comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qͥn oculos suos in celum tollens. tam et si nestiat
cuiꝰ dei prouidentia regatur hoc omẽ qd ceruit᷑
aliquem tamnen esse intelligant ex ip̃a reꝵ mag¬
ntudine. motu. dispõne constantia utilitate pulc̾¬
tudine tempatione. nec posse fieri qͥn id quod i-¬
rabili ratõe constat consilio marore aliquo sit in¬
structũ. Et nobis itaq facillimũ est exequi hãc
multum agitata res est et prouidengia tollẽtib
satio responsum uibetur ab homĩb argutis et elo¬
quentib et de solertia diuĩe prouidentia ꝑ totũ
hoc opus quod suscepimnius spsim dice̾ nos ncce
posse ut non simul de prourdentia disserat. capͣ. t̾aũ.¬
it ergo nr̃i oꝑis exordium qõ illa conse¬
quons ac scda utrum pt̃ate uinꝰ dei mundus
regatur ac ne multoꝵ. Nemo qui quod sapiat
rõnem que secum putet non unũ eẽ intelligat
qui et condiderit omĩa ⁊ eadem qua condidit
uirtute moderetur quid enĩ multis opus est¬

Expanded text:
quin oculos suos in caelum tollens, tametsi nesciat quin oculos suos in caelum tollens, tametsi nesciat cuius dei prouidentia regatur hoc omne quod cernitur, aliquam tamen esse intellegat ex ipsa rerum magnitudine motu dispositione constantia utilitate pulchritudine temperatione nec posse fieri quin id quod mirabili ratione constat consilio maiore aliquo sit instructum. et nobis utique facillimum est exsequi hanc er philosophos agitata res est et prouidentiam tollentibus satis responsum uidetur ab hominibus argutis et eloquentibus et de sollertia diuinae prouidentiae per totum hoc opus quod suscepimus sparsim dicere nos necesse posse, ut non simul de prouidentia disseratur. Sit ergo nostri operis exordium quaestio illa consequens ac secunda, utrum potestate unius dei mundus regatur anne multorum. nemo, qui quidem sapiat rationemque secum putet, non unum esse intellegat, qui et condiderit omnia et eadem qua condidit uirtute moderetur. quid enim multis opus est
Abbreviated transcription (Latin):
uscepto igitur igitur illustrande u̾tatis offic̃õ
nõn putaui adeo ncͣcium ab illa q̃one pͥncipiũ sume̾
rebus om̃ib consulat an fortuitu. uel fars: sinit oĩa
uel gerantur cuius siñe. ductor est demotricus, con¬
firmator. Epicurus. S ⁊ ance pictagoras qui deos
indubiem nocauit. et postea dyagoras qui exclusit
et alu nõnulli qui non putauerunt deos esse Quid
aliud effecerũt insi ut nilla eẽ prouidentia puta¬
rẽtur Quos camen cet̾i phylosophi ac maxĩe stoiti
aceriie recuderunt dicentes nec fieri mundũ sine di¬
uina ratõne pocuisse nec constare insi sũma ratiõe
regeretur. Sz et marcus tullius quãis a chademice
distipline defensor esẜ de prouidencia gub̾nat̾te reꝵ
et multa sepe disceruit scoicorum argumenta con-¬
firmans ⁊ noua ip̃e affe̾ns plurima. Quod facit
oĩm pͣue sencientium redargueret mendacia. testiõ
ppłoꝵ atq gentium in hac una re non dissencien-¬
cium nemo eni tam rudis est. tam feriꝰ moribus

Expanded text:
uscepto igitur illustrandae veritatis officio, non putavi adeo necessarium ab illa quaestione principium sumere, rebus omnibus consulat an fortuito vel facta <sint> omnia vel gerantur. Cuius sentencie auctor est Democritus, confirmator Epycurus. Et antea Pictagoras, qui deos in dubium vocavit, et postea Deagoras, qui excludit, et alii nonnulli, qui non putaverunt deos esse, quid aliud effecerunt nisi ut nulla esset providencia putaretur? Quod tamen ceteri phylosophi ac maxime Stoyci <ace>rrime redarguerunt, docentes nec fieri mundum sine <divi>na racione potuisse nec stare, <si> sine summa racione regeretur. <Sed et> M.Tullius, quamvis achademice discipline defensor <esset, de> providencia gubernatrice rerum et multa et saepe disseruit Stoicorum argumenta confirmans et noua ipsa adferens plurima: quod facit hominum praua sentientium redarguere mendacia testimonio populorum atque gentium in hac una re non dissidentium. nemo est enim tam rudis, tam feris moribus
Abbreviated transcription (Latin):
nisi fec̾it si autem mori maluerit ꝙͣ manus
inferre alt̾i iam non iustus ille s scultus est
qui inite sue non parcat. dum al parcit cõpatĩ¬
aliene. Item si acie suor fusa hostes insequi fete¬
rint et iustus ille natus fu̾it aliquem sancium
equo insidientem ei nam parret ut ip̃e occida¬
tur an deici et ex equo ut ip̃e hostem possit
in duas partes diuisisset alteram cuuilem eẽ
dicens alteram naturalem utramq subuertit
ꝙͥ illa cuuilis sapientia sit quidem ẜ insticia
non sit naturalis aũt illa iustitia sit quidẽ
s non sit sapĩa Carguta hec plane ac ueneͤ
sunt et que .m. tulluis non potint refellere
nam cum faciat belium furio respondentem
pro iusticiaq dicentem in refutata hec tanꝙͣ
foueam p̾t̾gressus est ut iubeatur idem leliꝯ
non naturalem que in crimen iusti ͤ uenerat
s illam cuulem defendisse iusticiam quã fu-¬
rius sapĩam quidem esse concesẜat s inuis-

Expanded text:
nisi fecerit. Si autem mori maluerit, quam manus nisi fecerit. Si autem mori maluerit, quam manus inferre alteri, jam justus ille, sed stultus est, qui vitae suae non parcat, dum parcit aae. Item, si acie suorrint, et iustus ille nanctus fuerit aliquem saucium equo insidentem, eine parcet, ut ipse occidatur, an deiciet ex equo, ut ipse hostem possit in duas partes diuisisset, alteram ciuilem esse dicens, alteram naturalem, utramque subuertit, quod illa ciuilis sapientia sit quidem, sed iustitia non sit, naturalis autem illa iustitia sit quidem, sed non sit sapientia. arguta haec plane ac uenenata sunt et quae Marcus Tullius non potuerit refellere. nam cum faciat Laelium Furio respondentem pro iustitiaque dicentem, inrefutata haec tamquam foueam praetergressus est, ut uideatur idem Laelius non naturalem, quae in crimen stultitiae uenerat, sed illam ciuilem defendisse iustitiam, quam Furius sapientiam quidem esse concesserat, sed iniustam.
Abbreviated transcription (Latin):
tabitur quia uel paruo uendet uel omm̃no non
celabit si celabit erit quidem quia rei consulet s
idem malus quia fallet rursum si reperiat aliquẽ
qui auricalcum se putet uende̾ cum sit illum cut¬
aurum uel plumbum cum sit argentum teceb᷑¬
ne ut id parno emam air uidicabit ut magno
stultum plane uiden̾tur molle magno unde in-¬
telligi nolebat eum qui uistus ac bomis stul-¬
tum ẽẽ ut eum qui sapiens malum et tñ sine
ꝑuitie fieri posse ut sunt honnẽs pauꝑtate cõ-¬
tenti. Transcedebat g̾ ad maiora in quib nemo
posset sine peritulo inite iustus esse dicebat em̃
nempe iusticia est honnem non occide̾ alienu
prorsus non atting̾e quid igit᷑ inustus faciet si
forte nanfragium fecerit et aliquis in becillior
iuribus tabulam ceperit nõne illum tabula
de turbabit uc ipe conscendat aque mxns eua-¬
dat maxi cum sit nullus medio mari testis
si sapiens est faciet. ip̃e en peremdus est

