comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ce nr̃i redẽptoris audiuimꝰ. Et qͥdẽ
in hac die tua que ad pacẽ tͥ: nunc
aut̃ abscondita sũt ab oculis tuis.
Dũ enĩ districtꝰ iuder sustinet. ⁊ ad¬
huc manũ ñ exerit in ꝑcussione: dũ
a retributione ultionis ultime ẽẽ que¬
dã tẽporis securitas uidet᷑. debemꝰ
pensare malũ qͦd seqͥtur: pensantes
geinere:. gementes uitare. Ga que
cõmisimꝰ peccata indesinent̾ aspi-¬
cere aspicientes flere: flentes ab¬
stergere.Nulla nos ꝓspitatis transi-¬
torie leticia dissoluat:. nec mentis
nr̃e oculos ea que sũt transitoria
obstruant. ne cecos ad ignẽ ducãt.
Si enĩ districte penset᷑. euiꝰ sit pon¬
deris impperiũ ex ore ueritatis ag-¬
noscit᷑. cũ negligenti ⁊ futura non
ꝓsyicienti dicit᷑. Et qͥdẽ in hac die

Expanded text:
ri Redemptoris audivimus: Et quidem in hac die tua quae ad pacem tibi; nunc autem abscondita sunt ab oculis tuis. Dum enim districtus judex sustinet, et adhuc manum non exerit in percussionem, dum a retributione ultionis ultimae esse quaedam temporis securitas videtur, debemus pensare malum quod sequitur, pensantes gemere, gementes vitare, et quae commisimus peccata indesinenter aspicere, aspicientes flere, et flentes abstergere. Nulla nos prosperitatis transitoriae laetitia dissolvat, nec mentis nostrae oculos ea quae sunt transitoria obstruant, nec caecos ad ignem ducant. Si enim districte pensetur, cujus sit ponderis improperium, ex ore veritatis agnoscitur, cum negligenti et futura non prospicienti dicitur: Et quidem in ha
Abbreviated transcription (Latin):
ciũ incõmerciũ t̾rene negociatio¬
nis trahunt Mendentes qͥppe in tem-¬
plo sũt. qͥ hoc qͦd quib̾dã iure com¬
petit ad p̃miũ largiunt᷑. Iusticiam
enĩ uendere ẽ. hanc ꝓ premii ac¬
ceptione seruare. Ementes uͦ in tẽ
debitã facere contẽnunt. dato pa-¬
ironis premio emunt peccatũ. Sm¬

Expanded text:
cium in commercium terrenae negotiatiocium in commercium terrenae negotiationis trahunt. Vendentes quippe in tem sunt, qui hoc, quod iure quibusdam competit, ad premium largiuntur; iusticiam autem vendere est hanc pro premii accepcione servare. Ementes vero in tedebitam facere contempnunt, dato patronis precio emunt peccatum.
Abbreviated transcription (Latin):
contrariꝰ nr̃is carnalibꝰ de sideriisin
presenti uita. A qͦ ipse liberat᷑. qui
preceptis eiꝰ humilit̾ subdit᷑. Alioqͥ
adu̾sariꝰ iudici.⁊ iudex tradet exach¬
ri: qͥa ex sermone dni cõtempto reus
tenebit᷑ peccator in examine iudicis.
Quẽ iudex exactori tradet:. qͥa huẽ
maligno syũi ad ultionẽ trahere
ꝑmittet : ut cõpulsã animã ipse
ad penã de corpore exigat: que
ei ad culpã sponte consensit. Ex¬
actor mittit in carcerẽ: qͥa per
malignũ sp̃m in inferno retrudit.
quousq dies iudicii ueniat: ex qͦ
iã in inferni ignibꝰ simul ⁊ ipse eri¬
ciet᷑. Expleta gͥ ꝑditione cutass
quã nos ad ꝑeuntis anime siml¬
tudinẽ traximꝰ: ꝓtinꝰ subdit᷑. Et h¬
gressus in tẽplũ: cepit eicere nł¬
dentes ⁊ ementes de illo. Sieit
tẽplũ dei in ciuitate ẽ: ita ⁊ in
plebe fideli uita religiosoꝵ. Ex
sepe ñnulli religionis h abitum
sumunt: et dũ sacroꝵ ordimum
locũ ꝑcipiunt. sc̃ẽ religionis offi¬

Expanded text:
n praesenti vita. A quo ipse liberatur qui praeceptis ejus humiliter subditur. Alioquin adversarius judici, et judex tradet exactori, quia ex sermone Domini contempto reus peccator tenebitur in examine judicis. Quem judex exactori tradit, quia hunc maligno spiritui ad ultionem trahere permittit, ut compulsam animam ipse ad poenam de corpore exigat, quae ei ad culpam sponte consensit. Exactor mittit in carcerem, quia per malignum spiritum in inferno retruditur, quousque dies judicii veniat, ex quo jam in inferni ignibus simul et ipse crucietur. 6. Expleta ergo perditione civitatis, quam nos ad pereuntis animae similitudinem traximus, protinus subditur: Et ingressus templum coepit ejicere vendentes et ementes de illo. Sicut templum Dei in civitate est, ita et in plebe fideli vita religiosorum. Et saepe nonnulli religionis habitum sumunt, et dum sacrorum ordinum locum percipiunt, sanctae religionis offi
Abbreviated transcription (Latin):
iniquus ẽ. ait ñ det fr̃ibꝰ ad utendũ qͦd
adeo ꝓ omnibꝰ creatũ ẽ. iste ⁊ in spirnta¬
li pecuma diuidenda iniquus erit.: it
ñ pro necessitate sed ꝓ ꝑsonis doctrmnã
as que labunt᷑ ñ bene dispenseris. llaᷤ
et̾nasq diintias doctrine dei qͥs dabit
uob̾: Et si in his que aliena sũt. alie¬
ñ fustis: ea que ur̃a sũt ⁊ ꝓprie ho¬
pecuniã dm̃ amare ñ posse. Igt̃ el-
cunas contemnendas. Unde seribe ⁊
pharsci qͥ erant auari. adu̾sũ se dictã
itelligentes parabolã subsannabant
cũ. carnalia ⁊ certe presentia sprita-¬
libꝰ ac futuris ⁊ quasi incertis prepo¬
dimisit. hec suꝑ hanc parabolã in suiᷤ
cõmentariis ẽ locutꝰ. Diues qͥ habebat
uillicũ siue disyensatorẽ. ds̃ omp̃s ẽ:¬

Expanded text:
niquus est, ut non det fratribus ad utendum, quod a deo pro omnibus est creatum, iste et in spiritali pecunia diuidenda iniquus erit, ut non pro necessitate, sed pro personis doctrinam tias, quae labuntur, non bene dispensetis, ueras aeternasque diuitias doctrinae dei quis credet uobis ? et si in his, quae aliena sunt — alie fuistis, ea, quae uestra sunt et proprie hopecuniam, deum amare non posse. igitur et cunias contemnendas. unde scribae et pharisaei, qui erant auari, aduersum se dictam intellegentes parabolam subsannabant eum carnalia et certa et praesentia spiritalibus ac futuris et quasi incertis praepodimisit, haec super hac parabola in suis commentariis est locutus: diu e s, qui habebat uilicum siue dispensatorem, deus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑseqͥ ligare. occidere:. et omnem
dm̃ sui dissipare substantiã. cor-¬
reptꝰ a dño ẽ. Saule. saule quid
me ꝑsequeris: Durũ ẽ tͥ contra sti¬
mulũ calcitrare. Dixitq in corde
suo. Quid faciã. qͥa qͥ magister fui
et uillicus. cogor ẽẽ discpłs ⁊ oꝑ
discare erubesco. Et qͥ doctor fuerã
iuideoꝵ cogor a gentibꝰ ⁊ a discpło
anania salutis ⁊ fidei mendicare
doctrinã. faciã gͥ qͦd mͥ utile ẽẽ in¬
telligo: ut postquã ꝓiectꝰ fuero de
uillicatione mea. recipiant me xp̃i-¬
am in domos suas. Cepitq eis qͥ pͥus
u̾sabant᷑ in lege. ⁊ sic ĩ xp̃m credid̾ãt ut arbit᷑rẽt᷑

Expanded text:
sequi, ligare, occidere, et omnem Domini sui dissipare substantiam, correptus a Domino est: Saule, Saule quid me persequeris? Durum est tibi contra stimulum calcitrare . Dixitque in corde suo: Quid faciam? quia qui magister fui, et villicus, cogor esse discipulus etdicare erubesco, ut qui doctor fueram Judaeorum, cogar a gentibus et a discipulo Anania, salutis ac fidei mendicare doctrinam. Faciam igitur quod mihi utile esse intelligo: ut postquam projectus fuero de villicatione mea, recipiant me Christiani in domos suas. Coepitque eos qui prius versabantur in Lege, et sic in Christum crediderant, ut
Abbreviated transcription (Latin):
Cunc idẽ martyriꝰ narrabat. quia
cũ eũ portasset. pondus eiꝰ minime
sensisset. Nec mirũ. Quomͦ enĩ pon¬
dus sentire poterat: qͥ portantem
portabat : Qua in re pensandũ no
bis ẽ. quantũ frat̾na cõpassio uale¬
at: quantũ nos omnipotenti deo
met ipsos deponimꝰ. In rebꝰ corporall¬
bꝰ nemo alta tangit: nisi qͥ tenditur.

