comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iam dictũ ẽ. sic & hanc sacratissimã sollemni¬
tatem septem dñice p̾cesserunt. quarũ in
pͥma. circundederunt me gemitus mortis.
in septima cantauimus letare ierłm. singłis
singłe etatum earundẽ ꝓpͥetate sui respondẽ¬
tes officii. sicut loco uel ordine suo iam dictũ
est. & int̾posita dñice passionis memoria ꝑ
data festiuitas. nobilis. ammirabilis. decora
et suauis. splendida. desiderabilis. Non enim
parum ẽ quod in illa nob̃ octaua repositum
est. Nam sicut octaua dies. eadẽ que pͥma ẽ.
sic illa etate restituit᷑ homo in hoc ipsum ad
qd̾ conditus ẽ. eritq in corꝑe & anima ĩmorta¬
lit̾ felix. ꝙ felicit̾ immortalis sicut angłi dei.
immo supͣ pͥme originis reparat᷑ dignitatẽ.
eo qͦd suam in unitat᷑e filii dei respiciat natu
tam. adorari. laudari. & głificari ab angłis
in essentia sũme & indiuidue tͥnitatis. Iccir¬
dubiũ ñ ẽ quod egressi a corꝑib głam sem¬
piternã iam adepti sunt. diem quoq cele-¬

Expanded text:
sacratissimam solemnitatem septem Dominicae praecesserunt, quarum in prima: Circumdederunt me gemitus mortis , in septima cantavimus: Laetare, Hierusalem , singulae singulis aetatum earumdem proprietate sui respondentes officii, sicut loco vel ordine suo jam dictum est, et interposita Dominicae passionis memoria per data festivitas, nobilis, admirabilis, decora et suavis, splendida et desiderabilis. Non enim parum est quod in illa nobis octava repositum est. Nam sicut octava dies eadem quae prima est, sic in illa aetate restituitur homo in hoc ipsum, ad quod conditus est, eritque corpore et anima immortaliter felix, et feliciter immortalis sicut angeli Dei imo supra primae originis reparatus dignitatem, eo quod suam in unitate personae Filii Dei, respiciat naturtam adorari, laudari et glorificari ab angelis in coessentia summae et individuae Trinitatis. Idcirdubium non est, quod egressi a corporibus gloriam sempiternam jam adepti sunt, diem quoque cele
Abbreviated transcription (Latin):
lẽpnitas sollẽpnitatum. quẽadmodũ ꝓsuu
magnitudine dicunt᷑ scã scõꝵ. uel canͣtica eai¬
ticorũ. Sicut enim illa cet̾a suꝑant sca uel
cantica. sic sollemnitates cet̾as hunis sacͦsc̃e
sollẽpnitatis antecedit nobilitas. Octaua au¬
tem illa futura ẽ ꝑfecte atq ꝯsũmate resur¬
rectionis gła. in qua electi omnes qͥnune post
depositionẽ carnis una & simplici soluis ani¬
me beatitudine ꝑfruunt᷑. sicut in apocalyp¬
silegimus. quia date sunt illis singłe stole al¬
be. duplici .i. corꝑis & anime felicitate remu¬
nerabunt᷑. sicq binas ꝑhennis głiȩ stolas ac¬
cipient. Quã octauã sicut septẽ mundi eta¬
tes ordine suo p̾eunt. quarũ .xͣiͣ. nunc ab ad¬
uentu xp̃i uoluit᷑. septima uero animarũ ẽ

Expanded text:
itas solemnitatum, quemadmodum pro sui magnitudine dicuntur Sancta sanctorum, Cantica canticorum. Sicut enim illa caetera superant sancta vel cantica. sic solemnitates caeteras hujus sacrosanctae solemnitatis antecedit nobilitas. Octava autem illa futura est perfectae atque consummatae resurrectionis gloria, in qua electi omnes, qui nunc post depositionem carnis una et simplici solius animae beatitudine perfruuntur, sicut in Apocalypsi legimus quia « datae sunt illis singulae stolae albae ; duplici, id est corporis et animae felicitate remunerabuntur, sicque binas perennis gloriae stolas accipient. Quam octavam sicut septem mundi aetates ordine suo praeeunt, quarum sexta nunc ab adventu Christi volvitur; septima vero animaru
Abbreviated transcription (Latin):
ins gͥ sacra scͥptura in sum.¬
duob ꝯstat testam̃tis. Utrũq aut̃ tͥb
ordmib distinguit᷑. uetus ꝯtinet legem. ꝓ
phas. aͣgyographos. In pͥmo ordine.u. sunt
uolumina pentatheuci. Genesis. Exodus. le¬
uiticꝰ. lib̾ num̃i. lib̾ de uteronomii. In ordine

Expanded text:
itur sacra Scriptura in duobus constat Testamentis. Utrumque tribus ordinibus distinguitur. Vetus continet legem et prophetas et agiographos. In primo ordine quinque sunt volumina: Pentateuchi, Genesis, Exodus, Leviticus, Numeri, Deuteronomium. In ordine
Abbreviated transcription (Latin):
tates. tot sigẽationũ habent diu̾sitates. Res
aut̃ om̃is aut scłm ext̾iorẽ formã sigc̃at. ut
nix ꝑ albedinẽ: aut scđm int̾iorẽ naturã uix¬
ta illud. Capilli tiu sicut grex capraꝵ. ꝓpter
subtilitatẽ uidendi. Patet gͦ ꝗͣ sit necessaria
artiũ scientia. Mathematica enĩ de ext̾iorib
logicam. ethicã. theoricam. Logica de uocib.
ethyca de morib. theorica de reb tractat. Itẽ
theorica subdiuidit᷑ in mathematicã. physi¬
cã teologiam. Mathematica de uisibilib for-¬
mis rerũ uisibiliũ agit. Physica de inuisibi¬
lib naturis rerũ uisibiliũ. Theologia : de in¬
uisibilib essentiis. ⁊ earundẽ naturis. Sic gͦ
ꝑ artes iuuam᷑ in diuina pagina. uͥ uocũ sig̃ca¬
tionẽ attendimꝰ ꝓpt̾ litteralem sensũ. ⁊ rerũ sig̃ca¬

Expanded text:
es autem omnis aut secundum exteriorem formam significat, ut nix per albedinem; aut secundum interiorem naturam juxta illud: Capilli tui sicut grex caprarum : propter subtilitatem videndi. Patet igitur quam sit necessaria artium scientia. Mathematica enim de exterioribus logicam, ethicam, theoricam. Logica de vocibus, ethica de moribus, theorica de rebus tractat. Item theorica subdividitur in mathematicam, physicam, theologiam. Mathematica de invisibilibus formis rerum visibilium agit, physica de invisibilibus naturis rerum visibilium, theologia de invisibilibus essentiis et earumdem naturis. Sic ergo per artes juvamur in divina pagina ubi vocum significationem attendimus propter litteralem sensum, et rerum significa
Abbreviated transcription (Latin):
pagina ñ solũ uoces. intellectus ⁊ res. s etiã¬
ipse res res alias sigc̃ant. Uñ claret scientiam
utilem. In hoc enĩ qd̃ in diuina pagma tam
rerũ ꝗͣ uocũ necessaria est sig̃catio. artes ei
subseruiunt: dũ t̾uiũ uocũ. quadrinuũ &¬
physica rerũ administrat noticiã. Sigc̃atio
aut̃ rerũ dignior ẽ: qr allegoricus sensus acu¬
tior. ⁊ tropologicꝰ suauior ẽ. Itẽ. uoces ex huma¬
na. res ex diuina institutiõe sigc̃ant. Sic̃ enĩ
hõ ꝑ uoces alt̾i: sic ds ꝑ creaturas uoluntatẽ
indicat. Est euã rerũ sig̾catio ꝓfundior ꝗͣ uo

