comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
indomun dipossunt: qui ln domũ nrãmpriuaetabo ae¬
mdomuhibentin: aut quomodo cum eissine eedesies
barus nodom municare possumus quibussi aue tarsẽ
De hoctestimonio lohannis non est diutius disserendum quan¬
doquidẽ ad quȩstionem baptismiquam modo tractamꝰ
omnino non pertinet : Ait enim. Si quis ad uosuene¬
rit et doctrinam xp̃ĩ non habet : Here ticiautem
relinquentes doctrinamerrorissui. ad xpĩdoctri¬
nam conuertuntur : ut in corporentur ecclesiȩ:
& ad illamcolumbam incipiant pertinere cu iussa¬
cramentum habebaNt: et ideo quod eius non habe¬
bant eisdatur : idest pax & caritas decordepuro
et conscientiabona. et fide non ficta. Quod autem
eius habebant agnoscitur. & sine ulla contumelia
suscipitur sicut in adulter ad sagnoscit dona sua &ia
cum illa sequitur amatores suos: quȩ a fornicationecor¬
recta cũ ad castitatem conuertitur : non donailla
culpantur sed ipsa emendatur . Sicut se autemposs&

Expanded text:
in domum Dei possunt, qui in domum nostram privatam adin domum Dei possunt, qui in domum nostram privatam admitti prohibentur? Aut quomodo cum eis sine Ecclesiae Baptismo communicare possumus, quibus si Ave dixerimus De hoc testimonio Joannis non est diutius disserendum, quando quidem ad quaestionem Baptismi, quam modo tractamus, omnino non pertinet. Ait enim, Si quis ad vos venerit, et doctrinam Christi non habet. Haeretici autem relinquentes doctrinam erroris sui, ad Christi doctrinam convertuntur, ut incot ad illam columbam incipiant pertinere cuius sacramentum habebant. et ideo quod eius non habebant eis datur, id est pax et caritas de corde puro et conscientia bona et fide non ficta. quod autem eius habebant agnoscitur et sine ulla contumelia suscipitur, sicut in adultera deus agnoscit dona sua etiam cum illa sequitur amatores suos, quia fornicatione correcta, cum ad castitatem conuertitur, non dona illa culpantur, sed ipsa emendatur. sicut se autem posset
Abbreviated transcription (Latin):
st unaedes a dunum baptisma quando a dnos conuercinł̃
simnul cũs cclesia et ecclesiȩ baptismum consequant iori
fnasonsielmmo translati adpetram eteouebanoe¬
ati: acupia tremissi onompeccatorũquam haberseuor
po arapt es tea peram et ex tracolum bami siuea¬
per teforis sicuthere tici siue tamquam inersmessio
per ditiacholici quosta menbaptis muonsiuneremuissio¬
popercaterũ et habere & daremanifestue fei cum
et ubipsistales acupiunt qui non in melius comnuabeo
em̃ labius honorant. coraute meorum longo est abeo
lamensiest unum baptis ma quomodo estupra colũdor
copessint quinon sunt in colũ ba compuniter baptpno
us uellauideste lohannes a postolus he pisto la suapo¬
si acidiqus a diuosuenit et doctrinam xp̃inon hab&
suoliterum a dmittore in domũ uestrã & aue illine
di oritis. Quie nim dixerit illiaue: communicat
aensesusmalis: Quomodo ad mittita lestemere

Expanded text:
sit una Ecclesia et unum Baptisma, quando ad nos convertuntur, sit una Ecclesia et unum Baptisma, quando ad nos convertuntur, simul cum Ecclesia et Ecclesiae Baptismum consequantur. 87. Imo translati ad petram et columbae sociati accipiant remissionem peccatorum, quam habere non poterant extra petram et extra columbam, sive aperte foris, sicut haeretici, sive tanquam intus, sicut perditi catholici: quos tamen Baptismum sine remissione peccatorum et habere et dare manifestum est, cum et ab ipsis tales accipiunt, qui non in melius commutati Deum labiis honorant, cor autem eorum longe est ab eo . Tamen sic est unum Baptisma, quomodo est una columba, cum possint qui non sunt in columba communiter, Baptismus a Chullabi dixit: Joannes apostolus in Epistola sua posuit, « Si quis ad vos venit, et doctrinam Christi non habet, nolite eum admittere in domum vestram, et Ave illi ne dixeritis. Qui enim dixerit illi Ave, communicat factis ejus malis » . Quomodo tales admitti temere
Abbreviated transcription (Latin):
Hlocitaq existimout quicumq ex heresi uenerint sine
dubiobaptizentur RISE Qđergo illis quosex spec¬
tabat responsumest : huic quoq responsũ accipiatur :
solis potestatẽ apatresibidatam permittentis : quibus
nos successimus eadempotestate ecłam dñigubern anes
et credentium fidembaptiz antes: et id eoher e ticiqui
nec potestatem foris nec ecdesiamxp̃i habent : neminẽ
baptiza rebaptismo eius possunt: RESPONSIONũ quid
& impii homicidae apostolissuccesserunt : curergo
baptizant : anquia non sunt forissed a petraforis suNt
cuidaues dñs dedit & ubi se aedificaturum ecclosiã
dixit : Lxxx Cecundianus a tambeis dixit Nonde¬
bemus hereticosnostra praesumtione decipere : ut in
sionempeccatorum non consecuti : cum iudicudie sue¬
nerit nobi simputent. quod pernos non suntbaptizati
& indulgentiam diuinȩ gratiȩ consecuti Propter qđ cũ

Expanded text:
Hoc itaque existimo, ut quicumque ex haeresi venerint, sine Hoc itaque existimo, ut quicumque ex haeresi venerint, sine dubio baptizentur. 83. Quod ergo illis quos exspectabat, responsum est, huic quoque responsum accipiatur. Csolis potestatem a Patre sibi datam permittentis, quibus nos successimus, eadem potestate Ecclesiam Domini gubernantes, et credentium fidem baptizantes: et ideo haeretici, qui nec potestatem foris, nec Ecclesiam Christi habent, neminem baptizare Baptismo ejus possunt. 85. Numquid et impii homicidae Apostolis successerunt? Cur ergo baptizant? An quia non sunt foris? Sed a petra foris sunt, cui claves Dominus dedit et ubi se aedificaturum Ecclesiam dixit . CAPUT XLIV.--86. Secundianus a Thambeis dixit: Non debemus haereticos nostra praesumptione decipere, ut in Esionem peccatorum non consecuti, cum judicii dies venerit, nobis imputent quod per nos non sint baptizati, et indulgentiam divinae gratiae consecuti. Propter quod, cum
Abbreviated transcription (Latin):
squabatue  samsinulatioetia lncat helie aporeshre
bisusuaq quisłouerbis & non factisrenuntiant ne
tanomestͥ catholica simulatio. Sicitcereo escihu
camolea quo duonest catholicum silpotest&liuan
ddeo adnos ueniunt ut possint accipere quodn oona¬
ticursi quihereses condiderunt qui abeccł a re oese¬
ront s autiq habebant quodibiacceperiurt peuods
absut dumest dicere ut illi nonsint here ticiper ques
cetera uunt hordici potest fieti ut heretaicusbabe¬
et qđ maleutendo dispere at IxxVał lonoratus¬
quam consuetu dinem se quidebemus ut hereticos
qua idco a dnos ueniunt quia foris nihila cuiperepo¬
tuerunt ecđ acbaptismoscificemus RSLoNio¬
Teitoa dtestator consue tudinis est ubinosplure¬
mumn adiuuat quicquid aliud contranos diceto
uidr aturu Non autõ adnos ideo uenunt heredrto
quaia foris pihub a cceperunt sedut onsesse utale lmneput
quod acceperunt : hoc enimforis nullomodo potese lxx iii.

