comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lictum clamabat: N Ion recesserat d̾s ab homine.
ita ꝙ c̾et soluta unio di ⁊ hominis. alioquin: fu
deus. q ad huc uiuus: se cdelictum clamabat. nͥ
d̾elinqn̾dum. Si ergo illa d̾elicto̾ unionis intelli¬
gatur soluto. añ fca funit solutõ dĩ ⁊ hõĩs: quam
onem. Seꝑauit se foris: ut n̾ ad eẽt ad defensionẽ.
s ñ uitꝰ defuit adunionẽ. si ñ ibi cohibuisset po¬
diuinitate recedente .i. effectũ potencie defendẽ¬
co immnolato: insolitudinẽ mutebat᷑: ut leg in
leuitico. Duo enimirci humanitas ⁊ cłitas in

Expanded text:
lictum se clamabat? Non recesserat Deus ab homine, ita quod esset soluta unio Dei et hominis. Alioquin fuDeus, quia adhuc vivus se derelictum clamabat, non derelinquendum. Si ergo illa derelictio unionis intelligatur solutio, ante facta fuit solutio Dei et hominis, quam onem. Separavit se foris, ut non adesset ad defensionem, sed non intus defuit ad unionem. Si non ibi cohibuisset pocedente, id est, effectum potentiae defendenco immolato in solitudinem mittebatur, ut legitur in Levitico. Duo enim hirci, humanitas et divin
Abbreviated transcription (Latin):
angłi differebant. ita ⁊ quedã coĩa
⁊ eqͣlia habebant. Qd̃ sp̃s erant qͥd̾ indis¬
solubiles ⁊ in mortales erant. cõr omĩb
et equale erat. In subtilitate uo cẽntie. ⁊
intelligentia sapĩe i lib̾tate uoluntatis
differentes erant. Has dictiões intelli¬
gibiles inuisibiliũ nat᷑aꝵ. ille solus ꝯp̾her¬
dere potuit. ⁊ pondare. qui cuncta fec̃ in
ponde. num̾o ⁊ mensura
An boni ł mali

Expanded text:
i differebant, ita et quaedam communia et aequalia habebant: quod spiritus erant, quod indissolubiles, et immortales erant, commune omnibus et aequale erat. In subtilitate vero essentiae, et intelligentia sapientiae, et libertate voluntatis differentes erant. Has distinctiones intelligibiles invisibilium naturarum ille solus comprehendere potuit et ponderare, qui cuncta fecit in pondere, numero, et mensura. 4. An boni vel mali,
Abbreviated transcription (Latin):
olet ⁊̃ ab eisdem queri quomͦ deus suibaliter
insit om̃ib rebr corꝑalium sordium inqui¬
nationib non contingatur. qd̾ tãn friuolum est.
ut nec respõne sit dignum. cum etiam sp̃c c̾atus
nari nonpossit. Sol qͦ radios suos sñsui pollutione
effund̾ suꝑ loca ⁊ corꝑa non solum munda. s ĩ inmũ¬

Expanded text:
etiam ab eisdem quaeri quomodo Deus substantialiter insit omnibus rebus, et corporalium sordium inquinationibus non contingatur, quod tam frivolum est, ut nec responsione sit dignum, cum etiam spiritus creinari non possit. Sol quoque radios suos sine sui pollutione effundit super loca et corpora non solum munda, sed etiam
Abbreviated transcription (Latin):
potest. homo unus ꝑ illa tͥa meminit.
intelligit. diligit. qui nec memoria ⁊ nec intel¬
ligentia. nec tnlectio. s hec habet. unuseigo hor
÷ qui habet hec tria nom ip̃e ⁊ hec tria. In illius
uero simme simplicitate nature. que deus ⁊ qͣm¬
iis mius sit deus. tñ tres sunt ꝑsone. pat̾. ⁊ filnis.¬
⁊ sp̃c.s. ⁊ he tres ꝑsone. sunt uiis d̾eus. Amit÷
itaq trinitas ies ip̃a. aliud imago tͥnitatis. inre
alia. propt̾ quam imaginem e̾tram illud in qͦ s̃
hec tria. imago dicitur d̾ei .s. homo. sicut imago
dicitur: ⁊ tabula. ⁊ pictura que ÷ inea. s tabula:
nomine imaginis appellatur propt᷑ picturam.

Expanded text:
potest. Homo unus per ista tria meminit, intelligit, diligit; qui nec memoria est, nec intelligentia, nec dilectio, sed haec habet. Unus ergo homo est, qui habet haec tria, non ipse est haec tria; in illius vero summae simplicitate naturae, quae Deus est, quamvis unus sit Deus, tamen tres personae sunt, Pater et Fili sanctus; et hae tres personae sunt unus Deus. Aliud est itaque Trinitas res ipsa, aliud imago Trinitatis in re alia: propter quam imaginem etiam illud in quo sunt haec tria, imago dicitur, scilicet homo. Sicut imago dicitur et tabula et pictura quae est in ea; sed tabula nomine imaginis appellatur propter picturam
Abbreviated transcription (Latin):
igit᷑ dĩ filius carnem ⁊ aiãm s carnem me¬
diante anuna. unitum est carni ꝑmedium
intlłm dĩ uerbum. Tante enim subtilitatis
atꝙ simplicitatis ẽ diuina eẽncia: ut corꝑi¬
delimo terre formato uuiri ñ congrũt. nͥ
mecdiante rõali eencia. Illa autem umio in

Expanded text:
go Dei Filius carnem et animam, sed carnem mediante anima; unitum est carni per medium intellectum Verbum Dei. Tantae enim subtilitatis atque simplicitatis est divina essentia, ut corde limo terrae formato uniri non congruit, nisi mediante rationali essentia. » Illa autem unio ine
Abbreviated transcription (Latin):
Nau̾ sic erat homo. ut exanima ⁊ carne simul
unctis fubfistẽt. Ex qua rõe d̾r aliquis alius hõ.
Si xp̃c in morte erat hõ¬
it᷑ alicubi ⁊ si ubicumq ẽ homosit.

Expanded text:
Non autem sic erat homo, ut ex anima et carne simul junctis subsisteret. Ex qua ratione dicitur aliquis alius homo, in morte erat homo alicubi, et si ubicumque sit, homo sit.
Abbreviated transcription (Latin):
erecuti sumus: quedam diximus transtat̾e.⁊ ꝑ si¬
militudinem de deo dici. ut speculum spendor ca¬
racther. figura n huiusm de quib pio lectori br
trado qd̾ sencio. ut .s. rõne similitudinis consid̾a¬
tatis sumine. ⁊ in effabił multa iam diximus. nil
tñ eiris inesfabilitate dignum tradidisse ꝓfitem᷑.
s pocius ex nob̾mirificatam enis scĩam nec po¬
tuisse nos ad illam.