Expanded text:
pagina non solum intepagina non solum inteias res significant. Unde claret scientiam de esse utilem. In hoc enim quod in divina pagina tam rerum quam vocum necessaria est significatio artes ei subserviunt dum trivium vocum, quadrivium physicarum rerum administrat notitiam. Significatio tamen rerum dignior est, quia allegoricus sensus acutior, tropologicus suavior est. Item voces ex humana, res ex divina institutione significant. Sicut enim homo per voces alteri, sic Deus per creaturas voluntatem suam indicat.
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ hystoriam. ꝑ rerũ aut̃ sigc̃ationẽ in-¬
telligimꝰ allegoriã ⁊ tropologiam. Hystoria
ẽ sigc̃atio uocũ ad res. Allegoria est: qñ ꝑfac¬
tũ intelligr̃ aliud factũ: si uisibile simplicit̾.
allegoria ẽ. si inui sibile ⁊ celeste anagoge
dr̃. Tropologia est: qñ ꝑfactũ ostendit᷑ aliud
uocũ sig̾cõnem expon̾e. Allegoria alieniloqͥũ
ut ꝑ transitũ maris rubri. transitus intelligr̃
ꝑ baptismũ ad paradysũ. Tropologia dr ꝯu̾
ꝯu̾tit᷑. ut st̃ moralia. Anagoge uͦ dr suꝑnoꝵ
lib ducit ad iniusibilia. ut lux pͥma die fac¬
ta. rẽ inuisibilem .i. angłicã sigc̃at naturã in
pͥncipio factã. ñ tam̃ ubiꝙ tã multiplex sensuᷤ
inuenit᷑. qr qñq solus hystorialis. qñq etiã
allegoricus uł tropologicus aut uterq habet᷑
ñnunꝗͣ licet raro anagogicꝰ admiscet᷑. ut ie¬
rłm intelligr̃ hystoriałr ciuitas terrena. alle-
diantib intellectib res sigẽant. Iii diuma

Expanded text:
r rerum autem significationem intelligimus allegoriam et tropologiam. Historia est significatio vocum ad res. Allegoria est quando per factum intelligitur aliud factum. Si visibile, simplex allegoria est, si invisibile et coeleste anagoge dicitur. Tropologia est quando perfectum ostenditur aliud ocum exponere. Allegoria quasi alieni loquiuut per transitum maris Rubri transitus intelligitur per baptismum ad paradisum. Tropologia dicitur titur, ut sunt moralia. Anagoge vero dicitur libus ducit ad invisibilia. Ut lux prima die facta, rem invisibilem, id est angelicam significat naturam in principio factam. Non tamen ubique tam multiplex sensus invenitur quia quandoque solus historialis, quandoque etiam allegoricus, vel tropologicus, vel uterque habetur, nonnunquam, licet raro, anagogicus admiscetur, ut Jerusalem intelligitur historialiter civitas terrena, allegodiantibus intellectibus res significant. In divina
Abbreviated transcription (Latin):
qui ex officio ꝓpħe ꝓp̾e dicebant᷑. licet ñ õs̃
lipomenon. hesoras. hester. Sunt pret̾ea in
uet̾i testamento alii libri qui legunt᷑. s in ca¬
none auctoritatis ñ scribunt᷑ ut lib̾ tobie &
iudith ⁊ machabeoꝵ. ⁊ qui insc̾bit᷑ lib̾ salo¬

Expanded text:
qui ex officio prophetae dicebantur, licet non omnes lipomenon, Esdras, Esther. Sunt praeterea in Veteri Testamento alii libri qui leguntur, sed in canone autoritatis non scribuntur ut liber Tobiae, et Judith, et Machabaeorum, et qui insc
Abbreviated transcription (Latin):
Sacerdõs qͦ sequens legem & xp̃m. panẽ sacͦ¬
sc̃m partit᷑ intres partes. quaꝵ una in san-¬
guine ponr. ꝓ illa parte eccłȩ que adhuc
ꝑegͥnatur. passionib exposita. Aliȩ duȩ illis
tur. ut una parseccłȩ iustificet᷑. & alia citiꝰ
ub̾etur. ⁊ ꝓ tercia grates soluant᷑. Sũp¬
turus aut̃ minister agnũ quẽ lex p̃minciauit
petit sibi & ppło tͥa. Primũ int̾ eos ꝯnum̾ari
quos pudet scdm carnẽ uiu̾e. dem̃ in regnod̾i
głificari. postremo. qr caro resistit sp̃ui postu¬
lat pacem. sine qua nullus iustificat᷑ homo.
Uñ chorus ꝯsequent̃ alta uoce ꝯcint agnꝰ di¬

Expanded text:
Sacerdos quoque sequens legem et Christum, panem sacrSacerdos quoque sequens legem et Christum, panem sacrosanctum partitur in tres partes, quarum una in sanguine ponitur pro illa parte Ecclesiae, quae adhuc peregrinatur, passionibus exposita. Aliae duae illis tur, ut una pars Ecclesiae justificetur, et altera citius liberetur, et pro tertia gratiae solvantur. Sumpturus autem minister Agnum quem lex praenuntiavit, petit sibi et populo tria. Primum inter eos numerari quos pudet secundum carnem vivere, deinde in regno Dei glorificari, postremo quia caro resistit spiritui, postulat pacem sine qua nullus justificatur homo. Unde bene chorus consequenter alta voce Agnus D
Abbreviated transcription (Latin):
nos a malo. Conuenient̾ seruꝰ sanatus lib̾ta¬
tem petit. cui dat᷑ sp̃c sapientie. qui captiuo
amissam restituat lib̾tatem. Sapientia nãꝙ:
a sapore dr̃. Hec datꝰ: cũ mens gustu internȩ
qr totũ intꝰ possidet in quo delectat᷑. sͥ ꝯtra
ut quanto plus illa saꝑe ⁊ placere ceꝑit:
tandẽ in semetipsa mens pacifica dũ nilfo-
ris appetit. tota ꝑ amorẽ intus requiescat.
Sic sp̃c sapientiȩ cortangens dulcedine sua
foris ꝯcupiscentie ardorem temꝑat. ⁊ in se pa-¬
cem ꝯstituit. ut dũ mens tota ad int̾nũ gau-¬
diũ colligitꝰ. plene ac ꝑfecte homo ad ymagi¬
nẽ dĩ reformet᷑ͦ iuxta illud. Beati pacifici. q. f.
ri int̾uentu sc̃oꝵ. & pacem in dieb nrĩs. No¬
cet enĩ infirmis ꝑturbatio. Seqr mystica
fractio panis. In lege enĩ iubebatꝰ similago
frustatĩ offerri. ⁊ redemptor bñdixit pa-¬
nẽ. ⁊ fregit. fractũq discipłis distribuit.

Expanded text:
nos a malo. Convenienter servus sanatus libertanos a malo. Convenienter servus sanatus libertatem petit cui datur spiritus sapientiae, qui captivo amissam restituat libertatem. Sapientia namque a sapore dicitur. Haec datur cum mens, gustu internae quia totum intus possidet in quo delectatur. Congrueut quanto plus illa sapere et placere incoeperit, tandemque in semetipsa mens pacificata, dum nris appetit, tota per amorem intus requiescat. Sic spiritus sapientiae, cor tangens dulcedine sua, foris concupiscentiae ardorem temperat, et intus pacem constituit, ut dum mens tota ad internum gaudium colligitur, plene ac perfecte homo ad imaginem Dei reformeretur, juxta illud: Beati pacifici, quoniari interventu sanctorum, et pacem in diebus nostris. Nocet enim infirmis perturbatio. Sequitur mystica fractio panis. In lege enim jubebatur similago frustatim offerri, et Redemptor benedixit panem et fregit, fractumque discipulis distribuit.
Abbreviated transcription (Latin):
animi cũ metore. cũ mens amaricata int̾na
bona ñ appetit. ꝓpt̾ea languenti animȩ ne-¬
cessaria ẽ interna refectio. Dat gͦ d̾s sp̃mfoe
sidium int̾ne refectionis ꝯualescat. Hoc gͥ
donũ fortitudinis accendit corhominis ad
famẽ iusticiȩ. quȩ ducit ad plenã beatitu¬
telligentie. ut int̾na refectio uerbi dĩ ext̾io¬
rem appetitũ cohibeat. ne corꝑalis egestas
frangere. nͨ carnis illecebra hominẽ suꝑare
possit. ꝓpt̾ea ipse dñs temptatori dũ sibiesu¬
rienti fraudulentã suggestionẽ de ext̾iori
pane ppon̾et. respondit dicens. Non in so¬
demonstraret. qr cũ mens int̾iori pane reficit᷑.
ueniens horridas nr̃e mentis purget tenebͣs.
&e nr̃i ocłm int̾ioris hominis a d̃o illumino¬
sũ faciat. ⁊ serenũ. ut ad ipsius dĩtatis clarita¬
tẽ ꝯtemplandã ꝑspicax & mundꝰ inueniat᷑.
Ex sp̃u enĩ intelligentiȩ mundicia cordis nas-
tima petitio ẽ ꝯtra luxuriã. cũ dicimꝰ. lib̾a

