comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
abscõdisti nõ paruulis. Quid ẽ
nõ paruulis : Nõ humilibꝰ. ꝓ
ẽ nõ humilibꝰ: nisi suꝑbis: ¶
uia dnĩ. Ant nõ erat: aut la¬
tebat: At reuelet᷑ nobis. unde
dñs exultauit qͥa reuelatũ ĩ
paruulis:. debemus esse parull¬
li.si ã si uoluerimꝰ esse masill
quasi sapientes ⁊ prudentes:
po nobis illud reuelat᷑. Qui sũt
Magni. sapientes:⁊ prudentes:
Dcentes se ẽẽ sapientes: stulti
ficti sũt. Habes remediũ e con¬
trario. Si dicendo te ẽẽ sapien-¬
tẽstiatꝰ factꝰ es: dic te stultũ.⁊
sapiens eris. Sed dic dic. ⁊ intꝰ
di qͥa sic ẽ ut dicis. Si dicis:
noli corã hominibꝰ dicere: ⁊ corã
deo nõ dicere. Prorsus qͦd ad te
ipsũ ꝑtinet. qͦd ad tua tenebro¬
sus es. Quid ẽ enĩ aliud eẽ stultũ:
nisi ẽẽ tenebrosũ in corde : De¬
niq de illis sic ait. Dicentes se
ẽẽ sapientes: stulti facti sũt. An¬
te quã hoc dicerent qͥd sursũ:
Pobscuratũ ẽ insipiens cor eoꝵ

Expanded text:
parvulis. Quid est, non parvulis? Non humilibus. Quid est, non humilibus, nisi superbis? O via Domini! aut non erat, aut latebat, ut revelaretur nobis. Unde Dominus exsultavit? Quia revelatum est parvulis. Debemus esse parvuli; nam si voluerimus esse magni, quasi sapientes et prudentes, non nobis illud revelatur. Qui sunt magni? Sapientes et prudentes. Dicentes se esse sapientes, stulti facti sunt. Habes remedium a contrario. Si dicendo te esse sapientem stultus factus es; dic te stultum, et sapiens eris. Sed dic: dic, et intus dic; quia sic est ut dicis. Si dicis, noli coram hominibus dicere, et coram Deo non dicere. Prorsus quod ad te ipsum pertinet, quod ad tua, tenebrosus es. Quid est enim aliud esse stultum, nisi esse tenebrosum in corde? Denique de illis sic ait, Dicentes se esse sapientes, stulti facti sunt. Antequam hoc dicerent, quid rursum? Et obscuratum est insipiens cor eorum .
Abbreviated transcription (Latin):
erat dei filiꝰ. factꝰ est hominis fuu
assũptione inferioris. nõ conueri¬
ne potioris. Accipiendo qͦd nõ erat
non amittendo qͦd erat. Nã quam
in regula fidei confitem᷑ nos creden
in filiũ dei qͥ natꝰ ẽ ex maria ura¬
ne : si nõ filiꝰ dei sed filiꝰ homins re¬
tus est ex maria uirgine: Quis em
xp̃ĩanꝰ neget ex illa femina filiũ

Expanded text:
erat Dei Filius, factus est hominis filius, assumptione inferioris, non conversione potioris; accipiendo quod non erat, non amittendo quod erat. Nam quomodo in Regula fidei confiteremur, credere nos in Filium Dei qui natus est ex virgine Maria, si non Filius Dei, sed filius hominis natus est ex virgine Maria? Quis enim christianus neget ex illa femina filium
Abbreviated transcription (Latin):
semet ipsũ exinaniuit in himb¬
dinẽ hominũ factꝰ⁊ nec alius sed
dem ipse in forma dei equalis pas¬
tri. humiliauit nõ aliũ sed semet¬
ipsũ. factꝰ obediens usq ad mortẽ:
mortẽ aũt̃ crucis. Quod totũ non
fecit dei filiꝰ: nisi in ea forma qua
ẽ hominis filiꝰ. Itẽ si ille qͥ sẽꝑ ẽ dei
filiꝰ. nõ est et ipse hominis factꝰ filiꝰ.
quomͦ dic̃ ipse apłs ad romanos.

Expanded text:
semetipsum exinanivit, in similitudinem hominum factus. Neque alius, sed idem ipse in forma Dei aequalis Patri, humiliavit, non alium, sed semetipsum factus obediens usque ad mortem, mortem autem crucis . Quod totum non fecit Dei Filius, nisi in ea forma qua est hominis filius. Item si ille qui semper est Dei Filius, non est ipse factus hominis filius, qu
Abbreviated transcription (Latin):
negat᷑. sed feminens sexiis ostendit᷑.
Quis ẽ enĩ a patre missus: nsi uni¬
genitꝰ dei filiꝰ: Quomͦ gͦ ex mulie¬
re factus  nisi qͦd idẽ ipse qͥ erat apud
patrẽ dei filius. missus. factꝰ est ho¬
minis filius: De patre natus sine
tẽporis die: de matre natꝰ hoc die.
Istũ enĩ diem quẽ creauit. in quo
crearet᷑ elegit: sicut factus est de
matre quã fecit. Nam ⁊ ipse dies
quo deinceps incrementũ lucis ac¬
cunit dies. opus xp̃ĩ significat: a
tẽpore creato. illa dies debuit eẽ
natalis: cui creatura congrueret tẽ¬
poralis.

Expanded text:
d femineus sexus ostenditur. Quis enim a Patre est missus, nisi unigenitus Dei Filius? Quomodo ergo ex muliere factus, nisi quia idem ipse qui erat apud Patrem Dei Filius, missus factus est hominis filius? De Patre natus sine temporis die, de matre natus hoc die. Istum enim diem quem creavit, in quo crearetur elegit, sicut factus est de matre quam fecit. Nam et ipse dies a quo deinceps incrementum lucis accipit dies, opus Christi significat, a ori in tempore creato ille dies debuit esse natalis, cui creatura congrueret temporalis.
Abbreviated transcription (Latin):
dam fecit uirginitatẽ. ille cui uo¬
uistis continentie castitatẽ Exni¬
ta etiã castitas nuptialis. om̃s fe¬
lit̃ uiuentes cũ coniugibꝰ uris e
quod amisistis in corpore. seruat¬
in cordẽ. Ubi iam nõ potest eẽ ioi¬
cubitu caro integra. sit in fide
uirgo conscientia. scđm quã u¬
uirginitas peꝑit: in anna ap̃ma
duitas paruũ grandeua cognor
in elisabeth xpõ coniugalis cata
⁊ anilis fecunditas militauit. bĩl
gradus fideliũ membroꝵ capii
tulerũt:. qͦd ipsius grã conferris
tuer̃. Proinde qͥa ueritas ⁊ parei
iusticia xp̃s est. hũe fide concipite
oꝑibꝰ edite: ut qͦd egit uterus ma¬
rie in carne. xpĩ. agat cor ur̃mi
uirginis ꝑtinetis :ł quando xp̃¬

Expanded text:
ndam fecit virginitatem, illi vovistis continentiae sanctitatem. Exsulta etiam, castitas nuptialis, omnes fideliter viventes cum conjugibus vestris: quod amisistis in corpore, in corde servate. Ubi jam non potest esse a concubitu caro integra, sit in fide virgo conscientia, secundum quam vvirginitas peperit: in Anna Christum viduitas parvum grandaeva cognovit: in Elisabeth Christo conjugalis castitas et anilis fecunditas militavit. Omnes gradus fidelium membrorum capiti contulerunt, quod ipsius gratia conferre potuerunt. Proinde quia veritas et pax et justitia Christus est, hunc fide concipite, operibus edite; ut quod egit uterus Mariae in carne Christi, agat cor vestrum in Virginis pertinetis, quando
Abbreviated transcription (Latin):
celo egressio eiꝰ: ⁊ occursus eiꝰ usq ad
sũmũ eiꝰ. Ne uͦ quisquã contemne¬
ret ueritatẽ que de terra orta est:
cũ sic̃ sponsus ꝓcessit de thalamo
suo id ẽ de utero uirginali. ubi uer¬
bũ dei creature humane quodã in¬
esfabili comugio copiilatũ ẽ: ne hoc
g̃ quisquã contemineret. ⁊ quãuis

