comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uuacitate ipsa superat. nec quid sit ȩternitas nisi intelligendo conspicio. Mentis
quippe aspectu omnem mutabilitatẽ ab ȩt̾̃nitate seiungo. & in ipsa ȩternitate nuill
spatia temporis cerno. qr spatia tẽporis preteritis ⁊ futuris rerum motib constat
lichil autem preterit in ȩt̃no. & nicbil futurum ẽ: qr & qđ preterit ẽẽ desinit
& qđ futurum ẽ nindũ eẽ cepit. A ternitas autem tantum modo ẽ. nec fuit. qͣsi
iam non sit. nec erit. qͣsi adhuc non sit. Iuare sola ipsa uerissime dicere potuit
humanȩ menti: ego sum qui sum: & de illa uerissime dici potuit. misit me qͥ ẽ
gatorios ⁊ deceptorios ludos de spectaculo m̃tis eiciamus. Utamur gradib qͣs
nobis diuna prouidentia fabricare dignata ẽ. Cum enĩ figmientis sudicris
nimnium delectati euanesceremus in cogitationib nr̃is. & totam uitã in uana

Expanded text:
vivacitate ipsa superat: nec quid sit aeternitas, nisi intelligendo conspicio. Mentis vivacitate ipsa superat: nec quid sit aeternitas, nisi intelligendo conspicio. Mentis quippe aspectu omnem mutabilitatem ab aeternitate sejungo, et in ipsa aeternitate nulla spatia temporis cerno; quia spatia temporis praeteritis et futuris rerum motibus constant. Nihil autem praeterit in aeterno, et nihil futurum est; quia et quod praeterit, esse desinit, et quod futurum est, nondum esse coepit: aeternitas autem, tantummodo est; nec fuit, quasi jam non sit; nec erit, quasi adhuc non sit. Quare sola ipsa verissime dicere potuit humanae menti, Ego sum qui sum; et de illa verissime dici potuit, Misit me, qui egatorios et deceptorios ludos de spectaculo mentis ejiciamus. Utamur gradibus quos nobis divina providentia fabricare dignata est. Cum enim figmentis ludicris nimium delectati evanesceremus in cogitationibus nostris, et totam vitam in quaedam
Abbreviated transcription (Latin):
respondeã. nisi ut illã lucẽ querant qua eis apparet: scertũ est aliud eẽ credere
aliud intelligere. iurarent ⁊ ipsi nec ocłis uidi posse istã lucẽ. nec cũ aliqͦ locoꝵ
uastitate cogitari: ⁊ nusꝗͣ non prȩsto ẽẽ querentib ⁊ nicħ ea certius atq sereni
inueniri.Auȩ rurs omnia quȩ hac luce m̃tis nẽ a medicta st̃: nulla alia quã
eadeᷤ luce manifesta st. ꝑhanc n intelligo uera es quȩ dicta sc̃ a hec meꝰ
incelligere ꝑ hanc rurso. ⁊̃ rursꝰ cũ ꝗsq se aliꝗͥ intelligere intelligit. & id ipsun
rursus intelligit. in infinitũ pergere intelligo. & nulla hic eẽ spatia cuuus ꝗͣ tumoris
aut uolubilitatis intelligo. Intelligo etiam non me posse intelligere nisi iuuam. &
me uiuaciorem intelligendo fieri certus intelligo. &terna enim uita itã tẽporalẽ

Expanded text:
respondeam, nisi ut illam lucem quaerant, qua eis apparet et certum est aliud esse credere, respondeam, nisi ut illam lucem quaerant, qua eis apparet et certum est aliud esse credere, aliud intelligere; jurarent et ipsi, nec oculis videri posse istam lucem, nec cum aliqua locorum vastitate cogitari, et nusquam non praesto esse quaerentibus, et nihil ea certius atque serenius inveniri. 97. Quae rursus omnia, quae de hac luce mentis nunc a me dicta sunt, nulla alia quam eadem luceintelligo. Et hoc rursus et rursus cum quisque se aliquid intelligere intelligit, et idipsum rursus intelligit, in infinitum pergere intelligo, et nulla hic esse spatia cujusquam tumoris aut volubilitatis intelligo: intelligo etiam non me posse intelligere, nisi vivam, et me vivaciorem intelligendo fieri, certius intelligo. Aeterna enim vita vitam temporalem
Abbreviated transcription (Latin):
& non iam inuenimus quarum rerum imitamenta sint: quib tanquã pͥmis pulchr.
in hiamus. & ab eis recedentes amplexam nr̃a phantasmata. Nam redeuntib nobis
ad inuestigandam ueritatem ipsam in itinere occurrunt. & nos transire ñ sinunt.
nullis uirib s magnis insidis latrocinantia. non intelligentib quã late pateat qd̃
dictum ẽ: cauete a simulachris. Itaq alii ꝑ mnumerabiles mundos uaga cogitatione
uolutati sunt: alii dm̃ eẽ non posse nisi corpus igneum putauerunt. aln candoren
lucis inmensȩ per insinita spatia usq quaq porrectum ex una tamen parte quasi
nigro quodam cuneo fissum. duo aduersa regna opinantes. & talia reb constituenti
principia: cum suis phantasmatis fabulati sunt. Quos si iurare cogam. ucrũ hȩc uera
ẽe sciant: fortasse ñ audeant: s uicissĩ dicant. tu gͥ ostende ꝗͥ uerũ sit. ꝗb si nichil

Expanded text:
et non jam invenimus quarum rerum imitamenta sint, quibus tanquam primis pulchris et non jam invenimus quarum rerum imitamenta sint, quibus tanquam primis pulchris inhiamus, et ab eis recedentes amplexamur nostra phantasmata. Nam redeuntibus nobis ad investigandam veritatem, ipsa in itinere occurrunt, et nos transire non sinunt, nullis viribus, sed magnis insidiis latrocinantia, non intelligentibus quam late pateat quod dictum est: Cavete a simulacris . 96. Itaque alii per innumerabiles mundos vaga cogitatione volutati sunt. Alii Deum esse non posse, nisi corpus igneum putaverunt. Alii candorem lucis immensae per infinita spatia usquequaque porrectum, ex una tamen parte quasi nigro quodam cuneo fissum, duo adversa regna opinantes, et talia rebus constituentes principia, cum suis phantasmatibus fabulati sunt. Quos si jurare cogam utrum haec vera esse sciant, fortasse non audeant, sed vicissim dicant: Tu igitur ostende quid verum sit. Quibus si nihil
Abbreviated transcription (Latin):
ille nescirce quib causis fallantur intuentes. uel nescire crederet᷑. pariter erranti
nullus plaudirae. Si quis autẽ de popło unus eum deprebenderit. maiorem illo
laudem se mereri putat. ñ ob aliud. nisi qr decipi falliq ñ potuit. Si autem
multis aꝑtus sit. non ille laudat᷑. s. irridentur ceteri: qui talia dephendere nequeuit
Ita om̃is palina cogritioni dat᷑. & artificio ⁊ cõp̃hension ueritatis: ao quã nuslom
rogati quid sit melius uerum an falsum.suerum cõ meluis pcis
& ludis tamen ubi nos utiq non uera s ficta. delectant multo propensius ꝗͣ p̃cepta
ipsius ueritatis hereamus. Ita nr̃o uidicio ⁊ ore puninur: aliud ratione apꝓbantes:
aliud uanitate sectantes. Tamduu autem ẽ ludicrum ⁊ ioculare aliquid: quamdu
nouimus in cuius ueri comparatione rideat᷑. S diligendo talia exeidimus a uero.

