comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ctam: Quas aut̃ isti ꝓ diis suis uoces hrẽnt qͣnta
insultatione iactarent. quod idõ ille uicisset. idõ
tanta potuiss. quia cotidianis sacͥficiis placabat
atq inuitabat d̃os. quod romanos face xp̃iana
religio non sinebat: llam ꝓpinquante iam illo
his locis. uͥ nuti summȩ maiestatis opp̾ssus est.
cum eius fama uͥ crebresce̾t. nob̾ apud cartargi¬
nem dicebatur hoc cred̾e. spargẽ. iactare paga¬
nos. quod ille diis amicis ꝓtegentibꝰ ⁊ opitulantibꝰ
quibꝰ immolare cotidie ferebatur uinci omnino ñ
poss ab eis qui talia diis romanis sacra ñ facerẽt.
nec fieri a quoqͣm ꝑmitt̾ent. Ꝙ ñ agunt miseri
gras tantȩ miscdie dĩ. qui cum statuisset uruptio¬
ne barbarica gͣuiorȩ dignos mores hominũ casti¬
gare. indignationẽ suam tanta mansuetudine
temꝑauit. ut illum pͥmo faceret mirabilit̾ iunci.
ne ad infirmoꝵ am̃os euertendos gła daret᷑ demo¬

Expanded text:
ctam? Quas autem isti pro dis suis uoces haberent, quanta ctam? Quas autem isti pro dis suis uoces haberent, quanta insultatione iactarent, quod ille ideo uicisset, ideo tanta potuisset, quia cottidianis sacrificiis placabat adque inuitabat deos, quod Romanos facere Christiana religio non sinebat? Nam propinquante iam illo his locis, ubi nutu summae maiestatis obpressus est, cum eius fama ubique crebresceret, nobis aput Carthaginem dicebatur, hoc credere spargere iactare paganos, quod ille dis amicis protegentibus et opitulantibus, quibus immolare cottidie ferebatur, uinci omnino non posset ab eis, qui talia dis Bomanis sacra non facerent nec fieri a quoquam permitterent. Et non agunt miseri gratias tantae misericordiae Dei, qui cum. statuisset inruptione barbarica grauiora <pati> dignos mores hominum castigare, indignationem suam tanta mansuetudine temperauit, ut illum primo faceret mirabiliter uinci, ne ad infirmorum animos euertendos gloria daretur daemo
Abbreviated transcription (Latin):
d̾m linguis se int̾imant. ⁊ decipiant imꝑitos. Qd̃¬
tam̃ nr̃a memoria recentissimo tempore ds̃ mirabi¬
lit̾ ⁊ miscdit̾ fecit non cum gr̃aꝵ accione cõme¬
morant. s qͣntum in ipsis ẽ omĩnum si fieri pot̾
hominum obliuione sepelire conãtur qd̾ a nob̾ si
tacebitur. similit̾ erimus ingrati. Cum radagaisꝰ
rex gothoꝵ agmune ingenti ⁊ ĩmani. iã in urb̃
uicinia constitutꝰ. romanis ceruicibꝰ ĩmineret. una
die tanta celeritate uictus ẽ ut ne uno quidẽ nõ
dicam extincto s uulnerato romanoꝵ. multo am¬
plus qͣm centum milium ꝓstern̾etur eiꝰ ex̾citus.
atq ipse mor captus pena debita necaret᷑. lam si
ille tam impiꝰ cum tantis ⁊ tam impiis copiis romã
fuisset ingressus. cui peꝑciss quibꝰ honorem locis
martirum detuliss in qua ꝑsona dm̃ timeret. cuiꝰ
ñ sanguinem fusum. cuiꝰ pudicitiam uellet inta¬

Expanded text:
Deum linguis se interimant et decipiant inperitos. Deum linguis se interimant et decipiant inperitos. tra memoria recentissimo tempore Deus mirabiliter et misericorditer fecit, non cum gratiarum actione commemorant, sed, quantum in ipsis est, omnium si- fieri potest hominum obliuione sepelire conantur; quod a nobis si tacebitur, similiter erimus ingrati. Cum Radagaisus, rex Gothorum, agmine ingenti et inmani iam in Urbis uicinia constitutus Romanis ceruicibus inmineret, uno die tanta celeritate sic uictus est, ut ne uno quidem non dicam extincto, sed uulnerato Romanorum multo amplius quam centum milium prosterneretur eius exercitus adque ipse mox captus poena debita necaretur. Nam si ille tam inpius cum tantis et tam inpiis copiis Romam fuisset ingressus. cui pepercisset? quibus locis martyrum honorem detulisset? in qua persona Deum timeret? cuius non sanguinem fusum, cuius pudicitiam uellet inta
Abbreviated transcription (Latin):
uicti sunt. ut sub iugum ętiam mitt̾ent᷑. S quia
nõ diligebant głam ꝓpt̾ iusticiam. s iusticiam
ꝓpt̾ głam diligere uidebantur. pacem factam fedqͦ
ruper̃. Hec idõ cõmemoro. qmĩ multi p̃titarum
rerum ignari quidam ȩtiam dissimulatores suȩ sciẽ¬
tiȩ. si temporibꝰ & pĩanis aliqd̃ bellum paulo durtiꝰ
trahi uident. ilico in nr̃am religionem ꝓt̾iuissime
insiliunt. ex elamantes qd̾ su psa non ȩȩt. ⁊ ueterȩ
ritu numina colerentur. iam romana illa uirtute
quȩ adiuuante marte ⁊ bellona tanta celerit̾ bella
confec̃. id quoq celerrimȩ finiretur. Recolant gͥ qͥ
legerunt. qͣm diuturna bella. quam uariis euen¬
tis. qͣm lucluosis cladibꝰ a ueteribꝰ sint gesta roma¬
nis. sicut solet orb̾ terraꝵ ułut ꝓcellosissimum pe¬
lagus uaria talium maloꝵ tempestate iactari.
⁊ quod nolunt aliquõ fateantur. noc insanis adu̾sꝰ

Expanded text:
uicti sunt, ut sub iugum etiam mitterentur. Sed quia uicti sunt, ut sub iugum etiam mitterentur. Sed quia non diligebant gloriam propter iustitiam, sed iustitiam propter gloriam diligere uidebantur, pacem factam foedusque ruperunt. Haec ideo commemoro, quoniam multi praeteritarum rerum ignari, quidam etiam dissimulatores suae scientiae, si temporibus Christianis aliquod bellum paulo diutius trahi uident, ilico in nostram religionem proteruissime insiliunt, exclamantes, quod, si ipsa non esset et uetere ritu numina colerentur, iam Romana illa uirtute, quae adiuuante Marte et Bellona tanta celeriter bella confecit, id quoque celerrime finiretur. Recolant igitur qui legerunt, quam diuturna bella, quam uariis euentis, quam luctuosis cladibus a ueteribus sint gesta Romanis, sicut solet orbis terrarum uelut procellosissimum pelagus uaria talium malorum tempestate iactari, et quod nolunt aliquando fateantur, nec insanis aduersus
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. Bellum quoq fugitiuorum gladiatorum.
qͣmuis multis romanis ducibꝰ ⁊ duobꝰ consulibꝰ iuc¬
tis. italiaq horribilit̾ contrita atq uastata. ter¬
cio tamen anno post multa consummata consũp¬
mano uigo seruitutem. in lib̾tate caput erigere
temptauer̃. iam multis nationibꝰ romano imꝑio
subiugatis. deletaq cartagine. in quo bello italico
iomanis sepissimȩ uictis. ubi ⁊ duo consules ꝑier̃
⁊ alii nobilissimi senatores. nõ diuturno tam̃ tpre
tractum ẽ hoc malum. nam quintus ei annꝰ finẽ
dedit. S bellum punicum scãm. cum maximis
detrim̃tis ⁊ calamitati rei publicȩ ꝑ annos.&.⁊
.UIII. romanas uires extenuauit: ⁊ pene consũpsit.
duobꝰ p̃liis ferme septuaginta romanoꝵ milia
ceciderunt. Bellum punicum pͥmum ꝑ .xx.iii.
ciora ad bella cieuis ꝑ agenda. suꝑioribꝰ temporibꝰ
multum in omni uirtute laudatis. bellũ sãnaticũ

