comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
frutectis & in uniuersis foraminibus. Cũ
fuerit duorũ regũ t̾ia deserta. damascus &¬
uidelicet & samaria quãtu nunc detestaris
udisti. id÷ regẽ assiriorũ: Frustrag prȩsen¬
tia metuis semiustos torres: & ignem penitꝰ
ñhabentes. Scire enĩ debes. qͦd libilo suo
dñs muscas egipti & fluminũ eiuis haud
dubiũ qu in septẽ diorigas nili significet
uocaturus sit: & apem quȩ ÷ int̾ra assur.
Muscas aut̃ egiptios uoeat ꝓpt̾ sordes idolatr ie.
quo illo tẽpore potentissimũ regnũ erat. & ad
ria & ꝑsidis regio. usum habebat sagitarum.
Hi gͥ uenient. & accubabunt t̾ram totã intor¬
rentib ualliũ & cauernis petrarũ. & in om̃ib
frutectis. & foraminib lignisq nemorosis.
Hȩc aut̃ ꝑ metaphoram dicuntur. ut qr semel
muscas & apes nominauerat: translationẽ
serued in reliquis Indie illa radet dñs in no¬
uacula conlucta. in iis quitrans flumen sunt

Expanded text:
frutetis, et in universis foraminibus. » Cum frutetis, et in universis foraminibus. » Cum fuerit duorum regum terra deserta, Damascus videlicet et Samaria quam tu nunc detestaris vidisti, id est regem Assyriorum. Frustra igitur praesentia metuis, semijustos torres, et ignem penitus non habentes. Scire enim debes quod sibilo suo Dominus muscas Aegypti et fluminum ejus, haud dubium quin septem diorigas Nili significet, vocaturus sit, et apem quae est in terra Assur. Muscas autem Aegyptios vocat propter sordes idololatriae,  illo tempore potentissimum erat regnum, et ad ssyriorum et Persidis regio usum habebat sagittarum.ram totam in torrentibus vallium, et cavernis petrarum et in omnibus frutetis, et foraminibus lignisque nemorosis. Haec autem per metaphoram dicuntur, ut quia semel muscas et apes nominaverat, translationem servet in reliquis. « In die illa radet Dominus in novacula conducta, in his qui trans flumen sunt
Abbreviated transcription (Latin):
malũ & eligere honũ: derelinquetur t̾ra
quã tu decestaris a facie duorũ regũ suorũ:
id ÷ ad misteriũ & innouationis nominis
emmanubel t̾ra siriȩ e samariȩ assirio
suꝑante uastabitur: &e domꝰ dauid liberabit᷑
aduob regib quos metuit. rasin uidelicet
uenerunt a dieb separationis ephraim a
uida cũ rege assiriorũ. Interim nunc duo
ieges rasiñ ce faceȩ qui obsident & uastares
festinant: hreui tẽpore subuertent᷑ Tuȩ aut̃
uastationis tempꝰ illud adueniet quando
qđiuiquã sꝑaueras. immo nunquã metue¬
ras assiriis uenerit. Perquȩ docet domu
dauid ñ siriã & samariam. s assirios esse
metuendos P resentigͦ formidine liberat:
&de futuro tempore cominat᷑. & erit in die
lla sibilabit dñs musꝙ quȩ est in extremo
fluminũ egipti. & api quȩ ÷ int̾ra assur.
& uenient de requiescent om̃s intorrentib
ualluĩ. & in cauernis petrarũ. & in om̃ib

Expanded text:
malum et eligere bonum, derelinquetur terra malum et eligere bonum, derelinquetur terra quam tu detestaris a facie duorum regum suorum, » id est, ad mysterium et innovationis nominis Emmanuel, terra Syriae et Samariae: Assyrio superante vastabitur, et domus David liberabitur a duobus regibus quos metuit, Rasin videlicet venerunt a diebus separationis Ephraim a Juda cum rege Assyriorum. » Interim nunc duo reges Rasin et Phacee, qui obsident et vastare festinant, brevi tempore subvertentur. Tuae autem vastationis tempus illud adveniet, quando, quod numquam speraveras, immo numquam metueras, Assyrius venerit. Per quae docet, domui David, non Syriam et Samariam, sed Assyrios esse metuendos. Praesenti ergo formidine liberat, et de futuro tempore comminatur. . Et erit in die illa, sibilabit Dominus muscae, quae est in extremo fluminut et requiescent omnes in torrentibus vallium, et in cavernis petrarum, et in omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
det. ut sciat repbare malũ ce eligere bonum
Ie eũ infantasmate nasciturũ crẽdatis. cibis
utetur infantiȩ: butirũ & mel comedet &
lac & licet de eo multa post scła euglista
testet᷑ dicens. puer aut̃ ꝓficiebat sapieñtia &
etate cegrã apud dĩ & apud homines. & hoc
dicat᷑ ut ueritas humani corporis apꝓbetur:
tam achuc pannis inuoliutꝰ. ce bituro pastus
ac melle: habebit boni maliq uidiciũ. ut ieꝓbans
mala eligat bona. ñ quo he̾c fecerit aut reꝓba¬
uerit uł elegerit sed quo scierit reꝓhare c elige¬
re: ut ꝑhȩc uerba noscamꝰ infantiã huma ni
corporis. diuinȩ ñ prȩ iudicasse sapientiȩ De¬
niq iacentẽ in pͣsepi angłi pastorib nunci¬
ant. magi adorant de oriente uenientes. quos
utiq electos ẽẽ. credendũ est: & econtrario
herodes scribe ce pharisei reꝓbantur. qui ꝓ
uno infante multa paruulorũ milia truci¬
darunt. Quia antequã sciat puer reꝓbarȩ

Expanded text:
det, ut sciat reprobare malum, et eligere bonum. det, ut sciat reprobare malum, et eligere bonum. » Ne eum in phantasmate nasciturum credatis, cibis utetur infantiae, butyrum et mel comedet. Et licet de eo multa post saecula Evangelista testetur dicens, « Puer autem proficiebat sapientia et aetate et gratia apud Deum et apud homines , » et hoc dicatur ut veritas humani corporis approbetur: tamen adhuc pannis involutus, et butyro pastus ac melle, habebit boni malique judicium, ut reprobans mala eligat bona. Non quod hoc fecerit aut reprobaverit, vel elegerit, sed quod scierit reprobare et eligere, ut per haec verba noscamus infantiam humani corporis divinae non praejudicasse sapientiae. Denique jacentem in praesepi angeli pastoribus nuntiant, magi adorant de oriente venientes , quos utique electos esse credendum est. Et e contrario Herodes, scribae et Pharisaei reprobantur, qui pro uno infante multa parvulorum millia trucidarunt. « Quia antequam sciat puer reprobare
Abbreviated transcription (Latin):
condicis. & ingenesi legimꝰ ubi rebecca dr̃
halma. & aquilã ñ acd olescentulã nec puel¬
lã: sed absconditã ꝓtulisse Ergo halma. ñ
solũ puella uł uirgo sed cũ hepitasi uirgo
abscondita dr̃ & secreta. quȩ nunquã unorii
aspectib: seqͥ magna parentũ diligentia cu-¬
stodita sit. Lingua quoq punica quȩ de he¬
moria. nunquã me arbitror halma in mu¬
liere nupta legisse. sed in ea quȩ uirgo est ud
ñ solũ uirgo sit: sed uirgo iumioris ȩtatis et
mnannis ad olescentiȩ. Potest enĩ fieri: ut
uingo sid uetula. Ista aut̃ uirgoerat: in annis
puellarib constituta Eigo iste puer qui nas¬
citur ex inrgine õ domꝰ dauid. nunc a te
appellet᷑ eminanuhel id÷ nobiscũ ds. qr reb
ipsis ꝓbabis a duob inimicis regib liberata
dm te habere prȩsentẽ. & qui postea uocabit᷑¬
iłlo id÷ saluator: eo qđ uniuersũ mundum
saluaturꝰ sit ÷ & nunc a te emmanuhelis
appelletur uocabulo. Butirũ & mel come¬

