comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
causa fuit qd hoc tale uidicuim scriptura sacra non sine demonstra¬
tione nominare uoluit. Istud: enim demonstratõem semper siguis¬
cat. quid aluid hec adiectio qͣm animum audientis in aelmiratõem
excitat: Uere iudiciũ mirabile. dignũ q admuratione. eligneq pro¬
nuntiandum cum demonstratione. in quo quidlem uidicio qͣnto quisq
se ip̃m ardentiꝰ diligit. tanto in seip̃m atriꝰ seuit. & quo sibi pari ue¬
hementiꝰ cuꝑit: tanto miciꝰ ip̃e sibi ꝑarcit. qͥa quo ampłiꝰ suam confu¬
sionem formidat. eo acerbiꝰ sua quemq confusio uexat. S hoc fortassie
cuiguam mirandum iudet᷑: si hec inter alias uirtutes digne adnume¬
rat᷑ cur ꝑfemineum & ñ potiꝰ ꝑ urilem sexum expͥmit᷑. S scimꝰ omnes
quia infeminis qͣm in uiris qͣmuis sit forma pulchrituainis maior:
est tamen ail oꝑa uirtutum constantia fortitułinis minor. Quis nẽsa¬

Expanded text:
causa fuit quod hoc tale judicium Scriptura sacra non sine demonstracausa fuit quod hoc tale judicium Scriptura sacra non sine demonstratione nominare voluit. Istud enim demonstrationem semper significat, et quid aliud haec adjectio quam animum audientis in admirationem excitat? Verum judicium mirabile dignumque admiratione, digneque pronuntiandum cum demonstratione, in quo quidem judicio quanto quisque seipsum ardentius diligit, tanto in seipsum acrius saevit; et quo parci sibi vehementius cupit, tanto minus ipse sibi parcit; quia quo amplius suam confusionem formidat, eo acerbius sua quemque confusio vexat. Sed hoc fortassis cuiquam mirandum videtur si haec inter alias virtutes digne annumeratur, cur per femineum, et non potius per virilem sexum exprimitur? Sed scimus omnes quia in feminis quam in viris, quamvis sit forma pulchritudinis major, est tamen ad opera virtutum constantia fortitudinis minor. Quis nesci
Abbreviated transcription (Latin):
beat: cur talem prolem tam sero lẏa conciꝑiat uel pariat. xloui
tatite preterisse uideam᷑: Dina uiditium istucd interpretat᷑
Hoc itaq est illud iudicium. quo quisq a ꝓpria conscientia
conuenit᷑. conuincit᷑. condempnat᷑. & digna confusionis pena mltat
Si enĩ sibi consciꝰ non eẽt: non eẽt utiq unde uire erubescere aeberet
& confusio quidem si nulla ꝑena eẽt: non eẽt unde eam quisqͣm ãe
testari. uel tantum deuitare debuiss. Miro itaq mͦ mens cuiꝰq de ppͥi
conscientia conuicta & condigna confusione deiecta: uno eodemꝙ
cempore ip̃a contra seip̃am dictat sententiam. ip̃a de se ip̃a sumit
uindictam. Hoc itaq est illud iudicium. in quo unꝰ idenq est illeqͥ
iudicat. ⁊ ille qui iuicat᷑ idem ip̃e qui conaem pnat. & idem ip̃e
qui conlempnat᷑. unꝰ ilemq puniens & iꝑ̃e qui ꝑunit᷑. Non gͦ sine

Expanded text:
beat talem prolem tam sero Lia concipiat, vel pariat. CAPUT beat talem prolem tam sero Lia concipiat, vel pariat. CAPUT teriisse videamur, Dina judicium istud interpretatur. Hoc itaque est illud judicium quo quisque a propria conscientia convenitur, convincitur, condemnatur, et digna confusionis poena multatur. Si enim sibi conscius non esset, non esset utique unde erubescere deberet. Et confusio quidem si nulla poena esset, non esset unde eam quisquam tam detestari, vel tantum devitare debuisset. Miro itaque modo mens cujusque de propria conscientia convicta, et condigna confusione dejecta, uno eodemque tempore ipsa contra seipsam dictat sententiam, ipsa de seipsa sumit vindictam. Hoc itaque est illud judicium in quo unus idemque est ille qui judicat, et ille qui judicatur; idem ipse qui condemnat, et idem ipse qui condemnatur; unus idem qui punitur et ipse qui punit. Non ergo sine
Abbreviated transcription (Latin):
humanam uerecundiam perfecte calcasse: & hanc ueram & ordi-¬
natam habere. qͦd est clinam genuisse: Ecce. de carnalib omuto.
cum sp̃ualib tantũ interim sit mͥ sermo. Ecce quisquis es nui te credis
iam omam genuisse: si cog̾eris coram multitudine nudo corꝑe tͥnsire
numqͥel posses ñ erubescere: Cogita gͦ: si tantum confunderis qͥnelo
mimuntla aogitatõne in mente sordidaris: Cur te iactes ampliꝰ dinam
genusse. & ortlinatam uerecundiam habere: si mitꝰ erubescis puelen¬
ia cordis qͣm corporis. si magis uereris iuiltum hominum qͣm consp̃tũ
angłoꝵ: Siccine magis est erubescendum: qͦd als̃ fecit bene. qͣm qͥl
ds fecit. ꝑudenda autem cordis. non nisi tu fecisti. Siligent̾ gͥ consic¬
ranti recteq discernenti. qͣm sit carum. & qͣm sit ꝑaucoꝵ hominum
humanam uerecundiam plene uicisse: & solam illam que ortina¬
ta est possidere. non erit ut arbitror unde ampliꝰ quis addmirari de¬

Expanded text:
humanam verecundiam perfecte calcasse, et hanc veram et ordinatam habere quodque est Dinam genuisse? Ecce de carnalibus omitto, cum spiritualibus tantum interim sit mihi sermo. Ecce quisquis es qui te credis jam Dinam genuisse, si cogeris coram multitudine nudo corpore transire, nunquid posses non erubescere? Cogita ergo si tantum confunderis quando immunda cogitatione in mente sordidaris. Cur te jactes amplius Dinam genuisse et ordinatam verecundiam habere, si minus erubescis pudenda cordis quam corporis? Si magis vereris vultum hominum quam conspectum angelorum? Siccine magis est erubescendum quod Deus fecit bene, quam quod ocamus Deus fecit; pudenda autem cordis nonnisi tu fecisti. Diligenter ergo consideranti, recteque discernenti quam sit rarum, vel quam sit paucorum humanam verecundiam plene vicisse, et solam illam quae ordinata est possidere, non erit, ut arbitror, unde amplius quis admirari de
Abbreviated transcription (Latin):
tenim iusa uel aucdita qͣndoq que ip̃i gessimꝰ uel diximꝰ. acl memoriã reuo¬
cat & que ip̃a iam enarrando exꝑlicauerat: eadem it̾mm atq iterum replicare
non cessat. & seꝑe cum nulla uoluntas cordis ei audiendi assensum prebeat
ip̃a nichilominꝰ qͣmuis nullo quasi atdiente suam narrationem exꝑlicat.
Sic utiq ilecrepiti senes uł inueterate anus solent. quelibet absq omni
iuditore referre. & quasi aliquib ꝑresentib cum eis sermonem conferre.
Unde non immerito bala. hoc est inueterata dicit᷑. que inueteratoꝵ morẽ
imitatur. S de garrulitate bale. seu temulenta zephe quis nesciat. iusi for¬
ce qui se iꝑsum ignorat:

Expanded text:
tenim visa, vel audita, quandoque quae ipsi gessimus vel diximus, ad memoriam revotenim visa, vel audita, quandoque quae ipsi gessimus vel diximus, ad memoriam revocat, et quae ipsa jam enarrando explicaverit, eadem iterum atque iterum replicare non cessat. Et saepe, cum nulla voluntas cordis ei audiendi assensum praebeat, ipsa nihilominus quamvis nullo quasi audiente narrationem suam explicat. Sic utique decrepiti senes, vel inveteratae anus, solent quaelibet absque omni auditore referre, et quasi aliquibus praesentibus cum eis sermonem conferre. Unde non immerito Bala hoc est inveterata  dicitur, quae inveteratorum morem imitatur. Sed de garrulitate Balae, et temulentia Zelphae quis nesciat, nisi forte qui seipsum ignorat?
Abbreviated transcription (Latin):
idimꝰ de earum obsequio. S nͨ de earum uttio silendum puto. Est
enĩ eala: garrula. zelpha: tenulenta. Bale namq loqͣcitatem.
nͨ ip̃a eiꝰ dña Rachel compescere ꝑotest. S &. zelphe qͥdlem sitin
dne sue copia tanta omnino extinguere non potest. Uinum qͦd zelpbu
sitit: gaudium est uoluptatis. de qua qͣnto plus bibit: tanto ampliꝰ sinit.
Nam ad saciandum sensualitatis appititum totꝰ mundus non sufficit
quia ergo qͣntumcumq bibat semꝑ ad bibendum inhiat: recte zelpha
hoc est os iuhians uocat᷑. cuꝰ sitis numqͣm extinguit᷑. Imaginatio autẽ
cum tanta importunitate in aurib cordis perstrepit. qͣtuiꝰ eiꝰ clamorem
ut diximꝰ: ip̃a rachel uix uł omĩno cohibere non possit. Huic est: qđ
sepe dum psalimꝰ uel oramꝰ phantasias cogitationum uł quaslibet y¬
maginationes rerum ab oculis cordis amouere uolumꝰ. nͨ ualemus.
qm gͦ huiꝰmodi ꝑerstrepentium cogitationum tumultꝰ cotidie ⁊̃ inuiti pa-¬

Expanded text:
idimus de earum obsequio, sed nec de earum vitio silendum puto. Est enim Bala, garrula; Zelpha, tumulenta. Bala namque loquacitatem nec ipsa ejus domina Rachel compescere potest; sed et Zelphae quidem sitim dominae suae copia tanta omnino exstinguere non potest. Vinum, quod Zelpha sitit, gaudium est voluptatis. De quo quanto plus bibit, tanto amplius sitit: nam ad satiandum sensualitatis appetitum, totus mundus non sufficit. Quia ergo quantumcunque bibat, semper ad bibendum inhiat, recte Zelpha, hoc est os inhians, vocatur, sitis cujus nunquam exstinguitur. Imaginatio autem cum tanta importunitate in auribus cordis perstrepit, quatenus ejus clamorem, ut diximus, ipsa Rachel vix vel omnino cohibere non possit. Hinc est quod saepe dum psallimus vel oramus, phantasias cogitationum vel quaslibet imagines rerum ab oculis cordis amovere volumus, nec valemus. Quoniam ergo hujusmodi perstrepentium cogitationum quotidie etiam inviti pa
Abbreviated transcription (Latin):
bonos. sicut & isti posteriores ael lapiles malos. S puto ñ ẽẽ einstlem
facilitatis bonos uel malos lapides inuenire. eo qd difficiliꝰ sit bo¬
nos laꝑiles qͣm maloꝵ coꝑiam reperire. Omne enim preciosũ raꝵ
Boni gͦ colliguntur de medio iordanis: mali autẽ dde quibcũq sons.
De ilis scrip̃tura uͥeos querere uel inuenire oporteat: manifeste desig¬
nat: de hiis autem adinuentionis locum determinare quasi suꝑflium

Expanded text:
bonos, sicut et isti posteriores ad lapides malos. Sed puto non esse ejusdem bonos, sicut et isti posteriores ad lapides malos. Sed puto non esse ejusdem facilitatis bonos vel malos lapides invenire, eo quod difficilius sit bonos lapides quam malorum copiam reperire. Omne enim pretiosum rarum. Boni ergo colliguntur de medio Jordanis, mali autem de quibuscunque locis. De illis Scriptura, ubi eos quaerere vel invenire oporteat, manifeste designat; de his autem adinventionis locum determinare quasi superfluum
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑueniens de loco confidentie ad locum eum dliffilentie deiecit. eo
qͦd dñs uixta morem suum ufitass eum diluculo. &̃ subito ꝓbass
ssignauimꝰ differentiam locoꝵ. uitleamꝰ & duo genera laꝑidum.
Duto ẽẽ unum genus lapidum bonoꝵ. ꝑuto ẽẽ & aliud maloꝵ laꝑi-¬
cdum. Ad lapiles bonos ꝑtinet quelibet mentis confirmatio in bono.
Ad lapiles autẽ malos quelibet mentis obauratio in malo. Qmid t
uicletur: Soliditas. stabilitas. firmitas. grauitas. & młta in hũc mo-¬
dum. nonne tibi uident᷑ qͣndam in se laꝑidum suilitudinem tra-¬
here. & ꝓ similitudins uire tale sibi nomen iuste uendicare. quia
dimꝰ de cordis duricia. tenacia uel obstinatia. quid cle asꝑitate ansteri¬
tate. & criulelitate: Nonne sibi lapulis nomen defendunt qui un se
lapidis similitudinem trahunt: S pͥores illi ꝑtinent a d laꝑieles

Expanded text:
superveniens de loco confidentiae ad locum eum diffidentiae dejecit, eo superveniens de loco confidentiae ad locum eum diffidentiae dejecit, eo quod Dominus juxta morem suum visitasset eum diluculo, et subito probasset ssignavimus differentiam locorum, videamus et duo genera lapidum. Puto esse unum genus lapidum bonorum, puto esse et aliud malorum lapidum. Ad lapides bonos pertinet quaelibet mentis confirmatio in bono; ad lapides autem malos, quaelibet mentis obduratio in malo. Quid tibi videtur? Soliditas, stabilitas, firmitas, gravitas et multa in hunc modum, nonne tibi videntur quamdam in se lapidum similitudinem trahere, et pro similitudinis jure sibi tale nomen juste vindicare? Quid dicimus de cordis duritia, tenacia vel obstinatia? quid de asperitate, austeritate et crudelitate? Nonne sibi lapidis nomen defendunt quae in se lapidum similitudinem trahunt? Sed priores illi pertinent ad lapides
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpter inminentia periila in ulteriora ꝓredere. Iuũ pͥmũ tempore
one confortare & ideo uario temptatir um genere probare. Hisitas
in quit eum iob diluculo: & subito probas illum. Ec̃ce duo loca assig¬
nauimꝰ. unũ confidentie. alterum diffidentie. unum quo solent
diuina miracula contingere. alterum qͦ oportet castra figere. Qui cõ¬
fidunt in dño mutabunt fortitudinem. assument pennas ut aguile
tͤrent & ñ deficient. Nonne totum supra hominem ẽ fortitudinẽ mu-¬
tare. iuxta aquile similituilinem uolare. cͣrere. & ñ leficere: S hoc
tm̃ illi soli possunt. qui dde dñi pietate ñ de sua fortitudine ꝑresumũt
Sit ꝑetrus suꝑ unclas currere potuit qͣmdni confidentie locum spei ꝑe¬
de tenuit. S postqͣm ceꝑit hũc sue securitatis locũ ileserere: ñ potuit
eum unda in suꝑiorib suis ampliꝰ ubrare. Nides qͦmͦ uentꝰ ualicluˢ