Expanded text:
executi sumus, quaedam diximus translative et per similitudinem de Deo dici; ut speculum, splendor, character, figura, et hujusmodi; de quibus pio lectori breviter trado quod sentio, ut si ratione similitudinis considetatis summae et ineffabilis multa jam diximus. Nihil tamen ejus ineffabilitate dignum tradidisse profitemur, sed potius ex nobis mirificatam ejus scientiam, nec potuisse nos ad illam.
Abbreviated transcription (Latin):
irit quoq deus fiat firmamentum in
medio aquarum ⁊ diuidat aquas ab
aquis. Diuisit q aquas que erant sub fir¬
mamento. ab his que erant suꝑsirmamen¬
tum. Sciend̾ est qd̾ illiusceli describitur
c̃atio. sicut ait beda suꝑ genesim in quosixa
sunt sid̾a. cui supposite sunt aque maere.
⁊ interra.⁊ suꝑposite alie. de quib ait. Qui
tegis a quis suꝑiora eius. In medio ergo firma¬
mentum est .i. sid̾eum celum. qd̾ deaquis:
fcm̃ ẽẽ credipotest. Gristallimis enĩ lapis.
cui magna est firmitas ⁊ ꝑspicuitas de a¬
quis fc̃s ẽ. Si ꝙ̃ uero mouet quomodo
aque natura fluide. ⁊ inim̃a labiles suꝑ
celum possint ꝯsiste̾ de do scriptum ẽẽ me¬
minĩt. Qui ligat aquas in nubib suis. Qui
enim infra celum ligat aquas ad tp̃s uapou¬
aquas suspend̾e nelabantur. Quales autẽ
⁊ ad quid condite sint: ip̃e nouit quiꝯdidit.
Ecce ostñsum est his uerb̃ qd̾ celum fcm̃

Expanded text:
ixit quoque Deus: Fiat firmamentum in medio aquarum, et dividat aquas ab aquis. Divisitque aquas quae erant sub firmamento, ab his quae erant super firmamentum. Sciendum est quod illius coeli describitur hic creatio, sicut ait Beda, super Genes., in quo fixa sunt sidera; cui suppositae sunt aquae in aere et in terra, et suppositae aliae, de quibus dicitur: Qui tegis aquis superiora ejus. In medio ergo firmamentum est, id est, sidereum coelum, quod de aquis factum esse credi potest. Chrystallinus enim lapis cui magna est firmitas et perspicuitas, de aquis factus est. Si quem vero movet quomodo aquae naturae fluidae et in ima labiles super coelum possint consistere, de Deo scriptum esse meminerit: Qui ligat aquas in nubibus suis. Qui enim infra coelum ligat aquas ad tempus vaporaquas suspendere, ne labantur. Quales autem et ad quid conditae sunt, ipse novit qui condidit. Ecce ostensum est his verbis quod coelum factum
Abbreviated transcription (Latin):
que creauit om̃s. cecãs q instrint naturas.
qua nlmelius ⁊ amabilius est. Cui regenti
iusticia. Nec in illa beatitudine ẽẽ desinet.
possit. fortassis ⁊ alie. tres urtutes. prudñcia:
sine illoiam ꝑicło erroris. fortitubo: sñ molestia.
colerandoꝵ maloꝵ. temꝑancia. sine repugna¬
cione libtnũ. erũt in illa felicitate. ut prudñ¬
cie ibi sit. nullũ bonũ dõ p̃pon̾e. tił equare. for¬
citudinis: ei firmissime coħere. tẽꝑancie: ulło
defectu norio delectari. Ꝙuõ nc̃ ag̃ iusticia ĩ
subuemiendo misis. ꝙ prudñcia inp̃cauen¬
dis insidiis. ꝙ fortitudoinperfeñdis molesti¬
is. ꝙ temꝑancia in cohercendis delectacionib
prauis. non erit ibi om̃io: ubi mlmali erit.
Istagͥ uirtutũ opa. huic mortali uite nec̾ia.
sic̃ fides ad qmͣ refeñda sunt. ip̃cĩtis hẽbũt᷑.¬

Expanded text:
quae creavit omnes caeterasque instituit naturas; qua nihil melius et amabilius est, cui regenti omnino justitia, nec in illa beatitudine esse desinet; possit. Fortassis et aliae tres virtutes, prudentia sine ullo jam periculo erroris, fortitudo sine molestia tolerandorum malorum, temperantia sine repugnatione libidinum erunt in illa felicitate; ut prudentiae ibi sit, nullum bonum Deo praeponere vel aequare; fortitudinis, ei firmissime cohaerere; temperantiae, nullo defectu noxio delectari. Quod vero nunc agit justitia in subueniendo miseris, quod prudentia in praecauendis insidiis, quod fortitudo in perferendis molestiis, quod temperantia in cohercendis delectationibus prauis nIsta ergo virtutum opera huic mortali vitae necessaria, sicut fides ad quam referenda sunt, in praeteritis habebunt
Abbreviated transcription (Latin):
plenus atq preclarus diesextitit. qui non
ab aurora s aplena luce incohauit:⁊ mane
seqñtis diei consũmatus est. Uñ beda suꝑ
genesim. Decebat ut dies a luce inciperet.
⁊ inmane seqñtis dieitendẽt. ut oꝑa dĩ alu¬
cein cohasse. ⁊ in lucem ꝯpleta ẽẽ: sig̃catẽt᷑.¬
quoꝵ quisq asuo mane incipiens. usq ad al¬
tĩus dieimane tendebatire

Expanded text:
plenus atque praeclarus dies exstitit, qui non ab aurora, sed a plena luce inchoavit, et mane sequentis diei consummatus est. Unde Beda super Genesim: « Decebat, ut dies a luce inciperet, et in mane sequentis diei tenderet, ut opera Dei a luce inchoasse, et in luce completa esse significaretum quisque a suo mane incipiens, usque ad alterius diei mane tendebatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓposiu: Neq enim q tunc uirum non cognos¬
cebat necesse erat inquiri quomͦ poss ħre filiũ s
qisenunqm̃ cognit᷑am ꝓposuerat. Dicit. it beda.¬
situm suum post consensit in carnalem copłam:
uicłr fcã uotirea. mente ⁊ siñ oꝑe uiolati. Dica¬
mꝰ gͦ ꝙ consensus cohabitationis uł carnał copłe
ñ facit cõngnim s consensus dugał societatis
uerbꝰ scł̾m p̃sens tempus exp̃ssus. ut cũ uir dic̃.¬
simimo. non cle uno apͥncipio formata ẽ. s de
latẽ uiri obingalem societatem. Si desummo
fieret ut decapite. uideret᷑ ad dñationem c̾ata.
Si uõ demimo ut depedib inderet᷑ ad serui¬
tutẽ subicienda. S ꝙ nec indñam net in an¬
iunraccipio te in meam comugem⁊ dicat mu¬
lier accipio te in meũ ir̃ his uerb ⁊ aliis id̾ sig¬
nificãtionib expͥmit᷑ consensus. ñ copłe carnał.
uł cohabitationes corꝑał. s coniuigał societatis.
ex qua oportet eos cohabitare. nisi forte cã reli¬

Expanded text:
posui. Neque enim quia virum tunc non cognoscebat, necesse erat inquiri quomodo posset habere filium; sed quia se nunquam cognituram proposuerat. Dicit enim Bedasitum post consensit in carnalem copulam, videtur facta voti rea, mente, etsi non opere violata. Dicamus ergo quod consensus cohabitationis vel carnalis copulae non facit conjugium; sed consensus conjugalis societatis, verbis secundum praesens tempus summo, nec de imo a principio formata est, sed de latere viri, ob conjugalem societatem. Si de summa fieret, ut de capite, videretur ad dominationem creata; si vero de imo, ut de pedibus, videretur ad servitutem subjicienda. Sed quia nec in dominam, nec in anvir: Accipio te in meam conjugem; et dicat mulier: Accipio te in meum virum, his verbis vel aliis idem significantibus exprimitur consensus, non copulae carnalis vel cohabitationis corporalis, sed conjugalis societatis; ex qua oportet eos cohabitare, nisi forte causa reli
Abbreviated transcription (Latin):
& qui potestati resistit: Tumigͦ diabło fit
potestas mali dĩ ordinatione enis potes¬
tan ñ ẽẽ resistendũ incł̾. S scienum ẽ
⁊ principe⁊ hunis mõi. quib ñ ẽ resistẽ¬
dum ineis que uibet eis ds exibi s intri
determinans qñ resistendũ sit potesta¬
ti. in .li. denatura boni. ait. Si illito i
beat potestas ꝗ non debes face̾. hic sane
ꝯtempne potestatem. timendo potesta
endum est. si cͣc ꝓconsulem uibeat. Rur¬
sus siqͥ ip̃e ꝓconsul iubeat.⁊ aliũ iubeat
imꝑator. Nlumqͥ dubitat᷑ illo contempto
illi eẽserinendum: ẜrgo si aluid imꝑator
dum est dõ. Potestati hominis uel chiabłi
obtemꝑamus. Sic enim p̃cep̃ deus ut
in malis milli potestetati obediamus.

