comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ incedunt sc̃i ħemite. et non nulli in societate hominum conũsationẽ
habentes. qui carnem suam supͣ humanum modũ mac̾ant. et exsiceant
ieiuniis. uigiliis. genu flexionib flageilis. cilicio. et grauissimis quibꝰq af¬
flictionibꝰ. omina enim huiꝰmodi quasi glebe asꝑrime sunt. et multo cona¬
tu ac iugilantia opꝰ ẽ ambulantibꝰ ꝑ iam hanc. ne forte in nimia eiꝰ asꝑi¬
tate offendant. et grauiꝰ cet̾is corruant. Duarum uiarum que simul cum
his que descͥpte sunt apparebant. una ut dictum ẽ. magis tͥta. et expediti¬
or uisa ẽ. de qua locutus ẽ. instructor meus dicens. ꝑ hanc uiãruincedunt
sc̃e anime infantium. q̃ in sacͦ baptismate scĩficate sunt. et infra septẽniũ
mo g̾ssu ad regnum d̾i ꝑuemunt. De ait̾a uͦ aitsadolescentium uia ẽ. hec.
qui paulo tardius ilis incedunt: iccirco minus trita et expedita apparet
ere sunt uisiones et int̾pretationes earũ. Silloꝵ ua:¬

Expanded text:
 incedunt sancti eremitae, et nonnulli in societate hominum conversationem habentes, qui carnem suam supra humanum modum macerant et exsiccant jejuniis, vigiliis, genuflexionibus, flagellis, cilicio, et gravissimis quibusque afflictionibus. Omnia hujusmodi quasi glebae asperrimae sunt, et multo conatu et vigilantia opus est ambulantibus per viam hanc, ne forte in nimia ejus asperitate offendant, et gravius caeteris corruant. Duarum viarum, quae simul cum eis, quae descripta est, apparebant, una ut dictum est magis trita et expeditior visa est, de qua locutus est instructor meus dicens: « Per hanc viam incedunt sanctae animae infantium, quae in sacro baptismate sanctificatae sunt, et infra septennium mo gressu ad regnum Dei perveniunt. » De altera vero ait: « Adolescentium via est haec, qui paulo tardius illis incedunt, et idcirco minus trita et expedita apparetnterpretationes earum.
Abbreviated transcription (Latin):
n essuitate scĩ max  int̾ suencia misse allocncasũ
Atig lmm dactus: placeat nunc domine ut exibeas osiloss¬
uipsinam congruentem un ue cuius una pors uers
orcupata apparuit. alc̃a nͦ fioribꝰ amena ec streicta. no¬
chis harens uepͥum ec impedimentoꝵ Bix peticionis mes

Expanded text:
n festivitate S. Martini inter silentia missae allocuta sum angelum dicens: « Placeat nunc, domine, ut exhibeas nobis disciplinam congruentem illi viae, cujus pars vepribus occupata apparuit, altera vero floribus amoena, et stricta, nihil haben
Abbreviated transcription (Latin):
omniũ q̃rela multa: an sine culpa tu uid̾is. nunc adea q̃ sub te
st̃ consid̾atõ intendenda. at alt̾ius principii hoc. Si quid̃ tuis
occupatõnibꝰ sermo buior competentior ẽ.¬

Expanded text:
omnium querela multa: an et sine culpa, tu videris. Nunc ad ea quae sub te omnium querela multa: an et sine culpa, tu videris. Nunc ad ea quae sub te sunt, consideratio intendenda. At alterius principii hoc: siquidem tuis occupationibus sermo brevior competentior e
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. qd ꝓ illa timeatur a indicus tuis s ẽ qd̾ non minus seꝑe nec noxie
ninus insidiari iudicantibꝰ solet. de quo maxime quid in tua laceat ꝯ¬
scientia lat̾e nolim. qͥd uld̾ sit. q̃ris : acceptõ ꝑsonarum. ñ pariu te rer̾ũ
peccati existimes si facies pecc̃oꝵ sũmis: ⁊ ñ potiꝰ causas diuidicas m̃i¬
toꝵ. ẽ. itẽ uitium cuꝰ si te immunẽ sentis int̾ om̃s qͦs noui ex his qͥ
cathedras ascenderunt. sedeb̾ me uidice solitariꝰ: qr u̾acit̾ singłari¬
t̾q leuasti te supͣ te uixta ꝓpħam. facilitas credulitatis ħ ẽ. cuiꝰ
callidissime uulpecule magnoꝵ neminẽ. ꝯꝑi satis cauisse u̾sutias
Iñ eis ip̃is ꝓ nicho ire multe iñ innocentũ freqñs additio. iñ p̃¬
iudicia in absentes. Gratulor autẽ tͥ nec enĩ assentationis apudte
u̾eor incurrẽ notam. gͣtulor inꝗͣ p̃sid̾e te usq adhuc absq hoꝵ

Expanded text:
est quod pro illa timeatur a judiciis tuis. Sed est quod non minus saepe, nec noxie est quod pro illa timeatur a judiciis tuis. Sed est quod non minus saepe, nec noxie minus insidiari judicantibus solet: de quo maxime, quid in tua lateat conscientia, latere te nolim. Quid illud sit quaeris? Acceptio personarum. Non parvi te reum peccati existimes, si facies peccatorum sumis et non potius causas dijudicas meritorum. Est item vitium, cujus si te immunem sentis, inter omnes quos novi ex his qui cathedras ascenderunt, sedebis me judice solitarius: quia veraciter singulariterque levasti te supra te, juxta prophetam. . Facilitas credulitatis haec est, cujus callidissimae vulpeculae magnorum neminem comperi satis cavisse versutias. Inde eis ipsis pro nihilo irae multae, inde innocentium frequens addictio, inde praejudicia in absentes. Gratulor autem tibi: nec enim assentationis apud te vereor incurrere notam: gratulor, inquam, praesidere te usque adhuc absque horum
Abbreviated transcription (Latin):
facilius inueñis qui sapientiam retinuerunt contͣria ÷ fortuna
quã qui ꝓpitia non perdiderunt. Pre ferendius ille ⁊ magnis ẽ.
te sapiens hortatur sapientiam. seͥbi mocio: cauendũ⁊ mocio
siincidant ferende fortassis: referende numꝙͣ. Mag̃ int̾uenien¬
dum caute ⁊ prudent̾ nugacitati. ꝓ rumpendum sane ise¬
riũ ad qd̾ non mͦ ucilit̾ s libent̾ audiant. ⁊ suꝑsedeant ociosis
consec̾sti os tuũ eũgelio. talib iam aꝑire illicitũ assuescere
saclegium eẽ. Labia sac̃dotis ait consid̾ant soientiã ⁊ segẽ re¬
quirint de ore eĩ: non nugas ꝓrecto uł fabulas. Sbumsem¬
rue qs eaceti urbani ue noĩe colorant non sufsicrt degui¬
Ni ab ore. ꝓcus n abaure relegandũ. fede ad cachinnos monis
Reoiꝰ moues. Porro detͣh̾e an decͣhentẽ audire. qͥo hoꝵ dapna¬
intuicun: cum peccuuã camꝗͣ paleam dicaris hab̾e. hon ꝓrsus ñ

