comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ipsos minꝰ agnoscimꝰ. eo illos qͦs rep̾hen-¬
dere nitim᷑ plus uidemꝰ. Singula hȩc
mala st̃. quȩ a subditis sepe in p̾latissꝙ
om̃s subditos hi qui p̃sunt minꝰ q̃ is
sunt sapientes arbitrant᷑. &  rrss
qͥ subiecti st̃ rectoꝵ suoꝵ acti ones
iudicant. & si ipsos regimen tenq con¬
tingeret. se potuisse agere meliꝰ putant.
Unde plerũq fit. ut & rectores minꝰ pri¬
dent᷑ ea quȩ agenda st̃ uideant. quia co
oculos ipsa nebula elationis obscurat.
& ñ nunquã is qͥ subiectꝰ est. hoc cũ p̾litꝰ
fuerit faciat. qd̾ dudũ fieri subiectus
arguebat. & ꝓ eo qđ illa quȩ iudici¬
uerat ꝑpetrat. saltẽ quia iudicauit
erubescat. Igit᷑ sicut p̾latis curandũ
est. ne eoꝵ corda estimatione singuli¬
ris sapientiȩ locus suꝑior extollat. ta
subiectis ꝓuidendũ ẽ. ne sibi rectoꝵ
facta displiceant. Si autẽ magistroꝵ
uita iure rep̾hendit᷑. oportet ut eiꝰ

Expanded text:
ipsos minus agnoscimus, eo illos quos reprehenipsos minus agnoscimus, eo illos quos reprehendere nitimur, plus videmus: singula haec mala sunt, quae a subditis saepe in praelatos, sunt, minus quam ipsi sunt, sapientes arbitrantur: et rursum qui subjecti sunt, Rectorum suorum actiones judicant: et si ipsos regimen tenere contigeret, se potuisse agere melius putant. Unde plerumque fit, ut rectores minus prudenter ea, quae agenda sunt, videant, quia eorum oculos ipsa nebula elationis obscurat, et nonnunquam is qui subjectus est hoc, cum praelatus fuerit, faciat quod dudum fieri subjectus arguebat; et pro eo quod illa qui judicaverat perpetrat, saltem quia judicavit erubescat. Igitur sicut praelatis curandum est ne eorum corda aestimatione singularis sapientiae locus superior extollat, ita subjectis providendfacta displiceant. Si autem magistrorum vita vere reprehenditur, oportet utique
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ magistros qͥdem uitã iudicat plebium.
s ꝑ semetipsũ facta examinat magistroꝵ.
quãuis etiã subditoꝵ uicia quȩ a magistriᷤ
mͦ uł dissimulant᷑ iudicari ł nequeunt.
dũ salua fide res agit᷑. uirtutis ẽ meritũ.
si qͥcqͥd prioris ẽ tolerat᷑. Debet tantũ mͦ
humilit᷑ suggeri sifortasse ualeat qđ di¬
plicet emendari. S curandũ sũmoꝑe est.
ne in suꝑbiam transeat iusticiȩ mordi.¬
nata defensio. ut dũ rectitudo in caute
diligit᷑. ipsa magistra rectitudinis humi¬
litas amiitat᷑. ne cũ sibi p̾esse qͥsq despi¬
ciat. quẽ fortasse contingit ut in aliqua
actione rep̾hendat. Contͣ hunc tumorẽ
supbiȩ subditoꝵ mens ad custodiã hu¬
militatis edomat᷑. si infirmitas ꝓpria
incessant̃ edomat᷑. Has uirãs nr̃as uera¬
citer examinare negligimꝰ. & qͥa de nob̃
fortiora credimꝰ. iccirco eos qͥ nob̾ p̾lati
st̃ districte iudicamꝰ. Quo eñ nosmet¬

Expanded text:
per magistros quidem vitam judicat plebium, per magistros quidem vitam judicat plebium, sed per semetipsum facta examinat magistrorum, quamvis etiam subditorum vitia, quae a magistris modo dissimulantur vel judicari nequeunt, dum salva fide res agitur, virtutis est meritum, si quidquid prioris est, toleratur: debet tantummodo humiliter suggeri, si fortasse valeat quod displiceat emendari. Sed curandum summopere est, ne in superbiam transeat justitiae inordinata defensio: dum enim rectitudo incaute diligitur, ipsa magistra rectitudinis humilitas amittitur: ne eum sibi praeesse quis despiciat, quem fortasse contingit ut in aliqua actione reprehendat. Contra hunc tumorem superbiae subditorum, mens ad custodiam humilitatis edomatur, si infirmitas propria incessanter attenditur. Has vires nostras veraciter examinare negligimus, et quia de nobis fortiora credimus, idcirco eos qui nobis praelati sunt, districte judicamus. Quos enim nosmet
Abbreviated transcription (Latin):
elatꝰ ppłm numerando peccauit. & tam̃
uindictã ppłs dauid peccante. suscepit
Cur hoc: Quia uidelicet scđ̾m meritum
plebiũ disponunt᷑ corda rectoꝵ. iustꝰ uͦ
iudex peccantis uiciũ ex ipsoꝵ anim aduer.¬
sione corripuit. ex quoꝵ causa peccauit.
S qͥa ipse sua scilicet uoluntate supbiens
a culpa alienꝰ ñ fuit. uindictã culpȩ etiã¬
ipse suscepit. Nam ira sȩuiens q̃ corꝑalit¬
ppłm ꝑculit. rectorẽ qͦ ppłi intimo cordis
dolore ꝓstrauit. Certũ uͦ est. qđ ita sibi
inuicẽ & rectoꝵ merita conectant᷑ & ple
bium. ut sepe ex culpa pastoꝵ deterior
fiat uita plebiũ. & sepe ex merito plebiu̾
mutet᷑ uita pastoꝵ. Sed qͥa rectores ha¬
bent iudicẽ suũ. magna cautela subdi¬
toꝵ ẽ ñ temere uitã iudicare regentiũ.
Neq enĩ frustra ꝑ semet ipsũ dñs & nũmu¬
larioꝵ es fudit. & cathedras uendentium
colũbas euertit. nimirũ significans. qͥa

Expanded text:
elatus populum numerando peccavit: Dei tamen elatus populum numerando peccavit: Dei tamen vindictam populus, David peccante, suscepit. Cur hoc: quia videlicet secundum meritum plebium, disponuntur corda rectorum. Justus vero judex peccantis vitium ex ipsorum animadversione corripuit, ex quorum causa peccavit. Sed quia ipse sua scilicet voluntate superbiens, a culpa alienus non fuit, vindictam culpae etiam suscepit. Nam ira saeviens quae corporaliter perculit, rectorem quoque populi intimo cordis dolore prostravit. Certum vero est, quod ista sibi invicem et rectorum merita connecbium, ut saepe ex culpa pastorum deterior fiat vita plebium, et saepe ex merito plebium mutetur vita pastorum. Sed, quia rectores habent judicem suum, magna cautela subditorum est non temere vitam judicare regentium. Neque enim frustra per semetipsum Dominus « aes nummulariorum fudit, et cathedras vendentium columbas evertit : » nimirum significans quia
Abbreviated transcription (Latin):
meliꝰ ẽ in dĩ qua in hostiũ manꝰ incidere.
Hȩc audiens ꝓpħa remuntiabat dõ. Qui
morbũ & interitũ misit in exercitũ hebre¬
oꝵ. Moriebant᷑ enĩut idem hrstoriogra¬
phus ait ñ uno mͦ ut facile languor po-¬
tuisset agnosci. s mors quidẽ in om̃ib:
multis uͦ languoꝵ occasionib & quȩ ñ
possent agnosci facile ꝑibant. Aliꝰ enim
sepeliebant ipsi qͦ moriebant᷑. Sic diuer¬
sis morbis sicut ille refert interibant
Incipiente itaq pestifero languore. eosab
hora matutina ꝑimere. usq ad horam
prandii consũmata st̃ septuaginta milia.
Hic enĩ nichil aliud dicere ualemꝰ. nͥ qd̾ papa
gregoriꝰ moralit᷑ egregiꝰ tractator in hoc
facto dauid ꝓtulit. Ait enĩ. Pro qualitati¬
bus subditoꝵ disponunt᷑ acta regentiũ.
ut sepe ꝓ malo gregis etiã uere boni delin¬
quat uita pastoris: Iue enĩ do attestante.
laudatꝰ. ille suꝑnoꝵ mysterioꝵ conscius
dauid ꝓpħa. tumore repentinȩ elationis