Expanded text:
Tunc idem Martyrius narrabat quia Tunc idem Martyrius narrabat quia cum eum portasset, pondus ejus minime sensisset. Nec mirum quomodo enim pondus sentire poterat, qui portantem portabat? Qua in re pensandum est nobis quantum fraterna compassio valeat, quantum nos omnipotenti Deo metipsos deponimus. In rebus corporalibus nemo alta tangit, nisi qui tenditur.
Abbreviated transcription (Latin):
tẏriꝰ monacͥus ire festinabat᷑. Uir
posuit: eũq suo pallio undiq con¬
strictũ suꝑ humeros leuauit: secũ¬
q reuertens detulit. Cũq iã mo-¬
nasterii foribꝰ ꝓpinquaret: spritalis
pater eiꝰdẽ monasterii. magnis cla-
mare uocibꝰ cepit. Currite : ianuas.
monasterii citius aꝑite. qͥa fr̃ mar-¬
tyriꝰ uenit dñm portans. Statim uͦ
ut martẏriꝰ ad monasterii aditũ
puenit. is qͥ leprosus eẽ putabatur
de collo eiꝰ exiliens. ⁊ in ea specie
apparens qͣ recognosei ab hominbꝰ
solet redẽptor humani generis qs¬
homo. xp̃s iħs. ad celũ martyrio as¬
piciente rediit: eiq ascendens qi¬
xit. Martyri. tu me ñ erubuisti suꝑ
terrã. ego te ñ erubescã suꝑ celos.
Qui sẽs uir mox ut ẽ monasteriuum
ingressus: ei pat̾ monasterii dixit.
frater martyri ubi ẽ quẽ portabas.
Cui ille respondit dicens. Ego si sei¬
ssem qͥs esset: pedes illiꝰ tenuissem.

Expanded text:
tyrius monachus ire festinabat. Vir atyrius monachus ire festinabat. Vir aposuit, eumque suo pallio undique constrictum 1651 super humerum levavit, secumque revertens detulit. Cumque jam monasterii foribus propiaret, spiritualis pater ejusdem monasterii magnis vocibus clamare coepit: Currite, januas monasterii citius aperite, quia frater Martyrius venit Dominum portans. Statim vero ut Martyrius ad monasterii aditum pervenit, is qui leprosus esse putabatur, de collo ejus exsiliens, et in ea specie apparens qua recognosci ab hominibus solet Redemptor humani generis Jesus, ad coelum Martyrio aspiciente rediit, eique ascendens dixit: Martyri, tu me non erubuisti super terram, ego te non erubescam super coelos. Qui sanctus vir mox ut est monasterium ingressus, ei pater monasterii dixit: Frater Martyri, ubi est quem portabas? Cui ille respondit, dicens: Ego si scivissem quis esset, pedes illius tenuissem.
Abbreviated transcription (Latin):
da sũt. Mala que fecimꝰ ꝑ cotidia¬
na lam̃ta diluamꝰ. Trãsactas nr̃as
neqͥcias surgentia ab amore dei et
ꝓrimi recta oꝑa suꝑent. Nulla que
possumꝰ fr̃ĩbꝰ impendere bona re¬
cusemꝰ. Neq enĩ alit̾ redẽptoris nr̃i
mẽbra efficim᷑: nisi inherendo deo
et cõpatiendo ꝓxͥmo. Sed qͥa ad
amorẽ dei ⁊ ꝓrimi plerũq corda
audientiũ plus exẽpla quã uerba
excitant. caritati ur̃e indicare
ortus. in uicina factũ t̾ra lẏcaonie
solet narrare miraculũ. Ait enĩ
qͦd in ea qͥdã martyriꝰ nomine uite
ualde uenerabilis monacus fuit
qͥ ex suo monasterio usitationis gr̃a
ad aliud monasteriũ tendebatꝰ. cui
spiritalis pat̾ preerat. Pergens itaq
lepsũ quendã quẽ densis uulneribꝰ
elephantinꝰ morbꝰ ꝑ mẽbra fedau̾at
inuenit in uiaꝰ. uolentẽ ad suũ ho-¬
spitiũ redire. ⁊ pre lassitudine nõ
ualentẽ. Ipse uͦ in ipso itinere se ha-¬
bere ꝑhibebat. hospitiũ. qͦ idẽ mar-¬

Expanded text:
da sunt. Mala quae fecimus per quotidiana lamenta diluamus, transactas nostras nequitias surgentia ab amore Dei et proximi recta opera superent, nulla quae possumus fratribus impendere bona recusemus. Neque enim aliter Redemptoris nostri membra efficimur, nisi inhaerendo Deo, et compatiendo proximo. 10. Sed quia ad amorem Dei et proximi plerumque corda audientium plus exempla quam verba excitant, charitati vestrae indicare ortus, in vicina factum terra Lycaoniae solet narrare miraculum. Ait enim quod in ea quidam, Martyrius nomine, vitae valde venerabilis monachus fuit, qui ex suo monasterio visitationis gratia ad aliud monasterium tendebat, cui spiritualis pater praeerat. Pergens itaque, leprosum quemdam, quem densis vulneribus elephantinus morbus per membra foedaverat, invenit in via, volentem ad suum hospitium redire, sed prae lassitudine non valentem. In ipso vero itinere se habere perhibebat hospitium quo idem Mar
Abbreviated transcription (Latin):
i ergo disyensator
uoce laudat᷑. qͦd de
re iniqua sibi iusticiã prepararit.
et passus dispendiũ dñs laudat dis¬
pensatoris prudentiã. qͦd adu̾sus do¬
minũ qͥdẽ fraudulent̾ sed ꝓ se pru-¬
dent̾ egerit: quantomagis xp̃e qͥ¬

Expanded text:
i ergo dispensator uoce laudatur, quod de re iniqua sibi iustitiam praepararit, et passus dispendia dominus laudat dispensatoris prudentiam, quod aduersus dominum quidem fraudulenter, sed pro se prudenter egerit, quanto magis
Abbreviated transcription (Latin):
ñ hebreoꝵ sed sẏroꝵ. lingua diitie
nuncupant᷑. que de iniqͥtate collecte
sũt. Si gͦ unqͥtas bene dispensata u̾¬
tit᷑ in iusticiã: quantomagis sermo
pensatores suos leuabit in celũ: Qnã
obrẽ seqͥt᷑. Cu fidelis ẽ in mimimo hoe
ẽ in carnalibꝰ: ⁊ in multis fidelis erit

Expanded text:
n Hebraeorum, sed Syrorum lingua diuitiae nuncupantur, quod de iniquitate collectae sint. si ergo iniquitas bene dispensata uertitur in iustitiam, quanto magis sermo pensatores suos leuabit in caelum! quam ob rem sequitur: qui fidelis est in minimo, hoc est in carnalibus, et multis fidelis erit
Abbreviated transcription (Latin):
p̃comũ congruis sermomibus
explicare: que nec in celis ẽ
sola. nec in t̾ra remanet desti¬
lo consortiũ possidet angłoꝵ.
Laborat in mundo. reqͥescit

