comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ad omnia que ip̃iꝰ qͦ actionis partes benigna qͣdam p̾sũptõne suaᷤᷤ
facit p̾agendo qͥdam modo ⁊ p̃ordinando q̃ agenda sunt. necessarie
ꝑicło fiant. Qd̃ tunet si recordaris in ip̃is actionibꝰ causarum ⁊ ima¬
ginis qͥbꝰꝙ negotiis magnarum ue consiliis rerum freqñt̾ accidiᷤ¬
se non ambigo. & pͥmum qͥd̾ ip̃m fontẽ suũ .i. mentẽ de qua oritur
pificat consid̾atõ. Beinde reg̃ affectus. d̾igit actus. corrigit excessus
ꝯponit mores uitam honestat. et ordinat. pꝰtremo diuinarum
parit̾ et humanarum rerum scientiam confert. ħ est que ꝯfusa
dist̾minat. hiantia cogit. sparsa colligit. secͤta rimatur. u̾a uesti¬
gat u̾isimulia examinat. ficta et fucata explorat. hec ẽ. que agẽ¬
da pordinat. acta recogitat ut nichil in mente resideat aut in¬
p̃sentit. madũsis qͣi non sentit: quoꝵ alt̾m fortitudinis. alt̾m¬
ꝙ uirtutum. atꝙ alt̾am pend̾e ex alt̾a. sicut hoc loco uides forti¬

Expanded text:
enigna quadam praesumptione suas facit, praeagendo quodammodo, et praeordinando quae agenda sunt? Necessario periculo fiant: quod tibimet, si recordaris in ipsis actionibus causarum, et in magnis quibusque negotiis, magnarumve consiliis rerum frequenter accidisse non ambigo. Et primum quidem ipsum fontem suum, id est mentem, de qua oritur, purificat consideratio. Deinde regit affectus, dirigit actus, corrigit excessus, componit mores, vitam honestat et ordinat, postremo divinarum pariter et humanarum rerum scientiam confert. Haec est quae confusa disterminat, hiantia cogit, sparsa colligit, secreta rimatur, vera vestigat, verisimilia examinat, ficta et fucata explorat. Haec est quae agenda praeordinat, acta recogitat, ut nihil in mente resideat aut inpraesentit, in adversis quasi non sentit: quorum alterum fortitudinis; altque virtutum, atque alteram pendere ex altera; sicut hoc loco vides, forti
Abbreviated transcription (Latin):
abscondant es suum a te. scientes effund̾e quã acciꝑe ꝑati¬
orem. hoc studiose ⁊ ꝯstant̾ agñdo. multos lucͥfacies tͣpiũ
sectatores lucroꝵ honestioribꝰ officiis uendicando: multos
ne uł audeant huiꝰ modi accentare seruabis. Adice ilid̃ qd̾
non parun pficiet ⁊⁊ adferias quas tͥ suadeo. Ita nempe ñ
pauca cͥ mo̾m̃ta tempoꝵ redimes ad uaccandum consi¬
d̾atõni q̃dã ut dixi negotia nec audiendo. q̃dam aliis con-¬
mutendo q̃ cua digna putau̾is audientia fideli quodam
a c̃modo ip̃i cause conpendio t̾minando de qua considatione
his add̾e aliqͣ cogito s sub alt̾ius sane pͥncipio libͥ. Atq hic
sic finis istiꝰ ne duplo te oñet minus suauis or̃o si ⁊ sõga fũt:¬

Expanded text:
abscondant aes suum a te, scientes effundere, quam accipere paratiabscondant aes suum a te, scientes effundere, quam accipere paratiorem. Hoc studiose et constanter agendo, multos lucrifacies, turpium sectatores lucrorum honestioribus officiis vindicando: multos, ne vel audeant hujusmodi attentare, servabis. Adjice illud, quod non parum proficiet et ad ferias quas tibi suadeo. Ita nempe non pauca tibi momenta temporum redimes ad vacandum considerationi, quaedam, ut dixi, negotia nec audiendo, quaedam aliis committendo: quae tua digna putaveris audientia, fideli quodam et accommodo ipsi causae compendio terminando. De qua consideratione his addere aliqua cogito, sed sub alterius sane principio libri: atque hic sit finis istius, ne duplo te oneret minus suavis oratio, si longa fu
Abbreviated transcription (Latin):
confundi uidicio. Non fuit qui retund̾et atͥtas frontes et idec
plures facti sunt magͥ induruerunt. S et nescio quo mͦ
uitioiꝰ conscientias uiciosoꝵ non refug̃. et ubi om̃s sordent¬
auarum. inmundꝰ minundum. luxuriosum luxuriosus
erubint: Plena ẽ. ambitiosis eccłia non ẽ. iam qd̃ horreat.
in studiis et molicionibꝰ ambitionis non plus ꝗͣ spelunca
lat᷑nis in spoliis uiatoꝵ. Si xp̃i discipulus es. ignescat relꝰ¬
tuus. exurgat actoritas adu̾sus inpudentiam hanc. ⁊ gen̾a¬
lem pestem. Intuere magistrum sic facientem ⁊ audi di
gellũ quo feriat. uerba nec facit nec recipit. nec enim se¬
det udicans s insequit᷑ puniens. causam tñ non tacet. qd̾
uidelicet domũ or̃onis negotiationis fecissent. Gͤ ⁊ tu fac
similit. Erubescant uultum tuum istiꝰ modi negotiatoreᷤᷤ
si fieri potest. si non: tumeant. & tu flagellum tenes. Ci¬
meant nunmularii nec fidant in nimmnis s diffidant:

Expanded text:
confundi judicio. Non fuit qui retunderet attritas frontes; et ideo plures facti sunt, et magis induruerunt. Sed et nescio quomodo vitiosus conscientias vitiosorum non refugit: et ubi omnes sordentavarum, immundus immundum, luxuriosum luxuriosus erubuit? Plena est ambiciosis ecclesia. Non est iam, quod horreat in studiis et molicionibus ambicionis non plus quam spelunca latronis in spoliis viatorum. Hec tuus, exsurgat auctoritas adversus impudentiam hanc et generalem pestem. Intuere Magistrum sic facientem, et audi dgellum quo feriat. Verba nec facit, nec recipit. Nec enim sedet judicans, sed insequitur puniens. Causam tamen non tacet, quod videlicet domum orationis, negotiationis fecissent. Ergo et tu fac similiter. Erubescant vultum tuum istiusmodi negotiatores, si fieri potest: si non, timeant. Et tu flagellum tenes. Timeant nummularii, nec fidant in nummis, sed diffidant;
Abbreviated transcription (Latin):
cium ẽ. ꝓͥam non sentire continuam uexationem. uexatio
dat incellectum auditui. ait qͥdam. uerum est. s si nimia nõ
fuerit. Nam si sit: non plane incellectum dat: s concemptũ.
gͦ ⁊ pessime seruitutis uigum ĩam iãq inminens. ĩmo iã ñ
modice p̾mens: non tm̃ caue s horre. an ideo non seruus: qr
non uni seruis: s omnib: hulla turpior seruit᷑ gͣuior ue qͣ¬

