comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fuisso in gressus: hunc amarissine flentẽ repperit.
uꝗ diũ subsistere eiusq non funire lacrimas uiderae
net tam ut uir dñi consueuerat. orando plangera. sed
merendo: quȩnã causa tantiluctꝰ existera. in quisi uit.
Cui uir di ilico respondit. Omẽ hoc monasteriũ. quod
construxi & cuncta quȩ fratrib p̃paraui: om̃i potentis
ar iudicio gentib tradita sunt. Uix aut obtinere potui.
ut mihi ex hoc loco animȩ cencederent᷑. Cuius uocem
tune theoppus audiuit: nos aut̃ cernimꝰ qui destructũ
modo a longo bardoꝵ gente eł monasteriũ scimus. Nloc¬
rurno enĩ tẽpore. quiescentib fratrib. nuꝑ illie longo¬
bardi in gressi sunt: qui diripientes omĩa. nec unum
quidẽ hominẽ illic tenere potuerunt. Sed impleuit
omipotens deus qd̃ fideli famulo benedicto ꝓmiserat
ut sores genitibs cradera. animas custodirae. Qua ĩ rẽ
pauli uic̃e uideo tenuisse benedictũ: cuiꝰ dum nauis
rerũ om̃ium iacturã ꝑtulit: ipse in consolationẽ uitã

Expanded text:
flentem reperit. Cumque diu subsisteret, ejusque non finiri lacrymas videret, nec tamen ut vir Dei consueverat orando plangeret, sed moerendo, quaenam causa tanti luctus existeret, inquisivit. Cui vir Dei illico respondit: Omne hoc monasterium quod construxi, et cuncta quae fratribus praeparavi, omnipotentis Dei judicio gentibus tradita sunt. Vix autem obtinere potui ut mihi ex hoc loco animae concederentur. Cujus vocem tunc Theoprobus audivit, nos autem cernimus, qui destructum modo a Langobardorum gente ejus monasterium scimus. Nocturno enim tempore et quiescentibus fratribus, nuper illic Langobardi ingressi sunt; qui diripientes omnia, ne unum quidem hominem illic tenere potuerunt: sed implevit omnipotens Deus quod fideli famulo Benedicto promiserat, ut si res gentibus traderet, animas custodiret. Qua in re Pauli vicem video tenuisse Benedictum, cujus dum navis rerum omnium jacturam pertulit, ipse in consolatione vitam
Abbreviated transcription (Latin):
& in cęlis: & quȩ solueris suꝑ terrã. soluta erunt &¬
in cęlis: Cuiꝰ nunc uicẽ & ligandi. & soluendi obtinent:¬
qui locũ scĩ regiminis fide. & morib tenent. Sed ut tan¬
ta ualeat homo de t̾ra. cęli. & t̾rȩ conditor in terram
uenit e cęlo: atq ut iudicare caro etiã de spirigebus
posset. hoc ei largiri dignatꝰ est : factus ꝓ hominibꝰ: caro.
quia inde surrexit. ultra se infirmitas nr̃a. unde sub
se infirmata ẽ firmitas dĩ. Ret RUS. Cum uirtute
Quadam quoq die. dũ quidã eiꝰ puerulus monachus
parentes suos ultra quã debebat diligens. atq ad eoꝵ
habitacul tendens. sine benedictione de monasterio

Expanded text:
et in coelis: et quae solveris super terram, soluta erunt et in coelis: et quae solveris super terram, soluta erunt in celis»? Cuius nunc vicem in ligando et solvendo obtinentqui locum sancti regiminis fide et moribus tenent. Sed ut tanta valeathomo de terra, celi et terre conditor in terram venit e celo atque, ut iudicare caro etiam de spiritibus possit, hoc ei largiri dignatus est, factuspro hominibus Deus caro, quia inde surrexit ultra se infirmitas nostra,unde sub se infirmata est firmitas Dei. Igitur cum virtute Quadam quoque die dum quidam ejus puerulus monachus parentes suos ultra quam deberet diligens, atque ad eorum habitaculum tendens, sine benedictione de monasterio
Abbreviated transcription (Latin):
memoriã rediit. quęuir dĩ illis adhuc uiuentib manda¬
uit: Pasquippe se cõmunione priuari dixerat: nisi mores
suos. & uerba corrigerent. Tunc seruodi cũ grandi me¬
rore indicatũ est:. Qui manu sua ꝓtinꝰ oblationẽ. dedit.
dicens. Ite : & hanc oblationẽ ꝓ eis offerri dño facite : &
ulterius ex cõmunicatȩ nonꝰ erunt. Quȩ dũ oblatioꝓ
eis fuissa ĩmolata. & a diacono iuxta morẽ clamatũ ẽ.
ur non cõmunicantes ab ȩccła exirent: illȩ exire ulte
patuit. quia đũ inter eos. qui : cõmunione priuati
sunt. minime recederent: cõmunionẽ a dño ꝑ seru
uenerabilẽ & sci̾ssimũ uirũ. adhuc tam̃ in hac carne
corruptibili degentẽ. potuisse animas soluere : in illo
iam inuisibili iudicio constitutas. GRE GORIU
Nũquid nã petre in hac adhuc carne non erat. qui au¬
diebat : quod cumq ligaueris suꝑ t̾ram. erit ligatũ

Expanded text:
memoriam reduxit quae vir Dei illis adhuc viventibus mandamemoriam reduxit quae vir Dei illis adhuc viventibus mandavit. Eas quippe se communione privare dixerat, nisi mores suos et verba corrigerent. Tunc servo Dei cum gravi moerore indicatum est, qui manu sua protinus oblationem dedit, dicens: Ite et hanc oblationem pro eis offerri Domino facite, et ulterius excommunicatae non erunt Quae dum oblatio pro eis fuisset immolata, et a diacono juxta morem clamatum est, ut non communicantes ab ecclesia exirent, illae exire ab ecpatuit quia dum inter eos qui communione privati sunt, minime recederent, communionem a Domino per svenerabilem et sanctissimum virum, adhuc tamen in hac carne corruptibili degentem, potuisse animas solvere in illo jam invisibili judicio constitutas. Gregor. Numquidnam, Petre, in hac adhuc carne non erat, qui audiebat: Quodcunque ligaveris super terram, erit ligatum
Abbreviated transcription (Latin):
sermonib: ad iracundiã ꝓuocabant. Qui cũ diu ista
tolerar&. ꝑrexit ad di hominẽ : quantasq pateret᷑ uerboꝵ
contumelias. enarrauit. Uir aut̃ dĩ hȩc de illis audiens:
eis ꝓtinꝰ mandauit. dicens. Corrigite linguã urãm: qͥa
si non em̃daueritis. excõmunico uos. Quã uidelicae ex¬
cõmunicationis sententiã. non ꝓferendo intulit: sed inten¬
tando. Illȩ aut̃ pristinis morib nichil mutatȩ: intra pay¬
cos dies defunctȩ sunt: atq in ȩccła sepultȩ. Cumq in
eadẽ ȩccła missarũ sollepnia celebrarent᷑. atq ex more
diaconꝰ clamar&. si quis non cõmunicat. det locũ: nutrix
earum quȩ ꝓ eis oblationẽ dño deferre consueuerat. eas
de sepulchris suis ꝓgredi. & exire ȩccłam uide at. Qđ
dũ sepius cernera. quia ad uocẽ diaconi clamantis exi¬
bant foras. atq intra ȩccłam ꝑ manere non poterant : ad

