comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mea eiciam eos ad regnũ uida referri arbitrã¬
tur : quoꝰ &e ipsi clucendi sint incaptiuitatem:
Sed quomodo eis poterit coaptari non addam
ut diligam eos. Cum postea hierusolemam sĩt
reducti : & om̃s principes eorũ recedentes. Cum
legerimꝰ. dauid. asa. iosaphat. ezechiam. io¬
siam. reges fuisse ustos: Cinde ad xp̃i tẽpora
transeundum est: quod in aduentu eius.
flagellum de funiculis: & eiecit eos detemplo.
quia domũ patris eius fecerunt domũ negotia¬
tionis
ercussus est ephraim: radix eorũ cͤesiccata est:
fructũ ne quaquam faciet Quod si cege¬
nuerint. in t̾ficiam amantissima uteri eorũ: abi¬
ciet eos ds̃ mĩs. quia non audierunt eum. oe
erunt uagi innationibꝰ lxx̃. Poluit ephrami
radices suas. are fact̾ est : fructꝰ nequaquã aufert
quia &e si genuerint: in terficiam desiderabilia
uteri eorum Ropellet eos ds̃: quia non audiert̾
eum. & erunt uagi innationibꝰ: metaphoram su¬

Expanded text:
mea ejiciam eos, ad regnum Juda referri arbitranmea ejiciam eos, ad regnum Juda referri arbitrantur, quod et ipsi ducendi sint in captivitatem. Sed quomodo eis poterit adaptari, non addam ut diligam eos, cum postea Jerosolymam sint reducti: et omnes principes eorum sint recedentes, cum legerimus David, Asa, Josaphat, Ezechiam, et Josiam reges fuisse justos? Unde ad Christi tempora transeundum est, quod in adventu ejus eflagellum de funiculis, et ejecit eos de templo: quia domum Patris ejus fecerant domum negotiationis . Percussus est Ephraim: radix eorum exsiccata est: fructum nequaquam facient: quod et si genuerint, interficiam amantissima uteri eorum. Abjiciet eos Deus meus, quia non audierunt eum: et erunt vagi in nationibus. LXX: Doluit Ephraim radices suas: arefactus est, fructum nequaquam affert: quia et si genuerint, interficiam desiderabilia uteri eorum. Repellet eos Deus, quia non audierunt eum: et 104 erunt vagi in nationibus. Metaphoram su
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ eiecti sint: &e non addat ut diligat eos
quam diu merrore ꝑmanserint: om̃sq princi¬
pes eorũ recedentes adõ sunt. siuȩ in obedientes:
ut ualentius. marcion: &e cet̾i Possumꝰ principes
hereticorũ demones dicere: quiuere adño re¬
cesserunt: & appellantur principes uixta. qͥ
dñs loquitur in euangelio Ueniet princeps
mundi huiꝰ : & inueniet in me nichil Et
apłꝰs: aduersꝰ potestates &e principatꝰ & rectores
tenebrarum istarũ pugnare nos dicit Querit᷑
autem uixta historiam quomodo dedomo sua
eiecerit eos. id est decem tribus: Cũ in domo
dĩ nonfuerint: sed domũ dĩ uel t̾ram scãm
appellamꝰ inqua introducti sunt. uel falsum
nomen nrahelis. uel qđ ad eos quasi ad popłm
dĩ mittebant᷑ ꝓpħe . Quod autem non addat
ut diligat eos ce om̃i reges isrł adõ fuerint rece¬
dentes: ꝑspicuum est: usq hodie enĩ ꝑmanent
incaptiuitatẽ:Alii hoc qđ scriptũ est dedomo

Expanded text:
103 Dei ejecti sint, et non addat ut diligat eos, 103 Dei ejecti sint, et non addat ut diligat eos, quamdiu in errore permanserint, omnesque principes eorum recedentes a Deo sunt, sive inobedientes, ut Valentinus, Marcion, et caeteri. Possumus principes haereticorum daemones dicere, qui vere a Deo recesserunt, et appellantur principes, juxta quod Dominus loquitur in Evangelio: Veniet princeps hujus mundi, et inveniet in me nihil . Et Apostolus adversus potestates, principatus et rectores tenebrarum istarum pugnare nos dicit . Quaeritur autem juxta historiam, quomodo de domo sua ejecerit eos, id est, decem tribus, cum in domo Dei non fuerint? Sed domum Dei, vel terram sanctam appellabimus, in quam introducti sunt, vel falsum nomen Israelis, vel quod ad eos quasi ad populum Dei mittebantur prophetae. Quod autem non addat, ut diligat eos, et omnes reges Israel a Deo fuerint recedentes, perspicuum est: usque hodie enim permanent in captivitate. Alii hoc quod scriptum est, de domo
Abbreviated transcription (Latin):
Neq existimare debemꝰ: quod uuluam sterglẽ¬
& adubera arentia corporalit̾ deprecat̾ sit
m̃s nequitiȩ eorum ingalgal: quia
ibi exosos habui eos. lx̃x. Similit᷑¬
in galgal saul unctꝰ inregem est. samuhele iram
dĩ populo nuntiante: Ibi inquit exosos habui eos:
& sibi regem hominem postulantes. ameo imperio
recesserunt: Siue quia galgala locus est idola
triȩ: ibi omĩa scelera commiserunt. Uerum
quia galgala interp̃tat᷑ reuelatio. alit. Re yaienoĩ.
idest uolurabra. Om̃s malitias hetecicorũ dicit eotẽ¬
pore reuelandas: cum eis dederit ds̃ uuluam ste¬
rilem. & ubera arentia. & uiderint ignominiam
qui locuntur contra dnm̃ mendatium. Dequibus
dicit in consequentibꝰ ꝓpt̾ malitiam adinuentioñ
eorum : dedomo mea eiciam eos Sequitur:¬
on addam ut diligam eos: om̃s principes
Leorum recedentes. siue in obedientes: quod
cis quidem non est dubiũ quin de domo

Expanded text:
neque enim aestimare debemus, quod vulvam sterilemneque enim aestimare debemus, quod vulvam sterilem, et ubera arentia corporaliter deprecatus sit. Omnes nequitiae eorum in Galgal: quia ibi exosos habui eos. LXX similitIn Galgal Saul unctus in regem est, Samuele iram Dei populo nuntiante . Ibi, inquit, exosos habui eos, et sibi regem hominem postulantes, a meo imperio recesserunt. Sive quia Galgala idololatriae locus est, ubi omnia scelera commiserunt. Verum quia Galgala interpretatur revelatio, aut κυλισμοὶ, id est, volutabra, omnes malitias haereticorum dicit eo tempore revelandas, cum eis dederit Deus vulvam sterilem et ubera arentia, et viderint ignominiam qui loquuntur contra Dominum mendacium, de quibus dicit in consequentibus: Propter malitiam adinventionum eorum de domo mea ejiciam eos. Non addam ut diligam eos: omnes principes eorum recedentes, sive inobedientes. Quod cis quidem non est dubium, quin de domo
Abbreviated transcription (Latin):
da eis uullam sterelem̃ dñe sibiq ipse respondit:
Quid dabis eis : cestatim infert: da eis uuluã sterẽ¬
lem & ubera arentia: ne habeant causas suꝑbiȩ
& in quo sibi gloriari solent meo confundantꝰ
quod & de magistris contrariorũ doginatũ intel¬
ligi posse ꝑ spicuũ est: qui inpopłorũ multitudi¬
ne gloriant᷑: & inhis liberis quos nutrierunt
ad interitũ. ut educerent eos de ecclesia & ecluce¬
ret ad interfectorem tot enĩ diabo lus uigulat
quod heretici inerrore genuerut De istius mo¬
di anima dicit᷑. Beata sterelis inmaculata. q̃
non cognouit cubile inpeccato: Beat̾ enĩ est uir
ȩcclesiasticꝰ: qui comparatione heretici in errore
filios nonerearit: Et inalio loco legimꝰ. Meliꝰ. ẽ.
filios non habere cum uirtute ex iniquo enĩ
concubitu sem̃ ꝑibit. Et cum longę fuerint
temporis reputabuntur in nichili & ignobilis
in nouissimis erit senectꝰ eorũ fecunda enim
impiorum multitudo: ad nehil est utilis.

