comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
adorare oportet. quia ds̃ sp̃s. ẽ. Mulier igit᷑ traditionũ memor pat̾narũ uł
tanquã famaria in monte : uł tanquã hierłm. intẽplo adorandũ dm̃ existi¬
mabat . Iuod samaria ad adorandũ dm̃ ꝑ transgressionẽ legis locũ montis
elegerat. uidei uero tẽplũ asalomone conditũ religionis sedẽ existima¬
bant. Iuoꝵ utroꝵq p̃sũptio. aut collis edito. aut exstructȩ domꝰ concauo
dm̃ intraquẽ om̃ia. & extraquẽ nihil eius capax: continebat. Ergo quia
nec tenetur. qui ꝑnaturȩ suȩ urtutẽ ubiq ẽ. neq usquã ab est. i om̃ib. om̃s
exuberans. Hosigit᷑ ueros esse ad oratores : qui in spũ & ueritate sint adoratu¬
ri Ad oraturis aut̃ in spũ dm̃ sp̃m̃ alter in offitio. alter in honore. ẽ : quia discre¬
om̃ia indõ. dm̃ in semet ipso. & inuisibilẽ atq in cõp̃hensibilẽ in his quȩ mui¬
sibilia & in cõp̃hensibilia sunt adorandũ: atq ita natura & muneris & hono

Expanded text:
oportet adorare, quia Deus spiritus est . Mulier igitur traditionum memor paternarum, vel tamquam Samaria in monte, vel tamquam Jerusalem in templo adorandum Deum existimabat: quod Samaria ad adorandum Deum per transgressionem legis locum montis elegerat, Judaei vero templum a Salomone conditum religionis sedem existimabant: quorum utrorumque praesumptio, aut collis edito, aut exstructae domus concavo, Deum intra quem omnia et extra quem nihil ejus capax est, continebat. Ergo quia umscribitur, nec tenetur, qui per naturae suae virtutem ubique est, neque usquam abest, in omnibus omnis exuberans: hos igitur veros esse adoratores, qui in Spiritu et veritate sint adoraturi. Adoraturis autem in Spiritu Deum Spiritum, alter in officio, alter in honore est; quia discreomnia in Deo, Deum in semetipso, et invisibilem atque incomprehensibilem in iis quae invisibilia et incomprehensibilia sunt adorandum. Atque ita natura et muneris et honor
Abbreviated transcription (Latin):
meris habens dĩfilius. primũ ut sibi crederetur homo factus
testis diuinarũ rerũ nob̾ esset ex nris ꝑquȩ infirmitit tẽ carnis dm̃
patrẽ nob̾ infirmis & carnalibus p̃dicaret : uoluntatẽ in eo dĩpatris effi¬
ciens cũdicit. Nonueni uoluntettẽ meã facere. sed uolunta tẽ eiꝰ quime mi¬
sit. Non qđ non uelit &ille qđ faciat. sed obȩdientiã suã sub effectu pa¬
t̃nȩ uoluntatis ostendit. uolens ipse uoluntatẽ patris explere Erat
autẽ hȩc efficiendȩ uoluntatis uoluntas. cuiꝰ ipse testis. ẽ dicens¬

Expanded text:
eris habens Dei filius, primum, ut sibi crederetur, homo factus est: ut testis divinarum rerum nobis esset ex nostris, perque infirmitatem carnis Deum patrem nobis infirmiciens, cum dicit: Non veni voluntatem meam facere, sed voluntatem ejus qui me misit. Non quod nollet et ille quod faciat, sed obedientiam suam sub effectu paternae voluntatis ostendit, volens ipse voluntatem Patris explere. Erat autem haec efficientia voluntatis voluntas. CAP. X.-- Non confiden
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s. ẽ dnĩ ibi lib̾tas. ẽ. hȩc non qđ causa postulat dictt sint: sed nequid
deinde apłis cȩterisq credentib ad cognitionẽ eius quȩ indulta ẽ ueritatis
quod aut̃ sit offitiũ eiꝰ innob̵: uerbis ipsius dnĩ audiamꝰ. Ait enĩ Adhuc mul¬
tt habeo quȩ dicã uob̃: sed nom potestis illa modo poratire Expedit enĩ
uob̃. ut ego eam. Si iero : mitttim uob aduocatũ & rursum Ego rogabo

Expanded text:
s est Domini, ibi libertas est. Haec non quod causa postulet dicta sunt, sed ne quid deinde apostolis caeterisque credentibus, ad agnitionem ejus quae indulta est veritatisQuod autem sit officium ejus in nobis, verbis ipsius Domini audiamus. Ait enim: Adhuc multa habeo quae dicam vobis, sed non potestis illa modo portare . Expedit enim vobis ut ego eam; si iero, mittam vobis Advocatum . Et rursum: Ego rogabo
Abbreviated transcription (Latin):
displicebit. Manere aut̃ hinc quosdã inignorantia atq ambiguitate
existimo. qđ hoc tertium id. ẽ qđ nominatur sp̃s sc̃s̃ uideant ꝓpatre et
filio frequent̃ intelligi: In quo nihil scrupuli. ẽ. Siue enĩ pat̾ siue filius.
est contuendũ quomodo & quaratione sit dictũ. Omne enĩ dictũ ut dicat᷑
ex causa.ẽ. & dicti ratio ex sensu erit intelligenda dicentis: nequia
& donũ : cũ samarittina enĩ dnõ erat sermo. Uenerat enĩ redẽptio uni¬
uersoꝵ. Cui post multũ sermonẽ aquȩ uiuȩ. & quinq uiroꝵ & nunc
cius qui esset alieni : mulier respondit. dnẽ animaduerto qđ propħaes
patres nrĩ in hoc monte adorauer : & uos dicitis qm̃ in hierusolimis. ẽ locus
ubi adorare oporteat. Dñs respondit crede mihi mulier. ꝗm̃ uenit hora
quandoneq in istomonte neq in hierusolimis ador abitis patrẽ : Uos adoratis
quodnescitis. nos adoramus qđ scimꝰ quia salus exiudeis. ẽ seduenit hora

Expanded text:
Spiritus. --Manere autem hinc quosdam in ignorantia atque ambiguitate existimo, quod hoc tertium, id est, quod nominatur Spiritus sanctus, videant pro Patre et lio frequenter intelligi. In quo nihil scrupuli est: sive enim Pater, sive Filius, est contuendum quomodo et qua ratione sit dictum. Omne enim dictum ut dicatur ex causa est, et dicti ratio ex sensu erit intelligenda dicendi; ne quia et donum. Cum Samaritana Domino erat sermo: venerat enim redemptio universorum. Cui post multum sermonem aquae vivae, et quinque virorum, et nunc ejus qui esset alienus , mulier respondit: Domine, animadverto quod propheta es. Patres nostri in monte hoc adoraverunt; et vos dicitis quoniam in Jerosolymis est locus ubi adorare oportet. Dominus respondit: Crede mihi, mulier, quoniam venit hora, quando neque in isto monte, neque in Jerosolymis adorabitis Patrem. Vos adoratis quod nescitis, nos adoramus quod scimus, quoniam salus
Abbreviated transcription (Latin):
ut maneat uobiscũ inet̃nũ sp̃m ueritatis Illeuos diriget in omnẽ ueritatẽ
Nonenĩ loquetur a se: sed quȩcũq audierit loquȩtur̃. & uentura annun¬
tiabit uobis ille me honorificabit : quia demeo suamet hȩc deplurib
ad intelligentiȩ uiã dictii sunt : quib & uoluntas munerantis. & ratio et
conditio muneris continet᷑. ut quia infirmitas nr̃a neq patris neq filii
capax esset: fidẽ nram dedĩ incarnatione difficilẽ scĩ sps̃ donũ quodã
int̃cessionis suȩ fȩdere illuminaret: Est autẽ nunc consequens ut apłm