Expanded text:
cium est, propriam non sentire continuam vexationem. Vexatio dat intellectum auditui, ait quidam . Verum est; sed si nimia non fuerit. Nam si sit, non plane intellectum dat, sed contemptum. ergo, et pessimae servitutis jugum jam jamque imminens, imo jam non modice premens, non tantum cave, sed horre. An ideo non servus, quia non uni servis, sed omnibus? Nulla turpior servitus graviorve, q
Abbreviated transcription (Latin):
non est gͥ qd̃ de sollertissima pauli industͥa ⁊ caritate tam lib̾a
tuo dignius apłatu. quã salubͥus tue consciencie. qͦm fruetuo¬
siuus eccłie d̾i audias potiꝰ ip̃m dicentẽ. p̃cio ep̃ti estis. nolite
effici serui hominũ. Qͥ d seruiliꝰ indigniusꝙ p̃sercim summo
pontifici. quẽ non dico omni die. s pene omni hora insuda¬
re talibꝰ reb ⁊ ꝓ talibꝰ: Deiñ auando oramus : qñ docem
populos: Qñ e difficamus eccłiam: Qñ meditam᷑ in lege.
& quid̾ cotidie ꝑstrep̃t in palacio leges: s iustiniani nõ dñ

Expanded text:
Non est igitur quod de solertissima Pauli industria, et charitate tam liberatuo dignius apostolatu, quam salubrius tuae conscientiae, quam fructuosius Ecclesiae Dei audias potius ipsum alibi dicentem: Pretio empti estis, nolite effici servi hominum ! Quid servilius indigniusque, praesertim summo Pontifici, quam, non dico omni die, sed pene omni hora, insudare talibus rebus, et pro talibus? Denique quando oramus? quando docemus populos? quando aedificamus Ecclesiam? quando meditamur in lege? Et quidem quotidie perstrepunt in pa
Abbreviated transcription (Latin):
cepistis claues regni ce. p̃uaricatores utiq exclusuri non possessoreᷤ.
suos: reges ⁊ pͥncipes t̾re. Qͥd fines alienos inuaditis : quid fal¬
cem ur̃am in alienam messem excenditis : Non qr indigni uo̾.
s qr indignum uobis talibꝰ insist̾e. qͥppe potioribꝰ occupatis. De¬
niq ubi neccessitas exigit. Audi qͥd apłs ce nseat
in uobis iudicabitur hic mundus in digni estis qui de mini¬
urgente: aluid ultͦ in ꝯb̾e istis canquam magnis dignisq tali et
talium intentione rebꝰ. Itaq hec ⁊ innum̃a talia dic̾em: si for¬
cia dicerem. si recta. si sincera. Hunc aut̃ qm̃ dies mali sunt. suf¬
ficit int̾im amonitum eẽ. non totum te nec semꝑ dare actioni
s consid̾atõm aliqͥd tui et cordis et temporis seq̃strare. hoc aut̃
dico necessitatem intuens non eqͥtatem. quãꝗͣ non sic p̾t̾ equũ¬

Expanded text:
cepistis claves regni coelorum, praevaricatores utique exclusuri, non possessores. cepistis claves regni coelorum, praevaricatores utique exclusuri, non possessores. suos, reges et principes terrae. Quid fines alienos invaditis? Quid falcem vestram in alienam messem extenditis? Non quia indigni vos, sed quia indignum vobis talibus insistere, quippe potioribus occupatis. Denique ubi necessitas exigit, audi quid censeat Apost enim in vobis judicabitur hic mundus indigni estis qui de miniurgente, aliud ultro incumbere istis, tanquam magnis dignisque tali et talium intentione rebus. Itaque haec et innumera talia dicerem, si fortia dicerem, si recta, si sincera. Nunc autem quoniam dies mali sunt , sufficit interim admonitum esse, non totum te, nec semper dare actioni: sed considerationi aliquid tui et cordis, et temporis sequestrare. Hoc autem dico necessitatem intuens, non aequitatem: quanquam non sit praeter aequu
Abbreviated transcription (Latin):
tigantibꝰ ꝓ t̾rena ħeditate et flagitantibꝰ abste iudicium. uoce
diũ tu respend̾es. d homines quis re constituit indicem suꝑ¬
uos: in quale mox indicium tu uenires: Qͥd dicit homo rus¬
ticanus et imꝑitus ignorans pͥmatum suum inhonorans sũ¬
mam et p̃excelsam sedem derogans apłice dignitati: & cñ
non monstrabunt puto qui hoc dicerent. ubi aliqñ qͥspiã
se iudicantes non lego. Erit illd̾ non fuit. Ita ne inminucor ẽ.
dignitatis seruus. si non uult ẽẽ maior año suo. aut cdiscipu¬
lis sinon nult eẽ maior eo qui se misit. aut filius si non tͣns¬
g̃ditur t̾minos quos posuerunt patres sui: Qͥs me consti
rerum. qͥ indignum putat apłis seu apłicis uiris non iudi¬
care de talibꝰ quibꝰ dat̾um ẽ. iudicium in maiora. Qͥd in cõ¬
tẽpnant iudicare de c̾renis possessiunculus hominum
qui in celestibꝰ et angłos iudicabunt: Gͦ in cͥminibꝰ non in

Expanded text:
igantibus pro terrena haereditate, et flagitantibus abs te judicium, voce igantibus pro terrena haereditate, et flagitantibus abs te judicium, voce Domini tui responderes: O homines, quis me constituit judicem sup? In quale tu judicium mox venires? Quid dicit homo rusticanus et imperitus, ignorans primatum suum, inhonorans summam et praecelsam sedem, derogans apostolicae dignitati? Et tamen non monstrabunt, puto, qui hoc dicerent, ubi aliquando quispiam sse judicantes non lego. Erit illud, non fuit. Itane imminutor est dignitatis servus, si non vult esse major domino suo: aut discipulus, si non vult esse major eo qui se misit: aut filius, si non transgreditur terminos, quos posuerunt patres sui? Quis me constirerum, qui indignum putat Apostolis seu apostolicis viris non judicare de talibus, quibus datum est judicium in majora. Quidni contemnant judicare de terrenis possessiunculis hominum, qui in coelestibus et angelos judicabunt? Ergo in criminibus, non in
Abbreviated transcription (Latin):
hͥd ille qui se penitꝰ᷑ reddit exꝑtem: Sane dĩuentur aque tue in
plateas. homines et iumenta ⁊ pecora bibant ex eis: aͥn ⁊ cameł
pueri abrahe ꝑotum tͥbuas. s ⁊ int̾ cet̾os bibe tu de fonte putei
tui. alienus inquid non bibat ex eo. Hunqͥd tu alienus. Cui non
alienꝰ. si tͥ es: deniq qui sibi neꝗͣ⁊ cui bonus: memento ꝓiide
non dico semꝑ. non dico sepe. s uel int̾dum redd̾e te ip̃m ł : Ut̾e
indulgentiorẽ me in hac ꝑte. G plus quam oportet inquis. non
infitior Qͥd si ita oportet : nam tu ut confido nr̃a non eris
meticulosa informatõne ꝯten xꝰ. s habundabis mag̃. Sane sic
decet. te scilicet habundãtiorem quam me audatiorẽ ẽẽ. Ego qͦq
mͥ tuciꝰ iudico apud maiestatem. timiditate ꝗͣ temeritate ꝑicli¬
tum est. Da occasionem sapienti. ⁊ sa .e. Audi tñ apłm quid de¬
s possibilia. Putas ne hec tempora sustũem. Si hominibus li¬

