comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
corũ. qd de xͥ latere aꝑto manauit. Qa iferiora arche
bicamerata & tricamerata construunt᷑. sic ex oĩb gen¬
tib uel biꝑtitã multitudinẽ congregat eccła ꝓpt̾ cͥcũci¬
t rena inhac uita est diuersitas gentiũ. In sũmo au̾¬
omĩb xp̃c ẽ tanqͣm imno cubito desuꝑ celesti unitade
consũmans. Qͦd cuncta animaliũ genera includunt᷑¬
ineluclunt᷑ in archa. significat qr ex om̃ĩb gentib cẽ
ibi st̾ anim alia. sic ineccłe sacͣmentis &e boni & mali
uersant᷑. Qͦd septena st̾ munda & inmunda bina: ñ
qͥa pauciores st̃ mali qͣmboni. s qͥa boni seruant uni
ra inseptiformi oꝑatione cõmendat. sapientie & intel¬
lectꝰ. consili & fortitudinis. seientie & pietatis ce̾ ti¬
moris dĩi. Nñ ce ille numerꝰ qͥnqͦͣginta dierũ adad
uentũ scĩ sp̃s ꝑtinens. inseptẽ septenis qͥfiunt qͣdra¬
guita nouẽ uno addito consũmat᷑. Propt̃ qͦd dictũ
est studentes seruare unitatẽ spc̃ inuincło pacis. Ma¬

Expanded text:
Christi latere aperto manauit. quod inferiora arcae bicamerata et tricamerata construuntur: sicut ex omnibus gentibus uel bipertitam multitudinem congregat ecclesia propter circumciia in hac terrena uita est diuersitas gentium, in summo auos in uno cubito desuper coelesti unitate consummans. Quod cuncta animalium genera includuntur in arca, significat quia ex omnibus gentibus et ibi sint animalia, sic in Ecclesia et sacramentis boni uersantur. quod septena sunt munda et bina inmunda: non quia pauciores sunt mali quam boni, sed quia boni seruant unitra in septiformi operatione commendat sapientiae et intellectus, consilii et fortitudinis, scientiae et pietatis et timoris dei. unde et ille numtus pertinens in septies septenis, qui fiunt quadraginta nouem, uno addito consummatur: propter quod dictum est: studentes seruare unitatem spiritus in uinculo pacis. ma
Abbreviated transcription (Latin):
stabit. Qđ bitumine glutinant᷑ arche ligna intͥnsecꝰ &
ex trinsecus. ut incõpage unitatis significet᷑ tolerantia
caritatis. ne scandalis eccł̃am tẽptantib siuie ab his qͥut
st̃ siue abhis qͥ foris st̃ cedat fr̾na iunctura. &̾ solua
uincłm pacis. Est enĩ bitumen feruentissimũ & uio¬
lentissimũ gluten. significans dilectionis ardorẽ u
magne fortitudinis ad tenendã societatẽ spu̾ale̾ i

Expanded text:
tatur. quod bitumine glutinantur arcae ligna intrinsecus et extrinsecus: ut in conpage unitatis significetur tolerantia caritatis, ne scandalis ecclesiam temptantibus siue ab eis, qui intus, siue ab eis, qui foris sunt, cedat fraterna iunctura et soluatur uinculum pacis. est enim bitumen feruentissimum et uiolentissimum gluten significans dilectionis ardorem ui magna fortitudinis ad tenendam societatem spiritalem omnia
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ uidictã qͥb alligati st̃ ꝓpt̃ reatũ occisi x. Hoc tototẽpore qd septenario
dierum numero uoluit᷑. qr mag̾ non interiit gen̾uidea
satis apparet fidelib rͥanis s solã dispꝑsionẽ meruert᷑
suit dĩ cam signũ ut non eũ int̾ficeret om̃ĩs qͥ inuenis¬
set eum. hoc reuera mirabile est q̃madmodũ om̃sgen
des que aromanis subiugate sunt mritũ romanoꝵ sac̃¬
rũ transiert. eoꝵ ꝙ sacrilegia obseruanda &ẽ celebran¬
da susceꝑint. gens aũ uidea siue sub paganis regib. si¬
ue sub xpĩanis ñ amisit signũ legis ce circoncisionis.
sue qͦaceteris gentib distinguit᷑. popłisꝙ s & om̃is imꝑa¬
tor uel rex qͥeos in regno suo inuenit cũ ipso signo eos in¬
naid qͥd dr̃ int̾pretatũ comotio. siuie stabił & fluctuans
&ẽ sedis incerte. Contͣ qͦd malũ ds rogatur inpsalmo. nẽ
dederis inmotũ pedes meos. & manꝰ peccatoꝵ ñ moueant
me. Nc̃ uͨ uidei ce om̃s qͥdiuersis errorib contumaces st̾

Expanded text:
 alligati sunt propter reatum occisi Christi. Hoc toto tempore, quod septenario dierum numero volvitur, magis quia non interiit gens Judaeorum, satis apparet fidelibus Christianis, sed solam dispersionem meruerint, suit Dominus in Cain signum, ut non eum interficeret omnis qui invenisset eum. tes, quae a Romanis subiugatae sunt, in ritum Romanorum sacrorum transierint eaque sacrilegia obseruanda et celebranda susceperint, gens autem Iudaea siue sub paganis regibus siue sub christianis non amiserit signum legis suae, quo a ceteris gentibtor uel rex, qui eos in regno suo inuenit, cum ipso signo eos inNaid, quod dicitur interpretatum commotio, sive instabilis et fluctuans et sedis incertae, contra quod malum Deus rogatus in psalmo, Ne dederis in motu pedes meos, et manus peccatorum non moveant me . Nunc vero Judaei et omnes qui diversis erroribus contumaces sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ int̃p̃tat᷑ resur rectio. mors xp̃i &̾ uita eiꝰ ex mortuis figi¬
ratur. Ergo ut breuiꝰ dicã. abel luctꝰ. sech resurrectio.
enos ħo. qi pꝰt luctũ resurrectio. de resurrectione ħo
inuocans diñ. Item enos gen̾ caman. cainan aũ genꝰ
malaleel: Malaleel aũ genuit iareth. laredh autẽ ge¬
nuit enoch. Hic autẽ enoch septimꝰ ab adã qͥ placuit
d̾o &e translatꝰ ẽ: septima reqͥem significat. ad qͣm
transfert᷑ oĩs qͥ tanqͣm sexta die formatꝰ .i. sexta scłi

Expanded text:
 interpretatur resurrectio, mors Christi et vita ejus ex mortuis figuratur. 27. Ergo, ut brevius dicam, Abel luctus, Seth resurrectio, Enos homo, quia post luctum resurrectio, de resurrectione homo invocans Deum. Item Enos genuit Cainan, Cainan autem genuit Malalehel, Malalehel genuit Jared; Jared genuit Henoch. Hic autem Henoch septimus ab Adam, qui placuit Deo, et translatus est, septimam requiem significat, ad quam transfe
Abbreviated transcription (Latin):
rit me: occidet me. Nere inde uagꝰ & ꝓfugꝰ gemit ce̾t
mit. ne regno etiã ꝑdito ista uisibili morte occidatur
hanc dic̃ maiorẽ causã qͣm illã. qͦd ei t̾ra nr̃a ñdat uir¬
tutẽ suã ne spũalit̾ moriat᷑. Carnalit̾ enĩ sapit. & abscon
ne inueniat᷑ & occidat᷑. Carnalit̾ enĩ sapit tanqͣm oꝑans
t̾rã. cuiꝰ uirtutẽ non accipit. Saꝑe aũ scłm carnẽ mors
qd ille ñ intelligens amisso regno gemit. & corꝑałẽ mor¬
tẽ tremit. S qͥd ei respondit dds: Neqͥqͣm ita fiet. s omis
qͥ occidit cam septuplũ puniet᷑. siue ut septuaginta tͣns

