comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dñm eadem dixisse. ut qͥ ex¬
istente contrario solui nõ po¬
tuerit: bis dictum in telliga
tur. Et relictis illis abiit.
hił.. Non sic locis aliis legi¬
tur. dimissis turbis abiit:
s qr infidelitatis error in so¬
lentium animos obtinebat.
Non dimisisse eos scribitur
s reliquisse. Et cũ uenisset᷑¬
rat aliquis ⁊ dicat. quomo¬
do panes nõ habebant. qui
statim impletis septẽ sportiꝰ
ascenderũt innauicłam. ⁊
uener in fines magedan. I¬
biq audiunt nauigautes.
⁊ saduccoꝵ: s scriptura tes¬
tatur qd obliti sunt eos socum
tollere. Q Qd̾ aũt nauiga¬
turi cranstretũ obliti iaticũ
sumere secũ: inditiũ est quã
modicam caruis curã habent
in reliquibꝰ ipsa reficiendi
corporis necessitas que uat᷑a¬
liter cunctis mortalibꝰ in ẽ:
utentione añici comitatꝰ
iñtum phariseoꝵ ẽ. decreta le¬
gis diuine traditionibꝰ ho¬
minũ postponere. uł certe le¬
eius aut oꝑibꝰ credere. S in¬

Expanded text:
dominum eadem dixisse, ut quod exdominum eadem dixisse, ut quod existente contrario solui non potuerit bis dictum intellega-- Et relictis illis abiit . Non sicut locis aliis legitur, dimissis turbis abiit: sed quia infidelitatis error insolentium animos obtinebat, non dimisisse eos scribitur, sed reliquisse. Et cum venissetrat aliquis, et dicat, quomodo panes non habebant qui statim impletis septem sportis ascenderunt in naviculam et venerunt in fines Magedan, ibique audiunt navigantes,  Sadducaeorum, sed Scriptura testatur quod obliti sint eos se cum tollere. Quod autem navigaturi trans fretum obliti sunt viaticum sumere secum, indicium est quam modicam carnis curam haberent in reliquiis, quibus ipsa reficiendi corporis necessitas quae naturaliter cunctis mortalibus inest intentione Dominici comitatus mentum Pharisaeorum est decreta legis divinae traditionibus nominum postponere, vel certe leejus aut operibus credere: sed in
Abbreviated transcription (Latin):
num ione. Ione signũ huic
se dñs comparat. quẽ ad fu¬
ture passionis effectũ in pre¬
dicatione penitentie ad nini¬
uitas pari spocie p̾miserat.
Namq ionas uentis de se¬
⁊ deuoratus aceto. ⁊ post tri¬
duũ uiuus emnissꝰ. non retẽ¬
tus amonstro: nõ cibo condi¬
cione confectus. s contra hu¬
mani corporis naturã. in teg̾
⁊ illesus mauras suꝑas iur¬
tute dñice p̾figurationis e¬
uadit. Hoc gͦ potestatis sue
signũ constitutũ ẽẽ demonꝰ¬
trat. Ipse remissione̾ pec̃coꝵ
ꝑ penitentiã p̾dicãs. de ierłm¬
uel de synagoga inmundoꝵ
sp̃uũ dñante̾ flatu eiciend᷑.
post triduũ exea contra con¬
condicionẽ hominis quem
assũpserat nõ recte tentꝰ atq
incorruptus em̾gens. Ea gͥ
que in homine de conceptu
uirginis sumptu diuinaꝵ
erãt plena uirtutũ: cognos¬
ci atq intelligi de se uoluit.
⁊ ꝓpħe signo: ⁊ hominis exẽ¬
libi dixit matħs. Unde etiã
atq & iã retinendum ẽ sepiꝰ

Expanded text:
um dicens Jona signum: Huic se Dominus comparat, quem ad futurae passionis effectum in praedicationem poenitentiae ad Ninivitas pari specie praemiserat. Namque Jonas ventis desaeet devoratus a ceto, et post triduum vivus emissus, non retentus a monstro, non cibi conditione confectus: sed contra humani corporis naturam integer et illaesus in auras superas virtute dominicae praefigurationis evadit. Hoc ergo potestatis suae signum constitutum 748 esse demonstrat, ipse remissionem peccatorum per poenitentiam praedicans, de Jerusalem vel Synagoga immundorum spirituum dominante flatu ejiciendus, post triduum ex ea, contra conditionem hominis quem assumpserat non retentus, vivus atque incorruptus emergens. Ea igitur, quae in homine de conceptu virginis sumpto divinarum erant plena virtutum, cognosci atque intelligi de se voluit et prophetae signo et hominis exemlibi dixit idem Mattheus. unde etiam adque etiam retinendum est saepius
Abbreviated transcription (Latin):
x. Docet eos quid significẽt
quq panes.⁊ septẽ. siue pisci¬
culi. aut qnqz milia hominũ.
⁊.iiii.milia: que pasta fũt in
heremo. Qd̾ licet signoꝵ mag¬
intudo ꝑspicua sit: tanĩ aluit
spũali intelligentia demostreꝰ¬
cur. Sicm̃ ferm̃tum pharise¬
oꝵ. nõ corporalem panẽ s tra¬
ditiones ꝑuersas ⁊ heretica
significat doginaͭ. quare ⁊
ueram doctrinã integramq
significent: Istius modi fit¬
mentũ qd̾ om̃i ratione uitan¬
dum ẽ: habuit marchion ⁊
ualentinꝰ.⁊ om̃s heretici. fer¬
mentum hanc uim habet. ut
si farme mixtum fuerit: qd̾
paruũ uidebatur crescat in
mauis.⁊ ad saporẽ suũ. unui¬
sam consꝑsionem trahat. Ita
⁊ doctrina heretica.si uł modi¬
cam scintillam in tuũ pectꝰ
iecent. inbreui ingens flam¬
ma succrescet. ⁊ totam homi¬
nis possessionẽ ad se trahet.
Hoc est de quo ⁊ apłs loquit.
Modicum ferm̃tum. cotam
massam corrumpit. T. unc
incellexetũt qr non aixent
cauendũ aferm̃to panũ. s

Expanded text:
s: docet eos quid significent quinque panes et septem sive pisciculi, aut quinque millia hominum et quatuor millia quae pasta sunt in eremo, quo licet signorum magnitudo perspicua sit, tamen aliud spiritali intelligentia demonstretur. Si enim fermentum Pharisdis non corporalem panem, sed traditiones perversas et haeretica significat dogmata, quare et veram doctrinam integramque significent? Istiusmodi fermentum, quod omni ratione vitandum est, habuit Marcion, et Valentinus, et omnes haeretici. Fermentum hanc vim habet, ut si farinae mistum fuerit, quod parvum videbatur, crescat in majus et ad saporem suum universam conspersionem trahat. Ita et doctrina haeretica, si vel modicam scintillam in tuum pectus jecerit, in brevi ingens flamma succrescet, et totam hominis possessionem ad se trahet. Hoc est de quo et Apostolus loquitur: Modicum fermentum totam massam corrumpit . Tunc intellexerunt quia non dixerit cavendum a fermento panum, sed
Abbreviated transcription (Latin):
narrauerũt. nec illud de qͣn¬
q tacuerũt: neminẽ mouit.
⁊ utrũq factũ om̃s intelli¬
gunt. Hoc idõ diximus.
ut si cubi simile inuenitur
factum a dño. quo in aliquo
alt̾i eugliste ita repugnare
indeatur ut om̃mno solui ñ
possit: ncħ aliuid intelli¬
gatur quã utrũq factu
eẽ. ⁊ aliud ab alio cõmemo¬
ratum.sic̃ decentenis ⁊ qnͣ¬
quagenis discumbentibus
cõmendauimꝰ. qͣsi nõ etiã
illud utrũq apud unũ in¬
ueniremꝰ contraria singłoᷤᷤ

