comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rennuerunt acciꝑe. disciplinã. Hinc
ist qđ dominus. dicit. Interfeci ꝙ
ꝑdidi ppłm istum: & tamen a uiis
suis ñ sunt reuersi. Hinc rursum
at. ꝑopuilus non ẽ reuersus ad per¬
cutientẽ. se. Hinc uoce. flagellanti¬
um ꝓpheta conqueritur dicens. Cu¬
riuimus babilonem. & ñ est sanata.
Sabilon quippe curat᷑. nec tamen ad
sintatem reclucitur. quando mens
in praua actione confusa. uerba cor
silntis itinera rectire. contempriit.
hinc captiuo ifrahelitiͤo ppło. nec ta¬
men ab iniquitate conuerso. clñs yx¬
pbrat dicens. Yersa esd michi clomus
stł in scoriam. Omnes isti es & stan¬
gnum. & ferrum. & plumbum. in
nedio fornacis. Ac si aꝑte dicat. Pur¬
gare eos per ignẽ tribulationis tiolu¬
l. s argentum illos uel aurum fie.¬
n questuri. S in fornace michi in
s. stagnum. ferrum & plumbura
uersi funt: quuia ñ ad uirtutẽ. sed
ad uitia etiam in tribulatione pro¬
rumpunt. Aes quippe dum ꝑcitti¬
tur. amplius metallis cȩteris som¬

Expanded text:
sciplinam . Hinc est quod Dominus dicit: Interfeci et perdidi populum istum, et tamen a viis suis non sunt reversi . Hinc rursum ait: Populus non est reversus ad percutientem se . Hinc voce flagellantium propheta conqueritur, dicens: Curavimus Babylonem et non est sanata . Babylon quippe curatur, nec tamen ad sanitatem reducitur, quando mens in prava actione confusa, verba corrsalutis itinera redire contemnit. Hinc captivo Israelitico populo, nec tamen ab iniquitate converso Dominus exprobrat, dicens: Versa est mihi domus Israel in scoriam; omnes isti aes, et stannum, et ferrum, et plumbum in medio fornacis . Ac si agare eos per ignem tribulationis volui, et argentum illos vel aurum fieri quaesivi; sed in fornace mihi in aes, stagnum, ferrum, et plumbum versi sunt, quia non ad virtutem, sed ad vitia etiam in tribulatione proruperunt. Aes quippe dum percutitur, amplius metallis caeteris son
Abbreviated transcription (Latin):
fecto formidantis animũ nulla sp̃s
libertas tenet. Nam si penã non mi¬
tueret. culpam ꝓculdribio ꝑpetrari
Ignorat itaq mens grãm libertatis
quã ligat seruitꝰ timoris. Bona
enim pro sem&ipsis amanda fin
& ñ penis  compellentib en¬
quenda. Nã  gui ꝓpterea bona
facit. quia tormentoꝵ mala metut
uult non ẽẽ quod metuat: ut an¬
denter illictta committat. Unde
luce clarius constat. quod corã deo
inocentia amittitur. ante cuius
ocłos desiderio peccatur. At contra
hi quos ab iniquitatib nec flagelli
compescunt. tanto acriori inuecliõe
feriendi sunt. quanto maiori insen¬
sibilitate duruerunt. Plerumq eũ
sine decdignatione dedignandi sunt
sine desꝑatione. desꝑandi. ita dũ tax¬
at. ut & ostensa desꝑatio formidine
incutiat. & subitincta ammonitio
ad spem rectucat. Districte itaq
contra illos diuine sententis ꝓferen¬
ddȩ sunt. ut ad cognitionẽ sui consi¬
aerata gcerna anmaduersione reuo¬

Expanded text:
fecto formidantis animum nulla spiritus fecto formidantis animum nulla spiritus libertas tenet. Nam si poenam non metueret, culpam proculdubio perpetraret. Ignorat itaque mens gratiam libertatis, quam ligat servitus timoris. Bona enim pro semetipsis amanda sunt, et non poenis compellentibus exsequenda. Nam qui propterea bona facit, quia tormentorum mala metuit, vult non esse quod metuat, ut audenter illicita committat. Unde luce clarius constat quod coram Deo innocentia amittitur, ante cujus oculos desiderio peccatur. At contra hi, quos ab iniquitatibus nec flagella compescunt, tanto acriori invectione feriendi sunt, quanto majori insensibilitate duruerunt. Plerumque enim sine dedignatione dedignandi sunt, sine desperatione desperandi; ita duntaxat, ut et ostensa desperatio formidinem incutiat, et subjuncta admonitio ad spem reducat. Districte itaque contra illos divinae sententiae proferendae sunt, ut ad cognitionem sui considerata aeterna animadversione revo
Abbreviated transcription (Latin):
Liter ammonendi sunt
qui flagella metuunt. &
ꝓpterea innocenter uiuũt.
atq aliter ammonendi
sunt. qui sic in iniquitate duru¬
erunt: ut neq per flagella cor¬
rigantur. Dicendum namq est
flagella timentib. ut & bona tẽ¬
ꝑalia nequaquã pro magno desi¬
derent. quȩ adesse etiã prauis
uident. & mala presentia nequa¬
quam uelut intolerabilia fugiant.
quib hic plertimq etiam bonos
affici ñ ignorant. Ammonendi
sunt. ut si malis ueraciter carere.
desiderant: eterna supplicia ꝑhor¬
rescant. neq in hoc suppliciorum ti¬
more remaneant: sed ad amoris gra¬
tam nutrimento caritatis se ȩxerte¬
ant. Striptum namq est. Perfal
caritas. foras mittit timorem. Et
rursum scriptum est. Non accepis¬
tis sp̃m. seruitutis iterum in timo¬
re: sed sp̃m adoptionis filioꝵ. in qͦ
clamamus abba pater. Unde idem
dector iterum dicit. Ubi sp̃c dñ.
ibi libertas. Si gͦ adhuc a praua
actione formidata pena ꝓhibet. pro¬

Expanded text:
liter admonendi sunt qui flagella metuunt, 52 et propterea innocenter vivunt; atque aliter admonendi sunt, qui sic in iniquitate durnerunt, ut neque per flagella corrigantur. Dicendum namque est flagella timentibus, ut et bona temporalia nequaquam pro magno desiderent, quae adesse etiam pravis vident; et mala praesentia nequaquam velut intolerabilia fugiant, quibus hic plerumque etiam bonos affici non ignorant. Admonendi sunt ut si malis veraciter carere desiderant, aeterna supplicia perhorrescant, neque in hoc suppliciorum timore remaneant, sed ad amoris gratiam nutrimento charitatis excrescant. Scriptum quippe est: Perfecta charitas foras mittit timorem . Et rursum scriptum est: Non accepistis spiritum servitutis iterum in timore, sed spiritum adoptionis filiorum, in quo clamamus: Abba pater . Unde idem doctor iterum dicit: Ubi spiritus Domini, ibi libertas . Si ergo adhuc a prava actione formidata poena prohibet, pro
Abbreviated transcription (Latin):
sionis. Audiant impuri. quod scup¬
tum est. Qui ambulat simpliciter.
ambulat confidenter. Tidutia
quippe magnȩ. securitatis est. su¬
plicitas actionis. Andiant. quid
sapientis ore dicitur. Sc̃s sp̃c.
discipline effugiet fictum. Audi¬
ant quid scriptura rursum teste
ꝑhibetur. Cum simplicib. sermo¬
cinatio eus. Deo enim sermocina¬
ri est: per inlustrationẽ sue pre¬
sentiȩ humanis mentib archana
reuelare. Cum simplicib gͦ sermo¬
cinari dicitur: quia de suꝑnis mi¬
steriis illoꝵ mentes racdio suȩ uisita¬
tionis inluminat. quos nulla um¬
bra duplicitatis obscurat. Est atitẽ.
speciale dupliciũ s malum: quia
dum ꝑuersa & duplici actione ce¬
teros fallunt. quasi prestantius ce.¬
teris prudentes se ẽẽ głantur: &
quia districtionẽ. retributionis ñ
considerant. de. dampnis suis mi¬
seri exultant. Audiant autẽ quã
suꝑ illos ꝓpha sophonias uim diu¬
nȩ anmaduersionis intendat di¬

