comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Vnde alias dñs decorrepto semel
& iterum ac tertio sed non pęni¬
tente fratre praecipit dicens.
Si autem ecclesiam non audie¬
rit. sit tibi sicut & hnicus & pu¬
blicanus. Et ne quis quam
putar& ecclesiȩ iudicio con¬
dempnari. mox terribi liter
adiunxit. A men dico uobis.
quaecumque alligaueritis suꝑ
terram. erunt ligata & incęlo
Et quecũque solueritis super
terram. erunt soluta & incaelo.
tiȩ̨ ligandi ac soluendi datur
auctoritas. Sed ideo beatus
petrus quixp̃m uera fide confes¬
sus. uero est amore secutus ispecia¬
liter claues regni caelorum. &
principatum iudicarię potesta¬
tis accipit: utomĩs peror bem
credentes intellegant: quia qui¬
cumque abunitate fidei uelso¬
cietatis illius quolib& modo¬
semet ipsos segregant : tales nec
uinculis peccatorum absolui.
nec ianuam possint regni cae¬
discere. : & congruentia fidei
opera demonstrare. Necesse
est om̃i uigilantia multipli¬
ces. subtilesque portarum

Expanded text:
Unde alias Dominus de correpto semel Unde alias Dominus de correpto semel et iterum, ac tertio, sed non poenitente fratre praecipit, dicens: Si autem Ecclesiam non audierit, sit tibi sicut ethnicus et publicanus . Et ne leve quisquam putaret Ecclesiae judicio condemnari, mox terribiliter adjunxit: Amen dico vobis, quaterram, erunt ligata & in Caelis, & quaecumque solveritis super terram erunt soluta & in Caelo.tiae, ligandi ac solvendi datur auctoritas. Sed ideo beatus Petrus, qui Christum bona fide confessus, vero est amore secutus, specialiter claves regni coelorum et principatum judiciariae potestatis accepit, ut omnes per orbem credentes intelligant, quod quicunque ab unitate fidei vel societatis illius quolibsemetipsos segregant, tales nec vinculis peccatorum absolvi, nec januam possint regni coediscere, et congruentia fidei opera demonstrare. Necesse est omni vigilantia multiplices subtilesque portarum
Abbreviated transcription (Latin):
di scientiam potentiam que
nominat. quad ignos recipere
in regnum indignos se cludere
deber& a regno Vnde mani¬
feste subiungit. Et quod cũq
ligaueris super terram. erit
ligatum in caelis. Et quod cũq
solueris super terram. erit solu¬
tum in caelis. Quae soluendi
ac ligandi potestas quamuis soli
petro data uideatur adño. absq
ulla tamen dubietate noscen¬
dumest. quia & ceteris apłis
datur I pso teste quipost
passionis resurrectionis que
suȩ triumphum apparens
eis insufflauit & dixit om̃ib
Accipite sp̃mnscm̃ Quorum
remiseritis peccata. remittunt᷑
eis: E tquorum retinueritis.
retenta sunt. Necnon etiam
nunc inepiscopis ac presbite¬
ris om̃i eccłe officium idem
committitur. ut uidelic&
agnitis peccantium causis
quoscum que humiles acuere
penitentes aspexerit .Hosiam
atimore perpetuȩ mortis¬
miserans absoluat. quos uero
inpeccatis quae egerint ꝑsistere
cognouerit. illos perennibus
suppliciis obligandos insinu&.

Expanded text:
di scientiam potentiamque di scientiam potentiamque nominat, qua dignos recipere in regnum, indignos secludere deberet a regno. Unde manifeste subjungit: Et quodcunque ligaveris super terram, erit ligatum in caelis; et quodcunque solveris super terram, erit solutum in caac ligandi potestas, quamvis soli Petro data videatur a Domino, absque ulla tamen dubietate noscendum est quod et caeteris apostolis datur, ipso teste, qui post passionis, resurrectionisque suae triumphum apparens, eis insufflavit et dixit omnibus: Accipite Spiritum sanctum. Quorum remiseritis peccata, remittuntur eis: et quorum retinueritis, retenta sunt . Necnon etiam nunc in episcopis ac presbyteris omni Ecclesiae officium idem committitur, ut videlicet agnitis peccantium causis, quoscunque humiles ac vere poenitentes aspexerit, hos jam a timore perpetuae mortismiserans absolvat; quos vero in peccatis quae egerint persistere cognoverit, illos perennibus suppliciis obligandos insinuet.
Abbreviated transcription (Latin):
mala. Multȩ itaque sunt portȩ
inferi. sed harum nulla ecclesia
quae super petram fundata est prę¬
ualet. Quia quifidem xp̃i intimo
cordis amore perceperit. om̃e
quicquid exterius periculi tẽp¬
tantis in gruerit. facallime con¬
tempnitꝰ. At quicumque cre¬
dentium fidem uel opere uel nega¬
tione deprauatus perdit.
non hic super petram dñõ coope¬
rante domum Suȩ professionis
aedificasse. sed iuxta alterius
loci parabolam super arenam
sine fundamento posuisse creden¬
dusest. hoc est non simplici acue¬
ra intentione xp̃m sequi. sed
terrenam quam lib& fragilẽq
obcausam habitum pratendis¬
se xp̃iani. Sequitur. Etobi
dabo claues regni cadorum.
Qui regem caelorum maiori
praeceteris deuotione confes¬
susest. merito praeceteris ipse
conlatis clauib regni caelestis
donatusest. ut constar& om̃ib
quia absque ea confessioNe
acfide regnum caelorum nul¬
lus poss&c intrare. Claues autẽ
regni caelorum ipsam discernen¬

Expanded text:
prava. Multae itaque sunt portae prava. Multae itaque sunt portae inferi, sed harum nulla Ecclesiae, quae super petram fundata est, praevalet; quia qui fidem Christi intimo cordis amore perceperit, omne quidquid exterius periculi tetantis ingruerit, facillime contemnit. At quicunque credentium fidem vel opere vel negatione depravatus perdiderit, non hic super petram Domino cooperante domum suae professionis aedificasse, sed, juxta alterius loci parabolam, super arenam sine fundamento posuisse credendus est , hoc est non simplici ac vera intentione Christum sequi, sed terrenam quamlibet fragilemque ob causam habitum praetendisse Christiani. Sequitur: Et tibi dabo claves regni coelorum. Qui regem coelorum majori prae caeteris devotione confessus est, merito prae caeteris ipse collatis clavibus regni coelestis donatus est, ut constaret omnibus quia absque ea confessione et fide regnum coelorum nullus posset intrare. Claves autem regni coelorum, ipsam discernen
Abbreviated transcription (Latin):
id est super dñm saluatorẽ qui
fideli suo cognitori. amatori
confessori. participium sui no¬
minis donauit. ut scilic& a petra
petrus uocaretur: Aedificatur
eccła quia non nisi perfidem
& dilectionẽ xp̃i persusceptio¬
nem sacramentoꝵ xp̃i. per
obseruantiam mandatoꝵ xp̃i.
ad sortem electorum & ęt̃nam
pertingitur uitam: apło ad testan¬
te qui ait. Fundamentum enĩ
xp̃s iħs. Et porte inferi. non
preualebunt aduersus eam.
Porte inferi doctrinesunt ne¬
quam. quaeseducendo inpru¬
dentes. ad inferos trahunt. Portȩ
quoque inferi & tormenta &
blandimenta sunt perse cutoꝵ.
quae infirmos quosque de terren¬
do uel emoͥliendo stabilitate
fidei introitum eis aeterne mor¬
lium opera ineptaque conloqͥa
Portȩ utique sunt inferi. in quan¬
tum suis uel auctorib uelsequa¬
cibus iter perditionis ostendunt
Nam & fides sinon habeat opera.
mortua est insemet ipsa. & car¬
rum punt mores bonos conloqͥa

