comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
di. ñ potuimꝰ primũ pascha facere.
qđ in carne & sanguine agni fiebat:
Celebramꝰ autẽ hodie pascha scđ̃m. qđ
in corpore & sanguine redemptoris
nr̃i a quo quȩsiti & mundati sumus
actũ est. In qͦ autẽ loco tẽplum sit ȩdi

Expanded text:
Dei, non potuimus primum pascha facere, Dei, non potuimus primum pascha facere, quod in carne et sanguine agni fiebat. Celebramus autem hodie pascha, secundum quod in corpore et sanguine Redemptoris nostri, a quo quaesiti et mundati sumus, actum est. In quo au
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ xp̃i in ea gram cognoscunt & amplectun¬
tur. iure sp̃s eiꝰ grã replent᷑. qͥa in caritate
eiꝰ ampliꝰ ignescunt. Diximꝰ autẽ ꝑ ta¬
bernaculũ qđ̃ fecit moyses & filii isrł
in deserto. synagogã: ꝑtẽplum uͦ qd̃ salo¬
mon & filii isrł cũ ꝓselitoꝵ & gentilium
auxilio construxit. ȩccłiam gentiũ posse
designari. Permansit autẽ cultꝰ & relligio
tab̾naculi annos quadringentos & octo¬
ginta. ac sic templũ edificari incipit.
¶d autẽ quarto anno regis salomonis
edificari cepta est domꝰ adñ. potest adia
referri mỹstice. ꝑ quos post cxpleta ai¬
spensationẽ añicȩ in carnationis quem
quattuor ȩugłii libris scripta ẽ. miso
ctionẽ gentiũ quȩ sco loco post isrt
ȩdificationẽ in se sui suscepit creatoris¬
ꝑtinere. Unde & scđ̾s mensis in lege
positi. ad faciendũ in pͥmo mense paschai
occurrere nequirent. Ubi nos aꝑtissime
designati sumꝰ qͥ immundi suꝑ morte
animȩ nr̃e & ꝓcul adhuc positi a ppło

Expanded text:
i in ea gratiam cognoscentes amplectuntur, jure spiritus ejus gratia replentur, quia in charitate ejus amplius ignescunt. Diximus autem per tabernaculum quod fecit Moyses et filii Israel in deserto, Synagogam: per templum vero quod Salomon et filii Israel cum proselytorum et gentilium auxilio construxit, Ecclesiam gentium posse designari. Permansit autem cultus et religio tabernaculi annos quadringentos et octoginta, ac sic ab eo templum aedificari incipit. Quod autem quarto anno regis Salomonis aedificari coepta est domus Domini, potest ad eos referri mystice, quod post expletam dispensationem Dominicae incarnationis, quae in quatuor Evangelii libris scripta est, missctionem gentium, quae secundo loco post Israel aedificationem in se sui suscepere Creatoris. Unde et secundus mensis in lege positi ad faciendum in primo mense pascha, occurrere nequirent. Ubi nos apertissime designati sumus, qui immundi super mortem animae nostrae, et procul adhuc positi a populo
Abbreviated transcription (Latin):
alii dat᷑ ꝑ sp̃m sermo sapientiȩ. alii sermo
scientiȩ. scd̾m eundẽ sp̃m. alteri fides in
alii oꝑatio uirtutũ. alii ꝓphetiȩ. alii discre¬
tio sꝑuum. alii genera linguarũ. alii int̾.¬
pretatio sermonũ. Et ut ad illas ueniamꝰ
qͣs om̃s habere ualemꝰ uirtutes. caritas.
gaudiũ. pax. longanimitas. patientia.
benignitas. bonitas modestia. c̃tmnentia.
& cȩtĩ fructꝰ sp̃s. qͥd nisi celaturȩ st̃ pari-

Expanded text:
alii datur per Spiritum sermo sapientiae, alii sermo alii datur per Spiritum sermo sapientiae, alii sermo scientiae, secundum eumdem Spiritum; alteri fides in rtutum, alii prophetia, alii discretio spirituum, alii genera linguarum, alii interpretatio sermonum. Et ut ad illas veniamus, quas omnes habere valemus virtutes, charitas, gaudium, pax, longanimitas, patientia, benignitas, bonitas, fides, modestia, continentia, et caeteri fructus Spiritus, quid nisi caelaturae sunt pari
Abbreviated transcription (Latin):
parietẽ ille alterũ contingebant. qͥa uetꝰ
testamentũ ꝓprie antiqͦ dĩ ppło ẽ scriptũ:
nouũ uͦ nob̾ qͥpost incarnationẽ dnicam
ad fidẽ uenimꝰ. Et scd̾o parieti hoc ẽ septen¬
trionali recte comꝑamur. qͥb post frigora
ac tenebras ydolatriȩ lucẽ ueritatis agno¬
scere datũ est. Uersas habent facies cheru-¬
prm ad exteriorẽ domũ. qͥa nr̃i grã qͥ adhuc
foris stamꝰ. neq re ipsa s spe salui facti sumꝰ
diuini st̃ libri conditi. qͥa scriptores eoꝵ iã
regnantes cũ dõ illũ collaudantes in cęlis
curã nr̃e gerunt salutis. ꝓq nrĩs erratib
ap̃ eiꝰ pietatẽ int̾pellant. XUIIII.¬
t om̃s parietes tẽpli ꝑ circũitum scul
ppłi st̃. quib suꝑ fundamentũ xp̃i loca¬
tis totiꝰ ambitũ orbis repleuit. ceptũq
fidi edificiũ cotidie noua menbroꝵ suoꝵ
ꝓgenie qͣsi lapidũ p̾ciosoꝵ appositione
suꝑaugmentare ñ desistit. Quinimirũ
parietes uariis celaturis sculpunt᷑. cum

Expanded text:
gebat, quia vetus testamentum proprie antiquo Dei populo scriptum, novum vero nobis, qui post incarnationem Dominicam ad fidem venimus, et secundo parieti, hoc est, septentrionali recte comparamur, quibus, post frigora ac tenebras idololatriae, lucem veritatis cognoscere datum est. Versas habent facies cherubim ad exteriorem domum, quia nostri gratia, qui adhuc foris stamus, neque re ipsa, sed « spe salvi facti sumus » , divini sunt libri conditi, quia scriptores eorum jam regnantes cum Domino, illumque collaudantes in coelis, curam nostrae gerunt salutis, proque nostris erratibus apud ejus pietatem interpellant. « Et omnes parietes templi per circuitum sculpspopuli sunt, quibus super fundamentum Christi locatis totius ambitum orbis replevit, coeptumque fidei aedificium, quotidie nova membrorum suorum progenie, quasi lapidum pretiosorum appositione superaugmentare non desistit. Qui nimirum parietes variis caelaturis sculpuntur, cum
Abbreviated transcription (Latin):
exierant supposita. Quid itaq ꝑ trabes do¬
mus quȩ tabulata portabant nͥ p̃dicatorẽ.
scĩ tẏpice designant᷑. Qui dũ ipsi sublimẽ
ata honorabilẽ in ȩccłia dĩ locũ tenent.
infirmiores qͦsq ac fragiles suis p̾dicatio¬
nib ab infirmoꝵ appetitu sustollunt. atq
ad celestia desideranda acspanda suspen-¬
dunt. suis etiã int̾cessionib ut in inceptiᷤ
ꝑsistant adiuuant. Legimꝰ autẽ in li¬
bro paralipomenon qđ trabes templi
sicut & cęt̾a eiꝰ interiora fuerint auro
uestitȩ. Qđ ita factũ esse ñ dubiũ ẽ: ut
illȩ trabiũ partes quȩ intꝰ in tẽplo erant
auri essent lãminis tectȩ. quȩ uͦ foris
parebant hȩ minime deauratȩ ipsam
cedri speciẽ formãq cunctis ostenderent.
in qua tam̃ imposita sibimet tabulata
uitã scõꝵ quȩ nob̾ in t̾ris innotescere
potuit designat. Qđ intꝰ in tẽplo deau¬
ratũ fulgebat. claritatẽ illã qͣ in cȩlesti

