comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ñ sine ulla conctatione fateat᷑. au
rgo relinquit᷑. ut qͣ̃m regnanti .xui.¬
m̃ti compotiq uirtutis. quicquid
par aut p̾latũ ẽ. non eam faciat seruã
libidinis ꝓpter uisticiam: qͥcqͥd autẽ
inferius est. ñ possit hoc facere ꝓpter
infirmitatẽ. sicut ea quȩ int̾ nos con¬
stiterunt docent: nulla res alia men¬
tem cupiditatis comitẽ faciat: quã ꝓpͥa
uoluntas & liberum arbitriũ. ad̾ Ni¬
chil tam necessariũ restare uideo. auSe¬
quit᷑ iam. ut tͥ uideat᷑ iuste illam pro
peccato tanto penas pendere. ad slega¬
re ñ possum. Au. Quid gͦ. num ista ip¬
sa pena parua existimanda ẽ. quod ei
libido dominat᷑. exspoliatamq uirtu¬
tis opulentia. ꝑ diu̾sa inopem atq in¬
digentẽ trahit. nunc falsa pro ueris ap¬
ꝓbantẽ. nc̃ etiã defensitantẽ. nc impro¬
bantẽ que antea ꝓbauisset. & nichilo¬
minus in alia falsa irruentẽ: nc̃ assen¬
sionem suspendentẽ suã. & plerũq
ꝑspicuas ratiocinationes formidantẽ:

Expanded text:
n sine ulla cunctatione fateatur. A. Ergo relinquitur ut quoniam regnanti menti compotique virtutis, quidquid par aut praelatum est, non eam facit servam libidinis propter justitiam; quidquid autem inferius est, non possit hoc facere propter infirmitatem, sicut ea quae inter nos constiterunt docent; nulla res alia mentem cupiditatis comitem faciat, quam propria voluntas et liberum arbitrium. E. Nihil tam necessarium restare video. 22. A. Sequitur jam ut tibi videatur juste illam pro peccato tanto poenas pendere. E. Negare non possum. A. Quid igitur? Num ista ipsa poena parva existimanda est, quod ei libido dominatur, exspoliatamque virtutis opulentia, per diversa inopem atque indigentem trahit, nunc falsa pro veris approbantem, nunc etiam defensitantem, nunc improbantem quae antea probavisset, et nihilominus in alia falsa irruentem; nunc assensionem suspendentem suam, et plerumque perspicuas ratiocinationes formidantem;
Abbreviated transcription (Latin):
satis ẽ: dic nunc qͣñ Qñta sitaĩa¬
ta sit anima. M Quom queris: qͣn¬
ta sit anima: Non enim intelligo u¬
trum eiꝰ quasi spacium latitudinis.
hoꝵ simul omniũ requiras: an qͣntũ
ualeat nosse uelis. Solemꝰ enĩ querere
quantus fuerit hercules. id est in qͦt
pedes statura eiꝰ porrecta fuerit. & itẽ
qͣntꝰ ui fuerit. id est qͣnte potentiȩ atq
iurtutis. D̾ Utrumq de anima sci¬
re cupio. M Atqͣui illud suꝑus dici
ñ potest: nec omĩno intelligi de ani¬
ma. Non enĩ ullomͦ aut longa aut
lata: aut quasi ualida suspicanda ẽ
anima. Corporis ista sunt ut mͥ uide¬
tur: & de consuetudine corpoꝵ sic ani¬
mam querimꝰ. Idoq bene precipitur
etiam in mysteriis. ut omĩa corporea
contempnat. uniu̾soq mundo renũ¬
tiet. qui ut uidemꝰ. corporeus ẽ: quisqͥs
se talem reddi desiderat. qualis a deo
factus est. idest similem do. Non enĩ
alia sãlus animȩ est: aut renouatio
aut reconciliatio auctori suo. Quam

Expanded text:
satis est: dic nunc quanta sit anima. A. Quomodo quaeris quanta sit? Non enim intelligo utrum ejus quasi spatium latitudinis horum simul omnium requiras; an quantum valeat nosse velis. Solemus enim quaerere quantus fuerit Hercules, id est, in quot pedes statura ejus porrecta fuerit. Et item quantus vir fuerit, id est, quantae potentiae atque virtutis. E. Utrumque de anima scire cupio. A. Atqui illud superius dici non potest, nec omnino intelligi de anima. Non enim ullo modo, aut longa, aut lata, aut quasi valida suspicanda est anima: corporea ista sunt, ut mihi videtur; et de consuetudine corporum sic animam quaerimus. Ideoque bene praecipitur etiam in mysteriis, ut omnia corporea contemnat, universoque huic mundo renuntiet, qui, ut videmus, corporeus est, quisquis se talem reddi desiderat, qualis a Deo factus est, id est, similem Deo: non enim alia salus animae est, aut renovatio, aut reconcilaitio auctori suo. Quam
Abbreviated transcription (Latin):
obrem quanta sit anima. scđm inqͥ¬
sitionem hanc tͥ respondere ñ possũ:
s possum affirmare. neq illam lon¬
gam eẽ. nec latam. nec robustam. ne¬
q aliquid hoꝵ. quȩ in m̾suris corpoꝵ¬

Expanded text:
obrem quanta sit anima secundum inquisitionem hanc tibi respondere non possum; sed possum affirmare, neque illam longam esse, nec latam, nec robustam, neque aliquid horum quae in mensuris corpo
Abbreviated transcription (Latin):
Totidem scilicet hȩ. quȩ in media la¬
tera ducunt᷑ M̾ Uerissime mͥ uideriᷤ
dicere: neq opus ẽ duitius hic immo¬
rari. Ad id enim qͦd uolumus satis ẽ.
Nam &e magnã equalitatẽ hic serua¬
riut opinor uides. & tam̃ n̾dum ex
omĩ parte ꝑfectam.D̾ Omĩno uide¬
o. & quȩ illa figura sit que habeat
summam equalitatẽ. nosse uehem̃t̃
expeto. m Quam cens es. nͥ eam cuiꝰ
& extremitas sͥ consors ẽ. undiq nul¬
lo angulo equalitatẽ ꝑturbante: &
a cuiꝰ medio ad om̃s extremitatis par¬
tes. pares lineȩ duci possunt: D Iam
ut opinor intelligo: nam illam figu¬
ram quȩ una linea in cuculum du¬
cta t̾minatur. mͥ uideris describere.
Dec̾te intelligis

Expanded text:
Totidem, scilicet eae quae in media laTotidem, scilicet eae quae in media latera ducuntur. A. Verissime mihi videris dicere, neque hic opus est diutius immorari; ad id enim quod volumus satis est: nam et magnam aequalitatem hic servari, ut opinor, vides, et tamen nondum ex omni parte perfectam. E. Omnino video, et quae illa figura sit quae summam aequalitatem habeat, nosse vehementer exspecto. et extremitas sibi concors est undique, nullo angulo aequalitatem perturbante, et a cujus medio ad omnes extremitatis partes pares lineae duci possunt? E. Jam, ut opinor, intelligo: nam illam figuram quae una linea in circulum ducta terminatur, mihi videris describere. A. Recte intelligis
Abbreviated transcription (Latin):
censes hoc ipsum ẽẽ inequale: Antibi
figurȩ pars quȩ linea claudit᷑. cũ illa
parte quȩ angulo concludit᷑ congru¬
ere uidet᷑. equalitate aut similitudi¬
ne: D̾ Nullomͦ: &e mepudet temerita¬
tis meȩ. Eo enim inductus sum: qͦ
&e angulos in ea pares int̾ se & latera
cernerẽ. S quis non ¶¬
uideat. eoꝵ
laterum ab angulis
magnã
differentiam: M̾ Accipe
aliud
inequalitatis aꝑtissimũ
indi¬
cium. Certe enim cernis ułillam fi¬
guram tͥangulam. parib lineis con¬
stantẽ: uł istam quadratã habere ali¬
quod medium.D̾ Cerno plane.M.
Quid: Ab eodem medio cum lineas
ad om̃s figurȩ partes ducimꝰ. pares ne
duci tͥ lineȩ uidentur an impares: qͥᷤ
Impares prorsus. Nam longiores eaᷤ
necesse ẽ eẽ: quaᷤᷤ in angulos ducimus. bolantud¬
M̾ Istȩ in quadrata quot sunt. & qͦt
intriangula: D̾ Quatuor hie: & tres ibi
M̾ Quid: Alinimȩ omniũ que rur¬
sum: & quot sunt in figura utraq: b̾.

