comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quadragesimȩ. ut om̃ib si quȩ st̃ simulta¬
possit offerri. Scđdm u̾ agitur circa tempꝰ au¬
rectionẽ & controu̾siarũ dissolutionẽ bis u auno

Expanded text:
quadragesimae, ut omnibus, si quae sunt, simultapossit offerri; secundum vero agatur circa tempora adrectionem et controversiarum dissolutionem bis
Abbreviated transcription (Latin):
ex concł elib̾tano.
nĩs homo anͣ saciã cõmunionẽ a abstiu¬
pͥa uxore abstinere debet tͥb. aut. inͣii. aut
septẽ. dieb: nec int̾ catholicos connumerabit᷑. qͥ
inistis uidel̃. temꝑib. pascha. pentecosten. natale
dm̃ ñ cõmunicauerit. Itẽ Sergiꝰ pͣpait. Quare
Riforme ẽ
resurrexit monstrat. pars comesta ambulans ad¬
huc suꝑ terrã. pars in altari usq in finẽ missȩ te¬
manens. corpꝰ in sepulchro. qͥa usq ad sinẽ scł̃i cor-¬

Expanded text:
ex Concilio Eliberitano. Omnis homo ante sacram communionem a propria uxore abstinere debet tribus, aut quatuor, aut octo diebus, nec inter catholicos connumerabitur qui in istis videlicet temporibus, Pascha, Pentecoste, et Natali Domini non communicaverit. Item Sergius Papariforme est uod jam resurrexit, monstrat. Pars comesta, ambulans adhuc super terram. Pars in altari usque ad missae finem remanens, corp
Abbreviated transcription (Latin):
x qͦ instituta ẽ crrcũcisio
in ppło łi qd̾ erat tcͣ fignałm sicti iusticie
di ad sc̃ificationẽ purgationis ualebat paruulis
ualere cepit. adinouati onͣe homtiris ex qͦ consti¬
re satis recteq credit᷑ ꝓdẽe paruulo fides eoꝵ
sua qnͣ in alioꝵ qͦ bñficio qui ꝓpͥam nundum

Expanded text:
instituta est circumcisio in populo Dei, quod erat tunc SIGNACULUM IUSTITIAE FIDEI, ad significationem purgationis ualebat, et in paualere cepit ad innouationem hominis ex quo est instire satis pie recteque creditur prodesse parvulo fides eorusua, quando in aliorum quoque beneficio, qui propriam nondum
Abbreviated transcription (Latin):
impunitatis p̃uã consuetudinẽ ad lapsũ adult̾i
deducta fu̾it. aut in stupͥ fui̾t deducta uoraginẽ.
hanc pꝰ cõpetentis seueritatẽ. uindicte in aliud
⁊sic pęnitendo ꝓficiat: ⁊ metuendũ cęt̾is artioris
discipline p̃beat exemplũ. Is aut̃ qͥ cũ feminis¬

Expanded text:
impunitatis pravam consuetudinem ad lapsum adulterii deducta est, aut in stupri fuerit perducta voraginem, hanc post competentis severitatem vindictae, in aliud et sic poenitendo proficiat, et metuendum caeteris arctioris disciplinae praeste
Abbreviated transcription (Latin):
egẽ qm piissimꝰ imꝑator dedit. ne fortasse
hii qui milicie uł rationibꝰ st̃ publicis obligati.
dũ causaꝵ suaꝵ ꝑiculũ fugiunt ad eccłiasticũ ha¬
fr̃nitati tñsmittere. ob hanc maxime causã. qd̾
hi qͥ scli actionibꝰ implicati st̃: in dero ȩccłie p̃pro¬
pe. suscipiendi ñ st: qͥa dũ in eccłiastico habitu ñ
dissimilit̾ qmͣ pͥns uixerant uiuunt: neq̃qm stu¬
dent scłm sugere s mnutare. Qd̾si ⁊̃ tales qͥq mo¬
nast̾iũ petunt. suscipiendi nullomꝰ st̃. nͥ priꝰ a ne¬
gociis publicis fuerint absoluti. Si qͥ uͦ ex milita
ti: tc̃ monachicũ habitũ dõ auctore suscipiant.

Expanded text:
egem, quam piissimus imperator dedit, ne fortasse hi, qui militiae vel rationibus sunt publicis obligati, dum causarum suarum periculum fugiunt, ad ecclesiasticum hafraternitati transmittere: hoc maxime exhortans, quod hi qui saeculi actionibus implicati sunt in clero Ecclesiae propere suscipiendi non sunt, quia dum in ecclesiastico habitu non dissimiliter quam vixerant vivunt, nequaquam student saeculum fugere, sed mutare. Quod si etiam tales qnasterium petunt, suscipiendi nullo modo sunt, nisi prius actionibus publicis fuerint absoluti. Si qui vero ex milirobari, et tunc monachicum habitum Deo auctore suscipere.
Abbreviated transcription (Latin):
an malũ. ñ qͥd̾ quisꝙ bonꝰ eẽ possit inuitus.
s: tim̃do qd̾ ñ uult pati. uł relinquat impalien¬
tem animositatẽ. uł ignoratã compellit᷑ tognos¬
cere ueritatẽ. ut timens uł respuat falsum de qͦ
contendebat. uł querat uerũ qd̾ nesciebat. ⁊ uo¬
lensiam teneat qd̾ nolebat. Item. Mea pͥmitꝰ
cogendũ. uerbo eẽ agendũ. disputatiõe pugnĩa¬
dũ. ratiõe unicendũ: ne fictos eatholicos haber̃e.
qͦs aꝑtos hereticos nouerã. S hȩc opimo meanͣ
contͣdicentiũ uerb̃ tm̃ .s demonstrantiũ suꝑa¬
bat᷑ exemplis. Nam pͥmo opponebat᷑ mͥ cutitas
mea. quȩ cũ tota eẽt in partes donati ad uinta¬
tem catholicã legũ imꝑialiũ timore conu̾sa est.
em detestari. ut in ea numꝗͣ. fuisse tredat᷑.ita &¬
aliȩ multȩ quȩ mͥ nominatim cõmemorabant᷑.
ut ipsis reb cognoscerẽ ⁊̃ in hac causa recte intel¬
ligi posse qd̾ scͥptũ ẽ. Da sapienti occasionẽ.
⁊ sapientior erit.¬

Expanded text:
an malum: non quod quisque bonus possit esse invitus, sed timendo quod non vult pati vel relinquit impedientem animositatem, vel ignoratam compellitur cognoscere veritatem, ut timens vel respuat falsum, de quo contendebat, vel quaerat verum quod nesciebat, et volens jam teneat quod nolebat. Item infra: §. 1.cogendum, uerbo esse agendum, disputatione pugnandum, ratione uincendum, ne fictos catholicos haberemus, quos apertos haereticos noueramus. sed haec opinio mea non contradicentium uerbis sed demonstrantium superabatur exemplis. nam primo mihi opponebatur ciuitas mea, quae cum tota esset in parte Donati, ad unitatem catholicam legum em detestari, ut in ea nunquam fuisse credatur. Ita aliae multae, quae mihi nominatim commemorabantur, ut ipsis rebus agnoscerem etiam in hac causa recte intelligi posse quod scriptum est: Da sapienti occasionem, et sapientior erit
Abbreviated transcription (Latin):
& sensualiter ñ solũ sacram̃tum. s in uertta¬
te manib sacerdotũ tractari. frangi. & sideliũ̃
dentib atteri. iurans ꝑ scãm & homousyon
hanc fidẽ uenerint cũ dogmatib & consec̾ta¬
tionib suis ęt̾no anathemate. dignos ẽẽ. ꝑ¬
nuntio. Quod si ego ipse aliqñ contͣ hoc aliqͥa
ritati fubiaceam. Lecto & ꝑlecto sponte sub