Expanded text:
ille nesciret quibus causis fallantur intuentes, vel nescire crederetur, pariter erranti ille nesciret quibus causis fallantur intuentes, vel nescire crederetur, pariter erranti nullus plauderet. Si quis autem de populo unus eum deprehenderit, majorem illo laudem se mereri putat, non ob aliud, nisi quia decipi fallique non potuit. Si autem multis apertus sit, non ille laudatur; sed irridentur caeteri qui talia deprehendere nequeunt. Ita omnis palma cognitioni datur, et artificio, et comprehensioni veritatis: ad quam nrogati quid sit melius, verum an falsum, ore uno respondeamus, verum esse melius; jocis et ludis tamen, ubi nos utique non vera, sed ficta delectant, multo propensius quam praeceptis ipsius veritatis haereamus. Ita nostro judicio et ore punimur, aliud ratione approbantes, aliud vanitate sectantes. Tamdiu autem est ludicrum et joculare aliquid, quamdiu novimus in cujus veri comparatione rideatur. Sed diligendo talia excidimus a vero,
Abbreviated transcription (Latin):
ferat stultaciam proximi. quo suam ferr& si stultus eẽt. & amar& sapientiam.
Quapropters& ipsa superbia uerȩ libertatis ⁊ ueri regni umbra ẽ.: ꝓer ipsam no
cominemorat diuina prouidentia quid significemus uitiosi. & quo debeamꝰ redire
correcti. Iam uero cuncta spectacula. & om̃is illa. quȩ appellatur curiositas:
quid aliud querit : quã de rerum cognitione lȩticiam: Quid gͦ admirabilius.
quid speciosius ipsa ueritate: ad quam spectator omnis peruenire se cuꝑe confitet᷑
cum uehem̃ter ne fallatur inuigilat. & inde se iactat si aliquid acutius ceteris
ꝙ uiuaciꝰ in spectando cognoscat ⁊ iudicet : Ipsum deniq prestigiatorem nicbil
aliud quã fallaciã. prositenteni diligent̃ intuentur. & cautissime obseruant.¬
& si eluduntur: qr sua non possunt. illius delectant᷑ scientia: qui eos eludit. Nam si

Expanded text:
ferat stultitiam proximi, quo suam ferret, si stultus esset, et amaret sapientiam. ferat stultitiam proximi, quo suam ferret, si stultus esset, et amaret sapientiam. Quapropter si et ipsa superbia verae libertatis et veri regni umbra est, etiam per ipsam nos commemorat divina providentia quid sigcorrecti. iam uquid aliud quaerit quam de rerum cognitione laetitiam? Quid ergo admirabilius, quid speciosius ipsa veritate, ad quam omnis spectator pervenire se cupere confitetur, cum vehementer ne fallatur invigilat, et inde se jactat si quid acutius caeteris, et vivacius in spectando cognoscat et judicet? Ipsum denique praestigiatorem, nihil aliud quam fallaciam profitentem, diligenter intuentur, et cautissime observant; et si eluduntur, quia sua non possunt, illius delectantur scientia qui eos eludit. Nam si et
Abbreviated transcription (Latin):
sine amore nr̃o aderat. qđ sine dolore discedit. Uidetur ergo uincere cũ iuncat᷑.
qui superando ad id peruenit qđ cum dolore amissurus ẽ. & uincit cũ uinei uidea t
quisiis cedendo ad id peruenit qđ non amittit inuitus. Quem delectat gͦ libertas.
ab amore mutabilium rerum liber eẽ appetat. Ꝙ quen regnare delectat. uni
omniũ regnatori dõ subditus hereat. plus eum diligendo quam se ipsum. Et
hȩc ẽ perfecta iusticia. qua potius potiora ⁊ minꝰ minora diligimꝰ. Sapientem
animam atq perfectam talem diligat qualem illam uidet. stultam non talem.
s qr eẽ perfecta n sapiens potest: quia nec se ipsum deb& stultũ diligere. nã qui
se diligit stultum. non proficiet ad sapientiam. nec fiet quisq qualis cupit esse
nisi se oderit qualis est. S donec ad sapientiã perfectionemq ueniat᷑. eo animo

Expanded text:
sine amore nostro aderat, quod sine dolore discedit. uidetur ergo uincere cum uincatur sine amore nostro aderat, quod sine dolore discedit. uidetur ergo uincere cum uincatur qui superando ad id peruenit quod cum dolore amissurus est; et uincit cum uinci uideatur, quisquis cedendo ad id peruenit quod non amittit inuitus. Quem delectat ergo libertas, ab amore mutabilium rerum liber esse appetat; et quem regnare delectat, uni omnium regnatori dhaec est perfecta justitia, qua potius potiora, et minus minora diligimus. Sapientem animam atque perfectam talem diligat, qualem illam videt; stultam non talem, sed quia esse perfecta et sapiens potest: quia nec seipsum debet stultum diligere. Nam qui se diligit stultum, non proficiet ad sapientiam; nec fiet quisquis qualis cupit esse, nisi se oderit qualis est. Sed donec ad sapientiam perfectionemque veniatur, eo animo
Abbreviated transcription (Latin):
ustieia fit ustus & ut nemo idli usticiam i om. Nc nemo alesre r tboat cuuaseta
autẽ officiosis laborib. futurȩ quietis eͣxpectatione ñ frangit᷑. Quid enĩ ei noce¬
bit: qui bene uti etiam iimico potest: Eius enĩ presidio atq munimento inimi¬
.citias non pertimescit. cuius precepto ⁊ dono diligit inimicos. Huic uiro in tribu¬
.lationib parum ẽ non contristari. nisi etiam gaudeat. sciens qđ tribulatio
patientiam operatur. patientia probationem. probatio spem. spes autẽ non con¬
fundit. q̃m caritas dei diffusa ẽ in cordib nr̃is: per sp̃m sanctum qui datꝰ ẽ nobis.
Iuis huic nocebit: qui hunc sabiugabit homo: Qui prosperis reb proficit. asperis
quid profecerit discit. Cum enim mutabiliũ bonoꝵ ad est copia: non in eis confidi
s cum subtrahuntur. agnoscit utrum eum ñ ceperint: qr plerumq cum ad sunt nob̃
putamus qđ non ea diligamus. s cũ abesse ceperint. inuenimus qui simus. Hoc enĩ

Expanded text:
ustitia fit iniustus. et ut nemo illi iustitiam et deum, sic nemo aufert beatitudinem. autem officiosis laboribus futurae quietis certa expectatione non frangitur. quid enim ei nocebit qui bene uti etiam inimico potest? eius enim praesidio atque munimento inimicitias non pertimescit, cuius praecepto et dono diligit inimicos. huic uiro in tribulationibus parum est non contristari, nisi etiam gaudeat, sciens quod tribulatio patientiam operatur, patientia probationem, probatio spem, spes autem non confundit; quoniam caritas dei diffusa est in cordibus nostris per spiritum sanctum, qui datus est nobis. quis huic nocebit? quis hunc subiugabit? homo, qui prosperis rebus proficit, asperis quid profecerit discet. cum enim mutabilium bonorum adest copia, non eis confidit; sed cum subtrahuntur, agnoscitur utrum eum non ceperint, quia plerumque cum adsunt nobis putamus quod non ea diligamus; sed cum abesse coeperint, inuenimur qui simus. hoc enim
Abbreviated transcription (Latin):
nisi ꝑmaner& incõmutabilis: nulla mitabilis natura remanerꝙ. Mutari aut animã
posse non qͥdẽ localit᷑. s tanĩ tẽporalit: suis affectionib qͥsq cognoscit. Corpꝰ uero &
temporib ⁊ locis eẽ mutabile: ouuus aduertere facile ẽ. fantasmata porro nichil sunt
aluid: ꝗͣ de specie corporis corporeo sensu attracta figñita. Iuę memoriȩ mandare
ut accepta. sunt. uel partiri uł multiplicare. ł conthere. ł distendere. ł ordinare. ł¬

