comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
insitũ nnter tũcta miyabile de uobis ur̃isq rebus ꝙͣiuis occultis plus
cultuꝙ ꝙ uobis trẽdere uipta ꝙ flacci siam et mẽdatem timere infa¬
miã et falia gloria delcari Gal otu uulgus una uoce me saudat¬
Ra Nulla promor ad errorẽ atq ad p̃cipitiũ uia est ꝙͣ per uulgi ues¬
tigia Quidꝙͣ pene uulius laudat uitrperio dignũ est hacũctis ho¬
iibꝰ places Ra placentes hom̃ibus deus sꝑerut et placere homĩbꝰ
displuere est des contrayia contramis ꝯaudet Ga uiri boni nomẽ heo¬
Raspite constancia et honesta te seruãdũ est alioqui facile euanes¬
a uentus est eñi Cianculce sut i ppło laudes mee Ra Beruisti in
agro arido arbores caducas Ea Mague inter doctos etiã laudeo mer
sũt Ra Ri uers durabũt et ut uit cicero rãdices agent et ꝓpagabũtu
at si ficte releriter tamꝙͣ ssosculi decident Grd mẽs uno ore mẽa pre¬
dicant uirtite Ra nõ in hom̃ flatu neq in ꝓpria uirtute ꝙius uaͣ sed

Expanded text:
de vobis vestrisque de rebus quamvis occultis plus cuicumque quam vobis credere iuxtaque Flacci sententiam et mendacem timere infamiam et falsa gloria delectari. Totum vulgus una voce me laudat. Nulla pronior ad errorem atque ad precipitium via est quam per vulgi vestigia: quicquid pene vulgus laudat, vituperio dignum est. Cunctis hominibus placeo. Placentes hominibus Deus spernit et placere hominibus displicere est Deo: contraria contrariis gaudent. Viri boni nomen habeo. Vite constantia et honestate servandum est, alioquin facile evanescet; ventus est enim. Multe sunt in populo laudes mee. Sevisti in agro arido arbores caducas. Magne inter doctos etiam laudes mee sunt. Si vere, durabunt et, ut ait Cicero, radices agent et propagabuntur; at si ficte, celeriter tamquam flosculi decident. Omnes uno ore meam predicant virtutem. Non in hominum flatu neque in propria virtute quamvis vera, sed
Abbreviated transcription (Latin):
desectabiliũ mesta itcordatio est Ga Reiũ adest uariarũ memoria Ra
Si bonarũ bene s malorit ꝙ qm̃it gaudes parũ ne triste est ueltulis¬
se masa uel uidisse insi uel ebtidie retuient uel sub oculio sunt sempsa¬
bantemoria dull. Ialũ rerũ suppetit Ia et culparũ et delictoru et sce¬

Expanded text:
delectabilium mesta recordatio est. Rerum adest variarum memoria. delectabilium mesta recordatio est. Rerum adest variarum memoria. Si bonarum, bene; si malarum, quid hinc gaudes? Parumne triste est vel tulisse mala vel vidisse, nisi vel quotidie recursent vel sub oculis sint semper? Memoria diversarum rerum suppetit. Et culparum et delictorum et sce
Abbreviated transcription (Latin):
neu uer sutũ sit neue aliqd nor nõ agile sed leue potius et incostãs
habeat aueto aliud est eñ nõ posse consistere aluũ facile ire posse
quo uelis Ga Ingeniũ est excellens ta multũ refert quo in gñe ex¬
cellas huiꝰ em̃ quoꝙ uerbi significatio uaga est uerũq est illud ubi
incenderis ingeniũ ualere malo igitur ingeniũ bonũ ꝙͣ excellens
quod illĩ in maliẽ flecti nequit hoc in diuerfa uolubile est Nam et
coispus luciũ katelmã magna ui añii fuisse ait sed ingenio malo
puoq Sa ingeniũ magnũ est Ra bonũ cuꝑio et modescũ magni¬
tiedo sola suspecta est sepe magnũ ingemũ magnorũ iritiũ maloꝵ
fu̾it raro aictẽ magnui eriores insi ex iagiis ingeniis prodiere. De me
ubi multa displicẽãt Ga memoria est multarũ rcrũ Ra
multis in rebus ꝑauca delectãt plurina crutiãt et sepe

Expanded text:
neu versutum sit neve aliquid non agile, sed leve potius et inconstans neu versutum sit neve aliquid non agile, sed leve potius et inconstans habeat caveto. Aliud est enim non posse consistere, aliud facile ire posse quo velis. Ingenium est excellens. Multum refert quo in genere excellas: huius enim quoque verbi significatio vaga est verumque est ubi intenderis ingenium valere. Malo igitur ingenium bonum quam excellens, quod illud in malum flecti nequit, hoc in diversa volubile est. Nam et Crispus Lucium Catilinam magni vi animi fuisse ait, sed ingenio malo pravoque. Ingenium magnum est. Bonum cupio et modestum: magnitudo sola suspecta est; sepe magnum ingenium magnorum initium malorum fuit. Raro autem magni errores nisi ex magnis ingeniis prodiere. 8 DE MEMORIA ubi multa displiceant. Memoria est multarum rerum. Multis in rebus pauca delectant, plurima cruciant et sepe
Abbreviated transcription (Latin):
Io. Ad uixtutes utiuam alioqun quõ uelociꝰ diũ et Spes
eo propius ruine Ga Ingeniũ expeditũ est Ra Ei et boms
artibus applicabile p̃ciosa annini suppellex s minꝰ onerosa
periculosa laboriosa Sa Ingemũ peracutũ est foe iugemi nõ acumen
nui cuspide frangitur pͥmoq molimine de ficit palĩdissima etia si
ad ultimũ extenuẽtur infirma sũt su robur om̃e tenuitas acterit Ga
Acutissimũ ingeniũ est michi Ra Nichil sapientie odiosius acumine
minio inchilq uere pħophanti molesti ꝙ sophista Idco miisam palla¬
di finxere ueteres aranea aꝰ subtile opus ac tenues tele sui sed fragiler
nulliq usui ut mutronis exgo sic ingenii atres sic nõ penetret mõ
sed subsistat Sa promptũ ac uerisiłle ingeniũ est Ia hoc marco cice¬
romi censorio tributũ est ꝙ tr̃ĩs simul atq armuis bellicisq omibus
et urbanis ac rusticꝭ artibis eque foret ydoneus qd ex ꝑte greci suo
tribiĩt Epammbde ꝑ se autẽ Cirotuũ hoc uersable quonã uergat

