comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
miseri penitus & stulti sunt.
hȩc asapientibus tenenda distinctio
est. ut coniugium ꝑtineat adueniã.
uirginitas spect& ad gloriam
rcatio deputetur ad penã : pisi
satisfactione purgetur
IL Es quidam cingulum in ȩccła
monachum professus abiecerat.
cellulam sibi eminus in remoto. quasi
heremita uicturus erexerat. Inte¬
rea asstutus inimicus uariis cogitatio¬
nibus brutum pectus agitabat᷑. ut
coniugem suam quã MARTINUS
in monasterio puellarum esse prece¬
perat. uoluntate mutata secum po¬
tius uell& habitare.Adut ergo
MARTINUM fortis heremita. quid
haber& animi confitetur. lle
uero uehementer ab nuere. feminã
uero rursus iam monacho non ma¬
rito in congrua ratione misceri
ostremo cummiles instar& ad fir¬
mans nihil hoc ꝓposito esse nocitu¬
rum. sesolo coniugis uti uelle solatio
porro nerursus se in sua reuoluerent
non esse metuendum. se esse militẽ
militiȩ sacramenta iurasse. patere¬
tur episcopus sc̃s. & sexũ suum fidei

Expanded text:
miseri penitus et stulti sunt. miseri penitus et stulti sunt. uerum haec a sapientibus tenenda distinctio est, ut coniugium pertineat ad ueniam, uirginitas spectet ad gloriam, fornicatio deputetur ad poenam, nisi satisfactione purgetur. Miles quidam cingulum in ecclesia, monachum professus, abiecerat: cellulam sibi eminus in remoto quasi eremita uicturus erexerat. interea astutus inimicus uariis cogitationibus brutum pectus agitabat, ut coniugem suam, quam Martinus in monasterio puellarum esse praeceperat, uoluntate mutata secum potius uellet habitare. adit ergo Martinum fortis eremita et quid haberet animi confitetur. ille uero uehementer abnuere, feminam uiro rursus, iam monacho, non marito, incongrua ratione misceri. postremo cum miles insisteret, adfirmans nihil hoc proposito esse nociturum : se solo coniugis uti uelle solacio, porro ne rursus se in sua reuoluerent, non esse metuendum: se esse militem militiae sacramenta iurasse: pateretur episcopus sanctos et sexum suum fidei
Abbreviated transcription (Latin):
ueste uidiss&. eninquit adam eiec¬
tus deparadyso. inueste pellicia sues
pascit. Sednos illo uetere de¬
posito qui adhuc inisto man&. no
uum potius induamus Houes¬
exparte prata depauerant. porci
etiam non nulla suffoderant. pars
crtera quae manebat in lesa. duer¬
sis floribus quasi picta uernabat
peciem inquit gerit pars illa con¬
iugu. quae pecore depasta. & sinon
paenitus gratiam amisit herbarum.
Nullam tamen florum r& in& dignitatẽ
lla uero quam porci pecora in munda
foderunt. fornicationis imaginẽ foe¬
dam prretendit¬
portio quae nullam sensit iniuriam.
gloriam uirginitatis ostendit. herbis
fecunda luxuriat. fenimea fructus
exuberat. Et ultra omnem spe¬
ciem distincta floribus. quasi gemmnis
micantibus ornata radiauit.P
species & dõ digna. Pih il enim uirgi¬
nitati est comparandum.ta & illi¬
ta & illi
qui coniugia fornicatiomi comparant
uehementer errant. & illiqui coniu¬
gia uirginitati ȩ quanda estimant.

Expanded text:
veste vidisset, En, inquit, Adam ejecveste vidisset, En, inquit, Adam ejectus de paradiso in veste pellicea sues pascit: sed nos illo vetere deposito, qui adhuc in isto manet, novum Adam potius induamusex parte prata depauerant, porci etiam nonnulla suffoderant: pars cetera, quae manebat inlaesa, diuersis floribus quasi picta uernabat. speciem, inquit, gerit pars illa coniugii, quae a pecore depasta etsi non penitus gratiam amisit herbarum, nullam tamen florum retinet dignitatem: illa uero, quam porci pecora inmunda foderunt, fornicationis imaginem foedam protenditportio, quae nullam sensit iniuriam, gloriam uirginitatis ostendit: herbis fecunda luxuriat, foeni in ea fructus exuberat et ultra omnem speciem distincta floribus quasi gemmis micantibus ornata radiat. beata species et Deo digna: nihil enim uirginitati est conparandum. ita et illi, qui coniugia fornication comparant, uehementer errant, et illi qui coniugia uirginitati aequanda aestimant,
Abbreviated transcription (Latin):
ex illo armario habes. nos ab illo
omissa referĩmus
UODAM Autem tempore cum
dioeeses circuir&. uenantium
agmen incurrimus. Canes. lepo¬
rem sequebantur. Iamq multo¬
spatio uicta bestiola. cum undiq
campis late patentibus pullum ess&
effugium. morte imminente iãq
capienda. crebris flexibus differebat
uius periculum uir beatus pia men¬
te miseratus. imperat canibus ut de¬
sisterent sequi. & sinerent abire
fugientem. Quicontinuo ad pri¬
mum sermonis imperiũ. constitert̃
rederes uinctos. immo potius ad fixos
in suis herere uestigiis
Ita lepus¬
culus ꝑsecutoribus alligatis. in colo¬
mis euasit. Opere praetium aut̃
est &iam familiaria illius uerba.
spiritaliter sale condita memorare
UEM recens tonsam
forte conspexerat. euangelicũ
inquit mandatũ ista compleuit
uas habuit tunicas. unã earũ lar¬
gita est nonhabenti.ta ergo & uos
facere debetis.tem cum subulcũ
algentẽ ac pene nudum inpellicia

Expanded text:
ex illo armario habes: nos ab illo ex illo armario habes: nos ab illo omissa referimus. Quodam autem tempore, dum dioeceses circuiret, venantium agmen incurrimus. Canes leporem sequebantur: jamquspatio victa bestiola, cum undique campis late patentibus nullum esset effugium, mortem imminentem jam jamque capienda crebris flexibus differebat. Cujus periculum vir beatus pia mente miseratus imperat canibus, ut desisterent sequi, et sinerent abire fugientem: qui continuo ad primum sermonis ejus imperium constiterunt. Crederes vinctos, immo potius affixos, in suis haerere vestigiis. X. Ita lepusculus, persecutoribus alligatis, incolumis evasit. Operae pretium autem est, etiam familiaria illius verba spiritali sale condita memorare. Ovem recens tonsam forte conspexerat. Evangelicum, inquit, mandatum ista complevit: duas habuit tunicas; unam earum largita est non habenti: ita ergo et vos facere debetis. Item cum subulcum algentem ac pene nudum in pellicea
Abbreviated transcription (Latin):
seque bantur. puredicere magna uoce
cȩperunt ut caueremus. Sed
post quam adnos toruis furibunda
luminibus propius accessit: MAR¬
TINUS eleuata hnam manu. pecu¬
dem consistere iub&. Quae mox
ad uerbum illius. stare coepit immo¬
bilis: Cum interea uid& MAR¬
TINUS dorso illius doemonẽ super¬
sedentem. quem increpans. discede
inquit funeste depecude. & innox¬
ium animal agitare desiste. Paruit
inbucula quinse intelliger& libera¬
tã. ante pedes scĩ recepta quiete
ꝓsternitur. Demiubente MaR¬
T IO gregem suum petit. seque
agmini ceterarum oue placidior
imiscuit. Hoc illud fuit tẽpus.
quo inter medias flammas positus.
nonsensit incendium. Quod mihi
non arbitror esse referendum. quia
hoc plenius iste sulpicius. lic& in libro
suo praeteritum. Inepistola tameN
postea quam adeusebiũ tum presbiterũ
modo episcopum fecit exposuit. quã
tu postumiane ut credo legisti. aut si
incognita tibi est. cum libuerit in prõptu

