comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
diuinitate consũmaturũ responsionẽ in su-¬
periorib me spoponderã: Hoc aut̃ libro:
de incarnationis dñicȩ sacram̃to plenior sic̃
debuit facta digestioẽ: Nã cũ illud qđ ait
dñs tristis ẽ anima mea usq ad mortẽ. &
infra. pat̃ m̃s si possibile ẽ transfer a me
calicẽ hunc s tam̃ ñ sic̃ ego uolo ẜ sic̃ tuuis.
ñ ad sp̃s sc̃i cõpassionẽ s ad rationabilis
ass̃ptionẽ animȩ & naturȩ humanȩ refer¬
tur affectũ consequens ẽ ut ꝑ assertionẽ
dñicisacram̃ti. & plenitudinẽ naturȩ hu-¬
obnoxius infirmitati : qui non ẽ obnoxius
passioni: Quȩro igitur qua ratione animã
putent quidã a dño iħ u ñ eẽ susceptam:
Anquia metus ẽ ne sensu xp̾s laberetur
humanoꝰ dicunt qrippe. quia concupis-¬
centia carnis legimentis repugnet : sed
qui hoc ait: tantũ abest ut xp̃mputaue¬
rit lege carnis in peccati uincula fuisse

Expanded text:
divinitate consummaturum responsionem in sudivinitate consummaturum responsionem in superioribus me spoponderam: hoc autem libro de incarnationis 718 Dominicae sacramento plenior, sicut debuit, facta digestio est. Nam cum illud quod ait Dominus: Tristis est anima mea usque ad mortem ; et infra: Pater meus, si possibile calicem hunc: sed tamen non sicut ego volo, sed sicut tu vis ; non ad Spiritus sancti compassionem, sed ad rationabilis assumptionem animae et naturae humanae refertur affectum, consequens est ut per assertionem Dominici sacramenti et plenitudinem naturae huobnoxius infirmitati, qui non est obnoxius passioni. 64. Quaero igitur qua ratione animam putent quidam a Domino Jesu non esse susceptam; an quia metus est ne sensu Christus laberetur humano? Dicunt quippe quia concupiscentia carnis legi mentis repugnet . Sed qui hoc ait, tantum abest ut Christum putaverit lege carnis in peccati vincula fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
carnalis assũpsit: desinant ergo dicere na-¬
turã uerbi in corporis naturã ẽẽ mutatam :
ne pari int̃ p̃tatione uideat᷑ natura uerbi iN
contagiũ mutata peccati aliud:ẽ enim
qđ assupsit: & aliud qđ assũptũ ẽ : Virtus
uenit in uirginẽ sic̃ & angłs ad eã dix̃ qui a
uirtus altissim obũbrabit te: sed natũ ẽ
corpus ex uirgine. & idõ cȩlestis quidem
descensio. s humana conceptio ẽ : Nonergo
eadẽ carnis potuit ẽẽ diuinitatisq natura:
Possemlatius ꝓsequi: s uereor ne hȩc ipsa
aliquib aut suꝑflua aut ꝓlixa uideant᷑:
Fortassis eni dicat aliquis : Nonne de patris
& filii diuinitate quinq illis quos scripsisti
libris conclusurũ te ẽẽ ꝓmiseras: s qͥd faciã
cũ cotidie nouas seminent quȩstiones: non
p̃terit sponsio s astringit obiectio:Nam
quẽ admodũ potest finis eẽ responsi si modus
nullus obiecti sit: & tam̃ de patris & filii

Expanded text:
carnalis assumpsit. 61. Desinant ergo dicere nacarnalis assumpsit. 61. Desinant ergo dicere naturam Verbi in corporis naturam esse mutatam; ne pari interpretatione videatur natura Verbi in contagium mutata peccati. Aliud est enim quod assumpsit, et aliud quod assumptum est. Virtus venit in Virginem, sicut et Angelus ad eam dixit quia virtus Altissimi obumbrabit te . Sed natum est corpus ex Virgine; et ideo coelestis quidem descensio, sed humana conceptio est. Non ergo eadem carnis potuit esse, divinitatisque natura. Possem latius persequi, sed vereor ne haec ipsa aliquibus aut superflua aut prolixa videantur. Fortassis enim dicat aliquis: Nonne de Patris et Filii divinitate quinque illis, quos scripsisti, libris conclusurum te esse promiseras? Sed quid faciam, cum quotidie novas seminent quaestiones? Non praeterit sponsio, sed astringit objectio. Nam quemadmodum potest finis esse responsi, si modus nullus objecti sit? 63. Et tamen de Patris et Filii
Abbreviated transcription (Latin):
homofactũ ẽ: sic̃ etiã in iohel dix̃ effundã
de sp̃u meo suꝑ omnẽ carnẽ: Nonenĩ suꝑ
in rationabilẽ carnẽ : s in homines futura ꝓ.¬
uos tenetis ut putetis ex eo qđ scriptũ ẽ qđ
uerbũ carofactũ ẽ uerbũ dĩ in carnem ẽẽ
conuersũ. nũquid negatis scriptũ ẽẽ de dño
Sed quia nr̃a peccata suscepit. peccatũ dictus ÷:
Nam & maledictũ dictus ẽ dñs: non quia in
maledictum conuersus ÷ dñs. s quia nr̃m
suscepit ipse maledictum: Maledictus enĩ
qui pendet in ligno: Miraris ergo quia
scriptũ ẽ uerbũ caro factum ẽ. cũ caro assũpta
sit a dõ uerbo. quando de peccato qđ ñ habuit
scriptũ ẽ. quia peccatũ factus ÷ hoc ÷ non
naturã oꝑationẽq peccati ut pote in similitu¬
dinẽ carnis peccati factus: sed ut peccatũ
nr̃m insua carne crucifigeret. susceptionẽ
ꝓ nob̵̃ infirmitati obnoxiã corporis peccati

Expanded text:
etiam in Joel dixit: Effundam etiam in Joel dixit: Effundam de Spiritu meo super omnem carnem ; non enim super irrationabilem carnem, sed in homines futura prm litteram vos tenetis, ut putetis ex eo quod scriptum est, quod Verbum caro factum est, Verbum Dei in carnem esse conversum; numquid negatis scriptum esse de Domino, sed quia peccata nostra suscepit, peccatum dictus est. Nam et maledictum dictus est Dominus, non quia in maledictum conversus est Dominus, sed quia nostrum suscepit ipse maledictum: Maledictus enim, inquit, qui pendet in ligno . Miraris ergo quia scriptum est: Verbum caro factum est, cum caro assumpta sit a Dei Verbo; quando de peccato quod non habuit, scriptum est quia peccatum factus est, hoc est, non natura operationeque peccati, utpote in similitudinem carnis peccati factus: sed ut peccatum nostrum in sua carne crucifigeret, susceptionem pro nobis infirmitatum obnoxii jam corporis peccati
Abbreviated transcription (Latin):
Vnius aut̃ substantiȩ uerbũ cũ dõ scđm
pat̾nã ꝓfessionẽ & ĩpsius dñi assertioñe
qui ait ego & pat̃ unũ sumus : unius
ergo substantiȩ pat̾ cũ terreno corpore
p̃dicat᷑. & ad huc indignamini arrianis
qui dicunt filiũ dĩ creaturã eẽ. cũ ipsi
dicatis patrẽ unius cũ creaturis ẽẽ substantiȩ
Quid aut̃ aliud agitis ista dicendo. nisi ut aut
limũ adȩ t̃rãq nr̃am diuinȩ substantiȩ com.¬
paretis. aut certe diuinitatẽ in terrenae
corruptelȩ iniuriã trans feratis : dicendo
enĩ qđ uerbũ caro & ossa factũ ÷ in t̾rã utiq
dicitis ẽẽ conuersũ. qm̃ caro & ossa de t̾ris s̃
Seqͥt᷑ enĩ & habitauit in nob̾: hoc ÷ illud uer¬
bũ qđ carnẽ suscepit hoc habitauit in nob.
hoc ÷ in carne habitauit humana. & ideo
emmanuhel dictus ÷ hoc ÷ nobiscum ds̃:
Hoc ergo uerbũ caro factũ ẽ : pro eo qđ est