Expanded text:
rit me, occidet me. uere inde gemit et tremit, ne regno etiam terreno perdito ista uisibili morte occidatur. hanc dicit maiorem causam quam illam, quod ei non dat terra uirtutem suam, ne spiritaliter moriatur. carnaliter enim sapit et abscondne inueniatur et occidatur. carnaliter sapit tamquam operans terram, cuius uirtutem non accipit. sapere autem secundum carnem mors est; quam ille non intellegens amisso regno gemit et corporalem mortem tremit. sed quid ei respondet deus? non sic, inquit; omnis, qui occiderit Cain, sept
Abbreviated transcription (Latin):
sacͥficiũ chain ext̾re fructib reꝓbat᷑. abelaũ sacͥficiũ ei
ouib ce eaꝵ adipe suscipit᷑. ita noui testam̃ti fides ex in ni¬
centie grã dm̃ laudans. uet̾is testam̃ti oꝑib añ ponit᷑. Di¬
x it cłs ad cham. Si recte offeras. & recte nondiuidas. pa¬
casti. utiq qr & si antea uidei recte illa fecert̾. in eotam̃
cham do dicenti. qͥesce. subte erit appetit᷑ eiꝰ. & tũ dñabers
illiꝰ. ad se conuertisset pecc̃m suũ. sibi hoc tribuens & con¬
fitens do. & sic aduitꝰ ꝑ indulgentie grãm. ipse pecc̃o suo
dnãret᷑. non illo sibi dnãnte seruus pecc̃i fr̃em occidẽt in
nocentẽ. Sic & ui dei inqͦrũ hoc figura gerebat᷑. si qͥes ce¬
rent asua ꝑturbatione. & tempꝰ salutis ꝑgrãm inpeccato
remissione cognoscentes. audirent xp̃m dicentẽ. ñ ueni¬

Expanded text:
sacrificium ex terrae fructibus reprobatur, Abel autem sacrificium ex ouibus et earum adipe suscipitur, ita noui testamenti fides ex innocentia gratiae deum laudans ueteris testamenti terrenis xit Deus ad Cain: Si recte offeras, et recte non dividas, peccasti; utique, quia etsi antea Judaei recte illa fecerunt, in eo tamen Cain, Deo dicente, Quiesce, sub te erit appetitus tuus, et tu dominaberis illius; ad se convertisset peccatum suum, sibi hoc tribuens et confitens Deo; ac sic adjutus indulgentiae gratia, ipse peccato suo dominaretur non illo sibi dnocentem. sic et Iudaei, in quorum haec figura gerebantur, si quiescerent a sua perturbatione et tempus salutis per gratiam in peccatorum remissione cognoscentes audirent Christum dicentem: n
Abbreviated transcription (Latin):
si adiciunt᷑ tres filii noe medio reꝓbato: duodenariꝰ con¬
sũmat᷑. qͥ inpatarcharũ &e apłorũ numero insignis
habet᷑. ꝓpt̾ septenarii partes altera palterã multipli¬
catas. Nater quat̾ni. uel qͥter t̾ni: ipsũ ꝑficiunt. Qđ uͦ
ꝓgenies exadam ꝑcham undenario numero finit᷑. tns¬
gressio mandator siue pecẽm ostendit᷑. Nã dũ lamech septimꝰ
abadã reperiatur scriptꝰ. addunt᷑ ei tres filii & una
filia. ut undenariꝰ numerꝰ cõpleat᷑. ꝑ qͦd demonstrat᷑
pecẽm. Nã &̃ ipse numerꝰ afemina claudit᷑. aqͦseruini¬

Expanded text:
si adjiciantur tres filii Noe, medio reprobato, duodenarius consummatur, qui in patriarcharum et apostolorum numero insignis habetur, propter septenarii partes, altera per alteram multiplicata. Nam ter quaterni, vel quater terni, ipsum faciunt. Quod vero progenies ex Adam per Cain undenario numero finitur, transgressio mandatorum sive peccatum ostenditur. Nam dum Lamech septimus ab Adam reperiatur scriptus, adduntur ei tres filii, et una filia, ut undenarius numerus compleatur, per quod demonstretur peccatum. Nam et ipse numerus a femina clauditur, a quo sexu ini
Abbreviated transcription (Latin):
noris natu: apopło uideorũ maiore natu. Iile incãpo.
iste incaluarie loco. Int̾rogat ds cham ñ tanqͣm ignoranꝰ
eũ a qͣ discat. s tanqͣm iudex reũ qͣm puniat᷑ dic̃ ubi sit fr¬
enĩ cham ignoratio: udeorũ ẽ. falsa negatio. Essent
uoluissent. dic̃ ds adchain. Quid fecisti: Nor sanguinis
frĩs tui clamat adme de t̾ra. Sic arguit inscripturis scis
uox diuina iudeos. Ht̾ enĩ magnã uocẽ sangius xp̃i int̾ra.
cũ eo acceptoꝰ. oĩb gentib respondet᷑ amen. Hec uorclara¬

Expanded text:
noris natu, a populo Iudaeorum maiore natu; ille in campo, iste in Caluariae loco. interrogat deus Cain non tamquam ignorans eum a quo discat, sed tamquam index reum, quem puniat, enim Cain ignorantia Judaeorum est falsa negatio. Essent cit deus ad Cain: quid fecisti? uox sanguinis fratris tui clamat ad me de terra: sic arguit in scripturis sanctis uox diuina Iudaeos. habet enim magnam uocem Christi sanguis in terra, cum eo accepto ab omnibus gentibus respondetur: amen. h
Abbreviated transcription (Latin):
triginta annoꝵ etatẽ gerens. doctrinã euangłicã con¬
secrauit. contestans legẽ non se uenisse soluere. s im¬
plere. Legis aũ cura indecẽ p̃ceptis agnoscit᷑. Undeti¬
es tricenis arche longitudo ꝑficit᷑. uñ ce ipse noe ab
adam decimꝰ cõputatur. Qͦd sexies longa ẽ ad latitu¬
dinẽ. ce decies adaltitudinẽ suã. humani corporisu
tar ostendit. in qͦ xp̃c apparuit. Corporis eni longia¬
tudo q̃ ẽ auertice usq aduestigiũ. sexies tm̃ ht̃ qͣm las¬
Sexies tm̃ longitudinis est acapite usq adpẽdes. qͣ
latus a dextera insinistrã. uel a sinistra indexterã &.
decies qͣuam altꝰ at̾ra. Nñ &e facta ÷ archa trecentorũ
inlongitudine cubitoꝵ. & qͥnqͣginta in latiadine. &e tͥu¬

Expanded text:
triginta annorum aetatem gerens, doctrinam evangelicam consecravit, contestans legem non se venisse solvere, sed adimplere . Lex autem in decem praeceptis agnoscitur, unde decies tricenis arcae longitudo perficitur. Unde et ipse Noe ab Adam decimus computatur, quod sexies longa ad latitudinem suam, et decies ad altitudinem suam humani corporis instar ostendit, in quo Christus apparuit. Corporis enim longitudo, quae a vertice usque ad vestigium sexies tantum hasexies tantum longius est a capite usque ad pedes, quam latus a dextera in sinistram vel a sinistra in dextram, et decies quam altus a terra; unde facta est arca trecentorum in longitudinem cubitorum, et quinquaginta in latitudinem, et
Abbreviated transcription (Latin):
nhac testamenti archa fuit urna aurea. tabule qͦq & uirgã
aaron. Archa ħ ut p̾dictũ est eccła÷ habens duas tabulas la-¬
pideas .i. duplicis testam̃ti ꝑpetuã firmitatẽ. Urnã qͦꝙ aure¬
am carnẽ intelligimꝰ. xͥ. purã atip sincerã. q̃ reconditũ inse
manna ꝑpetue diuinitatis conseruat. & angłici illiꝰ panis ꝑ