Expanded text:
sequebantur, praedicere magna voce sequebantur, praedicere magna voce coeperunt, ut caveremus. Sed postquam ad nos torvis furibunda luminibus propius accessit, Martinus elevata obviam manu pecudem consistere jubet: quae mox ad verbum illius stare coepit immobilis. Cum interea videt Martinus dorso illius daemonem supersedentem, quem increpans, Discede, inquit, funeste, de pecude, et innoxium animal agitare desiste. Paruit in bucula, quin se intelligeret liberatam: ante pedes sancti recepta quiete prosternitur, deinde jubente Martino gregem suum petiit, seque agmini caeterarum ove placidior immiscuit. Hoc illud fuit tempus quo inter medias flammas positus non sensit incendium: quod mihi non arbitror esse referendum; quia hoc plenius iste Sulpicius, licet in libro suo praeteritum, in epistola tamen postea, quam ad Eusebium tunc presbyterum, modo episcopum, fecit, exposuit: quam tu, Postumiane, aut, credo, legisti, aut si incognita tibi est, cum libuerit, in promptu
Abbreviated transcription (Latin):
TI NUS iacuerat factã. eẽ. uirtutẽ
ues ita gesta est¬
I AUDio macus uicus est incon¬
finio biturigũ atq turonorũ.
ecclesia ibi est celebris religione
scõrum. nec minus gloriosa sacrarũ
uir ginum multitudo. Pceteriens
ergo MART ΙΝUS. insecretario ex¬
clesie habuit mansionem. Post
discessum illius. cuncte insecretariũ
illud uirgines inruerunt. Ad lam¬
bunt singula loca. ubi aut sederat
uir beatus. aut steterat. Stramen¬
tum &iam in quo qui euerat. parti¬
untur.U na earũ post dies pau¬
cos pastem straminis quam sibi pro
benedictione collegerat. Iergumi¬
No quem sp̃s erroris agitabat. de
ceruice suspendit.Det mora dicto
citius eiecto daemone : ꝑ sona pur¬
gata est UIIII
ERidem fere tempus MAR¬
TINO atreueris reuertenti. fit
obiiam uacca quam demon agitabat
Quae relicto grege suo. in homines
ferebatur. &iam multos noxie p&ula
confoderat. Uerum ubi nobis
coepit esse contigua. hiqui eã eminus

Expanded text:
tinus jacuerat, factam esse virtutem. tinus jacuerat, factam esse virtutem. Res ita gesta estClaudiomagus vicus est in confinio Biturigum atque Turonorum. Ecclesia ibi est celebris religione sanctorum, nec minus gloriosa sacrarum virginum multitudine. Praeteriens artinus, in secretario ecclesiae habuit mansionem. Post discessum illius cunctae in secretarium illud virgines irruerunt: allambunt singula loca, ubi aut sederat vir beatus aut steterat: stramentum etiam in quo quieverat, partiuntur. Una earum post dies paucos partem straminis, quam sibi pro benedictione collegerat, energumeno, quem spiritus erroris agitabat, de cervice suspendit; nec mora, dicto citius, ejecto daemone, persona purgata est. IX. idem fere tempus Martino a Treveris revertenti fit obviam vacca, quam daemon agitabat: quae relicto grege suo, in homines ferebatur; et jam multos noxie petulca confoderat. Verum ubi nobis coepit esse contigua, hi qui eam eminus
Abbreviated transcription (Latin):
go in quã non solum modo taceo.
sed olim deistis tacere disposui
amquia quandam uiduam uagã
Nitidulam sumptuosam obiurga¬
uerim lasciuius uictitantem. Itidẽq
uirginem adtilescenti cuidã mihi
caro indecentius adherentem. cũ
quidem ipsam frequenter audissẽ.
alios etiam qui talia agerent incre¬
pantem. tanta mihi omniũ femina¬
rum cunctorumq monachorum
odia concitaui. ut aduersum me
utrȩq legiones iurata bella susciperent
ride quȩso taceatis. ne &iam hoc qđ
uos loquimini. ad meã referatur
inuidiam. Tota uobis istorũ men¬
tio relinquatur. Ad MART INUM
potius reuestamur.Iugalle ut
ad gressus es. coeptũ opus explica
um ille:Iam quidem uobis inquit
tanta narraui. ut satis facere studus
uestris meus sermo debuerit
ed quia uoluntati uestrae obsecun¬
dare mihi lic&. quantũ adhuc
dies suꝑ est loquar. Nam certe
dũ stramen illud quod in lectos nr̃os
paratur aspicio. subuenit in memo¬
riã &iam destramine. Inquo MAR¬

Expanded text:
Ego uero, inquam, non solum modo taceo, Ego uero, inquam, non solum modo taceo, sed olim de istis tacere disposui. nam quia quandam uiduam uagam, nitidulam, sumptuosam obiurgauerim lasciuius uictitantem, itidemque uirginem adulescenti cuidam mihi caro indecentius adhaerentem, cum quidem ipsam frequenter audissem alios etiam, qui talia agerent, increpantem, tanta mihi omnium feminarum cunctorumque monachorum odia conciui, ut aduersum me utraeque legiones iurata bella susceperint. unde quaeso taceatis, ne etiam quod uos loquimini ad meam referatur inuidiam. tota nobis istorum memoria relinquatur: ad Martinum potius reuertamur. tu Galle, ut adgressus es, coeptum opus explica. Tum ille, iam quidem uobis, inquit, tanta narraui, ut satisfacere studiis uestris meus sermo debuerit: sed quia uoluntati uestrae non obsecundare mihi non licet, quantum adhuc diei superest loquar. nam certe dum stramen illud, quod in lectos nparatur, aspicio, subvenit in memoriam etiam de stramine in quo Mar
Abbreviated transcription (Latin):
non imper& & seruiat ponrecũbat
icut martha illa ministrauit dño
nectamen est adscita conuiuio : im¬
mo prelata est ministranti. quae
uerbum potius audiebat. Sed
In MART INO ista regina utrũq
compleuit. & ministrauit ut mar¬
tha. & audiuit ut maria. Quod¬
siquis hoc utiuoluerit exemplo.
alis causa sit. talisq ꝑsona. tale
obsequiũ. tale conuiuiũ. & in om¬
Niuita semel tantũ. P rae¬
clare inquit postumianus nostros
istos ut MARTINI non egredi¬
antur exemplũ. tua constringit
oratio. Sed profiteor tibi. quia
haec surdis auribus audientur
am si MARTINI sequere mur uias.
num quã causas deosculo diceremi:
& uniuersis saeuȩ opinionis oppro¬
briis careremus. Uerum sicut
tu soles dicere. cum aedacitatis argu¬
eris. galli sumus. ita nos in hac parte
numquam uel MARTIN exẽplo.
uel tuis disputationibus corrigendi
erum tamen haec
fatemur. Uerum tamen haec
Nobis iam dudum agentibus. quid
tutam obstinate sulpici taces.