Expanded text:
. Ad virtutes utinam! Alioquin quo velocius, eo propius ruine. Ingenium expeditum est. Si et bonis artibus applicabile pretiosa animi suppellex; si minus, onerosa, periculosa, laboriosa! Ingenium peracutum est. Ingenii non acumen, nui cuspide frangitur primoque molimine deficiet: validissima etiam, si ad ultimum extenuentur, infirma sunt. Sic robur omne tenuitas atterit. Acutissimum ingenium est michi. Nichil sapientie odiosius acumine nimio, nichil vero philosophanti molestius quam sophista: ideo invisam Palladi finxere veteres araneam, cuius subtile opus ac tenues tele sunt, sed fragiles nullique usui. Ut mucronis ergo, sic ingenii acies sit: non penetret modo, sed subsistat. Promptum ac versabile ingenium est. Hoc Marco Catoni censorio tributum est, quod litteris simul atque armis, bellicisque omnibus et urbanis ac rusticis artibus eque foret idoneus, quod ex parte Greci suo tribuunt Epaminonde, Perse autem Cyro. Tuum hoc versabile quonam vergat,
Abbreviated transcription (Latin):
cimes Rũdit nauta dissimulans et ubinã inquit tuꝰ obiit p̾r Suo
ait in lcũlo ubi auꝯ inquit et is ait et proauꝰ et maiores mti
om̃es suis in lectulis obiere Cũ nauta Nũ tũ in quit tuũ in lculi
nõ tunes astendere eleganter quid aliꝙͣtoq plus ꝙͣ nautice de
morte ergo nã uiderit que mortales fecit ac de gne mortis de
loco de tempore uiderie fortuado uentno moriora Comites ti¬
be illustres pridem dũ de hoc uno ageretur exposui Regia quid mor
est pladius sed uenenũ magꝭ e ad sũmã ridiculũ ualde ẽ ubi de
morte decreueris de instrumẽt esse anxur
De morte ignomi

Expanded text:
times?” Respondit nauta dissimulans: “Et ubinam, inquit, tuus obiit pater?” “Suo, times?” Respondit nauta dissimulans: “Et ubinam, inquit, tuus obiit pater?” “Suo, ait, in lectulo.” “Ubi avuus?” inquit; “Et is, ait, et proavus, et maiores mei omnes suis in lectulis obiere.” Tum nauta. “Num tu, inquit, tuum non times in lectulum ascendere?” Eleganter quidem, aliquantoque plus quam nautice. De morte igitur natura viderit, que mortales fecit; at de genere mortis, de loco, de tempore viderit fortuna. Veneno morior. Comites tibi illustres pridem, dum de hoc uno ageretur, exposui; regia quidem mors est gladius, sed venenum magis, et, ad summam, ridiculum valde est ubi de morte decreveris, de instrumentis esse anxium. 122 DE MORTE IGNOMI
Abbreviated transcription (Latin):
facillimũ mortis genus oꝑinati sũt Dõ flãnug absũmor Ra uer¬
mibus ereptũ corpͥustulũ nõ putrescit eu ffluctibus obruor Ra
Piscibus cõuiuiũ bustũ tibi amplũ nobile̾ intidũ et quid refert
torpus terreu terre reddas an pelago dõ. In freta morior Ranlo
ubi sed qualit̾ moriaris ad r̃e ꝑtinet ubiq nõ mori licet ubiq
male nõ in loco sed in aĩo est quod felice morte facit aut miseria¬
Do In mari pereo taͦ Peo suasum multis scio in mari miseru
mori quod et heus atq ardens spũs suo ꝯͣrio uideatur oppͥm
sed ut dixi nichil lot̾us id miseriã aĩa totũ itaq de hac re
naute nestio ciuꝰ tesponsione probo qũe cũ qui d mt̾rogaissẽt
ubuã pat̾ euis obiisset in inqri inquit cũ ide ille de quo auo et ꝑ.¬
auo atq actauo nõĩatim ex ordine quesiuisset responsũq idẽ de
singulis accepisset intubit et inĩquid̃ tu inquid mare ingredi nõ

Expanded text:
facilimum mortis genus opinati sunt. Flammis absumor. Verfacilimum mortis genus opinati sunt. Flammis absumor. Vermibus ereptum corpusculum non putrescet. Fluctibus obruor. Piscibus convivium, bustum tibi amplum, nobile, nitidum. Et quid refert corpus terreum, terre reddas an pelago? In freto morior. Non ubi, sed qualiter moriaris ad rem pertinet, ubique bene mori licet, ubique male: non in loco, sed in animo est quod felicem mortem facit aut miseram. In mari pereo. Persuasum multis, scio, in mari miserum mori, quod ethereus atque ardens spiritus suo contrario videatur opprimi; sed, ut dixi, nichil locus ad miseriam, animus totum. Itaque de hac re naute nescio cuius responsionem probo, quem cum quidam interrogasset, ubi nam pater eius obiisset, “In mari” inquit; cunque idem ille de avo et proavo atque atavo nominatim ex ordine quesivisset, responsumque idem de singulis accepisset, intulit: “Et nunquid tu, inquit, mari ingredi non
Abbreviated transcription (Latin):
dũ optarent gladio perire do ferro ferior Ro Quid stis air maid̃i
exitio substra haris quodq miserrinũ censes gͣuioris miserie
fuga sint dixi supͣ ut plotinũ alterũa platone phĩe decus pes¬
tilẽs lepra percussit id nõ dixi alterũ ab homero poetite gͣie
potulo accepto in morbũ rabiemq cõpulsus glãdio ad postremũ
pro remedio usus est herodẽs rex iudee tã fedo morborũ aguune
crotũuẽtus interiit ut cõpendiofior ferri mors miudiosã sibi ẽẽ
potuerit utq aũguror fuerit romanus pͥnceps hadrianus mor¬
bi tedis uictus in patiẽtia doloris ferro abrũpẽ̾ si licuisset opta¬
uit magnũ quẽn uirũ hac etate uerines toto scacentes corpore
mures aliũ excedisse narrãtur int̾ tam multa ludibria hũani
corporis si electio tmibiratur quis ĩbellis a deo ut nõ ferrũ ambiar¬
do ignibus pereo Ia Quid aĩe uim naturaq ignea excimãtes id

Expanded text:
dum optarent gladio perire. Ferro ferior. Quid scis an maiori dum optarent gladio perire. Ferro ferior. Quid scis an maiori exitio subtraharis, quodque miserrimum censes, gravioris miserie fuga sit? dixit supra, ut Plotinum alterum a Platone philosophie decus, pestilens lepra percussit. Id non dixi, ut alterum ab Homero poetice Graie poculo accepto, in morbum rabiemque compulsus, gladio ad postremum pro remedio usus est. Herodes rex Iudee tam fedo morborum agmine circumventus interiit, ut compendiosior ferri mors invidiosa sibi esse potuerit, atque ut auguror fuerit. Romanus princeps Hadrianus, morbi tedio victus, impatientiam doloris ferro abrumpere, si licuisset, optavit. Magnum quendam virum hac etate vermes toto scatentes corpore, mures alium exedisse narrantur. Inter tam multa ludibria humani corporis, si electio tribuatur, quis imbecillis adeo, ut non ferrum ambiat? Ignibus pereo. Quidam anime vim naturamque igneam extimantes, id
Abbreviated transcription (Latin):
eñ̃ occisoris est connen hic occisii hostili manu pereo hostiles
eũadis manus ille dũ ire sue obsequitur libertatitue consulit᷑
p̾tãti sue detrahit inlq amplius mnte potest Dõ hostis ferior manu¬
Ra Quid tua magis interest qua dextra ꝙ quo gladio feriare nõ
de manu sed de uuln̾e queritur ꝙͣũis et pompeius manu cesaris
feriri pro mortis solatio uideatur apud lucanũ oꝑtare et cipud sta¬
tiũ caꝑaneus hipseũ apud urogiliũ eneas lausũ camilla ꝑrnichũ
ꝙ illorũ manu occidãt consolentur dõferro morior Ro Tõĩs tibi
cũ maximis fortuna cũq optipis uiris bona ꝑs eorũ quos uel
presens uita felicissimos habuit uel eterna scissimos ht̃ gladio
ꝑiere quos si mĩe nõ breuiloqui monitoris sed longi opus erit
historitido Gladĩo pereorͣo Aliiͣ alter quid laqueo quid lapsu quid
unguibux leonis aut apri dentibus Multis ferri copia defuit

