comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Nutribat. teneris ĩmulgeus ubera labris:
Utq pedũ p̾mis infaus uestigia plantis
Iustiterat. iaculo palmas armauit acuto.
Spiculaq ex humero parne suspendit et arcũ
Pro criuali auro. pro longe teguũt palle
Trtgidis exume per dorsũ a uertice pendẽt:
Tela mau iam tum tencra piu̾lia torsit
Et fundã fereti circũ caput egit habena.
Etrimomãq gͣuẽ. aut albũ deiecit olortm.
Multe illã frustra tirrena per oppida matres
Optaue nurũ sola contenta diana
Eternũ telorũ et uirginitatis amorem
I ntemerata colit. uellem haud correpta fuiss¬
N ilica tali. cognocta lacessere tencros:
Cara iiiͦ comitũq foret mut̃ una meaꝵ :
Uerũ age quãdoquidẽ fatis urgit᷑ acerbis
labere iuipha polo sinesq inuist latinos.
Tristis ubi infaaito cõmittit᷑ omĩe pugna:
Let cape. it ultricem faretra de prome sagittã:
Hac quicũq sacrũ iudlagrit uulue̾ corpus

Expanded text:
nutribat, teneris immulgens ubera labris. nutribat, teneris immulgens ubera labris. Utque pedum primis infans vestigia plantis institerat, iaculo palmas armavit acuto spiculaque ex umero parvae suspendit et arcum. Pro crinali auro, pro longae tegmine pallae tigridis exuviae per dorsum a vertice pendent. Tela manu iam tum tenera puerilia torsit et fundam tereti circum caput egit habena Strymoniamque gruem aut album deiecit olorem. Multae illam frustra Tyrrhena per oppida matres optavere nurum: sola contenta Diana aeternum telorum et virginitatis amorem intemerata colit. Vellem haud correpta fuisset militia tali, conata lacessere Teucros: cara mihi comitumque foret nunc una mearum. Verum age, quandoquidem fatis urgetur acerbis, abere, nympha, polo finisque invise Latinos, tristis ubi infausto committitur omine pugna. Haec cape et ultricem pharetra deprome sagittam: hac quicumque sacrum violarit volnere corpus,
Abbreviated transcription (Latin):
Telui mĩans manu ualida qd forte gerebat
Sellator. polidũ nodis et robore cocto
Hũic naͣtã libro. et siluestr subere. clausã
Implicat. atq habilẽ medie c̾cinuiligat haste :
Quã dextra ingercti libraus ita ad echera fatur¬
Alma tibi haut nemor cuttrix latonia uirgo
I pẽ pr̃ famlãm noueo. tua pͥma per aucas
Tela tenens supplex hostem fugit accipe testor
Diua tuã. q̃ nũt dubiis coniuittitus auris.
Dixit. et adducto contortũ hastile lacerto
Inuttit. conue unde̾ rapidũ suꝑ auuem:
Infelix fugit in iaculo stridente cauulla.¬
At metabus magna ꝓꝑius iã urgẽte cat̾ua
Dat sese fluĩo atq hastã cũ uirgine uictor
Gramineo donũ truue de cespite uellit
N on illũ tectis ulle non menib urbes
A cceꝑe: neq ip̃e manus ferctate de disset
Pastorũ et solis exegit montibus euũ iusila fuar
hĩc nactã in duius int̾q horrentia lustra
Armẽtalis eque manuuis et lacte fermo

Expanded text:
Telum immane manu valida quod forte gerebat Telum immane manu valida quod forte gerebat bellator, solidum nodis et robore cocto, huic natam, libro et silvestri subere clausam, implicat atque habilem mediae circumligat hastae; quam dextra ingenti librans ita ad aethera faturAlma, tibi hanc, nemorum cultrix, Latonia virgo, ipse pater famulam voveo; tua prima per auras tela tenens supplex hostem fugit. Accipe, testor, diva tuam, quae nunc dubiis committitur auris. Dixit et adducto contortum hastile lacerto immittit: sonuere undae, rapidum super amnem infelix fugit in iaculo stridente Camilla.At Metabus, magna propius iam urgente caterva, dat sese fluvio atque hastam cum virgine victor gramineo donum Triviae de caespite vellit. Non illum tectis ullae, non moenibus urbes accepere neque ipse manus feritate dedisset: pastorum et solis exegit montibus aevom. Hic natam in dumis interque horrentia lustra armentalis equae mammis et lacte ferino
Abbreviated transcription (Latin):
Uelocẽ intea. superis in sedibus opim gm ⁊a adita¬
Unã ex uirginibus sotiis. sacraq caterua
Compellabat. et has tristes latoma uores
Ore dabat. graditur bellũ ad rrudele cauullo
Ouirgo et nis ⁊ ne quitꝙͣ cingit᷑ armis
Tara mͦ ante alias. neq enĩ nouus iste diane
Uenit amor: subitaq amuiũ dultedine mouit.
Pulsus ob inuidiã regno iuirẽsq superbas
ꝓriucrno ab antiqua metabꝰ cũ excede̾t ille. uihẽ
Infantẽ fucieus media nrt̃ prelia belli¬
Sustulit exilio conitẽ: matrisq uocauit
A om̃s casiille mutata parte canuillã.
I pe suui pre se portans / iuga longa petebat
Solorũ ncmo tela undiq seua p̃mebant
Et c̾cunifuso uolctabant nulcte uulsti.
Ecce fuge medio sũmis amiasenꝰ abundãs
Epuinabat ripis tantus se e nubibus nmber¬
Ruperat/ ille muare parans infantis amore
Tardatur caroq oneri tuuet omĩa secum
uei santi subito iux hec sentetia sedit.

Expanded text:
Velocem interea superis in sedibus Opim, Velocem interea superis in sedibus Opim, nam ex virginibus sociis sacraque caterva, compellabat et has tristis Latonia voces ore dabat: Graditur bellum ad crudele Camilla, O virgo, et nostris nequiquam cingitur armis, cara mihi ante alias. Neque enim novus iste Dianae venit amor subitaque animum dulcedine movit. Pulsus ob invidiam regno viresque superbas Priverno antiqua Metabus cum excederet urbe, infantem fugiens media inter proelia bellistulit exsilio comitem matrisque vocavit nomine Casmillae mutata parte Camillam. Ipse sinu prae se portans iuga longa petebat solorum nemorum: tela undique saeva premebant cumfuso volitabant milite Volsci. Ecce fugae medio summis Amasenus abundans spumabat ripis: tantus se nubibus imberruperat. Ille, innare parans, infantis amore tardatur caroque oneri timet. Omnia secum versanti subito vix haec sententia sedit.
Abbreviated transcription (Latin):
Exploratores. equctũ leuia impbus arma
Premisit qͣterent campos ip̃e ardua mont
Der deserta uigo suꝑans aduerctat ad urbẽ:
furta paro belli conuexo in tramitte silue.
Ut biuias armato obsidã multte fauces.
Tu tirrenũ equitẽ collatis excipe signuis:
Tecũ acer messapus erit. turmeq latine
Tiburmq manus ducis et tu concipe curã
Sicͭ ait. et paribus messapũ in plia dctĩs
Hortatur: socicsq duces et ꝑgit in hostes:
Est curuo aufractu ualles accomoda fraudi
A riorũq dolis. quã densis frondib atrũ
Urget utrũq latus . tenuis quo semita ducit
Angusteq ferunt fances. ad itusq maligni :
h anͣs super in speculis. sũmoq in uertite montis
ꝑlanices ignota iacet tutiq receptus.
Deu dexͣ leua q uelis occurrẽ pugne.
Suie instare iugis. et grandia uoluere saxaz
Huc niui̾dus nota fertur regione uiarũ
Arripuit q locũ. et silius isedit inquis.

