comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
potero ad eã. Hȩc gͥ porta quȩ om̃ib clusa ẽ. iuir enĩ
ñ tͣnsibit ꝑ eam & erit clausa pͥncipi siue duci & il¬
lius aduentui reseruabit᷑ qͥ sedebit in ea ut comedat
panẽ corã dño. de quo ipse in euangłio ꝓfitetur di¬
cens. Meus cib ẽ. ut faciã uoluntatẽ patris mei:¬
& compleã opus eiꝰ. Ipse ẽ. pͥnceps & pontifex sedm or¬
dinẽ melchisedech. & hostia & sacerdos: qͥ inconspecta
quo loqͥt᷑ in euangłio. Non bibã de gemmine uitis huiꝰ.
nͥ cũ bibero illud nouum in regno patris mei: in illo ui
porisq eiꝰ & sanguinis ꝓmaiestate rei sacram̃ta cognos¬
cere. Ianteq bonitatis ẽ. & clem̃tię pͥnceps nr̃: ut cũ solꝰ
sedeat in porta quȩ clausa ẽ. & panẽ corã dño comedat.¬
uelit m̃se suȩ atq conuuui plures habere consortes:
& dicat. Ecce ego sto & pulso. Siqͥs mͥ aꝑuerit: ingrediar
ad eũ & cęnabo cũ illo & ipse mecũ. Solus autẽ¬

Expanded text:
orta quae omnibus clausa est, vir enim non transibit per eam, erit clausa principi sive duci, et illius adventui reserabitur qui « sedebit in ea ut comedat panem coram Domino. » De quo ipse in Evangelio profitetur dicens: « Meus cibus est, ut faciam voluntatem ejus quius . » Ipse est princeps et pontifex secundum ordinem Melchisedech , et hostia et sacerdos, qui in conspectu quo loquitur in Evangelio: « Non bibam de genimine vitis hujus, nisi cum bibero illud novum in regno Patris mei : » in illo porisque ejus, et sanguinis pro majestate rei sacramenta cognoscere. Tantaeque bonitatis est et clementiae princeps noster, ut cum solus sedeat in porta quvelit mensae suae atque convivii plures habere consortes, et dicat: « Ecce ego sto et pulso: si quis aperuerit, ingrediar ad eum, et coenabo cum illo et ipse mecum . » Solus aute
Abbreviated transcription (Latin):
tria generalia delicta monstrantur. qͥb om̃e morta¬
liũ subiac& genus. Aut enĩ cogitationib aut ser¬
mone. aut oꝑe peccamꝰ. Cogitatio refertur ad arie¬
tẽ. quȩ pͥma ẽ. omium peccatoꝵ & ex qua alia duo
peccata nascuntur: hedus autẽ siue hic̃us. ad eloqͥũ
atq sermonẽ qͥ sẽꝑ de excelsiorib disputat: oꝑa uͦ¬

Expanded text:
tria generalia delicta monstrantur, quibus omne mortatria generalia delicta monstrantur, quibus omne mortalium subjacet genus. Aut enim cogitationibus, aut sermone, aut opere, peccamus. Cogitatio refertur ad arietem, quia prima est omnium peccatorum, et ex qua alia duo peccata nascuntur. Haedus, autem sive hircus ad eloquium atque sermonem, qui semper de excelsioribus disputat. O
Abbreviated transcription (Latin):
ysen & heliã : quoꝵ pͥor mansuetissimꝰ fuit inter
om̃s homines qͥ uersabant᷑ in terra : alt̃ ardore
fidei similis moysi similis moysi. Unde & audebat
dicere : ego relictus sum solus. Qd̃ autẽ ui hebrai¬
co scriptũ ẽ. offeres uitulũ. in .laxx. offerent sacerdo
dotes: nuilla sit questio. & ipse enim iezechiel cui hȩc
dicunt᷑ de numero sacerdotũ ẽ. plenȩ etatis atq ꝑfe¬
ete : & sacerdotalẽ gradũ ꝓpħiȩ auxit grã: & moy¬
ses & helias uident᷑ in monte cũ dño. id ẽ. lȩx & ꝓ
phetȩ : qͥ adnuntiabant ei qđ ierusolimis passurus
eẽt. Expiato autẽ altari septẽ dieb offert᷑ hĩcus si¬
ue hedus ꝓpeccato cotidie. & uitulus de arm̃to. &
aries de peccorib immaculatꝰ: ut ꝑhec facrificia sep¬
tẽ dieb ad ꝑfectũ expietur altare. Inseptẽ dieb sa¬
faciamꝰ peccatoꝵ: in hẏrco autẽ & uitulo & ariete.

Expanded text:
ysen et Eliam, quorum prior mansuetissimus fuit inter ysen et Eliam, quorum prior mansuetissimus fuit inter omnes homines qui versabantur in terra ; alter ardore fidei similis Moysi, unde et audebat dicere: « Ego relictus sum solus . » Quod autem in Hebraico scriptdotes, nulla sit quaestio, et ipse enim Ezechiel cui haec dicuntur de numero sacerdotum est, plenae aetatis atque perfectae, et sacerdotalem gradum prophetiae auxit gratia. Et Moyses et Elias videntur in monte cum Domino , id est lex et prophetae qui annuntiabant ei quod Hierosolymis passurus esset. Expiato autem altari septem diebus offertur hircus sive haedus pro peccato quotidie, et vitulus de armento et aries de pecoribus immaculatus, ut per haec sacrificia septem diebus ad perfectum expietur altare. In septem diebus safaciemus peccatorum. In hirco autem et vitulo et ariete,
Abbreviated transcription (Latin):
Post quã alttare & m̃sure eiꝰ in montis uertice demon¬
strate sunt. rursũq expiatio & consecratio illiꝰ. ꝓpħe
ostensa ẽ. ꝑ unũ uttulũ immaculatũ. & hircuͥ fiue
duos hedos. Quoꝵ pͥus apud admĩ saluatorẽ. duo seque̾¬
tia ad apłos minstrosq retulimꝰ: ne in conseeratione
immacłatus assumit᷑. & aries. & offertur inconspe¬
ctu dñi : & filii sadoch hoc ẽ. iustoꝵ sacerdotes as¬
ꝑgunt suꝑ capita eoꝵ sal. ut & lex & ꝓpħe sapore e¬
uangłii condiant᷑: nec ullũ ẽ. sacrifitiũ iuxta legis
imꝑiũ. & int̾p̾tationẽ apłi qui ait. Sermo ur̃ sit
sale conditꝰ qđ sale careat. utrũq autẽ offertur
holo caustũ dnõ: ut corpꝰ pinguius liotere qđ signi¬
scõ de qͦ dic̃ paulus. sp̃u feruentes. in spũalẽ &
tenuẽ substantiã conuertantur. Uolumus scire
aꝑtiꝰ quis sit uitulus de arm̃to immaculatus. &
aries de ouib purissimo uellere. Intelligamꝰ mo¬

