comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
a principio: petrꝰ filiꝰ spͣs
scĩ ex eo tpre quo ab ipso illu¬
minatus. grãm diine co¬
gnitionis accepit. Et qr
una uoluntas cadẽ est oꝑ¬
atio sc̃ẽ trinitatis: recte cũ
dixiss beatꝰ es sym̾o bario¬
na. id ẽ filius gr̃̾e sp̃ualis:
ꝓtimis adiunxit. Quia ca¬
ro ⁊ sanguis nõ reuelauit tͥ
s pat̾ m̃s qui in celis ẽ. Pa¬
ter quippe filio colũbe reue¬
lan̾t. qr una ẽ grã patris ꝙ
sp̃s sc̃ĩ. Eadem quoq ⁊ fili¬
i que facillunis sacre script᷑e
ꝓbabitur exemplis. Dicit
namq de patre apłs. Mui¬

Expanded text:
a principio . Petrus filius Spiritus sancti ex eo tempore quo ab ipso illuminatus gratiam divinae cognitionis accepit. Et quia una voluntas, eadem est operatio sanctae Trinitatis, recte cum dixisset, Beatus es, Simon Bar Jona, id est, filius gratiae spiritualis, protinus adjunxit: Quia caro et sanguis non revelavit tibi, sed Pater meus qui in coelis est. Pater quippe filio columbae revelavit, quia una est gratia Patris et Spiritus sancti, eadem quoque et Filii, quod facillimis sacrae Scripturae probabitur exemplis. Dicit namque de Patre Apostolu
Abbreviated transcription (Latin):
bent ⁊ nõ loquent᷑. ⁊ cet̾a. ¶B̾.
Quã miranda sit distincti¬
one factũ. ut cum de utraq e¬
usdem dñi ⁊ saluatoris nr̃i
natura ab ipso dño ⁊ afideli
eiꝰ discipło eẽt ꝓferenda sen¬
tentia: dñs ipse humilitatẽ
assumpte humanitatis ꝓ.¬
fiteatur. discipłs excellenti¬
am diuine eternitatis ostẽ¬
dat. Dñs de se qͣ minꝰ ẽ: dis¬
est. Uñs de se qd̾ factus est

Expanded text:
bent et non loquentur, etc. .bent et non loquentur, etc. .quam miranda distinctione sit factum ut cum de utraque ejusdem Domini et Salvatoris nostri natura ab ipso Domino et a fideli ejus discipulo esset proferenda sententia, Dominus ipse humilitatem assumptae humanitatis profiteatur, discipulus excellentiam divinae aeternitatis ostendit. Dominus de se quod minus est, disest. Dominus de se quod factus est
Abbreviated transcription (Latin):
quosclã int̾ptetes causas etroꝵ
inquirere singloꝵ. ⁊ disputati¬
onẽ longinquã texere: quare
iheremiã. iut unũ ex ꝓpħis. cũ
sic errare potuerĩt in heliam et
iheremiam. quomͦ herodes erri¬
uit iioħm dicẽs. quẽ ego decol¬
laui ioħm ipse surrexit a mortu¬
is. ⁊ uirtutes oꝑantur in illo. q̃¬
si ab hominũ generalitate illoᷤᷤ
sequestrans. ⁊ deos acdĩ filios
ꝑ adoptionẽ iam factos insinu¬
ans: iuxta illud psalmiste. E¬
go dixi duestis: ⁊ filii excelsi os̃.
Licet cet̾i apłi sciant: petrꝰ tam̃
respondit ꝓ ceteris. Complexꝰ
ẽ itaq om̃ia. qui ⁊ naturam ⁊
nom̃ exp̾ssit: in quo sũma uir¬
ad distinctionẽ falsoꝵ dõꝵ. qͦs
fuasorio delusa errore gentili¬
tas. uł de mortuis sibi homini¬
bꝰ iustituit: uł maiori demẽ¬
tia de insensibili mat̾ia qͦs ad¬
oraret creauit. De qualibus
canicur in psalmo. Simula¬
cragentiũ argentum ⁊ auꝵ:
oꝑa manuũ hominũ. Os ha¬

Expanded text:
quosdam interpretes causas errorum inquirere singulorum, et disputationem longissimam texere, quare Jeremiam, aut unum ex prophetis, cum sic errare potuerint in Elia et Jeremia, quomodo Herodes erravit in Joanne dicens: quem ego decollavi Joannem ipse surrexit a mortuis, et virtutes operantur in illo. Vsi ab hominum generalitate illos sequestrans, et deos ac Dei filios per adoptionem jam factos insinuans, juxta illud Psalmistae: Ego dixi: Dii estis, et filii Excelsi omnes . Licet caeteri apostoli sciant, Petrus tamen respondit prae caeteris. Complexus est itaque omnia, qui et naturam et nomen expressit, in quo summa virad distinctionem falsorum deorum, quos vario delusa errore gentilitas, vel de mortuis sibi hominibus instituit, vel majore dementia de insensibili materia quos adoraret, creavit, de qualibus canitur in Psalmo: Simulacra gentium argentum et aurum, opera manuum hominum. Os ha
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ sacram̃ta incarnatioĩs
euis quibꝰ redempti sumꝰ.
potentiã diuinitatis qua
cirati sumꝰ pia semꝑm̃te
recolimꝰ: fit ut ipsi qͦq cum
petro suꝑne beatitudinis m̾¬
cede donemur. Nam confi¬
tente illo xp̃m filiũ dĩ uiui:
uidcamiis qd̾ sequit᷑.¬

Expanded text:
ncarnationis ejus quibus redempti sumus, potentiam divinitatis qua creati sumus, pia semper mente recolimus, fit ut ipsi quoque cum Petro supernae beatitudinis mercede donemur. Nam confitente illo Christum Filium Dei vivi, videamus quid sequit
Abbreviated transcription (Latin):
es symõ bariona. Constat
gͦ qr post uerã xp̃i confessionẽ.
uera beatitudinis p̾mia res
rem głificat. ut hiuꝰ etiã nos
ueracit̾ eñ confitendo meream᷑
ẽẽ consortes. Beatꝰ es inquit
symõ bariona. Bationa siria
ba multũ simplex ẽ animal.
⁊ ipse prudenti ac pia simpli¬
citate dnm sequebatur. memor
illius p̾cepti qd̾ cum suis con¬
disciplis ab eodem magro sim¬
plicitatis acueritatis accep̃.
estote prudentes sic̾ serpenceᷤ.
⁊ simplicos sic̃ columbe. uel¬
lumbe specie descendit. Rec¬
te filiꝰ columbe numcupat᷑.
qui sp̃uali gr̃a plenꝰ extitisse
monstratur. Et iusta satis
laude diloctorẽ confessorẽq
suũ dñs remimerat. cũ cum
scĩ sp̃s filium eẽ testatut. aqͦ
quãius hoc ipsũ multũ dis¬
similiter fieri nullus fide¬
cut ⁊ ceteri electi. filiꝰ sc̃i sp̃ᷤ