Expanded text:
um, Spiritum veritatis . Ille vos diriget in omnem veritatem: non enim loquetur a se, sed quaecumque audierit, loquetur, et ventura annuntiabit vobis. Ille me honorificabit, quia de meo sumet . Haec de pluribus ad intelligentiae viam dicta sunt, quibus et voluntas munerantis, et ratio et conditio muneris continetur: ut quia infirmitas nostra neque Patris neque Filii capax esset, fidem nostram de Dei incarnatione difficilem, sancti Spiritus donum quodam intercessionis suae foedere l
Abbreviated transcription (Latin):
sis uel interrogationũ uł tẽpoꝵ uł dispensationũ generib attulimꝰ. causis poti¬
s uerba subdentes. ñ causas uerbis deputantes: ut cum ase dissideat. p
mea sunt & mea tua. & iterũ. Ut cognoscant te solũ uerũ dm̃. Uel illud ego in¬

Expanded text:
sis vel interrogationum vel temporum vel dispensationum generibus attulimus, causis potisis vel interrogationum vel temporum vel dispensationum generibus attulimus, causis potius verba subdentes, non causas verbis deputantes: ut cum a se dissideat, Pamea sunt, et mea tua ; et, Ut cognoscant te solum verum Deum Ibidem,
Abbreviated transcription (Latin):
Non ambigue aut̃ hoc ab eo dictum esse intelligendũ : quia idẽ dixerit.
otest filius facere a se quicquã. nisi qđ uiderit patrẽ facientẽ.
nchil nisi de exẽplo oꝑis possit oꝑari. naturȩ in eo intelligatur in fir¬
mitas. quia nequaquã sit om̃ĩpotentiȩ cõparandũ. qđ alienȩ oꝑationis
subiectũ est necessitati. & ratio intelligentię hoc suadeat in omĩb ase.
posse & ñ posse differre. Differre aut̃ eo usq ut depatre deo hec itt ꝓfes¬
sussit. Pat̾ maiorme est : &cesset in professione absoluttt aduersandi ca¬
lũnia. quia impiȩ uesaniȩ sit honorẽ acnaturãdĩ tribuere abnuenti omĩ
aut̃ modo inttintũ eũ aproprietate ueridĩ ab esse : ut etiã testatus hȩc
nesciens asciente. quia natura ignorationi ob noxia. nonsit eiꝰuirtutis & potes
sensu impiissime itaitelleciti esse mons trantes. om̃s dictor causas ex his ip¬

Expanded text:
Non ambigue autem hoc ab eo dictum esse intelligendum, quia idem dixerit: Non ambigue autem hoc ab eo dictum esse intelligendum, quia idem dixerit: Non potest Filius facere ab se quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem : ut cum nihil nisi de exemplo operis possit operari, naturae in eo intelligatur infirmitas; quia nequaquam sit omnipotentiae comparandum, quod alienae operationis subjectum est necessitati; et ratio intelligentiae hoc suadeat, in omnibus a se posse et non posse, differre. Differre autem eo usque, ut de patre Deo haec ita professus sit: Pater major me est et cesset in professione absoluta adversandi calumnia; quia impiae vesaniae sit honorem ac naturam Dei tribuere abnuenti. Omni autem modo in tantum eum a proprietate veri Dei abesse, ut etiam testatus haec nesciens a sciente; quia natura ignorationi obnoxia, non sit ejus virtutis et potsensu, impiissime ita intellecta esse monstrantes, omnes dictorum causas ex his ip
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ propria sunt : quia plerũq blandientes sensũ fallant dictort nr̃oꝵ
in exploratȩ assertiones. nisi etiã ꝓpositionũ aduersarũ demons tratȩ
manitates fidẽ nr̃am in eoipso qđ ipsȩ̃ ridiculȩ essẽ arguantur. affirment
Honus itaq lib totꝰ inrepellendis his quȩ. infirmandã unigenit dĩ natiui¬
ttitẽ ab impiis usurpant᷑ intentus est. qui dispensationis occulti ascłis
tere negant: his niti dictor dñĩcoꝵ ꝓfessionib solent. Iuid me dicis
bonũ. Nemo est bonꝰ nisi unꝰ ds̃. ut cumse dicibonũ coarguat. & non nisi
ueritate quiunꝰ est. Iuib dictis etiã hȩc adimpietatissuȩ argui
conectunt. Hec est aut̃ uita ȩt̃na ut cognoscant te solũ uerũdm̃. & quẽ
misĩsti iħm xp̃m : ut solũuerũ dm̃ confessus patrẽ. necuerus ipse nec ds̃
sit. quia solus ueridĩ exceptio significate ꝓprietitis ñ excedat auctorẽ

Expanded text:
quae propria sunt: quia plerumque blandientes sensum fallant dictorum nostrorum quae propria sunt: quia plerumque blandientes sensum fallant dictorum nostrorum inexploratae assertiones, nisi etiam propositionum adversarum demonstratae inanitates, fidem nostram in eo ipso, quod ipsae ridiculae esse arguantur, affirment. Nonus itaque liber totus in repellendis iis, quae ad infirmandam unigeniti Dei nativitatem ab impiis usurpantur, intentus est: qui dispensationis occulti a saeculis tere negant; his niti dictorum dominicorum professionibus solent: Quid me dicis bonum? Nemo est bonus nisi unus Deus ; ut cum dici se bonum coarguat, et non nisi in Dei non sit veritate, qui unus est. Quibus dictis etiam haec ad impietatis suae argumenta connectunt: Haec est autem vita aeterna, ut cognoscant te solum verum Deum, et quem misisti Jesum Christum : ut solum verum Deum confessus Patrem, nec verus ipse, nec Deus sit; quia solius Dei veri exceptio, significatae proprietatis non excedat auctorem.
Abbreviated transcription (Latin):
uestatione docuisset . Oc tauus iam uerolib̾ duob superiorib libris
dedĩfilio & dedõ uero multũ aderedentiũ fidẽ ꝓficientib totus in unius
dĩ demons tratione detentus est: non auferens filiodĩ natiuitatẽ. sed
iq ꝑ eam duideoꝵ diuinitatẽ introducens: ac primũ quib modis
heretici ueritatẽ dĩpatris & difilii quia negare ñ possint. ttõ eludere
niterentur edocuit : dissoluens ineptits eoꝵ & ridiculas occasiones.
quib ꝑ id qđ dictũ ẽ. multitudinis aut̃ credentiũ erat anima &cor unũr.
& rursũ. Quiplantat aut̃ & qui rigat unũ sunt &rursũ Non prohis
aut̃ rogo tantũ. sed et ꝓeis quicredituri sunt ꝑuerbũ eoꝵ inme.
ut om̃s unũ sint sicut tu pat̃ inme &ego inte. ut et ipsi sint in nobis :
uoluntatis potius & unanimitatis quã duinitatis asserunt ueritatem.
tis sacram̃tũ docuimꝰ cũ & inpatre filius intellectus. & pat̃ infilio cognitus