Expanded text:
Da eis, Domine. Sibique ipse respondit: Quid dabis eis? et statim infert: Da eis vulvam sterilem, et ubera arentia, ne habeant causas superbiae, ut in quo sibi gloriari solent, in eo confundantur. Quod et de magistris contrariorum dogmatum intelligi posse, perspicuum est, qui in populorum multitudine gloriantur, et in iis liberis quos nutrierint in interitum, ut educerent eos de Ecclesia et inducerent ad interfectorem. Tot enim diabolus jugulat, quot haeretici in errore genuerint filios. De istiusmodi anima dicitur: Beata sterilis immaculata, quae non cognovit cubile in peccato . Beatus est enim vir Ecclesiasticus, qui comparatione haeretici in errore filios non procrearit. Et in alio loco legimus. Melius est filios non habere cum virtute. Ex iniquo enim concubitu semen peribit : et cum longi fuerint temporis, reputabuntur in nihilum et ignobilis in novissimis erit senectus eorum: fecunda enim impiorum multitudo ad nihilum est utilis;
Abbreviated transcription (Latin):
quod in hebraico non habet᷑ dequo iam drxi¬
mus: cum autem fuerit inchaldea absq tẽ¬
plo & absq altari: non libabunt dño uinum
sed demonibꝰ: &e non placebunt ei & qui li¬
bant diis alienis. ce qui incaptiuitate reti¬
nentur. atq in assyriis idoloteta comedũt.
& quasi panis lugentiũ sunt. Non est eni
licitum de sacrificiis comedere lugentem.
uocant: nos parentalia possumus dicere:
ab eo q parentibꝰ mortuis immolentur
non solũ qui obtulerint sed ceiam qui co¬
mederint de huiꝰ modi cibis: in mundus erit:
panis enĩ eorum hoc est cibus quem offerũt
non intrabit indomum dñi quȩ distrue¬
ta est. que babyllonio igne succensa: sed
erit animȩ eorum: & est sensus sue gule
&e sue prouident uoluntati cęterum michi

Expanded text:
quod in Hebraico non habetur, de quo jam dixiquod in Hebraico non habetur, de quo jam diximus. Cum autem fuerint in Chaldaea absque templo et absque altari, non libabunt Domino vinum, sed daemonibus, et non placebunt ei, qui libant diis alienis, et qui in captivitate retinentur atque in Assyriis idolothyta comedunt, et quasi panes lugentium sunt. Non est enim licitum de sacrificiis comedere lugentium,vocant, nos parentalia possumus dicere, ab eo quod parentibus mortuis immolentur. Et non solum qui obtulerit, sed etiam qui comederit de hujuscemodi cibis immundus erit: panis enim eorum, hoc est cibus quem offerunt, non intrabit in domum Domini, quae destructa est, quae Babylonio igne succensa est; sed erit animae eorum. Et est sensus, suae gulae, et suae provident voluptati; caeterum mihi
Abbreviated transcription (Latin):
tomedit Non libabunt dño uinum: & non pla¬
cebunt ei sacrificia eorum: quasi panis lugentiũ.
om̃s qui comedent illum Comtaminabunt᷑
quia panis eorum animȩ ipsoꝵ non intrabit ĩ
on habitauerunt interram dñi habitauit
ephraim in egyptum: &e inassiriis inmũ¬
dum comedit Nonlibauerunt dño uinum.:
nec placuerunt ei sacrificia eorum: quia panis
luctꝰ eis: om̃s qui manducauerint ea conta¬
minabuntur: quia panis animarũ eorum:
non intrabunt in domum dnĩ: nonsolum
area ce torcular non pauit eos. & iunũ men¬
titum est in terra isrł. quando ꝑtriennium
&e menses sex cuncta petierĩt sed &e ipsi ha¬
bitatores recedent de terra dm̃i & ducent᷑
in terram alienam. ne habitent in terra scã
quam sus fornicantibꝰ polluerunt Reuersꝰ
est inquit ephrami in agyptũ: ce in assy riis
pollutum comedit. de hoc loco quidam supͣ
add iderłnt. ce inasseriis pollutum comedit:

Expanded text:
comedit: Non libabunt Domino vinum, et non placomedit: Non libabunt Domino vinum, et non placit: Sacrificium eorum quasi panes lugentium, omnes qui comedunt eum contaminabuntur, quia panis eorum anime ipsorum non intrabit in Non habitaverunt in terra Domini, habitavit Ephraim in Aegypto, et in Assyriis immundum comedit: non libaverunt Domino vinum, nec placuerunt ei sacrificia eorum: quasi panis luctus ejus: omnes qui manducaverint ea, contaminabuntur; quia panes animarum eorum non intrabunt in domum Domini. Non solum area, et torcular non pavit eos, et vinum mentitum est in terra Israel, quando per triennium, et menses sex cuncta perierunt, sed et ipsi habitatores recedent de terra Domini, et ducentur in terram alienam, ne habitent in terra sancta quam suis fornicationibus polluerunt. Reversus est, inquit, Ephraim in Aegyptum, et in Assyriis pollutum comedit. De hoc loco quidam supra addiderunt: et in Assyriis pollutum comedit,
Abbreviated transcription (Latin):
inebriandos putabant Leginnis sub achabre¬
ge s isrł oe heliam propħam famem grauis¬
simam fuisse insamaria: ita ut matres filioꝵ
suorum cadaueribus uescerentur Eo tẽpore
uixta litteram area ce toreular non pauit eos.
&e uinum mentitum est eis. & in egestate
dabuerunt: dicitur &e ad heretieos: ne ex ul
tent atq lȩtentur. & putent se oȩterarum
similes nationum Illȩ enĩ non crediderũt
inam̃. isti uero sub nomine dĩ idola coluni.
&e fornicantur adõ suo Et plures sibi areas¬
& torcularia infinita multiplicant: & come¬
dunt triticum de quo efficitur panis iuctus.
& bibunt uinum sodomorum. quod cum aspidũ
felle calcat᷑: Et quia sibi plura torcularia &
multas areas prepararunt. Idenco deuera & de
una area & detorculari qđ calcalcauit dñs iħs
nonuescentur. & nonbibent s quodcumq seha¬
bere putauerint: mendacio deprauabit᷑:
on habitabunt interram dñi reuersus est
eplirai aegyptum: & inasseriis pollutũ

