comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
om̃i conatu erat insistens. ¶ umq tante humi¬
litatis atq obedientię seu deuotionis lumine
eradiar&. uerȩ caritatis feruor omium cirea
illum corda inflammauerat: ut miro a cunctis
ueneraretur affectu. Ipse uero semꝑ ardens
desiderio futur e gl̃e: indeficiens erat in
AsO opere pretium uidetur nunc narra¬
re. qualiter uir sc̃s in regiminis loco sub¬
Lrogatus & constitutus sit Deniq cum in¬
clẏtus dñi sacerdos euandregisilus ꝑ uiginti
fere annorum spacia hoc cęnobium ã primo
aedificationis die in regimine tenuisset: iamq
for& indecrepita aetate positus. ante transitꝰ
sui ex hac uita diem languore correptus. ad
extrema ꝑuenit. Anterrogabatq eum lacri¬
mabili uoce uniuersum agmen monachorum.
quem ex semecipsis eligerent rectorem. Quib
fertur reddidisse eloquium. Duo sunt in p̾sen¬
tia nr̃a clarissimi mei filii. hõs subrogate res¬
tores. Meumq fragilem recessum p̃cib ur̃is

Expanded text:
omni conatu erat insistens. Cumque tantae humiomni conatu erat insistens. Cumque tantae humilitatis atque oboedientiae seu devotionis lumine radiaret, verae caritatis fervor omnium circa illum corda inflammaverat, ut miro a cunctis veneraretur affectu. Ipse vero semper ardens desiderio futurae gloriae, indeficiens erat in Ergo operae pretium videtur nunc narrare, qualiter vir sanctus in regiminis loco subrogatus et constitutus sit. Denique cum inclitus Domini sacerdos Wandregisilus per viginti fere annorum spatia hoc coenobium a primo aedificationis die in regimine tenuisset iamque foret in decrepita aetate positus, ante transitus sui ex hac vita diem languore correptus ad extrema pervenit; interrogat que eum lacrimabili voce universum agmen monachorum, quem ex semet ipsis eligerent rectorem. Quibus fertur tale reddidisse eloquium: 'Duo sunt in praesentia nostra, clarissimi mei filii, hos subrogate rectores, meumque fragilem recessum precibus vestris
Abbreviated transcription (Latin):
plius conscendere debere intimar&. & ille adhuc
dubitans ꝑmaner&: adiecit uir scs. An hoc tẽ
noueris meis fidem accomodandum uerbie.
si hodie hiemali tempore locus inquo tab̾nacu¬
lum istud consistit qui nunc tritus ob uestigia
caleantium uidetur uiridem ꝓduoxerit herba.
sicq uixta uestigia eiusdem tentorii. eȩteris
agri partib uiridior maneat in euum. Quod
ita scđ̾m sermonem hominis dĩ euenisse omib
illo aduentantib indicium est. ita ut usq ad
hanc diem locus ille uiridior reliqua agri
parte appareat in modum tentorii ibi quon¬
dam fixi. siue hiemali. siue estiuo tempore.
Omagna & inelyta istius sc̃i głã. cuiꝰ laudabi¬
le meritum tali uoluit omip̃s signo demons¬
trari. Ut qui uelati palma in xxp̃i domo
florebat. tali presagio uirtutis manifestaret᷑
populis. Et cum predictus uir dñi ab oꝑe
manuum paululum uacasset. pariussimo refo¬
cillatus somno. rursum meditationi diuin e

Expanded text:
plius conscendere debere intimaret, et ille adhuc plius conscendere debere intimaret, et ille adhuc dubitans permaneret, adiecit vir sanctus: 'In hoc te noveris meis' fidem accomodandum verbis, si hodie hiemali tempore locus, in quo tabernaculum istud consistit, qui nunc tritus ob vestigia calcantium videtur, viridem produxerit herbam, sicque iuxta vestigia eiusdem tentorii ceteris agri partibus viridior maneat in evum'. Quod ita secundum sermonem hominis Dei evenisse, omnibus illo adventantibus inditium est, ita ut usque ad hanc diem locus ille viridior reliqua agri parte appareat in modum tentorii ibi quondam fixi, sive hiemali sive aestivo tempore. O magna et inclita istius sancti gloria, cuius laudabile meritum tali voluit omnipotens signo demonstrari, ut, qui veluti palma in Christi domo florebat, tali praesagio virtutis manifestaretur in populis. Et cum praedictus vir Domini ab opere manuum paululum vacasset, parvissimo refocillatus somno, rursum meditationi divinae
Abbreviated transcription (Latin):
adolescens futurus rex. uenatib ut sibi gentili¬
cum erat insistens. ad prȩfatum dĩ hominem
accessit. quia nouerat eum prudentem doctri¬
na: hunulem eultu. scissimũ mmuitatione. Nã
a sco pontifice Aud eno rotomagensis eccłȩ.
iam fuerat presbiter consecratus. ¶uẽ isdem
trin e hortamentis instruxit: insuꝑ & regẽ
eum futurum esse pr edixit. Quo negante
minime id futurum fore. respondit uir di. Scias
quia honore regni sublimaberis. sed noueri e
multã te aduersa in regno perpessurum. sicq
laborio sissime trium phum de bostib tuis adep¬
turum. Quod postea rei ꝓbauit euentue
Mab ec adolescens intulit theodericus. ipia
onũpotents dĩ oramatio mẽ inculmine domi¬
nantem constraierit rerni. opta te dignũ dõ
fieri anastitem. ut ptiam scãm dostrinam eres¬
cat ercła ficielium : Memi sacerdos añi indig¬
num sẽ tanto õnere fertido dicare. ipsumq¬
ex successione hereditaria regni fastigia am¬

Expanded text:
adolescens, futurus rex, venatibus, ut sibi gentiliadolescens, futurus rex, venatibus, ut sibi gentilicum erat, insistens, ad praefatum Dei hominem accessit, quia noverat eum prudentem doctrina, humilem cultu, sanctissimum imitatione. Nani a sancto pontifice Audoino Rotomagensis ecclesiae iam fuerat praesbiter consecratus. Quem. isdemtrinae hortamentis instruxit, insuper et regem eum futurum esse praedixit. Quo negante minime id futurum fore, respondit vir Dei: 'Scias, quia honore regni sublimaberis; sed noveris multa te adversa in regno perpessurum sicque laboriosissime triumphum de hostibus tuis adepturum'. Quod postea rei probavit eventus. Ad haec adolescens intulit Theodericus: 'Si pia omnipotentis Dei ordinatio me in culmine dominantem constituerit regni, opto te dignum Deo fieri antistitem, ut per tuam sanctam doctrinam crescat ecclesia fidelium'. Cumque sacerdos Domini indignum se tanto onere ferendo diceret ipsumqex successione hereditaria regni fastigia am
Abbreviated transcription (Latin):
& obseruatione legis eos preuenir&. Et cepit
eum carius diligere. sicut monastica docet nor¬
ma nitore religionis deuote pollentẽ omimodis
diligendum. Q uadam namq die in conuentu
om̃ium monachorum preclarum dñ sacerdo¬
tem Muandregisilum humiliter exorabat. ut
licitum sibi for& in opere manuum cotidiano
cum licentia patris extra solitum fr̃m opus
insistere ut sua mortificar& membra. qu e
erant sibi obstantia suꝑ terrã. Iõ ec eo implo¬
rante. grãs cunctipotenti dõ fr̃s agentes. am¬
mirabantur suꝑ eius dõ digna deuotione.
¶umq a patre spiritali quod petierat indultũ
sibi gauder&: cȩpit postulata cum magna im¬
ꝑlere deuotione.
Uo in tempore a climate meridiano
distantem a prȩfato e enobio passos fere
quingẽntos hortatu eiusdem uiri dĩ beatue
Quandregisilas. uineam plantare & ex colere
cȩpit. Quo in loco prefatus uir dñi Anfbertꝰ
dum unã cum fr̃ĩbus operaretur. theodericus