Expanded text:
 sensualiter non solum sacramento sed in ueritate manibus sacerdotum tractari, frangi, et fidelium dentibus atteri, iurans per sanctam et omousion hanc fidem venerunt, cum dogmatibus et sectatoribus suis aeterno anathemate dignos esse pronuntio. Quod si ego ipse aliquando aliquod contraritati subjaceam, lecto et perlecto sponte scri
Abbreviated transcription (Latin):
Itẽ confessio berengarii. Ego berengariꝰ in¬
dignꝰ eccłiȩ sci mauricii andegauensis ȩccłiȩ¬
diaconꝰ cognoscens uerã & catholic̾a ⁊ apłicam
fiddẽ. anathematizo omnẽ heresim p̃cipne cã
de qͣ hactenꝰ infamatus sum. quȩ astruere
conat᷑ panẽ & uinũ quȩ in altari ponunt᷑ pꝰ
consec̃tionẽ solummꝰ sacͣmentũ ⁊ ñ uerũ corpꝰ¬
liter nͥ in solo sacram̃to manib sacerdotũ trac¬
tari uł frangi aut fideliũ dentib acteriC on¬
sentio aũ scȩ aomanȩ ȩccłis & aplicȩ sedi. &
ore & torde ꝓfiteor de sacram̃ts dm̃cȩ m̃se
eandẽ fidẽ me tenere quã dñs & uenera¬
bilis ppͣ nicħs & hec sc̃ã synodus auctori
ponunt᷑ p̃ consecͣtionẽ ñ solũ sacram̃tum.¬

Expanded text:
ino Domini. Berengarius. Ego Berengarius indignus Ecclesiae Sancti Mauricii Andegavensis diaconus, cognoscens veram, catholicam et apostolicam fidem, anathematizo omnem haeresim, praecipue eam de qua hactenus infamatus sum, quae astruere conatur, panem et vinum quae in altari ponuntur, post consecrationem solummodo sacramentum, et non verum corpliter nisi in solo sacramento manibus sacerdotum tractari uel frangi aut fidelium dentibus atteri. Consentio autem sancte romane et apostolice sedi, et ore et corde profiteor de sacramentis dominice mense eam fidem tenere quam dominus et uenerabilis papa Nicholaus et hec sancta synodus auctoritponuntur post consecrationem non solum sacramentum
Abbreviated transcription (Latin):
nicuiq fideliũ in domo sua ora le¬
toriũ licet hab̾e & ibi orare: missas aũ ibi
ts gratoriis absq ꝯsensu ep̃i nullꝰ ministrare

Expanded text:
nicuique fidelium in domo sua oratorium licet habere, et ibi orare; missas autem ibi s oratoriis absque consensu episcopi nullus ministrare
Abbreviated transcription (Latin):
saclegii. epĩs uł abbatib siue. ꝑsonis ad
quos querimonia sacͥlegii iuste ꝑtinuerit.
simi cõponat. Sacrilegiũ cominiitit᷑. si qͥs
infregerit eccł̃iam. uł. tͥginta eccl̃iasticos pas¬
sus. qͦ in circuitu eccłie sunt. uł domos quȩ
infra pͣdictos passꝰ sunt aliqͥd inde dicipi¬
endo. uł. auferendo: seu qͥ iniuriã uł ablã¬
tiouẽ rerũ intulerit. clericis aria ñ ferentib¬

Expanded text:
sacrilegii, episcopis, abbatibus sive personis ad quos querimonia sacrilegii iuste pertinuerit, simi componat. § 1. Sacrilegium committitur, si quis infregerit ecclesiam, vel triginta ecclesiasticos passus, qui in circuitur ecclesiae fuerint, vel domos, quae intra praedictos passus fuerint, aliquid inde diripiendo vel auferendo; seu qui injuriam vel ablationem rerum intulerit clericis arma non ferentib
Abbreviated transcription (Latin):
agnum quidẽ & speciale est docum̃tum quo
xp̃iani uiri sublimiorib potestatib docent᷑. aebere
esse subiecti. ne quis constitutionẽ terreni regis
putet. eẽ soluendam. Si enĩ censum filiꝰ di sol¬
suie regi quasi p̃cellenti. siue ducib tanꝗͣ a do̾
missis. ad uindictam malefactoꝵ. laudem uero

Expanded text:
agnum quidem est et spiritale documentum, quo Christiani viri sublimioribus potestatibus docentur debere esse subjecti, ne quis constitutionem terreni regis putet esse solvendam. Si enim censum Dei Filius solsive regi, quasi praecellenti, sive ducibus, tanquam ab eo missis ad vindictam malefactorum, lau
Abbreviated transcription (Latin):
Quod si de tͥminali causa litigiu̾i emerserit. tc eĩ
legib t̾minũ cause imponant. ita tñ ut discep¬
tatio litis duoꝵ. spaciũ mensiũ ñ excedat. alitis
cõtestatione numerandũ. Non enĩ alit̾ pumat᷑
cł̾icus. nͥ obnoxiꝰ reptꝰ sac̾dotio nudatꝰ fuerit.
ab cp̃o suo uł clericatꝰ honore. Si aũ crimen

Expanded text:
Quod si de criminali causa litigium emerserit, tunc colegibus terminum causis imponant, ita tamen, ut disceptatio litis duorum mensium spatium non excedat a litis contestatione numerandum. Non aliter autem puniatur clericus, nisi obnoxius repertus sacerdotio nudatus fuerit ab episcopo suo vel clericatus honore. Sin autem crimen
Abbreviated transcription (Latin):
iqͥs cũ cderico litigsũ habuerit si qͥde de cau¬
sa pecumaria. adeat pͥus ep̃m cuiꝰ iudicio cde¬
ricꝰ suppositꝰ ẽ. Ille aũ sine damno ⁊ fine dilati¬
one cõpetentẽ. finẽ liti impositurꝰ ẽ. Sin aũ
noluerit ep̃c litẽ dirimere. tc̃ ad cuułe iudicẽ.
disceptatio cause ꝓueniat. Ubi aũ dirimere uo-¬

Expanded text:
is cum clerico litigium habuerit, si quidem de causa pecuniaria, adeat prius episcopum, cuius iudicio clericus suppositus est. Ille enim sine damno, sine dilatione competentem fnoluerit episcopus litem dirimere, tunc ad civilem judicem disceptatio causae perveniat. Ubi autem
Abbreviated transcription (Latin):
fortasse dum ep̃i uira eadẽ ciuitas ñ habeat:
qd̃ absit ab hoste deꝑeat. ⁊ qd̾ nusqͣm canones
idõ iniustũ ẽ. ut si molestia corꝑis irruit. ho¬
nore suo pͥuet᷑ egrotꝰ. s suggerendũ ẽ ut siqͥs
in regimine egrotat. dispensator ei talis reqͥra¬
t᷑. qui possit ciꝰ cura omnẽ agere. ⁊ locũ illiꝰ in
regimine eccl̃ie ipso ñ deposito conseruare.
ut neq ds̃ om̃ps offendat᷑. neq ciuitas neglec¬

Expanded text:
fortasse dum episcopi jura eadem civitas non habeat, quod absit! ab hoste depereat. Haec quidem canonesomnino injustum est ut, si molestia corporis irruit, honore suo privetur aegrotus. Sed suggerendum est ut, si quis in regimine aegrotat, dispensator illi talis requiratur, qui possit ejus curam omnem agere, et locum illius in regimine Ecclesiae, ipso non deposito, conservare, ut neque Deus omnipotens offendatur, neque civitas neglec
Abbreviated transcription (Latin):
in mortis confinio constituti. in locũ
suũ ferunt᷑ alios designatis nominib sub¬
rogare. ut scił ñ legitima expectet᷑ electio.
clamatũ ẽ. Hec p̃sumptio nũqm fiat. Que
dĩ sunt. ab homine dari ñ possunt. Et icrr¬
oyses amicꝰ di cui facie ad fa-¬
ciem locutus ẽ ds. potuit utiq suctesso¬
res pͥncipatꝰ filios suos face̾. ⁊ posteris ꝓpͥam
relinquere dignitatẽ. S extͣneus ex alia tͥbu
cligit᷑ ũc. ut sciremꝰ pͥncipatũ in ppłos. ñ san¬
guini deferendũ eẽ. s uitȩ. At nunc cernimꝰ
plurimos hanc rem heneficio face̾. ut ñ que¬
cant eccłic ꝓdesse. s qͦs uł ipsi amant̾. utł
quoꝵ st̃ obseqͥ̾is deliniti. uł ꝓ quib maioꝵ
qͥspiã rogau̾it. ⁊ ut det̾iora taceam. qui ut.¬