Expanded text:
narrauerunt nec illud de quinnarrauerunt nec illud de quinque tacuerunt, neminem mouet et utrumque factum omnes intellegunt. hoc ideo diximus, ut sicubi simile inuenitur factum a domino, quod in aliquo alteri euangelistae ita repugnare uideatur, ut omnino solui non possit, nihil aliud intellegatur quam utrumque factum esse et aliud ab alio commemoratum, sicut de centenis et quinquagenis discumbentibus commendauimus, quia, si non etiam illud utrumque aput unum inueniremus, contraria singulos
Abbreviated transcription (Latin):
domꝰ dñi inuertioẽ monciũ.
consona uoce p̾dicat: qui eĩ
edificatam suꝑ se ciuitate.
siue domũ añi id est eccła
inalta bonoꝵ extollit oꝑum.
⁊ cunctis manifestam genti¬
bus exhibet: ipse hanc ab
infimis delect.ationibꝰ ab¬
stractam. pane deli reficit.
atq ad apetitum suauitatiꝰ.
dato pignore cibi sp̃ualis ac¬
posuet᷑: qr si aliquis coꝵ id
dixiss quide illis qͥnq pãibꝰ
nõ dixiss. contrariꝰ cet̾is pu¬
taret᷑. Quis enĩ nõ existima¬
ret unum idẽq factum ẽẽ:
Non aũt integre ⁊ ueracit᷑
siue ab illo siue ab aliis siue
abom̃ibꝰ fuisse natratum:
s aut illũ ꝓ qͥnq panibuᷤᷤ
septẽ. dum falleretur com¬
memorasse: aut illos ꝓ sep¬
tem qͥnq. aut utrosq m̾eti¬
tosuł obliuione deceptos.
Hoc ⁊ duodecĩ cofuus ⁊ de
septẽ sportis opinaret᷑: qͣsi
contranũ hoc de qͥnq mili¬
bꝰ & quatuor milibꝰ eoꝵ
qui pascerent᷑. S qr illi qͥ
miracłm de seꝑtem panibꝰ

Expanded text:
omini in vertice montium, consona voce praedicat. Qui enim aedificatam super se civitatem sive domum Domini, id est, Ecclesiam in alto bonorum extollit operum, et cunctis manifestam gentibus exhibet; ipse hanc ab infimis delectationibus abstractam pane coeli reficit, atque ad appetitum supernae suavitatis, dato pignore cibi spiritalis acs eorum id dixisset, qui de illis quinque panibus non dixisset. contrarius ceteris putaretur. quis enim non existimaret unum idemque factum esse, non autem integre et ueraciter siue ab illo siue ab aliis siue ab omnibus fuisse narratum, sed aut illum pro quinque panibus septem, dum falleretur, commemorasse aut illos pro septem quinque aut utrosque mentitos uel obliuione deceptos? hoc et de duodecim cophinis et de septem sportis opinaretur quasi contrarium, hoc de quinque milibus et quattuor milibus eorum qui pascerentur. sed quia illi qui miraculum de septem panibus
Abbreviated transcription (Latin):
¶hił. Assunt pharisei ⁊ sa¬
ducei legis fiduciam in solẽ¬
tes. dedignantesq oꝑa uir¬
tucũ: fidei signũ ostendis
de celo p̾cantur. humilitatẽ
doctuinam erhis que subha¬
bitu hominis gerebat dedi¬
gnantur acciꝑe.¶R. Uelcer¬
te signum de celo querunt.
ut qui młta homuiũ milia
scło paucis de panibꝰ sacia
sim disꝑsa. ppłm omne̾ mł¬
to tp̃re reficiat. Qd̾ in euã¬
głio iohis pꝰ eduliũ panũ.
turbas ab eo quesisse legimꝰ
dicentes. Quod gͦ tu facis
signũ. ut uideamꝰ ⁊ credamꝰ
manna manducauer̃ in de

Expanded text:
eliqua . Adsunt Pharisaei et Sadducaei legis fiducia insolentes dedignantesque opera virtutum fidei, signum ostendi sibi de coelo precantur. Humilitatem doctrinam ex his quae sub hominis habitu gerebat dedignantur accipere. te signum de coelo quaerunt, ut qui multa hominum millia secundo paucis de panibus satiasim disperso, populum omnem multo tempore reficiat. Quod in Evangelio Joannis post edulium panum turbas ab eo quaesisse legimus, dicentes: Quod ergo tu facis signum, ut videamus et credamus manna mandu
Abbreviated transcription (Latin):
quiam scłi p̾sentis alit̾ in co¬
lumos transire nequimꝰ: nͥ
nos gr̾a redemptoris nr̃i ali¬
m̃to sui uerbi reficiat. Hoc uͦ
cipice uit̾ hanc refectionem
⁊ illam qͥnq panũ ac duoꝵ
piscium distat. q ibi littera¬
spũali gr̃a plena ẽẽ signataẽ.
Hic aũt noui uerit as ac gr̃a
testam̃ti. fidelibꝰ ministran¬
da monstrata ẽ. Sane utra¬
q refeͣtio in monte celebrata

Expanded text:
iam saeculi praesentis aliter incolumes transire nequimus, nisi nos gratia redemptoris nostri alimento sui verbi reficiat. Hoc vero typice inter hanc refectionem, et illam quinque panum ac duorum piscium distat, quod ibi litterspiritalis gratia plena esse signata est, hic autem novi veritas ac gratia testamenti fidelibus ministranda monstrata est. Sane utraque refectio in monte celebrata
Abbreviated transcription (Latin):
uidentur ad hoc ꝑtinere uit
intelligamiꝰ ⁊ in ppłoueteris
test.ãiti fuisse quosdã infir¬
mos ad implendam iustici¬
am que scđm legẽ est: in qua
iusticia seapłs paulus sine
querela conu̾satum eẽ dicit.
Fuisse itẽ alios: qui facile se¬
ducerentur incultũ ydoloꝵ
Que duo genera idẽ infir¬
mitatis ⁊ e̾rroris: mulierũ
⁊ pueroꝵ nominibꝰ figura¬
ta sũc. In firmus ẽ enim se¬
xus mulierũ ad actiones:
⁊ facilis. ad lusum puericia.
Quid au̾t lusu puerilitã
tẽ simile ẽ quã ydola cole¬
re: Qnͣdo ⁊ apłs ad hoc re¬
tulit hoc genus suꝑsticionis
cũ ait. Neq ydolis seruia¬
mꝰ quẽ admodũ quidã coꝵ
sic̾ scriptum ẽ: sedit popłs
manducare ⁊ bibere : ⁊ sur¬
rerer̃ ludere. Mulieribus
gͦ similes erant. qui in labo¬
ribꝰ expectationis quousq
ad ꝓmissa dĩ ꝑuenirẽt non
uirilit̾ ꝑseuerantes tempta¬
uerũt dñm : pueris aũt. qr
sederunt manducare ⁊ bibe¬
re: ⁊ surtexerũt ludere. Nõ¬