Expanded text:
Postquam altare et mensurae ejus in montis vertice demonstratae sunt, rursumque expiatio et consecratio illius prophetae ostensa est, per unum vitulum immaculatum, et hircum sive duos haedos, quorum primum ad Dominum Saltia ad apostolos ministrosque retulimus, ne in consecratione immaculatus assumitur et aries, et offertur in conspectu Domini; et filii Sadoc, hoc est, justorum sacerdotes aspergunt super capita eorum sal, ut et Lex et Prophetae sapore Evangelii condiantur. Nec ullum est sacrificium juxta legis imperium et interpretationem Apostoli, qui ait : Sermo vester sit sale conditus quod sale careat. Utrumque autem offertur holocaustum Domino, ut corpus pinguis litterae, quod signio, de quo dicit Paulus: « Spiritu ferventis , » in spiritalem et tenuem substantiam convertantur. Volumus scire apertius qui sit vitulus de armento immaculatus, et aries de ovibus purissimo vellere intelligamus Mo
Abbreviated transcription (Latin):
tos miserat. Sin autẽ legis p̾uaricatio inhonorat
dm̃: consequenter qͥ legis p̾cepta conseruat hono¬
rat eũ: ut impleat᷑ qđ scriptũ ẽ. ut om̃s hono¬
rificent filiũ sic̃ honorificant patrẽ. Porro qđ¬
teriꝰ uinũ ñbibat: ꝑspicuũ ẽ. ebrietate & sicera
statũ mentis euelli : & ñ plene nos sapere qͣndo
uino & sacietate animꝰ occupatur. Ebrietas autẽ
ñ solũ in potione uini. s & in om̃ib reb ostendit᷑.
qͥb & in contractib & in negotiis scli & damnis

Expanded text:
tos miserat . Sin autem legis praevaricatio inhonorat tos miserat . Sin autem legis praevaricatio inhonorat Deum, consequenter qui legis praecepta conservat, honorat eum, ut impleatur quod scriptum est: Ut omnes honorificent Filium, sicut honorificant Patrem. Saterius, vinum non bibat; » perspicuum est ebrietate et sicera statum mentis everti, et non plene nos sapere, quando vino et satietate animus occupatur. Ebrietas autem non solum in potione vini, sed in omnibus rebus ostenditur, quibus et in contractibus et in nego
Abbreviated transcription (Latin):
habentes damnationẽ qr pͥmã fidẽ irritã fecerunt.
Al eliꝰ ẽ. enĩ ñ ꝓmittere : ꝗͣ ꝓmittere & ñ facere. Anna
obtulit samuhelẽ : qͥ in et̾na scĩtate ꝑmansit. & ma-¬
nue obtulit samson filiũ : s scĩficationẽ capilloꝵ eiꝰ
dalile libido turpauit. Demq dñs recesfit abeo. &
cecitate damnatus ẽ: nͥ qꝵ postea crescentib capil¬
lis pͥstinũ robur accepit : & in typo xp̃i multo
plures alienigenarũ mortuus quã uiuus oceidit.
Uult autẽ dñs sacerdotes suos capillos scĩficationis
habere ꝑpetuos. & oꝑiri capita eoꝵ : ñ aliqͦ extrin-¬
secꝰ uelam̃to. s sua naturaliq cesarie. ñ ad orna¬
tũ atq luxuriã s ad honestatẽ. Unde & capilli
capitis apłorũ numerati sunt. dicente saluator e.
Urĩ autẽ & capilli capitis om̃s numerati sunt.
illius capitis de quo & in ȩccłiaste scriptũ ẽ. Sa
radit nouacła. & aufert eiꝰ pulchritudinẽ. Qđ
&̃ filii ammon fecerunt: his quos dauid lega¬

Expanded text:
habentes damnationem, quia primam fidem irritam fecerunt . » Melius est enim non promittere, quam promittere et non facere. Anna obtulit Samuelem qui in aeterna sanctitate permansit; et Manue obtulit Samson filium , sed sanctificationem capillorum ejus Dalilae libido turpavit; denique Dominus recessit ab eo, et caecitate damnatus est, nisi quod postea crescentibus capillis pristinum robur accepit: et in typo Christi multo plures alienigenarum mortuus quam vivus occidit. Vult autem Dominus sacerdotes suos capillos sanctificationis habere perpetuos, et operiri capita eorum, non aliquo extrinsecus velamento, sed sua, naturalique caesarie, non ad ornatum atque luxuriam, sed ad honestatem. Unde et capilli capitis apostolorum numerati sunt, dicente Salvatore: « Vestri autem et capilli capitis numerati sunt , » illius capitis de quo in Ecclesiaste scriptum est: « radit novacula, et aufert ejus pulchritudinem: quod et filii Ammon fecerunt his quos David lega
Abbreviated transcription (Latin):
tus ẽ. ad latronẽ hodie mecũ eris in paradiso. statĩ
uelũ tẽpli scissũ ẽ. & aꝑta sunt omã : ablatoq ue-¬
lamine dicimꝰ Nos autẽ om̃s reuelata facie głiam
am̃ contẽplantes: in eandẽ imagniẽ tͣnsformam᷑ agła
in głiam. Sin autẽ reuelata sunt omĩa. in xp̃o enĩ uix¬
ta sermonẽ pauli omĩa reuelant᷑. qͦmodo porta clausa
erit & non aꝑietur. & uir non tranfibit ꝑ eã: ex qͥb
discimus: quãuis ad summã scientiã uenerimus com¬
paratione diuinȩ scientie nunc ex parte nos scire &
ex parte cognoscere. Quando aute uenerit qdđ ꝑfectũ
ẽ : tunc qđ̃ ex parte ẽ. destruetur. Unde & in alio loco
si intͣptatione car& uidet᷑ eẽ. contrariũ. Dieit enim
ñ qr iã accepi aut qr iã ꝑfectus sum. fr̃s ego me ñ
arbitror cõp̃ hendisse. Unũ autẽ posteriora obliuiscens.
& ad priora me extendens. statutũ ꝑsequor ad braui¬

Expanded text:
tus est ad latronem: « Hodie mecum eris in paradiso , » statim tus est ad latronem: « Hodie mecum eris in paradiso , » statim velum templi scissum est, et aperta sunt omnia; ablatoque velamine dicimus: « Nos autem omnes revelata facie gloriam Domini contemplantes, in eamdem imaginem transformamur a gloria in gloriam . » Sin autem revelata sunt omnia, in Christo enim juxta sermonem Pauli omnia revelantur: quomodo porta clausa erit, et non aperietur, et vir non transibit per eam? Ex quibus discimus, quamvis ad summam scientiam venerimus comparatione divinae scientiae, nunc ex parte nos scire, et ex parte cognoscere: quando autem venerit quod perfectum est, tunc quod ex parte est destruetur. Unde et in alio loco si interpretatione caret, videtur esse contrarium; dicit enim: « Non quia jam accepi, aut quia jam perfectus sum, fratres, ego me non arbitror comprehendisse. Unum autem, posteriora obliviscens et ad priora me extendens, statutum persequor ad bravi
Abbreviated transcription (Latin):
uator in euanglio loquit᷑. Ue uobis scribe & phari¬
sei hipoerite. & uobis doctorib legis uer qui tol¬
litis clauẽ scientiȩ. Ipsi ñ ingredimini : & intrantes
ꝓhibetis. De hac sub nomine libri: seribit & isaias.
Erunt uerba libri istius : sic̃ uerba signata. Quẽ cum
dederis homini nescienti litteras: & dyxeris ei lege:
respondebit tibi. Nescio litteras. Et dabunt illum
homini scienti litteras. dicentes lege : & dic& non pos¬
sum legere : qr signatus ẽ. Iste autẽ liber ẽ. cuius
nemo potest soluere & aꝑire signacula neq in cȩlo
neq in terra neq subtus terrã: nisi ille de quo in
a pocalipii iohannis dr̃. Ecce uicit leo de tribu uida
radixe E genꝰ dauid: ut apiat librũ & soluat signacła
eus. Prius enim quã saluator humanũ corpꝰ assume¬
r& ⁊ humiliar& se formã serui accipiens. clausa e¬
rant lex & ꝓpħe. & omĩs scientia scripturarũ: claus
erat paradisus pꝰ quã ille pependit in cruce & locu¬