Expanded text:
id est, super Dominum Salvatorem, qui id est, super Dominum Salvatorem, qui fideli suo cognitori, amatori, confessori participium sui nominis donavit, ut scilicet a petra Petrus vocaretur, aedificatur Ecclesia, quia non nisi per fidem et dilectionem Christi, per susceptionem sacramentorum Christi, per observantiam mandatorum Christi, ad sortem electorum et aeternam pertingitur vitam, Apostolo attestante, qui ait: Fundamentum enim us . Et portae inferi non praevalebunt adversus eam. Portae inferi doctrinae sunt nequam, quae seducendo imprudentes ad inferos trahunt. Portae quoque inferi et tormenta et blandimenta sunt persecutorum, quae infirmos quosque deterrendo vel emolliendo a stabilitate fidei introitum eis aeternae morlium opera ineptaque colloquia portae utique sunt inferi, in quantum suis vel fautoribus vel sequacibus iter perditionis ostendunt. Nam et fides si non habeat opera, mortua est in semetipsa ; et: Corrumpunt bonos mores c
Abbreviated transcription (Latin):
apłs. haecautẽ om̃a operatur
unus atque idem sp̃s. diuidens
singulis prout uult. Paterergo
profecto ut diximus una est
pater qui incaelis est reuelaue¬
rit filio columbȩ mysterium
fidei quod ei caro & sanguis
reuelare nequibat. Caro autẽ
& sanguis recte intelleguntur
homines sapientia carnis inflati.
Columbinȩ simplicitatis nescu
ideoque a sapientia sp̃s om̃imo¬
dis auersi. Dequibus supra dicꝰ¬
tumest. quia xp̃m non intel¬
legentes. alii iohannem baptistã
alii autem heliam. alii uero hie
remiam. autunum ex prophe¬
tis eum esse dicerent: Dequalib
dicit apłs. Carnalis autem homo
non percipit ea quae sunt sp̃s dĩ
Sequitur. Etego dico tibi quia
tues petrus. & super hanc petrã
aedificabo eccłam meam. Petrus
quisymon antea dicebatur. ob
fortitudinem fidei & confessionis
suȩ constantiam ad nõ petri
nomen accepit. quia uidelic&
illi firma actenaci mente adhesit
Dequo scriptumest. petra autẽ
erat xp̃s. Et superhanc petram.

Expanded text:
s: Haec autem omnia operatur unus atque idem Spiritus, dividens singulis prout vult . Pater ergo profecto ut diximus, una estPater qui in coelis est revelaverit Filio columbae mysterium fidei, quod ei caro et sanguis revelare nequibat. Caro autem et sanguis recte intelliguntur homines sapientia carnis inflati, columbinae simplicitatis nescii, ideoque a sapientia Spiritus omnimodis aversi. De quibus supra dictum est, quia Christum non intelligentes, alii Joannem Baptistam, alii autem Eliam, aliiremiam, aut unum ex prophetis esse dicerent. De qualibus dicit Apostolus: Carnalis autem homo non percipit ea quae sunt Spiritus Dei . Sequitur: Et ego dico tibi quia tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam. Petrus, qui Simon antea dicebatur, ob fortitudinem fidei, et confessionis suae constantiam, a Domino Petri nomen accepit, quia videlicet illi firma de quo scriptum est: Petra autem erat Christus . Et super hanc petram,
Abbreviated transcription (Latin):
dñm. & precatione sc̃a uicit magi¬
cam leuitatem. Prior enĩ ascen¬
dit ad dñm oratio quã uolatus
& ante peruenit iusta petitio.
quam iniqua prȩsumptio. Ante
inquã petrus interris positus
obtinuit quod petebat : quam
symon peruenir& in caelestib
quo tendebat. Tunc igitur pe¬
trus uelud uinctum illum de
sublimi aere deposuit. & quo¬
dam precipitio insaxo elidenis
eius crura confregit: Ethoc in
obprobrio facti illius utqui pau¬
lo ante uolare temptauerat
subito ambulare non posset. & qͥ
pennas adsumpserat plantas
amitter&. Sed ne forte hoc mi¬
rum uideatur quod magus istȩ
prȩsente apło peraerem aliquan¬
diu uolitauerit. hoc patientia
petri fecit. Permisit enim illum
sublimius ascendere. ut alttus
cader&. uoluit eum in excelso
leuari ad conspectum om̃ium.
ucruentem illum de excelso oculi
om̃ium peruiderent: haec igit᷑
est iniquitas elatio ut in altum
se ferat: in sublime se erigat.
sed scã oratio omnem humiliat

Expanded text:
Dominum, et precatione sancta vicit magiDominum, et precatione sancta vicit magicam levitatem. Prior enim ascendit ad Dominum oratio quam volatus, et ante pervenit justa petitio quam iniqua praesumptio. Ante, inquam, Petrus in terris positus obtinuit quod patebat, quam Simon perveniret ad coelestia quo tendebat. Tunc igitur Petrus velut vinctum illum de sublimi aere deposuit, et quodam praecipitio in saxo elidens ejus crura confregit; et hoc in opprobrium facti illius: ut qui paulo ante volare tentaverat, subito ambulare non posset; et qui pennas assumpserat, plantas amitteret. Sed ne forte hoc mirum videatur, quod magus iste praesente Apostolo per aerem aliquandiu volitaverit, hoc patientia Petri fecit. Permisit enim illum sublimius ascendere, ut altius caderet: voluit eum in excelsum levari ad conspectum omnium, ut ruentem illum de excelso oculi omnium perviderent. Haec igitur est iniquitatis elatio, ut in altum se ferat, in sublime se erigat: sed sancta oratio omnem humiliat
Abbreviated transcription (Latin):
lerunt.Inurbe roma. quae
principatum & caput obtinet
nationum. scilic& ut ubi caput
stitionis erat illx caput quiesce¬
r& scĩtatis: et ubi gentilium
principes habitabant. illic eccle¬
siarum principes morerentur.
Cuius autem meritisint beatis¬
simi petrus & paulus hincpos¬
sumus intellegere. quod cũ dñs
orientis regionem propria inlus¬
trauerit passione: occidentis pla¬
gam nequid minus ess& uice sui
apostolorum sanguine inlumina
re dignatus est. E tlic& illius
passio om̃ib sufficiat ad salutem:
tamen etiam horum martẏriũ
nobis contulit ad exemplum
sanguinem profuderunt. sed
uideamus causam quare ista
per pessisunt: Scilic& quod in¬
ter cetera mirabilia etiam ma¬
gum illum symonem orationib
suis deaeris uacuo precipitii
ruina prostrauerint Cũ enĩ
tamquam filium ad patrem ad se¬
rer& uolando se posse conscen¬
dere : atque elatus subito magi¬
cis artibus uolare coepiss&. tunc
petrus fixis genibus precatus est

