comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
c̃sꝰ celerrimꝰ pt̾ ut̃a qr uͥ fides ñ erat honũ
op̾ñ erat bonũ n op̾ int̾ntio fac̃. Int̾ntionẽ
fides dirig̾. Ho ualde attendas qͥ hõ faciat
s qͥd c̃ fac̃ aitendat qͦ lac̾tos optime gub̾natõiᷤᷤ
dirigat his testimoniis in simiari uidr ex

Expanded text:
ubi ipsa fides non erat, bonum opus non erat. Bonum enim opus intentio facit, intentionem fides dirigit. Non valde attendas quid homo faciat, sed quid cum facit attendat, quo lacertos optimae gubernationis dirigat. His testimoniis insinuari videtur ex
Abbreviated transcription (Latin):
pondens a nõ dr̃e uidet᷑ ꝗ filiꝰ ĩ potuit gig¬
n̾e. uolens ost̾nde patre̾ ñ ẽẽ potentiorẽ si¬
lio his u̾b̾. Absit ut p᷑otentior sit pat̾ filio
sic̃ putas. qr creatorẽ genuit pat̾ filus
aũ: ñ genuit creatorẽ neq ut ñ potuit:
ne̾ s ñ oporttut qre aũ ñ oportuit: subdit
dicens. Immod̾ata .it. ẽet diuina gn̾atio si
genitꝰ filiꝰ nepotẽ gign̾e ᷑ patͥ qi ⁊ ip̃e ne¬
pos nͥ auosuo ꝓnepote̾ gign̾et. ẜ ur̃am

Expanded text:
Filius etiam potuit gignere, volens ostendere Patrem esse non potiorem Filio, his verbis: Absit ut ideo potentior sit Pater Filio, sicut putas, quia Creatorem genuit Pater, Filius autem non genuit Creatorem; neque enim non potuit, uod non oportuit. Quare autem non oportuit, subdit dicens: Immoderata enim esset divina generatio, si genitus Filius nepotem gigneret Patri, quia et ipse nepos nisi avo suo pronepotem gigneret, secundum
Abbreviated transcription (Latin):
Ro c̾do ꝙ statuta eo¬
rũ qui ꝑ uim occu¬
pau̾ũt ⁊ tenent t̾¬
ram q̃ aliqñ fuit:
xp̃ĩanor nõ obligãt
sideles nisi ꝯsense¬
rint aũ sponte se
sb̃icerint statutis
sarracenis qui nõ
sunt uiolenti pꝰses¬
sores f̾rax qͣs tenẽt.
dcm est cum sint ĩ
posẜone statuendi
⁊ dñandi nõ sũt de¬
fraudandi nec spo¬
liandi illa .q. posses¬
sione aũcte alicus
p̾uate ꝑsone unde
ab hiꝰ pedagiis de¬
fraudari ñ debent
tnͣseũtem ꝑ terras
qnͣdo eis denegat
defendit eos ut de¬
bet. ut sic aliquid
extorqueat. uel ĩ¬
sinu ari eis faciat
qd̃ uult aliquid
uł p̾ncipe. ccͣ hẽticos uł paganos nec de
suo absq gͣui dampno posset facẽ expen¬
sas sibi nccias põt asubditis auxilium
petẽ mod̾atũ. Itẽ si inguerra uł bello iꝰto
ex ꝑte sua sit captus ab hostib nõ põt sol¬
u̾e redemptõm petitam ab eo absq gͣui
dampno. Item si uellet ire ad p̾ncipem ꝓ
optinendo p̃uili̾o sp̃alis ꝓtectõnis ꝓ ser

Expanded text:
d statuta eorum qui per vim occupaverunt et tenent terram que aliquando fuit christianorum, non obligant fideles, nisi consenserint aut sponte se subiecerint statutis sarracenis qui non sunt violenti possessores terrarum quas tenent. dictum est, cum sint in possessione statuendi et damnandi, non sunt defraudandi, nec spoliandi illa quasi possessione, auctoritate alicuius private persone, unde ab huiusmodi pedagiis defraudari non debent transeuntem per terras quando denegat defendit eos ut debet, ut sic aliquid extorqueat, vel insinuari eis facit quod vult aliquid principe contra hereticos vel paganos, nec de suo absque gravi damno posset facere expensas sibi necessarias, potest a subditis auxilium petere moderatum. Item si in guerra vel bello iusto ex parte sua sit captus ab hostibus, nec potest solvere redemptionem petitam ab eo, absque gravi damno. Item si vellet ire ad principem pro obtinendo privilegio protectionis pro se et
Abbreviated transcription (Latin):
suã acquirit sibi anricos ⁊ augendo seod̃
sit dicior iam plus pt̃ ꝓce̾ sb̃ditis ꝙͣ ante.
⁊ c̾ facit filiũ suũ militẽ potentõr est ad de¬
feridend̾ t̾rã. nõ c̾do ꝙ dampnandi sũt qr
talia respiciũt. ũ ꝯstitutũ est uł ꝯsuetũ.
exigi ꝯsueuit cũ mod̾amĩe exigit᷑. Qd¬
⁊ cum suspicant᷑ eos uelle tnͣsire ad aliũ
malicia ⁊ sraude ꝙ dñs p̾sit ab hãbitato¬
omĩa mobilia si recesẜint. cũ quil possit

Expanded text:
m, acquirit sibi amicos et augendo feudum fit ditior, iam plus potest parcere subditis quam ante, et cum facit filium militem, potentior est ad defendendum terram, non credo quod damnandi sint qui talia recipiunt, ubi constitutum est vel consuetum, exigi consuevit, cum moderamine exigatur.  cum suspicantur eos velle transire ad alium malitia et fraude, quod dominus possit ab habitatoomnia mobilia si recesserint, cum quilibet possit
Abbreviated transcription (Latin):
nõ st̃ turpiã uł ccͣ deũ peti possũt ⁊ soluenda sũt nã qͥl intͣ¬
uiii. q .ii. eleutiꝰ. Item quia scienti ⁊ uolenti dolus nõ ĩfertus.
quicꝙͥ sb̾ditus de hiis abs dñi uelũtate sb̾cͣhẽt. sicut fur te¬
nẽt ᷑ restitue̾. ubi tñ indesinte positũ est. in instrum̃to aliꝙ
tale u̾bũ collecta. tallia qͤsta uł simile ĩtlłigo ꝙ d eã mo
ip̃m ⁊ sb̃ditos aliq̃ sponte oblata nulla sraude adhibita uł
minis uł coadoe ĩ directa recipiat nõ tenet᷑ ad restitutõm. S
ex acta a se ⁊ a sius directe. uł indirecte tenetur restitue̾ di.
c̾cũstantiis apparẽt ĩpossibił ⁊ multũ difficilis restitutõ Sat̾

Expanded text:
nt turpia vel contra deum, peti possunt et solvenda sunt. Nam quilibet in trult. Item quia scienti et volenti non infertur dolus. quicquid subditus de his absque domini voluntate subtraheret, sicut fur teneretur restituere. Ubi tamen indeterminate positum est in instrumento aliquod tale verbum, collecta, tallia, questa et simile, intelligo quod debet eam moipsum et subditos, aliqua sponte oblata, nulla fraude adhibita vel minis vel coactione indirecta, recipiat, non tenetur ad restitutionem, sed exacta a se vel suis directe vel indirecte tenentur restituere.rcumstantiis apparet impossibilis vel multum difficilis restitutio, satis
Abbreviated transcription (Latin):
tatõ ecc̃ax ⁊ alioꝵ bñficioꝵ dũ tñ fi¬
at auͣcte suꝑioris. ⁊ nullũ tprale ĩt̾¬
forte altã habundaret multũ in
redditib tpralib alia pax. quia tũc
minꝰ habundans posset refund̾e
alt̾ĩ c̾tam pecĩe qnͣtitatẽ ita qd̃
tp̃rale ꝓ temporali daret᷑ ⁊ ꝯtcͣtus
nlło mͦ. misce̾nt᷑. ut in illa ad q̃o

Expanded text:
n fiat auctoritate superioris et nullum temporale intforte altera abundaret multum in redditibus temporalibus, alia parum, quia tunc minus abundans posset refundere alteri certam pecunie quantitatem, ita quod temporale pro temporali daretur, ut contractus nullo modo miscerentu
Abbreviated transcription (Latin):
sci a scõpetro. sicut ⁊ gyezi ĩ uetĩ
testõ uoluit uendẽ grãm sanita¬
tis naciman syro. unde ꝓprie uẽ¬
ditor spũaliũ dr Giezita agͥezi.
emptor uo̾ sẏmoĩacꝰ a symorie.

