comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nere dignatus es. In cuiꝰ sententiȩ ñ
consensionẽ s simulationẽ. timore pe¬
trus inciderat᷑. ut de illa paulus ue¬
rissime seriberet. qd̃ eũ uidiss ñ recte
ingredientẽ ad ueritatẽ eugłii: eiq
uerissime diceret. qd̾̃ gentes uidaira¬
re cogebat. qd̃ paulus utiq ñ cogebat:
ob hoc illa uetera ueracit᷑ ubi opꝰ eẽt
obseruans. ut dãpnanda ñ esse monstͤ¬
ret: p̃dicans tam̃ instant̃ ñ eis s re-¬
uelata grã fidĩ.saluos fieri credentes:
ne ad ea quamquã uelut necessaria
suscipienda cõpelleret. Sic aũt cre¬
do apłm paulũ ueracit̃ cuncta illa
gessisse: nec tanm̃ nunc quẽquã factũ
ex iudõ. xp̃ianum. uł cogo uł sino ta-¬
lia ueracit̾ celebrare: sicut nec tu eui
uidetur paulus ea simulasse. cogis istũ
uł sinis talia simulare. Anuis ut etiã
ego dicam hanc ẽẽ summã questionsˢ.
crificia offerant. quȩ obtulit paulus:

Expanded text:
nere dignatus es. in cuius sententiae non nere dignatus es. in cuius sententiae non consensionem, sed simula tionem timore Petrus inciderat, ut de illo Paulus uerissime scriberet, quod eum uidisset non recte ingredientem ad ueritatem euangelii, eique uerissime diceret, quod gentes iudaizare cogebat. quod Paulus utique non cogebat ob hoc illa uetera ueraciter, ubi opus esset, obseruans, ut damnanda non esse monstraret, praedicans tamen instanter non eis, sed reuelata gratia fidei saluos fieri fideles, ne ad ea quemquam uelut necessaria suscipienda conpelleret. sic autem credo apostolum Paulum ueraciter cuncta illa gessisse nec tamen nunc quemquam factum ex Iudaeo Christianum uel cogo uel sino talia ueraciter celebrare, sicut nec tu, cui uidetur Paulus ea simulasse, cogis istum uel sinis talia simulare. An uis; ut etiam ego dicam hanc esse summam quaestionis,crificia offerant, quae obtulit Paulus;
Abbreviated transcription (Latin):
gere sinas eis dictũ. si circũcidamini:
qui ꝑꝑt̾e̾a uolebant circũcidi: qd ali¬
ter se putabant in xp̃o saluos ẽẽ nos
posse. Hoc gͦ animo. hac uoluntate. is
a: gͦ xp̃c gratis mortuus ẽ. Hoc de¬
clarat: & qd̃ ipse cõmemor asti. Eua-¬
cuati estis a xp̃o. Qui in lege iusti¬
ficamini: a gr̃ã exeidistis. Illos itaq
arguit. qͥ se iustificari in lege crede¬
bant: ñ qui legituma illa in eiꝰ hono¬
re a quo mandata st̃ obseruabant:
intelligentes ce qͥa p̾nuntiandȩ ue¬
ritatis ratione mandata sint. &e qͦusq
debeant ꝑdurareᷤ. Ynde ẽ illud qd̃ ait.
Si spũ ducimini: ñ adhuc estis sub lege.
Unde uelut colligis apparet. qͥ sub lege
est ñ dispensatiue ut nrõs putas uo¬
luisse maiores:. s uere ut ego intelligo
questio. qͥd sit ẽẽ sub lege: sic quẽadmo
sacrificia quȩ tc̃ facta a patrib. nẽ a
hoc ipsũ qd̾ lex dicit ñ concupisces.
qd̃ fatemur certe. xꝑianos obserua

Expanded text:
gere sinas eis dictum \'si circumcidamini\', gere sinas eis dictum \'si circumcidamini\', qui propterea uolebant circumcidi, quod aliter se putabant in Christo saluos esse non posse. hoc ergo animo, hac uoluntate, istaergo.Christus gratis mortuus est. hoc declarat et quod ipse commemorasti: euacuati estis a Christo, qui in lege iustificamini; a gratia excidistis. illos itaque arguit, qui se iustificari in lege credebant, non qui legitima illa in eius honore, a quo mandata sunt, obseruabant intellegentes, et quia praenuntiandae ueritatis ratione mandata sint et quo usque debeant perdurare. unde est illud, quod ait: spiritu ducimini, non adhuc estis sub lege, unde, uelut colligis, apparere, qui sub lege est, non dispensatiue; ut nostros putas uoluisse maiores, sed uere, ut ego intellego,quaestio, quid sit esse sub lege sic, quem ad msacrificia quae tunc facta a patribus, nunc a hoc ipsum etiam quod Lex dicit, Non concupisces , quod fatemur certe Christianos debere
Abbreviated transcription (Latin):
ta est: & ꝑ iheremiã ꝓmissũ est. datu¬
rum d̾m testam̃tum nouũ domui iu¬
da. non scđm testam̃tum qd disposuit
patrib eoꝵ: non tam̃ arbitror ipsũ
dñm fallacit᷑. a parentib circũcisũ.
Aut si hoc ꝓpt̾ etatem minime ꝓhibe¬
bat: nec illud arbitror eũ dixisse fal¬
laciter lepso. quẽ certe ñ illa ꝑ moy¬
sen p̾cepta obseruatio. s ipse mun¬
dauerat. uade ce offer ꝓ te sacrifici¬
um. qd̵ p̾cepit moyses in testimoniũ
illis: nec falla cit̃ ascendit. ad diẽ festũ.
usq adeo ñ causa ostentationis co¬
ram homuinib. ut ñ euident̃ ascen¬
derit s latent̃. At enĩ dixit idem
factum est. ido ñ offuit: At ipse
hoc ñ posuit. nec ait. si circũcidami¬
ni ueraciter sicut nec fallacit᷑: s sine
ulla exceptione dixit. si circũcida¬
mini xp̃e uobis nichil ꝓderit. Sicut gͦ
tu uis hic locũ dare sententiȩ tuȩ. ut
uelis subintelligi nͥ fallacit: ita ñ impu¬
denter flagito. ut etiã nos illic intelli¬

Expanded text:
ta est et per Hieremiam promissum est daturum deum testamentum nouum domui Iuda non secundum testamentum, quod disposuit patribus eorum, non tamen arbitror ipsum dominum fallaciter a parentibus circumcisum. aut, si hoc propter aetatem minime prohibebat, nec illud arbitror eum dixisse fallaciter leproso, quem certe non illa per Moysen praecepta obseruatio, sed ipse mundauerat: uade et offer pro te sacrificium, quod praecepit Moyses in testimonium illis; nec fallaciter ascendit ad diem festum usque adeo non causa ostentationis coram hominibus, ut non euidenter ascenderit, sed latenter. At enim dixit idem factum est, ideo non obfuit ? at ipse hoc non posuit nec ait \'si circumcidamini ueraciter\' sicut nec \'fallaciter\', sed sine ulla exceptione dixit: si circumcidamini, Christus uobis nihil proderit. sicut ergo tu uis hic locum dare sententiae tuae, ut uelis subintellegi \'nisi fallaciter\', ita non inpudenter flagito, ut etiam nos illic intelle
Abbreviated transcription (Latin):
loqueris. et licet reclamante sicut
scribis mundo libera uoce ꝓnunciaᷤ.
cerimonias iudeoꝵ &e ꝑniciosas ẽẽ
& mortiferas xp̃ianis: & quicũq eas
obseruauerit siue ex iudeis siue ex
gentib. eũ in baratrũ diaboli deuo¬
lutum: ita ego hanc uoc̃ẽ tuã om̃ino
confirmo ae addo: qͥcumq eas obser¬
uauerit. ñ solũ ueracit̾ uerũetiam
simulate. eũ inbaratrũ diaboli de¬
uolutũ. Qͥd queris ampliꝰ. S sieut
ratione secernis: ita ego pauli apłi
ueracem tunc in his omib conũsati¬
onem. ab huiꝰ tprĩs quãuis minime
simulata cerimoniarũ iudaicarum
obseruatione secerno: qm̃ tune fuit
approbanda: nc̃ detestanda. Ita quauiᷤᷤ
legerimus. lex &e ꝓpħȩ usq ad ioh̾em
baptistam: &e qͥa ꝑꝑt̾ea querebant iu-¬
dei xp̃m int̾ficere. qͥa non solũ solue