Expanded text:
uitur in Evangelio: Vae vobis, Scribae et Pharisaei hypocritae, et vae vobis doctoribus legis, qui tollitis clavem scientiae: ipsi non ingredimini, et intrantes prohibetis . De hac sub nomine libri scribit et Isaias: Erunt verba libri istius, sicut verba libri signati: quem cum dederis homini nescienti litteras, et dixeris ei, Lege: et respondebit tibi, nescio litteras. Et dabunt illum homini scienti litteras, dicentes: Lege; et dicet: Non possum legere, quia signatus est . Iste autem liber est, cujus nemo potest solvere et aperire signacula, neque in coelo, neque in terra, neque sub terra, nisi ille de quo in Apocalypsi Joannis dicitur: Ecce vicit leo de tribu Juda, radix et genus David: ut aperiat librum et solvat sigejus . » Prius enim quam Salvator humanum corpus assumeret et humiliaret se formam servi accipiens , clausa erat lex et prophetae et omnis scientia Scripturarum, clausus erat paradisus. Postquam autem ille pependit in cruce, et locu
Abbreviated transcription (Latin):
isrł. s & leuite qͥ recesserunt ame. cũ errar& iẜ i
a me pꝰ cogitationes suas. & accipient iniqͥtatẽ suã
&erunt in scis meis ministrantes ostiarii in portis
domus & munstri domus. Ipsi immolabant holocau¬
sta & inctimas popli. & isti stabunt ante popłm ut
ministrent eis. o Peo qđ ministrauerunt ees ante fa

Expanded text:
itae qui longe recesserunt a me cum erraret Israel a me post cogitationes suas, et accipient iniquitatem suam, et erunt in sanctis meis ministrantes, ostiarii in portis domus, et ministri domus. Isti immolabunt holocausta et victimas populo, et isti stabunt ante populum ut minis
Abbreviated transcription (Latin):
nũ eiꝰ. qđ & bebraicũ & cȩteri int̾pretes tͣnstulert᷑.
illud significat qđ ipsius quoq attaris ꝓ cuius expi¬
atione offert̾ sacrificiũ dona complenda funt . sicut
offertur. ꝓsacerdotib & popło atq pontifice. ne qͥd
stetisse uideatur uacuũ incomspectu dni. Pro quo po
suas: ut subaudiat᷑ sacerdotes. Qui eũ pleni fuerint
bonis oꝑib hoc enm plenȩ significant manꝰ tͣnsacto
sabbato ueniant ad diẽ resurrectionis octauã. & di
dant ad cȩlestia. & offerant ꝓ nobis holo causta siue

Expanded text:
et Hebraicum et caeteri interpretes transtulerunt, illud significat quod ipsius quoque altaris, pro cujus expiatione offertur sacrificium, dona complenda sint, sicut offertur pro sacerdotibus et populo atque pontifice, ne quid vacuum stetisse videatur in conspectu Domini. Pro quo posunt manus suas, » ut subaudiatur sacerdotes, qui cum pleni fuerint bonis operibus, hoc enim plene significant manus, transacto sabbato veniant ad diem resurrectionis octavam, et didant ad coelestia, et offerant pro nobis holocausta, sive
Abbreviated transcription (Latin):
pͥoris głiȩ abolitionẽ putemus: s sic sentiendum
destruetur: uelut si solis radiis lãpade̾ cõpares.
quã autẽ uenit sol iusticiȩ. lucernę lum̃ abscon¬
ditũ ẽ: dicente ipso ꝓpħa atq baptista: illũ oportae
crescere me autẽ minui. Cecidit autẽ in facie̾ suã
ꝓpħa: ne dũ plus cernere cupit quã potest hu¬
mana fragilitas intueri : etiã ipsũ ocłoꝵ lumen
amitter&. Unde familiarus eũ uocat dñs filiũ
hominis: p̃cipitq ut ponat cor suũ. & uideat oclis
& aurib audiat. Primũ enĩ ad intelligendũ qđ̃
de quib dr̃ ad abrabã. Leua ocłos tuos. & tude stei¬
las cęli. t̾cio his aurib audiendũ de qͥb saluator
ait. Qui hab& aures audiendi audiat: ut pos¬
sit cunetas tẽpli cermmionias & legitima ouis intel¬
ligere. & ad extremũ ponere cor sitũ in uiis tẽpli.
qr diuersi ad eũ introitus funt. Siue uias tẽpli cę¬
rimoniarũ oidinẽ significat: & exitus scũarii.

Expanded text:
tionem putemus; sed sic sentiendum, destruetur: velut si solis radiis lampadem compares, quam autem venit sol justitiae, lucernae lumen absconditum est, dicente ipso propheta atque Baptista: Illum oportet crescere, me autem minui . Cecidit autem in faciem suam propheta, ne dum plus cernere cupit quam potest humana fragilitas intueri, etiam ipsum oculorum lumen amitteret. Unde familiarius eum vocat Dominus, filium hominis; praecipitque ut ponat cor suum, et videat oculis, et auribus audiat. Primum enim ad intelligendum quodde quibus dicitur ad Abraham: Leva oculos tuos, et vide stellas coeli ; tertio, his auribus audiendum, de quibus Salvator ait: Qui habet aures audiendi, audiat ; ut possit cunctas templi ceremonias et legitima ejus intelligere, et ad extremum ponere cor suum in viis templi; quia diversi ad Deum introitus sunt. Sive per vias templi, ceremoniarum ordinem sig
Abbreviated transcription (Latin):
debemꝰ accipere qui habebant eitharas in apocali¬
psi iohannis & coronas in capitib suis: uł sacra¬
intũ patris & filii & sp̃s scĩ. in qͦ uera nobis ꝓpi
ciatio ẽ. Et ut dicamꝰ aꝑtiꝰ. ꝓpterea graduũ nu¬
merus incertꝰ relinqͥtur. ut quantocũq studio ad
altiora scandere potuerimus. inniferiorib nof pu-¬
temꝰ collocatos:  cogitemꝰ illud psalmi ibunt de
uirtute in uirtutẽ. Et dixit ad me. Fili hominis
hec dic̃ dñs as. Hi sunt ritꝰ altaris. In qͣcũq die fue¬
rit fabricatũ ut offerat᷑ suꝑ illud holocaustũ et
effundat̃ sanguis. & dabis sacerdotib leuitis qͥ ft

Expanded text:
debemus accipere, qui habebant cytharas in Apocalypsi Joannis , et coronas in capitibus ejus, vel sacramentum Patris et Filii et Spiritus sancti in quo vera nobis datur propitiatio. Et ut dicamus apertius, propterea graduum numerus incertus relinquitur, ut quantocunque studio ad altiora scandere potuerimus, in inferioribus putemus collocatos, et cogitemus illud psalmi: « Ibunt de virtute in virtutem . » « Et dixit ad me: Fili hominis, haec dicit Dominus Deus: Hi sunt ritus altaris, in quacunque die fuerit fabricatum, ut offeratur super illud holocaustum et effundatur sang
Abbreviated transcription (Latin):
& suꝑ.iiii. angulos crepidinis. & suꝑ coronã in
cireuitu. & mundabis illud & expiabis. & tolles
uitulũ qͥ oblatus fuerit ꝓpeccato. & cõbures illũ
in separato loco domꝰ extra seuariũ. & in dre
seda offeres hircũ capͣrũ tmimaculatũ ꝓpeccato
& expiabunt altare. sic̾ expiauerunt in uitulo.