Expanded text:
sunt. Bellum quoque fugitiuorum gladiatorum, sunt. Bellum quoque fugitiuorum gladiatorum, quamuis multis Romanis ducibus et duobus consulibus uictis Italiaque horribiliter contrita adque uastata, tertio tamen anno post multa consumta consum sub Romano iugo seruitutem in libertatem caput erigere tentauerunt, iam multis nationibus Romano imperio subiugatis deletaque Carthagine; in quo bello Italico Romanis saepissime uictis ubi et duo consules perierunt et alii nobilissimi senatores, non diuturno tamen tempore tractum est hoc malum; nam quintus annus ei finem dedit. Sed bellum Punicum secundum cum maximis detrimentis et calamitate rei publicae per annos decem et octo Romanas uires extenuauit et paene consumsit; duobus proeliis ferme septuaginta Romanorum milia ceciderunt. Bellum Punicum primum per uiginttiora ad bella citius peragenda, superioribus temporibus multum in omni uirtute laudatis bellum Samniticum
Abbreviated transcription (Latin):
apostatȩ iuli ano. cunis egregiam indolem decep̃
amore dominandi sacrilega et detestanda eurio¬
sitas. qui uanis deditꝰ oracuł erat. qnõ fretus sccuri¬
tate uictoriȩ. naues quib̾ uictꝰ necessariꝰ portaba¬
tur incendit. deinde feruide instans inmodicis
ausibꝰ: i mo&x merito temeritatis occisus in locis
hostilibꝰ egenum reliquid er̾citum. ut alit̾ inde
non possit euadi. nisi contra illud auspitium dĩt̾¬
mini de quo suꝑiore libro diximus. romani imꝑii
t̾mini mouerentur cessit enim t̾minis ds̃ necessi¬
tati. qui non cesserat ioui. hȩc płenȩ ds̃ unus ⁊ uerꝰ
reg̾ ⁊ gub̾nat ut placet. ⁊ si occultis causis. nũqͥd
in euis arbitrio ẽ iustoq uidicio ⁊ miscd̾ia. uł at¬
terere uł consolari genus humanum. ut alia ei¬
euis. alia tardius finantur. Bellum piratarũ
a pompeio. bellum punicum t̾cium ab scipione.
in eredibili celeritate temporis breuitate confecta

Expanded text:
apostatae Iuliano, cuius egregiam indolem decepit apostatae Iuliano, cuius egregiam indolem decepit amore dominandi sacrilega et detestanda curiositas, cuius uanis deditus oraculis erat, quando fretus securitate uictoriae naues, quibus uictus necessarius portabatur, incendit; deinde feruide instans inmodicis ausibus et mox mento temeritatis occisus in locis hostilibus egenum reliquit exercitum, ut aliter inde non posset euadi, nisi contra illud auspicium dei Termini, de quo superiore libro diximus, Romani imperii termini mouerentur. Cessit enim Terminus deus necessitati, qui non cesserat Ioui. Haec plane Deus unus et uerus regit et gubernat, ut placet; et si occultis causis, numquidin eius arbitrio est iustoque iudicio et misericordia uel adterere uel consolari genus humanum, ut alia citius, alia tardius finiantur. Bellum piratarum a Pompeio, bellum Punicum tertium ab Scipione incredibili celeritate et temporis breuitate confecta
Abbreviated transcription (Latin):
examine merita diudicare regnoꝵ. Ipse gͥ unus
uerus as qui nec iudicio nec ad iutorio deserit genꝰ
humanum quõ uoluit ⁊ qͣntum uoluit romanᷤ
regnum dedit. qui dedit assiriis uł ętiam ꝑsis. a
quibꝰ solos duos dõs coli unum bonum alt̾m malũ
continent litt̾ę istorum. ut taceam de ppło hebreoꝵ
de quo iam dixi qͣntum satis uisum ẽ qui p̾t̾ unũ
dm̃ non coluit. ⁊ quõ regnauit. Qui gͦ ꝑsis dedit
segetes sine cultu deȩ segeciȩ qui alia dona t̾raꝵ
sine cultu tot dõꝵ quos isti rebꝰ singłis singłos
uł etiam rebus singłis plures p̃posuerunt. ipse
ȩtiam regnum dedit sinȩ culti eotum. ꝑ quoꝵ cul¬
tuuise isti regnasse eredid̾unt. Si etiam hominibꝰ
qui mario ip̃se gaio cęsari. qui augusto ipse ⁊
nerom. qui uespasiano uł patri uł filio suauissi¬
mis imꝑatoribꝰ. ipse ⁊ domiciano eredelissimo. ⁊ ne
ꝑ singłos iure necesse sit. qui constãtino xep̃iano ip̃e

Expanded text:
examine merita diiudicare regnorum. Ille igitur unus examine merita diiudicare regnorum. Ille igitur unus uerus Deus, qui nec iudicio nec adiutorio deserit genus humanum, quando uoluit et quantum uoluit Romanis regnum dedit; qui dedit Assyriis, uel etiam Persis, a quibus solos duos deos coli, unum bonum, alterum malum, continent litterae istorum; ut taceam de populo Hebraeo, de quo iam dixi quantum satis uisum est, qui praeter unum Deum non coluit et quando regnauit. Qui ergo Persis dedit segetes sine cultu deae Segetiae, qui alia dona terrarum sine cultu tot deorum, quos isti rebus singulis singulos, uel etiam rebus singulis plures praeposuerunt: ipse etiam regnum dedit sine cultu eorum, per quorum cultum se isti regnasse crediderunt. Sic etiam hominibus: qui Mario, ipse Gaio Caesari; qui Augusto, ipse et Neroni; qui Vespasianis, uel patri uel filio, suauissimis imperatoribus, ipse et Domitiano crudelissimo; et ne per singulos ire necesse sit, qui Constantino Christiano, ipse
Abbreviated transcription (Latin):
aꝰ isti feditate defendłint. qui cum aliena synane
auidieia usit głie contemptores. sibi sapientes uidet᷑
n iboi placentꝰ. Nam eoꝵ uirtus si tam̃ ulla ẽ alio
m̃ quodam humane subditur laudi. neq enim ipse
qua sibi pͥlacet homo ñ ẽ. Qui aut̃ uera pietate in
aui quemm diligit credit ⁊ sꝑat. plus intendit in ea¬
in quibꝰ sibi displicet. qͣm in ea si qua millo sunt quȩ
no tam ipsi qm uͣtati placent. Neq id tribuit uñ
im pot placere. nisi eus misediȩ. eui metuit dis¬
pliceit. dehis sanatis gr̃as agens. de illis sanandis
regni atq imꝑii potestatem. nisi dõ uero qui dat
felicitatem in regno cȩloꝵ. solis piis. regnum uero
t̾renum ⁊ piis ⁊impiis. sicut ei placet eui nicħ in¬
iuste placet. Quamuis enim aliqͥd dixnnus qd̾
aptum nob̾ ẽẽ uoluit. tam̃ multũ ẽ ad nos ⁊ ualde
suꝑat iuires nr̃as hominum occulta discutẽ.⁊ liqͥdo