Expanded text:
cabitur, quia uel paruo uendet uel omnino non cabitur, quia uel paruo uendet uel omnino non uendet; si celabit, erit quidem sapiens, quia rei consulet, sed idem malus, quia fallet. rursus qui aurichalcum se putet vendere, cum sit illud aurum, aut plumbum, cum sit argentum: tacebitne, ut id parvo emat, an indicabit, ut magno? Stultum plane videtur, malle magno. » Unde intelligi volebat, et eum, qui sit justus ac bonus, stultum esse, et eum, qui sapiens, malum. Et tamen sine pernicie fieri posse, ut sint homines paupertate contenti. Transcendebat ergo ad majora, in quibus nemo posset sine periculo vitae justus esse. Dicebat enim: « Nempe justitia est, hominem non occidere, alienum prorsus non attingere. Quid ergo justus faciet, si forte naufragium fecerit, et aliquis imbecillior viribus tabulam ceperit? Nonne illum tabula deturbabit, ut ipse conscendat, eaque nixus evadat; maxime cum sit nullus medio mari testis? Si sapiens est, faciet; ipsi enim pereundum est,
Abbreviated transcription (Latin):
nec defend̾e̾ potuerunt nunc rebeam ad is qđ
ntenderam Carneades ergo qm̃ erant infirma
que a phi̾s afferebantur sumpsit audaciam restl¬
lendi quia refelli posse intellexit euis dispucatẽ¬
nis sũma hec fuit iuta sibi honnẽs ꝙ utilitate
sanxisse silz naria pro moribus apud cosdem ꝓ
temporib sepe mutata nis aũt natule esse nillũ
omño et hommes et alias ammantes ad utilita¬
tes suas natura ducenti feru ꝓm̃ aut nullã ẽẽ
iusticiam aut si sit aliqua sũmam esse stulticiam
qm̃ si noce̾t alienis cõmodis consulens et infe-¬
rebat hec argumenta omĩbus pplis qui florent
imperio et romanis quoq ip̃is qui totius orbis
potirent᷑ si iusti ueliuit esse hoc est si est aliena
restituant ad cansas esse redeñdum et in egesta-¬
que uitia solus sciat et ideo proscribat utͫ ne profite¬
bitur fugitiuum se uel pestilentem dom̃ uende̾ an
celabit emptorem si proficebitur bonus quilem qr¬
nel paruo uendet non fallet. s tam scultus iudi¬

Expanded text:
nec defendere potuerunt. Nunc redeo ad id quod intenderam. Carneades ergo, quoniam erant infirma quae a philosophis afferebantur, sumpsit audaciam refellendi, quia refelli posse intellexit. Ejus disputationis summa haec fuit: « Jura sibi homines pro utilitate sanxisse, scilicet varia pro moribus; et apud eosdem pro temporibus saepe mutata: jus autem naturale esse nullum: Omnes et homines, et alias animantes ad utilitates suas natura ducente ferri; proinde aut nullam esse justitiam, aut si sit aliqua, summam esse stultitiam, quoniam sibi noceret alienis commodis consulens. » Et inferebat haec argumenta: « Omnibus populis qui florerent imperio, et Romanis quoque ipsis, qui totius orbis potirentur, si justi velint esse, hoc est, si aliena restituant, ad cae uitia solus sciat, et ideo proscribat ut uendat, utrumne profitebitur fugitiuum se seruum uel pestilentem domum uendere an celabit emptorem? si profitebitur, bonus quidem, quia non fallet, sed tamen stultus iudi
Abbreviated transcription (Latin):
tentur spũ uel mente una contineri regiq oĩa
¶ Dpheus qui est uetustisꝰ poetaꝵ et equalis
iporum deorum si quidem traditur int̾ argonau¬
tas cum tintaridis et hercule nauigasse deum
noĩat ꝙ cum adhuc nichil eent pͥmus ex infim¬
to appuit et extit̾it cuiꝰ originem atq naturã
quia conspice̾ ammo non pot̾at ex aere inmẽso
plus ꝙ dr̃et non hebant hunc ait esse deorũ õm̃i
parentem quoꝵ causa celum condiderit liberisq
prospexit ut henc hĩtaculum sedemq comunez¬
igitur et inatõne ducente intellexit esse p̾stantis-¬

Expanded text:
tentur sptentur sp. Orpheus, qui est uetustissimus poetarum et aequalis ipsorum deorum, siquidem traditur inter Argonautas cum Tyndaridis et Hercule nauigasse, deum od cum adhuc nihil esset, primus ex infinito apparuerit et extiterit. Cujus originem atque naturam quia concipere animo non poterat, ex aere immenso plius quod diceret non habebat. Hunc ait esse omnium deorum parentem, quorum causa coelum condiderit, liberisque prospexerit ut haberent habitaculum, sedemque communeigitur et ratione ducente, intellexit esse praestantis
Abbreviated transcription (Latin):
p̾cepta iustĩe. Itaꝙ hii quoꝵ pcc̃a et arguebantur
et prohibebantur excruciatos eos acerbissime nega¬
uerunt ergo quibus a fuit studium lucri aͥ fuit
eciam uoluntas eciam uoluntas et causa fallen di
quid quod aliqui eoꝵ p̾ncipes aut eciam reges
fueruant in quos cade̾ non posset suspicio cupi¬
ditatis ac frandis. Et tamen pͥcomũ dei singu¬
ne muꝰ ydonea probatio uibeatur esse de huis¬
de quibus ommo non creditur. Quemamus ad aut¬
cores et eos ipos adueri probatõem testes citemꝰ
quibus contra nos uti solent. ¶ Poetas dico ac
phos ex hus bnum deum ꝓbenius necesse est
non quod illi hũerunt cognitam u̾itatem S
qd u̾itatis ipius tanta us est ut nemo possit
esse tam cecus quin nõ udeat ingerentẽ se ocul
diuntatis claritatem. ¶ Poete igͣ quãuis deoꝰ
carmibus ornanerit et coꝵ res gestas ampli fi¬
cauerunt sũmis laudibus sepissime tamẽ confi-¬

