comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quare dicitur : quia quod propt̃ superbiam atq: trans gressionem primi parentis nrĩ langius absces¬
sit cũ mors et infernus ad propiauit. hoc propter xpĩ humilitatẽ et oboedientiã infernore moto
acpeccatis recedentibus uicinũ factũ ẽ : Et hoc ad comparationẽ ueteris legis dictũ ẽ. ubi eã facien¬
tib: bona terrae promit tebantur: Hic autem ñ fertilitas terrae sed regnũ caelorũ bene
agentib: ad eẽ de scribitur primus enĩbaptista iohannes regnũ caelorũ p̃dicauit ut praecussor dñi¬
dehac honoraret᷑ priuilegio łlic ẽ enĩ de quodictũ ẽ ꝑesaiã ꝓphetã dicetitem Uox ela manitis
in deser io parate uiamdñ rectas facite semitas eius. Isdem uero iohannes securidum alium
euangelistam requsitus. quis esset resporidit Ego uox clamatdtis i deserto qui ideouox

Expanded text:
quare dicitur. Quia quod propter superbiam atque transgressionem primi parentis nostri longius abscesquare dicitur. Quia quod propter superbiam atque transgressionem primi parentis nostri longius abscessit, cum mors et infernus appropriavit, hoc propter Christi humilitatem et obedientiam, inferno semoto, a peccatis recedentibus vicinum factum est. Et hoc ad comparationem veteris legis dictum est, ubi eam facientibus bona terrae promittebantur. Hic autem non fertilitas terrae, sed regnum coelorum bene agentibus adesse describitur. Primus enim Baptista Joannes regnum coelorum praedicavit, ut praecursor Domini hoc honoraretur privilegio. Hic est enim de quo dictum est pein deserto: Parate viam Domini, rectas facite semitas ejus. Idem vero Joannes secundum alium evangelistam requisitus quis esset, respondit: Ego vox clamantis in deserto . Qui ideo vox
Abbreviated transcription (Latin):
praedicationis uel baptismi iohannes dicetis. anno autẽ xx imperii tiberii caesaris procurante pontio
pilato iuda eã tetrarcha autẽ galileae herode philippo autẽ fratre eiꝰ tetrarcha ituriae et traconi¬
tidisregionis et lisania abilinae te trarcha factum ẽ uerbum dñi super iohannẽ tachariae filiũ
in doserto et uenit in omnem regionem iordanis praedicans baptismũ penitentiae ini romissionẽ
peccatorũ. penitentia migitur facere in deserto iudeae praeco ueritatis docet quia ea maxime
indigebant illi a quibus propter peccatũ dñs habitator longius recesserat ut desertũ fiererit
Quibus post modũ ipse peccantibus et homicidia noua ueteri prophetarũ caedi accumulantib: ait
etce rel inquetur uobis domus ur̃a deserta. Paenitentiã ergo facientib: regnũ caelorũ appropin¬

Expanded text:
praedicationis vel baptismi Joannis, dicens: Anno autem duodecipraedicationis vel baptismi Joannis, dicens: Anno autem duodeciPilato Judaeam; tetrarcha autem Galilaeae Herode, Philippo autem fratre ejus tetrarcha Itureae, et Traconitidis regionis, et Lisania Abilinae tetrarcha, factum est verbum Domini super Joannem Zachariae filium in deserto, et venit in omnem regionem Jordanis, praedicans baptismum poenitentiae, in remissionem peccatorum . Poenitentiam igitur facere in deserto Judaeae praeco veritatis docet. Quia ea maxime indigebant illi, a quibus propter peccatum Dominus habitatum longius recesserat, ut desertum fierent. Quibus postmodum ipse peccantibus, et homicidia nova veteri prophetarum caedi accumulantibus ait: Ecce relinquetur vobis domus vestra deserta . Poenitentiam ergo facientibus regnum coelorum appropin
Abbreviated transcription (Latin):
trans fertur partẽ gentis eiusdẽ quae tunc temporis fidẽ xp̃i ẽ. susceptura designat unde
bene galilea perpetrata transmigratio nararech flos aut uirgultũ eius interpraeatur. Quia nimirũ scã
eccła quo ardentiore desiderio ab his qui interris uidet ad caelestia promerenda transmigrat eo
maiore spiritaliũ habundat flore ac germine uirtutum. Indiebus illis uerut iohaainies bap¬
tista praedicans in deserto iudaeae et dicens penitentia magite ad propinquabit enĩ regnũ
caelorũ. Quod autẽ dicit in diebus illis non utiq: tantũ modo puericiae illius dies insimiit sed om̃s
dies ab eiꝰ natiuitate usq: ad tẽpus quo p̃dicare ac baptizare coepit iobannessimul cõpraehendit quotem¬
fuisse cũ ab illo baptitatus eet : Lucas autẽ ꝑ potestates terrenas signancius ipsa tempora ex praessit

Expanded text:
transfertur, pacem gentis ejusdem, quae tunc temporis fidem Christi est susceptura, designat. Unde transfertur, pacem gentis ejusdem, quae tunc temporis fidem Christi est susceptura, designat. Unde bene Galilaea perpetrata transmigratio, Nazareth flos, aut virgultum ejus, interpretatur. Quia nimirum sancta Ecclesia quo ardentiore desiderio ab his quae in terris videt ad coelestia promerenda transmigrat, eo majore spiritalium abundat flore ac germine virtutum. CAPUT III. De praedicatione tista, praedicans in deserto Judaeae, et dicens: Poenitentiam agile, appropinquat enim regnum coelorum. Quod dicit in diebus illis, non utique tantummodo pueritiae illius dies insinuat, sed omnes dies ab ejus nativitate usque ad tempus quo praedicare ac baptizare coepit Joannes, simul comprehendit. Quo temfuisse, cum ab illo baptizatus esset. Lucas autem per potestates terrenas signantius ipsa tempora expressit
Abbreviated transcription (Latin):
cipient et bene cumiudaeam deserit fugere et hoc in nocte dicitur cumuero reuertitur nulla
non solũ fugae sed ne noctis fitmentio quia nimirum quos obpeccatorũ tenebras olimꝑsecutores re¬
liquid ipsos oblucem fidei tandẽ se quaerentes reuisit. Quod damnatolicet herode iosephtimore ar¬
chelai filii eius in iuda eã ubi metro polĩ habebat ire formidans monente angelo in naza reth galileae
secedit ultima praesentis eccłae tempora designat quando proea quae nunc ẽ uniuersaligenis
illius caecitate qua xp̃ia nos in quantum ualet ꝑ sequi non desifat acrior in quibus dã antichris¬
ti ꝑsecutio consurgit et quidem plurimis ad praedicationẽ e nochet haeliae a perfidia conuersis
sed et caeteris ad instinotũ anticbrifa tota intentione contra fidẽ dimicantib: parsigit᷑ iuda eae
in qua regnabat archelaus ꝑfidos antichristi sequaces oftendit. porro naza rethgalila eae quo dñs