Expanded text:
ab ista foeditate defenderint, qui, cum aliena spernant ab ista foeditate defenderint, qui, cum aliena spernant iudicia uelut gloriae contemtores, sibi sapientes uidentur et sibi placent. Nam eorum uirtus, si tamen ulla est, alio modo quodam humanae subditur laudi; neque enim ipse, qui sibi placet, homo non est. Qui autem uera pietate in Deum, quem diligit, credit et sperat, plus intendit in ea, quibus sibi displicet, quam in ea, si qua in illo sunt, quae non tam ipsi quam ueritati placent; neque id tribuit, unde iam potest placere, nisi eius misericordiae, cui metuit displicere; de his sanatis gratias agens, de illis sanandis regni adque imperii potestatem nisi Deo uero, qui dat felicitatem in regno caelorum solis piis; regnum uero terrenum et piis et inpiis. sicut ei placet, cui nihil iniuste placet. Quamuis enim aliquid dixerimus, quod apertum nobis esse uoluit: tamen multum est ad nos et ualde superat uires nostras hominum occulta discutere et liquido
Abbreviated transcription (Latin):
deliciarum recordationẽ mitiget p̾sentis dolors
aculeos temꝑantiȩ iubeat ut tantum capiat aliiñ¬
torum ⁊ si qua delectant. ne ꝑ in mod̾ationẽ norxui
aliquid ualitudinem turbet. ⁊ uoluptas qͣm ȩtu
in corporis sanitate epicurei maximã ponunt gra¬
uit̾ offendat᷑. ita uirtutes cum tota suę głe dignita¬
te tanqͣm imꝑiosȩ cuidam ⁊ inhoneste mulierełe
seruiant uoluptati. Nichil hac pictura dieunt
ẽẽ ignominiosius ⁊ deformius ⁊ qd̾ minus feire
bonorum possit aspectꝰ. & uerum dicunt.S noꝰ
existimo satis debiti decoris ẽȩ̃ picturam. si ȩamm
tał fingatur uͥ uirtutes humanȩ głȩ seruiunt.
Licet enim ista gła delicata mulier nõ sit. inflat
uit soliditas queda firmitasq uirtutum. ut niꝰ
ꝓnideat ꝓuidentia. nicħ d̃istribuat iusticia. pꝰ
poleret fortitudo. inch̃ temꝑantia moderetur. nisi aũ
placatur hominibꝰ ⁊ uentose glie seruiatur. nec illise

Expanded text:
deliciarum suarum recordationem mitiget praesentis doloris deliciarum suarum recordationem mitiget praesentis doloris aculeos; temperantiae iubeat, ut tantum capiat alimentorum etsi qua delectant, ne per inmoderationem noxium aliquid ualetudinem turbet et uoluptas, quam etiam in corporis sanitate Epicurei maximam ponunt, grauiter offendatur. Ita uirtutes cum tota suae gloria dignitatis tamquam imperiosae cuidam et inhonestae mulierculae seruient uoluptati. Nihil hac pictura dicunt esse ignominiosius et deformius et quod minus ferre bonorum possit aspectus; et uerum dicunt. Sed non existimo satis debiti decoris esse picturam, si etiam talis fingatur, ubi uirtutes humanae gloriae seruiunt. Licet enim ipsa gloria delicata mulier non sit, inflatauit soliditas quaedam firmitasque uirtutum, ut nihil prouideat prouidentia, nihil distribuat iustitia, nihil toleret fortitudo, nihil temperantia moderetur, nisi unde placeatur hominibus et uentosae gloriae seruiatur. Nec illi se
Abbreviated transcription (Latin):
comparanda ẽ. quoꝵ spes posita ẽ in gra ⁊ miscdia
in ipsa uirtute constituunt. ad ingerendum pu¬
dorem quibꝰdam phlosophis qui uirtutes quidẽ
ꝓbant. s eas uoluptatis corporał fine metuuntur.
⁊ illam ꝑ se ipsam putant appetenda istas ꝓpt̾ ipsã
tabulam quandã uerb̃ pingere ubi uoluptas in
sella regali quasi delicata quedam regina consid̾at
eiq uirtutes famule subiciantur obseruantes eius
nutum. ut faciant qd̾ illa imꝑauerat. quę pru¬
dentiȩ iubeat ut uigilant̾ inquirat. quomͦ uolu¬
tas regnet.⁊ salua fit. iusticie iubeat ut p̾stet bñ¬
ficia quȩ pot̾ ad cõparandas amicitias corporalibͥã
modis necessarias. nulli faciat inuiriam. ne offensiꝰ
logibꝰ uoluptas uiuere secura non possit. forcitudini
uibeat. ut si dolor corpori accid̾it qui nõ compellat
in mortem. teneat dominã suam id ẽ uoluptate
fortit̾ in animi cogitatione. ut ꝑ pͥstinaꝵ suarum

Expanded text:
conparanda est, quorum spes posita est in gratia conparanda est, quorum spes posita est in gratia in ipsa uirtute constituunt, ad ingerendum pudorem quibusdam philosophis. qui uirtutes quidem probant, sed eas uoluptatis corporalis fine metiuntur et illam per se ipsam putant adpetendam. istas propter ipsam, tabulam quandam uerbis pingere, ubi uoluptas in sella regali quasi delicata quaedam regina considat, eique uirtutes famulae subiciantur, obseruantes eius nutum, ut faciant quod illa imperauerit, quae prudentiae iubeat, ut uigilanter inquirat, quo modo uoluptas regnet et salua sit; iustitiae iubeat, ut praestet beneficia quae potest ad conparandas amicitias corporalibus commodis necessarias, nulli faciat iniuriam, ne offensis legibus uoluptas uiuere secura non possit; fortitudini iubeat. ut, si dolor corpori accesserit, qui non conpellat in mortem, teneat dominam suam, id est uoluptatem, fortiter in animi cogitatione, ut per pristinarum
Abbreviated transcription (Latin):
nota qͣm nob̾. dum illud constet it̾ homines
ueracit̾ pios neminẽ sine uera pietate id ẽ ueri dĩ
uero cultu ueram posse hr̃e uirtutem. nec eã uerã
eẽ qnõ głe seruit humanȩ eos tam̃ qui ciues non
sint eiuitatis ȩt̾ne quȩ in sacris litt̾is nr̃is dr̃ ciuitaᷤᷤ
di. utiliores &̃ tȩirenȩ ciuitati quo hñt uirtutem
uł ipsam. qͣm si nec ipsã. Illi aut̃ qui uera pietate
p̃diti bñ uiuunt. si habent scientiam regendi ppł̃oᷤ
nicħ e felicuis rebus humanis. qͣm si do miserart᷑
bnt potestatem. ĩ ales aut̃ homines uitutes suas
qͣntascumq in hac uita possunt hre. ñ tͥbuunt
nisi gr̃ȩ di. quoᷤ eas uolentibꝰ. credentibꝰ. petentibꝰ
ded̾it. simulq intelligunt qntum sibi desit ad ꝑ
tate cui se nitunt᷑ aptare. Quantumlibet aut̃ lau¬
detur atq p̃dicetur uirtus quȩ sinȩ uera pietate
seruit hominum głe. neqͣqͣm sc̃oꝵ eaeiguis iniciis

