comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dilectionis amplecti. s oportet me
& agnum manducare. paschalem
Nisi enim manducauero carnem
eius. & bibero eius sanguinem. non
habebo uitam in memetipso. Aliud ẽ¬
sequi iñm: aluid ten̾e. aliud̃ man¬
ducare. Sequi salubre consilium.
ten̾e & amplecti sollempne gaudi¬
um. manducare uita beata. Caro
enim eius uere est cib: & sanguis
cius uere est potꝰ. Panis est dĩ qui
de celo descendit. & dat uitam mũ
do. Quis status gaudio sine
consilio absq uita. Nempe
haud alius: qmͣ picturȩ absq
solido. Ergo nec humilitatis
exempla. nec caritatis insignia.
p̃ter redemptionis sacm̃tum sunt
tis. adu̾sus pauca quidem nouȩ he-¬
reseos capitula. Ubi & si non aluid
qͣm zelum agnoscitis meum: tam en
ꝓpͥe interim conscientie. satiffeci.
Nam cum non eẽt quid agerẽ. ꝓ in¬
iuria fidi qm dolebam. oꝑe michi
p̃cium arbitror. si illum monui cuiꝰ
arma potentia adõ ad destructionẽ
contͣriarum assertionum. ad destrti¬

Expanded text:
dilectionis amplecti: sed oportet me dilectionis amplecti: sed oportet me et Agnum manducare paschalem. Nisi enim manducavero carnem ejus, et bibero ejus sanguinem, non habebo vitam in memetipso. Aliud sequi Jesum, aliud tenere, aliud manducare. Sequi, salubre consilium; tenere et amplecti, solemne gaudium; manducare, vita beata. Caro enim ejus vere est cibus, et sanguis ejus vere est potus. Panis est Dei qui de coelo descendit, et dat vi. Quis status gaudio, sive consilio, absque vita? Nempe haud alius quam picturae absque solido. Ergo nec humilitatis exempla, nec charitatis insignia, praeter redemptionis sacramentum, sunttis, adversus pauca quidem novae haereseos capitula: ubi etsi non aliud quam zelum agnoscitis meum, tamen propriae interim conscientiae satisfeci. Nam cum non esset quod agerem pro injuria fidei quam dolebam; operae mihi pretium arbitror, si illum monui, cujus arma potentia a Deo ad destructionem contrariarum assertionum, ad destru
Abbreviated transcription (Latin):
patet qntum humane sacͣm̃to salu¬
ns inuideat. qnͣtum qd̃ in ipso est
cuacuet alti dispensationem mystii.
noni nichil. qui nr̃e glam redemp¬
tionis & summã salutis non in uir.¬
tute crucis non inp̃cio sanguinis.
si in nr̃e constituit conu̾sationis
ꝓfectib. Michi aĩt absit głari nͥ in
truce dñi nr̃i uĩu xp̃i. in qua est sa
lutis intueor. forman humilitatis.
in qua semetipsum d̃s exinauit. cari¬
tatis mensuram qua usq ad mortẽ
&e mortem crucis extendit. redempti¬
onis sac̃m̃tum. quo ipsam mortem
qmͣ ꝑtulit sustulit. Hoꝵ duo pͥora
sme ultimo sic sunt. ac si suꝑuacue
pingas. Magnum ꝓfecto & ualde
necessarium humilitatis. magnum.
e om̃i acceptione dignum caritatis
oxemplum. s non habent fundam̃¬
tum. ac ꝑinde nec statum sidesit
redemptio. Uolo totis nisib humi¬
lem sequi xp̃m iñm. cupio eum qui
dilexit me & tradidit semetipsum
ꝓ me quib dam brachiis uicarie

Expanded text:
patet quantum humanae sacramento salupatet quantum humanae sacramento salutis invideat; quantum, quod in ipso est, evacuet alti dispensationem mysterii, tioni nihil: qui nostrae gloriam redemptionis, et summam salutis, non in virtute crucis, non in pretio sanguinis, sed in nostrae constituit conversationis profectibus. Mihi autem absit gloriari, nisi in cruce Dlutis intueor: formam humilitatis, in qua Deus semetipsum exinanivit; charitatis mensuram, quam usque ad mortem, et mortem crucis extendit; redemptionis sacramentum, quo ipsam mortem, quam pertulit, sustulit. Horum duo priora sine ultimo sic 657 sunt, ac si super inane pingas. Magnum profecto et valde necessarium humilitatis, magnum et omni acceptione dignum charitatis exemplum: sed non habent fundamentum, ac proinde nec statum, si desit redemptio. Volo totis nisibus humilem sequi Jesum; cupio eum qui dilexit me, et tradidit semetipsum pro me, quibusdam brachiis vicariae
Abbreviated transcription (Latin):
unius delictum in om̃s homines
in condempnationẽ. sic & ꝑ uinus
iusticiã in om̃s homines in iustifieo¬
tionẽ uite. Et si ita est quomͦ is dũ
consilium & causam incarnatiõĩs
fuisse. ut mundũ luce suȩ sapien-¬
tiȩ illuminaret. & ad amorem su¬
um accendet.Ubi gͦ redemptio
Axp̃o nempe ut fat̾i dignat᷑. illum¬
natio & ꝓuocatio ad amorem. Re¬
demptio & lib̾atio aquoꝰ Esto. qd
illis aduentus xp̃i ꝓsit. qui se ilips¬
sunt conformare. ꝑ uitam & uicns
dilectionis rependere. quid de pas¬
uulis. Qm dabat lucem sapientis.
uix adhuc captantib lucem uis
needum matres suas amare noue¬
rant. Nichil ne ꝓderit eis aduen
prpi passionem dilectio. Eirgo par¬
uuili non habent redemptionem:
quia non habent summã illam di¬
iectionem. An sicut non hñt unde
diligant: ita nec ꝓͥeant. ut non sit
es in xp̃o necessaria regen̾atio. ut¬
pote quib gen̾atio ex ãdam nichil
nocuerit. Si hoc sapit: cum pela.¬
gio desipit. Quicquid hoꝵ sentiat.

Expanded text:
in omnes homines in condemnationem, sic et per unius justitiam in omnes homines in justificationem vitae . Et si ita est, quomodo is dicit, « consilium et causam incarnationis fuisse, ut mundum luce suae sapientiae illuminaret, et ad amorem suum accenderet. » Ubi ergo redemptio? A Christo nempe ut fateri dignatur, illuminatio et provocatio ad amorem: redemptio et liberatio a quo 24. Esto quod Christi adventus illis prosit, qui se illi possunt conformare per vitam, et vicem ei dilectionis rependere: quid de parvulis? quam dabit lucem sapientiae vix adhuc captantibus lucem vitae? necdum matres suas amare noverunt? Nihilne proderit eis adventper Christi passionem dilectio. » Ergo parvuli non habent redemptionem, quia non habent summam illam dilectionem. An sicut non habent unde diligant, ita nec unde pereant, ut non sit eis in Christo necessaria regeneratio, utpote quibus generatio ex Adam nihil nocuerit? Si hoc sapit, cum Pelagio desipit. Quidquid horum sentiat,
Abbreviated transcription (Latin):
ria iure illum qui obnoxius erat &
mortis debito & diaboli soluit dm̃o.
Qua enim iusticia id scđõ homo ex¬
igeret᷑. Homo siquidem qui debuit.
homo qui soluit. Nam si unus in qͥt
ꝓꝓ om̃ib mortuus est. gͦ om̃s mortui
sunt. ut uideł satiffactio unius õĩb
imputet᷑. sicut om̃ium pecc̃a unus
ille portauit. nec alt̃ iam inueniat᷑
qui fecit. alt̾ qui satiffecit. quia cap̃t
& corpꝰ unus est xp̃c. Satiffecit gͦ cap̃¬