Expanded text:
am vero liber, duobus superioribus 18 libris de Dei filio et Deo vero multum ad credentium fidem proficientibus, totus in unius Dei demonstratione detentus est; non auferens filio Dei nativitatem, sed neque per eam duum deorum divinitatem introducens. Ac primum quibus modis haeretici veritatem Dei patris et Dei filii, quia negare non possent, tamen eludere niterentur, edocuit; dissolvens ineptas eorum et ridiculas occasiones, quibus per id quod dictum est: Multitudinis autem credentium erat anima et cor unum ; et rursum: Qui plan verbum eorum in me: ut omnes unum sint, sicut tu, Pater, in me, et ego in te, ut et ipsi sint in nobis : voluntatis potius et unanimitatis quam divinitatis asserunt veritatem. tis sacramentum docuimus: cum et in Patre Filius intellectus, et Pater in Filio cognitus
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ impietatis suȩ arma sumpserunt. aut sacram̃ti reuelationẽ addĩ contu¬
meliã trans tuler᷑. ut ꝑ id qđ dictũ. ẽ ascendo ad patrẽ meũ & ad patrẽ urm̃.
est. ex tra exceptionẽ diueri sit in ꝓfessione cõmunieũq sicutinos & creati¬
onis necesstttis creatoridõ subdat. & ad optio assumat infiliũ. Lam uero
nulla ieo diuinȩ naturȩ ꝓpriettas existimandasit. scđm apłi dictum:¬

Expanded text:
onem, impietatis suae arma sumpserunt, aut sacramenti revelationem ad Dei contuonem, impietatis suae arma sumpserunt, aut sacramenti revelationem ad Dei contumeliam transtulerunt: ut per id quod dictum est, Adscendo ad patrem meum est, extra exceptionem veri Dei sit in professione communi, eumque sicuti nos et creationis necessitas creatori Deo subdat, et adoptio assumat in filium; jam vero nulla in eo divinae naturae proprietas existimanda sit, secundum
Abbreviated transcription (Latin):
& adhortationi diffidentiȩ & int̃tessioni: diuinȩ ꝓfessionis natureq immemo¬
res. ad argum̃tũ impietittis suȩ dispensationis gesta & diciti tenuerunt
Itaq nos demonstratis om̃ib quȩ insacram̃to & animȩ & corporis dñi¬
nr̃i iħu xp̃i sunt : nihil in exploratũ. nihil ttcitũ dereliquimus. sed chc¬
toꝵ om̃iũ pacificã intelligentiã. singulis quib.q. causarũ generib coap¬
ttintes. nec trepidare fidutiã. neq euitare uoluntatẽ. nec conqueri sec u¬
ritatẽ. nec cõmendationẽ sui. orantẽ aliis ueniam. desiderassẽ monstrabimꝰ:
fidẽ dictoꝵ uniuersoꝵ absolute euangelici mis terii p̃dicatione firmantes.
Igitur quia desperatissimos homines. nec̃ ipsa quidem resur rectionis gła
intra religionis intelligentiã eductos cohibuit. sed aut ꝑdignationis ꝓfesñ¬

Expanded text:
et adhortationi, diffidentiae et intercessioni, divinae professionis naturaeque immemoet adhortationi, diffidentiae et intercessioni, divinae professionis naturaeque immemores, ad argumentum impietatis suae, dispensationis gesta et dicta tenuerunt. Itaque nos demonstratis omnibus, quae in sacramento et animae et corporis Domini Jesu Christi sunt,nihil inexploratum, nihil tacitum dereliquimus: sed dictorum omnium pacificam intelligentiam singulis quibusque causarum generibus coaptantes, nec trepidare fiduciam, nec evitare voluntatem, nec conqueri securitatem, nec commendationem sui orantem, aliis veniam desiderasse monstravimus: fidem dictorum universorum absoluta evangelici mysterii praedicatione firmantes.Igitur quia desperatissimos homines ne ipsa quidem resurrectionis gloria intra religionis intelligentiam edoctos cohibuit, sed aut per dignationis professi
Abbreviated transcription (Latin):
infirmitatẽ optinuerit uis doloris. ut inipso crucis tẽpore diceret Ds ds
mĩ quare me dereliquisti  aui etiã ad querelã desolationis suȩ passio¬
nis acerbitate cõmotus. auxilii in ops pat̾ni. sp̃m in hanc uocẽ emiserit
ne turbatus. tuendũ hunc dõ patri cõmendauerit : quia cõmendationis
necessitatẽ desperatio securitatis exegerit: sed stultissimi atq impiis¬
simi homines ñ intelligentes nihil contrariũ inreb. isdem ab eodem dictũ
fuissẽ uerbis ttantumꝰ inherentes. causas ipsas dictori reliquerunt
pat̾ms̃ nonbibam illũ. longeque diuersumsit. ds̃ ds̃ms quareme dereli¬
quisti. ab eo. am̃dico tibi hodie mecũ eris in para diso. multũ quoq dissentiat
pat̃ cõmendo inmanus tuas sp̃m̃meũ. & illud. pat̾ remit te illis. quia qđ

Expanded text:
infirmitatem ejus obtinuerit vis doloris, ut in ipso crucis tempore diceret: Deus, Deus infirmitatem ejus obtinuerit vis doloris, ut in ipso crucis tempore diceret: Deus, Deus meus, quare me dereliquisti ? qui etiam usque ad querelam desolationis suae, passionis acerbitate commotus, auxilii inops paterni, spiritum in hac voce emiserit ne turbatus tuendum hunc Deo patri commendaverit; quia commendationis necessitatem desperatio securitatis exegerit. 32. Alia iis opponuntur. --Sed stultissimi atque impiissimi homines, non intelligentes nihil contrarium in rebus iisdem ab eodem dictum fuisse, verbis tantum inhaerentes, causas ipsas dictorum reliquerunt. Pater meus, non bibam eum ? longeque diversum sit: Deus, Deus meus, quare me dereliquisti ? 21 ab eo: Amen dico tibi, hodie meum eris in paradiso : multum quoque dissentiat: Pater, commendo in manus tuas spiritum meum ; et illud, Pater, remitte illis, quia quo
Abbreviated transcription (Latin):
diuinitatis qđ ad sacram̃tũ fidĩ euangelicȩ sub dispensatione & causȩ et tẽ¬
poris & natiuitatis & nominis p̃dicatur. IDecmi uero libri eadẽ . ẽ ratio quȩ
fidei: namquia expassionis generẽ & professione. quȩdã ꝑstultȩ intelligentiȩ
sensum ad contumeliã diuinȩ in dnm̃ nr̃m iħm xp̃m nature uirtutis quȩ
rapuer̃ ea ipsa demons tranda fuer̃ & abhis impr issime intellectit esse: et a
anõ ad protes tationẽ uerȩ & ꝑfectȩ inse maies tatis esse memoratti. Hanq
his sibi dictis ut religiose impiisint blandiuntur. Tristis ẽ anima mea usq
admor tẽ : ut longe abeatitudine atq in corruptione dĩsit. in cuiꝰ animum
dominans metus tristitiȩ imminentis in cideret: quietiã usq ad hanc p̃cẽ
consternatus fuerit passionis necessitate Pat̃ sipossibile est : transeat
calix iste ame: & sme dubio timere uidetur ꝑpeti qđ nepateretur or aue¬
uerit : quia patiendi trepidatio causam attulerit dep̃candi. In tantũ uero