Expanded text:
dentur ad hoc pertinere, ut intelligamus in populo 622 Veteris Testamenti fuisse quosdam tam infirmos ad implendam justitiam quae secundum legem est, in qua justitia Apostolus sine querela conversatum se fuisse dicit, itemque alios qui facile seducerentur in cultum idolorum. Quae duo genera, id est infirmitatis et erroris, mulierum et puerorum nominibus figurata sunt. Infirmus est enim sexus mulierum ad actiones, et facilis ad lusum pueritia. Quid autem lusui puerili tam simile est quam idola colere? quando et Apostolus ad hoc retulit hoc genus superstitionis, cum ait, neque idolis serviamus quemadmodum quidam eorum, sicut scriptum est: Sedit populus manducare et bibere, et surrexerunt ludere . Mulieribus ergo similes erant, qui in laboribus exspectationis, quousque ad promissa Dei venirent, non viriliter perseverantes, tentaverunt Deum; pueris autem qui sederunt manducare et bibere, et surrexerunt ludere.
Abbreviated transcription (Latin):
humani congaudeat osten¬
dat. ⁊ nos ad agendas semꝑ
deo grãs informet. cũ uł ter¬
reno pane carnẽ: uł anmaz
celesti suꝑna gr̾a largiente
qͦs beneclicẽs parit̾ dñs tur¬
ipsa scriptura fidẽ uitam ⁊
passiones continet: qui de
turbulentis huiꝰ scłi flucti¬
bus erepti. ac diuina benedic¬
tione consecreͣti: refectionem
nob̃ int̾nam ne in huiꝰ mun¬
di transeunteᷤᷤ excursu defici¬
runt ⁊ saturati sũt. Come¬
dent de panibꝰ dñiac piscibꝰ
⁊ sacurant᷑᷑ qui audientes
u̾ba dĩ ⁊ exempla intuentes.
ad ꝓfectum uice correctionuis
ꝑ hec excitari atq assurgere
festinant. Quibꝰ apte con¬
gruit illud psalmiste. Edẽt
p̾auꝑes ⁊ saturabunt᷑. ⁊ lau¬

Expanded text:
humani congaudeat ostenhumani congaudeat ostendat, et nos ad agendas semper Deo gratias informet, cum vel terreno pane carnem, vel animam coelesti superna gratia largiente quos benedicens pariter Dominus turipsa Scriptura fidem, vitam et passiones continet? qui de turbulentis hujus saeculi fluctibus erepti ac divina benedictione consecrati, refectionem nobis internam, ne in hujus mundi transeuntis excursu deficirunt et saturati sunt. Manducant de panibus Domini ac piscibus, et saturantur, qui audientes verba Dei, et exempla intuentes, ad profectum vitae correctioris per haec excitari atque assurgere festinant, quibus aperte congruit illud Psalmistae: Edent pauperes et saturabuntur et lau
Abbreviated transcription (Latin):
dabat disciplisut ipsi acceptos
turbe apponerent: qr sp̃ualiᷤ
dona scientie tribuens apłis.
ꝑ eoꝵ ministium uoluit ec¬
clesie sue ꝑ orbem uite ciba¬
ria distribui. Quod aũt fre¬
git panes quos disciplis da¬
ret aꝑtionem designat sacͣ¬
m̃toꝵ quibꝰ ad ꝑpetuam sa¬
lutem nutriendus erat mũ¬
⁊ nemo nouit filiũ nisi pat̾.
neq patrẽ quis nouit nͥ filiꝰ.
⁊ cui uoluerit filiꝰ reuelare:
iendum demonstrauit. ad cu¬
iꝰ int̾iora cernenda ꝑnos ip¬
sos penetrare nequiuimus:
Cui contra ꝓpħa miserabilẽ
quoꝵdam famẽ deplorãs:
ait. I aruuli pecierũt pa¬
nẽ. nec erat qui frangeret e¬
io. Quod ẽ aliis uerbis di¬
cere. In docti quesier̃ pabu¬
lum uerbum dĩ. quo adiur¬
tutẽ bone oꝑationis conualeᷤ¬
cerent refici: noc erãt magr̃iᷤᷤ
deficientibꝰ qui eis scripture
archana pate faceret. eosq ad
uiam ueritatis instrueret.
Acceptis au̾t ad frangend̾
panibꝰ. dñs grãs egit. ut ⁊
ipse qnͣtum de salute gen̾is

Expanded text:
dabat discipulis suis, ut ipsi acceptos turbae apponerent, quia spiritalis dona scientiae tribuens Apostolis per eorum ministerium voluit Ecclesiae suae per orbem vitae cibaria distribui. Quod autem fregit panes, quos discipulis daret, apertionem designat sacramentorum, quibus ad perpetuam salutem nutriendus erat munEt nemo novit filium nisi Pater, neque Patrem quis novit nisi Filius, et cui voluerit filius revelare , iendum demonstravit, ad cujus interiora cernenda per nos ipsos penetrare nequivimus? Cui contra propheta miserabilem quorumdam famem deplorans aiebat: Parvuli petierunt panem, nec erat qui frangeret eis . Quod est aliis verbis dicere: Indocti quaesierunt pabulum verbi Dei, quo ad virtutem bonae operationis convalescerent refici, nec erat, magistris deficientibus, qui eis Scripturarum arcana patefaceret, eosque ad viam veritatis institueret. Acceptis autem ad frangendum panibus Dominus gratias agit, ut et ipse quantum de salute generis
Abbreviated transcription (Latin):
antiam. forticudinẽ iustici¬
am. Quarũ prima. coguini¬
o reꝵ appetendaꝵ ⁊ fugien¬
darũ. scda. refrenatio cupi¬
ditatis ab his que tp̃ralit̾
delectant. Tercia. firmitas a¬
nimi. adu̾sus ea que tp̾ralit̾
molesta fũt. Quarta. que ꝑ
ceteras om̃s diffundit᷑ dilec¬

Expanded text:
antiam, fortitudinem, et justitiam. Quarum prima est cognitio rerum appetendarum et fugiendarum: secunda, refrenatio cupiditatis ab iis quae temporaliter delectant: tertia, firmitas animi adversus ea quae temporaliter molesta sunt: quarta, quae per caeteras omnes diffunditur, dilec
Abbreviated transcription (Latin):
do fidelium pectata que ꝑpe¬
trauit ꝓ penitentiã declinãs:
ad dñm se inoꝑe. in locutione.
acq incogitatione cõuertit.
ant in uia. qr udelicet conu̾¬
si pecc̃oros in p̾sentis uite uia
deficiunt: si in sua conscienti¬
a sine doctrine sc̃e pabulo di¬
mittantur. Negͦ lassentur
huiꝰ ꝑegrinationis itm̾e. paᷤ¬
cendi sunt sacra ãmonicione.

Expanded text:
ata quae perpetravit, per poenitentiam declinans ad Dominum se in opere, in locutione atque in cogitatione convertit. ant in via, quia videlicet conversi peccatores in praesentis vitae via deficiunt, si in sua conscientia sine doctrinae sanctae pabulo dimittuntur. Ne ergo lassentur hujus peregrinationis itinere, pascendi sunt sacra admonitione.
Abbreviated transcription (Latin):
que ad septem panes ꝑtinet.
ultro misereri se dic̃: qd̾ iam
ni adhesissent. In toto enim
scłi generis humani t̾cium
tempꝰ ẽ: quo fidei xͥane gr̾a
data ẽ. Primũ ẽ ante legẽ.
scđm sub lege: terciũ sub grã
Et qm̃ quartũ adhuc restat:
qd̾ ad plenissimã pacẽ ierłm
celestis uenturi sumꝰ. quo
tendit quisquis recte credit
in xp̃m: ꝓpterra se dic̃ turbã
illam reficere dñs ne defici¬
at in uia. Ista enĩ dispensatio
qua nob̃ dñs tp̃ralit̾ ⁊ iusibili¬
ter in homine apparere dig
o quid aliud .ait. nͥ ad palmã
suꝑne uocationissine defectu
uiriũ ꝑuenire possumꝰ: ꝑe
fidem enĩ ambulamꝰ. non ꝑ

Expanded text:
quae ad septem panes pertinet, ultro se misereri dixit, quod jam ni haesissent. In toto enim saeculo generis humani tertium tempus est, quo fidei christianae gratia data est. Primum est ante Legem, secundum sub Et quoniam quartum adhuc restat, quo ad plenissimam pacem Jerusalem coelestis venturi sumus, quo tendit quisquis recte credit in Christum; propterea se dicit turbam illam reficere Dominus, ne deficiant in via. Ista enim dispensatio, qua nobis Dominus temporaliter et visibiliter in homine apparere digno quid aliud agit, nisi ut ad palmam supernae vocationis sine defectu virium pervenire possimus? Per fidem enim ambulamus, et non per
Abbreviated transcription (Latin):
signo qr ꝓpinquierãt ⁊ uici¬
ni qͥnq sensuũ. nõ ipse dñs
eoꝵ recordat᷑: s discipli re¬
cordant᷑. uesꝑa uicina nocte.
⁊ inclinante lam sole. Hic
aũt ipse dñs recordatur. et
misereri se dicit. ⁊ causã mi¬
serationis exponit. Q t̾duo
iam ꝑseuerant cumeo. ⁊ di¬
mittere cos ieinos nõułt.
ne deficiant inuia. Et ait