Expanded text:
exierant, superposita. Quid itaque per trabes doexierant, superposita. Quid itaque per trabes domus, quae tabulata portabant, nisi praedicatores sancti sunt typice designati? qui dum ipsi sublimem atque honorabilem in Ecclesia Dei locum tenent, infirmiores quosque ac fragiles, suis praedicationibus ab infirmorum appetitu sustollunt, atque ad coelestia desideranda ac spdunt; suis etiam intercessionibus, ut in coeptis persistant, adjuvant. Legimus autem in Paralipomenon quod trabes templi, sicut et caetera ejus interiora, fuerint auro vestitae. Quod ita factum esse non dubium est, ut illae trabum partes, quae intus in templo erant, auri essent laminis tectae; quae vero foris parebant, hae minime deauratae, ipsam cedri speciem formamque cunctis ostenderent, in qua tamen imposita sibimet tabulata vitam sanctorum, quae nobis in terris innotescere potuit, designat. Quod intus in templo deauratum fulgebat, claritatem illam, qua in coelesti
Abbreviated transcription (Latin):
sscendit qͥdem in cȩnaculũ ochorias rex
simariȩ. qͥ se a domo dauid sepauerat.
s ꝑ cancellos decidit. qͥa & si heretici
siue scismatici aliquã bonȩ actionis
arcẽ conscendere uident᷑. qͥa tc̃ compa-¬
gem ȩccł̃iasticȩ unitatis ñ habent.
qͣsi patentib & ñ solidis laterũ p̾sidiis.
semꝑ aduicioꝵ infima relabunt᷑. dũ
diuino destituti auxilio sue ꝑtinaciȩ
fastu intereunt. Qua autẽ arte p̾fata
sabulata parietib tẽpli sunt affixa.
declarat᷑ cũ subditur. Trabes autẽ posu¬
it in domo ꝑ circũitum forinsecus. ut nͦ
hererent muris templi.
rabes gͦ quȩ intrinsecꝰ domũ muniebant¬
& ornabant tantȩ erant longitudinis. ut
capita carũ forinsecꝰ ꝓminerent. in infimo
quidẽ ordine cubitoꝵ septẽ. in medio sex.
in sup̾mo qnq. atq in eisdem capitib earũ
tabulata cũ ponerent᷑ nequaꝗͣ muris tẽpli
infixa. s iuxta muros trabib quȩ de muriᷤ

Expanded text:
. » Ascendit quidem in coenaculum Ochozias rex . » Ascendit quidem in coenaculum Ochozias rex Samariae, qui se a domo David separaverat, sed per cancellos decidit. Quia et si haeretici, sive schismatici, aliquam bonae actionis arcem conscendere videntur, quia tunc compagem Ecclesiasticae unitatis non habent, quasi patentibus et non solitis laterum praesidiis, semper ad vitiorum infima relabuntur, dum divino destituti auxilio, suae pertinaciae fastu intereunt. Qua autem arte praefata tabulata parietibus templi sunt affixa, declaratur cum subditur: « Trabes autem posuit in domo per circuitum forinsecus, ut non haererent muris templi. » Trabes ergo quae intrinsecus domum muniebant et ornabant, tantae erant longitudinis, ut capita eorum forinsecus prominerent: in infimo quidem ordine cubitorum septem, in medio sex, in supremo quinque, atque in eisdem capitibus, earum tabulata componerentur, nequaquam muris templi infixa, sed juxta muros trabibus, quae de muris
Abbreviated transcription (Latin):
sus coniugatoꝵ uidelicet continentiũ
o uirginũ designant. distinctos qͥdem
antudine ꝓfessionis. s societate fidĩ
eueritatis eiꝰdem om̃s ad domũ dñi
ꝑtinentes. eiq fixa m̃te inherentes:
Iii pulchre dicit᷑ qͥa tabulatũ qd superat
qͣͥnq cubitos habebat latitudinis. me-¬
dium sex terciũ septẽ. Supremũ gͦ ta¬
bulatũ erat cȩtis angustiꝰ. mediũ suꝑ¬
no lati. s infimo erat factũ angustiꝰ. qͥa
nimirũ altior ꝓfessio uirtutis. altiorẽ
debet uitã tenere uiuendi. Singula
autẽ tabulata habebant in circũitu
latera idest luriculas. ne facile quis
in eisdẽ tabulatis consistens siue resi¬
dens posset ad inferiora decidere
Qd̾ ochoriȩ regi contigisse in samaria
legimꝰ. Quȩ nimirũ latera ñ incon-¬
grue cotidiana diuinȩ ꝓtectionis
erga nos munimina designant. De
quib psalmista: immittit angłm dñs¬
incircũitu timentiũ eũ. & eripiet eos

Expanded text:
dus, conjugatorum videlicet, continentium dus, conjugatorum videlicet, continentium et virginum designant: distinctos quidem altitudine professionis, sed societate fidei et veritatis ejusdem omnes ad domum Domini pertinentes, eique fixa mente inhaerentes. Ubi pulchre dicitur quia tabulatum quod supererat, quinque cubitos habebat latitudinis, medium sex, tertium septem. Supremum ergo tabulatum erat caeteris angustius, medium supremo latius, sed infimo erat factum angustius, quia nimirum altior professio virtutis arctiorem debet viam tenere vivendi. Singula autem tabulata habebant in circuitu latera, id est loriculas, ne facile quis in eisdem tabulatis consistens sive residens, posset ad inferiora decidere, quod Achaziae regi contigisse in Samaria legimus . Quae nimirum latera, non incongrue quotidiana divinae protectionis erga nos munimina designant. De quibus Psalmista: « Immittet, ineripiet eos
Abbreviated transcription (Latin):
excedentib do archana secretoꝵ celestiuĩ
specialiꝰ cętis uidere concedit᷑. Qui dũ
ea quȩ in occulto uident. publice fide¬
lib pandunt. qͣsi suscepto lumine sois
fenestrȩ cuncta tẽpli penetralia replesꝰ.
Unde bene eedem fenestrȩ obliquȩ idest
necesse ẽ. ut quisqͥs iubar suꝑnȩ con¬
templationis uł ad momentũ ꝑceperit
mox sinũ cordis ampliꝰ castigando di¬
latet. atq ad maiora capessenda solerti
exercitatione se prȩparet.
t ȩdificauit suꝑ parietẽ templi tabu¬
lata ꝑ gỹrum in parietib domꝰ ꝑ cir
cũitum tẽpli & oraculi. & fecit latera
in circũitu. Tabulatũ qđ superat
titudinis. & terciũ tabulatũ septẽ ha¬
bebat cubitos latitudinis.
Hec tabulata in eugłio ubi dñs tẽpti
culũ tẽpli unde ad ppłm contionare¬
tur leuatũ eẽ legimꝰ. Utrũ autem
moris fuerit doctorib ut his seden¬
tes tabulatis ad circũ stantẽ inferiꝰ
turbã fecerint sermonẽ. nusqͣ scͥpte