Expanded text:
hac testamenti arca fuit urna aurea, tabulae quoque et virga Aaron. Arca haec, ut praedictum est, Ecclesia est, habens duas tabulas lapideas, id est, duplicis testamenti perpetuam firmitatem: urnam quoque auream, carnem intelligimus Christi puram atque sinceram, quae reconditum se manna perpetuae divinitatis conservat, et a
Abbreviated transcription (Latin):
dñi om̃ia gentilitatis abolenda ẽẽ sacͥficia. solum q sacͥficiuĩ dñice
passionis ꝓredẽptione nr̃a. ẜ religione ppłi deferendũ. Etenĩ uitu¬
lus ille erat in typoxͥ. in quẽ septiformis sp̾ualiũ plenitudo uirtu¬
tũ sic̃ isaias dixit inhabitabat:¬

Expanded text:
Domini omnia gentilitatis abolenda esse sacrificia, solumque sacrificium Deo Dominicae Domini omnia gentilitatis abolenda esse sacrificia, solumque sacrificium Deo Dominicae passionis pro religione populi deferendum. Etenim vitulus ille erat in typo Christi, in quo septem spiritalium plenitudo virtutum, sicut Isaias dicit, habitabat
Abbreviated transcription (Latin):
carnes scd̾m p̾ceptũ angłi simul cũ atima suꝑ petrã posuit. & ius
carniũ desuꝑ effudit. q̃ dũ angłs uirge cacumine contigit. statim
depetra ignis erupit. atq ita sacͥficium qđ̃ offerebat᷑ assumptũ est.
tũ est qr dñs iħs in carne sua tocius mundi pecc̾a crucifiruis aboleret.
nec solũ delista factoꝵ s & cupiditates purgaret animarũ. Caro it
hedi: ad culpam facti refert᷑.ius ad illecebras cupiditatũ. sic̃ scͥptũ ẽ:
qr concupiuit popłs cupiditatẽ pessimã. & dix̾unt. Quis nos cibabit
carne: Qđ̃ gͦ extendit angłs uirgã. & tetigit petrã de qua ignis exi¬
uit: ost̾ndit qđ caro dñi sp̃u repleta diuino. pecc̾a om̃ia humane
conditionis exureret. Un & dñs ait. ignẽ ueni mittere int̾ram. Ac¬
octidit uitulũ a patre suo idolis deputatũ. & ipse septẽpnẽ alium
uitulũ ĩmolauit dõ. qͦ facto manifestissime reuelauit pꝰ aduentũ

Expanded text:
dum praeceptum angeli simul cum azyma supra petram posuit, et jus carnium desuper effudit. Quae dum angelus virgae cacumine contigit, statim de petra ignis erupit, atque ita sacrificium Deo quod offerebatur absumptum est. tum est quia Dominus Jesus in carne sua totius mundi peccata crucifixus aboleret. Nec solum delicta factorum, sed etiam cupiditates purgaret animorum. Caro autem haedi ad culpam facti refertur, jus ad illecebras cupiditatum, sicut scriptum est: Quia concupivit populus cupiditatem pessimam, et dixerunt: Quis nos cibabit carne ? Quod igitur extendit angelus virgam, et tetigit petravit, ostendit quod caro Domini Spiritu repleta divino, peccata omnia humanae conditionis exureret. Unde et Dominus ait: Ignem veni mittere in terram . Adnem alium vitulum immolavit Deo. Quo facto manifestissime revelavit, post adventum
Abbreviated transcription (Latin):
crescas. qi popłs ipse pꝰtquã inuniu̾̃sũ orbẽ diuisus
est: ualde ĩminutꝰ atq adbreuiatꝰ est. S qͣre talia
meruerit: ita subiecit. Quia cubile ascendisti patͥs
tui. Non sic̃ iudei intelligt ħ ꝓiñ dictũ ẽẽ. eo qd cũ
bala concubina patͥs sui concubuerit. ꝓpħia enĩ fu¬
tura p̾nunciabat. ñ que fuert̾ gesta. ipso patͥar cha
dicente. annunciẽ uob̃ q̃uentura st̃ nouissimis dieb.¬
bis audaciam. qr ascendit cubile dei patͥs sui. &
macłauit stratũ eiꝰ qñ corpꝰ dnĩcũ in quo plenitu¬
do diuinitatis reqͥescebat raptũ incruce suspendit.

Expanded text:
escas, quia populus ipse postquam in universo orbe dispersus est, valde immunitus atque abbreviatus est. Sed quare talia meruit, ita subjecit: Quia ascendisti cubile patris tui, non sicut Judaei intelligunt hoc, proinde dictum esse, eo quod cum Balac concubina patris sui concubuerat. Prophetia enim futura praenuntiabat, non quae fuerant gesta ipso patriarcha dicente: Annuntiem vobis quae ventura sunt novissimis diebubis audaciam, quia ascendit cubile Dei Patris, et maculavit stratum ejus, quando corpus Domini, in quo plenitudo divinitatis requiescebat, raptum in cruce suspendit,
Abbreviated transcription (Latin):
impleuit. iuixta qd & ipse dixerat. Potestatẽ ha-¬
beo ponendi aĩam meam. & nemo eã tollit ame:
s ego eã pono. Qd uͦ addidit & ut catuł leonis. in
enum mortuus. unde & natꝰ. ł hisici enĩ de catulo
leonis scribunt. qđ cũ natꝰ fuerit. tͥb dieb &
trib noctib dormit. Ic̃ deinde patͥs fremitu uł
rugitu ueluti tremefactꝰ cubił locꝰ suscitare dr
catulũ dormientẽ. Qđ ual de conuenient̾ de pas¬
incubili sepulchri iacens. soͫ nũ mortis impleuit.

Expanded text:
implevit, juxta quod et ipse dixerat: Potestatem haimplevit, juxta quod et ipse dixerat: Potestatem habeo ponendi animam meam, et nemo eam tollit a me, sed ego eam pono . Quod vero addidit, Et ut catulus leonis , inde enim mortuus, unde et natus. Physici autem de catulo leonis scribunt, quod cum natus fuerit, tribus diebus et noctibus dormit. Tunc deinde patris fremitu vel rugitu veluti tremefactus cubilis loco suscitare dicitur catulum dormientem. Quod valde convenienter de pastribus noctibus in cubili sepulcri jacens, somnum mortis implevit.
Abbreviated transcription (Latin):
turam. Manꝰ tue inceruicib inunicorũ tuoꝵ. his¬
dem enĩ manib atꝙ eodẽ crucis tropheo cesuos
uauit. iuxta qd̃ & pat̾ ꝓmittit ei dicens. Sede ad
dexterã meã. donec ponã inimicos tuos scabellũ pe¬
dũ tuor. Adorabt̾ te filii patͥs tui. qm̾multi ex fi¬
liis iacob adorabt̾ eũ ꝑelectionẽ gr̃e salui facti.
Catulus leonis uda. qm̃ nascendo pariuil factꝰ¬
.ẽ. sic̃ scriptũ est. Paruulus natꝰ ẽ nob̾. Ad p̾dã fili
mi ascendisti.i. ascendens incrucẽ captiuos popło ᷤᷤ
redemisti. & qͦs ille leo contͣriꝰ inuaserat: tũ mo¬
riens eripuisti. deniq rediens ab inferis ascendis¬
ti inaltũ. captiuã duxisti captiuitatẽ. Reqͥescenᷤᷤ
accubisti ut leo. Manifestissime inpassione xͦ
recubuit. qñ inclinato capite tͣdidit spm. siue qn̾
insepulchro securꝰ uelut qͦdã corꝑis so ͫ no qͥeuit.
S qͣre utleo. & uelut catuiꝰ leonis: In soł no enĩ
suo leo fuit. q ñ necessitate. s potestate hoc ipsum

