comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitate expectant aduentũ nr̃m.
Q de illa ciuitate unde ꝑegrinam᷑ litte¬
rȩ nob̾ uener̃: ipsȩ st̃ scripturȩ quȩ
nos hortant᷑ ut hene uiuamꝰ. Quid
dicã uenisse litteras: Ipse rex descen-¬
dit & factꝰ ẽ. nob uia in pegrinatione.
ut in illo ambulantes. nec erremꝰ nec de¬
ficiamꝰ. nec in latrocinantes incidamꝰ nec
in laqueos irruamꝰ. qͥ ponunt᷑ iuxta uiã.
Talem gͦ scientes xp̃m. totũ atq uniuersũ
simul cũ eccła. ipsũ aut̃ solũ natũ de
uirgine caput ȩcclȩ mediatorẽ scilicet
diatorẽ. ut eos qͥ recesserant ꝑse retonci¬
liet. medius enĩ ñ . ẽ. nͥ int̾ duos. recesse¬
ramꝰ a maiestate dĩ. & peccato nr̃o offen¬
deramꝰ eũ. missus . ẽ. filius mediator. qͥ
sanguine suo solueret peccata nr̃a quib
separabam᷑ a dõ. & int̾ positꝰ redderet
nos ei. & reconciliaret a quo auersi in
peccatis nr̃is & delictis tenebam᷑ ipse. ẽ.
caput nr̃m. ipse . ẽ. ds̃ ȩqualis patri.

Expanded text:
tant adventum nostrum. Et de illa civitate unde peregrinamur, litterae nobis venerunt: ipsae sunt Scripturae, quae nos hortantur ut bene vivamus. Quid dicam venisse litteras? Ipse rex descendit, et factus est nobis via in peregrinatione; ut in illo ambulantes, nec erremus, nec deficiamus, nec in latrocinantes incidamus, nec in laqueos irruamus, qui ponuntur juxta viam. Talem ergo scientes Christum totum atque universum simul cum Ecclesia; ipsum autem solum natum de virgine, caput Ecclesiae, mediatorem scilicet diatorem, ut eos qui recesserant, per re reconciliet; medius enim non est nisi inter duos. Recesseramus a majestate Dei, et peccato nostro offenderamus eum: missus est Filius mediator, qui sanguine suo solveret peccata nostra, quibus separabamur a Deo; et interpositus redderet nos ei et reconciliaret, a quo aversi in peccatis nostris et deliccaput nostrum, ipse est Deus aequalis Patri;
Abbreviated transcription (Latin):
causa si diligent̾ aduercat᷑: iã suꝑius in¬
dicata. ẽ Adhoc enĩ oratio scõꝵs. dilati¬
one tanti beneficii. & tribulationũ ad¬
uersitate quasi repellit᷑: ut tanꝗ ignis
flatu repcussus. inflãmet᷑ ardentius.

Expanded text:
causa si diligenter advertatur, jam superius incausa si diligenter advertatur, jam superius indicata est: ad hoc enim oratio sanctorum dilatione tanti beneficii, et tribulationum adversitate quasi repellitur, ut tanquam ignis flatu repercussus inflammetur ardentius.
Abbreviated transcription (Latin):
& uocat ea quȩ ñ st̃. tanquã quȩ sunt:
me in occultis uocando & suscitando &
trahendo a tenebris eduxisset. & ad lum̃
fidei ꝑduxisset dõ seqͥt᷑ Et mane oratio
mea p̃rȩueniet te. Ia mane. postea quam
nox infidelitatis & tenebrȩ transierunt
Qđ mane ut mͥ esset: miscđia quidem tua
prȩuenit me. Sed qͥa restat illa clarifica.¬
tio. ubi illuminabunt᷑ occulta tenebrarũ.
& manifestabunt᷑ cogitationes cordis. &
laus erit unicuiq ate: nunc in ista uita.
in ista pegrinatione. in hac luce fidei. quȩ
in cõparatione tenebrarũ infideliũ iam
dies. ẽ sed in cõparatione diei ubi uide¬
cari potest: differt᷑ bonũ qđ in ȩt̾nũ
dabitur. & mala transitura crebrescunt
dõ sequit᷑. Ut qͥd dnẽ reppulisti oratio¬
nẽ meã: Hoc & in illis uerbis dictũ . ẽ.¬
quisti: Causa cognoscenda ꝓposita . ẽ.
ñ tanquã sine cauia hoc faceret. dĩ culpa¬
ta sapientia Ita & hic Ut quid dnẽ rep¬
pulisti orationẽ meã: Cuius tam̃ rei

Expanded text:
 vocat ea quae non sunt, tanquam quae sunt, me in occultis vocando, et suscitando, et trahendo, a tenebris eduxisset, et ad lumen fidei perduxisset. Ideo sequitur: «Et mane oratio mea praeveniet te.» Jam mane, posteaquam nox infidelitatis et tenebrae transierunt. Quod mane ut mihi esset, misericordia quidem tua praevenit me: sed quia restat illa clarificatio, ubi illuminabuntur occulta tenebrarum, et manifestabuntur cogitationes cordis, et laus erit unicuique a te ; nunc in ista vita, in ista peregrinatione, in hac luce fidei, quae in comparatione tenebrarum infidelium jam dies est, sed in comparatione diei ubi videcari potest; differtur bonum quod in aeternum dabitur, et mala transitura crebrescunt. Ideo sequitur: «Utquid, Domine, repulisti orationem meam?» Hoc et in illis verbis dictum equisti» ? Causa cognoscenda proposita est, non tanquam sine causa hoc faceret Dei culpata sapientia: ita et hic, «Utquid, Domine, repulisti orationem meam?» Hujus tamen rei
Abbreviated transcription (Latin):
mors iacet sub corporis pondere: & ue¬
ritatẽ tuã in ꝑditione. hoc. ẽ. in tali mor¬
te nichil hoꝵ ualenti credere atq sentire:
N unqͥd enĩ intenebris huiꝰ mortis hoc .ẽ. in
homine qͥ te obliuiscendo lum̃ uite a¬
usus istoꝵ mortuoꝵ. quid ex his agat ds̃
adutilitatẽ corporis xp̃ĩ. qđ est eccła. Ut
incis demonstret᷑ quȩ sit dĩ grã in p̾desti¬
natis. qͥ scđdm ꝓpositũ uocati st̃. Unde ipsũ
in inimicis meis. Ergo & hic sequit᷑ ac di¬
eniꝰ & ego nisi qͥa fuimꝰ & nos aliqͣndo
naturã filii irȩ sic̃ & cȩceri. sed ad te cla¬
maui. ut saluus essem: Quis enĩ me di ꝗ¬
scernit ab aliis filiis irȩ. cũ apłm audiã
ingratos derribilit̃ increpantẽ ac dicentẽ.
quis enĩ te discernit: Quid aut̃ habes

