comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pientib & reuelatum pariuilis: qm̃ pla¬
cuit do ꝑ stulticiam predicationis. saluos
facere credentes. Neq quicquã int̾ parui¬
crucifixum: qua predicatione taindiu
opus est. donec ponantur om̃s inmici¬
sui sub pedib suis: i dest ipsi humilitati eiꝰ.
quam pedum nomine significari arbitroꝵ
cȩdat atq subdatur omĩs suꝑbia scłaris.
sicut ex maxima parte iam factum ẽ: &
cotidie fieri uidemus. S quo fine ista fi¬
unt : ut tradat regnum deo &e patri: idest
ut nutritos fide incarnationis sue ꝑducat
ad speciem qua equalis est patri. Iam eni
eis qui crediderunt loquebatur cũ dic̾et.
si manseritis in uerbomeo. uere discipuli
mei eritis: & cognoscetis ueritatẽ. & u̾itaᷤᷤ
liberabit uos. Regnum enim tradet patͥ.
cum ꝑ id regnabit in contemplantib ue¬
ritatem. qua equalis ẽ patri: & ꝑ se uni¬
genitum. ꝑ speciem faciet uideri patrẽ.
Nunc enim ꝑ hoc regnat in credentibus:
quod semet ipsum exinaniuit formam

Expanded text:
 placuit Deo per stultitiam praedicationis salvos facere credentes . Neque quidquam se inter parvutum, et hunc crucifixum . Qua praedicatione tamdiu opus est, donec ponantur omnes inimici sub pedibus ejus: id est, ipsi humilitati ejus, quam pedum nomine significari arbitror, cedat atque subdatur omnis superbia saecularis; sicut ex maxima parte jam factum est, et quotidie fieri videmus. Sed quo fine ista fiunt? Ut tradat regnum Deo et Patri, id est ut nutritos fide incarnationis suae, perducat ad speciem qua aequalis est Patri. Jam enim eis qui crediderant, loquebatur, cum diceret: Si manseritis in vermei estis, et cognoscetis veritatem, et veritas liberabit vos. Regnum enim tradit Patri, cum per id regnabit in contemplantibus veritatem, qua aequalis est Patri: et per se unigenitum per speciem faciet videri Patrem. Nunc enim per hoc regnat in credentibus, quod semetipsum exinanivit, formam
Abbreviated transcription (Latin):
aũ illi omnia subiecta fuerint: tunc &
ipse filius subiectus erit ei qui illi subiecit
omnia. Non quasi modo ñ ita sit: s tunc
manifestum erit. scđm locutionẽ suꝑius
tractatam. Ut sit d̾s omĩa in omnibus.
pse ẽ finis quẽ supra cõmemorauit. cum
totum primo breuit̾ uellet concludere.
deinde quasi menbratim explicare &e expo¬
nere. loquebatur enĩ de resurrectione ubl
ait. iniciũ est xꝑc: deinde hi qui sunt xꝑi
in p̃sentia eiꝰ. dẽinde finis. Ipse scił finis
ẽ: ut sit ds omnia in omnib. Alit̾ enĩ dr̃
finis qui ꝑtinet ad consummationẽ: alit̃
qui ꝑtinet ad consumptionẽ. Alit̃ enĩ tu¬
nica finit᷑ texendo: alit̃ cib comedendo.

Expanded text:
autem ei omnia subjecta fuerint, tunc et ipse Filius subjectus erit ei qui illi subjecit omnia. Non quasi modo non ita sit, sed tunc manifestum erit, secundum locutionem superius tractatam. Ut sit Deus omnia in omnibus. Ipse est finis, quem superius commemoravit, cum totum primo breviter vellet concludere, deinde quasi membratim explicare et exponere. Loquebatur enim de resurrectione, ubi ait, Initium Christus; deinde ii qui sunt Christi in praesentia ejus; deinest, ut sit Deus omnia in omnibus. Aliter enim dicitur finis qui pertinet ad consummationem, aliter qui pertinet ad consumptionem. Aliter enim tunica finitur texendo, aliter cibus comedendo.
Abbreviated transcription (Latin):
susceptionẽ dixerit apłs: tunc & ipse filuᷤ
subiectus erit ei. qui illi subiecit omnia.
Solet circum stantia script᷑e illuminare
sententiam: cum ea quȩ circumscripta st̃
presentem questionẽ contingentia. diligen¬
ti discussione tractantur. Inuenimꝰ itaq
uentum eẽ ad hunc locum. ut supͣ diceret:¬

Expanded text:
stolus dixerit, Tunc et ipse Filius subjectus erit ei qui illi subjecit omnia. Solet circumstantia Scripturae illuminare sententiam, cum ea quae circa scripta sunt, praesentem quaestionem contingentia, diligenti discussione tractantur. Invenimus itaque ita ventum esse ad hunc locum, ut supra diceret
Abbreviated transcription (Latin):
uamdiu sumus in corpore. ꝑegrina¬
mur adomino: nondum sumꝰ in
patria. Quando erimus in patͥa: Quan¬
do triumphabimus deuicto in imico dia¬
bolo: qm̃ mors nouissima inimica destrue¬
tur. Tunc fiet sermo qui scriptus ẽ. Absor
facit nos gemere ex defectu: ex mutabili¬
tate rerum: ex fragilitate carnis huma¬
ne. Contendunt nob̾cum cotidie tempta¬
tiones. contendunt cotidie delectationes:
& si ñ consentimus. tamen molestiã patimͣ
& contẽdimus: & magnum ꝑicłm ẽ. ne qͥ
contendit uincat᷑. Si aũ ñ consentiendo.
uincimus: molestiam tñ patim᷑ resisten¬
do delectationib. Non cessat & ñ morit᷑
hostis: nisi in resurrectione mortuoꝵ.¬

Expanded text:
uamdiu sumus in corpore, peregrinamur a Domino» . Nondum sumus in patria: quando erimus in patria? Quando triumphabimus devicto inimico diabolo, quando «mors novissima inimica destruetur: tunc fiet sermo qui scriptus est, Absorae modo est, et facit nos gemere ex defectu et mutabilitate rerum, ex fragilitate carnis humanae? Contendunt nobiscum quotidie tentationes, contendunt quotidie delectationes: etsi non consentiamus, tamen molestiam patimur, et contendimus, et magnum periculum est ne qui contendit vincatur; si autem non consentiendo vincamus, molestiam tamen patimur resistendo delectationibus. Non cessat, et non moritur hostis, nisi in resurrectione mortuo
Abbreviated transcription (Latin):
hominis ipsiꝰ sp̃c testis ẽ. Sic & que d̃i sunt
nemo scit: nisi sꝑc dĩ. Nos cũ sp̃u nr̃o. d̃s cum
suo. itatñ ut ds cũ suo sp̃u. sciat etiã qͥd agat᷑
in nob̾. Nos aũ sine erꝰ spũ scire ñ possumtꝰ:
quid agatur indeo. Ds aũ scit in nob̾: & quõd
ipsi nescimus in nob̾. Nam infirmitatẽ suã
petruis nesciebat: quando adñõ qd̾ ter eẽt ne¬
gaturus audiebat. Et eger se ignorabat:. me¬
dicus egrum sciebat. Sunt gͦ quedam quȩ
d̃s nouit in nob̾ nescientib nob̃. dñ quantũ
ad homines ꝑtinet. nemo sic se nouit qͦmͦ
ipse homo. Alius nescit quid in illo agatur:
s sp̃c eius nouit. Accepto aũ sp̃u dĩ discimꝰ
ce quid agatur in d̾o. Non totũ . qͦa ñ accepimꝰ
totũ. De pignore multa nouimꝰ: pignus enĩ ac¬
cepimufde huiꝰ pignoris plenitudo postea
dabit᷑. Interim in hac ꝑegrinatione pignꝰ
nos consoletur: quia qui nos dignatus est
oppignerare: multum paratus ẽ dare. S