Expanded text:
praecepta justitiae. Itaque ii, quorum peccata et arguebantur praecepta justitiae. Itaque ii, quorum peccata et arguebantur et prohibebantur, excruciatos eos acerbissime necaverunt. Ergo a quibus abfuit studium lucri, abfuit etiam voluntas et causa fallendi. Quid, quod aliqui eorum principes aut etiam reges fuerunt, in quos cadere non posset suspicio cupiditatis ac fraudis, et tamen praeconium Dei singune minus idonea probatio videatur esse de his quibus omnino non creditur. Veniamus ad auctores; et eos ipsos ad veri probationem testes citemus, quibus contra nos uti solent, poetas dico ac philosophus. Ex his unum Deum probemus necesse est: non quod illi habuerint cognitam veritatem; sed quod veritatis ipsius tanta vis est, ut nemo possit esse tam caecus, qui non videat ingerentem se oculis divinam claritatem. Poetae igitur, quamvis deos carminibus ornaverint, et eorum res gestas amplificaverint summis laudibus, saepissime tamen confi
Abbreviated transcription (Latin):
duunas ẜi humanas uoces fuisse auint uidelicet quia
de uno deo precomum faciunt ut insam aut fallates
fuerunt at qui impleta ẽẽ implerisq cotidio illoram
uaticia iudemus et in unam fnñam ꝯgruens dnuna¬
tio docet non fiusse furiosos quis enim mentis se¬
mote non modo futura p̾ciñẽ s eciã cohẽntia loqui
alienum qmͣ ratio fallendi cum cet̾os ab om̃i frau¬
de cohiberent. ¶dcirco enĩ a deo mittebantur ut et
p̾cones essent maiestatis xius et corectores pra¬
uitatis hũane. ¶ Pret̾ea uoluntas fingendi ac mẽ¬
ciendi eoꝵ est qui opes appecũt qui lucra desid̾nt
Que res ꝓcul ab illis sanctis uiris abfuit Ita emi
delegato sibi offitio functi sunt ut de̾lictis omibus
ad tutelam uite necessariis non modo in futurum
s ne in diem quidem la borarent contenti ex tpali
cilo quem deus mistrass et hn qui non modo q̃stĩ
nullum habuerunt s eciam cruciatus atꝙ mortẽ¬
¶ Amara sunt enĩ iiciosis ac male iuuentibus

Expanded text:
nas, sed humanas voces fuisse aiunt. Videlicet quia de uno Deo praeconium faciunt, aut insani, aut fallaces fuerunt. At quin impleta esse implerique quotidie illorum vaticinia videmus; et in unam sententiam congruens divinatio docet non fuisse furiosos. Quis enim mentis emotae, non modo futura praecinere, sed etiam cohaerentia loqui alienum quam ratio fallendi, cum caeteros ab omni fraude cohiberent? Idcirco enim a Deo mittebantur, ut et praecones essent majestatis ejus, et correctores pravitatis humanae. Praeterea voluntas fingendi ac mentiendi eorum est qui opes appetunt, qui lucra desiderant; quae res procul ab illis sanctis viris abfuit. Ita enim delegato sibi officio functi sunt, ut, derelictis omnibus ad tutelam vitae necessariis, non modo in futurum, sed ne in diem quidem laborarent, contenti extemporali cibo, quem Deus subministrasset: et hi non modo quaestum nullum habuerunt, sed etiam cruciatus atque mortem. Amara sunt enim vitiosis ac male viventibus
Abbreviated transcription (Latin):
ergo diis cet̾is loci suꝑest Cur non aͬ ip̃a reg-¬
nare dicitur si plus põt aut sola colitur si oĩa
cum ab hiis rłiose creditur Cur equoꝵ sit eqr
sit mal ing̾or aucem bonis Cur insidietur
tam mala sortita sit pt̃atem ut res ciuitas ex
innocen᷑. accusare fortunam que c̃ sisit aliqͣ
nͨ. nã tñ asseri ab hiis p̃t cur homĩb cã mi
nob̃ quib aꝑpuit u̾itatem d̾s d̾s qui sit nͨ eẽ¬

Expanded text:
ergo caeteris diis loci superest? Cur non aut ipsa regergo caeteris diis loci superest? Cur non aut ipsa regnare dicitur, si plus potest; aut sola colitur, si omnia? cum ab his religiose colatur: cur aequior sit malis, iniquior autem bonis: cur insidietur, tam malam sortita sit potestatem, ut res cunctas ex innocentem accusare fortunam: quae etiamsi sit aliqua, nihil tamen afferri ab his nobis, quibus aperuit ueritatem deus: qui sicut
Abbreviated transcription (Latin):
apoͭ ͫ ꝓpt̾ obsturitatem ignoratõemq cũn suꝵ
cum igitur cãs ignorent ꝓpt̾ quas fiet aͥd ⁊
ip̃i qui faciãt ignorent nccẽ est idm̃ in oꝑe
ualde serio in p̾cepta ute deprompta ex phĩa
qui eciam que clã sunt dubia conetur effic̾e̾
hoc putaiit ẽẽ claꝵ ꝙ illius ẽẽ debuit uel
maxiͤ dubium nam sapĩe õmo flm̃ est quis
inꝙͥ nescit ego no̾ nestio doceat me si põt q̃
sit illa uis que flatus iͭ ͤ et qui reflatꝰ turpe
ges probare non possit postrẽo ꝙ is qui dicit
assenssis ẽẽ retinendos ꝙ stulti sic hoĩs reb
in cegͥtis temie assentiri is plane nulgi et
imꝑitoꝵ opiõib credit qui fortũam credit
similacrũ eus cum copia et gub̾nacło fingt̃
tamꝙͣ hc et opes tribuat et hũaꝵ rerũ regi¬
men optineat opinioni ⁊ ugilius assentit
qui fortunam omipotentem uocat et hystoritus
qui ait ẜ ꝓst̾̃o fortuna in omĩ re dñatur Quid

Expanded text:
opter obscuritatem ignorationemque causarum. » Cum igitur causas ignorent, propter quas fiat aliquid, et ipsum qui faciat ignorent, necesse est. Idem in opere valde serio, in quo praecepta vitae deprompta ex philosophia qui, etiam quae clara sunt, dubia conatur efficere, hoc putavit esse clarum, quod illi esse debuit vel maxime dubium; nam sapienti omnino falsum est. Quis, inquit, nescit? Ego vero nescio. Doceat me, si potest, quae sit illa vis, qui flatus iste, et qui reflatus. Turpe ges, probare non possit. Postremo, quod is, qui dicit assensus esse retinendos, quod stulti sit hominis, rebus incognitis temere assentiri, is plane vulgi et imperitorum opinionibus credidit, qui fortunam putant simulacrum ejus cum copia et gubernaculo fingunt, tamquam haec et opes tribuat, et humanarum rerum regimen obtineat. Cui opinioni et Virgilius assentit, qui fortunam omnipotentem vocat; et historicus, qui ait: Sed profecto fortuna in omni re dominatur. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
est cum sapĩa uelut ip̃i dicũt eadm ip̃a sapi¬
encia est ignorẽt ncc̃e est in quib rebus sita
sit alemo enĩ p̃t u̾is armis instrui. si hostẽ
contra quem fu̾i̾t armandus ignorat nec ad̾u̾sa¬
rium uice̾ qui dinicando non hostem ueꝵ s ũbm
petit Prost̾net᷑ qui eñ alĩo intentus uerẽtem
uitalib suis ẽ nec p̾uidit añ neccau̾it. ¶¬