Expanded text:
lerunt? In urbe Roma, quae lerunt? In urbe Roma, quae principatum et caput obtinet nationum; scilicet ut ibi caput superstitionis erat, illic caput quiesceret sanctitatis; et ubi gentilium principes habitabant, illic Ecclesiarum principes morerentur. Cujus autem meriti sint beatissimi 232 Petrus et Paulus, hinc possumus intelligere, quod cum Dominus Orientis regionem propria illustraverit passione, Occidentis plagam, ne quid minus esset, vice sui apostre dignatus est. Et licet illius passio nobis sufficiat ad salutem, tamen etiam horum martyrium nobis contulit ad exemplum.sanguinem profuderunt: sed videamus causam quare ista perpessi sunt: scilicet quod inter caetera mirabilia etiam magnum illum Simonem orationibus suis de aeris vacuo praecipiti ruina prostraverint. Cum enimeret, et tanquam filium ad Patrem assereret volando se posse conscendere, atque elatus subito magicis artibus volare coepisset; tunc Petrus fixis genibus precatus est
Abbreviated transcription (Latin):
ues ad ño perceperunt: Scientiȩ
istȩ. ille potentiȩ. Diuitias in mor¬
talitatis ille dispensat. scientie
thesauros iste largitur. Sunt
enim scientię thes auri. sicut
scriptumest: in quosunt omnes
thesauri sapientię & scientiae
absconditi. Ergo beatus petrus
& paulus eminent inter uniues¬
sos apostolos. & pecultari quada
prerogatiua pracellunt Uerũ
inter ipsos quiscui prepanatur
incertum est. Puto enim alos
aequales esse meritis: quia aqͣ¬
lessunt passione Etsimili eos
fidei deuotione uixisse: quos
simul uidemus admartyru głam
peruenisse. Non enim sine causa
factum putemus : quod uno die
uno in loco unius tyranni tolera¬
uere sententiam Una die passi
sunt ut ad xp̃m pariter perueni¬
rent. in uno loco ne alteri roma
de ess& : sub uno per secutore.
ut aequalis crudelitas utrũq
constringer&. Dies ergo prome¬
rito. locus progła. per secutor
decretus est prouirtute Et in quo
tandem loco martyrium pertu¬

Expanded text:
ves a Domino perceperunt; scientiae ves a Domino perceperunt; scientiae iste, ille potentiae. Divitias immortalitatis ille dispensat; scientiae theenim scientiae thesauri, sicut scriptum est, In quo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi . Ergo beati Petrus et Paulus eminent inter universos apostolos, et peculiari quadam praerogativa praecellunt. Verum inter ipsos quis cui praeponatur incertum est. Puto enim illos aequales esse meritis, quia aequales sunt passione; et simili eos fidei devotione vixisse, quos simul videmus ad martyrii gloriam pervenisse; non enim sine causa factum putemus, quod una die, uno in loco, unius tyranni toleravere sententiam. Una die passi sunt, ut ad Christum pariter pervenirent: uno in loco, ne alteri Roma deesset: sub uno persecutore, ut aequalis crudelitas utrumque constringeret. Dies ergo, puto, pro merito, locus pro gloria, persecutor decretus est pro virtute. At in quo tandem loco martyrium pertu
Abbreviated transcription (Latin):
um ocs beati apostoli
parem gratiam apud
dnm scitatis obtineant.
nescio quotamen pacto petrus
paulus uidentur praeceteris
pe uili ari quadam insiluatore
fidei uir tute precellere: quod
quidem ex ipsius dñi iuditio pos¬
sumus ad probare. Nampetro
sicut bono dispensatori clauem
regni caelestis dedit: Paulo tam¬
quam ideo doctori magisteriũ
ecclesiasticȩ institutionis in iunx̃.
scilic& ut quos iste erudierit
ad salutem. ille suscipiat ad quie¬
tem : Ut quorum corda paulus
patefecerit doctrina uerborum.
corum animabus petrus ape¬
riat regna caelorum: Clauem
enim quodammodo axp̃o scien¬
tiȩ & paulus accepit. Clauis
enim dicenda est. qua ad fidem
pectorum dura reserantur. men¬
tium secreta panduntur. & quic¬
quid intrinsecus clausum tenet᷑.
inpalam rationabili manifesta¬
tione ꝓducitur. Clauis in quã ẽ.
quae & conscientiã ad confessio¬
nem peccati apperit. & gr̃am
adacternitatem mysteriiꝰ saluta¬
ris includit. Ambo igitur cla¬

Expanded text:
um omnes beati Apostoli parem gratiam apud Dominum sanctitatis obtineant, nescio quo tamen pacto Petrus et Paulus videntur prae caeteris peculiari quadam in Salvatore fidei virtute praecellere. Quod quidem ex ipsius Domini judicio possumus approbare. Nam Petro, sicut bono dispensatori, clavem regni coelestis dedit; Paulo, tanquam idoneo doctori, magisterium ecclesiasticae institutionis injunxit: scilicet ut quos iste erudierit ad salutem, ille suscipiat ad quietem; ut quorum corda Paulus patefecerit doctrina verborum, eorum animabus Petrus aperiat regna coelorum. Clavem enim quodam modo a Christo scientiae et Paulus accepit. Clavis enim dicenda est qua ad fidem pectorum dura corda reserantur, mentium secreta punduntur, et quidquid intrinsecus clausum tenetur, in palam rationabili manifestatione producitur. Clavis, inquam, est quae et conscientiam ad confessionem peccati aperit, et gratiam ad aeternitatem mysterii salutaris includit. Ambo igitur cla
Abbreviated transcription (Latin):
potest. Nam &leo & draco. in
malo inferioressunt:. Testificat᷑
huic sermoni meo. sapientissimus
salomon dicens. Cohabitare
leoni & draconi. melius est quã
cum muliere mala & linguosa.
rebus dexit manifestius
Danielem leones in la¬
cu reucritisunt. iustũ uero
illum naboth iezabel int̾fecit
Coetus ionam inuentre custo¬
diuit. dalila autẽ samson cir
capite deformatũ alienigenis
tradidit. Dracones & aspiðes
tate tremuerunt. herodias uero
ei dem caput abscidit. & tanti
uiri mortem. in precium
saltationis accepit: uNDe supꝰ¬

