habuit, quae universis vitiis plena fuit. Sed ecce quia turpitudinis suae maculas Nam quia semetipsam graviter hentem? dicam melius, trahentem et suscipientem, quia nimirum ipse eam per misericordiam traxit intus, qui
Abbreviated transcription (Latin):
Amice. quomͦ huc intrasti. non ha-¬
bens uestem nuptialem: Hȩc enĩ
habet textus euuangłicȩ lectionis.
quod quidam fecerit nuptias filio
suo. & intrauerit ut uideret simul
recumbentes: & uidens ibi hominẽ
non habentem uestem nuptialem.
dirit ad eum. Amice. quo modo huc
intrasti non habens uestem nuptialẽ:
Et illo obmutescente dixit ministris.
Ligate illi manus & pedes. & proi¬
eite eumĩtenebras exteriores. ibi erit fleci
& stridor dentium. Ecce qualẽ sen¬
tentiam merebit᷑ audire: qui ad con¬
uiuium nuptiale id est ad altare do¬
mini aut  ebriosus. aut adulter. aut
odium in corp retinens p̃sumit
nunquam uelimꝰ admutere. aut si
ad missa fuerint sine ulla mora pe¬
nitentia uel pace studeamus sanare
& largiorib elemosinis festinemus
abluere neforte si cum peccatorum
maculis ante tribunal eterni uidicis
uenerimus ab illa ȩterna ȩccłia &
ab illa cęlesti ierłm ꝑpetua ex cõ¬
municatione separemur. Hec gͦ co

Expanded text:
Amice, quomodo huc intrasti non haAmice, quomodo huc intrasti non habens vestem nuptialem ? Sic enim habet textus evangelicae lectionis, quod quidam fecerit nuptias filio suo, et intraverit ut videret simul discumbentes; et videns ibi hominem non habentem vestem nuptialem, dixit ad eum: Amice, quomodo huc intrasti, non habens vestem nuptialem? Et illo obmutescente dixit minisLigate illi manus et pedes, et projicite eum in tenebras exteriores: ibi erit fletus et stridor dentium . Ecce qualem sententiam merebitur audire, qui ad convivium nuptiale, id est, altare Domini, aut ebriosus, aut adulter, aut odium in corde retinens praesumit nunquam velimus admittere; aut si admissa fuerint, sine ulla mora poenitentia vel pace studeamus sanare, et largioribus eleemosynis festinemus abluere: ne forte, si cum peccatorum vulneribus ante tribunal aeterni Judicis venerimus, ab illa aeterna Ecclesia, et ab illa coelesti Jerusalem perpetua excommunicatione separemur. 4. Exco
Abbreviated transcription (Latin):
nouerit: pͥus orationib ieuiniis uł
elemosinis studeat mundare con¬
scientiam suam. & sic eucharisti¬
am p̾sumat acciꝑe. Si enim agnos¬
cens reatum suum. ipse se diumo
altari subduxerit: cito adindulgen
sicut qui se exaltat humiliabitur:
ita ͤ contrario qui se humiliat exal¬
tabitur. Qenim sicut dixi agnos¬
cens reatum suum. ipse se humilit̾
abaltari eccłiȩ ꝓ emendatione uitȩ
remouere uoluerit. ab ȩterno illo
& cȩlesti conuiuio ex communicari
penitus non timebit. Rogo uos fr̃s
diligenter attendite. si admensam
cuiuscumq potentis hominis nemo
p̃sumit cum uestib concissis & in¬
quinatis accedere. quantomagis
a conuuuo eterni regis. io est ab al¬
tari dominico debet se unus quisq
inuidiȩ. uel odii ueneno ꝑcussus.
iracundiȩ furore repletus. cum re¬
uerentia & humilitate subtrahere
ꝓpter illud quod scriptum ẽ. Uade
prius reconciliari fr̃i tuo: & tunc
offeres munus tuum. Et iterum.

Expanded text:
noverit, prius orationibus, jejuniis vel noverit, prius orationibus, jejuniis vel eleemosynis studeat mundare conscientiam suam, et sic eucharistiam praesumat accipere: si enim agnoscens reatum suum, ipse a divino altari se subduxerit, cito ad indulgensicut qui se exaltat humiliabitur, ita e contrario, qui se humiliat exaltabitur . Qui enim, sicut dixi, agnoscens reatum suum, ipse se humiliter ab altari ecclesiae pro emendatione vitae removere voluerit, ab aeterno illo et coelesti convivio excommunicari penitus ndiligenter attendite: si ad mensam cujuscunque potentis hominis nemo praesumit cum vestibus conscissis et inquinatis accedere, quanto magis a convivio aeterni Regis, id est ab altari Domini debet se unusquisque invidiae vel odii veneno percussus, aut iracundiae furore repletus cum reverentia et humilitate subtrahere, propter illud quod scriptum est: Vade prius reconciliari fratri tuo, tunc offeres munus tuum . Et iterum:
Abbreviated transcription (Latin):
altaris uel templi felt¬
uitatem colimus: sifi¬
deliter & diligenter at¬
tendimus. & sc̃ȩ ae
iuste uiuimus. quiequid in templis
manufactis agitur. dotum in nobis
sp̃itali edificatione completur.
Non enim mentitus e̾ ille qui di¬
xit. Templum enim dei scm̃ est
quod estis uos. Et iterum. Nasaus
quia corpora ur̃a. templum sunt
meruimꝰ fieri templum dĩ: Quas¬
tum possumus cum ipsius adiuto¬
rio laboremus: ne ds nr̃ in templo
suo hoc ẽ innobis ipsis inueniat
qđ oculos suȩ maiestatis offendas
sed habitaculum cordis nr̃i euadi¬
etur uiciis. & iurtutib replenul
Claudatur diabolo. ee apiaris
xp̃o. Et ita laboremus: ut nobie bo¬
norum oꝑum clauib. ianuam reg¬
ni cȩlestis aꝑire possimus. Sicut enĩ
malis oꝑib quasi quibꝰdam seris ac
uectib uitȩ nob̾ ianua clauditur: ita
absꝙ dubio bonis oꝑib aꝑitur. Et
ido fr̃s km̃i unusquisq consideret
conscientiam suam. & quando se
aliquo crimine uulneratum esse eog¬