Expanded text:
facilius inveneris qui sapientiam retinuerunt, contraria sibi fortuna, facilius inveneris qui sapientiam retinuerunt, contraria sibi fortuna, quam qui propitia non perdiderunt. Praeferendus ille et magnus  alte Sapiens hortatur sapientiam scribi in otio , cavendum et in otio si incidant ferendae fortassis; referendae nunquam. Magis interveniendum caute et prudenter nugacitati. Prorumpendum sane in serium quid, quod non modo utiliter, sed libenter audiant et supersedeant otiosis. Consecrasti os tuum Evangelio: talibus jam aperire illicitum, assuescere sacrilegium est. Labia sacerdotis, ait, custodiunt scientiam et legem requirunt de ore ejus : non nugas profecto vel fabulas. Verbum scurrile quod faceti urbanive nomine colorant, non sufficit peregrinari ab ore: procul et ab aure relegandum. Foede ad cachinnos moveris, foedius moves. Porro detrahere, aut detrahentem audire, quid horum damnaintuitum, cum pecuniam tanquam paleam dicaris habere. Non prorsus, non
Abbreviated transcription (Latin):
susfusus flusa quadam.⁊ muliebͥ mollicie animi: rectum non ui¬
det. Hon eris innocens. si aut pinias eum cui forte parcendum
esset. aut parcas ei qui fuerat puriendus. In tͥbulationibꝰ ꝙͦ aͣ¬
tem in alienis: gaude. Recti cordis hoc. E regione ꝑu̾sissimi. si cũ
in ꝓpͥis clep̃hñdaris fortasse inpatiens: minime tamen in alienis
compatiens sentiaris. Qͥd in ꝓsꝑis. nichil ne ẽ. qd̾ consid̾atõnem
sollicitet: Est utiꝙ: si diligent᷑ actendas quam rarus semꝑ extit̾it.
Qͥ non uł modice in psꝑitate animũ relaxarit a sui custodia ⁊
q soł radius ad muem uł glatiem: Scd̾s dauid. sapientior salomõ
fuit. s blandientibꝰ nimis scd̃is rebꝰ. ait̃ ex parte. alt̾ ex toto desi¬
puit. Magnus qui incidens in adu̾sa. non excidit. uł parũ a sapi¬
entia: nec minor cui p̃sens felicitas si arrisit non irrisit. ꝙͣ qͣ

Expanded text:
suffusus fluxa quadam et muliebri mollitie animi rectum non visuffusus fluxa quadam et muliebri mollitie animi rectum non videt. Non eris innocens, si aut punias eum cui forte parcendum esset, aut parcas ei qui fuerat puniendus. CAPUT XII. tem in alienis gaude. Recti cordis hoc; e regione perversissimi, si cum in propriis deprehendaris fortasse impatiens, minime tamen in alienis compatiens sentiaris. Quid in prosperis? nihilne est quod considerationem sollicitet? Est utique si diligenter attendas, quam rarus semper exstiterit, qui non vel modice in prosperitate animum relaxaverit a sui custodia etquod solis radius ad nivem vel glaciem? Sapiens David, sapientior Salomon fuit: sed blandientibus nimis secundis rebus alter ex parte, alter ex toto desipuit. Magnus qui incidens in adversa, non excidit vel parum a sapientia: nec minor cui praesens felicitas si arrisit, non irrisit. Quanquam
Abbreviated transcription (Latin):
luti q̃dã seminaria pferens. non cñ ip̃e serens. s dans semen se¬
rendi. Oporcet umotescat tͥ zelus tuus. clementia tua. discͤcio ꝙͦ¬
mod̾atͥx earundem uirtutum. Qͦlis uidelicet in clonandis iniu¬
riis. quał sis mulciscendus quam in utroq ꝓuidꝰ. modi. loci tem¬
poris odseruatoi ꝓrsus consid̾anda tͥa ħ in usu uircutum harũ.
ne non sint uirtutes si p̃t̾ hec repperiant᷑. hempe eiꝰmodi non na¬
tura uartutes s usus facit. Nam ex se indifferentes ẽẽ noscũt᷑.
Tuũ ẽ. aut abutendo ⁊ confundendo fac̃e uitia: aut bene ordina¬
ce ꝙ utñdo uirtutes. Solent disc̾cionis ocło caligante alc̃utrũs
p̾ripe loca: t̾minos occupare. P orro caliginis due sunt cause.
ira ⁊ mollior asfectꝰ. Is iudicu censuram eneruat.¬
illa p̾cipitat. Qͦ modo ab alt̾o non ꝑiclitet᷑ aut pietas clementie.
aut zeli rectitudo: Turbatus p̃ira oculus: clement̾ nil intuetur

Expanded text:
luti quaedam seminaria proferens; non tamen ipse serens, sed dans semen seluti quaedam seminaria proferens; non tamen ipse serens, sed dans semen serenti. Oportet innotescat tibi zelus tuus, clementia tua, discretio moderatrix earumdem virtutum, qualis videlicet in donandis injuriis, qualis sis in ulciscendis, quam in utroque providus modi, loci, temporis observator. Prorsus consideranda tria haec in usu virtutum harum; ne non sint virtutes, si praeter haec reperiantur: nempe ejusmodi, non natura virtutes, sed usus facit. Nam ex se indifferentes esse noscuntur. Tuum est, aut abutendo et confundendo facere vitia; aut bene ordinateque utendo, virtutes. Solent discretionis oculo caligante alterutrum sibi praeripere loca, terminos occupare. Porro caliginis duae sunt causae, ira et mollior affectus. Is judicii censuram enervat,illa praecipitat. Quomodo ab altero non periclitetur, aut pietas clementiae, aut zeli rectitudo? Turbatus prae ira oculus clementer nil intuetur;
Abbreviated transcription (Latin):
ħ bonum: s ⁊ ad̾ ħ̾s adscͥbendo. Uigilant̾ disc̾ne quał exte
⁊ qualis sis dono der ⁊ non sit in sp̃u cuo dolus. Erit aut̃ nͥ fide¬
lit partiens cua cͥ. ⁊ aue sunt cłi cdeo sine eraude resignes. Er
te mala bona a dño eẽ. ꝑsuasũ tͥ non ambigo. Sane int̾ consi¬
dandum quał sit ⁊ qualis fueris ad memoriã reuocandum. sõ¬
ferenda pꝰt̾iora pͥoribꝰ. ꝓfeceris ne in uirtuce in sapientia ⁊ in¬
tellectii. in suauitate moꝵ: an ab his forte qd̃ absit defeceris.
Patientior sis an inpatientior solito. iracundior lenior ue. insolẽ¬
cior an humilior. assabilior an aust̾ior exorabilior. an difficilior
pusillior animo an magnanimior seruis mag̾ anplusculum
dissolutus. timoratior. an forte fioñtior auam oporcet. ꝙͣ latus
tͥ patet campꝰ in hoc gen̾ẽ consid̾andi. Me moror ego pauca ue¬

Expanded text:
 bonum, sed et quod habes adscribendo. Vigilanter discerne, qualis ex te,  bonum, sed et quod habes adscribendo. Vigilanter discerne, qualis ex te, et qualis sis dono Dei; et non sit in spiritu tuo dolus. Erit autem, nisi fideliter partiens, tua tibi, et quae sunt Dei, Deo sine fraude resignes. Ex te mala, bona a Domino esse, persuasum tibi non ambigo. Sane inter considerandum qualis sis, etiam qualis fueris ad memoriam revocandum. Conferenda posteriora prioribus. Profecerisne in virtute, in sapientia, in intellectu, in suavitate morum; an ab his forte quod absit! defeceris. Patientior sis, an impatientior solito, iracundior leniorne, insolentior an humilior, affabilior an austerior, exorabilior an difficilior, pusillior animo an magnanimior, serius magis an plusculum dissolutus, timoratior an forte fidentior quam oportet. Quam latus tibi patet campus in hoc genere considerandi! Memoro ego pauca, ve
Abbreviated transcription (Latin):
ne : Iñ ẽ. as̾ homines i p̃senti a se se exiles ꝑ oblimonẽ. in alas
inanẽ sollicituoinẽ migrant scła non ꝓ futura ĩmo nͦ fucurl
puinilit̾ animus distentus in multa multis laceret᷑ curis necce:
Hempe inmod̾ata excensio excenuationẽ: ⁊ excenuatio mmnid
scisionẽ facit Iam uͦ alca p̃sumptõ. qͥd usi ruinosa p̃cipitõ est .
Legisti namq. ante rumam exaltabitur cor. Qͥd e regione nimis
pusillanimitatis leiectio. nisi desꝑata o̾ã ałsortioẽ : In hant fe¬
tis non deiciet᷑. Prudens longiori uite non abducetur inc̾to. modes¬
tus mod̾abitur curas temꝑabit a suꝑfluis. non deerit necessa¬
riis. Porro iustus altiora se non p̾sumet. s loq̃tur cum usto. si
te ambules ⁊ tota equitate u̾seris: ut nec plus uͦ tͥ tͥbuas. nec plꝰ
iusto parcas. Porro plus uͦ tͥbius non mͦ arrogando cͥ qd non