Expanded text:
es, Simon Bar Jona. Constat ergo quia post veram Christi confessionem, vera beatitudinis praemia restrem glorificat: ut hujus etiam nos veraciter eum confitendo mereamur esse consortes. Beatus es, inquit, Simon Bar Jona. Bar Jona Syriacba multum simplex est animal, et ipse prudenti ac pia simplicitate Dominum sequebatur, memor illius praecepti quod cum suis condiscipulis ab eodem magistro simplicitatis ac veritatis accepit: Estote prudentes sicut serpentes, et simplices sicut columbae lumbae specie descendit, recte filius columbae nuncupatur, qui spiritali gratia plenus exstitisse monstratur. Et justa satis laude dilectorem confessoremque suum Dominus remunerat, cum eum sancti Spiritus filium esse testatur, a quo quamvis hoc ipsum multum dissimiliter fieri nullus fidecut et caeteri electi, filius est sanct
Abbreviated transcription (Latin):
Up̃s cõmune dignitatis ño
men: iħs ꝓprium uocabulũ
saluatoris. Pocest aũt fieri
ut idciio. ante passionẽ ⁊ re
surrectionẽ se noluerit p̾dica¬
ri: ut completo postea sangui¬
nis sacram̃to oportimiꝰ. apłi
diceret. E utes docete om̃s
gentos. ⁊ rl. Qd̾ nequis pu
de cepit iħs ostendere discipu¬
lis suis qr oportet eum ire
aũt sensꝰ. Tunc me p̾dica¬
te. cum ista passus fuero: qr
care. ⁊ eiꝰ uulgari in poplis
maiestatem: quẽ post pau¬
lulum flagellatum usuri
sint ⁊ crucifixũ. Multa pa¬
ti a semoribꝰ ⁊ scribis.⁊ prĩ¬
apibꝰ sacerdocum. Et no¬
tandũ qd̾ eum qui multa
pati ⁊ occidi ⁊ resurgere de¬
beat. filiũ hominis appellat.
qr passo incarne xp̃o. diui¬
nitas in passibilis mausit¬

Expanded text:
us commune dignitatis est nomen, Jesus proprium vocabulum Salvatoris. Potest autem fieri, ut idcirco ante passionem suam et resurrectionem se noluerit praedicari, ut completo postea sanguinis sacramento opportunius apostolis diceret: Euntes docete omnes gentes, et reliqua. Quod ne quis putde coepit Jesus ostendere discipulis suis, quia oportet eum ire autem sensus: Tunc me praedicate, cum ista passus fuero, quia care, et ejus vulgare in populis majestatem, quem post paululum flagellatum visuri sint, et crucifixum, multa pati a senioribus et Scribis, et principibus sacerdotum. Et notandum, quod eum qui multa pati, et occidi, et resurgere debeat, Filium hominis appellat, quia, passo in carne Christo, divinitas impassibilis mansit
Abbreviated transcription (Latin):
ret. Idroficiscente gͥ dño et
disciplis eius ⁊ plutima mul¬
titudme de ierico. duo ceciuix¬
tauiam sedebant. qr ascendẽ¬
te adcelos dño ⁊ multis fideli¬
um sequentibꝰ. ymino cuncti ͤ
abintio mundi electis. una c̃
illo ianuam regnicelestis in¬
gredientibꝰ. Mox ut̾q ppłs
diũ ꝑfidia cecus. audito salua¬
toris aduentu. ceperunt et
ipsi sue salutis atq illumina¬
tionis spem habere. atq inqui¬
sitione desiderii salutaris ad
hoc ꝑuenire studuer̾. ut quis
eẽt uerus religionis cultus
inuestigando ꝑquirerent

Expanded text:
. Proficiscente igitur Domino et discipulis ejus, et plurima multitudine de Jericho, duo caeci juxta viam sedebant; quia ascendente ad coelos Domino, et multis fidelium sequentibus, imo cunctis ab initio mundi electis una cum illo januam regni coelestis ingredientibus, mox uterque populus diu perfidia caecus audito Salvatoris adventu coeperunt et ipsi suae salutis atque illuminationis spem habere, atque inquisitione desiderii salutaris ad hoc pervenire studuerunt, ut quis esset verus religionis cultus investigando perquirerent
Abbreviated transcription (Latin):
fili dauid. Quod transeun¬
te ihu impetrare cupiebant.
id ẽ ꝑ meritum fidei qͣ creditꝰ
filiꝰ dĩ: ⁊ natus homo ⁊ pas¬
sus ꝓpt̾ nos. P hanc enm¬
ds̃ dispensationem qͣ trãsit
iħs: qr talis actio tp̃ralis est.
orporrebat au̾t ut tancũ cda¬
marent. donec resistentiᷤ sibi
do. quousq consuecudinez
de siderioꝵ camaliũ que tan¬
quã turba obstrepit cogitatio¬
ii. lucẽ ueritatis eterne uide¬
re conanti: uel ipsã hominũ
carnaliũ turbã. studia spua¬
tentione suꝑarẽt̃. Audientos
iħm ceci: misereri sui p̾cantur.
nec multis licet ꝓhibentibus
ac clamando desistunt. qua
p̾positus gentium agnita fa¬
ma nominis xp̃i: particepes
eius fieri querẽbant. Contꝰ¬
dicebant multi. primo iudi.
inde etiam gentiles acriori ac
fortiori ꝑsecutione frequent̾
instabant: ne illum mnandꝰ
caret. Nec tam̃ eos qui ad
uitam erant pͥordinati eter¬
nam: uesanus inpugnanti¬
um furor disposita ualebat
salute pͥuare. Et stecit ihs:¬

Expanded text:
ligere, quod transeunte Jesu impetrare cupiebant, id est, per meritum fidei qua creditur Filius Dei et natus homo et passus propter nos. Per hanc enim dispensationem quasi transit Jesus, quia talis actio temporalis est. Oportebat autem ut tantum clamarent, donec resistentis sibi do, quousque consuetudinem desideriorum carnalium, quae tanquam turba obstrepit cogitationi lucem veritatis aeternae videre conanti, vel ipsam hominum carnalium turbam studia sptentione superarent. Audientes Jesum caeci misereri sui precantur, nec multis licet prohibentibus a clamando desistunt, quia populus gentium agnita fama nominis Christi, particeps ejus fieri quaerebat; contradicebant multi, primo Judaeiegimus, deinde etiam gentiles acriori ac fortiori persecutione frequenter instabant, ne illuminandus caret; nec tamen eos qui ad vitam erant praeordinati aeternam, vesanus impugnantium furor disposita valebat salute privare. Et stans Jes
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd est desidenũ. s in conside¬
rata pecitio. Ideo ⁊ si inpetra¬
re nõ debebant. simplicitas
peticionis coꝵ tam̃ confundi
cum coꝵ culpauit: s̃z solaz

Expanded text:
quidem desiderium, sed inconsiderata petitio. Ideo et si impetrare non debebant, simplicitas tamen petitionis eorum confundi tum eorum culpavit, sed sol
Abbreviated transcription (Latin):
licet ꝑsecutor nõ fuderit san¬
gunem. Qd̾ aũt subiũgit.
Sedere. aũt ad dexteram me¬
am ⁊ sinistram nõ est meũ
dare uob. s quibꝰ paratum
est a patre meo. Sic intelli¬
gendum est. Regnum celo¬
R. non ẽ dantis: s accipiẽtis.
Non est enĩ ꝑsonaꝵ acceptio
buerit ut regno celoꝵ dignus
sit: hic accipiet quod nõ ꝑso¬
tales estis qui con sequami ni
regnum celoꝵ. qd pat̾ meus
trumphantibꝰ ⁊ iuctoribus
pparauit: nos quoq accipie¬
tis illud. Item non ẽ meũ da¬
enĩ adhuc erant. S si uultiᷤ
illud acciꝑe: nolite qd̃ estis.
Aliis paratũ est. Et uos a¬
lii estote: ⁊ uob̃ paratum est.
Quid ẽ alii estote: priuiᷤ hu¬
millamini. qui iam uultis
exaltari. sccuii. Et audien¬
tos decẽ. indignati sunt de
duobꝰ frĩbus. Ih. Decemapłi¬
indignantur matri filioꝵ ze¬
bedei: nec ad mulierẽ aud a¬
ciam refer postulationis. sea
ad filos. q ignorantes m̃ surã
suã inmoderata cupiditate

