comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
deret᷑: quo ardebat ille qͥ dicebat.: siti¬
uit anima mea ad dm uiuũ: qͣndo ue¬
niam & apparebo ante faciẽ cdĩ. Dicendo
enĩ qndo ueniã. moras se ꝑpeti moleste
ferebat: qͥa etiã qd tpr̃e accelerat᷑. desi¬
cũ ipsi apłi tpr̃e quo adhuc erant in
carne. dixerint nouissima hora ẽ. quã¬
uis a dño audierint. ñ est ur̃m seire tẽ¬
pora: Hoc gͦ nesciebant qd̾ nescimꝰ &e noᷤ.
quantũ ad me attinet. dico & eos qui
hoc mecũ nesciunt. Et tam̃ quib dictũ
ẽ. non ẽ ur̃m scire tẽpora que pat̃ posu¬
it in sua potestate. diligebant. eiꝰ mani¬
festationẽ: &e dabant conseruis in tpre
cibaria. nec ꝑcutiebant eos dñando eis:
nec luxuriabant᷑ cũ amatorib mundi:
dicentes. morã facit dñs m̃s. llia ẽ gͦ ig¬
norantia tẽpoꝵ: alia labes moꝵ: amorꝙꝑ
uitioꝵ. Nam ce apłs paulus qũdo dicebit
ñ cito moueamini m̃te. neq t̾reamini

Expanded text:
deretur, quo ardebat ille qui dicebat: Sitideretur, quo ardebat ille qui dicebat: Sitivit anima mea ad Deum vivum: quando veniam, et apparebo ante faciem Dei ? Dicendo enim, quando veniam? moras se perpeti moleste ferebat; quia etiam quod tempore acceleratur, desicum ipsi Apostoli, tempore quo adhuc erant in carne, dixerint, Novissima hora est ? quamvis a Domino audierint, Non est vestrum scire tempora. Hoc ergo nesciebant quod nescimus et nos quantum ad me attinet dico, et eos qui hoc mecum nesciunt; et tamen quibus dictum est, Non est vestrum scire tempora, quae pater posuit in sua potestate , diligebant ejus manifestationem, et dabant conservis suis in tempore cibaria, nec percutiebant eos dnec luxuriabantur cum amatoribus mundi dicentes: Moram facit dominus meus. Alia est ergo ignorantia temporum alia labes morum amorque uitiorum. nam et apostolus Paulus, quando dicebat: Non cito moueamini mente neque terreamini
Abbreviated transcription (Latin):
rabilit̾ suscipiendo fr̃i. &e coep̃o
ysichio: augustinꝰ in dño sał. Necepi lit¬
deras uenerationis tuȩ: qͥb ualde salubri¬
der exhortaris. ut saluatoris nr̃i diliga¬
tur ce desideret᷑ aduentꝰ. facis hoc ut ser¬
uus bonꝰ eiꝰdem pat̾sfamilias. auidꝰ lueroꝵ
dñi tur. ce uolens habere plurimos socies
dilectionis: qua ipse p̃cipue &e ꝑseueran¬
& in hoc scło tanquã ꝑegrini agimꝰ. cũ se
in hac dilectione cor nr̃m ꝓficient̃ exten
dit:. siue citius siue tardiꝰ ueniat quã
putat᷑: cuiꝰ manifestatio fideli caritate.
diligit᷑: & pio desiderat᷑ affectu. Serius
qͥppe ille qui dic̃. morã facit dñs m̃s. &
ꝑcutit conseruos suos. mandueat cebi¬
bit cũ ebriosis: ñ utiq diligit manifes¬
tationẽ eiꝰ Ex morib enĩ apparet animꝰ
etꝰ. Quos mores licet breuit̃. idõ magi¬
ster bonꝰ curauit expͥmere. id ẽ suꝑbiã
atꝙ luxuriã: ne qd̾̃ dicebat mor̃a facit
dñs meuᷤᷤ desiderio dñi sui dicere ere¬

Expanded text:
RABILITER SUSCIPIEXDO FEATBI KT COEPISCOPO HESVCHIO AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Accepi litteras uenerationis tuae, quibus ualde salubriter exhortaris, ut saluatoris nostri diligatur et desideretur aduentus. facis hoc ut seruus bonus eiusdem patris familias auidus lucrorum domini tui et uolens habere plurimos socios dilectionis, qua ipse praecipue et perseueranet in hoc saeculo tamquam peregrini agimus, cum se in hac diledit; sive citius sive tardius veniat quam putatur, cujus manifestatio fideli charitate diligitur, et pio desideratur affectu. Servus quippe ille qui dicit, Moram facit dominus meus; et percutit conservos suos, manducat et bibit cum ebriosis , non utique diligit manifestationem ejus. Ex moribus enim apparet animus ejus; quos mores, licet breviter, ideo magister bonus curavit exprimere, id est superbiam atque luxuriam, ne quod dicebat, Moram facit dominus meus, desiderio domini sui dicere cre
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰ ultimꝰ dies. Certe enĩ hoc saltĩ mani¬
festũ erat apłis. ñ eoꝵ tẽporib cũ hic in
carne uiuerent dñm eẽ uenturũ: &e tam̃
qͥs dubitet eos p̃cipue uigilasse & seruas¬
se. qd̾ om̃ib dixit: ne imparatos repen¬
de ueniens inueniret: Nondu sane in¬
delligo. qua nã mͦ accipi debeat qd̵ scͥpsit
seĩtas tua. ꝓꝑte̾a dixisse dñm apłis. non ẽ¬

Expanded text:
huius ultimus dies. certe enim hoc saltem manihuius ultimus dies. certe enim hoc saltem manifestum erat apostolis non eorum temporibus, cum hic in carne uiuerent, dominum esse uenturum; et tamen quis dubitet eos praecipue uigilasse et seruasse, quod omnibus dixit, ne inparatos repente ueniens inueniret? Nondum sane intellego, quonam modo accipi debeat, quod scripsit sanctitas tua propterea dixisse dominum apostolis: Non e
Abbreviated transcription (Latin):
licantu an mane: ne cũ uenerit. repen¬
de inueniat uos dormientes. Qd̾ aũt
uob̾ dico om̃ib dieo: uigilate. Quibꝰ eñĩ
om̃ib dicit. nisi electis ae dilectis sius.
solũ enĩ illis dixit. quib tc̃ audientib
loquebat᷑ s etiã illis qui fuer̃t post illos
ante nos. & ad nosipsos: &e qͥ ert̃ post nos
usq ader nouissimũ aduentũ. Nunqͥd
aũt om̃s inuenturus ẽ dies ille in hac
uita: aut qͥs quã dicturus ẽ. qd ad defi¬
ctos etiã ꝑtineat. qd̾ ait. ugilate. ne eũ
uenerit repente inueniat uos dormien¬
des: Cur itaq om̃ib dicit. qd̾ ad eos so¬
los ꝑtineat qui tẽ er̃t: nisi qͥa eo mͦ ad
om̃s ꝑtinet quomͦ dixi. Tẽ enĩ unieiiq
ueniet dies ille. cũ uenerit ei dies ut
talis hinc exeat. qualis iudicandus ẽ
illo die. Ae ꝑ hoc uigilare debet omĩs
xꝑianꝰ ne imparatũ eũ inueniat dnĩ
aduentꝰ. Imparatũ aũt inueniet ille
dies: quẽ imparatũ inuenerit suȩ uitȩ

