comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
do corde. quoniã ipsi dm uidebunt. Ecce ego
mittam uobis heliam ꝓphetam. antequ̾a ueni-¬
at dies dñi magnus & horribilis. & conuertet
cor patrum ad filios. & cor filioꝵ ad patreseoꝵ.
te. Post mox sen euius maudata sp̃ualiter esse¬
docuimus seruanda heliam dicit ẽẽ mitten¬¬
dum. in moyse legem. in helia ꝓphetiam signi-¬
ficans dicente abraham ad quendam diuit᷑ẽ
purpuratum. habent moysen & ꝓphetas.
audiant illos. Et dñs atq saluator tranfigu.¬
ratus in monte. loquentes secum habet moysen
& helyam in candidis uestib. qui & dicebant ei
quȩ passurus esset in ierłm. l.ex enm & om̃is
prophetarum chorus. xpͣi prȩdieat passionem.
Igitur antequam ueniat dies iudicii & ꝑcutiat
dnͣs terram anathemate. mictet dnͣs in he¬
lya qui interprȩtatur deus meus & est de oppido
tesbi quod conuersionem & pęnitentiam sonat
omnem ꝓphetarum chorum. qui conuertat
cor patrum ad filios abraham uidelicet & isaae

Expanded text:
do corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Ecce ego do corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Ecce ego mittam vobis Eliam prophetam, antequam veniat dies Domini magnus et horribilis: et convertet eor pattus. Post Moysen cujus mandata spiritualiter docuimus esse servanda Eliam dicit esse mittendum: in Moyse, Legem, in Elia, 985 prophetiam significans, dicente Abraham ad quendam divitem purpuratum: “Habent Moysen et prophetas: audiant illos”, et Dominus atque Salvator transfiguratus in monte loquentes secum habet Moysen et Helyam in candidis vestibus, qui et dicebant ei quę passurus esset in Ierusalem. Lex enim et omnis prophetarum chorus Christi predicat passionem. Igitur, antequam veniat dies Domini, et percutiat Dominus terram anathemate, sive lya, qui interpretatur “Deus meus”, et est de oppido Thesbi, quod “conversionem” et “penitentiam” sonat, omnem prophetarum chorum, qui convertat cor patrum ad filios, Abraham videlicet, Ysaac
Abbreviated transcription (Latin):
est. comparatione diuinȩ magestatis ciners
esse se sentiens: ego sum terra & cinis. Et
propterea uidebit solem iustitiȩ. & reqͥ.¬
escet inter medios eius cleros. atq ipso
portante ad cȩlestia subleuabitur. Quis
ꝑ suꝑbiam dixit ponam suꝑ sydera sed̾e
meam.erosinulis altissimo deducetur ad tͣram.
& erit quasi einis sub scoꝵ pedib cum diesdñ
ad uenerit iudicantis. Memento legis moys
seruimei. quam manda ui ei in chores ad
Igitur mementote legis moysi seruimei qua ei
dedi mmonte horebꝰ qui est syna ad omne isrł
prȩcepta & iudicia. Quicredunt in xꝑo. sp̃uali
ter debent legis prȩcepta seruare quȩ dedit in
horeb quod interpretatur siccitas. per qua om¬
nium uitioꝵ humor excoquitur. & ad radiosso.¬
lis iustitiȩ libidinis reuma siccitatur. Locutus
est autem dnͣs ad uniuersum isrł qui sensucernit
deum. & de quib in eugło loquitur. beati mun-¬

Expanded text:
num, comparatione divinae 984 majestatis cinerem num, comparatione divinae 984 majestatis cinerem esse se sentiens: Ego sum terra et cinis ; et propterea videbit solem justitiae, et requiescet inter medios ejus cleros, atque ipso portante ad coelestia sublevabitur. Qui vero per superbiam dixit: Ponam super sidera sedem meam, ero similis Altissimo , deducetur in terram, et erit quasi cinis sub sanctorum pedibus, cum dies Domini advenerit judicantis. Mementote legis Moysi servi mei, quam mandavi ei in Oreb, ad anitas in pennis ejus. Igitur mementote legis Moysi servi mei, quam ei dedi in monte Oreb, qui est Sina, ad omnem Israel praecepta et judicia. Diter debent legis praecepta servare quae dedit in Horeb, quod interpretatur siccitas, per quam omnium vitiorum humor excoquitur, et ad radios solis justitiae, libidinis rheuma siccatur. Locutus est autem Dominus ad universum Israel, qui sensu cernit Deum, et de quibus in Evangelio dicitur: Beati mun
Abbreviated transcription (Latin):
eius. ecce dies ueniet id est dies iudicii quę
scis lux erit & peccatorib tenebrȩ. & ipsa
dies erit succensa quasi caminus. ut om̃s
mentur ardorib. Cumq eos inflãmauerit
atq combusserit. non relinquet in eis ullã
radicem & germen malitiȩ. Hoc de impiis.
quid in die iudiciisint passuri. Et contrars
dicitur. quid tumͣtib nomen dei euenit. Et
na nec mala nec uirtutes nec uitia latere
patietur. & sanitas erit in penius eius ut
sanatos ꝑ pęnutentiam portet in humerissi.¬
is. iurta id quod indeuter onomio scriptui.
ex pandens alassuas suscepit eos. & inhume.¬
ris suis portabit illos. Tunc egredientur
quinune scło quasi carcere sunt melusi &
salient quasi uituli de armento. siue quasi
uituli de uinculis liberati. Unde & apłs
dicit. Cupio dissolui & esse cum xpͣo. ut
egrediatur & saliat sicut uitulus de uin.
fine contentus erit. sed ealcabit impios
eum fuerint cinis. Unde & ad iustosfic imn¬
prȩcatio. Deus autem conteret sub pedib

Expanded text:
it: Ecce dies veniet, id est, dies judicii, quae sanctis lux erit, et peccatoribus tenebrae; et ipsa dies erit succensa quasi caminus, sive climentur ardoribus. Cumque eos inflammaverit atque combusserit, non relinquet in eis ullam radicem et germen malitiae. Hoc de impiis quid in die judicii sint passuri. Econtrario dicitur quid timentibus nomen Dei eveniet: Et it: et nec bona nec mala, nec virtutes, nec vitia latere patietur. Et sanitas erit in pennis ejus, ut sanatos per poenitentiam portet in humeris suis, juxta id quod in Deuteronomio scriptum est: Expandens alas suas suscepit eos, et in humeris suis portavit illos . Tunc egredientur qui nunc saeculo quasi carcere sunt inclusi, et salient quasi vituli de armento, sive quasi vituli de vinculis liberati. Unde Apostolus dicit: Cupio dissolvi, et esse cum Christo , ut egrediatur et saliat sicut vitulus de vincufine contentus est; sed calcabit impios, cum fuerint cinis. Unde et ad justos fit imprecatio: Deus autem conterat Al. conter
Abbreviated transcription (Latin):
luere nec dicere. actendit dnͣs & audit. &.
scriptus liber monimenti coram eo tim̃tib
& cogitantib nomen eius. ut cum dies iudieis
uenerit reddat & blasphemantib pęnas.
& timentib premia. Liber autem seriptꝰ est
de quo indanihele legima.throniposici sunt
& libri aꝑti sunt. Timentesigitur dñm qͥ
locuti sunt cum ꝓximo suo &. adblasphemiȩ¬
uerba responderunt in die iudicii in peculũ
& parcet eis. quia om̃is homo sub peccato.
siue eliget eos sicut eligere solet homo
filium suum seruientem sibi. in quo duplex¬
est affectus. & pietatis infilium. & seruitu.¬
tis in famulum. Et cune quinunc blaphe¬
matis & dicicis quod emolum̃tum qr eus.¬
todiuimus prȩcepta eius.& ambulauimus
tristescoram dño. ex illoꝵ electione & be.¬
atitudine & ur̃a miseria cognoscetis. Et
uersi in pęnitentiam uidebitis quid sit intͣ
iustum & impium. & inter seruientem dõ
& non seruientem ei. Ecce enim dies uenis
succensa quasi caminus. &erunt om̃s suꝑbi

