comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
domũ ubi erant sedentes. & apparuerunt ilis disꝑti¬
de lingue tanꝗͣ ignis. seditq supra singulos eoꝵ. &
rłiqͣ. Aostuiit gͦ dns mare flante uento uehem̃tia&e u¬
rente tota nocte & uertit in siccũ: Cũ ꝑomẽ tempꝰ istiꝰ
uite qđ nox significat. sp̃s seĩ grã aquas baptismatis
meabues credentib facit: ut illis ꝑ eas transeuntib
de spali egipto in trã repimissioms. hostiũ elem̃to in¬
eode subsequens suffocet᷑ exercitꝰ. neenon & ula hora
nocts qua iste transtiꝰ factꝰ ẽ. bene congruit diuino sa¬
crum̃to. Nã seqr᷑. Aduenerat itiglia matutina et

Expanded text:
 apparuerunt illis dispertitae linguae tanquam ignis, seditque super singulos eorum, et reliqua . Abstulit ergo Dominus mare flante vento vehementi et urenti tota nocte, et vertit in siccum, cum per omne tempus istius vitae, quod nox significat, Spiritus sancti gratia aquas baptismatis meabiles credentibus facit, ut illis per eas transeuntibus de spirituali Aegypto in terram repromissionis, hostium in eodem elemento subsequens suffocetur exercitus. Necnon et illa hora noctis, qua iste transitus factus est, bene congruit divino sacramento. Na
Abbreviated transcription (Latin):
empticius eireu̾cidet᷑. & sic comed&. Aduena & mercenariꝰ
ñ edat ex eo. Auengenã dic̃ gentilẽ qͥ necdũ sacio baptis¬
Seruum gͦ empticiũ mandat eireũcidi ut liceat ei pascha
comedere. Quis e. seruus emticiꝰ. nͥ is qͥ emptꝰ ẽ. p̃cio san¬
guinis xpĩ : qͥ pͥmũ deb& circũcidi spali utiq circu̾cifio¬

Expanded text:
et sic comedet. Advena et mercenarius non edent ex eo. Alienigenam dicit gentilem, qui necdum sacro baptisServum vero emptitium mandat circumcidi, ut liceat ei pascha comedere. Quid est servus emptitius nisi is qui emptus est pretio sanguinis Christi? Qui primum debet circumcidi, spi
Abbreviated transcription (Latin):
sitũ intelligatur & inseruitutẽ redigent eos. & nocebunt
illis. ita ut ad quadringentos annos ista int̾positio ñ ꝑti¬
neat. In extrema etũ parte annoꝵ sũme huiꝰ hoc pꝰmortẽ¬

Expanded text:
situm intelligatur, Et in servitutem redigent eos, et nocebunt situm intelligatur, Et in servitutem redigent eos, et nocebunt illis, ita ut ad quadringentos annos ista interpositio non pertineat. In extrema enim parte annorum summae hujus, hoc e
Abbreviated transcription (Latin):
gentis. &xie. detraxeris. xxͣx.uͦ. qͥ sunt apmissione usq
ad natũ isaac ñ mirũ ẽ. si quadringentos & quinq an¬
nos summa solida quadringentos uoluit appellare
scriptura. quę sol& tẽpora ita ñcupare. ut qđ de sũma
ꝓfeetioris numeri paululũ excrescit. aut infra ẽ. ñ com¬
putetur. Non itaq qđ ait in seruitute redigent eos et
nocebunt illis ad quadringentos anos referendũ ẽ.
tanqͣ ꝑ tot annos eos habuerint in seruitute: s refe¬
rendi sunt quadringenti anmi ad id qd̃ dictũ ẽ. ꝑegri¬
nũ erit sem̃ tuũ in t̾ra ñ ꝓpͥa. qr siue in t̾ra climaan
siue inegipto ꝑegrinũ erat illud semen antequã here¬
ditatẽ sumerent t̾rã ex ꝓmissione dĩ. qđ factũ ẽ. postea¬
quando ex egipto liberati stint: ut yꝓbaton hic intelliga¬
tur. & ordo uerboꝵ sit. sciendo scies qr ꝑegrinũ erit sem̃
tuũ in t̾ra ñ ꝓp̾a quadringentis annis. Ilua aut̃ int̾po¬

Expanded text:
i quinque, qui sunt a promissione usque ad natum Isaac, non mirum est, si quadringentos et quinque anuos summa solida quadringentos uoluit appellare scriptura, quae solet tempora ita nuncupare, ut quod de summa perfectioris numeri paululum excrescit aut infra est non conputetur. non itaque quod ait: in seruitutem redigent eos et nocebunt illis, ad quadringentos annos referendum est, tamquam per tot annos eos habuerint in seruitute: sed referendi sunt quadringenti anni ad id quod dictum est: peregrinum erit semen tuum in terra non propria, quia siue in terra Chanaan siue inditate sumerent terram ex promissione Dei, quod factum est postquam ex Aegypto liberati sunt, ut hyperbaton hic intelligatur, et ordo verborum sit: Sciendo scias quia peregrinum erit semen tuum in terra non propria quadringentis annis; illud autem interpo
Abbreviated transcription (Latin):
scõ. aprid dm̃ ꝑ silentiũ scoꝵ clamor audit᷑. & quid
pꝰ hoc : Iubetur moyses uirga ꝑcutere mare ut igre¬
dienti popło dĩ dehiscat & cedat ae uoluntati diuinȩ
el em̃toꝵ famulent᷑ obseqͥa : & aquȩ quȩ timebantur
dextra leuaq famulis dĩ murłs effecte. ñ sõtũ ꝑmciẽ
nesciant s & mummen exhibeant. Seqr̃. Cũq ex¬
tendiss& moyses manu̾ suꝑmare. abstulit illud dñs
flante uento uehem̃ti & urente tota nocte & uer
tit in siccũ: & cȩtera. Quid ẽ. moyses manũ extendere
fuꝑ mare nisi legẽ ꝑ scripturã demonstrare. in aquis
effectũ diunȩ potentie  Abstulit illud dñ flante uen¬
to uehem̃ti & urente. Illo utiq uento de quo in psal¬
mis dictũ ẽ: in sp̃u uehem̃ti conteres naues tharsis.
Et in actib apłoꝵ scriptũ ẽ: quod recũbentib ineena¬
cło syon disciplis in die pentecosten: fubito factus ẽ.¬

Expanded text:
o apud Deum, per silentium sanctorum clamor auditur. Et quid post hoc? Jubetur Moyses virga percutere mare, ut ingredienti populo Dei dehiscat et cedat, ac voluntati divinae elementorum famulentur obsequia, et aquae quae timebantur, dextra laevaque famulis Dei murus effectae, non solum perniciem nesciant, sed et munimen exhibeant. Sequitur: Cumque extendisset Moyses manum super mare, abstulit illud Dominus, flante vento vehementi et urenti tottit in siccum, etc. Quid est Moysen manum extendere super mare, nisi solam legem per Scripturam demonstrare, in aquis effectum esse divinae potentiae? Abstulit illud Dominus flante vento vehementi et urenti, illo utique vento de quo in psalmis dictum est: In spiritu vehementi conteres naves Tharsis . Et in Actibus apostolorum scriptum est quod recumbentibus in coenaculo Sion discipulis in die Pentecostes, subito factus e
Abbreviated transcription (Latin):
citꝰ dñi de t̾ra egipti. Non enĩ ab introitu iacob inȩ¬
giptũ usq ad exitũ filioꝵ isri de egipto qͥsqͥs scrip¬
turas sacras diligent̾ inspexerit tantũ numerum
inuenerit. Pinde illa nimirũ computatio quã se¬
quutꝰ ẽ. eusebius in historia sua croniea ꝑspicua
ueritate subnixa ẽ. Abilla enĩ ꝓmissione cõputat
qua dringentos triginta annos qua uocauit ds̃ a¬
brahã ut exir& de t̾ra sua in t̾rã chanaan. qi &
apłs cũ abrahȩ laudar& et cõmendar& fidẽ. in

