comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ex ordine singula complectentẽ. sed sũma-¬
tim quȩdam necessariora chiono graphie
more ꝑstringentẽ : de famosissimis huuᷤᷤ
legionis angłicȩ tẏronib. Gereone uidelicet.
uictorie. cassio. & florentio. & eoꝵ sociis. auini-¬
uerso t̾rarum orbi merito uenerandis: qui
suȩ ut ita dicam mortis uictoria. securita¬
tis & pacis successus iocundissimos cõpara-
os insignes tumphatores. S ueruñ.¬
mirabilis & ꝓuida om̃ĩpotentis dei
dispensatio. post uictoriosissimã beati oau-¬
ricii passionẽ. adeo qͣntũ humane datur
indagationi conicere. spe gaudentes. in tͥbu-¬
lacione patientes. mora qua uoluit reserua-¬
uit: ut quo plus in lacrimis seminarent.
eo iocundius fructũ ꝑhenius leticiȩ mete-¬
rent. & qͣnto latiꝰ ad exempla suscepti ꝓ xp̃i
nomine laboris in confessione ipsius exten-¬
derent. tanto plures ad imucationẽ suȩ con-¬
stantiȩ & magnanimitatis accenderent: cũ

Expanded text:
ex ordine singula complectentem, sed summaex ordine singula complectentem, sed summatim quaedam necessariora chronographiae more perstringentem de sanctissimis hujus legionis angelicae tyronibus, Gereone videlicet, Victore, Cassio, Florentio et eorum sociis, universo orbi terrarum merito venerandis, qui sua, ut ita dicam, mortis victoria, securitatis et pacis successus jucundissimos comparaverunt. 5. Hos insignes triumphatores mirabilis et provida omnipotentis Dei dispensatio post victoriosissimam beati Mauritii passionem, adeo, quantum humanae datur indagationi conjicere, spe gaudentes, in tribulatione patientes, mora, qua voluit, reservavit, ut, quo plus in lacrymis seminarent, eo jucundius fructum perennis laetitiae meterent, et, quanto latius exempla suscepti pro Christi nomine laboris in confessione ipsius extenderent, tanto plures ad imitationem suae constantiae et magnanimitatis accenderent: cum
Abbreviated transcription (Latin):
sed in his om̃ib inquiunt suꝑamꝰ ꝓpt̃ eum
qui dilexit nos. Nec moueat quẽquã. qͦd
in hac nr̃e chebaidos serie. gesta beatoꝵ mar-¬
tẏrũ & sacro scã ꝓ fide. xp̃i certamina. plena
narratione scđ̃m morẽ historias tȩxentium
ñ ꝑsoluimꝰ : cũ id nobis sit in hoc sermo¬
ne ꝓpositum ut nobiscũ parit᷑ ad spirita-¬
le gaudiũ corda ꝓuocemꝰ auditoꝵ: quati-¬
nus suꝑnoꝵ accensi desiderio. plus appe¬
tant ꝑ caritatẽ edificantẽ ad martyrũ soci-¬
etatẽ ꝓficere. quã ꝑ scientiã inflantẽ ab
et̾ni gaudii delectatione deficere. Sed qͥa
mos ẽ humani ingenii tarditati. ut ab ex¬
terioꝵ cognitione querat qͦd archano cor-¬
dis imprimat. quasi alit̾ ad rationẽ nisi ꝑ
sensibiliũ & imaginabiliũ rerũ ducatum
ñ possit assurgere: ut hoc sit qͦd apłs di-
cit. ñ pͥus qͥd sp̃uale ẽ. sed qͦd ammale. de¬
inde quod sp̃uale: moueamꝰ & nos scđ̃m
quod audiuimꝰ. quasi historiã non qͥdem

Expanded text:
n his omnibus, inquiunt, superamus propter eum, qui dilexit nos. 3. Nec moveat quemquam, quod in hac nostrae Thebaidis serie gesta beatorum martyrum et sacrosancta pro fide Christi certamina plena ratione secundum morem historias texentium non persolvimus: cum id nobis sit hoc sermone propositum, ut nobiscum pariter ad spiritale gaudium corda provocemus auditorum: quatenus supernorum accensi desiderio, plus appetant per charitatem aedificantem ad martyrum societatem proficere, quam per scientiam inflantem ab aeterni gaudii delectatione dicere. 4. Sed quia mos est humani ingenii tarditati, ut ab exteriorum cognitione quaerat, quod arcano cordis imprimatur, quasi aliter ad rationem, nisi per sensibilium et imaginabilium rerum ducatum, non possit assurgere, ut hoc sit, quod Apostolus dicit, Non prius, quod spiritale est sed animale: deinde quod spiritale. Moveamus et nos, secundum quod audivimus, quasi historiam, non quidem
Abbreviated transcription (Latin):
hebeoꝵ martyrũ sacratissimã
legionẽ. hodierna die festruis
attollere laudib admonem᷑:
in qua p̃ciosissima sc̃ẽ illius sodalitatis
pignera Gereonem. uictorẽ. cassiũ & floren-¬
tiũ cũ eoꝵ sociis ueneram᷑. Neq enĩ secer-¬
nunt᷑ in gaudio retͥbutionis: qui nullomͦ
dissenserant głose constantia passionis. Nã
quãuis non uno die nec eodem loco marty-
uno consilio. una deuotione felici perseue-¬
rantia adherebant: implentes actu psal-¬
miste uerba dicentis. Michi aũ adherere
deo bonũ ẽ: ponere in dño dõ spem meã.
In qua constant̃ & unanimiter summã ka-¬
ritatẽ quȩ ds ẽ. corde credentes ad iusticiã.
ore aũ confitentes ad salutẽ: hanc apłicam
constantiã sedulo uoluntate & morib medi-¬
tabant᷑. Quis nos separabit ã caritate. xͥ:

Expanded text:
hebaeorum martyrum sacratissimam legionem hodierna die festivis attollere laudibus admonemur, in qua pretiosissima sanctae illius sodalitatis pignora, Gereonem, Victorem, Cassium et Florentium, cum eorum sociis veneramur. Neque enim secernuntur in gaudio retributionis, qui nullo modo dissenserant gloriosae constantia passionis. 2. Nam quamvis non uno die, nec eodem loco martyriuno consilio, una devotione, felici perseverantia adhaerebant, implentes actu Psalmistae verba, dicentis: « Mihi autem adhaerere Deo bonum est, ponere in Domino Deo spem meam. » In qua constanter et unanimiter summam charitatem, quae Deus est, corde credentes ad justitiam, ore autem confitentes ad salutem, hanc apostolicam constantiam sedulo voluntate et moribus meditabantur: Quis nos separabit a char
Abbreviated transcription (Latin):
cia seruauert̃ Obeatus & sacer ille con¬
uentꝰ expedicoꝵ in ꝓcinctu militũ. qͥ bellũ
qͥdem extͥnsecus ꝑ obedientiã. pacẽ intͥnse-¬
cus ꝑ innocentiã cogitabant: qui ad ex¬
pugnandos romane pacis inimicos arma
ferebant. ad resistendũ contra premeditatas
iniurias. ñ ferri. s fidei arma firmissima p̃¬
parabant. Nam hanc suã dño generalit̃
dicauere concordiã: ut contra hostes prib¬
licos edictis imꝑatoriis obedirent. conta
suscepte fidei religionẽ imꝑatorẽ nallum
agnoscerent: plusq uellent ꝓ xp̃o uitam tẽ¬
poralem ꝑdere. quã uitã ȩternã xp̃m dñm
negando tẽporalit̾ uiuere. Nimirã uncti¬
one scĩ sp̃c edocti. recolebant uerba uerita¬
tis: quȩ de suis discipłis ad patrẽ loquit᷑
dicens. Hȩc ẽ autẽ uica et̾na : ut cognoscãt