Expanded text:
licet persecutor non fuderit sanlicet persecutor non fuderit sanguinem; quod autem subjungit: Sedere autem ad dexteram meam, et sinistram non est meum dare vobis, sed quibus paratum est a Patre meo, sic intelligendum est: Regnum coelorum non est dantis, sed accipientis. Non est enim personarum acceptio buerit, ut regno coelorum dignus sit, hic accipiet quod non persotales estis qui consequamini regnum coelorum, quod Pater meus triumphantibus et victoribus praeparavit, vos quoque accipietis illud. Item: Non est meum daenim adhuc erant, sed si vultis illud accipere, nolite esse quod estis. Aliis paratum est, et vos alii estote, et vobis paratum est. Quid est, Alii estote? prius humiliamini qui jam vultis exaltari. Et audientes decem indignati sunt de duobus frindignantur matri filiorum Zebedaei, nec ad mulierem audaciam referunt postulationis, sed ad filios, qui, ignorantes mensuram suam, immodica cupiditate
Abbreviated transcription (Latin):
eis respondentibꝰ: om̃s nos
audiamꝰ. qr neno potest cum
xp̃o regnare: nisi passionem
xp̃i fucrit iuitatus. Dicunt
ei. Possumus. Non tantũ
confidentia cordis sui: qnͣtu
ignorantia temptationis reᷤ¬
ponderunt. Nescientibꝰ enĩ
desiõabile ẽ bellum: sic ⁊ in¬
exꝑtis. leius udetur eẽ tem¬
ptatio passionis ⁊ mortis. Si
mus. si scirent qualis ẽ temp¬
tatio mortis: Magnum
qͥdẽ dolorem habet passio.
tam̃ mors maiorẽ hab ti¬
morẽ. Ait illis. Calicem
quidem meũ bibetis.I.
Queritur quomodo calicẽ
mr̃ii zebedei filii iacobꝰ scili¬
tura ua̾rret iacobũ tantum
apłm. ab herode capite trun¬
catum. Ioħs aũt̃ ꝓpria mor¬
te uitam finierit. S si le¬
gamus eccłiasticas hystori
ter mr̃ium sit missus infer¬
uentis olei doliũ: ⁊ inde ad
suscipiendam coronam xp̃i
athleta ꝓcesserit. statĩq lega¬
tus inpachinos insulam sit:
defuisse: ⁊ bibisse iohni cali¬
cem confessionis. quẽ ⁊ tres
pueri incamino ignis biber̾

Expanded text:
eis respondentibus, omnes nos audiamus quia nemo potest cum Christo regnare, nisi passionem ejus fuerit imitatus. Dicunt ei: Possumus. Non tantum confidentia cordis sui, quantum ignorantia passionis responderunt. Nescientibus enim desiderabile est bellum, sic inexpertis levis videtur esse tentatio passionis et mortis. Si mus, si scirent qualis esset tentatio mortis? Magnum enim dolorem habet passio, tamen mors majorem habet time. Ait illis: Calicem quidem meum bibetis . Quaeritur quomodo calicem martyrii Zebedaei filii, Jacobus videlitura narret Jacobum tantum Apostolum ab Herode capite truncatum : Joannes autem propria morte vitam finierit. Sed si legamus ecclesiasticas historias, ter martyrium sit missus in ferventis olei dolium, et inde ad susciathleta processerit, statimque relegatus in Pathmum insulam sit, defuisse, et bibisse Joannem calicem confessionis, quem et tres pueri in camino ignis biberunt,
Abbreviated transcription (Latin):
¶U̾. Nesciunt quid petãt.
qui sedem głe a dño qmͣ non¬
dum merebantur inquirũt.
Iam enĩ delectabat eos cłmẽ
honoris. s pruis uiã habebãt
excrcere laboris. Desidera¬
bant regnare sublumnit̾ cum
xp̃o: s ptiꝰ etat pati humili¬

Expanded text:
us. Nesciunt quid petant, qui sedem gloriae a Domino quam nondum merebantur inquirunt. Jam enim delectabat eos culmen honoris, sed prius viam habebant exercere laboris; desiderabant regnare sublimiter cum Christo, sed prius erat pati humili
Abbreviated transcription (Latin):
tuo. ¶N Postulat aũt ma¬
ter filioꝵ zebedei errore mu¬
liebri ⁊ pietatis affectu: neᷤ¬
ciens quid peceret. Nec mi¬
rum si ista arguatur inꝑiti ͤ¬
a. cum de petro clicatur qnͣ¬
do tria uult facere tabnacu¬
la. nesciens quid diceret. Ma¬
theus scribit. hec matiẽ filioꝵ
zebedei dum̃ postulasse pro
illis. S marchus ipsoꝵ desi¬
denũ atq consilium uolens
aꝑire legentibꝰ: tacet de int̾¬
uenientẽ matre.⁊ ipsos potiꝰ
dic̃ postulare. qͦd ipsoꝵ roga¬
tu ꝑ matrẽ nouerat eẽ postu¬
latum. Deniq dominꝰ scđm¬

Expanded text:
. Postulat autem mater filiorum Zebedaei errore muliebri et pietatis affectu, nesciens quid peteret. Nec mirum si ista arguatur imperitiae; cum de Petro dicatur, quando tria vult facere tabernacula, nesciens quid diceret thaeus scribit, haec matrem filiorum Zebedaei Dominum postulasse pro illis; sed Marcus ipsorum desiderium atque consilium volens aperire legentibus, tacet de interveniente matre, ipsos potius dicit postulare, quod ipsorum rogatu per matrem noverat esse postulatum. Denique Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
nͥum luchas: illud alterũ ma¬
tħ̾s narrat. Neqz hoc sine ali¬
quo sacram̃to. Sienim ihe¬
rico luna ⁊ ob hoc mortalitatẽ
int̾pietatur: morti ꝓpinquã ᷤ
dñs. uideis solis lum eũ głii
uisserat p̾dicari: quẽ signi¬
ficauit unꝰ ille cecꝰ quem lu¬
chas cõmemorat. Amorte ãt
resurgens atq discedens: exͦ
iuideis ⁊ gentibꝰ. quos duos
ppłos significare uidentur:
duo ccci cõmemorati amatho.¬
ubi nemo sanũ sapiens. autu¬
met eugłistas sibim contra¬
na scribere: s aliũ scribere
pleniꝰ qd̾ alter omisit.¶B.¬
Qd̾ uͦ marchus unũ illumi¬
natum scribit:. ad gentiũ sa¬
lutẽ spocialit̾ respicit. qui oĩ¬
modis a luce ueritatis extor¬
ros fuerant. Et ido qͣntum
famosa infelicitatis eoꝵ erat
cocitas: tantum famosa ceci¬
tas facta ẽ illuminantis eos
grã saluatoris. Et beñmar¬
chus qui gentibꝰ scribebat
eugłm. unum dic̃ illumiuna¬
tum. ut coꝵ qͦs instituebat

Expanded text:
unum Lucas, illud alterum Maunum Lucas, illud alterum Matthaeus enarraret; neque hoc sine aliquo sacramento. Si enim Jericho Lunam, et ob hoc mortalitatem interpretamur, morti propinquans Dominus, Judaeis solis lumen Evangelii jusserat praedicari, quos significavit ille unus caecus quem Lucas commemorat: a morte autem resurgens atque discedens, et Judaeis et Gentibus, quos duos populos significare videntur duo caeci commemorati a MatUbi nemo sapiens autumet Evangelistas sibimet contraria scribere, sed alium scribere plenius quod alter omisit.od vero Marcus unum illuminatum scribit, ad gentium salutem specialiter respicit, qui omnimodis a luce veritatis extorres fuerant. Et ideo quantum famosa infidelitatis eorum erat caecitas, tantum famosa facta est illuminantis eos gratia Salvatoris. Et bene Marcus, qui in gentibus scribebat Evangelium, unum dicit illuminatum, ut eorum quos instituebat
Abbreviated transcription (Latin):
tħs egredientibꝰ eis ab iheri¬
co dicit illuminatos duos ce¬
cos qui uxta uiam sedebant.
De numero quippe nulla eẽt
questio: si alt̾ eugłistaꝵ de
uno tacuit. uniꝰ reminisces.
Nam ⁊ marchus unũ commne¬
morat. cũ ⁊ ipse egredientibꝰ
eis ab iherico dicat illumina¬
tum: cuiꝰ ⁊ nom̃ dixit ⁊ patrẽ.
ut intelligamꝰ eum fuisse no¬
tissimũ: alterum ignotũ. ut
merito ille notus etiã solus de¬
cent̾ cõmemoraretꝰ: timeus¬
barthimei filiꝰ ex aliq̃ magna
felicitate deiectus. notissime
solum uoluit cõmemorare
marchus. cuiꝰ illuminatio
tam claram famã huic mi¬
raculo comparauit.ꝙͣ erat
illiꝰ nota calamitas. Sed¬
qm̃ que consec̾untur in enu¬
głio scdm luchã aꝑtissime os¬
tendunt id qd ipse nartat. ad¬
huc uenientibꝰ illis iherico
factum eẽ. nicħ aliud restat
intelligere nisibis cẽ factũ
hoc miraculum. semel in u¬
no ceco cũ ad huc ueniret in
illam ciuitatẽ. ⁊ iterum in
duobꝰ cum inde egrederetur.¬