Expanded text:
egypti. Non enim ab introitu Jacob in Aegyptum usque ad exitum filiorum Israel de Aegypto, quisquis Scripturas sacras diligenter inspexerit, tantum numerum annorum invenerit. Proinde illa nimirum computatio quam secutus est Eusebius in historiae suae Chronico, perspicuae veritati subnixa est. Ab illa enim promissione computat quadringentos et triginta annos, qua vocavit Deus Abraham ut exiret de terra sua in terram Chanaan; quia et Apostolus cum Abrahae laudaret et com
Abbreviated transcription (Latin):
ficatos siue inseruis. siue in mulierib. siue in his ȩta¬
tib quȩ militie ñ eẽnt idonee. ut sexcenta milia pe¬
ditũ. in eis solis intelligamꝰ qͥ possent militari agmine
armari. Queri autẽ sol& utrũ ad tantũ numerum
ebrei ꝓuenire potuerint. ꝑ eos annos in egipto. Di¬
cit enĩ ita in sequentib. Habitatio autẽ filioꝵ ifrł
qua manserant in egipto fuit quadringentoꝵ .xxxͣx.¬

Expanded text:
ficatos, sive in servis, sive in mulieribus, sive in his aetatibus quae militiae non essent idoneae, ut sexcenta millia peditum in eis solis intelligamus qui possent militari agmine armari. Quaeri autem solet utrum ad tantum numerum Hebraei pervenisse potuerint per eos annos in Aegypto. Dicit enim ita in sequentibus: Habitatio autem filiorum Israel qua manserant in Aegypto fuit quadringento
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmeruisse uindictã: cogitare debemꝰ ueroꝵ isrlitarũ
liberationẽ de spãli egipto. & introductionẽ in t̾rã re¬
pmissionis. ubi mel & lac spale credentes quiq suffiei¬
ent̾ ꝑcipiunt. hostiũq spãliũ in baptismatis unda
ꝑmanũ omĩpotentis dĩ ualidã int̾fectionẽ. ut in his
om̃ib instructi pariti simꝰ ad omẽ opꝰ bonũ. Post cõme¬
morationẽ gͦ paschȩ. seqr̃ sermo de trausitu fioꝵ isrł¬

Expanded text:
 cogitare debemus eorum Israelitarum liberationem de spirituali Aegypto, et introductionem in terram repromissionis, ubi mel et lac spirituale credentes quique sufficienter percipiunt; hostiumque spiritualium in baptismatis unda, per manum omnipotentis Dei, validam interfectionem; ut in his omnibus instructi, parati simul ad omne opus bonum. Post commemorationem ergo Paschae, sequitur sermo de transitu filior
Abbreviated transcription (Latin):
siue illud. qđ ex ipsis gentib animȩ p̾ciose tanquã
uasa aurea & argentea cũ sus utiq corporib qd
uestes significant. adiungunt se poplo di: ut simul
suis posit suꝑ humeros suos. Qa uͦ. dicit ferm̃to fub¬
lato sic ꝓfectos eẽ. filios ifrł de egipto. & hoc a nobis
modis om̃b si fieri potest elaborandũ ẽ. ut exeuntes
a seli buiꝰ illecebris. ñ ambulemꝰ infermito ueteris eo¬
neqͥciȩ s in arimis suceritatis & ueritatis. qđ e. no¬
ui hominis conuersatio: relicto p̾stino homine cum
uitus sius. Sane qr ab exordio libri exodi ineremitũ
popli isrlitici in egipto plagas quȩ egiptiis irroga¬
tas ꝓpt̾ in obedientiã describentes. pͥmũ librũ usq
ad tipici paschȩ cȩlebrationẽ ꝑduximꝰ: sequentis u¬

Expanded text:
tibus animae pretiosae tanquam vasa aurea et argentea, cum suis utique corporibus quod vestem significant, adjungunt se populo Dei, ut simul s, posuit super humeros suos. Quod vero ait fermento sublato sic profectos esse filios Israel de Aegypto, hoc et a nobis modis omnibus, si fieri potest, elaborandum est, ut exeuntes a saeculi hujus illecebris, non ambulemus in fermento veteris nequitiae, sed in azymis sinceritatis et veritatis, quod est novi hominis conversatio, relicto pristino homine cum vitiis suis. Sane quia ab exordio libri Exodi incrementum populi Israelitici in Aegypto, plagasque Aegyptiis irrogatas propter inobedientiam describentes, primum librum usque ad typici Paschae celebrationem perduxim
Abbreviated transcription (Latin):
runt ab egiptiis uasa aurea & argentea & uestẽ.
& añs dedit gram popło suo corã egiptiis: & cõmodaue
runt illis & p̾dati sunt egiptios. Iã facaĩ fuerat ante
mortes pͥmogentͥoꝵ egiptioꝵ: s nunc ꝑ recapitulationẽ
reꝑitur. nã narratũ ẽi quando factũ ẽ. Alodo enim¬
fieri qͦni poss& ut in tunto luctu ex mortib suoꝵ ac¬
cõmodarent ista filiis isrł: ñ forte qͥs dicat eaã ista
plaga ñ fuisse ꝑcussos egiptios. qͥ cũ hebreis in habi¬
tabant trã gesse. Quid uͦ hȩc p̾figurauerunt nͥ qd
in auro & argento acueste egiptioꝵ significate. st̃

Expanded text:
runt ab Aegyptiis uasa aurea et argentea et uestem. et dominus dedit gratiam populo suo coram Aegyptiis, et commodaue runt illis; et praedati sunt Aegyptios. iam hoc factum fuerat ante mortes primogenitorum Aegyptiorum; sed nunc per recapitulationem repetitur. nam narratum est quando factum est. fieri quomodo posset ut in tanto luctu ex mortibus suorum accommodarent ista filiis Israel, nisi forte quis dicat etiam ista plaga non fuisse percussos Aegyptios qui cum Hebraeis inhabitabant terram Gessen. Quid vero haec praefiguraverunt, nisi quod in auro et argento ac veste Aegyptiorum significat
Abbreviated transcription (Latin):
one agn. occidit᷑ xpc̃. de qͦ in euangłio dicit᷑. Ecce
agnus dĩ : ecce qͥ tollit peccata mundi. Uesꝑe timnolat᷑
agnus: inuesꝑa mundi passus ẽ. dñs. hibent᷑ qͥ pascã
faciunt ossa frangere: ñ frangunt᷑ incruce ossa qnĩ at¬
testante ȩuanglista qͥ dicit. Os eiꝰ ñ cõminuetis. Sangͥ¬
ne aute milibunt᷑ isrlitarũ postes. ue uastator angir
audeat inferre ꝑniciẽ. signant᷑ signo dñce passiomis
in frontib fideles popli ad tutela salutis: ut hi sori
abinteritu lberent᷑. qͥ eruore dñcȩ paffionis corde &.
fronte signati sunt. qͥ etiã opere loquuq signatũ ẽ.
suꝑ nos lum̃ uuitus tui dnẽ. Unde & appeliat᷑ ipsa
solemnitas phase. qđ nos trmsitũ possum uocare. eo qdđ
de peiorib ad meliora ꝑgentes. tenebrosa egiptũ rati¬