Expanded text:
tia servaverunt. 9. O beatus et sacer ille contia servaverunt. 9. O beatus et sacer ille conventus expeditorum in procinctu militum, qui bellum quidem extrinsecus per obedientiam, pacem intrinsecus per innocentiam cogitabant; qui ad expugnandos Romanae pacis inimicos arma ferebant, ad resistendum contra praemeditatas injurias, non ferri, sed fidei arma firmissima praeparabant. Nam hanc suam Domino generaliter dicavere concordiam, ut contra hostes publicos edictis imperatoriis obedirent; contra susceptae fidei religionem, imperatorem nullum agnoscerent, plusque vellent pro Christo vitam temporalem perdere, quam vitam aeternam, Christum, Deum negando, temporaliter vivere. Nimirum unctione sancti Spiritus edocti, recolebant verba Veritatis, quae de suis discipulis ad Patrem loquitur, dicens: Haec est autem vita aeterna, ut cognoscant
Abbreviated transcription (Latin):
um gͦ in galliis ꝑmeiosus tumultus
beos milites. mauriciũ. Gereonẽ. uictorem.
aliosq eiꝰdem ordinis uiros. iam sacram̃tis
uere fidei & salutaris baptifmatis ꝑ iheru-¬
solimitanũ antistitẽ miciatos. in auxiliũ
accersiuit. Qui ꝓtinꝰ ut erant militari
uircute exercicati. p̾ceptis imꝑatoris ob¬
sequentes: singuli cũ suis sequacib armiᷤᷤ
bellicis instructi. consilio diuino muniti.
sese in eandem expeditionẽ unanimiter
contulert̃. Deinde colloquiũ expetentes
beati marcellini romani pontificis. qui
beatũ petrũ apłm uicesimꝰ octauus. ante
sc̃m siluestrũ eiꝰdem sedis p̃sulem quartuᷤ.
nauim scẽ eccłiȩ in mediis tempestuosi mũ¬
di iactatam fluctib gubernabat: ab eo qͦ¬
mͦ sub armis romane milicie. rp̃iane reli¬
gionis conseruanda eẽt innocentia didi¬
cert̃: eiꝰq doctrine ꝑspicuã ueritatẽ. usq
ad finẽ boni certaminis. inuicta fidei iusti¬

Expanded text:
Cum ergo in Galliis perniciosus tumultus Cum ergo in Galliis perniciosus tumultus baeos milites, Mauritium, Gereonem, Victorem, aliosque ejusdem ordinis viros, jam sacramentis verae fidei et salutaris baptismatis per Hierosolymitanum antistitem initiatos, in auxilium accersivit. Qui protinus, ut erant militari virtute exercitati praeceptis imperatoriis obsequentes, singuli cum suis sequacibus armis bellicis instructi, consilio divino muniti, sese in eamdem expeditionem unanimiter contulerunt. Deinde colloquium expetentes beati Marcellini Romani pontificis, qui post beatum Petrum apostolum vicesimus octavus, ante S. Sylvestrum, ejusdem sedis praesulem, quartus, navim sanctae Ecclesiae in mediis tempestuosi mundi jactatam fluctibus gubernabat: ab eo quomodo sub armis Romanae militiae, Christianae religionis conservanda esset innocentia, didicerunt, ejusque doctrinae perspicuam veritatem usque ad finem boni certaminis invicta fidei justi
Abbreviated transcription (Latin):
sarem. dem consortẽ sibi totiꝰ regni fecit.
& ang̾ti nomine & potentia secũ pariter
sublimauit. Quoꝵ seuitia tanta contͣ.rꝑi¬
anos incanduit: ut ille in oriente. iste in oc¬
mine: postea factũ ẽ manifestũ in germine.
Hȩc enĩ ꝑsecutio a nerone decima. &teris
immanior & diuturnior fuisse ꝑhibetur: ita
ut usq ad decem annos in incepta crudeli-¬
tate ꝑmanens extenderet᷑. Quã mox subse¬
cuta ẽ ruma uehemens. & ꝑpetua destructio
idoloꝵ : cũ ꝑ totũ orbem eccłiis dĩ pax red¬
dita. ipsos etiam quos dudũ iniicos asꝑ-¬
rimos ꝑtulit. iugo fidei catholice subdidit:
in morẽ decimȩ egyptiacȩ plagȩ. quȩ sicut
ita & ultima ppłm dñi ñ solũ liberũ abire ꝑ¬
mitti. uerũ etiam auctũ pectina ut festina-¬
ret uehem̃tissime cõpelli fecit. Cuiꝰ rei gr̃a
si qͥd post hanc. xp̃ianoꝵ ꝑsecutionẽ ȩxem-¬
platũ fuerit: in antiqͥs eccłiarũ edificiis
apud nos adhuc cernere licet.

Expanded text:
consortem sibi totius regni fecit, et Augusti nomine et potentia secum pariter sublimavit. Quorum saevitia tanta contra Christianos incanduit, ut ille in Oriente, iste in Ocmine, postea factum est manifestum in germine. 7. Haec enim persecutio, a Nerone decima, caeteris immanior et diuturnior fuisse perhibetur, ita ut usque ad decem annos, in incepta crudelitate permanens, extenderetur. Quam mox subsecuta est ruina vehemens et perpetua destructio idolorum, cum per totum orbem pax ecclesiis Dei reddita, ipsos etiam, quos dudum inimicos asperrimos pertulit, jugo fidei catholicae subdidit, in morem decimae Aegyptiacae plagae, quae, sicut ita et ultima, populum Domini non solum liberum abire permitti, verum etiam auctum pecunia, ut festinaret, vehementissime compelli fecit. Cujus rei gratia si quid post hanc Christianorum persecutionem exemplatum fuerit, in antiquis ecclesiarum aedificiis apud nos adhuc cernere licet. 8.
Abbreviated transcription (Latin):
deniq int̾ se discordantib normanni ultra
mare positi. eoꝵ audientes discordiã. naua-¬
li euectione cũ infinita multitudine ma-¬
re tͣnsito. taruennã urbẽ morinoꝵ mense
menapioꝵ ꝑ ambulando. ferro. & igne ua-¬
stant. Post hȩc scaldim fluuiũ intrant: et
omnẽ terrã bracbantisioꝵ incendio & fer-¬
& uastationib inhiantes. sanguinẽq hu-¬
manũ sitientes. ad interitũ & ꝑditionem
regni. m̃se nouẽbrio in gandauo monaste¬
rio sedem sibi adhiemandũ statuunt: anno¬

Expanded text:
denique inter se discordantibus Nortmanni ultra mare positi, eorum audientes discordiam, navali evectione cum infinita multitudine mare transito Taruennam urbem Morinorum meMenapiorum perambulando ferro et igne vastant. Post haec Scaldum fluvium intrant et omnem Bracbantisiorum terram incendio et feret devastationibus inhiantes sanguinemque humanum sitientes ad interitum et perditionem regni mense Novembrio in Gandao monasterio sedem sibi ad hiemandum statuunt
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ualeat: & forsitan ualueram & ego annu
narrare. Ideo uͦ nolui ut quiq rustici et il¬
litterati hȩc audientes intelligant. & deuo¬
ti appetant eiꝰ imitari exempla: cuiꝰ intel¬
lexert̃ audiendo miracula. Nam eũ prius
monachi ex ipso cȩnobio in eiꝰ ꝓparent occur
sũ. puella quȩ iacebat in atrio beati maxen¬