Expanded text:
censes hoc ipsum esse inaequale? An tibi censes hoc ipsum esse inaequale? An tibi figurae pars quae linea clauditur cum illa parte quae angulo concluditur, congruere videtur aequalitate aut similitudine? E. Nullo modo: et me pudet temeritatis meae; eo enim ductus sum, quod et angulos in ea pares inter se et latera cernerem: sed quis non videat eorum laterum ab angulis magnam differentiam? A. Accipe aliud inaequalitatis apertissimum indicium: certe enim cernis, vel illam figuram triangulam paribus lineis constantem, vel istam quadratam habere aliquod medium. E. Cerno plane. A. Quid? ab eodem medio cum lineas ad omnes figurae partes ducimus, paresne tibi duci lineae videntur, an impares? E. Impares prorsus: nam longiores eas necesse est esse, quas in angulos ducimus. A. Istae in quadrata quot sunt, et quot in triangula? E. Quatuor hic, tres ibi. A. Quid? minimae omnium quae rursum, et quot sunt in figura utraque? E.
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ iure pponis:. nec quisquã om̃ino ẽut
opinor humano sensu preditus. cui id
ñ uideatur:
queramꝰ si placet fi¬
gurã. in
qua summa equalitas
ri queat. Quecunq enim
erit: ea ceteris sine dubitatione p̾¬
figurarum quarũ iam quantũ satis
excellere: quȩ quatuor lineis parib to¬
tidemq angulis parib constet. Nam
est huic parilitas contrarioꝵ. Nam li¬
neȩ linea. & angulus angulo ẽ ut cer¬
nis contrarius. Uta uͦ ẽ ut dicis. Mõ.
Habet ne summã equalitatẽ: an alit̾
tͥ uidetur: Nam si habet: frustra ut
institueramus aliam querimꝰ. Si autẽ
n̾̃ habet. uolo ut ipsum abste mͥ de¬
monstret᷑.D̾ uidetur mͥ habere. Nã
& uͥ anguli pares & lineȩ sunt: uͥ de¬
p̾hendam inequalitatẽ ñ uideo. M.
Ego aliud sentio. Nam recta linea donec
ueniat ad angulos. summa equalitate
p̾dita ẽ.: s cum ex diu̾so latere alia
coniungit᷑ linea. & angulũ facit: ñne

Expanded text:
tatem jure praeponis, nec quisquam omnino est, ut tatem jure praeponis, nec quisquam omnino est, ut opinor, humano sensu praeditus, cui non id videatur; quaeramus, si placet, figuram in qua summa aequalitas ri queat: quaecumque enim erit, ea caeteris sine dubitatione prfigurarum, quarum jam quantum satis excellere, quae quatuor lineis paribus, totidemque angulis paribus constet: namqest huic parilitas contrariorum: nam lineae linea, et angulus angulo est, ut cernis, contrarius. E. Ita vero est, ut dicis. A. Habetne summam aequalitatem, an aliter tibi videtur? Nam si habet, frustra, ut institueramus, aliam quaerimus; si autem non habet, volo ut idipsum mihi abs te demonstretur. E. Videtur mihi habere: nam ubi et anguli pares et lineae pares sunt, ubi deprehendam inaequalitatem non video. A. Ego aliud sentio: nam recta linea donec veniat ad angulos, summa aequalitate praedita est; sed cum ex diverso latere alia conjungitur linea, et angulum facit, nonne
Abbreviated transcription (Latin):
si ut sua cuiq tribuant᷑: P orro sua
ciuq nisi quadam distinctione tͥbui
non possunt. An aliter putas: S Ma¬
nifestum ẽ: & prorsus assentior. M̃ Qd:
Distinctionẽ arbitraris ne eẽ ullam: si
se differant: S Nlullom. M Prgo iusti¬
cia seruari non potest: nͥ in reb in qͥb
seruatur. sit quedam ut ita dicam im¬
parilitas &e dissimilitudo. S Intelligo.
M Cumgͥ fateamur istas figuras de
quib agimus int̾ se eẽ dissimiles: illã
scilicet quȩ trib & hanc quȩ quatuor
angulis constat. cum ambe parib lineiᷤ
fiant᷑: ñ ne uidetur tͥ queda retenta iu¬
sticia. ut illa que habere ñ potest pari¬
litatẽ contrarioꝵ. inconcussam teneat
anguloꝵ equalitatẽ: in hac uͦ qͥa tanta
ẽ contrarioꝵ congruentia. illa lexan¬
guloꝵ admittat ñnullam inequalita¬
tem: Hoc gͦ cum me multũ mouerit:
cerno quid dicas: &e ñ mediocrit̾ ammi¬
ror. M Age nc̃ qͥa inȩqualitati equali-¬

Expanded text:
si ut sua cuique tribuantur? Porro sua si ut sua cuique tribuantur? Porro sua cuique, nisi quadam distinctione tribui non possunt. An aliter putas? E. Manifestum est, et prorsus assentior. A. Quid? distinctionem arbitrarisne esse ullam, sise differant? E. Nullo modo. A. Ergo justitia servari non potest, nisi in rebus in quibus servatur, sit quaedam, ut ita dicam, imparilitas et dissimilitudo. E. Intelligo. A. Cum igitur fateamur istas figuras, de quibus agimus, inter se esse dissimiles, illam scilicet quae tribus, et hanc quae quatuor angulis constat, cum ambae paribus lineis fiant; nonne videtur tibi quaedam retenta justitia, ut illa quae habere non potest parilitatem contrariorum, inconcussam teneat angulorum aequalitatem: in hac vero quia tanta est contrariorum congruentia, illa lex angulorum admittat nonnullam inaequalitatem? Hoc ergo cum me multum moveret, cerno quid dicas, et non mediocriter admiror. A. Age nunc, quia inaequalitati aequali
Abbreviated transcription (Latin):
Istam quȩ quatuor rectis parib lineis
fit. censes ne posse etiam ita fieri: ut ñ an¬
guli om̃s in ea pares sint. an ñ putas:
Ouideo posse. M Quonã mͦ: O Si duo
contractiores: duo aꝑtiores sint. M̾ ui¬
desne etiam. quẽ admođu & ambo con¬
tractiores & ambo aꝑtiores sibi contra¬
rii sint: D Ac uerissime: atq aꝑtissi¬
me. M Seruatam gͥ & hic quanta ser¬
uari potuit. equalitatẽ cernis. Cernis
enim ꝓfecto fieri ñ posse. ut cum qua¬
tuor parib lineis figura ꝑficitur. non
aut om̃s. aut certe uł bini anguli pa¬
res sint: quȩq tam̃ sunt paria. sibi ex
contrario respondere. D̾ Cerno: & fir¬
missime teneo. M̾ Nichil ne te mouet
etiam in his reb tanta & tam inconcus¬
sa quedam uisticia: o̾ Quonam mͦ:
M̾ Quia nichil ut arbitror dicimus
eẽ iusticiam. nͥ equitatẽ: equitas aut̃ẽ Qͥ st e¬
ab equalitate quadam uidet᷑ appella¬
ta. S que in hac uirtute equitas: ni¬