Expanded text:
enim occisoris est crimen, hic occisi. Hostili manu pereo. Hostiles enim occisoris est crimen, hic occisi. Hostili manu pereo. Hostiles evadis manus; ille, dum ire sue obsequitur, libertati tue consulit, potestati sue detrahit, nilque amplius in te potest. Hostili ferior manu. Quid tua magis interest qua dextera quam quo gladio feriare? non de manu, sed de vulnere queritur, quamvis et Pompeius manu Cesaris feriri pro mortis solatio videatur apud Lucanum optare, et apud Statium Capaneus Ipseum, apud Virgilium Eneas Lausum, Camilla Ornithum, quod illorum manu occidantur consolentur. Ferro morior. Communis tibi cum maximis fortuna, cunque optimis viris; bona pars eorum, quos vel presens vita felicissimos habuit, vel eterna sanctissimos habet, gladio periere, quos si numerem non breviloqui monitoris, sed longi opus erit historici. Gladio pereo. Alii aliter. Quidam laqueo, quidam lapsu, quidam unguibus leonis aut apri dentibus; multis ferri copia defuit,
Abbreviated transcription (Latin):
nolens morireris uyolenta mors ois est at si uoles̃
millado Per uim mdrior Rasi quidem uite uis af¬
fertur quidint̾est febris an gladucs dũ liber egre¬
diare quid refert an ergastuli tui fores spõte patoat an frangãt᷑¬
Doui morior la urulte sũt spẽs mortꝭ sed mors una q̃ an uiolẽta
sit an nõ moriẽtꝭ arbitrĩ est uimi uis maior suꝑat ꝯsensꝰ eotĩguͭ
sapies sit instructꝰ ẽ ut qͥbꝰ nõ p̃t obstae̾ tõ sentiat Qd tu inquies
ꝑtussori meo ut ꝯsentia iubes Ral edã nõ ꝯsensert mõ scd gras ege¬
tut Inuẽtus est qui percussoꝵ suoꝵ ignorãtĩa excusaret et sup̃mo
illis anhelitu ueniã p̃caretur Neq ego te coucto ꝯsentire tabi¬
fici ubeo s iuictẽ sorti cui qui nõ fpõte paruerit ui parebit Do.
Morior hostili manuta Quid tu igit᷑ amici manu mori posse
credideras quãdo id tibi nõ ab ignorãte cõtiger ete hostili dextra
ptreo ra datius ẽ sub ĩusto hoste procũbere ꝙͣ sub iustõrege illic

Expanded text:
nolens moreris, violenta mors omnis est, at si volens nulla. Per vim morior. Si quidem in te vis affertur, quid interest febris an gladius, dum liber egrediare? quid refert, an ergastuli tui fores sponte pateant, an frangantur? Vi morior. Multe sunt species mortis, sed mors una, que an violenta sit, an non, morientis arbitrium est. Vim vis maior superat, consensus extinguit. Sapiens sic instructus est, ut quibus non potest obstare consentiat. “Quid tu, inquies, percussori meo ut consentiam iubes?” quidam non consenserunt modo sed gratias egerunt; inventus est qui percussorum suorum ignorantiam excusaret, et supremo illis anhelitu veniam precaretur; neque ego te cruento consentire cafici iubeo, sed invicte sorti, cui qui non sponte paruerit, vi parebit. Morior hostili manu. Quid tu igitur? amici manu mori posse credideras, quando id tibi nisi ab ignorante contigeret? Hostili dextera pereo. Sanctius est sub iniusto hoste procumbere, quam sub iusto rege: illic
Abbreviated transcription (Latin):
preteriri nõ poterit unũ fine cũctis que uidentur in sta¬
re et si paululum differatur affucurũ tamẽ ubi sũt
urbes clarissime fuisse siluas asperrimas et futuras
esse Stults de se sperare urbem aliquã quõd assequi re¬
giam urbiũ roma nequiuerit hoc inter fata hominũ
atq urbiũ interesse ꝙ illa ꝓpter ĩmĩabilem infiitamq
frequẽtiam et uite breuitatem cotĩdie in oculis sũt hec
ꝑꝑter raritatem atq eiui longius uix semel multis in fe¬
culis et cũ scupore cernũtur hec te togitatio fromiorem
contra omnes casus cã publicos ꝙͣ pͥuatos fatiet hec tibi
demũ et si nõ amena at uttũꝙ collerabilem uiam ster¬
net ad mopiam ad exilĩ et ad mortẽ docebitq nõ hoc
ꝓpriũ patrie tue malũ quod ommibus est cõmune
De discordia amii fluctuatis Cam R.x. Dolor

Expanded text:
preteriri non poterit, suum finem cuncti que videntur instapreteriri non poterit, suum finem cuncti que videntur instare, et si paululum differatur, affuturum tamen ubi sunt urbes clarissime. Fuisse silvas asperrimas et futuras esse. Stulte de se sperare urbem aliquam, quod assequi regina urbium Roma nequiverit. Hoc inter fata hominum atque urbium interesse, quod illa propter innumerabilem infinitamque frequentiam et vite brevitatem quotidie in oculis sunt, hec propter raritatem atque evum longius, vix semel multis in seculis et cum stupore cernuntur. Hec te cogitatio firmiorem contra omnes casus tam publicos quam privatos faciet, hec tibi demum etsi non amenam atque utcunque tolerabilem viam sternet ad inopiam, ad exilium, et ad mortem, docebitque non hoc proprium patrie tue malum, quod omnibus est commune. 75 DE DISCORDIA ANIMI FLUCTUANTIS Animi discor
Abbreviated transcription (Latin):
iussimũ dõ. Implacabłe cuubus bellũ est ra Si ml opus
nite est anbi alios increpa de pcare odtestare castiga
obsetra ingere quibus poces publicã ruina que ꝑͥuatas
ini se ꝯtinẽt et cũ nullius ꝓpria uideatur est dĩm demq
hinc pietatem hinc terroribus aios placa si nil apud
hommes ꝑroficis deu ora opta ciuũ resipiscentĩa et
salutem prie modiq omibus boni cuus officiũ imple¬
de᷑ Bello ciuili res publica in extremo est ra Ne quĩd uł
cuulibus uel exterins bellis mopinũ accidat ne quis im¬
paratũ casus oppͥmat semper hoc unũ uolue aio non
homines modo sed preter animos humana om̃ia esse
mortalia c̃e ut hominibus sic urbibus et magnis imperiis su¬
os morbos non extonisecus obrepentes mĩt ip̃m itra corpꝰ
exortos in quibus sũt secessiones et simultates et distor¬
die et bella ciuilia Esse omnibus constitutũ terminũ qui

