comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cupimꝰ uoluntate: s ñ pari intentio¬
ne. S tulte michi dudu requiem pro¬
mittebam. si quidẽ leonina rabies
quieuisset: & par ȩccliȩ iedderet᷑. Nam
ecce illa quieuit: s ñ ego. Nesciebam
me eẽ in ualle lacͥmaꝵ: aut oblitus fu¬
eram habitare me in t̾ra obliuionis:
on attendebam t̾ram in qua habi¬
to. spinas & tͥbulos germinare mͥ:sue¬
eisis succedere nouas: & rursum illiᷤ
alias sine fine sine ut̾missione suc¬
ciescere: Audieram hoc: s meliꝰ ut
nime expior ipsa ueratio dat intelle¬
ctum auditui. Innouatꝰ ẽ dolor ñ extͥ¬
minatꝰ: lacrimȩ inundauerunt. qͥa
inualuerunt mala: & exꝑtis prui¬
nam. irruit suꝑ eos nix. Ante faciẽ
frigoris huiꝰ quis sustinebit: Hoc
frigore refrigescit caritas: ut abundet
iniquitas. Leonem euasimus. s inci¬
dimus in draconẽ: qui ñ minꝰ forsi¬
tan noceat sedens in insidiis: quã
ille rugiens in excelso. Quãquã ñ iã

Expanded text:
cupimus voluntate, sed non pari intentiocupimus voluntate, sed non pari intentione. 2. Stulte mihi dudum requiem promittebam si quidem Leonina rabies quievisset, et pax Ecclesiae redderetur. Nam ecce illa quievit, sed non ego. Nesciebam me esse in valle lacrymarum, aut oblitus fueram habitare me in terra oblivionis. Non attendebam terram, in qua habito, spinas et tribulos germinare mihi; succisis succedere novas, et rursum illis alias sine fine, sine intermissione succrescere. Audieram hoc: sed melius, ut nunc experior, ipsa vexatio dat intellectum auditui. Innovatus est dolor, non exterminatus; lacrymae inundaverunt, quia invaluerunt mala; et expertis pruinam, irruit super eos nix. Ante faciem frigoris hujus quis sustinebit! Hoc frigore refrigescit charitas, ut abundet iniquitas. Leonem evasimus, sed incidimus in draconem, qui non minus forsan noceat sedens in insidiis, quam ille rugiens de excelso. Quanquam non jam
Abbreviated transcription (Latin):
scandala. Necesse. s ñ suaue: & ideo
dicit ꝓpħa. Qs dabit mͥ pennas sic̃ colũ¬
be: & uolabo & iequiescam: Et apls
eupit dissolui: & cum xp̃o qui escere.
Et alius quida sc̃oꝵ. Sufficit michi
Dñc ait tolle animã meã: neq enuy
melior sum quã patres me. Est &e
mͥ nunc aliqͥd cõmune cum scĩs: in
uoluntate duntaxat. ñ in .m̾to.
Nam uelle & ipse mͦ de medio fieri:
uictus fateor a pusillanimitate sp̃c
& tempestate. Uereor autẽ ne ñ sic̃
parit̾ affectus: ita parit̾ & paratus
inueniar. Tedet uuere: & an mori
expediat nescio. Et id̾o forte etiã in
uotis distem a scĩs: qͦd ipsi ꝓuocent᷑
desidio melioꝵ: eũ ego scandalis &
erumnis compellar exire. Deniq art:
dissolui & cũ xp̃o eẽ multo melius.
Ergo &e in scõ appetitꝰ & in me p̾ua¬
let sensus: s in hac miserrima uita.
nec ille habere qͦd appetit bonũ. nec
ego qͦd molestũ patior ñ habere uale¬
mus: & ob hoc exiir quidẽ ambo pari

Expanded text:
scandala: necesse est, sed non suave. Et ideo dicit propheta: Quis dabit mihi pennas sicut columbae, et volabo, et requiescam? et Apostolus cupit dissolvi, et cum Christo quiescere. Et alius quidam sanctorum, Sufficit mihi, Domine, ait, tolle animam meam; neque enim melior sum quam patres mei . Est et mihi nunc aliquid commune cum sanctis, in voluntate duntaxat, non in merito. Nam vellem et ipse modo de medio fieri, victus, fateor, a pusillanimitate spiritus et tempestate: vereor autem, ne non sicut pariter affectus, ita pariter et paratus inveniar. Taedet vivere, et an mori expediat, nescio; et ideo forte etiam in votis distem a sanctis, quod ipsi provocentur desiderio meliorum, cum ego scandalis et aerumnis compellar exire. Denique ait, Dissolvi et cum Christo esse, multo melius . Ergo et in sancto appetitus, et in me praevalet sensus: sed in hac miserrima vita nec ille habere quod appetit bonum; nec ego quod molestum patior, non habere valemus. Et ob hoc exire quidem ambo pari
Abbreviated transcription (Latin):
hoĩe nec in diabolo illa eẽt iusticia. s
scricordit̾ liberatꝰ. Sic tam̃ misedit᷑. it
ñ defuerit iusticia quedã & in ipsa li¬
beratione: qm̃ hoc quoq fuit de mise¬
ricordia liberantis: ut quod congrue¬
bat iemediis libandi. iusticia magis
contra inuasorẽ quã potentia uteret᷑.
Quid namq ex sc agere poterat. ut se¬
mel amissam nisticiã recuꝑaret h̃o:
seruus pecati. unctus diabohi: Assi¬
gnata c̃ ei ꝓinde aliena qui caruit.
sua: &e ipsa sic ẽ. Ucnit pͥnceps huuiᷤ
mundi & in saluatore ñ mienit qͥc¬
quã. & cum nichilominꝰ innocenti ma¬
uus iniecit. iustissime qͦs tenebat ami¬
sit: qͣndo is qui morti nichil debebat.
accepta mortis iniuria uire illu qui
obnoriꝰ erat ce mortis debito & diabłi
soluit dñio. Qua enĩ iusticia ĩd sodo¬

Expanded text:
homine, nec in diabolo illa esset justitia, sed homine, nec in diabolo illa esset justitia, sed sericorditer liberatus; sic tamen misericorditer, ut non defuerit justitia quaedam et in ipsa liberatione: quoniam hoc quoque fuit de misericordia liberantis, ut quod congruebat remediis liberandi justitia magis contra invasorem, quam potentia uteretur. Quid namque ex se agere poterat, ut semel amissam justitiam recuperaret homo servus peccati, vinctus diaboli? Assignata est ei proinde aliena, qui caruit sua; et ipsa sic est. Venit princeps hujus mundi, et in Salvatore non invenit quidquam: et cum nihilominus innocenti manus injecit, justissime quos tenebat amisit: quando is qui morti nihil debebat, accepta mortis injuria, jure illum, qui obnoxius erat, et mortis debito, et diaboli solvit dominio. Qua enim justitia id s
Abbreviated transcription (Latin):
bat. Qui eruit nos de potestate tenebͣ¬
rũ & tnstulit in regnũ filii claritatis
sue. Hanc gͦ dñs ne m se quidẽ negauit
diaboli potestat̾e: sicut neo pilati qui
membrũ erat diaboli. Ait siquidem.
Non haberes potestatẽ in me ullam:
ñ data tͥ fuisset desuꝑ. Quod si in ui¬
ridi ligno. in tantũ grassata ẽ istai
data desuꝑ potestas: aridum quomͦ
ñ fint ausa contingere: Nec iniustam
puto iste causabit᷑ potestatẽ datam de¬
suꝑ. Discat gͦ diabolum ñ solũ pote¬
statem. s & iustam habuisse in hol̃es:
dos homines. Ceterũ & si iustam dici¬
mꝰ diaboli potestatẽ: ñ tam̃ & uo¬
luntatẽ. Unde ñ diabolus qui inuasit.
ñ homo qui meruit: s iustus dñs qͥ
exposuit. Son enim a potestate. ħ a
uoluntate iustus iniustisue quis d̃e.
si ñ nire acquisitum.s nequit̾ ufurpa¬
tum. iuste tam̃ ꝑmissum. Sic itaq iu
ste captiuus tenebat᷑: ut tam̃ nec in