Expanded text:
loqueris et licet reclamante, sicut loqueris et licet reclamante, sicut scribis, mundo libera uoce pronuntias caerimonias Iudaeorum et perniciosas esse et mortiferas Christianis et, quicumque eas obseruauerit siue ex Iudaeis siue ex gentibus, eum in barathrum diaboli deuolutum, ita ego hanc uocem tuam omnino confirmo et addo: quicumque eas obseruauerit non solum ueraciter uerum etiam simulate, eum in barathrum diaboli deuolutum. quid quaeris amplius? sed sicut temporis ratione secernis, ita ego Pauli apostoli ueracem tunc in his omnibus conuersationem ab huius temporis quamuis minime simulata caeremoniarum Iudaicarum obseruatione secerno, quoniam tunc fuit adprobanda nunc detestanda. ita quamuis legerimus: Lex et prophetae usque ad Iohannem Baptistam et quia propterea quaerebant Iudaei Christum interficere, quia non solum
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ ds ppło suo ꝑ moysen p̃cepit. ab eo
qd̾ in templo demonioꝵ sp̃c unmundꝰ
iustituit. Pinde potiꝰ culpanda ẽ ne¬
gligentia mea. qͥa hoc ñ addidi: qũã
obiurgatio tua ueruptamen longe
ante quã litteras tuas accepissẽ. seͥbens
contra faustum manicheũ. quomͦ eun¬
dem locũ quãuis breuit̾ explicauerim.
et hoc illic ñ pret̾miserim & legere po¬
tuerit si ñ dedignetur benignitaᷤᷤ tua:
et a carissimis nris ꝑ quos hȩc nunc¬
scripta misi. quomͦ uolueris tͥ fides
fiet illud me ante dictasse: m̃q de ani¬
mo meo crede. qd̾ coram dõ loquens
iure caritatis exposco. nunquã mͥ
uisum fuisse etiam nc̃ xpianos ex
iudeis factos. sacram̃ta illa uetera
quolibet affectu. quolibet animo ce¬
lebrare debere: aut eis ullom licere:
cum illud de paulo semꝑ ita senserĩ.
ex quo illiꝰ mͥ littere innotuerunt:
sicut nec tibi uidetur hoc tpr̃e ciriꝙͣ
ista ẽẽ simulanda. cũ hoc fecisse apłos
credas. Pinde sicut tue contrario

Expanded text:
Moysen praecepit, ab eo, quod in templis daemoniorum spiritus inmundus instituit. proinde potius culpanda est neglegentia mea, quia hoc non I addidi, quam obiurgatio tua. uerum tamen longe ante, quam tuas I litteras accepissem, scribens contra Faustum Manicheum, quomodo eundem locum quamuis breuiter explicauerim et hoc illic non praetermiserim, et legere poterit, si non dedignetur, benignitas tua et a carissimis nostris, per quos haec scripta nunc misi, quomodo uolueris, tibi fides fiat illud me ante dictasse. mihique de animo meo crede, quod coram deo loquens iure caritatis exposco, numquam 30 mihi uisum fuisse etiam nunc Christianos ex Iudaeis factos sacramenta illa uetera quolibet affectu, quolibet animo celebrare debere aut eis ullo modo licere, cum illud de Paulo semper ita senserim, ex quo illius mihi litterae innotuerunt, sicut nec tibi uidetur hoc tempore cuiquam ista esse simulanda, cum hoc fecisse apostolos credas. Proinde, sicut tu e contrario
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa om̃ia quȩ de te audier̃t falsa st̃:
s sequeris &e ipse custodiens legẽ.
De gentib aũt qͥ credidert̃ nos man¬
dauimꝰ iudicantes. nichil huiꝰmodi
seruare illos: nͥ ut obseruent se ab
ydolis immolato & sanguine. & a
fornicatione. Non ut opinor obscu¬
rum ẽ. & iacobũ hoc idõ monuisse.
ut scirent falsa ẽe quȩ de illo audi¬
erant. hi qͥ cũ in xꝑm ex iudȩis cre¬
didissent. tam̃ emulatores erant
legis: ne ꝑ doctrina xp̃i uelut sa¬
crilega nec do mandante conscͥpta
dãpnari putarent᷑: quȩ ꝑ moysen
patrib fuerant ministrata. Hoc
enĩ de paulo iactauert̃. ñ illi qͥ in¬
telligebant. quo animo a iudeis
fidelib obseruari tc̃ ista deberent.
ꝓpt̃ commendandã scilicet. aucto
salutẽ quȩ ia in xꝑo reuelabat᷑. & ꝑ
baptismi sacramentũ ministrabat᷑.
s illi hoc de paulo sparserant: qͥ sic
ea uolebant. obseruari. tanqu̾a sine
his in euangłio salus credentibꝰ ẽẽ

Expanded text:
ia. quae de te audierunt, falsa sunt, sed sequeris et ipse custodiens legem. de gentibus autem, qui crediderunt, nos mandauimus iudicantes nihil eius modi seruare illos, nisi ut obseruent ab idolis immolato et a sanguine et a fornicati one. non, ut opinor, obscurum est et Iacobum hoc ideo monuisse, ut scirent falsa esse, quae de illo audierant hi, qui, cum in Christum ex Iudaeis credidissent. tamen aemulatores erant legis, ne per doctrinam Christi uelut sacrilega nec deo mandante conscripta damnari putarentur. quae per Moysen patribus fuerant ministrata. hoc enim de Paulo iactauerant non illi, qui intellegebant, quo animo a Iudaeis fidelibus obseruari tunc ista deberent propter commendandam scilicet auctorisalutem. quae iam in Christo reuelabatur et per baptismi sacramentum ministrabatur, sed illi hoc de Paulo sparserant, qui sic ea uolebant obseruari, tamquam sine his in euangelio salus credentibus esse
Abbreviated transcription (Latin):
lus etiã maloꝵ bonꝰ usus eẽt dõ ad u¬
tilitatem electoꝵ suoꝵ. qͥ etiã de malo
iudȩ tantũ bonũ nob̾ p̃stitit. ut xꝑi san¬
guine redimerem᷑: poterat eos aut nas¬
ci ñ ꝑmittere. quos malos futuros ẽẽ p̾¬
sciebat: aut in ipso eoꝵ mitio malignita¬
tis extinguere. S tantũ eos eẽ ꝑmittit.
qntum nouit expedire atq sufficere.
ammonendȩ atq exercendȩ sc̃ȩ domui
suȩ. Ido nrãm de illis tristiciã consolat᷑.
qͥa ae ipsa tristicia quã ꝓ illis habemꝰ
nos releuat: illos aũt in sua ꝑu̾sitate
ꝑseuerantes grauat. Gaudiũ uͦ qd̃ ꝑeipi¬
mus. qnͣdo aliqui ex eis correct in meli
comnutant᷑ & sc̃oꝵ societati copulant᷑:
nulli gaudio in hac uita cõparari pot̃.
Pꝑte̾a scriptũ est. fili si sapiens fueris. tͥ
sapiens eris &e primis tius: si aũt malus
euaseris. solus hauries mala: qͥa cũ gau¬
demꝰ de fidelib & iustis: & illis & nob ꝓ
dest bonũ eoꝵ. Cum aũt contristam̃ de