Expanded text:
et observatione legis eos praeveniret. Et coepit et observatione legis eos praeveniret. Et coepit eum carius diligere, sicut monastica docet norma, nitore religionis devote pollentem omnimodis diligendum. Quadam namque die in conventu omnium monachorum praeclarum Domini sacerdotem Wandregisilum humiliter exorabat, ut licitum sibi foret in opere manuum cotidiano cum licentia patris extra solitum fratrum opus insistere, ut sua mortificaret membra, quae erant sibi obstantia super terram. Haec eo implorante, gratias cunctipotenti Deo fratres agentes, ammirabantur super eius Deo digna devotione. Cumque a patre spiritali quod petierat indultum sibi gauderet, coepit postolata cum magna implere devotione. 7. Quo in tempore a climate meridiano distantem a praefato coenobio passos fere quingentos hortatu eiusdem viri Dei beatus Wandregisilus vineam plantare et excolere coepit. Quo in loco praefatus vir Domini Ansbertus dum una cum fratribus operaretur, Theodericus
Abbreviated transcription (Latin):
ħ ec operando ualer& implere. P rimo quidem
custodem om̃ium iurtutum bumilitatẽ in corde
suo studuit fundamentum iacere. imitans illũ
qui ait ũ iscitt amẽ quia mitis sum & humilis
corde. Et ita iugo cep̃i suaui. & oneri eiꝰ leui.
deuota submittens colla. factus est ine etu mo¬
nadiorum ciunetis humilior. om̃ibusq obedien .
Uigiliis sitquetis. orationibus assiduus. Sp̃u fer¬
uens spẽ gaudens. dño sine intermissione seruens
¶us & lam cata erat ex compunctione cordis per
in fusioniẽ spĩ sci. effunio luerimarum. Si cum
antes ingiliarium horis carsurgens. p̃cib deuotis
incuibens lascessera& signo tasto ad excitin¬
tu orationis prior om̃ib sẽ prȩsentabat. in hoc
& iam sicut in cȩteris actib imitabilẽ monachis
uiam demonstrans: ita ut uir dĩ qui regimini
preerat loci: multos obiurgando corriper&. &
corum pusillanimitatẽ redarguer&. pro eo quod
pr efatus iuiuenis nuꝑ conuersus indĩ opere

Expanded text:
haec operando valeret implere. Primo quidem haec operando valeret implere. Primo quidem custodem omnium virtutum humilitatem in corde suo studuit fundamentum iacere, imitans illum qui ait: Discite a me, quia mitis sum et humilis corde. Et ita iugo Christi suavi et oneri eius levi devota submittens colla, factus est in coetu monachorum cunctis humilior omnibusque oboediens, vigiliis frequens, orationibus assiduus, spiritu fervens, spe gaudens, Domino sine intermissione serviens; cui etiam data erat ex conpunctione cordis per infusionem Spiritus sancti effusio lacrimarum. Et cum ante vigiliarum horis consurgens, precibus devotis incumbens, lassesceret, signo tacto ad excitantu orationis prior omnibus se praesentabat, in hoc etiam sicut et in caeteris actibus imitabilem monachis viam demonstrans, ita ut vir Dei, qui regimini praeerat loci, multos obiurgando corriperet et eorum pusillanimitatem redargueret, pro eo quod praefatus iuvenis nuper conversus in Dei opere
Abbreviated transcription (Latin):
haberł se uelle. ut sicut apłiea & monastica do¬
cet regula. scir& ad quod uenerat. ¶uibtie
ex pletis sp̃ualium fratrũ consulta suscipienes
in chytus pater. pia eius uota ueluti postulaue¬
rat impleuerunt: dericatusq habitu decorabilẽ
reddiderunt
IT U ex eo tempore c epit ipse uir dĩ amo¬
re scarum scripturarum legendo feruere.
assidueq dulcissimos earum frustus intelli:¬
gendo carpere. ¶ umq acumen ingeni inprȩ¬
fato iuuene beatus pater Uuandregisilus polleres
ꝑuider&: diuersorum uoluminum copiam ei
concite tribui iussit. Quet cum sedule legendo
percurrer& : cuiusdam scĩ patris sententiam rep¬
perit scriptam. continentem hunc modum.
Ns onachis uuat in monasterio sub unius disciplina
patrs. consortioq multorum: St ab uno discat
humilitatem ab alio patientiam. I ec & cȩtera
legendo ꝑcurrens. oculosq lacrimarum imbre
ꝑfundens. tractare attentissime cȩpit qualiter

Expanded text:
haberi se velle, ut, sicut apostolica et monastica dohaberi se velle, ut, sicut apostolica et monastica docet regula, sciret, ad quod venerat. Quibus expletis, spiritalium fratrum consulta suscipiens inclitus pater, pia eius vota, veluti postolaverat, impleverunt clericatusque habitu decorabilem reddiderunt. 6. Sicque ex eo tempore coepit ipse vir Dei amore sanctarum scripturarum legendo fervere assidueque dulcissimos earum fructus intellegendo carpere. Cumque acumen ingenii in praefato iuvene beatus pater Wandregisilus pollere pervideret, diversorum voluminum copiam ei concite tribui iussit. Quae cum sedule legendo percurreret, cuiusdam sancti patris sententiam repperit scriptam. continentem hunc modum: Monachus vivat in monasterio sub unius disciplina patris consortioque multorum, ut ab uno discat humilitatem, ab alio patientiam. Haec et cetera legendo percurrens oculosque lacrimarum imbre perfundens, tractare attentissime coepit, qualiter
Abbreviated transcription (Latin):
nellam e enobium. fitum uterritorio roto¬
magensi suꝑ magnum fluuium sequan e. ubi
sacerdos dñi clarus uatidregisilus monaste¬
rium construxerat. Itq cũ magna monachoꝵ
cohorto. sub se creiul e iugo laudabilem
dueebat uitam. ¶ u̾ uero in eodem monasterio
iubente sco uiro sedm ordinẽ monasticũ in hospi¬
tio fuisset receptus. cȩpit ministro humiliter im¬
plorare : quatinus scm̃ monasterii patre̾ mere¬
retur uidere. Et cum ministri pio patri impe¬
rata nuntiassent. tandem pr efatum eligantẽ
uiuenem in pr esentiam sui adduci iussit. Num
humi ꝓstratus. xp̃m in tanto patre manentem
humiliter adorans: postulabat ab eo sẽ monachu
fieri. Nam corpore & mente scło sẽ renuntiaturũ
aiebat. comamq sui capitis in xp̃i amore ut
iuber& deponi summisse flagitabat. Audiens
autem uenerandus pater scam & dõ dignam eiꝰ
postulationẽ inducias consulendi suꝑ hoc dicebat

