comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
abitus nr̃i ita iuincere. sed in paticunia. les
purgat᷑ nigella: ita nec pacis saporatꝰ fruc¬
tus intelligentiȩ ꝑ asperitatẽ exprimitur.
Propt̃ hoc enĩ & uerborũ supportauimus
colafos. ut uł paulatim ualeamꝰ eũ imita¬
ri qui ꝓpt̾ nos se humiliari dignatꝰ est. ut
extr̃emȩ illius ultionis ꝑhanc plagã uerba
declinemus Audiamus igit᷑ & consentiamꝰ
exclamat dicens. Omĩa uob̾ in caritate fian.
Ergo siue quęrimus siue tantũ modo dici¬
mus. & tantũ modo audimur. caritas inter¬
cedat: Ars aliqua existat ad cõpositionẽ con¬
cordiȩ boni. & coniunctionẽ. Oportet enĩ
dedõ quȩrentib nob̾ spũ rectitudinis m̃tis
nrẽ denumerantes intentiones. tẽplũ paci¬
habita. Spetulũ enĩ dedit nos ds popło suo.
& oportet eos quia dõ st̃ deputati sacerdotiũ
adipisci. ita in humilitate gressũ m̃tis ad in¬
uicẽ tendere: ut inmelius ȩdificent᷑ hi qui
adnos respiciunt. quã qđ icere piget. per

Expanded text:
abitus nostri ita vincere, sed in patientia longapurgatur nigella , ita nec pacis soporatus fructus intelligentiae per asperitatem exprimitur. Propter hoc enim et verborum supportavimus colaphos, ut vel paulatim valeamus eum imitari, qui propter nos se humiliare dignatus est, et extremae illius ultionis per hanc plagam verba declinemus. Audiamus ergo, et consentiamus exclamat, dicens: Omnia vobis in charitate fiant . Ergo sive quaerimus, sive tantummodo dicimus, et tantummodo audimur, charitas intercedat. Ars aliqua existat ad compositionem concordiae boni et conjunctionem. Oportet enim, de Deo quaerentibus nobis spiritu rectitudinis mentis nostrae dinumerantes intentiones templum pacihabita . Speculum enim dedit nos Deus populo suo, et oportet eos, qui a Deo sunt deputati sacerdotium adipisci, ita in humilitate gressuum mentis adinvicem tendere, ut in melius aedificentur hi, qui ad nos respiciunt, quam quod dicere piget per
Abbreviated transcription (Latin):
taculo. benedictionẽ & ȩt̾nã uitã promil
dñs. Huius igitur ꝓpheticȩ uaticinations
meritũ amplectentes. fraternã p̾sentẽ sli
bonĩ est detrahere. aut palo scđ̃m uulge
fabulã excuttre palũ. absit. Nonsnall¬

Expanded text:
taculo benedictionem et aeternam vitam promisit taculo benedictionem et aeternam vitam promisit Dominus. Hujus ergo propheticae vaticinationis meritum amplectentes, fraternam praesentem sybonum est detrahere, aut palo, secundum vulgarem fabulam, excutere palum. Absit. Non
Abbreviated transcription (Latin):
uiȩ quȩ uident᷑ homini iustȩ. nouissima
autẽ eorũ deducunt ad mortẽ. Nos enĩ
qui hec patimur. iudicio dĩ hȩc reseruare
debemus: qui reddit unicuiq scđm operaeiꝰ
Qui etiã ꝑministros suos innotuit dicens.
Mihi uindictã ego retribuã. Uos enim in
recta fide & pura ac bona uoluntate succur¬
rite uicissim. nec aliquis asupplem̃to frĩs
subtrahat manũ: qm̃ in hoc ait dñs cognos¬
cent om̃s quia mei estis discipuli. si dilectio¬
nẽ habueritis adinuicẽ. Inde & ipse ꝑpro¬
phetã loquit᷑ dicens. Ecce quã bonũ erqua
iocundũ habitare fr̃s inunũ. Sirituali di¬
co habitaculo & concordia quȩ indõ est &
unitate fidei huius delectabilis scđm uerita¬
tẽ in habitaculi. qui uidelicet in aaron ma¬
gis decorabat᷑. atq sacerdotalẽ induentibus
dignitatt̃. sicut unguentũ suꝑ caput pris¬
cipalẽ intellectũ irrigans. & usq ad ipsan
extremã scientiã deducens. In hoc eni babi¬

Expanded text:
e, novissima autem earum deducunt ad mortem . Nos enim qui haec patimur, judicio Dei haec reservare debemus, qui reddet unicuique juxta opera sua . Qui etiam per ministros suos intonuit, dicens: Mihi vindictam ego retribuam . Vos enim in recta fide ac pura, in bona voluntate succurrite vicissim, nec aliquis a supplemento fratris subtrahat manum: quoniam in hoc ait Dominus cognoscent omnes, quia mei estis discipuli, si dilectionem habueritis ad invicem . Data phetam loquitur, dicens: Ecce quam bonum, et quam jucundum, habitare fratres in unum . Spirituali dico habitaculo et concordia, quae in Deo est, et unitate fidei hujus delectabilis, secundum veritatem inhabitaculi, quae videlicet in Aaron magis decorabatur, atque sacerdotalem induentibus dignitatem, sicut unguentum super caput, principalem intellectum irrigans, et usque ad ipsam extremam scientiam deducens. In hoc enim habi
Abbreviated transcription (Latin):
brationib iunci: qm̃ hoc nob̾ dñs iubet
ꝑ isaiam ꝓphetã dicens: Audite me qui scitis
iudiciũ popłs m̃s. in quorũ cordib lex mea
est. Nolite timere obꝓbriũ hominũ. & blas¬
phemias eorũ ne timeatis. Considerantes
etiã qđ inpsalmo scriptũ est. Nonne ds̃
requiret ista: ipsecnĩ nouit. occulta cordis

Expanded text:
brationibus vinci, quoniam hoc nobis Dominus jubet brationibus vinci, quoniam hoc nobis Dominus jubet per Isaiam prophetam, dicens: Audite me, qui scitis judicium, populus meus, in quorum cordibus lex mea est . Nolite timere opprobrium hominum, et blasphemias eorum ne timeatis . Considerantes etiam quod in psalmo scriptum est: Nonne Deus requiret ista? Ipse enim novit abscondita cordis
Abbreviated transcription (Latin):
tradidit illũ. Imitatores qͦq
dĩ conuenit in om̃i uerbo &opere imi¬
tari dñm. Ideoq illud oportet nos dicere
qđ ipse dese ꝓhibuit dñs. Ueniet princeps
huius mundi. & in me nihil inueniet. Ue¬
ner᷑ & illi qui uos & nos ꝑsequuntur. q̃ta
uos sine nob ꝑseqͥ ñ possunt. qm̃ urnus. dĩ¬
mẽbra sumꝰ. & unũ illius sacerdotiũ ꝑ eius
scĩficationẽ retinemꝰ. & in nob̾ de suis nihil
inuener̃. quia quicquid sumꝰ. grã dĩ sumus
licet ꝓpterca calũniari nos inrationabilit̃
studuerint. qđ facere solent inimici suam
ex hoc cooperire dem̃tiã ꝓperantes. quatinꝰ
ꝑmendaciũ ueritatẽ ualeant obumbrare.
Scripsi enĩ uob inquit beatus apłs ꝑ mul¬
tas lacrimas ut ñ contristemini. sed ut scia¬
tis quã caritatt̃ abundantius habeo inuob
Etenĩ detrahentib detrahere ñ est bonũ.
ut ñ adea quȩ scripta st̃ cõmoti iniurie cer¬
tamen efficiamus: Non debemus omnino
timere obꝓbriũ hominũ: neq eorũ expro¬