Expanded text:
divinitatis, quod sacramentum fidei evangelicae sub dispensatione et temporis et nativitatis et nominis praedicatur. X. Ufidei. Nam quia ex passionis genere et professione quaedam per stultae intelligentiae sensum ad contumeliam divinae in Domino Jesu Christo naturae virtutisque rapuerunt; ea ipsa demonstranda fuerunt, et ab his impiissime intellecta esse, et a Domino ad protestationem verae et perfectae in se majestatis esse memorata. Namque his sibi dictis, ut religiose impii sint, blandiuntur: Tristis est anima mea usque ad mortem ; ut longe a beatitudine atque incorruptione Dei sit, in cujus animam dominans metus tristitiae imminentis inciderit: qui etiam usque ad hanc precem consternatus fuerit passionis ne dubio timere videretur perpeti, quod ne pateretur oraverit; quia patiendi trepidatio causam attulerit deprecandi: in tantum vero
Abbreviated transcription (Latin):
ufficiebat credentib dĩsermo qui in aures nrãs euangelis tȩ
testimonio cũ ipsa ueritatis suȩ uirtute trans fusus est. cum
dicit dñs. Euntesnunc docete om̃s gentes baptitantes eos
quȩ cũq mando uob. & ecce ego uobcũ sum om̃ib dieb usq
ad consum mationẽ scłi. Quid enĩ meodem sacram̃to salutis humane ñ
continetur . aut quid est qđ sit reliquum aut obscurum Plena
sunt omia ut apleno & ꝑfecto ꝓfecta. Nam & uerboꝵ significatio¬
nẽ & effitientiã rerũ & negotioꝵ ordinẽ. & naturȩ intelligentiã¬

Expanded text:
ufficiebat credentibus Dei sermo, qui in aures nostras Evangelistae testimonio cum ipsa veritatis suae virtute transfusus est, cum dicit Dominus: Euntes nunc docete omnes gentes, baptizantes eos cum sum omnibus diebus usque in consummationem saeculi . Quid enim in eo de sacramento salutis humanae non continetur? aut quid est, quod sit reliquum aut obscurum? Plena sunt omnia ut a pleno, et a perfecto perfecta. Nam et verborum significationem, et efficientiam rerum, et negotiorum ordinem, et natur
Abbreviated transcription (Latin):
nuncuparetur. neq nuncupatio ñ natiuitatis esset. neq naturã amis
siset. neq natura non retinuisset potestatẽ. neq potestas ñetiã con¬
scia sibi ueritatis ꝓfessione notesceret. Causas ergo om̃s singuloꝵ ge¬
nerũ ita exeuangeli is excerptas subrecimus. ut nec ꝓfessio tttcuerit
ipotestatẽ. nec potestas ñ exercuerit naturã. nec natura ñ suȩ nati¬
uitatissit. nec natiuitas ñ sui nominis. ut ꝑid ñ relinqueret᷑ impietatis
ixalũnia. cũ dĩueri ex dõuero diuinitatẽ. scđm & nom̃ & natiuitatẽ et

Expanded text:
nuncuparetur, neque nuncupatio non nativitatis esset, neque nativitas naturam amisisset, neque natura non retinuisset potestatem, neque potestas non etiam conscia sibi veritatis professione notesceret. Causas ergo omnes singulorum generum ita ex Evangeliis excerptas subjecimus, ut nec professio tacuerit potestatem, nec potestas non exseruerit naturam, nec natura non suae nativitatis sit, nec nativitas non sui nominis: ut per id non relinqueretur impietatis calumnia, cum Dei veri ex Deo vero di
Abbreviated transcription (Latin):
Si qđ in cõp̃hensibilis. ẽ : nusquã ergo erit qđ negat᷑ at tingi. Si quod
inuisibilis . ẽ: caret seipso quid quid ñ extat aduisum. deficit ergo
innuncupatione confessio. & quicquid illud sermonũ aptabit᷑:
dm̃ ut . ẽ. quantusq ẽ ñ loquetur. Perfecta scientia ẽ. sic dm̃ scire: ut li¬
maltũ turbato mari sumus : & nec regredi nec ꝓgredi sine periculo licet
Plus ttã difficultati sinȩ metiendis ẽ. quã emensis Est pat̾ ut . ẽ: & ut
ẽ. esse credendus. ẽ Filiũ mens consternatur at tingere : & trepidat om̃is
sermose ꝓdere Est enĩ ꝓgenies ingeniti. unus eximo. uerus auero.
unigeniti ab ingenito : Clamat enĩ sȩpe numero decȩlis pat̃. Hic. ẽ filiuꝰ
ms dilectus in quo bene cõplacui. Non. ẽ abscisio aut diuisio. Impassibilis
enĩ. ẽ ille quigenuit : & imago inuisibilis dĩ . ẽ. ille quinatus . ẽ. &tesitit᷑.

Expanded text:
Si quod incomprehensibilis est: nusquam ergo erit, quod negatur attingi. Si quod Si quod incomprehensibilis est: nusquam ergo erit, quod negatur attingi. Si quod invisibilis est, caret se ipso quidquid non exstat ad visum. Deficit ergo in nuncupatione confessio, ex quidquid illud sermonum aptabitur, Deum ut est, quantusque est, non eloquetur. Perfecta scientia est, sic Deum scire, ut liin altum turbato mari sumus, et nec regredi, nec progredi sine periculo licet: plus tamen difficultatis in emetiendis est, quam emensis. Est Pater ut est, et ut est esse credendus est. 32 Filium mens consternatur attingere, et trepidat omnis sermo se prodere. Est enim progenies ingeniti, unus ex uno, verus a verounigeniti ab ingenito? Clamat enim saepe numero Pater de coelis: Hic est filius meus dilectus, in quo bene complacui . Non est abscissio, aut divisio: impassibilis est enim ille qui genuit, et imago invisibilis Dei est ille qui natus est; et testatur:
Abbreviated transcription (Latin):
depatre unacum filio. reuelante filio qui solus testis fidelis est sentiamꝰ
quȩ eiꝰ sunt eloquenda. sermo om̃is infirmussit. Sentiendus ẽ itaq¬
usibilis. in cõprȩhensibilis. ȩt̃nus. Cȩterũ ipsum qđ a semet ipso s¬
ipse ꝑsesit. qđ inuisibił ẽ & in cõp̃hensibilis & ȩt̃nꝰ : in his quidẽ honoris
confessio ẽ & sensus significatio . & quȩdã circum scriptio opinandi: sed
naturȩ sermo succumbit. etrẽ ut .ẽ. uerba ñ explicant. Nanq qđ inse¬
ipso sit cũ audias: ratio humanȩ ab solutionis occurrit. Habere enim
haberiq discernitur : &erit alterũ qđ ẽ : alterũ in quo ẽ Sirursum
qđ a semet ipso sit accipias: nemo sibi ipse & munerator & munus est
Siqđ immortit lis . ẽ. ergo. ẽ aliquid ñ ab eo. cui alter ñfiat obnoxius
nec solũ idest quod ꝑ enuntiationẽ uerbi huiꝰ uindicatur ab altero

