comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Sifilius dĩ ẽ descendat nunc decruce et credimus ei. Desepulchrosurgendo labefec̃ Ubi iux¬
tuli sceram nottndũ qđ om̃s creciterȩ sentiant crectorem. Quib: enĩ increpatur e imperci¬
tun sentiunt imperantem. Nonerrore hereticorũ quiomã puttnt animantia in sensi¬
bilia ẽe sed magestute conditoris quȩ apud nos in sensibilia illi sensibilicas. Por rohomi¬
nes miratis dicentes qualis ẽ hic quia et uentiet mare oboediunt ei Non discipuli sed
incute et ceteriqui in nauienant miribantur. Sincutem quis contentiose uoluerit eos
qui mircibcintur fuisse discipulos res pondebimus recte homines appellatos qui necdum potentiam noue¬
rant saluatoris Miraibantur dicentes. Qucilis ẽ iste qui sicut homo uidetur et sicut ds̃ potentiam os¬
tendit sicut unuscarnalium puttitur ẽẽ. Et super om̃a carnalia ostendit mirabilia. Dormit sicut

Expanded text:
Si Filius Dei est, descendat nunc de cruce, et credimus ei , de sepulcro surgendo labefecit. Ubi juxSi Filius Dei est, descendat nunc de cruce, et credimus ei , de sepulcro surgendo labefecit. Ubi juxta litteram notandum quod omnes creaturae sentiant Creatorem. Quibus enim increpatur et imperatur, sentiunt imperantem: non errore haereticorum, qui omnia putant animantia; sed majestate conditoris, quae apud nos insensibilia, illi sensibilia sunt. Porro homines mirati sunt, dicentes: Qualis est hic quia venti et mare obediunt ei? Non discipuli, sed nautae, et caeteri qui in navi erant mirabantur. Sin autem quis contentiose voluerit eos qui mirabantur fuisse discipulos, respondebimus recte homines appellatos, quia necdum potentiam noverant Salvatoris. Mirabantur dicentes, Qualis est iste qui sicut homo videtur, et sicut Deus potentiam ostendit; sicut unus carnalium putatur esse, et super omnia carnalia ostendit mirabilia: dormit sicut
Abbreviated transcription (Latin):
et itduntrare in elonicmsuam cacsi ꝑmeti fortim ncuigu diceret. Nonneoportuit xp̃m
soporari Vndis nauẽ inqua quiescebat hinc inde uerrentib: Et itti sedatis extẽplo turni¬
dis gurgitum cumulis diuinitatis suȩ cunctis pacefticere potentiam Tunc surgensim perti¬
uit uentiet mari Et fuctu ẽ. tranquillitts magna. De magno quoq uento ettem pestate
magnamari Conturbato Et tum̃tisticta ẽ magna tranquillicts decet enĩ hunc magnũ mae¬
na et mircinda fucere Ideoq: paulo ante magna ciccinctus potentia magnifice conturbabit
prifundu maris Et nunciterum ineo ipse ostendens suȩ magnificentiã potestatis tranquillita¬
tem magnã fecit Ventum quippe surgens increpauit quii resurrectione celebrata diabol
suꝑbiam strauit. Dũ ꝑmortem destrux̃ eũ qui habebat mortis imperium. Tem pestatẽ quoq:
aquȩ surgens cessare fecit quia uesanicm iudȩorum rabiẽ q̃: capud quatiens clama uerca

Expanded text:
et ita intrare in gloriam suam? Ac si per metaphoram navigii diceret, Nonne oportuit Christum soporari, undis navem in qua quiescebat hinc inde verrentibus, et ita, sedatis extemplo tumidis gurgitum cumulis, divinitatis suae cunctis patefacere potentiam? Tunc surgens imperavit ventis et mari, et facta est tranquillitas magna. De magno quoque vento et tempestate magna, mari conturbato et tumenti, facta est magna tranquillitas. Decet enim hunc magnum magna et miranda facere, ideoque paulo ante magna accinctus potentia magnifice conturbavit profundum maris. Et nunc iterum, in eo ipso ostendens suae magnificentiam potestatis, tranquillitatem magnam fecit. Ventum quippe surgens increpavit. Quia resurrectione celebrata, diaboli superbiam stravit, dum per mortem destruxit eum qui habebat mortis imperium. Tempestatem quoque aquae surgens cessare fecit, quia vesanam Judaeorum rabiem, quae, caput quatiens, clamaverat:
Abbreviated transcription (Latin):
rietate mutidari. Et ait illi ibs Vide nemini dixeris. et reuert quiderat necesse ut ser¬
morie i actaret quđ corpore p̃ferebat : quare p̃cipit᷑ neminidicere. nisi ut doceret non
uulganda nr̃a beneficia sed p̃menda. ut ñsolũ amercede abstineamus pecuniȩ sedetiam
gratiȩ sed uade ostende te sacerdoti et offermunus quđ p̃cepit morses intestimoniũ illis
Tres obcusasmittit eũ ad sacerdotes. Primum propt̃ humilitatẽ ut sacerdotib: Deferre¬
uideatur honorẽ. Erat enĩ lege p̃ceptũ ut qui mundati fuerant lepra. offerrent mu¬
nera sacerdotib Deinde ut mundatũ uidentes leprosũ Aut crederent saluatori aut
ineo setissimereriminabantur legẽ uideretur frangere. Ostendere sacerdotiiubetur¬

Expanded text:
rietate mundari. Et ait illi Jesus: Vide nemini dixeris. Et revera quid erat necesse ut serrietate mundari. Et ait illi Jesus: Vide nemini dixeris. Et revera quid erat necesse ut sermone jactaret quod corpore praeferebat? Quare praecipitur nemini dicere, nisi ut doceret non vulganda nostra beneficia, sed premenda, ut non solum a mercede abstineamus pecuniae, sed etiam gratiae. Sed vade, ostende te sacerdoti, et offer munus quod praecepit Moyses in testimonium illis. Tres obvideatur. Erat enim in lege praeceptum, ut qui mundati fuissent a lepra, offerrent munera sacerdotibus. Deinde ut mundatum videntes leprosum, aut crederent, et salvarentur, aut in eo saepissime criminabantur, legem videretur infringere. Et offer munu
Abbreviated transcription (Latin):
deceret nullũ contẽpnere nullũ honrere nullũ¬
ducere propt̃ corporis lesionẽ aut maculationẽ
mittuntur proqua ipse scit ratione simulo
le quod eo sanauit genere quofuerat obsecrat
tes memundare Vole in quit mundare et con¬
festĩ
mundata ẽ lepra eius. Nihl inter ẽ inter opus dĩ atq: p̃cepto quia in p̃cepto ẽ .op. Deniq dix̃
et facta sunt. Vides igitur quod dubitari ñ potest quia uoluntus dĩ potestas .ẽ. Siergo uoluri
ius eius potesitis ẽ. quiunius uoluntatis asserunt. unius utiq asser potestatis. Itaq qͥuasi ha¬
bensporestatem sanandi et iubendi auctoritatem. Operandi testimoniũ ñ refugit . qđ autem descer¬
dens demonte postet quam p̃cepta illic discipulis et multitudini dedit. leprosũ statim extendeo
ma num suamcurat᷑ significat eosquide illis implendis dubitant suo auxilio ab huiuscemodiuci¬