Expanded text:
tradidit illum . Imitatores quoque Dei convenit in omni verbo et opere imitari Deum . Ideoque illud oportet nos dicere, quod ipse de se perhibuit Dominus: Veniet princeps hujus mundi, et in me nihil inveniet . Venerunt et illi qui vos et nos persequuntur, quia vos sine nobmembra sumus, et unum illius sacerdotium per ejus sanctificationem retinemus, et in nobis de suis nihil invenerunt, quia quidquid sumus gratia Dei sumus, licet propterea calumniari nos irrationabiliter studuerint quod facere solent inimici, suam ex hoc cooperire dementiam properantes, quatenus per mendacium veritatem valeant obumbrare. Scripsi enim vobis, inquit Apostolus, per multas lacrymas ut non contristemini, sed ut sciatis quam charitatem abu. Etenim detrahentibus detrahere non est bonum, ut non ad ea quae scripta sunt, commoti, injuriae certamen efficiamus. Non debemus omnino timere opprobrium hominum , neque eorum expro
Abbreviated transcription (Latin):
more dominico. ꝑquẽ humana remouet᷑
offensio. & eccłarũ edificatio ꝓponit᷑ uni¬
uersis. ut magis uniuersi ad ȩdificationem
frm̃ laborent᷑ quã ad dãpnationt̃: qm̃ ait
dñs. in hoc cognoscent om̃s quia mei estis
discipuli. sidilectionẽ habueritis ad inuicẽ.

Expanded text:
more dominico, per quem humana removetur more dominico, per quem humana removetur offensio, et ecclesiarum aedificatio praeponitur universis, ut magis universi ad aedificationem fratrum laborent, quam ad damnationem; quoniam ait dominus: In hoc cognoscent omnes, quia mei estis discipuli, si dilectionem ha
Abbreviated transcription (Latin):
est: nequis dñi sacerdotib detractionib ito¬
get. quantomagis accusationib ñ exradie
caritatis ꝓlatis: Quiescite inquiunt & n
lite ꝑsequi eos qui dõ ꝑfecte ministrans.
quorũ orationib & terrena bella sedancs
& recedentiũ adõ angelorũ pellunt᷑ incis¬
sus. quiq om̃s demones corrupte sunt ꝑ¬
cũ assiduitate confundunt. Indiciȩ nãs
ñ sub angusto tt̃pore sed sublongo spate
concedendȩ sunt. ut accusati se p̾pararẽ
& uniuersos cõmunicatores in ꝓuncuis ꝑ¬
sitos conuenire. & testes p̃parare atq c̃t
insidiatores se plenit̃ armare ualeant: Iudi¬
ces enĩ & accusatores tales eẽ debent. qui om¬
ni careant suspicione. & ex radice caritatis
suã desiderant. ꝓmere sententiã. His igit᷑
tã legalit̾ quã & canonice platis. etiã om̃iũ
xp̃ianorũ reuerentiã congaudere deposci¬
mus spiritali int̾cedente: dilectione & ti¬

Expanded text:
est, ne quis Domini sacerdotibus detractationes irroest, ne quis Domini sacerdotibus detractationes irroget; quanto magis accusationes, non ex radice charitatis prolatas! Quiesolite persequi eos qui Deo perfecte ministrant, quorum orationibus et terrena bella sedantur, et recedentium angelorum pelluntur incursus, quique omnes daemones corruptores precum assiduitate confundunt. Induciae namque non sub augusto tempore, sed sub longo spatio concedendae sunt, ut accusati se praeparare, et universos communicatores in provinciis positos convenire, testes praeparare, atque contra insidiatores se pleniter armare valeant. XXI. Judices enim et accusatores esse debent, qui omni careant suspicione , et ex radice charitatis suam desiderent promere sententiam. His ergo tam legaliter , quam et canonice prolatis, etiam omnium Christianorum reverentiam congaudere deposcimus, spirituali intercedente dilectione et ti
Abbreviated transcription (Latin):
urbis romȩ ep̃s. una cũ scõ
concilio nr̃o reuerentissimorũ sacerdo¬
tũ huc nobiscũ conuenientiũ in confir¬
matione pussimorũ catholicȩ ecclesiae
dogmatũ. & releuatione. oppressorum
fr̃m cocpõrũ uidelicet: nr̃orũ. qui rec¬
tã niceni concilu tenent. fidẽ. & fr̃s ñ
tiemus eiꝰ. qui detenebris nos uocauit in ad¬
mirabile lumen suũ. apud quẽ ñ est trans¬

Expanded text:
urbis Romae episcopus, una cum sancto concilio nostro reverentissimorum sacerdotum, huc nobiscum convenientium , in confirmatione piissimorum catholicae Ecclesiae dogmatum, et revelatione oppressorum fratrum, coepiscoporum videlicet nostrorum, qui rectam Nicaeni concilii tenent fidem, et et reliquis in sacerdotali collegio Domino consecratis, atque omni plenitudini Ecclesiae catho
Abbreviated transcription (Latin):
tis. anathema sit. Ap̃c enim dĩ filius dñs
nr̃ humano generi ꝓpria passione salutẽ
plenissimã condonauit : ut nos liberaret:
Et si ds̃ intantũ nos dilexit ut etiã pprio
filio ñ parceret. sed ꝓnob̾ om̃ib illũ trade¬
ret ut nos liberaret : utquid nos ñ diligimꝰ
fr̃s. aut cos temere iudicamus. cũ preddict᷑
dicat apls. rolite iudicare inuice sed hoc
iudicate magis. ne ponatis offendiculum
fr̃i uł scandalũ : Nã si illi qui frs diligius
erdõ nati st̃. & uident dm̃. quid ergo erug
illi qui eos ꝑsequunt᷑ & eos detrahendo. ma¬
chinando. accusando. infestando. dap̃nare
molunt᷑: Siilli filii dĩ ꝓculdubio hi filu
st diaboli qui semꝑ sicut leo rugiens curcuit
querens quẽ deuoret: ita fr̃s insequuntur
ut ꝑdant. Qui uero adiuuare fr̃s refugi¬
unt. maius peccatorũ onus adquir . & frã¬
ternitatis solatio rei existimt. Ue inquit
ppheta qui potũ dat amico suo. mittens fel

Expanded text:
nathema sit . Christus enim Dei filius, Dominus noster, humano generi propria passione salutem plenissimam condonavit, ut nos liberaret . Et si Deus in tantum nos dilexit, ut etiam proprio filio non parceret, sed pro nobis omnibus illum traderet, ut nos liberaret: ut quid nos non diligimus fratres, aut eos temere judicamus, cum praedictus dicat apostolus: Nolite judicare invicem, sed hoc magis judicate, ne ponatis offendiculum fratri, vel scandalum . Nam si illi qui fratres diligunt, ex Deo nati sunt, et vident Deum: quid ergo erunt illi, qui eos persequuntur, et eos detrahendo, machinando, accusando, infestando, damnare moliuntur? Si illi filii Dei, procul dubio hi filii sunt diaboli, qui semper, sicut leo rugiens circuit, quaerens quem devoret , ita fratres insequuntur, ut perdant. Qui vero adjuvare fratres refugiunt, majus peccatorum onus acquirunt, et fraternitatis solatio rei exsistunt. Vae, inquit propheta, qui potum dat amico suo, mittens fel
Abbreviated transcription (Latin):
eũ apud se retinere ñ audeat. Itẽ ut cu¬
ra om̃is distinguendi iudȩos solis sacerdoti¬
bus debeatur. Itẽ de dampnis sacerdotũ
uel udicũ. qui iudȩis instituta legum ad¬
implere distulerint. Itẽ ne iudices quic¬
quã de ꝑfidorũ excessib extra saccrdotũ¬
conhibentiã iudicart presumant. Itẽ ut
ep̃i tunc immunes habeantur adampnis.
remiserint. corrigenda. Itẽ deseruata prin¬
cipib miserendi potestatt: in his qui con¬
uersi ad fidem xp̃i ueraciter fuerint. Itẽ
ut ep̃i om̃s iudȩis adse ꝑtinentib libellũ
de suis editũ errorib tradant:: & ut ꝓfes¬
siones eorũ uel conditiones inscrimis ex