Expanded text:
non imperet, et seruiat, non recumbat: non imperet, et seruiat, non recumbat: sicut Martha illa ministrauit Domino, nec tamen est adscita conuiuio: immo praelata est ministranti, quae uerbum potius audiebat. sed in Martino ista regina utrumque compleuit: et ministrauit ut Martha, et audiuit ut Maria. quodsi quis hoc uti uoluerit exemplo, alis causa sit talisque persona, tale obsequium, tale conuiuium, et in omni uita semel tantum. Praeclare, inquit Postumianus, nostros istos, ut Martini non egrediantur exemplum , tua constringit oratio, sed profiteor tibi quia haec surdis auribus audientur. nam si Martini sequeremur uias, numquam causas de osculo diceremus et uniuersis . scaenae opinionis opprobriis careremus. ceterum, sicut tu soles dicere, cum edacitatis argueris, Galli sumus: ita nos in hac parte numquam nec Martini exemplo uel tuis disputationibus corrigemur. uerumtamen haecemur. uerumtamen haec nobis iam dudum agentibus, quid tu tam obstinate, Sulpici, taces?
Abbreviated transcription (Latin):
tuereor ne isto aliquantulum setu¬
eantur exemplo. quilibenter femi¬
nis inseruntur.um gallus.
quidtu inquit non uides. quod
solent docere grammatici. locũ
tempus. ꝑsonam. P ropone
enim tibi ante oculos. inpalatio lm¬
peratoris praecibus ambiri. regine
fide cogi.temporis necessitatẽ con¬
stringi. ut clausos carcere liberar&
quanti putas const are episcopo de¬
buisse. ut prohis omnibus non ali¬
quantulum derigore ꝓpositi relax¬
aret. Uerum tamen quia
occasione huius exempli. male usu¬
ros esse aliquos arbitraris. illi uero fe¬
lices erunt. si adisciplina exempli
istius uiri non recedant. Uideant
enim quia aMART INO semel
tantum inuita iam septua genario
Non uidua libera. non uirgo lasci¬
uiens. sed sub uiro uiuens pariter
supplicante regina seruiuit & mi¬
nistrauit. Uaec ȩdenti non cum
ȩpulante discubuit. Necausa est¬
participare conuiuium. sed defere¬
bat obsequium Disce igitur
disciplinam. Ser uiat tibi matrona

Expanded text:
et uereor ne isto aliquantulum se tuet uereor ne isto aliquantulum se tueantur exemplo qui libenter feminis inseruntur. Tum Gallus, quid tu, inquit, non uides, quod solent docere grammatici, locum, tempus et personam? propone enim tibi ante oculos captum in palatio imperatoris precibus ambiri, reginae fide cogi, temporis necessitate constringi, ut clausos carcere liberaret, quanti putas constare episcopo debuisse, ut pro his omnibus non aliquantulum de rigore propositi relaxaret? uerumtamen quia occasione huius exempli male usuros esse aliquos arbitraris, illi uero felices erunt, si a disciplina exempli istius non recedant. uideant enim, quia Martino semel tantum in uita iam septuagenario non uidua libera, non uirgo lasciuiens, sed sub uiro uiuens, ipso uiro pariter supplicante, regina seruiuit et ministrauit edenti, non cum epulante discubuit : nec ausa participare conuiuium, sed deferebat obsequium. disce igitur disciplinam: seruiat tibi matrona,
Abbreviated transcription (Latin):
nistrat. Cibum quem ipsa cox¬
rrat apponit. psa illo sedente.
eminus secundum famulantiũ discipli¬
nam solo fixa consistit immobilis. ꝑ
omnia ministrantis modestiã. & hu¬
militatẽ exhibens seruientis. Ais¬
cuit ipsa bibituro. & ipsa porrexit
mita carnula fragmenta panis ad sũp¬
ti micasq collegit. satis fideliter illas
reliquias imperialibus ȩpulis ante¬
ponens
eata mulier tantȩ pie¬
tatis affectu illi merito comparanda.
quae uenit afinibus terrae audire
salomonem. Siquidem simplicẽ
sequamur historiam. sed fides regi¬
Narum est conferenda. quod mihi
liceat separata misterii maiestate
dixisse. Illa expetuit audire
sapientẽ. ista non tantũ audisse
contenta. sed & meruit seruire
sapienti. Ad haec postumianus.
iam dudum inquit galle audiens
te loquentem. uehementer admi¬
rorreginę fidẽ. Sed illud ubi¬
est. quod nulla umquam ferebatur
femina propius adstitisse MAR
Ecce ista regina
non solum asstitit. sed etiãministrauit

Expanded text:
nistrat, cibum, quem ipsa coxnistrat, cibum, quem ipsa coxerat, adponit. ipsa illo edente eminus secundum famulantium disciplinam solo fixa consistit inmobilis, per omnia ministrantis modestiam et humilitatem exhibens seruientis: miscuit ipsa bibituro et ipsa porrexit. finita cenula fragmenta panis absumpti micasque collegit, satis fideliter illas reliquias imperialibus epulis anteponens. beata mulier, tantae pietatis adfectu illi merito conparanda, quae uenit a finibus terrae audire Salomonem, siquidem simplicem sequamur historiam. sed fides reginarum est conferenda, quod mihi liceat separata mysterii maiestate dixisse: illa expetiit audire sapientem, ista non tantum audisse contenta meruit seruire sapienti. Ad haec Postumianus, iam dudum, inquit, Galle, audiens te loquentem uehementer admiror reginae fidem: sed ubi illud est, quod nulla umquam femina ferebatur propius adstitisse Martino? ecce ista regina non solum adstitit, sed etiam ministrauit.
Abbreviated transcription (Latin):
licuiss& Sed magnũ imperiũ nec
sine periculo rennui. Nec sine armis
potuit teneri.LIC MARTINŨ
sepius euocatũ. receptumq intra pala¬
tium uenerabiliter honorabat¬
otus illi cũ eo sermo dẽ prȩsentibus. de
futuris. defideliũ gloria. de ȩternita¬
te scõrum: Cum interim diebus
ac noctibus deore MART INI regina
pendebat. euangelico illo non infe¬
rior exemplo. pedes scĩ fletu rigabat
crine tergebat LART INUS
quem nulla umquam femina conti
giss&. istius assiduitatẽ immo potid
seruitutẽ Non poterat euadere:
on illa opes regni. Non imperu digni¬
tatem: Nondiadema. nonpur purr̃
cogitabat : diuelli aMART INI pedi¬
bus solo strata non poterat Postre¬
mo. A uiro suo poposcit. dein MAR¬
TINUM uterq compellunt. ut ei re¬
motis omnibus ministris. preber& sola
tus. obstinatius reluctari: Compo¬
nitur castus regine manibus appara¬
tus. sellulam ipsa consternit: mensã
ad mouit. Aquam manibus sub mi