Expanded text:
bat: Qui eruit nos de potestate tenebrbat: Qui eruit nos de potestate tenebrarum, et transtulit in regnum Filii claritatis suae . Hanc ergo Dominus ne in se quidem negavit diaboli potestatem, sicut nec Pilati, qui membrum erat diaboli. Ait siquidem: Non haberes potestatem in me ullam, nisi data tibi fuisset desuper . Quod si in viride lignum in tantum grassata est ista desuper data potestas, aridum quomodo non fuit ausa contingere? Nec injustam puto iste causabitur potestatem datam desuper. Discat ergo diabolum non solum potestatem, sed et justam habuisse in homines:dos homines. Caeterum etsi justam dicimus diaboli potestatem, non tamen et voluntatem. Unde non diabolus qui invasit; non homo qui meruit: sed justus Dominus qui exposuit. Non enim a potestate, sed a voluntate justus injustusve quis dicitur. tsi non jure acquisitum, sed nequiter usurpatum; juste tamen permissum. Sic itaque homo juste captivus tenebatur, ut tamen nec in
Abbreviated transcription (Latin):
te ñ consentire cum illis. qui pꝰt aplos
uenerunt: assentias uł aplis: si forte &
tͥ ꝯtingat quod unus eoꝵ loquitur de
quib dam. neqͣndo inquiens det illiᷤᷤ d̃s
penitentiã ad cognoscendã ueritatẽ:
ut resipiscant a diaboli laqueis: a quo
tenentur captiui ad ipsius uoluntatẽ.
Paulus iste ẽ: qui homines a diabolo
captiuos tenĩ asserit ad ipsiꝰ uolunta¬
tem. Audis ad eius uoluntatẽ: & ne¬
gas potestatẽ: Si &e paulo ñ cirdis: ue¬
niam ad ipsum dñm: si forte audiaᷤᷤ
&e quiescas. Nempe ab ipso appellat᷑
pͥnceps huiꝰ mundi & fortis armatꝰ.
possessorq uasorum: & dicis eum ñ
habere potestatẽ in homines: Nisi tu
aliud putas hoc loco intelligi atͥum
quã mundu: uasa quã homines.
Quod si atriũ diaboli mundus erat.
& homnes uasa cius: quomͦ ñ dñaba¬
tur hominib: Ait itẽ dñs capientib
se: hec ẽ hora ura &e potestas tenebraꝵ
Potestas ista ñ latuit illum: qui dice¬

Expanded text:
te non sentire cum illis qui post Apostolos te non sentire cum illis qui post Apostolos venerunt. Assentias vel Apostolis, si forte et tibi contingat quod unus eorum loquitur de quibusdam: Nequando, inquiens, det illis Deus poenitentiam ad cognoscendam veritatem, ut resipiscant a diaboli laqueis, a quo captivi tenentur ad ipsius voluntatem . Paulus est iste, qui homines a diabolo captivos teneri asserit ad ejus voluntatem. Audis ad ejus voluntatem, et negas potestatem? Si et Paulo non credis, veni jam ad ipsum Dominum; si forte audias, et quiescas. Nempe ab ipso appellatur Princeps hujus mundi , et fortis armatus , possessorque vasorum : et dicis eum non habere potestatem in homines? Nisi tu aliud putas hoc loco intelligi atrium, quam mundum; vasa, quam homines. Quod si atrium diaboli, mundus erat; et homines vasa ejus; quomodo non dominabatur hominibus? ait item Dominus capientibus se: Haec est hora vestra, et potestas tenebrarum . Potestas ista non latuit illum qui dice
Abbreviated transcription (Latin):
cens ñ t̾m ꝓ gente. s ut filios d̾i qui erant dis¬
ꝑsi congregaret in unũ. Quo erant disꝑ¬
si: In om̃s regiones. G qͦs redemit. de regio¬
nibus congregauit eos. Nꝯgregaret.: nͥ redi¬
meret. Erant enĩ ñ solum dispersi. s et
captiui. Redemit & congregauit: rede¬
mit autẽ de manu inimici. Non di¬
cit mimicoꝵ: s mimici. Inmicus unꝰ.
regiones multȩ: siquidẽ ñ de regione.
s de regionib congregauit cos: a soł
ortu & occasu. ab aquilone & mari.
Quis iste unus &e potens dñs: qͥ ñ uni
p̾fuit regioni. s om̃ib: Non alius ut
absorbere fluuiũ hoc ẽ genus humanũ.
e ñ mirari. habere autẽ fidueiã. qͦd c&e
iordanis idest electio ipsa influat in
os eiꝰ. Beati qͥ sic insluunt ut effluant: qͥ
sic intrant ut exeant. S quid: Non¬
dum forte credis ꝓpħis. sic sibi concinẽ¬
tib de diaboli potestate in hominẽ:
ueni mecũ & ad apłos. Dixisti nempe

Expanded text:
cens: Non tantum pro gente; sed ut filios Dei, qui erunt discens: Non tantum pro gente; sed ut filios Dei, qui erunt dispersi, congregaret in unum . Quo erant dispersi? In omnes regiones. Ergo quos redemit, de regionibus congregavit eos. Non congregaret, nisi redimeret. Erant enim non solum dispersi, sed et captivi. Redemit, et congregavit: redemit autem de manu inimici. Non dicit, inimicorum; sed, inimici. Inimicus unus, regiones multae. Siquidem non de regione, sed de regionibus congregavit eos, a solis ortu et occasu, ab aquilone et mari . Quis iste unus tam potens dominus, qui non uni praefuit regioni, sed omnibus? Non alius, ut absorbere fluvium, id est genus humanum, et non mirari: habere autem fiduciam, quod et Jordanis, hoc est electio ipsa, influat in os ejus . Beati qui sic influunt ut effluant, qui sic intrant ut exeant. 14. Sed quid? Nondum forte credis Prophetis, sic sibi concinentibus de diaboli potestate in hominem. Veni mecum et ad Apostolos. Dixisti nempe
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħa dñs. dicens. Saluabo & lib̾abo
te. noli timere. Queris a qua potesta¬
tes Non eram uis ut diabolus in ho¬
minẽ habeat uł habuerit potestatẽ¬
fateor nec ego. Don tam̃ iccuro ñ habet.
quia ego & tu hoc uolumus. Si ñ confi¬
teris tu nec cognoseis: cognoseunt et
dicunt qui redempti sunt a dño: qͦs
redemit de manu mimici. Non potes¬
grãs agere cum redemptis: qui redẽp¬
tus nͥ es. Nam si redemptus eẽs. redep¬
torem agnosceres: & ñ negares redẽpti¬
onem. Nec querit redimi: qui se nes¬
cit captiuũ. Qui autẽ scierunt. clama¬
uerunt ad dñm &e dñs exaudiuit eoᷤ.
&e redemit eos de manu inimici. Et
ut intelligas hunc inimicũ quis sit:
quos redemit ait de manu inimici:
de regionib congregauit eos. S pͥmũ
quide agnosee hunc congregatorẽ: de¬
quo caẏphas ꝓph̾at in euangłio. quia
iħe moreret᷑ ꝓ gente. Et qͥ narrat seqͥt᷑ di¬