Expanded text:
turam. Manus tuae in cervicibus inimicorum tuorum; iisdem enim manibus, et eodem crucis tropaeo, et suos de ad dexteram meam, donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum . -- Adorabunt te filii patris tui; quoniam multi ex filiis Jacob adorent eum, per electionem gratiae salvi facti. Catulus leonis Juda, quando nascendo parvulus factus, sicut scriptum est: Parvulus natus est nobis . Ad praedam, fili mi, ascendisti, id est, ascendens in cruce, captivos populos redemisti, et quos ille leo contrarius invaserat, tu moriens eripuisti. Deinde rediens ab inferis, ascendens in altum, captivam duxisti captivitatem. Requiescens accubuisti ut leo: manifestissime in passione Christus recubuit, quando inclinato capite tradidit spiritum; sive quando in sepulcro securus velut quodam corporis somno quievit. Sed quare ut leo, et velut catulus leonis? In somno enim suo leo fuit, quia non necessitate, sed potestate hoc ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
qñ furore accensi & ira. obtulert̾ xp̃m poncio pilato
dicentes illi. crucifige.crucifige. & si hc̃ dimittis.
nones amicꝰ cesaris. Q indignatio eoꝵ qi dura. dũ
barabã latronẽ peterent. &e pͥncipẽ uite crucifi
gendũ postularent. diuidã eos iniacob: & disꝑdã
illos inisrł. hic duo noĩant᷑. diuisio ce disꝑsio:. ic¬
circo q non nulli ex ipsis dño credidert. qͥdã in infi¬
delitate ꝑmansert̃. diuisi enĩ dicunt᷑ hi qͥ abeis se¬
parant᷑ & ueniunt adfidẽ: disꝑsi aũ hi quoꝵ patͥa¬

Expanded text:
quando furore accensi et ira obtulerunt Christum Pontio Pilato, dicentes illi: Crucifige, crucifige ; et, si hunc dimittis, non es amicus Caesaris ; Et indignatio eorum, quia dura, dum Barabbam latronegendum postularent. Dividam eos in Jacob, et dispergam illos in Israel. Hic duo nominantur, divisio et dispersio: idcirco, quia nonnulli ex ipsis Domino crediderunt, quidam in infidelitate permanserunt. Divisi enim dicuntur, quia ab eis separantur, e
Abbreviated transcription (Latin):
dofidẽ. pone inqͥt manũ tuã subfemore meo. & adiuro
te ꝑdm̃ celi: Quid uult d̾sceli ad femur abrahe. nͥ ut
telligit᷑. Ergo q̃fuit illa coniuratio. nͥ qr significabat᷑
puer in mesopotamiã. inciuitatẽ nachor stecitop uixta
scłi facondiã. & adhumilẽ ꝓpħicũ se inclinat sermo
turarũ. accip̃. sensus. & clarũ argenti eloqͥũ. sicq sequu¬
ta puerũ rebecca uenit ady saac. Sequuta uerbũ ꝓpħi¬
uite uet̾is conũsationib inuenit᷑. Que y saac uiso descen¬
dit. qr cognito dño uicia sua gentilitas deseruit. & abela¬
tione celsitudinis ima humilitatis petiit. Que etiã uere¬
cundata pallio uelat᷑. qͥa corã do de errorib pͥoris ui¬
te confundit᷑. Qđ uͦ inclinato iã die eg̃siꝰ÷ in agrũ ẏsa¬
setam uisibilẽ in ħ mundo uenienti exgentib eccłe de
monstrauit. Inuenit aũ eũ eccła adputeũ uisionis .i. incõ¬
tẽ placione & intelligentia ueritatis. uͥ intellectum

Expanded text:
do fidem: Pone, inquit, manum tuam sub femore meo, et adjuro te per Deum coeli? Quid vult Deus coeli ad femur Abrahae, nisi ut intelligitur. Ergo quae fuit illa conjurpuer in Mesopotamiam in civitatem Nachor; stetitque circa saeculi facundiam, et ad humilem propheticum se inclinat sermonturarum sensus, et clarum argenti eloquium. Sicque secuta puerum Rebecca, venit ad Isaac. Secuta verbum pvitae veteris conversationibus invenitur. Quae, Isaac viso, descendit, quia, Deo agnito, vitia sua gentilitas deseruit, et ab elatione celsitudinis viam verae humilitatis petivit. 6. Quae etiam et verecundata pallio velatur, quia coram eo de erroribus prioris vitae confunditur. Quod vero inclinato jam die egressus est in agro Isase tamen visibilem in hoc mundo venienti ex gentibus Ecclesiae demonstravit. 7. Invenit autem eum Ecclesia ad puteum visionis, id est, in contemplatione et intelligentia veritatis, ubi intellectum
Abbreviated transcription (Latin):
dictiones plate sunt: illos indicant qͥ ñ amore b̾ndictionũ neq
ꝓmissionũ ẜ fut᷑oꝵ supplicioꝵ timore cõplent que in lege sc̃pta
sunt ut ꝓueniant ad salutẽ. Om̃s autẽ circa archãincedũnt qui
derio et̃ne bndictionis amore qđ boñ ẽ agunt. ꝗͣ illos qͥ pro malo
metu boñ sectaut᷑. Solus gͦ chs potest ex om̃ib poplis huiꝰ mundi
mentes animosq condisc̾e.& alios quidẽ statuere in monte ga¬
ritam ad u̾ndicendũ. alios uͦ statuere in montẽ gebal ac mnale¬
cuistionẽ ñ ut maledictiones accipiant. s ut intuentes pͥscͥptas ma¬
ledictiones & penas peccoribꝰ constrcttas incurrere caueant. ac se¬
met ipsos timoris supplicio corrigant

Expanded text:
dictiones prolatae sunt, illos indicant, qui non amore benedictionum vel dictiones prolatae sunt, illos indicant, qui non amore benedictionum vel promissionum, sed futurorum suppliciorum timore complent quae in lege scripta sderio, aeternae benedictionis amore quod bonum est agunt, quam illos qui pro mali metu bonum sectantur. Solus ergo Jesus potest ex omnibus populis hujusmodi mentes animosque concidere, et alios quidem statuere in monte Garizim ad benedicendum, alios vero statuere in monte Hebal, ad maledictionem; non ut maledictiones accipiant, sed ut intuentes praescriptas maledictiones, et poenas peccatoribus constitutas incurrere caveant, ac semetipsos timoris supplicio corrigant
Abbreviated transcription (Latin):
st ħ om̃is popłs & maio res natu ducesq ac iudices p̾cedebant
hinc atq inde archã. steterunt q sic̃ p̾ceꝑat moyses in de-¬
uteronomio sex tribꝰ in monte garrm: ut benedic̾ent popłm. &
ips tͥb que nobiliores st̃ id ẽ simeon. leui. iudas. isachar. ioseph.¬
& beniamin. alie uͦ sex ignobiliores steterunt eregione in monte¬
gebal ut maledic̾ent. int̾ qͦs et ruben qͥ macłau̾at thorũ parentis.
zabulon ultimus filiꝰ lie.&. ancillaꝵ filii. & ħ qͥdẽ uet̾is historie
referunt gesta. S inspiciendũ qͥd in narrationẽ mistice intelli-¬
gentie referat᷑. Qui ft̾ gͦ isti qui incedunt iuxta montẽ garram.
& qui sunt qͥ incedunt moͣntẽ gebal: Iui itaq qͥ in hoc loco iuxta
montẽ garraim incedunt: electos ad bñdictionẽ eos fig̃alit̾ indicant
qui ñ metu pene s celestis ꝓmissionis amore succensi ueniut adi
salittem.Ili uͦ dimidii qͥ iurta montẽ gebal incedunt in qͦ male¬