Expanded text:
istam quae quatuor rectis paribus lineis istam quae quatuor rectis paribus lineis confit, censesne posse etiam ita fieri, ut non anguli omnes in ea pares sint, an non putas? E. Video posse. A. Quonam modo? E. Si duo contractiores, duo apertiores sint. A. Videsne etiam quemadmodum et ambo contractiores, et ambo apertiores sibi contrarii sint? E. Ac verissime atque apertissime. A. Servatam igitur et hic, quanta servari potuit, cernis aequalitatem: cernis enim profecto fieri non posse, ut cum quatuor paribus lineis figura perficitur, non aut omnes, aut certe vel bini anguli pares sint; quaeque tamen paria sunt, sibi ex contrario respondere. E. Cerno, et firmissime teneo. 15. A. Nihilne te movet etiam in his rebus tanta et tam inconcussa quaedam justitia? E. Quonam modo? A. Quia nihil, ut arbitror, dicimus esse justitiam nisi aequitatem: aequitas autem ab aequalitate quadam videtur appellata. Sed quae in hac virtute aequitas, ni
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. M̃ Recte dicis. S dic queso que¬
nam tͥ figura melior uideatur &e pul¬
chrior: ea ne que parib an que impari¬
b lineisconstat: d̾ Quis dubitet eã eẽ
meliorem: in qua equalitas p̾ualet:¬
M̾ Ergo in equalitati equalitatẽ p̾po¬
nis: o Nescio utrum quispiam ñ p̃po¬
nat. M Hide nunc in figura quȩ trib
angulis parib ꝑfecta est. quid in ea sit
angulo contrariũ. id est ex altera parte
contrapositũ: utrum linea an angulꝰ.
D̾ Lineam uideo. M Quid gͦ Si ce an¬
gulus angulo. & linea linee contraria
sit. ñne fateberis equalitatẽ ẽẽ potiorẽ
in ea figura. in qua id accidit: S fã¬
tece quidẽ: s quẽadmodu id fiat tͥb
lineis. omĩno ñ inuenio. Mͥ Quidꝰ Qua¬
tuor lineis potest ne hoc fieri: D̾ Pror¬
sus potest. M Melior est gͥ figura. que
quatuor lineis rectis parib: quã que
trib constat. D̾ Certe melior: si quidem
magis in ea equalitas ualet.M Quid gͦe

Expanded text:
sunt. A. Recte dicis: sed dic, quaeso, quaesunt. A. Recte dicis: sed dic, quaeso, quaenam tibi figura melior videatur et pulchrior? eane quae paribus, an quae imparibus lineis constat? E. Quis dubitet eam esse meliorem in qua aequalitas prae Ergo inaequalitati aequalitatem praeponis? E. Nescio utrum quispiam non praeponat. A. Vide nunc in figura quae tribus angulis paribus perfecta est, quid in ea sit angulo contrarium, id est ex altera parte contra positum; utrum linea an angulus. E. Lineam video. A. Quid ergo? si et angulus angulo, et linea lineae contraria sit, nonne fateris aequalitatem esse potiorem in ea figura in qua id accidit? E. Fateor quidem, sed quemadmodum id fiat tribus lineis omnino non video. A. Quid? quatuor lineis potestne hoc fieri? E. Prorsus potest. A. Melior est igitur figura quae quatuor lineis rectis paribus, quam quae tribus constat. E. Melior certe, siquidem magis in ea aequalitas valet. A. Quid ergo?
Abbreviated transcription (Latin):
figura lineis rectis facienda ẽ. minꝰ
quã tͥb ñ posse. An si ulla tͥ adu̾set᷑
oratio: de hac te sententia deuocabit:
D̾ Plane siquis mͥ hoc falsum ẽẽ mon¬
strauerit. nichil erit qͦd me scire posse
confidam. M Nunc gͦ illud responde:
qͦͣm tͥb lineis figuram feceris. S̾ Cũ
se finib iungunt. m Quidꝰ Ubi se un¬
gunt᷑ ñne uidet᷑ tͥ angulus fieri. D Ita
ẽ. M̾ Quot gͦ angulis hec figura constat᷑.
D Totidem qͦt lineis. M Quid: Ipsas
lineas pares constitiusti:an impares:
b̾ Pares. m̾ Quid: Anguli tantũdem
om̃s patent: an ẽ alius alio contractior.¬
uł aꝑtior: D̾ Etiam ipsos pares eẽ
uideo. M̾ Potest ne fieri. ut in figu¬
ra quȩ trib rectis parib lineis facta
sit. impares anguli sint. an non pot᷑:
D Nullo prorsus mͦ. M Quid si rectiˢ
lineis trib uł imparib figura constet:
possunt etiam in ista pares ẽẽ angulis
An aliud intelligis: D̾ Omĩno ñ pos¬

Expanded text:
figura lineis rectis facienda est, minus figura lineis rectis facienda est, minus quam tribus non posse. An si ulla tibi adversetur ratio, de hac te sententia devocabit? E. Plane si quis mihi hoc falsum esse monstraverit, nihil erit quod me scire posse confidam. A. Nunc ergo illud responde, quomodo tribus lineis figuram feceris? E. Cum se finibus jungunt. A. Quid? ubi se jungunt, nonne videtur tibi angulus fieri? E. Ita est. A. Quot ergo angulis haec figura constat? E. Totidem quot lineis. A. Quid? ipsas lineas pares constituis, an impares? E. Pares. A. Quid? anguli tantumdem omnes patent, an est alius alio contractiortior? E. Etiam ipsos pares esse video. A. Potestne fieri, ut in figura, quae tribus rectis paribus lineis facta sit, impares anguli sint; an non potest? E. Nullo prorsus modo. A. Quid? si rectis lineis tribus, sed imparibus figura constet, possunt etiam in ista pares esse anguli, an aliud intelligis? E. Omnino non pos
Abbreviated transcription (Latin):
ducere. D̾ Nichil iam p̾propere desi¬
derabo. Agat ac ducat ratio qua uult:
aut de solis talib reb aut certe de hiᷤᷤ
maxime dep̾candꝰ ẽ. S ad rem quã
institueram: redeamꝰ. Nam si &e quid
sit linea. & quid sit figura iam tͥ notỹ
ẽ: dic qͦd abs te quero: id est utrũ pu¬
tes ullam figura fieri posse. si linea ex
utraq partẽ. aut ex altera ꝑ infinitũ
ducatur. D̾ Nullomͦ id fieri posse
confirmo. M Quid gͥ agendum ẽ ut
figuram faciamꝰ: D̾ Quid nͥ ut illa
linea infinita ñ sit. & ducat᷑ in euru¬
lum: ut ex alia parte se contingat:
Non enim uideo: qͣmͦ alit̾ possit ex
una linea concludi aliquod spaciũ.
Quod nͥ fiat: scđd̾m tuam descptionẽ
figura ñ erit. Mͣ Quid si rectis lineiˢ
siguram facere uelimus: Notest fieri.
ut de una linea fiat: anñ potest: S
Nullomͦ. M̾ Quid: Duab: O̾ Nehoc
quidem. M̾ Quid: Trib : d̾ Uideo
posse. m Bene gͦ nosti ac tenes: cum