Expanded text:
i a Sancto Petro, sicut Gyezi in veteri testamento voluit vendere gratiam sanitatis Naaman Syro. Unde proprie venditor spiritualium dicitur Gyezita, a Gyezi, emptor vero simoniacus, a Simone;
Abbreviated transcription (Latin):
aut ille p̾ces sũt carnales
aut spũales. Si carnales et¬
fũit pro ĩdigno. symoĩa ẽ¬
ces succedũt loco p̾cii ⁊̃ .q .i. st̾¬
digno non cõmittit᷑ symõra.
dũ mͦ ordinator uł eictor nõ
ħeat respectũ ad p̾ces s ad deũ
discentiũt in p̾mo articulo
dicentes ꝙ licite põt qͥs petẽ
ꝓ se exemplo petri dicentis. ec¬
ꝙ gͦ erit nob̾. ego distingo sai¬
expensas ĩ domo sua ĩ q̃ ht uictualia. s illã uittualĩa

Expanded text:
aut ille preces sunt carnales aut spirituales. Si carnales et pro indigno simonia eces succedunt loco pretii. Spro digno, non committitur simonia, dummodo ordinator vel elector non habeat respectum ad preces, sed ad Deum dissentiunt in primo articulo, dicentes quod licite potest quis petere pro se, exemplo Petri dicentis Domino: Ec cetera. Et ego distinguo, salexpensas in domo sua, in qua habet victualia; sed illa victualia
Abbreviated transcription (Latin):
pro bñficio uł alio sibi dando
nisi cũ tale obsequiũ fuit im¬
põĩtum ip̃i bñficio. u̾bi gͣ. Ali¬
cui p̾bende est ĩpositũ ħ onus
ut quicũq hu̾it cantet cotidi

Expanded text:
pro beneficio vel alio sibi dando, nisi cum tale obsequium fuit impositum ipsi beneficio, ut quando alicui prebende est impositum hoc onus, ut quicumque habuerit, cantet quotidi
Abbreviated transcription (Latin):
iudex sicut ñ ꝯmisit cͥmen nequicie itañ careat mune̾ scĩe oꝑtet
ut saat agnosce̾ quicꝙͣ debet iudicare. Iudiciaria enĩ potestas ħ ex
postulat. ut qd̾ debet iudicare discernat diligens gͥ in quisitor sub¬
tilis ĩuestigator sapienter. ⁊ qͣi astute int̾roget aptẽore ꝙ forsitan
ignoret. uł uẽtundia uelit ocrultare. crgnito itaq c̾mĩe uarie ta¬
tes eius ñ dubitet iuestigare ⁊ locũ ⁊ tp̃c ⁊c̃. quib cognitis assit

Expanded text:
judex, sicut non commisit crimen nequitiae, ita non careat munere scientiae. Oportet ut sciat cognoscere quidquid debeat judicare. Judiciaria enim potestas hoc postulat, ut quod debet judicare discernat. Diligens ergo intilis investigator, sapienter et quasi astute interroget a peccatore quod forsitan ignoret, vel verecundia velit occultare. Cognito itaque crimine, varietates ejus non dubitet investigare, et locu
Abbreviated transcription (Latin):
error. cui non
resistitur apo¬
batur. ⁊ ueri¬
tas cum mĩni¬
me defensatur.
opprimitur.
Negli gentie
sis perturbare
peruersos. ni¬
chil aliud est¬
quam fouere
nec caret scru¬
pulo societatis
occulte. qui
in anifesto sa¬
tinori de sit
obuiare ⁊ iͣ.

Expanded text:
Error, cui non resistitur, approbatur, et veritas, cum minime defensatur, opprimitur: negligere sis, perturbare peruersos, nihil est aliud quam fouere: nec caret scrupulo societatis occulte, qui manifesto facinori desinit obuiare. Ex
Abbreviated transcription (Latin):
uł alibi uñ ppłs uł ecͣ scandalizet᷑ dux̾int retinẽdas. nisi sint
clici q̃ ĩ mĩorib ordinib ꝯstituti legitime ꝯtͣxisse ꝓbent᷑ q̃ tñ
cũ uxorib ecc̃astita bñficia retine̾ ñ delent. de ista ãmonitõe
nõ ꝑ modũ simplicis exortatõis ⁊ p̾dicatoĩs qmͣ faciũt p̾dican¬
tes. s ꝑ modũ p̾latõnis ⁊ iur̃dcõnis ut sic iua ad currendã penã

Expanded text:
us vel ecclesia scandalizetur, duxerint retinendas nisi sint clerici, qui minoribus in ordinibus constituti, legitime contraxisse probentur, qui tamen cum uxoribus ecclesiastica beneficia retinere non debent. De ista admonitionenon per modum simplicis admonitionis et predicationis, quam faciunt predicantes, sed per modum prelationis et iur
Abbreviated transcription (Latin):
eos tenere focarias cum scandalo ⁊ super hoc eos esse le¬
gittime ammonitos ⁊ side utroq istorum coafite̾nti
hiꝰ sententiis absoluere non tameri possunt dispens are
suꝑ nr regularitate contcͣta si in hiꝰ excõmimicatõne cele¬
braui̾nt aut ministrauerint. aut ordines receperint li¬
cet aut̃ id gala multa alia constitiũt uł innotaui̾t
ad honestatem clicalem spectantia tam contra habitũ.
quam cirra negociatõem ⁊ usuras ⁊ alia quedam dicens
se talia ꝓhibere sub eadem districtõne sub qua prohibuit
usum focariarum nõ tñ cłici qui faciunt contra illas
prohibitõnes etiam post ammonitoẽm legittimam ipso
facto extoĩcatõem in currunt. quia quantũ ad illas
prohibicõnes non facit promulgatõm late sententi¬
e sed post cõminatoẽm ferende ⁊ ita habet consue¬
tudo que est optina legum int̾pres. quesitum ibi di¬

Expanded text:
eos tenere focarias cum scandalo et super hoc eos esse legitime admonitos. Et si de utroque istorum confiterentur int de huiusmodi sententiis absolvere, non tamen possunt dispensare super irregularitate contracta, si in huiusmodi excommunicatione celebraverint aut ministraverint aut ordines receperint. Licet autem idem Guala Gala multa alia constituerit vel innovaverit ad honestatem clericalem spectantia, tam circa habitum, quam circa negotiationem et usuras et alias quedam, dicens se talia prohibere sub eadem districtione sub qua prohibuit usum focariarum, non tamen clerici qui faciunt contra illas prohibitiones, etiam post admonitionem legitimam, ipso facto excommunicationem incurrunt, quia quantum ad illas prohibitiones non facit promulgationem late sententie, sed potius comminationem ferende et ita habet consuetudo, que est optima legum interpres. DE D
Abbreviated transcription (Latin):
monitõem ĩcurrit sm̃am p̃dcãm. licet nõ exhibeat eam ille
cli̾cus aut alr eam teneat. ab ea autẽ siña cũ conditor ca¬
nonis nõ retmnuerit sibi absolutõem possũt epĩ absoluere
subditos suos ĩsĩores ã p̾lati nõ ꝯsueuerũt de ħ ab solue̾.¬
Quid si ãs de ħ absolutus reu̾tat᷑ ad nomitũ cũ eadem ꝯcu¬
ce ꝙ sit correctus ñ ĩcidit ĩ illã smñam donec itm̾ ortũ sit sr̃
ħ s̃candalũ quo exorto. ñ cdo ꝙ sit nccia ammonitõ nona.¬