Expanded text:
mors jacet sub corporis pondere? «et vemors jacet sub corporis pondere? «et veritatem tuam in perditione;» hoc est, in tali morte nihil horum valenti credere atque sentire? «Numquid» enim «in tenebris» hujus mortis, hoc est, in homine qui te obliviscendo vitae lumen ausus istorum mortuorum; quid ex his agat Deus ad utilitatem corporis Christi, quod est Ecclesia: ut in eis demonstretur quae sit Dei gratia in praedestinatis, qui secundum propositum vocati sunt. Unde ipsum in inimicis meis . Ergo et hic sequitur ac dienim, «Et ego;» nisi quia fuimus et nos aliquando natura filii irae, sicut et caeteri ? Sed «ad te clamavi,» ut salvus essem. Quis enim me discernit ab aliis filiis irae, cum Apostolum audiam ingratos terribiliter increpantem, ac dicentem: «Quis enim te discernit? Quid aut
Abbreviated transcription (Latin):
iniqͥtate. Nunqͥd cognoscent᷑ in tenebris
mirabilia tua. & iũsticia tua in t̾ra
oblita: Qđ est intenebris. hoc. ẽ. in t̾ra
oblita. In fideles enĩ. significant᷑ nomine
tenebrarũ. Hinc dicit apłs. Fuistis enĩ
aliqͣndo tenebrȩ. Sic & t̾ra oblita. ẽ homor
qͥ oblitꝰ ẽ dm̃. Potest nanq anima infide¬
lis usq ad tantas tenebras ꝑuenire: ut
dicat stultꝰ incorde suo ñ .ẽ. ds. Totꝰ gͦ
iste sensus ita continiiat᷑. atq conterit᷑.
Clamaui addte dñẽ int̃ passiones meas. tota
die ex pandi manꝰ meas ad tẽ. Ihẽ. ñ de¬
stitci adte glorificandũ extendere oꝑa
mea Cur gꝰ in me impii seuiunt. nisi qͥa
mortuis ñ facies mirabilia. id .ẽ. ñ com¬
mouent᷑ ad fidem nec medici eos exusci¬
tabunt ut confiteant᷑ tͥ. in qͥb occulta
gra cua ñ oꝑat᷑. qua trahant᷑ ut credant.
qua nemo uenit adme nͥ quẽ tu attraxe¬
ris : Nã qͥs narrabit in sepulchro mise¬
ricordiã tuã. id .ẽ. animȩ mortuȩ. cuiꝰ

Expanded text:
oscentur in tenebris mirabilia tua, et justitia tua in terra oblita?» Quod est, «in tenebris;» hoc est, «in terra oblita.» Infideles enim significantur nomine tenebrarum: hinc dicit Apostolus, «Fuistis enim aliquando tenebrae» . Sic et terra oblita, homo est qui oblitus est Deum: potest namque anima infidelis usque ad tantas tenebras pervenire, ut dicat stultus in corde suo, «Non est Deus» . Totus ergo iste sensus ita continuatur atque contexitur: «Clamavi ad te, Domine,» inter passiones meas; «tota die expandi manus meas ad te:» id est, non destiti ad te glorificandum extendere opera mea. Cur ergo in me impii saeviunt, nisi quia mortuis non facies mirabilia? id est, non eis commoventur ad fidem, nec medici eos exsuscitabunt, ut confiteantur tibi, in quibus occulta gratia tua non operatur, qua trahantur ut credant; quia nemo venit ad me, nisi quem tu attraxeris. Nam «quis enarrabit in sepulcro misericordiam tuam;» id est, animae mortuae, cujus
Abbreviated transcription (Latin):
omib hominib nec ipsis int̾ qͦs facta st̃
eiꝰ bona oꝑa ꝓfuerunt: idõ consequent̃
adiecit. Nunqͥd mortuis facies mirabi¬
lia: hoc enĩ si de his dictũ putauerimꝰ.
quoꝵ caro ex animis facta. ẽ: magna
atq inde uictor mortis ascendit: magnũ
mortuis miraculũ factũ ẽ. Significat
gͦ isto uerbo qͦ ait. nunqͥd mortuis facies
mirabilia: homines corde ita mortuos.
ut eos ad uitã fidei tanta xp̃i mirabilia
ñ mouerent. Neq enĩ ꝓpt̾ea dixit. ñ
eis fieri mirabilia. qͥa nonea uident: sed
qͥa ñeis ꝓsunt Nã sic̃ hic ait totadie ex¬
pandi manꝰ meas ad te. qͥa omĩa oꝑa sua
ñ nisi ad uoluntatẽ referat patris. sepis¬
sime contestans idõ se uenisse ut uolim¬
tatẽ patris impleret: ita qͥa eadẽ oꝑa etiã
infidelis popłs uidit. alius ꝓpłia dicit:
Totadie extendi manꝰ meas ad popłm ñ credentẽ

Expanded text:
c ipsis inter quos facta sunt, ejus bona opera profuerunt; ideo consequenter adjecit: «Numquid mortuis facies mirabilia?» Hoc enim si de his dictum putaverimus, quorum caro exanimis facta est; magna atque inde mortis victor ascendit, magnum mortuis miraculum factum est. Significat ergo isto verbo quo ait, «Numquid mortuis facies mirabilia,» homines corde ita mortuos, ut eos ad vitam fidei tanta Christi mirabilia non moverent. Neque enim propterea dixit non eis fieri mirabilia, quia non ea vident; sed quia non eis prosunt. Nam sicut hic ait, «Tota die expandi manus meas ad te;» quia omnia opera sua nonnisi ad voluntatem referat Patris, saepissime contestans ideo se venisse, ut voluntatem Patris impleret : ita, quia eadem opera etiam infidelis populus vidit, alius propheta dicit, «Tota die expandi manus meas ad populum n
Abbreviated transcription (Latin):
p̾dicabunt. nisi mittant᷑: Sic̃ scriptũ
ẽ. Quã speciosi pedes eoꝵ qͥ annunciant
pacẽ. qͥ annunciant bona. Ipsi st̃ medici
curantes a latronib sauciatũ. sed dñs eum
pduxit ad stabulũ. Quia ipsi st̃ etiã ope¬
rantes in agro dnĩco. nec tamen qͥ plantat
ẽ aliqͥd. aut qͥ rigat. sed qͥ increm̃tũ dat
ds Idõ & ego ad dñm clamaui hoc.ẽ. dñm
ut saluus essẽ inuocaui. Quomͦ aut̃ inuo¬
carẽ nͥ crederem: Quomͦ aut̃ crederẽ. nisi
audirem: Sed ut audita crederẽ ipse mȩ
attraxit: qͥa in occulto a morte cordis. ñ
quilibet medici. sed ipse excitauit Nã
multi audier̃. qͥa in omnẽ t̾rã exiuit so¬
nus eoꝵ. & infines orbis trȩ uerba eoꝵ.¬

Expanded text:
dicabunt, si non mittantur? sicut scriptum est, Quam speciosi pedes eorum qui annuntiant pacem, qui annuntiant bona» ! Ipsi sunt medici curantes a latronibus sauciatum; sed Dominus eum perduxit ad stabulum : quia ipsi sunt etiam operantes in agro Dominico; nec tamen qui plantat est aliquid, aut qui rigat, sed qui incrementum dat Deus . Ideo et ego ad Dominum clamavi; hoc est, Dominum ut salvus essem invocavi. Quomodo autem invocarem, nisi crederem? quomodo crederem, nisi audirem? Sed ut audita crederem, ipse me attraxit; quia in occulto a morte cordis non quilibet medici, sed ipse excitavit. Nam multi audierunt; quia in omnem terram exiit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eo
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ tante ciuitatis. Sed om̃is ista cõ¬
pages ubi nitit᷑ ubi incũbit ut nun¬
tes in unum de diuerso uenientes: si c̃
popłi duo ex circuncisione & ex p̃putio
ad pacẽ xp̃ianã sibimet conȩxi in una
fide. in una spe. in una caritate. Sed si

Expanded text:
onem tantae civitatis. Sed omnis ista compages ubi innititur, ubi incumbit, ut nustes in unum de diverso venientes: sic et populi duo ex circumcisione et ex praeputio, ad pacem christianam sibimet connexi in una fide, una spe, una charitate. Sed si
Abbreviated transcription (Latin):
patientia fidelit̾ expectamꝰ: Ubi nec re¬
pellet dñs orationẽ nr̃am. qm̃ tunc ni¬
chil erit petendũ. sed qͥcqͥd recte petitũ
.ẽ. optinendũ: nec faciẽ suã auertet
a nob̃. qm̃ uidebimꝰ eũ sicuti. ẽ: Nec in¬
opes erimꝰ: qͥa copia nr̃a ipse dis̃ erit
om̃ia in om̃ib. Nec laborabimꝰ: qͥa nulla
remanebit infirmitas. Nec exaltati hu¬
miliabim᷑. & conturbabim᷑: qͥa nulla
ibi erit aduersitas. Nec irã dĩ uł transe¬
untẽ sustinebimꝰ: qͥa in eiꝰ benignitate
manente manebimꝰ. Nec terrores eiꝰ nos
conturbabunt: qͥa ꝓmissa reddita nob̾
obuiabunt. Nec territꝰ longe fiet a nob
notꝰ & amicus: ubi nullus erit qͥ time¬