Expanded text:
signo, qui propinqui erant, et vicini, quinque sensuum non ipse Dominus eorum recordatur, sed discipuli recordantur, vespere, vicina nocte et inclinante jam sole. Hic autem ipse Dominus recordatur, et misereri se dicit, et causam miserationis exponit, quia triduo jam perseverant cum eo, et dimittere eos jejunos non vult, ne
Abbreviated transcription (Latin):
tes. postea sanis offert cibos.
Conuocat qͦq discipłos suo᷑.
⁊ qd facturus ẽ loquitur: ut
uł magrĩs exemplũ tribuat
cum minoribꝰ atq discipłiˢ
cõmunicanda cõsiliauł ex
cõfabulatione intelligant
signi magnitudinẽ. Turba¬

Expanded text:
anis cibos. Convocat quoque discipulos, et quod facturus est loquitur, ut vel magistris exemplum tribuat cum minoribus atque discipulis communicandi consilia, vel ex fabulatione intelligant signi magnitudinem, r
Abbreviated transcription (Latin):
maret. Hoc de muliere cana
nea etiam marchꝰ cõmenio¬
rat. eundẽ reꝵ gestaꝵ ordi¬
uẽ seruans: nec afferens a¬
liquã repugnantie questio¬
nẽ. nͥ qd̾ indomo dicit fuis¬
se dñm. cũ ad illum uenit ea¬
dem mulier ꝓ filia sua ro¬
gans. MDatħs aũt posset
quidem facile in telligi de
hoc intacuisse: cãdẽ tamẽ
iem cõmemorasse. S qm̃
dicit discipłos dño ita sug¬
gessisse. dimicte illam qm̃
clamat pꝰ nos: nicħudetur
aliud significare.ꝙͣ post am¬
bulantem dñm mulierem
illam dep̾catorias emisisse.
ligendũ ẽ dixisse quidem
marchũ qd̾ intrauerit ubi
erat iħs: cum eum p̾dixiss
fuisse in domo: S qr matħ
ait. nõ respondit ei uerbum:
dedit agnoscere qd̾ ambo ta¬
cuerũt. In eo silentio egressũ
fuisse iħm de domo illa: atq
ita cet̾a conterunt᷑ que iam
in nullo discordant. Iclyiii.
illis nõ recipientibꝰ eugłm.
iusta fieret ad gentes trans¬
te liqueret cipũ eoclie cͥana¬

Expanded text:
maret. maret. naea etiam Marcus commemorat eundem rerum gestarum ordinem seruans nec afferens aliquam repugnantiae quaestionem. nisi quod in domo dicit fuisse dominum cum ad illum uenit eadem mulier pro filia sua rogans. Mattheus autem posset quidem facile intellegi de domo tacuisse, eandem tamen rem commemorasse, sed quoniam dicit discipulos domino ita suggessisse: dimitte illam, quia clamat post nos, nihil uidetur aliud significare quam post ambulantem dominum mulierem illam deprecatorias uoces emisisse. legendum est dixisse quidem Marcum quod intrauerit, ubi erat Iesus, cum eum praedixisset fuisse in domo? sed quia Mattheus ait: non respondit ei uerbum, dedit agnoscere, quod ambo tacuerunt in eo, silentio egressum fuisse legum de domo illa. adque ita cetera contexuntur, quae iam in nullo discordant. quod enim illis non recipientibus Evangelium, justa fieret ad gentes transte liqueret, typum Ecclesiae Chana
Abbreviated transcription (Latin):
¶B. ẽ ipice aũt mulier hec
gentilis. s cum fide ad dñm
ueniens. eccłiam designat
degentibꝰ collectam. qͦue ꝓ
filia demoniaca dñm rogat.
cũ ꝓppłis suis nec dũ creden¬
tibus. ut ⁊ ipsi a diabli frau¬
dibꝰ absoluantur: suꝑne pie¬
cati suppicat. Qui nõ respon
dit ei uerbũ. ¶h. Non de su¬
ꝑbia pharisaica. nec de scriba¬
rum suꝑcilio: s ne ipse sentẽ¬
nie sue uideret᷑ contrariꝰ. ꝑ ꝙͣ
uisserat inuiã gentiũ ne abi¬
eritis: ⁊inciuitates samarita¬
noꝵ ne introieritis. Nolebat
enĩ occasionẽ calũpniatoribꝰ
dare. ꝑfectamq salutẽ ge̾tiũ:
passionis ⁊ resurrectionis ꝙ̃r
reseruabat. Et accedentes
discipłi eius: rogabant eũ
dicentos. Dimute eã. quia
clamat post nos. Discipli
illo adhuc tpr̃e imsteria añi
nescientes uł miscãia cõmo¬
ci. rogabant ꝓmuliere cana¬
rophenissam appellat. ul iu¬
portunitate etꝰ carere cupiẽ¬
tes: qr nõ ut clenĩtem s ut
durum medicũ crebriꝰ incla¬

Expanded text:
. Typice autem mulier haec gentilis, sed cum fide ad Dominum veniens, Ecclesiam designat de gentibus collectam. Quae pro filia daemoniaca Dominum rogat, cum pro populis suis necdum credentibus, ut et ipsi a diaboli fraudibus absolvantur, supernae pietati supplicat. Quae bendit ei verbum. Non de superbia Pharisaica, nec de Scribarum supercilio, sed ne ipse sententiae suae videretur contrarius, per quam jusserat: In viam gentium, ne abieritis, et in civitates Samaritanoim occasionem calumniatoribus dare, perfectamque salutem gentium passionis et resurrectionis tempore reservabat. Et accedentes discipuli ejus, rogabant eum, dicentes: Dimitte eam, quia clamat post nos. Discipuli illo adhuc tempore mysteria Domini nescientes vel misericordia commoti, rogabant pro Chanarophoenissam appellat, vel importunitate ejus carere cupientes, quia non ut clementem, sed ut durum medicum crebrius incla
Abbreviated transcription (Latin):
unt cogitationes male. Eigo
anie principale nõ uixta pla¬
tonẽ incerebro: s uxta xp̃mĩ
corde ẽ. ⁊ arguendi ex hac sẽ
ablo inmuti putant.⁊ non
exporia nasci uoluntate. Di¬
abłs adiucorẽẽ ⁊ incentorma
larũ cogitationũ potest: auc
in sidiis positus. leuẽ cogita¬
nonũ nr̃aꝵ scintillam sius
fomicibꝰ in flãmarit: nõ de¬
bemus opinare eum cordis
quoq occulta rimare. s excor¬
poris habitu ⁊ gestibꝰ estima¬
re. Quid uersemꝰ intrusecꝰ.
uerbi grã.si pulcrã mulierẽ