Expanded text:
nus, dicens: Salvabo te, et liberabo nus, dicens: Salvabo te, et liberabo te, noli timere . Quaeris a qua potestate? Non enim vis ut diabolus in hominem habeat, vel habuerit potestatefateor, nec ego. Non tamen idcirco non habet, quia ego et tu hoc nolumus. Hoc si non confiteris tu, nec cognoscis: cognoscunt et dicunt qui redempti sunt a Domino, quos redemit de manu gratias agere cum redemptis, qui redemptus non es. Nam si redemptus esses, Redemptorem agnosceres, et non negares redemptionem. Nec quaerit redimi, qui se nescit captivum. Qui autem scierunt, clamaverunt ad Dominum, et Dominus exaudivit eos, et redemit eos de manu inimici. Et ut intelligas hunc inimicum qui sit, Quos redemit, ait, de manu inimici, de regionibus congregavit eos . Sed primum quidem agnosce hunc congregatorem, de Caiphas prophetat in Evangelio, quia Jesus moreretur pro gente. Et qui narrat, sequitur di
Abbreviated transcription (Latin):
nemini te excepto uidet᷑: tu uideris
uͥ uideris. Non enim hoc a sapiente.
a dño. qͦd &e tradidit nob̾. Magister
omniũ suam doctrinã fatetur non eẽ
suam : ñ enim ait a me ipso loquor: tu
uͦ de tuo nob̃ tradis: & quod anemine
accepisti. Qui loquit᷑ mendaciũ: de suo
loquitur. Tibi ꝓinde sint. que tua sc̃.
angłio: s ñ euangłio scd̾m petrum.
Tu nob nouũ con dis euangłium.
Quintũ eccłia euangłistam ñ recipit.
negas: din uidelicet factum hominẽ
ut homuinẽ liberaret: Et si angłs de
celo aliud nob̾ euangłirauerit: anathe¬
ma sit. S qui uenerunt post apłos do¬
ctores ñ recipis: homo qui suꝑ omnes
docentes te intellexisti. Deniq ñ eru¬
bescis dicere. qͦd adu̾sum te om̃s senti¬
ant cum ab inuicẽ ñ dissentiant. fru¬
stra ꝓ inde illorũ fidem doctrinamq
ꝓponciẽ. quos iam ꝓscͥpsisti. Ad ꝓphas
te ducam. Loquitur sub typo iherł̃m
ad ppłm acquisitionis. ñ ꝓpħa s in

Expanded text:
nemini, te excepto, videtur: tu videris nemini, te excepto, videtur: tu videris ubi videris. Non enim hoc a sapiente, a Domino, quod et tradidit nobis . Magister omnium suam doctrinam fatetur non esse suam: Non enim, ait, a meipso loquor . Tu vero de tuo nobis tradis, et quod a nemine accepisti. Qui loquitur mendacium, de proprio loquitur . Tibi proinde sint, quae tua suntangelio, sed non Evangelio secundum Petrum. Tu novum nobis condis Evangelium? Quintum Ecclesia evangelistam non recipit. negas, Deum videlicet factum hominem, 651 ut hominem liberaret? Et si angelus de coelo aliud nobis evangelizaverit, anathema sit. 13. Sed qui venerunt post apostolos, doctores non recipis, homo qui super omnes docentes te intellexisti. Denique non erubescis dicere, quod adversum te omnes sentiant, cum ab invicem non dissentiant. Frustra proinde illorum tibi fidem doctrinamque proponerem, quos jam proscripsisti: ad Prophetas te ducam. Loquitur sub typo Jerusalem ad populum acquisitionis, non
Abbreviated transcription (Latin):
mortẽ innocentis iure lib̾arit᷑ a ugo
diaboli. S ut nob̾ uidet᷑ ait. nec dia¬
bolus un quã ius aliquod habuit in
homine . nͥ forte do ꝑmittente. ut car¬
cerariꝰ: nec filius di ut hominẽ libe¬
raret carnẽ assumpsit. Quid in his
ũbis intolerabilius uidicẽ. blasphe¬
miam an arrogantiã: Quid damna¬
bilius: temeritatẽ an impietatẽ. Anñ
nistius os loquens talia fustib tun¬
deretur: quã rationib refelleretur:
NIonne omnũ m̾ito in se ꝓuocat ma¬
nus̃ cuiꝰ manus contra om̃s: Omnes
inquit sic: s ñ ego sic. Quid gͦ tu:
Quid meliris affers: qͥd subtiliꝰ inue¬
nis. Quid secretiꝰ tͥ reuelatũ iactas qͦd
tot p̾t̾ierit scõs: effugerit sapientesꝰ
A quas furtiuas & panes absconditoᷤ.:
puto apponet nob̾ iste. Dic tam̃ dic
quicqͥd illud ẽ. quod tͥ uidet᷑ &e null
alteri. An quod filius di ñ ut hõiem
liberaret. hominẽ induit: Hoc plane

Expanded text:
mortem innocentis jure liberaretur a jugo mortem innocentis jure liberaretur a jugo diaboli. Sed, ut nobis videtur, » ait, « nec diabolus unquam jus aliquod in homine habuit, nisi forte Deo permittente, ut carcerarius: nec Filius Dei ut hominem liberaret, carnem assumpsit. » Quid in his verbis intolerabilius judicem, blasphemiam, an arrogantiam? quid damnabilius, temeritatem, an impietatem? An non justius os loquens talia fustibus tunderetur, quam rationibus refelleretur? Nonne omnium merito in se provocat manus, cujus manus contra omnes? Omnes, inquit, sic: sed non ego sic. Quid ergo tu? quid melius affers? quid subtilius invenis? quid secretius tibi revelatum jactas, quod tot praeterierit sanctos, effugerit sapientes? Aquas furtivas et panes absconditos, puto, apponet nobis iste. 12. Dic tamen, dic quidquid illud est, quod tibi videtur, et nulli alteri. An quod Filius Dei non ut hominem liberaret, hominem induit? Hoc plane
Abbreviated transcription (Latin):
illa loquor quȩ tacere ñ possum. Mi¬
st̾ium nr̃ȩ redẽptionis sicut in libro qͦ¬
dam sententiaꝵ ipsius. & item in qua¬
dam eiꝰ expositione epłȩ ad romanos
legi. temerariꝰ scrutator maiestatis ag¬
grediens. in ipso statim disputationis
exordio. eccłiasticoꝵ doctoꝵ unã omĩ¬
um. de hac re dicit ẽẽ sententiã: & ip¬
sam ponit ac sꝑnit. & głatur se habe¬
re meliorẽ: ñ ueritus contra p̾ceptũ
sapientis. trainsgredi t̾minos antiqͦs
quos posuerunt paties nr̃i. Sciendũ e
ait quod om̃s doctores nr̃i post apłas
in hoc conueniunt. qͦd diabolus do¬
miniũ & potestatẽ habebat suꝑ hoĩ¬
nem & iuir eum possidebat: ido scił
ꝗd homo ex lib̾tate arbitrii quã habe¬
bat. sponte diabolo consensit. Auint
uictus iure uictoris seruus ꝯstituit᷑.
Ido inquit sicut dicunt doctores. hac
necessitate incarnatus ẽ filius dĩ ut
homo qui aliter liberari ñ poterat ꝑ