Expanded text:
quo in Evangelio dicitur: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi . Vespere immolatur agnus; in vespera mundi, passus est Christus. Prohibentur qui Pascha faciunt ossa frangere; non franguntur in cruce ossa Domini, attestante evangelista, qui dicit: Os ejus non comminuetis. Sanguine agni illiniuntur Israelitarum postes, ne vastator angelus audeat inferre perniciem. 2. Signantur signo dominicae passionis in frontibus fideles populi ad tutelam salutis, ut hi soli ab interitu liberentur, qui cruore dominicae passionis corde et fronte signati sunt, qui etiam opere loquuntur: Signatum est super nos lumen vultus tui, Domine. Unde et appellatur ipsa solemnitas Phase, quod nos transitum possumus vocare, eo quod de pejoribus ad meliora pergentes, tenebrosam Aegyptum dereli
Abbreviated transcription (Latin):
guendũ. ad corrigendũ. ad erudiendum
int̾neq eas conspicit. inueni& in sermone suaue docu¬
mentũ: in sensi salubre consitiũ. inmisterio honora
libroꝵ sensts historicꝰ. s eis etiã aiigent̾ ẽ. conside¬
randũ quid ꝑ allegoriã eis ꝓpħicꝰ sermo innuere ue¬

Expanded text:
guendum, ad corrigendum, ad erudiendum interneque eas conspicit, invenit in sermone suave documentum, in sensu salubre consilium, in mysterio honorablibrorum sensus historicus, sed etiam diligenter eis est considerandum quid per allegoriam eis
Abbreviated transcription (Latin):
& angłieo ꝑcussti. ñ aliquid in celo uł in t̾ra factũ
erat. sic̃ rana uł locusta uł tenebre unde qͥ habr¬
tabant affligerent᷑. A talib enĩ plagis eũ tra gessen
fuiss& aliena: ꝓeuldubio ꝑueniebat beneficiũ aa¬
eos egiptios qͥ in eadẽ t̾ra cũ hebreis morabantur.

Expanded text:
ercussu: non aliquid in coelo vel in terra factum erat, sicut rana, vel locusta, vel tenebrae, unde qui habitabant affligerentur; a talibus enim plagis cum terra Gessen fuisset aliena, procul dubio eos Aegyptios, qui in eadem terra cum Hebraeis morabantur;
Abbreviated transcription (Latin):
ministrata intelligi eatenꝰ posfunt: ut agnoscaniꝰ in
qͥbdã ꝑ sacrificia sacerdotũ & obsecrationes pontificũ
nos eẽ. purgandos. qđ aaron ꝑsona designat: ĩn qͥb aã
uͦ ꝑ scientiã diuine legis eñidandos qđ moysi designat
officiũ: in aliis autẽ fine dubio quȩ difficiliora sunt
ipsius dñi egere iurtutẽ. Sed ne ulud qͥdẽ putandũ
ẽ nobis manit᷑ obseruatũ qđ pͥmo qͥdẽ moises ñ intrat
ad pharaonẽ s occurrit ei exeunti ad aquas. pmodũ uͦ
intrat ad eũ: pꝰ hoc nec marit s accersitꝰ accedit. Et
M hoc ita arbitror intelligi posse. qd siue nobis in uer¬
bo dĩ & religionis assertione certam̃ ẽi aduersũ phara¬
onẽ: siue etiã obsessas abco aminas de potestate eius
conam̃ eripe. & ẽ. nobis in disputatione luctam̃. non
tam̃ in pͥma fronte ingredi debemꝰ ad uitima questio¬
m̃ loca: s occurrendũ nobis ẽ. aduersario & occurren¬
dũ ad aquas suas. Aquȩ enĩ sue sunt auetores genti¬

Expanded text:
atenus possunt ut agnoscamus in quibusdam per sacrificia sacerdotum et observationes pontificum non esse purgandos, quod Aaron persona designat; in quibusdam vero per scientiam divinae legis emendandos, quod Moysi designat officium; in aliis autem sine dubio quae difficiliora sunt, ipsius Domini aegre virtute. Sed ne illud quidem putandum est nobis inaniter observatum quod primo quidem Moyses non int at ad Pharaonem, sed oat, sed accersitus accedit et in hoc ita ut arbitror intelligi posse, quod sive nobis in verbo Dei et religionis assertorem certamen est adversum Pharaonem, sive etiam obsessas ab eo animas, de potestate ejus conamur eripere, et est nobis in disputatione luctamen, non statim in prima fronte ingredi debemus ad ultima quaestionum loca; sed occurrendum nobis est adversario, et occurrendum ad aquas suas. Aquae enim suae sunt auctores genti
Abbreviated transcription (Latin):
iubetur: significat qd scđm fidẽ catholica passionis
xpĩ sacram̃tũ celebrare debemꝰ. Ysopus enĩ herba ẽ.
humilis radicib adherens petre: & purgandis pulmo¬
mb apta. Sic & fides xpĩ quã in euangłio ipse dris
grano sinapis cõparat humili deuotione suscepta &
firmit̾ in corde retenta: om̃s int̾iores anmȩ affectꝰ
purgat & emundat: ac sacranĩtoꝵ cęlestiũ habilem
hominẽ efficit. Hasebitis autẽ hanc diẽ in monim̃¬
tũ: & celebrabitis eã solemnẽ duõ in generationib trĩs
cultu sempit̾no. Qd scriptũ ẽ. & facietis diẽ hunc in
ꝓgenies utas legitimũ ȩt̾nũ us etnalẽ qdđ grece dicit̃
ac onion. non sic accipiendũ ẽ. tanquã possit istoꝵ

Expanded text:
jubetur, significat, quod secundum fidem catholicam passionis jubetur, significat, quod secundum fidem catholicam passionis Christi sacramentum celebrare debemus. Hyssopus enim herba est humilis radicibus, adhaerens petrae, et purgandis pulmonibus apta: sic et fides Christi, quam in Evangelio ipse Dominus grano sinapis comparat, humili devotione suscepta, et firmiter in corde retenta, omnes interiores animi affectus purgat et emundat, ac sacramentorum coelestium habilem hominem efficiet. Habebitis autem hunc diem in monumentum, et celebrabitis eum solemnem Domino, in generationibus vestris cultu sempiterno. Quod scriptum est, Et facietis diem hunc in progenies vestras legitimum aeternum, vel aeternalem, quod Graece dicitur αἰώνιον, non sic accipiendum
Abbreviated transcription (Latin):
eũ festinatione cognoscamus: & p̃cepta intȩ cũ fe¬
stinatione implere curemꝰ. Quia enĩ adhuc lic& bene
agere seimꝰ: utrũ eras liceat ignoramꝰ. Festinantes gͦ
pascha comedamꝰ: i. ad solemmnitatẽ patriȩ cȩlestis
anhelemꝰ. Ilemo huiꝰ uite itinere torpeat: ne in patria
destructa sunt. siue motu terrȩ siue tactu fulminũ.
Spalit̾ autẽ dicimꝰ: qd egredientib ex egipto erroꝵ
idola corruant: & omis ꝓuersoꝵ dogmatũ cultura¬
quatiatur. Erit autẽ sanguis uobis insignũ in ȩdib in
qͥb ertts: & uidebo sanguinẽ ac transibo uos. nee
erit in uobis plaga disꝑdens. quando ꝑcussero t̾rã egi¬
pti. Sanguis xp̃i insignũ ẽ. credentib ne noceat ext̃¬
minator qr maxina tutela ẽ. contra hostes xpi̾anis.
memoria passionis ap̃i. Qd̃ autẽ idẽ sangius tincto
fascicło ysopi asꝑgi insuꝑ liminare & inutrũq postẽ

