comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quosꝙ a mundi origine rapuit ad¬
huc se posse susciꝑe etiam fideles p̃¬
sumpsit. Nam ore pestifere ꝑsua¬
sionis eos cotidie deuorat. inquib a
confessione fidei reproba uita discor¬
agimus: sed ita uiueridum nobis est.
ut ꝑuenire ad ȩternaͭ mereamur. Tran¬
seunt cuncta quȩ temporalit̃ festiua
celebrant᷑is urate qui his sollempnita-¬
tib interestis: ne ab eterna sollemp¬
nitate separemini. Quid ꝓdest inter¬
eẽ festis hominum: si de ẽẽ contingat
festis angłorum: Umbra uenturȩ
sollempnitatis ẽ sollempnitas pre-¬
sens. Idcires hanc annue agimus:
ut ad illam quȩ non est annua. sed
continua ꝑducamur. Cum hȩc sta¬
tuto tempore geritur: ad illius desi¬
derium memoria nr̃a refrigatur.
frequentatione gͦ gaudii tempora¬
lis. ad ȩterna gaudia mens in cales¬
cat & ferueat: ut exueritate leticiȩ ꝑ¬
fruatur in patria: quod de umbra
mitis resurrexit ex morte. quam
districtus inuidicio ueniat preuide¬

Expanded text:
quosque a mundi origine rapuit, adquosque a mundi origine rapuit, adhuc se posse decipere etiam fideles praesumit. Nam ore pestiferae persuasionis eos quotidie devorat, in quibus a confessione fidei reproba vita discoragimus. Sed ita videndum nobis est, ut pervenire ad aeterna festa mereamur. Transeunt cuncta quae temporaliter festiva celebrantur. Curate qui his solemnitatibus interestis, ne ab aeterna solemnitate separemini. Quid prodest interesse festis hominum, si deesse contingat festis angelorum? Umbra venturae solemnitatis est solemnitas praesens. Idcirco hanc agimus annue, ut ad illam quae non est annua, sed continua, perducamur. Cum haec statuto tempore geritur, ad illius desiderium memoria nostra refricatur. Frequentatione ergo gaudii temporalis, ad aeterna gaudia mens incalescat et ferveat, ut ex veritate laetitiae perfruatur in patria, quod de umbra mitis resurredistrictus in judicio veniet praevide
Abbreviated transcription (Latin):
bebit fluuium & non mirabit᷑.: ꝙ ha¬
bet fidutiam quod influat iordanis
in os euis. Quis ẽ enim ꝑ fluuium
designatus: nisi humani generis flu-¬
xus: Quod uidelicet genus. ab ortu
ad fidem defluit. & quasi aquȩ more.
usq ad competentẽ t̃minũ ex carnis li-¬
quore ꝑcurrit. Quid ꝑ iordanem. ni-¬
si baptiratorum forma signatur: Quia
enim in iordane flumine ipse auctor
redemptionis nr̃e baptizari dignatus
ẽ recte iordanis nomine. eorum mul-¬
titudo expͥmitur. qui intra sacram̃¬
tum baptismatis tenentur. Antiquꝰ
gͦ hostis. generis humani fluuium
absorbuit: quia a mundi origine us-¬
q ad redemptoris aduentum uix pau-¬
cis electis euadentib in uentre suȩ ma¬
liciȩ genus humanũ traxit. De quo
recte dicitu. Absorbebit fluiuum
qr non mirabitur. quia ꝓ magno ñ
habet cum infideles rapit. Sed gra
ue ẽ ualde quod subditur: & habet
fidutiam quod influat iordanis. in
os eius. Quia postquam infideles

Expanded text:
bebit fluvium, et non mirabitur, bebit fluvium, et non mirabitur, bet fiduciam quod influat Jordanis in os ejus . Quis etenim per fluvium designatus, nisi humani generis fluxus? Quod videlicet genus ab ortu ad finem defluit, et, quasi aquae more, usque ad competentem terminum ex carnis liquore percurrit, Quid per Jordanem, nisi baptizatorum forma signatur? Quia enim in Jordane flumine ipse auctor redemptionis nostrae baptizari dignatus est, recte Jordanis nomine eorum multitudo exprimitur, qui intra sacramentum baptismatis tenentur. Antiquus ergo hostis generis humani fluvium absorbuit, quia a mundi origine usque ad Redemptoris adventum, vix paucis electis evadentibus, in ventrem suae malitiae genus humanum traxit. De quo recte dicitur: Absorbebit fluvium, et non mirabitur , quia pro magno non habet cum infidve est valde quod subditur: Et habet fiduciam quod influat Jordanis in os ejus, quia postquam infideles
Abbreviated transcription (Latin):
rerum. argumentũ non apparentũ.
ꝑfecto liquet. quia fides illarum re¬
rum argum̃tum ẽ: quȩ apparere ñ
possunt. Quȩ etenim apparent: iam
fidem non habent. sed agnitionem.
Dum gͦ uidit thomas. dum palpa¬
uit: cur ei dicitur. quia uidisti me cre¬
didisti: Sed aliud uidit aliud credi¬
dit. Amortali quippe homine diuini¬
tas uideri non potuit. hominẽ gͥ ui
dit: & dm̃ confessus ẽ dicens. Dñs m̃s
considerando uerum hominẽ. hunc
dm̃ quem uidere non poterat excla-¬
In qua nimirum sententia nos specia¬
liter signati sumus. qui eum quem car¬
ne non uidimus:. mente retinemus.
Nos signati sumus: sed si fidem nr̃am
qui exercet oꝑando qđ credit. Quo cõ¬
tra de his qui fidem nominetenus re-¬
tinent: paulus dicit. Confitentur se
nosse dm̃. factis autem negant. Hinc
iacob ait. Fides sine oꝑib mortua est.
Hinc ad beatum iob de antiquo hoste
generis humani: dominus dicit. Absor¬

Expanded text:
rerum, argumentum non apparentium , rerum, argumentum non apparentium , profecto liquet quia fides illarum rerum argumentum est quae apparere non possunt. Quae etenim apparent, jam fidem non habent, sed agnitionem. Dum ergo vidit Thomas, dum palpavit, cur ei dicitur, quia vidisti me, credidisti? Sed aliud vidit, aliud credidit. A mortali quippe homine divinitas videri non potuit. Hominem igitur vidit, et Deum confessus est, dicens: Dominus meus considerando hominem, verum hunc Deum, quem videre non poterat, exclaIn hac nimirum sententia nos specialiter signati sumus, qui eum quem carne non vidimus, mente retNos signati sumus, sed si fidem nostraqui exercet operando quod credit. Quod contra de his qui fidem nomine tenus retinent, Paulus dicit: Confitentur se nosse Deum, factis autem negant . Hinc Jacobus ait: Fides sine operibus mortua est . Hinc ad beatum Job de antiquo hoste generis humani Dominus dicit: Absor
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc animadũtitis. ut electus ille disci¬
płs tunc deesset: post hȩc ueniens au¬
diret. audiens dubitaret. dubitans
palparet. palpans crederet. Non hoc
casu: sed diuina dispensatione gestum
ẽ Egit namq miro modo suꝑna clem̃tia:
ut discipłs dubitans. dum in magistro
suo uulnera palparet. carnis. in nobis
uulnera sanaret infidelitatis. Plus enĩ
nob̾ thomȩ infidelitas ad fidem. quam
fides credentium discipłorum profuit:
quia dum ille ad fidem palpando re¬
ducitur nr̃a mens omni dubitatione
postposita. infide solidatur. Sic qͥppe
discipłm post resurrectionem suam
dubitare permisit: nec tamen indubi.¬
tatione deseruit: sicut ante natiuitatẽ
suam habere mariam. sponsum uoluit
qui tamen ad euis nuptias non ꝑuenit.
Nam ita factus ẽ discipłs dubitans
& palpans. testis uere resurrectionis.
sicut sponsus matris fuerat custos
integerrimȩ uirginitatis. Palpauit
didisti. Cum paulus apłs dicat. est
autem fides sꝑandarum stibstantia