Expanded text:
nellam coenobium, situm in territorio Botonellam coenobium, situm in territorio Botomagensi, super magnum fluvium Sequanae, ubi sacerdos Domini clarus Wandregisilus monasterium construxerat atque cum magna monachorum cohorte sub sanctae regulae iugo laudabilem ducebat vitam. Cum vero in eodem monasterio, iubente sancto viro, secundum ordinem monasticum in hospitio fuisset receptus, coepit ministro humiliter implorare, quatenus sanctum monasterii patrem mereretur videre. Et cum ministri pio patri imperata nuntiassent, tandem praefatum elegantem iuvenem in praesentiam sui adduci iussit. Tum humi prostratus, Christum in tanto patre manentem humiliter adorans, postolabat ab eo monachum se fieri. Nam corpore et mente saeculo renuntiaturum aiebat, comamque sui capitis in Christi amore ut iuberet deponi, summisse flagitabat. Audiens autem venerandus pater sanctam et Deo dignam eius postolationem, inducias consulendi super hoc dicebat
Abbreviated transcription (Latin):
indeficiens. in celestib audire angeloꝵ. quãq
suaue. ac delectabile sc̃oꝵ choris concinentib.
& laudes tibi creatori indeficienter ꝑsonanti.¬
bus. si tantam mortalib prebes industriam:
ut peritia artis ac suauitate cantilen e ꝓuo¬
cent animos audientium. ut tẽ dm̃ creatorẽ
om̃ium deuote conlaudet: Addebatq Mau¬
date dñm om̃s fideles. in tẏmpano. & choro.
laudate eum in chordis & organo. & cȩtera
usq ad finem psalmi.
E NI in aula regis manens. &iam
euuangelii non immemor quo ait. Nisi
us reliquerit om̃ia non pocest nis. eẽ. discipulus.
dõ ꝓuidente. & sibi inspirante elegit militiã
relinquere terrenam. & celesti regi militare.
U unc igne diuini amoris accensus. ac scĩ sp̃s
lumine ꝑfusus. a palatio egressus. nulliq
sodalium ac sibi fantulantium confiteri suã
uolens uoluntatẽ: airiput iter qui ad ꝓuin¬
tiam ducit rotomagisem. ꝑuenitq ad fonta¬

Expanded text:
indeficiens in caelestibus audire angelorum, quamque indeficiens in caelestibus audire angelorum, quamque suave ac delectabile, sanctorum choris concinentibus et laudes tibi creatori indeficienter, personantibus, si tantam mortalibus praebes industriam, ut peritia artis ac suavitate cantilenae provocent animos audientium, ut te Deum creatorem omnium devote conlaudent!' Addebatque: 'Laudate Dominum, omnes fideles, in tympano et choro, laudate eum in cordis et organo', et cetera usque ad finem psalmi. 5. Denique in aula regis manens, etiam euangelii non inmemor, quo ait: Nisi quis reliquerit omnia, non potest meus esse discipulus, Deo providente et sibi inspirante, elegit militiam relinquere terrenam et caelesti regi militare. Tunc igne divini amoris accensus ac sancti Spiritus lumine perfusus, a palatio egressus nullique sodalium ac sibi famulantium confiteri suam volens voluntatem, arripuit iter, quod ad provintiam ducit Rotomagensem, pervenitque ad Fonta
Abbreviated transcription (Latin):
berto sequenti tempore in fontanella monasterio
monachus efficitur.
oT haec uir dñi ansbertus in aulã regis
lic& nolens a genitore ꝑductus. sicut erat
acumine ingeni clarus. cepit esse aulicues
scriba doctus. conditorq regalium priuilegioꝵ
& gerulus anuli regalis. quo eadem signabant᷑
priuilegia. Ulbi positus. piȩ doctrine exemplis
atq humilitatis ad dñm sẽ conuertens. seculũ
relinquere atq ad monasteria destinare curba
Atq ita in laico habitu constitutus predicatione
sca & sapientine doctrina plures exhortando
inuitabat ad premia felicitatis etern e.
De sic cotidie in dño ꝓficiens atq suc crescetis.
grãm sibi a xxp̃o collatam. augmentare curabat.
¶um uero coram rege & principib consueto
more diuersa musicne artis instrumenta in
chordis. & tibiis. audir& ꝑsonantia: aiebat sibi.
O bone conditor quale erit tẽ diligentib canticũ

Expanded text:
berto sequenti tempore in Fontanella monasterio berto sequenti tempore in Fontanella monasterio monachus efficitur. 4. Post haec vir Domini Ansbertus in aulam regis, licet nolens, a genitore perductus, sicut erat acumine ingenii clarus, coepit esse aulicus scriba doctus conditorque regalium privilegiorum et gerulus anuli regalis, quo eadem signabantur privilegia. Ubi positus, piae doctrinae exemplis atque humilitatis ad Dominum se convertens, saeculum relinquere atque ad monasteria destinare curabat, atque ita in laico adhuc habitu constitutus, praedicatione sancta et sapientiae doctrina plures exortando invitabat ad praemia felicitatis aeternae, ac sic cotidie in Domino proficiens atque succrescens, gratiam sibi a Christo collatam augmentare curabat. Cum vero coram rege et principibus consueto more diversa musicae artis instrumenta in cordis et tibiis audiret personantia, aiebat sibi: O bone conditor, quale erit te diligentibus canticum
Abbreviated transcription (Latin):
iusta. Socatus quoq ad fuit & beatꝰ Anfbertꝰ.
Ubi dissociabilem condit libellum. ut scã uirgo
angadrisma non sua. sed xxp̃i uocaret᷑ sponsa.
Hoc facto. ad rotomagum urbẽ scõ antistiti
dirigitur Aud eno. ut eiꝰ benedictione ꝑcepta.
& sacro uelamine oꝑta: in uirginitatis ꝓposito
conseerari mereretur. Quo patrato pristinae
pulchritudini & speciei eliganti extimplo ẽ
reddita. ita ut cuncti auditorũ dicerent. quia
eum xp̃e sibi sponsam & famulã elegisset
perhennem.
E GUSIΠI quoq tempore. seã gubernatrix
efficitur c enobii oratorii. quod est situm
in pago beluacensi ꝓpe muros urbie
belloacus. Senitor quoq huius sẽẽ urginis
allustiuas rotbertus & fr̃ cius halthertus aium¬
culi erant scĩ patris Lantberti successoris in
ordine regiminis beati Uuandregisili. originem
ducentes ex territorio taruennensi. Ex quib
praefatus hartbertus sub predicto abbate lant.¬