Expanded text:
uid ille qui se penitus reddit expertem! Sane deriventur aquae tuae in uid ille qui se penitus reddit expertem! Sane deriventur aquae tuae in plateas; homines et jumenta et pecora bibant ex eis, quin et camelis pueri Abrahae potum tribuas: sed inter caeteros bibe et tu de fonte putei tui. Alienus, inquit, non bibat ex eo . Nunquid tu alienus? Cui non alienus, si tibi es? Denique qui sibi nequam, cui bonus? Memento proinde, non dico semper, non dico saepe, sed vel interdum reddere te ipsum tibi. Utere indulgentiorem me in hac parte. Ergo plus quam oportet, inquis. Non inficior. Quid, si ita oportet? Nam tu, ut confido, nostra non eris meticulosa informatione contentus, sed abundabis magis. Sane sic decet, te scilicet abundantiorem, quam me audaciorem esse. Ego quoque mihi tutius judico apud majestatem timiditate, quam temeritate periclitum est: Da occasionem sapienti, et sapientior erit . CAsed possibilia. Putasne haec tempora sustinerent, si hominibus l
Abbreviated transcription (Latin):
puto qd̾ ⁊ nemo aui a salomone audierit. qui minoratur actu:
ꝑcipiet sapĩam. c̾te nec ip̃i actioni expedit. ꝯsid̾atione non p̃ueni¬
ri. si item totus ẽẽ uis ominum instar illiꝰ qui omnibꝰ omna
factus ẽ: laudo hum antxtẽ. s si plena sit. Qͦ mͦ aut̃ ꝑlera.
te excluso: Et tu homoes. S ut inte gͣ ⁊ pleua humanitas.:
colligat et te intͣ se situs qui om̃s recip̃. Alioqͥn quid tͥ ꝓdest
iusta uerbum dñi: si uniu̾sos lucreris te unum ꝑdid̾is: Qͥmobrem
cum om̃s te habeant: esto ⁊̃ tu ex habentibꝰ unus. Qͥd solus frauda
te tͥ: etultus et saꝑiens. seruus ⁊ lib̾. diues ⁊ pauꝑ. uir et femina
senex ec uiuenis. clicus ⁊ laicus. iustus et impiꝰ. om̃s parit̾ partici¬
pant te. om̃s de fonte publico bibunt pectore tuo: et tu seorsũ
siciens stabis  Si maledictus aui partem suam facit det̾iorem. ⁊¬

Expanded text:
Puto quod et nemo, qui a Salomone audierit: Qui minoratur actu, Puto quod et nemo, qui a Salomone audierit: Qui minoratur actu, percipiet sapientiam . Certe nec ipsi actioni expedit consideratione non praeveniri. Si item totus vis esse omnium, instar illius qui omnibus omnia factus est ; laudo humilitatem, sed si plena sit. Quomodo autem plena, te excluso? Et tu homo es. Ergo ut integra sit et plena humanitas, colligat et te intra se sinus qui omnes recipit. Alioquin quid tibi prodest, juxta verbum Domini, si universos lucreris, te unum perdens ? Quam ob rem cum omnes te habeant, esto etiam tu ex habentibus unus. Quid solus fraudarte tibi? Stultus et sapiens, servus et liber, dives et pauper, vir et femina, senex et juvenis, clericus et laicus, justus et impius. omnes pariter participant te, omnes de fonte publico hibunt pectore tuo; et tu seorsum sitiens stabis? Si maledictus qui partem suam facit deteriorem, q
Abbreviated transcription (Latin):
hec aut̃ non tam leges quam lites sunt: et cauillationes
subũtentes uidicium. Cu gͦ pastor ⁊ ep̃c animarum. qͣ mente
obsecͦ sustines coram te semꝑ siłe illam. garrire istas: fallor si
ñ mouet tͥ scrupulum ꝑũsitas ħ. Puco qd̾ et int̾dum compellat
ut lex tua.I gͦ & te aude liberum ꝓfit̾i sub tam gͣui mole inc̃¬
uenientie huiꝰ : et cui fas non sit c̃uicem subduc̾e. nam si poteᷤᷤ
et non uis: multomag̾ seruus huiꝰ ip̃iꝰ tam ꝑũse uoluntatis tue.
An non seruus cui dominatur inquitas: Et maxime. nͥ tu forte
indigniꝰ iudices hominem tͥ qͣm cutium dominari. Qͥ d int̾ est
uolens seruias an inuitus : Nam ⁊ si coacta seruitꝰ miserabilior.
s affectata miserior ẽ. & qͥd me uis fac̾e in quis: Ut tͥ ab his occu¬
pationibꝰ parcas. Impossibile fortasse respondebis. faciliꝰ cathedre
uale dic̾e posse. fiecte hoc: si rũꝑe ⁊ non magis int̾rumꝑe ista hor
tocum das actõni. ꝯsid̾atõni nicħ: laudo te. in hoc. non laudo.

Expanded text:
e autem non tam leges, quam lites sunt et cavillationes, subvertentes judicium. Tu ergo pastor et episcopus animarum, qua mente, obsecro, sustines coram te semper silere illam, garrire istas? Fallor, si non movet tibi scrupulum perversitas haec. Puto quod et interdum compellat ut lex tua . I ergo, et aude liberum profiteri sub tam gravi mole inconvenientiae hujus, et cui fas non sit cervicem subducere. Nam si potes et non vis, multo magis servus es hujus ipsius tam perversae voluntatis tuae. An non servus, cui dominatur iniquitas! Et maxime. Nisi tu forte indignius judices hominem tibi, quam vitium dominari. Quid interest, volens servias, an invitus! Nam etsi coacta servitus miserabilior, sed affectata miserior est. Et quid vis me facere, inquis! Ut tibi ab his occupationibus parcas. Impossibile fortasse respondebis, facilius cathedrae valedicere posse. Recte hoc, si rumpere, et non magis interrumpere ista horttotum das actioni, considerationi nihil; laudo te? In hoc non laudo.
Abbreviated transcription (Latin):
tia ad iudicium : Tanta ẽ. inpudentia non nulloꝵ. ut cũ
manifeste ambitionis pͣrigine scateat tota facies cause eoꝵ
ñ. erubescant audientiam flagitare: puplicantes semes¬
ip̃&̃. ad muitoꝵ conscientias: in quo uł sue solius satiͦ pota¬
ualet. idẽ. pietatem. ꝓrsus irrefragabił rõ monstt. Qͥd sit pietas
q̃ris : uacare consid̾atõni. Dicas forsitan in hoc dissentire me ab
illo qͥ pietatem diffunt cultum der hon est ita. Si bene consid̾as.
cultum dei qͣ. qd ip̃e hortatur in psalmo uacare et udete.q. e .s.¬

Expanded text:
tia ad judicium? Tanta est impudentia nonnullorum, ut cum tia ad judicium? Tanta est impudentia nonnullorum, ut cum manifestae ambitionis prurigine scateat tota facies causae eorum, non erubescant audientiam flagitare, publicantes semetipsos ad multorum conscientias, in quo vel suae solius satis potvalet, id est pietatem, prorsus irrefragabilis ratio monstrat. Quid sit pietas quaeris? Vacare considerationi. Dicas forsitan in hoc dissentire me ab illo, qui pietatem definit cultum Dei . Non est ita. Si bene consideras, cultum Dei, quam quod ipse hortatur in Psalmo. Vacate, et videte
Abbreviated transcription (Latin):
uaniloꝗs: et labia dolosa claude hii sunt qui docuerunt si¬
guas suas loqͥ mendatium diserti adu̾sus iusticiam erudi¬
ti ꝓ falsitate. Sapientes sunt ut faciant malum: eloq̃tes
ut inpugnent uerum. hii sunt qui insiruunt a quib: fue¬
rant instruendi astruunt non comꝑta ssua: struunt de
ꝓopuls calũpnias innocentie. destruunt simplicitatem ue¬
ritatis obstruunt iudicii uias. hicħ ita absꝙ labore mani¬
festam facit u̾itatem: ut b̾uis ⁊ pura narratio. Gͦ illas qͥs
ad te necẽe erit intͣre causas. neq enim om̃s necẽe erit. di¬
ligent̾ uelim. s b̾uit̾ decid̾e assuescas. frustͣtoriasq et uena¬
torias p̃cid̾e dilationes. causa uidue intret aote. causa pauꝑis
et eiꝰ qui non ht̃ qd̃ det. aliis alias multas pot̾is ꝯmitc̃e ⁊mi¬
nandas. quas plures ne dignas audientia uidicare. Qͥd enim
opus ẽ. admitt̾e illos quoꝵ peccata manifesta sunt p̃ceden¬