Expanded text:
hominis ipsius spiritus testis est. Sic et quae Dei sunt, nemo scit, nisi Spiritus Dei. Nos cum spiritu nostro, Deus cum suo: ita tamen ut Deus cum suo Spiritu sciat etiam quid agatur in nobis; nos autem sine ejus Spiritu scire non possumus quid agatur in Deo. Deus autem scit in nobis et quod ipsi nescimus in nobis. Nam infirmitatem suam Petrus nesciebat, quando a Domino quod ter esset negaturus audiebat , et aeger se ignorabat; medicus aegrum sciebat. Sunt ergo quaedam quae Deus novit in nobis, nescientibus nobis. Tamen quantum ad homines pertinet, nemo sic se novit quomodo ipse homo: alius nescit quid in illo agatur, sed spiritus ejus novit. Accepto autem Spiritu Dei, discimus et quid agatur in Deo: non totum, quia non accepimus totum. De pignore multa novimus: pignus enim accepimus, et hujus pignoris plenitudo postea dabitur. Interim in hac peregrinatione pignus nos consoletur, quia qui nos dignatus est oppignerare, multum paratus est dare. Si
Abbreviated transcription (Latin):
significabant qm̃ patͥam que¬
rebant. Et si quidẽ illiꝰ meminis¬
sent de qua exierunt. habebant
utiq tempꝰ reuertendi. Nunc au¬
tem meliorẽ appetunt id ẽ cȩle¬
stem: ideo ñ confundit᷑ ds uoca¬
ri d̾s eoꝵ: parauit enim illis cuii¬
tus ẽ. p eregrinũ ẽẽ mundi huiꝰ

Expanded text:
significant se patriam inquirere. Etsi quidem illius meminissent, de qua exierunt, habebant utique tempus revertendi. Nunc autem meliorem appetunt, id est coelestem. Ideo non confunditur Deus, vocari Deus eorum. Paravit enim illis civitus est peregrinum esse mundi hujus
Abbreviated transcription (Latin):
sunt: Dic mͥ. Quiescamꝰ ab hac
absurda curiositate: & diabłica.
& ꝑemptoria. Si enĩ in clero elec¬
tum se eẽ dicat. si sacerdotem no¬
minet. scrutare: ñ enim sine ꝑi¬
culo in talib indiscussa commu¬
nicatio ẽ. Circa maiora ꝑiculum
uertit᷑. Non enĩ das: s accipis. Si
ũ ꝓnitrim̃to postulat: nich ex¬
amines. Quom abraham hospi¬
stendebat: Si scrutator eẽt circa re¬
fugientes ad se: nunqͣm angłos
hospitio recepisset. fortassis enĩ ñ
ex honorificentia multa. ex mise¬
ricordia. ex bonitate. Hec siinte.

Expanded text:
s. Quiescamus ab hac absurda curiositate, et diabolica, et peremtoria. Si enim in clero se electum esse dicat, si sacerdotem se nominet, scrutare: non enim sine periculo in talibus indiscussa communicatio est; circa majora periculum vertitur: non enim das, sed accipis. Si vero pro nutrimento postulat, nihire, quomodo Abraham hospistendebat. Si scrutator fuisset circa refugientes ad se, nunquam angelos hospitio recepisset. Fortassis enim non ex honorificentia multa, ex misericordia, ex bonitate. III.
Abbreviated transcription (Latin):
iurare. S quia incredulum ẽ
humanũ genꝰ: condescendit
ad nos. Sicut enĩ iurat ꝓpter nos.
xime eẽ dignũ fide. ut ꝑ exꝑimẽ¬
tum quis transeat. Quid ẽ ꝓposi

Expanded text:
unt. Sed quia incredulum est humanum genus, condescendit ad nos. Sicut enim jurat propter nosxime esse dignum fide, ut per experimentum quis transeat ad fi
Abbreviated transcription (Latin):
euntia. Hec gͥ offeramꝰ. Illa quidẽ
diuitiarũ st̃ & duitũ: hec autem
uirtutis. Illa extͥnsecus:. ista intͥnse¬
cus. Illa qͥlibet oꝑari potest. hec aũ
pauci. Qnto enĩ melior ẽ hõ pecore:
tanto hoc sacͥficiũ illo. Hic enĩ aĩam

Expanded text:
eus, haec igitur offeramus; illa quidem divitiarum sunt et divitum, haec autem virtutes; illa extrinsecus, ista intrinsecus; illa quilibet operari potest, haec autem pauci. Quanto enim melior est pecore homo, tanto hoc sacrificium illis. Hic enim animam
Abbreviated transcription (Latin):
Quomͦ recreauit animas eorum
&e confortauit. antiqua eis inmen¬
tem reuocans: & fecit eosut ñ exi¬
stimarent obliuiscidm. Necesse
quis poterit: Sicut & ipse ad ga¬

Expanded text:
quomodo recreavit animas eorum, et confortavit, antiqua eis in mentem revocans: tunc fecit eos, ut non aestimarent oblivisci Deum, equis poterit? Simile quid Ga
Abbreviated transcription (Latin):
qͥt & maledictioni ꝑxima. O qͣn¬
tam habet consolationẽ hic sermo.
Maledictioni inqͥt ꝓxima: ñ ma¬
ledicto. Qui autẽ necdũ in male¬
dictionẽ incidit. s ꝓximꝰ est: & lon¬
ge fieri poterit. Et ñ hoc solo conso¬
latus ẽ: s etiam in eo qd̾ sequit᷑. N
enĩ dixit. reꝓba & maledictioni ꝓ¬
xima: quȩ comburet᷑. S qͥd: Cuiꝰ
consummatio in adustionem: si
usq ad finẽ ꝑmaneat inqͥt. ꝓinde
si abscidamꝰ & aduramꝰ spinas. po¬
terimꝰ mille bonis ꝑfrui: & fieri ꝑ¬
babiles. & benedictionis participes.

Expanded text:
t maledictioni proxima . O quantam habet consolationem hic sermo! Maledictioni, inquit, proxima, non maledictio. Qui autem necdum in maledictionem incidit, sed proximus est, et longe fieri poterit. Et non hoc solo consolatus est, sed etiam in eo quod sequitur. Non enim dixit: Reproba et maledictioni proxima, quae comburetur. Sed quid? Cujus consummatio in adustionem. Si usque ad finem permaneat, inquit. Proinde si abscidamus et aduramus spinas, poterimus mille bonis perfrui, et fieri probabiles, et benedictionis participes.
Abbreviated transcription (Latin):
iinhac uita tales reꝓmis¬
siones di sic facile implent᷑.¬
ita mirabilia st̃ atq gloriosa.
ita magnifica: qualia erunt illa.
qͦꝵ ista additam̃ta ft̃: Quibus¬
beatiꝰ: aut ñ adipiscentib infe
litiꝰ: Si enĩ patria qͥs expulsus
ab omnib miserabilis iudicat᷑.
& quisqͥs hereditatẽ amiserit.
uidet᷑ omnib eẽ dolendus: qͥ
cȩlo pͥuat᷑. quu illis repositis bo¬
nis. qnͣtis lacͥmis iste plangen¬

Expanded text:
tales repromissiones Dei sic facile implenta mirabilia sunt et gloriosa, ita magnifica, qualia erunt illa, quorum ista additamenta sunt? Quiaut non adipiscentpatria quis expulsus ab hominibus, miserabilis judicatur, et quisquis haereditatem amiserit, videtur omnibus esse dolendus; qui coelo privatur, quid illi reputes boni? quantis lacrymis iste plangen
Abbreviated transcription (Latin):
Quid est in excelsis: Num in lo
co concludit dm: Absit hoc. Sed
sicut iam dixi: ꝑ dexteram ñ dm
deformauit: s similitudinem de¬
mostrauit honoris. In excelsis gͦ
dicens. ñ eum in loco concludit.
s ostendit omnib altiorẽ. & oĩb¬
ꝑuenit soliũ paterne claritatis.
Sicut gͦ pater in excelsis ẽ. sic & fi¬
lius: consessus enim nicħ demon¬
strat aluid. nͥ honoris ȩqualitatẽ.