Expanded text:
s egredientibus eis ab Jericho dicit illuminatos duos caecos qui juxta viam sedebant . De numero quippe nulla est quaestio, si alter Evangelistarum de uno tacuit, unius reminiscens. Nam etiam Marcus unum commemorat, cum et ipse egredientibus eis ab Jericho dicat illuminatum, cujus et nomen dixit et patrem : ut intelligamus eum fuisse notissimum, alterum ignotum, ut merito ille notus etiam solus decenter commemoraretuiste Timei filius ex aliqua magna felicitate deiectus notissimae solum uoluit commemorare Marcus, cuius inluminatio tam claram famam huic miraculo conparauit, quam erat illius nota calamitas. m quae consequuntur in Evangelio secundum Lucam, apertissime ostendunt illud quod ipse narrat adhuc venientibus eis Jericho factum esse; nihil aliud restat intelligere, nisi bis esse factum hoc miraculum, semel in uno caeco, dum adhuc veniret in illam civitatem, et iterum in duobus cum inde egrederetur
Abbreviated transcription (Latin):
¶ħ Humilis magr̃ ⁊ mitis. nͦ
cupiditatis in moderate duos
arguit postulantes: nec decẽ
reliquos indignationis incre¬
pat ⁊ liuoris. s tale ponit ex¬
emplum quo doceat eum ma¬
iorem eẽ qui minor fuerit: ⁊
illum dñm fieri qui om̃ium
seruus sit. Erustra gͥ. aut illi
ĩmoderata quesierãt. aut isti
dolent suꝑ maioꝵ desiderio.
cum ad sũmitatem uirtatũ:
non potentia s humilitate
dñi intelligimꝰ uerbis. quod
humilitate ꝑuenit᷑ id iegnũ:
simplicitate penetratur ad ce¬
lum. Quisquis cupit dun¬
nitatis tenere fastigia: humi¬
litatis yma seccetur. Q uic̃¬
q uult frẽm p̾uenire regnã¬
do: prius illũ p̾ueniat obse¬
plum. ut si dicta parui pen¬
derent: erubescerẽt ad opera.
⁊ dicit. Sic̃ filiꝰ hominis nõ
uenit muustrari. s ministra¬
re. Nota qͥ crebro diximus
eum qui nnuistre̾t. filiũ ap¬
pellan hominis. Et dare a¬
minã suã redemptionẽ ꝓ mł¬
tis. Qnͣdo formã serui accepit.
ut ꝓmundo sanguinẽ funde¬

Expanded text:
 Humilis Magister et mitis, nec cupiditatis immodicae duos arguit postulantes, nec decem reliquos indignationis increpat et livoris; sed tale ponit exemplum, quo doceat eum majorem esse qui minor fuerit, et illum dominum fieri qui omnium servus sit. Frustra igitur aut illi immoderata quaesierant, aut isti dolent super majorum desiderio, cum ad summitatem virtutum non potentia, sed humilitate de intelligimus quod humilitate pervenitur ad regnum, simplicitate penetratur ad coelum. Quisquis ergo cupit Divinitatis tenere fastigia, humilitatis ima sectetur; quicunque vult fratrem praevenire regnando, prius illum praeveniat obseplum ut si dicta parvi penderent, erubescerent ad opera, et dicit: Sicut filius hominis non venit ministrari, sed ministrare. Nota quod crebro diximus eum qui ministret filium appelari hominis. Et dare animam suam redemptionem pro multis. Quando formam servi accepit, ut pro mundo sanguinem funde
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ flagellandum ⁊ crucifigẽ¬
dum.⁊ ignominiã passioniᷤᷤ
timentibꝰ discipłis nuncia¬
criumphantis: hac ut reor ex
causa. qr postquã om̃ia dixe¬
rat dñs ⁊ t̾cia die resurget.
putauit eum mulier post re¬
surrectionẽ ilico regnaturũ.⁊
int̾rogat qua si nesciens ut au
diret quod uellit: s ut illa ex¬
ponente manifestã faceret ir¬
rationabilẽ peticionẽ ipsoꝵ.
qm̃ petebant quidem quasi
religiosi ⁊ celestis głe amato¬

Expanded text:
dum, et crucifigendum; et ignominiam 155 passionis timentibus discipulis annuntiatriumphantis? hac, ut reor, ex causa, quia post omnia dixerat Dominus: et tertia die resurget, putavit eum mulier post resurrectionem illico regnaturum; einterrogdiat quid velit; sed ut illa petente, manifestam faceret irrationabilem petitionem eorum qui petebant, quasi religiosi et coelestis gloriae amato
Abbreviated transcription (Latin):
modo binos uocauerit de na¬
uidis piscatores. pͥmo petrũ ⁊
andream. deinde ꝓgressus pau¬
lulũ alios duos filios zebeder.
sic̃ narrat matħs ⁊ marchꝰ. cũ
luchas dicat ambas coꝵ naui¬
clas impletas magna illa cap
bum ⁊ ioħm filios zebedei uo¬
catis ad adiuandũ cũ retia¬
plena extrahere ñ possẽt. simł¬
q miratos tantã multitudi¬
nẽ pisciũ que capta erat. ⁊cũ
petro cantum dixisse. noli ti¬
mere ex hoc iam homines eris
capiens: simul cũ tam̃ subduc¬
tis ad terram nauibꝰ secutos
fuisse. Unde intelligendum
ẽ. hoc pͥmo eẽ factũ qd̾ luchas
insinuat. nec tũc eos a dño uo
rus. qͦd nõ ita dictũ ẽ. quasi iã
pices nũqmͣ eẽt capturꝰ. Na
⁊ pꝰ resurrectionẽ dñi logimꝰ
cos eẽ pͥscatos. Dictum est gͦ
qd̃ deinceps capturꝰ eẽt hoĩco:
non dictum ẽ qd̾ iam nõ esse̾t
capturꝰ picos. Dnde datꝰ locus
intelligere eos ad capturã pis¬
ciũ ex more remeasse. ut pꝰ ca