Expanded text:
cantu an mane, ne, cum uenerit repente, inueniat uos dormientes. quod autem nobis dico, omnibus dico: Vigilate. quibus enim omnibus dicit, nisi electis et dilectis suis solum ergo illis dixit, quibus tunc audientibus loquebatur, sed etiam illis, qui fuerunt post illos ante nos, et ad nos ipsos et qui erunt post nos usque ad eius nouissimum aduentum. numquid autem omnes inuenturus est dies ille in hac uita aut quisquam dicturus est, quod ad defunctos etiam pertineat, quod ait: Vigilate, ne, cum uenerit repente, inueniat uos dormientes? cur itaque omnibus dicit. quod ad eos solos pertineat, qui tunc erunt, nisi quia eo modo ad omnes pertinet, quo modo dixi? tunc enim unicuique ueniet dies ille, cum uenerit ei dies, ut talis hinc exeat, qualis. iudicandus est illo die. ac per hoc uigilare debet omnis Christianus, ne inparatum eum inueniat domini aduentus. inparatum autem inueniet ille dies, quem inparatum inuenerit suae uitae
Abbreviated transcription (Latin):
fugi. utrĩ sapiri ansapi. sit modus infi¬
nitiuus ignoro. Possem attendere. iaci
e capi: ni uererer ne me caꝑet. &e ꝓ ludi¬
brio iaceret quo uellet: qui iactũ ce cap
tum aliud fugitũ cupitũ sapitũ ẽẽ coi¬
uinceret. Quȩ item tria. utrũ penulti¬
ma longa ce inflexa. an graui breuiq
ꝓnuncianda sint: similit̾ nescio. Suoca¬
uerim te ad epłam longiorẽ: peto ut pau¬
lo diutius te. legã. Nam ñ queo tantum
dicere: qnͣtum uoluptas ẽ legere te.

Expanded text:
fugi, utrum sapiri an sapi sit modus infifugi, utrum sapiri an sapi sit modus infinitus, ignoro. possem adtendere iaci et capi, ni uererer, ne me caperet et pro ludibrio iaceret, quo uellet, qui iactum et captum aliud, aliud fugitum, cupitum, sapitum esse conuinceret. quae item tria utrum paenultima longa et inflexa, an graui breuique pronuntianda sint, similiter nescio. prouocauerim te ad epistulam longiorem; peto, ut paulo diutius te legam. nam -non queo tantum dicere, quantum uolupe est legere te.
Abbreviated transcription (Latin):
cio satis exploratũ ẽ. His reb fortasse
atq talib. nebridio meo si ñ beatꝰ. aut
certe quasi beatus uideor Uidear ce mͥ.
Qd inde ꝑdo Aut eur parcã bonȩ opmo¬
nꝰ Hȩc inͥ dixi. Deinde oraui ut solebã.
atꝙ dormiui. hec placuit scribere tͥ.
qd̾ in bucc̃a uenerit celem. Et gaudeo:
qͥa sic tͥ placeo. Apud quẽ gͥ libentiꝰ de¬
ꝓmam ineptiam meã: quã eui displice¬
re ñ possũ: At si in potestate fortunȩ ẽ.
ut homirie amet homo̾. uide quã beatꝰ
sim qͥ de fortuitis tã multũ gaudeo: et
talia bona fateor desidero mͥ ubertim
accrescere. fortunȩ aũt bona. uerissimi
sapientes quos solos sapientes fas ẽ uo¬
cari: nec timeri uoluer̾t nec cupi. An
cupiri: tu uideris. Et uelle accidit. Nã
uolo me declinationis hurꝰ gnarũ faei¬
as. Cũ enĩ adiungo uerba similia: incer¬
tor fio. Nam ita ẽ eupio. ut fugio. ut sa¬
pio. ut iacio. ut capio: s utrũ fugiri. an

Expanded text:
tio satis exploratum est. his rebus fortasse tio satis exploratum est. his rebus fortasse atque talibus Nebridio meo si non beatus, at certe quasi beatus uideor. uidear et mihi; quid inde perdo aut cur parcam bonae opinioni? haec mihi dixi; deinde oraui, ut solebam, atque dormiui. Haec placuit scribere tibiquod in buccam uenerit, celem, et gaudeo, quia sic tibi placeo. apud quem igitur libentius ineptiam, quam cui displicere non possum? at si in potestate fortunae est, ut hominem amet homo, uide quam beatus sim, qui de fortuitis tam multum gaudeo et talia bona, fateor, desidero mihi ubertim adcrescere. fortunae autem bona uerissimi sapientes, quos solos beatos fas est uocari, nec timeri uoluerunt nec cupi — an cupiri? tu uideris. et belle accidit. nam uolo me declinationis huius gnarum facias. cum enim adiungo uerba similia, incertior fio. nam ita est cupio ut fugio, ut sapio, ut iacio, ut capio; sed utrum fugiri an
Abbreviated transcription (Latin):
forma: ubi uera melior an ubi falsa.: Qͥs
dubitet ubi uera ẽ. ẽẽ meliorẽ: Nbi gͦ
uera ẽ. In animo scilicet. Animꝰ gͥ mapꝰ
amandus ẽ: quã corpꝰ. S in qua parti
animi ẽ ista ueritas: In m̃te atq intel¬
ligentia. Qd huic aduersat᷑: Sensꝰ. Resi¬
stendũ gͦ sensib totis animi uiribꝰ
quet. Qͥd si sensibilia nimiũ delectasꝰ
fiat. ut ñ delectent. Inde fit: Consuo¬
tudine his carendi: appetendiq melio¬
ra. Odͥ si morit᷑ animꝰ Ergo morit᷑ u̾itis
aut ñ ẽ intelligentia ueritas:. Aut in¬
telligentia ñ ẽ in animo: aut pot̃ moꝵ
aliqͥd. in quo aliqͥd immortale ẽ: Dicb̃
aũt hoꝵ fieri posse soliloqͥa nr̃a ĩa conti¬
nent: satisq ꝑsuasũ est. S nescio qua
consuetudine maloꝵ. territam᷑ atꝙ ti¬
tubamꝰ. Postremo etiã si morit᷑ animus.
qd̾ nullo mͦ fieri posse uideo: ñ ẽẽ tam̃
beatã uitã in leticia sensibiliũ. hoc o¬

Expanded text:
forma ubi uera melior, an ubi falsa? quis forma ubi uera melior, an ubi falsa? quis dubitet, ubi uera est, esse meliorem? ubi ergo uera est? in animo scilicet. animus igitur magis amandus quam corpus. sed in qua parte animi. est ista ueritas? in mente atque intellegentia. quid huic aduersatur? sensus. resistendum ergo sensibus totis animi uiribus liquet. quid si sensibilia nimium delectant? fiat, ut non delectent. unde fit? consuetudine his carendi appetendique meliora. quid si moritur animus? ergo moritur ueritas aut non est intellegentia ueritas aut intellegentia non est in animo aut potest mori aliquid, in quo aliquid inmortale est. nihil autem horum fieri posse Soliloquia nostra iam continent satisque persuasum est; sed nescio qua consuetudine malorum territamur atque titubamus. postremo etiam si moritur animus, quod nullo modo fieri posse uideo, non esse tamen beatam uitam in laetitia sensibilium hoc o
Abbreviated transcription (Latin):
mago ẽẽ dicit᷑. Mirũ est aũt qd̾ in ima¬
ginib uidemꝰ: quȩ specula refer̃t. Nam
quãuis ingentia specula sint: ñ redduii
maiores imagines: quã st̃ etiã corpora
breuissima quȩ obiecta st̃. In parius
aũt speculis ficut in pupillis ocłoꝵ. c
si magna facies sese opponat: breuissi¬
ma imago ꝓ mͦ speculi format᷑. frgo ce
imagines corpoꝵ minui licet si specula
minuant᷑: augeri si augeant᷑ ñ licet.
Bie ꝓfecto aliqͥd latet. s nc̃ dormiendũ ẽ.
Neq enĩ nebridio beatus querendo ui¬
deor:. s fortasse aliqͥd inueniendo.Id aũt
aliqͥd qͥd ẽ: An illa ratiocinatio. euitq¬
quã unicȩ meȩ blandiri soleo: & eame
nimis oblectare: Ilnde constamꝰ. Ex
animo &e corpore. Qd hoꝵ meliꝰ. Hideli¬
cet animꝰ. Qd̾ laudat᷑ in corpore: Dieh̃
aliud uideo: quã pulchritudinẽ. Qd
ẽ corꝑis pulcritudo: Congruentia par¬
tium: cũ quadã coloris suauitate. Hex