Expanded text:
de Patre una cum revelante Filio, qui solus testis fidelis est, sentiamude Patre una cum revelante Filio, qui solus testis fidelis est, sentiamuquae ejus sunt eloquenda, sermo omnis infirmus sit. Sentiendus est invisibilis, incomprehensibilis, aeternus. Caeterum ipsum quod in semetipso omprehensibilis, et immortalis: in his quidem honoris confessio est, et sensus significatio, et quaedam circumscriptio opinandi, sed naturae sermo succumbit, et rem ut est verba non explicant. Namque quod in semetipso sit cum audias, rationi humanae absolutio non occurrit; habere enim haberique discernitur, et erit alterum quod est, alterum in quo est. Si rursum quod a semetipso sit accipias; nemo sibi ipse et munerator et munus est. Si quod immortalis est; ergo est aliquid non ab eo, cui alter non fiat obnoxius: nec solum id est, quod per enuntiationem verbi hujus vindicatur ab altero.
Abbreviated transcription (Latin):
esse semꝑ inuenies: &cũ numerus calculi insermone defecerit : dõ tcor̃
sẽꝑ. eẽ. non deficit. Intelligentiã cõmoue. & totũ m̃te cõplectere: Nihil
tenes totũ: hoc habet reliquum Reliquũ aut̃ hoc : semꝑ intoto ẽ Ergo
neq totũ cui reliquũ.ẽ: neq reliquũ.ẽ om̃e quod totũ .ẽ Reliquũ enĩ
portio. ẽ: om̃e uero qđ totũ .ẽ ds̃aut̃ & ubiq ẽ: & totus ubiq est
dũ sensus hebetetur. & cõplectendũ intelligentia coartetur. Habet
ttim̃ ut diximꝰ naturȩ suȩ nom̃ inpatre Sed pat̃ ttintũ. ẽ: ñ enim
hum ano modo habet aliunde qđ pat̃ ẽ. Ipse ingenitꝰ ȩt̃nꝰ. habens in se
semꝑ ut semꝑsit : soli filio notꝰ. quia patrẽ nemo nouit nisi filius. et
cui uoluerit filius reuelare. neq filiũ nisi pat̃. Illis scientia mutua. ẽ
illis uicissim cognitio ꝑfecta & quia patrem nemo nouit nisi filius.

Expanded text:
esse semper invenies: et cum calculi numerus in sermone defecerit, Deo tamen esse semper invenies: et cum calculi numerus in sermone defecerit, Deo tamen semper esse non deficit. Intelligentiam commove, et totum mente complectere; nihil tenes. Totum hoc habet reliquum, reliquum autem hoc semper in toto est. Ergo neque totum, cui reliquum est; neque reliquum est omne, quod totum est. Reliquum enim, portio est; omne vero, quod totum est. Deus autem et ubique est, et totus ubicumque est. dum sensus hebetetur, et complectendum intelligentia coartetur. Habet tamen, ut diximus, naturae suae nomen in patre: sed pater tantum est. Non enim humano modo habet aliunde quod pater est. Ipse ingenitus, aeternus, habens in se semper ut semper sit. Soli Filio notus: quia Patrem nemo novit nisi Filius, et 31 cui voluerit Filius revelare; neque Filium nisi Pater: illis scientia mutua est, illis vicissim cognitio perfecta. Et quia Patrem nemo novit nisi Filius,
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ : quicquid ultra quȩretur . Non enuntiatur. ñ at tingit᷑ ñ tenetur.
Uerboꝵ signifantiã. rei ipsius natura consiuit: sensus contẽplationem.
in ꝑspicabile lum̃ obcecat: intelligentiȩ capacitatẽ quicquid fine
nullo continetur excedit. Sednos nec essitatis huius ab eo qui hȩc
omĩa. ẽ ueniã dep̃cantes audebimꝰ. quȩremus. loquemꝰ & quod solum
intanta rerũ quȩstione ꝓmit timꝰ ea quȩ erunt significata credemus
obtinens : Infinitus : quia ñ ipse in aliquo. sed intra eũ omĩa. Sẽꝑ extra locũ:
quia ñ continet᷑ in loco. Semꝑ ante euũ : quia tẽpus ab eo .ẽ. Curre sensu
Siquid ei putas ultimũ esse. eũ semꝑ inuenies: Quia cũ semꝑ intendas. sẽꝑ. ẽ
quo intendas. Semꝑ aut̃ locũ eius intendere itatibi. ẽ ut ei esse sine fine
est. Sermo in eo defitiet : ñ natura claudetur. Iterũ reuolue tẽpora:

Expanded text:
tionem, quidquid ultra quaeritur, non enuntiatur, non attingitur, non tenetur. tionem, quidquid ultra quaeritur, non enuntiatur, non attingitur, non tenetur. Verborum significantiam rei ipsius natura consumit, sensus contemplationem imperspicabile lumen obcaecat, intelligentiae 30 capacitatem quidquid fine nullo continetur excedit. Sed nos necessitatis hujus ab eo, qui haec omnia est, veniam deprecantes, audebimus, quaeremus, loquemur: et, quod solum in tanta rerum quaestione promittimus, ea quae erunt significata credemus.obtinens. Infinitus, quia non ipse in aliquo, sed intra eum omnia; semper extra locum, quia non continetur; semper ante aevum, quia tempus ab eo est. Curre sensu si quid ei putas ultimum esse, eum semper invenies: quia cum semper intendas, semper est quod intendas. Semper autem locum ejus intendere ita tibi est, ut ei esse sine fine est. Sermo in eo deficiet, non natura claudetur. Iterum revolve tempora,
Abbreviated transcription (Latin):
nos naturas nominũ ꝓferamꝰ & editis ꝓut inuerbis habebimꝰ dignitate
sed intranaturȩ significationẽ nominib coartentur & nescio quid dehis
reb. alit̾ sentientib animisit. ueritttẽ corrũpentib tenebras lumini in¬
ferentib in secabilia desecantib in corrupta scindentib indiuisa partier¬
tib quibus si factu facile est ꝑfecta concerpere. iusponere potestati.
modũ circũ scribere infinito : mihi certe his respondenti incuris estꝰ ẽ insen¬
su. labes ẽ. in intelligentia stupor .ẽ. in sermone aut̃ ñiã infirmitatẽ sed
silentiũ confitebor. &certe mihi extorquetur hoc uelledũ & audatiȩ
titur. & errori consulitur. & ignorantiȩ ꝓuidetur. Immensũ
dedõ sit. Posuit naturae nomina : patrẽ filiũ. sp̃m scm̃ Extra signifi¬
cantiã sermonis . ẽ. extra sensus intentionẽ. extra intelligentiae concep¬