Expanded text:
Quid est « in excelsis? » Num in loco altiori concludit Deum? Absit hoc. Sed, sicut jam dixi, per dexteram non Deum deformavit, sed similitudinem demonstravit honoris. In excelsis ergo dicens, non eum in loco concludit, sed ostendit omnibus altiorem, quoum solium paternae claritatis. Sicut ergo Pater in excelsis est, sic et Filius. Consessus enim nihil demonstrat aliud, nisi honoris aequalitatem.
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃ inuenias. qd̾ eius declarat
eẽntiam: Arbitror autẽ: quia
neq animȩ reꝑta ẽ apta denũ¬
tiatio. Non in quippe iudetur
hoc nom̃: qd̃ integre substantiã
eius ostendat. Nlam & eandem
rem: & animã & cor ce mentem
inuenies nominari. Cor inqͥt
mundũ crea in me ds: s etiam
sp̃m dictam frequent̾ inuenies.
tis sue. Solent arriani ꝓponere
quia cũ dixisset ds fiat lux. pat̾
preceꝑit. filius obedierit: s ecce
ostendimꝰ. quia suo u̾bo cuncta
est gub̾nans. Siquidẽ cadentia.
& ad nichilum tendentia conti¬
net. Non enĩ minus ẽ continere
mundũ qͣm fecisse: s si oportet
aliquid audatius dicere. ad huc
ampliꝰ est. Nam in faciendo qͥ¬
dem ex nullis existentib rerum
eẽntiȩ ꝓ ducte sunt: incontinen¬
do uͦ ea quȩ facta sunt. ne ad ni¬
chilum redeant continent᷑. Hic
gͦ dum regunt᷑. & adinuicem sibi
repugnantia coaptant᷑: mag
nũ & ualde mirabile. plurimȩ¬
q uirtutis indicium declaratur.

Expanded text:
us declaret essentiam? Arbitror autem quod neque animae reperta est apta denuntiatio. Non enim mihi videtur hoc nomen, quod integre substantiam ejus ostendat; nam eamdem rem, et animam, et cor, et mentem invenies nominari. « Cor, inquit, mundum crea in me, Deus . » Etiam spiritum dictam frequenter invenies.tis suae. Solent Ariani proponere: Quia cum dixisset Deus: Fiat lux , Pater praeceperit, Filius obedierit. Sed ecce ostendimus quia suo verbo cuncta est, gubernans, siquidem cadentia et ad nihilum tendentia continet. Non enim minus est, continere mundum quam fecisse. Sed si oportet aliquid audacius dicere, adhuc amplius est. Nam in faciendo quidem ex nullis existentibus rerum essentiae productae sunt; in continendo vero, quae facta sunt, ne ad nihilum redeant, continentur. Hic ergo dum reguntur, et ad invicem sibi repunum et valde mirabile, plurimaeque virtutis indicium declaratur.
Abbreviated transcription (Latin):
tas. Nullam autẽ imbecillitatẽ
aliquatenꝰ arbitror: eo qd̃ dixit
patrẽ indignatũ iri ꝓ hisquȩ fu̾it¬
filius indigne perpessus. Hoc ma¬
gis multȩ patris circa filiũ dilecti¬
onis. & honoris ostendit᷑. Qui enĩ
indignat᷑ ꝑ eo. quomͦ extraneus
ab illo ẽẽ contendit᷑. Qd̾ &̃ in alio
dicit᷑ psalmo. Qui habitat in cęlis
irridebit eos: & dñs subsannabit
eos. Qunc loquet᷑ ad eos in ira sua:
& infurore suo conturbabit eos.
Et iterũ ipse dixit. Eos autẽ qui me
sͥ regnare noluert̃. ad ducite in cõ¬
spectu meo: & interimite. Quia uͦ
eius sunt hȩc u̾ba: audi quid dicat
& in alio loco. Quotiens uolui cõ¬
gregare filios tuos: & noluisti. Ec¬
ce relinquet᷑ uob̾ domꝰ ur̃a deser¬
ta. Et it̾m. Auferet᷑ a uob̃ regnum.
& dabit᷑ genti facienti fructus eiꝰ.

Expanded text:
 Nullam autem imbecillitatem aliquid arbitror eo quod dixit Patrem indignaturum pro his quae fuerit indigna perpessus. Hoc magis multae Patris circa Filium dilectionis et honoris ostenditur. Qui enim indignatur pro eo, quomodo extraneus ab illo esse conjicitur? Quod etiam in alio dicitur psalmo: Qui habitat in coelis irridebit eos, et Dominus subsannabit eos. Tunc loquetur ad eos in ira sua, et in furore suo conturbabit eos . » Et iterum ipse dixit: « Eos autem qui me sibi regnare noluerunt, adducite in conspectu meo et interimite. Quia vere ejus sunt haec verba, audi quid dicat et in alio loco: Quoties volui congregare filios tuos et noluisti? Ecce relinquetur vobis domus vestra deserta . Et iterum: Auferetur a vobis regnum Dei, et dabitur genti facienti fructus ejus.
Abbreviated transcription (Latin):
tuos: scabellũ pedum tuoꝵ. Nõne
om̃s ft̃ ãministratorii sp̃c in mi¬
nisteriũ missi: ꝓpter eos qui here¬
ditatẽ capiunt salutis: Quid mi¬
raris inquit si filio suũ ministeriũ
exhibent angłi: cum etiã ꝓ nr̃a salu¬
te ministros eos constat effectos:¬

Expanded text:
. Nonne omnes sunt administratorii spiritus, in ministerio missi propter eos qui haereditatem capiunt salutis? « Quidmiraris si Filio suo ministerium exhibent angeli, cum etiam nostrae salutis ministros eos constet effectos
Abbreviated transcription (Latin):
re habundantiꝰ nos oportet obser¬
uare quȩ audiuimꝰ: Nonne & illa
d̾i sunt  istas Habundantiꝰ gͦ di¬
xit: aut quã solebant in lege. aut
certe ampliꝰ ũ comꝑans: Absit. Sed
quia ꝑ multa tẽpora apud eosma
gnũ auctoritatis pondus uetus
habebat testamentũ. hec autem
quia uelut nouit̾ illis dicebant᷑
ne contẽptibilia iudicarent. ostñ¬
dit ex habundantia qm̃ hec am¬
plius obseruare debemꝰ: & quomͦ¬

Expanded text:
re abundantius nos oportet observare ea quae audivimus? Nonne et illa Dei sunt, et ista? « Abundantius » ergo dixit, aut quam solebant in lege, aut certe, amplius non comparens absit. Sed quia per multa tempora magnum apud eos auctoritatis pondus Vetus habebat Testamentum; haec autem, quia velut nova illis dicebantur, ne contemptibilia judicarent, ostendit; ex abundantia, quoniam haec amplius observare debemus, qu
Abbreviated transcription (Latin):
tati cuncta contͥbuit. diuinoq
consilio. Ueluti si diceret: ipse no¬
uit quid cuiq ꝓsit. uł̃ cuiq qͥd sit
ducat unicuiq distribuit. Quod
etiam ad corinthios facit dicens.
D̾s posuit unũquemq sicut uo¬
luit. Et it̾m. unicuiq dat᷑ ma¬
nifestatio sp̃s ad utilitatẽ. scd̾m¬