Expanded text:
 omnis populus et majores natu, ducesque ac judices praecedebant hinc et inde arcam, steteruntque sicut praeceperat Moyses in Deuteronomio sex tribus in monte Garizim, ut benediceret populum, et ipsae tribus quae nobiliores sunt, id est, Simeon, Levi,  Benjamin. Alias vero sex ignobilioresEbal, ut maledicerent: inter quos et Ruben, qui maculaverat thorum parentis, et Zabulon ultimus filiae Liae, et ancillarum filii. Et haec quidem veteris historiae referunt gesta. Sed inspiciendum quid in narratione mysticae intelligentiae referatur. Qui sunt ergo isti qui incedunt juxta montem Garizim, et qui sunt qui incedunt juxta montem Ebal? Illi itaque, qui in hoc loco juxta montemetu poenae, sed coelestis promissionis amore succensi, veniunt ad salutem. Illi vero dimidii, qui juxta montem Gebal incedunt, in quo male
Abbreviated transcription (Latin):
gnum qui & ipse quidẽ in id qunctus ẽ imaginẽ xp̃i porta-¬
uit. Ynde & beatus dauid & ipse xp̃s ñcupatus ait ad eum: qͥ se

Expanded text:
gnum. Qui et ipse quidem in id quod unctus est imaginem Christi portavit. Unde et beatus David et ipse Christus nuncupatus ait ad eum qui se
Abbreviated transcription (Latin):
dñs adeũ descendit. S qͥd est moralit̾ qđ moises inmontẽ ascen¬
dit. & dñs de monte descendit. Mons qͥppe altitudo contẽplati¬
onis nre est: inqͣm ascendimꝰ. ut adea q̃ultra infirmitatẽ nrãm
st̃ intuenda sulleuem᷑ s inhanc dñs descendit. qr scis multũ ꝓfi¬
cientib parũ de se aliqͥd eoꝵ sensib aꝑit

Expanded text:
nus ad eum descendit. Sed quid est moraliter quod Moyses in montem ascendit, et Dominus in monte descendit? Mons quippe altitudo contemplationis nostrae est, in qua ascendimus ut ea quae ultra infirmitatem nostram sunt intuenda sublevemur. Sed in hunc Dominus descendit, quia sanctis multum proficientibus, parum de
Abbreviated transcription (Latin):
sensũ. aliꝰ argentũ eloqͥũ. aliꝰ uocẽ eris. Sicq fiunt multam
bule. cathedre. & sciphi: thuribula. phiale. mortariola. e¬
munctoria. paxilla. tentoria. qͥb diu̾sitatib tota illa tab̾na
cłl .i. eccłe pulcͥtudo distinguitur. Nã tab̾nacłm eccła ẽ: in
qua ÷ mensa .i. unitas fidi: uel c̾te scriptura sacͣ. qͣ uniu̾sifi¬
phe. suo fundamine structurã gestantes eccłe.¬

Expanded text:
gentum, id est, eloquium, alius vocem aeris. Sicque fiunt multa ibulae, crateres, scyphi, thuribula, phialae, mortariola, emunctoria, paxilli, tentoria, quibus diversitatibus tota illa tabernainguitur. Nam tabernaculum Ecclesia est, in qua est mensa, id est, unitas fidei; vel certe Scriptura sacra, qua universi fiest, prophetae suo fundamine structuram gestantes Eccle
Abbreviated transcription (Latin):
dnm & dm̃ suũ qr sic̃ ipse ait ex plenitudine eiꝰ accepit.
Hidit om̃no. & iõ uinatis mulierũ maior illo ñ surrexit.
qr ex oĩb p̾nunciantib xp̃m ipse uidit qd multuꝰti & ꝓ
pħe cupiert̾ uidȩre &e̾ non uidert̃. Salutaũ exut̾o. agno¬
uit ꝑfectiꝰ excolũba: & iõ tanqͣm odollamites ue destimo¬
niũ phibuit inaqͣ. Uenit aũ dñs adoues tondendas. ħ
est erhonerandas sarcinis peccatorũ. ex qͥb eccłe lau¬
date incanticis canticoꝵ dentes e̾e̾nt uelut grer de¬
tonsarũ. Iam dem̃ thamar habitũ mutat. nã &e cõ¬
mutata int̾ptat᷑ thamar. Mutat habitũ. mutat ce
amaritudinis maneat. ñ illiꝰ amaritudinis inqͣdnõ¬
fel ministͣuit. s illiꝰ in qͣ petrus amare fleuit. Nam
&e uidas. latine confessio dr̃. Confessioni gͦ amari¬
tudo misceat᷑. ut uera poenitencia p̾signet᷑. Hacpe¬
nitencia fecundat᷑ eccła inoĩb gentib constituta.
Oportebat enĩ xpm pati ce resurgere die t̾cia. & p̃¬

Expanded text:
m suum, quia, sicut ipse ait, ex plenitudine eius accepit. uidit omnino; et ideo in natis mulierum maior illo non exsurrexit, quia ex omnibus praenuntiantibus Christum ipse uidit quod multi iusti et e cupierunt uidere et non uiderunt; salutauit ex utero, agnouit perfectius ex columba et ideo tamquam Odollamites uere testimonium perhibuit in aqua. uenit autem dominus ad oues tondendas, hoc est exonerandas sarcinis laboriosis, ex quibus ecclesiae laudatae in canticis canticorum dentes essent uelut grex detonsarum. Iam mutans interpretatur. Thamar mutat habitum, mutat et en prorsus amaritudinis maneat. Non illius amaritudinis, infel ministrauit, sed illius, in qua Petrus amare fleuit; nam et Iuda latine "confessio" est. confessioni ergo amaritudo misceatur, ut uera paenitentia praesignetur. hac paenitentia fecundatur ecclesia in omnibus gentibus constituta. oportebat enim Christum pati et resurgere tertia die et pr
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ruben pͥmogenitũ popłs pͥmogenit᷑ isrł excircuncisio¬
ne significat᷑. qͥthorũ concubine polluit. i. legẽ ueteris
testamenti sepe p̾uaricando cõmacłauit. Qd̃ aũ incon
cens. Abrahã duos filios habuit. unũ dȩ ancilla & unũ
de lib̾a. ħaũ st̃ duo testam̃ta. Inqͦ agar q̃ concubina fu
lium iungitur xp̃o¬

Expanded text:
Israel ex circumcisione significatur, qui thorum concubinae polluit, id est legem Veteris Testamenti saepe praevaricando commaculavit. Quod autem in conccens: Abraham duos filios habuit: unum de ancilla, et unum de libera. Haec autem duo sunt Testamenta, in quo Agar, quae concubina fuilium jungitur
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ns adpoenitenciã pollicet᷑. ut dũ ꝑħ decepta mens duci¬
tur. ab intencione penitencie suspendat᷑. qͣtinꝰ t̾c bona nul¬
la ꝑcipiat. qͣm nc̃ mala nulla contͥstant. & t̃c pleniꝰ absor¬
beat᷑ suppliciis. q̃ nc̃ etiã gaudet in delictis. Dehinc loqr̾
iamin rachel pareret uocauit nom̃ eiꝰ filiꝰ doloris mei. nͥ
futurũ ꝓpħans erea tribu paulũ qͥ affligeret filios ecele
ꝑ sequntionis sue tẽpore: Alit̾ ꝑ beniamin t̾restris figu¬
rabat᷑ ierłm: q̃ est intribu eiꝰdem beniamin. C uiꝰ popłs
gͣui matrẽ dolore affecit. effundendo sanguinẽ ꝓpħarũ
Insuꝑ etiam in necẽ xp̃i ĩpiis acclamando uocib. san¬
guis eiꝰ suꝑ nos & suꝑ filios nr̃os. Interea ruben concu¬
piscentia motꝰ libidinis inconcubinã patͥs sui p̾ceps ef¬
ferbuit. qđ incestus cͥmen ñ scrib̾etur. nͥ futura ꝑũsitas