Expanded text:
ntibus Deo arcana secretorum coelestium specialius caeteris videre conceditur. Qui dum ea quae in occulto vident, publice fidelibus pandunt, quasi suscepto lumine solis fenestrae cuncta templi penetralia replent. Unde bene eaedem fenestrae obliquae, id est, necesse est, ut quisque jubar supernae contemplationis vel ad momentum perceperit, mox sinum cordis amplius castigando dilatet, atque ad majora capessenda solerti exercitatione praeparet. Et aedificavit super parietem templi tabulata cuitum templi et oraculi, et fecit latera in circuitu. Tabulatum quod titudinis; et tertium tabulatum septem habens cubitos latitudinis. » Haec tabulata in Evangelio, ubi Dominus tenta culum templi, unde ad populum concionaretur, levatum esse legimus. Utrum autem moris fuerit doctoribus ut in his sedentes tabulatis, ad circumstantem inferius turbam fecerint sermonem, nusquam scrip
Abbreviated transcription (Latin):
Deaurata ẽ quippe porticꝰ ante tẽplum.
quia patres ueteris testam̃ti do ꝑ cari¬
tatẽ placuerunt. Deauratũ ẽ ipsum
Sed ibi eo ueriꝰ & securiꝰ. qͦ p̃sens ipse
d̾s qͥ est caritas uidet᷑. Ibi eo certiꝰ.
qͦ ipse mediator dĩ & hominũ qͥ solus
paternoꝵ c̃ consciꝰ secritoꝵ uelut arcdis
testam̃ti semꝑ aspicit᷑. Qđ autẽ cena¬
cula ꝙͦ tecta st̃ auro. ad eundẽ sensũ

Expanded text:
Deaurata est quippe porticus ante templum, quia patres Veteris Testamenti Deo per charitatem placuerunt; deauratum est templSed ibi eo verius et securius, quo praesens ipse Deus, qui est charitas, videtur: ibi eo certius, quo ipse Mediator Dei et hominum, qui solus paternorum est conscius secretorum, velut arca Testamenti semper aspicitur. Quod autem coenacula quoque tecta sunt auro
Abbreviated transcription (Latin):
tui st̃. circu̾ierunt in melotis. in pellib
caprinis. egentes. angustiati. afflicti.
quib dignꝰ ñ erat mundꝰ. Hi qͥ ante
manifestata tẽpora eugłii itã duxt¬
re eugłicam. qͥd nisi ante ingressum
tẽpli tabulata cedrina in porticu ful¬
gebant: Quos utrosq qͥa idem regniu
cȩleste cõmunit̃ quauis in mansiomb
discretis recipit. qͣsi porticꝰ tẽpli post
lapides & cedrũ intrinsecꝰ ẽ auro &o¬
opta. St̃ in hoc tẽpore ꝑplures. qui
legalib contenti p̃ceptis. quȩ supia
cõmemorauimꝰ sufficere sibi greduns
tantũ si ad uitã uenire mereantiu

Expanded text:
lotis, in pellibus caprinis, egentes, angustiati, afflicti, quibus dignus non erat mundus . Hi qui ante manifestata tempora Evangelii, vitam duxere evangelicam, quid nisi ante ingressum templi tabulata cedrina in porticu fulgebant? Quos utrosque, quia idem regnum coeleste communiter, quamvis in mansionibus discretis recipit, quasi porticus templi, post lapides et cedrum, intrinsecus est auro cooperta. Sunt autem hoc in tempore perplures, qui legalibus contenti praeceptis, quae supra commemoravimus, sufficere sibi credunt tantum, si ad vitam venire mere
Abbreviated transcription (Latin):
mb isrł. Hi ad parietẽ tẽpli albo de
lpide factũ. illi figuralit᷑ ad cedrina
ytinent cabulata. utriq p̃mia a dño
ipetue lucis qͣsi auri lãminas quib de¬
corent᷑ expectant. St̃ in aditis lapides
pͥciosi. st̃ tabulȩ ligni aromatici. utraq
auro cooꝑta. qͥa & illi qui in lege dm̃
immaculati ambulauerant. & qͥ grãm
uita ꝑfruuntur. Graculũ autẽ in
medio domꝰ in interiori parte fecerat.
Quȩ uidelicet interior domꝰ secreta pa¬
triȩ cȩlestis. archa federis dñm salua¬
torem. in qͦ solo fedus pacis apud patrẽ
hubemꝰ designat. qͥ post resurrectionẽ
suã ascendens in cęlũ. carnẽ ꝗͣ ex uirgi¬
ne assũpserat in patris dextera collo cauit

Expanded text:
. » Hi ad parietem templi albo de lapide factum, illi figuraliter ad cedrina pertinent tabulata: utrique praemia a Domino perpetuae lucis, quasi auri laminas quibus decorentur exspectant. Sunt in aditis lapides pretiosi, sunt tabulae ligni aromatici, utraque auro cooperta, quia et illi qui in lege Domini immaculati ambulaverant, et qui gratvita perfruuntur. « Oraculum autem in medio domus in interiori parte fecerat, quia videlicet interior domus secreta patriae coelestis, arca foederis Dominum salvatorem, in quo solo foedus pacis apud Patrem habemus, designaret, qui post resurrectionem suam ascendens in coelum, carnem quam de virgine sump
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ ꝑuenientes. illecebras uicioꝵ cami¬
lesq uoluptates mortificant. illi uide¬
licet sermones ueritatis quoꝵ instituti¬
one carnẽ nrãm crucifigere cũ uicus
& concupiscentiis docemur. Quos hi¬
bere desiderabat ꝓpħa cũ ait: confige
clauis a timore tuo carnesmeas. a ii¬
diciis enĩ tuis timui. Qui rursũ ad
ꝑfectiora ꝑueniens. dicit de clauis
dilectionis: mͥ autẽ adherere d̾o bonũc̾¬

Expanded text:
 illecebras vitiorum carnaliumque voluptatum mortificant. Illi videlicet sermones veritatis, quorum institutione carnem nostram crucifigere cum vitiis et concupiscentiis docemur: quas habere desiderabat Propheta, cum ait: « Confige clavis a timore tuo carnes meas, a judiciis enim tuis timui . » Qui rursum ad perfectiora perveniens, dicit de clavis dilectionis: « Mihi autem adhaerere Deo bonu
Abbreviated transcription (Latin):
met ꝑ tẽpora uaria succedentes significat.
ita ȩqualitas pauimenti concordẽ eoꝵdẽ
humilitatẽ qua in tẽporali adhuc uita
positi socialit̾ inuicẽ caritate dicante con¬
uersant᷑ ñ immerito demonstrat. d
uidelicet pauimentũ p̾ciosissimo erat
marmore stratũ decore multo. idemq
marmor mox tabulis tectũ abiegnis.
qͥa nimirũ uita iustoꝵ pͥmo fidĩ firmita¬
te p̾munienda in corde. ac deinde sꝑualiũ
uirtutũ latitudine est adornanda in oꝑe.
Alioquin qͥd utilitatis habebat decor mar¬
moris p̾ciosissimi lignoꝵ tabulis obtectꝰ.
si ñ mysticũ aliqͥd tacite signabat. hoc ẽ¬
bonoꝵ amplitudinẽ oꝑum. fortitudine
sidi intemeratȩ subfulciendã docebat:
Abies uͦ ꝓpt̾ altitudinẽ & robur diu dura¬
bile. mentẽ electoꝵ infima quęq desi¬
deria spernentẽ. & celestiũ contẽplatio¬
ni semꝑ intentã. uirtute qͦ patientię¬