Expanded text:
mago esse dicitur. mirum est autem, quod in imamago esse dicitur. mirum est autem, quod in imaginibus uidemus, quas specula referunt; nam quamuis ingentia specula sint, non reddunt maiores imagines, quam sunt corpora etiam breuissima obiecta. in paruis autem specillis sicut in pupillis oculorum etsi magna facies sese opponat, breuissima imago pro modo speculi formatur. ergo et imagines corporum minui licet, si specula minuantur; augeri, si augeantur, non licet. hic profecto aliquid latet. sed nunc dormiendum est. neque enim Nebridio beatus quaerendo uideor, sed fortasse aliquid inueniendo. id autem aliquid quid est? an illa ratiocinatio, cui tamquam unicae meae blandiri soleo et ea me nimis oblectare? Unde constamus?. ex animo et corpore. quid horum melius? uidelicet animus. quid laudatur in corpore? nihil aliud uideo quam pulchritudinem. quid est corporis pulchritudo? congruentia partium cum quadam coloris suauitate. haec
Abbreviated transcription (Latin):
phylosophi in reb intelligibilib diuiti¬
as ponunt: insensibilib egestatẽ. Quid
enĩ erũpnosiꝰ: quã minꝰ atq minꝰ semꝑ
posse fieri: Qdͥ ditius. quã crescere qͣntũ
uelis.ire quo uelis. redire cũ uelis. qͦ¬
usq uelis: &e hoc multũ amare qd̾ minui
ñ potest: Qͥs quis nãq intelligit istos
numeros: icħ sic amat ut monadẽ.
Nec mirũ cũ ꝑ eam fiat: ut cȩt̾i amentur.
S tam̃ cur tantus ẽ mundus: Poterat enĩ
ẽẽ uł maior uł breuior: Hescio. Tale est
enĩ cecur hoc loco potiꝰ quã illo: Hec in
ea re debet ẽẽ questio: ubi qͥcquid eẽt que¬
stio eẽt. Unũ illud multũ mouebat. qͦd
infinite corpora secarent᷑: cui fortasse re¬
sponsũ ẽ. de ui contraria intelligibilis
numeri. S expecta uideamꝰ qͥd sit hoc
nescio qͥd: qd̾ suggerit᷑ menti. Certe sensi¬
bilis mundꝰ. nescio cuiꝰ intelligibilis i¬

Expanded text:
philosophi in rebus intellegibilibus diuitiphilosophi in rebus intellegibilibus diuitias ponunt, in sensibilibus egestatem. quid enim aerumnosius quam minus atque minus semper posse fieri? quid ditius quam crescere, quantum uelis, ire, quo uelis, redire, cum uelis, quousque uelis, et hoc multum amare, quod minui non potest? quisquis namque intellegit istos numeros, nihil sic amat ut monadem; nec mirum, cum per eam fiat, ut ceteri amentur. sed tamen cur tantus est mundus? poterat enim esse uel maior uel breuior. nescio; tale est enim. et cur hoc loco potius quam illo? nec in ea re debet esse quaestio: ubi quicquid esset, quaestio esset. unum illud multum mouebat, quod infinite corpora secarentur, cui fortasse responsum est de ui contraria intellegibilis numeri. Sed expecta; uideamus, quid sit hoc nescio quid, quod suggeritur menti. certe sensibilis mundus nescio cuius intellegibilis i
Abbreviated transcription (Latin):
dius rotari quã mediũ: & alia similia
quȩ similit̃ nouimꝰ. Nunc uͦ quomͦ uł
qualiscũq beatus sũ. qui nescio eur tan
tus sit mundus:. cũ rationes figurarũ
ꝑ quas ẽ. nichil ꝓhibeant ẽẽ qͣnͣto quis
uoluerit ampliorẽ: Aut uͦ quomͦ ñ di¬
ceretur. immo ñ cogerem᷑ confiteri cor¬
pora in infinitũ secari: aut acerta ue¬
lut basi in qntitatem certã. certus cor¬
puseuloꝵ numerus surgeret. Quare
cũ corpo nullũ ẽẽ minimũ sinitur. qͦ
pacto eẽ sinamꝰ amplissimũ. qͦ ampliꝰ
ẽẽ ñ possit: nisi forte illud qd̾ aliquando
alypio dixi. occultissime habet magnã
uim. ut q̃m numerus ille intelligibilisᷤᷤ
infinite. crescit. ñ tam̃ infinite minuit᷑.
nã ñ eum licet ultra monade resoluere::
contra sensibilis. nã qͥd ẽ aliud sensibilis
numerus. nisi corporeoꝵ uł corpoꝵ qnͣ¬
titas: minui qͥdem infinite. s infinite
crescere nequeat: Et idõ fortasse mĩto

Expanded text:
dius rotari quam medium! et alia similia, dius rotari quam medium! et alia similia, quae similiter nouimus. nunc uero quomodo uel qualiscumque beatus sum, qui tus mundus sit, cum rationes figurarum per quas est, nihil prohibeant esse, quanto quis voluerit, ampliorem? Aut quomodo non mihi diceretur, imo non cogeremur confiteri corpora in infinitum secari, ut a certa velut basi in quantitatem certam certus corpusculorum numerus surgeret? Quare cum corpus nullum esse minimum sinitur, quo pacto esse sinamus amplissimum, quo amplius esse non posset, nisi forte illud, $uo3 aliquando Alypio dixi occultissime, habet magnam uim, ut, quoniam numerus ille intellegibilis infinite crescit, non tamen infinite minuitur — nam non eum licet ultra monadem resoluere —, contra sensibilis- — nam quid est aliud sensibilis numerus nisi corporeorum uel corporum quantitas? — minui quidem infinite, sed infinite crescere nequeat. et ideo fortasse merito
Abbreviated transcription (Latin):
alia miseria sit: quã ipsa stulticia. Nnd̃
g illi uisum ẽ. An lectis illis libellis e¬
diam sapientẽ me ausus ẽ credere: Non usq
adeo temeraria ẽ lȩticia gestiens p̾sertim
hominis: cuiꝰ qnͣti ponderis consideratio
sit. bene nouimꝰ. Illud gͥ ẽ. Seripsit qd̾ nob̃
putauit dulcissimũ fore: qͥa &e illi dulce fa-¬
ctum ẽ. qͥcquid posumꝰ in illis littis. Et
scripsit gaudens: nec curauit. qͥd cõmitten¬
dũ gaudenti calamo eẽt. Qd̃ si soliloquia
legiss. Le taret᷑ multo exundantiꝰ nec ta¬
men reꝑiret plus aliqͥd qd me appellara.
quã beatũ. Cito gͦ summũ nom̃ effudit.
in me: nec sibi aliqͥd reseruauit qd̵ de me
letior asseueret. Uide leticia qͥd faciat. S
ubi ẽ ista beata uita: lłbi ubi nam: O si
ipsa eẽt. repelleret athomos epicuri. O si
ipsa eẽt: sciret nicħ deorsũ ẽẽ pret̃ mun¬
dum. O si ipsa eẽt. noss extrema sperȩ tar¬