Expanded text:
editis ut electus ille discipulus tunc deesset, post autem veniens audiret, audiens dubitaret, dubitans palparet, palpans crederet. Non hoc casu, sed divina dispensatione gestum est. Egit namque miro modo superna clementia, ut discipulus dubitans, dum in magistro suo vulnera palparet carnis, in nobis vulnera sanaret infidelitatis. Plus enim nobis Thomae infidelitas ad fidem quam fides credentium discipulorum profuit, quia dum ille ad fidem palpando reducitur, nostra mens omni dubitatione postposita in fide solidatur. Sic quippe discipulum post resurrectionem suam dubitare permisit, nec tamen in dubitatione deseruit sicut ante nativitatem suam habere Mariam sponsum voluit, qui tamen ad ejus nuptias non pervenit. Nam ita factus est discipulus dubitans et palpans, testis verae resurrectionis, sicut sponsus matris fuerat custos integerrimae virginitatis. Palpavit i me, credidisti. Cum Paulus apostolus dicat: Est autem fides sperandarum substantia
Abbreviated transcription (Latin):
patre & tamen ad passionem mitit᷑
tam̃ ad passionẽ mutuntur in mundũ
Itaq dicitur. Sicut misit me pat᷑.
& ego mito uos. Idest ea uos carita¬
te diligo. cum inter scandala ꝑ secu¬
torum mito: qua me caritate patͣ
diligit. quem me uenire ad tolleran¬
das passiones fecit. Quam uis muti
etiam uixta naturam diuinitatis.
possit intelligi. Eo enim ipso apat᷑
filius mitti dicitiu: quo apatre gene¬
ratur. Nam sc̃m quoq sp̃m qui cũ
sit coequalis patri & filio. non ta¬
men incarnatus ẽ isdem se filius mit¬
tere ꝑhibet dicens. Cum uenerit pa¬
raclytus quẽ ego mitto uob̃ apatre.
Si enim mitti solummͦ incarnari de¬
beret intelligi: sc̃s proculdubio sp̃e
nullumͦ diceretur mitti. qui nequa
quam incarnatus est. sed eius mis¬
sio ipsa ꝓcessio ẽ. qua de patre pro¬
cedit q filio. Sicut itaq sp̃e muti
dicitur. quia procedit: ita & filius
non in congrue mitti dr. quia gene¬
ratur. Hoc cum dixisset: in sufflauit

Expanded text:
Patre, et tamen ad passionem mittitur, Patre, et tamen ad passionem mittitur, tamen ad passionem mittuntur in mundum. Itaque dicitur: Sicut misit me Pater, et ego mitto vos, id est, ea vos charitate diligo cum inter scandala persecutorum mitto, qua me charitate Pater diligit, quem venire ad tolerandas passiones fecit. Quamvis mitti etiam juxta naturam divinitatis possit intelligi. Eo enim ipso a Patre Filius mitti dicitur, quo a Patre generatur. Nam sanctum quoque Spiritum, qui cum sit coaequalis Patri et Filio, non tamen incarnatus est, idem se Filius mittere perhibet, dicens: Cum venerit Paraclitus, quem ego mittam vobis a Patre . Si enim mitti solummodo incarnari deberet intelligi, sanctus procul dubio Spiritus nullo modo diceretur mitti, qui neqquam incarnatus est, sed ejus missio ipsa processio est, qua de Patre procedit et Filio. Sicut itaque Spiritus mitti dicitur, quia procedit, ita et Filius non incongrue mitti dicitur, quia generatur. Hoc cum dixisset, insufflavit
Abbreviated transcription (Latin):
iuxta humanã rationem sibi ualde
contraria ostendit: dum post resur¬
resurrectionem corpꝰ suum. & incorrup¬
tibile. & tam̃ palpabile demonstrauit.
Nam ꝙ corrumpi necesse ẽ qđ palpa¬
tur: & palpari non potest. qđ non cor¬
rumpitur. Sed miro modo atq in¬
estimabili. redemptor nr̃ ꝙ in corrup¬
tibile post resurrectionem & palpa¬
bile corpus exhibuit: ut monstrando
incorruptibile. inuitaret ad p̃mium:
prebendo palpabile formaret ad fi¬
dem. Et incorruptibilem se ergo &
palpabilem demostrauit. ut profecto
ẽẽ post resurrectionem ostenderet cor¬
pus suum. & eiusdem nature: ꝙ al¬
terius glorie. Dicit eis. Par uobis.
Sicut misit me pater: & ego mito
nari constituit. quem uidelicet in mũ¬
do uenire ad passionem uoluit. sed
tamen amauit filium quem ad pas¬
fionem misit. Clectos uero apłos do¬
minus non ad mundi gaudia. sed sic̃
ipse missus ẽ ad passiones in mundũ
mittit. Quia gͦ & filius amatur a

Expanded text:
juxta humanam rationem sibi valde juxta humanam rationem sibi valde contraria ostendit, dum post resurrectionem suam corpus suum et incorruptibile et tamen palpabile demonstravit. Nam et corrumpi necesse est quod palpatur, et palpari non potest quod non corrumpitur. Sed miro modo atque inaestimabili Redemptor noster et incorruptibile post resurrectionem, et palpabile corpus exhibuit, ut monstrando incorruptibile invitaret ad praemium, et praebendo palpabile firmaret ad fidem. Et incorruptibilem se ergo, et palpabilem demonstravit, ut profecto esse post resurrectionem ostenderet corpus suum et ejusdem naturae, et alterius gloriae. 2. Dixit eis: Pax vobis. Sicut misit me Pater, et ego mitto nari constituit. Quem videlicet in mundum venire ad passionem voluit, sed tamen amavit Filium quem ad passionem misit. Electos vero apostolos Dominus non ad mundi gaudia, sed, sicut ipse missus est, ad passiones in mundum mittit. Quia ergo et Filius amatur a
Abbreviated transcription (Latin):
Rima lectionis huius
euuangłicȩ questio ani¬
mum pulsat: quomodo
post resurrectionem
corpus dominicum ue¬
rum fuit quod clausis ianuis ad
discipłos ingredi potuit. Sed scien¬
dum nob̃ ẽ qđ diuina oꝑatio si ratio¬
ne comphendit᷑ non ẽ ammirabilis.
nec fides habet meritum. cui huma¬
na ratio prebet exꝑimentum. Sed
ex semet ipsis comp̃hendi nequa quã
possunt. ex alia eius oꝑatione pen¬
sanda sunt: ut reb mirabilib. fidẽ
p̃beant facta mirabiliora. Illud enim
corpꝰ dñi intrauit ad discipłos ianuis
clausis: quod uidelicet ad humanos
oculos ꝑ natiuitatẽ suam clauso ex¬
iit utero uirginis. Quid ergo mirũ¬
si clausis ianus post resurrectionẽ
suam in eternum iam uicturus intra¬
uit: qui moriturus ueniens. non aꝑto
utero uirginis exiuit: Sed quia ad
illud corpus quod uideri poterat fi¬
des intuentium dubitabat: ostendit
eis ꝓtinus manus & latus. Palpandã
carnem p̃buit: quam clausis ianus
introduxit. Qua in re duo mira. et

