comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uir illustris sruno. an uo
tum acquiescere debeas.
Quis hoc mortalium diffinire p̾su¬
mat: Ds forsitan uocat quis audeat
dissuadere: Fortasse non uocat. quis
appropinquare consulat: U trum uͦ¬
dĩ uocatio sit an ñ sit. quis scire possit.
excepto sp̃u qui scrutatur etiam alta dĩ
uel si cui forte reuelauerit ipse: Magis
in luteris tuis humilis. sed terribilis
confessio. qua uitam tuam tam gra¬
uit᷑. & ut credo ñ nisi u̾acit̾ accusas.
Hec enun negandum ẽ. huiꝰcemodi
uitam cẽ. indignam tam sacri digui¬
tate misterii. S eil rursum ñ in meri¬
to e regione tunes. nam & nos id ipsũ
metumus. si ob malum conscientiȩ
de cominisso scientiȩ talento ñ facis
lucrum. nisi quod alio forte negocian¬
di genere. & si minus copiose minus tñ
& ꝑiculose. fructificare ualeres. Horreo
fateor. sic enun tͥ ut mͥ loqui debeo qͦd
sentio. Horteo inquam consicdans unde
quo uocaris. psertim cum nullum int̾¬
currerit penitentiȩ tempꝰ ꝑ quod ut¬

Expanded text:
vir illustris Bruno, an voltum acquiescere debeas. Quis hoc mortalium definire praesumat? Deus forsitan vocat: quis audeat dissuadere? Forte non vocat: quis appropinquare consulat? Utrum vero vocatio Dei sit, an non sit; quis scire possit, excepto Spiritu qui scrutatur etiam alta Dei, vel si cui forte revelaverit ipse? Magis ium illa in litteris tuis humilis, sed terribilis confessio, qua vitam tuam tam graviter, et, ut credo, non nisi veraciter accusas. Nec enim negandum est, hujuscemodi vitam esse indignam tam sacri dignitate ministerii. Sed rursum non immerito e regione times nam et nos idipsum metuimus si ob malum conscientiae de commisso scientiae talento non facis lucrum: nisi quod alio forte negotiandi genere, etsi minus copiose, minus tamen periculose fructificare valeres. Horreo, fateor, sic enim tibi, ut mihi loqui debeo quod sentio; horreo, inquam, considerans, unde, quo vocaris: praesertim cum nullum intercurrerit poenitentiae tempus, per quod ut
Abbreviated transcription (Latin):
uos. Et qm̃ meum non inuenio
meritũ diuinitꝰ credo datũ. Non re¬
cuso fauorem ingentis insignisq
ppłi. amplector oblatam gͥrãm &
obuiꝰ manib głose ciuitatis deuotio¬
nem deuotꝰ excipio: p̾sertm hoc tẽ¬
pore quo abiecto errore scismaticoꝵ
ad sinũ matͥs eccłiȩ cum gaudio totiꝰ
orbis reu̾sa est. Arbitror tamen nõ
ad pacem querendã. & a famosissi¬
ma urbe. cum sim pauꝑ ignobilisq
ꝑsona. tanti boni mediator atq mi¬
nist̾ assumor. s uob̃ quoq ꝑ talem
nichilominꝰ honor est. fecti ad pacẽ
nec multarũ ciuitatũ. hostilis impe.¬
tus ut bene notũ est mundo. ceclere.
aliquando compulit. Itaq festinanᷤ
ad conciliũ spero me. rediturũ ꝑuos:
& ꝓbaturũ de gr̃a qͣm ꝓmititis. Qui
autẽ grãm dedit. faciat ne in me ua¬
cua sit.
Ad nouitios ap̃ iea

Expanded text:
uoniam meum non invenio meritum, divinitus credo datum. Non recuso favorem ingentis insignisque populi. Amplector oblatam gratiam, et obviis manibus gloriosae civitatis devotionem devotus excipio: praesertim hoc tempore, quo abjecto errore schismaticorum, ad sinum matris Ecclesiae cum gaudio totius orbis reversa est. Arbitror tamen non ad pacem quaerendam; et a famosissima urbe, cum sim pauper ignobilisque persona, tanti boni mediator atque minister assumor; sed vobis quoque per talem nihilominus honor est flecti ad pacem nec multarum civitatum hostilis impetus, ut bene notum est mundo, cedere aliquando compulit. Itaque festinans ad concilium, spero me rediturum per vos, et probaturum de gratia quam promittitis. Qui autem gratiam dedit, faciat ne in me vacua sit. AD NOVITIOS APUD ME
Abbreviated transcription (Latin):
uanto tͥ affectu condoleam. scit
ille qui omnium nr̃m dolores
in suo corꝑe tulit. Quam liben¬
ter si scirem consulerem. si possem succͣ
rerem. tam efficacit ipse mͥ. qui omĩa
scit & omnia potest in cunctis meis ne¬
cessitatib consulat & succurrat. Si frat̃
drogo de sua discessione me consuluissẽt.
absit ut consentirẽ. Si post discessio¬
nem ad nos diuertisset. absit ut susci¬
ꝑem. Deniq quod solum potui. ad
abbem qui eum suscepit mox nr̃is s
nouit scitas tua ꝑfectos solere uitis
loquente. Uasa figuli ꝓbat fornat.

Expanded text:
uanto affectu tibi condoleam, scit ille qui nostros omnium dolores in corpore suo tulit. Quam libenter rerem: tam efficaciter ipse mihi qui omnia scit, et omnia potest, in cunctis meis necessitatibus consulat et succurrat. Si frater Drogo de sua discessione me consuluisset, absit ut consentirem: si post discessionem ad nos divertisset, absit ut susciperem. Denique, quod solum potui, ad abbatem qui eum suscepit, nostras moxnovit Sanctitas tua, perfectos solere viros loquente: Vasa figuli probat fornax,
Abbreviated transcription (Latin):
coronari. tutiusq eẽ. in ea uocatione
qua uocatus ẽ. simplicit ꝑseuerare. qͣm
sub sp̃e. quasi melioris boni id quidem
quod iam cepit amittere. nec ad id qͦd
psumpsit fortassis sufficere. Ad hu¬
gonem pontiniensem abb̃em. xxxiii.

Expanded text:
coronari: tutiusque esse in ea vocatione coronari: tutiusque esse in ea vocatione qua vocatus est, simpliciter perseverare, quam sub specie quasi melioris boni, id quidem quod jam coepit, dimittere, nec ad id quod praesumit, fortassis sufficere. EPISTOLA XXXIII. AD HUGONEM PONTINIACENSEM ABBATEM. Plani
Abbreviated transcription (Latin):
si exdõ ẽ. non poterit dissolui. Conan¬
dum ẽ. potius tͥ tuȩ licet iuste indigua¬
tionis stimulos illa repͥmere sententia
quam quiclam scõꝵ in siumili fertur eiu¬
sa ꝓtulisse. Si quidem instigantib eũ
quibꝰlam fr̃ib atq increpantib. cur
suum in sui inuiriam ab alia susceptũ
lo. si idipsum a me ipse non exigo. Nam
cum unus nr̃ non solum religione pro¬
fessus. sed & carne ꝓpinquus cluniaci
me inuito & susceptus sit & detineatur
doleo sed sileo. orans & ꝓ illis ut uelint¬
& ablatum reddere. & ꝓ illo ut uelit
sponte redire: sin uͦ seruans ei uindictã
qui facturus ẽ. iudicium inuiriam pa¬
tientib & arguere habet in ȩquitate ꝓ
mansuetis terrȩ. Trẽm hugonem de
lausanna ote tuo & nr̃o sp̃u commone¬
inus non omui sp̃ui credere. & ne cito
moueatur certa ꝓ incertis descrere. sci.¬
ens diabolum soli semꝑ ꝑseuerantiȩ
insidiari. quȩ sola uirtutum nouit