Expanded text:
nos doceret nullum spernere, nullum horrere, nullunos doceret nullum spernere, nullum horrere, nulluducere, propter corporis laesionem, aut maculationem, mittuntur pro qua, ipse scit, ratione. Simulque le quod eo sanavit genere quo fuerat obsecratut, potes me mundare. Volo, inquit, mundare. Et confestim mundata est lepra ejus. Nihil medium est inter opus Dei atque praeceptum, quia in praecepto est opus. Denique dixit et facta sunt . Vides igitas eius potestas est, qui unius uoluntatis bens potestatem, et jubendi auctoritatem, operandi testimonium non refugit. Quod autem descendens de monte posteaquam praecepta illic discipulis et multitudini dedit, leprosum statim extendens manum suam curat, significat eos qui de illis implendis dubitant suo auxilio ab hujuscemodi va
Abbreviated transcription (Latin):
quia miserie ordicie suȩ ad medicandũ protendebat affectũ tetigit egrotũ ꝗ uia
inpotestate sua habet sanitatis affectũ. Dix̃ uolomundare in uolo pietatis suȩ os¬
dindit clementiã inmundare maiesttitis suȩ demonstrat potentiam quia in se¬
ł dixit et ftictas iꝓse mandauit et creatta sunt nonergo ut pleriq puttint latino¬
qtim une endũ est c legende uolomundare sed separatim ut primo dicat uolo
Adeinde ĩ peret mundare Volo enĩ dic̃ propt̃ fotinum imperat propt̃ anrium tar¬
Stscritur aniheum Et lex quidẽ tangileprosos prohibet sed quidñfniogie no
obsequitur legisedlegem facit nonerso ideo tengt quiasene tedtuichisndcise n pi¬
quuca sedut priobaret quia subiectus ñ erat legi nec contagiũ timebat ut homines:
qui contam inari non poterat quia alios liberabat leprataeiũ amefatarhamines
t nallĩ comaretan gentem tecigit ut humilitatẽ dẽ monstraret u

Expanded text:
manum, quia misericordiae suae ad medicandum protendebat affectum. Tetigit aegrotum, quia manum, quia misericordiae suae ad medicandum protendebat affectum. Tetigit aegrotum, quia in potestate sua habuit sanitatis effectum. Dixit: Volo, mundare. In Volo pietatis suae ostendit clementiam; in mundare majestatis suae demonstrabat potentiam. Quia ipse dixit, et facta sunt, ipse mandavit, et cuncta creata sunt. Non ergo, ut plerique Latinorum putant, jungendum est et legendum, Volo mundare, sed separatim, ut primo dicat Volo, deinde imperet mundare. Volo enim dicit propter Photinum, imperat, propter Arium; tangit, propter Manichaeum. Et lex quidem s est, non obsequitur legi, sed legem facit. Non ergo ideo tetigit, quia sine tactu mundare non poterat, sed ut probaret quia subjectus non erat legi, nec contagium quia contaminari non poterat, qui alios liberabat, lepra tactu Domini fugaretur, quae solebat contaminare tangentem. Tetigit ut humilitatem demonstraret, ut
Abbreviated transcription (Latin):
Et quia dñs ait. Non ueni soluere legẽ sed ad implere. Illȩ qui excludebatur alege purgari sedĩ
potestate p̃sumens non exlege sed supralegem eẽ gratiam iudicabit quae leprosi maculã posset
abluere. Uerum ut indño potestatis auctoritas ita in illo fide constantia declaraturo t¬
illȩ in saciem ut alius euan gelista testatur procidit quod humilitatis ẽ et pudoris
detinus quisq de suȩuitae maculis erubescat sed confessionẽ uerecundia ũrepsset Oster¬
dit uulnus remediũ postulauit. Et ipsa religionis et fideiplena cõfessioe. Siusto
quit potes memundare in uoluntate dñi tribuit potestatem. De uoluntateiutem
dñi ñ qua si pietatis in credulus dubitauit sed quasi coluuionis suȩ conscius ñ p̃sumpsi
E xtendens manũ iħs tetigit eũ dicens uolo mundare. Ex tendit m anũ curationis

Expanded text:
Et quia Dominus ait: Non veni solvere legem sed adimplere, ille qui excludebatur a lege, purgari se Domini Et quia Dominus ait: Non veni solvere legem sed adimplere, ille qui excludebatur a lege, purgari se Domini potestate praesumens, non ex lege sed supra legem esse gratiam judicabat, quae leprosi maculam posset abluere. Verum ut in Domino potestatis auctoritas, ita in illo fidei constantia declaratur. Ille in faciem, ut alius evangelista testatur, procidit. Quod humilitatis est et pudoris, ut unusquisque de suae vitae maculis erubescat, sed confessionem verecundia non represserit. Ostendit vulnus, remedium postulavit. Et ipsa religionis et fidei plena confessio est, Si vis, inquit, potes me mundare. In voluntate Domini tribuit. De voluntate autem Domini non quasi pietatis incredulus dubitavit, sed quasi colluvionis suae conscius non praesumpsit. Et extendens manum Jesus, tetigit illum, dicens: Volo, mundare. Extendit curationis
Abbreviated transcription (Latin):
turbe multe quia postquã uerbũ carofactũ .ẽ et habitabit in nobis quia antea tantũ
iniudaea notus erat et in uno populo nom̃ illius magnũ habeat᷑. post haec ad mir abi
factus .ẽ. in uniuersa t̃ra. Aduitteram quoq: turbaquȩ eũ sequebatur. Aliquanti
propt̃ caritatem . Aliquanti propter doctrinam aliquanti propt̃ admirationẽ
et curationẽ. Demonte quidẽ dño descendente occurrerunt eũ turbȩ q̃. ad altiora
ascendere ñ ualuerunt et primus ei occurrit leprosus. Necdũ enim poterat cũ lepratã
multiplicem in monte saluctoris audire sermonem. Rec teergo post p̃dicationem atq doc¬
trinam signi offertur occasio ut peruirtutem et miracula p̃teritus apud audientes
sermo firmetur. Mistice autem ubile prosus mundatus certus non exprimitur locus
ut ostendatur non unum populum specialis alicuius ciuitatis. Sed omniũ populos fuissesnatos