Expanded text:
rima lectionis hujus evangelicae quaestio animum pulsat, quomodo post resurrectionem corpus dominicum verum fuit, quod clausis januis ad discipulos ingredi potuit. Sed sciendum nobis est quod divina operatio si ratione comprehenditur, non est admirabilis; nec fides habet meritum, cui humana ratio praebet experimentum. Sed ex semetipsis comprehendi nequaquam possunt, ex alia ejus operatione pensanda sunt, ut rebus mirabilibus fidem praebeant facta mirabiliora. Illud enim corpus Domini intravit ad discipulos januis clausis, quod videlicet ad humanos oculos per nativitatem suam clauso exiit utero Virginis. Quid ergo mirusi clausis januis post resurrectionem suam in aeternum jam victurus intravit, qui moriturus veniens non aperto utero Virginis exivit? Sed quia ad illud corpus quod videri poterat, fides intuentium dubitabat, ostendit eis protinus 1553 manus et latus; palpandam carnem praebuit, quam clausis januis introduxit. Qua in re duo mira, et
Abbreviated transcription (Latin):
diceretur. Cur reatum tuum. intra
conscientiam abscondis: Foras iam
ꝑ confessionem egredere: qui apud
de interuis ꝑ negationem latebas.
Ueniat itaq foras mortuus: id est
culpam confiteatur peccator. Ueni-¬
entem uero soluant foras discipłi:
ut pastores ȩccłiȩ ei penam debeant
amouere quam meruit: qui non eru¬
buit confiteri quod fecit. Hȩc deso¬
lutionis ordine breuiter dixerim.
ut sub magno moderamine. pasto¬
res ȩccliȩ uel soluere studeant uel
ligare. Sed utrum iuste an iniuste
obliget pastor. pastoris tamen senten-¬
tia gregi timenda ẽ ne is qui sub ẽ
& cum iniuste forsitan ligatur ipsã
obligationis suȩ sententiam ex alia
culꝑa mereatur. Pastor ergo. uel absolier¬
indiscrete timeat uel ligare: is auten
qui sub manu pastoris ẽ. ligari time¬
at uel iniuste nec pastoris sui udi¬
cium demere rep̃hendat: ne si & inui¬
ste ligatus ẽ ex ipsa tumida rep̃hensio¬
ne suꝑbiȩ. culpa quȩ non erat fiat. S¬

Expanded text:
diceretur: Cur reatum tuum intra diceretur: Cur reatum tuum intra conscientiam abscondis? Foras jam per confessionem egredere, qui apud te interius per negationem lates. Veniat itaque foras mortuus, id est culpam confiteatur peccator. Venientem vero foras solvant discipuli, ut pastores Ecclesiae ei poenam debeant amovere, quam meruit qui non erubuit confiteri quod fecit. Haec de solutionis ordine breviter dixerim, ut sub magno moderamine pastores Ecclesiae vel solvere studeant, vel ligare. Sed utrum juste an injuste obliget pastor, pastoris tamen sententia gregi timenda est, ne is qui subest, et cum injuste forsitan ligatur, ipsam obligationis suae sententiam ex alia culpa mereatur. Pastor ergo vel indiscrete absolvere timeat, vel ligare. Is autem qui sub manu pastoris est, ligari timeat etiam iniuste, nec pastoris sui iudicium temere reprehendat, ne etsi iniuste ligatus, ex ipsa tumide reprehensionis superbia, culpa, que non erat, fiat.
Abbreviated transcription (Latin):
sicut scriptum ẽ. Cumq egressus eẽt
qui fuerat ligatus institis: tunc dix̃
discipłis. Soluite eum. & sinite abi¬
re. Eece illum discipłi iam uiuentem
soluunt. quem magister resuscitauerat
mortuum. Si enim discipłi latarum
mortuum soluerent: fetorem magis
ostenderent quam uirtutem Ex qua
consideratione intuendum ẽ. quod
illos nos debemus. ꝑ pastoralem au-¬
ctoritatem soluere: quos auctorem
nr̃m cognoscimus ꝑ suscitantem gra-¬
tiam uiuificare. Que nimirum ui¬
uificatio ante oꝑationem rectitudi-¬
nis: in ipsa iam cognoscit᷑ confessio¬
ne peccati. Unde & huic ipsi mor¬
tuo lazaro. nequaquam dicitur re¬
uiuisce. sed ueni foras. Omnis quip¬
pe peccator dum culpam suam intra
conscientiam abscondit: introrsus la-¬
tet: in suis penetrabilib occultatur.
Sed moruius uenit foras: cum pec-¬
cator nequitias suas sponte confite¬
tur. Lazaro ergo dicitur ueni foras.
ac si aꝑte cuilibet mortuo inculpa

Expanded text:
sicut scriptum est: Cumque egressus esset sicut scriptum est: Cumque egressus esset qui fuerat ligatus institis, tunc dixit discipulis: Solvite eum, et sinite abire . Ecce illum discipuli jam viventem solvunt, quem magister resuscitaverat mor tuum. Si enim discipuli Lazarum mortuum solverent, fetorem magis ostenderent quam virtutem. Ex qua consideratione intuendum est quod illos nos debemus per pastoralem auctoritatem solvere quos auctorem nostrum cognoscimus per suscitantem gratiam vivificare. Quae nimirum vivificatio ante operationem rectitudinis in ipsa jam cognoscitur confessione peccati. Unde et huic ipsi mortuo Lazaro nequaquam dicitur Revivisce, sed Veni foras. Omnis quippe peccator dum culpam suam intra conscientiam abscondit, introrsum latet, in suis penetralibus occultatur. Sed mortuus venit foras, cum peccator nequitias suas sponte confitetur. Lazaro ergo dicitur Veni foras. Ac si aperte cuilibet mortuo in culpa
Abbreviated transcription (Latin):
quem libet proximum. odio uel grã
moueatur pastor. Iudicare autẽ dig.¬
ne de subditis nequeunt: qui in sub¬
ditorum causis. sua uel odia. uel gra¬
tiam sequuntur. Unde recte ꝑ ꝓphe¬
tam dicitur. Mortificabant animas
quȩ non moriuntur: ꝙ uiuificabant
animas quȩ non uuunt. Non morien¬
tem quippe mortificat: qui iustum
dampnat. Et non uicturum iuui¬
ficare: nititur. qui reum supplitio
absoluere conatur Causȩ ergo pen
sandȩ sunt: & tunc ligandi atq
soluendi potestas exercenda Ui¬
dendum quȩ culpa: aut quȩ sit pe¬
nitentia secuta post culpam: ut
gram uisitat: illos pastoris sententi a¬
soluat. Tunc enim uera ẽ absolutio
p̃sidentis: cum interni arbitrium
sequitur iudicis. Quod bene qua¬
triduani mortui significat illa re¬
suscitatio: quȩ uidelicet demonstrat.
quia prius mortuũ dñs uocauit
ce uiuificauit dicens. lazare ueni fo-¬
ras. et postmodum is qui ueniens
egressus fuerat. a discipłis ẽ solutus:

Expanded text:
quemlibet proximum odio vel gratia quemlibet proximum odio vel gratia moveatur pastor. Judicare autem digne de subditis nequeunt, qui in subditorum causis sua vel odia, vel gratiam sequuntur. Unde recte per prophetam dicitur: Mortificabant animas quae non moriuntur et vivificabant animas quae non vivunt. Non morientem quippe mortificat qui iustum dampnat, et non victurum vivificare nititur qui reum de supplicio absolvere conatur. Caussandae sunt, et tunc ligandi atque solvendi potestas exercenda. Videndum itaque quae culpa, aut quae sit poenitentia subsecuta post culpam, ut gratiam visitat, illos pastoris sententia absolvat. Tunc enim vera est absolutio praesidentis, cum interni arbitrium sequitur judicis. Quod bene quatriduani mortui resuscitatio illa significat, quae videlicet demonstrat quia prius mortuum Dominus vocavit et vivificavit, dicens: Lazare, veni foras ; et postmodum is qui vivens egressus fuerat 1556 a discipulis est solutus,
Abbreviated transcription (Latin):
peccata retineant. quibꝰdam relaxent.
Sic sic eos a deo decebat erigi:. qͥ tantũ
pro deo consenserant humiliari.
Ecce qui districtum dei udicium me-¬
tuunt. animarum uidices fiuint. Et
alios dampnant uel liberant. qui
semet ipsos dampnari metuebant.
Horum profecto ne in ȩccłia ep̃i locũ
ritatem suscipiunt qui gradum re-¬
giminis sortiuntur. Grandis honor:
sed graue pondus istius ẽ honoris.
Durum qͥppe ẽ: ut qui nescit tene¬
re moderamina uitȩ suȩ: iudex uitȩ
fiat alienȩ Et plerums contingit. ut¬
ut hic uidicii locum teneat: cui ad
locum uita minime concordat. Ae
sepe agitur. ut uel dampnet imme¬
ritos. uel alios ipse ligatus soluat.
Sepe in soluendis ac ligandis sub¬
ditis. suȩ uoluntatis motus: non
autem causarum merita sequitur.
Unde fit: ut ipsa hac ligandi &
soluendi potestate se pͥuet qui hanc
ꝓ suis uoluntatib & non pro subie-¬
ctoꝵ morib exercet. Sepe fit. ut erga¬

Expanded text:
peccata retineant, quibusdam relaxent. peccata retineant, quibusdam relaxent. Sic sic eos a Deo decebat erigi, qui tantum pro Deo consenserant humiliari. Ecce qui districtum Dei judicium metuunt animarum judices fiunt; et alios damnant, vel liberant, qui semetipsos damnari metuebant. 5. Horum profecto nunc in Ecclesia episcopi locum ritatem suscipiunt, qui gradum regiminis sortiuntur. Grandis honor, sed grave pondus istius est honoris. Durum quippe est ut qui nescit tenere moderamina vitae suae judex vitae fiat alienae. Et plerumque contingit ut hic judicii locum teneat, cui ad locum vita minime concordat. Ac saepe agitur, ut vel damnet immeritos, vel alios ipse ligatus solvat. Saepe in solvendis ac ligandis subditis suae voluntatis motus, non autem causarum merita sequitur. Unde fisolvendi potestate se privet, qui hanc pro suis voluntatibus et non pro subiectorum moribus exercet. Rex aut
Abbreviated transcription (Latin):
resurrectionẽ suam factus iam in pas¬
sibilis. ꝑ afflationem sp̃c donum scẽ
unctionis emanauit. De hoc oleo ꝑ
a facie olei. Sub iugo quippe tene¬
bamur demonice dominationis:s
uncti sumus oleo sp̃c scĩ. Et quia nos
gratia lib̾tatis unxit. dominationis
domonicȩ uigum putruit paulo at¬
testante qui ait. U bi sp̃c dñi ibi li¬
center uuerent & in predicatione qͥbꝰ¬
dam ꝓdessent. idcirco hunc post re-¬
surrectionẽ dñi patenter acceperua.
ut prodesse non paucis sed plurib
possent. Unde &e in hac ipsa datio¬
ne sp̃e dicitur. Quoꝵ remiseritis
peccata. remutuntur eis. & quorũ
retinueritis retenta sunt. Libet intu¬
eri: illi discipłi ad tanta onera humi-¬
litatis uocat. ad qͥntum culmen głȩ
sint ꝑducti. Eece non solum de semet¬
ipsis securi funt: sed etiam alienȩ
obligationis potestatem relaxationiᷤ
accipiunt. Principatum suꝑni iudi-¬
cii sortuntur: ut uice dei quibꝰdam

Expanded text:
resurrectionem suam factus jam impasresurrectionem suam factus jam impassibilis, per afflationem spiritus donum sanctae unctionis emanavit. 4. De hoc oleoa facie olei . Sub jugo quippe tenebamur daemoniacae dominationis, sed uncti sumus oleo Spiritus sancti. Et quia nos gratia libertatis unxit, dominationis daemoniacae jugum putruit, Paulo attestante, qui ait: Ubi spiritus Domini, ibi licenter viverent, et in praedicatione quibusdam prodessent, idcirco hunc post resurrectionem Domini patenter acceperunt, ut prodesse non paucis, sed pluribus possent. Unde et in hac ipsa datione Spiritus dicitur: Quorum remiseritis peccata remittuntur eis, et quorum retinueritis retenta sunt. Libet intueri illi discipuli, ad tanta onera humilitatis vocati, ad quantum culmen gloriae sint perducti. Ecce non solum de semetipsis securi fiunt, sed etiam alienae obligationis potestatem relaxationis accipiunt; principatumque superni judicii sortiuntur, ut vice Dei quibusdam
Abbreviated transcription (Latin):
una ẽ caritas. ꝙ duo p̃cepta. ita unus
sistente domino interram. ꝑ ostmodũ
e cȩlo. quia in ꝓrimi amore discitur.
Et ante quidem discipłoꝵ mentib
idem sp̃c sc̃s inerat ad fidem: sed ta¬
m̃ manifesta datione ñ nͥ post resur¬
rectionem datus ẽ Unde & scriptũ
est. Nondum erat sp̃c datus: quia
iħc nondum fuerat clarificatus.
Unde etiam ꝑ moysen dicitur. Six¬
erunt mel de pͥetra: & oleum de fir¬
ma petra. Neq enim quicquam tale
urcta hystoriam legitur si tota testa¬
menti ueteris series recense atuꝵ.
Nusquam de petra mel: nusqͣm
oleum ille popłs suxit. Sed quia
uita pauli uocem petra erat. xp̃c. mel
de petra suxerunt. qui eiusdem redep¬
toris nr̃i facta & miracula uiderunt.
Oleum uero de firma petra surerunt.
quia esfusione seĩ sp̃c post resurrectio¬
nem eius ungui meruerunt. Quasi
ergo infirma petra mel dedit. quan¬
do adhuc mortalis dominus. miracu¬
loꝵ suoꝵ. dulcedinem discipłis ostendit.
S firma petra oleum fudit: quia pꝰ