Expanded text:
sequebatur. nam simulatio etiam in catholica potest esequebatur. nam simulatio etiam in catholica potest equi saeculo uerbis et non factis renuntiant, nec tamen dst catholica simulatio. sicut ergo est in catholica quod non est catholicum, sic potest aliquid ideo ad nos veniunt, ut possint accipere quod non hatici ipsi qui haereses condiderunt, quia ab Ecclesia recesserunt et utique habebant quod ibi acceperunt. quod si absurdum est dicere, ut illi non sint haeretici per quos ceteri fiunt haeretici, potest fieri ut haereticus habeat quo male utendo dispereat. quam consuetudinem sequi debemus, ut haereticos qui ideo ad nos ueniunt, quia foris nihil accipere potuerunt, ecclesiae baptismo sanctificemus. Vitator est consuetudinis, ubi nos plurimum adjuvat, quidquid aliud contra nos dicere videatur. Non autem ideo ad nos veniunt haeretici, quia foris nihil acceperunt; sed ut eis utile esse incipiat quod acceperunt: hoc enim foris nullo modo potest. CAPUT X
Abbreviated transcription (Latin):
quant᷑ RESPONSIO. Respondet᷑: immolicite incipi
anthabere ad salutẽ : qđ in licite habebant ad ꝑni¬
ciẽ quia subeodẽbaptis maiustificatur cũ sequisq
addm̃ ueracicorde conuerterit : subquoludica¬
dixit : Egocre dobaptisma salutare non essenisi
iecclesia catholica: quicquidabsq catholica fu¬
erit : simulatio est. RESΡOΝSIO Hoc quidẽ uerũ
est quod baptismasa lutare non nisi in ecclesia ca¬
tholica est: Potestenĩ ipsumesse et extracatho¬
licam sed salutare ibi non est : qui a nonibi opera¬
tur salutem : sicutillebonus odor xp̃i non est
utiq salutaris in his qui pereunt non suouitio
sed illorũ . Simulatio est autẽ quicquid extracatho¬
licã fuerit : sed inquantũ non est catholicũ : Potest
autẽ aliquid catholicũ esse ex traca tholicã sicut
potuit nom̃ xp̃i ee extra congrogationem xp̃i
in quonomine pellebat dmonia illo quicũ disc ipultes noro

Expanded text:
quantur. Respondeturquantur. Respondeturant habere ad salutem, quod illicite habebant ad perniciem: quia sub eodem Baptismo justificatur, cum se quisque ad Deum veraci corde converterit, sub quo judicadixit: Ego credo Baptisma salutare non esse nisi in Ecclesia catholica. Quidquid absque Catholica fuerit, simulatio est. 77. Hoc quidem verum est, quod Baptisma salutare nonnisi in Ecclesia catholica est. Potest enim ipsum esse et extra Catholicam, sed salutare non est ibi; quia non ibi operatur salutem: sicut ille bonus odor Christi non est utique salutaris in iis qui pereunt , non suo vitio, sed illorum. Simulatio est autem quidquid extra Catholicam fuerit, sed in quantum non est catholicum. Potest autem aliquid catholicum esse extra Catholicam, sipotuit nomen Christi esse extra congregationem Christi, in quo nomine pellebat daemonia ille qui cum discipulis non
Abbreviated transcription (Latin):
latbioua ut uex inde aliquiexieront in his quinc eut̃
nonsiant duosedidemuinũ maneat: Quodergo lirede¬
uortibrag noseit᷑ hoc & hiens qui arece dentbaereper
&l unaspesiunus sps una eccła unũ debet ẽẽ etbaptis¬
mans trise odico utsi quid apud horeticos motũ aut factũ
paeritrescindi deobere et eos quiex in de uenuro deu¬
bapt t ant quiaudiurs uerba di e tnon facuirł cu abi¬
quitate adiustitiã hocestabarena ad pera migra¬
rtcotperint : Quod sinonfit quia etinipsis quod ap̃i
era teorũ iniquit atibus nonuiolabatur: hocodiam
dehereticis intelligatur. Nampec eademsperilluie
qu adiu inarenas quȩ illis quisu ꝑpetrams. lamenidẽ
huptiria ost inutrisqͥ quã uissicut spesuna itaunub apt̃mna
distinctũ sit lxxiii Felixagurgitib dix̃ łgoce rdeo
secundũ scarũ scriptur arũ praecepta baptitatos
abhereticis in licite extra ecclesiã si ad ecclã i confu¬
gere uolueriNt gratiã baptismiubilicitedat᷑ conse¬

Expanded text:
a, ut cum exinde aliqui exierint, in his qui exeunt, non fiant duo, sed idem unum maneat. Quod ergo in redeuntibus agnoscitur, hoc et in eis qui a recedentibus acceperunt, , unus spiritus, una ecclesia, unum debet esse et baptisma. et ideo dico ut si quid apud haereticos motum aut factum fuerit, rescindi debere, et eos qui exinde ueniunt in ecbaptizant qui audiunt uerba dei et non faciunt, cum ab iniquitate ad iustitiam, hoc est ab harena ad petram migrare coeperint. quod si non fit, quia et in ipsis quod Christi erat eorum iniquitatibus non uiolabatur, hoc etiam de haereticis intellegatur. nam nec eadem spes illis est, quamdiu in harena sunt, quae illis qui super petram sunt; tamen idem baptisma est in utrisque, quamuis sicut spes una ita et unum baptisma dictum sit. Felix a Gurgitibus dixit: Ego censeo, ut secundum sanctarum scripturarum praecepta baptizatos ab haereticis inlicite extra ecclesiam, si ad ecclesiam confugere uoluerint, gratiam baptismi ubi licite datur conse
Abbreviated transcription (Latin):
dixit : Scriptũ est : ds peccatorẽ non audit: qui pecca¬
tor est quomodo audiri inbaptis mopotest : RESPOÑS
Respondemꝰ quomodo audit᷑ auarꝰ & raptor et fe¬
nerator & homicida : anisti non sunt peccatores
quos tamen cyprianꝰ incatholica obiurgat & tolerat :¬
Ixiii Itẽ alius felix abuslaccenis dixit : Inher&i¬
cissine ecđȩ baptismoammittendis nemoconsuetu¬
dinẽrationi & ueritati prȩponat qr consuetudinẽ
ratio & ueritas sẽꝑ ex ludit RISPONSiO. Nuic
respondetur: uerita tẽ non ostendis : de consuetio¬
dine confiteris : recte igit᷑ consuetudinẽ teneremꝰ
plenario concilio posteriore firmatã &iã siueritas
adhuclater& quãcre dimꝰ lã eẽ manifestam lxiuii.
Aliussat᷑ninꝰ abitinis dixit: Si potest antichristus
dãre alicui gratiã xp̃i possunt & hereticibaptirare:
qui appellati sunt antichristi: RSE Quidsi alius diceret Si potest