Expanded text:
aducere. E. Nihil jam praepropere desiaducere. E. Nihil jam praepropere desiderabo: agat ac ducat ratio qua vult, aut de solis talibus rebus, aut certe de his maxime deprecandus est. Sed ad rem quam institueram redeamus. Nam si et quid sit linea, et quid sit figura jam tibi notum est, dic quod abs te quaero, id est utrum putes ullam figuram fieri posse, si linea ex utraque parte, aut ex altera per infinitum ducatur? E. Nullo modo id fieri posse confirmo. A. Quid igitur agendum est ut figuram faciamus? E. Quid, nisi ut illa linea infinita non sit, et ducatur in circulum, ut ex alia parte se contingat? non enim video, quomodo aliter possit ex una linea concludi aliquod spatium; quod nisi fiat, secundum tuam descriptionem, figura non erit. A. Quid, si rectis lineis figuram facere velim? potest fieri ut de una linea fiat, an non potest? E. Nullo modo. A. Quid, duabus? E. Ne hoc quidem. A. Quid, tribus? E. Video posse. A. Bene igitur nosti ac tenes, cum
Abbreviated transcription (Latin):
diorib uł imperitiorib alia salus eẽ
ñ posset. Tales enim homines quoꝵ
ꝓfecto maxima multitudo ẽ. si ratio¬
ne uelint uerũ comphendere:. simili¬
tudinib rationũ facillime decipiun¬
tur. & in uarias noxiasq opiniones
ita inducunt᷑ ut em̃gere ac inde li¬
berari. aut nunquã aut egerrime qͦ¬
ant. His gͦ utilissimũ ẽ. excellentissi¬
me auctoritati credere: & scđm hoc age¬
re uitã. Quod si tuciꝰ putas. ñ solum
nichil resisto: s etiam multũ approbo.
Si autẽ cupiditatẽ istam refrenare ñ
potes qua tͥ ꝑsuasisti ratione ꝑueni¬
re ad ueritatẽ. multi & longi circiutꝰ.
tͥ tolerandi sunt. ut te ratio ñ addu¬
cat. nͥ ea que sola ratio dicenda ẽ. id est
uera ratio. & ñ solum uera. s ita certa.
&e ab om̃i similitudine falsitatis alie¬
na. si tam̃ ullomͦ hec ab homine inue¬
niri potest: ut nulle disputationes fal¬
se. aut ueri similes ab ea te possint tͣ¬

Expanded text:
dioribus vel implicatioribus alia salus esse dioribus vel implicatioribus alia salus esse non posset. Tales enim homines, quorum profecto maxima multitudo est, si ratione velint verum comprehendere, similitudinibus rationum facillime decipiuntur, et in varias noxiasque opiniones ita labuntur, ut emergere inde ac liberari, aut nunquam, aut aegerrime queant. His ergo utilissimum est excellentissimae auctoritati credere, et secundum hoc agere vitam. Quod si tutius putas, non solum nihil resisto, sed etiam multum approbo. Si autem cupiditatem istam refrenare non potes, qua tibi persuasisti ratione pervenire ad veritatem, multi et longi circuitus tibi tolerandi sunt, ut non ratio te adducat, nisi ea quae sola ratio dicenda est, id est vera ratio; et non solum vera, sed ita certa, et ab omni similitudine falsitatis aliena, si tamen ullo modo haec ab homine inveniri potest, ut nullae disputationes falsae aut verisimiles ab ea te possint tr
Abbreviated transcription (Latin):
um linea lineisue concludit᷑. tan quã
si curculum faceres. aut quatuor line¬
as finib suis sibimet iungeres: ita ut
nulliꝰ finis ab alt̾ius copulatione li¬
ber eẽt. Dͥ Quid dicas figuram iam
me uidere arbitror: s utinam tam ui¬
derem. quo ista tendant. aut quid ex
his effecturus sis. ut ego qͣd de anima
requiro sciam. M Hoc in mitio team¬
monui &e postulaui. ut patient̾ fer¬
res aliquantũ circuitũ nr̃m. qͦd item
queso ut facias. Non leuis res querit᷑:
ñ facilis ad cognoscendũ. Nosse hoc
enim plane. ac tenere uolumus: si fie¬
ri potest. Aliud est enm eũ auctorita¬
ti credimus: alrad cum rationi. Aue¬
toritati credere magnũ compendiũ
ẽ. & nullus labor. Qͦd si te delectat: po¬
teris multa legere. que magni & diui¬
ni uiri. de his reb necessaria quȩ ui¬
debantur salubrit̾ imꝑitiorib quasi
nutu qͦdam locuti sunt: crediq sͥuo
luerunt ab his. quoꝵ animis uł tar¬

Expanded text:
um linea lineisve concluditur, tanquam um linea lineisve concluditur, tanquam si circulum faceres, aut quatuor lineas finibus suis sibimet jungeres, ita ut nullius finis ab alterius copulatione liber esset. E. Quid dicas figuram, jam me videre arbitror; sed utinam tam viderem quo ista tendant, aut quid ex his effecturus sis, ut ego quod de anima requiro, sciam. 12. A. Hoc initio te admonui, et postulavi ut patienter ferres aliquantum circuitum nostrum, quod item quaeso ut facias. Non levis res quaeritur, non facilis ad cognoscendum: nosse enim hoc plane ac tenere volumus, si fieri potest. Aliud est enim cum auctoritati credimus, aliud cum rationi. Auctoritati credere magnum compendium est, et nullus labor: quod si te delectat, poteris multa legere, quae magni et divini viri de his rebus necessaria quae videbantur, salubriter imperitioribus quasi nutu quodam locuti sunt, credique sibi voluerunt ab iis, quorum animis vel tar
Abbreviated transcription (Latin):
si quasi secare cogitatione ꝑ longũ
uelis: uides ꝓfecto non posse. Nam
si potest: inest etiam latitudo. d̾ Ma-¬
nifestum est. m̃. Hanc gͥ longitudi¬
neni: meram &e simplicẽ. si tͥ placet li¬
neam uocemus. Hoc enim nomine:
a multis doctis appellari solet. S̾ uo¬
ca quicqͥd uis. Non enĩ mͥ de noĩb la¬
borandum. ẽ.cum res aꝑta sit. m̃ be
ne facis. Et ñ solum approbo: uerum
etiã moneo. ut semꝑ rerum curam ma¬
gis quam uerboꝵ te habere delectec:
s linea ista ꝗͣ iã ut opmor bñ intelligi̾:
si porrigat᷑ suic ex una siue ex utͣq parte.
q̃ in longũ porrigi pot̾. c̃nis nulłu ec̃ finẽ.
An ad hocotẽplandũ minꝰ ualetacieᷤ m̃tiᷤ
tuȩ: O̾ Contẽplor omĩno: ac nichil fa¬
cilius. M̾ Uides gͦ etiam nulłã figu¬
ram posse fieri: si nichil agatur aliud.
quam ut illa linea porrigat᷑: Sͣ Quã
dicas figuram: ñdum intelligo. m̃¬
figuram interim uoco. cũ aliqͣd spaci¬

Expanded text:
si quasi secare cogitatione per longum si quasi secare cogitatione per longum velis, vides profecto non posse: nam si potest, inest etiam latitudo. E. Mnifestum est. A. Hanc igitur longitudinem meram et simplicem, si tibi placet, lineam vocemus: hoc enim nomine a doctis multis appellari solet. E. Voca quidquid vis: non enim mihi de nominibus laborandum est, cum res aperta sit. 11. A. Bene facis, et non solum approbo, verum etiam moneo, ut semper rerum curam magis quam verborum te habere delectet. Sed linea ista quam jam, ut opinor, bene intelligis, si porrigatur sive ex una, sive ex utraque parte, quam in longum porrigi potest, cernis nullum esse finem. An ad hoc contemplandum minus valet acies mentis tuae? E. Contemplor omnino, ac nihil facilius. A. Vides ergo etiam nullam figuram posse fieri, si nihil agatur aliud quam ut illa linea porrigatur. E. Quam dicas figuram nondum intelligo. Figuram interim voco, cum aliquod spati
Abbreviated transcription (Latin):
Itaq enitere cogitare longitudinẽ:. qͦ
adhuc nullam latitudinẽ assumpse-¬
rit. D̾ Nichil possum tale cogitare.
Si enim filum araneȩ in animo con¬
stituero. quo nicħ exiliuis solemꝰ uide¬
re: occurrit mͥ. etiam in eo tam̃ &e lon¬
gitudo ꝑ se: & latitudo. & altitudo.
Quȩ qualescunq sint: ẽẽ tam̃ negare
ñ possum. m̾ Nõn usq quaq absur¬
da ẽ responsio tua. S certe cũ tria ista¬
eẽ in aranex filo intelligis: discernis
hec. &e quid int̾ se differant nosti. D̾.
esse huic filo m̾ Quo gͥ intellectũ
hec discreuistiꝰ. hoc potes etiam seuin¬
ctis illis solam longitudinẽ cogitare:
nec aliquod corpꝰ uoluas animo. Nam
quodcũq fuerit: his omĩb ñ carebit.
Incorporeũ ẽ enĩ: quod te nunc intelli¬
gere cupio Dam sola longitudo
ñ nisi intelligi animo potest: in cor¬
pore inueniri ñ potest . D̾. Iam intel¬
ligo. m. Ergo istam longitudinem