Expanded text:
inebriandos putabant. Legimus sud Acab rege Israel, et Elia propheta, famem gravissimam fuisse in Samaria: ita ut matres filiorum suorum cadaveribus vescerentur . Eo tempore, juxta litteram, area et torcular non pavit eos, et vinum mentitum est eis, et in egestate tabuerunt. Dicitur et ad haeretum similes nationum. Illae enim 92 non crediderunt in Deum; isti vero sub nomine Dei idola colunt, et fornicantur a Deo suo: et plures sibi areast torcularia infinita multiplicant, et comedunt triticum, de quo efficitur panis luctus, et bibunt vinum Sodomorum, quod cum aspidum felle calcatur. Et quia sibi plura torcularia, et multas areas praepararunt: idcirco de vera et de una area, et de torculari quod calcavit Dominus Jesus, non vescentur, et non bibent; sed quodcumque se habere putaverint, mendacio depravabitur. Non habitabunt in terra Domini. reversus est Ephraim in Aegyptum, et in Assyriis pollutum
Abbreviated transcription (Latin):
phram quasi auis auolauit gła eorũ
a partu &e ab ucero & aconcẽp̾tu. quod
si & enutrierĩt filios suos: absq lib̾is fa
ciam in hominibꝰ. Sed ue his cumreces¬
sero ab eis: ephraim ut uidit. tyrus erat
fundata inpulchritudine: ephraim educ̃
ad interfectorẽ filios suos lx̃x.
phraim quasi auis auolauit. gta
eorum in partu ae in parturitionis
de conceptu quia & iam si enutrierit filiõ
suos sine filiis erunt in hominibꝰ: quia
&e ue exen est. caro mea ex eis Ephra¬
im sicut uidi: incaptionẽ prebuit fili¬
oł suos Qe ephraim ut educeret ad in¬
terfectionẽ filios suos. Multũ in hoc loco
inter se discordant interpretes. In eo enĩ
ue eis caro mea exeis: querens qͣue causa
cur sit tanta uarietas. hanc michi uidet᷑
repperisse: Caro mea lingua hebrea dicit᷑.
basari. Rursum si dicamꝰ recessio mea suie
dectinatio mea: uercerunt caro mea. Rur¬
sum ubi nos posuimꝰ ephraim ut uidit txr̃

Expanded text:
phraim quasi avis avolavit: gloria eorum a partu, et ab utero, et a conceptu: quod et si enutrierint filios suos, absque liberis eos faciam in hominibus. Sed et vae eis cum recessero ab eis. Ephraim, ut vidi, Tyrus erat fundata in pulchritudine: et Ephraim educet ad interfectorem filios suos. LXX: Ephraim quasi avis avolavit: gloria eorum in partu, et in parturitionibus et conceptu: quia etiam si enutrierint filios suos, sine filiis erunt in hominibus: quia et vae eis est: caro mea ex eis. Ephraim, sicut vidi, in captionem praebuit filios suos: et Ephraim, ut educeret ad interfectionem filios suos. Multum in hoc loco inter se discordant interpretes. In eo enim nstulerunt, vae eis, caro mea ex eis: quaerensque causam cur sit tanta varietas, hanc mihi videor reperisse: Caro mea, lingua Hebraea dicitur BASARI  : rursum si dicamus, recessio mea, sive, declinatio mea, verterunt, caro mea. Rursum ubi nos posuimus: Ephraim, ut vidi, Tyrus
Abbreviated transcription (Latin):
recesserit ab eis simulq replicat qualis fue¬
maris fluctibus tundebatur Et tamenn¬
chũ aduersi poterat sustmere: quia habebat
fundamentum xp̃i suꝑ quod ȩdificata domꝰ
euerti non potest. Nũc autẽ filios suos educit
ad interfectorem hoc est addliabolũ. ce pul-¬
chre dicit educet idest de ecclesia facitu
exire foras: polsumꝰ filios ephraim cogitationes
pessimas dicere. ce contraria dognas a ueritati
quã mte ficit ans spũ oris suipo eostales de¬
biere stenere nonpatit᷑. & eterno interit ñe

Expanded text:
recesserit ab eis. Simulque replicat qualis fuerecesserit ab eis. Simulque replicat qualis fuemaris flactibus tundebatur, et tamen nihil adversi poterat sustinere, quia habebat fundamentum Christi, super quo aedificata domus, everti non potest . Nunc autem filios suos educit ad interfectorem: hoc est, ad diabolum. Et pulchre dixit, educit, id est, de Ecclesia facit exire foras. Possumus filios Ephraim, cogitationes pessimas dicere, et contraria dogmata veritati, quae interficit Dominus spiritu oris sui, et eos tales liberos habere non patitur, et aeterno int
Abbreviated transcription (Latin):
im: qui nc̃ desertus est .Tam pulcher inquit
erat & sic dei uallabat᷑ auxilio: ut tyrus mari
cingit᷑. uel certe scopulus durissimus qui fixꝰ
int̾ra oñis contemnit procellas. & deturbimbꝰ
uentis quȩ non curat: ipse autem idest ephraumn
siue tyrꝰ quȩ erat fundata inmaris pulchritu¬
dine educit ad captiuitatẽ filios suos multũ
hoc capitulum adazahelis tempora referunt.
qui obsedit samariam &e longo tempore afflix̃
faaae: ut leuiꝰ arbitrent᷑ obsessi glacdio perire
quam media Nos autem dicamꝰ uixta tropo¬
logiam ephraim id est hereticos quasi auem de
&clesia recessisse: & omnẽ habere głam inpar¬
tĩ &e in utero & incͤeptu simulatos generent
filios: quos dñs comiminat᷑. ȩtiam sienutriti
fuerint puniendos: &e puniendos non abalio
quoliboe sed abipso dño. quin filios formeatio¬
nis generarint. & uerum illis situe cum ds̃

Expanded text:
im, qui tunc desertus est: tam pulcher, inquit, im, qui tunc desertus est: tam pulcher, inquit, erat, et sic Dei vallabatur auxilio, ut Tyrus quae mari cingitur, vel certe, ut scopulus durissimus, qui fixus in terra, omnes contemnit procellas, et de turbinibus ventisque non curat. Ipse autem, id est, Ephraim, sive Tyrus, quae erat fundata in maris pulchritudine  Al. plenitudine, educet ad captivitatem filios suos. Multi hoc capitulum ad Azaelis tempora referunt, qui obsedit Samariam, et longo tempore afflixit fame, ut levius arbitrarentur obsessi gladio perire, quam inedia . Nos autem dicamus juxta tropologiam, Ephraim, id est, haereticos, quasi avem de Ecclesia recessisse, et omnem habere gloriam in partu, et in utero, et in conceptu, si multos genuerint filios, quos Dominus comminatur, etiamsi enutriti fuerint, et 101 puniendos, non ab alio quolibet, sed ab ipso Domino, quoniam filios fornicationis generarint, et verum illis sit vae, cum Deus
Abbreviated transcription (Latin):
protum dixumꝰ. Reuertam᷑ ad sensiuis eplita¬
prot ucrost decem cribus. quisi auis auolauit
incaptiuicatem &e de suo recessit loco Auem autẽ
apellauit: ut uelocem inbabylonẽ transitũ demõs¬
traret: Sin autem legerimꝰ quasi auis auolauit
gła eorum. Hoc dicimꝰ ꝙ dĩ abeis recesserit Et
auol auerit auxilium: quodq sequitur. a par-¬
tu &e abutero &e aconceptu: dupliciter intelligi
potest utgła quȩ auol auit abephrauim: etiam
apartu & abutero. & aconceptii eorum retłdat:
hoc est deserat filios eorum: & posterios derelin-¬
quat. lut certe dicim̃ omnẽ głam isrł habu-¬
it inmultitudine: Et in eo se maiorem ar¬
bitratus est uida fratre suo. quia ͤlecem tribubꝰ.
ille duabꝰ prefuit unde dñs loquit᷑. quod etiam
sinutrierint filios & liberorũ multitudinem
congregiuuerint. tradentur neci : & tẽ eis ueruo
incumbat. ue cum abeis recesserit deus. & conse¬
quenter exponit qualis quondam fuerit epbra¬