Expanded text:
non valeat. Et forsitan valueram et ego annuenon valeat. Et forsitan valueram et ego annuenarrare: ideo autem nolui, ut quique rustici et illitterati haec audierint intelligant, et devoti appetant ejus imitari exempla cujus intellexerint audiendo miracula. INCIPIT monachi ex ipso caenubio in eius properarent occurso, quedam puella, quae iacebat in atrio beati Maxen
Abbreviated transcription (Latin):
Ño scõq pontifici ansoal¬
do prestili pictauensi. pec-¬
sime papa. insistente maxima ex parte audul¬
fo patre monasterii beati maxentii. ut de ui¬
ta uł passione beati leodegarii pauca de mul¬
facundia ñ ualet explicare tanti uiri uirtu¬
tes. Cuiꝰ pacientia modernis ȩxorta tẽporib
multa sustinuit retrorsus: quȩ nemo nouit nisi
ille solus cui ꝓtulit intͥnsecus. Nam finis oꝑis¬
ostendit ex tͥnsecus. qͣnta intꝰ latendo fuisset
oꝑatus. Tam̃ in qͦ agnita eiꝰ uita mͥ fuerit. mul¬
toꝵ relatione comꝑi. quã rustico sermone uo¬
bis imꝑantib edere ñ distuli. Si qͥd itaq lon¬
gis uerbis ꝓpagare studui. ad disserendam
ueritatis lineã hunc cramitẽ posui. Si uͦ de
eiꝰ uirtutib aliquid pret̾misi. ñ studiose egi:
qͥnimino ignorantia int̾mictendo preterii.
Hoc aũ sciendũ puto. qͥa qͣmius qͥsqͥs alti
sermonis eloq̃ntia eiꝰ uiri dĩ acta disserere
cupiat aꝑtius. absq fallacib uerbis fari

Expanded text:
NCTOQUE PONTIFICE ANSOALDO PRAESOLE PECTAVENSE URSINUS PECsime papa, insistente maxima ex parte Audulfo patre monasteri beati Maxenti, ut de vita vel passione beati Leudegarii pauca de mulfacundia non valet explicare tanti viri laudes virtutum. Cuius patientia modernis exorta temporibus, quanta sustenuit retrusus, quae nemo novit nisi ille solus, cui protulit intrinsecus. Qui oostendit extrinsecus quanta intus latendo fuisset operatus. Tamen in quo agnita ejus mihi vita fuit et multorum relatione comperi, quanquam rustico sermone, vobis imperantibus, edicere non distuli. Si quid quibusdam longius verbis propagare studui, ad disserendam veritatis lineam hunc tramitem posui: sin vero de ejus virtutibus aliquid praetermisi, nec studiose gessi, quin vero ignorantia intermittendo praeterii. Hoc etenim sciendum puto, quia quamvis quisquis alti sermonis eloquentia ejusdem viri Dei acta disserere cupiat, apertius et absque fallacibus verbis fari
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓiecisti eũ. I aũ timore ꝑculsus: ñ ẽ ausus
reniti qͥn cũ eo ueniret ad locũ ubi eũ ꝓiece¬
rat. Et leuantes inde axes. beatus sanctinuᷤ
cũ lacrimis clamauit uoce magna dicens.
sius surge. &s ꝑficiamꝰ simul obedientiã quã isdẽ
tim beatus antoninꝰ stercore obuolutꝰ surrexit.
Quẽ beatus scĩntis de catabuli fossa extraxit:
& diligentissime lauit. & mundis ac honestiᷤ¬
fecit uestib indui.sicq offerentes dño sacͥficiũ
participati st̃. & accipientes cibũ confortati st̃:
& iter ceptũ aggredientes. romã auxiliante
iam martyrio coronatũ inuenert̃: & in eadem¬

Expanded text:
projecisti eum. Is autem timore perculsus. non est ausus projecisti eum. Is autem timore perculsus. non est ausus reniti quin cum eo veniret ad locum ubi eum projecerat. Et levantes inde axes, Sanctinus cum lacrimis voce magna clamavit dicens: sius, surge, et perficiamus simul obedientiam quam isdem tim Antoninus stercore obvolutus surrexit. Quem beatus Sanctinus de catabuli fossa extraxit, et diligentissime lavit, et mundis ac honestis vestibus induit. Sicque offerentes Domino sacrificium Christi participati sunt. Et accipientes cibum confortati sunt. Et iter coeptum aggredientes, Romam auxiliante  martyrio coronato, in eadem
Abbreviated transcription (Latin):
immoratꝰ. consilio ac consensu ipsius beati an¬
tonini ne p̃ceptio scĩ dionisi quacũq occa-¬
sione impediret᷑:. ꝑagere ceptũ it̃ disposuit.
Tunc sufficient᷑. xenus ac honestis linteis¬
tus ẽ eum. ut si sc̃s antoninꝰ conualesceret.
exinde illi habundantissime ministraret.
Si etiã a uita discederet. honestissime sepeli¬
Et cũ beatus sanctinꝰ fines romanoꝵ iam
contigit. sc̃s antoninꝰ uita discessit. Quem
pͥnceps domꝰ retentis omĩb quȩ sibi in obse¬
buli sui in quo animalia eiꝰ stabant ares le¬
uauit & in fossam ubi stercora & urine ani¬
maliũ defluebant ꝓiecit. & desuꝑ ares remi¬
cũ maxima festinatione reuersus ad domũ
b ac suspiriis simulata mesticia: mortuus ẽ
inquit. Quẽ de mͥ a te cõmissis honestissime
sepeliui. Cu sc̃s sanctinꝰ. m̃tiris inqͥt fili dia¬
boli:. in sterquiliniũ ꝓiecisti eũ. uirũ sc̃m & iu¬
stũ Et nc̃ ueni mecũ ad catabuli locũ. in quẽ

Expanded text:
immoratus, consilio et consensu ejusdem beati Antonini, ne praeceptio beati Dyonisii quacumque occasione impediretur, peragere ceptum iter disposuit. Et sufficienter exeniis et honestis linteitus est ut, si Antoninus convalesceret, exinde illi habundantissime ministraret, si vero vita decederet, honestissime sepeliEt cum jam Sanctinus fines Romanorum contigit, Antoninus vita decessit. Quem princeps domus, retentis omnibus quae sibi commebuli sui in quo animalia ejus jacebant axes levavit, et in fossam ubi stercora et urinae animalium defluebant eum projecit, et desuper axes remicum magna festinatione reversus ad domum bus ac suspiriis simulata mestitia: Mortuus est, inquit: quem de mihi a te commissis honestissime sepelivi. Cui Sanctinus: Mentiris, ait, fili diaboli; in sterquilinium projecisti eum virum sanctum et justum. Et nunc veni mecum ad catabuli locum, in quem
Abbreviated transcription (Latin):
des in meritis. Nec illi tantũ nr̃a ꝓdest
laudatio. qͣntũ nobis eiꝰ imitatio. Magi ᷤ
illi placet imitator deuotꝰ. quã laudator
patres et filii iocundissimi. & totius
sc̃e congregationis ppłs. qui ad canti patͦni
festa conuenistis dignos uos facite. ut
at orationes Ornate uosinet ipsos spi-¬
ritali pulcͥtudine. suꝑeminenti caritatis
gła. et uictrici fidei fortitudine. & sua¬
uissima. xp̃i bonitate spei. Seq̃ntes sem
ꝑ scõꝵ patrũ uestigia. ut ꝑ eoꝵ gradien-¬
tes exempla. illoꝵ societate digni efficiami-¬
ni. Et scđ̾m apłm ut ab negantes impie-¬
tatẽ & scłaria desideria. sobrie & pie et
iuste uiuamꝰ in hoc scło. expectantes beatã
spem & aduentũ głe magni dĩ & saluato-¬

