comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
E M. Exconducro
accio conduccoridatur. ꝯpetit
aut ex his caũsis fere. ut puta
siremquam ꝯduxit fimeino
uceat forte quia possessio ei au
totius agnaut pare nap prã¬
tus aut uilla nonrencitir.uł
stabulum ułubi greges eĩ stare
oporteat. uel siquid inlege cõ¬
ductioins ꝯuenit. si hoc nõ
pratur ex alucto agetur. ¶Si
sturnoꝵ. ⁊ siquio simie acci¬
dent. aut siucurs hostiũ fiat
Si quatñuitia ex ip̃are oriãtur
ħ danpno colom eẽ. uelutisi
uinum coacuent. Sir utisaũ
hbis segetes corrupte sint. S
⁊ si labes facta sit. omemq fruc¬
tumtulit. danpnũ coloninõ
eẽ. nec sup̃ danpnũ semimis a¬
Siuõ nichil extra ꝯsuetudi

Expanded text:
Ex conducto actio conductori datur. Competit autem ex his causis fere: ut puta si re quam conduxit f‹r›ui ei non liceat forte quia possessio ei aut totius agri aut partis non praestatur, aut uilla non reficitur uel stabulum uel ubi greges eius stare oporteat uel si quid in lege conductionis conuenit, si hoc non praestatur, ex conducto agetur. Si usturnorum et si quid simile acciderit, aut si incursus hostium fiat: si qua tamen uitia ex ipsa re oriantur, haec damno coloni esse, ueluti si uinum coacuerit, si raucis aut herbis ‹s›egetes corruptae sint. sed et si labes facta sit omnemque fructum tulerit, damnum coloni non esse, ne supra damnum seminis asi uero nihil extr
Abbreviated transcription (Latin):
alius ꝓ eompriore ꝯductione res
obligauerat. huĩ eni nouus ꝯ¬
sensus ent neccesanusͤ adeamca¬
usaerit Et sireipublice p̃dialcra¬
ta fuint. Quoclant aiximus raci¬
turnitate utũꝙ partis colonũre¬
ꝯduxisse uidi. ita accipiẽdumest
ut inp̃o ãno quo racuenĩt. indẽ¬
tur eandẽ locationemrenouasse.
ñ ⁊ in sequentib anis ⁊ silustiõ
forte abinitio fuerat oductiomi
no post firtũ uitrum nic hilfu
ent oriumaccum. eademiudeni
locationẽ millo anno ꝑmasis¬

Expanded text:
alius pro eo in priore conductione res obligauerat: huius enim nouus consensus erit necessarius. eadem causa erit et si rei publicae praedia locata fuerint. quod autem dix‹im›us taciturnitate utriusque partis colonum reconduxisse uideri, ita accipiendum est, ut in ipso anno, quo tacuerunt, uideantur eandem locationem renouasse, non etiam in sequentibus annis, etsi lustrum forte ab initio fuerat conductioni no post finitum lustrum nihil fuerit contrarium actum, eandem uideri locationem in illo anno perman
Abbreviated transcription (Latin):
beret. finti ee actionem locatori.
⁊ ideo supuãcuũ cẽ iudicium ho¬
nens aduersi. S sutacatũ eẽt
ut insurali resolui pp̃ssit. gluc¬
torem culpam dunitaxat dẽte.
Naminre que ntriq causa cõ¬
tra retur. culpam debi. neq omi¬
mo culpamcẽ quod uni recdidi
nos locauat decessit. ⁊ eum fun¬
dum legauit. cassius negauit
posse cõgi co lonumut eũ fũdũ
coleret. quianichil hr̃ois inter¬
eẽt. Esicolonus uellet colere⁊
a beo cui legatus eẽt fundus ꝓ¬
hiberetur. cum h̃rde actionẽ colo
tradidiss alii legasset. heres eius

Expanded text:
ti esse actionem locatori et ideo superuacuum esse iudicium oneris auersi. sed si ita datum esset, ut in simili re solui possit, conductorem culpam dumtaxat debere nam in re, quae utriusque causa contraheretur, culpam deberi neque omnimodo culpam esse, quod uni reddidisnos locauerat, decessit et eum fundum legauit. Cassius negauit posse cogi colonum, ut eum fundum coleret, quia nihil heredis interesset. quod si colonus uellet colere et ab eo, cui legatus esset fundus, prohiberetur, cum herede actionem colontradidisset, alii legasset, heres eius
Abbreviated transcription (Latin):
pudo eumteni. CIquis m̃suraᷤᷤ
gluxent easq magr̃atus frangi
iusserit. siquidem iniq fuerut
sabinus distinguit utrum sit.
ꝯductor annõ. si stit ẽẽ exlocato
actionẽ. siminus nõ. Quodsi
eque sunt. ita demum eũteñ
siculpa eius id fecit. ełilis ⁊ta
labes. ⁊ mela scribunt. duo rei
locꝗtiomis in soldum eẽ põsst̃
Gi lege oꝑis loc andicõprebẽ¬
sum eẽt. ut saddiem effectum
non eẽt relocare iddliceret. nalias
prior aluctor exlocato tenebit᷑
Quam sieademlegere locatum
eẽt. nec añrelocan id potest quã
clies efficiendi pretensset ¶Q
implero tempore aductionisre
remansit inconductione. non

Expanded text:
puto eum teneri. Si quis mensuras conduxerit easque magistratus frangi iusserit, si quidem iniquae fuerunt, Sabinus distinguit, utrum scit conductor an non: si scit, esse ex locato actionem, si minus, non. quod si aeque sunt, ita demum eum teneri, si culpa eius id fecit aedilis. et ita Labeo et Mela scribunt. Duo rei locationis in solidum esse possunt. Si lege operis locandi comprehensum esset, ut, si ad diem effectum non esset, relocare id liceret, non alias prior conductor ex locato tenebitur, quam si eadem lege relocatum esset: nec ante relocari id potest, quam dies efficiendi praeterisse‹t›. Qui impleto tempore conductionis remansit in conductione, non
Abbreviated transcription (Latin):
ianus iateo caret nõtencriart.
Cetm nuelininto dno fecit. uel
quo nõ debint tỹe. aut siminus
idonee nainrunc ex locato a gen¬
dum. ¶Simagr nais sine
gubnatore in flum nãue emise¬
nt. ⁊ tempestate orta tempare
no potuit. ⁊ nauempdid̾it. nec¬
tores harebunt aouers eum ex

Expanded text:
et, non teneri ait: ceterum si uel inuito domino fecit uel quo non debuit tempore aut si minus idoneae naui, tunc ex locato agendum. Si magister nauis sine gubernatore in flumen nauem immiserit et tempestate orta temperare non potuerit et nauem perdiderit, uectores habebunt aduersu
Abbreviated transcription (Latin):
scribit. si sutor puero parũbene
facienti forma calceitamuehe
sit. ramen hunc medum nõ te¬
nuisse. sed ⁊ de aqlliua sup̃dixim
Iniumanim autẽ accionem ꝯ petẽ
uilianus negat. quia nõ miune
faciende eausa hoc fecit. sed preci¬
piendi ¶ Sigeminaincly¬
denda aut insculpenda data sit.
ea que fracta sit. siquidẽ intioc
matĩe faccum sit. nõ eñt exloca¬
toaccio. sumꝑitia facientis eĩt
lũm quoꝙ inse artifex receꝑit c
Tunc em̃ ⁊ siuitio matĩe id eueñ.
ent ex locato actio. ¶Sifulloc
uestimenta pollienda acceꝑit.
ea q mures roserint. ex locato te¬
netur. quia debuit ab hac re ca¬
uẽre. ⁊ sipalium fullo ꝑmuta¬
uent. ⁊ alii alterius decłit. ex loca¬
to actione tenebitur. ⁊̃ siignaniᷤ
fecent. Exercitu uemiẽte migra