Expanded text:
imus: revertamur ad sensum. Ephraim, id est, decem tribus, quasi avis avolavit in captivitatem, et de suo recessit loco. Avem autem appellavit, ut velocem in Babylonem transitum demonstraret. Sin autem legerimus, quasi avis avolavit gloria eorum, hoc dicimus, quod Dei ab eis recesserit et avolaverit auxilium. Quodque sequitur, a partu, et ab utero, et a conceptu, dupliciter intelligi potest, ut gloria quae avolavit ab Ephraim, etiam a partu, et ab utero, et a conceptu eorum recedat, hoc est, deserat filios eorum, et posteros derelinquat. Aut certe dicimus, omnem gloriam Israel habuit in multitudine, et in eo se majorem arbitratus est Juda fratre suo, quia ipse decem tribubus, ille duabus praefuit. Unde Dominus loquitur, quod etiam si enutrierint filios, et liberorum multitudinem congregaverint, tradentur neci: et nunc eis verum incumbat vae, cum ab eis recesserit Deus. Et consequenter exponit, qualis quondam fuerit Ephra
Abbreviated transcription (Latin):
bra sumꝰ: Qui ergo de eccła recesserit: xp̃i corpus
lacerat: Igit᷑ & ephraim caro fuit & menbrum
dñi saluatoris. s inuenationẽ prebuit filios suos
inuenationem autẽ eorũ deqͥbꝰ scriptũ est Anima
ña sicut passer erepta est delaqueo uenantium: Et
eduxit de eccła liberos suos ad occaͥsionẽ siue ad uul.¬
nerandũ: ut uulnerent᷑ ab his qui mittunt arden
mur. & incontrariũ quam ab eo data sunt conuer¬
tant᷑. Expedit ut auferant᷑ a nobis: Deniq lingua
clata est. adlauclandũ dñm dm̃: & quȩ bona sũt
eloqueda. siquis ea abutat᷑ in blasphemian: contra
hunc psalmista dnm̃ deprecatur: muta fiant
labia dolosa. que loquuntꝰ᷑ aduersus uistũ iniqui¬
tatem insuꝑbia & abusione. Et malio loco: dis

Expanded text:
bra sumus. Qui ergo de Ecclesia recesserit, Christi corpus lacerat: igitur et Ephraim caro fuit et membrum Domini Salvatoris. Sed in venationem praebuit filios suos, in venationem autem eorum, de quibus scriptum est: Anima nostra sicut passer erepta est de laqueo venantium . Et eduxit de Ecclesia liberos suos, ad occisionem, sive ad vulnerandum: ut vulnerentur ab his qui mittunt ardentmur, et in contrarium quam ab eo data sunt convertantur, expedit ut auferantur a nobis. Denique lingua data est ad laudandum Dominum Deum, et quae bona sunt eloquenda: Si quis ea abutatur in blasphemiam, contra hunc Psalmista Dominum deprecatur: Muta fiant labia dolosa, quae loquuntur adversus justum iniquitatem in superbia et in abusione . Et in alio loco: Dis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtate materiȩ. In alia enĩ p̃fatione diẽ. qđ in
tabernaculo dĩ alii offerrent aurũ. alii lapides
onichinos. bissũ coccũ & purpura suͦ sufficere
si saltẽ pilos caprarũ offerr&. hanc diẽ uilẽ por¬
tionẽ humiliando se cũ tam̃ ipse offerr& ma

Expanded text:
pertate mea. In alia enim praefatione dicit quod in tabernaculo Dei alii offerrent aurum, lapides onychinos, byssum, coccum et purpuram; sibi vero sufficere, si saltem pilos caprarum offerret. Hanc dicit vilem portionem humiliando se, cum tamen ipse magna offerret
Abbreviated transcription (Latin):
passionis dix̃ eẽ. completũ. Qđ si qͥs ñ recipit. de
testimoniũ de qͦ scãrã scripturartĩ loco ioħ̃s ista
ꝓtulerit. & cũ ñ reppererit coget᷑ ingratꝰ susci-¬
ꝑe ueritatẽ. Plangent autẽ uidei qͣsi suꝑ uni-¬
genito & pͥmogenito id ipsũ significante in dño
saluatore. & unigenito & pͥmogenito. Unigenitꝰ
Lxx. t̃nstulerunt de qͦ in euangło legimꝰ. Hic
ẽ. filiꝰ meus carissimꝰ in qͦ mͥ complacui. Tunc de¬
lebunt a se crucifixũ cũ uiderint in claritate
lusione si a saltatu cõpositũ ẽ. qđ scilic& contͣ

Expanded text:
si quis non recipit, det testimonium, de quo sanctarum Scripturarum loco Joannes ista protulerit: et cum non repererit, cogetur ingratis suscipere veritatem. Plangent autem Judaei quasi super unigenito et primogenito, idipsum significante in Domino Salvatore, et unigenito et primogenito. Unigenitus  transtulerunt, de quo in Evangelio legimus: Hic est Filius meus charissimus, in quo mihi complacui . Tunc dolebunt a se crucifixum, cum viderint in claritate lusione, sed a saltatu compositum est, quod scilicet cont
Abbreviated transcription (Latin):
ephod bar. si qͥdẽ bar. aut filius appellatur. aut
frum̃ti mampłs. aut electꝰ. aut yaoc. id ẽ. cris¬
pus. Qd̃ ibi errore int̾pretationis accidit: etiã
hic factũ dephendimꝰ. Si enĩ legat᷑ dãcarũ. ez e¬

Expanded text:
EPHOD BAR: siquidem BAR, aut filius appellatur, aut EPHOD BAR: siquidem BAR, aut filius appellatur, aut frumenti manipulus, aut electus, aut οὖλος, id est, crispus. Quod ibi errore interpretationis accidit, etiam hic factum deprehendimus. Si enim legatur DACARU
Abbreviated transcription (Latin):
bis & pax multiplicetur. Ut post quã nobis pec¬
cata donauerit. tẽ pax ꝑ miscdĩã conseqͣt᷑. Hec
iudei ex parte iã facta & plenius in consumma¬
tione mundi futura cõmemorant. Nos autẽ pꝰ
aduentũ xp̃i quotidie impleri : intelligimꝰ et
ꝓbamus. Et aspicient ad me quẽ confixerunt:
& plangent eũ planctu quasi suꝑ umgenitũ
& dolebunt suꝑ eũ ut doleri sol& in morte pͥmo¬
geniti. Lxͫx. Et aspicient ad me ꝓ eõ qđ insul¬
tauerunt. & plangent suꝑ eo planctũ quasi
suꝑ carissimũ. & dolebunt dolore qͣsi fuꝑ pͥmo¬
genitũ. Hebraicȩ littẽ daleth. & rẽs. hoc ẽ. .d. &
r. sumles sunt & paruo tantũ apice distinguini¬
tur. Ex qͦ uenit ut idẽ uerbũ diuerse legentes:
alit̾ atq alit̃ transferant. Intelligentie grã: u¬
nũ demꝰ exemplũ. & uestitus inquit erat samu¬
el epbod bad. id ẽ. indumento lineo. Bãd enim
linũ appellatur : unde & baddim lina dicunt᷑.
Post bebraico latinoq sermone male qͥdã legunt