Expanded text:
nota quam nobis, dum illud constet inter omnes nota quam nobis, dum illud constet inter omnes ueraciter pios, neminem sine uera pietate, id est ueri Dei uero cultu, ueram posse habere uirtutem, nec eam ueram esse, quando gloriae seruit humanae; eos tamen, qui ciues non sint ciuitatis aeternae, quae in sacris litteris nostris dicitur ciuitas Dei, utiliores esse terrenae ciuitati, quando habent uirtutem uel ipsam, quam si nec ipsam. Illi autem, qui uera pietate praediti bene uiuunt, si habent scientiam regendi populos, nihil est felicius rebus humanis, quam si Deo miserante habeant potestatem. Tales autem homines uirtutes suas, quantascumque in hac uita possunt habere, non tribuunt nisi gratiae Dei, quod eas uolentibus credentibus petentibus dederit, simulque intellegunt. quantum sibi desit ad petate, cui se nituntur aptare. Quantumlibet autem laudetur adque praedicetur uirtus, quae sine uera pietate seruit hominum gloriae, nequaquam sanctorum exiguis initiis
Abbreviated transcription (Latin):
tanta luxuries. ut nichil ab eo putaretur uirile
metuendum. tanta crudelitas ut nicħ molle
hr̃e cred̾etur si nesciretur. Etiam talibꝰ tam̃ domi¬
nandi potestas non datur nisi sumi dĩ ꝓuidentia.
qñ res bumanas iudicat talibꝰ dñis dignas. aꝑte
de hac re uox diuina ẽ loquente dĩ sapientia. ꝑ me
reges regnant. ⁊ tiranui ꝑ me tenent t̾ram.d ne
tiranni non pessimi atq imꝓbi reges. s u̾tere nomi¬
ue fortes dicti existimentur. uñait uirgilius. par
michi pacis erit. dexteram tetigisse thiranni. aꝑtiᷤᷤ¬
simȩ alio loco de dõ dictum ẽ quia regnare fae ho¬
minem ipocrita. ꝓpt̾ ꝑuersitatẽ ppłi. Quam ob
rem qͣmius ut potui satis exposuerim qua causa
ds unus uerꝰ ⁊iustus. romanes scđ̃m qͣnda fortuna
tȩxienȩ ciuuitatis bonos adiuuerit ad tanti imꝑii
gl̾am consequendã. pot̾ tam̃ ⁊ alia causa ex̃ laten¬
cior ꝓpt̾ diuersa merita gen̾is humani dõ magis

Expanded text:
tanta luxuries, ut nihil ab eo putaretur uirile tanta luxuries, ut nihil ab eo putaretur uirile metuendum; tanta crudelitas, ut nihil molle habere crederetur, si nesciretur. Etiam talibus tamen dominandi potestas non datur nisi summi Dei prouidentia, quando res humanas iudicat talibus dominis dignas. Aperta de hac re uox diuina est loquente Dei sapientia: Per me reges regnant et tyranni per me tenent terram. Sed ne tyranni non pessimi adque inprobi reges, sed uetere nomine fortes dicti existimentur unde ait Vergilius: Pars mihi pacis erit dextram tetigisse tyranni: apertissime alio loco de Deo dictum est: Quia regnare facit hominem hypocritam propter peruersitatem populi. Quam ob rem, quamuis ut potui satis exposuerim qua causa Deus unus uerus et iustus Romanos secundum quandam formam terrenae ciuitatis bonos adiuuerit ad tanti imperii gloriam consequendam: potest tamen et alia causa esse latentior propter diuersa merita generis humani, Deo magis
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑitur humano. Quicqͥd eniꝰ fecerit ad ocłos homi¬
num quo gliȩ contemptor appareat. ad maiorem
laudem ħ eꝰ ad maiorem głam face̾ si credatur. ñ ẽ
etiam suspicantium temeritatẽ. quoꝵ tam si uere
bonus ẽ non contempint salutem. qm̃ tante iusticiȩ
ẽ qui de spũ dĩ uirtutes ht̃. ut etiam ipsos diligat
datoribꝰ aut̃ sius qͣmius paruipendat qd̾ eum laudat.
ñ tam pariupendit quod amant. nec eos uult fal¬
lere laudantes. ne descipiat diligentes. Idõq instat
ardent̾. ut potius ille laudetur. a quo ht̃ homo
quicquid ineo iure laudatur. Qui aut̃ głe contẽp¬
tor. dominationis ẽ auidꝰ. bestas suꝑat siuę
crudelitatis uitiis siuȩ luxurie. ⁊̃ ales quidã roma¬
ni fuerunt. non enim cura existimationis amissa.
dominationis cupiditate caruer̃. Multos tales fuiꝰ¬
se ꝓdit historia. s huius uitii sumitate ⁊ quasi ar¬
cem qͣndam nero cesar pͥmus optinuit. cuiꝰ fuit

Expanded text:
aperitur humano. Quidquid enim fecerit ad oculos homiaperitur humano. Quidquid enim fecerit ad oculos hominum, quo gloriae contemtor appareat, ad maiorem laudem, hoc est ad maiorem gloriam, facere si credatur, non est etiam suspicantium temeritatem, quorum tamen, si uere bonus est, non contemnit salutem, quoniam tantae iustitiae est qui de spiritu Dei uirtutes habet, ut etiam ipsos diligat datoribus autem suis, quamuis paruipendat quod eum laudant, non tamen paruipendit quod amant, nec eos uult fallere laudantes, ne decipiat diligentes; ideoque instat ardenter, ut potius ille laudetur, a quo habet homo quidquid in eo iure laudatur. Qui autem gloriae contemtor dominationis est auidus, bestias superat siue crudelitatis uitiis siue luxuriae. Tales quidam Romani fuerunt. Non enim cura existimationis amissa dominationis cupiditate caruerunt. Multos tales fuisse prodit historia; sed huius uitii summitatem et quasi arcem quandam Nero Caesar primus obtinuit, cuius fuit
Abbreviated transcription (Latin):
atq respuer̃. Int̾ ẽ sanȩ int̾ cupiditatẽ humane głe.
⁊ cupiditatem dominationis. Nam licet ꝓcliue sit.
ut qui humanã gła nimium delectat᷑. ętiam dnãri
ardent̾ affectet. tam̃ qui uerã licet humanaꝵ lau¬
dum glłam concupiscunt. dant oꝑam bñ uidican¬
tibꝰ ñ displicere. Sunt enim multa ĩmoribꝰ bona.
de quibꝰ młti bñ iudicant. qͣmuis ea multi ñ habe¬
bant. ꝑ ea bona moꝵ nicuntur ad głam ⁊ imꝑiũ.¬
uł dñationem. de quibꝰ ait salustuis. s illȩ uera
uia nititur quisquis aut̃ sinȩ cupiditate głe qua
ueretur homo bñ iudicantibꝰ displic̾e̾ dñari atq
imꝑare desiderat. ętiam ꝑ aꝑtissima sceła querit
pler̃q optin̾e quod diligit. ꝓ inde qui głam concu¬
pisc̃. aut uera uia nitit᷑. aut certe doł atq fallacii
contendit uolens bonus udĩ eẽ qd̾ ñ est. & id̾o uirtu¬
tes habenti. magna uirtus ẽ ꝯtempn̾e głam. qui
contemptꝰ enis inconspectu dĩ ẽ. iudicio aut̃ non

Expanded text:
ationis. Interest sane inter cupiditatem humanae gloriae, et cupiditatem dominationis. Nam licet proclive sit, ut qui humana gloria nimium delectatur, etiam dominari ardenter affectet; tamen qui veram licet humanarum laudum gloriam concupiscunt, dant operam bene judicantibus non displicere. Sunt enim multa in moribus bona, de quibus multi bene judicant, quamvis ea multi non habeant: per ea bona morum nituntur ad gloriam et imnationem, de quibus ait Sallustius: \'Sed ille uera uia nititur. Quisquis autem sine cupiditate gloriae, qua ueretur homo bene iudicantibus displicere, dominari adque imperare desiderat, etiam per apertissima scelera quaerit plerumque obtinere quod diligit. Proinde qui gloriam concupiscit, aut uera uia nititur aut certe dolis adque fallaciis contendit, uolens bonus uideri esse, quod non est. Et ideo uirtutes habenti magna uirtus est contemnere gloriam, quia contemtus eius in conspectu Dei est, iudicio autem non
Abbreviated transcription (Latin):
accenduntur adstudia głe. iacentq ea semꝑ quȩ
resistitur sinȩ dubitatione. qͣm cedit᷑. Tanto enim
quisq ẽdo similior. qͣnto ⁊ ab hac inmundicia mũ¬
dior. quȩ inhac uita ⁊ si ñ funditus eradicatur ex
corde. quia ȩtiam bñ ꝓficientes amõs temptare
ñ cessat. saltem eupiditas głe suꝑetur dilectione ui¬
sticiȩ. ut si alicubi iacent quȩ apud quosq inꝓbant᷑.
sibona si recta sunt. etiam ipse amor humanȩ lau¬
dis erubescat : ⁊ cedat amori u̾itatis. Tam enĩ ẽ hoc
uitium immieum piȩ fidei. si maior in corde sit eu¬
piditas gn̾ȩ. quam dĩ timor uł amor. ut dñs dic̾et.
Quomꝰ potestis credere głiam expectantes ab in¬

