comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
magdalene
yamquã ꝑ quatuor
mundi climata fideliũ
connerione ꝓpagata sa¬
cratissimȩ mariȩ magda¬
lenȩ insignia pio imita¬
tionis exemplo
lebret ȩccłia: atq in beatissimoꝵ scͥptis euan-¬
glistarũ ipsuis deuotionis sedula famulatio.
ꝑpseueransq seruitus. & ingens dilectionis fer-¬
uor. ac illius sc̃ȩ familiaritatis ministratio.
& usq ad triumphum diñnce passionis inef-¬
fabili habeatur constantia: necñ & quȩ in
morte sui redemptoris etiam apłis fugien-¬
tibus egerit. & quod ipsi dñs magni con-¬
silii angłs resurgens a mortius primo ei
apparuerit: tamen utilitati legentium
consulentes. ea que de ipsius uirtutum floscu-¬
culis geminarum more. sanc tarum eliicidant
paginȩ scripturarum & quodammodo sui
iubaris impressione uernantes reddunt.
compendiose prelibare curauimus: ut si cui
forte non uacat sanctissimi pelagus euange¬
lii ex ordine transcurrere. in quo tantę fidei
continentur preconia: saltim hanc nr̃e exi-¬

Expanded text:
MAGDALENAE. Quanquam per quatuor mundi climata, fidelium connexione propagata, sacratissimae Mariae Magdalenae insignia, piae imittionis exēplo lebret Ecclesia. Atque in beatissimorum scriptis Euangelistarum, ipsius deuotionis sedula famulatio, perseueransque seruitus & ingens dilectionis feruor, ac illius sanctæ familiaritatis ministratio, & vsque ad triumphum Dominicæ passionis ineffabilis habeatur consmorte sui Redemptoris etiam apostolis fugientibus egerit, et quod ipse Dominus magni consilii angelus, resurgens a mortuis primo ei apparuerit, tamen utilitati legentium consulentes, ea quae de ipsius virtutum flosculis gemmarum more, sanctarum elucidant paginas Scripturarum et quodammodo sui jubaris impressione vernantes reddunt, compendiose praelibare curavimus. Ut si cui forte non vacat sanctissimi pelagus Evangelii ex ordine percurrere, in quo tantae fidei continentur praeconia, saltem hanc nostrae exi
Abbreviated transcription (Latin):
dit ei. In credule & insensate & sine intellec-
his bestiis respicit & uidet. Iulianꝰ aũt ius
sit dimitti bestias: & occurrentes duo serpen
bant plantas eiꝰ. Et duȩ aspides occurrenteᷤ
suspendert̃ se suꝑ mamillas: uelut infantes
lactentes. Et iterũ dimserunt ad eam auã

Expanded text:
sine intellectuhis besteis respicit et uidet et iussit iuli| anus . demitte bestias et occurrentes duos serpentbant plantas| eius et duo aspides occurrentis suspenderunt se super| mamellas eius uelut infantis lactantes et iterum| dimiserunt duas
Abbreviated transcription (Latin):
mundi gr̃as ago tͥ qͥa dignam me fecisti in hac
lites: duxerunt ad carcere. Mane autẽ fa-¬
cto: iussit uidex adduci eã in p̃toriũ. Et sta-
tͥ p̃paratȩ sunt. O eata autẽ. xp̃ina apiens os
suũ dixit. Quid erras pion impudice & in-
sensate: consimmilis aniȩ. & consimilis cordi
dei excelsi: neq timebo minas tuas. Tempora-¬
lis uidex dixit. Cristina. quare me sic ex-¬
honoras: Sustineo om̃s iniurias tuas: noli
illis sacͥficiũ. ut miscłiam consequaris: qͥa
multũ te supportabunt. Cristina aũ dĩx̃.
Benedixisti impie. aliene a dõ: ego autẽ offe-

Expanded text:
i ago quia digna me fecisti in hac| litis duxerunt ad carcerem| Et mane facto iussit iudex . dion adduci eam in praetorium et sta| tibi praeposita sunt. Beata autem cristina| aperiens os suum dixit . quid erras dion inpudice . et insensate .| simile animal et consimiliter i excelsi neque time| bo minas tuas temporalis Iudex dixit cristina quare me . sic| exhonoras sustineo omnes iniurias tuas . noli illi sacrifi| cium et misericordiam consequaris quia multum subpor| tauit. Cristina dixit bene dixisti i
Abbreviated transcription (Latin):
timebo ea qͦ mͥ a de inferenda funt torm̃ta. Lulia-¬
nus aũt iussit accendi fornace usꝙ in dies
iuliano dicentes. D ep̃camur te dñe: magnos
clamores & t̾rores exeuntes audiuimꝰ de for-¬
nace. Hoc audiens iulianus iussit aꝑire for-
nacẽ: & inuenerunt beatã xp̃mã tamquã de
lauachro ꝓcedentẽ & laudantẽ dm̃. Et addu-¬
mͥ confiteri: deteriora tͥ torm̃ta inferã. Beata
autẽ xp̃ia respondit. Iuliane pessime lupi
nom̃ habes maledicte tyranne: ñ timeo mi-¬

Expanded text:
o ea quae mihi inferenda sunt tormenta.| Iulianus iussit incendi furnacem per dies iuliano dicentes . depraecamur te domine . magnos| terrores exeuntes uidimus de furnace Hoc audiens iulianus| iubet aperire . et inueniunt beatam cristinam tamquam de| lauacro procedentem mihi confitire deteriora| tibi tormenta . inferam. Beata autem cristina dixit| Iulianae pessime lupe nomen habes maledicte . tyranne .| non timebo mi
Abbreviated transcription (Latin):
Et cont̾ritꝰ ẽ iudex bion ꝓpt᷑ apollinẽ. qͥa cadeis
tim angustiatꝰ intra semet ipsũ. mortuus est.
Beatã uͭ xp̃inã iussit assessor eiꝰ mitti in carce-¬
carcere: glorificans d̃m:
nit aliꝰ iudex: & ipse impiꝰ iudex & ad u̾-¬
duci xp̃inam ante suũ tribunal. Et ait iulianꝰ.
Cristina audiui qͥa multa gessisti ꝑ maleficia

Expanded text:
et conterritus iudex dion | propter appollonem quia cadens tim| inangustiatus est . in semet ipsum et mortuos est Beata| autem cristina iussit adsessorem dionis mitti in carcecarcere glorifi| cans deum nit alius . iudex et ipse| impius . aduduci cristinam ante tribunal dicit . iulianus . cristina| audiui quia multa geristi per maleficia
Abbreviated transcription (Latin):
qui inuocant eũ. Ipse ẽ qui me dociit omnẽ
tua seuissima torm̃ta: & om̃s tuas uirtutes
dum finiret eam: iussit eam duci in carcerẽ.¬
Et dũ ducta fuiss beata xp̃ina: sedebat & elo-¬
qͥa dĩ meditabatur. Uenert̃ aũ in conspectu
eiꝰ tres angli afferentes ei prandiũ de excelsis:

Expanded text:
qui inuocant eum. Ipse est qui me docuit omnem tua seuissima tor| menta . et uinco omnes tuas uirtutes dum finierat eam ius| sit eam duci ad carcerem . ducta autem beata cris| tina sedebat et eloquia dei meditabatur. +Venerunt| in conspectu eius tres angeli adferentes ei prandium| salutis
Abbreviated transcription (Latin):
cendi flammã & sterni sub eam ligna. & ole-¬
um infundi in ignẽ: ut celeriꝰ finiret᷑. Cristi-¬
na aũ alligata in rota: & cũ gyraret᷑ rota.
noli me derelinqͣre in hoc certamine: s exten-¬
de manũ tuã & tange hunc ignẽ. & extingue
exiit ignis subito & interfecit animas idoloꝵ¬