Expanded text:
una est charitas, et duo praecepta, ita unus sistente Domino in terra, postmodum e coelo, quia in proximi amore discitur Et ante quidem discipulorum mentibus idem Spiritus sanctus inerat ad fidem, sed tamen manifesta datione non nisi post resurrectionem datus est. Unde et scriptum est: Nondum erat spiritus datus, quia Jesus nondum fuerat glorificatus . Unde etiam per Moysen dicitur: Suxerunt mel de petra, et oleum de firma petra . Neque enim quidquam tale juxta historiam legitur, si tota Testamenti Veteris series recenseatur. Nusquam de petra mel, nusquam oleum ille populus suxit. Sed quia juxta Pauli vocem: Petra erat Christus , mel de petra suxerunt, qui ejusdem Redemptoris nostri facta et miracula viderunt. Oleum vero de firma petra suxerunt, quia effusione sancti Spiritus post resurrectionem ejus ungi meruerunt. Quasi ergo infirma petra mel dedit, quando adhuc mortalis Dominus miraculorum suorum dulcedinem 1555 discipulis ostendit. Sed firma petra oleum fudit, quia, post
Abbreviated transcription (Latin):
homas autem unus ex duodecim
qui dicitur didimus: non erat cũ¬
płs defuit: reu̾sus quod gestum est
audiuit: audita credere rennuit ue¬
nit iterum dominus. & non creden¬
ti discipło latus palpandum p̃buit.
manus ostendit. ostensa suoꝵ cicatri¬

Expanded text:
homas autem unus de duodecim, qui dicitur Didymus, non erat,pulus defuit, reversus, quod gestum est, audivit, audita credere renuit. Venit iterum Dominus, et non credenti discipulo, latus palpandum praebuit, manus ostendit, et ostensa suor
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce in cȩlestib electoꝵ ciuium leti¬
cia agitur. uicissim de se omnes in
suo conuentu gratulant᷑ & tam̃ nos
ab amore ec̃nitatis tepidi nullo de¬
siderio ardemus. inter ẽẽ tantȩ sol¬
lempnitati non querimus: pͥuam᷑
gaudiis. & leti sumus. Accendamꝰ
gͦ animum fr̃s. recalescat fides. in
id qđ credidit. in ardescant ad suꝑ¬
na nr̃a desideria: & sic amare iam
ire ẽ. Ab internȩ sollempnitatis gau¬
diis nulla nos adũsitas reuocet. qͥa¬
& siquis ad locum ꝓpositum ire de¬
siderat: eius desidium quelibet uiȩ
asꝑitas non immutat. Nulla nos
ꝓsꝑitas blandiens seducat: quia
stultus uiator ẽ: qui initinere ame¬
na prata conspiciens obluuscitur
quo tendebat. Toto gͦ desiderio ad
suꝑnam patriam animus anehlet.
nił in hoc mundo appetat quod cõ-¬
stat quia cicitius relinquat: ut si ce¬
lestis pastoris ueracit oues sumus:
quia in uiȩ delectione non figimur

Expanded text:
Ecce in coelestibus electorum civium laetiEcce in coelestibus electorum civium laetitia agitur, vicissim de se suo conventu gratulantur, et tamen nos ab amore aeternitatis tepidi, nullo desiderio ardemus, interesse tantae solemnitati non quaerimus, privamur gaudiis, et laeti sumus. Accendamus igitur animum, fratres; recalescat fides in id quod credidit; inardescant ad superna desideria nostra; et sic amare jam ire est. Ab internae solemnitatis gaudio nulla nos adversitas revocet, et si quis ad locum propositum ire desiderat, ejus desiderium quaelibet viae asperitas non immutat. Nulla nos prosperitas blandiens seducat, quia stultus viator est, qui in itinere amoena prata conspiciens, obliviscitur ire quo tendebat. Toto ergo desiderio ad supernam patriam animus anhelet, nil in hoc mundo appetat, quod constat quia citius relinquat, ut si coelestis Pastoris veraciter oves sumus, quia in viae delectatione non figimur
Abbreviated transcription (Latin):
cietas suꝑnorum cuuium: ibi dulcis
sollempnitas aꝑegrinationis huius
tristi labore redeuncium: ibi proiudi
ꝓpħarum chori. ibi uidex apłoꝵ nu¬
merus: ibi innumerabiliũ martyrũ
uictor exercitus. tanto illic lȩtior. qͦͣn¬
to hic durius afflictus. Ibi confessoꝵ
constantia p̃mii sui ꝑceptione conso.¬
lata ibi fideles uiri. quos auirilitatis
suȩ robore uoluptas scłi emollire non
potuit. Ibi sc̃ȩ mulieres quȩ cum scło
& sexum uicerunt: ibi pueri qui hic
annos suos morib transcenderunt.
ibi senes quos hic ꝙ ȩtas debiles red
cum tantorum cuuum sollempnita¬
te gaudeamus. ipsa nos letantium fe¬
stiuitas inuitet. Certe sicubi popłs
nundinas celebraret: si ad alicuius
ȩccłiȩ dedicationem denuntiata sol¬
lempnitate concurret: festinaremꝰ
omnes simul inueniri: & interesse
unusquisq satageret: graui se damp-¬
no afflictum crederet. si sollempnita¬
tem communis leticiȩ non uideret.

Expanded text:
cietas supernorum civium. Ibi dulcis cietas supernorum civium. Ibi dulcis solemnitas a peregrinationis hujus tristi labore redeuntium. Ibi providi prophetarum chori, ibi judex apostolorum numerus, ibi innumerabilium martyrum victor exercitus, tanto illic laetior, quanto hic durius afflictus; ibi confessorum constantia, praemii sui perceptione consolata; ibi fideles viri quos a virilitatis suae robore voluptas saeculi emollire non potuit; ibi sanctae mulieres quae cum saeculo et sexum vicerunt; ibi pueri qui hic annos suos moribus transcenderunt; ibi senes quos hic et aetas debiles reddcum tantorum civium solemnitate gaudeamus. Ipsa nos laetantium festivitas invitet. Certe sicubi populus nundinas celebraret, si ad alicujus Ecclesiae dedicationem denuntiata solemnitate concurreret, festinaremus omnes simul inveniri, et interesse unusquisque satageret, gravi se damno afflictum crederet si solemnitatem communis laetitiae non videret.
Abbreviated transcription (Latin):
um oues deducit. De quib ꝓfecto ouib
rursus ait. Ouef meȩ uocem meam au¬
diunt. & ego cognosco eas ꝙ sequun¬
tur me: & ego uitam ȩt̃nam do eis.
Dequib & paulo suꝑius dicit. Per
me si quis introierit saluabitur: ꝙ
ingredietur & egredietur. & pascua
inueniet. In gredietur quippe ad fi-¬
dem: egredietur uero a fide ad speciẽ
a credulitate ad contemplationem.
Pascua autem inueniet: inȩternam re¬
fectionem. Oues gͦ eius pascua inue¬
nient quia quisquis illum corde sim¬
plici sequitur ȩternę uiriditatis pa¬
bulo nutritur. Quȩ autem sunt ista¬
rum ouium pascua nisi et̃na gaudia
sempiterni uirentis paradysiͦ Pas¬
cua namq electoꝵ sunt uultus pre¬
sens dei. qui dum sine defectu conspi¬
citur: sine fine mens eybo saciatur.
In istis pascuis de ȩt̃nitatis sacietate
letati sunt: quicumq iam laqueos uo-¬
luptuosȩ temporalitatis euaserunt.
Ibi hymnidici angłorum chori. ibi so¬