Expanded text:
modo binos uocauerit de nauiculis piscatores, primo Petrum et Andream, deinde progressus paululum alsicut narrant Matthaeus et Marcus, cum Lucas dicat ambas eorum naviculas impletas magna illa captbum et Iohannem filios Zebedaei uocatos ad adiuuandum, cuplena extrahere non possent, simulque miratos tantam multitudinem piscium, quae capta erat, et eum Petro tantum dixisse: Noli timere, ex hoc jam homines eris capiens, simul eos tamen subductis ad terram navibus secutos fuisse. Unde intelligendum est hoc primo esse factum, quod Lucas insinuat, nec tunc eos a Domino frus: quod non ita dictum est, quasi jam pisces numquam esset capturus; nam et post resurrectionem domini legimus eos esse piscatos. dictum est ergo, quod deinceps capturus esset homines; non dictum est, quod iam non esset capturus pisces. unde datur locus intellegere eos ad capturam piscium ex more remeasse, ut postea
Abbreviated transcription (Latin):
cos. ih. Nonuere lunaticos.
s qͥ putabantꝰ lunatici obdemo¬
nũ fallatiã. qui obseruantes
lunaria tempora. creaturã in¬
famare cupiebant ut increa¬
torẽ blasphemie redundarẽt.
aG̃. M Daths pꝰ uocationẽ dis¬
cipłoꝵ quibꝰ piscantibꝰ ussit
ut eum sequerent᷑: nairat eũ
cutiusse galileam docentẽ
ascendisse in montẽ. ⁊ usũ fuis¬
se illo ẜmone ꝓlixo. Dat gͦ lo¬
cum intelligendi tũt facta ẽẽ.
que marchꝰ pꝰ electionẽ coꝵ¬
dem dispłoꝵ narrat cũ circu¬
iret galileam ⁊ doceret in sy¬
nagogis eoꝵ. tũc etiã de socru
petri. s eum pꝰea cõmemorasse
pret̾missa innarrationẽ reuo¬

Expanded text:
. Non vere lunaticos, sed qui putabantur lunatici, ob daemonum fallaciam, qui observantes lunaria tempora, creaturam infamare cupiebant, ut in Creatorem blasphemiae redundarent.m Mattheus post uocationem discipulorum, quibus piscantibus iussit, ut eum sequerentur, narrat eum circumisse Galilaeam docentem ascendisse in montem et usum fuisse illo sermone prolixo. dat ergo locum intequae Marcus post electionem eorumdem discipulorum narrat, cum circuiret Galilaeam, et doceret in synagogis eorum: tunc etiam de socru Petri: sed eum postea commemorasse praetermissa in narrationem revo
Abbreviated transcription (Latin):
subiecta ẽ aũt extrema etiã cu¬
riositatis illecebra. nõ enĩ ut
se defastigio tẽpli p̾cipitaret
urgelut: nͥ causa tantũ aliquid
exꝑiendi. s neq hic uictus est.
Et id̾o sic respond̾. ut in tellige¬
remꝯ ñ opꝰ eẽ ad cognoscendũ
dm̃ tẽptationibꝰ uisibilit̾ di¬
uina explorare molientibus.
tuũ. Quã obrem quisqͥs intꝰ
dĩ uerbo pascit᷑: nõ querit in
ista heremo uolũtatẽ. qui uni
deo tantum subiectꝰ ẽ nõ que¬
rit in monte id est int̾rena e¬
latione iactantiã. quisq̾s eter¬
no spectacło incõmutabił ue¬
ritatis adherescit. nõ ꝑ fastigi¬
um huiꝰ corporis. id e̾ ꝑ hos ec¬
culos p̾cipitatꝰ᷑ ut tẽporalia
⁊ inferiora cognoscat. Sequit᷑.¬

Expanded text:
subiecta est autem extrema etiam cusubiecta est autem extrema etiam curiositatis inlecebra; non enim ut se de fastigio templi praecipitaret urgebat nisi causa tantum aliquid experiendi. sed neque hic uictus est. et ideo sic respondit, ut intellegeremus non opus esse ad cognoscendum deum temtationibus uisibiliter diuina explorare molientibus: tuum. quam ob rem quisquis intus dei uerbo pascitur, non quaerit in ista heremo uoluptatem; qui uni deo tantum sub- iectus est, non quaerit in monte, id est in terrena elatione iactantiam; quisquis aeterno spectaculo incommutabilis ueritatis adhaerescit, non per fastigium huius corporis, id est per oculos praecipitatur, ut temporalia et inferiora cognoscat. Q
Abbreviated transcription (Latin):
manifestare ditatis ad hoc cõ¬
u̾tit t̾cie fraudis ingeniũ. ut
eũ in quo diume potestatis si¬
gna cessauerãt. dñandi cupidi¬
tate tẽptaret.⁊ adueneratio¬
nẽ sui regna mundi pollicen¬
do traduceret. S prudentiã
diabłi. stultam fecit sapiẽtia¬
dĩut suꝑbꝯ hostis hominẽ ui¬
dens quẽ aliqñ suꝑauerat: non
metueret eũ ꝑseqͥ. quẽ ꝓ om̃ibꝰ
temptatiomhomine quã ueri¬
tas ipsa suscepit. cauenda mon¬
strata ẽ. Dic in qͥt tẽptator la¬
pidibꝰ istis. ut panes fiant. At
solo uiuit homo. s mom̃i u̾bo
dĩ. Ita eñi domitã doceuit ẽẽ
oportere cupiditatẽ uolunta¬
tis. ut nec fame cedendum sit.
s forte dñationis temporał fas¬
tu decipi poterat. qui carnisuo¬
luntate nõ potuit. O m̃ĩa ergo
mũdi regna mõstrata sũt. ⁊ dic¬
tum ẽ. om̃ia t̾ dabo. sipstratus
adoraueris me. Cui responsũ
ẽ. dñm dm̃ tuũ adorabis. ⁊ illi
soli ẜuies. ita calcata suꝑbia ẽ.

Expanded text:
manifestare Deitatis, ad hoc conmanifestare Deitatis, ad hoc convertit tertiae fraudis ingenium, ut eum in quo divinae potestatis signa cessaverant, dominandi cupiditate tentaret, et ad venerationem sui regna mundi pollicendo traduceret. Sed prudentiam diabDei, ut superbus hostis hominem videns quem aliquando superaverat, non metueret eum persequi quem pro omnibus tentatio in homine, quem Veritas ipsa suscepit, cavenda monstrata est. Dic, inquit tentator, lapidibus istis, ut panes fiant. At  vivit homo, sed in omni verbo Dei. Ita enim domitam docuit esse oportere cupiditatem voluptatis, ut nec fami cedendum sit. Sed forte dominationis temporalis fastu decipi poterat, qui carnis voluptate non potuit; omnia ergo mundi regna monstrata sunt ot dictum est: omnia tibi dabo, si prostratus adoraueris me. cui responsum est: dominum deum tuum adorabis et illi soli seruies. ita calcata superbia est.
Abbreviated transcription (Latin):
testatẽ. Retro abire p̾cipit᷑.
mũdi qui dabat regna: ut
imꝑio filii dĩ cui uoluntariuᷤᷤ
ñ cedebat. subiaceret inuitus.
atq illũ a quo se adorari imꝓ¬
be poscebat. ꝓbaret m̾ito aboĩ¬
bus adorandũ. N. Cuiꝰ gͦ ille¬
hostis nequissimꝰ ñ audeat im¬
pugnare ꝓpositũ. cuiꝰ ñ appetat
iuolare ieiunũ. qñ u̾sutias suaᷤ
sic̃ eu̾glica lectione patefactũ
ẽ nec ab ipso mũdi saluatore cõ¬
are callide uoluit. utrũ hanc cõ
tinentiã donatã haberet an ꝓ¬
priam. ut nõ metueret deccp¬
tionũ suaꝵ oꝑa resoluenda. si
corporis. pͥmo itaq dolose scru¬
tatus ẽ an ipse eẽt substantia¬
rũ creator. qui reꝵ corporearũ
possit in quo uellet mutare na¬
turas. scdo: an sub humane car¬
nis spetie diuinitas obũbrata
regeret᷑. cui facile eẽt ꝑuiũ sibi
aera facere.⁊ t̾rena ꝑuacuum
mẽbra librare. S cũ illi dñs
iusticiam maluuss opponere
ueri hominis. quã potentiam

