comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓdest istareligio si legam quod paulus post
reue lationem xp̃ĩ statimgerit in a rabiã
et de arabia da mascum fueritreuersus.
nesciam qui dibiges serit : itus acreditus:
dat mihioc casionem altioris intel legen¬
tie : Arabia quae interpraetatur humi¬
lis et occidła : uetus significat testamen¬
tũ Statim itaq ut credidit paulus. ad
legem ad prophȩcas ad ueteris cesta m̃ta
iam in occiduo positi sacramenta conuer¬
sus : quae siuit in eis xp̃m. que mius sus fue¬
rat ingentibus praedicare. Et reperto il¬
lo non est ibidiutius commoratus : sed re¬
uersus est da mascum. hoc est ad sangiunẽ
et ad passionem xp̃i. Et inde propheticaleo¬
tione firmatus. pergit iero solimam. locũ
uisionis et pacis : non tamdisciturus aliqiđ
de a postolis: quã cũ eis euangeliũ qđ docu¬
erat collaturus. DEIN DEPOST TRIENT¬
NIŨ UENI IERO SOLIMA UIDEREPETRV
Non ut oculos gepas uultumq eius aspi¬
ceret. ut rum macilentus apinguis. aut¬

Expanded text:
prodest ista religio, si legam, quod Paulus post revelationem Christi statim ierit in Arabiam, et de Arabia Damascum fuerit reversus, nec sciam quid ibi gesserit? Exitus ac reditus dat mihi occasionem altioris intelligentiae. Arabia quae interpretatur humilis et occidua, vetus significat testamentum. Statim itaque ut credidit Paulus, ad legem, ad prophetas, ad Veteris Testamenti jam in occiduo positi sacramenta conversus, quaesivit in eis Christum, quem jussus fuerat in gentibus praedicare, et reperto illo, non est ibi diutius commoratus, sed reversus est Damascum, hoc est ad sanguinem et ad passionem Christi, et inde prophetica lectione firmatus pergit Hierosolymam, locum visionis et pacis, non tam disciturus aliquid de apostolis, quam cum eis Evangelium, quod docuerat, collaturus. Deinde post triennium veni Hierosolymam videre Petrum. Non ut oculos, genas vultumque ejus aspiceret, utrum macilentus an pinguis, ad
Abbreviated transcription (Latin):
UT INGRECO MELIVSHABET NON
Non contulit plane paulus postreue la¬
tionem xp̃i cumcarne et sangune :
quia no luit margatitas pro icere ante
porcos nec dare scm̃ canibus. Vide qiđ
depec catoribus scriptũ sit Non perma¬
nebit sp̃s m̃s in hominibus is quia caro st̃:
Cum talibus quicaro et sanguis erant non
contulit a postolis euangelium quod ei fu¬
erat reuelatum : sed paulatĩ eos decar¬
ne et sangiune uertit in spm̃ et tunc de¬
mum eis occulta euan gelii sa cramen¬
ta commisit. NEQ VEPIERO SOLIMÃ¬

Expanded text:
ut in Graeco melius habetur, ut in Graeco melius habetur, Non contulit plane Paulus post revelationem Christi cum carne et sanguine, quia noluit margaritas projicere ante porcos, nec dare sanctum canibus. Vide quid de peccatoribus scriptum sit: Non permanebit spiritus meus in hominibus istis, quia caro sunt . Cum talibus, qui caro et sanguis erant, non contulit Apostolus Evangelium, quod ei fuerat revelatum, sed paulatim eos de carne et sanguine vertit in spiritum, et tunc demum eis occulta Evangelii sacramenta commisit. Neque veni Hierosolyma
Abbreviated transcription (Latin):
GENTES Nonso lum in hoc loco sed
et ad romanos paulus segregatum in e¬
uangeliodi esse se scribit: Et ieremias
ante quã formaretur in utero : notus dõ sc̃ĩ¬
ficatisq ꝑhibet᷑. siue uterũ matris legẽ
dicerepossumus qua e xp̃o grauida erat:
acuius carnali obseruantia. separatum
d qđ ante in eononerat. In quo ueroreue¬
latur illud reuelatꝰ : quod prius fuit in eo
et posteare uelatum est: Simile .ẽ. illud
nat omnem hominem uenientẽ in
mundum Ex quo per spicuum fit na
turã omnibus dĩ inessenotitia : nec quem¬
quã sin expõ nasci. et non debere germi¬
na in sesapientiae et iustitiere li qua¬
multi absq: fide et euangelio xp̃i uel
sapienter faciunt aliqua uel scãẽ ut
parentibus obsequantur : Et ut in opi
manum porrigant non op primant iu ci¬
nos nona liena rupiant. Potest et aliter
accipi in paulo. dĩ filius reuelatus: quod
predicante illo agnitus sit gentibus. quẽ
antenesciebant CORTINUO NONAO¬
QUI EUI CARNI ET SANGUINI: SIUE

Expanded text:
etc. Non solum in hoc loco, sed et ad Romanos Paulus segregatum in Evangelio Dei esse se scribit, et Jeremias antequam formaretur in utero, notus Deo, sanctificatusque perhibetur . Sive uterum matris legem dicere possumus, quae Christo gravida erat. A cujus carnali observantia separatum quod ante in eo non erat. In quo vero revelatur, illud revelatur quod prius fuit in eo, et postea revelatum est. Simile est illud nat omnem hominem venientem in mundum . Ex quo petura omnibus Dei inesse notitiam. Nec quemquam sine Christo nasci, et non habere germina in se sapientiae et justitiae, reliquamulti absque fide et Evangelio Christi, vel sapienter faciant aliqua, vel sancte, ut parentibus obsequantur, et ut inopi manum porrigant, non opprimant vicinos, non aliena rapiant. Potest et aliter accipi in Paulo: Dei filius revelatur, quod praedicante illo, agnitus sit gentibus, quem ante nesciebant. Continuo non acquievi carni et sanguini. Sive,
Abbreviated transcription (Latin):
TES ET POSTULANTES Idẽ. ex quo au¬
diuimus dilectionẽ uram & caritatẽ & fidẽ
quã hab &is in dñõ noncessamusorare ut in¬
pleamini uirtutibus spiritalibus dequib:
& sequitur. Vt IM PLEAMIΝI AGHITIO¬
NEUOLUNTATIS EIS INOMNISAPIEE¬
TIA ET INTELLECTU SPIRITALI. Sapi¬
entia & intellectu impl&ur qui solum
stori cam sed & spiritalẽ intelle gentiam cog¬
noscit. VT AMBULETIS DIGNI DÕ PEROM¬
NIΑ PLACENTES Illiambulant digrudõ
qui ꝑ omiã ei placent exercentes se sicut
subditur. INOMNIOPEREBONO ERVC¬
TIFI CANTES ET CRES CENTES IN SCTER¬
CIADĨ Hic aꝑte exposuit quod superi¬
us obscure dicebat: quomodo ds̃d&s & bene
uelle & bene posse ut possint fructifi care uir¬
tutibus & in ueteratã uincere consuetudinẽ
siue in passionibus carnis in firmitatẽ supe¬
rare mentis INΟMNIUIRTUTECONTIR¬
MATI SECVNDUM POTENTIAMCLARI¬
TATΙS EIVS. Idest secundũ uoluntatẽ eius
ut & uossicut ille fecit patienter sufferatis om̃a