Expanded text:
in mortis confinio constituti, in locum suum feruntur alios designatis nominibus subrogare: ut scilicet non legitima exspectetur electio, clamatum est: Haec praesumtio nunquam fiat. Quae Dei sunt ab homine dari non possunt. C. oyses amicus Dei, « cui facie ad faciem locutus est Dominus , potuit utique successores principatus filios suos facere, et posteris propriam relinquere dignitatem, sed extraneus de alia tribu eligitur Josue ut sciremus principatum in populos, non sanguini deferendum esse, sed vitplures hanc rem beneficium facere, ut non quaecant ecclesiae prodesse, sed quos vel ipsi amant, vel quorum sunt obsequiis deliniti, vel pro quibus majorum quispiam roga
Abbreviated transcription (Latin):
cet̾oꝵ opuscula tractatoꝵ approbant᷑ uł rep¬
b̾ant᷑ ut qͦd uere sedes apłica approbauit hodie
tencat᷑ acceptũ. & qd̾ illa repulit. hactenꝰ iefficar
habeat᷑. qnͣto gͦ potiꝰ que ipsa ꝓ catholica fide. ꝓ sa¬
nis dogniatib. ꝓuariis & multifariis ȩccłiȩ necessi¬
quib libet oportunitatib discrctione uł dispen¬
satione magistra reuerent̾ assumi. qͣmqͣm qui
dã urm̃ scͥpserint. haut illa dccretalia priscoꝵ
pontificũ in toto canonũ codicis corpore esse de¬

Expanded text:
ceterorum opuscula tractatorum approbantur vel reprobantur, ita ut, quod sedes apostolica probavit, hodie teneatur acceptum, et quod illa repulit, hactenus inefficax habeatur: quanto potius, quae ipsa pro catholica fide, pro sandis, pro variis et multifariis Ecclesiae necessiquibuslibet opportunitatibus discretione vel dispensatione magistrdam vestrum scripserint, haud illa decretalia priscorum pontificum in toto canonum codicis corpore de
Abbreviated transcription (Latin):
talia constituta atq decretales epłas quas beatissi¬
mi papȩ. diu̾sis temporib ab urbe. roma dedert̃
uenerabiliter fore. suscipiendas & custodiendas.
eximios p̃sules. leonẽ scilicet & Gelasiũ mandasse
sanctiones apłicȩ sedis irreftagabilit̾ st̃ obseruande.

Expanded text:
tituta atque decretales epistolas, quas beatissimi Papae diversis temporibus ab urbe Roma dederunt, venerabiliter fore suscipiendas et custodiendas, eximios praesules, Leonem scilicet et Gelasium, mandasse sanctiones apostolicae sed
Abbreviated transcription (Latin):
tẽpora uir sc̃s cõp̃hendit. quȩ crebrescentib pa¬
ganoꝵ ꝑsecutionib ad sedem apłicam deferri
causas ep̃oꝵ difficillime ꝑmittebant. His ita
diuina gr̃a fauente. p̃libatis. ostendimꝰ nullam
differcittiã esse int̾ illa decreta quȩ in corpore. ca¬
nonũ habent᷑ sedis apłicȩ p̃sulum. & ea que pre

Expanded text:
tempora vir sanctus comprehendit quae, crebrescentibus patempora vir sanctus comprehendit quae, crebrescentibus paganorum persecutionibus, ad sedem apostolicam deferri causas episcoporum difficillime permittebant. His ita divina favente gratia praelibatis, ostendimus nullam differentiam esse inter ea decreta quae in codice canonum habentur sedis apostolicae praesulum, et ea quae p
Abbreviated transcription (Latin):
sibi deinceps nouerit denegari. Itaq nichil int̾¬
est utrũ sint omĩa necne decretalia sedis apłice
constituta int̾ concilioꝵ canones ĩmixta: cũ om¬
nia in uno corpore. cõpaginari ñ possint. & illa
eis int̾sint. quȩ firmitatẽ his quȩ desunt & iugo¬
rẽ suũ assignant. p̃sertĩ cũ synodalia gesta int̾
quȩ ipsi canones instituti st̃. in codice. canonũ
ñ habeant᷑. s a nobis om̃i cultu debito ueneren¬
tur. Consonat autẽ huic beatissimo papȩ leom
& sc̃s facundissimꝰ in decretis sitis papa gelasius
ita inqͥens. Decretales epłas quas beatissimi pa¬
pȩ diu̾sis tẽporib ab urbe roma.ꝓ diu̾soꝵ pa¬
trũ consultatione. dederunt. uenerabilit̾ sus¬
cipiendas decernimꝰ. In quo notandũ qͦd ñ
dixit decretales epłas quȩ int̾ canones habent᷑
uł quas moderni pontifices ediderunt . s quas
beatissimi papȩ. diu̾sis temporib ab urbe roma

Expanded text:
sibi deinceps noverit denegari. Itaque nihil refsibi deinceps noverit denegari. Itaque nihil refert, utrum sint omnia necne decretalia sedis apostolicae constituta inter canones conciliorum immixta, quum omnia in uno corpore compaginari non possint, et illa eis intersint, quae firmitatem his quae desunt, et vigorem suum assignent, praesertim quum synodalia gesta, inter quae ipsi canones statuti sunt, in codice canonum non habeantur, sed a nobis omni cultu debito venerentur. Consonat autem huic beatissimo Papae Leoni sanctus et facundissimus in decretis suis Papa Gelasius, ita inquiens: Decretales epistolas, quas beatissimi Pae diversis temporibus de urbe Roma pro diversorum Patrum consultatione dederunt, venerabiliter suscipiendas decernimus. In quo notandum quia non dixit decretales epistolas quae inter canones habentur, nec tantum, quas moderni pontifices ediderunt, sed quas beatissimi papae diversis temporibus ab urbe Roma
Abbreviated transcription (Latin):
gentes qͦd inter canones inueniat᷑ capło scĩ pape.
Innocentii. quꝰ auctoritate docetur. a nobis utrũq
testam̃tũ esse recipiendũ. qͣmqm in ipsis paternis
canonib nullũ eoꝵ ex toto contineatur insertũ.
Quib ad hoc asserendũ est. qͦd si uetus nouũq
testam̃tũ st̃ recipienda. & ñ qđ codici canonum
ex toto habeant᷑ annexa. s qͦd de his recipiendis
restat nimirũ qd̾ decretales epłȩ romanoꝵ cp̃oꝵ¬
st̃ recipiende. & si ñ st̃ canonũ codici cõpaginate.
qm̃ int̾ ipsos canones unũ beati leonis capłm con¬
stat esse ꝑmixtũ. qͦ ita omĩa decretalia consti¬
tuta sedis apłicȩ custodiri mandant᷑. ut siqͥs in
do uͦ omĩa decretalia constituta. nullũ de decreta¬
lib constitutis p̃termisit qd̾ ñ mandauerit et̃ cu¬
stodiendũ. & rursꝰ asserendo om̃iũ p̃decessoꝵ nr̃oꝵ
nullũ pontificũ romanoꝵ qͥ ante se fuert̃ exce¬
nib custodiri. ut si qͥs in illa cõmiserit. ueniam