Expanded text:
scripsit, si sutor puero parum bene facienti forma calcei tam uehsit, tamen hunc modum non tenuisse: sed et de Aquilia supra diximus. iniuriarum autem actionem competere Iulianus negat, quia non iniuriae faciendae causa hoc fecerit, sed praecipiendi. Si gemma includenda aut insculpenda data sit eaque fracta sit, si quidem uitio materiae factum sit, non erit ex locato actio, si imperitia facientis, erit. lum quoque in se artifex receperat: tunc enim etsi uitio materiae id euenit, erit ex locato actio. Si fullo uestimenta polienda acceperit eaque mures roserint, ex locato tenetur, quia debuit ab hac re cauere. et si pallium fullo permutauerit et alii alterius dederit, ex locato actione tenebitur, etiamsi ignarus fecerit. Exercitu ueniente migra
Abbreviated transcription (Latin):
quent si sunptus fecit in fudũ
quasi ꝗnqunio fruitur anreci¬
piat. ⁊ait nõ recepturũ. quia b̾
euenire posse ꝓspiceredebint
Quid tamen sinonqĩ fructuan¬
us eilocauit. s nqĩ funcdi dñs.
uidelicet tenebitur. decepit em̃
nus cũ diuo seuero rescripsit.̃
exustis quoꝙ edib ei tempoi̾s
quo edificium stetit. mercedẽ
prestandam rescripserunt.
U LI D̾. S i quis fundũ
rccauĩt ut ⁊ siquid ui maiori e¬
Aceiliss. hoc ei praretur. pacco s¬
standumeẽ. ¶Sico loms pre¬
diorum lege locatiomis ut ĩro¬
centemignem bant denutatũ
sit. Si quidẽ fortuitus cas incẽ¬
cdii causamintulent. ñpresta¬
bit ꝑicutumiocatori. Siueõ
culpa locatoris quam prare nec¬
cesse ẽ. danpnum fecent tene¬
tresuopatre cuingrex eẽt abact̃
quem quis cluxerat.ita rescͥp¬
sit. Sicapras latrones citͣtuã
fraucem ab egisse probari põt.¬

Expanded text:
quaerit, si sumptus fecit in fundum quasi quinquennio fruiturus, an recipiat? et ait non recepturum, quia hoc euenire posse prosp‹i›cere debuit. quid tamen si non quasi fructuarius ei locauit, sed si quasi fundi dominus? uidelicet tenebitur: decepit enim inus cum diuo Seuero rescripsit. in exustis quoque aedibus eius temporis, quo aedificium stetit, mercedem praestandam rescripserunt. dicit, si quis fundum locauerit, ut etiam si quid ui maiori accidisset, hoc et praestaretur, pacto standum esse. Si colonis praediorum lege locationis, ut innocentem ignem habeant, denuntiatum sit, si quidem fortuitus casus incendii causam intulerit, non praestabit periculum locatur: si uero culpa locatoris, quam praestare necesse est, damnum fecerit, teneus cum patre, cum grex esset abactus quem quis conduxerat, ita rescripsit: 'Si capras latrones citra tuam fraudem abegisse probari pote
Abbreviated transcription (Latin):
cogens. atq temporis ꝙ in secu¬
tus ẽ. merceces ut indebitas re¬
cupaberis. Celsus etiam impen¬
tiamculpe anmiandam libro
uitulos pascendos. nil saniẽdũ
quid polliedum ne odux̃. cul¬
pam eum prare debere.⁊ ꝙmi¬
eaq: mic hilegata uidonata e¬
sit. ñ tenenmetibi exloc̃ato
obpensionem s decp̃e pretĩto
indurit prestare ꝯdugtor debeat
an qĩ obppriam culpã cenebit
michi ita placet. ut culpã etia
eorum quos inlux prestet suo
culpam minducendis amittit.
ꝙ taies habuĩt uł suos uł hospi¬
ediccum ꝓbat. ¶ Si hoc in loca¬
tione ꝯuenit ignẽ non habeto.
⁊ habuit. tenebitur ⁊̃ si fortuit
casus ãmisit incendiũ. quia rõ
debuit ignẽ habere. Aluũd ẽ em̃
ignem inno centẽ habere: ꝑmit

Expanded text:
cogeris atque temporis quod insecutum est mercedes ut indebitas reciperabis.' Celsus etiam imperitiam culpae adnumerandam libro uitulos pascendos uel sarciendum quid poliendumue conduxit, culpam eum praestare debere eaque mihi legata vel donata sit, non teneri me tibi ex locato ob pensionem: sed de tempore induxerit praestare conductor debeat? an quasi ob propriam culpam tenebitur? mihi ita placet, ut culpam etiam eorum quos induxit praestet suo culpam in inducendis admittit, quod tales habuerit uel suos uel hospiedictum probat. Si hoc in locatione conuenit 'ignem ne habeto' et habuit, tenebitur etiam si fortuitus casus admisit incendium, quia non debuit ignem habere. aliud est enim ignem innocentem habere: permit
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ uenditionem ẽẽ. Qd̃ siego a
uta. dubiumnonẽ quinloca
idagiut instrum̃tum eptũm
habeat colonus sicuti fieret cũ
quid estimatũ indotem daretur.
ni siue rogatio ita facta quo ad
is quieam locasset dectissue. uł¬
let. morte eius qui locauit pol¬

Expanded text:
 venditionem esse. quod si ego auuta, dubium non est, quin locaid agi, ut instrumentum emptum habeat colonus, sicuti fieret, cum quid aestimatum in dotem daretur. riive rogatio ita facta, quoad is, qui eam locasset dedissetve, vellet, morte eius qui locavit tol
Abbreviated transcription (Latin):
sexaginta titio locauens.⁊ titiꝰ
adno prohibitus fuĩt habitae.
agentẽ te exolucto sexaginta
ꝯ sequi debere ꝑ lacet. quia ipe
ne non sexaginta pranda nec .l.
tͥione. tantu demĩq ꝯsequatur
medius quantũ prare debeat ci
qui a se ꝯluxit. qm emolimitũ
oluccioñs ad ꝯꝑationẽ uberio¬
ris mercecuis ꝯputatur. maiore
efficit ꝯ denpnationẽ. ⁊triprim̃
locator reputationẽ harebit .l.¬
que ab illo ꝑciꝑet. Sidñs insu¬
le habitare noissuũ oluctorẽ
nuetuisset. quo nire utimun.
lccãu̾it michi.isq sit euictus si¬
nedolo malo culpaqr cius pȯpȯ
ait. nichilomus euintenenex
glucto eiqui aluxit. ut eipraret¬