Expanded text:
illa loquor quae tacere non possunt. illa loquor quae tacere non possunt. sterium nostrae redemptionis, sicut in libro quodam Sententiarum ipsius, et item in quadam ejus expositione Epistolae ad Romanos legi, temerarius scrutator majestatis aggrediens, in ipso statim suae disputationis exordio, ecclesiastieorum doctorum unam omnium de hac re dicit esse sententiam, et ipsam ponit ac spernit, et gloriatur se habere meliorem: non veritus contra praeceptum Sapientis transgredi terminos antiquos, quos posuerunt patres nostri . « Sciendum est, » ait, quod omnes doctores nostri post Apostolos in hoc conveniunt, quod diabolus dominium et potestatem habebat super hominem, et jure eum possidebat: ideo scilicet quod homo ex libertate arbitrii, quam habebat, sponte diabolo consensit. Aiunt victus jure victoris servus constituitur. Ideo, » inquit, « sicut dicunt doctores, hac necessitate incarnatus est Filius Dei, ut homo, qui aliter liberari non poterat, per
Abbreviated transcription (Latin):
de putare uł disputare ꝓ libitu: non
hac illacq uagari ꝑ mana opinionũ:
ꝑ deuia erroꝵ. Substantiȩ nomine:
aliquid tͥ certũ fixumq p̾figitur.
Certis clauderis finib: certis limitib
coartaris. Non enim ẽ fides estima¬
tio: s certitudo. S adu̾tite oetera
fuisse in dño: timorẽ dñi castum
in futuro scło ñ futurũ: pꝰt consecra¬
tionẽ panis & calicis. pͥora accidentia
que remanent pendere in aere: de
monum suggestiones contactu fieri
lapidum & herbarũ ꝓ ut illoꝵ sagae
malicia nouit harũ rerum uires
diu̾sas. diu̾sis incitandis ce ĩcenden
to excellentiꝰ animal eẽ. quanto melio¬
rem animã habet sp̃m sc̃m. Ubi du
multũ sudat. quomͦ platonẽ faciat
xp̃ianum: se ꝓbat ethnicũ. Hec inqͣ
om̃ia aliasq istiusmodi nenias eius
ñ paucas p̾tereo. uenio ad grauiora:
ñ quod uł ad ipsa cuncta respondeã.
magnis enim opus uoluminib eẽt:

Expanded text:
de putare, vel disputare pro libitu; non de putare, vel disputare pro libitu; non hac illacque vagari per inania opinionum, per devia errorum. Substantiae nomine aliquid tibi certum fixumque praefigitur: certis clauderis finibus, certis limitibus coarctaris. Non est enim fides aestimatio, sed certitudo. 10. Sed advertite caetera.fuisse in Domino; timorem Domini castum in futuro saeculo non futurum; post consecrationem panis et calicis, priora accidentia, quae remanent, pendere in aere; daemonum in nobis suggestiones contactu fieri lapidum et herbarum, prout illorum sagax malitia novit harum rerum vires diversas diversis incitandis et incendendto excellentius animal esse, quanto meliorem animam habet Spiritum sanctum. Ubi dum multum sudat, quomodo Platonem faciat christianum, se probat ethnicum. Haec, inquam, omnia, aliasque istiusmodi naenias ejus non paucas praetereo: venio ad graviora. Non quod vel ad ipsa cuncta respondeam; magis enim opus voluminibus esset:
Abbreviated transcription (Latin):
stremo sp̃c reddit testimoniũ sp̃ui nr̃o.
qͦd filii di sumus. Quom᷑ gͦ fide quis
audet dicere estimationẽ. nͥ qui sp̃m
istum ñdum accepit: quiue euangli¬
um aut ignoret aut fabulam estimet:
Scio cui credidi & certus sum damat
apls̃: & tu mͥ subsibilas fides ẽ estima¬
tio: Tu mͥ ambiguũ garris: quo nicħ
in corde. in quo ẽ ab eo euiꝰ est: s certa
scientia: acclamante conscientia. Ab¬
sit gͦ absit: ut hos fines fides habeat
xp̃iana. Achademicoꝵ fint iste esti¬
mationes: quoꝵ ẽ dubitare deom̃ibꝰ
scire nichil. Ego uͦ securꝰ in magistri
gentiũ sententiã ꝑgo: & scio qm̃ ñ
confundar. Placet mͥ fateor illiꝰ de
fide diffinitio: & si istȩ etiam ipsam
latent̾ insimulet. fides ẽ ait substan¬
tia rerum sꝑandaꝵ: argumentũ non
apparentũ. Substantia inquit rerum
spandarũ: ñ maniũ fantasia conie¬
cturarũ. Audi sub̃am: ñ licet tͥ in fi¬

Expanded text:
stremo Spiritus reddit testimonium spiritui nostro, stremo Spiritus reddit testimonium spiritui nostro, quod filii Dei sumus. Quomodo ergo fidem quis audet dicere aestimationem, nisi qui Spiritum istum nondum accepit, quive Evangelium aut ignoret, aut fabulam putet? Scio cui credidi, et certus sum, clamat Apostolus : et tu mihi subsibilas, « Fides est aestimatio? » Tu mihi ambiguum garris, quo nihil in corde in quo est, ab eo cujus est; sed certa scientia, acclamante conscientia. » Absit ergo, absit ut hos fines fides habeat christiana. Academicorum sint istae aestimationes, quorum est dubitare de omnibus, scire nihil. Ego vero securus in Magistri Gentium sententiam pergo, et scio quoniam non confundar. Placet mihi, fateor, illius de fide definitio, etsi iste etiam ipsam latenter insimulet. Fides est, ait, substantia rerum sperandarum, argumentum non apparentium . Substantia, inquit, rerum sperandarum, non inanium phantasia conjecturarum. Audis substantiam. Non licet tibi in fi
Abbreviated transcription (Latin):
ros absconditos pieratis tam irrene¬
rent̾ inuadit atq discerpit: cum de
ipsa pietate fidei. nec pie nec fidelit̾
sentiat. Deniq in pͥmo limine theo¬
logiȩ uł potius stultilogie suȩ. fidẽ
ea sentue & loqui quȩ libeat liceat: aut
pendeant sub incerto. in uagis ac uaris
opinionib nĩȩ fidi sacramenta: & ñ
magis certa ueritate subsistant. Non¬
ne si fluctuat fides. manis ẽ spes nr̃a:
S tulti gͦ martyres nr̃i. sustinentes
tam acerba ꝓpter incerta: nec dubi¬
tantes sub dubio remrinerationis pͥ¬
mio. durũ ꝑ exitum diuturnũ mni¬
ere exilium. S absit ut putemꝰ in fide
uł spe nr̃a aliquid ut is putat dubia
estimatione pendulu̾: & ñ magis to¬
tum qͦd in ea ẽ certa acsolida ueritare¬
subnixum. oraculis & miraclis diuutꝰ
ꝑsuasum: stabilitũ & conseeratũ uir
ginis partu. sanguine redẽptoris. gła
resurgentis. Testimonia ista credibilia
facta sunt nimis. Si quominꝰ. ipse po¬

Expanded text:
ros absconditos pietatis tam irreveros absconditos pietatis tam irreverenter invadit atque discerpit; cum de ipsa pietate fidei nec pie, nec fideliter sentiat. Denique in primo limine Theologiae, vel potius Stultilogiae suae, fidem ea sentire et loqui quae libeat liceat; aut pendeant sub incerto in vagis ac variis opinionibus nostrae fidei sacramenta, et non magis certa veritate subsistant. Nonne si fluctuat fides, inanis est et spes nostra? Stulti ergo martyres nostri, sustinentes tam acerba propter incerta, nec dubitantes sub dubio remunerationis praemio durum per exitum diuturnum inire exsilium. Sed absit ut putemus in fide vel spe nostra aliquid, ut is putat, dubia aestimatione pendulum; et non magis totum quod in ea est, certa ac solida veritatesubnixum, oraculis et miraculis divinitus persuasum, stabilitum et consecratum partu Virginis, sanguine Redemptoris, gloria resurgentis. Testimonia ista credibilia facta sunt nimis. Si quo minus, ipse po
Abbreviated transcription (Latin):
& item si sigillum ercum ẽ necessario
istum habemꝰ omĩipotentiã in patre:
quanda potentiã in filio: dicat nob̾
etiam de spu sc̃o qͥd sentiat. B enigni¬
tas ipsa inquit que hoc nomine qͣd ẽ¬
sp̃e sc̃s demonstratur. ñ ẽ i do poten¬
tia siue sapientia. Uidebam sathanan
tanquã fulgur cadente de celo.Sie
debet cadere qui ambulat in magnis:
&e in mirabilib suꝑ se. Uides pat̾ sc̃e:
quas scalas immo quȩ p̾cipicia. sibi
parau̾it iste ad ruinã: Omĩ potentiã:
semipotentiã: nulla porentiã. Ipso au¬
ditu horreo: & ipsum horiorẽ suffica¬
puto ad refellendum. Uerumptamen
testimoniũ pono: qͦd turbato interim
occurrit ad remouendã sp̃c scĩ iniuiri¬
iniuria filii uł patris remitratur tͥ.
nunquid blasphemia sp̃c: Manet an¬
głs dñi. qui secet te mediũ. Dixisti eñi.
Ion est sp̃c sc̃s̃ in dõ potentia. siue sa¬
pientia. Ita pes suꝑbiȩ ruit. cũ irruit.
cat. irruens in archana fidei. thesau¬