Expanded text:
turbae multae. Quia postquam Verbum caro factum est et habitavit in nobis, qui antea tantum turbae multae. Quia postquam Verbum caro factum est et habitavit in nobis, qui antea tantum in Judaea notus erat, et in uno populo nomen illius magnum habebatur, post haec admirabilis factus est in universa terra. Ad litteram quoque turba quae eum sequebatur, aliquanti propter charitatem, aliquanti propter doctrinam, aliquanti proter admirationem et curationem. De monte quidem Domino descendente occurrerunt ei turbae quae ad altiora ascendere non valuerunt. Et primus ei occurrit leprosus: necdum enim poterat cum lepra tam multiplicem in monte Salvatoris audire sermonem. Recte ergo post praedicationem, atque doctrinam signi offertur occasio ut per virtutem atque miracula praeteritus apud audientes sermo firmetur. Mystice autem, bene ubi leprosus mundatur, certus non exprimitur locus, ut ostendatur non unum populum specialis alicujus civitatis, sed omnium populos fuisse sanatos.
Abbreviated transcription (Latin):
te secutes eã turbȩ multȩ et ecce leprosus uemens ad¬
cens. Dñe siuis potes memundare
miraculũ potest intelligi post utrum que sermo¬
factum fuisse non solum quem mattheus uerũ
lcet alio loco lucas marcusq illud cõmemorauerint . Neq enĩ apparet p. descensionẽ
demonte quantum temporis fuerit int̃posium sed hoc solũ uoluit significare mattheus . p
illum descensionem multas turbas fuisse cum dño quandoleprosum mundauit. Sednec
lucas cum ipsedicat quod cũ implesset om̃a uerba sua in aurib plebis intrasse xp̃m in
capharnaũ exp̃ssit post quantũ temporis int̃uallũ cũ istos sermones terminas set intra¬
uerit capharnaũ. Ipso quippe int̃uallo leprosus illȩ mundat᷑ ẽ quẽ loco suo mattheus in¬
terposuit iste autem alibi recordatus ẽ Igitur descensi o dñi demonte in carnationẽ eiꝰ
significat : qua semet ipsũ ex inaniuit formam serui accipiens Et p haec secute su eũ¬

Expanded text:
t ecce leprosus veniens addicens: Domine, si vis, potes me mundare. miraculum potest intelligi post utrumque sermofactum fuisse, non solum quem Matthaeus, veruLicet alio loco Lucas Marcusque illud commemoraverint: neque enim apparet post descensionem de monte quantum temporis fuerit interpositum. Sed hoc solum voluit significare Matthaeus, post illam descensionem multas turbas fuisse cum Domino, quando leprosum mundavit. Sed nec Lucas, cum ipse dicat quod cum implesset omnia verba sua in auribus plebis, intrasse Christum in Capharnaum, expressit post quantum temporis intervallum, cum istos sermones terminasset, intraverit Capharnaum. Ipso quippe intervallo leprosus, ille mundatus est, quem loco suo Matthaeus interposuit; iste autem alibi recordatus est. Igitur descensio Domini de monte incarnationem ejus significat, qua semetipsum exinanivit formam servi accipiens .  Beda.  E
Abbreviated transcription (Latin):
ipsũ se impecrure posse. Sic enĩ fiet uere unicuiq homimi sicut crediderit. Secđm
m̃ sunit fidei mediet᷑ ei et istii ud ño eratia. Ideo dix̃ ad illũ dñs sicredidistificit tibi

Expanded text:
ipsam se impetrare posse. Si enim fiet vere unicuique homini sicut crediderit, secundum ipsam se impetrare posse. Si enim fiet vere unicuique homini sicut crediderit, secundum mensuram fidei metietur ei et ista a Domino gratia. Ideoque dixit ad illum Dominus: Sicut credidisti fiat tib
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc dẽi natus quisq: ñ in interiores sed in exteriores tenebras mittit᷑ quia illicinuit᷑ ꝓicit᷑
in noctẽ dãnationis qui hicsponte cecidit incecitatẽ cordis . Ibiflecꝰ et stridor dentium ꝗ¬
hic ꝑ inlicittis c̃cupiscentiasũ sabant᷑ quatinꝰ singulaq̃.q mẽbra supplicio subia cecñ
q : hic singulis quib: q uitis subiecit seruiebant . Flecus de ardore stridor dentiũ sol¬
et exciteri defrigore. Vbi duplex ostendit᷑ gebenna id ẽ nimui frigoris et in tole¬
rabi ł. eẽ feruonis. Cuibecti iob sententia consentit dicens. Ad calorẽ nimiũ tran¬
sibis abaquisniuiũ uel certe stridor denciũ prodit in dignantis affectũ eo qđ serounũquẽq
penitetit sero in gemescat sero irascat᷑ sibi qđ tã ꝑuicaci improbitate deliquerit. Et
dix̃ dñs centurioni. Vade et sicut credidistifiatabi fidei merito ostenđ eũ impetrasse
sał populo ut inde magisq: robunfidei in eo accresceret qđ ꝑspiceret q̃ .q. uellet per

Expanded text:
uisque non in interiores, sed in exteriores tenebras mittitur: quia illic invitus projicitur in noctem damnationis, qui hic sponte cecidit in caecitatem cordis. Ibi fletus quoquingula quaeque membra supplicio subjaceant, quae hic singulis quibusque vitiis subjecta serviebant. Fletus de ardore, stridor dentium solet excitari de frigore. Ubi duplex ostenditur gehenna, id est, nimii frigoris, et intolerabilis esse fervoris. Cui beati Job sententia consentit, dicens: Ad calorem nimium transibunt ab aquis nivium . Vel certe stridor dentium prodit indignantis affectum, eo quod sero unumquemque poeniteat, sero ingemiscat, sero irascatur sibi, quod tam pervicaci improbitate deliquerit. Et dixit Jesus centurioni Vade, et sicut credidisti, fiat tibi. Fidei merito ostendit eum impetrasse salutem servo, ut inde magis magisque robur fidei in eo accresceret quo perspiceret quaecunque vellet, per
Abbreviated transcription (Latin):
coripus prapterea habendũ ẽ. Totũ enĩ muridum debet contẽpnere qui sibi thesaurizat
in illo caelo dequo dictũ ẽ caelũ caelidño id ÷ infirinam̃to spiritali Non enĩ in eo quodtrarisit
lũ dat it ra transi et Vbienim ẽ thesauruscuus ibi ẽ et cortuũ hoc non solũ depecurua¬

Expanded text:
corpus pro terra habendum est: totum enim mundum debet contemnere, qui sibi thesaurizat corpus pro terra habendum est: totum enim mundum debet contemnere, qui sibi thesaurizat in illo coelo de quo dictum est: Coelum coeli Domino , id est in firmamento spiritali; non enim in eo quod transit,lum autem et terra transibit . Ubi enim est thesaurus tuus, ibi est cor tuum. Hoc non solum de
Abbreviated transcription (Latin):
osscihominũ sibi placentiũ Et omis arrogantia ab hominatio ẽ apud dm̃ tinea ueri
quae uestes latenter conrodit designat inuidiã quae studiũ borium lacerat
Et cõpactionẽ ututatis demolirꝰ noncessat fures namq: demones atqiheretici sunt
sem ꝑ intenti sunt. ut thesauros spiritales habentes dep̃deritur ec onustos orniam̃tis
uirtutũ spolient ergo sunt̃ raeritcor id ẽ sie o corde quisq operetꝰ aliquid ut
terrenium commodum adipiscatur : quo modo erit mundum corqđ int̃ra uolutat
si aut̃ in caelo mundũ erit quia munda s̃ quaecũq caelestia. Sordescit enim aliquid cũ infem¬
ori miscetur natur naturae quãuis in suo genere n sordidũ quia etiã depuro angento son¬
didatur aurum simisceatur . Ita et animus nosc̃ t̃renorũ cupiditate sordescit. quauis ipsat̃
in suo genere atq orddine munda sit. Caelũ aut̃ hoc lonꝰ corporeũ acceperĩm quia omne