Expanded text:
tetur. Retro ei abire praecipitur mundi qui dabit regna; ut imperio Filii Dei, cui voluntarius non cedebat, subjaceret invitus, atque illum a quo se adorari improbe poscebat, probaret merito ab omnibus adorandum. Et quid hostis nequissimus non audeat impugnare propositum? cujus non appetat violare jejunium? quando versutias suas, sicut evangelica lectione patefactum est, nec ab ipso mundi Salvatore conare callidissime voluit utrum hanc 159 continentiam donatam haberet an propriam: ut non metueret deceptionum suarum opera resolvenda, si corporis. Primo itaque dolo scrutatus est an ipse esset substantiarum creator, qui rerum corporearum posset in quas vellet mutare naturas; secundo, an sub humanae carnis specie Divinitas obumbrata tegeretur, cui facile esset pervium sibi aerem facere, et terrena per vacuum membra librare. Sed cum illi Dominus justitiam maluisset opponere veri hominis, quam potentiam
Abbreviated transcription (Latin):
inualidoꝵ ⁊ in firmoꝵ. qui õb
pars erat qͦs sola fama ⁊ opi¬
no ad dm̃n uenire compelle¬
bat. ⁊ ꝑire cupientes qͦd opus
dñi eẽt: ut uidentes ⁊ aucdiẽ¬
tes scirẽt ntrũ credere debuis¬
sent. Quarta illoꝵ erat. qͥ
inuidia ducti oꝑꝰ dm̃ de ho¬
nestat᷑e uolebant. ⁊ut eum
in ẜmone comphenderent :
⁊ut a p̃ principes accusar¬
ent. ut eum morti craderẽt
sic ⁊ fecerũt. qñ ille ꝑmisit.
non qñ illi uoluerunt. Gali¬
lee dues̃. Quibꝰ una gali¬
lea gentiũ uocatur. uicina
finibꝰ tyroꝵ. ubi ⁊ salomon
.xx. ciuitates donauit yrã
regi tyri. insorte tribꝰ neptal̃.
Alt̾a galilea dr̃ circa tyberi¬
adẽ ⁊ ftagnũ genesareth. in
tribu zabulon. Decapolim¬

Expanded text:
invalidorum et infirmorum qui ob pars erat quos sola fama et opinio ad Dominum venire compellebat, experiri cupientes quid opus Domini esset ut videntes et audientes scirent utrum credere debuissent. Quarta illorum erat qui invidia ducti opus Domini dehonestare volebant, et ut eum in sermone comprehenderent, et ita apud principes accusarent, ut eum morti traderent, sicut et fecerunt quando ille permisit, non quando illi voluerunt. leae, e quibus una Galilaea gentium vocatur, vicina finibus Tyrorum, ubi et Salomon XXV civitates donavit Hiram regi Tyri in sorte tribus Nephthalim: altera Galilaea dicitur circa Tiberiadem, et stagnum Genesareth in tribu Zabulon. I
Abbreviated transcription (Latin):
qr cũ legiss ioħs matħi. marchi.
⁊ luche uolumina. ꝓbauerit
quidẽ textũ hystorie. ⁊ uera cos
dixisse firmauerit. S iius
tantũ anni inqͦ ⁊ passꝰ ẽ. pꝰ car¬
cerẽ ioħis hystoriam texisse. Pd¬
termisso it.iq anno cuiꝰ facta
atribꝰ exposita fuerãt: suꝑiori
tp̾ris ante quã clauderet᷑ ioħs
in carcere gesta narrauit. sicut
manifẽstũ cẽ potent. his qͥ euã¬
legennt. Que res ⁊ dissonanti

Expanded text:
ia cum legisset Joannes Matthaei, Marci et Lucae volumina, probaverit quidem textum historiae, et vera eos dixisse firmaverit, sed unius tantum anni in quo et passus est, post carcerem Joannis, historiam texisse. Praetermisso itaque anno cujus acta a tribus exposita fuerant, superioris temporis, antequam clauderetur Joannes in carcere, gesta narravit, sicut manifestum esse poterit iis qui Evanlegerint. Quae res
Abbreviated transcription (Latin):
glista exposito dĩ baptismate.
⁊uoce de celis facta que diceret.
hic ẽ filiꝰ m̃s dilectus in quo mͥ
complacui: continuo subuurẽ.
Dunc iħs ductus ẽ in desertũ
a sp̃uut temptaret᷑ a diabło.
Uerum ne cui ueniret indubi
um aqͦ cũ spũ ductũ siue cxpul¬
sũ diceret indesertũ. consulte
ac deinde intulit: ⁊ agebatur
a spũ indeserto. ne qd contͣ eũ
ualuisse sp̃s putaretꝰ in mundꝰ
qui plenꝰ sp̃u scõ quo uolebat

Expanded text:
iliter, exposito Domini baptismate, et voce de coelis facta, quae diceret: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi complacui, continuo subjunxit: Tunc Jesus ductus est in desertum a Spiritu, ut tentaretur a diabolo . Verum ne cui veum, a quo eum spiritu ductum sive expulsum dicerent in desertum, consulte ac deinde intulit, Agebatur in spiritu in desertum: ne quid contra eum valuisse spiritus putaretur immundus qui plenus Spiritu sancto quo vo
Abbreviated transcription (Latin):
ad hoc usq ꝑuenit ut se ab ad¬
orando dĩ filio posceret adorari.
estimans qͦd xp̃s qui decipi lau¬
dis sue subreptione nõ potuit.
indignatione ingesta cõtume¬
lie: se ꝓderet exploranti. Sed
nec molli adoratione frangit᷑
nec durissimis in uiriis cõmo¬
netur. s it a ad om̃ia mimici
tẽptam̃ta respondit. ne possit
inuno codẽq dõ ⁊ homine ce

Expanded text:
ad hoc usque pervenit, ut se ab adorando Dei Filio posceret adorari, aestimans, quod Christus, qui decipi laudis suae subreptione non potuit, indignatione ingestae contumeliae se proderet exploranti. Sed nec molli adulatione frangitur, nec durissimis injuriis commovetur, sed ita ad omnia inimici tentamenta respondit, 132 ne posset in uno eodemque Deo
Abbreviated transcription (Latin):
tesponsione neꝗd manifesta:
ueritate. anctor falfitatis au¬
ditet uerboꝵ sensuũq modera¬
tor dñs exalto se dare. nec pro¬
clidit se posse: nec nõ posse men¬
titus ẽ. s sic̃ scriptum est. non
temptabis dñm dm̃ tuũ. Ille
enĩ dm̃ temptat. qui iactantie
sue uitio. suꝑfluã ⁊ inutilem
uult ostentare uirtutẽ. Qͥd
enim utilitatis ht̃. quid como¬
di confert. si p̾ceps hinc in pla
cum tui sit oꝑis de suꝑioribꝰ
corruentem ad inferiora deice
temptationis p̾sumptio est
non consiliũ sanitatis. lactanti¬
e uanitas: nõ uirtucis exem¬
plũ. Inane est enĩ om̃e miracu¬
lum: qd utilitatẽ salutis non
oꝑatur humane. Audit dia