Expanded text:
praeconium congruis sermonibus explicare? quae nec in coelis est sola, nec in terra remanet destilo consortium possidet angelorum. Laborat in mundo, requiescit
Abbreviated transcription (Latin):
aliud nͥ ñ quomͦꝰ homines dãt
qͥ diligunt mundũ. ita do
uob̾ͦ. Qui ꝓpt̾ea sibi dãt pa-¬
cẽ: ut sine molestia litium
atq belloꝵ ñ deo sed ami-¬
co suo mundo ꝑfruantur.:
Et qͣndo iustis dãt pacem
ñ potest uera ubi ñ ẽ uera
cõcordia. qͥa disiuncta sũt
dicit᷑ qͥ sortẽ iungitꝰ: ita ille
cõcors dicendꝰ ẽ qui corda
pacem reliqͥt: ⁊ pacẽ suã
nob̾ dat ñ sic̃ mundꝰ. sed sic̃
ille ꝓ quẽ factꝰ ẽ mundus
ut concordes simꝰ iungamꝰ
inuicẽ corda. ⁊ cor unũ sur¬
sum habeamꝰ ne corrumpat᷑
in t̾ra:¬

Expanded text:
nisi, quomodo homines dant, qui diligunt mundum, ita do vobis? qui propterea sibi dant pacem, ut sine molestia litium atque bellorum, non Deo, sed amico suo mundo perfruantur: et quando justi dant pacem, se potest vera, ubi non est vera concordia, quia disiuncta sunt dicitur, qui sortem iungit, ita ille concors dicendus est, qui corda pacem reliquit, et pacem suam non nobis dat sicut mundus, sed sicut ille per quem factus est mundus; ut concordes simus, jungamus invicem corda, et cor nostrum sursum habeamus, ne corrumpatur in ter
Abbreviated transcription (Latin):
etiã si ab illo nob̾ relicta ẽ:
pax nr̃a ẽ. Nisi enĩ ab illo nõ
haberemꝰ ⁊ talẽ: sed ipse nõ
habet talẽ. Si tenuerimꝰ
usq in finẽ qualẽ accepimꝰ:
qualẽ habet habebimꝰ ubi
nichil nob̾ repugnet ex nob̃:
et nichil nos inuicẽ lateat
in cordibꝰ nr̃is. Nec ignoro ista
dm̃ u̾ba etiã sic accipi posse.
ut eiꝰdẽ sententie repeticio
uideat᷑ pacẽ relinquo uobiᷤ
pacẽ meã do uobis: ut qͦd dix¬
erat pacẽ. hoc repetierit di¬
cens pacẽ meã: et qͦd
dixerat relinqͦ uob̃̾. hoc re¬
peuerit dicens do uob̾. At
uult qͥsq accipiat Me tam̃
delectat credo ⁊ uos fr̃s mei
dilecti. sic tenere istã pacẽ
ubi adu̾sariũ cõcordit᷑ uinci¬
mꝰ. ut desideremꝰ ꝑacẽ ubi ad¬
u̾sariũ ñ habebimꝰ. Quod uͦ

Expanded text:
llo nobis relicta est, pax nostra est: nisi enim ab illo, non haberemus et talem; sed ipse non habet talem. Si tenuerimus usque in finem qualem accepimus, qualem habet habebimus, ubi nihil nobis repugnet ex nobis, et nihil nos invicem lateat in cordibus nostris. Nec ignoro ista Domini verba etiam sic accipi posse, ut ejusdem sententiae repetitio videatur, Pacem relinquo vobis, pacem meam do vobis: ut quod dixerat, pacem, hoc repetierit dicens, pacem meam; et quod dixerat, relinquo vobis, hoc repetierit dicens, do vobis. Ut volet quisque accipiat: me tamen delectat, credo et vos, ratres mei dilecti, sic tenere istam pacem, ubi adversarium concorditer vincimus, ut desideremus pacem, ubi adversarium non habebi
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ: sed ñ ẽ plena. qͥa iude¬
mꝰ aliã legẽ in m̃bris nr̃is re¬
pugnantẽ legi m̃tis nr̃e. Itẽq
inter nos ipsos ẽ pax nobis
qͥa inuicẽ nob̾ credimꝰ qͦd in¬
uicẽ diligamꝰ: sed nec ipsa
plena ẽ quia cogitationes
cordis nr̃i inuicẽ ñ uidemus:
et quedã de nob̾ que ñ sũt
in nob uel in mebꝰ inuicẽ uł

Expanded text:
em: sed non est plena, quia videmus aliam legem in membris nostris, repugnantem legi mentis nostrae . Itemque inter nos ipsos est nobis pax, quia invicem nobis credimus quod invicem diligamus: sed nec ipsa plena est, quia cogitationes cordis nostri invicem non videmus; et quaedam de nobis quae non sunt in nobis, vel in
Abbreviated transcription (Latin):
N p̃cedenti lectione scĩ
eugłii quã seqͥt᷑ ista que
mͦ recitata ẽ. dñs iħs dixe¬
rat se ⁊ patrẽ ad dilectore
suos ẽẽ uenturos: ⁊ apud
eos mansignẽ ẽẽ facturos.
scõ. uos aũt cognoscetis
eũ. qͥa apud uos mane¬
bit ⁊ in uob̾ erit. Unde
intelleximꝰ in scĩs tanquã
in tẽplo suo simul manere
trimtatẽ dm̃. Nũc aũt di¬
cit. Hec locutꝰ sũ uob̾. apud
uos manens. Illa itaq man¬
sio alia ẽ quã promisit fu¬
turã. hec uͦ alia quã p̃sen¬
tẽ ẽẽ testat᷑. Illa sp̃alis est.
atq intrinsecꝰ m̃tibꝰ reddit᷑.
hec corporalis forinsecꝰ ocu¬
lis atq auribꝰ exhibet᷑. Illa
in et̾nũ beatificat liberatoᷤ.
hec in tẽpore uisitat lib¬
andos. Scdm illã dñs a
sius dilectoribꝰ ñ recedit.
sccłm hanc it ⁊ recedit.

Expanded text:
n praecedenti lectione sancti Evangelii, quam sequitur ista quae modo recitata est, Dominus Jesus dixerat se et Patrem ad dilectores suos esse venturos, et apud eos mansionem esse facturos. sancto, Vos autem cognoscetis eum, quia apud vos manebit, et in vobis erit : unde intelleximus in sanctis tanquam in templo suo simul manere Trinitatem Deum. Nunc autem dicit: Haec locutus sum vobis apud vos manens. Illa itaque mansio alia est, quam promisit futuram; haec vero alia, quam praesentem esse testatur. Illa spiritualis est, atque intrinsecus mentibus redditur: haec corporalis forinsecus oculis atque auribus exhibetur. Illa in aeternum beatificat liberatos; haec in tempore visitat liberandos. Secundum illam Dominus a suis dilectoribus non recedit; secundum hanc
Abbreviated transcription (Latin):
Cum gͦ omĩno sit insepara-¬
bilis:  nũquã tͥnitas eẽ sci¬
ret᷑. si semꝑ inseƿarabiliter
diceret᷑. Nam cũ dicimꝰ pa¬
trem ⁊ filiũ ⁊ sp̃m scm̃: nõ¬
eos utiq dicimꝰ simul. cum
ipsi ñ possint ẽẽ ñ simul. Eͦd uͦ
addidit cõmemorabit uos.
intelligere debemꝰ etiã qͦd
iubemur ñ obliuisci. saluber¬
rimos monitꝰ ad grãm ꝑtine¬
re qua nos cõmemorat sp̃s.
Pacẽ inqͥt relinqͦ uob̾: pacẽ
meã do uob̾. Hoc ẽ qͦd legi¬