Expanded text:
propter imminentia pericula in ulteriora procedere. Illum primum tempore propter imminentia pericula in ulteriora procedere. Illum primum tempore one confortare, et iterum vario tentationum genere probare: Visitas, inquit Job, eum diluculo, et subito probas illum . Ecce duos locos assignavimus, unum confidentiae, alterum diffidentiae; unum quo solent divina miracula contingere, alterum quo oportet castra figere. Qui confidunt in Domino mutabunt fortitudinem, assument pennas ut aquilae, current et non deficient. Nonne totum supra hominem est fortitudinem mutare, juxta aquilae similitudinem volare, currere et non deficere? Sed hoc tamen soli ipsi possunt qui de Domini pietate, non de sua fortitudine praesumunt. Sic Petrus super undas currere potuit quandiu confidentiae locum spei pede tenuit . Sed postquam coepit hunc suae securitatis locum deserere, non potuit eum unda in superioribus suis amplius librare. Vides quomodo ventus validus
Abbreviated transcription (Latin):
de loco ubi steterunt sacerdotum pedes laꝑules colligere & in loco ca-¬
stroꝵ ponere. & alios undetũq collectos in priori loco reponere. Queramꝰ
quis ille sit locus gͦ sacerdotum petles temꝑe faciendi miratuli subsi-¬
stunt. uel quo itidem loco post celebratum miraculum castra figen¬
da sunt. Quis dubitet suꝑra humanam uirtutem ẽe iordanem retro¬
ire. & aquaꝵ congeriem inunam molem consurgere: quis queso nͥ
mente excidat tam stupenlũ miracłm de sua uirtute presumat. Ubi
gͦ debet animꝰ sub tante rei expectatione sꝑem suam figere. nisi in ficlu-¬
tia diuine magnificentie: Tutus stationis locus & magne setͤitatis:
presumptio de adiutorio diume ꝑietatis. S ẽ aliꝰ locus huic ualde
dissimilis. subreptio uidelicet diffilentie & desperationis locus sane
horridus. plenꝰ timoris. plenus sollicitudinis. & qualem deniq decet
castris munire. uallo cingere. extubiis cirtum dare. eo qđ ñ sit tutum

Expanded text:
co ubi steterunt sacerdotum pedes, lapides colligere, et in loco castrorum ponere, et alios undecunque collectos in priori loco reponere. Quaeramus ergo quis ille sit locus, quo sacerdotum pedes tempore faciendi miraculi subsistunt, vel quo itidem loco post celebratum miraculum castra figenda sunt. Quis dubitet supra humanam virtutem esse Jordanem retroire, et aquarum congeriem in unam molem consurgere? Quis, quaeso, nisi mente excidat, tam stupendum miraculum de sua virtute praesumat? Ubi ergo debet animus sub tantae rei exspectatione spem suam figere, nisi in fiducia divinae magnificentiae? Tutus stationis locus et magnae securitatis, praesumptio de adjutorio divinae pietatis. Sed est alius locus loco huic valde dissimilis, subreptio videlicet diffidentiae et desperationis. Locus sane horridus, plenus timoris, plenus sollicitudinis, et qualem denique decet castris munire, vallo cingere, excubiis circumdare, eo quod non sit tutum
Abbreviated transcription (Latin):
meditationem gͦ adbonum instrium᷑. & ꝑcontemplationem in bono so-¬
lidamͣ. Hec est ratio ut arbitror tur clebeamꝰ ꝓfectuum nr̃oꝵ iriam &
meditationis exploratione & intelectualis arche ꝓcessione pretemꝑtare.

Expanded text:
meditationem ergo ad bonum instruimur, et per contemplationem in bono someditationem ergo ad bonum instruimur, et per contemplationem in bono solidamur. Haec est ratio, ut arbitror, cur debeamus profectuum nostrorum viam, et meditationis exploratione, et intellectualis arcae processi
Abbreviated transcription (Latin):
reuelat̾onis grãm presentem habemiꝰ meditatõnis officio negemꝰ. Ubi autẽ
diuma reuelatio defuerit mens humana nͨ mirum ad mecditatõnis secre-¬
tum ex nocessitate recurrit. & quasi add exploratoꝵ officia refugit. S qͥ aqͥl
mens humana de moꝵ instructione poterit mecditationum exploratõ¬
ne cognoscere. debet iterum in contemplationem acdlucere. & ineoꝵ
certitudinem & desiclerium animum roborare. S cũ meditatõnis aelin¬
uentio in contemplationem adilucit᷑ quid aliua qͣm iua priꝰ explorata
al arche euetionem repetit᷑. ut uirtutũ turma absꝙ deuiationis susꝑi-¬
tione secure subsequat᷑: Per meditationem itaq agit᷑ ut quicqͥal utilit᷑
fieri debeat ñ ignoret᷑. S & contemꝑlatio illud efficere solet. ut aclinuen-¬
ta ueritas memorie tenatiꝰ inhereat & desiderium acriꝰ inflaminet. Per

Expanded text:
revelationis gratiam praesentem habemus, meditationis officio non egemus. Ubi autem revelationis gratiam praesentem habemus, meditationis officio non egemus. Ubi autem divina revelatio defuerit, mens humana, nec mirum, ad meditationis studium ex necessitate recurrit, et quasi ad exploratorum officia refugit. Sed quidquid mens humana de morum instructione poterit meditationum exploratione cognoscere, debet iterum in contemplationem adducere, et in eorum certitudinem et desiderium animum roborare. Sed cum meditationis adinventio in contemplationem adducitur, quid aliud quam via prius explorata ad arcae evectionem repetitur, ut virtutum turma absque deviationis suspicione secure subsequatur? Per meditationem itaque agitur, ut quidquid utiliter fieri debeat non ignoretur. Sed et contemplatio illud efficere solet, ut adinventa veritas memoriae tenacius inhaereat, et desiderium acrius inflammet. Per
Abbreviated transcription (Latin):
premittit erroꝵ deuia minime formulabit. Quid sit metlitationis et¬
struit. & arche ordinata antecessio in suo itinere clirigit. Parum nõbis sit
ante hebreoꝵ turbam exploratores dirigere. faciamꝰ & archam nr̃am pot
exploratoꝵ uestigia faciem nr̃am precedere. Primum est faciencloꝵ ratio¬
nem meditationum nr̃aꝵ exploratione perquirere aͥ inuenire. & postea
oportet in cont̾eplationem adducere. ut possimꝰ notam & ꝓmꝑtam a fi¬
miliarem hr̃e. Contemplatio ꝑtinet acd̃ arthe euectionem. sicut meiditat̃o
ad exploratõem Aluid ẽ contemplationis: aliud meclitationis. Meclitad̃s
ẽ ꝑscrutari occulta. Contẽplatõis est ammirari ꝑspicua. Si qͥlem mecditato
est omilte ueritatis stutliosa iuestigatio. Contemplatio est ꝑspicue uentã
iocunda ammiratio. Que autem occulta sunt solent acl manifestatio¬
nem prodire. mnͦ ex ꝓpͥa meditat̾one. mͦ ex liuina reuelatione. Ubi gͦ

