comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
d ea de quib nr̃am curasti con¬
sulere paruitatẽ. pͥmum qui¬
dem non respondere statuerã
non quod dubitauerim quid respon¬
dere deberem. sed quia uiro consilii
consilium dare. aut p̃sumptuosum
iudicabam aut suꝑfliuim. Cȩterum
cogitans quid plerisq imino cunctis
pene contingere sapientib solet. uirebꝰ
uidelicet dubiis. plus alieno se quam
ꝓprio erclere iudicio. & qui alioꝵ facile
ambigua queq elucidant. in suis con¬
sueuerunt scrupulosiꝰ hesitare. statu¬
tum ite arbitror irrationabilit᷑ frango
& simplicit᷑ plango. quod uisum est
mͥ non p̃iudicans saniꝰ sapienti. Sig¬
nificasti mͥ nisi fallor ꝑuirum religi¬
osum ut sum abb̾em scĩ dionisii sug¬
geri tͥ acogitationib tuis deser̾ẽ pattiã.
domumq cui auctore do pices. & ꝑgere
ierosolimam. uacare deinceps dõ. uiu̾e
tͥ. Etquidem tendenti ad ꝑfectiorem
patͥam relinquere fortassis expediat. di¬
cente dõ. Exi de terra tua & de cogna¬

Expanded text:
d ea de quibus nostram curasti consulere parvitatem, primum quidem non respondere statueram: non quod dubitaverim quid respondere deberem, sed quia viro consilii consilium dare aut praesumptuosum judicabam, aut superfluum. Caeterum cogitans quod plerisque, imo cunctis pene contingere sapientibus solet, in rebus videlicet dubiis plus alieno se, quam proprio credere judicio; et qui aliorum facile ambigua quaeque elucidant, in suis consueverunt scrupulosius haesitare: statutum non, ut arbitror, irrationabiliter frango, sed simpliciter pando quod visum est mihi, non praejudicans sanius sapienti. Significasti mihi, nisi fallor, per virum religiosum Ursum abbatem Sancti Dionysii, suggeri tibi a cogitationibus tuis, deserere patriam, domumque, cui Deo auctore praees; et pergere Jerosolymam, vacare deinceps Deo, vivere tibi. Et quidem tendenti ad perfectionem, patriam relinquere fortassis expediat, dicente Deo: Exi de terra tua et de cogna
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝑmendacium u̾itati contrariꝰ. Falsũ
mel cum uero melle ꝑmiscens dum ꝓ¬
mittit dubia ꝓcertis. immittit etiã
uera ꝓfalsis. non ut conferat quod fru¬
stra sꝑas. sed ut auferat quod fructuose
tenes. Circuit & querit qualit ouibus
curam pastoris subripiat. dum non erit
horrendo illi maledicto subiciat. ue
illi ꝑ quem scandalum uenit. Sed con¬
fido de sapientia tͥ ado data. quod nul
lr s uersutiis maligni abduci uel sedu¬
ci poteris. spe incerti boni certum inie
malum. & eque certum descrere bonũ.

Expanded text:
 mendacium veritati contrarius, falsum mel cum vero felle permiscens, dum promittit dubia pro certis, immitit etiam vera pro falsis: non ut conferat quod frustra speras, sed ut auferat quod fructuose tenes. Circuit et quaerit, qualiter ovibus curam pastoris subripiat, procul dubio horrendo illi maledicto subjiciat: Vae illi per quem scandalum venit . Sed confido de sapientia tibi a Deo data, quod nullis maligni versutiis abduci vel seduci poteris, spe incerti boni certum inire malum, et aeque certum deserere bonum.
Abbreviated transcription (Latin):
tradidisti. scribendo suus ille
quod siuiis. Accrpe quod tuum ẽ Cag¬
nosce usurpationẽ unanimitatiᷤ esse
indicium & ab eo cum quo ẽ. michi
cominune uibum. animum non disti¬
re. Lam ad tuas luteras breuit ꝓtẽp

Expanded text:
s formulam tradidisti, scribendo, « Suus ille quod suus. » Accipe quod tuum est, et agnosce usurpationem unanimitatis esse indicium, et cum quo est mihi commune verbum, animum non distare.
Abbreviated transcription (Latin):
humilem ꝓuocari satisfactionem. de
possum. nisi quod infirmus & fui s
sum. nec minus solito nec multo pł.
Quod uͦ non misi quem mnissuruseta
causa ẽ. plus me animnarum scandalũ
quam uniꝰ corꝑis ꝑiculũ timuisse.
Lam ne quid hoꝵ de quib mandasli
omnino p̃termittam. uenio etiamadte.
Uelle te andire scripsisti. quid te ego
tanquam qui omnia tua nouerun. fac̃e
uelim. Sed hoc nisi fallor. si mͦ dicerem
nec tu posses. nec ego consulerem. Uolo
enim & ipse quod te uelle de te:. iam olĩ
non latet me. Ceterum mea atq tua.
eque ut equum ẽ. uoluntate ꝓposita.
mag̾ quod uelle din de te puto. & michi
non incommodum. Tene itaq meo
consilio quod tenes. mane inqua es
& stiide ꝓdesse quibꝰ prces. nec preesse
refuge dum ꝓdesse potes. quia ue qui¬
dem si prees & non ꝓdes. sed ue grauiꝰ
si quia preesse metuis. ꝓdesse refugis.

Expanded text:
nem; deipossum, nisi quod infirmus et fui, et sum; nec minus solito, nec multum plus. Quod vero non misi quem missurus eram, causa est, plus me animarum scandalum, quam unius corporis periculum timuisse. Jam ne quid horum, de quibus mandasti, omnino praetermittam, venio etiam ad te. Velle te audire scripsisti, quid te ego tanquam qui omnia tua norim facere velim. Sed hoc, nisi fallor, si modo dicerem, nec tu posses, nec ego consulerem. Volo enim et ipse quod te velle de te jam olim non latet me. Caeterum mea atque tua aeque, ut aequum est, voluntate postposita, mnon incommodum. Tene itaque meo consilio quod tenes, mane in quo es, et stude prodesse quibus praees; nec praeesse refuge, dum dem tibi, si praees, et non prodes; sed vae gravius si quia praeesse metuis, prodesse refugis.
Abbreviated transcription (Latin):
peciali amico suo.
haimerico dĩ gr̃a diacono car
uirtutis darescere. Nisi quia ur̃am
noui. & cirea afflictos compassionẽ
& contͣ ꝓtuos indignationẽ: opor¬
tune. importune instarem uob̃ ꝓ
magistro & ilłmo mandunensi &
socios eius compellarem uos adu̾sꝰ
opp̾ssores & calumniatores eorum.
Nunc autem sufficiat memorasse. ur̃m
ẽ oꝑe ꝓbare. cito quod reuera suffici-¬