Expanded text:
ne? Inde est, quod homines in praesenti a sese exsules per oblivionem, in alia per ne? Inde est, quod homines in praesenti a sese exsules per oblivionem, in alia per inanem sollicitudinem migrant saecula, non profutura, imo nec futura. Similiter animus distentus in multa, multis laceretur curis necesse est. Nempe immoderata extensio extenuationem, et extenuatio nimia scissionem facit. Jam vero alta praesumptio, quid nisi ruinosa praecipitatio est? Legisti namque, Ante ruinam exaltatur cor . Quid e regione nimiae pusillanimitatis dejectio, nisi desperata quaedam absorptio est? In hanc fortis non dejicietur. Prudens longioris vitae non abducetur incerto. Modestus moderabitur curas, temperabit a superfluis, non deerit necessariis. Porro justus altiora se non praesumet, sed loquetur cum justo: Si te ambules, et tota aequitate verseris, ut nec plus vero tibi tribuas, nec plus justo parcas. Porro plus vero tribuis, non modo arrogando tibi quod non
Abbreviated transcription (Latin):
si non nis ꝑd̾e modum. locus medius tutus ẽ. medium sedes mo¬
um reputat. ꝓpt̾ea non ẽ. illi habitare in longo qd̾ ultͣ modum
sit. s ne in lato quid̾ qd̾ extͣ sic. porro nec in alto uł imo. qd̾ alcũ
supͣ alt̾um infra sit. Deniq ⁊ longitudo ext̾mimũ hr̃e solet ⁊ di¬
latntio scissurã ⁊ altitudo ruinam ⁊ ꝓfundum ab sortionẽ. Bicoħ
planiꝰ ne me putes ea loqͥ q̃ apłs comp̃hend̾e hortatur. cum om̃b
sc̃is longitudinem. latitudinem. sublimitatem ⁊ ꝑfundum.
qd̃ alt̾uis erit ⁊ disputõnis ⁊ temporis. hunc auc̃ songum dico
cum s homo longiorem ꝓmittit uitam. latum cum insuꝑ¬
euias animꝰ distñdit᷑ curas. altum cum de se plus p̾sumit. ꝓfũ¬
dum cum se plus deicit. aͥ gͥ longa sͥ metit᷑ tempora. ĩme u̾e
ing̾ditur it̾ ext̾nainii tͣnsiens uite t̃minos ꝓ ductiori sollicitudi¬

Expanded text:
si non vis perdere modum. Locus medius tutus est. Medium sedes mosi non vis perdere modum. Locus medius tutus est. Medium sedes moum reputat. Propterea non est illi habitare in longo, quod ultra modum sit: sed ne in lato quidem quod extra sit: porro nec in alto vel imo, quod alterum supra, alterum infra sit. Denique et longitudo exterminium habere solet, et dilatatio scissuram, et altitudo ruinam, et profundum absorptionem. Dico haec planius, ne me putes ea loqui quae Apostolus comprehendere hortatur cum omnibus sanctis, longitudinem, latitudinem, sublimitatem, et profundum, : quod alterius erit et disputationis, et temporis . Nunc autem longum dico, cum sibi homo longiorem promittit vitam; latum, cum in superfluas animus distenditur curas; altum, cum de se plus praesumit; profundum, cum se plus dejicit. Qui ergo longa sibi metitur 424 tempora, nonne vere ingreditur iter exterminii, transiens vitae terminos productiori sollicitudi
Abbreviated transcription (Latin):
b̾ui uiuens tempore. ideoq cum metu: repletꝰ multis mi¬
seriis ⁊ ppt̾ ea cum fletu. & uere multis q corpus ⁊ anime
simul. ad enĩ calamitate uacat nascenci in peccato. fragili
corpore. ⁊ mente sterili: Uere gͦ replet᷑. cui infirmitas cor¬
poris. ⁊ fatuitas cordis cumulat᷑ tͣduce sordis mortis addictõe
Nonne natura in ꝑsona hominis uili limo uite spiracłm colli¬
gauit: Nonne auctor nature. in sui ꝑsona u̾bum linimq cõ¬
cemꝑauit : Ita tͥ sume formã cam de nr̃e concretõne originis
qͣm de sacͣmento reli̾g̾iosis. ut altus sedens non alta sapiens sis
s humilia dete sentiens. humilibꝰq cons entiens. ꝓm̃ si consid̾
tenet inte nec a te auolare sinit non ambubare in magnis ne¬
ꝙ in mirabilibꝰ suꝑte. In te consisto. hon infra deici. non accolli
supͣ. non euad̾e in longuis. non extendi in latuis. Tene meduim

Expanded text:
brevi vivens tempore, ideoque cum metu; repletus multis mibrevi vivens tempore, ideoque cum metu; repletus multis miseriis , et propterea cum fletu. Et vere multis, quia corporis et animae simul. Quid enim calamitate vacat nascenti in peccato, fragili corpore, et mente sterili? Vere ergo repletus, cui infirmitas corporis, et fatuitas cordis cumulatur traduce sordis, mortis addictione. Nonne natura in persona hominis vili limo vitae spiraculum colligavit? Nonne Auctor naturae in sui persona Verbum limumque contemperavit? Ita tibi sume formam tam de nostrae concretione originis, quam de sacramento redemptionis: ut altus sedens, non alta sapiens sis, sed humilia de te sentiens, humilibusque consentiens. CAPUT tenet in te; nec a te avolare sinit, non ambulare in magnis, neque in mirabilibus super te. In te consistito. Non infra dejici, non attolli supra, non evadere in longius, non extendi in latius. Tene medium,
Abbreviated transcription (Latin):
sulo consid̾es maxime. qd̾ maxime es. hoiem uidelicet qd̾ ⁊ na¬
tus es. Nͥec mͦ quid natus s ⁊ aualis natꝰ oportet attendas: si nõ
ius tue consid̾atõnis fructu et utilitate fraudari. Tolle ꝓiñ
nunc hereditaria ħ ꝑizomata abinaͥtõ maledicta. Dirrumpe
uelamen folioꝵ cel antium ignominã non plagam curan-¬
tium. dele fucum fugacis honoris huiꝰ. ⁊ male colorate nito¬
rem gle̾ ut nude nudum consid̾es: qr nudus egressus es de
utõ matͥs cue. nunquid infulatus: Nunquid micans gẽmis.
aut floridus sericis. aut coronatꝰ pennis. aut suffarcinatus
metał : Si cuncta ħ ueluti nubes quasoam matutinas ue¬
locit̾ tͣnscuntes. ⁊ cito ꝑtͣnsituras dissipes. ⁊ ex suffles a facie
consid̾ationis cue: occurret tͥ homo ndus ⁊ pauꝑ ⁊ miser.
⁊ miserabilis. hõ dolens qd̾ hõ sit. erubescens ad̾ nudus sit plo¬
rans ad̾ natꝰ sit murmurans ad̾ sit. homo natꝰ ad laborem ñ
ad honorem. homo natus de muliere. ⁊ ob hoc cum reatir