Expanded text:
cum festinatione cognoscite, et praecepta vitae cum fecum festinatione cognoscite, et praecepta vitae cum festinatione implere curate. Quia enim adhuc hodie licet bene agere, scimus, utrum eras liceat ignoramus. Festinantes ergo paanhelemus. Nemo in hujus vitae itinere torpeat, ne in patria destructa sunt, sive motu terrae, sive tactu fulminum. Spiritualiter autem dicimus quod egredientibus ex Aegypto errorum idola corruant, et omnis perversorum dogmatum culturaquatiatur. Erit autem sanguis vobis in signum in aedibus in quibus eritis. Et videbo sanguinem ac transibo vos, nec erit in vobis plaga disperdens, quando percussero terram Aegypti. Sanguis Christi in signum est credentibus ne noceat eis exterminator, quia maxima tutela contra hostes est Christianis memoria passionis Christi. Quod autem idem sanguis, tincto fasciculo hyssopi, aspergi in superliminare, et in utrumque postem
Abbreviated transcription (Latin):
Quid sunt enĩ pedes nr̃i nͥ oꝑa : Quid uͦ calciamta nisi
pelles mortuoꝵ ammaliũ : calciam̃ta autẽ pedes mu¬
niunt. Que uͦ sunt mortua antmalia ex quoꝵ pellib
nr̃i muniant᷑ pedes. nͥ antiqͥ patres qͥ nos ad etnam
patriã p̃cesserunt: quoꝵ dũ exẽpla conspicimꝰ. ⁊ri
opis pedes munimus. Calciamta gͦ in pedib habere ẽ:
moruoꝵ uitã conspicere. & nr̃a uestigia apeccati uul¬
nere eustodire. Tenentes baculos in manib. Quad lex
ꝑbaculũ msi pastoralẽ custodiã designat: & notan¬
dũ qđ pͥus pcipim̃ renes accingere. pmodũ baculos te¬
nere. Quia illi debent curã pastoralem suscipere. qͥ iam
in corpore sciunt fluxa luxuriȩ domare. ut cũ aliis
fortia p̃dicant: ipsi desiderio mollib eneruit̾ ñ succũ¬
bant. Bene autẽ subdit᷑. & comedetis festinantes.
data dĩ misteria redemptoris cȩlestis patriȩ gaudia

Expanded text:
Quid sunt enim pedes nostri, nisi opera? Quid vero calceamenta, nisi Quid sunt enim pedes nostri, nisi opera? Quid vero calceamenta, nisi pelles mortuorum animalium? Calceamenta autem pedes muniunt. Quae vero sunt mortua animalia, ex quorum pellibus nostri muniantur pedes, nisi antiqui Patres qui nos ad aeternam patriam praecesserunt, quorum dum exempla conspicimus, nostri operis pedes munimus? Calceamenta ergo in pedibus habere est mortuorum vitam conspicere, et nostra vestigia a peccati vulnere custodire. Tenentes baculos in manibus. Quid lex per baculum, nisi pastoralem custodiam designat? Et notandum quod prius praecipimur renes accingere, postmodum baculos tenere: quia illi debent curam pastoralem suscipere qui jam in suo corpore sciunt fluxa luxuriae domare, ut cum aliis fortia praedicant, ipsi desideriis mollibus enerviter non succumbant. Bene autem subditur: Et comedetis festinantes. data Dei, mysteria Redemptoris, coelestis patriae gaudia
Abbreviated transcription (Latin):
edendũ sit pascha cognouimꝰ. nunc qualit̾ edi debe¬
at agnoscamuis. Seqr̃. Sic autẽ comedetis ulud. Re¬
nes urõs accingetis. Quid in renib nͥ delectatio ear¬
nis accipit̾: Unde & psaimista postulat dicens. Ure
renes meos. Si enĩ uoluntatẽ libidinis in renb eẽ.
nescir&: eos uri minime petiss&. Unde qͥa potestas
diaboli in humano genere maxime ꝑ lixxuriã pua¬
luit: de uio uoce dñica dicitur. potestas eiꝰ in lũbis
eiꝰ. Qui gͦ pascha comedit. habere renes accinctos
deb&: ut qͥ solemnitatẽ resurrectionis atq incor¬
ruptionis agit. corruptioni iã ꝑ uieia nulli subia¬
ceat. uoluntates edom &: carnẽ aluxuria restringat.
Neq & enĩ eognouit quȩ sit solemnitas incorruptionis.:
ꝗͥ adhuc ꝑ incontinentiã corruptioni subiac&e. Hȩc qͥ¬
busdã dura sunt: s angusta porta ẽ. quȩ ducit ad
uitã. & habemus ia multa exẽpla continentiũ. Unde
& bene adhuc subditur. Caltiam̃ta habebitis in pedib.

Expanded text:
cha cognovimus, nunc a qualibus edi debeat, agnoscamus. Sequitur: Sic autem comeditis illum: renes vestros accingetis. Quid in renibus, nisi delectatio carnis accipitur? Unde et Psalmista postulat dicens: Ure renes meos . Si enim voluptatem libidinis in renibus esse nesciret, eos uri minime petiisset. Unde quia potestas diaboli in humano genere maxime per luxuriam praevaluit, de illo voce Doninica dicitur: Potestas ejus in lumbis ejus . Qui ergo pascdebet, ut qui solemnitatem resurrectionis atque incorruptionis agit, corruptioni jam per vitia nulli subjaceat, voluptates edomet, carnem a luxuria restringat. Neque enim cognovit quae sit solemnitas incorruptionis, qui adhuc per incontinentiam corruptionis subjacet. Haec quibusdam dura sunt, sed angusta pvitam . Et habemus jam multa exempla continentium. Unde et bene adhuc subditur: « Calceamenta habebitis in pedibus. »
Abbreviated transcription (Latin):
minis. Diẽ enĩ dñs. Nisi qͥs alligauerit fortẽ. ñ potest
introire in domũ eiꝰ. & uasa eiꝰ diriꝑe. Priꝰ gͦ nobis
alligandꝰ ẽ. fortis. & questionũ uinculis constringendꝰ.
eita introeundũ ad diripienda uasa eiꝰ. & liberan¬
das animas quas deceptionis fraude possederat. Qđ
eũ sepius fecerimꝰ. & steterimꝰ contra ipsũ. steterimꝰ
in ueritate. & iterũ state in adño & urrilit̾ agite cũ

Expanded text:
i quis prius alligaverit fortem, non potest introire in domum ejus, et vasa ejus diripere . Prius ergo nobis alligandus est fortis, et quaestionum vinculis constringendus: et ita introeundum ad diripiendum vasa ejus, et liberandas animas quas deceptionis fraude possederat. Quod cum saepius fecerimus, et steterimus contra ipsum, steterimus in
Abbreviated transcription (Latin):
eudib si̾iiẽ del&. ꝑ quã homo eũ in honore eẽt. ñ
intellexit. s comiparatꝰ ẽ. ium̃tis insipientib & si¬
milis factus ẽ. illis. Arguit eiꝰ & ulcera peccatoꝵ
atq arrogantiȩ tumore furorẽq in ea furoris ex¬
uanglicas aplicasq doetrinas. Sea & castigationem
grandinis adimori&: ut iuxuriã uoluptatesq coher¬
oeat. Adhb& simui & ignẽ penitentiȩ ut ipsa dieat.
Nonne cor nrm̃ ardens erat in nobis: nec locustarũ ab
ea fubduxit eeẽpla: quib mordeant᷑ & depascantur