Expanded text:
conditis. Et in Genesi legimus , ubi Rebecca dicitur halma: et Aquilam, non adolescentulam nec puellam, sed absconditam protulisse. Ergo halma, non solum puella vel virgo, sed cum Epitasi virgo abscondita dicitur et secreta, quae nunquam virorum aspectibus, sed magna parentum diligentia custodita sit. Lingua quoque Punica, quae de Hemoria, nunquam me arbiror halma in muliere nupta legisse, sed in ea quae virgo est, ut non solum virgo sit, sed virgo junioris aetatis, et in annis adolescentiae. Potest enim fieri ut virgo sit vetula. Ista autem virgo erat, in annis puellaribus constituta. Ergo iste puer qui nascitur ex virgine, o domus David, nunc a te appelletur Emmanuel, id est, nobiscum Deus, quia rebus ipsis probabis a duobus inimicis regibus liberata, Deum te habere praesentem, et qui postea vocabitid est, Salvator, eo quod universum mundum salvaturus sit, et nunc a te Emmanuel appelletur vocabulo . « Butyrum et mel come
Abbreviated transcription (Latin):
Consũmatio id ÷ ꝑfectio siue completio abbre¬
uiata inundabit: id ÷ inundare faciet iusti.¬
ciam
De aduentu dũi continentur ista. Quomͦ abbre¬
uiata : ꝑfec̾tio: Quia om̃ia quȩ in lege ce ꝓ.¬
pħis de dño prȩdicta erant ꝑlonga ante
tempora: ipse in breui tẽpore adimpleuit intrib
uidelicet annis & semi. Ꝙ quomꝰ fecit inundare
id: abundare iusticiam: Quia p̾cticatio apło
in om̃em t̾ram exiuit. & infines t̃rȩ uerba eot
ꝑuenerunt. Quȩ fuit illa iusticia: Quia huma¬¬
nũ genus qđ diabolus ꝑ fallaciã possidebat
ipse ꝑ passionis tropheum amortis uinculo
libauit. Consũmationẽ id ÷ ꝑfectionẽ siuie
completionẽ & abbreuiationẽ faciet dñs in
medio t̾re sicuti iamdiximꝰ: ł etiam qđ bre¬
uius possumꝰ dicere. abbreuiationẽ fecit dñs:
quando intrib dieb om̃ia quȩ de sua passio¬
ne &e resurrectione uł liberatione humani ge¬
neris pͣdicta erant compleuit Inmedio auc̃

Expanded text:
Consummatio, » id est perfectio sive completio « abbreviata inundabit, » id est inundare faciet « justitiam. » De adventu Domini continentur ista. Quomodo abbreviata est perfectio? Quia omnia quae in lege et prophetis de Domino praedicta erant per longa ante tempora, ipse in brevi tempore adimplevit, in tribus videlicet annis et semi. Et quomodo fecit inundare, id est abundare justitiam? Quia praedicatio apostolorum in omnem terram exivit, et in fines terrae verba eorum pervenerunt . Quae fuit ista justitia? Quia humanum genus, quod diabolus per fallaciam possidebat, ipse per passionis trophaeum a mortis vinculo liberavit. « Consummationem, » id est perfectionem sive completionem, « et abbreviationem faciet Dominus in medio terrae, » sicuti jam diximus. Vel etiam quod brevius possumus dicere, abbreviationem fecit Dominus: quando in tribus diebus omnia quae de sua passione et resurrectione vel liberatione humani generis praedicta erant, complevit . In medio autem
Abbreviated transcription (Latin):
inuisere audeat: & derelictis campestrib lo¬
cis ad montana confugiant. ibiq locorum
difficultate muniti: iux asꝑos montes manu
fodiant. quia boues aratra & uomeres non
habebunt. Sic gͦ ubi rarus cultor in montib
fuerit inuentus: ude uitã miserabilẽ susten¬
tabunt. Cȩtera aut̃ patebunt pascuis : & absꝙ
ullo habitatore abrutis animalib calcabunt᷑¬

Expanded text:
invisere audeat; et derelictis campestribus loinvisere audeat; et derelictis campestribus locis ad montana confugiant, ibique locorum difficfodiant: quia boves, aratra, et vomeres non habebunt. Sicubi ergo rarus cultor in montibus fuerit inventus, inde vitam miserabilem sustentabunt. Caetera autem patebunt pascuis, et absque ullo custode a brutis animantibus conculcabunt
Abbreviated transcription (Latin):
bouis & conculcationẽ pecoris Inchie gͥilla
hoc ÷ in illo tẽpore. cũ fuerint om̃s opes
uideorũ in chaldeam translatȩ. tanta erit
solitudo t̾re iudȩ. & tam incredibilis uasti¬
tas. ut nequaquã armenta boum habeant.
neq greges ouiũ sicut prius habere consue¬
uerant sed uixrarus habitator unam
uaccã nutrire possit & duas oues. ñ ada-¬
randũ sed ad cibũ atq uestitũ lactis & uel-¬
leris ꝓpt̃ inopiam frum̃ti & om̃iũ quȩ
tragignit ad comedendũ: lacte & butiro.
& agresti melle uescent᷑. Quodq ait. prȩ
ubertate lactis comedent butirũ: hoc significat
qđ tr̃a cultorũ raritate fertilior sit. & magis
apta pascuis. In illo tempore p̾hominũ pau¬
citate tanta erit uni inopia de desertis ui¬
neis. quȩ metu hostili nequaquã putabunt᷑.
ut singulȩ uites singulis argenteis uix emant᷑.
Inuepreseni & inspinas om̃is t̾ra redigitur.
tantaq erit formido ubiq seuientib gladiis.
ut absꝙ arcu & sagittis nullus suũ agrũ

Expanded text:
ecoris. » In die ergo illa, hoc est in illo tempore, cum fuerint omnes opes Judaeorum in Chaldaeam translatae, tanta erit solitudo terrae Judae, et tam incredibilis vastitas, ut nequaquam armenta boum habeant, neque greges ovium sicut prius habere consueverant, sed vix rarus habitator unam vaccam nutrire possit et duas oves, non ad arandum, sed ad cibum atque vestitum lactis et velleris. Propter inopiam frumenti, et omnium quae terra gignit ad comedendum, lacte et butyro et agresti melle vescentur. Quodque ait, prae ubertate lactis comedent butyrum, hoc significat quod terra cultorum raritate fertilior sit, et magis apta pascuis. In illo tempore prae hominum paucitate, tanta erit vini inopia de desertis vineis, quae metu hostili nequaquam putabuntur, ut singulae vites singulis argenteis vix emantur. In vepres enim et in spinas, omnis terra redigetur, tantaque erit formido ubique saevientibus gladiis, ut absque arcu et sagittis nullus suum agrum
Abbreviated transcription (Latin):
quo d regnante achae. tacharias sacerdos p̾fuit
demplo diũ. cui precepit achat ut altare simi¬
le altaris damasci faceret: & dierũ lib nartat.
qđ etechias filius achat quȩsierit dñm in dieb
tachariȩ: eruditꝰ intimore dĩ Exhibuit aũt
genere feminino ruha iuxta illud qđ scrip¬
tũ est. Accedite ad eũ & illuminamini. Spu
ria: tam̃ gabrihel ipsi urgini loquit᷑ quȩ