Expanded text:
si ex Deo est, non poterit dissolvi. Conansi ex Deo est, non poterit dissolvi. Conandum est potius tibi, tuae licet justae indignationis stimulos illa reprimere sententia, quam quidam sanctorum in simili fertur causa protulisse. Siquidem instigantibus eum quibusdam fratribus atque increpantibus, cur suum in sui injuriam ab alia susceptum lo, si idipsum a meipso non exigo. Nam, cum unus noster non solum religione professus, sed et carne propinquus, Cluniaci me invito et susceptus sit, et detineatur; doleo quidem, sed sileo, orans et pro illis ut velint ablatum reddere, et pro illo ut velit sponte redire: sin vero, servans ei vindictam qui facturus est judicium injuriam patientibus, et arguere habet in aequitate pro mansuetis terrae. Fratrem Hugonem de Lausanna ore tuo, et nostro spiritu commonemus non omni spiritui credere, et ne cito moveatur certa pro incertis deserere, sciens diabolum soli semper perseverantiae insidiari, quam solam virtutum novit
Abbreviated transcription (Latin):
omnes qui pie uolunt uiuere in xp
in anxietate positos uidemis
amicis nr̃is compatimur. quib uti
dum exitum ignoramus de fectum
metiumus. Qin quidem sicut. sc̃iss
electis tribulatio oꝑatur patientiam
patientia ꝓbationẽ. ꝓbatio uͭ spem. sp
autem non confundit. sic campriu¬
dis & reꝑbis tribulatio parit e contr¬
rio pusillanimitatẽ. pusillanunitis
ꝑturbatio despationẽ. & illa interim
Ne gͦ hȩc te tam horrenda quod d̃s a¬
tat dem̃gat tempestas aquȩ. ne hus
tam tremendȩ abissi absorbeat ꝓfun¬
dum ne ue urgeat suꝑ te iex plebili
puteus os suum. sollicite studeat hu¬
milis prudentia tua non uinci a mil
sed uinccre in bono malum. Uinees
autem spem tuam indõ fortit̾ figen¬
do. & rei finem longanunit erperbo¬
do. Et siquidem ille resipuerit. sui
ob tui timorem. siue ob suum labos
bene. Sin autem bonum ẽ. ł huin¬
liari. sub potenti manu dĩ. & neque
uelle resistere suꝑnȩ dispositioni: quia

Expanded text:
Omnes qui pie volunt vivere in Chrin anxietate positos videmus, amicis nostris compatimur; quibus utique dum exitum ignoramus, defectum metuimus: quoniam quidem sicut sanctis et electis tribulatio operatur patientiam, patientia probationem probatio spem, spes autem non confundit ; sic damnandis et reprobis tribulatio parit e contrario pusillanimitatem, pusillanimitas rturbatio desperationem, et illa interimit. 2. Ne ergo haec te tam horrenda quod Deus avertat demergat tempestas aquae, ne hujus tam tremendae abyssi absorbeat profundum, neve urgeat super te tam inexplebilis puteus os suum: sollicite studeat humilis prudentia tua non vinci a malo, sed vincere in bono malum. Vinces autem, spem tuam in Deo fortiter figendo, et rei finem longanimiter exspectando. Et si quidem ille resipuerit, sive ob tui timorem, sive ob suum laborem; bene: sin autem, bonum est tibi humiliari sub potenti manu Dei, et nequaquam velle resistere supernae dispositioni; quia 46
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ciosissimas. & densas pulueris nubes
excitantes maera. Non te moueant
hȩc. Ille illa uel in morte deponent.
te tua scĩtas non relinquet. Non
sunt sua quȩ portant. Cum interi¬
erint non sument omnia. neq desfen¬
det cum eis gła hȩc. Mundus cuiꝰ
sunt nudis illis exeuntib retinebit.
Seisdem uanis. uanas similit̾ alias
seducturus. Atuͦ ille tuus ornatꝰ¬
E non sic. Firmissime tͥ itt dixi
manet ꝓpt̾ea tiitus. quia tuus.
Nullus facile aut cedit inuriis
aut patet insidiis. Aduersꝰ hu uis¬
modi nil furis calliditas. nil furentis
crudelitas potest. Nec a tineis rodit᷑.
nec uetustate corrumpitur. nec con¬
sumitur usu. In morte uiuit. nuni-¬
rum auimȩ ros ẽ. non corꝑis. & ob
hoc simul cum anima de corꝑe abit.
non obit cum corꝑe. Porto anunȩ
non habent quid faciant. etiam qui
corpꝰ occidunt.

Expanded text:
pretiosissimas, et densas pulveris nubes pretiosissimas, et densas pulveris nubes excitantes in aera. Non te moveant haec. Illae illa vel in morte deponent: te tua sanctitas non relinquent. Non sunt sua quae portant. Cum interierint, non sument omnia, neque descendet cum eis gloria haec. Mundus, cujus sunt, nudis illis exeuntibus retinebit, eisdem vanis vanas similiter alias seducturus. At vero tuus ille ornatus non sic. Firmissime tibi, ut dixi, manet, propterea tutus, quia tuus. Nullius facile aut cedit injuriis, aut patet insidiis. Adversus hujusmodi nil furis calliditas, nil furentis crudelitas potest. Nec a tineis roditur, nec vetustate corrumpitur, nec consumitur usu. In morte vivit. Nimirum animae res est, non corporis: et ob hoc simul cum anima de corpore abit, non obit cum corpore. Porro animae non habent quid faciant, etiam qui corpus occidunt.
Abbreviated transcription (Latin):
gineas. ingeniti gemina pudoris.
Quȩ mnaures reginarum huic com¬
parabuntur: Nec inferioris insigne
decoris disciplina prefert. O quam
compositum reddit omnẽ puellaris
corꝑis statum. necñ & mentis habitũ
disciplina. C eruicẽ submittit. ponit
suꝑcilia. componit uultum. ligat ocu¬
ios. cachinnos cohibet. mederat᷑ liu¬
guam. gulam frenat. iram secdat. for¬
mat incessum. Talib decet pudicitdȩ
uestem distingui margaritis. Isti̾modi
circumdata uarietate uirginitas: cui
głe merito non p̃fertur: Anglicȩ:
Angłs ht uirginitatẽ sed non carnẽ.
saue felicior. quam fortior in hac parte.
Optimus & optabilis ualde ornatus
iste. qui & angłis possit eẽ. inudios.
Scd aducrte & aliud de eodem. ꝓfecto
ranto inanet tͥ titꝰ quanto & ꝓprius.
Uides nempe auro argento lapidibꝰ
p̾ciosis & omni demq cultu regio. ñ
tam ornatas quam oneratas. U ides
longas pꝰ se trabentes fimbrias. ipsasq

