comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
one chaldeoꝵ: in hebreo habet
in hurchesdim. id est in igne
chaldeoꝵ. Tradunt aũc hebrei.
ex hac occasione istiuc modi fa¬
bulã. ꝙ abraham in igue mis¬
sus sit: quia ignem adorare
e igne profug̾it. Quod in seꝙ̃¬
tibus scribit᷑ eoressum esse a¬
ram cum sobole sua de regio
hoc esse qd̾ nũc dicit᷑. mortu¬
us est aram aute conspectuz
thare prĩs sui in t̾ra naciuita
tis sue in igne chaldeoꝵ. ꝙ ui
de licet ignem uolens adorare.
igne consumptꝰ sit. Loquit᷑
aucem postea dũs ad abrahã.
Ego sum qui te eduxi de igne
chaldeoꝵ.
t sumpẜunt abrahã¬
⁊ nachor sibi uxores. Nomẽ
uroris abraham saray: ⁊ nomĩ
uroris nachor. melcha. filia a¬
ram. Pat̾ autem melche. ip̃e ẽ
pater iessac. Aram filiꝰ thare.
frat̾ abraham ⁊ nachoris: duas
filias genuit. melcham. ⁊ sa¬
ray. cognomento iescam. Aĩo¬
nir mori. e quib melchã acce¬
pit uxorem nachor: et saray
abraham. siecdũ quippe int̾ pa¬
truos ⁊ fratrũ filias nuiptie fu¬

Expanded text:
 suae, in Hebraeo habetur in Hur Chesdim, id est, in igne Chaldaeorum. Tradunt autem Hebraei ex hac occasione istiusmodi fabulam, quod Abraham in ignem missus sit, quia ignem adorare e igne profugerit; quod in consequentibus scribitur egressum esse Thare cum sobole sua de regionet hoc esse quod nunc dicitur: Mortuus est Aran ante conspectum Thare patris sui, in terra nativitatis suae in igne Chaldaeorum, quod videlicet ignem nolens adorare, igne consumptus sit. Loquitur autem postea Dominus ad Abram: Ego sum qui te eduxi de igne Chaldaeorum. Et sumpserunt Abram et Nachor sibi uxores. Nomen uxoris Abram, Sarai: et nomen uxoris Nachor, Melcha filia Aran. Pater autem Melchae, ipse est pater Jescae. Aran filius Thare, frater Abraham et Nachor, duas filias genuit, Melcham, et Sarai cognomento Jescan, δυώνυμον. E quibus Melcham accepit uxorem Nachor, et Sarai Abraham: necdum quippe inter patruos, et fratrum filias nuptiae fu
Abbreviated transcription (Latin):
pellare ꝯsueuerũt. Hec itaq
septem gentes quas de iaphet
uenire stirpe memoraui: ad a¬
quilonis partẽ hĩtant.
ilu gomer : aschana. ⁊ ri¬
phan.⁊ gothorma. Ascha¬
na greci reginos uocant. Ri¬
phan paflagonas. gothorma
frigas.
ilu iauan. elisa. ⁊ tharsis. ce¬
chir. ⁊ dodamin. Ab hus di

Expanded text:
pellare consueverunt. Hae itaque pellare consueverunt. Hae itaque septem gentes, quas de Japheth venire stirpe memoravi, aquilonis partem inhabitant. Filii Gomer, Aschenez, et Riphath, et Thogarma. Aschenez Graeci Reginos vocant: Riphath, Paphlagones, Thogarma, Phrygas. ii Javan, Elisa, et Tharsis, Cethim et Dodanim. Ab his di
Abbreviated transcription (Latin):
ilui iaphet: gomer. et ma¬
tubal. ⁊ mosoch. ⁊ hyras. Ia¬
phet filio noe nati sunt septẽ
filui: qui possederunt t̾ram in¬
asia ab aniano ⁊ tharso cylici¬
e coeles. ⁊ cylicie montib. us¬
q ad fluuiũ thanam. in eu¬
ropa uero usq ad gadira. no¬
mina locis ⁊ gentib relinqñ¬
tes: e quibus postea ĩmutata
sunt plurima: cetera perma¬
nent ut fuerunt. Sunt autẽ
gomer galathe. magog scyte.
maday medi. Iauan iones.qui
et greci. unde ⁊ mare iomum.
thubal hiberi. qui et hispani.
a quibus celtiberi: licet quidã
ytalos suspicent᷑. Mosoch capa
septuaginta in t̾pretes captho¬
rum cappadoces arbitrant̾ tỹ¬
ros. thraces. quoꝵ non satis ĩ¬
mutatũ uocabulũ est. Scio
quedam gog ⁊ magog tã de
presenti loco qmͣ de ezechiel.
ad gothoꝵ nuꝑ in t̾ra nr̃a ba¬
chantiũ ystoriam retulisse.
qd̾ utrum uerum sic: p̾lu ip̃i¬
us fine monstrabit᷑. Et certe
gothos om̃s retro erudici. ma¬
gis gotas ꝙͣ gog ⁊ magog. ap¬

Expanded text:
ilii Japhet, Gomer et MaThubal, et Mosoch, et Thiras. Japhet filio Noe nati sunt septem filii, qui possederunt tAsia, ab Amano et Tauro Syriae Cheles et Ciliciae montibus usque ad flumen Thanaim. In Europa, usque ad Gadara nomina locis et gentilibus relinquentes, e quibsunt plurima, caetera permanent ut fuerunt. 38 Nam Gomer, Galatae: Magog, Scythae: Madai, Medi: Javan, Iones, qui et Graeci: unde et mare Ionium. Thubal Iberi, qui et Hispani, a quibus Celtiberi, licet quidam Italos suspieentur. Mosoch, CappadSeptuaginta interpretes, Caphthorim Cappadoces arbitrantur: Thiras, Thraces, quorum non satis immutatum vocabulum est. Scio quemdam Gog et Magog, tam de praesenti loco, quam de Ezechiel, ad Gotthorum nuper in terra nostra bacchantium historiam retulisse, quod utrum verum sit, praelii ipsius fine monstratur. Et certe Gotthos omnes retro eruditi, magis Getas, quam Gog et Magog ap
Abbreviated transcription (Latin):
tam a syris qmͣ ab hebreis ita
ut ap̃ uet̾es dcã fuãt appellat̾.
Hanc macedones qui post alexau¬
drũ in oriente regnarunt: epifa¬
niam nũcupauerũt. nõ nulli an¬
tyochiam ita appellatã putant.
alu licz non uere. tamẽ opini¬
ouẽ suam quasi uerisimili uo¬
cabulo cõsolantes: unnas pri¬
mã ab antyochia mansionem
edessam ꝑgentib applłari pu¬
tant: ⁊ candẽ esse. que apud ue¬
teres dicta sit aemachi.
t fuit t̾minus chananeo¬
rũ a sydone. donec uenias
in gerara.usq ad gazam: ꝑ¬
gentib sodomã ⁊ gomorram.
quia cet̾e ciuitates. sydon uide

Expanded text:
tam a Syris quam ab Hebraeis, ita tam a Syris quam ab Hebraeis, ita ut apud veteres dicta fuerat, appellatur. Hanc Macedones, qui post Alexandrum in Oriente regnaverunt Epiphaniam nuncupaverunt. Nonnulli Antiochiam ita appellatam putant. Alii licet non vere, tamen opinionem suam quasi verisimili vocabulo consolantes, mam ab Antiochia mansionem Edessam pergentibus appellari putant, et eamdem esse quae apud veteres dicta sit Emach. Et fuit terminus Chananaeorum a Sidone, donec venias in Gerara usque ad Gazam pergentibus Sodomam et Gomorrham, quia caeterae civitates, Sido
Abbreviated transcription (Latin):
diuisio: ab eo ꝙ in diebus eius
lingue in babylone diuise sũt.
ectan genuit elmo
Harũ gentium post̾iora noĩa
inuenire non potui. sed usq
in presens quia procul a nob̾
sunt. uel ita uocant᷑ ut pͥmũ:
uł que ĩmutata sint ignorat᷑.
Possed̾unt autem a cofene flu¬
uio omnẽ indie regionẽ que
uocat᷑ hicria.¬