Expanded text:
Cum ergo omnino sit inseparaCum ergo omnino sit inseparabilis, nunquam Trinitas esse sciretur, si semper inseparabiliter diceretur: nam et cum dicimus Patrem et Filium eos utique dicimus simul, cum ipsi non possint esse non simul. Quod vero addidit: Commemorabit vobis, intelligere debemus etiam quod jubemur non oblivisci, saluberrimos monitus ad gratiam pertinere, qua nos commemorat Christus. Pacem, inquit, relinquo vobis, pacem meam do vobis. Hoc est quod legi
Abbreviated transcription (Latin):
ne meo. ille uos docebit
u̾ba capiamꝰ. docente aũt
syũ scõ eadẽ u̾ba intelliga¬
filio. ͭ aut uͦ ñ⁊ filiꝰ doceat.
et sp̃s sc̃s dicat: et cũ ds
aliqͥd dicit ⁊ docet. ñ tͥm¬
tas ipsa dicat ⁊ doceatͦ
Sed q̃m trinitas ẽ. oporte¬
bat eiꝰ singulas insinuari
ꝑsonas : eamq nos distĩcte
audire. inseparabilit̾ intel¬
ligere. Audi patrẽ dicentẽ
ubi legis: dñs dixit ad mei.
filiꝰ meus es tu. Audi ⁊ do¬
centẽ uhi legis. omis qui
audiuit a patre ⁊ dicheit.
uenit ad me. filiũ uͦ dicen¬
tẽ mͦ audisti. De se qͥipe ait.
quecũq dixero uob̃. Quẽ
sri docentẽ ius nosse. ma
tẽ ubi dicꝰtũ ẽ ipse uos do¬
cebit omĩa. audi etiã di-¬
centẽ: ubi legis in actibus
apłoꝵ beato petro dixisse
sp̃m sc̃m. Uade cũ illis:. qͥa
ego misi eos. Omĩs gͥ et di¬
cit ⁊ docet tͥnitas. Sed nͥ
etiã singillatĩ cõmendare-¬
tur: eã nullo mͦ humana ca-¬
ꝑe utiq possed infirmitas.

Expanded text:
ebit verba capiamus, docente autem Spiritu sancto eadem verba intelligaFilio: aut vero non et Filius doceat et Spiritus sanctus dicat, et cum Deus aliquid dicit et docet, Trinitas ipsa dicat et doceat? Sed quoniam Trinitas est, oportebat ejus singulas insinuare personas, eamque nos distincte audire, inseparabiliter intelligere. Audi Patrem dicentem ubi legis, Dominus dixit ad me, Filius meus es tu : audi et docentem ubi legis, Omnis qui audivit a Patre et didicit, venit ad me . Filium vero dicentem modo audisti; de se quippe ait, Quaecumque dixero vobis: quem si et docentem vis nosse, magtem ubi dictum est, Ipse vos docebit omnia, audi etiam dicentem, ubi legis in Actibus Apostolorum, beato Petro dixisse Spiritum sanctum, Vade cum illis, quia ego misi eos . Omnis igitur et dicit et docet Trinitas: sed nisi etiam singillatim commendaretur, eam nullo modo humana capere utique posset infirmitas.
Abbreviated transcription (Latin):
pacẽ suã dabit nob̃ in fine
uenturꝰ. Pacẽ nob̃ relinqͥt
in hoc scło: pacẽ suã dabit
nob in futuro selo. Pacem
nob̾ reliqͥt in qua manenteᷤ
hostẽ uincimꝰ : pacẽ suã da-¬
bit nob̾ qͣndo sine hoste reg¬
nabimꝰ. Pacẽ reliqͥt nob̾ ut
etiã hic inuicẽ diligamus:
pacẽ suã dabit nob̾ ubi nũ¬
quã dissentire possimꝰ. Pacẽ
reliqͥt nob̃ ne de occultis noꝰ¬
tris inuicẽ iudicemꝰ cũ in hoc

Expanded text:
ine venturus. Pacem nobis relinquit in hoc saeculo, pacem suam nobis dabit in futuro saeculo. Pacem suam nobis relinquit, in qua manentes hostem vincimus: pacem suam nobis dabit, quando sine hoste regnabimus. Pacem relinquit nobis, ut etiam hic invicem diligamus: pacem suam nobis dabit, ubi nunquam dissentire possimus. Pacem relinquit nobis, ne de occultis nostris invi
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. ⁊ cũ credimꝰ quia ẽ: ⁊ cũ
uidemꝰ eũ sicuti ẽ. Si enim
qͣmdiu sumꝰ in corpore corru¬
ptibili qͦd aggͣuat animam.
cũ ꝑ fidẽ ambulamꝰ ñ ꝑ spe¬
ciẽ ñ deserit ꝓegrinantes
a se. qͣntomagis cũ ad ipsã
speciẽ uenerimꝰ nos imple¬
bit ex seͦ Sed qͥd ẽ qͦd ubi
ait pacẽ relinquo uob̃. nõ
addidit meã: ubi uͦ ait do
uob̾. ibi dixit meã ͦ Utrũ
subaudiendũ ẽ meã ⁊ ubi
ẽ.⁊ potest referri ad utrũ¬
q etiã qͦd semel dictũ est:¬
An forte ⁊ hic aliqͥd latet
qͦd petendũ ẽ ⁊ querendũ
et ad qͦd pulsantibꝰ apiendũͦ
Quid enĩ si pacẽ suã eã uolu¬
it intelligi qͣlẽ habet ipse
pax uͦ ista quã nob̾ reliqͥt in
hoc scło. nr̃a potiꝰ ẽ dicenda
qͣm ipsius. Illi qͥppe nichil
repugnat in se ipso: qͥ nullũ
habet omĩno peccatũ. Nos
aũt talẽ pacẽ nẽ habemus
in qͣ adhuc dicamꝰ: dimitte

Expanded text:
credimus quia est, et cum videmus eum sicuti est . Si enim quamdiu sumus in corpore corruptibili quod aggravat animam, cum per fidem ambulamus, non per speciem, non deserit peregrinantes a se ; quanto magis cum ad ipsam speciem venerimus, nos implebit ex se? 4. Sed quid est quod ubi ait, Pacem relinquo vobis, non addidit meam; ubi vero ait, do vobis, ibi dixit meam? Utrum subaudiendum est meam, et ubi ia potest referri ad utrumque etiam qAn forte et hic aliquid latet, quod petendum est et quaerendum, et ad quod pulsantibus aperiendum? Quid enim si pacem suam eam voluit intelligi, qualem habet ipse? Pax vero ista quam nobis relinquit in hoc saeculo, nostra potius est dicenda quam ipsius. Illi quippe nihil repugnat in seipso, quia nullum habet omnino peccatum. Nos autem talem pacem nunc habemus, in qua adhuc dicamus: Dimitte
Abbreviated transcription (Latin):
gla. ibilegit᷑ dora nde
u̾bũ dirnatiuũ ẽ in greco
pres latinꝰ ait clarifica. cũ
posset etiã głifica dicere.
qͦd tantũdẽ ualet. Et id eo
retꝰ. tantũdẽ ualeret.Ut
quẽadmodũ aclaritate cla¬
rificatio. sic a gła głificatio
diriuat᷑. At gͦ mediator dĩ
resurrectione clarificaret᷑
uel głificaret᷑. pͥus humili¬
atꝰ est passione. Non enim
a mortius resurrexisset. si mor¬
tuus ñ fusset. Humilitas cla¬
ritatis ẽ meritũ:. claritas hu¬
militatis ẽ p̃miũ. Sed hoc
factũ ẽ in forma serui. In for¬
ma uͦ dei sẽp fuit. semꝑ erit
claritas. Immo ñ fuit quasi
iã ñ sit. nec erit qͣsi ñdũ sit.
sed sine mitio. sine fine. sẽꝑ
ẽ claritas. Quod gͦ ait. pater
uenit hora clarifica filium
tuũ. sic intelligẽdũ ẽ tan¬
qͣm dixerit. Uenit hora se¬
minande humilitatis: fru¬
ctũ ñ differas claritatis. Sed
qͥd sibi uult qͦd seqͥt᷑ ut
filiꝰ tuus clarificet te: Nun
teret: Quomͦ gͥ eũ clarifi¬