Expanded text:
quod regnante Achaz sacerdos praefuit quod regnante Achaz sacerdos praefuit templo Domini, cui praecepit Achaz ut altare simile altari Damasci faceret; et Dierum liber narrat, quod Ezechias filius Achaz quaesierat Dominum in diebus Zachariae, eruditus in timore Dei. Exhibuit autem genere feminino ruha, juxta illud quod scriptum est: « Accedite ad eum et illuminamini . » Sria, tamen Gabriel ipsi virgini loquitur quae
Abbreviated transcription (Latin):
Smatrẽ suam & patrem suũ. atiferet᷑ forticu¬
Sdo cdamasci. & spolia samarie: corã rege
Sassiriorũ Rursũ subalia figura: partus
describit᷑ uirginalis Ꝙ dixit dñs ad ꝓpħam:
ut nequaquam in popło ꝓferret nouȩ na¬¬
tiuitatis archanũ. sed scribat eã in isto gran¬
di uolumine qđ nunc legimꝰ. & qđ stt mi-¬
rabilius humanis uerbis exprimi: & stilo
quo homines scribere consuerunt. dĩ sacra.¬
m̃ta comp̾hendat. Quid aut̃ ÷ illud qđ scri-¬
bit᷑ humanostilo: Scilicet ut puer natꝰ.
uelocit̾ spolia detrahat & cito predetur.
hoc ÷ ne ultra patiat᷑ regnũ diaboli domi¬
nari. nec mittat angłos nec ꝓpħas: sed ad
saluandas creaturas suas ipse descendat
testes fideles. uriã sacerdotẽ quilegis doctor
⁊ dicente malachia: labia sacerdotis custo.¬
diunt scientiã & legẽ requir̃ exore eiꝰ qr¬
angłs dĩi ȩxeititiuꝰ est: & tachariã filiũ¬
barachiȩ. quem ꝓpħam fuisse ñ dubium est lagimꝰ

Expanded text:
patrem suum, auferetur fortitudo Damasci, et spolia Samariae coram rege Assyriorum. » Rursum sub alia figura partus describitur virginalis. Et dixit Dominus ad Prophetam ut nequaquam in populo proferret novae nativitatis arcanum; sed scribat eam in isto grandi volumine quod nunc legimus, et quod sit mirabilius humanis verbis exprimi, stylo quo homines scribere consuerunt, Dei sacramenta comprehendat. Quid autem est illud quod scribitur humano stylo? Scilicet ut puer natus velociter spolia detrahat, et cito praedetur, hoc est, ne ultra patiatur regnum diaboli dominari, nec mittat angelos, nec prophetas, sed ad salvandas creaturas suas ipse descendat.testes fideles, Uriam sacerdotem, qui legis doctor est, dicente Malachia: « Labia sacerdotis custodiunt scientiam, et legem requirunt ex ore eangelus Domini exercituum est, et Zachariam filiuBarachiae, quem prophetam fuisse non dubium est. Legimus
Abbreviated transcription (Latin):
ipse uob̾ signiũ: nouũ debet ẽẽ. atq mirabile.
in aut̃ inuencula uł puella ut udei uolunt &e
ñ uirgo pariet. quale signũ poterit appellari.
eũ hos nomen ȩtatis sit non integritatis: Et
re uera ut cũ iudeis conferamꝰ pẽdẽ. & nequa¬
quã contentioso fõne prebea mꝰ eis risũ nrȩ
imꝑitiȩ: inrgohebraice hetula appellatur.
quȩ in prȩsenti loco ñ scribit᷑: sed ꝑꝓ hoc uer¬
ho positum est halma. Porro halma apud
eos : uerbum est ambiguũ Dicit᷑ enĩ & ad¬
olescentula &e abscondita: uł apocrifos In.¬
de &r inticulo ꝑsalmi noni ubi in hebraico

Expanded text:
se vobis signum, novum debet esse, atque mirabile. Sin autem juvencula vel puella, ut Judaei volunt, et non virgo pariet, quale signum poterit appellari: cum hoc nomen aetatis sit, non integritatis? Et revera, ut cum Judaeis conferamus pedem, et nequaquam contentioso fune praebeamus eis risum nostrae imperitiae, virgo Hebraice betula appellatur, quae in praesenti loco non scribitur, sed pro hoc verbo positum est halma. Porro halma apud eos verbum est ambiguum. Dicitur enim et adolescentula et abscondita, vel apocryphos. Unde et in titulo
Abbreviated transcription (Latin):
ei exhibeatis laborẽ qui in alio loco att̃. labo.¬
raui inquit sustinens: iccirco dñs faciet
quȩ sequuntur. Et hoc ÷ notandũ. quod
achar rege imprissimo nolente signum
petere. sermo ꝓpheticus addomũm dđ
hoc ⁊ ad tribum regiam conuertatur:
de qua supra legimꝰ. &e nunciauerunt
hȩc domui dau̾id dicentes Epterea
dabit ipse dñs uob̾ signũ. Ecce uingo in

Expanded text:
ei exhibeatis laborem, qui in alio loco ait: « laboei exhibeatis laborem, qui in alio loco ait: « laboravi inquit sustinens , » idcirco Dominus faciet quae sequuntur. Et hoc est notandum quod, Achaz rege impiissimo nolente signum petere, sermo propheticus ad domum David, hoc est ad tribum regiam convertatur, de qua supra legimus: Et nuntiaverunt haec domui David dicentes: « Propterea dabit Dominus ipse vobis signum, Ecce virgo in
Abbreviated transcription (Latin):
nio. tamen ussus ut peteret. oboedien¬
tiȩ debuit explere preceptũ: presertim
cũ &e gedeon & man̾e signũ petierint et
acceperint. quanquam uixta hebraici ser¬
monis ambiguitatẽ in quo scriptum est.
uoenassem adonay. & om̃s similiter
transtulerunt. & non temptabo ctñm:
possit legi ñ exaltabo dñm. Sciebat enĩ
reximpius quod si signum peteret. acce¬¬
pturus esset: & glorificaretur ds. Ꝙ dix.¬
Auditegͦ domꝰ dauid. Nunquid parũ uob̾
est molestos esse hominib. quia molesti
estis ce dõmeo: Quis ÷ istequidixit.
audite gͦ domꝰ dauid: Nequaquã enĩ
hoc dixit ds qui supra dixerat ad achar
pete tibi signum a dr̃o dõ tuo: s ꝓpħa
ut ex consẽquentib compbatur cumdic̾
Quia molesti estis & dõmeo. Ꝙ& ÷ sensus
Quia non solum ꝓpħas ꝑ sequimini ce
eorũ facta contemnitis. sed etiã prȩsen¬¬
tis & iubentis dĩ sententiȩ contraitis. ita ut