Expanded text:
sexaginta Titio locaueris et Titius a domino prohibitus fuerit habitare, agentem te ex conducto sexaginta consequi debere placet, quia ipse ne non sexaginta praestanda nec tione, tantundemque consequatur medius, quantum praestare debeat ei, qui a se conduxit, quoniam emolumentum conductionis ad comparationem uberioris mercedis computatum maiorem efficit condemnationem. et tamen primus locator reputationem habebit quae ab illo perciperet, si dominus insulae habitare nouissimum conductorem non uetuisset: quo iure utimur. locauerit mihi isque sit euictus sine dolo malo culpaque eius, Pomponius ait nihilo minus eum teneri ex conducto ei qui conduxit, ut ei prae
Abbreviated transcription (Latin):
at. alioquinꝓ hͣ bitus isager
cumeo exglucco. ¶Siuiano
elificante obscurentur lumi¬
na cenacili.tem̃ locatore inqui¬
nño. Certe quinliceat colono
uł in quilmo relinque ꝯluctiõe.¬
b quoq sicueo aganr rẽp̃nta¬
tions rõ habenda ẽ Eademin¬
telligim̃ sihostia fenestras ue
nimium corruptas locator nõ
scđm legem ꝯductionis facẽc
debet. ⁊an omiacolonus cura¬
re debet ut operarustica suo qͦ
tempore faciat. ne intepestina
cuicura detĩorem fundum face¬
ret. Pretẽa uillasumcurã agẽ
debet. ut eas incoruptas hat.
Tuipe aut ipsius ⁊ uludanuãt.¬
si ꝑꝑ municitias eiꝰ uicnus ȧbo¬
res excicent. Ipẽ quoq si excide¬
q iudicis officio qui exlocato
nes locator omittat. Uis ma¬
ior quam greci seisean appel¬
lant. nõ debet aductori danpno eẽ
si plusquamtollerabile ẽ lesifu¬
eunt fructus. auaqum modicũ
danpnũ equoaĩo ferre debet co¬
si eadumtollitur aũportatur.¬

Expanded text:
at: alioquin prohibitus is aget cum eo ex conducto. Si uicino aedificante obscurentur lumina cenaculi, teneri locatorem inquilino: certe quin liceat colono uel inquilino relinquere conductione quoque si cum eo agatur, reputationis ratio habenda est. eadem intellegemus, si ostia fenestrasue nimium corruptas locator non secundum legem conductionis facere debet. et ante omnia colonus curare debet, ut opera rustica suo quoque tempore faciat, ne intempestiua cultura deteriorem fundum faceret. praeterea uillarum curam agere debet, ut eas incorruptas habeat. Culpae autem ipsius et illud aimicitias eius uicinus arbores exciderit. Ipse quoque si excideque iudicis, qui ex locato nes locator omittat. Uis maior, quam Graeci θεοῦ βίαν appellant, non debet conductori damnosa esse, si plus, quam tolerabile est, laesi fuerint fructus: alioquin modicum damnum aequo animo ferre debet colosi ea, dum tollitur aut portatur
Abbreviated transcription (Latin):
o ira contrabitur sidepretio con¬
uenĩt. sicꝰ locatio ⁊ gluetio con¬
trahiintelligitur. si de meĩxede
ꝯuenit. Adeo aũt samilianta¬
tem aliquam habere uidentur.
soleat. utiumemptio ⁊ ueditio
sit. anlocatio ⁊ ꝯluctio. ut ecce
sicuaurifice michiꝯuenit u̾hi
exauro suo anulos mͥfacẽt cer¬
ti ponłis ceiteq forme. ⁊accepe¬
nt uerbigratia trecenta. utru
emptio ⁊ uenditiosit. anloca¬
tio ⁊gluctio. s placet unuesse
negotium ⁊ mag emptionẽ¬

Expanded text:
o ita contrahitur, si de pretio conuenerit, sic et locatio et conductio contrahi intellegitur, si de mercede conuenerit. Adeo autem familiaritatem aliquam habere uidentur soleat, utrum emptio et venditio sit an locatio et conductio. ut ecce si cum aurifice mihi convenerit, ut is ex auro suo anulos mihi faceret certi ponderis certaeque formae et acceperit verbi gratia trecenta, utrum emptio et venditio sit an locatio et conductio? sed placet unum esse negotium et magis emptione
Abbreviated transcription (Latin):
eauit. de iñ uinum effluxit. tene¬
bitur imid quod int̾ ẽ. nec ignorã¬
tiaeius ent excusata.⁊ ita cassiu
scribit. Alit atq si saltum pascu¬
umlocanti. inquo herbañala na¬
scebatur. ħͥ enim sipecora uldenũ¬
tua sunt.uł ⁊ detĩora facta. qd ĩ¬
terẽ prestabitur si scisti. Sugro¬
rasti. pensiones ñ petes.⁊ita ser¬
uio labeom sabino ꝑ lacuit. E¬
iud nobuidendumẽ siquis fũ¬
dum locauit que soleat instru¬
si non prestet exlocato tenetin: et
ẽ epla neratu adaristonẽ dolia u¬
tiq colono eẽ prãnda ⁊ prelum
trapeta instructa funb. Simin̾¬
⁊ trepeta uitiatã dnm refice̾ debe.
Ꝙ siculpa colomꝙͥ corumcõrup¬
tum sit. ex locato eum tenĩ. fiscos
aũt quib ad premendam oleaz
utimur co lonum sͥ parere cebere

Expanded text:
it, tenebitur in id quod interest nec ignorantia eius erit excusata: et ita Cassius scripsit. aliter atque si saltum pascuum locasti, in quo herba mala nascebatur: hic enim si pecora uel demortua sunt uel etiam deteriora facta, quod interest praestabitur, si sci‹s›ti, si ‹i›gnorasti, pensionem non petes, et ita Seruio Labeoni Sabino placuit. Illud nobis uidendum est, si quis fundum locauerit, quae soleat instrusi non praestet, ex locato tenetur. et est epistula Neratii ad Aristonem dolia utique colono esse praestanda et praelum et trapetum instructa funibus, si min uitiatum dominum reficere debere. quod si culpa coloni quid eorum corruptum sit, ex locato eum teneri. fiscos autem, quibus ad premendam oleam utimur, colonum sibi parare debere
Abbreviated transcription (Latin):
feratur edificatum auẽditores
tum pondus habere. exempto
gnimno sit.:iamid quoo eo e¬
noie ꝑdidim. presrabis michi.
Siuõ nonidactumsit ut ite¬
gium prestet. doluminalũ dũ¬
tarat prare debeir. Lalo ꝯtrapu¬
tat. ⁊ illud solum obẜuandie¬
ut nisumnꝯrium idactum sit.
prandum. Sabinum ixndise
mutĩ refert. ¶Sitibi it̃ uendi¬
dero. ita demum auctorẽ me
laudare potis. situus fuĩt fund̾
cui acquirẽ ẜuitutẽ uoluis. In
fundum tͥ uendido.⁊ ei fundo
it̃ accessuum dixero. õimo ren¬
eboritinis noie. qr utriq rei qĩ
uñ uenditor obligatus sum.
Si filius familias ⁊ẽ undide¬
rit mͥ ⁊ tradioit. sic pãt samilia̾
cenebitur. ¶Sidolomalo ali¬
quid fecit uenditor inre undi¬
ta. exẽpto eonoĩe accio empto
eo indicio extimani oportet. ut
id qd̾ prestatum̃ se et pollicitus
sit uendicor. emptori pranoꝑ
teat. ¶S iuenditor sciẽs ob¬
ugatum. aut auenũuendidĩ¬

Expanded text:
feratur, aedificatum a uenditore tum pondus habere, ex emptogrum non sit, etiam id, quod eo nomine perdiderim, praestabis mihi: si uero non id actum sit, ut integrum praestes, dolum malum dumtaxat praestare te debere. Labeo contra putat et illud solum obtrarium id actum sit, praestandum Sabinum respondisse Minicius refert. Si tibi iter vendidero, ita demum auctorem me laudare poteris, si tuus fuerit fundus, cui adquirere seruitutem uolueris: inifundum tibi uendidero et ei fundo iter accessurum dixero, omnimodo tenebor itineris nomine, quia utriusque rei quasi unus uenditor obligatus sum. Si filius familias rem uendiderit mihi et tradiderit, sic ut pater familias tenebitur. Si dolo malo aliquid fecit uenditor in re uendita, ex empto eo nomine actio emptori eo iudicio aestimari oportet, ut id, quod praestaturum se esse pollicitus sit uenditor emptori, praestari oporteat. Si uenditor sciens obligatum aut alienum uendidi
Abbreviated transcription (Latin):
sule accessuram eẽ emptoridic¬
tumẽ. quanti insula locata est.
cdixis. Id ac ͭeᷤet ꝙtibitotiusĩ¬
sule xluctor debebit. ¶Sieuz
fundum uedidistunquo sepł¬
crum biusti. nec noĩatimtibi
sepulcum excepisti.par̃babes
eo noĩe cantum. pauius mira¬
me. simõ insepiucrũ iter pu¬
blicum transit. ¶Sihabita¬
torib habitatio lege ueditioĩs
receptaẽ. om̃ib mnea habitan¬
tib prẽt dñm recte recepta ha¬
bitatidnẽ. panlus.imosciu
ineainsula quam uediłis grati
hĩtationẽ decłis. ꝯsic recepis ha¬
ꝯluctum habet. panimcauẽris
Niatim enim de his recipioꝑ¬
cuit. itaq eos hitatores emp̃¬
tor insule habitaticẽ impune¬