Expanded text:
 manus Dei, quam in hostium manus incidere. Haec audiens propheta renuntiabat Deo: qui morbum et interitum misit in exercitum Hebraeorum. Moriebantur enim ut idem historiographus ait non uno modo, ut facile languor potuissmultis vero languorum occasionibus, et quae non possent cognosci facile, peribant. Alius enim sepeliebant, ipsi quoque moriebantur. Sic diversis morbis sicut ille refert interibant. Incipiente itaque pestifero languore eos ab hora matutina perimere usque ad horam prandii, consumpta sunt septuaginta millia. Hic enim nihil aliud dicere valemus, nisi quod papa Gregorius moraliter, egregius tractator, in hoc facto David protulit. Ait enim: Pro qualitatibus subditorum, disponuntur acta regentium: ut saepe pro malo grege, etiam vere boni delinquat vita pastoris. Ille enim, Deo attestante, laudatur; ille supernorum mysteriorum conscius David propheta tumore repentinae elationis
Abbreviated transcription (Latin):
ũ dño. In sacrificiũ qͥppe dñi effusa
aqua conuersa ẽ. qͥa culpã concupi¬
scentiȩ mactauit ꝑpenitentiã rep̃¬
hensionis suȩ. Qui gͦ quondã concu¬
piscere alienã coniugẽ nequaꝗͣ timuit.
post etiã quia aqu̾a concupiscet ex pauit
Quia enĩ illicita ꝑpetrasse se meminerat.
contͣsemetipsũ ia rigidꝰ etiã alicitis absti¬
nebat. Sic agamꝰ pęnitentiã. ut ea quȩ
cõmisimꝰ ꝑfecte defleamꝰ. Uerum uxta
hystoriã qđ oblatã aqua bibere noluit
s eã dño libauit. exemplũ p̾buit militib¬
suis fortitudinis & constantiȩ: Uicit gͦ
naturã ut sitiens ñ biberet. ut suo exem¬
plo om̃is exercitꝰ tolerare sitim disceret.

Expanded text:
eam Domino. » In sacrificium quippe Domini effusa eam Domino. » In sacrificium quippe Domini effusa aqua conversa e mactavit, per poenitentiam reprehensionis suae. Qui ergo quondam concupiscere alienam conjugem nequaquam timuit, post etiam quia concupiverat expavit. Quia enim illicita perpetrasse meminerat, contra semetipsum jam rigidus, etiam a licitis abstinebat. Sic agamus poenitentiam, ut ea quae commisimus perfecte defleamus. Verum juxta historiam quod oblatam aquam bibere noluit, sed eam Domino libavit, exemplum praebuit militibsuis fortitudinis et constantiae. Vicit ergo naturam, ut sitiens non biberet, quo suo exemplo omnis exercitus tolerare sitim disceret.
Abbreviated transcription (Latin):
atisfaciat. ut qͥ cõmisit ꝓhibita. sibimoe
Ascidere debeat etiã concessa. & se re¬
pbendat in minimis. qͥ se meminit in
maximis deliquisse. Nunia st̃ quȩ lo¬
quor. si hec ex sacri eloquii testimonio
ꝯ asfirmo. Lex certe uet̾is testamenti
aliena uxorẽ concupisci ꝓhibet. a rege.
iͦ fortia iuberi militib ł desiderare
aquã ñ penalit̾ uetat. Et cuncti no¬
uimꝰ qđ dauid concupiscentiȩ mucro¬
ne transfixus alienã coniugẽ appetiuit
& aibstulit. Cuiꝰ culpã digna uerbera
st̃ secuta. & malũ qđ ꝑpetrauit ꝑ pęni-¬
tentiȩ lamenta correxit. Qui cũ longe
post contͣhostiũ cuneos sederet. aquã
bibere ex eoꝵ cisterna ex desiderio uolu¬
it. cuiꝰ electi milites int̾ cateruas ad¬
uersantiũ medias erumpentes. aqu̾ã
quã rex desiderabat illesi detulerunt:
deduir flagellis eruditꝰ semetipsum
ꝓtinꝰ cũ piculo militũ aquã deside¬
sase rep̃hendit. eãq dño fundens
libuuit. sicut illic scriptũ est: libauit

Expanded text:
 ut qui commisit prohibita sibimetipsi abscindere debeat etiam concessa, et se reprehendat in minimis qui se meminit in maximis deliquisse. Nimia sunt quae loquor, si haec ex sacri eloquii testimoniis non affirmo. Lex certe Veteris Testamenti alienam uxorem concupisci prohibet , a rege vero fortia juberi militibus, vel desiderari aquam, non poenaliter vetat. Et cuncti novimus quod David, concupiscentiae mucrone transfixus, alienam conjugem et concupivit et abstulit . Cujus culpam digna verbera sunt secuta, et malum quod perpetravit petentiae lamenta correxit. Qui cum longe post contra hostium cuneos sederet, aquam bibere ex eorum cisterna ex desiderio voluit. Cujus electi milites, inter catervas adversantium medias erumpentes, aquam, quam desideraverat, illaesi detulerunt. Sed vir flagellis eruditus semetipsum protinus cum periculo militum aquam desiderasse reprehendit, eamque Domino fundens libavit, sicut illic scriptum est: « Libavit
Abbreviated transcription (Latin):
fallacia sathanȩ atq imaginũ simulan¬
darũ callida opatio decipiendis sensib
humanis multis formis inuigilat.
pedetẽptim quidẽ ne inquisitionib
diligentiorib p̾scribamꝰ. s potiꝰ existi¬

Expanded text:
ssit, tamen fallacia satanae atque imaginum simulanssit, tamen fallacia satanae atque imaginum simulandarum callida operatio decipiendis humanis sensibus multiformis inuigilat, pedetemtim quidem ne inquisitionibus diligentioribus praescribamus, sed t
Abbreviated transcription (Latin):
eris. ut ñ add qualitatẽ felicitatis s ad parẽ
conditionẽ mortis referat᷑. qđ uterq
homo fuerit & ut̃q mori potuerit ĩãq
mortuus mortẽ uiuo p̾mntiabat. ꝑspi-¬
cit quantũ opinor prudentia tua scd̃m
utrũq intellectũ habere exitũ hancle
ctionẽ qͥ ñ sit contͣ fidẽ manifestũ est.
nͥ forte ꝓfundiori inquisitione inuemia
ad liquidũ uł posse uł ñ posse animan¬
humanã cũ ex hac uita migrauerit i¬
gicis carminib euocari. & uiuoꝵ appa
rere conspectib etiã corporis liniam̃ti
gestantẽ ut ñ solũ uideri ualeat sea &
agnosci: & si potest. utrũ etiã iusti am¬
na ñ quidẽ cogat᷑ magicis sacris s digie¬
tur ostendi. occultiorib mỹsteriis sũ¬
mȩ legis obtemꝑans. & si fieri ñ posse
claruerit. ut ñ uterq sensus in huiꝰ sen
excluso. imaginaria similitudo samu¬
helis diabolico ritu facta intelligatur.