Expanded text:
sermonibus ad iracundiam provocabant. Qui dum diu ista sermonibus ad iracundiam provocabant. Qui dum diu ista toleraret, perrexit ad Dei hominem, quantasque pateretur verborum contumelias, enarravit. Vir autem Dei haec de illis audiens, eis protinus mandavit, dicens: Corrigite linguam vestram; quia si not emendaveritis, excommunico vos. Quam videlicet excommunicationis sententiam non proferendo intulit, sed minando. Illae autem a pristinis moribus nihil mutatae, intra paucos dies defunctae sunt, atque in ecclesia sepultae. Cumque in eadem ecclesia missarum solemnia celebrarentur, atque ex more diaconus clamaret: Si quis non communicat, de locum, nutrix earum quae pro eis oblationem Domino offerre consueverat, eas de sepulcris suis progredi et exire de ecclesia videbat. Quod dum saepius cerneret, quia ad vocem diaconi clamantis exibant foras, atque intra ecclesiam permanere non poterant, ad
Abbreviated transcription (Latin):
fateor dubietarẽ mentis: Sed uellẽ nosse in cõmuni
locutione. qualis iste uir fuerit. GREGORIUS.
pondere uacua : quia cuiꝰ cor sese in alta suspenderat.
nequaquam uerba de ore illius in cassum cadebant.
iures sermo illius habebat : acsi hoc non dubie. atq suspen¬
se. sed iam ꝑ sententiã ꝓtuliss& Nao non longe ab eiꝰ
monasterio. duȩ quȩđã scĩ moniales feminȩ nobiliori
genere exortȩ : in loco ꝓprio conuersabantur. Quibus
quidẽ religiosus uir ad exterioris utȩ usũ prebebat
obsequi ũ : sed sicut ñnullis sol& nobilitas generis parre
ignobilitatẽ m̃tis. ut minꝰ se in hoc mundo despitiant.
qui plus se ceteris aliquid fuisse meminerunt: nec¬
dũ pͣdictȩ sc̃i moniales feminȩ ꝑfecte linguã sub habitꝰ
sui freno restrinxerant. & eundẽ religiosũ uirũ. qui ad
exteriora necessaria eis obsequiũ prebebat: in cautis sepe

Expanded text:
fateor, dubietatem mentis; sed velim nosse in communi fateor, dubietatem mentis; sed velim nosse in communi locutione qualis iste vir fuerit. CAPUT pondere vacua: quia cujus cor sese in alta suspenderat, nequaquam verba de ore illius incassum cadebant. vires sermo illius habebat, ac si hoc non dubie atque suspense, sed jam per sententiam protulisset. Nam non longe ab ejus monasterio duae quaedam sanctimoniales feminae nobiliori genere exortae, in loco proprio conversabantur; quibus quidam religiosus vir ad exterioris vitae usum praebebat obsequium. Sed sicut nonnullis solet nobilitas generis parere ignobilitatem mentis, ut minus se in hoc mundo despiciant, qui plus se caeteris aliquid fuisse meminerunt; necdum praedictae sanctimoniales feminae perfecte linguam suam sub habitus sui freno restrinxerant, et eumdem religiosum virum qui ad exteriora necessaria eis obsequium praebebat, incautis saepe
Abbreviated transcription (Latin):
audientes uehem̃ter ammirati. ad pͣdictũ prȩdium
sun ͭ reuersi: & cuncta habitacula. sicut ex reuelatio¬
ne didicerant. construxerunt. Pet &ue. Doceri
uellem quo fieri ordine potuit. ut longe ir&. responsũ
dormientib dicer&: quod ipsi ꝑ uisionẽ audirent. & recog¬
noscerent. GREGORIUE. Quid ẽ qd̃ ꝑscrutans rei gestȩ
ordinẽ ambigis petre: Liquet ꝓfecto quia mobilioris
naturȩ est sp̃s. quam corpus & certe scriptura teste.
nouimꝰ. qđ ꝓpheta ex iudȩa subleuatꝰ repente ẽ cum
prandio in chaldea depositꝰ : quo uidelic&e prandio ꝓphe¬
tam refłcit : seq repente in iudea iterum inuenit.
Si igitur tam longe abacuc potuit sub mom̃to corporalit᷑
ire. & prandiũ deferre : quid mirũ. si benedictꝰ pater
necessaria narrar&. ut sicut ille ad cybu corporis cor¬
poralit᷑ ꝑrexit: ita iste ad institutionẽ spiritualis uite spu alit᷑
ꝑger&. PetRUS. Manus tu e locutionis tersit a me.

Expanded text:
audientes, vehementer admirati, ad praedictum praedium audientes, vehementer admirati, ad praedictum praedium sunt reversi, et cuncta habitacula sicut ex revelatione didicerant construxerunt. Petr. Doceri velim quo fieri ordine potuit ut longe iret, responsum dormientibus diceret, quod ipsi per visionem audirent et recognoscerent. Gregor. Quid est quod perscrutans rei gestae ordinem ambigis, Petre? Liquet profecto, quia mobiliolioris naturae est spiritus quam corpus. Et certe Scriptura teste novimus quod propheta ex-Judaea sublevatus , repente est cum prandio in Chaldaea depositus, quo videlicet prandio prophetam refecit, seque repente in Judaea iterum invenit. Si igitur tam longe Habacuc potuit sub momento corporaliter ire et prandium deferre, quid mirum si Benedictus Pater  spiritibus necessaria narraret, ut sicut ille ad cibum corporis corporaliter perrexit, ita iste ad institutionem spiritalis vitae spiritaliter pergeret? Petr. Manus tuae locutionis tersit a me,
Abbreviated transcription (Latin):
eadẽ qua ꝓmissus illucescebat dies. eiđẽ seruo dĩ. quẽ
illic patrẽ constituerat. atq eiꝰ p̃posito uir dñi in sõnis
apparuit : & loca singula. ubi qͥd edificare debuiss&e. subti¬
liter designauit. Cũq utriq a sõno surgerent: sibi inuice
qd uiderant retulerunt. Non tam̃ uisioni illi om̃ino fi¬
dem dantes. uirũ dĩ sicut se uenire ꝓmiserat. expet¬
tabant. Cumq uir. di constituto die minime uenisset:
ad eũ cum merore reuersi sunt. dicentes. Expectauimꝰ
pat̾. ut uenires.sicut ꝓmĩseras: & nobis ostenderes. ubi
quid edificare deberemꝰ: & non uenisti. Quib ipse ait.
Quare fr̃s: quare istͣ dicitis: Numqͥd sicut ꝓmisi non
ueni: Cui cũ ipsi dicerent: quando uenisti: respondit.
Nũquid utrisq uobis dormientib non apparui: & loca
singula designaui: Ite : & sicut ꝑuisionẽ audistis.
om̃e habitacułu monasteru ita c̃struite. Q ui hȩc