Expanded text:
quens ad poenitentiam pollicetur, ut dum per haec decepta mens ducitur, ab intentione poenitentiae suspendatur, quatenus tunc bona nulla percipiat, quam nunc mala nulla contristant, et tunc plenius obruatur suppliciis, quae nunc etiam gaudet in delictBenjamin Rachel pareret, vocavit nomen illius, Dolores mei: nisi futurum prophetans ex illa tribu Paulum, qui apersecutionis suae tempore? 6. Aliter per Benjamin terrestris figurabatur Jerusalem, quae est in tribu ejusdem Benjamin, cujus populus gravi matrem dolore affecit, effundendo sanguinem prophetarum. Insuper etiam in necem Christi impiis acclamando vocibus: Sanguis ejus super nos, et super filios nostros . Interea Ruben concupiscentia motus libidinis, in concubina patris sui praeceps efferbuit; quod incestus crimen non scriberetur, nisi futura perversitas
Abbreviated transcription (Latin):
uent᷑ fontes tui foras. & in plateas aquas diuide. eũ ꝓtinꝰ adiun¬
git. habeto eas solus nec sint alien participes tui. Quomꝰ enĩ aquã
scientie solus hr̃e pot̾it si hanc in plateas diuidit: Quomͦ alien
aq̃ eiꝰ participes ñ st̃. si fontes illiꝰ foras diriuant᷑: S dũ p̾dicamꝰ
popłis. nimirũ inplateas aqͣs diuidimꝰ: qr mauditoꝵ multitu¬
dinẽ scie u̾ba dilatamꝰ. Cũ uͦ nos adiuuante diuina gr̾a intͥnsecꝰ
custodimꝰ. & maligni sp̾c qui uire nob̾ alieni sunit: quia sortem
beatitudinis ꝑdiderunt. ne nob̃ in elatione surripiant sollicitu-¬
dine caupta circũspicimꝰ. soli habemꝰ aquas quas in plateas diuidi¬
mus. ut nb ineis alieni participes ñ sint. de quib scͥptũ ẽ. Aliem in-¬

Expanded text:
ntes tui foras, et in plateis aquas divide, cum protinus adjungit: Habeto eas solus, nec sint alieni participes tui. Quomodo enim aquam scientiae solus habere poterit, si hanc in plateis dividit? Quomodo alieni aquarum ejus participes non sunt, si fontes illius foras derivantur? Sed cum praedicamus in populis, nimirum in plateis aquas dividimus, quia in auditorum multitudincustodimus, et ne maligni spiritus qui jure a nobis alieni sunt quia sortem beatitudinis perdiderunt, nobis in elatione subripiant, sollicitudine cauta circumspicimus, soli habemus aquas quas in plateis dividimus, ut nobis in eis alieni participes non sint. Hi nimirum, de
Abbreviated transcription (Latin):
seruent. Immonendi sunt nimis taciti. ut scire sollicite stude
plus ex cogitõnib occultũ iudiciũ ꝙm exsermonib rep̾hensi¬
me. Hinc ad semet ipsũ rediens dicit. Inuenit serius tuus cor
suũ ut oraret te. Cũ gͦ cogitatio ꝑ custodiã restringit᷑. cor qđ fu-¬
gere consueuit inuenitur. Ue des alienis honorem tuũ. & an¬
accepta despicit᷑. qͣnti sit muneris amissa sentit᷑. Et infructuose
impleant᷑ extͣnei uirib tuis & labores tui sint in domo aliena.

Expanded text:
sat. Admonendi sunt igitur nimis taciti, ut scire sollicite studeaplus ex cogitationibus occultum judicium quam ex sermonibus reprehensime. Hinc ad semetipsum rediens dich: Invenit servus tuus cor suum, ut oraret te. Cum ergo cogitatio per custodiam restringitur, cor, quod fugere consuevit, invenitur. A cunctis accepta despicitur, quanti sit muneris amissa sentitur. Et infructuose impleantur extranei viribus tuis, et labores tui sin
Abbreviated transcription (Latin):
in diligent̾ se inspiciat. ne m̾cedẽ quã ꝑ has actiones colligit:
ꝑalias amittat. ne hinchosti fores obstruat. & aliunde aditũ
pandat. Siqua & enĩ ciuitas contͣ insidiantes inimicos ma-¬
gno uallet agg̾e. fortib cingatur muris. insonni muniat custo¬
alpebre tue p̾cedant gressus tuos. Palpebre quippe gressus p̾¬
cedunt. cũ oꝑationẽ nrãm consilia recta p̾ueniunt. Qui enĩ
negligit consid̾ando p̾uidẽ qđ facit. gͥssus tendit. ocłos claudit.
Pgendo it conficit. s p̾uidendo sibimet ipsi ñ ancedit. Atq iacͥco
cicius corruit. qr qͦ pedẽ ponere oꝑis debeat: ꝑpalpebrã consilii

Expanded text:
in acie se positum sciat, ne mercedem quam per has actiones colligit, per alias amittat, ne hinc hosti fores obstruat, et aliunde aditum pandat. Si qua etenim civitas contra insidiantes inimicos magno valletur aggere, fortibalbebrae tuae precedant gressus tuos . Palpebrae quippe gressus praecedunt, cum operationem nostram consilia recta praeveniunt. Qui enim negligit considerando praevidere quod facit, gressus tendit, oculos claudit, pergendo iter conficit, sed praevidendo sibimetipsi non antecedit, atque idcirco citius corruit, quia quo pedem operis ponere debeat, per palpebram consili
Abbreviated transcription (Latin):
tn nr̃i sumꝰ imaginẽ & similitudinẽ conditi. Hite sue tꝑa ma¬
lignoꝵ spͥuũ uoluptatib ãministrat. annos & suos crudeli tra¬
att. qͥ acd uoluntatẽ male duantis adu̾sarii accepta uiuendi spa¬
tia expenddit. ybi bn subdit᷑. Neforte impleant᷑ extͣnei uirib tius.
& labores tui sint in cdomo aliena. Quisqͥs eni ꝑ acceptã ualitu¬
dinẽ corꝑis. ꝑtbutã sibi sapientiã m̃entis. ñ ex̾cendis uirtutib¬
s ꝓpetͣndis uicis elaborat. neqͣꝗͣ siuis uirib suã domũ. s extͣne
oꝵ habitacła .i. ĩmũdoꝵ sp̾uũ facta multiplicat. nimirũ uł lu-¬
niriando. uł suꝑbiendo agens. ut &̾. se addito ꝑditoꝵ nus cre¬

Expanded text:
 Dei imaginem et similitudinem conditus, vitae suae tempora malignorum spirituum voluptatibus administrat. Annos etiam suos crudeli tradit, qui ad voluntatem male dominantis adversarii accepta vivendi spatia expendit. Ubi bene subditur: Ne forte impleantur extranei viribus tuis, et labores tui sint in domo aliena. Quisquis enim per acceptam valetudinem corporis, per tributam sibi sapientiam mentis, non exercendis virtutibus,  id est immundorum spirituum facta multiplicat, nimirum vel luxuriando, vel superbiendo agens, ut etiam se addito, perditorum
Abbreviated transcription (Latin):
nũ tuã illaqͥatus es u̾bis oris tui & captͥs ꝓpͥis fermonib ⁊ pon-¬
dere nãq ꝓamico ẽ alienã animã in ꝑicło sue conu̾sationis aco¬
pe. Un &. apd̃ extͣneum manus defigit᷑. q apd eũ cura solliettudi¬
nis q̃ an deerat mens ligat. Herb̾ uͦ oris sui illaq̃atꝰ ẽ. ac ꝓpͥis ser¬
dix̾at custodire. Illa q̃at᷑ itaq u̾ħis oris sui dũ rõne erigente con-¬
stringit᷑ ne eiꝰ uita ad aliud qm ãmonet relaret᷑. Uñ apd̃ distetũ¬

Expanded text:
monibus . Spondere namque pro amico, est alienam animam in periculo suae conversationis accipere. Unde et apud extraneum manus defigitur, quia apud curam sollicitudinis quae ante deerat, mens ligatur. Verbis vero oris sui illaqueatus est, ac propriis serdixerit custodire. Illaqueatur igitur verbis oris sui, dum ratione exigente constringitur, ne ejus vita ad aliud quam admonet relaxetur. Unde apud dist
Abbreviated transcription (Latin):
historie fundam̃to allegoricꝰ sensus seqͣt᷑. Nã figu¬
ralit̾ q̃dam exhis intelligunt᷑ uere tanqͣm ꝓpħi¬
ca indicia p̾cedentia futuroꝵ. Sane non oĩa q̃ in
lege & ꝓpħis scripta sunt. enigmatib my sterioꝵ¬