Expanded text:
exploratores, equitum levia improbus arma exploratores, equitum levia improbus arma praemisit, quaterent campos; ipse ardua montis per deserta iugo superans adventat ad urbem. Furta paro belli convexo in tramite silvae? ut bivias armato obsidam milite fauces. Tu Tyrrhenum equitem conlatis excipe signis; tecum acer Messapus erit turmaeque Latinae Tiburtique manus, ducis et tu concipe curam. Sic ait, et paribus Messapum in proelia dictis hortatur sociosque duces et pergit in hostem. Est curvo anfractu valles, adcommoda fraudi armorumque dolis, quam densis frondibus atrum urget utrimque latus, tenuis quo semita ducit angustaeque ferunt fauces aditusque maligni. Hanc super in speculis summoque in vertice montis planities ignota iacet tutique receptus, seu dextra laevaque velis occurrere pugnae, sive instare iugis et grandia volvere saxa. Huc iuvenis nota fertur regione viarum arripuitque locum et silvis insedit iniquis.
Abbreviated transcription (Latin):
Exultatq aniiis. et spe iã p̾cipit l ostem.
Qualis ubi abruptis fugit p̃sepia uinicłis
Landem liber equus campoq potitus aptato.
Aut ille in pastus armentaqz tendit equarũ:
Aut ad suetus aq̃ perfundi flumiẽ noto
Emicat: arrectisqz fremit ĩt c̾uicibus alte
Luxurians ludũt q iube ꝑ colla ꝑ armos :
Obua aͣu nulstoꝵ. acie comitante camilla
Occurrit. portisq ab equo regnia sub ipĩs
desiluit quã tota cohers iitata relictꝭ
Ad terrã defluxit equis. nũc talia factur:
Turne sui mĩtosi qua est fidutia forti
A udeo: et eneadũ ꝓmitto occurre̾ turme:
Solaq tirrenos equites ire obuia contra:
Me sine p̾ma manu temptare ꝑicula belli:
Tu pedes ad muros subsiste et meĩa serua:
Turnus ad hͨ oculos horrenda in u̾gine fixus
O decus ytalie iuirgo quas dicẽ grates
Quas ue referre pare. s nũt est omĩa qñ
Iste amiuus supra: metũ ꝑtire laborem:
Eneas ut fama fidẽ missiq reportant

Expanded text:
exsultatque animis et spe iam praecipit hostem: exsultatque animis et spe iam praecipit hostem: qualis ubi abruptis fugit praesaepia vinclis ndem liber equus campoque potitus aperto aut ille in pastus armentaque tendit equarum aut adsuetus aquae perfundi flumine noto emicat adrectisque fremit cervicibus alte luxurians, luduntque iubae per colla, per armos. Obvia cui Volscorum acie comitante Camilla occurrit portisque ab equo regina sub ipsis desiluit, quam tota cohors imitata relictis ad terram defluxit equis; tum talia fatur: Turne, sui merito siqua est fiducia forti, audeo et Aeneadum promitto occurrere turmae solaque Tyrrhenos equites ire obvia contra. Me sine prima manu temptare pericula belli tu pedes ad muros subsiste et moenia serva. Turnus ad haec, oculos horrenda in virgine fixus: O decus Italiae virgo, quas dicere grates quasve referre parem? Sed nunc, est omnia quando iste animus supra, mecum partire laborem. Aeneas, ut fama fidem missique reportant
Abbreviated transcription (Latin):
Descrit. ac tristi turbatus tempore differt
ni ultaq se incusat. quod nõ acceperit ultro
Dardanũ eneã. geneꝵq acciuerit urbi:
Prefoduĩt aliĩ portas: aut saxa sudesq
Subuectant. bello dat signũ rauta cruentũ
Causa mali tanti. oculos deiecta decoros:
Succedũt irẽs. et templũ thure᷑ uaporãt
Et mestas alto fundĩt de luine uoces:
Armpotens p̃ses belli tritouia uirgo
Frange manu telũ phrigii p̃donis et ip̃m̃
P ronũ sterne solo. portisq effunde sub altis
Cunigit᷑ ipẽ furens ĩtatim in prelia turnus
otBucina. tũ muros uaria cuxere corona
Ni atrone piu̾q. uocat labor ultimꝰ oĩs:
N ecnõ ad templũ sũmasq ad palladis arces
Subuehit᷑ magna matrũ regͣma caterua. Donaferens uts.¬
Iamq adeo rutulũ thorata indutus acuis
horrebat squanus. surasq incluserat auro :
Temꝑa nudus adhuc. lateriq acciuxeratense
Fulgebatq alta decurrens aureus arce

Expanded text:
deserit ac tristi turbatus tempore differt deserit ac tristi turbatus tempore differt multaque se incusat, qui non adceperit ultro Dardanium Aenean generumque adsciverit urbi. Praefodiunt alii portas aut saxa sudesque subvectant. Bello dat signum rauca cruentum causa mali tanti, oculos deiecta decoros. Succedunt matres et templum ture vaporant et maestas alto fundunt de limine voces: Armipotens, praeses belli, Tritonia virgo, frange manu telum Phrygii praedonis et ipsum pronum sterne solo portisque effunde sub altis. Cingitur ipse furens certatim in proelia Turnusbucina. Tum muros varia cinxere corona matronae puerique: vocat labor ultimus omnis. Nec non ad templum summasque ad Palladis arces subvehitur magna matrum regina caterva dona ferensIamque adeo rutilum thoraca indutus aenis horrebat squamis surasque incluserat auro, tempora nudus adhuc, laterique adcinxerat ensem fulgebatque alta decurrens aureus arce,
Abbreviated transcription (Latin):
Tiruenãq manũ totis destende̾ campis :
Ex templo turbati auiui cõculsaq uulgi
Pectora: arrecte stimulis haud mollibus ire
Arma manu trepidi postũt. freunt arma iuuẽtꝰ.
Elent mesti nuuisantq patres. ħ undiq clauior
Dissensu uario magnus se tollit in auras:
h aud secus atq alto in luco cũ forte caterus
Consedere auiũ piscosoq anme paduss
Dant uuctũ rauci per stagna loquacia cigni.
Immo ait o ciues arrepto tempore turnus
Cogite conciliũ et pacem laudate sedentes.
Illi armis in regna ruũt. nec plura locutus
Corripuit sese et tectis citus extulit altis.
Tu uoluse armari nulstorũ edice mamplis¬
Duc ait et rutulos: equctes messapus in armis.
Et cũ frẽ coras latis diffundcte campis
Pars aditus urbis firment turresq capessãt.
Ectera qua iusso mecũ manus inferat armie:
Illicẽt in muros tota discurritur urbe
Conciliũ ip̃e pr̃ et magna incepta latinꝰ