Expanded text:
deo ad utilitatem electorum suorum, qui etiam de malo Iudae tantum bonum nobis praestitit. ut Christi sanguine redimeremur, poterat eos aut nasci non permittere. quos malos futuros esse praesciebat, aut in ipso eorum initio malignitatis extinguere. sed tantum eos esse permittit, quantum nouit expedire atque sufficere admonendae atque exercendae sanctae domui suae. ideo nostram de illis tristitiam consolatur, quia et ipsa tristitia, quam pro illis habemus, nos releuat, illos autem in sua peruersitate perseuerantes grauat. gaudium uero, quod percipimus, quando aliqui ex eis correcti in melius commutantur et sanctorum societati copulantur, nulli gaudio in hac uita comparari potest. propterea scriptum est: Fili, si sapiens fueris, tibi sapiens eris et proximis tuis: si autem malus euaseris, solus hauries mala, quia, cum gaudemus de fidelibus et iustis, et illis et nobis prodest bonum eorum, cum autem contristamur de
Abbreviated transcription (Latin):
onorabili ce eximiȩ atq in m̃¬
bris xꝑi laudabili famulȩ di
maximȩ: augustinꝰ in dño sał.
Quantũ nos tuũ studiũ sc̃m letificat:
tantũ rursus contristat. qd̃ ꝑ errores no¬
xios s ꝑniciosissimos. ꝓuinciã urãm ni¬
mium ꝑiclitari significas. S qͥa ista futã
p̃dicta st̃. mirandũ ñ est qd̾ exurgant:
s uigilandłu ne noceant. Hȩc aũt ds lib̾a¬
tor nr̃ exurgere ñ ꝑmitteret: nisi scĩs erꝰ
etiam ꝑ huiꝰmodi tẽptationes erudiri ex¬
pediret. Comparant sibi qͥdem illi sua
uoluntate ꝑuersa. &e p̾sentis meritũ ceci¬
tatis. & futuri et̾ni supplicii. si ꝑ contuma¬
ciam indociles fuerint: seq cũ in hac. ui¬
ta sunt. corrigere atꝙ em̃dare neglexeri.
Uerumptam̃ ficut ipsi male utunt᷑ bonsꝰ
d̾̃i. qui facit solem suũ oriri suꝑ bonos &e
malos. & pluit suꝑ iustos &e iniustos qͥ eos

Expanded text:
ONORABILI ET EXIMIAE ATQVE IN MEMBRIS CHRISTI LAUDABILI FAMULAE DEI MAXIMAE AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Quantum nos tuum studium sanctum laetificat! tantum rursus contristat, quod per errores noxios et perniciosissimos prouin- Clam uestram nimium periclitari significas. sed quia ista futura praedicta sunt, mirandum non est. quod exsurgant, sed uigilandum, ne noceant. haec autem deus liberator noster exsurgere non permitteret, nisi sanctis eius etiam per huius modi temptationes erudiri expediret. comparant sibi quidem illi sua uoluntate peruersa et praesentis meritum caecitatis et futuri aeterni supplicii, si per contumaciam indociles fuerint seque, cum in hac uita sunt. corrigere atque emendare neglexerint. uerum tamen, sicut ipsi male utuntur bonis dei, qui facit solem suum oriri super bonos et malos et pluit super iustos et iniustos, qui eo
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ ꝙͦ ꝑfidiã qnͣtum possumꝰ refellamꝰ.
Sine dubio enĩ. hocipsũ qd̾ ꝑuerse & im¬
pie sentiunt: aliquib testimoniis diui¬
narũ scͥpturarum conant᷑ astruere. In
quib eis ostendendu ẽ. quã ñ rectem
telligant littãs saeras. conseriptas ad
fideliũ salutẽ: tanquã si qͥs quã se me¬
dicinalib ferram̃tis grauit᷑ uexet: quȩ
utiq ñ ad uulnerandũ s adsanandũ
sunt institita. Multũ aũt laboraumꝰ
ae laboramꝰ qñtum dñs donat. cont̃. di¬
uersos errores arguendos. s laboꝵ nr̃oꝵ
opuscula. si forte habere. desideras: mitte.
qui tͥ describantꝰ. Uoluit enĩ ds̃ ut hoc fa¬
cillime possis: qui tͥ dedit unde possis.

Expanded text:
e perfidiam, quantum possumus, refellamus. sine dubio enim hoc ipsum. quod peruerse et impie sentiunt, aliquibus testimoniis diuinarum scripturarum conantur adstruere. in quibus eis ostendendum est, quam non recte intellegant litteras sacras conscriptas ad fidelium salutem, tamquam si quisquam se medicinalibus ferramentis grauiter uexet, quae utique non ad uulnerandum sed ad sanandum sunt instituta. multum autem laborauimus et laboramus, quantum dominus donat, contra diuersos errores arguendos. sed laborum nostrorum opuscula si forte habere desideras, mitte, qui tibi describant; uoluit enim deus, ut hoc facillime possis, qui tibi dedit, unde possis.
Abbreviated transcription (Latin):
sticiam tuã de talib. & uigilantiã atq
cautełã cont̾ tales quã tuis littĩs exp̃si¬
sti. multũ approbo &e laudo: atꝙ ut inhae
uia ꝑseuerant ambules. ꝓmeis uirib
qͥa hoc exigis ce exhortor ce moneo. ut mi¬
serearis eoꝵ tanquã simplex ut colũba.
caueas aũt illos tanquã astuta sic̃ serpeg.
desq oꝑam qñtum potes. ut qui tͥ adhe¬
rent. tecũ in recta fide. fide ꝑmaneant:
aut ad fidẽ rectã si forte in aliquo aliqͥt
deprauati st̃. corrigant᷑. De homine autẽ
quẽ suscepit uerbũ dĩ. cũ caro factũ est
&e habitauit in nob̾ emendarem: aliqͥd
si in eo qd credis falsũ ac ꝑu̾sum inueni¬
rem. Hoc gͦ crede qd̾ eredis: qͥa in illo hõie
totã naturã nrãm suscepit. filiꝰ di. cont̾
mortałe sine peccato. Infirmitatis enĩ nr̃
particeps factus ẽ ñ unqͥtatis: ut ꝑ infir¬
mitatẽ communẽ solueret iniqͥtatẽ nr̃amꝰ.
&e adduceret nos ad iusticiã suã. Bibens

Expanded text:
stitiam tuam de talibus et uigilantiam atque cautelam contra tales. quam tuis litteris expressisti, multum adprobo et laudo atque, in hac uia perseueranter ambules, pro meis uiribus. quia hoc exigis. et exhortor et moneo, ut miserearis eorum tamquam simplex ut columba, caueas autem illos tamquam astuta sicut serpens desque operam, quantum potes. ut. qui tibi adhaerent, tecum in recta fide permaneant aut ad fidem rectam, si forte in aliquo aliqui deprauati sunt, corrigantur. De homine autem, quem suscepit uerbum dei, cum caro tactum est et habitauit in nobis, emendarem aliquid. si in eo. quod credis. falsum aut peruersum inuenirem. hoc ergo crede. quod credis, quia in illo homine totam naturam nostram suscepit filius dei, id sine peccato. infirmitatis enim nostrae particeps factus est non iniquita.tis, ut per infirmitatem communem solueret iniquitatem nostram et adduceret nos ad iustitiam suam bibens
Abbreviated transcription (Latin):
nauigaturus sũ. Et mores hominũ ñ
ignoratis qui ꝓcliues sunt ad uituꝑan¬
dũ: ae qũa si int̾rogat᷑ quis ñ respondĩt.
indoctus &e hebes putet᷑. Hides gͦ. Obsecͦ
te ad omĩa sine cunctatione responde:
ne me tristem dimittas. Sic uideã pa¬
rentes meos. qͥa ꝓpt̾ hoc solũ cerdonem
misi: &e ipsũ expecto solũ. frat̃ ⁊enobius
magister memoriȩ factus ẽ: & misit nob
euectionem cũ annonis. Siego dignꝰ no
sum ut respondeas int̾rogatiuncłis mee̾
saltim timeant᷑ annone. Incolumẽ te sũ¬
ma diuinitas: longa nob̾ tueat᷑ ȩtate.
aꝑas plurimũ dignitatẽ tuã salutat.