Expanded text:
sulae accessuram esse emptori dictum est, quanti insula locata est, dixeris, id accedet, quod tibi totius insulae conductor debebit. Si eum fundum uendidisti, in quo sepulcrum habuisti, nec nominatim tibi sepulchrum excepist‹i›, parum habes eo nomine cautum. Paulus: minime, si modo in sepulchrum iter publicum transit. Si habitatoribus habitatio lege uenditionis recepta est, omnibus in ea habitantibus praeter dominum recte recepta habitatio est. Paulus: immo si cui in ea insula, quam uendideris, gratis habitationem dederis et sic receperis: 'haconductum habet', parum caueris nominatim enim de his recipi oportuit itaque eos habitatores emptor insulae habitatione impune
Abbreviated transcription (Latin):
torꝯ sequitur. s mezcedis ex ho¬
neratione prata. sup̃demq c
danpnum semims ad colony
ꝑtinere declatur Plane si for¬
te dñs siuino patiatur. ulcum
ip̃e locasset. uelcum alius alienu

Expanded text:
sequitur, sed mercedis exonerationem pro rata: supra denique damnum seminis ad colonum pertinere declaratur. Plane si forte dominus frui non patiatur, uel cum ipse locasset uel cum alius alienu
Abbreviated transcription (Latin):
edificu eẽ. puta fistiue temporis
quidẽ causa poĩta. non suntedi¬
um. uenntam̃ sippetuo fuĩnt
posite: edium sũt. Castella plũ¬
bea putealia o ꝑcula puteorum.
gilla. coumpnas quoq ⁊̃ ꝑsoãe
quorũ rostris aque saure solẽt.
uille ẽc̃. ¶ Eaque cxedificio de¬
trãcta sunt ut reponãtur. edifi¬
cusunt. atq̃ parata sunt. ut ĩpo¬
nãtur. non sunt edificu. Pali
quiuinee causa parisũt. antq̃
couccentur. fundi nõsunt.s qͥ
exempti sũt. hac m̃te ut collocẽ¬
cedunt. Teguie que ñ dum edifi¬
cio posite sunt. quãis tegendi

Expanded text:
fistulae temporis quidem causa positae non sunt aedium, verum tamen si perpetuo fuerint positae, aedium sunt. Castella plumbea, putea, opercula puteorum, gilla, columnas quoque et personas, ex quorum rostris aqua salire solet, villae esse. Ea, quae ex aedificio detracta sunt ut reponantur, aedificii sunt: at quae parata sunt ut imponantur, non sunt aedificii. Pali, qui uineae causa parati sunt, antequam collocentur, fundi non sunt, sed qui exempti sunt h‹a›c mente ut collocencedunt. Tegulae, quae nondum aedificiis impositae sunt, quamuis tegendi
Abbreviated transcription (Latin):
O.l. Iltius heres
sempmii fundum septitio c¬
uendidit ita. fundus sempro¬
mianus quicquid sempronu
iurisfuit. eiͣt tibi emptus tot
ris cesunctus habui̾t ⁊ fines os

Expanded text:
. Titius heres pronii fundum Septicio uendidit ita: 'fundus Sempronianus, quidquid Sempronii iuris fuit, erit tibi emptus tot ris defunctus habuerit et fines os
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ẽ tertia delibatio cuus debet
eẽt. Liuerta aretusa que recusat.
emptorem.⁊ nõsine ratiore
dicetur eius debere efficilib̾tam
aquo uendita ẽ. idẽ heredis qr
⁊ ip̃e exempto actioẽ tenetur.s
hoc ita sino arecusa elegit empt¬
nam rem undidit. ⁊ medio:
tempore heres dno mextitĩt
cogetur imp̃lere unditione
dendas subpena certa itant si
nonintegras res prauĩt.intra
statuta tempora pena ꝯuenia
cumigitur cestator ĩpenam
ꝯmisent. neꝙ heres eius reli

Expanded text:
perest tertia deliberatio, cuius debet esse liberta Arescusa, quae recusat emptorem. et non sine ratione dicetur eius debere effici libertam, a quo uendita est, id est heredis, quia et ipse ex empto actione tenetur: sed hoc ita, si non Arescusa elegerit emptnam rem uendiderit et medio tempore heres domino rei exstiterit, cogetur implere uenditionemdendas sub poena certa, ita ut, si non integras repraestauerit intra statuta tempora, poena conueniacum igitur testator in poenam commiserit neque heres eius reliq
Abbreviated transcription (Latin):
coluisionem imagnianumc
colonum currũuemẽdiempt¬
oris causa supposuit. exempto
tenctur. nec defenditur siquo
facilius excegitata fraus ocul
sorte. ¶ Licet post moram solu¬
tam usure petinõ possunt. cũ
he nõsint. mobligatioe. s offi¬
cio iudicis prestentur.
pacitur cumemptor alicin̾ legiꝰ
beneficid pecuniam rerundite
debere desisset. anquamres ei
tradatur uiclitor tradere cõpel¬
latur ⁊ resuacareͣ Possonem
autem tarta futimuimẽ ut rem
uenditor eque amitret ut poͣte
ꝯpetenti eam rem petitoremeq
uendidisset. neq tradidisset.¬

Expanded text:
collusionem imaginarium colonum circumueniendi emptoris causa subposuit, ex empto tenetur nec defenditur, si, quo facilius excogitata fraus occulsorte licet post moram soluta, usurae peti non possunt, cum hae non sint in obligatione, sed officio iudicis praestut, cum emptor alicuius legis beneficio pecuniam rei uenditae debere desisset antequam res ei tradatur, uenditor tradere compelletur et re sua careret. possessione autem tradita futurum est, ut rem uenditor aeque amitteret, utpote cum petenti eam rem petitor ei neque uendidisset neque tradidisset
Abbreviated transcription (Latin):
lud expeditułs uidebatur. sim̾ali¬
enam arcamuedidis.⁊ineam
ego edificãtio. atq ita eamdñs
euincit. Nam quia possim petẽ¬
tẽ dñm. Sani sumpensam edifi¬
ciorum soluat. dolimali excepti¬
one sumouere. magis ẽ ut eare̾
ad ꝑiculum uenditoris ñꝑtine¬
at. quod ⁊ in ser̃uo dicẽdum ẽ

Expanded text:
lud expeditius uidebatur, si mihi alienam aream uendideris et in eam ego aedificauero atque ita eam dominus euincit: nam quia possi‹m› petentem dominum nisi impensam aedificiorum soluat, doli mali exceptione summouere, magis est, ut ea res ad periculum uenditoris non pertineat. quod et in seruo dicend
Abbreviated transcription (Latin):
agentẽ coere posse ueditore. ut
exlocato cumcolono expiatur ũ
quicquid fuit ꝯsecutus ẽptori
recdat. ¶Caib distractisulle¬
gatis. eamee edium solemus
Dest quo putẽ¬