Expanded text:
et postulantes. Id est, ex quo audivimus dilectionem vestram et charitatem, et fidem quam habetis in Deum, non cessamus orare, ut impleamini virtutibus spiritalibus, de quibus et sequitur: Ut impleamini agnitione voluntatis ejus in omni sapientia et intellectu spirituali. Sapientia et intellectu impletur, qui non solum historicam, sed et spiritualem intelligentiam cognoscit. Ut ambuletis digni, Deo per omnia placentes. Illi ambulant digni Deo, qui, per omnia ei placentes, exercent se sicut subditur. In omni opere bono fructificantes, et crescentes in scientia Dei. Hic aperte exposuit, quod superius obscure dicebat, quomodo Deus det et bene velle, et bene posse, ut possint fructificare virtutibus, et inveteratam vincere consuetudinem, sive in passionibus carnis infirmitatem superare mentis. In omni virtute confirmati secundum potentiam claritatis ejus. Id est, secundum voluntatem ejus, ut et vos sicut ille fecit patienter sufferatis omnia
Abbreviated transcription (Latin):
m̃s caelestis faci& uobis si non remiseritis
unus quis que fratrisuo decor dibusuris
Formidolosa sententia si iuxta nrã men¬
tem sententia dĩ flectitur atq mutatur.
si parua fratribus nondimittimus mag¬
na nobis adõ non dimit tentur: & quia
potest unus quisquȩ dicero nuhilhabeo
contra eũ ipsenouit. hab& dm̃ iudicem
non mihi cura est quit uelit agore ego
igno uiei confirmat sententiã suã &om¬
nem simulationẽ ficte pacis euertit di¬
cens. si non remiseritis unusquis que frĩ
suo de cordibus uris. ABFIC SERMO¬

Expanded text:
meus coelestis faciet vobis, si non remiserit meus coelestis faciet vobis, si non remiserit unusquisque fratri suo de cordibusdolosa sententia, si juxta nostram mentem sententia Dei flectitur atque mutatur. Si parva fratribus non dimittimus, magna nobis a Deo non dimittentur. Et quia potest unusquisque dicere: nihil habeo contra eum, ipse novit: habet Deum judicem, non mihi curae est, quid velit agere, ego ignovi ei; confirmat sententiam suam, et omnem simulationem fictae pacis evertit, dicens: Si non remiseritis unusquisque fratri suo de cordibus vestris.
Abbreviated transcription (Latin):
dimitere: quodut manifestiu fiat: dic̃i sub
exemplo Siquis nr̃m commiserit adulteriũ
homicidium sacrilegiũ maiora crimina
decẽmiliu talentorum. Rogantibus dimit¬
tantur sid ipsidimittant᷑ minora peccantibus
Siaut hoe factã contumelia simus in placabiles
o ppt̃ amarius uerbum ꝑpetes habtamus dis ardias
Non ne uobis uidemur recteredigendi in caraerẽ
ssub ex emplo operibus nr̃i hocagere ut ma iorũ
nb delis torũ ueniam nonrelaxetur. Oblatuser¬
istune dedebit de cem mluta lentorũ dalilã
interpretari cuius uxorẽ & filius uenundatus
ꝑ seueranti illo inmalitia insipientiã &
malas cogitationes intellegiuo lunt
Sicut enĩ uisti uxor dicitur sapientiam
sic & uxorẽ iniuisti & peccatoris appella¬
ristultitiã. Sed quo modo ei dimit tatdñs
decim milia talenta . & ille nobis conser¬
uis suis centũ denariosnĩ dimiserit. Nec
ecclesi asticae interp̃tationis est ñ a pru¬
dentibus uiris recipiende : Sic & pater

Expanded text:
debet? Quod ut manifestius fiat dicamus sub exemplo: Si quis nostrum commiserit adulterium, homicidium, sacrilegium, majora crimina decem millia talentorum rogantibus dimittuntur, si et ipsi dimittant minora peccantibus. Sin autem ob factam contumeliam simus implacabiles, et propter amarum verbum perpetes habeamus discordias, nonne nobis videmur recte redigendi in carcerem, et sub exemplo operis nostri hoc agere, ut majorum nobis delictorum venia non relaxetur? Si auteistum qui debebat decem millia talenta, diabolum interpretari, cujus uxorem et filios venundandos perseverante illo in malitia, insipientiam et malas cogitationes intelligi volunt. Sicut enim justi uxor, dicitur sapientia: sic uxorem 144 injusti et peccatoris, appellari stultitiam. Sed quomodo ei dimittat dominus decem millia talenta; et ille nobis conservis suis centum denarios non dimiserit, nec Ecclesiasticae interpretationis est, nec a prudentibus viris recipiendae. Sic et Pater
Abbreviated transcription (Latin):
PIS CATORES ET AIT ILLIS. VEHITE POST¬
&andreas & filii tebedei artepis catores in¬
uenirentur. paulus uero arte fabertaber¬
naculorũ & illi uocati ab arte capiendorũ
pisciũ mutantur & fiunt piscato reshominũ
dicente dnõ. Venite postine faciam uos piscato¬
reshominũ non dubium quin & paulus quia
simili artis suae trans mutationẽ mutatus sit
utsi cut illi expis ca toribus piscium piscato¬
res hominũ facti sunt ita & iste faciendis
tabernaculis terrȩnis ad cȩlestia tabernacu¬
la instruenda trans latus sit. Consticuit
enim caelestia tabernacula docensunum¬
quem queuiam salutis & beatorũ incȩlestibus
mansionũ iter ostendens facit tabernacula
paulus. et cũ abhierus alẽ ina circuitu usque

Expanded text:
piscatores, et ait illis, etpiscatores, et ait illis, etreas et filii Zebedaei arte piscatores invenirentur. Paulus vero arte faber tabernaculorum, et illi vocati ab arte capiendorum piscium, mutantur et fiunt piscatores hominum, dicente Domino: Venite post me, faciam vos piscatores hominum , non dubium, quin et Paulus, quia simili arte sua et transformatione mutatus sit, ut sicut illi ex piscatoribus piscium piscatores hominum facti sunt, ita et iste a faciendis tabernaculis terrenis ad coelestia tabernacula construenda translatus sit. Construit enim coelestia tabernacula, docens unumquemque viam salutis, et beatarum in coelestibus mansionum iter ostendens. Facit tabernacula Paulus, et cum ad Jerusalem in circuitu, usque
Abbreviated transcription (Latin):
tio nes quosque & prudentiores appellauerit
Finis enĩ ꝑfectionem indicat rerũ. ad hos ergo
talos nonsolũ uocis sed uerba &irationẽ ꝑuenis¬
¶A Hocmare ꝓpt̾terras adiacentes multis
uocatur nominibus idẽ maregalileae. ladas
cinera hstagniũ genesarmaretyberiadis lacus
salinarum & reliqua VIDITDUOS ERS̃ SIMO¬
NEM QUIUOCATUR PETRUS ET AN OREAM¬
catores uocantur nequis estimar& quod per
elo quentiã p̃dicatorũ sermodi lacius exir&
non fili i regum nonscribe primo uocari.
memorantur sed piscatoros. Piscatores &ip¬
lit teratimittuntur ad predicandũ nefides
credentiũ non uirtute dĩ sedelo quentia
at que doctrina sieriputar&ur. Biniuo¬
cantur bini quemittuntur & apte veenim
ait scriptura soliquia cũ cociderit non hab&
subleuantẽ. Bina & enĩ doc trina est dilectio
dĩ & dilectio ꝓximi quaplenibinũ testamentũ
praedicant idẽ legis & euangelii ERAΗT ET̃