Expanded text:
praemittit, errorum devia minime formidabit. CAPUT XV. Quid sitpraemittit, errorum devia minime formidabit. CAPUT XV. Quid sitstruit. et arcae ordinata antecessio in suo itinere dirigit. Parum nobis sit ante Hebraeorum turbam exploratores dirigere; faciamus et arcam nostram post exploratorum vestigia faciem nostram praecedere. Primum est faciendorum rationem meditationum nostrarum exploratione perquirere et invenire, et postea tandem oportet in contemplationem adducere, ut possimus notam, et promptam, et familiarem habere. Contemplatio pertinet ad arcae evectionem, sicut meditatio ad explorationem. Aliud est contemplationis, aliud est meditationis. Meditationis est perscrutari occulta, contemplationis est admirari perspicua. Siquidem meditatio est occultae veritatis studiosa investigatio. Contemplatio est perspicuae veritatis jucunda admiratio. Quae autem occulta sunt, solent ad manifestationem prodire, modo ex propria meditatione, modo ex divina revelatione. Ubi ergo
Abbreviated transcription (Latin):
oporteat cotdianis usibus necessaria petere. Considerate gͦ &. in qui¬
rite queq utilia. queꝙ oportuna & usib necessaria. Considerate aut̾̃
ñ solum bona s mala. cõmoda & incõmoda. munimenta & pericula.
multitudinem ut scire possimꝰ qͦmͦ oporteat obsidionem ordinare. qͣlt̃
nr̃m. & malũ qͦd homo ituenit in malũ suũ. Consiclerate t̾ram & urłem
nat᷑am & consuetuduiẽ. Distinguite bonũ creat̾onis & malũ corrupt̾os
bonũ conlitonis & malũ consuetudinis. Si nature bonum eognoscmꝰ
scimꝰ qͥd excolere. qͥd nutrire. qͥd mł̃tiplicare clebeamꝰ. Si moꝵ nr̃oꝵ malũ¬
ꝑspicimꝰ qͦs hostes cauere. qͦs aduersarios obꝑugnare. quales inimicos
interficere oporteat ñ dubitamꝰ. Etre quales exploratores debemꝰ ante in-¬
gressum nr̃m premutere. ut sciamꝰ contra que mala cauenda & ad que
bona agenda debeamꝰ uigilare. Qui tales exploratores ante faciem fuam

Expanded text:
oporteat quotidianis usibus necessaria petere. Considerate ergo et inquioporteat quotidianis usibus necessaria petere. Considerate ergo et inquirite quaeque utilia, quaeque opportuna et usibus necessaria. Considerate autem non solum bona, sed et mala, commoda et incommoda, munimenta et pericula. multitudinem, ut scire possimus quomodo oporteat obsidionem ordinare, qualiter nostrum, et malum quod homo invenit in malum suum. Considerate terram et urbem, naturam et consuetudinem. Distinguite bonum creationis et malum corruptionis, bonum conditionis et malum consuetudinis. Si naturae bonum cognoscimus, scimus quid excolere, quid nutrire, quid multiplicare debeamus. Si moruspicimus, quos hostes cavere, quos adversarios oppugnare, quales inimicos interficere oporteat non dubitamus. Ecce quales exploratores debemus ante ingressum nostrum praemittere, ut sciamus contra quae mala cavenda, et ad quae bona agenda debeamus vigilare. Qui tales exploratores ante faciem suam
Abbreviated transcription (Latin):
sufficit in ista exꝑloratione illa sufficienter querere que adillam
ꝓpħicam admonitionem possint sufficere. Recliua a malo & fac bonum.
Sufficit iquam soller̾t ꝓuidere qͣm caute mala caueamus. qͣm discre-¬
te bona ꝑficiamus. Alia est premeditatio in cauendis malis. alia preme-¬
ditatio in complendis bonis. S licet utraq sit alia. nulla tñ lebet ẽẽ
sine altera. Simul eant. simult currant. sibiq inuicem succurrant¬
que sine aduitorio alterutro negotium sinim numqͣm bene explicant.
Hii sunt ut arbitror exploratores duo. ꝓuila cautela amalo. ꝓuida
sollertia in bono: quos debemus faciem nr̃am premutere. & ꝓfectuum
nr̃oꝵ itinera pretemptare. Ite ait iosue & considerate t̾ram. & tirbem
iericho. Consulerate inquit t̾ram regionumꝙ qualitatem. diligenter
in quirite locoꝵ oportunitatẽ ut prenoseamꝰ quo in loco oportunius
possimꝰ castra figere. uͥ necessitatis articulo expediat declinare. unle

Expanded text:
sufficit in ista exploratione illa sufficienter quaerere quae ad illam propheticam admonitionem possint sufficere: Declina a malo, et fac bonum . Sufficit, inquam, solerter providere, quam caute mala caveamus, quam discrete bona perficiamus. Alia est praemeditatio in cavendis malis, alia praemeditatio in complendis bonis. Sed licet utraque sit alia, nulla tamen debet esse sine altera. Simul eant, simul currant, sibique invicem succurrant, et sine adjutorio alterutro negotium suum nunquam plene expleant. Hi sunt, ut arbitror, exploratores duo provida cautela a malo, provida solertia in bono, quos debemus ante faciem nostram praemittere, et profectuum nostrorum itinera praetentare: Ite, ait Josue, et considerate terram et urbem Jericho . Considerate, inquit, terram regionumque qualitatem, diligenter inquirite locorum opportunitatem, ut praenoscamus quo in loco opportunius possimus castra figere, ubi necessitatis articulo expediat declinare, unde
Abbreviated transcription (Latin):
traq autẽ liberũ arbitͥum ad bonũ adiuuat᷑. et ad boni coopati-¬
onem utraq ill diuinitꝰ impendit᷑. ꝑregem uͦ ut diximꝰ arbi¬
trii libertatẽ accipimꝰ. Danieli itaq pplexoꝵ int̾pretatio. diui-¬
noꝵq iuditioꝵ ratio quasi ad hoc datur. ut regi manifestetur.
quando ad hoc deuotio ad ueritatẽ illuminat᷑. ut liberum ar̃bi¬
trium habeat ⁊ agnoscat. in quo se exerrere qͥd cauere qͥd elige¬
re debeat¬
re debeat .xx. Cõpendiosa recapitulatio preditoꝵ cum similitudinis

Expanded text:
ni cooperationem utraque illi divinitus impenditur. Per regem vero, ut diximus, arbitrii libertatem accipimus. Danieli itaque perplexorum interpretatio, divinorum judiciorum ratio, quasi ad hoc datur, ut regi manifestetur, quando ad hoc devotio ad veritatem illuminatur, ut liberum arbitrium habeat, et agnoscat in quo se exercere, quid cavere, quid eligere debeat. CAPUT XX. Compendiosa recapitulatio praedictorum cum similitudinis
Abbreviated transcription (Latin):
accipimꝰ: gratuitum ẽ. et ioqͦd eiꝰ merito obtinemꝰ. Quando gratra
ꝓ gr̃ã impendit᷑. sicut pͥmum ita et sciłm mimꝰ gratis optinetur.
Non gͥ dona dei ꝑcipimꝰ: quia meriumꝰ: s ut ex eis ꝓficere uł