Expanded text:
divisio, ab eo quod in diebus ejus divisio, ab eo quod in diebus ejus linguae in Babylone divisae sunt. JecHarum gentium posteriora nomina invenire non potui, sed usque in praesens, quia procul a nobis sunt, vel ita vocantur ut primum, vel quae mutata sunt ignorantur; possederunt autem a Cofene fluvio omnem Indiae regionem quae vocatur Hieria.
Abbreviated transcription (Latin):
tur filui deoꝵ ad filias hoĩm. ⁊
generabant eis: hu erant for¬
tes a principio. uiri nominati.
pro cadentib siue gygantib:
iolencos int̾pretatus est syma¬
chus. Et angelis aucem ⁊ scõꝵ
liberis: ꝯueint nom̃ cadentũ.
oe uir iustus
pfectus in generatõe sua
deo placuit. Signant̾ ait in ge¬
neracõne sua ut ostende̾t non
iuxta iusticiam ꝯsũmatam:
sed iuxta generatõnis sue eu¬
est qd̃ in hebreo dicit᷑. Noc uir
iustus ꝑfectus erat in genera¬
tionib suis. Cum deo ambu
gla sequebat᷑.
ac tibi archam de liguis
quadratis. Pro quadratis
lionis: bytuminata legimiꝰ
in hebreo.
olligens facies archan: ⁊
in cubito ꝯsũmabis eam
de sũꝑ.Pro eo qd̾ est colligens
facies archam: in hebreo ha¬
let. iueridiauũ facies arche.
eluod manfestius int̾pretat᷑¬

Expanded text:
tur filii deorum ad filias hominum, et tur filii deorum ad filias hominum, et generabant eis: hi erant fortes a principio viri nominati. Pro cadentibus, sive gigantibus, violentos interpretatus est Symmachus. Et angelis autem et sanctorum liberis convenit nomen cadentium. Noe vir justus atque perfectus in generatione sua, Deo placuit. Signanter ait, 316 in generatione sua: ut ostenderet non juxta justitiam consummatam: sed juxta generationis suae jusest quod in Hebraeo dicitur: Noe vir justus, perfectus erat in generationibus suis: cum Deo ambulgia sequebatur. Fac tibi arcam de lignis quadratis. Pro quadratis lignis, bituminata legimus in Hebraeo. Colligens, facies arcam, et in cubito consummabis eam desuper. Pro eo quod est, colligens facies arcam, in Hebraeo habet, meridianum facies arcae, quod man
Abbreviated transcription (Latin):
sponsas eoꝵ cum adultauerint.
ro ne uideret᷑ in eo esse crudel
disset: adiecit. Sed erunt dies e¬
oꝵ: centũ iuginti anni. ħ est
halebunt centũ iuginti ãnos
uita ut multi errant. in centũ
uiguiti annos contracta est:
sed generationi illi centum ui¬
ꝯuici anni ad pñam dati sũt.
S iquidem inuenimꝰ ꝙ post di¬
luuium abrabam iux̾it annos
cencum seꝑtuagnnita quinq:
⁊ ceteri amplius ducentis ⁊ tre¬
centis annis. Quia uero peni¬
tenciam a ge ꝯtempfant: no¬
suit deus tempus expectare decre¬
cum: sed iuguiti annoꝵ spacus
amputatis: induxit diluiuum
anno centesimo agende penitẽ¬
cie destinato.
y gances autem erant suꝑ
t̾ram: in diebus illis. Et
post hec quomͦ ingrediebant᷑ fi¬
lu dei ad filias hominũ.⁊ gene¬
rabant cis: illi erant gyganteᷤ
a scło hoĩes nommnati. In hebre¬
o ita habet. Cadentes erant in t̾¬
ra in dieb illis. id est anna fi
lun. Et post hec ut mo̾dieban¬

Expanded text:
sponsas eorum, cum adulteraverint .sponsas eorum, cum adulteraverint .ro ne videretur in eo esse crudelis, disset, adjecit: Sed erunt dies eorum centum viginti anni. hoc est, habebunt centum viginti annos vita, ut multi errant, in centum viginti annos contracta est: sed generationi illi, centum viginti anni ad poenitentiam dati sunt. Siquidem invenimus, quod post diluvium Abraham vixerit annos centum septuaginta quinque, et caeteri amplius ducentis et trecentis annis. Quia vero poenitentiam agere contempserunt, noluit Deus tempus exspectare decretum: sed viginti annorum spatiis amputatis, induxit diluvium anno centesimo agendae poenitentiae destinato. Gigantes autem erant super terram in diebus illis, et post haec quomodo ingrediebantur filii Dei ad filias hominum, et generabant eis. Illi erant gigantes a saeculo homines nominati. In Hebraeo ita habet: Cadentes erant in terra in diebus illis, id est, ANNAPHILIM  . Et post haec ut ingredieban
Abbreviated transcription (Latin):
identes aucem filu di fi¬
lias hominũ quia bone ⁊
sunt. Ubum hebraicũ. eloym.¬
cõmunis est numeri. ⁊ deu ͨ quip¬
pe. ⁊ dissimilit̾ appellant᷑. Prop¬
t̃ qd̃ aquila plurali numero si¬
lios deoꝵ ausus est dic̾e deos: in¬
telligens scõs siue angelos. De¬
us enim stetit in synagoga de¬
oꝵ: in medio aucem deos discer
di sensũ sequens: ait. uidentes
filui potentium filias homi¬
mu. & reliqua.
t dixit dñs deus. Non ꝑma¬
nebit spc̃ meus in hõibus
istis met̾nuim : quia carnes st̃.
In hebreo scriptum est. non iu¬
dicabit spc̃ meus hoĩes istos in
sempit̾nũ : qm̃ caro sunt. hoc
est. Quia fragilis est i homĩe
conditio: non eos ad et̾nos ser¬
uabo cruciatus. sed hic illis res¬
tituam qd̾ merent᷑. Ergo nõ se¬
ueritatem ut in urĩs codicib le¬
git̾. sed clementiã dei sonat: dũ
peccator hic pro suo scełe uisita¬
tur. Unde ⁊ iratus deus : loquit᷑
ad quosdam. Non uisitabo fili¬
as eoꝵ cum fu̾int fornicate: ⁊

Expanded text:
em filii Dei filias hominum, quia bonae sunt. Verbum Hebraicum ELOcommunis est numeri: et Deus quippe et dii similiter appellantur: propter quod Aquila plurali numero, filios deorum ausus est dicere: Deos intelligens, Sanctos, sive Angelos. Deus enim stetit in synagoga deorum: in medio autem deos discerndi sensum sequens, ait: Videntes filii potentium filias hominum, et reliqua. Et dixit Dominus Deus: Non permanebit spiritus meus in hominibus istis in aeternum, quia carnes sunt. In Hebraeo 315 scriptum est, Non judicabit spiritus meus homines istos in sempiternum, quia caro sunt: hoc est, quia fragilis est in homine conditio, non eos ad aeternos servabo cruciatus: sed hic illis restituam quod merentur. Ergo non severitatem, ut in nostris codicibus legitur, sed clementiam Dei sonat, dum peccator hic pro suo scelere visitatur. Unde et iratus Deus loquitur ad quosdam: Non visitabo filias eorum, cum fuerint fornicatae, et
Abbreviated transcription (Latin):
si sunt de archa: sem. chã.
⁊ iaphet. Frequent̾ seꝑtuagĩ¬
ta int̾pretes nõ ualẽtes hech.
lict̾am que duplicẽ aspiratio¬
nem sonat. in grecum ẜmo¬
nem uerte̾: chi. grecam licte¬
ram addid̾unt ut nos doc̾ent
in istius modi uocabulis aspi¬
rare del̾e. unde ⁊ in presenti
loco cham transtulerunt pro
eo qd̃ est ham: a quo ⁊ egip¬
tus usq hodie egiptioꝵ lui¬
ia ham. dicit᷑.
ilatet deus iaphet: et ha¬
bitet in tab̾naculis sem.
um : a latitudine q̃ iaphet
dicit᷑. lacitudo nomen acce¬
pit. Quod autem ait. ⁊ habi¬
tet in tab̾naclis sem. de no¬
bis ꝓphetat᷑: qui in eruditõ¬
ne ⁊ scientia scripturaꝵ eiec¬
to israele u̾sam̃.
t facti sunt om̃s dieᷤ noe :¬
nongenti quinquagĩta
anui. Ecce post diluuiũ crecẽtis
quinquaginta anns uixit noe:
ex quo ꝑspicuũ est. centũ iugm¬
ti annos generatõm illi ut supͣ