Expanded text:
patientia fideliter exspectamus ? Ubi nec repatientia fideliter exspectamus ? Ubi nec repellet Dominus orationem nostram, quoniam tunc nihil erit petendum, sed quidquid recte petitum est, obtinendum: nec faciem suam avertet a nobis, quoniam videbimus eum sicuti est : nec inopes erimus, quia copia nostra ipse Deus erit omnia in omnibus : nec laborabimus, quia nulla remanebit infirmitas: nec exaltati humiliabimur et conturbabimur, quia nulla ibi erit adversitas: nec iram Dei vel transeuntem sustinebimus, quia in ejus benignitate manente manebimus: nec terrores ejus nos conturbabunt, quia promissa reddita nos beabunt: nec territus longe fiet a nobis notus et amicus, ubi nullus erit qui time
Abbreviated transcription (Latin):
ire dĩ. Non aut̃ manent: quia ñ de fi¬
deli sed de infideli dictũ ẽ ira dĩ ma¬
net suꝑ eũ. Et terrores dĩ conturbant
infirmitatẽ fideliũ: qͥa om̃e qđ acci¬
dere potest. etiã si ñ accidat prudent̃
timetur. Et aliqͣndo terrores ipsi ita
conturbant animũ cogitantis circũ¬
pendentib malis: ut sicut᷑ undiq cir¬
cũ fluere uideant᷑: & simul circunda¬
re metuentẽ. & qͥa eccłȩ in hoc mundo
pegrinanti ista ñ desunt. dũ mͦ in his
mõdo in illis mebris eiꝰ usquequaq
contingunt: dix̃ totadie. continuatio¬
nẽ significans tẽporis. donec finatur hos
scłm. Et sepe amici & noti ꝑiclitantes
quib dicit apłs. Om̃s me dereliquer̃. ñ
illis imputetur. Sed ut qͥd hȩc omĩa. nͥ
ut oratio huiꝰ scĩ corporis. mane id ẽ post
noctẽ infidelitatis in luce fidei p̾uenit
dm̃. donec ueniat salus illa. in cuiꝰ non¬
dũ re sed iã spe salui facti sumꝰ. eãq cũ

Expanded text:
irae Dei; non autem manent: quia non de fiirae Dei; non autem manent: quia non de fideli, sed de infideli dictum est, «Ira Dei manet super eum» . Et terrores Dei conturbant infirmitatem fidelium; quia omne quod accidere potest, etiamsi non accidat, prudenter timetur. Et aliquando terrores ipsi ita conturbant animum cogitantis circumpendentibus malis, ut sicut aqua undique circumfluere videantur, et simul circumdare metuentem. Et quia Ecclesiae in hoc mundo peregrinanti ista non desunt, dum modo in his, modo in illis membris ejus usquequaque contingunt; ideo dixit, «tota die,» continuationem significans temporis, donec finiatur hoc saeculum. Et saepe amici et noti periclitantes quibus dicit Apostolus, «Omnes me reliquerunt; non illis imputetur» . Sed utquid haec omnia, nisi ut oratio hujus sancti corporis mane, id est, post noctem infidelitatis in luce fidei praeveniat Deum, donec veniat salus illa, in cujus nondum re, sed jam spe salvi facti sumus, eamque cum
Abbreviated transcription (Latin):
& ipse iã paulus tanꝗ electũ mẽbrũ in
eodẽ corpore positꝰ dicat. & suppleam
quȩ desunt pressurarũ xp̃i in carne mea.
Slaborib a iuuentute mea. Exaltatꝰ aut̃
Shumiliatꝰ sũ & conturbatꝰ. In me tran¬
sierunt irȩ tuę. & t̾rores tui conturba¬
:uer̃ me. Circundeder̃ me sic̃ aqua tota
Sdie: circundeder̃ me simul: Longe fe¬
Scisti ame amicũ. & notos meos amiseria.
Contiger̃ & contingunt om̃ia hȩc in mẽ¬
bris corporis xp̃i. & auertit ds̃ ab oran¬
tib faciem. ñ exaudiendo ad id qđ uo¬
lunt: qͣndo sibi nesciunt ñ expedire qđ
petunt. & inops est ȩccła. cũ esurit &
sitit ꝑegrina unde satiet᷑ in patria. &
in laborib est a iuuentute sua. Ipsũ enĩ
corpus xp̃i. & in alio psalmo dicit. Sepe
expugnauer̃ me a iuuentute mea. Et ad
hoc exaltant᷑ etiã in scło isto quȩdã mẽ¬
bra eiꝰ. ut in eis sit maior humilitas.
& suꝑ ipsũ corpus id .ẽ. unitatẽ scõꝵ
atq fideliũ. cui caput. ẽ xp̃c transeunt

Expanded text:
lus tanquam electum membrum in eodem corpore positus dicat, «Ut suppleam quae desunt pressurarum Christi in carne mea» laboribus a juventute mea; exaltatus autem humiliatus sum et conturbatus. In me transierunt irae tuae, et terrores tui conturbaverunt me. Circumdederunt me sicut aqua tota die, circumdederunt me simul. Longe fecisti a me amicum , et notos meos a miseria.» Contigerunt et contingunt omnia haec in membris corporis Christi. Et avertit Deus ab orantibus faciem, non exaudiendo ad id quod volunt, quando sibi nesciunt non expedire quod petunt. Et inops est Ecclesia, cum esurit et sitit peregrina, unde satietur in patria. Et in laboribus est a juventute sua: ipsum enim corpus Christi et in alio psalmo dicit, «Saepe expugnaverunt me a juventute mea» . Et ad hoc exaltantur etiam in saeculo isto quaedam membra ejus, ut in eis sit major humilitas. Et super ipsum corpus, id est unitatem sanctorum atque fidelium, cui caput est Christus, transeunt
Abbreviated transcription (Latin):
ita se habeat. ac si dictũ sit Nunqͥdenar¬
rabit qͥs ueritatẽ tuã in ꝑditionẽ: M¬
scđiam qͥppe & ueritatẽ amat scriptu¬
ra coniungere. maxime inpsalmis.
qđ supra dixerat in sepulchro. Sic ait
dictũ. ẽ. in sepulchro: ut intelligant᷑
hi qͥ st̃ in sepulchro. qͥ & suꝑius signi¬
ficati st̃ nomine mortuoꝵs ubi att Uim¬
quid mortuis facies mirabilia: Animę
nanq mortuȩ corpus sepulclirũ est.
Unde dñs in euangłio talib dicit. Simi¬
les estis sepulchris de albatis. quȩ foris
apparent hominib speciosa. intꝰ uͦ ple

Expanded text:
it, Numquid enarrabit quis veritatem tuam in perditione? Misericordiam quippe et veritatem amat Scriptura conjungere, maxime in Psalmis.quod supra dixerat, «in sepulcro.» Sic autem dictum est, «in sepulcro,» ut intelligantur ii qui sunt in sepulcro, qui et superius significati sunt nomine mortuorum, ubi ait, «Numquid mortuis facies mirabilia?» Animae namque mortuae corpus sepulcrum est. Unde Dominus in Evangelio talibus dicit: «Similes estis sepulcris dealbatis, quae foris app
Abbreviated transcription (Latin):
corpore. Uos autẽ estis corpus xp̃i. &
mẽbra. Inhis gͥ membris cũ es set apłs:
dixit. Ut adimpleã quȩ desunt pres¬
surarũ xp̃i incarne mea. Ergo illuc
lus. saule. saule. quid me ꝑsequeris:
qͦmͦ solet lingua dicere calcato pede. cal¬
cas me. Linguã nullus tetigit. cõpassio¬
ne clamat. ñ attritione. Adhuc xp̃c hic
xp̃c in carcere cõncluditur. In iuriam
ei facimꝰ. si ñ ipse dix̃. Esuriui & dedi¬
stis mͥ manducare. sitiui & potastis me
hospes & collegistis me. nudus & uesti¬
stis me. eger. & uisitastis me. Et illi.
Quando tẽ uidimꝰ hȩc patientẽ & mini