Expanded text:
des in meritis. Nec illi tantum nostra prodest des in meritis. Nec illi tantum nostra prodest laudatio, quantum nobis eius imitatio. Magis illi placet imitator deuotus quam laudator nctissimi patres et filii iocundissimi et totius sanctae congregationis populus qui ad tanti patroni festa conuenistis, dignos uos facite, ut at orationes. Ornate uosmet ipsos spiritali pulchritudine, supereminenti caritatis gloria et uictrici fidei fortitudine et suauissima Christi bonitate spei, sequentes semper sanctorum patrum uestigia, ut per eorum gradientes exempla illorum societate digni efficiemini et secundum apostolum ut abnegantes impietatem et saecularia desideria sobrie et pie et iuste uiuamus in hoc saeculo exspectantes beatam spem et aduentum gloriae magni Dei et saluato
Abbreviated transcription (Latin):
ra cladis illius uastatione ꝑcussus ẽ. & nec
solũ illi liberati st̃ sed & si aliquis a longe
ueniens plaga tactus pestifera. ad sc̃i ꝑi-¬
charii cũ fide fugiens solatiũ. etiã clade
eiꝰ decoctus. mortis euasit ꝑiculũ. Unde
intellig dat᷑. qͣntã habeat apud dm̃ pote¬
statẽ ꝓ nr̃is int̾cedere peccatis si cũ fide
clamemꝰ ad illũ. qͥ tantã habet uirtutẽ ab¬
illis depellere morbos qui cũ fide uemi¬
unt ad illũ. Nam patet ex miraculis. qua¬
lis ẽ ex meritis. Et ante acta uita fulges¬
cit in oꝑe sub sequenti. ita ut ñ sit opus
homines. quã głosus nc̃ regnat int̾ ange¬
los. Et honorẽ quẽ fugit in t̾ris: nẽ pos¬
sidet in celis. Quaꝓpt̾ dignũ ẽ ut ab oĩ¬
b honorificet᷑. quiꝰ omniũ dñm semꝑ a-
mabat. ꝓpensius tam̃ a nobis qui eiꝰ cor-¬
pori cotidie assistimꝰ. quatinꝰ qͦs filios ge-¬
nuit in doctͥnis. dignos possideat here¬

Expanded text:
ra cladis illius uastatione percussus est. Et nec ra cladis illius uastatione percussus est. Et nec solum illi liberati sunt, sed etsi aliquis a longe ueniens plaga tactus pestifera, ad sancti Richarii cum fide fugiens solacium, etiam claue eius decoctus, mortis euasit periculum. Unde intellegi datur, quantam habeat apud Deum potestatem pro nostris intercedere peccatis, si cum fide clamemus ad illum qui tantam habet uirtutem illis depellere morbos qui cum fide ueniunt ad illum. Nam patet ex miraculis qualis est ex meritis et anteacta uita fulgescit in opere subsequenti, ita ut non sit opus homines, quam gloriosus nunc regnat inter angelos et honorem quem fugit in terris nunc possidet in caelis. Quapropter dignum est, ut ab omnibus honorificetur, qui omnium Dominum semper amabat, propensius tamen a nobis qui eius corpori cotidie adsistimus, quatenus quos filios genuit in doctrinis dignos possideat here
Abbreviated transcription (Latin):
deducti. diuina concedente clem̃tia. a uexati-¬
one maligni sp̃s liberabant᷑.
uodam uͦ tẽpore dũ uinculati & cate-¬
nati qͥdam ꝑ publicam ducebant᷑ stra-¬
tam. quȩ ꝓpe ȩccłiam beati richarii iacet.
qui dũ eminus uiri dĩ uidert̃ templũ. uoce
magna clamare ceꝑunt. Sc̃e rachari solue
nos. & statim ruptis uinculis ab soluti sc̃ om̃ᷤ.
tem cladis magna quȩ uocat᷑ panocula
seu uenenosa lacerta. longe lateq morte
amara habitatores int̾fecit t̾re. & uix ali-¬
qͥs ab ea tactus. uiuus euasit. Peussusq
ẽ ea peste qͥdam e fratribꝰ sc̃i racharii qui
licet mortẽ timeret ꝓpt̾ cladem. uitã tam̃
ñ desꝑauit ꝓpt̾ patronũ. quasi ad certa suf¬
fragia comitantib fr̾ib cucurrit ad sepul¬
chrũ serui dĩ. Ibiq cõmunit᷑ oratione facta:
et ipse liberatꝰ ẽ a morte. & om̃s defensi sunł
a plaga. Nec aliquis ex illis frĩb mortife¬

Expanded text:
deducti, diuina concedente clementia, a uexatideducti, diuina concedente clementia, a uexatione maligni spiritus liberabantur. Quodam uero tempore dum uinculati et catenati quidam per publicam ducebantur stratam, quae prope ecclesiam beati Richarii iacet, qui dum eminus uiri Dei uiderunt templum, uoce magna clamare coeperunt: «Sancte Richari solue nos» et statim ruptis uinculis, absoluti sunt omnes. Item cladis magna quae uocatur panocula seu uenenosa lacerta longe lateque morte amara habitatores interfecit terrae et uix aliquis ab ea tactus uiuus euasit. Percussusque est ea peste quidam e fratribus sancti Richarii, qui licet mortem timeret propter cladem, uitam tamen non desperauit propter patronum. Quasi ad certa suffragia, comitantibus fratribus cucurrit ad sepulchrum serui Dei, ibique communiter oratione facta, et ipse liberatus est a morte et omnes defensi sunt a plaga nec aliquis ex illis fratribus mortife
Abbreviated transcription (Latin):
fumosa om̃i suauitate rem̾ittentẽ. Qui
euigilans letior opus exequiarũ ꝑfecit.
do ꝓtudente tit filiꝰ consolaret᷑. & patris
gła ostenderet᷑. Conditus ẽ ut p̃dixi mi¬
les xp̃i. ubi suo regi maxime militabat.
Sed ñ multopost. fr̃s acentulo monaste¬
rio cũ suo abbate ocialdo uiro religioso etiã
& successore fr̃s uenert̃. & corpꝰ scĩ racharii
tulert̃. & posuert̃ in loco quo & nẽ cũ mag¬
na meritoꝵ gła requiescit. ibi p̾stante dõ ꝑ
serui sui reliquias. noua sepius audiuntur
miracula geri. ut fides precantiũ patefiat.
& merita sc̃i dĩ ostendant᷑. & in seruo suo xp̃i
bat orando scĩ dĩ sepulchrũ. Qui optata sub¬
ito sanitate recepta dedit głam dõ qͦd infir-¬
mus uenit & sanꝰ recessit. In cuiꝰ miraculi me-¬
moriã. usq hodie sustentacula infirmitatis
illiꝰ pendent in eccłia scĩ richarii. Sed & mul-¬
tocies demoniaci ad corpꝰ scĩ dĩ suoꝵ obseqͥo