Expanded text:
 Cham, et Japheth. Frequenter Septuaginta Interpretes non valentes HETH   litteram, quae duplicem aspirationem sonat, in Graecum sermonem vertere, chi  χ Graecam litteram addiderunt: ut nos docerent in istiusmodi vocabulis aspirare debere: unde et in praesenti loco, Cham transtulerunt, pro eo quod est HAM, a quo et Aegyptus usque hodie Aegyptiorum lingua HAM dicitur. Dilatet Deus Japheth, et habitet in tabernaculis 317 Sem. um, a latitudine, quae IAPHETH   dicitur, latitudo nomen accepit. Quod autem ait: Et habitet in tabernaculis Sem, de nobis prophetatur, qui in eruditione et scientia Scripturarum, ejecto Israele, versamur. Et facti sunt omnes dies Noe nongenti quinquaginta anni. Ecce post diluvium trecentis quinquaginta annis vixit Noe. Ex quo perspicuum est, centum viginti annos generationi illi, ut supra
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ genuit lamech. Et iux̃ ma¬
chussale postꝙͣ genuit lamech
septingentos octoginta duos
thussalc. anui nongenti sexa¬
Et uixit lamech centum ocro¬
guita duos annos: ⁊ genuit
noe. A die ergo natiuitatis
mathussale usq ad diem ortus
noe : sunt anni trecenti sexa¬
ginta nouem. Hus adde sexcẽ¬
tos annos noe. quia in sexcẽ¬
trsimo uite eus anno dilui
nongentesimo sexagesimo no¬
no anno uite sue mathussalc
mortuus sit. eo anno quo cep̃
esse diluuiũ.
t uocauit nom̃ eius nõe:
dicens. Iste requiesc̾e noᷤ

Expanded text:
et genuit Lamech. Et vixit Maet genuit Lamech. Et vixit Mathusaseptingentos octoginta duos thusalae anni nongenti sexat vixit Lamech centum octoginta duos annos, et genuit Noe. A die ergo nativitatis Mathusalae usque ad diem ortus Noe, sunt anni trecenti sexaginta novem. His adde sexcentos annos Noe: quia in sexcentesimo vitae ejus anno factum nongentesimo sexagesimo nono vitae suae Mathusala mortuus sit, eo anno, quo coepit esse diluvium. Et vocavit nomen ejus Noe, dicens: Iste requiescere nos
Abbreviated transcription (Latin):
genti sexaginta uouẽ: ⁊ mor¬
tuus est. Eamosa questio ⁊ dis¬
putatõne om̃i eccłiaꝵ uentila¬
ta : ꝙ iuxta diligentem suppu¬
tatõem. quatuordecim annos
post diluiuũ mathussale iuxi ͤ¬
se referat᷑. Et enim cum ess
mathussale annoꝵ centũ sexi¬
ginta septem: genuit lamech.
tiuitatis noc. anm uite mat¬
hussale. trecenti quinquagin¬
ta quinq. Sexcentesimo au¬
cem anno uite noc diluuium
factũ est : ac ꝑ hoc habita suppu¬
tatõne ꝑ partes nongentesimo
quinquagesimo quinco anno
mathussale: diluuium fuisse
cõiuncit᷑. Cum autem supͣ non¬
gentis sexaginta nouem annis
uixisse sit dictus: nulli dubiũ
est qͣtuordecim cum annos u¬
xisse post diluuium. Et quomͦ
uerũ est ꝙ octo tm̃ anime.an
archa salue facte sunt: Restat
ergo. ut quomodo in plerisq:
ita ⁊ in hoc sit error in nume¬
ro. Siquidem in hebreis ⁊ sa¬
maritanoꝵ libris ita scriptu
reperi. Et uxit mathussale
centũ occoginta septẽ aunis:

Expanded text:
genti sexagintanovem, et mortuus est. Famosa quaestio, et disputatione omnium Ecclesiarum ventilata, quod juxta diligentem supputationem, quatuordecim annos post diluvium Mathusala vixisse referatur. Etenim cum esset Mathusala annorum centum sexaginta septem, genuit Lamech. tivitatis Noe, anni vitae Mathusalae, trecenti quinquaginta quinque. Sexcentesimo autem anno vitae Noe, diluvium factum est. Ac per hoc, habita supputatione per partes, nongentesimo quinquagesimo quinto anno Mathusalae, diluvium fuisse convincitur. Cum autem supra nongentis sexaginta novem annis vixisse 314 sit dictus, nulli dubium est quatuordecim eum annos vixisse post diluvium. Et quomodo verum est, quod octo tantum animae in arca salvae factae sunt? Restat ergo, ut quomodo in plerisque, ita et in hoc sit error in numero. Siquidem et in Hebraeis et Samaritanorum libris, ita scriptum reperi: Et vixit Mathusala centum octoginta septem annis,
Abbreviated transcription (Latin):
lum ⁊ t̾ram deus facet : ꝑady¬
sum aute condid̾at. Et legit᷑
in hebreo. p̾lantau̾at aute do¬
minus deus paradysum ine¬
den a principio.
omen uni phison. Hunc
esse indie Eluuium gan¬
gen putant. Ibi est carbun¬
culus: ⁊ lapis prasinus. Pro car¬
bunculo ⁊ lapide prasuio Bã¬
tulerunt.
t sumpsit dñs deus hoĩez.
⁊ posuit eum in parady¬
so u̾oluptatis. pro uoluptate
in hebreo habet ẽden. Ip̃i igit᷑
nũc septuaginta: eden inter¬
pretati sunt uoluptatem. Sy
as sonat.
quacũq aucem die comede¬
ris ex eo: morte morieris. me li¬
us int̾pretatus est sẏmachus:
dicens. mortalis eris.
t misit dñs deus. ẽ rõctacin.
suꝑ adam. Pro elccatacin.
idest mentis excessu. in hebreo
habet chardema. qd̾ aquila bca¬
est grauem ⁊ profundum so
sitũ est.¬
oc nũc os ex ossib meis: ⁊
caro ex carne mea. Bec uo¬
cabit̾ mulier: qm̃ ex uiro sup̃¬

Expanded text:
lum et terram Deus faceret, paradilum et terram Deus faceret, paradisum ante condiderat, sicut et legitur in Hebraeo: Plantaverat autem Dominus Deus paradisum in Eden, a principio. Nomen uni Phison. Hunc esse Indiae fluvium Gangen putant. 308 Ubi est carbunculus et lapis prasinus. Pro carbunculo et lapide prasino, βδtulerunt. Et sumpsit Dominus Deus hominem, et posuit eum in paradiso voluptatis. Pro voluptate, in Hebraeo habet EDEN. Ipsi igitur nunc Septuaginta EDEN interpretati sunt voluptatem. Symas sonat. In quacumque autem die comederis ex eo, morte morieris. Melius interpretatus est Symmachus dicens, mortalis eris. Et misit Dominus Deus ecstasim super Adam. Pro ecstasi, id est, mentis excessu, in Hebraeo habetur THARDEMA  , quod Aquila κest, gravem et profundum sopsitum est.oc nunc os ex ossibus meis, et caro de carne mea: haec vocabitur mulier, q
Abbreviated transcription (Latin):
Notandũ ꝙ omĩs cong̾gatio
aquaꝵ. siue salse sint. siue
dulces: iuxta ydioma lĩgue
hebraice maria nũcupentur.
Frustra igit̾ porphirius euãge¬
listas ad faciendũ ignorantibꝰ
r&h mare appellasse calump¬
congregatio. maria nũcupent᷑.
t consũmauit
deus in die sexta opera sua
que fecit. Pro die sexta: ĩ hebre
o diem septimã habet. Arctabi¬
mur igit᷑ iudeos qui de ocio sab¬
bati gloriant᷑. ꝙ iam tuc in pͥn¬
cipio sabbatũ dissolutũ sit: dũ
deus oꝑat᷑ in salbato complẽs
opera sua in eo.⁊ bũdicens ipĩ
diei: quia in illo uniu̾sa com¬
pleuerit.
t plantauit dñs deus ꝑa¬
dysum in eden contra o
bet. id est gan. Porro eden: de
licie int̾pretant᷑. P̾ro quo syma¬
chus transtulit ꝑadysum Flo¬
rencem. Nec non qd̾ sequit̾ cõ¬
tra orientem: in hebreo mec¬
cẽdem scribit᷑. qd̾ aquila posu¬
ordio possumꝰ dic̾e. symachus
non orientem sed pͥncipium
significat. Ex quo manifestiꝰ¬
sime comprobat᷑. ꝙ pͥusqmͣ ce¬