Expanded text:
postquam nobis peccata donaverit, tunc pax per misericordiam consequatur. Haec Judaei ex parte jam facta, et plenius in consummatione mundi futura commemorant. Nos autem post adventum Christi quotidie impleri intelligimus et probamus. Et aspicient ad me quem confixerunt: et plangent eum planctu quasi super unigenitum: et dolebunt super eum, ut doleri solet in morte primogeniti. LXX: Et aspicient ad me, pro eo quod insultaverunt: et plangent super eum planctum, quasi super charissimum: Et dolebunt dolore, quasi super primogenito. Hebraicae 903 litterae DALETH et RES, hoc est D et R, similes sunt, et parvo tantum apice distinguuntur. Ex quo evenit ut idem verbum diverse legentes, aliter atque aliter transferant. Intelligentiae gratia unum demus exemplum: Et vestitus, inquit, erat Samuel EPHOD BAD , id est, indumento lineo, BAD enim linum appellatur: unde et BADDIM lina dicuntur. Pro quo Hebraico Latinoque sermone, male quidam legunt
Abbreviated transcription (Latin):
dextra qͥb dr̃ ne sis iustus nimis. & in sini¬
stra qͥ audiunt uie quę asinistris sunt ꝑ¬
uerse sunt: deuorans flanma consum&.
& deletis aduersariis atq sublatis. rursũ ierłm
id ẽ. eccła pͥstinã głam recipi& : et erit in
suo statu.& uide tabnarsa saluabunt᷑ toto
orbe dispsa: xpianoꝵ conciliabula de qͥb qͣsi
tentoriis & tab̾nacłis ire cupimꝰ ad domum
que ẽ. ñ manu facta. & ad celestẽ ierłm. cł¬
ꝑterea autẽ tab̾nacła plebis & om̃ĩũ qͥ cen¬
sent᷑ nomine xpĩano & reputantur in uulgꝰ
antiꝗͣ pacẽ recipient. ob sessis ȩccliarũ pͥncipibꝰ
& in fugã uersis : ut neq̃ꝗͣ putent magistri atq
doctores sua doctrina ac sapientia. s dni auxi¬
lio pacẽ ȩcełiis redditã. In die illo ꝓteget dñs
habitatores ierłm. &erit qͥ offenderit ex eis
Sin die illa qͣsi dauid. & domꝰ dauid qͣsi dei. sic̃

Expanded text:
n sinistra, qui audiunt: Viae quae ad sinistram sunt, perversae sunt , devorans flamma consumet, et desertis adversariis atque sublatis, rursum Jerusalem, id est Ecclesia, pristinam gloriam recipiet, et erit in suo statu, et Judae tabernacula salvabuntur, toto orbe dispersa Christianorum conciliabula, de quibus quasi tentoriis et tabernaculis ire cupimus ad domum, quae non est manufacta, et ad coelestem Jerusalem. Propterea autem tabernacula plebis et omnium qui censentur nomine Christiano, et reputantur in vulgus, antiquam pacem recipient obsessis Ecclesiarum principibus, et in fugam versis, ut nequaquam putant magistri atque doctores sua doctrina et sapientia: sed Domini auxilio pacem Ecclesiis redditam. In die illa proteget Dominus habitatores Jerusalem, et erit qui offenderit ex eis in die
Abbreviated transcription (Latin):
tus ẽ. nobis. & in supͣdieto uolumine continetur.
Que in cęlo sunt quis inuestigauit: nisi qđ tu de
sis. Et sic correete sunt semite eoꝵ qͥ uersabant᷑
in terrã : & quȩ tͥ placent eruditi sunt homines.
ostendit sic̃ manifestũ ẽ. in eo qđ diximus. Ca¬
ritas dĩ diffusa ẽ. in cordib urĩs. & in alio loco

Expanded text:
tus est nobis . Et in supradicto volumine continetur: Quae in coelo sunt, quis investigabit? nisi quod tu dedsis: et sic correctae sunt semitae eorum qui versantur in terra: et quae tibi placent, eruditi sunt homines .ostendit: sicut manifestum est in eo quod diximus: Charitas Dei diffusa est in cordibus vestris. Et in alio l
Abbreviated transcription (Latin):
in illis fuerit in die illa erit qͣsi domus dauid:
pectu eoꝵ. Iudã obtinentẽ uictoriã & dnõ re-¬
stituente tab̾nacła eiꝰ sic̃ fuerant a pͥncipio:
ut neqͣꝗͣ domus regia contra popłm głietur:
in die illo & in illo tprẽ dñs cuiꝰ auxilio iudas
adextris & asinistris aduersarios deuorabit.
ꝓteget etiã obsessos ierłm. & intantã felicita¬
tẽ ac beatitudinẽ om̃a mutabunt᷑. ut qͥ uilis¬
sumus putabat᷑ sit quasi domus regia : & qui
de domo regia erat. sit quasi de domo dĩ. ul
ẽ. quasi nuntius dnĩ. & angłice dignitatis
in conspectu eoꝵ qͥ eo temprẽ fuerint resalua¬
ti. Iuxta anagogen ꝓteg& dñs habitatores
eccłȩ pace ȩccłiarũ post ꝑsequutionẽ grauis¬
simã reddita quando & sui nominis int̾ptati¬
one decorabit᷑. Ierłm enĩ iusio pacis expͥmit᷑.
& tã beati erunt qͥ ꝓ ęccła militarunt. & in ꝑse¬
quittione dnm̃ sunt confessi: ut qͥ minimꝰ fue¬
rit & qͣsi homo in aliqͦ peccato dictoq offende

Expanded text:
it in die illa, erit quasi domus David; pectu eorum. Juda obtinente victoriam, et Domino restituente tabernacula ejus sicut fuerant a principio, ut nequaquam domus regia contra populum glorietur, in illa die et in illo tempore, Dominus cujus auxilio Judas a dextris et a sinistris adversarios devorabit proteget etiam obsessos Jerusalem: et in tantam felicitatem ac beatitudinem omnia mutabuntur, ut qui vilissimus putabatur, sit quasi domus regia; et qui de domo regia erat, sit quasi de domo Dei, id est, quasi nuntius Domini et angelicae dignitatis in conspectu eorum, qui eo tempore fuerint resalvati. Juxta anagogen: Proteget Dominus habitatores Ecclesiae, pace Ecclesiarum post persecutionem gravissimam reddita, quando et sui nominis interpretatione decorabitur: Jerusalem enim visio pacis exprimitur. Et tam beati erunt qui pro Ecclesia militarunt, et in persecutione Dominum sunt confessi: ut qui minimus fuerit, et quasi homo in aliquo peccato dictoque offende
Abbreviated transcription (Latin):
nos dicamus qđ in tẽꝑe ꝑsequittionis eccłiȩ du¬
ces & tribum noĩnis xpiani de qͥb supͣdiximꝰ.
cũ dñs pacẽ reddiderit ierłm & int̾fecerit
aduersariũ sp̃u oris sui futuri sint q̃si cami¬
nus ignis in lignis. ut deuorent infructuosas
arbores. Et sic̃ faces instipula ut qđeũq fra¬
mentũ ñ habae ⁊ circũ fert᷑ omĩ uento doctrine
tradit᷑ incendio. & deuorabunt inqͥt duces
uida & tribuni ad dexcerã & ad sinistram:
eos qͥ medio itinere incede noluerunt. Nesci¬

Expanded text:
Nos dicamus, quod tempore persecutionis Ecclesiae, duNos dicamus, quod tempore persecutionis Ecclesiae, duces et tribuni nominis Christiani, de quibus supra diximus: cum Dominus pacem reddiderit Jerusalem, et interfecerit adversarium spiritu oris sui, futuri sint quasi caminus ignis in lignis, ut devorent infructuosas arbores, et sicut faces in stipula, ut quodcumque frumentum non habet, et circumfertur omni vento doctrinae, tradatur incendio. Et devorabunt inquit duces Juda, et tribuni ad dexteram, et ad sinistram, eos qui in medio itinere incedere noluerunt, nec
Abbreviated transcription (Latin):
tabitur adhuc ierłm in semedipsa. & salua faciae
dñs tabernacła uiia sic̃ apͥncipio: ut ñ magni¬
ficet᷑ gła domꝰ daud. & elatio habitatoꝵ ierłm
dib siuis conforta mͥ dnẽ obsessos ierłm. ut qͥ
sua imbecillitate uieti sunt. tuo suꝑent au
qͥb simulata amicieia uingebant᷑. Deuorenꝰ
autẽ a dextris & a sinistris: & om̃s popłos
occidant in circuitu. Ut rursus ierłm habi¬
tetur in loco suo : & nequaꝗͣ hostiles impetꝰ
timeat. Urbes qͦq & opida. ao uillas & iticłos
trib iude qͥ direpti fuerant atq uastati in¬
staurae sic̃ fuerant ante ꝗͣ uastarent᷑: & neqͣꝗͣ
domꝰ regia & incliti ac magnifici tribꝰ uidȩ
& habitatores ierłm glientur aduersũ tribũ
uidã qđ suo regat᷑ unꝑio. suo consilio gub̃̾ne¬
tur: s sciant qđ dñi sit in utrisq uictoria.
Hȩc iuxta histortã seu facta sunt seu futurar si¬
dẽ rerũ dñi iudicio relinquentes. & scĩs eiꝰ : qui
ab eo sapientiȩ ac ueritatis spm̃ receperunt.