Expanded text:
animi cum moerore; cum mens amaricata interna bona non appetit. Propterea languenti animae necessaria est interna refectio. Dat ergo Deus ei spsiderium aeternae refectionis convalescat. Hoc igitur donum fortitudinis accendit cor hominis ad famem justitiae, quae ducit ad plenam beatitutelligentiae, ut interna refectio verbi Dei exteriorem appetitum cohibeat; nec corporalis egestas frangere, nec carnis illecebra hominem superare possit. Propterea ipse Dominus tentatori dum sibi esurienti fraudulentam suggestionem de exteriori pane proponeret respondit, dicens: Non in sodemonstraret quod cum mens interiori pane reficitur, veniens horridas nostrae mentis purget tenebras, et nostri oculum interioris hominis adeo luminosum efficiat et serenum, ut ad ipsius divinitatis claritatem contemplandum perspicax et mundus inveniatur. Ex spiritu enim intelligentiae munditia ctima petitio est contra luxuriam, cum dicimus: Libera
Abbreviated transcription (Latin):
tis nr̃e natura. Dem̃ salutato ppło monet
ire. Non ẽ enĩ sedendũ uł iacendũ in hoc exi¬
lio: s transeundũ ad pat̾am. qr missa ẽ dig¬
su sigillant᷑ occultȩ sunt. ⁊ fons signatus
alie qr de occultis tractant. ⁊ de his que huma-¬
nũ excedunt intellectũ. ut ẽ mysteriũ sũme tͥ¬
nitatis ⁊ u̾buncarnati. aut corꝑis &e sanguinis
dm̃i. Aliȩ uͦ occulte sunt : qr de quibꝰdã tractãt.
que licet ex se facilia fint: tam̃ ꝓ breuitate uł
difficultate dicendi minꝰ patent᷑ intellectui. Uñ
homo qui ueri cognoscendi desid̾io ear̾e ñ pͭ.
crebris mouet᷑ questionib. Sicut enĩ ocłs lu¬
men appetit: ita anima uerũ uidere. ut bo¬
nũ ꝓpͥum desid̾at. qd̃ cognoscere & amare eã
facit felicem. S fallit᷑. dũ querit cognoscere
uerũ aliqd̃. cuius cognitio nͨ facit beatũ. nec¬
uiuat ad esse beatũ. Sunt enĩ diu̾sa gen̾a ue¬
ri. ut ẽ uerũ curiositatis. cupiditatis. iiqͥ¬

Expanded text:
tis nostrae natura. Deinde, salutato populo, admonet ire. Non est enim sedendum vel jacendum in hoc exsilio, sed hinc transeundum est ad patriam: quia missa digsu sigillantur. Occultae sunt, et fons sunt signatus aliae, quia de occultis tractant, et de iis quae humanum excedunt intellectum, ut est mysterium summae Trinitatis et Verbi incarnati, aut corporis et sanguinis Domini. Aliae vero occultae sunt, quia de quibusdam tractant, quae licet ex se facilia sint, tamen pro brevitate vel difficultate dicendi, minus patent intellectui. Unde homo qui veri cognoscendi desiderio carere non potest, crebris movetur quaestionibus. Sicut enim oculus lumen appetit, ita anima verum videre ut bonum proprium desiderat quod cognoscere et amare eam facit felicem. Sed fallitur dum quaerit cognoscere verum aliquod cujus cognitio non facit beatum, nec adesse beatum conducit. Sunt enim diversa genera veri, ut est verum curiositatis, cupiditatis, et iniqu
Abbreviated transcription (Latin):
tale. cũ esset ipse adhuc mortalis. Sic queri pͥ
quomꝰ de uirgine nascipotuit. ⁊ quomͦ nc̃ cor¬
pus ens totũ in diu̾sis locis simul esse possit.
& quomͦ pains & uinũ in corpus & sanguinẽ
transeat. ñ ꝑ unionẽ. s ꝑ transitionẽ. ⁊ mul¬
ta huiusmodi que in hoc sacram̃to uidentͤ. mira
Est enĩ secretũ hoc sacramentũ. ⁊ miracłis ple¬
nũ. ⁊ mysteriũ inscrutabile. uñ qr dũ de
eo tractamꝰ. supranos rimam᷑ ad id qd̃ residu¬
um ẽ uicina domꝰ aduocet᷑ Qd̃ sinec ipsasuf¬
fec̾it. igne qd̾ remanet cõburat᷑. hoc ẽ sp̃ui sc̃õ
tradat᷑. qui omĩa subtilit̾ ⁊ plene intuet᷑ qui
uͥ uult ⁊ quantũ uult spirat & erudit.
unc aut̃ adhoc redeamꝰ. qd̃ sacerdos ut
supradiximꝰ offert dona ad sacͥfican
qua. Hoc forsitan miraris: s &e hoc magnũ
est sacramentũ. Unda labilis. homo ẽ morta¬
lis. ħ mixta uino. sig̃cat hominẽ .xͦ. unitũ

Expanded text:
tale cum esset ipse adhuc mortalis? Hic quaeri potest tale cum esset ipse adhuc mortalis? Hic quaeri potest quomodo de Virgine nasci potuit, et quomodo nunc corpus ejus totum in diversis locis simul esse possit, et quomodo panis et vinum in corpus et sanguinem transeat non per unionem, sed per transmutationem, et multEst enim secretum hoc sacramentum et miraculis plenum et mysterium inscrutabile. Unde quia, dum de eo tractamus, supra nos rimamur, ad id quod residuum est vicina domus advocetur. Quod si nec ipsa suffecerit, igne quod remanet comburatur, hoc est Spiritui sancto tradatur, qui omnia subtiliter et plene intuetur, qui ubi vult et quantum vult spirat et erudit. Nunc autem ad hoc redeamus quod sacerdos, ut supra diximus, offert dona ad sacrificanqua. Hoc forsitan miraris, sed et hoc magnum est sacramentum. Unde labilis homo est mortalis, haec misto vino significat hominem Christo unitum
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ de .c. d. manducari possit. Igit᷑ qui tunc ex sola
dilectione exhibuit. se talem. ut lancea ꝑforari
posset: ⁊ mͦ usq adfinẽ scłise talẽ exhibet. qui
in sacram̃to manducari possit. Hoc sacram̃¬
tũ firmamentũ est ꝯtra hostes: de quo eccła
in ꝓpħa. Parasti in conspectu meo mensã. hoc
sacramentũ uiaticũ ẽ ascendentiũ de exilio
ad pat̾am. Hoc enĩ sig̃cabat᷑ ꝑ manna. Illud
enĩ post transitũ maris rubri filiis isrł datũ
fuit uiaticũ ꝑ desertũ ad terrã reꝓmissionis.
hoc sp̃uale manna dñici corꝑis post baptismũ
dat᷑ xͥanis qui habent potest̾atẽ filios d̃ĩ fieri.
ut hoc pane angłico ꝑ desertũ huius scłi ad terrã
uiuentiũ ꝑueniant. Eundẽ panẽ manducat
homo & angłs. s homo adhuc in medicina. an-¬
głs iam indeliciis. Solet aut̃ queri de hoc sac᷑¬
discipłis suis añ passionẽ. uł inmortale qd̃ ma¬
gis credimꝰ. ⁊ quomͦ potuit tunc dare corpꝰ mor-¬