Expanded text:
altaris vel templi festivitatem colimus, si fideliter ac diligenter attendimus, et sancte ac juste vivimus, quidquid in templis manufactis agitur, totum in nobis spirituali aedificatione completur. Non enim mentitus est ille qui dixit, Templum enim Dei sanctum est, quod estis vos ; et iterum, Nescitis quia corpora vestra templum sunt meruimus fieri templum Dei; quantum possumus, cum ipsius adjutorio laboremus, ne Dominus noster in templo suo, hoc est, in nobis ipsis, inveniat quod oculos suae majestatis offendat: sed habitaculum cordis nostri evacuetur vitiis, et virtutibus repleatur; claudatur diabolo, et aperiatur Christo; et ita laboremus, ut nobis bonorum operum clavibus januam regni coelestis aperire possimus. Sicut enim malis operibus, quasi vectibus, vitae nobis janua clauditur, ita, absque dubio, bonis operibus aperitur. Etrissimi, unusquisque consideret conscientiam suam, et quando se aliquo crimine vulneratum esse cog
Abbreviated transcription (Latin):
bella ꝑegerat. uelut uictorem mun-¬
di roma susciꝑet ad triumphum.
Hii gͦ sunt beatissimi petrus ꝙ pau¬
lus: qui sacram̃tum cęlestis regni
uno sp̃u predicantes. sub unius pas¬
sione diei doctrinam suam piosan¬
guine & morte fortissima con seera¬
runt: qui etiam tanquam eccłla¬
rum omniũ princi pes facti. dispen¬
satione cȩlesti. romam petentes sa
cratissima sua corpora in illius ur¬
bis arce reconderent. quȩ totius or¬
bis obtinuerat pͥncipatum. qua¬
tinus potentiam uirtutis sue xp̃e
ostendens. ubi mundus caput
habebat imꝑii: ibi regnisui pͥn¬

Expanded text:
bella peregerat, velut victorem munbella peregerat, velut victorem mundi Roma susciperet ad triumphum. Hi ergo sunt beatissimi Petrus et Paulus, qui sacramentum coelestis regni uno spiritu praedicantes, sub unius passione diei doctrinam suam pio sanguine, 222 et morte fortissima consecrarunt; qui etiam tanquam Ecclesiarum omnium principes facti, dispensatione coelesti, Romam petentes, et sacratissima sua corpora in illius urbis arce reconderent, quae totius orbis obtinuerat principatum; quatenus potentiam virtutis suae Christus ostendens, ubi mundus caput habebat imperii, ibi regni sui p
Abbreviated transcription (Latin):
intellecta tamen maiestate loquen¬
tis e cęlo: continuo fidelis effectus
intuendi xp̃m oculos ad quisiuit
Hic ẽ paulus. qui pro suarum
remuneratione uirtutum ultra
humana merita tercium raptus
ad cȩlum. cȩlestia secreta cogno¬
uit. ut eccłiarum futurus doctor
interangłos disceret quod int̾
homines p̃dicaret. Aut quis ei in¬
pune ultra non credat: qui de sa¬
cram̃tis dominicis non solum au¬
dita loquitur sed uisa destatun
Quanta hoc fr̃s. di nr̃i actum est
gr̃a ut qui de cȩlestib in apostola¬
tum uocatus ẽ apostolatus eius
consecraretur incȩlo. Et post omĩs
hic ẽ paulus. qui ceruices suas qͥs
aduersum xp̃i nomen suꝑbus e¬
rexerat. ꝑfid orum cedendas gladis
humillimus ꝓ xp̃i honore sumpsit
Nec piguit cum ꝓ illo mori. quem
sepe ꝓbauerat uiuere qr regnare
post mortem. Atq ita factum est
ut gloriosissimum paulum qui in
diuersis gentib ꝓ fide. xp̃i multo
certamine dimicando innumera

Expanded text:
intellecta tamen majestate loquenintellecta tamen majestate loquentis e coelo, continuo fidelis est effecintuendi Christum oculos acquisivit. Hic est Paulus, qui pro suarum remuneratione virtutum ultra humana merita tertium raptus ad coelum, coelestia secreta cognovit ; ut Ecclesiarum futurus doctor inter angelos disceret quod inter homines praedicaret. Aut quis ei impune ultra non credat, qui de sacramentis dominicis non solum audita loquitur, sed et visa testatur? Quanta hoc, fratres, Dei nostri actum est gratia, ut qui de coelestibus in apostolatum vocatus est, apostolatus ejus consecraretur in coelo. Et post omnia, hic est Paulus, qui cervices suas, quas adversum Christi nomen superbus erexerat, perfidorum caedendas gladio humillimus pro Christi honore submisit; nec piguit 221 eum pro illo mori quem saepe probaverat vivere et regnare post mortem. Atque ita factum est ut gloriosissimum Paulum, qui in diversis gentibus pro fide Christi multo certamine dimicando innumera
Abbreviated transcription (Latin):
me ꝑsequeris: Id est cur me ꝑse¬
queris saule: quȩ mea odium
erga me tuum excitauit iniqui¬
tas. Nunquid quia illuminaui
cecos: quia sanaui egrotos. quia
fugaui demonia: quia esurientes
popłos quinq panib paui: an qͥa
de tumulis mortuos suscitaui: an
forte magis quia fidelib meis reg¬
num cȩleste ꝓmisi: Sed si presta¬
re me posse dubitas quȩ ꝓmito:
aspice si tamen potes unde de uel
qualis appello. S ed quare me ꝑ¬
sequeris saule: aut quid me ꝑseqͣn¬
do ꝓficies: Nunquid aduersus
regnantẽ incelo. ullum tua ꝑse-¬
quutio habebit effectum: N un-¬
quid nocere mͥ quicquam poteris.
quem non potes intueri: Ego enĩ
sum iħc nazarenus. quem tu ꝑse¬
queris. qui terras cęlo. crucem reg¬
no. mortem ꝑpetuitate mutaui.
De quib omnib non de debere cun¬
tari: ꝙ ereptus tibi nunc & post
paululum. redditus suadebit as¬
pectus. At beatissimus paulus re¬
pentina quidem cecitate cohercitꝰ