Expanded text:
o egressio ejus, et occursus ejus usque ad summum coeli. Ne vero quisquam contemneret veritatem, quia de terra orta est, cum sicut sponsus processit de thalamo suo, id est, de utero virginali, ubi Verbum Dei creaturae humanae quodam ineffabili conjugio copulatum est: ne hoc ergo quisquam contemn
Abbreviated transcription (Latin):
sa⁊ in partu incorrupta ꝑman¬
sit. Mira ẽ ista potentia. sed plus
ẽ miranda misccłia:. qͦd ille qui
sic nasci potuit. sic nasci uoluit.
Erat enĩ iam unicus patri:. qui uni¬
cus natus est matri. Et ipse factꝰ¬
ẽ in matre: qui sibi fecerat matrẽ.
Sempnternꝰ cũ patre. hodierniis ex
matre. Post matrẽ de matrẽ factꝰ¬
ẽ ante omĩa de patre natus est.
Sine quo pater nunquã fuit. sine
quo mat̾ nunquã fuisset. Exulta¬

Expanded text:
sa, et in partu incorrupta permansa, et in partu incorrupta permansit. Mira est ista potentia, sed plus est miranda misericordia, quod ille qui sic nasci potuit, nasci voluit. Erat enim jam unicus Patri, qui unicus natus est matri: et ipse est factus in matre, qui sibi fecerat matrem; sempiternus cum Patre, hodiernus ex matre: post matrem de matre factus, ante omnia de Patre non factus: sine quo Pater nunquam fuit, sine quo mater nunquam fuisset. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
OME ueritas de terra orta
ẽ. x p̃s de carne natꝰ est.
Gaudete sollemuit᷑:⁊ sem¬
piternũ diem hodierno quoq admo¬
niti cogitate. E terna dona spe fir-¬
missima concupiscite: filii dei ẽẽ
accepta potestate p̃sumite. ꝓpter
uos tẽporalis effectus ẽ tẽpoꝵ effec¬
tor: ꝓpt̃ uos in carne apparuit. mun¬
di conditor. ꝓpt̃ uos creatus ẽ cre¬
ator. Quid adhuc mortales rebus
mortalibꝰ oblectamini ⁊ fugitiuã
uitã si fieri posset tenere conami¬
ni:. s pes longe clarior effulsit in
terris:. ut terrens uita ꝓnnteret᷑¬
in celis. Hoc ut crederet᷑: res incre¬
dibilior prerogata est. Deos facturꝰ
qui homines erant. homo factus
ẽ qui ds erat: nec amittens quod
erat. fieri uoluit ipse qͦd fecerat:
deũ in homine ꝑdidit. Miram᷑
uirginis partũ:⁊ nouũ ipsũ nas¬
cendi modũ incredulis ꝑsuadere
conam᷑: qͦd in utero nõ seminato
germ̃ ꝓlis exortũ est.⁊ a cõplexu
carnis uiscera immunia filiũ

Expanded text:
e Veritas de terra orta est , Christus de carne natus est. Gaudete solemniter, et sempiternum diem hodierno quoque admoniti cogitate, aeterna dona spe firmissima concupiscite; filii Dei esse accepta potestate praesumite. Propter vos temporalis effectus est temporum effector, propter vos in carne apparuit mundi Conditor, propter vos creatus est Creator. Quid adhuc mortales mortalibus rebus oblectamini, et fugitivam vitam, si fieri posset, tenere conamini? Spes longe clarior effulsit in terris, ut terrenis vita promitteretin coelis. Hoc ut crederetur, res incredibilior praerogata est. Deos facturus qui homines erant, homo factus est qui Deus erat: nec amittens quod erat, fieri voluit ipse quod fecerat.Deum in homine perdidit. Miramur virginis partum, et novum ipsum nascendi modum incredulis persuadere conamur, quod in utero non seminato germen prolis exortum est, et a complexu carnis viscera immunia filium
Abbreviated transcription (Latin):
Gns taq unanimes castis mentibus
n astectibꝰ scĩs. diem natalis dnĩ celebre.¬
mꝰ quo die sic̃ isto sermone orsi sumꝰ.
hertas de terra orta ẽ. Iam eninri
ꝙ m eodẽ psalmo sequit᷑ factũ est.

Expanded text:
Omnes itaque unanimes, castis mentibus et affectibus sanctis, diem Natalis Domini celebremus: quo die, sicut istum sermonem exorsi sumus, Veritas de terra orta est. Jam enim et quod in eodem psalmo sequ
Abbreviated transcription (Latin):
go: ꝑmanens uirgo: uirgo grauida:
uirgo feta. uirgo ꝑpetua Quid mi¬
raris hec homo:. Deũ sic nasci opor¬
tuit: quando dignatꝰ est eẽ homo.
Talem fecit illam. qͥ ẽ factiis ex illa.
Ante quã enĩ fieret erat: ⁊ qͥa omp̃s̃
erat. fieri potuit. manens qͦd erat.
cepit: qui genitrici sue p̃stitit ne de¬
sisteret uirgo eẽ cũ peꝑit: Proinde
qͦd uerbũ caro factũ ẽ. nõ uerbũ in
carne ꝑeundo accessit: sed caro uer¬
bũ ne ipsa ꝑiret accepit . ut quẽad¬
modũ homo ẽ anima ⁊ caro. sic eẽt¬
xp̃s ds̃ ⁊ homo. Idem ds̃ qͥ homo: et
qͥ deus idem homo. nõ confusione na¬
ture. sed unitate ꝑsone. Deniq qͥ filiꝰ
dei generatione coet̃nus semꝑ ex pa¬
tre. idẽ filiꝰ hominis eẽ cepit ex uirgi¬
ne: ac sic filio diuinitatis ẽ addita hu
uob subrepat quoꝵdã sententia in¬

Expanded text:
go, pariens virgo, virgo gravida, go, pariens virgo, virgo gravida, virgo feta, virgo perpetua. Quid miraris haec, o homo? Deum sic nasci oportuit, quando esse dignatus est homo. Talem fecit illam, qui est factus ex illa. Antequam enim fieret, erat: et quia omnipotens erat, fieri potuit manens quod erat. m homo esse coepit, qui genitrici suae praestitit ne desisteret virgo esse, cum peperit? Proinde quod Verbum caro factum est, non Verbum in carnem pereundo cessit; sed caro ad Verbum, ne ipsa periret, accessit: ut quemadmodum homo est anima et caro, sic es et homo: idem Deus, qui homo, et qui Deus idem homo, non confusione naturae, sed unitate personae. Denique qui Filius Dei generatione coaeternus semper ex Patre, idem Filius hominis esse coepit ex virgine, ac sic etiam Filii divinitati est addita humnobis subrepat quorumdam sententia min
Abbreviated transcription (Latin):
egressio eius. Quod gͦ audistis ueritas
de terra orta ẽ. dignatio ẽ nõ condi¬
tio: miscđia est nõ miseria. eritas
ut de terra oriret᷑. de celo descendit.
Sponsus ut de thalamo suo ꝓcederet:
a sũmo celi egessio eiꝰ. Inde ẽ qͦd hoc¬
die natus est. quo die in terris nul¬
lus minor ẽ: a quo tam̃ increm̃ta
dies sumũt. Qui gͦ inclinatꝰ ẽ ⁊ nos
erexit: minimũ elegit diẽ. sed unde
lux crescit. Ipso suo tali aduentu
nos etiã tacitꝰ tanquã sonitu mag¬
ni clamoris ex hortans: ut qͥ pauꝑ ꝓpt̃
nos factus est. in illo diuites ẽẽ disca¬
in illo libertatẽ accipiamꝰ. qͥ ꝓpt̃ nos
de tra ortus ẽ. in illo celũ possideamꝰ.¬
A UNCAMUS fr̃s. letent᷑ ⁊ ex¬
ultent gentes. Istũ diem nob̾
non sol iste uisibilis. sed cre¬
ator ipsius inuisibilis consecrauit.
quando eũ ꝓ nob̾ uisibilẽ factũ a
quo inuisibili ⁊ ipsa creata ẽ. uisce¬
ribꝰ fecundis et genitalibꝰ integris
uirgo mat̃ effudit. Concipiens uir¬

