comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lippiens &e carnalib tenebris assuetꝰ sufficeret.
Igit᷑ cũ sacra scriptura dulcesceret. & parum
illud scientie qd̃ mͥ mundꝰ tradiderat. earũ
cõparatione uilesceret: occurrebant animo
que de amicicia in p̃fato libello legeram: et
iam nurabar qd̾ ñ mͥ more. solito sapiebant. Iã
dunc eñ nicħ qd̃ ñ duleissimi iħti fuiss melle
mellitũ: nicħ qd̾ ñ sc̃aꝵ seripturaꝵ fuiss sale
conditũ: meũ sibi ex toto rapiebat affectum.
Et it̾m atq itm ea ipsa reuoluens. querebam
si forte possent scripturaꝵ auctoritate fulei¬
ri. Cum aũt in scõꝵ patrũ littis de amiciei¬
a plura legissem: uolens sꝑualit̃ amare nͦ
ualens: institui de sꝑitali amicieia scrib̾e:
ce regulas mͥ easte scẽq ddilectionis p̃serib̾e̾.
Opuscułu gͥ istud in trib distinximꝰ libellis:
in pͥmo qͥd sit amicicia. & qͥs er fuerit ortus
uł causa comm̃dantes: in sod̾o ei fructum

Expanded text:
lippiens et carnalibus tenebris assuetus sufficeret. lippiens et carnalibus tenebris assuetus sufficeret. Igitur cum sacra Scriptura dulcesceret, et parum illud scientiae quod mihi mundus tradiderat, earum comparatione vilesceret; occurrebant animo, quae de amicitia in praefato libello legeram: et jam mirabar, quod non mihi more solito sapiebant. Jam tunc enim nihil, quod non dulcissimi Jesu fuisset melle mellitum, nihil quod non sanctarum Scripturarum fuisset sale conditum, meum sibi ex toto rapiebat affectum. Et iterum atque iterum ea ipsa revolvens quaerebam, si forte possent Scripturarum auctoritate fulciri. Cum autem in sanctorum litteris de amicitia plura legissem, volens spiritualiter amare, nec valens, institui de spirituali amicitia scribere, et regulas mihi castae sanctaeque dilectionis praescribere. Opusculum igitur in tribus distinximus libellis: in primo, quid sit amicitia, et quis ejus fuerit ortus vel causa commendantes; in secundo, ejus fructum
Abbreviated transcription (Latin):
ym adhuc puer eẽm inscolis. & soci¬
oꝵ meoꝵ me gr̃a plurimũ delecta¬
pielitari solet. tota se mea mens dedit affectui.
iocundius. nicħ utiliꝰ qm amari & amare.
uideret᷑. Itaq int̾ diu̾sos amores &e amicicias
fluctuans. rapiebat᷑ animꝰ huc atq illuc:
& uere amicicie legem ignorans. ei sepe simi¬
litudine fallebat᷑. Tandẽ aliqñ mͥ uenit in
manꝰ liber ille quẽ de amicicia tulliꝰ scͥpsit:
qui statim mͥ &e sei entiarũ grauitate utilis:
& eloquentie suauitate duleis apparebat. Et
licet nec ad illud amcicie genꝰ me uiderem
idoneũ: gratulabar tam̃ qnͣdam me amici¬
cie formuła reppisse: ad quã amoꝵ meoꝵ et
affectionũ ualerem reuoeare diseursꝰ. Cũ
uͦ placuit bono dño meo. corrigere deuiũ.
elisum erigere. salubri contactu mundare le¬
ꝓsum: relicta spe scłi ingressus sũ monast̾ium.
Et statim legendis sacris litti̾s oꝑam dedi: cũ
prius nec ad ipsam earũ suꝑficiem oculus

Expanded text:
m adhuc puer in scholis, et sociorum meorum me gratia plurimum delectapericlitari solet, tota se mens mea dedit affectui, jucundius, nihil utilius, quam amari et amare videretur. Itaque inter diversos amores et amicitias fluctuans, rapiebatur animus huc atque illuc; et verae amicitiae legem ignorans, ejus saepe similitudine fallebatur. Tandem venit mihi in manus liber quem de Amicitia Tullius scripsit, qui statim mihi et sententiarum gravitate utilis, et eloquentiae suavitate dulcis apparebat. Et licet nec ad illud amicitiae genus me videbam idoneum, gratulabar tamen quamdam me amicitiae formulam reperisse, ad quam animi mei et affectionum valerem revocare discursus. Cum vero placuit bono Delisum erigere, salubri contactu mundare leprosum; relicta spe saeculi, ingressus sum monasterium; et statim legendis sacris litteris operam dedi, cum prius nec ad ipsam earum superficiem oculus
Abbreviated transcription (Latin):
quã nr̃a miseria. Et quisqͥs ad eũ toto cor¬
de clamauerit: exaudiet ilłu qr misericorͤ
ẽ. Tardius siqͥdem uidet᷑ ei peccatori ueni¬
am dare: qmͣ ipsi peceatori acciꝑe: Sic enĩ
festinat absoluere reum a torm̃to conseien¬
tie sue: quasi plus eruciet illu compassio
miseri. quã ipsũ miserum passio sui

Expanded text:
quam nostra miseria; et quisquis ad eum toto corde clamaverit, exaudiet illum, quoniam misericors est. Tardius siquidem ei videtur peccatori veniam dare, quam ipsi peccatori accipere. Sic enim festinat absolvere reum a tormento conscientiae suae, quasi plus eum cruciet compassio miseri, quam ipsum miserum compassio sui
Abbreviated transcription (Latin):
nis ẽ: ꝑ quẽ eũ belua humanꝰ quoq a¬
nimus nota ab ignotis. alba ab atris cor¬
Porro eatenus adest anima ubi cogitat.
ut loca que cogitat corporali uisione. non
cernat: sicut adest ubi uiuificat: ut ipsa q̃
uiuificat. sui corporis int̾na ñ uideat. Ac
sic usquequaq patet animũ ce corporea ñ
posse uidere sine corpore: &e incorporea eum¬
corpore uidere ñ posse

Expanded text:
nc ergo cum bellua humanus quoque animus nota ab ignotis, alba ab atris cor eatenus tamen adest ubi cogitat, ut loca quae cogitat corporali uisione non cernat, sicut adest ubi uiuificat, ut ipsa quae uiuificat sui corporis interna non uideat. ac si usquequaque patet animum et corporea non posse uidere sine corpore et incorporea corpore uidere non posse
Abbreviated transcription (Latin):
gitur ex his om̃ib que dicta st̃. in quo tota
uis consistat amoris breuit̃ colligamꝰ. pͥmo
si mens aliqͥd ad fruenłũ elegerit. deinde
ad id quodã int̾no desideriosese extenderit:
postremo idagat. quo ad desideratũ ꝑueni¬
re ualuerit: Hc sine dubio amare dicendꝰ
ẽ. Hoc aũt qnͣto qͥsq feruentiꝰ instantiꝰq
ꝑegerit: tantomagis & diligit. Qd̃si ex affe¬
ctu id fecerit. duleiꝰ utiq diligit: ac ꝓiide faciliꝰ
agit. Si aũt totũ hoc qd̾ ali ex affectu. alt̃
ex sola fecerit ratione: minꝰ qͥdem dulee. dili¬
git: s ũ tardiꝰ qd̃ desiderat obtinebit.

