comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tib nob̾ uener̃ discipłi eiꝰ & abstuler̃ eũ. Hoc ẽ
itaq uelle xp̃m int̾fic̾ȩ : nom̃ resurrectionis
eiꝰ excinguere: ut mendatiũ euangłio p̃ferrat᷑:
Seo sic̃ illud ñ ualuit saul ut in t̾fic̾es đđ. sic
nec hoc potuit regnũ uideoꝵ efficere ut memo¬
riã xp̃i delerte Isti aũt qui de saul uirtute id est
dus eis usus erat agnus: Suia in quo peccatũ ñ
in uenerunt: quasi peccatorẽ ꝑseciti sunt. Nun
ubi dauid sedit: Rama uero in tͥbu beniamin
ciuitas ẽ saulis in sȩxto miliario abhelia adsep¬
tẽ tͥonalẽ plagã c̃tra bethel  meminit huiꝰ & hie¬
remias: Aliã aũt rama ÷ ẽ in tͥbu aser. Nachi¬
oth pulcͥcudo int̾pretat᷑: & rama excelsũ: Bene
gͦ conueniunt hȩc nomina locoꝵ : reb in his expletis
qr ꝓpħarũ dicta: & celsitudinẽ habent scientiȩ. ac ue¬
nũstatẽ locutionis: Misit gͦ saul lictores : ut raꝑent
dauid qđ c̃ uidissent cuneum ꝓpħarũ uaticinantiũ :¬

Expanded text:
enerunt discipuli ejus, et abstulerunt eum: hoc est itaque velle Christum interficere, nomen resurrectionis ejus exstinguere, ut mendacium Evangelio praeferretur. Sed sicut illud non valuit Saul, ut interficeret David, sic nec hoc potuit regnum Judaeorum efficere, ut memoriam Christi deleret. Isti autem qui de Saul virtute, id est dus eis visus erat agnus: quia in quo peccatum non invenerunt, quasi peccatorem persecuti sunt. « Nuubi David sedit. Rama vero in tribu Benjamin civitas est Saulis in sexto milliario ab Helia, ad septentrionalem plagam contra Bethel. Meminit hujus et Jeremias. Alia autem Rama est in tribu Aser, Najoth, pulchritudo interpretatur; et Rama, excelsum. Bene ergo conveniunt haec nomina locorum rebus in his expletis, quia prophetarum dicta et celsitudinem habent scientiae ac venustatem locutionis. « Misit ergo Saul lictores, ut caperent David. Qui cum vidissent cuneum prophetarum vaticinantium, e
Abbreviated transcription (Latin):
rum suum: Uadȩ & affer michi sagitas quas ego ia¬
cio & cȩt̾a : Quid ẽ qđ ionathan dauid seruare uolens
cum ille lateret in agro uixca lapidẽ. ad signum du¬
as iecit sagittas. quȩ puer paruulus lgnorans quid fe¬
Acerit collex̾it & in cuuitatẽ retulit. Nisi qđ̃ dĩ pa¬
ter filiũ suũ unigenitũ quẽ ad salutẽ humani
generis miteendũ de creuerat in littera legis ui¬
deis nescientib absconditum habuerat : dd ergo
absconditus ẽ in agro: id ẽ xp̃s celatus ẽ in mun¬
do: De quo euangłista ioħes dic̃ In mundo erat
& mundus ꝑ ipsũ factus est. & mundus eum ñ
cognouit Iũsta lapidẽ sedebat: quia in tabulis
legis conscriptus erat. ut ẽ illud: Audi isrł dñs
epulas sedens filium eũ mortis essȩ uidicabat:
& iudi̾ca ꝑ fidia in paschȩ epulis conuuans de
nece xp̃i tracꝰ tabat: Cum gͦ inͥ luxisset mane: ue¬
nit ionathas in agrum uyxta placitũ dauid: &
puer paruulus c̃eo: lecit unã sagitã : iecit & aliã.

Expanded text:
rum suum: Vade et affer mihi sagittas quas ego jacio, » etc. Quid est quod Jonathan David servare volens, cum ille lateret in agro juxta lapidem ad signum duas jecit sagittas, quas puer parvulus, ignorans quid fecerit, collegit, et in civitatem retulit: nisi quod Deus Pater Filium suum unigenitum, quem ad salutem humani generis mittendum decreverat, in littera legis, Judaeis nescientibus absconditum habuerat? David ergo absconditus est in agro, id est, Christus relatus est in mundo. De quo evangelista Joannes dicit: « In mundo erat, et mundus per ipsum factus est, et mundus eum non cognovit . » Juxta lapidem sedebat, quia in tabulis legis conscriptus erat, ut est illud: « Audi, Israel,epulas sedens, filium eum mortis esse judicabat. Et Judaica perfidia, in paschae epulis convivans, de nece Christi tractabat. Cum ergo illuxisset mane, venit Jonathas in agrum juxta placitum David, et puer parvulus cum eo. Jecit unam sagittam, jecit et aliam.
Abbreviated transcription (Latin):
cant in fidelitatẽ seu in constantiam uideoꝵ: qͥ
redẽptoris nri semꝑ pietati in gͣti existentes: apd̃
scłi pocestates contra eum in sidiando medita¬
bantur In t̃precat᷑ aũt cheila ad fundã iacta: si¬
ue excollens sibimet Q in psalmo scriptũ ẽ In
circuitu impii ambulant & alibi: Tultus ut¬

Expanded text:
cabant infidelitatem seu inconstantiam Judaeorum, qui cabant infidelitatem seu inconstantiam Judaeorum, qui Redemptoris nostri semper pietati ingrati existentes, apud saeculi potestates contra eum insidiando meditantur. Interpretatur autem Ceila, ad fundam jacta, sive excellens sibimet. Et in psalmo scriptum est: « In circuitu impii ambulant . » Et alibi:
Abbreviated transcription (Latin):
Noli manerȩ in p̃sidio Proficiscere & uadȩ in terrã
uida Miromͦ hic in troducto gad ꝓpła: cũ in p̃¬
cedentib eius nulla facta fuerit mentio Sic itaq
hic in troducit᷑: sic̃ helias ꝓpħa in loco ubi dicio᷑.
& dixit helias testbites de habitatorib galaad Ex¬
Itur in tergentes & in terra polluta : sed in cerram
uida rediret & ibi iusta uoluntatẽ dñi ꝑsecutionẽ¬
A ⁊ inimicoꝵ ferret: Porro eo tempore quo fugerat
abiathar filius achimelech ad dauid: in die illa
ep̾oth secum habens descendat & cet̾a : Ephod illud
erat qđ moises uibente dño fecerat sic̃ & rationalȩ :¬
in quo erat doitrina & ueritas: in quo etiã consu¬
me iuri ceile in manus saul & si descendet ipse
uo cuo Q ait dñs: descendet: Ac si diceret: Si hic
steteris descend& saul: & tradens tȩ uiri cheilȩ in
manus eius: eoꝵ uoluntatẽ: ei indicabat Q me
c̃ eos ipse de manib phylistim eruerto: signifi¬