Expanded text:
ossa hominum sibi placentium. Et omnis arrogantia abominatio est apud Deum . Tinea vero, ossa hominum sibi placentium. Et omnis arrogantia abominatio est apud Deum . Tinea vero, quae vestes latenter corrodit, designat invidiam, quae studium bonum lacerat et compactionem unitatis demoliri non cessat. Fures namque daemones atque haeretici sunt,semper intenti sunt ut thesauros spiritales habentes depraedentur, et onustos ornamentis virtutum spolient. Ergo si in terra erit cor, id est, si eo corde quisque operetur aliquid ut terrenum commodum adipiscatur, quomodo erit mundum cor quod in terra volutatur; si autem in coelo, mundum erit, quia munda sunt quaecunque coelestia. Sordescit enim aliquid cum inferiori miscetur naturae, quamvis in suo genere non sordida est, quia etiam de puro argento sordidatur aurum, si misceatur: ita et animus noster terrenorum cupiditate sordescit, quamvis ipsa terra in suo genere atque ordine munda sit. Coelum autem hoc loco non corporeum acceperim, quia omne
Abbreviated transcription (Latin):
erugo neq tinea demolit᷑ et ubi fures neffodiunt neq furantur ꝑtresspecies aduersi¬
tatĩs hoc ẽ eruginis tineae et furum quib uetat diuitias colligere intra istorialit̃
omnegenus rep̃bendit auaritiae. quia aliae ressunit quae nonuermes sed rubico uel
obfuscat uel coti sumit ut ẽ aurum uel argentũ et cetera metalla aliae uero q a uermib
uel putredine dissoluuntur ut sunit uestes et uasa lignea q̃ carie dispereunt : Aliae quoq
licet ab erugine et uermib: in munes ficnt sae petam̃ ꝑfures auferunt᷑ ut s̃ gemme
margaritae et lapides p̃ciosi Nec enim restat aliqua inmundo q̃ congregata licẽt diligent᷑
iusti ficabit᷑ et quio perat᷑ illud honorabitur inuillo allegorice aut̃ erugo potest signific¬
re suꝑbia atq iactantiam quae ubicũq fuerit omiiem decorem et robor uirtuda
obfuscat acthesaurum spiritaliũ donorum disspat. Vnde prophetadicit ds̃ dissipa

Expanded text:
erugo, neque tinea demolitur, et ubi fures non effodiunt nec furantur. Per tres species adversitatis, hoc est aeruginis, tineae et furum quibus vetat divitias colligere in terra, historialiter omne genus reprehendit avaritiae. Quia aliae res sunt quas non vermes, sed rubigo, vel obfuscat, vel consumit, ut est aurum, argentum et caetera metalla; aliae vero quae a vermibus vel putredine solvuntur, ut sunt vestes et vasa lignea, quae carie dispereunt; aliae quoque, licet a vermibus et aerugine immunes fiant, saepe tamen per fures auferuntur, ut sunt gemmae, margaritae et lapides pretiosi. Nec enim res est aliqua in mundo, quae congregata, licet diligenterjustificabitur, et qui operatur illud honorabitur in illo . Allegorice autem aerugo potest significare superbiam atque jactantiam, quae, ubicunque fuerit, omnem decorem et robur virtutum obfuscat, ac thesaurum spiritalium donorum dissipat. Unde et Propheta dicit: Deus dissipat
Abbreviated transcription (Latin):
Etiste necdũ certezizatus et fidem sua laudari cid ño et famulũ saluari ꝓmeruit
De quopulchrȩ paliũ euangelistã dicit᷑ quia i ł si ñ longe þ aberẽt ad omotã et si sub tectũ suũ
inuitare ñ auderet quia prope ẽ timentib: eũ saluttire ipsius et quinaturalilege recte
utit᷑ quobonaq: nouit operatur eo illi qui uerebon: ẽ apppiat : At quierrori gentili¬
teitis etiã crimina iunxer̃ his apturi potest qđ c̃fluentib: ad set᷑bis alibi dñs cuit quidã
enĩ ex his delonge uener̃ Sed tantũ dicũbo et sanabit᷑ puermeus. Magna fidcentu

Expanded text:
et iste, necdum catechizatus, et fidem suam laudari a Domino et famulum salvari promeruit. De quo pulchre per alium evangelistam dicitur : Quia Jesum non longe haberet a domo, tametsi sub tectum suum invitare non auderet, quia prope timentes eum salutare ipsius . Et qui naturali lege recte utitur, quo bona quae novit gnavius operatur, eo illi qui vere bonus est appropiat. At qui errori gentilitatis etiam crimina junxerunt, his aptari potest quod confluentibus ad se turbis alibi Dominus ait: Quidam enim ex his de longe venerunt . Sed tantum dic verbo, et sanabitur puer meus. Magna fides cen
Abbreviated transcription (Latin):
apperuit Vtex hoc intelligere cogtim᷑ quẽ ad modũ accessisse dixenit alius quimentutio
potuit. Sicutenĩ illa mulier quȩ fluxũ sanguinis patiebatur quã uis fibma uefim̃tiei
ticus corde Auenus natione sedalacer fide militũ princeps et secius aneelorũ iu¬
tesinillo tẽpore prodiuersis rogabant infirmitatib Alius ꝑrofilio alius proalio loco

Expanded text:
sit aperuit, ut ex hoc intelligere cogamur, quemadmodum accessisse dixerit alius, qui mentiri non sit aperuit, ut ex hoc intelligere cogamur, quemadmodum accessisse dixerit alius, qui mentiri non potuit. Sicut enim illa mulier quae fluxum sanguinis patiebatur, quamvis fimbriam vestimenti ticus corde; alienus natione, sed alacer fide, militum princeps, et socius angelorum. Multi in illo tempore pro diversis rogabant infirmitatibus: alius pro filio, alius pro alio aliq
Abbreviated transcription (Latin):
raliticꝰ et maletorq̃ tur. Quȩrit᷑ quomodo c̃ueniat qđ matheus ipsũ centurionẽ accessisse
ad dñm dicat Ccũ lucas narret᷑ illũ nunciũ misisse Centurionis inquit cuiusdã seruus male
habens erat moriturus quierat illi p̃ciosus. Et cũ audis set de ihumisit ad eũ seniores iudȩorũ
rogans eũ ut ueniret et saluaret seruũ eiꝰ. Sed pie quȩrentib: facile pat& qđ mattheus bre¬
uitatis causa dixerit ipsũ accessis secuiꝰ desideriũ et uoluntas ad dñm ueracit̃ aliis licet defereqi¬
tib: eẽt ꝑlcto. Mistice etiã nob̵ cõmendans hoc qđ scriptũ .ẽ. Accedite ad eũ et in lumina¬
mini Nã quia fidẽ centurionis quauere accedit᷑ ad iħm ipse it alaudauit ut diceret ñ
inuenitantã fidẽ in isrł ipsũ potius accessise ad xp̃m dicere uoluit prudens euangelis¬
ta quã illos ꝑquos uerba suc misenat Porro autẽ lucas ideo totũquẽ ad modũsentu