Expanded text:
ria, jure illum, qui obnoxius erat, et ria, jure illum, qui obnoxius erat, et mortis debito, et diaboli solvit dominio. Qua enim justitia id secundo homo exigeretur? Homo siquidem qui debuit, homo qui solvit. Nam si unus, inquit, pro omnibus mortuus est, ergo omnes mortui sunt : ut videlicet satisfactio unius omnibus imputetur, sicut omnium peccata unus ille portavit; nec alter jam inveniatur qui forefecit, alter qui satisfecit: quia caput et corpus unus est C
Abbreviated transcription (Latin):
gere: Nec iniustam puto iste causa¬
bit᷑ potestatẽ datam desuꝑ. Discat
gͦ diabolũ non solum potestatẽ. s &
iustam habuisse. in homines ut con
tatem. Unde non diabolꝰ qui inua¬
sit. non homo qui meruit: s iustus
dñs qui exposuit. Non enim a potesta
q iuste captiuus tenebat᷑. ut tam̃ nec
in homine nec in diabolo illa eẽt ui¬
non defuerit iusticia quedam & in ip¬
sa liberatione qm̃ hoc quoq fuit de
miscdĩa lib̾antis. ut quod congrue¬
bat remediis lib̾andi iusticia magis
contͣ inuasorem qm potentia uteret᷑.
Quid namq ex se agere. poterat ut se¬
mel amissam iusticiam recuꝑaret ho¬
mo seruus pecc̃i. uinctus diaboli
Assignata est ei ꝓinde aliena. qui ca¬
ruit sua. & ipsa sic est. Uenit pͥnceps
huius mundi & in saluatore. non in-¬
uenit quicqm. & cum nichilominꝰ
innocenti manus miecit. iustissime
quos tenebat amisit. qͣndo is qui mor-¬
tinichil debebat. accepta mortis iniu-¬

Expanded text:
gere? Nec injustam puto iste causagere? Nec injustam puto iste causabitur potestatem datam desuper. Discat ergo diabolum non solum potestatem, sed et justam habuisse in homines: ut contatem. Unde non diabolus qui invasit; non homo qui meruit: sed justus Dominus qui exposuit. Non enim a potestathomo juste captivus tenebatur, ut tamen nec in homine, nec in diabolo illa esset junon defuerit justitia quaedam et in ipsa liberatione: quoniam hoc quoque fuit de misericordia liberantis, ut quod congruebat remediis liberandi justitia magis contra invasorem, quam potentia uteretur. Quid namque ex se agere poterat, ut semel amissam justitiam recuperaret homo servus peccati, vinctus diaboli? Assignata est ei proinde aliena, qui caruit sua; et ipsa sic est. Venit princeps hujus mundi, et in Salvatore non invenit quidquam: et cum nihilominus innocenti manus injecit, justissime quos tenebat amisit: quando is qui mornihil debebat, accepta mortis inju
Abbreviated transcription (Latin):
tatem. Audis ad eius uoluntatem.
& negas potestatem: Si & paulo non
credis. ueniam ad dñm ipsum si for¬
te audias & quiescas. Nempe ab ipso
appellatur pͥnceps huns mundi.&
fortis armatus. possessorq uasoꝵ &
dicis eum non habere potestatem in
homines. Nisi tu aliud putas hoc lo¬
co intelligi atrium quam mundum.
uasa qmͣ homines. Qd̃ si atrium di-¬
aboli mundꝰ. erat & homines uasa
cius: quomͦ non dñabat᷑ hominib
Ait item dñs capientib se. hec hora ẽ¬
ur̃a & potestas tenebrarum. Potestas
ista non latuit illum: qui dicebat.
Qui eruit nos de potestate tenebraꝵ.
& tͣnstulit in regnum filii claritatis
sue. Hanc gͦ dñs ne in se quidẽ nega¬
uit diaboli potestatem. ficut nec pi¬
lati. qui m̃brum erat diaboli. Ait
siquidem. Non hab̾eres potestatem
in me ullam: nisi data tͥ fuiss desuꝑ.
Quod si in uiridi ligno in tantum
gͣssata est. ista data desuꝑ potestas.
aridum quomͦ non fuit. ausa contin¬

Expanded text:
tatem. Audis ad ejus voluntatem, tatem. Audis ad ejus voluntatem, et negas potestatem? Si et Paulo non credis, veni jam ad ipsum Dominum; si forte audias, et quiescas. Nempe ab ipso appellatur Princeps hujus mundi , et fortis armatus , possessorque vasorum : et dicis eum non habere potestatem in homines? Nisi tu aliud putas hoc loco intelligi atrium, quam mundum; vasa, quam homines. Quod si atrium diaboli, mundus erat; et homines vasa ejus; quomodo non dominabatur hominibus? ait item Dominus capientibus se: Haec est hora vestra, et potestas tenebrarum . Potestas ista non latuit illum qui dicebat: Qui eruit nos de potestate tenebrarum, et transtulit in regnum Filii claritatis suae . Hanc ergo Dominus ne in se quidem negavit diaboli potestatem, sicut nec Pilati, qui membrum erat diaboli. Ait siquidem: Non haberes potestatem in me ullam, nisi data tibi fuisset desuper . Quod si in viride lignum in tantum grassata est ista desuper data potestas, aridum quomodo non fuit ausa contin
Abbreviated transcription (Latin):
nu inimici. Non dicit inimicoꝵ.
inimici. Inimicꝰ unꝰ regiones milte
siquidẽ non de regione. s de ngio¬
nib cong̾gauit eos. asolis ortuad
casu. ab aquilone & mari. Quis ist
unus & potens dñs. qui non uniꝰ
absorbere fluuium hoc est genus hu¬
manum & non mirari. habere aut̃
fiduciam quod & iordanis id est e¬
ictio ipsa influat in os eius. Beati
qui sic influunt ut effluant: qui sic
intrant ut exeant. S quid. Nondũ
forte credis ꝓpħis sic sibi concinenti¬
bus de diaboli potestate in hominẽ.
ueni mecum & ad apłos. Dixisti nẽ-¬
pe te non consentire. cum illis. qui
post apłos uenerunt assentias uł
apłis. si forte & tͥ contingat quod
unus eoꝵ loquit᷑ de quib̾dam. neqͣn¬
do inquiens det illis ds penitentiã
ad cognoscenda u̾itatem. ut resipis.¬
cant adiaboli laqueis. a quo tenent᷑
captiui ad ipsius uoluntatem. Pau-¬
lus iste est qui homines a diabolo
captiuos ten̾i asserit ad ipsiꝰ uoluͣ¬