Expanded text:
iusta'. Vocatus quoque adfuit et beatus Ansbertus; iusta'. Vocatus quoque adfuit et beatus Ansbertus; ubi dissociabilem condit libellum, ut sancta virgo Angadrisma non sua, sed Christi vocaretur sponsa. Hoc facto, ad Rotomagum urbem sancto antistiti dirigitur Audoeno, ut, eius benedictione percepta et sacro velamine operta, in virginitatis proposito consecrari mereretur. Quo patrato, pristinae pulchritudini et speciei eleganti extemplo est reddita, ita ut cuncti auditorum dicerent, quia eam Christus sibi sponsam et famulam elegisset perhennem. 3. Sequenti quoque tempore sancta gubernatrix efficitur coenobii Oratorii, quod est situm in pago Belloacensi prope muros urbis Belloacus. Genitor quoque huius sanctae virginis illustris Hrotbertus et frater eius Haltbertus avunculi erant sancti patris Lantberti, successoris in ordine regiminis beati Wandregisili, originem ducentes ex territorio Tarvennensi. Ex quibus praefatus Haltbertus sub praedicto abbate Lant
Abbreviated transcription (Latin):
uirginitatis uoto uitam elegisset finire. Opto
in quã mi genitor. & totis nisib exoro altissi.¬
mi pietatem. ut continentie & pudicitie
non effrenat e luxuri e effici merear famula.
Nam xxp̃c quem concupiui sponsum. ipse michi
hanc corporis infert molestiam: ut anim e
tribuat nitorem. Qui michi custos erit ꝑpe¬
tuus. & in uirginitatis ꝓposico concedat ꝑseue.¬
rare ꝑhenniter. Selectat hec uita prȩsens
pater pie. sed decipit: Quia ome quod in mun¬
do est uanitas. tẽ. & concupiscentia oculorũ.
& mundusatransibet & concupiscentia eiues
¶ ui autẽ fercrit: uobentatem di manet in ue¬
ternum. sicut & dñs man& in eternum. lo ex
audiens pater illlistrem accersiuit siuuinũ.
& quae circa piefatam suam filiam gesta
erant lucide pandit Adhȩc Siuuinus respon¬
dit. Uoluntatem dñi in om̃ib sequi oporta.
neq eius nutui ullo modo contra ire uelle.
cuius udicia lic& sint occulta: semꝑ tam̃

Expanded text:
virginitatis voto vitam elegisset definiri. 'Obto, virginitatis voto vitam elegisset definiri. 'Obto, inquam, mi genitor, et totis nisibus exoro altissimi pietatem, ut continentia e et pudicitiae, non effrenata e luxuriae effici merear famula. Nam Christus, quem concupivi sponsum, ipse mihi hanc corporis infert molestiam, ut animae tribuat nitorem; qui mihi custos erit perpetuus et in virginitatis proposito concedet perseverare perhenniter. Delectat haec vita praesens, pater pie, sed decipit, quia omne quod in mundo est vanitas est et concupiscentia oculorum, et mundus transibit et concupiscentiaQui autem fecerit voluntatem Dei, manet in aeternum, sicut et Dominus manet in aeternum'. Haec audiens pater, inlustrem accersivit Siwinum, et quae circa praefatam suam filiam gesta erant, lucide pandit. Ad haec Siwinus respondit: Voluntatem Domini in omnibus sequi oportet neque eius nutui ullo modo contraire velle; cuius iudicia licet sint occulta, semper tamen
Abbreviated transcription (Latin):
sociari. Nec mora prebens assensum eius peti¬
tioni pr edistus illustris potbertus. constituta
die ã casto iuiuene. casta despondetur & pu¬
ella: U eniq ambo integitatẽ mentis & a¬
poris castt soruare cupientes. omĩpotentes
de pͥcabantur dnm̃. ut uoluptatum uenena
a cordib trrtim dignaretur repellere. Bei¬
de orante beati Angadrisma uirgine ut
speciositas illius in deformitatẽ neggeretr. ilico
dñs p̃ces exaudiuit eius. Nam facies alius ita
exulcerata ac immundissima lepra coaperta
mox apparuit : ut a consortus hominũ quicũq
eam uidiss& extimplo segregandã decerner&.
Medicoꝵ deinde concurrit frequentia iussu geni¬
toris. ut soboli care si quiuissent opitulari me¬
delis: collatis pmiis digni munerarentur. ed
quanto instantius huic operi insistebant. tanto
xp̃i sponsa de formior ulceriorue apparebat.
Num pater diuinitus circa suam sobolem hoc
fieri intelligens : inquirebat ab ea utrum in

Expanded text:
sociari. Nec mora, praebens assensum eius petisociari. Nec mora, praebens assensum eius petitioni praedictus illustris Rothbertus, constituta die a casto iuvene casta despondetur et puella. Denique ambo integritatem mentis et corporis caste servare cupientes, omnipotentem deprecabantur Dominum, ut voluptatum venena a cordibus eorum dignaretur repellere. Deinde orante beata Angadrisma virgine, ut speciositas illius in deformitatem verteretur, ilico Dominus preces exaudivit eius. Nam facies illius ita exulcerata ac inmundissima lepra cooperta mox apparuit, ut a consortiis hominum, quicumque eam vidisset, extemplo segregandam decerneret. Medicorum deinde concurrit frequentia iussu genitoris, ut, soboli carae si quivissent opitulari medelis collatis, praemiis dignis munerarentur. Sed quanto instantius huic operi insistebant, tanto Christi sponsa deformior ulcerosiorve apparebat. Tum pater divinitus circa suam sobolem hoc fieri intellegens, inquirebat ab ea, utrum in
Abbreviated transcription (Latin):
uiro non necesse renur enuinerari. cũ omĩs
ei glã de amore ueritatis. & contẽptu fuerit
mundi. Nam nobilitatẽ sui generis in pueri¬
ti e. aeuo iam quasi fastidiens. solitsi tep̃r. desi¬
derio anhelans. cunctos suꝑ tiacuas horrebat
honores. Uraditur deinde a parcntib: magistris
slgnius. litteris erudiendns. Nruditur sine
aliqua suorum instantia. Iuerat namq in eo
dulcis infantia. modesta pueritia. grauis adoles¬
centia. ui cum adultus pubertatis exceder&
annos. secularis eius pater ut unicũ eum dili¬
gens. uenatib eum occupari. & dulcedine scłi
armari cupiebat. Peil quod oblectabatur
grandeuus pater. adolescens filius ꝑ euncta
fastidiebat.
us dieb quidam illustris rotbertue
omine generosa ea tirpe ꝓditus & gerulus
fuerat anuli regis hlotharii. Cuius filiam reli
giosissimam angadrismã nomine pnaedictus
illustris Siuuinus. a prefato inchto rotberco
exxpetut uolens eam suo iuueni filio ansberto

