comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
n solũ aut̃ mibi sed e cõnib: qͥ diligun adueniũ dñi et saluatoris nrĩ
ms ẽfilunnegantes et factus ẽeis saluator in onitribulatione eorũ nẽ tribu¬
latus et angelus facieiei saluauit eos indilectionesua et in indulgentia sua
ipseredemit eos et portabit eos et leuauit eos cunctis dieb: sđi: Ipsi autem
factus e eis insalute ex õni tribulatione eorũ Ñ legatus neq angelis
sed ipses aluauit eos quod diligeret illos ec parceret eis. ipsere demit
eos et suscepit bs et exalta uit onib: dieb: scłi. Ipsi aut̃ ñ credider̃ et exa¬
in p̃tatisumꝰ in õni tribulatione eorũ ñ ẽ tribulatus qd hebraicedr̃ lõ
et ẽ negantis aduerbiũ ꝓñ legipote et ipse ut sit sensus in oni tribulati¬
nr̃as ipse portarit: ips eenĩ infirmitates nras portat etꝓnobis dolec
dex domui isrł et austeritatẽ ius titiae clemtia mitigat iudicantis
Genui quidẽ filios et exaltaui et ipsis p̃uer me Nuerũ tam̃ quia populis

Expanded text:
nibus qui diligunt adventum Domini et Salvatoris nostri . ulus meus est; filii non negantes: et factus est eis Salvator. In omni tribulatione eorum non est tribulatus, et Angelus faciei ejus salvavit eos: in dilectione sua, et in indulgentia sua ipse redfactus est eis in salutem ex omni tribulatione eorum: non legatus, neque Angelus, 752 sed ipse salvavit eos, quod diligeret illos, et parceret eis, ipse redemit eos, et suscepit illos, et exaltavit omnibus diebus saeculi. Ipsi autem non crediderunt, et exainterpretati sumus: In omni tribulatione eorum non est tribulatus, quod Hebraice dicitur LO, et est negantis adverbium, pro non, legi potest et ipse, ut sit sensus: In omni tribulatinostras ipse portaret. Ipse enim infirmitates nostras portat, et pro nobis djudex domui Israel, et austeritatem justitiae clementia mitigat judicantis: Genui quidem filios et exaltavi, et ipsi spreverunt me. Verumtamen quia populus
Abbreviated transcription (Latin):
angustie sed auditum fiat in extremis terrae ut passione
om̃nium creatoris totus mundus exaudiat. Dicite inquit
filiccesionquȩ uelideo appellatur filiasion quia primum
orta ẽ exiudeis dequa dicit in cantica canticorũ filumatri
meȩ pugnauer̃ aduersũ me uel certe ꝓpterea filia qui a
adõ ad optionis nom̃ accepit quot quoc autẽ susceperun
eũ dedit eis potestatẽ ut filudĩ fiereN quidẽ autẽ quodiu¬
benꝰ magis criatq: doctores sionfiliae nunciare Ecces alua

Expanded text:
angustiae, sed auditum fiat in extremis terrae, ut passionem angustiae, sed auditum fiat in extremis terrae, ut passionem omnium Creatoris totus mundus exaudiat. Dicite, inquit, filiae Sion. Quae vel ideo appellatur filia Sion, quia primum orta est ex Judaeis, de qua dicit in Cantico Canticorum: Filii matris meae pugnaverunt adversum me ; vel certe propterea filia, quia a Deo adoptionis nomen accepit. Quotquot enim susceperunt eum, dedit eis potestatem ut filii Dei fierent . Quid est autem quod jubentur magistri at
Abbreviated transcription (Latin):
habitu sentiant iudicanis quando ueniet suꝑ nubes cum
angelor multicudine utreddat uniciuo secundũ opus suum
Nos autẽ secundũ coeptã explanationẽ possumꝰ hec et inpri¬
ut ingrediant et transeant ꝓportas quib: infernio pucd&
ctominia tollant in pedimenta deuta ut cbsq: alico scandado
populus eclesiã saluatoris incroeat undeet ioħ dac mabatinher¬
Ego sum uox clamantis. in deierto sicit dix isaias propheta para
teuiam dni rectas facite semitas ei. Omnis uallis implebit etoms
mons et collis humilicbit᷑ Nlusq uerbis nuncidẽ sensu dr̃ Eligiti
lapides uir ecclesiasticus qui omnẽ emollit decredentiũ corde
duritia Dequib idẽ baptista dicebat. potens ẽ ds̃ delapibus
qui infideles a credentib separat quod neputarent iudaai
desedici lungitur. leuate signũ ingentes et adpopulos naci¬
onum ut nequa quã unius t̾rae iude ad salutem ꝓuocent

Expanded text:
habitu sentiant judicantis, quando veniet super nubes cum habitu sentiant judicantis, quando veniet super nubes cum Angelorum multitudine, ut reddat unicuique secundum opus suum. Nos autem secundum coeptam explanationem possumus haec et in priut ingrediantur et transeant per portas quibus infernus non praevalet, et omnia tollant impedimenta de via, ut absque aliquo scandalo populus Ecclesiam Salvatoris introeat. Unde et Joannes clamabat in erEgo sum vox clamantis in deserto, ste viam Domini, rectas facite semitas ejus: omnis vallis implebitur, et omnis mons et collis humiliabitur . Aliisque verbis nunc idem sensus dicitur, Elegit lapides vir Ecclesiasticus, qui omnem emollit de credentium corde duritiam. De quibus idem Baptista dicebat: Potens est Deus de lapidqui infideles a credentibus separat. Quod ne putarent Judaei de se dici, jungitur: Levate signum in gentes, et ad populos nationum, ut nequaquam unius terrae Judaeae ad salutem provocentur
Abbreviated transcription (Latin):
citur. Illud .ẽ. dequoloquitur dñs. Caro mea uere ẽ cybus
R ursum que deuino et sanguis meus uere potus ẽ. Transite
transite ꝑportus pparateuiã populo planũ facite it̃ et eligite lap¬
des eleuate signu adpopulos. Eccedns auditu fecit in extremis
t̃rae dicite filiȩsion eccesaluatortuus uenit eccemerces eius
tas meas etuiã facite populomeo edapides deuia ꝓicite leuate
signũ in gentes eae enim dñs fec auditũ usq: ad extremũt̃re
Dicite filiaesion eccesalua tortuus uenit habens mercedẽ suã¬
secũ etopus suũ ante faciẽ suã. Et uocabit cũ populũ scm̃ re¬
demptũ adno tuautẽ uocaberis requisita ciuitas et ñ derelicta
Precipit cus todib: murorũ brłm quib: ante p̃ceperatneta¬
futurũ eẽ c̃tendun. Aliiuero adre nocaelorũ explendũ putur
qđ ando erit ueradetitia et unus quisq: recipiet secundũ meri¬
dũ suũ Etnequa quã dnminhumilitate conspiciant sed in