Expanded text:
corpore. Vos autem estis corpus Christi et corpore. Vos autem estis corpus Christi et membra . In his ergo membris cum esset Apostolus, dixit: «Ut adimpleam quae desunt pressurarum Christi in carne mea.» Ergo illuc lus: «Saule, Saule, quid me persequeris?» Quomodo solet lingua dicere, calcato pede: Calcas me. Linguam nullus tetigit; compassione clamat, non attritione. Adhuc Christus hic hic in carcere includitur. Injuriam ei facimus, si non ipse dixit: «Esurivi, et dedistis mihi manducare; sitivi, et potastis me; hospes, et collegistis me; nudus, et vestistis me; aeger, et visitastis me. Et illi: Quando te vidimus haec
Abbreviated transcription (Latin):
Ut adimpleã inqt quȩ desunt pressura¬
rũ xp̃i incarne mea. Ut adimpleã
Quid: Quȩ desunt. Cui desunt. Pres¬
surarũ xpĩ. Q ubi desunt: In carne
mea. Nunqͥd aliqͥd pressurarũ deerat
in illo homine qđ factũ ẽ uerbũ dĩ.
nato de maria uirgine: Passus. ẽ. enĩ
qͥoquid pati deberẽt ex sua uoluntatȩ.
ñ ei peccati necessitate & uidet᷑ qͥa
omia. Incruce enĩ positꝰ. accepit acetũ
mͥ deest. qͥa om̃ia quȩ de me predicta
st̃ cõpleta st̃. Tanquã idõ expectaret
ut cõplerent᷑. Quis . c̃. qͥ sic ꝓ ficiscat᷑.
qͥmͦ ille de corpore egressus . ẽ : Sed
quis ẽ. qͥ hoc potuit: Qui pͥmo dixę¬
rat. potestate habeo ponendi animã
meã. & potestatẽ habeo iterũ sumen¬
di eã. nemo tollit eã a me. sed ego pono
eã ame. & iterũ sumo eã: posuit quan¬
do uoluit. sũpsit quando uoluit. Ne¬
mo abstulit. nemo extorsit. Ergo im¬
plete erant om̃s passiones. sed in capi¬
ce restabant ad huo xp̃i passiones in

Expanded text:
«Ut adimpleam,» inquit, «quae desunt pressurarum Christi in carne mea» . «Ut adimpleam:» Quid? «Quae desunt.» Cui desunt? «Pressurarum Christi.» Et ubi desunt? «In carne mea.» Numquid aliquid pressurarum deerat in illo homine, quod factum est Verbum Dei, nato de Maria virgine? Passus enim est quidquid pati deberet, ex sua voluntate non ex peccati necessitate; et videtur quia omnia: in cruce enim positus accepit acetum mihi deest; omnia quae de me praedicta sunt, completa sunt: tanquam ideo exspectaret ut complerentur. Quis est qui sic proficiscatur, quomodo ille de corpore egressus est? Sed quis est qui hoc potuit? Qui primo dixerat: «Potestatem habeo ponendi animam meam, et potestaten. habeo iterum sumendi eam: nemo tollit eam a me: sed ego pono eam a me, et iterum sumo eam» . Posuit quando voluit; sumpsit quando voluit: nemo abstulit, nemo extorsit. Ergo impletae erant omnes passiones, sed in capite: restabant adhuc Christi passiones in
Abbreviated transcription (Latin):
debemꝰ acciꝑe. id ẽ. in inceriorib meis
latebã. ñ ostendebã quis essem ñ ꝓpa¬
labar ñ manifestabar: & idõ sequit᷑
Oculi mei infirmati st̃ ab inopia. Nã qͥs
oculos eiꝰ intellecturi sumꝰ: Si exteri¬
ores in carne inqua patiebat᷑ positos.
ñ eos in eiꝰ passione legimꝰ infirmatos
ab inopia. id .ẽ. tanquã fame ut assolet
languisse. Post cenã qͥppe suã traditꝰ
& eodẽ die crucifixus. ẽ. Si interiores
qͦmͦ infirmati st̃ ab in opia. cũ in eis
esset lux indeficiens: Sed nimirin
oculos suos dixit mẽbra. quȩ in suo
corpore cui caput. ẽ. ipse. clariora &
eminentiora. & p̾cipua diligebat:
de qͦ corpore apłs loquens. & de nr̃o
corpore similicudinẽ adhibens ait.
Si totũ corpus oculus. ubi auditꝰ: Si
totũ auditꝰ. ubi odoratꝰ: Si fuissent
omĩa unũ mẽbrũ. ubi corpus: Nunc
aut̃ multa mẽbra. unũ aut̃ corpus. Hon
ñ habeo. Et si dixerit manꝰ ñ sũ oculus.

Expanded text:
debemus accipere, id est, in interioribus meis debemus accipere, id est, in interioribus meis latebam, non ostendebam quis essem, non propalabar, non manifestabar? et idco sequitur: «Oculi mei infirmati sunt ab inopia.» Nam quos ejus oculos intellecturi sumus? Si exteriores in carne in qua patiebatur positos, non eos in ejus passione legimus infirmatos ab inopia, id est, tanquam fame, ut assolet, languisse: post coenam quippe suam traditus, et eodem die crucifixus est. Si interiores, quomodo infirmati sunt ab inopia, cum in eis esset lux indeficiens? Sed nimirum oculos suos dixit membra quae in suo corpore cui caput est ipse, clariora et eminentiora et praecipua diligebat. De quo corpore Apostolus loquens, et de nostro corpore similitudinem adhibens, ait: «Si totum corpus oculus, ubi auditus? si totum auditus, ubi odoratus? si fuissent omnia unum membrum, ubi corpus? Nunc autem multa membra, unum autem corpus. Non non habeo. Et si dixerit manus, Quia non sum oculus,
Abbreviated transcription (Latin):
attingunt sic̃ fluctus. Cũ aut̃ om̃s su¬
spensiones ñ ait suꝑme transier̃. sed
suꝑ me induxisti: omĩa quȩ impende¬
bant euenisse significat. Impendebar̃
aut̃ quã diu in ꝓphetia futura immi¬
nebant: omĩa quȩ de illius passione
meosa me.Si eos qͦs nouerat acceꝑimꝰ dictũ
esse notos meos: om̃s erunt. Nã quẽ
ille ñ nouerat: Sed eos dicit notos.
quib & ipse notꝰ erat. quantũ eum
tunc nosse potuerunt. certe uł hactenꝰ
qđ sciebant eiĩ in nocentẽ: etiã si homine
tantũmodo ñ & dm̃ putabant. Quluis
& bonos qͦs ꝓbaret. notos dicere potue¬
sibi: possunt & illi quidem incellias
qͦs notos sibi dixit. qͥa & ipsi genus il¬
lius mortis horrebant. Sed melius u¬
telligit᷑ de his. dequib suis ꝑsecutorib
suꝑius loquebat᷑ Traditꝰ sũ inqͥt. & ñ
egrediebar. Utrũ quia foris erant di¬
sc̃ipłi eiꝰ quando ipse intꝰ iudicabat᷑
an potius ñ egrediebar altius dictũ