Expanded text:
Noli manere in praesidio. Proficiscere et vade in terram Juda. Miro modo hic introducitur Gad Propheta, cum in praecedentibus ejus nulla facta fuerit mentio. Sic itaque hic introducitur, sicut Elias Propheta in loco ubi dicitur: Et dixit Elias Thesbites de habitatoribtur inter gentes et in terra polluta, sed in terram Judae rediret, et ibi juxta voluntatem Domi XXIII. « Porro eo tempore quo fugerat Abiathar, filius Abimelech, ad David, in die illa ephod secum habens descenderat, » etc. Ephod illud erat quod Moyses, jubente Domino, fecerat sicut et rationale, in quo erat doctrina et veritas, in quo etiam consume viri Ceilae in manus Saul, et si descendet ipse ominus: Descendet. » Ac si diceret: Si hic sterilis, descendet Saul, et tradent te viri Ceilae in manus ejus, eorum voluntatem ei indicabat. Et mecum eos ipse de manibus Philistim eruerit, signifi
Abbreviated transcription (Latin):
pͥncipi sacerdotũ qui uictor ad cȩlos ascendit.⁊ Xxiii.¬
Nterea dauid c̃ fugeret saul: latere uoluit apuo
regem quendam gech: nomine achis : Sed c̃ gła
euis sic fuisset cõmemorata: Ne ꝑliuorẽ rex ad quẽ
consugerat in eum aliqđ mali machinare᷑: finxit
in saniam : & quasi furore correptus mutaũ os su
Sum: de fluebantq saliuȩ in barbam eiꝰ con̾labe¬
bat᷑ que in manib eoꝵ : & ꝓcidebat ad hostia por¬

Expanded text:
principi sacerdotum, qui victor ad coelos ascendit. Iprincipi sacerdotum, qui victor ad coelos ascendit. Interea David, cum fugeret Saul, latere voluit apud regem quemdam Geth, nomine Achis. Sed cum gloria ejus sic fuisset commemorata, ne per livorem rex ad quem confugerat in eum aliquid mali machinaretur, finxit insaniam, et, quum, defluebantque salivae in barbam ejus, conlabebaturque in manibus eorum, et procidebat ad ostia por
Abbreviated transcription (Latin):
aũt ibi qui dã iur de seruis saul in die illa in cus
in cabͥnacło: & nom̃ eiꝰ doech idumeus in ebreo
habetur obligatus in conspectu dñi. Obligatus idẽ
oech idumeus erat uoto: quo se obligauerat aliqͦt
dieb in tab̾nało dñi in moraturũ & oratiora
uacaturũ: Doech aũt istȩ idumeus qͥ cameloꝵ id
est. infruc tuosi gregis & cortuosi custos erat: & in¬
terp̃tatur motus siuę sollicitus qͥ & ꝑcussit abime¬
lecħ sacerdotẽ magnũ: sã abimelech in c̃pretatuꝵ
frat̃ meus rex: in nomine & gestu uidȩ ꝓditoris
ꝑsonã gestat: ꝑ quẽ fraudẽ cont᷑ redẽptors nr̃m qͥ
uere rex est oꝑatus diabolus: ut eius ꝓdicione fic¬
ta c&iam postea ꝑsecutionẽ eccłia pateret᷑ . & occide¬
rent᷑ quã plurimi discipłi xp̃i & sac̃dotes: & ꝓ nomi¬
ne eius ꝑ secutiones gͣuissimas ꝑferrent Sed in do¬
mo abimelech solus abiathar pͥnceps sac̃ dotũ aꝑse¬
cutorȩ saul in munis ẽ: quia nemo potest nocere xp̃o

Expanded text:
 ibi quidam vir de servis Saul in die illa intus in tabernaculo, et nomen ejus Doeg Idumaeus,. » In Hebraeo habetur, « obligatus in conspectu Domini; » obligatus idem Doeg Idumaeus erat voto, quo se obligaverat aliquot diebus in tabernaculo Domini immoraturum, et orationi vacaturum. Doeg autem iste Idumaeus qui camelorum, id est infructuosi gregis et tortuosi, custos erat, et interpretatur, motus sive sollicitus, qui et percussit Abimelech sacerdotem magnum: nam Abimelech interpretatur frater meus rex  in nomine Judae proditoris personam gestat, per quem fraude contra Redemptorem nostrum, qui vere rex est, operatus diabolus, ut, ejus proditione facta, etiam postea persecutionem Ecclesia pateretur, et occiderentur quamplurimi discipuli Christi, et sacerdotes, et pro nomine ejus persecutiones gravissimas perferrent. Sed in domo Abimelech solus Abiathar princeps sacerdotum a persecutore Saul immunis est, quia nemo potest nocere Christo
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ dũ uiderunt xp̃m ñ agnouer̃: corã qͥbus muta¬
uit ossuum & abiit: Grart eñi ibi p̾cepta legis
carnalia: erat sacrificiũ sct̾m aakon: & postȩa
ipse decorpore & sanguins suo instituit sacrificiũ
scđm ordinẽ melchisedech mutauit ossuũ in sacer¬
dotio: mutauit inp̃ceptis: dans aliud testamentum
euacuata carnali oꝑatione : atq conlapsus ẽ inma¬
nib eoꝵ quando eum conp̃hendentes erucifixer̃: &
ꝓcidebat ad hostiũ portȩ: id est humiliabat ss hoc ẽ
eñi ꝓcęds̃ : usq ad hostum fidei nr̃e: Ostium enim
portȩ: Initium fidei in de in cipit eccłia & ꝑtiento
usq adspeciẽ: & cũ credit ea quȩ ñ uidet. merebitur
illoꝵ ꝑfrui cũ eum faciȩ ad faciẽ uidẽ ceꝑit: Qđ
uero in illo qͣsi furioso saluȩ de currebant᷑ suꝑ bar¬

Expanded text:
um viderunt, non agnoverunt, coram quibus mutavit os suum et abiit. Erant enim ibi praecepta legis carnalia, erat sacrificium secundum Aaron, et postea ipse de corpore et sanguine suo instituit sacrificium secundum ordinem Melchisedech. Mutavit os suum in sacerdotio, mutavit in praeceptis, dans aliud Testamentum, evacuata carnali operatione, atque collapsus est in manibus eorum quando eum comprehendentes crucifixerunt. Et procidebat ad ostium portae, id est humiliabat se. Hoc est enim procidere usque ad ostium fidei nostrae: ostium enim portae, initium est fidei. Inde incipit Ecclesia, et pervenit usque ad speciem. Et cum credit ea quae non videt, merebitur illorum perfrui, eum eum facie ad faciem videre coeperit. Quod vero in illo quasi furioso salivae decurrebant super bar
Abbreviated transcription (Latin):
tionȩ meruimꝰ.⁊ Nlam cum suꝑbientes hereticos
& sacrę scripturȩ sententias deferentes. eius dẽ
uerbis atq sententiis quas ꝓferunt uinciniꝰ:
quasi elatum goliam suo gladio de truncamus¬

Expanded text:
tione meruimus. Nam cum superbientes haereticos tione meruimus. Nam cum superbientes haereticos et sacrae Scripturae sententias deferentes, eisdem verbis atque sententiis quas proferunt vincimus, quasi elatum Goliam suo gladio detruncamus
Abbreviated transcription (Latin):
hoc noster dauid: de iecit diabolum de suis:
quando credebant magi eius: quos ille in manu
habebat: & de quib tetras animas crucide̾bat: con¬
uertunt linguas suas contͣ diabolum & sic go-¬
lis: de gladio suo caput in cidit᷑ Item uir recta
fide plenus: quȩ scĩ solent ad iustic̾iam dȩ putare:
ea ipsa scͥpturȩ sacre quȩ hereticus affert cestimo¬
nia colligit: & erroris eius ꝑanatiam in de con¬
uincit: Cont᷑ nos namq dum sacrȩ legis cestimo¬
nia ad portant : sec̃ nobis afferunt undȩ uincan¬
tur: Undȩ & dauid tẏpum dñi qui uidelices for¬
tis mani in cerp̃tatur: golias uero reuelatus
siue tranꝰ migrans: hereticoꝵ suꝑbiã signans: hoc
rebus locia sunt qđ nos uerbis aꝑimus Golias qͥp¬
pe cum gladio: dauid uero c̃ pera pastoraleͥ ue¬
nit ad prelium: Sed eundem goliam dauid su¬
ꝑans: suo occidit gladio: qđ nos quoq agimus :
qui p̃missi daiud menbra. ex eius fieri digna¬