Expanded text:
dicere, attendit Dominus et audivit, et scriptus est liber monumenti coram eo, timentibus, et cogitantibus nomen ejus: ut cum dies judicii venerit, reddat et blasphemantibus poenas, et timentibus praemia. Liber autem scriptus est, de quo in Daniele legimus: Throni positi sunt, et libri aperti sunlocuti sunt cum proximo suo, et ad verba blasphemiae responderunt, erunt in die judicii in peculium, et parcet eis: quia omnis homo sub peccato. Sive eliget eos, sicut eligere solet homo filium suum servientem sibi. In quo duplex affectus est, et pietatis in filium, et servitutis in famulum. Et tunc qui nunc blasphematis et dicitis: Quod emolumentum, quia custodivimus praecepta ejus, et ambulavimus tristes coram Domino? ex illorum electione et beaconuertimini et uidebitis, quid sit inter iustum et impium et inter seruientem deo et non seruientem ei. Ecce enim dies ueniet succensa quasi caminus, et erunt omnes superbi
Abbreviated transcription (Latin):
cum prorimosuo. Qui timent dñm adinucem
sunt locuti. quod retributiobonoꝵ uel malo¬
rum non sit in prȩsenti & breui scło sea in fucu.¬
ro & ȩterno & qđ homo non possit deiscire
iudicia. & de illi ȩquitate ac iustitia dispu-¬
tare. & cȩtera quȩ debet iustus cum iusto
loqui. Et actendit dñs & audiuit. & scrip.
tus liber monimenti coram eo timentib
dñm & cogitantib nomen eius. Et erunt
michi ait dnͣs exercituum in die qua ego
facio inpeculum. & parcam eis sicut parcit᷑
filio suo seruienti sibi. & conuertemini & ui¬
debitis qͥd sit inter iustum & unpium. & inter

Expanded text:
mantibus, qui timent Deum ad invicem sunt locuti, quod retributio bonorum vel malorum, non sit in praesenti et braevi saeculo, sed in futuro et aeterno; et quod homo non possit Dei scire judicia, et de illius aequitate ac justitia disputare; et caetera quae debet justus cum justo mo suo et adtendit Dominus et audivit et scriptus est liber monumenti coram eo timentibus Dominum et cogitantibus nomen eius et erunt mihi ait Dominus exercituum in die qua ego facio in peculium et parcam eis sicut parcit vir filio suo servienti sibi et convertemini et videbitis quid sit inter iustum et impium et i
Abbreviated transcription (Latin):
Populus quide baby lone reuersus est ui¬
debatur dei habere notitiam. & obser¬
uare legem. & intelligere peccatum
suum. & ꝓ peccato offerre uictunas.
itu nationes rebus om̃ib habunda.¬
re se inpenuria &. fame & miseria
constitutum scandalitabatur. & ad
singula quȩq dicebat. Qid michi pro¬
dest quia unum & uerum dñm colo. ab¬
ominor idola. & compunctus conscien¬
tia delictoꝵ ante deum tristis incedo:
dit dñs. Dixistis. Uanus est qui seruit
deo. & qͦd emolumͣtum quia custodiui.¬
mercedem pro dei ex igunt seruitute.
ideo non recipiunt. Et quia ambu¬
lauimꝰ tristes coram dño.iuxta illud
quod scriptu est inpsalmis tota die tris¬
tis ingrediebar. Deatos igitur dicimꝰ
arrogantes qui suꝑbiunt contra dm̃.
& impia blasphemiarum uerba iacu.¬
lantur. Si quidem ȩdificati sunt. &¬
post scelera atq blasphemias ꝓsperis
om̃ib ꝑfruuntur. temptauerunt
deum siue restiterunt deo & sal.¬
uifactisuit. Salutem & felicitatem p̃sentis

Expanded text:
Populus enim qui de Babylone reversus videbatur Dei habere notitiam, et observare legem, et intelligere peccatum suum, et pro peccato offerre victimas, itu nationes rebus omnibus abundare, se in penuria, et fame, et miseria constitutum, scandalizabatur ad singula, atque dicebat: Quid mihi prodest, quia unum et verum Deum colo, abominor idola, et compunctus conscientia delictorum, ante Deum tristis incedo? s? dixistis: uanus est qui seruit deo: et quod emolumentum, quia custodiuimercedem pro Dei exigunt servitute, ideo non recipiunt. Et quia ambulavimus tristes coram Domino, juxta illud quod scriptum est in Psalmis: Tota die tristis ingrediebar . Beatos igitur dicimus arrogantes, qui superbiunt contra Deum, et impia blasphemiarum verba jaculantur. Si quidem aedificati sunt, et post scelera atque blasphemias prosperis omnibus perfruuntur. Tentaverunt Deum, sive restiterunt Deo, et salvi facti sunt. Salutem, felicitatem praesentis
Abbreviated transcription (Latin):
alios uisitatur in carcere & egrotus sus.¬
atq potatur. cur non in ministris suisiple
decimas accipiat. & si non dentur parti
sua priuetur: Hoc qđ diximus haiecha.
lingua syroꝵ & chaldeoꝵ intͣpretatur si
affiget. Unde & nos ance non annosplu.¬
rimos ita uertimꝰ magis ad misteriumn
dominicȩ passionis. in qua hominescru.¬
cifixerunt deum. quam ad decimas ac
Querat prudens lector quomodo nr̃a int̾¬
prȩtatio cumhis congruat quȩ sequun¬
tur in decimis & in primitiuis. & uideat
an possimꝰ hoc dicere ut me affigere¬
tis cruci. ut sceleratas manꝰ miceretio
deo ur̃o. multarum ante rerum medi¬
tationem fecistis subtrah endo decimaꝰ
& primitias non dico sacerdotib merꝰ
sit lectoris arbitrio intelligentiȩ udl.¬
cio relinquentib. nunc sequamur edl¬
nem ꝓphetiȩ. Quia michi non rebl̃¬
ditis decimas & pͥmicias adcireo in fame & pe