Expanded text:
eum apud se retinere non audeat. Item ut cueum apud se retinere non audeat. Item ut cura omnis distringendi Judaeos solis sacerdotibus debeatur. Item de damnis sacerdotum vel judicum qui in Judaeos instituta legum adimplere distulerint. Item ne judices quidquam de perfidorum excessibus extra sacerdotuconniventiam judicare praesumant. Item ut episcopi tunc immunes habeantur a damnis, int ad 500 eos non remiserint corrigenda. Item de servata principibus miserendi potestate in his qui conversi ad fidem Christi veraciter fuerint. Item ut episcopi omnes Judaeis ad se pertinentibus libellum hunc de suis editum erroribus tradant, et ut professiones eorum vel conditiones in scriniis E
Abbreviated transcription (Latin):
deordinationib accipiendũ et̃ constituo.
req ex datione pallii. Neq extraditione: carta¬
rũ. Neq exea quã noua ꝑambitionẽ simulatio
inuenit appellationẽ pastelli : quia enĩ ordi¬
nando ep̃o pontifex manũ imponit. euangeli¬
cã uero lectionẽ minister legit. confirmationis
uerd huius epłam notarius scribit. Et sic̃ ponti¬
ficẽ manũ ñdecet quã imponit uendere: ita
minister uel notarius ñdebet in ordinatione eiꝰ
uocẽ suã uł calamũ uenundare. Pro ordinati¬
one ergo uł pallio seu cartis atq pastello. cun¬
dẽ qui ordinandus est uł ordinatus omnino ali
quid dare ꝓhibeo. Exp̃dictis reb siquis aliqiđ
cõmodi appellatione exigere uł petere forte
p̃sũpserit: indistricto omnipotentis dĩ examine.
reatui subiaceat. Is autẽ qui ordinatus fuerit. si
ñ explacito neq exactus aut petitus post accep¬
tas cartas & palliũ offerre aliquid cuilibet ex

Expanded text:
de ordinationibus accipiendum esse constituo, de ordinationibus accipiendum esse constituo, neque ex datione pallii, neque ex traditione chartarum, neque ex ea quam nova per ambitionem simulatio invenit appellatione pastelli. Quia enim ordinando episcopo pontifex manum imponit , evangelicam vero lectionem minister legit, confirmationis autem ejus epistolam notarius scribit, sicut pontificem non decet manum quam imponit vendere , ita minister vel notarius non debet in ordinatione ejus vocem suam vel calamum venundare. Pro ordinatione vero, vel pallio, seu chartis, atque pastello, eumdem qui ordinandus vel ordiquid dare prohibeo. Ex praedictis rebus si quis aliquid commodi appellatione exigere, vel petere forte praesumpserit, in districto omnipotentis Dei examine reatui subjaceat. Is autem qui ordinatus fuerat, si non ex placito, neque exactus, aut petitus, post acceptas chartas et pallium offerre aliquid cuilibet ex
Abbreviated transcription (Latin):
derunt om̃s. anathema sit.
icut indignos nos ꝑbeati apłi petri reue¬
rentiam mens fideliũ uenerat᷑: ita nr̃am infir¬
mitatẽ decet semetipsã sẽꝑ agnoscere. & impen¬
sȩ sibi uenerationis onera declinare. Examore.
quippe fideliũ huius sedis rectorib mos ultra
meritũ crupit. ut cũ eorũ corpora humanda
deferuntur. hȩc dalmaticis contegant. easdẽq
dalmaticas ꝓscĩtatis reuerentia sibimet parci¬
endas popłs scindat. & cũ assint multa sacris
corporib apłorũ martyrũq uelamina. apec¬
catorũ corpore sumit᷑. qđ ꝓmagna reuerentia
reseruet᷑. Dequa re p̃senti decreto constituo.
ut feretrũ quo romani pontificis corpus ad sepe¬
liendũ ducit᷑. nullo tegmine uelet᷑. Quã de¬
creti mei curã gerere. sedis huius prb̃ros ac di
aconos censemus. Siquis uero exeorũ ordine
hoc curare neglexerit. anathema sit. Et re¬
sponderunt om̃s. a nathema sit.U
ritiquã patrũ regulã sequens nihil ũquã

Expanded text:
derunt omnes: Anathema sit. Sicut indignos nos per beati Petri apostoli reverentiam mens fidelium veneratur, ita nostram infirmitatem decet semetipsam semper agnoscere, et impensae sibi venerationis onera declinare. Ex amore quippe fidelium hujus sedis rectoribus mos ultra meritum erupit, ut cum eorum corpora humanda deferuntur, haec dalmaticis contegant, easdem dalmaticas, pro sanctitatis reverentia, sibimet partiendas populus scindat, et cum adsint multa sacris corporibus apostolorum martyrumque velamina, et a peccatorum corpore sumitur quod pro magna reverentia reservetur. De qua re praesenti decreto constituo, ut feretrum, quo Romani pontificis corpus ad sepeliendum ducitur, nullo tegmine veletur. Quam decreti mei curam aconos censeo. Si quis vero ex eorum ordine haec curare neglexerit, anathema sit. Et responderunt omnes: Anathema sit. 5. Antiquam Patrum regulam sequens, nihil unquam
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicam̃ta uerȩ fidei. nec sacrȩ scripturȩ p̃cep¬
ta cognouer̃. Contra hos p̃dicator egregius
paulus dicit. Qui seminat in carne sua. decas¬
ne &rmetet corruptionẽ. Contra hos iterũ dc̃
Qui incarne sunt dõ placere ñposs. Ubi discipłi
subiungit. Uos autẽ ñestis in carne sed inspũ:. hi
quippe in carne s̃. qui incarnalib uoluptatibis
uiuunt. Contra hos dicit᷑. Neq corruptio uil
corruptelã possidebit. Si auit̃ dicunt paucĩt¬
poris penitentiã contra peccatũ debert sufis¬
re. ut iterũ liceat adpeccatũ redire. rectt bes
pastoris primi sententia ꝑcutit quiait. Cos¬
tingit illis illud ueri ꝓuerbii. canis reuer sis
ad suũ uomitũ. Et sus lota inuolitabro lis¬