Expanded text:
eris, ut non ad aequitatem felicitatis, sed ad parem eris, ut non ad aequitatem felicitatis, sed ad parem condicionem mortis referatur, quod uterque homo fuerit, uterque mori potuerit, iamque mortuus mortem uiuo praenuntiabat: perspicit, quantum opinor, prudentia tua, secundum utrumque intellectum ctionem, qui non sit contra fidem manifestum est: nisi forte profundiori inquisitione inveniatur ad liquidum, vel posse vel non posse animam, cum ex hac vita migraverit, magicis crere conspectibus, etiam corporis liniamenta gestantem, ut non solum uideri ualeat sed et agnosci. et si potest, utrum etiam iusti anima non quidem cogatur magicis sacris, sed dignetur ostendi occultioribus imperiis summae legis obtemperans, ut, si fieri non posse claruerit, non uterque sensus in huius screxcluso imaginaria simulatio Samuhelis diabolico ritu facta intellegatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ralia dũtaxat ad istã mortalitatẽ ꝑti¬
nentia. facile est & ñ incongruũ ut
omps & iustꝰ ad eoꝵ pęnã quib ista
p̾dicantur. ut malũ qđ eis imminet
anteꝗͣ ueniat p̾noscendo patiant᷑ occul¬
tu apparatu ministerioꝵ suoꝵ etiã sꝑib
talib aliqͥd diuinationis imꝑtiat. &
qd̃ audiunt ab angłis p̾mntient ho-¬
minib. Tantũ autẽ audiunt: quantũ
omniũ dñs atq moderator iubet uł si¬
nit. Unde etiã phitonissa in actib apłoꝵ
qdđ nosse potuert̾ ñ docendi magis quã
decipiendi fine ꝓnuntiant. Et hoc est
qđ cũ illa imago samuhelis saulẽ p̃di¬
ceret moriturũ. dixit etiã cẽ secũ futurũ.
Qđ utiq falsũ est. Magno qͥppe int̾uallo
post mortẽ seꝑari bonos a malis in engło
ad eiꝰ ianuã ulcerosꝰ iacebat iã in reqͥe
constitutũ. magnũ chaos int̾iectũ eẽ testa¬
tur. Aut si ꝓptea samuhel ei dixit mecũ

Expanded text:
ralia duntaxat, ad istam mortalitatem pertiralia duntaxat, ad istam mortalitatem pertinentia, facile est et non incongruum, ut omnipotens et iustus ad eorum poenam quibus ista praedicantur, ut malum, quod eis impendet, antequam ueniat, praenoscendo patiantur, occulto apparatu ministeriorum suorum etiam spiritibus talibus aliquid diuinationis impertiat, ut quod audiunt ab angelis pminibus. Tantum autem audiunt, quantum omnium Dominus atque moderator jubet vel sinit. Unde etiam pythonissa in Actibus apostquod nosse potuerunt, non docendi magis, quam decipiendi fine pronuntiant: et forte hoc est quod cum illa imago Samuelis Saulem pceret moriturum, dixit etiam secum futurum, quod utique falsum est: magno quippe intervallo, post mortem separari bonos a malis in Evangead eius ianuam ulcerosus iacebat, iam in requie constitutum magnum chaos interiectum esse testatur. aut si propterea Samuhel Sauli dixit: mecum
Abbreviated transcription (Latin):
illa qͦ figmenta uocabant᷑. Itẽq dũ qͥsq
uidet somniũ. ñ dicit. uidi imaginẽ au¬
gustin. s uidi augustinũ. cũ eo tẽpore
quo aliqͥd tale aliqͥs uidit. ignoraret hoc
augustinꝰ. Usq adeo manifestũ est. ñ ipsos
homines s imagines eoꝵ uideri. E pharao
spicas se dixit uidisse in somnis & boues.
ñ spicarũ aut boũ imagines. Sigͥ c̾stat
liquido nominib earũ rerũ quaꝵ ima¬
gines st̃ easdẽ imagines appellari. ñ mirũ
est qđ scriptura dicit samuhelẽ uisũ etiã
si forte umnago samuhelis apparuit ꝑ ficta
machinamenta eiꝰ. qͥ tnsfigurat se uelut
angłm lucis. & ministros suos subornat
uelut ministros iusticiȩ. Iã uͦ si illud inqͥt
mouet quomͦ a maligno sp̃u sauli uera¬
p̃dicta st̃. potest & illud mirũ uideri qͦmͦ
demones agnouerunt xp̃m. quẽ iudei
ñ agnoscebant. Cum enĩ uult ds etiam
infimos sp̃s aliqua uera cognoscere tẽpo¬

Expanded text:
illa quoque figmenta, vocabantur. Iterumque dum quisque illa quoque figmenta, vocabantur. Iterumque dum quisque videt somnium, non dicit: vidi imaginem Augustini, sed vidi Augustinum, cum eo tempore quo aliquid tale aliquis vidit ignoraret hoc Augustinus. Usque adeo manifestum est non ipsos homines, sed imagines eorum videri. Et Pharao spicas se dixit vidisse in somniis et boves, non spicarum aut boum imagines . Si igitur constat liquido, nominibus earum rerum quarum imagines sunt easdem imagines appellari, non mirum est quod Scriptura dicit Samuelem visum: etiam si forte imago Samuelis apparuit per ficta machinamenta, ejus qui transfigurans se velut angelum lucis, et ministros suos subornat velut ministros justitiae. Jam vero si illud, inquit, vos movet, quomodo a maligno spiritu Sauli praedicta sunt potest et illud mirum videri, quomodo daemones agnoverunt Christum quem Judaei non agnoscebant. Cum enim vult Deus etiam infirmos spiritus aliqua vera cognoscere, tempo
Abbreviated transcription (Latin):
ut ñ inuitꝰ nec dominante magica po¬
tentia. s uolens atq obtemꝑans occultȩ
dispensationi dĩ quȩ phitonissam illã
cũ sententia ꝑcussurus. quanꝗͣ in hoc
sacto potest adesse ali facilior intellectꝰ.
ut ñ uere sp̃m samuhelis excitatũ a requie
sua credamꝰ. s aliqͦd fantasma & imagina
riam illusionẽ diaboli machinationib
factã. Quã ꝓpt̾ea scriptura nomine samu¬
helis appellat. qͥa solet imagines earũ rerũ
nominib appellare quarũ imagines st̃:¬
sicut om̃ia quȩ pingunt᷑ atq fingunt᷑.
earũ rerũ quarũ imagines st̃ nominib
appellant᷑. sicut hominis pictura cũ pin¬
gitur ꝓprium qđq nom̃ incunctanter
adhibet᷑. & dicit᷑. ille est cicero. ille salustiꝰ.
ille achilles. iste hector. hoc flum̃ symoen.
illa roma. cũ aliud nichil sint ꝙͣ pictȩ
imagines: Unde cherubrm cũ sint cȩle¬
stes uirtutes. facti tam̃ uł tunc ex metallo

Expanded text:
ut non invitus nec damnante magica pout non invitus nec damnante magica potentia, sed volens atque obtemperans occulta dispensatione Dei, quae pythonissam illam  sententia perituri. Quanquam in hoc facto potest adesse alius facilior intellectus, ut non vere spiritum Samuelis excitatum a requie sua credamus, sed aliquod phantasma et imriam illusionem diaboli machinationibus factam, quam propterea Scriptura nomine Samuelis appellet, quia soleat imagines rerum earum nominibus appellare, quarum imagines sSicut omnia quae pinguntur atque finguntur, earum rerum quarum imagines sunt, nominibus appellantur. Sicut hominis pictura cum cernitur, proprium quodque nomen incunctanter adhibetur. Et dicitur, ille Cicero est, ille Sallustius, ille Achilles, iste Hector, hoc flumen Simois, illa Roma: cum aliud nihil sunt, quam pictae imagines. Unde et Cherubim cum sint coelestes virtutes, ficti tamen ex metallo,
Abbreviated transcription (Latin):
memoriȩ augustinꝰ ep̃c simpliciano
mediolanensi ep̃o ita scripsit: inquiris
inqͥt utrũ potuerit malignꝰ sp̃s excita¬
re animã iusti. & tanq̃ de abditis mor¬
noꝵ receptaculis euocare. ut uideretur
& loqueret᷑ cũ saul: Nonne magis mi¬
randũ sit. qđ sathanas ipsũ dñm assum¬
psit. & constituit suꝑ pinnã templi:
Quolibet enĩ mͦ fecerit factũ est. ita ut
faciliorẽ diabolo fuisse licentiã ad dñm
uiuũ unde uoluit assumendũ. & ubi
uoluit constituendũ. ꝙͣ ad samuhelis
defuncti spm e suis sedib excitandum:
Id si illud in eugłio nos ido ñ conturbat.
quia diis uoluit atq ꝑmisit. nulla di¬
minutione sue potestatis & diuinitatiᷤᷤ
id fieri. sicut ab ipsis iudeis quãꝙͣ ꝑuer¬
sis atq immundis & facta diaboli faci¬
entib & teneri se. & uinciri. & illudi.
& crucisigi. atq int̾fici passus est. ita ñ
est absurdũ credere ex aliqͣ dispensati¬
one diuinȩ uoluntatis ꝑmissũ fuisse.