Expanded text:
tiores quosque et prudentiores appellaverit. tiores quosque et prudentiores appellaverit. Finis enim perfectionem indicat rerum. Ad hos ergo tales non solum voces, sed verba et rationem pervenise. Hoc mare propter terras adjacentes multis vocatur nominibus, id est mare Galilaeae, lacus Cinareth, stagnum Genesar, mare Tiberiadis, lacus salinarum, et rel. Vidit duos fratres, Simonem qui vocatur Petrus, etc. Quacatores vocantur? ne quis aestimaret, quod per eloquentiam praedicatorum sermo Dei latius exiret. Non filii regum, non scribae primo vocati memorantur, sed piscatores. Piscatores et illitterati mittuntur ad praedicandum, ne fides credentium, non virtute Dei, sed eloquentia atque doctrina fieri putaretur. Bini vocantur, binique mittuntur et apte: Vae enim, ait scriptura, soli, quia cum ceciderit, non habet sublevantem. Bina etenim doctrina est, dilectio Dei et dilectio proximi, qua pleni bonum Testamentum praedicant, id est, Legis et Evangelii. Erant enim
Abbreviated transcription (Latin):
auditu inrõ ETEGO FIDES EX AUDITUM
bum xpĩ totã p̃dicationẽ dexpõ significat.
neque enĩ illi soli crediderunt qui uerbum
ab ipsod nõ audierunt sed multo pluros sunt
qui aliis eũ p̃dicantibus audierunt. si cut ip¬
sedñs ait. Beati qui non uiderunt & credi¬
derunt Omne ergo uerbũ quod apłi & si qui
ali i dexpõ praedicauerunt hic apostolus
QUIO NONAVDIERVNT ET QVIDEMIN
OMNEMTERRAMEXIIT SONUS EORV
ET IN FINES ORBISTERRAE VERBAEORV
ocdepslmo sumptũ est̃ ubiait. Noniunt
lõ quelo neque sermones quorũ non audiant᷑
uoceseoram Ini quo prolinguaru & sermonu
uari&ategentes sine dubio intelleguntur
& notandũ quod interrã sonus exierit & ipo
fines orbis terrae non sonus sed uerba ꝑ̃ uenerint
Terra nã que hocinloco imperitos & in docibi¬
les homines dicit ad quos non uerba in quibus
ratio fidei continetur et ex planatio sapientiȩ
sed sonus fidei cõmonemplici praedicatio¬
ne ꝑuenerit finem uero orbis terrarũ erudo¬

Expanded text:
 auditus bum Christi totam praedicationem de Christo significat, neque enim illi soli crediderunt, qui verbum ab ipso Domino audierunt, sed multo plures sunt, qui aliis eum praedicantibus audierunt, sicut ipse Dominus ait: Beati qui non viderunt et crediderunt. Omne ergo verbum quod apostoli et si qui alii de Christo praedicaverunt, hic Apostolus quid non audierunt? Equidem in omnem terram exiit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum. Hoc de Psalmo sumptum est, ubi ait: Non sunt loquelae neque sermones, quorum non audiantur voces eorum , in quo pro linguarum et sermonum varietate gentes sine dubio intelliguntur. Et notandum, quod in terram sonus exierit, et in fines orbis terrae, non sonus, sed verba pervenerint. Terra namque hoc loco imperitos et indocibiles homines dicit, ad quos non verba, in quibus ratio fidei continetur et explanatio sapientiae, sed sonus fidei cum manet, simplici praedicatione pervenerit. Finem vero orbis terrarum, erudi
Abbreviated transcription (Latin):
QCENTES QUIAHORA ESTIAMNOS DE
OSΟΟΝΟ SVΑGERE Suntanimae oculi
manus pedes. & car̃ quae singula ni membra
corporalia sed uirtutes dicimus cẽ. quibus
ad unũ quod que mouere opus estergo animȩ
somnus quidem seđm oculossuos. sienim non
agit tompore o portuno quaedi sunt sed desi¬
diatorpescit merito dormire dicitur id¬
circo paulus praecoxpi circũ iens mundum
in somno desidiȩ positum annuntiat ad eẽ
iam lucẽ et tempus cẽ usurgatur a somno
& tempus ignorantiae relinquatur NVue
ENIM PROPIOREST NÃA SALUS QVA
CVΜCΑΕΟΙΟΙΜVS Nostra salus id est
uita futura in caelo. quae cotidiae labes¬
centibus diebus ad propinquat etspatia
que preteritis augentur futurossine dubio.
imminunt & ideo propiorfit cotidiae
nrã salas idẽre demptio nra quae estuita
ꝑpaua quã cum credidimus. Vnde & dins
ait. Leuate capita urã qm̃ appropinquat
redemptio urã. NOXPRAECES SIT
DIESAUTEM APPRO PII QUABIT

Expanded text:
entes quia hora est jam nos de somno surgere. Sunt animae, oculi, aures, manus, pedes, etc. Quae singula non membra corporalia, sed virtutes dicimus esse, quibus ad unumquodque movere opus est. Ergo animae somnus quidem secundum oculos suos, si enim non agit tempore opportuno quae Dei sunt, sed desidia torpescit, merito dormire dicitur; idcirco Paulus praeco Christi circumiens mundum in somno desidiae positum annuntiat adesse jam lucem, et tempus ut surgatur a somno, et tempus ignorantiae relinquatur. Nunc enim propior est nostra salus quam cum credidimus. Nostra salus, id est, vita futura in coelo, quae quotidie labescentibus diebus appropinquat, et spatia quae praeteritis augentur, futuris sine dubio imminuuntur, et ideo propior fit quotidie nostra salus, id est, redemptio nostra, quae est vita perpetua, quam cum credidimus, unde et Dominus ait: Levate capita vestra, quoniam appropinquat redemptio vestra . Nox praecessit, dies autem appropinquavit.
Abbreviated transcription (Latin):
illũ quidix̃ E gosumuia . Intellege decoros
&spetiosos euangelitantiũ pedes qui ꝑ talẽ¬
uiam merentur incedere istisunt pedes qui
ut c̃õ prehendat. Id est uigor anime. quotep¬
ditur & ꝓperatur ad caelũ Gratifice aut̃ pe¬
desistosessie firmabis quodibs̃ discipulis la¬
uat & linteo quo precinctus est tergi. Quĩ¬
uis hoc ipsũ quod dicit eiango le nbponantor¬
pr&detur bona annuntiar q tamenbona in¬
tollegitur quã annuntiant apłi scã tripitas
annuntiant euan gelistȩ scđm p̃ ceptũ dñi
NONOMNESOBEDIVNT EUANGELIO
Neque om̃i ex gentibus euan gelio credidert̃
neque om̃s exisrł plurestamen & multo
plures exgentibus quã exisrł ESAIAS aAVT̃
DICIT OÑE QUIS CREDIDIT AUDITVIHRO
Quis proraro dictũ est uidecur tamen
es aias. haec ex ꝑsona apłi proph& are quib:
creditũ fuerat p̃dicationis offitiũ & ipsi cũ
raritato credentiũ praecipuo depopulo is ł¬

