comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
simendaciũ gratis dicit᷑. qͣnto
magis siuenale querat᷑. neq
eni deerit multiplex conuentus fal¬
sorũ si tantum piesencia sit niumorũ.
Testes falsidicos trib ẽ ꝑsonis obno¬
sequent̾ iudici quẽ m̃ciendo falloe.
pestremo innocenti quẽ falso testimo
nio led&. Testib falsis ziunetis tar¬
de mendacii falsitas reperit᷑. quod
si separati fuerint examine iudican¬
tis ent manifestant᷑. Nam sic̾ muni¬
tate prauorũ grandis ẽ fortitudo. ita
in separatione infirmitas. Fraudilẽ¬
cie cito reprehendit. mñdaiciũ. falsidi¬
Unũ pene crimen habent ez qͥ falsi¬
tatẽ promit. et qui suppremae uerita¬
tẽ. quia et illa ab ẽẽ uult et iste ꝓdesse
nõ mlt. Neior est aũt testis qui ledae.
quã qui prestare noloe. Ptam ille ma¬
signꝯẽ. iste mutilis. Iniquus testis¬

Expanded text:
si mendacium gratis dicitur, quanto magis si venale quaeritur? Neque enim deerit multiplex conventus falsorum, si tantum praesentia sit nummorum. 2. Testis falsidicus tribus est personis obnosecundo judici, quem mentiendo fallit; postremo innocenti qu 4. Testibus falsis conjunctis tarde mendacii falsitas reperitur. Quod si separati fuerint, examine judicantis cito manifestantur. Nam sicut in unitate pravorum grandis est fortitudo, ita in separatione major infirmitas. 5. Fraudulentiae cito reprehenditur mendacium, falsidiUnum pene crimen habent, et qui falsitatem promit, et qui supprimit veritatem, quia ille obesse vult, et iste prodesse non vult. Pejor est testis qui laedit quam qui praestare non vult. Nam ille malignus est, iste inutilis. 349 4. Testi
Abbreviated transcription (Latin):
nlłs offõ sac̾dotis uti debet:
snm̃ ꝯtempnat ĩslem autẽ
cens. Sacerdos cui omĩs offer¬
tur peccator. añꝙͦ statuinir
omnis languor. ĩ nlło eoꝵ
sit iudicandꝰ q̃ ĩ alio est iu¬
⁊ dicare ꝓmptus. Iudicans .n.
Ialĩum qͥ ẽ iuditandꝰ: ꝯdemp

Expanded text:
lus officio sacerdotis uti debet, sum condemnat. Qualem autem t, sacerdos, cui omnis offertur peccator, ante quem constituitur omnis languor, nullo eorum sit judicandus, quae in alio judicare est promptus. Judicans enim alium, qui est judicand
Abbreviated transcription (Latin):
exꝑgescimini ebrii oe flete. et il¬
te om̃s qui bibitis uinũ induloron
quo testimonio non ait tautũ flen
om̃s. quibibitis uinũ. ut biber m
non liceat. sed adiecit in dulcedini
Quod ad uolupruosã ꝑtinet et pus¬
gam effusionẽ. Nam quantũ sane
necessitati. edocoe timotheo biben
apłs dicens uino modico utetere.
solum ex iuno inhebriant᷑. homine
sed &e iam ex ceteris potandi geneub

Expanded text:
ergiscimini, ebrii, et flete, et ulutate, omnes qui bibitis vinum in dulcedinem. Quo testimonio, non ait tantum, flete omnes qui bibitis vinum, ut bibere omnino non liceat, sed adjecit in dulcedinem, quod ad voluptuosam pertinet, et prodigam effusionem. Nam quantum satis est necessitati edocet Timotheum bibere Apostolus dicens: Vino modico utere. Non solum ex vino inebriantur homines, sed etiam ex
Abbreviated transcription (Latin):
isca claudunt᷑. Namquãnis dunna
oqiuia uilectione ad rogantib sint a¬
sunt. Dum sermo dei fidelib lux sit.
repiobis aũt ac suꝑbis quodam modo
tenebrescit. et unde illi inluminant᷑. in¬
de isti cecant᷑.¬

Expanded text:
quamvis divina eloquia in lectione arrogantibus sint a. 4. Dum sermo Dei fidelibus lux sit, reprobis autem ac superbis 293 quodammodo tenebrescit; et unde illi illuminantur, inde isti excaecant
Abbreviated transcription (Latin):
peccata mundare debuerũt. Numꝙͣ
ensequunt᷑ legendo ꝑfecram scienciam
ingantes. Namquãuis sapientes in
lꝑficie uideant̾. medullitꝰ tamen ueri¬
atis archana non tangunt. qr suꝑbie
uibe prepediunt᷑. semꝑ eñi suꝑbe legunt.
hgis penetralia humilib et bene ad dĩ

Expanded text:
peccata mundare debuerant. 2. Nunquam consequuntur legendo perfectam scientiam arrogantes. Nam quamvis sapientes in superficie videantur, medullitus tamen veritatis arcana non tangunt, quia superbiae nube praepediuntur. Semper enim superbi legunt, legis penetra
Abbreviated transcription (Latin):
sio dubia. Qui gͦ cupit certus ẽẽ in mor¬
te de indulgencia. sanus peniteat. sanus¬
q ꝑpetrata facinora defleat. Sunt pleri¬
q qui penitentib securitatẽ cito polli
minia igitur curat contritionẽ. qui
peccanti &e nõ legitune penitenti ꝓmit
erubescens corrigit᷑. Ille eñi quia repre¬
hensus ẽ confundit᷑. iste quia se ma
men homo ẽẽ non debet. qui peniten¬
cie satis factio. diuino tantũ pensatur
iudicio. nõ humano. P ro uide quia
miseratio dei occulta ẽ. sine int̾missio¬
ne flere necesseẽ. Neq eñi umqiã opor¬
tet. penitentẽ habere de peccatis securi¬
tatẽ. Nani securitas negligenciã parit.
negligencia aũt sepe ineautũ ad uicia
transacta reducit. dumper penitenciã
expulsa fi̾u̾nt ab homine uicra. si forte
post hec int̾cedente securitate. qualiba
culpa sub repuerit. confestim delectatõ¬
nes pristine uitiorũ mentẽ auiduis in¬
repunt. pulsantẽ ꝙ hominẽ me

Expanded text:
sio dubia. Qui ergo cupit certus esse in morsio dubia. Qui ergo cupit certus esse in morte de indulgentia, sanus poeniteat, sanusque perpetrata facinora defleat. 16. Sunt qui poenitentibus securitatem cito pollicminia igitur curat contritionem, qui peccanti et non legitime poenitenti promitterubescens corripitur. Ille enim, quia reprehensus est, confunditur; iste, quia se malmen homo esse non debet, quia poenitentiae satisfactio divino tantum pensatur judicio, non humano. Proinde, quia miseratio Dei occulta est, sine intermissione flere necesse est. Neque enim unquam oportet poenitentem habere de peccatis securitatem. Nam securitas negligentiam parit, negligentia autem saepe incautum ad vitia transacta reducit. 212 19. Dum per poenitentiam expulsa fuerint ab homine vitia, si forte post haec, intercedente securitate, quaelibet culpa subrepserit, confestim delectationes pristinae vitiorum mentem avidius irrepunt, pulsantesque hominem in
Abbreviated transcription (Latin):
emendandi. quã illi moram uiuendi
nonutunt᷑ ad penitenciã. sed ad peccan¬
diusurpant audaciã. a malo aũt inde¬
terus uadit. qui tempus sibiad peni¬
tendũ indultum. ad libertatẽ praui ep¬
is utitur. ẜ̃ estinare debet ad dñm peten
cũ tarde uolueris om̃ino nõ possit. Pro¬
inde ꝓpħa ait. querite dñm dum in¬
ueniri porest. unuocate eñ dum ꝓpe
est. Et ubi inueniri pͥ. nisi in hac in¬
ta inqua etiam et ꝓpe est om̃ib inuo¬
cantib se: Nam tune iam longe ere.
quando dixerit. ite in ignẽ eternum.
Modo eñi non uidenur. et prope ẽ. Tunc
uidebit᷑ et prope nõ erit. quia et iuderi
poterit. et no poterit inueniri. Si qñdo
quisq peccator peccare potest penitae.
uitamq suã uiuens ab om̃icrimine
corrigit. nõ dubiũ quod moriens ad et̾¬
nam transeat reqͥem. Qui aũt praue
iuuendo. penitenciã in mortis agit ꝑicu¬
lo sic̃ enis dampnatio incerta ẽ: sic remiᷤ¬