Expanded text:
s suspensiones,» non ait, super me transierunt, sed «super me induxisti;» omnia quae impendebant evenisse significat: impendebant autem, quamdiu in prophetia futura imminebant, omnia quae de illius passione meos a» «me.» Si eos quos noverat acceperimus dictum esse «notos meos,» omnes erunt: nam quem ille non noverat? Sed eos dicit «notos,» quibus et ipse notus erat, quantum eum tunc nosse potuerunt; certe vel hactenus quod sciebant eum innocentem, etiamsi hominem tantummodo, non et Deum putabant. Quamvis et bonos quos probaret, «notos» dicere potuesibi:» possunt et illi quidem intelligi quos notos suos dixit, quia et ipsi genus illius mortis horrebant; sed melius intelligitur de his de quibus suis persecutoribus superius loquebatur. «Traditus sum,» inquit, «et non egrediebar.» Utrum quia foris erant discipuli ejus, quando ipse intus judicabatur? an potius, «non egrediebar,» altius dictum
Abbreviated transcription (Latin):
cũ eiꝰ oboedientiã usq ad extremã hui¬
militatẽ cõmendare uellet: humilia¬
uit inqͥt semet ipsũ factꝰ oboediens usq
ad mortẽ. Qđ cũ parũ uideret᷑: dicit
Mortẽ aut̃ crucis. Propt̾ hoc quantũ mͥ¬
uidet᷑: etiã in isto psalmo talis uersus
sequit᷑. & om̃s suspensiones cuas. u
sicut quidã st̃ int̾pretati. om̃s fluctꝰ
tuos. aut sic̾ alii om̃s elationes cuas
suꝑ me induxisti. Scriptũ.ẽ. in alio
psalmo. Om̃s suspensiones cuȩ & fluctꝰ
tui. suꝑ me ingressi st̃. Uel sicut qͥdã
melius transtuler̃. suꝑ me transier᷑.
Ubi gͦ utrunꝙ positũ . ẽ. & suspensiones
& fluctꝰ: ñ ibi potuer̃ poni ꝓ suspen¬
sionib fluctꝰ. Quȩ duo sic exposuimꝰ.
ut suspensiones diceremꝰ cõminationes.
fluctꝰ aut̃ iã ipsas passiones quȩ utraq
ueniunt de iudicio di. Sed illic dictũ

Expanded text:
cum ejus obedientiam usque ad extremam hucum ejus obedientiam usque ad extremam humilitatem commendare vellet, «Humiliavit,» inquit, «semetipsum, factus obediens usque ad mortem:» quod cum parum videretur, adjecit, «mortem autpsalmo talis versus sequitur: «Et omnes suspensiones tuas;» vel, sicut quidam sunt interpretati, «omnes fluctus tuos;» aut, sicut alii, «omnes elationes tuas super me induxisti.» Scriptum est et in alio psalmo, «Omnes suspensiones tuae, et fluctus tui super me ingressi sunt» : vel, sicut quidam melius transtulerunt, «super me transierunt;» Ubi ergo utrumque positum est, et «suspensiones» et «fluctus,» non ibi potuerunt poni pro suspensionibus fluctus. Quae duo sic exposuimus, ut suspensiones diceremus comminationes, fluctus autem jam ipsas passiones: quae utraque veniunt de judicio Dei. Sed illic dictum
Abbreviated transcription (Latin):
thẏmos. diuerse int̾pretati st̃ nr̃i. Nã
ubi greci codices habent. orgi: ibi iram
dicere latine nullus fere dũbitauit in¬
terpres. Ubi aut̃ positũ . ẽ. thẏmos: ple¬
riq ñ putauer̃ ira esse dicendã. cum
magni auctores latinȩ eloquentiȩ de
plñ losophorũ grecorũ libris etiã hoc.
irȩ nomine uerterent in latinũ. Neq
de hac re diutius disputandũ . ẽ. Cui
tam̃ si & nos aliud nom̃ adhibere de¬
bemꝰ: tolerabilius indignationẽ dixerĩ
quã furorẽ. Furor qͥpp̃e sic̃ se latinũ
habet eloquiũ: ñ solet. et̾. sanorũ. Quid
ira dĩ ñ solũ cõmota. sed eciã confirma¬
ta fuerit suꝑ eũ: quẽ usq ad mortẽ. nec
qualẽ libet mortẽ. sed quã p̾cȩteris exe¬
crabilius habebant. id .ẽ. usq ad mortẽ
crucis ꝑducere potuer̃. Unde dic̃ apłs
Xp̃c nos redemit de maledicto legis factꝰ
ꝓ nob̾ maledictũ Scriptũ ẽ. enĩ. Male¬
dictus omĩs qͥ pendet in ligno. Et ideo

Expanded text:
t θυμὸς, diverse interpretati sunt nostri. Nam ubi graeci codices habent ὀργὴ, ibi iram latine dicere nullus fere dubitavit interpres; ubi autem θυμὸς positum est, plerique non putaverunt iram esse dicendam, cum magni auctores latinae eloquentiae de philosophorum graecorum libris etiam hoc irae nomine verterint in latinum: neque de hac re diutius disputandum est; cui tamen si et nos aliud nomen adhibere debemus, tolerabilius indignationem dixerim quam furorem. Furor quippe, sicut se latinum habet eloquium, non solet esse sanorum. Quid ira Dei non solum commota, verum etiam confirmata fuerit super eum, quem usque ad mortem, nec quamlibet mortem, sed quam prae caeteris exsecrabilius habebant, id est, usque ad mortem crucis perducere potuerunt. Unde dicit Aposredemit de maledicto Legis, factus pro nobis maledictum; scriptum est enim, Maledictus omnis qui pendet in ligno» . Et ideo
Abbreviated transcription (Latin):
inferiore. uł potius in lacu infimo. Sic
enĩ. ẽ. ingreco. Quid ẽ. aut̃ lacus infimꝰ.
nisi ꝓfundissima miseria. qua ñ sit ꝓ.¬
fundior : Unde alibi dr̃. Eduxisti me
de lacu miseriȩ In tenebrosis & umbra
mortis. Posuer̃. utiq id existimantes.
quando qđ faciebant nesciebant. & igno¬
rabant eũ que nemo principũ huiꝰ scłi
cognouit. Umbra enĩ mortis. nescio utrũ
mors corporis hic intelligenda sit. an
illa potius de qua scriptũ. ẽ. qͥ sedebant
in tenebris & umbra mortis. luxorta
ẽ. eis: qͥa credendo in lucẽ & in uitã. ex
tenebris & morte impietatis reducti st̃
qualib ne hoc essent ipse subuenit. In¬

Expanded text:
inferiore;» vel potius, «in lacu infimo:» sic enim est in graeco. Quid est autem lacus infimus, nisi profundissima miseria, qua non sit profundior? Unde alibi dicitur, «Eduxisti me de lacu miseriae» . «In tenebrosis et in umbra mortis:» posuerunt utique id existimantes, quando quid faciebant nesciebant, et ignorabant eum quem nemo principum hujus saeculi cognovit . Umbra enim mortis, nescio utrum mors corporis hic intelligenda sit: an illa potius de qua scriptum est, «Qui sedebant in tenebris et umbra mortis,» «lux orta est eis» ; quia credendo in lucem et in vitam, ex tenebris et morte impietatis educti sunt.qualibus ne hoc essent ipse subvenit.
Abbreviated transcription (Latin):
cessitate deuictũ. Lacũ enĩ dixit. uł mi¬
seriȩ uł inferni ꝓfunditatẽ. Factus sui
inqͥt sic̃ homo sine adiutorio int̃ mortu¬
os liber. In his uerbis maxime ꝑsona dm̃
apparet. Quis enĩ alius int̾ mortuos
liber. nͥ insimilitudine carnis peccati.
int̾ peccatores solus sine peccato: Unde
illis qui se insipient̾ liberos putabant:
omĩs ait qͥ facit peccatũ. seruus. ẽ. pecca¬
ti. Et qͥa ꝑeũ qͥ ñ habebat peccatũ opor¬
tebat liberari a peccatis: si uos inqͥt fi¬
lius liberauerit. tunc uere liberi eritis.
Hic gͦ int̾ mortuos liber. qͥ in potestate
habebat ponere animã suã. & iterũ su¬
mere eã. a quo eã nemo tollebat. sed eã
ipse uoluntate ponebat. qͥ etiã carnem
suã. tanꝗ solutũ ab eis tẽplũ resuscitare
poterat cũ uolebat. quẽ passurũ cũ om̃s

