comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
naresedicit : et dñs coms ponsus a discipulis suis fuerit ab latus
doceteos ieiuna turos etinpsclmispenitens loquitur manducc¬
iusicut cinerem panem meum et potum meum cum fletumisce¬
ba met cum mihi molestiessent induebẽtũr̃cilicio: ex quo dis¬
cimus hec facienda primumes se que uult dñs etalia non pre¬
conligacione simpietatis solue ftsculos de primentes dimit¬
te eos qui confracti sunt liberos ctomne onus disrumpe fran¬
gie scrienti panem tuum etege nos uagos que induc indomũ
tuam cumui deris nudum operieum etccornemtuam nedis¬
colligaturam iniquitatis dissolue obligacione suiolenta rũ
caucionum dimitte fractos in remisionem et omnem scriptu¬
ram iniqucm conscinde frangłe surienti pcne intucm et
pauperes sine tecto induc indomumtuam siuideris nudum
operi & domesticos seminis tui nedespexeris. post qucemdo¬
cuit quac leieiunium reprobe ostendit qua lelibenter ac¬

Expanded text:
nare se dicit , et Dominus, cum sponsus a discipulis suis fuerit ablatus, nare se dicit , et Dominus, cum sponsus a discipulis suis fuerit ablatus, docet eos jejunaturos : et in Psalmis poenitens loquitur: Manducavi sicut cinerem panem meum, et potum meum cum fletu miscebam . Et cum mihi molesti essent, induebar cilicio . Ex quo discimus haec facienda primum esse quae vult Dominus, et non alia praeconligationes impietatis, solue fasciculos deprimentes, dimitte eos, qui confracti sunt, liberos, et omne onus disrumpe. frange esurienti panem tuum, et egenos, uagosque induc in domum tuam: cum uideris nudum, operi eum, et carnem tuam ne descolligaturam iniquitatis. Dissolve obligationes violentarum cautionum. Dimitte fractos in remissionem, et omnem scripturam iniquam conscinde. Frange esurienti panem tuum, et pauperes sine tecto induc in domum tuam. Si videris nudum, operi, et domesticos seminis tui ne despexeris. Postquam docuit quale jejunium reprobet, ostendit quale libenter ac
Abbreviated transcription (Latin):
et opera predice is. propter quae dñs phariseorum rep¬
bans orationẽ docet discipulos. Quomodo orare debe¬
ant clauso pectorisui cubieulo ut soliloquatur dõ qui
potest silentiũ cordis audire: ut clament incordib:
suis abba pater. et non exterminent faciessuas sed lauent¬
aque et caput unguanoleo. dequoet io hannes euangelista scribit.
stuos unguntum habetis a scõ. quocum uncti fuerint: eti amipsi
scĩfiant non enim querit ds̃ ad fliccionem solamet humilia cionem
anime per iniuriam corporis instta circulitor que cit cor¬
pus et colla summitat ac tristis incedat iuxta illud quodin
psalmis dicitur ad flictus sum etincuruatus usque infinem tota
dic contristatus incedebam nec ut sccco quis uesciatur et incine¬
redor miat quod dedauid eta chab legimus sed ut cumistis hec
faciat que secuntur: Alio quin eta postolus frequenter ieiu¬

Expanded text:
et opera praedicetis . Propter quae Dominus Pharisaeorum reproet opera praedicetis . Propter quae Dominus Pharisaeorum reprobans orationem, docet discipulos quomodo orare debeant , clauso pectoris sui cubiculo, ut soli loquantur Deo, qui potest silentium cordis audire; ut clament in cordibus suis, Abba pater ; et non exterminent facies suas, sed laventaqua, et caput ungant oleo. De quo et Joannes Evangelista scribit: Et vos unguentum habetis a sancto : quo cum uncti fuerint, etiam ipsi sancti fiant. Non enim quaerit Deus afflictionem solam et humiliationem animae per injuriam corporis: ut instar circuli torqueat corpus, et colla submittat, ac tristis incedat. Juxta illud quod in Psalmis dicitur: Afflictus sum, et incurvatus usque ad finem: tota die contristatus incedebam . Nec ut sacco quis vestiatur, et in cinere dormiat, quod de David et de Achab legimus : sed ut cum istis haec faciat quae sequuntur. Alioquin et Apostolus frequenter jeju
Abbreviated transcription (Latin):
adhanc diem ut audiatur in excelsoclamor uester
Num quid taleẽ ieiunium quodelegi : ꝑdiẽ ad fligerehomi¬
nẽ animam suã : Num quid contor quere quasicircuculũ
caput suum et saccum etcii neremsternere. ꝑum quidistud
uocabis ieiunium et diemaccepta bilem dñoe Quidmihi
ieiunatis sicut hodie ut audiatur inlamore uox ur̃a.
nonta leieiuniũ elegi et diem bumiliare animã nequesi
incuruaberis quasi circulum collum tuum et cilium et
cinerem substraueris nec sic uocabitis i eiunium acceptabi¬
le neuideatur reproba reieiunuim. Quodipsepraece¬
perat docet quomodo ieiunandumsit. Immo ante quãdo¬
ceat. quidsequatur instruit quid debeant declinare
Vtaudiatur in quit in excelso clamor urt̃ ne adorationẽ
deferatis clamorẽ orantes insina gogis et angulis platearũ
ut ab hominibus uideamini eceleuẽtis uocem in excelsum
et cum phariseo quid nĩ iudicio condemnatur ur̃a ieiunia

Expanded text:
ad hanc diem, ut audiatur in excelso clamor vester. ad hanc diem, ut audiatur in excelso clamor vester. Numquid tale est jejunium, quod elegi, per diem affligere hominem animam suam? Numquid contorquere quasi circulum caput suum, et saccum et cinerem sternere? Numquid istud vocabis jejunium et diem acceptabilem Domino? LXX: Quid mihi jejunatis, sicut hodie ut audiatur in clamore vox vestra? Non tale jejunium elegi, et diem humiliare animam suam. Neque si incurvaveris quasi circulum collum tuum, et cilicium et cinerem substraveris: nec sic vocabitis jejunium acceptabile. Ne videatur reprobare jejunium, quod ipse praeceperat, docet quomodo jejunandum sit: immo antequam doceat quid sequantuUt audiatur, inquit, in excelso clamor vester. Ne ad orationem deferatis clamorem, orantes in synagogis et angulis platearum, ut ab hominibus videamini , et elevetis vocem in excelsum, et cum Pharisaeo, qui Domini judicio condemnatur, vestra jejunia
Abbreviated transcription (Latin):
bilisuo et sponsad etala mosuo ut tempore ieiu niuacemus oratio¬
ni ne in terior homonoster draconis uestatur carnibus quida¬
tusẽ in escam populis ethiopum Et hec dicimus non quo i eiuna
re probemus perquae et daniel uir desideriorum futura cogno¬
uit et nine uitae iram placauerunt dĩ. et helias acmorses
quadraginta dierum. esurie dĩ. familiritate saturati sunt. &.
ipse dñs totidem diebus in solitudine leiunauit ut nobis
solemnes ieiuniorum dies relinqueret: sed non prosit uacu
portare ues trem etalia facere que dõ displicent atque ut¬
cetera p̃termittam exterminare facies suas ut appereant
excluduntur aregnodĩ quia receperunt mercedem suam
nde et a postolus sietiam corpussuum tradat martrrio ut ardeat
siue glorietur. Utrumq: enim fertur in exemplaribus
absq dĩcaritate quaeẽ incordisconscientia frustra
sedicit sanguinem fundere. Nolite ieiunare sicut usq