Expanded text:
citur, illud est, de quo loquitur Dominus: Caro mea vere est cibus. citur, illud est, de quo loquitur Dominus: Caro mea vere est cibus. Rursumque de vino: Et sanguis meus vere est potus . Transite, transite per portas, praeparate viam populo, planum facite iter, et eligite lapides, elevate signum aterrae: dicite filiae Sion. P. Ecce Salvator tuus venit, et merces ejus tas meas, et viam facite populo meo: et lapides de via projicite. Levate signum in gentes: ecce enim Dominus fecit auditum usque ad extremum terrae. Dicsecum, et opus suum ante faciem suam: et vocabit eum populum sanctum, redemptum a Domino. Tu autem vocaberis requisita civitas, et non de elicta. Praecepit custodibus murorum Jerusalem, quibus ante praeceperat ne tafuturum esse contendunt. Alii vero in regno coelorum explendum putant, quando erit vera laetitia, et unusquisque recipiet secundum meritum suum, ac nequaquam Dominum in humilitate conspiciant, sed in
Abbreviated transcription (Latin):
rum ecomnia opera eorum adȩ monibus fuisse posses salinter dm̃
et idola fluctuabant quando eis dicebat helias usq: quo: claudicatis
utroq pede sidñs ẽ ds̃ sequimim illum et iuxta tipicam istoriam
quae nom in iudicum libro narratur. ueniebant madianite etusque
ad gatam fructus illius deuastabant. It aut cibus hominum in aescas
brutorum animantium uerteretur hoc ẽ autem triticum et hociu¬
nũ quod non comedunt nisi laudantes dnm̃ et nonbibent nisi in atri¬
is scĩseius de quo dñs in passione dicebat.  menamen dico uobis non
bibam de genimine uitis huius donet illud bibam nouum in regno
patris mei quae ex parte complentur in ecclesia quando dicit dñs dis¬
cipulis suis. bibite amicimei et in ebriamine nntsifratres. quod uinũ
laeti ficat cor hominum etinplenaluce atq meridie bibstur ab ioseph
cum fracribi suis et complebitꝰ plenius quando in ebriabitur
terra benedictionibus dñi. Triticũquo quedequo panis caelestis effi¬

Expanded text:
rum, et omnia opera eorum a daemonibus fuisse possessa, quando inter Deum et idola fluctuabant, quando eis dicebat Elias: Usquequo claudicatis utroque pede? si Dominus est Deus, sequimini illum . Et juxta typicam historiam, quae in Judicum libro narratur, veniebant Madianitae, et usque ad Gazam fructus ejus devastabant, ita ut cibus hominum in escas brutorum animantium verteretur . Hoc est autem triticum, et hoc vinum, quod non comedent nisi laudantes Dominum, et non bibent, nisi in atriis sanctis ejus, de quo Dominus in passione dicebat: Amen amen dico vobis, non bibam de genimine vitis hujus, donec illud bibam novum in regno Patris mei . Quae ex parte complentur in Ecclesia, quando dicit Dominus discipulis suis: Bibite, amici mei, et inebriamini, fratres, quod vinum laetificat cor hominis . Et in plena luce atque meridie bibitur a Joseph cum fratribus suis . Et complebitur plenius, quando inebriabitur terra benedictionibus Domini. Triticum quoque de quo panis coelestis effi
Abbreviated transcription (Latin):
seuelta abrahã de gentib: uocatus. ad fidẽ ẽ et ꝓqualitate prioris
et c̃sequenis c̃ditionis mutationẽ sortitus ẽ nominis . Ia cobquoq: ut
appellcretꝰ isrł multoadid labore ꝑuenit Vnde ethabrã tresabuit
uxores etia cobuiior is aacuero ab initio usq: ad finẽ nom̃ possedit aniquũ
qͥb: letapͣferista suecesser̃ hoc aut̃ ẽ one qđ postulant utqͥapat̃ eoꝵ ẽ et

Expanded text:
Sive ita: Abraham de gentibus vocatus ad fidem est, et pro qualitate prioris Sive ita: Abraham de gentibus vocatus ad fidem est, et pro qualitate prioris et consequentis conditionis, mutationem sortitus est nominis. Jacob quoque ut appellaretur Israel, multo ad id labore pervenit. Unde et Abraham tres habuit uxores, et Jacob quatuor: Isaac vero ab initio usque ad finem nomen possedit antiquum, quibus laeta post tristia successerunt. Hoc autem est omne quod postulant, ut quia pater eorum est, et
Abbreviated transcription (Latin):
cuta fuerat amatores suos iã ñ iras cartibi et relus meus recessit
ate et ẽ sensus quia peccauimꝰ et nos odis seco epis tirecessit a nobis ⁊elustiuis
quin recedit quando loquitꝰ ꝑ zachariã telatus sũsion et hrłm telo
mugno unde et in c̃sequentib: ait et ircscar suꝑ gentes q̃ coꝰgre¬
gates ad uersũ ecũ in crcuitu. recedente autẽ telor ecedit et for¬
ticudo dĩ et pat̃ noꝵ uiscerũ superatꝰ affectus dũ magnitudinẽ
pecata: in credibilis dĩclem̃tia uincit᷑ ut continecit sesuꝑ auxi¬
liomeo quime oppressũ uidere ñ poterat tueni inquit ẽ pater
nr̃ qͥ creatoresoniũ nesciinos abra hã etignorat isrł quiate offendi¬
mͥ nec cornoscunt filios quos adõ suo in telligunt nominari. Subitanas¬
cic̃ questio quareh abrahã etisrł hocẽ ia cobposuerit etisa acnom̃tacitũsit:
Ad quos respondebimꝰ principio etfine posito etiã media nominari

Expanded text:
m dicit Deus, quae secuta fuerat amatores suos: Jam non irascar tibi, et zelus meus recessit a te . Et est sensus: Quia peccavimus et nos odisse coepisti, recessit a nobis zelus tuus, qui non recedit quando loquitur per Zachariam: Zelatus sum Sion et Jerusalem zelo magno . Unde et in consequentibus ait: Et irascar super gentes quae congregatae sunt adversum eam in circuitu. Recedente autem zelo, recedit 756 et fortitudo Dei, et paternorum viscerum superatur affectus, dum magnitudine peccatorum incredibilis Dei clementia vincitur, ut contineat se super auxilio meo, qui me oppressum videre non poterat. Tu enim, inquit, es pater noster, qui creator es omnium. Nescit nos Abraham, et ignorat Israel, quia te offendimus, nec cognoscunt filios, quos a Deo suo intelligunt non amari. Subita nascitur quaestio, quare Abraham et Israel, hoc est, Jacob posuerit, et Isaac nomen tacitum sit ? Ad quod respondebimus, principio et fine posito, etiam media nominari.
Abbreviated transcription (Latin):
domo scãtua et gloriatua ubiẽ relustuus et fortitudo tua ubiẽ
multitud omisericordiarũ tuccrũ et miserationũ tuarũ qua
nos ẽ quitanta populotuo p̃stitistiquȩ superior sermonarraũ
ut sos quoque tui dignos nos c̃sortio duceres nunc quoq: ad tende
decelo etuide operanrã sitam̃ tedignas quare auertis fuciẽ
tuã a nobis celũ auͣ dr̃ habitaculũ scm̃ et domꝰ glorie eiꝰ iuxta il¬