Expanded text:
accipimus, gratuitum est et id quod ejus merito obtinemus. Quando gratia accipimus, gratuitum est et id quod ejus merito obtinemus. Quando gratia pro gratia impenditur, sicut primum, ita et secundum munus gratis obtinetur. Non ergo dona Dei
Abbreviated transcription (Latin):
tia. Michi quoq ñ insapientia que ẽ in me plus qm incunctis uiuen¬
tib. sacram̃tũ hoc reuelatum ẽ. Certe om̃e uerbum sapientie et in
tellectus sciscitans rex decuplum suꝑ om̃s ariolos ⁊ magos ĩ daniele in-¬
uenit: meritũ uir tante sapĩe. nontam inuestigatione qmͣ p̃ce qͦd
quesiuit obtinuit. Nemo gͦ q̃rat ꝑ hũam sap̃iam ea que sunt supͣ hu¬
manã intelligentiam. Ad ꝓfundiorem fortassis intelligentiam nos
uocat quod nec illud sibi damel ascribat. qͦd merito deuotioĩs obtinu¬
erat. s ut int̾pretatio inqͥt regi manifesta fieret. forte & illud gratis
obtinetur. qͦd merito deuotionis acquiritur. Nam et ipsam deuotionẽ
quidẽ non a nobis habemꝰ. sed exinunere largientis accipimꝰ. Qo
enĩ habes inqͥt apłs quod ñ accepisti: Ergo et deuotion̾e. Et gra-¬
tis qͥdem. Gratis inqͥt accepistis gratis date. Si gͦ deuotionẽ gratis

Expanded text:
tia. Mihi quoque non in sapientia quae est in me plus quam in cunctis viventia. Mihi quoque non in sapientia quae est in me plus quam in cunctis viventibus, sacramentum hoc reve magos in Daniele invenit. Verumtamen vir tantae sapientiae, non tam investigatione, quam prece, quod quaesivit obtinuit. Nemo ergo quaerat per humanam sapientiam ea quae sunt supra humanam intelligentiam. Ad profundiorem fortassis intelligentiam nos vocat, quod nec illud sibi Daniel ascribat quod merito devotionis obtinuerat. Sed ut interpretatio, inquit, regi manifesta fieret. Forte et illud gratis obtinetur, quod merito devotionis acquiritur. Nam et ipsam devotionem quidem non a nobis habemus, sed ex munere largientis accipimus: Quid enim habes, inquit Apostolus, quod non accepisti? . Ergo et devotione, et gratia quidem: Gratis, inquit, accepistis, gratis date . Si igitur devotione gratis
Abbreviated transcription (Latin):
si futͦoꝵ reuelatione fraudaris: In initio conu̾fationis iue qͣndo
sola et̾na. sola sp̃ualia. et fut᷑a cogitasti. qnͣdo sola sublimia siis¬
pirasti. qͥd mirũ si sccł̃m desideriũ tuũ consolari meruistie. Desi¬
derium pauperũ exaudiuit. dñs. Desisti iam ad dm̃ pedes sẽdere.⁊
quiescere ad similitudinẽ marie. Turbaris iam erga plurima. ao
similitudinem marche. Mem̃to ergo unde excideris. ⁊ age pentten¬
tiam. et pͥora oꝑa fac. Si p̾stinam illam gr̃a cupis reformare:
si uisiones capitis tu incubil tuo queris recuꝑare: recurte ad da¬
nielem. renoua deuotionẽ. Ad cordis tui sane renouationẽ. ad amisse
gr̃e reformationẽ meliꝰ ꝓficis. citiꝰ ꝓmoueris intima deuotione. qm
ꝓfunda inuestigatione: nͥ forte inuestigatio tua sit circa detͥmenta
tua detͥmentoꝵq remedia. Consonat in hec uerba danielis illa senten¬

Expanded text:
si futurorum revelatione fraudaris? In initio conversionis tuae, quando si futurorum revelatione fraudaris? In initio conversionis tuae, quando sola aeterna, sola spiritualia et futura cogitasti, quando sola sublimia suspirasti, quid mirum si secundum desiderium tuum consolari meruisti? Desiderium pauperum exaudivit Dominus. Desisti jam ad Domini pedes sedere et quiescere, ad similitudinem Mariae. Turbaris jam erga plurima, ad similitudinem Marthae. Memento ergo unde excideris, et age poenitentiam, et priora opera fac. Si pristinam illam gratiam cupis reformare, si visiones capitis tui in cubili tuo quaeris recuperare, recurre ad Danielem, renova devotionem. Ad cordis sane renovationem, ad amissae gratiae reformationem melius proficis, citius promoveris intima devotione quam profunda investigatione, nisi forte investigatio tua sit circa detrimenta tua, detrimentorumque remedia. Consonat in haec verba Danielis illa senten
Abbreviated transcription (Latin):
dem de eiusmodi edoctum: et dehis que quesierat ꝓfunde illumi na¬
tum. Miserator ⁊ misericors dñs: longaminis ⁊ misttũ misericors
Non inꝑpetuum irascetur nob̃: neq inet̾num cõminabitur. forte
tunc futoꝵ reuelationẽ amiserat. ⁊ amisisse dolebat.: cũ liceret.
Iam ñ est ꝓpheta: et nos non cognoscet ampliꝰ. Et item. Et lumen
ocłoꝵ meoꝵ. et ipm non ẽ mecũ. Ad pͥstinam ni fallor gr̃am as¬
pirabat: qui dicebat. Quis mͥdet ut sim int᷑ dies pͥstinos: Solitã
mysterioꝵ reuelationem repetebat: qui a dño postulabat. Reuela
ocłos meos et consid̾abo: mirabilia de lege tua. Tu quoꝙ qui hec au¬
dis uł legis. si ab eiusmodi gr̃a extidisse te sentis. attende diligenter.
quid tecũ tacitꝰ agis: cogita quib cogitationib uehementiꝰ occupa¬
tis. Si sola uana. sola instantia meditaris: quid mirũ si ꝓfundooꝵ

Expanded text:
rationem? Audi eumdem de ejusmodi edoctum, et de his quae quaesierat profunde illuminarationem? Audi eumdem de ejusmodi edoctum, et de his quae quaesierat profunde illuminatum: Miserator, et misericors Dominus, longanimis, et multum misericors, non in perpetuum irascetur, neque in aeternum comminabitur . Forte tunc futurorum revelationem amiserat, et amisisse dolebat, cum diceret: Jam non est propheta, et nos non cognoscet amplius . Et item: Et lumen oculorum, et ipsum non est mecum . Ad pristinam, ni fallor, gratiam aspirabat, qui dicebat: Quis mihi det, ut sim juxta dies pristinos? Solitam mysteriorum revelationem repetebat, qui a Domino postulabat: Revela oculos meos, et considerabo mirabilia de lege tua . Tu quoque qui haec audis, vel legis, si ab ejusmodi gratia excidisse te sentis, attende diligenter quid tecum tacitus agis, cogita quibus cogitationibus vehementer occuparis. Si sola vana, sola instantia meditaris, quid mirum si profundorum,
Abbreviated transcription (Latin):
uentina sunt. Ac si aꝑte dicat. Qura de futis studiose quesisti.
futuroꝵ reuelationem acciꝑe merusti. De sccło quoq adiungit.
Michi quoq non insapientia que ẽ inme. plusqmͣ in cunctis ui¬
ientib sacram̃tum hoc reuelatum ẽ. sed ut int̾pretatio regi ma-¬
nifesta fieret: et cogitationes mentis tue scires. Acsi regi aptiꝰ dieat
Michi quoq ipsum ẽ reuelatum ñ ꝑ sensum ꝓprium ñ obmeritum
meũ. sed ad ꝓfectum tuum. Palam autẽ om̃ib puto hoc ipsũ qñtum
iuxta hystoriam placeat. quod illuo qͥdem quod p̃cib obtinuerat
industrie uł mexttis suis nullo mͦ ascribat. Tu rex inqͥt. cogitare ce¬
pisti. Et tu cogita. ⁊ excogita siuales. qͣntum futuroꝵ cogitatio a¬
pud dm̃ ualeat. que futuroꝵ reuelatione diuinitꝰ remunerari sole¬
at. Audi hominẽ de futuris sollitiũ. et eiꝰmod cogitationib ue¬