Expanded text:
andum quod omnis congregatio 307 aquarum, sive salsae sint, sive dulces, juxta idioma linguae Hebraicae, maria nuncupentur. Frustra igitur Porphyrius, Evangelistas ad faciendum ignorantibusreth, mare appellasse calumcongregatio maria nuncupentur. Et consummavit Deus in die sexto opera sua quae fecit. Pro die sexto, in Hebraeo habet diem septimum. Arctabimus igitur Judaeos, qui de otio sabbati gloriantur, quod jam tunc in principio sabbatum dissolutum sit, dum Deus operatur in sabbato, complens opera sua in eo, et benedicens ipsi diei: quia in illo universa compleverit. Et plantavit Dominus Deus paradisum in Eden, contra orbet: id est, GAN  , Porro EDEN  . deliciae interpretantur. Pro quo Symmachus transtulit, paradisum florentem. Necnon quod sequitur, contra orientem, in Hebraeo MECEDEM   scribitur, quod Aquila posuordio, possumus dicere. Symmachus non orientem, sed principium significat. Ex quo manifestissime comprobatur, quod priusquam coe
Abbreviated transcription (Latin):
che: uolcus fenestrã intlłigi.
t quieuit aqua: ⁊
reuelate sunt fõtes abys¬
si.⁊ catharacte celi. Pro reuela¬
tis fontib: clausos ⁊ opturatoᷤ
omes int̾pretes tnͣstulerunt.
Et pro eo quod sequit̾. cessauit
aqua suꝑ t̾ram. ⁊ reliqua: scͥp¬
tum est. et reuerse sunt aque de
matricem abyssum reu̾tant᷑.
dies aperuit noc hostium
arche qd̃ fecit: ⁊ emisit coruũ.
Et egressus nou redut ad eũ:
donec siccaret̾ terra. p̾ro hostio
fenestra scripta est in hebreo.
Et de coruo alit̾ dicit᷑. Emisit
coruũ. ⁊ egressus est exiens et
reu̾tens: donec siccarent᷑ aque
de terra.

Expanded text:
olens fenestram intelligi. Et quievit aqua, et revelati sunt fontes abyssi, et cataractae coeli. Pro revelatis fontibus, clausos et obturatos, omnes interpretes transtulerunt. Et pro eo quod sequitur: cessavit aqua super terram, et reliqua, scriptum est, et reversae sunt aquae de matricem abyssum  Al. abyssdies aperuit Noe ostium arcae quod fecit, et emisit corvum, et egressus non rediit ad eum, donec siccarentur fenestra scripta est in Hebraeo, et de corvo aliter dicitur: Emisit corvum, et egressus est exiens non revertens, donec siccarentur aquae de terra.
Abbreviated transcription (Latin):
posuerit eum deus ꝓ abel: prop¬
terea sech. id est positio appella¬
tur. Denq aquila. Et uocauit
inquit nomen eius setħ: dicẽs
quia posuit michi deus semen
alterum.
t uocauit nom̃ euis enos.
iuxta hebree lingue uarieta¬
tem homo uel uir dicit᷑. Et
diũ licet pleriq hebreoꝵ ali¬
ud arbitrent̾: ꝙ tunc pͥmũ in
nomnĩe dnuĩ. ⁊ in siłitudine eius
fabricata sint ydola.

Expanded text:
posuerat eum Deus pro Abel, propposuerat eum Deus pro Abel, propterea SETH, id est, positio appellatur. Denique Aquila: Et vocavit, inquit, nomen ejus Seth, dicens: Quia posuit mihi Deus semen alterum. Et vocavit nomen ejus iuxta propriae linguae varietatem homo vel vir dicitur. Et Domini'; licet plerique Hebraeorum arbitrentur quod tunc primum in nomine Domini et in similitudine eius fabricata sint idola.
Abbreviated transcription (Latin):
in septuaginta int̾pretib fecit
errorem. illud est: quia pccm̃
idest. attath. in hebreo genĩs
masculini est. in greco femini¬
m ⁊ qui int̾pretati sunt: ma ᷤ¬
culino illud ut erat in hebreo
gen̾e transtulerunt.
t dixit chaym ad abel frẽm
suum: sb̾audit᷑. ea que locu¬
tus est dũs. Suꝑfluũ ergo est¬
mĩe reꝑit̾: trauseamꝰ ĩ cãpũ.
minis qui occi¬
derit chaym: septem um¬
dictas ex soluet. Pro septem iun¬
dictis. aquila septemplicit̾ int̾¬
pretatus est. symachus septim̃.
theodotion ꝑ ebdomadam.Muꝑ
epm̃ damasum.
t habitauit in t̾ra naid.
Quod ⁊ septuaginta naid
trinstułunt: in hebreo. nõd. di¬
Id est instabilis et fluctuans.
ac sedis incerte. Non est igit᷑
terra naid. ut uulgus ur̃orũ
putit: sed explet̾ sentencia d̾i.
ꝙ huc atq illuc uagus et pro¬
fugus oberrarit.
t uocauit nom̃ eius seth.
Suscitauit enim mͥ deus
semen aluid pro abel quem oc¬
idest positio dicit᷑. Quia igit᷑

Expanded text:
in Septuaginta interpretibus fecit in Septuaginta interpretibus fecit errorem, illud est: quia peccatum, id est, ATTATH   in Hebraeo generis masculini est, in Graeco feminini. Et qui interpretati sunt, masculino illud ut erat in Hebraeo genere transtulerunt. 312 Et dixit Cain ad Abel fratrem suum. Subauditur ea, quae locutus est Dominus. Sumine reperitur, Transeamus in campum. Omnis qui occiderit Cain, septem vindictas exsolvet. Pro septem vindictis, Aquila septempliciter interpretatus est. Symmachus, septimum. Theodotio, per hebdomadem. Super m Damasum. Et habitavit in terra Naid. Quod Septuaginta Naid transtulerunt, in Hebraeo NOD   diid est, instabilis et fluctuans, ac sedis incertae. Non est igitur terra Naid, ut vulgus nostrorum putat: sed expletur sententia Dei, quod huc atque illuc vagus et profugus oberravit. Et vocavit nomen ejus Seth. Suscitavit enim mihi Deus semen aliud pro Abel, quem ocid est, positio dicitur. Quia igitur
Abbreviated transcription (Latin):
us : Nonne si recce offeras. non
recre autem diuidas. peccasti:
Quiesce.. Ad te com̃sio eius: ⁊
tu dñaberis eius. Necessitate cõ¬
pellim̃: in singulis dutius ĩ¬
morari. Si quidem ⁊ nũc mui¬
to alius in hebreo: ꝙͣ in septu¬
aginta translacorib sensus est.
ait enim deus ad chaym. Qua¬
re irasceris.⁊ quare ꝯcidit nul¬
tus tuus: Nonne si bene eg̾is
dimitret᷑ tibi ⁊ si non bene e¬
geris. ante fores pccm̃ sedebit:
Et ad te societas eius: sed tu
magis dñare eius. Quod autez
⁊ inuidie in frc̃m liuore cruci¬
itũ uultum demittis in t̾ramꝰ
Nonne si bene feceris. dimittet᷑
tibi omne delictum: siue ut
theodocion ait. acceptabłe erit.¬
id est munus tuũ suscipiam.
ut suscepi frĩs tui: Qd si ma¬
le egeris: ilico peccatum aute
uestibulũ tuum sedebit. ⁊ ta¬
li ianitore comitab̾is. uerum
quia liberi arbitru es : mone¬
o ut non tui pccm̃. sed tu pec¬
cato domineris. Quod autem