Expanded text:
bili suo, et sponsa de thalamo suo; ut tempore jejunii vacemus oratiobili suo, et sponsa de thalamo suo; ut tempore jejunii vacemus orationi: ne interior homo noster draconis vescatur carnibus, qui datus est in escam populis Aethiopum. Et haec dicimus, non quo jejunia reprobemus, per quae et Daniel vir desideriorum futura cognovit , et Ninivitae iram placaverunt Dei , et Elias ac Moyses , quadraginta dierum esurie, Dei familiaritate saturati sunt, et ipse Dominus totidem diebus in solitudine jejunavit, ut nobis solemnes jejuniorum dies relinqueret: sed quo non prosit vacuum portare vecaetera praetermittam, exterminare facies suas, ut appareantexcludentur a regno Dei, quia receperunt mercedem suam . Unde et Apostolus, si etiam corpus suum tradat martyrio, ut ardeat, sive glorietur utrumque enim fertur in exemplaribus absque Dei charitate , quae est in cordis conscientia, frustra se dicit sanguinem fundere. Nolite jejunare sicut usque
Abbreviated transcription (Latin):
ora psallere etadlites et iurgia ieiunare : dicente scriptura
Quiamat peccata gccudet iurgiis: seruum autem dñi nono¬
portet litigare sed esse mansuae tum. Et imitacrieum :¬
Quidicit disciteame quic mansuae tus sum et humilis corde.
ut humilita non sit a fectata sed cordis nec gloriam quaerens ho¬
minum sed anime conscientiam. seiunatis inquit et percutitis
pugnis humilem et alapis uerberatis unde ep̃s non debet eẽ ꝑ¬
cussor. Quomodo enim potest libi dinem refrenare. Qui a nec
manumualet cohibere nec linguam huiuscemodi ieiunia et in exor¬
dio huius prophetae dñs arguit dicens ieiunium et odiumͤ neo me¬
nias et sabbata et alias sollemnitates uras oditanima mea.
Vnde precipitur perioel. Scificate ieiunium predicate curatio¬
nem ut auitus ieiunemus: et bonis operibus curatisq peccatis
fiant scaieiunia. Deniq sequitur Egrediatur sponsus decu¬

Expanded text:
ora pallere, et ad lites et ad jurgia jejunare, dicente Scriptura, ora pallere, et ad lites et ad jurgia jejunare, dicente Scriptura, Qui amat peccata, gaudet jurgiis ? Servum autem Domini non oportet litigare, sed esse mansuetum , et imitari eum qui dicit: Discite a me, quia mitis sum et humilis corde : ut humilitas non sit affectata, sed cordis, nec gloriam quaerens hominum, sed animae conscientiam. Jejunatis, inquit, et percutitis pugnis humilem, et alapis verberatis . Unde episcopus non debet esse percussor. Quomodo enim potest libidinem refrenare, qui nec manum valet cohibere, nec linguam? Hujuscemodi jejunia et in exordio hujus prophetae Dominus arguit, dicens: Jejunium et otium, neomenias et sabbata, et alias solemnitates vestras odit anima mea . Unde praecipitur per Joel: Sanctificate jejunium: praedicate curationem ; ut a vitiis jejunemus, et bonis operibus, curatisque peccatis, fiant sancta jejunia. Denique sequitur: Egrediatur sponsus de cu
Abbreviated transcription (Latin):
sumus aliquando in desideriis carnis nrãe facientes uolun¬
tatem carnis et cogitationum etera mus natura filui i rae
sicut ec ceteri. quodq: sequitur iuxta łxx. et omnes subiec¬
tos uobis conpungitissiue ad fligitis melius theodotio et sim¬
machus trans tulerunt quosnos in hoc loco secutisumus et
omnes debitoresurõs repetitis ex quo ostendit non eẽ absq:
periculo repetere pauperem quisoluendo non sit et pallium
quod pignoris locotuleris gentinon reddere debitori ne
clamor  perueniat addm̃. Quienim miseretur pauperis
dõfenerat ete contrario quire petit non habentem dõfacit.
uiolentiam. at qiut scia mus hunc sensum eẽ in presentiloco.
etiam in consequentibus in hoc eodem capitulo lecturi sumus
Dissolue colligationes impias solue fasciculos de primentes. Haud
dubium quin ciro grafas significet. Quidenim prodest ieiuniis.

Expanded text:
sumus aliquando, in desideriis carnis nostrae, facientes volunsumus aliquando, in desideriis carnis nostrae, facientes voluntatem carnis et cogitationum. Et eramus natura filii irae, sicut et caeteri . Quodque sequitur juxta LXX: Et omnes subjectos vobis compungitis, sive affligitis, melius Theodotio et Symmachus transtulerunt, quos nos in hoc loco secuti sumus, Et omnes debitores vestros repetitis. Ex quo ostendit, non esse absque periculo repetere pauperem qui solvendo non sit, et pallium quod pignoris loco tuleris, algenti non reddere debitori, ne clamor ejus perveniat ad Deum. Qui enim miseretur pauperis, Deo fenerat . Et econtrario qui repetit non habentem, Deo facit violentiam. Atque ut sciamus hunc sensum esse in praesenti loco, etiam in consequentibus in hoc eodem capitulo lecturi sumus: Dissolve colligationes impietatis, solve fasciculos deprimentes. Haud dubium quin chirographa significet: Quid enim prodest jejuniis
Abbreviated transcription (Latin):
et uua eorum uua fellis. quos ds̃ arguit perprophetam pec¬
cata populim ei comedunt et rursum. Quare tacuistisim¬
pieta tẽ et iniquitates eius frumentum mendacii. Qui aigit᷑¬
proposuerunt questionem dõscrecupientes. Quarei eiu¬
nauerint et humili auerint animas suas et ds̃ non respexerit.
oblitiueteris historiae cur non respexerit admunera ca in.
qui recte quidem offerebat sed non recte diuidebat cum fra¬
tre dñi non uidens caritatem dicentescriptura. Diliges dnm̃
dm̃tuum ex toto cordetuo et proximum tuum sic ut teip¬
sum propterea respondit ds̃ quod non ieiunare probet
sed opera quaeinieiunus fiunt dicens: in diebus ieiuniorum
urorum inueniuntur uoluntates urãe ut non dĩ sedurãs
faciatis uoluntates quas paulus scribens ephesis re probat
iuxta principem potes tatis aeris sp̃s qui nunc opera tur
infiluis incredulitatis in quibus et nos omnes conuersati