Expanded text:
necessario istum habemus omnipotentiam in Patre, quamdam potentiam in Filio: dicat nobis etiam de Spiritu sancto quid sentiat. « Benignitas ipsa, » inquit, « quae hoc nomine quod eonstratur, non est in Deo potentia, sive sapientia . » Videbam. Satanam tanquam fulgur cadentem de coelo . Sic debet cadere, qui ambulat in magnis et mirabilibus super se. Vides, Pater sancte, quas scalas, imo quae praecipitia iste sibi paraverit ad ruinam. Omnipotentiam, semipotentiam, nullam potentiam. Ipso auditu horreo, et ipsum horrorem puto sufficere ad refellendum. Verumtamen testimonium pono, quod turbato interim occurrit ad removendam Spiritus sancti injuriinjuria Filii vel Patris remittatur tibi: numquid blasphemia Spiritus? Manet angelus Domini qui secet te medium: dixisti enim, « Non est Spiritus sanctus in Deo potentia, sive sapientia. » Ita pes superbiae ruit cum irruit. cat, irruens in arcana fidei, thesau
Abbreviated transcription (Latin):
adam nichil nocuerit: Si hoc sapit:
eum pelagio desipit. Quicqͥd horum
sentiat patet qͣntum humane saeram̃¬
to salutis inuideat: qͣntum qͦd in ip¬
so ẽ euacuet alti dispensationẽ myst̾ii.
rationi nichil: qui nr̃e głam redemp¬
tionis & summã salutis. ñ in uirtute
crucis. ñ in p̾cio sanguinis. s in nr̃s

Expanded text:
Adam nihil nocuerit? Si hoc sapit, Adam nihil nocuerit? Si hoc sapit, cum Pelagio desipit. Quidquid horum sentiat, patet quantum humanae sacramento salutis invideat; quantum, quod in ipso est, evacuet alti dispensationem mysterii, rationi nihil: qui nostrae gloriam redemptionis, et summam salutis, non in virtute crucis, non in pretio sa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ unius iusticiã in om̃s homines in
iustificationẽ uitȩ. Et si ita ẽ: quomͦ
is dicit consilium & causam incar¬
nationis fuisse. ut mundum luce
sue sapientiȩ illuminaret: & ad amo¬
rem suum aecenderet: Ubi gͦ redẽp¬
tio: I xp̃o nempe ut fateri dignat᷑:
illuminatio &e ꝓuocatio ad amorẽ.
Redemptio & liberatio a quo: Esto.
qͦd illis aduentus xp̃i ꝓsit. qui se illi
possunt conformare ꝑ uitã & uicem
dilectionis rependere: quid de par¬
iilis: Quã dabit lucem sapientie
uix adhuc captantib lucem uite:
ne ꝓderit eis aduentus xp̃i. nisi quod
complantati sunt similituidini mor¬
ns eiꝰ ꝑ baptismũ: qm̃ nundu possunt
ꝑhibente etate xp̃m sapere aut amare:
in nob ꝑ xp̃i passionẽ dilectio. Ergo
pariuil ñ hñt redemptionẽ: quia ñ
rabent summ̃a illam dilecdionẽ: An
sicut ñ hñt unde diligant. ita nec un¬
de peant: ut ñ sit eis in xp̃o necessaria
igeneratio. utpote quib generatio ex

Expanded text:
unius justitiam in omnes homines in justificationem vitae . Et si ita est, quomodo is dicit, « consilium et causam incarnationis fuisse, ut mundum luce suae sapientiae illuminaret, et ad amorem suum accenderet. » Ubi ergo redemptio? A Christo nempe ut fateri dignatur, illuminatio et provocatio ad amorem: redemptio et liberatio a quo 24. Esto quod Christi adventus illis prosit, qui se illi possunt conformare per vitam, et vicem ei dilectionis rependere: quid de parvulis? quam dabit lucem sapientiae vix adhuc captantibus lucem vitae? ne proderit eis adventus Christi? nihil quod complantati sunt similitudini mortis ejus per Baptismum, quoniam nondum possunt, prohibente aetate, Christum sapere aut amare? « in nobis per Christi passionem dilectio. » Ergo parvuli non habent redemptionem, quia non habent summam illam dilectionem. An sicut non habent unde diligant, ita nec unde pereant, ut non sit eis in Christo necessaria regeneratio, utpote quibus generatio ex
Abbreviated transcription (Latin):
ut naderet hominib formam uitȩ uiuẽ¬
do & docendo: patiendo autẽ ce morien¬
do caritatis metam p̾figeret. Eigo doca¬
it iusticiam & ñ dedit. ostendit caritate
ẜ ñ infudit: & sic rediit in sua: Itane
hoc totum ẽ magnũ pietatis sacram̃tt̃i.
qͣd manifestatũ in carne iustificatũ est
in sp̃u: apparuit angłis. pͥdicatũ ẽ ingẽ¬
tib: creditum ẽ in mundo. assumptũ
ẽ in gla: Incomparabił̃ doctor qui eti¬
am ꝓfunda di sibi aꝑiens. & ea quib
uult lucida &e ꝑuia faciens altissimũ
sacramentũ e misti̾um absconditum
a scłis. sic nob suo mendatio ꝑ lanũ &
aꝑtum reddit: ut transire ꝑ illud leuit̾
possit quiuis etiã incurxu̾cisꝰ & immundꝰ:
quasi di sapientia cauere nescierit
aut neglexerit. qͦd ipsa ꝓhibuit: sed
dederit & ipsa scm̃ canib & margari¬
tas porcis. S ñ ẽ ita. Nam & si mani¬
festatum ẽ in carne. s tam̃ iustificatũ

Expanded text:
ut traderet hominibus formam vitae vivenut traderet hominibus formam vitae vivendo et docendo, patiendo autem et moriendo charitatis metam praefigeret. Ergo docuit justitiam, et non dedit; ostendit charitatem, sed non infudit; et sic rediit in sua? Itane hoc totum est magnum illud pietatis sacramentum, quod manifestatum est in carne, justificatum est in spiritu, apparuit Angelis, praedicatum est gentibus, creditum est in mundo, assumptum est in gloria? . Incomparabilis doctor, qui etiam profunda Dei sibi aperiens, et ea quibus vult lucida et pervia faciens, altissimum sacramentum, et mysterium absconditum a saeculis, sic nobis suo mendacio planum et apertum reddit, ut transire leviter per illud possit quivis, etiam incircumcisus et immundus: quasi Dei sapientia cavere nescierit aut neglexerit quod ipsa prohibuit, sed dederit et ipsa sanctum canibus, et margaritas porcis. Sed non est ita. Nam etsi manifestatum est in carne, sed tamen justificatum
Abbreviated transcription (Latin):
cirdenti. Deniq qui factus ẽ nob̾ inqͥt
iusticia a do patre. Quȩ gͦ mͥ iusticia
facta ẽ. mea ñ est: Si mea traducta
culpa: cur ñ &e mea indulta iusticia:
Et sane mͥ tutior donata: quã innata.
Nam ista quidẽ głam habet. s ñ apd̾
d̾m: illa autẽ cũ salutis efficax sit. ma¬
teriam ñ habet głandi. nͥ in dño. slam
& si iuistꝰ fuero inquit ñ leuabo caput:
ne uideł responsum accipiat. Quid
habes qͦd ñ accepisti: Si autẽ accepisti:
quid głaris quasi ñ acceꝑis: Hec ẽ iu
sticia hominis in sangume redempto¬
ris: quã homo ꝑditionis exsufflans &e
subsannansan tantũ euacuare conat᷑
ut totum qͦd dñs głe semetipsũ exina¬
niuit. qͦd minoratꝰ ẽ ab angłis. qͦd natuᷤ¬
ẽ de femina. qͦd conu̾satꝰ ẽ in mundo. qͦd
exptus infirma. qͦd passus indigna.
ꝗ demum ꝑ mortẽ erucis in sua ueuersie.
id solum putit & disputet redigendũ