Expanded text:
historiae fundamento, allegoricus sensus sequatur. Nam figuhistoriae fundamento, allegoricus sensus sequatur. Nam figuraliter quaedam ex his intelliguntur, vere tanquam prophetica indicia praecedentia futurorum. 4. Sane non omnia quae in lege et prophetis scripta sunt mysterio
Abbreviated transcription (Latin):
ystoria sacre legis ñ sine aliqͣ p̾nunciatio¬
ne futuror gesta atq conscripta ẽ. N enĩ ꝑti¬
neret ad p̃sigurationis mysteriũ tã multi¬
plex rerũ umbra gestarũ. non apłs doceus diceret.
łex figurã habet futuroꝵ bonorũ. non ipsa uiagͥl¬
ta sunt &e st̃ plena misticis sacramentis. aduuian¬
ce suꝑna gra. in hoc opꝰculo exeq̃ntes intexuinꝰ. ue¬
cerũ eccłasticorũ sentencias congregantes. ueluti
er duuiersis pratis flores collectos ad manũ fecuꝰ.
& pauca de multis breuit̾ ꝑstringentes. pleraq
etiã adicientes. uel ex aliꝗͣ parte mutantes. offerinꝰ
non solũ studiosis. s etiã fastidiosis lectorib qͥni¬
miã longitudinẽ sermonis aborrent. Breui enim
ex positione succincta. non faciunt de ꝓlixitate fas¬
tidiũ. Prolira enĩ & occulta tedet patio. breuis
&e aꝑta delectat. & qͥa ia̾ pridẽ uixta luterã a
nob̾ sermo totꝰ contextꝰ est : necesse ÷ ut p̾cedente

Expanded text:
storia sacrae legis non sine aliqua praenuntiatione futurorum gesta atque conscripta est. Nisi pertineret ad praefigurationis mysterium tam multiplex rerum umbra gestarum, nec docens Apostolus diceret: Lex umbram habet futurorum bonorum, non ipsam imagita sunt, et sunt plena mysticis sacramentis, adjuvante superna gratia, in hoc opusculo exsequentes intexuimus, veterumque ecclesiasticorum sententias congregantes, veluti ex diversis pratis flores lectos ad manum fecimus, et pauca de multis breviter perstringentes, pleraque etiam adjicientes, vel aliqua ex parte mutantes, offerimus non solum studiosis, 260 sed etiam fastidiosis lectoribus, qui nimiam longitudinem sermonis abhorrent. 3. Brevi enim expositione succincta non faciunt de prolixitate fastidium. Prolixa enim et occulta taedet oratio; brevis et aperta delectat. Et quia jam pridem juxta litteram a nobis sermo totus contextus est, necesse est ut, praecedente
Abbreviated transcription (Latin):
&e huiꝰ modi organis musicis ñ qͥdẽ omĩa q̃tangun¬
tur canorũ aliqͥd resonant. s corde. cetera tam̃ in
cis q̃cunꝙ dicunt᷑ aut aliqͥd sonant in significat¬
one futurorũ. aut si nichil sonant ad hoc int̃po¬
nunt᷑. ut sit unde illa significantia tanqͣm sonas¬
tamenti historias de mysticis thesauris sapiens¬
um. ut p̾diximꝰ deꝓmentes: in unã formã cõpendi
rũ est lingua. Sũpta itaq st̃ ab actorib. origene
Uictorio. Ambrosio. Ieronimo. cassiano. Augusti¬
no. tulgentio. ac nr̃i tẽporis insignit᷑ eloqͣnti sue

Expanded text:
et huiuscemodi organis musicis non quidem omnia, quae tanguntur, canorum aliquid resonant, sed tantum chordae, cetera tamen in us quaeque dicuntur aut aliquid sonant in significationem futurorum, aut, si nihil sonant, ad hoc interponuntur, ut sit unde illa significantia tanquam sonanm figuras de mysticis thesauris sapientium, ut praediximus, depromentes, in unam formam compendio orum est lingua. Sumpta itaque sunt ab auctoribus Origene, Victorino, 261 Ambrosio, Hieronymo, Augustino, Fulgentio
Abbreviated transcription (Latin):
añs ds paradisũ uoluptatis apͥncipio. Pa¬
radisus. eccła ẽ. Sic enĩ de illa legit᷑ incanticis can¬
ticorũ. hortꝰ conclusus sorormea. A pͥncipio au̾
ꝑadisus plantat᷑. qͥa eccła catholica axp̃o qͥ pͥn¬
cipiũ om̃iũ. facta ẽẽ cognoscit᷑. Fluuiꝰ de para¬
diso exiens. imaginẽ portat. xpĩ de paterno fon¬
te fluentis. qͥirrigat eccłam suã uerbo p̃dicatio¬
ds nr̃ fluuiꝰ głosus exiliens int̾ram sicientẽ. Quat¬
tuor autẽ paradisi flumina qͣttuor euangłia sĩ.
ad p̃dicationẽ incuntis gentib missa. ligna fruc¬
tifera õs scĩ sunt: fructꝰ eorũ: opera eorũ. Lignũ

Expanded text:
nus Deus paradisum a principio. Paradisus Ecclesia est: sic enim de illa legitur in Canticis Canticorum: Hortus conclusus soror mea . A principio autem paradisus plantatur, quia Ecclesia catholica a Christo principio omnium condita esse cognoscitur. Fluvius de paradiso exiens imaginem portat Christi de paterno fonte fluentis, qui irrigat Ecclesiam suam verbo praedicatioster fluvius gloriosus exsiliens in terram sitientem. Quatuor autem paradisi flumina, quatuor sunt Evangelia, ad praedicationem in cunctis gentibus missa. Ligna fructifera, omnes sancti sunt: fructus eorum, opera eorum. Lignum
Abbreviated transcription (Latin):
t̾n ille desid̾abilis om̃ib gentib quasi in solarium deambulans¬
quid in sole posuit tãꝗͣ tabnacłum suum. adamauit eccłam su¬
preftun se banantẽ iaẽ nundantẽ se a sor dibs sela des srelaui sue

Expanded text:
n ille desiderabilis omnibus gentibus, quasi in solarium deambulansn ille desiderabilis omnibus gentibus, quasi in solarium deambulansquia in sole posuit tabernaculum suum, adamavit Ecclesiam super tectum se lavantem, id est, mundantem se a sordibus saeculi, e
Abbreviated transcription (Latin):
puteus septimꝰ. Qualibet au harũ nõis eiꝰ int̾p̾tationẽ in id qđ̃
dr̾e intendimꝰ assumamꝰ. satis congruit. Nam in cantico canticoꝵ
sponsa q̃ illi eccła est: uocat᷑ puteꝰ aq̃ uiue. Et huic puteo septena¬
ca illa sententia. suffe̾ntes inuicẽ ad dilectionẽ studentes seruare
unitatẽ sp̃c iniuncło pacis. Pono itaq sp̾uali ħ e̾ septenario facta
ẽ eceła puteus sacietatis q factus ẽ in ea fons aque salientis inuitã
eternã. quẽ qui h̾uerit: ñ sitiet in eternũ. Iã uͦ qui fuerit maritꝰ
mo conuigio delegati homines quos d̾i gra lib̾at. ut eccła sñ ma¬
cula & ruga saluatori ꝓpͥo copulet᷑. Uritas namq int̾p̾tat᷑ lux m̃a
cłi. hetheus au abscisus. siue qd̃ inueritate ñ stetit. s aluce suꝑna
quã dedo habebat suꝑbie merito abscisus ẽ. siue qđ cadendo ue-¬
ris uix ͥ b ꝑditis tͣnsfigat se in angłm lucif. Audiens de do dicere