Expanded text:
et uva eorum, uva fellis: quos Deus arguit per Prophetam: Pecet uva eorum, uva fellis: quos Deus arguit per Prophetam: Peccata populi mei comedunt . Et rursum: Quare tacuistis impietatem eorum, et iniquitates viproposuerant quaestionem Deo, scire cupientes quare jejunaverint et humiliaverint animas suas, et Deus non respexerit: obliti veteris historiae, cur non respexerit ad munera Cain, qui recte quidem offerebat, sed non recte dividebat cum fratre , Dei non videns charitatem, dicente Scriptura: Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et proximum tuum sicut teipsum : propterea respondit Deus, quod non jejunia reprobet, sed opera quae in jejuniis fiunt, dicens: In diebus jejuniorum vestrorum inveniuntur voluntates vestrae, ut non Dei, sed vestras faciatis voluntates, quas Paulus scribens Ephesiis reprobat: Juxta principem potestatis aeris, spiritus qui nunc operatur in filiis incredulitatis, in quibus et nos omnes conversati
Abbreviated transcription (Latin):
tens ds̃ pater ẽ ueritatis atque iustitiae qui cumq: mendax¬
ẽ et iniustus ad propinqua redõnon potest. de quoscriptũ¬
ẽ Non habitabit iniuxtatema lignus
neq perma nebunt iniqui contraoculos tuos. Quarei eiu¬
n auimus in quiunt et non aspexisti : hum iliauimus a¬
nim asm nrasm et nescisti. iniustitiae arguunt dm̃ quod
bona opera non respiciat solamq uentris esuriaem absq:
opere uirtutum in gerunt dõ non comeden tes eosci¬
bos quos creauit dĩ fidelibus et his qui cognoscunt
ueritatem ut sum ant eos cum gratiarum actione sedil¬
los dequibus scriptumẽ in prouerbus. hienim aluntur
cibis impietatis et uino iniquitatis in ebriantur. Huius¬
ce modi epulissa turatus phariseus inter cetera uerba
superbiae bis insabbato seieiunare lactabat qui non
biberat uinum deuinea soret sed deuinea sodomorũ
cuius uinũ furor draconum ẽ et furor aspidum in sanabilis

Expanded text:
tens Deus Pater est veritatis atque justitiae, quicumque est mendaxtens Deus Pater est veritatis atque justitiae, quicumque est mendax et injustus, appropinquare Deo non potest, de quo scriptt: Non habitabit juxta te malignus, neque permanebunt injusti ante oculos tuos . Quare jejunavimus, inquiunt, et non aspexisti? humiliavimus animas nostras, et nescisti? Injustitiae arguunt Dominum, quod bona opera non respiciat, solamque ventris esuriem, absque opere virtutum ingerunt Deo: non comedentes eos cibos quos creavit Deus fidelibus et his qui cognoscunt veritatem, ut sumant eos cum gratiarum actione: sed illos de quibus scriptum est in Proverbiis: Hi enim aluntur cibis impietatis et vino iniquitatis inebriantur . Hujuscemodi epulis saturatus Pharisaeus, inter caetera verba superbiae, his in sabbato se jejunare jactabat : qui non biberat vinum de vinea Sorec, sed de vinea Sodomorum, cujus vinum furor draconum est, et furor aspidum insanabilis,
Abbreviated transcription (Latin):
lasetunt me nunciudicium iustũ et adpropinqua redõ
cupiunt dicentes. Quare ieiun auimus et nonuidisti
humilia uimus animas nrãs et non cognouisti Indie¬
bus enim ieiuniorum ur̃orũ inueniuntur uolunta¬
tes urtẽs et omnes subiectos uobis ad fligitis. adiudicia
et urgia ieiunantes et percutitis pugnis humilem
Etalia temeritas iudaeorum quasi fidutiã bonae
etiterum probame dnẽ et tempta me ure renes meos et cor
meum. et in alio loco tudica causam meam. et redimeme
et ad propinquare dõ desiderant. Cum hoc non in loco sit¬
I sed in affectu nec mentis otiosae sed laboriosi operis. Deni¬
ꝙ quid sit ad propinquare dõ instruit scriptura dicens
quaerite dnm̃. Cum autem ad propinqua uerit uobis
dere linquat impius uiassuas et uir iniquus cogitationes
suas ad propinquat enim dñs ad propinquantibus sibi
ethis qui uiste quod ius tumẽ per sequuntur et possunt.
dicere: mihi autem adherere dõ bonumẽ. gienim omnipo¬

Expanded text:
LXX: Petunt me nunc judicium justum, et appropinquare Deo cupiunt, dicentes: Quare jejunavimus, et non vidisti? humiliavimus animas nostras, et non cognovisti? In diebus enim jejuniorum vestrorum inveniuntur voluntates vestrae, et omnes subjectos vobis affligitis, ad judicia et jurgia jejunantes, et percutitis pugnis humilem. Est alia temeritas Judaeorum, quasi fiducia bonae c. Et iterum: Proba me, Domine, et tenta me: ure renes meos et cor meum. Et in alio loco: Judica causam meam, et redime me . Et appropinquare Deo desiderant: cum hoc non in loco sit, sed in affectu, nec mentis otiosae, sed laboriosi operis. Denique quid sit appropinquare Deo, instruit Scriptura, dicens: Quaerite Dominum. Cum autem appropinquaverit vobis, derelinquat impius vias suas, et vir iniquus cogitationes suas. Appropinquat enim Dominus appropinquantibus sibi, et his qui juste quod justum est persequuntur, et possunt dicere: Mihi autem adhaerere Deo bonum est . Si enim Omnipo
Abbreviated transcription (Latin):
linguis etuenient et uidebunt gloriam meã et ponã in eius signũ
diam tenentes sagitã in italic̃ et gretiam ad insulas. longeade¬
os qui non audierunt deme et non uiderunt glori am meã
ꝙ Etego operaeorum et cogitaciones eorum. uenio congregare
omnes gentes et omnes linguas etuenient etui debu gloriã
meam et dimitã supereos signũ et emitã ex eis qui saluati fuerint
ingentes intharsis et fut ecluthi et mosoch et in tobel et ingro¬
tiam et in in sulcs longequȩ non audierunt nomen meum
ne queui derunt gloriam meã prius qua mex ponã quidsig¬
nificet enumeratio gentium plurimarũ breuiter deinter¬
praecationis uari eacte dicendu mest ⁊ Pharsis lingua haebrea
amarea pellatur et aiunt in dieregio lic&iosepbus littera com¬
mututatharsũ put e nuncupari protharsi s urbem ciliciae
adquam ionas deioppefugiens i rccupiebat fut autem siue
ful. libies omnique africaus quead maremauritaniae.
inquafluuius odiequefut dicitur et cuncta circa eum regi