Expanded text:
nu inimici. Non dicit, inimicorum; nu inimici. Non dicit, inimicorum; sed, inimici. Inimicus unus, regiones multae. Siquidem non de regione, sed de regionibus congregavit eos, a solis ortu et occasu, ab aquilone et mari . Quis iste unus tam potens dominus, qui non uni absorbere fluvium, id est genus humanum, et non mirari: habere autem fiduciam, quod et Jordanis, hoc est electio ipsa, influat in os ejus . Beati qui sic influunt ut effluant, qui sic intrant ut exeant. 14. Sed quid? Nondum forte credis Prophetis, sic sibi concinentibus de diaboli potestate in hominem. Veni mecum et ad Apostolos. Dixisti nempe te non sentire cum illis qui post Apostolos venerunt. Assentias vel Apostolis, si forte et tibi contingat quod unus eorum loquitur de quibusdam: Nequando, inquiens, det illis Deus poenitentiam ad cognoscendam veritatem, ut resipiscant a diaboli laqueis, a quo captivi tenentur ad ipsius voluntatem . Paulus est iste, qui homines a diabolo captivos teneri asserit ad ejus volun
Abbreviated transcription (Latin):
Non tam̃ iccirco non habet. qui
& tu hoc uolumꝰ. Si non confites
tu nec. cognoscis. cognoscunt e. dis
qui redempti sunt adño quos mi¬
mit de manu mimici. Non potis¬
grãs agere cum redemptis. quimsi¬
tus non es. Nam si redempt᷑ essa.
demptorem agnosc̾es. & non negi¬
res redemptionẽ. Nec querit redimi
qui se necit captiuũ. Qui autem sir¬
runt clamauerunt. ad dñm & dñs
exaudiuit eos: & redemit eos demi¬
nu immici. Et ut intelligas hunic
iimicum quis sit: quos redemit a
de manu inimici: de regionib cm¬
gregauit eos. S pͥmum quid̾e agnuis¬
ce hunc cõgregatorem. de quo cas
reret᷑ ꝓ gente. Et qui narrat saqu¬
t dicens. non tm̃ ꝓ gente. s ut filio
dĩ qui erant disꝑsi congregaret in
unum. Quo erant disꝑsi A nom̃s
regiones. Ergo quos redemit der¬
gionib cong̾gauit eos. Non congue¬
garet: nisi redim̾et. Erant enim non
solum disꝑsi: s & captiui. Redenti
& cong̾gauit. redemit autẽ de ma¬

Expanded text:
Non tamen idcirco non habet, quia Non tamen idcirco non habet, quia ego et tu hoc nolumus. Hoc si non confiteris tu, nec cognoscis: cognoscunt et dicunt qui redempti sunt a Domino, quos redemit de manu gratias agere cum redemptis, qui redemptus non es. Nam si redemptus esses, Redemptorem agnosceres, et non negares redemptionem. Nec quaerit redimi, qui se nescit captivum. Qui autem scierunt, clamaverunt ad Dominum, et Dominus exaudivit eos, et redemit eos de manu inimici. Et ut intelligas hunc inimicum qui sit, Quos redemit, ait, de manu inimici, de regionibus congregavit eos . Sed primum quidem agnosce hunc congregatorem, de Caiphas moreretur pro gente. Et qui narrat, sequitur dicens: Non tantum pro gente; sed ut filios Dei, qui erunt dispersi, congregaret in unum . Quo erant dispersi? In omnes regiones. Ergo quos redemit, de regionibus congregavit eos. Non congregaret, nisi redimeret. Erant enim non solum dispersi, sed et captivi. Redemit, et congregavit: redemit autem de ma
Abbreviated transcription (Latin):
mino qd̾ & tͣdidit nob̾. Magister
om̃ium suam doctrinã fatẽt non
esse suam. non enim ait asemeipso
loquor: tu uͦ de tuo nob̾ tͣdis. & qd̾
anemine accepisti. Qui loquit᷑ men¬
daciũ: de suo loquit᷑. Tibi ꝓinde sint:
dio. & obedio eungłio: s non eungło
scđm petrum. Cu nob̾ nouũ condis
solus tu negas. dm̃ uidelicet factum
hominẽ ut hominem lib̾aret. Et si
angłs de çelo aliud nob eungłiraue.¬
rit. anathema sit. S qui uenerunt
post apłos doctores non recipis. hõ
qui suꝑ om̃s docentes te intellexisti.
Deniq non erubescis dic̾e quod ad¬
u̾sum te om̃s sentiant. cum ab inuicẽ.
non dissentiant. Frustͣ pinde. illoꝵ
fidem doctrinãq ꝓponerem: quos iã
ꝓscripsisti. Ad ꝓpħas te ducam . l.o¬
quit sub typo irł̃m. ad ppłm acqͥsitio¬
bo & lib̾abo te noli tim̾e. Quen
qua potestate: Non en u uisit
diabolus in hominẽ habeat it i
buerit potestatem. Eateor nec et

Expanded text:
mino, quod et tradidit nobis . Magister mino, quod et tradidit nobis . Magister omnium suam doctrinam fatetur non esse suam: Non enim, ait, a meipso loquor . Tu vero de tuo nobis tradis, et quod a nemine accepisti. Qui loquitur mendacium, de proprio loquitur . Tibi proinde sint, dio, obedio Evangelio, sed non Evangelio secundum Petrum. Tu novum nobis condis solus tu negas, Deum videlicet factum hominem, 651 ut hominem liberaret? Et si angelus de coelo aliud nobis evangelizaverit, anathema sit. 13. Sed qui venerunt post apostolos, doctores non recipis, homo qui super omnes docentes te intellexisti. Denique non erubescis dicere, quod adversum te omnes sentiant, cum ab invicem non dissentiant. Frustra proinde illorum tibi fidem doctrinamque proponerem, quos jam proscripsisti: ad Prophetas te ducam. Loquitur sub typo Jerusalem ad populum acquisitio liberabo te, noli timere . Quaeris a qua potestate? Non enim vis ut diabolus in hominem habeat, vel habuerit potestatem: fateor, nec ego.
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾aret᷑ auigo diaboli. S ut nob̾
uidr̃ ait. nec diabolus uniqͣm ius
aliqd̃ habuit in homine. nisi forte
do ꝑmittente ut carcerarius. nec filiꝰ
dĩ ut hominẽ lib̾aret carnem assump¬
sit. Quid in his u̾bis intolerabilius
udicem. blasphemiã an arroganti¬
am: Ouid damnabilius. temerita.¬
tem an impietatem. An non iustiꝰ
os loquens talia fustib tundetur.
qm rationib refelleret᷑. Nonne om̃i¬
um merito in se ꝓuocat manus. eusꝰ
manus cont᷑ om̃s: Om̃s inquit sic:
s non ego sic. Qd ergo tu. Quid
melius affers. quid subtilius inueniˢ.
Quid sec̾tius tͥ reuelatum iactas qd̃
tot p̾terierit scõs. effugerit sapien¬
tes. Aquas furtiuas & panes absc̃õ¬
ditos puto apponet nob̾ iste: Dic
hominem lib̾aret: hominem induit:
Hoc plane. nemini te excepto uidr.
tu uideris ubi uideris. Non enim
hoc asapiente. non appłia. non ab
apło. non deniq ab ipso dño acce¬
pisti. Magist̾ gentium accepit a do¬