Expanded text:
nisi permaneret incommutabilis, nulla mutabilis natura remaneret. Mutari autem animam nisi permaneret incommutabilis, nulla mutabilis natura remaneret. Mutari autem animam posse, non quidem localiter, sed tamen temporaliter, suis affectionibus quisque cognoscit. Corpus vero et temporibus et locis esse mutabile, cuivis advertere facile est. Phantasmata porro nihil sunt aliud quam de specie corporis corporeo sensu attracta figmenta: quae memoriae mandare ut accepta sunt, vel partiri, vel multiplicare, vel contrahere, vel distendere, vel ordinare,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑturbent animũ ea qͥb cõmoti homines in eoꝵ ceda̾nt sententiã. rationib qͣs dñs dare dignat᷑
quantũ possumꝰ demonstramꝰ. Illud sane in primis tenere te uolo. qͥ bene nosti animũ
meũ non hoc me fugiendȩ arrogantiȩ gr̃a qͣsi solłepnit̃ dicere. quicqͥs i bis litteris
erroris inueniri poterit. hoc solũ michi eẽ tribuendũ. Quicqͥd autẽ uerũ ⁊ c̃uenient̃
expositũ. uni om̃iũ bonoꝵ munerũ largitori dõ. Iuã obrẽ sit tibi manifestũ atq ꝑcept̃
nullũ errorẽ in religione ẽẽ potuisse. si anima ꝓ dõ ñ coler& aminiã. aua coipꝰ. aut phan¬
tasmata sua.aut hoꝵ aliqua. duo coniuncta. aut certe simul omia. s i hac uita societa
generis humani sine dolo tẽporalit̃ congruens ȩt̃ña meditaret᷑. unũ dm̃. colens. Qui

Expanded text:
perturbent animum ea quibus commoti homines in eorum cedunt sententiam, rationibus quas Dominus dare dignatur, perturbent animum ea quibus commoti homines in eorum cedunt sententiam, rationibus quas Dominus dare dignatur, quantum possumus demonstramus. Illud sane in primis tenere te volo, qui bene nosti animum meum, non hoc me fugiendae arrogantiae gratia quasi solemniter dicere, quidquid in his litteris erroris inveniri poterit, hoc solum mihi esse tribuendum; quidquid autem verum et convenienter expositum, uni omnium bonorum munerum lanullum errorem in religione esse potuisse, si anima pro Deo suo non coleret animam, aut corpus, aut phantasmata sua, aut horum aliqua duo conjuncta, aut certe simul omnia: sed in hac vita societati generis humani sine dolo temporaliter congruens, aeterna meditaretur, unum Deum colens; qui
Abbreviated transcription (Latin):
scriptura p̃cedente pietate legentib bonis non adũsus unã aliquã .s. aduersus om̃is pͣu.
& falsas opiniones possit ualere. Cont᷑ eos tam̃ potissimũ ẽ instituta. qui duas naturs
uel substantias singulis pͥncipus aduers inucẽ rebelles eẽ arbitrant᷑. Offensi enĩ qͥbid
reb. & rurs qͥb dã delectati. non earũ quib offendunt᷑. s earũ quib deloctant᷑ uolunt
ẽt̃ auctorem dm̃. Et cũ consuetudint̃ suã uincere nequeunt. iã carnalib laqueis irretit
duas animas eẽ in uno corpore existimant. unã de dõ. que naturalit̃ hoc sit qđ ipse. alterã
de gente tenebrarũ. quã ds non genuerit. nec fecerit. nec ꝓtulerit. nec abiecerit.
s quȩ suã uitã. suã terrã. suos fȩtus ⁊ animalia. suũ postremo regnũ habuerit ĩgen

Expanded text:
scriptura, praecedente pietate, legentibus bonis, non adversus unam aliquam, sed adversus omnes pravas scriptura, praecedente pietate, legentibus bonis, non adversus unam aliquam, sed adversus omnes pravas et falsas opiniones possit valere. Contra eos tamen potissimum est instituta, qui duas naturas ve. substantias singulis principiis adversus invicem rebelles esse arbitrantur. Offensi enim quibusdam rebus, et rursus quibusdam delectati, non earum quibus offenduntur, sed earum quibus delectantur, volunt esse auctorem Deum. Et cum consuetudinem suam vincere nequeunt, jam carnalibus laqueis irretiti, duas animas esse in uno corpore existimant: unam de Deo, quae naturaliter hoc sit quod ipse; alteram de gente tenebrarum, quam Deus nec genuerit, nec fecerit, nec protulerit, nec abjecerit; sed quae suam vitam, suam terram, suos fetus et animalia, suum postremo regnum habuerit, ingen
Abbreviated transcription (Latin):
Sed qͣm uerissime dictũ ẽ. oport& multas bereses eẽ ut ꝓbati manifesti fiaut inter uos
utam̃ ecũ isto diuine ꝓtudentiȩ leneficio. Ex his enĩ bõĩb heretiei funt. qͥ etiãsi
essent in gecła: nichilominꝰ errarent. Cũ auit̃ foris st̃ plur cmũ ꝓsunt. ñ uerl̃ docendo qđ nesci¬
unt. s ad uorũ querendũ carnalis. ꝙ aduerũ aꝑiendũ spiruales catbolicos excitando. Sunt
enĩ innumerabiles in scã eccłã dõ ꝓbati uri. s manifesti ñ stunt int̃ nos. qͥndii imꝑiiȩ nr̃e
tenebris delectati dormire malumꝰ. ꝗͣ lucẽ ueritatis intueri. Quaꝓpt᷑ multi. ut diem dĩ
uideant ⁊ gaudeant: ꝑ hereticos de sõno excitant᷑. Utam gͦ etiã beretc isnon ut eoꝵ
appbemꝰ erroces. s ut catbolicã disciplinã adũsus eog insuus asseruntos ingllantiores &

Expanded text:
 oportet multas haereses esse, ut probati manifesti fiant inter vos,  oportet multas haereses esse, ut probati manifesti fiant inter vos, utamur etiam isto divinae providentiae beneficio. Ex his enim hominibus haeretici fiunt, qui etiam, si essent in Ecclesia, nihilominus errarent. Cum autem foris sunt, plurimum prosunt, non verum docendo, quod nesciunt, sed ad verum quaerendum carnales, innumerabiles in sancta Ecclesia Deo probati viri; sed manifesti viri non fiunt inter nos, quamdiu imperitiae nostrae tenebris delectati dormire malumus, quam lucem veritatis intueri. Quapropter multi, ut diem Dei videant et gaudeant, per haereticos de somno excitantur. Utamur ergo etiam haereticis, non ut eorum approbemus errores, sed ut catholicam disciplinam adversus eorum insidias asserentes, vigilantiores et
Abbreviated transcription (Latin):
uat᷑ a ceteris. ⁊ rerũ ordinẽ ñ excedat. Iuo cognito. satis apparebit qͣntũ homo assequi
potest. ꝗͣ necessaruis ⁊ inuictis ꝙ iustis legib dõ ⁊ dño suo cuncta subieeta sint. Ex quo
illa om̃ia que pͥmo credidimꝰ nichil nisi auctoritatẽ secuti. partĩ sic intelligunt᷑ ut
udeamꝰ esse certissima. partĩ sic ut uideamꝰ fieri posse. atq ita fieri oportuisse. doleamꝰ ꝙ
illos hȩc ñ credentes. qͥ nos ante ea credentes irridere ꝗͣ nobiscũ crede maluer̃t. Non enĩ
ã illa hominis sacroscã susceptio. ⁊ uirginis partus. & mors filui dĩ ꝓ nob̾. & resurrectio
a mortius. & in cęlũ ascensio. ⁊ consessus ad dexterã patris. & peccatoꝵ abolitio. ⁊ indicn
dies. & corporũ resuscitatio cognita ȩt̾nitate trinitatis ⁊ mutabilitate creaturȩ credunt᷑
antũ. & ñ etiã udicant᷑ ad sũmi dĩ miscłiam quã generi humano exbib&s ꝑtinere.