Expanded text:
t et videbunt gloriam meam. Et ponam in eis signum,diam tendentes sagittam, in Italiam et Graeciam, ad insulas longe: ad eos qui non audierunt de me, et non viderunt gloriam meam. LXX: Et ego opera eorum, et cogitationes eorum novi, et venio congregare omnes gentes et omnes linguas: et venient et videbunt gloriam meam, et dimittam super eos signum: et emittam ex eis, qui salvati fuerint ad gentes, in Tharsis et Phud, et Lud et Mosoch et Thobel, et in Graeciam, et in insulas longe, qui non audierunt nomen meum, neque viderunt gloriam meam. Priusquam exponam quid significet enumeratio gentium plurimarum, breviter de interpretationis varietate dicendum est. Tharsis lingua Hebraea, mare appellatur; et Indiae regio: licet Josephus, littera commutata, Tarsum putet nuncupari pro Tharsis, urbem Ciliciae, ad quam Jonas de Joppe fugiens, ire cupiebat . Phud autem, sive Phul, Libyes, omnisque Africa usque ad mare Mauritaniae, in qua fluvius hodie qui Phud dicitur, et cuncta circa eum regio
Abbreviated transcription (Latin):
qui carnẽ suillã comedunt et omnia quae lege ꝓhibentur
et murem quẽ nos glirem uocamus uel iuxta orientis prouincias.
ΜVΟTΟVC et illugitur qui haec comedunt et hiiquiexercen¬
tes omne turpitudinẽ talia agunt quae et hnici forteñ faci¬
unt pariter consumentur secundũ tropologiã possumus dicere
om̃s uoluptatũ magis a matores quã a mator es dĩ scĩficari in hor¬
tis et in liminib: quia mysteria ueritatis ñ ualent introire
& come derecibos impietatis dũ non sunt sci corpore et spiritu
nec comedunt carnẽ ihũ ne que bibunt sanguinẽ eius. de quo i p¬
selo quitur qui comedit carnẽ meã et bibit sanguinẽ meum
habet uitã eternã. Et enĩ pasca nostrũ immo latus estxp̃s : qui non fo¬

Expanded text:
qui carnem suillam comedunt, et omnia quae Lege prohibentur, qui carnem suillam comedunt, et omnia quae Lege prohibentur, et murem, quem nos glirem vocamus, vel juxta Orientis provincias μυωξοὺς. Et illi igitur qui haec comedunt, et hi exercentes omnem turpitudinem, talia agunt quae et ethnici forte non faciunt, pariter consumentur . Secundum tropologiam possumus dicere: Omnes voluptatis magis amatores, quam amatores Dei, sanctificari in hortis et in liminibus, quia mysteria veritatis non valent introire, et comedere cibos impietatis, dum non sunt sancti corpore et spiritu: nec comedunt carnem Jesu, neque bibunt sanguinem ejus. De quo ipse loquitur: Qui comedit carnem meam, et bibit sanguinem meum, habet vitam aeternam . Etenim pascha nostrum immolatus est
Abbreviated transcription (Latin):
me honorat coruero eius logeẽ a me: pceperat autẽ ꝑmor sen
ds̃ ut siquis p̃uentus fuis set inpec cato uaccae rufaeas ꝑsus
cinere et aliis expiationibusmodis ꝑsa crificia et uictimas
redir& ad templũ qđ illi neglegentes in locis delitiarũ et
uoluptatũ hocẽ in hortis a moenissimis uel baptisteria ex¬
truebant uel piscinas ad ariolas inrigandas. adulteria &
omnẽ libi dinũ turpitudinẽ simplicib aquis. ab luere sepu¬
tantes quib rectissime illuda ptabitur et noctẽ flumine
purgant. nec alicui uideatur in congruũsi quae geruntur
tur piter manifestius explicentur incorrectionẽ eorũ qui
talia committere ñ crubescunt: quaetur peẽ dicere dũscor¬
tisherent in modũ canũ et masculi in masculos exercenttur¬
pitudinẽ retributionẽ peccati in semetipsos recipientes
quiuacua opera faciunt uolunta tẽ et scelerib cũ his sunt

Expanded text:
me honorat: cor vero ejus longe est a me . Praeceperat autem per Moysen me honorat: cor vero ejus longe est a me . Praeceperat autem per Moysen Deus , ut si quis praeventus fuisset in peccato; vaccae rufae aspersus cinere, et aliis expiationis modis, per sacrificia et victimas rediret ad Templum, quod illi negligentes, in locis deliciarum et voluptatum, hoc est, in hortis amoenissimis, vel baptisteria exstruebant, vel piscinas ad areolas irrigandas: adulteria et omnem libidinum turpitudinem, simplicibus aquis abluere se putantes, quibus rectissime illud aptabitur: Et noctem flumine purgant . Nec alicui videatur incongruum, si quae geruntur turpiter, manifestius explicentur in correctionem eorum, qui talia committere non erubescunt, quae turpe est et dicere, dum scortis adhaerent in modum canum, et masculi in masculos exercent turpitudinem, retributionem peccati in semetipsos recipientes. Qui haec opera faciunt, voluntate et sceleribus cum his sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
illã et ab ominationẽ et murem qui sc̃ificantur inhortis alter
post alterũ sed eos quilus trantur uersaricũ eis qui comedunt
quae ꝓhibita s̃ arguit autẽ sermo diuinus populos iudaeorũ
immoscriba set phariseos quos et dñs arguebat dicensquos.
estis qui iustificatis uos met ipsos corã hominib: ds̃ autẽ scit cor
da urã: qnm qđ in hominibus excelsũẽ. ab ominatioẽ a puddm̃
unde increpabateos atq dicebat uae uobis scribȩ & phari¬
sei hi pochritȩ quimundatis quod forisẽ calicis& parapsidis¬
et intus pleniestis in munditiae. et iterũ quiestissepulcbra deal¬
bata ut intus autẽ pleniestis ossib mortuorũ & omnis purtitia
quiores uobene dicebant et cordema ledicebant: quid ñ loque¬
bantur pacifica et molliebant sermones suos suꝑoleũ ipsi au¬
tẽ erant iacula dequorectissime dicebatur, populus hic labus

Expanded text:
illam, et abominationem, et murem, qui sanctificantur in hortis alter illam, et abominationem, et murem, qui sanctificantur in hortis alter post alterum; sed eos qui lustrantur versari cum eis, qui comedunt quae prohibita sunt. Arguit autem sermo divinus populos Judaeorum, immo Scribas et Pharisaeos, quos et Dominus arguebat, dicens: Vos estis qui justificatis vosmetipsos coram hominibus: Deus autem scit coram quod in hominibus excelsum est, abominatio est apud Deum . Unde increpabat eos atque dicebat: Vae, vobis, Scribae et Pharisaei hypocritae, qui mundatis quod foris est calicis et paropsidiset intus pleni estis immunditia . Et iterum: Qui estis sepulcra dealbata: intus autem pleni estis ossibus mortuorum, et omni spurcitia : qui ore suo benedicebant, et corde suo maledicebant : qui Domino loquebantur pacifica, et molliebant verba sua super oleum, ipsi autem erant jacula, de quibus rectissime dicebatur: Populus hic labiis
Abbreviated transcription (Latin):
reuelationis iusti iudicudĩ qui reddet unicuique secundũ o pera
sua : his quidem qui iuxta patientiã operis boni gloriã et honorẽ
& incorruptionẽ qua erentibus uitã aeternã : qui autẽ ex conten¬
tione et incredulis ueritati & adquiescunt iniquitati ira & fu¬
ror tribulatio & angustia suꝑ om̃s homines quio perantur malũ
iuda ei primũ et aethnici: Quiscĩficabantur et mundos seputa
bant in hortis post unã intrinsecus qui comedebant carnẽ suillã
& ab ominationẽ & murẽ simul consumentur dicit dñs : LxX.
qui scificantur et purificantur in hortis. et in liminibus comeden¬
tescarnẽ porcinã et ab ominationes et murẽ simul consum̃ t̃ur
dixit dñs symmachus et theo dotio hunc locũita int̃p̃tatis. qui
scĩficamini et lus tramini in hortis alt̃ post alterũ int̃eos quico¬
medunt carnẽ suillã & a b ominationẽ et murẽ simuldefi¬
cient dicit dñs: Volentes ostendere ñ ipsos comedere carnẽ su¬