Expanded text:
credenti . Denique qui factus est nobis, inquit, credenti . Denique qui factus est nobis, inquit, justitia a Deo Patre . Quae ergo mihi justitia facta est, mea non est? Si mea traducta culpa, cur non eet mea indulta justitia? Et sane mihi tutior donata, quam innata. Nam ista quidem gloriam habet, sed non apud Deum: illa autem, cum sit salutis efficax, materiam non habet gloriandi nisi in Domino. Nam etsi justus fuero, inquit, non levabo caput ; ne videlicet responsum accipiat: Quid habes quod non accepisti? Si autem accepisti, quid gloriaris, quasi non acceperis? CAPUstitia hominis in sanguine Redemptoris: quam homo perditionis exsufflans et subsannans, in tantum evacuare conatur, ut totum quod Dominus gloriae semetipsum exinanivit, quod minoratus est ab Angelis, quod natus de femina, quod conversatus in mundo, quod expertus infima, quod passus indigna, quod demum per mortem crucis in sua reversus: ad id solum putet et disputet redigendum,
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃alis ẽ ista. illa carnalis: nec patit᷑ ratio
equitatis. ut ex equo contendant. s um¬
cat necesse e̾ sp̃c carnẽ: & sit efficatior cau¬
sa cuiꝰ ẽ potior & natura: quo plus uidel
ꝓsit gn̾atio scd̾a. quã pͥma nocuerit. Sa-
ne ꝑuenit delictum ad me: ꝑuenit et¬
gr̃a. Et ñ sicut delictum: ita & donum.
Nam iudiciũ ex uno in condemnationẽ:
gĩa autẽ ex multis delictis in iustificatio¬
nem. A pͥmo homine manauit delictũ.
a summo celo egressio gre. U trunq a
pairnte: illud a primo: ista a summo
Teriena natiuitas ꝑdit me. & ñ mul¬
to magis generatio celestis conseruat
me. Nec uereor sic erutus de potesta¬
te tenebraꝵ repelli a patie luminum:
iustificatꝰ gratis in sanguine filii es
Nempe ipse qui iustificat: quiᷤ ẽ qui
condempnet: Non condẽpnabit iustũ.
qui misertꝰ ẽ peccatori. Iustum me dix¬
erim: s illiꝰ iusticia. Quȩ nam ipsa:
finis legis xp̃c: ad iusticiam omni

Expanded text:
spiritualis est ista, illa carnalis, nec patitur ratio spiritualis est ista, illa carnalis, nec patitur ratio aequitatis ut ex aequo contendant: sed vincat necesse est spiritus carnem, et sit efficacior causa, cujus potior est et natura; quo plus videlicet prosit generatio secunda, quam prima nocuerit. Sane pervenit delictum ad me, sed onum. Nam judicium ex uno in condemnationem; gratia autem ex multis delictis in justificationem . A primo homine manavit delictum, a summo coelo egressio gratiae. Utrumque a parente, illud a primo, ista a summo. Terrena nativitas perdit me: et non multo magis generatio coelestis conservat me? Nec vereor sic erutus de potestate tenebrarum repelli a Patre luminum, justificatus gratis in sanguine Filii ejus. Nempe ipse qui justificat: quis est qui condemnet? Non condemnabit justum, qui misertus est peccatori. Justum me dixerim, sed illius justitia. Quaenam ipsa? Finis legis Christus, ad justitiam omni
Abbreviated transcription (Latin):
pat̾ tuus addixit te: respondebo. s fratͥ
meus redemit me. Cur ñ aliunde iusti¬
cia:. cum aliunde reatus: Alius qͥ pec¬
catorem constituit: alius qui iustifi¬
cat a peccato: alt̾ in semine: alt̾ in san¬
giune. An peccatũ in semine peccatoriᷤ:
& ñ iusticia in xp̃i sanguine: S iusti¬
cia inquiet sit cuiꝰ ẽ. quid ad te: Estoͤ
s sit etiam culpa cuiꝰ ẽ. quid ad me:
An iusticia iusti suꝑ eum erit: & mi¬
pietas impii ñ erit suꝑ eum: Non
conuenit filium portare iniquitatem
patris: & frat̾nȩ fieri exortem iusticie.
Dc̃ gͦ ꝑ hominẽ mors: & ꝑ hominẽ uita.
Sicut enim omnes in adam moriunt᷑:
ñ sic illi aitineo. ut ñ &e isti. Si illi ꝑ
carnem: & ꝑ fidem huic. Et si infectꝰ ex
illo originali concupiscentia: etiam &¬
xp̃i gra spiritali ꝑfusus sum. Quid mͥ
plus imputat᷑ de p̾uaricatoreꝰ Si ge-¬
neratio: regenerationẽ oppono. Nisi qͦd

Expanded text:
Pater tuus addixit te; respondebo, Sed frater Pater tuus addixit te; respondebo, Sed frater meus redemit me. Cur non aliunde justitia, cum aliunde reatus? Alius qui peccatorem constituit, alius qui justificat a peccato; alter in semine, alter in sanguine. An peccatum in semine peccatoris, et non justitia in Christi sanguine? Sed justitia, inquiet, sit cujus est: quid ad te? Esto. Sed sit etiam culpa cujus est: quid ad me? An justitia justi super eum erit, et impietas impii non erit super eum? Non convenit filium portare iniquitatem patris, et fraternae fieri exsortem justitiae. Nunc ergo per hominem mors, et per hominem vita. Sicut enim in Adam omnes moriuntur, non sic illi attineo, ut non et isti. Si illi per carnem; et per fidem huic: et si infectus ex illo originali concupiscentia; etiam Christi gratia spirituali perfusus sum. Quid mihi plus imputatur de praevaricatore? Si generatio, regenerationem oppono: nisi quod
Abbreviated transcription (Latin):
it. homo qui soluit. Nam si unꝰ inqͥt
pro om̃ib mortuus ẽ. gͦ om̃s mortui
sunt. ut uideł̃ satiffactio uniꝰ om̃ib
imputetur. sicut omniu̾̃ peccata unꝰ
ille portauit: nec alt̾ iam inueniatur.
mendaciũ petri. mortuus ꝓ nob̾ ꝯuiui¬
ficauit nos sibi. donans nob omĩa deli¬
cta. delens qͦd adu̾sum nos erat eyrogra¬
phum decreti. qͦd erat contrariũ nobis:
Rx ipsum tulit de medio. affigens illud
cruci. expolians pͥncipatꝰ & potestates.
Utinam ego inueniar in his spoliis. qͥb
spoliate sunt contrarie potestates: tradu¬
ctus &e ipse in possessionẽ dñi. Si mem
secutꝰ laban arguerit qͦd iecesserim cła
ab eo: audiet clam me accessisse ad eũ:
& ob hoc elam nrcessisse. Subiecit me illi
causa sccretior peccati: subdaxit me illi
ratio occulrioris iusticie. Aut si gratiᷤᷤ¬
uenundatus sum. gratis ñ redimar: Si
assur sine ulla causa calumniatꝰ ẽ mͥ:
sñ causa cãm exigit euasioniᷤ. Qd̾ si dix̾it