Expanded text:
nio, tamen jussus ut peteret, obediennio, tamen jussus ut peteret, obedientiae debuit explere praeceptum, praesertim cum et Gedeon et Manne signum petierint et acceperint, quanquam juxta Hebraici sermonis ambiguitatem, in quo scriptum est « Yloenassem Adonai, » quod omnes similiter transtulerunt, Et non tentabo Dominum, possit legi: Non exaltabo Dominum. Sciebat enim rex impius, quod si signum peteret, accepturus esset et glorificaretur Domiomus David. Nunquid parum vobis est molestos esse hominibus quia molesti estis et Deo meo? » Quis est iste qui dixit, audite ergo, domus David. Nequaquam enim hoc dixit Deus, qui supra dixerat ad Achaz: Pete tibi signum a Domino Deo tuo, sed propheta, ut ex consequentibus comprobatur, cum dicit, quia molesti estis et Deo meo. Et est sensus: Quia non solum prophetas persequimini et eorum facta contemnitis, sed etiam praesentis et jubentis Dei sententiae contraitis, ita ut
Abbreviated transcription (Latin):
da. Et adiecit loqui dñs ad achar dicens.
Pete tibi signum adño dõ tuo in ꝓfundiq̃
infern: siue in excelsũ supra. Quia tͥ
uidetur inquit difficile esse qđ regna
potentissima breui tempore fimenda
sint. & tu cũ popło tuo de magno ꝑiculo
libereris pete tͥ signũ. neqũaqu̾ã ab
idolis quorum errore detineris: sed a dñodõtuo
qui tibi auxiliũ pollicetur. & ipsũ signũ optio¬
nis tuȩ est: unde postules. de ꝓfundo siue de
excelso. Uis inquit ut scindatur t̾ra. & gran¬¬
di hiatu inferi pateant qui in corde dicunt᷑
ẽẽ. t̾rȩ. an ut aperiantur cęli: Qđ utrunq:
ad tipũ ꝑtinet mortis dñi & ascensionis.
Qui enĩ descendit: ipse est & qui ascendit
Et dixit achar. ħon petam. & nontẽpta¬
bo dñm humilitatis ÷ ansuꝑbiȩ ista respon.¬
sio. quo nullũ uult a dño signũ petere:
Quanquam enĩ scriptũ sit in deuterono¬
mio non temptabis dñm dm̃ tuũ. & hoc
contra diabolũ saluator usus est testimo¬

Expanded text:
cit loqui Dominus ad Achaz, dicens: Pete tibi signum a Domino Deo tuo in profundum inferni, sive in excelsum supra. » Quia tibi videtur inquit, difficile esse quod regna potentissima brevi tempore finienda sint, et tu cum populo tuo de magno periculo libereris, pete tibi signum, nequaquam ab idolis quorum errore detineris, sed a Domino Deo tuo, qui tibi auxilium pollicetur, et ipsum signum optionis tuae est unde postules, de profundo sive de excelso. Vis, inquit, ut scindatur terra, et grandi hiatu inferi pateant, qui in corde dicuntur esse terrae, an ut aperiantur coeli? Quod utrumque ad typum pertinet mortis Domini et ascensionis. « Qui enim descendit, ipse est et qui ascendit . » « Et dixit Achaz: Non petam, et non tentabo Dominum. » Humilitatis est an superbiae ista responsio, quod nullum vult a Domino signum petere? Quanquam enim scriptum sit in Deuteronomio , Non tentabis Dominum Deum tuum, et hoc contra diabolum Salvator usus est testimo
Abbreviated transcription (Latin):
comparetur. Deniq post extremã uastitatẽ.
etiã leges publicȩ pependerunt: & ꝓhibiti sunt
udei t̾ram dequa eiecti fuerant ingredi. Siquis
aut̃ crediderit in xp̃m. & impletũ fuerit illud
qđ supͣlegimꝰ. nisi dñs sabaoth reliquisset nob̾
semen. quasi sodoma fuissemꝰ ce similes go-¬
morrȩ essemꝰ: quando uixta apłm reliquie sal¬
uabuntur. Hoc sem̃ sc̃m erit: & deapłorum
iuda: ascendit rasin iexsiriȩ &e phacet filius
Sromeliȩ rex isrł in ierłm ad preliandũ contͣ

Expanded text:
comparetur. Denique post extremam vastitatem, comparetur. Denique post extremam vastitatem, etiam leges publicae pependerunt, et prohibiti sunt Judaei terram, de qua ejecti fuerant, ingredi. Si quis autem crediderit in Christum, et impletum fuerit illud quod supra legimus, nisi Dominus Sabaoth reliquisset nobis semen, quasi Sodoma fuissemus et similes Gomorrhae essemus: quando juxta Apostolum reliquiae salvabuntur: hoc semen sanctum erit, et de apostolorum Juda, ascendit Rasin, rex Syriae, et Phacee filius Romeliae, rex Israel, in Hierusalem ad praelian
Abbreviated transcription (Latin):
quequo hȩc sententia ꝑmanebit. ut audiens
non audiat. uidensꝙ ñ uideat: Cui respon¬¬
dit dñs Tam diu ñ audiet &e ñ uidebit.
& excȩcatũ habebit cor: donec ciuitates uideoꝵ
uespasiano titoq pugnantib penitꝰ subuer¬
habitatore sint. & t̾ra redigat᷑ in solttudinẽ.
& uł fuga uł captiuitate intotũ orbẽ iudaicꝰ
popłs disꝑgatur. & nequaquã in iudea ut
prius sed in cunctis gentib udeorũ popłs
multiplicetur. Qͣđ aut̃ dicit multiplicetur:
tanta erit infelicitas residui popłi. ut ad cõ-
parationẽ prioris multitudinis uix decima
pars remaneat: cũ & in ipsa t̾ra fuerit solitu¬
do. Duplicit᷑ enuĩ locus iste intelligi potest. qr
decima pars intoto orbe remaneat. & in ip¬
sa udeauix parua pars popłi reseruet᷑. Rursum
ipsȩ reliquiȩ erunt indep̃dationẽ. quando post
annos ferme quinquaginta ad rianꝰ uenerit. &
t̾ram uideã penitꝰ fuerit dep̃datus: intantũ ut
therebinto & quercui quȩ glandes amiserint

Expanded text:
e, haec sententia permanebit, ut audiens non audiat; vidensque non videat? Cui respondit Dominus, tamdiu non audiet, et non videbit, et excaecatum habebit cor, donec civitates Judaeae, Vespasiano Titoque pugnantibus, penitus subverhabitatore sint, et terra redigatur in solitudinem; et vel fuga vel captivitate in totum orbem Judaicus populus dispergatur: et nequaquam in Judaea, ut prius, sed in cunctis gentibus Judaeorum populus multiplicetur. Quod autem dico multiplicetur, tanta erit infelparationem prioris multitudinis vix decima pars remaneat, cum et in ipsa terra fuerit solitudo. Dupliciter enim locus iste intelligi potest: quia decima pars in toto orbe remaneat, et in ipsa Judaea vix parva pars populi reservetur. Rursum ipsae reliquiae erunt in depraedationem, quando post annos ferme quinquaginta Adrianus venerit, et terram Judaeam penitus fuerit depraedatus: in tantum ut terebintho et quercui quae glandes amiserint,
Abbreviated transcription (Latin):
formã serui acceperit. & humiliauerit sẽ
usq ad mortẽ. & mortẽ crucis. & nequaqͣm
ut prius cȩlestia eũ tantũ: sed &e t̾rena co.¬
gnoscant Et cõmota sunt suꝑ luminaria
cardinũ a uoce clamantis: &e domꝰ impleta
÷ fumo. Clamantib seraphim & in tota
t̾ra trinitatis misteriũ prȩdicantib. qͥn¬
do passionẽ dñi saluatoris t̾ra uniuersa¬
cognouit: statim cõmotũ est siue sullatiĩ
liminare templi ce om̃s cardines concider
in plateis. saluatoris cõminatione dicen-¬
tis Relinquetur uob̃ domꝰ ur̃a deserta.
& quam pulcher est iste ordo uerborum
Postquam enĩ t̾ra repleta est gła dñi saba¬
oth: iudeorũ templũ impletũ ÷ ignoran.¬
tiȩ tenebris. ce caligine & fumo. qui no¬¬
tius est oculis: uł certe ꝑfumũ. templi
monstrat᷑ incendiũ. Prus enĩ eugłium
saluatoris intoto orbe pͣdicatũ est. & post