Expanded text:
cipient. Et bene cum Judaeam deserit, fugere, et hoc in nocte dicitur; cum vero revertitur in illam  Al., nulla cipient. Et bene cum Judaeam deserit, fugere, et hoc in nocte dicitur; cum vero revertitur in illam  Al., nulla non solum fugae, sed nec noctis fit mentio: quia nimirum quos ob peccatorum tenebras olim persecutores reliquit, ipsos ob lucem fidei tandem se quaerentes revisit. Quod damnato licet Herode Joseph timore Archelai filii ejus in Judaeam, ubi metropolim habebat, ire formidans, monente angelo in Nazareth Galilaeae secedit, ultima praesentis Ecclesiae tempora designat, quando pro ea quae nunc est universali gentis illius caecitate, qua Christianos in quantum valet persequi non desistit, acrior in quibusdam Antichristi persecutio consurget. Et quidem plurimis ad praedicationem Enoch et Eliae a perfidia conversis, sed cin qua regnabat Archelaus perfidos Antichristi sequaces ostendit. Porro Nazareth Galilaeae, quo Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
esse reuersaros posidmus quo que odium herodis isuio pertam i simͦ uosult isuipnrie rs culitie mibua
quae apłorũ sunt temporibus facte iniudaea specialiter accipere quando inualescente inuidia prae¬
dicatores sunt uerbi perie omnes expulsi de prouincia et in genitibus praedicaturi sunt lon¬
ge lateq dispersi. Sicq factum ẽ ut gentilitas quae per a egyp̃tum figuratur peccats aNte
teriebrosa lumea uerbi perciperet. Hoc ẽ enimpuerum ihm̃ et matremeius per iosephit
scõs gentibus committi. Quod eranit inaegrpto usque ad obitum herodis indicat figurate fiden
xp̃i itigentibus manisuram donec plemitũdo earum introeat et sic omnis isrł saluus fiat.
Obitus qui ppe herodis terminum in tentionus malitiosae qua nunc contra ecclesiam iuda ea
seuit in sitouat. Occisio paruulorum mortem humilium spũ quos fugato a se xpõ iudaei per¬
Quando e noch et helia praedicantibus uida ei sopita modernae inuidiae flamma fidẽ ueritatis ac¬

Expanded text:
exstinguere. Possumus quoque odium Herodis quo perdere Jesum voluit, super persecutionibus quae apostolorum sunt temporibus factae in Judaea, specialiter accipere, quando invalescente invidia praedicatores verbi sunt pene omnes expulsi de provincia, et in gentibus praedicaturi sunt longe lateque dispersi. Sicque factum est ut gentilitas quae per Aegyptum figuratur, peccatis ante tenebrosa lumen verbi perciperet. Hoc est enim puerum Jesum et matrem ejus per Joseph in sanctos gentibus committi. Quod erant in Aegypto usque ad obitum Herodis indicat figurate fidem Christi in gentibus mansuram donec plenitudo gentium introeat, et sic omnis Israel salvus fiat. Obitus quippe Herodis terminum intentionis malitiosae, qua nunc contra Ecclesiam Judae saevit, insinuat. Occisio parvulorum, mortem humilium spiritu, quos fugato a se Christo Judaei perquando, Enoch et Elia praedicantibus Judaei, sopita modernae invidiae flamma, fidem veritatis ac
Abbreviated transcription (Latin):
culo bapasmatis ab infideliũ et inpenitentũ turba se cerdueret atq ad baptismũr piad reuen duodo

Expanded text:
culo baptismatculo baptismat
Abbreviated transcription (Latin):
faciens fructum bonum excidetur et in ignem mittetur. quia unus quifq ꝑ uersus paratam ct¬
us gehenne concremationem inuenit qui hic fructũ bonioperis facere contemnit Et notatidũ
quod securem non iuxta ramospositam sed ad radicem dicit. Cum enũ malorũ filli tollunt᷑
quid aliud quam rami in fructuose arboris absciduntur : cum uero tota simul progenies cumpa¬
pente tollitur in fructuosa arbor a radice abscisa ẽ. ne iamrema tueat unde praua iterum
peccata perbaptismumnon relaxat tuisi ut praecursionis suae ordinem seruans. quit uascitu¬
rum nascetido praeuenerat: baptitaturum quoq dnm̃ baptitando praeueniret : Et qui prae¬
dicando factus ẽ p̃cursor xpĩ. Baptitando etiam praecursor eiꝰ fieret imitatione sac ram̃ti obhoc
ergobaptitat aqua ioħ ut om̃s quos ad penitendum xpõq credendũ ꝑsua dere poruassec sunssona¬

Expanded text:
faciens fructum bonum excidetur, et in ignem mittetur, quia unusquisque perversus paratam citfaciens fructum bonum excidetur, et in ignem mittetur, quia unusquisque perversus paratam citius gehennae concremationem invenit, qui hic fructum boni operis facere contemnit. Et notandum quod securim non juxta ramos positam, sed ad radicem dicit, cum enim malorum filii tolluntur, quid aliud quam rami infructuosae arboris abscinduntur? Cum vero tota simul progenies cum parente tollitur, infructuosa arbor a radice abscissa est, ne jam remaneat unde prava iterum on lavat. Cur ergo baptizat, qui peccata per baptismum non relaxat, nisi ut praecursionis suae ordinem servans, qui nasciturum nascendo praevenerat, baptizaturum quoque Dominum baptizando praeveniret; et qui praedicando factus est praecursor Christi, baptizando etiam praecursor ejus fieret, imitatione sacramenti? Ob hoc ergo baptizabat aqua Joannes, ut omnes quos ad poenitendum Christoque credendum persuadere potuisset, sui signa
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Quattuor quidem species in lignorũ generibus inueniuntur quorũ profecto una tota arida
altera uiridis. sed sine fructu Tertia uiridis fructuosa sed uenenosa Quarta uero uiridis ẽ et fruc¬
tũ bonũ gignit Inhis ergo quattor differentiis arborũ quattuor species hominũ demonstrant᷑
idẽ paganorũ i pochritarum hereticorũ et fidelum xp̃ianorum pagani itaq: aridis arborib:
simulate speciem pietatis foris ostendunit. sed fructueius intus uacui fiunt here ticiquoque
uiridibus et fructuosis arborib: sed tamen uene nosis quia licet praedicando uel scribendo fru¬
tum parere uideantur non uitalem tamensed mortiferũ gustantibus cibum ferunt porro
boni catholici uiridib: lignis et bonorũ fructũ gignentib: rite ad aequantur quia in uiriditate sc̃a
religionis sedulo ꝑmanentes. Sonorũ operũ fructus ferre nondesinunt Igitur omnis arbor Non