Expanded text:
ventura sunt. Ac si aperte dicat: Quia de futuris studiose quaesisti, ventura sunt. Ac si aperte dicat: Quia de futuris studiose quaesisti, futurorum revelationem accipere meruisti. De secundo quoque adjungit: Mihi autem quoque non in sapientia quae est in me plus quam in cunctis viventibus, sacramentum hoc revelatum est, sed ut interpretatio regi manifesta fieret, et cogitationes mentis tuae scires. Ac si regi apertius dicat: Mihi quoque ipsum est revelatum, non per sensum proprium, non ob meritum meum, sed ad profectum tuum. Palam autem omnibus puto hoc ipsum, quantum juxta historiam placeat, quod aliud quidem quod precibus obtinuerat industriae, vel meritis suis nullo modo ascribat. Tu rex, inquit, coepisti. Et tu cogita, et excogita, si vales, quantum futurorum cogitatio apud Deum valeat, quae futurorum revelatione divinitus remunerari soleat. Audi hominem de futuris sollicitum, et in ejusmodi cogitationibus ve
Abbreviated transcription (Latin):
multã cõpunctionis instantiã iterũ eam repare. firmiꝰq tandẽ
ato ꝑfectiꝰ possidere. firmiꝰ namq ati ꝑfectuis rex ꝑ damelis
officium uisionẽ suã cognouit. qmͣ pͥus ꝑ semetipsũ acceꝑit.Ad
hoc namq sepe eiꝰmodi gr̃a quibdam in suis pͥmordiis datur
atq subtrahitur. ut ꝑ experientiam agnoscant. quid ẽ quanta
auiditate ex petere debeant. Adhoc itexũ nec tam̃ sine magno la¬
bore datur recuꝑari: ut ex eo meliꝰ innotescat. qm stricte oportesit
custodiri. S ut ad sequentia transeamꝰ. ecce damiel anteqrm uisio¬
nem explicet. dno qͥtem pͥmittere studet. quom iuidel cet eaarre
rex pͥus optinuerit. uł ad quid eã post modũ ille daniel recupare
possit. Et depͥmo qͥdem. Tu rex inqͥt cogitare cepisti instratu tu¬
o quid eẽt futurũ post te. et qͥ reuelat mysteria ostendit tͥ. que

Expanded text:
multam compunctimultam compunctiirmius namque atque perfectius rex per Danielis officium visionem suam cognovit, quam prius per semetipsum accepit. Ad hoc namque saepe ejusmodi gratia quibusdam in suis primordiis datur, atque subtrahitur, ut per experientiam agnoscant quid cum quanta aviditate expetere debeant. Ad hoc iterum nec tamen sine magno labore datur recuperari, ut ex eo melius innotescat, quam stricte oporteat custodiri. Sed ut ad sequentia transeamus, ecce Daniel antequam visionem explicet, duo quidem praemittere studet, quomodo videlicet eam rex prius obtinuerit, vel ad eam postmodum ipse Daniel recuperare possit. Et de primo quidem: Tu rex, inquit, cogitare coepisti in stratu tuo quid esset futurum post te. Et qui revelat mysteria ostendit tibi quae
Abbreviated transcription (Latin):
ad uisionis narrationẽ uł expositionem accẽdit. cum
aliungit. Sompnium tuum et uisiones capitistu incubil tuo hu-¬
iꝰce modi sunt. Quia ꝑ sompnũ sopitur sensus corpeus: recte ꝓ illum
hominis int̾ioris. Nisiones itaq capitis: sunt contẽplationes men¬
tis. Incubili autẽ quiescere consueuimꝰ. et iccirco in ipso quietis
otium recte intelligimꝰ. In hoc cubil quasi ad quiescendum int̾ior
honio nr̃ locatur. qͣndo animꝰ ad sũmam tranquillitatẽ compo¬
nitur. In hoc cubili tunc quoda¬
modo sompniũ uidet᷑.
qͣndo inter intime quietis sue sũmeq
tranqͥllitatis oti¬
a mens ad subluma contemplanda subleuatur. Sompnium
inquit tuũ et uisiones capitis tui: huiꝰcemõdi sunt. Nichil aliud
aliud ẽ danielem nr̃m ista dicere. amissumq sompnium retrada¬
re. regemq docere. qm deuotã mentẽ sepe post amissam contẽpla¬
tionis gr̃am quał in ea aliqͣnͣdo fu̾it. ad memoriam reuocare. et ꝑ

Expanded text:
ad visionis narrationem vel expositionem accedit, cum adjungit: Somnium tuum, et visiones capitis tui in cubili tuo, hujuscemodi sunt . Quia per somnium sopitur sensus corporeus, recte per illum hominis interioris. Visiones itaque capitis sunt contemplationes mentis. In cubili autem quiescere consuevimus, et idcirco in ipso quietis otium recte intelligimus. In hoc cubili quasi ad quiescendum interior homo noster locatur, quando animus ad summam tranquillitatem componitur. In hoc cubili tunc quodammodo somnium videtur, quando inter intimae quietis suae, summaeque tranquillitatis otia mens ad sublimia contemplanda sublevatur. Somnium, inquit, tuum et visiones capitis tui hujuscemodi sunt. Nihil aliud est Danielem nostrum ista dicere, amissumque somnium retractare, regemque docere, quam devotam mentem saepe post amissam contemplationis gratiam, qualis in ea aliquando fuerit, ad memoriam revocare, et per
Abbreviated transcription (Latin):
qͣsi ꝓconfusionis ignominia frẽs sui iueniunt & per exꝑimentũ ad¬
dlistunt. nil meliꝰ eẽ. qͣm confilio regi. quia melior est uir ꝑriulens: ui¬
ro forti. uir enim prudens loquitur uictorias. & qͥ consilio cuncta
agit: i net̾num non penitebit. Eũ gͥ consilii necessaria utilitas per
nascit᷑ ꝑ quem uirtꝰ discretõnis intelligit᷑. patet autem ratio cur
ancillaꝵ nulla: cur nͨ ip̃a quuidem lya. s rachel sola potuerit talẽ
filiũ gignere. Si quidem non est sensualitatis. ñ ymaginatõnis. ñ
deniq ip̃iꝰ affectionis. s soliꝰ iõnis est discernere. sicut & contempla¬
tõnis: intelligere. Sic gͥ ꝑ Rachel: rõnem intelligimꝰ. cur ñ nisi ile
rathel ioseph nasci possit. citiꝰ muenimꝰ. quia qđ de sola rõne discre¬
tio oriat᷑: minime dubitamꝰ. Talis ꝓles: de tali matre. ioseph de ra-¬
chel. idiscretio de ratione