Expanded text:
memoriae Augustinus episcopus Simpliciano Mediolanensi episcopo ita scribit: Inquiris, inquam, utrum potuerit malignus spiritus excitare animam justi, et tanquam de abditis mortuorum receptaculis revocare, et ut videretur et loqueretur cum Saul. Nonne majus mirandum sit, quod satanas ipsum Dominum assumpsit, et constituit super pinnam templi? Quolibet enim modo fecerit, factum est: ita ut faciliorem diabolo fuisse licentiam ad Dominum vivum, unde voluit assumendum, et ubi voluit constituendum, quam ad Samuelis defuncti spiritum e suis sedibus excitatum. Quod si illud in Evangelio nos ideo non conturbat, quia Deus voluit atque permisit, nulla diminutione suae potestatis et divinitatis id fieri: sicut ab ipsis Judaeis quanquam perversis atque immundis et facta diaboli faventibus et teneri se et vinciri, et illudi et crucifigi atque interfici passus est. Et non est absurdum credere ex aliqua dispensatione divinae voluntatis permissum fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
mundi leticiã destruit. qͦs comites mun
dus habere despexit: Ducenti illi uiri qͥ
ad torrentẽ lassi cũ sarcinis sunt relicti.
significant qͦsdam infirmos ȩccłiȩ. qui q̃
cęt̾is spualib uiris in uia dĩ currere neqe¬
unt. sed uerã fidẽ retinendo. atq pactiuꝰ
uid hoc est xp̃o dño beatitudims p̃miũ
cum reliquis ꝑfectis percipiunt.
Samuhel mortuus est. fleuitq eũ om̃is
isrł. & sepeliert̾ eũ in rama urbe sua.
sua. in familia uidelicet & cognatione
sua. Qd̾̃ enĩ hic mortuus iterũ dicitur ut
hebrei uolunt resuscitationis suȩ causa
repetit᷑. & ut damnatio saulis qͥ peccatis
mortuus erat. & relicto dõ contͣlegẽ pͥ¬
tonẽ c̃sulebat iusta ẽẽ manifestaret᷑. Seqͥt᷑

Expanded text:
mundi laetitiam destruimundi laetitiam destruis habere despexit. Ducenti illi viri qui ad torrentem lassi cum sarcinis sunt relicti, significant quosdam infirmos Ecclesiae, qui cum caeteris spiritalibus viris, in via Dei currere nequeunt: sed veram fidem retinendo, atque per actvid, hoc est Christo Domino, beatitudinis praemium cum reliquis perfectis praecipiunt. « Samuel mortuus est, flevitque eum omnis Israel, et sepelierunt eum in Rama urbe sua. sua, in familia videlicet et cognatione sua. Quod enim hic mortuus iterum dicitur, ut Hebraei volunt, resuscitationis suae causa repetitur, ut et damnatio Saulis, qui peccatis mortuus erat, et relicto Deo contra legem pythonem consulebat, justa esse manifestaretur. Seq
Abbreviated transcription (Latin):
gerant: & hoc absente dauid agunt qͥa
redemptorẽ ante cordis oculos habere.
negligunt. S quid est qd egyptiꝰ ama¬
lechitȩ puer in itinere lassatur. nͥ qd̾ ama
tor p̾sentis scłi peccati sui nigredine optꝰ
sepe ab eodẽ scł̃o infirmꝰ despectꝰq relin-¬
quit᷑ ut cũ eo nequaꝗͣ currere ualeat.
s fractꝰ aduersitate torpescat: S hunc
dauid inuenit. qͥa redẽptor nr̃ ueraciter
manufortis ñnunꝗͣ qͦs despectos amun-¬
di gła reꝑit. in suũ amorẽ conuertit.
Cibo pascit. qͥa uerbi scientia reficit Ducẽ
itineris eligit. qͥa suũ etiã p̾dicatorem
facit. Et qͥ amalechitas sequi ñ ualuit.
dux dauid efficit᷑. qͥr is quẽ indignũ mun¬
dus deseruit. ñ solũ conuersꝰ in sua dm̃
m̃te recipit. s p̾dicando hunc etiã usq
ad aliena corda ꝑducit. Quo uidelicet
duce dauid amalechitas c̃uiuanteᷤ inue¬
nit & extinguit. qͥa ipsis xp̃c p̃dicantib

Expanded text:
gerant. Et hoc absente David agunt: quia gerant. Et hoc absente David agunt: quia Redemptorem ante oculos cordis habere negligunt. Quid est enim quod Aegyptius Amalecittor praesentis saeculi, peccati sui nigredine opertus, saepe ab eodem saeculo infirmus despectusque relinquitur, ut cum eo nequaquam currere valeat, sed fractus adversitate torpescat. Sed hunc David invenit, quia Redemptor noster veraciter manu fortis nonnunquam quos despectos a mundi gloria reperit, suo amore convertit, cibo pascit, quia verbi scientia reficit: ducem itineris eligit, quia suum etiam praedicatorem facit. Et quia Amalechitas sequi non valuit, dux David efficitur: quia is quem indignum mundus deseruit, non solum conversus in sua Deum mente recipit, sed praedicando hunc etiam usque ad aliena corda perducit. Quo videlicet duce David Amalechitam convivantem invenit et exstinguit: quia ipsis Christum praedicantibus,
Abbreviated transcription (Latin):
chitis. Hi enĩ pagi habitabant᷑ in t̾ris anti¬
quitꝰ. Hi pagi ñ erant sub potestate achis.
Iabitati in t̾ra dicunt᷑ antiquitꝰ qͥa qͥeti
& securi habitati fuerant & nulliꝰ hostis
Nterea fugiens dauid dũ ꝑgeret cũ achis
rege philistinoꝵ in p̾lium aduersꝰ isrł.
insurgentes amalechitȩ irruerunt in
sicelech: & succedentes eã. captiuauert̃
omĩa quȩ erant dauid. & pueroꝵ eius.
Reuers gͦ dauid ad ꝑsequendos amale¬
chitas inuenit egyptiũ puerũ iacentẽ
quẽ amalechitȩ egrotũ in itinere relique¬
rant. Hunc autẽ dauid inuentũ cibo re¬
fecit. ducẽq sui itineris fecit. Sicq ama-¬
lechitas ꝑsequit᷑ epulantesq reperit.
& funditus extinguit.
Quib m̃tes scłarium designant᷑. quȩ
t̾rena cuncta ambiendo qͣsi lambunt.
dũ solis tẽporalib delectant᷑ Iuasi enĩ
ppłs lambens p̾dam facit. dũ terrena
diligentes lucra de alienis damnis exag¬