Expanded text:
viro non necesse remur enumerari, cum omnis viro non necesse remur enumerari, cum omnis ei gloria de amore veritatis et contemptu fuerit mundi. Nam nobilitatem sui generis in pueritiae aevo iara quasi fastidiens, solius Christi desiderio anhelans, cunctos supervacuos horrebat honores. Traditur deinde a parentibus magistris strenuis litteris erudiendus. Eruditur sine aliqua suorum instantia; fuerat namque in eo dulcis infantia, modesta pueritia, gravis adolescentia. Qui cum adultus pnbertatis excederet annos, saecularis eius pater, ut unicum eum diligens, venatibus eum occupari et dulcedine saeculi armari cupiebat. Sed quo oblectabatur grandevus pater, adolescens filius per cuncta fastidiebat. 2. His diebus quidam inlustris Hrotbertus nomine generosa ex stirpe proditus et gerulus fuerat anuli regis Chlotharii. Cuius filiam religiosissimam ac nobilissimam Angadrismam nomine praedictus inlustris Siwinus a praefato inclito Hrotberto expetiit, volens eam suo iuveni filio Ansberto
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃isi fło iumante narrardi carpimus iter.
Nam si adessee minichi sereae meutis facundia.
& famulatu idoneo lingui parer&. laus conuer¬
sationis eius & sc̃ĩtatis eloquus meis proferri
non poterit. quam in urse religionus memo¬
ria man&. Enrucit enueitio
TIUIORE qUO
sceptra regni francoꝵ
gubernabat hlothariuꝰ
filius hludoiui regis
& balthildȩ reginie
unã cum germanis
suis uidelica hilperico & theodorico. scę recorda¬
tionis uecłe rotomagensis antistes ansbertue
uirtutib clarus ac sacerdotio dignus. a patre
nomine siuuino & pago ueliocasino. patrimo¬
nioq uocabulo calcegio nobili erat ortus genere.
Sed repudiato stemate patrum. mox ut ualuit
sola conditoris paternitate elegit censeri. Memq
priefatus genitor ipsius sub predietis regibus
militauit. & uit e presentis cunctis mortalibus
comiune debitum soluit. ed hanc terren e
dignitatis originem & patrlim glãm in beato

Expanded text:
vestris, Deo iuvante, narrandi carpamus iter. vestris, Deo iuvante, narrandi carpamus iter. Nam si adesset mihi serenae mentis facundia et famulatu idoneo lingua pareret, laus conversationis eius et sanctitatis eloquiis meis proferri non potent, quam in vestrae religionis memoria manet. EXPLICIT PRAEFATIO. tempore, quo sceptra regni Francorum gubernabat Hlotharius, filius Hlodovii regis et Balthilde reginae, una cum germanis suis, videlicet Hilderico et Theoderico , sanctae recordationis ecclesiae Rotomagensis antistes Ansbertus, virtutibus clarus ac sacerdotio dignus, a patre nomine Siwino et pago Veliocassino patrimonioque vocabulo Calcegio, nobili erat ortus genere. Sed repudiato staemate patrum, mox ut valuit, sola conditoris paternitate elegit censeri. Denique praefatus genitor ipsius sub praedictis regibus militavit et vitae praesentis cunctis mortalibus commune debitum solvit. Sed hanc terraenae dignitatis originem et patrum gloriam in beato
Abbreviated transcription (Latin):
& onĩi honore amplestendo
ex imio sacerdoti xxp̃i hilab̾co
abbati cenobii fontenel¬
lensis. minimus famuloruma
dñi seruus ai gradue
Largiente diuina misedĩa narrare aggredimꝰ
astus ex imie scĩtatis ansberti pontificis aeccłȩ
rotomagensis. implendo humiliter urãe scãe
exiguitate sensus ac uilitate sermonis. hinc
ꝓuocante urãe ioeundę paternitatis p̃cepto.
cui ui obȩdientes existere nefas dueimue
Sa tamen fide qua ad nos clare couuersationis
cius actus ꝑuenerunt. ipsius intercessionibus
adiuuantib. lic& in erudito fideli tam̃ ꝓmemꝰ
eloquio. Et en̾im ut angłs inquit tobiȩ secre¬
ta regis reticere bonum ẽ. opera autem dĩ
reuelare optunum fore constat. Nam gesta
esse creditur. Ingestis enim sc̃oꝵ laus illurt
recolitur: & aedificatio in nocentis desiderui
in mentib accenditur fidelium populorum.
Dedł ẽ longa prelocutio fastidium legentibus
genesie: magisq paruas audientib narratio
feruorem exccita audiendi. iussis obtẽperans

Expanded text:
 OMNI HONORE AMPLECTENDO EXIMIO SACERDOTI CHRISTI HILDBERTO ET ABBATI COENOBII FONTANELLENSIS MINIMUS FAMULORUM DOMINI SERVUS AIGRADUS. Largiente divina misericordia, narrare adgredimur actus eximiae sanctitatis Ansberti pontificis ecclesiae Rotomagensis, implendo humiliter vestrae sanctae exiguitate sensus ac vilitate sermonis, hinc provocante vestrae iocundae paternitatis praecepto, cui inoboedientes existere nefas ducimus. Ea tamen fide, qua ad nos clarae conversationis eius actus pervenerunt, ipsius intercessionibus adiuvantibus, licet inerudito, fideli tamen promemus eloquio. Etenim ut angelus inquit Tobiae: Saecreta regis reficere bonum est, opera autem Dei revelare optimum fore constat. Nam gesta esse creditur. In gestis enim sanctorum laus illius recolitur, et aedificatio innocentis desiderii in mentibus accenditur fidelium populorum. Sed ne longa praelocutio fastidium legentibus generet, – magisque parva audientibus narratio fervorem excitet andiendi, – iussis obtemperans
Abbreviated transcription (Latin):
eadẽ cella demoratus ẽ. in eadẽ phisiata¬
dormiens. in qua Eufrosina. Cixit autẽ
ad dñm. luxta filiam suam sepelierunt
eum. glorificans dm̃ abbas cũ om̃i con-¬
gregatione. Dies autẽ igrationis eoꝵ
ad dnm cęlebratur in eodem monasterio
usq in prȩsentem diem. glorificantes dm̃

Expanded text:
eadem cella ibidem demoratus est, in eodem psiatheadem cella ibidem demoratus est, in eodem psiathdormiens in quo Euphrosyna. Vixit autem ad Dominum: juxta filiam suam sepelierunt eum glorificans Deum abbas cum omni 368 congregatione. Dies autem migrationis eorum ad Dominum celebratur in eodem monasterio usque in praesentem diem, glorificantes Deum
Abbreviated transcription (Latin):
causam. stupe factus ẽ. & currens nun¬
tiauit omĩa abbati. Q eniens autẽ abbas
cȩcidit suꝑ ean. & heuilans dicebat
ne obliuiscaris conseruorum tuorũ &
ihmͣ xp̃m. ut faciat nos uiriliter certan.¬
do ꝑuenite ad portum salutis. & porci¬
onem habere secun & cum scĩs suis.
Et iussit ut cougregarentur om̃s fr̃s.
ut cum honore debito scm̃ corpus illius
sepulturȩ traderetur. Hũ autẽ congre.¬
gati ad essent & uidissent tam stupendũ
miraculũ. glorificabant dm̃ qui & iam
in sexu fragili tanta miracula oꝑatur
Quidã autẽ frͣ unũ habens oculũ. oscu¬
latus ẽ. uultum eius cũ lacrimis. stati̾q
ut eam tetigit. oculus ei restitutus ẽ.
Et uidentes om̃s fr̃s qui aderant hoc
qđ factum ẽ benedixerunt dm̃. grãs
agentes ei cuius sunt omĩa quȩ bona st̃.
Multũq confortati & aedificati. sepeli¬
erunt eam in monumento patrum.
Dater uero eiꝰ omĩa habuit in aeccła &e