Expanded text:
gitur ex his omnibus quae dicta sunt, in quo tota vis consistat amoris breviter colligamus. Primo si mens aliquid ad fruendum elegerit, deinde ad id quodam interno desiderio sese extenderit, postremo id agat, quo ad desideratum pervenire valuerit, hoc sine dubio amare dicendum est. Hoc autem quanto quisque ferventius instantiusque peregerit, tanto magis et diligit: quod si ex affectu id fecerit, dulcius utique diligit, ac proinde facilius agit. Si autem totum hoc quod alius ex affectu, alter ex sola fecerit ratione; minus quidem dulce diligit, sed non tardius, quod desiderat, obtinebit.
Abbreviated transcription (Latin):
S qr aqua grauat. id est timor penã habet:
accedendu ẽ ad eũ qui de. aqua uinũ fecit.
id est timorẽ penałe in castũ conu̾tit: ut au¬
dire possimꝰ qͥd de dilectione doceat. Dic it
enĩ. Hoc ẽ p̃ceptum meũ. ut. diligatis ĩuicẽ.

Expanded text:
Sed quia aqua gravat, id est timor poenam habet; Sed quia aqua gravat, id est timor poenam habet; accedendum est ad eum qui de aqua vinum facit, id est timorem poenalem in amorem convertit: ut audire possimus quod ipse de dilectione docet. Dicit enim: Hoc est praeceptum meum, ut diligatis invicem
Abbreviated transcription (Latin):
stroꝵ xp̃i. triplex ẽ: seruitutis. caritatis
dignitatis. Ministium seruitutis corporis castigatõ.
caritatis m̃tis deuotio: dignitatis corporiᷤᷤ xp̃i
consecratio. Primũ fit in afflic̾tione: sedm
in hylaritate: t̾cium inbumilitate. Primũ ẽ
saerificiũ timoris: scdm amoris: t̾eium laudis.¬
In scola xp̃i sunꝰ in qua dupliei doctrina erudi¬
mur: qr aliud ꝑ seipm ille unus ceuerꝰ magister
docet: aliud ꝑministros. Pministros timorẽ:
ꝑ seip̃m dilectionẽ. Unde deficiente uino
iussit ministros implere ẏdrias aqua: et
adhuc cotidie refrigescente caritate ministͥ
xp̃i implent ydrias aqua. id est m̃tes hominũ
timore. Et bñ ꝑ aquã timor in telligit᷑: qr sic̃
aqua ignẽ. ita timor extinguit libidiñe. Et
sic̃ aqua sordes corpoꝵ: ita timor sordes pͥgat
pecc̃õꝵ. Impleamꝰ gͦ aqua ista ydrias. id est
m̃tes nrãs: qr qui timet nichil negligit: et
bñ plenus est ubi negligentia cadere ñ pot̃.

Expanded text:
sti triplex est: servitutis, charitatis, dignitatis. Ministerium servitutis, corporis castigatio: charitatis, mentis devotio; dignitatis, corporis Christi consecratio. Primum fit in afflictione, secundum in hilaritate, tertium in humilitate. Primum est sacrificium timoris, secundum amoris, teIn schola Christi sumus, in qua duplici doctrina erudimur; quia aliud per seipsum ille unus et verus magister docet, aliud per ministros. Per ministros timorem; per seipsum, dilectionem. Unde deficiente vino praecipit ministros implere hydrias aqua : et adhuc quotidie refrigescente charitate, ministri Christi implent hydrias aqua, id est mentes hominum timore. Et bene per aquam timor intelligitur; quia sicut aqua ignem, ita timor exstinguit libidinem; et sicut aqua sordes corporum, ita timor sordes purgat animorum. Impleamus ergo aqua ista hydrias, id est mentes nostras; quia qui timet, nihil negligit; et bene plenus est, ubi negligentia cadere non potest.
Abbreviated transcription (Latin):
Ut gͦ uitatis nos discipłos ẽẽ ꝓbemꝰ diliga¬
mus inuic̃e. In hac aũt dilectione triplici
id est ut. nascat᷑. ut crescat. ut seruet᷑. Nasci¬
tur si cibaueris inimicũ: si potũ dederisei:
qr hoc faciens. car bones ignis congeres suꝑ
caput eiꝰ Carbones ignis st̃ oꝑa caritatis: q
congerunt᷑ suꝑ diabołu qui ẽ caput om̃ium¬

Expanded text:
Ut ergo veritatis nos discipulos esse probemus, diligamus invicem. Et in hac dilectione triplici id est, ut nascatur, ut crescat, ut servetur. Nascitur si cibaveris inimicum, si potum dederis ei: quia hoc faciens carbones ignis congeres super caput ejus . Carbones ignis opera sunt charitatis: quae congeruntur super diabolu
Abbreviated transcription (Latin):
caritas ẽ. Seruat᷑ aũt uł auget᷑ bono uultu.
dulci sermone: hylari oꝑatione: ut caritatẽ
quã uultꝰ ce sermo indicant. pia &e hylaris
oꝑatio confirmet: qr exhibitio oꝑis ꝓbatio di

Expanded text:
ceris. Servatur etiam et augetur bono vultu, dulci sermone, hilari operatione: ut charitatem, quam vultus et sermo indicant, pia et hilaris operatio confirmet; quia exhibitio operis probatio
Abbreviated transcription (Latin):
rit: in ilła statĩ eterne quietis mansionem
intrabit. Hine gͦ ꝑpendi pot̃. quomͦ ingͣssũ
paradysi ce ianuam cel qmͣ diuina seueri¬
tas criminalit agentib clausit: accepta
diuinitus potestas ligandi atq soluendi pa¬
storali ministĩo aꝑire consueuit. Potestas
itaꝙ ligandi atq soluendi. uident᷑ ẽẽ elaueᷤ¬

Expanded text:
 in illam statim aeternae quietis mansionem laetus intrabit. Hinc ergo perpendi potest quomodo ingressum paradisi et januam coeli quam divina severitas criminaliter agentibus claudit, accepta divinitus potestas ligandi atque solvendi pastorali ministerio aperire consuevit. Potestas itaque ligandi atque solvendi videntur esse clave
Abbreviated transcription (Latin):
terum &e illud notandũ qd̃ ad sacer dotale. of¬
ficium ꝑtinet gemina ligatio: sicut ae gemi¬
na solutio. Alia ẽ namꝙ solutio qua soluun
penitentes a debito damnationis: alia est.
Sic alia ẽ illa ligatio qua ligant ueraciter
penitentes debito iniuncte satisfactionis:
& alia qua ligant intoleranda cõmittentes
nec tam̃ penitentes uincło anathematis.
Illos ligant ut aꝑiculosioꝵ uinculo absoluañ:
istos ut ad penitentiã adducant. De illa gͦ
absolutione qua p̃uaricator a debito damna¬
tionis absoluit᷑: intelligit᷑ illud qd a dño
dicit᷑. Quoꝵ remiseritis peccata remittũ¬
tur eis: ce quoꝵ retinueritis retenta sunt.