Expanded text:
accenduntur ad studia gloria iacentque ea semper, quae accenduntur ad studia gloria iacentque ea semper, quae resistitur sine dubitatione quam ceditur. Tanto enim quisque est Deo similior, quanto et ab hac inmunditia mundior. Quae in hac uita etsi non funditus eradicatur ex corde, quia etiam bene proficientes animos tentare non cessat, saltem cupiditas gloriae superetur dilectione iustitiae: ut, si alicubi iacent quae aput quosque inprobantur, si bona, si recta sunt, etiam ipse amor humanae laudis erubescat et cedat amori ueritatis. Tam enim est hoc uitium inimicum piae fidei, si maior in corde sit cupiditas gloriae quam Dei timor uel amor, ut Dominus diceret: Quo modo potestis credere gloriam
Abbreviated transcription (Latin):
fidȩ pietatis impetrato spũ sc̃õ ⁊ amore intelligibił
pulcritudinis ñ refrenant. meluis saltem cupidi¬
tate humane latidis ⁊ gliȩ. nõ quidem iam seĩ.s
minus turpes sunt. Etiam tulluis hinc dissimu¬
lare non potuit in eisdem libris quos de re pub¬
lica seripsit. ubi loquitur de instituendo pͥncipe
eiuitatis. quem dic̃ alendum eẽ gła . ⁊ consequent̾
cominemorat maiores suos multa mira atq p̾cla¬
ra gn̾ȩ cupiditate fecissȩ. Hinc gͥ uitio non solum
ñ resistebant uerum ȩtiam id excitandum ⁊ accen¬
dendum ẽȩ censebant. putantes hoc utile ẽẽ rei
publcȩ. qͣm qͣm nec in ipsis philosophiȩ libris tul¬
ltus ab hac peste dissimulet. ubi eam luce clariꝰ
confitetur. Cum enim destudiis talibꝰ loqueretur.
quȩ utiq sectanda sunt: fine ueri boni. nõ uento¬
sitate laudis humanȩ. hanc intulit uniu̾salem
generalemq sentenciam. Honos alit artes. om̃sq

Expanded text:
fide pietatis inpeti\'ato Spiritu sancto et amore intellegibilis fide pietatis inpeti\'ato Spiritu sancto et amore intellegibilis pulchritudinis non refrenant, melius saltem cupiditate humanae laudis et gloriae non quidem iam sancti, sed minus turpes sunt. Etiam Tullius hinc dissimulare non potuit in eisdem libris quos de re publica scripsit, ubi loquitur de instituendo principe ciuitatis, quem dicit alendum esse gloria, et consequenter commemorat maiores suos multa mira adque praeclara gloriae cupiditate fecisse. Huic igitur uitio non solum non resistebant, uerum etiam id excitandum et accendendum esse censebant, putantes hoc utile esse rei publicae. Quamquam nec in ipsis philosophiae libris Tullius ab hac peste dissimulet, ubi eam luce clarius confitetur. Cum enim de studiis talibus loqueretur, quae utique sectanda sunt fine ueri boni, non uentositate laudis humanae, hanc intulit uniuersalem generalemque sententiam: \'Honos alit artes, omnesque
Abbreviated transcription (Latin):
regna orientis illustria. uoluit ds̃ ⁊ occidentiᷤ tale
fieri qd̃ tempore ẽȩt posteriꝰ s imꝑii latitudine
⁊ magnitudinȩ istustrius. Idq talibꝰ potissimũ
concessit hominibꝰ. ad domanda grauia mala mul¬
tarum gentium. qui causa honoris laudis ⁊ głe
consulerent patriȩ. in qua ipsam głam require¬
bant. salutemq enis saluti suȩ p̃pon̾e ñ dubita¬
uerunt. ꝓisto uno itio id est amore landis. pecen¬
Ime
cupiditatem ⁊ multa alia uitia compͥmentes.
Nam sanius uidet. qui ⁊ amorem laudis uitium
eẽ cognoscit. quod nec poȩtam fugit oratiũ qͥ ait.
Laudis amore tumescunt certa piacula. quȩ te t̾
pure lecto poter̃ recreare libello. Idemq in carmi¬
ne lirico. ad repͥmendam dominandi libidinem
ita cecinit. Lacuis regnes auidũ domando sp̃m.
qͣm si libiam remotis gadibꝰ ungas.⁊ ut̾q penus
seruiat uni. Uerumptam̃ qui libidines turpioreᷤᷤ

Expanded text:
regna Orientis inlustria, uoluit Deus et Occidentale regna Orientis inlustria, uoluit Deus et Occidentale fieri, quod tempore esset posterius, sed imperii latitudine et magnitudine inlustrius, idque talibus potissimum concessit hominibus ad domanda grauia mala multarum gentium, qui causa honoris laudis et gloriae consuluerunt patriae, in qua ipsam gloriam requirebant, salutemque eius saluti suae praeponere non dubitauerunt, pro isto uno uitio, id est amore laudis, pecuniae cupiditatem et multa alia uitia conprimentes. Nam sanius uidet, qui et amorem laudis uitium esse cognoscit, quod nec poetam fugit Horatium, qui ait: Laudis amore tumes: sunt certa piacula, quae te Ter pure lecto poterunt recreare libello. Idemque in carmine lyrico ad reprimendam dominandi libidinem ita cecinit: Latius regnes auidum domando Spiritum, quam si Libyam remotis Gadibus iungas et uterque Poenus Seruiat uni. Uerum tamen qui libidines turpiores
Abbreviated transcription (Latin):
facinora fecerit. libuisse se attendere quȩ res maximȩ
tanta negotia sustinuiss. qm̃ sciebat sepe numero
parua manu cum magnis legionibꝰ hostium con¬
tendisse romanos. cognouerat parus copiis bella
gesta cum opulentis regibꝰ. sibiq multa agitanti.
constare dixit paucoꝵ cuium egregiam uirtutẽ
cuncta patrauisse. eoq factum ut diuitias pauꝑ¬
tas. multitudinem paucitas suꝑaret. S post qͣm
luxii atq desidia inquid ciuitas corrupta ẽ. rursꝰ
res publica magnitudine sui imꝑatoꝵ atq magis¬
tratuũ uicia sustentabat. Paucoꝵ gͥ uirtus. ad głã.
honorem. imꝑium uera uia id est ipsa uirtute niten
tium. ętiam catonẽ laudata ẽ. Hinc erat domi in¬
dustria qͣm commemorauit cato ut ęrarium ẽẽt
opulentum. tenues res pͥuatȩ. unde corruptis mo¬
ribꝰ uicio econtrario posuit publice egestatem. pͥ¬
uatum opulentiam. Quam obrem cum diu fuissẽt