Expanded text:
lo descendit manducari possit. Igitur qui tunc ex sola dilectione exhibuit se talem, ut lancea perforari posset, et nunc usque ad finem saeculi se talem exhibet, qui in sacramento manducari possit. Hoc sacramentum firmamentum est contra hostes, de quo Ecclesia in Propheta. Parasti in conspectu meo mensam . Hoc sacramentum viaticum est ascendentium de exsilio ad patriam. Hoc enim significabatur per manna: illud enim post transitum maris Rubri filiis Israel datum fuit viaticum per desertum ad terram promissionis. Hoc spiritale manna Dominici corporis post baptismum datur Christianis, qui habent potestatem filios Dei fieri, ut hoc pane angelico per desertum hujus saeculi ad terram viventium perveniant. Eumdem panem manducat homo et angelus. Sed homo adhuc in medicina, angelus jam in deliciis. Solet autem quaeri de sacradiscipulis suis ante passionem, an immortale, quod magis credimus, et quomodo tunc potuit dare corpus immor
Abbreviated transcription (Latin):
dñm. uoluit gͦ. xp̃c carnẽ suã sumi a fidelib.
ut ꝑ cibũ carnis inuitaret ad gustũ diuinita¬
tis: ⁊ qd̾ hic temꝑałr gerimꝰ eternis gaudiis
ꝯsequam᷑: ut hic sit in medicina: ⁊ ibim deli¬
ciis. utrumq sumi uoluit. ut corpus nr̃m &
anima simul nr̃a cũ eo głificetur. In speciȩ car-¬
nis ⁊ sanguinis ñ sumit᷑. ne animꝰ humanus
litũ expau̾et. ut qñ orante beato gregorio di¬
gitus auricłaris cruentatꝰ in calice inuentꝰ
ac ostensus ẽ. Sub sacram̃to ⁊ ñ sub ꝓpͥa forma
sumitͦ. ut fides approbet᷑. que ẽ dehis que ñ
uidentur. uł qr ñ posset mortalis homo intue
cipłi intransfiguratione. Sub taliaut̃ sacra¬
mento sumit᷑ .i. sub sp̃e panis ⁊ uini. ꝓpt̾ hãc
similitudinẽ. qr panis ꝯfirmat. ⁊ uinũ letifi

Expanded text:
num. Voluit ergo Christus carnem suam sumi a fidelibus ut percibum carnis invitaret ad gustum divinitatis, et quod hic temporaliter gerimus aeternis gaudiis consequamur, ut hic sit in medicina, et ibi in deliciis. Utrumque sumi voluit, ut corpus nostrum et anima simul nostra cum eo glorificetur. In specie carnis et sanguinis non sumitur, ne humanus animus ceret, ut quando, orante beato Gregorio, digitus auricularis cruentatus sanguine in calice inventus ac ostensus est. Sub sacramento et non sub propria forma sumitur, ut fides comprobetur, quae est de iis quae non videntur, vel quia non posset mortalis homo intueterti sunt discipuli in transfiguratione. Sub tali autem sacramento sumitur, id est sub specie panis et vini, propter hanc similitudinem quia panis confirmat, et vi
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃es diuersas. Hoc enĩ inqͥt ẽ corpꝰ meũ. &
uem̃. Hic ẽ sanguis m̃s. S dicit aliquis.
Erat ne ꝓpͥum corpus suũ qd̾ dedit. anfi
dit discipłis. ⁊ nc̃ in altarisumit᷑. ⁊ mandu¬
catꝰ᷑. idem in ꝗ de uirginenatũ est. ⁊ iã ĩmor¬
tale ad dext̾am dĩ est in gła. Mirares. Caro
que comedit᷑ in imis integramanet ĩ excel¬
sis. ad qͥd opponis dialetice Quid hic me¬
ge qd̾ sensus pͥmã tenet regionẽ ascendenti.¬
ce ymagiatio socłam: rõ terciam: in quadi¬
bet exꝑimentũ. Maxime. cũ de corꝑe ⁊ san

Expanded text:
species diversas: Hoc est, inquit, corpus meum, et deinde: hic sanguis meus. Sed dicit aliquis: Eratne proprium corpus ipsius quod dedit, an fidit discipulis et nunc in altari sumitur et manducatur, idem, inquam quod de Virgine natum est et jam immortale ad dexteram Dei est in gloria. Mira res! Caro quae comeditur in imis, integra manet in excelsis. Ad quid opponis dialectice? quid hic mege quod sensus primam tenet regionem ascendendi, imaginatio secundam, ratio tertiam, in qua dibet experimentum, maxime cum de fide Trin
Abbreviated transcription (Latin):
bus singłaris. Puerbũ utrũq sigc̃at. dũ
tantã reb ꝯfert gr̃ãm. ut hõ qui ꝑcipit scĩ¬
ficet᷑. uiuificat ut qui digne sumit uiuifi¬
galis regressus ad ppłm lauabat uestes. &
tam̃ inmundꝰ erat usq ad uesꝑum. Sic xͦ.¬

Expanded text:
aris. Per Verbum utrumque significat, dum tantam rebus confert gratiam, ut homo qui percipit sanctificetur, vivificat, ut qui digne sumit vivifigalis, regressus ad populum, lavabat vestes, et immundus tamen erat usque ad vesperam. Sic
Abbreviated transcription (Latin):
tñ qd̾ panis tm̃ incorpꝰ. ⁊ uinũ insanguinẽ.
occurte qd̾ sub utraq sp̃e utrũq sumi cre-¬
dimꝰ s nͨ hoc repugnat. si rẽ subtiliꝰ intuea¬
mur. Sub sp̃e enĩpanis utrũq esse potest.
n sumi: ñ qr panis in utrũq forsitantransi¬

Expanded text:
sanguinem, occurrere quod sub utraque specie utrumque sumi credimus. Sed nec hoc repugnat si rem subtilius intueamur. Sub specie enim panis utrumque esse potest et sumi, non quia panis in utrumque forsitan transi
Abbreviated transcription (Latin):
ueniat.r.t. Regnũ di salus ẽ hominũ. Qui gͦ
sic petit. cõmunẽ salutẽ om̃iũ postulat. ⁊ sic
inuidiam reꝓb̃at. Huic dat᷑ sp̃c pietatis. accen¬
dens corhominis adbenignitatẽ. quatinꝰ ad
eandẽ possessionẽ terrȩ uiuentiũ ꝑueniat. ad
quã alios ꝑuenire desicsat. iuxta uld̃. Beatimi¬
dr̾. fiat. uo .t. Non enĩ uult ꝯtende̾ qui sic petit
s placeres̾ indicat quicqͥd diumnȩ placet uo¬
luntati. Huic dat᷑ sp̃c scientie. ut ipse ad cor
ueniens erudiat illud. ⁊ salubrit̾ ꝯpungat.
ut sciat homo qd̾ malũ patir᷑ ex culpa. siqͥd

Expanded text:
um tuum. Regnum Dei salus est hominum. Qui ergo sic petit, communem salutem omnium postulat, et sic invidiam reprobat. Huic datur spiritus pietatis, accendens cor ad benignitatem quatenus ad eamdem possessionem terrae viventium perveniat ad quam alios pervenire desiderat, juxta illud: Beati mi in terra. Non enim vult contendere qui sic petit, sed placere sibi indicat quidquid divinae placet voluntati. Huic datur spiritus scientiae, ut ipse ad cor veniens erudiat illud et salubriter compungat, ut sciat homo malum quod patitur, ex culpa; si quid
Abbreviated transcription (Latin):
imponit᷑ qr xp̃c ꝑ crucem tumphauit. ⁊ nos
tͥumphare facit. Chorus it̾at osanna in excel¬
sis. ut saluem᷑ corꝑe ⁊ anima int̾ angłos.
incipit. Hoc a quibusdã missa uocat᷑ qr
in p̾mitiua eccła cathecumini solebant int̾es¬
se celebrationi misse usq ad ꝯsecrationẽ. &
tunc clamabat diaconus. Cathecumini exe
cretũ aut̃ iõ appellatͦ. qr secreta uoce ꝑagit᷑.
In pͥmitiua enĩ eccła alta uoce ꝓferebat᷑. donec¬
pastores cordetenꝰ excotidiano usu u̾ba retinẽ¬
tes. in campis ead̃ cantabant. S ipsi uindic
ta diuina ibidẽ ꝑcussi sunt. uñ eccła ꝯsueuit
ꝓpt̾ reu̾entiã cantũ sacramentũ secreto ag̾e.
Secretũ etiã dr. qr humana rõ nequaꝗͣ plena¬
rie tantũ mysteriũ caꝑe pͭ. ad qd̾ sigc̃andũ m̾i¬
to secretauoce celebrat᷑. De hoc tanto & tã se¬
creto officio summã breuit̃ tangamꝰ.
acerdos gͥ secretũ misse celebrans. rep̾sentat ea
qd̾ templũ olim diuisũ erat induas partes uelo¬