Expanded text:
ntentiam predictam, licet non exhibeat eam ille clericus aut aliter eam teneat. Ab illa autem sententia cum conditor canonis non retinuerit sibi absolutionem, possunt episcopi solvere subditos suos. Inferiores autem prelati non consueverunt de hoc absolveQuid si aliquis de hoc absolutus, revertatur ad vomitum cum eadem concuce quod sit correctus, non incidit in illam sententiam, donec iterum ortum sit super hoc scandalum, quo exorto n
Abbreviated transcription (Latin):
iuste ꝯdẽpnatũ occidit. ħ homicidiũ si
fit ex liuore uł delectatõe fundẽdi hu¬
manũ sangͥnẽ. licet ille iuste occidit᷑.
Iste tñ peccat mortalr̾. pp̃ intentõm cor¬
ruptã. si u̾o̾ fit ex amore iusticie ñ pec¬
cat iudex ip̃m ꝯdẽpn ando. ad mortem
⁊ p̾cipiẽdo mĩstro ut occidat eũ. nec mi¬
nist̾ si missus uł iussus a uidice occi¬
dit ꝯdẽpnatũ. pcc̃aret tñ utq mortalr᷑
si facẽt iuris ordĩe ñ ẜuato ꝓbant᷑ ħ ad¬

Expanded text:
iuste condemnatum occidit. Hoc homicidium, si fit ex livore vel delectatione fundendi humanum sanguinem, licet ille iuste occidatur, iste tamen peccat mortaliter propter intentionem corruptam. Si vero fit ex amore iustitie, nec peccat iudex ipsum condemnando ad mortem et precipiendo ministro ut occidat eum, nec minister si iussus a iudice occidit condemnatum. Peccaret tamen uterque mortaliter, si faceret iuris ordine non servato. Gratia
Abbreviated transcription (Latin):
Scia dei donum est. quia
datura deo ad illuminã¬
dum intellectũ ex quo se¬
quitur affectus accensio.
et est perfectio anime
plus ualens quam to¬
tus mundus sicut et ip¬
sa anma unde est inp̾¬
ciaibilis. et ipãm uende̾

Expanded text:
scientia donum dei est, quia datur a deo ad illuminandum intellectum, ex quo sequitur affectus accensio et est perfectio anime plus valens quam totus mundus, sicut et ipsa anima, unde est impretiabilis et ipsam vendere
Abbreviated transcription (Latin):
possũt oues tradere
ant eas de decimis su¬
is uł de su ccessione
pentũ uł aliũde si¬
bi datas possunt.
sit societas sũ loca¬
ueant a ꝯditõnib
⁊ pactis illicitis. si ⁊̃
h̾eant młta pascua
⁊ emant pecora ut
ut aliꝙͥ agant in
fraudem negociatõ¬
nis alicitũ est. tabel¬

Expanded text:
possunt oves tradere ant eas de decimis suis vel de successione parentum vel aliunde sibi datas, possunt, sit societatis sive locaveant a conditionibus et pactis illicitis. Si etiam habeant multa pascua et emant pecora ut ut aliquid agant in fraudem negotiationis, illicitum est. DE
Abbreviated transcription (Latin):
los ⁊ saccos sit
mortale prcm̃ ⁊̃
rum uideat᷑ sũ
distincde intelli¬
gatur non uide¬
tur eẽ securum
de talib artifici¬
is uiuere quox
usus ut frequẽ¬
tius est ad malũ.
licet aliquando
ludat᷑ ad aleam
ad rec̾atõm ⁊ ad
remedium tristi¬
cie uł noxiax co¬
gitatõnũ. in ta¬
lib gͦ. ad intei¬
tõm recurrendl
est. ut ex heͣ iadi

Expanded text:
acos est mortale peccatum, rum videatur, si indistincte intelligatur. Non videtur esse securum de talibus artificiis vivere, quorum usus ut frequentius est ad malum, licet aliquando ludatur ad aleam ad recreationem et ad remedium tristitie vel noxiarum cogitationum. In talibus ergo ad intentionem recurrendum e
Abbreviated transcription (Latin):
tu tela durat us
cipit cura durãs
est tu tela. testa¬
mentaria quã¬
do pater in testa¬
mento dat tuto¬
rem silio suo Ie
legittima que
defertur a lege si¬
cundũ quam cũ
nullus datus
est tu tor in tes¬
tamento qui
primo loco de¬
bet ei succede̾
ab intestato re¬
netur suscipen
tutelam hiꝰ Itẽ
datiua que da¬
tur a uidice qui¬
do nullo tuto¬
re dato in testa¬
mento ⁊ nullis
existentib con¬
sanguineis uł¬
in eadem foͣr. s ut uendat carius mutata fox̾. dũ põt. puta
emit tabulas ut face̾t scriniũ uł cartas ut scribẽt libros. uł

Expanded text:
tutela durat usqinde incipit cura durans est tutela. Testamentaria, quando pater in testamento dat tutorem filio suo. Item legitima, que defertur a lege, secundum quam, cum nullus datus est tutor in testamento suo, qui primo loco debet ei succedere ab intestato, tenetur suscipere tutelam huius. Item dativa, que datur a iudice, quando nullo tutore dato in testamento et nullis existentibus consanguineis vein eadem forma, sed ut vendat carius mutata forma bene potest. Puta emit tabulas ut faceret scrinium vel chartas ut scriberet libros vel
Abbreviated transcription (Latin):
hic appellatur cupiditas
improba uoluntas habẽ¬
di diuicias temꝑales nõ
ad usum ncciũ aut unli¬
tatem. sed ad curiositatẽ.
.C ut animus delectetur
in talibus sicut delecta¬
tur pica uł cornicula ĩ
nummis quos repertos
abscondit:¬

Expanded text:
Hic appellatur cupiditas, improba voluntas habendi divitias temporales, non ad usum necessarium aut utilitatem, sed ad curiositatem, ut scilicet animus delectetur in talibus, sicut delectatur pica vel cornicula in nummis, quos repertos abscondit
Abbreviated transcription (Latin):
admillũ usũ sũs utiles nisi ad pcc̃and̾ sit q̃dã uenena mortife
ra ad nullũ bonũ usũ utilia ⁊ fute sr̃flue aut sũptuose cami¬
seq qͣs p̾cipue facĩt hispani. dantes ꝓ sucura uniꝰ camisie
plus in fplũ inqͣdruplũ ꝙͣ ualeat tota camisia ⁊ fiłia In pͦ
caũ ñ dico ip̃m peccare dũ tñ ñ ħcat intentõm corruptam.
badilit̾ dictaret sibi conscĩa. ꝙ ille ñ querit rem nͥ ad ma¬
lũ ꝑpetndũ. tũc enĩ ñ debe̾t sibi uende̾ crͣ talẽ consc̃am x¬
ibello famoso. ꝙ nõ debet aliquis ostend̾e. s destruere. ał pͤ¬

Expanded text:
enena mortifera aut ad nullum bonum usum utilia, ut future superflue ac sumptuose camisiarum, quas precipue faciunt Hispani, dantes pro sutura unius camisie plus in triplum vel quadruplum quam valeat tota camisia et similia. In primo casu non dico ipsum peccare, dum tamen non habeat intentionem corruptam, robabiliter dictaret sibi conscientia, quod non quereret rem nisi ad malum perpetrandum. Tunc enim non debet sibi vendere contra talem conscien Arguitur de libello famoso, quem non debet aliquis ostendere, sed destruere; a
Abbreviated transcription (Latin):
ii. licet sint młte ꝑticulares ect̃e qui ĩ iuĩriam fa¬
cit uni. inuiriã facit omĩb. licet forte de ꝯsuetu¬
dĩe in aliquib ecr̃iis alit̾ obẜuet᷑ quia forte iridet᷑
cis ꝙ sicut minor utit᷑ p̃uiligio suo contͣ aliũ mino¬
rẽ ita una ecc̃ia ꝯtra aliam. ab ecc̃ia in qͣ hoc ꝯmi¬