Expanded text:
terum et illud notandum, quod ad sacerdotale officium pertinet gemina ligatio sicut et gemina solutio. Alia est namque solutio qua solvunt poenitentes a debito damnationis, alia est iSic alia est illa ligatio qua ligant veraciter poenitentes debito injunctae satisfactionis, et alia qua ligant intoleranda committentes, nec tamen poenitentes, vinculo anathematis. Illos ligant ut a periculosiori vinculo absolvant, istos, ut ad poenitentiam adducant. De illa ergo absolutione qua praevaricator a debito damnationis absolvitur, intelligitur illud quod a Domino dicitur: Quorum remiseritis peccata remittuntur
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾cũq ligaueris suꝑ t̾ram erit. ligatũ &
in celis. & qd̾cũq solueris suꝑ t̾ram erit so¬
lutũ & in celis. de illa specialit̃ absolutione
debeniꝰ intelligere. qua solent sacer dotes
&e debent ligando absoluere. & absoluendo
ligare: Nã eo ipso soluunt penitentes a debi¬
do future purgationis: quo eos ligant
debito p̃sentis satisfactionis. Constat itaq

Expanded text:
 ligaveris super terram, erit ligatum et in coelis, et quodcunque solveris super terram erit solutum et in coelis, de illa specialiter absolutione debemus intelligere qua solent sacerdotes et debent ligando absolvere et absolvendo ligare. Nam eo ipso solvunt poenitentes a debito futurae purgationis, quo eos ligant debito praesentis satisfa
Abbreviated transcription (Latin):
&e solet ꝑsemet ipsũ soluere: illud aũt qd̾
est ad obligationẽ pene. tum ꝑ semet ipsũ.
tum ꝑministrũ suũ sobet dirũꝑe. In resus¬
citatione aũt lazari: inuenies utrumq
figurari. Hunc enĩ dñs & resuscitat ꝑ semet¬
ipsũ: &e soluit ministerio famulantium.
ꝑ ipsũ gͥ dñm soluit᷑ a uinculis interiorib:
officio uͦ obsequentiũ. a iunculis ext̾iorib.¬

Expanded text:
olvere; illud autem quod est ad obligationem poenae, tum per semetipsum, tum per ministrum suum solet dirumpere. In resuscitatione autem Lazari invenies utrumque figurari. Hunc enim Dominus et ressuscitat per semetipsum, et solvit ministerio famulantium. Per ipsum ergo Dominum solvitur a vinculis interioribus, officio vero obsequentium a vinculis exteriorib
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͥd. Nam quẽ admodu considerandũ ẽ qͥd
uelit: sic uidendũ est cur uelit. Qͥppe ñ mag̃
recta debet ẽẽ uolendo qd debet: qͣm uolen-¬
do ꝓꝑt̃ qd̾ debet. Quapꝑt̃. omĩs uoluntas ha¬
bet. qͥd ce eur. Omĩno nãq nicħ uolumꝰ. nͥ sit

Expanded text:
aliquid. Nam quemadmodum considerandum est quid velit, ita videndum est cur velit. Quippe non magis recta debet esse volendo quod debet, quam volendo propter quod debet. Quapropter omnis voluntas habet quid, et cur: omnino namque nihil volumus nisi sit
Abbreviated transcription (Latin):
uult qd̃ facit. Dicit᷑ enĩ rectitũdo actionis iu¬
sticia: s ñ nͥ cũ uista uoluntate fit actio. Rec̾ti¬
tudo aũt uoluntatis etiã si impossibile. sit fie¬
ri qd̾ recte uolumꝰ: tam̃ nequaqmͣ nom̃ amit¬
dinem uoluntatis seruatã ꝓpt̃ se:. id est que.
recti corde. idest recti uoluntate: aliqñ recti
sine adiectione cordis: qm̃ nullus aliꝰ intelli¬
gitur iustus nͥ ille qui rectã habet. uolunta

Expanded text:
ur per se. Dicitur enim rectitudo actionis, justitia; sed nonnisi cum justa voluntate fit actio. Rectitudo autem voluntatis, etiamsi impossibile sit fieri quod recte volumus, tamen nequaquam amitdiur aliquando recti corde, id est recti voluntate; aliquando recti, sine adjectione cordis; quoniam nullus alius intelligitur rectus, nisi qu
Abbreviated transcription (Latin):
sole fiunt. S qͥs ẽ qui subsole laborat. Qui rerum
tẽporaliũ &e transitoriarũ amore p̃ssus. ꝓeisdẽ adipiᷤ¬
cendis si ñ habet. uł conseruandis si habet laborat:
iste sub sole positꝰ laborat &e iste inuanũ laborat.
Qui aũt ꝓ spe & desiderio et̾̃noꝵ bona oꝑa exercet.
ꝑagit: ipse tñ oꝑa tẽporalia & caduca m̃te ac de¬
uotione transcendit. Hongͦ iste sub sole laborat.

Expanded text:
laborat. Sed quis est qui sub sole laborat? Qui rerum temporalium et transitoriarum amore pressus, pro eisdem adipiscendis, si non habet, vel conservandis, si habet, laborat. Iste sub sole positus laborat, et iste in vanum laborat. Qui autem pro spe et desiderio aeternorum bona opera exercet, peragit, ipse tamen omnia temporalia et caduca, mente ac devotione transcendit. Iste ergo
Abbreviated transcription (Latin):
uiuens. Uerũptam̃ in imagine ꝑtransit homo:
s & frustra conturbat᷑. Tesaurizat &r ignorat:
rant: & hi uidelicet quib hec uita dulcis ẽ: & hi
quib amara hec uita ẽ. Illi laborant eiꝰ delecta¬
donib ꝑfrui: isti laborant ab erꝰ miseria liberari.
Illi laborant metuentes ne cito hinc exeant: isti
laborant. tim̃tes ne diu hic ꝑmaneant. Labor illox
ꝓ uana sollicitudine arguit᷑: labor istoꝵ ꝓpatien¬
tia coronat᷑. Illis dicit᷑. sufficit diei malicia sua:
&e illud. nolite solliciti ẽẽ dicentes. qͥd manducabi¬
mus. aut. qͥd bibemꝰ. aut quo oꝑiem᷑: istis dicit᷑. pati¬
entes estote confirmantes corda ur̃a: &e illd̾. si cõpa

Expanded text:
. Verumtamen in imagine pertransit homo; sed et frustra conturbatur. Thesaurizat, et ignorat rant, et ii videlicet quibus haec vita dulcis est, et ii quibus amara est haec vita. Illi laborant ejus delectationibus perfrui; isti laborant ab ejus miseria liberari. Illi laborant metuentes, ne cito hinc exeant; isti laborant timentes ne diu hic permaneant. Labor illorum pro vana sollicitudine arguitur. Labor istorum pro patientia coronatur. Illis dicitur: Sufficit diei malitia sua . Et illud: Nolite solliciti esse, dicentes: Quid manducabimus, aut quid bibemus, aut quo operiemur? Istis dicitur: Patient
Abbreviated transcription (Latin):
in oꝑe: & penã in retributione. Labor aũt istoꝵ
penã qͥdem habet in oꝑe: s p̃miũ in retͥbutione.
In illoꝵ labore uera miseria ẽ: in fructu laboris
uana ce falsa consolatio. In labore istoꝵ tẽporal
& tnͣsitoria afflictio: in fructu laboris et̃na bea¬
titudo. sꝑt̾ea labor illoꝵ fructu manis ẽ. miseria
uerus. labor istoꝵ pena tͣnsitoriꝰ. fructu eternꝰ¬

Expanded text:
in opere, et poenam in retributione. Labor autem istorum poenam, quidem habet in opere, sed praemium in retributione. In illorum labore vera miseria est. In fructu laboris, falsa et vana consolatio. In labore istorum, temporalis et transitoria afflictio. In fructu laboris, aeterna beatitudo. Propterea labor illorum fructu inanis est, miseria verus. Labor istorum poena transitorius, fructu aetern
Abbreviated transcription (Latin):
Prima ẽ uanitas mutabilitatis: que. om̃ib r ebus
caducis mnest ꝑ conditionẽ. Scda ẽ uanitas curi¬
ositatis. siue. eupiditatis: que m̃tib hominum
inest ꝑrerũ tͣnseuntiũ & uanaꝵ inordinatã di-¬
lectionẽ. Tercia ẽ uanitas mortalitatis: q̃ corpo¬
rib humanis in est ꝑpenalitatẽ. Huic tercie