Expanded text:
hoc noster David, dejecit diabolum de suis, hoc noster David, dejecit diabolum de suis, quando credebant maligni ejus, quos ille in manu habebat, et de quibus caeteras animas trucidabat. Convertunt linguas suas contra diabolum, et sic Goliae de gladio suo caput inciditur. Item vir certa fide plenus, quae sanctis solet ad justitiam computari, ea ipsa Scripturae sacrae, quae haereticus affert, testimonia colligit, et erroris ejus pertinaciam inde convincit. Contra nos namque dum sacrae legis testimonia adportant, secum nobis afferunt unde vincantur. Unde et David typum Domini, qui videlicet fortis manu interpretatur; Golias vero, revelatus sive transmigrans, haereticorum superbiam signans, hoc rebus locuti sunt quod nos verbis aperimus. Golias qpe cum gladio, David vero cum pera pastorali venit ad praelium. Sed eumdem Goliam David superans suo gladio occidit, quod nos quoque agimus, qui promissi David 567 membra ex ejus fieri digna
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ẽ enim in carnę gͣtuitum: ubi mater non-
quęrit acciꝑe seo satagit dare: Hoc mater gͣtis
dat: & contristat᷑ si destt qui accipiat: Iuomodo
gͦ ostendit dauid legẽ sinȩ gr̃a oꝑari non posse.
nisi cum illos lapides quinq quib significat᷑
lex. in libris quinq coniuingere uolens gr̃e :
posuit in uase pastorali quo lac mulgeri consu¬
erat : his armatus ꝓcessit ad uersus goliam suꝑ¬
bum: se iactantem & de se p̃sumentem Tulit
unum lapidẽ & de iecit: diabolum in fronte ꝑ¬
cussit & cecidit ex eo loco corporis: ubi signum
xp̃i non habuit: Hoc quoq licet ad tendasꝰ: quus¬
q lapides posuit: unũ misit. quinq libri electi
sunt : sed unitas uicit: plenitudo gͦ legis caritas:
ut ait apłs: sufferentes in uicem ĩ dilectione:
studentes seruare unitatẽ sp̃s in uincło pacis
Deinde illo ꝑcusso: adq de iecto: gladium eiꝰ
abstulit. & deinde illi caput abscidit: Q fec̃

Expanded text:
Hoc est enim in carne gratuitum, ubi mater non Hoc est enim in carne gratuitum, ubi mater non quaerit accipere, sed satagit dare; hoc mater gratis dat, et contristatur si desit qui accipiat. Quomodo ergo ostendit David legem sine gratia operari non posse, nisi cum illos lapides quinque quibus significabatur lex in libris quinque conjungere volens gratiae, posuit in vase pastorali, quo lac mulgeri consueverat. His armatus processit adversus Goliam superbum, se jactantem et de se praesumentem. Tulit unum lapidem et dejecit diabolum. In fronte percussit, et cecidit in eo loco corporis ubi signum Christi non habuit. Hoc quoque licet attendas. Quinque lapides posuit, unum misit. Quinque libri electi sunt, sed unitas vicit. « Plenitudo ergo legis charitas, ut ait Apostolus: sufferentes invicem in dilectione, studentes servare unitatem spiritus in vinculo pacis . » Deinde, illo percusso atque dejecto, gladium ejus abstulit, et deinde caput abscidit. Et fecit
Abbreviated transcription (Latin):
lapides tulit: deposuit gͦ corporalia saqamenta legis:
quȩ non sunt imposita gentib: deposuit quȩ non
obseruant: Iuia enĩ in ueteri lege & leginus &
non obseruamus: sed tam̃ ad aliquam significatio¬
nẽ p̃missa & posita in cellegimꝰ: Denique hec arma
de posuit tamquam onera sagramentoꝵ ueteris
legis: & ipsam legem accepit: Iuinq enim lapides.
quinq libros moysi significant: Tulit gͦ illos
quinq lapides de flumine : id ẽ de sãculo : Labit᷑
enim mortale seculum: & p̃terfluit quic qͥd ue¬
nit in mundũ : Erant eñi in flumine tamquam
lapides in popło illo pͥmo: epant illic in utiles
& uacalant: nichil ꝓderant: transiebat supͣ. flu¬
uius. S qͥd fec̃ dauid: ut lex ipsa utilis esset: ac¬
cepit̾ grãm: Lex enim sinȩ gr̃a: impleri non
potest: Mlenitudo legis caritas est: quia gͦ gr̃a:
fac̃ legem impleri: Significat᷑ eñĩ gr̃a lacte :

Expanded text:
lapides tulit. Deposuit ergo corporalia sacramenta legis, lapides tulit. Deposuit ergo corporalia sacramenta legis, quae non sunt imposita gentibus. Deposuit quae non observamus. Quia enim in veteri lege et legimus, et non observamus, sed tamen aliquam significationem praemissa et posita intelligimus. Denique haec arma deposuit, tanquam onera sacramentorum veteris legis, et ipsam legem accepit. Quinque enim lapides quinque libros Moysi significant. Tulit ergo illos quinque lapides de flumine, id est, de saeculo. Labitur enim mortale saeculum, et praeterfluit quidquid venit in mundum. Erant enim in flumine, tanquam lapides in populo illo. Primo erant illic inutiles et vacabant, nihil proderant, transibat supra fluvius. Sed quid fecit David, ut lex ipsa utilis esset, accepit gratiam. Lex enim sine gratia impleri non potest. « Plenitudo legis charitas est . » Quia ergo gratia facit legem impleri significatur gratia lacte.
Abbreviated transcription (Latin):
pot̃ Inde eg̃dit̾ de castris scła philistinoꝵ uir
spuriꝰ nomine goliath nimiȩ magnitudinis. Qus
dĩ a timore eiꝰ eripuit: qͥ leonẽ ⁊ ursũ necauit.
Ur sũ uidelicet diabolũ. leonẽ antixp̃m. Alterũ
nunc hominib latent̃ in sidiantẽ: alterum in
posterum manifestissims seuientẽ: Ist̾ȩ dauio in p̃-¬
lio gigantẽ siꝑauit c̃aduersus poptm dei alienigȩ¬
nȩ dimicarent: ꝓuocauit suꝑbia humilitatẽ. pro-¬
uocauit diaboliis xp̃m : Accepit arma bellica sc̃s
daiud: ut ad uersus goliam ꝓcedet: Hȩc arma ꝑe
tatẽ & paruam staturam corporis: portarȩ non ua¬
liut : Abiecit onerantia : accepit quinq lapides
de fluminȩ & posuit in uase pastorali his armra¬
tus: ꝑcessit & uicit: Hoc quidẽ fec̃ ille dauid: sed
simisteria ꝑ scrutem᷑ in dauid xp̃s intelligit᷑ Iui
tempore reuelationis noui testamenti: in sinuandȩ
& cõmendande gr̃ȩ p̃uidens. arma deposuit: quinq