Expanded text:
us . Quod ergo audis, Veritas de terra orta est, dignatio est, non conditio; misericordia est, non miseria. Veritas ut de terra oriretur, de coelo descendit: sponsus ut de thalamo suo procederet, a summo coelo egressio ejus. Inde est quod hodie natus est, quo die minor dies nullus in terris, a quo tamen incrementa dies sumunt. Qui ergo inclinatus est, et nos erexit, minimum elegit diem, sed unde lux crescit: ipso suo tali adventu, nos etiam tacitus tanquam sonitu magni clamoris exhortans, ut qui pauper propter nos factus est, in illo divites esse discain illo libertatem accipiamus; qui propter nos de terra ortus est, in illo coelum possideamaudeamus, fratres: laetentur et exultent gentes. Istum diem nobis non sol iste visibilis, sed Creator ipsius invisibilis consecravit; quando eum pro nobis visibilem factum, a quo invisibili et ipsa creata est, visceribus fecundis et genitalibus integris Virgo Mater effudit. Concipiens vir
Abbreviated transcription (Latin):
auro ꝓbabiliora ꝑ ignẽ facta col¬
legimus: ac sic̃ conueniebat ex
more condidimꝰ. Quo ⁊ in loco
etiã nũc p̃stante dnõ sollemnes
agimꝰ celebresq cõuentꝰ: maxi¬
me quidẽ in die passionis eiis.
si fuerãt celebramꝰ: ut sequen

Expanded text:
auro probabiliora per ignem facta, colauro probabiliora per ignem facta, collegimus, ac, sicut conveniebat ex more, condidimus. Quo in loco etiam nunc praestante Domino solemnes agimus celebresque conventus; maxime quidem in die passionis ejus. si fue
Abbreviated transcription (Latin):
p̃mia inmortalttatis adeptus.
satis agere cepit ut reliqͥas eꝰ
ad sepulturã nris desiderantil
nemo cõcederet. Instigabat᷑ gͦ
niceta herodis pat̾. fr̃ aũt dale.
adire iudicẽ. ⁊ pet̾e ab eo ne
humandũ cõcederet corpusane
forte inqͥt relinquentes illũ qͥ
crucifixiis ẽ xp̃ĩan hũc colert
incipiant: Iudeis maxime ita
machinantibꝰ: qͥ et nr̃os inteli¬
tis ocłis obseruar̃ ne eũ e flã¬
mis adhuc ardentibꝰ raperent
ignorantes miserrimi qͥa nes
xp̃m aliqͣndo possumꝰ dereli¬
quere. qͥ mortẽ ꝓ totiꝰ mundi
colendus sit nouerimꝰ: mrẽs uͦ
tanquã discipłos dñ diligamꝰ
⁊ uenerem᷑. quasi integrã fidẽ
magstro seruantes ⁊ dño Quoꝵ
nos quoq in fide ⁊ ꝑseuerantia
caritatis optamꝰ ẽẽ participes. Ubi
auͣt uidit centurio tã obstinatã
iudeoꝵ contentionẽ: positũ in
medio ipsũ corpus exussit. ꝓ ita
nos postmodũ ambusta ossa p̃ci¬
osissimis gẽmis cariora.⁊ omni

Expanded text:
praemia immortalitatis indeptus, satis agere coepit ut reliquias ejus ad sepulturam nostris desiderantibus non concederet. Instigabatur ergo Niceta Herodis pater, frater autem Dalcae, adire judicem, ut peteret ab eo ne humandum concederet corpus; ne forte, inquit, relinquentes illum qui crucifixus est, Christiani hunc dolere incipiant; Judaeis maxime ista machinantibus, qui et nostros in tantis oculis observarunt, ne eum flammis adhuc ardentibus raperent, ignorantes miserrimi quia neque Christum aliquando possumus derelinquere, qui mortem pro totius mundi colendus sit, noverimus; martyres vero tanquam discipulos Domini diligamus et veneremur, quasi integre fidem magistro servantes et Domino, quorum nos quoque in fide et perseverantia charitatis optamus esse participes. Ubi autem vidit centurio tam obstinatam Judaeorum contentionem, positum in medio ipsum corpus exussit; et ita nos postmodum ambusta ossa, pretiosissimis gemmis chariora, et omni
Abbreviated transcription (Latin):
lue cũ dicto eitiꝰ gererent᷑: ipsis
ppłis ligna uel de balneis uel de
publicis quibꝰq locis ⁊ sarm̃ta con¬
gregantibꝰ. p̃cipue iudeis ardentiꝰ
in hec ex more feruentibꝰ: cũ omi
uelocitate extructꝰ ẽ rogus. Qũẽ
depositis senior indum̃tis ac zona
resoluta. calciam̃ta quoq pedibꝰ
tẽptabrit educere. que nunquã
nisi a religiosis quibꝰq fide ⁊ de¬
uotione semet ipsos inuicẽ p̃ue¬
nientibꝰ. resolui consuerant. Ita
clauis affigere: ait. Sinite me.
Qui enĩ mͥ ignis ferre suppliciũ
dedit. dabit ut sine clauoꝵ af¬
fixione flãmas immobilit̾ ꝑferã.
⁊ ex magno grege assũptꝰ. accep¬
tabile holocaustũ omĩpotenti ob¬

Expanded text:
e cum dicto citius gererentur, ipsis populis ligna, vel de balneis, vel de publicis quibusque locis, et sarmenta congregantibus, praecipue Judaeis ardentius ad haec ex more ferventibus, cum omni velocitate exstructus est rogus. Tunc depositis senior indumentis, ac zona resoluta, calceamenta quoque de pedibus tentabat educere, quae nunquam nisi a religiosis quibusque, fide et devotione semetipsos invicem praevenientibus, resolvi consueverant. Ita clavis affigere, ait: Sinite me; qui enim dedit mihi ignis ferre supplicium, dabit ut et sine clavorum affixione, flammas immobiliter perferaries, et ex magno grege assumptus, acceptabile holocaustum omnipotenti ob
Abbreviated transcription (Latin):
int̾rogaret᷑ a ꝓconsule si ipse
eẽt policarpus: se ẽẽ confitet᷑. Er¬
go inqͥt habeto etatis tue reue¬
rentiã.⁊ parcens ultime senec¬
tuti tue. iura fortunã cesaris:
gerens de pͥoribꝰ penitudinẽ: ⁊
Tuc̃ policarpus toruo uultu ad
ppłm qͥ in stadio residebat aspi¬
ciens. eleuata ad celũ dext̃a cũ¬
ingenti gemitu ꝓclamauit et
dixit: tolle sacrilegos. Sed inst
octoginta inqͥt ⁊ sex annis ser¬
Quomͦ possũ maledicere ⁊ blapsie¬
urgeret᷑ ut fortunã cesaris ii¬
raret: si hanc inqͥt iactantũ
queris ut fortunã cesaris iuie.
⁊ qͥ sim ignorare te simulas ⁊ cũ
omĩ libertate audi a me. qͥt