Expanded text:
peciali amico suo HAIMERICO, Dei gratia diacono cardvirtutis clarescere. Nisi quia vestram novi et circa afflictos compassionem, et contra protervos indignationem, opportune, importune instarem vobis pro magistro Willelmo Mandunensi et sociis ejus; compellarem vos adversus oppressores et calumniatores eorum. Nunc autem sufficiat memorasse: vestrum est opere probare cito quod revera suffici
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃o: qui suum pene destruxit.
Unde addo solita presumtione
Si puro ur̃o crederetis: hominent
hunc qui beneficio pietatis ur̃e
abutitur. inclaustrũ suum renit¬
teretis. & dño abbati case dei mai¬
daietis ut in monasti̾o quod ille
in utiliter occupat uirum religo¬
sum promoueret. & regularem ot¬
dinaiet conuentum. Hoc plane
dignum apłatu ur̃o. hoc benepl¬
citum do. hoc honor dño abbali
case dei suoꝰmonasti̾o. Sic etian
lib̾aretis animam p̃dicti homis

Expanded text:
nostro, qui suum pene destruxit. nostro, qui suum pene destruxit. Unde addo solita praesumptione: Si puero vestro crederetis, hominem hunc, qui beneficio pietatis vestrae abutitur, in claustrum suum remitteretis, et domino abbati Casae-Dei mandaretis ut in monasterio, quod ille inutiliter occupat, virum religiosum promoveret, et regularem ordinaret conventum. Hoc plane dignum apostolatu vestro, hoc beneplacitum Deo, hoc honor domino abbati Casae-Dei, suoque monasterio. Sic etiam liberaretis animam praedicti hominis,
Abbreviated transcription (Latin):
& suꝑbit impius &e incen¬
ditur pauꝑ: Usque quo
atanta impudentia in nocentia tanta
uerat᷑: & hoc uiuo in nocentio:
Peccata sine dubio nr̃a hoc faciunt.
quod dñs meus tam sero aduer¬
tit mentientes sibi. tam lente
exaudit clamantes adse. in hac
causa dum tarat. Nam alias
quidem scimus familiare esse
dño meo. & cito intelligere &
facile misereri. Propter eum que
legit uos & posuit uos refugium
oppressoꝵ. ponite iam tandem si¬
nem & malitie oppressoris. &e labs¬
ribus afflictoꝵ: quia satis utiaq
res uenit in lucem & manifestatio¬
nem. Deniq ad mandatũ ben¬
placiti dñi mei causa discussa & der¬
minanda ẽ suꝑ est ut ipsius aucto¬
ritate data sententia confirmetin
Ergo ne si uenerit homo mendar
aduersus cantoꝵ uiroꝵ testinon¬
um. Ualentinum loquor &e graus¬
politanum. audietur: Iterum
supplico & adpedes dñi mei ea
qua possum mente anxia descon¬
do ne abhomine iniquo & dolosi
religiosum monastium destrui
patiatur. Et enim non parcet

Expanded text:
 superbit impius, et incenditur pauper? usquequo a tanta impudentia innocentia tanta vexatur, et hoc vivo Innocentio? Peccata sine dubio nostra hoc faciunt, quod dominus meus tam sero advertit mentientes sibi, tam lente exaudit clamantes ad se; in hac causa duntaxat: nam alias quidem scimus familiare esse domino meo, et cito intelligere, et facile misereri. Propter eum qui elegit vos, et posuit vos refugium oppressorum, ponite jam tandem finem et malitiae oppressoris, et laboribus afflictorum: quia satis utraque res venit in lucem et manifestationem. 191 Denique ad mandatum beneplaciti domini mei causa discussa, et terminata est: superest ut ipsius auctoritate data sententia confirmetur. Ergone si venerit homo mendax adversus tantorum virorum testimonium Valentinum loquor, et Gratianopolitanum, audietur? Iterum supplico, et ad pedes domini mei ea qua possum mente anxia descendo, ne ab homine iniquo et doloso religiosum monasterium destrui patiatur. Etenim non parcet
Abbreviated transcription (Latin):
rent. & mali rident. Quo ordine.
immo qͣm extͣ ordinarie uideat d̾s
& iudicet. uideat & romana curia.
Uideat & doleat. misereat & accingat᷑:
ad uindictam malefactoꝵ. laud̃e uͦ
bonoꝵ. Q. uid enim.  Piacet tͥ dña
mundi uniu̾sitati constituta uin¬
dex in iram. uidex in miscdiam. Pla
qũe effund̾et: sanguini non peꝑcit
Dignũ ne tͥ uidr tua ꝑfrui pace. et
nr̃ãm non curare. nec reciꝑe in sorte
consolationis quos habuisti consor-¬
tes laboris. Si inueni grãm in ocłis
ur̃is. eripite inopem de manu fortioꝵ
eius. egenum & pauꝑem adiripien-¬
tib eum. Alioquin ego quid̃e laboro
lacrimȩ meȩ panes die ac nocte. uo¬
bis autem legam u̾siculũ illum. Qui
tollit ab amico miscdiam: timorẽ el¬
dm̃ derelinquit. Et illud. Om̃s ne¬
cessarii mei recesserunt ame. Illud
quoq. Qui iuxta me erant delonge
steterunt. & ium faciebant. qui qui¬
rebant. animam meam.

Expanded text:
rent et mali rident. Quo ordine, imo quam extraordinarie, videat Deus et judicet; videat et Romana curia: videat et doleat, misereatur et accingatur ad vindictam malefactorum, laudem vero bonorum. Quid enim? placet tibi, domina mundi, universitati constituta vindex in iram, judex in misericordiam; placquem effunderet, sanguini non pepercit? Dignumne tibi videtur tua perfrui pace et nostram non curare, nec recipere in sortem consolationis, quos habuisti consortes laboris? Si inveni gratiam in oculis vestris, eripite inopem de manu fortiorum ejus, egenum et pauperem a diripientibus eum. Alioquin ego quidem, ut potlacrymae meae panes die ac nocte: vobis autem legam illum versiculum, Qui tollit ab amico misericordiam, timorem Domini derelinquit; et illud, Omnes necessarii mei recesserunt a me ; illud quoque, Qui juxta me erant, de longe steterunt, et vim faciebant qui quaerebant animam meam
Abbreviated transcription (Latin):
ducitis recordari. qualiter uo¬
b̾cum in temꝑe malo conu̾satus sim.
egrediens & regrediens & ꝑgens ad
imꝑium regis. ꝑsistens ac ꝑmanens
uob̾cum in temptationib ur̃is. ita
ut consumptis pene uirib corꝑis. uix
post redditam celitus pacem eccl̃iȩ. re¬
patriare potuerim. Et recolo hoc
non głans aut impperans. s ꝓuocans
& efflagitans: monensq & reposcens
debitum ur̃e miserationis affectum.
Arget necessitas: mͦ om̃s repetere de¬
bitores. Ego uͦ si feci qd̾ facere debui:
haud aliuid me ex eo qmͣ seruũ inuti¬
lem reputo iuxta sermonẽ dñi. Uerũ¬
tamen si feci qd̾̃ oportuit. aut quod
faciendum fuit. numquid merui ua-¬
pulare. et ecce rediens a uob̃ tribu¬
iationem & dolorem inueni. & nom̃¬