Expanded text:
us. Haeretici prosunt Ecclesiae. 14. Quo cognito, satis apparebit quantum homo assequi potest, quam necessariis et invictis et justis legibus, Deo et Domino suo cuncta subjecta sint: ex quo illa omnia, quae primo credidimus, nihil nisi auctoritatem secuti, partim sic intelliguntur, ut videamus esse certissima; partim sic, ut videamus fieri posse, atque ita fieri oportuisse, doleamusque illos haec non credentes, qui nos antea credentes irridere, quam nobiscum credere maluerunt. Non enim jam illa hominis sacrosancta susceptio, et Virginis partus, et mors Filii Dei pro nobis, et resurrectio a mortuis, et in coelum ascensio, et consessus ad dexteram Patris, et peccatorum abolitio, et judicii dies, et corporum resuscitatio, cognita aeternitate Trinitatis et mutabilitate creaturae, creduntur tantum, et non etiam judicantur ad summi
Abbreviated transcription (Latin):
uidentia ꝑ ñnullas anioꝵ turbulentas carnaliũ hominũ sediciones expelli de populo¬
xp̃iano etiã bonos turos. Quã contumeliã uel iiuriã suã cũ patientissime ꝙ ȩccłe pace
tulerint. neq ullas nouitates uel scismatis uł heresis moliti fuerint. docebunt homines
quã uero affectu. & qͣnta sinceritate caritatis dõ sertuendũ sit. Talium gͥ uiroꝵ ꝓpo¬
sitũ ẽ. aut sedatis remeare t᷑binib aut si id ñ sinant᷑. ued eadẽ tt̃pestate ꝑseuerante.
uel ne suo reditu talis aut seuior oriat᷑. tenent uoluntait̃ consulendi etiã ipsis quoꝵ motib
ꝑturbationib cesserunt. sine ulla conuenticuloꝵ segregatione usq ad mortẽ defendentes &¬

Expanded text:
videntia, per nonnullas nimium turbulentas carnalium hominum seditiones expelli de covidentia, per nonnullas nimium turbulentas carnalium hominum seditiones expelli de coiana, etiam bonos viros Quam contumeliam vel injuriam suam cum patientissime pro Ecclesiae pace tulerint, neque ullas novitates vel schismatis vel haeresis moliti fuerint, docebunt homines quam vero affectu, et quanta sinceritate charitatis Deo serviendum sit. Talium ergo virorum propositum est, aut sedatis remeare turbinibus; aut si id non sinantur, vel eadem tempestate perseverante, vel ne suo reditu talis aut saevior oriatur; tenent voluntatem consulendi etiam eis ipsis quorum motibus perturbationibusque cesserunt, sine ulla conventiculorum segregatione usque ad mortem defendentes
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃ib tam̃ gr̃e dĩ participandȩ dat potestatẽ. seu illi formandi sint adhuc seuilli refor¬
mandi. seu recolligendi. seu admittendi. Carnales autẽ suos id ẽ uiuentes aut sentientes
carnalit̃ tãquã paleas tolerat. qͥb in area frum̃ta tutiora st̃. donec talib tegminib exuant᷑.
Sed quia in hac area ꝓ uoluntate qͥsq uel palea uł frum̃tũ ẽ. tãdu sustietur peccatũ
aut error cuiꝰlib&. donec aut accusatore inueniat. aut prauã opinionẽ ꝑtinaci animosi¬
tate defendat. Exclusi autẽ aut pęnitendo redeunt. aut in neqͥtiã male liberi defluunt.
ad admonitionẽ nr̃e diligentiȩ. aut scisma faciunt ad exeroitationẽ nr̃ȩ patientiȩ. aut
heresim aliquã gignunt ad exam̃ seu ad occasionẽ nr̃ȩ intelligentiȩ. Hi sunt exitus
xp̃ianoꝵ carnaliũ. qui non potuerunt corrigi aut sustineri. Sepe etiã sinit diuina ꝓro¬

Expanded text:
omnibus tamen gratiae Dei participandae dat potestatem; sive illi formandi sint adhuc, sive reforomnibus tamen gratiae Dei participandae dat potestatem; sive illi formandi sint adhuc, sive reformandi, sive recolligendi, sive admittendi. Carnales autem suos, id est viventes aut sentientes carnaliter, tanquam paleas tolerat, quibus in area frumenta tutiora sunt, donec talibus tegminibus exuantur. Sed quia in hac area pro voluntate quisque vel palea, vel frumentum est, tamdiu sustinetur peccatum aut error cujuslibet, donec aut accusatorem inveniat, aut pravam opinionem pertinaci animositate defendat. Exclusi autem aut poenitendo redeunt, aut in nequitiam male liberi defluunt, ad admonitionem nostrae diligentiae; aut schisma faciunt, ad exercitationem nostrae patientiae; aut haeresim aliquam gignunt, ad examen sive occasionem nostrae intelligentiae. Hi sunt exitus christianorum carnalium qui non potuerunt corrigi aut sustineri. 11. Saepe etiam sinit divina pro
Abbreviated transcription (Latin):
lia bona de illo expectantes. rudim̃ta notui popłi ab humilitate surgentia in ipsis suis.
scripturis ninua securitate noluerunt aduertere.atq ita in uetere homine remanserunt
Iuȩ cũ ita sint. neq in confusione paganoꝵ. neq in purgam̃tis hereticoꝵ. neq in languore
scismaticoꝵ. neq in cecitate iudeoꝵ querenda religio ẽ. sed apud eos qͥ xp̃iani catholici
uel orthodoxi nominant᷑. id ẽ integritatis custodes. ⁊ recta sectantes. Hȩc enĩ ȩcclesia
catholica ꝑ totũ orbẽ ualide lateq diffusa. om̃ib errantib utit᷑ ad ꝓfectus suos. & ad eo
correctionẽ. cũ eiugilare uoluerint. Utitur enĩ gentib ad materiã oꝑationis suȩ. he¬
reticis ad ꝓbationẽ doctrinȩ suȩ. scismaticis ad docum̃tũ stabilitatis suȩ. uideis ad cõpa¬
rationẽ pulchritudinis suȩ. Alios gͦ inuitat. alios excludit: alios relinqͥt. alios antecedit.