Expanded text:
istus per crucem triumphavit, et nos triumphare facit. Chorus iterat Hosanna in excelsis, ut salvemur corpore et anima inter angelos. ncipit. Hoc a quibusdam missa vocatur quia in primitiva Ecclesia catechumeni solebant interesse celebrationi missae usque ad consecrationem, et tunc clamabat diaconus dicens: Catechumeni exeacretum autem ideo appellabatur quia secreta voce peragitur. In primitiva autem Eccter ex quotidiano usu verba retinentes, in camnis eadem cantabant. Sed ipsi divina vindicta ibidem percussi sunt. Unde Ecclesia consuevit propter reverentiam tantum mysterium secreto agere. Secretum etiam dicitur, quia humana ratio nequaquam plenarie tantum mysterium capere potest. Ad quod significandum merito secreta voce celebratur. De hoc tanto et tam secreto officio summam breviter tangamus. Sacerdos igitur Secretum missae celebrans repraesentat ea quod templum
Abbreviated transcription (Latin):
int̾iorem uͦ sc̃a scõꝵ. Quicqͥd gͦ in officio missȩ a¬
gr̃ añ secretũ. quasi in ede pͥoriẽ. Qd̃ aut̃ in secre¬
ut canones testantur. araincensi. ⁊ archatesta¬
m̃ti. ⁊ tabula suꝑ archam. & suꝑ tabulã duo
cherubin głe mutuo uultu sese respicientia.
huc intrabat solus pontifex semel in ãno. ha¬
bens nomina patrũ in rõnali & suꝑhum̾ali
scͥpta ferens sanguinẽ &e carbones. quos cũ thy¬
miamate inthuribulo orans ponebat. donͦ fu¬
mus obumbraret eũ. Dem̃ asꝑgens tabulã.
&e aram sanguine. post exibat ad ppłm ⁊ laua¬
bat uestes. ñudicͤat᷑ mundus ante uesꝑam.
ħ signa fuerunt. ⁊ recesserunt postqͣ sig̃cata ue¬
sc̃õꝵ celũ. Pontifex xp̃m. Sanguis passionem.

Expanded text:
ro sancta sanctorum. Quidquid ergo in officio missae agitur ante Secretum, quasi in aede priore est. Quod autem in Secreut canones testantur, ara incensi et arca testamenti, et tabula supra arcam, et supra tabulam duo cherubim gloriae mutuo vultu sese respicientia. Hunc intrabat solus pontifex semel in anno, habens nomina Patrum in rationali et superhumerali scripta ferens sanguinem et carbones; quos cum thymiamate in thuribulo orans ponebat, donec fumus obumbraret eum. Deinde aspergebat tabulam et arcam sanguine, post exibat ad populum et lavabat vestes, nec vocabatur mundus ante vesperam. Haec signa fuerunt, et recesserunt postqnctorum, coelum; pontifex, Christum; sanguis, passionem;
Abbreviated transcription (Latin):
eꝰ igit᷑ usq in pͥmis. Pontifex intrabat sc̃a
scõꝵ cũ sanguine semel in anno. ⁊xͨ. ꝑ
moriã sanguinis .xͥ. gerit. Hic incipit mysteri¬
um. qd̾ ñ solũ mente. s crucis signaculo passi¬
onẽ xp̃i retractat : dũ pͥmo uersu crucis sig¬
nũ apponit. Et nota qd̾ tͥplici nomine appel¬
lat dona. mun̾a. sacrificia. Io dona: qr dsea
mñ mun̾at actorem sac̾ficia: qr sac̃ficant᷑ his¬

Expanded text:
Te igitur usque in primis. Pontifex olim intrabat sancta sanctorum cum sanguine semel in anno; et Chrimoriam sanguinis Christi gerens, hic incipit mysterium; qui non solum mente, sed crucis signaculo passionem Christi retractat, dum primo versu crusis signum apponit. Et nota quod triplici nomine appellat: dona, munera, sacrificia. Ideo dona, quia Deus ea homo munerat auctorem
Abbreviated transcription (Latin):
⁊c̃. Post p̃ces sacerdos salutat ppłm sublimi
sum. sub quo tremit om̃is potestas. Tandẽ
sacrat dona sacranda. Nota singula. ħ omĩaxͦ.
egit. Post preces uenit ad discipłos suos dicens.
Uigilate. & orate. Dem̃ dicit. Dormite iam: ⁊ re-¬
quiescite. Post ħoblatus ẽ. dũ iussit uigilare.
salutauit. qr salus adẽ uigilantib. Dũ dixit
orate: monuit sursũ corda hab̾e. qr ñ sunt oran¬
danͥque sursũ sunt. Dũ uocat ad requiẽ dicenᷤ
dormite: monet gras ag̾e. Quienĩ requiescit
a malo. gratus dõ efficitur. qd̃ est grates ei ag̾e.
Et ut digne dõ grates reddant᷑ .i. ut uitanr̃ã
patͥs laudant. adorant atq concelebrant. &
tremunt. ⁊ quos tanto mysterio misse certũ
atur. Dehinc statim chorus grates de ꝑcep¬
tis ⁊ ꝑcipiendis donis ymnũ cantat angłicũ
quẽ celestis militia clamare ñ cessat. in quo uͭ
in libro ysaye reꝑit᷑ chorus tͥplicat sc̃s. ꝓpt̃ ꝑso¬

Expanded text:
. Post preces sacerdos salutat populum sublimi sum sub quo tremit omnis potestas. Tandem sacrat dona sacranda. Nota singula. Haec omnia Christus egit. Post preces venit ad discipulos dicens: Vigilate et orate . Deinde dicit: Dormite jam et requiescite . Post haec oblatus est. Dum jussit vigilare, salutavit, quia salus adest vigilantibus. Dum dixit: Orate, monuit sursum corda habere, quia non sunt oranda nisi quae sursum sunt. Dum vocat ad requiem dicens: Dormite, monet gratias agere. Qui enim requiescit a malo, gratus Deo efficitur; quod est gratias ei agere. Et ut digne Deo gratiae reddantur, id est, ut vita Patris laudant, adorant atque concelebrant, et tremunt, et quos tanto mysterio missae certum atur. Dehinc statim chorus gratus de perceptis et de percipientis donis hymnum cantat angelicum, quem coelestis militia clamare non cessat. In quo, ut in libro Isaiae reperitur , chorus triplicat Sanctus
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ audire ñ ꝯsueuisti. Idcirco qñ mirari ceꝑis.
⁊ dix̾it tͥ cogitatio tua. quomͦ pͭ hoc esse: cogi¬
ta facientẽ. ⁊ respice om̃ipotentẽ. ⁊ desinẽ ẽẽ
mirandũ quicqͥd illud fuerit. ⁊ si forte mira¬
bilem esse ñ desierit. meredibile tam̃ ñ erit:
ẽ corpus dñi. postqͣm illud sumpsisti ⁊ mandu¬
castie Audigͦ corporalẽ presentiã xͥ querisin¬
tempꝰ esse uoluit. qñ ⁊ qͣdui necesse fuit. Exhi¬
biuit ad tempꝰ corꝑalem psentiã. ut ꝑ illam ad
sp̃ualem inueniendã excitaret. ⁊iuuaret. Io
ad te corpałr uenit. ut ꝑ corꝑalem p̃sentiã