Expanded text:
uid me persequeris ? Id est, cur me perseuid me persequeris ? Id est, cur me persequeris, Saule? Quae mea odium erga me tuum excitavit iniquitas? Nunquid quia illuminavi caecos, quia sanavi aegrotos, quia fugavi daemones, quia esurientes populos quinque panibus pavi? An quia de tumulis mortuos suscitavi? An forte magis quia fidelibus meis regnum coeleste promisi? Sed si praestare me posse dubitas quae promitto, aspice, si tamen potes, unde te vel qualem appello? Sed quare me persequeris, Saule? Aut quid, me persequendo, proficies? Nunquid adversus regnantem in coelo ullum tua persecutio habebit effectum? Nunquid nocere mihi quidquam poteris, quem non potes intueri? Ego enim sum Jesus Nazarenus, quem tu persequeris, qui terras coelo, crucem regno, mortem perpetuitate mutavi. De quibus omnibus non te debere cunctari, et ereptus tibi nunc, et post paululum redditus suadebit aspectus. At beatissimus Paulus repentina quidem caecitate coercitus,
Abbreviated transcription (Latin):
menta seruasse. Quam securus
qui repulso timore mortis mori¬
endi ordinem. tam acerba in pas¬
sione quesiuit. Quid etiam de glo¬
riosissimo referam paulo. in quo
dñs fidem nominis sui. dum ip¬
sam fidem ꝑsequeret᷑ elegit:
Qdum uelut acerrimꝰ ꝑ sequutor
xpianam uastat ȩccłiam: inimico
adhuc eius in pectore amicum
sibi cor xp̃e inuenit: dumq tem¬
poralia capit ad supplicia xpĩa¬
nos: ipse ꝑpetua captus a grã
factus ẽ subito pastor ex lupo. ex
predone custos: ex hoste defensor
Unde patuit nec paulum ma¬
lignȩ mentis ꝓposito plebem
dominicam ꝑsequutum. nec xp̃m
latuisse quem elegerat in paulo
Hic ẽ paulus: qui xp̃i uocibus
inclamatus e cȩlo: oeulis in se
iudaicȩ infidelitatis optusis: iu¬
dendi aciem non ꝑdidit. sed mu¬
tauit. Amisit. oculos & recepit.
ut uno eodemq tempore & inꝑ
sequentẽ cecitatis uindicta pro¬
cederet: & uocantis dei gr̃a. illu¬
minaret electum. Ait namq il

Expanded text:
menta servasse. Quam securus,menta servasse. Quam securus,qui repulso timore mortis, moriendi ordinem tam acerba in passione quaesivit. 3. Quid etiam de gloriosissimo referam Paulo, in quo Dominus fidem nominis sui, dum ipsam fidem persequebatur, elegit? Qui dum velut acerrimus persecutor Christianam vastat Ecclesiam, inimico adhuc ejus in pectore amicum sibi cor Christus invenit; dumque temporalia capit ad supplicia Christianos, ipse perpetuam captus ad gratiam, factus est subito pastor ex lupo, ex praedone custos, ex hoste defensor; unde patuit nec Paulum malignae mentis proposito plebem dominicam persecutum, nec Christum latuisse quem eligeret in Paulo. 220 Hic est Paulus, qui, Christi vocibus inclamatus e coelo, oculis in se Judaicae infidelitatis obtusis, videndi aciem non perdidit, sed mutavit; amisit oculos, et recepit: ut uno eodemque tempore et in persequentem caecitatis vindicta procederet, et vocantis Dei gratia illuminaret electum; ait illi namq
Abbreviated transcription (Latin):
edocuit. petra erat xp̃c: ita per
cente ei domino. Tu espetrrus. &
suꝑ hane petram ȩdificabo ecele¬
siam meam. Nam sicut inde¬
serto dominico sitienti popło
aqua fluxit de petra. ita uniũso
mundo ꝑfidie ariditate lassanti.
de ore petri fons salutifere confes¬
sionis emersit. Hic ẽ petrus: cui
xp̃e ascensurus ad patrem. pas¬
cendas ouiculas suas agnosq cõ¬
mendat: ut quos ille pietatis mi¬
seratione redemerat. hic fidei suȩ
uirtute seruaret. Et recte sane ei
arbiter occultoꝵ dei filuis pas¬
cendas oues suas tuendasq cõ¬
misit: cui nouerat in nutrien¬
do grege dominico. nec studium
de esse nec fidem. Hic est petrus.
qui dum ad crucem tanquam cru¬
cifixi discipłs duceretur. uerso
se poscens corpore crucifigi. passi¬
onem non rennuit: sed equalita-¬
tem erucis dominicȩ declinauit.
ut ostenderet unuisis ad miran¬
dȩ se humilitatis uirtutem nouiq
mysterii disciplinam ꝙ inter tor¬