Expanded text:
ducitis recordari, qualiter vobiscum in tempore malo conversatus sim, egrediens et regrediens, et pergens ad imperium regis, persistens ac permanens vobiscum in tentationibus vestris, ita ut, consumptis pene viribus corporis, vix post redditam coelitus pacem Ecclesiae repatriare potuerim. Et recolo hoc, non glorians aut improperans, sed provocans et efflagitans, monens et reposcens debitum vestrae miserationis affectum. Urget necessitas modo omnes repetere debitores. Ego vero si feci quod facere debui, haud aliud me ex eo quam servum inutilem reputo, juxta sermonem Domini . Verumtamen si feci quod oportuit, aut quod faciendum fuit, nunquid merui vapulare? Et ecce rediens a vobis, tribulationem et dolorem inveni, et nom
Abbreviated transcription (Latin):
bernardum de portis. pater
uen̾ande uocatione ur̃a. cogi ãd opꝰ
& onus ep̃ale audiuimꝰ. Probabilis
res ac digna plane ur̃o apłatu pon̾e
in lumine lum̃ absconditum. ne si
possit. Usqueqͦ nam latet & ardet
si placet suꝑ candelabrum. ut sit
lucerna ardens & lucens. S sane ubi
non p̾ualeat uisuentoꝵ: ne forte
qd̃ absit extinguat᷑. Siquid̾e inso-¬
lentia longobardoꝵ & inquietudo
eoꝵ cui non est nota. Aut cui magis
qm uob̃..Nobis melius nostis. qm
sit ille ep̃atus dissipatꝰ: qmq domꝰ
exasꝑans. Quid putamꝰ esse facturũ
iuuenem uirib corꝑis fractũ & qui¬
etis heremi assuetum. in popło bar¬
Reseruet̾ si placet congruentiori lo¬
coatq alt̾i ppło. cui sic p̃sit ut ꝓsit.
& festinatione non ꝑeat fructꝰ. qũẽ
pot̾it dare in temꝑe suo¬

Expanded text:
Bernardum de Portis, Pater venerande, vocatione vestra cogi ad opus et onus episcopale audivimus. Probabilis res, ac digna plane vestro apostolatu, ponere in lumine lumen absconditum; ne sibi possit. Usquequo namque latet et ardet si placet, super candelabrum, ut sit lucerna ardens et lucens: sed sane ubi non praevaleat vis ventorum, ne forte quod absit! exstinguatur. Siquidem insolentia Lombardorum et inquietudo eorum cui non est nota? aut cui magis quam vobis? Nobis melius nostis, quam sit ille episcopatus dissipatus, quamque domus exasperans. Quid putamus esse facturum juvenem, viribus corporis fractum, et quieti eremi assuetum, in populo barReservetur, si placet, congruentiori loco, atque alteri populo: cui sic praesit, ut prosit; et festinatione non pereat fructus, quem poterit dare in tempore suo
Abbreviated transcription (Latin):
leratoꝵ. iusticie innocentium. Hoc
pico quia causa ẽ eis cũ eduensib in
presentia ur̃e maiestatis: et timent
ne noceat sibi iniquitas alioꝵ. Sane
to p̾cipue obsecramꝰ. ut concordie &e pa¬
ci ipsoꝵ oꝑam detis: utrisq siquidẽ
bene uolum atq ita utrisq credimus
expedire.

Expanded text:
leratorum justitiae innocentium. Haec leratorum justitiae innocentium. Haec dico, quia causa est eis cum Aeduensibus in praesentia vestrae Majestatis, et timent ne noceat sibi iniquitas aliorum. Sane id praecipue obsecramus, ut concordiae et paci ipsorum operam detis. Utrisque siquidem bene volumus, atque ita utrisque credimus expedire.
Abbreviated transcription (Latin):
dicum id quod ẽ. Balmenses monachi
grauit᷑ deliquerunt: s ñ impunẽ. Uo¬
bis ꝓ hoc ipso laus ce gr̃arũ actio. ab
uniuersa debet̾ eccłia. qr ñ siluistis.
ñ dissimulastis. ñ quieuistis. Et fferbu¬
istis ut debiustis: ꝑcussistis: si ut sana¬
retis. Quod si obliuiscat᷑ misereri ds
& contineat in ira sua misc̾ias. unde
ñ qeuiabit uicariꝰ auestigus eiꝰ cuius
uicariꝰ ẽ. nimirũ cũ ille dicat qui mͥ
ministrat me sequat᷑. Dicit autẽ de illo
propła. Quis scit si conuertat᷑ & ig¬
noscat deus. ce relinquat post se bene¬
dictionem: Hanc de ur̃is quoq post¬
terioribus audacter exigimꝰ. Alioquin
ñ decet ut ꝑdatis in nocentẽ cũ impio.
Et enĩ qui malũ fecerunt facti de me¬
dio sunt. Quid restat nisi ut reliquie
salue fiant: Quro ni saluent᷑ qui obe¬
dierunt uob̃. qui obedierunt p̃de ces¬
sori ur̃o. paulum loquor qui aiebat.
auferte malũ exuobis: Itaq misere¬
mini illis. & ñ p̃ iudicet iniquitas sce¬

Expanded text:
dicum id quod est. Balmenses monachi graviter deliquerunt, sed non impune. Vobis pro hoc ipso laus et gratiarum actio ab universa debetur Ecclesia, quia non siluistis, non dissimulastis, non quievistis. Efferbuistis ut 249 debuistis: percussistis, sed ut sanaretis. Quod si obliviscatur misereri dominus, et contineat in ira sua misericordias snon deviabit Vicarius a vestigiis ejus cujus vicarius est; nimirum cum ille dicat: Qui mihi ministrat, me sequatur . Dicit autem de illo propheta: Quis scit si convertatur et ignoscat Deus, et relinquat post se benedictionem! Hanc de vestris quoque posterioribus audacter exigimus. Alioquin non decet ut perdatis innocentem cum impio. Etenim qui malum fecerunt, facti de medio sunt. Quid restat, nisi ut reliquiae salvae fiant? Quidni salventur qui obedierunt vobis, qui obedierunt praedecessori vestro? Paulum loquor, qui aiebat: Auferte malum ex vobis . Itaque miseremini illis, et non praejudicet iniquitas sce
Abbreviated transcription (Latin):
epos & in omẽm passim eccłiasti¬
cum ordinem deseiuire. Hoc scien¬
tes nescio an melius salubrius ue
in tanto discrimine rerum agere
ualeatis. quam iuxta apłi moni¬
tum auferre malum ex uobis: quã¬
quam amicus sponsi ligare potiꝰ
quam fugare curabit. ne iam dis¬
curiere et eo nocere plus possit. Hoc
enim et dñs papa dum adhuc esset
apud nos ob mala que de illo audi-¬
eliat. fieri scribendo mandaure. s ñ
fuit qui faceret bonum. Deniq si
capi uulpes pusillas demolientes
uineam scriptura salubriter mo¬
net. non multo magis lupus magnꝰ
& ferus religandus est. ne xp̃i ir¬
rumpat ouilia. oues mactet ce ꝑ¬

