comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ alibi uideis dixerit. Sie¬
go in behelzebub eicio demo¬
nia. filui ur̃i in quo eiciunt:
Ideo ipsi iudices ur̃i erunt.
Nec qm̃ suꝑ duodecĩ sedes
sessuros eẽ ait duodeci. soliͦs
homines cum iudicaturos
putare debemus. Duodena¬
rio quippe numero. uniu̾sa
quedam significata ẽ uidicã¬
tiun fortitudo: ꝓpt̾ duaᷤ par¬
tes mumeri septenarii. quo si¬
gnificatur plerumq uniuer¬
sitas que due partos id ẽ tria
multiplicate duodeã faciũt.¬
re ⁊ exceriore homme. hoc sep¬
tenatio numero continetur.
In int̾iore: memoria. intellec¬
tu.⁊ uoluntate. In ext̾iore: car¬
ne. humore. flatu. ⁊ calore:
calido. Quicumq gͥ talis ꝑ
diuinam extitent grãm. ut
unum dm̃ qui trinitas ẽ ex¬
toto diligat corde: intellectu
⁊ uoluntate. ⁊ om̃s afflictio¬
nos quadriꝑtiti corporis. ꝑ
prudentiã. iusticiam. temꝑ

Expanded text:
eis dixit: Si ego in Beelzebub ejicio daemonia, filii vestri in quo ejiciunt? ideo ipsi judices vestri erunt. Nec quoniam super duodecim sedes sessuros esse ait, duodecim solos homines cum illo judicaturos putare debemus, duodenario quippe numero universa quaedam significata est judicantium multitudo, propter duas partes numeri septenarii, quo significatur plerumque universitas, quae duae partes, id est, tria multiplicatae, duodere et exteriore homine, hoc septenario numero completur. In interiori memoria, intellectu et voluntate. In exteriori carne, humore, flatu et calore, calido. Quicunque ergo talis per divinam exstiterit gratiam, ut unum Deum qui Trinitas est, diligati ex toto corde, intellectu et voluntate, et omnes affectiones quadripartiti corporis per pru
Abbreviated transcription (Latin):
aũt ait in regeneratione. ꝓ¬
culdubio mortuoꝵ resurrec¬
cionẽ nomine uoluit regen̾¬
acionis in telligi. Sic enim
caro nra regenerabit᷑ ꝑ incor¬
ruptionẽ: quẽadmodũ est
anĩa nr̃a regenerata ꝑ fidẽ.

Expanded text:
autem ait: In regeneratione, procul dubio mortuorum resurrectionem nomine uoluit regenerationis intellegi. Sic enim caro nostra regenerabitur per incorruptionem, quem ad modum est anima nostra regenerata per fidem.
Abbreviated transcription (Latin):
acciuam ⁊ contemplatiuam.
Actiua uita ꝑtinet ad legeni:
contemplatiua ad euͣgłium
qr sicut uetus nouũ p̾cessit
testam̃tum. ita ⁊ bona actio
p̾cedit contemplationẽ. Acti¬
ua uita hic habet ꝑfectionẽ.
contẽplacuia licz hic habeat
iitium. nõ tam̃ in hac uita
s inetͥnum inueniet ꝑfocti¬
onẽ. Actiua uita. in hacuita
contemplatiua uero sine acti
let. Ita enĩ unusqsq fideliũ
adeo in hac institutus ẽuita:
ut ꝑ ext̾iorem hominẽ qd̾ ẽ
corpꝰ semꝑ studeat bonũ ex̾ce¬
ma. uacare studeat contẽpla ti¬
om. Ad actiuã uitam ꝑtin
nõ homicidiũ facies. nõ adul¬
terabis: nõ facies furtũ. ⁊ ce

Expanded text:
contemplativam: activa vita pertinet ad legem, contemplativa ad Evangelium: quia sicut Vetus Novum praecessit Testamentum, ita bona actio praecedit contemplationem. Activa vita hic habet perfectionem; contemplativa licet hic habeat initium, non tamen in hac vita, sed in aeternum inveniet perfectionem. Activa vita in hac quidem contemplativa vero sine activlet. Ita enim unusquisque fidelium a Deo in hac vita institutus est, ut et per exteriorem hominem, quod est corpus, semper studeat bonum exercema, vacare studeat contemplationi. Ad activam vitam pertinet: Non homicidium facies, non adulterabis, non facies furtum, e
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃s. solus ⁊ unꝰ ds̃ bonus est.
Ñon gͥ dñs se bonũ negat. s
cẽ dm̃ significat. Non sema¬
gistrũ bonũ non eẽ: s magiꝰ¬
tiũ absq dõ nullũ bonũ eẽ

Expanded text:
ctus, solus et unus Deus bonus est. Non igitur Dominus se bonum negat, sed esse Deum significat. Non se magistrum bonum non esse, sed magistrum absque Deo, nullum bonum esse
Abbreviated transcription (Latin):
accedes. ait illi. MDagr̃ bone
quid boni faciã. ut habeam
uitam et̾nam: Audierat
credo iste quesitor uite eter¬
ne a dño. tantum eos qui
paruuloꝵ uelint ẽẽ similes
dignos eẽ introitu regni ce¬
lestis. atq ido curam geros
tractatus certioris. poscit
sibi nõ ꝑ parabolas s aꝑte.
quibꝰ oꝑum meritis uitam
eterna consequi possit expo¬
nt. Qui dixit ei. Quid.

Expanded text:
accedens ait illi: Magister bone, quid boni faciam ut habeam vitam aeternam? Audierat, credo, iste quaesitor vitae aeternae, a Domino tantum eos qui parvulorum vellent esse similes dignos esse introitu regni coelestis. Atque ideo curam gerens tractatus certioris, poscit sibi non per parabolas, sed aperte quibus operum meritis vitam aeternam consequi possit, exponi. Quid dixit ei: Quid
Abbreviated transcription (Latin):
ficantes dicit taliũ ẽ nõ ĩs¬
toꝵ: ut ostenderet nõ eta¬
tem regnare s mores. ⁊ his
qui similẽ haberent in nocẽ
nolite pueri effici sensibꝯ: s
aũt ut ꝑ fecti sitis. Et cũ
imposuiss eis manꝰ: ab iit

Expanded text:
anter dixit talium non istorum, ut ostenderet non aetatem regnare, sed mores. Et his qui similem haberent innocentiNolite pueri fieri sensibus, sed autem ut perfecti sitis . Et cum imposuisset eis manus, abiit
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc oblati sunt paruuli
ut manꝰ eis imponeret: ⁊o
raret.ioħ. d unc qnͣdo dñs
de castitate faciebat ẜmonẽ.
⁊ beatos ꝓminciabat eunu¬
chos: de gła enĩ continentie
dño referente atq dicente s̃
qui eunuchizant se ꝓpt̾ reg¬
nũ celoꝵ. audientes quida
obtulerunt et infantes pue¬
ros: de castitate mũdissimos.
Putabant eni qr dñs corpo¬
remundos tantũ laudabat.
nõ et uoluntate. nescientes
qr dñs nõ illos beatificauit
eunuchos. qͦs puericie neceᷤᷤ¬
sitas facit castos: s continẽ¬
cie unt᷑. Discipli aũt icre¬
pabant eos.¶ħ Non quod
nollent eos saluatoris ⁊ uoce
⁊ manu benedici. s qd̾ necdũ
habentes plenissimã fidẽ: in¬

Expanded text:
Tunc oblati sunt ei parvuli, ut manus eis imponeret et oraret. Tunc, quando Dominus de castitate faciebat sermonem, et beatos pronuntiabat eunuchos. De gloria enim continentiae Domino proferente atque dicente, sunt qui se eunuchizant propter regnum coelorum. Audientes quidam obtulerunt eis infantes pueros de castitate mundissimos. Putabant enim quod Dominus corpore mundos tantum laudaret non et voluntate, nescientes quod Dominus non illos beatificavit eunuchos, quos pueritiae necessitas facit castos, sed continentiae virtus. Discipuli autem increpabant eos. Non quod nollent eis Salvatoris et manu et voce benedici, sed quo necdum habentes plenissimam fidem,
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰ duodenarii numeri que
ad hoc ualeat ratio reꝑitur.
Alioquin: qm̃ in locũ ude
traditoris apłin mathiã legi¬
mus ordinatũ: apłs paulus
qui plus om̃ibꝰ om̃ibus illiᷤ
laborauit. ubiad udicandũ
sedeat nõ habebit: Qui ꝓfec¬
to cum aliis scĩs ad numerum
iudicum se ꝑtinere demõstrat.
cũdicit. Nescitis qr angłos
iudicabimus: De ipsis qͦq
iudicandis in hoc numeto du¬
odenario. similis causa ẽ. Nõ
enĩ qr dictum ẽ iudicantes.