Expanded text:
cendi flammam et sterni| sub ea et oleum infundi . ut celerius infans ureretur Cris| tina autem alligata in rota et cum geraretur rota cnoli me derelin| quere in hoc certamine . sed extende manum tuam et tange| ignem hunc et extinguae stina| exiuit ignis subito . et interfecit animas idolo
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃s aũ mulieres uidebant beatã xp̃inam
na exclamauert̾ dicentes. Ds̃ huiꝰ infantis
pat̾ eiꝰ tirbanꝰ ad duci eam ante suũ tribunał:
&e dixit ei. Misereor tͥ xp̃ina. qm̃ filia mea es:
accede ad deos & ad ora eos: ut ꝓpitient᷑ tibi.
& liberent te ab errore quẽ passa es. Siuͦ no-¬

Expanded text:
beatam| cristinam na dicentes| deus huius infantis | Iussit+ urbanus adduci eam ante tribunal et dicit ei | misereor tibi cristina quia filia mea es accede ad deos | et adora eos ut propicii tibi fient et liberent te ab errore| quam passa es si
Abbreviated transcription (Latin):
re mei:ͥ & omĩa mea tua sunt filia mea xp̃i-
me filiam tuã uocas: aut qͥs ex genere ur̃o
aliquando xp̃ma uocata est.at̾ autẽ eiꝰ
Quid gͦ me dicis filiam tuã: Nescis qͥa
nom̃ habeo xp̃i cȩlestis saluatoris: Ipse est
qͥ me ꝓbauit ad miliciã suã cȩlestẽ. & orna-
uit me: & dedit mͥ uictoriã ad uincendũ õs
qͥ ñ cognouerunt dm̃: & ad deponenda urãm
abommnationẽ. & idola. in quib seducti estis¬
adu̾sus filiã suã. Euntes aũ milites eduxe

Expanded text:
et omnia mea tua sunt filia mea| cristme filia uocas aut quis ex genere uestro ali| quando uocata est cristina Mater eius quid ergo me dicis filiam tuam nescis| quia nomen habeo christe caelestis saluatoris mei. Ipse est .| qui me probauit ad militiam caelestem qui me arma| uit et dedit mihi uicturiam ad uincendum eos qui non no| uerunt deum . et ad deponendum uestram abhominationem | et idola in quibus seducti estisaduersus eam euntes autem milites . e
Abbreviated transcription (Latin):
in sacͥficium ueritatis: ut indulgere dignet᷑ pec-¬
cata mea quȩ feci: & seducta sum ab impiis ho-
na induta tunica incontaminata & imma-¬
culata. lauit faciem suã & manꝰ: & in cubicło
includens se offerebat sacͥficiũ & incensum
cȩlesti saluatori: & orans cũ fletu dicebat.
mundũ hunc quẽ tu fecisti. & indiusti car-¬
neni humanã. & fustinuisti mortẽ ab impiis
na quȩ multa peccaui & gessi ꝑ ignorantiã. &

Expanded text:
in sacrificium ueritatis . ut indul| gere dignetur peccata mea quae feci ei . seducta sum ab impiis . hota autem cristina indu| ta tunica incontaminata . et loto faciae sua . et manibus et in cubiculo| includens se et offerebat sacrificium et incensum caelesti deo . et or\a/ns| cum fletu dicebat dmundum| tuum quem fecisti . et indutus es carne humana et sustenuisti mor| tem ab impiis na que multum pecca| ui per ignorantiam et
Abbreviated transcription (Latin):
ter eiusdem puellȩ de genere anitiorum rega¬
li. habebat autem hanc puellam unicam
nomine xp̃iam: & fecit pater eius urbanus
lis in turrĩ: & fecit deos aureos & argenteos & po
suit infra turrim. ut adoraret eos. nec unꝗͣ inde
descenderet. ne conspiceret᷑ ab hominib ag¬
ni enĩ decoris erat: & multi uolebant eã despõ¬
sare. Pat̾ autẽ eiꝰ dicebat: nemini ꝓmitto
sita: & accipiens storacẽ ad offerendu in al-¬
tari idoloꝵ. ponebat illum in fenestaam qͣ
respiciebat in orientẽ. Et stans in fenestra

Expanded text:
ter eius . gentilis de genere airum | regale. Habebat hanc puellam unicam+ cristinam et fe| cit pater eius urbanus XII ancillas . et fecit duos aureos et argenteos .| et statuit infra turrem ut adoraret eos+ ne umquam| discederit ut conspiceritur ab hominibus Magni enim decoris erat . et multi eam uolebant dispimsare Pater| autem eius dicebat nemine promitto cci| piens storacem+ ad offerendum in altare idolorum| ponebat illud in fenestram qu\ę/ aspiciebat ad orientem et stans
Abbreviated transcription (Latin):
in carcerẽ mitti. Et uenerunt om̃s matro-¬
nȩ ut uiderent eam. audientes tͥbulationes
qͣs sustinuit: ferentes bona multa de bonis
sius. ut blandirent᷑ ei. & consolarent᷑ eã. Et
dei meditantẽ. Ingressȩ matrone ꝓcidert̃ ad

Expanded text:
d carcerem mitti et uene| runt omnes matronae uidire eam audientes tribulaci| onis qua sustenuit ferentes multa de boni suis . ut blan| direntur et consolarentur eam . et dei Et ingres| sa matronae . procederunt ad
Abbreviated transcription (Latin):
& occidert̃ eũ: & nemo ausꝰ erat accedere &
tollere serpentes. Heata aũt. xp̃ma orationẽ
faciens: dixit serpentib Uobis dico reptili
unusqͥsq in locis ur̃is neminẽ nocentes. Et
statĩ recedentes abiert in locis suis Et respi-¬
excelso: & alleua hunc hominẽ de morte. Et¬

Expanded text:
 occiderunt| eum et nemo ausus erat accedere et tollere serpentes. Beata au| tem cristina oracionem faciens dixit serpentibus . uos bis dico| unusquisque locis uestris ne| minem nocentes et statim recedentes abierunt in locis suis .| et respiexcelso . adleua hunc hominem de morte qu
Abbreviated transcription (Latin):
fecisti: & uelut infantułã a ministris ab ali¬
enari. Iudex aut̃ dix̃. Non te tangunt hoc
& ido te ñ tangit ignis. Accede ad deos &
dep̃care eos: ut liberent te a peccatis tuis quȩ
fecisti in eis. B eata aute. xp̃ma dixit. Impie
& impudice filiꝰ diaboli: ñ timeo iudicia tua.
neq minas tuas qͣs mͥ ostendis. Spero enim
in nomine dñi mei iħu xp̃i. qͥa transmitte-¬
re te habeo in tenebras ext̾iores: uͥ cruciatur
urbanꝰ fr̃ tuus. Iudex autẽ ira repletus ius-¬
sit radi caput eiꝰ. & nudam torqueri: & per¬
intuentes eiꝰ turpitudinẽ: & qͥa talia ꝑpessa
suerat: exclamauerunt om̃s una uoce dicen-¬
tes ad iudicẽ. Inustũ est iudiciũ tuũ: inqua