Expanded text:
udibus similem delet, per quam homo cum in honore esset non udibus similem delet, per quam homo cum in honore esset non intellexit, sed comparatus est jumentis insipientibus et similis factus est illis. Arguit ejus et ulcera, peccatorum atque arrogantiae tumorem fervoremque in ea furoris exangelicas et apostolicas doctrinas, et castigationem grandinis, ut luxuriam voluptatesque coerceat; et simul ignem poenitentiae, ut dicat: Nonne cor nostrum ardens erat in nobis ? Nec non locustarum ab ea subducit exempla, quibus depascantur
Abbreviated transcription (Latin):
t&e uos. & exire compell&. Adultimũ pͥmitiuoꝵ
infert᷑ interitꝰ. delent᷑ enĩ pͥmogenita egipti. siue
pͥncipatꝰ & potestates illoꝵ. & huiꝰ mundi rectores
siue auetores. & inuentores falsarũ quȩ in hoc mun¬
do fuerunt religionũ. quas xpi ueritas cũ suis ex¬
sticũ spectat ꝓlata sunt. Iã etiã si moralis nobis figu
ra tractanda ẽ: dicemꝰ qđ una queq anima in hoc
mundo dũ in errorib uiuit. & ignorantia ueritatiᷤᷤ.
i egipto posita ẽ. Huic si appropinquare cęperit
iex dĩ. aquas ei uertit in sanguinẽ̾.i. fluidã & lubri¬
eã uiuentutis uitã conũtit ad sanguinẽ ueteris uł
noui testam̃ti. Tũ deinde educit ex ea uanã & ina¬
nẽ loqͣcitute. & aduersũ di ꝓuidentiã ranarũ sii¬
lẽ querela purgat etiã malignas cogitationes eiꝰ.
& seimpharũ mordacitati similes calliditatis acule¬
os discutit. Libidinũ qͦq morsus emomię spiculis
similis depeluit. stulticiãq in ea & intellectũ pec¬

Expanded text:
. Ad ultimum primitivorum infertur interitus. Delentur enim primogenita Aegypti, sive principatus et potestates illorum. Et hujus mundi rectores sive auctores et inventores falsarum, quae in hoc mundo fuerunt, religionum, quas Christi veritas cum suis exstice. ra tractanda est, dicemus quod unaquaeque anima in hoc mundo dum in erroribus vivit et in ignorantia veritatis, in Aegypto posita est. Huic si appropinquare coeperit lex Dei, aquas ei vertit in sanguinem, id est, fluidam et lubricam juventutis vitam convertit ad sanguinem Veteris vel Novi Testamenti. Tum deinde educit ex ea vanam et inanem loquacitatem, et adversum Dei providentiam, ranarum similem querelam. Purgat etiam malignas cogitationes ejus, et sciniphum mordacitati similes, calliditatis aculeos discutit. Libidinum quoque morsus cynomyae spiculis similes depellit; stultitiam in ea et intellectum pec
Abbreviated transcription (Latin):
tunc uoramꝰ: cũ uerba uite eũ auiditate sumimꝰ
In quo deuorationis uerbo qͥd aliud quã pigriciȩ mẽ
torpor rep̾hendit̾ qͥ eiꝰ uerba atq mysteria & ꝑnos¬
met ipsos ñ reqͥrimꝰ. & dicta ab aliis audimꝰ muiti:
Non remanebit ex eo quicquã usq ad mane: qr eiꝰ dicta
magna sunt sollicitudine discutienda. quatinꝰ prtusꝗͣ
dies resurrectionis appareat: i hac p̃sentis uitȩ uaca¬
tione omã mandata eiꝰ intelligendo. & oꝑando penetrent̃.
Sed qr ualde ẽ. difficile ut ome agni eloqͥũ possit inta¬
ligi. & omẽ eiꝰ insteriuĩ pentrari : recte subiungit᷑. Si qͥa
autẽ remanserit igne coburetis. Qđ ex agno rema¬
ne igni comburimꝰ: quando hoc qđ misterio in car¬
nationis eiꝰ intelligere & penitrare ñ possitmꝰ. pote¬
stati sp̃s scĩ humiliter reseruamꝰ ut ñ suꝑbe qͥs aude¬

Expanded text:
unc voramus, cum verba vitae cum aviditate sumimus. In quo devorationis verbo, quid aliud quam nostrae pigritiae torpor reprehenditur, qui ejus verba atque mysteria, et per nosmetipsos non requirimus, et dicta ab aliis audimus inviti? Non remanebit ex eo quidquam usque mane, quia ejus dicta magna sunt sollicitudine discutienda, quatenus priusquam dies resurrectionis appareat, in hac praesentis vitae vocatione omnia mandata illius intelligendo et operando penetrentur. Sed quia valde est difficile ut omne agni eloquium possit intelligi, et omne ejus mysterium penetrari, recte subjungitur: Si quid autem remanserit, igni comburetis. Quod ex agno remanet igni comburimus, quando hoc quod de mysterio incarnationis ejus intelligere et penetrare non possumus, potestati Sp
Abbreviated transcription (Latin):
ligentiã noluit. Omis uͦ qͥ incarnationis eiꝰ misteria
uixta humanã sapientiã discutere conat̾. carnes
agn aqua uult coquere .i. dispensationis misteriuĩ
ꝑ dissolutũ uult scientiã penitrare. Qui gͥ paschalis
gaudii solemnitatẽ cȩlebrare desiderat: agnũ neq
aqua quoquat neq crudũ comedat. ut neq ꝑ huma¬
nã sapientiã ꝓfunditatẽ incarnationis altus penit̾re
appetut. neq in etĩ tanꝗ̃ in hominẽ purũ credat: s
assatus igni carnes comedat. ut dispensari omã ꝑ scĩ
sps potentiã sciat. De quo adhuc recte subiungitur.
saput cũ pedib & in testinis uorabitis. qr redemptor

Expanded text:
 Omnis vero incarnationis ejus mysteria juxta humanam sapientiam discutere conatur, carnes agni aqua vult coquere, id est dispensationis mysterium, per dissolutam vult scientiam penetrare. Qui igitur paschalis gaudii solemnitatem celebrare desiderat, agnum neque aqua coquat, neque crudum comedat; ut neque per humanam sapientiam profunditatem incarnationis illius penetrare appetat, neque in eum tanquam in hominem purum credat; sed assatas igni carnes comedat, ut dispensari omnia per sancti Spiritus potentiam sciat. De quo adhuc recte subjungitur: Caput cum pedibus et intestinis vorabitis. Quare Redemptor
Abbreviated transcription (Latin):
tunuit. ac ꝑ hoc popłin dĩ tre ꝑmisit: Hie rex poten¬
tiã dĩ sentit & ꝓbauit. & credidit. ac ꝑ hoc popłin
dĩ liberũ eẽ. ꝑmisit. Ibi nũquã postea popłs di ad
seruitutẽ retractus: hic nũꝗͣ postea popes dĩ ad ido¬
latriã coactus ẽ. Ibi egiptioꝵ uasa p̃ciosa hebreis
tẽpla cesserunt. Sane illud ut dixi denuntiandum
puto: qr sic̃ egiptiis post has decẽ plagas dimissos
hebreos ꝑseqͥ molientib irruit ꝑ stꝑductũ mare
etña ꝑditio. ita & nos qͥdẽ libere ꝑegrinantes suꝑuen¬
tura quandoq ꝑsequutio gentiliũ man&. donec ma¬
transeamꝰ. Hi uͦ in quos egiptioꝵ forma transffundit᷑.
pinissa ad tepꝰ potestate seuientes: grauissimis qͥdẽ
ꝑmissu dĩ oepianos eruciatib ꝓsequunt᷑. Uerũtam̃
stagno ignis etni qđ magna impediente caligine
dũ ñ udet̃ intrat᷑. ꝑpetuã ꝑditionẽ immortalib¬