Expanded text:
emendandi; qua illi mora vivendi emendandi; qua illi mora vivendi non utuntur ad poenitentiam, sed ad peccandi usurpant audaciam. A malo autem in deterius vadit, qui tempus sibi ad poenitendum indultum, ad libertatem pravi operis vertit. 13. Festinare debet ad Deum poenitendcum tarde voluerit, omnino non possit. Proinde propheta ait: Quaerite Dominum, dum inveniri potest, invocate eum, dum prope est . Et ubi inveniri potest, nisi in hac vita, in qua etiam et prope est omnibus invocantibus se? Nam tunc jam longe erit, quando dixerit: Ite in ignem aeternum . Modo enim non videtur, et prope est; tunc videbitur, et prope non erit, quia videri poterit, et non poterit inveniri. 14. Si quando quisque peccare potest, poenitet, vitamque suam vivens ab omni crimine corrigit, non dubium quod moriens ad aeternam transeat requiem. 15. Qui autem prave vivendo poenitentiam in mortis agit periculo, sicut ejus damnatio incerta est, sic remis
Abbreviated transcription (Latin):
linutẽcia om̃is peccator. siue quia bo¬
i ꝑ negligenciã non fecit. siue quia
alii paudaciã ppetrauit. quod eni
aortiit non gessit: & gessit quod age
non oportut. Ille penitencrã digne
it.qui reatum suũ satis factione legi¬
que gessit. quanto ĩplorando ꝓfun¬
diustanto extitit inpeccando procliiuuᷤ.
Ille penitenciã digne agit. quisic pret̾i¬
ta mala deplorar. ut futura iterum nõ
comitat. Namqui plangit peccatũ
conuertat᷑. consequi posse ueniã credi¬
t᷑. Nullus enĩ de bonitate dei dubitat.
sed sola accipienciũ prauitas. conferri
sibi indulgenciã abnegat. In hac ui
tẽ uero nullam correptionis ẽẽ licen
dies est. uenice autem nox quando
ueniat. In hac uita dumestis. dm̃ ꝑ
penitũciã glorificate. Adhuc in hoc se¬
culo penitenciã oꝑantib. dei miscđia
subuenit. In funiro añt iam nõ oꝑamꝰ.
sed rationẽ nostrorũ oꝑum ponimꝰ.
Per id det̾iorant᷑ plerumq iniqui. ꝑ
quod ꝑ pacienciã dei spaciũ accipiunt

Expanded text:
eccator, sive quia per negligentiam bonum non fecit, seu quia malum per audaciam perpetravit. Quod enim oportuit non gessit, et gessit quod agere non oportuit. Ille poenitentiam digne agit qui reatum suum satisfactione legiquae gessit, tanto in deplorando profusius, quanto exstitit in peccando proclivius. 7. Ille poenitentiam digne agit, qui sic praeterita mala deplorat, 210 ut futura iterum non committat. Nam qui plangit peccatum,convertatur, consequi posse veniam creditur. 9. Nullus de bonitate Dei dubitat, sed sola accipientium pravitas conferri sibi indulgentiam abnegat. 10. In hactem vero nullam correctionis esse licentdies est; veniet autem nox, quandoaeveniat. In hac vita dum estis, Deum per poenitentiam glorificate. 11. Adhuc in hoc saeculo poenitentiam operantibus Dei misericordia subvenit. Inationem nostrorum operum ponimus. 12. Per id deteriorantur plerumque iniqui, per quod per patientiam Dei spatium accipiunt
Abbreviated transcription (Latin):
ymimquẽq eñi deus de suo
e non debita pret̾ita uidicat. Hoc
upe et legistestimonio edocetur.
o ł omo te suo extremo uistificet᷑.
uto deus pro asim primogenita
inte prioris. mutandã in inocẽ
nboni finis. Unde et cauda iube
nofferri m hostia. idẽ uite extre
mi penitenciã. Multi suꝑnares

Expanded text:
mque enim Deus de suo fine, non de vita praeterita judicat. Hoc quippe et legis testimonio edocetur, quod homo de suo extremo justificatur, quando Deus pro asini primogenito ditiam vitae prioris mutandam in innocentiam boni finis. Unde et cauda jubetur offerri in hostiam, id est, vitae extrema in poenitentiam. 7. Multi superna res
Abbreviated transcription (Latin):
srant cotidianis flerib purgãr.
iuibonis factis inaile gesta cõmu¬
ent quib iuste totum quod delin¬
uit ignoscit᷑. quia ipsi qd male ges¬
nit. penitendo cognoscunt. In uita¬

Expanded text:
runt, quotidianis fletibus purgant: atque bonis factis mala gesta commutant, quibus juste totum quod deliquerant, ignoscitur. Quia ipsi quod male gesserunt poenitendo cognoscunt. Est
Abbreviated transcription (Latin):
ta spe uenie trabat i diffidentua.
non potuit retinere ꝑsenanter ms
pa sed penitens preuidere debirte
das contrase hostis insidias. sit de
iusticiam metuat. ut tamen quaiss
in magnis scelerib sir. de miscius¬
confidat. Amplius letatur ds̃ dent¬
ma desꝑata et aliqndo conuersa. efti
de ea que nũquã extitit ꝑdita: Sis
de prodigo filio qui mortiuus fuetab
cuius regressu magnũ fit gardils
piosiorẽ ẽẽ gaudiũ de eo quiapale
liberatur. quã suꝑ eum qui iq
nouit peccati ꝑiculii. Quante en¬
tristat res ꝑdita. tanto magis sifil
inuenta lenificat siẽ menngłio pa¬
tor ille exultat. qui ꝑditam ouemil¬
uentã. humeris suis gandens repert
Nullus desꝑare debet uenia. etianls

Expanded text:
spe veniae, trahat in diffidentiam quos non potuit retinere perseveranter in culpa. Sed poenitens praevidere debet callidas contra se hostis insidias; sicque Dei justitiam metuat, ut tamen, quamvis in magnis sceleribus, de misAmplius laetatur Deus de anima desperata, et aliquando conversa, quam de ea quae nunquam exstitit perdita. Sicut de prodigo filio, qui mortuus fuerat, cujus regressu magnum fit gaudium piosius est gaudium de eo qui a periculo liberatur quam de eo qui nunquam novit peccati periculum. Quanto enim contristat res perdita, tanto magis, si fuerit inventa, laetificat: sicut in Evangelio pastor ille exsultat qui perditam ovem inventam humeris suis gaudens reportat . 6. Nullus desperare debet veniam, etiams
Abbreviated transcription (Latin):
bonĩ uel malũ. itur ree¬
ue a deo. neq eñi gressu peduni
cendere in infernũ post mortẽ eft
ergo peccare ad mortẽ ꝑtinet: des¬
re uero iinferno descendere. Unet
scriptura ait. impuis dum in prs¬