Expanded text:
 Dei ordinationi resistit. Cum ergo diabolo sit potestas mali Dei ordinatione, ejus potestati non esse resistendum videtur. Sed sciendum est et principe, et hujusmodi; quibus non est resistendum in his quae jubet Deusdeterminans quando resistendum sit potestati, in lib. de Natura boni ait: Si aliquid beat, quod non debes facere, hic sane contempne potestatem, timendo potestaendum est, si contra proconsulem jubeat? Rursus si quid ipse proconsul jubeat, et aliud jubeat imperator, numquid dubitatur illo contempto illi esse serviendum? Ergo si aliud imperator, dum est Deo. Potestati ergo diaboli vel hominis obtemperamus. Deus enim praecepit, ut in malis nulli potestati obediamus.
Abbreviated transcription (Latin):
dat. beneficia: Nont̾n noĩe ꝑrimi includit᷑ m illo
precepto.quem ñ sicut nos diligẽ debemus. s pliis
quam nos. toto corde.⁊ aĩa. xp̃m uero inquantũ hõ
est. sic̃ nos diligẽ debemnus. eiusq sccłm hominem
dilectõ: illo continet᷑ mandato. quem ⁊̃ sccłm hoie
magis qmͣ nos. s nũ qͣntũ dm̃ debemus diligere:
ꝑ inquantũ ẽ homo: minor ẽ homo. Quib mõi᷑

Expanded text:
dat beneficia, non tamen nomine proximi includitur in illo praecepto; quem non sicut nos diligere debemus; sed plus quam nos, toto corde et anima. Christum vero in quantum homo est, sicut nos diligere debemus, ejusque secundum hominem dilectio illo continetur mandato; quem et secundum hominem, magis quam nos, sed non quantum Deum debemus diligere, quia in quantum est homo, minor est Deo. 3. Quibus modi
Abbreviated transcription (Latin):
uel essenciam cuiusq. In actu uero aliam magis.
aliam minus habet. aliam etiam non habet.
ut uiruistus utens comugio: non habet conti¬
nenciam in actu. quam tamen habet in habi¬
tu. Cur ergo non dicantur paria peccata. forte
quia magis facit contra caritatem. qui grautus
peccat. miniis: qui leuius. Nemo enim peccat
est ominum reus .i. contra caritatem facgtͥ de¬

Expanded text:
vel essentiam cujusque. In actu vero aliam magis, vel essentiam cujusque. In actu vero aliam magis, aliam minus habet, aliam etiam non habet, ut vir justus utens conjugio, non habet continentiam in actu, quam tamen habet in habitu. Cur ergo non dicantur paria peccata? Forte quia magis facit contra charitatem qui gravius peccat, minus qui levius. Nemo enim peccat, est omnium reus, id est, contra charitatem facit,
Abbreviated transcription (Latin):
milatur ampluis. alius minus alius omnino care
lumine. prefecto ut quisque illustracione pieca¬
ritatis affectusẽ malio actu magis. in alio minus.
maliquo nichil. Sic dicipotest habere aliam ⁊ aliã
cere. ⁊ aliqua in isto. nulla millo. quantum pertiz
ad caritatem que pietas est. Et muno homine quidẽ
maiorem habeat pudicitiam. quam pacienciam.
⁊ maiorem hodie quam heri si ꝑficit. ⁊ adhuc non
habeat continenciam.⁊ habeat non paruam ii¬
sericordiam ⁊ ut generaliter breuiterq complec
est caritas. qua id: qđ diligendum est. diligitur.
hec̃ in aliis: maior. in aliis: minor.in aliis: nuilla
est. plenissima uero: que iam non possit augeti.
quam lu hic homo uiuit. inneminẽ. hic insinu¬
ari uidetur. qđ aliquis ea ratione possit dici. ha¬
bere unam uirtutem mag̾ quam aliam. quia
per caritamͣ magis in actu afficitur. inus uir¬
tutis. quam alterus.⁊ pp̃ differenciam actuum
pariter habeat. quantum admentis habitum.

Expanded text:
minatur amplius, aminatur amplius, alumine; profecto ut quisque illustratione piae charitatis affectus est, in alio actu magis, in alio minus, in aliquo nihil; sic dici potest hacere et \'aliqua in isto, nulla in illo\', quantum pertinet ad caritatem, quae pietas est, et in ipso uno homine, quod maiorem habeat pudicitiam quam patientiam et maiorem hodie quam heri, si proficit, et adhuc non habeat continentiam et habeat non paruam misericordiam. Et ut generaliter breuiterque cEST CAhaec in aliis maior, in aliis minor, in aliis nulla est, plenissima uero, quae iam non possit augeri, quam diu hic homo uiuit, in nemine; ari videtur quod aliquis ea ratione possit dici habere unam virtutem magis quam aliam, quia per charitatem magis efficitur in actu unius virtutis quam alterius; et propter differentiam actuum pariter habeat quantum ad mentis habitum
Abbreviated transcription (Latin):
fortitudie eqͣles t: qi ẽ illiꝰ fortitudo pͣdñcior. atq ita de
cetis uͥtutib ĩuenies. Si om̃s eadẽ ꝯsidacione ꝑcurras.
Exhis clarescit om̃s uirtutes. ñ modo ẽẽ connotias. sỹ
pares in amimo hominis. Cumg aliquis aliqua pre
dum usus extĩores accipiendum est. uel in conparacione
aliorum hominum. qͥa uel humilit il habitum maxi¬
me prefert. uel opus fidi. uel alicinus ceterarum ur¬
tutum precipue exequitui uñ eciam pre alus polle¬
re. uel inter alios homines singulariter excellere dicit.¬
Secundum hũc modum scilicet secundum tacio¬
placuisse auctoribus nr̃is. imo ipsi ueritati omni¬
a paria eẽ peccata. etiam si ħ de uirtutib uerum
tus milla est: nichil rectum est. nec tũ ideo. non
est paruo parnius distortoq distorcus. Si antem
qđ puto ẽe uerius sacrisq literis congruencins. ita
sunt amine intenciones. ut corporis membra. ñ qd̾
uideant᷑ locis: s qđ senciantur asfectib ⁊ aliis illu¬

Expanded text:
t, quia est illius fortitudo prudentior; atque ita de caeteris virtutibus invenies, si omnes eadem consideratione percurras. Ex his clarescit omnes virtutes non modo esse connexas, sed etiam pares in animo hominis. Cum ergo dicitur aliquis aliqua praentia, Jacobi 5, secundum usus exteriores accipiendum est, vel in comparatione aliorum hominum, quia vel humilitatis habitum maxime praefert, vel opus fidei, vel alicujus caeterarum virtutum praecipue exequitur. Unde et ea prae aliis pollere, vel inter alios homines singulariter excellere dicitsecundum hunc modum, scilicet, secundum ratioplacuisse auctoribus nostris, imo veritati ipsi, omnia paria esse peccata, etiamsi hoc de virtutibus verum tus nulla est, nihil rectum est; nec tamen ideo non est prauo prauius distortoque distortius; si autem, quod puto esse uerius sacrisque litteris congruentius, ita sunt animae intentiones ut corporis membra, non quod uideantur locis, sed quod sentiantur affectibus et aliud illu
Abbreviated transcription (Latin):
qr ea cruciant᷑. nec tñ ip̃e cruciatus malor
ignis ẽ. s perignẽsm in homine. Ita ꝑ pec¬
eatum corrumpr natura.⁊ mintutur
bonũnature ⁊ est ipãminucio ⁊ corrup¬
tioboni. passio ⁊ penar ñ ẽ eẽncialĩt ipm̃¬
perpercatum illico ut peccat hõ: fit cor
enim pena siuepassio que ẽ hom corrupti
oadõ ẽ. Illius tñ ut sic dicam: mat̾ia ẽ ⁊ cã¬

Expanded text:
 eo cruciantur; nec tamen ipse cruciatus malorum ignis est, sed per ignem fit in homine. Ita per peccatum corrumpitur natura, et imminuitur bonum naturae; et est ipsa imminutio et corruptio boni, passio et poena, et non est essentialiter ipper peccatum, illico ut peccat homo, fit in enim poena sive passio, quae est boni corruptio, a Deo est. Illius tamen, ut sic dicam, materia et ca
Abbreviated transcription (Latin):
liqͣ fac̾e s ñ creare. Uo¬
cat᷑ꝙ factor siue arti¬
fex. s ñ creator. Hoc i
nom̃ soli dõ ꝓprie ꝯgrii¬
it. qui ⁊ de niohilo q̃dã.
⁊ de aliquo aliqͣ facit.