Expanded text:
agentem cogere posse uenditorem, ut ex locato cum colono experiatur, ut quidquid fuerit consecutus, emptori reddat. Aedibus distractis uel legatis ea esse aedium solemus d est quo pute
Abbreviated transcription (Latin):
res eadem macipia sẽꝓmo uen
cripta sibi seiͣłlussent. arecusa c¬
serui ꝯnira uoluntate de fũcti
fi dei ꝯmissam lib̾tatem petissẽt.
hrdemi ad pretore ꝑ durissent.
iussu pretoris ab hrde sũt ma¬
numissi. aretusa quoq nolle
se emptorẽ patronum habẽre
responderat. cumemptor pre¬
tium auẽditore empti iudi¬
cio a recusaquoq noiẽ repete¬
ret. lectumẽ responsũ domitu
ulpiam quo ꝯtinebaturare¬
tusã ꝑtineit adrescriptum sac̃¬
rum ꝯstitutionũ. si nollet ẽp

Expanded text:
res eadem mancipia Sempronio uendcripta sibi seruissent, Arescusaserui cognita uoluntate defuncti fideicommissam libertatem petissent et heredem ad praetorem perduxissent, iussu praetoris ab herede sunt manumissi. Arescusa quoque nolle se emptorem patronum habere responderat. cum emptor pretium a uenditore empti iudicio Arescusae quoque nomine repeteret, lectum est responsum Domi‹ti›i Ulpiani, quo continebatur Arescusam pertinere ad rescriptum sacrarum constitutionum, si
Abbreviated transcription (Latin):
sut. quauis maltõ exsuꝑet. For¬
inuenuutur. simnaltõ decem. de¬
sint.⁊ de his ita labeonẽ ielatũ
ẽ. sedan exceptio dolimaliueti¬
toriꝑfutã sit. potest dubitan
utiq si exignus modus silue
desut. ⁊plus inumeis habeat
quani repmissumẽ. annfac̃
dolo quinure ppetuo utit᷑. Dec
em̃ hic quod amplius inmoco
inuenitur. quamalioqndictũ
ẽ ad compencũ uenditoris. sed
la querela sit emptoris i eodem¬
fundo. si plus inuemat ĩ uurx¬
a quam inprato.cumuniuer¬
sus modus ꝯĩtet. Sumilisq̃s¬
tio eẽ potest. eique maduobus
fundis agitata ẽ. ⁊ siquiᷤᷤ duos
statu libers uno p̃tio uendid
it. ⁊licat unũ .x. cure iussũ qui
XU. dare debeat. nam ⁊ hic tene¬
bitur. exempto accicẽ quauisꝙp¬
tor aduob .xx. acceptunis siti s
rectius ẽ inonib suprascpͣtis
caĩb lucrum cũdapno ꝯpensa

Expanded text:
t, quamuis in altero exsuperet, forinueniuntur, si in altero decem desint. et de his ita apud Labeonem relatum est. sed an exceptio doli mali uenditori profutura sit, potest dubitari, utique si exiguus modus siluae des‹i›t et plus in uineis habeat, quam repromissum est. an non facit dolo, qui iure perpetuo utitur? nec enim hic quod amplius in modo inuenitur, quam alioquin dictum est, ad compendium uenditoris, sed nulla querella sit emptoris in eodemfundo, si plus inueniat in uinea quam in prato, cum uniuersus modus constat. similis quaestio esse potest ei, quae in duobus fundis agitata est et si quis duos statuliberos uno pretio uendat et dicat unum decem dare iussum, qui quindecim dare debebat: nam et hic tenebitur ex empto actione, quamuis emptor a duobus uiginti accepturus sit. sed rectius est in omnibus supra scriptis ca
Abbreviated transcription (Latin):
nextiii. cum hec gnalis adiectio e¬
ad ea q̃ specialit nouit quiuẽdi¬
dir nec excepit ꝑtine non debea.
nec auoqn emptor capiaturqui
fortasse si hoc ꝯnouisset. ulẽp¬
turꝰ non eẽt. uł minoris ẽptur̾
eẽt. si certioratus de loco certo fri¬
isset. cum h ⁊apd̾ uetes sit re¬
latum ĩ eius ꝑsona qui sic erce¬
ꝑat. ẜuitutes. Si que debe̾tur de¬
rebuntur. ⁊eñiuris auctoresc
responcenit. sicertus uecditor ꝗ¬
bdam ꝑsonis ceitas ẜuitutes
debere namonusset ẽptorem.
exẽpto eumterũ debere. quãdo
hec grialis exceptio ñad ea ꝑtirẽ
debeat queunditor nouit. q̃q

Expanded text:
neatur, cum haec generalis adiectio ad ea, quae specialiter nouit qui uendidit nec excepit, pertinere non debeat, ne alioquin emptor cap‹i›atur, qui fortasse, si hoc cognouisset, uel empturus non esset uel minoris empturus esset, si certioratus de loco certo fuisset: cum hoc et apud ueteres sit relatum in eius persona, qui sic exceperat: 'seruitutes si quae debentur, debebuntur': etenim iuris auctores responderunt, si certus uenditor quibusdam personis certas seruitutes debere non admonuisset emptorem, ex empto eum teneri debere, quando haec generalis exceptio non ad ea pertinere debeat, qu
Abbreviated transcription (Latin):
ne he amores euis nuidentur
facte. põpõ arborumq̃ infundo
ꝯtinetur non ẽ seꝑatum corpus
a fundo. ⁊ ideo ut dñs suas spe¬
cialit̃ arbores uindicare ẽptor ñ
potĩt. s exempto habet actionẽ.
suꝑ annua pensitatioe ꝓ aq̃duc¬
tu iͣfradomũ rome ꝯstitatum
nicħ ꝯmemoratũmẽ. deceptus
obeamrem exẽptoactione habe¬
bit. Itaq si ꝯueniatur obp̃tiꝵ
exũe fito ratio ĩpuisiꝰonens het᷑¬

Expanded text:
ne hae arbores eius non uiderentur factae. Pomponius: arborum, quae in fundo continentur, non est separatum corpus a fundo et ideo ut dominus suas specialiter arbores uindicare emptor non poterit: sed ex empto habet actionem.super annua pensitatione pro aquae ductu infra domum Romae constitutum nihil commemoratum est. deceptus ob eam rem ex empto actionem habebit: itaque, si conveniatur ob pretium ex vendito, ratio inprovisi oneris h
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ mnchi iustissima uicetur ẽẽ sẽ¬
tentia. ¶Pumus aꝓculo qsut
si de plumbeo castello fistule sb
tram misse a quam deducent.
dium eẽntan ut rutacesa uin¬
cta fixa queq edium nõ eẽnt al¬
le rescribit referre quid actiesset.
Quid ergo. sincħ de eare neq
emptor neq unditor cogitauer
ut ꝑlenmq ĩ eiusmoĩ rebene¬
nisse solet nõ ne prius ẽ ut iser¬
ta ⁊ inclusa edificio partẽ eiuiseẽ

Expanded text:
et mihi iustissima uidetur esse sententia. Firmus a Proculo quaesiit, si de plumbeo castello fistulae sub terram missae aquam ducerent aedium esset, an ut ruta caesa uincta fixaque, quae aedium non essent. ille rescripsit referre, quid acti esset. quid ergo si nihil de ea re neque emptor neque uenditor cogitauerunt, ut plerumque in eiusmodi rebus euenisse solet, nonne propius est, ut inserta et inclusa aedificio partem e
Abbreviated transcription (Latin):
modo tuendũs e.
oleum quod emisset adhibitiꝰ
iniquis poncłib accepiss. ut ĩ
modo me falleret. ul emp tor
circũscriptus sit aueditore põ¬
cłib minoril. pomponi ait p̃¬
se diciuelitorem sibidare o por¬
tere. quod plus ẽ petere qd̾ht
rationem. ergo emptor exẽp¬
zo babebit accionem.quaot ẽ¬
empto ⁊ uendito agi põt.
licet enistiplatio de enictio ix¬