Expanded text:
centes, quod inter canones inveniatur capitulum. S. Papae Innocentii, cujus auctoritate doceatur, a nobis utrumque testamentum esse recipiendum, quanquam in ipsis paternis canonibus nullum eorum ex toto contineatur insertum. Quibus ad haec asserendum est, quoniam si vetus novumque testamentum recipienda sunt, non quod codici canonum ex toto habeantur annexa, sed quod de his recipiendis restat nimirum, quod decretales epistolae Rot recipiendae, etsi non sint canonum codici compaginatae; quoniam inter ipsos canones unum beati Leonis capitulum constat esse permistum , quo ita omnia decretalia constituta sedis apostolicae custodiri mandantur, ut si quis in do vero omnia decretalia constituta, nullum de decretalibus constitutis praetermisit quod non mandaverit esse custodiendum. Et rursus asserendo omnium decessorum nostrorum, nullum pontificum Romanorum qui ante se fuerit, excenibus custodiri, ut si quis in illa commiserit, veniam
Abbreviated transcription (Latin):
Ncestuosi dũ in ipso detestando atq nefando scelere
manent. ñ int̾ fideles xͥanos. s int̾ gentiles aut̃
cibũ ñ potũ. s. soli faciant hȩc ñ osculent᷑ nec
salutent᷑ ab eis. & si suis sacerdotib inobedien¬
tes extiterint. & a tam nefario scelere segregari
& ad publicã penitentiã redire noluerint. in¬
ter eos. de quib ꝑ se utritas ait. Si te ñ audierit
sit tͥ sicuit ethiricus & publicanꝰ. Et si alt̾ eoꝵ
morte pͣuentus fuierit: alter qmͣdiu tuuit gͣcter
peniteat. & sine spe conugii maneat. Hac aue¬

Expanded text:
ncestuosi dum in ipso detestando atque nefando scelere manent, non inter fideles Christianos, sed inter gentiles aut cibum nec potum, sed soli faciant hoc; non osculentur, nec salutentur ab eis. Et si suis sacerdotibus inobedientes exstiterint, et a tam nefandissimo scelere segregari, atque ad publicam poenitentiam redire noluerint, inter eos de quibus ipsa Versit tibi sicut ethnicus et publicanus . Et si alter eorum praeventus fuerit, alter quandiu vivat graviter poeniteat, et sine spe conjugii maneat. CA
Abbreviated transcription (Latin):
Unde querit᷑ si eccl̃ia fraude testiũ aut ignorantia
eoꝵ decepta aliquos seꝑauerit qͥ pꝰ seꝑationẽ alia
comugia contraxerint. & fi pꝰea dep̃hensa fuerit
calliditas uł falsa opinio testiũ: an pͥora comugia
fint redintegranda. Quod fieri ñ posse argum̃¬
tis & auctoritate ꝓbat᷑. Penitentia naq nͨ ꝑ ap¬
pellationẽ infra t̾minũ lege constitutũ retielata

Expanded text:
Unde quaeritur, si ecclesia fraude testium aut ignorantia eorum decepta aliquos separaverit, qui post separationem alia conjugia contraxerint, si postea deprehensa fuerit calliditas vel falsa opinio testium, an priora conjugia sint redintegranda? Quod fieri non posse argumentis et auctoritate probatur. Sententia namque, nisi per appellationem intra terminum lege constitutum rele
Abbreviated transcription (Latin):
cum̃toꝵ qͦ: int̾cedentiũ fuerint auctoritate
firmata: nullatenꝰ ab his discedendi liberã pon
toritate leonis. selasii.Gregorii ⁊ ñnulloꝵ alioꝵ
pontificũ scẽ romanȩ eccłiȩ inuiolata seruant᷑.
si ea quȩ contͣ leges fiunt ꝓ infectis habenda st̃
si pontifex ñ habeat liberã licentiã discedendi
a docum̃tis quib iura ȩccłiȩ firmant᷑: patet
qd̃ posti̾ora pͥuilegia antiquiorib derogare ñ
possunt. nec eoꝵ auctoritate eis aliqͣ obiciet᷑ excep¬
tis: cũ ⁊̃ si contͣ illa specialit̾ fierent ꝓ infectis
eent habenda. His ita respondet᷑. Scã Roma
na eccł̃ia sua auctorirate congͥgata ualet distun¬
gere. i disiuncta cong̃gate: rationis tñ eqͥtate
considerata. Unde uł pietatis uł necessitatis.
intuitu. semel a se concessa ualet uł in totũ uł
in partẽ cõmutare eł necessitate nãq corrigen¬
doꝵ uitioꝵ pͥuilegia multaꝵ eccłiaꝵ uł immi¬

Expanded text:
uoque intercedentium fuerint auctoritate firmata, nullatenus ab his discedendi liberam Ponttoritate Leonis, Gregorii, Gelasii et nonnullorum aliorum Pontificum sanctae Romanae ecclesiae inviolata servantur; si ea, quae contra leges fiunt, pro infectis habenda sunt; si Pontifex non habet licentiam discedendi a documentis, quibus jura ecclesiae firmantur: patet, quod posteriora privilegia antiquioribus derogare non possunt, nec eorum auctoritate eis aliqua objicietur exceptio, quum etiam, si contra illa specialiter fierent, pro infectis essent habenda. II. Parsecclesia sua auctoritate congregata valet disjungere, et disjuncta congregare; rationis tamen aequitate considerata. Unde vel pietatis, vel necessitatis intuitu semel a se concessa valet in totum vel in partem commutare. Pro necessitate namque corrigendorum vitiorum privilegia
Abbreviated transcription (Latin):
i uerũ ẽẽ constiterit qd̾ nob legati iordam
pncipis retulerunt. scił qd̃ ipse coactus. &
dolens filiã suã infantulam nolentẽ. flentẽ. ⁊ ꝓ
uirib renitentẽ. ñ assentientib s ualde doleitab
matre ⁊ parentela Rarnaldo redelli filio despon¬
sauerit: qm̃ ⁊ canonũ ⁊ legũ auctoritas talia spon¬
salia ut infra ostendet᷑ ñ aꝓꝓbat. ne ignorantib
leges ⁊ canones ninis durũ qd̾ dicimꝰ uideat᷑. ita
sententiã temꝑamꝰ ut si pͥnceps cũ filie matͥs &
parentelȩ assensu id qd̾ p̃ceptũ ẽ ꝑficere uoluetit
concedamꝰ. Sin aũ. legatus nr̃ utsq partes audi¬
at. ⁊ sinicħ fu̾it ex parte sup̃dicti ramaldi ampliꝰ
qd impediat: ab ipso iordane satͣmentũ qd̾ ita con¬
stẽt hec ut dicta sunt accipiat: ⁊ nos canonũ ⁊ le¬
gũ scita sequentes. deinceps ñ ꝓhibemꝰ qnͥ aliiui¬
ro si uoluerit p̃dicta filia eiꝰ. tm̃ in dño nubat.¬

Expanded text:
i verum esse constiterit quod nobis legati Jordani principis retulerunt, scilicet quod ipse coactus et dolens filiam suam infantulam, nolentem, flentem, et pro viribus renitentem, non assentientibus, sed valde dolentibus, matre et parentela, Raynaldo Ridelli filio desponsaverit, quoniam canonum et legum auctoritas talia sponsalia, ut infra ostenditur, non approbat, ne ignorantibus leges et canones nimis durum quod dicimus videatur, ita sententiam temperamus, ut si princeps cum filiae, matris, et parentelae assensu, id quod coeptum est, perficere voluerit, concedamus. Sin autem legatus noster utrasque partes audiat; et si nihil fuerit ex parte supradicti Raynaldi amplius, quod impediat, ab ipso Jordane sacramentum, quod ita constent haec, ut dicta sunt, accipiat; et nos canonum ac legum scita sequentes, deinceps non prohibemus, quin alii viro si voluerit, praedicta filia ejus nubat
Abbreviated transcription (Latin):
licã eccłiam nͥ erga atͦcissimos inimicos seruet
atq: exhibeat lenitatẽ. In tanta ꝙ ppe crudeli¬
tate. quecũq p̃ter sanginẽ iundicta ꝓcesse¬
dissoluti onis ⁊ negligentie simile tnsatis tñ
motib animoꝵ qͥ recentiorib factis solent t̃¬
bulentiꝰ excitari egregie luculenta bonitas ap¬