Expanded text:
episcopos, et in omnem passim ecclesiastiepiscopos, et in omnem passim ecclesiasticum ordinem desaevire. Hoc scientes, nescio an melius salubriusve in tanto discrimine rerum agere valeatis, quam juxta Apostoli monitum, auferre malum ex vobis . Quanquam amicus sponsi ligare potius, quam fugare curabit, ne jam discurrere et eo nocere plus possit. Hoc enim et dominus Papa, dum adhuc esset apud nos, ob mala quae de illo audiebat, fieri scribendo mandavit; sed non fuit qui faceret bonum. Denique si capi vulpes pusillas demolientes vineam Scriptura salubriter monet , num multo magis lupus magnus et ferus religandus est, ne Christi irrumpat ovilia, oves mactet e
Abbreviated transcription (Latin):
cessat apud alienos. tamquam leo
rugiens circuiens & querens quos
deuoret. & nunc apud uos sicut
accepimus oꝑatur iniquitatem &
deuorat plebem ur̃am sicut escam
panis. Cuius os maledictione & a¬
maritudine plenum ẽ: ueloces pe¬
des eius ad effundendum sanguinẽ.
Contricio &e infelicitas inuiis eius:
& uiam pacis non cognouit. In imi¬
cus crucis xp̃i seminator discordie
fabricator scismatum. turbator pa-¬
cis: unitatis diuisor. Cuius dentes
arma & sagute: et lingua eius gla¬
dius accutus. Molliti sunt sermo¬
nes eius suꝑ oleum: & ipsi sunt
iacula. Unde &e solet sibi allicere
b landis sermonib et simulatione
uirtutum diuites &e potentes: iuxta
illud. Sedet in insidiis cũ diuitib
in occultis: ut interficiat in nocen¬
tem. Demum cum fu̾itt de illoꝵ cap¬
tata beniuolentia. et familiaritate
securus. uidebitis hominem aꝑte
in surgere in clerum. fretum tẏran¬
nide militari. in surgere in ipsos

Expanded text:
cessat apud alienos, tanquam leo cessat apud alienos, tanquam leo rugiens, circuiens et quaerens quem devoret. Et nunc apud vos, sicut accepimus, operatur iniquitatem, et devorat plebem vestram, sicut escam panis. Cujus maledictione et amaritudine os plenum est, veloces pedes ejus ad effundendum sanguinem: contritio et infelicitas in viis ejus, et viam pacis non cognovit. Inimicus crucis Christi, seminator discordiae, fabricator schismatum, turbator pacis, unitatis divisor: cujus dentes arma et sagittae, et lingua ejus gladius acutus. Molliti sunt sermones ejus super oleum, et ipsi sunt jacula. Unde et solet sibi allicere blandis sermonibus et simulatione virtutum divites et potentes, juxta illud: Sedet in insidiis cum divitibus in occultis, ut interficiat innocentem . Demum cum fuerit de illorum captata benevolentia et familiaritate securus, videbitis hominem aperte insurgere in clerum, fretum tyrannide militari, insurgere in ipsos
Abbreviated transcription (Latin):
et ipse dñs. uenient inquit aduos
inuestimentis ouium. intrinsecus
autem sunt iupi rapaces. Is ergo
usq adhanc etatem ubicũq conuer¬
satusẽ. tam feda post se & tam seua
reliquit uestigia: ut ubi semel fixe¬
rit pedem. illuc ultra om̃ino redire
non audeat. Deniq ipsam inqua
natus est ualde atrociter cõmouit
terram. et conturbauit eam. Unde
& accusatus apud dñm papam scis-¬
mnate pessimo. natali solo pulsusẽ.
enam & ab iurare cõpulsus reuersi¬
onem. nisi adipsius apłici ꝑ mis-¬
sionem. Frosimili deinde causa:
& aregno francoꝵ exturbatus est
simaticus insignis. Execratus qͥp¬
ailardo. cuius om̃s errores ab eccłia
lm de preliensos atq damnatos cũ
ilo etiam & pre illo de fendere a¬
criter & ꝑtinaciter conabat᷑. Et in
his om̃ibus non est auersus furor
eius : s adhuc marius eius extenta.
Nam etiam ita uagus & profugus
suꝑ terrã qd̃ ĩañ licet int suoᷤ. non

Expanded text:
et ipse Dominus, Venient, inquiens, ad vos et ipse Dominus, Venient, inquiens, ad vos in vestimentis ovium, intrinsecus autem sunt lupi rapaces . Is ergo usque ad hanc aetatem, ubicumque conversatus est, tam foeda post se, et tam saeva reliquit vestigia, ut ubi semel fixerit pedem, illuc ultra redire omnino non audeat. Denique ipsam, in qua natus est, valde atrociter commovit terram, et conturbavit eam. Unde et accusatus apud dominum Papam schismate pessimo, natali solo pulsus est; etiam et abjurare compulsus reversionem, nisi ad ipsius Apostolici permissionem. Pro simili deinde causa et a regno Francorum exturbatus est schismaticus insignis. Exsecratus quipaelardo: cujus omnes errores, ab Ecclesia jam deprehensos atque damnatos, cum illo etiam et prae illo defendere acriter et pertinaciter conabatur. 2. Et in his omnibus non est aversus furor ejus, sed adhuc manus ejus extenta. Nam etiam ita vagus et profugus super terram, quod jam non licet inter suos, non
Abbreviated transcription (Latin):
familias qua hora fur ne¬
niret: uigilaret utiq & non sinal
perfodi domum suam. Scttis ql
fur de nocte irruꝑit domum noll
urãm. s domini. uobis tamen soll¬
missam: Sed dubium esse non pe¬
test scire uos quod apud uos fr is¬
do idusq ad nos utiq tam remos
potuit ꝑuenire. Nec mirim l
si horam preuidere ac nocturnũ furis
nsressum obseruare qui uistis: mi¬
ssn autem si dep̃hensum iam ñ
ignoscitis: non tenetis non prohibe¬
Es ex portare spolia ur̃a immo pre¬
nosisimas xꝑi exuuias animas uide¬
uer quas sua imagine presigniuit.
so ciuore redemit. Ad huc forsitan
heetis: et miramini quȩ nam dicere
ndim. Arualdum loquor debrixia.
qui utinam tam sane esser doctrine.
quam districte ẽ. uitȩ. Et si uultis sci¬
re homo est neq manducans neq bi¬
hens: solo cum diabolo esuriens. &
stiens sanguinem animarum. Unꝰ
de numero illoꝵ quos apłica uigilan¬
tanotat. habentes formam pietatis.
untutem illius penitus ab negantes:

Expanded text:
familias qua hora fur veniret, vigilaret utique, et non sineret perfodi domum suam . Scitis quia fur de nocte irruperit domum, non vestram, sed Domini; vobis tamen commissam? Sed dubium esse non potest, scire vos, quod apud vos fit, quando id usque ad nos utique tam remotos potuit pervenire. Nec mirum, si non horam praevidere, aut nocturnum furis ingressum observare quivistis. Mirum autem, si deprehensum jam non agnoscitis, non tenetis, non prohibetis exportare spolia vestra, imo pretiosissimas Christi exuvias, animas videlicet, quas sua imagine praesignivit, suo cruore redemit. Adhuc forsan haeretis, et miramini, quemnam dicere velim. Arnaldum loquor de Brixia, qui utinam tam sanae esset doctrinae, quam districtae est vitae. Et si vultis scire, homo est neque manducans, neque bibens, solo cum diabolo esuriens et sitiens sanguinem animarum. Unus de numero illorum quos apostolica vigilantia notat, habentes formam pietatis, virtutem illius penitus abnegantes :
Abbreviated transcription (Latin):
sa ipsius petri ꝑuersa dogmata. sc̃¬
rum canonum auctoritate cũ suo
auctore damnaiuus. eiq tamq̃m
heretico ꝑpetuum silentium m¬
posuimus. Uiiuersos quoq en¬
ris sui sectatores & defensores afide
lium consortio sequestrandos. ex¬
communicationis uinculo in nodas¬
dos ẽẽ censemus. Data lat̾ani xm¬