Expanded text:
nauigaturus sum; et mores hominum non nauigaturus sum; et mores hominum non ignoratis, qui procliues sunt ad uituperandum, et, quam, si interrogatus quis non responderit, indoctus et hebes putabitur, uides. ergo, obsecro te, ad omnia sine cunctatione responde, ne me tristem dimittas; sic uideam parentes meos, quia propter hoc solum Cerdonem misi et ipsum expecto solum. frater Zenobius magister memoriae factus est et misit nobis euectionem cum annonis. si ego dignus non sum, ut respondeas interrogatiunculis meis, saltem timeantur annonae. incolumem te summa diuinitas longa nobis tueatur aetate. Papas plurimum dignationem tuam salutat.
Abbreviated transcription (Latin):
roemiare apud te ñ solum
suꝑfluũ est. s etiã molestum:
qui rem ñ uerba desidãs. Ido¬
ꝙ simplicit̾ audi. Senex alipiꝰ rogatus
a me: sepius pollicitus erat tecũ respon¬
dere dialogoꝵ pauculis int̾rogatiun-¬
culis. Et qm̃ in mauritania dicit᷑ ho¬
dieq eẽ: peto uirib om̃ib ce rogo. ut tu
solus respondere digneris: qd̵ etiam
p̃sente ipso fr̃e tuo sine dubio facturuᷤ
eras. Non est pecunia ñ est aurũ: s qd̾
ꝓ quouis daturus eras ꝓculdubio si
haberes: ñc uͦ sine labore loqueris qd
requiro. Possem te plus ce ꝑ multos ca¬
ros tuos exorare: s noui animũ tuum
qui ñ rogari desiderat. s om̃ib p̾stare:
si tantũ absit qd̾ dedecet: qd̾ in hac re
penitus nichil ẽ dedecoris. Tam̃ qdẽq
est. peto p̾stes nauigaturo. Nosti qũã
mͥ molestissimũ est oneri ẽẽ. ñ dico sin¬
ceritati tuȩ s cuipiã: solus aũt ds̃ no¬
uit. quomͦ nimia necessitate impulsus
hoc feci. Uobis enĩ saluis & fauente dõ

Expanded text:
oemiari apud te non solum superfluum est, sed etiam molestum, qui rem, non verba desideras. Ideoque simpliciter audi. Senex Alypius rogatus a me, saepius pollicitus erat, tecum respondere dialogorum pauculis interrogatiunculis; et quoniam in Mauritania dicitur hodieque esse, peto viribus omnibus et rogo, ut tu solus respondere digneris, quod etiam praesente ipso fratre tuo, sine dubio facturus eras. Non est pecunia, non est aurum, quod pro quovis daturus eras procul dubio, si haberes; nunc vero sine labore loqueris quod requiro. Possem te plus et per multos charos tuos exorare; sed novi animum tuum, qui non rogari desiderat, sed omnibus praestare, si tantum absit quod dedecet, quod in hac re penitus nihil est dedecoris. tamen quodcumque est, peto praestes nauigaturo. nosti, quam mihi molestissimum est oneri esse non dico sinceritati tuae sed cuipiam. solus autem deus nouit, quo modo nimia necessitate inpulsus hoc feci. uobis enim saluis et fauente deo
Abbreviated transcription (Latin):
das. adhuc audierĩ legerĩ uiderĩ ne¬
minẽ:. aut certe ptꝰ unũ nullũ qd̃ do
teste bono ꝑicło certoq dixerĩ. nͥ te
dm̃ ce coniti semꝑ agnoscere. ce posse
puritatẽ animi corꝑisq ꝓiecta graue.¬
dine sectari facillime: & spem ꝑfectȩ
conscientiȩ ñ dubia credulitate tene¬
re. Uerũ qͣ uia effici possit. magis ẽ
ut tu ñ nescias. & mͥ ñ insinuatũ extͥn¬
secus aliquo disseras. quã ut a me dñe
ꝑcolende seias: qͥa t̃c fateor huiꝰ boni in
sedem ꝓfecturus. sufficiens ut mea ex-¬
petunt sacerdotia. minime nec dũ &
si tam̃ potuero uiaticũ colligoᷤ. yerũ
qd̃ traditũ sc̃e atq antiquitꝰ teneam
atq custodiã: ut potuero paucis edicã.
Uia ẽ in d̾m melior: qua uir bonꝰ. piis iu¬
stis puris castis ueris dictis factisq.
sine ulla tẽpoꝵ mutatoꝵ captata iac.¬
tatione ꝓbatꝰ. & dõꝵ comitatu uallatꝰ.

Expanded text:
das, adhuc audierim, legerim, uiderim nedas, adhuc audierim, legerim, uiderim neminem aut certe post unum nullum, quod deo teste bono periculo certoque dixerim, nisi te deum et coniti semper agnoscere et posse puritate animi corporisque proiecta grauedine sectari facillime et spe perfectae conscientiae non dubia credulitate tenere. Verum qua uia effici possit, magis est, ut tu non nescias et mihi non insinuato extrinsecus aliquo dissertes, quam ut a me, domine percolende, scias, quia tunc. fateor, huius boni in sedem profecturus sufficiens, ut mea expetunt sacerdotia. minime necdum et, si tamen potuero, uiaticum colligo. uerum quid traditum sancte atque antiquitus teneam atque custodiam, ut potuero, paucis edicam. uia est in deum melior, qua uir bonus piis, iustis, puris, castis, ueris dictis factisque sine ulla temporum mutatorum captata iactation
Abbreviated transcription (Latin):
rando & uere &e merito ꝑco¬
lendo sc̃o patri augustino:
longinianꝰ Beatus sũ ae relucentis
pureq uirtutis tuȩ lumine admodũ
illustratus: qͥ dignũ me diuini tui
imponis: p̃cipue tuis ꝑcunctationibꝰ.
ce sub hoc tpr̃e in talib explicandis ꝑ
meȩ opinionis sententiã. ad ẽ apaga¬
no homine questionib. Siqͥdem abun¬
det qd̾ ex parte uł iam dudu int̃ nos
conuenerit: uł nẽ identidẽ litt̾is ma¬
gis magisq conueniat. p̾ceptis ñ di¬
cam tantũ socraticis. nec tius roma
iherosolimiticis. s etiã orpheicis. atq
ageticis. &e trimegisticis. longe ante
illis antiqͥorib ce pene riidib adhuc
scłis diis auctorib enatis. & toto orbi
t̾rȩ certis limitib partite triphariã
diuinitꝰ ostensis. priusquã nom̃ aut
europa caꝑet. aut asia accipet. aut
ħybia possideret. uir ũbonũ. ut tu me¬
dius fidiꝰ &e eris & fuisti. siq̃dem adhuc
post hominũ memoriã. nͥ xenofontis
figm̃tum cõposite fabulȩ scema conce¬