Expanded text:
edocuit, petra erat Christus; ita edocuit, petra erat Christus; ita cente ei Domino: Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam . Nam sicut in deserto, dominico sitienti populo, aqua fluxit e petra, ita universo mundo perfidiae ariditate lassanti, de ore Petri fons salutiferae confessionis emersit. Hic est Petrus, cui Christus ascensurus ad Patrem, pascendas oviculas suas agnosque commendat: ut quos ille pietatis miseratione redemerat, hic fidei suae virtute servaret. Et recte sane ei arbiter occultorum Dei Filius pascendas oves suas tuendasque commisit, cui noverat in nutriendo grege dominico nec studium deesse nec fidem. Hic est Petrus, qui dum ad crucem tanquam crucifixi discipulus duceretur, verso se poscens corpore crucifigi, passionem non renuit, sed aequalitatem crucis dominicae declinavit; ut ostenderet universis admirandae scilicet humilitatis virtutem, novique mysterii disciplinam et inter tor
Abbreviated transcription (Latin):
ta eẽt inter dm̃ seruumq distan¬
cia dum aggrauata peccatis ca¬
ro mergitur. & immaculati nes¬
cit planta desidere: simul ꝙ illud
ne dum suꝑ aquas ambulas pe¬
trrus pede intrepido ꝑuenisset ad
tur S quid illum tantoꝑe dici¬
mus trepidasse. cum pia trepida¬
tio sua maiorem profecit ad fidem:
Ut enim credidit petirus imꝑio
dñi sui posse se afluctib susten¬
tari. ita nichilominus dum mer¬
gitur credidit ipsus dñi sui ser
uitute saluandum. Uere beata
& dum trepidat mirabilis fides¬
petri: quam nec ꝑ urgentis ꝑicu-¬
li potuit turbare formido. Cla-¬
mando enim dum mergitur do-¬
mine libera me de se diffisus est:
non de dño dubitauit. Nequis gͦ
timorem hunc głosissimi petri
ducat inuicium. qm̃ timor iste.
quamuis pͥmam eiꝰ turbauerit
fidem: confidentiam tamen ineo
reparatȩ credulitatis ornauit.
Hic ẽ petrrus. eui dominus cõmu¬
monẽ sui nominis libenter indul¬
sit. Ut enim sicut apłs paulus

Expanded text:
ta esset inter Dominum et servum distanta esset inter Dominum et servum distantia, dum aggravata peccatis caro mergitur, et immaculati nescit planta desidere: simul et illud, ne, dum super aquas ambulans Petrus pede intrepido pervenisset ad tur. Sed quid illum tantopere dicimus trepidasse, cum pia trepidatio sua majorem profecit ad fidem? Ut enim credidit Petrus imperio Domini sui posse se a fluctibus sustentari, ita nihilominus dum mergitur, credidit ipsius Domini sui se virtute salvandum. Vere beati Petri et dum trepidat mirabilis fides, quam nec urgentis periculi potuit turbare formido: clamando enim dum mergitur, Domine, libera me , de se diffisus est, non de Domino dubitavit. Ne quis ergo timorem hunc gloriosissimi Petri ducat in vitium: quoniam timor iste quamvis primam ejus turbaverit fidem, confidentiam tamen in eo reparatae credulitatis ornavit. Hic est Petrus, cui Christus communionem sui nominis libenter indulsit. Ut enim, sicut apostolus Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
tuisset: nisi ꝓpitius hoc ipse pa-¬
ter per petrum nobis reuelas¬
set e cȩlo: Hȩc illi confessio de¬
dit. ut ante claues regni. cȩlestis
accipet: quam cȩli ianuas intro¬
iret. Sed ne qua uos fr̃s de cre¬
ditis petro clauib regni cęlestis
more nr̃arum clauium cogita¬
tio t̾rena ꝑmoueat: clauis em̃
cęli lingua ẽ petri. quia singu¬
lorum merita censendo apłs uni¬
cuiq regnum cęli. aut claudit
aut aꝑit. Non ẽ gͦ clauis ista
mortalis artificis aptata manu.
sed data a xp̃o potestas ẽ iudi¬
candi. Deniq ait ei. Quorum¬
remiseris peccata remissa ert¬
& quorum detinueris detenta
erunt. Hic ẽ petrtꝰ: quem xp̃i ẽẽ cõ¬
fidentissimũ subiecta eius uestigi
smaria ꝓbauerunt. Nam ado¬
mino suo nouos sibi dari influe¬
tib gressus ut fidelis poposcit: &
ut dilectus emeruit. Qui ob hoc
solum trepidasse iusus ẽ. ut fragi¬
litas humana cognosceret. quan¬

Expanded text:
tuisset, nisi propitius hoc ipse Patuisset, nisi propitius hoc ipse Pater per Petrum nobis revelasset e coelo? Hoc illi confessio dedit ut ante claves regni coelorum acciperet quam coeli januas introiret. Sed ne qua vos, fratres, de creditis Petro clavibus regni more nostrarum clavium cogitatio terrena permoveat. Clavis enim coeli lingua est Petri: quia singulorum merita censendo, apostolus unicuique regnum coelorum aut claudit aut aperit. Non est ergo clavis ista mortalis artificis aptata manu, sed data a Christo potestas est judicandi. Deniqremiseritis peccata, remissa erunt; et quorum detinueritis, detenta erunt . Hic est Petrus, quem Christi esse confidentissimum subjecta vestigiis ejus maria probaverunt. Nam a Domino suo novos sibi dari in fluctibus gressus, ut fidelis poposcit, et ut dilectus emeruit: qui ob hoc solum trepidasse visus est, ut fragilitas humana cognosceret quan
Abbreviated transcription (Latin):
deiuiui id est tu dñe de carne
uirginis factus ẽ xp̃c: qui uiui
dei es filius sempiternus. Tu
domine hominib natus es ho-¬
mo:qui in cogitabili maiestate as
es apud dm̃. Tu es xp̃e. qui pue
demptione nr̃a ad passionem ue¬
niens. impassibilis ꝑmanes A
patrem. Quis gͥ umquam nca¬
tum hoc in comprehense ditalo
archanum humani sensus attol¬
re potuisset optutum: nͥ ab orep¬
trri salutaris huius fidei uerita
radiasset: Quis meritoꝵ euio
głam quamius magno equipe.¬
rare possit eloquio. a quo nobie
adorandȩ diuinitatis fides. ꝙ r¬
pit q ꝑ manet: Quid tanto glo¬
siuis uiro: qui fidem secreti insr¬
tabilis loquendo edidit. uiuend
docuit. patiendo fir mauit:u
autẽ confessionis huius quanta
eẽt magnitudo. saluator osten¬
deret: ait ei. Beatus es symon
bariona: quia non caro ꝙ san¬
guis reuelauit tibi: sed pater
m̃s qui ẽ in cȩlis. Tibi dabo elaues¬
nem & in carnȩ natum omnipo¬
tentis patris ẽẽ filium sentire po¬