Expanded text:
 quatuor angulos crepidinis, et super coronam in circuitu, et mundabis illud et expiabis. Et tolles vitulum, qui oblatus fuerit pro peccato, et combures illum in separato loco domus extra sanctuarium. Et in die secunda offeres hircum caprarum immaculatum pro peccato, et expiabunt altare sicut expiaverunt in vitulo.
Abbreviated transcription (Latin):
raptii. habebat unũ cubitũ illud significat qđ̃
peccatores & iusti dñi ꝓpiciatione saluent᷑ dicen¬
te apło paulo. Reconciliati sumꝰ dõ insanguine fi¬
lii eius. & de peccatorib dr̃. qd dimidii cubitim̃¬
surã habeant ꝑcircuitũ qͥ tam̃ saluent᷑ misedĩa cre¬
atoris: tuxta illud qđ in psalmo scriptũ ẽ. d nichuo
saluos facies eos: de iustis qđ in uno saluent᷑ nume¬
ro solitario atq ꝑfecto. & imitent᷑ unã diuinitatẽ

Expanded text:
habebat unum cubitum, illud significat, quod et peccatores et justi Domini propitiatione salventur, dicente apostolo Paulo: « Reconciliati sumus Deo in sanguine Filii ejus . » Et de peccatoribus dicitur, quod dimidii cubiti mensuram habeant per circuitum, qui tamen salventur misericordia creatoris, juxta illud quod in Psalmo scriptum est: « Pro nihilo salvos facies eos. » De justis, quod in uno salventur numero solitario atque perfecto, et imitantur unam divinitatem
Abbreviated transcription (Latin):
septen ario tẽpr̾e ꝓmittat. ille ñ uidebit bonũ.
qđ sibi in p̾senti temprẽ uindicabat. Hoc autẽ
totũ fi& qͥa p̾uaricationẽ loquutus ẽ. aduers
saturati estis. iã diuites facti estis sine nobis
regnastis. & utinã regnaretis ut & nos regnemꝰ
uobiscũ.¬

Expanded text:
septenario tempore promittat, ille non uidebit bonum, quod sibi in praesenti tempore uindicabat. hoc autem totum fiet, quia praeuaricationem locutus est aduersum saturati estis. iam diuites facti estis. sine nobis regnastis; et utinam regnaretis, ut et nos regnaremus uobiscu
Abbreviated transcription (Latin):
rat historia. non solũ auicinis gentib. s aꝑsis
quoq & macedonib. & egiptiis romanisq sepe
captos & huc usq serutre. Omĩa igitur ad aduen¬
tum referenda sunt saluatoris. quȩ nr̃o & fidei
tẽpore uidemus ȩxpleta. & electio uyxta apłmn re¬

Expanded text:
ret historia non solum a uicinis gentibus, sed a Persis ret historia non solum a uicinis gentibus, sed a Persis quoque et Macedonibus et Aegyptiis Romanisque saepe captos et hucusque seruire. omnia igitur ad aduentum referenda sunt saluatoris, quae nostro et fidei tempore uidemus expleta, et electio — iuxta ap
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ec̃um. & non desinã eis bene facere. & timo¬
rẽ meum dabo in corde eorũ ut non recedant
ame & lȩtabor suꝑ eos cũ bene eis fecero. siue et
uisitabo eos ut bene eis faciã. & plantabo eos
in terra ista in ueritate siue infide in corde
meo. siue in tota anima mea. Multi hoc putant
temprẽ orobabel filii salathiel & ibu filii iose¬
dech sacerdotis magni. quando aggeus & zacharias
ppħauerunt sub erfa sacerdote completũ. qͣndo
edificatũ ẽ. tẽplũ. & sub neemia extrueti muri
ꝑcircuitũ : ut quos ante eiecerat in furore &
in indignatione grandi de ierłm & in toto orbe
dispserat postea reductus habitare fecerit con-¬
fident᷑. & fiusse eos in populũ dĩ. & dm̃ fuisse
in dm̃ eorũ. & cetera quę seript᷑a contex̃. Sed
quomͦ hoc possit illi tẽpori coaptari habitare eos
faciã confidenter & feriã eis pactũ sempit̾num
siue disponã illi testamentũ ȩt̾nũ. Penitus non po¬
test approbari. Quippe cũ legerimus & saera nar¬

Expanded text:
am eis bene facere et timorem meum dabo in corde eorum, ut non recedant a me. et laetabor super eis, cum bene eis fecero- siue et uisitabo eos, ut bene eis faciam -, et plantabo eos in terra ista in ueritate — siue in fide - in toto corde meo et in tota anima meo. lulti hoc putant tempore Zorobabel, filii Salathiel, et Hiesn, filii Iosedec, sacerdotis magni, quando Aggeus et Zacharias prophetarunt sub Ezra sacerdote. conpletum, quando et aedificatum est templum et sub Neemia exstructi muri per circuitum, ut, quos ante eiecerat in furore et ira et in indignatione grandi de Hierusalem et in toto orbe disperserat, postea reductos habitare fecerit confidenter, et fuisse eos in populum dei et dominum fuisse in deum eorum et cetera, quae scriptura contexit. sed quomodo hoc possit illi tempori coaptari: habitare eos faciam confidenter et feriam eis pactum sempiternum siue disponam illis testamentum aeternum, penitus non potest approbari, quippe quos legerimus et sacra nar
Abbreviated transcription (Latin):
& ephraimi  ꝓspͥicuũ ẽ. Tantũq mali fuit quod a
popło factũ ẽ. ut testetur deus se numꝗͣ cogitas¬
se nec ascendisse in cor suũ que illi facturi fue¬
hanc de qua uos dicitis qđ tradat᷑ in manu re-¬
gis babilonis in gladio & in fame & in peste sic̃
sꝑantib auxiliũ in murorũ firmitate fidentib
ꝓpħatur quod subuertenda sit ierłm. & popłs
iaiãq capiendus & ante captiuitatẽ gladio ⁊
fame & peste ꝑituros: sic desꝑantib & pꝰ subuer¬
sionẽ urbis nullã salutẽ exspectantib. suũ
auxiliũ pollicetur. Et confidentia atq suꝑbia
iustã sententiã. & desꝑatio atq humilitas dĩ
mereatur auxiliũ. Ecce ego congregabo eos de
uniuersis terris ad quas eieci eos in furore meo
& in ira mea & mundignatione grandi & reducã
eos ad locũ istũ. & habitare eos faciã confident̃:¬

Expanded text:
 perspicuum est. Tantumque mali fuit quod a populo factum est, ut testetur Deus se numquam cogitasse, nec ascendisse in cor suum, quae illi facturi fuehanc, de qua uos dicitis, quod tradatur in manu regis Babylonis in gladio et in fame et in peste. Sicut sperantibus auxilium et in murorum firmitate fidentibus prophetatur, quod subuertenda sit Hierusalem et populus iam iamque capiendus et ante captiuitatem gladio et fame et peste periturus, sic desperantibus et post subuersionem urbis nullam salutem exspectantibus suum auxilium pollicetur, ut et confidentia atque superbia iustam sententiam et desperatio atque humilitas dei mereatur auxilium. Ecce ego congregabo eos de uniuersis terris, ad quas eieci eos in furore meo et in ira mea et in indignatione grandi, et reducam eos ad
Abbreviated transcription (Latin):
guinẽ lauari eos aqua: t̾cio humorẽ corporũ
paruuloꝵ salis adiectione siccari : quarto ut te¬
nera infantũ corpora pannis inuoluant᷑. Dupli¬
cẽ ob eausa: ut & sale siccet᷑ corpꝰ. qđ pannis
ne defluat seruat᷑ & stringit᷑: & m̃bra tenerri¬
ma. ne facile de prauentur. Unde & corpora bar¬
baroꝵ romanis corporibꝰ rectiora sunt : usq ad