Expanded text:
potest. Nam et leo et draco in potest. Nam et leo et draco in malo inferiores sunt. Attestatur huic sermoni meo sapientissimus Salomon, dicens: Cohabitare leoni et draconi melius est, quam cum muliere mala et litigiosa. rebus disce manifestius: Danielem leones in lacu reveriti sunt, justum vero illum Naboth Jezabel interfecit. Cetus Jonam in ventre custodivit. Dalila autem Samsonem cinovacula raso capite deformatum, alienigenis tradidit. Dracones et aspidestate tremuerunt. Herodias vero eidem caput abscidit, et tanti viri mortem in pretium saltationis accepit. E
Abbreviated transcription (Latin):
EUME quid agam. Unde
ꝓsermonis ex ordium faciam.
¶Quid enim dicam uel taceã:
Non enim ego tantum instupore
uel impiarum mulierum ferinã
dementiam. Quid enim audi¬
uimus.: Herodes inquit ad prę¬
hensum iohannem. posuit incusto¬
diam. Quam obrem Propt̃
herodiadem uxorem philippi
fris sui. Adreprehen dendam
forsitan lęuitatem herodis
modo quis enarr& mulierum
Ilarum crudelem malitiã.
Equidem existimo nullam. eẽ.¬
in hoc mundo bestiam. compa¬
rabilem mulieri male. Sednc̃
mihi demala muli ere sermo. ẽ.
non debona & honesta. Noui
enim multas bonas &honestas
& ordinatas in om̃o opus bonũ
promptas. quarumme uitar
commemorareoport& sadedi¬
ficationem audientium & ad
amorem boñorum excitandũl
mentib singuloꝵ. Nulla ergo
in hoc mundo bestia. similis est
mulieri male. Quid inter qua¬
drupedia animalia leone seuius.
Sednihil adhanc. Aut inserpen¬
tibus. quid dracone atrocius.
N ehoc quidem uixta mulierẽ
malã & linguosam. conferri

Expanded text:
eu me, quid agam? Unde sermonis exordium faciam? Quid dicam, vel quid taceam? Non enim ego tantum in stupore vel impiarum mulierum ferinam levitatem. Quid enim audivimus? Herodes, inquit, apprehensum Joannem posuit in custodiam. Quamobrem? Propter Herodiadem uxorem Philippi fratris sui. Et reprehendam forsitan levitatem Herodis, modo, inquam, enarrem mulierum illarum crudelem malitiam? Et quidem ego existimo nullam in hoc mundo esse bestiam comparabilem mulieri malae. Sed nunc de mihi mala muliere sermo est, non de bona et honesta. Novi enim multas bonas et honestas et ornatas, in omne opus bonum promptas, quarum me vitam commemorare oportet ad aedificationem audientium, et ad honorem bonarum excitandum in mentibus singulorum. Nulla ergo in hoc mundo bestia similis est mulieri malae. Quid inter quadrupedia animalia leone saevius? Sed nihil ad haec. Aut in serpentibus quid dracone atrocius? Nec hoc quidem juxta mulierem malam et litigiosam conferri
Abbreviated transcription (Latin):
diligebant. ipsi sincera intentione
soues xp̃i curabant. Quod enĩ :̃¬
petro dictumest pasce oues meas.
petrus. sed primatus petro datur.
ut unitas eccłȩ commendetur
Pastores sunt om̃s. sed grex unus
ostenditur: qui & apłis om̃ibus
tunc una anima consensione pasce¬
batur. & deinceps a su essorib
eorum communi cura pascitur
quorum plurimi conditorẽ suũ
morte om̃s autẽ uita sua clari¬
ficare probantur. N onsolum aũt
maxima illa eccłȩ luminaria.
sed & reliqua electorum turba
uel uiuendo uel moriendo dm̃ suo
quique tempore clarificant
Q uorum uestigia nos quoq fr̃s
mei nr̃o tempore sequi oporto.
& uitȩ uidelic& nr̃ae ordinem
adexempla bonorum dirigendo.
& in proposita uitae rectitudine
ad mortem usque ad ꝑsistendo
ut socii conuersationis corum
existentes socii etiam remunerã¬
tionis mereamur effici: hoc aut̃
ita perficiemus siuixta huius sacra¬
tissime lectionis tenorem & redẽp¬

Expanded text:
diligebant, ipsi sincera intentione diligebant, ipsi sincera intentione oves Christi curabant. Quod enim Petro dictum est, Pasce oves meas, Petrus, sed primatus Petro datur, ut unitas Ecclesiae commendetur. Pastores sunt omnes, sed grex unus ostenditur, qui et ab apostolis omnibus tunc unanimi consensione pascebatur, et deinceps a successoribus eorum communi cura pascitur: quorum plurimi Conditorem suum morte, omnes autem vita sua clarificare probantur. Non solum autem maxima illa Ecclesiae luminaria, sed et reliqua electorum turba, vel vivendo, vel moriendo Deum suo quique tempore clarificat. Quorum vestigia nos quoque, fratres mei, nostro tempore sequi oportet, et vitae videlicet nostrae ordinem ad exempla bonorum dirigendo, et in proposita vitae rectitudine ad mortem usque persistendo, ut socii conversationis eorum existentes, socii etiam remunerationis mereamur effici. Hoc autem ita perficiemus, si juxta hujus sacratissimae lectionis tenorem, et Redemp
Abbreviated transcription (Latin):
reuelat. aut bonorum operum
fructus ostendit. aut caelestis
regni gaudia promittit. aut
quid ip̃se tribulationum haec
prȩdicans sustinuerit pandit
diuinȩ consolationis acceperit
refert. aut generali ex hortatio¬
ne quod om̃ibus quipiȩ uolunt
uiuere inxp̃o persecutioNes
de esse non possint insinuat.
Testatur quantum uita sua
dm̃ clarificauerit. cum inu in¬
culis posicus & adꝓpinquans
passioni timotheo perepistolam
exemplum sui operis proponit
dicens. Bonum certamen certaui.
cursum consummaui. fidem seruau
Monstrabat qualicer morte cla¬
rificaturus ess& cum premisit
Ego enim immolor & tempus meȩ¬
resolutionis instat: O quam p̃tiosa
inconspectu dñi mors scĩ illius.
qui apertissime nouerat quilibe¬
ra uoce prȩdixerat se occidi pro
dño. non aliud. eẽ. quam gratis¬
simam dõ mundissimamq hostiam
offerri. Clarificauit ergo & paus¬
lus dm̃. clarificauerunt & cȩteri
apłi quia & ipsi puro corde xp̃m