Expanded text:
domo sancta tua, et gloriae tuae: ubi est zelus tuus et fortitudo tua? ubi est multitudo misericordiarum tuarum, et miserationum tuarum qua nos est. Qui tanta populo praestitisti, quae superior sermo narravit, ut spiritus quoque tui dignos nos consortio duceres, nunc quoque attende de coelo, et vide opera nostra, si tamen te digna sunt. Quare avertis faciem tuam a nobis? Coelum au
Abbreviated transcription (Latin):
ad dux eos ꝑhabrssu sicũ equũ ꝑsolitudinẽ et ñ laborauer̃ et sic̃ ium̃ ta
ꝑccĩpũ discendit sp̃s ad nõ et dux eor fuit sicud duxis tipopulũtuũ
ut faceres tibi nom̃ glorie. Dñs quideꝓtectore faccus ẽ aduersarius
iu heremodicens Aut dimitteeis hancnoxã aut siñ fucis deleme
delibrocuoquẽ scribsisti ueteris lgitꝰis aic recorda t̃storie etdic̃¬

Expanded text:
 eos per abyssum sicut equum per solitudinem, et non laboraverunt. Et sicut jumenta per campum descendit Spiritus a Domino, et dux eorum fuit: sic adduxisti populum tuum, ut faceres tibi nomen gloriae. Dominus qui de protectore factus est adversarius o deprecatus est, dicens: Aut dimitte eis hanc noxam: aut si non facis, dele me de libro quem scripsisti . Veteris igitur Isaias recordatus
Abbreviated transcription (Latin):
dorẽ habuit quantũ nullus fullonũ possit facere super
terram sanguine cruentaris. magis tibienim dementia conue¬
nit quã crudelitas magis candor quã cruor. quib: respondit
dns Non uno uersiculo ut prius sed multis uerbis ut omnia do¬
ceat ignorantes nerursũ que rere c̃pellari. Torcular calcauis olis
et degentib: ũe uirmecũ. Calcauieos in furore meo et c̃culcaui eos

Expanded text:
dorem habuit, quantum nullus fullonum possit facere super dorem habuit, quantum nullus fullonum possit facere super terram, sanguine cruentares? Magis enim tibi clementia convenit, quam crudelitas: magis candor, quam cruor. Quibus respondit Dominus, non uno versiculo, ut prius, sed multis verbis: ut omnia doceat ignorantes, ne rursum quaerere compellantur. Torcular calcavi solus, et de gentibus non est vir mecum. Calcavi eos in furore meo
Abbreviated transcription (Latin):
etius utic̃tuã filio regis. Quilo quor iustitiã utmalis mala
et bonis retribuã bona quiuenit purgare contra aduer¬
sarias potestates et captiuis p̃dicareremissionẽ et uinctos de
carcereliberare ut et aduersarii poenas et captiui sentiant li¬
bertatẽ Quare ergorubrũ ẽ indum̃tutuũ etuestim̃ tatua
si c̃ calcantũ intorculari .lx quare rubras uestim̃ta sua
et indum̃tatua sicut calcantis torcular plenũ etc̃cedcatũ
ubi nunc dr̃ rubru in hebreo legitꝰ edom. ergo et supra ubis¬
cribitꝰ edom ñ lociuo cabulũ ẽ sed nom̃ sanguinis: Rur sũ
autẽ angeli scscitaNt et dicunt didicimus quod tusis qui
loqueris iusti¬
tiã et salus õniũ mc
ticuta nunc scre uolumus qua
amenta tua sint uelud musto
tincta aut quid causae extiterit ut tunicã que de suꝑtex
ta ẽ et in scindi npotẽnt et deutero uirginali tantũ can¬

Expanded text:
et justitiam tuam filio regis . Qui loquor justitiam: ut malis mala, et justitiam tuam filio regis . Qui loquor justitiam: ut malis mala, et bonis retribuam bona; qui veni pugnare contra adversarias potestates, et captivis praedicare remissionem, et vinctos de carcere liberare, ut et adversarii poenas, et captivi sentiant libertatem. Quare ergo rubrum est indumentum tuum, et vestimenta tua sicut calcantium torcular? LXX: Quare rubra sunt vestimenta tua, et indumenta tua sicut calcantium torcular, plenum conculcatum? Ubi nunc dicitur, rubrum, in Hebraeo legitur EDOM  . Ergo et supra ubi scribitur Edom, non loci vocabulum est, sed nomen sanguinis. Rursum autem Angeli sciscitantur et dicunt: Didicimus quod tu sis, qui loqueris justiam, et salus omnium tuta. Nunc scire volumus, quare vestimenta tua sint velut musto tincta, aut quid causae exstiterit, ut tunicam quae desuper texta est, et scindi non potest, et de utero virginali tantum can
Abbreviated transcription (Latin):
no de quo in quinqua gesimo
munitam in qua duuses animae mortuorũ et arcum¬
dataẽ firmissimis custodiis. sciendũq: quodiuxta storia
bos ra non sit in edom sed in moabsequitur. sic formosus instola s uiagra¬
dicns in multicudine foraitudinis suae. dequo et quadra gesimo
psalmus canit. formosus decore p̃filiis hominũ accingerora¬
dio tuo suꝑfemurcuũ potentissime specietua et pulchritudin
tua cantende ceꝓsperȩ ꝓcede etregna ꝓquo bex transtulerun
uiolentia cũ forcitudine quod que sensu habeat prudens
lector inquirat. Ego quiloquor iusciciam et ꝓpugnatorsum
ad saluandũ Ego quiloquor iustitiã etiudiciũ salutaris
Responditdns̃ introgantib angelis queritis quisĩ quia deue¬
los cruencus ascendã et sanguis quo a s psussũn mihidefor¬
mitatẽ tribuerit sed decorẽ Egosũ cuipat̃ tradidit omne
iudiciũ Dequo et psalmistadicebat ds̃ iudiciũ tuũ regida

Expanded text:
no, de quo in quinquagesimo nno, de quo in quinquagesimo nivitatem munitam ? in qua clausae sunt animae mortuorum, et circumdata est firmissimis custodiis. Sciendum quoque quod juxta historiam BOSRA non sit in Edom, sed in Moab. Sequitur: Sic formosus in stola sua, gradiens in multitudine fortitudinis suae. De quo et quadragesimus quartus psalmus canit: Formosus decore prae filiis hominum. Accingere gladio tuo super femur tuum, potentissime. Specie tua et pulchritudine tua, intenviolentia cum fortitudine. Quod quem sensum habeat prudens lector inquirat. Ego qui loquor justitiam, et propugnator sum ad salvandum. LXX: Ego qui loquor justitiam, et judicium salutaris. Respondit Dominus interrogantibus Angelis: Quaeritis qui sim, qui ad coelos cruentus ascendam, et sanguis quo aspersus sum, non mihi deformitatem tribuerit, sed decorem? Ego sum cui Pater tradidit omne judicium . De quo et Psalmista dicebat: Deus judicium tuum regi da,
Abbreviated transcription (Latin):
asinã suc̃. Lauauit uinostolã suã et sanguine uuȩ palliũ suum
stu quẽ angelicie potestas uidentes ad patrẽ as cehdere cruedũ
imperant ceteris angelis ecabeis audiunt. leuate portas prin¬
Eaterũ dns uirtutũ ipseẽ rex gloriae. haec praemisimus ut cũ
aliis testimoniis etiã p̃sens capitulũ congruere doceamus
Vnde et incantico dr̃ canticorũ fratruelis meus rubicundus et
cundidus rubicundus in passione candidus in resurrectione
Interrogant igitꝰ angeli re inouita  ptritimis teriũ enĩpassio¬
nis etre surrectionis xp̃i secundũ apłm̃ paulũ cuncas retrogene¬
niat edom quippe in lingua nr̃a et t̃renus etcruentu exprimis¬
ł inctis uestib debosra quod multi pio errore lapsiputant
decurnedũi Intellegi ldẽ basar. quod uerbũ sicarne sig¬
nificaret scriberet᷑ ꝑ mediam lit teram suoi. Nunc autem
ꝑtr es scribitꝰ et int̃ p̃tatꝰ firma ctq munita. quod de hrłm
ante circum¬
data inqua passus ẽ dñs. uel
deinfer¬