Expanded text:
lica, ubi suam erga atrocissimos inimicos seruet atque exhibeat lenitatem. in tanta quippe crudelitate, quaecumque praeter sanguinem uindicta processedissolutionis et neglegentiae simile, transactis tamen motibus animorum, qui recentioribus factis solent turbulentius excitari, egregie luculenta bonitas ap
Abbreviated transcription (Latin):
ter acquisitis canonicã dispositionẽ quartaꝵ
minime ꝓuenire: s epõs locoꝵ distribuere tͣmmͦ
quartã antiquoꝵ reddituũ: nunc uͦ quesita suis
usib retinere. Quam rem prauã subnteͦduct᷑ãq
consuetudinẽ fr̃nitas tua uiuaciter emendare
festinet: ut siue de p̃teritis redditib. siue de
distributionẽ canoni ca dispensentur. In congruũ

Expanded text:
onem quartarum minime provenire, sed episcopos locorum distribuere tantummodo quartam antiquorum redituum, nunc vero quaesita suis usibus retinere. Quam rem pravam subintroductamque consuetudinem fraternitas tua vivaciter emendare festinet, ut sive de praeteritis reditibus sive de distributionem canonicam dispensentur. Incongruum n
Abbreviated transcription (Latin):
cruitium qͦd monasti̾a. aut eoꝵ eccł̃ie a tẽpe
gregorii septimi usq ad hoc tempus fecert̃.
steria subiecta ñ sunt. sinodales exactiones intel¬
liguntur. Non enim cogendus est albas sicut in
turoneo concilio statuitur. ad sinodum ire: infi
aliq̃ rationabilis causa existat. Sunt ⁊̃ quędam
seruitutis officia. ut angariȩ oꝑum. crebre recep¬
tiones. annuȩ exactiones. inultationes peccanttũ
a quib omnib monasteria libera surit.

Expanded text:
rvitium, quod monasteria aut eorum ecclesiae a tempore Gregorii VII. usque ad hoc tempus fecerunt,steria subjecta non sunt, synodales exactiones intelliguntur, Non enim cogendus est abbas sicut in Turonico statuitur ad synodum ire, nisi aliqua rationabilis causa exsistat. Sunt etiam quaedam servitutis officia, ut angariae operum, crebrae receptiones, annuae exactiones, mulctationes peccantium, a quibus omnibus monasteria libera sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ęuugłm tͥturati estis. ad areã dnĩcam cõportati
seruabamini. nomina urã dedistis. cepistis moli
estis. & panis dnĩcus facti estis. Ecte qͦd accepistis.
Quomͦ gͦ unũ uidetis ẽẽ qͦd factũ ẽ: sic unũ esto¬
te uos. diligentes uos. tenendo unã fidẽ. unam
spẽ. indiuiduã caritatẽ. Heretici qñ hoc accipi¬
unt. testimoniũ contͣ se acciprunt: qͥ a illi qͣrt̃
diuisionẽ. cũ panis iste indicet unitatẽ. Sic
& uniũ in multis racemis fuit. & mͦ unũ est.
Unũ ẽ in sua natiuitate. C alre pꝰ p̃ssurã torcu¬
laris. & uos pꝰ illa ieiuma. pꝰ labores. pꝰ humilita

Expanded text:
et creati estis, ad aream Dominicam comportati servabamini, nomina vestra dedistis, coepistis moli estis, et panis Dominicus facti estis. Ecce quod accepistis. Quomodo ergo unum videtis esse quod factum est, sic et vos unum estote diligentes vos, tenendo unam fidem, unam spem, individuam charitatem. Haeretici quando hoc accipiunt, testimonium contra se accipiudivisionem, quum panis iste indicet unitatem. Sic et vinum in multis racemis fuit, et modo unum est, unum est in suavitate calicis post pressuram torcularis. Et vos post illa jejunia, p
Abbreviated transcription (Latin):
m̃brũ efficit᷑ xͥ. nec alienari ab illiꝰ panis cali¬
cisq ꝯsortio: ⁊̃ si añ qmͣ panẽ illũ comedat. ca¬
licẽq bibat. de hoc sclo migͣuerit in unitate
corꝑis xͥ constitutꝰ. Sacram̃ti qͥppe illiꝰ partici¬
illud sacͣmentũ significat inuenerit. Ide in

Expanded text:
 panis calicisque consortio, etiamsi antequam panem illum comedat calicemque bibat, de hoc saeculo migraverit in unitate corporis Christi constitutus. Sacramenti quippe illius particiillud sacramentum significat, invenit. Idem in
Abbreviated transcription (Latin):
Lacuit ut quieuqz ꝑuulos recentes ab
teris matruz baptizandos negat: aut
dicit in remissionem peccatorum eos
baptizari: sed mhil ex adã trahere ori¬
ginalis peccati: quod lauacro rege¬
nerationis expietur. fit consequẽns
Ut in eis forma baptismatis in remis¬
sionem peccatorum non uera sed fal¬
sa intelligatut anathema sit: quoniã
non aliter intelligendum est quod a¬
it apostolus: per hominem unum¬
peccatum mors: et ita ĩ oẽs homines
pertransiit: in quo omnes peccauer̃t.
nisi quemadinodum eccłia catholicã
ubiq diffusa sꝑ intellexit propter hãc
enim regulam fidei eciam pariuili qui
nichil peccatorum in semetipsis adhuc
cõmittere potuerunt iõ in remissio¬
nem peccatorum ueraciter baptizant᷑
ut in eis regeneratione mundetur quod
generatione traxerunt.

Expanded text:
uicunque parvulos recentes ab uteris matrum baptizandos negat, aut dicit in remissionem quidem peccatorum eos baptizari, sed nihil ex Adam trahere originalis peccati, quod lavacro regenerationis expietur; unde fit consequens ut in eis forma baptismatis in remissionem peccatorum non vera, sed falsa intelligatur, anathema sit. Quoniam non aliter intelligendum est quod ait Apostolus: Per unum homatum mors, et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccaverunt, nisi quemadmodum Ecclesia catholica, ubique diffusa, semper intellexit. Propter hanc enim fidei reguiam etiam parvuli, qui nihil peccatorum in semetipsis adhuc committere potuerunt, ideo in peccatorum remissionem veraciter baptizantur, ut in eis regeneratione mundetur quod generatione traxerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
in minist̾ĩum salutis mitt̾et: mandauit ⁊ dix̃
In uiã uationũ ne ieritis. ⁊ in ciuitatẽ samari¬
tanoꝵ ne intrau̾itis. ad iudeos pͥus mittens.
gentiles ad huc p̾t̾iri iubet: ad dendo aũ ⁊ ciui¬
tatẽ. samaritanoꝵ debere omitti. uͥ ciant scis¬
matici. ostindit scismaticos gentib adequari.