Expanded text:
revelat, aut bonorum operum revelat, aut bonorum operum fructus ostendit, aut coelestis regni gaudia promittit, aut quod  Al., quid ipse tribulationum hic praedicans sustinuerit pandit,divinae consolationis acceperit, refert; aut generali exhortatione, quod omnibus qui pie volunt vivere in Christo, persecutiones deesse non possunt, insinuat. Testatur quantum vita sua Deum clarificaverit, cum in vinculis positus, et appropinquans passioni, Timotheo per Epistolam exemplum sui operis proponit, dicens: Bonum certamen certavi, cursum consummavi, fidem servavi . Monstravit quali morte clarificaturus esset Deum cum praemisit, Ego enim jam immolor, et tempus resolutionis meae instat. O quam pretiosa in conspectu Domini mors sancti illius, qui apertissime noverat, qui libera voce praedixerat, se occidi pro Domino, non aliud esse quam gratissimam Deo mundissimamque hostiam offerri. Clarificavit ergo et Paulus Deum, clarificaverunt et caeteri apostoli, quia et ipsi puro corde Christum
Abbreviated transcription (Latin):
uerbi prȩdicatione cessare. Qui
notandum quod non solũ morte
sed &uita sua & passionis quae
mortem prȩcesserant dm̃ glori¬
ficauit. Clarificauit namque
uita dm̃ quiper om̃ia quaeges¬
sit. non suam propriam sed con¬
ditoris sui uoluntatem laudem¬
quae quęrebat. Clarificauit &
passionibus quem apropositis
superni amoris obsequiis nulla
per sequentium ualuit reuocare
prȩssura :uerum quia cũ memo¬
ria beati petri etiam qu̾o apłi
eius pauli hodie natalicia
cȩlebremus. Uideamus fr̃s kmi¬
utrum & ipse ueluita uel passio¬
nibus uelmorte dm clarificauerit
̃ Clarificauit utique & ipse. testa¬
tur enim lucas euuangelista. qui
librum actuum apłorum maxi¬
ma ex parte agones ipsius & la¬
bores proxp̃o describendo com¬
pleuit Testatur hoc & ipse qui
opus scriptorum suorum quod
quat tuor decim epistolis conclu¬
sit. solo utita dixerim xp̃ꝙ
÷odore respersit Quicquid enĩ
ibi legeris. aut fidei archana

Expanded text:
verbi praedicatione cessare. Qui verbi praedicatione cessare. Qui notandum quod non solum morte, et vita sua et passionibus quae mortem praecesserant, Deum clarificavit. Clarificavit namque vita Deum, qui per omnia quae gessit non suam propriam, sed Conditoris sui voluntatem laudesque quaerebat. Clarificavit et passionibus quem a propositis superni amoris obsequiis nulla persequentium valuit revocare pressura. Verum quia cum memoria beati Petri etiam coapostoli ejus Pauli hodie natalitia celebramus, videamus, frutrum et ipse vel vita, vel passionibus, vel morte clarificaverit Deum. Clarificavit utique et ipse. Testatur enim Lucas evangelista, qui librum Actuum apostolorum maxima ex parte, agones ipsius et labores pro Christo describendo complevit: testatur hoc et ipse qui opus scriptorum suorum quod quatuordecim Epistolis conclusit, solo, ut ita dixerim, Christi odore respersit. Quidquid enim ibi legeris, aut fidei arcana
Abbreviated transcription (Latin):
horrebat. cuius animi firmitas
spiritalis etiam aduersa ꝓ dño
lȩtabatur cuncta sufferre.
Neque enim uoluntatem suam.
sed uoluntatem quaerebat eius
quimisit eum xp̃i. Praemissa
igitur dñs ouium suarũ pastio¬
ne adiungit mox eidem pͥmo
triumphum Ex tendes inquiens
manus tuas & alius te cinget.
& ducet quononuis: Acsi patent̃
dicat. Quante me caritate
diligas. hinc liquido probabis
cumpro paruulorũ meorum
uita usque ad mortẽ certando
perueneris . & ut illi incorpore
possint pariter mente saluari.
Ipse tormenta corporis omiaque
aduersarium infligere libet
forti mentis constantia tolerabe¬
ris. Q uod ipse quoque euuange¬
lista subsequenter insinuat cum
ait. Hoc autem dixit significans
quamorte clarificaturus ess& dm̃
Clarificauit quippe petrus morte
sua dm̃. quando hoc inditio cunc¬
tis quantum ds̃ eẽt colendus
amandusque monstrauit. dum
ipse data optione mallet crucis
subire tormentum quã acęlestis

Expanded text:
horrebat, cujus animi firmitas horrebat, cujus animi firmitas spiritualis etiam adversa pro Domino laetabatur cuncta sufferre. Neque enim voluntatem suam, sed voluntatem quaerebat ejus qui misit eum, Christi. Praemissa igitur Dominus ovium suarum pastione, adjungit mox eidem primo triumphum. Extendes, inquiens, manus tuas, et alius te cinget et ducet quo tu non vis. Ac si patenter dicat: Quanta me charitate diligas, hinc liquido probabis, cum pro parvulorum meorum vita usque ad mortem certando perveneris; et ut illi in corpore possint pariter et mente salvari, ipse tormenta corporis omnia quae adversarium infligere libet forti mentis constantia toleraveris. Quod ipse quoque evangelista subsequenter insinuat cum ait: Hoc autem dixit, significans qua morte clarificaturus esset Deum. Clarificavit quippe Petrus morte sua Deum, quando hoc indicio cunctis quantum Deus esset colendus amandusque monstravit, dum ipse data optione mallet crucis subire tormentum quam a coelestis
Abbreviated transcription (Latin):
in dño ihũ timotheum cito me mit
tione prouobis sollicitussit. om̃s
enim sua quaerunt. non que sunt
tales non pastores sed mercenna¬
rios potius uocat dicens. Qui a
lupo ueniente mercennarius
fugit quia mercennarius est
& non ꝑtinec ad cum deouibus.
Ueri autem pastoris & cui sincera
est cura deouibus euidens ac spe¬
ciale indicium est: cumquisq
tem poralis carere. sed ipsam quo¬
que uitam progrege xp̃i pone¬
re in promptu hab&. Unde
nunc ipse postquam pascendas
suas oues petro. hoc est plebes
docendas gubernandasque cõmi¬
sit: Subsequenter addidit dic̃s
Amen amen dico tibi cum esses
iunior cingebaste & ambulabas
ubi uolebas: Cum aut̃ senueris
ex tendes manus tuas & alius
tecing& &ducet quo nonuis
In extensione & enĩ manuum
positionem membrorũ eius qua
cruci erat aptandus insinuat
re arcendus erat ex primit
Inductu quonoll& ipsam mortis
ac passionis aceruitatem indicat.
quam corporalis eius infirmitas