Expanded text:
sa ipsius Petri dogmata, sanctsa ipsius Petri dogmata, sanctorum canonum auctoritate, cum suo auctore damnavimus, eique tanquam haeretico perpetuum silentium imposuimus. Universos quoque erroris sui sectatores et delium consortio sequestrandos, excommunicationisque vinculo innodandos esse censemus. Datum Laterani
Abbreviated transcription (Latin):
disposita reuoluere & it̾m disputa¬
re contendit. & in contemptores huiꝰ
legis tanqͣm in saclegos pena non de
tractare de religione ausus fuerit.
consortio cłorum remouebitur. Do¬
lemus autem qm̃ sicut lut̾arum ur̃aꝵ
inspectione. & missis aur̃a fr̃nitate
nob̾ erroꝵ capitłis cognouimꝰ in no¬
uissimis dieb. qnͣdo instant ꝑicu¬
losa temꝑa. in petri abailardi ꝑni
fidi obuiantia pullulare oeꝑum
Uerum in hoc maxime consolam
& omi᷑potenti dõ grãs agimus
in partibus ur̃is. ꝓ patrib tales
filios suscitauit. & tempore aps¬
tus nr̃i in eccłia sua tam preclam
uoluit esse pastores. qui noui her¬
tici calumniis studeant obuiait ꝙ
inmaculatam sponsam uni uur un¬
ginem castam exhibere xp̃o. Nos
itaq qui in beati petri cathedia cin
a dño dictum ẽ. & tu aliquando am¬
uersus confirma frẽs tuos. licet in¬
digni residere conspicimur. com
a ur̃a discretione capitula & unũ¬

Expanded text:
disposita revolvere et iterum disputadisposita revolvere et iterum disputare contendit; et in contemptores huius legis tamquam in sacrilegos pena non deetractare de reconsortio clericorum removebitur. » 3. Dolemus autem, quoniam, sicut litterarum vestrarum inspectione, et missis a vestra Fraternitate nobis errorum capitulis cognovimus, in novissimis diebus, quando instant periculosa tempora, in Petri Abaelardi pernfidei obviantia pullulare coeperunt. Verum in hoc maxime consolamur, et omnipotenti Deo gratias agimus, qui in partibus vestris pro patribus tales filios suscitavit, et tempore apostolatus nostri in Ecclesia sua tam praeclaros voluit esse pastores, qui novi haeretici calumniis studeant obviare, et immaculatam sponsam uni viro virginem castam exhibere Christo. Nos itaque qui in beati Petri cathedra, cui a Domino est dictum: Et tu aliquando conversus confirma fratres tuos , licet indigni residere coa vestra discretione capitula, et univer
Abbreviated transcription (Latin):
deuoret. ad impugnandam since¬
ritatem fidĩ fraudulentam heticoꝵ
pastores uiriliter insurgentes. eoꝵ
praua doginata cum ipsoꝵ auctori¬
bus condempnarunt. In magna
namq nicena synodo: arrius h̾eticꝰ
est dampnatꝰ. Constantin opolita.¬
na synodꝰ. manicheum h̾e̾ticum de¬
bita condemnauit sententia. In ephe¬
sina synodo: nestorius condignam
sui erroris dampnationem excepit.
Calcidonensis quoq sy nodꝰ nestori¬
anam hesim. & euticianam cum di¬
oscoro & eius complicib iustissima.
sententia confutauit. Marcianus
p̃t̾ea licet laicus xp̃ianissimꝰ tam̃
imꝑator catholice fidi amore suc¬
census. p̃decessori nr̃o scĩssimo papȩ
ioħi scribens. adu̾sus eos qui sacra
mysteria. ꝓphanare contendunt. in.¬
ter cȩtera sic loquit dicens. Nemo
cłicus uł militaris. uł alt̾ius cuius¬
libet conditionis de fide xp̃iana pu-¬
blice tͣctare conetur in posterum.
s nodi. siquis semel iudicata & recte

Expanded text:
devoret, ad impugnandam sincedevoret, ad impugnandam sinceritatem fidei, fraudulentam haereticpastores viriliter insurgentes, eorum prava dogmata cum ipsorum auctoribus condemnarunt. In magna namque Nicaena synodo Arius haereticus est damnatus. Constantinopolitana synodus Manichaeum haereticum debita sententia condemnavit. In Ephesina synodo Nestorius condignam sui erroris damnationem excepit. Chalcedonensis quoque synodus Nestorianam haeresim, et Eutychianam cum Dioscoro et ejus complicibus justissima sententia confutavit. Marcianus praeterea, licet laicus, christianissimus tamen imperator, katholicae fidei amore succensus, predecessori nostro sanctissimo papae Iohanni scribens adversus eos qui sacra mysteria profanare contendunt inter cetera sic loquitur dicens: Nemo clericus vel militaris vel alterius cuiuslibet conditionis de fide Christiana publice conetur in posterum trentissimae synodi, si quis semel iudicata et recte
Abbreviated transcription (Latin):
& km̃o in xp̃o filio Bernardo clarȩ.¬
uallis abb̃i salutem & apłicam bñ¬
dictionem. Testante apło sicut unꝰ
dñs. ita una fides esse dinoscit᷑. in
qua tanqͣm immobili fundam̃to
p̃ter qd̃ nemo potest aliud pon̾e fir¬
mitas catholice eccle inuiolata con¬
sistit. Inde eist qd̃ beatꝰ petrꝰ apłoꝵ
princeps ꝓ eximia huius fidĩ con-¬
re meruit. Cues inquit petrꝰ & suꝑ
hanc petram edificabo eccł̃iam me¬
am. petram utiq firmitatem fidĩ
& catholicȩ unitatis soliditat̃e. ma¬
nifeste. designans. Hȩc siquidẽ. est
inconsutilis tunica redemptoris
nr̃i suꝑ qua milites sortiti sunt .s.
tes: & ppłi meditati sunt in ania.
Astiterunt reges terrȩ & pͥncipes con¬
uerunt in unum. Uerum apłi du¬
ces dñici gregis & eorum successo¬
res. apłici uiri ardore caritatis &
zelo rectitudinis succensi. fidem
defendere. & eam in cordib alioꝵ
ꝓprii sanguinis effusione plantare.
ni gen̾is semꝑ circuit querens quem

Expanded text:
simo in Christo filio BERNARDO Claraevallensi, abbati, salutem et apostolicam benedictionem. Testante Apostolo, sicut unus Deus, una fides esse dignoscitur, in qua tanquam immobili fundamento, praeter quam nemo mitas katholicae aecclesiae inviolata consistit. Inde est, quod beatus Petrus apostolorum princeps pro eximia huius fidei conre meruit: Tu es, inquit, Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam : petram utique firmitatem fidei, et catholicae unitatis soliditatem manifeste designans. Haec siquidem est inconsutilis tunica Redemptoris nostri, super qua milites sortiti sunt, sedtes, et populi meditati sunt inania; adstiterunt reges terrae, et principes convenerunt in unum . Verum apostoli, duces dominici gregis, et eorum successores apostolici viri, ardore charitatis et zelo rectitudinis succensi, fidem defendere, et eam in cordibus aliorum proprii sanguinis effusione plantare ni generis semper circuit quaerens quem
Abbreviated transcription (Latin):
ad sobrietatem. Ego non eum accu¬
so ap̃ patrem. est qui eum accuset
liber suus. in quo sibi male cõplacuit.
Cũ detrinitate loquitur sapit arrium.
cũ de gr̃a sapit pelagium. cũ deꝑso¬
na xp̃i sapit nestorium. Minus de
ur̃a equitate p̃sumo. si diu uos roga¬
uero ut in causa xp̃i nullum xp̃o
p̃ponatis. Illud autem scitote quia
expedit uobis quib potestas data est
ponatur. cuius maledictione osple¬
num est. & a maritudine & dolo.