Expanded text:
male torquetur. II. Quaeritur quomodo conveniat quod Matthaeus ipsum centurionem accessisse ad Dominum dicat, cum Lucas narret illum nuntios misisse: Centurionis, inquit, cujusdam servus male habens erat moriturus, qui erat illi pretiosus, et cum audisset de Jesu, misit ad eum seniores Judaeorum, rogans eum ut veniret et salvaret servum ejus . Sed pie quaerentibus facile patet quod Matthaeus brevitatis causa dixerit ipsum accessisse. Cujus desiderium et voluntas ad Dominum veraciter, aliis licet deferentibus, est perlata: mystice etiam nobis commendans hoc quod scriptum est: Accedite ad eum, et illuminamini. Nam quia fidem centurionis, qua vere acceditur ad Jesum, ipse ita laudavit ut diceret: Non inveni tantam fidem in Israel, ipsum potius accessisse ad Christum dicere voluit prudens evangelista, quam illos per quos verba sua miserat. Porro autem Lucas ideo totum quemadmodum gestum
Abbreviated transcription (Latin):
faetũ sit id ã post quid uel ante quid ñexp̃ssius mattheus Ñ ẽnĩ pose qđn antatu posedȩc endo
fudũmelesseẽ  ntellegatur : Cuĩ martus luccsq prius illud naurent sactũ quã del eprosoditant
sedubil obsitit ncinrandidiuensittis ubietidẽ resnunciatur Maxime cũunts qduusq. cudi eelis¬
nasũ eo secuidine credidit debuisse narrare quo uoluis se qrec ipsi q narrabat eiis recordctic¬
nis suģea rere Eetetiet incinũ eius et dimisit eã febuis In eucingelio luce scriptũ e. quia roetiue

Expanded text:
 Matthaeus. Non enim post quod narratur, post hoc etiam factum necesse est intelligatur, cum Marcus Lucasque prius illud narrent factum quam de leproso dicant. Sed nihil obstat narrandi diversitas; ubi eadem res nuntiatur, maxime cum unusquisque evangelistarum eo se ordine credidit debuisse narrare, quo voluisset Deus ea ipsa quae narrabat ejus recordationi suggerere Et tetigit manum ejus, et di
Abbreviated transcription (Latin):
frueti ficcirent morti seruiant iusticiȩ inuitt̃ aet̃ nõ Allegorice uero domus petricircũci¬
sio ẽ quia ipsi a posto latꝰ traditus .ẽ. circũcisionis. Socrus enĩ petrisi nogogti ẽ. quia illa quodã¬
modo mat̃ ẽ. eccłȩ quici uero sponso petro fuit cõmodata adcustodiendũ. Cuiipse reciit Tue spc¬
trus et suꝑ hano petrũ edificcibo ȩccłam meã Et alibi. Pasce inouid a gnosmeos et paisce oues
meas F ebricitibatergo socrus petriquici sina gogti in uidentiȩ estib: laborabat psequens ȩcłam. Vnd

Expanded text:
fructificarent morti, serviant justitiae in vitam aeternam . Allegorice vero domus Petri circumcisio est, quia ipsi apostolatus traditus est circumcisionis ; socrus enim Petri Synagoga est, quia illa quodammodo mater est Ecclesiae, quae a vero Sponso Petro fuit commendata ad custodiendum. Cui ipse ita ait: Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam ; et alibi: Pasce, inquit, agnos meos; et: Pasce oves meas . Febricitabat ergo socrus Petri, quia Synagoga invidentiae aestibus laborabat, persequens Ecclesiam; unde
Abbreviated transcription (Latin):
succes sores eorum. Nam et semꝑ necesse est ut ouer xp̃i pastores et doctores habeant¬
ut oues xp̃i pastores et doctores habeant
quia diabolus uelut leo rugiens circuit semꝑ¬

Expanded text:
successores eorum. Nam et semper necesse est ut oves Christi successores eorum. Nam et semper necesse est ut oves Christi pastores et doctores habeant. Quia diabolus velut rugiens leo circumit, sem
Abbreviated transcription (Latin):
paruis euangelium p̃dicauerit ut non consideraret nobilium potentiam sed salutem cre¬
dentium Circuibat ciuitates hoc habens operis quod mandauerat pater. et hanc esuren¬
tem ut doctrina sua saluos faceret in fideles docebat insin agogis et inuillis euangeliũ
regni et post p̃dicationem atq doctrinam curabat omnem languorem et omnem in firma¬
tatem ut quib: sermo non suaserat. opera ꝑsuaderent. Ded ñõ propriae dicitur curans
omnem languorem et omnem in firmitatem nihil quippe ei in pos sibile .ẽ. Videns aut̃
turbas misertus ẽ eis quia erant uexati et iacentes sicut oues non habentes pastorem
Vidit ergo ihs humanum genus clementiae suae pio intuitu. Et misertus est ei quia erat
per uarios errores diobolo ducente ualde uexatum nec habebat pastores qui illud inuiã
ueritates dirigerent ac ideo ipse confetu et¬

Expanded text:
parvis Evangelium praedicaverit, ut non consideraret nobilium potentiam, sed salutem creparvis Evangelium praedicaverit, ut non consideraret nobilium potentiam, sed salutem credentium. Circuibat civitates, hoc habens operis quod mandaverat Pater: et hanc esuriem, ut doctrina sua salvos faceret infideles. Docebat autem in synagogis et villis Evangelium regni: et post praedicationem atque doctrinam curabat omnem languorem, et omnem infirmitatem; ut quibus sermo non suaserat, opera persuaderent. De Domino proprie dicitur: Curans omnem languorem et omnem infirmitatem, nihil quippe ei impossibile est. Videns autem turbas, misertus est eis, quia erant vexati, et jacentes sicut Vidit ergo Jesus humanum genus clementiae suae pio intuitu, et misertus est ei, quia erat per varios errores, diabolo ducente, valde vexatum, nec habebat pastores qui illud in viam veritatis dirigerent. Ac ideo ipse con
Abbreviated transcription (Latin):
uuamtemsdu non poterant opera calamniantur. et dicunt in principe dae moniorum hic
eicrdaem onia per suam calumniam usq hodie iudaeorum in fidelitatem de monstrant hoc
elenuob caetis ee demuto dacmonio solus matheus ponit. Illi enimduo caeci dequib et alu
eduobt non sunt isti sed tamen simile factum est itaut si ipsematheus et non etiam illius
facti meminisset possec putari haec quod nunc narrat diccum fuisse etiam ab aliis duob
Quod commendare memoriae diligenter debemus. eẽ quaedam facta similia quae probat᷑
cum idem ipse eu angelista utrumq commemorat. ut si quandotalia singula apud singulo
inuenerimus atq in eis contrarium quod solui non possit obscura nobis non hoo eẽ factum
insynagogiscorum et p̃dicans euangelium reni et curans omnem languorem etom neco
in firmitaten  Cernis quod aequaliter et uillis et urbibus et castellis id ẽ. et magnis et