Expanded text:
t cogitationes malae. Ergo animae principale non secundum Platonem in cerebro, sed juxta Christum in corde est: et arguendi ex hac sentabolo immitti putant, et non ex propria nasci voluntate. Diabolus adjutor et incentor malarum cogitationum potest esse,in insidiis positus, levem cogitationum nostrarum scintillam suis fomitibus inflammarit, non debemus opinari eum cordis quoque occulta rimari, sed ex corporis habitu, et gestibus aestimare quid versemus intrinsecus. Verbi gratia: Si pulchram muliere
Abbreviated transcription (Latin):
centurionis ⁊ filiam cͥananoe
mulieris. nõ ueniens ad do¬
mos eoꝵ saluat: significat
gentes ad quas nõuenit ꝑ¬
turas eẽ ꝑ uerbũ suũ. qͥ ip̃is
rogantibꝰ filii sanantur: in
mul om̃s quibꝰ constat ec¬
ẽ ipsi filii appellantur. Et
delemq sermonẽ. filiam de¬
seruit demoniũ. I bi dat᷑
eremplũ cachezizandi et
baptizandi infantes. quia
uidelicet ꝑ fidem ⁊ confessio¬
nẽ parentum. in baptismo
liberantur acdiabło paru¬
quid agere bomi possũt. aut
mali. Eche. Et cũ transiss
inde iħ̾s: uenit socus mare
iuxta hystoriã. qr mare ga¬
lilee qd̾ multis ꝓ diu̾sitate
circũ iacentiũ regionũ uoca¬
bulis distinguitut. Illis tã
o de uiginti passuũ milibus
in longum. ⁊ qnq extenlitꝰ
inlatũ. M d istice aũt mare
turbida ac tumentia scłi hiͣ
uolumina significat. inqͥ¬
bus praui quilib miuste
delectati. quasi ꝓfundis de¬
bene idẽ mare galilee idest
rote cognominat᷑. qr uiiniꝵ
amor labentis scłi. quasi in

Expanded text:
Centurionis, et filiam Chananaeae mulieris non veniens ad domos eorum, salvat; significat Gentes, ad quas non ore per verbum suum. Quod ipsis rogantibus filii sanantur, intmul omnes, quibus constat Ecem ipsi filii appellandelemque sermonem, filiam deseruit daemonium. Ubi datur exemplum catechizandi et baptizandi infantes, quia videlicet per fidem et confessionem parentum in baptismo liberantur a diabolo parvuquid agere boni possunt, aut mali. III. Et cum transisset inde Jesus, venit secus mare juxta historiam, quia mare Galilaeae, quod multis pro diversitate circumjacentium regionum vocabulis distinguitur, illis tanto de viginti passuum millibus in longum, et quinque extenditur in latum. Mystice autem mare, turbida ac tumentia saeculi hujus volumina significat; in quibus pravi quilibet injuste delectati, quasi profundis debene idem mare Galilaeae, id est, rota cognominatur, quia nimirum amor labentis saeculi quasi in
Abbreviated transcription (Latin):
cdita fragnienta ciboꝵ: ꝓpt̾
septiformẽ sp̃s gram septẽ
fuisse memorant᷑. Nam qr
sporte iunco ⁊ palmaꝵ foli¬
is solent contexi: merito in
scõꝵ significatione pomn¬
tur. Iu̾ncus quippe suꝑ aqͣs
nasci consueuit. Palma uͦ
uictricẽ ornat manũ. ⁊ uin¬
ceis uasis recte cõꝑantur e¬
lecti. cum radicẽ cordis ne
forte ab amore et̾nitatis areᷤᷤ¬
cant: inipso uite fonte col¬
locant. Assimiilantur ⁊ e¬
is que de palmaꝵ sint folus
contexta: cum uide festiuã
et̾ne retributionis memo¬
riam puro incorde retinẽt
Et bene turbam qͣmuis reli¬
quias dñici prandii non ca¬
ꝑet: manducasse tam̃ ⁊ sa¬
turata c̃ẽ narrantur. qr sũt
nõ nulli qui ⁊ si om̃nia sua re¬
linquere nequeũt. neq ex¬
plere hoc quod de uirginibꝰ
dr̃. qui potest caꝑe capiat.
ceteraq huiꝯmodi : tam̃ esu¬
rientes ⁊ sitientes iusticia

Expanded text:
fragmenta ciborum, propter septiformem Spiritus gratiam septem fuisse memorantur. Nam quia sportae junco et palmarum foliis solent contexi, merito in sanctorum significatione ponuntur. Juncus quippe super aquas nasci consuevit, palma vero victricem ornat manum. Et junceis vasis recte comparantur electi, cum radicem cordis, ne forte ab amore aeternitatis arescat, in ipso vitae fonte collocant. Assimilantur et eis quae de palmarum sunt foliis contexta, cum indefectivam aeternae retributionis memoriam puro in corde retinent. Et bene turba, quamvis reliquias dominici prandii non caperet, manducasse tamen et saturata esse narratur: quia sunt nonnulli qui etsi omnia sua relinquere nequeunt, neque explere hoc quod de virginibus dicitur, Qui potest capere capiat , caeteraque hujusmodi: tamen esurientes et sitientes justi
Abbreviated transcription (Latin):
dient humiles uerbum dĩ
⁊ facient: et ad laudẽ nõ suã.
s suꝑni largitoris: cuncta q̃
bene egerũt᷑ referẽt. U.nde
merito ad uitam int̾ioris ho¬
minis et̾nam. ut pote pane
uite saturati: ꝑuenient. Cu¬
i contra tardis auditoribus
Manducant namq ⁊ nõ
saturantur. qui panẽ uer¬
bi dĩ audiendo degustant.
s nõ faciendo que audiunt.
nicħ ex his int̾ne dulcediniᷤ.
quo cor ipsoꝵ confirmetur.
inuentre memorie recipuĩt.
Et qd̾ suꝑfuit defragniẽ¬
tis. culerunt septẽ sportas
plenas. Quod turbis satu¬
ratis suꝑat: apłi sustollũt
⁊ septẽ sportas implent. qr
sunt altiora ꝑfectionis p̾cep¬
ta.uł potius exortam̃ta et
silia: que generalis fideliũ
multitudo neqͥt seruando
⁊ implendo attingere. quo¬
ꝵ ex secutio illos ꝓprie respi¬
cit : qui maiore scĩ sp̃s gr̃a¬

Expanded text:
dient humiles verbum Dei, et facient, et ad laudem non suam, sed superni largitoris cuncta quae bene gesserunt, referent. Unde merito ad vitam interioris hominis internam, ut pote pane vitae saturati pervenient. Cui contra tardis auditoribus Manducant namque, et non saturantur, qui panem verbi Dei audiendo degustant, sed non faciendo quae audiunt, hil ex his internae dulcedinis, quo cor ipsorum confirmetur, in ventre memoriae recipiunt. Et quod superfuit de fragmentis tulerunt septem sportas plenas. Quod turbis saturatis supererat, apostoli sustollunt, et septem sportas implent, quia sunt altiora perfectionis praecepta, vel potius exhortamenta et consilia, quae generalis fidelium multitudo nequit servanda et implenda attingere; quorum exsecutio illos proprie respicit, qui majore sancti Spir
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑat dñs uł in becillitatos ul
etates. uł penurias parentũ
consid̾ans: ut filii honorarẽt
etiam inuite necessariis mi¬
nistrandis parentes suos. H¬
anc ꝓuidentissimã dĩlege̾.
uolentes scribe ⁊ phari seiq
sub uertere: ut ĩpietatẽ sub
nomine pietatis inclucerẽt.
docuerũt pessimos filios. uͭ

Expanded text:
at Dominus, vel imbecillitates, vel aetates, vel penurias parentum considerans, ut filii honorarent, etiam in vitae necessariis ministrandis, parentes suos. Hanc providentissimam Dei legem volentes Scribae et Pharisaei subvertere, ut impietatem sub nomine pietatis inducerent, docuerunt pessimos fil
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Unde ⁊ mltos qui ui¬
cio stomachi ꝑpetimi sustine¬
ant uomitũ: pꝯcenas ⁊ prã¬
dia statĩ euonere qd̾ ingesse¬
iunt.⁊ tam̃ corpulentos eẽ:
qr ad pͥmum tactũ liquidi¬
or cibꝰ ⁊ potus ꝑ me̾bra fun¬
datur. S istius modi hoĩos
dũ uolunt alt̾ius imꝑiciam
repe̾ndere: ostendunt suã.
Quãuis enĩ tenuissimꝰ hu¬
mor ⁊ liquens esca. cum in
uenis ⁊. artubꝰ cõcocta fuerit
⁊ digesta: ꝑ occultos meatuᷤᷤ
corporis quos greci phoruᷤᷤ uo¬
cant. ad inferiora dilabitur:
⁊ insecessũ uadit. Que aũt
ꝓcedunt de ore. de corde exeũt.
⁊ ea coinquinãt hominem.