Expanded text:
bonum, vel malum itur, recediturve a Deo. Neque enim gressu pedum, sed cendere in infernum post mortem est. Ergo peccare ad mortem pertinet, desperare vero in infernum descendere. Unde et Scriptura ait: Impius dum in pro
Abbreviated transcription (Latin):
quisq iustus esse incipit. ex
i sui accusator extiterii. Multi
r econtrasem ce ipsos peccatores
aut᷑. et tamen semce ip̃os apc̃co ñ
uthraunt. Aagna iam iusticie
sumilius. ex quo suam infirmitatẽ
moscit. Bene se uidicoe iustus in
uuita. ne udicet᷑ a deo dampnatõne
ita. Tune aũt iudiciũ de se quisq¬

Expanded text:
quisque justus esse incipit, ex quo sui accusator exstiterit. Multi autem contra semetipsos peccatores fatentur, et tamen semetipsos a peccato non subtrahunt. Magna justitiae ti subdatur humilius ex quo suam infirmitatem agnoscit. Bene se judicat justus in hac vita, ne judicetur a Deo damnatione perpetua. Tunc autem judicium de se quisq
Abbreviated transcription (Latin):
hominẽ ad imagnẽ oe̾ similitudinẽ
nr̃am. quia ipsam intelligendo mu¬
tat᷑ diuinitatẽ. ad euius factus ẽ simi¬
litudinẽ. Iste gͦ tantus est. ut ñ egeat
hominẽ demonstratorẽ iusticie. sed
ipsani ꝯtemplando imitetur iusticiã.
Exemplascõrum quib edificat᷑ homo.

Expanded text:
hominem ad imaginem et similitudinem hominem ad imaginem et similitudinem nostram , quia ipsam intelligendo imitatur divinitatem, ad cujus factus est similitudinem. Iste ergo tantus est, ut non egeat homine demonstratore justitiae, sed ipsam contemplando imitetur justitiam. 12. Exempla sanctorum, quibus aedificatur ho
Abbreviated transcription (Latin):
ad coronã. nobis ad profectũ sint posi¬
te. non ad penã: proficient aũt ad pro¬
fectum nr̃m. si tot exempla uoluerimꝰ
unitare uirtutũ: Certe si ea pocius
auersati. quã mmuitatifuerimꝰ ad damp¬
nationẽ nram erunt. qr ea legendo im¬
plere negleximꝯ. Mdulti uitã sc̃orum
unitant᷑. et de morib alteruis efficiẽ
uirtutis sumunt. tanꝙͣ si imago que¬
libae intendat᷑. & de eius similitudine
species picta formet᷑. Sicq fit ad una¬
ginẽ similis ille. qui ad si militudinẽ
tat᷑. quasi exemplar aliquod intuetur.
seseq in illo quasi inspeculo p̾spicit. ur
addiciat qd̾ de eẽ uirtutis agnoscit.
Alinus eñi se ipsiu homo ex sema ip
so consid̾at. soe dum alt̾um intendit. id
quod minus ẽ luminis adicit. Perfec¬
torum ẽ iamuirorũ. non quẽlibae scõ¬
rũ imitando. soe ipsam ueritatẽ intuẽ¬
do. ad cuiꝰ imaginẽ facti sunt. Iusticiã
opare hoc iudicat quod scribit᷑. Faciamꝰ

Expanded text:
ad coronam, nobis ad profectum sint posiad coronam, nobis ad profectum sint positae, non ad poenam. Proficient autem ad profectum nostrum, si tot exempla voluerimus imitari virtutum. Certe si ea potius aversati quam imitati fuerimus, ad damnationem nostram erunt, qui ea legendo implere negleximus. 9. Multi vitam sanctorum imitantur, et de moribus alterius effigiem virtutis sumunt, tanquam si imago quaelibet intendatur, et de ejus similitudine species picta formetur; sicque fit ad imaginem similis ille qui ad similitudinem tatur, quasi exemplar aliquod intuetur, seseque in illo, quasi in speculo, perspicit, ut adjiciat quod deesse virtutis agnoscit. Minus enim seipsum homo ex semetipso 207 considerat; sed dum alterum intendit, id quod minus est luminis adjicit. 11. Perfectorum est jam virorum non quemlibet sanctorum imitando, sed ipsam veritatem intuendo, ad cujus imaginem facti sunt, justitiam operari. Hoc indicat, quod scribitur: Faciamus
Abbreviated transcription (Latin):
utilitatẽ. eorum exempla ꝓponantur
scõrum. scilicoe ut aut suit quos imit¬
tent᷑ ad reparationẽ. aut certe ex eorñ
compairatione durius. de in obediencra
puniant᷑. Propt̾ea uirtutes scõrum
ad exemplũnrm deus ꝓposuit. ut qͣnͣ¬
to de imitatõne eorũ conferri possũt
nobis iusticie premia. tanto de ꝑseu̾an¬
cia mali. sint grauiora tormenta. Si
em̃i ad boni incitamentũ diuina qͥb
admonem᷑ precepta deessent. Prolege
nobis scõrum exempla sufficent. Ar
contradũ et deus nos preceptis suis ad¬
moneat. et uite sc̃orum boni oꝑis no¬
bis exempla ꝓponat. Nulla ẽ iam de
reatu excusatio. quia et lex dei aures
nr̃as condie pulsat. et factorũ docuinta
bonorũ cordis nr̃i intima prouocat. Et
siprauorũ sepe secuti sumꝯ exempla.
eur non imitemur scõrũ digna. et
deo placita facta. & si aptifuumꝰ imita¬
ri iniquos inmalii. eur pigrisumus
imitare iustos in bonũ: Orandus est
ds̃ ut uirtures quas scĩs preparabit

Expanded text:
utilitatem eorum exempla proponantur sanctorum, scilicet, ut aut sint quos imitentur ad reparationem, aut certe ex eorum comparatione durius de inobedientia puniantur. 5. Propterea virtutes sanctorum ad exemplum nostrum Deus proposuit, ut quanto de imitatione eorum conferri possunt nobis justitiae praemia, tanto de perseverantia mali sint graviora tormenta. 6. Si enim ad boni incitamentum divina, quibus admonemur, praecepta deessent, pro lege nobis sanctorum exempla sufficerent. At contra, dum et nos Deus praeceptis suis admoneat, et vitae sanctorum boni operis nobis exempla proponat, nulla est jam de reatu excusatio, quia et lex Dei aures nostras quotidie pulsat, et factorum documenta bonorum cordis nostri intima provocant. 7. Et si pravorum saepe secuti sumus exempla, cur non imitemur sanctorum digna, et Deo placita facta? et si apti fuimus imitari iniquos in malum, cur pigri sumus imitari justos in bonum? 8. Orandus est Deus, ut virtutes quas sanctis praeparavit
Abbreviated transcription (Latin):
tate. desideriũ suꝑne patrie. quatenꝰ
ad eam q̃ntociꝰ ualeat ꝑuenite Q uis¬
q peccatorũ memoria conpiuigins
ad lamenta tunc dei se uisitare saal
presencia: qnͣdo ex id quod se adii¬
sisse recolit. int̾uis erubeseit. Suoqͥd
iudicio penitendo iam pums. Na
tunc poerus fleuit. quande ueu
qñdo bona desideria surgunt ut cal¬
cent̾ mala. Quando gͦ ita in cor homl¬
qł des ce qͣndo sentit et deum in
uera conpunetione rapiatur.&
ulit̃ infirmata reueruetat᷑ degus
hicis magnitudine. illũ nosse
ese quiiam aliquid ex inde gusta
zunt qui nõ ex uera cordis con¬
cione sui accusatores fiunt. sed
um ad hoc se ẽe peccatores ad sig
ut ex ficta humilitate ꝯfessionis
minueniant scĩtatis.