Expanded text:
nos naturam nominum proferamus; et editis, prout in verbis habebimus, dignitatnos naturam nominum proferamus; et editis, prout in verbis habebimus, dignitatsed intra naturae significationem nominibus coartentur. Et nescio quid de his rebus aliter sentientibus animi sit, veritatem corrumpentibus, tenebras luci inferentibus, insecabilia desecantibus, incorrupta scindentibus, indivisa partientibus. Quibus si tantum factu facile est perfecta concerpere, jus ponere potestati, modum circumscribere infinito: mihi certe his respondenti in curis aestus est, in sensu labes est, in intelligentia stupor est; in sermone autem non jam infirmitatem, sed silentium confitebor. Et certe mihi extorquetur hoc velle, dum et audaciae resistitur, et errori consulitur, et ignorantiae providetur. Immensum de Deo sit. Posuit naturae nomina, Patrem, Filium, Spiritum sanctum. Extra significantiam sermonis est, extra sensus intentionem, extra intelligentiae concep
Abbreviated transcription (Latin):
in reb tam cõmunib moliuntur. patrẽ negando. dũfilio qđ est filius
fallunt dũnaturã nominib. adimunt. quia nomina non possunt auferre
naturȩ. IPret̃ mitto reliqua humani ꝑiculi nomina. ualentinos. mar¬
tionistas. manicheos. pestesq cȩteras quȩ int̾dũ imꝑitoꝵ m̃tes occu¬
pant. & ipso contagio conuersationis infitunt. fitq om̃iũ lues una. dum
in ancepsnos ac periculũ ꝓtrahit. ut necesse sit detantis acttim reconditis
reb aliquidultra p̃scriptum cęleste ꝓferre: NDixerat dns̃ baptizan das
gentes. in nomine patris & filii acsp̃is scĩ ł orma fidĩ certa . ẽ. sed quantũ
adhereticos omĩs sensus incertus est Ergo ñ p̃ceptis aliquid addendũ. ẽ
sed mođ ẽ constiruendus audatiȩ : ut quia malignitas in stinctu dia¬
bolicȩ fraudulentiȩ excitata. ueritatẽ rerũ ꝑnaturȩ nomina eludit:

Expanded text:
in rebus tam communibus moliuntur: Patrem negando, dum Filio quod est filius in rebus tam communibus moliuntur: Patrem negando, dum Filio quod est filius fallunt, dum naturam nominibus adimunt, quia nomina non possunt auferre naturae. Praetermitto reliqua humani periculi nomina, Valentinos, Marcionitas, Manichaeos pestesque caeteras, quae interdum imperitorum mentes occupant, et ipso contagio conversationis 29 inficiunt: fitque omnium lues una, dum in anceps nos ac periculum protrahit, ut necesse sit de tantis ac tam reconditis rebus aliquid ultra praescriptum coeleste proferre. Dixerat Dominus baptizandas gentes, In nomine Patris et Filii et Spiritus sancti. Forma fidei certa est: sed quantum ad haereticos omnis sensus incertus est. Ergo non praeceptis aliquid addendum est, sed modus est constituendus audaciae: ut quia malignitas instinctu diabolicae fraudulentiae excitata veritatem rerum per naturae nomina eludit,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ exdõ hominẽ. sed ex hominẽ dm̃ proferat. neq subsistens antea qđ in prin¬
cipio apuddm̃ erat ds̃ uerbũ uirgo susceperit. sed carnẽ genuerit ꝑ uerbũ.
quia inuerbo antea non existentis unigenitidĩ naturã dicat essẽ: sedso¬
nũ uocis elatũ. Vt aliqui huiꝰ nunc tẽporis p̃dicatores. qui exnihilo atq
a tẽpore formã & sapientiã & uirtutem dĩ ꝓuehunt. nesi expatresit filius.
dĩ sit imminutus infiliũ. solliciti nimiũ nepatrẽ filius ab eo natus euacu&.
Atq idcirco dõ infilii creatione subueniant eũ exñ exttintib cõparando
ut intra naturȩ suȩ ꝑfectionẽ pat̃ quianihil exeosit genitũ ꝑseueret
Iam uero quid mirũ ut despũ scõ diuersa sentiant qui in largitore eius
creando & demuttando. & ab olendo.tam temerarii sint auctor es. atq itet
dissoluant ꝑfectihuiꝰ sacram̃ti ueritatẽ . dũ substantias diuersitatum

Expanded text:
concedens, non ex Deo hominem, sed ex homine Deum proferat; neque subsistens antea quod in princoncedens, non ex Deo hominem, sed ex homine Deum proferat; neque subsistens antea quod in principio apud Deum erat Deus Verbum virgo susceperit, sed carnem genuerit per verbum; quia in Verbo antea, non existentis unigeniti Dei naturam dicat, sed sonum vocis elatum: ut aliqui hujus nunc temporis praedicatores, qui ex nihilo atque a tempore formam et sapientiam et virtutem Dei provehunt; ne si ex Patre sit Filius, Deus sit imminutus in Filium; solliciti nimium, ne Patrem Filius ab eo natus evacuet: atque idcirco Deo in filii creatione subveniant, eum ex non exstantibus comparando, ut intra naturae suae perfectionem Pater, quia nihil ex eo sit genitum, perseveret. Jam vero quid mirum, ut de Spiritu sancto diversa sentiant, qui in largitore ejus creando, et demutando, et abolendo tam temerarii sint auctores? atque ita dissolvant perfecti hujus sacramenti veritatem, dum substantias diversitatum
Abbreviated transcription (Latin):
patris nom̃ auditur : Nũquid natura filii ñ continet᷑ in nomine . Num
quid sp̃s sc̃s ñerit quinuncupatur: Neq enĩ in patre potest ñesse qđ
Sed homines mente ꝑuersi om̃ia confundunt &implicant. &usq ad naturȩ
demutationẽ sensus sui ꝑuersitate contendunt: ut quod pat̃. ẽ. patri
adimant. dũ uolunt filio auferre quod filius . ẽ. Ad imunt autẽ : quando
cumhis ñ denatura fit filius. Non exnatura aut̃. ẽ : quando ñ eadẽ inse habet
natus & generans. Neq enĩfilius ẽ. cui alia acdissimilis erit a patre substan¬
tia: Pater aut̃ quomodo erit sinon qđ inse substantiȩ atq naturȩ. ẽ genue¬
afferunt tam̃ doctrinas nouas. & humana cõm̃ta. ut sabellius patrẽ exten¬
dat infiliũ idq nominib potius confitendũ putet esse quã reb. cũipsũ sibi
filiũ ipsum ꝓponat & patrẽ. Ut hebion omẽ initiũ exmaria concedens:

Expanded text:
patris nomen auditur, numquid natura filii non continetur in nomine? Numqupatris nomen auditur, numquid natura filii non continetur in nomine? Numquid Spiritus Sanctus non erit, qui nuncupatur? Neque enim in Patre potest non esse quod quod sumitur. Sed homines mente perversi omnia confundunt et implicant, et usque ad naturae demutationem sensus sui perversitate contendunt; ut quod Pater est Patri adimant, dum volunt Filio auferre quod filius est. Adimunt autem, quando cum his non de natura sit filius. Non ex natura autem est, quando non eadem in se habet ortus, et generans. Neque enim filius est, cui alia ac dissimilis erit a patre substantia. Pater autem quomodo erit, si non quod in se substantiae atque naturae est, genueafferunt tamen doctrinas 28 novas et humana commenta: ut Sabellius Patrem extendat in Filium, idque nominibus potius confitendum putet esse quam rebus, cum ipsum sibi Filium, ipsum proponat et Patrem: ut Hebion omne initium filio Dei ex Maria
Abbreviated transcription (Latin):
Omĩa ergo sunt suis uirtutib ac meritis ordinatti. Vna potesttis ex
qua om̃ia una ꝓgenies ꝑquã om̃ia ꝑfectȩ spei munꝰ unũ. Nec de essi
quicquã consummationĩ tantȩ repperietur . in traquã sĩt in patre et
filio & spũ scõ. infinitas inȩt̾no. speties inimagine. usus in munere
Sed cõpellim᷑ hereticoꝵ & blasphemantiũ uitus illicita agere. ardua
scandere. in effabilia eloqui : in concessa p̃sumere: & cũsola fide expleri
quȩ p̃cepta sunt oporteret ꝑsonis acreb adorare uidelicet patrem. & ue¬
nerari cũ eofiliũ. spu scõ habundare.: cogimꝰ sermonis nr̃i humilitatẽ ad ea
quȩ menarabilia sunt extendere. & inuitiũ uitio coarttanur alieno. ut quȩ
contineri religione mentiũ oportuisset. nunc inpericulũ humani eloquui
tes quã dictor uirtus postularet. Deitelligentia enĩ heresis ñ decriptu¬
ra. ẽ & sensus non sermo fit crimen. Numquid corrũpi ueritas potest cũ