Expanded text:
 licet sint multe particulares, qui iniuriam facit uni, iniuriam facit omnibus, licet forte de consuetudine in aliquibus ecclesiis aliter observetur, quia forte videtur eis, quod sicut minor utitur privilegio suo contra alium minorem, ita una ecclesia contra aliam. Quid de iudeo
Abbreviated transcription (Latin):
in aĩa ꝙ ⁊̃ timet ĩ latitante si forte est in mortali ⁊ mori¬
atur inpenitẽs. Si nõ manifestat formidat ip̃m mendati¬
ñ suꝑ quo uidet᷑ nlłin posse adhibĩ remediũ. So plane uide¬
sts̃ ꝓuita alt̾ius redim̃da ait enĩ ad sempit̾nã salutem
uł altĩus. nõ occidit᷑ aĩa. delere m̃tiri. S taceat ut sic neꝙ

Expanded text:
iam timet in latitante, si forte est in mortali et moriatur impenitens. Si vero non manifestat, formidat ipsum mendacium, super quo videtur nullum posse adhiberi remedium. Solutio: Plane vide vita alterius redimenda. Ait enim ad sempiternam salutem vel alterius non occiditur anima, debere mentiri, taceat potius, ut
Abbreviated transcription (Latin):
⁊h̾edes eoꝵ nisi destruant nulla consuetudine
mo ur᷑ ꝙ nisi admoniti tales leges uł statuta
dimiserint ip̃o iure sunt excoĩcati .R .Iͣ. de sen.¬
nificati sũt occasione talis legis uł statuti te¬
nentur conditores ⁊ cox h̾edes ad restitutõm sic̾
p̃ncipẽ ad ꝯdendũ tales leges. Item om̃s obser¬
uantes pc̃c̃auerũt mortalit̾ ⁊ tenent᷑ ad resti¬
tutõnem eoꝵ que taliũ legũ occ̃one lucͣti sunt

Expanded text:
heredes eorum, nisi destruant, nulla consuetudine quod nisi admoniti tales leges vel statuta dimiserint, ipso iure sunt excommunicati. Item snificati sunt occasione talis legis vel statuti, tenentur conditores et eorum heredes ad restitutionem, sicut principem ad condendum tales leges. Item omnes observantes peccaverunt mortaliter et tenentur ad restitutionem eorum que talium legum occasione l
Abbreviated transcription (Latin):
ncc̃itas. ut si eẽt contentõ de ełctõe aliqͦ¬
rũ ⁊ eẽt ꝑitas utrobiq in om̃ib. credo ꝙ ex
mathie possent sĩ. sortes. ⁊ ħ ait beda di¬
cens. si qui ncc̃itate aliq̃. ꝯpulsi deũ pu¬
exͦ. Itẽ cũ quedam ciuitas eẽt obcessa. ⁊
dubitaret clerus qui deb̾ent suge̾ qui ⁊¬
man̾e: ꝯsultus. augꝰ. rendit. sorte illud

Expanded text:
ecessitas, ut si esset contentio de electione aliquorum et esset paritas utrobique in omnibus, credo quod exemplo Mathie possent fieri sortes. Et hoc ait Beda dicens: Si qui necessitate aliqua compulsi deum puItem cum quedam civitas esset obsessa et dubitaret clerus, qui deberent fugere, qui manere, consultus Augustinus respondit sorte illud
Abbreviated transcription (Latin):
cã. ⁊c̃. Itẽ si aliquis uł aliqua colligit
ħ̾bam meditinalẽ cũ simbolo diuino uł or̃o¬
ne dominica. uł sc̃bit in carta simbolum
uł orõnẽ dñicam ut ponat sr̃ aliꝙ̃ infir¬
mũ. ut sic inistis tm̃ deus creator om̃iũ.
⁊ dominꝰ honoret᷑ ñ repbat᷑ dũ mͦ nulla
alia suꝑstitiosa obẜuantia misceat᷑ xxui.

Expanded text:
t herbam medicinalem cum symbolo divino vel oratione dominica vel scribit in charta symbolum vel orationem dominicam, ut ponat super aliquem infirmum, ut sic in istis tantum deus creator omnium et dominus honoretur, non reprobatur, dummodo nulla alia superstitiosa observantia misceatur.
Abbreviated transcription (Latin):
uets dies q̃ dñs egyptiaci aut balendas i anuarĩ. in quib cantile¬
ne quedam ⁊ cõmessatoẽs ad ĩuitẽ ⁊ dona donãt᷑ qͣi ĩ pͥncipio anui
bõi fati augurio aut aliqͥs menses aut tẽpora. dies ue. ⁊ ãnos aut
uine ⁊ misis solisq cursũ ⁊ horas ⁊ qui has ⁊ quascũ ꝙ diuinatões
aut fata aut anguria obsuat aut atrendit. aut ꝯtendit aut ꝯ¬

Expanded text:
uarii, in quibus cantilenae quaedam, et comessationes, et ad invicem dona donantur, quasi in principio anni boni fati augurio, aut aliquos menses, aut tempora, aut dies, et annos, aut lunae solisque cursum quia qui has, et quascunque divinationes, aut fata, aut auguria observat, aut attendit, aut con
Abbreviated transcription (Latin):
satris. ille aut̾ qui sponte susci¬
pit. Item qui offert. Item udex
qui defert uł p̾stat anͣctem. Itẽ
assessores ⁊ qui dant ad ħ con¬
siliũ auxiliũ uł fauorem. Item
sac̾dotes qui dant bñdcõm Isti
oms pct̃ant longe gͣuius. Item
si contingẽt aliquem ibi mo¬
ri omĩb imputaret᷑ homicidi¬
um ⁊ omes fierent irrłares¬
co offa̾tur duellum nillo inodo
nat locosui quia de iure debet de¬

Expanded text:
rum. Ille autem qui sponte suscipit, item qui offert, item iudex qui defert vel prestat auctoritatem, item assessores et qui dant ad hoc consilium, auxilium vel favorem, item sacerdotes qui dant benedictionem, isti homines peccant longe gravius. Item si contingeret aliquem ibi mori, omnibus imputaretur homicidium et omnes fierent irreco offeratur duellum, nullo modo nat loco sui, quia de iure debet de
Abbreviated transcription (Latin):
lere ad duellũ. aut pp̃ recusatꝰ duellũ auferre ei boͣ
eccie sue uł sua. debent m̃uicẽ uirilit̾ se ep̃i iũua¬
re. Credo etiam ꝙ oĩa mala pociꝰ debent tollerare¬
huĩslocis ubi suꝑ ħ c̾dunt᷑ iuris ignorantia labo¬
qnͥ sine scandalo posset celebrare sollempnit̾. põt qnͣtũcũ gͣuis sit
excessus ep̃t cũ tali post ꝑactam pniam dispensare exͣ. e.c .i. Qr̃¬
calaẏcos ant̾ qlit̾ in talib sit ꝓcedendũ. Rx.iͣ. de scandalo .ẜ. utr̃.