Expanded text:
Prima est vanitas mutabilitatis, quae omnibus rebus caducis inest per conditionem. Secunda est vanitas curiositatis sive cupiditatis, quae mentibus hominum inest per rerum transeuntium et vanarum inordinatam dilectionem. Tertia est vanitas mortalitatis quae corporib
Abbreviated transcription (Latin):
cupiscentia carnis dic̾a qmͣ sit uana: cũ ipsa
carnis delectatio qntulacũq fuit. nͨ p̃terita
iuuare possit: nec p̃sens ꝑmanere: Qd ꝓdest
carnẽ moriturã deliciaꝵ luxui. & uoluptatũ

Expanded text:
cupiscentia carnis dicam? Quam sit vana, cum ipsa cupiscentia carnis dicam? Quam sit vana, cum ipsa carnis delectatio quantacunque fuerit, nec praeterita juvare possit, nec praesens permanere? Quid prodest carnem moritura
Abbreviated transcription (Latin):
aspectus. Oblita sui foras fundit᷑: ac totã curiosi¬
tati se: dedens circuit omĩa. si qua forte no¬
ua. siqua insolita. siqua mira occurrant: ad om̃s
rerũ motꝰ altera: semꝑ p̃ceps. temeraria ꝓcax. in¬
stabilis. petulans. impatiens. & lubrica. Sepe
uana spe exultans: sepe uano timore trepidans:
ue leta fuerint. inconstanti m̃tis fluctuatione
uariat᷑. Hoc aũt qmͣ uanũ sit considerate. Certe.
onũs creatura talis ẽ homini. qualis homo ipse ẽ
sibi: ut abhis quȩ foris st̃. nec bona mens ledi posfit:
nec mala iuuari. Igit᷑ hec oĩa nec ad malũ bono. nͦ
ad bonũ malo ẽẽ possuit: nͥ qnͣtũ ipse animꝰ uel
ista sꝑnendo ꝓficit: uł deficit ꝑu̾se amando. aut¬
metuendo uane. Qnͣta gͦ uanitas ẽ hec qi alicuiꝰ
sint mom̃ti. siue ad dandã siue ad tollendã salu¬
dem tanta sollicitudine ac curiositate ꝓspicere:
& ea in quib uera salus constat int̾iora bona
aut ñ attendere aut dissimulare. Qd de con¬

Expanded text:
aspectus. Oblita sui foras funditur, ac totam se curiositati dedens circuit omnia, lustrat universa, si qua forte nova, si qua insolita, si qua mira occurrant, quid ser altera, semper praeceps, temeraria, procax, instabilis, petulans, impatiens et lubrica; saepe vana spe exsultans, saepe inani timore trepidans, ve laeta fuerint, inconstanti mentis fluctuatione variatur. Hoc autem quam vanum sit, considerate. Certe omnis creatura talis est homini, qualis ipse est illi, ut ab iis, quae foris sunt, nec bona mens laedi possit, nec mala juvari. Igitur haec omnia nec ad malum bono, nec ad bonum malo esse possunt, nisi quantum ipse animus vel ista aspernando proficit, vel deficit tuendo vane. Quanta ergo vanitas est, haec quasi alicujus sint momenti, sive ad dandam, sive ad tollendam salutem tanta sollicitudine ac curiositate prospicere, et ea in quibus vera salus constat interiora bona aut non attendere aut dissimulare? Quid de con
Abbreviated transcription (Latin):
duo: uł intio ad cdesideriũ: uł ext̾i ad actũ.
Ad desideriũ: cũ adid quofruendã iudicaue¬
rit. animus se motu quoda interno &e appeti¬
tu extendit. Ad actũ: cũ mentẽ ad id etiã ext̾i̾ꝰ
agendũ. amoris ipsi uis quedã occulta cõpel¬
lit. ꝓinde inuestigandu arbitror. que nã sint
illa quib qiͣ incentiuis amor ipse ad hec duo
excitet᷑ ac moueat᷑: queq ei eursũ suũ ordineñ
quodamͦ atq p̃scribant. Denide qͥd eoꝵ seqͥ de-¬
beat uł qͣntũ sequi debeat: qͥd respuere. quid
admittẽ. qͥd minuere qͥd augere oporteat: ut
ipse motꝰ cõpetens sit. subtiliꝰ inquirendu. St̃
aũt duo ut mͥ uidet᷑ quib animꝰ ad duo illa
ditur appetitũ. Ut gͥ de om̃ib motib qͥb amor
nr̃ multiplicit᷑ uariat᷑ qͥs maxime sequendꝰ sit

Expanded text:
duo, vel interius ad desiderium, vel exterius ad actum. Ad desiderium, cum ad id quo fruendum judicaverit, animus se motu quodam interno, et appetitu extendit. Ad actum, cum mentem ad aliquid etiam exterius agendum, amoris ipsius vis quaedam occulta compellit. Proinde investigandum arbitror quaenam sint illa, quibus quasi incentivis, amor ipse ad haec duo excitetur ac moveatur, quaeque ei cursum suum ordinent quodammodo atque praescribant. Deinde quid eorum sequi debeat, vel quantum sequi debeat, quidve respuere, quid admittere, quid minuere, quid augere oporteat, ut ipse motus competens sit, subtilius inquirendum. Sunt autem duo, ut mihi videtur, quibus animus ad duo illa ditur appetitum. Ut igitur de omnibus motibus, quibus amor noster multipliciter variatur, quis maxime sequendus sit,
Abbreviated transcription (Latin):
sub uno iusionis radio ad innumera se diffũ¬
de sublimib habetur: uͥ animꝰ pura intelli¬
gentia utitur. Semꝑ aũt ꝯtẽplatio ẽ in reb
uł ꝑ sui naturã manifestis. uł ꝑ studiũ fam¬
liarit̃ notis: uł ex diuina reuelatione ꝑspi
templatio ẽ libera m̃tis ꝑspicatia. in sapientie
spectacula cũ ammiratione suspensa. Uel¬
certe sic. Contẽplatio ẽ ꝑspicax celiber animi
contuitꝰ. in res ꝑspici endas usqueqͦq diffusus.¬
Meditatio uͦ ẽ. studiosa m̃tis intentio. circa
aliqͥd inuestigandũ diligent̃ insistens. Nel sic.
Meditatio ẽ ꝓuidus animi obtutꝰ. in ui̾tatis
inquisitione uehement̃ occupatꝰ. Cogitatio
aũ ẽ imꝓuidus animi respectus ad euagati¬