Expanded text:
sionis. Audiant impuri quod scripsionis. Audiant impuri quod scriptum est: Qui ambulat simpliciter, ambulat confidenter . Fiducia quippe magnae securitatis est simplicitas actionis. Audiant quod sapientis ore dicitur: Spiritus sanctus disciplinae effugiet fictum . Audiant quod Scriptura rursum teste perhibetur: Cum simplicibus sermocinatio ejus . Deo enim sermocinari, est per illustrationem suae praesentiae humanis mentibus arcana revelare. Cum simplicibus igitur sermocinari dicitur; quia de supernis mysteriis illorum mentes radio suae visitationis illuminat, quos nulla umbra duplicitatis obscurat. Est autem speciale duplicium malum, quia dum perversa et duplici actione caeteros fallunt, quasi praestantius caeteris prudentes se esse gloriantur; et quia districtionem retributionis non considerant, de damnis suis miseri exsultant. Audiant autem quomodo super illos propheta Sophonias vim divinae animadversionis intendat, di
Abbreviated transcription (Latin):
nus totus simul amiitit᷑. quod
totus sumul ante uidebat᷑. Sic
nimirũ. sic impurȩ mentes st̃.¬
qͣndocumq in suis excessibus
comp̃henduntur. Capuit enim
hericii cernit᷑. quia quo initio
ad culpam peccator accesserit
iudetur. Pedes hericii conspi¬
ciuntur. quia quib uestigus
nequitia sit ꝑpetrata cognoscit᷑.¬
& tamen adductis excusationib.¬
repente impura mens introrsus
pedes colligit: quia cuncta iniqͥta¬
tis suȩ uestigia abscondit. Captit
subtrahit. quia miris defensio¬
nibtis nec. inchoasse. se malum aliqͥd
ostendit: & quasi sꝑa in manu
tenentis remanet. quia is qui
corripit. cuncta quȩ iam cogno¬
uerat subrto amtitens. inuolu¬
tum intra conscientiã peccatorem
tenet: & qui totũ iam deprehen¬
dendo uiderat: tergi uersatione.
pranȩ defensionis inlusus. totum
pariter ignorat. Foueam g herici¬
us habet in repbis. quia malitiosȩ
mentis duplicitas sese intra se colli¬
gens abscondit in tenebris defen¬

Expanded text:
num totum simul amittitur, quod num totum simul amittitur, quod totum simul ante videbatur. Sic nimirum sic malitiosae mentes sunt, cum in suis excessibus comprehenduntur. Caput enim ericii cernitur, quia quo initio ad culpam peccator accesserit videtur. Pedes ericii conspiciuntur, quia quibus vestigiis nequitia sit perpetrata cognoscitur, et tamen adductis repente excusationibus impura mens introrsus pedes colligit, quia cuncta iniquitatis suae vestigia abscondit. Caput subtrahit, quia miris defensionibus nec inchoasse se malum aliquod ostendit. Et quasi sphaera in manu tenentis remanet, quia is qui corripit, cuncta quae jam cognoverat subito amittens, involutum intra conscientiam peccatorem tenet; et qui totum jam deprehendendo viderat, tergiversatione pravae defensionis illusus totum pariter ignorat. Foveam ergo habet ericius in reprobis, quia malitiosae mentis duplicitas sese intra se colligens abscondit in tenebris defen
Abbreviated transcription (Latin):
si aꝑte diceretur: Qui amici esse
tieritatis sine. labore poterant. ut
peccent laborant. Cunq uiuere.
simpliciter rennuunt: laborib
exigunt ut moriant᷑. Nam plerũ¬
q in culpa dep̃hensi. dum qua¬
les sint cognosci resugiunt. sese.
sub fallaciȩ uelamen abscondunt.
& hoc qđ peccant quodq iam a¬
ꝑte cernitur. excusare moliint᷑:
ita ut sepe is qui eoꝵ culpas cor¬
nꝑe sitidet: aspersȩ. falsitatis ne¬
bulis sectuctus. penȩ amisisse se¬
uideat. quod iã de eis certũ tene¬
bat. Ynde recte. sub uide speciȩ.
per ꝓpħam contra peccantẽ ani¬
mam excusantemq se dicitur. Ibi
quippe nomine. impurȩ mentis
seseq callide defendentis. dupli¬
citas designat᷑. quia uidelicet
hericius tum ad prehenditur. eiꝰ
& caput cernit᷑. & pedes tudent᷑.
& corpus om̃e conspicitur. Sed
mex cum ad prehensus fuerit.
semetipsum in sꝑam colligit.
pedes introrsus subirabit: cap̃t
abscondit. & intra tenentis ma¬

Expanded text:
si aperte diceretur: Qui amici esse si aperte diceretur: Qui amici esse veritatis sine labore poterant, ut peccent laborant: cumque vivere simpliciter renuunt, laboribus exigunt ut moriantur: nam plerumque in culpa deprehensi, dum quales sint cognosci refugiunt, sese sub fallaci velamine abscondunt: et hoc quod peccant, quodque jam aperte cernitur excusare moliuntur; ita ut saepe is qui eorum culpas corripere studet, aspersae falsitatis nebulis seductus pene amisisse videat, quod de eis jam certum tenebat. Unde recte sub Judaeae specie per prophetam contra peccantem animam, excusantemque se dicitur: Ibi quippe nomine impurae mentis seseque callide defendentis duplicitas designatur: quia videlicet ericius cum apprehenditur, ejus et caput cernitur, et pedes videntur, et corpus omne conspicitur; sed mox ut apprehensus fuerit, semetipsum in sphaeram colligit, pedes introrsus subtrahit, caput abscondit; et intra tenentis ma
Abbreviated transcription (Latin):
& simplicitatem columbȩ. astutia
serpentis acuere. ꝙ serpentis astu¬
tiam columbȩ simplicitas temꝑa¬
re: quatenis nec seducti prr pru¬
dentiam calleant. nec ab intelec¬
tus studio ex simplicitate torpes¬
ant. At contra ammonendi sunt
iptiri. ut quam grauis sit quem
pro culpa sustinent. dpplicttatis
iborem agnoscant. Dum enĩ de¬
prehendi metuunt: semꝑ impbas
defensiones querunt. semꝑ paui¬
dis suspitionib agitant᷑. Nichil.
antẽ est ad defendendum purita¬
te tutus: nil ad dicendum ueri¬
tate facilius. Nam dum fallaciã
suam tueri cogit᷑. duro cor labore
fatigatur. Hinc namq scriptũ
est. Is abor labioꝵ ipsorũ oꝑiet
cos. Oui entm nc̃ implet. tunc o¬
periet. quia cutꝰ nunc animum
per blandam inquienudinẽ exẽ.¬
gerit: tunc per asꝑam retribu¬
tonem premet. Hinc per ieremi¬
am dicit᷑. docuerunt linguã su¬
am loqui mencdatium: & ut mi¬
que agerent laborauerunt. Ac