Expanded text:
met per tempora variantia succedentes significat, met per tempora variantia succedentes significat, ita aequalitas pavimenti concordem eorumdem humilitatem, qua in temporali adhuc vita positi socialiter invicem charitate dictante conversantur, non immerito demonstrat. Quod videlicet pavimentum pretiosissimo erat marmore stratum decore multo, idemque marmor mox tabulis tectum abiegnis, quia nimirum vita sanctorum primo fidei firmitate praemunienda in corde, ac deinde spirituum virtutum latitudine est adornanda in opere. Alioquin quid utilitatis habebat decor marmoris pretiosissimi lignorum tabulis obtectus, si non mysticum aliquod tacite signabat, ac bonorum amplitudinem operum fortitudine fidei intemeratae subfulciendam esse docebat? Abies vero propter altitudinem sui et robur diu durabile, mentem electorum infima quaeque desideria spernentem, et coelestium contemplationi semper intentam, virtuteque patient
Abbreviated transcription (Latin):
uersis reb carũdem repetitio figurati
S & hoc dicendũ qͥa fuert᷑ & in lege aan
scriptã legẽ pluruni qͥ legalit̃ dño de¬
seruirent. ñ occidentes. ñ fornicantes.
ñ furtũ facientes. ñ falsũ testimoniũ
loquentes. honorantes patrẽ & matrẽ.
& diligentes ꝓximos sicut serpsos hi
ad parietes & porticus lapideos ꝑtine¬
bant. Euerunt alii qͥ maiori ꝑfectione
relictis mundi negociis. & assũpta cru¬
ce sua sequebant᷑ dnm. qͥa ut apłs scribit
ludibria & uerbera exꝑti insuꝑ & um
cula & carceres. lapidati st̃. secti sunt.

Expanded text:
versis rebus earumdem repetitio figurarum. versis rebus earumdem repetitio figurarum. Sed et hoc dicendum, quia fuerunt et in lege et ante scriptam legem plurimi, qui legaliter Domino deservirent, non occidentes, non fornicantes, non furtum facientes, non falsum testimonium loquentes, honorantes patrem et matrem, et diligentes proximos sicut seipsos. Hi ad parietes porticus lapideos pertinebant. Fuerunt alii, qui majori perfectione, relictis mundi negotiis, et assumpta cruce sua, sequebantur Dominum, qui, ut Apostolus ait: Ludibria et verbera experti, insuper et vincula et carceres, lapidati sunt, sec
Abbreviated transcription (Latin):
nis tornaturas suas & iuncturas fabrefa-¬
ctas. cũ idem electi sese ad inuicẽ pulcher¬
rima caritatis copula conectunt. ita ut
cũ innumera sit multitudo fideliũ. unũ
tam̃ cor unã habere animã ꝓ cõmunis
fidi ac dilectionis societate merito dicant᷑.
Namq tornaturȩ quȩ iuncturis tabularũ
apponebant᷑. ut unũ ex om̃ib fieret tabu¬
latũ. ipsa st̃ officia caritatis quib admui-¬
cem fr̾ntas scã copulat᷑. atq in unã xp̃i
domũ toto terrarũ orbe componit᷑ Quȩ
oꝑa uirtutũ scĩ nequaꝗͣ occulta tegunt.
s manifesta exp̾ssione foris om̃ib qͣles
sint ipsi. qͥd agant. in exemplũ unuendi

Expanded text:
nis tornaturas suas et juncturas fabrefanis tornaturas suas et juncturas fabrefactas, cum iidem electi sese ad invicem pulcherrima charitatis copula connectuntur: ita ut cum innumera sit multitudo fidelium, unum tamen cor, unam habere animam, pro communis fidei ac dilectionis societate, merito dicantur. Namque tornaturae, quae juncturis tabularum apponebantur, ut unum ex omnibus fieret tabulatum, ipsa sunt officia charitatis, quibus adinviicem fraternitas sancta copulatur, atque in unam Christi domum toto terrarum orbe componitur. Quaopera virtutum sancti nequaquam occulta tegunt, sed manifesta expressione foris omnibus, quales sint ipsi, quid agant in exemplum vivendi
Abbreviated transcription (Latin):
gessisse. unde recte qͣdraginta fuit cu¬
bitoꝵ. Qui numerꝰ sepe in significati¬
one ponit᷑ p̾sentis fideliũ laboris. qͦmͦ
quinq̃genariꝰ in significatione fut᷑ȩ
quietis & pacis. Denario nãq numero
continent᷑ p̾cepta. quoꝵ obseruatione.
ad uitã puenitur. Denario ȩque signi-¬
ficat᷑ ipsa quã desideramꝰ & ꝓ qua labo¬
ramꝰ uita ꝑhennis. Quadratꝰ uͦ est mun¬
dus. in quo ꝓ querenda eadem uita cer¬
tamus. Unde psalmista congregandã
sccłiam degentib p̃uidens aiebat: de
segionib congregauit eos. a solis ortu
& occasu ab aquilone & mari.XUI.
tcedro om̃is domꝰ intrinsecꝰ uestiebat᷑.
habens tornaturas suas & iuncturã
fibifactas. & celaturas eminentes:
Diximꝰ de cedro. qđ insuꝑabilem uirtutũ
uenustatẽ signaret. Quo nimirũ ligno
om̃is domꝰ dñi intrinsecꝰ uestiebat᷑. cum
corda iustoꝵ solo bonoꝵ opum splendore
nitescunt. Habetq domꝰ in tabulis cedri¬

Expanded text:
gessisse. Unde recte quadraginta fuit cugessisse. Unde recte quadraginta fuit cubitorum. Qui numerus saepe in significatione ponitur praesentis fidelium laboris, quomodo quinquagenarius in significatione futurae quietis et pacis. Denario namque numero tenentur praecepta, quorum observatione ad vitam pervenitur. Denario aeque significatur ipsa, quam desideramus, et pro qua laboramus, vita perennis. Quadratus vero est mundus, in quo pro adquirenda eadem vita certamus. Unde Psalmista, congregandam Ecclesiam de gentibus praevidens, aiebat: « De regionibus congregabit eos, a solis ortu et occasu, ab aqcedro omnis domus intrinsecus vestiebatur, habens tornaturas suas, juncturas fabrefactas, et caelaturas eminentes. » Diximus de cedro quod insuperabilem virtutum venustatem signaret: quo nimirum ligno omnis domus Domini intrinsecus vestiebatur, cum corda justorum solo bonorum operum amore nitescunt. Habetque domus in tabulis cedri
Abbreviated transcription (Latin):
erꝰ in orationes seruoꝵ suoꝵ intenden¬
tes. & hoc ꝑ totã latitudinẽ diffuse ꝑ
orbem ȩccłiȩ Altare nãq chimiamas
qđ in domo quidẽ exteriori s. ꝓpe olu
stabat domꝰ interioris. typꝰ fuit ꝑsi¬
ctoꝵ. qͥ in carne quidẽ adhucin mali¬
do retenti. s om̃i desiderio st̃ ad ql¬
stia suspensi: & uelut incenso chius
uimnũ ascendentẽ in scãscõꝵ emittunt.
q supno amore flagrantes crebrisora¬
aonũ uocib aures sui pulsant auctoriᷤᷤ.
iptamq late ianuã fumꝰ incensoꝵ in
sipiorib inuenit. qͥa qͥnͣto mundioreᷤᷤ
quꝙ in t̾ris. & qͣsi uiciniores celesti
puiriȩ cõmorantur. tanto citiꝰ a dño
cuncta quȩ poscunt accipiunt Bene
autẽ interior domꝰ uiginti cubitos
longa facta ẽ. ꝓpt̾ mysteriũ scilicet¬
gominȩ dilectionis. de qͦ & sup̃diximꝰ.
que in hac interĩ uita ex parte maxima
aliarũ uirtutũ oꝑib sola ꝑpetuo regnat:
ꝓforib oraculi p̃sentis ȩccłiȩ typum