Expanded text:
praedicamenta verae fidei, nec sacrae 1132 Scripturae praeceppraedicamenta verae fidei, nec sacrae 1132 Scripturae praecepta noverunt. Contra hos praedicator egregius Paulus dicit: Qui seminat in carne sua, de carne et metet corruptionem. Contra hos iterum dicit: Qui in carne sunt, Deo placere non possunt. Ubi discipulis subjungit: Vos autem non estis in carne, sed quippe in carne sunt qui in carnalibus voluptatibus vivunt. Contra hos dicitur: « Neque corruptio in corruptelam possidebit . » Si autem dicunt pauci temporis poenitentiam contra peccatum debere sufficere, ut iterum liceat ad peccatum redire, recte hos pastoris primi sententia percutit, qui ait: « Contigit illis illud veri proverbii: Canis reversus ad vomitum, et sus lota in volutabro l
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ib qui inscõ baptismate tingunt᷑ eoꝵ peccata
p̃terita om̃a laxant᷑. quia eis uelut egyptiu hos¬
tes atergo moriunt᷑. sed inheremo alios hostes
gamus. Multȩ nos tẽptationes fatigant. & ad
terrã uiuentiũ tendentib iter int̾cludere festi¬
nant: Qui ergo dicit peccata in baptismate fun¬
tismate. funditus mori. Quia nimirũ plus ua¬
let in absolutione: nr̃a ueritas. quã umbra ueri¬
tatis. In cugło dñs dicit. Qui lotus est ñ indigit
ut lauet. sed est mundus totus. Si igit᷑ peccata
in baptismate funditus minime dimittunt᷑ neq
is qui lotus est mundus est totus. Totus enĩ min¬
dus dici ñ potest. cui depeccato aliquid remansit.
Sed nemo resistit uoci ueritatis quȩ ait. qui lotꝰ
est mundus ẽ totus. Nihil ergo ei depeccati sui
contagione remanet:. quẽ totũ fatet᷑ mundũ
quolibet. triennio patientia agenda ẽ. & post
trienniũ inuoluptatib uiuendũ: isti adhuc nec

Expanded text:
omnes qui in sancto baptismate tinguntur eorum peccata omnes qui in sancto baptismate tinguntur eorum peccata praeterita omnia laxantur, quia eis veluti Aegyptii hostes a tergo moriuntur. Sed in eremo alios hostes gamus, multae nos tentationes fatigant, et ad terram viventium tendentibus iter intercludere festinant. Qui ergo dicit peccata in baptismate funtismate funditus mori, quia nimirum plus valet in absolutione nostra veritas, quam umbra veritatis. In Evangelio Dominus dicit: Qui lotus est, non indiget ut lavet, sed est mundus totus. Si igitur peccata in baptismate funditus minime dimittuntur, quomodo is qui lotus est mundus est totus? Totus enim mundus dici non potest, cui de peccato aliquid remansit. Sed nemo resistit voci Veritatis: Qui totus est, mundus est totus. Nihil ergo ei de peccati sui contagio remanet, quem totum fatetur mundum quolibet triennio poenitentia agenda est, et post triennium in voluptatibus vivendum, isti adhuc nec
Abbreviated transcription (Latin):
aquã bibere longe post debethleemitica cist̾na
noluit. Quã cũ ei fortissimi milites detulissent.
bibere recusauit cã quã fundendo dño libauit.
Licebat enĩ bibere siuoluisset. sed qui illicita se
nũ istorũ qui ꝓfecti sunt & animarũ periculũ
bibã: Proinde cũ boniconiuges aut meritum
augere desiderant. aut ante actȩ uite culpas de¬
lere. ut se ad continentiã asstringant. & melio¬
rẽ uitã appetant licet. Siuero continentiam
quã uir appetit uxor ñsequit᷑. aut quã uxor
appetit uir recusat: diuidi coniugiũ ñlicet quia
hac p̃dicatione infidelius. inqua ipsũ fidci sacra¬
mentũ festinant soluere. in quo principaliter
ad cȩlestis mundiciȩ mysteriũ anima ligat᷑. ut
absoluta radicitus apeccatis om̃ib solulli inhert¬
nũ est. Certe rubri maris transitus figura scĩ
baptismatis fuit. in quo hostes at̃go sunt mortur
sed alii contra faciem inheremo inuenti. Sic qͥppe

Expanded text:
aquam bibere longe post de Bethleemitica cisterna aquam bibere longe post de Bethleemitica cisterna voluit. Quam cum ei fortissimi milites detulissent, bibere recusavit, eamque fundendo, Domino libavit. Licebat enim ei bibere si voluisset; sed quia illicita se rum hominum qui profecti sunt et animarum periculum bibam ? Proinde cum boni conjuges aut meritum augere desiderant, aut anteactae vitae culpas delere, ut se ad continentiam astringant, et meliorem vitam appetant, licet. Si vero continentiam quam vir appetit uxor non sequitur, aut quam uxor appetit vir recusat, dividi conjugium non licet, quia hac praedicatione infidelius, in qua ipsum fidei sacramentum festinant solvere? in quo principaliter ad coelestis munditiae mysterium anima ligatur, ut absoluta radicitus a peccatis omnibus soli illi inhaerenum est . » Certe Rubri maris trbaptismatis fuit, in quo hostes a tergo sunt mortui, sed alii contra faciem in eremo sunt inventi. Sic quippe
Abbreviated transcription (Latin):
orẽ uł mulier uirũ in hoc mundo remanentẽ
uł fortasse adillicita migrantt̃: quȩ est ista con¬
uersatio inqua una eadẽq caro & exparte trans¬
ut ad continentiã. &ex parte remanet inpollu¬
tione: Si uero utrisq conueniat: continentẽ ui¬
tã ducere. hoc quis audeat excusare quando cer¬
tũ est. quia omp̃s ds̃ qui minora concessit maio¬
modũ adscẽ eccłȩ regimina migrasse. Duobus
crenĩ modis scĩ uiri etiã alicitis abstinere solent.
aliquando ut meritũ sibi apud om̃ipotentẽ dm̃
augeant. aliquando uero ut ante actȩ uitac
culpas detergant:. Tres &enĩ pueri in regis baby¬
lonici obsequio deducti legumina aduescendũ
petentes. cibis regus uti noluer̃. Nonquia culpa
esset ea quȩ ds̃ crtauerat ederent. Noluer̃ ergo¬
ea sumere quȩ licebat. ut ꝑcontinentiã uirtus
excresceret. Dauid uero qui alienã coniugem
tulerat. & ualde ꝓsua culpa fuerat flagellatus.

Expanded text:
orem, vel mulier virum in hoc mundo remanentem, vel orem, vel mulier virum in hoc mundo remanentem, vel etiam fortasse ad illicita vota migrantem, quae est ista conversio, in qua una eademque caro, et ex parte transit ad continentiam, et ex parte remanet in pollutione? 682 Si vero utrisque conveniat continentem vitam ducere, hoc quis audeat accusare? quando certum est quod omnipotens Deus, qui minora concessit, majo Ecclesiae regimina migrasse. Duobus etenim modis sancti viri etiam a licitis abstinere solent: aliquando, ut meritum sibi apud omnipotentem Deum augeant, aliquando vero ut ante vitae actae culpas detergant. Tres etenim pueri in regis Babylonici obsequio deducti legumina ad vescendum petentes , cibis regiis uti noluerunt , non quia culpa esset, si ea quae Deus creavit ederent. Noluerunt ergo sumere ea quae licebat ut per continentiam virtus excresceret. David vero qui alienam conjugem tulerat, et valde pro sua culpa fuerat fla
Abbreviated transcription (Latin):
& quia dicerent qđ baptisma peccata penitus
ñ auferret: & si de inquitatib sius quis pęniten¬
tiã intrienniũ ageret. postmodũ ꝑuerse uiue¬
re liceret: & quia si cõpulsi aliquid dequib re¬
prehendebantur anathematitare: sedicerent.
anathematis uinculo nullomodo teneri. Et si
qui sunt qui certissime. talia sentiunt uł tenent.
quia xp̃iani ñ sunt dubiũ ñ est: eosq &rego &
om̃s catholici ep̃i atq uniuersa ęccła anathema¬
tizamus. quia ueritati contraria sentiunt & con¬
traria loquunt᷑. Sicnĩ dicunt. religionis causa
conuigia debere dissolui. sciendũ est quia & si hoc
lex humana concessit. lex diuina ꝓhibuit. Per se
Qui etiã ait. Non licet dimittere uxorẽ. ex
cepta causa fornicationis. Quis ergo huic cęles¬
ti legis latori contradicat: Scimus quia scriptũ
est. Erunt duo incarne una. Si igit᷑ uir & ucor
una caro sunt & religionis causa uir dimittit ux¬