Expanded text:
tur. Unde et multos, qui vitur. Unde et multos, qui vitio stomachi perpetem sustineant vomitum, post coenas et prandia statim evomere quod ingesserunt, et tamen corpulentos esse: quia ad primum tactum liquidior cibus, et potus per membra fundatur. Sed itiusmodi homines dum volunt alterius imperitiam reprehendere, ostendunt suam: Quamvis enim tenuissimus humor et liquens esca sit, cum in venis et artubus concocta fuerit et digesta per occultos meatus corporis, quos Graeci πόρους vocant, ad inferiora dilabitur, et in secessum vadit. Quae autem procedunt de ore, de corde exeunt, et ea coinquinant h
Abbreviated transcription (Latin):
ticũ hominẽ pꝰ unam ⁊ alte¬
ram correptionẽ deuita: sci¬
di.⁊ a semetipso dampnatꝰ
Inhunc seusũ ⁊ saluator pre¬
cepit doctores pessimos dimit¬
tendos arbitro suo: sciense¬
os difficult̾. adueritatẽ posse
pondens aũt petrus. dixit ei.
Edissere nob̾ parabolã istam.
At ille dieit. Adhuc ⁊ uos si¬
ne intellectu estis: Qd aꝑ¬
te dictum fuerat ⁊ patebat
auditu: apłs petrus ꝑ para¬
bolam dictum putat. ⁊ in
u̾ba manifesta. misticã q̃rit
intelligentiam. Corripit᷑q
a dño qͣre parabolice dictũ
uitiosum ẽẽ auditorẽ qui
aut obscura manifeste. aut¬
dicta manifeste̾ obscure ue¬
lit intelligere. Nonintelli¬
gitis qr om̃e qd̾ in os intrat
inuentrẽ uadit. ⁊ in secessũ
plena sunt scandalis. ex hac
sententiala quidã calumpni¬
antur. qd dñs phisice dispu¬
tationis ignarus: pucet õs
cibos inuentrẽ ire ⁊ in seces¬
sum digeri: cum statim in¬
fuse esce ꝑartus ⁊ uenas ac
medullas ueruosq fundan¬

Expanded text:
ticum hominem post unam et alteram correptionem devita, scidi, et a semetipso damnatus . In hunc sensum et Salvator praecepit doctores pessimos dimittendos arbitrio suo, sciens eos difficulter ad veritatem posse pondens autem Petrus, dixit ei: Edissere nobis parabolam istam. At ille dixit: Adhuc et vos sine intellectu estis? Quod aperte dictum fuerat, et patebat auditui, apostolus Petrus per parabolam dictum putat, et in re manifesta mysticam quaerit intelligentiam. Corripiturque a Domino, quare parabolice dictum vitiosum esse auditorem, qui aut obscura manifeste, aut manifeste dicta obscure velit intelligere. Non intelligitis, quia omne quod in os intrat, in ventrem vadit, et in secessum plena sunt scandalis. Et ex hac sententiola quidam calumniantur, quod Dominus physicae disputationis ignarus, putet omnes cibos in ventrem ire et in secessum digeri, cum statim infusae escae per artus et venas, ac medullas nervosque fundan
Abbreviated transcription (Latin):
nouit uocare filiũ dauid:
qr egressa iam fuerat de fi¬
nibꝰ sius ⁊ errorẽ tyroꝵ ac
sidomioꝵ loci ac fidei cõmu¬
tatione dimiserat. Tyrus
phenicis in signis olim t̾minꝰ
ca̾naneoꝵ: adaquilonẽ res¬
piciens. ⁊ postea regiones in¬
dee: cecidit aũt in sortẽ tribꝰ
aser. s nõ cam possedit. qm̃
hostes nequa quã ualuit ex¬

Expanded text:
novit vocare filium David, quae egressa jam fuerat de finibus suis, et errorem Tyrorum ac Sidoniorum loci ac fidei commutatione dimiserat. Filia Phoenicis insignis olim terminus Chananaeorum ad aquilonem respiciens et postea regionis Judaeae. Cecidit autem in sortem tribui Aser, sed non eam possedit, quia hostes nequaquam valuit
Abbreviated transcription (Latin):
ni. In nouo aũt testam̃to. ip¬
sã quoq t̾ram ac facultates
tp̃rales derelinquere p̾cipim᷑.
ul certe qr mons in quo tur¬
suꝑ terrã reficitur. Ibi enĩ
cessitudo xp̃i ꝓpt̾ carnales
homines ⁊ ihrłm terrenam.
carnali spe & desidĩo tegitur.
hic aũt remota om̃i cupidi¬
tate carnali. cõuiuas noui
testam̃ti spei ꝑmanentes fir¬

Expanded text:
ni . In Novo autem Testamento ipni . In Novo autem Testamento ipsam quoque terram ac facultates temporales derelinquere praecipimur, vel certe, quia mons in quo tursuper terram reficitur: ibi enim celsitudo Christi propter carnales homines, et Hierusalem terrenam, carnali spe et desiderio tegitur; hic autem remota omni cupiditate carnali, convivas Novi Testamenti spei permanentis fir
Abbreviated transcription (Latin):
tis:At illi dixerũt. Septẽ.¬
noui testam̃ti ponunt᷑: in
denda reuelatꝰ. ⁊ credita da¬
tur. Neq ordeacei fuisse ꝓ¬
dunt᷑. sicut illi qnͣq dequibꝰ
qͣnq sũt hominũ milia sa¬
turata. ne iterum sic̾ in lege.
uitale anime alim̾tum cor¬
poralibꝰ sacram̃tis obteger¬
etur. Ordei ⁊ enĩ medulla:
tenacissima palea tegit᷑. H¬
gͦ pastio de panibꝰ septẽ: ad
gram ꝑtinet eccłie: que notiꝰ¬
suna illa septenaria scĩ sp̃s o
hic duo pisces fuisse scribun¬
tur: sic̃ inueteri lege. ubi du¬
o soli ungebantur rex ⁊ sacer¬
dos. Sz pauci pisces. id est
sũt. ⁊ missi ad p̾dicationem
englii: & ad sustinendũ tur¬
bulentũ mare huiꝰ scłi. ut
ꝓ ipso magno pisce idest pro
xp̃o legatione fungerentur.
Supͣ in refectione qͥnq panũ
turba supra fenum uiridedis¬
cumbebat. nunc ubi septem
panibꝰ reficienda ẽ. supͣ t̾ra
discumbere p̾cipitur. Q̾ ꝑ
scripturã legis. carnis deside¬
mur. Omĩs enĩ caro fenum.