Expanded text:
asinam suam; lavabit vino stolam suam, et sanguine uvae pallium suum . Iste est quem Angelicae potestates videntes ad Patrem ascendere cruentum, imperant caeteris Angelis, et ab eis audiunt: LeDominus virtutum, ipse est rex gloriae Haec praemisimus, ut cum aliis testimoniis etiam praesens capitulum congruere doceamus. Unde et in Cantico dicitur Canticorum: Fratruelis meus rubicundus et candidus ; rubicundus in passione; candidus in resurrectione. Interrogant igitur Angeli, rei novitate perterriti Mysterium enim passionis et resurrectionis Christi secundum apostolum nit? EDOM   quippe in linguam nostram et terrenus et cruentus exprimitur. Tinctis vestibus de Bosra? Quod multi pio errore lapsi, putant de carne Domini intelligi: id est, BASAR  , quod verbum si carnem significaret, scriberetur per mediam litteram SIN, nunc autem per SADE scribitur, et interpretatur firma atque munita: quod vel de Jante circumdata, in qua passus est Dominus; vel de infer
Abbreviated transcription (Latin):
necessitate compellimur omnia quae dicuntur in primo accipe¬
re saluatoris aduentu. Neque enim fieripotest quod pleriq
nostrorum facerenituntur ut uarientur tempore qua e
operib: copulatas. necnegamus sodoris eẽ maxim i
haec omnia sibi coniungere et sic spiritadit̃ explenda in c̃
spmiam completa doceamus. quid igitur uenit filius
sion saluator cuius mercescũ eo ẽ et opus illius cora
illo et egressus ẽ iustus et splendor et saluator accensu
ẽ ut lampas gauisusq sponsus supersponsa sua
ecclesia immo exultauit suꝑ eam ds̃ suus quiipseet
sponsus et dñs ẽ propterea secundum ad sumtionem
carnis et passionẽ crucis dicitꝰ ad eum ut intingatur
pestuus in sanguine etsubiudae uocibulo in genesi propbetatururt¬
udatelaudant fratres tinmanus tuae inceruicibus inimicorumituo¬
ndn ad orabunt tefdi patristui catulus leonis iuda ad praedap

Expanded text:
necessitate compellimur, omnia quae dicuntur, in primo accipenecessitate compellimur, omnia quae dicuntur, in primo accipere Salvatoris adventu. Neque enim fieri potest, quod plerique nostrorum facere nituntur, ut varientur tempore, quae operibus copulata sunt; nec negamus sudoris esse maximi, haec omnia sibi conjungere, et sic spiritualiter explenda in conet juxta spiritum, jam completa doceamus. Quia igitur venit filiae Sion Salvator, cujus merces cum eo est, et opus illius coram illo; et egressus est justus ut splendor, et Salvator accensus est ut lampas, gavisusque sponsus super sponsa sua Ecclesia, immo exsultavit super eam Deus suus, qui ipse et sponsus et Dominus est: propterea secundum assumptionem carnis, et passionem crucis dicitur ad eum: Ut intingatur pes tuus in sanguine . Et sub Judae vocabulo in Genesi prophetatur, Juda, te laudabunt fratres tui: Manus tuae in cerrum. Adorabunt te filii patris tui: catulus leonis Juda. Ad praedam
Abbreviated transcription (Latin):
deedom tinctis uestib: debosra isteformosus in stolasua gradiens in
multitudine fortitudinis suae Κxx Quis eistequiuenit deedõ
fuluis uestib: debosor sic formõsus instola sua uiolentia cum
fortitudine. Omnem hunc locum ab eo loco ubi iuxta lex dr̃
in luminare in luminarehierusalem quia uenit lumentuũ
et gloria dnĩ suꝑte ortaẽ usq: ad p̃sens capitulum ubi dicitur
quis est iste qui uenit deedontinctis uestibus debosra: multi nostro¬
rum referunt adfinem mundi. in quosiue carnaliter. siue spiri¬
taliter diuersa enimsententia plurimorum .ẽ. explenda contendunt.
Nos autem quia et supra in hoc eodem capitulo legimus sp̃s dñi
superme propter quodunxit me adnuntiare pauperibus mi¬
sit me. quod dñs atque saluator lecto isaiae uolumine in sy¬
nagoga iuda eorũ superse expletum esse mons trauit dicens hodie
completa est haec scriptura in auribus uestris. Et nunc de eodem
dicitur quod post passionem ad patrẽ cruentus ascenderit.

Expanded text:
in stola sua, gradiens in multitudine fortitudinis suae. LXX: Quis est iste qui venit de Edom, fulvis vestibus de Bosor? Sic formosus in stola sua, violentia cum fortitudine. Omnem hunc locum ab eo loco, ubi juxta LXX dicitur: Illuminare, illuminare, Jerusalem, quia venit lumen tuum, et gloria Domini super te orta est , usque ad praesens capitulum, ubi dicitur: Quis est iste qui venit de Edom, tinctis vestibus de Bosra? multi nostrorum referunt ad finem mundi, in quo sive carnaliter, sive spiritualiter diversa enim sententia plurimorum est explenda contendunt. Nos autem quia et supra in hoc eodem capitulo legimus: Spiritus Domini super me, propter quod unxit me, annuntiare pauperibus misit me: quod Dominus atque Salvator, lecto Isaiae volumine, in Synagoga Judaeorum super se expletum esse monstravit dicens: Hodie completa est haec Scriptura in auribus vestris ; et nunc de eodem dicitur, quod post passionem ad Patrem cruentus ascenderit,
Abbreviated transcription (Latin):
credentes inbrachiosuo furorem suũ ultra ñ disculit. deduxq
sanguinẽ eorũ in t̃rã ł demonũ t̃ponitãe uelcerte sanguinẽ iu¬
deorũ ꝓquo ceteri int̃pͥtes c̃tionẽ cransculer : qui omni studioni¬
tebad utuinctũ populũn dimitteret: Miserationũ dñĩ recorda¬
bor laude dñi suꝑ omnib: quer ed didit nobdns: ec suꝑmultitu