Expanded text:
vel audire non consuevisti. Idcirco quando mirari coeperis vel audire non consuevisti. Idcirco quando mirari coeperis et dixerit tibi cogitatio tua, quomodo hoc esse potest? cogita facientem et respice omnipotentem, et desinet esse mirum quidquid illud fuerit. Et si forte mirabile esse non desierit, incredibile tamen non erit, est corpus Domini, postquam sumpsi illud et manducavi? Audi ergo: Corporalem praesentiam Christempus esse voluit, quando et quandiu necesse fuit. Exhibuit ad tempus praesentiam, ut per illam ad spiritualem inveniendam excitaret et juvaret. Ideo ad t
Abbreviated transcription (Latin):
usuałr dicat᷑ sumi: totus tam̃ xp̃c integer su¬
mit᷑. Nec pars sub sp̃e panis. ⁊ pars sub sp̃e u
ni. s totus hic ⁊ totusibi. ñ pars in parte. s to¬
tus in parte. uidet᷑ parsuna. ⁊ quasi pars esse
uidet᷑. ⁊ totũ ibi ẽ. ⁊ pars alt̾a uidet᷑. ⁊ qͣi alta
parsẽ. ⁊ idem totũ est. totũ hic & totũ ibi. Nec
minꝰ in parte qͣm in toto. nͨ maius in toto qͣ in
parte: ⁊ quascũq partes fec̾is. totũ est in sin¬
gulis. Nec mireris: Opus di est. S in diu̾sis
locis potest esse unus: qͣi in singulis partib
p̾ essetotus. Utrũq mirũ est: s utrũq uerũ
est. Nec tñ mirũ est respectu facientis. Qd enĩ
mirũ. si om̃ipc̃ cũ mirabilis sit miranda oꝑet᷑e
S dicis. Qͦmͦ corpus unũ eodẽ temꝑe in diu̾sis
Noli mirari: qui fecit corpus ⁊ locũ. utrũq fa¬
ñ est numerꝰ cuius potentia naturis imꝑat
rerũ. Es tumiraris qñ uides uł audis. q̃ uid̾e

Expanded text:
usualiter dicatur sumi, tamen Christus integer sumitur, nec pars sub specie panis, et pars sub specie vini; sed totus hic, et totus ibi, non pars in parte, sed totum in parte. Videtur pars una, et quasi pars esse videtur, et totum ibi est. Et pars altera videtur, et quasi altera pars est, et idem totum est. Totum hic etarte quam in toto, nec majus in toto quam in parte. Et quotcunque partes feceris, totum in singulis est. Nec mireris; opus Dei est. Si in diversis locis potest esse unus, quare non in singulis partibus potest esse totus? Utrumque mirum est, sed utrumque verum est. Nec tamen mirum est respectu facientis. Quid enim mirum si omnipinquis, corpus unum eodem tempore in diversis noli mirari. Qui locum fecit corpus fecit, et lonon est numerus, cujus potentia naturis rerum imperat. Sed tu miraris quando vides vel audis quae videre
Abbreviated transcription (Latin):
corporat᷑. Audiuit augustinꝰ de celo xp̃m di¬
centẽ. Cibus sũ grandiũ. cresce &e mandu-¬
cabis me: ut ñ me mutes in te. sicut cibum
carnis tuȩs ut tu muteris in me. Cõpleragͦ sa¬
cramtali dispensatione. si corꝑalem xͥ presen-¬

Expanded text:
atur. Audivit Augustinus de coelo Christum dicentem: Cibus grandium sum. Crede et manducabis me, non ut me mutes in te sicut cibum carnis tuae, sed ut tu muteris in me. Completa ergo sacramentali dispensatione si corporalem praesen
Abbreviated transcription (Latin):
qr ipse ẽ uitis uera. suos uere letificans. Uñ spon¬
sa cantat. Botrus cypri dilectus m̃s mͥ: in uine
panẽ frum̃ti ⁊ uno. in quib est pͥncipalis refec¬
tio: ut intelligamꝰ pͥncipalem refectionẽ in cor-¬
ꝑe ⁊ sanguinexͥ ex diuinitate. qr caroxͥ. uere ẽ¬
ne grẽ dom̃ internȩ ⁊ eternȩ refectionis m̾et᷑.
uerbũ. caro. ⁊ anima. Non aut̃ intelligendũ
ocepus dñi sumi: ut intelligat᷑ ipsum dñm uere
sumi. Quo gen̾e loquendi dicimꝰ. Corpus regis
ibi fuit .i. uere rex ibi fuit. uel corpꝰ dñi dicimꝰ
in sub̃am incorꝑeam. s in subam corꝑeã. uideł¬

Expanded text:
quod ipse est vitis vera, suos vere laetificans, unde sponsa cantat: Botrus Cypri dilectus meus mihi in vinpane frumenti et vino, in quibus est principalis refectio, ut intelligamus principalem refectionem in corpore et sanguine Christi ex divinitate, quia caro Chrne gratiae donum internae et aeternae refectionis meretur Verbum, caro et anima. Non est autem intelligendum orpus Domini sumi, ut intelligatur ipsum Dominum vere sumi, quo genere loquendi dicimus: corpus regis ibi fuit, id est vere rex ibi fuit. Vel corpus Domini diciin substantiam incorpoream, sed in substantiam corpoream, vide
Abbreviated transcription (Latin):
Qui manducat carnẽ meã. & bibit meũ san¬
guinẽ. ĩ me . i .⁊ .e. ĩ eo. Hanc carnẽ mandu
no attestante. Quicũq in baptismate men¬
brũ .xͥ. efficr̃. nec tñ sacram̃to pͥuat᷑. ille in qͦ
hoc inuenit᷑ qd̃ sacramentũ uld̃ sig̃c̃at. hoc

Expanded text:
qui manducat meam carnem et bibit meum sanguinem, in me manet et ego in eo . Hanc carnem manducno attestante, quicunque in baptismo membrum Christi efficitur. Nec tanto sacramento privatur ille in quo hoc inven
Abbreviated transcription (Latin):
refectiõĩs sig̃c: ⁊ sitmpt̃o in utraq sp̃e simul
redemptionẽ corꝑis ⁊ anime sumentis sig̃c.
alibi aut̃ alio respectu panis ⁊ uinũ corpꝰ xͥ.¬
qd̃ est eccła sig̃c̃ant: qr sicut unꝰ panis ex multis
na ȩccła que typice corpus .x. d̾r. ex multis ꝑso
panis ⁊ uni uerũ corpus ⁊ uerꝰ sanguis eiussub
utraq sp̃e ueracit̾ ꝯficit᷑ post ꝯsecrationẽ. Licet
fectũ. Nec ẽ iteratio sacram̃ti: nͥ scłm eandẽ spe¬
ciem denuo sumatͦ. Qd̃ aut̃ ñ debeat dari m¬
tinctũ ex decretis habemꝰ. Et nota qd̾ ñ de quo¬

Expanded text:
resurrectionis significat, et sumptio in utraque specie simul redemptionem corporis et animae sumentis significat. Alibi autem alio respectu panis et vinum corpicant: quia sicut unus panis ex multis na Ecclesia quae typice corpus Christi ex multis personpanis et vini verum corpus et verus sanguis ejus sub utraque specie veraciter post consecrationem fectum. Nec est iteratio sacramenti nisi secundum eamdem speciem denuo sumatur. Quod autem non debeat dari intinctum, ex decretis habemus. Et nota quod non de quo
Abbreviated transcription (Latin):
pacifico. ⁊ .xͨ. quotiens asꝑgit patrẽ sanguine.
tociens eum placat ꝑ carnẽ assumptã. Arã
asꝑgit: ꝗͣ diu numerũ restaurat angłoꝵ.
Ext̾ius sacrũ asꝑgit. dũ homines scĩficat.
ce patͥ reconciliat que in terris sunt. Sacer¬
dos eosdem asꝑgit : qr ꝑ hoc sacͥficiũ placat
dm̃. & impetrat ueniam. ⁊ sic etiã asꝑgit su
ꝑos. Nã qñ nos emendat. numerũ augm̃tat
suꝑnoꝵ ciuiũ. Dũ aut̃ nominat sublime
altare. cõmemorat sc̃ã sc̃oꝵ: dũq nominib
suis recenset scõs. gerit nomina patrũ. S
recenset nomina. hoc ẽ iuxta pͥncipiũ cano¬
nis ⁊ in hac parte: Tropologioe fert logion.¬
qd̃ pectus ⁊ suphum̾ale qd̃ hum̾os tegebat
dũ mores rõnabiles patrũ imitatͦ & oꝑa.