Expanded text:
gineas ingeniti gemma pudoris! gineas ingeniti gemma pudoris! quae inaures reginarum huic comparabuntur? Nec inferioris insigne decoris disciplina praefert. O quam compocorporis statum et mentis habitum disciplina, cervicem submittit, ponit supercilia, componit vultum, ligat oculos, cachinnos cohibet, moderatur linguam, gulam frenat, iram sedat, format incessum. Talibus decet pudicitiae vestem distingui margaritis. Istiusmodi circumdata varietate virginitas, cui gloriae merito non praefertur? Angelicae? Angelus habet virginitatem, sed non carnem: sane felicior, quam fortior in hac parte. Optimus et optabilis valde ornatus iste, qui et angelis possit esse invidiosus. 6. Sed adverte et aliud de eodem. Profecto tanto tibi manet tutus, quanto et proprius. Vides nempe auro, argento, lapidibus pretiosis, et omni denique cultu regio non tam ornatas quam oneratas. Vides longas post se trahentes fimbrias, ipsasque
Abbreviated transcription (Latin):
fessio gͥ peccatoris ẽ. uita. iusti gła.
Et necessaria ẽ. peccatori. & iustum
nichilominus decet. Deniq rectos
decet laudatio. Serica. purpura. &
tuiturarum fucꝰ decorem h̃ñt. scid ñ
p̾bent. Quicquid tale aplices corꝑi.
ex pouit spem suam non deponit.
Secum deniq tollit. eum tollitut ip¬
sum. Porro decor qui cumn ueste indu¬
it᷑. & cum ueste deponitur. uestis ꝓcul
dubio ẽ. non uestiti. Tu gͦ noli emu¬
lari in malignantib & mendicantib
pulcritudenẽ alicnam. ubi ꝑdidint
ꝓdunt nudas. quȩ tanto studio &
precio de diuersis & uariis sp̃ebꝰ etꝰ
quȩ preterit sigurȩ mundi. foris sͥ
conficere satagunt. unde oculis in¬
spicientiũ appareant speciosȩ.
Indignum tͥ udica formam. a
pellib muriũ & oꝑib uermiũ
mutuari. Tuatͥ sufficiat. Iuc ẽ. uerꝰ
ꝓpriꝰ q cuiꝰq rei decor. qui nulla uit̃¬
iacente materia ꝑ se inest. O quam
deccnti rubore genas suffundit uir¬

Expanded text:
fessio igitur, peccatoris est vita, justi gloria: fessio igitur, peccatoris est vita, justi gloria: et necessaria est peccatori, et justum mihilominus decet. Denique rectos decet laudatio . Serica, et purpura, et tincturarum fucus decorem habent, sed non praebent. Quidquid tale applices corpori, exponit speciem suam, non deponit. Secum denique tollit, cum tollitur ipsum. Porro decor qui cum veste induitur, et cum veste deponitur, vestis procul dubio est, non vestiti. 5. Tu ergo noli aemulari in malignantibus, et mendicantibus pulchritu nudas, quae tanto studio et pretio de diversis et variis speciebus ejus quae praeterit figurae mundi, foris sibi conficere satagunt, unde oculis insipientium appareant speciosae. Indignum tibi judica, formam a pellibus murium, et operibus vermium mutuari. tua tibi sufficiat. Ille est verus propriusque cujusque rei decor, qui nulla interjacente materia per se inest. O quam decenti rubore genas suffundit vir
Abbreviated transcription (Latin):
Iocundare filia sẏon & exulta satis fi¬
ia ierusalẽ. quia concupiuit rex deco¬
rem tuum. si tain confessione & decorẽ
induis. amicta lumine sicut uestim̃¬
to. nempe confessio & pulcritudo in
conspectu eiꝰ. Cuius: Speciosi for¬
ma p̃filiis hominum. Ipsiꝰ in quẽ
desidant angłi ꝓspicere. Audis cui
places. ama unde places. A iͥna confes
uingitur decor. iungitur pulcritudo.
habes utrumq C onfessionem & deco¬
rem indiusti. & confessio & pulcritudo
inconspectu eiꝰ. Reuera ubi confessio.
ibi pulchritudo. ibi decor. Si peccata
sunt in confessione lauantur. Si bona
oꝑa. confessione cominendantur. Cum
mala tua confiteris. sacrificium ẽ. dõ
sp̃e contribulatus. Cum dĩ beneficia
iminolas do sacrificium laudis. Bo¬
num animȩ ornam̃tum confessio.
quȩ & peccatorẽ purgat. & ustum red¬
dit purgatorẽ. Absq confessione iustꝰ
iudicatur ingratus. & peccator mortu¬
us reputatur. A mortuo quippe tan¬
quam qui non sit. ꝑit confessio. Con¬

Expanded text:
on, et exsulta satis, filia Jerusalem, quia concupivit Rex speciem tuam: si tamen confessionem et decorem induis, amicta lumine sicut vestimento. Nempe confessio et pulchritudo in conspectu ejus. Cujus? Speciosi forma prae filiis hominum; ipsius in quem desiderant angeli prospicere. 4. Audis cui places: ama unde places, ama confessionjungitur decor, jungitur pulchritudo. Habes utrumque: Confessionem et decorem induisti ; et: Confessio et pulchritudo in conspectu ejus . Revera ubi confessio, ibi pulchritudo, ibi decor. Si peccata sunt, in confessione lavantur: si bona opera, confessione commendantur. Cum mala tua confiteris, sacrificium est Deo spiritus contribulatus: cum Dei beneficia, immolas Deo sacrificium laudis. Bonum animae ornamentum confessio, quae et peccatorem purgat, et justum reddit purgatiorem. Absque confessione justus judicatur ingratus, et peccator mortuus reputatur. A mortuo quippe, tanquam qui non sit, perit confessio . Con
Abbreviated transcription (Latin):
Picis quod debes. immo quod iam oliꝰ
F Ueisse debueras. nam olim iam no¬
neras. Sed sp̃c qui sic̃ ubi uult. ita
& quando uult spirat. necdum spira¬
uerat. E t iccirco forsitan quod hue¬
usq egisti. excusationem ht. Ceterii
si flaminante sp̃m quo nutic recaluit
sine dubio cor tuum intra te. & in me¬
ditationib tius exardescentẽ ignem.
diuiĩ iam extingui ꝑmiseris. quid
restat nisi ut te illi seruandam no¬
ueris igni. qui ñ possit extingui:
his p̃focato quod absit nuꝑ concepto
sc̃o desicłio in flaminas contingat
incidere gehennales.

Expanded text:
Facis 124 quod debes, imo quod jam olim Facis 124 quod debes, imo quod jam olim fecisse debueras: nam olim jam voveras. Sed Spiritus, qui, sicut ubi vult, ita et quando vult, spirat, necdum spiraverat. Et idcirco forsitan quod hucusque egisti, excusationem habet. Caeterum si flammantem spiritum, quo nunc recaluit sine dubio cor tuum intra te, et in meditationibus tuis exardescentem ignem divinum jam exstingui permiseris, quid restat, nisi ut te illi servandam noveris igni qui non possit exstingui? his praefocato quod absit! nuper concepto sancto desiderio, in flammas contingat incidere gehennales.
Abbreviated transcription (Latin):
mors ẽ. & in exꝑo etiam mori. uita.
Beati nempe mortui qui in dño mo¬
riuntur. Ex hoc uec ui uotum tuu̾
uritum. nec cassam ꝓfessionẽ causa¬
bimur. Ex hoc nec im corꝑis integri¬
tas anuni corruptione infirmabitur.
nec moꝵ p̾uitate uirginitatis titulus ob¬
scurabitur. E x hoc iam nec falsum no¬
men. nec itacuum uelamen portabis.
Utquid eium hactemis nonna & scĩ¬
monialis uocitata es. quȩ sub sc̃itatis
nomine nontam sc̃e conuersa es:
Cur ueluin in crpite mentiebatur.
reuerentiam & sub uelo petulans ocłs
erhibebat impudentiain: C aput si¬
quidem gerebas uelatum sed elatum.
Sub signo uecundiȩ sermo resonabat
iuerecundus. Risus immod̾atior.
incessus lascuuor. uestitus ornatior
Xin platȩ magis quam uelate con¬
gruerent. Sed eccȩ iam uettra xꝑo
auctore transierunt. & noua ficri
meipiunt oinnia. cum cultum ex¬
itriore interiore cominutas. & mag̃
uitam quã uestem appetis hr̃e ornatã.