Expanded text:
liberaretur a jugo diaboli. Sed, ut nobis liberaretur a jugo diaboli. Sed, ut nobis videtur, » ait, « nec diabolus unquam jus aliquod in homine habuit, nisi forte Deo permittente, ut carcerarius: nec Filius Dei ut hominem liberaret, carnem assumpsit. » Quid in his verbis intolerabilius judicem, blasphemiam, an arrogantiam? quid damnabilius, temeritatem, an impietatem? An non justius os loquens talia fustibus tunderetur, quam rationibus refelleretur? Nonne omnium merito in se provocat manus, cujus manus contra omnes? Omnes, inquit, sic: sed non ego sic. Quid ergo tu? quid melius affers? quid subtilius invenis? quid secretius tibi revelatum jactas, quod tot praeterierit sanctos, effugerit sapientes? Aquas furtivas et panes absconditos, puto, apponet nobis iste. 12.hominem liberaret, hominem induit? Hoc plane nemini, te excepto, videtur: tu videris ubi videris. Non enim hoc a sapiente, non a propheta, non ab apostolo, non denique ab ipso Domino accepisti. Magister Gentium accepit a Do
Abbreviated transcription (Latin):
non quod uł ad ipsa cuncta respon-¬
deam. magnis enim opꝰ uolumi¬
nib eẽt. illa loquor quȩ tacere non
nis sicut in libro quod̾a sententiaꝵ
ipsius. & item in quad̃a eius exposi¬
tione epłe ad romanos legi. temera¬
rius scrutator maiestatis aggredi¬
ens. in ipso statim disputationis
exordio eccłiasticoꝵ doctoꝵ. unam
om̃ium de hac re dicit ẽẽ sententiã.
& ipsam ponit ac sꝑnit. & glatur se.
habere meliorem. non ueritus contͣ
p̃ceptum sapientis transgredi t̃mi¬
nos antiquos. quos posuerunt pa-¬
tres nr̃i. Sciendum est ait quod om̃s
doctores nr̃i post apłos in hoc con¬
ueniunt. quod diabolus dñiũ &
potestatem habeat suꝑ hominem
& iure eum possidebat. id̃o scilicet.
qd homo ex lib̾tate arbitrii qm habe.¬
bat. sponte diabolo consensit. Aiunt
Ido inquit sicut dicunt. doctores
hac necessitate incarnatꝰ est filius
dĩ. ut homo qui aliter lib̾ari non
pot̾at. ꝑ mortem innocentis iure.

Expanded text:
Non quod vel ad ipsa cuncta responNon quod vel ad ipsa cuncta respondeam; magis enim opus voluminibus esset: illa loquor quae tacere non nis, sicut in libro quodam Sententiarum ipsius, et item in quadam ejus expositione Epistolae ad Romanos legi, temerarius scrutator majestatis aggrediens, in ipso statim suae disputationis exordio, ecclesiastieorum doctorum unam omnium de hac re dicit esse sententiam, et ipsam ponit ac spernit, et gloriatur se habere meliorem: non veritus contra praeceptum Sapientis transgredi terminos antiquos, quos posuerunt patres nostri . « Sciendum est, » ait, quod omnes doctores nostri post Apostolos in hoc conveniunt, quod diabolus dominium et potestatem habebat super hominem, et jure eum possidebat: ideo scilicet quod homo ex libertate arbitrii, quam habebat, sponte diabolo consensit. Aiunt Ideo, » inquit, « sicut dicunt doctores, hac necessitate incarnatus est Filius Dei, ut homo, qui aliter liberari non poterat, per mortem innocentis jure
Abbreviated transcription (Latin):
no. & si iste etiam ipsam latenter in¬
simulet. Eides est ait sub̾a rerum
non manium fantasia coniecturaꝵ.
Audi sub̃am. non licet tͥ in fide pu¬
tar uł disputare ꝑ libitu non hac
illacq uagari ꝑ in ania opinionũ.
dauderis finib: certis limitib co¬
aitaris. Non enim est fides estimatio:
s. certitudo.S adu̾tite cet̾a. Omitto
sut̾o scło non futurum. post consecͣ¬
nonem panis & calicis. pͥora acciden¬
na quȩ remanent pendere in aere:
n lapidum & herbarum. ꝓut illoꝵ
sagax malitia nouit harum rerum
uires diu̾sas. diu̾sis incitandis. & in¬
cendendis uitiis conuenire. sp̃m scm̃
esse animã mundi. mundũ uixta
platonem tanto excellentiꝰ animal
esse: qnto meliorem animã. habet.
sp̃m sc̃m̃. Ubi dum multum sudat.
quomͦ platonem factat xp̃ianum.
se ꝓbat ethuicum. Hȩc inqͣm omĩa
aliasq istius modi nenias eius non
paucas pretereo. uenio ad gͣuiora.

Expanded text:
tio, etsi iste etiam ipsam latenter intio, etsi iste etiam ipsam latenter insimulet. Fides est, ait, substantia rerum non inanium phantasia conjecturarum. Audis substantiam. Non licet tibi in fide putare, vel disputare pro libitu; non hac illacque vagari per inania opinionum, clauderis finibus, certis limitibus coarctaris. Non est enim fides aestimatio, sed certitudo. 10. Sed advertite caetera. Omitto futuro saeculo non futurum; post consecrationem panis et calicis, priora accidentia, quae remanent, pendere in aere; ri lapidum et herbarum, prout illorum sagax malitia novit harum rerum vires diversas diversis incitandis et incendendis vitiis convenire; Spiritum sanctum esse animam mundi; mundum, juxta Platonem, tanto excellentius animal esse, quanto meliorem animam habet Spiritum sanctum. Ubi dum multum sudat, quomodo Platonem faciat christianum, se probat ethnicum. Haec, inquam, omnia, aliasque istiusmodi naenias ejus non paucas praetereo: venio ad graviora.
Abbreviated transcription (Latin):
uł spe nr̃a aliquid ut ispittat. dubu
estimatione pendulum & non magi
totum quod in ea est certa ac solidi
ueritate subnixum. oraculis & mr¬
culis diuinitꝰ ꝑsuasum. stabilitumn
& consecͣtum uirginis partu. sangui¬
ne redemptoris. gła resurgentis. Cai¬
monia ista credibilia facta sunt n¬
mis. Si quominꝰ. ipse postremo sp̃c
det dic̃e estimationem. nonͥ qui sp̃n
istum non dũ accepit. qui ue ȩung̃n
aut ignoret aut fabulam estima
matio.d Cu mͥ ambiguum garris iͥ
nichil est certius. S augustinus all̃.
Eides ait non comiectando uł opia¬
do habetur. in corde in quo est abl
cuius est. s certa scientia acclamass
conscientia. Absit gͦ absit ut hosfi¬
is fides habeat xpiana. Achade¬
nicoꝵ sint istȩ estimatioẽs: quoꝵ est.
dubitare de om̃ib scire nichil. Ego
ũ securꝰ in magistri gentium sententi¬
am ꝑgo: & scio qm̃ non confundar.
Puacet mn fateor illius de fide diffini¬