Expanded text:
illum qui dixit: Ego sum via, intellige decoros illum qui dixit: Ego sum via, intellige decoros et speciosos evangeliviam merentur incedere. Isti sunt pedes quiut comprehendat , id est vigor animae quo tenditur et properatur ad coelum. Gratifice autem pedes istos essvat, et linteo quo praecinctus est tergit. Quamvis hoc ipsum quod dicit, evangelizare, interpretetur bona annuntiare, tamen bona intelliguntur, quae annuntiat apostolis sancta Trinitas, annuntiant Evangelistae secundum praeceptnon omnes obediunt Evangelio. Neque omnes ex gentibus Evangelio crediderunt, neque omnes ex Israel, plures tamen, et multo plures ex gentibus, quam ex Israel. Isaias autem dicit: Domine, quis credidit auditui nostro? Quis, pro raro dictum est, videtur tamen Isaias haec ex persona Apostoli prophetare, quibus creditum fuerat praedicationis officium, et ipsi cum raritate credentiu
Abbreviated transcription (Latin):
exsurgere sienim ita lntollegamus quod
propteroa non predicent qui a nonmit tan¬
tur. Nullo aut̃ praedicante nĩ audient
non credentes aut̃ non inuo cabunt non in
uo cantes non saluabuntur . Colligitur ox
his ut causa qua non sunt saluati adinitiũ
redeat auctoris qui n on misent p̃dicantes
sed magis ad illũ nos qui rectior est intelle¬
gentiae tramitẽ deflectamus. & quodix̃
quo modo aut̃ praedicabunt pisimittan¬
tur si caccipiamus quasidicat apłs. Nos
praecones & prȩdicato res xp̃i nonpossu¬
mus predicare nec adnuntiandi uobis
uirtus ulla subsister& nisi ad ess& nobis
ipse quimisit . Quod si prȩdi cantibus no
dientes non creditis & non inuocantis
non in uocatis & non inuocantes saluiesit
ne quitis. Quia ergo missi sunt ad p̃dicationẽ
id circo debis qui ab ipsomis sisunt. Scrił¬
TVMEST. QUÃSPETIOSI PEDES EUANGELI¬
ZANTIVMΡΟΝΑ Illi sunt decori &specio¬
si pedes quiꝑ ambul ant ꝑuiã uitae secundũ

Expanded text:
exsurgere. Si enim ita intelligamus, quod exsurgere. Si enim ita intelligamus, quod propterea non praedicent, quia non mittantur, nullo autem praedicante non audient, non credentes autem non invocabunt, non invocantes non salvabuntur, colligitur ex his, ut causa qua non sunt salvati, ad vitium redeat auctoris qui non miserit praedicantes. Sed magis ad illum nos, qui rectior est, in intelligentiae tramitem deflectamus, et quod dixit, Quomodo autem praedicabunt nisi mittantur? sic accipiamus, quasi dicat Apostolus: Nos praecones et praedicatores Christi non possumus praedicare, nec annuntiandi nobis virtus ulla subsisteret, nisi adesset nobis ipse qui misit. Quod si praedicantidientes non creditis, et non credentes non invocatis, et non invocantes salvi esse nequitis, quia ergo missi sunt ad praedicationem, idcirco de his qui ab ipso missi sunt, scriptum est: Quam speciosi pedes evangelizantium bona. Illi sunt decori et speciosi pedes, qui perambulant per viam vitae. Secundum enim
Abbreviated transcription (Latin):
nec inuocant eũ in quẽ non credidert̃ Nam
quod superius dicit omĩs qui inuo cauerit no
di nos & mopies & a drom & samuel inuo cabant
rimus gratiarũ actionesdõ ita & gratias re¬
ferimus saluatori. Vnũ nãque atrumque ho¬
norem deferendũ id ẽpatri& filio diuinus
edo c& sermocũ dicit. Vt om̃s honorificent
filium sicut honorificant patrẽ. aut cuo¬
MODΟCΑEΟENT EI QVEM HONAVDIERVNT
Possumus sic intellegere quia uel ipsĩ incar¬
nepositũ uel a postolos eius praedicantes deco
audirenoluerint sic enĩ & ipse dns dicit.
Quiuos auditme audit & qui mes pernit
tio uni cui queloquitur in corde & depieta¬
tedoceat deiustitia suadeat de castitate
apudicitia & deomnibus si mul uirtutib:
ꝓtestetur sicut & ipsedicit. Oues inear uo¬
quibus scđm raque supra diximus xp̃s loqui
& docere monstratur. Quo mo pouero
PREDICABUNT NISIMIT TANTUR
Difficultas mihi in hoc sermone uid&ur

Expanded text:
non invocant eum, in quem non crediderunt. Nam non invocant eum, in quem non crediderunt. Nam quod superius dicit: Omnis qui invocaverit nomet Enos et Moses et Aaron et Samuel invocabant rimus gratiarum actiones Deo, ita et gratias referimus salvatori. Unum namque utrique honorem deferendum, id est, patri et filio, divinus edocet sermo, cum dicit: Omnes honorificent filium, sicut honorificant patrem . Aut quomodo credent ei, quem non audierunt? Possumus sic intelligere, quia vel ipsum in carne positum, vel Apostolos ejus praedicantes de eo audire noluerint. Sic enim et ipse Dominus dicit: Qui vos audit, me audit, et qui vos spernit, tio unicuique loquitur in corde, et de pietate doceat, de justitia suadeat. De castitate, de pudicitia, et de omnibus simul virtutibus protestetur, sicut et ipse dicit: Oves meae voquibus secundum ea quae supra diximus Christus loqui et docere monstratur. Quomodo vero praedicabunt nisi mittantur? Difficultas mihi in hoc sermone videtur
Abbreviated transcription (Latin):
cia nobis & ueritas & sapientia & scĩfi¬
catio quod est totũ xps̃ domin&ur tunc
nobis sit dñs diues in ompibus. Hȩc onĩ
sunt eius diuit aeut pote in quothesauri
sapientiae & scientiae sunt absconditiquas
tamen diuitias ñ dixit largiri eũ omnibus
hominibus sedomni quicũ que inuo cauerit no¬
meneius Neque enĩ omnis quimodo inuoca¬
uerit nomen dñi saluus esse potest sed quiope
ra inuocationis digna fecent ipses aluabitur.
Dicit ꝓperst dñs omnibus inuocantibus eum
ipiuorirate. ubi tetra grãmaton est quod he¬
breitradunt dĩ nomeri in effabile designari
& in alia scriptura legitur. Inuo cabunt me¬
alego non ex audiã eos. Quomo dohic absolu¬
teponitur qui inuo cauert nomen dñi saluus
erit nisi adhuc inuocationẽ intellegamus
significatũ fuis se sincerã idẽ cũ humilita¬
tẽ cordis exepres sasit & ds̃ cũ confessione ueri
dogomatis inuoc&ur Quomobo ERGΟ¬
INVO CABVNT IN QVENONCREDI DERUS
Xpõenĩ iuidaei non erediderunt. &ideo