Expanded text:
potest. Inde egreditur, de castris scilicet Philisthinorum, vir spurius, nomine Goliath, nimiae magnitudinis, qui Dei a timore ejus eripuit, qui leonem et ursum necavit; ursum, videlicet diabolum; leonem, Antichristum: alterum nunc hominibus latenter insidiantem, alterum in posterum manifestissime saevientem. Iste David in praelio gigantem superavit, cum adversus populum Dei alienigenae dimicarent. Provocavit superbia humilitatem, provocavit diabolus Christum. Accepit arma bellica sanctus David, ut adversus Goliam procederet. Haec arma per aetatem et parvam staturam corporis portare non valuit, abjecit onerantia, accepit quinque lapides de flumine, et posuit in vase pastorali. His armatus processit et vicit. Hoc quidem ille David. Sed si mysteria perscrutamur, in David Christus intelligitur, qui tempore revelationis Novi Testamenti insinuandae et commendandae gratiae praevidens, arma deposuit, quinque
Abbreviated transcription (Latin):
quasi dulcedine cithare locutionis euangłicȩ trais¬
quillitate reuocent᷑: Nisus ẽ saul dauid psallen¬
tem c̃figere lancea ln parietẽ ÷ & declinauit đđ
a facie saul: Lancea aũt casso uuln̾e : ꝑlata g̃
imparietẽ: Sic & p̃dicante xp̃o euangłium: iu¬
dei meditati sunt ei mortẽ in ferre: Seo dũ ille
alieis ad salutẽ gentiũ uiuus secessit: solã duri¬
custodirent eũ: & interficerent mane : abs¬
cessit aũt dd̾ noc̃te: & fugit atq saluatus ẽ
Cũq uenissent nuntii sauł: in uenerunt statuã
in lec̾to positam & pellẽ pilosam caprarũ ad ca¬
put eiꝰ: Audiamꝰ ergo qd hoc significet: qđ mi¬
serit saul ad custodiendã domũ dauid ut int̾¬
ficeret᷑:. Hoc non ad crucẽ dñi: seo tam̃ ad pas¬
sionem eiꝰ ꝑtinet: Crucifixus eñi xp̃s & mor
domus : ad quã custodiendã misit regnũ uidooꝵ
quando custodes ad hibiti sunt sepulero xp̃i Quo¬
modo gͦ custodita ẽ domus si dauio figurabat xp̃o¬

Expanded text:
lcedine citharae, locutionis evangelicae tranquillitate revocentur. Nisus est Saul David psallentem configere lancea in parietem, et declinavit David a facie Saul. Lancea autem casso vulnere perlata est in parietem. Sic et praedicante Christo Evangelium, Judaei meditati sunt ei mortem inferre. Sed dum ille ab eis ad salutem gentium vivus secessit, solam duricustodirent eum, et interficerent mane. Abscessit autem David nocte, et fugit, atque salvatus est. Cumque venissent nuntii Saul, invenerunt statuam in lecto David positam, et pellem pilosam caprarum ad caput ejus. « Audiamus ergo quid hoc significet, quod miserit Saul ad custodiendam domum David, ut eum interficeret. Hoc non ad crucem Domini, sed tamen ad passionem ejus pertinet: crucifixus enim Christus, ea tanquam domus, ad quam custodiendam misit regnum Judaeorum, quando custodes adhibiti sunt sepulcro Christi. Quomodo ergo custodita est domus, si David figurabat
Abbreviated transcription (Latin):
hamata induebat᷑ Porro pondus lorice eius qͥnq
milia sicloꝵ aeris: & ocreas ereas habebat ineru¬
ribus & clipeus aereus tegebat humeros eius: has¬
tile aut haste eius erat quasi liciatorim gexonꝰ¬
tium Ipsum aut̃ ferrum hastȩ eius. sex̾cents
siclos habebat ferri : & atmiger eius: ante &e¬
debat eum: stansq clamabat ad uersus falan¬
gas ifsrł. : & dicebat eis: quare uenistis parati
ad p̃lium : nunqͥd ego non sum phylisteus. &
uos serui saul: elegicȩ ex uobis uirum & des¬
cendat ad singulare certam̃ : si quiuerit pug

Expanded text:
a induebatur. Porro pondus loricae ejus quinque a induebatur. Porro pondus loricae ejus quinque millia siclorum aeris: et ocreas aereas habebat in cruribus suis: et clypeus aereus tegebat humeros ejus: hastile autem hastae ejus, erat quasi liciatorium texentium: ipsum autem ferrum hastae ejus, sexcentos siclos habebat ferri: et armiger ejus antecedebat eum. Stansque clamabat adversus phalanges Israel, et dicebat eis: Quare venistis parati ad praelium? Numquid ego non sum Philisthaeus, et vos servi Saul? Eligite ex vobis virum, et descendat ad singulare certamen: si quiver
Abbreviated transcription (Latin):
in tͥbu uida uicus grandis ẽ. in daroma hoc ẽ
tur silȩ naum siue gaudium Porro saul &
uiri isrł : congreguati in uallȩ terebinthi: Tere¬
binthus: ẽ in sicimis: sub qua abscondit ia¬
cob ydola iuxta neapolim & direxe¬
runt aciem ad pugnandum contra phylistiim
& cȩt̾a: Hinc iosephus: Post ñ multa si quidẽ tẽꝑa
palestini de nuo congregati: & magnũ siꝑ om̃s is¬
rahelitas exercitum colligentes : in tersechot &
a techa castrametati sunt̃ : contra quos de nuo
Saul ꝓdixit exercitum : & suꝑ quẽdam montẽ
castra ponens: coegit palestinos pͥora quidem
castra relinquere : Ex ad uerso montis quẽ saul
adp̃hend̾at ad uenire: diuisit q eoꝵ exercitus
medius mons qui erat positus in ter eos: Et e
gressus ẽ uir purius de castris phylistinoꝵ nomi¬
ne goliath de goe h: altitudinis sex cubitoꝵ &
palmo. & cassis aereas suꝑ caput eius: & lorica¬

Expanded text:
in tribu Juda vicus grandis est in Daroma, hoc est in tribu Juda vicus grandis est in Daroma, hoc est tur silentium sive gaudium. « Porro Saul et viri Israel congregati in valle Terebinthi. » Terebinthus est in Sichimis, sub qua abscondit Jacob idola juxta Neapolim. « Et direxerunt aciem ad pugnandum contra Philisthiim, » etc. Hinc Josephus: « Post non multa siquidem tempora Palaestini denuo congregati, et magnum super omnes Israelitas exercitum colligentes inter Socho et Azecha castrametati sunt. Contra quos denuo Saul produxit exercitum, et super quemdam montem castra ponens, coegit Palaestinos priora quidem castra relinquere, et ex adverso montis, quem Saul aprehenderat, advenire. Divisitque eorum exercitus medius mons, qui erat positus inter eos. » « Et egressus est vir spurius de castris Philisthinorum, nomine Goliath, de Geth, altitudinis sex cubitorum et palmo, et cassis aerea super caput ejus, et loric
Abbreviated transcription (Latin):
sedabat Quid enim ꝑsaulẽ nisi elatio potenti¬
um: & qͥd ꝑ dauid in nuitur nisi humilis uita
scõꝵ: Cum gͦ saul ab inmundo sp̃u arripit᷑.
dauid canente eius uesania temꝑat᷑ quia eum
sensus potentiũ ꝑelationẽ infurorẽ u̾citur: aig¬
num est ut ad salutẽ mentis quasi dulcedine
cythare. locutionis nr̃ȩ tranquillitate reuocet᷑¬
Sost̃ hec phylistiim agniina sua implium
conduxer̃ in socchod iudȩ : & castra metati st̃
in ter sochoth & zecͦha in finib domnim: So
choch ẽ oppidum in tͥbu uida: Sunt aũt usq
hodie uiculi duo ꝑgentib heliã de elȩutero
poleis in nono miliario uiȩ publice: unus in
monte. & alcer in campo situs: qui soc hoth
nun cupant᷑: Int̾precatur uero ramus ł hu-¬
militas: Azecha ciuitate chananeoꝵ imparte.
reges: Sed & hodiȩ uocatur uilla a zecha: In¬
ter eleuteropolim & eliam: Arecha in cerp̃tat᷑
fortitudo: siuȩ de cipula: duma siue domnum:

Expanded text:
sedabat. Quid enim per Saulem, nisi elatio potentisedabat. Quid enim per Saulem, nisi elatio potentium? et quid per David innuitur, nisi humilis vita sanctorum? Cum ergo Saul ab immundo spiritu arripitur, David canente ejus insania temperatur; quia, cum sensus potentium per elationem in furorem vertitur, dignum est ut ad salutem mentis, quasi dulcedine citharae, locutionis nostrae tranquillitate revocetost haec, Philisthiim agmina sua in praelium conduxerunt in Socho Judae, et castrametati sunt inter Socho et Azecha, in finibus Dommim. » Socho est oppidum in tribu Juda. Sunt autem usque hodie viculi duo pergentibus Aeliam de poli in nono milliario viae publicae: unus in monte, et alter in campo situs, qui Sochoth nuncupantur. Interpretatur vero ramus vel humilitas Azeca, civitas Chananaeorum in parte reges . Sed et hodie vocatur villa Azecha inter Eleutheropolim et Aeliam. Azecha interpretatur fortitudo sive decipula. Duma sive Dommim
Abbreviated transcription (Latin):
eccłis in sinuat unitatẽ: quȩ uariis modis cotidiȩ
resonat. & suauitate mistica modulat᷑ Iste ad¬
huc puer in cẏchara suauiter inmo forciter ca¬
nens: malignum sp̃m qui oꝑabatur in saulȩ
conpescuit: Non qd̾ cythare illius tanta uirtus
erat: seo qđ figura crucis xp̃i quȩ de ligno &
extensions neruoꝵ misticȩ gerebut᷑. ipsaq passio¬
quȩ cantabat᷑ : iam tunc sp̃s demonicos obpͥmebat
Tropolagice aũt hoc facto dauid: ad conpatiendũ
ꝓximo instruim᷑: Plerumq eĩa suꝑbus diues exor¬
tationis blandimento placandus ẽ : quia & plerũq
dura uulnera ꝑlenia fomenta molleseunt: & fu¬
ror in sanoꝵ: sepe ad salutẽ medico blandientȩ
reducitur : cũq eis in dulcedinẽ condescendit̾. las
gor in saniȩ mitigat: Neq enim neglegenter in¬
uendum ẽ. qđ cum saulem sp̃s ad uersus in ua¬
serit: ad p̃hensa dauid cychara: eius uesaniã

Expanded text:
e insinuat unitatem. Quae variis modis quotidie e insinuat unitatem. Quae variis modis quotidie resonat, et suavitate mystica modulatur. 4. Iste adhuc puer in cithara suaviter, imo fortiter canens, malignum spiritum, qui operabatur in Saule, compescuit, non quod citharae illius tanta virtus erat, sed quod figura crucis Christi, quae de ligno et extensione nervorumquae cantabatur, jam tunc spiritus daemoniacos opprimebat. Tropologice autem, hoc facto David ad compatiendum proximo instruimur. Plerumque enim superbus dives exhortationis blandimento placandus est: quia et plerumque dura vulnera per lenia fomenta mollescunt, et furor insanorum saepe ad salutem, medico blandiente, reducitur; cumque eis in dulcguor insaniae mitigatur. Neque enim negligenter intuendum est quod cum Saulem spiritus adversarius invaderet, apprehensa David cithara, ejus insaniam
Abbreviated transcription (Latin):
delicet ꝑlicentiam potestatis iuste : malus autẽ
ꝑdesiderium uoluntatis in iustȩ ⁊Sic & alibi
sciphum abstulissȩs acapite dormientis Non qr
sopor cunc in dño erat ut ipss dormires: sed qr
ille sopor qui tunc homines adprehenderes nu¬
tu dei erat in fusus. Ne daiuid serui eius in eo
loco p̃sentiam sentirent: Dicit᷑ gͦ sp̃s dĩ malus :
hoc est minister dĩ ad faciendum in saul qđ eũ
creatura uero qua conditus erat & potest ate qua
non sua sed dñi om̃ium eqͥtate acceꝑit: dei erio:
Formidari gͥ ñ debet : quia niclo il nisi ꝑmissus
ualet: Nam & in euangłio: expellenda de ho¬
minȩ legio dño dicebat: Si eicisno.s: mittȩ
nos in greg̃ẽ porcoꝵ : Sola gͦ uis illa ti¬
menda ẽ: que cum hostẽ seiuire ꝑmiserit: ei
ad usum iusti uidicis & in iusta illius uoluntas
Sseruit Erat aũt dauio: in canticis musicis erudi¬
tus: diuersoꝵ enuim sonoꝵ rationabilis modatusq
concentus: concordi uarietate conpacta: ordinatȩ̃

Expanded text:
delicet per licentiam potestatis justae, malus autem per desiderium voluntatis injustae. Sic et alibi scyphum abstulisset a capite dormientis; non quia sopor tunc a Domino erat ut ipse dormiret, sed quia ille sopor qui tunc homines apprehenderat, nutu Dei erat infusus, ne David servi ejus in eo loco praesentia sentiretur. Dicitur ergo spiritus Dei malus, hoc est, minister Dei ad faciendum in Saul quod eucreatura vero qua conditus erat, et potestate, quam non sua, sed Domini omnium aequitate acceperat, Dei erat; formidari igitur non debet, quia nihil, nisi permissus, valet. Nam et in Evangelio expellenda de homine Legio Domino dicebat: « Si ejicis nos, mitte nos in gregem porcorum . » Sola ergo vis illa timenda est, quae cum hostem saevire permiserit, ei ad usum justi judicii et injusta illius voluntas servit. Erat autem David in canticis musicis eruditus. Diversorum enim sonorum rationabilis moderatusque concentus, con cordi varietate compacta, ordinate
Abbreviated transcription (Latin):
qͥppe qͥse agnoscunt in angustus uitioꝵ constitutos.
Nec habent latitudirẽ caritatis & obpressi st̃ aere alię¬
no. hoc ẽ censu peocatoꝵ. quẽ ex soluebant diabolo
quando exibuerunt menbra sua seruire iniqͥtati
ad iniqͥtatẽ: necesse ẽ ut amaro sint animo: hoc ẽ.
ut dignȩ penitentiã geru̾as de delictis sius p̃teri¬
tis: & ueniant ad dd̃ ad desid̾atũ uidelieet nr̃m:

Expanded text:
qui se agnoscunt in angustia constitutos vitiorum, nec habent latitudinem charitatis, et oppressi sunt aere alieno, hoc est, censu peccatorum, quem exsolvebant diabolo, quando exhibuerunt membra sua servire iniquitati ad iniquitatem: necesse est ut amaro sint animo, hoc est, ut digne poenitentiam gerant a delictis suis praeteritis, et venient ad David, ad desideratum vid
Abbreviated transcription (Latin):
Spurius dicio᷑ : qui a patre gigantȩ matre uero
gethea natus erat dauio aũt erat filius uiri
efrates debethleem iuda cui nomen erat isai:
qui habebat oct̾o filios: Querit᷑ cur hic oc̾to
filios hab̾e dicat᷑: cum imparali pomenon Non
ampliꝰ quã sepit̃ legant᷑. Qđ ita soluit̃. Nathã¬
itaq ꝓpħã filiũ semaa filii sui quẽ in loco filii
educaueret et nutrierat: int̾ filios ad numerat.
Nã et corã samuele septẽ eius filii legunt᷑ addu¬
eti suisse: et octauis eẽ in pascius. Int̾ qͦs nathan
adductũ fuisse manifestũ ẽ qͥ ⁊ ionathan uocat᷑.
Deq̃ in extrema parte samuelis: dr̃ ꝑcussit aut̃
eũ ionathan filiꝰ sẽmaa: fr̃is dđ. Et notandũ