Expanded text:
ium oves deducit. « De quibus profecto ovibus ium oves deducit. « De quibus profecto ovibus rursum dixit: Oves meae vocem meam audiunt, et ego cognosco eas, et sequuntur me, et ego vitam aeternam do eis; de quibus et paulo superius dicit: Per me si quis introierit, salvabitur, et ingredietur, et egredietur, et pascua inveniet. Ingredietur quippe ad fidem; egredietur vero a fide ad speciem, a credulitate ad contemplationem; pascua autem inveniet in aeterna refectione. Oves ergo ejus pascua invenient, quia quisquis illum corde simplici sequitur, aeternae viriditatis pabulo nutritur. Quae autem sunt istarum ovium pascua, nisi aeterna gaudia sempiterne virentis paradisi? Pascua namque electorum sunt, vultus praesens Dei, qui dum sine defectu conspicitur, siIn istis pascuis de aeternitatis satietate laetati sunt qui jam laqueos voluptuosae temporalitatis evaserunt. Ibi hymnidici angelorum chori, ibi so
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓtinus dominus subdit. Sicut no¬
lut me pater & ego agnosco patrem.
& animã meam pono pro ouibus meis.
Acsi aꝑte dicat. In hoc constat. quia et
cognosco patrem. & cognoscor a patͤ.
quia animam meam pono ꝓ ouibus
meis. id est ea caritate qua ꝓ ouibus
morior: quantum patrem diligam
ostendo. Quia uero non solum iude¬
am. sed etiam gentilitatem redimere
uenerat adiungit dicens. Et alias
oues habeo. quȩ non sunt ex hoc oui¬
le & illas oportet me adducere ꝙ uo
cem meam audient: & fiet unum o¬
uilȩ & unus pastor. Redemptionem
nram qui ex gentili popło uenimus
domnus aspexerat: cum se adducere
aspicitis: hoc reconciliatis gentibus
factum hodie uidetis. Quasi ex duobꝰ
gregib unum ouile efficit: quia uida¬
icum & gentilem popłm in sua fide
comungit: paulo atcestante qui ait.
Ipse ẽ pax nr̃a. qui fecit utraq unum
Dum enim ad ȩc̃nam uitam exutraq
natione simplices elegit: ad ouile ꝓpͥ¬

Expanded text:
Dominus protinus subdit: Sicut noDominus protinus subdit: Sicut novit me Pater, et ego agnosco Patrem, et animam meam pono pro ovibus meis. Ac si aperte dicat: In hoc constat quia et ego agnosco Patrem, 1487 et cognoscor a Patre, quia animam meam pono pro ovibus meis; id est, ea charitate qua pro ovibus morior quantum Patrem diligam ostendo. Quia vero non solum Judaeam, sed etiam gentilitatem redimere venerat, adjungit: Et alias oves habeo quae non sunt ex hoc ovilcem meam audient, et fiet unum ovile et unus pastor. Redemptionem nostram qui ex gentili populo venimus Dominus aspexerat, cum se adducere ri, fratres, aspicitis; hoc reconciliatis gentibus factum hodie videtis. Quasi ex duobus gregibus unum ovile efficit, quia Judaicum et gentilem populum in sua fide conjungit, Paulo attestante, qui ait: Ipse est pax nostra, qui fecit utraque unum . Dum enim ad aeternam vitam ex utraque natione simplices eligit, ad ovile propr
Abbreviated transcription (Latin):
ouib. Sola ergo causa ẽ: ut mercen¬
narius fugiat quia mercennarius
est. Acsi aꝑte diceretur. Stare inꝑi¬
culo ouium non potest: qui in eo
qđ ouib preest. non oues diligit. sed
lucrum terrenum querit. Dum enim
honorem amplectitur. dum tempora¬
lib commodis letatur: opponere sẽ
contra ꝑiculum trepidat. ne hoc qđ
diligit amitat. Sed quia redemptor
nr culpas ficti pastoris innotuit: ⁊ite¬
rum formam cui debeamus impͥmi
ostendit dicens. Ego sum pastor bonꝰ
Atq subiungit. Et cognosco meas. et¬
Ac si patenter dicat. Diligentes obse
cuntur. Qui enim ueritatem non di¬
ligit. adhuc minime cognouit. Quia
in uerbis dominicis etiam ꝑiculum
urm. U idete si oues eius estis: uidete
si eum cognosertis: iudete si lumen
litate: sed ex oꝑatione. Nlam idem ip¬
se qui hec loquitur. iohannes euuan¬
gelista testatur dicens. Qui dicit se
nosse eum & mandata eius non custo¬
dit: mendax ẽ. Unde ꝙ hoc in loco

Expanded text:
ovibus. Sola ergo causa est ut mercenovibus. Sola ergo causa est ut mercenarius fugiat, quia mercenarius est. Ac si aperte diceretur: Stare in periculo ovium non potest, qui in eo quod ovibus praeest, non oves diligit, sed lucrum terrenum quaerit. Dum enim honorem amplectitur, dum temporalibus commodis laetatur, opponere se contra periculum trepidat, ne hoc quod diligit, amittat. Sed quia Redemptor noster culpas ficti pastoris innotuit, iterum formam cui debeamus imprimi, ostendit dicens: Ego sum pastor bonus: atque subjungit: Et cognosco meas, Ac si patenter dicat: Dilquuntur. Qui enim veritatem non diligit, adhuc minime cognovit. 4. Quin verbis dominicis etiam periculum vestrum. Videte si oves ejus estis, videte si eum cognoscitis, videte si lumen litate, sed ex operatione. Nam idem ipse qui hoc loquitur Joannes evangelista testatur, dicens: Qui dicit se nosse Deum, et mandata ejus non custodit, mendax est . Unde et in hoc loco
Abbreviated transcription (Latin):
lium in sidians circuit. ꝙ mortes ani
marum querit. De quo lupo. mox
subditur. Et lupus rapit: & disꝑ¬
git oues. Lupus uenit & mercenna¬
riuis fugit: quia malignus sp̃c mẽ¬
tes fidelium intemptatione dilant¬
at: & is qui locum pastoris tenet. eu¬
ram sollicitudinis non habet. Ani¬
mȩ ꝑeunt: & ipse de terrenis com¬
modis: letatiur. Lupus rapit & dis¬
ꝑgit oues: cum alium ad luxuriam
ꝑtrahit. alium in auariciam accendit
alium in suꝑbiam erigit. alium ꝑ
iracundiam diuidit. hunc ininui¬
diam stimulat. illum infallatia sup¬
plantat. Quasi gͦ gregem lupus
dissipat: cum fidelium ꝑopłm dia¬
bolus ꝑ temptationes necat. Sed
contra hȩc mercennarius nullo ⁊elo
accenditiur. nullo feruore dilectio¬
nis excitatur quia dum sola exteri¬
ora commoda requirit interiora
gregis dampna negligenter pati-¬
tur. Unde mox adiungitur. Mer¬
cennarius autem sugit. quia mercen¬
narius ẽ: ꝙ non ꝑtinet ad eum de