Expanded text:
lere ad duellum, aut propter recusatum duellum auferre ei bona ecclesie sue vel sua, debent invicem viriliter se episcopi irritare. Credo etiam quod omnia mala potius debeat tolerareesertim in his locis, ubi super hoc creduntur iuris ignorantia labon sine scandalo posset celebrare solemniter, potest quantumcumque gravis sit excessus episcopus cum tali post peractam penitentiam dispensare. Circa laicos autem qualiter in talibus sit proceden
Abbreviated transcription (Latin):
na pugnantiũ in duello est de¬
suus ep̃c dispensare. si ał ncc̃i¬
tas uł utilitas ħ exposcat. exͣ¬
quis cli̾cus in duello sponte⁊
oblato uł suscepto ab ip̃o ami¬
sisset ꝑtẽ digiti. S nõ tantã¬

Expanded text:
na pugnantium in duello est desuus episcopus dispensare, si aliter necessitas vel utilitas hoc exposcat. us clericus, in duello sponte oblato vel suscepto ab ipso, amisisset partem digiti, sed non tanta
Abbreviated transcription (Latin):
rationabilis ⁊ maxĩe ubi in noces
accusatur de cmĩe ad mortem qui
tim suspendetur. dur̾ .n. uidetur
dicere ꝙ talis teneatur pociũs sus¬
tinere se suspendi: qmͣ se defen¬
dẽ in dueslo. ⁊ forte distmñguen¬
d̾ est inter suscipientem duel¬
lum oblatum in causa crimina¬
li. ⁊ suscipientem in causa ciui¬
li. de rebus temporalib ut dica¬
tur ꝙ in p̾mo casu licitum sit
suscꝑe duellum non offerre.
In scdo̾ casu nec offerre nec sul¬
ciꝑe licet cum in temporalibus
debeat quis potius quodlibet dãp¬
num pati quam sic duellum
suscipere. Sed cum res suas li¬
ceat layco armis defendere ⁊
eas defendendo raptorem oc¬
cidere si aliter defendere non
possit: quare non põt cas de¬
fendere in duello: non quia
ip̃e offerat: sed ꝙ ei a iudice
pinio pociũs sit tenenda cum
rõne non cairat. ⁊ sic benigni¬
& ne uideamur dampnarꝰ õs
illos qui se defendunt in duel¬

Expanded text:
rationabilis et maxime ubi innocens accusatur de crimine ad mortem, qui,tim suspendetur. Durum enim videtur dicere, quod talis teneatur potius sustinere se suspendi, quam se defendere in duello. Et forte distinguendum est inter suscipientem duellum oblatum in criminali et suscipientem in causa civili de rebus temporalibus, ut dicatur, quod in primo casu licitum sit suscipere duellum, non offerre. In secundo casu nec offerre nec suscipere licet, cum in temporalibus debeat quis potius quodlibet damnum pati quam sic duellum suscipere. Sed cum res suas liceat laico armis defendere et eas defendendo raptorem occidere, si aliter defendere non possit, quare non potest eas defendere in duello, non quod ipse offerat, sed dum ei a iudice pinio potius sit tenenda, cum ratione non careat et sit benignior, ne videamur damnare omnes illos qui se defendunt in duel
Abbreviated transcription (Latin):
ult in oẽm euentũ: ẜ uare tenet᷑ quicpͣ reliqͦ faciat. Si ã nescit qͦm᷑ iu¬
rauit: uł quid ł̃tendit. dicꝙ si emolum̃tũ mensure sit ꝯmune duõb
sura est emolum̃ciĩ benigne int̾p̃tand̾ est ꝙ fidẽ ñ ẜuanti fidẽ se ẜua¬
turũ ñ ꝓmisit cũ dampno suo ⁊ lucro alt̾ius. uñ nõ tenetur ẜuare iu
aliĩ faciant. Si ã sb̃ ꝯditõe uł ob cãm iurare intendũt: ulls tenet᷑ ẜuare
unam̃tũ nisi existente ꝯditõne uł causa pp̃ qmͣ uratũ est ar xxxii.ꝙ. u¬

Expanded text:
are tenetur quicquid reliquus faciat. Si autem nescit quomodo iuravit vel quid intendit, dic quod si emolumentum mensure sit commune duobus, suram est emolumentum, benigne interpretandum est, quod fidem non servanti, fidem se servaturum non promisalii faciant. Si vero sub conditione vel ob causam iurare intenderunt nullus tenetur servare, nisi existente conditione vel causa propter quam iuratum est.
Abbreviated transcription (Latin):
qui cõpulsus. Quid de domino qui facit p.¬
positũ suũ iurare uł hõies suos. uł famili¬
am ꝙ dicent ei si qm̃ scierint uł audierĩt
sbripuisse aliquid de foresta sua. uł de stag¬
nis aut iuuariis sins aut de ceti̾s reb suis
It̾ quid de marito ⁊elotipo uł auaro qui ex¬
torquet iuram̃tũ a familia sua ꝙ reuela¬
bit ei quicꝙ scu̾it de adultio uxoris sue ⁊
ꝓditor eẽt criminũ nõ correptor ⁊ debet
pocius mala oĩa tollerare qmͣ tale iura¬
mentũ it̾a gr̾ałr p̾star̾ aut p̾stit̾ obẜua

Expanded text:
de casibus Quid de domino, qui facit prepositum suum iurare vel homines suos vel familiam, quod dicent ei, si quem scierint vel audierint surripuisse aliquid de foresta sua vel de stagnis aut vinariis suis aut de ceteris rebus suis? Item quid de marito zelotipo vel avaro, qui extorquet iuramentum a familia sua, quod revelabunt quicquid sciverint de adulterio uxoris et proditor esset criminum, non corrector et debet potius mala omnia tolerare quam tale iuramentum ita
Abbreviated transcription (Latin):
matĩa sic uł sic purgata uł fullones pannoꝵ ꝙ nõ
thent telas uenales ultͣ c̾tum modũ uł ꝙ nõ texẽt
pannos de silis formatis ad rotã si aut̃ obfuatõ ui¬
ram̃ti dampnosa sit aliis. non est obligatoriũ ut
si iurẽt sutores ꝙ n facient de nocte de oꝑe sue artis
uł c̾tis temꝑib anni ut pp̃ raritatẽ carius uendãt

Expanded text:
materia sic vel sic purgata, vel fullones pannorum quod non trahent venales telas ultra certum modum vel quod non texent pannos de filis formatis ad rotam. Si autem observatio iuramenti damnosa sit aliis, non est obligatorium, ut si iurant sutores quod nihil faciant de opere sue artis vel certis temporibus anni, ut p
Abbreviated transcription (Latin):
quiñtaualł. debent tñ ad cautelã
⁊ ne detur eis occo peierandi petẽ
cipiens dolũ adhibet semꝑ debet
referri iuram̃tũ ad intentõm il¬
lius qui nõ adhibuit dolũ uł ar

Expanded text:
ntis. Debent tamen ad cautelam et ne detur eis occasio peierandi, petere cipiens dolum adhibet, semper debet referri iuramentum ad intentionem illius qui non adhibuit dolum vel ar
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯstitutus. loqͥtur de uiram̃to unm̾sitatis illicito ꝙ de ꝯsensu ep̃i p̾sta¬
ri debuit ⁊ iõ ep̃c dispensare nõ potuit. et forte ĩ iuram̃to uniũ sitatiᷤᷤ
ĩ uiram̃to p̾uate ꝑsone. It̾ illa dec̾talis uen̾abilẽ loquit᷑ de regno a¬
lemanne qd̾ qui ħt: eo ip̃o debet eẽ imꝑator ꝙ sine aꝓpbatõe pp̃ sĩ ñ de¬
bet ⁊ forte circa magnas ꝑsonas ⁊ ardua negona pp̃ scandalũ solus p̃pͣ
int̾pone põt ꝑtes suas ĩ talib iuramentis̃. ⁊ ꝙ dicit. Magr̃ in p̾dc̃o tĩ