Expanded text:
in domino Iesu Timotheum cito mitterein domino Iesu Timotheum cito mitteretione pro uobis sollicitus sit. omnes enim sua quaerunt, non quae sunttales non pastores, sed mercenarios potius vocat dicens, quia, lupo veniente, mercenarius fugit, quia mercenarius est, et non pertinet ad eum de ovibus . Veri autem pastoris, et cui sincera est cura de ovibus evidens ac speciale indicium est, cum quisqutemporalis carere, sed ipsam quoque vitam pro grege Christi ponere in promptu habet. Unde nunc ipse postquam pascendas oves suas Petro, hoc est, plebes docendas gubernandasque, commisit, subsequenter addidit, dicens: Amen, amen dico tibi, cum esses junior, cingebas te, et ambulabas ubi volebas: cum autem senueris, extendes manus tuas, et alius te cinget, et ducet quo tu non vis . In extensione etenim manuum positionem membrorum ejus, qua cruci erat aptandus, insinuat;re arcendus erat, exprimit; in ductu quo nollet, ipsam mortis ac passionis acerbitatem indicat, quam corporalis ejus infirmitas
Abbreviated transcription (Latin):
quoque cum forte errauerint sub¬
iectos iuxta psalmiste uocem cor¬
ripiat iustus inmisericordia & in¬
crepet. neque oleo noxiȩ consen¬
sionis eorum corda demulceat
Ethoc enim adpii pastoris offi¬
cium pertinet. Namqui subdito:¬
rum errata corrigere & uulnera
in eis peccatorum inquantũ suffi¬
cit curare neglexerit. inter pasto
÷ ad numerare prȩsumit. Sed & hoc
pastori est fixo corde tenendum
ut eos quibus preest. non quasi
suos proprios sedut domini sui
gregem tractare meminerit
Iuxta illud quod petro dicitur.
si diligisme pasce oues meas: Meas
inquit non tuas. meas tibi oues com¬
men datas scito. & has quasi meas
regere sime perfecte amas recole
ut meam uidelic& in eis gloriam
meum dominium. mea lucra non
tua propria quȩras. Sunt enim
qui dues xp̃i non amore xp̃i sed
suae uel gloriȩ uel dominationis
uel questus grã pascunt. quorum
multitu dinem dolens: Apłs paulꝰ
ait: Philippensibus: spero autem

Expanded text:
quoque cum forte erraverint subquoque cum forte erraverint subjectos, juxta Psalmistae vocem: Corripiat justus in misericordia et increpet, neque oleo noxiae consensionis eorum corda demulceat . Et hoc enim ad pii pastoris officium pertinet. Nam qui subditorum errata corrigere, et vulnera in eis peccatorum in quantum sufficit curare neglexerit, inter pastor annumerare praesumit? Sed et hoc pastori est fixo corde tenendum ut eos quibus praeest non quasi suos proprios, sed ut Domini sui gregem tractare meminerit, juxta illud quod Petro dicitur: Si diligis me, pasce oves meas . Meas, inquit, non tuas. Meas tibi oves commendatas scito, et has quasi meas regere, si me perfecte amas, recole: ut meam videlicet in eis gloriam, meum dominium, mea lucra, non tua propria quaeras. Sunt enim qui oves Christi non amore Christi, sed suae vel gloriae, vel dominationis, vel quaestus gratia pascunt. Quorum multitudinem dolens apostolus Paulus, ait Philippensibus: Spe
Abbreviated transcription (Latin):
das suas oues commendat. quia de¬
cebat ut quotiens inpastoris fide
titubauerat. totiens cũ renouata
fide pastoris membra quoque eide
pastoris iubeatur curare. Quod
enim hicdicit ei pasce oues meas.
hoc est utique quod ei ante passio¬
nem apertius dixerat: Ego autẽ
rogaui prote. ut non deficiat
fides tua. & tu aliquando con¬
uersus confirma fr̃s tuos. Pascere i¬
ergo oues xp̃i est. credentes xp̃o
nea fide deficiant confirmare.
& ut infide magis magisq: profici¬
ant instanter operam dare¬
: Quamuis solertius intuendum
quod eadem pastio gregis domini¬
ci non uni formi sedmultimoda. ẽ
sollicitudine gerenda. Nam & ter¬
rena subsidia necesse est ut subditis
rector nedesint diligenter p̃uide¬
at. & exempla uirtutis simulcũ
uerbo predicationis eisdem solli¬
citus impendat. Esi quos aut spi¬
ritalibus aut etiam communib
corum commodis aduersantes
deprehenderit. horum ui olentiȩ
quantum ualet obsĩstat. Ipsos

Expanded text:
das suas oves commendat, quia dedas suas oves commendat, quia decebat ut quoties in pastoris fide titubaverat, toties cum renovata fide pastoris membra quoque ejusdem pastoris jubeatur curare. Quod enim hic dicit ei, Pasce oves meas; hoc est utique quod ei ante passionem apertius dixerat: Ego autem rogavi pro te, ut non deficiat fides tua: et tu aliquando conversus, confirma fratres tuos . Pascere ergo oves Christi est credentes Christo, ne a fide deficiant, confirmare, et ut in fide magis magisque proficiant instanter operam dare. Quamvis solertius intuendum quod eadem pastio gregis Dominici non uniformi, sed multimoda est sollicitudine gerenda. Nam et terrena subsidia necesse est ut subditis rector ne desint diligenter praevideat, et exempla virtutis simul cum verbo praedicationis eisdem sollicitus impendat; et si quos aut spiritualibus, aut etiam communibus eorum commodis adversantes deprehenderit, horum violentiae quantum valet obsistat: ipsos
Abbreviated transcription (Latin):
spiritalium opinione proximis
innotescunt. Et pulchre ipse qui
haec uidebunt ioħe inter pretan¬
do subdidit. quȩ sunt orationes
scõrũ. Odoramenta & enim
fialarum sunt orationes scõrum.
quia quicquid boni operantur
aut dicunt. qui simplici intentio¬
ne dõ deseruiunt. totum ꝓfecto
hocuicem proeis orationis adim¬
plet. quando deuotionem mentis
eorum diuinis commendat aspecs¬
tibus. N eque aliter apostolicum
illud prȩceptũ quo ait. sine inter
tus ipsa etiam silentia nr̃a ita
dño donante dirigamus ut singu¬
la haec cumtimoris illius respec¬
tum temperentur cuncta ꝑpe¬
Prouida autem pietate hĩs tertio
petrum an sediligat inter rogat.
ut ipsa trina confessione uincu¬
la quae illum ter negando liga¬
uerant ab soluat: Et quotiens
territus eius passione quod eum
noss& negauerat. totiens eius
resurrectione recreatus quod illũ
toto amet corde testetur. Proui¬
da dispensatione tertio confiten¬
ti amorem. tertio aeque pascen¬