Expanded text:
dixit: Scriptum est, « Deus peccatorem non audit » . Qui peccadixit: Scriptum est, « Deus peccatorem non audit » . Qui peccator est, quomodo audiri in Baptismo potest? 51. Respondemus: Quomodo auditur avarus, et raptor, et fenerator, et homicida? An isti non sunt peccatores? quos tamen Cyprianus in Catholica objurgat, et tolerat Item alius Felix a Buslacenis dixit: In haereticis sine ecclesiae baptismo admittendis nemo consuetudinem rationi et ueritati praeponat, quia consuetudinem ratio et ueritas semper excludit. Huic respondetur: Ueritatem non ostendis, de consue- \'tudine confiteris. recte igitur consuetudinem teneremus plenario concilio posteriore firmatam, etiamsi ueritas adhuc lateret quam credimus iam esse manifestatam. Alius Saturninus ab Abitinis dixit: Si potest antichristus dare alicui gratiam Christi, possunt et haeretici baptizare qui appellati sunt antichristi. Quid si alius diceret: \'si potest
Abbreviated transcription (Latin):
conuliũfaciunt sepe cõmemorant: Siergonihil a liud
queuq hoef acit quãsponsȩ xp̃iu dasexistit sicutista
sontentia ꝓnuntiataest: iudas autẽ sicut doc& ouan¬
geliũ traditor fuit : Traditorib ergo cõmunicaue¬
runtom̃s quitu nc &i ã sta dicebant & ante quã istacdi¬
cerent traditoreffactierant om̃s ꝑillã consuetudi¬
nõ quã tuncecł a retinebat Em̃fergo idest & mnoset
ipsi qui exilla unitate ꝓpagatisumꝰ traditores sumus
nuntiatũ e stponc̃ sentimꝰ saluolureunitatis sicut cy pri¬
an g sep̃ ditt otbonis malo sinunitate cathdica donecin
fine a triticopalea separet᷑ nihilobẽe arbi tram᷑: Isti autẽ
qr & hoc conciliũ tã quã ꝓseꝓferunt . & malorũ cõmuni
one quasi contagione bonosperire contendunt : non in¬
ueniunt quomododicant. aut priores xp̃ia nosunde
istiꝓpagant᷑ non fuisse traditoresqr isto concilio conuin¬
cunt᷑ : autad se non ꝑtinere facinora priorũqr nobis

Expanded text:
concilium faciunt, saepe commemorant. Si ergo nihil aliud quicumque hoc facit, quam sponsae Christi Judas existit, sicut ista sententia pronuntiata est; Judas autem, sicut docet Evangelium, traditor fuit; traditoribus ergo communicaverunt omnes, qui tunc etiam ista dicebant, et antequam ista dicerent, traditores facti erant omnes per illam consuetudinem, quam tunc Ecclesia retinebat. Omnes ergo, id est et nos et ipsi qui ex illa unitate propagati sumus, traditores sumus. ronuntiatum est non consentimus saluo iure unitatis, sicut Cyprianus ipse praedixit, et bonis malos in unitate catholica, donec in fine a tritico palea separetur, nihil obesse arbitramur. isti autem, quia et hoc concilium tamquam pro se proferunt et malorum comone quasi contagione bonos perire contendunt, non inveniunt quomodo dicant, aut priores Christianos unde isti propagantur, non fuisse traditores, quia isto concilio convincuntur; aut ad se non pertinere facinora priorum, quia no
Abbreviated transcription (Latin):
Hortensianus dixit. Viderint aut prȩsumptores
uit fau tores hereticorum osunum
bacptismac quod non nsi inecclesia Nouimus.¬
utdicamus.: Aut quomodo possunt in nomine xp̃i¬
ciliquem baptizare: quos ipsexp̃s dicit ceduer¬
uic simili tenore uerborum. Itacrespondemꝰ
uiderint aut presumptores ccut fccutores
iniquorum nos unum becptisma. quod

Expanded text:
Hortensianus a Laribus dixit: Viderint aut praesumptores aut fautores haereticorum: nos unum baptisma quod non nisi in ecclesia nouimusvindicamus. Aut quomodo possunt in nomine Christi aliquem baptizare quos ipse Christus dicit adveruic simili tenore uerborum ita respondemus: \'Uiderint aut praesumptores aut fautores iniquorum: nos unum baptisma, quod
Abbreviated transcription (Latin):
tum .ẽ. quomodo conuersoc es inamaritudinẽ
uitis aliene: Non adulteros. sed dĩ filios.
Nacminiqui filu sunt dicboli Nonerroris.
sedscdutis effectos: Neem nonseolacet inquites
siguittumi quin onnisi intritico nonautẽ inpiet¬
leis cignoscitur . siue longetcuento separent
suieus que tedultimã uentilationem frumento
commxiti uidetent᷑: Frustrr ergo ccesiusceddi¬
dit: ab squehis inec clesic fideles subplaenteti
cadheresis tenebius trinsierteNt. Sien imetipsi
ab eccdesie recedendo boꝓtismum a mi seniNł
aicĩ ipsireddect᷑ SiccutemNon ami senent
quodꝑeos dectum ẽ agnoscatur. xxIII¬
lius snuarius auicocȩscoris dixit : Sinonob¬
temperet error ueritati multo magis ueri¬
tas non consentit errori. Itideo nos ȩc desiȩ
cad sĩstimus inquac prȩsidemus . ut baptismum
eius ipsi soli uindicaentes eos quos ec desic nion
bcptitauit baptizemus. RESPONSIO
Despondetur: quos eclȩ siccbaptizect. utique

Expanded text:
tum est: quomodo conuersa es in amaritudinem tum est: quomodo conuersa es in amaritudinem uitis alienae? —, non adulteros sed dei filios — nam iniqui filii sunt diaboli —, non erroris sed salutis effectos — nam non saluat iniquitas signatum qui non nisi in tritico, non autem in paleis agnoscitur, siue longe a uento separentur siue usque ad ultimam uentilationem frumento commixti uideantur.\' frustra ergo Cassius addidit: absque his qui in ecclesia fideles supplantati ad haeresis tenebras transierant. si enim et ipsi ab ecclesia recedendo baptismum amiserant, etiam ipsis reddatur; si autem non amiserant, quod per eos datum est agnoscatur. Alius Ianuarius a Uico Caesaris dixit: Si non obtemperat error ueritati, multo magis ueritas non consentit errori. et ideo nos ecclesiae adsistimus, in qua praesidemus, ut baptismum eius ipsi soli uindicantbaptizavit, baptizemus. 58. Respondetur: Quos Ecclesia baptizat, utique
Abbreviated transcription (Latin):
qui non edbisis imipsis ẽ. sicut iniquittas. sedcc xp̃o¬
cuius . ẽ. ȩquitas. & cuius sacrrmentum &icm
apud iniquos. non .ẽ. iniquũ : Quodergonobiscũ
deiniquis dicerent. hoc sibi de hereticis dicaNt.
Et ideo quod sẽquit᷑. Itoc potius errͣdicendum.
Censeo lacq flebiles &taebidos hereticos Nonbap¬
tizaendos. eẽ . cumd ȩcclesiam uenire coeperiNT
si habent iambaptismum xp̃i sed esua ꝑuersitecte
corrigendos: Nacm &icm deiniquis dicipotest:
quorum portio sunt heretici.: Censeo itaque
flebiles &tabidos iniquos siiam baptizcctisunT
Non baptizandos. eẽ cum a decclesicm Id .ẽ.
adillam p&rem extrirquam sunt om̃s quiau¬
diunt uerbac xp̃i & non facciunt uenire cȩperiNt.
Ced sa crix et diuine lauatione lam lotos tuncaut̃
& lumineuitȩ in luminactos. Nonostes sed pacci¬
ficos: Nacminiqui non habent paccem Nonedi¬
ȩnos sed fidei dñi domesticos: Nocminiqui sdic¬