Expanded text:
credidit, ac per hoc populum Dei ire permisit: hic per potencredidit, ac per hoc populum Dei ire permisit: hic per potentiam Dei sentit et probavit et credidit, ac per hoc populum Dei ire liberum esse permisit. Ibi nunquam postea populus Dei ad servitutem retractus: hic nunquam postea populus Dei ad idololatriam coactus est. Ibi Aegyptiorum vasa pretiosa Hebraeis templa cesserunt. Sane illud, ut dixi, denuntiandum puto, quia sicut Aegyptus post has decem plagas dimissos Hebraeos persequi, molientibus irruit per superductum mare aeterna perditio, ita et nos quidem libere peregrinantes superuentura quandoque persecutio gentilium manet, donec matranseamus. hi uero, in quos Aegyptiorum forma transfunditur, permissa ad tempus potestate saeuientes grauissimis quidem permissu Dei Christianos cruciatibus persequentur; uerumtamen stagno ignis aeterni, quod magna impediente caligine, dum non videtur, intratur, perpetuam perditionem, immortalibu
Abbreviated transcription (Latin):
exttat. Nã tunc pestis infusa ẽ. ꝑ onĩa romani re¬
gni aboriente in occidentẽ spatia: cũ omẽ ꝓpe modũ
genꝰ hominũ neci dediss&. tunc etiã corrupit lacꝰ
infuditq pabula tabo. Ibi octauã egipti contricio¬
nẽ fecere excitate undiq uitulere gentes. quȩ cȩ¬
dib atq incendiis cunctas ꝓuntias deleuerunt.
Ibi nona turbatio diuturnas. crassas atq pemitra¬
decernenti diris turbinib t̾ribile ac triste flum̾
sub tpsius pedib ruit. ostendens qͥd eũ ultio talis
ens. Quãꝗͣ intra sex hic m̃ses tres occidui imꝑatores
hoc ẽ. aurelianꝰ tacitꝰ & florianꝰ diuersis causis in¬
tfecti sunt. Ior postremo decima plaga quȩ nouis¬
sima om̃iũ fuit. intfectio filioꝵ fuit qͦs pͥmos qͥq
genuerunt: hic nichilominꝰ decima .i. nouissima pe¬
na ẽ. omĩum ꝑditio idoloꝵ quȩ pͥmitꝰ facta in pͥmis
amabant. Ibi rex potentiã dĩ sentit & ꝓbauit. et

Expanded text:
exstitit. Nam tunc pestis infusa est per omnia Romani reexstitit. Nam tunc pestis infusa est per omnia Romani regni ab oriente ad occidentem spatia, cum omne propemodum genus hominum neci dedit; tunc etiam corrupit latus, infecit pabula tabo. ibi octauam Aegypti contritionem fecere excitatae undiqudibus atque incendiis cunctas provincias deleverunt. Ibi nona turbatio diuturnas, crassas ac penetradecernenti diris turbinibus, terribile ac triste fulmen sub ipsius pedibus ruit, ostendens quid cum ultio talis ens: quanquam intra sex hic menses, tres occidi imperatores, hoc est, Aurelianus, Tacitus et Florianus, diversis causis interfecti sunt. Ibi postremo decima plaga, quae novissima omnium fuit, interfectio filiorum quos primos quique genuerunt: hic nihilominus decima, id est, novissima poena est, omnium perditio idolorum, quae primitus facta, in primis amabant. Ibi rex potentiam Dei sentit, et probavit et
Abbreviated transcription (Latin):
quos limites in diuersa hiberna disꝑsum morte dis¬
solutũ putredim simul ac uermib dedit. Ibi qͥnta cor¬
reptio peceoꝵ acium̃toꝵ repentino interitu expleta
ẽ: hic similit̾ qͥnta uitione sub seuero ꝑsequutor e
creberrimis eiuilib bellis ꝓpͥa uiscera & adium̃ta
rei publice hoc ẽ. plebes ꝓuinciarũ & legiones mili¬
tũ cominute sunt. Ibi sexta uexatio intudit uesicas
efferuescentes. ulceraq manantia. hic eq sexta puni¬
cio quȩ pꝰ maximi ꝑsequutionẽ fuit qͥ specialit᷑ epõs
& dericos omissa tirba poplari hos ẽ ȩceliarũ pͥma¬
s tes
cruciari imꝑauerat. intumescens erebro ira atq inui¬
dia ñ ꝑ uulgi cedẽ s ꝑ uulnera morientiũ pͥncipum
ac potentiũ exaltata ẽ. Ibi septima plaga numerat᷑
coacta aere. grando ꝓfusa quȩ hominib um̃tisq
satis exitio fuit. Hic similit̃ sub gallo & uolusiano
qͥ ꝑsecutori decio mox int̾fecto successerant plaga

Expanded text:
quos limites et diuersa hiberna dispersum. in mortem disquos limites et diuersa hiberna dispersum. in mortem dissolutum putredini simul ac uermibus dedit. ibi quinta correptio pecorum ac iumentorum repentino interitu expleta est: hic similiter quinta ultione sub Seuero persecutore creberrimis ciuilibus bellis propria uiscera et adiumenta reipublicae, hoc est plebes prouinciarum et legiones militum, comminutae sunt. ibi sexta uexatio intulit uesicas efferuescentes ulceraqtio quae post Maximi persecutionem fuit, qui specialiter episcopos et clericos omissa turba populari, hoc est, ecclesiarum primates cruciari imperaverat; intumescens crebro ira atque invidia, non per vulgi caedem, sed per vulnera morientium principum ac potentum exaltata est. Ibi septima plaga numeratur coacta agere grando profusa, quae hominibus jumentisque satis exitio fuit: hic similiter septima sub Gallo et Volusiano, qui persecutori Decio mox interfecto successerant, plaga
Abbreviated transcription (Latin):
pis ex sequentũ ad inopiã pene om̃s romanos eiues
adactos exilioq disꝑsos coegit. Im t̾eia uexatio habu¬
it seiniphes musculas scilic& paruissimas seuissimasq
que mediis sepe estib ꝑ loca squalida coadunatĩ ui¬
brando densate & in nulio uolatu adiabi solent: eapu¬
lisq hominũ ac pecudũ setis cũ urente morsu inferri:
hic itidẽ sub traiano plaga udeos excitauit. qͥ cũ ante
ubiq disꝑsi ita iã quasi ñ eẽnt quiescerent. reperaino
quoq calore ꝓmoti in ipsos int̾ quos erant toto orbe
seuierint absq inmanib muitarũ urbiũ ruinis quas
erebri tremotꝰ isiẽ tẽporib subruerunt. Ibi in quarta
plaga musce canine fuerunt seuȩ alumne putredi¬
nis uermiũq matres. hic itidẽ qͣrta sub marco anto¬
nino plaga lues plurimis infusa ꝓiuntiis. italiã qͦq
cũ urbe roma untuersã. exercitũq romanoꝵ ꝑ longmn¬

Expanded text:
pis exsequentium, ad inopiam pene omnes Romanos cives pis exsequentium, ad inopiam pene omnes Romanos cives adactos, exsilioque dispersos coegit. Ibi tertia vexatio habuit sciniphes, musculas scilicet paruissimas ac saeuissimas, quae mediis saepe aestibus per loca squalida coadunatim uibrando densatae tinnulo uolatu adlabi solent capillisque hominum ac pecudum saetis cum urente morsu interseri: hic itidem tertia sub Traiano plaga Iudaeos excitauit, qui cum antea ubique dispersi ita iam quasi non essent quiescerent, repentino omnes calore permoti, in ipsos, inter quos erant, toto Orbe saeuierunt, absque magnis multarum urbium ruinis, quas crebri terrae motus isdem temporibus subruerunt. ibi in quarta plaga muscae caninae fuerunt, reuera alumnae putredinis uermiumque matres: hic itidem quarta sub Marco Antonino plaga, lues plurimis infusa prouinciis Italiam quoque cum urbe Roma uniuersam exercitumque Romanum, per longin
Abbreviated transcription (Latin):
qr hec in figurã nr̃i faetu sunt. Uterq popls .i. ifrłiticꝰ¬
& cepĩanꝰ uniꝰ dĩ ẽ. Una popli utriusq eausa subdita
fuit isrłitarũ. sinagoga egiptiis. subdita ẽ. xpianoꝵ
e romani. Decẽ ibi contradictiones aduersꝰ moysen.
decẽ hic edicta aduers xp̃m. Biuerse ibi plage egipti¬
oꝵ : diuerse. hic calamitates romanoꝵ. Na ut etiã ip¬
sas int̾se plagas in quantũ tam̃ figura formę cõpara¬
ri potest conferã. ibi pͥma correptio habuit sanguinẽ
uulgo uł emanasse de puteis. uł in fluminib cueur¬
rissẽ. Hic pͥmũ sub nerone exitt plaga ut ubiq mo
rientiũ sanguis eẽt. uł morbis in urbe correptꝰ. uł
bellis in orbe ꝓfussis. Ibi sequens ꝓdit plaga ꝑstre¬
pentes ꝑsultantesq in penetrabilib ranasꝰ inedie ꝓpe¬
modũ causa habitatorib atq exicii fuisse. Hic sẽquenꝰ
sub domitiano pena similit qͣndo sateliitũ mattũq eiꝰ
impbis effrenatisq discursib cruentissimi uissa pͥnci¬