Expanded text:
spiritualium opinione proximis spiritualium opinione proximis innotescunt. Et pulchre ipse qui haec videbat Joannes interpretando subdidit, Quae sunt orationes sanctorum. Odoramenta etenim phialarum sunt orationes sanctorum, quia quidquid boni operantur aut dicunt, qui simplici intentione Deo deserviunt, totum hoc profecto vicem pro eis orationis adimplet, quando devotionem mentis eorum divinis commendat aspectibus. Neque aliter vero apostolicum illud praeceptum quo ait: Sine intermtus, ipsa etiam silentia nostra ita Domino donante dirigamus, ut singula haec cum timoris illius respectu temperentur, cuncta perpeProvida autem pietate Dominus, tertio Petrum an se diligat interrogat, ut ipsa trina confessione vincula quae illum ter negando ligaverant, absolvat: et quoties territus ejus passione, quod eum nosset, negaverat, toties ejus resurrectione recreatus, quod illum toto amet corde testetur. Provida dispensatione tertio confitenti amorem, tertio aeque pascen
Abbreviated transcription (Latin):
non metuit. dñe tuscis quia
amote. Quam casta & Sc̃a
anima quae & suam cogitatio¬
nem dño patere nondubitat:¬
& se nil aliud quãea quȩ dñs
ad probat cogitare nonignorat :
Vnde bene inapocalypsi scõꝵ
corda fialis aureis conparantur:
dicente ioħe E thabebant sin¬
guli cẏtharas & phi alas aureas
plenas odoramentorum quac
sunt orationes scõrum. Cytha¬
ras quippe aureas habent decti.
quia om̃is eorum sermo om̃e
quod deillorum actibus ad no¬
ticiam proximorum fama uul¬
gante personuerit pure dilecꝰ¬
tionis luce rutilum appar&
Fialas quoque habent aureas
quaesunt uasa patula ampli¬
tudine diffusa. quia corda sua
quo uerius solo eiusdem dilectio¬
nis sentiunt igne splendescere
eo lacius haecdiuinis gaudent̾
pandere conspectibus. Ubi¬
recte subiungitur. plenas odora¬
mentorum quaesunt orationes
scõrum. Fiale namque aureȩ
odoramentorum plenitudine
reddant. cum fulgida caritate
iustorum precordia uirtutũ quoq

Expanded text:
non metuit, Domine, tu scis quia non metuit, Domine, tu scis quia amo te! Quam casta et sancta anima, quae et suam cogitationem Domino patere non dubitat, et se nil aliud quam ea quae Dominus approbat cogitare non ignorat! Unde bene in Apocalypsi sanctorum corda phialis aureis comparantur, dicente Joanne: Et habebant singuli citharas, et phialas aureas plenas odoramentorum, quae sunt orationes sanctorum. Citharas quippe aureas habent electi, quia omnis eorum sermo, omne quod de illorum actibus ad notitiam proximorum fama vulgante personuerit, purae dilectionis luce rutilum apparet. Phialas quoque habent aureas, quae sunt vasa patula amplitudine diffusa, quia corda sua quo verius solo ejusdem dilectionis sentiunt igne splendescere, eo latius haec divinis gaudent pandere conspectibus. Urecte subjungitur: Plenas odoramentorum, quae sunt orationes sanctorum. Phialae namque aureae odoramentorum plenitudine redundant, cum fulgida charitate justorum praecordia, virtutum quoque
Abbreviated transcription (Latin):
tempus iudicare. quo adusque
ueniat dñs qui & in luminabit
abscondita tenebrarum. & mani¬
festabit consilia cordium:
Siquidem & ipse petrus id circo
s in hac dominica interrogatio¬
ne cautius respondendo cohi¬
be t. quia meminit se pridem
inminente eius passione plus
sibi constantiȩ tribuisse quã
haber&: S pondendo uidelic&
se esse paratum & in carcerem &
inmortem ire cumillo: Quinec¬
dum erat. idoneus instante peri¬
culo saltem confiteri quia
noss& illum uel quia fuiss&
aliquando cumillo. Instructꝰ
ergo periculo priore cautius
loqui cumdño quem benedicerat
humanȩ̨ conscientię statũ meli¬
us nosse. quam ipsa se conscien¬
tia ullatenus nosse sufficer&
Defraterni quidem cordis occul¬
tis nil prorsus audet definire
de sui autem amoris integritate
non suimet solius sed & ipsius
qui interrogabat dni testimo¬
nium pandit. etiam inquiens
dñe tuscis quia amote. O quam
felix & pura conscientia. quae
conditori suo cuius nuda oculis
& aperta nouit om̃a dicere

Expanded text:
s judicare, quoadusque veniat Dominus, qui et illuminabit abscondita tenebrarum, et manifestabit consilia cordium . Siquidem et ipse Petrus idcirco se in hac Dominica interrogatione cautius respondendo cohibebat, quia meminit se pridem imminente ejus passione plus sibi constantiae tribuisse quam haberet, spondendo videlicet se esse paratum et in carcerem et in mortem ire cum illo, qui necdum erat idoneus instante periculo saltem confiteri quia nosset illum vel quia fuisset aliquando cum illo. Instructus ergo periculo priore cautius loqui cum Domino, quem bene didicerat humanae conscientiae statum melius nosse quam ipsa se conscientia ullatenus nosse sufficeret. De fraterni quidem cordis occultis nil prorsus audet definire; de sui autem amoris integritate non suimet solius, sed et ipsius qui interrogabat Domini testimonium pandit etiam inquiens: Domine, tu scis quia amo te. O quam felix, et pura conscientia, quae Conditori suo, cujus nuda oculis et aperta omnia novit, dicere
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃am purpuratis lateque rutilan¬
tibus populis ãbierunt. & quasi
ex multarum honore gemmarum
conserto uno diademate coro
simi diuinitus nobis ad exemplum
patientiȩ & confirmationem
fidei pręparato. uniuersaliter
quidem iom̃ium sc̃orum cõmemo¬
ratione laetandum est. Sed inhoꝵ :̃
excellentia patrum merito est ex¬
ultantius gloriandum. quos grã
dĩ in tantum apicem in ter om̃a
eccłȩ membra prouexit. ut eos
quasi geminum constituer&
lumen oculoꝵ. Dequorũ meritis ñ¬
atque uirtutib quae omnem
loquendi superant facultatem.
nihil diuersum. nihil debemus
sentire discretum. quia illos & elec¬
tio pares. & labor similes. & finis
fecit aequales. IT E ΟO DE ΕΛDE

Expanded text:
nostram purpuratis et longe lateque rutilannostram purpuratis et longe lateque rutilantibus populis ambierunt, et quasi ex multarum honore gemmarum conserto uno diademate coronsimi, divinitus nobis ad exemplum patientiae et confirmationem fidei praeparato, universaliter quidem in omnium sanctorum commemoratione laetandum est, sed in horum excellentia patrum merito est exsultantius gloriandum, quos gratia Dei in tantum apicem inter omnia Ecclesiae membra provexit, ut eos quasi geminum constituerit lumen oculorum. De quorum meritis atque virtutibus, quae omnem loquendi superant facultatem, nihil diversum, nihil debemus sentire discretum: quia illos et electio pares, et labor similes, et finis fecit aequales. Sicut autem e
Abbreviated transcription (Latin):
tempore. quo om̃is innocentia. om̃is
pudor. om̃isque libertas fubnero¬
nis laborabat imperio. Cuius
furor proom̃ium uitiorum inflã¬
matus excessu. in hunc eum usque
torrentem suae praecipitauit
insaniȩ. ut primus nomini xꝑ̃ia¬
no a trocitatem generalis ꝑsecutio¬
nis inferr&ꝵ Quasi ꝑscõrum neces
gratia dĩ possit extingui. cuius
hoc ipsum erat maximum lucrum
ut contemptus uitȩ huius occiduȩ
perceptio fier& felicitatis aet̾ne
Pretiosa ergo est inconspectu dñi
mors scõrum eius: Nec ullo crude¬
litatis genere destrui potest sacra¬
mento crucis xp̃i fundata religio.
:Noñminuitur persecutionibus
eccła sedaugetur. & semper domi¬
nicus ager segete ditia reͥuestit᷑.
dum grana quaesingula cadunt
multiplicata nascuntur: unde
duo ista predara diuini seminis
germina in quantam sobolem
bullularint beatorum martyrũ¬
milia protestantur: quae apłicoꝵ
aemula trium phorum urbem