Expanded text:
interrogaretur a proconsule, si ipse esset Polycarpus, se esse confitetur. Ergo, inquit, habeto aetatis tuae reverentiam, et parcens ultimae senectuti tuae, jura fortunam Caesaris gerens de prioribus poenitudinem, et Tunc Polycarpus torvo vultu ad populum qui in stadio residebat aspiciens, elevata ad coelum dextera, cum gemitu proclamavit, et dixit: Tolle sacrilegos. Sed insisOctoginta, inquit, et sex annis sermodo possum maledicere et blasphergeretur, ut fortunam Caesaris juraret, ait: Si hanc jactantiam quaeritis, ut ego fortunam Caesaris jurem, et quis sim ignorare te simulas, cum omni libertate audi a me, quia
Abbreviated transcription (Latin):
sinuati supͣ corpus mrĩs stetit.
Quod corpus in medio positũ. nõ
erat ut caro ardens: sed tanqͣm
si aurũ aut argentũ in fornace
candesceret. Tũ p̃terea odorẽ
fraglantis unguenti. Ad ulti¬
mũ uidentes scelerũ ministri¬
igni corpus nõ posse consumi.
nisser̃ ꝓpus accedere confectore
⁊ corpus cui ignis cesserat nu¬
crone transfodere. Quo facto.
tã largus ꝓfusus ẽ sangnis:. ut
restringeret rogũ. Ppłs aũt m
raculi stupore discessit attontꝰ¬

Expanded text:
sinuatum supra corpus martyris stetit. Quod corpus in medio positum non erat ut caro ardens, sed tanquam si aurum aut argentum in fornace candesceret. Tunc praeterea odorem pretiosissimi unguenti. Ad ultimum videntes scelerum ministri, corpus igni non posse consumi, jusserunt propius accedere confectores et corpus, cui ignis cesserat, mucrone transfodere. Quo facto, tam largus profusus est sanguis, ut restingueret rogum. Populus autem cum miraculi stupore discessit
Abbreviated transcription (Latin):
te qͥ me in hancã diẽ atq
in hanc horã ꝑducere dignatꝰ es.
ut particeps exsisterẽ martyrũ
⁊ calicis xpi tui in resurrectione
uite et̃ne anime ⁊ sp̃s mei. per¬

Expanded text:
te, qui me in hanc diem et in hanc horam perducere dignatus es, ut particeps exsisterem martyrii et calicis Christi tui in resurrectione vitae aeternae animae et spiritus mei. Se
Abbreviated transcription (Latin):
licarpus: confidentia simul ⁊ leti
cia replebat᷑. ita ut alacritatẽ uultꝰ
eiꝰ responsionũq constantiã ꝓcon-¬
sul maximo stupore miraret᷑.
Nisso gͥ curione ad ppłm. iubet uo¬
audito. uniuersa multitudo tã
gentiliũ quã uideoꝵ smyrnen-¬
siũ ciuitatis. cũ ingenti furore
acclamabant. Hic ẽ totrꝰ asie doc¬

Expanded text:
itur confidentia simul et laetitia, ita ut alacritatem vultus ejus, responsionumque constantiam proconsul maximo stupore miraretur. Misso igitur curione ad populum, jubet voaudito, universa multitudo, tam gentilium quam Judaeorum Smyrnensis civitatis, cum ingenti furore acclamabat: Hic est totius Asiae doc
Abbreviated transcription (Latin):
exaltatus. głificans ⁊ głificatꝰ. ita
in xpõ careant humanis. nec hu¬
mana diuinis. Hoc credentes dilec-¬
lissimi. xpian sumꝰ : ueri is¬
raelite:ł in consortiũ filioꝵ dei ue¬
racit᷑ adoptati. Quia ⁊ om̃s scĩ qui
saluatoris nrĩ tẽpora p̃cesser̃. ꝑ hac̃¬

Expanded text:
exaltatus, glorificans et glorificatus ita exaltatus, glorificans et glorificatus ita in Christo careant humanis, nec humana divinis. Hoc credentes, dilectissimi, Christiani sumus, veri Israelitae, et in consortium filiorum Dei veraciter adoptati: quia et omnes sancti, qui Salvatoris nostri tempora p
Abbreviated transcription (Latin):
cationẽ nrãm. Hec confessio ditil¬
simi nullas metuit contradiͥol
nullis cedit erroribꝰ. Agnoscimꝰ ee
miscłiam dei ab inicio ꝓmisa. ss
scta pparatã: ꝑ quã resolu captiuitatis
humane uineula potuer: quibꝰ primũ
hominẽ ominẽq eiꝰ posteritatẽ malesu¬
asuis peccati auctor obstrͥnxerat: ⁊ ꝓpa¬
gmẽ dediticiã originali sibi p̃iudicio
uendicabat. Quia igit᷑ iustificandis
hominibꝰ hoc pͥncipalit̾ opitulat᷑. qͦd
unigenitꝰ dei etiã filiꝰ hominis esse
dignatꝰ est: ut homousyon patri ds̃
idẽ uniꝰ substantie. idem homo uerꝰ
⁊ scd̾m carnẽ matri consubstantialis
existeret: utroq gaudemꝰ. qͥa non
nisi utroq saluam᷑ :.in nullo diuiden¬
tes uisibilem ab inuisibili: corporeũ
ab incorporeo : palpabilẽ ab impalpa¬
bili: formã serui a forma dei. Quya
⁊ si unũ manet ab etertiitate: aliud
cepit a tẽpore. Que tam̃ in unitatẽ
conuener̾: nec separationẽ posfũt
habere nec finẽ  dũ exaltans et

Expanded text:
CAP. VI. Haec confessio, dilectissimi, nullas metuit contradictiones, nullis cedit erroribus. Agnoscimus enim misericordiam Dei ab initio promisscaptivitatis humanae vincula potuerunt, quibus primum hominem omnemque ejus posteritatem malesuadus peccati auctor obstrinxerat, et propaginem dedititiam originali sibi praejudicio vindicabat. Quia igitur justificandis hominibus hoc principaliter opitulatur, quod Unigenitus Dei etiam filius hominis esse dignatus est, ut ὁμούσιος Patri Deus, id est unius substantiae, idem homo verus et secundum carnem existeret; utroque gaudemus, quia non nisi 773 utroque salvamur: in nullo dividentes visibilem ab invisibili, corporeum ab incorporeo, passibilem ab impassibili, formam servi a forma Dei: quia etsi unum manet ab aeternitate, aliud cepit a tempore: quae tamen in unitatem convenerunt, nec separationem possunt habere, nec finem; dum exaltans et
Abbreviated transcription (Latin):
unusq xp̃s efficit᷑. supra omnẽ ori¬
ginẽ humane creationis excellit.
Rec enĩ aut ade de limo terre forma¬
tio. aut eue de uiri carne plasma¬
tio. aut ceteroꝵ hominũ de utriꝰq
sexus ꝑmixtione conditio. iħ̃u xp̃i
potest ortui cõparari. Genuit abra¬
hrim senex diuine ꝓmissionis he¬
redem:⁊ transgressa fecunditatis
annos sterilis sara concepit. Iacob
dilectus ẽ a deo ante quã natꝰ.⁊
p̃ueniente grã uoluntarias actio¬
nes. ab hispida congeniti frĩs asꝑi¬
tate discretꝰ. Iheremie dicit᷑. pͥus¬
quã te formarẽ in ut̃o noui te:
⁊ ante quã exires de uulua scĩfica¬
ui te. Anna di fecunditatis ali¬
ena. samuelẽ ꝓpħam quẽ deo of¬
ferret enixa ẽ. ut ⁊ partu clara
eẽt ⁊ uoto. Sacharias sacerdos de
helisabeth sterili seãm suscepit ꝓlẽ¬