Expanded text:
ad sobrietatem. Ego non eum accuad sobrietatem. Ego non eum accuso apud Patrem: est qui eum accuset liber suus, in quo sibi male complacuit. Cum de Trinitate loquitur, sapit Arium: cum de gratia, sapit Pelagium: cum de persona Christi, sapit Nestorium. Minus de vestra aequitate praesumo, si diu vos rogavero, ut in causa Christi nullum Christo praeponatis. Illud autem scitote, quia expedit vobis, quibus potestas data est ponatur, cujus maledictione os plenum est
Abbreviated transcription (Latin):
abbas. non declinare addexte¬
ram nec ad sinistram. In iuri¬
am facio uobis si aliquem a
uobis ita diligi credam. ut
cũ eopariter eius errores dili¬
gatil. Quisquis enim sicali¬
quem diligit: nundum no¬
uit quem ad modum opor¬
teat eum diligere. Talis namq
dilectio terrena est. animalis ẽ. dia¬
bolica. nocens eque diligenti atq
dilecto. Existiment alii de aliis
put uolunt: ego adhuc de uobis
estimare uon possum. nifi quod ui¬
cinum est rationi. quod ad lineã
ytineat equitatis. Quidam pͥts
iudicant & postea ꝓbant. eg̃o de
potione utrum dulcis sit an ama¬
ra ante gustum non iudicabo.
Magister petrꝰ in libris suis pro¬
phanas uocum nouitates in du
t & sensuum. disputans de
fide contra fidem. uerbis legis
legem impugnat. Nichil uidet
yspeculum in enigginate. s facie
id faciem om̃ĩa intuet᷑: ambulañ
in magnis & in mirabilibus suꝑ se.
Melius illi erat si iuxta ticulum li¬
bri sui se ipsum cognosceret nec egre¬
deretur mensuram suam: s saperet

Expanded text:
abbas, non declinare ad dexteram, nec ad sinistram. Injuriam facio vobis, si aliquem a vobis ita diligi credam, ut cum eo pariter ejus errores diligatis Quisquis enim sic aliquem diligit, nondum novit quemadmodum oportet eum diligere. Talis namque dilectio terrena est, animalis, diabolica, nocens aeque diligenti atque dilecto. Existiment alii de aliis prout volunt: ego adhuc de vobis aestimare non possum, nisi quod vicinum est rationi, quod ad lineam pertinet aequitatis. Quidam prius judicant, et postea probant: ego de potione, utrum dulcis sit an amara, ante gustum non judicabo. Magister Petrus in libris suis profanas vocum novitates inducit et sensuum: disputans de fide contra fidem, verbis legis legem impugnat. Nihil videt per speculum et in aenigmate; sed facie ad faciem omnia intuetur, ambulans in magnis et in miribilibus super se. Melius illi erat, si juxta titulum libri sui, se ipsum cognosceret, nec egrederetur mensuram suam, sed saperet
Abbreviated transcription (Latin):
detur ab illo certum ẽ. ꝓ cessise qill
loquit᷑ in ꝓpħa. Ego qui loqus
iusticiam. Confido autem de uli
prudentia & honestate. qi uisis hs
ittens de uit̾ate certus. non ab duce¬
ui amodo quippiam assentire in
Nus ie nisi quod uos deceat ce eccle
An epediat. pro qua legatio ne fun¬
qmini. Diligimus uos & ad ur̃m
ssequium parati sumus. Ad mas

Expanded text:
detur, ab illo certum est processisse, qui detur, ab illo certum est processisse, qui loquitur in propheta: Ego qui loquor justitiam . Confido autem de vestra prudentia et honestate, quia visis his litteris de veritate certus, non abducemini amodo quidpiam assentire in hac re, nisi quod vos deceat, et Ecclesiae Dei expediat, pro qua legatione fungimini. Diligimus vos, et ad vestrum obsequium parati sumus. EPIS
Abbreviated transcription (Latin):
quenter admittere ad colloquen¬
dum nedicam ad conuiuandum
suspicio fauoris est. & inimici ho¬
minis fortis armatura. Secure m¬
nuntiabit &e facile ꝑ suadebit qu
uolet domesticus &e conturbermlis
legati apłicȩ sedis. Quis eninali¬
tere dñi pape mali quippiam sus¬
picetur. Sed & si in manifesto ꝑ
uersa loquitur quis se facile oppo¬
nere audeat ur̃o collaterali: le
inde uidetis qualia post se ubicu
habitauit reliquit uestigia: Non
sine causa uigor apłicus. homine
italia ortum trans alpinare coegt
re patriare non patitur. Quis uec
extraneorum ad quos eiectusẽ. non
eum om̃imodis cuꝑet suns reddi¬
disse: Et certe sic se habere adom¬
nes ut om̃ibꝰ odio habeatur appn¬
batio ẽ. iudicii quod portat. neqͥs
dicat surreptum fuisse dño pape.
Quale est gͦ summi pontificis sug¬
&e si lingua dissimulat uita clint
Itaq fauere huic: dn̾o pape couni¬
dicere est. etiam &e dño do. ꝑquel¬
cumque enim rusta sententia ust

Expanded text:
equenter admittere ad colloquenequenter admittere ad colloquendum, ne dicam ad convivandum, suspicio favoris est, et inimici hominis fortis armatura. Secure annuntiabit et facile persuadebit quae volet domesticus et contubernalis legati apostolicae Sedis. Quis enim a latere domini Papae mali quidpiam suspicetur? Sed et si in manifesto 189 perversa loquitur, quis se facile opponere audeat vestro collaterali? 2. Deinde videtis qualia post se, ubicunque habitavit, reliquit vestigia. Non sine causa vigor apostolicus hominem Italia ortum transalpinare coegit, repatriare non patitur. Quis vero extraneorum, ad quos ejectus est, non eum omnimodis cuperet suis reddidisse? Et certe sic se habere ad omnes, ut omnibus odio habeatur, approbatio judicii est quod portat, ne quis dicat subreptum fuisse domino Papae. Quale est ergo summi Pontificis sugetsi lingua dissimulat, vita clamat? Itaque favere huic, domino Papae contradicere est, etiam et Domino Deo. Per quemcumque enim justa sententia juste
Abbreviated transcription (Latin):
RNALOUS
debrissia cutus conuersa¬
tio mes. et doctiina uenenum
cui caput columbȩ. cauda scorpio¬
nis ẽ. quem brixia euomuit. ro¬
ma ex horruit. francia repulit.
germania abominatur. italia ñ
uult reciꝑe: fertur esse uobiscum.
Uidete queso ne plus ur̃a aucto¬
ritate noceat. Nam cũ &e artem
habeat &e uoluntatem nocendi. si
accesserit fauor ur. ent funiculus
triplex qui difficile rumpit᷑. supͣ
modum ut uereor nociturus. Et
unum existimo eduobus sitam̃
uerum est quod uobiscum homi¬
nem habeatis. aut mitius scilicet
notum uobis ẽẽ illum. aut uos
quod ẽ. credibilius de eius correc¬
tione confidere. Et utinam id
non frustra. Quis credet de lapi¬
de hoc suscitari filium abrahe:
Qm̃ gratum munus susciperet
mater eccłia. de manibꝰ ur̾is. uas
in honorem quod tamdui passa est
in contumeliam: Licet tempta¬
re. s uir prudens cautus erit ñ
trans gredi p̃finitum numerum
minem post unam &e scdam q
Alio quin familiarem habere e ft¬