Expanded text:
vel spe nostra aliquid, ut is putat, dubia vel spe nostra aliquid, ut is putat, dubia aestimatione pendulum; et non magis totum quod in ea est, certa ac solida veritate subnixum, oraculis et miraculis divinitus persuasum, stabilitum et consecratum partu Virginis, sanguine Redemptoris, gloria resurgentis. Testimonia ista credibilia facta sunt nimis. Si quo minus, ipse postremo Spiridet dicere aestimationem, nisi qui Spiritum istum nondum accepit, quive Evangelium aut ignoret, aut fabulam putet? matio? » Tu mihi ambiguum garris, quo nihil est certius. Sed Augustinus aliter: « Fides, » ait, « non conjectando vel opinando habetur in corde in quo est, ab eo cujus est; sed certa scientia, acclamante conscientia. » Absit ergo, absit ut hos fines fides habeat christiana. Academicorum sint istae aestimationes, quorum est dubitare de omnibus, scire nihil. Ego vero securus in Magistri Gentium sententiam pergo, et scio quoniam non confundar. Placet mihi, fateor, illius de fide defini
Abbreviated transcription (Latin):
satis istius audatia & si non compri¬
mit̾. conuincit᷑ tamen. Olingua ma-¬
gniloqua. Esto ut iniuria. filii uł
patͥs remitat᷑ tibi. numquid blasphe¬
mia sp̃c.. Manet angl̾s dñi qui secet
te medium. Dixisti enim. Non est
sp̃c sc̃s. in dõ potentia siue sapientia.
Ita pes suꝑbiȩ. ruit: cũ irruit. Nec
mirum si homo qui non curat qu
dicat irruens in archana fidi thes¬
ros abseonditos pietatis tam irreut¬
rent̃ inuadit atq discerpit cumde
ipsa pietate. ficłi. nec pie nec sidiot
sentiat. Deniq in pͥmo limine th¬
ea sentire & loqui quȩ libeat licat
aut. pendeant. sub incerto. in uagis
ac uariis opinionib nr̃e fid̃i sac̃m̃ti
& non magis certa ueritate subsistam
Nonne si fluctuat. fides. inanis est
spes nr̃a: Stulti gͦ mr̃es nr̃i. sustinq¬
tes tam acerba ꝓpt̾ incerta. nec dubi¬
tantes sub dubio remunerationis y¬
mio durum ꝑexitum dutt᷑num i¬
ere exilium. S absit ut putemꝰ in fidi

Expanded text:
te istius audacia, etsi non comprite istius audacia, etsi non comprimitur, convincitur tamen. O lingua magniloqua! Esto ut injuria Filii vel Patris remittatur tibi: numquid blasphemia Spiritus? Manet angelus Domini qui secet te medium: dixisti enim, « Non est Spiritus sanctus in Deo potentia, sive sapientia. » Ita pes superbiae ruit cum irruit. Cmirum si homo, qui non curat quae dicat, irruens in arcana fidei, thesauros absconditos pietatis tam irreverenter invadit atque discerpit; cum de ipsa pietate fidei nec pie, nec fideliter sentiat. Denique in primo limine Thea sentire et loqui quae libeat liceat; aut pendeant sub incerto in vagis ac variis opinionibus nostrae fidei sacramenta, et non magis certa veritate subsistant. Nonne si fluctuat fides, inanis est et spes nostra? Stulti ergo martyres nostri, sustinentes tam acerba propter incerta, nec dubitantes sub dubio remunerationis praemio durum per exitum diuturnum inire exsilium. Sed absit ut putemus in fide
Abbreviated transcription (Latin):
tate conu̾tibilem texere conseq̃ntiam.
Nam & si uerum sit dice̾. si homo est
animal est: non tam̃ uera est conu̾sa
qua dr̃. si animal est: homo est. &¬
item si sigillum ereum est. necessario
ꝑgamus ad reliqua. En iuxta istum
habemus om̃ipotentiam in patre.
qnͣdam potentiam in filio. dicat
nob̾ etiam de spũ scõ. quid sentiat.
Benignitas ipsa in quit quȩ hoc no¬
mine. qd̾ est sp̃c sc̃s demonstrat᷑: ñ ẽ
in do potentia siue sapientia. Uide¬
bam sathanan tanqm fulgur caden¬
tem de cęlo. Sic debet. cadere. qui am¬
bulat in magnis: & in mirabilib
suꝑ se. Uides pater sc̃ẽ. quas scalas
mimo quȩ p̃cipitia. sibi ꝑau̾it iste
ad rumam. Omiͣ potentiam semi¬
potentiam. nullam potentiam . Ipso
auditu horreo: & ipsum horrorẽ. suf¬
ficere puto ad refellendum. Uerum¬
ptam̃ testimonium pono: quod t̾bato
int̾im occurrit ad remouendam sp̃c
scĩ iniuriam. In ysaia legit᷑. sp̃c sapien¬

Expanded text:
tate convertibilem texere consequentiam. tate convertibilem texere consequentiam. Nam etsi verum sit dicere, Si homo est, animal est: non tamen vera est conversa, qua dicitur, Si animal est, homo est. Et item si sigillum aereum est, necessario am pergamus ad reliqua. 8. En juxta istum habemus omnipotentiam in Patre, quamdam potentiam in Filio: dicat nobis etiam de Spiritu sancto quid sentiat. « Benignitas ipsa, » inquit, « quae hoc nomine quod est Spiritus sanctus demonstratur, non est in Deo potentia, sive sapientia . » Videbam. Satanam tanquam fulgur cadentem de coelo . Sic debet cadere, qui ambulat in magnis et mirabilibus super se. Vides, Pater sancte, quas scalas, imo quae praecipitia iste sibi paraverit ad ruinam. Omnipotentiam, semipotentiam, nullam potentiam. Ipso auditu horreo, et ipsum horrorem puto sufficere ad refellendum. Verumtamen testimonium pono, quod turbato interim occurrit ad removendam Spiritus sancti injuriam. In Isaia legitur, Spiritus sapien
Abbreviated transcription (Latin):
qui filius est necessario pater sit. &
eque non conu̾tat᷑ S contͣdicit tibi
catholica fides in hoc. quȩ ꝓfecto utrũq
recusat. tam patrem uidelicet esse qͥ
filius est. qmͣ eẽ filium qui pat est.
Nam alius ꝓculdubio pater. atq
alius filius qͣmuis non aliud pater
qͣm filius. Nam ꝑ alius & aliud. no¬
discern̾e. & medium iter tenens. re¬
gia uia incedere. ut nec declinet ad
dexteram confundendo ꝑsonas. nec
respiciat. ad sinistram sub̃am diui-¬
dendo. Qd̃ si ꝑsimplex esse dicas
uere consequi: ut si filius est necessa¬
rio pater sit. nil te uiuat. cum ratio
ralationis necessario exigat ut conu̾¬
tatur. & cadem u̾itas comitet᷑ conuer¬
sam. quod non congruit adducte.
de gen̾e & sp̃e. uł de ere ereoq sigillo
esse dumtarat. uerissime dr̃. si pat̾ ẽ.
filius est. & si filius est pater est. ita
etiam possumꝰ int̾ hominẽ & animal
siue int̃ ȩreum sigillum & es. in ueri¬

Expanded text:
qui Filius est necessario Pater sit, et qui Filius est necessario Pater sit, et aeque non convertatur. Sed contradicit tibi in hoc catholica fides, quae profecto utrumque recusat, tam Patrem videlicet esse qui Filius est, quam esse Filium qui Pater est. Nam alius procul dubio Pater, atque alius Filius: quamvis non aliud Pater, quam Filius. Nam per Alius et Aliud, nodiscernere; et medium iter tenens, regia incedere via: ut nec declinet ad dexteram, confundendo personas; nec respiciat ad sinistram, substantiam dividendo. Quod si per simplex esse dicas vere consequi ut si Filius est, necessario Pater sit; nil te juvat, cum ratio relationis necessario exigat, ut convertatur, et eadem veritas comitetur conversam: quod non congruit adductae de genere et specie, vel de aere, aereoque sigillo esse duntaxat verissime dicitur. Si Pater est, Filius est; et si Filius est, Pater est: ita etiam possumus inter hominem et animal, sive inter aereum sigillum et aes, in veri
Abbreviated transcription (Latin):
filius est pater sit. qͣmqmͣ non econu̾¬
OSi hoc dicis hereticꝰ es: si non dicis:
uacat similitudo. Ad quid enim tͥ
ipsam tanto circuitu delonge. positis
reb & minꝰ conuenientib em̃dicas.
tanto labore colligis tanta inculcas
mani multiplicitate u̾boꝵ. tantis
effers laudib si non facit ad qd̾ addu¬
citur. ut uidelicet m̃bra ad m̃bra:
congrius ꝓportiõib reducant᷑:
Nonne hoc opus hic labor est. ut
ꝑ ipsam nos doceas eam quȩ est int̾
patrem & filium habitudm̃ẽ:Ce¬
nemus autem te docente ad homi¬
nis positionem poni animal s ñ
econu̾so. scd̾m reglam dialecticȩ tue
qua non quid̃e posito gen̾e ponit̃
spẽs. s posita sp̃e ponit᷑ genus. Cum
gͦ patrem ad genus. filiũ ad sp̃em
referas nonne id ratio similitudinis
postulat. ut similit posito filio pa¬
trem poni ostendas & non conu̾ti ut
quomͦ qui homo est necessario ani¬
mal est. s non conu̾titur. ita quoq