Expanded text:
mors est; et in Christo etiam mori, vita. mors est; et in Christo etiam mori, vita. Beati nempe mortui, qui in Domino moriuntur. 3. Ex hoc jam nec votum tuum irritum, nec cassam professionem causabimur: ex hoc jam nec corporis integritas animi corruptione infirmabitur, nec morum pravitate virginitatis titulus obscurabitur: ex hoc jam nec falsum nomen, nec vacuum velamen portabis. Utquid enim hactenus nonna et sanctimonialis vocitata es, quae sub sanctitatis nomine, non tamen sancte conversata es? Cur velum in capite mentiebatur reverentiam, et sub velo petulans oculus exhibebat impudentiam? Caput siquidem gerebas velatum, sed elatum: sub signo verecundiae sermo resonabat inverecundus. Risus immoderatior, incessus lascivior, vestitus ornatior, wimplatae magis quam velatae congruerent. Sed ecce jam vetera Christo auctore transierunt, et nova fieri, incipiunt omnia, dum cultum exteriorem interiore commutas, et magis vitam quam vestem appetis habere ornatam.
Abbreviated transcription (Latin):
tant ut p̾feras. N ec immerito. M¬
dica transitoria terrena suit. quȩ
despicis. Maxuna. eitrna. celestia
sunt quȩ appetis. Plus dicam. & ueri
dicam. Tenebras deseris. & lucem in¬
grederis. De ꝓfundo fluctuum. ent¬
gis ad portum. De misera scruitute.
infelicẽ lib̾tateᷤ respiras. De morte de¬
niq transis ad uitam. Si quidẽ usq¬
mͦ tua non dĩ uoluntate. tua uiuen
non dĩ lege. iuuens mortua eras. si¬
uens mindo. mortua dõ. siue ut ne¬
riꝰ loquar. nec mundo niuens nec de
Uolens quippe sub habitu religionis s¬
nomine instar uniꝰ de scło conũsar.
sola dm̃ a te uoluntate repuleras. Ha
atitẽ ualens quod stulte uolebas. nͨ il
Nec dõ itaq iuuebas quia nolebas. nec
scło. qui non poteras. Aiteri quidem
uolens alteri inuita. sed tam̃ utriq mor¬
ma. Sic debet contingere his qut uo
ostentant. & intus aliud appetunt. At
uiscere non peccato sed insticie. non se¬
enlo sed xp̃o. sciens quia & scło uiuere

Expanded text:
tant ut praeferas? 2. Nec immerito. Motant ut praeferas? 2. Nec immerito. Modica, transitoria, terrena sunt quae despicis; maxima, aeterna, coelestia sunt quae appetis. Plus dicam, et verum dicam: tenebras deseris, et lucem ingrederis. De profundo fluctuum emergis ad portum; de misera servitute in felicem libertatem respiras; de morte denique transis ad vitam: siquidem usquemodo tua non Dei voluntate, tua vivens non Dei lege, vivens mortua eras; vivens mundo, mortua Deo; sive, ut verius loquar, nec mundo vivens, nec Deo. Volens quippe sub habitu et nomine religionis instar unius de saeculo conversari, sola Deum a te voluntate repuleras: non autem valens quod stulte volebas, non tu Nec Deo itaque vivebas, quia nolebas; nec saeculo, quia non poteras: alteri quidem volens, alteri invita; sed tamen utrique mortua, Sic debet contingere his qui vovostentant, et intus aliud appetunt. At viscere, non peccato, sed justitiae; non saeculo, sed Christo: sciens quia et saeculo vivere,
Abbreviated transcription (Latin):
agnum ẽ.
mͥ gaudium. quod te ad ue¬
rum & ꝑfectum gandium
uelle tendere comꝑi. Qd ñ ẽ. de ter¬
ra sed de cęlo. id .ẽ. non de hac conual¬
le plorationis. sed de illa qua flumi¬
nis impetus letificat ciuitatẽ dĩ. Et
reuera illud uerum & solum ẽ. gau¬
dium quod non de ereatura sed de
creatore concipitur. & quod cum pos¬
sederis. nemo tollet ate. Cui comꝑat
omnis alunde iocunditas meror ẽ.
omius suauitas dolor ẽ. omne dulce
amarum. omne decoriun fedum.
omne postremo quodcumq aliud de¬
lectari possit. molestum. Deniq tis
mͥ testis es in hac re. Tcipsam inter¬
roga. quia tu ł familiariꝰ credes.
N unquid non hoc ipsum elamat
ab ipso priquam ame huiꝰ rei uer¬
tas ꝑsuasa ẽ: Quando enun tu femi¬
na & iuuencula formosa & ingenui.
sic spectabilem & formam & genõsi¬
tatem contempneres. iusi cuucta qu
corꝑis sensil subiaceut. in illoꝵ um
tͥ comꝑatione uilescerent quȩ te unt¬
riuis confortant ut uincas. & delec¬

Expanded text:
agnum est  gaudium, quod te ad verum et perfectum gaudium velle tendere comperi, quod non est de terra, sed de coelo; id est, non de hac convalle plorationis, sed de illa quam fluminis impetus laetificat civitate Dei. Et revera illud verum et solum est gaudium, quod non de creatura, sed de Creatore concipitur; et quod cum possederis, nemo tollet a te: cui comparata omnis aliunde jucunditas, moeror est; omnis suavitas dolor est; omne dulce, amarum; omne decorum, foedum; omne postremo quodcunque aliud delectare possit, molestum. Denique tu mihi testis es in hac re: te ipsam interroga, quia tu tibi familiarius credes. Nunquid non hoc ipsum clamat ab ipso, priusquam a me, hujus rei veritas persuasa est? Quando enim tu femina et juvencula, formosa et ingenua, tatem; sic spectabilem et formam et generositatem contemneres, nisi cuncta quae corporis sensibus subjacent, in illorum jam tibi comparatione vilescerent, quae te interius et confortant ut vincas et delec
Abbreviated transcription (Latin):
cursitans. & sequens agnum quocq
ierit. Iilud siquidẽ nec oculꝰ udit
nec auris audiuit. nec in cor homi¬
nis ascendit. quod tͥ pparatum ẽ. &
cui te p̾parari oportet. Hec gͦ p̾ter¬
mitto quȩ in futuro reposita sunt tͥ.
p̾sentia tantum loquor. ea loquor
quȩ de pͥmitiis sp̃c iam tenes. sponsi
exenia. arras sponsaliticas. bñdicti¬
ones dulcedinis in quib te p̾uenit
quem & subsecuturũ atq quod dcelł
completurum expectas. Ille ille in
medio ueniat summo decore specli¬
bilis. ipsis quoq angłis ammirandꝰ
ornatꝰ. & ꝓferant si quid simile babia
filiȩ babylonis quarum uere gła in
confusione. Induuntur purpura &
bysso & subinde conscientia pannosa ia¬
et fulgent monilib morib sordent.
E contia tu foris pãnosa intꝰ speciosa ie¬
spsendes. sca diunis aspectib ñ bu¬
manis. Intus ẽ. quod delectat. quia uit¬
÷ quem delectat. nisi forte tui dubitas