Expanded text:
qui non ab ipsis in ipsis est sicut iniquitas, sed a Chriqui non ab ipsis in ipsis est sicut iniquitas, sed a Chricuius est aequitas et cuius sacramentum etiam aput iniquos non est iniquum.\' quod ergo nobiscum de iniquis dicerent, hoc sibi de haereticis dicant. et ideo quod sequitur ita potius erat dicendum: \'censeo itaque flebiles et tabidos haereticos non baptizandos esse, cum ad ecclesiam uenire coeperint, si habent iam baptismum Christi, sed a sua peruersitate corrigendos! nam etiam de iniquis dici potest quorum portio sunt haeretici: \'censeo itaque flebiles et tabidos iniquos, si iam baptizati sunt, non baptizandos esse, cum ad ecclesiam, id est ad illam petram, extra quam sunt omnes qui audiunt uerba Christi et non faciunt, uenire coeperint, sed sacra et diuina lauatione iam lotos, tunc autem et lumine uitae inluminatos, non hostes sed pacificos — nam iniqui non habent pacem —, non alienos sed fidei domini domesticos — nam iniquis dic
Abbreviated transcription (Latin):
quan dopos sumus cdecclesiam : Aut quomo
dopossunt h nomine xp̃i ccliquem baptit are.
quos ipsex p̃s dicit ceduer secrios ẽẽ. Omnibus
quippe iniquis dicit non noui uosseuedinetume
quioperemim iniquitetem: Ettemen cumbacp¬
Asus ama comadibus dixit Cumbaptis mocu
duo et nom possint qui hereticis baptis mũ
concedit : sibitollit: Censto ittq flebiles decabi¬
dos hereticos baptirandos tẽ. cuma decle sice
uenire cȩ̨perint: ut sacrit & diuinec lauatior ie
lotos & lumine uitȩ inluminatos. Nonostes sed
paccificos non alienos sed fideidñi domesticos
nonaedulteros sed filios Nonerroris sed sedutis
effectos inecclesic m recipi cebsquehis quide ȩcđ &
fideles subplantati adheresis tenebrats transiereNT
sed cos ꝑmacnus inpositionem restitu endos
RESCΟΗsΙΟ Pos set clius dicere: cumxp̃i baptis¬
matc duo eẽ fiompos sint : qui iniquis baptis mum
concedit sibitollit : Sed nobiscum &icem isti resiste¬
reNT & dicerent: concedimus iniquis bcptis mum

Expanded text:
o possunt in nomine Christi aliquem baptizare quos ipse Christus dicit aduersarios suos esse?\' omnibus quippe iniquis dicit: non noui uos: recedite a me qui operamini iniquitatem, et tamen cum bapus a Macomadibus dixit: Cum baptismata duo esse. non possint, qui haereticis baptismum concedit sibi tollit. censeo itaque flebiles et tabidos haereticos baptizandos esse, cum ad ecclesiam uenire coeperint, ut sacra et diuina lauatione lotos et lumine uitae inluminatos non hostes sed pacificos, non alienos sed fidei domini domesticos, non adulteros sed dci filios, non erroris sed salutieffectos in ecclesiam recipi, absque his qui de ecclesia fideles supplantati ad haeresis tenebras transierant, sed eos per manus inpositionem restituendoss. Posset alius dicere: cum Christi baptismata duo esse non possint, qui iniquis baptismum concedit sibi tollit.\' sed nobiscum etiam isti resisterent et dicerent: concedimus iniquis baptismum,
Abbreviated transcription (Latin):
ad illa referens quod dictum est alia
quidem in honore: ad hec autem quõd
dictum est alia uero in contuuelia.
S magis approbo. quod apud ticho¬
nium postea repperi uel aduerti: in ittͥsq
intelligendum quedam in honore.
non sola scilicet aurea ⁊ argentea: ⁊rur¬
fus in utrisq quecdam in contumelia.
non utiq sola lignea ⁊ fictilia. Expli¬

Expanded text:
ad illa referens quod dictum est: alia ad illa referens quod dictum est: alia quidem in honorem, ad haec autem quod dictum est: alia uero in contumeliam. sed magis approbo, quod apud Tyconium postea repperi uel aduerti, in utrisque intellegendum quaedam in honore, non sola scilicet aurea et argentea, et rursus in utrisque quaedam in contumelia,- non utique lignea et fictilia.
Abbreviated transcription (Latin):
donatistas auctoritate beatissi¬
mi ep̃i ⁊ martyris cipriani
se defendere molientes.septem
libros de baptismo scripsi: in quibus do¬
cui nil ualere sic ad refellendos donatis¬
tas. ⁊ ad eorũ ꝓrsꝰ ora claudenda ne adu̾¬
sus catholicam ecclesiam suum scisma
defendant: quomodo litteras factumq
ciprian. Ubicumq autem in his libͥs
comemoraui ecclefiam non habentem
maculam aut rugam: non sic accipien¬
dum est quasi iam sit: s que preꝑatur
ut sit. quando apparebit etiam głos a.
Nunc enim propter quasclam ignoran¬
tias ⁊ infirmitates menbrorum suorũ
habet unde cotidie dota dicat: dimtite
nobis debita nr̃a. In quarto libro cum
dicerem. uicem baptisim posse habere
passionem: non satis idoneum posui
illius latronis exemplum: quia utrum non
fuerit baptizatus incertum est. In libro
septimo de uasis aureis ⁊ argenteis in
domo magna constintts. sensum cipri¬
ani secutus sum. qui hec accipit in bo¬
nis: in malis autem lignea ⁊ fictilia:

Expanded text:
Donatistas auctoritate beatissimi episcopi et martyris Cypriani se defendere molientes septem libros de baptismo scripsi, in quibus docui nihil sic ualere ad refellendos Donatistas et ad eorum prorsus ora claudenda, ne aduersus catholicam suum scisma defendant, quomodo litteras factumque Cypriani. Ubicumque autem in his libris commemoraui \'ecclesiam non habentem maculam aut rugam\', non sic accipiendum est, quasi iam sit, sed quae praeparatur, ut sit, quando apparebit etiam gloriosa. nunc enim propter quasdam ignorantias et infirmitates membrorum suorum habet, unde cottidie tota dicat: dimitte nobis debita nostra. In quarto libro, cum dicerem uicem baptismi posse habere passionem, non satis idoneum posui illius latronis exemplum, quia utrum non fuerit baptizatus incertum est. In libro septimo de uasis aureis et argenteis in domo magna constitutis sensum Cypriani secutus sum, qui haec accepit in bonis, in malis autem lignea et fictilia,
Abbreviated transcription (Latin):
et ceterx huius modi. Illac autem columba uni¬
capudica et cacstat sponso sine maculac etru¬
gce. Hostus conclusus. fons signactus. paridis
cum fructupomorum. et ceten quȩdeilla similit
dictacsunt. quod non intellegitur. Nisi inbonis
et scis etiustis . Id .ẽ nontantũ secundum ope¬
rtiones inunerum dibonis malis que cõmu¬
nes : Sed etiam secundũ intimam & supeminentẽ can¬
tatẽ sp̃m sc̃m hacbentib: quib: dñs dicit. Sicui

Expanded text:
et cetera huiusmodi, illa autem columba uniet cetera huiusmodi, illa autem columba unica pudica et casta, sponsa sine macula et ruga, hortus conclusus, fons signatus, paradisus cum fructu pomorum et cetera quae de illa similiter dicta sunt, quod non intellegitur nisi in bonis et sanctis et iustis, id est non tantum secundum operationes munerum dei bonis malisque communes, sed etiam secundum intimam et supereminentem caritatem spiritum sanctum habentibus, quibus dominus dicit: si cui
Abbreviated transcription (Latin):
sructa : Disputtens ergo desemtia cr̃priaru
multum in fru merita positus erpriarui: Dico
sa crt mentũ baptisim et bonos et malos pos¬
sehabere possedare posseaaccipereqebo¬
nos quidem utiliter ac scclubriter : Ulelo saũ
ꝑniciose at que penaditer Cum illud iam̃
inutrisq sit ȩquaditer integum. att nihil
inter eẽ ad cius equalem in omnibus inte¬
gitictem quanto peior id habecet interma¬
lossicut nihil inter ẽ. quanto melior idhabe¬
at interbonos. Ac perhoc nihiletiam int̃¬
ẽ quantopeior id oredat : sicut nihilinterẽ
Quaentomelior atq lat nihilinter .ẽ. quaento
peior idaccipiat: si cut nihil lrater .ẽ. quanto
melior : Illud enim ꝑseipsum et in eis qui nonȩ qualit̃
quam in melius commutactos et descripturis
canonicis et deipsius cỹpriani litteris sati sut
arbitror demonstruimus : Quos non ꝑtinere
ad scãm ec clesiam dĩ : Quamuis in tus. ẽe. uide¬
antur . ex hoc a pertissime aparet: Quia istis
auari. nrptores. fenentores. inuidi maliuoli

Expanded text:
ruata. Disputans ergo de sententia Cypriani multum infra merita positus Cypriani dico sacramentum baptismi et bonos et malos posse habere, posse dare, posse accipere, et bonos quidem utiliter ac salubriter, malos autem perniciose adque poenaliter, cum illud tamen in utrisque sit aequaliter integrum, adque nihil interesse ad eius aequalem in omnibus integritatem, quanto peior id habeat inter malos, sicut nihil interest, quanto melior id habeat inter bonos. ac per hoc nihil etiam interest quanto peior id tradat, sicut nihil interest quanto melior; adque ita nihil interest quanto peior id accipiat, sicut nihil interest quanto melior. illud enim per se ipsum et in eis qui non aequaliterquam in melius commutatos et de scripturis canonicis et de ipsius Cypriani litteris satis ut arbitror demonstrauimus. quos non pertinere ad sanctam ecclesiam dei, quamuis intus esse uideantur, ex hoc apertissime apparet, quia isti sunt auari raptores faeneratores inuidi maliuoli
Abbreviated transcription (Latin):
qđ ad rem prae sentẽ maxime ꝑtinet intuendũ est
quo quomodo sehabeat baptisma io hannis cũ eũ ad
unitatẽ xp̃i ꝑtinere manifestũ sit . quae causa fecerit
ut postio hannẽ sc̃m baptizari homine soportuerit.
& post epõsauaros ñ oportuerit . Nemo enimnegat
qđ in agro dominico iohanesertic̃ entie
dn dm plius non potest mubertare centena
sol anne meliorer st e tior non e capriañ posts
copar atisne mlisorsea si preptere a pesttales

Expanded text:
 ad rem praesentem maxime pertinet intuendum est, quoquo modo se habeat baptisma Iohannis, cum eum ad unitatem Christi pertinere manifestum sit, quae causa fecerit, ut post Iohannem sanctum baptizari homines oportuerit et post episcopos auaros non oportuerit. nemo enim negat, quod in agro dominico Iohannes triticum erat et, si amplius non potest, in ubertate centena; Iohanne melior erat, cur non et Cyprianus post conparationem meli
Abbreviated transcription (Latin):
puquiditeleserent quifundos insidiosisfiitu¬
dibm piebant &usuris multiplicantibus
fenus augebant. Arbitror enimquia illido¬
minica ordi natione funditti sunt quibus
cum formam dar& apostolus ait: non aua¬
rũ nonturpilucrũ : talestti men ipsiuser¬
priani temporib baptizabant. quoscp̃ts
suos fuis secũ magnogemitu confitetur.
Et cũ magno tolenrntiȩ morcedeꝑpetitur:
remissamta men peccatorum nondabant

Expanded text:
numquid tales erant, qui fundos insidiosis fraunumquid tales erant, qui fundos insidiosis fraudibus rapiebant et usuris multiplicantibus faenus augebant? arbitror enim, quia illi dominica ordinatione fundati sint, quibus cum formam daret apostolus ait: non auarum, non turpilucrum. tales tamen ipsius Cypriani temporibus baptizabant, quos coepiscopos suos fuisse cum magno gemitu confitetur et cum magna tolerantiae mercede perpetitur. remissam tamen peccatorum non dabant
Abbreviated transcription (Latin):
minẽ iudicant᷑: peert enĩtenet pet dimitta
colũbatenet. colũbadimittit. unittis ten&s.
unitas dimittit: pax autẽ huius untaitis inso¬
lis bonis ẽ ueliam spiritedib: uel ad pirittdia
concor dio boedientia prosicientibus in malis
autẽ non .ẽ. si ueforis tumultuentur. si ueintus
cũ gemitu tolerentur & baptizent &bapti¬
tetur: sicut autem isti qui intus cũgemitutole¬
nintur quamuis ad eandem columbę̧ uni¬
tatem et illã gloriosam ecłam nonhabentẽ
maculam autrugam aut aliquid eius modi
non ꝑtineant : Tamensi corrigantur et sẽpis¬
simos adbaptismũ accessisȩ sauantu inom
acuius pacie alienatis tenebanter sic ce uru
ticis sosis sunt sicadem saene mente suiperut:
suicorrepti ad ecłte ueniunt unittitesio
uoniterr tobuptismo. sed eadem catarnsinon
acunititis iunculolibenentur: Hamsinon
nui inccła prȩpositis eteuangelica legeacdo¬
min ua dietione funditis lic& bapto⁊sgitu