Expanded text:
teus septimus. 2. Quamlibet autem harum nominis ejus interpretationem in id quod dicere intendimus assumamus, satis congruit. Nam in Cantico canticorum sponsa, quae illi Ecclesia est, vocatur puteus aquae vivae . Et huic puteo septenaca illa sententia. « Sufferentes invicem ad dilectionem, studentes servare unitatem spiritus, in uinculo pacis. dono itaque spiritali, hoc est septenario, facta est ecclesia puteus satietatis, quia factus est in ea fons aquae salientis in uitam aeternam, quem qui habuerit, non sitiet in aeternum. iam uero qui fuerit maritusmo coniugio deligati omnes, quos gratia dei liberat, ut ecclesia sine macula et ruga saluatori proprio copuletur. Uria namque interpretatur "lux mea dei." Chetteus autem "abscisus," siue quod in ueritate non stetit, sed a luce sua superna, quam de deo habebat, superbiae merito abscisus est, siue quod cadendo ueris uiribus perditis transfigurat se tamen in angelum lucis, audens adhuc dicere:
Abbreviated transcription (Latin):
reuidit gͦ mist̾ium uctorie gedeon. Et mn licet fortis ꝙ& fidus.
pleniora adhuc de dño fut᷑e uictorie docum̃ta q̃rebat. ut una
nocte lane uellus in area ponet. & eẽt suꝑ illud tmmͦ ros. ⁊suꝑi̾rã om̃ẽ
siccttas ẽẽt in uellere. Querit fortasse aliqͥs utrũ quasi incredulus e̾e
uideat. qͥ frequentib iã fuerat indiciis informatꝰ. Absit. N on enim
diligentissime explorabat. ut ampliꝰ credet mist̾ium. dum intelle¬
risẽ oracłm. Quid gͦ uellus cũplutũ. & area sicca. & postea cũpluta
orbis infructuoso cultu gentilis suꝑsticionis laborabat: t̾c erat ros ille
nus in corda gentiũ diriuauit. Inde est qđ nc̃ fidei rore totus orbis
illã gentẽ uelleris noĩe sig̾cauit. uł qr spolianda ee̾t actoritate do¬
ctrine sic̃ ouis uelłe. uł qr in obauditu eadẽ pluuã detinebat. quã

Expanded text:
evidit ergo mysterium victoriae Gedeon; et tamen licet fortis et fidus, pleniora adhuc de Domino futurae victoriae documenta quaerebat, ut una nocte lanae vellus in area poneret, et esset super illud tantummodo ros, et s esset in vellere. » Quaerit fortasse aliquis, utrumque quasi incredulus esse videatur, qui frequentibus jam fuerat indiciis informatus. Absit. Non enim iam providus diligentissime explorabat, ut amplius crederet mysterium, dum intellexisset oraculum. Quid ergo vellus complutum, et area sicca, et postea compluta orbis infructuoso cultu gentilis superstitionis arebat, tunc erat ros ille  divinus in corda gentium derivavit . Inde est quod nunc fidei rore totus orbis icatur velleris nomine; vel quia spolianda esset auctoritate doctrinae, sicut ovis vellere; vel quia in obauditu eamdem pluviam detinebat, quam
Abbreviated transcription (Latin):
tes. uel elati suꝑbia qͣsi aues. Et sic̃ in illa die
pascit᷑ homo & animalia qͦcũ illo st̾ herbis semi¬
nalib & lignis fructiferis. & herbis uiridib. sic
cũ ipso popło pascit᷑ scarũ scripturarũ alitũ¬
tis. & lege diuina ad concipiendã fecunditatẽ
rationũ ati sermonũ tanqͣm herbis semina-¬
lib. partĩ adutilitatẽ moꝵ conuersationis hu¬
mane tanqͣm lignis fructiferis. partĩ ad iugo rẽ
fidei spei & caritatis in uitã et̾niã tanqͣ in herb̾
spũalib cibis sic̃ istis alimentis pascit᷑ ut multa
potest. tam̃ eosdẽ cibos om̃s habent. huiꝰ e iͭ atis
qͣsi uesꝑa utina̾ nos non inueniat. Illa ÷ eni: de
qͥ dñs dicit. Putas ueniens filiꝰ hominis. inue¬
niet fidem suꝑ t̾rã : Post istã uesꝑam fiet ma¬
ne. cũ ipse dñs in claritate uenturus est. &
oꝑa sꝑanda ẽ requies indie septimo. qͥ uesꝑam
non ħt. Seqͥtur hinc recapitulatio uniuer se con

Expanded text:
tes, vel elati superbia, quasi aves. 11. Et sicut in illa die tes, vel elati superbia, quasi aves. 11. Et sicut in illa die pascitur homo, et animalia quae cum illo sunt, herbis seminalibus, et lignis fructiferis, et herbis viridibus, sic ualiter pascitur sanctarum Scripturarum alimentis, et lege divina ad concipiendam fecunditatem rationum atque sermonum, tanquam herbis seminalibus, partim ad utilitatem morum conversionis humanae, tanquam lignis fructiferis, partim ad vigorem fidei, spei et charitatis in vitam aeternam, tanquam herbis ualibus cibis, sic istis alimentis pascitur, ut multa potest; tamen eosdem cibos omnes habent. Hujus autem aetatis quasi vespera utinam nos non inveniat. Illa est enim de qua Dominus dicit: Putas, veniens Filius hominis inveniet fidem super terram ? Post istam vesperam fiet mane, cum ipse Dominus in charitate venturus est. Tunc opera speranda est requies in die septimo qui vesperam non habet. Sequitur hinc recapitulatio universae cond
Abbreviated transcription (Latin):
li obtẽpantẽ. tanqͣm sy nagogã. & stellas pͥncipes
eiꝰ. Cuiꝰ etatis fit uesꝑa inpeccatis regũ. qͥb gens
malia inaqͥs & uolatilia celi. qi tr̃ udei int̾ gsͦ
tanqͣm in mari uiuere cepert̃. Nec habebant sta¬
bilẽ. locũ tanqͣm uolantes aues. huiꝰ diei qͣsi ues¬
nat᷑ est. Ille maĩam uiuentẽ. hic insp̃um uiuifi¬
cantẽ. Et sic̃ in illa die fit anima uiua. sic ce mnist
scło uitã desid̾antes et̾nã. Et sic̃ in illa sexta die ser¬
pentiũ & ferarũ genera t̾ra ꝓduxit.ita & inhac
scłi etate sexta gentes uitã appetentes ȩt̾nã eccła¬
generauit: qͣmetiã sensũ uas ostensũ petro ma¬
nifestauil s qͣmadmodũ inu illa die creati st̾ mas¬
culus & femina. sic mista scłi etate manifestaa
bus. serpentib & celi uolatilib. ita & rp̃e inhac
etate gentib. popłis &̾ nationib ut ab eo regan¬
tur. uel carnali concupiscentie dediti sicuti pecco¬
ra. uel t̾rena curiositate obscurati qͣsi serpen¬

Expanded text:
 tamquam lunam synagogam, et stellas principes ejus; cujus aetatis fit vespera in peccatis regum, quibus gens malia in aquis et volatilia coeli, quia tunc Judaei inter gentes tamquam in mari vivere coeperunt, nec habebant stabilem locum tamquam volantes aves. Hujus diei quasi vesnatus est: ille in animam viventem, hic in spiritum vivificantem. Et sicut in illa die fit anima viva, sic et in isto saeculo vitam desiderantes aeternam. Et sicut in illa sexta die serpentium et ferarum genera terra produxit, ita et in hac sexta aetate saeculi gentes vitam appetentes aeternam Eccgeneravit. Quem etiam sensum vas ostensum Petro manifestavit ; et quemadmodum in illa die creatur masculus et femina, sic in ista saeculi aetate manifestatubus, serpentibus et coeli volatilibus, ita Christus in hac aetate gentibus, populis et nationibus, ut ab eo regantur, vel carnali concupiscentiae dediti, sicuti pecora, vel terrena curiositate obscurati, quasi serpen