Expanded text:
fumosa omni suauitate renitentem». Qui fumosa omni suauitate renitentem». Qui euigilans laetior opus exequiarum perfecit Deo prouidente ut filius consolaretur et patris gloria ostenderetur. Conditus est, ut praedixi, miles Christi ubi suo regi maxime militabat. Sed non multo post fratres a Centulo monasterio cum suo abbate Ocioaldo uiro religioso etiam et successore uenerunt et corpus sancti Richarii tulerunt et posuerunt in loco quo et nunc cum magna meritorum gloria requiescit. Ibi praestante Deo per serui sui reliquias noua saepius audiuntur miracula geri, ut fides precantium patefiat et merita sancti Dei ostendantur et in seruo suo Christi batur orando sancti Dei sepulchrum. Qui, optata subito sanitate recepta, dans gloriam Deo, quod infirmus uenit et sanus recessit. In cuius miraculi memoriam usque hodie sustentacula infirmitatis illius pendent in ecclesia sancti Richarii. Sed et multotiens daemoniaci ad corpus sancti Dei suorum obsequio
Abbreviated transcription (Latin):
in loco p̾finito a patre cõposuit. Interim
dũ tͥstia patͥ filius pararet obsequia. ualidi-¬
or patrẽ coquebat infirmitas: & in frigido
corpusculo uix alitus remansit extremus.
Nec tam̃ ab orationis cessauit officio. uł di¬
uinȩ laudis obsequio. Et dũ salutifero
corporis. xp̃i & sanguinis uiatico suũ it̃
muniuit. int̾ gr̃arum actiones & uerba ora¬
tionis. sp̃m emisit. Positusq ẽ in sepul-¬
chro a discipło: in loco ubi ipse preceꝑat.
ed mirũ dictu int̾ exequia pat̾na.
subito discipłs sopore oppressus uidit
in uisu quasi raptus eẽt in aulã splendidis¬
simã. omĩq decore pulcherrimã. immo
solis lucȩ clariorẽ. in qua beatũ richartũ
p̃claro & hilari uultu uidit habitantẽ. si¬
biq loquentẽ. Ecce frat᷑ sigobanle qualẽ
mansionẽ p̃parauit mͥ ds. pro uili quã ha-¬
bui in t̾ra pulcherrimã in cȩlo. ꝓ contẽp¬
tibili głosam. ꝓ obscura lucidissimã. & ꝓ-

Expanded text:
in loco praefinito a patre composuit. Interim in loco praefinito a patre composuit. Interim dum tristia patri filius pararet obsequia ualidior patrem coquebat infirmitas et in frigido corpusculo uix alitus remansit extremus nec tamen ab orationis cessauit officio uel diuinae laudis obsequio et dum salutifero corporis Christi et sanguinis uiatico suum iter muniuit inter gratiarum actiones et uerba orationis spiritum emisit positusque est in sepulchro a discipulo in loco ubi ipse praeceperat. Sed mirum dictu inter exequia paterna subito discipulus sopore oppressus uidit in uisu quasi raptus esset in aulam splendidissimam omnique decore pulcherrimam, immo solis luce clariorem in qua beatum Richarium praeclaro et hilaro uultu uidit habitantem sibique loquentem: «Ecce frater Sigobarde, qualem mansionem praeparauit mihi Deus: pro uili quam habui in terra pulcherrimam in caelo, pro contemptibili gloriosam, pro obscura lucidissimam et pro
Abbreviated transcription (Latin):
cupiui citius uidebo. et uttnã tam ꝓpitiũ
mͥ seruo suo. quã desiderabilẽ serius suis
scĩs. S tu fili. p̃para nasculũ corpusculo
meo quo condatur. ñ suꝑfluo studio sed ne-¬
cessario usu. ut illic seruetur in illũ diem. qͦ
corruptela hȩc uertatur in incorruptionẽ.
et mortale hoc induat᷑ inmortalitate. Et pa¬
rate omni diligentia dulcissime fili. ut cũ di-
paratũ te inueniat. Ego uͦ uado uiã totiꝰ
mundi. tantũ mͥ misericors sit saluator mũ
di. & me mͦ defendat ab hoste. qui me olim
redemit ab hoste. Et quẽ presentis uitȩ ha-¬
bui consolatorẽ. et̾nȩ uitȩ mͥ inueniã largi-¬
torẽ. Hec discipłs apatre audiens. lacrimi ᷤ¬
ꝑfusus. cantũ precepta secutꝰ. lignũ inueni-¬
ens fidit. cauauit. & corpori patris coapta¬
uit. & fletu opus rigauit. qͦd fecit. Et pe¬
ne p̾us lacͥmis implens amaris. quã pat̾¬
nis m̃bris. Aptatũq ut potuit sarcofagũ.

Expanded text:
concupiui citius uidebo et utinam tam propitium concupiui citius uidebo et utinam tam propitium mihi seruo suo uideam quam desiderabilem sanctis suis. Sed tu, fili, praepara uasculum corpusculo meo quo condatur, non superfluo studio sed necessario usu ut illic seruetur in illum diem quo corruptela haec uertatur in incorruptionem et mortale hoc induatur immortalitate. Et para te omni diligentia, dulcissime fili, ut dum diesparatum te inueniat. Ego uero uado uiam totius mundi; tantum mihi misericors sit saluator et me modo defendat ab hoste qui me olim redemit ab hoste et quem praesentis uitae habui consolatorem aeternae uitae mihi inueniam largitorem». Haec discipulus a patre audiens lacrimis perfusus, tantum praecepta secutus, lignum inueniens fidit, cauauit et corpori patris coaptauit et fletu opus rigauit quod fecit et pene prius lacrimis implens amaris quam paternis membris aptatumque ut potuit sarcofagum
Abbreviated transcription (Latin):
tuit. Quappt̃ undiq ad hominẽ dĩ diu̾sis
fatigati infirmitatib confluxerd̃iqͦs sc̃arũ
medicinis orationũ sanauit. Om̃sq ad se
quocũq morbo afflictos uenientes. uł tͥsti¬
cie cuiꝰlibet rancore anxiatos: sanos & hila¬
res domũ remeare fecit. Nec in domo sa-¬
lutis diũ morb manere ualuit. s qͣnto ꝓpi-¬
us accessit. tanto uelociꝰ recessit. Nec mͥ sin¬
gulas uirtutũ eiꝰ species nominatim enar-¬
rare ꝓpositũ ẽ. sed uitȩ scĩtatẽ paucis ꝑstrin-¬
gere uerbis. ne in eloq̃ntiȩ meȩ canditate
multiplex signoꝵ ꝑ eũ gestoꝵ fama magiᷤ
obscuret᷑ quã laudet᷑ doctiorib illa relinqͣnᷤ.
Quo uͦ fine presens hoc scłm sc̃a illa ani-
qua felicitatẽ diu desideratã accep¬
turus erat. & se adiungi xp̃o quẽ semper
amabat. uocauit ad se prefatũ sigobardũ
cõmilitonẽ suũ dicens. Scio filimi scio qͦd
finis m̃s ñ tardat. & regem meũ quẽ diu