Expanded text:
tur. Quatuor quidem species in lignorum generibus inveniuntur, quorum profecto una tota arida est, tur. Quatuor quidem species in lignorum generibus inveniuntur, quorum profecto una tota arida est, altera viridis, sed sine fructu, tertia viridis, fructuosa, sed venenosa, quarta vero viridis est et fructum bonum gignit. In his ergo quatuor differentiis arborum, quatuor hominum species demonstrantur, id est, paganorum, hypocritarum, haereticorum et fidelium Christianorum. Pagani itaque aridis arboribus simulatam pietatem foris ostendunt, sed fructu carent. Haeretici quoque viridibus et fructuosis arboribus, sed tamen venenosis comparantur, quia licet praedicando vel scribendo fructum parere videantur, non vitalem tamen, sed mortiferum gustantibus cibum ferunt. Porro boni Catholici viridibus lignis et bonum fructum gignentibus rite adaequantur, quia in viriditate sanctae religionis sedulo permanentes, bonorum operum fructus ferre non desinunt. Igitur omnis arbor non
Abbreviated transcription (Latin):
dices arberũ posita ẽ. Arbor huius mundi ẽ uniuersũ genus humanũ securis uero ẽ. redẽptor noster.
Qui uelut ex manubrio et ferro constat tenetur quae &x humanitate sed incidit indiuinitate. Quae ui¬
delicet securisiam adradicem arboris istius posita ẽ quia et si ꝑ patientiã exspectat uidecur tamet
quid factura .ẽ. potest et securis nomine praedicatio sermonis euangelici intelligi quia secundũ apłm u
uus ẽ sermodĩ et effica x. et penetrabilior omnigladio ancipiti et ꝑtingensusq ad diuisionẽ animȩ et sp̃s
compagũ quoq: et medullarũ et discretor cogitacionum. Et hieremias propheta uerbũ drũ secari con¬
parat caedenti petram: Siue securis sententiã iudici altissimi significat. Quae ad radices arborum
id ẽ ad finẽ regnipopuli iudaici posita ẽ. ut eos qui it ixpm̃ credere Noluerinit de terra uiuon¬
cium abscidat Omnis ergo arbor quae non facit fructumbonum excidetur et inigaiẽ mite¬

Expanded text:
rum posita est. Arbor hujus mundi est universum genus humanum. Securis vero est Redemptor noster, qui velut ex manubrio et ferro constat, teneturque ex humanitate, sed incidit ex divinitate. Quae videlicet securis jam ad radicem arboris istius posita est. Quia etsi per patientiam exspectat, videtur tamen quid factura est. Potest et securis nomine praedicatio sermonis evangelici intelligi. Quia secundum Apostolum: Vivus est sermo Dei et efficax, et penetrabilior omni gladio ancipiti et pertingens usque ad dompagum quoque et medullarum, et discretor cogitationum . Et Jeremias propheta verbum Domini securi comparat caedenti petram . Sive securis sententiam Judicis altissimi significat, quae ad radices arborum, id est, ad finem regni populi Judaici posita est, ut eos qui in Christum credere noluerunt, de terra viventium abscindat. Omnis ergo arbor quae non facit fructum bonum exscindetur, et in ignem mitte
Abbreviated transcription (Latin):
sus ipero uora mneneius mens niterius diunitati sue inherens in concus sa permaneres q uie tsi qisendie
tanbatus spũ in fremuis se dicitur iosediuinttusi disponebat: quantũ ipsehumanitas turbare qunno
t suriena qui de dñonon dehumo nec d efe no sellapidib pines ficero diabolus suant iborentr
dum sducician sermone ostendit. Pic inquit ut lapides isti paner fiant Nmabol ss sueet dic udonesirio¬
codenol easusntrron seminibus fact reabis montes desupenoribus sius ut educiet panem cleni hoc¬

Expanded text:
suscipere, ut tamen ejus mens interius divinitati suae inhaerens, inconcussa permaneret. Qui etsi quando suscipere, ut tamen ejus mens interius divinitati suae inhaerens, inconcussa permaneret. Qui etsi quando turbatus spiritu infremuisse dicitur, ipse divinitus disponebat quantum ipse humanitus turbaretur. Esurienti quippe Domino non de humo, nec de feno, sed de lapidibus panes facere diabolus suasit, quia mente durus duritiam sermone ostendit. Dic, inquit, ut lapides isti panes fiant. Non dixit fac, sed diotidie jactis in terram seminibus facit, Rigans montes de superioribus suis, ut educat panem de
Abbreviated transcription (Latin):
manitas uderenisonne qued de euis diuinitate suspicatus ẽ ei fastu suae superbue in dubium poretih
N muna sut pe senisi suserbum sciens cũ hunc eẽ humilem conspicit dm̃ ẽt dubtalitindeeli aat enaprt¬
cionum seargiimenta conuerte. Sednon sicut nos quipur homines sumus i nuente iepa te ine tationis
concatmur. ita redemipeosi art anima temorationis e necessitate turbatu tribus nãqi modus nẽo¬
iatioa seitsir. Pus mestione uedentione sonsensu łt nos cumtepta nur plerumqiu insdeet trtione dut
in consensum labimur Quia carnis peccato propagati in nobis mec ipsis etil̃gerimus dlnde ioneanit¬
na caleumus Ds uero quiadsos ceptionem carnis sine peccato uenerat nihil contradic tionis in remet¬
iofatoliraban: ce otanier o persue gestionẽ pocuit sedeius mentem pranit detea alie tnis uo sadit
Ai qr ileo om̃s diabo lice Vatemptitio foris non intas fuit Si cenim digna dl ẽ haec reti nonamit

Expanded text:
manitus videret, omne quod de ejus divinitate suspicatus est ei fastu suae superbiae in dubium venit. Nihil quippe se nisi superbum sciens, cum hunc esse humilem conspicit, Dominum esse dubitavit, unde et ad tentationum se argumenta conventit. Sed non sicut nos, qui puri homines sumus, irruente saepe tentatione concutimur, ita Redemptoris nostri anima tentationis eio agitur, suggestione, delectatione, consensu, et nos cum tentamur plerumque in delectationem, aut etiam in consensum labimur. Quia carnis peccato propagati, in nobismetipsis etiam gerimus unde certamina toleramus. Deus vero qui ad susceptionem carnis sine peccato venerat, nil contradictionis in semetipso tolerabat. Tentari ergo per suggestionem potuit, sed ejus mentem peccati delectatio non momordit. Atque ideo omnis diabolica illa tentatio foris, non intus fuit. Sic enim dignatus est haec exterius cuncta
Abbreviated transcription (Latin):
Ortunitem pronobis scam pat̃ uitatẽ urcm gratia suꝑtui protectoris c̃seruare atq ad deferi¬
siotiem ecclesiae suce scẽ semper corroborare digneur. INCN TC ABITULA¬