Expanded text:
silio cuncta contribuit; divinoque consilio, velut si diceret: Ipse novit quid cuique prosit, vel cui quid sit atiam unicuique distribuit. Quod etiam ad Corinthios facit, dicens: « Deus posuit unumquemque, sicut voluit . » Et iterum: « Unicuique datur manifestatio spiritus ad utilitate
Abbreviated transcription (Latin):
toꝵ. Ubiq quidẽ religioso nob̃
opul ẽ intellectu. maxime autem
ubi dedo uel loquim aliqͥd uel
audimꝰ: qm̃ neq ad loquendum
digne de do lingua sufficit: neq
ad ꝑcipiendũ preualet intellect᷑ꝰ.
tum: cũ neq ipsa pars mentis
eminentior. quȩ eis multo suꝑi¬
or est aliqͥd integre ualeat comp̾¬
hendere: qñdo aliqͥd de diuini¬
tate disserimꝰ: Si enim pax dei
transcendit omnẽ mentẽ. & ea
quȩ p̾parata sunt diligentibus
eum in cor hominis ñ ascendt̃:
multo ampliꝰ ipse qui pacis ds¬
ẽ. qui omĩum est opifex rerum
in estimabilit̾ nr̃as cogitationes

Expanded text:
. Ubique quidem religioso nobis opus est intellectu, maxime autem ubi de Deo loquimur vel audimus: quoniam neque ad loquendum digne de Deo lingua sufficit neque ad percipiendum praevalet intellectus. tum, cum neque ipsa pars mentis eminentior, quae eis multo superior est, aliquid integre valet comprehendere, quando aliquid de divinitate disseritur? Si enim pax Dei transcendit omnem mentem , et ea, quae praeparata sunt diligentibus eum, in cor hominis non ascendunt : multo amplius ipse, qui pascit, Deus, qui omnium est opifex rerum, inaestimabiliter nostras cogitationes
Abbreviated transcription (Latin):
bundantiꝰ oportet obseruare nõ¬
mꝰ. Quare habundantus diximꝰ:
Hoc est qͣm in lege solebamꝰ. s le¬
gis nom̃ obticuit. Nam in astru¬
ctione sua manifestũ hoc facit.

Expanded text:
ntius oportet nos observare Quare « abundantius » dixit? Hoc est quam in lege solebamus. Sed nomen legis obticuit; nam in astructione sua manifestum hoc facit.
Abbreviated transcription (Latin):
tiens enĩ magna quedã & altiora
dicturus ẽ: presteuit illa pͥmum.
& facit illa susceptibilia. Suꝑius
melior ẽ angelis: qd̃ ex ipso argu¬
m̃tatus ẽ. nomine. Hic autẽ iam
ex alia re uult argum̃ta deduc̾e.
Ex qua: Ista. Ex adoratione uide¬
licet. Nam tanto eum meliorẽ ẽẽ¬
demonstrat: qͣnto dñm seruis
constat ẽẽ meliorẽ. Quomͣ si qͥs
inquamdã domũ introducat
lis adorari dicens. Et adorent eũ

Expanded text:
inquit, magna quaedam et altiora dicturus est, praestruit illa primum, et facit illa susceptibilia. Superiumelior est angelis, quod ex ipso argumentatus est nomine: hic autem jam ex alia re vult argumenta deducere. Ex qua ista? Ex adoratione videlicet. Nam tanto eum meliorem demonstrat, quanto Dominum servis constat esse meliorem. Quomodo si quis in quamdam domum introducat lis adorari dicens: Et adorent eum
Abbreviated transcription (Latin):
fungentes. Intueris quomͦ diui¬
dit & cum qͣnta claritate creatu¬
ras a creatore discernit. ministroᷤ
uocans & dñm: seruos & heredẽ
ni tui. Ecce habes & aliud signa

Expanded text:
eatus. Intueris quomodo dividit, et cum quanta claritate creaturas a creatore discernit, ministros vocans, et Dominum: servos et haeredem. ni tui. Ecce habes et aliud signa
Abbreviated transcription (Latin):
nominibꝰ. Significationes qͥdem
dictoꝵ manifeste sunt: & scđ̃m
quid alterutrum dicat᷑ apparet.
xp̃c qͥdem merito exitum uocat:
foris enĩ eramꝰ a deo. Sicut qͥ sunt
extra regales aulas in uincłis colli¬
gati & qui habent apud regem ꝓ
culpis aliquib offensam: huiꝰmo¬
di quippe a regali aula foris exclu¬
sisunt. Qui uͦ uolu̾it istis ueniam
impetrare: non primũ ipsos in au¬
lam regis inducit. s ipse foras egre¬
dit᷑ ibiq cum eis cõmiscet sermoci¬
nandi negociũ usq dum eos cor¬
rectos redlat & dignos efficiat.
quo regis uultui representari me¬
reant᷑. Sic etiã xp̃c effecit. Egres¬
sus qͥppe ad nos. hoc ẽ carnẽ sum̃s.
& collocut᷑ nobiscũ. precepta regis
innotuit: & sic nos apeccatis emũ¬
dans. & ad dm conuertens. in aulã
regalẽ uelut mediator optimus
uocat sue incarnationis aduen¬
tum. Paulus autẽ introitum no¬
minat: ex metaphora hereditan¬
tiũ ius dñandi in aliqua posses¬
sione sumentiũ. Dicendo enim

Expanded text:
nt. « Significationes quidem dictorum manifestae sunt, et secundum quid alterutrum dicatur, apparet; Christus quidem merito exitum vocat: foris enim eramus a Deo, sicut qui sunt extra regales aulas in vinculis colligati, et qui habent apud regem pro culpis offensam. Hujusmodi quippe a regali aula foris exclusi sunt; qui enim voluerit istis veniam impetrare, non primum ipsos in aulam regis inducit, sed ipse foras egreditur, ibique cum eis commiscet sermocinationis negotium, usque dum eos correctos reddat, et dignos efficiat quo regis vultui repraesentari mereantur. Sic etiam Christus efficit. Egressus quippe ad nos, hoc est, carnem sumens, et collocutus nobiscum praecepta regis innotuit, et sic nos a peccatis emundans, et ad Deum convertens in aulam regalem velut mediator optimus vocat suae incarnationis adventum. Paulus autem introitum nominat, ex metaphora haereditantium, et jus dominandi in aliqua possessione sumentium; dicendo enim:
Abbreviated transcription (Latin):
dicit nunc & de cura eus ac sollici¬
tudine qͣm de hominib gerit.
Et quãuis illud uniuersale sit.
qd̾ omĩa continet: uerumptam̃
hoc multo ampliꝰ est uniuersale.
qͣntum in ipso est õs credidunt.
Nam etiã ioħs dicit: uita erat.
Siterum: dicit q̃m lum̃ est. ꝑ iplũ¬
Sinquit mundationẽ faciens pec¬
catoꝵ nr̃oꝵ: sedet indextera ma¬
Siestatis in excelsis. Duo quedam
in hoc loco significat maiora. Qd̾
de nob̃ curam gerat. uł qd̾ pecca¬
sum hoc opus impleuerit. Et in
multis locis inuenies eũ in hoc
uersi sumus ad dm. s etiã in eo
qd̃ ꝑ filium fuerit istud effectum:
& uere magnũ hoc munꝰ est & ma¬
ius effectum: dum nob̃ est ꝑfiliũ