Expanded text:
Spurius dicitur, quia a patre gigante, matre vero Gethaea natus erat. David autem erat filius viri Ephrataei de Bethlehem Juda, cui nomen erat Isai, qui habebat octo filios. Quaeritur cur hic octo filios habere dicatur, cum in Paralipomenon non amplius quam septem legantur. Quod ita solvitur. Nathan, Prophetam filium Sammaa filii sui, quem in loco filii educaverat et nutrierat, inter filios annumerat: Nam et coram Samuele septem ejus filii leguntur adducti fuisse, et octavus esse in pascuis . Inter quos Nathan adductum fuisse manifestum est, qui et Jonathan vocatur. De quo in extrema parte Samuelis dicitur: Percussit autem eum Jonathan filius Sammaa fratris David . Et notandum,
Abbreviated transcription (Latin):
est : in iudea eñĩ ñ est modo xp̃s ablatus est in de :
nunc gentium greges pascit: Igit recedente asa¬
ul dño ꝓpt̾ in obedientiã: areptus est maligno
lus & cȩt̾a: In hoc loco queri solet de sp̃u qui
agitabat saul : Si dñi cur malus: si malus. cur
dñi dicat᷑: Hȩc sententia duob uerbis conp̾hen¬
sa est: & in deo potestas iuxta: & in diabolo po¬
testas in iusta: Nam idem ẽ sp̃s malus ꝑneqͣssi¬
bolus. ꝓpt̃ ministerium: quia om̃ib etiam spiriti¬
bus malis bene utit᷑ deus: uel ad dampnatio¬
nem : & quã ius malignitas adeo non sit: po¬
testas tam̃ nisi adeo non ẽ. Sic̃ antiquus huma¬
ni generis inimicus quia licet afflictionem iuistoꝵ
semꝑ appetat : iam̃ si ab auctore nr̃o potestatẽ ñ
accipit. ad temptationis araculum nulla tenus
conualescit: Unde & om̃is uoluntas diaboli in¬
iusta ẽ: & tam̃ ꝑmittente deo om̃is potestas ius

Expanded text:
est. In Judaea enim non est modo Christus, ablatus est inde, est. In Judaea enim non est modo Christus, ablatus est inde, nunc gentium greges pascit. Igitur recedente a Saul Domino propter inobedientiam, arreptus est maligno lus, » etc. In hoc libro quaeri solet de spiritu qui agitabat Saul: si Domini, cur malus; si malus, cur Domini dicatur? Haec sententia duobus verbis comprehensa est, et in Deo potestas justa, et in diabolo potestas injusta. Nam idem est spiritus malus per nequissipropter ministerium, quia omnibus et spiritibus malis bene utitur Dominus, vel ad damnationon sit malignitas a Deo, non est testas tamen, nisi a Deo, non est Sicut antiquus humani generis inimicus, quia licet afflictionem justorum semper appetat, tamen si ab auctore nostro potestatem non accipit, ad tentationis articulum nullatenus convalescit. Unde et omnis voluntas diaboli injusta est; et tamen, permittente Deo, omnis pote
Abbreviated transcription (Latin):
ce ad isai baehleemitẽ  ꝓuidi eñi in filiis eius
michi regem & cȩcera᷑: Itaq saule ꝓpt̃ in obȩ¬
dientiam repbato misit ds samuel ad isai : &
sumpto cornu olei unexit in regem dauid Seo
uideamꝰ eundem dauid: quomodo xp̃m ꝓpheti¬
ce significauerit: dauid enĩ interp̃tat̾ nianu
fortis: siue desidabilis: & qͥd fortius leone illo
de tͥbu iuda qui uicit mundum e & qͥd desida¬
bilius illo de quo dicit᷑. ueniet desid̾atus cunc̾¬
cis gentib ungitur iste dauid in regem futurũ.
achrismate appellat᷑  Repbatis septẽ filiis isai
maiorib minimus etate electus ẽ ad regnum:
quia spreto uidaico sacerdotio & regno pͥoris ui¬
delicet popłi qͥ sibbaptismũ scdm legem serua¬
ꝑpetuo functus est : & in regem unctus cuiis
regnũ non habet finem ÷ & cui om̃s gentes. lin¬
gue. & tͥbus seruient: dauid ab officio pastorali
peceoꝵ ad bominum regnum transfertur: Nostet
plebis ablatus est: & in regnũ gentium translatus

Expanded text:
ehemitem, providi enim in filiis ejus mihi regem, » etc. Itaque Saule propter inobedientiam reprobato, misit Deus Samuel ad Isai, et sumpto cornu olei unxit in regem David. Sed videamus eumdem David, quomodo Christum prophetice significaverit. David enim interpretatur manu fortis, sive desiderabilis. Et quid fortius leone illo de tribu Juda , qui vicit mundum? Et quid desiderabilius illo de quo dicitur: « Venit desideratus cunctis gentibus? . » Ungitur iste David in regem futurum, a Chrismate appellatur. Reprobatis septem filiis Isai majoribus, minimus aetate electus est ad regnum. Quia spreto Judaico sacerdotio et regno, prioris videlicet populi, qui sabbatismum secundum legem servaperpetuo functus est, et in regem unctus, cujus regnum non habet finem, et cui omnes gentes, linguae et tribus servient. David ab officio pastorali pecorum ad hominum regnum transfertur. Noster plebis ablatus est, et in regnum gentium translatus
Abbreviated transcription (Latin):
seqͥt᷑ dicens : fuer̃ igit᷑ gentes istȩ timentes
qͥdẽ dm̃: sed nichillominus & ydolis sus ser¬
uientes: Nam & filii eoꝵ. & nepotes sic̃ feoe¬
runt patres sui : ita faciunt usq imp̃sem tẽ
diem: & quia in samaritanoꝵ. ꝑ sona here¬
tici aceppiunt᷑: in p̃dicta sententia illoꝵ
neqͥtia conuenient̃ expͥmit᷑ habent er̃ĩ he

Expanded text:
es quidem Deum, sed nihilominus et idolis suis servientes; nam et filii eorum et nepotes, sicut fecerunt patres sui, ita faciunt usque in praesentem diem. » Et quia in Samaritanorum persona haeretici accipiuntur, in praedicta sententia illorum nequitia convenienter exprimitur. Habent
Abbreviated transcription (Latin):
tur: ꝑleuit itaq ezechias fletu magno : & an¬
tequã egrederet᷑ esaias mediã partẽ atrii:
factus est sermoᷤ ad eum dicens reuerte & dic
etechie duei popłi mei Hȩc dic̃ dñs: ds patris
lacrimã tuã: & ecce sanauite: die tercio ascen¬