Expanded text:
vaniloquas  al. maliloquas, et labia dolosa claude. Hi sunt qui docuerunt linvaniloquas  al. maliloquas, et labia dolosa claude. Hi sunt qui docuerunt linguas suas loqui mendacium, diserti adversus justitiam, eruditi pro falsitate. Sapientes sunt ut faciant malum, eloquentes ut impugnent verum. Hi sunt qui instruunt a quibus fuerant instruendi; adstruunt non comperta, 415 sed sua; struunt de proprio calumnias innocentiae; destruunt simplicitatem veritatis, obstruunt judicii vias. Nihil ita absque labore manifestam facit veritatem, ut brevis et pura narratio. Ergo illas quas ad te necesse erit intrare causas neque enim omnes necesse erit, diligenter velim, sed breviter decidere assuescas, frustratoriasque et venatorias praecidere dilationes. Causa viduae intret ad te, causa pauperis, et ejus qui non habet quod det. Aliis alias multas poteris committere terminandas, quam plures nec dignas audientia judicare. Quid enim opus est admittere illos, quorum peccata manifesta sunt praeceden
Abbreviated transcription (Latin):
tempus ut scdm sapientiam tͥ a deo datam paulatin et oportu¬
ne io studeas. Int̾im sane malo alt̾ius ut̾e in bonum qd̾ potes
ꝙ ꝗͣ si de bonis  non de nouis sumamus exempla. non defuere.
romani pontiffices qui sibi ocia int̾ maxima negotia
inuenirent. obsidio urbi. et barbaricus ensis ciuium ẽmicib
inmminebat. nunquid tñ istud t̾ruit beatum papã. g̃g. quo¬
minus sapientiam scͥ̾b̾et in otio: eo nempe temporis qs̃ ex
et alii hominũ mores. ⁊ temꝑa ꝑicłosa non instant iam s extãt.
fraux et cͥcumuentio et iolentia inualuere suꝑ t̾ram. calu¬
is modꝰ qui frequentat᷑ execͣbilis plane. et qͥd non dico eccłiam
s nec forum decet. miror namq quemadmnodum religiose au¬
res tue audire sustinent huiꝰ modi disputõnes aduocatoꝵ et
pugnas ũboꝵ q̃ mag̾ ad subũsionem quã ad inuentionem ꝓ¬
ficiunt u̾itatis. corrige prauum morem & p̃scide linguas

Expanded text:
tempus, ut secundum sapientiam tibi a Deo datam paulatim et opportutempus, ut secundum sapientiam tibi a Deo datam paulatim et opportune id studeas. Interim sane malo alterius utere in bonum quod potes. Quanquam si de bonis, et non de novis sumamus exempla, non defuere Romani pontifices, qui sibi otia inter maxima negotia invenirent. Obsidio urbi, et barbaricus ensis civium cervicibus imminebat: nunquid tamen istud terruit beatum papam Gregorium, quominus sapientiam scriberet in otio? Eo nempe temporis quod ex et alii hominum mores et tempora periculosa non instant jam, sed exstant. Fraus, et circumventio, et violentia invaluere super terram. Calumis modus, qui frequentatur, exsecrabilis plane; et qui, non dico Ecclesiam, sed nec forum deceat  al. deceret. Miror namque quemadmodum religiosae aures tuae audire sustinent hujusmodi disputationes advocatorum, et pugnas verborum, quae magis ad subversionem, quam ad inventionem proficiunt veritatis. Corrige pravum morem, et praecide linguas
Abbreviated transcription (Latin):
neglectu post habitum et uicioꝵ imudia quasi in abditis re¬
clusum. ⁊ cooꝑtum quadam uestutatis caligine. pͥor repperit
et aduertit: ꝓpt̾ea dico tͥ a paucis adũtit᷑. qr paucoꝵ̾ prudẽ
cia ẽ. Itaq iusticia q̃rit. pͣdentia inuenit. uendicat fortitudo:
temꝑantia possidet. Non mͥ hoc loco ppositum de uircutibꝰ dis¬
putare. s ħ dix̃im hortans ad uacandum consid̾atõni. cuiꝰ bene¬
ficio hec ⁊ similia adũtuntur. cui tam pio tamq utili otio nullã
totum repente deuou̾is. p̃decessores tui non ita consueuerunt
eris molestus quam płibꝰ. quasi qui apatrum uestigiis deuiariᷤᷤ
Nempe id uideberis ag̃e in suggillatõnem eoꝵ. S ⁊ notabere
uulgari ꝓu̾bio qui hoc facit qd̃ nullus. mirant᷑ om̃s. ueluti qui
cupias admiratõni fore. Nec potes eoꝵ omina simul ⁊ subito uł
errata corrig̾e uł excessus redig̾e in modum. Erit cura acceꝑit

Expanded text:
neglectu posthabitum, et vitiorum invidia quasi in abditis reneglectu posthabitum, et vitiorum invidia quasi in abditis reclusum, et coopertum quadam vetustatis caligine, prior reperit et advertit? Propterea dico tibi: a paucis tia est. Itaque justitia quaerit, prudentia invenit, vindicat fortitudo, temperantia possidet. Non mihi hoc loco propositum est de virtutibus disputare: sed haec dixerim hortans ad vacandum considerationi, cujus beneficio haec et similia advertuntur. Cui tam pio, tamque utili otio nullam totum repente devoveris? Praedecessores tui non ita consueverunt: eris molestus quam pluribus, quasi qui a patrum vestigiis subito deviaris: nempe id videberis agere in suggillationem illorum. Sed et notabere vulgari proverbio: Qui hoc facit quod nullus, mirantur omnes: veluti qui cupias admirationi fore. Nec potes eorum omnia simul et subito vel errata corrigere, vel excessus redigere in modum. Erit cum acceperis
Abbreviated transcription (Latin):
multiplex: si ẽẽnt om̃s una. an potiꝰ & sine eo uͥtus non ẽ. omi¬
um quodam mͦ itimat᷑ una ẽ. ⁊ medulla uirtutum. in qua sic
gr̃a. qͥd tam uisticie quã modꝰ. alioqͥn si auid extͣ modimi relinqd
non plane cuiq tbuit qd̾ suum est qd̾ tñ suũ ip̃iꝰ ẽ. ẜace. Qꝯ tam rur¬
sum temꝑantie. q̃ non aliunde pfecto temꝑancia ẽ misi ad̾̃ nil in¬
modatum admittit: S puto f̾ateb̾e ⁊̃ non nius eẽ. forcitudrni
cui uł maxime ip̃a fit q̃ ab irruentibꝰ uiciis ⁊ auasi suffo care hĩc¬
iñ conantibꝰ purum illd̾ pocent̾ erint et uendicat in quodam sta¬
bile fundamentum boni sedemq uͥtutis. Gͤ modum ten̾e iusticia
ẽ. temꝑancia ẽ. forcitudo ẽ. S ude ne in hoc differant ut iusticie
quidem in affectu res sit: a forticudine aut̃ efficatia eiꝰ. porro
possessio atq usus apud temꝑanciam. Restat ut doceamus ab hac
ꝯmunione pͥdenciam non excludi .N. ne ip̃a ẽ. q̃ modum du aĩ