Expanded text:
semetipsa, et salva faciet Dominus tabernacula Juda, sicut a principio: ut non magnificetur gloria domus David, et elatio habitatorum Jerudibus suis: Conforta mihi, Domine, obsessos Jerusalem, ut qui sua imbecillitate victi sunt, tuo superent aquibus simulata amicitia jungebantur. Devorent autem a dextris et sinistris, et omnes populos occidant in circuitu, ut rursum Jerusalem habitetur in loco suo, et nequaquam hostiles impetus timeat. Urbes quoque et oppida, ac villas, et viculos tribus Judae, qui direpti fuerant atque vastati, instaurent sicut fuerant antequam vastarentur, et nequaquam domus regia, et inclyti ac magnifici tribus Juda, et habitatores Jerusalem glorientur adversus tribum 900 Juda, quod suo regatur imperio, suo consilio gubernetur; sed sciant quod Domini sit in utrisque victoria. Haec juxta historiam seu facta sint, seu futura, fidem rerum Domini judicio relinquentes, et sanctis ejus, qui ab eo sapientiae ac veritatis spiritum receperunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ptioꝵ pͥmitiua ꝑcussa sunt. Suꝑ domũ autẽ
uidã id ẽ. popłm qͥ confitetur am̃: & fractꝰ ꝑse¬
quutionis angustiis ac timore ꝓterritꝰ iudet᷑
eẽ. in numero ꝑsequentiũ. Aꝑia&e ds ocłos su¬
os ut plerosq respiciat dicentes ad se. Respice
in me & miserere mei : & mereant᷑ audire. Erit
tibi dñs lumen ȩt̾num. Hee ẽ. grauissum lapidis
laceratio. quã in aduersarios suos q̃ ierłm leua¬
Sre & uexare conati sunt dñs cõminatur. Q dicers
Sduces uida incorde suo. Confortent᷑ mͥ habitato¬
res ierłm in dño exercituũ dõ suo. Lxcx. Eo di¬

Expanded text:
ptiorum primitiva percussa sunt . Super domum autem ptiorum primitiva percussa sunt . Super domum autem Juda, id est, populum qui confitetur Deum, et fractus persecutionis angustiis ac timore perterritus, videtur esse in numero persequentium: aperiet Dominus oculos suos, ut plerosque respiciat dicentes ad se: Respice in me, et miserere mei , et mereantur audire: Erit tibi Dominus lumen aeternum . Haec est gravissimi lapidis laceratio, quam in adversarios suos, qui Jerusalem levare et vexare conati sunt, Dominus comminatur. Et dicent duces Juda in corde suo: Confortentur mihi habitatores Jerusalem in Do
Abbreviated transcription (Latin):
amentiã. Suꝑ domũ autẽ uidã aꝑiã ocłos
ineos: & om̃s equos popłoꝵ. ꝑcutiã incecitatẽ.
n illo tẽpore: hoc enim significat dies qͣndo ob¬
sessa fuerit ierłm. ita ut uidas quoq eã obsi
om̃s stupeant qͥ eos uiderint ẽẽ. ꝑcussos. & as¬
censores eoꝵ. maloꝵ p̃mente multitudine uer¬
tent᷑ in amentiã. & suꝑ domũ uidã qͥ contra
metropolĩ suã aliquid facere cogebantur: api¬
et dñs ocłos suos ut eorũ misereat᷑. & eos di¬
gnos suo faciat aspectu: ocłorũq suoꝵ illustr&
lumine. Oñs autẽ equos popłoꝵ ęt̾na ꝑcutia&
cecitate. Q spãlit̃ eqͥ intelligendi sint: supra
diximꝰ. Fallax equus ad salutẽ. & hii ineurri¬
bus e hii in equis. & cetera his similia. Ascenso¬
res qͦq eorũ uł demones uł falsos magistros
dyximus: qͥ om̃s in stupore uertent᷑ & am̃tiã.
ut nehil raꝑe conuincãtur s palpabiles eos
oppͥmant tenebre quales fuerunt qͣndo egi¬

Expanded text:
 oculos meos, et omnes equos populorum percutiam in caecitate. In illo tempore hoc enim significat dies  quando obsessa fuerit Jerusalem, ita ut Judas quoque eam obsidomnes stupeant qui eos viderint esse percussos, et ascensores eorum, malorum premente magnitudine, vertentur in amentiam, et super domum Juda, qui contra metropolim suam facere aliquid cogebantur, aperiet Dominus oculos suos, ut eorum misereatur, et eos dignos suo faciat aspectu, oculorumque suorum illustret lumine: omnes autem equos populorum aeterna percutiet caecitate. Qui spiritualiter equi intelligendi sint, supra diximus: Fallax equus in salutem . Et: Hi in curribus, et hi in equis , et caetera his similia. Ascensores quoque eorum, vel daemones, vel falsos magistros diximus, qui omnes in stuporem vertentur et amentiam, ut nihil sapere convincantur: sed palpabiles eos opprimant tenebrae, quales fuerunt quando Aegy
Abbreviated transcription (Latin):
omĩpotente dõ eorũ. Cũ apuerit dñs ocłos su¬
os suꝑ iuidã & ꝑcusserit om̃s equos gentiĩ ceci¬
tate : duces uida de quo suꝑius dictũ ẽ. Sed
& iudas erit in obsidione contra ierłm: uota
facient in cordib siuis qr loqͥ libere ñ audebt̃.
⁊oic. id ẽ. inueniemꝰ uobis. in hebraico scriptũ ẽ.
& tribuni ac duces iudae uota facient. in ab¬
scondito m̃tis archano: ut dĩ conforta& ierine¬
in dño dõ suo. & iuncant aduersarios. Iureta
tropologiã duces ac tribuni apłi sunt. & om̃s
apłici uiri ac doctores. qͥ xpĩ exercitui p̃fuert᷑.
Qͥ nolunt sibi alios inuenire nisi eos qͥ habitent in
ierłm in uisione pacis. & habitent in anõ om̃ipo¬
tente dõ suo. De his ducib paulus apis fuit.
qͥ muenit titũ & timotheũ. lucã atq siluanũ.
petrus qͥ marcũ seriptorẽ erudiuit euangłii:

Expanded text:
omnipotente Deo eorum. Cum aperuerit Dominus oculos suos super Judam, et percusserit omnes equos gentium caecitate, duces Juda, de quo supra dictum est: Sed et Judas erit in obsidione contra Jerusalem, vota facient in cordibus suis, quia loqui libere non audebunt, ἑαυτοῖς, inveniemus nobis; in Hebraico scriptum EMSAet tribuni, ac duces Juda, 899 ac vota facient in abscondito mentis arcano, ut Deus confortet habiino Deo suo, et vincant adversarios suos. Juxta tropologiam, duces ac tribuni apostoli sunt, et omnes apostolici viri atque doctores, qui Christi exercitui praefuerunt, qui nollent sibi alios invenire nisi eos qui habitent in Jerusalem, visione pacis, et qui habitent in Domino omnipotente Deo suo. De his ducibus Paulus apostolus fuit, qui invenit Titum, et Timotheum, Lucam atque Sylvanum: Petrus quoque qui Marcum scriptorem
Abbreviated transcription (Latin):
sermo conuertitur. O pastor & idolũ : derelinqͤns¬
gregẽ. Iam sceleratus ẽ. pastor. ut non idoloꝵ cul¬
tor s ipse idolũ nominet᷑ dũ se appellat dm̃: et
uult abhominib adorari. Qͥ dereliqͥt grege̾ a

Expanded text:
sermo convertitur: O pastor, et idolum. sermo convertitur: O pastor, et idolum. Tam sceleratus est pastor, ut non idolorum cultor, sed ipse idolum nominetur, dum se appellat Deum, et vult ab omnibus adorari. Qui dereliquit gr
Abbreviated transcription (Latin):
sit qͥ in consũmatione mundi dr̃ eẽ. uenturus..
& quał futurus sit indicatur. Uasa autẽ pasto¬
ris insignia illius & habitũ debemꝰ acciꝑe. perã.
baculũ. fistulã. sibilũ. Q qͦmͦ isaras ut capti¬
uitatẽ popłi demonstraret nudꝰ ingredit᷑: &
ieremias uadit ad domũ figuli ut ex dissipati¬
one uasis qđ̃ currebat in rota. & manu fingebat᷑
gã sedechie. & onera captiuoꝵ ñ solũ uoce. sed
& habitu demonstrat ꝑfodit parietẽ. & in su¬
is humeris excipitur : sic zacharias habitũ stul¬
ti & impiti pastoris assumit. ut eũ nunci& qͥ uen¬
Iste pastor ideo consargit in isrł: qr uerus pastor
salonicenses. abhominatio desolationis. sessurus
affert lassa sustentat. Econtrario pastor malus
onĩa aduersa agit. & carnib pinguiũ deuoratis.
ungulas arietũ & ouiũ disꝑgit. atq subuertit
ne recto ingrediant᷑ pede. Hunc pastorẽ susceꝑe
pessimo. stulto & imꝑito ad ipsum pastorẽ ꝓpħal

Expanded text:
sit; qui in consummatione mundi dicitur esse venturus, et qualis venturus sit, indicatur. Vasa autem pastoris, insignia illius et habitum debemus accipere, peram, baculum, fistulam, et sibilum. Et quomodo Isaias, ut captivitatem populi demonstraret, nudus ingreditur : et Jeremias vadit ad domum figuli, ut ex dissipatione vasis quod currebat in rota, et manu fingebaturgam Sedeciae, et onera captivorum, non solum voce, sed et habitu demonstraret, perfodit parietem, et in suis humeris excipitur : sic Zacharias habitum stulti et imperiti pastoris assumit, ut eum nuntiet qui venIste pastor ideo consurget in Israel, quia verus pastor salonicenses , abominatio desolationis, sessurus affert, lassa sustentat. Econtrario pastor malus omnia adversa agit, et carnes pinguium devorat, ungulas arietum et ovium dissolvit atque pervertit, ne recto ingrediantur pede. Hunc pastorem suscepere pessimo, stulto et imperito, ad ipsum pastorem prophetalis
Abbreviated transcription (Latin):
surã in leuantiũ corporib derelinquat. Suꝑ
eccłia sic int̾pretari potest qđ cuncti ꝑsequu¬
tores qͥ contra domũ dñ dimicarurs inebrient᷑
eo calice qͦ uniuersis gentib ꝓpinat ieremias
ut bibant & in ebrientur. & cadant. & uomans
& insaniant. Scio ꝑsequutionis tẽprẽ multos e
nris contra ȩccłam pugnare cõpulsos: s qͥ cũq
ꝓ ira dñi qr corripit peccatores suis manib su¬
stentabit : uerũ ipse ñ erit impunitꝰ dĩ contͣ
se gladio dimicante. Plapide oneris quẽ nos
ut potuimꝰ int̾pretati sumꝰ.lxcxc. uertert̃ lapi

Expanded text:
suram in levantium corporibus derelinquat. Super suram in levantium corporibus derelinquat. Super Ecclesia sic interpretari potest, quod cuncti persecutores qui contra domum Domini dimicarunt inebrientur eo calice quo universis gentibus propinat Jeremias, ut bibant, et inebrientur, et cadant, et vomant, et insaniant . Scio persecutionis tempore multos e nostris contra Ecclesiam pugnare compulsos; sed quicumque pro ira Domini qua corripit peccatores, suis manibus sustentabit: verum ipse non erit impunitus, Dei contra se gladio dimicante. Pro lapide oneris, quem nos, ut potuimus, interpretati sumus, Septuagi
Abbreviated transcription (Latin):
dis. rotundi ponantur lapides grauissimi ponde¬
ris ad quos iuuenes exercere se soleant. & eos ꝓ
uarietate uiriũ subleuare. Alii usq ad genia
alii ad umbilicũ. alii ad humeros & caput.
Nonnulli suꝑ uerticẽ erectis uinctisq manib ma¬
gnitudinẽ uiriũ demonstrantes pondus extollaNt.
In arche athemensiũ iuxta simulachrũ iminerue:
uidi sperã eneã grauissimi ponderis. Quã ego ꝓ
imbecillitate corpusculi mouere uix potui. Cum
quererẽ qͥd nã sibi. uell& responsum ẽ. aburbis eiꝰ
cultorib atbletarũ. in illa massa fortitudinẽ cõ.¬
ꝓbari : nec pͥus ad agonẽ quẽꝗͣ descendẽ: qͣ ex
leuatione ponderis sciat᷑ qͥs cui debeat cõparari.
Sensus gͦ iste ẽ. Ponã ierłm cunetis gentibꝰ quasi
grauissirũ lapidẽ subleuandũ. Leuabunt qͥdẽ
eã & ꝓ uriũ uarietate uastabunt. Sed dãt neces¬
se ẽ. ut dũ leuatur in ipso nisu & elatione pon¬
deris grauissimus lapis scissurã aliquã uł ra¬

Expanded text:
is rotundi ponantur lapides gravissimi ponderis, ad quos juvenes exercere se soleant, et eos pro varietate virium sublevare, alii usque ad genua, alii usque ad umbilicum, alii ad humeros et caput, nonnulli super verticem, rectis junctisque manibus, magnitudinem virium demonstrantes, pondus extollant. In arce Atheniensium, juxta simulacrum Minervae, vidi sphaeram aeneam gravissimi ponderis, quam ego pro imbecillitate corpusculi movere vix potui. Cum autem quaererem, quidnam sibi vellet, responsum est ab urbis ejus cultoribus, athletarum in illa massa 897 fortitudinem comprobari, nec prius ad agonem quemquam descendere, quam ex levatione ponderis sciatur quis cui debeat comparari. Sensus ergo iste est: Ponam Jerusalem cunctis gentibus, quasi gravissimum lapidem sublevandum. Levabunt quidem eam, et pro virium varietate vastabunt; sed necesse est ut dum levatur, in ipso nixu et elevatione ponderis, gravissimus lapis scissuram aliquam vel ra
Abbreviated transcription (Latin):
crapulȩ om̃ib poplis ineircuitu positurũ eẽ. testa¬
tur : ut qͥ limen eiꝰ attigerit inebriet᷑ & corruat.
siue ipsũ suꝑliminare in eũ corruat. a qͦ contingit᷑.
rũ trausiens societatẽ : cogit᷑ obsidere metropolĩ
suã. Non solũ autẽ dñs ierłm ponet cunctis po¬
płis qͣsi suꝑ limi nare crapule. s pon& illã quasi
lapidẽ oneris cunctis popłis quẽ qͥ leuare uolue