Expanded text:
derium supernae patriae, quatenus ad eam quantocius valeat pervenire. 5. Quisque peccatorum memoria compungitur ad lamenta, tunc Dei se sciat visitari praesentia, quando id, quod se admisisse recolit interius erubescit, suoque judicio poenitendo jam punit. Nam tunc Petrus flevit, quando in qua bona desideria surgunt, ut calcentur mala. Quando ergo ista in corde homitionem debet, quando sentit et Deum intvera compunctione rapiatur, et qualiter infirmata revertatur degustatae lucis magnitudine, illum nosposse qui jam aliquid exinde gustavit. Sunt qui nec ex vera cordis compunctione sui accusatores fiunt, seu tantum ad hoc se esse peccatores assignant, ut ex ficta humilitate confessionis, locum inveniant sanctitatis.
Abbreviated transcription (Latin):
moyse: conftancie de iosue. beno¬
abstinencie de clauihel. sic et ait¬
facta priorũ. quo labore. quo
tione gerantur. uir sẽs imitando
de recordatõne peccati et timore me
cii. Illa est comiersis ꝑfectior ꝯpuis¬
tionis affectio. que om̃s a se carna¬
ũ desideriorũ affectus repellit: et is¬
tentionẽ suam toto mentis ftudios
dei ꝯtemplatione deficit. Genunae
cuiꝰq electi afficit᷑. id est uel dũopis
suorũ mala ꝯsiderat: uł dumi dente¬
riũ eterne uite suspirat. Quatui
qualitates affectioniĩ. quib men¬

Expanded text:
Moyse, constantiam de Josue, beniabstinentiam de Daniel, facta priorum quo labore, quo tione gerantur, vir sanctus imitando de recordatione pcii. Illa est conversis perfectior compunctionis affectio, quae omnes a se carnalium desideriorum affectus repellit, et intentionem suam toto mentis studio in Dei contemplationem defigit. Geminam cujusque electi afficitur, id est vel dum operum suorum mala considerat vel dum ad desideria aeternae vitae suspirat. « Quatuor esse qualitates affectionum, ut
Abbreviated transcription (Latin):
reptionẽ mortaliũ. multũ ꝓsunt
exempla more inchoanciũ non quennt
aũt nõ attendunt. docum̃ta bonorum.
que uuitant᷑ ad meluis: sed ꝓponunt
sibi exempla malorii. que ad suoru
morũ ꝑuersitate mutant᷑ in penis. Ob
hanc utilitatẽ. scribunt᷑ scõrũ ruine.
& reparatõnes. ut spem faciant salu¬

Expanded text:
rectionem mortanum multum prosunt enim inchoantium non queunt autem non attendunt documenta bonorum, quae imitentur ad melius; sed proponunt sibi exempla malorum, quibus ad suorum morum perversitatem utantur in pejus. hanc utilitatem scribuntur sanctorum ruinae et reparationes, ut spem faciant salu
Abbreviated transcription (Latin):
te magis ꝙͣ uoto mali existumt. dũ
imꝑiis eorũ obediunt. Nonnulli
uit sic̃ propositi sunt sequi reges ĩ
malu sic pigrisũr imitire illos in
ronũ. Sepe unde mali reges peceãt.
nde boni iustificant. cum precedẽ¬
eu cupiditate et maliciam corrigũt
lam reuera peccatis eorũ comuni¬
cnt. si quod illi diripuerũt. ifti re¬
tentant. Cuiꝰ peccatum quisq seqͥ¬
tur necesse ẽ ut eius penã sequatur.
fleq enierit in par supplicio. cuiꝰ
mrore quisq par est ac uicio.

Expanded text:
te magis quam voto mali existunt, dum te magis quam voto mali existunt, dum imperiis eorum obediunt. Nonnulli autem, sicut prompti sunt sequi reges in malum, sic pigri sunt imitari illos in bonum. Saepe unde mali reges peccant, inde boni justificantur: dum praecedentium cupiditatem et malitiam corrigunt. Nam re vera peccatis eorum communicant, si quod illi diripuerunt, isti retentant. Cujus peccatum quisque sequitur, necesse est ut ejus poenam sequatur. Neque enim erit impar supplicio, cujus errore quisque par est, ac vitio.
Abbreviated transcription (Latin):
ifficile ẽ principẽ pͥ¬
regredi ad meliꝰ si uiciis fuens
suplicatus. Io em̃ peocantes indice
metuunt. et a malo suo legib aeos¬
centur. Reges aiiz nisi solo deo tine¬
re metuq gehenne coercent. liben
in preceps porinint oe ꝑ abmuptum
piculo. ⁊ quanto splendons honos
excessior quisq ẽ tanto si deliuquã
peccato maior est potentes em portil¬
sar tonuenta paciunt᷑. Cui enĩ plus
omititur. plus ab eo exigitur. etrã
um usura penarũ. Regesuitam
ib ditorũ facile exemplis sus uel
edificant. uł subu̾turt. Ideo ꝙ pͥnci¬
gin no oportoe delinquere ne formã
rectandi faciat pc̃ci enis in punita li¬
encia. Nam rex qui ruoe inuiciis.
ito uiam oñdit erroris. Sie legitur
e icroboam qͥ peceauit. & peceare fe¬
et isrt̃. Illi autẽ adscribitur. qͥcquid
ermplo eius a subditis ppetratur.
Sieno nulli bonorũ pͥncipu deo pla¬
ata fuciti sequunt᷑. ita facile multi
pobti eorũ exempla sectant᷑. Pleriq
añt apud iniquos pͥncipes necessita¬

Expanded text:
ifficile est principem regredi ad melius, si vitiis fuerit implicatus. Populi enim peccantes judicem metuunt, et a malo suo legibus coercentur. Reges autem, nisi solo Dei timore metuque gehennae coerceantur, libere in praeceps proruunt, et per abruptum periculo; et quanto splendoris honore excelsior quisque est, tanto, si delinquat, peccator major est. Potentes enim potenter tormenta patientur . Cui etenim plus committitur, plus ab cum mensura poenarum. Reges vitam subditorum facile exemplis suis, vel aedificant, vel subvertunt. Ideo principem non oportet delinquere, ne formam peccandi faciat peccati ejus impunita licentia. Nam rex qui ruit in vitiis, cito viam ostendit erroris. Sicut legitur de Hieroboam, qui peccavit, et peccare fecit Israel. Illius autem ascribitur, quicquid exemplo ejus a subditis perpetratur. Sicut nonnulli bonorum principum Deo placita facta sequuntur, ita facile multi prava eorum exempla sectantur: plerique autem apud iniquos principes necessita
Abbreviated transcription (Latin):
omnẽ t̾ram. & iuusitabo suꝑ urbes ma¬
la. & cetera q̃ secunt᷑ ad int̾nitionẽ mũ¬
di ꝑtinencia. Unde & adiecit. Hoc est
consiliũ qd̾ cogitaui suꝑ omem t̾ram.
& hec ẽ manus extenta suꝑ om̃es gen¬
tes. Item postꝙͣ sub ꝑsona baibilonie
arguit uniu̾sũ mundũ: Rursus ad
eandẽ qͣi a genere ad speciẽ reu̾tit᷑. dicẽ
que eidem eiuirati specialit̾ ꝯtigerũt.
E oce ego suscitabo suꝑeos medos. Nã
regnante baltazar amedis obtenta ẽ
sona eiusdẽ. totũ uult intelligere inũ¬
dũ: Dicendo &e ꝯcurrere faciã egiptioᷤ.
aduersꝯ egiptios. Regnũ adu̾sus reg¬
nũ. cum egiptus ñ multa regna. sed
unũ habuisse scribit᷑ regnũ. Quinta
regulae̾ de rp̃rib. ꝑ quã aut pars ma¬
ior temporis partẽ minorẽ. aut pars
minor tẽporis partẽ maiorẽ inducit᷑.
sic̃ ẽ de triduo dnĩce sepulture. Pũ nec
trib plenis dieb ac noctib iacuerit
ĩ sepulchro: Soe tam̃ aparte totum