Expanded text:
cursitans, et sequens Agnum quocunqne cursitans, et sequens Agnum quocunqne ierit. Illud siquidem nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit, quod tibi praeparatum est, et cui te praeparari oportet. 3. Haec ergo praetermitto, quae in futuro reposita sunt tibi: praesentia tantum loquor, ea loquor quae de primitiis spiritus jam tenes, sponsi xenia, arrhas sponsalitias, benedictiones dulcedinis, in quibus te praevenit, quem et subsecuturum, atque quod deest completurum exspectas. Ille, ille in medium veniat summo decore spectabilis, ipsis quoque angelis admirandus ornatus: et proferant si quid simile habent filiae Babylonis, quarum vere gloria in confusione. Induuntur purpura et bysso, et subinde conscientia pannosa jacet: fulgent monilibus, moribus sordent. E contra tu foris pannosa, intus speciosa resplendes, sed divinis aspectibus, non humanis. Intus est quod delectat, quia intus est quem delectat: nisi forte tu dubitas
Abbreviated transcription (Latin):
lo fractis incedunt gressib composite
& circuinornate ut similitudo tem¬
pli. responde. Regnũ ineũ non ẽ.
de hoc mundo. Responde. Tempus
meum nondum aduenit. tempꝰ aũ
Gla mea abscondita ẽ. cum xꝑo indo
Cum autem xp̃c apparuerit uita mo
tunc & ego apparebo cum ipso ingła.
ingenue. potes secure. tantum indno
quȩ te inposterum manent. quod feliux
sponsa admittenda es reuelata facie
speculari glam sponsi tui. quod te ex
hibitirus ẽ. głosam. ñ habentem mi¬
culam & rugam aut aliquid huiꝰmon
quod etrius excepturꝰ amplexib pant
leuam sub capite tuo. & dextera illiꝰ
ampleabitur te. Pretereo locum no¬
minatum quẽ uirgnutatis progatiua
singularẽ a filiis & filiab in regno es
ꝓculdubio sortitura. Sileo & cantiaĩ
illud nouum quod uirgo cum uirg¬
nib singłari nichilominꝰ dulciq
modulamine canitura letaberis ĩ ipso
& letificabis ciuitatẽ dĩ cantans &

Expanded text:
lo, fractis incedunt gressibus, compositae lo, fractis incedunt gressibus, compositae et circumornatae ut similitudo templi; responde: Regnum meum non est de hoc mundo; responde: Tempus meum nondum advenit, tempus autGloria mea abscondita est cum Christo in Deo; cum autem Christus apparuerit vita mea, tunc et ego apparebo cum ipso in gloringenue, potes secure, tantum in Domino.omissiones, quae te in posterum manent: quod felix sponsa admittenda es revelata facie speculari gloriam sponsi tui; quod te sibi exhibiturus est gloriosam, non habentem maculam aut rugam, aut aliquid hujusmodi; quod aeternis excepturus amplexibus, ponet laevam sub capite tuo, et dextera illius amplexabitur te. Praetereo locum nominatum, quem virginitatis praerogativa singularem a filiis et filiabus in regno es procul dubio sortitura. Sileo et canticum illud novum, quod virgo cum virginibus singulari nihilominus dulcique modulamine canitura, laetaberis in ipso, et laetificabis civitatem Dei, cantans, et
Abbreviated transcription (Latin):
temptu gle głosiꝰ sublimaris. &
subluntꝰ głaris. Insignior plane
atq il lustrior quod de paucis facta
es. quam quod orta de magnis. Lilud
nainq dĩ munere tutum ẽ. hoc tuoꝵ.
femina fragili & nobili: Deniq mu¬
licremn fortẽ quis inueniet: Multo
magis quis fortẽ & nobile: Minime
quidem ds̃ ẽ. acceptor ꝑsonarum.
nescio tam quo pacto uirtꝰ in nobili
plus placet. An forte quia plus cla¬
ret: Si quidem ignobilis cum caret
gła. non facile liquet utrum quia
nolit. an quia non possit hr̃e. Lau¬
do factam de necessitate uirtutem.
sed plus illam quam eligit lib̾tas.
non indicit necessitas. Ceitent ergo
cęterȩ quȩ spem ñ habent ꝓrerum fu¬
gatium atq fallatium uili breuiq
głola. tu spei quȩ non confundit inni¬
tere. Tu te inquam ei quod breue hoc
ac moitancum tribulationis tuȩ supͣ
modum in subluni oꝑatur pondi
glę reseruato. Quod si tͥ exꝓbra¬
uerint filiȩ belial. illȩ quȩ extento col¬

Expanded text:
temptu gloriae gloriosius sublimaris, et temptu gloriae gloriosius sublimaris, et sublimius gloriaris; insignior plane atque illustrior, quod de paucis facta es, quam quod orta de magnis. Illud namque Dei munere tuum est, hoc tuorum. femina fragili et nobili? Denique mulierem fortem quis inveniet? . Multo magis quis fortem et nobilem? Minime quidem Deus est acceptor personarum: nescio tamen quo pacto virtus in nobili plus placet. An forte quia plus claret? siquidem ignobilis, cum caret gloria, non facile liquet utrum quia nolit, an quia non possit habere. Laudo factam de necessitate virtutem; sed plus illam quam eligit libertas, non indicit necessitas. 2. Certent ergo caeterae, quae spem non habent, pro rerum fugacium atque fallacinm vili brevique gloriola: tu spei, quae non confundit, innitere. Tu te, inquam, ei quod breve hoc ac momentaneum tribulationis tuae supra modum in sublime operatur, ponderi gloriae reservato. Quod si tibi exprobraverint filiae Belial, illae quae extento col
Abbreviated transcription (Latin):
er nardus abb̃ de claraualle
sophiȩ uirgini uirginitatis
seruare titulum. apphendẽ
fructum. Eallax gła & uana ẽ. pul¬
critudo. mulier tunens din ipsa lau¬
tuȩ. qua fallacem mundi glam res¬
piusse narraris. Ipsa quippe digne
respuitur. sed quia multi sapientes
laudaris quia non falleris. E los fęui
ẽ. uapor ad modicum parens. Ipse
eiꝰ qualiscumq status. nonne plus
auxietatis quam iocunditatis habet:
Dum uendicas dum defendis dum
inuides. dum suspicaris. dum semꝑ
ambis quȩ non habes. & ñ nullis
adeptis acquirendi ardor ñ mi
nuitur. quȩ requies ingła tua: Si
qua taiñ ẽ. p̃terit iocunditas ñ redi¬
tura. ꝙ manet anxietas ñ relictura.
Ceterum uideas eam quam pluri¬
mos non app̾hendere. contemꝑnere
ꝑpaucos. Cur hoc: ꝓ fecto quia ne¬
cessitas multorũ ẽ. uirtꝰ paucorum.
Paucoꝵ inquam paucoꝵ. p̃sertum
nobilium. Deniq non multos no¬
biles sed ignobilia mundi elegit
Ids. Pinde benedicta tu in nobilib