Expanded text:
fecisti et uelud infantulam| ab istis alienari. Iudex autem . dixit non te tangunt haec| et ideo te| non tangit ignis. Accede ad deos et depraecare eos ut libe| rent te a peccatis quae fecisti in eis. Beata autem cristina| dixit impii et inpudice filius diabuli non timeo iudicia tua| neque minas quas mihi ostendas spero autem in nomine dei mei| quia transmittere te abeo in tenebras ubi cruciatur ur| banus frater tuos Iudex iratus iussit radi capud eius et nudam| torqueri intuentes eius turpitudi| nem et quia talia perpessa est et clamauerunt quasi una| uoce dicentes iudici . iniust
Abbreviated transcription (Latin):
sum benedieo. ipsũ adoro. ipsũ glifico: ipsi of¬
fero sacͥficiũ absq sanguine in ueritate laudiꝰ.
& incontaminatũ incensum patri qui est¬
in cȩlis: in qͦ credidi & credo lum̃ meũ: in eo
est ueritas & salus. Pat̃ autẽ eiꝰ respondit: dix̃-¬
q ad eam. Cristina filia mea in contaminata.
sine scientia: qͥa concupiui adorare cȩlestem
dm̃: Trinitas autẽ: una dĩtas est. Quare m
ium facis adorare deos tuos: Affer mͥ mu-
stem. & offeram ei sacͥficiũ sine sanguine & in-¬
censum ueritatis: qui me ꝓbabit ad ueritatẽ¬
suã. Pater autẽ sedicebatur in uerbis eiꝰ: puta¬
bat qͥa de diis uł idolis eiꝰ diceret: & transmisit

Expanded text:
sum benedico . Ipsum adoro . Ipsum glorifico . Ipsi offer| re sacrificium citra sanguinem et ueritate laudis . et| incontaminatam incensum+ patri qui in caelis est in| +quo credidi et credo lumen meum . in eo est ueritas . et| salus. Pater autem eius dicit ei . cristina filia incon| taminata . sine scientia .| quia concupiui adorare caelestem trinitatem| Trinitas autem una diuinitas est . et quare mihi| uim facis adorare deos alienos . offerre mihi stem . et offeram ei sacri| ficium citra sanguinem et incensum ueritates . qui me probauit| in ueritate Pater autem eius seducebatur in uerbis eius pu| taret quod de idolis diceret+ transmisit
Abbreviated transcription (Latin):
hoc qͦd erras: & cdm alienũ colis. quẽ nos non
nouimus: Quod si audierit pat̾ tuus dñs¬
nrͣ ꝑdet nos & genꝰ nr̃m. Dicet enĩ: qͥa uos¬
eam docuistis colere d̃m qui a pilato inter¬
fectus est. Et q̃ fugiemꝰ a facie eiꝰ. Infans
seducimini a diabolo & idolis: Accedite
adhuc loquerent᷑. intrount urbanꝰ pater eiꝰ¬
ut uideret filiam suã: & ad oraret deos suoᷤ.
Uemens autẽ cum gaudio magno adorare¬
deos suos. & offerre eis sacrificiũ: expectabat
filiam suã scdm consuetudinẽ: ut offerret¬

Expanded text:
quod errasti . et deum alienum colis . quem nos| non cognouimus. Sic audierit pater tuus dre nos et genus nostrum . Dicens quia uos| docuistis eam colere deum . qui a pilato interrogatus est+| et quo fugimus a facie eius+. Infans seducimini a diabulo et idolis Accedite eadhuc haec loqueretur . intrauit ur| banus ut uideret filiam eius et ut adoraret deos suos | Veniens autem cum gaudio magno . offerri sacrificium et ex| pectabat filiam suam+ secundum consuetudinem offerret
Abbreviated transcription (Latin):
ualebant: qm̃ ꝓiectus a nemore in flumine
latebat. Et erat grossior boue. longior eqͦ: os¬
&e caput habens leoninũ. dentes ut spata
acutos comas ȩqͥnas. dorfum acutũ ut dola¬
brum. squamas hirsutas ut tarauos scinden

Expanded text:
poterat quia proiectus de nemore in fluuio latitabat. Grossior erat boue et longior equo, caput habens leoninum et dentes ut spata acutos, comas equinas, dorsum acutum ut dolabrum, squamas irsutas ut culte
Abbreviated transcription (Latin):
cente: uenit puer de clero treueroꝵ nomine
leobgisus. portans in brachio suo infantem
tres noctes habentẽ. qͥ fuit comiactatꝰ in illa
ẽ consuetudo treueroꝵ. ut pauꝑculȩ femi¬
nȩ infantes suos soleant iactare. Hȩc aũ erat
sos infantes ꝓiectos qͦs nutricarios uocant.
ab illis matriculariis sc̃i perri emere uideba¬
t᷑. ep̃o ipsum infantẽ psentare deberet. &e postea
episcopi auctoritas ipsum hominẽ de illo
nutͥcario confirmabat. Uidens aũ rusticꝰ ep̃c
illum infantẽ portari: dixit. Modo inuenire
possumꝰ. si ex dõ ẽ Goaris sapientia. aut uirtu

Expanded text:
cente, venit puer de clero Treverorum nomine Liobgisus, portans in brachio suo infantem tres noctes habentem, qui fuit iactatus in illa  consuetudo Treverorum, ut pauperculas feminas infantes eorum solent iactare. Haecque consuesos infantes proiectos quos nutricarios vocant ab illis matriculariis sancti Petri comparare videbantur, episcopum ipsum infantem praesentare deberent, et postea episcopo auctoritas ipso homine de illo nutricario confirmabat. Quod videns Rusticus episcopus illum infantem portantem, dicebat: 'Modo invenire possumus, si ex Deo est G
Abbreviated transcription (Latin):
absconsa confessio: qͣm ista pͥncipalis depub-¬
tũ qͦd ñ sciatur. Nunc uͦ acqͥesce consiliis me-¬
is. & accipe duram & ꝓlixam penitentiã iudi-¬
cio sacerdotũ: talem penitentiã. ut ñ solũ sit
in u̾bis. s & firmã radicẽ teneat in corde tuo:
ut diabolus qui de absconso oꝑe tuio malig-¬
no gaudebat: de tua publica confẽsione &
digna penitentia satis ingemiscat. Noli eẽ
desꝑatus s fideliter attende. dominica p̾cep-¬
ta. quib dignatꝰ est dicere: ñ ueni uocare
iustos. s peccatores ad penitentiam. Ido au-¬
di consiliũ meũ: & considera sententiã. quã
beatꝰ ioh̾es ȩuangłista dixit. Age pęnitentiã.
&e oꝑa tua pͥora fac: & subt̾iora dimitte.

Expanded text:
absconsa confessio quam ista principalis depuptum, quod non scietur. Nunc vero adquiesce consiliis meis et accipe duram et prolixam penitentiam iudicio sacerdotum, talem penitentiam, ut non solum sit in verbis, sed etiam firmam radicein teneat in corde tuo, ut diabulus, qui de absconsa opera tua mala gaudebat, de tua puplica confessione et digna penitentia satis ingemescat. Et noli esse disperatus, sed fidenter adtende dominica praecepta, qui dignatus est dicere: Non veni vocare iustos, sed peccatores ad penitentiam. Ideo tu sic fac. Considera sententiam, quam beatus euangelista Iohannis ait: Age penitentiam et opera tua priora fac et subteriora dimitte.
Abbreviated transcription (Latin):
reptꝰ: & ñ tantũ adhuc qͣntum st̃ m̾ita mea.
hec deniq audientes legati: nuntiauert̃ regi
uniu̾sa ꝑ ordinẽ. Quod rex audiens. cepit ad¬
habere: neq ego talem possidere doctorẽ. Ite¬
rũ transmisit alios legatos rex: ut eũ roga¬
rent ad se uenire. Q illi inuenerunt eu̾m
multomagis &e plixiꝰ febricitantẽ: &e in di
laudib ꝑsistentẽ. Qui dixit ad illos. filioli
mei nolite fatigare uos. neq dñm urm̃ re¬
quis ñ educat suꝑ spaciũ miliarii uniꝰ nisi¬
forte ad sepulturam meã. Hȩc qͦq illo dicen
tio mea hȩc ẽ. ut de loco isto amplificationẽ
sibi in regno celoꝵ conquirat: & quando mͥ
extrema dies finisq uite aduenerit. auctori¬
regem: nuntiauert̾ ei uniu̾sa. quȩ ab eodẽ sa¬
cerdote audierant uł uiderant. Cũq rex hos¬
sermones audisset ingemuit: e immutata ẽ
tes ad se uenire: precipiens eis ut cũ sũma dili¬