Expanded text:
suos in ministerium sasuos in ministerium sain uiam nationum ne abieritis et in ciuitatem Samaritanorum ne intraueritis. ad Iudaeos prius mittens gentiles adhuc praeteriri iubet: addendo autem et ciuitatem Samaritanorum debere omitti, ubi erant schismatici, ostendit schismaticos gentilibus adaequari.
Abbreviated transcription (Latin):
unitatis sacͣm̃tũ. ⁊ qͣm sine spe suit. ⁊ ꝑdi¬
tionẽ sͥ maximã de indignatione dĩ adqͥrant
qui scisma faciunt. ⁊ relicto ep̃o. aliũ sͥ foris
donec abiceret eos a facie sua. qͥa dissipatꝰ ẽ isrł
a domo dd̾. ⁊ ꝯstituert̃ sͥ regẽ ieroboam filium
nabath. Indignatũ ẽẽ dixit dnim. ⁊ eos in ꝑditi¬
onẽ dedisse. quia ab unitate. dissipati alt̾m¬
regẽ constituissent. ⁊ tanta in dignatio dm̃ ex¬
titit adu̾so illos qui scisma fecert̃. ut ⁊̃ cũ homo
dĩ ad ieroboam missꝰ e̾ẽt qui ei peccata sua ex
illos edere. ⁊ aqͣm bibere. uetaret᷑. Qd̾ cum ñ
custodisset. ⁊ contͣ p̃ceptũ dm̃i prandissit. statĩ
S ⁊ adhuc in eugłio suo dñs maiorẽ intelligen¬
tiȩ suȩ lucẽ manifestat. qd̾ idẽ qui tc̃ se atribu
iuda ⁊ beniamin sciderant. ⁊ ierosolimis reli¬
ctis samariã secesserant. ut̾ pseudo ꝓpħas ⁊
gentiles cõputarent᷑. Nam pͥmũ cũ discipłos

Expanded text:
unitatis sacramentum, et quam sine spe sint, et perditionem sibi maximam de indignatione Dei acquirant qui schisma faciunt et relicto episcopo alium sibi foris donec abjiceret eos a facie sua, quia dissipatus est Israel a domo David, et constituerunt sibi regem Hieroboam, filium Nabath. Indignatum esse Dominum dicit, et eos in perditionem dedisse, quod ab unitate dissipati regem constituissent. et tanta indignatio Domini extitit aduersus illos qui schisma fecerant, ut etiam cum homo Dei ad Hieroboam missus esset qui ei peccata sua expquoque apud illos edere et aquam bibere uetaretur. quod cum non custodisset et contra praeceptum Dei prandisset, statim t adhuc in euangelio suo Dominus et maiorem intellegentiae lucem manifestat quod idem qui tunc se a tribu Iuda et Beniamin sciderant et Hierosolymis derelictis Samariam secesserant, inter profanos et gentiles conputarentur. nam cum primum discipulos
Abbreviated transcription (Latin):
tudo fideliũ excreuit. ex uigore apłicȩ sedis
su suoꝵ dericoꝵ. Ouod cũ factũ fuerit. illa pars
ipli que. nouis eccłiis suppoint᷑. a iure pͥoris
ecelie absoluit᷑. Quod nͥ fieri posset: multitu¬
do eccłiaꝵ ad paucitatẽ redigeret᷑. Plures bap¬
tismales ȩccłias muna t̾minatione facere ñ po¬

Expanded text:
tudo excrevit fidelium, ex vigore apostolicae sedis su suorum clericorum. Quod quum factum fuerit, illa pars populi, quae novis eeclesiis supponitur, a jure prioris ecclesiae absolvitur. Hoc nisi fieri posset, multitudo ecclesiarum ad paucitatem redigeretur. Plures autem baptismales ecclesias in una terminatione facere non po
Abbreviated transcription (Latin):
rem ñ solũ uoce cõpescuit: uerũĩ potestate ꝓstra¬
uit. atq infideltratis tenebris seuientẽ ad desi-¬
derandũ lumen cordis ut surgeret pͥus cectrate¬
corꝑis ꝑcussit. Si pęna illa ñ eẽt. ñ ab ea postea
sanaret᷑. I qnͣdo aꝑtis ocuł incħ uidebat. si eos
saluos haberet. ñ ad impositionẽ manꝰ anna¬
cdausꝰ fuerat inde cetidisse scͥptura narraret.
Ubi ẽ qd̾ isti clamare ꝯsueuert. liberũ ẽ credere
uł ñ crede̾: cui xpc̃ uim intulit quẽ coegita ᷤᷤ¬
Ecce hũt apłm paulũ. agnoscant in eo pͥus cogen¬
tem xp̃m. ⁊ postea docentẽ. pͥus ferientẽ. ⁊ postea
ad eiugłm eoactus intͣuit. post plꝰ illis om̃ib
qͥ solo uerbo uocati st̃ in euugłio laborauit.
⁊ quẽ maior timor coͣpulit cõpulit ad carita¬
tem eiꝰ ꝑfecta caritas foras mittit timorẽ. Cur
gͦ ñ cogeret ȩccłia ꝑtlitos filios. ut redirent. s

Expanded text:
rem, non sola uoce compescuit. uerum etiam potestate prostrauit atque, ut infidelitatis tenebris saeuientem ad desiderandum lumen cordis upercussit. Si poena illa non esset, non ab ea postmodum sanaretur, et quando apertis oculis nihil videbat, si eos salvos haberet, non ad impositionem manus Anaclausus fuerat, inde cecidisse Scriptura narraret. Ubi est quod isti clamare consueverunt, liberum est credere vel non credere? cui vim Christus intulit? quem coegit? um apostolum. Agnoscant in eo prius cogentem Christum et postea docentem, prius ferientem, et postea ad euangelium coactus intrauit, plus illis omnibus, qui solo uerbo uocati sunt, in euangelio laborauit et, quem maior timor compulit ad caritatem, eius perfecta caritas foras mittit timorem. Cur ergo non cogeret ecclesia perditos filios, ut redirent, s
Abbreviated transcription (Latin):
iustimano augusto. sexta sub constantino
Patre suo augusto de. mysterio fidĩ plenissime.
disputantes. canones ñ fecerunt. sicut & cet̾e qͣtuor
uniu̾sales synodi: ꝓpt̾ea noᷤᷤ conuenientes in hanc
imꝑialem urbẽ. sacroscanones conscͥpsimꝰ. Item.
lacuit huic scẽ sẏnodo. ut amodo confirmata
ltẽ. Confirmamꝰ & cet̾̃oꝵ sco̾ꝵ canones & syno¬
dos. id est nicenã. anchyritanã. neo cesariensem.
gangrensem. antiochenã. laodicensem. constan¬
tinopolitanã. ephesinã pͥmã. salcedonensem.
sardicensem. & carthaginensem. & opuscula theo¬
phili alexandrini ep̃i. & dyonisii alexandrini
philogii & yconensis ep̃i. tymothei alexandrini
ni pontificis.
Scã octo concilia auctoritate roma

Expanded text:
iniano Augusto, sexta sub Constantino patre tuo Augusto, de mysterio fidei plenissime disputantes, canones non fecerunt, sicut ceterae quatuor universales synodi: propterea nos convenientes in hanc imperialem urbem sacros canones conscripsimus. Item: § 1. Placuit huic sanctae synodo, ut amodo confirmata . Confirmamus et ceteros sanctorum canones et synodos, id est, Nicaenam, Ancyranam, Neocaesariensem, Gangrensem, Antiochenam, Laodicensem, Constantinopolitanam, Ephesinam primam, Chalcedonensem, Sardicensem et Carthaginensem, et opuscula Theophili Alexandrini episcopi, et Dionysii Alexandrini philochii Iconiensis episcopi, Timothei Alexandrini ni Pontificis sancta octo concilia
Abbreviated transcription (Latin):
icut alt̾iꝰ uxor nec adult̾ari ab aliqͦ uł iu-
dicari aut disponi nͥ a ꝓpͥo uiro eo uiuente
ꝑͣmittit᷑. sic nec uxor ep̃i que eiꝰ eccłia uł. parro¬
chia indubitant̾ intelligit᷑. eo uiuente absq
ciꝰ consilio ⁊ uoluntate. alt̾i iudicari uł dis¬
poni. aut eiꝰ concubitu idẽ ordinatione frui¬