Expanded text:
alios alios atque potatur, cur non in ministris suis ipse decimas accipiat, et si non dentur, parte sua ipse privetur? Hoc quod diximus HAJECBA, lingua Syrorum et Chaldaeorum interpretatur, si affiget: unde et nos ante annos plurimos ita vertimus, magis ad mysterium Dominicae passionis, in qua homines crucifixerunt Deum, quam ad decimas ac Quaerat prudens lector quomodo nostra interpretatio cum his congruat, quae sequuntur: In decimis et primitiis, et videat an possimus haec dicere: Ut me affigeretis cruci: ut sceleratas manus injiceretis Deo vestro, multarum ante rerum meditatione fecistis, subtrahendo decimas et primitias, non dico sacerdotibus meissit, lectoris arbitrio intelligentiae judicium relinquentibus; nunc sequamur ordinem prophetiae. Quia mihi non reddidistis decima
Abbreviated transcription (Latin):
Famis igitur tenipore annona carissima.
u tantum ut suos filios uendere cogeren.¬
tur. Et hi qui parum habebant & qui
in horrea multas fruges congesserant.
ꝓnecessitate uel penuriȩ magnitudine
leuitis decimas nolebant reddere. qui
non habebant partem in hereditate
iudeȩ. sed primitiȩ & decimȩ erant
hereditas eoꝵ. Quando dicitur reuertim in¬
ad me & ego reuertar ad uos dicit dñs
om̃ps quos hortatur ut redeant ꝑspi.¬
cuum est a dño recessisse. Et uide clemͣ.¬
tiam dñi. Par. parirepromittit. ut in
qua m̃sura mͣsi fuerint remeatiaturers.¬
Qui non intelligentes se a dño recessisse.
imprudenter interrogant in quore.¬
uertemur & dicunt. Quando enireces.¬
simus. ut merito redire cogamur:
quo aquila & simmachus & theodo.¬
tio posuerunt si fraudat. ut sit sensus.
Si fraudat homo deum. quia uosfrau
non reddebat. se ipsum fraudem dicit dñ
sustinere. cuiꝰ ministrifame coacti & pi.¬
nuria templum deseruerint. Si enimꝑ

Expanded text:
Famis igitur tempore annona charissima, intantum, ut suos filios vendere cogerentur, et hi qui parum habebant, et qui in horrea multas fruges congesserant, pro necessitate vel pro pretii magnitudine Levitis decimas nolebant reddere, qui non habebant partem in haereditate Judaeae; sed primitiae et decimae erant haereditas eorum. Quad me, et ego revertar ad vos, dicit Dominus omnipotens, quos hortatur ut redeant, perspicuum est a Domino recessisse. Et vide clementiam Domini, par pari repromittit, ut in qua mensura mensi fuerint, rementiatur eisQui non intelligentes se a Domino recessisse, impudenter interrogant: In quo revertemur? Et dicunt: Quando enim recessimus, ut merito redire cogamur? quo Aquila, et Symmachus, et Theodotio posuerunt, si fraudat, ut sit sensus: Si fraudat homo Deum, quia vos fraunon reddebat, 977 seipsum fraudem, dicit Dominus, sustinere, cujus ministri fame coacti, et penuria templum deseruerint. Si enim per
Abbreviated transcription (Latin):
re pauꝑib & sequi dñm saluatorem. Pos.¬
sumus decimas & primitias & sic interpͣ.¬
dei. potest cęteros erudire. Non debet suȩ
ad signare prudentiȩ ingeniiq quod possid&.
sed gras agat primũ deo qui cuncta lar.¬
gitur. de in sacerdotib ac magistris aqui¬
bus doctus est. Si enim nonegerit grãs
sed sibi scientiam undicarit inpenuria
maledicetur. Quod si ntelligens largi.¬
torem deum & his agens gr̃as pro quo
a deo eruditus est humiliauerit se & in
horreum dei intulerit cibos hoc est
scripturȩ sce̾ alimenta in ȩccłia popłis
ministrarit.statun aꝑientur super
eum eataractȩ cȩli. & effundetur plu-¬
uia spualis. Eit mandabit dñs nubib suis
ut pluant suꝑ eum xibrem. & habundan.¬
tia rerum om̃ium ꝑfruetur. Increpilnit
etiam ꝓ eo deuorantem contrarias sel.¬
cet fortitudines. & labor ipsius affer&. fruc¬
tum. & consequetur illud qđ scriptum ẽ

Expanded text:
re pauperibus, et sequi Dominum Salvatorem re pauperibus, et sequi Dominum Salvatorem sumus decimas et primitias et sic interpre  Al. legem Dei, potest caeteros erudire, non debet suae assignare prudentiae, ingenioque quod possidet: sed gratias agat 979 primum Deo, qui cuncta largitur; deinde sacerdotibus ejus ac magistris, a quibus doctus est. Si enim non egerit gratias, sed sibi scientiam vindicaverit, in penuria maledicetur. Quod si intelligens largitorem Deum, et his agens gratias, per quos a Deo eruditus est, humiliaverit se, et in horreum Dei intulerit cibos, hoc est, Scripturae sanctae alimenta in Ecclesia populis ministraverit: statim aperientur super eum cataractae coeli, et effundetur pluvia spiritualis, et mandabit Deus nubibus suis, ut pluant super eum imbrem, et abundantia rerum omnium perfruetur, et increpabit etiam pro eo devorantem, contrarias scilicet fortitudines, et labor ipsius afferet fructum, et consequetur illud quod scriptum est:
Abbreviated transcription (Latin):
tem sciatis hoc me irascente ꝑfectũ quia
fraudastisme parte mea.hortor uos atq
comoneo ut inferatis decimas in horrea
hoc est inthesauros templi. ut habeant
sacerdotes atq leuitȩ qui nuchiminis.¬
trant cibos .&. probate me sinontantas
pluuias effudero ut cataractȩ cęli aꝑte
osse credantur. Et effundam uobis be¬
nedictionem usq ad habundanciam.
lerbum effusionis. nom̃ largitatis osten¬
dit. Sed potest ut agros irrigantib plu¬
uiis sit quidem fertilitas. uerum aut loeus.
& dicit. Et increpabo pro uobis deuoran¬
tes. locustam uidelicet & reliqua quȩ dixims.
& non corrupent fructum terrȩ ur̃e. Ui¬
nea quoq implebit torcularia. & cunctȩ
ꝑ circuitum nationes mirabuntur ferti.
habitare desiderent. & habundantia re
decimis primitiisq diximus quȩ olim
dabantur a popło sacerdotib ac leuitis. in
ȩceliȩ quoq popłis intelligite quib prȩcep¬
tum est non solum decimas dare & primi.¬
tias. sed uendere omi̾a quȩ habeant & da¬