Expanded text:
enim dixit, vel miseriae vel inferni profunditatem. 5. «Factus sum,» inquit, «sicut homo sine adjutorio, inter mortuos liber.» In his verbis maxime persona Domini apparet. Quis enim alius inter mortuos liber, nisi in similitudine carnis peccati inter peccatores solus sine peccato? Unde illis qui se insipienter liberos putabant, «Omnis,» ait, «qui facit peccacatum, servus est peccati.» Et quia per eum qui non habebat peccatum, oportebat liberari a peccatis: «Si vos,» inquit, «Filius liberaverit, tunc vere liberi eritis» . Hic ergo «inter mortuos liber,» qui in potestate habebat ponere animam suam, et iterum sumere eam; a quo eam nemo tollebat, sed eam ipse voluntate ponebat ; qui etiam carnem suam tanquam solutum ab eis templum, resuscitare poterat, cum volebat ; quem passurum c
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ cõpassione cõpatit᷑. Non enĩ uł ipse
qͥ dicitꝰ corporis dolor potest. ẽẽ. sine
anima. quem ineuitabilit̾ imminentẽ
pͣcedit tristicia. qͥ solius animȩ dolor
.ẽ. Dolere gͦ anima. etiã ñ dolente cor¬
pore potest. Dolere aut̃ corpus sine ani¬
ma ñ potest. Cur itaq ñ dicamꝰ ñ hu¬
manis peccatis. sed tam̃ humanis malis
repleta fuisse animã xp̃i. de qͦ alius
ꝓpħa dicit. qđ ꝓ nob̾ doluerit: Et
euangłista. Assũpto inqͥt petro & duo¬
bus fili is zebedei: coepit contristari
& mestus. eẽ: Et ipse dns de se ipso. tunc
ait illis. Tristis .ẽ. anima mea usq ad
morte. Hȩc futura p̾uidens ꝓpħa psal¬
mi huiꝰ conscriptor: inducens eũ loquen
tẽ qm̃ repleca. ẽ inqͥt malis anima mea.
& uita mea in infernũ apꝓpinquauit:
N ã ipsã omino sententiã. uerbis aliis ex¬
plicauit: qͥa dictũ. ẽ. tristis. ẽ. anima

Expanded text:
ejus passione compatitur. Non enim vel ipse ejus passione compatitur. Non enim vel ipse qui dicitur corporis dolor, potest esse sine anima, quem inevitabiliter imminentem praecedit tristitia, quae solius animae dolor est. Dolere ergo anima, etiam non dolente corpore, potest; dolere autem corpus sine anima non potest. Cur itaque non dicamus non humanis peccatis, sed tamen humanis malis repletam fuisse animam Christi? De quo alius propheta dicit quod pro nobis doluerit : et evangelista, «Assumpto,» inquit, «Petro et duobus filiis Zebedaei, coepit contristari et nuestus esse;» et ipse Dominus de seipso tunc ait illis, «Tristis est anima mea usque ad mortem» . Haec futura praevidens Propheta, psalmi hujusce conscriptor, ileta est,» inquit, «malis anima mea, et vita mea in inferno appropinquavit.» Nam ipsam sententiam omnino verbis aliis explicavit, qua dictum est, «Tristis est anima
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ: & passus. ẽ. Orauit autẽ. & cũ in
lȩtis reb ageret. qđ diei nomine. & cũ
in aduersis qđ noctis nomine significari
arbitror. Ingressus orationis in conspe¬
ctu dĩ: acceptatio eiꝰ est. Inclinatio au¬
ris dĩ. misericors exauditio. ẽ. Nã. mẽ¬
bra talia qualia nos habemꝰ in corpore :
ñ habet ds̃ Est aut̃ solita repetitio
N ã qđ . ẽ intret in conspectu tuo oratio
mea: idipsũ. ẽ. inclina aurẽ tuã ad
uit. Audemꝰne dicere animã xp̃i reple¬
tã malis. cũ illa passionis afflictio in
carne ualuerit qͥcqͥd ualuit: Unde &
ip̃se suos ad tolerantiã passionis accen¬
dens. & tanquã ad respondendũ ex hor¬
tans chorũ suũ: nolite inqͥt timere eos
occidere. An occidi a ꝑsecutorib ani¬
ma ñ potest. malis aut̃ repleri potest :
Qđ si ita. ẽ: quȩrendũ quib. Non enim
uitiis ꝑquȩ homini dominat᷑ iniqͥtas.
animã illã replecã possumꝰ dicere: sed
forte dolorib quib anima suȩ carni in

Expanded text:
enim et passus est. Oravit autem et cum in laetis rebus ageret, quod diei nomine; et cum in adversis, quod noctis nomine significari arbitror. Ingressus orationis in conspectu Dei, acceptatio ejus est; inclinatio auris Dei, misericors exauditio est: nam membra talia qualia nos habemus in corpore, non habet Deus. Est autem solita repetitio: nam quod est, «Intret in conspectu tuo oratio mea;» idipsum est, «Inclina aurem tuam ad e animam Christi repletam malis, cum illa passionis afflictio in carne valuerit, quidquid valuit? Unde et ipse suos ad tolerantiam passionis accendens, et tanquam ad respondendum exhortans chorum suum: «Nolite,» inquit, «timere eos occidere» . An occidi a persecutoribus anima non potest, malis autem repleri potest? Quod si ita est, quaerendum quibus. Non enim vitiis, per quae homini dominatur iniquitas, animam illam repletam possumus dicere; sed forte doloribus, quibus anima suae carni in
Abbreviated transcription (Latin):
illi qͥ ieiunant ꝓpt̾ epulas maiores. &
continent se maiore incontinentia.
Nolite gͦ sic. Ad aliqͥd uos in effabile
p̃parate. mundentur corda ab omĩb
affectionib ur̃is t̾renis. & secularib
Uisuri sumꝰ quiddã: quo uiso beacierimꝰ
& hoc solũ nob̃ sufficiet. Et qͥd: hon
manducabimꝰ : Immo manducabimꝰ.
ipse erit cibus nr̃ qͥ & reficiet. & non
deficiet. Tanquã iocundatoꝵ om̃iũ
habitatio inte. Iã dictũ. ẽ. unde iocun¬
dabimur. Beati qͥ habitant indomio
tua. in scła scłoꝵ laudabunt te Lau¬
demus & mͦ dñm quantũ possumꝰ nux¬
tis gemitib: quia laudando eũ desi¬
deramꝰ eũ. & nondũ tenemꝰ. Cũ tenu¬
erimꝰ: subtrahetur om̃is gemitus.
& remanebit sola & pura & ȩterna
laudatio.