Expanded text:
multiplex, sed essent omnes una. An potius, quia sine eo virtus non est, omnium quodammodo intima vis una est et medulla virtutum, in qua sic causa, quid tam justitiae, quam modus? Alioquin si quid extra modum relinquit, non plane cuique 414 tribuit quod suum est: quod tamen suum ipsius est facere. Quid tam rursum temperantiae, quae non aliunde profecto temperantia est, nisi quod nil immoderatum admittit? Sed, puto, fatebere etiam non minus esse fortitudinis, cum vel maxime ipsa sit, quae ab irruentibus vitiis, et quasi hinc inde suffocare conantibus, purum illud potenter eruit et vindicat in quoddam stabile fundamentum boni, sedemque virtutis. Ergo modum tenere justitia est, temperantia est, fortitudo est. Sed vide ne in hoc differant, ut justitiae quidem in affectu res sit; a fortitudine autem efficacia ejus; porro possessio atque usus apud temperantiam. Restat ut doceamus ab hac communione prudentiam non excludi. Nonne ipsa est, quae modum, diu animi
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥ autẽ offend̾it et cecid̾it. si non surrex̾it s ꝑmanet: non uidebit lumen et̾ nũ.
Reliqͦ uero due que parit̾ cum his apparebant plane et expedite erant. et aspeti
pulcre. candorem habentes habentes quasi cerre bene tͥte instrata puplica.
cumq haberem in aspectu earum: audiui rursus angłm dicentẽ. Uia iustoꝵ¬
cudo celestis beacitudinis ẽ. Iux in uertice montis claritas ẽ. lite
ethe. Uie diuerse in monte: electoꝵ uarie asceusiõnes st̃. quibꝰ ad reglim
caritatis ascendunt. Uia iacinctina diuine contemplationis studium ẽ.

Expanded text:
qui autem offenderit et ceciderit, si non surrexit, sed permanet, non videbit lumen aeternum: » qui autem offenderit et ceciderit, si non surrexit, sed permanet, non videbit lumen aeternum: » reliquae vero duae, quae pariter cum his apparebant, planae, et expeditae erant, et aspectu pulchrae, candorem habentes quasi terrae bene tritae in strata publica. Cumque haererem in aspectu earum, audivi rursus angelum dicentem: « Via justotudo coelestis beatitudinis est; lux in vertice montis, claritas est vitae aeternae; viae diversae in monte, electorum variae ascensiones sunt, quibus ad regnum claritatis ascendunt. Via hyacinthina, divinae contemplation
Abbreviated transcription (Latin):
uisionibꝰ. et uidi it̾m eandem omnia que p̃dicta sunc. sidiecit aut̃ dñs ostẽ¬
dere mͥ p̃t̾ eas uias quas ind̾an: alias .iiiiͬ. secꝰ.iiͦiͦi. uias pͥme uisionis. a dex¬
tris uiri qui stabat in cacumine moutis. Una earum q̃ pxima erat uie
purpuree usq ad medium montis difficultatẽ magnam hab̾e uidebatur
a uepͥum densitate. quibꝰ ex utͦq iat̾e obsita erat. Reliqua uero pars eius
usq ad suminum. Eloribꝰ amena et ab inpedimentis lib̾a. s arta et modicum stri¬
cta apparuit. Qͤ erat ꝑxima huic arida uidebatur et in modum campi arati gleb
ingentibꝰ asꝑa et uacoribꝰ suis plurimum laboriasa. Eram aut̃ cogitans apud me
de his duab uiis qd̃ difficilem haberent incessum. et respondens angelus qui mͥ
assistebat ait. Si quis ambulauerit ꝑ uias istas.: c̾aueat ne offendat. pedem suum.

Expanded text:
visionibus, et vidi iterum, quae praedicta sunt omnia. Adjecit autem Dominus ostenvisionibus, et vidi iterum, quae praedicta sunt omnia. Adjecit autem Dominus ostendere mihi praeter eas vias, quas videram, alias quatuor, secus tres vias primae visionis, a dextris viri, qui stabat in cacumine montis. Una earum, quae proxima erat viae purpureae usque ad medium montis, difficultatem magnam habere videbatur a veprium densitate, quibus ex utroque latere obsita erat: reliqua vero pars ejus usque ad summum floribus amoena, et ab impedimentis libera, sed arcta et modicum trita apparuit. Quae erat proxima huic, arida videbatur, et in modum campi arati, glebis ingentibus aspera, et viatoribus suis plurimum onerosa. Eram autem cogitans apud me de his duabus viis, quod difficilem haberent incessum, et respondens angelus, qui mihi assistebat, ait: « Si quis ambulaverit per vias istas, caveat, ne offendat pedem suum;
Abbreviated transcription (Latin):
apparebat. amena quidemerat. s ita ex omni ꝑte uepͥbꝰ condensis uallata erat
et obtecta ut ab eis pongi necesse eẽt ambulantes ꝑ eam: nisi diligent̾ cons¬
tricti et inclinati inced̾ent. apparuit et semita quedã delectabilis arta et
quasi modicum stͥcta nichil habens uepͥum: s ex utraq parte iocondo gra¬
mine ⁊ florib diu̾si generis copiose uallata.media aut̃ int̾ has duas una erat
ampliorem cet̾is habens latitudinẽ: plana et quasi pauimentum habens ex
lateribꝰ rubeis. Quam cum diligentius aspic̾em: angłs dñi qui mͥ assife¬
bat dixit. uiam hanc intueris. et pulcͣ tͥ uid̾etur et cum moda ad ambu¬
landũ in ea. s ꝑiculosa ẽ. et facile labuntur incedentes ꝑ eam.
URSUS in octaua pentecosten. in tempore meridiane quietis subito
aꝑti sunt oculi cordis mei sine carnis uexatione sicut et in p̾fatis

Expanded text:
apparebat, amoena quidem erat, sed ita ex omni parte vepribus condensis vallata erat apparebat, amoena quidem erat, sed ita ex omni parte vepribus condensis vallata erat et obtecta, ut ab eis pungi necesse esset ambulantos per eam, nisi diligenter constricti et inclinati incederent. Apparuit et semita quaedam delectabilis, arcta, et quasi modicum trita, nihil habens veprium, sed ex utraque parte jucundo gramine et floribus diversi generis copiose vallata. Media autem inter has duas una erat, ampliorem caeteris habens latitudinem, plana, et quasi pavimentum habens ex lateribus rubeis, quam cum diligentius aspicerem, angelus Domini, qui mihi assistebat, dixit: « Viam hanc intueris, et pulchra tibi videtur, et commoda ad ambulandum in ea; sed periculosa est, et facile labuntur incedentes per eam. » 88. Rursus in Octava Pentecostes, in tempore meridianae quietis, subito aperti sunt oculi cordis mei sine carnis vexatione, sicut et in praefatis
Abbreviated transcription (Latin):
actum est in exordio quinti anni uisicationis mee: iam apͥnquante
die festo pente costen. ego elisabet h uidi in uisione sp̃c mei montem
excelsum copioso limime in summo illustratimm. et quasi uias tres a radice eiꝰ
so eaeuĩ usꝙ porrectas & uarum una que media erat mͥ in directum oppostta
spem habebat serem celi. siue iapis iacinetimi. que uero a dextris in erat uiridiꝰ¬
apparebat. et que a sinistris purpurea. Stabat auc̃ in uertice montis contͣ
uiam mediã uir quidã insignis tumica iacinctina idutꝰ: et p̾cinctus ad reneᷤᷤ
balceo candido. facies eiꝰ splendida erat ut sol. occuli nͦ in modum stellarum
radiantes: et capilli eiꝰ camquã lana candidissima. habebat aut̃ in ore gladiũ
ex utraq ꝑte accutum: et in manu dextra clauẽ: in sinistͣ uͦ quasi sceptri
in ascensu montis eiusdem a sinistris uiri p̃fati. secꝰ uias pͥoris uisioniᷤ
alias cres ias: uarietatem habentes huiꝰ modi. Una eaꝵ que ie iuridi ꝓͥpͥnqͥor