Expanded text:
formam servi acceperit et humiliaverit se formam servi acceperit et humiliaverit se usque ad mortem, mortem autem crucis , et nequaquam ut prius coelestia eum tantum, sed et terrena cognoscant. Et commota sunt superliminaria cardinum a voce clamantis, et domus impleta est fumo. Clamantibus Seraphim, et in tota terra Trinitatis mysterium praedicantibus, quando passionem Domini Salvatoris tcognovit, statim commotum est, sive sublatum liminare templi, et omnes cardines conciderunt in plateis, Salvatoris comminatione dicentis; « Relinquetur vobis domus vestra deserta . » Et quam pulcher est iste ordo verborum. Postquam enim terra repleta est gloria Domini Sabaoth, Judaeorum templum impletum est ignorantiae tenebris, et caligine, et fumo qui noxius est oculis. Vel certe per fumum templi monstratur incendium. Prius enim Evangelium Salvatoris in toto orbe praedicatum est, et post
Abbreviated transcription (Latin):
cõmorantur. Neꝙ enĩ illud qđ de uentisdr̃.
qui ambulat suꝑ pennas uentorũ. uere
uxta fabulã poetarũ cepictorũ uentos
pennas habere testat᷑: sed celeres incuncto
discursu & singulis alas senas. qr de fabri.¬
catione tantũ mundi ac pͣsentis scłi nouimꝰ.
Qđ aut̃ clamat alt̾ ad alterũ. uł uxta he¬
breos iste adistũ. id est unꝰ ad unũ: inuicẽ
se ad laudes dñi cohortantur & dicunt.
& nequaquã templũ iudeorũ sicito prius.
sedom̃em t̾ram illius gła plenã. ẽẽ. testent᷑:
qui ꝑ nr̃a salute dignatus est humanũ corpꝰ
assumere. ad t̾rasq descendere. Quidã lati¬
norũ. duos seraphim. uetꝰ &e nouũ testam̃tiĩ
intelligunt: qđ tantũ de ꝓ̃senti scłoloqͥt᷑.
Unde & sex alas habere dicuntur: & faciem
dĩ pedesq uelare. & certatim ꝓferre testimo.¬
niũ ueritatis. c omẽ qđ clamant trinitatis
sacram̃ta monstrare. & mirari ad inuicem
qđ dñs ds̃ sabaoth cũ sit in forma dĩ pacris

Expanded text:
enim illud quod de ventis dicitur, qui ambulat super pennas ventorum : vere juxta fabulam poetarum et pictorum, ventos pennas habere testatur, sed celeres in cuncto discursu. Et singulis alas senas, quia de fabricatione tantum mundi et praesentis saeculi novimus. Quod autem clamant, alter ad alterum, vel, juxta Hebraeos, iste ad istum, id est, unus ad unum, invicem se ad laudes Domini cohortantur, et dicunt: et nequaquam templum Judaeorum, sicut prius, sed omnem terram illius gloria plenam esse testentur, qui pro nostra salute dignatus est humanum corpus assumere , ad terrasque descendere. Quidam Latinorum duos seraphim, vetus et novum Instrumentum intelligunt, quod tantum de praesenti saeculo loquitur. Unde et sex alas habere dicuntur, et faciem Dei pedesque velare, et certatim proferre testimonium veritatis, et omne quod clamant Trinitatis sacramenta monstrare, et mirari adinvicem quod Dominus Sabaoth, cum sit in forma Dei Patris,
Abbreviated transcription (Latin):
ioħs dixerit. dm̃ nemo uidit unquã. Ad qͦd
respondebimus. ñ solũ patris diuinitatem
sed nec filii quidem & sp̃s scĩ. quia una in
trinitate natura est: nec posse oculis carnis¬
oculis aspicere. sed oculis mentis De quib
ipse saluator ait Beati mundo corde: qm̃ ip¬
si dm̃ uidebunt Dĩ natura ñ cernitur: sed ui¬
detur abhominib ut ipse uoluerit. Seraphim
Sstabant suꝑ illud: sex alȩ uni. ce sex ale al¬
S teri. Duab uelabant faciem eius. & duab¬
Suelabant pedes eiꝰ ce duab uolabant: &

Expanded text:
 dixerit: « Deum nemo vidit unquam » Ad quod respondebimus. Non solum Patris divinitatem, sed nec Filii quidem et Spiritus sancti quia una in Trinitate natura est nec posse oculis carnis aspicere, sed oculis mentis. De quibus ipse Salvator ait: « Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . » Dei natura non cernitur, sed videtur ab hominibus ut ipse voluerit. « Seraphim stabant super illud, sex alae uni, et sex alae alteri. Duabus velabant faciem ejus, et duabus vela
Abbreviated transcription (Latin):
ignem urentem. Dñs in seraphim exparte
ostenditur & exparte celatur. ⁊ faciẽ eius
& pedes oꝑiunt. qr ce prȩterita ante inuu-¬
dum. & futura post mundũ scire ñ possu¬
mus: sed media tantũ quȩ in sex dieb
facta sunt contẽplamur. Nec mirũ hoc
de seraphum credere. cũ & apłi saluatorẽ
credentib aꝑiant. infidelib ab scondant:
& uelũ ante archã fuerit testamenti. Alas qͦq

Expanded text:
ignem urentem. Dominus in seraphim ex parte ostenditur et ex parte celatur. Faciem ejus et pedes operiunt, quia et praeterita ante mundum, et futura post mundum, scire non possumus, sed media tantum, quae in sex diebus facta sunt contemplamur. Nec mirum hoc de seraphim credere, cum et apostoli Salvatorem credentibus aperiant, infidelibus abscondant, et velum ante arcam fuerit Testame
Abbreviated transcription (Latin):
quo mortuuis ÷ orias: uidi
dñm sedentẽ suꝑ soliũ excelsũ
suꝑsoliũ ercelsũ & eleuatũ.
ut habitum regnantis osten¬
deret. Oriam nanꝙ qr sibi illicitũ sacerdo¬
tiũ uindicauerat: lepra ftusse ꝑcussũ sacia
narrat hystoria. Quo mor tuo: dñs uidet᷑
intemplo. quod ille polluerat. Exquo animadũ¬
timꝰ regnante lepso rege. nos dĩ in sua maiestate
uidere ñ posse: nec scȩ trinitatis nosse misteria:
U nde & in exodo postquã mortuus : pharao qui
oppͥmebat isrł luto. & paleis. & laterib. po¬
płs clamauit addĩm: qui illo uiuente cla¬
mare ñ poterat. Quis sit aut̃ iste dñs qͥ uidetur.
in euangłista ioħe ce in apłorũ actib plenus
discimꝰ. Int̾ quos: ioħs ait hȩc dix̃ isaias qͣn¬
do uidit głam eiꝰ ce locutꝰ est de eo. haud du¬
biũ quin xp̃m significaret. Rursũ paulus in
acͥtib apłorũ. ubi romȩ loquit᷑ ad iudeos be¬
ne inquit sp̃s scĩ locutꝰ est ꝑ isaiam ꝓpħam: ad