Expanded text:
licuisset: sed magnum imperium nec licuisset: sed magnum imperium nec sine periculo renui nec sine armis potuit retineri. hic Martinum saepius euocatum receptumque intra palatium uenerabiliter honorabat: totus illi cum eo sermo de praesentibus , de futuris, de fidelium gloria, de aeternitate sanctorum, cum interim diebus ac noctibus de ore Martini regina pendebat: euangelico illo non inferior exemplo pedes sancti fletu rigabat, crine tergebat. Martinus, quem nulla umqgisset, istius assiduitatem, imo potius servitutem, non poterat evadere. Non illa opes regni, non imperii dignitatem, non diadema, non purpuram cogitabat: divelli a Martini pedibus solo strata non poterat; postremo a viro suo poposcit, deinde Martinum uterque compellunt, ut ei, remotis omnibus ministris, praeberet sola tus obstinatius reluctari. Componitur castus reginae manibus apparatus: sellulam ipsa consternit, mensam admovet, aquam manibus submi
Abbreviated transcription (Latin):
sus. Nequaquã ad surgere est digna¬
tus adstanti. donec regiam sellam
ignis operir&. ipsumq. regem ea par¬
te corporis qua sedebat. ad flar& incen¬
dium.Ita solio suo suꝑbus excuti¬
tur . & MART INO inuitus ad surgit
ultũq complexus quem spernere
ante decreuerat. uir tutem sensisse se
diuinam emendatior fatebatur
ec expectatis MARTIN praecibus.
prius omnia prestitit. quam rogaretur
onloquio illum adq conuiuio frequen¬
ter adsciuit. postremo ab eunti mul¬
ta munera optulit. quae uir beatus
ut semꝑ paupertatis suȩ custos cunc¬
ta reiecit. Etquia palatiũ semel
ingressisumus. lic& diuersis inpalatio
temporibus gesta conectã. nequa¬
quam enĩ preter mittendũ uidetur.
circa MARTIUI admirationem re¬
gine fidelis exemplum
AXIMUS imperator. rempublicã
guber nabat: Uir omni uitȩ me¬
rito praedicandus. si ei uel diadema non
legitime tumultuante milite inpositũ
repudiare. uel armis ciuilibus abstinere

Expanded text:
sus, nequaquam adsurgere est dignasus, nequaquam adsurgere est dignatus adstanti, donec regiam sellam ignis operiret ipsumque regem ea parte corporis, qua sedebat, adflaret incendium. ita e solio suo superbus excutitur et Martino inuitus adsurgit: multumque conplexus quem spernere ante decreuerat, uirtutem sensisse diuinam emendatior fatebatur: nec expectatis Martini precibus prius omnia praestitit quam rogaretur. conloquio illum adque conuiuio frequenter adsciuit: postremo; abeunti multa munera obtulit, quae uir beatus, ut semper, paupertatis suae custos cuncta reiecit. Et quia palatium semel ingressi sumus, licet diuersis in palatio temporibus gesta conectam: nequaquam enim praetermittendum uidetur circa Martini admirationem reginae fidelis exemplum. Maximus imperator rempublicam gubernabat, uir omni uita merito praedicandus, si ei uel diadema non legitime tumultuante milite inpositum repudiare uel armis ciuilibus abstinere
Abbreviated transcription (Latin):
odIM fere tempore quo primũ
episcopus datus est. fuit ei neces¬
sitas adire comitatum. Ualen¬
tini anus tum maior rerum potiebatur dnãtu:
scum MARTINUM ea petere cogno¬
uiss & quȩ prestare nolebat. iussit eũ
palatii foribus arceri. Et enim
ad animum illius inmnitem ac superbũ
uxor ac cesserat arriana. quae totũ
illũ ascõ uiro ne ei debitã reuerentiã
praestar& auerterat. Itaq Mar¬
TINUS ubi semel atq iterum suꝑbum
principẽ adire temptauit. recurrit
ad nota praesidia. cilicio obuoluitur.
cinere conspergitur. cibo potuque
tibusq ꝑpetuat. Septimo uero¬
die. adstitit ei angelus. iub& tum ad
palatiũ ire securũ. regias fores quã¬
lib& clausas sponte reserandas. Im¬
peratoris spm̃ suꝑbũ molliendum
gitur istius modi praesentis angeli
confirmatus allo quio. & fr&us aux¬
ilio : palatiũ petut. Patent limi¬
na. nullus obsistit. Postremo
usq ad regem. nemine prohibente
ꝑuenit . Quicum uenientẽ eminus
uider&. infrendens curfuiss& admis¬

Expanded text:
o fere tempore, quo primum episcopus datus est, fuit ei necessitas adire comitatum. Valentinianus tum maior rerum potiebatur. hic cum Martinum ea petere cognouisset, quae praestare nolebat, iussit eum palatii foribus arceri: etenim ad animum illius inmitem ac superbum uxor accesserat Arriana, quae totum illum a sancto uiro, ne ei debitam reuerentiam praestaret, auerterat. itaque Martinus, ubi semel adque iterum superbum principem adire temptauit, recurrit ad nota praesidia: cilicio obuoluitur, cinere conspergitur, cibo potuque iebusque perpetuat. septimo die adsistit ei angelus: iubet eum ad palatium ire securum, regias fores quamlibet clausas sponte reserandas, imperatoris spiritum superbum molliendum. igitur istiusmodi praesentis angeli confirmatus adloquio et fretus auxilio palatium petit. patent limina, nullus obsistit: postremo usque ad regem nemine prohibente peruenit. qui cum uenientem eminus uideret, frendens cur fuisset admis
Abbreviated transcription (Latin):
fatũ ducẽ rathbodũ sine baptismatis sacramen¬
to mortuũ. Narrantq antistiti : quantam
adiabolo pertulissent illusiorẽ. Fresio autem
credidit in xp̃m. & baptiratus est. Vocabatus
autẽ ĩgomarus siue chuningus: Qui & ipse ad
fonta nellense coenobiũ beatũ uulfr̃anũ secutꝰ ÷
nduciasq. sibi renunciandi quas putauerat se¬
adipisci p̃dictus dux minime ualuit in p&rare :
quia non erat exouib xp̃i. neq aduitã p̾ordinatꝰ
ȩternã. Percrebuitq hoc stupendũ & antea in¬
auditũ miraculũ. Apud in colas genti fresionum.
atq ex hoc facto plurima multitudo conuersa est
addnmꝰ. Mortuus est autẽ infeliciter prȩfatus
ipse credere contẽpsit Dec̃xxGIIII qui erat an