Expanded text:
revelationis justi judicii Dei, qui reddet unicuique secundum opera sua. His quidem qui juxta patientiam operis boni, gloriam et honorem et incorruptionem quaerentibus vitam aeternam. Qui autem ex contentione et increduli sunt veritati, acquiescunt autem iniquitati, ira et furor, tribulatio et angustia super omnes homines qui operantur malum, Judaei primum et ethnici . Qui sanctificabantur, et mundos se putbant in hortis post unam intrinsecus, Qui comedebant carnem suillam, et abominationem, et murem: simul consumentur, dicit Dominus.Qui sanctificantur et purificantur in hortis et liminibus: comedentes carnem porcinam, et abominationes, et murem: simul consumentur, dicit Dominus. Symmachus et Theodotio hunc locum ita interpretati sunt. Qui sanctificamini et lustramini in hortis alter post alterum, inter eos qui comedunt carnem suillam, et abominationem, et murem, simul deficient, dicit Dominus, volentes ostendere, non ipsos comedere carnem su
Abbreviated transcription (Latin):
latus sum lugentes eius dicens in euangelio. peatilugentes quoniã
ipsi consolabuntur. quodq: sequitur creaui fructum labi orũ
h unchabet sensum. impleui quod pollicitus eram dicens uiuo ego
dicit dñs malo peni tentiam peccatoris. quam mortem siu eonia
tribui quae antea promiseram. Quaeẽ autem dñi pollicitatio
pacem meam douobis. pacem relinquo uobis. ethoc nunc quod
ait pacem superpacẽ non unitantum genti sed omnimundo
hisui delicet qui erant longe etqui ꝓpe idẽprimum gentibus.
et postea hisquiis rael credere uoluerunt: de quibus dicit
et apostolus uobis quidem oportebat predicare uerbum di
sed qui a indignos uos iudicastis salute ecceconuer timur
ad gentes quiscribens adephesios et depopulo circumcisio¬
nis atq gentilium plenissime disputans intulito

Expanded text:
latus sum lugentes ejus, dicens in Evangelio: Beati lugentes, quoniam latus sum lugentes ejus, dicens in Evangelio: Beati lugentes, quoniam ipsi consolabuntur . Quodque sequitur: Creavi fructum labiorum, hunc habet sensum, implevi quod pollicitus eram, dicens: Vivo ego, dicit Dominus, malo poenitentiam peccatoris, quam mortem . Sive omnia tribui quae antea promiseram. Quae est autem Domini pollicitatio? Pacem meam do vobis: Pacem meam relinquo vobis . Et hoc est quod nunc ait: Pacem super pacem; non uni tantum genti, sed omni mundo: his videlicet qui erant longe, et qui prope, id est, primum gentibus, et postea his qui ex Israel credere voluerunt. De quibus dicitquidem oportebat praedicari verbum Dei; sed quia indignos vos judicastis salute; ecce convertimur ad gentes . Qui scribens ad Ephesios, et de populo Circumcisionis atque Gentilium plenissime disputans, intulit
Abbreviated transcription (Latin):
tribuere et iustum sit ut creator misereatur creaturaes ue:
propterq ungit quodiratus sit et contristauerit populũ su¬
um idcirco sefecisse qui a peccauerit et iniquitatis auaritiam
habuerit nec una fuerit iniquitate contentus sed semper
ad diderit peccata peccatis. et percus sunquit eum adbre¬
ue ut sanarem et abscondi subauditur faciem meam ut ma¬
gis me desidera ret et diceret ostende faciem tua m et saliue¬
rimus Indignatusq sum quodille sentiens tristis incessit
dicens tota die tristis ingrediebar. Et ambulauit merens.
siue conuersus inuiacordissui ut non ad faciem hominum
sed incordeageret penitentiam. propterea uidens uias con¬
uersionis eius sanauiuulnera quibus eum &h tepercus serõ
et reduxieum adme quemprius eieceram et reddidiei
consolationem ueram multe enim fayllsaes unt conso¬
lationes quibus genus decipitur humanum. siue conso¬

Expanded text:
tribuere, et justum sit, ut Creator misereatur creaturae suae. tribuere, et justum sit, ut Creator misereatur creaturae suae. Propter quae jungit, quod iratus sit et contristaverit populum suum: idcirco se fecisse quia peccaverit, et iniquitatis avaritiam habuerit, nec una fuerit iniquitate contentus; sed semper addiderit peccata peccatis. Et percussi, inquit, eum ad breve, ut sanarem, et abscondi, subauditur, faciem meam, ut magis me desideraret, et diceret: Ostende faciem tuam et salvi erimus . Indignatusque sum; quod ille sentiens, tristis incessit, dicens: Tota die tristis ingrediebar . Et ambulavit moerens, sive conversus in via cordis sui, ut non ad faciem hominum, sed in corde ageret poenitentiam. Propterea videns vias conversionis ejus, sanavi vulnera, quibus eum ante percusseram. Et reduxi eum ad me, quem prius ejeceram, et reddidi ei consolationem veram. Multae enim falsae sunt consolationes, quibus genus decipitur humanum. Sive conso
Abbreviated transcription (Latin):
eum et reddidi consolationes ipsi et lugentibus eius creaui
fructum labiorum pacem pacemeiqui lon geẽ et quiprope
dixit dñs et sanauieum Impuaut̃ quasi mareferuens
quod quiescere non potest et redundant fluctus eius in con¬
caulcationem etlutũ ñ ẽ pax dixit ds̃m̃s impus.
Propter peccatum ad modicum quid contristaui eum etpercussi
eum et auerti faciem meam abeo. et contristatus ẽ et ambula¬
uit tristis inuiissuis. uias eius uidi etsanauieum et consolatus
sumillum et de diei consolationem ueram pacem his quilon¬
ge et qui adypinquant dicit dñs etsanabo eos Qui autẽ
credere noluerunt pollicitus fuerat habentibus inse fiduci¬
am terrammitium montemq: scõrum etapostolis precepe¬
rat uiam facite populo reuertenti e comnia demedio scanda¬
la tollite Acne incredibile uideretur exponit potentiam su¬
am quod excelsus et magnus facile possit penitentibus ueniã