Expanded text:
facinora fecerit, libuisse adtendere quae res maxime facinora fecerit, libuisse adtendere quae res maxime tanta negotia sustinuisset; quoniam sciebat saepenumero parua manu cum magnis legionibus hostium contendisse Romanos, cognouerat paruis copiis bella gesta cum opulentis regibus; sibique multa agitanti constare dixit, paucorum ciuium egregiam uirtutem cuncta patrauisse, eoque factum ut diuitias paupertas, multitudinem paucitas superaret. \'Sed postquam luxu adque desidia, inquit, ciuitas corrupta est, rursus res publica magnitudine sui imperatorum adque magistratuum uitia sustentabat.\' Paucorum igitur uirtus ad gloriam honorem imperium uera utium, etiam a Catone laudata est. Haec erat domi industria, quam Cato commemorat, ut aerarium esset opulentum, tenues res privatae. Unde corruptis moribus vitium econtrario posuit, publice egestatem, pra cohibentur. Quam ob rem quam diu fuissent
Abbreviated transcription (Latin):
dissensiones domi fuissȩ iam iñ apͥncipio. neq
amplius ȩquo ⁊ modesto uire actum qͣm expulses
regib̾ qͣmdiui metus a tarquino fuit. donec bellũ
grauȩ quod ꝓpt̾ ipsum cum etruria susceptum
fuerat finiretur. Postea uero seruili imꝑio patres
exercuisse plebem. regio more uerb̾assę. agro pe¬
pulise. cętis exꝑtibꝰ solos egisse in imꝑio. quarũ
discordiarum dum illi dominari uellẽt. illi serui¬
re nollent. finem fuisse bello pumco scd̾o. qr rursꝰ
grauis metus cepit urgere. atq ab aliis ꝑturba¬
tionibꝰ alia maiore cura cohib̾e am̃os inquietos.
⁊ ad concordiam reuocare ciuilem. S ꝑ quosdam
paucos qui ꝓsuo mͦ boni erant magna ad minist᷑¬
bantur. atq illis toleratis ac temꝑatis mał. pancoꝵ
bonoꝵ ꝓuidentia res illa crescebat. Sicut idem
historicus dicit. multa sibi legenti ⁊ audienti quȩ
ppłs romaniss domi militieq mari atq t̾ra p̃clara

Expanded text:
dissensionedissensioneamplius aequo et modesto iure actum quam expulsis regibus quamdiu metus a Tarquinio fuit, donec bellum graue, quod propter ipsum cum Etruria susceptum fuerat, finiretur; postea uero seruili imperio patres exercuisse plebem, regio more uerberasse, agro pepulisse et ceteris expertibus solos egisse in imperio; quarum discordiarum, dum illi dominari uellent, illi seruire nollent, finem fuisse bello Punico secundo, quia rursus grauis metus coepit urguere adque ab illis perturbationibus alia maiore cura cohibere animos inquietos et\' ad concordiam reuocare ciuilem. Sed per quosdam paucos, qui pro suo modo boni erant, magna administrabantur adque illis toleratis ac temperatis malis paucorum bonorum prouidentia res illa crescebat; sicut idem historicus dicit multa sibi legenti et audienti, quae populus Romanus domi militiaeque, mari adque terra praeclara
Abbreviated transcription (Latin):
maior copia nob̾ quam illis ẽ. S alia fuere quȩ illoᷤᷤ
magnos fecerunt. quȩ nob nulla sunt domi induᷤ¬
tria. foris iustum imꝑium. animus in consulendo
lib̾. neq delicto neq libidini obnexi. ꝓ his nos ha¬
bemus luxuriam atq auariciam. publice egesta¬
tem. p̾uatim opulentiam. Laudamus diuitias
sequimur mertiam. int̾ bonos ⁊ malos discrim̃
nullum. omĩa uirtutis pͥmia ambitio possidet.
N eꝙ mirum uͥ uos separatim sibi quisq consiliũ
capitis. uͥ domi uoluptatibꝰ hic peccunȩ. aut̃
gie̾ seruitis. Eo fit. ut impetus fiat in uacuam
rem publicam. Qui audit hȩc u̾ba eatonis siue
salustii. putant quales laudant᷑ romant. o mo
eos talestuc fuisse uł plures. nõ ita ẽ. Alioquin.
u̾a no eent que ipse item scribit ea quȩ cmemo¬
tuu in sed̃o libro hui opis. ũ dieit inuiariss utas¬
diorum. ⁊ ob eas dissensionem plebis a patribꝰ aliãq

Expanded text:
um et equorum maior copia nobis quam illis est. Sed alia fuere quae illos um et equorum maior copia nobis quam illis est. Sed alia fuere quae illos magnos fecerunt, quae nobis nulla sunt: domi industria, foris iustum imperium, animus in consulendo liber, neque delicto neque libidini obnoxius. Pro his nos habemus luxuriam adque auaritiam, publice egestatem, priuatim opulentiam; laudamus diuitias, sequimur inertiam; inter bonos et malos discrimen nullum; omnia uirtutis praemia ambitio possidet. Neque mirum: ubi uos separatim sibi quisque consilium capitis, ubi domi uoluptatibus, hic pecuniae aut gratiae seruitis, eo fit ut impetus fiat in uacuam rem publicam.\' Qui audit haec Catonis uerba siue Sallustii, putat, quales laudantur Romani ueteres, omnes eos tales tunc fuisse uel plures. Non ita est; alioquin uera non essent, quae ipse item scribit, ea quae commemoraui in secundo libro huius operis, ubi dicit, iniurias ualidiorum et ob eas discessionem plebis a patribus aliasque
Abbreviated transcription (Latin):
dicit apłs . llam gła nr̃a hoc est testimonui consei¬
entis nre. e alio loco O pis aut̃ suum ꝓbet unus¬
quisq ⁊ tunc in semetipso tantum glam habebit
iñ in alt̃o. Głam gͦ ⁊ honorem ⁊imꝑium quȩ sibi
exoptabant. ⁊ quo bonis artibꝰ ꝑuenire nitebant᷑
boni. ñ debet sequi uirtus. s ipsa uirtutẽ. Neq
enim ẽ uera uirtus. nisi quȩ ad eum finem tendit
ũ ẽ bonum hominis. quo melius nõ ẽ. Uñ ⁊ hono¬
res quos petiuuit cato. petẽ nõ debuit s eos ciuitaᷤᷤ
ob eius uirtutẽ nõ petenti dare. S eum illa me¬
moria duo romani eent uirtute magni. cesar ⁊
cato. longe uirtus catonis ueritate uidetur ꝓpin¬
quior fuisse qͣm cęsaris. P romide qualis ẽẽt illo tp̃r
ciuitas. ⁊ antea quał fuiss. uideamus in ipsa sen¬
tentia catonis. Nolite inquit existimare maiores
nr̃os armis rem publicam ex parua magnã fecisse.
Si ita ȩẽt. multomagis pulcheirimam eam nos ha¬

Expanded text:
tolus: Nam gloria nostra haec est: testimonium conscientiae nostrae; et alio loco: Opus autem suum probet unusquisque, et tunc in semet ipso tantum gloriam habebit et non in altero. Gloriam ergo et honorem et imperium, quae sibi exoptabant et quo bonis artibus peruenire nitebantur boni, non debet sequi uirtus, sed ipsa uirtutem. Neque enim est uera uirtus, nisi quae ad eum finem tendit, ubi est bonum hominis, quo melius non est. Unde et honores, quos petiuit Cato, petere non debuit, sed eos ciuitas ob eius uirtutem non petenti dare. Sed cum illa memoria duo Romani essent uirtute magni, Caesar et Cato, longe uirtus Catonis ueritati uidetur propinquior fuisse quam Caesaris. Proinde qualis esset illo tempore ciuitas et antea qualis fuisset, uideamus in ipsa sententia Catonis: \'Nolite, inquit, existimare maiores nostros armis rem publicam ex parua magnam fecisse. Si ita esset, multo pulcherrimam eam nos ha
Abbreviated transcription (Latin):
tentur. ille coniugatꝰ. illa uirgo sac̾ ẽ. Ille num̾osam
plem genuit. illa nec nupsit̾. at enim płimuni
uis oroscopi ualet. hoc qͣm nicħ sit iam satis dis¬
serui. s qualecumq sit mnortu ualere dicunt. Nũ¬
quid ⁊ inconceptu uͥ ⁊ unum concubitũ ẽẽ ma¬
nifestum ẽ. ⁊ tanta nature uis ẽ. ut cum conceꝑit
femina. deiñ alt̾m conciꝑe omnino ñ possit.
U ñ necesse ẽ eadem ẽẽ in geminis mom̃ta conceptꝰ.
Anforte quia dĩso oroscopo nati sunt. aut ille
ĩ masłm dum nascerentur. aut illa infeminã
somutta ẽ: Quod cum agitur. no usq quaq ab¬
surde dici posset ad solas corporum differentiaᷤ