Expanded text:
et simplicitatem columbae astutia et simplicitatem columbae astutia serpentis acuere, et serpentis astutiam columbae simplicitas temperare, quatenus nec seducti per prudentiam calleant, nec ab intellectus studio ex simplicitate torpesant. At contra admonendi sunt impuri, ut quam gravis sit, quem cum culpa sustinent, duplicitatis labor agnoscant. Dum enim deprehendi metuunt, semper improbas defensiones quaerunt, semper pavidis suspicionibus agitantur. Nil autem est ad defendendum puritate tutius, nil ad dicendum veritate facilius. Nam dum fallaciam suam tueri cogitur, duro cor labore fatigatur. Hinc namque scriptum est: Labor labiorum ipsorum operiet eos . Qui enim nunc implet, tunc operit, quia cujus nunc animum per blandam inquietudinem exerit, tunc per asperam retributionem premit. Hinc per Jeremiam dicitur: Docuerunt linguam suam loqui mendacium, que agerent laboraverunt ; ac
Abbreviated transcription (Latin):
Liter ammonendi sunt
simplices. atq aliter un¬
puri. Laudandi sunt
simplices. quo studeant
numquam falsa dicere. sed ammo¬
nendi sunt: ut nouerint ñ nrĩquã
uera reticere. Sicut enĩ semꝑ cli¬
centẽ falsitas lefit: tra ñnũquam
quibusdam audita uera nocriert̃.
Ynde corã discipłis suis dominꝰ
locutionẽ. suam silentio temꝑans ait.
Multa habeo uobis dicere. s nunc
non potestis portare illa. Ammo¬
nendi sunt igitur fimplices. ut
sicut fallatiam ulliter uitant: ita
ueritatẽ semꝑ utiliter ꝓferant.
Aminonendi sunt. ut simplicita¬
tis bono semꝑ prudentiã adum¬
gant: quatinus sic securitatẽ de
simplicitate possileant. ut cucũ¬
spectionẽ prudentie. ñ amittant
Hinc namq per doctorem genti¬
um dicitur. Yolo uos sapientes ẽẽ
in bono: simplices autem in malo.
Hinc electos suos per semetipsã
ueritas ammonet dicens. E stote
prudentes sicut serpentes: & sim¬
plices sicut columbe. quia ui¬
delicet in electoꝵ cordib debet

Expanded text:
liter admonendi sunt simplices, atque aliter impuri. Laudandi sunt simplices quod studeant nunquam falsa dicere, sed admonendi sunt ut noverint nonnunquam vera reticere. Sicut enim semper dicentem falsitas laesit, ita nonnunquam quibusdam audita vera nocuerunt. Unde coram discipulis Dominus locutionem suam silentio temperans, ait: Multa habeo vobis dicere, sed nunc non potestis illa portare . Admonendi sunt igitur simplices, ut sicut fallaciam semper utiliter vitant, ita veritatem semper utiliter proferant. Admonendi sunt ut simplicitatis bono prudentiam adjungant, quatenus sic securitatem de simplicitate possideant, ut circumspectionem prudentiae non amittant. Hinc namque per doctorem gentium dicitur: Volo vos sapientes esse in bono, simplices autem in malo . Hinc electos suos per semetipsam Veritas admonet, dicens: Estote prudentes sicut serpentes, et simplices sicut columbae . Quia videlicet in electorum cordibus debet
Abbreviated transcription (Latin):
uidere dratiꝰ detrectami spe-¬
rans me indelicet a beatissi¬
mo priꝰ apłicȩ sedis antisti¬
te licentiã accepturũ Hac
si quidẽ transiturus pximo
ferebat᷑. Sic nãq integrũ
decernebam eccłiasticam qͣm¬
libet tractare materiã: si ab
ipso eccłiȩ pͥncipe tractandi mͥ
auctoritas aspiraret. Sed cuĩ mͥ
recurrerent in memoriã. qͥa ñ
uenerabilis papa in postrema
synodo om̃s ep̃os ex ditima ob¬
testatione rogauerit. quatinus
dei miscđiam in cominune de¬
poscerent. uit quid suꝑ hoe
scrupuloso negocio decernen-¬
dum ẽẽt mitantib reuelaret:
eiꝰ me arbitratus sum obse
de eccłia soluere suꝑna illu¬
cescente gr̃a potuissem. Qua¬
ꝓpt̾ in illũ fidelit̾ sꝑans qui
aꝑit librũ & soluit signacła
er. soluende huiꝰ questionis
iter aggredior: & qͥa copia dicen¬
di non suppecit. delegate mͥ obe¬
dientiȩ studio. ubi lõqui nescio
nutib saltem gestire temptabo

Expanded text:
quidem diutius detrectavi spequidem diutius detrectavi sperans me videlicet a beatissimo prius apostolicae sedis antistite licentiam accepturum. Hac siquidem transiturus in proximo ferebatur. Sic namque integrum decernebam aecclesiasticam quamlibet tractare materiam, si ab ipso aecclesiae principe tractandi mihi auctoritas aspiraret. Sed cum mihi recurreret in memoriam, quia iam venerabilis papa in postrema synodo omnes episcopos ex divina obtestatione rogaverit, quatinus Dei misericordiam in commune deposcerent, ut, quid super hoc scrupuloso negocio decernendum esset, nutantibus revelaret, eius me arbitratus sum obsecde aecclesia solvere, superna alubescente gratia, potuissem. Quapropter m illum fideliter sperans, qui aperit librum et solvit signacula eius, solvendae huius quaestionis iter aggrediar, et quia copia dicendi non suppetit, delegatae mihi obedientiae studio, ubi loqui nescio, nutibus saltem gestire temptabo.
Abbreviated transcription (Latin):
rabili
rauennaticȩ sedis antistiti.ꝑ
unnfice crucis xp̃i humillimꝰ
seruus salutem in id ipsrio.
Ui sacerdotiũ auctore do no¬
urter suscepisti. nullũ tibi m¬
pͥmis offerendũ muntis. qm̃ qͦd
de sacerdotib factũ est congru¬
entiꝰ credidi De his itaq qui
gratis sunt. a symoniacis conse¬
crati. quanta iã ꝑ quad̾rienni¬
um in trib romanis conciliis
fuerit disputatio. quãq pplexa
atos confusa dubietas. & in
his partib cotidie uentiletur:
scitatẽ ur̃am latuisse non
arbitroe. p̃sertim cũ crescen-¬
te fluctuationis ambiguo.
eotenus sit ꝓcessũ ut nonniul-¬
los epõs constet ab illis ordi¬
natos clericos denuo conse¬
crasse. Unde mͥ pleriq fr̃s
quadã p̃sũptiue caritatis i¬
stantia familiarit̾ exigint..¬
& iolenta ut ita fatear sup¬
plicatione compellunt. iue
in tantȩ necessitatis articło
subuenire. uł compendio¬
sum quid scribendo ñ pigeat:
atq quid mͥ suꝑ hac senten¬
tia uideat᷑ exponam Quod