Expanded text:
virtutem Dei non poterant, opera calumniantur, et dicunt: In principe daemoniorum hic virtutem Dei non poterant, opera calumniantur, et dicunt: In principe daemoniorum hic ejicit daemonia: per suam calumniam usque hodie Judaeorum infidelitatem demonstrant. Hoc de duobus caecis et de muto daemonio solus Matthaeus ponit: illi enim duo caeci de quibus et alii narrant, non sunt isti, sed tamen simile factum est; ita ut si ipse Matthaeus non etiam ilfacti meminisset, posset putari hoc quod nunc narrat dictum fuisse etiam ab aliis duobus. quod commendare memoriae diligenter debemus esse quaedam facta similia, quod probatur, cum idem ipse euangelista utrumque commemorat, ut, si quando talia singula aput singulos inuenerimus adque in eis contrarium quod solui non possit, occurrat nobis non hoc esse factum, in synagogis eorum, et praedicans Evangelium regni, et curans omnem languorem et omnem infirmitatem. Cernis quod aequaliter et villis, et urbibus, et castellis, id est, et magnis et
Abbreviated transcription (Latin):
locutus est mutus homoiste gentilem populum significat qui mutus era: qua cnsfesseonen
uere fideiinore non habebat. Nec non et surdus quia audire legemdi non consentiebe duoc
enim grecedicitur ΚAqoc magiscritum .e. sermonem communi ut surdus quan mudis ircelli¬
gatur Sed moris ẽ scripturarum HagoN in differenter uel mutum uel surdum dicere
Hicergo homo demonium habebat quia idola triae per omnia dedituserat. Cum eneo penem nomi¬
tores su cuangelir adsalu atorem perducebatur ablato errore gentilitatis Consessonem noniu
diclarius resonare incipiebat Et miratȩ sunt turbȩ dicentes. Numquã sic apparuit inunie pha¬
risei autem dicebant in principe demoniorum eicit demones Turba opera dĩ confitetur Et dicit nũ¬
quam sic apparuis se inisrł in turbanationum confessio est pharisa er auter unorien rc

Expanded text:
locutus est mutus. Homo iste gentilem populum significat qui mutus erat, quia confessionem locutus est mutus. Homo iste gentilem populum significat qui mutus erat, quia confessionem verae fidei in ore non habebat, nec non et surdus, quia audire legem Dei non consentiebat. Quod enim Graece dicitur κωφος magis tritum est sermone communi, ut surdus potius quam mutus intelligatur, sed moris est scripturarum, κωφον indifferenter vel mutum vel surdum dicere. Hic ergo homo daemonium habebat, quia idololatriae per omnia deditus erat. Cum ergo per praedicatores sancti Evangelii ad salvatorem perducebatur, ablato errore gentilitatis, confessionem nominis Dei clarius resonare incipiebat. Et miratae sunt turbae dicentes: Nunquam sic apparuit in Israel. Pharisaei autem dicebant: In principe daemoniorum ejicit daemones. Turba opera Dei confitetur, et dicit nunquam sic apparuisse in Israel: in turba nationum confessio est. Pharisaei autem, quia negare
Abbreviated transcription (Latin):
qut bolica acclesia abiq asoluatoru nona eiten llum pat sunt quidduae ppsi cucdelicetnante
die quimt saluatori qtendamus ⁊ fili inquiunt dauid mis ercerenti. Iuidauser ꝓsi cuaeci elamante
cui lumine indigebant et ns quao eracte iniseretu quib iumenfice ecbam prumope¬
falues q coriut se moscens internoeit ut fideu confessio promat et confessioẽ uirtus consoquot᷑
uobis per osutiq foris affirmant quodintus corde credulo gestant. et ideo firma prdes edioene¬
tum mneruit diuinae piecatis Secundum fidem inquit uram fiat uobis hoc eiquifides iamentẽ
qideta nequis sciat e lli autem exeuntes diffamauerunt eum intotan terram illmor lan os
propter humilitatem fugiens iaccantiae gloriam hocp̃ceperat et illi propter eno ampert
nonpossunt tacere beneficium. Vota ergo aliquod interse iustum eẽ contrarium e gressis
autemillis ex ce obtulerunt ei hominem mutum daomonium habentem. et ciecto daem oune

Expanded text:
cclesia, ibique a Salvatore veraciter illuminati sunt. Quid autem ipsi caeci clamantes dixerint Salvatori, attendamus: Fili, inquiunt, David, miserere nostri. Misericordiam petebant, qui lumine indigebant. Eisque veraciter miseretur, quibus lumen fidei et bonorum opeFidem eorum ipse noscens interrogat, ut fidem confessio promat, et confessionem virtus consequatur vobis. Per utique foris affirmant quod intus corde credulo gestant, et Deo firma professio factum meruit divinae pietatis. Secundum fidem, inquit, vestram fiat vobis: Hoc est quia fides jam mentem Videte ne quis sciat. Illi autem exeuntes diffamaverunt eum in tota terra illa. Et Dominus propter humilitatem fugiens jactantiae gloriam hoc praecepit: et illi propter memoriam gratiae non possunt tacere beneficium. Nota ergo aliquod inter se justum esse contrarium. Egressis autem illis, ecce obtulerunt ei hominem mutum, daemonium habentem. Et ejecto daemone,
Abbreviated transcription (Latin):
ram suꝑ doctrina saluatoris aut in fideł int᷑ba aliquos significat quiob hoc sto peban ũba salua
credendũ ẽ discipulos eiꝰ fecisse Eratenĩ docenseos ut potestate habens ñ ut scribȩ Illienĩ ado
ue eaq̃: minus uidebantur in lege ad debat uel c̃mutans p̃dicabat in populo ut sũ pra quoq legimus
Audistis quia dictum ẽ . antiquis Ego autem dico uobis Sed quia hunc secđm librum ex positio
quẽ id.ẽ saluator inmonte cũ discipulis suis habuit ꝑduximus ibi finem habere censemꝰ iã ex hiuo
terdium deprincipio miraculorũ eius inchoantes EXPOSITIONIS IN MAT HEU¬

Expanded text:
rari super doctrina Salvatoris, aut infideles aliquos significat, qui ob hoc stupebant, quia non credendum est discipulos ejus fecisse: Erat enim docens eos ut potestatem habens, non ut Scribae. Illi enim ea douae minus videbantur in lege, addebat vel commutans praedicabat in populo. Ut supra quoque legimusAudistis quia dictum est antiquis: ego autem dico vobis. Sed quia secundum hunc librum expositioniquem idem Salvator in monte cum discipulis suis habuit, perduximus, ibi finem habere censemus. Jam exhinc tertium de principio miraculorum ejus inchoantes. LIBER T
Abbreviated transcription (Latin):
et inmen non sanati sunt initinere non transitoriae ut putant sed postquansufiliclandol¬
mum suan a ccedunt adeubistunooeurt domus ergo principis sicut supra ostendimus
suila sora ost rdaconom subditamorsi domus ibm caclestis e hierusa sem Dpo cxti adupa