Expanded text:
actum est in exordio quinti anni visitationis meae, jam appropinquante die festo Pentecostes, ego Elisabeth vidi in visione spiritus mei, montem excelsum, copioso lumine in summo illustratum, et quasi vias tres, a radice ejus ad cacumen usque porrectas. Quarum una quae media erat in directum mihi posita, speciem habebat sereni coeli, sive lapidis hyacinthi; quae vero a dexteris mihi erat, viridiapparebat, et quae a sinistris, purpurea. Stabat autem in vertice montis, contra viam mediam, vir quidam insignis tunica hyacinthina indutus, et praecinctus ad renes baltheo candido: facies splendida erat ut sol, oculi vero in modum stellarum radiantes, et capilli ejus tanquam lana candidissima: habebat autem in ore gladium ex utraque parte acutum, et in manu dextera clavim, in sinistra vero quasi sceptrumin ascensu montis ejusdem, a sinistris viri praefati, secus vias prioris visionis, alias tres vias, varietatem habentes hujusmodi. Una earum, quae viae viridi propinquior
Abbreviated transcription (Latin):
dixit ad me. Ecce incepisti librum uiarum d̾̃i sicut ꝓpositumt fu¬
rał hec iccireo dicebat q̃ in anno pͥore die auadam cum essem in sp̃it du¬
ret at en e quass in pͣtum ꝗd̾dam. in quo fixum erat tenytorium. ec int̾ uis¬
mo alaros istos: om̃s adhue ante diem iudicii dictandi sunt seleuans auten
unũ ex eis: dixit. hic ÷ uber uiarũ dei qui ꝑte releuandus est: qñ uistaueris
sororem hydegardim. et audieris eam. et ita quidẽ impleri cepit concumo¬
demonstrante st̃ sig̾catio ħ Pͥma que erat iucinior uie purpuree
in inferiori parte dumetis asꝑa in suꝑiori autẽ expedita. et florida. ui¬
tam significat eoꝵ qui legitime in scło uiuentes. in curis rerũ munda¬
narum dies suos dimidiãt: ac deinde ad floridam et expeditam ꝯtinen¬
tium tͣnseunt uitam. eorsq regła se constringentis parit̾ cum illis in mõ¬

Expanded text:
dixit ad me: « Ecce incepisti librum Viarum Dei, sicut propositum tibi fudixit ad me: « Ecce incepisti librum Viarum Dei, sicut propositum tibi fuerat. » Haec idcirco dicebat quoniam anno priore, dic quadam cum essem in spiritu, duxerat me quasi in pratum quoddam, in quo fixum erat tentorium, et introivit ait: « Vides libros istos? Omnes adhuc ante diem judicii dictandi sunt. » Elevans autem unum ex eis dixit: « Hic est liber Viarum Dei, qui per te revelandus est, quando visitaveris sororem Hildegardim, et audieris eam. » Et ita quidem impleri coepit, consunt, significatio haec. Prima, quae erat vicinior viae purpureae, in inferiori parte dumetis aspera, in superiori autem expedita et florida, vitam significat eorum, qui legitime in saeculo viventes, in curis rerum mundanarum dies suos dimidiant, ae deinde ad floridam et expeditam continentium transeunt vitam; eorumque regula se constringentes, pariter cum illis in mon
Abbreviated transcription (Latin):
sue uidius delicacis que iuuentes mortue sunt: deputent᷑. modicum cͥta ẽ.¬
in ea fiori diũsi generis cdelectabilit̾ undiꝙͥ uallata ẽ. qi omnia uͥtutũ
gen̾a continentium uitã adornant. Uia media int̾ has p̾dictas latior ilis.
uia rectoꝵ ẽ sea enim cum sic instituta ad regendam uitã conuigatoꝵ. sue
cortinentium sie utrorumq minus illis coartat᷑ et liberius arbitrium ha¬
bet pͥpam uolũptatem exercendi ac ꝑ hoc faciluis iubͥcant in ea gressus anibui¬
lantumi ꝑ eam: qd̾ et ip̃a eiꝰ planicies apte significat ẜ pt̃ qd̾ et perieulosa dctu
sq tam tuniti in ea labuntur ut paccissmi in ip̃a stabiles inueniantur ad̾ aĩ
quasi paumentũ habe iusa ẽ ex laberibus rubeis aui sunt ex t̾ra ignibꝰ cocd
quib et anime et corporis ꝓcurationẽ debent.
ssionis cͥcie inc̾p̃tationem cum ab angło instructore meo sciscicarer.

Expanded text:
sive viduis delicatis, quae viventes mortuae sunt, deputentur. Modicum trita estsive viduis delicatis, quae viventes mortuae sunt, deputentur. Modicum trita estabiliter undique vallata est, quia omnia virtutum genera continentium vitam adornant. Via media inter duas praedictas latior illis, ita rectorum est; ea enim cum sit instituta ad regendam vitam conjugatorum, sive continentium, sive utrorumque, minus illis coarctatur, et liberius arbitrium habet propriam voluntatem exercendi, ac per hoc facilius in ea lubricant gressus ambulantium per eam: quod et ipsa ejus planities apte significat. Propter quod et periculosa dicta est, quia tam multi in ea labuntur, ut in ipsa paucissimi stabiles inveniantur. Quod autem quasi pavimentum habere visa est ex lareribus quibus et animae et corporis procurationem debent. 91. Visionis tertiae interpretationem, cum ab angelo instructore meo sciscitarer,
Abbreviated transcription (Latin):
monte secus uiã uiridẽ apparuerunt ꝓpͥetacẽ expͥmunt cum ordinũ
in eclia undelicet conuigatoꝵ continentium et restoꝵs. uiaueptib uauata¬
uita ẽ. comugatoꝵx. samena apparuit uia ħ: qr ab inicio instituta est.
pulchra et bene placens ẽ in conspectu dñi. et ambulantes in ea ꝓcul dubio
in mondem dñi ascendunt. S infinite seculariũ curarũ sentes huic ex om
n ꝑte inmiment quib pongi necesse est uatores illuis. nisi et parce iuuendo
se se omnibꝰ modis constͥngant. et coram deo ⁊ hominibꝰ se humiliando sẽꝑ
uelus inclinati incedant. Uia a uepbꝰ lib̾a. et florib iocundis utrinq ualla¬
ta: uica continentium ẽ. hord̾ et enĩ pͥpͥum ẽ. a curis et a solitudinib uite
p̾sentis nientẽ abstraħe. et sola que dñi sunt cogitare. ut sint sc̃i corpore et
sp̃u sarta ẽ. uia ħ. que ut legitime. et sapient̃ obseruet᷑ magne discipline
custodia coartari necesse ẽ gressus ambulantium in ea. ne forte scd̃m ꝓͥpũ

