comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ani: Quȩ fides a nob est ministrata: qr fides ex
alii cdatut fides in eodẽ sp̃u: Hon est scripta
illa fides in tabulis lapideis siẽ lex morsi: sed
in tabulis cordis carnalibus: Preuicdens om̃ps b
deus duriciam cordis iuideorum eandem legem
quã eis dabat in lapide scripsit: ut ꝑ lapidẽ duri¬
cia cordis illoꝵ designaret᷑ Per tabulas gͦ lapideas
debemꝰ intellig̾e dura corda hominũ & insensibilia:
in quib ñ scribit᷑ fides xp̃i: qr nulla p̃dicatione null
t̃rorib emolliri possunt: E hoc uͭ qd̃ dicit. sed in tabu¬
lis cordis carnalibus: debemꝰ intellige cor molle &
sensibile: qd̃ sentit᷑. flectit᷑: ac mollit̾ intelligit qd̃¬

Expanded text:
et aliis datur fides in eodem spiritu. Non est scripta illa fides in tabulis lapideis sicut lex Moysi, sed in tabulis cordis carnalibus. Praevidens omnipotens Deus duritiam cordis Judaeorum, eamdem legem quam eis dabat, in lapide scripsit, ut per lapidem duritia cordis illorum designaretur. Per tabulas ergo lapideas debemus intelligere dura corda hominum et insensibilia, in quibus non scribitur fides Christi, quia nulla praedicatione, nullis terroribus emolliri possunt. Per hoc vero quod dicit: Sed in tabulis cordis carnalibus, debemus intelligere cor molle et sensibile, quod sentit et flectitur ad mollitiem, et intelligit quo
Abbreviated transcription (Latin):
iudeoꝵ epłas laudaticias. ut ꝓ scis ⁊ religiosis
p̃dicatorib habeant᷑: N on indigemꝰ ur̃a laude.
neq epłis laudatiuis: quȩ nob̃ testimoniũ lau¬
dis ꝑhibeant: Exponit gͣ causã quare ũ indige¬
bant: inquiens Epła nr̃a uos estis: scripta in
cordibus nr̃is: E pła signũ ÷ salutis: qr salutem
mittentis continet: & de illiꝰ salute loquitur
scripta in cordib nr̃is: qr de ur̃a salute die
noctuq meditam᷑ & cogitamꝰ: & ipsa bona inten
tio cordis nr̃i ꝑhibet nob̃ testimoniũ laudis:
Quȩ epła scitur & legitur ni oculis corporeis.

Expanded text:
istolas laudatitias, ut pro sanctis et religiosis a Praedicatoribus habeantur? Non indigemus vestra laude, neque epistolis laudatitiis quae nobis testimonium laudis perhibeant. Exponit ergo causam quare non indigeat, inquiens: Epistola nostra vos estis, scripta in cordibus nostris. Epistola signum est salutis, quia salutem mittentis continet, et de illius salute loquitur,scripta in cordibus nostris, quia de vestra salute die noctuque meditamur et cogitamus, et ipsa intentio nostri cordis perhibet vobis testimonium laudis, quae ep
Abbreviated transcription (Latin):
pimꝰ. ita p̃dicamꝰ. qͥ uniꝰ substantiȩ existens cũ
patre & filio: untis ÷ d̃s C oram deo sub loquim᷑:
& ipse sit nr̃ adiutor: Re uera enĩ ipse ubiq
isto in loco atq in seq̃ntibꝰ S ed cũ sapientia dicat
ꝑ salomonem. laudet te alienus o non os tuũ:
quare se laudabat apłs: N unirũ iccirco: ut
choruitios ab amore pseudo apłoꝵ retraheret ad
suũ amorẽ: alioꝵq ueridicoꝵ apłorũ. Aut

Expanded text:
pimus, ita praedicamus quia unius substantiae existens cum pimus, ita praedicamus quia unius substantiae existens cum Patre et Filio unus est Deus, coram Deo subaudis loquet ipse sit noster adjutor. Revera enim ipse ubique  et iterum isto in loco atque in sequentibus. Sed cum sapientia dicat per Salomonem: Laudet te alienus, et non os tuum , quare se laudabit Apostolus? Nimirum idcirco ut Corinthios ab amore pseudoapostolorum retraheret ad suum amorem, aliorumque veridicorum apostolorum. Aut
Abbreviated transcription (Latin):
ad hec sub discernenda. quis statim idoneus & aptꝰ
predicator ẽ: ut possit discernere qͥ suit eius
p̃dicatione saluandi. & qͥ dãnandi: Nullus
Icdeoq om̃ib impendendꝰ est sermo p̃dicatio¬
nis: Non enim sumus nos apłi sicut plurimi
adulterantes uerbum dei: hic ꝑcutit pseudo¬
apłos: Sic̃ enĩ adult̃ ñ causa amoris filiorũ
adult̾at alt̾iꝰ uxorẽ: sed causa suȩ libidinis
explendȩ: ita falsi apłi ad ult̾abant u̾bũ dei:
qr ñ ideo p̃dicabant. ut filios sp̃uales deo ad¬
qͥrerent᷑. Quia falso p̃dicabant. neq ꝓ remu
bant u̾bũ dei: qr ñ recte neq ueracit̾ illud doce¬
bant: dicentes xp̃m ñ ẽẽ mortuũ. neq a mortuis
resurrexisse: Apłi aut̃ ñ adult̾abant: qr filios dõ¬
sp̃uales acqͥrtre desicdabant: & ñ ꝓlucris tẽpora¬
lib sed ꝓ p̃mio ętnȩ beatitudinis p̃dicationi insi¬
stentes. neq ꝓ fauore ⁊ laude humana rectis
te & ueritate: Et sicut ex deo .i. ex sp̃u sc̃o acci

Expanded text:
tam idoneus et aptus praedicator est, ut possit discernere qui sint ejus praedicatione salvandi atque damnandi? Nullus. Ideoque omnibus impendendus est sermo praedicationis. Non enim sumus nos apostoli sicut plurimi adulterantes verbum Dei. Hic percutit pseudoapostolos. Sicut enim adulter non causa amoris filiorum adulterat alterius uxorem, sed causa suae libidinis explendae, ita falsi apostoli adulterabant verbum Dei, quia non ideo praedicabant ut filios spiritales Deo acquirerent, quia falso praedicabant, neque pro rebant verbum Dei, quia non recte neque veraciter illud docebant, dicentes Christum non esse mortuum, neque a mortuis surrexisse. Apostoli autem non adulterabant, quia eo acquirere desiderabant, et non pro lucris temporalibus, sed pro praemio aeternae beatitudinis praedicationi insistentes, neque pro favore et laude humana rectisste et veritate; sed sicut ex Deo, id est ex Spi
Abbreviated transcription (Latin):
aut qͥs descendet in abissu: hoc ⁊ xp̃m ex mortus
Quando morses dedit iudeis legẽ: dixit eis: Ne
dixeris o iudȩe in corde tuo.i. ne fingas in mente
tua: Quis ibit in cęlũ. ut inde m afferat dei man
ba eiꝰ ad xp̃m reculit: asserens illũ hoc dixisse ꝑ mo¬
ĩse̾n qlui ÷ iusticia uera: Quib uerbis instruit nos
scdm diuinitatis plenitudinẽ ubiq eẽ: ac ꝑ ominia
diffusũ cũ patre & sp̃u scõ: iuxta qd̃ ds̃ pater per
isaiam ꝓpħam dicit: C elũ oe trã ego impleo: Ideo
enĩ non concludit᷑ loco: qr in eo consistit om̃is locꝰ:
Presidendo siquidem sustinet omnia:
sustinendo p̃sidet: implendo circũdat:
circũdando implet: In uerb̾ gͦ apłi est
in celo ut ñ sit in t̾ra: aut ita eẽ deorsũ in
abisso apud inferos. ut te sursũ positum
ignoret: s crede illũ ubiq eẽ p̾sentem
scđm diuinitatẽ: sic̃ deeo dr̃ Sapien¬
tia attingit a fine usq ad finẽ fortit̾: &e di¬
sponit om̃ia suauit̃: Ne dixeris gͦ homo:

Expanded text:
m ex mortuis Quando Moyses dedit Judaeis legem, dixit eis: Ne dixeris in corde tuo, id est ne fingas in mente tua, quis ibit in coelum, ut inde mihi afferat Dei mandba ejus ad Christum retulit, afferens illum hoc dixisse per Moysen, qui est justitia vera. Quibus verbis instruit nos,secundum divinitatis plenitudinem ubique esse, ac per omnia diffusum cum Patre et Spiritu sancto, juxta quod Deus Pater per Jeremiam prophetam dicit: Coelum et terram ego impleo . Ideoque enim non concluditur loco, quia in eo consistit omnis locus. Praesidendo siquidem sustinet omnia, sustinendo praesidet, implendo circumdat, circumdando implet. In verbis ergo Apostoin coelo, ut non sit in terra: aut ita esse deorsum in abysso apud inferos, ut te sursum positum ignoret, sed crede illum ubique esse praesentem secundum divinitatem, sicut de eo dicitur: Sapientia attingit a fine ubique ad finem fortiter, et disponit omnia suaviter . Ne dixeris ergo, o homo,
Abbreviated transcription (Latin):
dei in quẽ ñ credider: Et idcirco ñ saluant᷑: qr
ñ inuocant: Aut quomͦ credent ei quẽ ñ audi¬
aure corporis: s ñ aure m̃ts: qr dñs requirebat
inqͥens. qui ht̃ aures audiendi audiat: Insuꝑ¬
etiã au̾ter aures suas ne audirent u̾ba eiꝰ: quando
illo clamante in templo ⁊ dicente. siqͥs sitit ueniat
ad me & bibat. noluer̃ ad eũ uenire credendo:
Ideoq ñ audier̃: qr ñ fuer̃ obȩdientes Quomͦ
aut̃ audient sine p̾dicante : Hic ostendit se suiq
ꝑsecuti st̃ eos expellentes eos ase. sic̃ in actib apłorũ
legit᷑: uͥ ennarrat᷑ quẽ admodũ eis paulus dixeric:
Uob̃ quidẽ oporcebat pͥmũ loqui uerbũ dei: sed
quia repellitis illud ecce conuertimur ad gen¬
tes: Hinc ÷ qd subdit: Quomͦ aut̃ p̃dicabt̃:
eis p̃dicatores uerbũ uitȩ nͥ mittant᷑: Et ÷ sensꝰ::
Ipsi occider̃ p̃dicatores qͦsdã ad se missos: sicut

Expanded text:
 in quem non crediderunt? Et idcirco non salvantur, quia non invocant. Aut quomodo credent ei quem non audiaure corporis, sed non aure mentis, quas Dominus requirebat, inquiens: Qui habet aures audiendi audiat . Insuper et averterunt aures suas ne audirent verba ejus, quando illo clamante in templo et dicente: Si quis sitit, veniat ad me et bibat , noluerunt ad eum venire credendo. Ideoque non audierunt, quia non fuerunt obedientes. Quomodo autem audient sine praedicante? Hic ostendit, se suiqupersecuti sunt eos, expellentes eos a se, sicut in Actibus apostolorum legitur, ubi et narratur quem admodum eis Paulus dixerit: Vobis quidem oportebat primum loqui verbum Dei: sed quia repellitis illud, ecce convertimur ad gentes . Hinc est quod subdit. Quomodo autem praedicabunt eis praedicatores verbum vitae, nisi mittantur? Et est sensus: Ipsi occiderunt praedicator
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ÷ xp̃m deducere: Non necesse habes
ab inferis xp̃m uocare: quẽ ubiq p̃sen¬
tem debes agnoscere: Unde dic̃ ipsa scri¬
ptura deuceronomii: Prope : uerbũ in
ore cuo: &e in corde tuo: Uerbũ hic simpli¬
cit᷑ possumꝰ intellige si uolumꝰ. u̾bũ legis
qd̃ illi in ore habebant. assidue illud le¬
gendo: in corde quoq iugit̃ meditando:
ac memoriȩ cõm̃dando: Altiori aut̃ in¬
tellectu: istud ÷ uerbũ de quo ioħs ait:
In pͥncipio erat u̾bũ: ce u̾bũ erat apud
dm̃: & ds̃ erat uerbũ: E rgo qr ds̃ erat
u̾bũ: ꝓpe erat in ore & in corde illoꝵ: ut¬
pote qd̵ omia replet Nam ut beatus
ieronimꝰ dic̃: sic̃ uestis totũ corpus hinc
inde cirtũdat: ita xp̃s electos suos undiq
circũ dando amplectit᷑: immo amplius
Quoniã uestis tantũmͦ extrinsecus corpꝰ
circũdat adherendo illi: xp̃s ũ est inceriꝰ
in ore ꝑ confessionem. in corde ꝑ credu

Expanded text:
hoc est Christum deducere. Non necesse habes ab inferis Christum vocare, quem ubique praesentem debes agnoscere, unde dicit ipsa Scriptura Deuteronomii: Prope est verbum in ore tuo et in corde tuo . Verbum hic simpliciter possumus intelligere, si volumus verbum legis, quod illi in ore habebant assidue illud legendo, in corde quoque jugiter meditando, ac memoriae commendando. Altiori autem sensu verbum istud est, de quo Joannes ait: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum et Deus erat Verbum . Ergo quia Deus erat Verbum, prope erat in ore et in corde illorum, utpote quod omnia replet. Nam beatus Hieronymus dicit: Sicut vestis totum corpus hinc inde circumdat, ita Christus electos suos undique circumdando amplectitur, imo amplius, quoniam vestis tantummodo extrinsecus corpus circumdat, adhaerendo illi Christus vero est exterius in ore per confes
Abbreviated transcription (Latin):
fines t̾re philosophos. & artib liberalib eruditos:
qui u̾ba scrutati st̃ p̃dicationis eugłicȩ: ut augu¬
stinus fuit & erprianus Sed dico Nunqͥd isrł
non cognouit: Id: si p̃dicatio apłorũ ad om̃s gen-¬
tes ꝑuenit. qͣntoo magis ad iudeos apud quos
seminari cępit: p̾sertĩ cũ ipsi sint om̃iũ gentiũ
Primus morses dicit: Ego ad emulationẽ uos ad¬
ducã: in ñ gentẽ: Emulatio quȩ greco uocabulo
zelus appellat᷑ : ñ uniformit. neq sub uno sensu
semꝑ accipit᷑: Nam ponit᷑ ꝓ imitatione: ꝓ studio:
ꝓ amore: pro inuidentia: sic̃ hic: hoc aut̃ mo¬