Expanded text:
Unius autem substantiae est Verbum cum Deo secundum Unius autem substantiae est Verbum cum Deo secundum paternam professionem, et ipsius Domini assertionem, qui ait: Ego et Pater unum sumus . Unius ergo substantiae Pater cum terreno corpore praedicatur. Et adhuc indignamini in Arianis, quia hi dicunt Filium Dei creaturam esse; cum ipsi dicatis Patrem unius cum creaturis esse substantiae? 58. Quid autem aliud agitis ista dicendo, nisi ut aut limum Adae, terramque nostram divinae substantiae comparetis, aut certe divinitatem in terrenae corruptelae injuriam transferatis. Dicendo enim quod Verbum caro et ossa factum est, in terram utique dicitis esse conversum; quoniam caro et ossa desequitur enim: Et habitavit 717 in nobis, hoc est, illud Verbum quod carnem suscepit, hoc habitavit in nobis, hoc est, in carne habitavit humana; et ideo Emmanuel dictus est, hoc est, nobiscum Deus . Hoc ergo Verbum caro factum est, pro e
Abbreviated transcription (Latin):
in mutabilis inipsa mutabili conditionis
humanȩ qualitate ꝑmansit: didicistisigit᷑
quia sacrificiũ de nr̃o obtulit: Nã qua&
erat causa in carnationis nisi ut caro quae
peccauerat ꝑ se redimeretur : qđ peccauerat
igit᷑ hoc redẽptũ ẽ: Non ẽ ergo inmolata
diuinitas uerbi. quia ñ peccauerat diuinitas
uerbi: & idõ non ẽ uerbi natura in carnis
conuersa naturã. quia immunis peccati diui¬
nitas. pro peccato qđ non fecerat. se ñ debebat
offerre: hoc enĩ in se obtulit xp̾s qđ induit:
Induit qđ ante non habuit: Non igit᷑ diui¬
nitatis suȩ diuinitatẽ induit. in quo erat
plenitudo diuinitatis ȩternȩ: sed carnem
assũpsit. ut spoliũ carnis exueret. atq
in semet ipso & manubias diaboli erucifi¬
geret. & trophea uirtutis erigeret :
Ergo si caro omniũ & in xp̃osubiacuit iniu¬
riȩ. quomodo unius illam cum diuinitate
dicitis ẽẽ substantiȩ: si enĩ unius substantiȩ
uerbũ & caro quȩ de terra habet naturã :

Expanded text:
lis etiam in ipsa mutabili conditionis humanae qualitate permansit. 56. Didicistis igitur quia sacrificium de nostro obtulit. Nam quae erat causa incarnationis, nisi ut caro quae peccaverat per se redimeretur? Quod peccaverat igitur, hoc redemptum est. Non est ergo immolata divinitas Verbi, quia non peccaverat divinitas Verbi: et ideo non est Verbi natura in carnis conversa naturam; quia immunis peccati divinitas pro peccato, quod non fecerat, se non debebat offerre. Hoc enim in se obtulit Christus, quod induit: et induit, quod ante non habuit. Non igitur divinitatis suae divinitatem induit, in quo erat plenitudo divinitatis aeternae: sed carnem assumpsit, ut spolium carnis exueret, atque in semetipso et manubias diaboli crucifigeret, et trophaea virtutis erigeret. 57. Ergo si caro omnium et in Christo subjacuit injuriae, quomodo unius illam cum divinitate dicitis esse substantiae? Si enim unius est substantiae Verbum et caro, quae de terra habet naturam, c
Abbreviated transcription (Latin):
substantiȩ s Itaq si uelis ꝓprietatẽ creaturȩ
alicuius exprimere : aut solẽ aut lunam
nomin abis. aut stellats. & sic intelligitur
quid sit qđ significandũ putaueris : Cȩterũ
si factum dicas aut creatũ qđ int̃dũ filium
dicunt. quia multa facta & creata s̃: non
ꝓprietatẽ substantiȩ uideris significasse
sed speciem qualitatis : Aliud enĩ substantia.
aliud qualitas ẽ : deniq diximus & alibi
usiam ita int̾p̃tatos latinos ut substantiam
dicerent: uisia aut̃ dĩ cũ dr̃ quid aliud
significatur nisi dm̃ semꝑ eẽ : qđ litterae
mutato ordine: ꝓpt̃ sonũ & compendium
appellatio quomodosit declarat. hoc ÷
qđ non ex aliosit pat̾. nec ex se filius:
S pecies hic uidet᷑ eẽ diuersã: species utiq
distincta sed indistincta diuinitas: Quȩris
quomodo hoc probari posit. Etiam iN
creaturis ostendam diuersam speciẽ. diuersa

Expanded text:
substantiae sunt. Itaque si velis proprietatem creaturae substantiae sunt. Itaque si velis proprietatem creaturae alicujus exprimere, aut solem, aut lunam nominabis, aut stellas: et sic intelligitur quid sit, quod significandum putaveris. 100. Caeterum si factum dicas aut creatum, quod interdum Filium dicunt; quia multa facta et creata sunt, non proprietatem substantiae videris significasse, sed speciem qualitatis. Aliud enim substantia, aliud qualitas est. Denique diximus et alibi, οὐσίαν ita interpretatos Latinos, ut substantiam dicerent. Οὐσὶα autem Dei cum dicitur, quid aliud significatur, nisi Deum semper esse? Quod litterae mutato ordine propter sonum et compendium appellatio quomodo sit, declarat, hoc est, quod non ex alio sit Pater, nec ex se Filius. Species hic videtur esse diversa. Species utique distincta, sed indistincta divinitas. 101. Quaeris quomodo hoc probari possit? Etiam in creaturis ostendam diversam speciem, diversa
Abbreviated transcription (Latin):
lit̃ dicã filiũ nec addã cuius: potest
intelligi & filius hominis & filius iniqui.¬
tatis. & filius pestilentiȩ. & filius diaboli
sic̃ de iudeis scriptura testat᷑. & qđ in usu
ẽ & foetus pecudis. & pulli colũbarum.
& idõ in appellatione filiorũ non est
exp̃ssib significata naturȩ: At uero
sinaturã designare defiderotaat homi¬
nem nuncupabo. aut equũ nomin abo.
aut auẽ dicã ut natura passit antelligi
Ita ergosi naturã cupao defignare diũi¬
nã: dm̃uerũ debeo nominare: Cũ aut̃
filid̃ dico : generatũ significo: Cũ patrẽ
quoqͥ dico.: generasse ded ara mñergo
hinc haturrȩ discretionẽ facias: cũ sĩt
hoc significatoriũ generantis & geniti x
Significatoria aut̃ halus modi ȩxpͥmunt
substantiȩ qualitatẽ. maltĩem̃ ut dixi
filii : sed diuersitas filiorũ: alius ꝑnaturã :
testates. throni & dominationes: uisibiles
ut sol. luna. stellȩ. homo. terrȩ : Ergo
diuersȩ species. & diuersȩ creaturarum