Expanded text:
eadem qua promissus illucescebat dies, eidem servo Dei quem eadem qua promissus illucescebat dies, eidem servo Dei quem illic Patrem constituerat, atque ejus praeposito vir Domini in somnis apparuit, et loca singula ubi quid aedificare debuissent subtiliter designavit. Cumque utrique a somno surgerent, sibi invicem quod viderant, retulerunt. Non tamen visioni illi omnimodo fidem dantes, virum Dei sicut se venire promiserat, exspectabant. Cumque vir Dei constituto die minime venisset, ad eum cum moerore reversi sunt, dicentes: Exspectavimus, Pater, ut venires sicut promiseras, et nobis ostenderes ubi quid aedificare deberemus, et non venisti. Quibus ipse ait: Quare, fratres, quare ista dicitis? Nunquid sicut promisi, non veni? Cui cum ipsi dicerent: Quando venisti? respondit: Nunquid utrisque vobis dormientibus non apparui, et loca singula designavi? Ite, et sicut per visionem audistis, omne habitaculum monasterii ita construite. Qui haec
Abbreviated transcription (Latin):
ut & accipientes sp̃m̃. inueniant qͥd̃ de dõ sint: &
rursum ꝓphetiȩ spm̃ non habentes. cognoscant qͥd
sint desem& ipsis. Pet RUS. Ita hͤc e̾e̾. ut asseris.
magna ratio clamat: sed queso de uenerabilẽ patre
benedicto. qͥd ꝰadhuc animo occurrit ex sequere.
XXII. GREOORIUO. Ellio quoq tẽpore a quodã
fideli uiro rogatꝰ fuerat: ut in eiꝰ p̃dio iuxta
t̾racinensem urbe missis discipulis suis c̃struere
monasteriũ debuisset. Qui roganti consentiens.
deputatis fr̃ib patrẽ constituit: & qui eis scđ̾s ess&.
ordinauit. Quil euntib spopardit. dicens. Ite:
& die illo ego uenio. & ostendo uobis in quo loco
oratoriũ. in quo refectoriũ fratrũ. in quo suscep¬
tionẽ hospitũ: uel queq necessaria edificare de-¬
beatis. Qui benedictione ꝑcepta. ilico ꝑrexerunt:
& constitutũ diẽ magnoꝑe prestolanres paraue¬
runt omĩa. quȩ his qui cũ tanto patre uenire
poruissent. uidebant᷑ esse necessaria. Nocte uͦ

Expanded text:
accipientes spiritum inveniant quid de Deo sint, et rursum prophetiae spiritum non habentes cognoscant quid sint de semetipsis. Petr. Ita hoc esse, ut asseris, magna ratio clamat. Sed, quaeso, de venerabili Patre Benedicto quidquid adhuc animo occurrit, exsequere.. Gregorius. Alio quoque tempore a quodam fideli viro fuerat rogatus ut in ejus praedio juxta Tarracinensem urbem missis discipulis suis construere monasterium debuisset. Qui roganti consentiens, deputatis fratribus Patrem constituit, et quis ei secundus esset ordinavit. Quibus euntibus spopondit dicens: Ite, et die illo ego venio, et ostendo vobis in quo loco oratorium, in quo refectorium fratrum, in quo susceptionem hospitum, vel quaeque sunt necessaria, aedificare debeatis. Qui benedictione percepta illico perrexerunt, et constitutum diem magnopere praestolantes, paraverunt omnia quae his qui cum tanto Patre venire potuissent, videbantur esse necessaria. Nocte vero
Abbreviated transcription (Latin):
uidere uelła. indicauit. Uir aut̃ ueneraitlus equitus
oxpit inmensas gr̃as om̃ipotenti dđo agere. asserens qd̵
sessumu pontificẽ gr̃a suꝑna uisitassa. Ileo uocauit
fratres p̃cepit hora eade iumenta p̃parare. atq ex¬
secutorẽ suũ cepit uehementissime urguere. ut
stati exire debuissent. Cui iylianꝰ ait Hoẽ fieri nul¬
latenus potest: qui lassatꝰ exitinere. hodie non ualeo
exire. Tunc ille respondit. Contristas me fili: quia si
hodierna die non egredim᷑. ia erastina ñ exiemꝰ.
ei iraq famulus ex secutorᷤᷤ suꝗ lassitudine coactꝰ. in
mo iasterio suo fab eade nocte demoratꝰ estt Sũ eree
sequenti die sub ipso lucis crepusculo uehem̃ter equo
inpursu fatigato. ad iulianũ cũ epistola puer ꝑuenit
ini qua ei pͥceptum ẽ. ne seruũ dĩ contingere uł ine¬
pero de nouasterio auder&. Quẽ cũ ille requi

Expanded text:
idere vellet indicavit. Vir autem venerandus Equitius coepit immensas gratias omnipotenti Deo agere, asserens quod se per summum pontificem gratia superna visitasset. Illico vocavit fratres, praecepit hora eadem jumenta praeparari, atque exsecutorem suum coepit vehementer 172 urgere ut statim exire debuissent. Cui Julianus ait: Hoc fieri nullatenus potest, quia lassatus ex itinere hodie non valeo exire. Tunc ille respondit: Contristas me, fili, quia si hodierna die non egredimur, jam crastina non exibimus. Dei itaque famulus exsecutoris sui lassitudine coactus, in monasterio suo eadem nocte demoratus est. Cum ecce sequenti die sub ipso lucis crepusculo vehementer equo in cursu fatigato ad Julianum puer cum epistola pervenit, in qua praeceptum est ei ne servum Dei contingere vel movere de
Abbreviated transcription (Latin):
hoc adi famulus audisso. contristatꝰ aittNu qͥ S Me¬
ma licenoe. Tune ꝓ caritatis exhibitione aliquantur
sosecu torẽ sur in cella retinuit. ei q laboris slai eal¬
mosu coacto renitentiq dedit. Cognosẽs petre en
quanta e custodia sunt. qui in hac uita se ipsos despi

Expanded text:
hoc Dei famulus audisset, contristatus ait: Nunquid nime liceret? Tunc pro charitatis exhibitione aliquantulum exsecutorem suum in cella detinuit, eique laboris sui commodum coacto renitentique dedit. Cognosce igitur, Petre, in quanta Dei custodia sunt qui in hac vita seipsos despi
Abbreviated transcription (Latin):
exiss& : eode die mox ut ad hos ꝑuenit. defunctus ẽ.
Cũq ess& sepultus. die alterͥo ꝓiectũ foras corpus eius
inuentũ est.Id rursus tradere sepulturȩ curauer᷑.
sed sequenti die. iterũ ꝓiectũ exterius. atq inhuma¬
tũ sicut prius inuenerunt: Tunc concite ad bene¬
dicti patris uestigia currentes. cũ magno fletu peti¬
erunt: ut ei suam gratiam largiri dignaretur.
Quibus uir dĩ manu sua ꝓtinus cõmunionẽ corporis
dñici dedit. dicens. Ite: atq hoc dnicũ corpus suꝑ pete
eiꝰ cum magna reuerentia ponite: eũq sepulturȩ sic
tradite. Quod dũ factũ fuiss&. susceptũ corpus eius
ꝓiecerit. qui benedicti grãm non haber&: Pet Rpe