Expanded text:
modo tuendus est.oleum quod emisset adhibitis iniquis ponderibus accepisset, ut in modo me falleret, vel emptor circumscriptus sit a venditore ponderibus minoribus, Pomponius ait posse dici venditorem sibi dare oportere quod plus est petere: quod habet rationem: ergo et emptor ex empto habebit actionem, qua et uendito agi potestlicet enim stipulatio de euictio
Abbreviated transcription (Latin):
cori oportent. quia cuitalia ad¬
uersus ium parim ꝓficit. acci¬
ones aut eas no solum arbito
s etiamꝑiculo tuo tibi p̃stare
debebo. ut omẽ lucium aclispẽ¬
dium te sequatur. ⁊ ñ solumqͥ
ip̃ẽ peum acquisu prestare debe¬
o. sed ⁊ id ꝙ emptoriam tẽ sibit¬
dito seno acquisiturus finsser.
dno. cumeptio uenditioq siñ
dolo malo fieret t̃dita. q̃situm
ẽ siue abeodem emmł. suĩ abali¬
o atq alio. is exnobtuendus e
qui priorius eius apprẽben¬
dit. hoc ẽ cin primũ traditastssi

Expanded text:
ori oporteat, quia custodia aduersus uim parum proficit. actiones autem eas non solum arbitrio, sed etiam periculo tuo tibi praestare debebo, ut omne lucrum ac dispendium te sequatur. Et non solum quod ipse per eum adquisii praestare debeo, sed et id, quod emptor iam tunc sibi tradito seruo adquisiturus fuisset. domino, cum emptio uenditioque sine dolo malo fieret, traditaque est: siue ab eodem emimus siue ab alio atque alio, is ex nobis tuendus est, qui prior ius eius adprehendit, hoc est, cui primum tradita est. si
Abbreviated transcription (Latin):
ASE.  Endite
mus anquameam tradat.dan¬
pm infectistiplationẽ intpore̾
debet. quia anquamuacuã pos¬
sessionem tradat.custodiams
cliligentiam prare debet. ⁊ pars
ẽ custo die diligentieq hanc in¬
tponere stipulationẽ. ⁊ideo sic

Expanded text:
. Uenditor domus antequam eam tradat, damni infecti stipulationem interponere debet, quia, antequam uacuam possessionem tradat, custodiam et diligentiam praestare debet et pars est custodiae diligentiaeque hanc interponere stipulationem: e
Abbreviated transcription (Latin):
sio emptoritradita nõ inteiu¬
gitur.si alius mnealegatorũfid¬
iue ꝯmissorum seruador cau¬
sainpossessione sit. aut ẽdito¬
res omĩa bonapossideãnt.Idẽ
dicendumẽ siuenditor in ꝑos¬
sessione sit. Nam ⁊ ad hoc perti
it auecapit. tradita possõ nõm
possessione tradi stiplatus sit. et
exstipulatu agat. fructus nõne
mũent ineamactione. quia et ꝗ
fundum tradistip laretur uacu¬
am quoq possessionem tradiop
cruum p̃statio eastiplanoneꝯti¬
netur. neq rrs̾ plus debet ẽẽ insti¬
platione. s exempto suꝑec adfũ¬
ccuum p̃statione. ¶Suĩt accũ.
uiam. aque ductũ. ꝓtunfundũ¬

Expanded text:
ssio emptori tradita non intellegitur, si alius in ea legatorum fideiue commissorum seruandorum causa in possessione est aut creditores bona possideant. idem dicendum est, si uenter in possessione sit: nam et ad hoc pertiniure auocauerit, tradita possessio possessionem tradi stipulatus sit et ex stipulatu agat, fructus non venient in eam actionem, quia et qui fundum dari stipularetur, vacuam quoque possessionem tradi opctuum praestatio ea stipulatione continetur, neque rursus plus debet esse in stipulatione. sed ex empto superesse ad fructuum praestationem. Si iter actum viam aquae ductum
Abbreviated transcription (Latin):
chemptorem hre licert. Qui ã¬
utem sciens auenuin uedideĩt
dolo inquit ñcant. ⁊ideo ẽpti
uidicio tenebitur. Sinamiuli¬
am uĩssimam eẽ arbitror inpi¬
giorib quoq. Nam siiure credi¬
tons uendiderit. de inde ħ fiñt e¬
uicta. nõ tenetur nec ad pretiũ

Expanded text:
emptorem habere liceret: qui autem alienum sciens vendidit, dolo, inquit, non caret et ideo empti iudicio tenebitur. Sententiam Iuliani verissimam esse arbitror in pignoribus quoque: nam si iure creditoris vendiderit, deinde haec fuerint evicta, non tenetur nec ad pretium
Abbreviated transcription (Latin):
meretur nel ꝓmitretur ĩ rõstiũ
potestate sit. octauen̾ magis py¬
tabat ualere ẽptionem⁊ scipu
quaminnatura etiã o fficio uidi¬
dicis sustinenda eẽt eius prati¬

Expanded text:
meretur uel promitteretur, in hostium potestate sit, Octauenus magis putabat ualere emptionem et stipquam in natura, etiamsi officio iudicis sustinenda esset eius pra
Abbreviated transcription (Latin):
cuipatua id factum eẽ uidebit᷑.
Puta emmeumi fuisse seruũ
qui pcatadromu descendere
aut incloacãm dimitti solit̾
eẽt. Idemiurisent. si eã rem
impare solitus fuĩs. qua pru¬
dens ⁊digens pat fantlias ĩ¬
paturus ei seruo nõ fue̾rit. ta
stiut ad emptorẽ iret. qui pere¬
gre eẽt. nam teite ea res tuo pe

Expanded text:
culpa tua id factum esse videbitur: puta enim eum fuisse servum, qui per catadromum descendere aut in cloacam demitti solitus esset. idem iuris erit, si eam rem imperare solitus fueris, quam prudens et diligens pater familias imperaturus ei seruo non fuerit. quidsti, ut ad emptorem iret, qui peregre esset: nam certe ea res tuo pe
Abbreviated transcription (Latin):
recipitur ut uenditor numes
accipiat. quãius meixad em¬
ptorem nõ ꝑtineat. uluti cri
futiuum iactum retis apisca
uł pantheram abaucupe. Nam
emptor pretiũ prestare necce
harebit. S in suprascͥptis cõ

Expanded text:
recipitur, ut uenditor nummos accipiat, quamuis merx ad emptorem non pertineat, ueluti cum futurum iactum retis a piscauel pantheram ab aucupe: nam emptor pretium praestare necesse habebit: sed in supra
Abbreviated transcription (Latin):
A CIL. Sistenus ancillasit
cui panus ueniit. uelmaioran¬
ns qnquaginta.cumio ẽptor
ignoraũt. exempto tenet᷑ uen¬
ditor. ¶ Si precui uenditor ñ
dicat de tributo. scies tenetur ex

Expanded text:
m Si sterilis ancilla sit, cuius partus venit, vel maior annis quinquaginta, cum id emptor ignoraverit, ex empto tenetur venditor. Si praedii venditor non dicat de tributo sciens, tenet
Abbreviated transcription (Latin):
tur. hoc ita uerum puto. nisisiꝙͥ
in eare uenditor dolo feͬcit.
phatributorum debitore ret̾ro:
tributoriinoiẽ debitum eẽt em¬
ptorsolueret. id ẽ fundus obea¬
usam eorum tributoꝵ que ia
souita erãt. ad aluctore saltusĩ
qͣno.⁊dẽ funduẽ ue̾int. eumq
idẽ meius emnt. ꝯp̃tium solũ.
q̃situm ẽ anempti iudicio uel
aliqua ratione emptorauendi