Expanded text:
ia nobis et veritas et sapientia et sanctificatio, quod totum Christus est, dominetur, tunc nobis Dominus fit dives in omnibus. Haec enim sunt ejus divitiae, ut pote in quo thesauri sapientiae et scientiae sunt absconditi. Quas tamen divitias non dixit largiri eum omnibus hominibus, sed omnibus quicunque invocaverint nomen ejus. Neque enim omnes qui invocaverra invocatione digna fecerit, ipse salvabitur. Dicit: Prope est Dominus omnibus invocantibus eum in veritate. Ubi tetragramaton est, quod Hebraei tradunt Dei nomen ineffabile designari, et in alia scriptura legitur: Invocabunt me, et non exaudiam eos; qui modo hic absolute ponitur, qui invocaverit nomen Domini salvus erit, nisi in hac invocatione intelligamus significatam fuisse sinceram, id est, cum humilitate cordis expressa sit, et Deus cum confessione veri dog in quem non crediderunt? Christo enim Judaei non crediderunt, et ideo
Abbreviated transcription (Latin):
Idestus quem die quod decor pore recedatis
caritas me haec senti re fact ꝓuobis. quod ꝑfi¬
cietisopus quod cepistis usq indiem siue mor¬
cis siue iudicu quia carta somã sperat : Eoꝗđ
habeam uos in cordeetiniunculis meis : Ac si
diceret: Iantum uos diligo ut mihi memo¬
riamurũ necuis tribulationis nec sollicitu¬
do defensionis auferat: EI INBEEENSIO¬
firmatio euangeluest constans tolerantia p̃di
cer&: hoc sentio deuobis et credo quia sicut meae
tribulationis socueftis. itaeritis et gaudusẽ pit̃¬
ni siue sicut sciouos euange lio creꝰ disse ut
etiam antribu lationibus meis eteius defensi¬
one mecum paritergaudeatis : TES IES INNIAA

Expanded text:
cedatis,Charitas me haec sentire facit pro vobis, quod perficietis opus quod coepistis usque in diem, sive mortis, sive judicii, quia charitas omnia sperat. Eo quod habeam vos in corde et in vinculis meis. Ac si diceret: Tantum vos diligo, ut mihi memoriam vestri nec vis tribulationis, nec sollicitudo defensionis auferat. Et in defensiofirmatio Evangelii est constans tolerantia praedicsse. Ac si diceret: Hoc sentio de vobis et credo, quia sicut meae tribulationis socii estis, ita eritis et gaudii sempiterni. Sive, sicut scio vos Evangelio credidisse, ut etiam in tribulationibus meis, et ejus defensione mecum pariter gaudeatis. Testis enim
Abbreviated transcription (Latin):
PRAT QUIDAMREGULUS CUIUS
E PLIUS IN FIRMABATUR CAPTIAR¬
GHAUAI Regulus diminitiuum pom̃
ẽ arogo Eti deo forsitan regulus dicitur
istequis a lutẽ poposcit filiosuo qui a ple¬
nam non habuit fidem : Capharnaum
aut̃ ager uol uilla pulcherrima interp̃tat᷑ :
NICCUM AUDISS & QUIA IÑS ADUEHI¬
R& AIDEA IN GALILEAM ABIIT AOEṼ
ET ROGABATEVM VT DESCENDER&
EESANARE FILIVMEIUS INCIPIEBAT
EÑIMORI DIXERGOĨS ADEUM -NI¬
SISIGNA ET PRODIGIAUIDERITIS
ΝOΝCΑEΟΙTIS Quare ergo dictt
nisi signa & ꝓdigiaui deritis non credius
Cũ ille ante credidit quã signũ uider&:
quienim salutẽ quȩ rebat filio: ꝓculdu¬
bio credebat: seo mementote quid pit:
& aꝑte cognos c&is qui a infide dubitauit
Poposcitnã quȩ ut descender& & sanara
filium eius: Corporalẽ ergo praesentiã
dni quȩrebat. qui ꝑ spm̃pus quã deorat
minus in illo credidit quẽ non putauit

Expanded text:
rat quidam regulus, cujus filius infirmabatur Capharnaum. Regulus diminutivum nomen est a rege, et ideo forsitan regulus dicitur iste, qui salutem poposcit filio suo, quia plenam non habuit fidem. Capharnaum autem ager vel villa pulcherrima interpretatur. Hic cum audisset, quia Jesus adveniret a Judaea in Galilaeam, abiit ad eum, et rogabat eum, ut descendesanaret filium ejus. Incipiebat enim mori. Dixit ergo Jesus ad eum: Nisi signa et prodigia videritis, non creditis. Quare ergo dicit: Nisi signa et prodigia videritis, non creditis, cum ille ante credit quam signum videret. Qui enim salutem quaerebat filio, procul dubio credebat, sed mementote quid petit, et aperte cognoscetis, quia in fide dubitavit, poposcit namque ut descenderet et sanaret filium ejus. Corporalem ergo praesentiam Domini quaerebat, qui per spiritum nusquam deerat, m
Abbreviated transcription (Latin):
turnũ mus sic dõ anima lumi ne uultus ei
illus trata at que sigriata: undepsalmista :
signatũ est inquit in nobis lumen uultustui
dñe : Hoc quippelumen est totũ hominis &
uerũ bonũ : quod ñ oculis sed mente conspicit᷑
signatũ aut̃ dixit in nobis : tã quã denarius sig¬
natur regis imagine : Homo enĩ factus ad
imaginem & simi litudinẽ dĩ. quã pec cando
corrupit : Bonũ ergo eius estuerũ at que ae¬
ternũ sirenascendo sign&ur EBOXXU

Expanded text:
tur nummus, sic Deo anima lumine vultus ejus tur nummus, sic Deo anima lumine vultus ejus illustrata atque signata. Unde Psalmista: Signatum est, inquit, in nobis lumen vultus tui, Domine . Hoc quippe lumen est totum hominis, et verum bonum quod non oculis, sed mente conspicitur. Signatum autem dixit in nobis, tanquam denarius signatur regis imagine. Homo enim factus est ad imaginem et similitudinem Dei , quam peccando corrupit. Bonum ergo ejus est verum atque aeternum, si renascendo signetu
Abbreviated transcription (Latin):
praesenti loco qđ utiquo potuerit scire ihs̃ cu¬
ius i mago essent innummno sed in terrogat ut ad
sermonem eorũ compotenter respondeat. dicues
EICESARIS TUNC AIT ILLIS REODITE ERGO
QUESUNT CAESARIS CAESARI ET QUAE ST̃
DEΙDEO Cȩsa rem nom putomus augustum:
sed tyberiũ significari priuignũ ti qui unlo¬
cũ eius successerat u ͦ. subquo & passu sest dns :
Om̃s aut̃ reges romani : a primo gaio caesare¬
quiimperium arripuerat. caesares appel¬
latisunt. Porro quod ait red dite quaest̃
caesaris caesari Idẽ nũmũ tributũ & pe¬
cuniam : & que sunt dĩ dõ : decimas pri¬
mitias & oblationes acuictimas sentiamus
quo modo & ipsered dit tributa prose & p&ro
& dõreddit quae di sunt. patris faciensuo¬
luntatem. Aliter reddite que caesari sunt
caesari & que di sunt dõ : Quẽ ad modum
caesar a uobis exigit in pressionem imagi¬
nissuae sic & ds̃: ut quẽ ad modũ illi reddi¬