Expanded text:
us efficitur, supra omnem originem humanae creationis excellit. Nec enim aut Adae de limo terrae formatio, aut Evae de viri carne plasmatio , aut caeterorum hominum de utriusque sexus permixtione conditio, Jesu Christi potest ortui comparari. Genuit Abraham senex divinae promissionis haeredem, et transgressa fecunditatis annos sterilis Sara concepit . Jacob dilectus est a Deo, antequam natus, et praeveniente gratia voluntarias actiones ab hispida congeniti fratris asperitate discretus . Jeremiae dicitur: Priusquam te formarem in utero, novi te; et antequam exires de vulva, sanctificavi te . Anna diu fecunditatis aliena, Samuelem prophetam, quem Deo offerret, enixa est , ut et partu clara esset et voto. Zacharias sacerdos de Elizabeth sterili sanctam suscepit
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ ad abraha factã ostenderet in
xp̃õ ẽẽ completã. generationũ ordi¬
nẽ ꝑ cucurrit: ⁊ in quo onĩbꝰ gentibꝰ
disposita fuisset benedictio demons-¬
seriem generis sursũuersus retexuit :
conexa. om̃sq ab inicio sucessionũ
gradus ad eũ in quo uno erat salus
omniũ tetendisse. Nõ gͦ dubitandũ

Expanded text:
stenderet in Christo esse completam, generationum ordinem percurrit, et in quo omnibus gentibus disposita fuisset benedictio, demonsseriem generis sui sursum versus retexuit Lconnexa, omnesque ab initio successionum gradus, ad eum in quo uno erat salus omnium, tetendisse. Non ergo dubitandum
Abbreviated transcription (Latin):
caro factũ ẽ ⁊ habitauit in nobl
In nobͣ utiq qͦs sibi uerbi duinsꝰ
coaptauit: cuiꝰ caro de utero uirgi¬
ms supta nos sumꝰ. Que si de nrã id
ẽ uere humana nõ esset: uerbũ
caro factũ nõ habitasset in nobis.
In nob̾ aut̃ habitauit. qͥ naturã
ñĩ corporis suã fecit: edificante
sibi sapientia domũ nõ de qua¬
eũq materia. sed de substantia
tata. cũ dictũ ẽ. Uerbũ caro fac¬
tũ est:⁊ habitauit in nob̃̾. Huic
aũt sacratissime p̃dicationi. etiã
beati pauli apłi doctrina concor-¬
dat dicentis. Uidete neqͥs uos de-¬
cipiat ꝑ philosophiã ⁊ in anẽ fal¬
latiã. scd̾m traditionẽ hominũ:
scł̾m elem̃ta mundi. ⁊ nõ scdm
xp̃m: qͥa in ipso habitat omĩs ple¬
nitudo diuinitatis corporalit᷑: et
estis repleti in illo. Totũ igit᷑ cor¬
pus implet tota diuinitas: ⁊ sic̃
nichil deest illiꝰ maiestatis. cunis
habitatione replet᷑ habitaculũ:
sic nichil deest corporis qͦd nõ suo

Expanded text:
caro factum est, et habitavit in nobis . In nobis utique, quos sibi Verbi divinitas coaptavit, cujus caro de utero Virginis sumpta nos sumus. Quae si de nostra, id est vere humana, non esset, Verbum caro factum non habitasset in nobis. In nobis autem habitavit, quia naturam nostri corporis suam fecit, aedificante sibi Sapientia domum , non de quacumque materia, sed de substantia tata, cum dictum est: Verbum caro factum est, et habitavit in nobis. Huic autem sacratissimae praedicationi etiam beati Pauli apostoli doctrina concordat, dicentis: Videte ne quis vos decipiat per philosophiam et inanem fallaciam secundum traditionem hominum, sm: quia in ipso inhabitat omnis plenitudo divinitatis corporaliter, et estis repleti in illo . Totum igitur corpus implet tota divinitas; et sicut nihil deest illius majestatis, cujus habitatione repletur habitaculum, sic nihil deest corporis, quod non suo
Abbreviated transcription (Latin):
gemine signa nature: aut in gła
dei de ueritate carnis. aut in humi¬
litate hominis de deitatis maiestate
formã recepit serui. Idẽ ẽ incorporeus
manens:⁊ corpus assumens. Idem
uisus throno:⁊ ab impiis crucifiris
in ligno. Idem ẽ suꝑ celoꝵ altiuoi.¬
nes uictor mortis ascendens: ⁊ usori
consũmationẽ scłi uniuersã ecda
nõ relinquens. Idem postremo ẽ u
in eadẽ qua ascendit carne uentisꝰ
sic̃ iudiciũ sustinuit impioꝵ atipi
dicaturus ẽ de omniũ actione ma¬
taliũ. Unde ne plurimis testimons
immorem᷑. unũ sufficit ex eugłio
beati ioħis adhiberi. quo ip̃se añ¬

Expanded text:
geminae signa naturae, aut in gloria Dei de veritate carnis, aut in humilitate hominis de deitatis majestate formam recepit servi. Idem est incorporeus manens, et corpus assumens. Idem visus throno, et ab impiis crucifixus in ligno. Idem est super coelorum altitudines victor mortis ascendens, et usque ad consummationem saeculi universam Ecclesiam non relinquens. Idem postremo est, qui in eadem qua ascendit, carne venturus, sicut judicium sustinuit impiorum, ita judicaturus est de omnium actione mortalium. Unde ne plurimis testimoniis immoremur, unum sufficit ex Evangelio sancti Joannis adhiberi, quo ipse
Abbreviated transcription (Latin):
ticũ intra uiscera matris acceꝑrit:
⁊ nondũ editus puer genitricẽ dnĩ
signo clause exultationis ostenderat.
sit̃t plena miraculis. Sed hoc ipso
pla transcendit :ͥ nec potest ullis
ẽẽ cõparabilis. que ẽ int̾ omĩa sin¬
cas uoces ⁊ ꝑ mẏstica signa ꝓmisse. de¬
nunciat᷑ ab archangło sine damno
pudoris berta fecunditasꝰ sacrã uir¬
ginitatẽ nec conceptu uiolatura nec
partu. Suꝑueniente qͥppe in eã spũ
scõ. ⁊ altissimi obũbrante uirtute:
incõmutabile dei uerbũ de inconta¬
minato corpore habitũ sibi humane
carnis assũpsit : que ⁊ nullũ conta¬
giũ de cõncupiscentia carnis trahe-¬
ret. ⁊ nichil eoꝵ que ad anime cor¬
porisq naturã ꝑtinent nõ haberet.
eant hereticaꝵ monstra opinionũ:
⁊ insanaꝵ sacrilegia falsitatũ. Nos ex¬
ultans in laudẽ dei celestiũ multi¬
tudo.⁊ instructi ab angłis docuere
pastores: ut cognitis nature utriꝰq
docum̃tis.⁊ uerbũ in xpõ homine.¬