Expanded text:
liqua facere, sed non creare; vocaturque factor sive artifex, sed non creator. Hoc enim nomen soli Deo proprie congruit, qui de nihilo quaedam, et de aliquo aliqua facit.
Abbreviated transcription (Latin):
sit: ⁊ dampnet᷑. Intelligencia enim conditionis
implicite: ueritatẽ facit indicto ⁊ impossibilitatẽ
in nũo.Si uõ simplicit᷑ intelligat᷑ impossibilitas
non admittit᷑. ut cum łr p̃destinatus potest uł
non pot̃ cdampnani n reꝓb pot̃ saluari. In his emĩ
⁊ huiusmͦi locucionib ex rõne dicti diuidicanda
est sentencia dictionis. Alia namq fit intelligẽ¬
cia siꝑ comunctionẽ hec accipiant᷑ dicta atq
alia. ni ꝑdisiũctionem. ut supra. cum dep̃scia
agebatur: p̃caxatum ẽ. pienim cum dicis p̃de¬
stinatus non pot̾ dampnari intelligas ita .i. ñ
⁊ ita dampnaretu
Quom ad huc inftent

Expanded text:
sit et damnetur. Intelligentia enim conjunctionis sit et damnetur. Intelligentia enim conjunctionis implicitae veritatem facit in dicto, et impossibilitatem in vero. Si vero simpliciter intelligatur, impossibilitas non admittitur; ut cum dicitur: Praedestinatus potest vel non potest damnari, et reprobus potest salvari. In his enim et hujusmodi locutionibus, ex ratione dicti dijudicanda est sententia dictionis. Alia namque fit intelligentia, si per conjunctionem haec accipiantur dicta, atque si per disjunctionem, ut supra, cum de praescientia agebatur, praetaxatum est. Si enim cum dicis: Praedestinatus non potest damnari, intelligas ita, id estet ita damnaretur. 3. Quomodo adhuc instant
Abbreviated transcription (Latin):
Redestinatorum nullus uidet᷑ posse dãp¬
nari nec repborũ aliquis posse saluari.Uñ
inquid. tene qd̾ habes ne alitis accipiat coronã
tuam. Si aliuis ñ ẽ acceptũs nsuste ꝑdicłit cer
h aut̃ obiciunt quiła nitũtes ꝓbare num̃ e
lectoꝵ posse augerriminu sic. posset deus non
apposition̾e grãm quib apponit. ⁊ posset subtͣhe¬
re. quib non subt̾hit. qd̾ si fieret: utiq damp¬
narent᷑. Possent gͦ dampnarusti quidam sal¬
uabunt᷑ ⁊ posset itaq miniu electorum mĩs
sta eciam posset augeri quia posset grã apponi.
quib non apponit per quam saluarent᷑. possẽt gͦ
saluari habita grã qui tam̃ sñ eadampnabuntur.
posset itaq augeri numerꝰ. electorum. Respi¬
uib respondemꝰ ex earõne dictum esse ⁊ u̾um
esse: numerum. electorũ ñ posse augeri uelmmi¬
nui quia non pot̾ utr̃q simul esse .s. ut aliquis sal¬
uet̾ ⁊ non sit p̃destinatꝰ. uel ut aliquis p̃destinatꝰ

Expanded text:
edestinatorum nullus videtur posse damnari, nec reproborum aliquis posse salvari. Und Tene quod habes, ne alius accipiat coronam tuam. Si alius non est accepturus nisi iste perdiderit, certhoc autem objiciunt quidam, nitentes probare numerum electorum posse augeri et minui, sic: Posset Deus non apponere gratiam quibus apponit, et posset subtrahere quibus non subtrahit; quod si faceret, utique damnarentur; possent ergo damnari isti qui tamen salvabuntur; posset itaque minui electorum numerus, ita etiam posset augeri, quia posset apponi gratia quibus non apponitur, per quam salvarentur. Possent ergo salvari habita gratia, qui tamen sine ea damnabuntur; posset itaque augeri numerus electorum. Quibus respondemus ex ea ratione dictum esse et verum esse numerum electorum non posse augeri vel minui, quia non potest utrumque simul esse: scilicet ut aliquis salvetur et non sit praedestinatus, vel ut aliquis praedestinatus
Abbreviated transcription (Latin):
translata sũt ad creatorem. In quib pat̾ ẽ pͥor
filio. filius pꝰterior pr̃e.⁊ exantiquitate in prẽ
defectus. eyposti̾tate infilio inꝑfectio senstis
solnotari. Id̃o occurrit scͥptura dicens patr̃e
potentem. ne uideat᷑ pͥor filio. ⁊ iõ minꝰ potens.
⁊ filium sapientem. neuideat᷑ posti̾or patre.

Expanded text:
orem, in quibus pater est prior filio, filius est posterior patre, et ex antiquitate in patre defectus, ex posteritate in filio imperfectio sensus solet notari. Ideo occurrit Scriptura dicens Patrem potentem, ne videatur prior Filio, et ideo minus potens; et Filium sapientem, ne videatur posterior Pa
Abbreviated transcription (Latin):
ris que nossaluat: saluos faciebat ustos antiqͦs
pusillos cum magnis. quia sicut credimus ip̃m
in carne uenisse. ita illi uent᷑m. ⁊ sicut nos mor¬
tuum: ita illimorituraĩ nsicut nos refurrexisse:
ita illi resurrecturum. ⁊ nos ⁊ illi adiudicium ni¬
uorum ⁊ mortuorum uenturũ. Gs. super erechie¬
d. Quia om̃s electi qui inuidea ẽẽ potuer̾ siue qͥ
nunc in eccłia sunt: in mediatorem di ⁊ homi¬
num crediderunt ⁊ credunt. hiis aliisq płib
testimoniis ꝑspicue doc̾r. nulli unqͣm salutem
fcãm: nisi perfidem mediatoris. Oportet gͦ acce¬
dentem crecłe que supͣ dixit apłc. s ñ sufficit.¬
de fide simplicium.