Expanded text:
fatum ducem Rathbodum sine baptismatis sacramenfatum ducem Rathbodum sine baptismatis sacramento mortuum, narrantque beato antistiti, quantam a diabolo pertulissent inlusionem. Fresio autem credidit in Christum et baptizatus est; vocabatur autem Ingomarus sive Chuningus, qui et ipse ad Fontanellense coenobium beatum Vulframnum secutus est. Induciasque sibi renuntiandi quas putaverat adipisci praedictus dux minime valuit inpetrare, quia non erat ex ovibus Christi neque ad vitam praeordinatus aeternam. Percrebuitque hoc stupendum et antea inauditum miraculum apud incolas gentis Fresionum, atque ex hoc facto plurima ex eis multitudo conversa est ad Dominum. Mortuus est autem infeliciter praefatus ipse credere contempsit, DCCXVIIII, qui erat an
Abbreviated transcription (Latin):
usq adplateã. quȩ ante p̃fatã domũ sita erat.¬
& ipsa auro gemisq strata. Iutrantis quoq.
dorũ aurei splealiis & incridi ili puitraeli¬
nisespeaunt thronũ nurt. Intrantes quoq in
ntrantes quoq in
domũ aure i splendoris & incredibilis pulchritudi¬
nis. aspiciunt thronũ mirȩ magnitudinis. Tunc
ductor itineris. Hȩc est inquit domus. & hȩc ÷
pulcherrima sedes. quã post eius mortẽ principi
rathbodo deuꝰ sedaturũ spopondit. Et diaconus
opstupe factus in hisquȩ uiderat: dix̃. Si adõ
cuncti potente. facta sunt ista. ꝑp&uo maneant.
si autem adiabolo. cito dispereant: Et uallans
homo euanescendo transit indiabolũ : & dom
aurea uersa est inlutũ. Remanseruntq biduo
simul. fresio uidelic& & diaconꝰ inmedio locorũ
palustriũ. quȩ plena erant longissimis r uscis
uirgultis. Triduoq in mensilaboris iter conficien¬
tes. reuertuntur adoppidum. inuenientes prȩ¬

Expanded text:
usque ad plateam, quae ante praefatam domum sita erat, etusque ad plateam, quae ante praefatam domum sita erat, et ipsa auro gemmisque strata. Intrantes quoque in domum aurei splendoris et incredibilis pulchritudinis, aspiciunt thronum mirntrantes quoque in domum aurei splendoris et incredibilis pulchritudinis, aspiciunt thronum mirae magnitudinis. Tunc ductor itineris: 'Haec est', inquit, 'domus, et ista est pulcherrima sedes, quam post eius mortem principi Rathbodo deus suus largiturum se spopondit'. Et diaconus opstupefactus in his quae viderat, dixit: 'Si a Deo cunctipotente facta sunt ista, perpetuo maneant; si autem a diabolo, cito dispereant'. Et vallanshomo evanescendo transiit in diabolum, et domus aurea versa est in lutum; remanseruntque hi duo simul, Fresio videlicet et diaconus, in medio locorum palustrium, quae plena erant longissimis rauseis virgultis, triduoque inmensi laboris iter conficientes, revertuntur ad oppidum, invenientes prae
Abbreviated transcription (Latin):
stis tribuit᷑ ingressus. Hȩc & huius modi
plura pro sequente scõ pontifice. respondit.
predictus incredulus princeps omĩa sefactu¬
rum quȩ iubebat. si illa non demonstrar&
A suo deo mansio. quã sibi largiturũ spopon¬
derat. Cũq insuperabilem incunctis sacer¬
dos xp̃i animũ illius cerner&. ne agentilib¬
alia fingerent᷑ ꝓaliis. misit continuo cũ quodã
fresione suũ diaconẽ. Qui cũ paululũ ab oppido
ꝓaessissent. obiuũ sibi repperiunt in huma na
effigiȩ quendã itineris comitẽ. Quidixit eis
Properaminicito. Nam ostensurus sũ uobis
mansionẽ eximiȩ pulchritudinis. quȩ p̃parata est
adeo suo rathbodo principi. Qui ducẽ accomitẽ
itineris ꝓsequentes. loca diu peragrant incognita:
donec uiã ingredientes latissimã. diuersoꝵ ge¬
nerib marmoꝵ eã cernunt polito opere decora¬
tam. Uidentq a longe domũ aureã. ac ꝑueniunt

Expanded text:
stis tribuitur ingressus'. Haec et huiusmodi stis tribuitur ingressus'. Haec et huiusmodi plura prosequente sancto pontifice, respondit praedictus incredulus princeps omnia se facturum quae iubebat, si illa non demonstraretur a suo deo mansio, quam sibi largiturum spoponderat. Cumque insuperabilem in cunctis sacerdos Christi animum illius cerneret, ne a gentilibalia fingerentur pro aliis, misit continuo cum quodam Fresione suum diaconum. Qui cum paululum ab oppido processissent, obvium sibi repperiunt in humana effigię quendam itineris comitem, qui dixit eis: 'Properamini cito! Nam ostensurus sum vobis mansionem eximiae pulchritudinis, quae praeparata est a deo suo Rathbodo principi'. Qui ducem ac comitem itineris prosequentes, loca diu peragrant incognita, donec viam ingredientes latissimam, diversorum generibus marmorum eam cernunt polito opere decoratam, videntque a longe domum auream ac perveniunt
Abbreviated transcription (Latin):
Ut ille congemiscens eiꝰ dãpnationi.
ait. Hȩc illusio diaboli est. qui om̃s uult
perire . & neminẽ saluari. Qua ꝓpt̃ salua
tem& ipsũ uir nobilis credendo in xp̃m.
& festina ad fontẽ baptismi. in quo est
remissio om̃iũ peccatoꝵ. & nullomodo fidẽ
accomodes uerbis diabolimendacib Ipse ẽ
enĩ seductor: qui uniuersũ seducit orbem.
qui ꝓpt̃ suã superbiã de alto cęli culmine
ꝓstratꝰ ruit in terrã & exangelo benigno.
dȩmon te terrimꝰ effectus est. Cui in ui¬
dia mors intro iuit in orbẽ terrarũ. dum
primo homini concupiscentiã docuit. Atq
ad in oboedientiȩ culpã traxit. Nam qui
promittit aureas largiri mansiones sibi
credentib. tartareas potiu inferni deducit
Ad sedes. fo&idũq lacũ cocỹti. Unde Vt
abhis poenis cripi ualeas. & bonis ęter frui¬
nalib festina in xp̃o baptitari. in quo est
remissio om̃iũ peccatoꝵ. & perqͥtuitȩ cęle¬