Expanded text:
rnaldus de Brixia, cujus conversatio mel, et doctrina venenum: cui caput columbae, cauda scorpionis est; quem Brixia evomuit, Roma exhorruit, Francia repulit, Germania abominatur, Italia non vult recipere, fertur esse vobiscum. Videte, quaeso, ne vestra auctoritate plus noceat. Nam cum et artem habeat, et voluntatem nocendi, si accesserit favor vester, erit funiculus triplex, qui difficile rumpitur, supra modum, ut vereor, nociturus. Et unum existimo de duobus, si tamen verum est quod vobiscum hominem habeatis: aut minus scilicet notum vobis esse illum; aut vos, quod est credibilius, de ejus correctione confidere. Et utinam id non frustra. Quis det de lapide hoc suscitare filium Abrahae? Quam gratum munus susciperet mater Ecclesia de manibus vestris vas in honorem, quod tamdiu passa est in contumeliam? Licet tentare; sed vir prudens cautus erit non transgredi praefinitum numerum minem post unam et secundam . Alioquin familiarem habere, et fr
Abbreviated transcription (Latin):
rificantis ministi̾um suum.
Legite litteras has dño meo.
Ipie uidit qͥd de tali homine
faciendum sit: ego lib̾aui
animam meam. Dico tamen
p̃cipitatione qua loleo. Bonin
est ei si purget ipse curiam suan
& si lib̾et conscientiam suam.
De creueram ista tacere: s uenera¬
bilis pͥor montis dei adhoc me
impulit. & animauit ut scrbe¬
rem. Et scitote minus me dixss
quam publice predicat᷑.¬

Expanded text:
norificantis ubique ministerium suum. norificantis ubique ministerium suum. Legite litteras has domino meo. Ipse viderit, quid de tali homine faciendum sit: ego liberavi animam meam. Dico tamen praecipitatione qua soleo: Bonum est ei si purget ipse curiam suam, et sic liberet conscientiam suam. Decreveram ista tacere: sed venerabilis Prior Montis-Dei ad hoc me impulit, et animavit ut scriberem. Et scitote minus me dixisse, quam publice praedicat
Abbreviated transcription (Latin):
legatus ur de gente ingen¬
tem & de regno ad popłm alterum.
feda & horrenda uestigia: apud no
ubiq relinquens. Aradice alpium
&e regno teutonicorum ꝑ om̃s pe¬
ne eccłias frantiȩ &e normanniȩ:
&e ciirum quaq circuiens usq roto¬
magum uir apłicꝰ repleuit non
euugłio s sacrilegio. Turpia fert᷑
ubiqͦ cõmisisse spolia ecdiarum
asportasse. formosulos pueros i ers¬
asticis honoribus ubi potuit ꝓmons¬
se. ubi non pocure uoluisse. Muti
se redemerunt ne uenuer ades
Ad quos ꝑuenire non potuit eret
&e extoisit ꝑ nuncios. In scolis inci¬
riis intͥuiis. fabulam se ipsun s¬
cit. Seculares religiosi. om̃s mal
locunt᷑ de eo. Pauperes & mona¬
chi & clerici. conqueruntur den
homines quoq suȩ ꝓfessionis ipss
sunt qui magis erhorrent & fama i
& uitam. Hõc testimoniũ ha¬
bet & ab his qui ut᷑. & abhis
qui foris sunt. Non sic dñs
ioħs paperons. non sic cuius
laus est in eccła quippe ho¬

Expanded text:
vester de gente in gentem, et de regno ad populum alterum, foeda et horrenda vestigia apud nos ubique relinquens. A radice Alpium et regno Teutonicorum, per omnes pene Ecclesias Franciae, et Normanniae, et circumquaque circumiens usque Rothomagum, vir apostolicus replevit, non Evangelio, sed sacrilegio. Turpia fertur ubique commisisse; spolia ecclesiarum asportasse: formosulos pueros in ecclesiasticis honoribus, ubi potuit, promovisse; ubi non potuit, voluisse. Multi se redemerunt, ne veniret ad eos: ad quos pervenire non potuit, exegit et extorsit per nuntios. In scholis, in curiis, in triviis, fabulam se ipsum fecit. Saeculares, religiosi, omnes male loquuntur de eo: pauperes, et monachi, et clerici conqueruntur de eo. Homines quoque suae professionis, ipsi sunt qui magis exhorrent et famam ejus, et vitam. Hoc testimonium habet et ab his qui intus, et ab his qui foris sunt. Non sic dominus Joannes Paperons, non sic: cujus laus est in Ecclesia, quippe ho
Abbreviated transcription (Latin):
cccpi.
delitias cordis mei. pacem tui
Letus sum. quia tu leta nun¬
naris. meq admodum reddit inco¬
minem animo. tua innotescens ala¬
eritas. Hec iumirum leticia nil bt̃
de carne & sanguine cum humił ex
sublini ex ingenua ignobilis. pauꝑ
&x dunite uiuas fris. filii. patrie q
destiuita solatio. Sine dubio gͦ quod
in te alaeritatis natum ẽ. de sp̃u scõ ẽ.
Omppe iam dudum a timore dĩ con¬
apiens parturisti tandem sp̃m salu¬
tis. foras utiq mittente caritate timo¬
rem. O quam libentiꝰ ista p̾sens col¬
loquerer. quam scribo absens. Crede
mͥ irascor occupationib quib frequent
impediri uideor. ue te uideam. & de¬
lector occasionib quib uel interdum
expediri uideor ut reuideam. Rara dit᷑
quidem huiꝰmodi oportuitas. sed ra¬
ra fateor ẽ. iͥn uel ipsa raritas. Est enĩ
sine meliꝰ uidere te uel nonĩquain.
quam muiquam omnino. Sꝑo me in
ꝓruno uenturiun ad te. iani nunc¬

Expanded text:
ccepi delicias cordis mei, pacem tui. Laetus sum, quia tu laeta nuntiaris; meque admodum animo reddit incolumem tua innotescens alacritas. Haec nimirum laetitia nil habet de carne et sanguine, cum humilis ex sublimi, ex ingenua ignobilis, pauper ex divite vivas: fratris, filii, patriaeque destituta solatio. Sine dubio ergo quod in te alacritatis natum est, de Spiritu sancto est. Quippe jamdudum a timore Dei concipiens, parturisti tandem spiritum salutis, foras utique mittente charitate timorem. O quam libentius ista praesens colloquerer, quam scribo absens! Crede mihi, irascor occupationibus, quibus frequenter impediri videor ne te videam: et delector occasionibus, quibus vel interdum expediri videor, ut te videam. Rara quidem datur hujusmodi opportunitas: sed chara, fateor, est mihi vel ipsa raritas. Est enim sane melius videre te vel nonnunquam, quam nunquam omnino. 126 Spero me in proximo venturum ad te, ja
Abbreviated transcription (Latin):
ipsius auctores extitere sceleris: ipse
causa. Utrum & dictator: in que¬
stione est. Non atendatis ad u̾ba
eius. donec ueniat qui miten dꝰ est:
qui uob̃ plenius insinuans ueritatẽ.
cautum faciat alabiis iiquis & alin¬
gua dolosa.