Expanded text:
us? Nonne si recte offeras, non us? Nonne si recte offeras, non recte autem dividas, peccasti? Quiesce, ad te conversio ejus, et tu dominaberis ejus. Necessitate compellimur in singulis diutius immorari. Siquidem et nunc multo alius in Hebraeo, quam in Septuaginta translatoribus, sensus est. Ait enim Dominus ad Cain: Quare irasceris, et quare concidit tus tuus? Nonne si bene egeris dimittetur tibi? et si non bene egeris, ante fores peccatum tuum sedebit, et ad te societas ejus, sed tu magis dominare ejus. Quod autem et invidiae in fratrem livore cruciatus, vultum demittis in terram? Nonne si bene feceris, dimittetur tibi omne delictum? sive, ut Theodotion ait, acceptabid est, munus tuum suscipiam, ut suscepi fratris tui? Quod si male egeris: illico peccatum ante vestibulum tuum sedebit, et tali janitore comitaberis. Verum quia liberi arbitrii es: moneo ut non tibi peccatum, sed tu peccato domineris. Quod autem
Abbreviated transcription (Latin):
hĩtare fecerit contra ꝑadysui
uoluptatis: sed ꝙ illo eiecto an¬
ce fores ꝑadysi cherubym et
Flãmeum gladium posu̾it:
ad custodiendũ ꝑadysi uesti¬
bulũ. ne quis poss intrare.
t coucepit ⁊ pe¬
perit chaym: ⁊ dixit. Ac¬
quisui siue possedi hoĩem per
deum. Chaym acquisitõ siue
possessio int̾pretat᷑. id est. Ictu¬
exp̾mens ait. catuthi. idest. pꝰ¬
sedi hoĩem ꝑ deum.
t respexit deus suꝑ abel. ⁊
suꝑ mnunera eius: super
chaym autem ⁊ suꝑ sacrifi¬
cia eius non respexit. Et con¬
tristatus est chaym ualde. unde
nera suscepisset deiis. ⁊ sua repu¬
diasset: uisi illa int̾pretatio uera
est quam theodotion posuit. ⁊
sacrificiũ eius. suꝑ chaym uero
⁊ suꝑ sacrificium eius nõ inflã¬
mauit : Ignem autem ad sacri¬
ficium deuorandum solitum ue¬
nire de celo: ⁊ in dedicatione
templi sub salomone legimꝰ.
⁊ quando helyas in moute car¬
melo construxit altare.
t dixit dñs deus ad chaym.
eluare concidit uulcus tu¬

Expanded text:
itare fecerit contra paradisum voluptatis; sed quod illo ejecto ante fores paradisi Cherubim, et flammeum gladium posuerit ad custodiendum paradisi vestibulum, ne quis posset intrare. Et concepit et peperit Cain, et dixit, acquisivi sive possedi hominem per Deum. Cain  , acquisitio, sive possessio interpretatur, id est κτῆexprimens ait, CANITHI  , id est, possedi hominem per Deum. Et respexit Deus super Abel, et super munera ejus: super Cain autem et super sacrificia ejus non respexit, et conristatus est Cain valde. Unde nera suscepisset Deus, et sua repudiasset: nisi illa interpretatio vera est, quam Theodotion 311 posuit. Et sacrificium ejus: super Cain vero, et super sacrificium ejus non inflammavit. Ignem autem ad sacrificium devorandum solitum venire de coelo: et in dedicatione templi sub Salomone legimus, et quando Elias in monte Carmelo construxit altare . Et dixit Dominus ad Cain: Quare concidit vultus tu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ flãmeam rumpheam. que
uertit̾ ad custodiendã uam
lioin uite. Alius multo sen¬
sus in hebreo est: qmͣ hic incł¬
ligit᷑. Ait enm. Et eiecit a¬
dam. haud dubium quin do¬
minꝰ. ⁊ hĩtare fecit aute ꝑa¬
dysum uoluptatis cherubim
⁊ flãmeũ gladiũ. qui uert̾et᷑
⁊ custodirẽt uiam ligni uite.

Expanded text:
 flammeam romphaeam, quae vertitur ad custodiendam viam ligni vitae. Alius multo sensus est in Hebraeo quam hic intelligitur. Ait enim: Et ejecit Adam, haud dubium quin Dominus: Et habitare fecit ante paradisum voluptatis Cherubim, et flammeum gladium, qui verteretur, et custodire
Abbreviated transcription (Latin):
uentrem septuaginta interpre¬
tes addiderunt. Ceterũ in hebre¬
o pectus tm̃ habet: ut callidita¬
tem ⁊ u̾sucias cogitationũ eiꝰ
aperiret. ꝙ omĩs gressus ip̃iꝰ.¬
nequicie esset ⁊ fraudis. E ed̾
⁊ quod sequit᷑. t̾ram mandu¬
cabis : pro terra. afar. scriptũ
est. quod nos fauillam possu¬
mus ⁊ pulu̾em dice.
pse seruabit capud tuum: ⁊ tu
seruabis eius calcaneum. Me¬
lius habet in hebreo. Ip̃e conte¬
eius calcaneum: quia ⁊ gres¬
sus urĩ prepediunt᷑ a colubro:

Expanded text:
Ventrem Septuaginta interpreVentrem Septuaginta interpretes addiderunt: caeterum in Hebraeo pectus tantum habet: ut calliditatem et versutias cogitationum ejus aperiret: quonequitiae esset et fraudis. Sed et id quod sequitur: Terram manducabis: pro terra aphar scriptum est, quod nos favillam possumus et pulverem dicere. Ipse servabit caput tuum, et tu servabis calcaneum ejus; melius habet in Hebraeo: Ipse conteejus calcaneo, quia et nostri gressus praepediuntur a
Abbreviated transcription (Latin):
pellet᷑. quia ex uiro sup̃ta sit:
sed o oirioaotia. in hebreo ẜ¬
mone ẜuat̾ .uir quippe uocat᷑
hĩs. ⁊ mulier hissa. Recte igit̾
ab his. appellata est mulier
hissa. Unde ⁊ symachus pulcre
co uoluit custodire. dicens. ħ
simiꝰ dicr̾. h ec uocabit̾ uirago.
quia ex uiro sumpta est. Porro
io sumpta est. Pocest quippe hĩs
sã. scd̃m uarietatẽ accentus ⁊
issumptio intelligi.
erpens autem erat sapiẽ¬
ram. Pro sapiente in hebreo
habet. arom. quod aquila et
tati sunt: hoc est nequã ⁊ ũ¬
si pellem. Magis itaq ex hoc ũ¬
bo calliditas ⁊ u̾sucia qmͣ sapien¬
tia demonstrat᷑.
t audierunt uocem dũ d̾i
ambulantis in ꝑadyso ad
uesꝑam. In plerisq codicib la¬
tinoꝵ pro eo qd̾ hic posuimꝰ ad
uesꝑam post meridiem: habet.
nem ad u̾bum transferre non
possumꝰ. pro quo in hebreo scͥp¬
diei. Porro thodotion manifes¬
ridiano calore transacto: refii¬
geriũ aure spirantis ostende̾t.
uꝑ pecrus tuũ
⁊ uentrẽ tuum ambulabis.