Expanded text:
dicit nunc et decora ex ejus sollicquam de hominibus gerit. Et quamvis illud universale sit quod omnia continet, verumtamen hoc multo amplius est universale, ut quantum in ipso est omnes credant. Nam etiam Joannes dicit, Vita erat.iterum dicit, quoniam lumen est. Pinquit, mundationem faciens peccatorum nostrorum, sedet in dextera majestatis in excelsis. Duo quaedam in hoc loco significat majora, quod de nobis curam gerit, vel quod peccasum hoc opus impleverit. Et in multis locis invenies eum in hoc oniam convesrsi sumus ad Deum, sed etiam in eo quod per Filium fuerit istud effectum. Et vere magnum hoc munus est, et majus effectum, dum nobis est per Filium
Abbreviated transcription (Latin):
consessus. Si enim minorationẽ
uellet ostendere: nunquã diceret
adextris s potius a sinistris. Tan
qnͣto differentiꝰ nom̃ hereditauit.
In hoc qd̾ dixit factus: psusceptus
intellige. Tanqͣm si diceret: melius
est susceptus ab angłis. Et unde
hoc asseuerat: Ex ipso nomine
animaduertis: quia solet filii no¬
re. Et sane nͥ eẽt ꝓpͥus filius. ꝓpͥus
autẽ filius nicħ est aliud qͣm de ip¬
so genitus. quomodo posset ex
hoc amplitudinẽ honoris assere¬
re: Si enim gr̃a eẽt filus: ñ solum
& homines iusti appellati sunt fi¬
lii: ꝓinde nom̃ filii nͥ ꝓprietatẽ
ostendat: ñ ualet ostendere. quia
differentia ẽ inter creaturas & con¬
ditorem. Aduerte itaq qd̾ dixit.
Cui enim angłoꝵ aliquando di¬
xit: filius m̃s es tu ego hodie ge¬

Expanded text:
em. Si enim minorationem vellet ostendere, nunquam diceret, a dextris, sed potius a sinistris » quanto differentius nomen haereditavit . In hoc quod dixit factus, pro susceptus intellige, tanquam si diceret, melius est susceptus ab angelis. Et unde hoc asseverat? Ex ipso nomine. Animadvertis, quia solet filii nore; et sane, nisi esset proprius filius; proprius autem filius nihil est aliud, quam de ipso genitus. Quomodo potest et hoc amplitudinem honoris asserere? Si enim gratia esset filius, non solum et homines justi appellati sunt filii. Proinde nomen filii nisi proprietatem ostendat, non valet ostendere, quia differentia est inter creaturas et conditorem. Adverte itaque quid dixit: Cui angelorum aliquando dixit: Filius meus es tu, ego hodie ge
Abbreviated transcription (Latin):
re dixit m̾cedis retͥbutionẽ. Merres
enim: in bono poni solet. Sed iste
mos est apło. ut ñ magnã u̾borum
habeat rationem: sed indifferen¬
ter uł quȩ in bono dicunt᷑ uł que
in malo. ꝓ alterutro ponere. sicut
alibi dixit. In captuuitatẽ redi¬
gentes omnẽ sensũ: ad obediendũ

Expanded text:
re dixit, mercedis retributionem? Merces enim in bono poni solet; sed iste mos est Apostolo, ut non magnam verborum habeat rationem, sed indifferenter vel quae in bono dicuntur, vel quae in malo pro alterutro ponere; sicut alibi dixit: In captivitatem redigentem omnem sensum ad obediendum
Abbreviated transcription (Latin):
manifestat. nͥ quia exipsa eẽntia
patris est genitus. Sicut enĩ eẽ di¬
cit᷑ ex presenti tempore. sic quippe
magis de do dici conuenit: ita qͦd
dictum ẽ hodie. presentis ẽ tem¬
poris. Potest tam̃ & scd̃m carnẽ
hoc accipi dictum. Cum enĩ no¬
minau̾it carnẽ: iam sine ullo ti¬
more prauȩ suspitionis eloquit᷑.
Et enum caro cõmunicat altiori

Expanded text:
manifestat, nisi quia ex ipsa essentia Patris est genitus. Sicut enim esse dicitur ex praesenti tempore: sic quippe magis de Deo dici conveniat  Eddictum est, hodie, praesentis est temporis; potest tamen et secundum carnem hoc accipi dictum; cum enim nominaverit carnem, jam sine ullo timore pravae suspicionis eloquitur. Etenim caro communicat altiorib
Abbreviated transcription (Latin):
iudicare ꝑ filium. qm̃ iudicem
genuit. sic etiã dicit᷑ oꝑari ꝑ filiũ.
quia eũ constat opificem genuis¬
se. Si enĩ causa eius pater ẽ scłm
qd̾ pater est: multo ampliꝰ eoꝵ
causa ẽ que ꝑ illum facta decla-¬

Expanded text:
judicare per Filium, quia judicem genuit, sic etiam dicitur operari per Filium, quia eum constat opificem genuisse. Si enim causa ejus Pater est, secundum quod Pater est, multo amplius eorum causa est quae per Filium facta decla
Abbreviated transcription (Latin):
Et tu inpͥncipio dñe terram fun¬
celi. Ne forte enĩ audiens. cũ intͦ¬
ducit pͥmogenitũ in orbem t̾re.¬
sicut post ea illi donatũ munus
existimes: ista subiunxit. Nam¬

Expanded text:
et: Tu in principio, Domine, terram funi. » Ne forte enim audiens, « cum introducit Primogenitum in orbem terrae, » postea illi donatum munus existimes, ita subjungit:
Abbreviated transcription (Latin):
huc ñ uidebant᷑ inqͥt: hoc est de
imbrib timens construxit ar¬
cham. Ratiotinatio quippe ni¬
chil in hac causa suggessit. Nube
erant. Uerumtam̃ timuit ille. fi¬
his que adhuc ñ uidebant᷑ timeis
construxit archam. ad salutem do

Expanded text:
antur inquit, hoc est, de imbribus, metuens construxit arcam. Per rationem quippe nihil in hac vita suggessit. Nubeberant. Verumtamen ille tihis, quae adhuc non videbantur, timens, co
Abbreviated transcription (Latin):
Medicamentũ enĩ fortiꝰ qd̾ maxi¬
me oꝑet᷑ inpenitentiã: hoc ẽ. Et
sicut in preceptis medicinȩ & ad¬
iutoriis ẽ medicam̃tum multas
quidẽ herbas accipiens. unã autẽ
dominãtissimã: sic & inpeniten¬

Expanded text:
Medicamentum fortius, quod maxime operatur in poenitentia, hoc est. Sicut in praeceptis medicinae medicamentum multas quidem herbas accipit, unam autem dominantissimam: sic et in poeniten
Abbreviated transcription (Latin):
tus homo nr̃. Conformes enim
&e it̾um consepulti estis ei ꝑ baptis¬
mũ in mortẽ. Sicut enĩ impossi¬
bile ẽ. scd̾o crucifigi xp̃m. hoc est
ostentui eum habere. Si enĩmors

Expanded text:
t loco: Conformes enim et iterum: Consepulti enim estis ei per baptismum in morte. Sicut enim impossibile est secundo crucifigi Christum, hoc est, ostentui eum habere. Qui secundo s
Abbreviated transcription (Latin):
istud medicamentũ penitentiȩ:
aut qualit̾ conficit᷑: Pͥrimũ excul¬
pando ꝓpͥa peccata. Iniquitatẽ in¬
quit meã ñ celaui: & ꝓnuntia bo
adu̾sum me iniquitatẽ meã dño:
& tu abstulisti impietatẽ cordis

Expanded text:
istud medicamentum poenitentiae, aut qualiter conficitur? Primum exculpando propria peccata: Iniquitatem, inquit, meam non celavi, et pronuntiabo adversum me iniquitatem meam Domino, et tu abstulisti impietatem cordis
Abbreviated transcription (Latin):
Non ẽ penitentia: Est pententia.
s baptisma aliud ñ ẽ: pententia uͦ
ẽ & multã habet fortitudinẽ etiã
in eum qui peccatis ualde ĩmersus
ẽ. si uoluerit potest eum lib̾are ex
onere peccatoꝵ. & ꝑiclitantẽ in tu¬
do constituere. ac si ad ipsum fundũ
mniqͥtatis ꝑuenerit. Et hoc exmul

Expanded text:
non est poenitentia? Est utique poenitentia, sed baptisma aliud non est; poenitentia vero est, et multam habet fortitudinem etiam in eum qui peccatis valde demersus est. Si voluerit, potest eum liberare ex onere peccatorum, et periclitantem in tuto constituere, ac si ad ipsum fundum iniquitatis pervenerit: et hoc ex mul
Abbreviated transcription (Latin):
& conu̾satione recta. Pinde etiã
paulus ãmonet eos: qui dignati¬
onẽ mistĩorum susciꝑe meruer̃t
dicens. festinemꝰ intrare i illã
requiẽ. festinemꝰ inquit: qm̃ ñ
sufficit fides. s debet addi & uita:¬