Expanded text:
Dei vivi ; id est, tu, Domine, de carne Virginis factus es Christus, qui vivi Dei Filius es sempiternus; tu, Domine, hominibus natus es homo, qui incogitabili majestate Deus es apud Deum. Tu es Christus, qui pro redemptione nostra ad passionem veniens, impassibilis permanes apud Patrem. Quis igitur unquam in tantum hoc incomprehensae Deitatis arcanum humani sensus attollere potuisset obtutum, nisi ab ore Petri salutaris hujus fidei veritas radiasset? Quis meritorum ejus gloriam quamvis magno aequiparare possit eloquio, a quo nobis adorandae Divinitatis fides et coepit et permanet? Quid tanto gloriosius viro, qui fidem secreti inscrutabilis loquendo edidit, vivendo docuit, patiendo firmavit? Ut autem confessionis hujus quanta esset magnitudo Salvator ostenderet, ait ei: Beatus es, Simon Barjona, quia caro et sanguis non revelavit tibi, sed Pater meus qui est in coelis; nem, et in carne natum omnipotentis Patris esse Filium sentire po
Abbreviated transcription (Latin):
eis xp̃c uiuere: quib uita non
re: quia totum xp̃i ꝓficiebat ec¬
mori lucrum: quoꝵ corruptioni
incorruptio succedebat.ꝙ dãp¬
na p̃sentium temporum luera
as eorum specialesq uirtutes
pro ut ariditas linguȩ nr̃ȩ in¬
geniiq tenuitas patitur. immo
ut misericors d̾s annuit prolo¬
quamur. Hic itaq ille ẽ petrꝰ.

Expanded text:
eis Christus vivere, quibus vita non eis Christus vivere, quibus vita non re, quia totum Christi proficiebat Ecmori lucrum, quorum corruptioni incorruptio succedebat, et damna praesentium temporum lucra as eorum specialesque virtutes prout ariditas linguae nostrae ingeniique tenuitas patitur, imo ut misericors Deus annuerit proloquamur. Hic itaque ille est Petrus,
Abbreviated transcription (Latin):
rantes fr̃s km̃i ipsum
huius auctor ẽ fidei. debita reli¬
gione ueneramur. Apłl̃i namꝙ.
latino sermone dicuntur missi
Qui gͦ honorant missos. mani¬
festum ẽ eos honorare mittentẽ
qm̃ dignitas quȩ defertur mi-¬
nistris: illi sine dubio euius
ministri sunt exhibetur: ut ait
ipse saluator ad discipłos. suos.
Qui uos audit me audit. & qͥ
uos recipit me recipit. Uere be¬
& recipi p̃dicat & audiri. Bea¬
ti niebilominus & illi: quorũ
deuotio delata apłis. recurrit
in xp̃m. Tenentes itaq fr̃s tauie
huius ꝓmissionis fidem. de suꝑ¬
pliciis patrum nr̃orum pro. xp̃i
confessione susceptis. fidelibus
gaudiis exuldemus. qm̃ qui de
martyrum morte letatur: mar-¬
tyres non dubitat cum xp̃o reg.¬
na post mordem. Nos uero ecelȩ¬
siarum omnium reuerentissimos
patres. petrum dico ꝙ palum
piissimis. studiis honoremus. qͥb
xp̃i prestante gr̃a factus ẽ ho¬
die de morte natalis. quib finis
uitȩ uiuendi initium dedit. qͥb

Expanded text:
ratres carissimi, ipsum hujus auctor est fidei, debita religione veneramur. Apostoli namque Latino sermone dicuntur missi; qui ergo honorant missos, manifestum est eos honorare mittentem; cum dignitas quae defertur ministris, illi sine dubio cujus ministri sunt exhibetur, ut ait ipse Salvator ad discipulos suos: Qui vos audit me audit, et qui vos recipit me recipit . Vere beet recipi praedicat et audiri; beati nihilominus et illi quorum devotio delata apostolis recurrit in Christum. Tenentes itaque, fratres, tantae hujus promissionis fidem, de suppliciis patrum nostrorum, pro Christi confessione susceptis, fidelibus gaudiis exsultemus: quoniam qui de martyrum morte laetatur, martyres non dubitat cum Christo regnare post mortem. Nos vero Ecclesiarum omnium reverendissimos patres, Petrum dico et Paulum, piissimis studiis honoremus, quibus, Christi praestante gratia, factus est hodie de morte natalis; quibus finis vitae vivendi initium dedit; quibu
Abbreviated transcription (Latin):
do quidem suo exemplo xp̃ianos
iubet imitatores fieri dicendo.
imitatores mei estote: sicut & ego
xp̃i. Aliquando quidem
de se resipiscens. ad ipsius nos imi¬
tationem ostendit dicens. estote¬
ergo imitatores di. sicut filii kini.
Iam uero demonstrans. quia ni¬
chil ita hanc imitationẽ pariat.
quam si ita uiuat aliquis ut bo¬
num eius in commune ꝓficiat.
atq uniuersis utiliora ꝓuideat.
adiunxit. ambulate incaritate.
Ideo cum dixisset imitatores mei
estote. continuo de caritate dis¬
seruit: quia hȩc precipue uir¬
tus homines do ꝓximos facit.