Expanded text:
orum intendentes ; » et hoc per totam latitudinem diffusae per orbem Ecclesiae. Altare namque thymiamatis, quod in domo quidem exteriori, sed prope ostium stabat domus interioris, typus fuit perfectorum, qui carne quidem adhuc in mundo retenti, sed omni desiderio sunt ad coelestia suspensi, et, velut incenso thure, fumum ascendentem in Sancta sanctorum emittunt, quia superno amore flagrantes, crebris orationum vocibus aures sui pulsavit auctoris. Apertamque late januam fumus incensorum in superioribus invenit, quia quanto mundiores quique in terris et quasi viciniores coelesti patriae commorantur, tanto citius a Domino cuncta, quae poscunt, accipiunt. Bene autem interior domus viginti cubitos longa facta est, propter mysterium geminae dilectionis, de quo supra diximus, quae in hac interim vita ex parte maxima aliarum virtutum operibus, sola perpetuo regnat .pro foribus oraculi, praesentis Ecclesiae typum
Abbreviated transcription (Latin):
laudib diuinis. dilectione sincera
conditoris & ꝓximi gerit᷑. Palmaꝰ facit
cũ memoriã et̾nȩ retributionis coꝵ
mentib infigit. ut eo minꝰ ab arce iu-¬
sticiȩ labi queant. qͦ mercedẽ iusticiȩ

Expanded text:
laudibus divinis, dilectione sincera laudibus divinis, dilectione sincera Conditoris et proximi geritur. Palmas facit, cum memoriam aeternae retributionis eorum mentibus infigit, ut eo minus ab arce justitiae labi queant, quo mercedem justitiae
Abbreviated transcription (Latin):
cta quȩ ꝓmittit. dicentes ex animo ꝑ sin-¬
gula quȩ occurrt̾: benedicam dñm in
om̃i tẽpore. Et.: paratũ cormeũ ds. pa-¬
ratũ cormeũ. cantabo & psalmũ dicã
dño. Sculpunt᷑ torno. cũ in tantũ uir-¬
tutib oꝑam impendunt. ut ab harum
tramite nullis circũstantiũ rerũ contͣ¬
rietatib. nullis possint blandimentiᷤ
auerti. Quia enĩ tornatura & cȩteris
artib uelocitate p̃cellit. & ipsa sibi regu-¬
lam qͣ sine errore opꝰ ꝑficiat sistit. apte
ꝑ hanc pia scõꝵ uita signat᷑. quȩ & parata
est semꝑ ad obsequiũ diuinȩ uoluntatis.
& hoc absq diuerticulo errandi cõplere.
longo uirtutũ didicit usu exercitata
in parietib tẽpli facit salomon. cũ ele¬
ctos suos dñs ad regulã scripturarum
scãrum in quib est multitudo scientiȩ
uitã suã dirigere donat. Cherubym¬
facit. cũ eos in hoc mundo castitatẽ an¬
gelicȩ conuersationis ꝓ modulo suo
docet imitari. Qđ maxime uigiliis ac

Expanded text:
cta quae permittit, dicentes ex animo per singula quae occurrunt: « Benedicam Domino in omni tempore . » Et: « Paratum cor meum, Deus, paratum cor meum; cantabo et psalmum dicam Domino . » Sculpuntur torno, cum in tantum virtutibus operam impendunt, ut ab harum tramite nullis circumstantium rerum contrarietatibus, nullis possint blandimentis averti. Quia enim tornatura caeteris artibus velocitate praecellit, et ipsa sibi regulam, qua sine errore opus perficiat, servat, apte per hanc pia sanctorum vita signatur, quae et parata est semper ad obsequium divinae voluntatis, et hoc absque diverticulo errandi complere longo virtutum didicit usu exercitata.in parietibus templi facit Salomon, cum electos suos Dominus ad regulam Scripturarum sanctarum, in quibus est multitudo scientiae, vitam suam dirigere donat; Cherubfacit, cum eos in hoc mundo castitatem angelicae conversationis pro modulo suo docet imitari, quod maxime vigiliis ac
Abbreviated transcription (Latin):
aili succedunt. seseq inuicẽ portantes
legi xp̃i quȩ est caritas adimplent.
Sum enĩ qͥ nunc a p̃cedentib erudiunt᷑
nigistris. rursũ ipsi alios erudiunt.
na portant᷑. ut ad portandos alios &
psi sufficiant. usq ad ultimos qui in
sine mundi nascituri st̃ iustos. Qui
q̃si in sũmo domꝰ dĩ cacumine locati
docent᷑ quidẽ & portant᷑ ab aliis. s qͥs
doceant quoꝵ ue fragilitatẽ tolerent
ipsi ñ habent. Qui uidelicet parietes
intrinsecꝰ tabulatis cedrinis operiunt᷑.
cũ corda fideliũ amore uirtutũ redun-¬
dant. Sicut enim cedri nat᷑a ꝑfectoᷤ
homines ut supra de¬
docuimꝰ typice
denuntiat. ita etiã
locis oportunis
casitudinẽ quib¬

Expanded text:
invicem portantes, legem Christi, quae est charitas, adimplent. Dum enim qui nunc a praecedentibus erudiuntur magistris, rursum ipsi alios erudiunt, tia portantur: ut ad portandos alios et ipsi sufficiant, usque ad ultimos qui in fine mundi nascituri sunt justos, qui quasi in summo domus Dei cacumine locati, docentur quidem et portantur ab aliis. Sed quos doceant, quorumve fragilitatem tolerent, ipsi non habent. Qui videlicet parietes intrinsecus tabulatis cedrinis operiuntur, cum corda fidelium amore virtutum redundant. Sicut enim cedri natura perfectos homines ut supra docuimus typice denuntiat: ita etiam locis opportunis celsitudinem vi
Abbreviated transcription (Latin):
ta in domo cum ȩdificaretur.
Hȩc ad illã eccłiȩ partẽ quȩ post huiꝰ scłi
labores & certamina ad ȩt̾na p̾mia me¬
ruit introduciꝓprie ꝑtinent. Ibi & enĩ
ꝑfecti solũmͦ & iminaculati atq ab om̃i
labe iniquitatis castigati ingrediunt᷑.
Non enĩ intrat in illã ciuitatẽ aliqͥd com-¬
quinatũ faciens abhominationẽ & men-¬
daciũ. sicut in apocalipsi scripsit ioħs:
ubi malleus & securis & om̃e ferramen-¬
tũ ñ audit᷑. qͥa hic tundim᷑ aduersitatib
& disciplina ueritatis exercem᷑. ut casti-
adinuicẽ copulem᷑ uno impleti sp̃u ꝑfun-¬

Expanded text:
cum aedificaretur. » Haec ad illam Ecclesiae partem, quae post hujus saeculi labores et certamina ad aeterna praemia meruit introduci, proprie pertinent. Ibi enim perfecti solummodo et immaculati, atque ab omni labe iniquitatis castigati ingrediuntur. « Non enim intrabit in illam civitatem aliquid coinquinatum, faciens abominationem et mendacium, sicut in Apocalypsi scripsit Joannes . Ubi malleus et securis, et omne ferramentum non auditur, quia hic tundimur adversitatibus, et disciplina veritatis exercemur, ut illic ad invicem copulemur, uno impleti spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
año duce ad cȩlestia scandit agnoscit
Qui enĩ dicit se nosse dm̃ & mandata
ꝙ ñ eustodit. mendax est Notandũ
sine qdđ triginta cubiti altitudinis
ac quib suplegit᷑ usq ad mediũ cȩna¬
erat cirta tẽplum ab austro & aquilone
& occasu tectũ ꝑueniebat. ut iosepho
narrante didicimꝰ. deinde usq ad su¬
yremũ tẽpli tectũ alii sexaginta cubiti
numerabant᷑. & sic tota altitudo domꝰ
uxta librũ paralipomenon in centũ
uginti cubitis consũmata ẽ. Porticꝰ
qͦ quȩ erat ante frontẽ tẽpli ad orien¬
tt̃. iuxta fidẽ p̾fati uoluminis eandẽ
cubitoꝵ summã in altitudine habebat᷑
Iui uidelicet liber illas de qͥb p̾diximꝰ
porticꝰ circa tẽplum. cellaria uocat &¬
cubicula:. Dedit autẽ in qͥt dauid sa¬
lomoni filio suo descriptionẽ porticꝰ
tẽpli & cellarioꝵ & cęnaculi & cubicu¬
loꝵ mabditis. & domꝰ ꝓpitiationis.
Ubi etiã exterioꝵ domoꝵ quȩ erant
extra atriũ sacerdotũ in circũitu tẽpli