Expanded text:
Nam si unus, inquit, pro omnibus mortuus est, ergo omnes mortui sunt : ut videlicet satisfactio unius omnibus imputetur, sicut omnium peccata unus ille portavit; nec alter jam inveniatur mendacium Petri, mortuus pro nobis convivificavit nos sibi, donans nobis omnia delicta, delens quod adversum nos erat chirographum decreti, quod erat contrarium nobis; et ipsum tulit de medio, affigens illud cruci, exspolians principatus et potestates . 16. Utinam ego inveniar in his spoliis, quibus spoliatae sunt contrariae potestates, traductus et ipso in possessionem Domini! Si me insecutus Laban arguerit, quod recesserim clam ab eo, audiat clam me accessisse ad eum, et ob hoc clam recessisse. Subjecit me illi causa secretior peccati: subduxit me illi ratio occultioris justitiae. Aut si gratvenumdatus sum, gratis non redimar? Si Assur sine causa calumniatus est mihi, sine causa causam exigit evasionis. Quod si dixerit,
Abbreviated transcription (Latin):
absq solido. Eigo nec humilitatis ex¬
empla. nec caritatis insignia. pret̾ re¬
demptionis sacramentũ sunt aliquid.
Hȩc domine pat̾ de labore manuum
pueri ur̃i qualiacunq tenetis: ad¬
u̾sus pauca quidẽ noue heresẽos capi¬
tula. Ubi & si ñ aliud quã zelum ag¬
noseitis meum: tam̃ ꝓpriȩ interim
ꝯscientiȩ satisfeci. Nam cũ ñ eẽt quid
agerem ꝓ iniuria fidei quã dolebam:
oꝑe mͥ p̾ciũ arbitror. si illum monui
euiꝰ arma potentia do. ad destructionẽ
contrariaꝵ assertionũ. ad destruencda¬
omnẽ altitudinẽ extollentẽ se adũsus
scientiam di: & in captiuitatẽ redigen¬
dum omnẽ intellectum in obsequiũ
xp̃i. Sunt & alia in aliis enus scͥptis ñ
pauca nec minus mala capitula: ad
quȩ nec tp̃ris nec epłe angustia respõ¬
deie ꝑmittit: quãquã nec necessariũ
putẽ cum fint adeo manifesta. ut ipsa
etiam uulgata fide facile irfellantur.
Collegi tam̃ aliqua &e transmisi. Ad¬

Expanded text:
absque solido. Ergo nec humilitatis exabsque solido. Ergo nec humilitatis exempla, nec charitatis insignia, praeter redemptionis sacramentum, sunt aliquid. 26. Haec, Domine, Pater, de labore manuum pueri vestri qualiacunque tenetis, adversus pauca quidem novae haereseos capitula: ubi etsi non aliud quam zelum agnoscitis meum, tamen propriae interim conscientiae satisfeci. Nam cum non esset quod agerem pro injuria fidei quam dolebam; operae mihi pretium arbitror, si illum monui, cujus arma potentia a Deo ad destructionem contrariarum assertionum, ad destruendaomnem altitudinem extollentem se adversus scientiam Dei, et in captivitatem redigendum omnem intellectum in obsequium Christi. Sunt et alia in aliis ejus scriptis non pauca, nec minus mala capitula, ad quae nec temporis, nec epistolae angustia respondere permittit. Quanquam nec necessarium putem, cum sint adeo manifesta, ut ipsa etiam vulgata fide facile refellantur. Collegi tamen aliqua, et transmisi.
Abbreviated transcription (Latin):
tis. in qua semet ipsum d̾s exinaniuit:
caritatis mensurã. quã usq ad mortẽ
he mortẽ erucis extendit: redemptio¬
nis sacramentũ. quo ipsam mortem
quã ꝑtulit sustulit. Hoꝵ duo pͥora
sine ultimo sic sunt: acsi suꝑuacuo
pingas. Alagnũ ꝓfrcto & ualde neces¬
sarium humilitatis. magnũ & om̃i
acceptione dignũ caritatis exempłu:
s ñ habent fundamentũ. ac ꝑinde
nec statum. si desit redemptio. Uolo
totis nisib humiłe sequi xp̃m iħ̾m:
eupio eum qui dilexit me & tradidit
semet ipsum ꝓ me quibusda brachiis
uicariȩ diletionis amplecti: s oportet
me & agnum manducare paschalem.
Nisi enum manducauero carnẽ eius.
& bibero eius sanguinẽ: ñ habebo uitã
in memet ipso. Aliud sequi iħm. aliud
itrierr: aliud & manducare. Sequi. sa¬
lubre consilium: tenere & amplecti. sol¬
lempne gaudium: manducare. uita
beata. Cam enĩ eius uere t̃ cib: & san¬
guis eius uere ẽ potus. Panis ẽ di qui
uita: Nempe haud aliꝰ. quã pictur

Expanded text:
tis, in qua Deus semetipsum exinanivit; charitatis mensuram, quam usque ad mortem, et mortem crucis extendit; redemptionis sacramentum, quo ipsam mortem, quam pertulit, sustulit. Horum duo priora sine ultimo sic 657 sunt, ac si super inane pingas. Magnum profecto et valde necessarium humilitatis, magnum et omni acceptione dignum charitatis exemplum: sed non habent fundamentum, ac proinde nec statum, si desit redemptio. Volo totis nisibus humilem sequi Jesum; cupio eum qui dilexit me, et tradidit semetipsum pro me, quibusdam brachiis vicariae dilectionis amplecti: sed oportet me et Agnum manducare paschalem. Nisi enim manducavero carnem ejus, et bibero ejus sanguinem, non habebo vitam in memetipso. Aliud sequi Jesum, aliud tenere, aliud manducare. Sequi, salubre consilium; tenere et amplecti, solemne gaudium; manducare, vita beata. Caro enim ejus vere est cibus, et sanguis ejus vere est potus. Panis est Dei quvita? Nempe haud alius quam picturae
Abbreviated transcription (Latin):
oblatum: ñ sanguinẽ sitiens. s salutẽ
quia salus erat in sanguine. Salus pla¬
ne & ñ sicut iste sapit & scribit. sola
caritatis ostensio. Sic enim concludit
tot calumnias. & muectiones suas. qͣs
in d̾m tam impie quã imꝑite euo¬
muit: ut dicat totũ eẽ qͦd ds̃ in carne
apparuit. nrãm de u̾bo & exemplo ipsiꝰ
institutionẽ. siue ut postmodũ dicit