Expanded text:
ticum intra viscera matris accepit, et nondum editus puer, genitricem Domini signo clausae exsultationis ostendit . sunt plena miraculis; sed hoc ipso pla transcendit; nec potest ulli esse comparabilis, quae est inter omnia sincas voces et per mystica signa promissae, denuntiatur ab archangelo sine damno pudoris beata fecunditas, sacram virginitatem nec conceptu violatura nec partu. Superveniente quippe in eam Spiritu sancto, et Altissimi obumbrante virtute , incommutabile Dei Verbum de incontaminato corpore habitum sibi humanae carnis assumpsit: quae et nullum contagium de concupiscentia carnis traheret, et nihil eorum quae ad animae corporisque naturam pertinent, non haberet.eant haereticarum monstra opinionum et insanarum sacrilegia falsitatum: Nos exsultans in laude Dei coelestium multitudo, et instructi ab angelis docuere pastores, ut cognitis naturae utriusque documentis et Verbum in Christo homine
Abbreviated transcription (Latin):
opinionũ suaꝵ sequaces.⁊ qͦd nõdũ
inttellexerant paratiores docere
quã discere: sic̃ at apłs circa fidẽ
naufragauer̃. Cuoꝵ prauas cõpug¬
nantesq sententias breui signifi-¬
catione ꝑstringã: ut erroꝵ tene¬
bris a ueritatis luce discretis.⁊ re¬
ligiose honorent᷑ beneficia cdiuina.
⁊ scient᷑ caueant᷑ mundana m̃da

Expanded text:
opinionum suarum sequaces, et quod nondum opinionum suarum sequaces, et quod nondum intellexerant, paratiores docere quam discere, sicut ait Apostolus, circa fidem naufragaverunt ; quorum pravas compugnantesque sententias brevi significatione perstringam: ut errorum tenebris a veritatis luce discretis, et religiose honorentur beneficia divina, et scienter caveantur humana menda
Abbreviated transcription (Latin):
esse ut nostis dilectissim de¬
excellentia festiuitatis ho¬
dierne officiũ uobis sermo-¬
nĩs salutaris impendimꝰ. nec ambigimꝰ
ita cordibꝰ urĩs duiine pietatis resplen¬
duisse uirtutẽ: ut qͦd uobis fide ẽ in¬
sitũ. id sit etiã intelligentia. cõpre
hensũ. Sed qͥa dnĩ sauatorisq nr̃i na-¬
tiuitas nõ solũ scdm deitatẽ de patre.
sed etiã scd̃m carnẽ de matre. ita fa¬
cultatẽ humani excedit eloquii ut
merito ad utrũq referat᷑ qͦd dictũ ẽ.
generationẽ eiꝰ qͥs enarrabit: In eo
ipso qͦd digne nõ potest explicari.
sẽꝑ exuberat ratio disserendi. Nõ
qͥa liberũ sit diuersa sentire: sed
quia dignitati materie nulla po¬
test lingua fufficere. Magnitudo
igitur sacram̃ti in salutẽ huma-¬
ni generis ante scła eterna dispo¬
siti. in scłoꝵ fine reserati. integri¬
tatis sue nec auferri aliqͥd patitur
nec augeri:  sic̃ ꝓpria non amit¬
tit. ita aliena nõ recipit. Sed multi

Expanded text:
e, ut nostis, dilectissimi, deexcellentia festivitatis hodiernae officium vobis sermonis salutaris impendimus; nec ambigimus ita cordibus vestris divinae pietatis resplenduisse virtutem, ut quod vobis fide est insitum, id sit hensum. Sed quia Domini Salvatorisque nostri nativitas, non solum secundum deitatem de Patre, sed etiam secundum carnem de matre, ita facultatem humani excedit eloquii, ut merito ad utrumque referatur, quod dictum est: Generationem ejus quis enarrabit ? in eo ipso quod digne non potest explicari, semper exuberat ratio disserendi: non quia liberum sit diversa sentire, sed quia dignitati materiae nulla potest lingua sufficere. Magnitudo igitur sacramenti, in salutem humani generis ante saecula aeterna dispositi, in saeculorum fine reserati, integritati suae nec auferri aliquid patitur, nec inferri; et sicut propria non amittit, ita aliena non recipit. Sed multi
Abbreviated transcription (Latin):
miratione ꝑ moti.⁊ originis noui¬
tatẽ ⁊ dictoꝵ factoꝵq potentiã
ad diuinã intelligentes ꝑfino
naturã. nichil illi putauer
aut de sublimioris generis pi¬
disse materia ÷ aut simulatai leo¬
nis speciem habuisse: ut uioe¬
tiũ ⁊ tangentiũ sensus ludii¬
toria imagine falleret᷑. Fur
aũt in qͥbusdã errantibꝰ etĩ
illa ꝑsuasio. qua conarent᷑ asiꝰ¬
rere ex ipsa uerbi substantia
quiddã in carnẽ fuiss ͤ conuer¬
sũ: natoq iħu de maria uirgine
nichil materne fuisse nature: so
et qͦd erat deus ⁊ qͦd erat homo.
impietates diabolica inspiratione
conceptas. ⁊ in multoꝵ noxam ꝑ
uasa ꝑditionis effusas. olim catbes¬
ca fides cui ds̃ ⁊ magister ẽ ⁊ aup.¬
liator obtriuit:. exortante ⁊ inl¬

Expanded text:
 et originis novitatem, et dictorum factorumque potentiam, ad divinam intelligentes pertinere naturam, nihil illi putaveruaut de sublimioris generis prodiisse materia, aut simulatam carnis speciem habuisse, ut videntium et tangentium sensus ludificatoria imagine fallerentur. Fuit autem in quibusdam errantibus etiam illa persuasio, qua conarentur asserere ex ipsa Verbi substantia quiddam in carnem fuisse conversum, natumque Jesum ex Maria Virgine, nihil maternae habuisse naturae; sed et quod erat Deus, et quod erat homo, impietates diabolica inspiratione conceptas, et in multorum noxam per vasa perditionis effusas, olim catholica fides, cujus Deus et magister est et auxiliator, obtrivit, exhortante et ins
Abbreviated transcription (Latin):
nõ longe positũ ẽ ab uno quoq
nr̃m. In illo enĩ uiuimꝰ. ⁊ mouem᷑.
⁊ sumꝰ. Transcendamꝰ carnẽ nrãm
in qua parentes ante filios uiuĩt:
quia ut filios possent generare cre¬
uer̃: ⁊ filiis crescentibꝰ iam senescũt.
Nondũ natis filiis parentes uixer̃:
qͥa ⁊ parentibꝰ mortuis filii uictu¬
ri sũt. Transcendamꝰ ⁊ animas nos¬
tras. Pariunt ⁊ ipse aliqͥd cogitan¬
do. qͦd secũ habent sciendo: sed pos¬
sũt amittere obliuiscendo. quia ⁊¬
nõ habent ante nesciendo. Cũcta
corporalia. tẽporalia ⁊ mutabilia
transcendamꝰ : ⁊ uideamꝰ suꝑ om¬
nia ꝑ quẽ facta sit̃t omĩa. Ascen¬
sus nr̃ in corde est. qͥa ⁊ ille ad
quẽ ascendimꝰ ꝓpe ẽ. Longe aũt
ab illo sumꝰ: in quantũ dissimi¬
les sumꝰ. Ascendat gͦ ad eũ sua si

Expanded text:
non longe positum est ab unoquoque nostrum: In illo enim vivimus, et movemur, et sumus . Transcendamus carnem nostram, in qua parentes ante filios vivunt: quia ut filios possent generare creverunt, et filiis crescentibus jam senescunt. Nondum natis filiis parentes vixerunt, quia et parentibus mortuis filii victuri sunt. Transcendamus et animas nostras: pariunt et ipsae aliquid cogitando, quod secum habent sciendo; sed possunt amittere obliviscendo, quia non habebant ante nascendo. Cuncta corporalia, temporalia, mutabilia transcendamus: ut videamus super omnia, per quem facta sunt omnia. Ascensus noster in corde est: quia et ille ad quem ascendimus prope est. Longe autem ab illo sumus, in quantum dissimiles sumus. Ascend
Abbreviated transcription (Latin):
rationẽ cuiꝰ hodierno die celebraiꝰ
⁊ fieri emmanuhel. nobiscũ deus
carnis infirmitate: nõ nobiscum
cordis iniqͥtate: accedens ad nos ꝑ
id quod assũpsit e nr̃õ: ⁊ liberã
nos ꝑ id qͦd mansit in suo: uista¬
uit qͥppe dñs seruos suos ꝑ mor¬
talem infirmitatẽ. ut eos libeni
faceret ꝑ incõmutabilẽ ueriti
hanc ergo generationẽ cuiꝰ uteñ
capax ẽ humana fragilitas. non¬
illã que sine tẽpore manet sine
matre suꝑ omĩa. sed istã que i
tẽpore facta ẽ sine patre int̾ om¬
niar: hunc uirginis filiũ ⁊ uyp¬
nũ sponsũ. de incorrupta mati
nascentẽ. incorruptibili ueritat
fetantẽ. laudemꝰ. amemꝰ. adoxnlꝰ
ut in eius miscłia de astucia is¬
ta diaboli triũphemꝰ. Piabolus a
nos decipiendos corrupta feminid