Expanded text:
tuit. Quapropter undique ad hominem Dei diuersis tuit. Quapropter undique ad hominem Dei diuersis fatigati infirmitatibus confluxerunt quos sanctarum medicinis orationum sanauit omnesque ad se quocumque morbo afflictos uenientes uel tristitiae cuiuslibet rancore angustiatos sanos et hilaros domum remeare fecit; nec in domo salutis diu morbus manere ualuit sed quanto proprius accessit tanto uelocius recessit. Nec mihi singulas uirtutum eius species nominatim enarrare propositum est sed uitae sanctitatem paucis perstringere uerbis ne ineloquentiae meae tarditate multiplex signorum per eum gestorum fama magis obscuretur quam laudetur. Doctioribus ergo illa relinquens quo uero fine praesens hocqua felicitatem diu desideratam accepturus erat et semper adiungi Christo quem semper amabat uocauit ad se praefatum Sigobardum commilitonem suum dicens: «Scio, fili mi, scio quod finis meus non tardat et regem meum quem diu
Abbreviated transcription (Latin):
conueniret. suꝑfluũ estimans scłi contẽp¬
torẽ. aliquid scłi deliciarũ habere uideri.
At imbi canta se mortificatione carnis cq¬
stigauit. tanta ieiunioꝵ et uigiliarũ assidu-¬
itate macerauit. ut uix ossa arentia dissipa-¬
tis iuncturis adheserint. & trem̃tia baculo
regente uestigia difficile mouebat᷑. ac m̃te
scło maior sola cȩlestia semꝑ cogitabat. Qn¬
tũq mundo alienꝰ. tantũ dõ primꝰ. Illum
cotidie uincens in heremo. a quo adam
olim uictus ẽ in paradẏso. Suꝑ aspidem &
basiliscũ ambulans: caput cotidie antiqui
conterens serpentis: Temporalia contẽp¬
nens. ȩt̾na sola suspirans. scalam sompni-¬
antis iacob om̃i hora ascendens. atq ꝑ angꝰ¬
tam uiã quȩ ducit ad uitã iter suũ assiduiᷤ
muniuit orationib. Nec clausa cam̃ heremi
angustia. lucis colũpna latere potuit. qͥn
magis sui fulgoris radiis longe lateq inno¬

Expanded text:
conueniret, superfluum aestimans saeculi contempconueniret, superfluum aestimans saeculi contemptorem aliquid saeculi delitiarum habere uidere. At inibi tanta se mortificatione carnis castigauit, tanta ieiuniorum et uigiliarum assiduitate macerauit ut uix ossa arentia dissipatis iuncturis sibi adhaeserunt. Et trementia baculo regenti uestigia difficile mouebat ac mente saeculo maior sola caelestia semper cogitabat quantumcumque mundo alienus tantumque Deo proximus illum cotidie uincens in heremo a quo Adam olim uictus est in paradiso super aspidem et basilicum ambulans, caput cotidie antiqui conterens serpentis, temporalia contemnens, aeterna sola suspirans, scalam somniantis Iacob omni hora ascendens atque per angustam uiam quae ducit ad uitam iter suum assiduis muniuit orationibus. Nec clausa tamen heremi angustia lucis columna latere potuit quin magis sui fulgoris radiis longe lateque magis inno
Abbreviated transcription (Latin):
uit quatinꝰ liberiꝰ soli dõ uacaret. & contẽ¬
platiuos c̃arꝑet fructus. qui usq in actu¬
alib haud segnit̃ desudabat. sciens a dño
dictũ de maria secus pedes eiꝰ sedente. et¬
uerbũ uitȩ intentiꝰ audiente. optimã par-¬
tẽ elegit sibi maria quȩ ñ auferet᷑ ab ea.
ret᷑. eccłiȩ regimen alteri tradens. ꝗͣ ipse
marꝰ uir illustris & xp̃iane religioniᷤᷤ de-¬
uotus amator. simul & maurontꝰ nobilis
qͥdam un & t̾rarũ uł siluarũ ad regem
ꝑtinentiũ seruator. p̃buert̃ locũ manen¬
di in silta chrisciacense. Qui & ipse mau-¬
rontus põstea seculari habitu deposito. mo-¬
nachus factus ẽ. In eodemq loco uͥ uiro
dĩ mansionẽ solitariã p̃parauerat. xp̃o
monasteriũ construere inchoauit. Quã
uir dĩ habitationẽ cũ solo cõmilitone in-¬
gressus. paruo tantũ tugurtunculo uilis¬
simo oꝑe facto contentꝰ. ut habitatio uitȩ

Expanded text:
uit, quatenus liberius soli Deo uacaret et contemuit, quatenus liberius soli Deo uacaret et contemplatiuos carperet fructus, qui usque id in actualibus haud segniter desudabdictum de Maria sedente secus pedes ejus, et verbum vitae attentius audiente: Optimam partem elegit sibi Maria, quae non auferetur ab ea . retur, Ecclesiae regimen alteri tradens, quam ipse marus, vir illustris et Christianae religionis devotus amator, simul et Maurontus, nobilis quidam uir et terrarum uel siluarum ad regem pertinentium seruator praebuerunt locum manendi in silua Chrisciacense qui et ipse Maurontus postea, saeculari habitu deposito, monachus factus est in eodemque loco. Ubi uiro Dei mansionem solitariam praeparauerunt Christo monasterium construere inchoauit. Quam uir Dei habitationem cum solo commilitone ingressus paruo tantum tuguriunculo uilissimo opere facto contentus ut habitatio uitae
Abbreviated transcription (Latin):
uis sius ministrauit. Cuiꝰ constantia moꝵ
et instantia p̃dicationis prefatꝰ rex delecta
tꝰ. cepit eũ animo amare & honore ꝓsequi.
in tantũ ut ea ipsa die aliqͥd de censu̾ suo. ad
luminaria domꝰ dĩ ei condonaret. ratũ esti¬
mans. ut sicut ille inuisibili p̾dicationis
lumine ab eo illuminatꝰ ẽ. sic uisibili luce
ꝑ eũ domꝰ dñi illustraret᷑. s qͦd intꝰ ei ful¬
gebat in fide. hoc foris fulgesceret in
eccłia: memor p̃cepti dñici quo dicitur.
Sic luceat lux ur̃a corã hominib ut ui-¬
deant oꝑa ur̃a bona: et glificent patrem
ur̃m qui in cęlis ẽ. Item in psalmo. In lu-¬
mine tuo uidebimꝰ lum̃. idest in lumine
fidei qͦd fulget in m̃te. Lum̃ foris scintil¬
lat. qͦd splendescit in opere.¬
&x inde famulus dĩ qui ab hominibꝰ
uenerabat᷑ homines fugere medita-¬
bat᷑. ut honores tẽporales declinando:
honores acciꝑet ꝑpetuos. Heremũ cupi¬

Expanded text:
uis suis ministrauit. Cuius constantia morum uis suis ministrauit. Cuius constantia morum et instantia praedicationis praefatus rex delectatus est, coepit eum animo amare et honore prosequi, in tantum ut ea ipsa die aliquid de censu suo ad luminaria domus Dei ei condonaret, ratum aestimans ut sicut ille inuisibili praedicationis lumine ab eo inluminatus est, sic uisibili luce per eum domus Domini inlustraretur et quod intus ei fulgebat in fide, hoc foris fulgesceret in ecclesia, memor praecepti dominici quo dicitur: «Sic luceat lux uestra coram hominibus ut uideant opera uestra bona et glorificent patrem uestrum qui in caelis est item in psalmo: «In lumine tuo uidebimus lumen», id est in lumine fidei quod fulget in mente lumen foris scintillat quod splendescit in opere. Exinde famulus Dei, quia ab hominibus uenerabatur, homines fugere meditabatur ut honores temporales declinando honores acciperet perpetuos. Heremum cupi
Abbreviated transcription (Latin):
lut uolatilis umbra recedit. & uelut spu¬
ma suꝑ aquã uento tẽptationis flante eua-¬
nescit. & hoc magis tim̃do cogitaret. qͥ a
potentes potent̃ torm̃ta patiunt᷑. & cui plꝰ
datur. plus exiget᷑ ab eo. & cui uix sufficit
ꝓ se solo rationẽ dõ reddere in die iudicii.
quomͦ supportare poterit rationẽ reddere
ꝓ tantis milib popłi sibi cõmissi: Iccirco
quisq magis timere potest preesse. quam
sub esse. qͥa qui subẽ. ꝓ se solo rationẽ redaet
turꝰ erit. qui sub eiꝰ sunt potestate constituti.
Qua castigatione rex ut fuit sapientissimus
benigne suscepta. congaudens eiꝰ libera ueri-¬
tatis fiducia. sacerdotẽ. xp̃i secũ ad conuiiuia
uenire rogauit. Qui . x p̃i confortatꝰ exemplo.
seculariũ ñ respuens conuiuia. ut p̾dicatio¬
nis nãcisceretur occasionẽ.: uenit cũ rege ad
m̃sam suã: Totaq die illa & nocte int̾ epu-¬
las leticiȩ uerbi dĩ dapes salutiferas. conui¬