Expanded text:
praesenti loco, quod utique potuerit scire Jesus cupraesenti loco, quod utique potuerit scire Jesus cujus imago esset in nummo, sed interrogat ut ad sermonem eorum competenter respondeat. Dicunt ei Caesaris. Tunc ait illis: Reddite quae quae Caesaris sunt, Caesari: et quae Dei sunt, Deo. Caesarem non putemus Augustum, sed Tiberium significari, privignum ejus, qui in loco successerat vitrici, sub quo et passus est Dominus. Omnes autem reges Romani a primo Caio Caesarequi imperium arripuerat, Caesares appellati sunt. Porro quod ait: Reddite quae sunt Caesaris, Caesari, nummum, tributum et pecuniam, et quae sunt Dei, Deo, decimas, primitias, oblationes ac victimas sentiamus. Quomodo ipse et reddit tributa pro se et Petro, et Deo reddit quae Dei sunt, Patris faciens voluntatem . Aliter: Reddite quae Caesaris sunt, Caesari; et quae Dei sunt, Deo. Quemadmodum Caesar a vobis exigit impressionem imaginis suae, sic et Deus, ut quemadmodum illi reddi
Abbreviated transcription (Latin):
VIDETOR. LIC& CENSUMDARICESARIANE
Planda a faudu lonta irterrogatio. illue
prouo cat respondentẽ . ut magis dm̃ quã ç̧sañ
timeat & dicat ñ debere tributa solui utstatĩ
principemtone ant. COGΗITA at ITS tE¬
QVITIA EORVM aIT Qud metẽPTATIS
ΗΥPOCRTE Prima uirtus est respondentis :
inter rogantiũ mentẽ cognoscere & nondis¬
cipulos sed tẽptatores uocare hẏpocrita
apellatur. qui aliud est & aliud simulat: ide
aliudopere agit aliuduoce prȩtendit os¬
TENDITEMINI NÕMISMA CENSVS ATILLI
OPTULERVNT EIDENANVM Sapientia
semꝑ sapienter agit ut suis potissimum tẽp¬
tatores sermonibus confitentur. Ostendite
mihi inquid donariũ. Denariũ quippeest gent
nummi qđ pro decemnũ mis imputabatur &
habebat imaginẽ gsaris. Et aIt illis ihs̃
CVIS ESTIMAGOTEC ET SUPEA SCRIPTIO
Quiputant interrogationẽ saluatoris igno¬
rantiã esse & non dispensationem : discant ex

Expanded text:
videtur: Licet censum dare Caesari, an non? videtur: Licet censum dare Caesari, an non? Blanda et fraudulenta interrogatio illuc provocat respondentem, ut magis Deum quam Caesarem timeat, et dicat non debere tributa solvi, ut statim principes teneant. Cognita autem Jesus nequitia eorum, ait: Quid me tentatis, hypocritae? Prima virtus est respondentis, interrogantium mentem cognoscere, et non discipulos, sed tentatores vocare. Hypocrita ergo appellatur, qui aliud est, et aliud simulat, id est, aliud opere agit, aliud voce praetendit. Ostendite mihi numisma census, at illi obtulerunt ei denarium. Sapientia semper sapienter agit, ut suis potissimum tentatores sermonibus confutentur: Ostendite mihi, inquit, denarium, denarius quippe est genus nummi, quod pro decem nummis imputabatur, et habebat imaginem Caesaris. Et ait illis Jesus: Cujus est imago haec et superscriptio? Qui putant interrogationem salvatoris ignorantiam esse, et non dispensationem, discant ex
Abbreviated transcription (Latin):
seditio dicentibus aliis ꝓsecuritate & qui&e
quaromani proomnibus militarent. debere
tributa ꝑ solui: Pharisei uero qui sibi ad plau¬
debant iustinae econtrario nitentibus non
debero populumdĩ qui decimas soluer& a pri¬
mitiua dar&. & c&era quȩ in legescripta sunt
humanis legibus subiacore : Cae sar augustus
hero dem filiũ antipatri alienigenã & ꝓselitũ
regẽ iudȩis constitu erat qui tributis prȩesra
& romano parer& imperio : Mit tunt igiturpha¬
risei discipulos suoscũ ero dianis idẽmilitibus
hero dis. seu quos in ludentes pharisei qui a roma¬
nis tributa soluebant hero dia nosuocabant.
& non diuino cultu deditos: Quidã latinorũ
ridicule hȩro dianos putant : qui hero dẽ xpm̃
eẽ crederent qđ nus quã omnino legimus : MAGIS¬
TER SCIMUS QUIA UERAXES. ET UIAMDĨ
IN VERITATE DOCES ET NON ESTTIBICORA
DEALIRUO NONENIMRESPICIS PERSONA
HOMINUMA DICERGONOBIS. QuIdTIBI

Expanded text:
seditio, dicentibus aliis: pro securitate et quiete, seditio, dicentibus aliis: pro securitate et quiete, qua Romani pro omnibus militarent, debere tributa persolvi. Pharisaeis vero, qui sibi adplaudebant in justitia, e contrario nitentibus, non debere populum Dei, qui decimas solveret, et primitiva daret, et caetera quae in lege scripta sunt, humanis legibus subjacere. Caesar Augustus Herodem filium Antipatris alienigenam et proselitum Regem Judaeis constituerat, qui tributis praeesset, et Romano pareret imperio. Mittunt igitur Pharisaei discipulos suos cum Herodianis, id est, militibus Herodis, seu quos illudentes Pharisaei, quia Romanis tributa solvebant, Herodianos vocabant, et non divino cultui deditos. Quidam Latinorum ridicule Herodianos putant, qui Herodem Christum esse crederent, quod nusquam omnino legimus. Magister, scimus quia verax es et viam Dei in veritate doces, et non est tibi cura de aliquo, non enim respicios. Dic ergo nobis quid tibi
Abbreviated transcription (Latin):
et disiergo scĩ &dĩ pacem uicturi sunt profec¬
to in ea pace uicturi sunt quȩ superat omnẽ
sensum qm̃ nrm̃ quidem superant nt̃ est dubiũ
qui aut̃ superat & angelorũ ut nec ipsos excepis¬
seuideatur quiait. Omnẽ intellectũ scđm
hoc dictũ esse debemus accipere qui a pacẽ di
quads̃ ipsepa catus sicut di nouit uon eam
nos sic possumus nosse nec ulli angeli superat
ita que omnẽ sensum ñ dubiũ qđ p̃ter suum
sed quia & nos promodo nr̃õ pacis eius par¬
ticipes facti sũmã in nobis atq internos & cũ
ipso pacẽ quan: ũ nrm̃ sum mumest optinebi¬
mus istomodo prosuo modo sciunt eã sc̃ĩ angłi
homines aut̃ nunc longe bifra quantũ lib&
prouentu mentis excellant considerandũ
estenim quantus ur dicebat ex parte scumt
a ex parte ꝓph&amus donec ueniat qđ ꝑfec¬
I SERAAONE ETC&R Nuꝑ subcesare
augusto iudea subiecta romanis. quando
in toto orbeest cȩlebrata discriptio. stipen¬
diaria facta fuerat : &erat in populo magna