Expanded text:
no duce, ad coelestia scandit, agnoscit. « Qui enim dicit se nosse Deum, et mandata ejus non custodit, mendax est . » Notandum sane quod triginta cubiti altitudinis, de quibus supra legitur, usque ad medium coenaerant circa templum ab Austro, et Aquilone, et Occasu tectum perveniebat, ut Josepho narrante didicimus. Deinde usque ad supremum templi tectum alii sexaginta cubiti numerabantur, et sic tota altitudo domus juxta librum Paralipomenon in centum viginti cubitos consummata est . Porticus quoque, quae erat ante frontem templi ad Orientem, juxta fidem praefati voluminis, eamdem cubitorum summam in altitudine habebat. Qui videlicet liber illas de quibus praediximus porticus circa templum cellaria vocat et cubicula. « Dedit autem, inquit, David Salomoni filio suo descriptionem porticus, et templi, et cellariorum, et coenaculi, et cubiculorum in adytis et domus propitiationis. Ubi etiam exteriorum domorum, quae erant extra atrium sacerdotum in circuitu templi
Abbreviated transcription (Latin):
Pauimentũ domꝰ texit auro intrinsecꝰ
& extrinsecus. In trinsecus & extrinsetꝰ
in oraculo & in ipso templo significat
Texit gͦ salomon pauimentũ domꝰ auit
intrinsecꝰ & extrinsecꝰ. qͥa rex nir paci¬
ficus & angłos atq animas iustoꝵ in
celis ꝑfecte ac plenarie dono dilech¬
onis a cȩt̾oꝵ mortaliũ uisitatione secitus
t in ingressu oraculi fecit
ostiola de lignis oliuarũ. postess
anguloꝵ qͥnq. & duo ostia de lignis
oliuarũ. Qđ pͥmo dixerat fecit oslio¬
la de lignis oliuarũ. hoc ipsũ uidetis
aꝑtiꝰ explicare uoluisse. cũ adiuinli
duob ostiis claudebat᷑. rursũꝙ iee¬
ratis eisdem apiebatur. sicut etia ton¬
plum. sicut porticꝰ ante templũ. uas
ñ ampliꝰ babebat introitu. era aas¬

Expanded text:
pavimentum domus texit auro intrinsecus et extrinsecus. Intrinsecus et extrinsecus, in oraculo et in ipso templo significattum domus auro intrinsecus et extrinsecus, quia Rex noster pacificus et angelos atque animas justorum in coelis perfecte ac plenarie dono dilectionis a caeterorum mortalium vilitate secrevit « Et in ingressu oraculi fecit ostiola de lignis olivarum, postesque angulorum quinque, et duo ostia de lignis olivarum. » Quod primo dixerat, « fecit ostiola de lignis olivarum, » hoc ipsum videtur apertius explicare voluisse, cum adjunduobus ostiis claudebatur, rursumque reseratis eisdem aperiebatur, sicut etiam templum, sicut porticus ante templum unum non amplius habebant introitum,
Abbreviated transcription (Latin):
ptum ẽ. qd̾ altitudo centũ uiginti cubi¬
toꝵ erat. De quo post hȩc dicturi sumꝰ.
orticus erat ante templũ .xxͫ. cubitoꝵ
longitudinis iuxta mensurã latitudiniꝰᷤ
tẽpli. & habebat decẽ cubitos latitudinis
habebatq ostiũ porticꝰ ab oriente contͣ
ostiũ tẽpli. iuxta qđ hystoricꝰ iudeoꝵ
iosephꝰ aꝑtissime docet. ita ut sol equino¬
ctialis oriens directis radioꝵ suoꝵ lineis
ꝑ ostia tria. porticꝰ uidelicet & tẽpli atq
ticus quȩ erat ante templũ & ꝓpior lucẽ
solis accipere solebat. qͥd aptiꝰ quã illã eiꝰ
partẽ quȩ dñicȩ incarnationis tẽpora p̃ces
sit iypice denuntiat. in qua st̃ patriarchȩ
pͥmi susceꝑunt. & nascenti in carne dño
testimoniũ siue uiuendo siue p̾dicando¬
siue nascendo siue etiã moriendo p̾buert̃:
Ostiũ gͦ tẽpli dñs est. qͥa nemo uenit ad pa¬

Expanded text:
ptum est, quod altitudo centum viginti cubiptum est, quod altitudo centum viginti cubitorum erat : de quo post haec dicturi sumus. « orticus erat ante templum viginti cubitorum longitudinis iuxta mensuram latitudinis templi et habebat decem cubitos latitudinis habebatque ostium porticus ab oriente contra ostium templi, juxta quod historicus Judaeorum Josephus apertissime docet: ita ut sol aequinoctialis oriens, directis radiorum suorum lineis per ostia tria, porticus videlicet, et templi et ticus quae erat ante templum et propior, lumen solis accipere solebat; quid aptius quam illam ejus partem qusit, typice denuntiat? In qua sunt patriarchaeprimi susceperunt, et nascenti in carne Domino testimonium, sive vivendo, sive praedicando, sive etiam moriendo, praebuerunt? Ostium
Abbreviated transcription (Latin):
ostiũ ꝑ me siqͥs introierit saluabit᷑. Ostiũ
porticꝰ sermo ẽ ꝓpheticus. qͥ qͣsi recta calce
ingredientes ad ostiũ tẽpli ꝑducebat. qͥa
dempturꝰ aꝑte p̾dicabat. Factura gͦ porti¬
cus tota fideles illiꝰ tẽporis significat. ostiũ
uͦ in porticu doctores. qͥ cęt̾is lucẽ uitȩ ia-¬
nuamq intrandi ad dnm̃ pandebant
expͥmit. Et bene unũ ostiũ ꝓpt̾ consortẽ
in om̃ib scĩs fidẽ ac dilectionẽ ueritatis.
Quȩ uidelicet porticꝰ iuxta latitudinẽ tẽpli
uiginti cubitis longa erat. qͥa nimirum
antiqui iusti ꝑ longammitatẽ deuotȩ
m̃tis desiderabant uenire ad dilectiont̃

Expanded text:
stium, per me si quis introierit salvabitur . » Ostium porticus, sermo propheticus, qui quasi recto calle ingredientes ad ostium templi perducebat, qudempturus, aperte praedicabat. Factura ergo porticus tota fideles illius temporis signat: ostium vero in porticu, doctores, qui caeteris lucem vitae januamque intrandi ad Dominum pandebant exprimit. Et bene unum ostium, propter consonam in omnibus sanctis fidem ac dilectionem veritatis. Quae videlicet porticus juxta latitudinem templi viginti cubitis longa erat, quia nimirum antiqui justi per longanimitatem devotae mentis desiderabant venire ad dilatationem
Abbreviated transcription (Latin):
domũ quinq cubitis altitudinis.
d̾ luriculas significat. quȩ in sup̾mo
domꝰ tecto ꝑcircũitum erant factȩ. neqͥs
ad altiora ꝑueniens repente laberet᷑ ad
nna. Qd in om̃i domo ꝗͣ qͥsq ȩdificaret
mroyses fieri p̾cepit. cũ edificaueris inqui¬
ens domũ nouã. facies murũ tecti ꝑ cir¬
cu̾̃itum. ne sundat᷑ sanguis in domo
tua. & sis reus labente aliqͦ & in p̾ceps ru¬
ente Hec autẽ tabulata siue luriculȩ
supͣ st̃ latera uocata. Ubi cũ dictũ eẽt¬
& ȩdificauit suꝑ parietẽ templi tabula-¬
ta ꝑ grrũ in parietib domꝰ ꝑ circũitum
tẽpli & oraculi. continuo subiunctũ ẽ.
& fecit latera in circu̾itu: In qͥb nimirũ
laterib intelleximꝰ diuina eẽ p̾sidia
designata. quȩ nos in hoc adhuc scło
laborantes. ac ꝓ captu nr̃o ad superiora
nitentes cotidie ne deficiamꝰ adiuuant
Bene autẽ hoc supremũ tabulatũ in tecto