Expanded text:
liter dicam Filium, nec 725 addam cujus, potest intelligi et filius hominis, et filius iniquitatis, et filius pestilentiae, et filius diaboli, sicut de Judaeis Scriptura testatur : et quod in usu est, et foetus pecudis, et pulli columbarum. Et ideo in appellatione filiorum non est expressio significata naturae. At vero si naturam designare desidero, aut hominem nuncupabo, aut equum nominabo, aut avem dicam, ut natura possit intelligi. 98. Ita ergo si naturam cupio designare divinam, Deum verum debeo nominare. Cum autem Filium dico, generatum significo: cum Patrem quoque dico, generasse declaro. Non ergo hinc naturae discretionem facias, cum sit hoc significatorium generantis et geniti: significatoria autem hujusmodi exprimunt substantiae qualitatem; multi enim, ut dixi, filii, sed diversitas filiorum: alius per naturamtestates, Throni et Dominationes: visibiles, ut sol, luna, stellae, homo, terra. Ergo diversae species, et diversae creaturarum
Abbreviated transcription (Latin):
perati: neq distantiã uolunt ẽẽ inter
genitũ uel creatũ. modo ut creaturã
filiũ dicant: Dicunt ergo quia pater:
omnẽ causam hoc ÷ ȩtiansic̃ grecidicunt
siꝑ gressus cũ ex aliocreatus nonsit h
ñ sit filius. utiq substantia sit ñ aliunde
principiũ habens uł causam ex qua sit:
Et idõ inquiunt alia talis substantia
ẽẽ ñ potest: quia om̃ia ex patre dõ
habent subsistendi causam: Unde non
ẽẽ ueri simile dicunt: ut filius quia
expatre ẽ & exse causam non hab&
ut sit sed ex patre. fimilis sit patri: cũ
pater ex alio causam non habeat. filius
aut̃ ut ipsi allegant eẽ non potuerit. nisi
hoc ipsum ex patre ut ẽet acceperit.
idõq ingenitũ & genitũ dicunt ẽẽ dissimilẽ.
quasi uero qđ alibi sȩpe iã dixi generatio

Expanded text:
perati, neque distantiam volunt esse inter perati, neque distantiam volunt esse inter genitum vel creatum, modo ut creaturam Filium dicant. 96. Dicunt ergo quia Pater omnem causam, hoc est αἰτίαν, sicut Graeci dicunt, supergressus, cum ex alio creatus non sit, non sit filius; cum utique substantia sit, non aliunde principium habens vel causam, ex qua sit: et ideo, inquiunt, alia talis substantia esse non potest, quia omnia ex Patre Deo habent subsistendi causam. Unde non esse verisimile dicunt, ut Filius quia ex Patre est, et ex se causam non habeat ut sit, sed ex Patre, similis sit Patri: cum Pater ex alio causam non habeat, Filius autem, ut ipsi allegant, esse non potuerit, nisi hoc ipsum ex Patre ut esset, acceperit. 97. Ideoque ingenitum et genitum dicunt esse dissimilem; quasi vero, quod alibi saepe jam di
Abbreviated transcription (Latin):
siluã materialẽ ingenitã ẽẽ memorar̃:
Uident igit᷑ in hoc uerbo p̃rogatiũa
quandã potestatis ẽẽ ñ posse: nisi forte
hoc uerbo sibi honorare dm̃ uident᷑:
quo phrlosophi mundũ putauer̃ ẽẽ donan¬
dũ: Nũ qͥd ergo sic ingenitus pat̾ sic̃ mun¬
dus: absit: Aut hic solus dm̃ decet sermo.
cũ ds̃ ultra sermonũ omniũ sit ambitũ:
Nihil igit᷑ p̃tiosũ dõ in eo sermone qͥ cõmunis
possit eẽ cũ cȩteris sed tam̃ qũ e a dmodũ
uultis inȩstimabilis sit huius p̃rogatiua
sermonis: quȩ ñ auctoritate aliqua desi-¬
gnat᷑ s ur̃ o ȩstimat᷑ arbitrio: quo igit᷑
hoc ꝓficit ut ex uerbo uelitis facere int̃
patrẽ & filiũ distantiã naturȩ. distantiã
potestatis: Ingenitus inquit & genitus
ñ poss̃ unius ẽẽ naturȩ atq substantiȩ :
aut quẽ ad modũ interdũ dicunt inope:¬
ratus & factus ñ s̃ unius naturȩ neq
enĩ discretionẽ faciunt in geniti & in o¬¬

Expanded text:
terialem, ingenitam esse memorarunt. Vident igitur in hoc verbo praerogativam quamdam potestatis esse non posse, nisi forte hoc verbo sibi honorare Deum videntur, quo philosophi mundum putaverunt esse donandum. Numquid ergo sic ingenitus Pater, sicut mundus? Absit. Aut hic solus Deum decet sermo, cum Deus ultra sermonum omnium sit ambitum. Nihil igitur pretiosum Deo in eo sermone, qui communis possit esse cum caeteris. 95. Sed tamen quemadmodum vultis, inaestimabilis sit hujus praerogativa sermonis, quae non auctoritate aliqua designatur, sed vestro aestimatur arbitrio. Quo igitur hoc proficit, ut ex verbo velitis facere inter Patrem et Filium distantiam naturae, distantiam potestatis? Ingenitus, inquit, et genitus non possunt unius esse naturae atque substantiae; aut, quemadmodum interdum dicunt, inoperatus et factus non sunt unius naturae. Neque enim discretionem faciunt ingeniti et ino
Abbreviated transcription (Latin):
quã sciat puer patrẽ aut matrẽ: accipi&¬
enĩ dĩ futura & occulta ñ fallunt: Exꝑs aut̃
agnitionis infantia ꝑ humanã utiq in pruden¬
tiam: quos adhuc ñ didicit ignorat: sed
uerendũ ẽ in quit: ne si duos principales
sensus aut geminã sapientiã xp̃o tribuimꝰ.¬
xpͥm diuidamus: Nũqͥd cũ & diuinitatẽ
eius ad oramus & carnẽ xp̃m diuidimus :
Nũ qͥd cũ in eo imaginẽ dĩ crucẽq ueneramur.

Expanded text:
atrem aut matrem, accipenim Dei futura et occulta non fallunt. Expers autem agnitionis infantia, per humanam utique imprudentiam, quod adhuc non didicit, ignorat. Sed verendum est, inquam, ne si duos principales sensus aut geminam sapientiam Christo tribuam eodem: 'Numquid cum et diuinitatem eius adoramus et carnem, Christum diuidimus? Numquid cum in eo imaginem dei crucemque ueneramur,
Abbreviated transcription (Latin):
unũ uerbũ ẽ : qđ & gradũ exclu¬
dit & numerũ: Unum scđm na¬
turã nec quȩrit hȩc huius modina¬
tura: Nescio nescio multo hoc melius
quã scio: hoc solũ bene scio: quod
hoc solũ bene scire se dix̃ qđ audiut
bebat: Ergo illisatis ẽ audisse.