Expanded text:
Itaque enitere cogitare longitudinem, quae Itaque enitere cogitare longitudinem, quae adhuc nullam latitudinem assumpserit. E. Nihil possum tale cogitare: si enim filum araneae in animo constituero, quo nihil exilius solemus videre; occurrit mihi etiam in eo tamen et longitudo per se, et latitudo, et altitudo: quae qualescumque sint, esse tamen negare non possum. A. Non usquequaque absurda est responsio tua sed certe cum tria ista in araneae filo esse intelligis, discernis haec, et quid inter se differant nosti? E. Qesse huic filo? A. Quo igitur intellectu haec discrevisti, hoc potes etiam, sejunctis illis, solam longitudinem cogitare, si nec aliquod corpus volvas animo: nam quodcumque fuerit, his omnibus non carebit. Incorporeum est enim quod te nunc intelligere cupio: nam sola longitudo non nisi intelligi animo potest, in corpore inveniri non potest. E. Jam intelligo. A. Ergo istam longitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
ipse derideo. qui suꝑiori rationi tami enĩdisco¬
cito consenserim: ut ex isto corporis m
quanta sit anima tͥminarẽ. M̾ Nongͦ
iamtͥ tale aliquid uidetur: qual uentuᷤ
ẽ D̾ Nullom᷑. Nam etiãsi aer iste. cuiuᷤ
quasi fluctus uentus eẽ ꝓbabiliter cre¬
ditur. uniu̾sum istũ mundum posset
implere: innumerabiles tales tantosq
mundos secum anima imaginari po¬
test. Quas imagines quo spacio conti¬
neat: suspicari ñ possũ. M Hide gͦ
ne melius sit eam credere. ut suꝑiꝰ dixe¬
ram. nec longam. nec latam. nec altam.
sicut mͥ de iusticia concesseras. Disc̾.iiii.¬
acile assentirer.: nͥ me plus conturba¬
ret. quo rursum pacto tantoꝵ spa-¬
cioꝵ imagines innumerabiles. nulla
sua & longitudine. & latitudine. & al¬
titudine caꝑe possit. M Inueniemus
hoc fortasse quantũ licet: si prius dili¬
genter discutiamuᷤ hec tͥa: idest lon¬
gitudinẽ. latitudinẽ & altitudinem.

Expanded text:
ipse derideo, qui superiori rationi tam ipse derideo, qui superiori rationi tam cito consenseram, ut ex isto corporis modo quanta sit anima terminarem. A. Non ergo jam tibi tale aliquid videtur, qualis ventus est? E. Nullo modo: nam etiamsi aer iste cujus quasi fluctum ventum esse probabiliter creditur, universum istum mundum possit implere, innumerabiles tales tantosque mundos secum anima imaginari potest, quas imagines quo spatio contineat suspicari non possum. A. Vide ergo ne melius sit eam credere, ut superius dixeram, nec longam, nec latam, nec altam, sicut mihi de justitia concesseras. E. Facile assentirem, nisi me plus conturbaret, quo rursum pacto tantorum spatiorum imagines innumerabiles nulla sua et longitudine, et latitudine, et altitudine capere possit. CAPUhoc fortasse quantum licet, si prius diligenter discutiamus haec tria, id est longitudinem, fatitudinem, et altitudinem.
Abbreviated transcription (Latin):
M̾ Nunquã ne intuitus es parua
specilla: Aut nunquã in pupilla
ocłi alieni. faciem tuam uidisti:
D̾ Immo sepe. m̾ Cur multo breui¬
or quã ẽ apparet: D̾ Quid enĩ uelleᷤ
aliud: quã ut pro modo speculi uide¬
retur: M̾ Necesse est gͦ imagines cor¬
poꝵ si parua sunt corpora. in quib ap¬
parent: paruas apparere. O Necesse
omĩno. M̾ Cur ergo. cum tam paruo
spacio sit anima. quam corpꝰ ẽ eius. tã
magne in ea posst̾ expͥmiimagine uͭ &e
urbes. & latitudo t̾rarum. & queq alia
ingentia. apud se possit imaginarie
uolo enum cogites paulo diligentiꝰ qͣn¬
ta & quam multa memoria nr̃a conti¬
neat: quȩ utiq anima nr̃a continet᷑.
Qui gͦ fundus ẽ. qui sinus que imm̃¬
sitas. quȩ possit hȩc capere: cum eam
tantã quantũ corpꝰ ẽ. suꝑior ratio do E cgpabi
cuisse uideat᷑: O Non iuenio qͥd
respondeã: nͨ satis explicare possum.
qͣntũ ista me moueant: & multũ me

Expanded text:
A. Nunquamne intuitus es parva A. Nunquamne intuitus es parva specilla, aut nunquam in pupilla oculi alieni faciem tuam vidisti? E. Imo saepe. A. Cur multo brevior quam est apparet? E. Quid enim velles aliud quam ut pro modo speculi videretur? A. Necesse est ergo imagines corporum, si parva sunt corpora in quibus apparent, parvas apparere. E. Necesse omnino. A. Cur ergo, cum tam parvo spatio sit anima quam corpus est ejus, tam magnae in ea possunt exprimi imagines, ut et urbes, et latitudo terrarum, et quaeque alia ingentia apud se possit imaginari? Volo enim cogites paulo diligentius, quanta et quam multa memoria nostra contineat, quae utique anima continentur. Qui ergo fundus est, qui sinus, quae immensitas quae possit haec capere, cum et eam tantam quantum corpus est superior ratio docuie videatur? E. Non invenio quid respondeam, nec satis explicare possum, quantum me ista moveant: et multum me
Abbreviated transcription (Latin):
tandem urbis mediolanensis: o ual¬
de memini. o Nunc gͦ quia eiꝰ fac¬
ta mentio est. recordaris quanta &
qualis sit: D̾ Recordor sane: ac nicb
recentius atq integriꝰ. m̾ Nunc gͦ cũ
oculis eam ñ uideas: animo uides: s
to spacio terrarũ nunc a nobis longe
absit. S̾ Ita &e hoc menni. m ui¬
des itaq animo. etiam ipsam locoꝵ
distantiam: sͥ uideo.m̃ Cum gͥ
anima tua hic sit uͥ corpꝰ nec ultra
spacium eiꝰ porrigat᷑ ut suꝑior ratio
demonstbat: uñ fit ut illa oĩa uideat:
Dͥ ẜ memoriam hoc fieri puto:ñ qͥd
illis locis sit p̾sens. o Imagines gͦ illo¬
rũ locoꝵ memoria continent᷑. S̾ Ita
sentio. Nam & quid ibi nunc aga¬
tur ignoro. Quod utiq ñ ignorarẽ:
si ammꝰ meuᷤ usq ad ea loca porrigeret᷑:
p̾sentiaq sentiret. m̾ uerum mͥ ui¬
deris dicere: s certe imagines corpoꝵ
st̃. D̾ Ita necesse est. Non enĩ aliud
sunt urbes terre: quã quedam corꝑa.