Expanded text:
tem sciatis, me hoc irascente perfectum, quia fraudastis me parte mea, hortor vos atque commoneo, ut inferatis decimas in horrea, hoc est in thesauros templi, et habeant sacerdotes atque Levitae, qui mihi ministrant, cibos, et probate me, si non tantas pluvias effudero, ut cataractae coeli apertae esse credantur, et effundam vobis benedictionem usque ad abundantiam. Verbum effusionis nomen largitatis ostendit. Sed fieri potest, ut agros irrigantibus pluviis sit quidem fertilitas, verum aut locusta dicit: Et increpabo pro vobis devorantem, locustam videlicet, et reliqua quae diximus: et non corrumpet fructum terrae vestrae. Vinea quoque implebit torcularia, et cunctae per circuitum nationes mirabuntur fertilihabitare desiderent, et abundantia rerdecimis primitiisque diximus, quae olim dabantur a populo sacerdotibus ac Levitis, in Ecclesiae quoque populis intelligite, quibus praeceptum est, non solum decimas dare et primitias; sed et vendere omnia quae habent, et da
Abbreviated transcription (Latin):
dixistis. In quo reuertemur: Ci affi¬
get homo dmͣ. qr uos configit̾is me.
t dixistis. In quo confirimꝰ te: Inde-¬
crinis & in primitius. inpenuria uos
maledicti estis. & me uos configitis. Mens
tota inferte omnem decimam in horrea
& sit cibus in domo mea. & ꝓbate me
suꝑ hoc dicit dnͣs. si non aperuero
uobis cataractas cęli. & effudero uo-¬
bis benedictionem usq ad habun.¬
dantiam. Et increpabo uobis deuo-¬
rantem & non corrumpet fructum
uineȩ ur᷑e. nec erit sterilis uinea in
agro dicit dñs exercituum. & bea
tosuos dicent om̃s gentes. Ericis
exercituum. Et in principio dix.¬
imus malachi ꝓphetam et ram sacer¬
dotem debere intelligi.om̃aq quȩ
in illius scribuntur historia in hoc
quoq uolumine contineri. Eit
nunc dicimꝰ temporib eius & neenuȩ
quos simul uixisse manifestum ẽ fame
fuisse grauissima. & obfamemn seditionẽ.

Expanded text:
dixistis, in quo revertemur? Si affidixistis, in quo revertemur? Si affiget homo Deum, quia vos configitis me? Et dixistis: In 975 quo confiximcimis, et in primitivis. Et in penuria vos maledicti estis, et vos me confixistis, gens tota. Inferte omnem decimam in horreum, et sit cibus in domo mea, et probate me super hoc, dicit Dominus: Si non aperuero vobis cataractas coeli, et effudero vobis benedictionem usque ad abundantiam, Et increpabo pro vobis devorantem, et non corrumpet fructum terrae vestrae: nec erit sterilis vinea in agro, dicitos vos dicent omnes gentes, quia eritis omnipotens. Et in principio diximus, Malachi prophetam Ezram sacerdotem debere intelligi; omniaque quae in illius scribuntur historia, in hoc quoque volumine contineri: et nunc dicimus, temporibus ejus et Neemiae quos simul vixisse manifestum est famem fuisse gravissimam, et ob famem sed
Abbreviated transcription (Latin):
aut angłs aut ignis aut borithno¬
minatur. Et uos filii ia cob non es.
cis consumpti. a dieb enim patrum
uestroꝵ recessistis a legitimis meis &
non custodistis. Uos per maleficia¬
& adulteria & ꝑuria & calumnias
& uiolentiam cotidie mutamini.
ego in iudicio nulla ꝑsonarum uari.¬
etate cominutor. Cumq se ueru
& iustum iudicem esse me facear. uos au-
causa ꝑcussi filios uestros. disciplinã
non recepistis. Nec hoc nuper facitis
nec semel ut erroris mereamini ueniã.
sed heriditariam habetis impietat᷑e
ex dieb patrum ur̃oꝵ a legitimis meis
recendendo & non custodiendo qđ p̃cepi.
acoris & germani primitiua rapientis. qͥ
non recedunt a peccatis patrum suoꝵ. &
declinant a legitimis & non custodiunt
quȩ prȩcepta sunt intelligamꝰ eos qui
u eccłia constitutinon recedunt auitiis.
& falsum sibi religionis xpͣiane nomen
ad sumunt. Neuertimini ad me & reuer.¬
tar ad uos dicit dñs exercituum. Et

Expanded text:
aut angelus, aut ignis, aut BORITH noaut angelus, aut ignis, aut BORITH nominatutis consumpti. a diebus enim patrum uestrorum recessistis a legitimis meis et non custodistis. et adulteria, et perjuria, et calumnias, et violentiam quotidie mutamini, ego in judicio nulla personarum varietate commutor. Cumque severum, et justum judicem esse me fatear, o filii causa percussi filios vestros, disciplinam non recepistis : nec hoc nuper facitis, nec semel, ut erroris mereamini, veniam, sed haereditariam habebis impietatem, ex diebus patrum vestrorum a legitimis meis recedendo, et non custodiendo quae praecepi. atoris, et germani primitiva rapientis, qui non recedant a peccatis patrum suorum, et declinent a legitimis, et non custodiant quae praecepta sunt, intelligamus eos qui in Ecclesia constituti non recedunt a vitiis, et falsum sibi religionis Christianae nomen assumunt. Revertimini ad me, et revertar ad vos, dicit Dominus exercituum. Et
Abbreviated transcription (Latin):
teros periuri. post ꝑiuros qui calumant᷑
mercedem mercennarii. & nolunt redde.
re ꝓ oꝑis labore quod debent. Tiduas
quoq & pupillos subauditur calu̾niant᷑.
& opprimunt peregrinum & alienigen᷑a.
Uel certe catecuminum. qui necdum iei.¬
uitate xpͣi ciuis effectus est. Et si ista uni¬
uersa non fecerint. sufficit eis solu̾ crim̃
ad pęnam quod non timuerunt dñm.
Ne quaquam igitur leuia putemꝰ e̾e̾ pecca.¬
ta ꝑ iurium & mercedem non reddere
laboranti. & calumniari uiduam & pu-¬
pillum & opprimere alieninam & ꝑ egri-¬
num.quȩ malefico & ueneficiis & adulte¬
rio comparantur. Hȩc iuxta historiam
& iuxta tropologiam intelligimus. ut
quod eo tempore dicebatur ad prinei.¬
pesiudeoꝵ. nunc dic̾atur ad principes
eccłiȩ. Quodq sequitur ego dñs & non
mutor. id circo ponit quia supra dixe.¬
rat ipse quasi ignis conflans. & quasi
herba fullonum. ne putemus eum diui.¬
nitatis mutare naturam. cum ꝓ nobis