Expanded text:
 quia dicerent quod baptisma peccata penitus  quia dicerent quod baptisma peccata penitus non auferret; et si de iniquitatibus suis quis poenitentiam in triennium ageret, postmodum ei perverse vivere liceret; et quia si compulsi aliquid de quibus reprehendebantur, anathematizare se dicerent anathematis vinculo nullo modo teneri. Et si qui sunt, qui certissime talia sentiunt, vel tenent, quia Christiani non sunt, dubium non est, eosque et ego et omnes catholici episcopi, atque universa Ecclesia anathematizamus, quia veritati contraria sentiunt et contraria loquuntur. Si enim dicunt religionis causa conjugia debere dissolvi, sciendum est quia etsi hoc lex humana concessit, lex divina prohibuit. Per se Qui etiam aicepta causa fornicationis . Quis ergo huic coelesti legislatori contradicat? Scimus quia scriptum est, Erunt duo in carne una . Si igitur vir et uxor una caro sunt, et religionis causa vir dimittit ux
Abbreviated transcription (Latin):
tudinis ñ fuisset. Humili ergo eos ratione placa¬
uit. atq incausa rep̾hensionis suȩ etiã testes ad¬
hibuit dicens. Uener̃ autẽ mecũ & sex fr̃sisti.
Sugit᷑ & pastor eccłȩ & apłorũ princeps signa
& miracula singularit᷑ faciens ñ dedignatus c̃
incausa rep̾hensionis suȩ rationẽ humilit̃ red¬
dert. quantomagis nos peccatores cũ rt aliqua
reprehendimur rep̃hensores nr̃os ratione humi¬
li placare debemus : Adme &enĩ sic̃ nostis cũ
apud uestigia dominorũ in regia urbe: demo¬
rarer:. multi ex eis uenire conuenerant. qui
de p̃dictis capitulis accusabant᷑. Sed teste con
scientia fattor. nũquã incis aliquid prauitatis
aliquid erroris aliquid dehis quȩ contra eos
dicebantur inueni. Unde & eos opinione contẽ¬
ta familiariter suscipere & magis ab insequen¬
tibus defendere. curabã. Dicebat᷑ nãq contra
eos quia sub obtenti religionis coniugia soluerent.¬

Expanded text:
tudinis non fuisset. Humili ergo eos ratione placatudinis non fuisset. Humili ergo eos ratione placavit, atque in causa reprehensionis suae etiam testes exhibuit, dicens: Venerunt autem mecum et sex fratres isti. Si ergo pastor Ecclesiae, apostolorum princeps, signa et miracula singulariter faciens, non dedignatus est in causa reprehensionis suae rationem humiliter reddere; quanto magis nos peccatores, cum de re aliqua reprehendimur, reprehensores nostros ratione humili placare debemus? Ad me etenim, sicut nostis, cum apud vestigia dominorum in regia urbe demorarer, multi ex eis venire consueverant qui de praedictis capitulis accusabantur. scientia, fateor nunquam in eis aliquid pravitatis, aliquid erroris de his, quae contra eos dicebantur, inveni. Unde et eos opinione contempta familiariter suscipere et magis ab insequentibus defendere curabam; dicebatur namque contra eos quod sub obtentu religionis conjugia solverent, et
Abbreviated transcription (Latin):
eos inbaptismate recepisset. & tam̃ isdẽ apłorũ
primus tanta donorũ grã repletus. tanta mi¬
raculorũ potestate suffultus. querelȩ fideliũ
ñ expotestatt sed exratione respondit. causã
pordint̃ exposuit. quomodo uas quoddã uelut
linteũ in quo quadrupedia terre & bestiȩ rep¬
tilia atq uolatilia inerant decelo submitti ui¬
derit. uocẽq audierit. surge petre occide &
manduca. qualit̾ tres uiri uenerint. eũ ad cor¬
neliũ uocantes. qualit̾ sp̃s sc̃s̃ hunc cũ cis ire
p̃ceperat. qualit̃ isdẽ sp̃s scs̃ qui uenirt in bap¬
tizatis in uidȩa postbaptismũ consueuerat. in
gentib ante. baptismũ uenit. Sienĩ cũ afide¬
lib culparetur. auctoritatẽ quã inscã ecclesia
acceperat attendisset: respondere poterat ut
pastorẽ suũ oues quȩ cõmissȩ fucrint. rep̃hen¬
dere ñ auderent. Sed si inquerela fideliũ aliqiđ
de sua potestate. diceret. ꝓfecto doctor mansue¬

Expanded text:
eos in baptismate recepisset. Et tamen idem apostolorum eos in baptismate recepisset. Et tamen idem apostolorum primus, tanta donorum gratia repletus, tanta miraculorum potestate suffultus, querelae fidelium non ex potestate, sed ex ratione reper ordinem exposuit, quomodo vas quoddam velut linteum in quo quadrupedia terrae et bestiae, reptilia atque volatilia inerant, de coelo submitti viderit, vocemque audierit: « Surge, Petre, occide et manduca, » qualiter tres viri venerint, eum ad Cornelium vocantes, qualiter Spiritus sanctus hunc cum eis ire praeceperat, qualiter idem Spiritus sanctus qui venire in baptizatos in Judaea post baptismum consueverat, in gentilibus ante baptismum venit. Si enim cum a fidelibus culparetur, auctoritatem quam in sancta Ecclesia acceperat attendisset, respondere poterat ut pastorem suum oves quae ei commissae fuerant reprehendere non auderent. Sed si in querela fidelium aliquid de sua potestate diceret, profecto doctor mansue
Abbreviated transcription (Latin):
scandalũ et̃ ꝑmisit. aliud uero uenire ꝓhibuit.
nisi ut nos doceret & illa scandala quȩ nos impli¬
cant inpeccato contẽnert. & eaquȩ placare si¬
ne peccato possumus modis om̃ibus mitigare:
Urã itaq excellentia potest ꝓtegente dño pra¬
uorũ hominũ scandala cũ magna tranquillita¬
quȩ uos tenert existimant corã ipsis anathema¬
tranda. Qđ si ctiã sic̃ dicit᷑ dari anathema fic¬
te suspicant᷑. etiã iure iurando firmandũ est.
uos eadẽ capitula nũquã tenere nũquã tenuis¬
se. Nec uob uideat᷑ indignũ. tali eis modo satis¬
facere. nec de imperiali gtnere sit contra eos
aliqd inur̃a mente fastigiũ. Om̃s ctenĩ fr̃s
bemus. Cerit & enĩ petrus potestatẽ regni
celestis acceperat. ut qđ int̾ra ligaret uł solue¬
u. esset incęlo ligatũ uł solutũ. suꝑmare am¬
dulabat. egrotantes umbra curabat. peccantes
lero occidebat. mortuos oratione suscitabat.¬
est cur adgentiles intrasset. & comedisset cũ eis. cur