Expanded text:
rabili Ravennaticae sedis antistiti Petrus vivificae crucis Christi humillimus servus salutem in id ipsum. Qui sacerdotium auctore Deo noviter suscepisti, nullum tibi inprimis offerendum munus, quam quod de sacerdotibus factum est, congruentius credidi. De his itaque, qui gratis sunt a symoniacis consecrati, quanta iam per triennium in tribus Romanis conciliis fuerit disceptatios, quamque perplexa atque confusa dubietas et in his partibus cotidie ventiletur, sanctitatem vestram latuisse non arbitror, presertim cum, crescente fluctuationis ambiguo, eotenus sit processum, ut nonnullos constet episcopos ab illis ordinatos clericos denuo consecrasse. Unde mihi plerique fratres quadam presumptivae karitatis instantia familiariter exigunt et violenta, ut ita fatear, supplicatione compellunt, ut in tantae necessitatis articulo subvenire vel compendiosum quid scribendo non pigeat, atque quid mihi super hac sententia videatur, exponam. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. ut illic dentib strideant: qͥ
hic edacitate gaudebant. Illic
ab eis irremediabilit̾ plangit᷑:
a quib hic uoluptuose ridet᷑.
Quodq hic olfaciunt udores
aromatũ. acredinẽ inhiant pig-¬
m̃toꝵ. illic eos & sulphureꝰ fe¬
tor excruciat. & tet᷑ picei sumi
caligo circundat. Ducunt eni

Expanded text:
est ut illic dentibus strideant, qui est ut illic dentibus strideant, qui hic edacitate gaudebant; illic ab eis irremediabiliter plangitur, a quibus hic voluptuose ridetur: quique hic olfaciunt nidores aromatum, et acredinem inhiant pigmentorum, illic eos et sulphureus fetor excruciat, et terra picei fumi caligo circumdat. « Ducunt en
Abbreviated transcription (Latin):
Vnde ꝑ paulũ dicit᷑. Neq exhibe¬
atis m̃bra ur̃a arma iniqͥtatis
peccato. Cãi armis ad infernũ de¬
scendere est cũ ipsis qͦ m̃bris
qͥb desideria uoluptatis expleuer̃e.
et᷑m iudicii tormenta tolerare:
ut tẽ eos undiq dolor absorbe-¬
at. qui nẽ suis delectationib
subdra undiq cont᷑ iusticiã ius¬
te iuidicantis pugnant. Que tũ
supplicia ĩ se dim̾sos & uttͣ᷑ ui¬
res cruciarte. & in eis uitę sub¬
sidiũ extinguendo seruant: ut
sic uitã t̾minꝰ finiat quatinꝰ
ne fine deficiens durat. Eit gͦ nui¬
seris mors sine morte. finis si¬
ne sine. defect sine desectu: qͥa &
mors uiuit. & sinis sẽꝑ incipit.
& defic̾e desectꝰ nescie. Eant gͦ
nc̃ luxuriȩ dediti. & ad ꝓpͥe carnis
arbitͥũ uiuant: ut anima p̃t¬
modũ & carne simul int᷑eant
Nẽ medullas mundanȩ dulce-¬
dinis sorbeant: ut repleti tẽ ꝑpe-¬
tui cruciatꝰ absinthio. totis uis¬
cerib amarescant. Necesse qͥppe:

Expanded text:
er Paulum dicitur: Neque exhibeatis membra vestra arma iniquitatis peccato . Cum armis ergo ad infernum descendere est cum ipsis quoque membris quibus desideria voluptatis expleverunt aeterni judicii tormenta tolerare, ut tunc eos undiqat, qui nunc suis delectationibus subditi, undique contra justitiam juste judicantis pugnant. Quae tamen supplicia in se demersos et ultra vires cruciant, et eis vitae subsidium exstinguendo servant: ut sic vitam terminus finiat, quatenus rat, et sine fine deficiens durat. Fit ergo miseris mors sine morte, finis sine fine, defectus sine defectu; quia et mors vivit, et finis semper incipit, et deficere defectus nescit. Erant ergo nunc luxuriae dediti, et ad propriae carnis arbitrium vivant, ut anima postmodum et carne simul intereant; nunc medullas mundanae dulcedinis sorbeant, ut repleti tunc perpetui cruciatus absynthio totis visceribus amarescant . Necesse quippe
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑe secũ duxit. quot humanas laudes
in corde requisiuit. Cum uero praua
essimatio in qnͣtum sine peccato ualet.
ab intuentiũ mente ñ tergit᷑: cundis
mala credentib per exemplum culpa
ꝓpinat᷑. Unde plerumq contingit. ut
qui negligenter mala de se opinari per¬
mittunt: per semetipsos quidem nul¬
la miqua faciant. s tamen per eos
qui se imitati fuerint. multiplicius
delinquant. Hinc ẽ quod paulus im¬
munda quęlam sine pollitione co-¬
meddentib. s imꝑfectis. temptationis
scandalum sua hac comessatione mo¬
uentib dicit. Uidete ne forte hȩç li¬
centia ur̃a. offendiculum fiat infir¬
cum diceret. ñ maledices surdo: ꝓtinꝰ
adiunxit. nec corã cȩco ponas offendi¬
culum. Surdo quippe maledicere ẽ.
absenti. nec audienti derogare. Corã
cȩcoꝰ offendiculum ponere ẽ: discretã
quidem rẽ agere. s tamen ei qui
lumen discretionis ñ habet. scanda¬
li occasionem prebere.

Expanded text:
opere secum duxit, quot humanas laudes opere secum duxit, quot humanas laudes in corde requisivit. Cum vero prava aestimatio, in quantum sine peccato valet, ab intuentium mente non tergitur, cunctis mala credentibus per exemplum culpa propinatur. Unde et plerumque contingit, ut qui negligenter de se mala opinari permittunt, per semetipsos quidem nulla iniqua faciant; sed tamen per eos qui se imitati fuerint, multiplicius delinquant. Hinc est quod Paulus immunda quaedam sine pollutione comedentibus, sed imperfectis tentationis scandalum sua hac comestione moventibus dicit: Videte ne forte haec licentia vestra offendiculum fiat infircum diceret: Non maledices surdo, protinus adjunxit: Nec coram caeco pones offendiculum . Surdo quippe maledicere, est absenti et non audienti derogare: coram caeco vero offendiculum ponere, est discretam quidem rem agere, sed tamen ei qui lumen discretionis non habet, scandali occasionem praebere.
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ quod opus nr̃m. & ita faciendum ẽ
ne tudeatur. & tamen ut uideri debe¬
at p̃cipitur: nisi ut ea quȩ agimus.
& occultanda sunt. ne ipsi laudemur.
& tamen ostencdenda sunt. ut laude
cȩlestis patris augeamus: Nam cũ
nos iusticiã nr̃am coram hominib
facere dñis ꝓhibet: ilico adiunxit. ut
uideamini ab eis. Et cũ rursus ui¬
denda ab hominib bona oꝑa nostra
ant patrem ur̃m qui in celis est. Qua¬
liter gͥ uidenda sint uel qualtter ñ
iudenda. ex sententiarũ fine monstra¬
uit: quatenus oꝑantis mens opus su
Unde sit plerumq. ut bonum opus
& in occulto sit cũ sit publice: & rur¬
sus in publico cũ agitur occulte.
Qui enim in publico bono oꝑe ñ suam.
sd suꝑm patris glam quexit. quod fe¬
et abscondit: quia illum solum testẽ
nabuit. cui placere curauit. Et qui
m secreto suo bono oꝑe dephendi ac
laudari concupiscit. & nullus fortasse.
udit quod exhibuit: & tamen hoc corã
hominib fecit. quia testes tot in bono