Expanded text:
teros perjuri: post perjuros, qui calumniantur teros perjuri: post perjuros, qui calumniantur mercedem mercenarii, et nolunt reddere pro operis labore quod debent. Viduas quoque et pupillos, subauditur calumniantur, et opprimunt peregrinum et alienigenam, vel certe catechumenum, qui necdum in civitate Christi civis effectus est. Et si ista universa non fecerint, sufficit eis solum crimen ad poenam, quod non timuerunt Dominum. Nequaquam igitur levia putemus esse peccata perjurium, et mercedem 974 non reddere laboranti, et calumniari viduam et pupillum, et opprimere alienigenam et peregrinum: quae maleficio, et veneficiis, et adulterio comparantur. Haec et juxta historiam, et juxta tropologiam intelligimus, ut quod eo tempore dicebatur ad principes Judaeorum, nunc dicatur ad principes Ecclesiarum: Quodque sequitur: Ego dominus et non mutor, idcirco ponit, quia supra dixerat: ipse quasi ignis conflans, et quasi herba fullonum, ne putemus eum divinitatis mutare naturam, quum pro pro nobis
Abbreviated transcription (Latin):
deat. Et purgabit filios leui. Tempꝰ est
enim ut iudicium incipiat a domo dnͣi.
Et alibiscribitur a sanctis meis incipite.
In filiis autein leui omnem sacerdotalem
intellige dignitatem. Si autem sacer¬
dotes purgandi sunt & colandiut puru
aurum remaneat & argentum. quid
de cȩteris est dicendum: Qui cum emun¬
datifuerint & colati. tunc offerent
dño iusta sacrificia. Et placebit sacri¬
ficium eoꝵ qđ offerunt ꝓiuda & ierłm.¬
hoc est ꝓ his qui dm̃ confitentur. & pace̾
eius mente conspiciunt. Sicut dies
scłi. & sicut anni antiqui. Ut quomodo
in principio placuerͣ nt deo. sic post
peccatum & pęnitentiam placere in.¬
cipiant. cum om̃s fuerint peccatoꝵ
sorde purgati. Et accedam inquit
ad uos inidicio. &ero testis uelex. Quanta
formido iudicii. cum ipse sit testis & iudex.
Testis est autem cunctismaleficis & ad ilteris.
Hȩc enim crimina ꝑpetrantur occulte .&
ideo ꝓferuntur in medium ne diu lateant.
Post maleficos ponuntur ad ulteri. post adul.¬

Expanded text:
deat ; et purgabit filios Levi. Tempus est enim ut judicium incipiat a domo Dei . Et alibi scribitur: A sanctis meis incipite . In filiis autem Levi: omnem sacerdotalem intellige dignitatem. Si autem sacerdotes purgandi sunt et colandi, ut purum aurum remaneat et argentum, quid de caeteris est dicendum? Qui cum emundati fuerint et colati, tunc offerent Domino justa sacrificia, et placebit sacrificium eorum, quod offerunt pro Juda, ehoc est, pro his qui Dominum confitentur, et pacem ejus mente conspiciunt, sicut dies saeculi, et sicut anni antiqui; ut quomodo in principio placuerunt Deo, sic post peccatum et poenitentiam placere incipiant; cum omni fuerint peccatorum sorde purgati. Et accedam, inquit, ad vos in judicio, et ero testis velox. Quanta formido judicii, cum ipse sit testis et judex. Testis est autem cunctis maleficis et adulteris, haec enim crimina perpetrantur occulte, et ideo proferuntur in medium, ne diu lateant. Post maleficos ponuntur adulteri: post adul
Abbreviated transcription (Latin):
conflans. & quasi herba fullonum. Igniseni
in conspectu eiꝰ ardebit. & in circuitueis
tempestas ualida. Tunc uocabit cȩlum de.¬
super. & terram ut diudicet popłmsuum.
Flumina ignis trahent ante cum peccatores
quosq uoluentia. Ignis autem dicitur dñs &
ignis consumens. ut nr̃a ligna fȩnum sti¬
pulamq conburat. Et non solum ignissed
& herba fullonum. quȩ hebraice borithap.
nis conflans est atq consumens. Ei aũ qui
leuia peccata comittit. herba fullonum.
ut lotis munditiam restituat. sed̾m illud
quod scriptum est in isaia.L.auabit dñs
sordes filioꝵ & filiaꝵ sion. & sangumem emun¬
sensu & eloquio ȩre.stagno. ferro. płuboq
commixtum est. in camino dñi ꝑcoqͣnt᷑.¬

Expanded text:
conflans, et quasi herba fullonum : Ignis enim conflans, et quasi herba fullonum : Ignis enim in conspectu ejus ardebit, et in circuitu ejus tempestas valida . Tunc vocabit coelum desuper, et terram ut dijudicet populum suum, flumina ignis trahent ante eum, peccatores quosque volventia. Ignis autem dicitur Dominus, et ignis consumens , ut ligna nostra, fenum, stipulamque comburat. Et non solum ignis; sed et herba fullonum, quae Hebraice BORITH  nis conflans est, atque consumens: qui autem levia peccata committunt, herba fullonum, ut lotis munditiam restituat, secundum 973 illud quod scriptum est in Isaia: Lavabit Dominus sordes filiorum et filiarum Sion, et sanguinem emunsensu et eloquio, aere, stanno, ferro, plumboque commixtum est, in camino Domini percoquatur
Abbreviated transcription (Latin):
Ego enum dnͣs. & non mutor. Supralegimꝰ
motam dño questionem abhis qui dicunt
ouĩis qui malum facit bonꝰ est in conspectu
dñi & tales ei placent. aut certe si displicent̃
ubi est deus iudicii. hoc est ubi est iusticis
ueritas. Ad quam dissoluendam dñiser¬
mo respondit. mittam augłm meum qui
prȩparabit uiam meam. & ueniet ad te̾.¬
plum suum dominator quem uosquȩ¬
ritis. & quiitidex est ueritatis. de quo
Qui nulla nec miscłia nec seueritate mu¬¬
tatur. Calix enim inmanu dñi uinime.¬
riplenus mirto. & inelinauit ex hoc
in hoc. id est misccłam iustitia tempe¬
rat. & iustitiam miscđa. Iste igitur
statim & uelociter ueniet ad tem¬
cogitare diem aduentus eius.
Si cogitare prȩ potentia magestatisei uemo
potest. ferre quis poterit : Et quis stabit
ad uidendum eum: Hoc est quis eum pote¬
rit lippiencib & cȩ cis mentisoculis insua clarita.¬
te conspicere : Qui est soliusticiȩ. & in cuis
pennis est sanitas. Ipse ueniet quasi ignis

Expanded text:
er, et non mutor. Supra legimus motam Domino quaestionem ab his qui dicunt: Omnis qui facit malum, bonus est in conspectu Domini, et tales ei placent, aut certe si displicent, ubi est Deus judicii? hoc est, ubi est justitiae veritas? Ad quam dissolvendam Domini sermo respondit: Mittam angelum meum, qui praeparabit viam meam, et veniet ad templum suum dominator quem vos quaeritis, qqui nulla nec misericordia, nec severitate mutatur: Calix enim in manu Domini vini meri plenus mixto, et inclinavit ex hoc in hoc , id est, misericordia justitiam temperat, et justitia misericordiam. Iste igitur statim et velociter veniet ad temcogitare diem adventus ejus? Si cogitare prae potentia majestatis ejus nemo potest, ferre quis poterit? Et quis stabit ad videndum eum, hoc est, quis eum poterit lippientibus et caecutientibus oculis in sua claritate conspicere, qui est sol justitiae, et in cujus pennis est sanitas? Ipse veniet quasi ignis
Abbreviated transcription (Latin):
punxerũt. Cũq dies aduentus eiꝰ
fuerit impletus. ñ erit lux s frigꝰ.
& grlu. refrigerata om̃iũ caritate.
ꝙ pͣmultitudine maloꝵ que supra¬
uentura sunt frigescentib cu̾ctis.
& calore̾ pristineꝰ ficei ꝑcentibus.
Postquã autẽ om̃s peccatores frigus
suũ geluq contraxerit. una dieserit
atq ꝑpetua. Nequaꝗͣ. sͥ luce ꝙ tene¬
bris die q noste succedentibꝰ. s ipse
oñs erit lux om̃iũ. Digneq tẽꝑe
om̃iũ peccatoꝵ scĩs lux erit. & ima
Neq enĩ ignorare poterit quam
creauit. Considerandũ ẽ quomͦ
sicat ĩ engło. quos diem illã nec
angłi nec silius nouerit nisi solus pater.
Et erit in die illa exibunt aque uiue
oe ihrłm. mediũ earũ ad mare orienta¬
le. & mediũ earũ ad mare nouissimũ.