Expanded text:
RANDO ET VERE AC MERITO PERCOLENDO SANCTO PATRI AUGUSTINO LONGINIANUS. Beatus sum et relucentis puro uirtutis tuae lumine admodum inlustratus, qui dignum me diuini tui inponis praecipue tuis percontationibus et sub hoc tempore in talibus explicandis per meae opinionis sententiam, id est a pagano homine, quaestionibus si quidem abundet, quod ex parte uel iam dudum inter nos conuenerit uel nunc identidem litteris magis magisque conueniat praeceptis non dicam tantum Socraticis nec tuis, RomanHierosolymiticis sed etiam Orpheicis atque Ageticis et Trimegisticis longe ante illis antiquioribus et paene rudibus adhuc saeculis diis auctoribus enatis et toti orbi terrae certis limitibus partitae trifariam diuinitus ostensis, priusquam nomen aut Europa caperet aut Asia acciperet aut Libya possideret uirum bonum, ut tu, medius fidius, et eris et fuisti, si quidem adhuc post hominum memoriam, nisi Xenophontis figmentum ut compositae fabulae schema conce
Abbreviated transcription (Latin):
mũ beatũ uerũ & patrẽ om̃iũ ire securꝰ
es. dñe pat̃ ꝑcolende. ñ audeo nec ualeo
qͥd sentiam expͥmere: qͥa qd̾ nescio diffi¬
cillimũ credo diffinire. Ut aũt me culto¬
rem tuarũ uirtutũ dignatꝰ es: ĩa olim
scienti insinuare qd̃ diligas. satis ad
bonȩ uitȩ testimoniũ habeo: quã eũ.
ne t̾ displiceam. qͥ dõ ꝑ te aĩamq tuã
cotidie insinuas custodio. Intelligis ꝓ¬
culdubio qd̃ & ego delectabilit̾ diligã:
cũ tui iudicii de me habiti norm̃ã line-¬
amq accipiens teneã. S ante omĩa q̃¬
so te. ut exiguissimȩ opinioni meȩ ue¬
niam concedas: & sermoni meo ad te
qͥa coegisti remisso. forte in eongruo
facile indulgeas: & me qd̾ de his existi¬
mes. uł tu qͥd sentias. scĩs scͥptis tius
ut ille ait iam ñ melle s nectare dul¬
ciorib. si mereor informare digneris.
Di pietate ꝑfruaris dñe pat̾: ac ꝑpe¬
tua scĩtate dõ placeas. qd̃ necesse est.

Expanded text:
mum, beatum, uerum et patrem omnium ire securus es, domine pater percolende, non audeo nec ualeo, quid sentiam, exprimere, quia, quod nescio, difficillimum credo definire. ut autem me cultorem tuarum uirtutum dignatus es iam olim scienti insinuare, quod diligas, satis ad bonae uitae testimonium habeo, quam cum, ne tibi displiceam, qui deo per te animamque tuam cotidie insinuas, custodio. intellegis procul dubio, quod et ego delectabiliter diligam, cum tui iudicii de me habiti normam lineamque accipiens teneam. sed ante omnia quaeso te, ut exiguissimae opinioni meae ueniam concedas et sermoni meo ad te, quia coegisti, remisso, forte incongruo facile indulgeas et me, quid de his existimes uel tu quid sentias, sanctis scriptis tuis, ut ille ait, iam non melle sed nectare dulcioribus, si mereor, informare digneris. dei pietate perfruaris, domine pater, ac perpetua sanctitate deo placeas, quod necesse est.
Abbreviated transcription (Latin):
error ẽ hic uelle calũpniari eccłiȩ:
quã tot diuinis testimoniis ẽẽ ꝯstat.
eccłiam xp̃i. Quȩ alit̃ tractat illos qͥ
eam deserunt. si hocipsũ peniten¬
do corrigant: alit̾ illos qͥ in ea ñdum
fuerunt. & tunc primũ pac̃ẽ er accipi¬
unt: illoᷤ ampliꝰ humiliando. istos lemꝰ
suscipiendo: utrosq diligendo: utriꝰq
sanandis mat̾na caritate seruiendo.
Habes ȩpłam: plixiorem fortasse quam
uelles. Ess aũt multo breuior. si te
tantũ in respondendo cogitarẽ. Nunc
uͦ etiã si tibi nicħ ꝓsit. ñ puto nicħ eis
ꝓfuturam. qui eã legere cũ dĩ timore.
& sine ꝑsonarũ acceptione curauernĩ.¬

Expanded text:
error est hic uelle calumniari ecclesiae, error est hic uelle calumniari ecclesiae, quam tot diuinis testimoniis esse constat ecclesiam Christi, quod aliter tractat illos, qui eam deserunt, si hoc ipsum paenitendo corrigant, aliter illos, qui in ea nondum fuerunt et tunc primum pacem eius accipiunt, illos amplius humiliando, istos lenius suscipiendo, utrosque diligendo, utrisque sanandis materna caritate seruiendo. habes epistulam prolixiorem fortasse, quam uelles. esset autem multo breuior, si te tantum in respondendo cogitarem; nunc uero. etiam si tibi nihil prosit, non puto nihil eis profuturam, qui eam legere cum dei timore et sine personarum acceptione curaueri
Abbreviated transcription (Latin):
uiuentes: id ẽ suam ꝑditionẽ sentienteᷤᷤ.
qd̃ dathan &e abiron &e core hiatu t̾rȩ col¬
sumpti. tanto ante futurũ figurauert.
Confusio aũt adducit grãm ae głam:
cũ erubescit qͥsq de ꝓpria iniquitate:
&e penitendo in melis commutat᷑. Qt
de facere piget. illa ꝑniciosa confusi¬
one suꝑatũ: ne tͥ ab hominib nescien¬
tib qͥd loquantur. obiciatur apłica illa
sententia. Si enĩ quȩ destruxi hȩc eadẽ
iterũ edifico: p̃uaricatorem meipsũ
constituo. Quȩ si dici poss etiã in eos
qui ueritatẽ correcti p̾dicant. qũa
ꝑuersi oppugnabant: in ipsũ parilũ
primitus diceret᷑: in quo ȩccłiȩ xꝑi ma¬
nificabant dm̃: audientes qd̵ ȩugłi¬
zaret fidẽ. quã aliquando uastabat.
Nec quẽquã putes ab errore ad uerita¬
tem. uł a quocũq seu magno seu par¬
uo peccato ad correctionẽ sine peniten¬
tia posse transire. s nimis impudens

Expanded text:
uiuentes, id est suam perditionem sentientes, uiuentes, id est suam perditionem sentientes, quos Dathan et Abiron et Core hiatu terrae absumpti tanto ante futuros figurauerunt. confusio autem adducit gratiam et gloriam, cum erubescit quisque de propria iniquitate et paenitendo in melius commutatur, quod te facere piget illa perniciosa confusione superatum, ne tibi ab hominibus nescientibus, quid loquantur, obiciatur apostolica illa sententia: Si enim, quae destruxi, haec eadem iterum aedifico, praeuaricatorem me ipsum constituo. quae si dici posset etiam in eos, qui ueritatem correcti praedicant, quam peruersi oppugnabant, in ipsum Paulum primitus diceretur, in quo ecclesiae Christi magnificabant deum audientes, quod euangelizaret fidem, quam aliquando uastabat. Nec quemquam putes ab errore ad ueritatem uel a quocumque seu magno seu paruo peccato ad correctionem sine paenitentia posse transire. sed nimis inpudens
Abbreviated transcription (Latin):
illam epłam misisti. hȩc u̾ba tua sunt.
Cũ gͦ fatearis me conuersũ ad xpianã
fide. cũ ego nec ad donatistas nec ad
rogatistas conuersus simisine ulla du¬
bitatione confirmas. & p̃ter rogatistas
&e p̃ter donatistas ẽẽ. xꝑianam fidem.
Hec gͦ fides sicut dicimꝰ in om̃ib gentibꝰ
dilatatur: quȩ scd̾m dĩ testimoniũ. in
semine abrahȩ benedicunt᷑. Ed gͥ adhuc¬
dubitas tenere qd̾ sentis: nisi qͥa id qͦd
nc̃ sentis. uł aliqnͣdo ñ sensisse uł aliud
defendisse confunderis: ae dũ erubescis
corrigere errorẽ. ñ erubescis ꝑmanere
in errore: Qd utiq potiꝰ erubescendũ
fuit. Hoc ẽ illud qd̃ seriptura ñ tacuit:
est confusio adducens peccatũ: & est
confusio adducens grãm &e glam. Con¬
fusio adducit peccatũ. cũ erubescit qͥsꝙ
prauam mutare sententiã: ne aut incos¬
stans putet᷑. aut diuersus a se. seipso iu¬
dice teneatur. Ita descendunt in infernũ