Expanded text:
unum Verbum est, quod et gradum excluunum Verbum est, quod et gradum excludit et numerum: unum secundum naturam. 21. Ne quaerite cujusmodi naturam. Nescio multo melius hoc, quam scio. Hoc solum bene scio, quod hoc solum bene scire se dixit, quod audbebat. Ergo illi satis est audisse,
Abbreviated transcription (Latin):
de patre non ambigis quia dei ẽ
sempit̃nã habere ꝑfectionem:
Neforte usu sermonis labereris
humani dũ uerbũ dicit & filium:
idõ addidit. & ds̃ erat uerbum
habet utiq qđ pater quia ds̃ erat:
quomodo huius negas ȩternitatem
cui unũ cũ patre dei nom̃ ẽ non
te sonus capiat similitudoq sermo¬
nis : Aliud uerbũ ẽ qđ tempora
habet : qđ syllabis colligitur lit¬
terisq cõponitur : Non tale uerbũ
filius: quia non talis ẽ pat᷑ uerbi
Cauendũ ergo ne & illi quȩstionem
uocis corporalis uideamur inferre:
I n corporeus ẽ ds̃ : Vocem utique
incorporeus corporalẽ non habet:
Uox corporalis nonẽ in patre. nec
filius uerbũ ẽ corporale: si corpus
in patre non ẽ: nec tẽpus in patre ẽ:
Si tempus in patre non est: utique
nec in uerbo ẽ: Qđ si nullũ principi
tempus in uerbo nec numerus utq
nec gradus uerbi ẽ : quia si numeris
in uerbo : ergo multa uerba: si
multa uerba: multi & filii: Sed

Expanded text:
de Patre non ambigis, quia Dei est de Patre non ambigis, quia Dei est sempiternam habere perfectionem; ne forte usu sermonis labereris humani, 708 dum Verbum dicis et Filium, ideo addidit: Et Deus erat Verbum . 19. Habet utique quod Pater, quia Deus erat. Quomodo hujus negas aeternitatem, cui unum cum Patre Dei nomen est? Non te sonus capiat, similitudoque sermonis: aliud Verbum est, quod tempora habet, quod syllabis colligitur litterisque componitur: non tale Verbum Filius, quia non talis est Pater Verbi. 20. Cavendum ergo ne et ibi quaestionem vocis corporalis videamur ingerere. Incorporeus est Deus: vocem utique incorporeus corporalem non habet. Si vox corporalis non est in Patre, nec Filius verbum est corporale. Si corpus in Patre non est, nec tempus in Patre est. Si tempus in Patre non est, utique nec in Verbo est. Quod si nullum principii tempus in Verbo, nec numerus utique, nec gradus Verbi est. Quia si numerus in Verbo, ergo multa verba. Si multa verba, multi et filii. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
ex p̃sserat : sed tam̃ ne quis apatre
diuideret uerbi ȩt̃nitatẽ. ut eadem
crederemus uerbi eẽ quȩ patris est.
bonus ille pscator adiunx̃ : & uerbũ
erat apud dm̃: hoc ẽ qđ dixerat:
Sic ȩstimandũ ẽ erat uerbũ. quomodo
de patre legimus erat. ita & de uer¬
bo legimus erat quid discernis intel¬
lectum qui non discernis auditum:
Uerbi eẽ apud patrẽ ẽ: patris eẽ cum
uerbo ẽ : Legimus enĩ quia uerbum
erat apud dm̃ ltaq si scđm tuam
opinionẽ aliquando nonerat: ergo
scđm tuã opinionẽ & is in principio
non erat apud quẽ erat uerbũ: Per
uerbũ enĩ audio: ꝑ uerbũ intelligo
quia ds̃ erat: Namsi sempiternũ
uerbũ eẽ credidero qđ credo:
non possum de patris ȩternitate
dubitare. cuius ȩt̃nus ẽ filius
Sitẽporalem generationẽ eius
existimo : incipit communitatẽ
habere nob̾cũ. ut uideatur pater
eẽ coepisse: Sed si de patre nori
ambigis quia incipere eẽ dĩ non ẽ.

Expanded text:
expresserat: sed tamen ne quis a Patre expresserat: sed tamen ne quis a Patre divideret Verbi aeternitatem, ut eamdem crederemus Verbi esse, quae Patris est, bonus ille piscator adjunxit: Et Verbum erat apud Deum . Hoc quod dixerat, sic aestimandum est: Erat Verbum, quomodo de Patre legimus, erat; ita et de Verbo legimus, erat. 18. Quid discernis intellectum, qui non discernis auditum? Verbi esse apud Patrem est: Patris esse cum Verbo est; legimus enim quia Verbum erat apud Deum. Itaque si secundum tuam opinionem aliquando non erat, ergo secundum tuam opinionem et is in principio non erat, apud quem erat Verbum. Per Verbum enim audio, per Verbum intelligo quia Deus erat. Nam si sempiternum Verbum esse credidero, quod credo; non possum de Patris aeternitate dubitare, cujus aeternus est Filius. Si temporalem generationem ejus existimo, incipit communitatem habere nobiscum; ut videatur Pater esse coepisse: sed si de Patre non ambigis, quia incipere esse Dei non est,
Abbreviated transcription (Latin):
mrsteria magis mutus. qui uocis suȩ
nesciebat auetorẽ: sed uiuificatus
tẽporis eẽ sed supra tẽpora: Reliqͥt
scła: & ascendens sp̃u suꝑ om̃e prin¬
cipiũ. ait: in principio erat uerbũ.
hoc ẽ remaneat cȩlũ: Nondũ enĩ
erat. quando in principio erat uer¬
bum: Nã & sicȩlũ habet principiũ.
ds̃ non habet: deniq in principio
fecit ds̃ cȩlũ & terrã: aliud ẽ. fecit.
aliud erat: qđ fit incipit. qđ erat
principiũ non accipit. s p̃uenit:
Remaneant etiã tẽpora: qr post cęlũ
tẽpora: Remaneant etiam angłi.
archangłi. & si principiũ eoꝵ ñ inuenio:
erat cam̃ quandononerant: non erant
eñĩ qui aliquando coeper̃: Si ergo prin¬
cipiũ eoꝵ inuenire om̃ possũ quos cer¬
tum ẽ habere principiũ. quiomͦ possum
uerbi inuenire principiũ. a quo omne
principiũ non solũ ereaturarũ sed etiã
cogitationũ nr̃arũ omniũ p̃uenitur
aꝑte itaq sempit̾nã diuinitatemeius

Expanded text:
mysteria magis mutus, qui vocis suae mysteria magis mutus, qui vocis suae nesciebat auctorem: sed vivificatus temporis esse, sed supra tempora, reliquit saecula, et ascendens spiritu super omne principium, ait: In principio erat Verbum, hoc est, remaneat coelum; nondum enim erat, quando in principio erat Verbum. Nam etsi coelum habet principium. Deus non habet. Denique in principio fecit Deus coelum et terram . Aliud est, fecit: aliud est, erat. Quod fit, incipit: quod erat, principium non accipit, sed praevenit. Remaneant etiam tempora, quia post coelum tempora. Remaneant etiam angeli et archangeli. Et si principium eorum non invenio, erat tamen quando non erant. Non erant enim, qui aliquando coeperunt. Si ergo principium eorum invenire non possum, quos certum est habere principium, quomodo possum Verbi invenire principium, a quo omne principium non solum creaturarum, sed etiam cogitationum nostrarum omnium praevetur? 17. Aperte itaque sempiternam divinitatem ejus
Abbreviated transcription (Latin):
Et cũ legitur. audimus om̃s. & non audi¬
unt om̃s: Incrassatũ ẽ enĩ cor quorũdã:
& aures eoꝵ grauit̃ audier̃. aures ser¬
lic& interioris affectus: Non enĩ caro
peccat quȩ suũ seruat officiũ & recipit
auditũ: sed animus puri auditus pra-¬
uus in t̃p̃s qui recusat audire quȩ audiunt᷑
intelligere quȩ legunt᷑: quid aures tan-¬
quã cȩra & plũbo clatuditis: & tamen
dñica beneficia & officia naturȩ non
potestis excludere: Auditis: inuiti
auditis fastidientes auditis ne qđ non
audieritis excusare possitis: Auditis
ergo cũ legit᷑ in principio erat uerbũ:
quis hoc dicit: iohes utiq ille piscator
s non quasi piscator hoc dicit s quasi
humanipiscator affectus qui iam
non pisces caperet s homines uiuifi¬
caret. Non suũ ẽ qđ dicit: sed eius
qui diui ficandi ei tribuit potestatẽ:
Piscator enĩ ipsis quos ante capiebat
piscib taciturnior erat. & eirca diuina