Expanded text:
 confusionis ignominiam fratres sui inveniunt, et per experimentum addiscunt, nihil melius esse quam consilio regi: Quia melior est vir prudens viro forti . Vir enim prudens loquitur victorias, et qui cum consilio cuncta agit, in aeternum non poenitebit . Cum igitur consilii necessaria utilitas per nascitur, per quem virtus discretionis intelligitur. Patet autem ratio cur ancillarum nulla, cur nec ipsa quidem Lia, sed Rachel sola potuerit talem filium gignere, siquidem non est sensualitatis, non imaginationis, non denique ipsius affectionis, sed solius est rationis discernere sicut et intelligere. Si igitur per Rachel rationem intelligimus, cur nonnisi de Rachel Joseph nasci possit citius invenimus, quia quod de sola ratione discretio oriatur minime dubitamus. Talis proles de tali matre. Joseph de Rachele, discretio de ratione
Abbreviated transcription (Latin):
q̃a lũ facimꝰ: necesse est nos sepiꝰ cadere. Oportet autẽ nos seꝑe resurgere
& frequentẽ lapsum adlicere: qua uigilantia. qua cautela. oporteat
nos urtutũ bona alqrurere uel custodire. Sic sic dũ longo usu uir¬
turuĩ disciplina acdł̃icit᷑ qͣnloq mens diu ex̾citata: ad plenam moꝵ
h̃ natiuitatẽ eiꝰ frẽs lũ acdhuc omĩa sine discretõne agunt qͣrlo ultͣ

Expanded text:
quod dum facimus, necesse est nos saepius cadere: oportet ergo nos saepe resurgere, et quod dum facimus, necesse est nos saepius cadere: oportet ergo nos saepe resurgere, et per frequentem lapsum addiscere qua vigilantia, qua cautela oporteat virtutum bona aquierere vel custodire. Sic sic dum longo usu virtutum disciplina addiscitur, quandoque mens diu exercitata ad plenam moruus nativitatem ejus fratres dum adhuc omnia sine discretione agu
Abbreviated transcription (Latin):
qui quidẽ sero nascit᷑. s a ꝑrẽ plus aliis amat᷑ Quis enĩ nesciat
uerasbona anuni sine discretione. non posse acl quiri nec posse cnser¬
uari. Merito gͦ illa uitꝰ singłarit̾ diligit᷑. sine qua nulla conqͥrit᷑.
nulla consummat᷑: nulla corseruat᷑. S uix sero talem filiũ acciꝑe
merem̃ quia ad discretionis ꝑfectionẽ ñ sine magno usui uͥ ꝑ mag¬
na experimenta: erudim᷑. priꝰ nos oportet in singulis uirtimb ex̾¬
ceri a quul in unaquaq possimꝰ experiri: qͣm possimꝰ de omnib plenã
scĩam  perciꝑe. & de singłis sufficient̾ uidicare. Multa qͥdem de
discretõne legendo: multa discimꝰ audiendo. multa ex insito nobis
conis iudicio. uerũꝑtam̃ nũqͣm de hac ad plenũ erudim̃ sine experi¬
entie magisterio. Post om̃s seui oportet: qui de omĩb udicare debet
pͥmũ gͦ est: ut satagamꝰ singłis uirtutib stusliũ frequens impendere.

Expanded text:
scitur, sed a patre plus caeteris amatur. Quis enim nesciat vera bona animi sine discretione nec posse acquiri, nec posse conservari? Merito ergo illa virtus singulariter diligitur sine qua nulla conquiritur, nulla consummatur, nulla conservatur. Sed vix sero talem filium accipere meremur, quia ad discretionis perfectionem non sine magno usu, nonnisi per magna experimenta erudimur. Prius non oportet in singulis virtutibus exerceri, et quid in unaquaque possimus experiri, quam possimus de omnibus plenam scientiam percipere, et de singulis sufficienter judicare. Multa quidem de discretione legendo, multa discimus audiendo, multa ex insito nobis rationis judicio: verumtamen nunquam de hac ad plenum erudimur sine experientiae magisterio. Post omnes sequi oportet qui de omnibus judicare debet. Primum ergo est ut satagamus singulis virtutibus studium frequens impendere,
Abbreviated transcription (Latin):
qđ usq hodie tam młtos iudemus egyytum deserere qui ñ merent᷑
tñ in maris esfugio tã grande miracłm cernere: Si uere egyptũ deser̃t
si ueri hebrei sunt eo qđ ãe mundo transeant & pͥmũ hebreoꝵ tͣnsitũ
fatiant. cur & pͥmi saltẽ miracłi exꝑimentũ ñ capiant: An forte relĩqut
scłm ꝓfessione. ñ autẽ & conuersatione: habitu. ñ effectu: Si głari opor
Celum ñ amimũ mutant qui trans mare currunt. Quid sic uiuat tͣnsire
& hebreum non facere: Absq dubio iexitu isrł de egẏpto ꝑfugn̾i
maris indicat qͣm recte sibi quisq hus uocabuli dignitatem uendicat.
nꝰ Quam sit cdiffiiile ad perfectum sui contempiũ ꝑtingere . xii.

Expanded text:
 usque hodie tam multos videamus Aegyptum deserere, qui non merentur tamen in maris effugio tam grande miraculum cernere? Si vere Aegyptum deserunt, si veri Hebraei sunt, eo quod de mundo transeant, et primum Hebraeorum transitum faciant, cur et primi saltem miraculi experimentum non capiant? An forte relinquunt saeculum professione, non autem et conversatione, habitu, non affectu? Si gloriari oportsaeculum non animum mutant, qui trans mare currunt. Quid sic juvat transire et Hebraeum non facere? Absque dubio in exitu Israel de Aegypto profugium maris indicat, quam recte sibi quisque hujus vocabuli dignitatem vindicat. I. Quam sit difficile ad perfectum sui contemptum pertingere.
Abbreviated transcription (Latin):
difficultas ascenfionis: audi & attende quis sit fructus ꝑuentõis
In huiꝰ montis cacumine iħc tͣnssigat᷑. In ip̃o : Moyses cum helia uidetur.
& si ne itidice: ut̾q cagoscit᷑. In ip̃o: uox patris aid filium auditur. quid
hoꝵ ñ mirabile: quiã hoꝵ ñ desiderabile: uis uidere xp̃m tͣnsfiguratũ:
Ascenle in montem istũ: disce cognoscere te ip̃m. uis uidere & absq ullo
indice ognoscere moysen & helyam. uis absq doctore sine expositore
intelligere legem & propħiam : ascende in montẽ istũ. disce cognoscere
te ip̃m. uis audire paterni consilii archanum: ascende in montẽ istum:
te ip̃m. Uides ne adhuc: qͣntũ ualeat montiꝰ hiuiꝰ ascensio. qͣm utilis
sit cuiq sui ip̃iꝰ ꝑlena agnitie¬

Expanded text:
difficultas ascensionis, audi et attende quis sit fructus perventionis. In hujus montis cacumine Jesus transfiguratur; in ipso Moyses cum Elia videtur, et sine indice uterque cognoscitur, in ipso vox Patris ad Filium auditur. Quid horum non mirabile? quid horum non desiderabile? Vis videre Christum transfiguratum? Ascende in montem istum, disce cognoscere teipsum. Vis videre et absque ullo indice cognoscere Moysen et Eliam, vis absque doctore, sine expositore intelligere legem et prophetiam? Ascende in montem istum, disce cognoscere teipsum. Vis paterni secreti arcanum, ascende in monteteipsum. Videsne adhuc quantum valeat montis hujus ascensio, quam utilis sit suis ipsius plena cogniti
Abbreviated transcription (Latin):
sic nichil inferiꝰ. nichil infirmiꝰ xratio caruali desiderio. eo qł urxta pesie
similitudinẽ infimũ locum teneat. & ꝑ delectatõnem carnis t̾renis ushereat
Quid queso ifirimiꝰ. qͥd abicctiꝰ. qđ nec ins quiđ̃ plene resistimꝰ in quib erubescinsꝰ
quanta queso uilitas. qͣnta ꝙ iufirmitas m̃te qͥdem consentire legi eli qͥabona est
cotidie m̃ uidere aliam leg̃e in membris meis repugnantẽ iegi mentis mee s
captiuantem in iege peccati: hides ex hiis ailiuic qͣm recte intelligant᷑ ꝑ capiit¬