Expanded text:
vissimum. Implacabile civibus bellum est. Si nil opis vissimum. Implacabile civibus bellum est. Si nil opis in te est, ambi alios, increpa, deprecare, obtestare, castiga, obsecra, ingere quibus potes publicam ruinam, que privatas in se continet, et, cum nullius propria videatur, est omnium; denique hinc pietate, hinc terroribus animo placa. Si nil apud homines proficis, Deum ora, opta civium respicentiam et salutem patrie, modisque omnibus boni civis officium imple. Bello civili Respublica in estremo est. Ne quid vel civilibus vel externis bellis inopinum accidat, ne quis imparatum casus opprimat, semper hoc unum volve animo, non homines modo, sed, preter animos, humana omnia esse mortalia; esse, ut hominibus, sic urbibus et magnis imperiis, suos morbos, nunc extrinsecus obrepentes, nunc ipsum intra corpus exortos; in quibus sunt secessiones, et simultates et discordie et bella civilia. Esse omnibus constitutum terminum, qui
Abbreviated transcription (Latin):
cessione auctu totã infecerit siue etia euerterit ciuita¬
tem si p̾mã tame queris orignie singuloꝵ in erroribꝰ
radictitum est hoc est aute quod cauend moneo ne tu ꝙͣ
unus u fueris ex hũs qui uel materia uel flatu ciuile
incendũlabluerũt multi enĩ fatũt unde mox querĩt.
et quasi ab alt̾o inflictũ uulnus suis manibus factum
lugent multi iam suo incendio periere Ꝙ si tibi nichil
es ꝯscius pius est dolor boni cuus in calanntate publica
scdm quẽ soletur innocẽtia hũanis ẽm in malisł nullũ
flebilius culpa est uno quid ut quibusd moximis uixis
placet millũ aliud est malum do Ciuili uexamur bello¬
Ra In furore ciuium te sequestũ pacis exhibe si id frus¬
tra est at tu saltem pro libertate uel solus et pro iusti¬
tia per artes fac quod et si prie fortassis mueile at ti¬
bi certe laudabile utriusq rei exemplum una tibi urbs
dabit Menẽnũ agrippam et portĩ cathone huc no¬

Expanded text:
censione auctum, totam infecerit, sive etiam everterit, civitacensione auctum, totam infecerit, sive etiam everterit, civitatem. Si primam tamen queris originem, singulorum in erroribus radicatum est. Hoc est autem quod cavendum moneo, ne tu quoque unus fueris ex his qui, vel materia, vel flatu, civile incendium aluerint. Multi enim faciunt unde mox queratur, et, quasi ab altero inflictum, vulnus suis manibus factum lugent. Multi iam suo incendio periere. Quod si tibi nil es conscius, pius est dolor boni civis in calamitate publica, sed quem soletur innocentia. Humanis enim malis, nullum flebilius culpa est, immo quidem, ut quibusdam maximis viris placet, nullum aliud est malum. Civili vexamur bello. In furore civium te sequestrum pacis exhibe. Si id frustra est, at tu saltem pro libertate, vel solus et pro iustitia partes fac, quod et si patrie fortassis inutile, at tibi certe laudabile. Utriusque rei exemplum, una tibi urbs dabit: Menenium Agrippam, et Porcium Catonem hunc no
Abbreviated transcription (Latin):
tam uictum ꝙͣ unicendo fatigatũ inter in gentes
stratoꝵ hoscĩ cumulos occidisse cum suis grece me¬
morant historie Quã deiphebo maro applitat et in tampis:
emathiis si lucano credieur stetit ordine certo infelix ati¬
es et nouissimo prelio quod in affrica cũ hambale gestũ
est nec meluis instrui atiem nec acrius potuisse pug¬
nari ut de uictore uictus sit et de uicto idide uictor ip̃e
ꝯfessus est uterꝙ ingens rerũ taliũ extimator quid
amisit aut̃ẽ qui uerã artꝭ sue gloriã et bene geste rei
conscĩam nõ ami sit De bello ciiuli Ca ͫ M Dolor.¬
Ello quatimur ciuili fa Nomẽ hoc a cuubus
eractũ et tu unus es ciuium uide eygo ne⁊⁊
unus sis huic malo fomẽta p̃bentui et uiri¬
li parte culpe nõ careris hic est eñ mos al¬
terum alter inflãmat donec singuli furore publicum
exciunt tũ demũ furor publicus singulos urget ac pre¬
cpitat. nec umꝙͣ publicum malum a senicipit ꝙͣ ac¬

Expanded text:
tam victum quam vincendo fatigatum, inter ingentes tam victum quam vincendo fatigatum, inter ingentes stratorum hostium cumulos occidisse, cum suis Grece memorant historie; quam Deiphebo famam Maro applicat; et in campis Emathiis, si Lucano creditur, stetit ordine certo infelix acies. Et novissimo prelio quod in Africa cum Hannibale gestum est, nec melius instrui aciem, nec acrius potuisse pugnari, ut de victore victus, sic et de victo itidem victor ipse, confessus est, uterque ingens rerum talium extimator. Quid amisit autem, qui veram artis sue gloriam et bene geste rei conscientiam non amisit? 74 DE BELLO CIVILI Bello quatimur civili. Nomen hoc a civibus tractum, et tu unus es civium. Vide ergo ne et tu unus sis huic malo fomenta prebentium, et virili parte culpe non careas. Hic enim est mos: alter alterum inflammat, donec singuli furorem publicum exciverint; tum demum furor publicus singulos urget ac precipitat, nec unquam publicum malum a se incipit, quamvis, ac
Abbreviated transcription (Latin):
querit amme salutem sed pleriq malis suis gandẽt
bonis angũtur tanta hõmi mentes habet cecitas Deͬ
uictus sum taͦꝰ potest ũ quidem no tibi nõ scientie mi¬
litaris mopia sed fortuito contigissẽ nuesꝙͣ enm fortu¬
natior ut ita dixerim est fortuna ꝙͣ in prelio cũ mul¬
ta alibi illic õma posse illain per hibent dõ Prelis uit¬
tus excessi taͦ At nou cõtinuo nũdus possũt arma uic¬
tis aliferri uera autẽ bona que sunt arma am̃i etiã
qui uidentur uicti retinẽt ẽa em̃̃ ut ex incendio ac nau¬
fragio su aduerso ex prelio efferũtur nec illa tm que
in aĩe abdita ferro tangi nequeũt sed illa quoq que
maxime periclitari in pliis ac ferro exposita uident᷑.
Itaꝙ nõ quisquis bello unicitur bellicis simul spolia᷑.
laudibus licet armis amissis ex atie fugieñte quodq
est maius in atie pereutem secum ducis exmm᷑ no¬
men ferre Nee et ad thermophilas leoindam non