Expanded text:
nubes . Cumque dies adventus ejus fuerit impletus, non erit lux, sed frigus et gelu, refrigerata omnium charitate, et prae multitudine malorum quae superventura sunt, frigescentibus cunctis, et calorem pristinae fidei perdentibus. Postquam autem omnes peccatores frigus suum geluque contraxerit, una dies erit atque perpetua: nequaquam sibi luce et tenebris, die et nocte succedentibus; sed ipse Dominus erit lux omnium: de quo omnium peccatorum, sanctis lux erit, et una neque enim ignorare poterit quam creavit, considerandum est quomodo dicat in Evangelio, quod diem illam nec angeli, nec Filius noverit, nisi solus Pater . Et erit in die illa, exibunt aquae vivae de Jerusalem, medium earum ad mare Orientale, et medium earum ad mare No
Abbreviated transcription (Latin):
ueniet ad templum suum dominator quem
uos quęritis & angłs testamenti quem uos
uultis. de dño saluatore ab eo dictum intelli¬
gunt. Prȩparat autem uiam ioħs & rectas fa¬
cit semitas demnri in corde credentium. in qͥb
ꝓpter prauitatem & incredulitatem prius
deus ambulare non poterat. Templum aute
uel eccłia interpretatur. uel unumquemq credentũ¬
Ecce uenit dñs exercituum. & quis poterit eo¬
gitare diemaduentus eius: Et quisstabit
aduidendum eum: Ipse enun quasiignis confans
& quasi herba fullonum. Et sedebit conflaus
& emundans quasi argentum. & purgabit

Expanded text:
eniet ad templum suum dominator quem vos quaeritis, et angelus testamenti quem vos vultis, de Domino Salvatore ab eo dictum intelligunt. Praeparat autem viam Joannes, et rectas facit semitas Dei nostri in cordibus credentium, in quibus propter pravitatem, et incredulitatem, prius Deus ambulare non poterat. Templum autem vel Ecclesiam interpretantur, vel unumquemque credentcit Dominus exercituum. Quis poterit cogitare diem adventus ejus, et quis stabit ad videndum eum? Ipse enim quasi ignis conflans et quasi herba fullonum et sedebit conflans et emundans argentum et p
Abbreviated transcription (Latin):
sed precipue sacerdotes maculam non
habere. & siue humerum siue brachiu
ornare bonis oꝑib. In pectusculo signisi.¬
catur bona conscientia. In lingua sc̃a
confessio. ut qđ corde credimꝰ ad ius¬
titiam. ore confiteamur in salutem.
Inuentriculo quoq nichil habere mor.¬
tiferum. sed quod nraͣm uitam susten¬
tet ac uegetet. Nisi enim cibi uentricu¬
lo concoquantur. & eoꝵ suco corpꝰ irri¬
getur. attenuatum uirib caret & fer.¬
tur in mortem. Nos autem omnia
re caput nostrum & lauare faciem ã
peccatoꝵ sordib ieuinantes. & reue.¬
lata facie głam dñi contemplari nune
dicinius. confusio uultus mei operuit me.
iuxta cain concidit facies nr̃a. nec possumꝰ
illud implere quod prȩceptum est. leuate
oculos ur̃os & uidete. Sed stercore uitioꝵ
habemo litas facies atq pollutas. & dicimꝰ.
Putruerunt & corruptȩ sunt eieatrices meȩ
a facie insipientiȩ meȩ. Unde omnia illa
instercus uersa sunt dicente scriptura.

Expanded text:
sed praecipue sacerdotes, maculam non sed praecipue sacerdotes, maculam non habere, et sive humerum, sive brachium ornare bonis operibus. In pectusculo significatur bona conscientia: in lingua, sancta confessio: ut quod corde credimus ad justitiam, ore confiteamur in salutem . In ventriculo quoque nihil habere mortiferum; sed quod nostram vitam sustentet ac vegetet: nisi enim cibi in ventriculo concoquantur, et eorum succo corpus irrigetur, attenuatum viribus caret, et fertur in mortem. Nos autem omnia re caput nostrum , et lavare faciem a peccatorum sordibus jejunantes, et revelata facie gloriam Domini contemplari , nunc dicimus: Confusio vultus mei operuit me , et juxta Cain concidit facies nostra , nec possumus illud implere quod praeceptum est: Levate oculos vestros et videte ; sed stercore vitiorum habemus litas facies atque pollutas, et dicimus: Putruerunt et corruptae sunt cicatrices meae, a facie insipientiae meae . Unde omnia ista in stercus versa sunt, dicente Scriptura:
Abbreviated transcription (Latin):
diuitias uertunt in luxuriam. bon̾aq
famam sordida conuersatione detur.¬
&. disꝑgam suꝑ uultum uestrum stereus
sollempnitatum uestraꝵ. & assumet
uossecum. & scietis quia misi ad uos
mandatum ur̃m ut esset mandaca
meum cum leui dicit dñs exerei
& lingu̾a & uentriculum & ea quȩ in leuiti.¬
codescribuntur. accipiebant ex hostiis
sacerdotes. Quȩ omnia pro peccatis eoꝵ
se abicere & in facies sacerdotum miteere
contestatur. ut scilicet talessint qui offe.¬
runt qualia & illa quȩ offeruntur. Et
ad sumet uosinquit secum id est stereus
sollempnitatum ur̃arum. uit fetentes
facies putidas stereoris cõmixtione tur.¬
pentur. &ex eo quod uos abicio. intelliga¬
tis ipsum e̾e̾ me qui quondam elegi patrem
uestrum leui. & ꝑ leui aaron. & uobis sa.¬
cerdotii głam condonaui. ut esset pactũ
meum siue testamentum cum leui. & ȩter¬
no michi sacerdotio ministraret. Voluit
autem deus & omnes quidem homines.