Expanded text:
icut alterius uxor, nec adulterari ab aliquo, vel judicari, aut disponi, nisi a proprio viro eo vivente permittitur, sic nec uxor episcopi quae ejus Ecclesia vel parochia indubitanter intelligitur, eo vivente absque ejus judicio et voluntate alteri judicari vel disponi, aut ejus concubitu frui, id est ordinatione, nu
Abbreviated transcription (Latin):
concilii dubitatio emerserit de eccliastico
iure uł de aliis negociis. pͥmũ met̾politanus¬
eoꝵ cũ aliis qͥb dã in concilio considerans rẽ
⁊ qd̾ eccł̃iasticis canonib ⁊ legib nr̃is consen¬
taneũ sit hoc diffiniat. ⁊ nulla pars calculo. isc̃itutie¬
aliũ concordi sententia fu̾it dampnatꝰ ma¬
nebit erga tũ ĩmobilis censura. Uñ in laodi

Expanded text:
astico jure vel de aliis negotiis, primum metropolitanucum aliis quibusdam in concilio considerans rem et quod ecclesiasticis canonibus et legibus nostris consentaneum sit, hoc definiat; et nulla pars calculo ejus contradicalium concordi sententia fuerit damnatus, manebit erga eum immobilis censura. Unde in Anti
Abbreviated transcription (Latin):
ges. Leges gͦ diume hoc agentes & eos qͥ ex
eis ꝓdeunt. ñ solũ eiciunt: s ĩ maledictos
appellant. L eges gͦ scl̃i infaines tales uocant:¬
& ab hereditate repellunt. Nos uͦ sequentes
quos diuine. & imꝑatoꝵ. ac romanoꝵ. atq greco¬
rũ leges consanguineos appellant. & in heredia¬
te suscipiuit. nec repellere possunt. Itẽ fabianꝰ
Isfmes in gͥnta gñatione copulari possunt:

Expanded text:
ges. Leges enim divinae hoc agentes, et eos qui ex eis prodeunt, non solum eiciunt sed maledictos appellant; leges vero seculi infames tales vocant ab hereditate repellunt. Nos itaque patresquos divinae, et imperatorum, ac Romanorum, atque Graecorum leges consanguineos appellant, et in hereditate suscipiunt, nec repellere possunt. C. III. Affines in quinta generatione copulari possunt
Abbreviated transcription (Latin):
Nemo militans dõ implieat se negotiis scłarib
ꝓinde. aut elerici sunt sine actionib domoꝵ.
aut adores sine officio elericoꝵ. Umuersi dixe¬
qͥa respicere debent scͥptum eẽ. Nemo militais
do: implicat se scłarib negotiis. Item ex epła

Expanded text:
Nemo militans Deo implicat se negotiis saecularibus. Proinde aut clerici sint sine actionibus domorum, aut actores sine officio clericorum. Universi dixequia respicere debent scriptum esse: Nemo militans Deo, implicat se negotiis
Abbreviated transcription (Latin):
dux. Sacerdos autẽ nom̃ habet cõpositum ex gre¬
co & latino. qͦd est sacrũ dans. Sicut enĩ rex a re¬
gendo. ita sacerdos a scĩficando uocatus est. Con¬
secrat enĩ & scĩficat. Sacerdotes autẽ gentilium.
flamines dicebant᷑. Hi in capite habebant pilleũ
in quo erat breuis uirga. desuꝑ habens lane ali
in capite ceꝑunt religare. Nam nudis eos capiti¬
b penitus incedere nefas erat. Unde & a filo qͦ
utebant᷑. flamines dicti st̃ qͣsi filamines. Uerũ¬
in festis dieb filo deposito pilleum. impone.¬
bant. ꝓ sacerdotii eminentia. Prbr grece. latine

Expanded text:
 autem nomen habet compositum ex grae autem nomen habet compositum ex graeco et latino, quasi sacrum dans; sicut enim rex a regendo, ita sacerdos a sacrificando vocatus est: consecrat enim et sacrificat. Sacerdotes autem gentilium flamines dicebantur. Hi in capite habebant pileum, iin capite ligare coeperunt. Nudis enim capitibus eis insidere nefas erat. Unde a filo quo utebantur flamines dicti sunt, quasi filamines. Sed festis diebus filo deposito pileum imponebant pro sacerdotii eminentia. Vate
Abbreviated transcription (Latin):
cp̃i nominant᷑. S ideo pͥuato nomine quidam
utunt᷑ ꝓpter distinctionẽ potestatũ quã singłant̃
acceꝑunt. Patriarcha. patrũ pͥnceps: Archos enĩ
a mensura ciuitatũ. Ep̃atus autẽ nocabulũ in¬
tendat. curã scilicet subditoꝵ gerens. Scopin em̃¬
grece: latine intendere dicit᷑. Ep̃i enim grece:
latine speculatores int̾pretantur. Nam specula
ꝓspiciat ppłoꝵ infra se positoꝵ mores & uitã. Ponti¬
fex pͥnceps sacerdotũ est. qͣsi uia sequentiũ. Ipse enĩ
sũmꝰ sacerdos. ipse pontifex maximꝰ nuncupatur.
Ipse cnĩ efficit sacerdotes atq leuitas. ipse om̃s or¬
dines eccliasticos disponit. ipse qͥd unusqͥsq factre
debeat ostendit. Ante autẽ pontifices & reges craq̃.
cuiꝰ significatio multiplex est. Nam mͦ sacerdotẽ.
mͦ ꝓpħam significat. mͦ poctã. Antistes sacerdos
dictus est. ab eo qͦd ante stat: pͥmꝰ est enĩ in ordine

Expanded text:
episcopi nominantur, sed ideo privato nomine quidam episcopi nominantur, sed ideo privato nomine quidam utuntur propter distinctionem potestatis, quam singulariter acceperunt. 9. PATRIARCHA, patrum princeps; Αρχος enim bulum intendat, curam scilicet subditorum gerens. Scopin enim Latine intendere dicitur. Episcopi autem Graece, Latine speculatores interpretantur. Nam speculatpraespiciat populorum infra se positorum mores et vitam. Pontifex princeps sacerdotum est, quasi via sequentium: ipse et summus sacerdos, ipse pontifex maximus nuncupatur: ipse enim efficit sacerdotes atque Levitas: ipse omnes ordines ecclesiasticos disponit: ipse, quid unusquisque facere debeat, ostendit. Antea autem pontifices et reges erant. cujus significatio multiplex est: nam modo sacerdotem, modo prophetam significat, modo poetam. § 10. Antistes sacerdos dictus est, quod ante stat: primus est enim in ordine
Abbreviated transcription (Latin):
quia mathias sorte electus est. quẽ pͥmũ
latine sors uel hereditas dicitur. Propt̾ta gͦ
tem dñi habent. Generalit̾ autẽ clerici nuncu¬
pant᷑ om̃s qui in eccłia xp̃i deseruiunt. quoꝵ gra¬
dus & nomina hȩc sunt. Ostiariꝰ. psalmista.
lector. exorcista. accolitus. subdiaconꝰ. diaconꝰ.
patriarchis. & archyepĩs. metropolitis atq ep̃is
Patriarcha greca lingua sũmꝰ patrũ int̾pretat᷑.
quia pͥmũ id est apłicũ tenet locũ: & ideo quia
sũmo honore fungit᷑. tali nomine censet᷑. sicut
romanꝰ. antiochenꝰ. alexandrinꝰ. Archyep̃c gre¬
co uocabulo. qͦd sit sũmꝰ ep̃oꝵ. tenit. enĩ uicem
apłicam. & p̾sidet tam metropolitanis qͣm cet̾is
ep̃is. Metropolitani autẽ: a m̃sura ciuitatũ uo¬
ctoritati & doctrinȩ. cet̾i sacerdotes subiecti st̃. sine
quib nichil reliquis epĩs agere licet. Sollicitudo
enĩ totiꝰ ꝓiuntiȩ ipsis cõmissa est. Om̃s autẽ
suꝑiꝰ designati ordines. uno eodẽq uocabulo