Expanded text:
responsione ne quid manifesta veritate auctor falsitatis audiret, verborum sensuumque moderator Dominus ex alto dare, nec prodidit se posse, nec non posse mentitus est, sed scriptum est, ait: Non tentabis Dominum Deum tuum. Id est, Deum tentat, qui jactantiae suae vitio superfluam et inutilem vult ostentare virtutem. Quid enim utilitatis habet, quid commodi confert, si per praeceps hinc in planuadeas, cum tui sit operis de superioribus corruentem ad inferiora dejicetentationis praesumptio est, non consilium sanitatis, jactantiae vanitas, non virtutis exemplum; inane est enim omne miraculum, quod utilitatem saluti non operatur humanae. Et ha
Abbreviated transcription (Latin):
Unde ⁊ p̾sũptor ille furore suoce¬
catus ait ad dñm. Si filiꝰ dei
os: dic ut lapides isti panes fiãt.
Stultissima hoc eiꝰ inanisq sub¬
tare: quipanis ẽ. estimãs esce
illũ penuria laborare. qui uolim¬
tariã p̾ferebat esuriẽ. Cogita¬
bat ut estimo ap̾ se tanti artifex¬
doli.⁊ dicebat. Sihicipse ẽ cuiꝰ
p̾cepto esurientibꝰ ꝑ deẜta po¬
płis manna fluxit ecelo. si ipse ẽ
quẽ noui ego flumina ꝓduxisse
lapidos transformare. ⁊ si nõ mea
peticione: sua tam̃ necessitate qͥ
esurit. Qd̾ si fẽcerit: dm̃ ꝓbabo.
si nequiuerit. hominẽ dep̾hen¬
dam. Expecrabat gͦ diabls pa¬
nẽ quẽ nõ tam sibi acquiret. quã
mundo conabat᷑ auferre. S re¬
rũ dñs qui ⁊ panẽ de lapide pos¬
sit efficete. & exploranti huma¬
ne nollet salutis clarescere sacra¬
m̃tum sic suũ mod̾atus ẽ scõ.
more responsũ. ut nec ipse qui
ueritas erat m̃datiũ loqueret᷑.
nec ille qui abinitiomendax ẽ.

Expanded text:
unde et praesumptor ille furore suo caecatus ait ad Dominum: Si Filius Dei es, dic ut lapides isti panes fiant . Stultissima haec ejus inanisque subtare, qui panis est, aestimans illum escae penuria laborare, qui voluntariam perferebat esuriem. Cuibat, ut aestimo, apud se tanti doli artifex, et dicebat: Si hic ipse est, cujus praecepto esurientibus per deserta populis manna fluxit e coelo ; si ipse est, quem novi ego flumina produxisse lapides transformare, etsi non mea petitione, sua tamen necessitate, qui esurit. Quod si fecerit; Deum probabo: si nequiverit; hominem deprehendam. 126 Exspectabat ergo diabolus panem, quem non tam sibi acquirere quam mundo conabatur auferre. Sed rerum Dominus, qui et panem de lapide posset efficere, et exploranti humanae nollet salutis clarescere sacramentum, sic suum moderatus est sancto in ore responsum, ut nec ipse, qui veritas erat, mendacium loqueretur, nec ille, qui ab initio mendax est,
Abbreviated transcription (Latin):
Dñs aũt ad humilia descend̾
⁊ campestria: ut diabłm hui¬
litace suꝑaret. & porro dbłs
ducere eum festinat ad m̾otes
ut dũ qͦs ipse corruerat: etiam
illi. hec om̃ia tͥ dabo. si cades ad¬
oraueris me. M. Eallax decep¬
tor. offert qͦd nõ ht. ⁊ut uere
cecus celoꝵ dño. t̾rarum reg
giente dño. s ad mitũ di aboli.
acquirit scłi dignitates.
tantia loquitur. nõ qd̾ into¬
to mundo habeat potestatẽ.
aut possit om̃ia regna cdare
diabłs. cũ sciamꝰ plerosq scõs
uiros adõ reges factos. ꝙ̃di
Uere enĩ ꝓcidit. om̃ĩs qui ado¬
rat liabłm. ⁊ uere cadit. qui
potestates honoresq mundi.
partes sacrilegas mimico ꝓ¬
mittente sectatur. Sq̃r. õũc¬

Expanded text:
Dominus autem ad humilia descendit et campestria, ut diabolum humilitate superaret. Porro diabolus ducere eum festinat ad montes, ut per quos ipse corruerat, etiam  Haec omnia tibi dabo, si procidens adoraveris me: ut fallax deceptor offert, quod non habet; et ut vere caecus coelorum Domino terrarum regngiente Deo, sed ad nutum diaboli acquirit saeculi dignitates. tantia loquitur, non quod in toto mundo habeat potestatem, ut possit omnia regna dare diabolus, cum sciamus plerosque sanctos viros a Deo reges factos. Si ere enim procidit omnis, qui adorat diabolum; et vere cadit, qui potestates honoresque mundi per artes sacrilegas, inimico promittente, sectatur. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
turbatus hec loquit᷑. qui putat
petrare.m. In om̃ibꝰ teptatio¬
nibꝰ hoc agit diabłs. ut intelli¬
gat si filiꝰ dĩ sit. S dñs sic res¬
ponsionẽ tempetat. ut eũ relin¬
quat ambiguũ. mute te deor
sum. O quam stulta hec sua¬
sio. nimiũq ꝑuersa. ut filio dĩ¬
di diceret mitte te dcorsũ. Nũ¬
quid ñ rectiꝰ dixiss. si filiꝰ dĩ
es ascende incelũ: D̾ dutiq
si faceret dñs. uere illũ dĩ eẽ fili¬
um comꝓbaret. S inuicus
celi. nec temptando quidẽ ascẽ¬
sum uult suadere celestem: de¬
tat om̃s cadere. qui se sensit p̾
om̃ibꝰ cecidisse. nec intelligit
cecus. qr illi conat᷑ iumã ꝑsu¬
adere. qui nõ solum cad̾e non po¬
test. s ruinas uenit em̃dare la¬
crigit elisos. dñs solum compe¬
ditos. Qui gͦ uenerat ñ decipi
s decepta saluare: explorantiᷤ
artẽ. tanta m̃sura cautissime
responsionis euacuat: ut tene¬
brosus hostis. nõ solum misteri¬
um ꝓ nob positum uidere non

Expanded text:
t deorsum. In omnibus tentationibus suis hoc agit diabolus, ut intelligat si Filius Dei sit. Sed Dominus sic responsionem temperat, ut eum relinquat ambiguum. Mitte sum. O quam stulta haec suasio, nimiumque perversa, ut Filio Dei diceret: Mitte te deorsum. Nunquid non rectius dixisset: Si Filius Dei es, ascende in coelum? Quod utique si faceret Dominus, vere illum Dei esse Filium comprobaret. Sed inimicus coeli, ne tentando quidem ascensum vult suadere coelestem: detat omnes cadere, qui se sensit prae omnibus cecidisse; nec intelligit caecus, quia illi conatur ruinam suadere, qui non solum cadere non potest, sed ruinas venit emerigit elisos, Dominus solvit compeditos . Qui ergo venerat non decipi, sed decepta salvare, 127 explorantis artem tanta mensura cautissimae responsionis evacuat, ut tenebrosus hostis non solum mysterium pro nobis propositum videre non
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ ita ad om̃ia temptatoris in¬
terrogata respondit. ut noc ue¬
ritatẽ potentie sue cyranno ꝓ¬
deret. nec mist̾iũ suscepte car¬
nis explorator agnosceret. Q¬
siplex in hac responsione prudẽ¬
tia. & quã circũspocta simplicitaᷤ.
ꝑ quã nec ueritas reticet᷑: nec
que uera sũt. Uere ut scriptum
est lux intenebris lucet. ⁊ tene¬
bre eam ñ comp̾hender̾. ẽ an¬
ta d̾niq sermonẽ suũ subtili¬
tate circũtulit. ut ille cotiꝰ do¬
li arcifex mimicꝰ. furoris sui
errore deceptus: dũ xp̃m temp
tat ut hominẽ: dm̃ in homine
lege responsũ: cui contraire non
possit. non accepit panẽ qu̾e ñ
man ducandi consuetudine: s
decipiendi fraude poscebat. quo
uenerat. incertior redderetur.
nec messe sibiesuriẽ denegauit:
nec manducanli necessitatem