Expanded text:
pacifico; et Christus, toties aspergit Patrem sanguine, pacifico; et Christus, toties aspergit Patrem sanguine, quoties eum placat per carnem assumptam. Aram aspergit quandiu numerum restaurat angelorum. Exterius sacrum aspergit, dum homines signat, et Patri reconciliat quae in terris sunt. Sacerdos eosdem aspergit, quia per hoc sacrificium placat Deum et impetrat veniam, et sic aspergit super nos. Nam, cum nos emundat, numerum augmentat supernorum civium. Dum autem nominat sublime altare, commemorat sancta sanctorum. Dumque nominibus suis recenset sanctos, gerit nomina Patrum. Sed recenset nomina. Hoc juxta principium Canonis et in hac parte tropologice fert logion pectus et superhumerale quod humeros tegebat, dum mores rationabiles imitatur et opera.
Abbreviated transcription (Latin):
re possit Rogat. & hoc totũ ꝯfert᷑ in illis u̾¬
bis dñi in cena platis que sacerdas subnung̾it.
S ea dicturꝰ. sic pͥꝰ incipit. Qui pͥdie añ ꝗͣ pa-¬
teret᷑. & in his uerbis sumit ab altari panẽ
adhuc cõmunẽ. ⁊ eleuatũ bñdicit. ⁊ signũ¬
crucis inpͥmit. ⁊ pͥusꝗͣ deponat rep̃sentat u̾ba
dni. dũ dicit. bñdixit & fregit. & que sequunt᷑.
Postea tollit calicem. ⁊ signat. ⁊ rep̃sentat u̾ba
dñi dicentis. Bñdixit & dedit discipłis suis.
dicens. Accipite ce bibite ex hoc om̃s. Hic fit il¬
lud insigne miraculũ in his uerbis. Cibꝰ car-¬
nũ sanguis. Uñ m̾ito cũ uenit᷑ ad ħ uerba
in quib tanta dat᷑ gła: sacerdos tollit alte
utrũq sigc̃ans hunccibũ ⁊ hc̃ potũ excellen¬
tiorem cet̾is. Supplices te rogamꝰ usꝙ oremꝰ
p̃ceptis. Pontifex legalis ut lex iubebat asꝑ
sit tabulam ⁊ aram ⁊ ext̾ius sacrũ sanguine

Expanded text:
re possit, rogat. Et hoc totum confertur in illis vere possit, rogat. Et hoc totum confertur in illis verbis Domini in coena prolatis, quae sacerdos subjungit. Sed ea dicturus sic prius incipit: Qui pridie quam pateretur. In his verbis sumit ab altari panem adhuc communem, et elevatum benedicit et signucrucis imprimit, et priusquam deponat repraesentat verba Domini dum dicit: Benedixit et fregit, et quae sequuntur. Postea tollit calicem et signat, et repraesentat verba Domini dicens: Et dedit discipulis suis dicens: Accipite et bibite ex hoc omnes. Hic fit illud insigne miraculum. In his verbis cibus carnum sanguis. Unde merito cum venitur ad haec verba in quibus tanta gratia datur, sacerdos tollit alte utrumque, significans hunc cibum et hunc potum excellentiorem caeteris. Supplices te rogamus usque Oremus. Praeceptis. Pontifex, ut t et aram et exterius sacrum sanguine
Abbreviated transcription (Latin):
Nec sufficit tm̃ uerbis cõmemorare. nͥ ip̃e sc̃os
rep̃sentet intꝰ in amore & foris inmorib ut
intꝰ calens sit amore. ⁊ extra choruscans morib
supplices. Pontifex legalis orans fu̾mo thymi¬
amatis obumbrabat ᷑. ⁊ tegebat᷑ ne pat̾e̾t ali¬
ligi ñ potest. quantũ presentia sumpte car-¬
nis impetrat ap̃ patrẽ ꝑ nobis. Itẽ. Sacerdos
dũ uicẽ .xͥ. gerit. quodãmͦ tegit᷑ &e latet. qr nͨ
cogitari nͦ enarrari .pͭ. quanta uirtus ⁊ poten¬
tia sit in uerbis eiuis in hoc mysterio. qr latet
homines ⁊ angłos quo uerba ⁊ mystica signa
crucis ꝓuehant dona oblata. Dũ enĩ rogãt
dñm. ut placatus oblationẽ accipiat. & quibꝰ¬
dã aliis int̾positis rogat ut dignet᷑ facere obla¬
tionẽ bñdictam hoc ẽ ut ꝓmoueat in meliꝰ
ascͥptã. hocẽ sibi ꝓp̾am. ratam: hoc ẽ ut suf-¬
ficiens sit ad salutẽ. ⁊ rõnabilem ⁊ acceptabi¬
lem. hoc ẽ ut ipse recte diuidat. & dñm placa¬

Expanded text:
 tantum verbis commemorare, nisi ipse sanctos repraesentet intus in amore et foris in moribus, ut intus calens sit amore et extra coruscans moribusc igitur usque Supplices. Pontifex legalis orans fumo thymiamatis obumbrabatur et tegebatur, ne pateret aliligi non potest quantum praesentia sumptae carnis impetret apud Deum Patrem pro nobis. Item sacerdos, dum vicem Christi gerit, quodammodo tegitur et latet, quia nec cogitari nec enarrari potest quanta virtus et potentia sit in verbis in hoc mysterio, quia latet homines et angelos quomodo verba et mystica signa crucis provehant dona oblata. Dum enim rogat Dominum ut placatus oblationem accipiat et quibusdam aliis interpositis rogat, ut dignetur facere oblationem benedictam, hoc est ut promoveat in melius ascriptam, hoc est sibi propriam, ratam, hoc est ut sufficiens sit ad salutem, rationabilem et acceptabilem, hoc est ut ipse recte dividat et Dominum placa
Abbreviated transcription (Latin):
passionẽ orauit se clarificari. discipulos ꝙ ꝯser¬
uari. nunc &ẽ sedens ad dexterã patͥs interpel¬
lat ꝓ nob̃. Sic nr̃ minister sequens aaron .i.
subditis Cõmunicantes usq hanc gͥ. Ponti¬
fex ut lex iubebat thuribulũ plenũ uiuis car¬
bonib intra sc̃a scõꝵ secũ portabat. ⁊ .xͦ. carniᷤᷤ
sue churibulũ om̃i uirtute plenũ tulit ad as¬
tra. Itẽ. Sacerdos legalis portabat noĩa pa-¬
trũ scͥpta in rõnali ⁊ suꝑhum̾ali. & xp̃c nouit¬

Expanded text:
passionem suam oravit se glorificari, discipulosque conservari. Nunc etiam sedens ad dexteram Patris, interpellat pro nobis. Sic noster minister, sequens Aaron et Csubditis. Communicantes usque Hanc igitur. Pontifex, ut lex jubebat, thuribulum aureum plenum vivis carbonibus intra sancta sanctorum secum portabat, et Christus carnis suae thuribulum omni virtute plenum tulit ad astra. Item sacerdos legalis portabat nomina Patrum scripta in rationali et superhumerali, et Chri
Abbreviated transcription (Latin):
m̾eam᷑ sp̃c sci. quib recipiamꝰ .uii. uirtutes.
atitudines. Septẽ enĩ sunt uicia pͥncipalia.
tͥa exspoliant hominẽ. quartũ exspoliatũ
flagellat. quintũ flagellatũ eicit. sextũ eiec¬
tũ seducit. septimũ seductũ ꝯculcat. Suꝑ¬
bia enĩ aufert homini ̾m. inuidia pximũ.
ira se ipsũ. Exspoliatus uͦ abhis quinec de
suo bono nͨ de alieno pie letari uoluit. cũ
nil suꝑsit uñ gaudear. ꝑt̾sticiam flagella¬
tur. Cui auaricia succedit que flagellatũ
eicit. q int̾no amisso gaudio foris ꝯsołonẽ
quer̾e compellit. Postea accedit gula que
animũ ext̾iorib mhyantẽ uidet ⁊ ad exces¬
sũ alicit. Seq̃r luxurta: que illectũ &̃ seduc¬
tũ seruituti iuolent̃ subicit. ꝑ suꝑbiam gͥ
cor inflatꝰ ꝑ inuidiã arescit. ꝑ iram crepat.
ꝑauariciã disꝑgit᷑. ꝑ gulã inficit᷑. ⁊ quasi
humectat᷑. ꝑ luxuriam ꝯculeat᷑. ⁊ in lutũ te¬
digit᷑. ut dicere possit infelix homo. Infixꝰ