Expanded text:
huius duodenarii numeri, quae ad hoc ualeat, ratio reperitur. Alioquin, quoniam in locum Iudae traditoris apostolum Matthiam legimus ordinatum, apostolus Paulus, qui plus omnibus illis laborauit, ubi ad iudicandum sedeat non habebit; qui profecto cum aliis sanctis ad numerum iudicum se pertinere demonstrat. cum dicit: Nescitis quia angelos iudicabimus? De ipsis quoque iudicandis in hoc numero duodenario similis causa est. Non enim quia dictum est: Iudicantes
Abbreviated transcription (Latin):
tatis filios ad patrẽ uenire
si aũt peceatores futuri sũt.
ut quid sententiã condemp¬
nationis ꝓfertis. ante quã
culpam udeatis: Talium¬

Expanded text:
filios ad Patrem venire? Si peccatores futuri sunt, ut quid sententiam condemnationis profertis, antequam culpam videatis? Qu
Abbreviated transcription (Latin):
m̃bra eio figurata sũt: nicħ ob¬
stat si etiã in his om̃ibꝰ ⁊ ipfe
signetur. Ipse enĩ unigenitus
di filiꝰ ueracit̾ factꝰ ẽ homo. ip¬
se in sacrificio nr̃e redemptõnis
dignatus ẽ mori ut uitulus: ip
se ꝑuirtutẽ sue fortitudinis
sunexit ut leo. Leo etiã aꝑtis
ocłis dormire ꝑhibet᷑: qr imp¬
sa morte in qua ex humanit.a¬
te redemptor nr̃ dormire potu¬
it. ex diuinitate sua in morta¬
lis ꝑmanendo ugilauit. Ip̃e
etiam pꝰ resurrectionẽ suam
ascendens ad celos. in suꝑioribꝰ
ẽ eleuat ꝰ ut aquila. T otum gͦ
simulnob ẽ: qui ⁊ nascendo h¬
omo. ⁊ moriendo intulus. ⁊ re¬
surgendo leo. ⁊ ad celos ascẽ¬
dendo aquila factus ẽ. S ħ¬

Expanded text:
membra ejus figurata sunt, nihil obstat si etiam in his omnibus et ipse signetur. Ipse enim unigenitus Dei Filius veraciter factus est homo; ipse in sacrificio nostrae redemptionis dignatus est mori ut vitulus: ipse per virtutem suae fortitudinis surrexit ut leo. Leo etiam apertis oculis dormire perhibetur, quia in ipsa morte in qua ex humanitate Redemptor noster dormire potuit, ex divinitate sua immortalis permanendo vigilavit. Ipse etiam post resurrectionem suam ascendens ad coelos, in superioribus est elevatus ut aquila. Totum ergo simul nobis est, qui et nascendo homo, et moriendo vitulus, et resurgendo leo, et ad coelos ascendendo aquila factus est. S
Abbreviated transcription (Latin):
speciali pͥulegio donatũ ẽ: ut
ipse pͥmꝰ om̃iũ iam facta descripse¬
rit. ⁊ credentibꝰ legenda tnsmi se¬
rit. Qd uidelicet eu̾głm ad edi¬
ficandã fidem eccłie pͥmitiue. q̃
ex hebreoꝵ maxime ppło collecta

Expanded text:
speciali privilegio donatum est ut ipse primus omnium jam facta descripserit, et credentibus legenda transmiserit. Quod, videlicet, Evangelium ad aedificandam fidem Ecclesiae primitivae, quae ex Hebraeorum maxime populo collecta
Abbreviated transcription (Latin):
serat: ut de diuinitate saluato¬
ris nũ altiꝰ scribet: & ad ipsum
ut ita dicã dĩ uerbũ nõ tam au¬
daciquã felici temeritate ꝓrũ¬
peret. Ynde ⁊ eccliastica narrat
hystoria: cum a fr̃ibꝰ cogeretur
ut scribetet. ita facturũ se res¬
pondisse. si indicto ieiumo in
expleto: reuelatione saturato
m illud p̾miũ ecelo ueniens e¬
ructuauit. In principio erat
ds̃ erat uerbũ. Hoc erat ĩ prĩ¬
cipio. apud am̃. Hec gͥ qͣtuor
cũgłia. multo ante p̾dicta tp̃re.
iezechielis quoq uolum̃ ꝓbat:
ui quo pͥma uisio ita concexitꝰ.
Et in medio similitu. quatuor
animaliũ ⁊ uultꝰ eoꝵ: facies ho¬
minis & facies leonis. ⁊ facies
uituli. ⁊ facios. iquile. Q d̃ qͣtu
orhec pennata anĩalia. scõs qua¬
tuor eũgłistas designent: ipsa
umꝰ cuiq libri eũglici exordia

Expanded text:
s, de divinitate Salvatoris altius scribere, et ad ipsum ut ita dicam Dei Verbum, non tam audaci, quam felici temeritate prorumpere. Et Ecclesiastica narrat historia, cum a fratribus cogeretur ut scriberet, ita facturum se respondisse, si indicto jejunio inexpleto, revelatione saturatus, in illud prooemium coelo veniens eructavit: In principio erat Deus erat Verbum: hoc erat in principio Evangelia multo ante praedicta et Ezechielis quoque volumen probat, in quo prima visio ita contexitur. Et in medio similitudo quatuor animalium, et vultus eorum facies hominis et facies leonis et facies vituli et facies aquior haec pennata animalia sancta quatuor evangelistas designent, ipsa uniuscujusque libri evangelici exordia
Abbreviated transcription (Latin):
sius caꝑet simul ⁊ patefaceret
archanũ. Neq enĩ fiustra in
cena supͣ pectus dm̃i iħu recubu¬
isse ꝑhibetur. s ꝑ hoc typice
docetur: qr celestis haustum
sapientie cet̾is excellentius de
scissimo eiusdem poctoris fon¬
te potauerit: unde ⁊ merito in
figura q̃ tuor ammaliũ. aqͥle
uolanti comparat᷑. Cunctis
quippe auibꝰ. aquila celsiꝰ uo¬
lare: cunctis. animantibꝰ dariꝰ
solis radiis infigere consueuit
obtutus. Et oct̾eri eu̾gliste qͣsi
int̾ra ambulant cũ dño: qui tẽ¬
lia facta susficient erponentes:

Expanded text:
l et patefaceret arcanum. Neque enim frustra in coena supra pectus Domini Jesu recubuisse perhibetur, sed per hoc typice docetur quia coelestis haustum sapientiae caeteris excellentius de sanctissimo ejusdem pectoris fonte potaverit. Unde et merito in figura quatuor animalium aquilae volanti comparatur. Cunctis quippe avibus aquila celsius volare, cunctis animantibus clarius solis radiis infigere consuevit obtutus. Et caeteri evangelistae quasi in terra ambulant cum Domino, qui temlia
Abbreviated transcription (Latin):
eñi electus acq inuia dm̃ ꝑ
fectus. ⁊ homo. ⁊ uitulus. &¬
leo. simul ⁊ aquila ẽ. Homo
enĩ rationale ẽ aĩal. Uitulus
aũt. in sacrificio mactari sol.
Leo uͦ fortis e̾ bestia. sic̃ scrip¬
tumẽ. Leo fortissimꝰ bestiaꝵ.
adnulliꝰ pauebit occursum.
Aquila ad sublimia uolat. et
urreu̾beratis ocłis. solis radi¬
is intendit. Om̃is namq qui
inratione ꝑfectus ẽ. homo ẽ.
Et qm̃ semetipsũ ab huiꝰ mũ¬
di uoluprate mortificat. uitu
lus. Q uͦ ipsa sua spontanea
mortificatione contra adu̾sa
om̃ia fortitudinẽ securitatis
leo ẽ. Q uͦ sublimit̾ cõtempla¬
tur ea que celestia atq et̾na st̃:
aquila ẽ. Igitur qm̃ ustꝰ qͥs

Expanded text:
etenim electus, atque in via Domini perfectus, et homo et vitulus, leo simul et aquila est. Homo enim rationale est animal, vitulus autem in sacrificio mactari solet, leo vero fortis est bestia, sicut scriptum est: Leo fortissimus bestiarum ad nullius pavebit occursum . Aquila ad sublimia evolat, et inreverberatis oculis solis radiis intendit. Omnis itaque qui in ratione perfectus est homo est. Et quoniam semetipsum ab hujus mundi voluptate moruia vero ipsa sua spontanea mortificatione contra adversa omnia fortitudinem securitatis leo est. Qui vero sublimiter contemplatur ea quae coelestia atque aeterna sunt, aquila est. Igitur quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ uerbũ erat ap̃ dm̃.Asii eum
uerũ hominẽ. ille uerũ cõnfir¬
bum. Alii hominẽ cũ ap̃ hoĩos
dm̃ in principio manentẽ ostẽ¬
dit dicens: hoe erat in principio
ap̃ dm̃. Alii magnali. ⁊ que in
homine gessit ꝑhibent. ill qom
nẽ creaturã insibilẽ ⁊ minsibi¬
lem ꝑ ipsum ds̃ pat̾ fecerit: do¬
cet dicens. om̃ia ꝑ ipsii factãs̃.
& sinc ipso factum ẽnicħ. S¬

Expanded text:
 Verbum erat apud Deum. Alii eum verum hominem, ille ipsum verum confirbum. Alii hominem eum apud homines Deum in principio manentem ostendit, dicens: Hoc erat in principio apud Deum. Alii magnalia quae in homine gessit perhibent ille quod omnem creaturam visibilem et invisibilem, per ipsum Deum Pater fecerit, docet, dicens: Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est
Abbreviated transcription (Latin):
iiͦiͦiͬ. eũ głiste uniu̾so t̾raꝵ orbe
notissimi: ⁊ ob hoc fortasse .iiiͦiͬ.
dilatari ipso sui mimeri sacra¬
m̃to quodã mͦ declararũt: hoc
ordine scripsisse ꝑhibentur.
Irimꝰ matħs.deinde marchꝰ
t̾çio luchas. ultimo ioħs. Uñ
alius ordo eis fuit cognoscendi
atq p̾dicandi: alius aũt scri¬
bendi. Ad cognoscendũ quippe
atq p̾dicandum: pͥmi utiq
fuerũt. qui secuti adm̃n in car¬
ne p̾sentem. dicentẽ audierũt.
facientemq uiderũt: acq ex
eiꝰ ore ad eũ głiz andũ missi sũt.
S inconscribendo eu̾głio qd̾
diuinitꝰ ordinatum ẽẽ credẽ¬
dum ẽ ex numero coꝵ qͦs ante
passionem dñs elegit. primũ
atq ultimũ locũ duo tenuer̃.
ut reliqui duo qui ex illo nuo
amplectendi: ac ꝑ hoc in loco
medio constituti. utgoq ab eiꝰ
erant dignitatis. illi qui redẽp¬
toris nr̃i facta ⁊ dicta scribẽdo
gnitatis. ut utriusq testam̃¬
ti scriptura eis merito testimo¬

Expanded text:
 euangelistae uniuerso terrarum orbe notissimi, et ob hoc fortasse quattuor,dilatari ipso sui numeri sacramento quodammodo declararunt, hoc ordine scripsisse perhibentur: primus Mattheus, deinde Marcus, tertio Lucas, ultimo Iohannes. unde alius eis fuit ordo cognoscendi adque praedicandi, alius autem scribendi. ad cognoscendum quippe adque praedicandum primi utique fuerunt qui secuti dominum in carne praesentem dicentem audierunt facientemque uiderunt adque ex eius ore ad euangelizandum missi sunt. sed in conscribendo euangelio, quod diuinitus ordinatum esse credendum est, ex numero eorum, quos ante passionem dominus elegit, primum adque ultimum locum duo tenuerunt, ut reliqui duo, qui ex illo numeamplectendi ae per hoc in loco medio constituti utroque ab eis erant dignitatis illi qui Redemptoris nostri facta et dicta scribendo gnitatis, ut utriusque Testamenti Scriptura eis merito testimo
Abbreviated transcription (Latin):
tiam eũ sequi uoluisse. quoͦ
significant aues: finxisse at
discipłi obsequiũ. que fictio
uulpiũ nomine significata
ẽ. Reclinatione uero capitis.
humilitatẽ suã significauit.
que in illo simulatore ac suꝑ¬
bo. nõ habebat locũ. Alius anͣt
de de discipliserꝰ ait illi. Dñe
ꝑmitte me pmũ ire. ⁊ sepe¬
lire patre meũ. R̾. Nõ dis¬
ciplatum respuit. s expleca
pͥmũ pat̾u funeris pietate
libior hũc assequi desiderat:
dignus ꝑ om̃ia in quo filiꝰ ho¬
minis cap̃ reclinet. hocẽ in
cuiꝰ humili pectore. duunitaᷤᷤ
familiari quadã mansione qͥ¬
escat. Iħs aũt ait illi. Seq̃re.¬

Expanded text:
tiam eum sequi voluisse, quam tiam eum sequi voluisse, quam significant aves. Finxisse autem discipuli obsequium, quae fictio vulpium nomine significata est. Reclinatione vero capitis humilitatem suam significavit, quae in illo simulatore ac superbo non habebat locum. Ait autem de discipulis ejus ait illi, Domine, permitte me primum ire et sepelire patrem meum. Non discipulatum respuit, sed expleta primum paterni funeris pietate liberior hunc assequi desiderat. Dignus per omnia in quo filius hominis caput reclinet, hoc est, in cujus humili pectore divinitas familiari quadam mansione quiescat. Jesus autem ait illi: Seque
Abbreviated transcription (Latin):
ud ẽ qd̾ marchus ⁊ luchas cõ¬
texunt. qͥ post uesꝑũ dilucu¬
lum poniĩt. Qd̃ gͦ dictum est:
uidẽs aũt iħs turlus multas
circum se. iuussit ire transfre¬
tum. Aliud eũ recordatũ int̾¬
posuisse debenius acciꝑe. qd̾
die qͦdam cum uidiss iħstur¬
bas multas circũ se iussit ire
transfretum. Deinde qd̾ sub¬
unꝰ scriba. ait illi. Mag̃r se¬
quar te quocũq ieris. Et dic̃¬
ei iħs. U ulpes fõueas habẽt.
⁊ uoluctes celi ndos: filius
aũc hominis ñ h̃t̃ ubi caput
reclinet.s iħ. Ex dei uerbis
ostenditur. hunc qui obsequi¬
um ꝓmittit obhoc repudiatũ.
qd signoꝵ uidẽs magnitudi¬
nẽ sequi uoluerit saluatorẽ:
ut lucra exoꝑum miracłis q̃¬
reret .s. ħ. Hoc idẽ desiderans
qd̃ ⁊ symonmagus apetro e¬
mere uoluerat: Talis gͦ fides
cum tante sim pauꝑtatis. ut
ne hospiciolum quidem habe¬
am.⁊ nõ meo utar tecto
Alit̾ intelligitur miracłis nõ¬
dñi cõmotus. ꝓpt̾ inanẽ iactã¬