Expanded text:
tur. hoc ita uerum puto, nisi si quid in ea re uenditor dolo fecit. 5pha tributorum a debitore retro sotributorum nomine debitum esset, emptor solueret: idem fundus ob causam eorum tributorum, quae iam soluta erant, a conductore saltus, in quo idem fundu‹s› est, uenit eumque idem Maeuius emit et pretium soluit: quaesitum est, an empti iudicio uel al
Abbreviated transcription (Latin):
de sup̃tͣib uero quos eridiedũ
hominem eptor fecit. iudẽdum
ẽ. Nam eptiiudicium adeam
quoq speciem sufficere existimo.
non enim p̃tium ꝯtin̾et tantũ.
s ome quod int e emptoris fuũ¬
ñ eunci. Plane suntatump̃ti
unti excessisseppõnas ut ñsit cogi¬
tatũ auenditore detãta summa.
ułut sꝓponas agitatorẽ postea
o. iniquũ uidetur inmagnam

Expanded text:
de sumptibus uero, quos in erudiendum hominem emptor fecit, uidendum est: nam empti iudicium ad eam quoque speciem sufficere existimo: non enim pretium continet tantum, sed omne quod interest emptoris nci. planum excedisse proponas, ut non sit cogitatum a venditore de tanta summa veluti si ponas agitatorem postea o, iniquum videtur in magnam
Abbreviated transcription (Latin):
quilinrũ. ⁊ stram̃ta. emptorisł
uenditoris ul hrdis. qr ñsunt
funcli .tã ⁊ si ad camrem ꝯpata
sunt. Insterquiumo aũdistic¬
tio trebatu ꝓbanda ẽ. ut siꝗdem
stere orandi agrcausa ꝯpatũ sit.
emptorem seqͣtur. Siuendedi.
uenditorẽ. nͥ auud accum ẽ. Nec
int̾ ẽ instabulo iaceat. anacenĩ
sit. ¶ Que tabiue picte ꝓtẽcto¬
rio includuntur. itemq cruste
marmoree. edium sunt. Retit᷑u
uicetur edium eẽ. ¶ Sinitace
sa exapiantur inuenditione.
ea placuit eẽ nita. que eruta
sunt. ut arcra. cieta ⁊ similia.
Cesa ea eẽ. ut arbores cesas ⁊ cã¬
bones. ⁊ hissimiba. Gallus aut
aquilius cuĩmala refertopim¬
onemrecte ait frustra mlege
uenditionis derutis ⁊ cesis cõ¬
tĩr̃. quia si nonspauter ueni¬
eñt. ad exhibendum de his agi
pot. rxq enuin magis de mate¬
na cesa. aut decemtis.autdeare¬
na.cauendum ẽ uendipori.quã
deceris que sunt pretio bra. E¬

Expanded text:
toris uenditoris uel heredis, quia non sunt fundi, tametsi ad eam rem comparata sunt. in sterculino autem distinctio Trebatii probanda est, ut, si quidem stercorandi agri causa comparatum sit, emptorem sequatur, si uendendi, uenditorem, nisi si aliud actum est: nec interest, in stabulo iaceat an aceruus sit. Quae tabulae pictae pro tectorio includuntur itemque crustae marmoreae aedium sunt. Reticuliuidetur aedium esse. Si ruta et caesa excipiantur in uenditione, ea placuit esse ruta, qusunt, ut harena creta et similia: caesa ea esse, ut arbores caesas et carbones et his similia. Gallus autem Aquilius, cuius Mela refert opinionem, recte ait frustra in lege venditionis de rutis et caesis contineri, quia, si non specialiter venierunt, ad exhibendum de his agi potest neque enim magis de materia caesa aut de caementis aut de harena cauendum est uenditori quam de ceteris quae sunt pretiosiora.
Abbreviated transcription (Latin):
b ignoran nõ oportet. ut puta
seras. claues. claustra. multa
⁊ defossa eẽ. neq ram̾un fundi
aut uille. Hñut putauasa m̃ya¬
ta magis sunt ⁊ siedificio ñ co¬
rerẽat. sic uinũ. ⁊ fructus ꝑ cẽpe

Expanded text:
 ignorari non oportet, ut puta seras claues claustra: multa etiam defossa esse neque tamen fundi aut uillae haberi, ut puta uasa uinati magis sunt, etiamsi aedificio cohaerent. Sed et uinum et fructu
Abbreviated transcription (Latin):
Si ꝯuenit ut addiemp̃tio nso
uito mulitor duplũ prestarẽt
ĩ fraude̾ ꝯstitutionũ uicen adie¬
tum. qd usuram legittima exc̃edit.
Diu̾samq cãm omissorie esse
tũ ꝯtrabatur. s iex ctui nonim¬
ꝓbata ad dicatur. ¶ Siquiscol¬
ludente ꝓuratore meo alroemit
an possit agere exem̃pto. ⁊puto
a accenus ut aũ scetur ẽptiom añ
discedatur. S ⁊siquis minore
hactenus dabimꝰ actionẽ exemp¬
to. ut dixim̾in suꝑiore caũ.
ctus. Nam quiennt obligat᷑
c̃ pupillo. pupilum sͥ no o̾bli¬
gat. ¶ Siuenditor hitatiorẽ
excepit. ut in quilmouoeat hĩta

Expanded text:
erit, ut ad diem pretio non soluto uenditori duplum praestaretur, in fraudem constitutionum uideri adiectum, quod usuram legitimam excedit: diuersamque causam commissoriae esse tum contrahatur, sed lex contractui non improbata dicatur. Si quis colludente procuratore meo ab eo emerit, an possit agere ex empto? et puto hactenus, ut aut stetur emptioni aut discedatur. Sed et si quis minorehactenus dabimus actionem ex empto, ut diximus in superiore casu. Si ctus: nam qui emit, obligatus est pupillo, pupillum sibi non obligat. Si uenditor habitationem exceperit, ut inquilino licea
Abbreviated transcription (Latin):
eApras salientes sistiue quoq
que sauentib iungutur quãui
longe ꝯ cuirant ẽx edificiũ ediũ
sunt. Item canales pisces at
qui sunt inpiscina. nonsunt
edium nec fundi

Expanded text:
labra, salientes. fistulae quoque, quae salientibus iunguntur, quamuis longe excurrant extra aedificium, aedium sunt: item canales: pisces autem qui sunt in piscina non sunt aedium nec fundi
Abbreviated transcription (Latin):
tiam sugnorans uedidit. fugi¬
tumnon eẽ prestan emp̃tori
oportere. neratĩait. Idemnera
debere. ab om̃ib receptum ait.
⁊ exempto accionemẽẽ. ut ba¬
uere licere emptori caucat szer
ut tradatur ei possessio. Ide ait.
piclitan oportet. Idem neratiꝰ¬

Expanded text:
si ignorans uendiderit, fugitiuum non esse praestare emptori oporte‹re› Neratius ait. Idem Neradebere ab omnibus receptum ait et ex empto actionem esse, ut habere licere emptori caueatur, sed et ut tradatur ei possessio. Idem ait periclitari oportet. Idem Nerati
Abbreviated transcription (Latin):
relicta. Item quod exopis ẜũ
aut in hoc iudicio infrascripta.
inprimis p̃tium quantiresne¬
nt. itemusure p̃tu post diẽm
c̃ditionis. Nam cumre eptor
fnuatur. equissimumẽ euusu¬
ras pretipedere. Possesfione
aũt rraditama ccipe cebemꝰ. ⁊ ñ
precanãsit possõ. hoc enim solu
spectare debemus. an hat faculta¬
cem fructus pcipiendi. ¶Prete¬
rea exuendito agendo ꝯsequit᷑
⁊̃ sunptus quifacrisunt inre
clistracta. ut puta siquid mnedi¬
ficia distracta erogatumẽ. Scri¬
bit enim labeo ⁊ trebatius ẽẽ ex
uenclito hoc noĩe actionẽ. Idem