Expanded text:
exiisset, eodem die mox ut ad eos pervenit, defunctus est. Cumque esset sepultus, die altero projectum foras corpus ejus inventum est, quod rursus tradere sepulturae curaverunt. Sed sequenti die iterum projectum exterius atque inhumatum sicut prius invenerunt. Tunc concite ad Benedicti Patris vestigia currentes, cum magno fletu petierunt ut ei suam gratiam largiri dignaretur. Quibus vir Dei manu sua protinus communionem dominici corporis dedit dicens: Ite, atque hoc dominicum corpus super pectus ejus cum magna reverentia ponite, et sic sepulturae eum tradite. Quod dum factum fuisset, susceptum corpus ejus projecerit, qui Benedicti gratiam non haberet. Pe
Abbreviated transcription (Latin):
tes. si qd̃ signũ. uel de alia monstrari incisione po¬
tiuss&: ita sanũ. atq intemeratũ omne corpus inuentũ ẽ.
acsi nulla hoc incisio ferri tetigiss&. PETRUS.
Quis non obstupescat talia signa mortuoꝵ: quȩ fiunt
Priorib quoq tẽporib gothorũ fuit iuxta spolitanã
urbẽ. uir uitȩ uenerabilis isa ac nomine qui usq ad
extrema pene gothoꝵ tẽpora ꝑuenit: quẽ nr̃orum mul¬
ti nouerant. & maxime sacra uirgo gregoria. quȩ nẽ

Expanded text:
tes si quod signum vel de alia monstrari incisione potes si quod signum vel de alia monstrari incisione potuisset, ita sanum atque intemeratum omne corpus in ventum est, ac si nulla hoc incisio ferri tetigisset. PETR. Quis non obstupescat talia signa mortuorum, quae fiunt Prioribus quoque Gothorum temporibus fuit juxta Spoletanam urbem vir vitae venerabilis Isaac nomine, qui usque ad extrema pene Gothorum tempora pervenit, quem nostrorum multi noverunt, et maxime sacra virgo Gregoria, quae n
Abbreviated transcription (Latin):
apponentes: cũ uno paruulo infante. qui illic extinctꝰ
in uentꝰ est: iuxta murũ corpus ep̃i sepulturȩ tradider̃.
Cumq post eandẽ cȩdẽ. die quadragesimo. rex tõtila
iussisset. ut ciues urbis illius. qui quolib& disꝑsi e̾e̾nt.
ad eandẽ sine aliqua trepidatione remearent: hui
qui prius fame fugerant. uiuendi licentia accep¬
mores. ubi sepultũ ess&e. corpus illius quesierunt:
ut hoc iuxta honorẽ debitũ. in ȩccłia beati petri apłi
humarent. Cumqitũ ess& ad sepulchrũ: effossa t̾ra.
inuenerunt corpus pueri parit humati. ut puͦte iam
die quadragesimo tabo corruptũ. & uermib plenũ.:
corpus uero ep̃i : acsi die eođe ess& sepultũ. & quod ẽ
adhuc magna ãmiratione uenerandũ : quia ita ca-¬
put eiꝰ unitũ fuerat corpori. acsi nequaquã fuiss&
abscisum : sic uidelic&. ut nulla uestigia sectionis ap¬
parerent. Cũq hoc. & in terga uerterent. ex quiren

Expanded text:
adponentes, cum uno parvulo infante, qui illic extinctus adponentes, cum uno parvulo infante, qui illic extinctus inventus est, iuxta murum corpus episcopi sepulturae tradiderunt. Cumque post eandem caedem die quadragisimo rex Totila iussisset, ut cives urbis illius, qui quolibet dispersi essent, ad eam sine aliqua trepidatione remearent, hii qui prius famem fugerant, vivendi licentia accepmores, ubi sepultum esset corpus illius quaesierunt, ut hoc iuxta honorem debitum in ecclesia beati Petri apostoli humarent. Cumque itum esset ad sepulchrum, effossa terra, invenerunt corpus pueri pariter humati, utpute iam die quadragisimo, tabe corruptum et vermibus plenum; corpus vero episcopi, acsi die eodem esset sepultum. Et quod est adhuc magna admiratione venerandum, quia ita capud eius unitum fuerat corpori, acsi nequaquam fuisset abscisum; sic videlicet, ut nulla vestigia sectionis appareret. Cumque hoc et in terga verterent, exqu
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ ꝑfidi regis tẽporib eandẽ urbẽ annis septem
continuis gothorũ exercitꝰ obsedit: ex qua multi ci¬
uium fugerunt. qui fam is ꝑiculum ferre nͥ poterant.
Anno uero septimo. nec dũ finito: obsessã urbe gothorũ
exercitꝰ intrauit. Tunc comes. qui eidẽ exercitui p̾erat.
ad regẽ rotiła nuntiũ misit: ex quirens qͥd de ep̃o. uel¬
populo fieri iuber&. Cui ille p̃cepit. dicens. Ep̃o prius
a uertice usq ad calcaneũ coriũ tolle: & tunc caput
illius amputa. Omnẽ uero popłm. qui illic inuentꝰ est:
gladio extingue.Tunc isdẽ comes uenerabiłe uirũ
hercolanũ epm̃ suꝑ urbis murũ deductũ capite trun¬
cauit : eiusq cutẽ iam mortui. a uertice usq ad cal¬
caneũ incidit. ut ex eiꝰ corpore corrigia sublata uideret᷑.
moxq corpus illius extra murũ ꝓiecit. Tunc quidã
humanitatis pietate cõpulsi. abscisum caput ceruici

Expanded text:
autem perfidi regis temporibus eandem urbem annis septem autem perfidi regis temporibus eandem urbem annis septem continuis Gothorum exercitus obsedit, ex qua multi civium fugerunt, qui famis periculum ferre non poterant. Anno vero septimo nondum finito, obsessam urbem Gothorum exercitus intravit. Tunc comes qui eidem exercitui praeerat, ad regem Totilam nuntios misit, exquirens quid de eppopulo fieri iuberet. Cui ille praecepit, dicens: "Episcopo prius a vertice usque ad calcaneum corrigiam tolle et tunc caput illius amputa, omnem vero populum, qui illic inventus est, gladio extingue". Tunc isdem comis venerabilem virum Herculanum episcopum super urbis murum deductum capite truncavit eiusque cutem iam mortui a vertice usque ad calcaneum incidit, ut ex eius corpore corrigia sublata videretur. Moxque corpus illius extra muruin proiecit. Tunc quidam humanitatis pietate conpulsi abscisum capud cervici
Abbreviated transcription (Latin):
dere. nullomͦ audera Cũq uir dĩ in sole¬
nimio aestuar&. ab eisđde gothis circũdatꝰ. & designati¬
one circuli inclusus. repente coruscus & tonitruꝰ. &
tanta uis pluuiȩ erupit: ut hii qui eũ custodiendũ
accȩperant in mensitatẽ pluuiȩ ferre non possent.
& dũ magna nimis in undatio fier&. intra eandẽ de¬
signationẽ circuli. in qua uir dĩ fulgentius stetit:
ne una quidẽ pluuiȩ gutta descendit. Quod dum
regi crudelissimo nuntiatũ fuiss&. illa mens effera
ad magnã eius reuerentiam uersa est : cuiꝰ pęnam
prius insatiabili furore sitiebat. Sis omp̃s ds contra
elatas: mentes potentiȩ suȩ miracula ꝑ despectos opera¬
tur: ut qui se suꝑbe contra p̃cepta ueritatis eleuant.
eorũ ceruicẽ. ueritas ꝑ humiles premant Auꝑ quoq¬
ualde miracułũ dicens. Uir scĩssimꝰ hercolanꝰ nutritor
m̃s perusinȩ ciuitatis ep̃s fuit: ex conuersatione mo¬
nasterii. ad sacerdotalis ordinis grãm deductꝰ. Totilȩ