Expanded text:
ulla miseria sit quam ipsa stultitia. unde ulla miseria sit quam ipsa stultitia. unde ergo illi uisum est? an lectis illis libellis etiam sapientem me ausus est credere? non usque adeo temeraria est laetitia gestiens praesertim hominis, cuius quanti ponderis consideratio sit, bene nouimus. illud igitur est: scripsit, quod nobis putauit dulcissimum fore, quia et illi dulce factum est, quicquid posuimus in illis litteris, et scripsit gaudens nec curauit, quid committendum gaudenti calamo esset. quid? si Soliloquia legisset? laetaretur multo exundantius nec tamen reperiret plus aliquid, quod me appellaret, quam beatum. cito ergo summum- nomen effudit in me + nec sibi aliquid reseruauit, quod de me laetior adseueret. uide, laetitia quid faciat. Sed ubi est ista beata uita? ubi? ubinam? o si ipsa esset repellere atomos Epicuri! o si ipsa esset scire nihil deorsum esse praeter mundum! o si ipsa esset nosse extrema sphaerae tar
Abbreviated transcription (Latin):
augustinꝰ Utrum nescio quo
ut ita dicã blandiloqͥo tuo
lfactũ putem. an uere ita se res habeat:
incertũ apud me ẽ. Nam repente accidit.
nec satis deliberatũ ẽ: quatinꝰ debeat
cõmitti fidĩ. Expectas qͥd istud sit: Qͥd
censes: Ppe ꝑsuasisti mͥ ñ qͥdem beatũ eẽ
me. nã idsoli sapientis p̃dium ẽ: s certe
quasi beatũ ut dicimꝰ hominẽ quasi
hominẽ. incõparatione hominis illius
quẽ plato nouerat: aut quasi rotunda
equasi quadra ea quȩ uidemꝰ. cũ longe
ab eis absint quȩ paucoꝵ animꝰ uidet.
begi enĩ litteras tuas ad lucernã r̃a cenatꝰ.¬
ł roxima erat cubatio: s ñ ita etiã dormi¬
dio. Qppe diu mecũ in lecto situs cogi¬
taui: atq has loquelas habui augusti¬
nus ipse. cũ augustino. Nonne uerũ ẽ
qd̾ nebridio placet᷑ beatos nos ẽẽ.utiq
Nam stultos adhuc ẽẽ. nec ipse audet ne¬
gare. Qdͥ si etiã stultis beata uita con¬
tingit: Durũ. Quasi uͦ parua uł ulla

Expanded text:
AUGUSTINUS. Utrum nescio quo, ut ita dicam, blandiloquio tuo factum putem, an uere ita se res habeat, incertum apud me est. nam repente accidit nec satis deliberatum est, quatenus debeat committi fidei. expectas, quid istuc sit. quid censes? prope persuasisti mihi non quidem beatum esse me, nam id solius sapientis praedium est, sed certe quasi beatum, ut dicimus hominem quasi hominem in comparatione hominis illius, quem Plato nouerat, aut quasi rotunda et quasi quadra ea, quae uidemus, cum longe ab eis absint, quae paucorum animus uidet. legi enim litteras tuas ad lucernam iam cenatus; proxime erat cubitio, sed non ita etiam dormitio; quippe diu mecum in lecto situs cogitaui atque has loquelas habui Augustinus ipse cum Augustino: Nonne uerum est, quod Nebridio placet, beatos nos esse? non utique; nam stultos adhuc esse nec ipse audet negare. quid, si etiam stultis beata uita contingit? durum! quasi uero parua uel alia
Abbreviated transcription (Latin):
entes: multo affectu & obsequio sa¬
lutari rogamꝰ. Si ipsã m̃branam scĩ
domnionis acceꝑis: transscͥptam nob̃
remittere dignaberis. Et hoc rogo seri¬
bas mͥ quẽ ymnũ meũ agnoui̾s. Panẽ
unũ scĩtati tue unitatis gr̃a misimꝰ.
in quo etiã trinitatis soliditas conti¬
netur. Hunc panẽ eulogiam ẽẽ tu fa¬
cies: dignatione sum̃di

Expanded text:
entes multo affectu et obsequio saentes multo affectu et obsequio salutari rogamus. si ipsam membranam sancti Domnionis acceperis, transcriptam nobis remittere dignaberis. et hoc rogo scribas mihi, quem hymnum meum agnoueris. panem unum sanctitati tuae unitatis gratia misimus, in quo etiam trinitatis soliditas continetur. hunc panem eulogiam esse tu facies dignatione sumendi
Abbreviated transcription (Latin):
ñ audemꝰ dicere: exaltabit᷑ sic̃ eiuitaᷤ
magna. Et tu qͥdem suꝑ montẽ edifica¬
ta ciuitas es: ul accensa suꝑ candela¬
brũ lucerna. in septiformi claritate
collices: nos sub modio peccatoꝵ de¬
litescimꝰ Uisita litteris tuis. ce ꝓfer in
lucẽ in qua ipse uersaris: suꝑ aur ea
candelabra consꝑicuus. Eloquia tua
lum̃ semitis nrĩs erunt: ae oleo luc̾nȩ
tuȩ impinguabit᷑ caput nr̃m: & ac¬
cendetur fides. cũ de spũ oris tui. ei¬
bum m̃tis celum̃ animȩ sũpserimꝰ
Pax ce grã dĩ tecũ: ce corona iusticiȩ tͥ
maneat in die illo: dñe pat̃ merito
dilectissime. uenerabilis & exoptatissi¬
me. Benedictos scĩtatis tuȩ comites
&e emulatores in dño. fr̃s sidignant᷑
nr̃os. tam in ȩccłiis quã in monast̾i̾is.
kartagini. tagaste. hipponeregio. & to¬
tis parrochiis tus. atq om̃ib cognitiᷤ
tͥ ꝑ africã locis. dño catholice serui¬

Expanded text:
non audemus dicere, exaltabitur sicut ciuitas non audemus dicere, exaltabitur sicut ciuitas magna. et tu quidem super montem aedificata ciuitas es uel accensa super candelabrum lucerna in septiformi claritate conluces; nos sub modio peccatorum delitescimus. uisita litteris tuis, profer in lucem, in qua ipse uersaris, super aurea candelabra conspicuus. eloquia tua lumen semitis nostris erunt et oleo lucernae tuae inpinguabitur caput nostrum et accendetur fides, cum de spiritu oris tui cibum mentis et lumen animae sumpserimus. Pax et gratia dei tecum et corona iustitiae tibi maneat in die illo, domine pater merito dilectissime, uenerabilis et exoptatissime. benedictos sanctitatis tuae comites et aemulatores, in domino fratres, si dignantur, nostros tam in ecclesiis quam in monasteriis Carthagini, Tagastae, Hippone Regio et totis paroeciis tuis atque omnibus cognitis tibi per Africam locis domino catholice serui
Abbreviated transcription (Latin):
ex parte te nouerim: qͦ magis gratuler.
si ab suscipiendo mͥ patre nr̃o ambrosio.
uł ad fidẽ inuitatus es. uł ad sac̾dotiũ
consecratꝰ: ut eundem ambo habere
meream᷑ auctorẽ. Nam ego & si a delfino
burdegale baptizatͦ: a lampio apd bar¬
cilonem in hispania ꝑium infłamatȩ
subito plebis sacratus sim: tam̃ ambro¬
sii semꝑ dilectione ad fidẽ innutritus
sum. &e nẽ in sacerdotii ordine. ꝯfoueor.
Deniq suo me clero uoluit uendicare:
ut & si diuersis locis degamꝰ: ipsiꝰ pbr
censear. S de me ne qͥd ignores: scias¬
me antiquissimũ peccatorẽ. ñ ita olĩ
de tenebris &e umbra mortis eductũ.
sp̃m aurȩ uitalis hausisse. nec ita olĩ
posuisse in aratro manũ. & eruc̃e dñi
sustulisse: quã ut in finẽ ꝑferre uale¬
amus. orationib tius adiuuem᷑. Ae-¬
cumulabit᷑ hȩc meritis tuis merces:
si int̾uentu tuo onera nr̃a releuaui̾s.
Sc̃s enĩ laborantẽ adiuuans. qͥa frẽm