Expanded text:
ris quae nos salvat, salvos justos faciebat antiquos, pusillos cum magnis, quia sicut credimus Christum in carne venisse, ita illi venturum; et sicut nos mortuum, ita illi moriturum; et sicut nos resurrexisse, ita illi resurrecturum; et nos et illi ad judicium vivorum et mortuorum venturum. Gregor., super Ezechd, quia omnes electi qui in Judaea esse potuerunt, sive qui nunc in Ecclesia sunt, in Mediatorem Dei et hominum crediderunt et credunt. His aliisque pluribus testimoniis perspicue docetur nulli unquam salutem esse factam, nisi per fidem Mediatoris. Oportet ergo accedentem credere, quae supra dixit Apostolus; sed non sufficit.De fide simplic
Abbreviated transcription (Latin):
sufficiencia ficłi ad salutem. Ilł enim qui p̃¬
cesserunt aduentum xp̃i ⁊ qui secunt᷑. uidet᷑ pro¬
fecisse fides. ẜ temporis ꝑcessum sicut ꝓfecit cog¬
nicio. fides quippe magna dicit᷑ cognicione ⁊ ar¬
ticłorum quantitate. uel constancia ⁊ deuotiõe.
Est autem quedam fidi mensura: sine qua ñ ꝗͣ

Expanded text:
sufficientia fidei ad salutem. Illis enim qui praecesserunt adventum Christi, et qui sequuntur, videtur profecisse fides secundum temporis processum, sicut profecit cognitio. Fides quippe magna dicitur, cognitione, et articulorum quantitate, vel constantia, et devotione. Est autem quaedam fidei mensura
Abbreviated transcription (Latin):
tum nec ante legem uidet᷑ hoc suffecisse quia
sine fide mediatoris nullum hominẽ uelante
uel post: fuisse saluum. scõꝵ auctoritates conte
mꝰ nullum hominem siue maioris siue parue etatis
aprima natiuitate contraxit. nisi ꝑ unumꝑdia-
ui fẽisunt. qui priusqm ueniret incarnem credi¬
derunt incarnem uenturum. Cadem enimest¬

Expanded text:
tum, nec ante legem videtur hoc suffecisse, quia sine fide Mediatoris nullum hominem, vel ante, vel post, fuisse salvum sanctorum auctoritates contesmus nullum hominem, sive majoris sive minoris aetatis, prima nativitate contraxit, nisi per unum medvi facti sunt, qui priusquam veniret in carnem, crediderunt in carne venturum. Eadem fides
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sciend̾ ẽ ꝙ auctoritas nicholai deillo
efficit᷑. nec pꝰ ꝯpat̾nitatẽ a uiro suo cognoscit᷑.
ł de illo pociꝰ agũt: cꝰ uxor añ defu̾igit᷑. ꝙ̃ ab
eo cognoscat᷑¬

Expanded text:
 sciendum quod auctoritas Nicolai de illo efficitur, nec post compaternitatem a viro suo cognoscitur; vel de illo potius agunt cujus uxor ante defungitur quam ab eo cognoscat
Abbreviated transcription (Latin):
nulos transeant. sicut illu d pͥm hominis
delictum in om̃s carnaliter genitos dixi¬
mus redundasse. ⁊ si pecc̃ã parentũ tran¬
seune inparuulos. utr omniũ qui fuert̃
ab atam.usq ad ipõs. analiquor ⁊ ñ om̃iũ.
Quid super hoc aus̃ in encheridion dic̃e ui

Expanded text:
ulos transeant, sicut illud primi hominis delictum in omnes carnaliter genitos diximus redundasse. Et si peccata parentum transeant in parvulos, utrum omnium qui fuerunt ab Adam usque ad ipsos. an aliquorum et non omnium. 2. Quid super hoc Aug. in Enchiridio dicere vi
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃ quosdã ñ fcẽ sũt. uirtutes que siftẽ fuissent egissent
ilii hoĩes pentenciã. ⁊ fcẽ sunt ap̃ eos. qui ñ fuerant c̃cli¬
tĩ tuc̃ ñ lacebit ꝙnc̃ latet. nec utiq deus inuiste toluit
saluos fĩ. cũ p̾sent salui eẽ. si uellet. ⁊c̃ inclarissima sapĩe¬
uoltntasłi. que multa possitꝰ q̃ non uelit nicħaũ ꝙ ñ¬
possit uelit. Id̾ in libro de nͣ ⁊grã. Dñs larar̃ sͦcitauit incor¬
pe. Nonꝙͥ dicendũ ẽ ñ potuit uidã suscitare im̃te:
Potuit qd̾ s noluit᷑. his auctoritatib multisq aliis aꝑte
docet᷑ ꝙ deus multa possit facẽ. q̃ ñ uult ꝙĩ rõne ꝓbari p̾¬

Expanded text:
ent, egissent illi homines poenitentiam; et factae sunt apud eos qui non erant credituri; tunc non latebit quod nunc latet. Nec utique injuste Deus noluit salvos fieri, cum possent salvi esse si vellet. Tunc in clarissima sapiuoluntas Dei, quam multa possit et non uelit, nihil nus Lazarum suscitavit in corpore. Numquid dicendum est: Non potuit Judam suscitare in mente? Potuit quidem, sed noluit. His auctoritatibus aliisque multis aperte docetur quod Deus multa possit facere quae non vult; quod etiam
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ magi pharaonis serpentes fẽcerũt¬
⁊ alia. Sed illud est amplius ãmirã¬
dum quomodo magoꝵ potencia que
serpentes facere potuit. ubi ad muscas
minutissimas .s. cimiphes uentum est.
oĩo deficit. qr tercia plaga egiptus ce¬
debatur. Ibi certe defecerunt magi di¬
centes. Dĩgitus dĩ est hic. Uñ intelligida
ginem tamꝗͣ in sui gni̾s carcẽm. ab illiꝰ
sulluis etheree puritatis habitone de¬
trusos ualere. ꝑ quosmagice artes possunt
ces. sic̃in egiptios.⁊ in ip̃os ⁊̃ magos data
ẽ. ut in eoꝵ sp̃uum oꝑatiõe uident᷑ ad mi¬
randi. aquib fiebant dampnandi. uł¬

Expanded text:
et magi Pharaonis serpentes fecerunt, et alia. Sed illud est amplius admirandum, quomodo magorum potentia quae serpentes facere potuit, ubi ad muscas minutissimas, scilicet, ciniphes ventum est, omnino defecit, qua tertia plaga Aegyptus caedebatur. Ibi certe defecerunt magi dicentes: Digitus Dei est hic. Unde intelligi daginem tanquam in sui generis carcerem ab illius sublimis aethereae puritatis habitatione detrusos, per quos magicae artes possunt ces sicut in Aegyptios, et in ipsos etiam magos data est, ut in eorum spirituum operatione viderentur admirandi, a quibus fiebant, a Dei
Abbreviated transcription (Latin):
tuit. licet pecc̾a hõiũ intercessũt: sinem¬
mutatione ꝯtinueseruat. Corꝑa demat̾ia
a principiosine uicio facta: singens. aĩas¬
q denichilo creans. eoꝵq ꝯuinctione homi¬
nem ꝑficiens. Cumgut᷑q hõis natura ad̾o
sine uiciosit instituta. licet asepecc̃o sit uia¬
ata. nõ iõ inmutabilis deus huãe ꝯdiciõis
pͥmam legem mutare debuit. siue ab hõĩ
młtiplicatiõe desistere.
An aĩa sit tał. qua

Expanded text:
t, sine immutatione continue servat, corpora de materia a principio sine vitio facta fingens, animasque de nihilo creans, eorumque conjunctione hominem perficiens. Cum ergo utraque hominis natura a Deo sine vitio sit instituta, licet a se peccato sit vitiata, non ideo immutabilis Deus humanae conditionis primariam legem mutare debuit, sive ab hominum multiplicatione desistere. 8. An anima sit talis a
Abbreviated transcription (Latin):
marimiũ ita dicẽs. Tu dicis qd̾ pr̃ genuit
filiũ minorẽ se ip̃o. In quo ⁊prĩ derogas.
qͥsi filiũ unic̃ minorẽ genint: aũ ñ potu¬
it aut noluit gign̾e equalẽ. si aũ dicis ꝙ ñuolinit
eñ ĩuidũ ẽẽ dixisti. si aũ ñ potuit. uͥ ẽ om̃ipo¬
tentia diprĩs: ꝓrsus adhunc arcicłm
rẽcosligit᷑. ut s pr̃ equalẽ sͥ gignere filiũ
aut ñ potuĩt aut ñ uoluit. Si non potuit:

Expanded text:
 ita dicens: Tu dicis quod Pater genuit Filium minorem seipso, in quo et Patri derogas; qui si Filium unicum minorem genuit, aut non potuit, aut non voluit gignere aequalem. Si dicis quia non voluit, eum invidum esse dixisti; si autem non potuit, ubi est omnipotentia Dei Patris? Prorsus ad hunc articulum res colligitur, ut Deus Pater aequalem sibi gignere Filium, aut non potuerit aut noluerit. Si non potuit
Abbreviated transcription (Latin):
ñ. hebebitis. his aliis q utunt᷑ p̃fati h̾etici in
assercione suierroris.
det̾iminatio p̃missoꝵ.