Expanded text:
causam, stupefactus est, et currens nuncausam, stupefactus est, et currens nuntiavit omnia abbati. Veniens autem abbas cecidit super eam, et ejulans dicebat: ne obliviscaris conservorum tuorum et inum Jesum Christum, ut faciat nos viriliter certando pervenire ad portum salutis, et portionem habere secum et cum sanctis suis. Et jussit ut congregarentur omnes fratres, ut cum honore debito sanctum corpus illius sepulturae traderetur. Dum autem congregati adessent, et vidissent tam stupendum miraculum glorificabant Deum, qui etiam in femineo sexu fragili tanta miracula operatur. Quidam autem frater unum habens oculum, osculatus est vultum ejus cum lacrymis, statimque ut eam tetigit, oculus ei restitutus est. Et videntes omnes fratres qui aderant hoc quod factum est, benedixerunt Deum, gratias agentes ei cujus sunt omnia quae bona sunt. Multumque confortati et aedificati, sepelierunt eam in monumento patrum. Pater vero ejus omnia quae habuit, in ecclesia et
Abbreviated transcription (Latin):
a & in hoc scło manifestare eam tibi.
Sine iam sine. quid tem& ipsum int̾ficis
contristando: Sed age grãs dõ. nichil
desperans. Niam agapitus magisternĩs
multotiens nunis tristis dicebat michi.
quia uenit quidã nomine pasnutius
leł ianuarii. Dũ audisset talia uerba
pafiuitius & uidisset quia obdormiuit.
cõmota sunt uiscera eius cȩciditq in
terra. & factus est uelut mortuus. Accur.¬
rens autẽ agapitus uiditq quia defunctꝰ
esset ⁊ maragdus & pafiutium iacentẽ
habes domine mi pafiuiti: Ait autem
pafiuitius. Duitte me ut hic moriar.
uidi enim mirabilia hodie. Surgens
autẽ irruit in faciem ei multitudinẽ
lacrimarũ infundens. clamabat dicens.
Heu mẽ filia dulcissima. quare ante nͣ
manifestasti michi. ut ego quoq tecu
morerer spontanea uoluntate: Uȩ mͥ.
quomodo latuisti: Quomodo ꝑ transisti
in sidias aduersariorũ. & nequitias spi¬
ritales tenebrarum uitȩ huius. & intro
audiens & cognoscens tam mirabilem

Expanded text:
Deus, et in hoc saeculo manifestare eam tibi. Sine jam, sine; quid temetipsum interficis contristando? Sed age gratias, Deo nihil desperans. Nam Agapitus magister meus, multoties nimis tristis dicebat mihi: Quia venit quidam nomine Paphnutiusii. CAP. XV.--Dum audisset talia verba Paphnutius, et vidisset quia obdormivit, commota sunt viscera ejus, ceciditque in terram, et factus est velut mortuus. Accurrens autem Agapitus, videns quoque quia defunctus esset Smaragdus, et Paphnutium jacentem habes, domine mi Paphnuti? Ait autem Paphnutius: Dimitte me ut hic moriar, vidi enim mirabilia hodie. Surgens autem irruit in faciem ejus, multitudinem lacrymarum infundens, clamabat dicens: Heu me! filia mea dulcissima, quare ante non manifestasti mihi ut ego quoque tecum morerer spontanea voluntate? Vae mihi! quomodo latuisti? quomodo pertransisti insidias adversariorum, et nequitias spirituales tenebrarum vitae hujus, et introiaudiens, et cognoscens tam mirabilem
Abbreviated transcription (Latin):
corona iustitię: Nolo autẽ tẽ iam esse
sollicitũ ꝓ filia tua łufrastia. ego enĩ sũ
illa misera. & tuẽs pater m̃s pafnutius.
Ecce iam uidisti mẽ & satis factum ẽ tibi.
sed nemo hoc sciat. & non ꝑmittas ab
alio corpus meum nudari & lauari. sed
atemetipso hoc facias. Et quia ꝓmisi
abbati habere multas possessiones & si
potussem sustinere & ꝑdurare in loco
isto. adduccrem eas bic. Imple ergo qđ
ꝓmisi. quia uenerabilis ẽ. locus iste. &
ora ꝓ mẽ. I aec dicens tradidit sp̃m.¬

Expanded text:
corona justitiae. Nolo autem te jam esse corona justitiae. Nolo autem te jam esse sollicitum pro filia tua Euphrosyna, ego enim sum illa misera, et tu es pater meus. Ecce jam vidisti, et satisfactum est tibi, sed nemo hoc sciat, et non permittas ab alio corpus meum nudari et lavari, sed a temetipso hoc facias. Et quia promisi abbati nabere multas possessiones, et si potuissem sustinere et perdurare in loco isto, adducerem eas hic. imple ergo quod promisi, quia venerabilis est locus iste, et ora pro me. Haec dicens tradidit sp
Abbreviated transcription (Latin):
lugens in infernũ. Cidens autẽ eũ zma¬
ragdus uehementer plorantẽ. & nullã
consolationẽ recipientem. ait ad eum.
Quid turbaris & temet ipsũ interficis:
Mumquid inualida ẽ. manus dñi. aut¬
dõ quicquã est difficile: Lam pone finẽ
tristitiȩ. Recordare quomodo patri¬
arche iacob manifestauerit ds̃ ioseph.
que quasi mortuum lugebat: Sed obse¬
cro te ut ꝑ tres dies me non deseras.
neq derelinquas. blȩsitans autẽ paf-¬
nutius intra sem& ipsum ꝑ triduũ dicenᷤ.
forsitan ei ds̃ reuelauerit de me Nertio
autem die. dixit ad ⁊ maragdum. Ex.¬
spectaui sicut rogasti domine mi frͣ.
tionis eius. uocauit pafiutium. & dixit
ad eum. Quia omĩps ds̃ bene disposuit
meam miseriam & adimpleuit deside.¬
rium meum. qđ ad finẽ usq uiriliter
cercando ꝑduxi. non mea uirtute. sed
eius adiutorio qui me custodiuit ab in¬
sidiis inimici. Per acto cursu. suꝑ ẽ. mͥ