Expanded text:
dere nullo modo auderet. Cumque vir Dei in solenimio aestuaret, ab eisdem Gothis circumdatus, et designatione circuli inclusus, repente coruscationes et tonitrua, et tanta vis pluviae erupit, ut hi qui eum custodiendum acceperant, immensitatem pluviae ferre non possent. Et dum magna nimis inundatio fieret, intra eamdem designationem circuli in qua vir Domini Fulgentius stetit, ne una quidem pluviregi crudelissimo nuntiatum fuisset, illa mens effe- ra ad magnam eius reuerentiam uersa est, cuius penam prius insatia- bili furore sitiebat. Sic omnipotens Deus contra elatas carnalium mentes potentiae suae miracula per despectos operatur, ut qui superbe extra precepta ueritatis se eleuant, eorum ceruicem ueritas per humiles premat. valde miraculum, dicens: 'Vir sanctissimus Ercolanus, nutritor meus, Perusinae civitatis episcopus fuit, ex conversatione monasterii ad sacerdotalis ordinis gratiam devotus. Totilae
Abbreviated transcription (Latin):
tiȩ sp̃m claruit: quia ministros suos a sepulturȩ suȩ
loco sub festinatione discedere p̾cȩpit Hoe autẽ qđ¬
e diuisa pluuia factũ narraui miracułũ: etiã in alteriꝰ¬
ep̃i ueneratione monstratũ est. Nã quidã clericus
senex. qui adhuc suꝑ ẽ: eidẽ rei presto se fuisse testat᷑
dicens. Folgentius ep̃s. qui utricolensi ȩccłiȩ p̾erat:¬
regem crudelissimũ totiła infestũ om̃imodo habebat.
Cũq ad easde partes cũ exercitu ꝓpinquass&: curȩ fuit
ep̃o ꝑ clericos suosxenia mittere: eiꝰq furoris insaniã
si poss& muneril mitigare. Quȩ ille ut uidit. ꝓtinꝰ
spreuit: atq iratꝰ. suis hominib iussit. ut eundẽ ep̃m
sub om̃i asperitate c̃strigerent: eũq eiꝰ examini seruarent.
Quẽ dum feroces gothi ministri scilic& crudelitatis illios
tenuissent. circũdantes eũ uno in loco stare p̾cȩperunt

Expanded text:
tiae spiritum claruit, qui ministros suos a sepulturae suae tiae spiritum claruit, qui ministros suos a sepulturae suae loco sub festinatione discedere praecepit. 12. Hoc autem quod divisa pluvia factum narravi miraculum etiam in alteriepiscopi veneratione monstratum est. Nam quidam clericus senex, qui adhuc superest, eidem rei praesto se fuisse testatur, dicens: Fulgentius episcopus qui Utriculensi Eccleregem crudelissimum Totilam infensum omni modo habebat. Cum- que ad easdem partes cum exercitu propinquasset, curae fuit episcopo per clericos suos exenia mittere, eiusque furoris insaniam, si posset, muneribus mitigare. Quae ille ut uidit, protinus spreuit, atque iratus suis hominibus iussit, ut eumdem episcopum sub omni asperita- te constringerent, eumque eius examini seruarent. Quem dum fero- ces Gothi, ministri scilicet crudelitatis illius, tenuissent, circumdantes eum uno in loco stare preceperunt,
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. Qđ oculus non uidit. nec auris audiuit. nec in
cor
hominis ascendit. quȩ p̃parauit
deus
diligentib se: nobis aut̃ reuelauit
suum. PeT RUS. Si ergo eidem
quomodo suꝑ hoc. qđ ꝓposui p̃misit. dicens. D alttudo
Auutiaꝵ sapientiȩ & scientiȩ dĩ: quã in cõprehensibi¬
lia sunt inditia eiꝰ. & inuestigabiles uie eius. Sed rur¬
sum mihi hec dicenti: alia suboritur questio. Na od
ꝓpheta dño loquit᷑. dicens. In labiis meis ꝓnuntiaui: omĩa
iudicia oris tui. & cũ minus sit nosse. quã etiã ꝓnun¬
tiare. Qͥd est qd̃ paulus ĩ comp̃hensibilia esse dĩ iudicia
asserit. Dauitd aut̃ ex se omĩa non solũ nosse. sed etiam
in labiis se ꝓnuntiasse testatur. T¬

Expanded text:
 oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit, quae praeparavit Deus diligentibus se; nobis autem revelavit suum . Petr. Si ergo eidem quomodo super hoc quod proposui, praemisit dicens: O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei! quam incomprehensibilia sunt judicia ejus, et investigabiles viae ejus ! Sed rursum mihi haec dicenti alia suboritur quaestio. Nam David propheta Domino loquitur, djudicia oris tui . Et cum minus sit nosse quam pronuntiare, quid est quod Paulus incomprehensibilia esse Dei judicia asserit, David autem haec se omnia non solum nosse sed et in labiis pronuntiasse testatur?
Abbreviated transcription (Latin):
queso cępta ꝓsequere. ut dũ tẽpus uacat sine edifica¬
mecũ in monasterio conuersatꝰ. in scriptura scã studio¬
sissimus. qui me ȩtate p̾ibat: & ex multis. quȩ nescieba
me edificare consueuerat. Huius itaq narratione
didici. qđ fuit quidã in cãpaniȩ partib intra qua¬
dragesimũ romanȩ urbis miliariũ nomine benedictꝰ
& quide ętate iuuenis. sed morib grandeuus. & in sc̃ȩ
conuersationis regula se fortit̾ stringens: quẽ toti¬
lȩ regis tẽporis cũ gothi repperissent. hunc incende¬
re. cũ sua cella moliti sunt. Ignẽ namq posuerunt.
sed incircuitu arserunt omĩa: cella uͦ illius igne
cõburi non potuit. Qđ uidentes gothi. magisq seui¬
entes. atq hunc ex suo habitaculo trahentes: ñ longe
aspexerunt succensũ clibanũ. qui coquendis panib para¬
bat᷑. eũq in illũ ꝓiecerunt : clibanũq clauserunt. Sed

Expanded text:
quaeso, coepta prosequere, ut dum tempus vacat, sine aedificaquaeso, coepta prosequere, ut dum tempus vacat, sine aedificamecum est in monasterio conversatus, in Scriptura sacra studiosissimus, qui me aetate praeibat, et ex multis quae nesciebam, me aedificare consueverat. Hujus itaque narratione didici quod fuit quidam in Campaniae partibus intra quadragesimum Romanae urbis miliarium nomine Benedictus; et quidem aetate juvenis, sed moribus grandaevus, et in sanctae conversationis regula se fortiter stringens. Quem Totilae regis tempore cum Gothi reperissent, hunc incendere cum sua cella moliti sunt. Ignem namque supposuerunt, sed in circuitu arserunt omnia, cella vero illius igne comburi non potuit. Quod videntes Gothi, magisque saevientes, atque hunc ex suo habitaculo trahentes, non longe aspexerunt succensum clibanum, qui coquendis panibus parabatur, eumque in illo projecerunt, clibanumque clauserunt. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
crucifixũ : quod ꝓ xp̃o uirgis libent cędit᷑ quem
sed tam̃ sponte fit: paruulus in medio discipulorũ :
qđ ad cęli tertii secreta ducit᷑. & tam̃ mentis oc uld̃
ꝑ cõpassionem reflectit ad disponendũ cubile coniu¬
gatorũ dicens: uxori uir debitũ reddat. similit̾ & uxor
uiro: quod ãmiscetur in contẽplatione cȩtib angłoꝵ:
& tam̃ non aspernat᷑ cogitare. atq disponere facta carna¬
lium: qđ gaudet in infirmitatib . sibiq in contum eliis
place: qd̾ ei uiuere xp̃s est. & morilucrũ: qđ totũ iam ex¬
tra carnẽ est. hoc ipsũ. qd uiuit in carne. Ecce qualit̾¬
uiuit: qui ab inferno m̃tis ad uitã pietatis rediit. Minus
est ergo quempiã in carne suscitarꝗͥ. nisi forte ꝑ
ui uificationẽ carnis ad uitã reducit᷑ mentis: ut hoc
ei agat᷑ ꝑ exterius miracułũ. quatinus conuersus inte.¬
rius uiuificetur. PET RUO Ualde infra credidi hoc.
qđ modo quã sit in cõparabilit᷑ superius agnoui: sed