Expanded text:
mine diiudicantur. petra enim tenet, petra dimittit; mine diiudicantur. petra enim tenet, petra dimittit; columba tenet, columba dimittit; unitas tenet, unitas dimittit. pax autem huius unitatis in solis bonis est uel iam spiritalibus uel ad spiritalia concordi oboedientia proficientibus; in malis autem non est, siue foris tumultuentur siue intus cum gemitu tolerentur et baptizent et baptizentur. sicut autem isti, qui intus cum gemitu tolerantur, quamuis ad eandem columbae unitatem et ad illam gloriosam ecclesiam non habentem maculam aut rugam aut aliquid eiusmodi non pertineant, tamen, si corrigantur et se pessimos ad baptismum accessisse fateantur, non a cuius pace alienatis tenebantur, sic et qui apertius foris sunt, si eadem sacramenta sumpserunt, cum correcti ad ecclesiae ueniunt unitatem, non iterato baptismo, sed eadem caritatis lege et unitatis uinculo liberantur. nam si non nisi in ecclesia praepositis et euangelica lege ac dominica ordinatione fundatis licet baptizare,
Abbreviated transcription (Latin):
autem integritus. ubiq cognoscitur. sed ad
peccatorum illam mreuocabilem remissio¬
nem ex trir unitatem eccłȩ non ualebit.
uec inheresi aut schis mate constitutum.
Scõrum ontiones id ẽ. illius unicȩ colũbe
gemitus poterunt adiuuare. Sicut nec
in tus positum possunt: si ad uersum se ipseꝑ
uitom pessimam teneat debita peccatorum.
non solum siꝑaccipitrem sed &iam ꝑ ipsi us colũbȩ
pium ministeri um baptiretlr: Si cut misst me
inquit pater & egomittouos: hoc cũ dixisse
inspineuit & cut illis accipite sp̃m sc̃msicuius
remi seritispeccatt remit tuntur sicuiuste¬
nuertis tenebuntur illi : Egosiꝑsonã gereban
ec le et sic cis hoc dictum ẽ ttum quã ipsi etłȩdice¬
retur: paxecłȩ dimittit peccita et cibecłe paco
alienatioten& ꝓeccata nonscđm arbitrium
hominũ sed scđm arbitriũ đi: etonitiones seã
spiritalium qui om̃a iudicant ipsi autẽ ane¬

Expanded text:
autem integritas ubique cognoscitur, sed ad autem integritas ubique cognoscitur, sed ad peccatorum illam inreuocabilem remissionem extra unitatem ecclesiae non ualebit nec in haeresi aut schismate constitutum sanctorum orationes, id est illius unicae columbae gemitus, poterunt adiuuare, sicut nec intus positum possunt, si aduersum se ipse per uitam pessimam teneat debita peccatorum, non solum si per accipitrem, sed etiam si per ipsius columbae pium ministerium baptizetur. Sicut misit me, inquit, pater, et ego mitto uos. hoc cum dixisset, inspirauit et ait illis: accipite spiritum sanctum. si cuius remiseritis peccata remittentur illi, si cuius tenueritis tenebuntur illi. ergo si personam gerebant ecclesiae et sic eis hoc dictum est, tamquam ipsi ecclesiae diceretur, pax ecclesiae dimittit peccata et ab ecclesiae pace alienatio tenet peccata non secundum arbitrium hominum, sed secundum arbitrium dei et orationes sanctorum spiritalium, qui omnia iudicant, ipsi autem a ne
Abbreviated transcription (Latin):
una columba perfeciti sit dicta: Num quidergo
ad eandem columbam pertinent om̃s auari
Dequibus in eadem catholica grr uiter idem
cr̃prianus ingemuit : Nam ut opinor. rptores
non columbȩ sedaccipitres dicipos sunt.
Quo modo ergobaptizabant qui fundos insidiosis
firudibus rpiebant. & usuris multiplicantib
fenus augebant. si sola illa colũba idẽ illcumi¬
tas quȩ nisi inbonis intelleginion potest sim¬
plex & casta et perfecta baptizat : anforte ꝑenr
tiones scõrum spirittdium qui sunt in ecła
tam quam ꝑ columbȩ creberrimũ gemitum
magnum geritur sacnementũ & occulta
dispensatio miseđȩdi. ut eorum &iam pecca¬
ta soluantur qui non ꝑcolumbam sec ꝑaccipi¬
trembaptirantur. siadillud saorr menturt
cũ pacecatholicȩ unitatis accedunt: quodsiuto ẽ.
curnonergo ꝑeorum orctiones cũquisque
abheresi aut schismate ad pacem catholicã
uenit eu pec cata soluuntur : Sacrirmenti

Expanded text:
una columba perfecta sit dicta. Numquid ergo una columba perfecta sit dicta. Numquid ergo ad eamdem columbam pertinent omnes avari, de quibus in eadem Catholica graviter idem Cyprianus ingemuit? Nam, ut opinor, raptores non columbae, sed accipitres dici possunt. Quomodo ergo baptizabant, qui fundos insidiosis fraudibus rapiebant, et usuris multiplicantibus fenus augebant , si sola illa columba, id est, illa unitas quae nisi in bonis intelligi non potest, simplex et casta et perfecta baptizat? An forte per orationes sanctorum spiritualium qui sunt in Ecclesia, tanquam per columbae creberrimum gemitum, magnum geritur sacramentum, et occulta dispensatio misericordiae Dei, ut eorum etiam peccata solvantur, qui non per columbam, sed per accipitrem baptizantur, si ad illud Sacramentum cum pace catholicae unitatis accedunt? quod si ita est, cur non ergo per eorum orationes, cum quisque ab haeresi aut schismate ad pacem catholicam uenit, eius peccata soluuntur? sacramenti
Abbreviated transcription (Latin):
openctiones sp̃s scĩ. quasidem apłs cũ quo¬
damloco quantũ sufficere arbitratus est
commemonrs s& ita conclusit Om̃a autẽ
hecoperrtur unus at que idem sp̃s diuidens
unicuiq prout uult Cu mergo aliud sit
sacirmentũ quod habere etiam si mon
prophetitam aliud o penrtiociusdem quamnis. bo¬
niuabert nonpos sunt . sicut c̃ sinis precepti cin¬
tsdepor depuro & conscientiaboni & fideñficito
Quo dlibet heretici& schis matici accipiant
Carittis quȩ cooperit multitudi nempeccatorum
proprium donũ ẽ. catholicȩ unitatis et pacis
uec eius in omnibus quia nec om̃s sunt cius sicut suo
loco uidebimus: preter ipsamtamen eẽ illa can¬
ius nom potest sine quacetent &iam signoscietapp¬
baripos sunt : Prod ẽẽ itmen& libenrre non possum
Manusautem in positionon sicut baptis mufrepeti
potestatem ut id solueretur in terris quod ille
soluis set : Manifestum ẽ quod illa unittis &iam