Expanded text:
lut uolatilis umbra recedit et uelut spulut uolatilis umbra recedit et uelut spuma super aquam uento temptationis flante euanescit et hoc magis timendo cogitaret quia potentes potenter tormenta patiuntur et cui plus datur plus exigetur ab eo. Et cui uix sufficit pro se solo rationem reddere Deo in die iudicii, quomodo supportare poterit rationem reddere pro tantis milibus populi sibi commissi? Idcirco quisque magis timere potest praeesse quam subesse quia qui subest pro se solo rationem reddet turus erit qui sub eius sunt potestate constituti. Qua castigatione rex ut fuit sapientissimus benigne suscepta congaudens eius libera ueritatis fiducia sacerdotem Christi secum ad conuiuia uenire rogauit. Qui, Christi confortatus exemplo saecularium non respuentis conuiuia ut praedicationis nancisceretur occasionem, uenit cum rege ad mensam suam totaque die illa et nocte inter epulas laetitiae uerbi Dei dapes salutiferas conui
Abbreviated transcription (Latin):
psalmi in ore eiꝰ resonabant. aut salutis
ex ore eiꝰ predicatio audiebat᷑. Nec mi
semꝑ gerebat in corde. ꝑ quẽ pius conso¬
lator miseris fuit. & durus inuector po¬
tentib. Illoꝵ mopiam clem̃ti miseratio-¬
ne releuans. istoꝵ suꝑbiã seuera castiga¬
tione reprimens.
am qͦdam tẽpore rex potentissimꝰ
dagobertus. rogante uiro illustrigisse¬
maro easdem uenit in partes. & uirũ dĩ
uisitans. ut se ipsũ sacroscĩs eiꝰ orationi¬
b cõmendaret. Quẽ ipse famulus dei
utrũq & sc̃itatis suȩ benedictione robora¬
uit. & sacerdotali auctoritate libera uo¬
ce castigauit. denuntians ei ne in scłari
suꝑbiret potentia ne in fugitiuis sꝑaret
diuitiis. ne uanis adulantiũ extolleret᷑
rumorib. ne caducis gauderet honorib.
sed magis dĩ timeret potentiã. illiusq im¬
m̃sam laudaret głam. & humanã poten-¬
tiã uł głam nullã putaret. quȩ subito ue-¬

Expanded text:
psalmi in ore eius resonabant aut salutis psalmi in ore eius resonabant aut salutis ex ore eius praedicatio audiebatur. Nec misemper gerebat in corde per quem pius consolator miseris fuit et durus inuector potentibus, illorum inopiam clementi miseratione releuans, istorum superbiam seuera castigatione reprimens. Nam quodam tempore rex potentissimus Dagobertus rogante uiro illustri Ghislemaro eas deuenit in partes et uirum Dei uisitans ut seipsum sacrosanctis eius orationibus commendaret. Quem ipse famulus Dei utrumque et sanctitatis suae benedictione roborauit et sacerdotali auctoritate libera uoce castigauit, denuntians ei ne in saeculari superbiret potentia, ne in fugitiuis speraret diuitiis, ne uanis adolantium extolleretur rumoribus, ne caducis gauderet honoribus sed magis Dei timeret potentiam illiusque immensam laudaret gloriam et humanam potentiam uel gloriam nullam putaret quae subito ue
Abbreviated transcription (Latin):
uł casu uiri dĩ. strepere plangere eiulare
ñ desistit. sed dextera dĩ quȩ petrũ trepi-¬
dantẽ leuauit ne mergeretur in undiᷤ pu¬
erũ cadentẽ subleuabat. ne allideret᷑ in t̾ris.
Nam oratione a famulo dĩ facta. puer inco-¬
lumis quasi auicula ꝑuenit ad t̾ram. & equuᷤ
redditus ẽ mansuetudini suȩ. Et mat̾ qui-¬
dem filiũ suũ suꝑ t̾ram. sanũ & ridentẽ sus-¬
cepit in unas suas. ipse tam̃ sacerlos dĩ ñ
equo iter agere. sed asello mansuetissimo
ex eo tẽpore uoluit. Sic dõ miserante tẽp¬
tatio maligni hostis illi reu̾sa ẽ in laudis
honorẽ. & suꝑbia ȩqui ei facta ẽ humili-¬
tas magistra. Nempe memor dñm xp̃m
dũ ad redemptionẽ ꝓperaret humani gene-¬
ris: a sello iter agere ñ equo. Sic ille cũ ꝓpt᷑
salutiferã p̾dicationẽ ꝑ multa cotidie festi¬
naret loca. asellum sibi portitorẽ sufficere
iudicauit. Et quocũq iteragebat aut

Expanded text:
vel casu viri Dei, strepere, plangere, ejulare vel casu viri Dei, strepere, plangere, ejulare non destitit; sed dextera Christi, quae Petrum trepidantem levavit, ne mergeretur in undis, puerum cadentem sublevavit, ne allideretur in terris; nam oratione a famulo Dei facta, puer incolumis quasi avicula pervenit ad terram, et equus redditus est mansuetudini suae, et mater quidem filium suum super terram sanum et ridentem suscepit in ulnas suas. Ipse tamen sacerdos Dei non equo iter agere sed asello mansuetissimo ex eo tempore uoluit. Sic Deo miserante temptatio maligni hostis illi uersa est in laudis honorem et superbia equi ei facta est humilitatis magistra. Nempe memor Dominum Christum dum ad redemptionem properaret humani generis asello iter agere, non equo, sic ille cum propter salutiferam praedicationem per multa cotidie festinaret loca, asellum sibi portitorem sufficere iudicauit. Et quocumque iter agebat aut
Abbreviated transcription (Latin):
uiro dĩ. quã dĩ miscđia ad laudẽ ei con-¬
cessit euenire. Uisitauit enĩ equitando
qͣndam dõ deuotã feminã richtrudã no-¬
mine. et cũ iam post dulces uitȩ epulas.
et post colloqͥa salubria. ipse uirdĩ ascen¬
so equo ad ꝓpria remeare disposuisset.
femina p̃dicta iuxta morẽ ȩquitantis ue¬
stigia parit̾ secuta ẽ. habens in ulnis filiolũ
suũ. ut paruulus quoq benedictione homĩ¬
nis dĩ roboraret᷑. quẽ ipse ance sacro baptis¬
mate dõ regenerauit. Icceptoq infante
eques uenerandus. seu ad benedicendũ seu
ad osculandũ: antiquus hostis omĩb bonis
inimicus. inmisit equo feroeitatẽ. qui huc
illucq dentib frendens pedib calcitrans et
toto corpore insaniens. & in consueto impe-¬
tu ꝑ campũ discurrere cȩpit. Qđ pauida
cernens mat᷑ oculos auertit ne morientem
filiũ. quẽ seruus dĩ seuiente equo manu te¬
nebat uideret. Familia uͦ pro morte pueri