Expanded text:
Orantem pro nobis sanctam paternitatem vestram gratia superni Protectoris conservare atque ad defenOrantem pro nobis sanctam paternitatem vestram gratia superni Protectoris conservare atque ad defensionem Ecclesiae suae sanctae semper corroborare dignetur. INCIPIUNT COMM
Abbreviated transcription (Latin):
et ꝑfectius de ei sdem reb: tractauerint: legat ea quae sibi elegit nobilũq doctorũ amplissimi
uescatur cȩnis dimittat haec nrã licet pauꝑcula illis qui ꝑfectorũ ñ poss carpere cibũ quorum
ñ uent̃ pinguib repletus hortorũ fastidit bolera sed leguminũ assuescit comedere cibaria. Sciat
tam̃ uerum illud uulgieẽ prouerbiũ quodutilior ẽsttienti paruus purae aquȩ haustus quam nausi¬
anti largissima conditiuini pocula. Decetero quoq: obsecro uenerationẽ tuã antestitũ carissime
ut sidignũ habituducas p̃sens opus ad hoc exemplari quod tibi transmisirescribere illud iuber is
et res criptũ diligentius requirere facias ne scriptoris uitiumdictatois deputetur errori
sed magis qui seminat simul gaudecat. et quimetit fructumq parit̃ congregant in uitã a erñam

Expanded text:
et perfectius de iisdem rebus tractaverint, legat ea quae sibi elegerit, nobiliumque doctorum amplissimis et perfectius de iisdem rebus tractaverint, legat ea quae sibi elegerit, nobiliumque doctorum amplissimis reficiatur coenis, et dimittat haec nostra, licet paupercula, illis qui perfectorum non possunt capere cibum, quorum non venter pinguibus repletus hortorum fastidit olera, sed leguminum assuescit comedere cibaria: sciat tamen verum esse illud vulgo proverbium, quod utilior est sitienti parvus purae aquae haustus, quam nauseanti largissima conditi vini pocula. De caetero quoque obsecro venerationem tuam, antistitum charissime, ut si praesens opus dignum habitu ducas, ab hoc exemplari, quod tibi transmisi, rescribere illud jubeas, et rescriptum diligentius requirere facias, ne Scriptoris vitium dictatoris dereputetur errori, sed magis qui seminat, simul gaudeat, et qui metit , fructumque pariter congregent in vitam aeternam.
Abbreviated transcription (Latin):
condidi. Quos utiq colorib: ne confusionẽ lectori facerent distinguere curaui. priorem a tram̃to alte¬
rũ minio conscribens Illũ nempeobhoc ponens ut siquis forte cuangeliũ legens inuenerit sententiã
cuiꝰ allegoriã ignorat: scire desideret notet capitulũ quod in margine paginae eidem sententiȩ p̃scrip¬
tum .ẽ. et statim recurrens ad tractitũ reuoluat librũ. et querat ibi ipsũ capitulũ qđ ante in euan¬
gelio ad notauit . et sic sineulla mora inueniet qđ desiderauit. Sequens uero capitulorũ ordo quimin
ris ob compendiũ q̃rendi et commodũ inueniendi diligentilectori cũ singulis capitulis distinctĩ
uero adutilitatem frm̃ et ad commodititẽ legentiũ parare sategimꝰ optantes ut ad plurimoꝵ
ꝑ uenians profectũ. Siquis forte despicit hunc laborem nrm̃ quasi suꝑ fluũ cummulti plenius

Expanded text:
condidi. Quos utique coloribus, ne confusionem lectori facerent, distinguere curavi, priorem atramento, altecondidi. Quos utique coloribus, ne confusionem lectori facerent, distinguere curavi, priorem atramento, alterum minio conscribens. Illum nempe ob hoc ponens ut si quis forte Evangelium legens, invenerit sententiam cujus allegoriam ignorans scire desideret, notet capitulum quod in margine paginae eidem sententiae praescriptum est, et statim recurrens ad tractatum, revolvat librum, et quaerat ibi ipsum capitulum quod ante in Evangelio adnotavi, et sic sine ulla mora inveniet quod desideravit. Sequens vero capitulorum ordo, qui miris, ob compendium quaerendi et commode inveniendi, diligenter lectori cum singulis capitulis distinctim vero ad utilitatem fratrum et ad commoditatem legentium parare sategimus, optantes ut ad plurimorum perveniant profectum. Si quis forte despicit hunc laborem nostrum quasi superfluum, cum multi plenius
Abbreviated transcription (Latin):
qr patrum incipiat ubi sermo quem transtuli desinat intimare. nemaiorum dicta furari. Et
haet quasi mea propria componere dicar. Multumq obsecro et ꝑ dnm̃ legentes obtestor ut
si qui forte nr̃a haec qualiacumq: s̃opuscula transcriptione digna duxerint. memorata quoq nomin
signa ut in nr̃o exemplari repperiunt affigere meminerint. Praeter haec quoq non walla ut
sine lesione aliorũ dicã quaemihi auctorlucis aperire dignatus .ẽ proprii sudoris inditia ꝑ notas
uocabulia gominisq: mei ubi oportunium uidebat᷑ adnexui : totũq opus in libros ii disinxi. Vllud
maxime obseruans ubicumq potui ut ubi euangelistu sermones dnĩ consummatos esse referebat
ibi librorum terminos constituerẽ . Dis posui etiã ꝑ ipsos libros duos ordines capitulorũ unũ quẽ

Expanded text:
que Patrum incipiat, ubi sermo quem transtuli desinat, intimare, sollicitus per omnia ne majorum dicta furari et que Patrum incipiat, ubi sermo quem transtuli desinat, intimare, sollicitus per omnia ne majorum dicta furari et haec quasi mea propria componere dicar. Multumque obsecro et per Dominum legentes obtestor ut si qui forte nostra haec, qualiacunque sint, opuscula transcriptione digna duxerint, memorata quoque nominum signa, ut in nostro exemplari reperiunt, affigere meminerint. Praeter haec quoque nonnulla, ut sine laesione aliorum dicam, quae mihi auctor lucis aperire dignatus est, proprii sudoris indicia per notas vocabuli agnominisque mei, ubi opportunum videbatur, adnexui, totumque opus in libros octo distinxi, illud maxime observans, ubicunque potui, ut ubi evangelista sermones Domini consummatos esse referebat, ibi librorum terminos constituerem. Disposui etiam per ipsos libros duos ordines capitulorum: unum, que
Abbreviated transcription (Latin):
Erprianũ dico atq eu sebiũ hilariũ ambrosiũ hieronimum augustinũ fulgentium uictorinum
fortunatianũ orosium leonem gregoriũ natantenum gregoriũ papam romanũ iohannemq:
crisoscomum et ceteros patres quorum nomina sunt scripta in librouitae:. Horum ergolection
intentus quantum mihi proinnumeris monasticae seruitutis recinaculis licuit : et pronutrim¬
to paruulorum quod non paruam nobis ingerit molestiam et lectionis facit miuriam ipsemilii diẽ¬
cator simul notarius et librarius existens in scedulis eamanducare curaui quae ab eis exposita
sunt uel ipsis eorum syllabis uel certe meis breuiandi causa sermonibus. Quorum uidelicet quice
c perosum erat uocabula interserere ꝑsingula et quida quo auctore sit dictũ nominatim osten de¬
re commoduduci eminus elatere primas nominum litteras imprimere ꝑq. has uiriom iibi cuius¬