Expanded text:
ta faciendum est ne videatur, et tamen ut debeat videri praecipitur, nisi quod ea quae agimus, et occultanda sunt, ne ipsi laudemur, et tamen ostendenda sunt, ut laudem coelestis Patris augeamus? Nam cum nos justitiam nostram coram hominibus facere Dominus prohiberet, illico adjunxit: Ut videamini ab eis. Et cum rursus videnda ab hominibus bona opera nostra cent Patrem vestrum qui in coelis est . Qualiter igitur videnda essent, vel qualiter non videnda, ex sententiarum fine monstravit, quatenus operantis mens opus suuUnde fit plerumque ut bonum opus et in occulto sit, cum fit publice; et rursus in publico, cum agitur occulte. Qui enim in publico bono opere non suam, sed superni Patris gloriam quaerit, quod fecit abscondit; quia solum illum testem habuit, cui placere curavit. Et qui in secreto suo bono opere deprehendi ac laudari concupiscit; et nullus fortasse vidit quod exhibuit, et tamen hoc coram hominibus fecit, quia tot testes in bono
Abbreviated transcription (Latin):
tatoꝵ uerbis inesse tanta uirt:
asserit᷑. ut eis tanqͣm lapidib in¬
iectis serpens ꝑcussus frangat᷑
qͥd mirũ si sacerdotalis benedic-¬
tio sacramentũ in se uirtutis
diuinȩ contineat. unde sacer¬
dos ille qui admotus est fiat:
Nunqͥd enĩ maioris sunt uirtu¬
tis incantatoria uerba. qmͣ illa
efficacia prorsus & mistica ac
diuini nominis inuocatione

Expanded text:
tatorum verbis inesse tanta virtus tatorum verbis inesse tanta virtus asseritur, ut eis tamquam lapidibus iniectis serpens percussa frangatur: quid mirum, si sacerdotalis benedictio sacramentum in se virtutis divinae contineat, unde ille sacerdos, qui admotus est, fiat? Numquid enim maioris sunt virtutis incantatoria verba quam illa efficacia prorsus et mistica ac divini nominis invocatione
Abbreviated transcription (Latin):
mitat᷑. ic pꝰtinodũ non diuersũ.
sed iuxta generis sui spetiem re¬
parat᷑. Si gͦ ex uerbi uirtute di¬
uini. terra qd̾ accipit ad eandem
similitudinẽ reddie. qͥd mirũ
si sacerdotalis illa benedictio. quȩ
tanqͣm semen in accidentis a¬
nimã iacit᷑. sacerdotiũ ꝑ affla¬
ideo non iã seminantis imago
digne requirat᷑ in fructu. sed so-¬
la ut ita dixerim seiminis simi-¬
litudo ꝓcedat. Dixit enĩ ani-¬
malib ds. Erescite & multi¬
plicamini. Ex cuiꝰ uidelicet
efficacia uerbi cuncta usq nẽ
creant᷑ auunantia: non certe
pͥncipalit̾ noua. sed ex eodem ori¬
ginali semine ꝑ traducem ꝓpaga¬
ta. Cũ gͥ uerba illa quȩ minirũ
semel ꝓlata sunt tã immobilit̾
uigent. qͥd ex illis sacerdotaliũ
benedictionũ uerbis est sentien¬
dũ. quȩ sacra prorsus atq diui¬
na iccirco semꝑ in ꝓmouendis
exteriꝰ repetunt᷑. ut ministeriũ
intͥusecus oꝑent᷑: ã cũ incan-¬

Expanded text:
mittitur, ac postmodum non diversum, mittitur, ac postmodum non diversum, sed iuxta sui generis speciem reparatur. Si ergo ex verbi virtute divini terra, quod accipit, ad eandem similitudinem reddit: quid mirum, si sacerdotalis illa benedictio, quae tamquam semen in accedentis animam iacitur, sacerdotium per afflaideo non iam seminantis imago digne requiratur in fructu, sed sola, ut ita dixerim, seminis similitudo procedat? Dixit enim animalibus Deus: Crescite et multiplicamini. Ex cuius videlicet efficatia verbi cuncta usque nunc creantur animantia, non certe principaliter nova, sed ex eodem originali semine per traducem propagata. Cum igitur verba illa, quae nimirum semel prolata sunt, tam immobiliter vigent, quid ex illis sacerdotalium benedictionum verbis est sentiendum, quae sacra prorsus atque divina idcirco semper in promovendis exterius repetuntur, ut misterium intrinsecus operentur? Nam cum incan
Abbreviated transcription (Latin):
Nimirũ qui p̾cipit fructꝰ ar¬
boris sordidi plantatoris nesci¬
re contagiũ. cur etiã iubere ne¬
get᷑ ab his qui consecrant᷑ omnẽ
scelerati consecratoris prorsus
abẽe reatũ: Qui manzeres cũ
legitimis. ancillarũ filios cũ hȩ¬
rilib in consortiũ nancissendȩ
hereditatis adsciuit. nec aliqua
eos ab his inequalitate discreuit.
qͥd mirũ si et eos qui ã prauis
sacerdotib sunt ꝓmoti. cũ his
simul qui a bonis ordinati sunt
parili faciat sacerdotalis officii
dignitate potiri: Quod plane
nequaqͣm sit ꝑ meritũ consecran¬
tis. sed ꝑ uerbũ potiꝰ dei uim &
ꝑmanentis. Uerbo deniq di pa-¬
tris dictũ est. germinet terra
herbam uirentẽ & facientẽ scm̃:
& lignũ pomiferũ faciens fruc¬
tũ iuxta genꝰ suũ. Et ecce hoc
uerbum ita hodie manet illi-¬
batũ ut nequaqͣm diuersitatẽ agͥ¬
colarũ imitet᷑ ꝓuent fructuũ. sed
iuxta uniuscuiusq genꝰ ꝓpͥum