Expanded text:
ram et visitabo super orbis mala , et caetera quae sequuntur ad intentionem mundi pertinentia, unde et adjecit: Hoc est consilium quod cogitavi super omnem terram, et haec manus extensa super omnes gentes . Item postquam sub persona Babyloniae arguit universum mundum, rursus ad eamdem quasi de genere ad speciem revertitur, dicens quae eidem civitati specialiter contigerunt. Ecce ego suscitabo super eos Medos . Nam regnante Balthassar, a Medis obtenta est sona ejusdem totum vult intelligere mundum, dicendo: Et concurrere faciam Aegyptios adversus Aegyptios, regnum adversus regnum, cum Aegyptus non multa regna, sed unum habuisse scribatur regnum. 12. Quinta regula est de temporibus, per quam aut pars major temporis per partem minorem, aut pars minor temporis per partem majorem inducitur, sicut est de triduo Dominicae sepulturae, dum nec tribus plenis diebus ac noctibus jacuerit in sepulcro, sed tamen a parte totum
Abbreviated transcription (Latin):
regula ẽ de dño & eius corpe q̃ de uno
aur ad unũloquit᷑. arq inuna ꝑsona
modo caput modo corpusoñdit.sic̃ o̾
ysaias au. Indiir me uestuñto salutariᷤ.
qĩ sponsũ decoratũ corona: & qi sponsã
ornatam mouilib suis. In una eñi ꝑ¬
sona. duplici uocabulo nominata. & ca
cialit̾ caput de scribit᷑. qñ & caput oe̾cor¬
pus. auz qñ exutroq transear ad utrũq:
aut abaltero ad alt̾um. sicq quid capin
q̃ corpori ⁊ueniar prudens lector intelli¬
gar. Scdã regulaẽ. de dincorpore uͦ et

Expanded text:
regula est de Domino et ejus corpore, quae de uno aut ad unum loquitur, atque in una persona, modo caput, modo corpus ostendit, sicut Isaias ait: Induit me vestimento salutari, quasi sponsum decoratum corona, et quasi sponsam ornatam monilibus suis. In una enim persona duplici vocabulo nominata caput,cialiter caput describitur, quando et caput, et corpus; aut quando ex utroque transeat ad utrumque, aut ab altero ad alterum, sicque quid capiti, quid corpori conveniat, prudens lector intelligat. 4. Secunda regula est de Domini corpore
Abbreviated transcription (Latin):
egipto ñ seruituros. & sic inde eg̾ssuro.
qui tam̃ dñante iosephegipto. dũati
sunt. Nec starim post q̃dringenno
gura ꝑ quã quedã que furura sii
ra mea. et his similia: In quib qi¬
ra tanꝙͣ si am facta sint: ita diein
Soe cur que ad huc facienda erait
facta narrant᷑: qui a que nob̾ adin
fut᷑a sunt apud deieternitatẽ ianfe¬

Expanded text:
egypto, et sic inde egressuros. Qui tamen dominante Joseph Aegypto, damnati sunt; nec statim post quadringentos figura, per quam quaedam quae futura sunt, a mea ; et his similia, in quibus futura, ac si jam facta sint, ita dicuntur. Sed cur quae adhuc facienda erant, jam facta narrantur? Quia ea quae nobis futura sunt, apud Dei aeternitatem ja
Abbreviated transcription (Latin):
&e scłm suas linguas erant. Siuiie
liugua erat om̃ib. nisiqr ad illid
iam transierat recapitulando erels
narratio: Septima regulaẽ deoid¬
lo & eiuscorpore. qua sepe dicunt
ñ nisi capiti ꝯgriuĩt. Ex nomine q
corporis. intelligit᷑ caput. ut eille
eungłio. deriraniis tritico adnis
dicente dño. Inimicus homoho
omine capitis significat᷑ corpins. sic̃
ingłio dicit᷑. Duodecĩ uos elegi. sed

Expanded text:
m suas linguas erant, si una lingua erat omnibus, nisi quia ad illud quod jam transierat recapitulando est reversa narratio? Septima regula est de diabolo et ejus corpore, quod saepe dicuntn nisi capiti congruunt. Ex nomine quippe corporis intelligitur caput, ut est in Evangelio de zizaniis tritico admistis, dicente Domino: Inimicus homo homine capitis significatur corpus, sicut in Evangelio dicitur: Duodecim vos elegi, sed
Abbreviated transcription (Latin):
igibus obtemꝑare suis. Tune enili
iuta sua ab om̃ib custodienda exis¬
unor. quando ⁊ ipse illis reu̾enciã
peba. Principes legib tenere su¬
is. nec inse posse dampnare uira q̃
insubiectis ꝯstitiuuit. Iuxta ẽ eñi
uocis corũ auctoritas. si quod ppłis
pobibent sibi paciant᷑. Sub religi¬
onis discipliuiã scłi porestates sub¬
lecte sunt: et quãius culmine reg¬
ni sint prediti. uincło tamen fideite¬
nentur ad stricti. ut fidẽ xp̃i sius legi¬
br predicent. ⁊ ipsam fidei predica¬
tionẽ morib boni dseruent.

Expanded text:
gibus obtemperare suis. Tunc enim jura sua ab omnibus custodienda existimet, quando et ipse illis reverentiam praebet. Principes legibus teneri suis, nec in se posse damnare jura quae in subjectis constituunt. Justa est enim vocis eorum auctoritas, si quod populis licere non patiantur. 3. Sub religionis disciplina saeculi potestates subjectae sunt; et quamvis culmine regni sunt praediti, vinculo tamen fidei tenentur 344 astricti, ut et fidem Christi suis legibus praedicent, et ipsam fidei praedicationem moribus bonis conservent.
Abbreviated transcription (Latin):
credat alienari a xp̃o. quia talia patit.
Sed magis ꝑ hoc deo ⁊mendabilẽ se eẽ
existimoe. si dum hec patit᷑ laud &e. dm̃
potiꝰ non accuset.. Ad magnã utilitatẽ
diumno iudicio mens iusti diu̾sis pas¬
si onũ temptatõnib agitatur. proqui¬
bꝰ si deo gracias egerit. sueq culpe qd̃¬
talia dignus sit reputauerit. Hoc qd̃
ex passione tolerat. et pro uirtutib re¬
putabit᷑. qui et : nunã agnoscit iusti¬
ciam. ex suam culpam intelligit.