Expanded text:
illam epistulam misisti, haec uerba tua sunt. illam epistulam misisti, haec uerba tua sunt. cum ergo fatearis me conuersum ad Christianam fidem, cum ego nec ad Donatistas nec ad Rogatistas conuersus sim, sine ulla dubitatione confirmas et praeter Rogatistas et praeter Donatistas esse Christianam fidem. haec ergo fides, sicut dicimus, in omnibus gentibus dilatatur, quae secundum dei testimonium in semine Abrahae benedicuntur. dubitas tenere quod sentis, nisi quia id quod nunc sentis, vel aliquando non sensisse, vel aliud defendisse confunderis; et dum erubescis corrigere errorem, non erubescis permanere in errore, quod utique potius erubescendum fuit? Hoc est illud, quod scriptura non tacuit: Est confusio adducens peccatum et est confusio adducens gratiam et gloriam. confusio adducit peccatum, cum erubescit quisque prauam mutare sententiam, ne aut inconstans putetur aut diu errasse se ipso indice teneatur; ita descendunt in infernum
Abbreviated transcription (Latin):
suscipunt᷑ qui excepto errore qͦa nob
separamini. sine crimine apud uos uix¬
erunt: displicet nob̾. S nec facile ista
monstratis. Et si monstretis: ñnullos
toleramꝰ. quos corrigere uł pumre
ñ possumꝰ Neq ꝓpt̃ paleã relinquimꝰ
aream dni: neq ꝓꝑter pisces malos rũ¬
pimus retia dñi: neq ꝓpt̃ hedos infine
ꝓpt̃ uasa facta in contumeliã. migramꝰ
das. & insensatoꝵ contẽpnas obpbriũ
ȩdificabas: sine dubio transies ad eccłiã.
quã ueram sentire te intelligo. Nec huiꝰ
sententiȩ tuȩ testimonia longe peto:
tu ipse in eiuscdẽ epłȩ tuȩ pͥncipio cui
nunc respondeo. hȩc uerba posiusti.
Cum optime inquis te nouerim longe
adhuc a fide xꝑiana sepositũ : cestudiis
olim deditũ litterarũ. quietis &e hone¬
statis fuisse cultorem: cũq postea coi¬
uersus ad xꝑianã fidẽ. ut ex multoꝵ
relatione cognoui. disputationibꝰ le¬
galib oꝑam dares. Certe si tu ad me

Expanded text:
suscipiuntur qui excepto errore quo a nobis suscipiuntur qui excepto errore quo a nobis separamini sine crimine apud vos vixerunt, displicet nobis. Sed nec facile ista monstratis, et si monstretis nonnullos toleramus, quos corrigere vel punire non possumus; neque propter paleam, relinquimus aream Domini; neque propter pisces malos, rumpimus retia Domini; neque propter haedos in fine eque propter vasa facta in contumeliam migramus das et insensatorum contemnas opprobrium, t sine dubio transies ad ecclesiam, quam ueram sentire te intellego. nec huius sententiae tuae testimonia longe peto. tu ipse in eiusdem epistulae tuae principio, cui nunc respondeo, haec uerba posuisti: Cum optime\\ inquis, te nouerim longe adhuc a fide Christiana sepositum et studiis olim deditum litterarum quietis et honestatis fuisse cultorem cumque postea conuersus ad Christianam fidem, ut ex multorum relatione cognoui, disputationibus legalibus operam dares\'. certe si tu ad me
Abbreviated transcription (Latin):
alis. ñ dilectione corrigendi s inimi¬
candi odio ꝑsequit᷑. displicet nobis.
Et quauis res quȩq terrena. ñ recte
a quoquã possideri possit. nͥ uł iure
diuino quo cuncta iustoꝵ st̃. uł iure
humano qd in potestate ẽ regũ terrȩ:
idoq res urãs iniuste appelletis. qͣs
nec iuste possidetis. & scđm leges regũ
t̃renoꝵ amittere. iussi estis: frustraq
dicatis nos eis congregandis labora¬
uimus. eũ scriptũ legatis. labores
impioꝵ iusti edent:. s tam̃ qͥsquis ex
occasione legis hui quã reges t̾re xͦ
seruientes ad emendanda urãm impi¬
etatem ꝓmulgauert̃. res ꝓprias urãs
cupide appetit: displicet nob̾. Quis qͥs
deniq ipsas res pauꝑum. uł basilicaᷤ
congregationũ quas sub nomine ȩccliȩ
tenebatis. quȩ omino ñ debent᷑ nisi ei
ciam s ꝑ auariciam tenet: displicet
nobis. Es quis ꝓ aliquo flagicio uł fa¬
einore ꝓiectũ a uobis ita suscipit.sieut

Expanded text:
alis non dilectione corrigendi sed inimialis non dilectione corrigendi sed inimicandi odio persequitur, displicet nobis. et quamuis res quaeque terrena non recte a quoquam possideri possit nisi uel iure diuino, quo cuncta iustorum sunt, uel iure humano, quod in potestate est regum terrae, ideoque res uestras falso appelletis, quas nec iusti possidetis et secundum leges regum terrenorum amittere iussi estis, frustraque dicatis: Nos eis congregandis laborauimus\', cum scriptum legatis: Labores impiorum iusti edent, sed tamen quisquis ex occasione legis huius, quam reges terrae Christo seruientes ad emendandam uestram impietatem promulgauerunt, res proprias uestras cupide appetit. displicet nobis. quisquis denique ipsas res pauperum uel basilicas congregationum, quas sub nomine ecclesiae tenebatis, quae omnino non debentur nisi ei tianobis. Quisquis pro aliquo flagitio vel facinore projectum a nobis ita suscipit, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
p̾sciens ñnullos sibi suꝑbe arroga¬
turos hanc fidem: dixit ad qͦsdam
qui sibi iusti uidebant᷑ e spernebañ
cȩtõs. similitudinẽ hanc. Duo qͥdam
ascenderunt in tempłu orare: unus
phariseus &e alt̾ publicanꝰ: ae cȩt̾ã. Iam
tibi quȩ sequuntur ipse responde. In¬
spice tam̃ diligentiꝰ ipsos paucos urõs.
utrũ nullus illic baptizet ebriosus.
Tam enĩ late uastat animas bee pesti¬
lentia. & tanta lib̾tate dñatur: ut
multũ mirer. si ñ etiã ur̃i gregicu¬
lum penetrauit: quãuis ante ipsũ ad¬
uentũ filii hominis uniꝰ boni pasto¬
ris. iam uos oues ab hedis separasse
iactetis. Audis sane ꝑ me uocẽ dñicoꝵ
frum̃toꝵ. in area dñica usq ad ulti¬
mã uentilationẽ int̃ paleam laboran¬
tium: ꝑ totũ scilicet mundu. qua ds
uocauit terrã a solis ortu usq ad occa¬
sum: ubi etiã laudant pueri dñm. Q¬
cũq uos ex occasione legis huiꝰ imꝑi¬