Expanded text:
est cum sapientia uel, ut ipsi dicunt, eadem ipsa sapiest cum sapientia uel, ut ipsi dicunt, eadem ipsa sapientia est, ignorent necesse est in quibus rebus sita sit. nemo enim potest ueris armis instrui, si hostem contra quem fuerit armandus ignorat, nec aduersarium uincere qui in dimicando non hostem uerum, sed umbram petit. prosternetur enim qui alio intentus uenientem uitalibus suis ictum nec praeuiderit ante nec cauerit.
Abbreviated transcription (Latin):
bris crecũfundit ne quis possit ad diuini noĩs
puenire noticiam in quo uno et sapĩa continet᷑
et uita ꝑpetua eos aũt qui dm̃ sciuĩt et dolis ⁊
astu ͣggreditur ut cupiditate aut libidine irre¬
ciat ut pc̃c̃is blandientib de p̾uatos impellat
ad mortem uel si dolo nichil ꝓfec̾it ui et uio¬
lentia dou̾e cõtͣ Idcirco enĩ pͥmordiis transg̾s¬
sionis non statim ad pcc̃m decursus a dõ est
ut homĩem malicia sua ex̾ceat et ictutẽ que
boretur non põt ẽẽ ꝑftã si quidem est ꝑsendoꝵ¬
maloꝵ sort̾ atq iniuicta paciencia ex quo ut
uirtus ulła sic si adu̾sarius desit. huiꝰ demq
Inuilis hñs u̾sibus. Nullum nomen hs̃ si sit
prudeñ ẜ noste Nos facimus fortunam deã
celoq locamius stultĩa igit᷑ et error et cecitas
fortune nomĩa indux̃ ẜ ut adu̾sariũ suum
nestuĩt sic nec uirtutẽ qui dm̃ sciuĩt cuiꝰ stĩa
ab adu̾sarii notõe destendit Que si ꝯuĩcta

Expanded text:
bris circumfundit, ne quis puenire notitiam, in quo uno et sapientia continetur et uita perpetua; eos autem qui deum sciunt dolis et astu adgreditur, ut cupiditate aut libidine inretiat, ut peccatis blandientibus deprauatos inpellat ad mortem, uel si dolo nihil profecerit, ui et uiolentia deicere conatur. idcirco enim in primordiis transgressionis non statim ad poenam detrusus a deo est, ut hominem malitia sua exerceat ad uirtutem: quae boretur, non potest esse perfecta, siquidem uirtusmalorum fortis ac invicta patientia. Ex quo fit, ut virtus nulla sit, si adversarius desit. Hujus itaquJuvenalis his versibus: Nullum numen abest, si sit prudentia: sed nos Te facimus, Fortuna, deam, coeloque locamus. Stultitia igitur, et error, et caecitas, suum nesciunt, sic ne uirtutem quidem sciunt, cuius scientia ab aduersarii notione descendit. quae si coniuncta
Abbreviated transcription (Latin):
ed repetanus id ꝙ omisiꝰ fortuna igit᷑
p̃ se nichil est nec sic hñdũ est tamꝙͣ sit in aͦ.
sẜu siquidem fortuna est accidenciũ reꝵ subi¬
tus atq iopinatus euentus. Uer phĩ ne aliqm̃
fortune sexum nuitãt eamq non deam sic̃
uulgus ẜ deum ẽẽ dicũt eundem tamẽ int̾dũ¬

Expanded text:
ed repetamus id quod omisimus. fortuna ergo per se nihil est: nec sic habendum est, tamquam sit in aliquo sensu, siquidem fortuna est accidentium rerum subitus atque inopinatus euentus. uerum philosophi, nfortunae sexum mutant eamque non deam sicut uulgus, sed deum esse dicunt. eundem tamen interdu
Abbreviated transcription (Latin):
octo. Itaq inseitatus est cõuiceis hñc ip̃m re-¬
riosus ut michi uidetur qui honuĩ fu̾i̾t iratꝰ
debuit tamꝙͣ pro mortuo hectore aut tantũ¬
ingere minior qͣntum uenditoꝵ popostit Et
barbaris uo nullum pt̾ unũ anacharfei scha¬

Expanded text:
octo. Itaque insectatus est conviciis hunc ipsum reocto. Itaque insectatus est conviciis hunc ipsum reriosus, ut mihi videtur, qui homini fuerit iratus, debuit, tamingerere nummorum, quantum uenditor non poposcit. ex barbaris uero nullum praeter unum Anacharsin Sc
Abbreviated transcription (Latin):
usibus domesticis pro futura distenda sunt noq
ẜui quib ꝑ eos annos uel max ͤ. ẜuiendũ est
quibus possunt dicẽ neq pauꝑes aut opisi¬
ces a ͭ rustici quibus in diem nictus labore¬
querendus est. Ob eam cãm Tullius ait ab¬
horrore a multitudine phĩam at enĩ rudes
epicurꝰ accipiet quõ gͦ illa que de pͥncipiis
reꝵ dũt᷑ intelligant que ꝑplexa et inuoluta
iux ec̃ polliti homnĩes assecuntur in reb gͣ
obscuritate implicatis et ingemoꝵ uarieta¬
te confusis et eloquentiũ iuiroꝵ exquisito
ẜmone fucatꝭ quis imꝑito ac rudilitꝰ ẽ de¬
niq nullas mũꝙͣ mulieres phõphari docue¬
runt p̾t̾ unam ex om̃i menõ chenĩsten neq
sernos p̾t̾ unũ pichoram que male ẜuiẽtez
redinisse ac dociusse tradunt enu̾ant eciam
plõm ac diogenem qui tñ ẜui non fuerunt
s hus ẜuitꝰ euenat. Sunt enim capti plõm
quid est redimisse anuincetis traditur sestertꝰ

Expanded text:
usibus domesticis profutura discenda sunt neque usibus domesticis profutura discenda sunt neque servi, quibus per eos annos vel maxime serviendum est, quibus possunt discere; neque pauperes, aut opifices, aut rustici, quibus in diem quaerendus est. ob eam causam Tullius ait abhorrere a multitudine philosophiam. at enim rudes Epicurus accipiet. quomodo ergo illa quae de principiis rerum dicuntur intellegent, quae perplexa et inuoluta uix etiam politi homines adsecuntur ? in rebus igitur obscuritate inplicatis et ingeniorum uarietate confusis et eloquentium uirorum exquisito sermone fucatis quis inperito ac rudi locus est? denique nullas umquam mulieres philosophari docuerunt praeter unam ex omni memoria Themisten neque seruos praeter unum Phaedonem, quem male seruientem redemisse acPlatonem, ac Diogenem; qui tamen servi non fuerunt: sed his servitus evenerat; sunt enim capti. Platonem quidem redemisse Anniceris quidam traditur sestertiis
Abbreviated transcription (Latin):
quid est aliud homĩb negare sapĩam quam
mentibz eoꝵ uez ac diuenũ luanen auferre¬
ꝙ si natura homĩs sapĩe capaꝵ est oportuit ut¬
opifices et rusticos et mulieres et om̃s demq
qui hũana forma g̾unt doceri ut sapiant ppłz
flari. Maximũ itaq argumentum est phĩam
senẜunt. hoc adeo stoiti qui et ẜuis et mulie¬
rib phõphandum cẽ dixerunt Epicurꝰ qꝙͦ
hendo conati quilem illi sunt face̾ ꝙ u̾i̾tas exi-¬
gebat ẜ non potuit ultra u̾ba progrodi. Pri¬
mũ qr multis artib opus est ut ad phĩam
di quia in tanta reꝵ uarieͭ ͤ nec disti audiẽ¬
do possunt omĩa in memoͬ contim̾. Grama¬
ticis quoq non par oꝑe dand est ut uc̃am¬
rõm loquendi stias id multos annos aufe-¬
rat ncc̃e est. ne oratõ quidẽ ignoranda est
ut ea que didisceris ꝓferre atque eloqͥ possis
societatem que uniu̾sa ꝑ discere neq femiẽ
possũt quib in t̾ra puberes annos offã mox¬