Expanded text:
Tyrrhenamque manum totis descendere campis. Tyrrhenamque manum totis descendere campis. Extemplo turbati animi concussaque vulgi pectora et adrectae stimulis haud mollibus irae. Arma manu trepidi poscunt, fremit arma iuventus, flent maesti mussantque patres. Hic undique clamor dissensu vario magnus se tollit in auras haud secus atque alto in luco cum forte catervae consedere avium piscosove amne Padusae dant sonitum rauci per stagna loquacia cycni. Immo, ait, O cives adrepto tempore, Turnus, cogite concilium et pacem laudate sedentes: illi armis in regna ruunt. Nec plura locutus corripuit sese et tectis citus extulit altis. Tu, Voluse, armari Volscorum edice maniplduc, ait, et Rutulos. Equitem Messapus in armis et cum fratre Coras latis diffundite campis. Pars aditus urbis firmet turrisque capessat, cetera, qua iusso, mecum manus inferat arma. Ilicet in muros tota discurritur urbe. Consilium ipse pater et magna incepta Latinus
Abbreviated transcription (Latin):
Lot populi misereͬ duces: nec parua sequatur
Gloria delectos lacio. et laurentibus agris:
Est et uulstorũ egregia de gente camilla
A gniẽ agens equetũ: et florentes ere cãt̾uae
Quod si me solũ tencri in certamina posciẽt
Idq plaget. tñq bomis cõmiũbus obsto:
I on adeo has exosa manus uctoria fugit.
Ut tanta quitꝙͣ pro sꝑe temptare recusoin.
Ibo amis contra ueł magnũ p̃stet achillẽ.
Fctã q uulcani mamnbus patria induãt arma
Ille licet. uobis aioom hanc soceroq latiuo
Turnus ego: haud ulli ueteꝵ uirtute stdũs
D euoui;, solũ eneas uocat et uoet oro:
I et drances pocuis siue est hac ira deorũ
Morte luat. siue est uirtus et gloria tollat᷑:
Illiͣ hec int̾ se dubiis de rebus agebant
Certaictes: castra euras aciẽq mouebat.
Iũcius ingencti per regia tecta tumultu
Ecce ruit. maguisq urbẽ terroribus ĩplet
Instructos acit tiberino a fluĩe tentros

Expanded text:
ot populi misere duces, nec parva sequetur ot populi misere duces, nec parva sequetur gloria delectos Latio et Laurentibus agris. Est et Volscorum egregia de gente Camilla, agmen agens equitum et florentis aere catervas. Quod si me solum Teucri in certamina poscunt idque placet tantumque bonis communibus obsto, non adeo has exosa manus Victoria fugit, ut tanta quicquam pro spe temptare recusem. Ibo animis contra, vel magnum praestet Achillem factaque Vulcani manibus paria induat arma ille licet. Vobis animam hanc soceroque Latino Turnus ego, haud ulli veterum virtute secundus, devovi. Solum Aeneas vocat: et vocet oro, nec Drances potius, sive est haec ira deorum, morte luat, sive est virtus et gloria, tollat. Illi haec inter se dubiis de rebus agebant certantes; castra Aeneas aciemque movebat: nuntius ingenti per regia tecta tumultu ecce ruit magnisque urbem terroribus implet, instructos acie Tiberino a flumine Teucros
Abbreviated transcription (Latin):
A mittes habrtet tecũ et sit pectore in istos
N ut̃ ad te et tua magne p̃r esulta reuertor:
Si nullã nrĩs ultra spem ponis in armis
Srtam deserti sumꝰ. et semel agume uerso
Fiuditus oͣctĩdimꝰ. neq ht̃ fortuna regssũ
Dremus pateui: et dextras tendamꝰ mertes:
Quãꝙͣ o si follcte quitꝙͣ uirtutis adess¬
Ille mͦ ante alios. fortunatus q laboꝵ
E gregiusq amini. qui ne quid tale iuderet det
P rocubuit morieus et humũ seł ore momiordit.
Din et opes nobis et adhut intacta uiuẽtus
Auxilis q urbes ytale. pplĩq supersunt
Qu et troianis cũ multo gloria uenit
Sangiuẽ: sũt illis sua fuuã: parq ꝑ om̃s
Tempestas. cur indecores in lumẽ primo
Desicius ^ cur cucte tubã tremor occupat artꝰ¬
Nulta diẽs. uariusq labor nurtabilis eui¬
Iusit. et in solido rursus fortuã locauit.
Non erit auxilio nobis etholus et arpi
At messapus erit. felixq cholimimius et quos

Expanded text:
amittes: habitet tecum et sit pectore in isto. amittes: habitet tecum et sit pectore in isto. Nunc ad te et tua magna, pater, consulta revertor. Si nullam nostris ultra spem ponis in armis, si tam deserti sumus et semel agmine verso funditus occidimus neque habet Fortuna regressum? oremus pacem et dextras tendamus inertis. Quamquam O, si solitae quicquam virtutis adessIlle mihi ante alios fortunatusque laborum egregiusque animi, qui, nequid tale videret, procubuit moriens et humum semel ore momordit. Sin et opes nobis et adhuc intacta iuventus auxilioque urbes Italae populique supersunt, sin et Troianis cum multo gloria venit sanguine, sunt illis sua funera parque per omnis tempestas: cur indecores in limine primo deficimus? Cur ante tubam tremor occupat artulta dies uariusque labor, pater ipse deorlusit et in solido rursus Fortuna locavit. Non erit auxilio nobis Aetolus et Arpi: at Messapus erit felixque Tolumnius et quos
Abbreviated transcription (Latin):
Iuius in aduersos : ꝙͥ cessas c̃ an tibi mauõrs
Wentosa in liuigna. pedibusq fugatib istis
Seurper eoit
P ulsus ego laut quisꝙͣ mercto fedissime pulsũ
Arguit: iliaco tiuuidũ qui cresce̾ tibrim
Sangiĩẽ. et euandri totã cũ stirpe uidebit
Procubuisse domũ. atq exictos archãdas armis :
haud ita me ex ꝑti bicias et paudarus ingens.
Et quos nulle dicͣ uictor sub tartara msi
Inclusus muris. hostiliq aggere ⁊eptus :
Nulla salus bello: capiti cãne talia demeus
Dardamo. rebusq tuis. ꝓuide omĩa magno
Me cessa turbare metu. aetq extollẽ iuires
Gentis bis iucte. contͣ p̃me̾ arma latiuna:
Mut̃ et nurnudonũ proeres phrigiã ar̃ma t̾mescũt᷑
Muc̃ et titides et lariseus achilles
Aniius et adriatas retro fugit aĩsidꝰ ũdas:
Del cũ se pauidũ contra mea uirgia fingit
Artificis scelus: et formidĩe c̾men a cerbat
Nũꝙͣ aĩam talem dextͭ hac. absiste moueri