Expanded text:
praesciens nonnullos sibi superbe adrogapraesciens nonnullos sibi superbe adrogaturos hanc fidem dixit ad quosdam, qui sibi iusti uidebantur et spernebant ceteros, similitudinem hanc: Duo quidam ascenderunt in templum orare, unus Pharisaeus et alter publicanus et cetera. iam tibi, quae sequuntur, ipse responde. inspice tamen diligentius ipsos paucos uestros, utrum nullus illic baptizet ebriosus. tam enim late uastat animas haec pestilentia et tanta libertate dominatur, ut multum mirer, si non etiam uestrum gregiculum penetrauit, quamuis ante ipsum aduentum filii hominis, unius boni pastoris, iam uos oues ab haedis separasse iactetis. Audi sane per me uocem dominicorum frumentorum in area dominica usque ad ultimam uentilationem inter paleam laborantium per totum scilicet mundum, qua deus uocauit terram a solis ortu usque ad occasum, ubi etiam laudant pueri dominum: Quicumque uos ex occasione legis huius imperi
Abbreviated transcription (Latin):
chil int̾est. Agnoscit᷑ enĩ sacram̃toꝵ
species ȩqualis: etiã cũ magna diffe¬
rentia ẽ in hominũ meritis. S da ue¬
niam. Erraui: qnͣdo te uolui de ebrio¬
so baptizante conuincere. Exeiderat
enim mͥ cũ rogatista mehabere: nos
cũ qualicũq donatista. Potes enĩ tu
in tam paucis collegis tuis. & in õib
clericis urĩs: nullũ inuenire forsitan
ebriosũ. Nos enĩ estis qui ñ ex totius
orbis cõmunione. s ex obseruatione
p̃ceptoꝵ omniũ diuinoꝵ. atq omniũ
sacram̃toꝵ. tenetis catholicã fidẽ. in
quib eã solis inuenturus ẽ. eũ ueni̾t
filiꝰ hominis. qñdo ñ inueniet fidẽ in
terra. qͥa nec terra estis nec in t̾ra. s cȩ¬
lestes in cȩlo habitatis: nec attenditis
nec timetis qͥa ds suꝑbis resistit. humi¬
lib aũt dat grãm: nec uos euangłii
locus ipse conpungit. ubi dñs ait. eũ
uenerit filiꝰ hominis. putas inueni¬
et fidem in t̾ra: Continuo qͥppe tãꝙͣ

Expanded text:
agnoscitur enim sacramentorum species aequalis, etiam cum magna differentia est in hominum meritis. Sed da ueniam; erraui, quando te uolui de ebrioso baptizante conuincere; exciderat mihi cum Rogatista me habere rem, non cum qualicumque Donatista. potes enim tu in tam paucis collegis tuis et in omnibus clericis uestris nullum inuenire forsitan ebriosum. uos enim estis, qui non ex totius orbis communione sed ex obseruatione praeceptorum omnium diuinorum atque omnium sacramentorum tenetis catholicam fidem, in quibus eam solis inuenturus est, cum uenerit filius hominis, quando non inueniet fidem in terra, quia nec terra estis nec in terra, sed caelestes in caelo habitatis! nec adtenditis nec timetis, quia deus superbis resistit. humilibus autem dat gratiam? nec uos euangelii locus ipse compungit, ubi dominus ait: Cum uenerit filius hominis, putas inueniet fidem in terra? continuo quippe tamquam
Abbreviated transcription (Latin):
ñ baptizatur ptꝰ hereticũ: qua ratio¬
ne quarus baptiratũ sit ptꝰ ioħ̾em. ñ
baptizatur ptꝰ ebriosũ: qm̃ &e hereses
&e ebrietates in eis oꝑib st̃. quȩ oꝑa qͥ
agunt. regnũ dĩ non possidebt̃. Nos¬
ne tͥ uidetur quasi intolerabilit̾ in¬
dignũ. ut eũ baptiratũ fuerit ptꝰ eũ.
qui ñ sobrie uinũ bibens. s uinũ om̃o¬
ñ bibens. regno clĩ uiã parauit: ñ bap¬
tiretur ptꝰ ebriosũ. qui regnũ dĩ ñ pos¬
sidebit: Qͥd hic respondet᷑. nisi qͥa ille
baptismꝰ erat ioħis. post qũe xꝑi baptis¬
ioħ̾em &e ebriosũ. a contrario multũ
int̃ est: int̃ baptismũ ioh̃is ce baptismũ

Expanded text:
 qua ratione, quamuis baptizatum sit post Iohannem, non baptizatur post ebriosum, quoniam et haereses et ebrietates in eis operibus sunt, quae opera qui agunt, regnum dei non possidebunt. nonne tibi uidetur quasi intolerabiliter indignum, ut, cum baptizatum fuerit post eum, qui non sobrie uinum bibens sed uinum omnino non bibens regno dei uiam parauit, non baptizetur post ebriosum, qui regnum dei non possidebit? quid hic respondetur, nisi quia ille baptismus erat Iohannis, post quem Christi baptisIohannem et ebriosum a contrario multum interest; inter baptismum Iohannis et baptismum
Abbreviated transcription (Latin):
ce hoc inuidiose dici. ptꝰ ioh̾em bapti¬
zatum ẽ. &e ptꝰ ebriosos ñ baptizat᷑. Meliꝰ
enĩ hoc uiciũ cominemoro: qd nec oc
cultare possunt. in quib regnat. Et qũa
multi ubiq sint qͥs uł cecus ignorat:
Et tam̃ int̾ oꝑa carnis. quȩ qͥ agunt reg¬
num di non possidebunt: etiã hoc ponit.

Expanded text:
et hoc inuidiose dici: Post Iohannem baptiet hoc inuidiose dici: Post Iohannem baptizatum est et post ebriosos non baptizatur\'. melius enim hoc uitium commemoro, qcultare possunt in quibus regnat; et quam multi ubique sint, quis vel caecus ignorat? Et tamen inter opera carnis, quae qui agunt, regnum Dei non possidebunt, etiam hoc ponit A
Abbreviated transcription (Latin):
runt. qui tpr̃e cypriani fundos insi¬
diosis fraudib rapiebant. usuriᷤ mul¬
tiplicib semꝰ augebant. ñ erat eoꝵ: s
ȩquales daretur: eis tam̃ quib dabat᷑
ȩqualit̾ ꝓderat. Nam si tanto melius
quisq baptizat᷑. quanto a meliore fu¬
erit baptizatus:. ñ recte gr̃as agit apls.
qd̾ neminẽ corinthioꝵ baptirauerit:
nisi crispũ &gaium ce stephanȩ domũ.
Tanto enĩ melius baptirarent᷑. qnͣto
erat paulus melior. si ab ipso bapti¬
zarentur. Deniq cũ dicit ego plan¬
taui apollo rigauit: uidet᷑ significa¬
re se ȩuangłizasse. illũ baptirasse. Nũ¬
qͥd melior apollo quã iohes: Cur gͦ
ptꝰ istũ non baptizauit. qͥ ptꝰ ioħ̾em
baptizauerat: nͥ quia iste baptismꝰ ꝑ
quẽlibet datus xp̃i erat:. ille aũt per
quẽlibet datus qũauis rꝑouiã p̃pa¬
raret. tam̃ iohannis erat: Inuidiose
diei uidetur. ptꝰ ioħem baptizatũ ẽ.:
&e ptꝰ hereticos ñ baptizat᷑. S potest