Expanded text:
Et cum legitur, audimus omnes, et non audiEt cum legitur, audimus omnes, et non audiunt omnes: Incrassatum est enim cor quorumdam, et aures eorum graviter audierunt ; aures scilicet interioris affectus. Non enim caro peccat, quae suum servat officium, et recipit auditum, sed animus puri auditus pravus interpres, qui recusat audire quae dicuntur, intelligere quae leguntur. Quid aures tamquam cera et plumbo clauditis, et tamen Dominica beneficia et officia naturae non potestis excludere? Auditis inviti, auditis fastidientes: auditis, ne quod non audieritis, excusare possitis. 707 15. Auditis ergo cum legitur: In principio erat Verbum . Quis hoc dicit? Joannes utique ille piscator: sed non quasi piscator hoc dicit, sed quasi humani piscator affectus; qui jam non pisces caperet, sed homines vivificaret . Non suum est, quod dicit: sed ejus qui vivificandi ei tribuit potestatem. Piscator enim ipsis, quos ante capiebat, piscibus taciturnior erat; et circa divina
Abbreviated transcription (Latin):
Caueamus igit᷑ ne quite a cubiculo regis
ȩterni & a secreto matris eccłȩ sẽparare
conetur. ad qđ illa anima in canticis
canticoꝵ uerbũ dĩ se introduxesse si¬¬
gnificat: caueamus ne a sinupatris
& quodã utero pat̾nȩ archanoq. natir
substantiã unigeniti filiĩ separemus.
uerbisq his quib ueritas susceptȩ in-¬
carnationis astruit᷑. diuinȩ generation
p̃iudicia inferre meditemur: ne et
nr̃m alicui dicat᷑ sirecte offeras recte
aut̃ non diuidas: peccasti. quiesce:
Hoc ẽ si nesciamus quȩ propria sunt
diuinitatis ȩt̃nȩ in carnationisq disti¬
guere : si creatorẽ cũ suis oꝑib conferamꝰ
si auctorẽ tẽporũ dicamus coepisse post
tẽpora: Neq eñĩ potest fieri: ut ꝑquẽ
sunt om̃ia. sit unus ex om̃ib:: Nolo nob̵¬
dico a me quia in principio erat: sed
audio: Non ego ad fingo: sed lego:
qđ om̃s legimus: s non om̃s intelligimꝰ

Expanded text:
Caveamus igitur ne quis nos a cubiculo regis Caveamus igitur ne quis nos a cubiculo regis aeterni, et a secreto matris Ecclesiae separare conetur, ad quod illa anima in Canticis canticorum Verbum Dei se introduxisse significat . 706 Caveamus ne a sinu Patris, et quodam utero paterno, arcanaeque naturae substantiam unigeniti Filii separemus, verbisque his quibus veritas susceptae incarnationis astruitur, divinae generationi praejudicia inferre meditemur; ne et nostrum alicui dicatur: Si recte offeras, recte autem non dividas, peccasti; quiesce; hoc est: Si nesciamus quae propria sunt divinitatis aeternae incarnationisque distinguere; si creatorem cum suis operibus conferamus: si auctorem temporum dicamus coepisse post tempora. Neque enim potest fieri ut per quem sunt omnia, sit unus ex omnibus. dico a me quia in principio erat Verbum , sed audio: non ego affingo, sed lego; quod omnes legimus, sed non omnes intelligimus.
Abbreviated transcription (Latin):
ecce gestier: uritim dr̃: sirecte offe¬
ras recte aut̃ non diuidas: peccasti¬
Eccła eñi sacrificiũ ẽ qđ offertur deo :
sacrificiũ diuiser̃ : eccłȩ m̃bra lacerando:
Illos quoq ꝑcellit ista sententia: qui ani¬
mã rationabilẽ ab incarnationis dñicȩ
segregant sacram̃to. naturã hominis
ab homine separare cupientes & isti
fortasse recte offer̃ trinitati: s rationẽ
nesciunt naturȩ humanȩ diuinȩq distin¬
guere : dĩ enĩ sĩplex natura ẽ: homo
ex anima rationabili constat & corpore:
Si alterũ tollas: totã naturam hominis
sustulisti: Aduersus om̃s igit᷑ hereses
ista sententia ẽ: que frat̃no nomine non
frat̃ne eccłam ꝑsequunt᷑: Si quidẽ sub
optione nominis xp̾iani & quadã nuncu¬
patiua fidei germanitate. parricidalib
gladiis noscupiunt uulnerare. quia
conuersatio nr̃a a dõ ẽ. & dominant᷑
nob̵ in scło peccatores: Peccator enim
dominat᷑ in scło : iustus indei regno:

Expanded text:
 dicitur: Si recte offeras, recte autem non dividas, peccastiEcclesiae enim sacrificium est, quod offertur Deo, asacrificium diviserunt, Ecclesiae membra lacerando. 11. Illos quoque percellit ista sententia, qui animam rationabilem ab incarnationis Dominicae segregant sacramento, naturam hominis ab homine separare cupientes. Et isti fortasse recte offerunt Trinitati: sed rationem nesciunt naturae humanae divinaeque distinguere; Dei enim simplex natura est, homo ex anima rationabili constat et corpore. Si alterum tollas, totam naturam hominis sustulisti. 12. Adversus omnes igitur haereses ista sententia est, quae fraterno nomine, non fraterne Ecclesiam persequuntur. Siquidem sub optione nominis christiani et quadam nuncupativa fidei germanitate parricidalibus gladiis nos cupiunt vulnerare; quia conversio nostra ad eos est, et dominantur nobis in saeculo peccatores. Peccator enim dominatur in saeculo, justus in Dei regno. 13.
Abbreviated transcription (Latin):
c̃arnẽ feceri dĩ uerbũ : qđ asserendo eo
ꝓlabunt᷑: ut non ex tẽpore corpus dñi
eontendant. Horũ om̃niũ auctores s̃
qui diuinitatẽ & carnẽ dñi unius naturae
fuisse dixer̃ : Legi eñi qđ non crederẽ. nisi
ipse legissem: łegi enĩ in cuiusdã libris.
sic positũ : organũ & euma quo mouebat᷑
organũ unius in xpͥo fuisse naturȩ: qđ
idõ posui. ut ex scriptis nom̃ dep̃hendat᷑
auctoris & aduertant quãuis exqͥsitis simis
argum̃tis & faleratis sermonib ñ possẽ uim
ueritatis obduci: Et hic mihi frequenter
niceni concilii tractatũ se tenere cõmemorat:
sed in illo tractatu patres nr̃i non carnẽ
sed dĩ uerbũ unius substantiȩ cũ patre ẽẽ
dixer̃ & uerbũ quidẽ ex pat̾na ꝓcessisse
substantia : carnẽ aut̃ ex uirgine ẽẽ con-¬
fessi s̃ quomodo igit᷑ niceni concilii nom̃
obtendit᷑ & noua inducunt᷑ quȩ nũquã