Expanded text:
querunt anime salutem; sed plerique malis suis gaudent, querunt anime salutem; sed plerique malis suis gaudent, bonis anguntur: tanta hominum mentes habet cecitas. Victus sum. Potest id quidem tibi non scientie miltaris inopia, sed fortuito contigisse. Nusquam enim fortunatior, ut ita dixerim, est fortuna, quam in prelio; cum multa alibi, illic omnia posse illam perhibent. Prelio victus excessi. At non continuo nudus: possunt arma victis auferri; vera autem bona, que sunt arma animi, etiam qui videntur victi retinent. Ea enim ut ex incendio ac naufragio, sic adverso ex prelio efferuntur. Nec illa tantum que in animis abdita ferro tangi nequeunt, sed illa quoque que maxime periclitari in preliis ac ferro exposita videntur. Itaque non, quisquis bello vincitur, bellicis simul spoliatur laudibus; licet etiam armis amissis ex acie fugientem, quodque est maius, in acie pereuntem, secum ducis eximii nomen ferre. Nam et ad Thermopylas Leonidam non
Abbreviated transcription (Latin):
toribus surdũ caꝑut hausit oculis quod auribus nõ
ualebat nulla rerũ humanaꝵ certior ingr̃a ꝙͣ aduer¬
sitas nuilla discutiendis erroribus aptiordõ. Magno for¬
cune uulnere corrud̾surge ne iaceas nusꝙͣͣ clarius
ꝙͣ inter fortune uuluera prominet animi magnitudo
nũc noste te ip̃m quãtatũq sis uiriũ ualde iccus intel¬
lige dos peratam unctoriam amisi ra᷑ Si insperatam
prudentiam quesiuisti nõ spernenda rerũ permutatio
uideri delecdo unctus sum bello ra. Bello uictus liber¬
tatem retinet ac uica uitio autẽ uictus uĩtãq amittit
quisquis illi ergo succũbit uere uincitur do uictus sum¬
Raeruid fis an illud magno pompeio tesfalico dictũ die
et tibi queniat uincere peues erat ut dampni plus sit
peccati minus solet habere qui uincitur lucrũ ingens
quod optantes quid nõ unnci modo sed mori etiam ele¬
gerũt et profecto mercantur egregie qui morte corꝑoꝵ

Expanded text:
toribus surdum caput hausit oculis quod auribus non toribus surdum caput hausit oculis quod auribus non valebat. Nulla rerum humanarum certior magistra quam adversitas, nulla discutiendis erroribus aptior. Magno fortune vulnere corrui. Surge, ne iaceas: nusquam clarius quam inter fortune vulnera prominet animi magnitudo. Nunc nosce te ipsum, quantarumque sis virium valde ictus intellige. Speratam victoriam amisi. Si insperatam prudentiam quesivisti, non spernenda rerum permutatio videri debet. Victus sum bello. Bello victus libertatem retinet ac vitam, vitio autem victus utranque amittit; quisquis igitur illi succumbit vere vincitur. Victus sum. Quid scis an illud Magno Pompeio Thessalico dictum die, et tibi conveniat: Vincere peius erat? Ut damni plus, sic peccati minus solet habere qui vincitur: lucrum ingens, quod optantes quidam non vinci modo, sed mori etiam elegerunt. Et profecto mercantur egregie qui, morte corporis,
Abbreviated transcription (Latin):
est uictus nisi qui se uictum credit cuiꝰ spes obruta et
extinta est tuiꝰ amiꝰ axma deposuit afꝑice Roͣnos
ammos cũ seꝑeotũ presitim bello punito ẜo nori tãta
de fectione sotibrum nõ ꝯsprratione regum ac gentiũ nõ
toe infelicibus preliis ac riunis pene̾ ultims uicti se
nulla lomꝙͣ apud illos pacis mẽtio nullum diffidentie
uestig̾iũ nulla demq msi alta prorsus et muicta ꝯsilia
hot sane quaid est aluad ꝙͣ urotute aniini fortũs duxitie
mollire atq illam in pudore sui et amorem tui cogere
tandom gͦ ut dignũ erat emersere et miles strati suy¬
rexere altius ut non hostes tantũ suos nõ tam formida¬
biles sed totũ mox ex ordine terrarũ orbem uirtus illis
ac fortuna subiceret dõ uictus sum fateor Rõ Runc
demũ incipls nosse fortunã et hoc saltem boni fugiẽs
inuenisci memo ferme res magnas gratis discit mul¬
tos docet experientia quos scola non docuit et p̃cep¬

Expanded text:
est victus nisi qui se victum credit, cuius spes obruta et est victus nisi qui se victum credit, cuius spes obruta et extincta est, cuius animus arma deposuit. Aspice Romanos animos: cum semper, tum presertim bello Punico secundo, non tanta defectione sociorum, non conspiratione regum ac gentium, non tot infelicibus preliis ac ruinis pene ultimis victi sunt, nulla unquam apud illos pacis mentio, nullum diffidentie vestigium, nulla denique nisi alta prorsus et invicta consilia. Hoc sane quid est aliud quam virtute animi fortune duritiem mollire, atque illam in pudorem sui et amorem tui cogere? Tandem igitur, ut dignum erat, emersere, et milies strati surrexere altius, ut non hostes tantum suos modo tam formidabiles, sed totum mox ex ordine terrarum orbem, virtus illis ac fortuna subiceret. Victus sum fateor. Nunc demum incipis nosse fortunam, et hoc saltem boni, fugiens, invenisti: nemo ferme res magnas gratis discit; multos docet experientia, quos schola non docuit, et precep
Abbreviated transcription (Latin):
Cprelio uictus sum Rõ Iam tnor euanuit spe¬
rare mcpies hec est horũ series affectuũ nõ
cũ spes ac metus de futuro suit Iam ut futu¬
ru potest esse quod speres su futrum esse de¬
siit quod timebas bo. Magno prelio uictus sutieatũ
ne aĩo uictus sis nẽ pe ille si cecidit actũ est memi st
Ut marcellus prelio uictus die proximo in atiẽ redyt
uictorẽꝙ sũu maiore ꝙͣ ab illo pridiẽ uictus erat p̃lio
uicit et iulius cesas ad duxachĩ inferior ad pharsa¬
liam mox ingenti prelio uictor fuit multi prelio uicti
bello fue̾re uictores nõ cadũt am̃i uiroꝵ fortiũ uius
lucis euẽtu nõ magnanii tm̃ sed longammes sũt uic¬
tus hodie iyas pugnabis cautius ducis axte infausta
prelia quasi trustes fidiq edocet magistri atq ubi sit
erratũ/ plagis admonẽt sit agͥcolam sterilitas archi¬
tectum lapsus ediũ equĩtẽ casus crebri nautã graues
acuãt protelle erraudo disciturdo. uictus sum rõ Non