Expanded text:
fines terrae, philosophos et artibus liberalibus eruditos, qui verba scrutati sunt praedicationis Evangelicae, ut Augustinus fuit et Cyprianus. Sed dico: Nunquid Israel non cognovit? Id est, si praedicatio apostolorum ad omnes gentes pervenit, quanto magis ad Judaeos, apud quos seminari coepit, praesertim cum ipsi sint omnium gentium Primus Moyses dicit: Ego ad aemulationem vos adducam in non gentem. Aemulatio quae Graeco vocabulo zelus appellatur, non uniformiter, neque sub uno sensu semper accipitur. Nam ponitur pro imitatione, pro studio, pro amore, pro invidentia, sicut hic. Hoc autem Mo
Abbreviated transcription (Latin):
ierłm: in medio gentiũ posui eam: Sed
fortasse quęrit aliqͥs: quare ds̃ om̃ps.
illã plebẽ in medio omniũ gentiũ decre¬
uerit tollocare: Cui respondendũ ÷ ideo
hoc factũ ẽẽ: ut qr ipsa ex om̃ib gentibus
sola cognitionẽ dei ueri habeat &e legem
scriptã: suo cultu & religione ꝓuocaret.¬
tiliũ legimꝰ ad udaismũ transisse: uel id¬
circo ut ipsa plebs quȩ dĩ legẽ seruaret ab
om̃ib in circuitu honoraret᷑ ac timeret᷑.
sic̃ factũ÷ tẽporib dauid & salomonis qͣndo
om̃s reges in circuitu suo positi ei munera
mictebant: uł si a lege & cultura dei rece¬
derent ab hostib affligeret᷑ ac depopularen¬
nasciturꝰ.⁊ genus humanũ redẽpturus.
& multa miracula in mundo positus
patraturus: ibi hec agerentur: unde fama
eius ad om̃s gences citius posset transuolare:
Reu̾tam̃ itũ ad suꝑiora: Igit᷑ in omẽm t̾ram
exiuit sonꝰ p̃dicationis apłorũ: &e in fines orbis¬

Expanded text:
em, in medio gentium posui eam . Sed fortasse quaerit aliquis quare Deus omnipotens illam plebem in medio omnium gentium decreverit collocare? Cui respondendum est ideo hoc factum esse, ut quia ipsa ex omnibus gentibus solam cognitionem veri Dei habebat, et legem scriptam suo cultu et religione provocarettilium legimus ad Judaismum transiisse: vel idcirco, ut si ipsa plebs legem Dei servaret, ab omnibus in circuitu suo honoraretur ac timeretur, sicut factum est temporibus David et Salomonis, quando omnes reges in circuitu suo positi, ei munera mittebant: vel si a lege et cultura Dei recederet, ab hostibus affligeretur ac depopularenasciturus, et genus humanum redempturus, et multa miracula in mundo positus patraturus ibi haec agerentur, unde fama ejus ad omnes gentes citius posset transvolare. Revertamur iterum ad superiora. Igitur in omnem terram exivit sonus praedicationis apo
Abbreviated transcription (Latin):
dñs abrahã cum ñ sꝑaret᷑: & sic̃ apparuit angĩs
tachariȩ: Sic dñs iħs apparuit gentibꝰ ⁊ p̃dican¬
tib apłis ⁊ coruscantib mniracłis: cũ ñ expecta-¬
ret᷑ ab illis: Nam qd̃ ipse in apłis apparuerit gen-¬
tibꝰ: cestat᷑ suis sermonibꝰ Ecce ego uob̃cũ omĩb
diebus: usq ad consũmationẽ scłi: ꝑ doctrutam

Expanded text:
Dominus Abrahae cum non speraretur, et sicut apparuit angelus Dominus Abrahae cum non speraretur, et sicut apparuit angelus Zachariae: sic Dominus Jesus apparuit gentibus, praedicantibus apostolis, et coruscantibus miraculis, cum non exspectaretur ab illis. Nam quod ipse in apostolis apparuerit gentibus, testatur suis sermonibus. Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi . Per doctr
Abbreviated transcription (Latin):
illis: s qd̾ beneficia sua quȩ iudeis displicu¬
erunt ad se conuersis gentib largiatur: Potest
creduli: ante ꝑceptã fidem gens uocabantur:
Percepta aut̃ gr̃a fidei ñ iam gens uocantur.
s dei popłs ⁊ plebs appellat᷑: dicente dño per
psalmistã: Popłs quẽ ñ cognoui seruiuit mͥ
Un alibi apłs: Scitis inqͥt qr cũ gentes eetis: ad
simulacra muta ꝓut ducebamini. eunces sub̃
eratis Quod tale est: ac si diceret: Fuistis qͦndã
gentes: s iam ñ estis gentes: In hanc gͦ ñ gen¬
tem trascunt᷑ iudei: inuidia ducti Isaras:
autẽ ⁊i dicit: Non sine ratione hoc uerbũ qd̵
repletus: sciebat se contẽpnendũ a iudeis. ⁊ etiã
serra lignea secandũ: Et tam̃ audet .i. auda¬
cter dicit ex ꝑsona xp̃i: ñ formidans rebellẽ
iudeos: nuent̾ sum ñ querentib me palã
apparui: & his qͥ me ñ int̾rogabant: Gentilibus:
de eo: ipse apparuit: Ille apparere dr̃: qui ñ¬
sꝑatur. s subito ⁊ insꝑate uenit: sic̃ apparuit

Expanded text:
sed quod beneficia sua quae Judaeis displicuerunt, ad se conversis gentibus largiatur. Potest creduli ante perceptam fidem gens vocabantur: percepta autem gratia fidei, non jam gens vocantur, sed Dei populus et plebs appellantur, dicente Domino per Psalmistam: Populus quem non cognovi servivit mihi . Unde alibi Apostolus: Scitis, inquit, quia cum gentes essetis, ad simulacra muta prout ducebamini, eratis, euntes . Quod tale est ac si diceret: Fuistis quondam gentes, sed jam non estis gentes. In hanc ergo non gentem irascuntur Judaei invidia ducti. Isaias autem et dicit: Non sine ratione hoc verbum quod repletus, sciebat se contemnendum a Judaeis, et etiam serra lignea secandum, et tamen audet, id est audacter dicit ex persona Christi, non formidans Judaeos rebelles: Inventus sum a non quaerentibus me, palam apparui his qui me non interrogabant. Gentilibus nde eo ipse apparuit. Ille apparere dicitur, qui ne venit, sicut apparuit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓlatũ: uel quȩ ipse xp̃s reuelat eis in cor-¬
de: & loquit᷑ ꝑ ora ipsorũ: Ad hec potera it̃
iudei dicere licet falso: Non audiuimꝰ
audier̃: Et quidẽ: Ecce affirmatio: Et hic
est distingendũ: Sensus enĩ huiꝰmodi est
audier: sed credere contẽpser̃: Poterat aliqͥs
ad hec dicere: Apłi recesserunt ab eis:
Et quomͦ potuer̾ audire: Asserit quoq
apłs exemplo ꝓphetico: & dicit Quomͦ
pocuit ee̾ ut ñ audirent: IN om̃em t̾rã
exiuit sonus eorũ: & in fines orbis t̾rȩ u̾ba
eorũ: Dixerat supͣ idem psalmista: Non
sunt loquelȩ neq sermones: quoꝵ ñ audi¬
ant᷑ uoces eorũ: Si scdm linguas om̃ium
gentiũ & sermones. auditȩ st̃ uoces apłoꝵ
in ipsis gentib: qͣnto magis ap̃ iudeos ipsa
lingua eorũ .i. ebrea audita est: Si enum
terranei sint: Quod enĩ ierłm in medio
t̾rarũ sit posita sicuti umbilicus uentris:
testat᷑ psalmista qͥ dic̃: Deus aut̃ rex ante¬