Expanded text:
lium insidians circuit, et molium insidians circuit, et momarum quaerit. De quo lupo mox subditur: Et lupus rapit, et dispergit oves. 567 Lupus venit et mercenarius fugit; quia malignus spiritus mentes fidelium in tentatione dilaniat, et is qui locum pastoris tenet, curam sollicitudinis non habet. Animae pereunt, et ipse de terrenis commodis laetatur. Lupus rapit et dispergit oves, cum alium ad luxuriam pertrahit, alium in avaritiam accendit, alium in superbiam erigit, alium per iracundiam dividit, hunc invidia stimulat, illum in fallacia supplantat. Quasi ergo gregem lupus dissipat, cum fidelem populum diabolus per tentationes necat. Sed contra haec mercenarius nullo zelo accenditur, nullo fervore dilectionis excitatur; quia dum sola exteriora commoda requirit, interiora gregis damna negligenter patitur. Unde et mox adjungitur: Mercenarius autem fugit, quia mercenarius est, et non pertinet ad eum de
Abbreviated transcription (Latin):
stat. Sed lupus ueniens indicat:
quo quisq animo suꝑ gregis custo¬
diam stabat. Lupus et enim suꝑ oues
uenit: cum quilibet iniustus & rap¬
tor. fideles quosq atq humiles op¬
primit. Sed is qui pastor ẽẽ uideba¬
tur & non erat. relinquit oues et
fugit. quia dum sibi ab eo ꝑiculũ
metuit: resistere eius iniusticie
non p̾sumit. fugit autem: non mu¬
tando locum. sed subtrahendo sola¬
tium. fugit: quia iniusticiam ui¬
dit & tacuit. fugit: qui se sub si¬
staretis inprelio in die dñi. Ex adũso
quippe ascendere ẽ: quibuslibet po¬
testatib praue agentib rationis libe¬
ra uoce contraire. Et in die dñi ꝓ do
mo isrł in p̃lio stamus. ac murum
opponimus: si fideles & innocentes.
auctoritate uindicamus. Quod mer¬
cennarius non facit: qui cum ueni¬
entem lupum uiderit. fugit. Sed
ẽ lupus alius. qui sine cessatione cotidie
non corpora. sed mentes dilaniat ma-¬
lignus uidelicet sp̃c: qui caulas fide¬

Expanded text:
stat; sed lupus veniens indicat stat; sed lupus veniens indicat quo quisque animo super gregis custodiam stabat. Lupus etenim super oves nit cum quilibet injustus et raptor, 1486 fideles quosque atque humiles opprimit. Sed is qui pastor esse videbatur et non erat, relinquit oves et fugit, quia dum sibi ab eo periculum metuit, resistere ejus injustitiae non praesumit. Fugit autem non mutando locum, sed subtrahendo solatium. Fugit, quia injustitiam vidit, et tacuit. Fugit, quia se sub sistaretis in praelio in die Domini . Ex adverso quippe ascendere est quibuslibet potestatibus prave agentibus rationis libera voce contraire. Et in die Domini pro domo Israel in praelio stamus, ac murum opponimus, si fideles innocentes auctoritate vindicamus. Quod quia mercenarius non facit, cum venientem lupum viderit, fugit. 3. Sed est alius lupus qui sine cessatione quotidie non corpora, sed mentes dilaniat, malignus videlicet spiritus, qui caulas fide
Abbreviated transcription (Latin):
quã oues diligunt.: hii merito no¬
men pastoris ꝑdunt. De quib pro¬
tinus subditur. Mercennarius au¬
tem & qui non ẽ pastor. cuius non
sunt oues ꝓpriȩ: iudet lupum ue¬
nientẽ: & dimitat oues & fugit.
N on pastor. sed mercennarius uo¬
catur: qui non ꝓ amore intimo oues
dominicas. sed ad temporales mer¬
cedes pascit. Mercennarius quip¬
pe ẽ: qui locum quidem pastoris te¬
net. sed lucrum animarum non
querit. Terrenis commodis inhiat.
honore p̾lationis gaudet tempora¬
lib lucris pascitur: impensa sibi
ab hominib reuerentia letatur.
Istȩ sunt etenim mercedes mercen¬
narii: ut pro ipso quod in regimine
laborat. hic qđ querit inueniat. ꝙ ab
hereditate gregis inposterum alie¬
nus existat. Utrum uero pastor sit
an mercennarius. cognosei ueracit
non potest: si occasio necessitatis de ẽ.
Tranquillitatis enim tempore plerũ¬
q ad gregis custodiam. sicut uerus
pastor: sic etiam mercennarius con-¬

Expanded text:
quam oves diligunt, merito noquam oves diligunt, merito nomen pastoris perdunt. De quibus protinus subditur: Mercenarius autem, et qui non est pastor, cujus non sunt oves propriae, videt lupum venientem, et dimittNon pastor, sed mercenarius vocatur, quia non pro amore intimo oves dominicas, sed ad temporales mercedes pascit. Mercenarius quippe est qui locum quidem pastoris tenet, sed lucra animarum non quaerit; terrenis commodis inhiat, honore praelationis gaudet, temporalibus lucris pascitur, impensa sibi ab hominibus reverentia laetatur. Istae sunt etenim mercedes mercenarii, ut pro eo ipso quod in regimine laborat, hic quod quaerit inveniat, et ab haereditate gregis in posterum alienus existat. Utrum vero pastor sit, an mercenarius, cognosci veraciter non potest, si occasio necessitatis deest. Tranquillitatis enim tempore, plerumque ad gregis custodiam sicut verus pastor, sic etiam mercenarius
Abbreviated transcription (Latin):
euuangłica eruditionem
uram: audistis ex lectione¬
strum. Eece enim is qͥ ñ
exaccidenti dono sed essentialiter bonꝰ
ẽ dicit. Ego sum pastor bonus. Atq
eiusdem bonitatis formam. quam nos
imitemur adiungit dicens. Bonus pa¬
stor: animam suam ponit. ꝓ ouib suis.
fecit quod monuit: ostendit quod us¬
posuit: ut in sacram̃to nr̃o corpus su¬
um & sanguinem uerteret: ꝙ oues
quas redimeret carnis suȩ alimento
saciaret. Ostensa nobis ẽ de contemp¬
tu mortis uia. quam sequamur. appo¬
sita forma cui inpͥmatur. Primum
nob̃ ẽ exteriora nr̃a misericordit̃ ouibꝰ
impendere postremum uero si necesse
sit. etiam mortem nr̃am ꝓ eisdem oui¬
bus ministrare. A pͥmo autem hoc mi¬
nimo: ꝑuenitur ad postremum mauis.
Sed eum incomparabiliter longe
sit melior anima qua uiuimus. t̾re¬
na substantia quam exterius possi¬
demus: qui non dat pro ouib sub¬
stantiam suam: quando ꝓhis datu¬
rus ẽ animam suam: Et sunt non¬
nulli. qui plus terrenam substantiã

Expanded text:
ica eruditionem vestram, audistis et peristrum. Ecce enim is qui non ex accidenti dono, sed essentialiter bonus est, dicit: Ego sum pastor bonus. Atque ejusdem bonitatis formam quam nos imitemur adjungit, dicens: « Bonus pastor animam suam dat pro ovibus suis. » Fecit quod monuit, ostendit quod posuit, ut in sacrario nostro corpus suum et sanguinem verteret, et oves quas redemerat, carnis suae alimento satiaret. Ostensa nobis est de contemptu mortis via quam sequamur, apposita est forma cui imprimamur. Primum nobis est exteriora nostra misericorditer ovibus ejus impendere; postremum vero, si necesse sit, etiam mortem nostram pro eisdem ovibus ministrare. A primo autem hoc minimo pervenitur ad postremum majus. Sed cum incomparabiliter longe sit melior anima qua vivimus tena substantia quam exterius possidemus, qui non dat pro ovibus substantiam suam, quando pro his daturus est animam suam? Et sunt nonnulli qui dum plus 1485 terrenam substantiam
Abbreviated transcription (Latin):
maiuas magdalenas de eodem uico
magilala fuisse contendant. ꝙ alte¬
ram ẽẽ quȩ in matheo uiderit resur¬
gentẽ: alterã quȩ in iohanne eum que¬
rebat absentem. Quatuor autem fuis-¬
se marias in euuangłiis legimus: u¬
nam matrem dñi saluatoris. alteram
materterã eiꝰ quȩ appellata ẽ maria
cleophȩ: t̃ciam mariam iacobi & io¬
seph. quartam mariam magdalenȩ:
licet alii matrẽ iacobi ꝙ ioseph mater¬
teram eius fuisse contendant. Non¬
nulli ut se liberent questionȩ. in mar¬
co uolunt ẽẽ unam de mariis: sed ñ
additum cognom̃ magdalenȩ. Et hȩc
suꝑfluo scriptorum moleuisse uitio.
quod pͥmum euuangłista non scrip¬
serit. Nob̃̾ autem: simplex uidetur
ꝙ aꝑta responsio. S eãs feminas xp̃i
absentiam non ferentes. ꝑ dotam noc¬
tem non semel nec bis. sed crebro ad se¬
pulchrum domini cucurrisse: p̃ser¬
tm cum terremotus.ꝙ sara diruta.
& sol fugiens. & rerum natura tur-¬