Expanded text:
Cyprianum dico atque Eusebium, Hilarium, Ambrosium, Hieronymum, Augustinum, Fulgentium, Victorinum, Cyprianum dico atque Eusebium, Hilarium, Ambrosium, Hieronymum, Augustinum, Fulgentium, Victorinum, Fortunatianum, Orosium, Leonem, Gregorium Nazianzenum, Gregorium papam Romanum, Joannemque Chrysostomum, et caeteros Patres, quorum nomina scripta sunt in libro vitae . Horum ergo lectioni intentus, quantum mihi prae innumeris monasticae servitutis retinaculis licuit, et pro nutrimento parvulorum, quod non parvam nobis ingerit molestiam et lectionis facit injuriam, ipse mihi dictator simul, et notarius, et librarius existens, in schedulis ea mandare curavi quae ab eis exposita sunt, vel ipsis eorum syllabis, vel certe meis breviandi causa sermonibus. Quorum videlicet quia operosum erat vocabula interserere per singula, et quid a quo auctore sit dictum nominatim ostendere, commodum duxi eminus e latere primas nominum litteras imprimere, perque has viritim, ubi cujus
Abbreviated transcription (Latin):
acta .ẽ. parutias nrã p̃sens opus ad gredi nontam propriis uirib: aut ingenio confidens quam diui¬
no adiutorio et fraterna caritate q̃ omnia credit. omnia sperat. omnia sustinet. Cui solum mo¬
do cessi decrahentium atq: in sultantium ñcurans uaniloquiũ quimagis p̃sumptioni quam piecati
nrm forsitan deputabunt laborem. et non mirum cum magis parati sunt aliena lacerare quam
propria opuscula condere . quorum quia nemo pocest calumniam et inuidos morsus deuitare
nisi qui omnino nibil scribit: magis eligo uanam surda aure ꝑtransire quaeri moniã quamocio¬
setorpens xpĩ neglȩgere gratiam. cui soli placere optantes. uanos hominũ rumusculos nihili
ducimus Aggregttis igitur hinc inde insignissimis sacrȩlectionis atq: dignissimis artificib quid
in opusculis suis inbecco mathei uerbis senserint quid dixerint. diligentius inspicere curaui

Expanded text:
acta est parvitas nostra praesens opus aggredi, non tam propriis viribus aut ingenio confidens, quam diviacta est parvitas nostra praesens opus aggredi, non tam propriis viribus aut ingenio confidens, quam divino adjutorio et fraternae charitati, quae omnia credit, omnia sperat, omnia sustinet ; cui solummodo cessi, detrahentium atque insultantium non curans vaniloquium, qui magis praesumptioni quam pietati nostrum forsitan deputabunt laborem. Et non mirum, cum magis parati sint aliena lacerare, quam propria opuscula condere. Quorum quia nemo potest calumniam et invidos morsus devitare, nisi qui omnino nihil scribit, magis eligo vanam surda aure pertransire querimoniam, quam otiose torpens Christi negligere gratiam, cui soli placere optantes, vanos hominum rumusculos nihili ducimus. Aggregatis igitur hinc inde insignissimis sacrae lectionis atque dignissimis artificibus, quid in opusculis suis in beati Matthaei verbis senserint, quid dixerint, diligentius inspicere curavi:
Abbreviated transcription (Latin):
norum hilarii pictauensis uictorini et fortunatiani. Scripsit quoq p̃dictus uirbeatus hieronimus pe¬
tente eusehio in hoc eu angeliũ comm̃tariũ. sed probreuitate temporis ut euis sermonib: dicã omissa uete¬
rum auctoritate quos nec legendi nec sequendi facultas sibidata ẽ historicam in terp̃tationẽ digessit
breuiter et interdumspiritalis intelligentiae flores miscuit perfectum opꝰ reseruans in posterum.
haec quippe non in eius sugillationẽ protulicuuus ingeniũ et studiũ quod in diuinorũ librorũ int̃ptiatione
et expositione habuit maxime miror sed ut ostendam causã quae nos compulit p̃sensopus ad gredi
et sufficientẽ ex positionẽ haberent sicut in ceteris euangelistis. laborantib beato ambrosio medio¬
lanensi epõ ec uenerabili patre agustino bedaq famulo dĩ adlegendum habebant eorũ p̃cibus co¬

Expanded text:
norum, Hilarii Pictaviensis, Victorini et Fortunatiani. Scripsit quoque praedictus vir beatus Hieronymus, penorum, Hilarii Pictaviensis, Victorini et Fortunatiani. Scripsit quoque praedictus vir beatus Hieronymus, petente Eusebio, in hoc Evangelium commentarium, sed ut pro brevitate temporis de ejus sermonibus dicam, omissa veterum auctoritate, quos nec legendi, nec sequendi facultas ipsi data est, historicam interpretationem digessit breviter, et interdum spiritualis intelligentiae flores admiscuit, perfectum opus reservans in posterum. Haec quippe non in ejus suggillationem protuli, cujus ingenium et studium quod in divinorum librorum interpretatione et expositione habuit, maxime miror, sed ut ostendam causam quae nos compulit praesens opus aggredi.et sufficientem expositionem haberent sicut in caeteros evangelistas, laborantibus beato Ambrosio Mediolanensi episcopo, et venerabili Patre Augustino, Bedaque famulo Domini, ad legendum habebant, eorum precibus co
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ et sacerdotes illius scfica datum brachiorũ tuorũ et sacrificiũ scificationis offeras in intia scõru
decreui scẽpater opus quoddiuina gratia largiente in expositioe scĩ euangelii scđm matheũ. Nonsine
labore tamen confeceram tuae scitati dirigere ut tio scõ examine probatum. sidignũ udicaueris ad
legendum frib: subtuoregimine constitutis illud tradas. non quasi pernecessarium cummulti me scripto¬
rẽs in illo uestigio p̃cesserint sed quasi magis commodum cũ plurimorũ sensus ac sententias in unũ contra¬
cerim ut lector pauperculus qui copiã librorũ non habet. aut cui inplurib: scrutari profundos sensus
patrum non licet. saltem in isto sufficientiam suce indigentiae inueniat . Plures enim fuere . quiante
et totidem omeliae commaticumq: intptationis genus. et theophili antiocenae urbis ep̃i commenturii