Expanded text:
a, ibi legitur δόξα: unde verbum derivatum est in graeco rpres latinus ait clarifica, cum posset etiam glorifica dicere, quod tantumdem valet. Et ideo pret tantumdem valeret. Ut quemadmodum a claritate clarificatio, sic a gloria glorificatio derivatur. Ut ergo mediator Dei resurrectione clarificaretur vel glorificaretur, prius humiliatus est passione: non enim a mortuis resurrexisset, si mortuus non fuisset. Humilitas, claritatis est meritum; claritas, humilitatis est praemium. Sed hoc factum est in forma servi; in forma vero Dei semper fuit, semper erit claritas: imo non fuit quasi jam non sit, nec erit quasi nondum sit; sed sine initio, sine fine semper est claritas. Quod ergo ait, Pater, venit hora, clarifica Filium tuum; sic intelligendum est, tanquam dixerit, Venit hora seminandae humilitatis, fructum non differas claritatis. Sed quid sibi vult quod sequitur, Ut Filius tuus clarificet te? Numqteret? Quomodo igitur eum clarifi
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃iꝰ. que ab eiꝰ resurrecꝰtione
sũpsit exordiũ. Humilitas gͦ
eiꝰ incipit in sermone apłi ab
eo loco ubi ait. semet ipsum
exinamuit formã serui ac¬
cipiensꝰ: et ꝑuenit usq ad
mortẽ crucis. Claritas uero
eiꝰ incipit ab eo locoubi ait.
puenit usq in gła ẽ dei pa.¬
tris. Nã et ipsũ nom̃ si inspi¬
ciantur codices greci ex qua

Expanded text:
i, quae ab ejus resurrectione sumpsit exordium. Humilitas ergo ejus incipit in sermone Apostoli, ab eo loco ubi ait, Semetipsum exinanivit formam servi accipiens; et pervenit usque, ad mortem crucis. Claritas vero ejus incipit ab eo loco ubi ait, pervenit usque, in gloria est Dei Patris . Nam et ipsum nomen, si inspiciantur codices graeci, ex qua
Abbreviated transcription (Latin):
Pat̾ uenit hora. clarifica
filiũ tuũ. Poterat dñs uni¬
genitꝰ ⁊ coetͥnꝰ patri. in for¬
ma serui ⁊ ex forma serui
si hoc opus ẽẽt orare silẽtio:
sed ita se patri exhiberiuo¬
luit precatorẽ. ut meminiᷤ
natio. sed etiã ꝓ ipsis ad pa¬
trẽ oratio: discipłoꝵ. ẽ edifica¬
tio. Et si illoꝵ. qͥ hec dicta ad¬
erãt audituri: ꝓfecto ⁊ nr̃a
qͥ fueramꝰ conscripta lecꝰturi.
Quappt̾ hoc qͦd ait. pat̾ uenit
hora clarifica filiũ tuũ. ostẽ
dit om̃e tẽyus et qͥd qͣndo fa¬
ceret uel fieri sineret. aib illo
tia causas efficientes habẽt
in qua nulla sũt tẽpora.Mõ
gͦ credat᷑ hec hora fato urgẽ¬
te uenisse. sed deo potiꝰ ordi¬
nante:nec sider ra necessi¬
tas xp̃i conexuit passionẽ:
absit enĩ ut sidera mori co¬
gerẽt siderũ cõditorem.
Non itaq xỹm tẽpus ut mo¬
reret᷑ imƿegit: sed tẽpus
xp̃e quo moreret᷑ elegit:
qͥ etiã tẽpus qͦ de uirgine
natꝰ ẽ cũ patre constituit.

Expanded text:
ora, clarifica Filium tuum. Poterat Dominus Unigenitus et coaeternus Patri in forma servi et ex forma servi, si hoc opus esset, orare silentio; sed ita se Patri exhibere voluit precatorem, ut meminissnatio, sed etiam pro ipsis ad Patrem oratio, discipulorum est aedificatio. Et si illorum qui haec dicta aderant audituri, profecto et nostra qui fueramus conscripta lecturi. Quapropter hoc quod ait, Pater, venit hora, cldit omne tempus, et quid quando faceret, vel fieri sineret, ab illo etia causas efficientes habent, in qua nulla sunt tempora. Non ergo credatur haec hora fato urgente venisse, sed Deo potius ordinante, nec siderea necessitas Christi connexuit passionem. Absit enim, ut sidera mori cogerent siderum conditorem. Non itaque Christum tempus ut moreretur impegit, sed tempus Christus quo moreretur elegit, qui etiam tempus quo de Virgine natus est cum Patre
Abbreviated transcription (Latin):
sed palã de patre annũtia¬
turũ. Eadẽ qͥpe ipsius u̾ba
reit elante sp̃u scõ. intelligẽ tib
iã ñerant futura ꝓu̾bia.
Neq eñĩ loquente in eoꝵ
unigenitꝰ filiꝰ: qͥ dixit in ea
hora palã se illis annuncra¬
turũ ẽẽ de patre. qͦd eis itiq
Sed hoc quoq ipsũ quomͦ
simul loquant᷑ in suoꝵ
sp̃italiũ cordibꝰ ⁊ dei filiꝰ et
sp̃s sc̃s. immo ipsa trinitas
illo scibicet pacẽ haberent
in mundo habentes p̃ssurã
exhortatꝰq fuisset ut confi¬
derent qm̃ ipse uicit mun¬
dũͥ eo qͥ erat ad illos sermo¬
ne finito: deinde ad patrẽ
u̾ba direxit. ⁊ orare iã cepit.
Sic enĩ eugłista seqͥt᷑ dicẽs.
Hec locutus ẽ iħs: ⁊ suble-¬

Expanded text:
ed palam de Patre annuntiaturum. Eadem quippe ipsius verba, revelante Spiritu sancto, intelligentibus jam non erant futura proverbia. Neque enim loquente in eoruunigenitus Filius, qui dixit in ea hora palam se illis annuntiaturum esse de Patre, quod eis utique Sed hoc quoque ipsum, quomodo simul loquantur in suorum spiritualium cordibus et Dei Filius et Spiritus sanctus, imo ipsa Trinitas illo scilicet pacem haberent, in mundo habentes pressuram, exhortatusque fuisset ut confiderent, quia ipse vicit mundum; eo qui erat ad illos sermone finito, deinde ad Patrem verba direxit, et orare jam coepit. Sic enim Evangelista sequitur, dicens: Haec locutus est Jesus, et suble
Abbreviated transcription (Latin):
pignꝰ accepimꝰ. ꝓpt̾ hanc in
re quantũ donat accẽd im.
Hac in pressuris om̃ĩbꝰ cõso¬
lam᷑. hac a pressuris omĩbꝰ
liberam᷑. Propt̾ hãc omnẽ
tͥbulationẽ fortit̾ sustinemꝰ:
ut in hac felicit̾ sine ulla
tribulatione regnemꝰ. Me¬
rito ad eã clausit u̾ba. que
parũ intelligentibꝰ discipłis
erãt ꝓuerbia. intellecturis
ea qͣndo eis dedisset ꝓmissũ
locutꝰ su uob̾. ayud uos manẽs.

Expanded text:
pignus accepimus: propter hanc in pignus accepimus: propter hanc in re quantum donat accendimur: hac pace in pressuris omnibus consolamur, hac a pressuris omnibus liberamur: propter hanc omnem tribulationem fortiter sustinemus, ut in hac feliciter sine ulla tribulatione regnemus. Merito ad eam clausit verba, quae parum intelligentibus discipulis erant proverbia; intellecturis ea quando eis dedisset promissum locutus sum vobis, apud vos manens.
Abbreviated transcription (Latin):
¶TEista que nũe
sumꝰ adiuuante dño
tractaturi. dixerat
iħs. Hec locutꝰ sum
uob̾. ut in me ƿacẽ habea¬
tis. Que ñ recentiora paulo
suꝑiꝰ ab eo dicta. sed omĩa de¬
bemꝰ acciꝑe siue quecũq illiᷤᷤ
locutꝰ ẽ ex quo eos ceyit ha-¬
b̾e discipłos: siue certe exqͦ
post cenã exorsus ẽ hũc ad¬
mirabilẽ ꝓlixũq sermonem.
Talẽ qͥppe cõmemorauit cau¬
sam.cur eis sit locutꝰ: ut ad
eũ finem rectissime referan¬
tur uel omĩa que locutꝰ est
eis. uel ea maxime que dixit
iã ꝓ eis moriturꝰ tãquã u̾ba
nouissimaꝰ. postea quã de cõ¬
unuio scõ ille qͥ eũ fuerat tra¬
diturꝰ egressus ẽ. Hãc̃ ergo¬
causa comindauit sermo¬
nis suiꝰ. ut in illo pacẽ habe¬
rent. Propt̾ qͦd totũ agit᷑.
pax finẽ tẽporis ñ habet:
et omĩs pie nr̃e intentioniᷤᷤ
actionisq finis ipsa erit.
ꝓpt̾ hanc sacram̃tis eius
imbium᷑:. apt̾ hanc mirabi¬
libꝰ eiꝰ oꝑibus et sermonibꝰ