Expanded text:
ud quod Marcus et Lucas contexunt, qui post uesperum diluculum ponunt. quod ergo hic dictum est uidens autem Iesus turbas multas circum se iussit ire trans fretum, aliud eum recordatum interposuisse debemus accipere, quod die quodam, cum uidisset Iesus turbas multas circum se, iussit ire trans fretum. Deindequodsubunusscriba ait illi: magister, sequar te, quocumque ieris, habent, et volucres coeli nidos, Filius autem hominis non habet ubi caput reclinet. Ex Domini verbis ostenditur hunc qui obsequium promittit ob hoc repudiatum, quod signorum videns magnitudinem, sequi voluerit Salvatorem, ut lucra ex operum miraculis quaereret, hoc idem desiderans, quod et Simon Magus a Petro emere voluerat. Talis ergo fidecum tantae sim paupertatis, ut ne hospitiolum quidem habeam, et non meo utar tecto? Aliter, intelligitur miraculis Domini commotus propter inanem jactan
Abbreviated transcription (Latin):
bat eis.h. Naturale ẽ febri¬
citantib incipiente sanitate
lacessere: & egrotationissenti¬
te molestias. Uerum sanitas
que dñi confertur imꝑio. simł
cota rediit. nec solum ipsa re¬
diit. s ⁊ tanto robore comitan¬
te: ut cis continuo qui se adiu¬
uerant ministrare sufficiat.
⁊ iuxta legis tropologiam. m̃¬
bra que seruierant inmundi¬

Expanded text:
. Naturale est febricitantibus, incipiente sanitate, lassescere, et aegrotationis sentire molestiam, verum sanitas quae Domini confertur imperio, simul tota redit. Non solum ipsa redit, sed et tanto robore comitante, ut eis continuo qui se adjuverant, ministrare sufficiat, et, juxta leges tropologiae, membra quae servierant immundi
Abbreviated transcription (Latin):
Sic fiet uere unicuiq ho¬
mini sic̃ crediderit: scdm mẽ¬
surã fidei metiet᷑ ei ⁊ ista a do¬
mino gr̃a. Ideoq dixit ad illm̃
dñs. Sic̃ credidisti.fiattͥ. Cre¬
didisti qr ego om̃ia possum:
credidisti: qr ego dns sũ om̃i¬
um: sic̃ credidisti ita fiet tibi.¬
¶pͣ. ꝯdistice ut dixi centurio
cuiꝰ fides isrłi p̾fert᷑. electos
nimirũ exgentibꝰ ostendit.
qui quasi centenauo milite sti¬
pati. uirtutũ sp̃ualiũ sũt ꝑfec¬
tione sublimes: nilq adño:
terrenũ. s sola et̾ne salutis
gaudia sibi siusq requirũt.
Numerus enĩ centenariꝰ qr
de leua transfertur addexte¬
ram. incelestis uite significa¬
tionẽ posui pom consueuit.
Unde ẽ qd̾ archa noc centum
annis fabricatur. abraham
centenariꝰ filiũ ꝓm̾issionis
accepit. seuit ysahac ⁊ inue¬
nit in ipso anno centuplum.
atriũ tabnacli centũ cubitos
longũ ẽ: incentesimo psalmo.¬
mĩam ⁊ iudiciũ dño cantat᷑:
⁊ cet̾a huiꝰ modi. Tali̾gͦ meri¬

Expanded text:
im fiet vere unicuique homini sicut crediderit, secundum mensuram fidei metietur ei et ista a Domino gratia. Ideoque dixit ad illum Dominus: Sicut credidisti fiat tibi. Credidisti quia ego possum; credidisti quia ego Dominus sum omnium. Sicut credidisti, ita fiet tibi. Mystice, ut dixi, centurio, cujus fides Israeli praefertur, electos nimirum ex gentibus ostendit, qui, quasi centenario milite stipati, virtutum spiritalium sunt perfectione sublimes, nihilque a Domino terrenum, sed sola aeternae salutis gaudia sibi suisque requirunt. Numerus enim centenarius, qui de laeva transfertur ad dexteram, in coelestis vitae significatione poni consuevit. Unde est quod arca Noe centum annis fabricatur , Abraham centenarius filium promissionis accepit , sevit Isaac, et invenit in ipso anno centuplum , atrium tabernaculi centum cubitos longum est , in centesimo psalmoia et judicium Domino cantatur , et caetera hujusmodi. Talis ergo meri
Abbreviated transcription (Latin):
legis c̃. nõ obsequitꝰ legi. s le¬
gem facit. Non gͦ ideo tetigit.
qr sine tactu mundare nõ po¬
terat: s ut ꝓbaret qr subiectꝰ
nõ erat legi. Nec cõtagium ti¬
mebat ut homines: s qr con¬
taminari nõ poterat: qui ali¬
os libabat. Lepra tactu cdm̃
fugaret᷑: que solebat contami¬
nare tangentẽ: tengit ut hu¬
militatẽ demonstraret. ut
nos doceret nullũ sꝑnere. mil¬
lũ horrere: nullũ contẽptibi¬
lem ducere ꝓpt̾ corporis lesio¬
nẽ. aut maculationẽ que a
deo imituntur. ꝓ qua ipse
scit rationẽ. Uolo mundare
mirabile qd̾ eo sanauit gene¬
it. quo fuerat obsecrat: sim̾
uoluntatõ: etiam habes pi¬
etatis affectũ. Non gͦ ut ple¬
riq latinoꝵ putãt iungend̾
ẽ ⁊ legendũ. uolo mundare
s separatim.ut pͥmũ dicat
uolo: deinde imꝑet mundare.

Expanded text:
legis est, non obsequitur legi, sed legem facit. Non ergo ideo tetigit quia sine tactu mundare non poterat, sed ut probaret quia subjectus non erat legi: nec contagium timebat ut homines, sed quia contaminari non poterat, qui alios liberabat, lepra tactu Domini fugaretur, quae solebat contaminare tangentem. Tetigit ut humilitatem demonstraret, ut nos doceret nullum spernere, nullum horrere, nullum contemptibilem ducere, propter corporis laesionem, aut maculationem, quae a Deo immittuntur pro qua, ipse scit, ratione. Simulque mirabile, quod eo sanavit genere, quo fuerat obsecratus. Si voluntatem, etiam habes pietatis effectum. Non ergo ut plerique Latinorum putant jungendum est et legendum Volo mundare, sed separatum, ut primum dicat volo, deinde imperet, mundare.
Abbreviated transcription (Latin):
Ostendit uulnꝰ: remediũ
postulauit. ⁊ ipsa religionis ⁊
fidĩ plena confessio ẽ. Siius in¬
quit potes me mũdare. In uo¬
luntate dĩ. tribuit potestatem.
De uoluntate aũt dñi. nõ qͣsi
pietatis incredulis dubitauit
s quasi colluuionis consciꝰ nõ
p̾sũpsit. or̾. Tenit gͣ ad eum
anteꝙͣ peteret. adorare̾ cepit: añ¬
quã rogaret culturã ostendit.
Uoluisti ut hec inmundissimͣ
lepra suꝑme ueniret siue ꝓpt̾
mea peccata. ut correptus peni¬
tuissem. siue ꝓpt̾ tuã pruden¬
tiam. ut mirabilit̾ me mnundãs
magnificeris. Uoluntas tua o¬