Expanded text:
chitis. Hi enim pagi habitabantur in terra antichitis. Hi enim pagi habitabantur in terra antiquitus. » Hi non erant sub potestate Achis. Habitati in terra dicuntur antiquitus, quia quieti et securi habitati fuerant, et nullius hostis nterea fugiens David, dum pergeret cum Achis rege Philisthinorum in praelium adversus Israel, insurgentes Amalechitae irrueSicelech, succedentes eam, et captivantes omnia quae erant David et puerorum ejus. Reversus ergo David ad persequendos Amalechitas, invenit Aegyptium puerum lassescentem, quem Amalechitae aegrotum in itinere reliquerant. Hunc autem David inventum cibo reficit, ducem sui itineris fecit: sicque Amalechitas persequitur, epulantesque reperit, et funditus exstinguit.nisi mentes saecularium designantur, quae terrena cuncta ambiendo quasi lambunt, dum solis temporalibus delectantur? Quasi enim populus lambens praedam facit, dum terrena diligentes, lucra de alienis damnis exag
Abbreviated transcription (Latin):
co qđ liberasset eũ ds ne tangeret eam.
enerunt ⁊ iphei ad saul dicentes.
Ecce dauid latitat apud nos.
Sed quid significent. abunde superiꝰ di¬
ctum est. Nam iterũ demonstratum est.
Qnͣdo idem dauid fugiens a facie saul ingres¬
sus in castra regis cũ dormientẽ inuenis¬
set. ñ ꝑcussit. ñ occidit. s solam lanceã
que erat ad caput eiꝰ. & lenticulã sustu¬
lit dormientib cunctis. egressꝰ de castriᷤ
tnͣsiuit in cacumen montis. Quid gͦ est
quendo dormiebant. qͥa ñ uigilabant
corde: Duricia enĩ cordis. obdormitio ẽ
Dormiunt inuita ueteri. ñ euigilant in
nouã. Uenit xp̃c. ñ eos occidit. s tulit ab
eis sciphũ aquȩ id est grãm legis. Tulit
sceptrũ regale regni scilicet potestatem
ꝗͣ ꝓ magno habebant. & unde se ꝓtege¬
bant temporalit᷑. & qu̾ã aduersꝰ dm̃ ꝑ
incredulitatẽ gerebant. Deinde uictor
dauid nr̃ de castris eoꝵ regressꝰ. tͣnscen¬
dit in altitudinem montis cȩloꝵ

Expanded text:
eo quod liberasset eum Deus ne tangeret eam, Venerunt Ziphaei ad Saul dicentes: Ecce David latet apud nos. » Sed quid significent, abunde superius dictum est. Nam iter demonstratum est, quando idem David fugiens a facie Saul, ingressus est in castra regis, cum dormientem invenisset, non percussit, non occidit, sed solam lanceam, quae erat ad caput ejus et scyphum sustulit dormientibus cunctis. « Egressus de castris transivit in cacumen montis. » Quid ergo quendo dormiebant: quia non vigilabant corde: duritia enim cordis obdormitio est. Dormiunt in vita veteri, non evigilant in nova. Venit Christus, non eos occidit, sed tulit ab eis scyphum aquae, id est gratiam legis. Tulit sceptrum quam pro magno habebant, et unde se protegebant temporaliter, et quam adversus Dominum per incredulitatem gerebant. Deinde victor David noster de castris eorum regressus transcendit in altitudi
Abbreviated transcription (Latin):
& phitonisse illiꝰ ministerio. quãdiu
nob aliqͥd ampliꝰ excogitare atq expli¬
care ñ dat᷑. Hȩc st̃ ¶quȩ tunc de
phitonissa & samuhele scripsit bea¬
tissimꝰ augustinꝰ. Sed quia hoc ginꝰ
magicȩ fantasiȩ crebro in hoc libro
legit᷑. dicendũ est unde nom̃ accepit
Nonnulli enĩ ab apolline phithio reꝑ¬
tum atq ab erꝰ cognomine sic dicunt
esse uocatũ. Sed & hebreũ nom̃ inqui¬
putant. Nđ & nos diligent᷑ inuestigl¬
as. sic in antiquis ĩmo & modernis uolu¬
muinnb scriptũ reperimꝰ. Aui uͦ a serpen¬
te qͥ phiton aictꝰ est: de cuiꝰ pelle diuina¬
bant. dictũ asserunt. Uude & phitonis¬
sum &phitones legunt. Qđ̃ nos arbi¬
trio prudentis lectoris derelinquimꝰ.
qͥd magis eligere placuerit. Hec enĩ sen¬
tentia iuxta hystoriã suꝑiori sententiȩ
post posita est. Ia nos ido fecimꝰ ut totũ

Expanded text:
diu nobis aliquid amplius excogitare, atque explicare non datur. Haec sunt quae tunc de pythonissa et Samuele scripsit beatissimus Augustinus. Sed quia hoc genus magicae phantasiae crebro in hoc libro legitur, dicendum est unde nomen acceperit: nonnulli enim ab Apolline Pythio repertum atque ab ejus cognomine sic dicunt esse vocatum. Sed et Hebraeum nomen, inquiputant. Quod et nos diligenter investigantes sic in antiquis, imo et modernis voluminibus scriptum reperimus. Alii vero a serpente, qui python dictus est, de cujus pelle divinabant, dictum asserunt, unde et pythonissam et pythones legunt. Quod nos arbitrio prudentis lectoris derelinquimus, quid magis eligere placuerit. Haec enim sententia juxta historiam superiori sententiae postposita est. Quod nos ideo facimus, ut totum
Abbreviated transcription (Latin):
Respondebat dñs ꝑ somnia sicut idem
hebrei asserunt. eo qđ ieiunando & oran¬
saul legit᷑. Per doctrinã: ꝑ ephod scilicit
qđ sacerdos in pectore portabat. Ne
scipuli samuhelis. quib ꝓphetantib
iunxit saul. & ꝓphetauit.
Quesiuit autẽ saul phitonissã quȩ susa

Expanded text:
Respondebat Dominus per somnia, sicut idem Hebraei asserunt, eo quod jejunando et oran legitur. Per doctrinam, per ephod scilicet, quod sacerdos in pectore gestabat. Nequscipuli Samuelis: quibus prophetantibus junxit se Saul et prophetavit. Quaesivitqu
Abbreviated transcription (Latin):
sto penitendũ. Saul autẽ dedit michol
filiam suã uxorẽ dauid phalti filio lais.
qͥerat de gallim Vt hebrei tradunt.
qͥa in lege penitꝰ huiꝰcemodi ꝓhibetur
inundatione. erat. Inundatio hȩc lex¬
intelligit᷑. Legis enĩ doctorerat de baurĩ:
idest de electis. Qnͣdo enĩ a saule micol
ei dat᷑ phalti idest euadens int̾pretat᷑.
qnͣdo uͦ ipsi aufert᷑. phaltihel idest eua¬
dens a dõ dicit᷑. uidelicet qͥa custodiuit
eũ ne tangeret eã. ne fieret tnͣsgressor
legis. Unde in sequentib qđ ibat inqͥ

Expanded text:
t poenitendum. Saul autem dedit filiam suam Michol uxorem David, Phalti filio Lais, qui erat de Gallim. Ut Hebraei tradunt, quia in lege penitus hujusmodi prohibetur inundatione erat. Inundatio, hoc eintelligitur. Legis enim doctor erat de Baurim, id est de electis. Quando enim a Saule Michol ei datur, Phalti evadens interpretatur: quando vero ipsi aufertur, Phaltihel, id est evadens a Deo dicitur: videlicet quia custodivit eum ne tangeret eam, ne fieret transgressor legis.
Abbreviated transcription (Latin):
qͥppe qͥd audiant ignorant. s ad se rell¬
cti tanto libentis exhortationis uerlꝰ
recipiunt. qnͣto se tranquilliꝰ tolerato
erubescunt. Menti autẽ furore cbns
om̃e rectũ qđ dicit᷑ puersum uidetur.
Uade & recte nabal ebrio culpã suã abi-¬
Qui laudabilit̾ tacuit. ꝙ̃ digesto uio
hudabilit᷑ dixit:. Iccirco enĩ malũ qdđ̃¬