Expanded text:
um, et sacerdotes ejus sanctifica; datum brachiorum tuorum et sacrificium sanctificationis offeres initia sanctorum , decrevi, sancte Pater, opus quod, divina gratia largiente, in expositionem sancti Evangelii secundum Matthaeum, non sine labore tamen, confeceram, tuae sanctitati dirigere, ut tuo sancto examine probatum, si dignum judicaveris ad legendum, fratribus sub tuo regimine constitutis illud tradas; non quasi pernecessarium, cum multi scriptores me in illo vestigio praecesserint, sed quasi magis commodum, cum plurimorum sensus ac sententias in unum contraxerim, ut lector pauperculus, qui librorum copiam non habet, aut cui in pluribus scrutari profundos sensus Patrum non licet, saltem in isto sufficientiam suae indigentiae inveniat. Plures enim fuere qui ante et totidem ejusdem homiliae, commaticumque interpretationis genus; et Theophili, Antiochenae urbis episcopi, commentarii;
Abbreviated transcription (Latin):
Et reentin quit et ouerime quo smihi dedit ds̃ : Iosephapposnt siue apponens Iilum niminũ
de monsimat qui de fidelib: suis ait ego ueni ut uitam habeant et abundantius habeant et ia¬
stelio maris recte uocatur quia huic mundo tenebris ꝑfidiȩ et peccutorum obscuricto
ueram lucem edidit: Dequa ioħ ait. Erat lux uera quae illuminat omnem hominem uen¬
entera in lunemundur. Anee est amarum marente dicipotest quia uoluptictes istius munđi
aclibidnis ueun queemare id ẽ amaritudo recte nuncupatur eo qđ ad amaritidinsemppe¬
tuam gebonnȩ seseouentes ꝑtrabunt fecit bene a marescere cum so enemplodocuit nom fepo¬
bris huius scłi abstinere. Nam cum a primor dio mundinuiptiȩ institutaos etalialec
mundus p̃ c̃cupiscenticssuas abut i stic in corde suo seruare uirginitictem suamstutuit et carnis
desideria in semortificare caelestemq conuersationem in terris habene ut ciper om̃nias

Expanded text:
e ego, inquit, et pueri mei quos mihi dedit Deus . Joseph, apposuit, sive apponens, illum nimirum demonstrat qui fidelibus suis ait: Ego veni ut vitam habeant, et abundantius habeant . Et itstella maris recte vocatur, quia huic mundo tenebris perfidiae et peccatorum obscurato, veram lucem edidit, de qua Joannes ait: Erat lux vera quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . Haec et amarum mare rite dici potest, quia voluptates istius mundi ac libidinis luxum, quae mare, id est, amaritudo, recte nuncupantur, eo quod ad amaritudinem perpetuam gehennae se sequentes pertrahunt, fecit bene amarescere, cum suo exemplo docuit ab illecebris hujus saeculi abstinere. Nam cum a primordio mundi nuptiae institutae sunt, et totus mundus post concupiscentias suas abiit, ista in corde suo servare virginitatem suam statuit, et carnis desideria in se mortificare, coelestemque conversationem in terris habere, ut ei per omnia
Abbreviated transcription (Latin):
solebat ꝑ errore an sicantus denicre. Abiud quint ptatur pat meus iste uelpit ineus .e. eius opme
eet fturam. dequo mnos clmo scriptum e ex ꝑ sonae patris diceris Tpseinuo cabit pauineus estu

Expanded text:
solebat per errorum anfractus deviare. Abiud, qui interpretatur pater meus iste, vel pater meus est, ejus optime solebat per errorum anfractus deviare. Abiud, qui interpretatur pater meus iste, vel pater meus est, ejus optime gerit figuram de quo in psalmo scriptum est ex perso
Abbreviated transcription (Latin):
tuo quas dedifamihi ut sintunũ sicut et nos Et ut affectum de p̃candi ostenderet paulo post sub¬
didit dicens Non prohis autẽ rogo tuntũ sed et pro eis qui credituris ꝑ uerbũ eorũ inme ut
omnes unum sint sicut tupat᷑ in me et ego inte. ut et ipsi in nobis unum sint. Toro babel
uero interp̃tatur ipse magister babilonis id .ẽ. magister confusionis. Et quid melius bubilon
qͥuam istum mundũ significat᷑. Quid post peccatum pr̃im liominis uariis idolorũ cultib: ethumanȩ
uitae errorib: implicatus et confusus erat s ed redem ptore nr̃o ueniente acregimen in eo suscipiente
cuipaterilx̃. Postula ame et dabo tibigentes hereditietom tucm et possesione tuam timninostrȩ
scin festin edunius dĩ cultũ e cadiustitice opera conuersus ẽ. et coepit subordine uiuere qui prius

Expanded text:
tuo, quos dedisti mihi, ut sint unum, sicut et nos . Et ut effectum deprecandi ostenderet, paulo post subtuo, quos dedisti mihi, ut sint unum, sicut et nos . Et ut effectum deprecandi ostenderet, paulo post subdidit, dicens: Non pro his autem rogo tantum, sed et pro eis qui credituri sunt per verbum eorum in me, ut om nes unum sint, sicut tu Pater in me, et ego in te, ut et ipsi in nobis sint unum . Zorobabel vero interpretatur ipse Magister Babylonis, id est, magister confusionis. Et quid Babylon melius quam istum mundum significat, qui, post peccatum primi hominis, variis idolorum cultibus et humanae vitae erroribus implicatus et confusus erat? Sed Redemptore nostro veniente, ac regimen in eo suscipiente, cui Pater dixit: Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae , confestim ad unius Dei cultum et ad justitiae opera conversus est, et coepit sub ordine vivere, qui prius
Abbreviated transcription (Latin):
et p̃parauero uobis locum: Iterum ueniã et accersicmuos admeipsum ut ubiegosum et uossitis. No¬
tundum autem quodsi ioachim et ioachin distinguantur id ẽ pat̃ et filus prior dnĩ resorrettiob
sequens dnĩ p̃panictio dicitur . Quaeutraq dño x põbene conueniunt quia ipse .ẽ qui secundũ prophe¬
turum dicaa et scđm promissi onem suam tertia die amortuis resurrexit. Nosq apeccatorũ mor¬
te resorgere fecit : Et indieiudici omnes electos suos generalit̃ resuscetuns. ad regnũ inuita
aeternum dicens : Venite benedicti patris mei ꝑcipite regnum qđ uobis paratũ .ẽ. ab origine mundi
Salathihel in latinum transfertur peatio meadĩ. et nulli hoc conguentius quam redempton
nrõ conuenit quipatrem prodiscipulis suis petens taliter locutus .ẽ. Pat̃ scẽ serua eos in nomine