Expanded text:
do quidem suo exemplo Christi nos fieri imitatores iubet dicendo: Imitatores mei estote, sicut et ego Christi. Aliquando quidem de se resipiscens ad Deum, ad ipsius nos imitationem hortatur dicens: Estote imitatores Dei, sicut filii carissimi. Iam vero demonstrans, quia nihil hanc imitationem ita pariat, quam si ita vivat aliquis, ut bonum eius in commune proficiat atque universis utiliora praevideat, adiunxit: Ambulate in caritate. Ideo cum dixisset, Imitatores mei estote, continuo de caritate disseruit, quia haec praecipue virtus homines Deo proximos facit.
Abbreviated transcription (Latin):
dampna ꝙ contumelias. ab an¬
tiquo enim aduersario tempta¬
m̃ta: a do autem flagella tolera¬
mus. Sed in omnib trib his mo¬
dis ugilanti oculo semetipsam
debet mens circumspicere. ne cõ¬
tra mala ꝓrimi ꝑtrahatur ad re-¬
tributionẽ mali: nec contra tẽp¬
tamenta aduersarii seducatur ad
delectationem uel consensum de¬
licti. nec contra flagella opificis.
ad excessum proruat murmurati¬
onis. Perfecte enim aduersarius
uincitur. quando mens nr̃a ꝙ int̾
temptam̃ta eius a delectatione
atq consensu. & inter contumelias
ꝓximi custoditur ab odio. & int̾
flagella dei compescit᷑ amurmu¬
ratione. Nec hȩc agentes retri¬
bui nobis p̾sentia bona requira¬
mus. Nam pro
labore patiente

Expanded text:
damna, et contumelias; ab andamna, et contumelias; ab antiquo enim adversario tentamenta, a Deo autem flagella toleramus. Sed in omnibus tribus his modis vigilanti oculo semetiipsam debet mens circumspicere: ne contra mala proximi pertrahatur ad retributionem mali, ne contra tentamenta adversarii seducatur ad delectationem vel consensum delicti; ne contra flagella opificis ad excessum proruat murmurationis. Perfecte enim adversarius vincitur, quando mens nostra et inter tentamenta ejus a delectatione atque consensu, et inter contumelias proximi custoditur ab odio, et inter flagella Dei compescitur a murmuratione. Nec haec agentes, retribui nobis praesentia bona requiramus. Nam pro labore patient
Abbreviated transcription (Latin):
do districtus uidex uenturus ẽ.
si sic assistentes terruit. quando
gratus remunerans uenit. Aut
qualit᷑ timeri potest cum uide¬
ri poterit. sisic mentes presen
patientia: ad quantum hunc re¬
tributionis culmen euexit. qͥd
huic suus conditor intus dedit.
de quo nobis tantam głam in
die eius exitus ꝙ foris innotuit
Quib hunc credamus nisi scĩs
martyrib sociatum. quem aites¬
tantib corporeis quoꝙ oculis: a
beatis sp̃itib constat eẽ susceptũ
Nullo iste gladio ꝑcussus dccu¬
buit. & tamen coronam patientiȩ
quam inmente tenuit: in egres¬
sione ꝑcepit frobamus cotdie
uerum ẽẽ qđ ante nos dictum est
quia sc̃ã ȩccłia electoꝵ florib ple¬
na. habet in pace lilia: in bello ro¬
sas. Sciendum preterea ẽ: qdđ tri¬
bus modis uirtus patientiȩ exer¬
ceri solet. Alia namq sunt quȩ a
do. alia quȩ ab antiquo aduersa¬
rio. alia quȩ a proximo sustiiemꝰ.
A proximo namq ꝑsequutionis.

Expanded text:
do districtus judex venturus est, do districtus judex venturus est, si sic assistentes terruit quando gratus et remunerans venit; aut qualiter timeri potest cum videri potuerit, si sic mentes praesenpatientia, ad quantum hunc retributionis culmen evexit. Quid huic suus conditor intus dedit, de quo nobis tantam gloriam in die ejus exitus et foris innotuit? Quibus hunc credamus nisi sanctis martyribus sociatum, quem, attestantibus corporeis quoque oculis, a beatis spiritibus constat esse susceptum? Nullo iste gladio percussus occubuit, et tamen coronam patientiae quam in mente tenuit in egressione percepit. Probamus quotidie verum esse quod ante nos dictum est, quia sancta Ecclesia, electorum floribus plena, habet in pace lilia, in bello rosas. 9. Sciendum praeterea est quod tribus modis virtus patientiae exerceri solet. Alia namque sunt quae a Deo, alia quae ab antiquo adversario, alia quae a proximo sustinemus. A proximo namque persecutiones, et
Abbreviated transcription (Latin):
giebat. Tumultus deuitabat ho-¬
minũ: crebris ac prolixiorib ora¬
tionib intentus erat. Uirtus ta¬
men patientiȩ in eo uehementer
excreuerat: ita ut eum sibi amicũ
crederet: qui sibi molestiȩ aliquid
irrogasset. Reddebat contumeliis
gras: si quod ipsa sua in opia ei¬
dampnum fuisset illatum: hoc
maximũ lucrum putabat. Om̃s
suos aduersarios: nichil aliud
quam adiutores estimabat. Hunc
cum dies mortis egredi de corpo¬
re urgeret: conuenerunt multi
ut tam sc̃ȩ animȩ de hoc mundo
recedenti. suas animas commen¬
darent. Cumq circa lectum illiꝰ
hiqui conuenerant omnes assiste¬
rent. alii corporeis oculis ingredi¬
entes angłos uiderunt: sed dice¬
re aliquid nullomodo potuerunt
Alii omnino nichil uiderunt. sed
omnes qui ad erant ita uehemen¬
tissimus timor ꝑculit: ut nullus
egrediente illa sca anima illic sta¬
uno omnes timore ꝑculsi. ꝙ ter¬
riti fugerunt: nullusq illic assi¬
stere moriente potuit. Pensate gͥ