Expanded text:
Filius est, Pater sit, quanquam non e conversFilius est, Pater sit, quanquam non e converso! Si hoc dicis, haereticus es: si non dicis, vacat similitudo. 7. Ad quid enim tibi ipsam tanto circuitu de longe positis rebus, et minus convenientibus emendicas, tanto labore colligis, tanta inculcas inani multiplicitate verborum, tantis effers laudibus, si non facit ad quod adducitur, ut videlicet membra ad membra congruis proportionibus reducantur! Nonne hoc opus, hic labor est, ut per ipsam nos doceas eam, quae est inter Patrem et Filium, habitudinem! Tenemus autem te docente ad hominis positionem poni animal, sed non e converso secundum regulam dialecticae tuae: qua non quidem posito genere ponitur species, sed posita specie ponitur genus. Cum ergo Patrem ad genus, Filium ad speciem referas; non id ratio similitudinis postulat, ut similiter posito Filio, Patrem poni ostendas, et non converti? ut quomodo qui homo est, necessario animal est, sed non convertitur; ita quoque
Abbreviated transcription (Latin):
simplicit qui d̃ẽ potentiã.s qͣnd̾a ĩ do
potentiam esse diffinit.i. potentiam
tantum discernendi. Forte timet in¬
iuriam facere pat. si tm̃ tͥbuat filio
qͣntum & ipsi. & cui non audet poten¬
nam dare integr̃a. concedit dimidĩã.
Et quod dicit manifestis declarat ex-¬
emplis asserens potentiam quȩ filiꝰ ẽ.
dum homo quoddã est animal. & si¬
gillũ ereum quodd̾a est es. atq hoc
ẽ potentiam discernendi ad gerendi
discernendiq potentiam. id est filiũ
ad patrem. quod homo ad ammal ẽ.
quod exeum sigillũ ad es Sicut enim
inquit ex eo quod est ereum sigillum
iugit necessario ut essit. & ex eo quod
est homo ut ammal sit. s non econu̾¬
so. ita diuina sapientia qd est poten¬
ta discernendi exigit qđ̃ sit diuina
potentia. s non econu̾so. Quid igit᷑
Pis ut tuam iuxta similitudinẽ ad in¬
star p̃cedentiũ etiam ex hoc quod filiꝰ
est. exigat ut pater sit. hoc est ut qui

Expanded text:
simpliciter quidem potentiam, sed quamdam in Deo simpliciter quidem potentiam, sed quamdam in Deo potentiam esse definit, id est potentiam tantum discernendi. Forte timet injuriam facere Patri, si tantum tribuat Filio, quantum et ipsi: et cui non audet potentiam dare integram, concedit dimidiam. Et quod dicit, manifestis declarat exemplis, asserens potentiam discernendi, qudum homo quoddam est animal, et sigillum aereum quoddam est aes: atque hoc esse potentiam discernendi, ad gerendi discernendique potentiam, id est Filium ad Patrem, quod homo ad animal est, quod aereum sigillum ad aes. « Sicut enim, » inquit, « ex eo quod est aereum sigillum, exigit necessario ut aes sit; et ex eo quod est homo, ut animal sit, sed non e converso: ita divina sapientia, quae est potentia discernendi, exigit quod sit divina potentia, sed non e converso . » Quid igitur? vis ut juxta tuam similitudinem, ad instar praecedentium, etiam ex hoc quod Filius est, exigat ut Pater sit; hoc est, ut qui
Abbreviated transcription (Latin):
nuit nec enim de ratiõe pot̃ qui
queso facturꝰ est de nobili illa
particiõe in qua ut pat̾ͥ potentu
sic filio sapientiam. sic spũi scõ be¬
nignitatem. ꝓpͥe ac specialit̃ asig¬
nauit. Non enim una & eadem
res ꝓpͥe pot̾it conuenire duob i
est ubi cuiq ꝓpͥa sit. Eligat quod
uult. aut det sapientiam filio a il¬
rat filio. & rursum benignitatinl
aut spũi scõ sine patre. aut pãl
sie spũ scõ assignet. aut certe de¬
non idõ tam̃ audeat conceder ꝓ¬
am ne & benignitatem simul&e al¬
entiam. quas a se nichilominꝰ hills
id̾etid̾e ꝓpͥas ipsi sua ratione. a signa¬
it cogatur. S expectemiis adhuc &
uidiamus quid theorice nr̃ theolo¬
gus muisibilia dĩ contemplet̃. Diẽ
it diri ꝓpͥe. om̃ipotentiam ꝑtinere
ad patrem. atq hanc ut sit integͣ
e ꝑfecta ingerendo & discernendo
onstituit. Porro ut iam dictũ ẽ filio
asignat sapientiam. ipsamq non

Expanded text:
nuit nec enim de ratione potest, quid, nuit nec enim de ratione potest, quid, quaeso, facturus est de illa nobili sua partitione, in qua ut Patri potentiam, sic Filio sapientiam, sic Spiritui sancto benignitatem proprie ac specialiter assignavit? Non enim una et eadem res proprie poterit convenire duobus, hoc est, ut cuique propria sit. Eligat quod vult: aut det sapientiam 648 Filio, et tolerat Filio; et rursum benignitatem aut Spiritui sancto sine Patre, aut Patri sine Spiritu sancto assignet: aut certe denon ideo tamen audeat concedere propriam: ne et benignitatem simul et sapientiam, quas a se nihilo minus habet, identidem proprias ipsi sua ratione assignare cogatur. 6. Sed exspectemus adhuc, et videamus, quam theorice noster theologus invisibilia Dei contempletur. Dicit, ut dixi, proprie omnipotentiam pertinere ad Patrem; atque hanc, ut sit integra et perfecta, in gerendo et discernendo constituit. Porro Filio, ut jam dictum est, assignat sapientiam, ipsamque non
Abbreviated transcription (Latin):
Nam & pater sapientia & filiuspo¬
tentia uerissime. st̃. sanissimeq di-¬
cunt᷑. & qd̾ est cõmune amboꝵ ñ
erit ꝓpͥum singłoꝵ. Alia illa sunt.
ꝓfecto uocabula quȩ non ad seipsos
dicunt᷑. s ad alt̾utrum. & ido est
cuiq suum & non cõmune cum alt̾o.
ne designat᷑. & item nomine fili nn
quod ad se filius. s qd ad patrem ay
mit᷑. Non sic. potentia. non sic sap¬
entia. neq alia multa quȩ ad seq
cunt᷑ & pater & filius non singlam
alt̾ respectu altius. Non inquit s¬
cialit inuenimꝰ omĩpotentiã atuͥ
quod non solum cum cȩt̾is duab
ꝑsonis eque omia effice̾ pot̾. uerũ
etiam ipse solus ase non ab alioa
ist̾e habet. & sic̃ habet ex se existert.
si hoc ratio esset & sapientia & ben¬
gnitas ꝓpͥe ꝑtin̾et ad patrem. cum
& saꝑe & benignum esse eque ase pa¬
ter & non ab alio habeat. qũeadma¬
dum & esse & posse. Qd̃ si non ab¬