Expanded text:
oquitur de iuramento universitatis illicito, quod de consensu episcopi prestari debuit et ideo episcopus dispensare non potuit. Et forte in iuramento universitatis in iuramento private persone. Item illa decretalis venerabilem, loquitur de regno Alemannie, quod, qui habet, eo ipso debet esse imperator, quod sine approbatione pape fieri non debet et forte circa magnas personas et ardua negotia, propter scandalum solus papa interponere potest partes suas in talibus iuramentis. Et
Abbreviated transcription (Latin):
tiam hosti
seruanda ẽ
fides promis¬
sa. illud enĩ
intelligitur
cum et ipse
seruat fidẽ.
Item deposu¬
isti penes
me gladiũ
uireini quod
restituerez
quando re¬
peteres. fac¬
tis. non te¬
neor. immo
nec debeo ti¬
bi reddere nͣ
tibi restitu¬
ta sanitate
ne forte oc¬
cidas te uel

Expanded text:
t hosti servanda est fides promissa. Illud enim intelligitur, cum et ipse servat fidem. Item deposuisti penes me gladium, iuravi quod restituerem quando repeteres, factis, non teneor, immo nec debeo tibi reddere, nisi tibi restituta sanitate, ne forte occidas te, vel
Abbreviated transcription (Latin):
uineas ꝙ nõ ꝑmittẽt uinũ aliũde asportatũ uẽdi
ĩ suo fritorio qmͣ diu uĩnũ illius t̾ritorii inueĩat᷑
uenale. ꝓ tanto. uł tanto p̾cio. licet aut̃ hiꝰ uiram̃
cũ pcc̃m sit crrtũ sc̾pto iuramento talia facẽ uł ẜ
uare corrupta intentõe. tñ pp̃ reue̾ntiã sacͣm̃ti ⁊
scandalũ alioꝵ: nõ expedit ꝙ remitãt s̾ hiꝰ uiram̃

Expanded text:
rtatum vendi in suo territorio, quamdiu vinum illius territorii inveniatur venale, pro tanto vel tanto pretio. Licet autem huiusmodi cum peccatum sit, circumscripto iuramento, talia facere vel servare corrupta intentione, tamen propter reverentiam sacramenti et scandalum aliorum, non expedit quod remi
Abbreviated transcription (Latin):
possũt sibi remitt̾e uł si iuret quis alii ꝙ faciet sͥ
domũ uł librũ uł alias oꝑas ⁊ aliꝰ uiret ei ꝙ reddet
ei m̃cedem. uł qñ duo socii iurant de ꝯmunicandis
admuicẽ om̃ib lucris. si aut̃ nõ iurant suꝑ aliqͦ
dando faciendo uł nõ faciendo ad inuitẽ ut dem̃
est. s alias uirant se ãd facturos uł ñ facturos ñ
possũt sͥ remittẽ. ut ĩ casu suppĩto de habentib ꝯ¬
munẽ mẽsurã. uł cũ iurant duo socq̃ bonoꝵ qd̾ ñ
negotiabũt᷑ tali uł tali negociatõe. aut ꝙ ñ ibũt
ad istas nũdinas uł ad alias. Si aut̃ iuram̃tũ res

Expanded text:
ret quis quod faciet sibi domum vel librum vel alias operas et alius iuret ei quod reddet sibi mercedem vel quando duo socii iurant de communicandis adinvicem omnibus lucris. Si autem non iurant super aliquo dando, faciendo vel non faciendo adinvicem, ut dictum est, sed alias iurant se aliquid facturos vel non facturos, non possunt sibi remittere, ut in casu supraposito, de habentibus communem mensuram, vel cum iurant duo socii bonorum, quod non negotiabuntur tali vel tali negotiatione, aut quod non ibunt ad istas nundinas vel ad illas. Si autem iuramentum res
Abbreviated transcription (Latin):
hiꝰ iuiram̃ta sibi remitt̾e̾. sũ cũ uirat unin̾sitas sũ
cũ iurant aliqui se aliquid fcũros uł nõ scũros: ixo¬
tum dĩ aut religĩom uł pietatẽ ꝑtinet uiram̃tũ.
nõ posss̃t remitte̾. ut si duo uirẽt ꝙ ibũt ultͣ ma¬
re militare dõ aut ꝙ m̃tͣbũt religiõm aut ꝙ di¬
cent duo uł ta ꝓsalaa ꝓ ĩuicẽ. aũ si pistores uł a¬
liqui methanici iurẽt ꝙ de lucro suo. c̾tam portõm
dabũt fabrice alicuiꝰ ecc̃e uł in aliquos pios usus.
ubi cũ aliq̾ urãt ꝙ ibũt ultͣ mare simł. nõ nego
quĩ possint remite̾ eibi ꝙ simul nõ uadãt s nõ
possũt remittẽ sibi qn uadant. ⁊ qͣi duo iuram̃ta

Expanded text:
huiusmodi iuramenta sibi remittere, sive cum iurat universitas, sive cum iurant aliqui se aliquid facturos vel non facturos? Reultum dei aut religionem vel pietatem pertinet iuramentum, non possunt remittere, ut si duo iurent quod ibunt ultra mare militari deo aut quod intrabunt religionem aut quod dicent duo vel tria psalteria pro invicem. Aut si pistores vel aliqui mechanici iurent quod de lucro suo certam portionem dabunt fabrice alicuius ecclesie vel in alios pios usus. Vel cum alicui iurant quod ibunt ultra mare simul, non quin possint remittere sibi quod simul non vadant, sed non possunt remittere sibi quin vadant. Nam quasi duo iurata
Abbreviated transcription (Latin):
iudex insior qui scit
nare ĩnocentẽ. ⁊ si
p̾cipiatur ei asuꝑi
dicit ꝙ ordĩ ariꝰ deb
exequi sm̃am latã
a delegato ad man¬
datũ eiꝰ qmͣuis idem
ut ab hoc hone absol

Expanded text:
iudex inferior qui scit nare innocentem, etiam si precipiatur ei a supedicitur quod ordinarius debet exequi sententiam latam a delegato ad mandatum eius, quamvis idem ut ab hoc onere absol
Abbreviated transcription (Latin):
patur. Itẽ querit᷑ utr̃ necessitas
uł ꝓ uriam̃to ꝓmissorio extuset
a ꝑuirio. u̾bi gr̃a. uirauit debitor
se solutur̾ c̾to t̾mino. ĩpeditus.
nõ põt solue̾. ad ħ dicas ꝙ si tũt
qñ iurabat credebat se nõ posse
redde̾ uł credebat ꝙ posset. s fatu¬
e. quia ñ hẽbat cam credendi: tũc
ĩ utroq caũ peierabat. quia ĩ pͥmo
cau deerat uitas in ꝯscĩa. ĩ scdo¬
uidiciũ .s.e.s. Si uo̾ credebat ab
sa multo mag̾ excusat᷑ si misit
tp̃r debito sed caũi fuit amissa pe¬

Expanded text:
tie Queritur utrum necessitas in iuramento promissorio excuset a periurio. Verbi gratia: iuravit debitor se soluturum in certo termino, impeditus non potest solvere. Ad hoc dicas, quod si tunc quando iurabat credebat se non posse reddere vel credebat quod posset, sed fatue, quia non habebat causam credendi, tunc in utroque casu peierabat, quia in primo casu deerat veritas in conscientia, in secundo iudicium. Si vero credebat ab sa multo magis excusatur, si misit tempore debito; sed casu fuit amissa pe
Abbreviated transcription (Latin):
põt clamare ⁊ talẽ surem
maĩfestare ⁊ ꝑseq̃ rẽ sur¬
tiua. ne si ĩ ħ negligens
siũt teneat᷑ dãpnũ resti¬
tuere. nec reputabit᷑ tał
fminis ꝓdicor sicut non
reputat᷑ q̃ ĩiuriã suã au̾
dampnũ ꝓsequit᷑ coram
iudice licet nõ possit ꝓ¬
bare ꝙ intendit. Si ã nõ
teneat᷑ ad custodiã illax
rex. locũ ht p̾dicta distĩe¬
tõ ut supͣ si possit ꝓbare
ꝑ alios ꝙ ip̃e scit de talib.
tũc reuelet dño Si ñ pos¬
sit ꝓbare non debet reue¬
lare nisi talib ꝑsonis q̃
possunt prodesse ⁊ non
obesse ⁊ si quando iura¬
uit ⁊ intendit se obliga¬
re ad reueland̾ occulta
que probare non posset.
nõ fuit licitũ iuram̃tũ
nec obligatoriũ s pecca¬
uit taliter uirando. nõ¬
qd̃ qui non repellit in¬
iuriam a socio si põt.tã
est in uitio qmͣ ille qui
facit. unde credo ꝙ qui ꝑ
mine inculpate tutele