Expanded text:
ostendit uulnus, remedium postulauit, et ipsa religionis et fidei plena confessio est: si u i s, inquit potes me mundare. in uoluntate domini tribuit potestatem, de uoluntate autem domini non quasi pietatis incredulus addubitauitsed quasi colluvionis suae conscius non praesumpsit curare. Venit ergo ad eum, antequam peteret, adorare coepit, antequam rogaret culturam ostendit. oluisti ut haec immundissima lepra super me veniret, sive propter mea peccata, ut correptus poenituissem; sive propter tuam prudentiam, ut mirabiliter me mundans magnificeris. Omnia
Abbreviated transcription (Latin):
be multe. Descensio illiꝰ de mõ¬
te. incarnationẽ illiꝰ significat.
qua semetipsũ exinaniuit. For¬
mam serui accipiens. Et post
hec secute sunt turbe multe. qr
post ꝙͣ uerbũ caro factũ ẽ ⁊ ha¬
bitauit innobis: qui anteatã¬
tum inuidea notꝰerat. ⁊ in uno
poplo nom̃ illiꝰ magnũ habe¬
batur: ꝑhec admirabilis factꝰ
aũt turba que eũ sequebat᷑. ali¬

Expanded text:
e quod descensio illius de monte incarnationem illius significet, quia semetipsum exinanivit, formam servi accipiens. Et post haec secutae sunt eum turbae multae. Quia postquam Verbum caro factum est et habitavit in nobis, qui antea tantum in Judaea notus erat, et in uno populo nomen illius magnum habebatur, post haec admirabilis factus quoque turba quae eum sequebatur, ali
Abbreviated transcription (Latin):
P̾. Solis occubitus. passio¬
nem mortẽq significat illuiᷤ
mundo. lux sum mũdi. Et
sole occidence. pluros demoni¬
aci ꝙͣ plures autẽ sanantur
egroti. qr qui tp̃talit̾ in carne
uuens paucos uideoꝵ docu¬
it. calcato regno mortis om̃i¬
bus ꝑ orbem gentibꝰ ficdĩ salu¬
tisq dona transmnisit. cuius
mimstris quasi uite lucisq

Expanded text:
eos. Solis occu bitus passionem mortemque significat illius mundo sum, lux sum mundi, et Sole occidente plures daemoniaci quam ante sanantur aegroti. Quia qui temporaliter in carne vivens paucos Judaeorum docuit, calcato regno mortis omnibus per orbem gentibus fidei salutisque dona transmisit. Cujus ministris quasi vitae luci
Abbreviated transcription (Latin):
post p̾dicationẽ atq doctrinã.
signi offertur occasio. ut per
Qͦd aũt desçendos de monte.
pꝰ ea quã p̾cepta illic discipłis
⁊ multitudim dedit. leꝓsum
stati extendẽs manũ suam
curat. significat eos quide illi
implendis dubitabant suo au¬
xilio ab huiꝰ cemodi uanetate
mundari. Et ait illi iħs. Ir¬
de nemini dixeris. Quare p̾¬
cepit uenini dicere: nisi ut
doceret nõ uulganda nra be¬
neficia s p̾menda. ut nõ solũ
a m̾cede abstineamꝰ peccunie.
s etiã gr̃e: S uade ostende te¬

Expanded text:
post praedicationem atque doctrinam signi offertur occasio: ut per Quod autem descendens de monte posteaquam praecepta illic discipulis et multitudini dedit, leprosum statim extendens manum suam curat, significat eos qui de illis implendis dubitant suo auxilio ab hujuscemodi varietate mundari. Et ait illi Jesus: Vide, nemini dixeris. Quare praecipitur nemini dixeris, nisi ut doceret non vulganda nostra beneficia, sed premenda, ut non solum a mercede abstineamus pecuniae, sed etiam gr
Abbreviated transcription (Latin):
det. Quia oblatus ẽ sic̃ ipse
uoluit: qñ mnanibꝰ ꝑsequen¬
ciũ se ultro tradidit. Neq cda¬
mabit. Quia sic̃ ouis ad occi¬
sionẽ ductus ẽ: ⁊ quasi agnꝰ
coram tondente se obinutesẽ:

Expanded text:
det, quia oblatus est, sicut ipse voluit, quando manibus persequentium se ultro tradidit. Neque clamavit, quia sicut ovis ad occisionem ductus est; et sicut agnus coram tondente se obmute
Abbreviated transcription (Latin):
quoq ⁊cuuitatis. cadem est
ratio que regni. S ciuitas
hic ihtłm dicatur gentium
semꝑ glosa dñatu. nũc post¬
ea qmͣ in dño suũ furorẽ pleb
exarsit: ⁊ apłos eius cũ cre¬
dentiũ turbis effũgauit.
discedentiũ illinc diuisio¬
nem monstrauit. atq ita
qd̃ mox consecutum ẽ ꝑ hac̃
diuisionẽ ciuitatis illius
denuntiatur excidiũ. ẜ ħ¬
Item alit̾. non post̃ regnum
aut ciuitas contra se dunsa
ꝑstare. S quomodo cõcor¬
die parue res crescunt. sic
discordie maxime dilabun¬
cur. Si gͦ sat̾anas pugnat
contra se. ⁊ demon inmicꝰ
ẽ demonis. deberet iam iũ¬
di uenisse consũmacio. ne
haberent in eo locũ adu̾sari¬
e potestates. quarũ uter se
bellũ: pax hominũ ẽ. Si
aũt putatis oscribe ⁊ phati¬
sei. ꝙ recessio demonũ obe¬
dientia sit inprincipẽ suũ
ut homines ignorantes frau¬
dulenta simulatione delu¬
dant. qͥd potestis dicere de cor¬

Expanded text:
quoque et civitatis eadem est ratio, quae regni. Sed civitas hic Jerusalem indicatur, gentium semper gloriosa dominatu. Nunc posteaquam in Dominum suum furore plebis exarsit, et apostolos ejus cum credentium turbis effugavit, discedentium illinc divisione non stabit: atque ita, quod mox consecutum est per hanc divisionem, civitatis illius denuntiatur excidium. stare. Non potest regnum et civitas contra se divisa, perstare. Sed quomodo concordia parvae res crescunt, sic discordia maximae dilabuntur . Si ergo Satanas pugnat contra se, et daemon inimicus est daemonis, deberet jam mundi venisse consummatio, ne haberent in eo locum adversariae potestates, quarum inter se bellum pax hominum est. Si autem putatis, o Scribae et Pharisaei, quod recessio daemonum obedientia sit in principem suum, ut homines ignorantes fraudulenta simulatione deludant, quid potestis dicere de cor
Abbreviated transcription (Latin):
nun ⁊ spatiosa uia ẽ que duc̃
ingrediunt᷑ ꝑ eam. Isti fũt
qui uocẽ nõ audiunt saluato¬
ris: qr nõ sunt in arta uia. s¬
inspaciosa. Unde ⁊ his qui
foris erant. nõ sua uoce. s ꝑ
parabolas loquebacur. Ha¬
Harundinẽ quassatam iu¬

Expanded text:
spatiosa, quae ducit ingrediuntur per eam . Isti sunt qui vocem non audiunt Salvatoris, quia non sunt in arcta via, sed spatiosa. Unde his, qui foris erant, non sua voce, sed per parabolas loquebatur. Arundinem quassatam
Abbreviated transcription (Latin):
Linum fumigans non ex tĩ¬
xit. ppłm uidelicet degentibꝰ
congrogatum: qui extincto
legis naturalis ardore. fumi
amarissimi ⁊ qui noxius est¬
occlis: tenebroseq calignnis
inuoluebatur erroribꝰ. Quẽ
nõ solum nõ extinxit. ⁊ redeg̃
incinerẽ: s econtrario de par.¬
ua scuitilla ⁊ pene moriente.
maxima suscitauit incendia.
ita ut totus orbis arderet ig¬
ne dñi saluatoris: quẽ uenit
mittere suꝑ t̾ram. S ⁊ qui mo¬
dicam scintillã fidei cont̾epnit
inpariuilis. hic linũ fumigã
cit. Ad hoc enĩ uenit. ut saluũ
faceret ꝙ ꝑierat. Donec eici¬