Expanded text:
tandem urbis Mediolanensis? E. Valtandem urbis Mediolanensis? E. Valde memini. A. Nunc ergo quia ejus facta mentio est, recordaris quanta et qualis sit? E. Recordor sane, ac nihil recentius atque integrius? A. Nunc ergo cum oculis eam non videas, animo vides. E. rto spatio terrarum nunc a nobis longe absit. E. Ita et hoc memini. A. Vides itaque animo etiam ipsam locorum distantiam. E. Video. A. Cum igitur anima tua hic sit ubi corpus, nec ultra spatium ejus porrigatur, ut superior ratio demonstrabat, unde fit ut illa omnia videat? E. Per memoriam hoc fieri puto, non quod illis locis sit praesens, A. Imagines ergo illorum locorum memoria continentur. E. Ita sentio: nam et quid ibi nunc agatur ignoro; quod utique non ignorarem, si animus meus usque ad ea loca porrigeretur, praesentiaque sentiret. A. Verum mihi videris dicere: sed certe istae imagines corporum sunt. E. Ita necesse est: non enim aliud sunt urbes terraeque, quam corpora. 9.
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ratio dicit᷑: nichil ampliꝰ reqͥro.
M Recte facis: nichil querere ampliꝰ. ꝗͣ
docet ratio. S hec ratio uidet᷑ ne tͥ fir¬
missima: T Quando aliam ñ inue¬
nio: uidet᷑ Suo enim loco quera qͦd
me multũ mouet: utrũ hec figura¬
cum eadeͣm maneat. cum corpore ex¬
cesserit. Nã hoc int̾ discurienda ulti¬
mũ me posuisse memini. S qm̃ de
numero animaꝵ querere. ad quantiꝰ¬
tatẽ m uidet᷑ ꝑtinere: ñ ẽẽ hoc loco pͥ¬
tereundum estimo M Non incon¬
ut etiã ego aliqͥd discam. si tͥ iam satiᷤ¬
factum ẽ. D̾ͥ Quere ut uis. Nam
tua ista simulata dubitatio: dubi¬
tare me uerissime facit. de hoç ipso
mn queso te.utrum ea quȩ appellat᷑ me¬
moria: ñ tͥ nom̃ mane uideatur: õ Cui
hoc uideri potest: M̾ Anime hanc ẽẽ
arbitraris. an corporis: G̾ Et hine du¬
bitare ridiculũ ẽ. Quod enĩ exanime
corpus: meminisse aliquid credi aut
intelligi potest: o Meministi ne

Expanded text:
hoc ratio docet, nihil amplius requiro. hoc ratio docet, nihil amplius requiro. A. Recte facis nihil quaerere amplius quam docet ratio. Sed haec ratio videturne tibi firmissima? E. Quando aliam non invenio, videtur. Suo enim loco quaeram, quod me multum movet, utrum haec figura eadem maneat cum corpore excesserit: nam hoc inter discutienda ultimum me posuisse memini. Sed quoniam de numero animarum quaerere, ad quantitatem mihi videtur pertinere, non esse hoc loco praetereundum existimo. A. Non inconut etiam ego aliquid discam, si tibi jam satisfactum est. E. Quaere ut vis; nam tua ista simulata dubitatio, dubitare me verissime facit de hoc ipso mihi, quaeso te, utrum ea quae appellatur memoria, non tibi nomen inane videatur. E. Cui hoc videri potest? A. Animae hanc esse arbitraris, an corporis? E. Et hinc dubitare ridiculum est. Quid enim? exanime corpus meminisse aliquid credi, aut intelligi potest? A. Meministine
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝓbabile eẽ accipio qͦd dicis. S ego
anmã ñ ipsum uentũ: s tale aliqͥd
eẽ dixiꝰ. Dic mͥ priꝰ utrum ipsum uen¬
tum cuiꝰ mentionẽ fecisti. habere ali¬
quam longitudinem latitudinem
&e altitudinẽ sentias: deinde uide¬
bimus utrũ tale aliquid anima sit.
ut hoc mͦ etiã quanta sit inuestiga¬
re possimꝰ. S̾ Quid hoc aere longiꝰ
commotũ uentũ eẽ nunc abs te mͥ
pore tuo: d̾ Ita puto. M̾ Intrisecꝰ
tantũ. ut tanquã utrẽ impleat. an
tantũ forisecꝰ uelut tectoriũ: an
& intrinsecꝰ & extrinsecꝰ eam ẽẽ arbi¬
traris: d̾ Hoc sentio. qͦd ultimũ re usua¬
quisisti. Nam nͥ eẽt intrinsecus: ni¬
chil in uiscerib nris uitale habere
t᷑m eẽtae intͥnsccuᷤᷤ ñ etiam in eute le¬
uiter posset sentire pungentẽ. M̾.
Qͥd gͦ amplius queris quanta sit
anima: cũ uideas eẽ tantã qͣntam ip¬
sa spacia corporis patiunt᷑: O Si

Expanded text:
babile esse accipio quod dicis: sed ego babile esse accipio quod dicis: sed ego animam non ipsum ventum, sed tale aliquid esse dixi. A. Dic mihi prius, utrum ipsum ventum cujus mentionem fecisti, habere aliquam longitudinem, latitudinem et altitudinem sentias. Deinde videbimus utrum tale aliquid anima sit, ut hoc modo etiam quanta sit, investigare possimus. E. Quid hoc aere longius, commotum, ventum esse nunc abs te mihi pore tuo? E. Ita puto. A. Intrinsecus tantum, ut tanquam utrem impleat; an tantum forinsecus, velut tectorium; an et intrinsecus et extrinsecus eam esse arbitraris? E. Hoc sentio quod ultimum requisisti. Nam nisi esset intrinsecus, nihil in visceribus nostris vitale haberet extrinsecus, non etiam in cute leviter possit sentire pungentem. A. Quid ergo amplius quaeris quanta sit anima, cum videas esse tantam quantam ipsa spatia corporis patiuntur? E. Si
Abbreviated transcription (Latin):
sus ñ dubito corpora omĩa his care¬
re non posse. m̾ Quid illudꝰ Potes
cogitare ista tria ñ ẽẽ: nisi in corpori¬
b: O̾ Non intelligo. quomͦ alibi eẽ
possint. mͥ Ergo animã ñ putas ẽẽ
aliud quã corpus: b̾ Si etiam uen¬
tum corpꝰ eẽ confitem᷑: negare ñ poᷤ¬
sum corpꝰ mͥ animã uideri. Nam ta¬
le aliquid eã eẽ cogito. M Corpus qui¬
dem uentũ eẽ tam concedo: quam si
me de fluctu int̾rogares. Nam nicħ
aliud quã istum aerem cõmotum
& agitatũ. uentum eẽ sentimꝰ. Quod
in loco tranquillissimo &e ab om̃ib
uentis quietissimo. uł breui flabello
approbari potest: quo etiam muscas
abigentes aerem cõmouemus. flatũ¬
ꝙ sentimus. Quod cum euenerit õc¬
cultiore qͦ dam motu celestium uel
trenoꝵ corpoꝵ ꝑ magnũ spaciũ mun¬
diuentus uocatur: ex diu̾sis partib
cȩli nomina etiam diu̾sa scetitꝰ. An
tibi alit̾ uidet᷑: D̾ Michi uͦ nichil:¬