Expanded text:
oblatum; non sanguinem sitiens, sed salutem, oblatum; non sanguinem sitiens, sed salutem, quia salus erat in sanguine. Salus plane, et non, sicut iste sapit et scribit, sola charitatis ostensio. 656 Sic enim concludit tot calumnias et invectiones suas, quas in Deum tam impie, quam imperite evomuit, ut dicat: « Totum esse quod Deus in carne apparuit, nostram de verbo et exemplo ipsius institutionem, sive, et postmodum di
Abbreviated transcription (Latin):
licia sceleratoꝵ. & mortẽ de morte & de
peceato daminauit peccatũ. Et quan¬
to maior illoꝵ iniquitas:. tanto huiꝰ
uoluntas sanctior. & eo potentior ad
saluandum: quatimis tanta median¬
te potentia. antiquũ illud quamuis
grande peccatũ. necessario tam̃. huic
quod in xp̃o cõmissũ ẽ cederet: t̃anqͣm
minus maiori. Nec peccato siue pecc̃ã¬
tib ascribitur hec uictoria: s bene u¬
tenti peccato. & peccantes fortit̾ ꝑfe¬
renti: & conu̾tenti in usum pietatis.
quieqͥd in ipsum ausa ẽ erudelitas
impioꝵ. fuit uͦ sanguis qui effusus
ẽ tam multus ad ignoscendũ. ut ipsum
quoq peccatũ maximũ quo factum ẽ
ut effundetur deleret: ae ꝑ hoc de anti¬
qui illiꝰ utpote leuioris deletione. nul
aut ullomͦ ei placuerit innocentẽ intͤ¬
fici: nedum ds tam acceptã filii mortẽ
habuerit. ut ꝑ ipsam uniu̾so irconci¬
liatus sit mundo: Non requisiuit ds
pat̾ sanguinẽ filii: s tam̾ acceptauit

Expanded text:
 mortem de morte, et de peccato damnavit peccatum. Et quanto illorum major iniquitas, tanto ejus voluntas sanctior, et eo potentior, ad salvandum: quatenus tanta mediante potentia antiquum illud, quamvis grande peccatum, necessario tamen huic, quod in Christo, commissum est, cederet, tanquam minus majori. Nec peccato sive peccantibus ascribitur haec victoria; sed bene utenti peccato, et peccantes fortiter perferenti, et convertenti in usum pietatis, quidquid in ipsum ausa est crudelitas impiorum. 22. Fuit vero sanguis qui effusus t, tam multus ad ignoscendum, ut ipsum quoque peccatum maximum, quo factum est, ut effunderetur, deleret; ac per hoc de antiqui illius, utpote levioris, deletione nullaut ullo modo ei placuerit innocentem interfici; nedum Deus tam acceptam Filii mortem habuerit, ut per ipsam universo reconciliatus sit mundo? » Non requisivit Deus Pater sanguinem Filii, sed tamen acceptavit
Abbreviated transcription (Latin):
& remissio peccatoꝵ. Nam si dicente
scͥptura peccata nr̃a seꝑant int̾ nos &
dm̃: manente peccato ñ ẽ reconciliatio.
In quo gͦ remissio peccatoꝵ: Hic calix
inquit noui testam̃ti in meo sanguine:
qui pro uobis effundetur in temiᷤ¬
sionem peccatoꝵ. Itaq uͥ iteonciliatio:
bi remissio peccatoꝵ. Et qͥd ip̃a nͥ iusti

Expanded text:
et remissio peccatorum. Nam si, dicente et remissio peccatorum. Nam si, dicente Scriptura, Peccata nostra separant inter nos et Deum , manente peccato, non est reconciliatio. In quo ergo remissio peccatorum? Hic calix, inquit, novi testamenti in meo sanguine, qui pro vobis effundetur in remissionem peccatorum . Itaque ubi reconciliatio, ibi remissio pecc
Abbreviated transcription (Latin):
tis elegit efficatiȩ. Et fortasse is prestat.
ꝑ quẽ in t̾ra obliuionis. grauedinis.
lapsus ur̃i tot & tantis grauaminib
reparatoris fortius & uiuacius ammo¬
nerrmur. Alias autẽ nemo hominũ
nouit. nec noscere ad plenum potest. qͥd
boni ad grãm. quid congruentie ad sa¬
pientiam. qͥd dccoris ad głam. qͥd com¬
modi ad salutẽ. penes scipsam contine¬
at huiꝰ uenerandi myst̾ii inscrutabił
altitudo: quã ꝓpħa considerans expa¬
uit ñ penetrauit: & p̾cursor dm̃ inoi¬
gnum se iuidicauit qui penetraret. Ce
terum si ñ licet ꝑserutari diuine sacͣ¬
mentum uoluntatis:. licet tam̃ sen¬
tire effectum oꝑis: fructum utilitatiᷤ
ꝑcipere. Et qͦd licet scire ñ licet tacere:
quia gła regum celare u̾bum: & gła
d̾i inuestigare sermonẽ. fidelis sermo
& omĩ acceptione dignus: qm eũ ad¬
huc peccatores eẽmus. reconciliati sumꝰ
d̾o ꝑ mortẽ filii eiꝰ. Ubi reconciliatio:

Expanded text:
tis elegit, efficaciae. Et fortasse is praestat, tis elegit, efficaciae. Et fortasse is praestat, per quem in terra oblivionis, gravedinis, lapsus nostri, tot et tantis gravaminibus Reparatoris fortius et vivacius admoneremur. Alias autem nemo hominum novit, nec noscere ad plenum potest, quid boni ad gratiam, quid congruentiae ad sapientiam, quid decori ad gloriam, quid commodi ad salutem, penes se ipsam contineat hujus venerandi mysterii inscrutabilis altitudo: quam propheta considerans expavit, non penetravit ; et praecursor Domini indignum se judicavit qui penetraret . 20. Caeterum si non licet perscrutari divinae sacramentum voluntatis, licet tamen sentire effectum operis, fructum utilitatis percipere. Et quod licet scire, non licet tacere: quia gloria regum celare verbum, et gloria Dei investigare sermonem . Fidelis sermo, et omni acceptione dignus! quoniam cum adhuc peccatores essemus, reconciliati sumus Deo per mortem Filii ejus . 655 Ubi reconciliatio,
Abbreviated transcription (Latin):
& solo u̾bo eripere posset. quasi hoc qͥs¬
quam diffiteatur: post multa aliqͣn¬
do infert. Quȩ itaq necessitas. aut qͦ
ratio. aut quod opus fuit. cum sola
iussione sua diuina miseratio lib̾are
hominẽ a peccato posset ꝓpter redeptio¬
nem nrãm filium di earne suscepta. tot
& tantas medias. obpbria flagella spu¬
ta. deniq ipsam crucis ignominiosam
& asꝑrimã mortẽ sustinere: ut cũ mi¬
quis patibulum sustineret: Respon-¬
demus. Necessitas nr̃a fuit: & necessitaᷤᷤ
dura sedentium in tenebriᷤ & umbra
mortis. Opus qque nr̃m. & di ipsius &¬
sc̃oꝵ angłoꝵ. Arm̃. ut auferret iugum
captiuitatis nĩ Suũ. ut impleret᷑ ꝓpo¬
situm uoluntatis eiꝰ. Angłoꝵ: ut
nimerus impleretur eoꝵ. Porro rõ
huius facti: fuit dignatio facientis.
Quis negat omi potenti ad manum
fuisse: alios & alios modos nĩẽ redẽp¬
tionis. iustificationis. liberationis
Uerum hoc ñ p̾iudicat huiꝰ quẽ ẽ mul¬

Expanded text:
et solo verbo eripere posset, quasi hoc et solo verbo eripere posset, quasi hoc quis diffiteatur, post multa aliquando infert: « Quae itaque necessitas, aut quae ratio, aut quod opus fuit, cum sola jussione sua, divina miseratio liberare hominem a peccato posset; propter redemptionem nostram Filium Dei carne suscepta, tot et tantas inedias, opprobria, flagella, sputa, denique ipsam crucis ignominiosam et asperrimam mortem sustinere, ut cum iniquis patibulum sustineret. » Respondemus: Necessitas nostra fuit, et necessitas dura sedentium in tenebris et umbra mortis. Opus, aeque nostrum, et Dei ipsiusm, ut auferret jugum captivitatis nostrae: suum, ut impleretur propositum voluntatis ejus: Angelorum, ut numerus impleretur eorum. Porro ratio hujus facti fuit dignatio facientis. Quis negat Omnipotenti ad manum fuisse alios et alios modos nostrae redemptionis, justificationis, liberationis? Verum hoc non praejudicat hujus, quem e mul