Expanded text:
quippe quid audiant, ignorant: sed ad se reduquippe quid audiant, ignorant: sed ad se reducti, tanto libentius exsultationis verba recipiunt, quanto se tranquillius tolerati erubescunt. Menti autem furore ebriae, omne rectum quod dicitur, perversum videtur. Unde et recte Nabal ebrio, culpam suam Abigail laudabiliter tacuit, quam digesto vino laudabiliter dixit. Idcirco enim malum q
Abbreviated transcription (Latin):
nu retentũ conseruare. ita uirtus adm̃
& saluatoris nr̃i om̃s ꝑ orbẽ electos a
inicio usq ad finẽ scłi. ne quis ex eis
ulla ratione peat sine labore c̃seruat
iuxta qđ ipse in eugłio sub figura ouĩ
de cis loquens. & sequunt᷑ me inquit
& ego uitã ȩternã do eis. & ñ ꝑibunt
in ȩternũ. & ñ rapiet eas quisꝙͣ de ma
nu mea:. Sicut fasciculꝰ unꝰ quib libet
uinculis alligat᷑. ita omĩs scõꝵ cȩtus inu
eadẽq fide. spe & caritate adinuicem
constringit᷑ uno diuinȩ protectionis
hostib custodita semꝑ fuit in sorte
uiuentiũ. porro inimici eiꝰ insistentib
sibi aduersitatib sicut lapis funda
circũactus. sic instabili motu ꝑturlan¬
di. & suis essent expellendi de finib uł
etiã ab humanis reb auferendi.
Diluculo autẽ cũ digessisset nabal ul¬
nis suȩ dispensatione innuit. nisi qł
iracundos meliꝰ corrigimꝰ si mipsa ut
suȩ cõmotione declinamꝰ: Ferturbus

Expanded text:
tentum conservare: ita virtus Domini et Salvatoris nostri, omnes per orbem electos, ab initio usque ad finem saeculi, ne quis ex eis ulla ratione pereat, sine labore conservat. Juxta quod ipse in Evangelio, sub figura ovium, de eis loquens: « Et sequuntur me, inquit, et ego vitam aeternam do eis, et non peribunt in aeternum. Nonus unus quibuslibet vinculis alligatur, ita omnis sanctorum coetus, una eademque fide, spe et charitate ad invicem constringitur, uno divinae protectionis hostibus, custodita semper fuit in sorte viventium. Porro inimici ejus, insistentibus sibi adversitatibus, sicut lapis funda circumactus, sic instabili motu perturbandi et suis essent expellendi de finibus, vel etiam humanis rebus auferendi. « Diluculo autem cum digessisset vinum Nanis suae dispensatione innuit, nisi quod iracundos melius corrigimus, si in ipsa irae suae commotione declinamus? Perturbati
Abbreviated transcription (Latin):
tuũ. porro anima inimicoꝵ tuoꝵ rota¬
bitur qͣsi impetu & circulo fundȩ.
Dulcherrima cõparatione statũ iustoꝵ
a reꝓboꝵ sorte discernit. Hoꝵ quippe
patas insinuet. iuxta illud ꝓpħe: anima
quȩ peccauerit ipsa moriet᷑. Nos fascicu¬
lo. illos lapidi fundȩ assimilat. Fascicu¬
lus enĩ constringit᷑ ut integer maneat
& conseruet᷑. lapis in funda expeditus
ponit᷑. ut abiciat᷑. Sic enĩ sic in hoc scło
electi p̾ssuris tribulationũ coangustant᷑.
ut his admoniti artiꝰ adinuicẽ mutua
caritate conectant᷑. coadunati ad inuicẽ
manu sui redemptoris in ꝑpetuum conser¬
uentur. At uͦ reꝓbi qnͣto latiꝰ in hac uita
uoluptatib ꝓpriis uelut liberi dimit¬
tuntur. tanto longiꝰ in futuro a diuinȩ
uisionis głã piciuntur. ut de eis merito
dicat᷑: & quidẽ ipsi de manutua repulsi
sunt. Mire autẽ omĩpotentẽ ꝓuidentiã
deseribit suꝑni ꝓtectoris: cũ dicit. am¬
mã uiri scĩ qͣsi in fasciculo uiuentiũ q

Expanded text:
m tuorum rotabitur quasi in impetu et circulo fundae, etc.; » pulcherrima comparatione statum justorum a reproborum sorte discernit. Horum quippe patas insinuet, juxta illud prophetae: « Anima quae peccaverit, ipsa morietur . » Hos fasciculo, illos lapidi fundae assimilat. Fasciculus enim constringitur, ut integer maneat et conservetur. Lapis in funda expeditus ponitur, ut abjiciatur. Sic etenim, sic in hoc saeculo electi pressuris tribulationum coangustantur, ut his admoniti arctius se ad invicem mutua charitate connectant, coadunati ad invicem manu sui redemptoris in perpetuum conservent. At vero reprobi quanto latius in hac vita voluptatis propriis velut liberi dimittuntur, tanto longius in futuro a divinae visionis gloria projiciuntur, ut de eis merito dicatur, Equidem ipsi de manu tua repulsi sunt . Mire autem omnipotentem providentiam describit superni protectoris cum dicit, Animam viri sancti quasi in fasciculo viventium, apud
Abbreviated transcription (Latin):
licet dño nr̃o acceptabilẽ bonoꝵ operum¬
oblationẽ & piȩ deuotionis obtulit. quã
ille post mortẽ uiri sui qͥ demens in stulti¬
cia sua piit asciuit in coniuigiũ. & exhibuit
sibi sponsã ñ habentẽ maculã aut rugã
Qđ autẽ idem nabal stultꝰ transactis dieb
decẽ ex quo dauid exꝓbratus fuerat mor-¬
tuus narratur. hoc intelligi dat᷑. qͥa ppłs
iudeoꝵ cui dictũ est. audi ppłe stulte.
postꝗͣ dnm̃ a se repulit. decalogũ legis
transgrediendo in eugłio lapsus est.atq
in peccato suo mortuus est. Sequitur.
it abigail ad dauid. Si enĩ surrexerit

Expanded text:
licet Dominus noster, acceptabilem bonorum operumoblationem et piae devotionis obtulit: quam ille post mortem viri sui, qui demens in stultitia sua periit, ascivit in conjugium: et exhibuit sibi sponsam non habentem maculam aut rugam. Quod autem idem Nabal stultus transactis diebus decem, ex quo David exprobratus fuerat mortuus narratur: hoc intelligi datur, quia populus Judaeorum, cui dictum est: « Audi, popule stulte, postquam Dominum a se repulit, decalogum legis transgrediendo, in Evangelio lapsus est, atque in peccato suo mortuus est . » Sequitur: « Ait Abigail ad David: Si enim surrexit homo
Abbreviated transcription (Latin):
Aystoria hȩc: mysticũ ut quib dã uidet᷑
potest habere intellectũ. Nabal enĩ uir
durꝰ & pessimꝰ & maliciosꝰ potest tenere
figurã ppłi iudeoꝵ. quoꝵ ñ nulli uua fel¬
demens uł insipiens ut abigail ait ad da
ab eis refectionẽ fidi & bonȩ oꝑationis
expetentẽ respuerunt dicentes: hunc aut̃
nescimꝰ unde sit. nos autẽ discipłi moysi
sumꝰ. Abigail uͦ mulier prudentissima
& speciosa trpũ habuit plebis illiꝰ. quȩ ex
iudeis ad fidẽ conuersa d̾o placere meruit.
Interp̃tatur nãq patris mei exultatio.
Unde & dñs: confiteor tͥ pat̃ cęli & terrȩ qͥ