Expanded text:
te secus viam viridem, apparuerunt, proprietatem exprimunt trium ordinum in Ecclesia, videlicet conjugatorum, continentium et rectorum. Via vepribus vallatavita est conjugatorum. Amoena apparuit via haec, quia ab initio instituta est pulchra et bene placens est in conspectu Domini, et ambulantes in ea procul dubio in montem Dei ascendunt. Sed infinitae saecularium curarum sentes huic ex omni parte imminent, quibus pungi necesse est viatores ejus, nisi et parce vivendo sese omnibus modis constringant et coram Deo et hominibus se humiliando semper velut inclinati incedant. Via a  horum etenim proprium est a curis et sollicitudinibus vitae praesentis mentem abstrahere et sola, quae Domini sunt, cogitare, ut sint sancti corpore et spiritu. Arcta est via haec, quia ut legitime et sapienter observetur, magnae disciplinae custodia coarctari necesse est gressus ambulantium in ea, ne forte secundum
Abbreviated transcription (Latin):
signaculum eiꝰ soluat. Sceptrum in sinistra eiꝰ p̾otestas regia ẽ. quam et
scd̾am humanam naturam se accepisse testatus est dicens. Data est mͥ omis
pocestas in celo. et in t̾ra. ẽunica iacinctina uirtutem indicat celestis contempla¬
tionis q̃ totam ꝑfecte possidebat mentẽ saluatoris. Non enĩ ut cet̾i hominum
suram sp̃m acceꝑat ec in quo habitat omnis plenitudo cdiumitatis corporalit̃.
Baiteus candidus. ininolabił in nocentie candorẽ in eo designats apparuit in
ma: que diuinitatis sue comtemplationẽ sig̃cat. quia sic eam uut man̾e
inec num. cum cece ꝑmansure nonsint. hon apparuit in omnib et eñ erat
in omnibꝰ. auia singiue singulaᷤ sig̃cant uirtutes ꝑ quas iusti homines
ueruune ad montẽ idẽ excelsum uͥ recipiumnt ꝓ singuus imnitutiuoꝰ singlas

Expanded text:
signaculum solvat. Sceptrum in sinistra ejus, potestas regia est, quam et signaculum solvat. Sceptrum in sinistra ejus, potestas regia est, quam et secundum humanam naturam se accepisse testatus est, dicens; Data est mihi omnis potestas in coelo et in terra . Tunica hyacinthina virtutem indicat coelestis contemplationis, quae totam perfecte possidebat mentem Salvatoris; non enim ut caeteri hominum habitat omnis plenitudo divinitatis corporaliter . Baltheus candidus inviolabilis innocentiae candorem in eo designat. Apparuit in via, quae divinitatis suae contemplationem significat; quia sic eam vult manere in aeternum, cum caeterae permansurae non sint. Non apparuit in omnibus et tamen erat in omnibus ; quia singulae significant virtutes, per quas justi homines veniunt ad montem excelsu
Abbreviated transcription (Latin):
aueresa Q dum non cͣnsitoriam mercedeni. seo in marcessibue buium suꝑ¬
ne recͥbutionis in cunctis oꝑibꝰ suis accendunt: gressus mentis in uiridi figũt.
Uia purpurea ascensus est beatoꝵ martirum qͥ in tormentis passionun ius
transire contendunt. Uir insignis supͣ montẽ: xp̃c ẽ. Splendor uulcꝰ eiꝰ
diuine claritatis eiꝰ ẽ signum. ocłi radiantes serenus respectus eiꝰ suꝑ elec¬
tos. capilli lane albe similes: anciquum dierum ẽẽ. ꝓnunciant. licet in
nouissimis diebꝰ scd̾m carnẽ natus sit. Gadius anceps inore eiꝰ .: terribilis iu¬
dicii sencencia est de ore eiꝰ ꝓcessura. feriens repbos ouplici contricione
corporis et anime. Clauis in dextra eiꝰ apꝑaruit. qm̃ ip̃e ẽ. qui solus aꝑit ia¬
nuam uite. et nenio claudit: claudit et nemo aꝑit. Ip̃e quoq ẽ. qui ꝓfũ¬
da mist̾ioꝵ̾ d̾i. cui uult reserat. et non est qui claudat ssignat: et noñ qͥ

Expanded text:
querela; qui dum non transitoria, sed immarcescibile bravium supernae retributionis, in cunctis operibus suis attendunt, gressus mentis in viridi figunt. Via purpurea, ascensus beatorum martyrum est; qui in tormentis passionum justtransire contendunt. Vir insignis supra montem, Christus est; splendor vultus ejus, divinae claritatis ejus est signum; oculi radiantes, serenus aspectus ejus super electos, capilli, lanae albae similes, Antiquum dierum esse pronuntiant, licet in novissimis diebus secundum carnem sit natus. Gladius anceps in ore ejus, terribilis judicii sententia est, de ore ejus processura, feriens reprobos duplici contritione corporis et animae. Clavis in dextra ejus apparuit, quoniam ipse est, qui solus aperit januam vitae et nemo claudit; claudit et nemo aperit : ipse quoque est, qui profunda mysteriorum Dei, cui vult, reserat et non est, qui claudat; signat et non est, qui
Abbreviated transcription (Latin):
giis circumsonant. tunduntur fluctibꝰ ebrietates nec ꝑ dien.
nec ꝑ noctẽ quiescunt. hors gͥ mercatoꝵ semen in aqua messis
in fluctibꝰ ÷. In aqua enim labores suos seminant ut ꝑicula me¬
tant. in a qua illis seges pullulat in aqua istis exuberat fructꝰ
Ip̃e in aqua ñquã tutus ⁊ solidus. Unde recte ait. qui seminabat¬
in t̾ra. Non intͦu in negotiationeni. ĩ mo qui seminabat in celo d.

Expanded text:
giis circumsonant, tunduntur fluctibus ebrietatis, nec per diem giis circumsonant, tunduntur fluctibus ebrietatis, nec per diem nec noctu quiescunt. horum igitur mercatorum semen in aqua, < in aqua> messis fructus est. in aqua enim labores suos seminant, ut pericula metant, in aqua illis seges pullulat, in aqua messis exuberat, fructus ipse in aqua est, numquam tutus et solidus. unde recte ait: \'qui seminabatin terra non introiuit in negotiationem, immo qui seminabat in caelo.
Abbreviated transcription (Latin):
ista dicentis ẽ. Crubescere sydon. hoc ÷ in eos fluctꝰ negociator
arguus. cum sis ip̃e fluctibꝰ inquietior. Grubesce uelut pudore am̃¬
ꝑiculo non moueris. Uerecundiores uenti sunt auã ur̃e cupidi¬
tates. Illi habent ocia sua. ñ quã ur̃a querendi studia feriant᷑¬
& cum otiosa tempestas ẽ. nunquã ur̃a otiosa sunt nauigia.
Uersatur unda sub reinige quando quiescit aflumine. Non
parturiui inquit nec peꝑi nec nutriui iuuenes. & d me inqͥ¬
etant quos nescio. quos nõ agnosco: Item ad cartaginem. Ulu¬
late qui inhabitatis insulas. Supͣ dixit. ululate nanes car¬
taginis. Cartaginem ⁊ enim tyrii condid̾unt. & ideo carta¬
ginenses secuntur luxuriam conditoꝵ tͣnsfusam in se de colo¬
re successione nequitie pessimoꝵ uicioꝵ heredes deteriores. &
bene luxuriosos: naues dixit. Sic̃ enim ille uento. ita hii cibo
iactant᷑ ⁊ uino. Insule que replete potu inuitant corpora. naufra¬