Expanded text:
uia ex viro sumpta sit: sed etymologia in Hebraeo sermone servatur. Vir quippe vocatur IS  , et mulier ISSA  . Recte igitur ab IS, appellata est mulier ISSA. Unde et Symmachus pulchre co voluit custodire, dicens: Hassumus dicere: Haec vocabitur virago, quia ex viro sumpta est. Porro iro sumpta est. Potest quippe ISSA   secundum varietatem accentus et assumptio intelligi. Serpens autem erat sapienram. Pro sapiente in Hebraeo habetur AROM  , quod Aquila et tati sunt: hoc est, nequam et versipellem. Magis itaque ex hoc verbo calliditas et versutia, quam sapientia demonstratur. Et audierunt vocem Domini Dei ambulantis in paradiso ad vesperam. In plerisque codicibus Latinorum, pro eo quod hic posuimus ad vesperam, post meridiem habet: nem ad verbum transferre non possumus: pro quo in Hebraeo scripdiei. Porro Theodotion manifesmeridiano calore transacto, refrigerium aurae spirantis ostenderet. Super pectus tuum, et ventrem tuum ambulabis.
Abbreviated transcription (Latin):
piper ⁊ poma palmaꝵ rustici
tem sileo. cuius nomẽ si par¬
uũ licet cõꝑon̾e magnis. in¬
eo nonnĩe inuidiosius est: ꝙ
cum in omelus suis quas ad
uulgum loquit᷑ coem̃ edicio¬
nem sequat᷑ in tomis id est
in disputatõne maiori hebra¬
ica ueritate suꝑatus.⁊ suoꝵ
circũdatus agminibus : inter¬
dũ lingue ꝑegrine querit
auxilia. Hoc unũ dico. ꝙ uel¬
lem cum iniudia nominis
eius: bale etiam scĩam scͥp¬
turaꝵ. floccipendens ymagi¬
nebrosis.
Ni principio deus fecit ce¬
lum ⁊ t̾ram. Pleriq estĩant
sicut in alt̾catione quoq ia¬
sonis ⁊ papisci scriptum est.
⁊ t̾cullianus in libro contͣ pra¬
xeam disputat. nec nõ ylariꝰ
in expositõne cuiusdã psalmi
affirmat: in hebreo hab̾i. in
filio fecit deus celum ⁊ t̾ram:
qd̾ falsum esse rei ip̃ius ue
ritas comꝓbat. Nan et sep¬
cuagiuta int̾pretes. ⁊ syma

Expanded text:
piper, et poma palmarum rustici tem sileo, cujus nomen, si parva licet componere magnis, meo nomine invidiosius est, quod cum in homiliis suis, quas ad vulgum loquitur, communem editionem sequatur: in tomis, id est, in disputatione majori, Hebraica veritate superatus, et suorum circumdatus agminibus, interdum linguae peregrinae quaerit auxilia. Hoc unum dico, quod vellem cum invidia nominis ejus habere etiam scientiam Scripturarum, flocci pendens imaginebrosis. In principio fecit Deus coelum et terram. Plerique existimant, sicut in Altercatione quoque Jasonis et Papisci scriptum est, et Tertullianus in libro contra Praxeam disputat: necnon Hilarius in expositione cujusdam Psalmi affirmat, in Hebraeo haberi: In filio fecit Deus coelum et terram: quod falsum esse, ipsius rei veritas comprobat. Nam et Septuaginta Interpretes, et S
Abbreviated transcription (Latin):
tuos. Pro cristicia ⁊ gemigu:
in hebreo dolores ⁊ ꝯceptꝰ ha¬
t ad uirũ ꝯũsio tua. Proꝯ
u̾sione aquila societatẽ:
symachus appetitũ uel impe
aledicta terra in oꝑibꝰ tuis.
Opera hic non ruris colẽ
maledicta humus ꝓꝑter te. et
theodotion. maledĩcta adama.
lata: demonstrat ꝙ ip̃a sit ma¬
ter om̃i iuuentium. Eua quip¬
ꝑe: tranffert̾ in uitam.
t eiecit adam. ⁊ hĩtare

Expanded text:
tuos. Pro tristitia et gemitu, in Hebraeo dolores et conceptus haEt ad virum conversio tua. Pro conversione 310 Aquila, societatem: Symmachus, appetitum vel impetaledicta terra in operibus tuiOpera hic non ruris colendMaledicta humus propter te. Et Theodotion: Maledicta adama ilata, demonstrat, eo quod sit mater omnium viventium. EVA quippe transfertur in vitam. Et ejecit Adam, et habitare
Abbreviated transcription (Latin):
tur: ip̃a primũ ut apud nos
sunt testimonia ꝓponemꝰ. ex
collatione eoꝵ que sequent᷑.
quid in illis aut minus. aut
plus. aut alit̾ sit indicantia.
seq uero seꝑtuaguita int̾p̾¬
tes ut inuidi lac̾ant erroris ar¬
giumꝰ: nec nrm laborem il¬
loꝵ rep̾hensionem pucamꝰ.
cum illi ꝑtolomeo regi ale
xime ea que xpi aduentu
pollicebant᷑: ne uid̾ent᷑ uidei
⁊ alcerum deum cołe. Qd̾ ille
platonis sectator magmi idcir¬
co faciebat: quia unũ deum
cołe dicerent᷑. Sed ⁊ euange¬
liste. dñs quoq nost̃ atq sal¬
uator. nec non ⁊ paulus apłs.
multa quasi de ueteri testam̃¬
to ꝓferunt: que in nr̃s codici¬
bus non halent᷑. suꝑ quibus ĩ
suis locis plemus disserennus.
Ex quo ꝑspicuũ est illa mag̃¬
uera esse exemplaria: que cuin
noui testamenti auctoritate cõ¬
cordant. accedit ad hoc ꝙ iose¬
tm̃ ab eis libros moysi transla¬
tos refert: quos nos quoq ꝯfi¬

Expanded text:
tur, ipsa primum, ut apud nos tur, ipsa primum, ut apud nos sunt, testimonia proponemus, et ex collatione eorum quae sequuntur, quod in illis, aut minus, aut plus, aut aliter sit, indicabimus. Neque vero Septuaginta Interpretum, ut invidi latrant, errores arguimus: nec nostrum laborem, illorum reprehensionem putamus: cum illi Ptolemaeo regi Alexxime ea quae Christi adventum pollicebantur: ne viderentur Judaei et alterum Deum colere: quos ille Platonis sectator magni idcirco faciebat, quia unum Deum colere dicerentur. Sed et Evangelistae, et Dominus quoque noster atque Salvator, necnon et Paulus Apostolus, multa quasi de veteri Testamento proferunt, quae in nostris codicibus non habentur. Super quibus in suis locis plenius disseremus. Ex quo perspicuum est, illa magvera esse exemplaria, quae cum novi Testamenti auctoritate concordant. Accedit ad hoc, quod Josetantum ab eis libros Moysi translatos refert: quos nos quoque confi
Abbreviated transcription (Latin):
eloquentia ꝑtonabat. Semꝑ
enim in propatulo fortitudoe¬
mulos habet: feriuntq sum¬
mos fulgura montes. Me uero
procul ab urbib. foro. litibus.
turbis semotũ: sic quoq ut
quincilianus ait. latentem ĩ¬
uenit inuidia. unde lectorez
obsecro. si quis tam̃ hec quoq
si quis captus amore legec: ut
disposui scriłe. non querat elo¬
quenciã. non oratoꝵ leporem:
sed magis inimicis pro nobis
ip̃e respondeat: nouo operi ue¬
nam cõcedendam. ut enim
nos humiles atq pauꝑcłi. n ͨ
halemus diuitias. nec oblataᷤ
dignam̃ acciꝑe: ita ⁊ illi uo¬
uerint. non posse se noticia
ciis. Studu ergo nrĩ erit. uł
eoꝵ qui de libris hebraicis ua¬
ria suspicant᷑ errores refelłe:
uel ea que in latinis ⁊ grecis
codicib scat̾e uident᷑. auctori¬
tati sue redde: ⁊ emologias
quoq rerum. nominũ. acq
regionũ que in nr̃o ẜmone
non resonant: u̾nacule lin¬
gue explanare racõne. ⁊ quo
facilius emendatio cognosca¬