Expanded text:
ERNARDUS abbas de Clara-Valle, SOPHIAE virgini, virginitatis servare titulum, apprehendere fructum. 1. Fallax gratia, et vana est pulchritudo: mulier timens Deum, ipsa laue virtutis tuae, qua fallacem mundi gloriam respuisse narraris. Ipsa quippe digne respuitur; sed quia multi 121 aliterlaudaris, quia non falleris. Flos feni est, vapor est ad modicum parens. Ipse ejus qualiscunque status, nonne plus anxietatis, quam jucunditatis habet? Dum vindicas, dum defendis, dum invides, dum suspicaris, dum semper ambis quae non habes, et, nonnullis adeptis, acquirendi non tepescit ardor, quae requies in gloria tua? Si qua tamen est, praeterit jucunditas non reditura, et manet anxietas non relictura. Caeterum videas eam quamplurimos non apprehendere, contemnere perpaucos. Cur hoc? Profecto quia necessitas multorum est, virtus paucorum. Paucorum, inquam, paucorum, praesertim nobilium. Denique non multos nobiles, sed ignobilia mundi elegit Deus . Proinde benedicta tu in nobilibus
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ino prinaciter ad hereat aduersa¬
rius. ue pote iusticiȩ non confidens.
iusto ut putamꝰ iudicio p̃dicto abbati
non debebit obesse. cũ uiri illi in
dasse sed potius dissensise sciant᷑. Ex
hoc credimus quia ñ contristabitis nos:
neq conturbabitis. Sic d̾s letificet
animã urãm. sic uos ab om̃i ꝑturba¬
tione conseruet pater amande ce ho¬
norande. et si om̃ib seruis xp̃i. sed
nobis sp̃ualiter.

Expanded text:
ino pertinaciter adhaereat adversarius, utpote justitiae non confidens; justo, ut putamus, judicio praedicto abbati non debebit obesse: cum viri illi, indasse, sed potius dissensisse sciantur. Ex hoc credimus, quia non contristabitis nos, neque conturbabitis. Sic Deus laetificet animam vestram, sic vos ab omni perturbatione conservet, Pater amande et honorande, et si omnibus servis Christi, sed nobis specialiter.
Abbreviated transcription (Latin):
simpliciterq petendũ. s clamandum
inuociferatione. Neq enĩ denuit̃ seu
equanunit̃ fero repuisam: quã hac¬
tenus exptꝰ ñsum. Fa̾cite itaq quod
uebetis. facite quoo soleus: nam confue¬
tudo debicorem uos fecit. Fãcite in qͣm
ce si ñ quia rogamin: certe quia iube¬
mini. Itaq reuertimini ad iudiciũ.
nec enĩ iusticie uidet᷑ ẽẽ ut uir religi¬
osuis &e amicus nr̃ et filiꝰ ur̃. abbas ca

Expanded text:
muniterque petendum, sed clamandum in vociferatione: neque enim tenuiter seu aequanimiter fero repulsam, quam hactenus expertus non sum. Facite itaque quod debetis, facite quod soletis: nam consuetudo debitorem vos fecit. Facite, inquam, etsi non quia rogamini, certe quia jubemini. Itaque revertimini ad judicium. Nec enim justitiae videtur esse, ut vir religiosus, et amicus noster et fil
Abbreviated transcription (Latin):
tri autisiodorensis. & pͥorem sc̃i eusebii
tã ꝓ se tam ꝓ abb̃̾e sc̃ĩ laurentii ob pͥmã
autisiodorensis eccłie clectionẽ paratos
uenire ad uos. pars adu̾sa ꝑ comitem
niuernensem detinuit & deterruit ne
uenirent. Si quidẽ comes ipse uocatis
ad se denunciauit ne se intromitterẽt.¬
& minis grauissimis ac manifestis pro.¬
hibuit eos. sicut prior ipse ãp̾̃dicto
abb̃e suo & fr̃e suo carnali. & ã decano
missus ad nos. ꝓpter hoc ipsũ confess̃
ce conquestus ẽ nobis: rogans etiam ꝑ
nos hoc idem in notescere uobis. Diri
et iterum dico: mementote quod fac¬
tum est niũnis. Ordinatissimũ est.
minꝰ interdum orcdinate aliqͥo fieri.
Claues ur̃as qui santim sapiunt cũ
altãm in discretione. alteram in po¬
testate constituunt.

Expanded text:
tri Antissiodorensis, et Priorem Sancti Eusebii, tri Antissiodorensis, et Priorem Sancti Eusebii, tam pro se, quam pro abbate Sancti Laurentii, ob primam Antissiodorensis Ecclesiae electionem paratos venire ad vos, pars adversa per comitem Nivernensem detinuit, et deterruit ne venirent. Siquidem comes ipse vocatis ad se denuntiavit, ne se intromitterent, et minis gravissimis ac manifestis prohibuit eos: sicut Prior ipse a praedicto abbate suo et fratre suo carnali, et a decano missus ad nos propter hoc ipsum, confessus et conquestus est nobis, rogans etiam per nos hoc ipsum innotescere vobis. Dixi, et iterum dico: Mementote quod factum est Nivernis. Ordinatissimum est, minus interdum ordinate aliquid fieri. Claves vestras, qui sanum sapiunt, alteram in discretione, alteram in potestate constituunt.
Abbreviated transcription (Latin):
quod donum post ea conualescens sic̃
certissime cõꝑimꝰ fecisse se minime
scłarissimꝰ hoc dixerit testamentum
sacerdotis. : Heccine dispositio ho¬
minis sobrii &e spitalis illiꝰ qui om̃ĩa
diuidicat: & ipse ã nemine iudicatur:
Aquo enĩ si ita remanserit fiue in celo
siue in terra. iste ñ iudicabit᷑: Tu gͦ
serue dĩ qui tenes gladiũ petri. ampu¬
ta confusionẽ obꝓbrii a religione. scan¬
dalum ab eccłia. crimen ã persona. ã
sp̃alium omiũ qui eum in sp̃u & non
carnalit̾ diligebant. & tuo ipsius cor¬
de amaritudinẽ & dolorem. Erurge
phinees & sta & placa: ut sanetur quas¬
satio. Sta inquam inflexibilis aduer¬
sus carnẽ & sanguine̾. quo ariete mu¬
rum tuȩ constantiȩ filii huiꝰ scl̃i ꝓcul
dubio concutẽ conabunt᷑. Uera pietas
est in auuncułm: si suꝑ huiꝰmodi ex¬
titeris impus in nepotem. & hoc scito¬
te quod uiros religiosos decanũ scĩ pe¬

Expanded text:
quod donum postea convalescens, sicut quod donum postea convalescens, sicut certissime comperimus, fecisse se minime saecularissimus hoc dixerit testamentum sacerdotis? Haeccine dispositio hominis sobrii et spiritualis, illius qui omnia dijudicat, et ipse a nemine judicatur? A quo enim, si ita remanserit, sive in coelo, sive in terra, iste non judicabitur? 2. Tu ergo, serve Dei, qui tenes gladium Petri, amputa confusionem opprobrii a religione, scandalum ab Ecclesia, crimen a persona, a spiritualium omnium, qui eum in spiritu et non carnaliter diligebant, et tuo ipsius corde amaritudinem et dolorem. Exsurge, Phinees: sta et placa, ut sanetur quassatio. Sta, inquam, inflexibilis adversus carnem et sanguinem, quo 270 ariete murum tuae constantiae filii hujus saeculi procul dubio concutere conabuntur. Vera pietas est in avunculum, si super hujusmodi exstiteris impius in nepotem. 3. Et hoc scitote, quod viros religiosos, decanum Sancti Pe
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid quod ante non
tacuissem: siante mͥ cõꝑtum fuisset
sicue nunc est. Adẽ homo qui pecca¬
re fecit isrł. scm̃ loquor ep̃m. qui
cum in morte aliquantulum stupioꝰ
esset. et turbat᷑: iste eum fecit mori
pene intestatum. Cum enim pau¬
ꝑibus et eccłiis aut nichil aut parũ
daret nepotisuo carnali adolescen¬
tulo scłari in utili. totum pene quod
acquisierat mense ep̃ali stepħo sug¬
gerente &e sollicitante dimisit. Aunt
septem eccłias et decimas & prata in
propria silua. ep̃i in suꝑ quod pudor
ẽ om̃i religioni de mobilibus aureos
suos. & ꝓprias equitaturas. et cum mi-¬
nus ille sufficerent ad conficiendum
iter. ut ꝓhis firmandis aduos ueni¬
ret: iussisset tradi etiam monasteriz
equitaturas. Quã quã quidam ex¬
istiment epm̃ donationes istas nes¬
cisse: s stephanum fecisse & siggillas¬
se quȩ uoluit. E credendum. Nem¬
pe et anno preterito in articulo ut
putabat᷑ mortis positum eccłiam qͣn¬
dam eidem nepoti donare fecerunt:

Expanded text:
aliquid, quod ante non tacuissem, si ante mihi compertum fuisset, sicut nunc est. Adest homo qui peccare fecit Israel, sanctum loquor episcopum: qui cum in morte aliquantum stupidus esset et turbatus, iste eum fecit mori pene intestatum. Cum enim pauperibus et ecclesiis aut nihil, aut parum daret, nepoti suo carnali adolescentulo, saeculari inutili, totum pene quod acquisierat mensae episcopali, Stephano suggerente et sollicitante, dimisit. Aiunt septem ecclesias, et decimas, et prata in propria silva episcopi; insuper, quod pudor est omni religioni, de mobilibus aureos suos, et proprias equitaturas; et, cum minus illae sufficerent ad conficiendum iter, ut pro his firmandis ad vos veniret, jussisse tradi etiam monasterii equitaturas. Quanquam quidam existimant episcopum donationes istas nescisse, sed Stephanum fecisse, et sigillasse quae voluit: et credendum. Nempe et anno praeterito in articulo, ut putabatur, mortis positum, ecclesiam quandam eidem nepoti donare fecerunt:
Abbreviated transcription (Latin):
monasterium excogitaueram uoluisse
patefacere: Sed ui ne quod de ur̃a erga
nos dilectione hucusq credidistis falso
uos credidisse inueniatis. ꝓ nr̃a ut ui¬
deo causa ñ saltim eque ut ꝓ mea. im¬
mo multo amplius laborandum ẽ.
iͥ. & hoc non quomͦ huc usq solebã
ut udelicet nr̃a unanimitas fortius so¬
lidetur. sed ne penitus dissoluatur. Qͥd
dicam uobis: Ego certe nec nobis nec
de uob̾ tale aliquid credere possem. qua¬
le uos sola de me suspicione diuinastis.
De cetero nouerit ur̃a benignigis comitẽ
theobaldum nr̃as ꝓ humbaldo litteras
iam recepisse. sed necdum suo mͥ rescrip¬
to quicquam respondisse. Quid suꝑ hoc
uobis agendum sit. ipsa uos pietas mneliꝰ
docebit. si pie hominuis uiuiste exultan.¬
tis miseriam pensare non negligitis.

Expanded text:
monasterium excogitaveram, voluisse monasterium excogitaveram, voluisse patefacere? Sed jam, ne quod de nostra erga vos dilectione hucusque credidistis, falso vos credidisse inveniatis; pro vestra ut video causa, non saltem aeque ut pro mea, imo multo amplius laborandum est mihi, et hoc non quomodo hucusque solebam, ut videlicet nostra unanimitas fortius solidetur, sed ne penitus dissolvatur. Quid dicam vobis? Ego certe nec vobis, nec de vobis tale aliquid credere possem, quale vos sola de me suspicione divinastis. De caetero noverit vestra Benignitas, comitem Theobaldum nostras pro Humberto litteras jam recepisse, sed necdum suo mihi rescripto quidquam respondisse. Quid super hoc vobis agendum sit, ipsa vos melius pietas docebit, si pie hominis injuste exsulantis miseriam pensare non negligitis.
Abbreviated transcription (Latin):
a me seriptum fuit. Hamcum de¬
nuntiatis malis quȩ non iminerito
uob̾ metuebam tandem inferrẽ. quod
si hȩc omnia pati meliꝰ ducitis quam
illum amittere. mea nichil inter est
uos uideritis. aut enim ipsa mea u̾ba
sunt hȩc aut ꝓpe ipsa. cum utiq hoc
in fine dixi. quid aliud uob̃ quam illa
suꝑiora dispensatoriȩ ut non dicam
simulatorie a me ita scripta fuisse la¬
tenter intimaui: Quod uͭ scripsistis
me ꝑ nuntium cidem monacho de
querenda si ad nos diu̾tisset ipsius
absolutione priuatim insinuasse. ue¬
ritatem testor. hoc uerum non eẽ.
Ego ne de notissimo mͥ monasterio.
uel iactarem uel sparem monachum¬
me posse suscipe. quem nec uos quidẽ
puto sine grandi scandalo posse retiuere:
Sed esto. Inuidebam illum uob̃ & mͥ
attrahere gestiens aliquid de ex optinen¬
la absolutione machinari me posse sꝑa¬
bam. siue fingebam. Sed nunquid cre¬
dendum fuit me boc meum consiliũ
ipsi nunitio quod utiq contra suiun

Expanded text:
a me scriptum fuit. Nam, cum dea me scriptum fuit. Nam, cum denuntiatis malis quae non immerito vobis metuebam, tandem inferrem, « Quod si haec omnia pati melius ducitis, quam illum amittere; mea nihil interest, vos videritis: » aut enim ipsa mea verba sunt haec, aut proprie ipsa: cum itaque hoc in fine dixi, quid aliud vobis quam illa superiora dispensatorie ut non dicam, simulatorie a me ita scripta fuisse latenter intimavi? 2. Quod vero scripsistis, me per nuntium eidem monacho de quaerenda, si ad nos divertisset, ipsius absolutione privatim insinuasse; veritatem testor, hoc verum non esse. Egone de notissimo mihi monasterio vel jactarem, vel sperarem monachumme posse suscipere, quem nec vos quidem puto sine grandi scandalo posse retinere? Sed esto. Invidebam illum vobis et mihi attrahere gestiens, aliquid de ejus obtinenda absolutione machinari me posse sperabam sive 47 fingebam. Sed nunquid credendum fuit, me hoc meum consilium ipsi nuntio, quod utique contra suum
Abbreviated transcription (Latin):
ilectissimo suo dño hugoni
ur̃is ꝑpenditur. minus aꝑte scripsi qͦd
uolui. aut uos alit illas intellexistis qͣm
debiustis. Si quidem que udde mo¬
nachi illuis susceptione euentura de¬
nuntiani. ueracit̾ ita tunui: & adhuc
tiuieo ut seripsi. Hantaĩ ad hoc illa
uobis p̃dicete studui. quod uel suade¬
rem uel consulerem. uel certe ut scri¬
bitis censerem. illum debere reddi.
quippe qui ipsius iam dudum feruen¬
tissimum desiderium noui. & ei potiꝰ
quod nunc illud adimpleu̾it debeo
congratulari. S ẽ a familiarissimo
uiterȩ ad requitendum illum uehe¬
ment̾ exigetentur. ut a me si fieri pos¬
set omnem repellerem suspicionem.
tales ꝓut scuu dictare curaui. qͥb
& ipsis satisfacerẽ. & uos contra eoꝵ dẽ
imminentes calumnias. uob illas ũ
taceudo p̃uunitem. Hoc me tam un
illis litteris sensisse ur̃am sagacitatẽ
uel ex eo aduertere posse credidi. quod
in fine illarum posuisse me memini.
si tam̃ eo a uobis oculo legeretur. quo