Expanded text:
rationem, cujus hodiernum celebramus et fieri Emmanuel, nobiscum Deus in carnis infirmitate, non nobiscum in cordis iniquitate; accedens ad nos per id quod assumpsit ex nostro, et liberans nos per id quod mansit in suo visitavit quippe Dominus servos suos per mortalem infirmitatem, ut eos liberos faceret per incommutabilem veritatem: hanc ergo generationem, cujus ut cumque capax eillam quae sine tempore manet, sine matre super omnia, sed istam quae in tempore facta est sine Patre inter omnia. Hunc Virginis Filium, et virginum sponsum, de incorrupta matre nascentem et incorruptibili vefetantem, laudemus, amemus, adoremus, ut in ejus misericordia de astutia victa diaboli triumphemus. Diabolus ad nos decipiendos corrupta feminea
Abbreviated transcription (Latin):
nrãs: si. quo mͦ caꝑe ualeamꝰ. ⁊ na¬
tũ non p̃ueniente qͥ gignit. ⁊ gig¬
nentẽ nõ subsequente qͥ gignitur:
patrẽ ⁊ filiũ. Nec parit᷑ patres. nec
parit᷑ filios: sed parit᷑ et̾nos. Nec u¬
trũq generantẽ nec utrũq nascen¬
tẽ. seo alterũ sine altero nõ uiuen¬
tem. Q patrẽ sempit̾ne genuisse:¬

Expanded text:
ram, si quomodo capere valeamus et natum non praevenientem qui gignit, et gignentem non subsequentem qui gignitur, Patrem et Filium: nec pariter patres, nec pariter filios, sed pariter aeternos: non utrumque generantem, nec utrumque nascentem, sed alterum sine altero non viventem:
Abbreviated transcription (Latin):
nasceret᷑ elegit: ⁊ ipse condidit qͦd
elegit: ut illinc ꝓcederet uelut spon¬
sus de thalamo suo. quo mortalibꝰ
ocłis posset uideri. et augm̃to lucis
annue se lucẽ mentiũ uenisse tes-¬
tari. Propħe ceciner̃ conditorẽ celi

Expanded text:
nasceretur elegit. Et ipse condidit quod nasceretur elegit. Et ipse condidit quod elegit, ut illinc procederet ut sponsus de thalamo suo, quo mortalibus oculis posset videri, et augmento lucis annuae se lucem mentium venisse testari. Prophetae cecinerunt Conditorem coeli
Abbreviated transcription (Latin):
natꝰ de patre sine die ꝑqũ
facti sut̃ om̃s dies: uolure
in t̾ra natalẽ habere hunc diem
quẽ hodie celebramꝰ. Quisqͥs hui
diem miraris. eternũ potiꝰ imp¬
re. ante omnẽ diẽ ꝑmanenten
omnẽ cdiẽ creantẽ : In die hodri¬
no nascentẽ: a diei malicia libe¬
rantẽ. Adhuc mirare. Que peyes
et uerbũ ẽ. Mertto celi locutisĩ
angłi gratulati: pastores letatiꝰ
magi mutati: reges turbati. pa¬
uiili coronati. Lacta mat̃ eibũ peꝰ¬
trũ  lacta panẽ de celo uenenli.
⁊ in p̃sepi positũ. uelut pioꝵ ciba¬
ria sum̃ttoꝵ. Illic enĩ cognouit bos
possessorẽ suũ:⁊ asinꝰ p̃sepe dnĩ sui:
eircũcisio scilicet ⁊ p̃puciũ. coheren¬
do lapidi angulari: quoꝵ pͥmicie
suer̾ pastores ⁊ magi. Lacta eũ qui
talẽ fecit te ut ipse fieret in te: qui
tibi ⁊ munꝰ fecunditatis aitulit con¬
ceptus:⁊ decus uirginitatis nõ abs-¬
nilit natꝰ. Qui sibi priꝰ quã nusceret᷑.
⁊ uterũ de quo nasceret᷑. ⁊ diẽ quo

Expanded text:
natus de Patre sine die, per quem factus est omnis dies, voluit in terra habere natalem hunc diem, quem hodie celebramus. Quisquis hunc diem miraris aeternum mirare potius ante omnem diem permanentem, omnem diem creantem, in die hodierno nascentem, a malitia diei liberantem. Adhuc mirare. Quae peperit, et Verbum est. Merito coeli locuti sunt, Angeli gratulati, pastores laetati. Magi mutati , reges turbati, parvuli coronati. Lacta, mater, cibum nostrum; lacta panem de coelo venientem, et in praesepi positum velut piorum cibaria jumentorum. Illic enim cognovit bos possessorem suum, et asinus praesepe domini sui ; circumcisio scilicet et praeputium, cohaerendo lapidi angulari, quorum primitiae fuerunt pastores et Magi. Lacta eum qui talem fecit te, ut ipse fieret in te, qui tibi et munus fecunditatis attulit conceptus, et decus virginitatis non abstulit natus: qui sibi, priusquam nasceretur, et uterum de quo nasceretur, et diem quo
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ disertũ nõ fuit ͥ ⁊ linguas in¬
fantiũ disertas fecit: Quenã est
inquã illa generatio. cui pat̾ mo¬
riendo nõ cedit: quia nõ eã uiuen¬
do p̃cedit: Ab omĩbꝰ locoꝵ tẽpoꝵq
int̃uallis. ab omĩ distinctione spa¬

Expanded text:
tium disertis non fit, et linguas intium disertis non fit, et linguas infantium disertas facit. Quaenam est, inquam, illa generatio, cui Pater moriendo non cedit, quia non eam vivendo praecedit? Ab omnibus locorum temporumque intervallis, ab om
Abbreviated transcription (Latin):
ioh̾es in ut̃o saluatorẽ: symeon se¬
nex dñm cognouit infantẽ: anna
uidua uirginẽ matrẽ. Ecce hec
sũt testimonia natiunatis tue dnẽ
iħu. ante quã tibi fluctꝰ substerne¬
rent᷑ calcantr: cederent imꝑaiti.
ante quã uentus te iubente silu¬
isset mortuus te uocante resur¬
rexisset. sol te moriente palluis¬
setꝰ t̾ra te resurgente tremuis¬
set. celũ te ascendente patuisser:
ante quã ista ⁊ alia mirabilia iã
inuenili tui corporis etate fecisses.
Adhuc portabaris in manibꝰ matris:
neratio saluatoris qua gignenti pa
Quã pia fides agnouit ⁊ tenuit: in
cipio erat uerbũ : ⁊ uerbũ erat¬
ẽ hoc uerbũ. qͦd dicturus antea nõ
silebat: quo dicto nõ siluit qͥ dice¬
bat: Quod est uerbũ sine tẽpore:
ꝑ qͦd facta sũt tẽpora : Uerbũ qͦd
labia nullius aꝑuit ceptũ clau¬
situe finitũ:. Uerbũ qͦd initiũ nõ
habet ex ore loquentiũ ⁊ aꝑit
ora mutoꝵ: Uerbũ qͦd linguis gen¬