Expanded text:
crucifixum ; quod pro Christo virgis libenter caeditur, quem sed tamen sponte fit parvulus in medio discipulorum; quod ad coeli tertii secreta ducitur , et tamen mentis oculum per compassionem reflectit ad disponendum cubile conjugatorum, dicens: Uxori vir debitum reddat, similiter et uxor viro , quod admiscetur in contemplatione coetibus angelorum, et tamen non aspernatur cogitare atque disponere facta carnalium; quod gaudet in infirmitatibus, sibique in contumeliis placet ; quod ei vivere Christus est, et mori lucrum ; quod totum jam extra carnem est, hoc ipsum quod vivit in carne . Ecce qualitvivit qui ab inferno mente ad vitam pietatis rediit. Minus est ergo quempiam in carne suscitari, nisi forte cum per vivificationem carnis ad vitam reducatur mentis, ut hoc ei agatur rius vivificetur. PETR. Valde infra credidi hoc, quod modo quam sit incomparabiliter superius agnovi. Sed,
Abbreviated transcription (Latin):
uigor agnoscat. Sicut aut̃ moris ẽ. ut occupato
in multis animo adolatio ualde subripiat. si ab ip¬
so cordis ostio nequaquã fuerit citius repusa
sua dentib se elericis consensũ pontifex prebuit
ui ad rq̃mana urbe deduci debuisso. & quȩnans
sua ess& mensura cognoscerae. Iulianũ pam̃
tunc defensorẽ mitens. qui sabinensi ȩccłae
post modũ in episcopatu p̾fuit. hoc p̾cepit: ut cũ¬
magno eũ honore deducero. nec quicquã dei

Expanded text:
it ecclesiasticus vigor agnoscat. Sicut autem moris est ut occupato in multis animo adulatio valde subrepat, si ab ipso cordis ostio nequaquam 169 fuerit citius repulsa, suadentibus se clericis consensum pontifex praebuit, ut ad Romanam urbem deduci debuisset, et quaenam sua esset mensura cognosceret. Julianum tamen tunc defensorem mittens, qui Sabinensi Ecclesiae postmodum in episcopatu praefuit, hoc praecepit, ut magno cum honore eum deduceret, nec quidquam D
Abbreviated transcription (Latin):
Tradidit te deus mihi. Solare in labore monachoꝵ
tocies furtũ facere p̃sumpsistis. Et hȩc dicens. pede

Expanded text:
Tradidit te mihi Deus. Quare in labore monachorum furtum toties facere praesumpsisti? Et haec dicens, pede
Abbreviated transcription (Latin):
quia in corporib suis non suit: ibi eos necesse ẽ maiora
signa ostendere: ubi de eoꝵ p̾sentia potest mens in¬
firma dubitare. Quorũ uero mens in deo  fixa est.
tanto magis hab& fidei meritũ: quanto illic eos nouit.
& non iacere corpore: & tam̃ non deesse exauditionẽ.
Unde ipsa quoq ueritas. ut fidẽ discipulis auger&. dixit.
Si non abiero: paraclitus non ueni& ad uos. Cum enĩ
constat. quia paraclitꝰ sp̃s ex patre semꝑ ꝓcedat. & filio.
cur se filius recessurũ dicit. ut ille ueniat : qui
a filio nũquam recedit: Sed quia discipuli in carne
dñm cernentes. corporeis hunc sẽꝑ oculis uidere sici¬
ebant: recte eis dicit᷑. Hisi ego abiero: paraclitꝰ non
uenia&. Acsi aꝑte diceretur. Si corpus non subtraho:
quis sit amor sp̃c non ostendo. & nisi me desieritis corpo¬
ralit̃ cernere : nũquam me discetis spiritualit᷑ amare.
PeE RUO Placet. quod dicis. GRE GOAIꝰ Aliquantũ

Expanded text:
quia in suis corporibus non sint; ibi necesse est eos majora quia in suis corporibus non sint; ibi necesse est eos majora signa ostendere, ubi de eorum praesentia potest mens infirma dubitare. Quorum vero mens in Deo fixa est, tanto magis habet fidei meritum, quanto illic eos novit et non jacere corpore, et tamen non deesse ab exauditione. Unde ipsa quoque Veritas, ut fidem discipulis augeret, dixit: Si non abiero, Paracletus non veniet ad vos . Cum enim constet quia Paracletus Spiritus a Patre semper procedat et Filio, cur se Filius recessurum dicit, ut ille veniat, qui a Filio nunquam recedit? Sed quia discipuli in carne Dominum cernentes, corporeis hunc oculis semper videre sitiebant, recte eis dicitur: Nisi ego abiero, Paracletus non veniet; ac si aperte diceretur: Si corpus non subtraho, quis sit amor Spiritus non ostendo; et nisi me desieritis corporaliter cernere, nunquam me discetis spiritaliter amare. Petr. Placet quod dicis. Gregor. Aliquantum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdidisse. ꝑ montes. & ualles.siluas. & cãpos die. noctuq
uagabatur: ibiq tantũmodo quiescebat. ubi hanc qͥes¬
cere lassitudo coegiss&. Quadã uer̃o die.dum uaga
nimiũ errarae. ad beati uiri benedicti patris specum
deuenit : ibiq nesciens ingressa mansit. Facto aut̃ mane
ita sanato sensu egressa ẽ : acsi eã numquã insania capi¬
tis ulla tenuiss&: quȩ om̃i uitȩ suȩ tẽpore. in eadem
quam acceperat salute permansit: PETRUS.
Quidnã esse dicimꝰ: qd plerũq in ipsis quoq patrociniis
martyrum sic esse sentimꝰ. ut non tanta ꝑ sua corp̃ora
quanta beneficia ꝑ reliquias ostendant: atq illic maio¬
Ubi in suis corporib scĩ martyres iatent. dubiũ petre
non est : qdđ multa ualeant signa monstrare. sicut & fa¬
ciunt: & pura m̃te querentib innumera miracula
ostendunt. Sed quia ab infirmis potest m̃tib dubitari.
utrumne ad exaudiendũ. ibi p̾sentes sint. ubi constat.