Expanded text:
quid est aliud hominibus negare sapientiam, quam quid est aliud hominibus negare sapientiam, quam mentibus eorum verum ac divinum lumen auferred si natura hominis sapientiae capax est, oportuit opifices et rusticos et mulieres et omnes denique qui humanam formam gerunt doceri, ut sapiant, popuflari. maximum itaque argumentum est philososenribus philosophandum esse dixerunt; Epicurus quoque, nere. Conati quidem illi sunt facere, quod veritas exigebat: sed non potuit ultra verba procedi. Primum, quia multis artibus opus est, ut ad philosophiam er usum legendi, quia in tanta rerum varietate, nec disci audiendo possunt omnia, nec memoria contineri. Grammaticis quoque non parum operae dandum est, ut rectam loquendi rationem scias. Id multos annos auferat necesse est. Nec oratoria quidem ignoranda est; ut ea, quae didiceris, proferre atque eloqui possis. societatem: quae universa perdiscere neque foeminae possunt, quibus intra puberes annos officia mox
Abbreviated transcription (Latin):
aberrauerint coustant̾ in stulticia ꝑseuerãt
et nana defendunt uͥ ꝙ eos int̾dum poto aut
ioci cã philosophari aut prudentes ⁊ socios mẽ¬
datia defendenda susciꝑe quasi ut ingenia sua
mitiał rebus ex̾ceant uel oñdant. ac ego ml¬
tis argumentis ꝓbare nullo modo fieri posse
ut celum t̾ra sit inferriꝰ u̾ et liber iam claudãdꝰ
esẜ et adhuc aliqua restaurent que mag̾ sũt
pñti oꝑi necessaria et qm̃ singuloꝵ errores ꝑ¬
curre non est uinꝰ libri opus sat̾ sit panca e¬
nũasse ex quibus possit qualia sunt et cetera
ꝯtempta iudicib multitudinem consulto ip̃e
fugiens non est gͦ sapĩa si ab hoñ cetu abhor
data est ut nemo stiat que ꝓrsus qui ea cap̾e
non possit at illi iurtutem hũono gm̾i datã
sic amplerantur ut soli oĩm puͦ bono frui
uelle iudeantur tam muidi ꝙͣ si ueliuit claude
oclos aut effodere cet̾is ne solem indeant naz

Expanded text:
aberrauerint, constanter in stultitia perseuerant aberrauerint, constanter in stultitia perseuerant is uana defendunt, nisi quod eos interdum puto aut ioci causa philosophari aut prudentes et scios mendacia defendenda suscipere, quasi ut ingenia sua in malis rebus exerceant uel ostendant. at ego multis argumentis probare possem nullo modo fieri posse ut caelum terra sit inferius, nisi et liber iam concludendus esset et adhuc aliqua restarent quae magis sint praesenti operi necessaria. et quoniam singulorum errores percurrere non est unius libri opus, satis sit pauca enumerasse, ex quibus possit qualia sint cetera contenta judicibus, multitudinem consulto ipsa fugiens. » Non est ergo sapientia, si ab hominum coetu abhorrdata est, ut nemo sit prorsus, qui eam capere non possit. At illi virtutem humano generi datam sic amplexantur, ut soli omnium publico bono frui velle videantur, tam invidi, quam si velint deligare oculos aut effodere caeteris, ne solem videant. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
fabricati sunt qͣi et figuram mundi eosq celo¬
herũt portontosis quibusdam similacͥo que astͣ
õẽ dr̃ent. hanc igitur celi rotunditatem illud
sequebatur ut t̾ra in medio simi eius esẜ con-
rotundo conclusum tenetur si aũt rotunda
ec̃ t̾ra esẜ nc̃ce est ut in omes celi ꝑtes eãdem
faciem gerat idem montes erigat campos tẽ¬
dat maria consternat ꝙ si esset eciam sequeba¬
tur illud extremum ut muilla sit pars terre
que non ab homĩb tet̾isq ammalib incolat᷑
sic pendulos istos ancipodas celi rotunditas
admuenit ꝙ si queras ab hiis qui h̃ portenta
defendunt quõ ergo non cadant omĩa min
feri orem illain celi parten respondent hanc¬
reꝵ ẽẽ naturam ut pondera in medio ferãt᷑
et ad medium cõnexa sunt omĩa sicut radio ᷤᷤ
uidemus in rota q̃ aũt lema sunt ut nebula
finũ ignis aut medio differant᷑ ut celũ pe-¬
tant. Quid dicam de huis nestio qui cũ semel

Expanded text:
fabricati sunt quasi ad figuram mundi eosque caelfabricati sunt quasi ad figuram mundi eosque caelarunt portentosis quibusdam simulacris, quae astra esse dicerent. hanc igitur caeli rotunditatem illut sequebatur, ut terra in medio sinu eius esset inclrotundo conclusum teneretur. si autem rotunda etiam terra esset, necesse esse ut in omnes caeli partes eandem faciem gerat, id est montes erigat, campos extendat, maria consternat. quod si esset, etiam sequebatur illut extremum, ut nulla sit pars terrae quae non ab hominibus ceterisque animalibus incolatur. sic pendulos istos antipodas caeli rotunditas adinuenit. quodsi quaeras ab iis qui haec portenta defendunt, quomodo ergo non cadant omnia in inferiorem illam caeli partem, hanc respondent rerum esse naturam, ut pondera in medium ferantur et ad medium conexa sint omnia, sicut radios uidemus in rota, quae autem lenia sunt, ut nebula fumus ignis, a medio differantur, ut caelum petant. quid dicam de his nescio, qui cum semel
Abbreviated transcription (Latin):
Cum enĩ flm̃ aliꝙͥ in pͥncipio sũpẜint ueri
similitudine inducti. ncc̃e est flã esse ꝙ̃ reb¬
falsis. ce congruũt dũ aũt pͥmis hũerint
fidem qualia sunt ea que secuntur nõ circõ-¬
spiciũt ẜ defendunt omni mõ cum debeant
pͥma illa cunt utrũ ne uera sunt an falsa
exconsequentibus indicare Que igit illos
ad ancipodas rõ ꝑduxit uidebant siderum
cursus in occasum meanciũ solem atq limã
meandem ꝑtem semꝑ occide̾ et oriri semper
ab eadem. Cum autẽ non ꝑspicent que
machmatio cursus eoꝵ temꝑaret nec quõ
ab occasu ad orientem remearent celũ aũt
ip̃m in omĩ ꝑte putarent ẽẽ deuexũ ꝙ sic
uidei ꝓpt̾ iniensam lacitudinem nncc̃e estĩa
uerunt rotundum esse mundum sicut pilam
et ex motu siderum opinati sunt celum uolui
sic astra solemq cum occiderint ex uolubilitate
ip̃a mundi ad ortum reserri itaq ut ereos orbes