Expanded text:
Nimirum qui precipit fructus arNimirum qui precipit fructus arborum sordidi plantatoris nescire contagium, cur etiam iubere negetur ab his qui consecrantur omnem scelerati consecratoris prorsus abesse reatum? Qui manzeres cum legitimis, ancillarum filios cum herilibus in consortium velut erciscundae hereditatis adscivit, nec aliqua eos ab his inaequalitate discrevit: quid mirum, si et eos, qui a pravis sacerdotibus sunt promoti, cum his simul, qui a bonis ordinati sunt, parili faciat sacerdotalis officii dignitate potiri? Quod plane nequaquam fit per meritum consecrantis, sed per verbum potius Dei vivi et permanentis. Verbo denique Dei Patris dictum est: Germinet terra herbam virentem et facientem semen et lignum pomiferum faciens fructum iuxta genus suum. Et ecce hoc verbum ita hodie permanet illibatum, ut nequaquam diversitatem agricolarum imitetur proventus fructuum, sed iuxta uniuscuiusque genus proprium
Abbreviated transcription (Latin):
nit᷑. Salomon ex ea quȩ fute
uriȩ cognoscit᷑ habuisse pͥnci-¬
piũ: qui tam̃ regalis sceptri in-¬
comparabilit̾ tenuit pͥncipa-¬
tũ. Obeth qͦ ex ruth moabi¬
tide duxit originem: sed egre-
nepotem. Booz qͦ raab mere¬
trix genuit: qui tam̃ in rega-¬
li dñicȩ genealogie cathalago
meruit numerari. Et qͥd ali-
ta massa sinceritatis arima
absq ulla uetustatis infectio¬
ne suscepit. immo ut expressi
dicam. ex ipsa carne uirginis quę.
de. peccato concepta est caro sine pecca¬
to ꝓdiit: que ultro etiã carnis pec¬
cata delcuit: Quid gͦ mirũ si
ualida manus dm̃. atq ad quod¬
cũq uoluerit efficax. hoc faciat
in sp̃u qui uinificat. qd̾ agere
ꝓbat᷑ in carne quȩ non ꝓdest
quicquã: Qui enĩ facre ut si¬
nistra pͥncipia ad faustos ꝓueni-¬
ant exitus. & hoc in reb utiq
terrenis quomͦ credendus est id
ipsũ ꝓpensiori dispensatione
non agere in sp̃ualib sacramenti:

Expanded text:
nitur. Salomon ex ea, quae fuit nitur. Salomon ex ea, quae fuit Uriae, cognoscitur habuisse principium, qui tamen regalis sceptri incomparabiliter obtinuit principatum. Obeth certe ex Ruth Moabitide duxit originem, sed egreginepotem. Booz quoque Raab meretrix genuit, qui tamen in regali dominicae genealogiae catalogo meruit numerari. Et quid aliosta massa sinceritatis azima absque ulla vetustatis infectione suscepit; immo, ut expressius dicam, ex ipsa carne virginis, quae de peccato concepta est, caro sine peccato prodiit, quae ultro etiam carnis peccata delevit. Quid ergo mirum, si valida manus Domini atque ad quodcumque voluerit efficax hoc faciat in spiritu, qui vivificat, quod ageream in carne, quae non prodest quicquam? Qui enim facit, ut sinistra principia ad faustos proveniant exitus et hoc in rebus utique terrenis, quomodo credendus est id ipsum propensiori dispensatione non agere in spiritualibus sacramentis?
Abbreviated transcription (Latin):
Uid demiq noceat offi¬
ciatq. symoniacus si
ordinandis manus imponat.
cũ neq id qd̾ habet᷑ auferre.
neq qđ diuinitus auget᷑ p̾ua¬
let inhibere: Illud sĩquidem
cęlestis pat̾ȩ munꝰ̃ de marsu¬
pio extͥnsecꝰ satagentis. sed de the¬
sauro ꝓfert̃ uiuisibilit̾ p̃sidamt
Nam esi fur sit ille qui semi¬
trat̃. Licet sordida sit manus
aut lepsa quȩ plantat: mun-¬
dus certe fructꝰ decerpit᷑ cũ ad
maturitatis plenitudinẽ ꝑueni-¬
tur. Ex adulterino sepe coniu¬
gio pulchra soboles nascit᷑: &¬
ex obscena uoluptate parentũ
spectabilis orit᷑ species liberoꝵ.
Auos qͥdem filios iacob ex legiti-¬
mis uxorib genuit: alios ex
concubinarũ scruili conditione
suscepit. At cũ ad capescendan
hereditatẽ ut̃q pueniunt. pa¬
riles int̾ se distribuendarũ sor-¬
tiũ iure credunt᷑. Phares de the-¬
ristrata & exposita in biuio naᷤ¬
cit᷑: sed non minimꝰ int̾ isrłi-¬
tarũ cognationũ p̾ncipes inue-¬

Expanded text:
uid denique officiat symoniacus, si ordinandis manus imponat, cum neque id quod habetur auferre neque quod divinitus augetur prevalet inhibere? Illud siquidem caelestis gratiae munus non de marsupio extrinsecus satagentis, sed de thesauro profertur invisibiliter presidentis. Nam etsi fur sit ille qui seministrat. Licet sordida sit manus aut leprosa, quae plantat, mundus certe fructus decerpitur, cum ad maturitatis plenitudinem pervenitur. Ex adulterino sepe coniugio pulchra soboles nascitur, et ex obscena voluptate parentum spectabilis oritur species liberorum. Alios quidem filios lacob ex legitimis uxoribus genuit, alios ex concubinarum servili conditione suscepit. At cum ad capescendam hereditatem utrique perveniunt, parili inter se distribuendarum sortium iure ceduntur. Fares de theristrata et exposita in bivio nascitur, sed non minimus inter Israhelitarum cognationum principes inve
Abbreviated transcription (Latin):
de anatholio q polieronio: qͥ ptꝰ Iccles¬
su yͥmordia bene condsi. dignos se suꝰ
udinib ostenderunt xuii¬
s ͥͦdo ꝑ indignos etiar sacerdotes ȩxbi¬
bentur Iepe miracula xix¬

Expanded text:
De Anatholio et Polichronio, qui post scelerata primordia bene conversi dignos se suis ordinibus ostenderunt. CuQuod per indignos etiam sacerdotes exhibentur sepe miracula. I
Abbreviated transcription (Latin):
Seis aurũ optimũ. guttur illis¬
 suauissimũ. & totꝰ desidera¬
bilis. Dilectꝰ siqͥdẽ candidus
uirginitate: rubicundus est
passione. Candidꝰ: qͥa dicit. ego
liliũ conualliũ. Rubicund̾.
de qͦ ioħs dicit. Qui lauit
nos a peccatis nr̃is in sãgui¬
ne suo. Electꝰ ex milib: de
unicꝰ in edificio. Capd̃ eis
aurũ optimũ: qͥa capd̃ xp̃i
ds. Qui nimirũ sic̃ aurũ me¬
tallis: ita licet in cõparabilit̾
om̃ib suꝑeminet creaturis.
mentes audientiũ obdulcant᷑.
Quã dulcia in qͥt saucib meis¬
S eloqͥa tua: suꝑ mel & fanũ ori

Expanded text:
ejus aurum optimum, guttur illius suavissimum, et totus desiderabilis . » Dilectus siquidem candidus virginitate, rubicundus est passione. Candidus, quia dicit: « Ego lilium convallium . » Rubicundus, de quo Joannes dicit: « Qui lavit nos a peccatis nostris in sanguine suo . » Electus ex millibus; de unicus in aedificio . Caput ejus aurum optimum, quia caput Christi Deus ; qui nimirum, sicut aurum metallis, ita, licet incomparabiliter, omnibus supereminet creaturis. mentes audientium obdulcantur. « Quam dulcia, inquit, faucibus meis eloquia tua! super mel
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa in eũ testante pet᷑ desiderañ
angłi ꝓspicere. uł qͥa humani¬
tatis eiꝰ mysteriũ om̃e deside-¬
riũ accendit in mentib elec¬
toꝵ: ut eos uideł ñ mͦ resur¬
rectionis gła ꝓuocet. sed ad
imitationis exẽplũ ipsa qͦ ig¬
nominia passionis ĩui tet̃.
In hoc gͥ sponso tuo uen̾anda
soror assidue delecta re.
in hoc omĩa cordis tui uota
constitue: in huis sẽꝑ ampletis
ab omĩ sopita mundi turbi
ris insidiai sit accine