Expanded text:
illi qui jejunant propter epulas majores, et illi qui jejunant propter epulas majores, et continent se majore incontinentia. Nolite ergo sic: ad aliquid vos ineffabile praeparate; mundate cor ab omnibus affectionibus vestris terrenis et saecularibus. Visuri sumus quiddam, quo viso beati erimus, et hoc solum nobis sufficiet. Et quid? non manducabimus? Imo manducabimus; et ipse erit cibus noster, qui et reficiat, et non deficiat. «Tanquam jucundatorum omnium habitatio in te.» Jam dictum est unde jucundabimur: «Beati qui habitant in domo tua; in saecula saeculorum laudabunt te.» Laudemus et modo Dominum, quantum possumus, mixtis gemitibus; quia laudando eum desideramus eum, et nondum tenemus: cum tenuerimus, subtrahetur omnis gemitus, et remanebit sola et pura et aeterna laudatio.
Abbreviated transcription (Latin):
habitatio inte. Ad aliud gaudiũ
nos paremꝰ. qͥa hic tanquã simile in ue¬
ni mꝰ. & ñ .ẽ. hoc : ne quasi paremꝰ nos
talib ibi ꝑfrui. qualib hic gaudemus
Alioquin continentia nr̃a. auaricia erit.
S unt enĩ homines qͥ inuteant᷑ ad cenã o¬
pimam. ubi multa & p̃ciosa ponenda ft̃.
Non prandent. Iã si quęras ab eis quare
ñ prandeant: iei unamꝰ. Magnũ opus.
xp̃ianũ opus iei uniũ. Noli cito laudare.
Quę̧re causa. negotiũ uentris agit᷑. ñ
religionis. Quãre ieiunant: Ne uentrẽ
p̾occupent uilia. & ñ possint admitte¬
re p̃ciosa. Ergo negotiũ gutturis. gerit
in ieiunio. Magnã res utĩq ieiuniũ.
Contra uentrẽ & guttur pugnat. aliqͣn¬
do illis militat. Itaq fr̃s mei. si puta¬
tis aliqͥd tale habituros nos in illa pa¬
tria. quo nos exhortat᷑ tuba cȩlestis. &
ꝓpt̃ea uos a p̾sentib abstinetis. ut il¬
lic tales copias recipiatis: sic estis qͦmͦ

Expanded text:
habitatio in te.» Ad aliud gaudium habitatio in te.» Ad aliud gaudium nos paremus; quia hic tanquam simile invenimus, et non est hoc: ne quasi paremus nos talibus ibi perfrui, qualibus hic gaudemus; alioquin continentia nostra avaritia erit. Sunt enim homines qui invitantur ad coenam opimam, ubi multa et pretiosa ponenda sunt; non prandent: jam si quaeras ab eis quare non prandeant, Jejunamus. Magnum opus, christianum opus jejunium. Noli cito laudare: quaere causam; negotium ventris agitur, non religionis. Quare jejunant? Ne ventrem praeoccupent vilia, et non possit admittere pretiosa. Ergo negotium gutturis gerit in jejunio. Magna res utique jejunium: contra ventrem et guttur pugnat; aliquando illis militat. Itaque, fratres mei, si putatis aliquid tale habituros nos in illa patria, ad quam nos exhortatur tuba coelestis, et propterea vos a praesentibus abstinetis, ut illic talia copiosius recipiatis; sic estis quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
nri. nouellabimꝰ. & arabimꝰ. & negoti¬
abim᷑. & ꝑegrinabimꝰ : Magna ihi qui¬
es. Nã ibi om̃ia oꝑa quȩꝰ necessitas fla¬
gitat : subtrahent᷑. Mortua necessita¬
te : ꝑibunt oꝑa necessitatis. Quid gͦ
erit : Quomͦ potuit. dix̃ lingua hu¬
mana. Ianquã iocundatoꝵ omniũ
habitatio inte. Quid . ẽ. tanquã: Qua¬
re tanquã: Quia talis ibi erit iocun¬
ditas: qualẽ hic ñ nouimꝰ. Uideo hic
multas iocunditates. & multigaudent
in scło. alii hinc. alii inde & ñ est qđ
illi gaudio cõparent: sed tanquã io¬
cunditas erit: Nã si dicã iocunditas:
incipit homini occurrere talis iocun¬
ditas. qualẽ solet habere in poculis.
in prandiis. in auaricia. in honorib
scłi. Ei tollunt᷑ enĩ homines. & lȩti¬
cia quadã insaniunt: sed ñ. ẽ. gau¬
dere impiis dicit dñs. Est quedã io
cunditas. quã nec oculus uidit. nec
auris audiuit. nec incor hominis
ascendit. Tanꝗ iocundatoꝵ omiũ

Expanded text:
nostri novellabimus, et arabimus, et negotinostri novellabimus, et arabimus, et negotiabimur, et peregrinabimur? Magna ibi quies: nam ibi omnia opera, quae necessitas flagitat, subtrahentur; mortua necessitate, peribunt opera necessitatis. Quid ergo erit? Quomodo potuit, dixit lingua humana: «Tanquam jucundatorum omnium habitatio in te.» Quid est, «tanquam?» quare, «tanquam?» Quia talis ibi erit jucunditas, qualem hic non novimus. Video hic multas jucunditates, et multi gaudent in saeculo, alii hinc, alii inde; et non est quod illi gaudio comparem, sed tanquam jucunditas erit. Nam si dicam, Jucunditas; incipit homini occurrere talis jucunditas, qualem solet habere in poculis, in prandiis, in avaritia, in honoribus saeculi. Extolluntur enim homines, et laetitia quadam insaniunt: sed «non est gaudere impiis,» dicias quam nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit . «Tanquam jucundatorum omnium
Abbreviated transcription (Latin):
iocundatoꝵ om̃iũ habitatio inte. Tanqꝗ
tatio nr̃a iocunditas sola erit. Peribit
labor & gemitꝰ. transeunt orationes. suc¬
cedunt laudationes. Ibi gͦ habitatio io¬
cundatoꝵ. ñ erit gemitus desiderantiũ.
Et quid aliud quęremꝰ. ubi solus suffic̃
ꝑ quẽ facta st̃ omĩa : Habitabim᷑. &
habitabimꝰ. Subicient᷑ illi om̃ia. ut
sit ds̃ om̃ia in omĩb. Beati gͦ qͥ habi
tant in domo tuaͦ in scła scłoꝵ lauda¬
bunt te. Hoc unobeati otioso nego¬
tio. Hoc gͦ unũ desideremꝰ fr̃s. cũ ue¬
nerimꝰ ad hoc nos paremꝰ gaudere ad
dm̃. laudare dm̃. Oꝑa bona quȩ mͦ
nos ꝑducunt: ñ ibi erunt. Diximꝰ ꝙ
hesterno die. quantũ potuimꝰ. Ubi er̃
Egentẽ ñ inuenies. nudũ ñ inuenies.
nemo tͥ occurret sitiens. Nullus pegri¬
nus erit. nullus egrotꝰ quẽ uisites. nul¬
lus mortuus quẽ sepelias. nullus liti
es: Anforte ꝓpt̃ necessitatẽ corporis

Expanded text:
jucundatorum omnium habitatio in te.» Tanquam jucundatorum omnium habitatio in te.» Tanquam tatio nostra, jucunditas sola erit. Peribit labor et gemitus; transeunt orationes, succedunt laudationes. Ibi ergo habitatio jucundatorum, non erit gemitus desiderantium, Et quid aliud quaeremus, ubi solus sufficit, per quem facta sunt omnia? Habitabimur et habitabimus: subjicientur illi omnia, ut sit Deus omnia intant in domo tua; in saecula saeculorum laudabunt te» . Hoc uno beati otioso negotio. Hoc ergo unum desideremus, fratres, cum venerimus ad hoc; nos paremus gaudere ad Deum, laudare Deum. Opera bona quae modo nos perducunt, non ibi erunt. Diximus et hesterno die, quantum potuimus; non ibiegentem non invenies, nudum non invenies, nemo tibi occurret sitiens, nullus peregrinus erit, nullus aegrotus quem visites, nullus mortuus quem sepelias, nullus litiges? An forte propter necessitates corporis
Abbreviated transcription (Latin):
Horũ qͥ facti st̃ in ea In ea facti st̃ pͥncipes.
Nã antequã in ea fierent pͥncipes: abiecta
mundi elegit ds̃. ut confunderet fortia.
N unqͥd pͥncẽps piscator : Nunqͥd princeps
publicanꝰ : Principes plane. Sed qui fa¬
cti st̃ in ea. Quales isti pͥncipes: Uener̃
de babilone principes credentes de scło.
principes uener̃ ad urbẽ romã. quasi
caput babilonis. Non ierunt ad cẽplũ
impatoris: sed ad memoriã piscatoris.
Unde enĩ isti pͥncipes : Infirma mundi
elegit ds̃. ut confundat fortia. & igno¬
bilia elegit ds̃. & ea quȩ ñ st̃ tanquãm
quȩ st̃: ut ea quȩ st̃ euacuent᷑. Hoc fecit
qui erigit de t̾ra inopem. & de stercore
exaltat pauꝑem. Ut quid erigit: It
collocet eũ cũ principib. cũ principib
popłi sui. Magna res. magnũ gaudium.
magna lȩticia. Postea uener in hanc ciui¬
tatẽ & oratores. sed ñ uenirent nͥ prȩce¬
derent piscatores. Magna hȩc. Sed ubi
diis atq conflatis. qͦmͦ clausit: tanquã