Expanded text:
operationes Spiritus sancti, quas idem apostolus cum quooperationes Spiritus sancti, quas idem apostolus cum quodam loco, quantum sufficere arbitratus est, commemorasset, ita conclusit: Omnia autem haec operatur unus atque idem Spiritus, dividensunicuique prout uult. cum ergo aliud sit sacramentum, quod habere etiam Simon prophetiam, aliud operatio eiusdem ssicut est finis praecepti caritas de corde puro et conscientia bona et -fide non ficta, quodlibet haeretici et schismatici accipiant, caritas quae cooperit multitudinem peccatorum proprium donum est catholicae unitatis et pacis nec eius in omniloco videbimus. Praeter ipsam tamen esse illa charitas non potest, sine qua caetera etiam si agnosci et approbari possunt, prodesse tamen et liberare non possunt. Manus autem impositio non sicut Baptismus repeti potestatem, ut id solveretur in terris quod ille solvisset, manifestum est quod illa unitas etiam
Abbreviated transcription (Latin):
quidittus ẽ nobis : Ipsaẽ enim cariitas quam ñ
habent qui ab ȩcłe catholicȩ communione
precisi sunt : ac perhoc&iam si linguis hominũ
& angelorũ loquantur: sisciant om̃asa
onrmentu & omnem scientiam : & sihabeant
omnem ꝓphetiam & omnem fidem lacut mor¬
tes trirns fenrnt. et distribuant om̃a sua pau¬
perib & triodat corpus suum ut ardeant
nihileisprod ẽ Non autem habet dĩ caritatẽ.
quiede nondiligit unitattem Aeꝑ hocreste
intellegitur dicinonaccipi nisi meatbolisdi
mododatur sp̃s scs sicut antea dabatur¬
uilcõmen ditionem rudis fidei & ecclepri¬
mor dici dilatanda: Quis enim nunchoc
erpcitit uthi quibus manus ad accipiendũ
sp̃m sc̃m in ponitur repente incipiant lin¬
guis loqui : Sed inuisibiliter & latentei
intellegitur ꝓuinculũ paciseorũ cordibus
diuina caritũs inspireri : ut possint dicere
qm caritis di diffu scu ẽ incordib nr̃is
ꝓsp̃msc̃m quidatus ẽ nobis Multe autemst̃

Expanded text:
qui datus est nobis. ipsa est enim caritas, quam non habent qui ab ecclesiae catholicae communione praecisi sunt, ac per hoc, etiamsi linguis hominum et angelorum loquantur, si sciant omnia cramenta et omnem scientiam et si habeant omnem prophetiam et omnem fidem ita ut montes transferant et distribuant omnia sua pauperibus et tradant corpus suum ut ardeant, nihil eis prodest. non autem habet dei caritatem, qui ecclesiae non diligit unitatem, ac per hoc recte intellemodo datur Spiritus sad commendationem rudis fidei et ecclesiae primordia dilatanda. quis enim nunc hoc expectat, ut hi, quibus manus ad accipiendum sanctum spiritum inponitur, repente incipiant linguis loqui? sed inuisibiliter et latenter . intellegitur propter uinculum pacis eorum cordibus diuina caritas inspirari, ut possint dicere: quoniam caritas dei diffusa est in cordibus nosm, qui datus est nobis. Multae autem sunt
Abbreviated transcription (Latin):
nes xp̃m aliquando usq aed saert menti ꝑcep¬
tionem : aliquando usq aduitȩ scĩficatio¬
nem : At q illud primum : & bonis et malis
potesteẽ commune H loc autem alterum.
propriũ bonorum &piorũ: Qua propter
sibaptisma.eẽ. si nespũ Non potest habent
& spm̃ heretici : sed adper niciem non adsa¬

Expanded text:
 ad sacramenti perceptionem, aliquando et usque ad uitae sanctificationem. adque illud primum et bonis et malis potest esse commune, hoc autem alterum proprium est bonorum et piorum. quapropter si baptisma esse sine spiritu non potest, habent et spiritum haeretici, sed ad perniciem, non ad sa
Abbreviated transcription (Latin):
tisma ubi non .ẽ. ecclesia: Mlanus autem
in positio sinon adhiberet᷑ abheresi uenien¬
ti: ttinquam extrix omnem culpam. ẽe iudi¬
cacretur: Propter cariactis autem copu¬
lationem quod ẽ maximum donũ sps scĩ.
sinequonon uclent ad salutem quȩcũq
alia scã in homine fuerint: manus hereti¬
cis correctis inponitur: lam detem plođi
It quomodo accipiendumst quod qđ inxp̃obap¬

Expanded text:
tisma ubi non est ecclesia. manus autem tisma ubi non est ecclesia. manus autem inpositio si non adhiberetur ab haeresi uenienti, tamquam extra omnem culpam esse iudicaretur. propter caritatis autem copulationem, quod est maximum donum spiritus sancti, sine quo non ualent ad salutem quaecumque alia sancta in homine fuerint, manus haereticis correctis inponitur. Iam de templo dei et quomodo accipiendum sit: quotquot in C
Abbreviated transcription (Latin):
ostenditur. sed planeostenditur multo s p̃seudo¬
xp̃ianos quamuis non habetnt candemcari¬
tatem cum sc̃ĩs sine quanihil prosuN Quȩcũ¬
q sca habere potuerint: baptis mũ tormen
commune haberecum scĩs. qđ iam satis atque
uberrime demonstratũ ẽ: ecclesiam & spm̃
et baptismum dixit ab inuicem Non possesepa¬
scõ &icem a b aptis mouult intellegi se panrtos.
Quod sitito ẽ. cumquisq in ec desia ceetholi ca
baptis mum acceperit . tam diui neo manet.
quam diuet ipsẽ inecdesi amanet .: Si autẽ in de
discesserit : discedit abaptis mo: Quod ñitto ẽ.:
qam ideoredeunti Non redditur: quia cum disce¬
sp̃m scmsicut habent filii dilecti Non habeNT
filii maligni. Et tamen baptis mum habeNt.
Cicetecclesiam sicut habentcat holici. non hor¬
bent heretici. & ta menbaptis mum habent.
Nam sc̃s sp̃s disciplinȩ fugi et fictũ : necta meneũ
fugiet baptismus: Itaquesicut potest baptismo
ẽẽ. etunde seccufert sp̃s sc̃s itc potest ẽe. bap¬