Expanded text:
 maxime, quod maxime es, hominem videlicet, quod et natus es. 18. Nec modo quid natus, sed et qualis natus, oportet attendas, si non vis tuae considerationis fructu et utilitate fraudari. Tolle proinde nunc haereditaria haec perizomata ab initio maledicta. Dirumpe velamen foliorum celantium ignominiam, non plagam curantium. Dele fucum fugacis honoris hujus, et male coloratae nitorem gloriae, ut nude nudum consideres, quia nudus egressus es de utero matris tuae . Nunquid infulatus? numquid micans gemmis, aut floridus sericis, aut coronatus pennis, aut suffarcinatus metallis? Si cuncta haec, veluti nubes quasdam matutinas, velociter transeuntes et cito pertransituras, dissipes et exsuffles a facie considerationis tuae, occurret tibi homo nudus, et pauper, et miser, et miserabilis; homo dolens quod homo sit, erubescens quod nudus sit, plorans quod natus sit, murmurans quod sit; homo natus ad laborem , non ad honorem; homo natus de muliere, et ob hoc cum reatu;
Abbreviated transcription (Latin):
consio̾a ñ ꝯsummatõne suminũ te dici s comꝑatõne. nͦ
me putes ꝯꝑatõnem dice m̃itoꝵ. S minist̾ioꝵ. Sic te existi
piam dix̃im. suminũ plane int̾ ministros. alias niti te ad ssĩmũ
uelim. non putare sumiũ aut uelle putari. ante quam sis. nã
quo mͦ ꝓficis si iam sufficis tͥ: Non sit ꝓm̃ tͥ aut pigrum ues¬
tigare quid desit: aut fat̾i qd̾ desit uerecundum. Loãre. ⁊ tu
uoce añcessoris tui non qd̃ iam acceꝑim aut iam ꝑfectꝰ sim.
que inflat. hanc qui apponit apponit ⁊ do. s dolorem hunc ne¬
mo unquam sapiens subt̾ fugit. Est quippe medicinał dolor:
ꝑ quem stupor ille letał animi duri ⁊ inpenitentis extundi¬
tur. Et ideo sapiens qui dice potuit ⁊ dolor meus .i. ꝯ .in. semꝑ¬

Expanded text:
considera non consummatione summum te dici, sed comparatione. Nec considera non consummatione summum te dici, sed comparatione. Nec me putes comparationem dicere meritorum, spiam dixerim summum plane inter ministros. Alias niti te ad summam velim, non putare summum, aut velle putari antequam sis. Nam quomodo proficis, si jam sufficis tibi? Non sit proinde tibi aut pigrum vestigare quid desit, aut fateri quod desit verecundum. Loquere et tu voce antecessoris tui, Non quod jam acceperim, aut jam perfectus sim: quae inflat. Hanc qui apponit, apponit et dolorem : sed dolorem hunc nemo unquam sapiens subterfugit. Est quippe medicinalis dolor, per quem stupor ille lethalis animi duri et poenitentis extunditur. Et ideo sapiens, qui dicere potuit: Et dolor meus in cons
Abbreviated transcription (Latin):
serio multꝰ ⁊ frudus nuillus ultꝰ gͣuis ⁊ actus ieuis ingens
ne forte ⁊ si sit uñ m̃ito placeas tͥ. ⁊̃ in : quo clebeas lsplicere
nor flesit unolo glorieris testimonio conscientie: s ñ minius ut
eed ẽopo humilieris Rara uox: nichil michi consciꝰ sum. Caumtibe
io uonis ambulas ẜ ⁊ mala non latean. eͥ mopren. ati
nouiꝰ de. ut int̾ angustias ã nõ desunt fruaris ꝯscientie pons
neag̃ aut̃ ut scias quid desit tͥ. nam cui non desit: mnia io
desunt aui nil s de eẽ putat. aͥ d sisummꝰ pontifex ns. nñqs
q siuimꝰ pontisex ideo summꝰ. Infimũ noris eẽ. si suminũ
putas. Qs summꝰ: c̃ui addi non possit: Grauit erras. si de ilũ
existimes. absit nõ tu de illis es. qui dignitates uirtutes pu¬
tant. T ante exꝑta uͥtus quam dignitas fuit. augustis reliu
ũbi gr̃a nabuchodonosor alexandro. antiocho. herodi Tu uͦ

Expanded text:
sermo multus et fructus nullus, vultus gravis et actus levis, ingens sermo multus et fructus nullus, vultus gravis et actus levis, ingens ne forte, etsi sit unde merito placeas tibi, etiam in quo debeas displicere, non desit. Volo glorieris testimonio conscientiae tuae, sed non minus ut eodem ipso humilieris. Rara vox, Nihil mihi conscius sum . Cautior in bonis ambulas, si et mala non lateant. Quamobrem, ut dixi, noveris te, ut inter angustias quae non desunt, fruaris conscientiae bono; magis autem ut scias quid desit tibi. Nam cui non desit? Omnia illi desunt, qui nihil sibi desse putat. Quid si summus Pontifex sis? Numquid quia summus Pontifex, ideo summus? Infimum noris esse, si summum putas. Quis summus? Cui addi non possit. Graviter erras, si te illum existimes. Absit. Non tu de illis es qui dignitates virtutes putant. Tibi ante experta virtus, quam dignitas fuit. Augustis relinqverbi gratia. Nabuchodonosor, Alexandro, Antiocho, Herodi. Tu vero
Abbreviated transcription (Latin):
apłi. factitabant. fortes fuere in bello: non molles inseritis
git. In duere fortitudinem. ħeditasti. posside fidẽ. posside
fundum. p̃ciosissimus fundus uirtus ẽ. ẜonus fundus hu
caue potis demonum omnẽ debellare suꝑbiam tirann¬
spiendidior geminia in omni p̃cipue ornamento summi
pontificis. aͦ enim celsior cet̾is: eo humiliate apparet. illut¬
uor ⁊ se ip̃o. Arguar forsitan ad̾ non satis pͥmis explicitis partibꝰ
in sed̾as nescio auo modo stilus excurrerit. describ̾e inchoan
qualem te oporteat eẽ. cum nͦ dum quis sis plemꝰ exp̃ssuset. credo
erubescens in summo positum apice uid̾i hominẽ nudũ: festi¬
nauit induere infignibꝰ suis. Absq his nempe eo cleformior qͦ
illustͥor pares. Nunquid pot̾ abscondi cuuitatis supͣ montẽ ꝑosite
desolatio. aut lat̾e fumuᷤ luc̃ne extincte suꝑ candelabrũ: Simi
in tecto. rex eatiuuis in solio sedens. et nunc audi canticum meũ
infimus sedes ꝑͥma ⁊ inta imna. linga magniloqͣ ⁊ manus ociosa

Expanded text:
i factitabant. Fortes fuere in bello, non molles in sericissubstantia quae te contingit. Induere fortitudinem, et haereditasti. Posside fidem, posside fundum. Pretiosissimus fundus virtus est. Bonus fundus humeque potest daemonum omnem debellare superbiam, tyrannsplendidior gemma, in omni praecipue ornatu summi Pontificis. Quo enim celsior caeteris, eo humilitate apparet illustrior et se ipso. in secundas nescio quomodo stilus excurrerit, describere inchoans qualem te oporteat esse, cum necdum, quis sis, plenius expressisset. Credo erubescens in summo positum apice videri hominem nudum, festinavit induere insignibus suis. Absque his nempe eo deformior, quo illustrior pares. Nunquid potest abscondi civitatis supra montem positae desolatio, aut latere fumus lucernae exstinctae super candelabrum? Simia in tecto, rex fatuus in solio sedens. Et nunc audi canticum meum,infimus, sedes prima et vita vana, lingua magniloqua et manus ociosa,
Abbreviated transcription (Latin):
cieris eris similis edifficantĩ sinẽ fundamento: rumĩ
non structuram faciens. ꝗͥ da̾d excrureris extͣce erit instar
congesti pulu̾is. uentis obnoxiium. Non gͦ sapiens. qͥ s ñ÷ͥ.
Sapiens qͥ sapiens erit ⁊ bibet de fonte putei sui pͥmus
te finiatur. a cumq euagetur: ad te reuocaueris eã cũ
salutis fructir cu pͥmus tͥ: tu ultimus. Sume exemplũ
Si ꝑ g̃diatur: ut nõ eg̃diatur. Sic exeat ut ñ deserat. In
ad qͦuisitione salutis: nemo tͥ g̾manior unico matͥs sue. cõ¬
tͣ salutem pͥpͥam cogites nichil. Minus dixi contͣ: p̃t̾ dixisse
debueram᷑. Qͥ cqͥd se consid̾atõni offerat. qd̾ ñ qͦ qͦ mͦ ad cuã
ip̃iꝰ salutem ꝑtineat respuendum. ⁊ ħ tui consid̾atio in¬