Expanded text:
 habebitis. His aliisque utuntur praefati haeretici, in assertionem sui erroris. 2. Determinatio praemisso
Abbreviated transcription (Latin):
uo circa diuersitatis hunis uerboꝵ
occõne depeccõ płimi diuersa senser̃.
alii enim dixerunt uoluntatem malam
e̾e bonos:⁊ ado.⁊ exdõ auctore ẽẽ. Malũ añ
nich̃ e̾ẽ ut ait aut̃ suꝑioh̾. Omĩa ꝑ ip̃m fc̃ã¬
lũ millũ mod̾ ħt. caret enĩ om̃ibono. at

Expanded text:
uocirca diversitatis hujus verborum occasione, de peccato plurimi diversa senserunt. Alii enim dicunt voluntatem malam esse bonos et a Deo et ex Deo auctore esse, malum autem nihil esse, ut ait Aulum nullum modum habet; caret enim omni bono. At
Abbreviated transcription (Latin):
umaũ his decãis facta sit mulier deui-¬
ro non dequalibet parte corꝑis uiri. s
de latere eius formata est. ut ostendẽt᷑ ꝙ inꝯ
sorcium c̾abatur dilectionis. ne foite si fuisset
de capice uirifacta: iuro addñationem ui¬
deretur p̃feñda. aut si depedib: adsuitutẽ
subicienda. Quia igituriuro nec dña nec
ancilla ꝑabat s socia. nec de capite necdepe¬
dib. s delatere fuerat producenda ut uix
seponendam cognosceret. quam desuo lat̾e
sumptãdidiciss.
Quare dormuenti ⁊ nonui¬
gilanti costa subtͣcta ẽ.

Expanded text:
m his de causis facta sit mulier de viro, non de qualibet parte corporis viri, sed de latere ejus formata est, ut ostenderetur quia in consortium creabatur dilectionis, ne forte si fuisset de capite facta, viro ad dominationem videretur praeferenda; aut si de pedibus, ad servitutem subjicienda. Quia igitur viro nec domina, nec ancilla parabatur, sed socia; nec de capite, nec de pedibus, sed de latere fuerat producenda, ut juxta se ponendam cognosceret, quam de suo latere sumptam didicisset. 4. Quare dormienti et ngilanti costa subtracta e
Abbreviated transcription (Latin):
lȩxandrina sede omm̃ũ sacramentoꝵ lum̃ extũ¬
tum intercepta ẽ sacrificii oblatio. defetit scͥ¬
matis sc̃ificõ. ⁊ paricialib manib impioꝵ om̃a
i uiłr. sacramẽta eccłiastica. p̃cipue corꝑis ⁊ san¬
guinis. ordinationis ⁊ confirmationis. ꝑ ħeci¬
ces non posse ministrari.
Auctoritates ponit

Expanded text:
lexandrina sede coelestium sacramentorum lumen exstinctum. Intercepta est sacrificii oblatio; defecit chrismatis sanctificatio; et parricidialibus manibus impiorum omnia i videtur sacramenta ecclesiastica, praecipue Corporis et Sanguinis, Ordinationis et Confirmationis, per haereticos non posse ministrari. 2. Auctoritates ponit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓsp̃ebomi. ꝓlicito. ⁊ alus fortemodis Sola¬
q illa intencio remim̃abilis est aduitã.
qm fides dirigit s nonsola illa bona ẽ ut
auint. Namsiquis uudens uel malus xp̃ra¬
nus necessitatẽ ꝑximirelenaĩt naturali¬

Expanded text:
pro licito, et aliis forte modis. Solaque illa intentio remunerabilis est ad vitam, quam fides dirigit; sed non illa sola bona est, ut aiunt. Nam si quis Judaeus vel malus christianus necessitatem proximi releva
Abbreviated transcription (Latin):
dicit mala ẽẽ simalas hũt cãs: ñ ita acci¬
piendum ẽ qͣi ip̃a mala fint s q peccãt
nmalisunt. qui eamalosme agurre. It¬
tencionẽ fides dirigit. deterinmant ibi
dicentes bonũ uocant ꝗ remuñabile ẽ
aduitam non qđ alud solumsir bonũ
opus inmo ⁊ alia pła lcet non earõne qͣ¬

Expanded text:
dicit, si malas habeant causas, non ita accipiendum est, quasi ipsa mala sint, sed quia peccant et mali sunt qui ea malo fine agunt. Ittentionem fides dirigit, determinant, dicentes ibi bonum vocatum quod remunerabile est ad vitam; non quod illud sit solum bonum opus, imo
Abbreviated transcription (Latin):
elebrat᷑ autem hoc sacraf¬
mentum. tm̃ inaqua nonin ali.¬
oliquore. ut xp̃c ait. Nisi qui regnatꝰ¬
aqua precipit᷑. ut intelligatur qõ sicut
aqua sordes corꝑis ac uestes abluit.ita
bap̾s macłas anime sordes q uicior emũ¬
dando abstelngit. Uel iõ: ut nullum
mopia excusaret. quod posset fi̾: sii ii¬
no ł oleofieret. ⁊ ut conmunis mat̾ia bap¬
tirandi inueniretur ap̃ om̃s. & aquasig¬
nauit: que de latẽ xpimanauit. sicut
sanguis alt̾ius sacramenti signũ fuit.
Non igit᷑ malio liquore potest consecra¬
De inmersione qͦciẽs

Expanded text:
elebratur autem hoc sacramentum tantum in aqua, non in alio liquore, ut ait Christus: Nisi quis renataqua praecipitur, ut intelligatur quod sicut aqua sordes corporis ac vestis abluit, ita Baptismus maculas animae, sordesque vitiorum emundando abstergit. Vel ideo, ut nullum inopia excusaret, quod posset fieri, si in vino vel oleo fieret, et ut communis materia baptizandi inveniretur apud omnes; quod aqua signavit quae de latere Christi manavit, sicut sanguis alterius sacramenti signum fuit. Non ergo in alio liquore potest consecraDe immersione, quoties
Abbreviated transcription (Latin):
sub̾a. nisi corporis ⁊ sanguinis dm̃ci. Que ñ af¬
ficitur ill is accidentib. Non enĩ corpꝰ. xp̃i talẽ
in se habet formam. s:. quał in uidicio appare¬
bit. Remanent ergo illa accidencia perse sub¬
sistencia: ad mist̾ii ritũ adgustus. sigi q suffra¬
gium. quib corpus xp̃i hñs formanr⁊ naturã
suam tegitur.
Defractione ⁊ partibus.