Expanded text:
lugens in infernum. Videns autem eum Smalugens in infernum. Videns autem eum Smaragdus vehementer plorantem, et nullam consolationem accipientem, ait ad eum: Quid turbaris et temetipsum interficis? Nunquid invalida est manus Domini, aut quidquam est Deo difficile? Jam pone finem tristitiae. Recordare quomodo patriarchae Jacob manifestaverit Deus Joseph, quem quasi mortuum lugebat . Sed obsecro te ut per tres dies me non deseras neque derelinquas. Haesitans autem Paphnutius intra semetipsum per triduum, dicens: Forsitan ei Deus revelaverit de me. Tertio autem die dixit ad Smaragdum: Exspectavi sicut rogasti, domine mi frater, tionis ejus, vocavit Paphnutium, et dixit ad eum: Quia omnipotens Deus bene disposuit meam miseriam, et adimplevit desiderium meum, quod ad finem usque viriliter certando perduxi, non mea virtute, sed ejus adjutorio, qui me custodivit ab insidiis inimici: peracto cursu superest mihi
Abbreviated transcription (Latin):
in infirmitate. qua & mortiuis ẽ. Quadã
uero die scđm consuetudinẽ uenit paf¬
nutius inuisere monastertum. & post
orationẽ & salutationẽ frm. dixit seni
Si iubes pater mitte me ⁊ maragdum
uidere: quia ualde desiderat eum
anima mea. Ułocatoq agapito pͣcepit
ei ducere pafnutium ad uisitandum
⁊ maragdum. Introiens pafiutius in
cella ubi eger iacebat. cȩpit osculari¬
eum lacrimans & dicens. Heu mẽ ubi
sunt ꝓmissiones tuȩ: ubi uerba dulcia
qđ michi futurũ uidendũ oculis meis
ꝓmittebas filiam meam: Scce nor
modicam habebam. derelinques nos.
Heu mẽ. quis iam consolabitur senectu¬
tem mean: Ad quẽ ibo. quis mei adui-¬
tor erit. Duplex malũ quod lugeo.
Nxx. & octo anni sunt qđ ꝑdidi filiã
meam. nichil michi de ea reuelatũ ẽ.
quod die noctuq orabam ꝓ ea. nec simi¬
lem illius inueni. Detinet me in cõpa¬
rabilis dolor. Quid sperem amodo. ubi
consolationẽ inueniam. Iam descendã

Expanded text:
in infirmitate, qua et mortuus est. Quadam 367 in infirmitate, qua et mortuus est. Quadam 367 vero die secundum consuetudinem venit Paphnutius invisere monasterium, et post orationem et salutationem fratrum dixit seni: Si jubes, Pater, mitte me Smaragdum videre, quia valde desiderat eum anima mea. Vocatoque Agapito praecepit ei ducere Paphnutium ad visitandum Smaragdum. Introiens Paphnutius in cellam ubi aeger jacebat, coepit eum osculari lacrymans, et dicens: Heu me! ubi sunt promissiones tuae, ubi verba dulcia, quod mihi futuram videndam oculis meis promittebas filiam meam? Ecce non modicam habebam, derelinques nos. Heu me! quis jam consolabitur senectutem meam? Ad quem ibo, quis mei adjutor erit? Duplex malum quod lugeo: triginta et octo anni sunt quod perdidi filiam meam, nihil mihi de ea revelatum est, quod die nocteque orabam, nec similem illius inveni, detinet me incomparabilis dolor. Quid sperem amodo? ubi consolationem inveniam? jam descendam
Abbreviated transcription (Latin):
conscius sepius depͣcatus sũ dñm ut dig.¬
netur dare tibi sufferentiam. & longani.¬
mitatẽ. & quod expedit adimpleat. tã
de tẽ quã & de filia tua. Propter hoc &
frequenter uidere tẽ uolui & conloqui
tecum. ut aliquã consolationẽ ꝑ me hu¬
milem forsitan inuenires. Ułt autẽ non
agnosceretur ꝑ multa conloquia: dixit
ad pafnutium. Uale domine mi. Et
dum recedere uellet pastutius. anima
illius cõpatiebatur illi. facies enĩ eius
pallebat. & replebatur. lacrimis. Prȩ ni¬
mio autẽ ieuinio & diuturna in edia.
sanguine̾ uomebat. Multũ igit᷑ confor¬
tatus pafiuitius in ammonitione eius.
discessit ab ea. Et ueniens ad abbatẽ.
dixit. Redificata ẽ. anima mea de
illo fratre. & ita sum lętus effectus in grã
di ex consolatione eius. tamquã inue¬
nissem filiam meam. ¶omendansq se
orationib abbatis & om̃ium fratrum.
reuersus ẽ in domũ suam magnificans
solitaria . xxͣx. & octo annos. incidit

Expanded text:
conscius, saepius deprecatus Dominum, ut digconscius, saepius deprecatus Dominum, ut dignetur dare tibi sufferentiam et longanimitatem, et quod expedit adimpleat tam de te quam de filia tua. Propter hoc et frequenter te videre volui, et colloqui tecum, ut aliquam consolationem per me humilem forsitan invenires. Ut autem non agnosceretur per multa colloquia, dixit ad Paphnutium: Vale, domine mi. Et dum recedere vellet Paphnutius, anima illius compatiebatur illi, facies ejus pallebat, et replebatur lacrymis. Prae nimio autem jejunio et diuturna inedia sanguinem vomebat. Multum igitur confortatus Paphnutius in admonitione ejus, discessit ab ea. Et veniens ad abbatem, dixit: Aedificata est anima mea de illo fratre, et ita sum laetus effectus in gratia Dei ex consolatione ejus, tanquam invenissem filiam meam. Commendans se in orationibus abbatis et omnium fratrum, reversus est in domum suam, magnificans solitaria triginta et octo annos, incidit
Abbreviated transcription (Latin):
cõmendaus sẽ orationib frm̃. Q na
autẽ die ueniens ad abbatem. ꝓiecit se
ad pedes eiꝰ dicens. Ora ꝓme pater.
quia non possum sufferre dolorem de
filia mea. sed magis ac inagis de die in
diem renouatur & crescit uulnus ieũ
& tribulatur auima mea. Nidens autẽ
eum senex nimis afflictum. dicit ei.
Uis colloquium habere cũ uno fratre spi¬
ritali. qui uenit de palatio theodosi
Ignoraus quod ipsa e&̃ filia sua. Dixit
ei pafnutius. Wolo. Et uocauit abbas
agapitum. dixitq ei. Tolle pafnutium.
& intro due eum in cellã ⁊ maragdi.
Et introduxit eum in cella ⁊ maragdi.
olil ei antea in notescens. ¶ ũ autẽ¬
oꝑibus bonis intentus. qui filiam suam
tamquã mortuam luget. nesciens quid ei
acciderit. & nimia lam̃tatione affligit᷑.
maxime quia unica erat illi. & cum
lacrimis ꝓiecit sẽ abbatis pedib uit per
eius orationes & om̃ium fratrũ ds̃ pate
faceret. Ita & tu roga dm̃ propter eam.
& ego quãuis indignus & malorũ meoꝵ