Expanded text:
carnem fecerit Dei Verbum? Quod asserendo eo carnem fecerit Dei Verbum? Quod asserendo eo prolabuntur, ut non ex tempore corpus Domini contendant. 51. Horum omnium auctores sunt, qui divinitatem et carnem Domini unius naturae fuisse dixerunt. Legi enim quod non crederem, nisi ipse legissem: legi, inquam, in cujusdam libris sic positum, et organum, et eum a quo movebatur organum, unius in Christo fuisse naturae. Quod ideo posui, ut ex scriptis nomen deprehendatur auctoris; et advertant, quamvis exquisitissimis argumentis, et phaleratis sermonibus non posse vim veritatis obduci. 52. Et hic mihi frequenter Nicaeni concilii tractatum se tenere commemorat. Sed in illo tractatu patres nostri non carnem, sed Dei Verbum unius substantiae cum Patre esse dixerunt; et Verbum quidem ex paterna processisse substantia, carnem autem ex virgine esse confessi sunt. Quomodo igitur Nicaeni concilii nomen obtenditur et nova inducuntur, quae numquam
Abbreviated transcription (Latin):
uerbũ arbitrati sc̃ ñ ipsũ eẽ dĩ lierbũ
s ed denullo ꝓpħarũ dictũ ẽ quia
uerbũ caro factũ ẽ. nullus ꝓpħarũ
abstulit peccãta mundi: De nullo
alio dictũ ẽ hic ẽ filius meus.
dilectus in quo cõplacui: de nullo ꝓpħ a¬
rũ legimus qđ sit dñs maiestatis. qđ de¬
xp̾o apłs dix̃ quia iudei dñm maiestatis
crucifixer̃: sed dũ hos redarguimus :
tatẽ dñi & carnẽ substantiȩ unius dicere
tẽptauer̃: deinde cũ istidicant qr uerbũ
ut in firmitatẽ carnis ad infirmitatẽ diui¬
nitatis quadã facta diuinȩ naturȩ mata.¬
tione detorqueant : sunt etiã qui intantũ¬
F impietatis ꝓdierint: uit putent᷑ qr diuini¬
tas dñt circũcisa ẽ. & in ꝑfecta de ꝑfecta
facta ẽ. & in ligno ñ caro s illa oꝑatrix
om̃iũ substantia diuina in carnisspeciem
coagulata pendebat: quis aut̃ ñ horres:¬
cat. quis audiat . quia non ex mariã uir¬
g̃ine. s ex diuina substantia passibilẽ sibi

Expanded text:
Verbum arbitrati sunt, non ipsum esse Dei Verbum. Sed de nullo prophetarum dictum est quia Verbum caro factum est. Nullus prophetarum abstulit peccata mundi. De nullo alio dictum est: Hic est Filius meus dilectus in quo complacui . De nullo prophetarum legimus quod sit Dominus majestatis, quodolus dixit quia Judaei Dominum majestatis crucifixerunt . 49. Sed dum hos redargnimus, tatem Domini et carnem substantiae unius dicere tentaverunt. Deinde cum isti dicant quia Verbum ut infirmitatem carnis ad infirmitatem divinitatis, quadam facta divinae naturae mutatione, detorqueant. 50. Sunt etiam qui in tantum impietatis prodierint, ut putent quia divinitas Domini circumcisa est, et imperfecta de perfecta facta est; et in ligno non caro, sed illa operatrix omnium substantia divina in carnis specie coagulata pendebat. Quis autem non horrescat? Quis audiat quia non ex Maria virgine, sed ex divina substantia passibilem sibi
Abbreviated transcription (Latin):
filiũ Accepit enĩ uirtutẽ & peperit
filiũ quẽ ex se ipsa suscepit: deniq. hoc
etiã gabrihel ꝓprio sermone declarat
dicens: & qđ nascet᷑ ex te sc̃m: uocabit᷑
filius dĩ  Exte inqͥt : ut scđm hominem
qđ ex ipsa nasceret᷑ aduerteres: Exse
enĩ generauit maria ut qđ generaret᷑
ex ipsa an eo salua in carnationis dm̃cȩ
p̃rogatiua corporis eẽt uera natura
Sed paulus dicit p̃destinatũ se eẽ in eugłm dĩ:¬

Expanded text:
 Accepit enim virtutem, et peperit Filium, quem ex se ipsa suscepit. 53. Denique hoc etiam Gabriel proprio sermone declarat dicens: Et quod nascetur ex te sanctum, vocabitur Dei Filius . Ex te, inquit, ut secundum hominem quod ex ipsa nasceretur, adverteres; ex se enim generavit Maria, ut quod generaretur ex ipsa, in eo salva generationis Dominicae praerogativa, corporis esset vera natura. Sed et Paulus dicit se praedestinatum esse in Evangeli
Abbreviated transcription (Latin):
xp̾̃s principiũ non sumpsit ex uirgine
sed tam̃ aliqđ ante xp̾m ȩstimes eẽ
principiũ: in tẽpore distantia. de impi-¬
etate contentio ẽ: uirginis enĩ supparẽ
negasti ẽẽ. non tẽporis: Ego aut̃ & suppa¬
rem uirginis scđm susceptionẽ corporis
non negabo: & creatorẽ tẽporis confite¬
bor: quid enĩ ꝓficis si dicas quia xpͥs
hȩc an illa sit creatura: creatura
mutatur: non diuinitas ad oratur :
Noluit se sic xp̃s agnosci: nec his tantũ
quȩ supra hominẽ sunt meritis ȩstima¬
ri deniq cũ int̾rogasset. quid me
dicunt ẽẽ homines : cũ alii dicerent
heliã. alii hieremiam. aut unum
ex ꝓpħis: nullius sententiã p̃dicauit:
Cũ petrus dixisset tu es filius dĩ uiui:¬

Expanded text:
Christus principium non sumpsit ex Virgine, Christus principium non sumpsit ex Virgine, sed tamen aliquod ante Christum aestimes esse principium: in tempore distantia, de impietate contentio est; Virginis enim supparem negasti esse, non temporis. Ego autem et supparem Virginis secundum susceptionem corporis non negabo, et creatorem temporis confitebor. Quid enim proficis, si dicas quia Christus haec an illa sit creatura? Creatura mutatur, non divinitas adoratur. 27. Noluit se sic Christus agnosci, nec his tantum, quae supra hominem sunt, meritis aestimari. Denique cum interrogasset: Quem me dicunt esse homines ? cum alii dicerent Eliam, alii Hieremiam, aut unum ex prophetis; nullius sententiam praedicavit: cum Petrus dixisset: Tu es Christus Fili
Abbreviated transcription (Latin):
credas axpͥo carnẽ eẽ susceptam.
&offeras transfigurandũ corpus
altarib non distinguas tam̃ naturã
diumnitatis & corporis. & tibi dicit᷑
sirecte offeras recte aut̃ ñ diuidas
peccasti: diuide eñĩ qđ meũ. diuide
qđ suũ uerbi ẽ: Ego qđ erat illius
non habebã: & ule qđ meum est
non habebat: suscepit qđ meũ est :
ut inꝑtiret qđ suũ ẽ: suscepit : non
ut confunderet. sed repleret:
Sicredas susceptionẽ ad fingas
confusionẽ: manicheus eẽ desisti.
nec tam̃ eccłȩ filius eẽ coepisti: si cre.¬
das susceptionẽ corporis. adiungas
diuinitatis cõpassionẽ: portionem
utiq ꝑfidiȩ non ꝑfidiã declinasti:
Credis enĩ qđ tibi ꝓ desse presumis:
non credis qđ dõ dignũ ẽ: Rursus
si credas quia idem ds̃ & noui & ueteris
testam̃ti ẽ. tẽpora aut̃ uerbo eius
& mom̃ta p̃mittas: tolerabilior ualen¬
tinus ẽ. qui non scła ante dm̃ s deos
crilegii ẽ copultri diuinitati scła:
quã p̃ferri Si credas iterũ quia