Expanded text:
David; et tamen non sanati sunt in itinere, non transitorie, ut putant; sed postquam venit doDavid; et tamen non sanati sunt in itinere, non transitorie, ut putant; sed postquam venit domum suam, accedunt ad eum et introeunt. Domus ergo principis, sicut supra ostendimus, Synagoga est Judaeorum subdita Moysi, Domus Jesu coelestis est Hierusalem. Duo caeci du
Abbreviated transcription (Latin):
quia publicana noxa publico eget remedio. leuia autem peccata leuiori et secreta quacunt
paenitentiae deleri ꝑuella indomo iacens paucis arbitris exurgit. eisdemque uehe¬
menter ut nemini ad manifestent precipitur iuuenis extrãporta turba multa comitanle
ut duco ini ente suscitatur latarus de monumento uocatus intantum populis in notur
ut ob eorum quiuidere testimonium plurimae dñm turbae cum paimis pobuns in natus
fumulti prapter llum abirent ex iudacis et crederent inilim Quartum uero mortuun
et quia naoma dot nosts sepidiant mortuos suos Id est mali malos noxusiau dibus grauent
egqura non adese iustus qui cenripiat in misericordia. oleum pecatoris hpidibus orapent
princifilcdauid ccimantemuenis set domum accesserunt adeum cacti Transeunte ddsme
principis dño ibũ ec pirente ad domum si cut supia legibus ascondens n auicusemntta sfrtiũ¬

Expanded text:
quia publica noxa publico eget remedio, levia autem peccata leviori et secreta queunt quia publica noxa publico eget remedio, levia autem peccata leviori et secreta queunt poenitentia deleri: puella in domo jacens paucis arbitris exsurgit, eisdemque vehementer, ut nemini manifestent, praecipitur; juvenis extra portam, turba multa comitante atque intuente, suscitatur ; Lazarus de monumento vocatus in tantum populis innotuit, ut, ob eorum qui videre testimonium, plurimae Domino turbae cum palmis occurrerent, et multi propter illum abirent ex Judaeis et crederent in Jesum; quartum vero mortuum, itte, inquit, ut mortui sepeliant mortuos suos , id est mali malos noxiis laudibus gravent: et quia non adest justus, qui corripiat in misericordia, oleum peccatoris impinguet caput ri, fili David; cum autem venisset domum, accesserunt ad eum caeci. Transeunte per domum principis Domino Jesu, et pergente ad domum suam, sicut supra legimus: Ascendens naviculam transfre
Abbreviated transcription (Latin):
Notandum autem quod quanto grauior animae mors in gruerit tanto acrior neces seest
ut resurgere mereatur paenitentis feruor insistat. Nam leuiores et cotidiani ersta
lacuioris paenitentiae possunt remedio curari. Quod occulte uolens ostendere dñs
iacentem in conlaui mortuam fetcillima ac bresissima uoce resuscitat dicens Puella
surgt : quameiam ob facilitatem resuscitandi lam mortuam fuisse negauerat. Delatũ
autem foras iuuenem mortuum pluribus ut reuiuiscere debeat. dictis corroboret
cumait  iuuenis tibidico surge. quatriduanus uero mortuus ut longa prementi
sepulbri claustra euadere posset. fremuit sp̃s ihs turbauit scipsum. lacrimas fudit
rursum frenuit ac uoce magna clamauit latare ueniforas. et sic tandem qui erat despe¬
quis disius sotenebrarum pondere. uitae est luceque redditus Sed et hoc notandũ

Expanded text:
Notandum autem quod quanto gravior animae mors ingruerit, tanto acrior necesse est, Notandum autem quod quanto gravior animae mors ingruerit, tanto acrior necesse est, ut resurgere mereatur, poenitentis fervor insistat: nam leviores et quotidiani erratus levioris poenitentiae possunt remedio curari. Quod occulte volens ostendere Dominus, jacentem in conclavi mortuam facillima ac brevissima voce resuscitat, dicens: Puella, surge; quam etiam ob facilitatem resuscitandi jam mortuam fuisse negaverat. Delatum autem foras juvenem mortuum, pluribus, ut reviviscere debeat, dictis corroborat, cum ait: Juvenis, tibi dico, surge. Quatriduanus vero mortuus, ut longa prementis sepulcri claustra evadere posset, fremuit spiritu Jesus, turbavit seipsum, lacrymas fudit, rursum fremuit, ac voce magna clamavit, Lazare, veni foras : et sic tandem, qui erat desperatus, discusso tenebrarum pondere, vitae est lucique redditus. Sed et hoc notandum quod
Abbreviated transcription (Latin):
archi sinagogi nondum foras elatam sed in domo mortuam quasi uitium secreto in con¬
detegentem alii non solum noxiae delectationi consentiendo sed et ipsum maluri
quo delectantur explendo mortuum suum quasi extra portas effenuno. et bosser
si penitean resuscitare demonstrans suscitauit iuuenem filium iuduae extra por¬
sas qutatis elatum et red dit matrisuae quia resipiscetem a peuaddoerefouena
anienam usutiti restituit ecdesiae quidam uero non solum cogitando uel faciend
inlicita sodet ipsa peccandi consuetudine se quasi sepeliendo corrumpunt. uerum
nec adhos erigendos minor fit uirtus et gratia saluateris sitamen ad sint cogito¬
tiones sollicitat quae super eorum salute uelut deuote xp̃o sorores inuigilent
Nam ad hoc intimandum resuscitauit lazarum quattuor dies in monumento habentẽ
et sororem atestante iam foetentem quianimirum pessima noxios actus solet fama comitari

Expanded text:
archisynagogi nondum foras elatam, sed in domo mortuam, quasi vitium secreto in corarchisynagogi nondum foras elatam, sed in domo mortuam, quasi vitium secreto in corde tegentem. Alii non solum noxiae delectationi consentiendo, sed et ipsum malum quo delectantur implendo, mortuum suum quasi extra portas efferunt, et hos se, si poeniteant, resuscitare demonstrans, suscitavit juvenem filium viduae extra portas civitatis elatum. Et reddidit matri suae , quia resipiscentem a peccati tenebris animam unitati restituit Ecclesiae. Quidam vero non solum cogitando vel faciendo illicita, sed et ipsa peccandi consuetudine se quasi sepeliendo corrumpunt; verum nec ad hos erigendos minor fit virtus et gratia Salvatoris, si tamen adsint cogitationes sollicitae, quae super eorum salute, velut devotae Christo sorores, invigilant. Nam ad hoc intimandum resuscitavit Lazarum, quatuor dies in monumento habentem, et sorore attestante jam fetentem; quia nimirum pessima noxios actus solet fama comitari.
Abbreviated transcription (Latin):
quem cumque enim pectatis mortuum supernae manus miserationis resuscitatura teagertt
n or solum a sordibus et ueterno scalerum exurgere sod et in bonis continuo proficere
debe operibus uidelicet iuxta psalmistam in grediens sin emacala et opera exercer
iufatiae Et exuit fama haeo in uniuersa tenãdlã quia caeli enarrant gloriam dĩ
et epera manuum eius ad nuntiat firmamentum In omner terram exiuit sonus eorũ
et opfine osbistortae uerba corum Nam iuxta moralem in telletua iner im ponit
quo ssaluato in corporibus suscitauit ttia genera resurrecaonis animarum signifi¬
quo a mincplenius edis sereinus quae in superiore libro paucis prelibauimus
Sequidem non nulli consensum male delectationi prebendo  Latente tanitum cogitatio¬
ne peccati sibimortem consciscunt. sed tales seuiuificare saluator resuscitauit fiba