Expanded text:
lia bona de illo exspectantes rudimenta noui populi ab humilitate surgentia in ipsis suis lia bona de illo exspectantes rudimenta noui populi ab humilitate surgentia in ipsis suis scripturis nimia securitate noluerunt aduertere atque ita in uetere homine remanserunt. quae cum ita sint, neque in confusione paganorum neque in purgamentis haereticorum neque in languore schismaticorum neque in caecitate Iudaeorum quaerenda religio est, sed apud eos solos qui christiani catholici uel orthodoxi nominantur, id est integritatis custodes et recta sectantes. Haec enim ecclesia catholica per totum orbem ualide lateque diffusa omnibus errantibus utitur ad prouectus suos et ad eorum correctionem, cum euigilare uoluerint. utitur enim gentilibus ad materiam operationis suae, haereticis ad probationem doctrinae suae, schismaticis ad documentum stabilitatis suae, Iudaeis ad comparationem pulchritudinis suae. alios ergo inuitat, alios ex
Abbreviated transcription (Latin):
e aliã religionẽ. cum hi quoꝵ doctrinã ñ apꝓbamꝰ nec sacram̃ta nobistũ cõmunicant. Quo
in illis minus mirandũ ẽ. qui eoꝵ quoq sacram̃toꝵ ritu dispares ẽẽ uoluerunt. sicut st̃ nescio
ẽ hoc magisq p̃dicandũ. qui paria sacram̃ta celebrantes. tam̃ quia sententia dispares sunt.
& errores suos animosius defendere quã cautiꝰ corrigere maluerunt. exclusi a cõmumone¬
sermone tantũ. sed etiã suꝑstitione meruerunt. ut fotini ⁊ arriani multiq p̃terea Tlam
de his qui scismata fecerunt. alia questio ẽ. Posset enĩ eos area dñica usq ad tẽpus ultimȩ
uentilationis ut paleas sustinere. nisi uento suꝑbiȩ nunia leuitate cessissent. & sese a nobii
ultro separassent. Iudei uͦ quauis uni om̃ipotenti dõ sicpilicent. sola tam̃ tẽporalia ⁊ uisibi.¬

Expanded text:
et aliam religionem, cum hi quorum doctrinam net aliam religionem, cum hi quorum doctrinam nin illis minus mirandum est, qui eorum quoque Sacramentorum ritu dispares esse voluerunt, sicut nescio m hoc magisque praedicandum, qui paria Sacramenta celebrantes, tamen quia sententia dispares sunt, et errores suos animosius defendere, quam cautius corrigere maluerunt, exclusi a sermone tantum sed etiam in superstitione meruerunt, ut Photiniani et Ariani multique praeterea; nam de his qui schismata fecerunt alia quaestio est. posset enim eos area dominica usque ad tempus ultimae uentilationis uelut paleas sustinere, nisi uento superbiae nimia leuitate cessissent et sese a nobis ultro separassent. Iudaei uero quamuis uni omnipotenti deo supplicent, sola tamen temporalia et uisibi
Abbreviated transcription (Latin):
p̃pedirent uiri. Sed quoqꝰ modo se babeat philosopboꝵ iactantia: illud euius ĩtelligere
ficile ẽ. religionẽ ab eis non eẽ querendã. qui eadẽ sacra suscipiebant eũ popłis. & de fcoꝵ
deoꝵ natura ac sũmo bono diuersas contrariasq sententias in scolis fuis eadẽ teste multitu¬
dine ꝑsonabant. Qđ si boc uñ tantũ uitiũ ⁊ꝑina disciplina scnatũ iuderemꝰ ĩesfaili
laude p̃dicandã et̃ netunẽ nogare oportere. hereses nãq tã mnnumerabiles a regula xp̃ianita.¬
tis auersȩ. testes sunt ñ admitti ad cõmunicanda sacram̃ta eos qui de patre dõ & sapientia eiꝰ
⁊ munere diumo alit̃ sentunt & hominib ꝑsuadere conant᷑. quã ueritas postulat. Sic enin
credit᷑ e docet᷑ qđ ẽ humanȩ salutis caput. non aliã eẽ pbilosophiã. id ẽ sapientiȩ studium.

Expanded text:
praepedirentur uiri. Sed quoquo modo se habeat philosophorum iactantia, illud cuiuis intellegere praepedirentur uiri. Sed quoquo modo se habeat philosophorum iactantia, illud cuiuis intellegere facile est, religionem ab eis non esse quaerendam qui eadem sacra suscipiebant cum populis et de suorum deorum natura ac summo bono diuersas contrariasque sententias in scholis suis eadem teste multitudine personabant. quod si hoc unum tantum uitium christiana disciplina sanatum uideremus, ineffabili laude praedicandam esse neminem negare oporteret. haereses namque tam innumerabiles a regula christianitatis auersae testes sunt non admitti ad communicanda sacramenta eos qui de patre deo et sapientia eius et munere diuino aliter sentiunt et hominibus persuadere conantur quam ueritas postulat. sic enim creditur et docetur, quod est humanae salutis caput, non aliam esse philosophiam, id est sapientiae studium,
Abbreviated transcription (Latin):
Hec funt quȩ nos ꝑsudere popłis non ausi sumꝰ. & eoꝵ potiꝰ consuetuaimi cessimꝰ. ꝗͣ illos
in nr̃am fidem uoluntatẽ q traduximꝰ. Ita si hanc uitã illi uiri nobiscũ rursũ agere poti¬
issent. uiderent ꝓfecto cuiꝰ auctoritate facilius confileret᷑ hominib. & paucis mutatis
uerbis atq sententuis xp̃iani fierent. sicut pleriq recentiorũ nr̃oꝵ q tẽpoꝵ platonci
fecer̃t. Aut si hoc ñ faterent᷑ nec facerent. in suꝑbia ⁊ inuidia remanentes:. nescio
uerũ possent ad ea ipsa quȩ appetenda ⁊ desidanda ẽẽ dixerant cũ istis sordib uiscoq
reuolare. Nlã tanto uitio curiositatis in ꝑcunctandis demonib quo isti maxime cũ qͥb
nunc agitur pagani a xp̃iana salute reuocant᷑. quia nimis puerile ẽ. nescio utrũ tales ali

Expanded text:
haec sunt quae nos persuadere populis non ausi sumus et eorum potius consuetudini cessimus, quam illos haec sunt quae nos persuadere populis non ausi sumus et eorum potius consuetudini cessimus, quam illos in nostram fidem uoluntatemque traduximus. ita si hanc uitam illi uiri nobiscum rursus agere potuissent, uiderent profecto cuius auctoritate facilius consuleretur hominibus et paucis mutatis uerbis atque sententiis christiani fierent, sicut plerique recentiorum nostrorum temporum Platonici fecerunt; aut si hoc non faterentur nec facerent in superbia et inuidia remanentes, nescio utrum possent ad ea ipsa quae appetenda et desideranda esse dixerant cum istis sordibus uiscoque reuolare. nam tertio uitio curiositatis in percontandis daemonibus, quo isti maxime cum quibus nunc agitur pagani a christiana salute reuocantur, quia nimis puerile est, nescio utrum tales illi
Abbreviated transcription (Latin):
si tam̃ cũ his dignũ ẽ disputare. Iui autẽ bonũ ⁊ appetenclũ fatent᷑. cognoscant dm̃.
& cedant dõ. ꝑ quem popłis iã om̃ib hec credenda ꝑsuasa st̃. qđ utiq ab ipsis fieret
si tantũ ualerent. aut si non fier&: crunen inuidentiȩ uitare non possent. Ergo ceda
ei a quo factũ ẽ. nec curiositate aut in ani iactantia impediant᷑. quo minus agnoscant
qͥd intersit int̃ paucoꝵ timidas conecturas.⁊ manifestã salutẽ correctionẽ q popsoꝵ. Illi enĩ
si reuuuscerent quoꝵ isti nominib głant᷑. & inuenirent refertas ȩccłas. tẽpla deserta.
a cupiditate rerũ tẽporaliũ atq fluentiũ ad spẽ uitȩ et̃nȩ ⁊ bona spiritalia ⁊ ĩtelligibilia
uocari. & concurrere bumanũ genus. dicerent fortasse si tales essent qͥles fuisse memorant