Expanded text:
et praeparavero vobis locum, iterum veniam, et accipiam vos ad meipsum, ut ubi ego sum, et vos sitis . Noet praeparavero vobis locum, iterum veniam, et accipiam vos ad meipsum, ut ubi ego sum, et vos sitis . Notandum autem, quod si Joakim et Joachin distinguantur, id est, pater et filius, prior Domini resurrectio, sequens Domini praeparatio dicitur, quae utraque Domino Christo bene conveniunt, quia ipse est, qui secundum prophetarum dicta, et secundum promissionem suam, tertia die a mortuis resurrexit, nos a peccatorum morte resurgere fecit, et in die judicii omnes electos suos generaliter resuscitans, ad regnum invitat aeternum, dicens: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab origine mundi . Salathiel, in Latinum transfertur petitio mea Deus, et nulli hoc congruentius quam Redemptori nostro convenit, qui Patrem pro discipulis suis petens, taliter locutus est: Pater sancte, serva eos in nomine
Abbreviated transcription (Latin):
do quodit ꝓsalnista Nidesis dnsinuerbis tuis et scĩ inomnio operibas suns psndelis autem indedien
q uomosont er mnis sacius ss osten dit ipse dicens adurbem peceatri semn ch cerus ale luiertusalers
est fuininmontem so lisar aren etit deeodicio F accus ẽ in agoniã et prolixius orabut Nđ uero
incensum oritionem significet : Psclmistutestut᷑ dicens dirigitur oratiomec sicut incensura an
conspectutuo Quis aut̃ sit dñisalus es aias ex ꝑsonadnĩ loquens oftendit dicens Terrasicut uesam̃tiũ
atteretur et habitatorescius sicut haec interibunt. salus aut mer in aetnũ errt nIile ũ etiduqu
angelio teste saluũ fuciet populũ suũ apeccatiseorum. Iechonias p̃paranssiue p̃paratio ds̃ et illapr
signi ficctt de quo isaias ait In nouissimis dieb: erit p̃paratus monsdomus dnĩ inuertice montiũ. et eleba¬
bitur suꝑcolles. et confluent ad eum amnes gentes. Et ipse in euangł discipulissuis ait. Siabierp

Expanded text:
Dominus in omnibus verbis suis, et sanctus in omnibus operibus suis . Fidelis autem inde diciQuomodo ergo nutricius sit, ostendit ipse, dicens ad urbem peccatricem: Jerusalem, Jerusalem, est, fugit in montem solus orare . Et item de eo dicit: factus est in agoniam, et prolixius orabat . Quod vero incensum orationem significet, Psalmista testatur dicens: Dirigatur oratio mea sicut incensum in conspectu tuo . Quis autem sit Domini salus Isaias ex persona Domini loquens, ostendit dicens: Terra sicut vestimentum atteretur, et habitatores ejus sicut haec interibunt; salus autem mea in sempiternum erit ; ille utique qui, angelo teste, salvum faciet populum suum a peccatis eorum . Jechonias, praeparans, sive praeparatio dicit; et illum significat de quo Isaias ait: In novissimis diebus erit praeparatus mons domus Domini in vertice montium, et elevabitur super colles, et confluent ad eum omnes gentes . Et ipse in Evangelio discipulis suis ait: Si abiero,
Abbreviated transcription (Latin):
non abinitiosed ab ceptismo x pĩ generationes en arrat nec descendendo sed ascendendo tam quct̃ sacer
dotem in expicindis peccatis magis ad simans Vbieũ uox decelo declarccuit ubi testimoniũ iobannis ipsi pbe¬
buit dicens eccequitollit peccatum mundi Ascendendo autem transiit a brachũ et ꝑuemit ad đm auimundati
et expicet reconcilicmꝰ Merito et adoptionis originem ipse suscepit quia ꝑ adoptionẽ efficim᷑ filiidĩ
credendo infiliũdĩ. ꝑ carnalem uirgo generationẽ filius dĩ potius propt̃ nos filius hominis fuctus ẽ Sati
autem de monstruuit ñ se id eo dixisse iosepbfiliũ heli qđ deillogenitus sed qđ ab illo fuerit ad optutus cũ et
ipsi ad ã filiũ dĩdix̃cũ sit fuctus adõ sed ꝑ gratiam quam posteri peccando camisit tremquam filiũ inpara dyso

Expanded text:
non ab initio, sed a baptismo Christi generationes enarrat, nec descenon ab initio, sed a baptismo Christi generationes enarrat, nec descedotem in expiandis peccatis magis assignans, ubi eum vox de coelo declaravit, ubi testimonium Joannes ipsi perhibuit, dicens: Ecce qui tollit peccata mundi . Ascendendo autem transit ad Abraham, et pervenit ad Deum, cui mundati et expiati reconciliamur. Merito et adoptionis originem ipse suscepit, quia per adoptionem efficimur filii Dei, credendo in Filium Dei. Per carnalem vero generationem Filius Dei potius propter nos filius hominis factus est. Satis autem demonstravit non se ideo dixisse Joseph filium Heli, quod de illo genitus, sed quod ab illo fuerit adoptatus, cum et ipsum Adam filium Dei dixit, cum sit factus a Deo, sed per gratiam, quam postea peccando amis
Abbreviated transcription (Latin):
septem uero ad requiem significandam ꝑtinere rarus qui dubitet. Vnde benepopulus deterra aegrpt sal
dane promissasolim sedes deuictis hostib: adiit. Sic et dns inic̃ quadrugesima secundu generatione
ex quonnunđ cȩciticcis prisce cenebris abrahã credente discussit adueniens in carnẽ baptismi nobis
lauicero caeliicnu caspundit. Et ipsi ꝑfecto uirtutũ cursu in quo qđ ñuidemꝰ speruntes ꝑ paccieniũ
expectien subeiusdem Vt dictum ẽ numero sacricm̃to. post siccatũ ⁊ põducȩ loeti fluuiũ promissa¬
patriȩ cad estis ꝓueniem ad regna. Verum cadistum mortalitatem nobiscũ purticipenda qrra des¬
centem xpm̃ uoluit significare maetheus : ideo et ipsas gneritiones ab abridiam usq cidiaseph
et usq ad ipsius xpĩ natiuitatem descendendo cõmemorauit ab euangeli suim itio bucas auten

Expanded text:
septem vero ad requiem significandam pertinere, rarus qui dubitet. Unde bene populus de terra Aegypti saseptem vero ad requiem significandam pertinere, rarus qui dubitet. Unde bene populus de terra Aegypti sadane, promissas olim sedes devictis hostibus adiit. Sic et Dominus Jesus quadragesima secunda generatione ex quo mundus caecitatis priscae tenebras Abraham credente discussit, adveniens in carne baptismi nobis lavacro coeli januas pandit. Et ipsi perfecto virtutum cursu, in quo quod non videmus sperantes, per patientiam exspectamus sub ejusdem ut dictum est numeri sacrampatriae coelestis perveniemus ad regna. Verum ad istam mortalitatem nobiscum participandam, quia descendentem voluit significare Matthaeus, ideo et ipsas generationes ab Abraham usque ad Joseph, et usque ad ipsius Christi natiuitatem descendendo commemorauit ab initio euangelii sui. Lucas autem
Abbreviated transcription (Latin):
non ignobilis ẽ studi inuestigare. Quadreigenarius ergonumerus ñ in congrue trpũ tenet temporis
autẽ quater habent .x. Porro ipsa x ab ipso usq ad iiiͦi progrediente numero consummantur
plinam laboriosam qua flagellat ds̃ omnem filiũ quem recipit. Matheus ꝑ hunc numerum regẽ x pr
uenisseteserde a dditoui delicetibinario : quibeneduo testam̃ta significare potest ꝑhaecquidẽ xp̃s dñs
unuersã ercles auã eit et sua e uolumatis illi inditia tribuit quia quid sibi in prauodispliceat et qͥdinbono displic
sententiam in bis duob: mandatis tota lexpendet et prophetae nec ẽ in p̃senti tempore ulla disciplina ua¬
lissin in ea seruec feruor cariatis. Possumꝰ et clit̃ dep̃dictonum ero ad p̃sens eccłe tempr ꝑtinente quo
dnõ cooperante inspemfuturisabbati laborat intimare. Septies enim seni x Lui fucuint. sex quidẽ adoper