Expanded text:
n eum, testante Petro, desiderant angeli prospicere ; vel quia humanitatis ejus mysterium, omne desiderium accendit in mentibus electorum, ut eos videlicet non modo resurrectionis gloria provocet, sed ad imitationis exemplum ipsa quoque ignominia passionis invitet. In hoc igitur sponso tuo, veneranda soror, assidue delectare, in hoc omnia cordis tui vota constitue, in hujus semper amplexibus ab omni sopita mundi turbinnis insidias sit se
Abbreviated transcription (Latin):
intuens. millãq offensionis
illu. uiẽ dep̾hendens dicat
Tota pulchra es amica mea
&macła ñ est in te. Eit
tu ei amore estuans. in enarra¬

Expanded text:
intuens, nullamque offensionis illuviem deprehendens, dicat: « Tota pulchra es, amica mea, et macula non est in te ; » tu, ejus amore inenarra
Abbreviated transcription (Latin):
beant fidelib presunt. Capilli uero ĩ
capites exteriores sunt cogitationes in men¬
te. qui dum suꝑ cerebrum iinensibi¬
liter oruntur: curas uttȩ p̃sentis de¬
signant. Quȩ ex sensu negligenti qui¬
a importune aliquando ꝓdeunt. qͣsi
nobis ñ sentientib ꝓcetdunt. quia gͥ
cuncti qui presunt habere quidem
sollicitudines exteriores debent nec
tamen eis uehementer incumbere-
sacerdotes recte caput ꝓhibentur ra¬
dere. & comã nutrire. ut cogitationes
carnis de uita subditorum nec a se
funditus amputent: nec rursus ad
crescendum minis relaxent. Ubi & be¬
ne dicitur. Gondentes tondent capita
sua. ut uidelicet curȩ temꝑalis sollici¬
tudines & quantũ necesse est ꝓuide¬
ant: & tamen recidant᷑ citius. ne imn¬
moderatius extrescant. Num gͥ & per
amministratã ȩxteriorõ ꝓuidentiã cor¬
porum uita ꝓtegitur & rursum per im
moderatam cordis intentio impenditur
capilli in capite sacerdotis seruantuꝵ in

Expanded text:
beant, fidelibus praesunt. Capilli vero in beant, fidelibus praesunt. Capilli vero in capite, exteriores sunt cogitationes in mente: qui dum super cerebrum insensibiliter oriuntur, curas vitae praesentis designant; quae ex sensu negligenti, quia importune aliquando prodeunt, quasi nobis non sentientibus procedunt. Quia igitur cuncti qui praesunt, habere quidem sollicitudines exteriores debent, nec tamen eis vehementer incumbere, sacerdotes recte et caput prohibentur radere, et comam nutrire; ut cogitationes carnis de vita subditorum nec a se funditus amputent, nec rursum ad crescendum nimis relaxent. Ubi et bene dicitur: Tondentes tondeant capita sua ; ut videlicet curae temporalis sollicitudinis et quantum necesse est prodeant, et tamen recidantur citius, ne immoadministratam exteriorem providentiam corporum vita protegitur, et rursum per immoderatam cordis intentionem non impeditur, capilli in capite sacerdotis et servantur ut
Abbreviated transcription (Latin):
iectoꝵ inopiam minime saciant se
mucrone ambitionis occidant: ne cũ
per eos carnis subsidiis resiciuntur
ꝓximi. ipsi remaneant a iusticiȩ pa¬
ne ieiuni. Hinc pastoꝵ sollicitudinẽ
paulus excitat dicens. Qui suoꝵ & mxxi¬
me domesticoꝵ curam ñ habet. fidem
negauit. & est infideli deterior.
Inter hec itiq metuendum est¬
semper & uigilanter intuendum. ne
dum cura ab eis exterior agitur: ab in¬
terna intentione mergantur. Plerumq¬
eteram ut prediximus corda rectoꝵ dũ
temporali sollicitudini in caute. deser¬
uiunt / ab intimo amore refrigescunt.¬
& foras fusa obliuisci ñ metuunt. qui¬
a animarũ regimina susceperunt.
Sollicitudo gͦ quȩ subditis exterius im¬
penditur. sub certa necesse ẽ mensura
teneatur. Unde bene ad ierechielem cli¬
citur. Sacerdotes caput suum ñ radant
neq comam nutrient. sed tondentes ton¬
deent capita sua. Sacerdotes namq iu¬
re uocati sunt. quinsatrum ducatũ pre¬

Expanded text:
jectorum inopiam satiant, se jectorum inopiam satiant, se mucrone ambitionis occidant, ne cum per eos carnis subsidiis reficiuntur proximi, ipsi remaneant a justitiae pane jejuni. Hanc Pastorum sollicitudinem Paulus excitat, dicens: Qui suorum, et maxime domesticorum curam non habet, fidem negavit, et est infideli deterior . Inter haec itaque metuendum semper est, et vigilanter intuendum, ne dum cura ab eis exterior agitur, ab interna intentione mergantur. Plerumque enim, ut praediximus, corda rectorum dum temporali sollicitudini incaute deserviunt, ab intimo amore frigescunt; et foras fusa oblivisci 27 non metuunt, quia animarum regimina susceperunt. Sollicitudo ergo quae subditis exterius impenditur, sub certa necesse est mensura teneatur. Unde bene ad Ezechielem dicitur: Sacerdotes caput suum non radent, neque comam nutrient, sed tondentes attondeant capita sua . Sacerdotes namque jure vocati sunt, qui ut sacrum ducatum prae
Abbreviated transcription (Latin):
uerbi semen facile germinat. quando
hoc in audientis pectore pietas predi¬
cantis rigat. Unde rectorẽ necesse ẽ
ut interiora possit infundere cogitati¬
oni. innoxia etiam exteriora ꝓuidere.
Sic itaq pastores erga interiora studia
subditoꝵ suoꝵ ferueant. quatinus in
eis exterioris quoq uitȩ ꝓuidentiam
ñ relinquant. Nam quasi uire ut
diximus ã ꝑcipienda predicatione gre¬
gis animus frangit᷑. si cura exterioris
subsidui ã pastore negligatur. Unde
& primus pastor. sollicite ammonet
dicens. Seniores qui in nobis sunt
obsecro consenior & testis xp̃i passio¬
num. qui & euis quȩ in futuro retie¬
landa est głe communicat᷑: pascie qui
in uobis est gregem dei. Qui ut in
hoc pastionem cordis ac corporis sua¬
derit. aperuit. cum ꝓtinus adiuuxit¬
dicens. Prouidentes ñ coacte s sponta¬
nee scdm dm. neq turpis lucri gr̃a:
s uoluintarie Quib ꝓfecto uerbis pa¬
storib pie precauetur. ne dum sub¬