Expanded text:
scandalum esse permisit, aliud vero aliis venire prohibuit? nisi ut nos doceret et illa scandala quae nos ad peccata implicant contemnere, et ea quae placare sine peccato possumus, modis omnibus mitigare? Vestra itaque excellentia potest, protegente Domino, pravorum hominum scandala cum magna tranquillitaquae teneri existimant, coram ipsis anathematizanda. Quod si etiam, sicut dicitur, dari anathema ficte suspicantur, etiam jurejurando firmandum est vos nunquam eadem capitula tenere, nunquam tenuisse. Nec vobis indignum videatur tali eis modo satisfacere, nec de imperiali genere sit contra eos aliquod in vestra mente fastidium. Omnes etenim fratres bemus. Certe etenim Petrus potestatem regni coelestis acceperat, ut quaeque in terra ligaret vel solveret, essent in coelo ligata vel soluta: super mare ambulavit, aegrotantes umbra curabat, peccantes verbo occidebat, mortuos oratione suscitabat. Etest cur ad gentiles intrasset, et comedisset cum eis, cur
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ dĩ habent. sed ñ scđdm scientiã. Urã itaq ex¬
cellentia quȩ inlectione in lacrimis atq in ele¬
mosinis incessabilit̾ uiuit. eorũ sic̃ petii imperi¬
siã placare. mansuctis exhortationib ac respon¬
sonib debet. ut ñ solũ desemet ipsa. sed etiã de
illis glam ȩt̃nȩ retributionis inueniat. Hȩc mc
uob dicere nimius amor suasit. quia &r inur̃a lȩ¬
nia me crescert. & inura tristitia me existimo
Sisalua dñi nr̃i pietate pissima domina tran¬
Iullitatt. ꝓparuulorũ commorũ nutrim̃to
uitam uestram longius extendat.
De DISPOSITIOUE DIUERSAŨ RENU
beari Gresorii pp̃ urdis nomac
OUATR ASMISIT IN SAXONIA AD
cũ sius dericis conuersent᷑. uel dehis quȩ fideliũ
oblationib accedunt ad altariũ quantȩ debe¬
ant fieri portiones. & qualit̃ ep̃s agere in ȩccła

Expanded text:
tionem Dei habent, sed non secundum scientiam. Vestra itaque extionem Dei habent, sed non secundum scientiam. Vestra itaque excellentia quae in lectione, in lacrymis, atque in eleemosynis incessabiliter vivit, eorum, sicut petii, imperitiam placare mansuetis exhortationibus ac responsionibus debet, ut non solum de semetipsa, sed etiam 1133 de illis gloriam aeternae retributionis inveniat. Haec me vobis dicere nimius amor suasit, quia et in vestra laetitia me crescere, et in vestra tristitia me existimo et salva domni nostri pietate et piissimae domnae tranquillitate, pro parvulorum dominorum nutrimento vitamde expositione diversarum rerum beati Gregorii papae urbis Romae, quam transmisit in Saxoniam trcum suis clericis conversentur. Vel de his quae fidelium oblationibus accedunt ad altaria, et quantae debeant fieri portiones, et qualiter episcopus agere in Ecc
Abbreviated transcription (Latin):
fidelib uerã putant. siligationẽ cĩ ualere non
estimant. Contra quos duitius disputandũ ñest.
ut unde. se fallere ueritatt̃ credunt. inde inpec¬
catis suis ueracit̾ ligent᷑. Si qui st̃ igit᷑ qui sub
nomine xp̃iano hȩc quȩ p̃diximus errorũ capi¬
tula aut p̃dicare audent aut taciti apud semet
ipsos tenere. hos ꝓcul dubio anathematitamus.
Exomib tam̃ capitulis in eis sic̃ p̃dixi qui adme
in regia urbe uenire. consueuerant. nullũ om¬
nino errorẽ cuiuslibet p̃dicati capituli agno¬
ui. sed neq fuisse. existimo. nã sifuisset agnouissẽ.
Quia utro s̃ multi fideliũ qui imperitiȩ telo
succendunt᷑. & sepe dũ quosdã quasi hereticos in¬
scquunt᷑ hereses faciunt. eorũ infirmitati consu¬
endũ est. & sicut p̃dixi ratione ac mansuctudine
sunt placandi. Illis quippe sunt similes. de quibus
sriptũ est. Testimoniũ phibeo dcillis qđ emula¬

Expanded text:
fidelibus, veram putant, si ligaturas ejus valere non fidelibus, veram putant, si ligaturas ejus valere non existimant. Contra quos diutius disputandum non estut unde veritatem fallere se credunt, inde in peccatis suis veraciter ligentur. Si qui sunt igitur qui sub nomine Christiano haec quae praediximus errorum capitula aut praedicare audent, aut taciti apud semipsos tenere, hos procul dubio anathematizamus. Ex omnibus tamen capitulis in eis, sicut praedixi, qui ad me in regia urbe venire consueverant, nullum omnino errorem cujuslibet praedicti capituli agnovi, sed neque fuisse existimo, nam si fuisset agnovissem. Quia vero sunt multi fidelium qui imperitiae zelo accenduntur, et saepe, dum quosdam quasi haereticos insequuntur, haereses faciunt, eorum infirmitati consulendum est, et sicut praedixi ratione ac mansuetudine sunt placandi. Illis quippe sunt similes, de quibus scriptum est: « Testimonium perhibeo de illis quod aemula
Abbreviated transcription (Latin):
sed siquis ineadc̃ pęnitentia pseuerti. puss
scriptũ cst. Qui ꝑseuerauerit usq infinẽ hic saluus
erit. Hinc scriptũ est. Quibaptizat᷑ amortuo
&iterũ tangit cũ. quid ꝓficit lauatio eĩ: Mor¬
tuũ quippt est omne opus ꝑuersũ qđ ꝑtrahit
admorit̃. qđ uitã iustitiȩ ñuiuit. Baptitatur
ergo amortuo & iterũ tangit eũ. qui praua
oꝑa quȩ se egisse meminit deplorat. sed in eis¬
dẽ se utrũ post lacrimas implicat. Anima
itaq quęlibet eiusdẽ mortui lauatione ñ ꝓfi¬
cit. quia hoc ittrũ faciendo qđ planxit. nec per
lamenta penitentiȩ ad rectitudinẽ ustitiȩ exur¬
git. Penitentiã enĩ uere agere est. cõmissa plan¬
gere. sed ittrũ plangendo declinare. Siqui uero
sunt qui dicunt. quia cõpulsus quispiã necessitate
si anathematirauerit anathematis uinculo non
menta scẽ ȩccłȩ uanis se estimant conatib solue¬
re. ac ꝑhoc nec absolutiont̃ scç̃ eccłȩ quã p̃stat