Expanded text:
Imus in adversos: quid cessas? An tibi Mavors Imus in adversos: quid cessas? An tibi Mavors ventosa in lingua pedibusque fugacibus istis semper erit? Pulsus ego? Aut quisquam merito, foedissime, pulsum arguet, Iliaco tumidum qui crescere Thybrim sanguine et Evandri totam cum stirpe videbit procubuisse domum atque exutos Arcadas armis? Haud ita me experti Bitias et Pandarus ingens et quos mille die victor sub Tartara misi, inclusus muris hostilique aggere saeptus. Nulla salus bello. Capiti cane talia, demens, Dardanio rebusque tuis. Proinde omnia magno ne cessa turbare metu atque extollere vires gentis bis victae, contra premere arma Latini. Nunc et Myrmidonum proceres Phrygia arma tremescunt, nunc et Tydides et Larissaeus Achilles, amnis et Hadriacas retro fugit Aufidus undas. Vel cum se pavidum contra mea iurgia fingit artificis scelus et formidine crimen acerbat. Numquam animam talem dextra hac, absiste moveri,
Abbreviated transcription (Latin):
Aut si fama mouet. si tiñ pectore robur
Concipis. et si adeo dotalis regia cordi est.
al udetꝙ̃ aduersũ fideus fer pectus in hostẽ
Scilicet ut turno contingat regia cõump᷑
Nos amme uiles inhumata infletaq turba
Sternenour campis: et iã tu si qua tibi ius
Si patrii quid martis hẽs illũ aspice contra
Qui uocat
Talibus exarsit dictis udentia turui
Dat genictũ rũpitq has mo pectore uoces :¬
Larga quidẽ semꝑ dyance tibi copia faudi
Tũc cũ bella manus postũt pat̾busq uocatꝭ
Primius ades. s ‸ complenda est curia uerbis:
Que tirto tibi magna uaant dũ detinet hostẽ
A gger muroꝵ ne iundant sanguiẽ fosse¬
.Proinde tona eloquiũ solitũ t̾. meq tunor
A rgue tu drance. qñ stot stragis aceruos
Tencrorũ tua dextra dedit passimq t̾pheis
I nsiguis agros possit quid uiuida uirtus
Experiare licet. nec longe scilicet hostes
Querendi nobis. crcũstant undiq muros.

Expanded text:
Aut si fama movet, si tantum pectore robur Aut si fama movet, si tantum pectore robur concipis et si adeo dotalis regia cordi est, aude atque adversum fidens fer pectus in hostem. Scilicet ut Turno contingat regia coniunx, nos animae viles, inhumata infletaque turba, sternamur campis. Etiam tu, siqua tibi vis, si patrii quid Martis habes, illum aspice contra, qui vocat. Talibus exarsit dictis violentia Turni; dat gemitum rumpitque has imo pectore voces Larga quidem, Drance, semper tibi copia fandi tum, cum bella manus poscunt, patribusque vocatis primus ades. Sed non replenda est curia verbis, quae tuto tibi magna volant, dum distinet hostem agger murorum nec inundant sanguine fossae. Proinde tona eloquio, solitum tibi, meque timoris argue tu, Drance, quando tot stragis acervos Teucrorum tua dextra dedit passimque tropaeis insignis agros. Possit quid vivida virtus, experiare licet; nec longe scilicet hostes quaerendi nobis: circumstant undique muros.
Abbreviated transcription (Latin):
Ditã equidẽ. licet arma m̾t mortẽq muret᷑
Iiũa tot recidisse ducũ totãq indenius
Tonsedisse urbẽ luctu: dũ troia bemptat
Costra. fuge fidens. et celũ territat armis
U nũ enã doms istis q̃ plurima mitti
Dardãmdis duciq iubes iugũ optiẽ regũ
A dicias. nec te ullius molentia uiucat
Quin natã egregio gnõ. dignis ꝙ huneiuers
Deses pr̃. et patẽ hanc eterno fede̾ iũgas:
Q uod si tantus h mẽtes et pectora terror
I pm̃ obtestenur. ueniãq gremus ab ipso
Cedat ius ꝓpriũ regi paͣtrieq remittat.
Quid miseros totiens ĩ aperta ꝑicula ciuet
Prõitis o lacio caput horũ et causa malorũ.
M ulla salus bello. pacem te postimꝰ om̃s
Durus simul patis solũ ñuolabile pignus
Primuuis egoi muisũ quẽ tu tibi fingis et esse
Ail moror, en supplex uemo miserẽ tuorum:
Pone aiõs. et pulsus abi. sat fu̾a fusi
Uidimꝰ ingentes et desolauiius agroe:¬

Expanded text:
dicam equidem, licet arma mihi mortemque minetur dicam equidem, licet arma mihi mortemque minetur lumina tot cecidisse ducum totamque videmus consedisse urbem luctu, dum Troia temptat castra fugae fidens et caelum territat armis. Unum etiam donis istis, quae plurima mitti Dardanidis dicique iubes, unum, optime regum, adicias nec te ullius violentia vincat, quin natam egregio genero dignisque hymenaeis des, pater, et pacem hanc aeterno foedere iungas. Quod si tantus habet mentes et pectora terror, ipsum obtestemur veniamque oremus ab ipso: cedat, ius proprium regi patriaeque remittat. Quid miseros totiens in aperta pericula cives proicis, O Latio caput horum et causa malorum? Nulla salus bello: pacem te poscimus omnes, Turne, simul pacis solum inviolabile pignus. Primus ego, invisum quem tu tibi fingis, et esse nil moror, en supplex venio. Miserere tuorum, pone animos et pulsus abi. Sat funera fusi vidimus ingentis et desolavimus agro
Abbreviated transcription (Latin):
Materies. ip̃i iinicros ꝙ modq cariis
Precpiant nos acra manus nauałia demꝰ.
Pretea qui ditã ferant et federe firment
Centũ oratores prima de gente latini
Ire placet. pacisq manu p̃tende̾ ramõs:
Munera portantes auriq eborisq taleuta
Et sellã regui trabeãq insiguia nostr.
Consulcte in mediũ et rebus succurrite fessis.
Lum drances idem infensus. quẽ glã turui
Obliquã inuidia stimulis agetaͣt amoris. agitabat¬
Largus opũ: et lingna melior: s frigida bello
Dextera consilis hĩtus non futilis ͫ a uctor oble
Seditiõe potens. genus hũit mr̃na suꝑbũ
N obilitas dabat: incertũ de patre ferebat:
Burgit et his onãt᷑ dictis atq aggerat iras:
R eui nulli obscurã. nostre nec uõtis egentẽ
Tonsulis o boue rex cũti se scire fectent᷑
Quid fortua petat ppłis: et dice̾ nussant
D et libertatẽ faudi. flatus ꝙͣ remittat.
Cnius ob auspiciũ in faustũ moresq sinistroe

Expanded text:
materies, ipsi numerumque modumque carinis materies, ipsi numerumque modumque carinis praecipiant, nos aera manus navalia demus. Praeterea qui dicta ferant et foedera firment centum oratores prima de gente Latinos ire placet pacisque manu praetendere ramos, munera portantis aurique eborisque talenta et sellam regni trabeamque insignia nostri. Consulite in medium et rebus succurrite fessis. Tum Drances idem infensus, quem gloria Turni obliqua invidia stimulisque agitabat amaris, largus opum et lingua melior, sed frigida bello dextera, consiliis habitus non futilis auctor, seditione potens genus huic materna superbum nobilitas dabat, incertum de patre ferebat, surgit et his onerat dictis atque aggerat iras: Rem nulli obscuram nostrae nec vocis egentem consulis, O bone rex: cuncti se scire fatentur, quid fortuna ferat populi, sed dicere mussant. Det libertatem fandi flatusque remittat cuius ob auspicium infaustum moresque sinistros
Abbreviated transcription (Latin):
Epem si quã adscitis etholũ hũiitis ĩ abiis
Pouite. spes sibi quisꝙͣ s hec ꝙ̃ angusta uidetis.
Cetera qua rerũ iacent perculsa ruma
Aicte oculos int̾qz manus sũt oĩa uestros:
I et quẽꝙͣ inicuso. potuit q̃ plurua uirtus
Esse fuit toto certatũ est corpore regui :
Nũc adeo q̃ sit dubie sentencia meicti
Expediã. et paucis aminos adhibete docebo:
Est antiquꝰ ager tusto in proxinus ãni
Longus in occasũ: sines suꝑ usq sitanos.
Aurũci rictuliq scrũt et nome̾ duros
Exocercent colles. atq horũ asprrima pascũt
hec onũs regio et celsi plaga puita monte
Cedat amicicie tentrorũ. et federis equas
Dicanus legee. socios q in regna uocenus.¬
Tousidant si tantus amor et memã condãt.
Oin alios fines. aliãq capescere gentem
Est aminꝰ. possũtq solo discedere nostro.
Sis deuas ytalo texauius robore naurs
Seu plurez: complẽ ualent. iacz oĩt ad undã