Expanded text:
ni parte te nouerim, quo magis gratuler, ni parte te nouerim, quo magis gratuler, si a suspiciendo mihi patre nostro Ambrosio uel ad fidem inuitatus es uel ad sacerdotium consecratus, ut eundem ambo habere uideamur auctorem. nam ego, etsi a Delphino Burdigalae baptizatus, a Lampio apud Barcilonem in Hispania per uim inflammatae subito plebis sacratus sim, tamen Ambrosii semper et dilectione ad fidem innutritus sum et nunc in sacerdotii ordinatione confoueor. denique suo me clero uoluit uindicare, ut, etsi diuersis locis degam, ipsius presbyter censear. Sed de me ne quid ignores, scias antiquissimum peccatorem non ita olim de tenebris et umbra mortis eductum spiritum aurae uitalis hausisse nec ita olim posuisse in aratro manum et crucem domini sustulisse, quam ut in finem perferre ualeamus orationibus tuis adiuuemur. accumulabitur haec meritis tuis merces, si interuentu tuo onera nostra releuaueris. sanctus enim laborantem adiuuans, quia fratrem
Abbreviated transcription (Latin):
aureliũ ita scͥpsimus: ut si nẽ ypponere¬
gio degeres. illotͥ litteras nrãs. & trans¬
scriptã kartagine m̃branam mutere
dignaret᷑. Qd̾ & scõs uiros quos indiceᷤᷤ
caritatis ipsoꝵ tuo sermone cognouimꝰ.
comitẽ e euodiũ rogauimꝰ. ut hȩc scri¬
bere ipsi curarent: neuł parenti dom¬
nioni diuti codex suus deforet: ae tibi
transmissus sine necessitate redibenti
maneret. Specialiter aũt hoc ate peto.
qm̃ me immerentẽ & inopinantẽ ma¬
gno tui amore complesti: ut ꝓ hac hy
mo. tanto uocatus a dño. qͥb exordiis
segregatus ex utero matͥs tuȩ. ad ma¬
trem filioꝵ dĩ ꝓle letantẽ. abi̾urata car¬
nis &e sanguinis stirpe tnsieris. & inge¬
nus regale &e sacerdotale sis translatꝰ
edisseras. Qd̾ enĩ indicasti ĩa de hu
militatis nr̃ȩ nomine. apud mediola¬
num te didicisse. cũ illic iniciareris. fa¬
teor curiosis me uelle condiscere: ut oĩ¬

Expanded text:
Aurelium ita scripsimus, ut si nunc Hippone-reAurelium ita scripsimus, ut si nunc Hippone-regio degeres, illo tibi litteras nostras, et transcriptam Carthagine membranam mittere dignaretur. Quod et sanctos viros, quos indices charitatis ipsorum, tuo sermone cognovimus. Comitem et Evodium rogavimus, ut haec scribere ipsi curarent, ne vel parenti Domnioni diutius codex suus deforet, et tibi transmissus sine necessitate redhibendi maneret. 4. Specialiter autem hoc a te peto, quoniam me immerentem et inopinantem magno tui amore complesti, ut pro hac hmo, tanto vocatus a Domino, quibus exordiis segregatus ab utero matris tuae, ad matrem filiorum Dei prole laetantem, abjurata carnis et sanguinis stirpe, transieris, et in genus regale et sacerdotale sis translatus, edisseras. Quod enim militatis nostrae nomine apud Mediolanium te didicisse, cum illic initiareris, fateor curiosius me uelle condiscere, ut om
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsc̃ĩtatem tuã nrĩs inuicẽ salutentur
obsequiis. & inclero sẽĩtatis tuȩ comi¬
tes: &e in monasteriis ficłi ac uirtutis
duȩ emulatores. Nam ce si inppłis ae
suꝑ ppłm agas. oues paschuȩ dni regeis
sollicitis uigil pastor excubiis: tam̃ ab¬
dicatione scł̃i &e repulsa carnis ac san¬
guinis. desertũ ipse tͥ fecisti: secretus
a multis. uocatus in paucis. Sane uica-¬
rio aliquatenꝰ munere licet ꝑ omĩa tͥ
impar: ut iusseras ꝓuidi illa eusebii
uenabilis ep̃i constantinopolitani de
cunctis tpr̃ib historiam. S in hoc fuit
obtẽperandi mora iussionis tuȩ. qͥa cũ¬
ipse ñ haberẽ hunc codicem romȩ repꝑi.
apud parentẽ nr̃m uere scĩssimũ dom¬
nionem.qͥ ꝓculdubio ꝓmpti mͥ paruit
in hoc beneficio: qd̾ tͥ deferendũ indica¬
ui. yerũptamen qͥa & loca tua mͥ signifi¬
care dignatꝰ es. ut ipse monuisti adue¬
nerabilem sociũ coronȩ tuȩ patrẽ nr̃m

Expanded text:
per sanctitatem tuam nostris inuicem salutentur per sanctitatem tuam nostris inuicem salutentur obsequiis et in clero sanctitatis tuae comites et in monasteriis fidei ac uirtutis tuae aemulatores. nam etsi in populis ac super populum agas oues pascuae domini regens sollicitis uigil pastor excubiis, tamen abdicatione saeculi et repulsa carnis . ac sanguinis desertum tibi ipse fecisti secretus a multis, uocatus in paucis. Sane uicario aliquatenus munere licet omnia tibi inpar, ut iusseras, prouidi illam Eusebii, uenerabilis episcopi Constantinopolitani, de cunctis temporibus historiam. sed in hoc fuit obteipse non haberem hunc codicem, Romae reperi apud parentem nostrum vere sanctissimum Domnionem, qui procul dubio promptius mihi paruit in hoc beneficio, quod tibi deferendum indicavi. Verumtamen quia et loca tua mihi significare dignatus es, ut ipse monuisti, ad venerabilem socium coronae tuae, patrem nostrum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ etiã quos erexit elisos &e de t̾ra mo¬
pes suscitauit. in ur̃a uoluit sorte. nu¬
merari: s magis gratulam᷑ in eo dñi mu¬
nere. quo nos in pectoris tui habitatiõe.
constituit: qd̃q ita uiscerib tuis inse¬
rere dignatꝰ est. ut peculiarẽ nobis ca¬
ritatis tuȩ fiduciã uendicemꝰ. his offi¬
ciis atq munerib ꝓuocati:. ut nos dif¬
fidenter aut leuit̃ te amare ñ liceat.
Accepimꝰ enĩ insigne p̃cipuum dilectio
nis & sollicitudinis tuȩ. opus scĩ &e ꝑ
libris qͥnq confectũ: qd ita miramur
atq suscipimꝰ. ut dictata diuinitꝰ u̾ba
credamꝰ. Itaq fiducia suscipiende nob̃
unanimitatis tuȩ. & ad ipsũ scribere
ausi sumꝰ dũ nos illi ꝑ te ce de imꝑitia
exeusandos. & ad caritatẽ comm̃dandoᷤᷤ
p̾sumimꝰ: sicut & omĩb scĩs. quoꝵ nos
ce absentiũ officiis sospitare dignatꝰ es
pari ꝓculdubio curaturus affectu. ut