Expanded text:
 conversari digne Deo. Proinde etiam Paulus admonet eos qui dignationem mysteriorum suscipere meruerunt, dicens: Festinemus ingredi in illam requiem. Festinemus, inquit, quoniam non sufficit fides, sed debet addi et vita
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ: Possibile ẽ. & ualde possibile:
etiam habentes uxores uirtutem
aggredi si uoluerimꝰ. Quomͦ: Si
habentes tanqͣm ñ habentes simꝰ:
si ñ gaudemꝰ in his quȩ possidemus:
si mundo utam᷑ tanqͣm ñ utentes.
Si autẽ aliquuimpediti ft̃ exnuptiis:
sciant qm̃ non nuptiȩ illis impe¬
dimentũ fecert̃. s uoluntas que
male utit᷑ nuptiis. Nam neq ui¬
nũ facit ebrietatẽ: s mala uolun¬
tas & excessus moderationis. Utere
cum moderatione nuptiis. & pri¬
mꝰ eris in regno. & oib frueris bo¬

Expanded text:
ergo impossibile est? et valde possibile, ergo impossibile est? et valde possibile, etiam habentes uxores virtutem aggredi si voluerimus. Quomodo? si habentes tanquam non habentes simus. Qui non gaudemus in his quae possidemus; si mundo utamur tanquam non utentes. Si autem aliqui impediti sunt ex nuptiis, 175 sciant quoniam non nuptiae illis impedimentum fuerunt, sed voluntas quae male utitur nuptiis; nam neque vinum facit ebrietatem, sed voluntas et excessus moderationis. Utere cum moderatione nuptiis, et primus eris in regno, et omnibus frueris bo
Abbreviated transcription (Latin):
hec inqͥt: qui ñ sumꝰ monachi.: Hec
mͥ dicis: Dic paulo cũ dicit. uigi¬
lantes in omĩ patientia & oratione:
cum dicit. carnis curã ne feceritis
in concupiscentiis: ñ enĩ monachiᷤ¬
hec scribebat tantũ: s om̃ĩb qͥ erant
inciuitatib. Non enĩ scl̃aris homo
debet aliqͥd ampliꝰ habere mona¬
cho. qm cũ uxore concumb̾e: tan¬
tũ hic enĩ habet ueniã. In aliis au¬
dem nequaqͣm: s omĩa ȩqualiter
sicut monachi agere debent. Nam
& beatitudines quȩ a xp̃o dicunt᷑. ñ
monachis tantum dicte st̃: alioqͥn
uniu̾sus mundus peribitãe accusabi
mꝰ crudelitatẽ di. Si uͦ beatitudines
solis monachis dicte sunt: sclarem
autẽ hoĩem impossibile ẽ eas imple¬
re. Ipse nuptias iussit: ipse gͦ om̃s
ꝑdidit. Si enĩ ñ potest cũ nuptiis
ea que monachoꝵ ft̃ implere: oĩa¬
ꝑierunt & corrupta sunt: & in an¬
gustũ conclusit ea quȩ uirtutis fĩ.¬
Et quomͦ honorabiles st̃ nuptie:
quȩ nobis tantũ impediunt: Qͥd

Expanded text:
qui non sumus monachi? Haec mihi dicis? Dic Paulo, cum dicit: » Vigilantes in omni patientia et oratione ; cum dicit: « Carnis curam ne feceritis in concupiscentiis. » Non enim haec monachis scribebat tantum, sed omnibus qui erant in civitatibus. Non enim saecularis homo debet aliquid amplius habere monacho quam cum uxore concumbere tantum. Hic enim habet veniam, in aliis autem nequaquam; sed omnia aequaliter sicut monachi agere debet. Nam et beatitudines, quae a Christo dicuntur , non monachis tantum dictae sunt. Alioquin universus mundus peribit, et imus crudelitatem Dei. Si vero beatitudines solis monachis datae sunt, saecularem autem hominem impossibile est eas implere, ipse nuptias jussit, ipse ergo omnes perdidit. Si enim non possunt cum nuptiis ea quae monachorum sunt implere, perierunt et corrupti sunt, et in augustuet quomodo honorabiles sunt quae nobis tantum impediunt? Quid
Abbreviated transcription (Latin):
occulta in conspectu eius. Hic
eos maxime terruit. ne forte ad¬
huc inqͥt infide stantes. ñ cũ in te
Et quid dico de hominib: ac si an¬
głos dicasac si archangłos. ac si
cherubin. ac si seraphin. ac si aliã
qͣmlibet creaturã. omĩa reuelata
sunt ocło illus: omia aꝑta & ma¬
nifesta: nicħ est qd̃ eum possit la¬
tere. Omnia nuda et aꝑta oculis
euisst̃. Ad quẽ nob̃ sermo ẽ. Qd

Expanded text:
invisibilis in conspectu ejus. » Hinc eos maxime terruit, ne forte adhuc, inquit, in fide stantes, non cum integrEt quid dicemus de hominibus? Ac si angelos dicas, ac si archangelos, ac si cherubim atque seraphim, ac si aliam quamlibet creaturam, omnia revelata sunt oculo ejus, omnia aperta et manifesta. Quid est quod eum possit latere? Omnia nuda et aperta sunt oculis ejus; ad quem nobis sermo. »
Abbreviated transcription (Latin):
multi pontifices. qui ignorant
eos qui intribulationib consti¬
tuti sunt. Et neq que tͥbulatio
in hominib sciunt: impossibile
quippe ẽ scire afflictiones afflic¬
toꝵ. ei qui expimentũ afflictio¬
nis ñ habuit: & sensibilit̾ omĩa
sustinuit. Pontifex autẽ nr̃. com¬
petent᷑ primũ omĩa sustinuit:¬

Expanded text:
Multi pontifices ignorant eos qui in tribulationibus constituti sunt, neque quae sit tribulatio in quolibet sciunt: impossibile quippe est scire afflictiones afflictorum, ei, qui experimentum afflictionis non habuit, et sensibiliter omnia non sustinuit. Pontifex autem noster competenter primum omnia sustinuit
Abbreviated transcription (Latin):
nos filii: s ille saluat. nos saluam᷑.
uides quomͦ nos & conuingit & di¬
scernit: Multos filios inqͥt inlu¬
cens ingłam: hic coniunxit. Auc¬
torẽ inquit salutis eoꝵ: hic discre¬

Expanded text:
 « Sed ille salvat, et nos salvamur. Vides quomodo nos et conjungit et discernit? Multos filios, inquit, inducens in gloriam; hic conjunxit; auctorem, inquit, salutis eorum: hic discre
Abbreviated transcription (Latin):
ide celebrauit pas¬
cha. & sanguinis
effusionẽ: ne qͥ ua¬
stabat pͥmitiua
tangeret eos. fide transierunt
mare rubrum tanqͣm ꝑ aridam
terram: qd̾ exꝑti egyptũ deuora¬
ti sunt. Fide muri iericho corrue.¬
runt: circuitu dieb septẽ. fide
raab meretͥx ñ ꝑut cum infideli

Expanded text:
ide celebravit Pascha et sanguinis effusionem, ne qui vastabat primitiva tangeret eos. Fide transierunt mare Rubrum, tanquam per aridam terram; quod experti Aegyptii devorati sunt. Fide muri Jericho corruerunt circuitu dierum septem. Fide Rahab meretrix non periit cum increduli
Abbreviated transcription (Latin):
Ad huc semel: et ego mouebo. ñ
solũ terr̃a. s &̃ cęlum. Qͦd autem
ad huc semel dicit. declarat mo¬
biliũ translationẽ tanqͣm fac¬
toꝵ: ut maneant eaquȩ sunt ĩ¬
mobilia. Itaq regnũ immobi