Expanded text:
sus non dubito corpora omnia his caresus non dubito corpora omnia his carere non posse. A. Quid illud? potes cogitare ista tria non esse nisi in corporibus? E. Non intelligo quomodo alibi esse possint. A. Ergo animam non putas esse aliud quam corpus? E. Si etiam ventum corpus esse confitemur, negare non possum corpus mihi animam videri: nam tale aliquid eam esse cogito. A. Corpus quidem ventum esse tam concedo, quam si me de fluctu interrogares. Nam nihil aliud quam istum aerem commotum ac agitatum ventum esse sentimus; quod in loco tranquillissimo, et ab omnibus ventis quietissimo vel brevi flabello approbari potest, quo etiam muscas abigentes aerem commovemus, flatumque sentimus. Quod cum evenerit occultiore quodam motu coelestium vel terrenorum corporum per magnum spatium mundi, ventus vocatur, ex diversis partibus coeli nomina etiam diversa sortitus. An tibi aliter videtur? E. Mihi vero nihil
Abbreviated transcription (Latin):
nere animã eẽ credendum puto. M̾
Scio istud nobis enodandũ restare:
& hoc me deinceps explicaturũ ꝓ¬
miseram. Uerum quia res subtilissi¬
ma ẽ & longe alios mentis ocłos qͦ¬
rit. quã humana consuetudo in co¬
tidianȩ uitȩ actib habere solita ẽ. ã¬
moneo te ut ꝑ ea ꝑ quȩ te ducendu¬
estimo. libens ꝑgas: nec nr̃o qͦdam ne¬
cessario curuitu defatigatus. egre tu¬
leris aliquanto te tardius ad id quod
cupis ꝑuenire. Nam prius abs te qͦ¬
ro utrum corpꝰ ullum putes eẽ.: qͦd ñ¬
ꝓ suo modo habeat aliquã longitu¬
dinem & latitudinẽ. & altitudinem.
D̾ Quã dicas altitudinẽ. ñ intelligo.
Mllam dico. qua efficit᷑. ut interio¬
ra corporis cogitent᷑: aut etiam senti¬
antur. si ꝑlucet ut uitrum. Quam
si demas corporib: quantũ mea opi¬
nio ẽ. neq sentiri possunt: neq omĩ¬
no corpora eẽ recte estimari. Hinc mͥ¬
uolo aꝑias: quid tu sentias. D̾ Pror¬

Expanded text:
nere animam esse credendum puto. 6. A. nere animam esse credendum puto. 6. A. Scio istud nobis enodandum restare, et hoc me deinceps explicaturum promiseram: verum quia res subtilissima est, et longe alios mentis oculos quaerit, quam humana consuetudo in quotidianae vitae actibus habere solita estmoneo te, ut per ea, per quae te ducendustimo, libens pergas, nec nostro quodam ncessario circuitu defatigatus, aegre tuleris aliquanto te tardius ad id quod cupis pervenire. Nam prius abs te quaero, utrum corpus ullum putes esse, quod non pro modo suo habeat aliquam longitudinem, et latitudinem, et altitudinem? E. Quam dicas altitudinem, non intelligo. A. Illam dico qua efficitur ut interiora corporis cogitentur, aut etiam sentiantur, si perlucet ut vitrum; quanquam si hoc demas corporibus, quantum mea opinio est, neque sentiri possunt, neque omnino corpora esse recte existimari. Hinc mvolo aperias quid tu sentias. E. Pror
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ ulla comparatio. M liberalit̾ mecũ
agis. S istud nuncattende. Cũ constet
ita eẽ hanc arborem deteriorẽ quã ẽ ui¬
sticia. ut nec comparanda qͥdem tͥ ui¬
deaturd&e hoc lignũ ñ eẽ nichil confes¬
sus sis: placet ne t᷑ ut ipsam iusticiã ni¬
chil eẽ credamꝰ: D̾ Quis hoc demenscre¬
diderit: M Recte omĩno. S fortasse ar¬
bor hec ꝓpterea tͥ uidet᷑ eẽ aliquid. quod
xeris nichil erit. D̾ Ita uidetur. m Qd
et̃. immo qͥddã longe diuiniꝰ. longeq
mͥ iusticia aut longa aut lata: aut ta¬
le aliquid cogitanti potest occurrere. Mꝰ
Sigͥ nichil horum ẽ iusticia. & tam̃
ipsa nichil ñ ẽ: cur tͥanima nichil ui¬
detur: nͥ eius aliqua longitudo sit.
Age iam ñ mͥ uidet᷑ ex eo nichil
eẽ anima. qͦd nec longa nec lata. nec
robusta sit: s utrum uere t̾ta sit ñdũ
a te dictũ scis. fieri enim potest ut Ueit̾ẽ co¬
multa sint magni estimanda. quȩ
istis careant: s ñ continuo ex hoc ge¬

Expanded text:
 sit comparatio. A. Liberaliter mecum agis; sed illud nunc attende: cum constet ita hanc arborem esse deteriorem quam est justitia, ut nec comparanda quidem tibi videatur, et hoc lignum non esse nihil confessus sis; placetne tibi ut ipsam justitiam nihil esse credamus? E. Quis hoc demens crediderit? A. Recte omnino: sed fortasse arbor haec propterea tibi videtur esse aliquid, quod xeris, nihil erit. E. Ita videtur. A. Quid es, imo quiddam longe divinius hac longeque mihi justitia aut longa, aut lata, aut tale aliquid cogitanti potest occurrere. A. Si igitur nihil horum est justitia, et tamen ipsa nihil non est; cur tibi anima nihil videtur, nisi ejus aliqua longitudo sit? E. Age; jam non mihi videtur ex eo nihil esse anima, quod nec longa, nec lata, nec robusta sit, sed utrum vere ita sit, nondum a te dictum esse scis. Fieri enim potest, multa sint magni aestimanda, quae istis careant; sed non continuo ex hoc ge
Abbreviated transcription (Latin):
ac uehem̃ter expecto. Uidetur enim inͥs
qͣsi nichil ec̃ animã: si horũ nichil est.
M Prius gͦ si uidetur ostendam tibi
multas res eẽ. quas ñ possis dicere nul
las eẽ nec tam̃ in eis inuenire aliqua
huiꝰmodi spacia. qualia in anima re¬
quiris: ut ñ solum. ñ tͥ ex eo nichil a
nima uideatur eẽ. qͦd in ea ñ inueni
longitudinẽ. siue aliquid tale:s eo p̃¬
ciosior & pluris estimanda sit qͦ nicħ
hoꝵ habeat. Deindȩ utrum uere nich
hoꝵ habeat: uidebimus. D̾ U̾tere
quouis ordine ac modo: ego audire
&e discere paratus sum. M Recte faciᷤ.
S uolo ut int̾roganti mͥ respondeas.
fortasse enim ea quȩ te docere conorap¬
se iam nosti. Credo enim te ñ dubita¬
re: hanc arborem ñ ẽẽ omĩno nichil.
D Quis dubitauerit: M Quid. illud

Expanded text:
hementer exspecto: videtur enim mihi quasi nihil esse anima, si nihil est horum. A. Prius ergo si videtur, ostendam tibi multas esse res quas non possis dicere nihil esse, nec tamen in eis invenire aliqua hujusmodi spatia, qualia in anima requiris: ut non solum non tibi ex eo anima nihil esse videatur, quod in ea non invenis longitudinem, sive aliquid tale; sed eo pretiosior et pluris aestimanda sit, quo nihil horum habet. Deinde utrum vere nihil horum habeat, videbimus. E. Utere quo vis ordine ac modo, ego audire et discere paratus sum. CAPUT IV.sed volo interroganti mihi respondeas; fortasse enim ea quae te docere conor, ipse jam nosti: credo enim non te dubitare hanc arborem non esse omnino nihil. E. Quis dubitaverit. A. Quid illud?
Abbreviated transcription (Latin):
ditũ uincit. ad̾ Euidentissimũ est.
Au Quid animꝰ iustus mensq uis ꝓpͥ¬
um imꝑiumq custodiens: nũ potest
aliam mentẽ pari equitate ac uirtute
regnantẽ ex arce deicere atq libidini
subuigare: ad̾ Nullomͦ: ñ solũ ꝓpter
eandem in utraq excellentiã. sed etiam
qͦd a iuisticia prior decidet. fietq uitio¬
sa mens quȩ aliam facere conabit᷑: eoq
ipso erit infirmior. au Bene intelligis.
Qua re illud restat ut respondeas si po¬
tes: utrum tͥ uideat᷑ rationali & sapi¬
enti mente quicquã eẽ p̾stantiꝰ. ⁊
Nichil pret̾ dm arbitror. Au Et mea
ista sententia ẽ. S qm̃ res ardua ẽ neq
nunc oportune querit᷑. ut ad intelligẽ¬
tiam ueniat: quã quã robustissima tẽ¬
neatur fide: integra nobis sit huiꝰ que¬
stiomis diligens & cauta tractatio. In
illa natura sit. quã menti uirtute pol¬
lenti fas ẽ excellere: iniustã eẽ nullom
posse. Qua re ne ista qͥdem taince si ha¬