Expanded text:
eum, et reddidi consolationes ipsi et lugentibus ejus. Creavi eum, et reddidi consolationes ipsi et lugentibus ejus. Creavi fructum labiorum, pacem, pacem ei qui longe est et qui prope, dixit Dominus, et sanavi eum. Impii autem quasi mare fervens quod quiescere non potest, et redundant fluctus ejus in conculcationem et lutum. Non est pax, dixit Deus. impiis. LXX: Propter peccatum ad modicum quid contristavi eum, et percussi eum: et averti faciem meam ab eo, et contristatus est et ambulavit tristis in viis suis. Vias ejus vidi, et sanavi eum: et consolatus sum illum, et dedi ei consolationem veram, pacem his qui longe, et qui prope sunt, dicit Dominus, et sanabo eos. Qui autem credere noluerunt, pollicitus fuerat habentibus in se fiduciam, terram mitium montemque sanctorum, et Apostolis praeceperat: Viam facite populo revertenti, et omnia de medio scandala tollite. Ac ne incredibile videretur, exponit potentiam suam, quod excelsus et magnus facile possit poenitentibus veniam
Abbreviated transcription (Latin):
semperspm̃ ueritatis. hic ẽ xp̃s dequoscribit morses quisdet
ut omnis populus dñi sit in prophetas. et det dñs spm̃ suum suꝑ
eos et iolel exper sonadi effundam despũ meo super omnẽ
carnem et prophetabunt filii ur̃i et filie ur̃ȩ. Et tacharias
uerum tamen uerba mea etlegittima mea suscipitequa eego pre¬
cipio inspũ meo seruis meis prophetis. e titerum. effundam su¬
per hierusalem spm̃ gratiae et misericor diae multa que alia
deutroq testamento qua enunc longumẽ repetere. hoc solũ
dicimus quodidem propheta debocspũ et flatupariter sit
locutus. Hec dicit dñs ds̃ qui fecit celum et post paululum
quidat flatum populosuo . Quiẽ super eam et spm̃ his quical¬
cant eam propter iniquitatẽ auaritiaeeius iratus sum.
et percussieum abscondi et indignatussum. et ambula uit

Expanded text:
semper, Spiritum veritatis . Hic est Spiritus de quo scribit et Moyses: Quis det semper, Spiritum veritatis . Hic est Spiritus de quo scribit et Moyses: Quis det ut omnis populus Domini sit in Prophetas, et det Dominus Spiritum suum super eos ? Et Joel ex persona Dei: Effundam de Spiritu meo super omnem carnem, et prophetabunt filii vestri et filiae vestrae . Et Zacharias: Verumtamen verba mea, et legitima mea suscipite, quae ego praecipio in Spiritu meo, servis meis Prophetis . Et iterum: Effundam super Jerusalem Spiritum gratiae et misericordiae . Multaque alia de utroque Testamento quae nunc longum est repetere. Hoc solum dicimus, quod idem Propheta de hoc Spiritu et flatu pariter sit locutus: Haec dicit Dominus Deus qui fecit coelum. Et post paululum: Qui dat flatum populo suo, qui est super eam, et spiritum his qui calcant eam . Propter iniquitatem avaritiae ejus iratus sum, et percussi eum: abscondi, et indignatus sum: et ambulavit m
Abbreviated transcription (Latin):
spm̃ quo ominis mundus inspiratur et regitur et cuncta abent
notitam di. Quem iuxtais toicos insignis poeta describens
ait principio celum acterras camposq liquentes lucentẽ¬
q globum iunae taneaq: astrasp̃s intus alit totamq in¬
fusa perartus mens agitat molem et magnosecorpore
cipio ferebatur super aquas et uiuificabat omnia qui
depatre egreditur et propter societa temgna turae afilio
mittitur dicente expedit uobis ut ego uadã nisienim ego
lero ꝑaraclitus nonueniet aduos s in autem egoieromittã
eum aduos. Dequorursum ait cum uenerit paraditus quẽ
egomittam uobis a patre sp̃s ueritatis quidepatre egreditur
nec scanda litet quempiam sisp̃s egredidicatur expatre
cum etiam filius desedixerit egodepatre exiui et ueni. neq
enim ameipso exiui sedille memisit. De hocspũ loquebatur
pogabo patrem etalium paraclitum dabit uobis ut sit uobiscũ

Expanded text:
spiritum, quo omnis mundus inspiratur et regitur; et cuncta habent spiritum, quo omnis mundus inspiratur et regitur; et cuncta habent notitiam Dei, quem juxta Stoicos insignis poeta scait : Principio coelum ac terras camposque liquentes, Lucentemque globum lunae, Titaniaque astra Spiritus intus alit: totamque infusa per artus, Mens agitat molem, et magno se corpore ncipio ferebatur super aquas, et vivificabat omnia: qui de Patre egreditur, et propter societatem naturae, a Filio mittitur dicente, Expedit vobis ut ego vadam. Nisi enim ego iero, Paracletus non veniet ad vos: sin autem ego iero, mittam eum ad vos . De quo rursum ait: Cum venerit Paracletus quem ego mittam vobis a Patre, Spiritum veritatis qui de Patre egreditur . Ne scandcum etiam Filius de se dixerit: Ego de Patre exivi, et veni; neque enim a meipso exivi, sed ille me misit . De hoc Spiritu loquebatur: Rogabo Patrem, et alium Paracletum dabit vobis, ut sit vobiscum
Abbreviated transcription (Latin):
quiescit in sc̃ĩs quisus tentat ad flictos etuitam tribuit op¬
pressis haec locutus ẽ non semꝑ irascar neciugiter indigna¬
bor quia adhoc ꝑcutio ut emendem id eo occido ut uiui ficẽ
misereor enimcreaturae maee et quos ipse condidi in eternũ
perire non patiar ssp̃s quoque meus qui ex me egreditur
siue qui iuxta bebraicum aquilamq simmachum et teo do¬
ter flatus hoc quippe nasa mothsonat egofeci dequo a libi scrip¬
tum ẽ omnis flatus siu eomne quod spirat laudet dnm̃
dequospũ etflatu in principio geneseos scriptumẽ. insufflo¬
uit ds̃ flatum uitae et factus ẽ homo in anima muiuentẽ¬
ł alequid etiobloquitur sspr̃ dniquiẽ innaribus meis et fla
tus omnipotentis quidocet me. cumergo ame egrediat
sp̃set flatu atq inspirationemea cuncta uegitentur
et uiuant non ẽ iustum perire eos in aeternum quim eo
flatu ac spũ sustentantur quidam nr̃o rum bunc eẽ aiunt