Expanded text:
ipsius auctores  al. actores exstitere sceleris, ipse ipsius auctores  al. actores exstitere sceleris, ipse causa: utrum et dictator, in quaestione est. Non attendatis ad verba ejus, donec veniat qui mittendus est; qui vobis plenius insinuans veritatem, cautum faciat a labiis iniquis et a lingua dolosa.
Abbreviated transcription (Latin):
me uirtꝰ mea. & lum̃ oculoꝵ meoꝵ &
ipsum non est mecum. Nec enim
illum lugeo: s me. Nam ille quo
pacto lugeat᷑ qui mortis preciosȩ cõ¬
pendio transiuit ad uitam.Quis
illum non magis laudib qm fletib
ille exercebat opus: honore spreto.
onus totis uirib supportabat. Id cir-¬
ego uiuus in morte. Iue mortis uin¬
cula non incidit. s euasit: & ecce cir¬
cundant me dolores mortis & torren¬
tes iniquitatis contbant. me. Ego gͥ
ego miser. ego miserandꝰ in mortẽ
tua mi fr̃ dulcissime thoma. blando
heu ablactat᷑ solatio. cauto pͥuat᷑ con¬
silio. & certe tuto patcinio destitutꝰ.
Expediebat enim me magis moriꝓte.
qm post te uiuere. Propter hoc de-¬
fecit in dolore uita mea: & anni mei
in gemitib. Condolet mͥ ȩccl̃ia: s
dolet & ꝓse. Commune damnum.
cõmunis desolatio est: mecum om̃is
regio plorat. pat̃nam pariter im¬
plorat consolationem. Si stephanꝰ
uit dñs uocem fletus mei. Nepotes

Expanded text:
me virtus mea, et lumen oculorum meorum, et me virtus mea, et lumen oculorum meorum, et ipsum non est mecum. Nec enim illum lugeo, sed me. Nam ille quo pacto lugeatur, qui mortis pretiosae compendio transivit ad vitam? 2. Quis illum non magis laudibus, quam fletille exercebat opus. Honore spreto, onus totis viribus supportabat. Idcirego vivus in morte. Ille mortis vincula non incidit, sed evasit: et ecce 160 circumdant me dolores mortis, et torrentes iniquitatis conturbant me. Ego igitur, ego miser, ego miserandus in morte tua, mi frater dulcissime Thoma, blando heu! ablactatus solatio, cauto privatus consilio, et certe tuto patrocinio destitutus. Expediebat me magis mori pro te, quam post te vivere. Propter hoc defecit in dolore vita mea, et anni mei in gemitibus. Condolet mihi Ecclesia sed dolet et pro se. Commune damnum, communis desolatio est: mecum omnis religio plorat, paternam pariter implorat consolationem. Si Theobalduvit Dominus vocem fletus mei. Nepotes
Abbreviated transcription (Latin):
nnocentio summo pontifici.
stephanus miserandꝰ ep̃c. ȩccłiȩ
parisiensis: miscdłiam & iudicium.
Iie religiosus prior sc̃i Uictoris ma¬
gister thomas. in obsequio caritatis.
in itinere qd̾ indixerat pietas in oꝑe
sc̃o. in scoꝵ comitatu. in dñico die. cer¬
te in sinu meo & inter manus meas
crudeliter ab impiis ꝓ iusticia excere¬
bratus est. factus obediens usq ad
mortem. Non opus est prece. ubi pie¬
tatem melius in silentio lacrime ꝓ¬
uocant & singultꝰ. qui int̾rumpit p̃¬
cem. exp̃mit affectionem. SHec plane
compassionẽ ueram & si non postu¬
lant merent᷑ tamen. ut pote. quȩ ue¬
rum indicant ꝓduntq dolorem. &
simulationis fugant ambiguũ. Pu¬
to ꝓinde suffic̾e mͥ ad incutiendam
pat̾nis uiscerib calamitatem qͣm
patior. rem ut est simplicĩt intimas.¬
se. Tristis flebilisq hẏstoria satis ꝓ
se agit. p̃sertim apud uos. & suasori¬
is fucari non indiget. Exitus aquaꝵ
deducite oculi mẽi: qm̃ dereliquit

Expanded text:
NNOCENTIO summo pontifici, STEPHANUS miserandus episcopus Ecclesiae Parisiensis, misericordiam et judicium. 1. Vir religiosus, prior Sancti-Victoris, magister Thomas in obsequio charitatis, in itinere quod indixerat pietas, in opere sancto, in sanctorum comitatu, in dominico die, certe in sinu meo et inter manus meas crudeliter ab impiis pro justitia excerebratus est, factus obediens usque ad mortem. Non opus est prece, ubi pietatem melius in silentio lacrymae provocant, et singultus qui interrumpit precem, exprimit affectionem. Haec plane compassionem veram, etsi non postulant, merentur tamen: utpote quae verum indicant produntque dolorem, et simulationis fugant ambiguum. Puto proinde sufficere mihi ad incutiendam paternis visceribus calamitatem quam patior, rem, ut est, simpliciter intimasse. Tristis flebilisque historia satis pro se agit, praesertim apud vos, et suasoriis fucari non indiget. Exitus aquarum deducite, oculi mei, quoniam dereliquit
Abbreviated transcription (Latin):
endam omnem altitudinẽ. extollen¬
tem se adu̾sus scientiam dĩ. & in cap-¬
tiuitatem redigendum omnẽ intel¬
lectum in obquium xp̃i. Sunt et
alia in aliis eius scriptis. non pauca
nec minus mala capitula. ad que
nec temꝑis nec epłẽ angustia res¬
pondere ꝑmittit. Qmͣ qm nec ne¬
cessarium putem cum sint ad eo
mantfesta. ut ipsa etiam uulga-¬
ta fide facile refellant᷑. Collegi tñ
aliqua. & tnͣsmisi

Expanded text:
endam omnem altitudinem extollenendam omnem altitudinem extollentem se adversus scientiam Dei, et in captivitatem redigendum omnem intellectum in obsequium Christi. Sunt et alia in aliis ejus scriptis non pauca, nec minus mala capitula, ad quae nec temporis, nec epistolae angustia respondere permittit. Quanquam nec necessarium putem, cum sint adeo manifesta, ut ipsa etiam vulgata fide facile refellantur. Collegi tamen aliqua, et transmisi