Expanded text:
na potestas ex qua omnia, una progenies per quam omnia, perfectae spei munus unum. Nec deesse quidquam consummationi tantae reperietur, intra quam sit, in Patre et Filio et Spiritu sancto, infinitas in aeterno, species in imagine, usus in munereSed compellimur haereticorum et blasphemantium 27 vitiis, illicita agere, ardua scandere, ineffabilia eloqui, inconcessa praesumere. Et cum sola fide expleri quae praecepta sunt oporteret, adorare videlicet Patrem, et venerari cum eo Filium, sancto Spiritu abundare; cogimur sermonis nostri humilitatem ad ea quae inenarrabilia sunt extendere, et in vitium vitio coartamur alieno: ut quae contineri religione mentium oportuissent, nunc in periculum humani eloquii tes quam dictorum virtus postularet. De intelligentia enim haeresis, non de Scriptura est: et sensus, non sermo fit crimen. Numquid corrumpi veritas potest? Cum
Abbreviated transcription (Latin):
obȩdienti a ꝓuehit. Expectamꝰ ergo ut trepidi huius coepti exordia
p̃hendamus uerboꝵq ꝓprietates isdẽ rerũ significationib exequam
Locuturi enĩ sumꝰ quȩ ab his in sacram̃to p̃dicata sunt. & ȩternũ dm̃ ȩt̃¬
ni unigeniti dĩpatrẽ. & unũte sine natiuitate. & unũ dnm̃ nrm̃ iħm
xpm exte natiuitatis ȩternȩ Non indoꝵ numerũ ueritatis diuersi¬
tete referendũ. neq ñ exte genitũ quid s̃ unꝰ es. p̃dicandũ. neq aliud
quã dm̃uerum qui exte uero patre natus est confitendũ. Tribue . gͦ.
nob̾ uerboꝵ significationẽ. intelligentiȩ lum̃. dictoꝵ honorem. ueri¬

Expanded text:
obedientia provehit. 38. Exspectamus ergo ut trepidi hujus coepti exordia obedientia provehit. 38. Exspectamus ergo ut trepidi hujus coepti exordia prehendamus, verborumque proprietates iisdem rerum significationibus exsequamur. Locuturi enim sumus, quae ab iis in sacramento praedicata sunt, te aeternum Deum, aeterni unigeniti Dei patrem: et unum tem ex te nativitatis aeternae, non in deorum numerum veritatis diversitate referendum: neque non ex te genitum, qui Deus unus es, praedicandum; neque aliud quam Deum verum, qui ex te Deo vero patre natus est, confitendum. Tribue ergo nobis verborum significationem, intelligentiae lumen, dictorum honorem
Abbreviated transcription (Latin):
loquatur Neq enĩ ullũ aliud maius p̃miũ. hic ipse usus mihi ate conces¬
sus loquendi potest referre quã ut p̃dicandote tibi seruiat : teq qđ
es patrẽ scilicet unigenitidi aut ignoranti scło aut neganti heretico
fessone uel aflatu sp̃stui impleas. nosq incursum p̃dicationis initȩ
ꝓpellas. Noneñ nobis infidelis sponsionis istuis auctor .ẽ. dicens.
Petite & dabitur uobis. quȩrite & inuenietis. pulsate & aꝑietur uobis
IN telligentiȩ aditus pulsabimus Sedtuũ ẽ &oratũ tribuere. & qr¬
sitũ ad essẽ. & patere pulsatum Torpemꝰ enĩ quodã naturȩ nr̃ȩ̃ pigro
stupore. & adres tuas intelligendas intra ignorantiȩ necessitatẽ ingeni
nr̃ĩ ibecillitate cohibemur. Seddoc trinȩ tuȩ studia ad sensũ nos
diuinȩ cognitionis instituunt : & ultra naturalẽ opinionẽ. fidei

Expanded text:
loquatur. Neque enim ullum aliud majus praemium hic ipse usus mihi a te concesloquatur. Neque enim ullum aliud majus praemium hic ipse usus mihi a te concessus loquendi potest referre, quam ut praedicando te tibi serviat, teque quod es, patrem, patrem scilicet unigeniti Dei, aut ignoranti saeculo, aut neganti haeretico fessionisque vela flatu Spiritus tui impleas, nosque in cursum praedicationis initae propellas. Non enim nobis infidelis sponsionis istius auctor est, dicens: Petite, et dabitur vobis; quaerite, et invenietis; pulsate, et aperietur vobis intelligentiae aditus pulsabimus: sed tuum est, et oratum tribuere, et quaesitum adesse, et patere pulsatum. Torpemus enim quodam naturae nostrae pigro stupore, et ad res tuas intelligendas intra ignorantiae necessitatem ingenii nostri imbecillitate cohibemur: sed doctrinae tuae studia ad sensum nos divinae cognitionis instituunt, et ultra naturalem opinionem fidei
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfessio. ẽ. Ubiuero creationis est nom̃ ibi causa eiusdẽ creationis anteri¬
or est. & cũ ante omĩa sit natti sapientia. tam̃ quia etiã in res aliquas
sit creata ñ idipsumsit id quod ante omĩa. ẽ. & quod cȩpit esse post
nobis deunigenito dõ. ẽ repudiato. ea quoq quȩ confessioni sp̃s scĩ con¬
grua ac religiosa essent docere: ut iam confirmatis longo anterioꝵ
libellor diligentiq tractatu. nihil detotius fidĩ absolutione de es¬
sec. cũ amotis uitiosarũ p̃dicationũ etiã deopinione scĩsp̃s mreligio¬
sitatib illesum atq in contaminatũ regenerantis trinitatis sacram̃tũ
definitionẽ salutarẽ apłica atq euangelica auctoritas com¬
ret. Neq iam ꝑsensus humani sententiam spm̃dĩ int̾ creaturas quis quã
augeret p̃ferre. quẽ adimmorte littis pignus & ad diuinȩ incorrupteq