Expanded text:
prolatum: Vel, quae ipse Christus revelat eis in corprolatum: Vel, quae ipse Christus revelat eis in corde, et loquitur per ora illorum. Ad haec poterant Judaei dicere, licet falso: Non audivimusaudierunt. Et quidem, ecce affirmatio, et hic est distinguendum. Sensus enim hujusmodi est: audierunt, sed credere contempserunt. Poterat aliquis ad haec dicere: Apostoli recesserunt ab eis, et quomodo potuerunt audire? Asserit quoque Apostolus exemplo prophetico, et dicit: Quomodo potuit esse ut non audirent: In omnem terram exivit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum. Dixerat supra idem Psalmista: Non sunt loquelae neque sermones, quorum non audiantur voces eorum . Si secundum linguas omnium gentium et sermones auditae sunt voces apostolorum in ipsis gentibus, quanto magis apud Judaeos, ipsa lingua eorum Hebraea audita est? Si enim terranei sint. Quod enim Hierusalem in medio terrarum sit posita, sicut umbilicus ventris, testatur Psalmista, dicens: Deus autem, rex n
Abbreviated transcription (Latin):
cȩlestis: tam̃ ñ om̃s iudei neq om̃s gentiles obȩdi-¬
entes extiterunt tunc temporis euan¬
gelicȩ p̃dicationi: sed neq adhuc obȩ¬
diunt om̃s saias enuĩ dicit: Dñe qͥs
credid auditui nr̃o: hoc in loco isaias in
replet̾: quo ⁊ apłi: Animad u̾tendũ auc̃:¬
qr quis in sacra scriptura aliqͣndo ꝓ nul
lo: aliqͣndo ꝓraro ponit᷑: Pro nullo: ut
est illud Qm̃ quis in nubib ȩquabitur
dño: Idest nullus: Pro raro: sicutihic:
Pauci enĩ inuenti st̃ qͥ crediderint ex iu¬
deis auditui apłoꝵ: Qui idcirco auditꝰ eoꝵ
auditu sp̃i tali audiebant: qͥd extrinsecꝰ
debuissent: Uñ & ipse paulus alias dicit:
renuentes in xp̃m credere Ergo fides
ex auditu: P rimũ audit qͥs p̃dicatorem
loqui: qͥd uel quomodo debeat credere:
deinde accipit fidẽ: Auditꝰ aut̃ ꝑu̾bũ¬
xp̃i: Quod p̾dicat᷑ ab apłis & doctoribus
uerbũ xp̃i est: qr ñ alia p̃dicant quam
quȩ in eugłio continent᷑. qd ab ore xp̃i est

Expanded text:
coelestis, tamen non omnes Judaei, neque omnes gentiles obedientes exstiterunt tunc temporis Evangelicae praedicationi, sed neque adhuc obediunt omnes. Isaias enim dicit: Domine, quis credidit auditui nostro? Hoc loco Isaias in repletus, quo et apostoli. Animadvertendum autem, quia ido pro raro ponitur. Pro nullo, ut est illud. Quoniam quis in nubibus aequabitur Domino ? id est nullus. Pro raro, ut hic: Pauci enim inventi sunt qui crediderunt ex Judaeis auditui apostolorum. Qui idcirco auditus illauditu spiritali audiebant, quid exstrinsecdebuissent. Unde et Paulus alias ait: Anrenuentes in Christum credere. Ergo fides ex auditu. Primum audit quis praedicatorem loqui quomodo debeat credere, deinde accipit fidem. Auditus aui; quod praedicatur ab apostolis et doctoribus verbum Christi est: quia non alia praedicant, quam quae in Evangelio continentur, quod ab ore Christi est
Abbreviated transcription (Latin):
eruere. & ad uitã ȩt̾nã ꝑducere: reddens eis p̃miũ
a se ꝓmissũ: Uel ideo dr̃ diues qr potens ẽ. genti¬
les exaudirt̃ & saluare sic̃ & iudeos: qr ꝑsonarũ
acceptio ñ ÷ apud illũ: nec sic intendit uni ut se
deneget alteri: Ergo si uox nr̃a ad om̃s qui audi¬
unt ȩqualit̾ uenit: & tam̃ una est: multo magiꝰ
om̃ps ds̃ exaudire om̃s misericordit̾ potest:
nec dũ unũ audit alteriꝰ p̾cũ obliuiscit᷑: Qua¬
ꝓpt̾ subinfert: OMis enĩ quic̃q inuocau̾ it
nom̃ dñi: saluus erit Quic̃q in uocau̾it nom̃
dñi. sic̃ inuocari debet: scilicet ore. fide. ⁊ opere:

Expanded text:
eruere, et ad vitam aeternam perducere, reddens eis praemium eruere, et ad vitam aeternam perducere, reddens eis praemium a se promissum. Vel ideo dicitur dives, quia potens est gentiles exaudire et salvare, sicut et Judaeos, quia personarum acceptio non est apud illum: nec sic intendit uni, ut se deneget alteri. Ergo si vox nostra ad omnes qui audiunt aequaliter venit, et tamen una est, multo magis omnipotens Deus exaudire omnes misericorditer potest, nec dum unum audit alterius precum obliviscitur: quapropter subinfert: Omnis enim quicunque invocaverit nomen Domini, salvus erit. Quicunque invocaverit nomen Domini sicut invocari d
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m ea fide quȩ ꝑ dilectionẽ oꝑat᷑: non
confundet᷑: Quic̃q credidit in xp̃m sicuti¬
ẽ credendũ: ñ erubescet cũ incredulis in
die iudicii qͥb ipse iudex dicet. ite in
ignẽ ȩt̾̃nũ: s potius gaudebit. cũ ab eo in
que credidit remunerabit᷑: aggregatus
numero et collegio electorum & dĩn confi-¬
tentiũ: Hoc exẽplũ ualet cont̾ iudeos: qͥ gen¬
tiles a fide xp̃i putabant secernendos Unde
& subdit: Hon ⁊ distinctio sub̃ in isto ex ẽplo
qd posui: Quoꝵ ñ ÷ distinctio siue separatio:
Iudei & greci: qr de utrisq dr̃ Om̃is homo qui
credidit in illũ siue iudeus siue gentilis: non
confundet᷑: am idẽ dñs om̃ium: diues in õs
qͥ inuocant illũ: Idem dñs qͥ est creator & dñsiu¬
deorũ: ipse ÷ creator & dñs genciũ: i. oĩũ hominũ:
diues aut̃ idcirto dr̃ in om̃s qͥ inuocant illũ: quia
potest om̃s in se credentes a p̾sentib tribulationib

Expanded text:
ilectionem operatur, non confundetur. Quicunque crediderit in Christum sicuti credendum est, non erubescet cum incredulis in die judicii, quibus ipse judex dicet: Ite in ignem aeternum , sed potius gaudebit, cum ab eo in quem crediderit remunerabitur, aggregatus numero et collegio electorum et Deum confitentium. Hoc exemplum valet contra Judaeos, qui gentiles a fide Christi putabant secernendos, unde et subdit: Non enim est distinctio, subaudis in isto exemplo quod posui. Quorum non est distinctio sive separatio? Judaei et Graeci; quia de utrisque dicitur: Omnis homo qui crediderit in illum, sive Judaeus, sive gentilis, non confundetur. Nam idem Dominus omnium, dives in omnes qui invocant illum, id est Dominus qui est Creator et Domiipse est Creator et Dominus gentium, id est omnium hominum. Dives autem idcirco dicitur, in omnes qui invocant illum, quia potest omnes in se credentes a praesentibus tribulationibus
Abbreviated transcription (Latin):
scd̾m monita dñi dicentis Inquamc̃q domũ int̾¬
ueritis: pͥmũ offerte pacẽ: dicentes: Pax huic do¬
mui: E uangelizauer̃ bona. futuri scilicet regni
p̃mia: quȩ ocłs ñ uidit nec auris audiuit. nec in
cor hominũ ascenderunt: & de quib dic̃ psalmista:

Expanded text:
secundum monita Domini, dicentes: In quamcunque domum intraveritis, primum offerte pacem, dicentes; Pax huic domui . Evangelizaverunt bona, futuri scilicet regni praemia quae oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit. Et de quibus dicit Psalmi
Abbreviated transcription (Latin):
tant᷑: ita pot̾ unomͦ intelligi: Nequaꝗ̃ nos apłi
ad officiũ p̃dicationis accedẽ potuissemꝰ. nͥ gr̃a dĩ
qua ꝓtegim᷑ ad moniti directi fuissemꝰ. primũ
iudeis u̾bũ uitȩ anniitiare: deinde gentibꝰ Ideoq
in excusabiles erunt udei de aduentu filii dei: qr
apłos ad salutẽ sui directos a suis finib pepuler̃:
P otest &e ita ñ inconuenient̃ incelligi: Quomodo
inqͥt p̃dicabt̃ ipsi p̃dicatores eisu̾bũ uitȩ qͥ expulsi
st̃ ab eis: nͥ iter̃ mitant᷑: firmat quoq exẽplo ꝓphe¬
tico: qualit̃ p̃dicatores euangelizare eis bona uolu
tiũ pacẽ: euangelitantiũ bona: Apłoꝵ pedes speci¬
osi fuer̃: qr a dño st̃ abluti: Pedes quoq in sacra
scriptura aliq̃ndo bonas actiones significant: sicut
tacharias pater ioħis baptistȩ ostendit. dicens Uisi¬
tauit nos oriens ex alto: illuminare his qͥ in tenebri

Expanded text:
 intelligi: Nequaquam nos apostoli ad officium praedicationis accedere potuissemus, nisi gratia Dei qua protegimur admoniti, directi fuissemus, primum Judaeis verbum vitae annuntiare, deinde gentibus: Ideoque Judaei excusabiles non erunt de adventu Filii Dei, quia apostolos ad salutem sui directos a suis finibus pepulerunt. Potest et ita non inconvenienter accipi: Quomodo, inquit, praedicabunt ipsi praedicatores eis verbum vitae, qui expulsi sunt ab eis, nisi iterum mittantur? Affirmat quoque exemplo prophetico, qualiter praedicatores evangelizare voluerunt eis tium pacem, evangelizantium bona. Apostolorum pedes speciosi fuerunt, quia Domino sunt abluti. Pedes quoque in sacra Scriptura aliquando bonas actiones significant, sicut Zacharias pater Joannis Baptistae ostendit, dicens: Visitavit nos oriens ex
Abbreviated transcription (Latin):
cũcisione: ocio sabbati: ceterisq legalibꝰ oꝑibus
Iusticia quȩ exlege : uiuero hominẽ in se faci-¬
ebat: qr ñ interficiebat᷑: Premiũ gͦ illiꝰ iusticiȩ
nichil aliud erat: quã uita p̃sens quȩ ñ tollebatur:
Uiuet in ea dicit: i. mortẽ p̃sentẽ euadet: Siqͥs
uͦ spiritalit̾ ea quȩ lex p̃cipit impleuerit: licet
in p̃senti tẽporalit̾ ñ remunerent᷑: in futuro tam̃
remunerationis causa uitã ȩcernã accipiet: i. p̾sen

Expanded text:
cumcisione, otio sabbabi, caeterisque legalibus operibus. Justitia quae ex lege est, vivere hominem in se faciebat, quia non interficiebatur. Praemium ergo illius justitiae nihil aliud erat quam vita praesens quae non tollebatur. Vivet in ea dicit, id est mortem praesentem evadet: Si quis vero spiritualiter ea quae lex praecipit impleverit, licet in praesenti tempore non remuneretur, in futuro tamen remunerationis causa vitam aeternam, id est
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ a morse. abrahã. samuele. et ceteris:
At gentiles ñ int̾rogabant dm̃: s tonsu¬
lebant idola &e demonia: Id isrł aut̃
dicit idẽ rsaias: ex ꝑsona xͥ Tota die ex-

Expanded text:
sicut a Moyse, Abraham, Samuele et caeteris et gentiles non interrogabant Deum: sed consulebant idola et daemonia. Ad Israel autem dicit idem Isaias ex persona Christi: Tota die ex
Abbreviated transcription (Latin):
credentiũ repleti sunt zelo. ⁊ contradicebant
his quȩ a paulo dicebant᷑: Ante dñi ad uen¬
tũ genus humanũ in uideos diuidebatur:
& gentes Sed gentes ꝑ enormitatẽ malorũ ita
transcenderant conditionis suȩ modũ: ut etiã
gentis nomine ñ meruissent appellari sed
canes: dicente dño in eugłio: Non ÷ bonũ
sumere panẽ filiorũ: & mittere canibꝰ Uñ
ñ gens dicebãt᷑: qr ratione amissa irrationabi¬
litatẽ sectabatur: Uerũ cũ post modũ credidis¬
sent tam apłis p̾̃dicantib quã eorũ successo¬
ribrs: iudei contͣ eos excitati sunc. et inflã¬
mati in uidię fascibus: Exponens ergo
apłs qd̾ dixerat ñ gentẽ: infert in gencẽ
In irã uos mictã. sub cont̾ hanc gentẽ insi¬
p̃ientẽ: Quȩ cũ fuisset aisq ad aduentũ xp̃i

Expanded text:
tradicebant his quae a Paulo dicebantur . Ante Domini adventum genus humanum in Judaeos dividebatur et gentes, sed gentes per enormitatem malorum, ita transcenderant conditionis suae modum, ut etiam gentis nomine non meruissent appellari, sed canes, dicente Domino in Evangelio: Non est bonum sumere panem filiorum, et mittere canibus . Unde non gens dicebantur, quia ratione amissa irrationabilitatem sectabantur. Verum cum postmodum credidissent tam apostolis praedicantibus quam eorum successoribus, Judaei contra eos excitati sunt et inflammati invidiae facibus. Exponens ergo Apostolus quod dixerat, non gentem, infert: In gentem in iram vos mittam, subaudis contra hanc gentem insip
Abbreviated transcription (Latin):
ad iusticiã: ore aut̃ confessio fit ad
salutẽ: Prosequit᷑ diligentius: qd̃ suꝑiꝰ de
fide tetigerat: E ides in corde locanda est:
quȩ dm̃ trinitatẽ hab̾e in ꝑsonis. ⁊ unita¬
tem in omĩ potentia maiestatis credat: fi¬
teneat. genꝰ humanũ sanguine illiꝰ redẽ¬
ptũ: & ea quȩ circa humanationẽ illius
sunt facta. deifice exhibita ñ hesitet: In
ore & confessio debet ẽẽ: qr fides cordis
ꝓmerenda est officio oris: Illa enĩ confes¬
sio fit ad salutẽ: quȩ tam̃ exornata fuerit
bonis oꝑib ꝑ spaciũ uitȩ: Nam alit̃ fides
sine oꝑib mortua est: Non dic̃ de salute
corporis qua potiunt᷑ etiã qͥ ñ confitentur.
deo: s de salute interioris hominis .i. animȩ
quȩ saluat᷑ confessione uerȩ fidei ñ tem