Expanded text:
cum enim falsum aliquid in principio sumpserint ueri cum enim falsum aliquid in principio sumpserint ueri similitudine inducti, necesse est eos in efalsis congruunt. Cum autem primis habuerint fidem, qualia sint ea, quae sequuntur, non circumspiciunt, sed defendunt omni modo; cum debeant prima illa, utrumne vera sint, an falsa, ex consequentibus judicare. Quae igitur illos ad Antipodas ratio perduxit? Videbant siderum cursus in occasum meantium; solem atque lunam in eamdem partem semper occidere, atque oriri semper ab eadem. Cum autem non perspicerent, quae machinatio cursus eorum temperaret, nec quomodo ab occasu ad orientem remearent, coelum autem ipsum in omnes partes putarent esse deuexum, quod sic uideri propter inmensam latitudinem necesse est, uerunt rotundum esse mundum sicut pilam et ex motu siderum opinati sunt caelum uolui; sic astra solemque, cum occiderint, uolubilitate ipsa mundi ad ortum referri. itaque et aereos orbes
Abbreviated transcription (Latin):
am t̾ram ⁊ ilt ibi aliud genus hoĩm simili
nob ⁊ fortasse nost̾ hic orbis alti inferioris
tre luna sic fuisse. Seneca int̾ stoicos ait
quidem libaret utrum ne soli quoq suos
ppłos daret et inepte scilz qui dubitau̾nt
Quid̃ enĩ ꝑderet si dedisẜ s credo calor dec̾e¬
bat ne tantum multitudine ꝑilo comitt̾e̾t
ne si estũ mimio ꝑissent ip̃nis culpa euenisse
tanta calamitas dice̾tur.
uis illi qui cẽ contͣrios uestigiis nr̃is au-¬
tipodas putant Nũt aliquũ loquitur ãt ẽ qͥsp̃
tam meptus qui credat eẽ hommes quorũ
uestigia sunt suꝑiora. ꝙͣ capita aut ibi que
apud nos iacent muersa ponde fruges et ar-¬
bores deorsum u̾sus crest̾e̾ plunias et nines et
gͣndines sursum u̾sus cade̾ in t̾ram et mirat᷑
aliquis ortos pensiles int̾ septem mira narra
pensiles faciant. Huiꝰ quoq erroris aꝑꝑiẽlai
nobis origo est nam semꝑ codm̃ mõ fallũt᷑

Expanded text:
am terram et ibi aliut genus hominum simili am terram et ibi aliut genus hominum simili nobis, et fortasse noster hic orbis alterius inferioris terrae luna sit. fuisse Seneca inter Stoicos ait qui deliberaret, utrumne soli quoque suos populos daret: inepte scilicet, qui dubitauerit. quid enim perderet, si dedisset? sed credo calor deterrebat, ne tantam multitudinem periculo committeret, ne si aestu nimio perissent, ipsius culpa euenisse tanta calamitas diceretur. S Quid? illi qui esse contrarios uestigiis nosttipodas putant num aliquid locuntur ? aut est quisquam tam ineptus qui credat esse homines quorum uestigia sint superiora quam capita? aut ibi quae aput nos iacent, inuersa pendere, fruges et arbores deorsum uersus crescere, pluuias et niues et grandines sursum uersus cadere in terram P et miratur aliquis hortos pensiles inter septem mira narrarpensiles faciant? huius quoque erroris aperienda nobis origo est. nam semper eodem modo falluntur.
Abbreviated transcription (Latin):
poꝵ uel ad incursiones a suis corporib atten-¬
das naͣlib munimentis ꝓuideñ celestis ar-¬
mauit honuĩ aũ quia nichil istoꝵ datũ est ac-
catur hũanit̾ ꝙͣ nos met inuicem tueremur
⁊iam si honio ad conspc̃m alt̾iꝰ hoĩs efferare-¬
tur ꝙ fat̾e̾ idemꝰ ammantes quaꝵ natura
soliuaga est nulla ess hõii societas nullant¬
urbium condendaꝵ uel cura uel ratõ sit ne uita
quidem sat̾ tuta cum et cet̾is aĩalibus expo¬
sica esẜ inbecillitas hõim et ip̃i int̾ semetip
beluaꝵ more seuirent non mĩor in aliis cle¬
mentia quid enĩ dici põt de illo qui nigraz
dixit cẽ muem quã consequens erat ut ecia
picem albam ẽẽ dice̾t. hic est ille qui se idcirco
phanes dicentib mathematicis orbem lu-¬
ne duo de urgnnti ꝑtib maior est ẽẽ ꝙͣ t̾ra
stultissime credidit et ꝙ huic leuitati fuit cõ-¬
sentaneũ dix intͣ concanũ lune furũ. esse ali¬

Expanded text:
porum uel ad incursiones a suis corporibus arcenporum uel ad incursiones a suis corporibus arcendas naturalibus munimentis prouidentia caelestis armauit, homini autem quia nihil istorum datum est, acccatur humanitas, qua nosmet inuicem tueremur. nam si homo ad conspectum alterius hominis efferaretur, quod facere uidemus animantes quarum natura soliuaga est, nulla esset hominum societas, nullaurbium condendarum uel cura uel ratio, sic ne uita quidem satis tuta, cum et ceteris animalibus exposita esset inbecillitas hominum et ipsi inter semet ipsos beluarum more saeuirent. non minor in aliis dementia. quid enim dici potest de illo qui nigram esse dixit niuem? quam consequens erat ut etiam picem albam esse diceret! hic est iphanes dicentibus mathematicis orbem lunae duodeuiginti partibus maiorem esse quam terram stultissime credidit et quod huic leuitati fuit consentaneum, dixit intra concauum lunae sinum esse ali
Abbreviated transcription (Latin):
illi qui cũ timent ne ob hoste rigłant᷑ ip̃i se
ingulant ut mortem morte deuitat sic isti
uñ putant głiam libalitatis acciꝑe acquire̾
sine honore sine gr̃a ꝑdunt laudatur demo¬
tritus ꝙ agros suos reliquerit eosq pascua
puͣ fieri passus sit ꝓ bãe si donasẜ nich aͭ
redactum effudit in mare ego dubito utrũ ne
a nobis ne tantꝰ peciũe contentus es fac
illam bñfm̃ fac hũanitatem largire pauꝑib
aut sici aut nuditate moriantur mutare in¬
samam saltem furorem q tu dicam sꝑge ppło
diripienda potes et pcciia effug̾e et tñ bene
collocare quia saluũ est quicꝙ̃ pl̃ib ꝓfuit. ze¬
nomꝰ aũt ꝓpria pc̃a qui ꝓbat. S omittamꝰ
est ad coarguendum furiosi homĩs errorem
ꝙ int̾ iucia et morbos mĩam ponit admut
nobis affc̃m quo rõ hũane inte pene omĩs ꝯ-¬
tinetur cum enĩ naͣ homĩs inbecillior sit qmͣ
cet̾um ammaliũ que uel ad ꝑfendam uiiii tẽ-¬