Expanded text:
guinem lavari eos aqua. Tertio humorem corporum guinem lavari eos aqua. Tertio humorem corporum parvulorum salis adjectione siccari. Quarto ut tenera infantum corpora pannis involvantur. Duplicem ob causam, ut et sale siccetur corpus, quod pannis ne defluat, servatur et stringitur, et membra tenerrima ne facile depraventur. Unde et corpora Barbarorum Romanis corporibus rectiora sunt. Usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
si. Et in leuitico lege sancit̾: omẽ sacrificiũ urm̃
sale salliet᷑. ñ cessabit sal testam̃ti dñi de sacri¬
ficits ur̃ĩs: in eunetis munerib urĩf sal offere¬
tis. Q hoc sale conditꝰ fuerit. & omẽm pedorem.
humorẽq noaciũ huiꝰ admixtione siccauerit:
ultra ñ dic&. cõputruerunt & corrupte sunt
cicatrices meȩ. a facie insipientie mee. Scio me
legisse in quoda uolumine de dño saluatore. qd
ipse sit sal celeste : & ñ solũ terrena & inferna
s celestia quoq suo sapore condiuerit: & imple¬
atur illud qđ scriptũ ẽ. glia in excelsis dõ & in
terra pax hominb bone uoluntatis. Quartũ ẽ.:
nec inuoluta pannis. Et saluator pannis ẽ. in¬
uolutꝰ infantiȩ: & omis qͥ nascit᷑ ꝑ inuoluera
pannoꝵ. ꝓtectione indiget dĩ. Naturale ẽ. ubi ta¬
men parentũ non de est diligentia. ortis infan¬
tibꝰ pͥmũ p̾cidi ũbilicũ: dem adeludendũ san¬

Expanded text:
si. Et in Levitico lege sancitur: Omne sacrificium vestrum si. Et in Levitico lege sancitur: Omne sacrificium vestrum sale salietur. Non cessabit sal Testamenti Domini de sacrificiis vestris: in cunctis muneribus vestris sal offeretis . Qui hoc sale conditus fuerit, et omnem putorem humoremque noxium hujus admixtione siccaverit, ultra non dicet: Computruerunt et corruptae sunt cicatrices meae a facie insipientiae 147 meae . Scio me legisse in quodam volumine De Domino Salvatore, quod ipse sit sal coeleste; et non solum terrena, et inferna, sed coelestia quoque suo sapore condiverit: ut impleatur illud quod scriptum est: Gloria in excelsis Deo, et super terram pax hominibus bonae volun« Nec involuta pannis. » Et Salvator pannis est involutus infantiae. Et omnis, qui nascitur per involucra pannorum protectione indiget Dei. Naturale est, ubi tamen parentum non deest diligentia, ortis infantibus primum praecidi umbilicum, dein ad eluendum san
Abbreviated transcription (Latin):
in regnũ dĩ. Multa que sunt lauachra que eth¬
nici in mysteriis suis & beretici pollicent᷑ : qui
om̃s lauant s ñ lauant in salutẽ. oꝓpterea addi¬
tũ ẽ. & in aqͣ ñ es lota in salutẽ. Qđ̃ qͥdẽ non so¬
lũ de hereticis. s de eccliasticis intelligi potest
qͥ ñ plena fide accipiunt baptismũ salutare. De
qͥb dicendũ ẽĩ qd̃ acceꝑint aquã s ñ acceꝑint sp̃m̃.
sic̾ & stmon ille magus qͥ pecuma uolebat redine¬
re gram̃ dĩ. baptizatꝰ qͥdẽ ẽ. in aqͣ: si neqͣꝗͣ bapti¬
zatꝰ ẽ. in salutẽ. Tercio dr̃ : nec sale sallita. Tenera
infantiũ corpora dũ adhuc uteri calorẽ teuent.
& pͥmo uagitu laboriose uite testant᷑ exordia:
solent ab obstetricib sale contingi: ut sicciora
sint & restringantur. Porro ierłm quę de ma¬
lis parentib nata ẽ: nichil saporis. nichil dili¬
gentie consecuta ẽ. Q autẽ renascunt᷑ in xp̃o¬
dr̃ ad eos. uos estis sal terre : & p̾cipitur eis

Expanded text:
in regnum Dei . » Multaque sunt lavacra, quae ethnici in mysteriis suis, et haeretici pollicentur, qui omnes lavant, sed non lavant in salutem. Propterea additum est: « Et in aqua non es lota in salutem. » Quod quidem non solum de Haereticis, sed de ecclesiasticis intelligi potest: qui non plena fide accipiunt baptismum salutare. De quibus dicendum est, quod acceperint aquam, sed non acceperint spiritum. Sicut et Simon ille Magus, qui pecunia volebat redimere gratiam Dei, baptizatus quidem est in aqua, sed nequaquam baptizatus est in salutem. Tertio dicitur: « Nec sale salita, » tenera infantium corpora, dum adhuc uteri calorem tenent, et primo vagitu laboriosae vitae testantur exordia, solent ab obstetricibus sale contingi, ut sicciora sint et restringantur. Porro Jerusalem, quae de malis parentibus nata est, nihil saporis, nihil diligentiae consecuta est. Qui autem renascuntur in r ad eos: Vos estis sal terrae ; et praecipitur eis
Abbreviated transcription (Latin):
in salutẽ. Cruenta in fantũ corpora statĩ ut emit.¬
tint᷑ ex utero lauari solent: ita & generatio spi¬
ritalis lauachro indiget salutari. Nullus eni
mundꝰ a sorde : nec si uniꝰ qͥdẽ diei fuerit uita eiꝰ.
Et in psalmnis legimꝰ: in iniqͥtatib conceptꝰ sũ: et

Expanded text:
in salutem. Cruenta infantium corpora, statim ut emitin salutem. Cruenta infantium corpora, statim ut emittuntur ex utero, lavari solent: ita et generatio spiritualis lavacro indiget salutari. Nullus enim mundus a sorde, nec si unius quidem diei fuerit vita ejus . Et in Psalmis legimus: In iniquitati
Abbreviated transcription (Latin):
statĩ legẽ acceꝑit. nec ei pudende natiuitatis
exordia sint abscisa. s. gentilẽ pͥmũ uixerit ui¬
tã : ꝓ qͦ laca. int̾̃p̃tati sunt. in die qͣ nata es ñ
alligauerunt mamillas tuas: hanc habente
scã scriptura constietudinẽ. ut ꝓcorde pectus¬
culũ. siue pectus & mamillas nomin&. unicuiq
loco congruũ uiderit. Sacerdotes in qͥb deb&
eẽ. doctrina. & lege̾ reqͥrunt ex ore eoꝵ: acci¬
piunt pectusculũ. Ioħs suꝑ pectus recubit dñi:
nit de fonte uberrimo hauriat fluenta sapientiȩ.
U irgimis in cantico canticoꝵ duȩ mamillȩ sunt.
quasi duo hinuli gemini capree. qͥ pascuntur
in liliis. donec aspir& dies. & moueant᷑ umbre.
Mat̾ diligens statĩ ut nata fuerit infantula ligat
mamillas eius ut a tenero tumere desistant:
& pulchritudinẽ custodiant uirgmalẽ. Cũ autẽ
ad etatẽ uenerit pubertatis. dicet᷑ de ea. Nũ¬
qͥd obliuiscet᷑ sponsa ornatꝰ sui: aut uirgo fas¬
ciȩ pectoralis sue  Seqr̃. Et in aqua ñ es lota :¬