Expanded text:
Nam et Pater sapientia, et Filius poNam et Pater sapientia, et Filius potentia verissime sunt, sanissimeque dicuntur: et quod est commune amborum, non erit proprium singulorum. Alia illa sunt profecto vocabula, quae non ad seipsos dicuntur, sed ad alterutrum: et ideo est cuique suum, et non commune cum altero. ine designatur; et item nomine Filii, non quod ad se Filius, sed quod est ad Patrem, exprimitur. Non sic potentia, non sic sapientia, neque alia multa, quae ad se dicuntur: et Pater et Filius non singulariter, alter respectu alterius. « Non, » inquitecialiter invenimus omnipotentiam attinere, quod non solum cum caeteris duabus personis aeque omnia efficere potest, verum etiam ipse solus a se, non ab alio existere habet: et sicut habet ex se existere, si hoc ratio esset, et sapientia et benignitas proprie pertinerent ad Patrem: cum et sapere, et benignum esse, aeque a se Pater, et non ab alio habeat, quemadmodum et esse, et posse? Quod si non ab
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfecto conueniet tante equalitati.
& tantȩ disparilitati. Et rursum
de ere & quod̃a exe qd̃ est ȩreum si¬
gillum. qm̃ qd̃ inde in eandem u-¬
surpat᷑ similitudinis rationem.
simile est huic idem iudiciũ. Cum
enim sp̃es ut dixi minor sit & in¬
ferior gen̾e. absit ut hanc in pa¬
tre & filio diu̾sitatem cogitemus.
Absit ut huic acquiescamꝰ dicenti.
hoc ẽẽ filium ad patr̃e. quod spe¬
ciem ad genus. qd̃ hominẽ ad ani¬
mal. quod ȩreum sigillũ ad es. qd̾ aliꝗͣ
potentiam ad potentiam. Sunt
quippe. cuncta hȩc mutua sue con¬
nexiõe naturȩ. ad se inuicem suꝑ¬
iora & inferiora. & ob hoc nulla
ꝓrsus admittenda similitudo. ex
his ad illud ubi nichil est in eqͣle.
nichil dissimile. Uidete de qnͣta
uł imꝑitia uł impietate. descendat.
harum adinuentio similitudinũ.
doceat. scribat. Dicit ꝓpͥe & specialĩt
ad patrem potentiam ad filium sa-¬
pientiam ꝑtin̾e. qd quid̾e falsum.

Expanded text:
profecto conveniet tantae aequalitati, profecto conveniet tantae aequalitati, et tantae disparitati. Et rursum de aere, et quodam aere, quod est aereum sigillum, quoniam quod inde in eamdem usurpatur similitudinis rationem, simile est huic, idem judicium. Cum enim species, ut dixi, minor sit et inferior genere, absit ut hanc in Patre et Filio diversitatem cogitemus; absit ut huic acquiescamus dicenti, hoc esse Filium ad Patrem, quod speciem ad genus, quod hominem ad animal, quod aereum sigillum ad aes, quod aliquam potentiam ad potentiam. Sunt quippe cuncta haec, mutua suae connexione naturae, ad se invicem superiora et inferiora: et ob hoc nulla prorsus admittenda similitudo ex his ad illud, ubi nihil est inaequale, nihil dissimile. Videtis de quanta vel imperitia, vel impietate descendat harum adinventio similitudinum. doceat, scribat. Dicit proprie et specialiter ad Patrem potentiam, ad Filium sapientiam pertinere: quod quidem falsum.
Abbreviated transcription (Latin):
lius & ipse. Et totũ. unũ est totũ
nec superhabundans in tribus.
nec inminutũ in sicigulis.
Nec enim uerũ sũmũq bonum qd̾
sunt. inter se particłarit̃ diuidunt.
qm̃ nec participalit̃ id possident.
s hocipsũ eẽntialiter sunt. Ham
tio est. non unitatis diuisio. Licet
namq in hacͣ effabili & incõp̃hen¬
sibili ditatis ẽẽntia alt̃ & alter. id
quid̃e requirentib ꝓpͥetatib ꝑso¬
narũ sobrie catholiceq dicat᷑. non
tam̃ ibi est alt̾m & alt̾m. s simplex
unum. ut nec p̃iudiciũ faciat u¬
nitati tͥnitatis confessio. nec ꝓpͥeta.¬
tum sit exclusio. uera assertio uni-¬
tatis. Gam longe ꝓinde fiat a
sensib nr̃is qm est a regła u̾itatis.
execranda illa de genere & sp̃e ñ
similitudo s dissimilitudo: & ni¬
chillominꝰ illa de ere ereoq sigillo.
qm̃ cum genus quidẽ & spẽs qd̾ ad
se inuicem sunt alt̾m suꝑiꝰ alt̾a in-¬
ferior sit. ds̃ aut̃ẽ unꝰ sit. nũqͣm bñ

Expanded text:
lius. Et totum, unum est totum, nec superabundans in tribus, nec imminutum in singulis. Nec enim verum summumque bonum, quod sunt, inter se particulariter dividunt: quoniam nec participaliter id possident, sed hoc ipsum essentialiter sunt. Nam tio est, non unitatis divisio. Licet namque in hac ineffabili et incomprehensibili Deitatis essentia, alter et alter id quidem requirentibus proprietatibus personarum sobrie catholiceque dicatur; non tamen ibi est alterum, et alterum, sed simplex unum: ut nec praejudicium faciat Unitati Trinitatis confessio; nec proprietatum sit exclusio, vera assertio Unitatis. Tam longe proinde fiat a sensibus nostris, quam est et a regula veritatis exsecranda illa de genere et specie non similitudo, sed dissimilitudo; et nihilominus illa de aere aereoque sigillo: quoniam cum genus quidem et species, quod ad se invicem sunt, alterum superius, altera inferior sit, Deus autem unus sit; nunquam bene
Abbreviated transcription (Latin):
tuit. Aut nunqͥd frustra instrui-¬
mͥ. si non prius destruat᷑ in nobis
la fuit ostensione uirtutum. resta
pecc̃i nocuerit. Siquid̃e ꝓ qualiti¬
te uuln̾is: allata est medicina. Sis
enim in adam om̃s moriunt᷑: ita
alia erit similit qm institutio nus
ut ille quidem ad pecc̃m exemplo
suo. hic uͦ exemplo & u̾bo ad bñ m¬
uendum & se diligendum homins
informarent. Aut si xp̃ianȩ fid̾is
non hesi pelagiane acquiesceni
generatione ñ institutione tradu¬
ctum in nos confitem᷑ ade pecc̃m