Expanded text:
dixerunt: Septem.novi testamenti ponuntur, in denda revelatur et credentibus datur. Neque hordeacei fuisse produntur, sicut illi quinque de quibus quinque sunt hominum millia saturata, ne iterum sicut in lege vitale animae alimentum corporalibus sacramentis obtegeretur, hordei etenim medulla tenacissima palea tegitur. go pastio de panibus septem ad gratiam pertinet Ecclesiae, quae notissima illa septenaria sancti Spiriur. Et ideo non hic duo pisces fuisse scribuntur, sicut in veteri lege, ubi duo soli ungebantur, rex et sacerdos; sed pauci pisces, id est,sunt, et missi ad praedicandum Evangelium, et ad sustinendum turbulentum mare hujus saeculi, ut pro ipso magno pisce, id est, pro Christo legatione fungerentur, Supra in refectione quinque panum turba super fenum viride discumbebat, nunc ubi septem panibus reficienda est, supra terram discumbere praecipitur: quia per Scripturam legis carnis desideimere. Omnis enim caro fenum,
Abbreviated transcription (Latin):
inconsequentis ppli curatione:
concursũ egrorarũ gentium
ec̃ tradidimꝰ. Nunc gͦ diligẽ¬
ter ⁊ dicta dñi ⁊ facta tractã¬
da sunt : ut uide.amꝰ. in suꝑi¬
or res. atq sermo.ita ut a nob
intelligi traditusẽ: etiam ex
consequentibꝰ eiusdem in cel¬
ligentie accipiat auctorita¬
consideranda ẽ in uno eodẽ¬
q redemptore nr̃o. distincta
oꝑatio diuinitatis ⁊ humani¬
tatis: atq eiror euticetis qui
unam tantũ inxp̃o oꝑationẽ
dogniatizare p̾suuit. ꝓcul
a xp̃ianis finibꝰ expellendu.
Quis enĩ noniudeat hoc qd̾
suꝑ turbam miseret᷑ dñs. ne
uel inedie ul ie longioris la¬
bore deficiat. affectum cẽ et
cõpassionẽ humane fragilita

Expanded text:
entis populi curationem, concursum aegrotarum gentium esse tradidimus. Nunc ergo diligenter et dicta Domini et facta tractanda sunt: ut videamus an superior res atque sermo ita, ut a nobis intelligi traditus est, etiam ex consequentibus ejusdem intelligentiae accipiat auctoritada est in uno eodemque Redemptore nostro distincta operatio divinitatis et humanitatis: atque error Eutychetis, qui unam tantum in Christo operationem dogmatizare praesumit, procul a Christianis finibus expellendus. Quis enim non videat hoc quod super turbam miseretur Dominus, ne vel inedia vel viae longioris labore deficiat, affectum esse et compassionem humanae fragili
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ egressus inde iħs: se¬
cesfit in partes cyri ⁊ si¬
tons. Scribis ⁊ phariseis ca¬
lupniatoribꝰ derelictis. trã¬
greditur in partos tyri et si¬
donis: ut tyrios sidoniosq
curaret. Quã ob causã pu¬
tandus ẽ fines tyui ⁊ sidonis
intrasse. nͥ ut filiã siropheniᷤ¬
se a demonio li beraret: ac ꝑ
fidem femine gentilis. ꝑfidi¬
am argueret scribaꝵ ⁊ pba

Expanded text:
nde Jesus, secessit in partes Tyri et Sidonis. Scribis et Pharisaeis calumniatoribus derelictis transgreditur in partes Tyri et Sidonis ut Tyrios Sidoniosque Aut quam ob causam putandus est fines Tyri et Sidonis intrasse, nisi ut filiam Syrophoenissae a daemonio liberaret, ac per fidem feminae gentilis perfidiam argueret scribarum a
Abbreviated transcription (Latin):
Quibꝰ u̾bis significãt filii
iam nõ sibi opus eẽ parentũ
ꝓ se oblationes. qd̾ ad eam eta¬
tem ꝑuenissẽt. ut possent iã
ipsi offerre ꝓse. In hac gͦ e¬
tate constitutos. ut possent
parentibus suis hoc dicere:
cũ hoc dixissent negabant
phariscuros ẽẽ parentibꝰ su¬
is. si prarent honorẽ. Y pocu¬

Expanded text:
filii jam non sibi opus esse parentum pro se oblationes, quod ad eam aetatem pervenissent, ut possent jam ipsi offerre pro se. In hac ergo aetate constitutos, ut possent parentibus suis hoc dicere, cum hoc dixissent, negabant Pharisaei reos esse, si parentibus suis non praestarent honorem.
Abbreviated transcription (Latin):
Non potestis calicẽ dm̃i bi¬
bere: ⁊ calicẽ demonioꝵ. Sci¬
endũ gͥ q̃ ipsi quidẽ cibi et
dĩ creatura ꝑse munda sint.
s ydoloꝵ ac demonũ inuo¬
catio ea facit inmũda. Icli¬
eiꝰ dixerũt ei. Scis qr phari¬
sei audito uerbo scandaliza¬
ti sũc : Ih. Ex uno ẜmone
om̃is suꝑsticio obẜuationum
uidaicarũ fuerat elisa. qui
ucibis sum̃dis ab hominadiᷤ¬
q ⁊ religionẽ suã sitam arbi
asticis scriptuus scandalum.
breuit̾ dicendũ quid signifi¬
cet scalon: ⁊ scandalum nos
pactionẽ pedis possumꝰ di¬
cere. Qnͣdo gͦ legimꝰ quicũ¬
q deminimis istis scandali¬
zauent quẽ piam. Hoc intel¬
ligimꝰ qui dicto factoue oc¬
casionẽ ruine cuiꝙͣ dederit.
At ille respondens ait. Oĩs
plantatio quã non planta¬
uit pat̾ m̃s celestis. eradica¬

Expanded text:
otestis calicem Domini bibere, et calicem daemoniorum . Sciendum ergo quod ipsa quidem cibaria, ut Dei creatura, per se munda sint, sed idolorum ac daemonum invocatio ea facit immunda. EPharisaei, audito verbo hoc, scandalizati sunt? Ex uno sermone omnis superstitio observationum Judaicarum fuerat elisa; qui in cibis sumendis abominandisque, religionem suam sitam arbitasticis Scripturis, scandalum, breviter dicamus quid 113 significet. Σκῶλον et scandalum, nos pactionem pedis possumus dicere. Quando ergo legimus: Quicumque de minimis istis scandalizaverit quempiam, hoc intelligimus, qui dicto factove occasionem ruinae cuiquam dederit. At ille respondens, ait: Omnis plantatio quam non plantavit Pater meus coelestis, eradica
Abbreviated transcription (Latin):
sũt: ut fiat in illis uerbũ dei.
Ipseau̾t respondes ait illis.
Quare ⁊ uos transgredimi¬
nimandatũ dĩ. ꝓptꝰ traditi¬
onẽ urãm: Falsam calump¬
mam. u̾a responsione confu¬
tat. Cum inquit uos ꝓpt̾
traditionẽ hominũ p̾cepta
dni negligatis: quare discipu
los meos arguendos creditis.
ut dĩ scita custodiant: Nã
ds̃ dixit. Honora patrẽ et
matrẽ.⁊ qui male dixerit
patri uł matir: morte mori¬
acur. Honor inscripturis.
nõ tantũ insalutationibꝰ
⁊officiis deferendis: qnͣtũ
melemosinis ac muneruz
oblatione sentit᷑. Honora
uidue sũt. Hic honor do¬
num intelligitur. E ma
lio loco. Idresbit̾i sũt dupli¬
ci honore honorandi. maxi᷑
qui laborant inuerbo ⁊ doc¬
trina dñi. Et ꝑ hoc mãda¬
tum iubem᷑ boui trituranti
os nõ claudere: ut dignus
sit oꝑatiꝰ mercede sua. Uos

Expanded text:
sunt, ut fiat in illis verbum Dei. Ipse autem respondens, ait illis: Quare et vos transgredimini mandatum Dei, propter traditionem vestram? Falsam calumniam vera responsione confutat. Cum, inquit, vos propter traditionem hominum praecepta Domini negligatis, quare discilos meos arguendos creditis, ut Dei scita custodiant? Nam Deus dixit: Honora patrem et matrem; et qui maledixerit patri vel matri, morte moriatur. Honor in Scripturis, non tantum in salutationibus et officiis deferendis, quantum in eleemosyna ac munerum collatione sentitur. Honora, viduae sunt . Hic honor donum intelligitur. Et in alio loco: Presbyteri duplici honore sunt honorandi, maxime qui laborant in verbo et doctrina Domini . Et per hoc mandatum jubemur bovi trituranti os non claudere , ut dignus sit operarius mercede sua . Vos
Abbreviated transcription (Latin):
ore ⁊ labiis suis dño. qr uniꝰ
dĩcultum habere segłatur.
⁊ respuere. s cor eiꝰ longe ẽ
ab co. qr nõ recipit dñm ihe¬
sum xp̃m. Qui eni nõ reci¬
pit filiũ. nõ recip̃ patrẽ. si