Expanded text:
aeditum vincit. E. Evidentissimum est. aeditum vincit. E. Evidentissimum est. A. Quid? animus justus, mensque jus proprium imperiumque custodiens, num potest aliam mentem pari aequitate ac virtute regnantem, ex arce dejicere, atque libidini subjugare? E. Nullo modo; non solum propter eamdem in utraque excellentiam, sed etiam quod a justitia prior decidet, fietque vitiosa mens, quae aliam facere conabitur, eoque ipso erit infirmior. 21. A. Bene intelligis; quare illud restat ut respondeas, si potes, utrum tibi videatur rationali et sapienti mente quidquam esse praestantius. E. Nihil praeter Deum arbitror. A. Et mea ista sententia est. Sed quoniam res ardua est, neque nunc opportune quaeritur, ut ad intelligentiam veniat, quanquam robustissima teneatur fide, integra nobis sit hujus quaestionis, diligens et cauta tractatio. CAPilla natura sit, quam menti virtute pollenti fas est excellere, injustam esse nullo modo posse. Quare ne ista quidem, tametsi ha
Abbreviated transcription (Latin):
ñ regnare. comꝑtũ ẽ.
utasne ista mente cui regnum in
libidines et̾na lege concessum eẽ
cognoscimꝰ: potentiorẽ ẽẽ libidinẽ:
Ego enĩ nullo pacto puto. Neq enĩ
eẽt ordinatissimũ: ut impotentiora
potentiorib imperarent. Qua re nece ᷤᷤ¬
se arbitror eẽ. ut plus ꝑ ossit mens quã
cupiditas: eo ipso quo cupiditati re¬
cte iusteq dominatur. ad Ego quoq
ita sentio. Au Quid uirtutẽ omnem
num dubitabimꝰ om̃i uicio sic ante¬
ponere:ut uirtꝰ quanto melior atq
sublimior. tanto firmior inuictiorq
sit: ad̾ Quis dubitauerit: au Nul¬
lus gͥ uiciosus animꝰ urtute armatũ
animũ suꝑat. Ad̾ Uerissimũ ẽ. auIam
corpore om̃i quẽlibet animũ meliorẽ
potentiorẽq eẽ. ñ te arbitror negaturũ.
ad̾ siemo id negat: qui qͦd facile ẽ ui¬
det. aut substantiam uiuentẽ ñ uiuẽ¬
ti. aut eam quȩ uitã dat. ei qui accipit
eẽ p̃ferendam. au Multo minꝰ gͥ cor¬
pꝰ qualecunq id sit: ammũ urtute p̃¬

Expanded text:
n regnare, compertum est. A. Putasne ista mente, cui regnum in libidines aeterna lege concessum esse cognoscimus, potentiorem esse libidinem? ego enim nullo pacto puto. Neque enim esset ordinatissimum ut impotentiora potentioribus imperarent. Quare necesse arbitror esse ut plus possit mens quam cupiditas, eo ipso quo cupiditati recte justeque dominatur. E. Ego quoque ita sentio. A. Quid? virtutem omnem num dubitamus omni vitio sic anteponere, ut virtus quanto melior atque sublimior, tanto firmior invictiorque sit? E. Quis dubitaverit? A. Nullus igitur vitiosus animus virtute armatum animum superat. E. Verissimum est. A. Jam corpore omni qualemlibet animum meliorem potentioremque esse, non te arbitror negaturum. E. Nemo id negat, qui quod facile est videt aut substantiam viventem non viventi, aut eam quae vitam dat ei quae accipit, esse praeferendam. A. Multo minus igitur corpus, qualecumque id sit, animum virtute pr
Abbreviated transcription (Latin):
um necesse ẽ fateam᷑ & p̾sciũ. s scire uelle.
qͣ iusticia puniat pecc̃a. q̃ necesse ẽ fie¬
rit̾aut qͦm̾ ñ sit necesse fieri. quȩ futu¬
ra eẽ p̾sciuit: aut quomͦ ñ creatori de¬
putandũ ẽ. quicqͥd in eiꝰ creatura fie

Expanded text:
Deum necesse est fateamur, et praescium. Sed scire vellem Deum necesse est fateamur, et praescium. Sed scire vellem qua justitia puniat peccata quae necesse est fieri; aut quomodo non sit necesse fieri quae futura esse praescivit; aut quomodo non Creatori deputandum est, quidquid in ejus creatura fie
Abbreviated transcription (Latin):
potestate:Libera ẽ nobis. Non enĩ ẽ
nobis liberum. qͦd in potestate ñ ha¬
bemus: aut ñ potest ñ eẽ qͦd habemꝰ.
Ita fit. ut &e dm ñ negemus eẽ p̾scium
omniũ futuroꝵ: & nos tam̃ uelimꝰ
qͦd uolumus. Cum enĩ sit p̾seiꝰ uolun
tas gͦ erit. qͥa uoluntatis ẽ prescius:
nec uoluntas eẽ pot̾it. si in potestate
mitur: que ꝓpterea mͥ certior aderit:
quia ille cuius p̾scientia ñ fallitur af¬
futurã mͥ ẽẽ p̾sciuit. Ad̾ Ecce iam ñ
nego ita necesse ẽẽ fieri. quecunq pre¬
sciuit ds: & ita eum peccata nr̃a p̾sci¬
re̾ut maneat tam̃ nobis uoluntas
libera. atq in nr̃a potestate posita.¬
gabis nullo cogente aut suꝑiore aut
inferiore. aut equali. s ea nos uolun¬
tate peccare: Ad Nichil hoꝵ ꝓrsus
audeo negare: s tam̃ fateor. ñdum ui¬
deo quom sibi ñ adu̾sent᷑ hȩc duo: pre¬
scientia di de peccatis nr̃is. & nr̃m in
peccando liberũ arbit̾um. Nã & iustũ

Expanded text:
potestate, libera est nobis. Non enim est potestate, libera est nobis. Non enim est nobis liberum, quod in potestate non habemus, aut potest non esse quod habemus. Ita fit ut et Deum non negemus esse praescium omnium futurorum, et nos tamen velimus quod volumus. Cum enim sit praescius voltas ergo erit, quia voluntatis est praescius. Nec voluntas esse poterit, si in potestate mitur, quae propterea mihi certior aderit, quia ille cujus praescientia non fallitur, adfuturam mihi esse praescivit. E. Ecce jam non nego ita necesse esse fieri quaecumque praescivit Deus, et ita eum peccata nostra praescire, ut maneat tamen nobis voluntas libera, atque in nostra positagabis nullo cogente, aut superiore, aut inferiore, aut aequali, sed ea nos voluntate peccare? E. Nihil horum prorsus audeo negare: sed tamen, fateor, nondum video quomodo sibi non adversentur haec duo, praescientia Dei de peccatis nostris, et nostrum in peccando liberum arbitrium. Nam et justum