Expanded text:
tuit? Aut nunquid frustra instruimtuit? Aut nunquid frustra instruimur, si non prius destruatur in nobis la fuit ostensione virtutum; restat tensione nocuerit: siquidem pro qualitate vulneris allata est medicina. Sicut enim in Adam omnes moriuntur, ita alia erit similiter quam institutio ejus: ut ille quidem ad peccatum exemplo suo, hic vero exemplo et verbo ad bene vivendum, et se diligendum homines informarent. Aut si christianae fidei, et non haeresi Pelagianae acquiescentes, generatione, non institutione traductum in nos confitemur Adae pecca
Abbreviated transcription (Latin):
oris delectatione nullam om̃ino
dubietatem relinqueret.Deinde
iste cui uͦ inquit non crudele & in¬
quum uidr. ut sanguinẽ innocentiᷤ
in p̃cium aliqd̃ quis requisierit.
aut ullo mͦ ei placuerit innocen¬
tem int̃fici. nedum d̾s tam accep¬
tam filiĩ mortem habuerit. ut ꝑ
ipsam uniu̾so reconciliat᷑ sit mun-¬
do. Non requisiuit ds pat̃ sangui.¬
nem filii. s tam̃ acceptauit oblatũ.
non sanguinẽ sitiens s salutem.
quia salus erat in sanguine. Salꝰ
plane. & sicut iste sapit & scribit
sola caritatis ostensio. Sic enim con¬
cludit tot calumnias. & inuectio¬
nes suas quas in dm̃ tam impie qmͣ
imꝑite euomuit. ut dicat totum
esse quod ds̃ in carne apparuit. nr̃am
de u̾bo & exemplo ipsius institutio¬
nem. siue ut postmodũ dicit in-¬
structionem. totum qd̃ passus & mor¬
tuus est. siuȩ gͣ nos caritatis osten¬
sionem uł cõm̃dationem. Cȩt̾m qͥd¬
ꝓdest qd̾ nos instituit: s non resti-¬

Expanded text:
oris, deletione nullam omnino oris, deletione nullam omnino dubietatem relinqueret. Deinde iste. « Cui vero, » inquit, « non crudele et iniquum videtur, ut sanguinem innocentis in pretium aliquod quis requisierit, ut ullo modo ei placuerit innocentem interfici; nedum Deus tam acceptam Filii mortem habuerit, ut per ipsam universo reconciliatus sit mundo? » Non requisivit Deus Pater sanguinem Filii, sed tamen acceptavit oblatum; non sanguinem sitiens, sed salutem, quia salus erat in sanguine. Salus plane, et non, sicut iste sapit et scribit, sola charitatis ostensio. 656 Sic enim concludit tot calumnias et invectiones suas, quas in Deum tam impie, quam imperite evomuit, ut dicat: « Totum esse quod Deus in carne apparuit, nostram de verbo et exemplo ipsius institutionem, sive, et postmodum dicit, instructionem; totum quod passus et mortuus est, suae erga nos charitatis ostensionem vel commendationem. » dest quod nos instituit, si non resti
Abbreviated transcription (Latin):
insi hoc maximum fieret. peccm̃ il¬
iud multo leuius potuit ignosc̾e.d
Non mors s uoluntas placuit spon¬
te morientis. & illa morte expun¬
gentis mortem. oꝑantis salutem.
restituentis innocentiã triumphan¬
tis pͥncipat᷑ & potestates. spoli antis
inferos. ditantis suꝑos. pacifican¬
tis que in celo sunt & quȩ in terra.
omĩa instaurantis. Et qm̃ hec tam
quitas tanto huius uoluntas sancti¬
or & eo potentior ad saluandum.
qͣtinus tanta mediante potentia.
antiquũ illud qͣmuis grande pet¬
catum. nescessario tamen huic qd̃ in
ip̃o cõmissum est ced̾ẽt. tanqͣm mi¬
nus maiori. Nec pecc̃o siue peccanti¬
b asscribit᷑ hȩc uictoria. s bñ uten-¬
ti pecc̃o. & peccantes fortit ꝑferenti.
& conu̾tenti in usum pietatis. quic¬
quid in ipsum ausa est crudelitas
est tam multꝰ ad ignoscendum. ut
ipsum quoq peccm marimum quo
factum est ut effundet᷑ deleret. ac
ꝑ hoc de. antiqui illius ut pote leui¬

Expanded text:
nisi hoc maximum fieret peccatum, ilnisi hoc maximum fieret peccatum, illud multo levius potuit ignoscere? » Non mors, sed voluntas placuit sponte morientis, et illa morte expungentis mortem operantis salutem, restituentis innocentiam, triumphantis principatus et potestates, spoliantis inferos, ditantis superos, pacificantis quae in coelo sunt et quae in terra, omnia instaurantis. Et quoniam haecquitas, tanto ejus voluntas sanctior, et eo potentior, ad salvandum: quatenus tanta mediante potentia antiquum illud, quamvis grande peccatum, necessario tamen huic, quod in Christo, commissum est, cederet, tanquam minus majori. Nec peccato sive peccantibus ascribitur haec victoria; sed bene utenti peccato, et peccantes fortiter perferenti, et convertenti in usum pietatis, quidquid in ipsum ausa est crudelitas i effusus est, tam multus ad ignoscendum, ut ipsum quoque peccatum maximum, quo factum est, ut effunderetur, deleret; ac per hoc de antiqui illius, utpote levi
Abbreviated transcription (Latin):
Michi scire licet qd̾ ita: cur ita non
licet. Numqͥd dicet figm̃tum ei qͥ
se finxit. quid me fuycisti sicꝰs
hec stulticia ci uident᷑. non potest
tenere nsum. Audi cachinnos. Q
nido ꝑ mortem filii eius dicit apłs.
qui tanto amplius ad u̾sus hominẽ
irasci debuit qͣnto amplius homi¬
nes in crucifigendo filium suum
deliquerunt qmͣ in tnͣsgrediendo
pͥmum eius p̃ceptum unius pomi
gustu. Quasi non potuerit do
in uno eodemq facto & displicere
iniquitas malignantium. & placẽ.
pietas patientis. Et ait. Qd̾ si tm̃
fuerat illud adȩ pecc̃m. ut expiari
non posset nisi morte. xp̃i qmͣ expi¬
ationem habet ipsum homicidiũ
qd̾ in xp̃o cõmissum est Breuiter
respondemꝰ. ipsum sanguiñẽ. qũe
fuderunt & int̃pellationẽ ipsius
qũe occiderunt. Addit etiam. Nũ¬
quid mors innocentis filii in tm̃ dõ
nob̾ qui hoc peccando cõmisimꝰ.
ꝓpt̃ qđ̾ innocens dñs est occisus. nec.

Expanded text:
Mihi scire licet quod ita: cur ita, non Mihi scire licet quod ita: cur ita, non licet. Nunquid dicit figmentum ei qui se finxit: Quid me finxisti sic! 21. Sed haec stultitia ei videntur: non potest tenere risum. Audite cachinnos. « i Deo per mortem Filii ejus dicit Apostolus, qui tanto amplius adversus hominem irasci debuit, quanto amplius homines in crucifigendo Filium suum deliquerunt, quam in transgrediendo primum ejus praeceptum unius pomi gustu? » Quasi non potuerit Deo in uno eodemque et facto displicere iniquitas malignantium, et placere pietas patientis. Et ait: « Quod si tantum fuerat illud Adae peccatum, ut expiari non posset nisi morte Christi, quam expiationem habebit ipsum homocidium, quod in Christo commissum est? » Breviter respondemus, ipsum sanguinem quem fuderunt et interpellationem ipsius quem occiderunt. Addit etiam: « Nunquid mors innocentis Filii in tantum Dnobis, qui hoc peccando commisimus, propter quod innocens Dominus est occisus: nec