Expanded text:
statim legem acceperit, nec ei pudendae nativitatis exordia sint abscisa, sed gentilem vitam vixerit ta interpretati sunt, « In die qua nata es non alligaverunt mamillas tuas. » Hanc habet Scriptura sancta consuetudinem, ut pro corde pectusculum sive pectus et mamillas nominet: ut unicuique loco congruum viderit. Sacerdotes in quibus debet esse doctrina, et legem requirunt ex ore eorum accipiunt pectusculum. « Joannes super pectus recumbit Domini, ut de fonte uberrimo hauriat fluenta sapientiae . Virginis in Cantico canticorum, « duae mamillae sunt, quasi duo hinnuli gemini capreae, qui pascuntur in liliis donec respiret dies, et amoveantur umbrae . » Mater diligens, statim mamillas ejus, ut a tenero tumore desistant, et pulchritudinem custodiant virginalem. Cum autem ad aetatem venerit pubertatis, dicetur de ea: Numquid obliviscetur sponsa ornatus sui: aut virgo fasciae pectoralis suae ? Sequitur: Et in aqua non es lota
Abbreviated transcription (Latin):
signantia: quę & ipsa ꝑueniunt ad unius eubiti
altitudinẽ. & hoc animaduertendũ qđ in m̃sura
altaris pͥmus cubitus in latitudine nulli copulat᷑.
s sua unione ꝑfectus ẽ. scds autẽ latitudinis cu¬
bitus pꝰ duos eubitos crescit ad sumiũ: & tereiꝰ
cubitꝰ pꝰ ꝓpiciatoriũ minꝰ & maiꝰ. ꝑ quattuor elem̃tu
ad unius cubiti misteriũ tendit: ut unuᷤᷤ alter

Expanded text:
signantia, quae et ipsa perveniunt ad unius cubiti signantia, quae et ipsa perveniunt ad unius cubiti altitudinem. Et hoc animadvertendum quod in mensura altaris primus cubitus in latitudine nulli copulatur, sed sua unione perfectus est: secundus autem latitudinis cubitus, post duos cubitos crescit ad summum, et tertius cubitus, post propitiatorium minus et majus per quatuor elementa ad unius cubiti mysterium tendit; et unus et alter,
Abbreviated transcription (Latin):
latitudinẽ  ut dualis numerꝰ tͣnseat ad solitariũ :¬
& bonũ nuptiarũ qđ inferius ẽ. ad umonis ꝑue¬
ad ꝓprciatoriũ maius. & theodotio in utroq ã zara tͣn¬
stulit : ulud ẽ. intelligendũ qđ ꝓpicratoriũ minꝰ. lapis
sit excisus de monte sine manib: & ꝓpiciatoriũ ma¬
gnũ ipse lapis qͥ ereuit in montẽ magnũ. & impleuit
uniciersũ orbẽ. Siue uixta atterũ sensũ ꝓpiciatoriũ
minꝰ ẽ. qͣndo exinanuit se forma serui accipiens.
& ꝓpiciatoriũ magnũ quando recepit głiã quã ha¬
buit apud patrẽ anteꝗͣ mundꝰ fier&. Prius enĩ xpi
humiliora cognoscimꝰ: & sic ad diuinitatis eiꝰ alti¬
tudinẽ ꝑuenimꝰ: & tam̃ utriusq naturȩ ꝓpiciatoriũ
hoc ẽ. minoris atq maioris. ad uniꝰ altaris ꝑtin&
sacram̃tũ. Int̾ duo autẽ ꝓpiciatoria minꝰ atq maiꝰ.
quattuor erant cubita. quattuor mundi elem̃ta

Expanded text:
latitudinem, ut dualis numerus transeat ad solitarium; elatitudinem, ut dualis numerus transeat ad solitarium; et bonum nuptiarum, quod inferius est, ad unionis pervead propitiatorium majus; et Theodotio in utroque AZARA transtulit, illud est intelligendum, quod propitiatorium minus, lapis sit excisus de monte sine manibus, et propitiatorium majus, ipse lapis qui crevit in montem magnum, et implevit universum orbem . Sive juxta alterum sensum, propitiatorium minus est, quando exinanivit se formam servi accipiens , et propitiatorium majus, quando recepit gloriam, quam habuit apud Patrem antequam mundus fieret . Prius enim Christi humiliora cognoscimus, et sic ad divinitatis ejus altitudinem pervenimus: et tamen utriusque naturae propitiatorium, hoc est, minoris atque majoris, ad unius altaris pertinet sacramentum. Inter duo autem propitiatoria, minus atque majus, quatuor erant cubita, quatuor mundi elementa
Abbreviated transcription (Latin):
gue sit dicere confidenter: nisi hoc ad monere lecto¬
rẽ. qđ ubi nunc definitionẽ int̾pretatꝰ su. suꝑͣ coro¬
nã tͣnstuleri. Iilud qͦq breuiter demonstrat᷑: qđ in
circuitu ipsius altaris id ẽ. in margine & circulo.
repandũ fuerit labiũ. & quasi corona in modũ lilii
habens in aspectu plurimã uenustatẽ: quȩ definitio
siue gisus. ꝑ circuitũ palmi uniꝰ siue nalaieroy.
latitudine tendebatur. Fouea autẽ altaris siue ꝓ¬
fundũ & ataitudo ꝓ qͣ in hebraico ponitur gaber
de sinu terrȩ usq ad crepidinẽ nouissimã. uł usq ad
ꝓpiciatoriũ maximũ duob cubitis erat: & latitudo
eius cubia umus. Inferiora enĩ & ꝓfunda & terrȩ
coherentia duali numero qͥ & in immundis amma¬
lib positus ẽ. continetur: suꝑiora autẽ & ad crepi¬
dmẽ siue ꝓpiciatoriũ ꝑuenientia. qđ theodocio ipso
hebraico nomine appellauit a ARa uniꝰ eubiti habers

Expanded text:
guae sit dicere confidenter, nisi hoc admonere lectoguae sit dicere confidenter, nisi hoc admonere lectorem, quod ubi nunc definitionem interpretatus sum, supra coronam transtulerim. Illudque breviter demonstratur, quod in circuitu ipsius altaris, id est, in margine et circulo repandum fuerit labium et quasi corona in modum lilii habens in aspectu plurimam venustatem: quae definitio sive gisus per circuitum palmi unius sive παλαιστῆς latitudine tendebatur. Fovea autem altaris sive profundum et altitudo, pro qua in Hebraico ponitur gab, de sinu terrae usque ad crepidinem novissimam, vel usque ad propitiatorium maximum, duobus cubitis erat. Et latitudo ejus cubiti unius. Inferiora enim et profunda et terrae cohaerentia duali numero, qui et in immundis animalibus positus est, continentur : superiora autem et ad crepidinem, sive propitiatorium pervenientia, quod Theodotio ipso Hebraico nomine appellavit AZARA , unius cubiti habent
Abbreviated transcription (Latin):
huic tẽplo & om̃s partes eiꝰ & tabernacła cõpara¬
re : qđ qͥa difficillimũ ẽ. interim inp̃sentiarũ altare
qdđ iezechieli ostensũ ẽ. altari qđ in exodo legimus
ex parte modica conferantis. Ibi altare quinq cubi¬
torũ in longitudine. & qͥnq cubitoꝵ in latitudine.
id.ẽ. quadrangulũ. & triũ cubitorũ in latitudine
describitur : hic uero recedens a sensibꝰ qͥnq tendit
ad unionẽ. in qͦ cubitus ꝑfectus siue uerissimꝰ poni¬
tur: cui uingit᷑ palmus id ẽ. nalaientic. sextam
ut supra diximus partẽ habens eubiti. In sinu autẽ
eiꝰ hoc ẽ. altaris erat cubitꝰ: qͥ scilic& ea que igne
consumebant᷑ suscipiebat : & in latitudine eiꝰ alius
cubitus: ut interiora hoc ẽ. secreta & spatia alta¬
ris quȩ in latitudine demonstrant᷑. uno cubito fino¬
rentur. Qs autẽ seqr̃ & definitio usq ad labiũ eiꝰ:
ꝓ quo aquila & siminachus. & teodotio posuerunt
ut ante iã dixi scire ñ possũ rationẽ. nec cuits lin¬