Expanded text:
credat alienari a Christo, quia talia patitur; credat alienari a Christo, quia talia patitur; sed magis per hoc Deo commendabilem se esse existimet, si, dum haec patitur, laudet Deum potius, non divino judicio mens justi diversis passionum tentationibus agitatur. Pro quibus si Deo gratias egerit, suaeque culpae qtalibus dignus sit, imputaverit, hoc quod ex passione tolerat ei pro virtutibus reputabitur, quia et divinam agnoscit justitiam, et suam culpam intelligit.
Abbreviated transcription (Latin):
dei peccator homo nõ deboe. quia
maxime ꝑ hoc quod corripit᷑ emenda¬
t̾. Uniusquisq aũt tunc leuius portar
quod patitur. si sua discusserit mala. ꝓ
quib illi infert᷑ retributio iusta. Dis¬
cat non murmurare qui malẽ patit᷑.
etiam si ignorat cur mala patitur. et
ꝑ hoc iuste se pati arbitret᷑: pro quo
ab illo iudicatur. euiusnumꝙͣ in uis¬
ta iudieia sunt. Qui flagella sustince.
& contra ceũ murmurat: iusticiam
iudicantis accusat. Qui uͦ se cognoscit
a uisto uidice pati quod sustinoe. etiã
si pro quod patitur ignoret. Per hoc
iam iustificat᷑. ꝑ qued oe se ipsum ac¬
cusat. et dei iusticiã laudar. Dum ex
reb prosꝑis urilia iusto exempla pres¬
tar hominib. necesse ẽ iterum eum
et aduersitatib tangi. quatenꝯ euis
paciencia cõprobetur. ut denuo fortitu¬
dinis documenta ex eo sumant. qui
prospitatis eius temꝑantia ignoraue¬
rũt. Qui passionib anime insidian¬
te aduersario cruciat᷑: non idcuro se

Expanded text:
Dei peccator homo non debet, quia maxime per hoc quod corripitur emendatur. Unusquisque autem tunc levius portat quod patitur, si sua discusserit mala pro quibus illi infertur retributio justa. 2. Discat non murmurare qui male patitur, etiam si ignorat cur mala patiatur; et per hoc juste se pati arbitretur, per quod 266 ab illo judicatur, cujus nunquam injusta judicia sunt. Qui flagella sustinet, et contra Deum murmurat, justitiam judicantis accusat. Qui vero se cognoscit a justo judice pati, quod sustinet, etiam si pro quo patitur ignoret, per hoc jam justificatur, pro quo et seipsum accusat, et Dei justitiam laudat. 3. Dum ex rebus prosperis utilia justus exempla praestat hominibus, necesse est eum iterum et adversitatibus tangi, quatenus ejus patientia comprobetur, ut denuo fortitudinis documenta ex eo sumant, qui prosperitatis ejus temperantiam agnoverunt. 4. Qui passionibus animae insidiante adversario cruciatur, non idcirco se
Abbreviated transcription (Latin):
&iam ipsa uerax doctrina uilescitꝰ
et qui nõ sic̃ docoe. ipsam quã pre¬
dicat ueritatẽ. ꝯtemtibilẽ facit. Ar¬
cus ꝑuersus ẽ lingna magistrorũ
docenciũ bene. et uiuenciũ male
Et ideo quasi exꝑuerso arco sagita
emictunt. dum suam prauãura pro¬
prie lingue ictu cõfodiũt. Qudi
dignitate uiuere minꝰ curant: habon¬
tes u̾bum dei iore. et in oꝑe ne hal¬
tes: multa et bene docentes. nichil
u proficit. quod uͦ male uiuit: se ipsũ
bcidit. Sic̃ sacerdos qui se digne seagit.
it sacerdotẽ decoe ministeriũ eius: et ip̃i
et aliis utilis est. Indigne autẽ iuuens.
aiis quidẽ utilisẽ loquendo. se autẽ int̾¬
ficit praue uiuendo. ac ꝑ hoc quod in illo
mortuũ est: ꝓprium eis ẽ: et quod uero
uiuit in eo id est sacrum minist̾ium qd̾
ẽ uite alienũest. Qui bene docet et male
n&. uidetur ut cereus. aliis dum bonã
crpuit lucẽ prestare. se uero in malis su¬
is cnsum̾e atq extingere. Qui bene do¬

Expanded text:
tiam ipsa verax doctrina vilescit; et qui non vivit sicut docet, ipsam, quam praedicat, veritatem contemptibilem facit. Arcus perversus est lingua magistrorum docentium bene, et viventium male: et ideo quasi ex perverso arcu sagittam emittunt, dum suam pravam vitam propriae linguae ictu confodiunt. Qui dignitate vivere minus curant, habentes verbum Dei in ore, et in opere non habentes, multa bene docentes, nihil atibus proficit; quod vero male vivit, seipsum occidit. Sicut sacerdos, qui si digne se agit, ut sacerdotem decet, ministerium ejus et ipsi et aliis utile est, indigne autem vivens, aliis quidem utilis est loquendo, se autem interficit prave vivendo; ac per hoc quod in illo mortuum est, proprium ejus est; quod vero vivit in eo, id est, sacrum ministerium, quod est vitae, alienum est. 6. Qui bene docet, et male vivit, videtur, ut cereus, aliis, dum bona exponit, lucem praestare; se vero in malis suis consumere atque exstinguere. 7. Qui bene do
Abbreviated transcription (Latin):
Hinc est quod ait ꝓph̾a. indurasti cor
quicumq iusti sunt adeo iupellunt᷑.
ut male faciant: Sed dum mali iam
lis ds̃ sp̃m erroris: facit ergo deus quos¬
dam peccare. sed in quibꝰ iam talia pec¬
eata precesserint: ut iusto iudicio euis
mereant᷑ indeterius ire: talia quippe
peccata precedentib aliis põcis prola¬
bunt᷑ in penam. penã peccati merent᷑.
Quedam de ira dei ueniunt peccata.
que pro merito aliorum ꝯ pensant᷑ pec¬
catorũ. Unde et ꝓpħa: ecce inquit tu
inpeccatis fiumꝯ iratus es: ut deteriꝰ
peccaremꝰ. Quid eñi sit iram dei me¬
reri. quid uͦ prouocare. prudens lector
scire deboe. Grauius namq ẽ ira que
prouocant᷑. quã ea que meret᷑. Nam
merennur quando ignorando peccamꝰ.
ꝓuocamꝯ quando scimus bonũ facere
nec uolumo. Nunc iram dei dum u¬
iimꝰ uitare possumꝯ. tumeamꝯ gͦ ne