Expanded text:
mare et talem furem manifestare et prosequi rem furtivam, ne, si in hoc negligens fuerit, teneatur damnum restituere nec reputabitur talis criminis proditor, sicut non reputatur qui iniuriam suam aut damnum prosequitur coram iudice, licet non possit probare quod intendit. Si autem non tenetur ad custodiam illarum rerum, locum habet predicta distinctio, ut scilicet si possit probare per alios quod ipse scit de talibus, tunc revelet domino. Si non potest probare, non debet revelare, nisi talibus personis que possunt prodesse et non obesse. Etsi quando iuravit intendit se obligare ad revelandum occulta que probare non posset, non fuit licitum iuramentum nec obligatorium, sed peccavit taliter iurando. quod qui non repellet iniuriam a socio si potest, tam est in vitio quam ille qui facit. Unde credo, quod qumine inculpate tutele
Abbreviated transcription (Latin):
quia eo tp̃o expone¬
ret innocentẽ morti.
nec credo ħ ẽẽ faciend̾
⁊ potius deberet oĩa
mala tollerare: ꝙͣ
innocentẽ scienter
ad mortẽ uł ad mu¬
tilatoẽm ꝯ dempna

Expanded text:
quia eo ipso exponeret innocentem morti. Nec credo hoc esse faciendum et potius deberet omnia mala tolerare quam innocentem scienter ad mortem vel ad mutilationem condemnare
Abbreviated transcription (Latin):
diẽ locũ hñt. In quib eĩ locis locũ non
hñt s eo ip̃o ꝙ uir ducit uxorẽ omĩa q̃
ħt uxor accipit ĩ detem ⁊ licet forte oĩa
mobilia q̃ hñt ĩspecta u̾itate sint ꝯĩa q̃c¬
suetudĩẽ aut̃ exp̾ssa aũ tacita uolũta¬
te uiri ꝯcedit᷑ uxori. uñ illa si tp̃e ꝯtͣcͣti¬

Expanded text:
dine locum habent. In quibusdam autem locum non habent, sed eo ipso quod vir duxit uxorem, omnia que habet uxor, accipit in dotem. Et licet forte omnia mobilia que habent, inspecta veritate, sint communia, quicsuetudine, aut expressa aut tacita voluntate viri, conceditur uxori. Unde illa, si te
Abbreviated transcription (Latin):
displiceat marito in corde. licet forte ali¬
qñ ꝓhibu̾it ore. solent eĩ mariti face̾ ta¬
lem ꝓhibitõm uxorib absolute. ut sic
litate ⁊ miẜia. pauꝑis cogitans ꝙ si ⁊¬
maritus illũ uide̾t oĩb mod̃ placeret
ei ꝙ sibi sie̾t elemosina. si aut̾ omĩa ⁊
illã si põt. sm aut̾ ñ det ⁊ doleat quia ñ¬

Expanded text:
quod non displiceat marito in corde, licet forte aliquando prohibuerit ore. Solent enim mariti facere talem prohibitionem uxoribus absolute ut sic litate et miseria pauperis, cogitans quod si maritus illum videret, omnino placeret quod ibi fieret eleemosyna. Si autem omnino et illam si potest: sin autem non det et doleat quod no
Abbreviated transcription (Latin):
toꝵ q̃ sũt incit am̃¬
ta luxurie ⁊ lasciui¬
si ñ illi aquo datũ
est ꝯpetit repetitõ.
quia turpit̾ dedit .s.
fisco. nũꝙ̾ põt fieri
recepit. aut restitue̾
accipientẽ si agat᷑
in forma iudicii fa¬
cienda est fisco resti¬
tutõ. uł alii si aliĩ

Expanded text:
 que sunt incitamenta luxurie et lasciviS est competit repetitio eius quod turpiter dedit, sed fisco; numquid potest fieri recepit aut restituere accipientem, si agatur in forma iudicii, facienda est fisco restitutio vel alii, si alii
Abbreviated transcription (Latin):
illis nec illi qͥ acce¬
perunt tenẽt᷑ sol¬
ue̾. nisi cũ agitur
ꝯͣ eos in fõr iudicq̃.
unde qui furtũ fe¬
cit aũ ãd rapuit̃ ñ
ꝯpellitur in foro pe¬
intentiali solue̾ du¬
plum uł quadru¬
plũ ꝙ statutũ est
pro pena s tm̃ sim̃¬
in qͦ nõ tnͣsfertur
dñiũ in accipientẽ
s ip̃o iure acquire¬
tur dñiũ sisco uł
alii: ilł facienda eẽt

Expanded text:
illis, nec illi que acceperunt tenentur solvere, nisi cum agitur circa eos in forma iudicii. Unde qui furtum fecit aut aliquid rapuit, non compellitur in foro penitentiali solvere duplum vel quadruplum quod statutum est pro pena, sed tantum simin quo non transfertur dominium in accipientem, sed ipso iure acquiritur dominium fisco vel alii, illis facienda esset
Abbreviated transcription (Latin):
unt᷑ turpiloquia scurrilitas
ludicͣ ⁊ stulciloqͥ a. de philar¬
fraus. furta ꝑuiria curpis lu¬
cri appetitus falsa testimoĩa
uiolentia Thumanitas ⁊ rapa¬
citas de ira homicidiũ damor.
⁊ indignatio. de t̾cticia rancor
pusillammitas am aritudo
desꝑatõ. De accidia. ociositas
sõpnolentia ĩportuntas in¬

Expanded text:
ne turpiloquia, scurrilitas ludicra, atque stultiloquia. De Philarfraudatio, furta, perjuria, turpis lucri appetitus, falsa testimonia, violentiae, inhumanitas atque rapacitas. De ira homicidia, clamor et indignatio. De tristitia rancor, pusillanimitas, amaritudo, desperatio. De acedia ociositas, somnolentia, importunitas, in
Abbreviated transcription (Latin):
tite uł postea. nam si non dimi¬
ẜitis reuocabote. ⁊ quicquid dĩm¬
ẜam replicabo tibi qt̾ qui diui¬
ni bñficii oblitus. suas uindica¬
re uult iniurias. non solum
dimissa c̃debat ei ad uindc̃am re-
plicabuntur. Item beda reuertar
in domũ ⁊ c̾. timendus est uersi¬
culus iste non exponendus ne
culpa qmͣ in nob̾ extinctam c̾¬
debamus: ꝑ iniuriã nos uacan¬

Expanded text:
tte vel postea. Nam si non dimiseris, revocabo te, et quicquid dimiseram replicabo tibi. Item: Qui divini beneficii oblitus, suas vult vindicare injurias, non solum dimissa credebat ad vindictam ei replicabuntur. Item Beda: Revertar in domum meam, etc.: Timendus est ille versiculus, non exponendus, ne culpa quam in nobis extinctam credebamus, per incuriam nos vacan
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ sic nͥ auͣcte p̾lati ecc̃astici ħ faciat. Quid de iłꝰ
qui ꝯfugiũt ad ecc̃as ĩminentib hostib ⁊ ibi capi¬
ũt᷑ ab eis. Nũquid capientes debent eos dimitt̾e
libos. Ro c̃do ꝙ sic̃. nisi ĩ castallau̾int ec̃t̃am aut
inde ĩpugnauint hostes ĩ ħ .n. casu c̃ ⁊ ip̃i uiolãt
e munitatẽ eccie ĩpugnando: non debent gaudẽ
emimitate eccłio. Idem c̃do si reponant ibi uic̃¬
qui incendũt ccc̃ias ĩ bello iꝰto. nũꝙ̃ tenẽt᷑ de dãp¬