Expanded text:
runt qui tempore Cypriani fundos insidiosis fraudibus rapiebant, usuris multiplicantibus faenus augebant, non erat eorum sed aequales daretur eis, tamen, quibus dabatur, aequaliter proderat. nam si tanto melius quisque baptizatur, quanto a meliore fuerit baptizatus, non recte gratias agit apostolus, quod neminem Corinthiorum baptizauerit nisi Crispum et Gaium et Stephanae domum; tanto enim melius baptizarentur, quanto erat Paulus melior, si ab ipso baptizarentur. denique cum dicit: Ego plantaui, Apollo rigauit, uidetur significare se euangelizasse, illum baptizasse. numquid melior Apollo quam Iohannes? cur ergo post istum non baptizauit, qui post Iohannem baptizauerat, nisi quia iste baptismus per quemlibet datus Christi erat, ille autem per quemlibet datus, quamuis Christo uiam praepararet. tamen Iohannis erat? Inuidiose dici uidetur: Post Iohannem baptizatum est et post haereticos non baptizatur\'; sed potest
Abbreviated transcription (Latin):
bent enĩ etiam scͥpturȩ canonicȩ hẽ
arguendi morem: ut tanquã omĩb
dicatur: & ad quosda uerbũ ꝑueniat.
Qd̃ enĩ dicit apłs ad corinthios. quomͦ
dicunt qͥdam in uob̃ qͥa resurrectio
mortuoꝵ ñ est: manifestat utiq ñ õs
ẽẽ tales. Uerũptamen &e tales ñ extra
s in eis fuisse testatur: a quib ne illi
seducerent᷑ qui ita ñ sentiebant. pau¬
lopost monuit dicens. Nolite sediici:
corrũpunt mores bonos colloqͥa mala.
S obrii estote iusti: &e nolite peccare. Igno¬
rantiam enĩ dĩ qͥdam habent. Ad reue¬
rentiam uob̾ loquor. Qd̾ aũt dicit. cũ
enim sit int̾ uos emulatio &e contentio.
nonne carnales estis. &e scd̃m hominẽ¬

Expanded text:
bent enim etiam scripturae canonicae hunc bent enim etiam scripturae canonicae hunc arguendi morem, ut tamquam omnibus dicatur et ad quosdam uerbum perueniat. quod enim dicit apostolus ad Corinthios: Quo modo dicunt quidam in uobis, quia resurrectio mortuorum non est? manifestat utique non omnes esse tales, uerum tamen et tales non extra sed in eis fuisse testatur. a quibus ne illi seducerentur, qui non ita sentiebant, paulo post monuit dicens: Nolite seduci;. corrumpunt mores bonos conloquia mala. sobrii estote, iusti et nolite peccare; ignorantiam enim dei quidam habent; ad reuerentiam uobis loquor. quod autem dicit: Cum enim sint inter uos aemulatio et contentio, nonne carnales estis et s
Abbreviated transcription (Latin):
correctis. sic quẽadmodũ ignotũ est
nolles ignosei. Prorsus ñ nosti littãs di.
Lege enĩ qͥd de petro scripserit paulus:
ce qͥd inde etiã senserit ciprianꝰ. & ñ
fuerunt. & uerba hereticoꝵ insidiosa
intelligere potuert. pauci quidẽ in cõ¬
paratione maloꝵ. s tam̃ etiã ipsi qͥdam
ꝓ fide fortiter exulabant. qͥdam toto
orbe latitabant: ac sic ȩccłia quȩ ꝑ om̃s
gentes crescit. in frum̃tis dnĩeis conser¬
uata ẽ: & usq infinẽ donec om̃ino gen¬
des omĩs etiam barbaras teneat conser¬
uabitur. Ipsa ẽ enĩ ȩcclia in bono semi¬
ne. qd̾ seminauit. filiꝰ hominis: & usq
ad messem crescere int̾ zizania p̾nun¬
tiauit. Ager aũt mundus ẽ: messis
finis scł̃i. Hilariꝰ gͦ decẽ ꝓuntiarum
asianarũ. aut rizania ñ triticũ argu¬
ebat: aut ipsũ etiã triticũ qd defectu
quodã ꝑiclitabatur. q̃nto uehementiꝰ
tanto utiliꝰ arguendũ putabat. Ha-¬

Expanded text:
correctis sic, quem ad modum ignotum est, correctis sic, quem ad modum ignotum est, nolles ignosci? prorsus non nosti litteras dei. lege enim, quid de Petro scripserit Paulus et quid inde etiam senserit Cyprianus, et non fuerunt et uerba haereticorum insidiosa intellegere potuerunt, pauci quidem in comparatione ceterorum sed tamen etiam ipsi quidam pro fide fortiter exulabant, quidam toto orbe latitabant. ac sic ecclesia, quae per omnes gentes crescit, in frumentis dominicis conseruata est et usque in finem, donec omnino gentes omnes etiam barbaras teneat, conseruabitur. ipsa est enim ecclesia in bono semine, quod seminauit filius hominis et usque ad messem crescere inter zizania praenuntiauit. ager autem mundus est, messis finis saeculi. Hilarius ergo decem prouinciarum Asianarum aut zizania non triticum arguebat aut ipsum etiam triticum, quod defectu quodam periclitabatur, quanto uehementius tanto utilius arguendum putabat. ha
Abbreviated transcription (Latin):
res clariores ꝙ intelligant᷑: in harena
aũt maritimi litoris magna multitu¬
do infirmoꝵ atq carnaliũ: quȩ aliqͣndo
tranquillitate tpr̃is quieta &e libera ap¬
paret: aliqndo aũt tribulationũ oe tẽp¬
tationũ fluctib oꝑitur. atq turbat᷑. Ta¬
le tunc erat tempꝰ de quo scͥpsit hylariꝰ.
unde putasti insidiandũ contra testi¬
monia tot diuina: tanquã ꝑiret eccłia
de toto orbe t̾rarum. Potes hoc mͦ dice̾
nec tot eccłias galathiȩ tc̃ fuisse: qnͣdo
dicebat apłs. o stulti galathe qͥs uos fas¬
cmnauit: Et cũ spu ceꝑitis: nc̃ carne coi¬
summamini. Sic enĩ calupniaris doc¬
to uiro. qͥ tardicordes & timidos graui¬
ter increpabat: quos itu̾m parturiebat
donec xp̃c formaret᷑ in eis. Qͥs enĩ nescit
illo tunc tpr̃e obseuris uerbis multos
parui sensus fuisse delusos. ut putaren
hoc credi ab arrianis qd̃ etiã ipsi cre¬
debant: alios aũt timore cessisse &e coi

Expanded text:
res clarioresque intellegantur, in harena res clarioresque intellegantur, in harena autem maritimi litoris magna multitudo infirmorum atque carnalium, quae aliquando tranquillitate temporis quieta et libera apparet, aliquando autem tribulationum et temptationum fluctibus operitur atque turbatur. Tale tunc erat tempus, de quo scripsit Hilarius, unde putasti insidiandum contra testimonia tot diuina, tamquam perierit ecclesia de orbe terrarum. potes hoc modo dicere nec tot ecclesias Galatiae tunc fuisse, quando dicebat apostolus: s o stulti Galatae, quis uos fascinauit? et: Cum spiritu coeperitis, nunc carne consummamini? sic enim calumniaris docto uiro, qui tardicordes et timidos grauiter increpabat, quos iterum parturiebat, donec Christus formaretur in eis. quis enim nescit illo tempore obscuris uerbis multos parui sensus fuisse delusos, ut putarent hoc credi ab Arrianis, quod etiam ipsi credebant, alios autem timore cessisse et simu