Expanded text:
Adhuc semel, et ego movebo non solum terram, sed et coelum . Quod autem adhuc semel, dicit, declarat mobilium translationem tanquam factorum, ut maneant ea quae sunt immobilia. Itaq
Abbreviated transcription (Latin):
bum: Non enĩ portebant qͦd di¬
cebat᷑. Et si bestra detigerit mon¬
tem. lapidabit᷑: & ita terribile era
qͦd dicebat᷑. Moyses dixit: exter¬
ritus sum & tremebundꝰ. S acces¬
sistis ad syon montẽ. ciuitatẽ
di uiuentis ierłm cȩlestem. et
conscͥpti sunt incęlis. & iudicẽ
omniũ dm. & sp̃m iustoꝵ ꝑfec

Expanded text:
bum. Non enim portabant quod dicebatur: et si bestia tetigerit montem, lapidabitur. Et ita terribile erat quod videbatur. Moyses dixit: Exterritus sum et tremebundus. Sed accessistis ad Sion montem et civitatem Dei viventis, Jerusalem coelestem, et conscripti sunt in coelis et judicem om
Abbreviated transcription (Latin):
uirtute preditus hunc imitem᷑.¬
diligam᷑. Ex dilectione quippe:
bona oꝑa fiunt. Magnũ quip¬
pe bonum ẽ: congratio ipsa. Hã¬
q caritatẽ oꝑatur feruentiorem:
&ex ea cuncta optima generan¬
ꝑ caritatẽ fit.¬

Expanded text:
irtute praeditus, hunc imitemudiligamur; ex dilectione quippe bona opera fiunt. Magnum quippe bonum est congregatio: ipsa namque charitatem operatur ferventiorem et ex ea cuncta bona opera generanr charitatem fit
Abbreviated transcription (Latin):
aut in officina illa hec oꝑatio ma¬
iestatis: Non enĩ huiꝰ intelligen¬
cias sua m̃te ꝓcreabat: quȩ tunc
erat tam debilis & extrema: ita¬
ut nicħ ampliꝰ haberet a plebeus
& popłis. Quomͦ enĩ aliquid di¬
uinũ posset ille sentire: qui circa
precia uendendi. & circa confe¬
Lori pellium totam suã uitã¬

Expanded text:
aut in officina? Haec operatio maiestatis. Non enim has intelligentias sua mente procurabat quae tunc erat tam debilis et extrema, ut nihil amplius haberet a plebeis et popularibus. Quomodo enim aliquid diuinum posset ille sentire qui circa pretia uendendi et circa confectionem pellium totam suam uita
Abbreviated transcription (Latin):
stigia ꝓsequentẽ. Nam & ipse sic
faciebat: Aliqñ quid̃e in altiora
discipłos subleuabat: aliqñ autẽ
eos ad inferiora imbecillitatis eoꝵ
gr̃a reuocabat: nequaqͣm eos pro¬
lixo tempore in altera ꝑmanere¬
eos euam subleuat gradus. & qua¬
liter eos ad ipsum apicem pietatis
adducit: uͥitem anteqͣm defic̾ent.
& eos obicuritas occuparet. uide qͦ¬
mͦ eos ad inferiora reuocauit. quo¬

Expanded text:
stigia sequens: nam et ipse sic faciebat. Aliquando quidem in altiora discipulos suos sublevabat, aliquando eos ad inferiora, imbecillitatis eorum gratia revocabat, nequaquam eos prolixo tempore in altera eos sublevat gradus, et qualiter eos ad ipsum apicem pietatis adducit, ubi item antequam deficerent et eos obscuritas occuparet, vide quomodo eos ad inferiora revocavit. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
Nam ferme om̃s quib ꝓpħe lo¬
cuti sunt: malignos eẽ nefariosq
constabat. Et necdũ de istis ratio
te donabant᷑. Quem constituit
quẽ constituit heredẽ omnium:
Hic carnẽ significat. sicut euam
quit & dabo tͥ gentes hereditatẽ
tuã. Non iam portio dñi tantum
iacob. & sors eius isrł. s om̃s ꝓcul¬

Expanded text:
Nam ferme omnes quibus prophetae locuti sunt, malignos esse nefariosque constabat; et necdum de istis rationte donabantur. Quem constituit quem constituit haeredem hic carnem significat. Sicut etiam quit, dabo tibi gentes haereditatem tuam. Non jam portio Domini tantum Jacob, et pars ejus Israel, sed omnes
Abbreviated transcription (Latin):
accipit᷑. Dicendo autẽ olim & no¬
in me dĩ tempore ꝑcurrente.
qͣnde iamꝑximi eramꝰ ad penã :
qũdo om̃ia carismata quieuer̃t:
qudo spes salutis nulla iam fue¬
rat: qñ ab omĩb minores nos ẽẽ
putabamꝰ: tunc ampliores extiti¬

Expanded text:
angeli. Dicendo autem: « Olim et noin medio tempore percurrente, quando jam proximi eramus ad poenam; quando omnia charismata quieverunt; quando spes salutis nulla jam erat; quando ab omnibus minores esse putabamur; tunc ampliores existi
Abbreviated transcription (Latin):
constituit uniuersoꝵ. S etiã in
actib apłorum petrus loquit᷑ di
ut duo quedã ꝑ hoc astruat et
ostendat: hoc est qd̾ ꝓprius sit fi¬
lius: & qd̾ dñationis illi nulla cõ¬

Expanded text:
constituit universorum, sicut in Actibus apostolorum Petrus loquitur, dut duo quaedam per hoc astruat et ostendat, hoc est, quod proprius sit Filius, et quod dominationis illi nulla co
Abbreviated transcription (Latin):
inquit magistrum imitare:
hoc quippe est discipłi. Si uͦ ip̃e
quidem ꝑ tbulationes ꝑrexit.
tu autem ꝑ requies uis ire: ñ e¬
andem uiã uis ꝑgere qm ille ꝑ¬
rexit. s aliam. Qͦmͦ gͦ sequeris
non sequens: Quomͦ eris dis¬
cipłs: siñ sectaris magistri ue¬

Expanded text:
inquit, magistrum imitare; hoc quippe est discipuli. Si vero ipse quidem per tribulationes perrexit, tu autem per requiem vis ire; non eadem via vis pergere qua ille perrexit, sed alia. Quomodo ergo sequeris, non sequens? Quomodo eris discipulus si non sectaris magistri ve
Abbreviated transcription (Latin):
currere. Sicut enĩ filii ad paren¬
tes. & discipuli incertaminib
magistro atcendunt. informan¬
tes mentẽ ex parte doctoꝵ. ꝑui¬
sum regulas quasdã sumentes.
sic etiã hic: si uolumꝰ currere &
discere ut bene curramiꝰ. ad xp̃m¬

Expanded text:
currere. Sicut enim filii, parentes et discipuli in certaminibus magistrum attendunt, informantes mentem ex parte doctorum, per visum regulas quasdam sumentes, sic etiam hic, si volumus currere et discere ut bene curramus, ad
Abbreviated transcription (Latin):
etiã irrisiones audire qͣs faciebans:¬
uenientes inqͥt ad ipsam crucem.
ad orabant illum & cedebant. & co¬
laphirabant. & dicebant ei: si filiꝰ
di es. descende de cruce. Adhuc ẽ
et seruus pͥncipis sacerdotũ alapã

Expanded text:
etiam irrisiones audire? Venientes, inquit, ad ipsam crucem, adorabant illum et caedebant, colaphizabant et dicebant ei: « Si Filius Dei es, descende de cruce . » Adhuc etiam et servus principis sacerdotum alapam
Abbreviated transcription (Latin):
ab illis ipse beneficia prestans:
& si quidem nicħ faceret. & sic ista
audiret. nich eẽt mirabile. Cum¬
bant. audiebat qͦd seductor eẽt.
& demones excludens demoniũ