Expanded text:
ysticum, ut quibusdam videtur, potest habere intellectum. Nabal enim vir durus, et pessimus, et malitiosus, potest tenere figuram populi Judaeorum quorum nonnulli uva feldemens vel insipiens, ut Abigail ait ad Davab eis refectionem fidei et bonae operationis expetentem, respuerunt, dicentes: « Hunc autem nescimus unde sit. Nos autem discipuli Moysi sumus . » Abigail vero mulier prudentissima et speciosa typum habuit plebis illius, qui ex Judaeis ad fidem conversi, Deo placere meruerunt. Interpretatur namque, patris mei exsultatio. Unde et Dominus: « Confitebor tibi, Pater coeli et terrae, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ctus ec̃ memorat᷑. ut ueniret post modũ
qͥ nec tñslatus nec subuectꝰ celũ ethereũ
sua uirtute penetraret. qͥ nob̾ in se creden¬
ꝑ increm̃ta tempoꝵ uirtꝰ castitatis excresce¬
ret. In ipsa qͦ eoꝵ tnͣslatione qͥ ascensionẽ
dñicam ut uidelicet famuli designauert̃.¬
& in ipso sequi ad cȩlũ ascendit dñs osten¬
dit. Nam enoch qͥdem uxorẽ & filios ha¬
buit. helias uͦ neq uxorẽ neq filios legit᷑
habuisse. Pensate gͦ quomͦ ꝑ incrementa
creuerit mundicia castitatis. qd̵ & ꝑ tnͣsla-¬
tos famulos & ꝑascendentis dñi ꝑsonam
patent᷑ ostendit᷑. Translatꝰ nãq ẽ enoch.
ꝑ coitũ genitꝰ & ꝑ coitũ generans. Raptꝰ
est helias. ꝑ coitũ genitꝰ s ñ etiã ꝑcoitũ
autẽ quomͦ heliseꝰ cũ suus magister heli¬
as locũ postulandi ei offerret. duplicem
sp̃m heliȩ postulauerit. cũ dñs dicat in
eugłio. ñ est discipłs suꝑ magistrũ ꝑfectꝰ

Expanded text:
ctus esse memoratur, ut veniret postmodum ctus esse memoratur, ut veniret postmodum qui nec translatus, nec subvectus coelum aethereum sua virtute penetraret. Qui nobis in se credenper incrementa temporum virtus castitatis excresceret. In ipsa quoque eorum translatione, qui ascensionem Dominicam ut videlicet famuli designaverunt, et in ipso se, qui ad coelum ascendit, Dominus ostendit. Nam Enoch quidem uxorem et filios habuit, Elias vero neque uxorem neque filios legitur habuisse. Pensate ergo quomodo per incrementa creverit munditia castitatis, quod et per translatos famulos, et per ascendentis Domini personam patenter ostenditur. Translatus namque est Enoch, per coitum genitus et per coitum generans; raptus est Elias, per coitum genitus, sed non etiam per coitum autem quomodo Elisaeus, cum suus magister Elias locum postulandi ei offerret, duplicem spiritum Eliae postulaverit, cum Dominus dicat in Evangelio, « Non est discipulus super magistrum :
Abbreviated transcription (Latin):
Per angłos qͥppe illa facta & ostensa st̃ adiu¬
menta. qͥa nec ad celũ quidẽ aereũ per se
ascendere poterat. quẽ naturȩ suȩ infir¬
mitas grauabat. Redẽptor autẽ nr̃ non
curru ñ angłis subleuatꝰ legit᷑. quia isqͥ
fecerat om̃ia nimirũ suꝑ om̃ia sua uirtute
ferebat᷑. Illuc enĩ reuertebat᷑ ubi erat. &
inde redibat ubi remanebat. Qui cũ ꝑ
humanitatẽ ascenderet in celũ. ꝑ diuini¬
tatẽ & terrã parit᷑ continebat & cęlum.
Sicut autẽ ioseph a fr̃ĩb uenditꝰ uenditio¬
nẽ redẽptoris nr̃i figurauit. sic enoch tnͣs¬
latus atq ad celũ aereũ helias subleuatꝰ
ascensionẽ dnicam designauit. Ascensio¬
nis suȩ dñs p̾nuntios & testes habuit.
unũ ante legẽ. aliũ sub lege. ut qnͣdoq
ueniret ipse qͥ ueracit᷑ cȩlos penetrare po¬
tuisset. Unde & ipse ordo in eoꝵ qͦ utraq
Nam enoch translatꝰ. helias uͦ ad çȩlũ subue¬

Expanded text:
Per angelos quippe illa facta et ostensa sunt adjuPer angelos quippe illa facta et ostensa sunt adjumenta, quia nec ad coelum quidem aereum per se ascendere poterat, quem naturae suae infirmitas gravabat. Redemptor autem noster, non curru, non angelis sublevatus legitur, quia is qui fecerat omnia nimirum super omnia sua virtute ferebatur. Illucremanebat, quia cum per humanitatem ascenderet in coelum, per divinitatem et terram pariter continebat et coelum. Sicut autem Joseph a fratribus venditus venditionem Redemptoris nostri figuravit, sic Enoch translatus , atque ad coelum aereum Elias sublevatus, Ascensionem Dominicam designavit. Ascensio suae Dominus praenuntios et testes habuit, unum ante legem, alium sub lege, ut quandoque veniret ipse qui veraciter coelos penetrare potuisset. Unde et ipse ordo in eorum quoque utistinguitur. Nam Enoch translatus, Elias vero ad coelum subve
Abbreviated transcription (Latin):
quate. & cȩt̾a. Quid est qđ helias ad
celũ raptꝰ dicitur: Nunqͥd nã eũ adhuc
in hac carne corruptibili positũ. ad illiꝰ
sumȩ quietis sinũ ante resurrectionẽ
ascensionẽq dñi credimꝰ esse ꝑductũ :
Sed aliud est celũ acreũ. aliud ethereũ.¬
CAũ qͥpe acreũ. t̾rȩ est ꝓrimũ. Unde
& aues cęli dicimꝰ. qͥa eas uolitare in aere
uidemꝰ. In celũ itaq acreũ helias sub¬
latus est. ut in secretã qnͣdam regionẽ¬
lis itpente auceret᷑ ubi in magna iã¬
carnis & sp̃s qͥete uiueret qͦusq ad finem
mundi redeat & mortis debitũ soluat.
Subleuatꝰ namq helias. ascensionẽ dñicam
designauit:. Ile enĩ mortẽ distulit. ñ eua¬
sit. Redẽptor autẽ nr̃ qͥa ñ distulit supe
rauit. eãq resurgendo consũpsit. & resur¬
rectionis suȩ głam ascendendo declarauit
Notandũ qͦ est qd̃ helias legit᷑ in curru a¬
scendisse. ut uidelicet aꝑte monstraretur.
qͥa homo purꝰ adiutorio egebat alieno.