Expanded text:
rim. Flevit itaque Ezechias fletu magno. Et anrim. Flevit itaque Ezechias fletu magno. Et antequam egrederetur Esayas mediam partem atrii: factus est sermo Domini ad eum dicens. Revertere: et dic Ezechie duci populi mei: Hec dicit Dominus Deus David lachrymas tuas: et ecce sanavi
Abbreviated transcription (Latin):
simile: & in quib dictis dñs ab in iustis offes¬
dit᷑: in eisdẽ quoq auistis placat᷑: Nam phari¬
seus in gressus cẽplũ: dicebat: leuinobis insab¬
bato: decimas do om̃iũ quȩ possideo : S iusti¬
ficatus magis publicanꝰ. quã ille exiit: E rechi¬
as quoq rex cũ molestia corporis ad flictus ad
extremitatẽ ꝑ uenisset: in oratione cõpunctus.
dĩx : Obsecro dñe : memento quomͦ ambula¬
uerim coram te inueritate & in corde ꝑfecto
Nec tam̃ añs hanc confessionẽ ꝑfectionis eiꝰ
dexperit. aut renuit: quẽ mox in sius p̃cibus
exaudiuit : Ecce pharisseus se ustificauit in
oꝑe: etechias iustũ asseruit &iam in cogitatio¬
ne: Atq unde ille offendit: in de iste dñm pla¬
cauit :Cur itaq hoc nisi quia om̃ips ds̃ singu¬
loꝵ uerba ac cogitationes penssat: & in eius
aurib suꝑba ñ sunt: quȩ humili corde ꝓferus¬

Expanded text:
simile longe, et in quibus dictis Dominus ab injustis offensimile longe, et in quibus dictis Dominus ab injustis offenditur in eisdem quoquus ingressus templum dicebat: « Jejuno bis in sabbato, decimas do omnium quae possideo. Sed justificatus magis publicanus, quam ille exiit . » Ezechias quoque rex cum molestia corporis afflictus ad extremitatem pervenisset, in oratione compunctus dixit: « Obsecro, Domine, memento quomodo ambulaverim coram te in veritate et in corde perfecto; » nec tamen Dominus hanc confessionem perfectionis ejus despexit aut renuit, quem mox in suis precibus exaudivit. Ecce Pharisaeus se justificavit in opere. Ezechias justum se asseruit etiam in cogitatione, atque unde ille offendit, inde iste Dominum placavit. Cur itaque hoc, nisi quia omnipotens Deus singulorum verba ac cogitationes pensat; et in ejus auribus superba non sunt, quae humili corde proferun
Abbreviated transcription (Latin):
dñe : memento quomͦ ambulauerim corã
te inueritate : & in corde ꝑfecto & qđ placi¬
tũ ẽ coram te fecerim felix conscientia: quȩ
adᷤ flictionis cempore bonoꝵ oꝑum recorda
bitur purũ babere secor : qđ ita soluitur.
ꝑfectionẽ cordis in eo nunc dici: qđ ydola
distruxerit : templi ualuas aperuerit : ser¬
pentẽ eneum cõminuerit: & cgt̾̃a fecerit
quȩ scriptura cõmemorat: Plerũq uisti
aliqͥbus necessitatib ad flicti sua oꝑa co¬
gunt᷑ fateri : seo cum eoꝵ dic̾ta in iusti
audiunt: hȩc ꝑelationẽ potuis quã ꝑ ue¬
ritatẽ existimant ꝓlata  Ex suis eni cor¬
dib uerba iuistoꝵ pensant: & diei humilitõ
posse uera bona ñ estimant: sic̃ gͣuis culpa est.
sibi hoc hominẽ arrogare qđ ñ est: sic plerũq
culpa nulla ẽ. si humilit̾ bonũ dicat qđ ẽ
Unde sepe contingit: ut iusti & in iusti habe¬
ant uera similia: sed tam̃ cor semꝑ longe dis¬

Expanded text:
Domine, memento quomodo ambulaverim coram Domine, memento quomodo ambulaverim coram te in veritate, et in corde perfecto, et quod placitum est coram te fecerim. » Felix conscientia quae afflictionis tempore bonorum operum recordatbitur purum se habere cor ? » quod ita solvitur: perfectionem cordis in eo nunc dici, quod idola destruxerit, templi quoque valvas aperuerit, serpentem aeneum comminuerit, et caetera fecerit quae Scriptura commemorat. Plerumque aliquibus justi necessitatibus afflicti sua opera coguntur fateri, sed cum eorum dicta injusti audiunt haec per elationem potius quam per veritatem existimant prolata. Ex suis enim cordibus verba justorum pensant, et dici humiliter posse vera bona non aestimant. Sicut gravis culpa est sibi hoc hominem arrogare quod non est, sic plerumque culpa nulla est si humiliter bonum dicat quod est. Unde saepe contingit ut justi et injusti habeant verba similia, sed tamen cor semper dis
Abbreviated transcription (Latin):
uitã addidit omĩps ds̃: cũ eum mori ꝑmi¬
sit. Tunc p̃scuut ẽẽ moriturũ: Qua in re
questio oritur quomꝰ ei a ꝓpħa dicit᷑: dispo¬
ne domui cuȩ quia morieris tu & ñ uiues
cui cũ mortis sententia dic̾ta ẽ : ꝓtinus adeiᷤ
in stituta conuulsa sunt. quia ut exlargita¬
te dei anni uitȩ crescerent hoc quoq ante scła
p̃fixũ fuit atq spatiũ uitȩ qđ in opinate
foris ẽ additũ: sine augniento p̾scientie fuit
in cus statutũ Qui conuerat faciẽ suam
ad parietẽ : & orauit dñm dicens: Conuerat
q etechias faciẽ suã ad parietẽ: quia ad tem¬
plũ ire ñ poterat Ad parietẽ aũt templi : uix¬
ta qđ salomon palatiũ excruxerat: uel ab¬
solute ad parietẽ: ne lacrimas suas adsides¬
tib ostentare uideret᷑ aut certe iuxta hiere¬
miã ad corsuũ : qui cir idẽ parietẽ cor appel
lat: ut tota mente dñm p̃caret᷑. Obsecro

Expanded text:
vitam addidit omnipotens Deus; cum eum mori permivitam addidit omnipotens Deus; cum eum mori permisit, tunc praescivit esse moriturum: qua in re quaestio oritur, quomodo ei a Propheta dicitur: « Dispone domui tuae quiaCui cum mortis sententia dicta est, protinus ad ejus instituta convulsa sunt, quia ut ex largitate Dei anni vitae crescerent, hoc quoque ante saecula praefixum fuit, atque spatium vitae, quod inopinate foris est additum, sine augmento praescientiae fuit intus statutum. « Qui convertit faciem suam ad parietem, que Ezechias faciem suam ad parietem, quia ad templum ire non poterat. Ad parietem autem templi juxta quod Salomon palatium exstruxerat: vel absolute ad parietem, ne lacrymas suas assidentibus ostentare videretur. Aut certe juxta Jeremiam ad cor suum, quiObsecro,
Abbreviated transcription (Latin):
tue: morieris enĩ & non uiues Ne leuaret᷑
cor et echiae post in credibiles triumphos &
de media captiuitate uic̃toriã: infirmitate
corporis uisitat᷑. & audit se esse moriturũ:
ut conu̾sus ad dñm flec̃tat sententiã eiꝰ qđ
quidẽ & in iona ꝓpħa legimꝰ . & in cõminatio¬
nib contͣ dauid quȩ dicunt᷑ futura nec fac̾ta
sunt: non deomutante sententiã: sed ꝓuo¬
cante. humanũ genus ad noticiã suiꝰ peniteis
om̃ĩb fiunt absq om̃ãpotentis dei occulto
consilio ueniunt: Nam cunc̃ta deus secutu¬
ra p̾beiens ante. scła de creuit : qualit̃ ꝑscła
disponant᷑. Scatutũ qͥppe iam hominib ẽ.
ł quantũ buiꝰ mundi ꝓsꝑitas sequat᷑ : quantũ
ad uersitatis feritaq feridit: ne elect̾os eiꝰ
aut in mod̾ata ꝓsꝑitas eleuet aut nimia
ad uersitas gͣuet statutũ quoq ẽ. quantũ
in ipsa uita mortali temꝑalit̃ uiuatur.
Nam & si annos quindeci e techiȩ regiad