Expanded text:
quiescit in sanctis: qui sustentat afflictos, et vitam tribuit opquiescit in sanctis: qui sustentat afflictos, et vitam tribuit oppressis , haec locutus est: Non semper irascar, nec jugiter indignabor. Qui ad hoc percutio, ut emendem, ideo occido, ut vivificem. Misereor enim creaturae meae; et quos ipse condidi, in aeternum perire non patiar. Spiritus quoque meus, qui ex me egredietur, sive qui juxta Hebraicum, Aquilam, Symmachum et Theodoter flatus hoc quippe NASAMOTH sonat, ego feci, de quo alibi scriptum est: Omnis flatus, sive omne quod spirat laudat Dominum . De quo spiritu et flatu in principio Geneseos scriptum est: Insufflavit Deus flatum vitae, et factus est homo in animam viventem. Taletus omnipotentis qui docet me . Cum ergo a me egrediatur spiritus, et flatu atque inspiratione mea cuncta vegetentur et vivant, non est justum perire eos in aeternum, qui meo flatu ac spiritu sustentantur. Quidam nostrorum hunc esse aiunt
Abbreviated transcription (Latin):
tur sed excelsa et caelos et scõs merito intelligamus atq
uirtutibus. Isteẽ enim qui babitat in caelo dequo in euan¬
gelio scriptum ẽ. Nemo ascen dit incaelum nisi qui decelo
descendit filius hominis quiẽ in caelo. Iste requies cit inscĩs
et habitat in humilibus et inhis qui contritis unt sp̃u. dequi
tientiam ut in angustiis constituti spefuturorum tribu¬
lationem sustineant. ⁊psed atuitam utq his qui inpec¬
cato mortuierant. De quo dicitur Aputteẽ fonsui te
Qui loquitur in euangelio. Egosum uita etueritas et
uia. Non in sempiter num litigabo neq: usque ad finẽ
irascar qui a sp̃s a faciem ea egredietur et flatus ego¬
.& faciã : non ineternum ulciscar in uos neq: semꝑirascar̃ uobis
Ssp̃s enim ame egredietur et flatum omne feci. Dñs quun
excelsis habitat et humilia respicit cuius nomenẽ scm̃ etre¬

Expanded text:
tur: sed excelsa et coelos, Sanctos merito intelligamus atque tur: sed excelsa et coelos, Sanctos merito intelligamus atque Virtutes. Iste est enim qui habitat in coelo, de quo in Evangelio scriptum est: Nemo ascendit in coelum nisi qui descendit de coelo, Filius hominis qui est in coelo . Iste requiescit in sanctis et habitat in humilibus et in his qui contriti sunt spiritu. De tientiam, ut in angustiis constituti, spe futurorum, tribulationem sustineant. Ipse dat vitam, utique his qui peccato mortui erant. De quo dicitur: Apud te est fons vitae . Qui loquitur in Evangelio: Ego sum via, veritas et vita . Non in sempiternum litigabo, neque usque in finem irascar: quia spiritus a facie mea egredietur et flatus ego faciam. LXX: Non in aeternum ulciscar in vos: neque semper irascar vobis. Spiritus enim a me egredietur, et flatum omnem ego feci. Dominus qui in excelsis habitat, et humilia respicit, cujus nomen est sanctum, et re
Abbreviated transcription (Latin):
da teeum in excelsis. et non solum excelsus habitat inscis
et quomodo inperuersamanimã non in gredietur sapientia¬
neq habitat incorpore sub dito peccatis. sic sc̃s in scĩs habitat
Et ubicumq sordes fuerint non potest habita remunditia.
dicente scõ ad dnm. tuautem inscĩs habitas laus isrł. unde
et nos in oratione audemus dicere. pater nrt̃quies incelis
scĩficetur nomentuum. Et in secunpsalmo legimus. quiha¬
bitat incelis inridebit eos et dñs subsannabit eos . Xp̃s enim
non in his habitat qui terrenisunt sed in his quisupra celes¬
tes quien arrant gloriam dñi: de quibus dicitur. Ex au¬
diet eum decelos cõsuo. et iterum celum celi dño. Inquem
sensum et morses famulds dĩ pariuoce consentit. eccednĩ
dĩtui. caelum et caelum caeli. quodutiq: non more iudaico
debemus accipere ut ds̃ ullo claudatur loco et incelo tan¬
tum babitet et qui ubiq diffususe et a quo omnia continen¬

Expanded text:
date eum in excelsis . Et non solum excelsus habitat in excesanctus sum . Et quomodo in perversam animam non ingreditur sapientianeque habitat in corpore subdito peccatis : sic sanctus in sanctis habitat; et ubicumque sordes fuerint, non potest habitare munditia, dicente sancto ad Dominum: Tu autem in sancto habitas, laus Israel . Unde et nos in oratione audemus dicere: Pater noster, qui es in coelis, sanctificetur nomen tuum. Et in secundo psalmo legimus: Qui habitat in coelis irridebit eos, et Dominus subsannabit eos . Christus enim non in his habitat qui terreni sunt, sed in his qui supercoelestes, qui enarrant gloriam Domini, de quibus dicitur: Exaudiat eum de coelo sancto suo . Et iterum: Coelum coeli Domino : in quem sensum et Moyses famulus Dei pari voce consentit: Ecce Domini Dei tui coelum, et coelum coeli ; quod utique non more Judaico debemus accipere, ut Deus ullo claudatur loco et in coelo tantum habitet, qui ubique diffusus est, et a quo omnia continen
Abbreviated transcription (Latin):
potest saluus fieri res pondits aluator qui potest ca pere capi¬
ricordiam consecutus ad ño uolens omnes es se sicat semo et¬
ipsum tem pusenim ait incollecto ẽ super est utet quihabent
uxores sic siã uasi qui non habeant quienim liber uocatus
Quia eedicitdñs eunuchis sicustodierint sabbata mea et elegerint
quae ee uclui ettenuerint foedus meum dabocis indomomar

Expanded text:
potest salvus fieri? respondit Salvator: Qui potest capere, capipotest salvus fieri? respondit Salvator: Qui potest capere, capiricordiam consecutus a Domino, volens omnes esse sicut seipsum: Tempus enim, ait, in collecto est: superest, ut et qui habent uxores, sic sint quasi non habeant . Qui enim liber vocatus sti. Quia haec dicit Dominus eunuchis: Si custodierint sabbata mea, et elegerint quae volui, et tenuerint foedus meum, dabo eis in domo mea,
Abbreviated transcription (Latin):
enim uobis potens est ds̃ de la pidibus istis sustita refilios ha¬
brahã et quomodo in proselrtis nẽ ulla diuersitas sed etuiri.
et femine ad salutẽ parit̃uocantur. sic et inetnicis qui secas¬
trauerunt propt̃regna caelorũ uterq sexxus accipitur
qui mortificauerunt mẽ brasua suꝑterram fornicati¬
onem inmunditiã passionem desiderium malum
donecperuenian tomnes inuirum perfectum etdicacũ
a postolo nos neminem nouimus secundũ carnem
et si cogno uimus iuxta carnẽxpm̃ sed nunciã ñ nouimus
ergo in cumachis ne quam quam alli intelligendi suna ques ardens pouet
describens ait nec non in felx serro truncata iauentus at exsec̃a
cisum sedilli deq uibus dñs in tuangelioloquitur quis ecastia¬
uerunt propter reenum caelo rum qualeserant eta poscoli
quibus admirantibus et prorti difficulta tediceatibus. cuisergo