Expanded text:
sub uno visionis radio ad innumera se diffunsub uno visionis radio ad innumera se diffunde sublimibus habetur, ubi animus pura intelligentia utitur. Semper autem contemplatio est in rebus, vel per sui naturam manifestis, vel per studium familiariter notis, vel ex templatio est libera mentis perspicacia in sapientie spectacula cum ammiratione suspensa, vel contemplatio est perspicax et liberi animi contuitus in res perspiciendas usqueqmeditatio vero est studiosa mentis intentio circa aliquid investigandum diligenter insistens, vel sic: Meditatio est providus animi obtutus in veritatis inquisitione vehementer occupatus; cogitatio autem est improvidus animi respectus ad evagati
Abbreviated transcription (Latin):
eacłeq materia. alit̃ cogitatio alit̃ medita-¬
tio: longeq alit̃ contemplatio. Cogitatio ꝑ
deuia queq lento pede. sine respectu ꝑuenti. L⁊¬
onis passim huc illucq uagat᷑. Cogitatiosin-¬
pitem dare. Meditatio ꝑ ardua sepe e
asꝑa ad directionis finẽ cũ magna ani¬
mi industria nitit᷑. Contemplatio libe¬
ro uolatu quocũq eã fert impetꝰ mira agi¬
litate circũfert᷑. Cogitatio serpit: meditato
incedit: & ut multũ currit. Contẽplatio
aũt omĩa circũuolat: &e cũ uoluerit se in
sũmis librat. Cogitatio ẽ sine labore ce fructu.
In meditatione ẽ labor cũ fructu. Contẽplatõ
ꝑmanet sine labore cũ fructu. In cogitatiõe
euagatio: in meditatione in uestigatio: in
contemplatione ammiratio. Ex ymaginatio¬
ne cogitatio: ex ratione meditatio: ex intel¬
ligentia contẽplatio. Cogitatio semꝑ uago mo¬
tu de uno ad aliud transit: meditatio circa
unũ aliqͥd ꝑseuerant᷑ inteꝯdit: contẽplatio

Expanded text:
eademque materia, aliter cogitatio, aliter meditatio, longeque aliter agit contemplatio. Cogitatio per devia quaeque lento pede, sine respectu perventionis, passim huc illucque vagatur. Meditatiotur. Meditatio per ardua saepe et aspera ad directionis finem cum magna animi industria nititur. Contemplatio libero volatu quocunque eam fert impetus mira agilitate circumfertur. Cogitatio serpit, meditatio incedit et ut multum currit. Contemplatio autem omnia circumvolat, et cum voluerit se in summis librat. Cogitatio est sine labore et fructu. In meditatione est labor cum fructu. Contemplatio permanet sine labore cum fructu. In cogitatione evagatio, in meditatione investigatio, in contemplatione admiratio. Ex imaginatione cogitatio, ex ratione meditatio, ex intelligentia contemplatio. tu de uno ad aliud transit, meditatio circa unum aliquid perseveranter intendit, contemplatio
Abbreviated transcription (Latin):
gere. necesse ẽ eũ ꝓ ea annis sept̃ẽ
ce yii. seruire: ut discat reqͥescere
ñ sołu ab oꝑib malis. s etiã a cogitationib
suꝑuacuis. Multi qͥdem & si sciant corpore.
minime tñ p̃ualent uacare corde: nescien¬
des facere sabbm ex salbo: &e iecirco ñ ualenteᷤ
implere. qd̾ legit᷑ in p̾almo. Uacate ce uidete
qm̃ ego sũ ds. Uacantes siq̾dem corpore s
uagantes ubiq corde: nequaqm uidere me¬
rent᷑ qmͣ dulcis ẽ dñs. qm bonꝰ isrł cłs his
qui recto st̃ corde. Et hĩc ẽ qd̾ hostes derideñ
sabb̃a eoꝵ. Sciendu ẽ qd̾ unã eandeq

Expanded text:
gere, necesse est eum pro ea annis septem, et septem servire, ut discat requiescere, non solum ab operibus malis, sed etiam a cogitationibus supervacuis. Multi siquidem et si sciant vacare corpore, minime tamen praevalent vacare corde, nescientes facere Sabbatum ex Sabbato, et idcirco non valentes implere quod legitur in Psalmo: Vacate et videte, quoniam ego sum Deus . Vacantes siquidem corpore, sed vagantes ubique corde, nequaquam videre merentur quam dulcis est Dominus, quam bonus Israel Deus, his qui recto sunt corde . Et hinc est quod hostes derident Sa
Abbreviated transcription (Latin):
pena: qmͣ potuiss ex qualibet & qnͣtalibet
dẽporali gła. Unde queso tale consiliũ: tam
mirandũ artificiũs Uides quomͦ ille sũ¬
mus artifex ꝑitiã sue artis ostendit: qͥ in
electis suis contraria ex contͣriis gignit.
fouet ac nutrit:ᷤ¬

Expanded text:
poena, quam potuisse ex qualibet, et quantalibet poena, quam potuisse ex qualibet, et quantalibet temporali gloria: unde, quaeso, tale consilium, tam mirandum artificium? Vides quomodo ille summus artifex peritiam suae artis ostendit, qui in electis suis contraria ex contrariis gignit, fovet ac nutrit
Abbreviated transcription (Latin):
fece amabiłe. MMagnꝰ utiq labor consueta
deserere: &e inolitarũ cogitationũ infima in
imo relinquere: & alta ꝑserutatione de t̾re¬
dit. qñ animꝰ qͥdem de peceatis suis dolet:
uerũptñ lacrimas nulla ratione extorque¬
re ualet. Panẽ doloris parit̃ comedunt: cũ
mitũ ext̾ior homo ub̃tim lacrimas fundit.
Priꝰ aũt omĩs homo compungit᷑ timore:
postmodu uͦ compungit᷑ ex amore. Cõpun¬
ctio timoris amaritudinẽ habet: compun¬
ctio cordis dulcediñe. Mirare obsecro
mirare &e uehem̃tiꝰ obstupesce. uł quomͦ
in malis amor d̾i deficiat ex beneficio: uł
qualit̃ in bonis diina dilectio crescat.
ex flagello. Absq dubio plus in laurentio
amor di conualuit ex incendio: qmͣ in ne¬
rone ex imꝑio. Inmo in laurentio incan¬
duit ꝑ incendiũ: in nerone penitꝰ defecit
ꝑ concesse potestatis imꝑiũ. Et qd̾ adhuc est
maiꝰ &e multo mirabilis plus fortasse in mar¬
tẏre amoris fłama conualuit ex ta acerba

Expanded text:
erram. Magnus utique labor consueta deserere, et inolitarum cogitationum infima in imo relinquere, et alta perscrutatione de terredit, quando animus quidem de peccatis suis dolet, verumtamen lacrymas nulla ratione extorquere valet. Panem doloris pariter comedunt, et mitum exterior homo ubertim lacrymas fundit. Prius autem omnis homo compungitur timore, postmodum vero compungitur ex amore. Compunctio timoris amaritudinem habet, compunctio amoris dulcedinem mirare et vehementer obstupesce, vel quomodo in malis amor Dei deficiat ex beneficio, vel qualiter in bonis divina dilectio crescat ex flagello. Absque dubio plus in Laurentio amor Dei convaluit ex incendio, quam in Nerone ex imperio; imo in Laurentio incanduit per incendium, in Nerone penitus defecit per concessae potestatis imperium. Et quod adhuc est majus et multo mirabilius, plus fortasse in martyre amoris flamma convaluit ex tam acerba
Abbreviated transcription (Latin):
nitas uanitatũ dixit eccłiastes: uanitas ua¬
nitatũ & oĩa uanitas. Ille uanitatis contẽpla¬
tionẽ ñ inuanũ assumit. qui eo qd̃ in unore¬
spicit in laudẽ creatoris assurgit: qui eum
in om̃ib oꝑib suis mirabiłe laudabiłe

Expanded text:
nitas vanitatum, dixit Ecclesiastes, vanitas vanitatum, et omnia vanitas . Ille vanitatis contemplationem non in vanum assumit, qui ex eo quod in imo respicit in laudem Creatoris assurgit, qui eum in omnibus operibus suis mirabilem, laudabilem,
Abbreviated transcription (Latin):
sit aliquaten hoc qd̾ credimꝰ indõ. Ponam
fontẽ de quo nascatur & fluat riuus. qui
postea colligat᷑ in lacũ: sitq nom̃ eiꝰ nilus.
Sic ita cdiserete. dicimꝰ fontẽ. riuũi. lacum:
ut fontẽ ñ dicamꝰ riuũ aut lacũ. nec riuũ¬
aut. fontẽ aut. lacũ. nec lacũ fontẽ aut ri¬
uum. fõns tam̃ nilus uocat᷑. & riuus nilus.