Expanded text:
At ille congemiscens eius dampnationi, At ille congemiscens eius dampnationi, ait: 'Haec inlusio diaboli est, qui omnes vult perire et neminem salvari. Quapropter salva temet ipsum, vir nobilis, credendo in Christum et festina ad fontem baptismi, in quo est remissio omnium peccatorum, et nullo modo fidem accommodes verbis diaboli mendacibus. Ipse est enim seductor, qui universum seducit orbem, qui propter suam superbiam de alto caeli culmine prostratus ruit in terram et ex angelo benigno daemon teterrimus effectus est. Cuius invidia mors introivit in orbem terrarum, dum primo homini concupiscentiam docuit atque ad inoboedientiae culpam traxit. Nam qui promittit aureas largiri mansiones sibi credentibus, tartareas potius inferi deducit ad sedes foetidumque lacum Cocyti. Unde ut ab his poenis eripi valeas et bonis frui aeternalibus, festina in Christo baptizari, in quo est remissio omnium peccatorum et per quem vitae caele
Abbreviated transcription (Latin):
mirans cuiꝰ speciei ac uirtutis. ẽ& qui sibi
apparebat nunciuꝰ Isq multi modis arte
Dic que so fortis sime uiroꝵ. quis te ita
seduxit. ut acultura deorũ & religione pͣde¬
cessoꝵ tuoꝵ uelis recedere. Noli ita obsecro
agere. sed inhis quȩ actenꝰ tenuisti culturis
deoꝵ permane . ibisq ad domos aureas. ȩter¬
naliter mansuras. quas tibi inꝓximo sum
daturus. ut meorũ uerborũ dictis astrua
fidem. Quapropt̃ cras accersiens uulfram¬
nũ doctorẽ xp̃ianorum. inquire abeo ubi¬
nam sit illa mansio ȩterne claritatis quam
te pollic&ur sixpianũ susceperis dogma
incȩ lestib. habitaturũ. Quã cũ demonstra¬
re non qui uerit: utriusq partis mittant᷑
legati. Eroq dux itineris. & demonstra¬
bo illis mansionẽ eximiȩ pulchritudinis
ac fulgorif inmensi. quã tibi post modicũ
sũ daturus. Qui euigilans. scõ pontifici
Uul framno cuncta ꝑ ordine̾ pandit.

Expanded text:
mirans, cuius speciei ac virtutis esset, qui sibi mirans, cuius speciei ac virtutis esset, qui sibi apparebat nuntius. Isque multimoda arte 'Dic, queso, fortissime virorum, quis te ita seduxit, ut a cultura deorum et religione praedecessorum tuorum velis recedere? Noli ita, obsecro, agere, sed in his quae actenus tenuisti culturis deorum permane, ibisque ad domos aureas aeternaliter mansuras, quas tibi in proximo sum daturus, ut meorum verborum dictis astruam fidem. Quapropter cras accersiens Vulframnum doctorem christianorum, inquire ab eo, ubinam sit illa mansio aeternae claritatis, quam te pollicetur, si christianum susceperis dogma, in caelestibus habiturum. Quam cum demonstrare non quiverit, utriusque partis mittantur legati, eroque dux itineris et demonstrabo illis mansionem eximiae pulchritudinis ac fulgoris inmensi, quam tibi post modicum sum daturus'. Qui evigilans, sancto pontifici Vulframno cuncta per ordinem pandit.
Abbreviated transcription (Latin):
Ende certũ fore constat. dãpnationẽ illũ
iã subisse ȩternã. Cũq iter carper& quod
ad domũ eidẽ dãpnati ducis ducebatꝰ. nunti¬
Atur ei ipsũ sine baptismi sacramento esse ia
mortuũ. Sicq coeptũ deserens iter. ꝓpria
repeclauit habitacula.
Nec pra&ereunda ratio est quã deprȩ fato
duce Radhbodo pͣdicto uenerabili presbi¬
tero Ouo narrante didicimꝰ. cur in xp̃m
credere. Ac fonte regenerati onis noluerit
mergi. Nam in egritudine positus. dequa
& uitȩ p̾sentis lucẽ clausit. ꝑp&uasq auerni
descendit adumbras. dũ sopori leditus for&
deceptor hominũ diabolus. qui &iã dĩ om̃i¬
potentis per missu in angelũ se trans figurat
lucis. ei a paruit diademate aureo cũ ful¬
gentib gẽmis capite opertus. uesteq auro
textili toto amictus corpore. Diuq at¬
tonitus p̃fatus princeps. diligenter ineũ
intendebat. stupens actreme bundus am¬

Expanded text:
Unde certum fore constat, dampnationem illum Unde certum fore constat, dampnationem illum iam subisse aeternam'. Cumque iter carperet, quod ad domum eiusdem dampnati ducis ducebatur, nuntiatur ei et ipsum sine baptismi sacramento esse iam mortuum; sicque coeptum deserens iter, propria repedavit habitacula. 10. Nec praetereunda ratio est, quam de praefato duce Rathbodo, praedicto venerabili presbitero Ovo narrante, didicimus, cur in Christum credere ac fonte regenerationis noluerit mergi. Nam in egritudine positus, de qua et vitae praesentis lucem clausit perpetuasque averni descendit ad umbras, dum sopori deditus foret, deceptor hominum diabolus, qui etiam Dei omnipotentis permissu in angelum se transfigurat lucis, ei apparuit, diademate aureo cum fulgentibus gemmis capite opertus vesteque auro textili toto amictus corpore. Diuque attonitus praefatus princeps, diligenter in eum intendebat, stupens ac tremebundus, am
Abbreviated transcription (Latin):
nitentiã egeris & credideris. & in nomine
scẽ trinitatis baptitatus sueris. ianuam
regni cȩlestis non intrabis: sed ȩt̃ nȩ dãpna¬
tionis poena plecteris. Hȩc dicente & do¬
cente scõponti fice. multi fresionũ credebaNt
& baptitabantur. p̃dicto rege in paganis mo
ꝑ seuerante. Nam a sacro fonte in feliciter
cognomento clementẽ & doctorẽ p̾fatę
gentis arcersiri iussit. ut ad eiꝰ consultũ
simul cũ beato ẽ GURA NO in doctrina
suȩ religionis concordante. efficer&᷑ xp̃i
tando per omĩa infide catholica. & tẽptan¬
do scõs antistites loquebat᷑. ideo optinere non
meruit. quod ncte querebat. Cũ uero eiꝰ
legatũ super hoc facto beatus suscepiss&
QUILBRORDUS. respondisse dicit᷑. Quia
predicationẽ scĩ tr̃is nr̃i uULERINI ponti¬
ficis dux urͣ audire contẽpsit: meis quoq
qualiter obsequndabit edictis: Nam hac
nocte uidi illũ catena ignea religatũ in uisy