Expanded text:
credentes in brachio suo, et furorem suum ultra non distulit: deduxitque credentes in brachio suo, et furorem suum ultra non distulit: deduxitque sanguinem eorum in terram, vel daemonum τροπικῶς, vel certe sanguinem Judaeorum: pro quo caeteri interpretes, contentionem transtulerunt; qui omni studio nitebantur, ut vinctum populum dimitterent. Miserationum Domini recordabor; laudem Domini super omnibus quae reddidit
Abbreviated transcription (Latin):
clemtis sim̃ ds̃ aderuendũ populũ su ũ et captiuis uinculis liberandun
hostesfieri c̃pellitꝰ. Dieseni inquit ultionis incordemeo annꝰ redemp¬
tionis meae uenit. Dequo et supralegimꝰ in bonã partẽ p̃dicareannũ
meae uenit . ut eotẽpre quopuniuntꝰ aduersariidi populus li¬
beretꝰ immo redimatꝰ p̃tioso sanguine agni qui in io ħ apocalips
dr̃ trucdatus. De hac retributionis die et morses scospũꝓphe¬
tabat. Etre tribu et uindictã lnimicis etodientib seres tituet
Circũ spexi etñ erat auxiliator que siui etni erat qui adiuuaret
qui et inspalmo dixerat. ex pectaui et ñerat qui contristaretꝰ
etñ fuit et qui c̃solaretꝰ et ñ inueni. Ipse enim cũ eẽt infor¬
madi nõ ẽ rapina arbitratus equalis eedõ sed ex in aniuit for
tẽ mortẽ autẽ crucis. etꝓpterea donauit einomen super
omne nom̃ ut saluaret sibi credentes dexterasuaet in dignatio
eius quacerat contra aduersarios dipopulũ liberaret siueerurd

Expanded text:
issimus Deus ad erudiendum populum suum, et captivitatis vinculis liberandum, hostes ferire compellitur. Dies enim, inquit, ultionis in corde meo: annus redemptionis meae venit. De quo et supra legimus, in bonam partem praedicare annum meae venit; ut eo tempore quo puniuntur adversarii, Dei populus liberaretur, immo redimatur pretioso sanguine agni qui in Joannis Apocalypsi dicitur trucidatus. De hac retributionis die et Moyses sancto Spiritu prophetabat: Et retribuet vindictam inimicis, et odientibus se restituet. Circumspexi, et non erat auxiliator: quaesivi, et non erat qui adjuvaret . Qui et in psalmo dixerat: Et exspectavi qui contristaretur, et non fuit, et qui consolaretur, et non inveni . Ipse enim cum esset in forma Dei, non est rapinam arbitratus aequalem se esse Deo, tem, mortem autem crucis, et propterea donavit ei nomen super omne nomen, ut salvaret sibi credentes dextera sua; et indignatio ejus quae erat contra adversarios, Dei populum liberaret. Sive eruit
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ ꝗd nos incp̃tatisumus suꝑ omnib: que reddidit nobdñs qđ potẽ
et inbonã et in malã partẽ accipi sr̃machus manifestius inbonorũ
posuit recributionẽ dicens ꝓonib: in quib: benefecit nob et ꝓmulti¬
tudin aibonitatis quã suꝑdomũ isrł exercuit ꝓquo lextranstuler¬

Expanded text:
autem quod nos interpretati sumautem quod nos interpretati sumet in bonam et malam partem accipi, Symmachus manifestius in bonorum posuit retributione, dicens: Pro omnibus, in quibus benefecit nobis, et pro multitudine bonitatis, quam super domum Israel exercuit. Pro quo Septuaginta tr
Abbreviated transcription (Latin):
ostendit̃ diligentib: et cognoscentib dm̃ miseri cordiã dñĩ
suꝑ uenire. N ẽ enĩ uolentis neq currentis sed miserentis
di. Etnisi dnsaedifica uerit domũ et custodieritciuitatẽ
inuanũ uigilauit quia edificat etcus todit eam. Ipseenim
uirtutẽ tribuet ut facia mus fortitudi nẽet possimus dicere
foraitudomea et auxiliũ m̃ eu et refugiũ meũ iudie malonu meorum
tribuet mihi ꝓquo in hebraico laudes dñictinentꝰ si gna in tellega¬
mus atq miracula ꝓquib ponuntꝰ saepe uirtutes. utibi gloriam
meã alteriñ dabo necuirtutes mecs sculptilib: et alibi uirtutes
eiꝰinin sulis nunciabun ł gentib: totius mundit eccdesis quȩ firma¬
illud ẽ apłoꝵ petri minis crateluscientia ura uirtutẽ et pauli si qua
uirtus etsiqualaus. luxta qđ in alio loco dr̃ melior esterilita scũ uir¬
tute prior uircutis intelligentia dõ secundũ hominib: c̃uenit ꝓeo

Expanded text:
ostenditur, diligentibus et cognoscentibus Deum, misericorostenditur, diligentibus et cognoscentibus Deum, misericorsed miserentis Dei . Et nisi Dominus aedificaverit domum, et custodierit civitatem, in vanum vigilat qui aedificat et custodit eam . Ipse enim virtutem tribuet, ut faciamus fortitudinem, et possimus dicere: Fortitudo mea et auxilium, et refugium meum in die malorum meorum i, pro quo in Hebraico, laudes Domini, continentur, signa intelligamus atque miracula, pro quibus ponuntur saepe virtutes, ut ibi: Gloriam meam alteri non dabo, nec virtutes meas sculptilibus . Et alibi: Virtutes ejus in insulis nuntiabunt, vel gentibillud est Apostolorum, Petri: Ministrate in scientia vestra virtutem ; et Pauli: Si qua virtus, et si qua laus . Juxta quod et in alio loco dicitur: Melior est sterilitas cum virtute. Prior virtutis intelligentia Deo: secunda hominibus convenit. Pro eo
Abbreviated transcription (Latin):
iud ex domui is rahel retribuet nobis secundũmiseri cordia suã
et secundũ multitudinẽ misericordiȩ sue. Finito ut nos arbitra¬
murprimo ut pleriq: aestimant secundo saluatoris aduentu
inquo sub audit iudicantis immopugnantis uoxq: et populi
sui aduersarios trucidantes cruentus uictorq describit
lucipit alia ir epiłotiu Inqua ex ꝑsona populiꝓphetaloquit
enarrans beneficia insededi et sui cordis duritiã oboquãe thrłn
incendio et isrł captiuitatis traditus sit quodiudei adbabrlo¬
nia refertẽ pra nos autẽ ordine et ratione monstrauim de
p̃senti dicitẽ pre in quoromaniseruiunt et excluso his rael
gentiũ turba successit : Curramꝰ igitꝰ ꝑ singula orationis
mbra et ea nelacinio sasit expositio breuit᷑ disseramꝰ pres¬
sus pondere malorũ innulliadio nisi in dĩmisericordia
spẽ habeo qui facit misericordiã inmiliadili gentib se
et extendit misericordiã suc̃ his qui cognoscunt eũ Ex quo