Expanded text:
et Dei. Si ergo sancti in Dei pace victuri sunt, profecto in ea pace victuri sunt, quae superat omnem niam nostrum quidem superat. non est dubium; si autem superat et angelorum, ut nec ipsos excepisse uideatur, qui ait omnem intellectum: secundum hoc dictum esse debemus accipere, quia pacem Dei, qua Deus . ipse pacatus est, sicut Deus nouit, non eam nos sic possumus nosse nec ulli angeli. Superat itaque omnem intellectum, non dubium quod praeter suum. Sed quia et nos pro modo nostro pacis eius participes facti summam in nobis adque inter nos et cum ipso pacem, quantum nostrum summum est obtinebimus: isto modo pro suo modo sciunt eam sancti angeli; homines autem nunc longe infra, quantumlibet prouectu mentis excellant. Considerandum est enim quantus uir dicebat: Ex parte scimus et ex parte prophetamus, donec ueniat quod perfec sermone, etc. Nuper sub Caesare Augusto Judaea subjecta Romanis, quando in toto orbe est celebrata descriptio, stipendiaria facta fuerat, et erat in populo magna
Abbreviated transcription (Latin):
ritas disciplinȩ dormitrepressa disci¬
plina. seuit in punita nequitia quid
ergo faciendum est: corripiamus uer¬
bis & siopus est & uerberibus dilectione
hoc faciamus : Dimittamusculpa acor¬
de abi gamus quod noc& a fratre. Ideo
enĩ dñs subdidit decordibus urĩs. ut si
ꝑ caritatẽ in ponitur disciplina. de
corde lenitas non recedit : Sicergo ista
mouerimus fr̃s̃ mei ut frĩ nros qui pec¬
cauerint omnino diligamus decorde
nr̃o caritatẽ in eos non dimittamus &
disciplinã cũ opus est demus ne ꝑ solu¬
crescat pequitia. & inicipiamur
sropter hoc dõ accusari quia rectatũ est nobis
eccantem corã omnib: argue : ut aeteritimorẽ
habeant. Certe solus cũ solouerũ est difuin¬
guetem pora et solius questionẽ : uerũ est
si peccatum in secreto est in secreto corripe
Sipeccatum publicum: et a ꝑtum publicetor¬
ripe ut illeemendet᷑ et ceteritimeant Sic

Expanded text:
ritas disciplinae dormit, repressa disciritas disciplinae dormit, repressa disciplina saevit impunita nequitia. Quid ergo faciendum est? Corripiamus verbis, et si opus est et verberibus, dilectione hoc faciamus. Dimittamus culpam, a corde abigamus quod nocet a fratre. Ideo enim Dominus subdidit: De cordibus vestris, ut si per charitatem imponitur disciplina de corde, lenitas non recedat. Sic ergo ista noverimus, fratres mei, ut fratres nostros, qui peccaverint, omnimodo diligamus de corde nostro, charitatem in eos non dimittamus, et disciplinam, cum opus est, debemus, ne per solucrescat nequitia, et incipiamus propter hoc Deo accusari, quia recitatum est nobis: Peccantem coram omnibus argue, ut caeteri timorem habeant . Certe solus cum solo verum est, distingue tempora, et solvis quaestionem, verum est, si peccatum in secreto est, in secreto corripe, si peccatum publicum est, et apertum publice corripe, ut ille emendetur, et caeteri timeant. Sic
Abbreviated transcription (Latin):
uobis faci& pateruester qui est incȩlis :
Inuenisti patrẽ : Imitare patrẽ : Si enĩ
Faci &ergo ista uobis lnquid pater uestor
cȩlestis : sin on remi seritis unusquis quae fra¬
trisuo decordibus urĩs : Nec dicas inlin¬
gua ignosco & corde differas supplicium:
minando uindictã : Nouit ds̃ ubi dicas
uocẽ tuã homo audit : conscientiã tuam
ds̃ inspicit . Si dicis dimitto dimittite :
melius clamas ore & dimittes incorde.
quã blandiaris orecrudeliscorde : Iaer¬
go obseruant pueri in disciplinati: &
disciplina pueris danda & nolunt uapu¬
lare: Quisic ꝑscribunt nobis: quando uo¬
lumus dare desciplinam : Pec caui ig¬
noscemihi ignoui : Etiterũ peccat ignos¬
ceignoui: Peccat & tertio ignosce ecce
tertio ignoui. Iã quarto uapul& : & ille
ignosce ignoui: & quarto ignoui &
quinto ignoui & sexto ignoui & sep¬
timo iam uapul&: Stille septuagies
septies fatigatur ac ꝑ scriptione. seue¬

Expanded text:
vobis faciet Pater vester, qui est in coelis. vobis faciet Pater vester, qui est in coelis. Invenisti patrem, imitare patrem. Si enim Faciet ergo ista vobis, ait, pater vester coelestis, si non remiseritis unusquisque fratri suo de cordibus vestris. Ne dicas in lingua: Ignosco, et corde differas supplicium minando vindictam, novit Deus, ubi dicas, vocem tuam, homo, audit, conscientiam tuam Deus inspicit. Si dices: Dimitto, dimitte. Melius clamas ore, et dimittes in corde, quam blandiaris ore crudelis corde. Jam ergo observant pueri indisciplinati, et disciplina est pueris danda, et nolunt vapulare, qui sic perscribunt nobis, quando volumus dare disciplinam, peccavi, ignosce mihi, ignovi: Et iterum peccat, ignosce, ignovi: Peccat tertio, ignosce, ecce tertio, ignovi, jam quarto, vapulet: et ille ignosce, ignovi, et quarto ignovi, et quinto ignovi, et sexto ignovi et septimo, jam vapulet. Et ille num septuagies septies fatigatur ac perscriptione seve
Abbreviated transcription (Latin):
rii est ut uenies adundenarium: Iplege¬
aut̃ modus fixus est : Transgressus es
pec casti. lã ubi trangre deris denarium
adundenarium uenis . Ideo magnum
mysteriũ. Quando ius sum est taberna¬
culum fabri cari : multa ibi numerosa
dicta sunt in magno sacramento intor
c&era uelacili cinauissa sunt fieri Ñ¬
p&rus : in terrogat quotiens fratriin se
peccanti dimittere debeat. & cũ interro¬
gatione profert sententiã usque septies :
Cui res pondit dñs: Ñus que septies sedus¬
que septuagies septies : Idẽ qua dringen¬
tis non aginta sex uicibus ut tociens pec¬
catũ frĩ dimitter& indio : quotiens ille
peccare nom possa. Quod aut̃ amplius
tua gesi mo septimonu mero praesigna uit
Nemo e contra seteneat : non ignoscendo
ne contraillũ teneatur quando orat:
Nã si non dimiseris reuo cabote : Et quic¬
quid tibi dimiseram : replicabotibi :
Non enĩ mentitur ueritas : ñenim fallit
aut fallitur xp̃s qui subiecit & ait: Sic &