Expanded text:
domum quinque cubitis altitudinis. domum quinque cubitis altitudinis. » Loriculas significat, quae in supremo domus tecto per circuitum erant factae, ne quis ad altiora perveniens, repente laberetur ad ima: quod in omni domo quam quisque aedificaret Moyses fieri praecepit: « Cum aedificaveris inquiens, domum novam, facies murum tecti per circuitum, ne effundatur sanguis in domo tua, et sis reus labente alio et in praeceps ruente. Haec autem tabulata sive turriculae, supra sunt latera vocata; ubi cum dictum esset, Aedificavit super parietem templi tabulata per gyrum, in parietibus domus, per circuitumtempli et oraculi. » Continuo subjunctum est, « Et fecit latera in circuitu, » in quibus nimirum lateribus intelligimus divina esse praesidia designata, quae nos in hoc adhuc saeculo laborantes, ac pro captu nostro ad superiora nitentes, quotidie ne deficiamus adjuvant. Bene autem hoc supremum tabulatum
Abbreviated transcription (Latin):
tropoloice uͦ ꝑ saul ppłs p̾figurabatur
uideoꝵ. qͥm aduentu saluatoris obimpi¬
etatẽ suã a dõ derelictus est. Sp̃m scm̃
quẽ olĩ acceperat amisit. atq ab spũ
ul. tollebat cytharã dauid & ꝑcutiebat
manu sua. & refocillabat᷑ saul & leui
habebat. recedebat enĩ ab eo sp̃s malus.
Pendet hoc ex superiorib. Hic etiam
prout supͣ tỹpũ tenuit saluatoris dauid
In canticis musicis eruditꝰ erat dauid.&
centib in expositione scarũ scripturaꝵ
cotidie resonat. & suauitate mystica
modulat᷑. Dauid in cẏthara canens ma
corde credentiũ fugauit. Non enĩ in
cythara illiꝰ tanta uirtꝰ erat. s ministe¬
riũ crucis xp̃i ꝑlignũ & extensionem
neruoꝵ mỹstice gerebat. in qͣ etiã passio
xp̃i cantabat᷑. Dauid octauus & minimꝰ

Expanded text:
abatur Judaeorum qui in adventu Salvatoris, ob impietatem suam a Deo derelictus est. Spiritum sanctum quem olim acceperat, amisit; atque ab spiritu ul, tollebat David citharam et percutiebat manu sua, et refocillabatur Saul, et levius habebat. Recedebat enim ab eo spiritus malus. » Pendet enim ex superioribus. Hic etiam prout supra, typum tenuit Salvatoris. David in canticis musicis eruditus erat, et Domcentibus in expositione sanctarum Scripturarum quotidie resonat, et suavitate mystica modulatur: David in cithara canens malcorde credentium fugavit. Non enim in cithara illius tanta virtus erat, sed mysterium crucis Christi, per lignum extensione nervorum, mystice gerebatur: in qua etiam passio Christi cantabatur. David octavus et minimus
Abbreviated transcription (Latin):
duab gͦ reb generũ suũ sibi futurũ dicit.
qͥa ia attulerat p̃putia philistinoꝵ pro
merob quã saul dedit adrieli molatitȩ
& post ea ꝓ michol ducenta: Et qu̾auis
ñ aꝑte dicat᷑ ꝓ merob sauli p̃putia phili-¬
stinoꝵ dauia dedisse. tam̃ qͥ p̾cedentia &
subsequentia ꝑlegerit & scrutatꝰ fuerit.
inueniet eũ bis sauli p̾putia philistinoꝵ

Expanded text:
duabus rebus generum eum sibi esse futurum dixit, duabus rebus generum eum sibi esse futurum dixit, qui attulerat praeputia Philistinorum pro Merob, quam Saul dedit Adrieli Melothitae, et postea pro Michol ducenta. Et quamvis non aperte dicatur pro Merob Saul praeputia Philistinorum David dedisse, tamen qui praecedentia et subsequentia perlegerit, et scrutatus fuerit, inveniet eum bis Sauli praeputia Philisti
Abbreviated transcription (Latin):
Sic enĩ accipit᷑ Saul aduersꝰ dauid
tradidert̃. & de uictoria en qͣ hostem
antiquũ triumphauit. credentes in lau¬
dib: ipsiꝰ c̃gratulari: grauit᷑ inde offensist̾
Qd uͦ sequitur de dauid. & egrediebat᷑
& ingrediebatur in conspectu popłi.
sic accipiendũ est. Quando egredieban¬
tur in pugnã. ipse primꝰ more regio
egrediebat᷑ in conspectu eoꝵ & regrediebat᷑.
Ilexit autẽ dauiad michol filiã saul
alterã. & nuntiatũ ẽ. saul & placuit ei.
Dir̃q saul. Dabo eã illi. ut fiat ei inscanda¬
Saul callidꝰ simulator ut sine inuidiis
suis posset dauiad offerre discrimim.
studuit cũ michol filiȩ suȩ nuptiis alligari.
si centũ sibi allophiloꝵ p̃putia uictor offer
interimi posse. scilicet aut insidiis filiȩ
suȩ.a qua se uidebat multũ amari. aut
causa p̃putioꝵ philistinoꝵ ꝓpt̃ quȩ adipi¬
scenda philisteos bello erat aggressurus.
Unde & ait: in duab reb gener m̃s eris. In¬

Expanded text:
Sic enim accipitur: Saul adversus David tradiderunt: et de victoria ejus qui hostem antiquum triumphavit, credentes in laudibus ipsius congratulari: graviter inde offensi sunQuod vero sequitur de David. « Et egrediebatur et ingrediebatur in conspectu populi. » Sic accipiendum est: Quando egrediebantur in pugnam, ipse primus, more regio, egrediebatur in conspectu eorum, et regrediebatur. « Dilexit autem Michol filia Saul altera David. Et nuntiatum est Saul, et placuit ei. Dixitque Saul: Dabo eam illi, ut fiat ei in scanda callidus, ut sine insidiis suis possit offerre discrimini, statuit eum Michol filiae suae nuptiis alligari, si centum sibi allophilorum praeputia victor offerinterimi posse, scilicet aut insidiis filiae suae, a qua se videbat multum amari, aut causa praeputiorum Philisthinorum, propter quae adipiscenda Philisthaeos bello erat aggressurus. Unde et ait: « In duabus rebus gener meus eris
Abbreviated transcription (Latin):
nec potuit regnũ iudeoꝵ efficere. ut
memoriã xp̃i deleret. Isti autẽ qͥ de uir¬
tuti saul idest de regno uideoꝵ in xp̃o
p̾sumere uoluert̾. offendert̃ in lapidẽ
offensionis tanꝙ̃ in statuã. & hedus eis
uisus est agnꝰ. qͥa in quo peccatũ ñ inue-¬
nerunt quasi peccatorẽ ꝑsecuti sunt.
Uuntiatũ est sauli a dicentib Ecce
dauid in naioth in rama.
aioth locus est in rama. ubi sedit da¬
uid. Rama uͦ in tribu beniamin ciui¬
tas est saulis in sexto miliario ab helia
ad septentrionalẽ plagã contͣ bethel:
Alia est autẽ in tribu aser. Naioth inter¬
pretat᷑ pulchritudo. & rama excelsum:
Bene gͦ conueniunt hec nomina locoꝵ
reb in his expletis: qͥa ꝓpħarũ dicta &
celsitudinẽ habent scientie. ac uenusta¬