Expanded text:
ad justitiam, ore autem confessio fit ad salutem. Prosequitur diligentius quod superius de fide tetigerat. Fides in corde locanda est, quae Deum trinitatem habere in personis, et unitatem in omnipotentia majestatis credat, fiteneat genus humanum sanguine illius redemptum, et ea quae circa humanitatem ejus sunt facta, deifice exhibita non haesitet. In ore etiam confessio debet esse: quia fides cordis promenda est officio oris. Illa enim confessio fit ad salutem, si tamen exornata fuerit bonis operibus per spatium vitae. Nam aliter fides sine operibus mortua est . Non dicit de salute corporis, qua potiuntur etiam qui non confitentur Deum, sed de salute interioris hominis, id est animae quae salvatur confessione
Abbreviated transcription (Latin):
illo uocaret᷑: Non enim putandũ est in istis
salucationib in anit̾ fieri ꝑ singulos quosq lau¬
dis ⁊ salutationis differentiam: Qui enim scit
quia xp̃s loquit᷑ in paulo: certus est qd̃ ꝓuitę
merito alius quidẽ ꝓbus dr̃ ab eo: alius carissi¬
mus: alius laborans in dño: alius electus. ut hic
rufus de quo nunc sermo est electus in dño
salutatur: ⁊ mat̾ illius inat̾ apłi inducitur
causa suminȩ dilectionis: Salutate inuicem
in osculo scõ : id÷ in osculo ñ ficto. uł subdolo:
quali osculo uidas tradiditꝰ saluatorem: uł qͣli
osculant᷑ incesti alios: causa immunditię: Quod
osculum non castũ uocat᷑. sed colobinum: Et est
sensus: Iam quia ego ñ sum p̾sens ut ^ possim
omnes uos osculari: osculamini uos inuicem
Exhoc loco aliisq similib mos traditꝰ est eccłiȩ:
ut conuenientes fideles in eccłia ad audiendum
uerbũ diuinũ. missarũq celebrationẽ: post

Expanded text:
illum vocaretur. Non enim putandum est, in istis illum vocaretur. Non enim putandum est, in istis salutationibus inaniter fieri per singulos quosque laudis et salutationis differentiam. Qui enim scit quia Christus loquitur in Paulo, certus est quod pro vitae merito, alius quidem probus dicitur ab eo, alius charissimus, alius laborans in Domino, alius electus, ut hic Rufus de quo nunc sermo est electus in Domino salutatur, et mater illius mater Apostoli dicitur, causa summae dilectionis. Salutate invicem in osculo sancto, id est in osculo non ficto, vel subdolo, quali osculo tradidit Judas Salvatorem; vel quali osculantur incesti alios causa immunditiae, quod osculum non castum vocatur, sed columbinum, et est sensus: Jam quia ego non sum praesens, ut vos possim omnes osculari, osculamini vos invicem, Ex hoc loco aliisque similibus, mos traditus est Ecclesiae, ut convenientes fideles in ecclesia ad audiendum verbum divinum missarumque celebrationem, post
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ illud intelligi potest: qd̃ fortassis ex illis sep¬
tuaginta duob apłis fueri nt ⁊ ipsi nobiles:
Salutate eos: qui sunt ex aristoboli domo:
Iste aristobolus congregator intelligit᷑ fuisse
fñm in xp̃ in credentium: cuiꝰ factum sic ꝓbat
ut eius discipulos sua salutatione dignos effi¬¬
faciant ex hoc duo nomina ꝓpria. dicentes ita.
salutate apellem: probũ: non est illud: sed
unũ nomen ÷ ꝓpriũ cum adiectiuo Salutate
inquit apellem probũ .i. ꝓbatum in fide: et
laude dignũ: Probũ ⁊ enĩ dicimꝰ ꝓbatũ &
laudabilem Salutate eos qui sunt ex narrissi
domo: Iste narcissus ut in aliis codicib inuenit᷑.
presbiter erat tunc tẽporis: Salutate rufum
electum a dño: id est ꝓmotũ ad sacerdotium.
⁊ matrem eius. atq meam ꝑ adoptionẽ amoris:
hec inulier magna religione pollebat: quȩ
apud apłm hoc donũ ꝓmeruerat: ut mat̾ ab

Expanded text:
et illud intelligere possumus, quod fortassis ex illis sepet illud intelligere possumus, quod fortassis ex illis septuaginta duobus apostolis fuerint et ipsi nobiles. Salutate eos qui sunt ex Aristoboli domo. Iste Aristobolus congregator intelligitur fuisse fratrum in Christo credentium, cujus factum sic probat, ut ejus discipulos sua salutatione dignos Licet quidam faciant ex hoc duo nomina propria, dicentes ita: Salutate Apellem et Probum; non est illud, sed unum nomen est proprium cum adjectivo. Salutate, inquit, Appellem probum, id est probatum in fide, et laude dignum: probum etenim dicimus probatum et laudabilem. Salutate eos qui sunt ex Narcissi domo. Iste Narcissus, ut in aliis codicibus invenitur, presbyter erat tunc temporis Salutate Rufum electum in Domino, id est promotum ad sacerdotium, et matrem ejus atque meam, per adoptionem amoris. Haec mulier magna religione pollebat: quae apud Apostolum hoc donum promeruerat, ut mater apud
Abbreviated transcription (Latin):
cat. dicens Et domesticã eorui eccłiam sub̃
saluto: Salutate ephenetum dilectum
michi: qui est primitiuus asiae Hic ephe¬
netus uidet᷑ primus credidisse ex asia:
unde ⁊ primiciuũ asiȩ eum uocat: siue
qr primus om̃iũ credidit: seu etiã quia
magnę dignitatis atq nobilitatis erat: Id circo aũ
norũ ad fidem: Salutate mariam.: quȩ mul-¬
tũ laborauit in dño: officiũ scilicet p̾dicationis
feminis sui sexus impendendo ꝑ domos N am
in eccłia non docebant mulieres sed uiri: quia
ipse apłs hoç ꝓhibuerat dicens: Mulieres in eccłia
taceant: Salutate andronicũ ⁊ uiliam cogna¬
tos meos. ⁊ concaptiuos meos: qui sunt nobiles ui
apłis: qui et ante me fuerunt in xp̃o: Potest
fieri ut secundum carnem isti cognati fuerus
effecti ꝓpriȩ sedis ob grãm fidei. sicut ⁊ pau¬
lus: quando appellauit cesarem: Crediderunt
aut̃ ante illũ in xp̃m : ⁊ nobiles habiti sunt in
apłis: id ÷ apud apłos duodecim: De quibus

Expanded text:
at, dicens: Et domesticam eorum ecclesiam, subaudis saluto. Salutate Ephaenetum dilectum mihi, qui est primitivus Ecclesiae Asiae. Hic Ephaenetus videtur primus credidisse ex Asia, unde et primitivum Asiae illum vocat sive quia primus omnium credidit, seu etiam quia magnae dignitatis atquae nobilitatis erat. Idcirco autems Romanorum ad fidem. Salutate Mariam, quae multum laboravit in Domino, officium scilicet praedicationis feminis sui sexus impendendo per domos. Nam in ecclesia non docebant mulieres, sed viri: quia ipse Apostolus prohibuerat hoc, dicens: Mulieres in ecclesiis taceant . Salutate Andronicum et Juniam, cognatos et concaptivos meos, qui sunt nobiles in apostolis, qui et ante me fuerunt in Christo. Potest fieri ut secundum carnem isti cognati fuerinteffecti propriae sedis ob gratiam fidei, sicut et Paulus quando appellavit Caesarem. Crediderunt autem ante illum in Christum, et nobiles habiti sunt in apostolis, id est apud apostolos duodecim, de quibus
Abbreviated transcription (Latin):
offer̃ sassidue sacͥficiũ: Offerunt quidẽ. s ad recor¬
dationẽ facientes mortis eiꝰ: &e qr nos cotidie peccamꝰ¬
&e cotidie iudige mus mundari. Quia ille nor
potest iam morii dedit nob̾ hoc sacramentũ cor¬
poris &e sanguinis sui. ut sic̃ passio illiꝰ redẽptio