Expanded text:
giebat; tumultus devitabat hogiebat; tumultus devitabat hominum, crebris ac prolixioribus orationibus intentus erat. Virtus tamen patientiae in eo vehementer excreverat, ita ut eum sibi amicum crederet, qui sibi molestiae aliquid irrogasset; reddebat contumeliis gratias; si quod in ipsa sua inopia damnum ei fuisset illatum, hoc maximum lucrum putabat; omnes suos adversarios nihil aliud quam adjutores aestimabat. Hunc cum dies mortis egredi de corpore urgeret, convenerunt multi, ut tam sanctae animae 1617 de hoc mundo recedenti suas animas commendarent. Cumque circa lectum illius hi qui convenerant omnes assisterent, alii corporeis oculis ingredientes angelos viderunt, sed dicere aliquid nullo modo potuerunt; alii omnino nihil viderunt; sed omnes qui aderant ita vehementissimus timor perculit, ut nullus, egrediente illa sancta anima, illic stauno omnes timore perculsi et territi fugerunt, nullusque illic assistere illo moriente potuit. Pensate erg
Abbreviated transcription (Latin):
responderent possumus. ilico dñs
respondit dicens. Calicem quid̃e
meum bihetis. Quid enim ꝑ ca¬
licem: nisi dolorem passionis acci¬
pimus: De quo alias dicit. Pater
si fieri potest: transeat ame calix
iste. Et rebedei filii. id est iacob
& iohannes non uterq ꝑ marty¬
rium occubuit. & tamen quod
uterq calicem biberet audiuit.
Iohannes namq nequaquam ꝑ
martẏrium uitam finiuit: sed ta¬
men martyr extitit. quia passio¬
nem quam suscepit in corpore
seruauit inmente. Et nos ergo
hoc exemplo sine ferro eẽ mar¬
ueraciter in animo custodimus.
Non ab re arbitror fr̃s km̃i. siu¬
num uobis exemplum seruandȩ
patientiȩ ad edificationem loqͣr
Iuit quidam indieb nr̃is ste¬
phanus nomine. pater mona
multi qui illum nouerunt. eiusq
uitam uel obitum narrant. Erat
autẽ huns lingua rustica. sed
docta uita. Hic ꝓ amore cȩlestis
patriȩ cuncta despexerat: pos¬
sidere aliquid in hoc mundo fu¬

Expanded text:
responderent: Possumus, illico Dominus responderent: Possumus, illico Dominus respondit, dicens: Calicem quidem meum bibetis. Quid enim per calicem, nisi dolorem passionis accipimus? De quo alias dicit: Pater, si fieri potest, transeat a me calix iste. Et Zebedaei filii, id est Jacobus et Joannes, non uterque per martyrium occubuit, et tamen quod uterque calicem biberet audivit. Joannes namque nequaquam per martyrium vitam finivit, sed tamen martyr exstitit, quia passionem quam non suscepit in corpore servavit in mente. Et nos ergo hoc exemplo sine ferro esse posveraciter in animo custodimus. Non abs re arbitror, frm vobis exemplum servandae patientiae ad aedificationem loquar. 8. Fuit quidam diebus nostris Stephanus nomine, pater monasmulti qui illum noverunt, ejusque vel vitam vel obitum narrant. Erat autem hujus lingua rustica, sed docta vita. Hic pro amore coelestis patriae cuncta despexerat, possidere aliquid in hoc mundo fu
Abbreviated transcription (Latin):
les. nisi his quos irruens grauis
languor auita non subtrahit. sed
leniter ueniens reciduia febris
occidit: Ille gͦ ueraciter patien¬
tiam seruat. qui ꝙ ad tempus
aliena mala sine dolore tolerat.
& hȩc eadem retractans ꝑtulisse
se talia exultat. ne bonum pauen
talem martyris hodierna die coli¬
mus fr̃s mei.: nequa¬
quam nos auir¬
tute eius pati¬
entiȩ estimare extraneos debemꝰ.¬
& tamen martyrii palmam dene¬
mus. Duo quippe sunt martyrii
genera. Unum inmente alud in
mente simul ꝙ actione. Itaq mar¬
tyres ẽẽ possumus: etiam si nul¬
lo ferro ꝑcutientiũ trucidemur.
Mori quippe aꝑsequente: mar-¬
tyrium in aꝑto oꝑe ẽ ferre uero
contumelias. odientem diligere.
martyriũ ẽ in occulta cogitatiõe.
Nam quia duo sunt martyrii
genera: unum in occulto opere.
aliud in publico: testatur ueritas
quȩ zebedei filios requirit dicens.
Potestis bibere calicem. quem eg
bibiturus sum: Cui cum protinꝰ

Expanded text:
les, nisi his quos irruens gravis les, nisi his quos irruens gravis languor a vita non subtrahit, sed leviter veniens recidiva febris occidit? Ille ergo veraciter patientiam servat, qui et ad tempus aliena mala sine dolore tolerat, et haec eadem retractans, pertulisse se talia exsultat, ne bonum patientalem martyris hodierna die colimus, fratres mei, nequaquam nos a virtute ejus patientiae existimare extraneos debem tamen martyrii palmam tenemus. Duo quippe sunt martyrii genera, unum in mente, aliud in mente simul et actione. Itaque esse martyres possumus, etiamsi nullo percutientium ferro trucidemur. Mori quippe a persequente martyrium in aperto opere est; ferre vero contumelias, odientem diligere, martyrium est in occulta cogitatione. Nam quia duo sunt martyrii genera, unum in occulto opere, aliud in publico, testatur Veritas, quae Zebedaei filios requirit, dicens: Potestis bibere calicem quem ego bibiturus sum? Cui cum protinus
Abbreviated transcription (Latin):
quem contumelias fortiter ꝑtu¬
lisse considerat. Quem quia eõ¬
mouere in ipsa iniuriarũ iacula¬
tione non potuit. ab aꝑto certa¬
mine interim recedens. in secre.¬
ta cogitatione deceptione tempus
inquirit. Et qui publico bello ꝑ¬
didit: ad exhibendas occultȩ in¬
sidias exardescit. Quietis namq
iam tempore aduictoris animum
redit & uel dampna rerum uel
iniuriarũ iacula ad memoriam
reducit. Cuncta quȩq sibi sunt il¬
lata uehement exaggerans: fuisse
intolerabilia ostendit. Et quiescen¬
tis animum tanto furore contur-¬
bat. ut plerumq uir patiens il¬
la se equanimiter tolerasse. etiam
post uictoriam captuuuis erubes¬
cat: seq non reddidisse contume¬
liam doleat. & deteriora repende¬
re si occasio prebeatur querat.
Quib ergo isti sunt similes. ni¬
sihis qui ꝑ fortitudinẽ in campo
uictores sunt: sed ꝑ negligentiã
postmodum intra urbis claustra
capuntur. Quib isti sunt simi¬