Expanded text:
antum quantum sunt merita mea'. Haec quoque audientes illi legatarii, nuntiaverunt rege nniversa per ordinem. Quo rex audiens, coepit habere, neque ego talem possidere doctorem'. 11. Iterum transmisit aliis legatariis, ut ipsum rogarent ad se venire. At illi invenerunt eum multo magis et prolixius febricitantem et in Dei laudibus persistentem. Qui dixit ad illos: 'Filioli mei, nolite fatigare vos neque regem vestrubi ęducat super spatia miliario nisi ad sepulturam meam'. Haecquę sibi dicento mea est, ut de loco isto amplificationem sibi in regno caelorum conquerat, et quando mihi extrema dies finisque advenerit, auctoriregem, nuntiantes universa quae ab eodem sacerdotem audierant vel viderant. Cum rex hoc audisset, ingemuit et mutavit m ad se venire, praecepit eis
Abbreviated transcription (Latin):
humiliabit᷑. & qui se humiliat exaltabit᷑. Per-¬
gebat gͦ ad cellulam suam. Cumq ibidem
uenisset cepit t̾ristis eẽ & febre ualida affligi
corpꝰ suũ. die noctuq dnm dẽp̾cans. ut ei dñs
donaret auxilium &e adiutoriũ. & erueret eũ
detam graui iugo. qͦd sigeb̾tus rex eumpo-¬
nere cupiebat. D nͣs autẽ exaudiuit p̾ces famn-¬
li sui Goaris. C qm̃ sigeb̾tus rex illum supra
uiginti noctes ad se uenire p̾cepit: nec in sep-¬
tem annis illum postea uidit. Transactis aũ
septẽ annis: rex memoratꝰ de eo precepit lega-¬
tis suis. ut ipsum ad se uenire facerent. Sed
uir dĩ beatꝰ ooar ꝓ se & pro aliis cotidie mag¬
na & inestimabilia munera do offerebat: ae¬
cotidie orationes uł postulationes faciebat.
mitate positi erant: ut tranquilła &e qͥ etam
uitã agerent. in om̃i pietate & castitate. Iiliᷤ
autẽ septẽ annis transactis. sine cessatione
lacͥmas fundebat: ꝓpħ̾a dicente. Qui semi¬
nant in lacͥmis: in gaudio metent. Id̾o enĩ

Expanded text:
humiliabitur, et qui se humiliat exaltabitur, pergebatque ad cellolam suam. 10. Cumque ibidem convenisset, coepit tristis esse et a febrę valido adfligere corpus suum, dię noctuque Dominum deprecans, ut ei Dominus donaret auxilium et adiutorium et erueret eum de tam grave iugum, quam Sigibertus rex ei inponere cupiebat. atus fuit, ut quod Sigibertus rex illum super viginti noctes ad se venire praecepit, nec in septem annis illum videbat. Transactis autem illis septem annis, rex memoratus de eo, praecepit legatariis suis, ut ipsum omnino ad se venire fecissent. Sed vir Dei beatus Goar et pro se et pro aliis quotidię magna et inaestimabilia munera Deo offerebat et orationes vel postulationes faciebat pqui in sublimitate positi erant, ut tranquillam et quietam vitam agerent in omni pietate et castitate. Illis autem septem annis transactis, sine cessatione lacrimas fundebat, propheta dicente: Qui seminant in lacrimis, in gaudio metent. Et ideo
Abbreviated transcription (Latin):
labat. factũ est aũ post annos tres & m̃ses tot¬
dem. ut ipse uir di febre ualida corriꝑet᷑: & in
senectute bona ueniente ad se agrippino & eu-¬
sebio cũ aliis multis sac̾dotib &e serus di. in
ipso oppido germamoꝵ uͥcelluła suã construx̃
obiit in pace. pͥdie nonas uilias. Cuiꝰ scm̃ coepꝰ
agrippinꝰ & eusebiꝰ. e alii multi sac̃dotes &e
serui dĩ cũ sũmo honore sepeliert̃ in ipso lo¬
co uͥ fluuiolꝰ uioraca nominat᷑. supra ripã
rheni fluminis: ibidemq dñs nr̃ iħc xp̃c filiꝰ¬

Expanded text:
s annos tres et menses tres, ut ipse vir Dei febre valido correptus in senectute bona, venientes ad se Agrippinum et Eusebium et alios multos sacerdotes et servos Dei, in ipso oppido Germaniorum ubi cellolam suam construxit obiit in pace pridia Nonas Iulias. Cuius corpus Agrippinus et Eusebius et alii multi sacerdotes et servi Dei cum summo honore sepelierunt in ipso loco ubi fluviolus Wocara nominatur supra ripa Reno fluminis. Ubi dominus n
Abbreviated transcription (Latin):
tali feriatur sententia. Interim tam̃ ut sciamꝰ
hoc dixit ꝓpter hanc causam ut ipse tc̃ cog¬
nitor de semetipso fuisset: s qͥa scelera uł cri¬
ce adsum. Ait ei. Multa de te audiuimꝰ si¬
mulq & uidimꝰ: ñ ego solus:̃s &e tota plebs
hic congregata. Alodo ostende nob̾ oꝑa tua:¬
siuera sint an falsa. Siuera sunt: ꝑ obedientiã
uerã iubeo tͥ ut faciaᷤ istũ infantem in notescere
nichil tͥ credere habemꝰ. Quod audiens uir di
beatꝰ soar suspirabat grauit̾: & lacͥmas sine ces-¬
satione fundebat. qͣre pontifex suus ei tam ina
sti:. fac mecũ quãuis indigno clientulo tuo
miscdiam tuã: ut cognoscat iste ep̃c uł plebᷤᷤ
eiꝰ qͥa te diligo. te ad oro. tͥ seruire cupio. crea¬
tor &e redemptor m̃s. E hȩc dicens. accessit ad¬
illum hominẽ qͥ illum infantẽ in brachio gere.¬
bat: dixitq ad illum. Quot noctes habet iste¬
infans: Ille respondit. Tres. Uir dñi sc̃s Goar
dixit. Trinitas scã te inuoco: atq te infans in

Expanded text:
m ut sciamus, hoc dixit propter hoc causa, ut ipse tunc cognitor de semet ipso fuisset, sed ut scelera vel crice adsum!' Qui dixit: 'Multa de te audivimus simulque et vidimus, non ego solus, sed et tota pleps hic congregata. Modo ostende nobis si verum sit an falsum. Si verum est, per oboedientiam veram demando tibi, ut facias istum infantem innotescere nihil tibi credere habemus'. Quo haec audiens vir Dei beatus Goarus, suspirabat graviter et lacrimis sine cessatione fundebat, dicens, ut quid pontifex suus talem inansti, fac mecum, quamvis indigno, tamen clientulo tuo misericordiam tuam, ut cognoscat iste episcopus vel pleps eius, quia te diligo, te adoro, te servire cupio, creator et redemptor meus'. Et haec dicens, accedens ad hominem, qui illum infantem in brachio gerebat, dixit ad illum: 'Quod noctes habet infans iste?' Qui dicit: 'Tres'. Vir Domini Goar dixit: 'Trinitas sancta, te invoco atque te, infans, in
Abbreviated transcription (Latin):
uit in domũ. uͥ ep̃c sedebat. Qui cũ intrasser.
cepit p̾uidere locũ uͥ discipłs suus stare po¬
tuisset: uł uͥ cappam suam pendere uł abscõ¬
dere licuisset. Et uidit de angulo domꝰ ꝑfe
dem stare p̾cepit. Qd̃ cũ uidisset rusticus ep̃c
una cũ clero suo. dixit. Uidetis nẽ qͥd facturꝰ
ẽe Non ẽ hȩc causa ex dõ. Si ex d̃o fuisset. tam
mane ñ comedisset uł bibisset: qͥa anterioreᷤ
scĩ ꝑ elemosinas & ieiunia intrauert̾ in reg¬
sit. nescio. Mane comedit & bibit. bestias
mulget: cappam suã in radio solis pendit: ac-¬
cedat ꝓpiꝰ & reddat rationẽ. si ex dĩ parte ista
facit. an ex adu̾sarii. Cumq int̾rogatꝰ fuisset
uir dĩ sc̃s Goar: dixit. Ds̃ uidex iustus &e fortiᷤᷤ.
tu scis om̃a: tu nosti qͥa de adu̾sarii parte ni¬
chil consentio. neq consentire cupio: neq cap¬
pam meã in radio solis pendentẽ scio:s in
fuste roboreo. Et bestias ꝑ nulla maleficia mul