Expanded text:
non ignobilis est studii investigare. Quadragenarius ergo numerus non incongrue typum tenet temporis non ignobilis est studii investigare. Quadragenarius ergo numerus non incongrue typum tenet temporis atur. Quadraginta autem quater habent decem. Porro ipsa decem, ab uno usque ad quatuor progrediente numero, consummantur.plinam laboriosam, qua flagellat Deus omnem filium quem recipit , Matthaeus per hunc numerum Regem Christum venisse testatur, addito videlicet binario numero, qui bene duo Testamenta significare potest. Per haec quidem Chrisuniversam Ecclesiam suam regit, et suae voluntatis illi judicia tribuit, quia quid sibi in pravo displiceat, et quid in bono placsententiam, in his duobus mandatis tota lex pendet et prophetae ilis, si non in ea servetur fervor charitatis. Possumus et aliter de praedicto numero, ad praesens Ecclesiae tempus pertinente, quo, Domino cooperante, in spem futuri sabbati laborat, intimare. Septies enim seni, quadraginta duo faciunt. Sex quidem ad opera,
Abbreviated transcription (Latin):
Quarũ duisi onũ ratid ita csabit. Siababrahã primatesserescȩ decadis incipiens indauid finiatur:
Setondauerd ad auid hoc ẽ iuxticdauid asa lomone inchoans. In iechoniã priorem hoc ẽe patre
ricae quidem tres haebraici populi distincti s temporũ articuli quorũ primo subpatriarduset sace¬
dotib: et iudicib antereges Setundo sulmegib: et prophetis et sacerdotib ttio subducib et pro¬
phetis ee sacerdotib post regos conuersatur .ẽ. Mrface uero ꝑfecti et diumo caris mate pleni in
unum redacti sunt numeri Nam x addecalogũ iuiiadeuangelium tria ad trinititis respiciunt fidẽ
et omnia haec eidem cueniunt sacram̃to quia sicutter quacterni et deni siue quat̃ decies terninumeri
concordant ita infide scȩ̃ triniticas lex et euangeliũ coadunantur: et ꝑ legem atq. euangł
scaẽ trinutis fides p̃dicat᷑. Quid aut̃ numerus iste parit̃ significet quo haec genea logia continẽtur

Expanded text:
Quarum divisionum ratio ita constabit, si ab Abraham prima tessaradecas incipiens, in David finiatur; secunda vero a David, hoc est, juxta David a Salomone inchoans, in Jechoniam priorem, hoc est, patrrice quidem tres Hebraici populi distincti sunt temporum articuli, quorum primo sub patriarchis, et sacerdotibus, et judicibus ante reges; secundo, sub regibus et prophetis et sacerdotibus; tertio, sub ducibus, et prophetis, et sacerdotibus post reges, conversatus est. Mystice vero perfecti et divino charismate pleni, in unum redacti sunt numerum. Nam decem ad decalogum, quatuor ad Evangelium, tria ad Trinitatis respiciunt fidem. Et omnia haec eidem conveniunt sacramento, quia sicut ter quaterni et deni, sive quater decies terni in numero concordant, ita in fide sanctae Trinitatis lex et Evangelium coadjuvantur, et per legem atque Evangelium sanctae Trinitatis fides praedicatur. Quid autem numerus iste pariter significet quo haec genealogia continetur,
Abbreviated transcription (Latin):
ceter librilegades Qđ aut̃ dic̃inũ xpĩ regidẽ et sacerdotalẽ in eo expruit dignitatẽ Nã uic̃ qui
nominis huiꝰ p̃sagiũ p̃tulit primus pꝰmox senin populosisr ł ducatũ tenuit. ec filios is ł intrã re¬
promissionis indux̃ A aronueromrstico consecrat ungento pͥmꝰ in lege sacerdos fuit Suluator ig t
nt̃ quẽ unx d s̃ oleo lȩtiticiȩ p̃omnib: participib: suis et rex ẽ dequo prophettidic multiplicubit¬

Expanded text:
tem dicit, Jesu Christi, regalem et sacerdotalem in eo exprimit dignitatem. Nam Jesus qui tem dicit, Jesu Christi, regalem et sacerdotalem in eo exprimit dignitatem. Nam Jesus qui nominis hujus praesagium praetulit, primus post Moysen in populo Israel ducatum tenuit, et filios Israel in terram repromissionis induxit, Aaron vero, mystico consecratus unguento, primus in lege sacerdos fuit. Salvator igitur noster, quem unxit Deus oleo laetitiae prae omnibus participibus ejus , et Rex est, de quo prophet
Abbreviated transcription (Latin):
qua uerbũ caro factũ ẽ et uirgo spũ scõgrauida filiũ peperit et uirgo ꝑmansit hȩc profetica sen¬
tentia possit ñ incuenient̃ accipine s acrȩ edificationis discors cõpago ñherect Igitꝰ matheus corrup¬
tohumanigeneris in itio ꝑ p̃ucricationẽ in primonoui testumt librores ponder primo libroue¬
teris legis ubiscriptũ .ẽ hic ẽ lib generationis cȩli et terrȩ etrursũ hic ẽ lib̵ generationis ade
Ade uidelicet ueteri ꝑ quẽ totus corruptꝰ ẽ mundus adã obponens nouũ inquorestiuratus om
nia : et q̃ incelo et q̃ in terra c̃sistunt. Dedit manifeste intelligi qđ ipsius scripserit secunđ carnẽ
generationẽ quielectos suos infiliorũ dĩ assumeret adoptionẽ Quare aut̃ dixerit librũ genera¬
tioniscũ paruã libri particulã teneat generatio hoc intelligit᷑ qđ c̃suetudinẽ gentissuȩ secutꝰ sit
Esuecudo enĩ hȩ breorũ ẽ ut uoluminib: exeorũ principus imponcnd nomina ut ẽ genesis exođ Et

Expanded text:
rbum caro factum est, et virgo Spiritu sancto gravida filium peperit, et virgo permansit, haec prophetica sententia possit non inconvenienter accipi, ne sacrae aedificationis discors compago non haereat. Igitur Matthaeus, corrupto humani generis initio per praevaricationem, in primo Novi Testamenti libro respondens primo libro veteris legis, ubi scriptum est: Hic est liber generationis coeli et terrae ; et rursum: Hic est liber generationis Adae ; Adae videlicenia, et quae in coelo et quae in terra consistunt; dedit manifeste intelligi quod ipsius scripserit secundum carnem generationem, qui electos suos in filiorum Dei assumeret adoptionem. Quare autem librum dixerit generationis, cum parvam libri particulam teneat generatio, hoc intelligitur quod consuetudinem gentis suae secutus sit. Consuetudo enim Hebraeorum est ut voluminibus ex eorum pr