Expanded text:
Spem siquam adscitis Aetolum habuistis in armis, Spem siquam adscitis Aetolum habuistis in armis, ponite. Spes sibi quisque, sed haec quam angusta videtis; cetera qua rerum iaceant perculsa ruina, ante oculos interque manus sunt omnia vestras. Nec quemquam incuso: potuit quae plurima virtus esse, fuit; toto certatum est corpore regni. Nunc adeo quae sit dubiae sententia menti expediam et paucis, animos adhibete, docebo. Est antiquus ager Tusco mihi proximus amni, longus in occasum, finis super usque Sicanos; Aurunci Rutulique serunt et vomere duros exercent colles atque horum asperrima pascunt. Haec omnis regio et celsi plaga pinea montis cedat amicitiae Teucrorum, et foederis aequas dicamus leges sociosque in regna vocemusConsidant, si tantus amor, et moenia condant. Sin alios finis aliamque capessere gentem est animus possuntque solo decedere nostro: bis denas Italo texamus robore navis seu pluris complere valent, iacet omnis ad undam
Abbreviated transcription (Latin):
Dardamus. et euersis lugeret grecia fatis.
Quit quid apud dure cessatũ est menia trore.
Lectoris eneeq manu. uictoria rauĩ
Uesit et in decinũ uestigia retulet amiũ:
Auibo amimis ambo insignes p̃stantib ariuis
Hit pictate prior. coeant in federa dextre
Qᵈua datur / ast armis concurrat arma cauete.
Et responsa sił. que suit rex optime regis
Audist. et que sit magno sentencia bello:
U ix ea legati uariusq per ora cucurrit
Ansonidũ turbata fremor ceu saxa morãt᷑
Cũ rapidos amnes fit clauso gurgite nim̃ur.
Uicieq fremũt ripe: crepitantibus undis:
Ut p̾mũ placati animua et trepida ora q̃erut
Prefatus diuos solio rex infit ab altor
Ante equidẽ sũua de re statuisse latii
Et uellẽ et fuerat milius. nõ tpt̃ tal
Cõgere consiliũ cum muros obsidet hostis:¬
Bellũ importiniũ cuios cũ genite deorũ
Inuictis q iuris gerimꝰ. quos ułla fatigãt
Prelia. nec uicti possũt absstere ferror

Expanded text:
Dardanus, et versis lugeret Graecia fatis. Dardanus, et versis lugeret Graecia fatis. Quidquid apud durae cessatum est moenia Troiae, Hectoris Aeneaeque manu victoria Graium haesit et in decimum vestigia rettulit annum. Ambo animis, ambo insignes praestantibus armis hic pietate prior. Coeant in foedera dextrae, qua datur; ast armis concurrant arma cavete. Et responsa simul quae sint, rex optime, regis audisti et quae sit magno sententia bello. Vix ea legati, variusque per ora cucurrit Ausonidum turbata fremor: ceu saxa morantur cum rapidos amnis, fit clauso gurgite murmur vicinaeque fremunt ripae crepitantibus undis. Ut primum placati animi et trepida ora quierunt, praefatus divos solio rex infit ab alto: Ante equidem summa de re statuisse, Latini, et vellem et fuerat melius, non tempore tali cogere concilium. cum muros adsidet hostisBellum importunum, cives, cum gente deorum invictisque viris gerimus, quos nulla fatigant proelia: nec victi possunt absistere ferro.
Abbreviated transcription (Latin):
Comugis infande pͥma intͣ luuiã dextͣ᷑.
Oppetiit. deuicta asia subsedit adubter¬
I mudisse deos patriis ut redditus aris
Conugiũ optatũ. et pulcrã calidona iude̾m:
Auẽtã horribili iuisu portenta secũtur
Et soni amissi penerũt ethera ptimis.
lum̃ibus q uagantur aues/. heu dira meorũ.
Dupplicia et stopulos lacrimosis uotibus implẽt:
M et adeo ex illo michi iã spͣtrauda fucrũt
Tempore. cũ ferro celestia corꝑa demens
A ppeni et nemis molaui uuluere dextrã
N e uero ne me ad tales impellete pugnas.
N et michi cũ teucris ullũ post cricta bellũ ẽ¬
P ergoma nec ueterũ mem̃ letor ut malorũ.
Miera q̃ patriis ad me portaistis ab oris¬
u ertite ad encã. fletimus tela aspera contra
Contulimusq manus. eoperto credite ꝙͣtus
I n clipeũ adsurgat quo turbine torq̃at hastã
Si duo preter ea tales ĩdc̃a tlisset
Terra uiros. ultro machias ueiusset ad urbes

Expanded text:
coniugis infandae prima inter limina dextra coniugis infandae prima inter limina dextra oppetiit, deuictam AsiaInvidisse deos, patriis ut redditus aris coniugium optatum et pulchram Calydona viderem? Nunc etiam horribili visu portenta sequuntur, et socii amissi petierunt aethera pennis fluminibusque vagantur aves, heu dira meorum supplicia, et scopulos lacrimosis vocibus implent. Haec adeo ex illo mihi iam speranda fuerunt tempore, cum ferro caelestia corpora demens adpetii et Veneris violavi volnere dextram. Ne vero, ne me ad talis impellite pugnas: nec mihi cum Teucris ullum post eruta bellum Pergama, nec veterum memini laetorve malorum. Munera, quae patriis ad me portatis ab oris, vertite ad Aenean. Stetimus tela aspera contra contulimusque manus: experto credite, quantus in clipeum adsurgat, quo turbine torqueat hastam. Si duo praeterea talis Idaea tulisset terra viros, ultro Inachias venisset ad urbes
Abbreviated transcription (Latin):
Contiginus q manũ: qua concidit ilioctellus:
Ille urbem argiripam prĩe cognoĩe gentis
Dictor gargan condebat iãpigis arius:
P ostꝙͣ introgressi: et corã data copia fandi.
Qui bellũ intulerint: que tã adtraperit arpos:
Auditis ille hͨ placido sic reddidit ore
O fortimate gentes: saturma regna
Antiqui ansomi. q̃ uos fortua quiẽtos
Sollicitat: suad q ignota lacessere bella:
Quicũq iliacos ferro molamiiuꝰ actros.
Mitto ea q̃ muris bellando exhausta sub altis
Quos simois pmnat ille iuros/ infauda ꝑ orbẽ
Dupplicia et scelerũ penas expendimꝰ omes :
Uel p̾amo miseranda manus. scit triste minerue
Sidus: et euboice cautes ultorq caphereus:
Milicia ex illa diuersũ adlitus abacti:
A trides protei menelaus adusq colũnas
Exulat: ethureos iudit ciclopas ulixes:
Regna neoptolem referã uer sos ꝙ penates
Idomenei libreq habitantes litore lotros:
I pẽ miceneus magnorũ ductor achiuum