Expanded text:
veram 709 carnem esse susceptam, et offeras transfigurandum corpus altaribus; non distinguas tamen naturam divinitatis et corporis, et tibi dicitur: Si recte offeras, non recte autem dividas, peccasti . Divide quod meum, divide quod suum Verbi est. Ego quod erat illius, non habebam: et ille quod meum est, non habebat. Suscepit quod meum est, ut impertiret quod suum est: suscepit non ut confunderet, sed ut repleret. Si credas susceptionem, affingas confusionem; Manichaeus esse desisti, nec tamen Ecclesiae filius esse coepisti. 24. Si credas susceptionem corporis, adjungas divinitati compassionem: portionem utique perfidiae, non perfidiam declinasti; credis enim quod tibi prodesse praesumis: non credis quod Deo dignum est. 25. Rursus si credas quia idem Deus et novi et veteris Testamenti est, tempora autem Verbo ejus et momenta praemittas: tolerabilior Valentinus est, qui non saecula ante Deum, sed deos crilegii est copulari divinitati saecula, quam praeferri. 26. Si credas iterum quia
Abbreviated transcription (Latin):
patiebat᷑ in copne sic̃ scriptũ ÷ xp̾o incarne
passo: In se utiq procorporis assũptione
& suis circũ uestiret humana : Recte igit᷑
scđm naturã suã & caro passa ẽ : nec ea
corporispassione uerbinatura mutata ÷:
In ueritate enĩ nra ẽ resurrectio: & ideo
aqula nec infantasmate suꝑ mare ãbulauit::
Q uod discipłi in eugłio opinati ẽẽ ꝓdlintur:
s excusant᷑. quia ñdũ erat iħu sp̃s datus.
bñdũ enĩ iħs fuerat honorificatus : Nobis
puli qͥdẽ aliquando errauer̃: ne nos postea
Terrare possemus: Ergo illoꝵ error nob
⁊ ꝓficitꝰ : Quasi homines errauer̃: quasi
discipłi credider̃: & hosigit᷑ qui infan¬
tasmate uenisse iħm dñm p̃dicant: &¬
illos condẽnare debemus qui aduersa
ernoris linea ñ unũ eundẽq filiũ dei
dicunt. sed alic̃ ẽẽ qͥ ex dõpatre natus sit.
aliũ qui sit generatus ex uirgine. cũ
euangłista dicat quia uerbũ caro factũ ÷

Expanded text:
patiebatur carne, sicut scriptum est: Christo in carne patiebatur carne, sicut scriptum est: Christo in carne passo ; in se utique pro corporis assumptione  suis circumvestiret humana. 45. Recte igitur secundum naturam suam et caro passa est, nec ea corporis passione Verbi natura mutata est; in veritate enim nostra est resurrectio, et ideo quia nec in phantasmate super mare ambulavit, quod discipuli in Evangelio opinati esse produntur . Sed excusantur, quia: Nondum erat Spiritus datus ; nondum enim Jesus fuerat honorificatus . Nobis puli quidem aliquando erraverunt, ne nos postea errare possemus. Ergo illorum error nobis proficit. Quasi homines errarunt, quasi discipuli crediderunt. 47. Et hos igitur qui in phantasmate venisse Jesum praedicant, et illos condemnare debemus, qui adversa erroris linea non unum eumdemque Filium Dei dicunt: sed alium esse qui ex Deo Patre natus sit, alium qui sit generatus ex Virgine; cum Evangelista dicat quia Verbum caro factum es
Abbreviated transcription (Latin):
iã ñ notumus xpͥm: t̾ra dicit ñ ẽmecũ :
quia resurrex̃ : Deniq angłs ait: qͥd
quȩritis uiuentẽ cũ mortuis. bene
mare dix̃ non ẽ mecũ.: qr suꝑmare erat:
Deniq in mari & corporis uestigiis ambulabat.
quando & subiectũ mari suꝑ mare petrum
ambultre p̃cepit : qui licet titubauerit :
titubauit tam̃ ñ ꝑ inbecillitatẽ iubentis sed
ꝑ infirmitatẽ oboedientis: Ergo splendorigłȩ
ñ ꝑmisceas nr̃ȩ atram̃tũ naturȩ : non luci
nebulã humanȩ carnis infundas : Rursus
passionẽ p̃dicans si nequaquã id qđ ẽ passi¬
bile recognoscas: pietatẽ dñi refellisti salutẽ
tuã negasti: Vnde am̃tes eos ȩstimare debemꝰ:
qͥ audientes dicentẽ dĩ filiũ quid me cȩdis¬
scđmnaturã diuinitatis subieetũ in iuriȩ puta¬
uer̃: dix̃ enĩ quid me cȩdis: s cȩdẽ diuina
natura ñ sensit : dix̃ dor sũ meũ dediin fla¬
humani corporis portiones : qđ enĩ caro
uerbi patiebat᷑ uł manens incarne dĩ uerbũ:

Expanded text:
 Terra dicit: Non est mecum, quia resurrexit. Denique Angelus ait: Quid quaeritis viventem cum mortuis ? Et bene mare dixit: Non est mecum; quia super mare erat. Denique in mari et corporeis vestigiis ambulabat, quando et subjecto mari super mare Petrum ambulare praecepit ; qui licet titubaverit, titubavit tamen non per imbecillitatem jubentis, sed per infirmitatem obedientis. 44. Ergo splendori gloriae non permisceas nostrae atramentum naturae, non luci nebulam humanae carnis offundas. Rursus passionem praedicans, si nequaquam id quod est passibile recognoscas, pietatem Domini refellisti, salutem tuam negasti. Unde amentes eos aestimare debemus, qui audientes dicentem Dei Filium: Quid me caturam divinitatis subjectum injuriae putaverunt. Dixit enim: Quid me caedis? sed caedem divina natura non sensit. Dixit: Dorsum meum dedi in flahumani corporis portiones. Quod enim caro Verbi patiebatur vel manens in carne, Dei Verbum
Abbreviated transcription (Latin):
iħm xp̾m resurrȩxisse a mortuis ex semi
.ne đđ: Ergo ex nob accepit qđ ꝓpriũ of¬
ferret ꝓ nob ut nos redimeret ex nr̃o.
& qđ nr̃m ñ erat. ex suo nob diuina sua lar¬
gitate conferret: scdm natur̃ã igit᷑ se obtulit
nr̃am : ut ultra nr̃am operaret᷑ naturam :
De nr̃o sacrificiũ: de suo p̃miũ ẽ: Multaq
in eodẽ & scđm naturã inuenies. & ultra
naturã: scđm conditionẽ & enĩ corporis
in utero fuit. natus ÷ lactatus ÷ in p̃sepi
ẽ collocatus: s supra conditionẽ uirgo
concepit. uirgo generauit. ut crederes
quia ds̃ erat qui nouabat naturã. & homo
erat qui scđm naturã nascebat᷑ ex homine :
N eq enĩ ut quidã int̾p̃tatis natura ipsa mu¬