Expanded text:
Linum fumigans non exstinguet. Populum videlicet de gentibus congregatum, qui, exstincto legis naamarissimi et qui noxius oculis est tenebrosaeque caliginis inuoluebatur erroribus. quem non solum non restinxit et redegit in cinerem, sed e contrario de parua scintilla et paene moriente maxima suscitauit incendia ita, ut totus orbis arderet igne domini saluatoris, quem uenit mittere super terram et dicam scintillam fidei contemnit in parvulis, hic linum exstingucit; ad hoc enim venerat, ut salvum faceret quod perierat. Tunc
Abbreviated transcription (Latin):
libatur. Quod ⁊ tunc carna¬
de complecur inconu̾facione
credentium. ut expulso pri¬
mũ demone fidei lum̃ aspici¬
ant. deinde ad laudẽ dĩ tacẽ

Expanded text:
t; quod tunc carnaie completur in conversione credentium, ut, expulso prius daemone, fidei lumen aspiciant, deinde ad laudes Dei
Abbreviated transcription (Latin):
pientia eos qui salutẽ plu¬
rimum indigebant. de nece
saluatoris agere cõ silium:¬
qui qnͣtum nequitie stude¬
ant ostenditur. cum ⁊ hoc
incrim̃ reputant: qd̾ aduer¬
bum illiꝰ. saluã qui langue¬
bat extendit dexteram: q̃si
nõ ipsoꝵ quisq maiora sab¬
butis egerit. cibos portando.
porrigendo calicẽ: cet̾a q̃q
uiccui necessaria sunt ex seq̃¬
do. Neq enĩ illequidixit ⁊
facta sunt: sabbo laborasse
poterat comunci
giens ꝑsequentiũ insidias.
qr neq ad huc uenerat hora
passionis eius. neq extra ierł
fuit locus passionis. Secessit
fugienssese odio ꝑsequentes.
s ibi accessit ubi plures inue¬
int sese ꝑamorẽ sequentes.
Nam subditur. Et secuti ẽ¬

Expanded text:
pientia, eos qui salute plurimum indigebant, de nece Salvatoris agere coQui quantum nequitiae studeant, ostenditur, cum et hoc in crimen reputant, quod ad verbum illius salvam qui languebat extendit dexteram, quasi non ipsorum quisque majora Sabbatis egerit, cibos portando, porrigendo calicem, caeteraque quae victui necessaria sunt exsequendo. Neque enim ille, qui dixit, et facta sunt, Sabbato laborasse poterat convincigiens persequentium insidias, quia neque adhuc venerat hora passionis ejus, neque extra Jerusalem fuit locus passionis. Secessit fugiens sese odio persequentes; sed illuc accessit ubi plures invenit sese per amorem sequentes. Nam subditur: Et multa
Abbreviated transcription (Latin):
ne socuntur. Illi uidentes o¬
ꝑa uirtutum eiꝰ ⁊ uerba doc¬
trine audientes. nicħ ampliꝰ
discere: quã ut eum ꝑsequerẽ¬
tur ualebant. isti opinione tã¬
tum ducti uirtutum eiꝰ cõge ᷤ¬
to amine ꝑ maxuno ueniunt
ad audiendum cũ. opemq salu¬
tis flagitandam. Unde mox
sue uoluntatis ac desiderii con¬
sequi merent᷑. iffectũ: plurimiꝰ

Expanded text:
tes opera virtutum ejus, et verba doctrinae audientes, nihil amplius discere, quam ut eum persequerentur, volebant. Isti opinione tantum ducti virtutum ejus, congesto agmine permagno veniunt ad audiendum eum, opemque salutis flagitandam. Unde mox suae voluntatis ac desiderii consequi merentur effectum, plurimis
Abbreviated transcription (Latin):
Intpretatio aũt nominis
barabe: ẽ patus filiꝰ. Iam
itaq archanũ future in fide¬
litatis ostenditur. xp̃o patriᷤᷤ
filiũ p̾ferendo antixp̃m sci¬
licet hominẽ peccati ⁊ dia¬
błi filiũ: potiꝰq ad ortantibꝰ
principibꝰ suis eligunt dãp¬
ꝙͣ salucis auctorẽ. cccxxui.

Expanded text:
Interpretatio autem nominis Barabbae est patris filius. Jam itaque arcanum futurae infidelitatis ostenditur, Christo patris filium praeferendo, antichristum scilicet hominem peccati et diaboli filium: potiusque adhortantibus principibus suis eligunt damquam salutis auctorem. 3.
Abbreviated transcription (Latin):
matħm dixisse cum felle mix¬
tum. Fel quippe ꝓ amaritudi¬
ne posuit. ⁊ mirratum eium¬
fieri possit ut ⁊ felle. ⁊ mira. iu
runt eum. diuisetũt uestum̃e¬
ta eiꝰ: sortem mittentes. Hoc
qr scilicet milites cet̾a in .iiiiͦ.
partes iuxta suũ mimerum
diuidentes. de tumca que in¬
ꝑtitam eiꝰ figurauit eccłia.
coustat t̾rarum orbis diffu¬
sam: ⁊om̃ibꝰ eisdem partibꝰ
equalit̾ idẽ concordit̾ distri¬
butam. Tunica uͦ illa sorti¬
ta. om̃ium partium. signifi¬
cat unitatem. que caritatis
uincło continetur. Si en ĩ
minentiorẽ ht̃ uiam : ⁊ suꝑ¬
eminet scieutie. ⁊ suꝑ om̃ia
p̾cepta e̾: mento uestis qua
significatur. desuꝑ contexta
ꝑhibetur. In sorte. aũt quid
nisi dĩ gr̃a cõmendanda ẽ:
sic quippe inmno ad om̃s ꝑ
peruenit. cum sors om̃ibus
placuit: qr ⁊ dĩ grã inunita¬
te ad om̃s ꝑuenit. ⁊ cum sors
meritis: s occulto dĩ iudicio

Expanded text:
Matthaeum dixisse cum felle misMatthaeum dixisse cum felle mistum . Fel quippe pro amaritudine posuit. Et myrrhatum fieri possit ut et felle et mrunt eum, diviserunt vestimenta ejus, sortem mittentes. Hoc quia scilicet milites in quatuor partes juxta suum numerum dividentes, de tunica quae inpartitam econstat terrarum orbe diffusam, et omnibus eisdem partibus aequaliter, id est concorditer distributam. Tunica vero illa sortita, omnium partium significat unanimitatem, quae charitatis vinculo continetur. Si enim minentiorem habet viam, et supereminet scientiae, et super omnia praecepta est, merito vestis qua significatur desuper contexta, perhibetur. In sorte autem quid, nisi Dei gratia commendata est? Sic quippe in uno ad omnes pervenit, cum sors omnibus placuit, quia et Dei gratia in unitate ad omnes pervenit, et cum sors meritis, sed occulto Dei judicio
Abbreviated transcription (Latin):
maledictum crucis factus ẽ
⁊ flagellatus. ⁊ crucifixꝰ : sic
ꝓ om̃ium salure qͣsi noxiꝰ int̾
noxios crucifigitur. Sin aũt
quippiam contẽdere uoluerit.
laret: int̾rogenus eñ quare
⁊ alii latrones ineodem loco
crucifixi siit. ex quo appatet
caluariam nõ sepulctũ pͥmi
hominis. s locum significare
decollatoꝵ. ut ubi habundabͣ
peccatum suꝑhabunda̾t gr̃a.
Adam uͦ sepultum uxta hebrõ
runt ei uinũ bib̾e cum felle
mixtũ. ⁊ cũ gustass. noluit
bibere. Dñs loquitur ad ihe¬
rusalem. Ego te plantauiui¬
nea mea. uerã. quomodo fac¬
ta es inamantudine uitis a¬
liena: Amara uitis a marum
in siti mea potauerũt me aceto
Quod aũt dic̃. ⁊ cum gustass
noluit bibe: hoc indicat gͦus
tauerit quidẽ ꝓ nob̾ mortis a¬
maritudinẽ. s die t̾cio resuire¬
idẽ macħs ait uolinit bibere.
hoc marchus dixerit nõ accep̃:
tacuerit aũt qd̾ gustauerit.
S ⁊ hoc qd̾ ait marchꝯ mit¬
ratũ uinũ: intelligendum ẽ