Expanded text:
eloquentia pertonabat. Semper eloquentia pertonabat. Semper enim in propatulo fortitudo aemulos habet, feriuntque summos Fulmina montes . Me vero procul ab urbibus, foro, litibus, turbis remotum, sic quoque ut Quintilianus ait latentem invenit invidia. Unde lectorem obsecro, . . . . si quis tamen haec quoque, si quis. Captus amore leget, . .disposui scribere, non quaerat eloquentiam, non oratorum leporem; sed magis inimicis pro nobis ipse respondeat, Novo operi veniam concedendam. Ut enim nos humiles atque pauperculi, nec habemus divitias, nec oblatas dignamur accipere: ita et illi noverint, non posse se notitiam tiis. Studii ergo nostri erit, vel eorum, qui de libris Hebraicis varia suspicantur, errores refellere: vel ea quae in Latinis et Graecis codicibus scatere videntur, auctoritati suae reddere; etymologias quoque rerum, nominum atque regionum, quae in nostro sermone non resonant, vernaculae linguae explanare ratione. Et quo facilius emendatio cognosca
Abbreviated transcription (Latin):
ui in principus li¬
broꝵ debebam secu¬
turi operis argu¬
menta ꝓpon̾e: co¬
gor prius respon¬
dere maledictis. terentu quip¬
p̾iam sustinens. qui comedia¬
rũ prologos in defensionẽ sui
scens dabat. urgebat eini lu
cius lanuinus nr̃o lucio simi¬
lis: ⁊ quasi publici erarii poe¬
tam furem criminabat᷑. Hoc
idem passus est ab emulis et
mantuanus uates ut cum
quosdam uersus homeri tnͣs¬
tulisset ad uerbũ: ꝯpilator
ueterũ diceret᷑. Quibus ille
respondit. magnaꝵ eẽ uirt¬
um: claue̾m heituli extorq̃¬
re de maiiu. Sed ⁊ tullius qͥ
in arce eloquentie romane
stetit rex oratoꝵ. ⁊ latine lĩ¬
gue illustrator: repetũdaꝵ
accusat᷑ a grecis. Non mirũ
ergo si contra me paruũ ho¬
mũculũ inmũde sues grum¬
mant. ⁊ pedib margarita
conculcent: cum adũsum
doctissimos iuros. ⁊ qui glori¬
a inuidiã suꝑare debuerant.
liuor exarserit. uerum ħ illis
merito accidit: quoꝵ in thea¬
cris curia contione pro rostris

Expanded text:
ui in principiis librorum debebam secuturi operis argumenta proponere, cogor prius respondere maledictis, Terentii quippiam sustinens, qui comoediarum prologos in defensionem sui scenis dabat. Urgebat enim eum Luscius Lanuinus, nostro Luscio similis, et quasi publici aerarii poetam furem criminabatur. Hoc idem passus est ab aemulis et Mantuanus vates, ut cum quosdam versus Homeri transtulisset ad verbum, compilator veterum diceretur. Quibus ille respondit, magnarum esse virium, clavam Herculi extorquere de manu. Sed et Tullius, qui in arce eloquentiae Romanae stetit, rex oratorum, et Latinae linguae illustrator, repetundarum accusatur a Graecis. Non mirum ergo si contra me parvum homunculum immundae sues grunniant, et pedibus margaritas conculcent, cum adversus doctissimos viros, et qui gloria invidiam superare debuerant, livor exarserit. Verum hoc illis merito accidit, quorum in theatris, curia, concione, pro rostris
Abbreviated transcription (Latin):
nonien eoꝵ adam: id ẽ homo.
Hoĩs autem nomen : tam ui¬
ro ꝙͣ femĩe conuenit.
ixit autem adam ducen
sẽth. Sciendũ ꝙ usq ad dilu¬
uium ubi in nrĩs codicib du¬
centoꝵ ⁊ qd̾ excurrit amiorũ
geniusse quis dicit᷑: ĩ hebreo
habeat. centum annos. et reli¬
quos qui sequnt᷑
uerunt autem dies adam
postqmͣ genuit sech: sep¬
tingenti anni. Quia in ducen¬
tis errau̾at: ꝯsequent̾ hic po¬
suit septingentos cum in he¬
breo hic habeat octingentos:
⁊ supra centum.
t uixit mathussalem ã¬
ni centũ sexagnnta sep¬
ten: ⁊ genuit lamecli. Et ui¬
xit mathussalem postqmͣ ge

Expanded text:
nomen eorum Adam, id est, homo. Hominis autem nomen tam viro quam feminae convenit. Vixit autem Adam ducentjus Seth. Sciendum quod usque ad diluvium, ubi in nostris Codicibus ducentos, et quod excurrit annorum, genuisse quis dicitur, in Hebraeo habeat centum annos, et reliquos qui sequuntur. Fuerunt autem dies Adam postquam genuit Seth, septingenti anni , quia in ducentis erraverant. Consequenter hic posuit septingentos, cum in Hebraeo hic habeat octingentos, et supra centum. Et vixit Mathusala annis centum septuaginta septem, et genuit Lamech. Et vixit Mathusala postq
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ in filio. Magis itaq ẜm sen
tionem de xp̃o accipi potest:
qui tam in ip̃a fronte gene¬
seos que capud libroꝵ oĩm ẽ.
qmͣ eciam in principio ẽuan
geliste. celi et terre conditor
approbat᷑. Unde ⁊ in psalterio
cipio geneseos. Et in euange¬
lio. Ouinia ꝑ ip̃m facta sunt.
⁊ sine ip̃o factũ est nich. Sed¬

Expanded text:
 in filio. Magis itaque secundtionem de Christo accipi potest: qui tam in ipsa fronte Geneseos, quae caput librorum omnium est, quam etiam in principio Joannis Evangelistae, coeli et terrae conditor approbatur. Unde et in Psalterio cipio 306 Geneseos. Et in Evangelio: Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est ni
Abbreviated transcription (Latin):
gio principũ edom. et
ciitas esau in decimo
suo iacob.
Ieliopolis. ciuitas solis in e¬
gipto. pro qua in hebreo sc̃p¬
cũ est.oñ. in qua petesses sa¬
cerdos fuit. memunit huius

Expanded text:
gio principum Edom, et civitas Esau, in decimo suo Jacob. Heliopolis, civitas solis, urbs in Aegypto, pro qua in Hebraeo scriptum est on, in qua Petefres sacerdos fuit. Meminit hujus
Abbreviated transcription (Latin):
non: ubi ppłs isrł gentiũ
simłacra uenerat᷑. Est aũt
locus in suburbanis Ih̾rlm.
anis. ciuitas egipti. sicut
ysaias ⁊ ezechiel scribunt.
Cafnes. ciuitas egipti. Le¬
ge osee. ezechiel. ⁊ ih̾emiã.
In hac hĩtauerũt iudei qui
ob metum babylonioꝵ cum
sherenna fugerant.
rachonitis. regio siue yture¬
a. cuius thetraiches fuit phi¬
lippus. iuxta euangłiu luce.
diximꝰ de hac ⁊ supra. Est au¬
tem trans bostram arabie ci
uitatem in deserco contͣ austͣ¬
lem plagam. quasi ad damas¬
cum respiciens. Huc usq .ũ.
simplicem licr̾am leg̾imus.
Uerum qm̃ que sequnt᷑ apd̾
hebreos nõ ex thech. sed ex
thau. id est ex theca greco

Expanded text:
um simulacra veneratur. Est autem locus in suburbanis Jerusalem. Tanis, civitas Aegypti, sicut Isaias et Ezechiel scribunt. Taphnas, civitas Aegypti. Lege Osee, Ezechiel et Jeremiam. In hac habitaverunt Judaei, qui ob metum Babyloniorum cum Jeremia fugerunt. Trachonitis regio, sive Ituraea, cujus tetrarcha fuit Philippus, juxta Evangelium Lucae. Diximus de hac et supra. Est autem trans Bostram Arabiae 282 civitatem in deserto, contra australem plagam, quasi ad Damascum respiciens. Hucusque per T simplicem litteram legerimus. Verum quoniam quae sequuntur apud Hebraeos, non ex teth, sed ex thau, i
Abbreviated transcription (Latin):
In egipto que helyopo¬
lis grece dicit᷑. id est cuutas
solis. qmͣ edificauerũt filu
isrl. sicut septuaginta int̾p̾¬
tes arbitrant᷑. aliqui ĩ hebre¬
is uolumĩb non habent. et
recte. siquidem anteqm̃ ia¬
cob ingrede̾t᷑ egiptũ erat
extructa iam cuitas. que
⁊ sacerdotẽ habuit. petessem
patrem asseuech.
Or. mons in quo mortuus
est a aron iuxta ciuitatẽ pe