Expanded text:
ore et labiis suis Deo; quia unius Dei cultum habere se gloriatur et respuere idola; sed cor ejus longe est ab eo, quia non recipit Dominum Jesum Christum. Qui enim non recip
Abbreviated transcription (Latin):
cique electionis filioꝵ dĩ so¬
celi refici.⁊ sic tandẽ gentibꝰ
uite pabla nunistrari. Canc̾
dicunt᷑. qui esui sanguinis
dediti ⁊ cadau̾ibꝰ mortuoꝵ.
feruntur in rabiem. At illa
li edũt de micis que cadũt¬
ra sub ꝑsona mulieris cana¬
nitidis eccłie fides. pacienti¬
a: humilitas p̾dicatur. Et¬
des. qua credidit sanare pos¬
se filiam suã. pacientia qua
se nõ canibꝰ s caculis com¬
parat. Scio me inquit filio¬
ꝵ panẽ non mereri. nec inite¬
gros posse caꝑe cibos: nec se¬
dere adm̃sã cum patre. sed
contempta sũ reliquiis ca¬
tuloꝵ. ut ꝑhumilitatẽ mi¬
caꝵ. ad panis incegri ueniã
magnitudinẽ. Omira reꝵ
conu̾sio. isrł qn̾dam filiꝰ nc̃
canes ꝓliuersitate fideior

Expanded text:
iqua electione filii coeli refici, et sic tandem gentibus vitae pabula ministrari. Canes , qui esui sanguinis dediti et cadaveribus mortuorum, feruntur in rabiem. O mira li comedunt de micis puerorursona mulieris Chananitidis Ecclesiae fides, patientia, humilitas, praedicatur. Fides, qua credidit sanari posse filiam suam. Patientia, quase non canibus, sed catulis comparat. Scio me, inquit, filiorum panem non mereri, nec integros capere posse cibos, nec sedere ad mensam cum patre; sed contenta sum reliquiis catulorum, ut humilitate micarum ad panis integri veniam magnitudinem. Mira rerum conversio, Israel quondam filius, non canes, pro diversi
Abbreviated transcription (Latin):
ribꝰ Uol certe ipsi parentes
que dõ consecreͣta sũt ne sacͥ¬
legii crim̃ incurrerẽt dedinã¬
tes. egestate conficiebant᷑.
atq ita fiebat ut oblatio li¬
beroꝵ sub occasione templi
⁊di: in sacdotum lucra cede¬
ret. Hec pessuma phariscoꝵ
consuetudo. de tali occasione
ueniebat: młtos habentes
obligatos ere alieno. ⁊nolẽ¬
tos sibi credicum redde. Di¬
ligebant sac̾dotes. ut ex ac¬
ta peccunia ministeriis tẽ¬
pli: ⁊ coꝵ usibꝰ deseriuret
Potest aũt ⁊ hunc breuit̾
habere sensũ. munꝯ qd̾ ex¬
me ẽ tͥ ꝓderit: compellitis ĩ
quit filios ut dicãt parentibꝰ
suis. Quodcũq domĩ obla¬
turus eram deo intuos cõsu¬
mo cibos tibiq ꝓdest opat̾
⁊ mat̾: ut illi timentes acci
patum. mopem magisuellẽt
uitam ducere: quã comed̾e̾
de consecratis.ã. Itẽ aliter¬

Expanded text:
ribus. Vel certe ipsi parentes quae Deo consecrata sunt, ne sacrilegii crimen incurrerent, declinantes, egestate conficiebantur; atque ita fiebat ut oblatio liberorum sub occasione templi et Dei in sacerdotum lucra cederet. Haec pessima Pharisaeorum consuetudo de tali occasione veniebat. Multos habentes obligatos aere alieno, et nolentes sibi creditum reddere, delegabant sacerdotibus, ut, exacta pecunia, ministeriis templi et eorum usibus deserviret. Potest autem et hunc breviter habere sensum: Munus quodcunque ex quit, filios ut dicant parentibus suis, Quodcunque donum oblaturus eram Deo, in tuos consumo cibos, tibique prodest, o pater et mater, ut illi timentes accippatum, inopem magis vellent vitam ducere, quam comedere de consecratis. Et a
Abbreviated transcription (Latin):
cepta sunt: cũcta sui cordis¬
⁊ corporis officia subponũt.
quatenꝮ ad sꝑancla que a do¬
nuno ꝓmissa sunt p̾mia in
celis. merito se debite humi¬
litatis enigant. T unc res¬
pondẽs iħs. ait illi. Omulier
magnae fides tua. Magna

Expanded text:
aecepta sunt cuaecepta sunt cuet corporis officia subponunt, quatenus ad speranda quae a Domino promissa sunt praemia in coelis, merito se debitae humilitatis erigant. Tunc respondens Jesus ait illi: O mulier! magna est fides tua, fia
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰ ea dr̃. circumdederũt me
canes multi: ⁊ uidete caues.
uides malos oꝑarios: uidete
occisionẽ. De nob̃ alatratu
blasphemie contradictioi̾s.
adpietatis grãm conu̾sis: ip¬
se alibi dicit. Et alias oues
habeo que nõ sũt ex hoc oui¬
li: ⁊ illas oportet me adcluce¬
re: ⁊ uoce̾ mcã audu̾int.
Notandũ sane qd̾ mistice
loquitur.credẽs exgentibꝰ
mulier: qr catelli subm̃sa
comedũt de micis pueroꝵ.
ꝯSensa quippe ẽ scriptura
sc̃a: que nobis panẽ uite mi¬
instrat. Hic ⁊ enĩ dic̃ eccła.
Parasti inconspectu meo m̃¬
sam: adu̾sus cos qui tribulãt
me. Odice pueroꝵ. int̾neͬ sͤ
msteria scripturaꝵ. quibꝰ
humiliũ solent corda reffici.
Qui posuit fines tuos pacẽ
⁊ adipe frum̃ti sacians te. Nõ
gͦ crustas. s micas de pane
pueroꝵ edũt catelli: qr con¬
uersi ad fidem qui erant des¬
sensuũ: qr in bonis actibꝰ ꝓ¬
ficere ualeant inquirunt.
bis sacri eloquii humiliter
subdita ad implenda que p̾¬

Expanded text:
r: Circumdederunt me canes multi . Et: Videte canes, videte malos operarios, videte concisionem . De nobis a latratu blasphemiae contradictionis ad pietatis gratiam conversis ipse alibi dicit: Et alias oves habeo quae non sunt ex hoc ovili, et illas oportet me adducere, et vocem meam audient . Notloquitur credens ex gentibus mulier. Qui catelli sub mensa comedunt de micis puerorum? Mensa quippe est scriptura sancta, quae nobis panem vitae ministrat, hinc etenim dicit Ecclesia: Parasti in conspectu meo mesam adversus eos qui tribulant me . Micae puerorum interna sunt mysteria Scripturarum, quibus humilium solent corda refici. Qui posuit fines tuos pacem, et adipe frumenti satiat te . Non ergo crustas, sed micas de pane puerorum edunt catelli, quia conversi ad fidem, qui erant dessensuum, qua in bonis actibus proficere valeant, inquirunt. bo sacri eloquii humiliter subditi, ad implenda quae pr
Abbreviated transcription (Latin):
cium quasi metere ubi nõ senui¬
naui. idest etiam eos impietatiꝰ
reos tenere: inquibꝰ uerbũ le¬
gis aut eu̾głii non ministratũ
ẽ. Hoc aũt ueluti ꝑiculum ui¬
dicii deuitantes: pigro lango¬
re auerbi ministratione con¬
quiescunt. Et hoc ẽ qd̾ dñs

Expanded text:
im quasi metere ubi non seminavit; id est, etiam eos impietatis reos tenere, quibus verbum Legis aut Evangelii non ministratum est. Hoc autem veluti periculum judicii devitantes, pigro languore a verbi ministratione conquiescunt; et hoc est quas