Expanded text:
quemcunque enim peccatis mortuum supernae manus miserationis resuscitatura tetigerit, quemcunque enim peccatis mortuum supernae manus miserationis resuscitatura tetigerit, non solum a sordibus et veterno scelere exsurgere, sed et in bonis continuo proficere debet operibus, videlicet juxta Psalmistam: Ingrediens sine macula, et opera exercens justitiae . Et exiit fama haec in universam terram illam. Quia coeli enarrant gloriamannuntiat firmamentum, in omnem terram exivit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum . Nam juxta moralem intellectum tres illi mortui, quos Salvator in corporibus suscitavit, tria genera resurrectionis animarum significant. Et nunc plenius edisseremus quae in superiore libro paucis praelibavimus. Siquidem nonnulli consensum malae delectationi praebendo, latente tantum cogitatione, peccatis sibi mortem consciscunt; sed tales se vivificare significans Salvator resuscitavit filiam
Abbreviated transcription (Latin):
pueliae rut in hoc de monstraret non blas phemis reuelanda diuina esse mysteria disede
fudelibus. Non irrisionibus sed doctoribus qui potentiam diuini operis honorandam eẽ
scirent non irridendam ut fieret quod alibi ipse saluator ait iustificata est sapientia
a filiis suis : quibus post resurrectionem suam ipsedixit. eritis mihitestes in hierusalẽ
et in omni iudaea et samaria et usque ad ultimum terrae. Quid autem saluator fecerit
poftquam in trauit audiamus Nam sequitur: et tenuit manumeius et surrexit pu¬
elia  Tenens ergo manum puellae sinauit eam quia nisi prius mundatie fuerint
manus iudaeorum quae sanguine plenae sunt synagoga eorum mortua non consurgi
est etiam forma sapientiae in uiduae filio cito etclesiam credituram in archisrnagogi
filia credituros quidem iudaeos sed expluribus pauciores: Benesurrexit et ambula bat

Expanded text:
puellae, ut in hoc demonstraret non blasphemis revelanda esse divina mysteria, sed puellae, ut in hoc demonstraret non blasphemis revelanda esse divina mysteria, sed fidelibus, non irrisoribus, sed doctoribus, qui potentiam divini operis honorandam esse scirent, non irridendam, ut fieret quod alibi ipse Salvator ait: Justificata est sapientia a filiis suis . Quibus post resurrectionem suam ipse dixit: Eritis mihi testes in Hierusalem, et in omni Judaea, et Samaria, et usque ad ultimum terrae . Quid autem Salvator fecerit postquam intraverit, audiamus, nam sequitur: Et tenuit manum ejus, et surrexit puella. Tenens ergo manum puellae sanavit eam, quia nisi prius mundatae fuerint manus Judaeorum, quae sanguine plenae sunt, Synagoga eorum mortua non consurget. Est etiam forma sapientiae, in viduae filio cito Ecclesiam credituram, in archisynagogi filia credituros quidem Judaeos, sed ex pluribus pauciores. Bene surrexit, et ambulabat:
Abbreviated transcription (Latin):
blas ꝑbetaa quasio leiien & qderilitatem sensus et lasonam morum et penfidia
aimmi iudacdrim demonstrat . Sequibus scriptum est Tempta uerurtime eederi¬
serimt usdedorunt in medentibus suis et cam eicta es sec tirba intauit quiaa
uerbum resuscitantis irridere quam credero malebant merito foras excluduntur at por
indini qui potentiam resuscitantis ac resurgentis mrsterium uiderunt Nonerant dignĩ
ut iuder entmrsterium resurgentis quia resuscitantem indignis contumedus deridebant
Ptem horalitor foras turba eiatar ut puella suscitetur quiassi nonprius ascrecior heas
cordis expellatur importuna saccularium multitudo curarum animaque intran secus
iaren i ortua non resurgit Nam dum semper innumeras terrenorum desideriorum
cogitationer spargit ad considerationem sui sese nullatenus colligit. Nec precereundum
arbitror quod eiecta turbas cum dum lucae euangelium neminem secum saluator
in domam permisit intrare nisi petrum et iacobum et iohannem. et patrem et matrem

Expanded text:
t perfidiam animi Judaeorum demonstrat, de quibus scriptum est: Tentaverunt me, et deriserunt, striderunt in me dentibus suis . Et cum ejecta esset turba, intravit. Quia verbum resuscitantis irridere quam credere malebant, merito foras excluduntur, ut pote indigni qui potentiam resuscitantis ac resurgentis mysterium viderent. Non erant digni ut viderent mysterium resurgentis, qui resuscitantem indignis contumeliis deridebant. Item moraliter foras turba ejicitur ut puella suscitetur: quia si non prius a secretioribus cordis expellatur importuna saecularium multitudo curarum, anima, quae intrinsecus jacet mortua, non resurget; nam dum se per innumeras terrenorum desideriorum cogitationes spargit, ad considerationem sui nullatenus sese colligit. Nec praetereundum arbitror, quod ejecta turba, secundum Lucae Evangelium, neminem secum Salvator in domum permisit intrare, nisi Petrum, Jacobum et Joannem, et patrem et matrem
Abbreviated transcription (Latin):
plius tcb s m dellea qeuo quidedt auima multo facilius esta ee dacirn ule utrum ad
ecun qui corpus dedit̃ mnulto facilius daturũ ẽe uestim̃tum quoloco queri solet utnu mad
animatib isto ptineat cũ anima in corporea sit . Iste aut̃ cib comporeus e damoram seci
loco pro istauita posita no uerimus cuius rednaculum ẽ alimeritum istudempqre ura etun¬
duo basta si ficcitione dictum ẽ euam illud quia mat animansuc ꝑdec illa quod uis

Expanded text:
ut intelligas eum qui dedit animam, multo facilius escam esse daturum. Similiter eum qui corpus dedit, multo facilius daturum esse vestimentum. Quo loco quaeri solet utrum ad animam cibus iste perveniat, cum anima incorporea sit, iste autem cibus corporeus. Sed animam hoc loco pro ista vita positam noverimus, cujus retinaculum est alimentum istud corporeum. Secundum hanc significatione