Expanded text:
offerunt assidue sacrificium? Offerunt quidem, sed ad recordationem facientes mortis ejus. Et quia nos quotidie peccamus, quotidie indigemus mundari. Et quia ille non potest jam mori, dedit nobis hoc sacramentum corporis et sanguinis sui, ut sicut passio illius redemptio
Abbreviated transcription (Latin):
tate pdicauerĩ uob uerbũ fidei. si tenetis sub modo
aliter q̃ tunc audistis: nisi qr frustra credidistis:
Hanc me p̃dicante adẽpti estis fidẽ suꝑfluã ⁊ ñ uera:
Non÷ ita: Qiia uera uos docui ñ falsa: uerãq fidem
qd̃ frustra credidistis: ignoro: F rustra credit: qui
ab ipsa fide postmodũ recedit: Iam in sequentib
exponit qͥd p̾dicau̾it. T radidi enim uobis i n pͥmis

Expanded text:
tate praedicaverim vobis verbum fidei, si tenetis, subuaudis modo tate praedicaverim vobis verbum fidei, si tenetis, subuaudis modo aliter quam tunc audisti, nisi quia frustra credidistis? An me praedicante adepti estis fidem superfluam, et non veram? Non est ita, quia vera docui et non falsa, veramque fidem,s, si tenetis, nisi quod frustra credidistis ignoro. Frustra credit, qui ab ipsa fide postmodum recedit. Jam in sequentibus exponit quid praedicaverit. Tradidi enim vobis in primis,
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m ex uirgine natũ: passum: a mortuis susci¬
tatũ: negabant quoq resurrectionẽ generalem
futuram: Id circo cõpulsus apłs recapitulat quȩ
uł p̃sens docuerat: Unde dicit: Notum uob facio
eugłm qd ⁊ accepistis. siue suscepistis a me. ł acceptũ
habuistis: in quo ⁊ statis: In una quaq fideli plebe
duost̃ popli: ꝑfecti ⁊ inꝑfecti: Sed hic ꝑfectos in
fide alloquit᷑: Iter̃ contͣ inꝑfectos subiungit:
Qua ratione p̃dicauerim uob si tenetis. nisi
frustra credidistis: Litteratura huiꝰ uersicłi
minus quiddã sensus uidet᷑ hab̾e: qr pulchriꝰ
sonat in greco: N otandũq int̾rogatiue atq in¬
crepatiue ẽẽ legendũ: Igitur dicat᷑ ita Quid
utilitatis accepistis in hoc qd̃ p̃dicaui uob si m
decepti a pseudo apłis alit̃ sustinetis: nisi quia
frustra.iͥ. manit̃ credidistis. in hoc qd̵ afide
recessistis: Dicit gͥ: Qua ratione siue qua utili¬

Expanded text:
Christum ex virgine natum, passum, a mortuis susciChristum ex virgine natum, passum, a mortuis suscitatum: negabant quoque resurrectionem generalem futuram. Idcirco compulsus Apostolus recapitulat quae illos praesens docuerat. Unde dicit: Notum vobis facio Evangelium quod accepistis, sive suscepistis a me: vel acceptum habuistis, in quo et statis. In unaquaque plebe fideli duo sunt populi: perfecti, et imperfecti; sed hic perfectos in fide alloquitur. Iterum contra imperfectos subjungit: Qua ratione praedicaverim vobis, si tenetis, nisi frustra credidistis. Litteratura hujus versiculi minus quiddam sensus videtur habere, quia pulchrius sonat in Graeco. Notandumque illud interrogative atque increpative esse legendum. Igitur dicatur ita: Quid utilitatis accepistis in hoc, quod praedicavi vobis, si modo decepti a pseudoapostolis aliter tenetis, nisi quia frustra sive inaniter credidistis, in hoc quod a fide recessistis? Dicit ergo: Qua ratione sive qua utili
Abbreviated transcription (Latin):
añi est matclatũ: ł seudo apłi a se ipsis et a
diabolo lo quebant᷑: apłs aut paulus ⁊ reliqͥ
in andata dei ꝓferebant:deoq his uer bis
tangit eos: qui ꝓ lucris tẽporalib ⁊ desidiis hoĩũ
ñ diuina sed t̾rena docebant: Siquis autem igno¬
rat sub hõc mandatũ dñi: ignorabit᷑: Ide siquis
repudiat. ł ñ apꝓbat hõc mandatu dñi: repudia¬
bitur nec approbabit᷑ a dño in dic iuidicii: Icaq
fr̃s mei in fide emulamini .i. studetote ⁊ diligite
Et etiã siquis uult ł potest linguis loqui.
nolite ꝓhibere: tantũ ut habeat int̾ptem
Oinia autẽ honeste fiant in uob̾.i. sine dedecore¬
OTUM UOSIS FACIO ERS. IDEST AD ME¬
moriam uiob reduco eugłm quod p̃dicaui
uobis quod ⁊ accepistis. in quo et statis per quod
et saluamini: F uerat apłs apud chorntios ꝑ unũ
annũ et sex m̃ses p̃dicans illis eugłm: sed post eiꝰ
discessũ introier̃ in cos spseudo apłi qui negabant

Expanded text:
Domini est mandatum. Pseudoapostoli a seipsis et a diabolo loquebantur, apostolus autem Paulus et reliqui Dei mandata proferebant. Ideoque his verbis tangit eos qui pro lucris temporalibus et desideriis hominum non divina, sed terrena docebant. Si quis autem ignoratn, subaudis haec mandata Domini, ignorabitur; id est, si quis repudiat, vel non approbat haec mandata Domini, repudiabitur, nec approbabitur a Domino in die judicii. Itaque, fratres, mei infide, aeumulamini, id est, studetote et diligite  etiam si quis vult vel potest linguis loqui, nolite prohibere, tantum ut habeat interpretem. Omnia autem honesto fiant in vobis, id est cum decoretem vobis facio, fratres, id est, ad memoriam vobis reduco, Evangelium quod praedicavi vobis, quod et accepistis, in quo et statis, per quod et salvamini. Fuerat Apostolus apud Corinthios per unum annum et sex menses, praedicens illis Evangelium; sed, post ejus discessum, introierunt ineos pseudoapostoli, qui negabant
Abbreviated transcription (Latin):
subito in uocẽ ꝓrumꝑe. sic̃ malignꝰ sp̃s in er-¬
guminos ⁊ arrepticios: sed eoꝵ potestati tribu¬
it qͣndo loqͣnt᷑. ⁊ qͣndo sileant: Uerbigr̃a:
ad ꝓpłm facere. ueluti hieronimꝰ alicuiꝰ ꝓpħȩ
librũ exponere: ad ÷ ei sp̃s ut instruat et lo¬
quat᷑ ꝑ ipsũ ut cȩꝑit loqui: ñ tam̃ ilico ut
tetigerit librũ eum facit erũꝑe in uocem.
uelut freneticũ: Et bene idem sp̃s sc̃s qͥ fuit
q̃m alit̾ ñ ualuissent explanare uerba sp̃c
scĩ. neq in lucẽ ꝓducere obscuritatẽ illoꝵ
Auter: Si legerimus plurari numero sp̃s¬

Expanded text:
subito in vocem prorumpere, sicut malignus spiritus energumenos et arreptitios, sed eorum potestati tribuit quando loquantur, et quando sileant. Verbi gratiad populum facere, veluti Hieronymus alicujus prophetae librum exponere; adest ei Spiritus ut instruat et loquatur per illum ut coeperit loqui, non tamen illico ut tetigerit librum, facit eum erumpere in vocem velut phreneticum. Et bene idem Spiritus sanctus, quoniam aliter non valuissent explanare verba Spiritus sancti, neque in lucem producere obscuritatem illorum. Aliter: Si legerimus in plurali numero, sp
Abbreviated transcription (Latin):
nesim inqͥens. sub uiri potestate eris At auob õ
bant᷑ corinchii quasi exẽplo illorũ ceterȩ gentes
inuitatȩ credidissent in xp̃m: et ab illis eẽt
Inflabant᷑ etiã in hoc quasi solis illis salus q̃
in xp̃o est ꝑ patriarchas ⁊ ꝓpħas fuisset ꝓmissa.
ec hoc ÷ qd̾ dicit an in uos solos ꝑuenit uerbũ¬