Expanded text:
que etiam, quos erexit elisos, et de terra inoque etiam, quos erexit elisos, et de terra inopes suscitavit, in vestra voluit sorte numerari. Sed magis gratulamur in eo Domini munere, quo nos in pectoris tui habitatione constituit; quoque ita visceribus tuis insinuare dignatus est, ut peculiarem nobis charitatis tuae fiduciam vindicemus, his officiis atque muneribfidenter aut leuiter te amare non liceat. Accepimus enim insigne praecipuum dilectionis et sollicitudinis tuae, opus sancti et libris quinque confectum, quod ita miramur atque suspicimus, ut dictata diuinitus uerba credamus. itaque fiducia suspiciendae nobis unanimitatis tuae et ad ipsum scribere ausi sumus, dum nos illi per te et de inperitia excusandos et ad caritatem commendandos praesumimus sicut et omnibus sanctis, quorum nos et absentium officiis sospitare dignatus es pari procul dubio curaturus affectu, ut
Abbreviated transcription (Latin):
li &e beatissimo patͥ alypio:
paulinꝰ & therasia peccatoreᷤ.
Hȩc ẽ uera caritas. hȩc ẽ ꝑfecta dilec¬
tio: quã tͥ eirca humilitatẽ nram̃ ineẽ
dociusti. dñe uere sc̃e & merito beatis¬
sime ac desiderabilis. Accepimꝰ enĩ ꝑ ho¬
minẽ nr̃m iulianũ de cartagine reu̾¬
tentem litteras: tantã nobis sc̃ĩtatis tuȩ
lucẽ afferentes. ut nob̾ caritatẽ tuã ñ
agnoscere. s recognoscere uideremur:
qͥa uidelicet ab illo qͥ nos ab origine
mundi p̃destinauit sͥ. caritas ista ma-¬
nauit. in quo facti sumꝰ ante quã nati:
nexi sumꝰ: ut nos inuicẽ ante corpora¬
les conspectus. reuelante spũ noscere¬
mus. Gratulam᷑ itaq & głamur in dño:
qͥ unus atq idem. ubiq terraꝵ oꝑatur
in siuis dilectionẽ suã in spũ sc̃o: quem¬
suꝑ omnẽ carnẽ effudit. fluminus im¬
petu letificans ciuitatẽ suã: in cur te
ciuib pͥncipalem eũ principib ppłi sui.¬
in sede apłica merito collocauit: nos¬

Expanded text:
li, et beatissimo patri ALYPIO, PAULINUS et THERASIA peccatores. 1. Haec est vera charitas, haec perfecta dilectio, quam tibi circa humilitatem nostram inesse docuisti, domine vere sancte, et merito beatissime ac desiderabilis. Accepimus enim per hominem nostrum Julianum de Carthagine revertentem, litteras tantam nobis Sanctitatis tuae lucem afferentes, ut nobis charitatem tuam non agnoscere, sed recognoscere videremur. Quia videlicet ex illo, qui nos ab origine mundi praedestinavit sibi, charitas ista manavit, in quo facti sumus antequam nati, nexi sumus, ut nos inuicem ante corporales conspectus reuelante spiritu nosceremus. gratulamur itaque et gloriamur in domino, qui unus atque idem ubique terrarum operatur in suis dilectionem suam spimpetu laetificans civitatem suam. In cujus te civibus principalem cum principibus populi sui, sede apostolica merito collocavit: nos
Abbreviated transcription (Latin):
rerem qͥd ageres: sospitẽ te. letꝰ audiui.
Rursũ cũ tuas litteras ñ dico sꝑarem s
exigerẽ: nesciente te de affrica ꝓfectũ
ẽẽ se dixit. Itaq reddo tͥ ꝑ eũ salutati¬
onis officia. qͥ te unico amore. cõplecti¬
tur: simulq obsecro ut ignoscas pudo¬
ri meo: qd̾ diu p̃cipienti ut rescriberẽ
negare ñ potui. Nec ego tͥ. s causȩ cau¬
sa respondit. Et si culpa ẽ respondisse:
queso ut patient̾ audias. multo ma¬
ior ẽ ꝓuocasse. S facessant istimodi
querimoniȩ: sit int̾ nos pura germa¬
nitas: & deinceps ñ questionũ s caritatsͤ
ad nos seripta mittamꝰ. Sc̃i fr̃s qͥ nobis¬
cũ dño seruiunt: affatim te salutant.
Scõs qui tecũ xp̃i leue trabunt iugũ.
p̃cipue scm̃ & suscipiendũ papã alipiũ:
ut meo obseqͥo salutes p̾cor. Incolumẽ
sti librũ explanationũ in iona: puto qd̾
ridicuła cuciirbite ñ recipias questionẽ.
Si aũt amicus qͥ me primꝰ gladio petiit.

Expanded text:
aererem. quid ageres, sospitem te laetus audiui. rursum cum tuas litteras non dico sperarem, sed exigerem, nesciente te de Africa profectum esse se dixit. itaque reddo tibi per eum salutationis officia, qui te unico amore complectitur, simulque obsecro. ut ignoscas pudori meo, quod diu praecipienti, ut rescriberem, negare non potui. nec ego tibi sed causae causa respondit. et si culpa est respondisse, — quaeso, ut patienter audias — multo maior est prouocasse. sed facessant istius modi querimoniae; sit inter nos pura germanitas et deinceps\'non quaestionum sed caritatis ad nos scripta mittamus. sancti fratres, qui nobiscum domino seruiunt, affatim te salutant. sanctos, qui tecum Christi leue trahunt iugum. praecipue sanctum et suscipiendum papam Alypium ut meo obsequio salutes, precor. incolumem sti librum explanationum in Ionam, puto, quod ridiculam cucurbitae non recipias quaestionem. sin autem amicus, qui me
Abbreviated transcription (Latin):
augeri. Itaq humilitatis meȩ p̾sentiã
spondeo. ñ tam stilo quã uoto: si uene.¬
rabilitatis tuȩ scripta ꝓuisu relegero.
Diuina te clem̃tia tueatur annis in nu¬
meris. dñe uenerabilis. Cur mͥ fons or¬
bis paruo sermone meauit: An minus
apta suis sꝑauit corda fluentis: Cũ pa¬
deat mens omĩs aqͥs spectetq loquacẽ:
Religionis oꝑem gratos dat sensibꝰ imbre ᷤᷤ.
E xpectat qͦs plena fides xꝑi de stipite pen¬
dens. E

Expanded text:
augeri. Itaque humilitatis meae praesentiam augeri. Itaque humilitatis meae praesentiam spondeo non tam stilo quam voto, si Venerabilitatis tuae scripta pro visu, relegero. Divina te clementia tueatur annis innumeris, domine venerabilis. Cur mihi fons orbis parvo sermone meavit? An minus apta suis speravit corda fluentis? Cum pateat mens omnis aquis, spectetque loquacem Relligionis opem gratos da sensibus imbres, Exspectat quos plena fides Christi de stipite pendens. E
Abbreviated transcription (Latin):
nõ uere p̾dicabili ac nimium
suscipiendo. om̃iq laudu genẽ
ꝓsequendo pat̾ augustino: au¬
dar in dño sał. Habeo grãm beatitudi¬
nis tue: qd̾ libent̃ mei sũpseris tẽptam̃¬
ta sermonis. Tunc enĩ bonȩ ficd̃i filiis dat᷑
audacia: cũ pat̾ni fontis ymbrib fuerit.
irrorata. Iuocatii itaq te dulcis antistes.
ñ ut p̾largi pectoris pusilũ libam̃ acipem:¬
s ut ingens diuitis ubertim flum̃ hau¬
rirem. Thesaurũ sapientiȩ desideraui:
s minꝰ accepi quã uolui. licet minꝰ ñ
debet dici s munꝰ qd̾ oracułu legis
contulerit. augustinꝰ sacrator iusticiȩ
instaurator spiritalis głȩ. dispensator
salutis ȩt̾nȩ. Tam tͥ mundanꝰ orbis
notus ẽ quã notatus: tã tu ei cognitꝰ
quã ꝓbatꝰ. Opto itaq sapientiȩ floribꝰ
pasci: & uiui fontis haustib irrigari.
Presta cupienti: qd̾ utriq ꝓsit. Pot̃ enĩ
seminudi roboris uelam̾ genitale. ui¬
ridari: si meruerit tuis sensĩ fluentis