Expanded text:
contigimusque manum, qua concidit Ilia tellus. contigimusque manum, qua concidit Ilia tellus. Ille urbem Argyripam patriae cognomine gentis victor Gargani condebat Iapygis agris. Postquam introgressi et coram data copia fandi, qui bellum intulerint, quae causa attraxerit Arpos. Auditis ille haec placido sic reddidit ore: O fortunatae gentes, Saturnia regna, antiqui Ausonii, quae vos fortuna quietos sollicitat suadetque ignota lacessere bella? Quicumque Iliacos ferro violavimus agros, mitto ea, quae muris bellando exhausta sub altis, quos Simois premat ille viros, infanda per orbem supplicia et scelerum poenas expendimus omnes, vel Priamo miseranda manus: scit triste Minervae sidus et Euboicae cautes ultorque Caphareus. Militia ex illa diversum ad litus abacti Atrides Protei Menelaus adusque columnas exsulat, Aetnaeos vidit Cyclopas Ulixes. Regna Neoptolemi referam versosque penates Idomenei? Libycone habitantis litore Locros? Ipse Mycenaeus magnorum
Abbreviated transcription (Latin):
Multa uirũ mctis sustentat fama tropheis :
Hos inter motus medio in flagrante tumultu
Ette suꝑ mesti magua diomedis ab urbe
Legati responsa ferũt: nichil omĩbus actũ
Tantorũ npensis oꝑũ iul dona net aurũ
Rec magtuas ualuisse p̃tes. alia arma lt̃is
Ceuerenda. aũt pacẽ troiano ab rege petendã:
Deficit ingenti luctu rex ipẽ latunus
Fatalẽ eneã manifesto num̃e ferri
A diuou ira deũ. tinuliq aute ora recc̃tes:
Ergo. contiliũ magnũ. p̾mosq suorũ
Imꝑio accitos alta intra lumã cogit:
Illi conuene̾ fliuitq ad regia plemis
Tecta niis. sedet in mediis et maxĩmꝰ euo
Et p̾mus sceptois haud leta fronte latinꝰ.
Atq hic legatos etholã ex urbe remissos
Que referant fari iubet. et respõsa repostit
Ordine cũcta suo tũ fitã silencia lingius.¬
At uenulus dicto porens: ita farier infit:
Didimus o ciues diomedẽ argiuaq castra.
Atq iter emensi casus suꝑauiuiꝰ om̃s.

Expanded text:
multa virum meritis sustentat fama tropaeis. multa virum meritis sustentat fama tropaeis. Hos inter motus, medio in flagrante tumultu, ecce super maesti magna Diomedis ab urbe legati responsa ferunt: nihil omnibus actum tantorum impensis operum, nil dona neque aurum nec magnas valuisse preces, alia arma Latinis quaerenda aut pacem Troiano ab rege petendum. Deficit ingenti luctu rex ipse Latinus. Fatalem Aenean manifesto numine ferri admonet ira deum tumulique ante ora recentes. Ergo concilium magnum primosque suorum imperio accitos alta intra limina cogit. olli convenere fluuntque ad regia plenis tecta viis. Sedet in mediis et maximus aevo et primus sceptris haud laeta fronte Latinus. Atque hic legatos Aetola ex urbe remissos, quae referant, fari iubet et responsa reposcit ordine cuncta suo. Tum facta silentia lingt Venulus dicto parens ita farier infit: Vidimus, o cives, Diomedem Argivaque castra atque iter emensi casus superavimus omnis
Abbreviated transcription (Latin):
N et muiꝰ et miseri diuersa in ꝑte latini
Imuueras scruxe̾ piras. et corꝑa ptim
Nulta iurũ terre infodiũt: aduectaq ꝑtim
Fmitiios tollũt in agros. urbiq remictũt
Cetera. confuseq ingentẽ cedis acerũ
Mec num̾o nec honore cremãt. tũc ũdiq uasti
Certatim crebris coulucẽt ignibus aga.̃¬
Tercia lux gelidã celo dimouerat ũbram
Merentes altũ cuierẽ et confusa ruebãt
Ossa focis, tepidoq ouerabant agge̾ terrez
I am uero intectis pre diuitis urbe latum
ꝑ recpuus fractor: et longe ꝑs moxiã luctꝰ
Hic mãtres misereq nurus ħ cara soror
ꝑectora merentũ pueriq parentibus orbi
Durũ execrant᷑ bellũ. turniq himeneos:
I pm̃ armis. ipm̃ ꝙ iubent decerut̾ serro
Qui regnũ italie et p̾mos sibi poscat honores:
Ingrauat hec seuus drãces: solũq uocari
Testatur: solũ posti in c̾tamiã turnũ:
Multa simul cõntra᷑ uariis sentencia dictis
Pro turno et magtuũ regine nom̃ obũbrat :

Expanded text:
ni innumeras struxere pyras, et corpora partim multa virum terrae infodiunt avectaque partim finitimos tollunt in agros urbique remittunt, cetera confusaeque ingentem caedis acervum nec numero nec honore cremant: tunc undique vasti certatim crebris conlucent ignibus agTertia lux gelidam caelo dimoverat umbram: maerentes altum cinerem et confusa ruebant ossa focis tepidoque onerabant aggere terrae. Iam vero in tectis, praedivitis urbe Latini, praecipuus fragor et longi pars maxima luctus. Hic matres miseraeque nurus, hic cara sororum pectora maerentum puerique parentibus orbi dirum exsecrantur bellum Turnique hymenaeos: m armis ipsumque iubent decernere ferro, qui regnum Italiae et primos sibi poscat honores. ingravat haec saevus Drances solumque vocari testatur, solum posci in certamina Turnum. Multa simul contra variis sententia dictis pro Turno, et magnum reginae nomen obumbrat,
Abbreviated transcription (Latin):
Fortuneq locus nõ ucte gaudia quero.
i et fas: s gͣnato manes ꝑserre subiuos:
el uroras int̾ea nuseris mortalibus aliuã
Ettulerat lucẽ. referens oꝑa atq labores:
Iam pr̃ eneas iam turuo in littore tarchõ
Constiturꝰ piras. huc corꝑa quisq suorũ
More tulere patrũ subiectisꝙ ignibus atris.
Condit᷑ in tentbras altũ caligine celũ
Ter tircũ accensos cuicti fulgentib ariuis
D ecurre rogos ter mestũ funeris iguẽ
Lustraue᷑ in equis ululatusq ore dederũt
Spargitur et tellus lac̾ius : sꝑgũt᷑ et arma
It celo clamorq uirũ clangorq tubarũ.
Hit alii polia occisis dirẽpta latinis
Conicuit igui. galeas ensesq decoros
Frenaq. feruẽtesq rotas ꝑ̃s nuu̾a es nota:
I porũ. clipeos et nõ felicia tela:
Multa boũ circa mactant᷑ corꝑa mocti.
Detigeros q sues: raptasq ex om̃ibus agris
Inflãmã iugulant petudes tũ lictore toto
Ardentes spectant ocios. seniustaꝙͣ ẜuat