Expanded text:
si tamen cum his dignum est disputare. qui autem bonum et appetendum fatentur, cognoscant deum si tamen cum his dignum est disputare. qui autem bonum et appetendum fatentur, cognoscant deum et cedant deo, per quem populis iam omnibus haec credenda persuasa sunt. quod utique ab ipsis fieret, si tantum ualerent; aut si non fieret, crimen inuidentiae uitare non possent. ergo cedant ei a quo factum est nec curiositate aut inani iactantia impediantur, quominus agnoscant quid intersit inter paucorum timidas coniecturas et manifestam salutem correctionemque populorum. illi enim si reuiuescerent, quorum isti nominibus gloriantur, et inuenirent refertas ecclesias, templa deserta, a cupiditate bonorum temporalium atque fluentium ad spem uitae aeternae et bona spiritalia et intellegibilia uocari et currere humanum genus, dicerent fortasse, si tales essent quales fuisse memorantur:
Abbreviated transcription (Latin):
dicitus ⁊ honorib mundi. ex om̃i hominũ genere uni deo sũmo totã uitã dicare uolentiũ
desertȩ qͦndã insulȩ ac multarũ t̾rarũ solitudo cõpleat᷑. si deniq ꝑ urbes atq oppida.
castella. uicos. agros etiam. uillas q priuatas intantũ aꝑte ꝑsuadetur nappetitur a t̃renis
auersio. & in unum dm̃ uerũq conuersio. ut cotidie ꝑ uniuersũ orbẽ genꝰ humanũ una
pene uoce respondeat. sursum cor habere se ad dominũ ⁊ quid adhuc oscitamꝰ crapulã
hesternã. & in mortus pecudib diuina eloqͥa ꝑscrutam᷑ : Si quando autẽ ad disputa¬
tionẽ uenit᷑. platonico nomine ora crepantia. quã pectus uero plenũ magis habere
gestimꝰ. Qui gͦ sensibilẽ istũ mundũ contempnere. & animã uirtute purgandã sũmo
dõ subicere atq subuingere uanũ aut malum putant. alia ratione refellendi sunt.

Expanded text:
diuitiis et honoribus huius mundi ex omni hominum genere uni deo summo totam uitam dicare uolentium diuitiis et honoribus huius mundi ex omni hominum genere uni deo summo totam uitam dicare uolentium desertae quondam insulae ac multarum terrarum solitudo compleatur; si denique per urbes atque oppida, castella, uicos, agros etiam uillasque priuatas in tantum aperte suadetur et appetitur a terrenis auersio et in unum deum uerumque conuersio, ut cotidie per uniuersum orbem humanum genus una paene uoce respondeat sursum cor habere se ad dominum: quid adhuc oscitamus crapulam hesternam et in mortuis pecudibus diuina eloquia perscrutamur? si quando autem ad disputationem uenitur, Platonico nomine ora crepitantia quam pectus uero plenum magis habere gestimus? Qui ergo sensibilem istum mundum contemnere et animam uirtute purgandam summo deo subicere atque subiungere uanum aut malum putant, alia ratione refellendi sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
oculeꝵ st̃. ⁊ ãbitio scłi. si hȩc ꝑ totũ orbẽ iã popłis legunt᷑. & cũ ueneratione libentissime
audiunt᷑ si post tantũ sanguinẽ. tantos ignes. tet cruces martyrũ tanto fertiliꝰ ⁊ uberius
usq ad barbaras nationes ģecłȩ pullularunt. si tot uuenũ e uirginũ milia contonentiũ
nuptias casteq uientiũ iã nemo mirat᷑. qđ cũ feciss&e plato usq adeo ꝑuersam tẽpoꝵ
suoꝵ timuit opinionẽ. ut ꝑhibeat᷑ sacrificasse naturȩ. ut tãquã peccatũ islud aboleret᷑.
si bȩc sic accipiunt᷑. ut qͦmodo antea talia disputare. sic nunc contra disputare monstruosi
sit. si tali pollicitationi atq sponsioni ꝑ om̃s t̾rarũ partes quas homines incolunt sacra
xp̃iana tradunt᷑. si hȩc cotidie leguntur in ȩccłis. & a sacerdotib exponunt᷑. si tundurt
peccora qͥ hȩc implere conant̾. si tam innumerabiles aggrediunt᷑ hanc uiã. ut desertis

Expanded text:
culi . 5. Si haec per totum orbem jam populis leguntur, et cum veneratione libentissime audiuntur. Si post tantum sanguinem, tantos ignes, tot cruces martyrum, tanto fertilius et uberius usque ad barbaras nationes Ecclesiae pullularunt. Si tot juvenum et virginum millia contemnentium nuptias casteque viventium jam nemo miratur: quod cum fecisset Plato, usque adeo perversam temporum suorum timuit opinionem, ut perhibeatur sacrificasse naturae, ut tanquam peccatum illud aboleretur. Si haec sic accipiuntur, ut quomodo antea talia dissit; si tali pollicitationi atque sponsioni per omnes terrarum partes, quas homines incolunt, sacra christiana traduntur; si haec cotidie leguntur in ecclesiis et a sacerdotibus exponuntur; si tundunt pectora qui haec implere conantur; si tam innumerabiles aggrediuntur hanc uiam, ut desertis
Abbreviated transcription (Latin):
nisi fecerit qđ sursum ẽ deorsũ. & qd̃ deorsũ ẽ sur sũ. regno cȩloꝵ aptꝰ non erit. Non gͦ
summa queramꝰ in insimis. nec ipsis insimis inudeamꝰ. udicemus ea ne cũ ipsis iudicem᷑.
id ẽ tantũ eis tribuamꝰ quantũ species meret᷑ extrema. ne cũ in nouissimis pͥma querinꝰ:¬

Expanded text:
nisi fecerit quod sursum est deorsum, et quod deorsum est sursum, regno coelorum aptus non erit. Non ergo nisi fecerit quod sursum est deorsum, et quod deorsum est sursum, regno coelorum aptus non erit. Non ergo summa quaeramus in infimis, nec ipsis infimis inhaereamus. Judicemus ea, ne cum ipsis judicemur; id est, tantum eis tribuamus, quantum species meretur extrema; ne cum in novissimis prima quaeri
Abbreviated transcription (Latin):
Id autem ñ uolens aliud putatur ꝗͣ ẽ. non m̃tiuur. si fallit tam̃. Llam ita discernit᷑
m̃tiens a fallente: qđ inest om̃i m̃tianti ualuris fallendi etiãsi ñ ei credat᷑. falles
animo. nisi affectionẽ suã. Qđ si ñ solũ ipsi si om̃s corporis sensus ita nuntiant ut affici¬
unt᷑. qͥd ab eis ãpliꝰ exigere debeamꝰ ignoro. Tolle itaq uanitantes: & nilla erit uanitas.
Si quis remũ in aqua frangi opinatur. & cũ inde aufertur integrari. non malũ habet
int̾nuntiũ. s malus uidex est. nam ille ꝓ sua natura ñ potuit aliter in aqua sentirẽ.
nec alit̃ debuit. Si enĩ aliud ẽ aer aliud aqua. iustũ ẽ ut alit̃ in aere alit̃ in aqua sen¬
tiatur. Quare oculus recte uidet. ad hoc enĩ factus est ut tantũ ualeat.s animꝰ ꝑũse
Ille autẽ mentẽ uult conuertere ad corpora. oculos ad dm̃. querit enĩ intelliger
carnalia. ⁊ uidere spiritalia: qđ fieri ñ potest. Quare ista ꝑuersitas corrigenda ẽ. qi