Expanded text:
te ista quae nunc sumus adjuvante Domino tractaturi, dixerat Jesus, Haec locutus sum vobis, ut in me pacem habeatis: quae non recentiora paulo superius ab eo dicta, sed omnia debemus accipere, sive quaecumque illis locutus est ex quo eos coepit habere discipulos, sive certe ex quo post coenam exorsus est hunc admirabilem prolixumque sermonem. Talem quippe commemoravit causam cur eis sit locutus, ut ad eum finem rectissime referantur vel omnia quae locutus est eis, vel ea maxime quae dixit jam pro eis moriturus, tanquam verba novissima, posteaquam de convivio sancto ille qui eum fuerat traditurus, egressus ecausam commendavit sermonis sui, ut in illo pacem haberent, propter quod totum agitur pax finem temporis non habebit, et omnis piae nostrae intentionis actio, quae finis ipsa erat, propter hanc sacramentis ejus imbuimur. Propter hanc mirabilibus ejus operibus et sermonibus
Abbreviated transcription (Latin):
sed audiamꝰ ⁊ faciamꝰ qͦd seqͥt᷑.
ut nos inuicẽ diligamꝰ: ⁊ unie¬
nimꝰ scãm caritatẽ quã sẽper de¬
bendo reddamꝰ: ⁊ reddendo sa¬
lubrit̾ debeamꝰ. Magna res
caritas ẽ dilecꝰtissum fres: quã
docente apło sic iubem᷑ semꝑ
reddere: ut eã nichilommꝰ u
beam᷑ sine int̾missione debere
O caritas debitũ bomĩ. debitũ
scm̃ debitum celestibꝰ refertũ
cõmodis: debitũ sempit̾nis ple¬
nũ omnino diuitus. Magna fres
hoc debito lucra conquirimꝰ: im¬
m̃sa cõmoda tali fe nore cõpati¬
mus. Dum enĩ caritas a nob̃ red¬
mittit᷑ ⁊ delet᷑. Ipsã deniq carisa¬
tẽ sibi beatꝰ dauid ad delendas
imiqͥtates suas donari postulabẽ.
qͣndo ꝓ peccato graui dñm lacri¬
mabilit̾ exorabat. Nam cũ illece¬
broso quondã captiuatꝰ aspechi
milros sui adulteraret urorella
et scelerȩ geminato maritum
quoq mn̾ficeret innocentẽ: post
perpetrationẽ ꝓeccati diuino ꝑ¬
ꝓphetã correptꝰ oraculo. ⁊ post

Expanded text:
sed audiamus et faciamus quod sequitur, ut nos invicem diligamus: et inveniemus sanctam caritatem, quam semper debendo reddamus, et reddendo salubriter debeamus. Magna res caritas est, dilectissimi fratres, quam docente Apostolo sic jubemur semper reddere, ut eam nihilominus jubeamur sine intermissione debere. O caritatis debitum bonum, debitum sanctum, debitum coelestibus refertum commodis, debitum sempiternis plenum omnino divitiis! 2. Magna, fratres, hoc debito lucra conquirimus, immensa commoda tali fenore comparamus. Dum enim caritas a nobis reddimittitur et deletur. Ipsam denique caritatem sibi beatus David ad delendas iniquitates suas redonari poscebat, quando pro peccato gravi Dominum lacrymabiliter exorabat. Nam cum illecebroso quondam captivatus aspectu, militis sui adulteraret uxorem, et scelere geminato maritum quoque interficeret innocentem, post perpetrationem peccati per prophetam correptus oraculo, et post
Abbreviated transcription (Latin):
caritati ur̃e debi¬
tũ reddere de ca-¬
ritate sermonẽ:
tantũ me caritatis imꝑiis magis
fieri uideo debitorẽ: nec inue¬
nio qualit̾ possim uerbis expli¬
care p̃coniũ caritatis. in qua sie
debemꝰ quãdiu in hoc scło uiui¬
mus crescere inuicẽ diligendo:
sic̃ eã iubem᷑ sẽꝑ debere redden¬
do. Beatꝰ nãq apłs paulus dũ
nos omnibꝰ debitis p̃cepisset
absolui. solo nos mutue carita¬
tis debito semꝑ uoluit detine¬
riꝰ:. dicens nemini qͥcquã debe-¬
atis. nisi ut inuicẽ dilitgatis.
Ista ẽ apłice sũma docꝰtrine.
hec sũt consulca caritatis pat̾¬
ne: ut nenini qͥcquã debeanꝰ
nisi ut inuicẽ diligamꝰ. Cum qͥ

Expanded text:
sanctitati vestrae debitum reddere de caritate sermonem, tantum me caritatis magis fieri video debitorem; nec invenio qualiter possim verbis explicare praeconium caritatis, in qua sic debemus, quandiu in hoc saeculo vivimus, crescere invicem diligendo, sicut eam jubemur semper debere reddendo. Beatus namque apostolus Paulus, dum nos omnibus debitis praecepisset absolvi, solo nos mutuae caritatis debito semper voluit detineri, dicens: Nemini quidquam debeatis, nisi ut invicem diligatis . Ista est apostolicae summa doctrinae. Haec sunt consulta caritatis paternae, ut nemini quidquam debeamus, nisi ut
Abbreviated transcription (Latin):
sumꝰ filii dei. Si aũt filii: ⁊ he¬
redes. Heredes qͥdẽ dei. coh
ani: audite filii deiꝰ: audite
heredes dei ⁊ coheredes xp̃i.
Ut patnã possideatis heredi¬
tatẽ  solum amicis sed etiã
ilimieis impendite caritatẽ.
tur. Om̃s eã simul habete. ⁊
ut eã magis habeatis. ⁊ boniᷤ
et malis eã impendite. Posse-¬
ssio enĩ ẽ bonoꝵ. ista cõmunis:
ñ t̾rena utiq sed celestis: ⁊ id eo
nullã in eã facit angustiari per-¬
sonã consortis. Cantũ uͦ auget᷑
caritas. qͣntum fuerit imminii¬
ta cupiditas : et illũ facit cari¬
tas semꝑ liberũ: quẽ ñ tenue¬
rit cupiditas mundana capti-¬
uũ. Caritas donũ dei ẽ. dicen¬
te apło. Caritas dei diffusa ẽ

Expanded text:
sumus filii Dei. Si autem filii, et haesumus filii Dei. Si autem filii, et haeredes: haeredes quidem ani; audite, filii Dei; audite, haeredes Dei et cohaeredes Christi. Ut paternam possideatis haereditatem, non solum amicis, sed etiam inimicis impendite caritatem. tur. Omnes eam simul habete, et ut eam magis habeatis; et bonis eam et malis impendite. Possessio enim est bonorum ista communis, non terrena utique, sed coelestis; et ideo nullum in ea facit angustiari persona consortis. Tantum vero augetur caritas, quantum fuerit imminuta cupiditas; et illum facit caritas semper liberum, quem non tenuerit cupiditas mundana captivum. Caritas donum Dei est, dicente Apostolo: Caritas Dei diffusa est
Abbreviated transcription (Latin):
inimicos ur̃os: benefacite
his qͥ oderunt uos orate
ꝓ ꝓsequentibꝰ et calũman-¬
tibꝰ uos. Ecce dñs usq adi¬
nimicos caritatẽ iubet extẽ¬
ani cordis beniuolentiã dila¬
tari. Et que merces oꝑi tal¬
cepto huic obe dientibus
conferet᷑ . Ipse demonstret
a se p̃paratã caritati meres
dignat᷑ infiindere caritatẽ. Iy¬
se nob̾ dicat qͥd ꝓ caritate red¬
gnitudinẽ nob̃̾ sue ꝓmissionis
ostendat. At sitis in qͥt filii pa¬
iͥs ur̃i qͥ in celis ẽ. Cum enĩ dili¬
gendos p̃ciperet inimicos. a-¬
marũ forsitan erat qͦd audienti
iubebat᷑. sit queso dulce quod
obe dienti ꝓmitrit᷑. Ceneat᷑ gͦ
dulcedinis huius in corde sua¬
uitas: ⁊ amaritudinis illius su¬
pabit᷑ difficultas. Qui enĩ dile¬
xerint inimicos suos. ⁊ bene¬
fecerint eis qͥ eos oderunt. fi¬
li dei erunt. Quid uͦ accepturi
sint isti filii dei. beatꝰ apłs e¬
niurciat dicens. Ipse sp̃s testi¬
moniũ reddit sp̃ui nr̃o. quia