Expanded text:
tentur ille coniugatus, illa uirgo sacra est; ille numerosam tentur ille coniugatus, illa uirgo sacra est; ille numerosam prolem genuit, illa nec nupsit. At enim plurimum uis horoscopi ualet. Hoc quam nihil sit, iam satis disserui. Sed qualecumque sit, in ortu ualere dicunt; numquid et in conceptu? ubi et unum concubitum esse manifestum est, et tanta naturae uis est, ut, cum conceperit femina, deinde alterum concipere omnino non possit; unde necesse est eadem esse in geminis momenta conceptus. An forte quia diuerso horoscopo nati sunt, aut ille in masculum, dum nascerentur, aut illa in feminam commutata est? Cum igitur non usquequaque absurde dici posset ad solas corporum differ
Abbreviated transcription (Latin):
quia temporibꝰ diu̾sis nascuntur. cur nõ potuis
uitel ligamus iam fiussȩ mutata. ut diu̾sis tp̃ribꝰ
nascentir Ita ne nõ mutat fata natiuitatis
uoluntas uiuentium. cum mutet fata cõceptio¬
conceptibꝰ. uͥ certe amborum eadem mom̃ta sunt
ip̃rm. uñ fit ut sub eadem constellatione fatali.
alt̾a concipiatur masculus. alt̾a femina. nouimꝰ
geminos diu̾si sexus. ambo adhuc uiuunt. ambo
etate adhuc ugent. Quoꝵ cum sint int̾ se simileᷤᷤ
corpoꝵ species qͣntum ex diu̾so sexu pot̾. instituto
tñ ⁊ ꝓposito uitȩ ita sunt dispares. ut p̾t̾ actus qͦs
necesse ẽ a uirilibꝰ distare femineos. quod ille in offi¬
uo comitis militat. ⁊ a sua domo penȩ semꝑ ꝑegͥ¬
natur. illa de solo patͥo ⁊ de rure ꝓpͥo ñ recedit. ĩ suꝑ
qd̾ ẽ in credibilius si astralia fata credant᷑. ñ aut̃
mirum si uoluntates hominum ⁊ dĩ mun̾a cogi¬

Expanded text:
quia temporibus diversis nascuntur, cur non potius quia temporibus diversis nascuntur, cur non potius intelligamus jam fuisse mutata, ut diversis temporibus nascerentur? Itane non mutat fata nativitatis voluntas viventium, cum mutet fata conceptioconceptibus, ubi certe amborum eadem momenta sunt temporum, unde fit ut sub eadem constellalter concipiatur masculus, altera femina? Nouimus geminos diuersi sexus, ambo adhuc uiuunt, ambo aetate adhuc uigent; quorum cum sint inter se similes corporum species, quantum in diuerso sexu potest, instituto tamen et proposito uitae ita sunt dispares, ut praeter actus, quos necesse est a uirilibus distare femineos quod ille in officio comitis militat et a sua domo paene semper peregrinatur, illa de solo patrio et de rure proprio non recedit, insuper quod est incredibilius, si astralia fata credantur; non autem mirum, si uoluntates hominum et Dei munera cogi
Abbreviated transcription (Latin):
nascantur habere nõ potuer̃: Quid ẽ gͥ qd̾ dicunt
si hora conceptionał inueniat᷑ multa ab istis dici
posse diuinius : uñ xe illud añ nullis p̃dicat᷑. quod
quidam sapiens horam eleg̃ qua eum uxore cõcun¬
beter uñ filium mirabilem gign̾et: Uñ postrem
⁊ hoc ẽ quod de illis parit̾ egrotantibꝰ geminis pos¬
sidoniꝰ magnus astrologus idemq philosophꝰ respor¬
debat. idõ fieri quod eodem tp̃r nati fuissent. eodẽm
concepti: Nam utiq ꝓpt̾ ħ addebat conceptionẽ.
ne dicet᷑ ei non ad li quidum eodem tp̃i potuisse
nasci. quos constabat omnino codem tp̃i fuisse
conceptas ut hoc quod similit̾ sumilq egrogabãt.
no daret de parimo pari corp̃ris temꝑam̃to. s eã¬
dem quoq ualitudinis parilitatẽ sid̾eis nexibꝰ al
ligaret. Si gͥ in conceptii tanta uis ẽ ad equalita¬
temn fatoꝵ nõ debuerunt nascendo eadem fata
mutari. Aut si ꝓpt̾ea mutant᷑ fata geminoꝵ.

Expanded text:
nascantur habere non poterunt? Quid est ergo quod dicunt, nascantur habere non poterunt? Quid est ergo quod dicunt, si hora conceptionalis inueniatur, multa ab istis dici posse diuinius? Unde etiam illud a nonnullis praedicatur, quod quidam sapiens horam elegit, qua cum uxore concumberet, unde filium mirabilem gigneret. Unde postremo et hoc est, quod de illis pariter aegrotantibus geminis Posidonius, magnus astrologus idemque philosophus, respondebat, ideo fieri, quod eodem tempore fuissent nati eodemque concepti. Nam utique propter hoc addebat conceptionem, ne diceretur ei non ad liquidum eodem tempore potuisse nasci, quos constabat omnino eodem tempore fuisse conceptos, ut hoc, quod similiter simulque aegrotabant, non daret de proximo pari corporis temperamento, sed eandem quoque ualetuligaret. Si igitur in conceptu tanta vis est ad aequalitatem fatorum, non debuerunt nascendo eadem fata mutari. Aut si propterea mutantur fata geminorum,
Abbreviated transcription (Latin):
poris natoꝵ possunt eẽ ad uiuendum atq moriendũ
fata disparia: Nam si unum momĩtum quo ambo
concepti sunt nõ impediuit ut alit̾ pͥor alt̃ posterior
nasceretur. cur uno mom̃to si duo nascant᷑ impedit
aliquid. ut alt̾ pͥor. alt̾ postĩor. moriatur: Si cõcep¬
tio mom̃ti unuis diu̾sos casus in ut̾o geminos hr̃e
ꝑmittit. cur natiuitas mom̃ti uniꝰ ñ ętiam quos¬
libet duos intr̃a diu̾sos casus hrẽ ꝑmittat: ac sic
om̃ia huiꝰ artis uł potius uanitatis cõm̃ta tollant᷑.
Quid ẽ ħ: cur uno tempore momito uno sub una eadi¬
q cęli positione concepti diu̾sa hñt fata. quȩ illos
ꝑducant ad diu̾saꝵ horaꝵ natiuitatẽ.⁊ uno mo¬
m̃to tp̃ris sub una eademq cęli positione de duabꝰ
matribꝰ duo parit̾ nati. diu̾sa fata hrẽ ñ possint.
quȩ illos ꝑducant ad diu̾sam uiuendi uł moriendi
necessitatem : an concepti ñdum hñt fata. que nisi