Expanded text:
vit in domo ubi episcopus sedebat! Qui cum intrasset, caepit providere, ubi discipulus suus stare potuisset, vel ubi cappam suam pendere vel abscondere licuisset, et videbat in angulo domi quasi dem stare praecępit. Quod cum haec vidisset Rusticus episcopus una cum clero suo, dixit: 'Videtis nunc, quid facturus est? Non est haec causa ex Deo. Si ex Deo fuisset, tam mane non commedisset vel bibisset; quia anteriores sancti per ęlemosinas et ieiunia intraverunt in regsit nescio: mane commedit et bibit, bestias mulgit, cappam suam in radio solis pendit. Accedat propius et reddat rationem, si ex Dei parte haec facit an ex adversario'. Qui cum interrogatus fuisseti sanctus Goar dixit: 'Deus iudex iustus, fortis, tu scis omnia, tu nosti, quod de adversario parte nihil consentio neque consentire cupio neque cappam meam in radio solis pendentem scio nisi in fuste roboreo et bestias illas per nulla maleficia admi
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum exinanisti. & humiliari dignatus es.
ut nos redimeres & exaltares: miserere mei.
quãuis indigni: tam̃ de tua miscdia ñ despe-¬
rantis. Ꝙ accedens ad regem dixit. Quid uis
qualit̾ tͥ dictum ẽ. ut audiam: & ꝑ obedientiã
de hoc qͦd p̾cipis dabo tͥ responsum. Tunc rex
sigebertꝰ. om̃ia sicuit contigerant uł facta fueraił:
uniuersa ei ꝑ ordinẽ disposuit. Tunc respondeis
ipse dixisti. Uerumtam̃ ab aliis sic cernitur fa
atq dicente uniuersa miracła quȩ facta fue¬
rant: ppłs om̃is clamabat. ad regem: ut ipsum
scm̃ uirũ ooarem constitueret ep̃m treueris.
ad beatũ ooarẽ ut ep̃c̃ fieret treueroꝵ. Statim
aũ ut hoc uir dĩ audiuit. dixit. Meliꝰ ẽ mͥ

Expanded text:
ipsum exinanisti et humiliare dignatus es, ut nos redemeres et exaltares, miserere mei, quamvis indigno, tamen de tua misericordia non disperantem'. Et accedens ad regem, dixit: 'Quid vis, quomodo tibi dictum est, ut audiam; et per oboedientiam quod praecepisti dono tibi responsum'. Tunc rex Sigibertus omnia, sicut contigerat vel factum fuit, universa per ordinem ei disposuit. Tunc dixit vir Dicut dixisti. Verumtamen aliis sic cernitur fuiatque dicente universa miracula quae facta fuerant, populus totus clamabat ad regem, ut ipsum virum Dei Goarum constitueret episcopum Treveris ad beatum Goarum, ut episcopus fieret Treverorum. Statim autem ut hoc vir Dei audivit, dixit: 'Melius est
Abbreviated transcription (Latin):
magis domesticos eiꝰ. Nunc gͥ dimitte ilłu ep̃m
penitentiã uerã atq ꝑfectam agere uł consum-¬
mare: dicente dño. Dimittite: &e dimittet᷑ uo¬
b̾. Et si dẽ te regẽ scłi constituit: scias te regem
sempit̾num habere in celis. Id̾o dimitte rusti¬
cum penitere ꝓpt̾ facinora sua: sic̃ uis ut dñs
dimittat tͥ facta tua. Hȩc uͦ rex audiens. atꝙ¬
salutem pͥncipum: uoluntarie obediã consili-

Expanded text:
magis domesticos eius? Nunc igitur demitte illum episcopum penitentiam veram atque perfectam agere vel consummare, Domino dicente: Dimittite, et demittetur vobis. Et si Deus te regem seculi constituit, scies te regem sempiternum habere in caelis. Ideo dimitte Rusticum paenitere facinora sua, sicut vis, ut Dominus dimittat tibi facta tua', Haecquę audiente regsalutem principu
Abbreviated transcription (Latin):
penitere scio:s &e considero qd̾ dixit beatus
iacob apłs. Orate ꝓ alterutrũ: ut saluemi¬
ni a peccatis ur̃is. Nam ego sic facere cupio:
ens sigeb̾tus rex francoꝵ. statim &e sine mo-
interrogauit eum uniu̾sa ꝑ ordinẽ quȩ ge-¬
sta fuerant: tam de legatariis ep̃i quã de be-
rege int̾rogante: beatꝰ ooar nichil ei respondit.
Gunc rex sigeb̾tꝰ. commotꝰ dixit. ꝑ obedientiam
regum & principũ seu ep̃oꝵ uł sacerdotũ tͥ

Expanded text:
penitere scio, sed considero, quod dixit beatus Iacobus apostolus: Orate pro alterutrum, ut salvemini a peccatis vestris. Nam ego sic facere cupio, ens Sigibertus rex Francorum, statim sine morainterrogavit ei universa per ordinem quae gesta fuerant, tam de legatariis, quam de bestiis,nte. Haec rege interrogante, beatus Goar nihil ei respondit. Tunc rex Sigibertus commotus dixit: 'Per oboedientiam regum et principum seu
Abbreviated transcription (Latin):
eꝓc̃ ad se uenire iubet.Scio enĩ ego. qͥa hoc qͦd
factũ uidistis ñ est sine causa. uł qͦd dñs hodie
ꝑ bestias ostendit nob̃: nisi forte fiat ad exempłu
credulitatis eoꝵ qui in ipso confidunt: qͥa po¬
tens est dñs parare mensam in deserto. At illi¬

Expanded text:
 ad se venire? Scio ego, quia hoc quod factum vidistis non est sine causa, quod Dominus hodie per bestias ostendit nobis, nisi fiat ad exemplum credulitatis, qui in ipso confidunt, quia potens est Dominus parare mensam in deserto, et
Abbreviated transcription (Latin):
set: dixit ad eũ. fili recordari oportet. qͥa d̃s ca-¬
ritas ẽde qui manet in caritate. in do manet.
& ds in eo. Hodie filii quando uidistis me
indignũ & peccatorẽ caritatẽ facere ñ debue¬
ratis excusare: nunc autẽ ad corripiendum
loquentib. uenerunt tres ceruȩ mirȩ mag¬
nitudinis. ueluti scãm tͥnitatẽ p̾figuranteᷤ.
quȩ steterunt a longe. Quas cũ uidisser uir
dĩ sc̃s Goar & inuocasset scãm tͥnitatẽ: iussit
eas stare. Cumq stetissent: app̾hendit uascu¬
lum suũ. & mulsit illas. Quod cũ factũ fuis¬
set. iussit eas ire: & de ipso lacte liniebat. m̃bra
illoꝵ: statimq nullum dolorẽ senserunt in se.
Miserunt manꝰ ad sacculos. & inuenerunt ad