Expanded text:
professio est; ubi vero creationis est nomen, ibi causa ejusdem creationis anteriprofessio est; ubi vero creationis est nomen, ibi causa ejusdem creationis anterior est: et cum ante omnia sit nata Sapientia, tamen quia etiam in res aliquas sit creata, non idipsum sit id quod ante omnia est, et quod coepit esse post nobis de unigenito Deo est, repudiato, ea quoque quae confessioni sancti Spiritus congrua ac religiosa essent, docere: ut jam confirmatis longo anteriorum libellorum diligentique tractatu, nihil de totius fidei absolutione deesset, cum amotis vitiosarum praedicationum etiam de opinione Sancti Spiritus irreligiositatibus, illaesum atque incontaminatum regenerantis Trinitatis sacramentum intra definitionem salutarem apostolica atque evangelica auctoritas contineret: neque jam per sensus humani sententiam Spiritum Dei inter creaturas quisquam auderet referre, quem ad immortalitatis pignus, et ad divinae incorruptaeque
Abbreviated transcription (Latin):
ȩt̃nitas. quia &natiuitas auctorẽ habeat.neq careat ȩt̃nitatȩ diuini
tts & quia dicti ꝓphetici in scii & cȩlestis doctrinȩ imperiti corru¬
pto sensu ac ꝓprietate sententiȩ creatũ esse ꝑid dnm potius quã natũ
affirmare nituntur. quia dictũ est. Dñs creauit me miitio uiarũ
suarũ inoꝑa sua. ut sĩt ex cõmimi creationũ natura. licet sit p̃stantior
ingenere creationis. neq̃ in eo sit gła diuinȩ natiuititis sed uirtus po¬
tentis creaturȩ: Uerũ nos nihil nouũ. nihil ex trinsecus p̃sumptũ
afferentes ipso illo sapientiȩ testimonio ueritatẽ dicti rationẽq p̾sta¬
bimus. neq ad natiuitatis diuinȩ & ȩt̃nȩ intelligentiã trahi posse.
qđ in initio uiarũ dĩ & in oꝑasit creatus. quia ñ idẽ sit. in hȩc creatũ esse
& ante om̃ia natũ esse. cũ ubi natiuitatis significatio. ẽ. sola natiuitatis

Expanded text:
aeternitas; quia et nativitas auctorem habeat, neque careat aeternitate diviniaeternitas; quia et nativitas auctorem habeat, neque careat aeternitate divini-- Et quia dicti prophetici inscii, et coelestis doctrinae imperiti sunt; corrupto sensu ac proprietate sententiae creatum esse per id Deum potius quam natum affirmare nituntur, quia dictum est, Dominus creavit me in initium viarum suarum in opera sua ; ut sit ex communi creationum natura, licet sit praestantior in genere creationis; neque in eo sit gloria divinae nativitatis, sed virtus potentis creaturae. Verum nos nihil novum, nihil extrinsecus praesumptum afferentes, ipso illo Sapientiae testimonio veritatem dicti rationemque praestabimus, neque ad nativitatis divinae et aeternae intelligentiam trahi posse, quod in initium viarum Dei et in opera sit creatus, quia non idem sit in haec creatum esse, et ante omnia natum esse: cum ubi nativitatis significatio est, sola nativitatis
Abbreviated transcription (Latin):
prtet dicere. erat quando ñerat. ñ fuit ante quã nasceretur. et deñ exstan¬
tib factus est: Ut quia natiuitas eamuideatur afferre causam. ut
esset quiñ erat. & cũ non exis teret nasceretur : ꝑ id quoque unigenitũ dm̃
sensui tẽpor subdant: Quasiuero ñ fuisse eũ aliquando fides ipsa & ra
tio natiuitatis ostendat: atq idõ exeo qđ non fuit natũ essẽ dicant quia
natiuitas prestat esse qđ non fuit:. Sednos apłicis atq euangelicis testimo¬
niis semꝑ patrẽ. semꝑ filiũ p̃dicantes. ñ post aliqua dm̃ om̃iũ sed ante
om̃ia esse edocebimus. Neq incidere in cũ irreligiosȩ huiꝰ intelligentiȩ
temeritatẽ ut de ñexttintib nasceretꝰ. & non fuerit antequã natussit :
sedita semꝑ fuisse ut. natũ p̃dicemus Ittiuero natũ esse ut semꝑ fuissẽ
manifestemus. sitq in eo ñ innascibilitatis exceptio sed natiuitatis

Expanded text:
putet dicere: Erat quando non erat, et, Non fuit ante quam nasceretur, et, De non exstanputet dicere: Erat quando non erat, et, Non fuit ante quam nasceretur, et, De non exstantibus factus est: ut quia nativitas eam videatur afferre causam, ut esset qui non erat, et cum non exsisteret nasceretur; per id quoque unigenitum Deum sensui temporum subdant: quasi vero non fuisse eum aliquando, fides ipsa et 23 ratio nativitatis ostendat atque ideo ex eo quod non fuit, natum esse dicant, quia nativitas praestet esse quod non fuit. Sed nos apostolicis atque evangelicis testimoniis semper Patrem, semper Filium praedicantes, non post aliqua Deum omnium, sed ante omnia esse docebimus: neque incidere in eum irreligiosae hujus intelligentiae temeritatem, ut de non exstantibus nasceretur, et non fuerit ante quam natus sit; sed ita semper fuisse, ut et natum praedicemus; ita vero natum esse, ut semper fuisse manifestemus: sitque in eo non innascibilitatis exceptio, sed nativitatis
Abbreviated transcription (Latin):
alium pugnas. aut cũ instagnis domesticis nauẽ nauta intrepid̃
xerit. tunc magni & peregrini maris cõmittatur ꝓcellis: id ipsum nos in
hac maxima & grauissima totius fidei intelligentia facere curauimus
Nan q. cũ antea leuib. mitis denatiuitate. de nomine. de duinitate. de
ueritt te. fidẽ tenerã imbuissemꝰ. ac leni ꝓfectu etiã usq ad euellendas om̃s
hereticoꝵ occasiones legentiũ studia extulissemꝰ. tũ eos iam adipsam
palestram gloriosi cert̃timinis magniq ꝓduximꝰ. ut in quantũ adȩt̾nȩ
natiuitatis cõplectendã intelligentiã humanamens cõminis sensus opini¬
one deficit. in tantũ studi is diumis adsentienda eaquȩ ultra naturȩ nrẽ
opinionẽ sunt niterentur. quȩstionẽ hanc maximȩ dissoluentes: quȩ
scłaris sapientiȩ hebitudine inualescens. dednõnrõ iħuxp̃o ratione se

Expanded text:
alium pugnas; aut cum in stagnis domesticis navim nauta intrepidus alium pugnas; aut cum in stagnis domesticis navim nauta intrepidus instruxerit, tunc magni et peregrini maris committatur procellis: id ipsum nos in hac maxima et gravissima totius fidei intelligentia facere curavimus. Namque cum antea a levibus initiis de nativitate, de nomine, de divinitate, de veritate fidem teneram imbuissemus, ac leni profectu etiam usque ad evellendas omnes haereticorum occasiones, legentium studia extulissemus; tum eos jam ad ipsam palaestram gloriosi certaminis magnique produximus: ut in quantum ad aeternae nativitatis complectendam intelligentiam humana mens communis sensus opinione deficitur, in tantum studiis divinis ad sentienda ea, quae ultra naturae nostrae opinionem sunt, niterentur; quaestionem hanc maxime dissolventes, quae saecularis sapientiae hebetudine invalescens, de Domino Jesu ratione se