Expanded text:
tuae, morieris enim tu, et non vives. » Ne elevaretur tuae, morieris enim tu, et non vives. » Ne elevaretur cor Ezechiae, post incredibiles triumphos, et de media captivitate victoriam, infirmitate corporis visitatur, et audit se esse moriturum. Ut conversus ad Dominum flectat sententiam ejus. Quod quidem et in Jona propheta legimus, et in comminationibus contra David, quae dicuntur futura, nec facta sunt, non Deo mutante sententiam, sed provocante humanum genus ad notitiam sui. Dominushominibus fiunt absque omnipotentis Dei occulto consilio veniunt. Nam cuncta Deus secutura praesciens, ante saecula decrevit qualiter per saecula disponantur. Statutum quippe jam homini est, vel quanadversitatis feritas feriat, nec electos ejus, aut immoderata prosperitas elevet, aut nimia adversitas gravet. Statutum quoque est, quantum in ipsa vita mortali temporaliter vivatur, nam etsi annos quindecim Ezechiae regi ad
Abbreviated transcription (Latin):
indectm aegypti seruat᷑ plagis ut nouissim
ꝑeat : qđ & iste passurus ẽ: Cum eñi reuersus
ẽẽt. in nineuen urbẽ pͥmã regra sui: & adora¬
ret in templo nesrach deũ suũ quasi iuctoriã¬
de hostib reportaret : & delubrũ ydoli sui
trunphans & gͣtulabundꝰ incederet: contẽp¬
tor ueri dei infano falsi numinis trucidat᷑:
ram ararath qđ intellegit᷑ armeniȩ: succes¬
sit in patris loc̃ a saraddon: quẽ scriptura tes¬
tatur mississe habitatores samarias: ne ter¬
ra maneret inculta: Ararath aũt regio ln
armenia cãpestris ẽ: ꝑ quã araxes fluit incre¬
dibilis ubertatis. ad radices cauri montis :
qui usq illuc excendit᷑: Ergo & arca in qua
liberatus ẽ cũ liberis suis: cessante diluuio
non ad montes generalit̾ armeniae delata
ẽ. qͥ appellant᷑ ararath: seo admontes cauri al¬
cissimos qui ararath inminent cãpis
IN diebus illis egrotauit etechias usq ad

Expanded text:
in decem Aegypti servatur plagis, ut novissimus in decem Aegypti servatur plagis, ut novissimus pereat, quod et iste passurus est. Cum enim reversus esset in Ninivem, urbem primam regni sui, et adoraret in templo Nesroch deude hostibus reportaret, et delubrum idoli sui triumphans et gratulabundus incederet, contemptor veri Dei in fano falsi numinis trucidatur,ram Ararath, quod intelligitur Armeniae, successit in patris locum Asarhaddon, quem Scriptura testatur misisse habitatores Samariae. Successit, ne terra maneret inculta. Ararath autem regio in Armenia campestris est, per quam Araxes fluit incredibilis ubertatis ad radices Tauri montis, qui usque illuc extenditur. Ergo et arca in qua liberatus est Noe cum liberis suis cessante diluvio, non ad montes generaliter Armeniae delata est, quae appellantur Ararath. Sed ad montes Tauri altissimos, qui Ararath imminent campis. In diebus illis aegrotavit Ezechias usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝑcussit castra assirioꝵ centũ oc̾toginta qͥnq
milia: Cumq diluculo surrexisset : uidit om¬
nia corꝑa mortuoꝵ. & recedens abiit: Centũ
octognita qͥnq milia fortissimoꝵ uiroꝵ abu¬
no angelo una nocte cedunt᷑. & absq uulne¬
rib occisoꝵ mors seua discurrit excludens
corꝑib animas dñi uoluntate: suꝑ quo in pa¬
ralipomenon legit᷑  & misit dñs angłm : qui
ꝑcussit omnẽ uirũ robustũ & bellatorẽ & prus¬
cipẽ exercitus regis assyrioꝵ: reuersusq ẽ. cũ
ignominia in terrã suã: Qui id circo serua¬
tus ẽ ut sciret potentiã dei & blasphemantia
ora cõprimeret : fieretq testis illius maies¬
tatis. quẽ paulo ante contempserat: Et reu̾¬
sus ẽ sennacherib rex̾ assirioꝵ: & mansit in
nineue: Cũq ad oraret imt̾eplo nesarach dm̃
suũ: ad remelech & sarasas filii eius ꝑcusser̃
eũ gladio fuger̾q int̾ram armenioꝵ: & reg¬
nauit esaraddon filius eiꝰ ꝓeo : Pharao quoq

Expanded text:
cussit in castris Assyriorum centum octoginta quinque millia. Cumque diluculo surrexisset, vidit omnia corpora mortuorum, et recedens abiit. » Centum octoginta quinque millia fortissimorum virorum ab uno angelo una nocte caeduntur, et absque vulneribus occisorum mors saeva discurrit, excludens a corporibus animas, Domini voluntate. Super quo in Paralipomenon legitur: « Et misit Dominus Angelum suum qui percussit omnem virum robustum, et bellatorem et principem exercitus regis Assyriorum. Reversusque est cum ignominia in terram suam . » Qui idcirco servatus est, ut sciret potentiam Dei, et blasphemantia ora comprimeret, fieretque testis illius majestatis, quem paulo ante contempserat. « Et reversus est Sennacherib rex Assyriorum, et mansit in Ninive. Cumque adoraret in templo Nesrach Deum sueum gladio fugeruntque in terram Armeniorum, et regnavit Asarhadon filius ejus pro eo. » Pharao quoque
Abbreviated transcription (Latin):
rat eñi rectũ uixta omĩa quȩ fec̃ dauid pat̃
eus: & audit᷑ eius oratio uident᷑q lacrimȩ:
qm̃ ambulauerat corã dño in ueritate & in
corde ꝑ fecto: & fleuerat fletu magno: & qđ
placitũ erat in oculis eius fecerat: Ao diciunt᷑¬
q qͥndecim anni ad uitã quos ille ñ postula¬
uerat: & in suꝑuiuente eo regni securitas re¬
ꝓmittt᷑ sin aũt ut qͥdã prtant in corpore
uiuere cõdẽpnatio ẽ : & iuxta illud qđ dicit᷑¬
reuertere anima meã in reqͥem tuã: & in alio
loco educ de carcere animã meã. optanda
ẽ mors ut de carcere lib̾em᷑: quomͦ nunc
dñs donat ꝓbeneficio: ut qui lib̾andus erat:
ad hur qͥdecim annis uiuat incarcere:
Dixit q esaias: a ferte massam ficoꝵ: Quã
cũ ad culissent & posuissent suꝑ ulcus eius. cu¬

Expanded text:
rat enim certrat enim cert ejus oratio, videnturque lacrymae, quoniam ambulaverat coram Domino in veritate, et in corde perfecto, et fleverat fletu magno, et quod placitum erat in oculis ejus fecerat. Adjiciunturque quindecim anni ad vitam, quos ille non postulaverat, et insuper, vivente eo, regni securitas repromittitur. Sin autem ut quidam putant in corpore vivere condemnatio est, et juxta illud quod dicitRevertere, anima mea, in requiem tuam. » Et in alio loco: « Educ de carcere animam meam, » optanda est mos, ut de carcere liberemur quomodo nunc donat pro beneficio, ut qui liberandus erat adhuc quindecim annis vivat in carcere? « Dixitque Isaias: Afferte massam ficorum: quam cum attulissent