Expanded text:
sit aliquatenus hoc quod negat in Deo. Ponamus fontem, de quo nascatur et fluat rivus, qui postea colligatur in lacum: sitque nomen ejus Nilus. Sic itaque discrete dicimus fontem, rivum, lacum; ut fontem non dicamus rivum, aut lacum; nec rivum, fontem, aut lacum; nec lacum, fontem, aut rivum. Fons
Abbreviated transcription (Latin):
s aestructio: s ut certis tẽporib certa exer¬
citia ꝓcuiꝰq qualitate ac m̃tis statu modi¬
ficent᷑ Hoc ẽ qd̃ ipse sc̃s cũ de oꝑe manuũ
legem poneret: sic inquit. omĩa temꝑet atq
disponat. quatinꝰ anime saluent᷑: &e qd̾ faci¬
unt. fr̃s absꝙ murmuratione. faciant. Et ali¬
as. Omĩa tam̃ m̃surate fiant: ꝓꝑt̾ pusillani¬
mes. Nonqͥd dixit hoc aut illud pret̾mitta¬
tur ꝓꝑt̃ pusillanimes: Immo & infirmis in¬
quit & delicatis talis ars inungat᷑: ut nec
ociosi sint: nec uiolentia laboris oppͥmant᷑.
frgo & infirmi ce delicati oꝑent᷑: s eoꝵ opꝰ sic
temꝑet᷑ ut ñ oppͥmant᷑. Quẽ rogo de oꝑe ab¬

Expanded text:
sed destructio; sed ut certis temporibus certa exersed destructio; sed ut certis temporibus certa exercitia, pro cujusque qualitate ac mentis statu modificentur. Hoc est quod ipse sanctus, cum de opere manuum legem poneret: « Sic, inquit, omnia temperet atque disponat, quatenus animae salventur, et quod faciunt fratres, absque murmuratione faciant. » Et alias: « Omnia tamen mensurate fiant propter pusillanimes. » Nunquid dixit, hoc aut illud praetermittatur propter pusillanimes? « Imo et infirmis, inquit, et delicatis talis ars injungatur, ut nec otiosi sint, nec violentia laboris opprimantur. » Ergo et infirmi et delicati operentur, sed eorum opus sic temperetur, ut non opprimantur. Quem, rogo, de o
Abbreviated transcription (Latin):
rgo qui ordine. uoluntario ad culm̃ ꝑ¬
fectionis aspirat: pͥmo caritatẽ qua dõ
maxime ꝓpinquamꝰ ĩmo qua dõ inheremꝰ
eiq conformamur. in qua totiꝰ ꝑfectionis
plenitudo consistit. quasi destinatũ finẽ quo
cursũ suũ dirigat indesinent̃ aspiciat: dein¬
de uia qmͣ ei uoti uł ꝓfessionis sue norma
p̃scribit. ad eiꝰ plenitudinẽ infatigabili sp̃e
alacritate contendat. Huic itaq fini militet.
abstinentia: famulent᷑ uigilie: inuigilet
lectio: cotidianꝰ labor insudet. Qd si aliquo
hoꝵ caritas cui causa instituta st̃ uiolari
cognoscit᷑: tunc demũ ei cui dispensatio cre¬
dita ẽ incũbit necessitas. ut sic omĩa temꝑet
ac disponat: quatinꝰ ñ hoꝵ causa caritas
deserat᷑: s eiꝰ fructus in om̃ib requirat᷑. Nec
sic tam̃ ut aliqua eoꝵ que instituta sunt p̃t̾¬
mittant᷑. aut certa tẽpora certis quibq ex¬
ercitiis attributa confundant᷑. nisi extrema
cogat necessitas: alioquin ñ erit. dispensatio

Expanded text:
rgo qui ordine voluntario ad culmen perfectionis aspirat, primo charitatem, qua Deo maxime propinquamus, imo qua Deo inhaeremus, eique conformamur, in qua totius perfectionis plenitudo consistit; quasi destinatum finem, quo cursum suum dirigat, indesinenter aspiciat: deinde via quam ei voti vel professionis suae norma praescribit, ad ejus plenitudinem infatigabili spiritus alacritate contendat. Huic itaque fini militet abstinentia, famulentur vigiliae, invigilet lectio, quotidianus labor insudet. Quod si aliquo horum charitas, cujus causa instituta sunt, violari cognoscitur; tunc demum ei cui dispensatio credita est, incumbit necessitas, ut sic omnia temperet ac disponat, quatenus non horum causa charitas deseratur, sed ejus fructus in omnibus requiratur; nec si tamen ut aliqua eorum, quae instituta sunt, praetermittantur, aut certa tempora certis quibusque exercitiis attributa confundantur, nisi extrema cogat necessitas; alioquin non erit dispensatio
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃i examine peccamtꝰ: d̃ri adhuc freqͣn¬
ter sub tante. ambiguitatis nubilo uiã car¬
pimus. Erram enĩ mͦ in discernenda quali¬
tate: mͦ in examinanda quantitate. Qui
dicit bonũ mału. uł mału bonũ. in rerum
qualitate errat: & qui dicit qd̃ marꝰ est ẽẽ
minus. & qd̃ minꝰ ẽ ẽẽ maiꝰ in quantitate.
peccat. Qualitas oꝑum ꝓfecto eos sefellerat:
qͦs ꝓpħa arguebat cũ diceret. Ue qui dicitis
bonũ mału. & mału bonũ. ponentes tenebras
luc̃e. & lucem tenebras: ponentes amarũ in

Expanded text:
ri examine peccamus, dum adhuc frequenter sub tantae ambiguitatis nubilo viam carpimus. Erramus enim modo in discernenda qualitate, modo in examinanda quantitate. Qui dicit bonum malum, vel malum bonum, in rerum qualitate errat; et qui dicit quod majus est esse minus, et quod minus est esse majus, in quantitate peccat. Qualitas operum profecto eos fefellerat, quos Propheta arguebat, cum diceret: Vae qui dicitis bonum malum, et malum bonum, ponentes tenebras lucem, et lucem tenebras, po
Abbreviated transcription (Latin):
in idipsũ. Primo gͥ om̃iũ ẽ consiliũ querere:
& eo inuento uoluntatẽ corrigere: sicq
animũ ex uirtutũ exercitio ad celestiũ desi¬
deriũ infłamare. S post et̾̃noꝵ desideriũ
debemꝰ etiã a licitis sensus nrõs cohibere:
ut illicitoꝵ possimꝰ appetitũ temꝑare: uł
aũt corporis sensus a sua euagatione ñ restͥn¬
gitur: carnalis appetitus inquietudo ñ ex¬
tinguitur. S cũ corporis sensus uirilit̾ do¬
matur uigore abstinentie ce iuolent̃. restͥn¬
gitur rigore discipline:: incipit in assuetis
oblectam̃tis minꝰ minꝰq  oblectari: ce ad
pͥstinas oblectationes mag̃ mag̃q hebetari.
Hebetudinẽ aũt sensuũ: necessario sequitur
lentitudo appetituũ.