Expanded text:
crapulae omnibus populis in circuitu positurum esse, testacrapulae omnibus populis in circuitu positurum esse, testatur, ut qui limen ejus attigerit, inebrietur et corruat, sive ipsum superliminare in eum corruat a quo contingitur. us, et in illarum transiens societatem, cogetur obsidere metropolim suam. Non solum autem Dominus Jerusalem ponet cunctis populis quasi superliminare crapulae; sed ponet illam quasi lapidem oneris cunctis populis, quem qui le
Abbreviated transcription (Latin):
storẽ meũ. & suꝑ uirũ coherentẽ mͥ. dic̃ dns exer¬
cituũ. Pcute pastorẽ & disꝑgant᷑ oues. Auii enim
uideorũ putant iã hec exparte completa a ro¬
robabel usq ad gneũ pompeiũ. qͥ pͥmꝰ romanoꝵ
iudeã cepit & templũ: quã hystoriã scribit
iosephus. Alii uͦ quando ierłm futt instaurata
in fine mundi eẽ. complenda: qđ sibi cũ naiuaie¬
naco. suo quem supͣ stultũ pastorẽ legimꝰ : misera¬
extendamꝰ modũ uoluminis. ꝓponentes hec dict̃
illi sic. alii suspieantur : nos ita sentimꝰ. Tres po¬
suimꝰ sententias ut ex int̾pretationis uarietate
solidauit. & sp̃m hominis furẽ in eo. id ẽ. anima¬
rũ creator ẽ. om̃ĩum: ut ex duab substantiis ani-¬
me & corporis unũ animal compinger& : sp̃s enĩ
ꝓ anima frequent̾ accipit᷑. ut ibi: pat̾ in manꝰ
tuas commendo sp̃m meũ. & auferes spm̃ eorũ
& deficient. & in puluerẽ suũ reuertentur. Iste gͥ

Expanded text:
exercituum: Percute pastorem, et dispergentur oves. Alii enim Judaeorum putant jam haec ex parte completa a Zorobabel, usque ad C. Pompeium, qui primus Romanorum Judaeam cepit et templum, quam historiam scribit Josephus. Alii vero quando Jerusalem fuerit instaurata, in fine mundi esse complenda: quod sibi cum ἠλειμμένῳ suo, quem supra stultum pastorem legimus, miseraextendamus modum voluminis, proponentes: Haec dicunt illi: sic alii suspicantur: nos ita sentimus, tres posuimus sententias, ut ex interpretationis varietate, solidavit, et spiritum hominis finxit in eo, idem animarum Creator est omnium, ut ex duabus substantiis animae et corporis, unum animal compingeret. Spiritus enim pro anima frequenter accipitur, ut ibi: Pater, in manus tuas commendo spiritum meum . Et: Auferes spiritum eorum, et deficient, et in
Abbreviated transcription (Latin):
isrł: & fr̃s a se inuicẽ separarẽ. Ut in apłorũ
& eorũ qͥ egerant penitentiã nimero rursũ
iudas appellarent᷑ : & confitentes dm̃ suũ. Ifrł
aut̃ & ephraĩ & ioseph uocarent᷑ qͥ in cordis
duriciã ꝑmanentes dixerunt. Non habemus
regem uisi cesarẽ. Vnde ñ intulit ut irritũ face¬
rẽ pactũ siue testam̃tũ qđ̃ habui cũ uida & isrł
Usq hodie enĩ penitentib porrigit manũ. S ut
de uno popło credentes alios. & alios ñ creden¬
tes int̾ se diuidet dicens: nolite arbitrari qͥa

Expanded text:
fratres a se invicem separarem. Ut in apostolorum et eorum qui egerunt poenitentiam 893 numero, rursum Judas appellaretur et confitens Deum suum: Israel autem et Ephraim et Joseph vocarentur, qui in cordis duritia permanentes dixerunt: Non habemus regem, nisi Caesarem . Unde non intulit: ut irritum facerem pactum, sive testamentum, quod habui cum Juda et Israel usque hodie enim poenitentibus porrigit manum sed ut de uno populo credentes alios, et alios non credentes inter se divideret, dicens: Nolite arbitrari quia
Abbreviated transcription (Latin):
uana & qͥ dereliqͥstis oues: gladiꝰ suꝑ brachiũ
eius. & suꝑ ocłm eiꝰ dextrũ. Brachiũ eiꝰ aridi¬
tate siccabit᷑ : & ocłs dext̾ eiꝰ cecitate obscura¬
bitur. Quando dic̃ adhuc sume tibi uasa pa¬
storis stulti. illud significat qđ supͣ assumpse¬
rit sibi duas uirgas. unã decorẽ & alterã fu¬
niculũ. Et qr illas suo uicio peccatoq ꝓiecit :¬
& soluta germanitate int̾ uidã & isrł. nos in¬
serti sumus in radicẽ bone oliue. & cecitas ex-
parte facta ẽ. domui ifrł: donec intͣr& pleni¬
tudo gentiũ. Ilunc ꝓpħȩ dicit᷑. ut grauissimũ¬

Expanded text:
 super brachium ejus, et super oculum ejus dextrum, brachium ejus ariditate siccabitur, et oculus dexter ejus caecitate obscurabitur. Quando dicit, Adhuc sume tibi vasa pastoris stulti, illud significat quod supra assumpserit sibi virgas duas, unam decorem, et alteram funiculum. Et quia illas suo vitio peccatoque projecit, et soluta germanitate inter Judam et Israel, nos inserti sumus in radicem bonae olivae, et caecitas ex parte facta est domui Israel, donec intraret plenitudo gentium
Abbreviated transcription (Latin):
lũ dextrũ eius quo se acute dei iactabat cernere
sacram̃ta. & plus uidere quã om̃s recro ꝓpħȩ ui¬
derant. intantũ ut dĩ filiũ se uocar&. BGladius
autẽ ille ẽ. de qͦ & supͣ diximꝰ: & nunc dicemꝰ ex
parte. de qͦ & isaias loqͥt᷑. In ebriatꝰ ẽ. gladius ms
in celo. ꝓpterea autẽ gladius dnĩ suꝑ brachium
eius. & suꝑ ocłm dextrũ eiꝰ erit. ut robur eiꝰ et
omĩs iactantia fortitudinis ariditate siccet᷑. sci¬
entia quã sibi falso nomine ꝓmittebat. ȩt̾nis te¬
nebris obscuretur. Onus uerbi dñi suꝑ isrł. Dix̃
dñs extendens celũ. & fundans terrã: & fingens
sp̃m hominis in eo. Ecce ego ponã suꝑ liminare

Expanded text:
oculum dextrum ejus, quo se acute Dei jactabat cernere sacramenta, et plus videre quam omnes retro prophetae viderant, intantum ut Dei Filium se vocaret. Gladius autem ille est, de quo et supra diximus, et nunc dicemus ex parte, de quo et Isaias loquitur: Inebriatus est gladius meus in coelo . Propterea autem gladius Domini super brachium ejus, et super oculum dextrum illius erit: ut robur ejus et omnis jactantia fortitudinis ejus ariditate siccetur, et scientia, quam sibi falso nomine promittebat, aeternis tenebris obscuretur. Onus verbi Domini super Israel: Dixit Dominus extendens coelum, et fundans terram, et fingens spiritum hominis in eo: E