Expanded text:
m resurrexisse a mortuis ex semine David . 54. Ergo ex nobis accepit, quod proprium offerret pro nobis, ut nos redimeret ex nostro: et quod nostrum non erat, ex suo nobis divina sua largitate conferret. Secundum naturam igitur 716 se obtulit nostram, ut ultra nostram operaretur naturam. De nostro sacrificium, de suo praemium est: multaque in eodem et secundum naturam invenies, et ultra naturam. Secundum conditionem etenim corporis in utero fuit, natus est, lactatus est, in praesepio est collocatus, sed supra conditionem Virgo concepit, Virgo generavit: ut crederes quia Deus erat, qui novabat naturam; et homo erat, qui secundum naturam nascebatur ex homine. 55. Neque enim, ut quidam interpretati sunt, natura ips
Abbreviated transcription (Latin):
quia utrũq unus & unus in utroq hoc ÷
uł diuinitate uł corpore: Non enim
alter ex patre & alter ex uirgine :
sed idem alit̃ ex patre. alit̃ ex uirgine :
Generatio generationi non p̃iudicat:. nec
caro diuinitati. quia nec pignus patri.
nec uoluntas passioni. nec passio uolun¬
tati: Idem enĩ patiebat᷑ & ñ patiebat᷑.
moriebat᷑ & non moriebat᷑ sepeliebat᷑
& non sepeliebat᷑. resurgebat & non
resurgebat: qui corpus proprium
suscitabat. quia qđ cecidit hoc resur-¬
git qđ non cecidit non resurgit: re:¬
surgebat igit᷑ scđm carnẽ quȩ mortua
resurrex̃. non resurgebat scđm uer¬
bum qđ non resolutũ fuerat in t̾rã.
sedapud dm̃ semꝑ manebat: Ergo
& moriebat᷑ scđm nr̃ȩ susceptionem

Expanded text:
quia utrumque unus, et unus in utroque, hoc est, quia utrumque unus, et unus in utroque, hoc est, vel divinitate vel corpore: non enim alter ex Patre, alter ex Virgine, sed idem aliter ex Patre, aliter ex virgine. 36. Generatio generationi non praejudicat, nec caro divinitati; quia nec pignus Patri, nec voluntas passioni, nec passio voluntati, Idem enim patiebatur, et non patiebatur: moriebatur, et non moriebatur: sepeliebatur, et non sepeliebatur: resurgebat, et non resurgebat; quia corpus proprium suscitabat: quia quod cecidit, hoc resurgit: quod non cecidit, non resurgit. Resurgebat igitur secundum carnem, quae mortua resurrexit: non resurgebat secundum Verbum, quod non resolutum fuerat in terram, sed apud Deum semper manebat. 37. Ergo et moriebatur secundum nostrae susceptionem
Abbreviated transcription (Latin):
Nam qui uerã generationẽ loquit᷑ pa-¬
tris: a patre assũpsit. ñ sũpsit ex carne :
Fides ergo ẽ eccłȩ fundam̃tũ: Non enĩ
de carne petri sed de fide dictum ÷:
quia portȩ mortis ei non p̃ualebuñ :
sed confessio uicit infernũ : & hȩc con-¬
fessio non unã heresim exclusit: Nã
cũ eccła multis tanquã bona nauis
fluctib sȩpe tundatur: aduersus
om̃s hereses debet ualere eccłȩ fun-
dam̃tũ: Dies mecitus defecerit: quã
nomina hereticoꝵ diũsarũq sectarũ :
Aduersũ om̃s tam̃ generalis ista ẽ fides
quia xpͥs ẽ dĩ filius : & sempiternus
eo qđ bi formis geminȩq naturȩ unus
sit consors diuinitatis & corporis.
qui tanquã sponsus ꝓcedens de thalamo
suo. exultauit tanquãgigas ad currendã
uiã: sponsus animȩ scđm uerbũ : gigas
terrȩ : quia usus nr̃i officia ꝑ currens
cũ ds̃ semꝑ ẽet ȩternus: in carnationis
sacram̃ta suscepit. non diuisus s unus:

Expanded text:
Nam qui veram generationem loquitur PaNam qui veram generationem loquitur Patris, a Patre assumpsit, non sumpsit ex carne. Fides ergo est Ecclesiae fundamentum: non enim de carne Petri, sed de fide dictum est, quia portae mortis ei non praevalebunt: sed confessio vicit infernum . Et haec confessio non unam haeresim exclusit; nam cum Ecclesia multis tamquam bona navis fluctibus saepe tundatur, adversus omnes haereses debet valere m. 35. Dies me citius defecerit, quam nomina haereticorum diversarumque sectarum; adversum omnes tamen generalis ista est fides, quia Christus est Dei Filius, et sempiternus eo quod biformis geminaeque naturae unus sit consors divinitatis et corporis: qui tamquam sponsus, procedens de thalamo suo, exsultavit tamquam gigas ad currendam viam . Sponsus animae secundum Verbum: gigas terrae, quia usus nostri officia percurrens, cum Deus semper esset aeternus, incarnationis sacramenta suscepit, non divisus, sed unus,
Abbreviated transcription (Latin):
oboedientiȩ p̃maturus hic ergo qui
ante reticebat ut doceret nos quod
impioꝵ nec uerbũ debeamꝰ iterare:
hic in quã ubi audiuit uos aut̃ quid
me dicitis. statĩ loci ñ inmemor sui pri¬
matũ egit. primatũ confessionis utiq
non honoris primatũ fidei ñ ordinis:
Hoc ẽ dicere. nunc nemome uindicat:
nunc meȩ partes sunt. debeo cõpen¬¬
sare qđ tacui. debet ꝓdesse qđ silui
Lingua mea non habet sp̃inas: sine in¬
pedim̃to fides debet exire. dũ alii
cȩnũ alienȩ licet ꝓlatȩ tam̃ impiecats
sp̃inas: dũ alii hoc lauant cȩnũ.dũ iN
aliis enod ant᷑ sp̃inȩ: uox nr̃a filiũ dei
xpͥmresultet: Mihi purus ẽ sermo:
cui nullas spinas exp̃ssa reliqͥt impi¬¬
etas: Hic ẽ ergo petrus qui respondit
precȩteris apłis immo procȩteris:
& idõ fund am̃tũ dr̃ quia nouit ñ solũ
ꝓpriũ sed etiã cõmune seruare: huic
astipulatus ÷ xp̾s. reuelcaut pater:

Expanded text:
obedientiae praematurus. 32. Hic ergo qui obedientiae praematurus. 32. Hic ergo qui ante reticebat, ut doceret nos quod impiorum nec verbum debeamus iterare: hic, inquam, ubi audivit: Vos autem quid me dicitis ? statim loci non immemor sui, primatum egit: primatum confessionis utique, non honoris; primatum fidei, non ordinis. Hoc est dicere: Nunc nemo me vincat, nunc meae partes sunt: debeo compensare quod tacui, debet prodesse quod silui. Lingua mea non habet spinas; sine impedimento fides debet exire. Dum alii coenum, alienae licet, prolatae tamen impietatis spinas: dum alii, inquam, hoc lavant coenum, dum in aliis enodantur hae spinae, vox nostra Filium Dei Christum resultet. Mihi purus est sermo, cui nullas spinas expressa reliquit impietas. 33. Hic est ergo Petrus qui respondit pro caeteris apostolis, immo prae caeteris ; et ideo fundamentum dicitur, quia novit non solum proprium, sed etiam commune servare. Huic astipulatus est Christus, revelavit Pater.