Expanded text:
didisset, per montes et valles, silvas et campos die noctuque vagabatur; ibique tantummodo quiescebat, ubi hanc quiescere lassitudo coegisset. Quadam vero die dum vaga nimium erraret, ad beati viri Benedicti specum devenit, ibique nesciens ingressa mansit. Mane autem facto ita sanato sensu egressa est, ac si eam nunquam insania capitis ulla tenuisset; quae omni vitae suae tempore in eadem quam acceperat salute permansit. Petr. Quidnam esse dicimus, quod plerumque in ipsis quoque patrociniis martyrum sic esse sentimus, ut non tanta per corpora sua, quanta beneficia per reliquias ostendant, atque illic majot? Gregor. Ubi in suis corporibus sancti martyres jacent, dubium, Petre, non est quod multa valeant signa demonstrare, sicut et faciunt, et pura mente quaerentibus innumera miracula ostendunt. Sed quia ab infirmia potest mentibus dubitari, utrumne ad exaudiendum ibi praesentes sint, ubi constat
Abbreviated transcription (Latin):
caput ꝓtinus in orationẽ flexit: & eos quos phantastico
repperit igne deluidi. reuocauit fr̃s ad oculos suos signarent
ut sanũ illud coquinȩ edificiũ assistere cernerent. u¬
& fłamas. quas antiquus hostis finxerat. ñ uiderent:¬
R ursum dum fr̃s parietem. quia res. ita exigebar.
paulo alti us ȩdificarent: uirdi in orationis studio ini
cellulȩ suę claustra morabat᷑. Cui. antiquus hostis
insultans apparuit: & quia ad laborantes fratres ꝑ¬
gera indicauit. Qd uir di ꝑnuntiũ celerrime fr̃ib
indicauit. dicens. Fratres: caute uos agite: quia ad
uos hac hora malignus sꝑc uenit. Il qui mandatum
detulit. uix uerba cõpleuerat: & malignꝰ sꝑc eunde
parictem. qui ȩdificabat᷑ euertit: atq unũ puerulũ
monacħu. cuiꝰda curialis filiũ opprimens. ruina con¬
triuit. Contristatioms. ac uehem̃ter afflicti: non

Expanded text:
caput protinus in orationem flexit, et eos quos phantastico caput protinus in orationem flexit, et eos quos phantastico reperit igne deludi, revocavit fratres, ut oculos suos signarent monuit, ut et sanum illud coquinae aedificium assistere cernerent,  flammas quas antiquus hostis finxerat, non viderentRursus dum fratres parietem, quia res ita exigebat, paulo altius aedificarent, vir Dei in orationis studio intra cellae suae claustra morabatur. Cui antiquus hostis insultans apparuit, et ei quod ad laborantes fratres pergeret indicavit. Quod vir Dei per nuntium celerrime fratribus indicavit, dicens: Fratres, caute vos agite, quia ad vos hac hora malignus spiritus venit. Is qui mandatum detulit, vix verba compleverat, et malignus spiritus eumdem parietem qui aedificabatur evertit, atque unum puerulum monachum cujusdam curialis filium opprimens, ruina contrivit. Contristati omnes ac vehementer afflicti non
Abbreviated transcription (Latin):
medio iacebat: quẽ in edificiũ leuare decre¬
uerunt. Cũq eũ duo uł tres mouere ñ possent
plures adiuncti sunt: sed ita ĩmobilis mansit.
acsi radicitꝰ in terra teneret᷑: ut pała daret᷑
uitelligi. qd suꝑ eũ ipse ꝑ se. antiquus hostis
Difficulte igitur facta ad uirũ di missum ẽ. ut
ueniro. orando hostẽ repellera : e lapide leuare
nullũ prius pondus habuisset. Tonc in conspet
tent uiridi placuit. ut in loco eode tra foue¬
rent. Quam du fodiendo altius penetrarent᷑.
ȩreum illic idołu fr̃s inuenerunt: Quo adhoram¬
casu in coquuinã ꝓiecto. exire ignis repente uisus est:
atq in cunctoꝵ monacͥoꝵ oculis. quia om̃e eiusdem
coquinȩ edificiũ consumeretur. ostendit. Cumq
iaciendo aquã. & ignẽ quasi extinguendo ꝑstrẽperent.
pulsatus eode tumultu uir dñi aduenit. Iui eunde
igne in oculis fratrũ esse. in suis uͦ non esse c̃siderans.

Expanded text:
medio jacebat quem in aedificium levare decremedio jacebat quem in aedificium levare decreverant. Cumque eum duo vel tres movere non possent, plures adjuncti sunt, sed ita immobilis mansit, ac si radicitus in terra teneretur: ut palam daretur intelligi, quod super eum ipse per se antiquus hostis Difficultate igitur facta, ad virum Dei missum est ut veniret, et orando hostem repelleret ut lapidem levare nullum prius pondus habuisset. CAPUTtu viri Dei placuit ut in eodem loco terram foderent. Quam dum fodiendo altius penetrarent, aereum illic idolum fratres invenerunt. Quo ad horamcasu in coquinam projecto, exire ignis repente visus est, atque in cunctorum monachorum oculis quia omne ejusdem coquinae aedificium consumeretur ostendit. Cumque jaciendo aquam, et ignem quasi exstinguendo perstreperent, pulsatus eodem tumultu vir Dei advenit. Qui eumdem ignem in oculis fratrum esse, in suis vero non esse considerans,
Abbreviated transcription (Latin):
patris se oculis ingerebat: & in magnuis clamorib
se ium ꝑpeti conquerebat᷑. ita ut uoces illius.
etia fr̃s audirent: quamuis ĩmnaginem minune
cernerent. Ut enim discipulis suis uenerabilis
pater dicebat. corporalib eius oculis. iđe anti¬
quus hostis teterrimus. & succensus apparebat: qui
in eũ ore. oculisq fłamantib seuire uidebatur.
Iam uͦ quȩ dicera audiebant om̃s. Prius enĩ hunc
uocabat ex nomine. Cui cũ uirdi minime respon¬
deret. ad eius mex contumelias erũpebat: slã do
clamar&. dicens. Benedicte. benedicte : & eũ sibi
nullomodo respondere conspicere. ꝓtinꝰ adiungebas
Maledicte. non benedicte : quid mecũ habes. qͥd me
ꝑsequeris: Sed nͣunc expectanda sunt contra dt
famulu anti qui hostis noua certamina. cui pug¬
nã quide uolens intulit: sed oc casiones uictoriȩ
ministrauit inuitus. Quadã die. dũ fres¬
habitacula eidẽ cellȩ construerent. lapis in