Expanded text:
sic nihil inferius, nihil infirmius carnali desiderio, eo quod juxta pedis sic nihil inferius, nihil infirmius carnali desiderio, eo quod juxta pedis similitudinem infimum locum teneat, et per delectationem carnis terrenis inhaereat. Quid, quaeso, infirmius, quid abjectius, quod nec illis quidem plene resistimus in quibus erubescimus? Quanta, quaeso, vilitas, quantave infirmitas, mente quidem consentire legi Dei quia bona est: quotidie tamen videre aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis meae, et captivantem in lege peccati? Vides ex his adhu
Abbreviated transcription (Latin):
inauit sapĩa habito in consilio. & eruditis intersum cogitationib. quera¬
mus gͦ eam que habitat incomilio apud cor nr̃m qđ iam aixinꝰ eẽ comilũ
ominĩ g cutolia custodi cor tuum quisquus concupiscis hunc ilesulerabilem thes¬
aurum. ne si uoluieris custodire cogaris cũ ꝓpħa plangere ⁊ flicere. Core¬
um dereliquit me dolens & deflens qđ interim non habeas ubi clereae¬
hunc thesaurũ querere. uł ubi ualeas inuenire. Iulos ut arbitror cor suui
slereliquerat. & omne eis consilum exciderat quib flĩs ꝑ increpationẽ Qiaint
fistam olũbu seduta ñ habens cor. Ree g de ip̃is dict᷑. Gens abses consiis c
sine prudentia utinam saꝑent & intlłigerent. & nouissima ꝓuiclerent. Qnta
gͦ cautela cor custodiendũ eit in quo ille thesaurꝰ inuienit᷑. quo nil ditiꝰ. nil tuaꝰ
possidet᷑. Si enim intrauerit saꝑientia cor tuũ scdm sapientis testimonium
& scentia anime tue pla cuerit: consiliũ custodiet te. & pruudentia seruabit.

Expanded text:
uit, habito in consilio, et eruditis intersum cogitationibus . Quaeramus ergo eam quae habitat consilio apud cor nostrum, quod jam diximus esse consilium. Omni ergo custodia custodi cor tuum, quisquis concupisces hunc tam desiderabilem thesaurum, ne si nolueris custodire, cogaris cum Propheta plangere et dicere: Cor meum dereliquit me , dolens et deflens, quod interim non habeas ubi debeas thesaurum hunc quaerere, vel ubi valeas invenire. Illos, ut arbitror, cor suum reliquerat, et omne eis consilium exciderat, quibus Dominus per increpationem dicebat: Ephraim columba seducta non habens cor . Recte ergo ipsis dicitur: gens absque consilio et sine prudentia, utinam saperent et intelligerent et novissima providerent! Quanta ergo cautela cor custodiendum est in quo ille thesaurus invenitur, quo nihil ditius, nihil tutius possidetur! Si enim intraverit sapientia cor tuum secundum sapientis testimonium, et scientia animae tuae placuerit, consilium custodiet te, prudentia servabit
Abbreviated transcription (Latin):
in hoc unum conuret: unꝰ ex libero arbitrio consensus in qualicumq re iniuito
libertate in homine nichil est excellentiꝰ: sic & prudenti consilio. con¬
sultaq prucdentia: nichil salubriꝰ. Beatꝰ enĩ homo qui inuenit sapientiam.
⁊ qui affluit prudentia. Melior est adquisitio eiꝰ negotiatõne auri & argenti
preciosior ẽ cunctis oꝑib. ⁊ omnia que desiderant᷑. huic non ualent cõꝑari
Nichil autẽ hoc sap̃ie dono possicletur utiliꝰ. nichil inuenit᷑ difficliꝰ. Et enĩ
thesaurꝰ abscondditꝰ in agro. quia scd̃m qđ dc̃m ẽ sapĩa trahit᷑ de occulto S¬

Expanded text:
in hoc unum conjuret, unus ex libero arbitrio consensus in qualicunque re invitoin hoc unum conjuret, unus ex libero arbitrio consensus in qualicunque re invitolibertate in homine nihil est excellentius, sic et prudenti consilio consultaque prudentia nihil salubrius. Beatus enim homo qui invenit sapientiam, et qui affluit prudentia. MPretiosior est enim cunctis opibus, et omnia quae desiderantur huic non valent comparari. Nihil autem hoc sapientiae dono possidetur utilius, nihil invenitur difficilius. Est enim thesaurus absconditus in agro, quia, secundum quod dictum est, Sapientia trahitur
Abbreviated transcription (Latin):
nichil digniꝰ libero arbitrio. nil utiliꝰ. nil occultiꝰ salubri consilio. nichil i¬
feriꝰ. nil infirniꝰ carnali desiderio. Quid̃ queso in homine sublumꝰ. qͥd digniꝰ
inueniri potest qͣm illud in quo ad ymaginem dei creatꝰ est: Habet sane libertas
arbitris ymaginem ñ solum eternitatis. s etiam diuine maiestatis. qnͣtũ putamꝰ
in hoc incõmutabili et̾nitati ꝑre ceteris omnib liberum arbitriũ uicimꝰ accedit.
ciis q in se ymaginem expressius gerit. qđ milla umqͣm culpa. nulla demum
miseria. ñ ilicam dlestrui: s nec minui pot̾it Nultis & maiestatis similitudinẽ
in ip̃a perspicere & quomodo eiꝰ ymagini impressa sit euident̾ agnoscere. ds̃
fuꝑiorem non habet nͨ habere potest ⁊ liberum arbitrium dominiũ ñ patit᷑
nͥ pati potest. quia uiolentiam inferre ei nͨ creatorem decet. nͨ creatura potest.
Totꝰ infernꝰ. totꝰ mundus. totꝰ demq milicie celestis excercitꝰ in unũ concurrat.

Expanded text:
libero arbitrio, nihil utilius, nihil occultius salubri consilio, nihil inferius, nihil infirmius carnali desiderio. Quid, quaeso, in homine sublimius, quid dignius inveniri potest, quam illud in quo ad imaginem Dei creatus est? Habet sane libertas arbitrii imaginem non solum aeternitatis, sed et divinae majestatis. Quantum putamus in hoc incommutabili aeternitati prae caeteris omnibus liberum arbitrium vicinius accedit, ejusque in se imaginem expressius gerit, quod nulla unquam culpa, nulla demum miseria non dicam destrui, sed nec minui poterit? Vultis et majestatis similitudinem in ipsa perspicere, et quomodo ejus imagine impressa sit evidenter agnoscere? Deus superiorem non habet, nec habere potest, et liberum arbitrium dominium non patitur, nec pati potest, quia violentiam inferre ei nec Creatorem decet, nec creatura potest. Totus infernus, totus mundus, totus denique militiae coelestis exercitus in unum concurrat,