Expanded text:
nitentiam egeris et credideris et in nomine nitentiam egeris et credideris et in nomine sanctae trinitatis baptizatus fueris, ianuam regni perhennis non intrabis, sed aeternae dampnationis poena plecteris'. Haec dicente et docente sancto pontifice, multi Fresionum credebant et baptizabantur, praedicto rege in paganismo perseverante. Nam a sacro fonte infeliciter cognomento Clementem et doctorem praefatae gentis accersiri iussit, ut ad eius consultum simul cum beato Vulframno, in doctrina suae religionis concordante, efficeretur chrtando per omnia in fide catholica et temptando sanctos antistites loquebatur, ideo optinere non meruit, quod ficte querebat. Cum vero eius legatum super hoc facto beatus suscepisset Wilbrordus, respondisse dicitur: 'Quia praedicationem sancti fratris nostri Vulframni pontificis dux vester audire contempsit, meis quoque qualiter obsecundabit edictis? Nam hac nocte vidi illum in visu catena religatum ignea.
Abbreviated transcription (Latin):
pturũ se promittebat. an in ea qua dicebat
tartaream damptiationem. Tunc beatus
VVLRANVS. Nolierrare indite princeps
Apud dnm certus est numerus suoꝵ electoꝵ
Nam predecessores tui principes gentis fre¬
sionũ qui sine baptismi Gatramento recesse¬
runt. certũ est dampnationis suscepisse
sententiam. Qui uero ab hinc crediderit &
baptitatus fuerit : cũ xp̃o gaudebit inȩternũ
Hȩc Audiens duix incredulus. ia ad fontem
ꝓcesserat Iut ferunt pedem a fonte r& raxit
dicens. non secarere posse consortio p̃decessoꝵ
suoꝵ principũ fresionũ : & cũ paruo pauperũ
numero residere in illo celesti regno. Quin
potius non facile posse nouis dictis adsensũ
p̃bere. sed potius permansurũ se in his quȩ
multo tempore cũ omĩ fresionũ gente ser¬
uauerat. At beatus xp̃i pontifex: heu
ꝓdolor inquit. deceptũ te uideo a seductore
qui humanũ decepit genus. Sed nisi poe¬

Expanded text:
pturum se promittebat, an in ea, quam dicebat pturum se promittebat, an in ea, quam dicebat tartaream dampnationem. Tunc beatus Vulframnus: 'Noli errare, inclite princeps, apud Deum certus est suorum numerus electorum. Nam praedecessores tui principes gentis Fresionum, qui sine baptismi sacramento recesserunt, certum est dampnationis suscepisse sententiam; qui vero abhinc crediderit et baptizatus fuerit, cum Christo gaudebit in aeternum'. Haec audiens dux incredulus – nam ad fontem processerat, – et, ut fertur, pedem a fonte retraxit, dicens, non se carere posse consortio praedecessorum suorum principum Fresionum et cum parvo pauperum numero residere in illo caelesti regno; quin potius non facile posse novis dictis adsensum praebere, sed potius permansurum se in his, quae multo tempore cum omni Fresionum gente servaverat. At beatus Christi pontifex: 'Heu pro dolor', inquit, 'deceptum te video a seductore, qui humanum decepit genus! Sed nisi poe
Abbreviated transcription (Latin):
maris ambulabat aspicientibus gentiliũ turbis.
donec ad p̃dictos puerulos ꝑuenit. unũq manu
dextera alterumq leua apprehendens. plantis
tantũ modo aqua tinctis. quasi suꝑ humũ gradiens
siccũ. sic aquas maris calcans. p̃fatos puerulos dõ
donante depericulo eripuit mortis. & flenti
matri reddidit incolomes. ac fonte baptismatis
eos abluens unino men suum in posuit : a quo
apud in colas fresionũ hoc nomen enituit
Quo uiso supra memorato miraculo. plurima
multitudo gentiliũ conuersa est ad dnm̃
Credebantq & bapti zabant᷑. quot quot p̃destina¬
tierant ad uitam aeternam
PRAE FATUS AUTEM PRINCEPS
rathbodus cum ad percipiendam babtis ma
inbueretur. ꝑcunctabatur a scõ ep̃o uul framno
iuramentis eum ꝑ nomen dñi astringens. ubi
maior ess& numerus regũ & principũ seu no¬
biliũ gentis fresionũ. in illa uidelicet caelesti
regione quã sicrederet & baptitaretur perce¬

Expanded text:
maris ambulabat, aspicientibus gentilium turbis, maris ambulabat, aspicientibus gentilium turbis, donec ad praedictos puerulos pervenit, unumque manu dextera alterumque leva apprehendens, plantis tantummodo aqua tinctis, quasi super humum gradiens siccum, sic aquas maris calcans, praefatos puerulos, Deo donante, de periculo eripuit mortis et flenti matri reddidit incolomes, ac fonte baptismatis eos abluens, uni nomen suum inposuit, a quo apud incolas Fresionum hoc nomen enituit. Quo viso supramemorato miraculo, plurima multitudo gentilium conversa est ad Dominum, credebantque et baptizabantur, quotquot praedestinati erant ad vitam aeternam. 9. Praefatus autem princeps Rathbodus, cum ad percipiendum baptisma inbueretur, percunctabatur a sancto episcopo Vulframno, iuramentis eum per nomen Domini astringens, ubi maior esset numerus regum et principum seu nobilium gentis Fresionum, in illa videlicet caelesti regione, quam, si crederet et baptizaretur, perce
Abbreviated transcription (Latin):
ulnis nitebatur subleuare : dũ iam ingurgitarent
Aderat namque ad spectaculũ infandum antefatus
dux in credulus. cũ plebe innumera gentilium.
Sed nulla cõpassionis pietas. uel miserantis affecto.
saxeum eius cor emollire quiuit. Sacer uero
pontifex uulframnus eos sibi uitaeq perdonari
rogabat . dicens non esse iustũ dehominib: adima¬
ginẽ dĩ factis: ludũ exhibere daemonib. Tunc
dux incredulus Situus inquit xp̃c apericulo
p̃sentiliberauerit. eius dominio eos perpetim con¬
cedo. sitq eorũ ds̃. & ipsieius perꝰ enniter serui.
T unc sc̃s pontifexuul frãnus: Secundĩttuum inquit
fiat promissum. Orante aut̃ eodñm. concite
reuma maris in altũ se subrigens cumulũ. dño
iubente p̃dictum subito red didit locum aridũ
in qͦ stabant in nocentes iam proxime morituri.
Sicq sc̃s antistes dedñipietate fisus more a postoli
petri superaquas ad dñm uenientis suꝑundas