Expanded text:
sed, si quis in eadem 278 poenitentia perseveret. Nam scriptum est: « Qui perseveraverit usque in finem hic salvus erit . » Hinc scriptum: « Qui baptizatur a mortuo, et iterum tangit eum, quid proficit lavatio ejus ? Mortuum quippe est omne opus perversum, quod pertrahit ad mortem, quod vita justitiae non vivit. Baptizatur ergo a mortuo, et iterum tangit eum, qui prava opera quae se meminit egisse deplorat, sed in eisdem se iterum post lacrymas implicat. Anima itaque quaelibet ejusdem mortui lavatione non proficit, quae hoc iterum faciendo quod planxit, nec per lamenta poenitentiae ad rectitudinem justitiae exsurgit. Poenitentiam enim vere agere, est commissa plangere, sed iterum plangenda declinare. Si qui vero sunt qui dicunt quia compulsus quispiam necessitate, si anathematizaverit, anathematis vinculo non menta sanctae Ecclesiae vanis se existimant conatibus solvere, ac per hoc nec absolutionem sanctae Ecclesiae, quam praestat
Abbreviated transcription (Latin):
portare necese est qui in aduentũ et̃n undꝰ
iudicandi sumus: siccipse tanta criã posliꝰ¬
& excellentisima filia breuit̃ dixi. nequoni
stultos homines tibi derogat cognoscis q¬
libet uel paruula mentis tristitia tangaris: Sed
quia sedari hocipsũ stultorũ hominũ mur mur
tranquilla ratione potest. peccatũ credo sibonũ
qđ ualet. fieri negligit᷑ ut fiat. Nã cũ placare
insanas m̃tes atq ad salutẽ reducere possumus.
scandalitare eos minime debemus. Sunt enĩ
quȩdã scandala quȩ omnino despicienda sunt.
quȩdã uero cũ uitari sine culpa ñposs̃ despicien¬
da ñ sunt. necũculpa seruent᷑. Qđ sacro eugło
p̃dicante. cognouimus. quia cũ ueritas diceret.
responder̃ dicentes. scis quia pharisei audito hoc
uerbo scandalitati s̃. ꝓtinꝰ respondit. om̃is plan¬
tatio quã ñ plantauit pat̾ m̃s cȩlestis eradicabit᷑.

Expanded text:
portare necesse est, qui in adventu aeterni judicis portare necesse est, qui in adventu aeterni judicis judicandi sumus, si et ipse tanta etiam post met excellentissima filia, breviter dixi, ne quoties stultos homines tibi derogare cognoscis, qualibet vel parvula mentis tristitia tangaris. Sed quia sedari hoc ipsum stultorum hominum murmur tranquilla ratione potest, peccatum credo, si bonum quod valet fieri negligitur, ut fiat. Nam cum placare insanas mentes atque ad salutem reducere possumus, scandalizare eos minime debemus. Sunt enim quaedam scandala, quae omnino despicienda sunt, quaedam vero, cum vitari sine culpa non possunt, despicienda non sunt, ne cum culpa serventur. Quod sacro Evangelio praedicante cognovimus, quia cum Veritas diceret: responderent, dicentes: Scis quia Pharisaei audito hoc verbo scandalizati sunt ? protinus respondit: Omnis plantatio quam non plantavit Pa
Abbreviated transcription (Latin):
duodecĩ apłos unus reꝓbus mixtus est. ut esset
ciũ ꝑsecutione undecĩ tẽptarent᷑: Apłoꝵ prin¬
ceps discipulis loquitur dicens. Iustũ loth op¬
& auditu iustus erat. habitans cũ cis qui de dic
indic̃ animã iusti iniquis operib cruciabant.
Paulus quoq apłs discipulis scribit dicens: In me¬
dio nationis prauȩ & ꝑuersȩ int̾ quos lucctis sic̃
luminaria inmundo uerbũ uitt continentes.
Quia ergo scriptura teste cognoscimꝰ inhac uita
bonos sine malis eẽ ñposse. destultorũ uocib ex¬
cellentia ur̃a turbari nullatenus debet. & ma¬
xime in om̃ipotenti dõ tunc certe fiducia est.
quando ꝓbono oꝑt aduersitatis aliquid in hoc
mundo recipit᷑. ut plena merces in ȩterna re
dicit. Beatieritis cũ aduersũ uos omne malũ
dixerint homines mentientes ꝓpt̾ nom̃ icũ.
Qui inconsolatione nr̃a sua in exemplũ ad dui¬
cere obpbria dignatꝰ est dicens. Si patrt̃ famili¬

Expanded text:
duodecim apostolis unus reprobus mistus est, ut esset duodecim apostolis unus reprobus mistus est, ut esset cujus persecutione undecim tentarentur. Apostolorum princeps discipulis loquitur dicens: Justum Lot opet auditu justus erat, habitans apud eos qui de die in diem animam justi iniquis operibus cruciabant . Paulus quoque apostolus discipulis scribit, dicens: In medio nationis pravae et perversae, inter quos lucetis, sicut luminaria in mundo, verbum vitae continentes Quia ergo Scriptura teste cognoscimus in hac vita bonos sine malis esse non posse, de stultorum vocibus excellentia vestra turbari nullatenus debet, maxime quia in omnipotente Deo tunc certa fiducia est, quando pro bono opere adversitatis aliquid in hoc mundo recipitur, ut plena merces in aeterna reto Veritas dicit: Beati eritis cum adversum vos omne malum dixerint homines, mentientes propter nomen meum. Qui in consolatione nostra sua in exemplum adducere opprobria dignatus est, dicens: Si patrem famili
Abbreviated transcription (Latin):
et̃ quẽ cam malicia ñ exercuerit. Boni enĩ sisine.
malis fucrint. ꝑfecte eẽ boni ñpossunt. quia mi¬
nime purgant᷑. Ipsa autẽ malorũ socictas. pur¬
gatio bonorũ ẽ. Tres in archa filii fucr̃. unus ir¬
risor patris extitit. Qui &esi insc benedictus fu¬
erit. maledictionis tam̃ sententiã infilio suscepit.
Duos abrahã priusquã cheturã uxorẽ acciperor
filios habuit. sed tam̃ carnalis eĩ filius repmissio¬
nis est filiũ ꝑsecutus. Qđ magnus doctor expo¬
lios habuit. sed unus qui sp̃italis extitit. antͤ mi¬
nas fratris carnalis fuit. Duodetĩ iacob filios
habuit. sed unũ qui rectius uiuebat. decẽ in
egẏpto uendider̃. Indauid ꝓpheta quia fuit
qđ purgari debiusset. actũ est ut ꝑsecutorẽ si¬
liũ pateret̃. Beatus iob desocietatt repboꝵ di¬
cit. Frat̃ fui draconũ. & socius strucionũ. Ad
etechiclẽ dñs ait. Fili hominis increduli & sub¬