Expanded text:
hoc ab illis quibus beneficia praestabat. Et si quidem nihil faciens ista audiret, nihil esset mirabile, dobant, audiebat quia seductor esset, et daemonem excludens daemonium
Abbreviated transcription (Latin):
troductio inqͥt melioris spei.ha¬
buit quippe & illa spem. s ñ talẽ.
Sꝑabant enim beneplacentes
sũ pati: hic autem sꝑamꝰ quia
lum: magis autẽ qd celo multo¬
meliꝰ est sꝑamꝰ. ꝓximido consiste̾:
ad ipsũ paternũ soliũ ꝑuenire:
ministrare ei cũ angłis. Et uide

Expanded text:
troductio, inquit, melioris spei. Habuit quippe et lex spem, sed non talem. Sperabant enim beneali pati; hic autem speramus, quia lum. Magis autem melius est, speramus proximi Deo consistere, ad ipsum paternum solium pervenire et ministrare ei cum sanctis ange
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ semel inanno solus pon¬
tifex: ñ sme sanguine quẽ of¬
ferret ꝓse. & ꝓ popłi ignorantia.
Intueris iam formas ante p̾mis¬
sas. Ne enĩ dicerent. quomͦ unũ
ẽ sacͥficium: ostendit illud iã in¬
de abinitio. Siquidẽ qd̾ sanctiꝰ

Expanded text:
autem semel in anno solus pontifex, non sine sanguine, quem offert pro sua et populi ignorantia. » Intueris jam formas ante praemissas. Ne enim dicerent quomodo unum est sacrificium? Ostendit illud jam inde ab initio, siquidem quod sanctius
Abbreviated transcription (Latin):
honorauit legem. & noluit eam
dicere uetustam nominatim. Ue¬
rumptam̃ hoc dixit. Si enullud
nouum eẽt: nequaqͣm etiã istud
testam̃tum post ea nouũ uocaret.

Expanded text:
honoravit legem, et noluit eam dicere vetustam nominatim. Verumtamen hoc dixit: Si enim illud in novum esset, nequaquam etiam istud testamentum postea novum vocaret.
Abbreviated transcription (Latin):
Risus enĩ in est nob̾: ut qͣñdo ami¬
cos uiderim̃ post multũ tempis¬
hoc faciamꝰ: qñ aliqͦs delinquen¬
tes & timentes ut foueamꝰ eos ri¬
su: ñ ut cogamꝰ nos ipsos &e semꝑ
rideamꝰ. Risus in est animȩ nr̃ȩ.
ut remissionẽ habeat aliqñ aĩa.¬

Expanded text:
Risus enim inest nobis, ut quando amiRisus enim inest nobis, ut quando amicos viderimus post multum temphoc facimus quando aliquos delinquentes et timentes ut foveamus eos risu, non ut cogamus nos ipsos, et semper rideamus. Risus inest animae nostrae ut remissionem habeat aliqua
Abbreviated transcription (Latin):
Stat sacerdos dei orationẽ offe¬
rens cunctoꝵ: tu autẽ rides nich
times: & ille quidẽ tremens ꝓte
orationes offert. tu autẽ contemp¬
nis: ñ adu̾tis scͥpturã dicentẽ. ue
contemptorib: ñ contremiscis. ñ
colligis temetipsum. Et in aulam
quidẽ regiam intraturꝰ & habitu.
& oculis. & incessu. & cunctis aliis
componis & ornas temetipsum:
Audi tam̃ quia angłi presentes st̃
uͥq. & maxime in domo di astant
regi: & omnia plena sunt incor¬
poreis illis uirtutib. Iste m̃ ser¬
mo etiã ad mulieres dicit᷑. Et an¬
te uiros quidẽ ñ citiꝰ hoc audent
facere: acsi faciunt. ñ tam̃ semꝑ: s
in tempore remissionis. Hic autẽ
& uelas & obnubis caput tuum:
& rides. Dic mͥ o mulier. in ȩcclłia
sedens. ingressa es confiteri pecca¬
ta tua. ꝓcidere deo. postulare et
deprecari ꝑ delictis tuis. & cũ risu
qͦd małũ ẽ risus in qͥt: Non ẽ maluri¬
sus. Ita ne ñ ẽ małũ: s ualde ma¬
lum importuno tp̃r immoderate.

Expanded text:
Stat sacerdos Dei, orationem offerens cunctorum; tu autem rides, nihil timens? Et ille quidem tremens pro te orationem offert, tu autem contemnis? Non avertis Scripturam dicentem, Vae contemptoribus? Non contremiscis? Non colligis temetipsum? Et in aulam quidem regiam intraturus, et habitu, et oculis, et incessu, et cunctis aliis componis et ornas temetipsum; audi tamen quia angeli praesentes sunt ubique et maxime in domo Dei astant regi, et omnia plena sunt incorporeis illis virtutibus. Iste mihi sermo etiam ad mutieres dicitur. Et ante viros quidem non citius hoc audent facere, ac si faciunt, non tamen semper, sed in tempore remissionis. Hic autem et velas et obnupis caput tuum. Dic mihi, rides, o mulier, in ecclesia sedens? Ingressa es confiteri peccata tua, procidere Deo, postulare et deprecari pro delictis tuis, et cum risu quid malum est risus, inquit? Non est malus risus. Itane non est malum; sed valde malum, importuno tempore immo erate?
Abbreviated transcription (Latin):
uenerabilia erant: & clara ingͣ¬
titudinis iudaice munimentã.
Et tabulȩ inqͥt testam̃ti. fregerat
quippe eas. Et manna. Murm᷑a¬
uert̃ enĩ: & ut deduceret᷑ ad po¬
steros memoria. imꝑauit illud
in urna aurea reseruari. Et uir¬
ga aaroninquit quȩ floruerat:

Expanded text:
enerabilia erant, et clara magnitudinis indicia, et munimenta, et tabulae, inquit, testamenti; fregerat quippe eas; et manna: murmuraverunt enim, et ut deduceretur ad posteros memoria, imperavit illud in urna aurea servari. Et virga Aaron, inquit, quae floruerat.
Abbreviated transcription (Latin):
paulũ dicentẽ: turpitudo & ua¬
niloquiũ & scurrilitas abitiatur
auob̾: Cum turpitudine & scur¬
rilitatẽ posuit: tu autem rides.
Uaniloquium quid ẽ: Qd̃ nullã
habet utilitatẽ. Nel omnino ri¬
des. & effundis faciem tuã qui
monachũ ꝓfiteris. qui crucifixꝰ
es: qui luges rides. Dic m̃:̃ ubi
xp̃c hoc facit audisti hoc alicubi:

Expanded text:
Paulum dicentem: Turpitudo, vaniloquium et scurrilitas abjiciatur a vobis? Cum turpitudinem et scurrilitatem posuit, tu autem rides? vaniloquium qui nullam habet utilitatem, vel omnino rides et effundis faciem tuam? qui monachum profiteris, qui crucifixus es, qui lugens, rides? Dic mihi, ubi Christus hoc fecit? Audisti hoc alicubi?
Abbreviated transcription (Latin):
niens: hoc ẽ ad hoc ipsũ ueniens.
ñ alio succedens. Non pͥmo ad ue¬
nit. & tunc factus ẽ s simuluenit.
Et ñ dixit adueniens pontifex ho¬
ueluti ñ ualente sermone uniu̾¬
sum expͥmere. Neq sanguinẽ¬
guinẽ introiuit semel in sc̃a. Et¬
introiuit in scã: et̾nam redemp¬

Expanded text:
niens, hoc est, ad hoc ipsum veniens, non aliis succedens. Non primo advet tunc factus est, sed simul venit. Et non dixit, adveniens pontifex hoveluti non valens sermone universum exprimere. Tabsuccedens. Non primo adveEt non dixit, adveniens pontifex hoveluti non valens sermone unive