Expanded text:
ulnis nitebatur sublevare, dum iam ingurgitarentur. ulnis nitebatur sublevare, dum iam ingurgitarentur. Aderat namque ad spectaculum infandum antefatus dux incredulus cum plebe innumera gentilium; sed nulla compassionis pietas vel miserantis affectus saxeum eius cor emollire quivit. Sacer vero pontifex Vulframnus eos sibi vitaeque perdonari rogabat, dicens, non esse iustum de hominibus ad imaginem Dei factis ludum exhibere daemonibus. Tunc dux incredulus: 'Si tuus', inquit, Christus a periculo praesenti eos liberaverit, eius dominio eos perpetim concedo, sitque eorum Deus et ipsi eius perhenniter servi'. Tunc sanctus pontifex Vulframnus: 'Secundum tuum', inquit, 'fiat promissum!' Orante autem eo Dominum, concite reuma maris in altum se subrigens cumulum, Domino iubente, praedictum subito reddidit locum aridum, in quo stabant innocentes iam proxime morituri. Sicque sanctus antistes, de Domini pietate fisus, more apostoli Petri, super aquas ad Dominum venientis, super undas
Abbreviated transcription (Latin):
inuentus. p̃dicto incredulorũ ducimerat . ut corpora
hominũ damnatorũ insuorũ sollẽnus deorũ. & non
deorum sed daemoniorũ. ex ecrabilia sepissime
diuersis litar& modis. quosdã uidelic & gladiatoꝵ
anim aduersionib: interimens alios patibulis appen¬
dens alios laͣ queis a cerbissime uitã extorquens.
p̃terea & alios marinorũ siue aquarũ fluctib instinc¬
tudiabolico submergebat. Erat in p̃dicta gente
mulier quaedĩ uidua. duos carissimos habens natos.
qui ex sorte missa daemonib fuerant immolandi.
& gurgite maris enecandi Ducti nãq sunt
ad quendam locum bitalassi more aqua in¬
inclusum. ut dũ reuma maris eundẽ cooperis & locum:
miserabiliter fluctibus obsorberentur: Erat uero
ut fertur unus aetate septennis. alterq quinquennis.
Cũ que reuma maris tẽpore malinȩ p̃dictũ impler&
locũ is qui maior natu erat puerulus. iuniorẽ fratrẽ

Expanded text:
inventus, praedicto incredulorum duci inerat, ut corpora inventus, praedicto incredulorum duci inerat, ut corpora hominum damnatorum in suorum sollemniis deorum – et non deorum, sed daemoniorum execrabilia – sepissime diversis litaret modis, quosdam videlicet gladiatorum animadversionibus interimens, alios patibulis appendens, alios laqueis acerbissime vitam extorquens; praeterea et alios marinorum sive aquarum fluctibus instinctu diabolico submergebat. Erat in praedicta gente mulier quaedam vidua, duos carissimos habens natos, qui ex sorte missa daemonibus fuerant immolandi et gurgite maris enecandi. Ducti namque sunt ad quendam locum bitalassi more aqua inclusum, ut, dum reuma maris eundem cooperiret locum, miserabiliter fluctibus obsorberentur. Erat vero, ut fertur, unus aetate septennis alterque quinquennis. Cumque reuma maris tempore malinae praedictum impleret locum, is qui maior natu erat puerulus iuniorem fratrem
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa fresionũ natione. qͥ similiter ritupro fanode¬
monibus fuerant immolandi. quorũ unus uoca¬
batur eurinus alterque ingomarus. dep̃cante claro
pontifice uulframno. p̃fatus dux uitȩdonauit: &¬
eidem gratuito munere contradidit. quidiuinis
mysteriis inibuti atque in fide confirmati. in scãe¬
q trinitatis nomine bapti tati . & adaemonicȩ ser¬
uitutis iugo erepti: libertate ꝑenni donati sunt
gic que ap̃fato pontifice fonta nellam ꝑducti & hilt¬
berto abbati educandi traditi sunt: qui sacris litte¬
ris & caelesti disciplina eruditi. sub regimine & domi¬
nio ipsius patris & successorum eius perplurima stre¬
nue militarunt tempora. Ibique indicione eiꝰdẽ
coenobii. usque aduitae suae metas ꝑ manserunt
LUD QUOqUE STUPENDUETANTEA
inauditum & nisi a pło petrorarissime alicui scõꝵ
concessũ miraculum. uerax scribentis stilus pandat
Auribus fideliũ: Mos pessimus diabolica fraude

Expanded text:
ipsa Fresionum natione, qui similiter ritu profano daeipsa Fresionum natione, qui similiter ritu profano daemonibus fuerant immolandi, quorum unus vocabatur Eurinus alterque Ingomarus, deprecante claro pontifice Vulframno, praefatus dux vitae donavit et eidem gratuito munere contradidit. Qui divinis mysteriis imbuti atque in fide confirmati in sanctaeque trinitatis nomine baptizati et a daemonicae servitutis iugo erepti, libertate perhenni donati sunt, sicque a praefato pontifice Fontanellam perducti et Hiltberto abbati educandi traditi sunt. Qui sacris litteris et caelesti disciplina eruditi, sub regimine et dominio ipsius patris et successorum eius per plurima strenue militarunt tempora, ibique in dicione eiusdem coenobii usque ad vitae suae metas permanserunt. 8. Illud quoque stupendum et antea inauditum et nisi apostolo Petro rarissime alicui sanctorum concessum miraculum verax scribentis stilus pandat auribus fidelium. Mos pessimus, diabolica fraude
Abbreviated transcription (Latin):
surrexit : nullũ in latȩ poenȩ sentiens dolorẽ. Atq
ex hoc facto: plurima fresionũ multitudo con
uersa est addnm. Credebantq & bapti⁊abant᷑.
quot quot p̃ ordinatierant aduitam Aeternam
Prȩdictus autemouo lauacrisalutaris unda ꝑfusus
atq ap̃fatoscõ pontifice fontanella ꝑductus. litte¬
risq: sacris eruditus. postea aut̃ diaconꝰ consetratus.
demnde sequenti tempore auenerando pontifice
reginlando urbis rotomagensis praes biter ordi¬
natur. Et quia erat in arte scriptoria eruditus.
plurimos codices in p̃dicto scripsit monasterio.
sed & testamenta a clargitiones fideliũ plurimas.
quas ipsilo cofelici munere conferebant. Ibique
magno confectus senio. sub ostrulsi abbatis tempore
uitã indõ digna terminauit conuersatione magistri
& dominisui uul framni sacerdotis eximi imitando
ac sequendo uestigia
ALios quoque duos Adolescen tesex

Expanded text:
surrexit, nullum inlatae sibi poenae sentiens dolorem. Atque surrexit, nullum inlatae sibi poenae sentiens dolorem. Atque ex hoc facto plurima Fresionum multitudo con versa est ad Dominum, credebantque et baptizabantur, quotquot praeordinati erant ad vitam aeternam. Praedictus autem Ovo lavacri salutaris unda perfusus atque a praefato sancto pontifice Fontanellam perductus litterisque sacris eruditus, postea autem diaconus consecratus, deinde sequenti tempore a venerando pontifice Raginlando urbis Rotomagensis praesbiter ordinatur. Et quia erat in arte scriptoria eruditus, plurimos codices in praedicto transcripsit monasterio, sed et testamenta ac largitiones fidelium plurimas, quas ipsi loco felici munere conferebant, ibique magno confectus senio, sub Ostrulfi abbatis tempore vitam in Deo digna terminavit conversatione magistri et domini sui Vulframni sacerdotis eximii imitando ac sequendo vestigia. Alios quoque duos adolescentes ex