Expanded text:
i dicunt, quia Mathias sorte electus est, quem primum  sors vel haereditas dicitur. Propterea ergo Domini partem habent. Generaliter autem clerici nuncupantur omnes, qui in Ecclesia Christi deserviunt. Quorum gradus et nomina haec sunt: ostiarius, psalmista, lector, exorcista, acolythus, subdiaconus. Diaconuspatriarchis, archiepiscopis, metropolitanis, atque episcopis. Patriarcha graeca lingua, summus patrum, interpretatur: quia primum, id est, apostolicum retinet locum: et ideo, quod sumet Alexandrinus. Archiepiscopus Graeco vocabulo quod sit summus episcoporum. Tenet enim vicem apostolicam et praesidet tam metropolitanis quam episcopis ceteris. Metropolitani autem a mensura civitatum voctoritati et doctrinae caeteri sacerdotes subjecti sunt, sine quibus nihil reliquos episcopos agere licet, sollicitudo enim totius provinciae ipsis commissa est. 8. Omnes autem superius designati ordines uno eodemque vocabulo
Abbreviated transcription (Latin):
punctionẽ animos audientiũ: licet quidã lecto¬
res ita miserabilit̾ ꝓnuntient. ut qͦsdã ad luctũ
lam̃tationẽq cõpellant. Idẽ etiã ꝓnuntiatores
uocantur. qd̾ porro annuntient. Ganta enim & tã
clara erit uox eoꝵ. ut qͣmuis longe positoꝵ aures
adimpleant. Cantor autẽ uocatur: qui incantu
musica. sicut ea doctissimi homines latine dice¬
re potuert̃. p̃centor & succentor. Precentor scili¬
cet: qͥ uocẽ p̃mittit in cantu. Succentor. qͥ subse¬
quent̃ canendo respondet. Concentor autẽ dicit᷑
quia consonat. Q aut̃ ñ ꝯsonat nec ꝯcuit. nec cantor
nec concentor erit. Acoliti grece. latine cerofera¬
rii dicunt᷑. a deportandis cereis qñdo legendum
est eugłm. aut sacrificiũ offerendũ. Tunc enĩ ac¬
cendunt᷑ luminaria abeis & deportant᷑. ñ ad fu¬
gandas tenebras dũ sol eodẽ tẽpore. rutilet. sed
ad signũ leticiȩ demonstrandũ. ut sub tẏpo

Expanded text:
punctionem animos audientium. Licet et quidam lectopunctionem animos audientium. Licet et quidam lectores ita miseranter pronuntient, ut quosdam ad luctum lamentationemque compellant. Iidem etiam et pronuntiatores vocantur, quod porro annuntient. Tanta enim et tam clara eorum est vox, ut quamvis longe positorum aures adimpleant. Cantor autem vocatus, quod voce momusica sicut ea docti homines Latine dicere potuerunt, praecentor et succentor. Praecentor scilicet, qui vocem praemittit in cantu: succentor autem qui subsequenter canendo respondet. Concentor autem dicitur qui consonat: qui autem non consonat, non concinit, nec concentor erit. Acolyti Graece, Latine ceroferarii dicuntur a deportandis cercis, quando legendum est Evangelium, aut sacrificium offerendum. Tunc enim accenduntur luminaria ab eis et deportantur, non ad fugandas tenebras dum sol eodem tempore rutilet, sed ad signum laetitiae demonstrandum, ut sub typo
Abbreviated transcription (Latin):
prb̃ri nominant᷑. Ideo autẽ & pb̃ri sacerdotes
uocant᷑. quia sacrũ dant sicut ep̃i. Qui licet sus
sacerdotes. tam̃ pontificatus apicem ñ habent.
qͥa nec crismate frontẽ signant. nec paracdytũ
spm̃ dant. qͦd solis cpĩs deberi lectio actuũ apłoꝵ
demonstrat. Unde & apud ueteres idem cp̃i &
leui enĩ leuitȩ exorti sunt. a qͥb in templo dei
mystici sacram̃ti  mysteria explebant᷑. Hi grece
diacones latine ministri dicunt᷑. qͥa sicut in sacer¬
dote consetratio. tta in diacono ministerii dispen¬
satio habetur. Yppodia cones grece. qͦs nos subdia¬
conos dicimꝰ. qui ideo sic appellant᷑. qͥa subiacent.
p̃ceptis & officiis leuitarũ. Oblationes enĩ intem¬
plo dĩi a fidelib ipsi suscipiunt. & leuitis suꝑ¬
imponendas altarib deferunt. Hi apud hebre¬
os nathinnei uocant᷑. Lectores a legendo. psalmi¬
ste a psalmis canendis st̃ uocati. Illi enĩ p̃dicant
ppłis qͥd sequant᷑. isti canunt ut excitent ad com¬

Expanded text:
 aetatis. Ideo autem presbyteri sacerdotes vocantur, quod sacrum dant, sicut et episcopi, qui licet sint sacerdotes, tamen pontificatus apicem non habent: quia nec chrismate frontem signant, nec paraclitum spiritum dant: quod solis episcopis de beri lectio Actus Apostolorum demonstrat. Unde et apud veteres idem episcopLevi enim levitae exorti sunt, a quibus in templo Dei mystici sacramenti ministeria explebantur. Hi Graece diacones, Latine ministri dicuntur, quia sicut in sacerdote consecratio, ita in diacono ministerii dispensatio habetur. Hypodiacones Graece, quos nos subdiaconos dicimus, qui ideo sic appellantur, quia subiacent praeceptis et officiis levitarum. Oblationes enim in templo Dei a fideliberponendas altaribus deferunt. Hii apud Haebraeos Nathinnei vocantur. Lectores a legendo, psalmistae a psalmis canendis vocati. Illi enim praedicant populis, quid sequantur: isti canunt, ut excitent ad com
Abbreviated transcription (Latin):
dũ ⁊ istis uitã increpando abstulit. ⁊ illi red¬
oꝵ quosła hortat᷑ ut milites congregent ⁊ con¬
pͥdem tra hostes arma uiriliter parent.

Expanded text:
tis vitam increpando abstulit, et illi redus quosdam hortatur, ut milites congregent, et contra hostes arma viriliter parent.
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd agentib obsunt: Qd̾ si habent. cur sꝑnunt᷑
si ab idignis p̃sumuntur: Ad hoc inqm ita re¬
spondemꝰ. Propͥas quidẽ habent iurtutis digni¬
tates. ut p̃fatus augustinꝰ ait suꝑ iohem contra do¬
natistas. s agentib uł suscipientib eadẽ sacram̃ta
contra p̃fatoꝵ pontificũ instituta. nͥ forte sola
morte int̾ueniente. ut pote ne sine baptisinate
uł cõmunione quilibet humanis reb excedat.
eis inqͣm in tantũ obsunt. ut ueri ydolatrȩ sint.
cũ talib & ordinationũ & sacram̃toꝵ confectio.¬

Expanded text:
d agentibus obsunt; quod si habent, cur spernuntur, sicubi ab indigno praesumuntur? Ad haec, inquam, ita respondemus: Proprias quidem habent virtutis dignitates, ut praefatus Augustinus ait super Joannem contra Donatistas, sed agentibus vel suscipientibus eadem sacramenta contra praefatorum pontificum instituta, nisi forte sola morte interveniente, utpote ne sine baptismate vel communione quilibet humanis rebus excedat: eis, inquam, in tantum obsunt, ut veri idololatrae sint, cum talibus et ordinationum et sacramentorum confectio,