Expanded text:
ista dicentis est: Erubesce, Sidon, hoc est, meos fluctus negotiator ista dicentis est: Erubesce, Sidon, hoc est, meos fluctus negotiator arguis, cum sis ipse fluctibus inquietior; periculo non moueris. uerecundiores uenti sunt quam uestrae cupiditates. illi habent otia sua, numquam uestra quaerendi studia feriantur. et cum otiosa tempestas est, numquam uestra otiosa nauigia sunt. uenatur unda sub remige, quando quiescit a flamine. non parturiui inquit nec peperi nec enutriui iuuenes. quid me inquietant quos nescio, quos non agnosco?\' ite in Cartaginem, ululate qui inhabitatis insulas! supra dixit: ululate, naues Cartaginis! Cartaginem etenim Tyrii condiderunt et ideo Cartaginenses sequuntur luxuriam conditorum transfusa in se decolora successione nequitiae, pessimorum uitiorum heredes deteriores. et bene luxuriosos naues dixit. sicut illae uento ita hi cibo iactantur et uino. insulas repleta potu inhabitant corpora, naufra
Abbreviated transcription (Latin):
accusatis crebra naufragia. Qͥs uos nauigare conpellit. Quasi
non inuidia opum et t̾ras faciatis intutas. & ad latͦcinium
excitetis. Mare non ad nauigandum ds̃ fecit: s ꝓpt̾ elemen¬
i pulc̾tudinẽ latiꝰ pelagi fudit equora certe ut freto includ̾et
tras ne longiꝰ tu uagꝰ & exul errares. S tempestate iactat᷑ ma¬
re. Timere debes. non usurpare. Elementũ in nocens nicħ deli¬
quit. Temeritas humana sibi est ip̃i cliscͥmini. Peniq qͥ ñ naui¬
gat nescit cimere naufragum. Dẽs dipet uñaminis
uoluati auigare ut fugeret a facie deu dempestate tur bat᷑
ꝯminia subiecit sub pedibꝰ eiꝰ oues et boues rauuersas insup
ꝯpercora campi uolucres celi ⁊ pisces maris quꝑambuldm
Cur separationis elementi ꝓfuda rimaris. Cur rquietas
miidi altiora secreta: Cu̾r postremo sepiꝰ sulcare atq exara¬
refluctꝰ impatiens nauta contendis : cur temptas freqũt

Expanded text:
accusatis crebra naufragia: quis uos nauigare conpellit? quasi accusatis crebra naufragia: quis uos nauigare conpellit? quasi non inuidia opum et terras faciatis intutas et ad latrocinium plurimos excitetis ? mare non ad nauigandum deus fecit, sed propter elementi pulchritudinem. latius pelagi fudit aequora certe, ut freto includeret terras, ne longius tu uagus et exul errares. sed tempestate iactatur mare: timere ergo, non usurpare debetis. elementum innocens nil deliquit, temeritas humana sibi est ipsa discrimini. denique qui non nauigat nescit timere naufragium. dominus dixit: dominamini uoluit nauigare, ut fugeret a facie dei, tempestate turbatus omnia subiecisti sub pedibus eius, oues et boues uniuersas, insuper et pecora <campCur separatioris elementi profunda rimaris? Cur inquietas mundi altiora secreta? Cur postremo saepius sulcare atque exarare fluctus impatiens nauta contendis? Cur tentas frequenter
Abbreviated transcription (Latin):
bidinis adolere sit uetitũ. ⁊ euangelii serie octauus dies resur¬
rectionis illuceat. Idem aut̃ dies pͥmus atq octauus. quia om̃ca
dies in se recurrit. luxuria gͦ nec fidem habet. nec obseruantiam
discipline. Luxuria seminarum & origo iuciors est. Nec arbitre¬
mini me adũsus apłm dixisse. quia ille ait auariciam radicẽ
exhauserit quis luxuriando ꝓͥas facultates: querit post ea aua¬
ra compendia. Audistis hodie quid lectum sit. Mercatores inquit
fenicũ transmeantes mare. in aqua multa semina mercatoꝵ
sic̃ messis que defertur. Uicine iste sunt ciuitates. tẏrus fenicẽ.
Sidon. uicine ut locis. ita ⁊ uicũs. Mercatores: ac negotiatoribꝰ
ꝑiculosa tͣnsfretatio maris. locella querentes. Sollicita uita ho¬
minũ in quieta conuersatio. & quodam semꝑ in turbine uẽtis
ip̃is mobilior quibꝰ uoluit᷑. atq huc illucq sẽpe iactat᷑. & utiq

Expanded text:
bidinis adolere sit uetitum, et euangelii serie octauus dies resurbidinis adolere sit uetitum, et euangelii serie octauus dies resurrectionis inluceat. idem autem dies primus atque octauus, quia dominica dies in se recurrit. luxuria ergo nec fidem habet nec obseruantiam disciplinae, luxuria seminarium et origo uitiorum est. nec arbitremini me aduersus apostolum dixisse, quia ille ait auaritiam radicem exhauserit quis luxuriando proprias facultates, quaerit postea auara conpendia. audistis quid hodie lectum sit. mercatores inquit Phoenicum transmeantes mare; in aqua multa semen mercatorum sicut messis, quae defertur. uicinae istae sunt ciuitates, Tyrus Phoenicae, Sidon, uicinae ut locis ita et uitiis, mercatores a negotiationibus periculosa transfretatione maris lucella quaerentes. sollicita uita hominum, inquieta conuersatio et quodam semper in turbine, uentis ipsis mobilior, quibus uoluitur atque huc et illuc saepe iactatur. utique
Abbreviated transcription (Latin):
uertebantur: nequaquã ex tot milibꝰ hominum in t̾ram p¬
missionis p̃ter duos ꝑuenire meruerunt. Itaq quid boni
sobrietas. Quid mali incemꝑantia : hinc collig̾e dat᷑. Quanda
murmurabant requirentes egypti delicias: a serpentibꝰ mori¬
ebantur. quando ꝑ maris rubri transibant semitã: quã bibe¬
bant. Nos gͥ ueneremur exemplum. fugiamꝰ delicias ne nos
futuroꝵ bonoꝵ adeꝑtione clefraudent. & Qd alioꝵ utar sen¬
tenciis: Ip̃i bene pasti ac luxuriosi quid sibi sperent audiamꝰ
Inducit enĩ eos ysaias ꝓpħecico sp̃u dicente. manducemꝰ ⁊ biba¬
mus. cras enim moriẽmur. Meritoq exclamat. Ululate naues
cartaginis. quia ꝑierunt ⁊ amplius ñ erunt. Qd̾ est dictum ui
sioni tyri quã luxuriosam urbem cognouimus. Ideoq no¬
na diuisio est: non septima aut octaua. qd̾ ea neq legem custo¬
diat. neq euangelii gr̃am: cum ⁊ sabbato legitimo om̃s li¬

Expanded text:
uertebantur, nequaquam ex tot milibus hominum in terram repuertebantur, nequaquam ex tot milibus hominum in terram repromissionis praeter duos peruenire meruerunt. itaque quid boni sit sobrietas, quid mali intemperantia hinc colligere datur: quando immurmurabant requirentes Aegypti delicias a serpentibus moriebantur, quando per maris rubri transibant semitam, aquam bibebant. non igitur ueremur exemplum, non fugimus delicias, ne nos futurorum bonorum adeptione defrudent? i Et quid aliorum utar sententiis? ipsi bene pasti ac luxuriosi quid sibi sperent audiamus. inducit enim eos Esaias propheta dicentes: manducemus et bibamus; cras enim moriemur, meritoque exclamat: ululate naues Cartaginis, quia perierunt et amplius non erunt. quod est dictum de uisione Tyri, quam luxuriosam urbem cognouimus. ideoque nona uisio est, non septima aut octaua, quod ea neque legem custodiat neque euangelii gratiam, cum et sabbato legitimo ignes li