Expanded text:
prelio victus sum. Iam timor evanuit, sperare incipies: hec est horum series affectuum. Nam cum spes ac metus de futuro sint, iam, ut futurum potest esse quod speras, sic futurum esse desiit quod timebas. Magno prelio victus sum. Tantum ne animo victus sis. Nempe ille si cecidit, actum est. Meministi ut Marcellus prelio victus, die proximo in aciem rediit, victoremque suum maiore quam ab illo pridie victus erat, prelio vicit; et Iulius Cesar, ad Dyrrachium inferior, ad Pharsaliam mox ingenti prelio victor fuit. Multi, prelio victi, bello fuere victores. Non cadunt animi virorum fortium unius lucis eventu: non magnanimi tantum, sed longanimes sunt. Victus hodie, cras pugnabis cautius. Ducis artem, infausta prelia, quasi tristes fidique edocent magistri, atque ubi sit erratum plagis admonent. Sic agricolam sterilitas, architectum lapsus edium, equitem casus crebri, nautam graves acuunt procelle: errando discitur. Victus sum Non
Abbreviated transcription (Latin):
et imperio et ille alter sanctitate ac patientia eque in¬
fignis de quibus paulo ante simul dixiiꝰ sompmarum
graues sensere molestias Nam quid a lii sentiãt quisq nouit
in se et lectulum ꝓpriu suaꝵ testem ht̃ illusionũ acq aniba¬
gum et formidũ Certe horũ alter tempore extremo per
sompnũ exterrei solebat sic de illo scͥptũ est Alter ut dixisse
dudum uideor dũ de otio et quiete disserere Inter ceteras
Sõpnũ morbus expulit Raͤ Sanitas rẽducet Do̾ Sõpnũ
amor exclusit Rabis rem una dicis morbus est enun amor
et morborum maximꝰ To. Sõpnũ metus extixit ra ͦ¬
Securitas suscitabit eo Rompnũ senectus euipiit Ra ͦ¬
Mors uicina restituet De inquietudine dõpnioꝵ Ca ͫ do

Expanded text:
et imperio, et ille alter sanctitate et patientia eque inet imperio, et ille alter sanctitate et patientia eque insignis, de quibus paulo ante simul diximus, somniorum graves sensere molestias. Nam, quid alii sentiant, quisque novit in se, et lectulum proprium suarum testem habet illusionum atque ambagum et formidinum. Certe horum alter tempore extremo per somnium exterreri solebat sic de illo scriptum est, alter, ut dixisse dudum videor, dum de otio et quiete dissererem, inter ceteras Somnum morbus expulit. Sanitas reducet. Somnum amor exclusit. Bis rem unam dicis. Morbus est enim amor, et morborum maximus. Somnum metus extinxit. Securitas suscitabit. Somnum senectus eripuit. Mors vicina restituet. 87 DE INQUIETUDINE SOMNIORUM So
Abbreviated transcription (Latin):
Raꝰ uigila et gaude uite tibi tempus auctũ
inter obdormire eñ atq enori quid interest
nisi ꝙ alter tempora lis ꝑꝑetuus alter est so¬
por Itaq nescio an nõ sacis ꝓprie et sompnus breuis
nors et mors sompnus longus siue eternus dici potest¬
do᷑ Compnũ perdĩo ibnõ quidem sed blandiciis ⁊epetelu¬
dus est si incumnbas perdis operam cogi nequit age aliud
da requiẽ temporibus tuis aĩs curas leues improui sus
aderit facile aĩs uagis et corporibus fessis obrepit Do
Sepe michi sompnus inecrrũpit᷑. Raͦ fac qd soliti fert᷑
augustus cesar lectoribus aut fabulatoribus accersitis
interruptum redintegra Oin grauioribus curis hoc accid
pone illas hũc receperis de huiꝰmodi cñ loquelatur ma-¬
ro ubi ait salubres curam sompnos abrupere Do Sopni
requiẽ amisi Ras terrorẽ sompnorũ noctur nosq metꝰ
ꝙͣuis eñ sapientis meliora fancasmaca aristotiles
opinetur ee uerũ sit tñ et uis ille ingenio eque magnus

Expanded text:
 Vigila et gaude: vite tibi tempus auctum; inter obdormire, enim, atque emori quid interest, nisi quod alter temporalis, perpetuus alter est sopor? Itaque nescio an non satis proprie, et somnus brevis mors, et mors somnus longus sive eternus dici possit. Somnum perdidi. Non vi quidem, sed blanditiis repetendus est; si incumbas, perdis operam: cogi nequit; age aliud, da requiem temporibus tuis, animo curas leves: improvisus aderit; facile animis vagis et corporibus fessis obrepit. Sepe michi somnus interrumpitur. Fac quod solitus fertur Augustus Cesar: lectoribus aut fabulatoribus accersitis, interruptum reintegra; sin gravioribus curis hoc accidit, pone illas: hunc receperis; de huiusmodi enim loquebatur Maro ubi ait salubres curam somnos abrumpere. Somni requiem amisi. Et terrorem somniorum nocturnosque metus. Quamvis enim sapientis meliora fantasmata Aristoteles opinetur, et verum sit, tamen et vir ille ingenio eque magnus
Abbreviated transcription (Latin):
creditur at locit illius heremitas liber quidẽ suo ꝑscriptus
est nomme. Ceterũ de hac re quia non uacat infunta ho
minis illius scripta reuoluere. unico eius quod occurrit bre¬
ui utiq sed apto testimonio contentus ero. Is ergo euãgeliũ
Iohes exponens. Difficile est inquit in turba uidere xp̃m
solitudo quedã necessaria est menti nr̃e. quadã solitudĩe
intentionis uidetur deus. turba strepitũ habet uisio ista
secretũ desiderat. audis ut cante uidendo deo nccia est nõ
ꝙͣlib. sed solitudinẽ dixit intẽtionis intelligi uolens. dũ suas
niter turbas cumultusq suos hũãna mẽs habeat acuẽdis
ad tantũ lumẽ purgandisq oculis solitudinẽ corporeã ml
prodesse Iam uero tribus proximis explicitis nõ mediͤla
tatũ s ytalia digredi stilũ sinami Qunitũ capitulũ sidĩ¬

Expanded text:
creditur, et ad loci illius heremitas liber suo quidem prescriptus creditur, et ad loci illius heremitas liber suo quidem prescriptus est nomine. Ceterum de hac re, quia non vacat infinita nunc hominis illius scripta revolvere, unico eius, quod occurrit, brevi utique sed aperto testimonio contentus ero. Is ergo evangelium Iohannis exponens: «Difficile est» inquit «in turba videre Cristum: solitudo quedam necessaria est menti nostre, quadam solitudine intentionis videtur Deus. Turba strepitum habet; visio ista secretum desiderat». Audis ut caute videndo Deo necessariam non quamlibet sed solitudinem dixit intentionis, intelligi volens, dum suas intus turbas tumultusque suos humana mens habeat, acuendis ad tantum lumen purgandisque oculis solitudinem corpoream nil prodesse. Iam vero, proximis tribus explicitis, non Mediolano tantum, sed Italia digredi stilum sinam. 5 Sileo
Abbreviated transcription (Latin):
ram uiuẽtiũ et ad portũ salutis applicuit quĩ egerit quãłr̃
ue se gesserit eodem ip̃o narrante cognouimꝰ. certe nõ proces¬
sit in publicũ. neq ppłi contionẽ classico aduocans quid actie¬
rus esset exposuit. sed dimisso sotio fidissimo consurgens
eo ꝙ ut ip̃e ait solitudo sibi ad negotiũ flendi aptior sunge¬
retur et secedens remotius ꝙͣ ut posset ei onerosa esse etiã
talis amici presentia. quod unũ loci qualitas ac temporis ꝑ¬
mittebat secretũ orti angulũ. pro solitudine hũit ubi ama¬
rissime secũ loquens inter singultꝰ et lacrias inter uul¬
sum capillum percussamq frontẽ. et consertis digitis. am¬
plexũ genu et quecũq magnus ac sctus dolor eliit tandẽ
semel de se statuit unde in ꝑpetuũ exultaret. Demqz per one
uitam solitariis et quietis locis atq inter cetera pisani mõ¬
tis ocio delectatur et illit heremitico habitu traxisse moras