Expanded text:
 sancti, quibus recipiamus septem virtutes, atitudines. Septem enim sunt vitia principalia, tria exspoliant hominem, quartum exspoliatum flagellat, quintum flagellatum ejicit, sextum ejectum seducit, septimum seductum conculcat. Superbia enim aufert homini Deum, invidia proximum, ira seipsum. Exspoliatus vero his, qui nec de suo bono, nec de alieno pie laetari velit, cum nihil supersit unde gaudeat, per tristitiam flagellatur. Cui avaritia succedit, quae flagellatum ejicit, quia interno amisso gaudio, foris consolationem quaerere compellitur. Postea accedit gula, quae animum exterioribus inhiantem ad excessum illicit. Sequitur luxuria, quae illectum et seductum servituti violenter subjicit. Per superbiam ergo cor inflatur, per invidiam arescit, per iram crepat, Per avaritiam dispergitur, per gulam inficitur et quasi humectatur, per luxuriam conculcatur et in lutum redigitur, ut dicere possit infelix homo: Infixus
Abbreviated transcription (Latin):
sid̾ans enĩ in paradyso diuinaꝵ scͥpturaꝵ.
qd̃ ꝑ paradysum uirtutũ ad paradysũ celes¬
tiũ diuitiaꝵ ꝑuentura sit: exultat. Respici¬
ens aut̃ qd̾ adhuc in ualle lac̃maꝵ retinet᷑.
qui dȩ terrestri paradyso cecidit̾ plorat. S
de hoc gaudio. ⁊ de hoc ploratu pleniꝰ expli-¬
cabo diuisim in duob uoluminib: quoꝵ
uni erit nom̃ paradysus. alt̾i cur flet qͥ gau
inc aut̃ ad aliud transeuntes d̾ erͣgłos det.¬
intueam᷑ postea transitũ apłoꝵ de ude-¬
is adgentes. quẽ ꝑ hoc cõmemorat eccła. qd̾¬
nistram & ibi legr̃. Iudea enĩ respuente uer-¬
bũ dĩ apłi transierunt ad gentes: dũ siccato
gedeonis uelłe ros irrigauit aream. Qͥ enĩ
pͥus dix̾at in uiã gentiũ ne abieritis: post ħ
p̃dicatio ꝑuenit cẽ adillos qui in sinstrapar¬
te fuerant: m̾ito insmistra parte legr̃ eungłiũ.
Nectm̃ in sinistra: s etiã adu̾sus aquilonẽ. qͥ
ge a calore ueri solis recesserant. uel ꝓpt̾ hoc

Expanded text:
ans enim in paradiso divinarum Scripturarum, quod per paradisum virtutum ad paradisum coelestium divitiarum perventura sit, exsultat; respiciens autem quod adhuc in valle lacrymarum retinetur, et quod de terrestri paradiso cecidit, plorat. Sed de hoc gaudio et de hoc ploratu plenius explicabo divisim in duobus voluminibus, quorum uni erit nomen Paradisus, et alteri Cur flet qui gaudet. Hinc autem ad aliud transeuntes intueamur transitum apostolorum de Judaeis ad gentes, quem per hoc commemorat Eccet ibi legitur. Judaea enim respuente verbum Dei, apostoli transierunt ad gentes, dum siccato Gedeonis vellere, ros irrigavit aream. Qui enim prius dixerat: In viam gentium ne abieritis , post haec dicatio pervenit etiam ad illos qui in sinistra parte fuerant, merito in sinistra parte legitur Evangelium; nec tantum in sinistra, sed etiam adversus aquilonem, qui ge a calore veri solis recesserant. Vel propter hoc
Abbreviated transcription (Latin):
sacramento ñ possit. rem tam̃ sacramenti ht. ⁊ sp̃u¬
ałr manducat. ⁊ ueracit᷑.xͦ. incorporat᷑. Sic itaq
quidã manducantes ñ manducant: ⁊ quidã non
manducantes manducant. Quidã enĩ indigne
manducantes corpꝰ dñi: ñ ꝑcipiunt grãm sp̃ualẽ.
Indigne manducat. qui in cͥmine manet. uł ir-¬
reuerent̃ sunit ñ auudicans corpꝰ dñi. Quidã
aut̃ licet corpałr sum̾e ñ possint. tam̃ sp̃uałr

Expanded text:
sacramento non possit, rem tamen sacramenti habet, et spsacramento non possit, rem tamen sacramenti habet, et spr manducat, et veraciter Christo incorporatur. Sic itaque quidam manducantes non manducant, et quidam non manducantes manducant. Quidam enim indigne manducantes corpus Domini non percipiunt gratiam spiritalem. Indigne manducat qui in crimine manet vel irreverenter sumit non dijudicans corpus Domini. Quidam autem licet corporaliter
Abbreviated transcription (Latin):
spũalis appellat᷑ ut supra diximꝰ. hic ꝑpend̾e
potes. qr ut duplicit̾ caro xp̃i intelligit᷑ ut
iã diximꝰ. ita sumptio duplex ẽ. sacramen¬
talis ⁊ sp̃ualis. qr boni ⁊ mali sacramentũ
sumunt. rẽ sacramentibonitm̃. Sacramen-¬
tũ in hoc loco corpus dñi appellamꝰ. rẽ sacra¬
menti ipsam efficatiã. ⁊ gr̃am sp̃ualem. qͣm
ut supradiximꝰ ieronimꝰ uocat sp̃ualem car¬
nẽ xͥ. quã ñ manducant nͥboni. Sacram̃ta¬
lis aut̃ cõmunio cõmunis ẽ bonis ⁊ malis: q̃
sine sp̃uali ñ ꝑdest. uñ dñs. Caro nichil ꝓ¬
dest: sp̃c aut̃ iuuificat. Ac sidic̾et. Carnem
meã sumere ñ ꝓdest. nͥ sumatꝰ cũ gr̃a sp̃ua.¬
li: ĩmo qui sumit indigne. reus erit corꝑis
⁊ sanguinis dñi. Sp̃ualis aut̃ sumptio q̃
uera fide ꝑcipit᷑. etiã sine sacram̃tali. uͥ ñ
ẽ ꝯtemptus religionis. sufficit. Quigͦ man-¬
ducat digne ht̃ sacramentũ: ⁊ rẽ sacram̃ti.
Qui credit ⁊ diligit. ⁊ si manducare sub

Expanded text:
appellatur, ut supra diximus. Hic perpendere potes quod sicut dupliciter caro Christi intelligitur, ut jam diximus, ita sumptio duplex est, sacramentalis et spiritalis, quia boni et mali sacramentum sumunt, rem sacramenti tantum boni. Sacramentum in hoc loco corpus Domini appellamus; rem sacramenti ipsam efficaciam et gratiam spiritualem, quam, ut supra diximus, Hieronymus vocat spiritualem carnem Christi, quam non manducant nisi boni. Sacramentalis autem communio est communis bonis et malis, quae sine sptus autem vivificat . Ac si diceret: Carnem meam sumere non prodest nisi sumatur in gratia spirituali. Imo qui sumit indigne reus est corporis et sanguinis Domini . Spiritalis autem sumptio, quae vera fide percipitur, sine sacramentali, ubi non est contemptus religionis, sufficit. Qui ergo manducat digne, habet sacramentum et rem sacramenti. Qui credit et diligit, etsi manducare sub