Expanded text:
o in utero Salvatorem; Simeon senex Deum agnovit infantem; Anna vidua Virginem matrem . Haec sunt testimonia nativitatis tuae, Domine Jesu, antequam tibi fluctus sternerentur calcanti, cederent imperanti; antequam ventus te jubente siluisset, mortuus te vocante vixisset , sol te moriente palluisset, terra resurgente tremuisset, coelum te ascendente patuisset; antequam ista et alia mirabilia jam juvenilis tui corporis aetate fecisses. Adhuc portabaris in manibus matris,lis est illa generatio Salvatoris, qua gignenti Patquam pia fides excepit et tenuit, infcipio erat Verbum apud Deum, etest hoc Verbum, quod dicturus antea non silebat, quo dicto non siluit qui dicebat? Quod est Verbum sine tempore, per quod facta sunt tempora? Verbum quod labia nullius aperuit coeptum, clausitve finitum: Verbum quod initium non habet ex ore loquentium, et aperit ora mutorum: Verbum quod linguis gen
Abbreviated transcription (Latin):
Adis abundeq¬
dixisse me credo suꝑiore dnĩ¬
ca. quẽadmodũ compti uel
nitidi natalẽ diĩ susciꝑe debeamus:
⁊ suꝑuenientẽ festiuitatẽ eiꝰ omĩ am¬
bitione retinere. Ita inquã ut etsi
dies sollẽntatis transeat: apud nos
tam̃ sc̃ificationis eiꝰ beatitudo ꝑma-¬
neat. Hec enĩ grã natalis ẽ dñĩ sal¬
uatoris  ut in futurũ ad p̃destina¬
tos transeat: ⁊ in p̃teritũ remaneat
ad deuotos. Oportet gͦ nos ẽẽ scĩtate
puros: mundos pudicicia: nitidos
honestate: ut quo diem festũ adue¬
nire ꝓpinquius cernimꝰ: accuratiꝰ
incedamꝰ. Si enĩ muliercule solent
aliquas ferias suscepture. maculas
uestiũ suarũ aqua diluere: cur
nõ magis excepturi natalẽ dnĩ. ma¬
culas animaꝵ nr̃aꝵ fletibꝰ abluamꝰ:
U̾ ille quidẽ si adeo infecte res sordibꝰ
fuerint. ut maculã sola aqua nõ
purget: addunt molliciẽ olei. sa¬
bonis etiã acrimoniã. Nos quoq
si tam graue peccatũ fuerit. ut id

Expanded text:
atis abundequdixisse me credo superiore Dominica quemadmodum compti vel nitidi natalem Domini suscipere debeamus, et supervenientem festivitatem ejus omni ambitione retinere. Retinere, inquam, ut et si dies solemnitatis ejus transeat, apud nos tamen sanctificationis ipsius beatitudo permaneat; haec enim gratia natalis est Domini Salvatoris, ut in futurum ad praedestinatos transeat, in praeteritum remaneat ad devotos. Oportet ergo esse nos sanctitate puros, mundos pudicitia, nitidos honestate; ut quo diem festum advenire propinquius cernimus, eo accuratius incedamus. Si enim mulierculae solent aliquas ferias suscepturae, maculas vestium suarum aqua diluere; cur non magis nos excepturi natalem Domini, maculas animarum nostrarum fletibus abluamus? 2. Et illae quidem si adeo infectae et obscurae sordibus fuerint, ut maculas sola aqua non purget, addunt mollitiem olei, saponis etiam acrimoniam: nos quoque si tam grave peccatum fuerit, ut id
Abbreviated transcription (Latin):
tes inueniunt. Atq ideo apł̃s ait.
Surge qͥ dormis: ⁊ exurge a mor¬
des ergo mortuũ esse: qͥ ita dor-¬
mit ut nõ custodiat saluatorem.
R̾ ideo illi pharisei uelut mortui.
nõ potuer̃ seruare uiuentẽ. Ipter¬
ea fr̃s nõ dormiamꝰ. sed uigilemus
cirea ipsũ dñm nr̃m saluatorẽ: ut
appositis iugit̾ custodiis. nemo illũ
auferat de sepultura pectoris nr̃i:
nec dicamꝰ aliquando. uener̃. et
dormientibꝰ nobis furati sũt eum.
Habemꝰ enĩ immicos: qͥ xp̃m de cor¬
dibꝰ nr̃is si obdormierimꝰ auferre
nitantur. Unde ꝑuigili cura serue
Ibi quiescat: ibi dormiat: ibi cũ
uoluerit ⁊ resurgat

Expanded text:
tes inveniunt; atque ideo Apostolus dicit: Surge, qui dormis, et exsurge a mordes ergo mortuum esse, qui ita dormit, ut non custodiat Salvatorem; et ideo illi pharisaei velut mortui non potuerunt servare viventem. Propterea, fratres, non dormiamus, sed vigilemus circa ipsum Dominum nostrum Salvatorem; ut appositis jugiter custodiis, nemo illum auferat a sepultura pectoris nostri, nec dicamus aliquando: Venerunt, et dormientibus nobis, furati sunt eum. Habemus enim inimicos, qui Christum de cordibus nostris, si obdormierimus, auferre nitantur. Unde pervigili cura servemum; ibi perquiescat, ibi dormiat; ibi cum voluerit, resurgat
Abbreviated transcription (Latin):
rũ uicraꝰ. ut uirtutũ p̃mia cõ¬
sequam᷑. Priꝰ enĩ ipsi regnare
debemꝰ in nobis: ut regnũ pos¬
simꝰ diriꝑe saluatoris. Ait ergo
eugłium.& uim facientes diri¬
prunt illud. Raptores gͥ sumul
Raptores aũt nõ nisi diripiunt
aliena. Agnosco uerã esse senten
legẽ: dũ a uideis negligit᷑. a gell¬
tibꝰ occupat᷑. N dũ a sacerdotibꝰ
ꝑdit᷑. a peccatoribꝰ inuenit᷑. sicit
ipse ait. Publicani ⁊ peccatores
p̃cedunt uos in regnũ celoꝵ.
Raptores gͦ sumꝰ. Oirandũ non
est: quippe qui a tali auctore
descendimꝰ. Scriptũ est enĩ de
patͥarcha nro beniamin. Lupus n¬
pax. Rapit enĩ quod suũ nõ e
ta ⁊ nos uelut filii rapaicis lupi.
alienaꝵ pastorẽ ouiũ nrã inten¬
tione p̃ripimꝰ: sic̃ ipse dicit. Nõ
sũ missus: nisi ad oues ꝑditas
domꝰ ifrł. Rapit᷑ itaq xp̃c. cũ

Expanded text:
orum vitia, ut virtutum praemia conorum vitia, ut virtutum praemia consequamur; prius enim ipsi regnare debemus in nobis, ut regnum possimus diripere Salvatoris. Ait ergo Evangelium: Et vim facientes diripiunt. Raptores igitur sumus; raptores autem nonnisi diripiunt aliena. Agnosco veram esse sententlegem , dum a Judaeis negligitur, a Gentibus occupatur ; et dum a sacerdotibus perditur, a peccatoribus invenitur; sicut ipse ait: Publicani et peccatores praecedent vos in regnum coelorum . Raptores igitur sumus. Mirandum non est, quippe qui a tali auctore descendimus. Scriptum est enim de patriarcha nostro Benjamin: Lupus rapax ; rapit enim quod suum non est. Ita et nos veluti filii rapacis lupi alienarum pastorem ovium nostra intentione praeripimus, sicut ipse dicit: Non sum missus nisi ad oves perditas d