Expanded text:
maledictum crucis factus est, et flagellatus est, et crucifixus: sic pro omnium salute quasi noxius inter noxios crucifigeretur. Sin autem quispiam contendere voluerit, laret, interrogemus eum, quare et alii latrones in eodem loco crucifixi sint? Ex quo apparet Calvariam non sepulcrum primi hominis, sed locum significare decollatorum, ut ubi abundavit peccatum, superabundaret gratia . Adam vero sepultum juxta Hebron runt ei vinum bibere cum felle mixtum. Et cum gustasset, noluit bibere. Deus loquitur ad Hierusalem: Ego te plantavi vineam meam veram, quomodo facta es in amaritudinem vitis alienae ? Amara vitis amarum vin siti mea potaverunt me aceto . Quod autem dicitur: Cum gustasset, noluit bibere , hoc indicat, quod gustaverit quidem pro nobis mortis amaritudinem, sed tertia die resurreidem Matthaeus ait, Noluit bibere, hoc Marcus dixerit Non accepit, tacuerit autem quod gustaverit. Sed et hoc quod ait Marcus, Myrrhatum vinum, intelligendum est
Abbreviated transcription (Latin):
erꝰ. Sigͦ euis rei geste tp̃s
uoluit cõmemorare. suffice¬
ret dicere. Erat aũt hora .ani.
ut qͥd adiunxit. ⁊ crucifixe¬
runt erim: nisi qr uoluit
aliquid recapitulando sig¬
nificare qd quesitum inueni¬
retur. cum scriptura ip̃sa ilł
temporibꝰ legeretur. quibꝰ
uniuerse eccłie notũ erat qͣ
hora dñs ligno suspensus ẽ.
unde poss huiꝰ uł error corn
gi. uł mendatiũ refutari:
S qr sciebat a militibꝰ do¬
nimũ crucifixũ nõ auideis:
occulte ostendere uoluit eos
magis crucifixisse qui clama¬
uerunt ut crucifigeret᷑. qmͣ
illos qui ministeniũ princi¬
pi suo scđm suũ officiũ pre¬
buerũt. Intelligitur gͦ fu¬
isse hora tercia: clamauert̃
uidei ut dñs crucifigeret᷑.
⁊ ueracissime de monstratur
tũe oos crucifixisse. maxime
rant. qd̾ eoꝵ uerba satis in
hoc eos hora .iii. fecisse mar¬
chus ostendit. uerissime iu¬
dicans magis fuisse magis
militũ manus.

Expanded text:
. si eius rei gestae tempus uoluit commemorare Marcus, sufficeret dicere: erat autem hora tertia; ut quid adiunxit: et crucifixerunt eum, nisi quia uoluit aliquid recapitulando significare, quod quaesitum inueniretur, cum scriptura ipsa illis temporibus legeretur, quibus uniuersae ecclesiae notum erat, qua hora dominus ligno suspensus est, unde posigi, vel mendacium refutari. Sed quia sciebat a militibus Dominum crucifixum non a Judaeis, occulte ostendere voluit eos magis crucifixisse qui clamaverunt ut crucifigeretur, quam illos qui ministerium principi suo secundum suum officium praebuerunt. Intelligitur ergo fuisse hora tertia cum clamaverunt Judaei ut Dominus crucifigeretur. Et veracissime demonstratur tunc eos crucifixisse quando crant: quod eorum verba satis indhoc eos hora tertia fecisse Marcus ostendit, verissime judicans magis fuisse Domini militum manus.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ hospites testamtoꝵ nũc
obediendo ciues sũt ⁊ dome̾¬
tici dĩ. ⁊ sic̃ alibi dr̃ here¬
des quidem dĩ coheredes ãt
xp̃i. Unde ⁊ apte symon o¬
bediens: cirenẽ heres int̾pre¬
tatur. Nec p̾tereundũ qd
tur. Uilla enim grece pagꝰ
dr̃. Unde paganos appella¬
mus cos. quos a ciuitate dĩ
alienos: ⁊ quasi urbane cõ¬
S de pago symon egredi¬
ens. crucem portat post
paganis ntbꝰ derelictis.
uestigia dnĩce passionis o¬
bedient̾ amplectitur. Nec
fortuitũ s figuratum et
misticũ fuit : ut uideis in
occuiteret: dicente apło. Si
cõpatunur ⁊ conregnabimus.
ut sacratissimo saluatoris ob¬
ꝓbrio nõ hebreus quisquã nec
isrłita: s alienigena sũbdere¬
tur. Pdhanc enim trans lati¬
onẽ a circuncisione ad p̾putiũ.
a filiis carnalibꝰ ad filios sp̃u¬
ales: in macłati agni ꝓpiciatõ.
⁊ om̃iũ sacram̃toꝵ plenitudo
Et ue¬
uerũt ui locum qui dr̃ golga¬
ta: qd̾ est caluarie locus.
pita dampnaroꝵ: ⁊ caluarie

Expanded text:
 nunc obediendo cives sunt et domestici Dei, et, sicut alibi dicitur, Haeredes quidem Dei, cohaeredes autem Christi . Unde apte Simon obediens, Cyrene, haeres interpretatur. Nec praetereundum quod tur. Villa enim Graece πάγος dicitur. Unde paganos appellamus eos quos a civitate Dei alienos, et quasi urbanae conSed de pago Simon egrediens crucem portat post paganis ritibus derelictis, vestigia Dominicae passionis obedienter amplectitur. Nec fortuitum, sed figuratum et mysticum fuit, ut Judaeis inoccurreret, dicente Apostolo, si compatimur, et conregnabimus, ut sacratissimo Salvatoris opprobrio, non Hebraeus quisquam nec Israelita, sed alienigena subderetur. Per hanc enim translationem, a circumcisione ad praeputium, a filiis carnalibus ad filios spiritales, immaculata agni propitiatio, et omnium sacramentorum plenitudo Et venerunt in locum qui dicitur Golgotha, quod est Calvariae locus. pita damnatorum, et calvariae,
Abbreviated transcription (Latin):
diue uͦ: carumdẽ gentium
infirmitas atq manitas
manu comp̾hensa signat᷑.
qnͥ etiam capiti eiꝰ indit᷑.
Capiti ut opinor de ictu
auuidinis non grandis in¬
iuria ẽ. s tipica in eo ratio
seruatur. ut infirmitas gẽ¬
tiliũ corpoꝵ manu xͥ ante
comp̾hensa. etiam in diñ
patrẽ qͥd̾ caput eiꝰ ẽ acqui¬
dum illuditur adorat᷑. E¬
mrilites pilati. hoc usq ho¬
die faciunt heretici ⁊ paga¬
ni: milites utiq diaboli.
Quia enĩ caput xp̃i ds̃.
xp̃i feriunt. qui diuinita¬
ti illiꝰ contradicentes: er¬
rorem suũ confirmare aue¬
toritate sacre scuipture conã¬
tur. Spuunt in faciem eiꝰ:
qui eiꝰ pͥsentiam gr̃e. uerb
execrandis ex interna cece
m̃tis insania conceptis res
ne uenisse denegant. Et
quidẽ milites. eum quasiqͥ
dm̃ se ipse falso dixiss. ado
s ꝑuersis actibꝰ mox u̾ba
eiꝰ quasi fabulosa despici¬
unt: ac ꝓmissa regni illiꝰ.
tp̃ralibꝰ illecebris longe pꝰ¬