Expanded text:
Hinc est quod ait propheta: Indurasti cor Hinc est quod ait propheta: Indurasti cor quicunque justi sunt, a Deo impelluntur, ut mali fiant; sed dum mali jam lis Deus spiritum erroris . Facit ergo Deus quosdam peccare, sed in quibus talia jam peccata praecesserint, ut justo judicio ejus mereantur in deterius ire. Talia quippe peccata praecedentibus aliis peccatis prolabuntur in poenam quam peccata merentur. 6. Quaedam de ira Dei veniunt peccata, quae pro merito aliorum compensantur peccatorum. Unde et propheta: Ecce, inquit, tu in peccatis fuimus, iratus es, ut deterius peccaremus. 7. Quid enim sit iram Dei mereri, quid vero provocare, prudens lector scire debet. Gravior est namque ira quae provocatur quam ea quae meretur. Nam meremur, quando ignorando peccamus; provocamus, quando scimus bonum facere, nec volumus. 8. Nunc iram Dei, dum vivimus, vitare possumus. Timeamus ergo ne,
Abbreviated transcription (Latin):
in reatũ nequiorẽ labunt᷑. qui distrir¬
gere minora sua facta ꝯtempnunt.
Alulti a crimine in crimine corruunt.
qui dei cognitionẽ habentes timorẽ dei
negligunt: et quẽ nouerũt ꝑ scienciã
pactionẽ non uen̾antur. Ideoq cecantꝰ
diuino uidicio. pumenda cõmittere:
et ipenã cõmissi facinoris. deterius
ad lere. Sepe peccatũ alterius peccati
causa ẽ: quod eĩ committit᷑ aluid ex
ipso quasi sua soboles nascit᷑ sic̃ fieri
solae. nascilibidinẽ exnimia uentͥs
inglunie. Pena uero pecͤati peccatũ
aduttitur. quando pro merito cuiꝰq
peccati deo deserente in aliud peccatũ
deterius itur. de quo amplius qui ad¬
miserit sordidetur. E rgo precedens
peccatũ cansa ẽ sequentis peccati. Se¬
q̃nsuero peccatũ. pena est preceden¬
tis delicti. Pꝰ recedencia itaq peccata.
seq̃neium sunt criminũ cansa. ut illa
que sequunt᷑ sint precedenciũ pena.
s recetenciũ peccatorũ pena. ipsa uoca¬
⁊ induratio ueniens de diuma iusticia.

Expanded text:
eatum nequiorem labuntur qui distringere minora sua facta contemnunt. 2. Multi a crimine in crimen corruunt, qui Dei cognitionem habentes, timorem ejus negligunt; et quem noverunt per scientiam, per actionem non venerantur. Ideoque caecantur divino judicio punienda committere, et in poenam commissi facinoris facinus deterius addere. 3. Saepe peccatum alterius peccati causa est, quod committitur, cum aliud ex ipso quasi sua soboles oritur, sicut fieri solet, nasci libidinem ex nimia ventris ingluvie. 4. Poena peccati peccatum admittitur, quando pro merito cujusque peccati, Deo deserente, in aliud peccatum deterius itur, de quo amplius qui admiserit sordidetur. Ergo praecedens peccatum causa est sequentis peccati: sequens vero peccatum poena est praecedentis delicti. Praecedentia itaque peccata sequentium sunt criminum causa, ut illa quae sequuntur sint praecedentium poena. 219 5. Praecedentium peccatorum poena ipsa vocatur induratio veniens de divina justitia.
Abbreviated transcription (Latin):
on facice infuturũ cor miserũ iuꝰ¬
toꝵ ex cõpassione dampnatoꝵ
condolendi affectio: ubi tantũ erit sc̃õꝵ
de dei ꝯ templatõne gaudiũ ut tristicie
nullũ tributit᷑ introitũ. Sic̃ compara¬
tus color candidus nigro colori fit pul¬
ehrioi. ataer sc̃oꝵ reqͥuies cõparata dãp¬
nationi maloꝵ: gloriosioreriz. sic uis¬
tieia in iustieie. sic uirtus uicio crescit
ergo scoꝵ gloria. dun debita dampnã¬
tur ipii pena. ẜoft ressurrectionẽ.
scĩs incarne promissa ẽ celoꝵ ascensio:
dicente ad pritrẽ xp̃o. uolo ut ubi sũ
ego et ipsi sinz mecũ. Si eñĩ membra
capitis sumꝯ. et uinis in se & in nob̃
ẽ xp̃s: utiq ubi ipse ascendit. et nos at̾¬

Expanded text:
on faciet in futurum cor miserum justorum compassione damnatorum condolendi affectio, ubi tantum erit sanctorum de Dei contemplatione gaudium, ut tristitiae nullus tribuatur introitus. Sicut comparatus color candidus nigro colori sit pulchrior, ita et sanctorum requies comparata dnationi malorum gloriosior erit. Sicut justitia injustitiae, sic virtus vitio. Crescit ergo sanctorum gloria: dum debita damnantur impii poena. Post resurrectionem sanctis in carne promissa est coelorum ascensio, dicente ad Patrem Christo: Volo ut ubi sum ego, et ipsi sint mecum. Si enim membra capitis sumus, et unus in se et in nobis est Christus, utique ubi ipse ascendit, et nos as
Abbreviated transcription (Latin):
eo deserente
millũ penitere. deo respiciente
me et unde ceciderit cogitare. Non
ulli au̾t ita despiciunt᷑ adeo. ut deplo¬
pr mala sua non possint. etiam si
rmonẽ reuerti ad iusticiã. obserare
rum penitencie hominib cupiant.
itnl ipsireuertunt᷑ ad dm̃ eosq soci
imꝑditõne habere contendũt. quibꝰ¬
inq frandib insistentes ut aut dese¬
mtade. aut flagelli ĩmanitate desꝑ¬
ut. In gemiscendũ est iugiter. et post¬
usita securitate lugendũ. ne dei secre
iusto iudicio deseratur homo et ꝑ¬
lidus in potestate demonũ reluiquat᷑.
umreuera que deus deserit. temones

Expanded text:
eo deserente, nullum poenitere; Deo respiciente,plangere, et unde ceciderit, cogitare. Nam nonnulli ita despiciuntur a Deo, ut deplorare mala sua non possint, etiam si ricationem regredi ad justitiam, obserare aditum poenitentiae hominibus cupiant, ne vel ipsi revertantur ad Deum; eosque socios in perditione habere contendunt, quibuscunque fraudibus insistentes, ut aut deserantur a Deo, aut flagelli immanitate desperent. 3. Ingemiscendum est jugiter, et, postposita securitate, lugendum, ne Dei secreto et justo judicio deseratur homo, et perdendus in potestate daemonum relinquatur. Nam revera, quem Deus deserit daemones
Abbreviated transcription (Latin):
iusitat. Malis actib. cont̾ nosãpli¬
us celestem iracundiã nequaquã ꝓ¬
uocare debemus: Quin pocius si pe¬
nitendo digna deo acta gesserimus.
se ueritatẽ eius ad clemenciã cõmuta¬
bimꝰ. Nam ille qui nos malos tolerat.
nõ dubumẽ quod confessis clement̾
ignoscat. Nam quod seruat᷑ nobis
tempus penitencie. ut nõ simul morte
obruamur precipiti: sed detur locus
satis factionis: Hoc tantũ de dei ꝓcedir
clemencia: ut nos nõ dampnoe crude¬

Expanded text:
visitat. 8. Malis actibus contra nos amplivisitat. 8. Malis actibus contra nos amplius coelestem iracundiam nequaquam provocare debemus; quin potius, si poenitendo digna Deo acta gesserimus, severitatem ejus in clementiam commutabimus. Nam ille qui nos malos tolerat, non dubium est quod conversis clementer ignoscat. Nam quod servatur nobis tempus poenitentiae, ut non simul morte obruamur praecipiti, sed detur locus satisfactionis, hoc totum de Dei procedit clementia, ut nos non damnet crude
Abbreviated transcription (Latin):
cio. ut suꝑelectos suꝑnaet int̾iora se¬
qui faciat. semꝑq reprobosut in funa
et ext̾iora delectent᷑. deserendo ꝑmutar.¬
Quidam reproborũ. in potestate demo¬
nũ occulto dei udicio et iustissimo
redigunt᷑: ysaia testante: ipse misit eiᷤ
sortem. et manuscius diuisit eiseam
in mensurã. usq in eternũ possidebiit
eam. Quidam electorũ dimittunt᷑ di¬
uina iusticia incetere in errorẽ peccati.
Sed tamen miseratione eiꝰ reducti. de¬
nuo conu̾tunt᷑. De talib eñi ꝑ ꝓph̾a
dominus loquitur. et dimisi eñ et re¬
duxi eũ. & redidiconsolationẽ. Non¬
nũquã etiam reu̾tens deus ad homi¬
nẽ quẽ deseruerat. rursus affligens
uisitat. et ꝑ lamenta lacruarũ ac
penitencie afflictionẽ a peccatis expur¬
gat. dicente iob: ad deum ꝓpt̾ supbiã
inqͥt quasileena capiesme: reu̾susq
mirabilit̾ me crucias. Reu̾tens eñi
deus hominẽ cruciat. qnto qui p̾can¬
tẽ teseruerat: flagellando iterum