Expanded text:
cieris, eris similis aedificanti sine fundamento, ruinam, cieris, eris similis aedificanti sine fundamento, ruinam, non structuram faciens. Quidquid exstruxeris extra te, erit instar congesti pulveris, ventis obnoxium. Non ergo sapiens, qui sibi non est. Sapiens sibi sapiens erit: et bibet de 418 fonte putei sui primus te finiatur. Quocunque evagetur, ad te revocaveris eam cum salutis fructu. Tu primus tibi, tu ultimus. Sume exemplum Sic progrediatur, ut non egrediatur; sic exeat, ut non deserat. In acquisitione salutis nemo tibi germanior unico matris tuae. Contra salutem propriam cogites nihil. Minus dixi, Contra: Praeter, dixisse debueram. Quidquid se considerationi offerat, quod non quoquo modo ad tuam ipsius salutem pertineat, respuendum. CAPUT IV. Notiti
Abbreviated transcription (Latin):
lucẽ tenebras.⁊ te.li. et si neecẽe uum sit fieri ẽ duobꝰ ma¬
lo in nos murm᷑ hominum ꝗͣ in dm̃ eẽ. Bonum mͥ si dig¬
nec̃ me uti ꝓ clipeo. libens excipio in me detͣhentium lingua
maledicas. ⁊ uenenata spicula blasphemoꝵ ut non ad
atur in dei głam. aͥs mͥ det głari in uoce illa am̃ ꝑꝑ te¬
Et ꝓͥmo quid ip̃am considatõnem quid dicã consid̾a hon
enim id ꝑ omnia qd̾ ꝯtemplatõnem intelligi uolo. qd̾ ħ
ad rerum c̃titudinem. illa ad inquisiotionẽ mag̾ se ha¬
beat. iusta auem sensum pot̾ comtemplatõ quidem
diffiniri uerus c̾tusq intuitꝰ animi de quacumq re. siue
app̃hñsio ueri non dubia. consid̾atõ aut̃ incensa ad uestigã¬
dum. cogitõ uł intensio aĩ uestigantis uerũ. Ꝙ ꝗͣ soleãt
actinet fructum .iiiͦiͬ. ut occurrũt tͥ consid̾anda reor te
q̃ subte. que cͥca te. q̃ supͣ te sunt. a te tua consid̾atõ mis¬
t̾ia. noũis lata t̾re. alta celi ꝓfunda maris. si te nes¬

Expanded text:
et tenebras lucem . Etsi necesse sit unum fieri e duobus, malo in nos murmur hominum, quam in Deum esse. Bonum mihi, si dignetur me uti pro clypeo. Libens excipio in me detrahentium linguas maledicas, et venenata spicula blasphemorum, ut non atur in Dei gloriam. Quis mihi det gloriari in voce illa: nem quid dicam, considera. Non enim idem per omnia quod contemplationem intelligi volo; quod haec ad rerum certitudinem, illa ad inquisitionem magis se habeat. Juxta quem sensum potest contemplatio quidem definiri, verus certusque intuitus animi de quacunque re, sive apprehensio veri non dubia. Consideratio autem, intensa ad investigandum cogitatio, vel intentio animi vestigantis verum. Quanquam solebantattinet fructum, quatuor, ut occurrunt, tibi consideranda reor: te, quae sub te, quae circa te, quae supra te sunt. A te tua consideratio iteria, noveris lata terrae, alta coeli, profunda maris; si te nes
Abbreviated transcription (Latin):
mala. sus tñ hoꝵ boniis. ab ius̾io mala. Sollicitudo peior.
hiũit hoc dedit sollicitudinẽ ut dixi fr̃ eccłias. nunquid
dñatõnem: audi ip̃m. ñ dñantes ait in clero: s forma fac¬
ti g̾gis. ⁊ ne dictum sola humilitate putes. ñ ⁊̃ ũitate: uox
hr̃e uoles ꝑdes utrumq alio quin ñ te exceptum illoꝵ
deo uiuat. hs̃ głiam s ñ apud dm̃. at si int̾dictum tenemꝰ:¬
audiamꝰ edictum. Qͥ maior est ur̃m ait. fiat.ẜ ur. ⁊ qui p̃ ẽ. sic̃ s̾u
tri cio. &̃ et conmendat᷑ ip̃iꝰ exemplo legis latoris qui secut᷑ adiũ¬
& addit. ut minus sapiens dico: plus ego. In laboribꝰ płimis
in carceribꝰ habundantiꝰ. inpla supͣ.mo. inmo ẜ. S p̃clarum¬

Expanded text:
mala: usus tamen horum bonus, abusio mala, sollicitudo pejor, mala: usus tamen horum bonus, abusio mala, sollicitudo pejor, abuit potuit. Quod habuit, hoc dedit, sollicitudinem, ut dixi, super Ecclesias. Nunquid dominationem? Audi ipsum. Non dominantes, ait, in clero, sed forma facti gregis . Et ne dictum sola humilitate putes, non etiam veritate, vox habere voles, perdes utrumque. Alioquin non te exceptum  al. Deo juvat, habes gloriam, sed non apud Deum. At si interdictum tenemaudiamus edictum. Qui major est tratio, quae et commendatur ipsius exemplo Legislatoris, qui secutus adjunEt addit: Ut minus sapiens dico, plus ego. In laboribus plurimis, in carceribus abundantius, in plagis supra modum,
Abbreviated transcription (Latin):
tͥ uendicato h̾editatem. nami si filiꝰ ⁊ heres. Ut ꝓbes herę¬
dem euigila ad curam. ⁊ non ocio torpeas ne ⁊ tͥ dicat᷑.
Qͥd hic stas tota die occiosus  multo mimis inueniri op¬
ortet. aut deliciis resolutum. aut resupinum pompis
Hil hoꝵ tͥ tabule testatoris assinant. S quid: Si illarũ
tenore contentꝰ sis. curam potius ħeditabis ⁊ oꝑã quã
głam ⁊ diuitias. Blanditur cathedra : specula ẽ. Iñ demq
suꝑintendis sonans tͥ ep̃i nom̾ine: non dominiũ. s officium.
Qͥ d in loceris inemmenti unde omnia ꝓspectes. qui specula¬
cor suꝑ omnia constitueris: Enim uͦ ꝓs̾pectus iste ꝓcinctum
cus est ocio. uͥ sedula urget sollicitudo omnium eccłiarũ.
ip̃e dicat. argentum ⁊ aurum non ẽ.mͥ. Si hr̃e contingat.
ut̾e n ͦ n ꝓ libitu. s ꝓ tempore. Sic eris utens ilis qͣi ñ utẽs.
Ip̃a quid̃ q̃d̾ ad animi bonum spectãt: nec bona sunt nec