Expanded text:
o vero earumdem gentium infirmitas atque inanitas manu comprehensa firmatur. Quin etiam capiti ejus illiditur. Capiti, ut opinor, de ictu calami non grandis injuria est: sed typica in eo ratio servatur, ut infirmitas gentilium corporum manu Christi antea comprehensa, etiam in Deum patrem, quod caput ejus est, acquihristus dum illuditur adoratur milites Pilati, haec usque hodie faciunt haeretici et pagani milites utique diaboli. Quia enim caput Christi DeChristi feriunt, qui divinitatis illius contradicentes, errorem suum confirmare auctoritate sacrae Scripturae conantur. Spuunt in faciem ejus, qui ejus praesentiam gratiae verbis exsecrandis ex internae caecae mentis insania conceptis respin carne venisse denegant. Et quidem milites eum quasi qui Deum se ipse falso dixisset, illsed perversis actibus mox verba ejus quasi fabulosa despiciunt, ac promissa regni illius temporalibus illecebris longe po
Abbreviated transcription (Latin):
libaret. Seqͥtur. Et respõ¬
dens uniu̾sus ppłs dixit. San¬
gius euis suꝑ nos. ⁊ suꝑ filioᷤ
nr̃os.¶h. Pseuerat usq in
p̾sentem diem hoc in p̾catio
auferetur ab eis. Unde ꝑ y
saiam loquitur. Si leuaue¬
ritis ad me manus nõ audiã
uos: manꝰ enĩ ur̃e plene sũt
sanguine. Optimam here¬
ditatẽ uid̾i filiis teliquerũt

Expanded text:
liberaret. Sequitur: Et responliberaret. Sequitur: Et respondens universus populus dixit: Sanguis ejus super nos et super filionostros. Perseverat usque in praesentem diem haec imprecatio aufertur ab eis. Unde per Isaiam loquitur: Si levaveritis ad me manus, non exaudiam vos. Manus enim vestrae plenae sunt sanguine . Optimam haereditatem Judaei filiis relinquunt
Abbreviated transcription (Latin):
cepta aqͣ lauit manꝰ coram
ppło dicc̃s. Innocens ego sũ
deritis.¶ hil. Pilatus accep̃
aquã iuxta illud ꝓpħicun: la¬
uabo int̾ innocentes manus
meas: ut uilauacro manuũ
eiꝰ. gentiliũ oꝑa purgarent᷑.
⁊ ab impietate uidcoꝵ qͥ cla¬
mant aucifige euni: nos ali¬
enos faceret quodammͦ. con¬
testans hoc ⁊ dicẽs. Ego qui¬
dem innocentẽ uolui lib̾are:
s qm̃ sedicio oritur. ⁊ ꝑ re¬
belliones mͥ contra cesarem
crim̃ impingit᷑: in nocens ego
sum: a sanguine huiꝰ iusti.
Iudex qui cogit᷑ contra xp̃m
feire sententiã. non dampnat
oblatum. s arguit offerentes
iustum eẽ ꝓnuncians qui cru¬
cifigendus ẽ. Mos inquit u¬
deritis. ego minist̾ sum le¬
gum. nr̃a uox sanguinẽ fun¬
dit.a. S nũquid dm̃ iudi¬
cem fallebant: qd̾ focit pila¬
tus: In eo ipso qd̾ fecit. aliꝙͣ¬
tum particeps fuit: s in com¬
paratione multo ipse innocẽ¬
tior. Institit enĩ quantũ po¬
tuit: ut illum ex eoꝵ manibꝰ

Expanded text:
pta aqua lavit manus coram populo dicens: Innocens ego sum deritis. Pilatus accepit aquam juxta illud propheticum: Lavabo inter innocentes manus meas , ut in lavacro manuum ejus gentilium opera purgarentur, et ab impietate Judaeorum qui clamaverunt: Crucifige eum, nos alienos faceret quodammodo contestans et dicens: Ego quidem innocentem volui liberare; sed quoniam seditio oritur, et rebellionis mihi contra Caesarem crimen impingitur, innocens ego sum a sanguine justi hujus. Judex qui cogitur contra Dominum ferre sententiam, non damnat oblatum, sed arguit offerentes, justum esse pronuntians, qui crucifigendus est. Vos, inquit, videritis, ego minister sum legum, vestra vox sanguinem fundit. Sed nunquid Deum judicem fallebant, quod fecit Pilatus, in eo ipso quod fecit aliquantum particeps fuit, sed in comparatione multo ipse innocentior. Institit enim quantum potuit ut illum ex eorum manibus
Abbreviated transcription (Latin):
uatorẽ pilatus occasiones de¬
dit. pͥmũ latronẽ iusto confe¬
rens. deinde inferens. Quid
crucifigatur: nõ statim acqͣ¬
euit. s iuxta sugestionẽ uxo¬
ris que mandauerat ei nicħ
tibi ⁊ iusto illi: ipse quoq reᷤ¬
li fecit: hec dicendo pilatus
absoluit iħm. At illi magis
clamabant dicentes. Cru̾ci¬
inuicesimo pͥmo psalmo dixe¬
rat. Circumdederũt me ca¬
nes młt: congregatio mali¬
gnoꝵ obsedit me. &e illud
iheremie. Facta ẽ michi he¬
reditas mea sic̾ leo in silua. de¬
derunt suꝑme uocem suam.

Expanded text:
vatoris Pilatus occasiones dedit. Primum, latronem justo conferens. Deinde inferens: Quid Crucifigatur, non statim acquievit; sed juxta suggestionem uxoris, quae mandaverat: Nihil tibi et justo illi, ipse quoque resli fecit? Hoc dicendo, Pilatus absolvit Jesum. At illi magis clamabant, dicentes: Crucivigesimo prat: Circumdederunt me canes multi, congregatio malignorum obsedit me. Et illud Jeremiae: Facta est mihi haereditas mea sicut leo in silva: dederunt super me vocem suam .
Abbreviated transcription (Latin):
usq hodie sua petitio. quã
tanto lãbore impetrarũt.
qr enĩ data sibi opinione
ꝓ iħu latronem: ꝓ saluato¬
re interfectorẽ : ꝓ datore
uite elegerũt ademptorẽ:
merito salutem ꝑdiderũt
⁊uitam. ⁊ latrociniis sese ac
seditionibꝰ intantũ subdi¬
der̃: ut ⁊ patriam regnum¬
re ꝑdiderunt. ⁊ actenꝰ eam
qua uendidere siue anime
seu corporis lib̾tatem. reciꝑe

Expanded text:
usque hodie sua petitio, quam tanto labore impetrarunt. Quod enim data sibi optione, pro Jesu latronem, pro Salvatore interfectorem, pro datore vitae elegerunt ademptorem, merito salutem perdiderunt et vitam, et latrociniis sese ac seditionibus in tantum subdiderunt, ut et patriam regnumre, perdiderint, et hactenus eam quam vendidere sive animae sive corporis liberta
Abbreviated transcription (Latin):
tur. ⁊ qd̾ inpilato ⁊ uxore
eiꝰ iustum dnm̃n conficenti¬
bus gentilis ppłi testimo¬
niũ sit.¶hił. In muliere at
species plebis gentilium
est: que iam fidelis eũ cũ
quo non uersabatur. incre¬
dulũ ppłm ad xp̃i fidem ad¬
uocat. Que qr ipsa multũ
future illum cum quo con
non ante se incellexit dia
amissurũ: ⁊ iõ satagebat
ꝑ mulierẽ ꝑ quã spolia mor¬
tis inuaserat xp̃m eriꝑe

Expanded text:
in Pilato et uxore ejus justum Dominum confitentibus gentilis populi testimonium sit. In muliere autem species plebis gentilium est, quae jam fidelis eum, cum quo conversabatur, incredulum populum ad Christi fidem advocat. Quae quia ipsa multum futura, illum cum quo convnon ante, se intellexit diabamissurum: et ideo satagebat per mulierem, per quam spolia mortis invaserat, Christum eripere