Expanded text:
nec hoc potuit regnum Judaeorum efficere, ut nec hoc potuit regnum Judaeorum efficere, ut memoriam Christi deleret. Isti autem qui de virtute Saul, id est de regno Judaeorum in Christo praesumere voluerunt, offenderunt in lapidem offensionis, tanquam in statuam, et haedus eis visus est agnus: quia in quem peccatum non invenerunt quasi peccatorem persecuti sunt. « Nuntiatum est Sauli a dicentibus: Ecce David in Naioth in Rama. » Naioth locus est in Rama; ubi sedit David. Rama vero in tribu Benjamin civitas est Saulis, in sexto milliario, ab Helia ad septentrionalem plagam contra Bethel. Alia est autem in tribu Aser. Naioth interpretatur pulchritudo, et Rama excelsum. Bene ergo conveniunt haec nomina locorum, rebus in his expletis, qui prophetarum dicta et celsitudinem habent scientiae ac venusta
Abbreviated transcription (Latin):
siliandi causa saul uenire consueuerat.
Ubi etiã condictũ fuerat. ut occideretur
dauid. Qd̃ & ionathan dauid in dicauern
tat saul custodes Al.¬
ad domũ dauid. ut custoairent
eũ. & int̾ficeretur. Abscessit aut̃ dauia
nocte & fugit. atq saluatꝰ est. Cumq
uenissent nuntii saul inuenert̃ statuã
in lecto dauid positam. & pellẽ pilosĩ
caprarum ad caput eius.
udiamꝰ gͦ quid hoc significet. qđ̃ mi¬
serit saul ad custodiendã domũ dauod.
ut eũ int̾ficerent. Hoc ñ ad crucẽ dii.
s tam̃ ad passionẽ eiꝰ ꝑtinet. Crua
Erat gͦ illa sepultura tanꝙͣ. domꝰ ad qũ
custodiendã misit regnũ iudeoꝵ
qnͣdo custodes adhibuit sepulchro
api. Neq enĩ crederet᷑ in xp̃m si menda¬
auin p̃ualeret custodũ. qui corrupti st̃
ut dicerent. quia nob̾ dormientib ue
nerunt discipłi eiꝰ & abstulerunt eum.
resurrectionis erꝰ extinguere. ut men¬
Aiciũ engłio p̃ferretur. S sicut illud
nͥ ualuit saul ut int̾ficeret danid. sic̃

Expanded text:
siliandi causa, Saul venire consueverat, ubi etiam condictum fuerat, ut occideretur David, quod et Jonathas David indicaverat. « Mittit Saul custodes ad domum David, ut custodirent eum, et interficeretur. Abscessit autem David recte, et fugit, atque salvatus est. Cumque venissent nuntii Saul, invenerunt statuam in lecto David positam, et pellem pilosam caprarum ad caput ejus. Audiamus ergo quid hoc significet quod miserit Saul ad custodiendum domum David, ut eum interficeret. Hoc non ad crucem Domini, sed tamen ad passionem ejus pertinet. CErat ergo illa sepultura tanquam domus, ad quam custodiendam, misit regnum Judaeorum, quando custodes adhibuit sepulcro Christi. Neque enim crederetur in Christum, si mendacium praevaleret custodum, qui corrupti sunt ut dicerent: quia « dormientibus nobis, venerunt discipuli ejus, et abstulerunt eum resurrectionis ejus exstinguere, ut mendacium Evangelio praeferretur. Sed sicut illud non valuit Saul, ut interficeret David, sic
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsequens & ꝓphetans p̃figurauit. nisi
scribas & phariseos udeoꝵ. qͥ sacram̃ta
ta. ad testimoniũ eiꝰ in ore portantes
cũ eccłiasticis uiris de scripturis scĩs di-¬
sputant: Qd̃ autẽ saul se spolians nudꝰ
uaticinasse dicit᷑. hoc p̃figurasse non est
idem saul gestauit. ab indumento fidei
atq sacerdotii dignitate nudatꝰ & gła
regni spoliatꝰ. uerba legis & ꝓpharũ quȩ
de xp̃o testimoniũ phibent more por
catus per sequitur.

Expanded text:
persequens et prophetans, praefiguravit, nisi persequens et prophetans, praefiguravit, nisi Scribas et Pharisaeos Judaeorum, qui sacramenta ta, ad testimonium ejus in ore portantes, cum ecclesiasticis viris de Scripturis sanctis disputant? Quod autem Saul se spolians, nudus vaticinatus esse dicitur, hoc praefigurasse non est idem Saul gestavit, ab indumento fidei atque sacerdotii dignitate nudatus, et gloria regni spoliatus, verba legis et prophetarum, quae de Christo testimonium perhibent, in ore portcatus persequitur.
Abbreviated transcription (Latin):
multos dicturos in illa die. dñe dñe. in
tuo nomine manducauimꝰ & bibimꝰ.¬
oparii iniquitatis. Uystice autẽ exemplũ
huiꝰ saulis nuntioꝵꝙ eiꝰ in hac sententia
qui ꝓpħare cepunt qui ad psequendum
dauid missi sunt. qͥd aliud significabant.
nisi quosdã hereticos qui aliquid boni de
legis & eugłii. sicut baptismi sacramentũ.
in eis ullomͦ uiolandũ aut qͣsi ñ habeant
tradendũ. s tam̃ eos ñ ido debere salutẽ
confidere. qͥa ñ imꝓbamus qđ illos acce¬
pisse credimꝰ s oportet eos cognoscere
unitatẽ & societatẽ in uinculo caritatis.
mio uitȩ ȩt̾̃nȩ. qnͣto illis donĩ ñ beneusi st̾
quȩ in hac uita quȩ transitoria est acce-
re ꝑsonam. qͥ dũ aduersari cupiunt
xp̃o. habent in ore sacram̃ta legis & ꝓpħa¬
rum ad testimoniũ xp̃o. ut cũ eccłia qͣsi
cũ ꝓpħis descripturis disputent. sicut
illi cũ ꝓpħis uaticinabant᷑. Quẽ saul

Expanded text:
multos dicturos in illa die, Domine, Domine, in multos dicturos in illa die, Domine, Domine, in tuo nomine manducavimus et bibimusce autem exemplum hujus Saul nuntiorumque ejus, in hac sententia qui prophetare coeperunt, qui ad persequendum David missi sunt, quid aliud significabant, nisi quosdam haereticos, qui aliqlegis et Evangelii, sicut baptismi sacramentum. in eis ullo modo violandum, aut, quasi non habeant, tradendum; sed tamen eos non ideo debere saluti confidere, quia non improbamus quod illos accepisse credimus. 5. Sed oportet eos cogunitatem et societatem vinculo charitatis, mio vitae aeternae, quanto illis donis non bene usi sunt quae in hac vita, quae transitoria est, acceppersonam; qui dum adversari cupiunto, habent in ore sacramenta legis, et prophetarum ad testimonium Christi, et cum Ecclesia, quasi cum prophetis de Scripturis disputant, sicut illi cum prophetis vaticinabantur. Quem, Saul