Expanded text:
verbi semen facile germinat, quando verbi semen facile germinat, quando hoc in audientis pectore pietas praedicantis rigat. Unde rectorem necesse est ut interiora possit infundere, cogitatione innoxia etiam exteriora providere. Sic itaque Pastores erga interiora studia subditorum suorum ferveant, quatenus in eis exterioris quoque vitae providentiam non relinquant. Nam quasi jure, ut diximus, a percipienda praedicatione gregis animus frangitur, si cura exterioris subsidii a pastore negligatur. U primus pastor sollicite admonet, dicens: Seniores qui in vobis sunt, obsecro, consenior et testis Christi passionum, qui et ejus quae in futuro revelanda est gloriae communicator: Pascite qui in vobis est, gregem Dei. Qui in hoc loco utrum pastionem cordis an corporis suaderet aperuit, cum subjunxit: Providentes non coacte, sed spontanee secundum Deum, neque turpis lucri gratia, sed voluntarie. Quibus profecto verbis pastoribus pie praecavetur, ne dum sub
Abbreviated transcription (Latin):
in capite platearum iacent. quando sa¬
croꝵ ordinum uiri terrenis actib ex de¬
siderio inseruiunt. ex quoꝵ priuis offi¬
cio scitatis gła stare uidebatur. Secula¬
ria itaq negotia: aliquando ex compas¬
sione toleranda sunt: numquã uero
ex amore requirenda. ne cum mentem
diligentius adgrauant: hanc suo uictã
pondere ad ima de cȩlestib mergant.
At contra ñ nulli gregis quidem curã¬
suscipuiit. s sic sibimet uacare ad spi¬
ritalia appetunt: ut reb exterioribus
nullatenus occupentur. Qui cũ cura¬
re corporalia funditus neglegunt. sub¬
ditoꝵ necessitatib minimẽ cõncurrt̃.
Quoꝵ nimirũ predicatio plerumq de¬
spicitur: quia debinquentiũ facta corri¬
piunt: si tamen eis necessaria presen¬
tis uitȩ non tribuunt. nequaꝗͣ dibꝰ
libenter auidiuntur. Egentis etenm
mentem doctrinȩ sermo ñ penetrat.
si hunc apud eius animum manus mi¬
sericordiȩ. ñ commendat. Tune autem

Expanded text:
in platearum capite jacent. quando sain platearum capite jacent. quando sacrorum ordinum viri terrenis actibus ex desiderio inserviunt, ex quorum prius officio sanctitatis gloria stare videbatur. Saecularia itaque negotia aliquando ex compassione toleranda sunt, nunquam vero ex amore requirenda; ne cum mentem diligentis aggravant, hanc suo victam pondere ad ima de coelestibus mergant. At contrasuscipiunt, sed sic sibimet vacare ad spiritualia appetunt, ut rebus exterioribus nullatenus occupentur. Qui cum curare corporalia funditus negligunt, subditorum necessitatibus minime occurrunt; quorum nimirum praedicatio plerumque despicitur, quia, dum delinquentium facta corripiunt, sed tamen eis necessaria praesentis vitae non tribuunt, nequaquam libenter audiuntur. Egentis etenmentem doctrinae sermo non penetrat, si hunc apud ejus animum manus misericordiae non commendat. Tunc autem
Abbreviated transcription (Latin):
expetunt: hi qui ad ornamentũ ȩccłiş.
internis misterus. quasi in secretis scũ¬
aru uacare debuertint. Ad hoc quippe
sanctuarii lapides fiebant. ut intra sc̃a
scor in uestimento sumini sacerdotis
apaterent. Cum uero ministri religio¬
nis a subditis honorẽ redemptoris sui
e merito uitȩ ñ exigunt. scũarii lapi¬
des in ornamento pontificis ñ sunt.
ꝯ ui nimirũ scũarii lapides dispersi
per plateas iacent. cũ ꝑsonȩ sacroꝵ or¬
dinũ uoluptatũ suarum latitudini
dehite. terrenis negotiis inherent. Et
notandum quod ñ hos disꝑsos in pla¬
reis. s in capite platearũ dicit. quia cũ
s terrena agunt. sumini uideri appe¬
tunt. ut & lata itinera tentant. ex uo¬
iuptate delectationis: & tamen in plate¬
arum sunt capite ex honore sanclitatis.
Sichil quoq obstat. si sanctuarii lapi¬
des eosdem ipsos quib constructũ sanctu¬
arium existebat accipimus. qui dispersi

Expanded text:
expetunt hi qui ad ornamentum Ecclesiae expetunt hi qui ad ornamentum Ecclesiae internis mysteriis quasi in secretis tabernaculi vacare debuerunt. Ad hoc quippe sanctuarii lapides fiebant, ut intra sancta sanctorum in vestimento summi sacerdotis apparerent. Cum vero ministri religionis a subditis honorem Redemptoris sui ex merito vitae non exigunt, sanctuarii 26 lapides in ornamento pontificis non sunt. Qui nimirum sanctuarii lapides dispersi per plateas jacent, cum personae sacrorum ordinum voluptatum suarum latitudini deditae, terrenis negotiis inhaerent. Et notandum quod non hos dispersos in plateis, sed in capite platearum dicit; quia et cum terrena agunt, summi videri appetunt, ut et lata itinera teneant ex voluptate delectationis, et tamen in platearum sint capite ex honore sanctitatis. Nil quoque obstat si sanctuarii lapides eosdem ipsos quibus constructum sanctuarium existebat accipimus: qui dispersi
Abbreviated transcription (Latin):
sanctuarii in capite omitm plateaꝵ:
Quid namq auro. quod metallis cȩte¬
tis preminet. nisi excellentia sanctita¬
tis: quid colore optimo. nisi cunctis
amabilis reuerentia religionis exprimi¬
tur. & Quid sanctuarii lapidib nisi
sacroꝵ ordinum ꝑsonȩ signantur.
Qtud platearitm nomine. nisi presentis
greco ȩloquio. platos latitudo dicitur.
ꝓfecto ã latitudine plateȩ sunt nomi¬
natȩ. Per semetipsam uero ueritas di¬
cit. Lata. & spaciosa uia est. quȩ ducit
ad ꝑditionẽ. A urum gͥ obscurat᷑. cum
terrenis actib sanctitatis tuta pollui¬
tur. Color optimus cõmutatur. cum
quoriundam qui degere religiose cre¬
debanttr. estimatio ante. acta minuitur.
Nam cum quilibet post sc̃itatis habttũ
terrenis se actib inserit. quasi colore
ꝑmutato ante oculos humanos enus re¬
uerentia despecta pallescit. Sanctuarii
quoq lapides. in plateas disꝑguntur.
cum causarũ seculariũ foras lata itinera

Expanded text:
sanctuarii in capite omnium platearum ? sanctuarii in capite omnium platearum ? Quid namque auro, quod metallis caeteris praeeminet, nisi excellentia sanctitatis? Quid colore optimo, nisi cunctis amabilis reverentia religionis exprimitur? Quid sanctuarii lapidibus, nisi sacrorum ordinum personae signantur? Quid platearum nomine, nisi praesentis Graeco eloquio πλάτος latitudo dicitur, profecto a latitudine plateae sunt vocatae. Per semetipsam vero Veritas dicit: Lata et spatiosa via est quae ducit ad perditionem . Aurum igitur obscuratur, cum terrenis actibus sanctitatis vita polluitur. Color optimus commutatur, cum quorumdam qui degere religiose credebantur, aestimatio anteacta minuitur. Nam cum quilibet post sanctitatis habitum terrenis se actibus inserit, quasi colore permutato ante humanos oculos ejus reverentia despecta pallescit. Sanctuarii quoque lapides in plateas disperguntur, cum causarum secularium foras lata itinera