Expanded text:
us domui Israel, retribuet nobis secundum misericordiam suam, et secundum multitudinem justitiae suae. Finito, ut nos arbitramur primo, ut plerique aestimant secundo Salvatoris adventu, in quo subauditur, judicantis, immo pugnantis vox, suosque et populi sui adversarios trucidantis, cruentus victorque describitur: incipit alia περικοπή, in qua ex persona populi Propheta loquitur, enarrans beneficia in se Dei, et sui cordis duritiam, ob quam et Jerusalem incendio, et Israel captivitati traditus sit. Quod Judaei ad Babylonica referunt tempora. Nos autem ordine et ratione monstravimus, de praesenti dici tempore, in quo Romanis serviunt, et excluso Israele, gentium turba successit. Curramus igitur per singula orationis membra, et ea, ne laciniosa sit expositio, breviter edisseramus. Pressus pondere malorum, in nullo alio nisi in Dei misericordia spem habeo; qui facit misericordiam in millia diligentibus se, et extendit misericordiam suam his qui cognoscunt eum. Ex quo
Abbreviated transcription (Latin):
titudo sed secundum naturam in bonam idẽ in suamoliuã
Et ad extremum posuit ut ad presenscapitulũ ꝑueniret no¬
loenim uos ignora refr̃s misterium bocut nonsitis apud
uos met ipsossapientes. qui acecitas exparte is rahel contigit
timus et lecturi sumus adsion et adbierus alẽ ñ generaliter
adom nes iudecssed specialiter ad eos dicuntelligam: qui in
a postolis et perapostolos electi sunt exis rahel

Expanded text:
titudo; sed secundum naturam in bonam, id est, in suam olivam. titudo; sed secundum naturam in bonam, id est, in suam olivam. Et ad extremum posuit, ut ad praesens capitulum perveniret: Nolo enim vos ignorare fratres mysterium hoc, ut non sitis apud vosmetipsos sapientes. Quia caecitas ex parte Israel contigit, gimus, et dicturi sumus, ad Sion et ad Jerusalem, non generaliter ad omnes Judaeos, sed specialiter ad eos dici intelligamus, qui in Apostolis et per Apostolos electi sunt ex Israel
Abbreviated transcription (Latin):
is rł ꝑ apostolos credituris. quod aut̃ infert amodoetus
serens scribit ad romanos quod non sit distinctio
iudaei et greci sed ipsedns omnium diues in omnib
quiinuocant illũ et quod non sic crediderint
gentes utis rael pemitus pelleretur. Nametego ait is ra helita
sum exsemine abrahã de tribubeniamin non reppulit ds̃
plebemsuam quam presciuit. Et post paululum cum helieposu¬
is set exemplum querentis ad dnm quod solus esset relictus
et audientis ab eo quod reliquis set sibi dñs septẽ mili a uirorũ
qui noncur uassent genua antebahal. intulit. Sicigitur
et in hoctem pr̃ reliquie secundum electionẽ gratiefac¬
iam non ẽ gratia quider got̃ quod querebat is rabel hoc
cecatisunt qui non permanserint in incredulitate in se¬
rentur. potens ẽ enim in quit ds̃ iterum inserere illos.
Non contranaturam exoleastro. sicut gentium in serta ẽ mul¬

Expanded text:
Israel per Apostolos credituri sunt. Quod autem infert: Amodo et Israel per Apostolos credituri sunt. Quod autem infert: Amodo et serens, scribit ad Romanos, quod non sit distinctio Judaei et Graeci, sed ipse Dominus omnium, dives in omnibus qui invocant illum ; et quod non sic crediderint gentes, ut Israel penitus pelleretur. Nam et ego, ait, Israelites sum ex semine Abraham, de tribu Benjamin. Non repulit Deus plebem suam quam praescivit . Et post paululum, cum Eliae posuisset exemplum, querentis ad Dominum quod solus esset relictus, et audientis ab eo quod reliquisset sibi Dominus septem millia virorum, qui non curvassent genua ante Baal , intulit: Sic igitur et in hoc tempore reliquiae secundum electionem gratiaiam non est grastia. quid ergo? quod quaerebat Israel, hoc cati sunt. Qui si non permanserint in incredulitate, inserentur. Potens est enim, inquit, Deus, iterum inserere illos , non contra naturam ex oleastro, sicut gentium inserta est mul
Abbreviated transcription (Latin):
dñs hicsensusẽ ueni etxp̃s qui redimet sion sanguinesuo siue aux̧ ta
hebraicã proprietatem qui propinquus ẽsion et deis rabel strrpe
ta est significanter adiunexit his quiredeunt ab iniquitates siuo lue¬
rinta gerepenitentiã inquib: oratiodñ compleatur pat̃ignoscetisqtł
enĩ faciuntnestiunt Eorumigitur insionredemtioest et propinquus
qui eum sus ceperint exia cob: etillis pollicetur dicens. Hoc foedus meã
posuere Quod sitautem foedus pactum et testam̃tum sequens uer¬
sus ostendit spr̃ in quitineus quiẽ inte et uerba mea quaeposui
in oretuo non recedent deoretuo et deore seministui a modo
et usq in sẽpiternum. Quoduł adesaiã dicitur ut mihiui decꝰ
uł ad dnm̃ ut pleriq estimant ⁊git̃ adesaiã sicordo connecti
tuoore discedant nec defiliorum tuorum ac nepotum ut
seminis tui dm̃s ꝑseriẽ generatio demons tretur : quodi
scilicet gratia ꝓphetarum in apostolis ueniat et eos qui de

Expanded text:
 Veniet Christus qui redimet Sion sanguine suo. Sive juxta Hebraicam proprietatem, qui propinquus est Sion, et de Israel stirpe ta est, significanter adjunxit: his qui redeunt ab iniquitate, si voluerint agere poenitentiam, in quibus oratio Domini compleatur: Pater, ignosce eis, quod enim faciunt, nesciunt . Eorum igitur in Sion redemptio est: et propinquus, qui eum susceperint ex Jacob, et illis pollicetur dicens: Hoc foedus meum suere Septuaginta. Quod sit autem foedus, pactum, et testamentum, sequens versus ostendit: Spiritus, inquit, meus qui est in te, et verba mea, quae posui in ore tuo, non recedent de ore tuo, et de ore seminis tui, amodo et usque in sempiternum. Quod vel ad Isaiam dicitur, ut mihi videtur, vel ad Dominum, ut plerique aestimant. Igitur ad Isaiam sic ordo connectittuo ore discedant, nec de filiorum tuorum ac nepotum, et seminis tui, ut omnis per seriem generatio demonstretur: quod scilicet gratia Prophetarum in Apostolis veniat, et per eos qui de
Abbreviated transcription (Latin):
Epis cala quã scribit paulus adchorintios cũ adunius scribitꝰ populũ
uunc corripit nunc docet nuncrep̃hendit ꝓuocat ad c̃tinentiam
nuptias ñ recus at retrahit adido latria instruitresurrectionẽ
digumiȩ porrigit manũ nelocũ tribuat fornicationi hocdixi¬
mꝰut p̃sens quoq: capitulũ quodone expopulidm̃ dep̃cantis
oratione c̃texitꝰ ueliustoꝵ intelligamꝰ eẽ ł peccator Et nunclau¬
darednm̃ nunc more dnõ questionẽ succ̃ culpã referre ladm̃¬