Expanded text:
s partes ejus et tabernacula comparare. Quod quia difficillimum est, interim in praesentiarum altare, quod Ezechieli ostensum est, altari quod in Exodo legimus, ex parte modica conferamus . Ibi altare quinque cubitorum in longitudine et quinque cubitorum in latitudine, id est, quadrangulum, et trium cubitorum in altitudine describitur: hic vero recedens a sensibus quinque, tendit ad unionem, in qua cubitus perfectus, sive verissimus ponitur, cui jungitur palmus, id est, παλαιστὴ, sextam, ut supra diximus, habens partem cubiti. In sinu autem ejus, hoc est, altaris, erat cubitus, qui scilicet ea quae igne consumebantur suscipiebat, et in latitudine ejus alius cubitus: ut interiora, hoc est, secreta, et spatia altaris quae in latitudine demonstrantur, uno cubito finirentur. Quod autem sequitur: Et definitio usque ad labipro quo Aquila, Symmachus, et Theodotio posuerunt ut ante jam dixi, non possum scire rationem, nec cujus lin
Abbreviated transcription (Latin):
leo. & quasi leena. Quis suscitabit eũ: Cubitoꝵ
autẽ quattuor ẽ. & cornua hab& qͣt tuor. siue su¬
ꝑiora qͣttuor cornuũ uno cubito finiunt᷑: ut euan¬
głioꝵ m̃sura & in totũ orbẽ fortitudo discurrens
straretur: ad unũq cubitũ ꝑueniant diuinȩ con¬
festionis. & ut paulatĩ obscuritas p̃sentis loci ma¬
nifestior fiat : seqr̃. Et ariel duodeci cubitoꝵ in
latitudine ꝑ duodecĩ cubitos latitudinis: q̃dran¬
gulũ eqͥs laterib. Qđ̃ nemo dubit& ad duodecĩ
&ad apłoꝵ numerũ: de cuiꝰ sacram̃to supͣ aixissẽ
ine memini. ꝑqͣttuor autẽ latera mundi duodeni
cubiti sunul efficiunt qͣdraaginta octo eubitos sa¬
cerdotaliũ ciuitatũ : ut istis q̃si fundam̃tis in to¬
to orbe diuisis. eceliȩ fortitado s&idetur. Porro
int̾pretati sunt. qͣtmordecĩ cubitoꝵ erat longitu

Expanded text:
 leaena, quis suscitabit eum ? Cubitorum autem quatuor est, et cornua habet quatuor; sive superiora quatuor cornuum, uno cubito finiuntur; ut Evangeliorum mensura et in totum orbem fortitudo discurrens, onstretur, ad unumque cubitum perveniant divinae confessionis. Et ut paulatim obscuritas praesentis loci manifestior fiat, sequitur: Et Ariel duodecim cubitorum in longitudine, per duodecim cubitos latitudinis, quadrangulum aequis latad Apostolorum numerum, de cujus sacramento supra dixisse me memini . Per quatuor autem latera mundi, duodeni cubiti simul efficiunt quadraginta octo cubitos sacerdotalium civitatum, ut istis quasi fundamentis in toto orbe divisis, Ecclesiae fortitudo solidetur. Porro interpretati sunt, quatuordecim cubitorum erat
Abbreviated transcription (Latin):
ra cornuũ cubitus unus. Arihel ut pleriq estimans
in terp̃tat᷑ liye mea as. De qͦ & in isaia ꝓpħa ubi seri¬
ptũ ẽ: ue tͥ ciuitas ariel quã expugnauit fiue
circũdedit dauid plemꝰ diximꝰ: ut autẽ ego ar¬
bitror leo uł fortis dĩ. Qđ nomrefert᷑ ꝓpͥe ad altare
in qͦ uł illuminatio dĩ ẽ uł leo & fortitudo ei: di¬
cente iacob ad iudã. Catulus leonis fili mi uida.¬

Expanded text:
 ut plerique aestimant interpretatur, lux mea Deus. De quo et in Isaia propheta, ubi scriptum est: Vae tibi, civitas Ariel, quam expugnavit David, sive circumdedit, plenius diximus . Ut autem ego arbitror, leo vel fortis Dei: quod nomen refertur proprie ad altare, in quo vel illuminatio Dei est, vel leo et fortitudo ejus, dicente Jacob ad Judam: Catulus leonis Ju
Abbreviated transcription (Latin):
sinꝰ illiꝰ atatudo ꝑ circuitũ & cubitꝰ latitudinis. & gisꝰ
ꝑlabiũ eiꝰ incireuitu palmi unuis. & hec ẽ. altitudo
alturis a ꝓfundo exordii in sinu eius usq ad ppiciato
& appiciatorio minori usq ꝓpiciatoriũ mauis. cubiti
quattuor. Et latitudo cubiti. & arihel cubitoꝵ .iiiͬ.
Et abariel usq ad suꝑiora cornuũ cubitus. Ipsũ autẽ
ariel duodecĩ cubitos habebat in longitudine. & duo¬
decĩ cubitos in latitudine. Quattuor anguloꝵ ꝑsin

Expanded text:
itum et cubitus latitudinis: et gisus per labium ejus in circuitu palmi unius. Et haec est altaris altitudo a profundo exordii in sinu ejus usque ad propitiaEt a propitiatorio minori usque ad propitiatorium majus cubiti quatuor: et latitudo cubiti et ariel cubitorum quatuor: et ab ariel usque ad superiora cornuum cubitus. Ipsum autem ariel duodecim cubitos habebat in longitudine: et duodecim cubitos in latitudine quatuor
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃ dnĩ: Ego hoc arbitror qd ñ polluat nom̃ dñ: nͥ
ille qͥ insus ẽ. nomini eiꝰ eredere & illius censeri uoca¬
bulo: & qͦmͦ tollit membra xp̃i & facit inembra mere¬
trieis. qͥ pͥus xpõ credidit : sic ille polluit nomen am̃
qͥ pͥus nominis eiꝰ fidẽ suscepit. Alioqͥn ethicꝰ & iu¬
deus cũ fint polluti & contaminati. immo contami¬
natio ipsa atq pollutio nom̃ dĩ polluere & contami¬
consumpsi eos in tra mea : qr hȩc fecere quȩ dixtmꝰ.
& tam̃ demens dñs rursum ꝓpħe p̾cipit ut iubeat eiᷤᷤ
ꝓeul a se remouere fornicationes pͥstinas & rumas re