Expanded text:
audia quaero, nec fas, sed nato Manis perferre sub imos. Aurora interea miseris mortalibus almam extulerat lucem, referens opera atque labores: iam pater Aeneas, iam curvo in litore Tarchon constituere pyras. Huc corpora quisque suorum more tulere patrum, subiectisque ignibus atris conditur in tenebras altum caligine caelum. Ter circum accensos cincti fulgentibus armis decurrere rogos, ter maestum funeris ignem lustravere in equis ululatusque ore dedere; spargitur et tellus lacrimis, sparguntur et arma: it caelo clamorque virum clangorque tubarum. Hic alii spolia occisis derepta Latinis coniciunt igni, galeas ensesque decoros frenaque ferventisque rotas; pars munera nota, ipsorum clipeos et non felicia tela. Multa boum circa mactantur corpora Morti, saetigerosque sues raptasque ex omnibus agris in flammam iugulant pecudes. Tum litore toto ardentis spectant socios semustaque servant
Abbreviated transcription (Latin):
Italia: ad mortẽ si te fors dictaͬ refutet.
p rodiderim̃ natã: et cõnubia nra petentẽ:
E espice res bello uarias. miserẽ parent
Longeui: quẽ nũc mestũ pata ardea longe
Duudit: haud quidꝙͣ dicͣtiͣs molencia turm¬

Expanded text:
Italia, ad mortem si te—Fors dicta refutet!— Italia, ad mortem si te—Fors dicta refutet!— prodiderim, natam et conubia nostra petentem? Respice res bello varias; miserere parentis longaevi, quem nunc maestum patria Ardea longe dividit. Haudquaquam dictis violentia Tur
Abbreviated transcription (Latin):
Sũt tibi regna prĩs dauni st̃ oppida capto at dmmude¬
Multa manu: necnõ aurũq ãꝰq latio ẽ:
Sunt alie inuupte lacio et laurẽtibus agris.
I et gẽnis indecores sine me aut h mollia fotu
Sublatis aperire dolis sił hec ammo hauri
Me nactã nulli ueterũ soiare procorm
Fas erat. idq om̃es diuiq hoĩesq canebãt ⁊
Dictus amore tui. cognato sanguĩe uictus.
Comnͣgis et meste lac̾uus: iũcla oĩa rupi
P romissã cripui guo. arma ĩpĩa sũpsi.
Ex illoͬ qui me casus que turue sequãtur
Bella uides. quãtes p̾mus paciare labores.
Ris mactua᷑ iucti pugna. iux urbe tuemur
Spes italas recalent nr̃o tyberma fluẽta
Sangiũs adhuc campiq ingẽtes ossibus albẽt
Quoꝰ referor tocitus que mentẽ ĩsania nuitat.
Si turno extincto sotios su adscire ꝑatus.
Cur nõ iicolumi pocius certanuã tollo:
Quid consanguinei rituli: ꝙ ceta dicet

Expanded text:
Sunt tibi regna patris Dauni, sunt oppida capta Sunt tibi regna patris Dauni, sunt oppida capta multa manu, nec non aurumque animusque Latino est; sunt aliae innuptae Latio et Laurentibus arvis, nec genus indecores. Sine me haec haud mollia fatu sublatis aperire dolis, simul hoc animo hauri. Me natam nulli veterum sociare procorum fas erat, idque omnes divique hominesque canebant. Victus amore tui, cognato sanguine victus coniugis et maestae lacrumis, vincla omnia rupi: promissam eripui genero, arma impia sumpsi. Ex illo qui me casus, quae, Turne, sequantur bella, vides, quantos primus patiare labores. Bis magna victi pugna vix urbe tuemur spes Italas; recalent nostro Thybrina fluenta sanguine adhuc campique ingentes ossibus albent. Quo referor totiens? Quae mentem insania mutat? Si Turno exstincto socios sum adscire paratus, cur non incolumi potius certamina tollo? Quid consanguinei Rutuli, quid cetera dicet
Abbreviated transcription (Latin):
uruus ut infractos aduerso marte latiõs
Defecisse uidet sua nũc ꝓmissa reposci ͫ.
Sesignari oculis ultro ĩplacabilis ardet
A ttollitq aminos penorũ qͣlis in aruis
Saucius ille graui uenantũ uulue̾ pectus
Tũ deuiũ mouet arma leo. gaudetq comãtes
¶xͣcuciens ceruice tores: fixũq latius
Impaudus frangit telũ: et fremit ore cruẽto:
Haud secus accenso gliscit muolẽna turuo
Tũ sic affatur regẽ. atq ita turbidus infit᷑
Nulla mora in turuo inchil ẽ ꝙͦ dctã re̾tractent
Iguaui eueade. nec q̃ ppigẽ retusent
Congredior. fer sacͣ pr᷑ et concipe fedus
Aut hac dardamũ dext᷑ sub tartara mittã
Descrtorẽ asie: sedeant spectentq latim¬
Et solus strro trieͣ cõmume refellã.¬
A ut habeat uictos cedat lamua cõmux:
¶lli. sedato respondet corde latinus
O prestans amini iuuenis. ꝙͣtũ ip̃e feroci
Uirtute exuꝑas. tanto me ĩpensius equũ ẽ
Consule̾. atq omes metuentez expende̾ casus :

Expanded text:
urnus ut infractos adverso Marte Latinos defecisse videt, sua nunc promissa reposci, se signari oculis, ultro implacabilis ardet attollitque animos. Poenorum qualis in arvis saucius ille gravi venantum vulnere pectus tum demum movet arma leo gaudetque comantis excutiens cervice toros fixumque latronis inpavidus frangit telum et fremit ore cruento: haud secus adcenso gliscit violentia Turno. Tum sic adfatur regem atque ita turbidus infit: Nulla mora in Turno; nihil est quod dicta retractent ignavi Aeneadae, nec quae pepigere recusent. Congredior, fer sacra, pater, et concipe foedus. Aut hac Dardanium dextra sub Tartara mittam, desertorem Asiae sedeant spectentque Latiet solus ferro crimen commune refellaaut habeat victos, cedat Lavinia coniunx. Olli sedato respondit corde Latinus: O praestans animi iuvenis, quantum ipse feroci virtute exsuperas, tanto me impensius aequum est consulere atque omnis metuentem expendere casus.
Abbreviated transcription (Latin):
Atq hec pompa domũ meͣ. nõ pallãta rescrr et¬
A et nos arguerĩ tencr. nec federa. net quas
Iuxõiius hospitio dextras: sors ista senecte
Debrta erat nostre : qd si ĩmatura manebat
Mors gnatũ cesis uolstoꝵ nuilib ante
Ducentẽ in laciũ tencros cẽcidisse iuabit᷑.
Qun ego non alio dignor te funẽ palla
Quã puis ẽntas: et quã magni fages et quã
Turreniq duces. tirrenũ exercitus om̃is
Magna trophea ferũt. quos d tua dextera leto.
Tu quoq nũt stares ĩmanis trũtus in armis
Esset par ẽtas. et idẽ si robur ab ans
Turut:. sed infelix tencros quid demoror armis:
Uadite et hec meniores regi mandata referte.¬
Quod uitã moror inuisã pallante ꝑempto:
D dotera causa tua est turuũ guatoq prĩq¬