Expanded text:
ilectissimo suo domno HUGONIvestris perpenditur, minus aperte scripsi quod volui; aut vos aliter illas intellexistis quam debuistis. Siquidem quae vobis de monachi illius susceptione eventura denuntiavi, veraciter ita timui, et adhuc timeo, ut scripsi. Non tamen ad hoc illa vobis praedicere studui, quo vel suaderem, vel consulerem; vel certe ut scribitis, censerem illum debere reddi: quippe qui ipsius jamdudum ferventissimum desiderium novi, et ei potius, quod nunc illud adimpleverit, debeo congratulari. Sed cum a familiarissimo litterae ad requirendum illum vehementer exigerentur; ut a me, si fieri posset, omnem depellerem suspicionem, tales, prout scivi, dictare curavi, quibus et ipsis satisfacerem, et vos contra eorumdem imminentes calumnias, vobis illas non tacendo, praemunirem. Haec me ita in illis litteris sensisse vestram sagacitatem vel ex co advertere posse credidi, quod in fine illarum posuisse me memini, si tamen eo a vobis oculo legeretur, quo
Abbreviated transcription (Latin):
ipso promissionem. Sin aut̃ uris
qd ñ c̃dimus salutaribꝰ monitis aut
consiliis contra dictores illi ad qui¬
adquos duo illa loca iure parro chi¬
ali ꝑtinere noscunt᷑: om̃is inter eos
controuersia terminetur. Quodq
abeis iudicatum suie c̃stitutum con¬
corditer fuerit: urĩ erit ratũ hab̾e.
& de cetero firmit manu tenere. Si
timetis dm ũ patiemin impediri
tantũ bonum: nec bonam illam mui¬
lierem frustrari a desidio suo: nec
fr̃s illos sue deuotionis pͥuari fiucꝰ¬
tu: nec d̾m deniq tam accepto fibi
reformati ordinis sacnficio de frau¬
ur̃a plantatione. illos loquor de spi¬
na. ut eis uiscera miscdie ex hibet̾is.
qͣtinus ur̃o beneficio sustentati. inser¬
uitio dĩ & suo oidine ꝑ seuerent

Expanded text:
ipso promissionem. Si autem vestris ipso promissionem. Si autem vestris quod non credimus salutaribus monitis aut consiliis contradictores illi acquicoporum, ad quos duo illa loca jure parochiali pertinere noscuntur, omnis inter eos controversia terminetur: quodque ab eis judicatum sive constitutum concorditer fuerit, vestrum erit ratum habere, et de caetero firmiter manutenere. Si timetis Deum, non patiemini impediri tantum bonum, nec bonam illam mulierem frustrari a desiderio suo, nec fratres illos suae devotionis privari fructu, nec Deum denique tam accepto sibi reformati ordinis sacrificio defrauella vestra plantatione, illos loquor de Spina, ut eis viscera misericordiae exhibeatis, quatenus vestro beneficio sustentati, in servitio Dei et suo ordine perseverent
Abbreviated transcription (Latin):
toldanos monastũ. sciatis ꝑme ñ ẽẽ
factum. ut pote absentem & igno¬
rantem qͥd fieret. Factum autem ꝑ
nr̃os ñ nego: consilio tamen multoꝵ
religiosoꝵ ep̃i coniuentia & assen¬
su: nobilis quoq dñe quȩ locum
ilłũ in ꝓpria possessione fundauit
peticione & uoluntate publice ut
accepimꝰ. & nichil in abscondito
factum. Existimabant aut̃ se
racenses fr̃s factam sibi in hoc inui¬
riam. ut scribitis conquerunt᷑. nec
audientes salomonẽ qͥ ait. noli ꝓhi¬
bere eum qͥ bñ uult facẽ si potes &
ipse bene fac: nobis iuutam sco oꝑe
contͣ dicunt: &e qm̃ seruos di non
oportet litigare. consiliz fuit nob̾
ad ur̃m potissimum cõsilrum cau¬
sam remittere. ut uĩa auctoritate
&e oꝑa. om̃is in epta &e in iusta ut
aiunt calumnia conquiescat. &¬
ordo indomo dĩ receptus ad eius
głam & ur̃am ipsius salutem de¬
inceps in pace ꝑmaneat. Nam &
fr̃ niuardus qͥ multũ gͥtulat᷑ de
uobis satis in hoc deuobis confide

Expanded text:
oldanos monasterii, sciatis per me non esse factum, utpote absentem et ignorantem quid fieret. Factum autem per nostros non nego, consilio tamen multorum Religiosorum, episcopi conniventia et assensu, nobilis quoque dominae, quae locum illum in propria possessione fundavit, petitione et voluntate, publice, ut accepimus, et nihil in abscondito factum. Existimabant autem seracenses fratres factam sibi in hoc injuriam, ut scribitis, conqueruntur, nec audientes Salomonem, qui ait, 284 Noli prohibere cum qui bene vult facere; si potes, et ipse bene fac , nobis in tam sancto opere contradicunt: et quoniam servos Dei non oportet litigare , consilii nobis fuit ad vestrum potissimum consilium causam remittere, ut vestra auctoritate et opera omnis inepta et injusta, ut aiunt, calumnia conquiescat; et Ordo in domo Dei receptus, ad ejus gloriam et vestram ipsius salutem deinceps in pace permaneat. 2. Nam et frater Nivardus, qui multum gratulatur de vobis, satis in hoc de vobis confidere
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa. mimo ita cuncta in fraude
& temeritate p̃repta & p̃sumpta fu¬
isse. constat. ut non dico ep̃m s ne
uillicum quide. aut thelonearium
qũepiam in hunc modum decuerit
ordinari. Quib uos laudib efferã
dilectissimi. qui soli condoliustis af¬
fictȩ & tam in pͥma qmͣ in scdã sua
defenssione opp̃sse astitistis ascende¬
tes ex adu̾so & opponentes uos mu¬
rum ꝓ domo ifrł.NNon est inuentꝰ
simit uob̃ in illo conuentu qui con-¬
seruaret legem excelsi. qui sac̾s obtẽ¬
ꝑaret canonib. qui se deniq indu¬
eret zelum finees .&. linguȩ mucrone
confodet fornicatores. Quȩ cum ita
biq clarescant. restat. ut pͥncipio
tam laudabili condignum exitum
gere satagatis

Expanded text:
omnia; imo ita cuncta in fraude omnia; imo ita cuncta in fraude et temeritate praecepta et praesumpta fuisse constat, ut non dico episcopum, sed ne villicum quidem, aut teloniarium quempiam in hunc modum decuerit ordinari. Quibus vos laudibus efferam, dilectissimi, qui soli condoluistis afei tam in prima, quam in secunda sua defensione oppressae 164 astitistis, ascendentes ex adverso, et opponentes vos murum pro domo Israel? Non est inventus similis vobis in illo conventu, qui conservaret legem Excelsi, qui sacris obtemperaret canonibus: qui denique se induceret zelum Phinees, et linguae mucrone confoderet fornicantes . Quae cum ita ubique clarescant, restat ut principio tam laudabili condignum exitum gere satagatis