Expanded text:
imur. Primo igitur omnium est consilium quaerere, et eo invento voluntatem corrigere, sicque animum ex virtutum exercitio ad coelestium desiderium inflammare. Sed post aeternorum desiderium debemus etiam a licitis sensus nostros cohibere, ut illicitorum possimus appetitum temperare, vel, enim corporis sensus a sua evagatione non restringitur, carnalis appetitus inquietudo non exstinguitur. Sed cum corporis sensus viriliter donatur vigore abstinentiae, et violenter restringitur rigore disciplinae, incipit in assuetis oblectamentis minus minusque delectari, et ad pristinas delectationes magis magisque hebetari. Hebetudinem autem sensuum necessario sequitur lentitudo appetituum.
Abbreviated transcription (Latin):
uere in te. sołu peccauit. Qͥo ẽ in te. peccauit.
Tu scis qr peccauit. Et qr secreto peccauit in te:¬
secreto corripe. Nam si solus nosti. & eũ uis cor̃a
om̃ib arguere: ñ eꝰ correptor s ꝓditor forte qd̾
scis ego scio. s ñ corã te corripio: qi curare uolo.
Si corripis: corripe cũ caritate. Si parcis: parce
cũ caritate. Qñ me audiente frĩ meo qͥsq facit¬
iniuriã. absit ut ilła iniuriã a me putem al¬

Expanded text:
peccavit. Quid est, in te peccavit? Tu scis quia peccavit. Et quia secreto in te peccavit, secrete corrige. Nam si solus nosti, et eum vis coram omnibus arguere, non es corrector, sed proditor: forte quod scis ego scio, sed non coram te corripio, quia curare volo, Si corripis, corripe cum charitate. Si parcis, parce cum charitate. » injuriam, absit ut illam injuriam a me putem al
Abbreviated transcription (Latin):
Acute intuendu ẽ. qr ñ passim peccanti dimitt̾e̾
iubem᷑: s penitentiã agenti. Primũ ẽ gͦ peccantẽ:
increpare: ut postea penitenti possimꝰ dimittere.
nitenti ñ indulget. Nam qui dixit si penituerit
dimitte. p̃misit si peccau̾it increpa: ut neq diffi¬
eilis sit uenia: nec remissa indulgentia. frgo ut¬

Expanded text:
Acute intuendum est, quia non passim peccanti dimittere jubemur, sed poenitentiam agenti. Primum ergo est peccantem increpare, ut postea poenitenti possimus dimittere.nitenti non indulget. Nam qui dixit: Si poenituerit, dimitte, praemisit, si peccaverit, increpa, ut neque difficilis sit venia, nec remissa indulgentia.
Abbreviated transcription (Latin):
tus est ipse dñs. ft bene saginatꝰ: qi caro en adeo
salute suffice̾t offerri in odorẽ suauitatis. Addu
cũ credit oecisũ. Tune caro er comedit᷑: cũ eiꝰ
passionis sacram̃tũ & ore ad emundationẽ ꝑci¬
pitur: &e corde ad imitationẽ cogitatur.

Expanded text:
dum carnem. Et bene saginatus, quia caro ejus adeo salute sufficiat cum credit occisum. Tunc caro ejus comeditur, cum ejus passionis sacramentum et ore ad emundationem parcipitur, et corde ad imitationem cogitatur.
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ audatiam forti castigatione frangere
&e emollire. Sic itaq nec ipsũ potestatem
plene eiꝰ effugit: qd̾ ei impudent̃ contͣdi¬
cit fortit̃q resistit. Recte gͦ ut arbitror ca¬
ꝑiti assimilat᷑: qd̃ ceti̾s omĩb principatur.
De uirtute utilis consilii.

Expanded text:
ejus audaciam forti castigatione frangere ejus audaciam forti castigatione frangere et emollire. Sic itaque nec ipsum ejus potestatem plene effugit quod ei impudenter contradicit, fortiterque resistit. Recte ergo, ut arbitror, capiti assimilatur, quod caeteris omnibus principatur. De virtute utilis consilii.
Abbreviated transcription (Latin):
nec habere pot̃: ce liberũ arbitriũ dñm
ñ patit᷑. nec pati pot̃: qr uiolentiã ei infer
re nec creatorẽ decet. & creatura ñ pot̃. Tot̾
infernus. totus mundus. totus deniq mil¬
cie celestis exercitus in unũ concurrant
in hoc unũ coniurent: unus ex libero arbi¬
trio consenisus in qualicũq re inuito ex¬
in homine contͣ uł p̃ter hominis uolunta¬
dem surgit᷑. sic̃ ñqm̃ ei nͥ ex arbitrii lib̾tate
tum ꝓrũpit. Imꝑat sane ꝑsepe motui cor¬
poris: motus sensualitatis. Imꝑat freqͣnter
& animi affectus ñ solũ sensib: uerũ et
appetitib. Nich̾ tam̃ hoꝵ omĩum ad conat᷑
sui exit effectũ. nͥ ad liberi arbitrii nutũ
uoluntariũ consensũ. Principat᷑ itaq oĩb.
liberi arbitrii ultroneus consensus. Uniu̾
uiat: illud etiã qd̃ sołu ei ꝓ uoto ñ obtẽꝑat.
s in magna sepe contradictione. rebellat.
pot̾ & p̾ceps ab actu refrenare: & esfrena¬
tum graui ultione ꝑcutere: & animositatiᷤ

Expanded text:
nec habere potest, et liberum arbitrium dominium non patitur, nec pati potest, quia violentiam inferre ei nec Creatorem decet, nec creatura potest. Totus infernus, totus mundus, totus denique militiae coelestis exercitus in unum concurrat, in hoc unum conjuret, unus ex libero arbitrio consensus in qualicunque re invito exin homine contra vel praeter hominis voluntatem surgit, sicut nunquam ei nisi ex arbitrii libertate tum prorumpit. Imperat sane persaepe motui corporis motus sensualitatis, imperat frequenter et animi affectus non solum sensibus, verum et appetitibus. Nihil tamen horum omnium ad conatus sui exit effectum, nisi ad liberi arbitrii nutum voluntariumque consensum. Principatur itaque omnibus liberi arbitrii ultroneus consensus; quia, viat, illud etiam quod solum ei pro voto non obtemperat, sed in magna saepe contradictione rebellat, potest et praeceps ab actu refrenare, et effrenatum gravi ultione percutere, et animositatis
Abbreviated transcription (Latin):
si nusquã eẽt nichil eẽt. Illa qͥdem ñ in toto
mundo ẽ tota: s sicut d̾s ubiq totus in uni¬
uersitate: ita hec ubiq tota inuenit᷑ in corpo¬
re. Et sicut ds̃ nequaquã minore sui parte
minorem mundi partem replet. maiore ma¬
iorem. s totus in parte totus in toto ẽ: ita
& hec ñ ꝓ parte sui ẽ in parte corporis. nec
alia pars anime sensificat ocułu. &e alia uiui¬
ficat digitũ. S sic̃ in oculo tota uiuit. & ꝑ o¬
culum tota uidet: ita &e in digito tota uiuit:
& ꝑ digitũ tota sentit. Euigila paulisꝑ: ac si
potes intuere. Si ñ potes ammirare incorpo¬
rei potentiam: ut corpus moueat stantem
&e ñ locis loca quelibet adeuntẽ: in isdemq
locis illocaliter agentem: nec anim̃a hominis
qualitatis exꝑs eẽt: ꝓfecto enĩ ds̃ eẽt. Idem¬
tidemq si ut qualitati ita etiã quantitati ce¬
deret: corpus eẽt. Nunc uͦ medioximũ qͥddã
nature incorporee s create sortita: nec ds ẽ