Expanded text:
Epistola quam scribit Paulus ad Corinthios cum ad unius scribatur populumnunc corripit, nunc docet, nunc reprehendit. Provocat ad continentiam, nuptias non recusat, retrahit ab idololatria, instruit resurrectionem, bigamiae porrigit manum, ne locum tribuat fornicationi. Hoc diximus, ut praesens quoque capitulum, quod omne ex populi Deum deprecantis oratione contexitur, vel justorum intelligamus esse vel peccatorum et nunc laudare Dominum, nunc movere Domino quaestionem, et suam culpam referre
Abbreviated transcription (Latin):
patulerit reuertendi ut sicutnos illorum uocatione paũe
uidemur exclus: sicillorum exclusione perpetua nobis aidim
piditas concodatur. Perpetuã autem exelas onem diximis
sinone serint paenitentiam Alio qumparulus c postolus dicit
condusit ds omni cisubpeccato u tomnibas miser enttos
quaenos de calesu exutroq populo congregataro loenor sesantis¬
quudos die serus alem accipiunt quo so lo tropologiuni secantus
et inlocis difficillimis liberaedis putationis excursudis putati¬
onir nascentes fugiuntquestiones acanimeausase ocnsat

Expanded text:
patuerit revertendi, ut sicut nos illorum vocatione parumper patuerit revertendi, ut sicut nos illorum vocatione parumper videmur exclusi, sic illorum exclusione perpetua nobis ad Deum reditus concedatur. Perpetuam autem exclusionem diximus, si non egerint poenitentiam. Alioquin Paulus apostolus dicit: Conclusit Deus omnia sub peccato, ut omnibus misereatur . Quae nos de Ecclesudaei de Jerusalem accipiunt: qui solam tropologiam sequuntur, et in locis difficillimis liberae disputationis excursu, nascentes fugiunt quaestiones, ad animam referunt
Abbreviated transcription (Latin):
derelictam et uxorem ab ad uliscenticsua abiectam quam
ad punctum et inmodicodereliquĩd ñs hierus alemes sedicentes
quicebscondens parumper faciem suam suscipereteum inmis eri¬
cordus sem piternis et dolorem preteritum gaudio commutaret
mulierem etpussilla nimem uoca tamdñõ neq sicutux orem quas
ab ad oliscentia odiohabita sit sedidcir costeum ad modicum
reliquisse eta uertis sefaciem suum ut misereatur illius inae¬
ternum siergo uidaci et nostri iudcitantes dicunt is rabel
ad modicum derelictum ut in uduentux pi eius mis ereatur ds
Etmo dicum inter pretantur ad compurationem totius aetuernita¬
tis cur et nobis non concedunt modicum dicere tempus qd gentes
sant derelictat utabiecti in medio qua e inadoliscentia sua di fu¬
aerun postec insenectutae a eternam misericogdiam consequuar¬
tur: p̃sertim cumin uocationẽ temporis is rahel numquam
exdusasit turba gentilium sed sempereis proselutis ianuci

Expanded text:
derelictam et uxorem ab adolescentia abjectam, quam ad punctum et ad modicum dereliquit Dominus, Jerusalem esse, dicentes. Qui abscondens parumper faciem suam susceperit eam in misericordiis sempiternis, et dolorem praeteritum, gaudio commutarit.mulierem, et pusillanimem vocatam a Domino: neque sicut uxorem, quae ab adolescentia odio habita sit; sed idcirco se eam ad modicum reliquisse, et avertisse faciem suam, ut misereatur illius in aeternum. Si ergo Judaei et nostri judaizantes, dicunt Israel ad modicum derelictum, ut in adventu Christi ejus misereatur Deus; et modicum interpretantur ad comparationem totius aeternitatis: cur et nobis non concedunt, modicum dicere tempus, quo gentes sunt derelictae: ut abjectae in medio, quae in adolescentia sua Dei fuerant, postea in senectute aeternam misericordiam consequantur? Praesertim cum in vocatione temporis Israel, numquam exclusa sit turba gentilium; sed semper eis per proselytos janua
Abbreviated transcription (Latin):
manua perta et ornaueritse cunctis idolis et miseritlega¬
tos procul ut peregrinis quoq amatoribus frueretur
quia increpatione finitauenit adeos qui confidunt in dño
et quibusterram montemq: promis erat posssidendum
et quorum reuersi one iter iusserat preparare Aud dubi¬
um quin ab apostolis. ad quorum p̃dicationẽ deutroque popu¬
locrediderunt unde alaudibus di incipit et quae dereditupo
populis ui pollicitus sit sequenti sermone testatur. Hec enim
dicit dñs excelsus atq sublimis qui inbabitat in excelsis et sẽs
in scĩs non loco sed merito eorum in quibus habitat. quorum
manibssermonis eleuetur. Sediuxtaillud quod alibidicit
dñs mibi factus ẽ in salutem. etiã humilibus excelsus fiat qui
super bis resistit et humilibus dat gratiã et eoseleuet ethabi¬
tet in excelsis excelsus enim dñs et humilia prospicit etin

Expanded text:
manu aperta, et ornaverit se cunctis idolis, et miserit legamanu aperta, et ornaverit se cunctis idolis, et miserit legatos procul; ut peregrinis quoque amatoribus frueretur. Qua increpatione finita, venit ad eos qui confidunt in Domino, et quibus terram montemque promiserat possidendum et quorum reversioni iter jusserat praeparari: haud dubium quin Apostolis ad quorum praedicationem de utroque populo crediderunt. Unde a laudibus Dei incipit et quae de reditu populi sui pollicitus sit, sequenti sermone testatur. Haec enim dicit Dominus excelsus atque sublimis, qui habitat in excelsis, et Sanctus in Sanctis, non loco, sed merito eorum in quibus habitat, quorum manis sermonibus elevetur, sed juxta illud quod alibi dicitur: Dominus mihi factus est in salutem , etiam humilibus excelsus fiat. Qui superbis resistit, et humilibus dat gratiam : ut eos elevet et habitet in excelsis. Excelsus enim Dominus, et humilia prospicit . Et in
Abbreviated transcription (Latin):
consequentem montem scm meum: Et dicet rectamuiam
fadier etreliqia eo quod ipse quiterram montemq pos¬
sederit deteros inseruat utuiam dño parento qui pct
dict ex celsus et sublimis habitator acternitatis et smno
meneius in excelso et in sco habitans et cum contrito et hu¬
mili spũ  utuiui ficet spm̃ humilium etuiui ficet corcontri¬
torum b lace dicit ex celsus in excelsis babitans in acter¬
num scs insc̃s Nomenilli ex celsus in scĩs̃ requi escens etpusil¬
lanimis danspatientiamecuitam his qui corde contritis unt. Coeperat ser¬
mopro pheticus contrapopulum iudaeorum corum magis trosappella¬
uit speculatores caecos et canes mutos. et pastores ignorantes in¬
telligentiã et filiosiniquos et semen adulterorum atq meretricis
post quae uenit adhieru salẽ cui ex probat fornicationemeius
eo quod dila tauerit cubile amatoribus suis et susceperiteos