Expanded text:
relicta. item quod ex operis sautem in hoc iudicium infra scripta. in primis pretium, quanti res uenit. item usurae pretii post diem traditionis: nam cum re emptor fruatur, aequissimum est eum usuras pretii pendere. Possessionem autem traditam accipere debemus et si precaria sit possessio: hoc enim solum spectare debemus, an habeat facultatem f‹r›uctus percipiendi. Praeterea ex uendito agendo consequetur etiam sumptus, qui facti sunt in re distracta, ut puta si quid in aedificia distracta erogatum est: scribit enim Labeo et Trebatius esse ex uendito hoc nomine actionem. idem
Abbreviated transcription (Latin):
tio ꝯpetat aduersus eum. quã¬
uis .x. iugera accreuert̃. qrdolo
fecit. nec dolus purgatur. Si
nõ ignorans uedidit. exempt̃o
accionẽ non ꝯ p̃etere. Si fũdũ
malienum uendicłis. ꝯis excã

Expanded text:
tio competat aduersus eum, quamuis decem iugera ad‹c›reuerint, quia dolo fecit nec dolus purgatur: si uero ignorans uendidit, ex empto actionem non competere. Si fundum mihi alienum uendideris
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ siquid de peculio eorum acces
quo nonaginta iugera erant
nendidit. ⁊ inlege emptioĩs
iifescetur .x. iugera auunioe
res hocidem fecisse. qui rempup¬
illarem uendebant.qõnis ait cẽ

Expanded text:
 si quid peculio eorum accessquo nonaginta iugera erant, uendiderit et in lege emptionis nifestetur, decem iugera alluuione res hoc idem fecisse, qui rem pupillarem uendebant, quaestionis
Abbreviated transcription (Latin):
tibitrade̾tur. fuitum mͥ fecit.c
quaius eas res quã sumpuit
int̾ient. nichomini recentionẽ
eo no ie expeculio me hĩtuum
ait. ¶ Id est ip̃o iureobid factõ
minutum eẽ peculium. eo scili¬
cet ꝗ debitor meus exca ꝯlitiois
sit fcłis. Dam licet suam tradi¬
tus furtum michi fecisset. aut

Expanded text:
traderetur, furtum mihi fecit. quamuis e‹a› res quam subripuit interierit, nihilo minus retentionem eo nomine ex peculio me habiturum ait, id est ipso iure ob id factum minutum esse peculium, eo scilicet, quod debitor meus ex causa condictionis sit factus. nam licet, si iam traditus furtum mihi fecisset, aut
Abbreviated transcription (Latin):
ditor pretĩtam mercede exigat.
⁊emptoripr̃et. non solũcolũ
s ⁊ culpum enm prare deberei
cem celsus ubro eocẽ scribit. e¬
Fundi quem cũtitio comune
habebas partemtuam uedidis¬
ti. ⁊ante quam traceres coactus
es coi diuidundo indiciũ acciꝑe.
si socio fundus sit ad iudicatus
quantob eam re atitio ꝯ secutũ¬

Expanded text:
exigat et emptori praestet, non solum dolum, sed et culpam eum praestare debere. Idem Celsus libro eodem scribit: fundi, quem cum Titio communem habebas, partem tuam uendidisti et antequam traderes, coactus e‹s› communi diuidundo iudicium accipere. si socio fundus sit adiudicatus, quantum ob eam rem a Ti‹ti›o consecutu
Abbreviated transcription (Latin):
ut exempto uł extestamto agiẽ
eo potit. Oz si falso estimãs sedap¬
natum uencere uẽdidit. dicendũ
eꝰ cumeo exempto nõ posse qnido
li m̃ali exceptione actorsumouen
põt. queadmodumsi falso estiãs
se cpnatumdare ꝓmisifs. agẽ¬
tem dolimali excepticẽ sũmouet.
pompomi ⁊ iamincerti ꝯ dicere en
posse ait. ut liparetur.
tibi insulam certa pecuna ⁊ ut ali¬
aminsulam ĩeamre ficẽs. agam
ex uendito ut reficias. Siautem
hoc solum ut reficias eam ꝯuenis¬
ser. non intelligatur ẽptio ⁊ uẽ¬
ditio facta. ut nerati scripsit. S
si areamtibi uedidicerto pretio

Expanded text:
empto uel ex testamento agi cum eo poterit. Sed si falso existimans se damnatum uendere uendiderit, dicendum est agi cum eo ex empto non posse, quoniam doli mali exceptione actor summoueri potest, quemadmodum, si falso existimans se damnatum dare promis‹is›set, agentem doli mali exceptione summouePomponius etiam incerti condicere eum posse ait, ut liberetur. tibi insulam certa pecunia et ut aliam insulam meam reficeres, agam ex vendito, ut reficias: si autem hoc solum, ut reficeres eam convenisset, non intellegitur emptio et venditio facta, ut et Neratius scripsit. Sed si area
Abbreviated transcription (Latin):
habere nonlicet.⁊ qĩ euitionis
noiẽ tenetur uẽditor. Surẽ ãt
habere possimus. Ꝙ autem di¬
xiiĩus quanti ẽptoris intfuit
non decipi. multa ꝯtinet. ⁊ si
alios secum sollicitauit ut fu¬
gẽnt. uł res quasdam abͣstulit
quid tũ sugnoraut quicẽ fu¬
remeẽ. asseuerauit ant bonefũ¬
gi. ⁊ ficdum. ⁊ carum uñdidit.
uideam̃ anexempto teneatur.
⁊ putemtem̃. At quignoraũ.
S ñ debuit facue que ignora¬
bat adseuare. Int̾ hunc igitũ
prem̾onẽ debuit furemẽe. hic
nõ debuit facibs eẽ ad temera¬
namindicatione. ¶ Quin¬
litor colo fecenit ut re plunsue̾¬
de̾ret. puta de antificio mentit̾
ẽ aut de peculio. empti eude
iudicio tenen ut p̃staret emp¬
tori quanto pluns serun emis¬
set suta peculiatus eẽt. uł eoarti¬
ficio instructus. Põrium quo¬
q idcm iulian scribit. cũ terentiꝰ
uictor decessiss. relicto hrde frẽc
suo. ⁊ res quascam de hrditate

Expanded text:
ionis nomine tenetur uenditor, furem autem habere possumus. Quod autem diximus 'quanti emptoris interfuit non decipi', multa continet, et si alios secum sollicitauit ut fugerent, uel res quasdam abstulit. Quid tamen si ignorauit quidem furem esse, adseuerauit autem bonae frugi et fidum et caro uendidit? uideamus, an ex empto teneatur. et putem teneri. atqui ignorauit: sed non debuit facile quae ignorabat adseuerare. inter hunc igitur ere debuit furem esse, hic non debuit facilis esse ad temera‹ria›m indicationem. Si uenditor dolo fecerit, ut rem pluris uenderet, puta de artificio mentitus est aut de peculio, empti eum iudicio teneri, ut praestaret emptori, quanto pluris seruum emisset, si ita peculiatus esset uel eo artificio instructus. Per contrarium quoque idem Iulianus scribit, cum Terentius Uictor decessisset relicto herede fratre suo et res quasdam ex hereditate