Expanded text:
d autem non volens aliud putatur quam est, non mentitur, sed fallit tantum. Nam ita discernitur mentiens a fallente, quod inest omni mentienti voluntas fallendi, etiamsi non ei credatur: fallens animo nisi affectionem suam. Quod si non solum ipsi, sed etiam omnes corporis sensus ita renuntiant ut afficiuntur; quid ab eis amplius exigere debeamus ignoro. Tolle itaque vanitantes, et nulla erit vanitas. Si quis remum frangi in aqua opinatur, et cum inde aufertur integrari; non malum habet internuntium, sed malus est judex. Nam ille pro sua natura non potuit aliter in aqua sentire, nec aliter debuit: si enim aliud est aer, aliud aqua, justum est ut aliter in aere, aliter in aqua sentiatur. Quare oculus recte; ad hoc enim factus est ut tantum videat: sed animus Ille vult mentem convertere ad corpora, oculos ad Deum. Quaerit enim intelligere carnalia, et videre spiritalia: quod fieri non potest. Quare ista perversitas corrigenda est, quia
Abbreviated transcription (Latin):
ant᷑ inquantũ ei similia sunt. an inqͥntũ eã non assequunt᷑. Nlam si assequerentur.
qđ imitant᷑ implerent. Si autẽ implerent: omimꝰ essent similia. Si om̃im̾ eẽat simi¬
.lia: nchil int̃ illã naturã ⁊ istã int̾esse. Qđ si ita eẽt. ñ eã m̃tirent᷑. id eñ essent qđ¬

Expanded text:
antur, in quantum ei similia sunt, an in quantum eam non assequuntur. Nam si assequerentur, antur, in quantum ei similia sunt, an in quantum eam non assequuntur. Nam si assequerentur, quod imitantur implerent. Si autem implerent, omnino essent similia. Si omnino essent similia, nihil inter illam naturam et istam interesset. Quod si ita esset, non eam mentirent
Abbreviated transcription (Latin):
.deat. Quã si ñ uder&e. unde cognoscere & qͥo imitaretur corporũ species ⁊ qͥd implere
ion poss& :  unc uͦ cũ dicit corporib. uos quidẽ nisi aliq unitas continera. fuchil esse¬
.tis. si rursus si uos essetis ipsa unitas corpora ñ essetis. recte illi dicit᷑. unde ilã nosti
unitatẽ scđm quã uidicas corpora. quã nisi uideres: uidicare ñ posses qđ eã ñ implean.
Si autẽ his corporeis oculis eã uideres. ñ uere diceres. quanꝗͣ eius uestigio teneantur.
longe tam̃ ab ea distare. llam istis oculis non nisi corporalia uides. Mente gͥ eã uidemꝰ.
S ubi uidemus : Si boc loco eẽt ubi corpꝰ nr̃m ẽ. non eã uidere qͥ hoc mͦ in oriente
de corporib iudicat. Non gͦ ista continetur loco. Et cũ adest ubicũq uidicanti. nusꝗͣ ẽ
qr eã udentur ostendere oculis carneis. cũ illa pura m̃te uideat᷑. utrũ intantũ m̃tia¬

Expanded text:
deat: quam si non videret, unde cognosceret et quid imitaretur corporum species, et quid implere deat: quam si non videret, unde cognosceret et quid imitaretur corporum species, et quid implere non posset? Nunc vero cum dicit corporibus, Vos quidem nisi aliqua unitas contineret, nihil essetis, sed rursus si vos essetis ipsa unitas, corpora non essetis; recte illi dicitur, Unde illam nosti unitatem, secundum quam judicas corpora, quam nisi videres, judicare non posses quod eam non impleant: si autem his corporeis oculis eam videres, non vere diceres, quanquam ejus vestigio teneantur, longe tamen ab ea distare? nam istis oculis corporeis non nisi corporalia vides: mente igitur eam videmus. Sed ubi videmus? Si hoc loco esset ubi corpus nostrum est, non eam videret qui hoc modo in Oriente de corporibus judicat. Non ergo ista continetur loco; et cum adest ubicumque judicanti, nusquam est quia eam videntur ostendere oculis carneis, cum illa mente pura videatur, utrum in tantum menti
Abbreviated transcription (Latin):
sint qr delectant. an idõ delectent. qr pulchra sunt. Hic michi sine dubitatione respo¬
.debitur: ideo delectare: qr pulchra sunt. Querã gͦ deinceps qͥre sint pulchra. & si titu¬
babitur: subiciã. utrũ ideo qr similes sibi partes sunt. & aliqua copulatione ad unam
conuenientiã redigunt᷑. Id cum ita ẽẽ cõꝑerit. int̾rogabo uirũ hanc ipsam unitatẽ
quã conuincuntur appetere. sũme impleant. an longe infra iaceant. & eã qͦdamm
mentiant᷑. Qđ si ita ẽ. nam quis ñ ammonitꝰ uideat neq ullã specien. neq ullum
om̃ino eẽ corpꝰ qđ ñ habeat unitatis qͣlecũq uestigiũ. neq qͥntũuis pulcherrimum
corpꝰ. cũ int̾uallis locoꝵ necessario aliud alibi habeat. posse assequi eã quã seqͥt̾ unitatẽ:
Iuare si hoc ita ẽ. flagitabo ut respondeat ubi uideat ipse unitatẽ hanc. aut unde iui¬

Expanded text:
sint, quia delectant; an ideo delectent, quia pulchra sunt. Hic mihi sine dubitatione resposint, quia delectant; an ideo delectent, quia pulchra sunt. Hic mihi sine dubitatione respondebitur, ideo delectare quia pulchra sunt. Quaeram ergo deinceps, quare sint pulchra; et si titubabitur, subjiciam, utrum ideo quia similes sibi partes sunt, et aliqua copulatione ad unam convenientiam rediguntur. 60. Quod cum ita esse compererit, interrogabo utrum hanc ipsam unitatem, quam convincuntur appetere, summe impleant, an longe infra jaceant, et eam quodammodo mentiantur. Quod si ita est nam quis non admonitus videat, neque ullam speciem, neque ullum omnino esse corpus quod non habeat unitatis qualecumque vestigium; neque quantumvis pulcherrimum corpus, cum intervallis locorum necessario aliud alibi habeat, posse assequi eam quam sequitur unitatem?: quare si hoc ita est, flagitabo ut respondeat, ubi videat ipse unitatem hanc, aut unde vi
Abbreviated transcription (Latin):
debet. aut ita eẽ debuit. aut ita eẽ debebit. ut in suis oꝑib arufices facuint.S multis
finis ẽ humana delectatio. nec uolunt tendere ad suꝑiora. ut iudicent cur ista uisibi.¬
.lia placeant. Itaq si querã ab artisice uno arcu constructo cur alterũ parem contͣ
in altera parte moliatur. respondebit credo: ut paria parib ȩdificu m̃bra respondeart.
Porro si ꝑgam querere id ipsum cur eligat. dicet boc decere. hoc eẽ pulchrũ. hoc dele¬
.ctare cernentes. nichil audebit ãplius. Inclinatꝰ enĩ recũbit oculis. & unde pendeat
ñ intelligit. At ego uirũ intrinsecus oculatũ ⁊ inuisibilit̃ uidentẽ ñ desinã cõmone¬
re cur ista placeant. ut uidex eẽ audeat ipsius delectationis humanȩ. Ita enĩ suꝑfer t̃
illi. nec ab ea tenet᷑. dũ ñ scad̃m ipsam: s ipsam udicat. Et priꝰ querã utrũ ideo pulchra