Expanded text:
quo mortuus est Ozias, vidi Dominum sedentem super solium excelsum super solium excelsum et elevatum, ut habitum regnantis ostenderet. Oziam namque quia sibi illicitum sacerdotium vindicaverat, lepra fuisse percussum sacra narrat historia. Quo mortuo, Dominus videtur in templo, quod ille polluerat. Ex quo animadvertimus, regnante leproso rege, nos Deum in sua majestate videre non posse, nec sanctae Trinitatis nosse mysteria. Unde et in Exodo postquam mortuus est Pharao qui opprimebat Israel, luto, et paleis, et lateribus, populus clamavit ad Dominum, qui illo vivente clamare non poterorum Actis plenius discimus. Quorum Joannes ait: Haec dixit Isaias, quando vidit gloriam ejus, et locutus est de eo , haud dubium quin Christum significet. Rursum Paulus in Actis Apostolorum, ubi Romae loquitur ad Judaeos: Bene, inquit, Spiritus sanctus locutus est per Isaiam prophetam ad
Abbreviated transcription (Latin):
maria ꝓphetissa uirgo ꝑpetua. sed & scȩ̃
mulieres patriarhas generantes sa ra
rebecca quȩ in lingna nr̃a patientiã sonat.
Et achiecto loqͥdrĩs ad me dicens ł eo quiod
Sabiecit popłsiste aquas siloe quȩ uadunt cum
silentio. & assũpsit magis rasin ce filiũ ro¬
melie. ꝓpt̾ hoc ecre dñs adducet suꝑ eos aquas
fluminis fortes & multas regẽ assiriorũ c

Expanded text:
Maria prophetissa virgo perpetua, sed et sanctae Maria prophetissa virgo perpetua, sed et sanctae mulieres patriarchas generantes habuerRebecca, quae in lingua nostra patientiam sonat. « Et adjecit loqui Dominus ad me, dicens: Pro eo quod abjecit populus iste aquas Siloe quae vadunt cum silentio, et assumpsit magis Rasin et filium Romeliae: propter hoc ecce Dominus adducet super eos aquas fluminis fortes et multas, regem Assyri
Abbreviated transcription (Latin):
tudo damasci. & spolia samariȩ ꝑ regẽ assi¬
tiorũ. ut necdũ natꝰ dñs. popł m suũ domĩ
danid sola inuocatione saluaret. Urias aũt:
int̃pretat᷑ luxdiñ. Tacharias uͦ: memoria
dm Et barachias. benedictio dñi. Quib testi¬
b: xp̃i natiuitas comꝓbat᷑ Ipse enĩ dnis in e¬
uangłio duob euntib emaus. incipiens a
moise & ꝓpħis disseruit. qđ de se om̃ia ꝓphe¬
tassent. suxta tropologiã in anima uirginali
spolia detrahit: & sibi facit uniuersa seruire.
Cumq ex parte nunc uideat & ex parte ꝓphetet.
priusquã possit eẽ. ꝑfectus. & merito uocare
dm̃ patiẽ & matrẽ suã celestẽ ierłm ad huo
ininfantia positꝰ. uincet fortiadinẽ damas
ei. doctrina uidelicet sapientiȩ scłaris: & au¬
fereo spolia samariȩ quib eccłam heretici
spoliauerunt dicentes Non est nob̾ pars
indauid neq hȩreditas in filio iesse: pre¬
sente ipso rege assiriorũ diabolo. qui eis
ñ poterat auxiliari. Tales enĩ filios nsolũ

Expanded text:
lia Samariae per regem Assyriorum: ut necdum natus Dominus, populum suum domum David sola invocatione salvaret. Urias autem interpretatur lux Domini, Zacharias vero memoria Domini, et Barachias benedictio Domini. Quibus testibus Christi nativitas comprobatur. Ipse enim in Evangelio duobus euntibus in Emmaus . incipiens a Mose et Prophetis, edisseruit quod de se omnia prophetassent. Juxta tropologiam, in anima virginali, statibus spolia detrahit, et sibi facit universa servire. Cumque ex parte nunc videat, et ex parte prophetet , priusquam possit esse perfectus, et merito vocare Deum Patrem, et matrem suam coelestem Jerusalem, adhuc in infantci, doctrinam videlicet sapientiae saecularis: et auferet spolia Samariae, quibus Ecclesiam haeretici spoliaverunt, dicentes: Non est nobis pars in David, neque haereditas in filio Jesse, praesente ipso rege Assyriorum diabolo qui eis non poterat auxiliari. Tales enim filios non solum
Abbreviated transcription (Latin):
scłarem hȩreticumq sermone: quorũ finis
exustio est. Qui frustra inierunt consilium
ud ascenderent contra uidã: ce quasi ne¬¬
gligentẽ & dormientẽ caperent. & suiser¬¬
uorib copularent: ponerentq suꝑ eum re¬
gem filiũ tabeel hoo ⁊ bonũ dm̃ ħteꝙ
enĩ aduersarius apud se estimat uerita¬
tẽ. ẽẽ: & sanã doctrinã: Hȩo illis dicen¬
tib dñs cõminatur. quod non stẽt consi¬
lium ipsorũ: sed ce interim quam dici
nunc mundus iste stat. & ea quȩ mundi
sunt insuis finib & in sus urbib domi¬
nentur. Cũ aut̃ consũmationis tempꝰ

Expanded text:
saecularem haereticumque sermomonem, quorum finis saecularem haereticumque sermomonem, quorum finis exustio est. Qui frustra inierunt consilium, ut ascenderent contra Judam, et quasi negligentem et dormientem caperent, et suis erroribus copularent, ponerentque super eum regem filium Tabeel, hoc est bonum Dei. Uterque enim adversarius apud se aestimat veritatem esse et sanam doctrinam. Haec illis dicentibus Dominus comminatur, quod non stet consilium ipsorum, sed et interim quandiu nunc mundus iste stat, et ea quae mundi sunt, in suis finibus et in suis urbibus dominentur. Cum autem consummationis tempus
Abbreviated transcription (Latin):
orias templũ dĩ. sacerdotiũ sibi uindicans: & t̾ra
ꝑcussa est &e cineres altaris effusi sunt. & ip.¬
se rexꝑcussus est lepra. Holunt aut̃ illũ an-¬
nũ fuisse. ax quintũ or iȩ regis. quando hȩc
acciderunt: cuius reliqui sunt anni.xx.
septe. Or ias enĩ: regnauit quinquaginta
duob annis. Posteã enĩ regnauit ioachã
filius eiꝰ annis sedecim: ce huiꝰ filius achar
annis ali is sedecun. Postquẽ regnauit ece¬¬
chias: cuius sexto imꝑii annõ capta est
populus eiꝰ futura ñ credidit. Hȩc tuxta
historiam diximꝰ: cȩterũ uero nixta coe¬
pram tropologiam consideranctũ est quod
impio regi isaias iubet᷑ occurrere. &e exiens
de loco suo ñ in principio aquȩ ductus
s in extremis finib piscinȩ suꝑioris quȩ
erat in agro fallonis: ubi sordes &e maculȩ
purgabantur. Duas aut̃ caudas torrium
fumigantĩ. ut prius diximꝰ uocat sapientiã