Expanded text:
in Aegypto, quae Heliopolis Graece dicitur, id est, civitas solis, quam aedificaverunt filii Israel, sicut Septuaginta Interpretes arbitrantur. Alioquin in Hebraicis voluminibus non habetur. Et recte: siquidem antequam Jacob ingrederetur Aegyptum, erat exstructa jam civitas, quae et sacerdotem habuit Petefrem, patrem Aseneth. Or, mons in quo mortuus est Aaron, juxta civitatem Pe
Abbreviated transcription (Latin):
C edes. sortis neptalim. ci¬
uitas sacerdotalis ⁊ fugitĩo¬
rũ in galylea suꝑ monte
neptalim. Sed et hanc cxp̃
rex assyrioꝵ. que nunc cyd¬
dissus appellat᷑. in iicesio
tyri millario iũx paneadẽ.
archam. in tribu nepta¬
lim. cuutas seꝑata leuitis.
de iudicum li

Expanded text:
Cedes, sortis Nephthalim, ciCedes, sortis Nephthalim, civitas sacerdotalis ac fugitivorum, in Galilaea super montem Nephthalim. Sed et hanc cepit rex Assyriorum, quae nunc Cidissus appellatur, in vicesimo Tyri milliario juxta Paneadem. Chartham, in tribu Nephthalim, civitas separata Levitis. DE JUDICUM LI
Abbreviated transcription (Latin):
eila. in tribu iuda.
ubi quondã sedit dauid. et
talem plagam eleuthero¬
poleos ꝑgentib chebron qͣ¬
si in occauo miliario: in qͣ
sepulcrũ monstrat᷑ prophe¬
te abacuch.
Iariath baal. ciuitas ia¬
rim in tribu iuda.
ana. in tribu effraim.
ampsaim. ĩ tͥbu efframi.
ane. in tribu manasse.
Cariathiarim. que et ca¬
riathbaal. ciuitas saltuũ.
una de urbib gabaonitaꝵ
ꝑtinens ad tribũ iude. eun¬
tib ab elia diospolim in mi¬
uario nono. De hac fuit uri¬
as ppheta. quem int̾fecit io
ac̾him in iherłm: sicut ihe¬
remias scribit. Med ⁊ in ꝑali¬
pomenon libro filius sobal
appellabat᷑ cariathiarim.
Cision. in tribu ysachar.
separata leuitis.
iorem. Est quippe ⁊ alta mi¬
nor: ad cuius distinctõm m¬
ior hec dicit᷑. Euit autem ca¬
na in tribu aser: ubi domi¬
nus nr̃ atq saluator aquaᷤᷤ
uertit in uinũ: unde ⁊ na¬
thanael uerus israhelita⁊
saluacoris testimonio cõpro
bat᷑. ⁊ est hodie oppidulum
in galylea gentiũ.

Expanded text:
it in tribu Juda, ubi quondam sedit David, quatalem plagam Eleutheropoleos pergentibus Hebron, quasi in octavo milliario, in qua sepulcrum monstratur prophetae Ambacuc. Cariathbaal, civitas Jarim in tribu Juda. Cana, in tribu Ephraim. Campsaim, in tribu Ephraim. Cane, in tribu Manasse. Cariathiarim, quae et Cariathbaal, civitas saltuum, una de urbibus Gabaonitarum pertinens ad tribum Judae, eunab Aelia Diospolim in milliario nono. De hac fuit Urias pachim in Jerusalem, sicut Jeremias scribit. Sed in Paralipomenon libro filius Sobal appellatur CariCision, in tribu Issachar,separata Levitis. jorem est quippe et altera minor, ad cujus distinctionem major haec dicitur. Fuit autem Cana in tribu Aser, ubi Dominus noster atque Salvator aquas vertit in vinum. Unde Nathanael verus Israelita Salvatoris testimonio comprobatur et est hodie oppidulum in Galilaea gentium.
Abbreviated transcription (Latin):
ad quem locũ ionathã
filius saul ueru dirigit milita¬
rib iaculis se excens. Pro quo
aquila ⁊ symachus int̾preta¬
ti sunt lapidem. lic in alio lo¬
co sẏmachus pro hoc. tnrl
Achela. ubi absconditꝰ est
dauid. Nũc uero eccela uilla
dicit᷑. in septimo ab eleuthe
quispiam int̾pretat᷑. ꝓ quo
aquila ⁊ theodotion transtu¬
dic̾e possumꝰ. hunc uł illũ.
porro diligent̾ lector agnos¬
cat. ꝙ in principio quoq li¬
bri huius aliqua ex parte ꝑ¬
striuxi: me nou ouña que
cransfero cõpbare sed idcir¬
co quedã iuxta auccoritate
grecam relinq̃re: qr de hiis
in libris hebraicaꝵ questio¬
nũ plenius disputaui.
sthama. ad quẽ locũ mi
edificauit rex azarias.
math. in ysaia ciitas da¬
masci. qmͣ oppugnauit rex
assyrioꝵ. Memunt huius za¬
charias ⁊ ezechiel. In amos
quoq emach ralba scrib̾r. qd̃
nob̾cũ sonat emath magna.
diximꝰ de hac ⁊ supͣ. ꝙ nobis
uideret᷑ hanc esse eꝑiphanã

Expanded text:
ad quem locum Jonathan filius Saul veru dirigit, militaribus jaculis se exercens. Pro quo Aquila et Symmachus interpretati sunt lapidem, licet in alio loco Symmachus pro hoc τὴν Echela, ubi absconditus est David: nunc vero Eccela villa dicitur in septimo ab Eleutherquispiam interpretatur: pro quo Aquila et Theodotio transtudicere possumus, hunc vel illum. Porro diligens lector agnoscat, quod in principio quoque libri hujus aliqua ex parte perstrinxi, me non omnia quae transfero comprobare: sed idcirco quaedam juxta auctoritatem Graecam relinquere, quia de his in Libris Hebraicarum Quaestionum plenius disputavi. Esthama, ad quem locum misedificavit rex Azarias. Emath, in Isaia civitas Damasci, quam oppugnavit rex Assyriorum. Meminit hujus Zacharias et Ezechiel. In Amos quoque Emath Rabba scribitur quod nobiscum sonat, Emath magna . Diximus de hac et supra, quod nobis videretur hanc esse Epiphaniam
Abbreviated transcription (Latin):
sysarã dimicauit. in tribu
tenẽ non potuit pristinis
cultorib nequaꝙͣ eiectis. Est
autem nũc uilla ꝑgraudie
distans a legione milib tͥb.
Thebes. urbs qmͣ cum oppug¬
naret abymelech: fraginĩe
mole ictus interit. Est autẽ
usq hodie uicus noĩe thebes.
in finib neapoleos ꝑgentib
scythopolim. quasi in t̾cio de¬
cimo eius lapide.
haminatha. Posuimꝰ ⁊ supͣ
banmnã in tribu iuda. d̾ regi

Expanded text:
Sisaram dimicavit, in tribu tenere non potuit, pristinis cultoribus nequaquam ejectis. Est autem nunc villa praegrandis distans a Legione millibus tribus. Thebes, urbs quam cum oppugnaret Abimelech, fragmine molae ictus interiit. Est autem usque hodie vicus nomine 286 Thebes, in finibus Neapoleos pergentibus Scythopolim, quasi in tertio decimo ejus lapide. Thamnatha: posuimus et supra Thamnam, in tribu Juda. DE REG