Expanded text:
s se in orationibus fratrum. Una autem die veniens ad abbatem, projecit se ad pedes ejus, dicens: Ora pro me, Pater, quia non possum sufferre dolorem de filia mea, sed magis ac magis de die in diem renovatur et crescit vulnus meum, et tribulatur anima mea. Videns autem eum senex nimis afflictum, dicit ei: Vis colloquium habere cum uno fratre spirituali, qui venit de palatio Theodosii? ignorans quod ipsa esset filia ejus. Dixit ei Paphnutius: Volo. Et vocavit abbas Agapitum, dixitque ei: Tolle Paphnutium et introduc eum in cellam Smaragdi. Et introduxit eum in cellam Smaragdi, nihil ei antea innotescens. Cum auteribus bonis intentus, qui filiam suam tanquam mortuam luget, nesciens quid ei acciderit, et nimia lamentatione affligitur: maxime quia unica erat illi, et cum lacrymis projecit se ad pedes abbatis, ut per ejus orationes et omnium fratrum Deus patea et tu roga Deum propter eam, et ego, quamvis indignus et malorum meorum
Abbreviated transcription (Latin):
extinxit: Quis spem meã fraudauit:
Quis pulchritudinẽ filiȩ ineę uiolauit:
uis putas agnã meã dissipauit : Qualis
locus talem uultum tegit: Qualis pe¬
lagis captiuam ducit illã imꝑalẽ faci¬
em : Illa generalis constitutio. illa
malorum consolatrix. illa laborantiũ
requies. genentium portus era Terra
terra. ne celes sanguinem meũ. donec¬
uideam quid Eufrosinȩ filiȩ meę conti¬
gerit. H aec & his similia pafnutio ꝓ.¬
sequente. eleuauerunt om̃s qui ad erant
uoces & flebant. ita ut om̃is ciuitas la-
pafnutius nec inueniens consolationẽ.
ꝑrexit ad memoratũ senẽ de quo supra
diximus. & ꝓcidens ad pedes eius dixit.
Peto ne cesses orare. ut inueruatiul ali
oratiar¬

Expanded text:
exstinxit? quis spem meam fraudavit? exstinxit? quis spem meam fraudavit? quis pulchritudinem filiae meae violavit? quis putas lupus agnam meam dissipavit? qualis locus talem vultum tetigit? qualis pelagus captivam ducit illam imperialem faciem? Illa generositatis constitutio, illa malorum consolatrix, illa laborantium requies, gementium portus erat. Terra, terra, nec celes sanguinem meum, donecideam quid Euphrosynae filiae meae contigerit. Haec et his similia Paphnutio prosequente, elevaverunt omnes qui aderant voces, et flebant, ita ut omnis civitas lamePaphnutius, nec inveniens consolationem, perrexit ad memoratum senem, de quo supra diximus, ac procidens ad pedes ejus, dixit: Peto ne cesses 366 orare, ut inveniatur labor orati
Abbreviated transcription (Latin):
mus eam. mane autẽ non cõparuit.
Et putauimꝰ qđ pat̾ illius infantuli qui
eam desponsauerat. uenerit & tulerit
eam. Et misit seruos suos ad domum
illius. & non inuenerunt eam. Audi¬
ens sponsus illius & pater eiꝰ contris.¬
tati sunt ualde. & uenientes ad paf¬
nutium inuenerunt illũ uehementer
afflictum iacentem in terra. & dixerua
ei. N orsitan aliquis seduxit eam. &
fugit cum illo. Statimq serui illius
cum equis ꝑ totam alexandriã missist̃.
Erant autem ibi & naues. intrantesq
in eas requirebant ꝑ uim. Et scrutan.¬
tes monasteria puellarum. heremos
& speluncas ꝑ domos amicorũ & uici.¬
norum & non repertam. tamquã mor¬
tuam lugebant eam. socer nurũ. spon¬
sus sponsã fiebat. pater filiam lugens
dicebat. H eu heu filia dulcissima.
heu me lumen oculorum meorũ. con.¬
solatio mea. Quis meam inuasit faculta.¬
tem: Diuis possessionem sparsit: Quis
mea̾ uineã siccauit: Quis meã lucernã

Expanded text:
mus eam, mane autem non comparuit. mus eam, mane autem non comparuit. Et putavimus quod pater illius infantuli qui eam desponsaverat, venerit et tulerit eam. Et misit servos suos ad domum illius, et non invenerunt eam. Audiens sponsus illius et pater ejus, contristati sunt valde, et venientes ad Paphnutium, invenerunt eum vehementer afflictum, jacentem in terra, et dixerunt ei: Forsitan aliquis seduxit eam, et fugit cum illa. Statimque servi illius cum equis per totam Alexandriam missi sunt. Erant autem ibi et naves, intrantesque in eas requirebant per vim. Et scrutantes monasteria puellarum, eremos, et speluncas, per domos amicorum et vicinorum; et non reperta, tanquam mortuam lugebant eam, socer nurum, sponsus sponsam flebat; pater filiam lugens, dicebat: Heu! heu! filia dulcissima! heu me! oculorum meorum consolatio mea! Quis meam invasit facultatem? quis meam possessionem sparsit? quis vineam meam siccavit? quis meam lucernam
Abbreviated transcription (Latin):
uit ⁊ maragdum & dixit ei Pulebra est
facies tlia fili. infirmis frib. Uolo autẽ
ut sedeas solus in cella tua. & ibi psallas
& ibi manduces. non tamen egressurũ te
inde alicubi. Et p̾cepit agapito ait
p̃pararet cellam solitariam. & in ea den¬
ger& ⁊ marigdus. Pecit autt̾ agapitus
omiã quȩ sibi a patre ition asterii fuerant
imperata. & introduxit ⁊maragdum
in cellã solitariam. Et erat ibi oratio¬
nib uacans. ietunusq & uigiliis nocte ac
die operam dabat. seruiens dño in simpli¬
citate cordis. ita ut miraretur pͣdictus
frater qui eum susceperat. & om̃ib frib
retulit eius constantiam. & om̃s conlau¬
dabant dm̃ qui in infirmitate talia oꝑ.
reuersus e& domi. festinus ingressus ẽ
cubieulũ in quo filia eiꝰ manere solita
erat. & non inuentã. tristis męrensq
effectus cȩpit ꝑ quirere anxuis seruos
& ancillas. quia de sufposina factũ e&̃.
Pueris autem dicentib quia nocte uidi¬

Expanded text:
vit Smaragdum, et dixit ei: Pulchra est vit Smaragdum, et dixit ei: Pulchra est facies, fili, infirmis fratribus; volo autem ut sedeas solus in cella tua, et ibi psallas, et ibi manduces, non tamen egressurum te inde alicubi. Et praecepit Agapito ut praepararet cellam solitariam, et in ea degeret Smaragdus. Fecit autem Agapitus omnia quae sibi a Patre monasterii fuerant imperata, et introduxit Smaragdum in cellam solitariam, et erat ibi orationibus vacans, jejuniisque et vigiliis nocte ac die operam dabat, serviens Domino in simplicitate cordis, ita ut miraretur praedictus frater, qui eum susceperat, et omnibus fratribus retulit ejus constantiam, et omnes collaudabant Deum, qui in infirmitate talia operreversus esset domi, festinus ingressus est cubiculum, in quo filia ejus manere solita erat, et non inventa, tristis moerensque effectus coepit perquirere anxius servos et ancillas quid de Euphrosyna actum esset. Pueris autem dicentibus: Quia nocte vidi