Expanded text:
tibi vindicato haereditatem. Nam si filius, et haeres . Ut probes haeretibi vindicato haereditatem. Nam si filius, et haeres . Ut probes haeredem, evigila ad curam; et non otio torpeas, ne et tibi dicatur: Quid hic stas tota die otiosus? 10. Multo minus inveniri oportet aut deliciis resolutum, aut resupinum pompis. Nihil horum tibi tabulae testatoris assignant. Sed quid? Si illarum tenore contentus sis, curam potius haereditabis et operam, quam gloriam et divitias. Blanditur cathedra? Specula est. Inde denique superintendis, sonans tibi episcopi nomine non dominium, sed officium. Quidni loceris in eminenti, unde prospectes omnia qui speculator super omnia constitueris? Enim vero prospectus iste procinctum cus est otio, ubi sedula urget sollicitudo omnium Ecclesiarumipse dicat: Argentum et aurum non est mihi . Si habere contingat, utere non pro libitu, sed pro tempore. Sic eris utens illis, quasi non utens. Ipsa quidem, quod ad animi bonum spectat, nec bona sunt, nec
Abbreviated transcription (Latin):
nos gͥ ut multũ sentiamus de nob̾ impositũ senserimus minis¬
t̾ium. ñ dñium datum. non sum ego maior ꝓpħa ⁊ si forte par
doces. puta te uelut unm aliquẽ de ꝓpħis. An non satis adte.
& nimiũ. M gr̾a di es. ĩd ꝗd̾ es. Qͥ d: esto qd̾ ꝓpħa. nunquid piusaͣ
ꝓpħa: Si sapis eris contẽtꝰ mensura quã t̾ibi mensus ẽ. d̃s. nã
qd̾ amplius est: amalo ẽ. Disce exempło ꝓpħico p̃sid̾e non tam
ad inꝑitandum. quam ad factitandum: qd̾ tempore requirit
disce sarculo cͥ opus ẽx non scept᷑: ut opꝰ facias ꝓphe. Et quidem
uenias aliquid elaborandum in agͦ dñ tui : & plurimum.
qd̃ ag̾ent reliq̃runt. aliqͥd ip̃i parentes cui cͥ. S nec tu ad¬
ad omne sufficies. aliqͥd ꝓfecto tuo relicturus es successori⁊
ille aliis ⁊ alii aliis: usq in finem. Circa undecimã deniq
horam oꝑarii õcis arguũt᷑ ⁊ mittunt᷑ in uineã. Añcessores
tui apłi audierunt qr messis quid̃ multa .o. uͦ p. Pat̾nani

Expanded text:
non multum sentiamus de nobis, impositum senserimus ministerium, non dominium datum. Non sum ego major propheta; et si forte par doces. Puta te velut unum aliquem ex prophetis. An non satis ad te? Et nimium. Sed gratia Dei es id quod es. Quid? Esto quod propheta: nunquid plus quam propheta? Si sapis, eris contentus mensura quam tibi mensus est Deus. Nam quod amplius est, a malo est. Disce exemplo prophetico praesidere non tam ad imperitandum, quam ad factitandum quod tempus requirit. Disce sarculo tibi opus esse, non sceptro, ut opus facias prophetae. Et quidem  al. add. non invenias aliquid elaborandum in agro Domini tui? Et plurimum. quod agerent reliquerunt; aliquid ipsi parentes tui tibi. Sed nec tu ad omne sufficies. Aliquid profecto tuo relicturus es successori, et ille aliis, et alii aliis usque in finem. Circa undecimam denique horam operarii otii arguuntur, et mittuntur in vineam. Antecessores tui Apostoli audierunt, quia messis quidem multa, operari
Abbreviated transcription (Latin):
erit in utile. ħ te consid̾atõ facit honoris ꝯtemptorem in ho¬
nore ip̃o. adq id magnum. Non recedat a pectore. clipeus cibi ẽ.
&̃ regna: Qͥs ego aut q̃ domus. pa:m. ut sedeam ex celsis sub¬
limior: Sane qui dixit mͥ amice .a .s. amicum fore fidit. Si
minus imieniar. non expedit quidem. Qͥ eleuauit. ⁊ deicere
pot̾. Sera querela qm̃ eleuans allixisti me. ñ ẽ. q̃ blandiat᷑
celsitudo. sollicitudo maior. Illa discmen intendi ħ amicum ꝑ¬
bat. huic accingamur si nolumꝰ tandẽ cum rubore nouissi¬
ad qͥd omnimodis attendendum. Non enim ad dñamdũ opinor.
nam ⁊ ꝓpħa cum similit̾ leuaretur audiuit. ut euellas ⁊ destru¬

Expanded text:
erit inutile. Haec te consideratio facit honoris contemptorem in hoerit inutile. Haec te consideratio facit honoris contemptorem in honore ipso. Atque id magnum. Non recedat a pectore: clypeus est tibi et regna? Quis ego, aut quae domus patris mei, ut sedeam excelsis sublimior? Sane qui dixit mihi: Amice, ascende superius , amicum fore fidit. Si minus inveniar, non expedit quidem. Qui elevavit, et dejicere potest. Sera querela: Quoniam elevans allisisti me . Non est quod blandiatur celsitudo, ubi sollicitudo major. Illa discrimen intendit, haec amicum probat. Huic accingamur, si nolumus tandem cum rubore novissiad quid omnimodis attendendum. Non enim ad dominandum opinor. Nam et propheta, cum similiter levaretur, audivit: Ut evellas et destru
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmum ild̾ ꝓ hilosophicum sit mag̾ quam apłicum uestiga¬
re. At ñ ÷ in diffinitione hominis. quam dicunt animal
rõnale mortale: qd̾ diligentius intueri. si libet: licet. non
ẽ. qd̾ tue in eo aut pfessiom obuiec aut dignitati: est uͦ
qd̃ saluti afferre q̃at. nam consid̾anti duo ħ simul. rõnale
mortaleꝙ is. tͥ ex inde occurrit fructus ut ⁊ mortale qd̾ in
te ẽ. rẽnale humiliet. ⁊ rursum rõnale mortale ꝯfortet:
qd̾ neutrum negletui erit homini cͥcumspecto. Si qua ad¬
huc p̃sens consid̾ anda requirit locꝰ. tͣctabunt᷑ infra: ⁊ for¬
te uciliꝰ ex partium collatione. Nunc qͥs sis. ⁊ de quo sis
factus adũtendũ. Quamꝗͣ qd̾ dixi de quo. id mͥ p̃t̾eundum
putẽ. tue potiꝰ relinqñdum agnit̾oni. Illud dico indignum
bescas minimus inueniri in magnis. qui te recordaris mag¬
non excipit menti q̃ suboucta ẽ. mamir s ne asfectii qͥs
ip̃m ad singula tua imꝑia. uidicia instituta hr̃e p̃ ocuł non