Expanded text:
no vere praedicabili ac nimium suspiciendo, omnique laudum genere prosequendo patri AUGUSTINO, AUDAX, in Domino salutem. Habeo gratiam Beatitudini tuae, quod libenter mei sumpseris tentamenta sermonis: tunc enim bonae fidei filiis datur audacia, cum paterni fontis imbribus fuerit irrorata. Provocavi itaque te, dulcis antistes, non ut praelargi pectoris pusillum libamen accipersed ut ingens divitis ubertim flumen haurirem. Thesaurum sapientiae desideravi, sed minus accepi quam volui, licet minus non debet dici, sed munus, quod oraculum legis contulerit Augustinus, sacrator justitiae, instaurator spiritualis gloriae, dispensator salutis aeternae. Tam tibi mundanus orbis notus est, quam notatus; tam tu ei cognitus, quam probatus. Opto itaque sapientiae floribus pasci, et vivi fontis haustibus irrigari: praesta cupienti quod utique prosit. Potest enim seminudi roboris velamen genitale viridari, si meruerit tuis sensim fluentis
Abbreviated transcription (Latin):
C eam & manducauerit. sipeccat. Si de
horto uł de possessione icdoloꝵ uł satilotũ
eoꝵ debet xpianꝰ sciens holus emere uł
aliquẽ fructũ: &e inde edere: Sane de
iuram̃to uł de idolis ut laborẽ ñ patia¬
ris in requirendo quȩ dño donante in
uenerimꝰ. ante ocłos tuos uolui ꝓpo¬
nere. Si qͥd aũt aliud aꝑtius aut meliꝰ
in seripturis inueneris: dignare mͥ sig¬
nificare. Unde quȩ inuenimꝰ hȩc sunt.
Ubi laban dixit ad iacob: d̃s abraham
ae ds nachor. Quẽ aũt dm dixerit. nos
significauit seriptura. Et iterũ abumne¬
lech quando uenit ad ysaac uͥ iurauit.
uł qui cũ eo eo erant: s quale uiram̃¬
tum ñ significauit scriptura. Iterum
de idolis ubi ad gedeon dictũ ẽ adño
in iudicũ libro. ut de uitulo quẽ occi¬
derat in holocaustũ faceret: &e in iesu
naue de ihericho. ut om̃e aurũ ce ar
ronomio positũ ẽ. non inferes abhomi¬
nationẽ in domũ tuã. qͥa anathema

Expanded text:
 eam et manducauerit, si peccat? XVIII. Si de  eam et manducauerit, si peccat? XVIII. Si de horto uel de possessione idolorum uel sacerdotum eorum debet Christianus sciens holus emere uel aliquem fructum et inde edere? Sane de iuramento uel de idolis, ut laborem non patiaris in requirendo, quae dominus donauit, ut inuenerimus, ante oculos tuos uolui proponere; si quid autem aliud apertius aut melius in scripturis inueneris, dignare mihi significare. unde, quae inuenimus, haec sunt, ubi Laban dixit ad Iacob: Deus Abraham et deus Nachor, quem autem deum, non significauit scriptura; et iterum Abimelech quando uenit ad Isaac, ubi iurauit uel qui cum illo erant, sed quale iuramentum, non significauit scriptura; iterum de idolis, ubi ad Gedeon dictum est a domino in libro iudicum, ut de uitulo, quem occiderat, holocaustum faceret; et in Iesu Naue de Hiericho, ut omne aurum, argenronomio positum est: Non inferes abominationem in domum tuam et anathema
Abbreviated transcription (Latin):
cũ inde aliqui ceꝑint pugnare &e nñ¬
& ficere hostes: Si licet de fonte biberens
puteo: ubi de sacrificio aliqͥd muissũ est
Si de puteo qͥ in templo factus ẽ ce dest
U tus ẽ. debet inde.xꝑianꝰ bibere: Sinte¬
plo quo colitur idolũ puteus ibi sit uel
fons. & nicħ ibi factũ sit in eodẽ puteonł
Scatur simulaeris: Si xꝑianꝰ debet in bal¬
neis quib in die festo suo pagani loti st̃
Slauare siue cũ ipsis siue sine ipsis: Si
in solio ubi descender̃t pagani ab idolis
uenientes in die festo suo. & aliqͥd illie
in solio sacrilegii sui fecerint. &e scierit
xꝑianꝰ si debet in eodem solio descendere:
habuerit carnẽ in ȩscam. de qua dictũ
fuerit illi qͥa immolaticia ẽ. &e ñ mandiul¬
cauerit eã: postea aũt ad aliquẽ trans¬
latam ipsã carnẽ aliquo casu. inuenerit
uenalem ce emerit eã. aut appositã habu¬
erit ab aliquo alio inuitatꝰ. & ñ cognou̾it¬

Expanded text:
cum inde aliqui coeperint pugnare et intcum inde aliqui coeperint pugnare et interficere hostes? XIV. Si licet de fonte bibere uel de puteo, ubi de sacrificio aliquid missum est? si de puteo, quod in templo est et desertum factum est, debet inde Christianus bibere? si in templo, quod colitur, idoli puteus ibi sit uel fons et nihil ibi factum sit in eodem puteo uel catur simulacris? si Christianus debet in balneis, quibus in die festo suo pagani loti sunt, lauare siue cum ipsis siue sine ipsis? XVI. Si in solio, ubi descenderunt pagani ab idolis uenientes in die festo suo et aliquid illic in solio sacrilegii sui fecerint et scierit Christianus, si debet in eodem solio descendere? habuerit carnem in escam, de qua dictum fuerit illi, quia immolaticia est, et non manducauerit eam; postea autem ad aliquem translatam ipsam carnem aliquo casu inuenerit uenalem et emerit eam aut adpositam habuerit ab aliquo alio inuitatus et non cognouerit
Abbreviated transcription (Latin):
buerit in corde. qd̵ inmolata sit ce ñ sit
immolata: & ilła tenuerit cogitationẽ.
qua ñ immolatã cogitabit. si manduca¬
uerit si peccat: Siqͥs bonã rem de qua
dubitat an bona an mala sit faciat. pu
tat bonã eũ tam̃ putass & mala: si pec¬
catũ asseribat᷑ ei: Si qͥs dixerit qd̾ im¬
molaticiũ ẽ mentiens. &e postea dixerit
iterũ qͥa m̃titus ẽ. & ad ficdẽ uere m̃titꝰ
est: si licet xpianũ inde manducare
aut uendere: &e de precio uti exeo qͥͦd
audiuit:. Si xꝑianus aliqͥs ambulans
passus necessitatẽ uictus. fame uniꝰ diei
uł bidui uł multoꝵ dierũ. ut ĩa dura¬
re ñ possit. ita occurrerit ut in ipsa ne¬
cessitate famis. in qua sibi uidet iam
mortẽ ꝓrimare. inuenerit cibũ in idolio
positũ. ubi nullus sit hominũ. & ñ possit
inuenire aliũ cibũ debet mori. aut inde
uł a romano uelle int̾fici: debet eos n
Uel si lieet sine unit̃fectione eos in iagre