Expanded text:
dixit: 'Fili, recordare oportet, quia Dem caritas est, et qui manet in caritate, in Deo manet et Deus in eo. Hodie, fili, quando vidistis tne indigno caritatem facere, non debueratis excussare. Nunc autem ad corripiendum oquentibus venerunt tres cervias mire magnitudinis, quasi sanctam trinitatem praefigurantes, qui steterunt a longe. Quas cum vidisset vir Dei sanctus Goar et invocasset sanctam trinitatem, iussit eas stare. Quae cum stetissent, conprehendit vasculum suum et mulsit illas. Quod cum factum fuisset, iussit eas irę; et apud ipsud lacte linebat membra illorum, et statim nullum dolorem insenserunt. Miserunt manus ad sacculos et invenerunt ad
Abbreviated transcription (Latin):
cũ uociferatione cȩꝑunt cogere illũ. ut fe-¬
stinant̾ it̾ agere deberent. Uir autẽ dm̃ cũ
hȩc audisset. statim & sine mora strauit asi-
suũ: & cȩꝑunt ambulare. Cum autẽ ambula¬
rent: uir di in psalmis & hẏmnis meditaba¬
t᷑. Cumq miliario sexto ambulassent uͥ Pau-¬
li campꝰ nuncupat᷑: dixit albumꝰ ad alumũ.
Fames mͥ ẽ ualida: & sitis nimia me occupat.
Et alumꝰ dixit. Si ego celeriꝰ ñ bibam: forsitan¬
mͦ moriar. Hec dicentes intra se: festinant̃ ire

Expanded text:
cum vociferatione caeperunt cogere illum, ut fecum vociferatione caeperunt cogere illum, ut festinanter iterare deberent. Ipseque vir Dei cum haec audisset, statim sine mora stravit asinum suum et caeperunt ambulare. Cum autem ambularent, vir Dei in psalmis et ymnis meditabatur. Cumque miliario sexto perambulassent, ubi Paulo campus nuncupatur, dixit Alboinus ad Adalwinum: 'Famis mihi est satis, et sitis me occupat'; et Adalwinus dixit: 'Si ego cęleriter non bibam, forsitan morire habeam'; dicentes intra se festinare ad
Abbreviated transcription (Latin):
missaꝵ sollempnia celebrare. Cumq totũ of
mul nobiscũ faciant qͥa in itinere sunt. & forsitan
nob̾ ds aliquẽ pauꝑem uł ꝑegrinũ ad ducet:
ut nob̾cum faciat caritatẽ. Quod audientes
illi qͥ fuerant missi. furenti animo ñ potuert̃
palitiã qͣm gerebant in corde abscondere:
dicentes ei. Nec tu bene facis qͥ ita agis: nec
nos tͥ in hoc consentientes erimꝰ. Sc̃s Goar
dixit. Mala domꝰ ẽ: in qua dñs ñ timet᷑. Si de¬
um timuissetis: forsitan caritatẽ ñ recusaretiᷤ.
Intẽa ista sibi inuicẽ colloquentib: uenit puer
& dixit. Eoce ꝑegrinꝰ stat ad regiã nr̃am. Qxͦ
cum audisset famulus di: cum gaudio dix̃.
fili uoca illũ. Qui cum uocatꝰ uenisset: dixit.
Ecce quã bonũ & quã iocundum: habitare fr̃s
caritatẽ cum eo. Hȩc uidentes illi legati. cũ
magna lȩticia strauerunt ȩquos suos. dicen-¬
tes intra se dolose. Nunc manifeste uidemꝰ.
qͦd ep̃o nr̃o nuntiare possumꝰ. Et ceꝑunt

Expanded text:
missarum solemnia cęlebrare. Cumque completumul nobiscum faciant, quia in itenere sunt, et forsitan nos Deus aliquem pauperem vel peregrinum adducit, ut nobiscum similiter faciat'. Quo audientes illi qui fuerant furenti animo, non potuerunt malitiam quam gerebant in corde abscondere, dicentes ei: 'Nec tu bene facis qui sic facis, nec nos tibi haec consentire volemus'. Sanctus Goar dixit: 'Mala domus est, in qua Dominus non timetur. Si Deum timuissetis, forsitan caritatem non recussaretis'. Inter haec sibi conloquentibus venit puer et dixit: 'Ecce peregrinus stat ad regiam nostram!' Qui cum audisset, cum gaudio dixit: 'Fili, voca illum'. Qui cum vocatus fuisset, dixit: 'Ecce quam bonum et quam iucundum habitare fratres caritatem. Haec videntes illi legatarii, cum magna laetitia straverunt ęquos suos, dicentes intra se dolose: 'Nunc manifeste videmus, quod episcopo nostro nuntiare possumus'. Et caeperunt
Abbreviated transcription (Latin):
filii chlodouei. erat uir uenerabilis nomine
Goar. homo equitanꝰ: cuiꝰ pat̾ uocabat᷑ õ eregiꝰ.
& mat̾ eiꝰ ualeria. Hic erat uir głosus: aspeq¬
tu decorus mente humilis. corpore castꝰ ꝑfectꝰ in
fide. egregiꝰ in oꝑe. in uirtute summꝰ: in ꝓdigi
Hicq in germanoꝵ oppida conueniens super
fluuũ rhenũ infra t̾minũ uuasaliacensem
sub urano treuerico. uͥ fluinolus uuorica uo¬
cabatur: ibi ipse uir di una cum consensu ep̃i.
qui tunc temporis treueroꝵ p̾sul eẽ dinosce¬
batur. qui nuncupabat᷑ felicius eccłiolam fȩ¬
cit: multoꝵq ibi reliquias scõꝵ collocauit. id

Expanded text:
filio Chlodoveo, erat vir venerabilis nomine Goar, homo Aquitanicus, cuius pater vocatur Georgius et mater eius Valeria. Hic erat vir gloriosus aspectuque decorus, mente humilis, corporę castus, perfectus in fide, egregius in opere, in virtute summus, prodigiiHicque in Germaniorum oppedis conveniens super fluvium Reno infra terminum Wasaliacinse suburbano Treverico, ubi fluviolus Wocara vocatur, ibique ipse vir Dei una cum consenso episcopo, qui tunc temporis Treverorum presul esse denoscitur, qui noncupatur Felicius, ęcclesiolam fecit multorumque ibi reliquias sanctorum collocavit, id
Abbreviated transcription (Latin):
bum eiꝰ tantas ei animas assidue auferret. &
ad di culturã reuocasset: multasq ei & mag¬
nas tribulationes tanqͣm leo rugiens ingere-¬
bat. S uir dĩ sc̃s goar hec nullatenus metue-¬
hat: qͥa considerabat p̃cepta apłica. qͦd ꝑ mul-¬
tas tͥbulationes oportet nos intrare in regnũ

Expanded text:
us ei tantas animas adsiduę defecissent, et ad Dei cultura revocasset, qui ei multas et magnas tribulationes tamquam leo rugiens ingerebat. Sed vir Dei sanctus Goar haec nullatenus metuebat, quia considerabat praecepta apostolica, quod per multas tribulationes oportet nos introire in regnum
Abbreviated transcription (Latin):
Demq ipse uir dĩ sc̃s Goau die noctuq dõ ser¬
uiens in ieiuniis. in uigiliis. in multa patien¬
tia. in longanimitate. in castitate. in pura p̾¬
dicatione. in oratione assidua. in caritate non
ficta. uixta apłica p̾cepta a dextris & a sinistris.