Expanded text:
itate prelati ecclesiastici hoc fiat. Quid de illis qui confugiunt ad ecclesias imminentibus hostibus et ibi capiuntur ab eis; numquid capientes debent eos dimittere liberos? Credo quod sic, nisi incastellaverint ecclesiam aut inde impugnaverint hostes. In hoc enim casu, cum et ipsi violant immunitatem ecclesie impugnando, non debent gaudere immunitate ecclesie. Idem credo, si reponant ibi vicqui incendunt ecclesias in bello iusto; numquid tenentur de dam
Abbreviated transcription (Latin):
satisfaciens pot̾it sibi consulere de pre¬
cio soluto aduersus uenditorẽ. non nisĩ
qñ emit exp̾sse fecit sibi caueri obstat
enim ei turpitudo sua .c. de rei. uen. si
demñ est ⁊ etiam quicꝙͥ expendit postea
ad conseruatom illius nisi forte cũ re ił
la lucrabatur aliqua unde posset facere
ttãs expensas. ⁊ breuit᷑ quicꝙͣ sibi a dest
ex re. ut pensio. merces. fruatus. uł silie¬
illa tenetur restituere quicꝙ̃ sibi ab est
ut p̾ciũ ⁊ mod̾ate expense põt repetẽ uł cũ
eo ꝙ ex ip̃a re sibi adueit usq ad concur¬
põt iste repetẽ est. quia gessit utiliter
negotiũ illius aibsentis spoliati ẜ. ꝓbõm¬

Expanded text:
s, numquid poterit sibi consulere de pretio soluto adversus venditorem? Non, nisi quando emit expresse fecerit sibi caveri. Obstat enim ei turpitudo sua. Si vero emit re et etiam quicquid expendit postea ad conservationem illius, nisi forte cum re illa aliqua lucrabatur, unde posset facere dictas expensas. Et breviter quicquid sibi adest ex re, ut pensio, merces, fructus vel simile, tenetur restituere. Quicquid vero sibi abest, ut pretium moderate expense, potest repetere vel, cum eo quod ex ipsa re sibi advenit, usque ad concurantitatem, quia gessit utiliter negotium illius absentis spoliati.
Abbreviated transcription (Latin):
ficit ħ̾ditas ad debita ꝑsoluenda
uidetur ꝙ si non fecit expositio¬
inuentarium nicħoꝰ teneatur
ad omnia. s uero fecit tunc nõ
tenetur nisi qnͣtum hereditas
non tenetur nisi quantum suf¬
ficit hereditas distinguo tamẽ
inter debita et legata siue relic¬
ta quia debita tenentur ꝑsol¬
uere absq de tractõne legittĩe
si necesse est qnͣtum potest suf¬
sicere hereditas. delegatis aut̾
potest detrahere suam legitti¬
mam sitot sunt ꝙ illis solu¬
tis non remaneret sibi legitti-¬
ma nam in legittima pater
non potest grauare filium Si¬

Expanded text:
ficit hereditas ad debita persolvenda? Videtur quod si non fecit inventarium, nihilominus teneatur ad omnia. Si vero fecit, tunc non teneatur nisi inquantum hereditas non tenetur, nisi quantum sufficit hereditas. Distinguo tamen inter debita et legata sive relicta, quia debita tenetur persolvere absque detractione legitime, si necesse est, quantum potest sufficere hereditas. De legatis autem potest detrahere suam legitimam, si tot sunt, quod illis solutis non remaneret sibi legitima. Nam in legitima pater non potuit gravare filium
Abbreviated transcription (Latin):
uel male me¬
rite. sed secũ¬
dum consue¬
tudinem gal¬
lie idem quo¬
ad hec obser¬
uatur de col¬
lateralibus
qui ab intes¬
tato debent
succedere ꝙ
obseruatur
de filiis.

Expanded text:
vel male merite. Sed secundum consuetudinem Gallie, idem quoad hoc observatur de collateralibus qui ab intestato debent succedere, quod observatur de filiis.
Abbreviated transcription (Latin):
maior ꝑs uł ad minꝰ sapientes ita credebant ꝓ ut sibi
emptor uidebat᷑ ip̃e nõ tenet᷑ durante sibi hac bona fi¬
de. s si postea sciat rem eẽ de rapina d restitu̾e ⁊ si uidi¬

Expanded text:
maior pars vel ad minus sapientes ita credebant, prout sibi maior pars vel ad minus sapientes ita credebant, prout sibi emptori videbatur, ipse non tenetur, durante sibi hac bona fide. Sed si postea sciat rem esse de rapina, debet restituere. Gui
Abbreviated transcription (Latin):
bant ur forte hebant animũ indiffentẽ uł nich suꝑ ħ cogi¬
tantẽ excusant᷑. s di̾simode. nam qui sciebant uł ꝓbabi¬
lit̾ credebant cẽ de iusto sim̃płr nõ tenent᷑ in aliquo. Qui¬
uͦ temẽ credebant uł ignorabant ignorantia q̃ dr᷑ crassa
t̃ suꝑina urpp̃ fatuam simplicitatẽ mĩ suꝑ ħ cogitabãt
tatẽ disc̾n̾e̾. distingue cũ augꝰ in radice ĩ in ip̃o rapto¬
re a quo ip̃i emerũt quia aut ille erat dñs aut sb̾ditꝰ
sibi mandante. aut scit̃ bellũ uistũ aut minstũ aut
dubitat. In p̾mo caũ nõ tenet᷑ ad restitutõm eox que
buit time̾ deũ qmͣ hoĩem. in t̾cio ñ tenẽt᷑ excusat᷑ enĩ
pp̃ bonũ obedĩe. licet forte peccet dñs cͣc deũ ⁊ male p̾ci
rẽ quia si scit uenditorẽ iuste ⁊ ex iusto bello huĩsse li¬
cet põt emẽ. nͨ tenet᷑ ad restitutõm qui uo nesciebat eẽ
de iusto bello s credebat: ꝓbabłr: nam om̃s uicini sui ił

Expanded text:
bant vel forte habebant animum indifferentem et nihil super hoc cogitantem, excusantur, sed diversimode. Nam qui sciebant vel probabiliter credebant esse de iusto, simpliciter non tenentur in aliquo, quvero temere credebant vel ignorabant ignorantia que dicitur crassa et supina, vel propter fatuam simplicitatem nihil super hoc cogitabant, tatem, distingue cum Augustino in radice, id est in ipso raptore a quo isti emerunt: quia aut ille erat dominus aut subditus. sibi mandante, aut scit bellum iustum aut scit iniustum aut dubitat. In primo casu non tenetur ad restitutionem eorum que buit timere deum quam hominem. In tertio non tenetur. Excusatur enim propter bonum obedientie, licet forte peccet dominus contra deum male precirem, quia si scit venditorem iuste et iusto bello habuisse, licite potest emere nec tenetur ad restitutionem. Qui vero nesciebat esse de iusto bello, sed credebat probabiliter, nam omnes vicini sui vel
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ restituat illud illi c̃
abstulit si scit quis ille
capiendo nõ facit suã.
ꝗa sic̃ dñs eiꝰ nõ potuit
dare ei autem bellan
di . iͣ nec auͣctẽ rapiẽdi.
c̃do tñ ꝙ rem talit̾ rap¬
tai de ꝯsensu dnĩ sui
põt retinere dũ tamen
ꝯsensit dñs durãte guer¬

Expanded text:
 restituat illud illi cui abstulit, si scit quis ille capiendo non facit suam, quia sicut dominus eius non potuit dare ei audi, ita nec auctoritatem rapiendi. Credo tamen quod rem taliter raptam de consensu domini sui potest retinere, dum tamen consenserit dominus durante