Expanded text:
Marias Magdalenas de eodem uico Marias Magdalenas de eodem uico Magdalo fuisse contendant et alteram esse, quae in Matheo eum uiderit resurgentem, alteram, quae in Iohanne eum quaerebat absentem. quattuor autem fuisse Marias in euangeliis legimus: unam matrem domini saluatoris, alteram materteram eius, quae appellata est Maria Cleopae, tertiam Mariam, matrem Iacobi et Ioseph, quartam Mariam Magdalenen, licet alii matrem Iacobi et Ioseph materteram eius fuisse contendant. nonnulli, ut se liberent quaestione, in Marco uolunt unam esse de Mariis, sed non additum cognomen Magdalenae, et ex superfluo scriptorum inoleuisse uitio, quod primum euangelista non scripserit. nobis autem simplex uidetur et aperta responsio: sanctas feminas Christi absentiam non ferentes per totam noctem non semel nec bis, sed crebro ad sepulchrum domini cucurrisse, praesertim cum terrae motus et saxa disrupta et sol fugiens et rerum natura tur
Abbreviated transcription (Latin):
nit maria maglalenȩ mane ad sepul¬
chrum: sed addidisse cum eẽnt tene¬
brȩ. Eiusdem gͥ atq unuis temporis
idest mediȩ noctis ꝙ galloꝵ cantus:
alterum finem. alterum dixisse pͥnci¬
pium. Michiq uidetur. euuangłista
matħs qui euuangłm hebraico ser-¬
mone conscͥpsit. non tam uesꝑe dixis¬
se quam sero: & eum qui interp̃tatꝰ
ẽ uerbi ambiguitate deceptum. non
at: sero non uesꝑum significare sed
tarde. Solemus enim dicere: sero ue¬
nisti. id est tarde. Et qui facere ante de¬
bueras. fac saltem sero. id est tarde.
Sin autem illud obicitur. quomodo
eadem maria quȩ prus uiderat do¬
minũ resurgentem. postea ad sepul¬
chrum eius flere referatur. hoc di¬
cendum ẽ quod et sola ꝙ cum alte¬
ra. ꝙ cum aliis mulierib memor be¬
neficiorum quȩ in se dominꝰ contule¬
rat. ad sepulchrum eius frequenter
cucurrit: & nunc adorauerit quem¬
uidebat. nunc fleuerit quem quere¬
bat absentem: licet quidam duas

Expanded text:
nit Maria Magdalene mane ad sepulnit Maria Magdalene mane ad sepulchrum, sed addidisse: cum adhuc essent tenebrae, eiusdem igitur atque unius temporis, id est mediae noctis et gallorum cantus, alterum finem, alterum dixisse principium. mihique uidetur euangelista Matheus, qui euangelium Hebraico sermone conscripsit, non tam \'uespere dixisse quam \'sero\' et eum, qui interpretatus est, uerbi ambiguitate deceptum non at \'sero\' non uesperum significare, sed \'tarde\'. solemus enim dicere: \'sero uenisti\',id est \'tarde\', et: \'qui facere ante debueras, fac saltim sero , id est tarde. sm autem illud obicitur, quomodo eadem Maria, quae prius uiderat dominum resurgentem, postea ad sepulchrum eius flere referatur, hoc dicendum est, quod et sola et cum altera siue cum aliis mulieribus memor beneficiorum, quae in se dominus contulerat, ad sepulchrum eius frequenter cucurruidebat, nunc fleuerit, quem quaerebat absentem, licet quidam duas
Abbreviated transcription (Latin):
maria magdalenȩ ui¬
dit dnm̃ resurgentem:
& iohannes euuange¬
lista refert. mane una sabbati eam
iuxta sepulchrum flere. Una sab¬
bati. dies dominiea intelligenda est:
quia omnis ebdomada. in sabbatũ.
& quartam. ꝙ quintam. q sextam sab¬
bati diuidit᷑. quam ethici in idoloꝵ
ꝙ elem̃toꝵ nominib appellant. Deniq
ꝙ apl̃s collectam pecuniȩ quȩ indi ger¬
tib p̾ꝑatur: in unam sabbati precipit
congregandam. Nec putandum ẽ ma¬
theum & iohannẽ diũsa sensisse: sed u¬
num atq idem tempus. mediȩ noctis.
& gallorum cantus. diu̾sis appellasse
nominib. Matħ̾s enim scribit uesꝑe
sabbati id est sero. non incipient nocte
sed iam ꝓfunda ꝙ magna exparte
trans acta. apparuisse dñm mariȩ
magdalenȩ: ꝙ apparuisse uesꝑe sab¬
bati illuscescente in unam sabbati. se
ipsum interp̃tans quid dixisset uesꝑe
sabbati. id est appropinquante iam
luce sequentis diei. Et iohannem non
absolute dixisse. una autẽ sabbati ue¬

Expanded text:
gdalene uidit dominum resurgentem et Iohannes euangelista refert mane una sabbati eam iuxta sepulchrum flere ?— Una sabbati dies dominica intellegenda est, quia omnis ebdomada in sabbatum et quartam et quintam et sextam sabbati diuiditur, quam ethnici idolorum et elementorum nominibus appellant. denique et apostolus collectam pecuniae, quae indigentibus praeparatur, in una sabbati praecepit congregandam. nec putandum est Matheum et Iohannem diuersa sensisse, sed unum atque idem tempus, mediae noctis et gallorum cantus, diuersis appellasse nominibus — Matheus enim scribit \'uespere sabbati\', id est sero, non incipiente nocte, sed iam profunda et magna ex parte transacta apparuisse dominum Mariae Magdalenae et apparuisse uespere sabbati inlucescentis in unam sabbati se ipsum interpretans, quid dixisset \'uespere sabbati\', id est adpropinquante iam luce sequentis diei — et Iohannem non absolute dixisse: una autem sabbati ue
Abbreviated transcription (Latin):
rediret ad cȩlos. ꝓmisit discipłis di
cens. Cum autem ascendero. rogabo
patrem meum. & mitcet uobis ali¬
um paraclytum qui uob̃cum sit in
ȩternum: sp̃m ueritatis. Unde cre¬
dendum ẽ ad patrem ꝑuenisse xp̃m
cum uidemus ad apłos descendisse
paraclytum. Credendum inquam ẽ¬

Expanded text:
rediret ad coelos promisit discipulis suis, rediret ad coelos promisit discipulis suis, dicens: Cum autem ascendero, rogabo Patrem meum, et mittet vobis alium Paracletum, qui vobiscum sit in aeternum, Spiritum veritatis . Unde credendum est ad Patrem pervenisse Christum, cum videmus ad apostolos descendisse Paracletum. Credendum, inquam, e