Expanded text:
ostenditur? sed plane ostenditur multos pseudochristianos, quamuis non habeant eandem caritatem cum sanctis, sine qua nihil prosunt quaecumque sancta haberi potuerint, baptismum tamen commune habere cum sanctis, quod iam satis adque uberrime demonstratum est. ecclesiam et spiritum et baptismum dixit ab inuicem non posse sepasancto spiritu, etiam a baptismo uult intellegi separatos. quod si ita est, cum quisque in ecclesia catholica baptismum acceperit, tamdiu in eo manet, quamdiu et ipse in ecclesia manet, si autem inde discesserit, discedit a baptismo. quod non ita est. nam ideo redeunti non redditur, quia cum discetum sanctum, sicut habent filii dilecti, non habent filii maligni et tamen baptismum habent, sic et ecclesiam, sicut habent catholici, non habent haeretici et tamen baptismum habent. nam sanctus spiritus disciplinae fugiet fictum nec tamen eum fugiet baptismus. itaque sicut potest baptisma esse et unde se aufert spiritus sanctus, ita potest esse bap
Abbreviated transcription (Latin):
Etingredit᷑ ꝑ auia locat atq arid&. et terñ
destinatit̃ siti: Consequitur aut̃ manibus
infructuoscet non hereticus teentũ: sed
omnis quimale uiuit. quia omnis iustitia
fructuosa .ẽ.: & omnis iniquict sinfructuos ce.
Quiuero aquã alienã defonte extraneo bibuN
non hereticitantũ sunt: sed om̃s qui nonuiuunt
secundũ eaquȩ docet ds̃ et uiuiiđ scđ meocquȩ
doc& diabolus.: Ncc̃ sĩ debaptis modi ceret : nondi¬
ceret Nec defonte extirneo biberis. sed defonce
extrirneo nonte ablueris .: lam uero quđ dñsait
isiquis natus fuerit exaqua et sp̃u  Non pocest
Introire inregnũdĩ : Quideũ adiuuet adid qđ
putat. omnino non uideo : Aliud . ẽ. enim omnis
qui intrabit in regnũ cȩlorũ prius nascitur
exaqua et spũ : quiaNisi renatus fuerit
exaqua et spũnon in trabit in regnũ celorũ:
Quod dñs dixit &uerũ . ẽ. Aliud autẽ omnis
qui nascit᷑ exaqua et spũ: hitriabit in ragni
cȩlorũ : quod utique sid sũ .ẽ. : Namet simon

Expanded text:
et ingreditur per auia loca adque arida et terram destinatam siti, consequitur autem manibus infructuosa non haereticus tantum sed omnis qui male uiuit, quia omnis iustitia fructuosa est et omnis iniquitas infructuosa. qui uero aquam alienam de fonte extraneo bibunt, non haeretici tantum sunt, sed omnes qui non uiuunt secundum ea quae docet deus et uiuunt secundum ea quae docet diabolus. nam si de baptismo diceret, non diceret: nec de fonte extraneo biberis, sed: \'de fonte extraneo non te ablueris\'. iam uero quod dominus ait: nisi quis renatus fuerit ex aqua et spiritu, non potest introire in regnum dei, quid eum adiuuet ad id quod putat omnino non uideo. aliud est enim \'omnis qui intrabit in regnum caelorum prius renascitur ex aqua et spiritu, quia nisi renatus fuerit ex aqua et spiritu non intrabit in regnum caelorum\', quod dominus dixit et uerum est, aliud autem \'omnis qui nascitur ex aqua et spiritu intrabit in regnum caelorum\', quod utique falsum est. nam et Simon
Abbreviated transcription (Latin):
uerba ipsa cypriani cumintueor ammoneor
quedam multũ nec es saria dicere dirimende
huius modi questioni: Namsi uiderint inquit
baptis ma iustum & legitimum computetur
quo dilic baptirantur puteebunt seȩc elȩsiam
pos sidere. Nonait Puttibunt se ecłe munent
possidere sediusteet legiti me posidere Nosant
baptismũ eosnionius teedegime possi dereton¬
cedimus Nonpos si dereautem nompos surius
dicerecum sacre mentum dominicũ euangeliuis
uerbis cognoscimus: baptismũ ergolegtimum
habent sed non legime hobent: Quis quisemĩ
eũ & mnunitte catholica et eo digneuiuens
Hlabet hunc baptis mũ legitimũ quidem habet
sed non legitime : Itecenim habet quẽ a modum
utitur: Nonautẽ legitime utitur : Quieo utitur
contrrlegem quod faccit oninis quibaptizatus
ꝑditeuiuit . siueintus si ueforis : Qua propter
Bonus ẽ baptis mͦ si quis eolegitime utectur : It sicut
non faciebant tunc ut lex bona non es sec aut

Expanded text:
uerba ipsa Cypriani cum intueor, ammoneor uerba ipsa Cypriani cum intueor, ammoneor quaedam multum necessaria dicere dirimendae huiusmodi quaestioni. nabaptisma iustum et legitimum conputetur quo illic baptizantur, putabunt se ecclesiam possidere. non ait: \'putabunt se ecclesiae munera possidere\', sed: \'iuste et legitime possidere.\' nos autem baptismum eos non iuste et legitime possidere concedimus, non possidere autem non possumus dicere, cum sacramentum dominicum in euangelicis uerbis cognoscimus. baptismum ergo legitimum habent, sed non legitime habent. quisquis enim eum et in unitate catholica et eo digne uiuens habet, hunc baptismum legitimum quidem habet, sed non legitime; ita enim habet quemadmodum utitur. non autem legitime utitur qui eo utitur contra legem, quod facit omnis qui baptizatus perdite uiuit siue intus siue foris. Quapropter \'bonus est baptismus, si quis eo legitime utatur\'. et sicut non faciebant tunc ut lex bona non esset aut ut
Abbreviated transcription (Latin):
gere: Sed quia hoc illi ferre nom possent et qđ
intemmultis hominib: fieret nec ipsiposseNt
to lenrrequi facerent. presertim quia idem
ipsieos in parte primiam rebaptiz cerent.
qui eos in parte maximiani iambaptiuerent
receptus ẽ baptismmus illorũ et interceptus
tifufistorũ quod nullo modo digerent
fierinisiamplius sibi aduersari arbitrarent
Horrorẽ hominũ deiterata tinctionẽ
Quam consideritionem deꝑditt defensio¬
ne quod non ideo dixerim quia humano
sensu de terreri debuimus. si abhereticis ue¬
nientes denuo baptizari uerita scogeret :
Sed quia sc̃scyprianus ait. Hocipsõmagis
hereticos ad neces sitte tẽ ueniendi adigipo¬
tuis sẽ. Sirursus incatholicabaptizarentur ꝓ nop¬
tente commemonte reuolui quantus pene inornni¬
ummentib huius factihorrorin sideet quemdi¬
uinitus in fusum eecrediderim ut teduersus quas¬
libit disputietiones quas infirmi discutere
nequcunt: horrore ipso ȩcclesi amuniretur sine

Expanded text:
gere. sed quia hoc illi ferre non possent et quod gere. sed quia hoc illi ferre non possent et quod in tam multis hominibus fieret nec ipsi possent tolerare qui facerent, praesertim quia idem ipsi eos in parte Primiani rebaptizarent qui eos in parte Maximiani iam baptizauerant, receptus est baptismus illorum et interceptus tyfus istorum. quod nullo modo eligerent fieri, nisi amplius sibi aduersari arbitrarentur horrorem hominum de iterata tinctione quam considerationem de perdita defensione. quod non ideo dixerim, quia humano sensu deterreri debuimus, si ab haereticis uenientes denuo baptizari ueritas cogeret, sed quia sanctus Cyprianus ait hoc ipso magis haereticos ad necessitatem ueniendi adigi potuisse, si rursus in catholica baptizarentur, propterea commemorare uolui, quantus paene in omnium mentibus huius facti horror insidat, quem diuinitus infusum esse crediderim, ut aduersus quaslibet disputationes quas infirmi discutere nequeunt horrore ipso ecclesia muniretur. Sane