Expanded text:
nomen Domini? Ego hoc arbitror, quod non polluat nomen Dei, nisi nomen Domini? Ego hoc arbitror, quod non polluat nomen Dei, nisi ille, qui visus est nomini ejus credere, et ex illius censeri vocabulo, et quomodo tollit membra Christi et facit membra meretricis, qui prius Christo credidit: sic ille polluit nomen Dei, qui prius nominis ejus fidem susceperit. Alioquin ethnicus et Judaeus cum sint polluti et contaminati, imo contaminatio ipsa atque pollutio nomen Dei polluere et contamiconsumpsi eos in ira mea, » quia haec fecere quae diximus. Et tamen clemens Dominus rursum prophetae praecipit, ut jubeat eis procul a se removere fornicationes
Abbreviated transcription (Latin):
scientiã ueritatis ꝑuenientes: mentẽ iunctã dõ non
uicinitatẽ ȩccliarũ & habitationẽ ꝓximã di in se
ꝓuocare clenitiã: qͥn potius indignationẽ dñi com¬
moueri qͣndo in conseeratis dõ locis indignꝰ habitator
ẽ. fabricati funt inquit lnũ suũ uixta lim̃ meũ. ut
nichil int̾ eẽt. int̾ sacrũ & ꝓphanũ: & postes suos utx¬
ta postes meos. ut unꝰ laicoꝵ & sacerdotũ eẽt. intro¬
itus. Unde & apłs dic̃. Prob& autẽ se homo: & sic
accedat ad corpꝰ & sanguinẽ dni. & ut grauius
facer& qđ dicebat. sequentẽ iungit uersiculũ: &
murus erat int̾ me & eos.: ut sacerdotalia sacrificia
& loca sacramtoꝵ corporis & sanguinis xpi. breuissi¬
mus murꝰ diuider&. Et polluerunt inquit nomen
scm̃ meũ : in ab hominationib quas fecerunt. Quid
ꝓdest abhominationis uicina. & medius int̾ cellulã
nr̃am & altare dñi paries: cũ in his que secreto fa¬
cimꝰ. & quę turpẽ etiã dicere contanet᷑ & polluat̾

Expanded text:
 mentem junctam Deo, non vicinitatem Ecclesiarum, et habitationem 523 proximam, Dei in se provocare clementiam; quin potius indignationem Domini commoveri, quando in consecratis Deo locis, indignus habitator est. Fabricati sunt, inquit, limen suum juxta limen meum, ut nihil interesset inter sacrum ta postes meos; » ut unus laicorum et sacerdotum esset introitus. Unde Apostolus dicit: « Probet autem se homo, et sic accedat ad corpus et sanguinem Domini . » Et ut gravius faceret quod dicebat, sequentem jungit versiculum: « Et murus erat inter me et eos, » ut sacerdotalia sacrificia et loca sacramentorum corporis et sanguinis Christi brevissimus murus divideret. » Et polluerunt, inquit, nomen sanctum meum in abominationibus quas fecerunt. » Quid prodest habitationis vicinia et medius inter cellulam nostram et altare Domini paries, cum in his, quae secreto facimus, et quae turpe est etiam dicere, contaminetur et polluatur
Abbreviated transcription (Latin):
angłoꝵ dĩ: nͥ feceris que p̾cepta sunt. Domꝰ autẽ et
lex omĩum p̾ceptoꝵ dĩ. & urbs que in summitate
montis ẽ. constituta. illa credenda ẽ. de qua scriptũ ẽ.
Non potest ciuitas abscondi supͣ montẽ posita: & flunm¬
nis impetꝰ letificat ciuitatẽ dĩ. quę ꝓspicue refertur
ad eccłiã. & sita ẽ. in eomonte qͥ in uertice omĩum
montiũ ẽ.: & a qͦ uulneratꝰ ẽ. pͥnceps tyri. Om̃sq fi
ẽ. in tabernacło qd fabricatꝰ ẽ. moyses & in tẽplo qđ
asalomone constructũ ẽ. int̾iora tantũ ubi erant che¬
rubin &ꝓpiciatoriũ & archa testam̃ti. & mensa tbi¬
miamatis. appellabant᷑ scã scõꝵ. In hac autẽ domo
quȩ monstratur iezechieli. & que in summitate mon¬
tis ẽ. constituta. om̃s t̾mini eiꝰ reputant᷑ in scã scoꝵ.

Expanded text:
angelorum Dei , nisi feceris quae praecepta sunt. Domus autem et lex omnium praeceptorum Dei, et urbs quae in summitate montis est constituta, illa credenda est, de qua scriptum est: Non potest civitas abscondi super montem posita . Et: Fluminis impetus laetificat civitatem Dei : quae perspicue refertur ad Ecclesiam, et sita est in eo monte, qui in vertice omnium montium est, et a quo vulneratus est princeps Tyri: omnesque fest, in tabernaculo quod fabricatus est Moyses, et in templo quod a Salomone constructum est, interiora tanturubim, et propitiatorium et arca testamenti et mensa thymiamatis appellabantur sancta sanctorum. In hac autem domo, quae monstratur Ezechieli, et quae in summitate montis est c
Abbreviated transcription (Latin):
Scubiti. & latitudo cubiti unuis. Et de crepidine mino¬
Eri usq ad crepidinẽ̾ maiorẽ quattuor cubiti. & lati¬
Studo unius cubia. Ipse autẽ ariel quattuor cubitoꝵ.
& ab ariel usq sursũ cornua quattuor. Et ariel duode¬
Scim cubitoꝵ in longitudine. ꝑ duodeci eubitos latit¬
Sdinis. quadrangulũ ęquis laterib Et crepido gͣo.

Expanded text:
atitudo cubiti unius et a crepidine maiori usque ad crepidinem minorem quattuor cubiti et latitudo unius cubiti ipse autem arihel quattuor cubitorum et ab arihel usque sursum cornua quattuor et arihel duodecim cubitorum in longitudine per duodecim cubitos latitudinis quadrangulatum aequi
Abbreviated transcription (Latin):
sistat. & habens illius desideriũ dicat ad adm̃n. Dnẽ di-¬
lexi decorẽ domus tuȩ. & locũ habitationis głiȩ tuȩ.
& iterũ. Unã pecii adnõ hoc reqͥrã. ut in habitẽ in domo

Expanded text:
sistat, et habens illius desiderium, dicat ad Dominum: Domine, disistat, et habens illius desiderium, dicat ad Dominum: Domine, dilexi decorem domus tuae: et locum habitationis gloriae tuae . Et iter
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ asalomone constructa narrat᷑.: in regũ & in pa-¬
ralipomenon libris. Illa enĩ alteriꝰ ordinis atq men-¬
sure ẽ. & in singulis magnã habens diuersitatẽ.
Tantũq inferior tẽplo qđ nunc ostendit᷑ iezechieli:
ut non solũ cultores eius & editui. s & ipse fabrica¬
tor eius salomon peccauerit & offenderit dm̃. lic&¬
postea egerit pęnitentiã : scribens ꝓuerbia in qͥb
ait. Nouisfime ego egi penitentiã: & respexi ut elige¬
domui isrł ostendit᷑ talis ẽ: ut qͥ eã mente conspexerit
cess& abiniqͥtatib suis: ñ qͥbusdã s om̃ib. Siue ut
in hebraico continet᷑. confundat᷑ & sustineat torm̃¬
tũ siui ꝓ om̃b quȩ fecit. Sustin& autẽ torm̃tum
iniqͥtatũ suarũ : qͥ cessauit p̃terita facere peccata.
Multũq ꝓdest ei qͥ ante peccauerit uidere domũ dĩ.
& om̃s fabricȩ eius nosse rationes ut & peccare de¬

Expanded text:
quae a Salomone constructa narratur in Regum et in Paquae a Salomone constructa narratur in Regum et in Paralipomenon libris. Illa enim alterius ordinis atque mensurae est, et in singulis magnam habens diversitatem: tantumque inferior templo, quod nunc ostenditur Ezechieli, ut non solum cultores ejus, et aeditui; sed et ipse fabricator ejus Salomon peccaverit, et offenderit Deum, licpostea egerit paenitentiam, scribens Proverbia in quibus ait: Novissime ergo egi paenitentiam, et respexi ut eligexerit, cesset ab iniquitatibus suis: non quibusdam, sed omnibus: sive ut in Hebraico continetur, confundatur et sustineat tormentum suum pro omnibus quae fecerit. Sustinet autem tormentum iniquitatum suarum, qui cessat praeterita facere peccata: multumque prodest ei, qui ante peccaverit, videre domum Dei, et omnis fabricae ejus nosse rationem; ut peccare de