Expanded text:
Patris oculis sese ingerebat, et magnis clamoribus Patris oculis sese ingerebat, et magnis clamoribus vim se perpeti conquerebatur, ita ut voces illius etiam fratres audirent, quamvis imaginem minime cernerent. Ut enim discipulis suis venerabilis Pater dicebat, corporalibus ejus oculis idem antiquus hostis teterrimus et succensus apparebat, qui in eum ore oculisque flammantibus saevire videbatur. Jam vero quae diceret audiebant omnes: prius enim hunc vocabat ex nomine. Cui cum vir Dei minime responderet, ad ejus mox contumelias erumpebat. Nam cum clamaret, dicens: Benedicte, Benedicte, et eum sibi nullo modo respondere conspiceret, protinus adjungebat: Maledicte, non Benedicte, quid mecum habes? quid me persequeris? Sed jam nunc spectanda sunt contra Dei famulum antiqui hostis nova certamina, cui pugnam quidem volens intulit, sed occasiones victoriae ministravit invitus. CAPUT IX. habitacula ejusdem cellae construerent, lapis in
Abbreviated transcription (Latin):
non hostem mutauit. Ulam tanto post grauiora p̃lia
ꝑtulit: quanto contrase aꝑte pugnantẽ ipsum
magistrum malitiȩ inuenit. Castrũ nãq qd̃ cas-¬
sinum dicitur. in excelsiꝰ montis latere situm ẽ:
qui uidelic& mons distenso sinu. hoc idem castrũ
retipit: sed ꝑ tria milia in altũ se subrigens. ue¬
ludꝰ cacumen tendit: ubi uetustissimũ fanũ fuit:¬
in quo ex antiquoꝵ more. gentiliỹ. ab stulto rusti¬
corum popło apollo colebatur. Circũquaq etiam
ui cultu demonum luci suc creuerant: in quibus
adhuc eo tẽpore infideliũ insana multitudo sacri¬
ficiis sacrilegis insudabat. Ibi itaq uir dĩ ꝑueniens.
contriuit idolum: subuertit arã: succidit lucos:
atq in ipso tẽplo apollinis. oratoriũ beati martini conses
ibi uero ubi ara eiusde apollinis fuit. oraculũ
uocabat. Sed hec antiquus hostis tãcite non ferens.
nocculte. uel ꝑ somniũ. sed aꝑta uisione eiusdẽ

Expanded text:
non hostem mutavit. Nam tanto post graviora praelia non hostem mutavit. Nam tanto post graviora praelia pertulit, quantum contra se aperte pugnantem ipsum malitiae magistrum invenit. Castrum namque quod Cassinum dicitur, in excelsi montis latere situm est, qui videlicet mons distenso sinu hoc idem castrum recepit, sed per tria millia in altum se subrigens, velut ad aera cacumen tendit: ubi vetustissimum fanum fuit,in quo ex antiquorum more gentilium a stulto rusticorum populo Apollo colebatur. Circumquaque etiam in cultu daemonum luci succreverant, in quibus adhuc eodem tempore infidelium insana multitudo sacrificiis sacrilegis insudabat. Illuc itaque vir Dei perveniens, contrivit idolum, subvertit aram, succendit lucos, atque in ipso templo Apollinis oraculum beati Martini, ubi vero ara ejusdem Apollinis, fuit oraculum svocabat. Sed haec antiquus hostis tacite non ferens, non occulte vel per somnium, sed aperta visione ejusdem
Abbreviated transcription (Latin):
aquȩ rediit. eliseum. in aquȩ itinere. petrum: in cor¬
ui oboedientia. eliam. in luctu aut̃ mortis inimici
dd̾ uideo : ut ꝑpendo. uir iste spũ ustoꝵ omi um plenꝰ
fuit.
GREGORIUS. Uir dñi benedictus
petre unius sp̃m habuit: qui ꝑ concesse
redẽptionis grãm electoꝵ corda om̃ir̃
impleuit. De quo iohannes dicit. Erat
nientem in hunc munđu. & de quo rursũ scriptũ ẽ.
De plenitudine eiꝰ: nos om̃s accipimꝰ. Nlã sancti dei ho¬
mines potuerunt a dño uirtutes habere: non &iã
aliis tradere. Ille aut̃ signa uirtutis dedit sub¬
ditis. qui se daturũ signũ ionȩ ꝓmisit inimicis:
rantes amare debuissent. Ex quo mysterio actũ
ut dũ fuꝑbi aspiciunt despectũ mortis: humiles
contra mortẽ acciperent głam potestatis.
Queso te post hȩç ad quȩ loca sc̃s uir migraũit:
uel si aliquas in eis uirtutes ostenderit in notesce
oo eiꝰ. Banctus uir ad alia demĩgrans. locũ

Expanded text:
aquae rediit, Elisaeum ; in aquae itinere, Petrum ; in coraquae rediit, Elisaeum ; in aquae itinere, Petrum ; in corvi obedientia, Eliam ; in luctu autem mortis inimici, David video . Ut perpendo, vir iste spiritu justorum omnium plenus fuit. Gregor. Vir Dei Benedictus, Petre, unius Dei spiritum habuit qui per concessae redemptionis gratiam electorum corda omnium implevit, de quo Joannes dicinientem in hunc mundum . De quo rursus scriptum est: De plenitudine ejus nos omnes accepimus . Nam sancti Dei homines potuerunt a Domino virtutes habere, non etiam aliis tradere. Ille autem signa virtutis dedit subditis, qui se daturum signum Jonae promisit inimicis :rantes amare debuissent. Ex quo mysterio actum um superbi aspiciunt despectum mortis, humiles contra mortem acciperent gloriam potestatis. Petr. Quaeso te post haec, ad quae loca vir sanctus migraverit, vel si aliquas in eis virtutes postmodum ostenderit, innotesce. Gregor. Sanctus vir ad alia demigrans loca
Abbreviated transcription (Latin):
staturis p̃positis adiunctis fratribꝰ. ordinauit.
& pancis secũ monachis ablatiꝰ habitationẽ murtauit
loci. Mox q uir di eius odia humiliter declinauit:
hunc om̃ps as terribiliter ꝑcussit. Nam cũ p̾dictꝰ
prb̃t stans in solario. benedictũ discessisse agnosce¬
rante ĩmobilit̃ tota domꝰ
fabrica. hoc ipsũ
in quo stabat solariy
cetidit : & benedic¬
ti hostem c̾terens.
extinxit Qđ̾ uiri
adhuc a loco eode uix decem milib aberat.
estimabat esse nuntiandu. dicens. Reuertere : quia
prb̃t. qͥ te ꝑsequebat᷑ extinctus est. Qđ uir di bene-¬
in imicus occubuit. uł quia in imici morte discipulus
exultauit. Qua de re factũ est. ut eidẽ quoq dis¬
cipulo pęnitentiã in diceret: qđ mandans talia gaude¬
re de inimici interitu presumsisset. PETRUC
Mira funt : & multũ stupenda. quȩ dicis. Nlã in aqua
ex petra ꝓducta. moysen: in ferro uero. qd ex ꝓfundo

Expanded text:
stitutis praepositis adjunctis fratribus ordinavit, stitutis praepositis adjunctis fratribus ordinavit, et paucis secum monachis ablatis habitationem mutavit loci. Moxque ut vir Dei ejus odia humiliter declinavit, hunc omnipotens Deus terribiliter percussit. Nam cum praedictus presbyter stans in solario Benedictum discessisse cognoscerante immobiliter tota domus fabrica, hoc ipsum in quo stabat solarium cecidit, et Benedicti hostem conterens exstinxit. Quod viri adhuc a loco eodem vix decem millibus aberat, aestimavit esse nuntiandum, dicens: Revertere, quia presbyter qui te persequebatur, exstinctus est. Quod vir Dei Beneinimicus occubuit, vel quia de inimici morte discipulus exsultavit. Qua de re factum est, ut eidem quoque discipulo poenitentiam indiceret, quod mandans talia, gaudere de inimici interitu praesumpsisset. Petr. Mira sunt et multum stupenda quae dicis. Nam in aqua ex petra producta, Moysen ; in ferro vero, quod ex profundo