Expanded text:
 haec in figura nostri facta sunt. uterque populus unius Dei est, una populi utriusque causa. subdita fuit Israhelitarum synagoga Aegyptiis, subdita est Christiaecuti sunt et Romani. decem ibi contradictiones aduersus Moysen, decem hic edicta aduersus Christum ; diuersae ibi plagae Aegyptiorum, diuersae hic calamitates Romanorum. nam, nt etiam ipsas inter se plagas, in quantum tamen figura formae conparari potest, conferam, ibi prima correptio habuit sanguinem uulgo uel manasse de puteis uel in fluminibus cucurrisse: hic prima rientium sanguis esset, vel morbis in urbe correptus, vel bellis in orbe profusus. Ibi sequens plaga prodit perstrepentes persultantesque in penetrabilibus ranas, inediae propemodum causa habitatoribus atque exitu fuisse hic sequens sub Domitiano poena, similiter quando satellitum militumque ejus improbis effrenatisque discursibus cruentissimi jussa princi
Abbreviated transcription (Latin):
iã nos ipsa uerba historie: ab intellectu historico re¬
pellunt. Numquid isrliticꝰ ille popłs in egipto constitu
tus comedere agnũ crudũ consueuerat ut illi lex di¬
cat. ñ comedetis ex eo crudũ quid  ubi & additur.
Neq coctũ in aqua. Sed quid aqua nͥ humana scien¬
tiã designat: iuxta hoc quod ꝑsalomonẽ sub here¬
ticorũ uoce dr̃. Aque furtiue dulciores funt. Quid

Expanded text:
jam non ipsa verba historiae ab intellectu historico rejam non ipsa verba historiae ab intellectu historico repellunt. Nunquid Israeliticus ille populus in Aegypto constitutus agnum comedere crudum consueverat ut illi lex dicat, Non comedetis ex eo crudum quid? ubi et additur, neque coctum in aqua. Sed quid aqua nisi humanam scientiam designat? Juxta hoc quod per Salomonem sub haereticorum voce dicitur: Aquae furtivae d
Abbreviated transcription (Latin):
cram̃tu aduerã souemnitatẽ m̃tis ñ sufficiunt: nͥ eis
qͦq & bona oꝑa iungant᷑. Quid enĩ ꝓdest corpꝰ & sanguinẽ
illiꝰ ore ꝑciꝑe. & ei ꝑuersis morib contraire : unde bene
adhuc ad comedendũ subdit᷑. & azimos panes eũ lactucis
a grestib. Panes quippe sine fernito comedit: qͥ recta oꝑa
sine cortuptione uane gliȩ exere&. qͥ mandata misediȩ
sine admixtione peceati exhib&. ne ꝑuerse diripiat
qđ quasi recte dispensat. Hoc qͦq peccati ferm̃tu bonȩ¬
pauca: & sacrificate de ferm̃tato laudẽ. De ferm̃tato
nãq laudẽ inmolat: qͥ sacrificiũ deo de rapina pa
uͦ agni eũ lactucis agrestib st᷑ edende : ut cũ corpus
redemptoris accipimꝰ nos ꝓpeccatis nrĩs in fletib af¬
fligamꝰ. quatuꝰ ipsa amaritudo penitentiȩ abstergat
amentis stomacho ꝑuerse amorẽ uite. Ubi & subdit᷑.¬
Non comedetis ex eo crudũ quid neq coctũ aqua. Ecce

Expanded text:
cramenta ad veram solemnitatem mentis non sufficiunt, nisi eis cramenta ad veram solemnitatem mentis non sufficiunt, nisi eis quoque et bona opera jungantur. Quid enim prodest corpus et sanguinem illius ore percipere, et ei perversis moribus contraire? Unde bene adhuc ad comedendum subditur: Et azymos panes cum lactucis agrestibus. Panes quippe sine fermento comedit, qui recta opera sine corruptione vanae gloriae exercet; qui mandata misericordiae sine admixtione peccati exhibet, ne perverse diripiat quod quasi recte dispensat. Hoc quoque peccati fermentum bonpauca: Et sacrificate de fermento laudem . De fermento namque laudem immolat, qui sacrificiu agni cum lactucis agrestibus sunt edende ut cum corpus redemptoris accipimus nos pro peccatis nostris in fletibus affligamus, quatinus ipsa amaritudo penitentie abstergat a mentis stomacho peruerse humorem uite’. Quarto debetNon comedetis ex eo crudum quid, neque coctum aqua. Ecce
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ liminare domꝰ agn sanguinẽ ponimꝰ. qͥa cruce̾ passio¬
nis illiꝰ in fronte portamꝰ. De qͦ agno adhuc subdit᷑. & eaers
carnes nocte illa assas igni. In nocte qͥppe agnũ comedimꝰ
qͥ in sacram̃to mͦ anĩcũ corpꝰ accipimꝰ. qͣndo adhue ad mineẽ
nras conscientias ñ uidemꝰ. Quȩ tam̃ carnes igni assande
sunt: qr nimirũ dissoluit carnes quas aqua coxerit. quas
uͦ ignis sine aqua ex quoqͥt roborat. Carnes ttaq agni nr̃i
ignis caxit: qr eũ iuis passionis illius ad refurrectionẽ ua¬
lentiorẽ reddidit. atq ad incorruptionẽ roborauit. Qui
eni ex morte conualuit: udelic& carnes illiꝰ abigne daru
erunt. Unde etiã ꝓ psalimstã dr̃. Eoxaruit uelut testa
uirtus mea. Quid nãq ẽ. testa ante ignẽ nͥ molle lutũ :
Sod ei ex igne agit᷑ ut solidet᷑. Uirtus gͦ humanitatis eiꝰ
uelut testa exaruit: qr abigne passionis ad uirtute in¬
corruptionis creuit. Sed sola redemptoras nrĩ ꝑcepta sa¬

Expanded text:
superliminare domus agni sanguinem ponimus, quia crucem passionis illius in fronte portamus. De quo agno adhuc subditur: Et edent carnes nocte illa assas igni. In nocte quippe agnum comedimus, qui in sacramento modo Dominicum corpus accipimus, quando adhuc ab invicem nostras conscientias non videmus. Quae tamen carnes igni assandae sunt, quia nimirum dissolvit ignis carnes quas aqua coxerit; quas vero ignis sine aqua excoquit, roborat. Carnes itaque agni nostri ignis coxit, quia eum ipsa vis passionis illius ad resurrectionem valentiorem reddidit, atque ad incorruptionem roboravit. Qui enim ex morte convaluit, erunt. Unde etiam per Psalmistam dicit: Exaruit velut testa virtus mea . Quid namque est testa ante ignem, nisi molle lutum? sed ei ex igne agitur ut solidetur. Virtus ergo humanitatis ejus velut testa exaruit, quia ab igne passionis ad virtutem incorruptionis crevit. Sed sola Redemptoris nostri percepta sa
Abbreviated transcription (Latin):
lioꝵ istł ad uesperã. Mensis ait iste uobis pͥcipiũ insiuĩ:
pͥmꝰ erit in insib anni. Menst̃ pͥmũ uocat msan sedm hebre¬
os. in quo creatũ ẽ. celũ & t̾ra. & mundi sumpsit exordiũ.
Cuius m̃sis plenilumũ pꝰ eqͥnoctiũ uernale semꝑ deb&
attendi. In eo & plebs isrlitarũ aseruitute egiptioꝵ li¬
berata ẽ. & genꝰ humanũ ꝑ xp̃i sanguinẽ a potestate