Expanded text:
uiro Dei quam Dei misericordia ad laudem ei conuiro Dei quam Dei misericordia ad laudem ei concessit euenire. Visitauit enim equitando quandam Deo deuotam feminam Richthrudam nomine et cum iam post dulces uitae epulas et post conloquia salubria ipse uir Dei ascenso equo ad propria remeare disposuisset, femina praedicta iuxta morem equitantis uestigia pariter secuta est habens in ulnis filiolum suum ut paruulus quoque benedictione hominis Dei roboraretur quem ipse ante sacro baptismate Deo regenerauit. Acceptoque infante eques uenerandus seu ad benedicendum seu ad osculandum sed antiquus hostis omnibus bonis inimicus inillucque dentibus frendens, pedibus calcitrans et toto corpore insaniens, inconsueto impetu per campum discurrere coepit. Quod pavida cernens mater oculos avertit, ne morientem filium videret, quem servus Dei, saeviente equo, manu tenebat. Familia vero pro morte pueri,
Abbreviated transcription (Latin):
to fidei armatus. calciatusq in p̃paratio
euangłii pacis: ꝓcessit in preliũ publicũ
contra antiquũ hostem. omĩa tela eiꝰ igni.¬
ta fortissimo fidei umbone repellens. coti¬
dianisq tumphis spolia multa uicto ho-¬
ste reportauit in ȩccłiam xp̃i. tam metu-¬
endus humani generis inimico. quã hu-¬
mano generi ꝑ necessariꝰ. ut pote qui non
suã tantũ. s multoꝵ quesiuit salutẽ. Idõ
iustũ ẽ ut multoꝵ ore in xp̃o laudetur.
ẽ miracula narrare quȩ ab eo gesta sunt.
qͣnti miraculoꝵ cognoscere uirtutẽ. qua
regno cȩlesti in dieb suis multũ adqui¬
siuit ppłm. Nam officiũ p̃dicationis om̃i
signoꝵ ostensione maiꝰ eẽ ñ dubiũ ẽ. licet
ñ deesset ꝓ tempoꝵ oportunitate. uł rerũ
conuenientia signoꝵ ꝑpetratio. quȩ ꝑ eum
diumna ꝑegit clementia.
uodam namq tẽpore maligni sp̃c
temptatio ad uerecundiã accidit

Expanded text:
to fidei armatus calciatusque in praeparatione to fidei armatus calciatusque in praeparatione euangelii pacis processit in prelium publicum contra antiquum hostem omnia tela eius ignita fortissimo fidei umbone repellens cotidianisque triumphis spolia multa uicto hoste reportauit in ecclesia Christi tam metuendus humani generis inimico quam humano generi pernecessarius utpote qui non suam tantum sed multorum quaesiuit salutem. Ideo iustum est ut multorum ore in Christo laudetur mn tanti est miracula narrare quae ab eo gesta sunt quanti miraculorum cognoscere uirtutem qua caelesti regi in diebus suis multum adquisiuit populum. Nam officium praedicationis omni signorum ostensione maius esse non dubium est licet non deesset pro temporum oportunitate uel rerum conuenientia signorum perpetratio quae per eum Diuina peregit Clementia. Quodam namque tempore maligni spiritus temptatio ad uerecundiam accidit
Abbreviated transcription (Latin):
pria ꝑdonauit. ne circa suos durior forte
uideret᷑. qui in alienos mitissimꝰ appare¬
re gestiebat: & mercedẽ quã ex aliis con-¬
gregauit. de suis accumularet.
Situr p̃dicationis officio in brittannia
transacto. cũ multiplici uerbi dĩ fructu
reuersus ẽ in patriã. ne dũ in aliena mes¬
se quereret mercedẽ. in ꝓpria ꝑderet. Et
tanto se ardentiꝰ seruituti dĩ sub egit qͣnto
uicimorẽ. sibi diem remunerationis ẽẽ pre-¬
sensit. Nam se ipsũ cotidianis ieiuniis ma¬
cerauit. mortificatione carnis constrinx̃.
uigiliis afflixit. orationib muniuit. carita-¬
te confirmauit. spe roborauit. fide arma¬
uit. Nulli malũ ꝓ malo reddens. nulliꝰ
adulator neminẽ contẽpnens. ut uiã ueri-¬
tatis pͥor ipse incederet. quã cȩteris p̾di¬
cando monstraret. Sic uir dĩ galea salu¬
tis indutꝰ. & gladio uerbi dĩ accinctus.
et lorica iusticiȩ undiq circundatꝰ & scu¬

Expanded text:
ropria perdonauit, ne in proprios durior fore ropria perdonauit, ne in proprios durior fore uideretur qui in alienos mitissimus apparere gestiebat et mercedem quam ex aliis congregauit de suis accumularet. Igitur praedicationis officio in Britannia transacto, cum multiplici uerbi Dei fructu reuersus est in patriam ne dum in aliena messe quaereret mercedem in propria perderet et tanto se ardentius seruituti Dei subegit quanto uiciniorem sibi diem remunerationis esse praesensit. Nam se ipsum cotidianis ieiuniis macerauit, mortificatione carnis constrinxit, uigiliis afflixit, orationibus muniuit, caritate confirmauit, spe coroborauit, fide armauit, nulli malum pro malo reddens, nullius adolator, neminem contemnens ut uiam ueritatis prior ipse incederet quam ceteris praedicando monstrauerat. Sic uir Dei galea salutis indutus et gladio uerbi Dei accinctus et lorica iustitiae undique circumdatus et scu
Abbreviated transcription (Latin):
dixit ad suos. Heu nr̃os sub seruitute dimi-¬
simꝰ in patͥa. dũ huc alios liberare uenimꝰ.
marime qui scio cito eos eẽ morituro ᷤ. S
ite festinant᷑ nauẽ conscendice. & eos faci-¬
te ingenuos pͥuisquã moriant᷑. Illi haud seg¬
niter preceptũ secuti pat̾nũ patriã uenert̃.
p̃dictosq seruos uiri ddi sanos & incolu¬
mes inuenert̃: eosq ueluti iussi st̃ manu
mittentes fecert̃ ingenuos. Qui ñ post
multũ temporis. sicuti sc̃s uir dĩ predixerat
defuncti sunt. O qͣnta clem̃tia ẽ dĩ xp̃i qui
famulo suo pietatis affectũ inseruit. & fu¬
turã seruoꝵ eiꝰ mortẽ ostendit: quatinꝰ illi
miscdiȩ merces de suis ñ ꝑisset. & illos mo¬
rientes seruitutis iugũ ñ grauasset. Qui
ad alienoᷤ liberandos tanti itineris ꝑiculum
subire ñ timuit. & ex eo tẽpore neminẽ sui
iuris sub seruitutis iugo retinere uoluit:
sed om̃s ubiq ad se ꝑtinentes libertate ꝓ¬

Expanded text:
dixit ad suos: «Heu nostros sub seruitute dimidixit ad suos: «Heu nostros sub seruitute dimisimus in patria dum huc alios liberare uenimus, maxime quia scio cito eos esse morituros. Sed ite festinanter, nauem conscendite et eos facite ingenuos, priusque moriantur». Illi haud segniter praeceptum secuti paternum, in patriam uenerunt praedictosque seruos uiri Dei sanos et incolones inuenerunt eosque ueluti iussi sunt manum mittentes, fecerunt ingenuos; qui non post multum temporis sicuti sanctus uir Dei praedixerat defuncti sunt. O quanta clementia est Dei Christi qui famulo suo pietatis affectum inseruit et futuram seruorum eius mortem ostendit quatenus illi misericordiae merces de suis non perisset et illos morientes seruitutis iugum non grauasset. Qui et alienos liberandos tanti itineris periculum subire non timuit et ex eo tempore neminem sui iuris sub seruitutis iugo retinere uoluit sed omnes ubique ad se pertinentes libertate p