Expanded text:
Ozias templum Dei, sacerdotium sibi vindicans, et terra Ozias templum Dei, sacerdotium sibi vindicans, et terra percussa est, et cineres altaris effusi sunt, et ipse rex percussus est lepra. Volunt autem illum annum fuisse vicesimum quintum Oziae regis, quando haec acciderunt, cujus reliqui sunt anni viginti septem. Ozias enim regnavit quinquaginta duobus annis. Postea enim regnavit Joatham filius ejus annis sedecim, et hujus filius Achaz annis aliis sedecim. Post quem regnavit Ezechias, cujus sexto imperii anno capta est populus ejus futura non credidit. Haec juxta historiam diximus, caeterum vero juxta coeptam tropologiam considerandum est quod impio regi Isaias jubetur occurrere, et exiens de loco suo non in principio aquaeductus, sed in extremis finibus piscinae superioris, quae erat in agro fullonis, ubi sordes et maculae purgabantur. Duas autem caudas torrium fumigantium, ut prius diximus, vocat sapientiam
Abbreviated transcription (Latin):
Quarto decimo anno achar fili ĩ ioatham
in tribu uida regnauit oseȩ suꝑ samariã:
& nono anno imꝑi i sui captus est Regna¬
uit aut̃ achar suꝑ uidã: sedecim annis
Post cuiꝰ mortẽ. sepͣtimo anno imꝑii sui
captꝰ est oseȩ &e destructa samaria: omĩsq
popłs transductus in medos. Itaut si uolũ¬
erimꝰ sedecim annos achat. & septẽ oseȩ
ponere: efficiant᷑ anni .xͣx. tres. aut ut
multũ sit .xx. quattuor. Qubi erunt se¬
xagintaꝰ anni inquib regnũ isrł dicitur
fimendũ: Igitur hebrei hunc locũ ita
edisserunt. ut amos qui suboria coepit
ꝓpħare quando & isaias ꝓphetiȩ suȩ ha-¬
buit exordiũ: primũ ꝓphetauerit contra
isr̃ł dicens. isrł aut̃ captiuis ducet᷑ de t̾ra
sua. Titulus quoꝙ ꝓpħiȩ eius contra sama¬
riam sit: & ꝓphate coeperit in dieb aelȩ
regis uidȩ. ante duos annos t̾rȩ motꝰ. quẽ
uolunt eo tepore accidisse quo ingressus:

Expanded text:
Quarto decimo anno Achaz filii Joathan Quarto decimo anno Achaz filii Joathan in tribu Juda, regnavit Ozias super Samariam, et nono anno imperii sui captus est. Regnavit autem Achaz super Judam sedecim annis. Post cujus mortem, septimo anno imperii sui captus est Ozias, et destructa Samaria, omnisque populus transductus in Medos: ita ut si voluerimus sedecim annos Achaz, et septem Oziae ponere, efficiantur anni viginti tres, aut ut multum sit, viginti quatuor. Et ubi erunt sexaginta quinque anni, in quibus regnum Israel dicitur finiendum? Igitur Hebraei hunc locum ita edisserunt, ut Amos qui sub Ozia coepit prophetare quando et Isaias prophetiae suae habuit exordium, primum prophetaverit contra Israel, dicens: Israel autem captivus ducetur de terra sua. Titulus quoque prophetiae ejus contra Samariam sit, et prophetare coeperit in diebus Oziae regis Judae. Ante duos annos terrae motus, quem voluit eo tempore accidisse quo ingressus est
Abbreviated transcription (Latin):
decẽ tribuũ: quȩ alio nõmine appellabant᷑
ephraim. Quamuis enĩ inierunt consiliũ
duo reges pessum ut ascenderent ad iudã
cuiꝰ reg̾io in montib sita est. & suscitarent
eũ quiescentẽ & quodãmodo dormientẽ
suoq eũ imꝑio subiugarent. & suꝑ ponerent
ei regẽ filium tabeheł qui int̾pretat᷑ bouꝰ
as̃ ut uł hominẽ hoc nomine uł idolũ de.¬
monstraret: tam̃ hȩc dicit dñs ds. ñ stabit
hoc consiliũ. sed interim modo caput siriȩ
urbiũ erto damascus. & inipsa metropoli
damasco: imꝑabit rasin. Porro in ephraim
ꝓpt̾ ieroboam filiũ nabath qui pͥmꝰ regna¬
uit. & deephraim erit caput samariȩ hoc
.ẽ. regia domꝰ inurbe samariȩ. & samariȩ
caput erit filius romeliȩ id ÷ facẽȩ Regnũ
aut̃ decẽ tribuũ id ÷ popłi ephraim: post
seraginta ce quinq annos. eẽ. cessabit. quod
nisi diligentius attendamꝰ: stare ñ poterit.

Expanded text:
decem tribuum: quae alio nomine appellabantur decem tribuum: quae alio nomine appellabantur Ephraim. Quamvis enim inierunt consilium duos reges pessimi ut ascenderent ad Judam, cujus regio in montibus sita est: et suscitarent eum quiescentem et quodammodo dormientem, suoque eum imperio subjugarent et superponerent ei regem filium Tabeel, qui interpretatur bonus Deus, ut vel hominem hoc nomine, vel idolum demonstraret; tamen haec dicit Dominus Deus: Non stabit hoc consilium, sed interim modo caput Syriae urbium erit Damascus, et in ipsa metropoli Damasco imperabit Rasin. Porro in Ephraim propter Jeroboam filium Nahaib, qui primus regnavit; et de Ephraim erit caput Samariae, hoc est regia domus in urbe Samariae, et Samaria caput erit filius Romeliae, id est, Phacee. Regnum autem decem tribuum, id est populi Ephraim, post sexaginta et quinque annos esse cessabit: quod nisi diligentius attendamus, stare non poterit.
Abbreviated transcription (Latin):
rasin regis siriȩ. &e fili i romeliȩ dicentis. As¬
cendamꝰ actiudã &e suscitemꝰ eũ. & euellamꝰ
eũ adnos & ponamꝰ rege in medio eiꝰ filiũ
thabeei hȩc dicit dñs ds̃ Honstabit & ñ
erit istud: sed caput siriȩ damascus. ce ca¬
Sput damasci rasin: & adhuc se ragita et
quinq anni. ce desinet ephiaim. eẽ. popłs.¬
S&e caput ephraim samaria: ce caput sa-¬
mariȩ filius romeliȩ. Si ñ credideritis: ñ
Sꝑmanebitis lasub filius i saiȩ qui int̾pre¬
tat᷑ relicͥtus atq conuertens intipo popłi
Suida qui erat de luorũ regũ manib li¬
berancdus: iubetꝰ egredi cũ parente. &
occurrere achat regi uidȩ in loco aquȩ duct
piscinȩ suꝑioris in uia agri fullonis. ubi
postea lecturi sumꝰ subes echia iege iuda
stare rabsacen. Duas aut̃ caudastitionũ id ÷
torriũ fumigantiũ. uocat rasin rege̾ siriȩ
& facee filiũ romeliȩ rege samariȩ: id est

Expanded text:
Rasin regis Syriae, et Filii Romeliae dicentis: AsRasin regis Syriae, et Filii Romeliae dicentis: Ascendamus ad Judam et suscitemus eum, et evellemus eum ad nos, et ponamus regem in medio ejus filium Tabeel. Haec dicit Dominus Deus: Non stabit et non erit istud, sed caput Syriae Damascus, et caput Damasci Rasin, et, adhuc sexaginta et quinque anni, et desinet Ephraim esse populus, et caput Ephraim Samaria, et caput Samariae filius Romeliae. Si non credideritis, non permanebitis. » Jasub, filius Isaiae, qui interpretatur relictus atque convertens in typo populi Juda, qui erat de duorum regum manibus liberandus: jubetur egredi cum parente, et occurrere Achaz regi Judae in loco aquaeductus piscinae superioris, in via agri fullonis, ubi postea lecturi sumus sub Ezechia rege Juda stare Rabsacen. Duas autem caudas titionum, id est, torrium fumigantium, vocat Rasin regem Syriae et Phacee filium Romeliae regem Samariae, id est
Abbreviated transcription (Latin):
rexaram qui int̾pretatur excelsus atq sullimis.
ut indicet arrogantiã sapientiȩ scłaris. &
facee filius romẽliȩ. qui ce ipse iuxta oseȩ
ꝓpħam tribũ ephraim de qua ieroboam
filius nabath uitulos aureos in bethel & dan
constituerat. & a domo dauid dĩ popłm se-¬
parauerat refent᷑ adhereticos: qui consenti.¬
unt sibi ut expugnent eccłam. Qd̃ cũ audi¬
erit domꝰ dauid quẽ in er echiel pastorem
bonũ legimꝰ suscitandũ & popłs eiꝰ simplicit
credens in dm̃: ꝑtremiscet. Et idõ ꝑtremis¬
cet qr non arborib fructiferis: sed infru-¬
dtuosos altui comparatur. Q dix̃ dñs ad¬
isaiam E gredere in occurfũ achar: tu & qͥ
derelictiis est iasub filiustiur ad extremũ
aquȩ ductus piscinȩ suꝑioris. in uia agri
fullonis: & dices ad eũ Nide ut sileas. noli
tunere: ce cor tuũ ne formides aduab cau¬
dis ticionũ frimigantiũ istorũ. in ira firoris