Expanded text:
poris natorum possint esse ad uiuendum adque moriendum poris natorum possint esse ad uiuendum adque moriendum fata disparia? Nam si unum momentum, quo ambo concepti sunt, non inpediuit, ut alter prior, alter posterior nasceretur: quur, uno momento si duo nascantur, inpedit aliquid, ut alter prior, alter posterior moriatur? Si conceptio momenti unius diuersos casus in utero geminos habere permittit, quur natiuitas momenti unius non etiam quoslibet duos in terra diuersos casus habere permittat, ac sic omnis huius artis uel potius uanitatis commenta tollantur? Quid est hoc, quur uno tempore, momento uno. sub una eademque caeli positione concepti diuersa habent fata, quae illos perducant ad diuersarum horarum natiuitatem, et uno momento temporis sub una eademqmatribus duo pariter nati diuersa fata habere non possint, quae illos perducant ad diuersam uiuendi uel moriendi necessitatem? An concepti nondum habent fata, quae nisi
Abbreviated transcription (Latin):
ortu eẽ dicuntur. ñ deb̾ent inspectis nataliũ cõ¬
stellatiomibꝰ de ualitudine aliquid dic̾e̾. qnõ eis
inspicienda conceptionał hora ñ dat᷑. Si aut̃ idõ
p̃nunciant egͥtudines ñ inspecto conceptionis
oroscopo. quia indicant eas mom̃ta nascentium.
quom dic̾ent cuilib eoꝵ geminoꝵ ex natiuitatis
hora qnõ egͦtaturꝰ gẽt. cum ⁊ alit̾ qui ñ habebat
eandem horam natiuitatis. necȩẽ hr̃et egrotare:
Deĩ quęro si tanta ẽ distantia temporis in natiuitati
geminoꝵ ut ꝑhanc oporteat eis constellationes
fieri diu̾sas ꝓpt̾ diu̾sum oroscopum . ⁊ ob ħ diu̾sos
om̃s cardines. ubi tanta uis ponit᷑. ut hitic ętiam
diu̾sa sint fata. uñ ħ accid̾e̾ potuit. cum eorum cõ¬
ceptus diui̾sum tempꝰ hĩe no possit: Aut si duoꝵ
uno mom̃to tp̃ris conceptorum potuer̃ eẽ ad nascen¬
dum fata disparia. cur nõ ⁊ duoꝵ uno mom̃to tẽ¬

Expanded text:
ortu esse dicuntur, non deberent inspectis natalium conortu esse dicuntur, non deberent inspectis natalium constellationibus de ualetudine aliquid dicere, quando eis inspicienda conceptionalis hora non datur. Si autem ideo praenuntiant aegritudines non inspecto conceptionis horoscopo, quia indicant eas momenta nascentium: quo modo dicerent cuilibet eorum geminorum ex natiuitatis hora, quando aegrotaturus esset, cum et alter, qui non habebat eandem horam natiuitatis, necesse haberet pariter aegrotare? Deinde quaero: si tanta distantia est temporis in natiuitate geminorum, ut per hanc oporteat eis constellationes fieri diuersas propter diuersum horoscopum et ob hoc diuersos omnes cardines, ubi tanta uis ponitur, ut hinc etiam diuersa sint fata: unde hoc accidere potuit, cum eorum conceptus diuersum tempus habere non possit? Aut si duorum uno momento temporis conceptorum potuerunt esse ad nascendum fata disparia, quur non et duorum uno momento tem
Abbreviated transcription (Latin):
istos redarguunt qui uolunt sidibꝰ dare. quod de
corpoꝵ simili temꝑatione ueniebat: Cur eni simi¬
liter codemq tempore ñ alt̾ pͥor alt̾ posterior egro¬
tabant. sicut nati fuerant. quia utiq simul nasci
ambo ñ poterant : aut si nicħ mom̃ti attulit ut
auisis t̾pribꝰ egrotarent. quo diu̾sis t̃pribꝰ natis̃.
quare tempꝰ in nacendo diu̾sum. ad aliar̃ rerum
diu̾sitates uale contendunt: Cur potuer̃ diu̾sis
t̃p̃ribꝰ ꝑegrinari. diu̾sis temporibꝰ duce igxores diũ¬
sis temporibꝰ filios ꝓcreare. ⁊ multa alia ꝓpt̾ca quia
diũsis temporibꝰ nati sunt. ⁊ nõ potuer eadẽ causa
diu̾sis ȩciam tp̃ribꝰ egrotare: Si enĩ dispar nascẽdi
mora mutauit oroscopum.⁊ disparilitatẽ intulit
cȩt̾is rebꝰ. cur illud in egritudinibꝰ mansit. qd̾ ha¬
bebat in temporis equalitate conceptꝰ: Aut si fata
ualitudinis in conceptu sunt. aliaꝵ uero reꝵ i

Expanded text:
istos redarguunt, qui volunt sideribus dare, quod de istos redarguunt, qui volunt sideribus dare, quod de corporum simili temperatione veniebat? Cur enim similiter eodemque tempore, non alter prior, alter posterior aegrotabant, sicut nati fuerant, quia utique simul nasci ambo non podiuersis temporibus aegrotarent, quod diuersis temporibus nati sunt: quare tempus in nascendo diuersum ad aliarum rerum diuersitates ualere contendunt? Quur potuerunt diuersis temporibus peregrinari, diuersis temporibus ducere uxores, diuersis temporibus filios procreare et multa alia, propterea quia diuersis temporibus nati sunt, et non potuerunt eadem causa diuersis etiam temporibus aegrotare? Si enim dispar nascendi mora mutauit horoscopum et disparilitatem intulit ceteris rebus: quur illud in aegritudinibus mansit, quod habebat in temporis aequalitate conceptus? Aut si fata ualetudinis in conceptu sunt, aliarum uero rerum in
Abbreviated transcription (Latin):
mathematici consulantur. Unus duxc̃ mercẽnari¬
am seruitutem. alius ñ seruuut. Unus amatre
diligebatur. alius nõ diligebat᷑. Unus honorem
qui magnus ap̃d eos habebatur a misit. alit̾ in dep¬
tus ẽ. Quid de uxoribꝰ quid de filiis quid de rebꝰ qͣnta
diu̾sitas: Si gͦ hȩc ad illas ꝑtinent minutias tp̃em
quas int̾ se hñt gemini. ⁊ constellationibꝰ nõ ad seri¬
bunt᷑. quare alioꝵ constellationibꝰ inspectis. ista di¬
eunt᷑ : Si aut̃ ido dicuntur. quia nõ ad minuta ĩ¬
cõp̃hensibilia. s ad tp̃rm spatia ꝑtinent quȩ obser¬
uari notariq possunt. quid hic agit iota illa figłi.
nisi ut homines luteum cor habentes. in girum mit¬
tantur ne mathematicoꝵ uaniloqi comiuncantur:
Quid idem ipsi quoꝵ morbum qd̾ eodem tp̃i gͣuior
leuiorq apparebat amborum medicinalit̾ inspi
ciens y pocrates. geminos suspicatus ẽ. nonne satiᷤᷤ

Expanded text:
mathematici consulantur? Unus duxit mercenarimathematici consulantur? Unus duxit mercenariam servitutem, alius non servivit; unus a matre diligebatur, alius non diligebatur; unus honorem, qui magnus apud eos habebatur, amisit, alter indeptus est. Quid de uxoribus, quid de filiis, quid de rebus, quanta diversitas? V. Si ergo haec ad illas pertinent minutias temporum, quae inter se habent gemini, et constellationibus non adscribuntur; quare aliorum constellationibtur? Si autem ideo dicuntur, quia non ad minuta inconprehensibilia, sed ad temporum spatia pertinent, quae obseruari notarique possunt: quid hic agit rota illa figuli, nisi ut homines luteum cor habentes in gyrum mittantur, ne mathematicorum uaniloquia conuincantur? Quid idem ipsi, quorum morbum, quod eodem tempore grauior leuiorque aciens Hippocrates, geminos suspicatus est, nonne satis