Expanded text:
rii est, ut eas ad undenarium. In legerii est, ut eas ad undenarium. In legeautem modus fixus est: transgpeccasti. Jam ubi transgrederis denarium, ad undenarium venis. Ideo magnum mysterium, quando jussum est tabernaculum fabricari, multa ibi numerosa dicta sunt in magno sacramento, inter caetera, vel ex cilicina jussa sunt fieri, nPetrus interrogat, quoties fratri in se peccanti dimittere debeat, et cum interrogatione profert sententiam, usque septies? Cui respondit Jesus: Non usque septies, sed usque septuagies septies, id est, quadringentis nonaginta vicibus, ut toties peccanti fratri dimitteret in die, quoties ille peccare non possit. Ideo assimilatum tuagesimo septimo numero praesignavit. Nemo contra se teneat non ignoscendo, ne contra illum teneatur, quando orat. nam si non dimiseris revocabo te, et quidquid tibi dimiseram replicabo tibi. Non enim mentitur Veritas, non enim fallit, aut fallitur Christus, qui subjecit, et ait: Sic et
Abbreviated transcription (Latin):
dns inpeccatorũ remissionẽ cõmenda uit
qm̃ ab aptis mo coepit numerare ubi omã
peccata soluuntur. Deinde paulo dili¬
gencius interroga ipsius numeri secr&ũ
late brasq eius inquire. Pulsa diligen¬
cius ut aperia turtibi iustitia . Lege cons¬
tat : lex indecem preceptis cõmendauit
rabilis decalogus scriptus digito dĩ tra¬
ditus populo ꝑmorsen samulũ di. Debe¬
batergo ille decẽtalentorũ : om̃ã peccata
significat p̃pnumerũ legis. Debebat a
ille decõdonarios : Non aborr& ab eodem
denicentũ & ille decẽtalentorũ & ille
decies decima. Legitimoergonumero
non reces sum est in quo utroque inuenies
utraque pec cata uterque debitor & uterq
uenio deplorator & imparator Sedille
seruus malus seruus in gratus in iquus
noluit rependere quod accepit. noluit
prestare quodilli in digno prestitum fuit
Vi dete ergo friquis que incipit ab aptis mo
debitorẽ Obseru& ergo ipsũ peccatum¬

Expanded text:
Dominus in peccatorum remissionem commendavit, Dominus in peccatorum remissionem commendavit, quoniam a baptismo coepit numerare, ubi omnia peccata solvuntur, deinde paulo diligentius interroga ipsius numeri secretum, latebrasque ejus inquire, pulsa diligentius, ut aperiatur tibi justitia quae lege constat. Lex in decem praeceptis commendatur,rabilis decalogus scriptus digito Dei, qui traditus populo per Mosen famulum Dei. Debitor ergo ille decem talentorum omnia peccata significat, propter numerum legis. Debebat et ille decem denarios, non abhorret ab eodem deni centum, et ille decem talentorum, et ille decies decem. Legitimo ergo numero non recessum est, in quo utroque invenies utraque peccata, uterque debitor, et uterque veniae deplorator et impetrator, sed ille servus malus, servus ingratus, iniquus noluit rependere quod accepit, noluit praestare quod illi indigno praestitum fuit. Videte ergo, fratres, quidebitorem. Observet ergo ipsum peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
loqueris hoc pacto & placito cũ dõ obligaris.
Magnũ mysteriũ mirabilesa cramentum :
Mat heus coepit ab habrabam & ꝑuenitusq
adio seph descendendo. Lucas aut̃ ascen¬
dendo cocpit numerare. Curille descen¬
dendo ille ascendendo Matheus genera¬
tionem xpi cõmendabat. quad escendit ad
nos Ideo quandonatus est xp̃s. coepit nu¬
merare descendens. Lu cas aut̃ qui atunc
Vbi est initiũ as censionis. ascendendo nu¬
merare coepit. Numerando aut̃ cõple¬
uit generationes Lxxiii. a quo numera¬
bat. Inten ditehodie a quo exorsus est
numerare : usque ad ipsũ adã qui primꝗ
pet cauit & nos cũ peccati obligatione ge¬
nerauit. Peruenitusquȩ ad adam & nu¬
merantur generationes . LxxVII. axpõ
usque ad adã lxxuii. ab adamus que
ad xpm̃ lxxuii. Siergo nulla generatio
pretermis saest pulla culpa preteritur
ubinon deb& ignosci. Nã ideo ipse lxxuii
gonerationes enu merauit . quẽ numerũ

Expanded text:
loqueris, hoc pacto et placito cum Deo obligaris. loqueris, hoc pacto et placito cum Deo obligaris. magnum mysterium, mirabile sacramentum. Matthaeus coepit ab Abraham, et pervenit usque ad Joseph descendendo. Lucas autem ascendendo coepit numerare, cur ille descendendo, ille ascendendo? Matthaeus generationem Christi commendabat, qua descendit ad nos, ideo quando natus est Christus, coepit numerare descendens. Lucas autem, quia tunc istus. Ubi est initium ascensionis, ascendendo numerare coepit. Numerando autem complevit generationes 77 a quo numerabat, intendite hodie a quo exortus est numerare, usque ad ipsum Adam, qui primus peccavit, et nos cum peccati obligatione generavit, pervenit usque ad Adam, et numerantur generationes 77; a Christo usque Adam 77; ab Adam usque ad Christum 77. Si ergo nulla generatio praetermissa est, nulla culpa praeteritur, ubi non debeat ignosci. Nam ideo ipse 77 generationes enumeravit, quem numerum
Abbreviated transcription (Latin):
centios pec cauerit ignosce & quid dicã
totiens & totiens omnino quotiens pocca¬
dixit cum omnino nulla culpasit quã
non dobeamus ignoscore. Ecco illt ipseser¬
uus cuius debiti inuentus ost debitor .x.
talentorũ debebat. Puto qui a de comta¬
lentorũ ut parũ sit xpeccatorum sunt¬
Nolo enim dicere unũ talentũ quod peccata
concludat. Seruus aut̃ ille quantũ debebat
centũ denarios debebat. Iã pluiscst quam sep¬
tuaginta .uii. & tamen iratus est dnĩ quia ei
non dimi sit Ñsolũ enĩ centũ plussunt quã
lxxiii. Sed centũ denarii fortẽ ille asso sunt
Sed quid ad decẽtalentorũ. hacꝑ hoc om̃scul¬
pas quae in nos cõmittuntur paratisimus ig¬
noscero sinobis desideramus ignosci. Cotidie
nos prosternimus & dicimus. Dimittenobis
debita nrã sicut & nos dimittimus debitorib:
nrĩs . Quae debita om̃a an aliquã partẽ res¬
pondebis om̃a. Sicergo & tu debitorituo
Hancergo regulã ponis. hac conditione

Expanded text:
centies peccaverit, ignosce. Et quid dicam centies peccaverit, ignosce. Et quid dicam toties, et toties, omnino quoties peccadixit, cum omnino nulla culpa sit, quam non debeamus ignoscere. Ecce ille ipse servus, cujus debiti inventus est debitor? decem talentorum debebat puto, quia decem talentorum, ut parum sit, decem peccatorum suntNolo enim dicere unum talentum, quod peccata concludat. Servus autem ille quantum debebat? centum denarios debebat. Jam plus est quam 490, et tamen iratus est Dominus, quia ei non dimisit. Non solum enim centum plus sunt quam 490, sed centum denarii forte 1000 asses sunt. Sed quid ad decem talentorum? At per hoc omnes culpas, quae in nos committuntur parati simus ignoscere, si nobis desideramus ignosci. Quotidie nos prosternimur et dicimus: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Quae debita? omnia, an aliquam partem? respondebimus omnia. Sic ergo et tu debitori tuo. Hanc ergo regulam ponis, hac conditione