Expanded text:
d ita ad omnia tentatoris interrogata respondit, ut nec veritatem regni sui tyranno proderet, nec mysterium susceptae carnis explorator agnosceret? simplex in hac responsione prudentia, et quam circumspecta simplicitas, per quam nec veritas reticetur, nec quae vera sunt. Vere, ut scriptum est: Lux in tenebris lucet, et tenebrae eam non comprehenderunt . Ata denique sermonem suum subtilitate circumtulit, ut ille totius doli artifex inimicus furoris sui errore deceptus, dum Christum tentat ut hominem, Deum in homine lege responsum, cui contraire non possit: non accepit panem, quem non manducandi consuetudine, sed decipiendi fraude poscebat. In venerat, incertior redderetur, nec inesse sibi esuriem denegavit, nec manducandi necessitatem
Abbreviated transcription (Latin):
qr angłis suis mandauit dete:
⁊ inmanibꝰ tollent te. ne forte
offendas ad lapidem pedẽ tuũ.¬
siħ. Hoc in.xͦc. psalmo legimꝰ.
ꝓphetia ẽ. NDale gͦ in t̾pretatꝰ
scripturas diabłs. Certe siu̾e
de saluatore scriptum nouerat.
debuerat ⁊ illud dicere qd̾ in
eodẽ psalmo econtra sequitur.
suꝑ aspidẽ ⁊ basiliscũ ambula¬
bis. ⁊ conculcabis leonẽ ⁊ draco¬
nem. De angloꝵ auxilio qua¬
si ad infirmũ loquitur: de sui
conculcatione quasi tergi uer¬
sator tacet. Seq̃r. Ait illi iħs.
Rursũ scriptum ẽ. temptabiꝰᷤ
dñm diñtuũ. Falsas de sccip¬
turi diabłi sagutas. ueris sc̃p¬
turaꝵ frangit᷑ clipeis. & notan
dum qd̾ nocessaria testimonio¬

Expanded text:
 angelis suis mandavit de te, ut in manibus tollant te, ne forte offendas ad lapidem pedem tuum. Hoc in XC psalmo legimus, prophetia est. Male ergo interpretatur Scripturas diabolus. Certe si vere de Salvatore scriptum noverat, debuerat et illud dicere, quod in eodem psalmo contra se sequitur: Super aspidem et basiliscum ambulabis, et conculcabis leonem et draconem. De angelico auxilio quasi ad infirmum loquitur, de sui conculcatione, quasi tergiversator, tacet. Ait illi Jesus rursum, Scriptum est: Non tentabis Dominum Deum tuum. Falsas de Scripturis diaboli sagittas veris Scripturarum frangit clypeis. Et nota, quod necessaria testimoni
Abbreviated transcription (Latin):
uenienti ut baptizaret᷑. ego
magis ate debeo baptizari. et¬
ante quã columba descend̾et.
ex quo. apparet quãuis eũ iam
noss. Nam eciã inuto mat̾s
exultauit. cũ ad helisabeth ma¬
naueniss. Aliqͥd tam̃ in eo qd̾
non dũ nouerat. colube desce̾¬
sione didicisse. qd̾ ipse scilic
baptizaret in sp̃u scõ ꝓpria qͣ¬
dam ⁊ diuina potestate. ut
nullus homo qui accepiss a
deo baptismũ. etiã si aliquem
baptizatet: poss dicere suũ
c̃ẽ quod traderet. uł a sedari:
dilectꝰ. Yox enĩ celestis unũ
hoꝵ dixit. s eũglistu ostend̾e̾
uoluit ad idualere qd̾ dictũ
ẽ hic ẽ filiꝰ m̃s: ut illis potiuꝰ
qui audiebant indicaretur
qd̾ ipse eẽt filiꝰ dĩ. atq ita dic¬
tum re ferre uoluit. tu es filiꝰ
m̃s. ac si illis diceretꝰ hic est
filiꝰ m̃s. Non enĩ xp̃o indica¬
batur qͦd sciebat. s audiebãt
qui aderant. ꝓpt̾ qͦs etiã ipsa¬

Expanded text:
zaretur: ego magis abs te debeo baptizari; hantequam columba descenderet.. ex quo apparet, quamuis eum iam nosset — nam etiam in utero matris exultauit, cum ad Elisabeth Maria uenisset —, aliquid tamen in eo, quod nondum nouerat, columbae descensione didicisse, quod ipse scilicet baptizaret in spiritu sancto propria quadam et diuina potestate, ut nullus homo, qui accepisset a deo baptismum, etiamsi aliquem baptizaret, posset dicere suum esse quod traderet uel a se dari est. uox enim caelestis unum horum dixit, sed euangelista ostendere uoluit ad id ualere quod dictum est hic est filius meus, ut illis potius qui audiebant indicaretur, quod ipse esset filius dei, adque ita dictum referre uoluit tu es filius meus, ac si illis diceretur hic est filius meus. non enim Christo indicabatur quod sciebat, sed audiebant qui aderant, p
Abbreviated transcription (Latin):
q pplo dñs quos inimitatẽ sui
corporis qd̾ e ecdia docendo tra¬
hitiat elegit: locustis nimirũ
⁊ melle siłurẽ pascitur: qr ⁊ ex
ca que instabili intentione ce¬
lestia quesierat. ⁊ ex illa gente
que t̾rene solũ philosophie sapo¬
rem nouerat: multos in sua m̃

Expanded text:
oque populo Dominus quos in unitatem sui oque populo Dominus quos in unitatem sui corporis, quod est Ecclesia, docendo trajiciat eligit, locustis nimirum et melle silvestri pascitur; quia et ex ea quae instabili intentione coelestia quaesierat, et ex illa gente quae terrenae solum philosophiae saporem noverat, multos in membra
Abbreviated transcription (Latin):
it. Qd siquis habitum siue uic¬
tum iohis ad figurã dñi saluato¬
ris int̾pretati desid̾at. oportu¬
nũ duces ut quẽ ꝓphando mons¬
trabat etiã iuuendo signauerit:
libent̾ huiꝰ ẽ intentio seque̾da.
intelligendũq qd̾ pili camelis
ꝓpt̾ ciliciũ eos qui poccata pe¬
nitendo. iciunando. & flendo
abstergere curãt. zona pellici
a ꝓpt̾ mortẽ am̾antis de qͦ fit.
illos significat qui carnẽ suã
crucifixerũt cũ uiciis ⁊ concu¬
piscentiis. ⁊ qr scriptũ ẽ. qͦt qͦt
in xp̃o baptizati estis. xp̃m in¬
diustis. Cum tales xp̃o intẽ¬
tione seduli amoris adherẽt.
qͣsi pilis cameli uestit᷑. ⁊ zona
pellicia lumbos accingit᷑. Locũ¬
ta ꝓpt̾ breuẽ uolatum. mobilẽ
uidaioe gentis amum quo int̾
dĩ ⁊ ydola sursĩ deorsũq ferebat᷑
insinuat. Mel silure̾. dulcedinẽ
naturalis ingenii qua inculti
exterriũnationũ ppłi reficiebã¬
tur: significat. & dum exut᷑¬

Expanded text:
it. Quod si quis habitum vel vicit. Quod si quis habitum vel victum Joannis ad figuram Domini Salvatoris interpretari desiderat, opportunum ducens ut quem prophetando monstrabat etiam vivendo significaverit, libenter hujus est intentio sequenda; intelligendumque quod pili cameli propter cilicium eos qui peccata poenitendo, jejunando, et flendo abstergere curant; zona pellicea, propter mortem animantis de quo fit, illos significet qui carnem suam crucifixerunt cum vitiis et concupiscentiis. Et quia scriptum est: Quotquot in Christo baptizati estis, Christum induistis ; cum tales Christo intentione seduli amoris adhaerent, quasi pilis cameli vestiuntur, et zona pellicea circa lumbos accinguntur. Locusta propter brevem volatum mobilem Judaicae gentis animum, quo inter Dominum et idola sursum et deorsum ferebatur insinuat. Mel silvestre dulcedinem naturalis ingenii qua inculti externarum nationum populi reficiebantur significat. Et dum ex utr