Expanded text:
a, nisi corporis et sanguinis dominici, quae non afficitur illis accidentibus. Non enim corpus Christi talem habet in se formam, sed qualis in judicio apparebit. Remanent ergo illa accidentia per se subsistentia ad mysterii ritum, ad gustus fideique suffragium; quibus corpus Christi habens formam et naturam suam tegitur. 2. De fractione et parti
Abbreviated transcription (Latin):
Intemplo inquid suo habitat deus .s. in scĩg.
spem̃ qualiter etiam nũo templum di sunt
angłi. S dicit aliquis añqm faceret deus celũ
⁊ tertam. antequam faceret scõs ubi habitatͥ:
In se habitabat deus ap̃se habitaͣt. ⁊ ap̃se est N
ergo sic sc̃i sunt domis cłi. ut ea subtͣctat cadat
deus. Inmo sic habitat deus inscĩut si p̃e disceᷤ¬
serit cadant.
Nulta hic breu it docet que
confirmat pre

Expanded text:
In templo, inquit, suo habitat Deus, scilicet in s speciem, qualiter etiam nunc templum Dei sunt angeli. Sed, dicet aliquis: Antequam faceret Deus coelum et terram, antequam faceret sanctos, ubi habitabat? In se habitabat Deus; apud te habitat, et apud se est. Non ergo sancti sic sunt domus Dei, ut ea subtracta cadat Deus; imo sic habitat Deus in sanctis, ut si ipse discserit, cadant. 4. Multa hic breviter docet quae confirmant pr
Abbreviated transcription (Latin):
sari ꝑ ignoranciam. uir̾ ã adult̾iũ admisisse.
S ex quo ad pͥmam redite uolens. nec uale̾s cog̾
eccłie disciplina hãc tenere: incip̃. excusariꝑ
obelientiã ⁊ timorẽ: De ħ ꝙ poscenti mulieri
debitũ redelit. aq̃ ip̃e ñ qm posce̾ debet ⁊ sic de
aliis huiꝰmͦ sciendũ ẽ.

Expanded text:
utem adulterium admisisse. Sed ex quo ad primam redire volens nec valens cogitur Ecclesiae disciplina hanc tenere, incipit excusari, per obedientiam et timorem, de hoc quod poscenti mulieri debitum reddit, a qua ipse nunquam poscere debet; et sic de aliis hujusmodi sentiendum est.
Abbreviated transcription (Latin):
suos int̾emptos in captuntate. uł ab iiqͣ
dnacõe ñ qmͣ libandos. ialioꝵ coniugia tnssi¬
erunt si illi qui putabant᷑ ꝑisse remeant utr̾
eis reddi debeant ⁊ an scłi fornicat sĩt.⁊ ip̃e ree
ad ult̾ii. De ħ leo ppͣsic ait. Necesse ẽ ut legitima¬
rũ fecła nupciat᷑ rẽtegñda cdamꝰ ⁊ remotis hiꝰ qͥ hosti¬
litas intulit cuiq id legitime reformet᷑. ꝗ ĩtulit.
ꝓcurandum q est ut recipiat quisq ꝙ ꝓpͥũ est.

Expanded text:
suos interemptos, vel in captivitate, vel ab iniqua dominatione nunquam liberandos, in aliorum conjugia transierunt: si illi qui putabantur periisse remeaverint, utrum eis reddi debeant, et an secundi fornicati sint, et ipsae reae adulterii. De hoc Leo papa sic ait: Necesse est ut legitimarum foedera nuptiarum redintegranda credamus; et remotis his quae hostilitas intulit, cuique id legitime reformetur quod intulit; procurandumque est ut recipiat quisque quod proprium est.
Abbreviated transcription (Latin):
stica omunione pͥuent᷑ q̃ de re exculabłi otami
ꝯiugia q sic̃ mulieres que ad uiros suos reũti no¬
luerunt impie sunt hũde ita ille q̃ redeũt mnĩ¬
to sunt laudancle sũt. Ex his ostencłt illos qui ta¬
lit̾ ungunt᷑ ut credant uir̾ int̾emptũ ꝑ ignorã¬
ciam aliqͣ excusatõẽ hr̃e de pecc̃or tm̃ pͥmã coplã¬
male uolũtatis. S si qͥs relicta in patͥa sua uxore.
in longinꝗͣ abiẽs regionẽ aliã lucat uxorẽ de¬
iñ penitẽcia ductꝰ eam dimittẽ uelit asserens se

Expanded text:
stica communione priventur, quod de re contamiquia sicut mulieres quae ad viros suos reverti noluerint, impiae sunt habendae, ita illae quae redeunt, merito sunt laudandae. Ex his ostenditur illos qui taliter junguntur, ut credant virum interemptum, per ignorantiam, aliquam excusationem habere de peccato, et malae voluntatis. Sed si quis relicta in patria sua uxore in longinquam abiens regionem aliam ducat uxorem, deinde poenitentia ductus eam dimittere velit, asserens se
Abbreviated transcription (Latin):
hominis. uñ ꝯsensus mali ꝓcessĩt. Ad
qd̾ respondĩ pocest ꝙ ex lib̾o arbitrio ꝓͥ euo
luntatis fuit. Limpõ enĩ iͥalio cã extitit
ut fieret detĩor. In alio: qi indiabło qui su¬
asit. In ip̃o: q luoluntate lib̾i arbitrii cõ¬
sensit. Ec cum lib̾m arbitrium sit bonũ:
exreutiq bona: malusille ꝯsensus ꝓueñ.
et ita exbono malum manauit. De hoc
aucẽ insequenti plemꝰ tͣctabimꝰ. cũ origo
mali inq̃ recoalescat: inuestigabitu
anuoluntas precessĩt illud peccatũ.

Expanded text:
cesserit. Ad quod responderi potest quia ex libero arbitrio propriae voluntatis fuit. In ipso enim et in alio causa extitit ut fieret deterior. In alio, quia in diabolo qui suasit; in ipso, quia voluntate liberi arbitrii consensit, et cum liberum arbitrium sit bonum, ex re utique bona malus ille consensus provenit, et ita ex bono malum manavit. De hoc autem in sequenti plenius tractabimus, cum origo mali, et in qua re coalescat, investigabitur. 12. An voluntas praecesserit illud peccatum.
Abbreviated transcription (Latin):
que ñ st̃ scͥpta c̃ ea q̃ st̃ scͥpta dicamꝰ. np̃i obi¬
ctoritatĩ calũpnie sue derogant. Attende lec¬
tor qm̃ hoc noĩe ingenitꝰ nolebat uti ambꝵ
calũpnãciũ insidias. q̃ catholicis ipiis lec toei.¬
bus secure credi posst̃. St enĩ quedã que ñ
tante st̃ religionis ⁊ auctoritatis: ut eis nos
oporteat sẽꝑ ꝯfitendo ac recipiendo inserui¬

Expanded text:
 scripta dicamus, et ipsi objictoritate calumniae suae derogant? Attende, lector, quoniam hoc nomine ingenitus nolebat uti Ambrocalumniantium insidias, quae catholicis ac piis lectoribus secure credi possunt. Sunt etenim quaedam quae non tantae sunt religionis et auctoritatis, ut eis non oporteat semper confitendo ac recipiendo inservi
Abbreviated transcription (Latin):
g̾cꝰ ⁊ ead̾ pene suꝑ hac re laborans. nõiũ
pemuria coartat᷑. Uñ aug̃ qͥ agrecis uł alati¬
nis nec̾itate de ineffabili trinitate aictum
grecis. una eẽntia. tres sub̃e.i. una usia tres y¬
postases alit̃ i⁊ greci accipiunt sub̾am quã
latini. a latinis aũ dictũ ẽ una ẽentia uł su

Expanded text:
cus eadem pene super hac re laborans nominum penuria coarctatur. Unde Aug. quid a Graecis vel Latinis necessitate de ineffabili Trinitate dictum Graecis, una essentia, tres substantiae, id est, una usia, tres hypostases. Aliter enim Graeci accipiunt substantiam quam Latini. A Latinis autem dictum est, una essentia vel su
Abbreviated transcription (Latin):
pr̃is. ꝗ ñ ẽẽ nitunt᷑ ꝓbare ħmodo. filiꝰ in qui¬
unt ẽ sapiã pr̃is genita qua pr̾ sapiẽs ñ est.
ẽ gͥ aliqua sapĩa pr̾is qua sapiens ñ ẽ. ẽ aũt
⁊ sapiencia pr̾is genita. ⁊ ea pt̾ sapiens ẽ. ẽ gͦ
quedam sapĩa pr̃is qua sapiens est. ⁊ ip̃a ñ¬
Nonẽ antem sapiencia ingenita. sapiencia