Expanded text:
stros, benefacite his qui oderunt vos, et orate pro persequentibus et calumniantibus vos . Ecce Dominus usque ad inimicos caritatem jubet extenani cordis benevolentiam dilatari. Et quae merces operum tancepto huic obedientibus confertur? Ipse demonstret a se praeparatam caritati merceddignatur infundere caritatem: ipse nobis dicat quid pro caritate redgnitudinem nobis suae promissionis ostendat: Ut sitis, inquit, filii Patris vestri qui in coelis est . Cum enim diligendos praeciperet immicos, amarum forsitan erat quod audienti jubebatur: sit, quaeso, dulce quod obedienti promittitur. Teneatur ergo dulcedinis hujus in corde suavitas, et amaritudinis illius superabitur difficultas. Qui enim dilexerint inimicos suos, et benefecerint eis qui eos oderunt, filii Dei erunt. 6. Quid vero accepturi sunt isti filii Dei Apostolus enuntiat dicens: Ipse Spiritus testimonium reddit spiritui nostro, quia
Abbreviated transcription (Latin):
nũ ẽ ad om̃s: maxime aũt ad
domesticos fidei.  eudenter
ostendit qͦd ⁊ in oꝑe caritatiᷤᷤ
sit qͥdẽ alius alii p̃ferendus:
nemo tam̃ sit a caritatis be¬
neficiis excludendus. Cari¬
tas itaq illa scã. pura. ⁊ ut
ꝓprie dicã caritas xp̃iana. qͣ
paciens. que benigna ẽ: q̃
ñ emulat᷑: que ñ agit per

Expanded text:
maxime autem ad domesticos fidei , evidenter ostendit quod in opere caritatis sit quidem alius aliis praeferendus, nemo tamen sit a caritatis beneficiis excludendus. Caritas itaque illa sancta, pura, et ut proprie dicam, caritas Christiana, quae patiens est, quae benigna est, quae non aemulatu
Abbreviated transcription (Latin):
cadit. sic cõplectat᷑ om̃s ami¬
cos: ut dilatet᷑ usq ad inimi¬
cos. Amicis se uolentibꝰ red¬
dat: inimicis se nolentibus
ingerat. Istos teneat. illos
adqͥrat. Istos oblecꝰtet ut ex
amicis ñ efficiant᷑ inimici. illoꝰ
inuitet ut fiant ex mumi¬

Expanded text:
aritas sic complectatur omnes amicos, ut dilatetur usque ad inimicos. Amicis se volentibus reddat, inimicis se nolentibus ingerat. Istos teneat, illos acquirat. Illos oblectet ut ex amicis non efficiantur inimici, illos invitet ut fiant ex inimi
Abbreviated transcription (Latin):
ditas omnũ maloꝵ. Cupiditas
semꝑ cruciat᷑. dũ rapiendo nõ
largius erogat᷑. Et ideo sic̃ ad¬
ipiscendo pauꝑ ascit. appetitor
imqͥtatis: ita reddendo ditescit
redditor caritatis. Per turba¬
tur cupiditas. dũ ulcisci q̃rit

Expanded text:
t omnium malorum . Cupiditas semper cruciatur, dum rapiendo non largius erogatur. Et ideo sicut adipiscendo pauperascit appetitor iniquitatis, ita reddendo ditescit redditor caritatis. Perturbatur cupiditas dum ulcisci quaerit
Abbreviated transcription (Latin):
ri. aufer a me cupiditatẽ. ꝓpt̾
quã in torm̃to sine int̾missione
dolet᷑ ⁊ gemit᷑ : et dona mͥ ca-¬
ritatẽ ꝑ quã in celo sine fine
regnatur. Si enĩ habuero ca¬
ritatẽ quã debendo reddã et
reddendo debeã. ñ timebo in¬
iqͥtatẽ quã sine fine dolendo
psoluã. Bene gͥ precepit apłs.
ut nemini qͥcquã debeatnus
nisi ut inuicẽ diligamꝰ. Hoc enĩ
debito auferet᷑ a nob̾ cumulus
omniũ delictoꝵ. qͥa caritas co¬
oꝑit multitudinẽ peceatoꝵ..
Nemo aut̃ putet frẽs sic a nob̃
oƿortere caritatẽ reddi: ut red¬
dita desinat aliqͣndo deberi::
Cum enĩ reddit᷑. plus debetur:
et eo magis adqͥrit᷑ qͦd reddit᷑
cũ debet᷑. Nam qͥ se caritatis
ñ semꝑ existimat debitorẽ. ñ
se debito gaudeat absolutum.
sed dono caritatis lugeat desti¬
tutũ. Neq enĩ habet caritatẽ
quã reddere destitit: qͥa ꝓdi¬
gus debitor ñ reddendo ꝑdidit:
quã ut sẽꝑ redderet ⁊ semper

Expanded text:
ri. Aufer a me cupiditatem, propter ri. Aufer a me cupiditatem, propter quam in tormento sine intermissione doletur et gemitur; et dona mihi caritatem, per quam in coelo sine fine regnatur. Si enim habuero caritatem, quam debendo reddam, et reddendo debeam, non timebo iniquitatem, quam sine fine dolendo persolvam. Bene igitur praecipit Apostolus ut nemini quidquam debeamus, nisi ut invicem diligamus: hoc enim debito aufertur a nobis cumulus omnium delictorum, quia caritas cooperit multitudinem peccatorum . Nemo autem putet, fratres, sic a nobis oportere caritatem reddi, ut reddita desinat aliquando deberi. Cum enim redditur, plus debetur; et eo magis acquiritur, quo redditur cum debetur. Nam qui se caritatis non semper existimat debitorem, non se debito gaudeat absolutum, sed dono caritatis lugeat destitutum. Neque enim habet caritatem quam habere destitit, quia prodigus debitor non reddendo perdidit, quam ut semper redderet, et semper
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ cetera dixisse cognoscit᷑. Au̾-¬
te faciẽ tuã a peccatis meis. et
om̃s inqͥtates meas dele. Et qm̃¬
id sine caritatis dono fieri ñ pos¬
se cernebat: ilico subiunxit. Cor
mundũ crea in me ds̃.: et sỹm
rectũ innoua in uisceribꝰ meis.
Cor aũt mundũ caritatis ẽẽ
domiciliũ. his uerbis com̃dat
apłs dicens. finis enĩ percepti
ẽ caritas de corde puro. ⁊ con¬
scientia bona.:⁊ fide ñ ficta. ꝓ-
inde duo qued ã in his ꝓpħte
uerbis diligentiꝰ consideranda
sũt nob̾: unũ qͦd ase poposeit
auferri: alterũ qͦd sibi postula¬
uit attribui. Petrit enĩ suas
dũ inse creari. ⁊ sp̃m rectum
ẽaũt inqͥtas. nisi praua cupi
gens cor mundũ crea in me qͥs
et sp̃m rectũ in noua in uisce-¬
ribꝰ meis: qͥd aliud dixit. insi
dele a me maculã praue cupi¬
ditatis.⁊ dona mͥ grãm carita¬
tis: aufer a me cupiditatem
ꝓ quã possũ dãnari. ⁊ dona mͥ
caritatẽ ꝑ quã merear corona-¬