Expanded text:
esse quem Cain malitia non exercuerit. Boni enim sine esse quem Cain malitia non exercuerit. Boni enim sine malis si fuerint, perfecte esse boni non possunt, quia minime purgantur. Ipsa autem malorum societas purgatio bonorum est. Tres in arca filii Noe fuerunt; unus irrisor patris exstitit , qui etsi in se benedictus fuerit, maledictionis tamen sententiam in filio suscepit . Duos Abraham, priusquam Cethuram uxorem acciperet, filios habuit, sed tamen carnalis ejus repromissionis est filium persecutus. Quod magnus doctor expolios habuit, sed unus, qui spiritalis exstitit, ante minas fratris carnalis fugit . Duodecim Jacob filios habuit, sed unum qui rectius vivebat, decem in Aegypto vendiderunt . In David propheta, quia fuit quod purgari debuisset, actum est ut persecutorem filium pateretur . Beatus Job de societate reproborum dicit: « Frater fui draconum, et socius struthionum . » Ad Ezechielem Dominus ait: « Fili hominis, increduli et sub
Abbreviated transcription (Latin):
geaiuduĩ Inde & ꝓcisdc̃ dominis continut nobis
orandũ est. ut eorũ uita cũ sus om̃ib ꝓtegenit
elesti grã plonga tẽpora tranquilla seruetur.
Indico autt̃ qđ leuitate populitu multũ con¬
tia uos detractionis exortũ quibusdã nuntianti
bus agnoui. Qua exre excellentiã uram audio¬
fuisse ñ modice contristatã. Qđ suta est ualdt
miror cur uos qui corfixistis incelo. uerba homi¬
nĩ agitant interra. Beatus &enĩ iob cũ amicitĩ
qui ad consolandũ eũ uenerant in increpatione
psiliussent. ait. Ecce enĩ incȩlo testis nĩs. & consci¬
us m̃s mexcelsis. Qui enĩ uitȩ suȩ incelotestt̃ ha¬
bet. iudicia hominũ ꝑtimescere interra ñ debet.
Dux quoq bonorũ paulus dicit. Opus autẽ suũ
ꝓbe unusquisq & sic insemet ipso tantũ gloriam
habebit & ñ in altero. Sienĩ aut laudib lȩtamur
bis sedinaliorũ ort posiumus. Et fatuȩ uirgines
inuasis suis oleũ ñsũpser̃. sapientes auit̃ supserꝰ

Expanded text:
nis continue nobis orandum est, ut eorum vita cum suis omnibus, protegente coelesti gratia, per longa tempora et tranquilla servetur. Indico autem quod levitate populi tumultum contra vos detractionis exortum nuntiantibus quibusdam agnovi. Qua ex re excellentiam fuisse non modice contristatam. Quod si ita est, valde miror, qui cor fixistis in coelo, verba hominum agitent in terra. Beatus etenim Job, cum amici ejus qui ad consolandum eum venerant, in increpatione prosiluissent, ait: « Ecce enim de coelo testis meus et conscius in excelsis . » Qui enim vitae suae in coelo testem habet, judicia hominum pertimescere in terra non debet. Dux quoque bonorum Paulus dicit: « Opus autem suum probet unusquisque, et sic in semetipso tantum gloriam habebit, et non in altero . » Si enim aut laudibus laetamur, bis, sed in aliorum ore posuimus. Et: « Fatuae virgines oleum in vasis suis non sumpserunt; sapientes autem sumpserunt
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃a corã hominib ut uideant opera ur̃a bona
&t glorificent. patrẽ urm̃ qui incelis ẽ. Tunc aut̃
olcũ inuasis cũ lãpadib sumimus. quando debo¬
nis actib nitorẽ głȩ ñ alaudantib pocimis que¬
rimus. sed hunc intra testimoniũ conscientiȩ ser¬
uamus. In omne autẽ qđ de nob̾ extradicit᷑. it¬
curre a darthana m̃tis debemus. Et siom̃s uitu¬
perent. liber est quẽ conscientia ñ accusat. quia
ersi om̃s laudent. lib eẽ ñ potest. sihunc conscicn¬
tia accusat. De iohanne. ueritas dicit. Quid ea¬
istis indescrtũ uidere. harundinẽ uento agita

Expanded text:
opera vestra bona, et glorificent Patrem vestrum qui in coelis est . » Tunc autem oleum in vasis cum lampadibus sumimus, quando de bonis actibus nitorem gloriae non a laudantibus proximis quaerimus, sed haec intra testimonium conscientiae servamus, in omne autem quod de nobis extra dicitur, recurrere ad arcana mentis debemus. Etsi omnes vituperent, liber est quam conscientia non accusat, quia, et si omnes laudant, liber esse non potest si hunc conscientia accusat. De Joanne Veritas dicit: « Quid existis in desertum videre? arundinem vento a
Abbreviated transcription (Latin):
marũ ineffabile gaudiũ: & infuturo de ꝑ¬
uentione. ȩternitatis p̃miũ inconuulsum.
Datũ sub die prid noñ nouẽb. anno felicit̃
quarto regni głȩ nr̃ȩ indĩ nomine toleto
Perlecto igitur corã cunctis thomi necessa¬
riȩ institutionis exorsu: prius de fide scãe
trinitatis sermocinationis nr̃ȩ cępit ẽẽ prin¬
cipiũ ꝓfitentes parit᷑ & credentes ca quȩ de
hac scã trinitate. & euangelia tradunt. &
apłorũ sanctiones instituunt. sicut nicena
synodus hoc pietatis sacramentũ exposuit.
sicut constantino politana difinitio sanxit.
uel primi epheseni cȩtus. atq calcidonen¬
sis euidens doctrina costitiunt. iuxta qđ
etiã sacro sancti symboli elucubrata ꝓfesno
claret. quȩ in missarũ sollẽpnitatib patula
cunctorũ acclamatur fidelium uoce.

Expanded text:
uro de perventione aeternitatis praemium inconvulsum. Datum sub die quinto Nonas Novembris, anno feliciter quarto regni gloriae nostrae in Dei nomine, Toleto. Perlecto ergo coram cunctis Tomi necessariae institutionis exorsu, prius de fide sanctae Trinitatis sermocinationis nostrae coepit esse principium, profitentes pariter et credentes ea quae de hac sancta Trinitate et Evangelia tradunt, et apostolorum sanctiones instituunt, sicut Nicaena synodus hoc pietatis sacramentum exposuit, sicut Constantinopolitana definitio sanxit, vel primi Ephesini 513 coetus atque Chalcedonensis evidens doctrina constituit, juxta quod etiam sacrosancti symboli elucubrata professio claret, quae in missarum solemnitatibus patula cunctorum acclamatur fidelium voce.
Abbreviated transcription (Latin):
inuexerit. tam quȩ ꝑnos dicta quã etiam
cetera quȩ ur̃is auditib se ingresserint au¬
dienda. cõmunioni uigore iustitiȩ & tem¬
peramento miscđit dirimere ꝓcurctis.
quo cũ om̃i reuerentia patrũ precedentiũ
regulis subditi totius unanimitatis uestrȩ
sententia non aliunde quã ex ueritatis fon¬
te ꝓcedat. Sicq & his quȩ p̃missa sunt soli¬
dũ deliberationis stilũ ꝓmptissime appo¬
natis. & reliqua adhuc quȩ necessaria sunt
in pagendis ȩcclesiasticȩ regulȩ disciplinis
& dirimenda tractetis. & dirempta religi¬
osiorib diligent̃ conscribatis: qualit̃ dũ
doctrinã respergitis salutarẽ inpopulis.
xp̃m dñm incumulando iustitiȩ capiatis.
ut uobis p̃dicantib & nobis implentibus.¬
& quȩ diuinis oculis cõplaceant. & que no¬

Expanded text:
invexerit, tam quae per nos dicta, quam etiam invexerit, tam quae per nos dicta, quam etiam caetera quae vestris auditibus se ingesserint audienda communi vigore justitiae et temperamento misericordiae dirimere procuretis, quo cum omni reverentia patrum praecedentium regulis subditi totius unanimitatis vestrae sententia non aliunde quam ex veritatis fonte procedat. Sicque et his quae praemissa sunt solidum deliberationis stylum promptissime apponatis, et reliqua adhuc quae necessaria sunt in peragendis ecclesiasticae regulae disciplinis et dirimenda tractetis, et dirempta religiosioribus diligenter conscribatis, qualiter dum doctrinam dispergitis salutarem in populis, minum in emolumento justitiae capiatis; ut et vobis praedicantibus et nobis implentibus quae divinis oculis complacent, sit