Expanded text:
rex Aram, qui interpretatur excelsus atque sublimis, rex Aram, qui interpretatur excelsus atque sublimis, ut indicet arrogantiam sapientiae saecularis, et Phacee filius Romeliae, qui et ipse juxta Osee prophetam tribum Ephraim, de qua Jeroboam, filius Nabath, vitulos aureos in Bethel, et Dan constituerat, et a domo David Dei populum separaverat: referuntur ad haereticos, qui consentiunt sibi ut expugnent Ecclesiam. Quod cum audierit domus David, quem in Ezechiel pastorem bonum legimus suscitandum, et populus ejus simpliciter credens in Deum pertremiscet. Et ideo pertremiscet, quia non arboribus fructiferis, sed infructuoso saltui comparatur. « Et dIsaiam egredere in occursum Ahaz tu et qui derelictus est Iasub filius tuus ad extremum aquaeductus piscinae superioris in via agri Fullonis et dices ad eum vide utimere, et cor tuum ne formidet a duabus caudis titionum fumigantium istorum, in ira furoris
Abbreviated transcription (Latin):
uicto achar. multos de uidea damascũ tran-¬
stulisse. & facee filiũ romeliȩ regẽ decẽ tri¬
buũ quȩ appellabant᷑ isrł & regnabant in
se de iuda hominũ bellatoꝵ. & ducenta milia
mulierũ. puerorũq & puellarũ: cũ infinita
p̃da in samariã duxisse captiua. De quo cer¬
tamine ꝓpha nunc tacuit. sed scdm refert
proeliũ: quando exꝑimentũ habentes
fortitudinis suȩ atq uictoriȩ & inuitati p̃dȩ
magnitudine rursũ uenuint ad iuda. o
ierłm cupuint debellare & ñ potuerunt:
qr auxiliatꝰ est ei dñs ut suboccasione mi¬
scdiȩ qua popłm liberabat obsessũ. filiũ
suum nunciaret de uirgine nasciturũ
Qđ cũ audisset domꝰ dauid hoc ÷ domꝰ regia.
siriam scilicet & ephraim. rasin & facee
iuncto uenire exercitu: exterrita est atꝙ
contremuit. & tam rexquã popłsita cont̾re¬
muerunt. ut putares arborũ folia uentoꝵ
flatib uentilari luxta anagogen facilis
int̃pretatio est: qđ regnante rege achar impio.

Expanded text:
ea Damascum transtulisse, et Phacee filium Romeliae regem decem tribuum, quae appellabantur Israel et regnabant in se de Juda hominum bellatorum, et ducenta millia mulierum, puerorumque et puellarum cum infinita praeda, in Samariam duxisse captiva. De quo certamine propheta nunc tacuit, sed secundum refert praelium: quando experimentum habentes fortitudinis suae atque victoriae, et invitati praedae magnitudine, rursum veniunt ad Judam, et Hierusalem cupiunt debellare, et non potuerunt: quia auxiliatus est ei Dominus: ut sub occasione misericordiae qua populum liberabat obsessum, Filium suum nuntiaret de virgine nasciturum. Quod cum audisset domus David, hoc est domus regia, Syriam scilicet et Ephraim, Rasin et Phacee juncto venire exercitu, exterrita est atque contremuit, et tam rex quam populus ita contremuerunt, ut putares arborum folia ventorum flatibus ventilari. Juxta anagogem facilis interpretatio est, quod regnante Achaz rege impio,
Abbreviated transcription (Latin):
Stio: & rursũ erit in dep̃dationẽ sicito there¬
Sbintus & sicut quercus quȩ ꝓ icit fructꝰ suos.
Semen scm̃ erit quod steterit in ea: dicente
audiat. uideat & ñ uideat. Iccuro aut̃ nec au¬
diat. qr ñ sit intellecturus uerba dñi nec
eiꝰ oꝑa cogniturus : & qm̃ incrassatꝰ ÷ & dila¬
tatus &e oblitꝰ creatoris sui. ꝓpħa aũt respon

Expanded text:
tio: et rursum erit in depraedationem sicut teretio: et rursum erit in depraedationem sicut terebinthus, et sicut quercus quae projecit fructus suos. Semen sanctum erit quod steterit in ea. » Dicente audiat, videat et non videat. Idcirco autem nec audiat, quia non sit intellecturus verba Domini, nec ejus opera cogniturus: et quoniam incrassatus est, et dilatatus, et ob
Abbreviated transcription (Latin):
saluatorem: c& uideant eũ ce ñ agnoscant Siqͥs
uelit implere iussionẽ tuã. & totuĩ saluare mun¬
dũ. qđ ce ego fieri desidero: tu excȩc̃a corpopuli
huiꝰ & aures aggraua:  oculos claude: ne intelli¬
gant. ne audiant. ne uideant. Si enĩ illi uiderint
ce conuersi ftierint &e sanati: totꝰ mundus ñ recipi¬
et sanitatẽ Ei quo aduertimꝰ quãuis graue sit
peccatũ siquis conuertat᷑ eũ posse sanari: simul¬
q & hoc intelligendũ. qđ ꝑ magnitudinẽ sce-¬
leris etiã poenitentia indigni uidicati sunt.
ipso dño dicente ad ierłm. Quotiens uolui con-¬
gregare filios tuos. subaudis sicut gallina con-¬
gregat pullos suos sub alas: & noluisti. Et dixi.
l squequo dñe: & dixit Donec desolentur ci-¬
uitates absq habitatore: & domꝰ sine homini
b. & t̾ra relinquet᷑ deserta. & longefaciet dñs
homines. & multiplicabitur quȩ derelicta fu-¬
Cerat in medio t̾rȩ & adhuc inea erit decuna-¬

Expanded text:
Salvatorem, et videant eum et non agnoscant. Si quis Salvatorem, et videant eum et non agnoscant. Si quis velit implere jussionem tuam, et totum salvare mundum, quod et ego fieri desidero: tu excaeca cor populi hujus, et aures aggrava, et oculos claude, ne intelligant, ne audiant, ne videant. Si enim illi viderint, et conversi fuerint, et sanati, totus mundus non recipiet sanitatem. Ex quo advertimus, quamvis grave sit peccatum, si quis convertatur, eum posse sanari: simulque et hoc intelligendum, quod per magnitudinem sceleris, etiam poenitentia indigni judicati sunt, ipso Domino dicente ad Jerusalem: « Quoties volui congregare filios tuos, » subaudis, sicut gallina congregat pullos suos sub alas, et noluisti . » « Et dixi: Usquequo, Domine? Et dixit: Donec desolentur civitates absque habitatore, et domus sine homini deserta, et longe faciet Dominus homines, et multiplicabitur quae derelicta fuerat in medio terrae, et adhuc in ea erit decima