Expanded text:
ram viventium et ad portum salutis applicuit, quid egerit, qualiter ram viventium et ad portum salutis applicuit, quid egerit, qualiter ve se gesserit, eodem ipso narrante cognovimus. Certe non processit in publicum, neque populi contionem classico advocans, quid acturus esset exposuit, sed dimisso sotio fidissimo, consurgens, eo quod ut ipse ait solitudo sibi ad negotium flendi aptior suggereretur, et secedens remotius quam ut posset ei onerosa esse etiam talis amici presentia, quod unum loci qualitas ac temporis permittebat, secretum orti angulum pro solitudine habuit. Ubi amarissime secum loquens, inter singultus et lacrimas, inter vulsum capillum percussamque frontem et consertis digitis amplexum genu, et quecunque magnus ac sanctus dolor elicit, tandem semel de se statuit unde in perpetuum exultaret. Denique per omnem vitam solitariis et quietis locis atque inter cetera pisani montis otio delectatus, et illic heremitico habitu traxisse moras
Abbreviated transcription (Latin):
cum purpuratis suis agitant. felio ergo. et ꝙͣꝙ minus adusta mĩs
horrida non ninꝰ forte gloriosa ꝙ thebaidis solitudo que tales
Duos accolas uno tempore, meruisti
Ondum nos medio lano egredi. magnus alter eiusde
urbis habitator funt augustmꝰ quẽ deus ambrosio
malis erroribꝰ infectum quasi egrotũ filiũ docto
medico pus pater dedit. ut is eũ undis salubribus
ablutũ curatũq deo redderet. Ille ergo cum ignarus ommiũ q̃
erga secula diuina pietas ageret mediolanũ ueniens ubi cũe
sacer florebat ambrosius. uitam tandẽ mutare decreuisset
ciui tate relicta solitudinẽ ruris appeciit ut qui cũ multis in¬
samerat solus resipisceret. caseatu uocat ip̃l et id manet hac¬
tenꝯ ruri nomem. Quomam etiam ip̃o die quo pͥmũ hoc scto
desiderio exarsit. in ciuitate põĩtus inter illas flutuãtis
amini procellas per quas con silii nauigiũ regente deo ad ter¬

Expanded text:
cum purpuratis suis agitant. Felix ergo et, quanquam minus adusta, minus cum purpuratis suis agitant. Felix ergo et, quanquam minus adusta, minus horrida, non minus forte gloriosa quam Thebaidis solitudo, que tales duos accolas uno tempore meruisti! Nondum nos Mediolano egredi magnus alter eiusdem urbis habitator sinit, Augustinus, quem Deus Ambrosio malis erroribus infectum, quasi egrotum filium docto medico pius pater dedit, ut is eum undis salubribus ablutum curatumque Deo redderet. Ille ergo cum ignarus omnium, que erga se clam divina pietas ageret, Mediolanum veniens, ubi tunc sacer florebat Ambrosius, vitam tandem mutare decrevisset, civitate relicta, solitudinem ruris appetiit, ut, qui cum multis insanierat, solus resipisceret. Caseatum vocat ipse, et id manet hactenus ruri nomen. Quinetiam ipso die, quo primum hoc sancto desiderio exarsit, in civitate positus, inter illas fluctuantis animi procellas, per quas consilii navigium regente Deo ad ter
Abbreviated transcription (Latin):
bone ihesu. quale hominũ par que suspiria. qui sermones. ꝙͣꝙͣ
quidquid statuũt legiferi. quidꝙͥ fabulantur ppłi. quidꝙͣ pħĩ
sacro illo trãquilloq colloquio admotũ meras migas dixisse
non uerear. Einuesse quidem erat oratius poeta dum sibi plo¬
tinꝰ et uarus et ungilius occurrerũt pultra nempe sotietas
doctissimorũ hominũ iniicẽ Iamilariũ amicorũ. Itaq ait.O.
qui complexus et gaudia ꝙͣta fuerũt. Credo edeꝑol et multa
ibi pro tempore facetissime inter tales uiros ac disertissime dca
non dubitem. sed dultiores amplexus et sanctias gaudiũ fuis¬
se crediderim mediolani inter ambrosiũ et martinũ. locus oste¬
ditur. ubi congredi et colloqui solitos famai est, quibus ego core-¬
gressibus et colloquiis si datũ esset interfuisse maluerim ꝙͣ re¬
gum õmũ corisiliis quetitq unio uel auaritia uel feritate ebrn

Expanded text:
Bone Iesu, quale hominum par, que suspiria, qui sermones! QuicqBone Iesu, quale hominum par, que suspiria, qui sermones! Quicqquicquid statuunt legiferi, quicquid fabulantur populi, quicquid psacro illi tranquilloque colloquio admotum, meras nugas dixisse non verear. Sinuesse quidem erat Horatius poeta, dum sibi Plotius et Varus et Virgilius occurrerunt, pulcra nempe societas doctissimorum hominum invicemque familiarium amicorum, itaque ait: O qui complexus et gaudia quanta fuerunt. Credo edepol, et multa ibi pro tempore facetissime inter tales viros ac disertissime dicta non dubitem, sed dulciores amplexus et sanctius gaudium fuisse crediderim Mediolani inter Ambrosium et Martinum. Locus ostenditur, ubi congredi et colloqui solitos fama est. Quibus ego congressibus atque colloquiis, si datum esset, interfuisse maluerim, quam regum omnium consiliis, quecunque vino vel avaritia vel feritate ebrii
Abbreviated transcription (Latin):
cessarie militie occupationẽ licurt apprehendisse no-¬
uimꝰ tanto ardore animi ut in uita priuata ceptũ
morenz nec presul fais omntteret. auctor est seuerus
qui res eius quibus inter fuit uiteq seriem scripsit. quo tempore
esset expeditior altius atq perfectius recolebat. temporis illuis me-¬
mor quo liberius solus erat. ne quis forte niretur eundem autea
liberũ frequentassa solitudines quas et duri seruꝰ officn dum li¬
cuit frequẽtauit/ ne em̃ cuncta uestigem. quõd longũ atq diffici¬
le est in ip̃a prius urbe mediolans ubi quod constat primũ ex
multis que diuersis in locis ab eo fundita sunt monasteriũ ex¬
truxit aliꝙͣtum tempus exigisse fertur uime quodam ambro¬
siane domui ac menib ꝰ urbis habitacło. loco nũc etiã selitario
ac reposto. ad quẽ iam presul ambrosuis tanto lotus hospite
clam solus exire con sueuerat. secũq dũ posset aiũdius ĩmorari