Expanded text:
Mensis enim iste vobis principium mensium, primus erit in mensibus anni. Mensem primum vocat Nisan secundum Hebraeos in quo creatum est coelum et terra, et mundi exstitit exordium. Cujus mensis plenilunium, post aequinoctium vernale semper debet attendi in eo, et plebs Israelitarum a servitute Aegyptiorum liberata est, et genus humanum per Christi sanguinem a potestate
Abbreviated transcription (Latin):
uerũ etiã ex peccatorib ꝓpagata ẽ : quãꝗͣ conent᷑ iudei
etiã hedũ intelligere acctpiendũ ad celebrandũ pascha:
& hoc eẽ. dictũ putant ab ouib & hedis accipere. tanꝗͣ
dicer& uł ab agnis agnũ. uł ab hedis hedũ si uluad desit
sumi oportere. Appar& tam̃ in ap̃o reb impletis. quid

Expanded text:
verum etiam ex peccatoribus propagata est? Quanquam conentur Judaei verum etiam ex peccatoribus propagata est? Quanquam conentur Judaei etiam haedum intelligere accipiendum ad celebrandum Pascha, et hoc esse dictum putant, ab agnis et haedis accipere, tanquam diceret, vel ab agnis agnum, vel ab haedis haedum, si illud desit, sumi oportere: apparet tamen in Christo rebus impletis quid
Abbreviated transcription (Latin):
& quat̾narius ꝓpter quat tuor euanglia nouum expͥmit
testam̃tũ. Hoc gͥ qđ unicuiq agnũ iub& sumere ꝑ fami¬
lias & domos suas. & si minor sit numerus edentiũ qui
ñ possit agni carnes consumere. mandat uicinũ suum
qͥ uinetꝰ e. domu eiꝰ. assumere quatinꝰ sufficiens sit nu¬
merus ad esum agni: typice designat qđ ñ solũ ex ui¬
ueri agni immolationẽ. Non enĩ sola sufficiebat gens
uidea ad spãie pascha cȩlebrandũ: qͥn etiã gentes quȩ
uicmȩ fuerunt domui iude adhibende erant. quatinꝰ
domꝰ dĩ conuiuantiũ numero impleretur: & agni car¬
nes digne comestȩ fidelib in pastũ uite et̾nȩ uerteren¬
tur. Qa autẽ idẽ agnus uesꝑe comedi iubebat. siginficat
xp̃i passionẽ in nouissima etatũ scłi eẽ. cõplendã. Deniq
qdđ hedus fimlit̾ assumi iubet. & seruari usq ad quartã
deciniã dic̃: ñ mmerito incarnationis xp̃ĩ misterio acciptt̃.

Expanded text:
angelia Novum exprimit Testamentum. Hoc igitur quod unicuique agnum jubet sumere per familias et domos suas, et si minor sit numerus edentium qui non possit agni carnem consumere, mandat vicinum suum qui junctus est domui eis assumere, quatenus sufficiens sit numerus ad esum agni, typice designat quod non solum ex Juet ad veri Agni immolationem. Non enim sola sufficiebat gens Judaea ad spirituale Pascha celebrandum; quin etiam gentes quae vicinae fuerunt domui Judae, adhibendae erant, quatenus domus Dei convivantium numero impleretur, et agni carnes digne comestae, fidelibus in pastum vitae aeternae verterentur. Quod autem idem agnus vespere comedi jubebatur, significe complendam. Denique quod haedus similiter assumi jubetur, et servari usque ad quartam decimam diem, non immerito incarnationis Christi mysterio accipitur.
Abbreviated transcription (Latin):
mactabant. eiq in usu pꝰmodũ aminaliũ uictima fuit.
ut dũ de usu suo aliqͥd admitterent: comsolarent᷑ eiꝰ¬
ꝑhoc qđ de usi suo aliqͥd haberent. Alira autẽ dispen¬
satione consilii qđ eis dñs de consuetudine carnali re¬
tinuit. hoc infigura sps potentiꝰ uertit. Quid enim
sacrificia illoꝵ animaliũ nͥ unigenta morte desig¬
nant: Quia sacrificia illoꝵ animaliũ psisi extinetio

Expanded text:
mactabant eique in usu postmodum animalium victima fuit: mactabant eique in usu postmodum animalium victima fuit: ut dum de usu suo aliquid admitterent, consolarentur ehoc quod de usu suo aliquid haberent. Mira autem dispensatione consilii, quod ei Dominus de consuetudine carnali retinuit, hoc in figura spiritus potentius vertit. Quid enim sacrificia illorum animalium, nisi Unigeniti mortem designant? Quid sacrificia illorum animalium, nisi exstincti
Abbreviated transcription (Latin):
rent᷑. qͥ plagis illis ꝓpt̾ qđ t̾re illi pascebat᷑ ꝑcussi
ñ erant. Hic qͦq dilgent̃ comsiderandũ ẽ. qđ intes
usui uite carnalis mherentes. euelli ab infimis non
possunt nͥ gradatĩ ducta p̾dicatione ꝓficiant. Hinc
qͥppe ẽ. quod in egipto positis pio iustoq moderamine
sina montẽ ducti accepta lege mox audiunt: ñ coneu¬
pisces rem ꝓxeimi tui. Hinc ẽ. qd̃ in eadẽ iege ocłm ꝓ
ocło. dentẽ ꝓdente. p̃cipiunt exigere : & qͣndoq tam̃
reuelante grã ꝑcussi maxiliã alterã tubent᷑ p̾bere.
Quia enĩ semꝑ płus ira in uindicta exigit quã imuria
accipit: dũ discunt mala ñ multipliciꝰ reddere qͣndoq
discerent ea & multiplicata sponte tolerare. Hinc ẽ. qđ
eundẽ rudẽ popłm aqͥbusdã ꝓhibuit. quȩdã uͦ ei in
usu pͥstino seruauit: s hec ipsa tam̃ inmelioris uitȩ
figura cõposuit. Bruta nãq animalia idolis in egipto

Expanded text:
rentur, qui plagis illis propter quod terrae illi parcebatur percussi rentur, qui plagis illis propter quod terrae illi parcebatur percussi non erant. Hic quoque diligenter considerandum est quod mentes usui vitae carnalis inhaerentes, evelli ab infimis non possunt, nisi gradatim ducta praedicatione proficiant. Hinc quippe est quod in Aegypto positis, pio justoque moSinam montem ducti, accepta lege mox audiunt: Non concupisces rem proximi tui . Hinc est quod in eadem lege, oculum pro oculo, dentem pro dente praecipiuntur exigere , et quandoque tamen, revelata gratia, percussi maxillam alteram jubentur praebere . Quia enim plus semper ira in vindicta exigit quam injuria accepit, dum discunt mala non multiplicius reddere, quandoque discerent ea et multiplicata sponte tolerare. Hinc est quod eumdem rudem populum a quibusdam prohibuit, quaedam vero ei in usum pristinum servavit, sed haec ipsa tafigura composuit. Bruta namque animalia idolis in Aegypto