Expanded text:
debet, aut, ita esse debuit, aut, ita esse debebit; ut in suis operibus artifices faciunt. debet, aut, ita esse debuit, aut, ita esse debebit; ut in suis operibus artifices faciunt. finis est humana delectatio, nec volunt tendere ad superiora, ut judicent cur ista visibilia placeant. Itaque si quaeram ab artifice, uno arcu constructo, cur alterum parem contra in altera parte moliatur; respondebit, credo, ut paria paribus aedificii membra respondeant. Porro si pergam quaerere, idipsum cur eligat; dicet hoc decere, hoc esse pulchrum, hoc delectare cernentes: nihil audebit amplius. Inclinatus enim recumbit oculis, et unde pendeat non intelligit. At ego virum intrinsecus oculatum, et invisibiliter videntem non desinam commonere cur ista placeant, ut judex esse audeat ipsius delectationis humanae. Ita enim superfertur illi, nec ab ea tenetur, dum non secundum ipsam, sed ipsam judicat. Et prius quaeram utrum ideo pulchra
Abbreviated transcription (Latin):
iudicat om̃ia. qm̃ & illud uerissime dictũ ẽ: oporta nos om̃s exhiberi ante tribu.¬
ial xp̃i. Om̃ia gͦ iudicat. qr suꝑ omia ẽ: quando eũ dõ ẽ. Cum illo ẽ autẽ. qͣndo pu¬
rissime intelligit. & tota caritate qđ intelligit diligit. Ita etiã quantũ potest lexipsa
itiã ips& fit. scd̾m quã iudicat om̃ia. & de qua iudicare nullus porest: sicut in istis
tẽporalib legib. quanꝗͣ de his homines tudicent cũ eas institiunt. tam̃ ceũ fuerint
institutȩ atqs firmatȩ. non licebit iudici de ipsis iudicare: s scđm ipsas. Conditor
tam̃ legũ dẽporaliũ si uir bonꝰ ẽ ⁊⁊ sapiens. illã ipsam considlit ȩt̾̃nã. de qua ndl
animȩ iudicare datã ẽ. ut scđłm ciꝰ incõnuitabies regulas qͥd sit ꝓ tẽpore ubendũ¬
uetandũq discernat. Aternã ꝗ sege mndis animis fas ẽ cognoscere. uidicare¬
grificemiꝰ posse eẽ & alit̃. uelut cũ dicimꝰ. ita ẽẽ

Expanded text:
eri ante tribunal Christi . Omnia ergo judicat, quia super omnia est, quando cum Deo est. Cum illo autem est, quando purissime intelligit, et tota charitate, quod intelligit, diligit. Ita etiam, quantum potest, lex ipsa etiam ipse fit, secundum quam judicat omnia, et de qua judicare nullus potest. Sicut in istis temporalibus legibus, quanquam de his homines judicent cum eas instituunt, tamen cum fuerint institutae atque firmatae, non licebit judici de ipsis judicare, sed secundum ipsas. Conditor tamen legum temporalium, si vir bonus est et sapiens, illam ipsam consulit aeternam, de qua nulli animae vetandumque discernat. Aeternam igitur legem mundis animis fas est cognoscere, judicargnificemus posse esse et aliter; velut cum dicimus, Ita esse
Abbreviated transcription (Latin):
Tradit᷑ gͣ ad penas. qr diligindo ̃ feriora. in egestate uoluptatũ suarũ ⁊ in dolorib apud ĩferos
ordinat᷑. Quid ẽ enĩ dolor qui dicit᷑ corporis. nisi corruptio repentina salutis eꝰ rei quã male
urendo anima obnexiauit corruptioni: Quid autẽ dolor qͥ dicit᷑ animi. nͥ carere mtttabia
reb qͥb fruebat᷑. aut frui se posse sperauerat: E hoc ẽ totũ qł dicit᷑ masũ. id ẽ peccatũ.
e pena peccati. Si autẽ dũ m hoc stadio uitȩ humanȩ anima degit uancat eas qͣs adũsũ
se nutriuit cupiditates fruendo mortalib. e ad eas iuincendas grã dĩ se aduiuari eredat.
m̃te illi seruiens ⁊ bona uoluntate. sine ulla dubitatione roparabit᷑. & amulcis muta

Expanded text:
Trahitur ergo ad poenas: quia diligendo inferiora, in egestate voluptatum suarum et in doloribus apud inferos Trahitur ergo ad poenas: quia diligendo inferiora, in egestate voluptatum suarum et in doloribus apud inferos ordinatur. Quid est enim dolor, qui dicitur corporis, nisi corruptio repentina salutis ejus rei quam male utendo anima corruptioni obnoxiavit? Quid autem dolor, qui dicitur animi, nisi carerehoc est totum quod dicitur malum, id est, peccatum, et poena peccati. 24. Si autem dum in hoc stadio vitae humanae anima degit, vincat eas quas adversum se nutrivit cupiditates fruendo mortalibus, et ad eas vincendas gratia Dei se adjuvari credat, mente illi serviens et bona voluntate; sin
Abbreviated transcription (Latin):
moriunt᷑. quantominas essentiꝑ panticipant. It breuiꝰ ita dici potest. Tantomagis
moriunt᷑. quantominꝰ sunt. Corpus auit̃ minꝰ ẽ. quã uita quȩlib&. Qm̃ qntulũ cũq man
in specie ꝑ uitã manꝙ. seu qͣ anũ qdđq animal seu qͣ uniũsa natura mundi administrat᷑.
Corpꝰ gͦ magis subsac& morti. & ideõ uiciniꝰ ẽ nicbilo. Iuaꝓpt̃ uita quȩ fructu corporis
delectata nigligit dm̃. inclinat᷑. ad nicbilũ. & ista ẽ nequitia. Hoc pacto autẽ uita car.¬
nalis ⁊ t̾rena efficit᷑. & ob hoc etiã caro ⁊ t̾ra nominat᷑. Et qͣndu ita ẽ regnũ dĩ non
possidebit. & eripit᷑ ei qđ am̃at. Id enĩ amat qđ & niinꝰ ẽ ꝗͣ uita. qͥa corpꝰ c̃. & ꝓ pt̃ ipsũ¬
reccatũ qđ amat᷑ sit corruptibile. ut fluendo deserat amatorem suũ qr ⁊ ille hoo
a mando deseruit dm̃. Precepta enĩ eiꝰ neglexit dicentis. hoc manduca ⁊ hoc noli.

Expanded text:
moriuntur, quanto minus essentiae participant. Quod brevius ita dici potest: tanto magis moriuntur, quanto minus essentiae participant. Quod brevius ita dici potest: tanto magis moriuntur, quanto minus sunt. Corpus autem minus est, quam vita quaelibet, quoniam, quanin specie, per vitam manet, sive qua unumquodque animal, sive qua universa natura mundi administratur. Corpus ergo magis subjacet morti, et ideo vicinius est nihilo. Quapropter vita, quae fructu corporis delectata negligit Deum, inclinatur ad nihilum, et ista est nequitia. Hoc facto autem vita carnalis et terrena efficitur, et ob hoc etiam caro et terra nominatur, et quamdiu ita est, regnum Dei non possidebit, et eripitur ei, qpeccatum, quod amatur fit corruptibile, ut fluendo deserat amatorem suum, quia et ille hoc amando deseruit Deum. Praecepta enim ejus neglexit dicentis: Hoc manduca, et hoc noli .