Expanded text:
demque ipse vir Dei sanctus Goar die noctuque Deo serviens in ieiuniis, in vigiliis, in multa patientia, in longanimitate, in castitate, in pura praedicatione, in oratione assiduę, in caritate non ficta, iuxta apostolica praecepta per arma i
Abbreviated transcription (Latin):
deo obtuleris: ueram eiꝰ indulgentiã conseque-¬
ris. Dicit ei hermogenes. In tantũ dõ ueram
pententiam offero: ut om̃s codices meos in
quib erat illicita p̾sumptio abiecerim: & om̃i-¬
b simul renuntiauerĩ artib inimici. Dicit

Expanded text:
 obtuleris, ueram eius indul- gentiam consequeris». Dicit ei maleficus: «In tantum Deo ueram penitentiam offero, ut omnes codices meos, in quibus erat inlicita presumptio, incendi, et omnibus simul renunciaui actibus inimicis,
Abbreviated transcription (Latin):
anteriores nr̃i fecerunt patres: & ꝓsꝑati suił
in eo usq in p̾sens. factũ ẽ qͦq scd̾m dictũ hõ¬
minis tyranni. & dimissus ẽ ille miser in me.¬
dio ppłi. Cum uͦ dimissus eẽt: cepit repente in¬
sanire. & semetipsum suis laniare dentib :
quo usq uitam finiuit. p̾sentem. Quod cũ
uiderent qͥ sacro baptismatis fonte abluti

Expanded text:
anteriores nostri fecerunt patres, et prosperati sunt anteriores nostri fecerunt patres, et prosperati sunt in eo usque in praesens'. Factum est quoque secundum dictum hominis tyranni, et dimissus est ille miser in medio populi. Cum vero dimissus esset, coepit repente insanire et semet ipsum suis laniare dentibus, quousque vitam finivit praesentem. Quod ergo cum viderant, qui sacro baptismatis fonte abluti
Abbreviated transcription (Latin):
u̾rit. Hoc itaq audiens Gorb̾tꝰ dux congre¬
gato om̃i ppło. qͥ cum illo erat simul sacro
baptismatis fonte a scõ pontifice ablutus:
int̾rogauit eos quid de misero facere debui ᷤᷤ¬
set. Erat aũ qͥdam homo ibi eloquens. paratꝰ¬
q ad respondendum scđ̾m suggestionẽ infe-¬
licis gallanȩ uxoris Gorb̾ti: qͥ talit̾ inquit.
Dñe mi dux Gorb̾te. cogita de temetipso: & de
om̃ib nobis. qͥ simul tecũ baptisma suscepi¬
mꝰ ab illis: & ꝓba utrũ ds̃ eoꝵ tam fortis. tam
p̃potens sit. & omĩa sciens. retͥbuensq bona bo¬
nis. & innouissimis mala restituens malis. nͥ
se ꝑ penitentiã ante correxerint: e iube istũ
miserũ resolui a uincłis &e coram om̃i ppło
suo derelinqui arbitrio. Si enĩ talis ẽ ds eoꝵ
cta illiꝰ. ce potent̾ suos uindicabit seruos Sin
aũ alias: ne irascat᷑ dñs meus qͥa talia dico.
tunc uolumꝰ seruire magnȩ dianȩ. sicut &e

Expanded text:
uratM' 13. Hoc itaque audiens Gozbertus dux, congreuratM' 13. Hoc itaque audiens Gozbertus dux, congregato omni populo, qui erat simul cum illo sacro baptismatis fonte a sancto pontifice ablutus, interrogavit eos, quid eidem misero facere debuisset. Erat autem ibi quidam homo eloquens paratusque ad respondendum secundum suggestionem infelicis Geilanae, uxoris Gozberti, qui taliter inquid: 'Domine mi, dux Gozberte, cogita de temet ipso et de omnibus nobis, qui simul tecum baptisma suscepimus ab illis, et proba, utrum Deus eorum tam fortis, tam praepotens sit et omnia sciens retribuensque bona bonis et in novissimis mala restituens malis, nisi se per paenitentiam ante correxerint , et iube istum miserum resolvi a vinculis et coram omni populo suo derelinqui arbitrio. Si enim talis est Deus ecta illius et potenter suos vindicat servos. Sin autem alias, ne irascatur dominus meus, quia talia dico; tunc volumus servire magnae Dianae, sicut et
Abbreviated transcription (Latin):
dam matrona nomine burgunda: uerbis
facta narrauit. Est eñi loci illiꝰ consuetudiniᷤ
pedum spatiũ potest fõdi: nͥ aqua contͣ erum¬
pat. S diuina miserante. gr̃a. quando d̾s̃ om̃ps
corpora eoꝵ de loco sepulturȩ. ad maiorẽ suble¬
uari uoluit honorem: carnib sicut mos ẽ con¬
sumptiᷤ cȩtera sana & bene custodita inuenta
sunt: in tantũ ut nec imũ folium de libris uł
fimbria de uestimentis eoꝵ putredine consũp¬
tũ sit. Ueniente qͦq duce Gorb̾to & inqͥrente uͥ
supͣscripii dĩ eeñt serui: infidelis eiꝰ uxor respõ¬
dit se nescire qͦ ꝑgerent. uł uͥ forent. S miser
ille qͥ nece eoꝵ reus tenebat᷑. ñ potuit celare
pęnam. quȩ de uindicta martyrum ei eue¬
nit: s currens huc &e illuc uagꝰ & ꝓfugus.
&e uelut freneticꝰ. semꝑ se ẽẽ reum de morte
eoꝵ asserebat: insuꝑ aiebat tremens & lu¬
gens. lullena sc̃s dĩ igne me ferocissimo ex¬

Expanded text:
dam matrona nomine Burgunda, verbis dam matrona nomine Burgunda, verbis facta narravit. Est enim loci illius consuetudinis uam duorum pedum spatium potest fodiri, nisi aqua econtra erumpat. Sed divina miserante gratia, quando Deus omnipotens corpora eorum de loco sepulturae ad maiorem sublevare voluit honorem, carnibus, sicut mos est, consumptis, cetera sana et bene custodita inventa sunt, in tantum, ut nec unum folium de libris vel fimbria de vestimentis eorum putredine consumptum est. 12. Veniente quoque duce Gozberto et inquirente, ubi suprascripti Dei essent servi, infidelis eius uxor respondit, se nescire, quo pergerent vel ubi forent. Sed miser ille, qui neci eorum reus tenebatur, non potuit celare poenam, quae de vindicta martyrum ei evenit, currens hic et illic, vagus et profugus et velut infreniticus, semper se esse reum de morte eorum asserebat, insuper agebat tremens et lugens: 'Killena sanctus Dei igne me ferocissima ex
Abbreviated transcription (Latin):
leti sine tristicia & deuoti: sine formidine ala¬
cres expectantes diem iam olim optatam. ut
martyrio coronarent᷑. Contigit aũ ut quadam
nocte. dum d̾s omp̃c suos finire uoluisser militeᷤᷤ
t̾eporale certam̃: tempore nocturno quandõ
in d̃ĩ laudib unanimit̾ consistebant. accessit
dos di amicos: complens p̃cepta geilanȩ uxoriᷤ
Gorb̾ti ducis. Quod uidens killena pontifex
xp̃i: dixit ad suos. O filii mei spiritales. iam adẽ
dies diu optata: spiritale certam̃ mecũ inite ab ᷤ¬
q timore. sine trepidatione: scđm dñi uocẽ. no-¬
lite timere eos qui corpꝰ occidunt: animã autẽ
ñ possunt occidere. His dictis om̃s parit᷑ capiti-¬
b truncati sunt: & martyrio coronati. Eadem
etenim nocte. cum om̃i celeritatẽ. eodẽ in loco
furtim sepulti sunt. S & illoꝵ capsȩ crux ce euan¬
głium. aliaq pontificalia uestim̃ta: simul cum
illis in sepulchro posita sunt. Hoc uidens que-¬