Expanded text:
nesim inquiens: Sub viri potestate eris . An a vobisnesim inquiens: Sub viri potestate eris . An a vobisbantur Corinthii, quasi exemplo illorum caeterae gentes invitae credidissent in Christum, et ab illis essetInflammabantur etiam in hoc, quasi solis illis salus quae in Christo est per patriarchas et prophetas fuisset promissa: et hoc est quod dicit: aut in vos solos pervenit? ve
Abbreviated transcription (Latin):
gamus ꝑ sp̃s. d ona sp̃s scĩ: i. linguas: uirtutẽ.
eiectiones demonũ: sapientiũ consiliũ: et reł:
Hec aut̃ dona sic st̃ electis subdita: ut qͣndo
uolunt exerceant illa: &. qͣdo uolunt retine-¬
ant qͣsi occulta: his uerb datur intelligi
qd̵ licet multi simul doctores sint qͥ nou̾ul̃
ꝑ spiritum sanctum quid loqui debeant:
ñ tam̃ ab ipso sp̃u scõ imꝑ ellaͣnt᷑. ut hoc loquen¬
te tacere alii ñ ualeant: Non enim dissensioĩs
deus: sed pacis Quia d̃s pacẽ. & ñ dissenfionem
docuit: Quando unꝰ ad u̾sus alterũ tumens illo
adhuc loq̃nte loqui tẽptabat. dissensionẽ faciebat.
in conuentu doceant: ⁊ ꝑ partes. unꝰ inter p̃cetur:
et si uit̾pres defuerit: taceat. Mulieres in ecclesia
taceant: ne seminent errorẽ. sic eua pͥma mulier
fecit Subditȩ debent ẽẽ uiris: qr mulier de
uiro sũpea ẽ. ñ uir de muliere: et qr ꝑ cam uir
seductus est Sicut et lex dicit: id÷ deuis ꝑ ge¬

Expanded text:
st linguas, virtutes, ejectiones daemonum, sapientiam, consilium, et reliqua. Haec autem dona sic sunt electis subdita, ut quando volunt exerceant illa: et quando volunt, retineant quasi occulta. His verbis datur intelligi, quod, licet multi simul doctores sint, qui noverunt per Spiritum sanctum quid loqui debeant, non tamen ita ab ipso Spiritu sancto impelluntur, ut uno loquente, tacere alii non valeant. Non enim dissensionis est Deus, sed pacis, quia Deus pacem, et non dissensionem docuit. Quando unus adversus alterum tumens, illo adhuc loquente, loqui tentabat, dissensionem faciebat: in convetu doceant: et partes, ut unus interpretetur: et si interpres defuerit, taceant. Mulieres in ecclesiae taceant, ne seminent errorem, sicut Eva prima mulier fecit ; sed subditae debent esse viris: quia mulier de viro sumpta est, non vir de muliere: et quia per eam vir seductus est. Sicut et lex dicit, id est Deus per Ge
Abbreviated transcription (Latin):
sub̃ ꝓpħȩ et doctord siue explanatores ꝓpħa¬
rum: duudicent: Si qͥd aut̃ ampliꝰ aut minꝰ
loqui neçesse sit: ͣliscernãt etiã utrũ scdm
ueritatẽ silli doceant: Quod si alii sedenti
reuelatũ fuerit a sp̃u scõ alit̾ quã ille dicat
aut aliud: prior qui loquebat᷑ taceat ad horã:
Scđ̾m morẽ iudeoꝵ loqͥt᷑. qͥ hoc ordine residebãt ĩsyna¬
gogis siuis. uidelicet ut scͥbe & pharisei doctoresq legis
sedẽt ĩ cathedris. qͥ minoris lignitatis erãt ĩ sub sellis
&e scannis. Uulgaris uͦ popłs
&e simplices quiq in pauimento & super
mattas residebant. Inde dicit apłs.
si illi fuerit reuelatũ qui sedet in cathedra
alit̾ quã expositor loquat᷑. aut alicui horum
qͥ sedent in subfelliis uł in paium̃to: caceat qui
ante loquebat᷑: Potestis enum omnes ꝑ singłos
ꝓphetare. ut om̃s discant: ⁊ om̃s exhortent᷑: Sic̃
doctores ñ equali ꝑitia imbuti: ita ⁊ audi¬
totes quadã inȩqualitate capacitatis differri

Expanded text:
e et doctores, sive explanatores prophetarum, dijudicent, si quid amplius autminus loqui necesse sit, et discernant etiam utrum secundum veritatem fidei illi doceant. Quod si alii sedenti revelatum fuerit a sancto Spiritu aliter quam ille dicat, aut aliud, prior qui loquebatur, taceat ad horam. Secundum morem Judaeorum loquitur, qui hoc ordine residebant in synagogis suis, videlicet ut scribae et Pharisaei doctoresque legis sederent in cathedris: qui minoris dignitatis erant, in subsellis et in scamnis. Vulgaris vero populus et simplices quique in pavimento et super mattas residebant. Inde dicit Apostolus: Si illi fuerit revelatum qui sedit in cathedra, aliter quam expositor loquatur, aut alicui horum qui sedent in subseliis vel in pavimento, taceat qui antea loquebatur. Potestis enim omnes per singulos prophetare, ut omnes discant, et omnes exhortentur. Sicut doctores non aequali peritia imbuti sunt, ita et auditores quadam inaequalitate capacitatis differri
Abbreviated transcription (Latin):
festatã: ꝑ quã ualet intellig̾e scripturas:
in ur̃a: Siue lingua uidelicet ignota quis
loquitur. scđ̾m duos. sub fiat illa allocutio.⁊
fiat et ꝑ partes. sub loq̃nt᷑ non simul. ne uide¬
ant̾ ee̾ am̃tes si om̃s ceꝑint loqui. ut unus
int̾p̃tetur .i. unꝰ sit int̾pres qui exponat et int̾¬
p̃cet᷑ illoꝵ linguã obscurã: uł ĩdeo & precipit
loqͥ ꝑ partes. ut int̾pres possit int̾pretari per
singłos Et est sensus In conuentu unꝰ. aut
duo. ł etia tres loq̃ntur: nec ipsi simul. sed ꝑ
partes: ita ut qd̾ unus qͥsq loquit᷑ ab int̾prete
manifestari possit a stantibus Si autem ñ
fuerit int̾pres: taceat sub doctor qͥ ht̃ linguã
incogtutã: sibi autem loquat᷑ et deo. oratido
&e legendo: qr ipsi cuncta st̃ noca linguarui
uerba: Prophetȩ .i. explanatores duo aut¬

Expanded text:
festatam, per quam valet intelligere divinas Scripturas; in nostra. Sive lingua, videlicet ignota, quis loquitur, secundum duos, subaudis fiat illa allocutio, afiat, et per partes, subaudis loquantur non simul, ne videantur esse amentes, si omnes coeperint, et unus interpretetur, id est unum sit interpres, qui exponat et interpretetur illorum linguam obscuram, vel etiam ideo praecipit loqui per partes, ut interpres possit interpretari per singulos: et est sensus: In conventu unus, aut duo vel tres loquantur, nec ipsi simul sed per partes: ita ut quod unusquisque loquitur, ab interprete manifestari possit astantibus. Si autem non fuerit interpres, taceat, subaudis doctor qui habet linguam incognitam, sib autem loquatur et Deo, orando et legendo: quia ipsi cuncta nota sunt linguarum verba. Prophetae, id est explanatores