Expanded text:
atque haec pompa domum me, non Pallanta, referretatque haec pompa domum me, non Pallanta, referret, nec vos arguerim, Teucri, nec foedera nec quas iunximus hospitio dextras: sors ista senectae debita erat nostrae. Quod si immatura manebat mors natum, caesis Volscorum milibus ante ducentem in Latium Teucros cecidisse iuvabit. Quin ego non alio digner te funere, Palla, quam pius Aeneas et quam magni Phryges et quam Tyrrhenique duces, Tyrrhenum exercitus omnis. Magna tropaea ferunt, quos dat tua dextera Leto: tu quoque nunc stares immanis truncus in armis, esset par aetas et idem si robur ab annis, Turne. Sed infelix Teucros quid demoror armis? Vadite et haec memores regi mandata refertequod vitam moror invisam Pallante perempto, dextera causa tua est, Turnum natoque p
Abbreviated transcription (Latin):
A rchades ad portas rue et de more uetusto
Fuuereas rapue̾ faces, lucet uia longo
Ordine flãmarũ: et late discriminat agros :
Contra turba fagũ nemens. plangẽtia iũgunt
Agm̃a q̃ postꝙ̃ matres succede̾ tectis
Uiderũt. mestã incendũt clomoribus urbẽ.
At non euandrũ potis est ius ulla tenere
Sed uant in medios feretro pallãte reposto
P rotubuit: suꝑ atq heret lat̾maus q chenẽsq
Et uia iux tandẽ uoci lapata delore ẽ¬
u on hec o palla dederas ꝓmissa parenti
Cancius ut seuo uelles te crede̾ marti.
H aud iggnarus erã quãtũ noua glã in armis
Et predulce decus p̾mo certanũe posset.
Prmutre iuiuenis misere belliq ꝓpuqui
Dura rudimẽta. et nulli exaudita deorũ
peli morte tua: neq in hũc seruata dolorẽ.
Contra ego uiuendo uici mea fata. suꝑstes
R estarẽ ut genitor troũ sotia aria secictũ
Obruerent telis rutuli. aiam̃ ipe dedissem:

Expanded text:
Arcades ad portas ruere et de more vetusto Arcades ad portas ruere et de more vetusto funereas rapuere faces; lucet via longo ordine flammarum et late discriminat agros. Contra turba Phrygum veniens plangentia iungit agmina. Quae postquam matres succedere tectis viderunt, maestam incendunt clamoribus urbem. At non Evandrum potis est vis ulla tenere, sed venit in medios. Feretro Pallanta reposto procubuit super atque haeret lacrimansque gemensque, et via vix tandem vocis laxata dolore est. Non haec, O Palla, dederas promissa parenti, cautius ut saevo velles te credere Marti; haud ignarus eram, quantum nova gloria in armis et praedulce decus primo certamine posset. Primitiae iuvenis miserae bellique propinqui dura rudimenta et nulli exaudita deorum felix morte tua neque in hunc servata dolorem! Contra ego vivendo vici mea fata, superstes restarem ut genitor. Troum socia arma secutum obruerent Rutuli telis! Animam ipse dedissem
Abbreviated transcription (Latin):
Tũ senior. semꝑq odiĩs et cͥmĩe drances
Infensus iuuem turno. sic ore uicissim
Orsa refert/ o fama ingeus. ingentior ariuis
Uir troiane quibus celo telaudibz equẽ:
Iusticit ne pͥus nrer belli ne laborũ:
Nos uero hec patriã grati referemꝰ ad urbẽ.
Et te si qua uiã dederit fortuna. latino
Iũgenius regi querat sibi federa turnus:
Quĩ et fatales murorũ attollẽ moles
Saxaq subuectare huii̾s troiana iuuabit᷑.
Dixerat hec unoq om̃s eadẽ ore fremebãt.
Bissenos pepicte̾ dies: et pace sequestrã
Per siluas tencri nixtiq ĩp̃une latinis
Erxauere iugis ferro sonat icta bipeun
Fraxinꝰ euertũt actas ad sidera pnuus
R obora nec cuneis. et olentẽ strindẽ cedrũ stinden¬
Nec plaustris cessant nectare gemẽtib ornos.
Et iã fama uolans: tanti p nũcia luctus
Euandrũ euandriq domus et mema replet.
Qui modo uictorẽ lacio pallanta ferebat:

Expanded text:
or semperque odiis et crimine Drances or semperque odiis et crimine Drances infensus iuveni Turno sic ore vicissim orsa refert: O fama ingens, ingentior armis vir Troiane, quibus caelo te laudibus aequem? Iustitiaene prius mirer belline laborum? Nos vero haec patriam grati referemus ad urbem et te, siqua viam dederit fortuna, Latino iungemus regi: quaerat sibi foedera Turnus. Quin et fatalis murorum attollere moles saxaque subvectare umeris Troiana iuvabit. Dixerat haec, unoque omnes eadem ore fremebant. Bis senos pepigere dies et pace sequestra per silvas Teucri mixtique inpune Latini erravere iugis. Ferro sonat alta bipenni fraxinus, evertunt actas ad sidera pinus, robora nec cuneis et olentem scindere cedrum nec plaustris cessant vectare gementibus ornos. Et iam Fama volans, tanti praenuntia luctus, Evandrum Evandrique domos et moenia replet, quae modo victorem Latio Pallanta ferebat.
Abbreviated transcription (Latin):
Corꝑa per campos ferro q̃ fusa iacebãt.
L edde̾t: al tumulo sineret succede̾ terre.
M ullũ cum uictis certamẽ et aere cassis:
Parce̾t hospitibus. quondã soceris ꝙͣ uocatis:
Quos bonus eneas haud asꝑuanda p̾cantes
Prosequit᷑ uenia et uerbis ħ insuꝑ addit.
Que nã uos tanta fortuã indigna latĩ
Implicuit uello: qui nos fugiactis amicos
Pacẽ ne exanniuis et martis sorte pemptꝭ
Oratise equidẽ et mius concede̾ uellem :
Aec ueni insi fata locũ sedẽq dedissent¬
Ilet bellum cum qͣtrte gero: ⁊ ex nr̃a reliquit
hospicia. Et turn pocius se credidit armis
E quius huis turuũ fuerat se oppone morti
Si bellũ fiuire manu si pellere tencros
al pparat: his decuit mecũ concurrẽ telis:
Dixet cui uitã deus. aut sua dextera dediss.
Auc̃ ite. et miseres subponite cuubus ignẽ:
D ixerat curas. illi obstipuere siltũtes.
Conuersiqz oculos me̾ se atq ora tenebant:¬

Expanded text:
corpora, per campos ferro quae fusa iacebant, corpora, per campos ferro quae fusa iacebant, redderet ac tumulo sineret succedere terrae; nullum cum victis certamen et aethere cassis; parceret hospitibus quondam socerisque vocatis. Quos bonus Aeneas haud aspernanda precantis prosequitur venia et verbis haec insuper addit: Quaenam vos tanto fortuna indigna, Latini, implicuit bello, qui nos fugiatis amicos? Pacem me exanimis et Martis sorte peremptis oratis? Equidem et vivis concedere vellem. Nec veni, nisi fata locum sedemque dedissentnec bellum cum gente gero: rex nostra reliquit hospitia et Turni potius se credidit armis. Aequius huic Turnum fuerat se opponere morti. Si bellum finire manu, si pellere Teucros apparat, his mecum decuit concurrere telis: vixet, cui vitam deus aut sua dextra dedisset. Nunc ite et miseris supponite civibus ignem. Dixerat Aeneas. Illi obstipuere silentes conversique oculos inter se atque ora tenebant