Expanded text:
ris. Quod non esse nituntur probare hoc modo: Filius, inquiunt, est Sapientia Patris genita, qua Pater sapiens non est. Est igitur aliqua Sapientia Patris, qua sapiens non est. Est autem et Sapientia Patris ingenita, et ea Pater sapiens est. Est ergo quaedam Sapientia Patris, qua sapienNon est aliqua sapientia genita, sapientia
Abbreviated transcription (Latin):
tuntur. in assercionem sue oppinionil¶õ am¬
brosiis dicit. ħuera penitencia ẽ cessare a
inbutosemm uiciis aios exuere. atq emen¬
dare uirtutis ẽ ꝑfc̃e. ⁊ celestis gr̃e. ⁊ iõsane
ita diftmiri potest¬

Expanded text:
tuntur in assertionem suae opinionis. Sed Ambros. dicit: Haec vera poenitentia est, cessare a Imbutos enim vitiis animos exuere atque emendare, virtutis est perfectae et coelestis gratiae; et ideo sane ita definiri potest
Abbreviated transcription (Latin):
Idem moctauo. intelligencie sensus. incri¬
mine ẽ. Iere dicit. ꝗ ex uerb̾ in ordinate pro
cus. ait heticus ẽ. qui alicꝰ temꝑał conmodi
⁊ maxĩe głe̾. pͥncipatus q singra. falsas ac no¬
ost ħ depenitencia agendũ ẽ. Penitẽ tĩca.¬
cia longe poĩtis a qdo necc̾ia ẽ. ut appͥnqt̃.
Est enim ut ait ieꝵ scd̃a tabula post natifra¬
gium. Quia siquis uestem innocencie in bap̃o
ꝑceptam peccando corrup̃: penitencie reme
ponitur uetuis hõ. ⁊ induit᷑ nouiis. Scdã pe¬
nirencia. qua post lapsũ resurgimus. dñ ue¬
tustas reuersa repellit᷑. ⁊ nouitas ꝑdita. re¬
sumit᷑. post bapt̃m̃ ꝓlapsi: ꝑpenitenciã re-¬
nouari ualent. s non ꝑbaptm̃. licet hõi¬

Expanded text:
Idem in lib. 8: Intelligentiae sensus in crimine est. Hieron. dicit quod ex verbis inordinate prolcus, ait: Haereticus est qui alicujus temporali; commodi, et maxime gloriae principatusque sui gratia falsas ac noPost haec, de Poenitentia agendum est. Poenitentia longe positis a Deo necessaria est, ut propinquent. Est enim, ut ait Hieron., secunda tabula post naufragium, quia si quis vestem innocentiae in Baptismo perceptam peccando corruperit, Poenitentiae remeponitur vetus homo, et induitur novus; secunda, Poenitentia, qua post lapsum resurgimus, dum vetustas reversa repellitur, et novitas perdita resumitur. Post Baptismum prolapsi per Poenitentiam renovari valent, sed non p
Abbreviated transcription (Latin):
qui consciencie testis ẽ. ita ħ accipit sic̃ ille
cui uirat᷑. intelligit. Uupplict̾t autẽ reus
fit. qui⁊ nom̃ cłi inuanum assumit.⁊ prim¬
De illo qui cogit aliꝗ̃ urrare.

Expanded text:
tis est, ita hoc accipit, sicut ille cui juratur intelligit. Dupliciter autem reus fit, qui et nomen Dei in vanum assumit, et proximDe illo qui cogit aliquem jurare.
Abbreviated transcription (Latin):
uenit. Nongͦ pp̃fidem uel aliqua mita elegit dt
aliquos ab et̾no. uł apposuit gram̃ iustificationiᷤᷤ
intemꝑe. s gratuita bonitate sua elegit: ut bom
eeñt. uñ aũs inli. dep̃destinatione scor. ñ qi fut᷑oᷤ¬
nostales eẽ p̃sciuit. iõ elegit. s ut eẽmus tales per
ipãm electionem grẽ siue qua gratificauit nos¬

Expanded text:
enit. Non ergo propter fidem vel aliqua merita elegit Deus aliquos ab aeterno, vel apposuit gratiam justificationis in tempore, sed gratuita bonitate sua elegit, ut boni essent. Unde Aug., in lib. 1 de Praedestinatione sanctonon esse praescivit ideo elegit, sed ut essemus tales per ipsam electionem gratiae suae, qua gratificavit nos
Abbreviated transcription (Latin):
dicẽs sõ sit aliquid nisi om̃p̃s fĩ uelit. uł sinendo ũ fiat.
uł ipm̃ faciendo. nec dubitandũ est. dm̃ facẽ bonũ ⁊̃ si¬
nendosĩ quetumq fiunt male. ñ enim h nͥ iusto uidicio¬
fac̃ siñ⁊ ꝓfecto bonum ẽ omẽ ꝙ iustũ est.Ecce manifeste
⁊ bona.⁊ mala om̃ia q̃ fiunt. Ioq aꝑte distinguit quõ
dm̃ uelle. dixit. ne ead̾ rõne incelligent᷑ uelle bona. ⁊ ma¬
la subdens. uł sinendo ũ fiat ħ quant̃ ad maladic̃. uł
ipm̃ faciendo ħ qnͣt̾ ad bona. Mala enĩ siuit fĩ. s ñ fac̃.
boã uõ ip̃e facit. Ioq dixit eum uelle ꝙ ⁊ uolens. Ma¬

Expanded text:
dion: Non fit aliquid nisi omnipotens fieri uelit, uel sinendo ut fiat uel ipse faciendo. Nec dubitandum est Deum facere bene, etiam sinendo fieri quaecumque fiunt male. Non enim hoc nisi iusto iudicioDei sinit, et profecto bonum est omne quod justum est. Ecce hic manifeste et bona et mala omnia quae fiunt. Ideoque aperte distinguit quomodo Deum velle dixerit, ne eadem ratione intelligeretur velle bona et mala, subdens: Vel sinendo ut fiat, hoc quantum ad mala dicit; vel: Ipse faciendo, hoc quantum ad bona. Mala enim sinit fieri, sed non facit; bona vero ipse facit. Ideoque dixit eum velle, quia et nolens ma
Abbreviated transcription (Latin):
cum ad pecẽ eiusdem uiri ꝑtinere uoluerit lex si
tñ mulieri ex hoc iussum ded. ñ cũ pͥus uir ei
ocessĩt postea si phibu̾it. contempnatim Ex hisap¬
paret ꝗ uir uł mulier continenciam dõ offerre
ñ pot̾ sine omuni ꝯsensu. nec alt̾ alt̾i debitũ ne¬
gare debet. Siu̾o qͥ libet eoꝵ alter̾ asuouire ab¬
soluĩt: ad p̃ti̾tam seruitutẽ ñ qͥd reuocare potĩt:

Expanded text:
cum ad peccatum ejusdem viri pertinere voluerit lex, sicum ad peccatum ejusdem viri pertinere voluerit lex, siesserat; non tamen mulieri ex hoc jussum dedit, ut cum prius vir ei concesserit, postea si prohibuerit contemnatur. Ex his apparet quod vir vel mulier continentiam Deo offerre non potest sine communi consensu, nec alter alteri debitum negare debet. Si vero quilibet eorum alterum a suo jure absolverit, ad praeteritam servitutem numquid revocare poterit?