Expanded text:
cio, ut semper electos superna et interiora sequi faciat, semperque reprobos ut infima et exteriora delectentur deserendo perQuidam reproborum in potestate daemonum occulto Dei judicio et justissimo rediguntur, Isaia testante: Ipse misit eis sortem, et manus ejus divisit eis eam in mensura, usque in aeternum possidebunt eam . 6. Quidam electorum dimittuntur divina justitia incidere in errorem peccati, sed tamen miseratione ejus reducti denuo convertuntur. De talibus enim per prophetam Dominus loquitur: Et dimisi eum, et reduxi eum, et reddidi ei consolationem . 7. Nonnunquam enim revertens Deus, hominem quem deseruerat rursus affligens visitat, et per lamenta lacrymarum ac poenitentiae afflictionem a peccatis expurgat, dicente Job ad Deum: Propter superbiam, inquit, quasi leaenam capies me, reversusque mirabiliter me crucias . Revertens enim Deus hominem cruciat, quando quem peccantem deseruerat flagellando iterum
Abbreviated transcription (Latin):
nõ solum ex eo reisunt quod in¬
fima pro suminis appetunt. uerũ eti¬
am et nuseri. ꝑ hoc quod cum gram
erumpna ad ipsa desiderata ꝑtingũt.
Grauiꝰ torquetur impiꝰ mundi exag¬
gerando commoda. quã uistus tole¬
rando aduersa. Qui eñibona mundi
diligit. uellit nõ uellit timoris et
doloris pene subcumbii. Auisq pluᷤ¬
quã oporiae res transitoritis diligñt.
maiorẽ sibi ingerũt dolorẽ rei ablate.
quã amorẽ parturiebant possesse.
Cum graui eñi dolore amittunt᷑. q̃
cũ magne amore habentur. minus
aũt carendo dolemꝯ. que minus possi¬
dento diligimꝰ.Sciant scłi lucra sectan¬
tes. quantũ sint uana aduersa. que
diligunt. que etiam nec in hoc seculo

Expanded text:
m ex eo rei sunt quod infima pro summis appetunt, verum etiam et miseri per hoc, quod gravi aerumna ad ipsa desiderata pertingunt. 2. Gravius torquetur impius mundi exaggerando commoda, quam justus tolerando adversa. Qui enim bona mundi diligit, velit, nolit, timoris et doloris poenae succumbit. Quique plusquam oportet res transitorias diligunt, majorem sibi ingerunt dolorem res ablatae quam amorem parturiebant possessae. Cum gravi enim dolore amittuntur quae cum magno amore habentur. Minus autem carendo dolemus quae minus possidendo diligimus. 3. Sciant saeculi lucra sectantes quantum sint vana vel adversa quae diligunt, quae etiam
Abbreviated transcription (Latin):
tebant᷑ ꝑ cerimonias. Si ꝙgͦ
ĩ eis peccm erat: tͥmiuale crat
In ħ gͥ patentissimũ ẽ cͥmen
sac̾dotum ẽẽ detestabile: quiñ
tie ita ñ careat mun̾e scĩe. On¬
at iudicate. Inditiaria pat h¬

Expanded text:
monias. Si quod ergo in eis peccatum erat, criminale erat. In hoc ergo patentissimum est crimen sacerdotum esse detestabile, qui notiae, ita non careat munere scientiae. Opat judicare. Judiciaria
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s exponũt quiabsq cla¬
ue scĩe ⁊ forma bone uite: p̾¬
sumũt ligare ⁊ soluere. Sed
nlłs offõ sac̾dotis uti debet:
aliis iutlitat. qłoquin se ip¬

Expanded text:
s exponunt, qui absque clave scientiae et forma bonae vitae praesumunt ligare vel solvere. Sed nullus officio sacerdotis uti debet, aliis judicat; alioquin seip
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ respauꝑum prestire diuitib . & de
sumptib in opiid quirere fautres
potentũ. arentis erre aquã tollere: et
flumina que nẽ udigent ui rigare.
nõ ad utilitatẽ ẜ adelarionẽ efuti¬
t᷑. comꝑati ypoctis qui nõ ad edifiea¬
tionẽ docerit auencũ. sed id sue głe
exaggerandũ tnũ. Reprehensbił
est suꝑ flua efisio largitatis. Nam
qui inolũ seriat auarus nulliẽ ses
om̃ib largus st. Dispensator nõ teb
esse piodigus id discretus. Largire ei
debet qnͣtum portre. ut renendo in¬
uno mensui sufficiti⁊ plurimis̃.

Expanded text:
 res pauperum praestare divitibus, et de sumptibus inopum acquirere favores potentum; arentis terrae aquam tollere, et flumina quae non indigent irrigare. non ad utilitatem, sed ad elationem effunditur. Comparantur hypocritis, qui non ad tionem docent audientium, sed ad suae gloriae exaggerandum cumulum. Reprehensibilis est superflua effusio largitatis. Nam qui modum servat, avarus nulli est, sed omnibus; largus dispensator non debet esse prodigus, sed discretus. Largiri enim debet quantum oportet, ut tenendo mensuram sufficiat plurimis.
Abbreviated transcription (Latin):
cens. Sacerdos cui omĩs offer¬
tur peccator. añꝙͦ statuinir
omnis languor. ĩ nlło eoꝵ
sit iudicandꝰ q̃ ĩ alio est iu¬
⁊ dicare ꝓmptus. Iudicans .n.
Ialĩum qͥ ẽ iuditandꝰ: ꝯdemp

Expanded text:
 Sacerdos cui omnis offertur peccator, ante quem statuitur omnis languor, in nullo eorum sit judicandus, quae in alio judicare est promptus. Judicans enim alium, qui est judicand
Abbreviated transcription (Latin):
Suscipiunt eni quod magis sunt dinites
et quod homines sunt om̃ino despienint
rebus utunt᷑. Item simz quidam diuites
humiles quos nõ inflat supnia rerũ ue¬
luti pleriq fuerũt scĩ ueteris testament.
qui et affluebant aduuciis ⁊ ramen huni¬
litate pollebant. At contra quosdã supli
diuites rerum copia facis elatos qͦrũ noni
sunt opes inuicio. sed uoluntas. Namerl¬
men in reb nõ est: sed in usu agentis. Est
elatio paupũ quos nec diuicie eleuant.

Expanded text:
Suspiciunt enim quod magis sunt divites, Suspiciunt enim quod magis sunt divites, et quod homines sunt, omnino despiciunt. squam suis rebus utuntur. Item sunt quidam divites humiles, quos non inflat superbia rerum, veluti plerique fuerunt sancti Veteris Testamenti, qui et affluebant divitiis, et tamen humilitate pollebant. At contra quosdam superbos divites rerum copia facit elatos, quorum non sunt opes in vitio, sed voluntas. Nam crimen in rebus non est, sed in usu agentis. 13. Est et elatio pauperum, quos nec divitiae elevant, et