Expanded text:
mum illud, philosophicum sit magis quam apostolicum vestigare; attamen est in definitione hominis, quem dicunt animal rationale, mortale: quod diligentius intueri si libet, licet. Non est quod tuae in eo aut professioni obviet, aut dignitati: est vero quod saluti afferre queat. Nam consideranti duo haec simul, rationale, mortaleque; is tibi exinde occurrit fructus, ut et mortale, quod in te est rationale humiliet; et rursum rationale, mortale confortet: quod neutrum neglectui erit homini circumspecto. Si qua adhuc praesens consideranda requirit locus, tractabuntur infra, et forte utilius ex partium collatione. CAPUT V. factus, advertendum. Quanquam quod dixi, de quo, id mihi praetereundum putem, tuae potius relinquendum agnitioni. Illud dico indignum bescas minimus inveniri in magnis, qui te recordaris magnon excidit menti quae subducta est manui, sed ne affectui quidem. Ipsam ad singula tua imperia, judicia, instituta, habere prae oculis non
Abbreviated transcription (Latin):
cã accepisse: In hunc quẽdã agrum ysaac patͥarcha exierat cũ
pͥmo rebecca occurrit ei : ⁊ ut scͥptura ht̃ exierat ad meditan¬
dum. Ille ad meditandum. tu ad extirpandum egͦ diaris.
silium saluatoris sedisse debueras. ante estimasse opꝰ. metiri
uires pond̾asse sapientiam. m̾ita ꝯꝑasse. sumptus ꝯputasse uir¬
tutum. age gͦ tempus putõnis adeẽ: si tñ meditõnis p̃iuit. Si
cor moiusti: mouenda iam lingua mouenda ẽ.⁊ manꝰ. accĩ¬
ocͥs iste pͥncipatus. exturbare ẽ. hoc malas bestias a t̾minis
tius: quo gͤges tui securi in pascua educantur. Domabis lu¬
pos. s ouibꝰ non ꝯñab̾is. Pascendas utiq ñ p̃mendas suscepis¬
ci. Si bñ ꝯsid̾asti aͥs sis: hec te oport̾e fac̾e̾ non ignoras. porro

Expanded text:
cam accepisse? 13. In hunc quondam agrum Isaac patriarcha exierat, cum cam accepisse? 13. In hunc quondam agrum Isaac patriarcha exierat, cum primum Rebecca occurrit ei: et, ut Scriptura habet, Exierat ad meditandum . Ille ad meditandum, tu ad exstirpandum egrediaris silium Salvatoris, sedisse debueras, ante aestimasse opus, metiri vires, ponderasse sapientiam, merita comparasse, sumptus computasse virtutum. Age ergo, puta tempus putationis adesse, si tamen meditationis praeivit. Si cor movisti, movenda jam lingua, movenda est et manus. Accinocris iste principatus. Exturbare est hoc malas bestias a terminis tuis, quo greges tui securi in pascua educantur. Domabis lupos, sed ovibus non dominaberis. Pascendas utique, non premendas sucepsisti. Si bene considerasti quis sis, haec te oportere facere non ignoras. Porro
Abbreviated transcription (Latin):
tatem tuam in xp̃i cruce: in laboribꝰ płimis. felix qui dicere
molle. nil resupinum. Si labor t̾ret: merces inuitet. Unꝰ
laborauit: ñ tñ totum elaborauit. Et ad huc locus ẽ. Exi mn
agrum dñi tui: ⁊ consid̾a diligent̃ quantis hodieq de uet̾i
maledicto siluescat spinis ac tͥbulis. Exi inquam in mundum¬
dix̃im quibꝰdam tue passibꝰ intente sollicitudinis ꝯfollicitn¬
dinis ⁊ sollicite intentionis. neꝙ enim ip̃i qui iussi sunt ire
dentia et tu leua ocłos qͦsdã consid̾ationis tue: ⁊ uide regio¬
nes si non sunt mag̾ sicce ad ignẽ quã albe ad messem. qr ml¬
te auas putaũas fruges. diligent̾ inspecte uep̃s potiꝰ apparebit
Inmio nec uep̃s quid̾: annose ⁊ uet̾nose arboreꝰs sunt. S ñ
ꝓfecto fructifere: nisi forte glandium aut siliqͣrum qͦs peti
manducant & usq occupant t̾ram: hon ne si exis . cͥtas
ista pudebit ociosam iac̃e securim. pudebit sine causa falcẽ apłi¬

Expanded text:
tatem tuam in Christi cruce, in laboribus plurimis. Felix qui dicere molle, nil resupinum. Si labor terret, merces invitet. Unuslaboravit, non tamen totum elaboravit, et adhuc locus est. Exi in agrum Domini tui, et considera diligenter, quantis hodieque de veteri maledicto sildixerim, quibusdam passibus tue intente sollicitudinis et sollicite intencionis. Neque enim ipsi qui identia. Et tu leva oculos quosdam considerationis tuae, et vide regiones, si non sunt magis siccae ad ignem, quam albae ad messem. Quam multae, quas putaveras fruges, diligenter inspectae, vepres potius apparebunt? Imo ne vepres quidem: annosae et veternosae arbores sunt, sed non profecto fructiferae; nisi forte glandium aut siliquarum, quas porci manducant. Quousque occupant terram? Nonne, si exis et cernis ista, pudebit otiosam jacere securim; pudebit sine causa falcem apostoli
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ. cum currimꝰ plane in eo non quasi minẽtũ s ce ubt̃
te: inmo ꝑte deo: auare gͦ ieumauimus ⁊ non asperit
sus furor eiꝰ.s adhuc mamis eiꝰ extenta euam patient̾ int̾i
adhuc audit uoces saclegas ⁊ egiptios blasphemantes. q calli¬
de eduxit eos ut occid̾et in deserto. Et quid̃ iudicia dm̃ u̾a
Qͥ nesciat: ac iudicium ħ abissus tanta ut uidear mͥ non
iñto ꝓnuntiare beatum qui nõ fuerit scand alizatus
a scło sunt. si forte sit consolatõ. nam quidã ita dixu. Me
n minc nemini nocã nempe si se hñt mortalium corda
qd̃ scimꝰ ñ cũ est neceẽ: in necessitate nescimꝰ moyses
eduxit: eductos tñ in t̾rã auã ꝓmiserat non inc̾ouri.
nc ẽ. qd̃ oucis cemĩitati inputari q̃at tͥstͥ ⁊ inopmati euẽ¬
tus. omnia faciebat clño imꝑante. dño cooꝑante et opus
confirmante seañtibꝰ signis. S populus ille indͥs dure c̃iuis¬

Expanded text:
mus. Cucurrimus plane in eo, non quasi in incertum, sed jubente te, imo per te Deo. Quare ergo jejunavimus, et non aspexit? sus furor ejus, sed adhuc manus ejus extenta. Quam patienter interim adhuc audit voces sacrilegas, et Aegyptios blasphemantes, quia callide eduxit eos, ut occideret in deserto? Et quidem judicia Domini vera ; quis nesciat? At judicium hoc abyssus tanta, ut videar mihi non immerito pronuntiare beatum, qui non fuerit scandalizatus um, quae a saeculo sunt, si forte sit consolatio. Nam quidam ita dixit: Meet nunc nemini notam. Nempe sic se habent mortalium corda: quod scimus cum necesse non est, in necessitate nescimus. Moyses Eduxit; eductos tamen in terram, quam promiserat, non introduxit. Nec est quod ducis temeritati imputari queat tristis et inopinatus eventus. Omnia faciebat Domino imperante, Domino cooperante, et opus confirmante sequentibus signis. Sed populus ille, inquis, durae cervi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊oiectum. Eractem̃ uerumq ainul. nam ut p̃saitum mł
menun collate ex inuicẽ. ambe res utiliores fient. Dixi supͣ
consid̾anti quid sis. naturam occurrem qua es hõ. Nam homo
natus es porrro ꝑciuctã quis: ꝑsone respondebitur nomẽ qd̃