Expanded text:
tempore, quo jam omnis innocentia, omnis tempore, quo jam omnis innocentia, omnis pudor, omnisque libertas sub Neronis laborabat imperio. Cujus furor per omnium vitiorum inflammatus excessum, in hunc eum usque torrentem suae praecipitavit insaniae, ut primus nomini Christiano atrocitatem generalis persecutionis inferret, quasi per sanctorum neces gratia Dei posset exstingui: quibus hoc ipsum erat maximum lucrum, ut contemptus vitae hujus occiduae, perceptio fieret felicitatis aeternae. Pretiosa est ergo in conspectu Domini mors sanctorum ejus ; nec ullo crudelitatis genere destrui potest sacramento crucis Christi fundata religio. Non minuitur persecutionibus Ecclesia, sed augetur; et semper Dominicus ager segete ditiori vestitur, 326 dum grana, quae singula cadunt, multiplicata nascuntur. Unde duo ista praeclara divini seminis germina in quantam sobolem pullularint, beatorum millia martyrum protestantur; quae apostolicorum aemula triumphorum, urbem
Abbreviated transcription (Latin):
diligendos. Hunc autẽ intrepi¬
dȩcaritatis affectum tunciam¬
ꝓfecto conceperas quando ꝓfessio
tui amoris indñm trinȩ interro¬
gationis est solidata musterio.
nec aliud abhacmentis tuae
intentione quaesitum est quã
ut pascendis eius quẽ diligeres
ouibus cẏbum quo ipse eras opi¬
smatus impenderes. Augebant
quoque fiducia tuã tot signa
miraculoꝵ tot dona charisma¬
tum atque experimenta uirtu¬
tum. Iam populos qui excircum¬
cisione crediderunt erudieras.
iam anthi ocenam eccłam ubi
primum xp̃iani nominis digni¬
tasest orta fundaueras : iampon¬
tum. galitiã. cap̃padociam.
atque bithiniã legibus cuuan¬
gelicę praedicationis impleue¬
ras. N ec ut dubius de prouentu
operis. atit depacio tuae igna¬
rus actatis tropheum crucis
xp̃i romanis arcib inferebas.
quo te diuinis preordinationibus
ante ibant & honor potestatis.
co apłs tuus uas electionis & specia¬
lis magister gentium paulus occur¬
rens. codem tibi consociatus est

Expanded text:
diligendos. Hunc autem intrepidae charitatis affectum jam tunc profecto conceperas quando professio tui amoris in Dominum trinae interrogationis est solidata mysterio . Nec aliud ab hac mentis tuae intentione quaesitum est, quam ut pascendis ejus quem diligeres, ovibus, cibum, quo ipse eras opimatus, impenderes. CAP. V. Augebant quoque fiduciam tuam tot signa miraculorum, tot dona charismatum, tot experimenta virtutum. Jam populos, qui ex circumcisione crediderant, erudieras; jam Antiochenam Ecclesiam, ubi primum Christiani nominis dignitas est orta , fundaveras; jam Pontum, Galatiam, Cappadociam, Asiam atque Bithyniam legibus 325 evangelicae praedicationis imbueras; nec aut dubius de proventu operis, aut de spatio tuae ignarus aetatis, tropaeum crucis Christi Romanis arcibus inferebas, quo te divinis praeordinationibus anteibant et honor potestatis, coapostolus tuus, vas electionis , et specialis magister gentium Paulus occurrens, eo tibi consociatus est
Abbreviated transcription (Latin):
preuenit primum: Sicut ille prȩ¬
cursor futurus est iudicis. ita istȩ
praecursor factus est redemptoris:
N ecsolum aduentus ordine. sed
doctrinae quoque similitudine:
iohannes inspũ & uirtute heliȩ
dñm praecessit: Nam sicut deio¬
hanne angłs subiungit: ut con¬
uertat corda patrum infilios
& incredibiles ad prudentiã iustoꝵ¬

Expanded text:
praevenit primum. Sicut ille praepraevenit primum. Sicut ille praecursor futurus est judicis, ita iste praecursor factus est Redemptoris. Nec solum adventus ordine, sed doctrinae quoque similitudine Joannes in spiritu et virtute Eliae Dominum praecessit. Nam sicut de Joanne angelus subjungit. Ut convertat corda patrum in filios, et incredibiles ad prudentiam
Abbreviated transcription (Latin):
quia loquendo necdum poterat
iam gratulando preber&: quando
sicut sequentia scĩ euuangelii tes¬
tantur: Intrante beata dĩ genitri¬
ce x salutante heli sab&h. exul¬
tauit ingaudio infans inutero eiꝰ:
Sed & ineo quod illum multos filioꝵ
israhel. addñm dm̃ ipsorum conuer¬
surum asseuerat: Manifeste an¬
głs quã magnus coram dño. eẽt
futurus indicat: quem optimo ge¬
nere conuersandi uitam ꝑ actu¬
rum esse declarat: Quȩ enim
Inter homines sublimior. & dõ
gratior . eẽ. conuersatio potest:
gant. in suꝑ eciam alios cotidiano
exercitio. ad auctoris sui grãm
student conuertere: ex crebra
animarum fidelium adquisitione
gaudium semper patriȩ caelestis
augeres Et ipse preced& ante illũ.:
inspũ & uirtute heliȩ̨: Iohannes
inspũ & uirtute helie dñm precede¬
re dicitur : quia sicut helias in
magna uirtute sp̃s. secundũ eius
aduentũ preueniet : ita & iohannes
non minore sp̃s potentia preditus

Expanded text:
quia loquendo nondum poterat, quia loquendo nondum poterat, jam gratulando praeberet, quando sicut sequentia sancti Evangelii testantur, intrante beata Dei genitrice, et salutante Elizabeth, exsultavit in gaudio infans in utero ejus. Sed et in eo quod illum multos filiorum Israel ad Dominum Deum ipsorum conversurum asseverat, manifeste angelus quam magnus coram Domino esset futurus indicat, quem optimo genere conversandi vitam peracturum esse declarat. Quae enim inter homines sublimior, et Deo gratior esse conversatio potest, gant, insuper etiam alios quotidiano exercitio ad auctoris sui gratiam student convertere, et crebra animarum fidelium acquisitione gaudium semper patriae coelestis augere? Et ipse praecedet ante illum in spiritu et virtute Eliae. Joannes in spiritu et virtute Eliae Dominum praecedere dicitur, quia sicut Elias in magna virtute spiritus secundum ejus adventum praeveniet, ita Joannes non minore spiritus potentia praeditus