Expanded text:
consequetur montem sanctum meum, et dicet: Rectam viam consequetur montem sanctum meum, et dicet: Rectam viam facite, et reliqua. Eo quod ipse qui terram montemque possederit, caeteros instruat, ut viam Domino parent. Quia haec dicit excelsus et sublimis habitator aeternitatis, et sanctum nomen ejus: in excelso et in sancto habitans, et cum contrito et humili spiritu: ut vivificet spiritum humilium et vivificet cor contritorum. LXX: Haec dicit excelsus, et in excelsis habitans in aeternum: sanctus in sanctis nomen illi. Excelsus in sanctis requiescens, et pusillanimis dans patientiam et vitam his qui corde contriti sunt. Coeperat sermo propheticus contra populum Judaeorum, quorum magistros appellavit speculatores caecos, et canes mutos, et pastores ignorantes intelligentiam, et filios iniquos, et semen adulterorum atque meretricis: post quae venit ad Jerusalem, cui exprobrat fornicationem ejus, eo quod dilataverit cubile amatoribus suis, et susceperit eos
Abbreviated transcription (Latin):
naturdicens. auferetur a uobis regnumdĩ: et tradetur
genti facienti fructus eius. Vt ueniant in eis illum montem
de quo in hoc eo dem propheta. et in michea legimus erit
in nouissimis diebus. mani festus mons dñi. Et ipse dñs
praecepit a postolis. cunctis que doctoribus ecdesiae Vt
quic quid as perumui decuratq: difficile sua interpre¬
tatione dissoluant. et intellegentiae. uiam praebe¬
ant. Omniaq: tollant de medioscandala : ut popu¬
lus dñi absq: ullo in pedimento quod legit intellegat et
inditimore proficiat: Dehisuus etiohannes baptista
Nbinos posuimus expersona di et dicam posuerunt
et dicent hiuui delicet qui possidebunt terram. et heredita¬
tem consequentur montem scm̃di. Nec erunt propriasa¬
lute content. sed etiamceteros. addocendo popula suoca¬
bunt. Srmmachũs hunc locum ita interpretatssio
quia utem confidet in me possidebit terram: etheredicatẽ

Expanded text:
natur, dicens: Auferetur a vobis regnum Dei, et tradetur natur, dicens: Auferetur a vobis regnum Dei, et tradetur genti facienti fructus ejus ; ut inveniant in eis illum montem, de quo in hoc eodem Propheta , et in Michaea legimus: Erit in novissimis diebus manifestus mons Domini . Et ipse Dominus 678 praecepit Apostolis cunctisque doctoribus Ecclesiae, ut quidquid asperum videretur atque difficile, sua interpretatione dissolvant, et intelligentiae viam praebeant, omniaque tollant de medio scandala ut populus Domini absque ullo impedimento quod legit intelligat, et in Dei timore proficiat. De his viis et Joannes Baptista Ubi nos posuimus ex persona Dei, et dicam, LXX posuerunt et dicent: hi videlicet qui possidebunt terram, et haereditate consequentur montem sanctum Dei. Nec erunt propria salute contenti: sed etiam caeteros ad docendum populos provocabunt. Symmachus hunc locum ita interpretatus est: Qui autem confidit in me, possidebit terram, et haereditate
Abbreviated transcription (Latin):
superioribus quaedicusitar hocadserimus quodomnia
idola quaeeos non potuerant liberare tollatuentus
atq tempestas et sint quasi puluis quem proicit uentus
a facie terre: eos autem qui abuerint in dño fiducia.
possessuros terram. Dequa in hoc eodem ꝓpheta
lecturisumus eleuabitte adbonaterre: ex quo
perspicuum ẽ hanc terram non deor sum eẽ sed sur¬
sum ad quam scĩ dño eleuante conscendet
dequa cẽbro diximus. beatimites qm̃ ipsipossi¬
debunt terrã et credouidere bonadnĩ interraui uen¬
tium mons autem sc̃s dĩ ille intelligen dusẽ de quo
adhebreos loquitur quiscribit epistolã
accessistis adsion montem etciuitatẽ dĩ uiuentis
hierus alẽ celestẽ et multa milia angelorum
et ecdesiã primitiuorũ quiscripti sunt incelis
Possumus terram et montem dni quem sũ possessuri sunt et scrip¬
turas scãs intellegere: qua s auferendas. aiuda eis dñs commi¬

Expanded text:
superioribus quae dicuntur, hoc asserimus, quod omnia superioribus quae dicuntur, hoc asserimus, quod omnia idola quae eos non poterant liberare, tollat ventus atque tempestas, et sint quasi pulvis, quem projicit ventus a facie terrae. Eos autem qui habuerint in Domino fiduciam, possessuros terram, de qua in hoc eodem Propheta lecturi sumus: Elevabit te ad bona terrae. Ex quo perspicuum est, hanc terram non deorsum esse, sed sursum. Ad quam sanctus, Domino elevante, conscendet, de qua crebro diximus: Beati mites, quoniam ipsi possidebunt terram ; et Credo videre bona Domini in terra viventium . Mons autem sanctus Dei, ille intelligendus est, de quo ad Hebraeos loquitur, qui scribit Epistolam: Accessistis ad Sion montem, et civitatem Dei viventis Jerusalem coelestem, et multa millia Angelorum et Ecclesiam primitivorum qui scripti sunt in coelis Possumus terram et montem Domini, quem sancti possessuri sunt, et Scripturas sanctas intelligere, quas au ferendas a Judaeis, Domino commi
Abbreviated transcription (Latin):
berentte congregatitui : Simmachus trunstulit eruant
te sincigogetuae Ergo propriae loquitur adiuda eos
quod eos synago garum suarum turba tempore obsidio¬
nis liberare non ualeant. et om̃s eos auferet uentus:
toilet aura qui autem fiduciam habet mei: hereditabit
terram et possidebit montem scm̃ meum et dicam uiam faci¬
te prebeteiter declinate desemita auferte offendicula deui¬
apopulimei Txx. istosenim omnes tolletuentus etauferet¬
tempestas qui autem sperant in me possidebunt terrã
ethereditate consequentur montem scm̃meũ etdicent.
mundas facite a facieeius uias et auferte offendicula
deuia populimei. Iudei debabiloniis hecadserunt ꝓheta¬
ri quo dillis dĩ uirtute superatis populus redeat in ideam
et possideant montemsion e tomnia iteneris inpedimen¬
tatollantur nec ullius gentis patiuntur insidias. quia
dñs planam fecerit uiampopulosuo et haec subtoroba¬
bel et etra impleta contendunt. Nosautem iungentes

Expanded text:
berent te congregati tui, Symmachus transtulit: Eruant berent te congregati tui, Symmachus transtulit: Eruant te synagogae tuae. Ergo proprie loquitur ad Judaeos, quod eos synagogarum suarum turba tempore obsidionis liberare non valeat. Et omnes eos auferet ventus: tollet aura. Qui autem fiduciam habet mei, haereditabit terram, et possidebit montem sanctum meum. Et dicam, Viam facite, praebete iter, declinate de semita, auferte offendicula de via populi meitempestas. Qui autem sperant in me possidebunt terram, et haereditate consequentur montem sanctum meum, et dicent: Mundas facite a facie ejus vias et auferte offendicula de via populi mei. Judaei de Babyloniis haec asserunt prophetari, quod illis Dei virtute superatis, populus redeat in Judaeam, et possideat montem Sion, et omnia itineris impedimenta tollantur, nec ullius gentis patiatur insidias: quia Dominus planam fecerit viam populo suo. Et haec sub Zorobabel et Ezra impleta contendunt. Nos autem jungentes