Expanded text:
adjectum. Tractemus utrumque simul: nam, ut praefatum me adjectum. Tractemus utrumque simul: nam, ut praefatum me memini, collatae ex invicem ambae res utiliores fient. Dixi supra consideranti quid sis, naturam occurrere, qua es homo: nam homo natus es. Porro percunctanti quis, personae respondebitur nomen, quo
Abbreviated transcription (Latin):
ris pontificii petͥ. ꝑ qd̾ ñ nauẽ unam ut cec̾i qͥsꝙ suã ħ cd̃m
rium designauit qui non uni populo s cunctis peẽ cleb
Si quid̾ aque mulce populi multi. Ita cum quisq cetoꝵ ha¬
beat suam tͥ una ꝯmissa ẽ. gͣndissima nauis. facta ex omuib
ip̃a uniu̾salis ecclia toto orbe diffusa. Enqͥs es. S noli oblius¬
ci ñ quid. nam ⁊ ego non sum oblitꝰ id me pmisisse repeci¬
turum in oportunitate. Qͥ oportune cum eo qui es ĩ ad̾ au̾
eras consid̾as. aͥd sico eras: ⁊ nunc es. Qͥo desinas intueri. q
non oes isti eẽ: una sane consid̾atõ ẽ. quid fueris. ⁊ qͥd sis sũ
quid sis factus: alc̾a. non oportet̃ ut ista excundat illam in
scrucinio tui. es enĩ ut dixt adhuc qd̾ eras ⁊ non minus hoc
es auam qd̃ factus es post: forte ⁊ mag̃. deniq ulid̾ natus es
mutuatus hoc: non in hoc mutat᷑. non reiectum uid̾. s stis

Expanded text:
ris pontificii Petri, per quod non navem unam, ut caeteri quique suamris pontificii Petri, per quod non navem unam, ut caeteri quique suamrium designavit, qui non uni populo, sed cunctis praeesse deberet: siquidem aquae multae, populi multi . Ita cum quisque caeterorum habeat suam, tibi una commissa est grandissima navis; facta ex omnibus ipsa universalis Ecclesia, toto orbe diffusa. CAPUT IX. Proprici etiam quid? Nam et ego non sum oblitus, id me promisisse repetiturum in opportunitate. Quam opportune cum eo qui es, etiam quod ante eras, consideras! Quid dico, eras? Et nunc es. Quid desinas intueri, quod non desisti esse? Una sane consideratio est, quid fueris, et quid sis: nam quis sis factus, altera. Non oportet ut ista extundat 423 illam in scrutinio tui. Es enim, ut dixi, adhuc quod eras: et non minus hoc es, quam quod factus es post, forte et magis. Denique illud natus es, mutuatus hoc, non in hoc mutatus. Non rejectum illud, sed istud
Abbreviated transcription (Latin):
pt̾.m.d unitas ibi ꝑfectio. Reliqͥ numeri ꝑfectionẽ ñ hñt. s
diuisionẽ: recedentes ab unitate. Inde ẽ. qb̵ alii singuli sĩgłas¬
sortiti sunt plebes. Scientes sacͣmentum. Deniꝙ iacobꝰ qui
uidebatur colũpna eccłie una concemptꝰ ẽ. ierosolima: pet
uniu̾sicatem cedñs. pulcre uͦ ibi positus ẽ. suscitare semeu
defuncti fr̃is uͥ occisus est ille. ham dictus ẽ. fr̾ domini por¬
canones tuos aluĩ inpartẽ solicitudinis. tu in plenitudine po¬
testatis. uocatꝰ es alioꝵ potestas c̾tis artat᷑ limitibꝰ tua excen¬
ditur. ⁊ in ip̃os qui pocestatem suꝑ alios acceꝑunt. hon ne si cau¬
sa excit̾it in ep̃o. ce̾sum claud̾e. cu ip̃m ab ep̃atu depon̾ẽ eciam
⁊ tͣd̾e sathane potes. Stat gͦ in concussum puilegium tuum
tibi: tam indatis clauibꝰ qͥuã in ouibꝰ ꝯmendatis. accipe alid̾.
Sciens petrus qr dñs ẽ. in mare se misit ⁊ sic uenit ad ip̃m.
aliis nauigio ꝑuenientibꝰ. Qͥd istud : hempe signum singula¬

Expanded text:
 unitas, ibi perfectio. Reliqui numeri perfectionem non habent, sed divisionem, recedentes ab unitate. Inde est quod alii singuli singulassortiti sunt plebes, scientes sacramentum. Denique Jacobus, qui videbatur columna Ecclesiae, una contentus est Hierosolyma, Petro universitatem cedens. Pulchre vero ibi positus est suscitare semen defuncti fratris, ubi occisus est ille: nam dictus est frater Domini . Porcanones tuos, alii in partem sollicitudinis, tu in plenitudinem potestatis vocatus es. Aliorum potestas certis arctatur limitibus: tua extenditur et in ipsos, qui potestatem super alios acceperunt. Nonne, si causa exstiterit, tu episcopo coelum claudere, tu ipsum ab episcopatu deponere etiam et tradere satanae potes? Stat ergo inconcussum privilegium tuum tibi tam in datis clavibus, quam in ovibus commendatis. Accipe aliud, Sciens Petrus quia Dominus est, in mare se misit, et sic venit ad ipsum, aliis navigio pervenientibus . Quid istud? Nempe signum singula
Abbreviated transcription (Latin):
magnus: summꝰ pontifex. Tu princeps ep̃oꝵ tu heres
ordine melsisedech. dignitate a aron. auctoritate moyses. iudica¬
tu samueb potestate pecrus. unctione xp̃c. Tues cui claues tͣ¬
dite. cui oues eͤdite sunt. St̃ quid̾ ⁊ alii celi ianitores ⁊ g̾gum
pastores. S tu canto gloriosius ꝙͣto indifferentiꝰ utrimiq p̃ce
ts nomen heditasti. hñt illi sibi assignatos g̾ges singuli singu¬
los c uniu̾si c̃diti uni unus. nec modo ouium s ⁊ pastor tu
uius ommum pastor. Uñ io ꝓbem aris: ex ũbo dm̃ ci enim¬
ei ñ planum non designasse aliquos. s assignasse om̃s : nichi
erapit᷑. ⁊ distinguit᷑ nichib et forte p̃sentes cet̾i cum discipli
erant. cum cũmictens uni unitatẽ ommib conmendaret in

Expanded text:
magnus, summus Pontifex. Tu princeps episcoporum, tuordine Melchisedech, dignitate Aaron, auctoritate Moyses, judicatu Samuel, potestate Petrus, unctione Christus. Tu es cui claves traditae, cui oves creditae sunt. Sunt quidem et alii coeli janitores, et gregum pastores: sed tu tanto gloriosius, quanto et differentius utrumque prae caeteris nomen haereditasti. Habent illi sibi assignatos greges, singuli singulos: tibi universi crediti, uni unus. Nec modo ovium, sed et pastorum tu unus omnium pastor. Unde id probem quaeris? Ex verbo Domini. Cui enies meas, inquit. Cui non planum, non designasse aliquas, sed assignasse omnes? Nihil excipitur, ubi distinguitur nihil. Et forte praesentes caeteri condiscipuli erant, cum committens
Abbreviated transcription (Latin):
bur essusus fuerit dñieus sanguis ita ut post. ea int̾ relianas nõ
studeant honorifice & amabilit̾ eis ministͣre ⁊ ut uit̾am̾ suam c̃
timore dei emendent ac diligentiꝰ ordinem suum obseruent. Nã
ut ad hec eos cũmoneret oñs. ꝑmisit fieri qd̾ factum ẽ in medio
eoꝵ es si ammonitionem eiꝰ obedierint et fec̾int ã dixi. c̃tium
habeant am̃ p̃ciosi illi martires inc̾peilabunt ꝑ eis coram dño
et in omni necessitate eis subuenent. Si a̾nt̾ nõ fec̃int. accusati¬
oneni et querelã facient adũsus eos.

Expanded text:
sive effusus fuerit Dominicus sanguis, ita ut postea inter reliquias non studeant honorifice, et amabiliter iis ministrare, et ut vitam suam cum timore Dei emendent, ac diligentius ordinem suum observent. Nam ut ad hoc eos commoneret Dominus, permisit fieri, quod factum est in medio eorum. Quod si admonitioni ejus obedierint, et fecerint, quae dixi, certum habeant, quoniam pretiosi illi martyres interpellabunt pro eis coram Domino, et in omni necessitate eis subvenient; si autem non fecerint, accusationem et querelam facient adversus eos.