Expanded text:
ui facti sunt in ea, in ea facti sunt principes: nam antequam in ea fierent principes, abjecta mundi elegit Deus, ut confunderet fortia. Numquid princeps piscator? numquid princeps publicanus? Principes plane; sed quia facti sunt in ea. Quales isti principes? Venerunt de Babylone principes, credentes de saeculo principes venerunt ad urbem Romam, quasi caput Babylonis; non ierunt ad templum Imperatoris, sed ad memoriam Piscatoris. Unde enim isti principes? Infirma mundi elegit Deus, ut confundat fortia: et ignobilia elegit Deus, et ea quae non sunt tanquam quae sunt, ut quae sunt evacuentur . Hoc facit qui erigit de terra inopem, et de stercore exaltat pauperem. Utquid erigit? Ut collocet eum cum principibus, cum principibus populi sui . Magna res, magnum gaudium, magna laetitia. Postea venerunt in hanc civitatem et oratores; sed non venirent nisi praecederent piscatores. Magna haec; sed ubi diis atque conflatis, quomodo clausit? «Tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
mĩ suã posuit: ita & nos debemꝰ ani¬
mã ꝓ fr̃ib ponere. Hoc ẽ. respondere
Chorus aut̃ concordiã significat. quȩ
incaritate consistit. Quisqͥs gͦ quasi
emulator dominice passionis tradi¬
derit corpus suũ ut ardeat: caritatẽ
ñ habeat ñ respondet in choro. & idõ
nichil ei ꝓdest. Prouide quẽ ad modũ
dicunt᷑ in arte musica. sic̃ ea docti ho¬
mines latine dicere potuer̃. prȩcentor.
& succentor. p̾centor scilicet qͥ uocem
pͣmittit incantu. succentor aut̃ qͥ sub¬
sequent̾ canendo respondet: ita in hoc
cantico passionis p̾cedentẽ xp̃m sub¬
sequit᷑ chorus martyrũ. infinẽ cȩlestiũ
coronator. Hoc eni cantt᷑ filiis chorȩ.
id . ẽ. imitatorib passionis xp̃i. qm̃ in¬

Expanded text:
mam suam posuit, ita et nos debemus animam pro fratribus ponere» : hoc est respondere. Chorus autem concordiam significat, quae in charitate consistit. Quisquis ergo quasi aemulator dominicae passionis tradiderit corpus suum ut ardeat, si charitatem non habeat, non respondet in choro; et ideo nihil ei prodest . Proinde quemadmodum dicuntur in arte musica, sicut ea docti homines latine dicere potuerunt, praecentor et succentor; praecentor scilicet qui vocem praemittit in cantu, succentor autem qui subsequenter canendo respondet: ita in hoc cantico passionis, praecedentem Christum subsequitur chorus martyrum in finem coelestium coronarum. Hoc enim canitur «filiis Core,» id est imitatoribus passionis Chri
Abbreviated transcription (Latin):
U erba quȩ ego locutꝰ sũ uob. sp̃s & uita st̃:
sed sunt qͥdã ex uob qͥ ñ credunt. Deinde
tio iesus qͥ essent credentes. & qͥs traditu¬
rus eũ esset. Et secutꝰ atq ipsius dñi
uerba coniungens ait. Et dicebat. Pro¬
pterea dixi uob̾. qͥa nemo potest uenire
adme: nͥ fuerit ei datũ a patre meo. Supra
dixerat. sed sunt qͥdã ex uob qui non
credunt. & tanquã huiꝰ rei causã expo¬
uenirȩ adme: nisi ei fuerit datũ a patre
meo. Ut ostenderet etiã ipsã fidẽ qua
credit. & ex morte sui cordis anima re¬
uiuiscit: dari nob̾ adõ. Quantũ libe¬
gͦ ex ipsa excellentes uerbi p̾dicatores.
& ueritatis etiã ꝑ miracula suasores.
tanquã magni mẽdici agant cũ hominils
si mortui st̃ & tua grã ñ reuixerint.
nunqͥd mortuis facies mirabilia aut me¬
dici resuscitabunt. & ii qͦs exuscitabunt¬

Expanded text:
uerba, quae ego locutus sum uobis, spiritus et uita sunt. uerba, quae ego locutus sum uobis, spiritus et uita sunt. sed sunt quidam ex uobis, qui non credunt. deinde tio Jesus qui essent credentes, et quis traditurus eum esset:» et secutus atque ipsius Domini verba conjungens, ait, «Et dicebat, Propterea dixi vobis, quia nemo potest venire ad me, nisi fuerit ei datum a Patre meo» . Supra dixerat, «Sed sunt quidam ex vobis qui non credunt;» et tanquam hujus rei causam expovenire ad me, nisi fuerit ei datum a Patre meo:» ut ostenderet etiam ipsam fidem qua credit, et ex morte sui cordis anima reviviscit, dari nobis a Deo. Quantumlibet ergo excellentes verbi praedicatores, et veritatis etiam per miracula suasores, tanquam magni medici, agant cum hominibus; si mortui sunt et tua gratia non revixerunt, «Numquid mortuis facies mirabilia; aut medici e
Abbreviated transcription (Latin):
de illo scriptũ. ẽ. erit in nouissimis tẽ¬
porib manifestꝰ mons dñi paratꝰ in ca¬
cumine montiũ. sicut etiã sc̃s sc̃ors
ñ ẽ. absurdũ. ut idem ipsi magni & for¬
tes. etiã medici uocent᷑. Unde dicit apłs
paulus. Si qͦmͦ emulari potero carnẽ
meã. ut saluos faciã aliqͦs ex illis. Sed
etiã tales medici quãuis ñ de suo curent.
qͥa nec medici corporis curant de suo:
tam̃ quantũ libet ꝑ fidele ministeriũ
opitulentꝰ saluti. uiuentes curare posst̃.
ñ mortuos excitare. De quib dictũ. ẽ.
Nunqͥd mortuis facies mirabilia : Nimis
enĩ occulta dĩ grã .ẽ. qua hominũ men¬
tes quodã mͦ reu̾iuiscunt: ut possint
a quibus libet eiꝰ ministris p̃cepta sanita¬
tis audire. Quã grãm cõm̃dat in euan¬
głio dicens. Nemo potest uenire ad me.
nisi pat̾ qͥ misit me traxerit eũ. Et pau¬
lopost aꝑtius hoc ipsũ repetens ait.

Expanded text:
de illo scriptum est, «Erit in novissimis temde illo scriptum est, «Erit in novissimis temporibus manifestus mons Domini, paratus in cacumine montium» ; sicut en est absurdum ut iidem ipsi magni et fortes etiam medici vocentur. Unde dicit apostolus Paulus: «Si quo modo aemulari potero carnem meam, ut salvos faciam aliquos ex illis» . Sed etiam tales medici, quamvis non de suo curent, quia nec medici corporis curant de suo; tamen quantumlibet per fidele ministerium opitulentur saluti, viventes curare possunt, non mortuos excitare: de quibus dictum est, «Numquid mortuis facies mirabilia?» Nimis enim occulta Dei gratia est, qua hominum mentes quodam modo reviviscunt, ut possint a quibuslibet ejus ministris praecepta sanitatis audire. Quam gratiam commendat in Evangelio dicens, «Nemo potest venire ad me, nisi Pater qui misit me, traxerit eum:» et paulo post apertius hoc ipsum repeten