Expanded text:
si nusquam esset, nihil esset. illa quidem non in toto mundo est tota, sed sicut deus ubique totus in uniuersitate, ita haec ubique tota inuenitur in corpore. et sicut deus nequaquam minore sui parte minorem mundi partem replet, maiore maiorem, sed totus in parte, totus in toto est, ita et haec non pro parte sui est in parte corporis. nec alia pars animae sentificat oculum et alia uiuificat digitum, sed sicut in oculo tota uiuit et per oculum tota uidet, ita et in digito tota uiuit et per digitum tota sentipotes, intuere: si non potes, admirare incorporei potentiam, ut corpus moueat stantem et non per loca loca quaelibet adeuntem in hisdemque locis inlocaliter agentem. istud si qualitatis expers esset, profecto enim deus esset, identidemque si, ut qualitati, ita etiam quantitati cederet, corpus esset. nunc uero medioximum quiddam naturae incorporeae, sed creatae sortita nec deus est,
Abbreviated transcription (Latin):
ceti̾s qui admittendi st̃ ꝑiculosior Siqͥ¬
dem admittendus ẽ: s ꝑmarime cauendus.
Admittendus. ne sis ingratus officio: cauendꝰ
neñ tã homini imꝑtiat᷑ qm uicio. Qd enim
cauendui magis. qm̃ ne delinitꝰ obsequiis.
uł munerib illectus. aut foueas uicia. aut
faueas uicioso: Pinde qmuis in muneribꝰ
uł obsequiis suscipiendis magna sit habenda
diseretio: hoc attendendu. ut ipsiꝰ ꝑsone dig¬
nitas diligentius inspiciat᷑: ut siforte eiꝰ me.¬
riti sit. affectus ipse officialis transeat in ra¬
tionalem: & que cepimꝰ diligere qi nob̾ ꝗͣtꝰ.
diligi ineipiat qr uirtutib adornatꝰ. Ipsa
sane: obsequioꝵ uł munerũ redibitio: sed̾m
rationẽ ñ sed̾m affectũ impendat᷑. S &e desi¬
deriũ quo amati p̃sentia desiderat᷑. uł actꝰ

Expanded text:
eris, qui admittendi sunt, periculosior. Siquidem admittendus est, sed permaxime cavendus. Admittendus, ne sis ingratus officio; cavendus, ne non tam homini impertiatur, quam vitio. Quid enim cavendum magis, quam ne delinitus obsequiis, vel muneribus illectus, aut foveas vitia, aut faveas vitioso? Proinde, quamvis in muneribus vel obsequiis suscipiendis, magna sit habenda discretio, hoc attendendum, ut ipsius personae dignitas diligentius inspiciatur, ut si forte ejus meriti sit, affectus ipse officialis transeat in rationalem; et quem coepimus diligere, quia nobis gratus, diligi incipiat, quia virtutibus adornatus. Ipsa sane obsequiorum, vel munerum redhibitio, secundum rationem, non secundum affectum impendatur. Sed et desiderium, quo amati p
Abbreviated transcription (Latin):
ene om̃s nouimꝰ. qr tẽptatio omĩs surgit
aut int̾ius aut ext̾ius. Int̾ius ꝑ cogitati¬
onem: ext̾ius ꝑsensũ. Modo enĩ intus ꝑ cogita¬
tionem pulsat: mͦ de exti̾orib ꝑsensus irrũꝑe
parat. Solet nimirũ inmicus nẽ abintꝰ mi¬
nistrare consilia erroris: nc̃ a foris ãmouere.
incitam̃ta uoluptatis. S qr ad dan ꝑtinet
disciplina cogitationũ: ad gad aũt spectat.
disciplina sensuũ: debet utiq dati eiugilare
ad discretionis iudiciũ: gad dimicare forti¬
ter ꝑ abstinentie: exercitiũ. Unius ẽ sedare
ciuilem discordiam: alteriꝯ ẽ repellere ho¬
facile decipit᷑: gad segniꝰ agente. subito ad
turpem delectationẽ rapit᷑. Hoc. aũt nosse
oportet qr disciplina corporis sine discipli¬
na cordis absq dubio inutilis ẽ: disciplina
uͦ cogitationũ sine disciplina sensuũ omĩno
oli seruari ñ pot̾.¬

Expanded text:
rgit, aut exterius, aut interius: interius, per cogitatum; exterius, per sensum. Modo enim intus per cogitationem pulsat; modo de exterioribus per sensus irrumpere parat. Solet nimirum inimicus nunc ab intus ministrare consilia erroris, nunc a foris admovere incitamenta voluptatis. Sed, quia ad Dan pertinet disciplina cogitationum, ad Gad autem spectat disciplina sensuum, debet utique Dan evigilare ad discretionis judicium, Gad dimicare fortiter per abstinentiae exercitium. Unius est sedare civilem discordiam; alterius est repellere hofacile decipitur; Gad segnius agente, subito ad turpem delectationem rapitur. Sed quid inteoportet, quia disciplina corporis, sine disciplina cordis, absque dubio inutilis est; disciplina vero cogitationum, sine disciplina sensuum, omnino observari non pot
Abbreviated transcription (Latin):
pacis uocabit᷑: &e int̾ electos assignari merebit᷑:
sic̃ ꝑ iez echiełe dicit᷑. Signa thau. in frontib ui¬
roꝵ lugentiũ. Thau littera: speciẽ sce crueis ge¬
rit. Widete gͦ qnͣtum bonũ sit dolere ꝓ malis:
ꝓ quo dolens quilibet stigmate sc̃ȩ crucis me¬
retur insigniri. Hec gͥ consolatio nos interim
maneat: ut ddũ pͥncipes sodomoꝵ caput extol¬
lunt. dũ filii gomorre luxuriant. hi qui iustũ
loth mutari meruerint. uidendo ce audiendo

Expanded text:
are flebunt . Et inter electos assignari meretur, sicut per Ezechielem dicitur: Signa Tau in frontibus virorum lugentium . Tau littera speciem sanctae crucis gerit. Videte ergo quam magnum bonum sit dolere pro malis, pro quo dolens quilibet schemate stigmate sanctae crucis meretur insignari. Haec igitur consolatio vos interim maneat, ut dum principes Sodomorum caput extollunt, dum filii Gomorrhae luxuriant, hi qui justum Loth imitari meruerint videndo et audiendo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ spem uiret. Spes futuroꝵ bonoꝵ in
mente: qiͣ seintillatio queda est. que nutri¬
tur in fomite. Est enĩ spes ꝙͣ memoria q̃dã
inuisibiliũ gaudioꝵ: que in corde homi¬
nis reꝯdita calefacit illd̾̃ int̾nsecus. & ñ sinit
arescere frigore infidelitatis in hẏeme pre¬
sentis uite: & qmͣdiu hec spes uiuit in nr̃a
m̃te. nũqm arescit arbor sapientie: s quẽ¬
ad modu lignũ illesũ seruat uirorẽ. sutim
dũ equalẽ habet contẽꝑantiã humoris

Expanded text:
 spem viret. Spes futurorum bonorum in mente quasi scintillatio quaedam est, quae nutritur in fomite. Est enim spes quasi memoria quaedam invisibilium gaudiorum, quae in corde hominis recondita calefacit illud intrinsecus, et non sinit arescere frigore infidelitatis in hieme praesentis vitae. Et quandiu haec spes vivit in nostra mente, nunquam arescit arbor sapientiae, sed quemadmodum lignum illaesum servat virorem suum, dum aequalem habet contemperantiam humor