Expanded text:
laeti sine tristitia et devoti sine formidine, alalaeti sine tristitia et devoti sine formidine, alacres expectantes diem iam olim optatam, ut martyrio coronarentur. 10. Contigit autem, ut quadam nocte, dum Deus omnipotens suos finire voluisset milites temporale certamen, tempore nocturno, quando in Dei laudibus unanimiter consistebant, accessit dos, conplens praecepta Geilanae, uxoris Gozberti ducis. Quod videns Killena pontifex Christi, dixit f/ad suos: 'O filii mei spiritales, iam adest dies diu optata; spiritale certamen mecum inite absque timore, sine trepidatione, secundum Domini vocem: Nolite timere eos, qui corpus occidunt, animam autem non possunt occidere'. His dictis, omnes pariter capitibus truncati sunt et martyrio coronati. Eadem etenim nocte cum omni celeritate eodem in loco furtim sepulti sunt, sed et illorum capsae, crux et euangelium aliaque pontificalia vestimenta simul cum illis in sepulchro posita sunt. 11. Hoc videns quae
Abbreviated transcription (Latin):
quã maxime te oportet facere: ur dimittaᷤᷤ con-¬
iugem tuam quam iniuste habes tͥ copulatã:
qm ñ oportet te habere uxorem fr̃is tui. Ad
hȩc dicta. dux Gorb̾tus qͣsi de graui somno eui¬
gilans: respondit & dixit. Grauiora &e difficilio-¬
ra mͦ suades &e p̾dicas qͣm ante: s ꝑ dĩ om̃ipoten¬
tis amorẽ quẽ p̾dicasti & p̃dicas. dereliqͥ omĩa
qͥ dilecta et amabilia mͥ fuerunt ad habenda:
ꝑ eundem amorẽ. & meam coniugem aman-¬
tissimam siñ licitũ ẽ habere dimittam: q̃m ni-
chil mͥ di amore cariꝰ. nichilq amabiliꝰ ẽ. His
auditis conunx gorb̾ti nobilissimi ducis: ira
&e inuidiȩ fomite accensa. die noctiiq cogita-¬
bat. qͦmͦ scõs dĩ ꝑdere potuisset. Cum aũ appro-¬
pinquasset tempꝰ passionis & remunerationis
eoꝵ p̾cedentib meritis: uacabant supradicti
martyres xp̃i die noctuq orationib & ieuiniiˢ:

Expanded text:
quam maxime te oportet facere, ut dimittas conquam maxime te oportet facere, ut dimittas coniugem tuam, quam iniuste habes tibi copulatam, quoniam non oportet te habere uxorem fratris tui'. Ad haec dicta dux Gozbertus quasi de gravi somno evigilans, respondit et dixit: 'Graviora et difficiliora modo suades et praedicas quam ante. Sed per Dei omnipotentis amorem, quem praedicasti et praedicas, dereliqui omnia, quae dilecta et amabilia mihi fuerunt ad habenda. Per eundem amorem et meam coniugem amantissimam, si non licitum est habere, dimittam, quoniam nihil mihi Dei amore carius nihilque amabilius est'. 9. His auditis, coniux Gozberti nobilissimi ducis, ira et invidiae fomite accensa, die noctuque cogitabat, quomodo sanctos Dei perdere potuisset. Cum autem adpropinquasset tempus passionis et remunerationis, eorum praecedentibus meritis, vacabant se supradicti martyres Christi die noctuque orationibus et ieiuniis,
Abbreviated transcription (Latin):
stellum qͦd dicitur Uirribriic: ibi p̾dicantes
pͥmitꝰ uerbum dñi. Quib auditis. Gorb̾tus
dux conuocari eos fecit ad se. Cum aũ p̾senta¬
ti adessent: confabulationẽ in inuicẽ feceruł
kilianus ep̃c & p̾clarus dux Gorb̾tus. Non mul¬
to post tempore ꝑsuadebat illi deuotus dĩ pon¬
tifex kilianus. xp̃ianuĩ fieri. Qui etiã dño uolen¬
te illiꝰ sacris ãmonitionibꝰ acqͥ escens. baptuatꝰ ẽ
abillo & corfirmatꝰ.: & om̃is ppłs qͥ sub illiꝰ po¬
testate erat. Ipse aũ gorb̾tus dux in matrimo¬
nio habuit uxorẽ frĩs sui: sicut antiquitꝰ fuit
consuetudinis. S sc̃s dĩ pontifex. sicut sapienᷤ
semꝑ facit sapient. noluit illi eam int̾dicere:
antequã bene firmitẽrq confortatꝰ eet̃ in fide
xp̃ianitatis. Tunc talib ad illum locutꝰ est ser-¬
monibꝰ. fili dilecte Gorberte. mͦ xp̃ianus es. &¬
ꝑ om̃ia dõ amabilis factus es. si unã rem facis.

Expanded text:
stellum, quod dicitur Wirziburc, ibique praedicantes stellum, quod dicitur Wirziburc, ibique praedicantes in primitus verbum Domini. Quibus auditis, Gozbertus dux convocari eos fecit ad se. 7. Cum autem praesentati adessent, confabulationem in invicem fecerunt Kilianus episcopus et praeclarus dux Gozbertus. Non multo post tempore persuadebat illum devotus Dei pontifex Kilianus christianum fieri. Qui etiam, Domino volente, illius sacris ammonitionibus adquiescens, baptizatus est ab illo et confirmatus et omnis populus, qui sub illius potestate fuerat. 8. Ipse autem Gozbertus dux in matrimonio habuit uxorem fratris sui, sicut antiquitus fuit consuetudinis. Sed sanctus Dei pontifex, sicut sapiens semper facit sapienter, noluit illi eam interdicere, antequam bene firmiterque confortatus esset in fide christianitatis. Tunc talibus ad illum locutus est sermonibus: 'Fili dilecte Gozberte, modo christianus et per omnia Deo amabilis factus es, si unam rem facis,
Abbreviated transcription (Latin):
sit. ab apłica sede accepta licentia cum illiꝰ
consultu iterum reuertam: & p̾dicemꝰ illis fi
compleuert̾ dicta: ueniendo ad limina sc̃ĩ fe¬
tra pͥncipis apłoꝵ. S illuc uenientes. & apłicũ
uirũ ioh̃em ñ inuenientes. qm iam defunctꝰ
ẽ: a scõ papa conone p̾dictꝰ dĩ pontifex killena.
amabilit̾ & honorabilit̾ susceptꝰ est. Cũ autẽ
beatus papa conon audiuit unde uen̾at & ad
qͦd uenerat. & ad quẽ locum exinde prompta
uoluntate iturus fuerat: audita illiꝰ fide pa¬
rit̾ & doctrina. dedit illi a deo & scõ petro pͥn¬
cipe apłoꝵ licentiã & potestatẽ p̾dicandi & do¬
cendi: & qͦscumq sua conu̾tere potuisset doct᷑¬
na. libera atq firmissima hoc faceret potestate.
Ipsi namq exinde ꝑgentes. itinere sequestrati
ep̃o kiliano colonatꝰ prbr &e totnanꝰ diaconus:
& uenerunt in partẽ australiũ francoꝵ. ad ca-¬

Expanded text:
sit, ab apostolica sede accepta licentia, cum illius sit, ab apostolica sede accepta licentia, cum illius consultu iterum revertamus et praedicamus illis fidconpleverunt dicta veniendo ad limina sancti Petri principis apostolorum. Sed illic venientes et apostolicum virum Iohannem non invenientes, quoniam iam defunctus est, a sancto papę Conone praedictus Dei pontifex Killena amabiliter et honorabiliter susceptus est. Cum autem beatus papa Conon audivit, unde venerat et ad quod venerat, et ad quem locum exinde prompta voluntate iturus fuerat, audita illius fide pariter et doctrina, dedit illi a Deo et sancto Petro principe apostolorum licentiam et potestatem praedicandi et docendi, et quoscumque sua convertere potuisset doctrina, libera adque firmissima hoc faceret potestate. 6. Ipsi namque exinde pergentes in itinere sequestrati episcopo Kiliano Colonatus presbiter et Totnanus diaconus et venerunt in partem australium Francorum ad ca