Expanded text:
us exercet. Quid est quod Helias ad coelum raptus esse dicitur? Nunquid nam eum adhuc in hac carne corruptibili positum, ad illius summae quietis sinum, ante resurrectionem, ascensionemque Domini, credimus esse perductum? Sed aliud est coelum aereum, aliud Coelum quippe aereum terrae est proximum, unde et aves coeli dicimus, quia eas volitare in aere videmus. In coelum itaque aereum Elias sublevatus est, ut in secretam quamdam terrae regione repente duceretur, ubi in magna jacarnis ac spiritus quiete viveret, quousque ad finem mundi redeat et mortis debitum solvat. Sublevatus namque Elias ascensionem Domini designavit: ille enim mortem distulit, non evasit; Redemptor autem noster, quia non dravit, eamque resurgendo consumpsit, et resurrectionis suae gloriam, ascendendo declaravit. Notandum quoque est quod Elias in curru ascendisse legitur, ut videlicet aperte monstraretur, quia homo purus adjutorio egebat alieno.
Abbreviated transcription (Latin):
Num usꝙ ad int̾nitionẽ mucro tuus dest¬
uiet: Nebreus ut legiin cuiꝰdã dispa¬
tatione ñ habet. tuus: In ignoras
qͥa piculosa sit desꝑatio. In hebreoiti
habet᷑. An ignoras qđ amarꝰ erit finis:
Et est sensꝰ. Nunqͥd ignoras qđ amari¬
tudinẽ tibi ꝓueniat. quod populũ

Expanded text:
Num usque ad internecionem tuus mucro desaNum usque ad internecionem tuus mucro desaeviet. » Hebraeus, ut legi in cujusdam disputatione, non habet tuus. « An ignoras quod periculosa sit desperatio? » In Hebraeo ita habetur: « An ignoras quod amarus erit finis? » Et est sensus: Nunquid ignoras quod ad amaritudinem tibi proveniat, eo quod populum
Abbreviated transcription (Latin):
ferire. Sed cũ iracundi nulla consiaa¬
tione se mitigant. qͣsi asahel ꝑsequis
insanire ñ cessant. necesse est ut hi an
furentes reprimere conant᷑. nequis
se in furorẽ erigant. s quicqͥd est tran¬
quillitatis ostendant. Quȩdã uͦ sulti¬
liter ꝓserant. in quib ex obliquo fura¬
tis aninũ purgent. Unde & abner
cũ cont᷑ psequentẽ substitit ñ eũ redi
s auersa hasta tnͣsforauit. Ex mucmo¬
ne qͥpe ꝑcutere est. impetu aꝑtȩ inart¬
pationis obuiare. Auersa uͦ hasta pse¬
quentẽ ferire est. furentẽ tranquille
ex quib dã tangere & qͣsi parcendo su¬
perare. Asahel autẽ ꝓtinꝰ occumbit.
qͥa cõmotȩ mentes dũ & parci sibi sen¬
tiunt. & tam̃ responsoꝵ ratione in urti¬
mis sub tnͣquillitate tangunt᷑. ab eo
qd erexerant statĩ cadunt. Qui gͦ a fer¬
uoris sui impetu sublenitatis peussio¬
ne resiliunt. qͣsi sine ferro moriunt᷑¬
Et exclamauit abner ad ioab & ait

Expanded text:
ferire. Sed cum iracundi nulla consideraferire. Sed cum iracundi nulla consideratione se mitigant, quasi Asael persequi et insanire non cessant, necesse est ut hi qui furentes reprimere conantur, nequaquam se in furore erigant, sed quidquid est tranquillitatis, ostendant; quaedam vero subtiliter proferant, in quibus ex obliquo furentis animum purgent. Unde et Abner cum contra persequentem substitit, non eum recta sed aversa hasta transforavit. Ex mucrone quippe pationis obviare: aversa vero hasta persequentem ferire est furentem tranquille ex quibusdam tangere et quasi parcendo superare. Asahel autem protinus occumbit: quia commotae mentes dum et parci sibi sentiunt, et tamen responsorum ratione in intimis sub tranquillitate tanguntur, ab eo, quod se erexerant, statim cadunt. Qui ergo a fervoris sui impetu sub lenitatis percussione resiliunt, quasi sine ferro moriuntEt exclamavit Abner ad Joab, et ait:
Abbreviated transcription (Latin):
trauit. ystice qd̾ abner de tribu ben¬
iamin princeps exercitꝰ regis saulis pue¬
ros dauid qͥ erant cũ ioab principe exercitꝰ
iuda. ad preliũ scribit᷑ ꝓuocasse. & asahe¬
lem frẽm ioab ꝑcussum in ingume int̾¬
fecisse. sic qͥdam intelligi uolunt Saulꝰ
ad asahel dicens. recede noli me sequi.
ne cõpellar confodere te in terra. qui
contẽpsit & noluit declinare. ꝑcussit
gͦ eũ abner auersa hasta in inguine &
transfodit eũ & mortuus est. moralit᷑¬
cuiꝰ idem asahel tẏpũ tenuit. nͥ eoꝵ qͦs
uehement᷑ arripit furor & in p̃cepᷤ ducit:
Qui in eodẽ furoris impetu tanto cautiꝰ
declinandi st̃. qnͣto & insane rapiunt᷑.
Unde & abner qͥ sermone nr̃o patͥs lucera
dicit᷑. fugit: quia doctoꝵ lingua quȩ
suꝑnum di lumen indicat. cũ ꝑ abru-¬
pta furoris mentẽ cuipiam ferri c̃spicit.
cũq contͣ irascentẽ dissimulat uerboꝵ
iacula reddere. qͣsi ꝑsequentẽ ñ uult

Expanded text:
travit. Mystice, Abner de tribu Bentravit. Mystice, Abner de tribu Benjamin, princeps exercitus regis Saulis, pueros David qui erant cum Joab principe exercitus Juda, ad praelium scribitur provocasse, et Asaelem fratrem Joab percussum in inguine interfecisse, sic quidem intelligi volunt, Saulus, ad Asahel dicens, Recede, noli me sequi, ne compellar confodere te in terra. Qui contempsit, et noluit declinare. Percussit ergo eum Abner aversa hasta in inguine, et transfodit eum, et mortuus est. Cujus Asahel typum tenuit, nisi eorum quos vehementer arripiens furor, in praeceps ducit, qui in eodem furoris impetu tanto cautius declinandi sunt, qUnde et Abner, qui sermone nostro patris lucerna dicitur, fugit, quia doctorum lingua, quae superum Dei lumen judicat, cum pie abrupta furoris mentem cujuspiam ferri conspicit, cumque contra irascentem dissimulat verborum jacula reddere, quasi persequentem non vult
Abbreviated transcription (Latin):
& dimicatione fortissima ꝓcedente. abner
ppłs uictꝰ est. Eugientesq ioab ꝑsequi ñ
cessabat. p̃cipiens armatis ut pꝰeoꝵ uesti-¬
gia festinarent. & nequaꝗͣ occidendo de¬
ficerent. Cuiꝰ etiã fr̃s decertati st̃ promtis¬
sime. Int̾ qͦs clarior fuit p̃cipue iunior
asahel. qͥ tantã głam habuit in pedũ ue¬
locitate. ut ñ solũ homines s etiã equos
ad currendũ certamine suparet. Is igit᷑
ꝑsequebat᷑ principẽ abner recto gressu.
in neutrã partẽ declinans. Cũq respexisset
abner & considerasset impetũ sequentis.
& dixisset. ut uniꝰ militis arma sumens
ab eiꝰ ꝑsecutione quiesceret. & rurs ille
nequaꝙͣ a suo conamine penitꝰ abstineret.
monente illo denuo ut recederet ne coa¬
ctus eũ ꝑcuteret. & ante eiꝰ frẽm ulteriꝰ
fiduciã ñ haberet. uerba eiꝰ illo despici¬
ente fugiens post tergũ lanceã emisit
coactꝰ eũq repente mortali uulnere pene¬

Expanded text:
Et dimicatione fortissima proce dente, Abner Et dimicatione fortissima proce dente, Abner populus victus, fugientesque Joab persequi non cessabat, praecipiens armatis, ut post eorum vestigia festinarent, et nequaquam occidendo deficerent. Cujus etiam fratres decertati sunt pronissime, inter quos clarior fuit praecipue junior Asael. Qui tantam gloriam habuit in pedum velocitate, ut non solum homines, sed etiam equos ad currendum certamine superaret. Is igitur persequebatur principem Abner, recto gressu in neutra parte dAbner et considerasset impetum sequentis et dixisset, ut unius militis arma sumens ab ejus persecutione quiesceret, et rursus ille nequaquam a suo conamine penitus abstineret, monente illo denuo ut recederet, ne coactus eum percuteret, et ante ejus fratrem ulterius fiduciam non haberet. Verba ejus illo despiciente, fugiens post tergum lanceam emisit coactus, eumque repente mortali vulnere pene