Expanded text:
inter caetera dixisse cognoscitur: Averte faciem tuam a peccatis meis, et omnes iniquitates meas dele ; et quoniam sine caritatis dono fieri non posse cernebat, illico subjunxit: Cor mundum crea in me, Deus, et spiritum rectum innova in visceribus meis . Cor autem mundum caritatis esse domicilium his verbis commendat Apostolus, dicens: Finis enim praecepti est caritas de corde puro, et conscientia bona, et fide non ficta . 3. Proinde duo quaedam in his prophetae verbis diligentius consideranda sunt nobis: unum quod a se poposcit auferri, alterum quod sibi postulavit attribui. Petiit enim deleri dum in se creari, et spiritum rectum est autem iniquitas, nisi prava cupidgens: Cor mundum crea in me, Deus, et spiritum rectum innova in visceribus meis, quid aliud dixit, nisi: Dele a me maculam pravae cupiditatis, et dona mihi gratiam caritatis? Aufer a me cupiditatem, per quam possum damnari; et dona mihi caritatem, per quam merear corona
Abbreviated transcription (Latin):
test gͦ impleat fr̃s. Hoc dixi leuet
qͥsq corsuũ quom᷑ illud uidet idoneũ.
⁊ capiat qͦd dicit᷑. Sed forte hoc dice¬
tis: qͥa ego uobis sũ p̃sentior quã ds̃.
Absit. Multo enĩ est ille p̾sentior.
Nã ego oculis urĩs appareo. ille cons¬
cientiis uris pͥsidet. Ad me aures
ad illũ cor. ut utrũq impleatis.
Ecce ocłos uros ⁊ sensus istos corpon
leuatis ad nos. Nec ad nos. nõ eñ
nos de illis montibꝰ sumꝰ: sed ad
ipsũ eugłium: ad ipsũ eugłistam
Cor aut̃ implendũ ad dnm̃. E uns¬
quisq sic leuet:ut uideat qͥd leue
⁊ qͦ leuet. Quid dixi: qͥd leuet. ⁊ qͦ
leuet: Quale cor leuet uideat. ͥ
ad dñm leuat: ne sarcina uolup¬
tatis carnalis p̃grauatũ: ante ci¬
dat quã fuerit subleuatũ. Sed i¬
det se qͥsq gestare onꝰ carnis: det
oꝑã ꝑ continentiã. ut purget qͥd
leuet ad dnm̃i. Beati enĩ mundi
cordes: qm̃ ipsi dm̃ uidebut. Nã

Expanded text:
test ergo, impleat. Fratres, hoc dixi: levet test ergo, impleat. Fratres, hoc dixi: levet quisque cor suum quomodo illud videt idoneum, et capiat quod dicitur. Sed forte hoc dicetis, quia ego vobis sum praesentior quam Deus. Absit. Multo est ille praesentior: nam ego oculis vestris appareo, ille conscientiis vestris praesidet. Ad me aures, ad illum cor, ut utrumque impleatis. Ecce oculos vestros et sensus istos corporis levatis ad nos; nec ad nos, non enim nos de illis montibus, sed ad ipsum Evangelium, ad ipsum Evangelistam: cor autem implendum ad Dominum. Et unusquisque sic levet, ut videat quid levet, et quo levet. Quid dixi, Quid levet, et quo levet? Quale cor levet, videat; quia ad Dominum levat: ne sarcina voluptatis carnalis praegravatum, ante cadat, quam fuerit sublevatum. Sed videt se quisque gestare onus carnis? det operam per continentiam, ut purget quod levet ad Deum. Beati enim mundi corde, quoniam ipsi Deum videbunt
Abbreviated transcription (Latin):
apud deũ.⁊ ds̃ erat uerbũ ⁊ cet̃a
que lecta sũt: intelligatis uos leuas¬
se ocłos ad montes. Nisi enĩ mon¬
tes ista dicerent: unde omnino co¬
gitaretis nõ inueniretis. Ergo ex
montibꝰ uenit uobis auxiliũ: ut
hec uel audiretis. Sed qͥa nondũ
potestis intelligere quod audistis. In¬
uocate auxiliũ a dnõ qͥ fecit celũ ⁊ ter¬
rã. Quia montes sic potuer̃ loqui. ut
nõ possent ipsi illuminare: qͥa ⁊ ipsi
illuminati sũt audiendo. Inde uero
qͥ hec dixit accepit iohes ille fr̃s. qͥ
discũbebat suꝑ pectus dnĩ: de pec¬
Sed ꝓpinauit uerba. Intellectũ aũt
inde debes caꝑe. unde ⁊ ipse biberat
qͥ tibi ꝓpinauit. ut leues ocłos ad
ut inde tanquã calicẽ id ẽ uerbũ
ꝓpinatũ acciperes: ⁊ tam̃ qͥa auxi¬
liũ tuũ a dnõ qͥ fecit celũ ⁊ terrã:
inde impleres pectꝰ unde impleuit
ille.⁊ unde dixisti. Auxiliũ meum
a dnõ. qͥ fecit celũ ⁊ terrã. Qui po¬

Expanded text:
apud Deum, et Deus erat Verbum, et caetera apud Deum, et Deus erat Verbum, et caetera quae lecta sunt, intelligatis vos levasse oculos ad montes. Nisi enim montes ista dicerent, unde omnino cogitaretis, non inveniretis. Ergo ex montibus venit vobis auxilium, ut haec vel audiretis: sed nondum potestis intelligere quod audistis. Invocate auxilium a Domino, qui fecit coelum et terram: quia montes sic potuerunt loqui, ut non possint ipsi illuminare; quia et ipsi illuminati sunt audiendo. Inde qui haec dixit, accepit Joannes ille, fratres, qui discumbebat super pectus Domini , et de pecSed propinavit verba; intellectum autem inde debes capere, unde et ipse biberat qui tibi propinavit: ut leves oculos ad ut inde tanquam calicem, id est, verbum propinatum acciperes; et tamen quia auxilium tuum a Domino, qui fecit coelum et terram, inde impleres pectus, unde implevit ille: unde dixisti, Auxilium meum a Domino, qui fecit coelum et terram: qui po
Abbreviated transcription (Latin):
trent. Ergo unde ⁊ montes accipiunt:
ibi spes nr̃ã ponenda ẽ. Qcłos nros
cũ leuamꝰ ad scripturas. qͥa ꝑ homi¬
nes ministrate sũt scripture: le¬
uamꝰ ocłos nrõs ad montes. unde
auxiliũ ueniat. nobis. Sed tam̃
qͥa ip̃si homines qui scripser̃ scrip¬
turas nõ de se lucebãt. sed ille erat
lum̃ uerũ qu illuminat omnẽ
hominẽ uenientẽ in hunc mundũ.¬
⁊ mons erat iste iohes baptista qͥ
dixͣ. nõ sũ ego xp̃s  ne qͥsquã in
montẽ spẽ ponens caderet ab illo
qͥ montes illustrat: et ipse cõfessus
ait. qm̃ de plenitudine eiꝰ om̃s ac¬
cepimꝰ ÷ ita debes dicere leuaui ocłos
meos in montes unde ueniet auxi¬
liũ mͥ. ne auxiliũ qͦd tibi uenit
montibꝰ imputes: sed sequaris et
dicas. Auxiliũ meũ a dnõ: qͥ fec̃
celũ ⁊ t̾ram. Ergo frs ad hoc ista
monuerim: ut qͣndo erexistis cor
ad scripturas. cũ sonaret eugłium:
in pͥncipio erat uerbũ.⁊ uerbũ erat

Expanded text:
trent: ergo unde et montes accipiunt, trent: ergo unde et montes accipiunt, ibi spes nostra ponenda est. Oculos nostros cum levamus ad Scripturas, quia per homines ministratae sunt Scripturae, levamus oculos nostros ad montes, unde auxilium veniet nobis: sed tamen quia ipsi homines erant qui scripserunt Scripturas, non de se lucebant; sed ille erat lumen verum , qui illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum. Mons erat et ille Joannes Baptista, qui dmonte spem ponens, caderet ab illo qui montes illustrat. Et ipse confessus, ait: Quoniam de plenitudine ejus omnes accepimus. ita debes dicere: Levavi oculos meos in montes, unde veniet auxilium mihi. Ne auxilium quod tibi venit, montibus imputes, sed sequaris et dicas: Auxilium meum a Domino qui fecit coelum et terram. Ergo, fratres, ad hoc ista monuerim, ut quando erexistis cor ad Scripturas, cum sonaret Evangelium: In principio erat Verbum, et Verbum erat