Expanded text:
enim vobis: Potens est Deus de lapidibus istis suscitare filios Aenim vobis: Potens est Deus de lapidibus istis suscitare filios Abrahae . Et quomodo in proselytis non est ulla diversitas, sed et viri et feminae ad salutem pariter vocantur: sic et in eunuchis qui se castraverunt propter regna coelorum, uterque sexus accipitur; qui mortificaverunt membra sua super terram, fornicationem, immunditiam, passionem, desiderium malum: donec perveniant omnes in virum perfectum, et dicant cum Apostolo: Nos neminem novimus secundum carnem. Et si cognovimus juxta carnem Christum, sed nunc jam non novimus . Ergo in eunuchis nequaquam illi intelligendi sunt, quos ardens poeta describens ait : Nec non infelix ferro truncata juventus, Atque exsecta virum . . . . . . . . Sed illi de quibus Dominus in Evangelio loquitur: Qui se castraverunt propter regnum coelorum : quales erant et Apostoli, quibus admirantibus et pro rei difficultate dicentibus: Quis ergo
Abbreviated transcription (Latin):
que dicuntur. quod et aduaene silegem di susceperint et tircumcidant᷑ :
et eunuchi qualis fuit candacis reginae. quietiam initinereotiosus esse
non potorat et dum querit inter praetem lectionis xp̃m repperit
quem que rebat nons intex terminia sa lute dĩ. hoc autem inquiunt
dicitur contraiuda eos quinobilitatem iactant generis
et filios habra am es sesedicunt. et beatos putant quihabent
semen insion et domesticos in hierus alem. Nos autem quos
supra ꝑsaliuncam eturticã et cΟΝΤΑΜΕΙCΤΟΡΗΝ. interp̃¬
tatisumus in abietem et erparis sum mirtumq: conuersos
cosdem nunc ad fidẽ. euangelii . intelligimus prouocari quod despe
Non ẽiudeus et ethicus circumsio et p̃popitio qui in deutero nomi
tes requescant. Insinuh abraa hocẽ quod et loannes baltis¬
ta dicebat et nedicatis patrem habemus habraham. dico

Expanded text:
quae dicuntur, quod et advenae, si legem Domini susceperint, et circumcidantur, quae dicuntur, quod et advenae, si legem Domini susceperint, et circumcidantur, et eunuchi, qualis fuit Candacis ille reginae , qui etiam in itinere otiosus esse non poterat, et dum quaerit interpretem lectionis, Christum reperit quem quaerebat, non sint externi a salute Dei. Hoc autem, inquiunt, dicitur contra Judaeos, qui nobilitatem jactant generis, et filios Abrahae se esse dicunt, et beatos putant qui habent semen in Sion, et domesticos in Jerusalem . Nos autem quos supra per saliunculam et urticam et κονύζην et στοιβὴν interpretati sumus , in abietem et cyparissum myrtumque conversos, eosdem nunc ac fidem Evangelii intelligimus provocari: quod desperNon est Judaeus et Ethnicus, Circumcisio et Praeputium, quibus in Deuteronomii tes, requiescent in sinu Abraham. Hoc est quod et Joannes Baptista dicebat: Et ne dicatis, patrem habemus Abraham. Dico
Abbreviated transcription (Latin):
in libertatem uocatisumus qua liberta tedo Nauit nos xp̃s
ut nequa quamoperemur cibum quiperit. sed herentes dnõ
dicamus cum propheta mihi autem adereredõ bonã ẽ effici¬
amurcumeo unus sp̃s impleamusq sabbata dedicata iesimꝰ
desex diebus in quibus factus est mundus de quibus a postoli.
nonerant : quibus dñs loquebatur sies setis demundo isto
mundus utiq amaret quod suum est Nuncautem nonestis de
mundo isto quiu elegiuos etidcirco odituos mundus
Etnondicat filius ad uenae quiadheret dnõdicens sepurati¬
one diuidet me dñs a populosuo: et non dicateu nuchus ecce
egolignum aridum Ixx. Nedicataliemgena quiad postar
estdño putas neseparetmedñs apopulo suo et nedicat
eunuchus quic egosum lignum aridum. ꝯui humiliter
huncdocum intellegunt ad proselitos exgentibus et uere eunuchos referunt

Expanded text:
in libertatem vocati sumus, qua libertate donavit nos Christus in libertatem vocati sumus, qua libertate donavit nos Christus , ut nequaquam operemur cibum, qui perit; sed adhaerentes Domino, dicamus cum Propheta: Mihi autem adhaerere Deo bonum est . Efficiamur cum eo unus spiritus, impleamusque sabbata dedicata, ne simus de sex diebus, in quibus factus est mundus, de quibus Apostoli non erant, quibus Dominus loquebatur: Si essetis de mundo isto, mundus utique amaret quod suum est. Nunc autem non estis de mundo isto, quia elegi vos, et idcirco odit vos mundus . Et non dicat filius advenae, qui adhaeret Domino, dicens: Separatione dividet me Dominus a populo suo: et non dicat eunuchus: Ecce ego lignum aridum. LXX: Ne dicat alienigena, qui appositus est Domino: Putasne separet me Dominus a populo suo? et ne dicat eunuchus, quia ego sum lignum aridum. Qui humiliter hunc locum intelligunt, ad proselytos ex gentibus et vere eunuchos referunt
Abbreviated transcription (Latin):
dens donec perueniut in unitatem fidei et cognitionem fili di in uirũ.
perfectum in mensuramaitatis plenitudinis xp̃i uitei psulmus illeuade¬
atco aptari. Beatus uir qui non abiit inconsilio impiorum
Istrigituruir ee filius interioris hominis. ẽ dequo in laeuitico crebrius
dicitur homo in eobeatus est quod facit primum et ad p̃hendithaec
Iudicium stilicet atqueiustitiam et salutem dñi que propeẽ et
cunctis gentibus reuelanda ut nonsolum faciat quod p̃ceptum
sed stricta teneat manu etcustodiat sabbatum nepollaat illud
quod sita utem sabbatum quod p̃cepit obseruandum sequens uersus
ostendit Cus todiens manus suas nefacia tomnemalum
Neq enim prodest sedereins abbato siued ormire et epalis ini¬
arae sed sibonafaciens quiescatamalis etiuge iniquitatis.
habeaut sabbatum. idẽ otium ea quae tantum faciat quae
ad animae sclutem pertinent et adomneo pus seruile non
moueat ꝯuienim facit peccatũ seruus peccatiest Nosautẽ

Expanded text:
t cognitionem Filii Dei, in virum perfectum, in mensuram aetatis plenitudinis Christi; ut ei psalmus ille valeat coaptari: Beatus vir qui non abiit in consilio impiorum . Iste igitur vir, et filius interioris hominis, de quo in Levitico crebrius dicitur: Homo, homo : in eo beatus est, quod facit primum, et apprehendet haec: judicium scilicet atque justitiam et salutem Domini, quae prope est, et cunctis gentibus revelanda: ut non solum faciat quod praeceptum est, sed stricta teneat manu; et custodiat sabbatum, ne polluat illud: Quod sit autem sabbatum, quod praecepit observandum, sequens versus ostendit: Custodiens manus 656 suas, ne faciat omne malum. Neque enim prodest sedere in sabbato, sive dormire, et epulis inhiare. Sed si bona faciens, quiescat in malis, et juge iniquitatis habeat sabbatum, id est, otium, eaque tantum faciat, quae ad animae salutem pertinent, et ad omne opus servile non moveat. Qui enim facit peccatum, servus est peccati . Nos autem