Expanded text:
divitias vertunt in luxuriam, bonamque divitias vertunt in luxuriam, bonamque famam sordida conversatione deturet dispergam super vultum vestrum stercus solemnitatum vestrarum, et assumet vos secum. Et scietis quia misi ad vos mandatum istud, ut esset pactum meum cum Levi, dicit Dominus exerciet linguam, et ventriculum, et ea quae in Levitico describuntur, accipiebant ex hostiis sacerdotes . Quae omnia pro peccatis eorum se abjicere, et in facies sacerdotum mittere contestatur , ut scilicet tales sint qui offerunt, qualia et illa 957 quae offeruntur. Et assumet vos, inquit, secum, id est, stercus solemnitatum vestrarum, ut fetentes facies putida stercoris commixtione turpentur, et ex eo quod vos abjicio, intelligatis ipsum esse me, qui quondam elegi patrem vestrum Levi, et per Levi Aaron, et vobis sacerdotii gloriam condonavi, ut esset pactum meum sive testamentum cum Levi, et aeterno mihi sacerdotio ministraret. autem Deus, et omnes quidem homines,
Abbreviated transcription (Latin):
atq uirtutum sensus est. De quo incen.¬
tesimo sedło psalmo dicitur. Benedie
anuma mea dño. & om̃a quȩ intra me
sunt nomini sc̃o eiꝰ. Qui gregem suum
benedixerit. impletur in eo benedictao
Benedic armenta boum tuoꝵ. & greges
ouium tuarum. Sin autem habens
naturaliter masculum id est fortem
rigiclum ac robustum immolet uel
nimia molliciȩ femineum atq lasc.¬
uum uel diuersis animȩ ꝑturbatio.¬
nib debile atq corruptum. sentiet
in se completum esse quod scriptum ẽ
potentes potenter tormenta patientur.
& cui plus dederit plus ex iget ab eo. Ude
xprie sacerdotib dicitur. quod si aulire
noluerint & corde retinere ut dent
głam nomini dñi ꝑ bonam conuersa.¬
tionem. sed e contrario nomen illius
ꝓpter eosmaledicatur in gentib mittat
in illos ȩgestatem bonoꝵ omnum. & be¬
nedictiones eoꝵ uertat in maledictione
Qui sanitate abutuntur in libidinem. &

Expanded text:
atque virtutum sensus est, de quo in cenatque virtutum sensus est, de quo in centesimo secundo Psalmo dicitur: Benedic, anima mea, Domino, et omnia quae intra me sunt nomini sancto ejus. Qui si gregem suum bene rexerit, impletur in eo illa benedictio: Benedicta armenta boum tuorum, et greges ovium tuarum . Sin autem habens naturaliter masculum, id est, forte, rigidum ac robustum, immolet leve vel nimia mollitia femineum atque lascivum, vel diversis animae perturbationibus debile atque corruptum, sentiet in se completum esse quod scriptum est: Potentes potenter tormenta patientur . Et: Cui plus dederint, plus exigent ab eo . Unde proprie sacerdotibus dicitur, quod si audire noluerint, et corde retinere, ut dent gloriam nomini Domini per bonam 956 conversationem ; sed econtrario nomen illius propter eos maledicatur in gentibus, mittat in illos egestatem bonorum omnium, et benedictiones eorum, vertat in maledictionem. Qui sanitate abutuntur in libidinem, et
Abbreviated transcription (Latin):
debile dño. erucifigens sauatorem & eligens
barraban latroemnii & sedicionis autorẽ.
qui iuxta mysticos intellectus refertur
ad diabolum. Illisq contempnentib & prȩ¬
ferentib diabolum saluatori. nomen xpͣi
horribile est in gentib qui passionem
dñi susceperunt. & cum formidoloso
honore uenerantur. De nobis quoq
dicipotest. sirecti a deo sapientes habentesq
naturam saeris congruam disciplinis nr̃m
negligamus ingenium. & nos dedamus uitis
atq luxuriȩ. & habentes masculum immole.¬
mus debile dño. Debilis autem est & ma.¬
culata nr̃a oratio. quando ira inuidia in.¬
imiciis & aliis animiꝑturbationib cor¬
rumpitur. si offerentes munꝰ ad altare
& recordati quod aliquid frater noster
habeat aduersum nos. non ante ꝑgimꝰ
&. satis ei facimus. Unde & apłs prȩci¬
pit. Uolo uos ergo orare in omniloco.
leuantes sc̃as manꝰ sine ira & discep¬¬
tatione. Pastorq cogitationum nr̃aꝵ

Expanded text:
debile Domino, crucifigens Salvatorem, et eligens debile Domino, crucifigens Salvatorem, et eligens Barabbam latrocinii et seditionis auctorem , qui juxta mysticos intellectus refertur ad diabolum: illisque comtemnentibus, et praeferentibus diabolum Salvatori, nomen Christi horribile est in gentibus, quae passionem Domini susceperunt, et eum formidoloso honore venerantur. De nobis quoque dici potest: Si creati a Deo sapientes, habentesque naturam sacris congruam disciplinis, nostrum negligamus ingenium, et nos dedamus vitiis atque luxuriae, et habentes masculum, immolemus debile Domino. Debilis autem est, et maculata nostra oratio, quando ira, invidia, inimicitiis, et alia animi perturbatione corrumpitur: si offerentes munus ad altare, et recordati quod aliquid frater noster habeat adversum nos, non ante pergimus, et satis ei facimus . Unde et Apostolus praecipit: Volo ergo viros orare in omni loco, levantes sanctas manus sine ira et disceptatione . Pastorque cogitationum nostrarum
Abbreviated transcription (Latin):
bile dño. Sinon habes masculum. nichil
tibi nocet maledictio. Hȩc autem dicendo.
ostendit eos habere quȩ obtima sunt. &
offerre quȩ mala sunt. Ad uos igitur
o sacerdotes hoc mandatum est. Fecis¬
tis quod impium est in contemptum mei.
sed quia malo poenitentiam peccatoris
quam mortem. etiam nunc dico. Si me
audire nolueritis nec intelligere ut detis
nomini meo głam quod est horribile ingen-¬
tib. ueram in uos mittam penuriam. ut
nequaquam mentientes sed omnium re-¬
rum coacti aegestate. dicatis uos non
habere obtima quȩ offeratis. Et male-¬
dieam inquit benedictionib uestris. Qmͣ¬
Possumus maledictum & dolosum acciꝑe
popłm iudeoꝵ. qui cum haberet in grege
suo masculum dñm saluatorem & imina.¬
culatum agnum qui tollit peccatu mun¬
di. & omnium ꝓphetarum uaticinatione
commonitus ut immolaret atq susciꝑret
arietem qui herebat cornib in uirgulto
sabeth. hoc facere noluit. Sed immolat