Expanded text:
illi, qui cum timent ne ab hoste iugulentur, ipsi se illi, qui cum timent ne ab hoste iugulentur, ipsi se iugulant, ut mortem morte deuitent. sic isti unde possent gloriam liberalitatis adquirere, sine honore, sine gratia perdunt. laudatur Democntus, quod agros suos reliquerit eosque pascua publica fieri passus sit. probarem, si donasset. nihil autem redactum effudit in mare? ego dubito utrumne sa uobis. \' si tantus pecuniae contemptus est, fac illam beneficium, fac humanitatem, largire pauperibaut siti aut nuditate moriantur. imitare insaniam saltem furoremque Tuditani: sparge populo diripiendam. potes et pecuniam effugere et tamen bene collocare, quia saluum est quidquid pluribus profuit. Zenonis autem paria peccata quis probat? sed omittamus est ad coarguendum furiosi hominis errorem, quod inter vitia et morbos mnobis adfectum quo ratio humanae uitae paene omnis continetur. cum enim natura hominis inbecillior sit quam ceterorum animalium, quae uel ad perferendam uim tem
Abbreviated transcription (Latin):
faciũt et paria iungunt et indos suos tãꝙͣ
genuales thoros concordi mente defendunt
et fetus suos quia c̾ti sunt amant et si alie-¬
nos abieceris abigunt at homo sapiens conͣ
morem hõim contraq nãm scultiora sibiq
mutare elegit et qm̃ iudebat in cet̾is anima-¬
lib officia maꝵ feminaꝵq non esse diusa
existimauit oꝑt̾e eciam mulieres militare
et conciliis publicis int̾ee et magistratꝰ gere̾
et iꝑia sustipe staqp hiio harma et equos
assignait consequens est ut et lanain et
telam uiris et infantium gestatoẽs nec uidit
in possiblĩa eẽ que dice̾t ex eo ꝙ adhuc in or¬
be t̾re neꝙ tam stulta neq tam sapiens nulla¬
gens extit que ħmõ uiue̾t.
ñꝙͣ sibi tam sapientes iuderi solent ꝙͣ cum
dita sibi a pentib mat̾monia tamꝙͣ malũ
cumtanent ac deẜunt et ne in tempesta¬
te nanfiagium faciunt in tñsquillo se ultro
p̾cipitũt non utute s ꝑu̾so metu fortes sic̃

Expanded text:
faciunt et paria iungunt et nidos suos tamquam faciunt et paria iungunt et nidos suos tamquam geniales toros concordi mente defendunt et fetus suos quia certi sunt amant et si alienos subieceris abigunt. at homo sapiens contra morem hominum contraque naturam stultiora sibi quae imitaretur elegit et quoniam uidebat in ceteris animalibus officia marum feminarumque non esse diuisa, existimauit oportere etiam met consiliis publicis interesse, et magistratus gerere, et imperia suscipere. Itaque his arma et equos assignavit: consequens est, ut lanam et telam viris, et infantium gestationes. Nec vidit impossibilia esse, quae diceret; ex eo quod adhuc in orbe terrae, neque tam stulta, neque tam vana gens extitit, quae hoc modo uiueret. numquam sibi tam sapientes uideri solent quam cudita sibi a parentibus patrimonia tamquam malum unt, ac deserunt. Et ne in tempestate naufragium faciant, in tranquillo se ultro praecipitant, non uirtute, sed peruerso metu fortes, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑe quidem ẜ tota in hoĩs mente u̾sat᷑
qui ergo uult honnẽs ad aquare nõ ma¬
trimonia non opes subtrahe deb ẜ arro¬
gantiam supbiam timorem ut illi poten¬
tes et elati ꝑes c̃ẽ se eciã m̃dicissimꝰ stũt
detracta enĩ diuitib et solentia et inqͥta-¬
te nich int̾erit utrũ non alii diuites alii
cum ille singule tolluntur illa subu̾titur tu-¬
lit aũplato aũ q omĩa fragilitatem que
utiq nulla est uel ꝓprii nichil hẽtur. tlit
abstimentia siqͣmid nchil fu̾it ꝙ abstineatue
alienũ. tulit temꝑantiam. tulit castitatẽ qui
nͥtutes in utroq sexu maxũ sunt tulit u̾et᷑
pudorem modestiam si honesta et legitima
eẽ incipiũt que solent flagi ͥ et turpia iudi-¬
lieres hñt nichil dici possunt ꝙͣ luxuriosi
redegit gͦ hũanam uitam ad similitudĩem
non dicam mutoꝵ s peduca pecudũ ac bel-¬
luaꝵ. Nam uolucres penes õs mat̾monia

Expanded text:
corpore quidem, sed tota in hominis mente uersatur. corpore quidem, sed tota in hominis mente uersatur. qui ergo uult homines adaequare, non matrimonia, non opes subtrahere debet, sed adrogantiam superbiam tumorem, ut illi potentes et elati pares esse se etiam mendicissimis sciant. detracta enim diuitibus insolentia et iniquitate nihil intererit utrumne alii diuites, aliicum illae singulae tolluntur, ipsa subuertitur. tulit autem Plato ante omnia frugalitatem, quae utique nulla est ubi proprii nihil habetur, tulit abstinentiam, siquidem nihil fuerit quo abstineatur alienum, tulit temperantiam, tulit castitatem, quae uirtutes in utroque sexu maximae sunt, tulit uerecundiam pudorem modestiam, si honesta et legitima esse incipiunt quae solent flagitiosa et turpia iudilieres habent, nihil aliut dici possunt quam luxuriosi redegit ergo humanam uitam ad similitudinem non dicam mutorum, sed pecudum ac beluarum. nam uolucres paene omnes matrimonia
Abbreviated transcription (Latin):
ideamus quid illum sacrates dociierit qui
cum totam phisicam repudiasẜ co se cotłit ut
de iurtute at offõ queret̾. Ita ꝙ non dubito qͥn
auditores suos iustĩe p̾ceptis erudienit docẽte¬
mune possideant ferri h p̃t ꝙͣ diu de peciũa
inustum pot̾am multis rebus oñde̾ conceda-¬
mus tamen ut possit fieri. omẽs enĩ sapẽtes
multi uiri tanꝙͣ canes confluant et hiis
la pauar obeant. O mirã platonis equitatẽ
ubi est igͣ u̾ͥtus castitatis ubi fides cõnigalis
que si tollas omĩs iustĩa sublata est ac idm
dixit beatas Cuutates futuras fuisse si a̾
phĩ regnarent aut reges philosophantur¬
ħuc u̾o tam iusto tam equo uiro regnũ dare
aliis abstuliss sua aliis condempnasẜ aliena
inquit Ciuitas concors eris et amoris mu-¬
tui constricta inuicłis Si om̃es oñn fuerint
et mariti et pr̃es et uxores et libi. que ĩsta
p̃t ubi nicħ certum est ꝙ ametur quis aut
nisi hĩtau̾int semꝑ una nͥ deuota mens et

Expanded text:
amen quid illum Socrates docuerit: qui cum totam physicam repudiasset, eo se contulit, ut de uirtute atque officio quaereret. itaque non dubito quin auditores suos iustitiae pmune possideant. Ferri hoc potest, quamdiu de pecunia iniustum, poteram multis rebus ostendere, concedamus tamen ut possit fieri: omnes enim sapientesmulti uiri tamquam canes confluant et is us tamquam lupanar obeant. o miram Platonis aequitatem! ubi est igitur uirtus castitatis? ubi fides coniugalis? quae si tollas, omnis iustitia sublata est. at idem dixit beatas ciuitates futuras fuisse, si aut philosophi regnarent aut reges philosopharenturhuic uero tam iusto, tam aequo uiro regnum dares, qui aliis abstulisset sua, aliis condonasset aliena, inquit ciuitas concors erit et amoris mutui constricta uinculis, si omnes omnium fuerint et mariti et patres et uxores et liberi. quae ista potest, ubi nihil certum est quod ametur? quis aut nisi hahitaverint semper una, nisi devota mens, et
Abbreviated transcription (Latin):
suum habere potiusset staq ꝑentib illorum quos
supͣ nomĩaui congruentes annos diuidos nu̾us
crestentiat ab extidio aũt troiane urbis colligũt᷑
tum est ante annos non amplus ꝙͣ mille octin¬
gentos natum ẽẽ satͬmĩ qui sacor oñ deorũ fuit
non ergo isti glientur sacroꝵ uetustate quorum
et origo r rõ et temꝑa dep̾hẽsa sũt