Expanded text:
quem contumelias fortiter pertuquem contumelias fortiter pertulisse considerat. Quem quia commovere in ipsa injuriarum jaculatione non potuit, ab aperto certamine interim recedens, in secreta cogitatione deceptionis tempus inquirit, et qui publico bello perdidit, ad exhibendas occulte insidias exardescit. Quietis namque jam tempore ad victoris animum redit, et vel damna rerum, vel injuriarum jacula ad memoriam reducit; cunctaque quae sibi illata sunt vehementer exaggerans, fuisse intolerabilia ostendit, et quiescentis animum 1616 tanto furore conturbat, ut plerumque vir patiens illa se aequanimiter tolerasse etiam post victoriam captivus erubescat; seque non reddidisse contumelias doleat, et deteriora rependere, si occasio praebeatur, quaerat. Quibus ergo isti sunt similes, nisi his qui per fortitudinem in campo victores sunt, sed per negligentiam postmodum intra urbis claustra capiuntur? Quibus isti sunt simi
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum sibimet ipsi subicit. quan
do eum patientia inhumilitate
tolerantie sternit. Sciendum uͥ
est. qđ plerumq euenire patien¬
tib solet: ut eoquidem
tempore quo aduersa pa¬
tiuntur uel contumelias audi¬
unt: nullo dolore pulsentur. Et
sic patientiã exhibeant. ut custo¬
dire cordis innocentiã curent.
Sed cum post paululum hȩc ip¬
sa quȩ ꝑtulerint ad memoriam
reuocant. igne uehem̃tissimi do¬
loris instigantur. Argumenta
ultionis inquirunt: & mansue¬
tudinẽ quam tolerantes habue¬
runt. in retractatione sua semer¬
ipsos duidicantes ꝑdunt. Cal¬
lidus namq aduersarius. bellũ
contra duos mouet. Unum uide¬
licet inflammans ut contume¬
lias prior inferat: alterum uero
ꝓuocans ut contumelias lesus
reddat. Sed quia eiꝰ uictor exti¬
tit quem ad proferendas con¬
tumelias commouit: contra il¬
lum acrius dolet: quem ad
reddendas iniurias commoue
non potuit. Unde fit: ut tota
se uirtute contra eum erigat.

Expanded text:
tipsum sibimet subjicit, qtipsum sibimet subjicit, qdo eum patientia in humilitate tolerantiae sternit. Sciendum vero est quod plerumque evenire patientibus solet, ut eo quidem tempore quo adversa patiuntur vel contumelias audiunt nullo dolore pulsentur, et sic patientiam exhibeant, ut custodire etiam cordis innocentiam curent. Sed cum post paululum haec ipsa quae pertulerint ad memoriam revocant, igne vehementissimi doloris instigantur, argumenta ultionis inquirunt, et mansuetudinem quam tolerantes habuerunt, in retractatione sua semetipsos dijudicantes perdunt. 6. Callidus namque adversarius bellum contra duos movet, unum videlicet inflammans ut contumelias prior inferat; alterum vero provocans, ut contumelias laesus reddat. Sed quia ejus jam victor exstitit quem ad proferendas contumelias commovit, contra illum acrius dolet, quem ad reddendas injurias commovere non potuit; unde fit ut tota se virtute contra eum erigat,
Abbreviated transcription (Latin):
diligere: quia hoc solum d̾s sacri¬
ficium accipit: quod ante eius
oculos in altari boni oꝑis flam¬
ma caritatis accendit. Sciendũ
uero qđ plerumq idõ patientes
uidemur: quia retribuere mala
ñ possumus. Sed qui idcuxo ma¬
lum non retribuit. quia nequa¬
quam ualet proculdubio ut p̃¬
diximus paciens non ẽ. ꝑ ꝓacien¬
tiȩ autem uicium. ipsa uirtutũ
nutrix doctrina dissipatur. Scrip¬
tum namq ẽ Doctrina uiri: ꝑ
patientiam noscitur. Tanto ergo
quisq minus ostenditur doctus.
quanto conuincit᷑ minus paciens.
Neq enim potest ueraciter bona
docendo impendere: si uiuendo
nesciat equanimiter aliena mala
tolerare. Quanto enim culmus
urtus patientiȩ polleat. rursi
salomon indicat dicens. Melloi
ẽ patiens uiro forti: ꝙ qui doni¬
natur animo suo: expugnatore
urbium. Minor ẽ ergo uictora
urbes expugnare. quia extra sẽ
quod ꝑpatientiã uincitur quia
ipse a se animus suꝑatur. ꝙ seme¬

Expanded text:
diligere, quia hoc solum Deus sacridiligere, quia hoc solum Deus sacrificium accipit, quod ante ejus oculos in altari boni operis flamma charitatis incendit. 5. Sciendum vero quod plerumque ideo patientes esse videmur, quia retribuere mala non possumus. Sed qui idcirco malum non retribuit quia nequaquam valet, procul dubio, ut praediximus, patiens non est, quitiae autem vitium ipsa virtutum nutrix doctrina dissipatur. Scriptum namque est: Doctrina viri per patientiam noscitur . Tanto ergo quisque minus ostenditur doctus, quanto convincitur minus patiens. Neque enim potest veraciter bona docendo impendere, si vivendo nesciat aequanimiter aliena mala tolerare. Quanto enim culmine virtus patientiae polleat, rursus Saest patiens viro forti, et qui dominatur animo suo expugnatore urbium . Minor est victoria urbes expugnare, quia extra sunt quod per patientiam vincitur, quia ipse animus superatur, et seme