Expanded text:
cessarie militie occupationem licuit, apprehendisse nocessarie militie occupationem licuit, apprehendisse novimus, tanto ardore animi, ut in vita privata ceptum morem nec presul factus omitteret — auctor est Severus, qui res eius quibus interfuit viteque seriem scripsit —; quo tempore esset expeditior altius atque perfectius recolebat, temporis illius memor quo liberius solus erat. Nequis forte miretur eundem antea liberum frequentasse solitudines, quas et duri servus officii, dum licuit, frequentavit. Ne enim cunta vestigem, quod longum atque difficile est, in ipsa prius urbe Mediolano, ubi quod constat primum ex multis, que diversis in locis ab eo fundata sunt, monasterium extruxit, aliquantum tempus exegisse fertur, vicino quondam Ambrosiane domui ac menibus urbis habitaculo, Ioco nunc etiam solitario ac reposto. Ad quem iam presul Ambrosius, tanto letus hospite, clam solus exire consueverat secumque dum posset avidius immorari.
Abbreviated transcription (Latin):
luptatis pͥmus hõmi pubsus est hec interfatus ad am¬
brosiũ reuertor qui illã ad sabiũ epłam concludens liquet
in quit ex huis quia soli cũ sumꝰ tũc nos offermiꝰ deo. tũc mẽ¬
tem ei nram aperimꝰ. tunc amictũ fraudis exiimꝰ quibꝰ dict
Primo iterũ parente ad. memoriã reuerso. Solus inquit erat adam
quãdo in paradiso est constitutꝰ. E non erat solus quãdo de paradi-¬
so est ciectus Solus erat deus ihefus quando mũdũ redemit
nõ eni legatus neq mĩtius / sed ip̃e dominꝰ solus saluũ fecit popu¬
lum suũ. Et si nũꝙͣ solus est in quo pater est semper. Ad postre¬
mũ cũ corsilio clausurus epłam unde et nos inquit soli sunꝰ ut
deus nobiscũ sit. quod consiliũ ne soli sabino datũ sit. ut ad nos
trahamꝰ nostrũq fatiamꝰ obsecro
Unc solitariũ ulte stãtũ et ab infartia quodãmodo
concupisse martinũ. et cũ pͥmũ por etate perq ne-¬

Expanded text:
luptatis primus hominum pulsus fuit. Hec interfatus ad Amluptatis primus hominum pulsus fuit. Hec interfatus ad Ambrosium revertor, qui illam ad Sabinum epystolam concludens: «Liquet» inquit «ex his quia soli cum sumus tunc nos offerimus Deo, tunc mentem ei nostram aperimus, tunc amictum fraudis exuimus»; quibus dictis, primo iterum parente ad memoriam reverso: «Solus» inquit «erat Adam quando in paradiso est constitutus; sed non erat solus quando de paradiso eiectus est. Solus erat Dominus Iesus quando mundum redemit: non enim legatus, neque nuntius, sed ipse Dominus solus salvum fecit populum suum; etsi nunquam solus est, in quo Pater est semper». Ad postremum cum consilio clausurus epystolam: «Unde et nos» inquit «soli simus ut Dominus nobiscum sit». Quod consilium ne soli Sabino datum sit, ut ad nos trahamus nostrumque faciamus obsecro. Hunc solitarie vite statum et ab infantia quodammodo concupisse Martinum, et cum primum per etatem perque ne
Abbreviated transcription (Latin):
Cuiꝰ si quid fidei mereor. uultus ac uerba cũctis in solitariam
pacem querũt non aliter uitandi sũt. non dico ꝙͣ coluber. sed
nec aliter otulis ꝙͣ basiliscus interficit et ante contactũ inficit
De quibus autẽ potius ꝙͣ de nobis dici extimes ꝙͣ in lõginiqua ma
uere ne magis an ꝓprie ait maro Carpit eni uiees paulatun
uritq uidendo Renña nec nemorũ patitur meminisse nec
herbe.Sans ꝙ uisu solo corporis atq ammi uires occupantur
uranturq tangere poterat uniuersos. quos ea pestis extenuat
ꝙͣ nos intellexisse uidetur. quibus precipua nemorũ et herba¬
rum oblectatio est proinde mulieres illecebras cũ omibus quibꝰ
suũ uas sancte et honorifice custodire ꝓpõĩtũ est cũ nobis maxͦ
fugiendas uitandas q denũtio quoi qui neglexerit norit se nõ
aliam ob tan a paradiso solitudinis pellendũ ꝙͣ e paradiso uo¬

Expanded text:
Cuius siquid fidei mereor, vultus atque verba cunctis qui solitariam Cuius siquid fidei mereor, vultus atque verba cunctis qui solitariam pacem querunt, non aliter vitandi sunt, non dico quam coluber sed nec aliter oculis quam basiliscus interficit et ante contactum inficit. De quibus autem potius quam de nobis dici extimes, quod in longinqua materia, vere ne magis an proprie, ait Maro: Carpit enim vires paulatim, uritque videndo femina; nec nemorum patitur meminisse nec herbe? Sane quod visu solo corporis atque animi vires carpantur uranturque, tangere poterat universos quos ea pestis extenuat quam nos intellexisse videretur, quibus precipua nemorum et herbarum oblectatio est? Proinde muliebres illecebras, cum omnibus quibus suum vas sancte et honorifice custodire propositum est, tum nobis maxime fugiendas vitandasque denuntio; quod qui neglexerit, norit se non aliam ob causam e paradiso solitudinis pellendum, quam e paradiso vo
Abbreviated transcription (Latin):
quietis in festus. quisquis requĩẽ queris feminã caue ꝑpetuam
offirmã leciũ ac laborum raro sub codem tecto habitat quies et
mulior Satirici uerbũ est demper habet lites alternaq uir¬
gia lectus in quo quo nũc nupta iacet minimiũdornitur in illo¬
Nisi forte tranquillior est concubine accubitus. cuiꝰ et fides mi-¬
nor et maior infanna et litigũr par Satũ est et illud cla¬
ri oratoris dictum. qui non litigat celebs est. Quid uero meluis
ꝙͣ non litigare: Aut quid per ihesum xpristũ oro te: Quid inꝙͣ
solitudine presertim nocturna ac silentio et quiete et lectuli libel¬
tate facilius: inl ergo felicius celibatu. inl uero celibatui aptiꝰ
ꝙͣ folitudo. Et quisquis ergo litem fugis et feminã fuge .uix
alterã altera sine altera effugies fennẽ et si quod rarũ est mitis¬
sum mores suit ip̃a pntia utq ita dixerim umibra nocens est

Expanded text:
quietis infestius. Quisque requiem queris, feminam cave, perpetuam quietis infestius. Quisque requiem queris, feminam cave, perpetuam offisinam litium ac laborum. Raro sub eodem tecto habitant quies et mulier. Satyrici verbum est: Semper habitet lites, alternaqua iurgia lectus, In quo nuNisi forte tranquillior est concubine accubitus, cuius et fides minor, et maior infamia, et litigium par. Scitum est et illud clari oratoris dictum: «Qui non litigat celebs est». Quid vero melius quam non litigare? Aut quid, per Iesum Cristum oro te, quid, inquam, solitudine presertim nocturna ac silentio et quiete et lectuli libertate felicius? Nichil ergo felicius celibatu, nil vero celibatui aptius quam solitudo. Quialteram sine altera effugies. Femine, et si quod rarum est, mitissimi mores sint, ipsa presentia, utque ita dixerim, umbra nocens est.