Expanded text:
suum habere potuisset. itaque parentibus illorum quos supra nominaui si congruentes annos diuidas, numerus consentiet. ab excidio autem Troianae urbis colligunturtum est ante annos non amplius quam mille octingentos natum esse Saturnum, qui sator omnium deorum fuit. non ergo isti glorientur sacrorum uetustate, quorum et origo et ratio et tempora deprehensa sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ris non est adeo mirandum quoꝵ religio cũ
morib congruit nr̃i n̾o qui semꝑ mansuetudi
enĩ pocius scelerati sunt hñdi qui cum sint li¬
beralium disciplinaꝵ scudiis expositi ab hũa¬
intate de distunt ꝙͣ qui rudes et imꝑiti ad
mala faciora bonoꝵ ignoratõe labinit᷑ appet
tamen antiquum esse hunc ĩmolandorum
hõm ritum ¶ Si quid sacurnus in lacio eod
gn̾e sacrificii cultus est non quidem homo
aid aram iimolaretur ẜ ut intimberim de põ¬
te tnalueo mitt̾e̾tur ꝙ ex responso quidẽ facti¬
tatũ narro auctor est cuiꝰ responsi ultimius

Expanded text:
ris non est adeo mirandum, quorum religio cum ris non est adeo mirandum, quorum religio cum moribus congruit. Nostri vero, qui semper mansuetudinenim potius scelerati sunt habendi, qui, cum sint liberalium disciplinarum studiis expoliti, ab humanitate desciscunt, quam qui rudes et imperiti ad mala facinora bonorum ignoratione labuntur. Apparet tamen antiquum esse hunc immolandorum hominum ritum: siquidem Saturnus in Latio eodem genere sacrificii cultus est, non quidem ut homo ad aram immolaretur, sed uti in Tiberim de ponte Milvio mitteretur. Quod ex responso quodam factitatum Varro auctor est; cujus responsi ultimus
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃o ꝙͣ magnus iupit̾ inuenit᷑. ¶ Cui non
cessit lapis ea fortasse fiducia ꝙ illum de
pr̃iis fancib libanat. ¶facto staq capitolio
sup̃ ip̃m t̾minũ foramen est in tecto relictũ
ut quia nõ cessanãt libo celo frueretur quo
ne ip̃i quilem fruebantur. Qui lapidem
frui putanerũt et huit gͦ pi ͤ supplicat᷑
quasi custodi fumum deo qui non tantum
lapis ẜ eciam scipes int̾dum est quid de hus
dicas qui colunt alia n ip̃os potissimũ lapi¬
des ac scipices esse.
misteriis eoꝵ panca dicenda sunt apud Eyptos
hũanam hostiam ioui tencrus iimolauit idq
ros in hũanam et feram gentem ut diane hos¬
pites imimolarunt᷑ et id sacͥficiũ multis tem¬
ꝑibus celebratum est Galli esum atq tentatẽ
hũano cruore placabant nec latimi quidem
huiꝰ ininanitatis exꝑtes fuerunt si quidem
laciaris supit̾ etiam nũc sanguĩe colitur hũa¬
no quid a diis bonis p̾cantur homĩb qui sic

Expanded text:
ipso quam magnus Iuppiter inuenitur, cui non ipso quam magnus Iuppiter inuenitur, cui non cessit lapis, ea fortasse fiducia, quod illum de paternis faucibus liberauerat. facto itaque Capitolio supra ipsum Terminum foramen est in tecto relictum, ut quia non cesserat, libero caelo frueretur: quo ne ipsi quidem fruebantur qui lapidem frui putauerunt.. et. huic ergo publice supplicatur quasi custodi finium deo, qui non tantum lapis, sed etiam stipes interdum est. quid de ns dicas qui colunt talia nisi ipsos potissimum lapides ac stipites esse? mysteriis eorum pauca dicenda sunt. Apud Cyprios humanam hostiam Jovi Teucrus immolavit; idque ros, inhumanam et feram gentem, uti Dianae hospites immolarentur; et id sacrificium multis temporibus celebratum est. Galli Hesum atque Teutatem humano cruore placabant. Nec Latini quidem hujus immanitatis expertes fuerunt, siquidem Latialis Jupiter etiamnunc sanguine colitur humano. Quid a diis boni precantur, qui sic
Abbreviated transcription (Latin):
Colitur et ceca que hculi fecit indicum de
furto loum in duenitatem consec̾ta quia ꝓ¬
didit furtum ⁊ cũna que infantes tuet᷑ mn
cunmis ac fastinum summonet et sterculꝰ qui¬
stercorandi agri rõem p̾mum induxit et tutmꝰ
in cuiꝰ sumi pudendo imbentes p̾sident ut illa¬
rum pudiciciam p̾or deus delibasse indeatur
et mille alia portenta ut iam namores qui
qui h colenda susceꝑuit qm̃ egyptios ẽẽ dica¬
mus qui montruosa et ridicula quedam
smlacra uen̾antur et hec tamen hñt aliꝙͣ
ymaginem quid qui lapidem colunt informẽ
actrudem cui nomen est tui hic est quem ꝓ
Ioue sacuems dicitur deuorasse nec in m̾ito
illi honos tribuitur riam cum tarquinus
capitolium fac̾e uellet acq in eo loco multo¬
rum deoꝵ sacella essent consuluit eos per
angunia utrũ Ioui cederent ⁊ cedentibus
cet̾is solus t̾nꝰ mansit. unde illum poeta
capitalii iimobile saxum nocat sam exh

Expanded text:
colitur et Jaca, quae Herculi fecit indicium de colitur et Jaca, quae Herculi fecit indicium de turto boum, diuinitatem consecuta quia prodidit fratrem, et Cunina, quae infantes tuetur in cunis ac fascinum submouet, et Stercutustercorandi agri rationem primus induxit, et Tutinus, in cuius sinu pudendo nubentes praesident, ut illarum pudicitiam prior deus delibasse uideatur, et mille alia portenta, ut iam uaniores qui haec colenda susceperint quam Aegyptios esse dicamus, qui monstruosa et ridicula quaedam simulacra uenerantur. et haec tamen habent aliquam imaginem. quid qui lapidem colunt informem ac rudem cui nomen est Terminus? hic est quem pro Ioue Saturnus dicitur deuorasse nec inmerito illi honos tribuitur. nam cum Tarquinius Capitolium facere uellet atque in eo loco multorum deorum sacella essent, consuluit eos per auguria utrum Ioui cederent, et cedentibus ceteris solus Terminus mansit. unde illum poeta Capitoli inmobile saxum uocat. lam ex hoc