Expanded text:
bile Domino. Si non habes masculum, nihil bile Domino. Si non habes masculum, nihil tibi nocet maledictio. Haec autem dicendo, ostendit eos habere quae optima sunt, et offerre quae mala sunt. Ad vos igitur, o sacerdotes, hoc mandatum est, fecistis quod impium est in contemptum mei. Sed quia malo poenitentiam peccatoris, quam mortem, etiam nunc dico: Si me audire nolueritis, nec intelligere, ut detis nomini meo gloriam, quod est horribile in gentibus, veram in vos mittam penuriam, ut nequaquam mentientes; sed omnium rerum coacti egestate, dicatis vos non habere optima, quae offeratis. Et maledicam, inquit, benedictionibus vestris, 955 Possumus maledictum et dolosum accipere populum Judaeorum, qui cum haberet in grege suo masculum Dominum Salvatorem, et immaculatum agnum, qui tollit peccata mundi , et omnium prophetarum vaticinatione commonitus, ut immolaret atque susciperet arietem, qui haerebat ex cornibus in virgulto Sabec , hoc facere noluit; sed immolat
Abbreviated transcription (Latin):
um. & nomen meum horribile ingentib.
Et nune ad uos mandatum o sacerdotes.
Si nolueritis audire & si nolueritis pone.¬
re suꝑ cor ut detis głam nomini meo ait
dñs exercituum mittam in uos ȩgesta.¬
tem. & maledicam benedictionibus
uestris. & maledicam illis quoniam ñ
posuistis suꝑ cor. Quicquid potest in
ercusationempeccati sui humanus
animus inuenire. & falsa se satis factione de¬
fendere. hoc prȩuidens sermo diuinus cor-¬
ripit atq condempnat. E est sensus. Quia
offertis cecum & claudum & languidum. &.
hoc ipsum non de uestro sed de rapinis & de
spolus fletibq miseroꝵ. & insuꝑ dicitis
de labore & pauꝑtate offerimus qđ habe¬
mus. ꝓpterea ego dico generaliter ut uos
arguat ppria conscientia. Certe obtenditis
pauꝑtat̾em. & captiuitatis iniuriam. & de.¬
nuitatem reifamiliaris. Audite qđ infero.
Maledictus dolosus qui habet ingrege suo
masculum. & uotum faciens immolat de¬

Expanded text:
um, et nomen meum horribile in gentibus . um, et nomen meum horribile in gentibus . Et nunc ad vos mandatum hoc, o sacerdotes. Si nolueritis audire, et si nolueritis ponere super cor, ut detis gloriam nomini meo, ait Dominus exercituum: Mittam in vos egestatem, et maledicam benedictionibus vestris, et maledicam illis: quoniam non habetur. Quidquid potest in excusationem peccati sui humanus animus invenire, et falsa se satisfactione defendere, hoc praevidens sermo divinus corripit atque condemnat. Et est sensus, quia offertis caecum et claudum et languidum, et hoc ipsum non de vestro, sed de rapinis, et spoliis fletibusque miserorum, et insuper dicitis, de labore et paupertate offerimus quod habemus: propterea ego dico generaliter, ut vos arguat propria conscientia. Certe obtenditis paupertatem et captivitatis injuriam, et tenuitatem rei familiaris: audite quod infero: Maledictus dolosus qui habet in grege suo masculum, et votum faciens immolat de
Abbreviated transcription (Latin):
tates. Aut certe ita intelligendum. Pollu¬
istis nomen meum. in eo quod dicitis. Qd
prodest si offeranius obtima. Qualiacumq
fuerint quȩ offeruntur. igni sunt de uo.¬
randa. Fructus autem altaris ignis est.
cibiq ignis hostiȩ uel holo cauta. Nec
sufficit prioris sermonis impietas. sed etiã
hoc dixistis ecce de labore. & exsufflastis¬
in illud dicit dñs exercituum. Cuius
orationis sensus hic est. Dixistis. de capti.¬
uitate reuersi sumꝰ. hostib predȩ fuimus.
multum in longo itinere laborauimus:
pauꝑes sumus. quicquid habere potuimꝰ
uiȩ labore consumptum est. qualiacuq
habemus offerimus. Et hȩc dicendo ex¬
sufflastis uestra sacrificia id est exsufflatio¬
ne mea digna fecistis. Siue ut in hebreo
potest legi. & exsufflasti me. Hȩc dicendo
non sacrificio sed michi cui sacrificabatis
quihabet in grege suo masculum. & uo-¬
tum faciens immolat debile dño. Quia
rex magnus ego sum dicit dñs exercitu.¬

Expanded text:
tates. tates. istis nomen meum in eo quod dicitis: quid prodest si offeramus optima? qualiacumque fuerint quae offeruntur, igne sunt devoranda. Fructus autem altaris ignis est, cibusque ignis hostiae vel holocausta. Nec sufficit prioris sermonis impietas, sed etiam hoc dixistis: Ecce de labore, et exsufflastis illud, dicit Dominus exercituum. Cujus orationis hic sensus est: Dixistis, de captivitate reversi sumus, hostibus praedae fuimus, multum in longo itinere laboravimus, pauperes sumus, quidquid habere potuimus, viae labore consumptum est: qualiacumque habemus, offerimus; et haec dicendo exsufflastis vestra sacrificia, id est, exsufflatione mea digna fecistis: sive ut in Hebraeo legi potest: Et exsufflastis me haec dicendo; non sacrificio, sed mihi cui sacrificabatis, qui habet in grege suo masculum, et votum faciens immolat debile Domino, quia Rex magnus ego sum, dicit Dominus exercitu
Abbreviated transcription (Latin):
rum. uios o principes udȩoꝵ polluistis illio
atq polluitis. Sic enim futuroꝵ texit ua¬
acinium. ut prȩsens tempꝰ non deserat.
Propterea autem o sacerdotes & princi¬
pes iudȩoꝵ in om̃iloco michi offertur ob.¬
latio munda. & magnum est nomen
meum in gentib. Quia dicitis mensa dñi
contaminata est. & qdđ suꝑ ponitur contemp¬
tibile est. cum igne qui illud deuorat. Reuersus
de babylone popłs altare tantum fortuitis
& impolitis lapidib iuxta exrȩ librum eu.¬
trurerat. absq templo absq urbis ȩdifici¬
is absq structione muroꝵ Et putabat
minorem e̾ẽ cultum religionis. qͥa tẽpli
ernatus deerat. Ad quos dñs loquitur.
Pollutum putatis altare & holo causta ac
uictunas quȩ suꝑ imponuntur. ignem
quoq qui uictimam deuorat esse pollutũ.
nec incelligitis ommipotentem deum non
aurum geminasq & hostiarum multi.¬
tudinem querere. sed offerentium uolun¬

Expanded text:
rum, o vos principes Judaeorum, polluistis illud rum, o vos principes Judaeorum, polluistis illud atque polluitis. Sic enim futurorum texit vaticinium, ut praesens tempus non deserat. Propterea autem, o sacerdotes et principes Judaeorum, in omni loco mihi offertur oblatio munda, et magnum est nomen meum in gentibus, quia dicitis mensa Domini contaminata est, et quod superponitur, contemptibile est cum igne qui illud devorat. Reversus de Babylone populus, altare tantum fortuitis et impolitis lapidibus, juxta Ezrae librum exstruxerunt , absque templo, absque urbis aedificiis, absque exstructione murorum, et putabat minorem esse cultum religionis, quia templi ornatus deerat. Ad quos Dominus loquitur: Pollutum putatis altare, et holocausta ac victimas quae supra imponuntur: ignem quoque qui victimas devorat, esse pollutum; nec intelligitis omnipotentem Deum, non aurum, gemmasque, et hostiarum multitudinem quaerere, sed offerentium volun