Expanded text:
buerit in corde, quod immolata sit et non sit buerit in corde, quod immolata sit et non sit immolata, et illam tenuerit cogitationem, qua non immolatam cogitabit, si manducauerit, si peccat? IX. Si qui bonam rem, de qua dubitat, an bona aut mala sit, faciat, cum putat bonam, cum tamen putasset et malam, si peccatum adscribatur ei? X. Si quis dixerit, quod immolaticium est, mentiens et postea dixerit iterum, quia mentitus est, et ad fidem uere mentitus est, si licet Christianum inde manducare aut uendere et de pretio uti ex eo, quod audiuit? XI. Si Christianus aliquis ambulans passus necessitatem uictus fame unius diei uel bidui uel multorum dierum, ut iam durare non possit, ita occurrerit, ut in ipsa necessitate famis, in qua sibi uidet iam mortem proximare, inuenerit cibum in idolio positum, ubi nullus sit hominum, et non possit inuenire alium cibum, debet mori aut exindeuel a Romano uelle interfici, debet eos ipuel si licet sine interfectione eos inpugnare
Abbreviated transcription (Latin):
ñ iuratur conductoriᷤ Si barbarus
qui ꝑ uiram̃tum suũ iurat malũ fece¬
rit illũ rꝑianũ conductorẽ uł tribunũ
qui limiti preest. iurare sib ꝓfide illis
seruanda. ꝓ custodiendis frugib. ꝑ ip¬
sum iuram̃tum mortale ꝑ qd̾ ipse uirat:
si solus ille xꝑianꝰ coinquinatꝰ ẽ. si ñ et
illa quoꝵ causa iurat. aut si pagans qͥ
limiti p̃est iurauerit barbaro. ꝓfide illis
seruanda ꝑ mortale iuram̃tum: si ñ inqͥ¬
nat ꝓ quib iurat: Si quẽ misero ad
areuges. si lieet ei iuram̃tũ acciꝑe a bar¬
baro illud mortale: si ñ coinquinat᷑ si sus¬
trituratoria tritici. uł eusꝰcũq legumi¬
nis. aut torculari de qua dȩmoni obla¬
tum ẽ. si licet inde manducare. xpianũ
scientẽ. De luco si licet ad aliquẽ usũ
suũ xꝑianũ scientẽ ligna tollere:. Si qͥs
uadens ad macellũ. emat carnẽ quȩ ñ
sit immolaticia. & cogitationes duas ha¬

Expanded text:
non iuratur conductori? V. Si barbarus, non iuratur conductori? V. Si barbarus, qui per iuramentum suum iurat malum, fecerit illum Christianum conductorem uel tribunum, qui limiti praeest, iurare sibi pro fide illi seruanda pro custodiendis frugibus per ipsum iuramentum mortale, per quod ipse iurat, si solus ille Christianus coinquinatur? si non et illa, quorum causa iurat? aut si paganus, qui limiti praeest, iurauerit barbaro pro fide illi seruanda per mortale iuramentum, si non inquinat, pro quibus iurat? si quem misero ad Arzuges, si licet ei iuramentum accipere a barbaro illud mortale et si non coinquinatur, si sustrituratoria tritici uel cuiuscumque leguminis aut torculari, de qua daemoni oblatum est, si licet inde manducare Christianum scientem? VII. De luco si licet ad aliquem usum suum Christianum scientem ligna tollere? VIII. Si quis uadens ad macellum emat carnem, quae non sit immolaticia, et cogitationes duas ha
Abbreviated transcription (Latin):
sciens. uł de p̾cio ipsarũ rerũ fuerit co¬
inquinatus. significare dignare. Itẽ ab
alio audiui. qd conductori ñ uiratur
a barbaro: & alt̃ dixit qͥa uirat᷑ condu¬
ctori. si etiã falsũ mͥ dixit ille qui dixit
uirari conductori: si iam ꝓ hoc qͦd solu
audiui. ñ debeo uti de ipsis frugib uł
de precio ipsarũ ꝓꝑt̃ auditũ solũ. qͥa
dictũ ẽ. si qͥs aũt dixerit hoc immola¬
ticium ẽ idolis. nolite manducare ꝓpt̃
illũ: si tam̃ etiã hȩc causa similis ẽ cau¬
se de. immolaticio. Qd̾ si ita ẽ: qͥd debeo
de ipsis frugib uł de precio ipsax face
re: si debeo requirere de utroꝙ qͥ mͥ dix̃
qͥa ñ iuratur conductori. aut qͥ dixit qͥa
uiratur conductori: & dictũ uniꝰcuiꝰq
ꝓbare ꝑtestes. qͣ uerũ dixit. de illis du¬
obus. &e tamdui ñ contingere de ipsis
frugib uł de p̾cio. quã diu mͥ ꝓbatũ
fuerit. si uerũ dixit ille qui dixit. qͥa

Expanded text:
sciens uel de pretio ipsarum rerum usus fuerit, cosciens uel de pretio ipsarum rerum usus fuerit, coinquinetur, significare dignare. III. Item ab alio audini, quod conductori non iuratur a barbaro, et alter dixit, quia iuratur conductori. si etiam falsum mihi dixit ille, qui dixit iurari conductori, si iam pro hoc, quod solum audiui, non debeo uti de ipsis frugibus uel de pretio ipsarum propter auditum solum, quia dictum est: Si quis autem dixerit: \'Hoc immolaticium est idolis,\' nolite manducare propter illum? si tamen etiam haec causa similis est causae de immolaticio? quod si ita est. quid debeo de ipsis frugibus uel de pretio ipsarum facere? IV. Si debeo requirere de utroque, qui mihi dixit, quia non iuratur conductori, aut qui dixit, quia iuratur conductori, et dictum uniuscuiusque probare per testes, qui uerum dixit de illis duobus, et tam diu non contingere de ipsis frugibus uel de pretio, quam diu mihi probatum fuerit, si uerum dixit ille, qui dixit, quia
Abbreviated transcription (Latin):
possessore ꝓseruandis frugib accipiat.
aurũ. uł a uiatore deductor: s tamen
cũ hac ueluti mercede. quȩ solet dari a
possessore uł a uiatore. iuram̃tũ etiã
illud in medio ẽ. mortale datũ decuri¬
oni uł tribuno. Qd̾ ꝑturbat me. ne pol¬
luat illũ qui suscepit barbari iuram̃¬
tum: uł illa quȩ custodit barbarꝰ. Qua¬
cumq enĩ conditione etiã auro dato
& obsidib datis. ut audiui: tam̃ uira¬
mentũ iniquũ mediũ int̾cessit. Digna¬
re mͥ aũt definitiue rescribere: &e ñ sus¬
pense. Qd̾ si ipse seribas dubr tant᷑. ego
in maiores dubitationes incidere possũ.
quã antequã int̾rogassem. Hoc etiã au¬
diui. qͥa ipsi homines conductores qui p̾¬
sunt rei meȩ. iuram̃tum ꝑ demones suos
uirantib barbaris accipiunt. ꝑseruandiᷤ
frugib. Si cũ illigͦ uirant ꝑ demones su¬
os ut custodiant fruges. ñ polluunt ipsas
fruges. ut si inde manducauerit xꝑianꝰ

Expanded text:
possessore pro seruandis frugibus accipiat possessore pro seruandis frugibus accipiat aurum uel a uiatore deductor; sed tamen cum hac ueluti mercede, quae solet dari a possessore uel a uiatore, iuramentum etiam illud in medio est mortale datum decurioni uel tribuno. quod perturbat me, ne polluat illum, qui suscepit barbari iuramentum, uel illa, quae custodit barbarus. quacumque enim condicione etiam auro dato et obsidibus datis, ut audiui. tamen iuramentum iniquum medium intercessit. dignare mihi autem definitiue rescribere et non suspense, quod, si ipse scribas dubitanter, ego in maiores dubitationes incidere possum, quam antequam interrogassem. II. Hoc etiam audiui, quia ipsi homines conductores, qui praesunt rei meae, iuramentum per daemones suos iurantibus barbaris accipiunt pro reseruandis frugibus. si, cum illi ergo iurant per daemones suos, ut custodiant fruges, non polluunt ipsas fruges, ut, si inde manducauerit Christianus