comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& alibi dicit. Dm̃ time. & mandata
etꝰ obserua: hoc est om̃is hõ. At qui
ꝑu̾se uiuit: alienã ꝓfecto anatura hu¬
mana uiã incedit. Peru̾sa gͦ actio alie¬
na ẽ. & contͣ natur̃a: qui aũ mundꝰ ẽ
inoꝑe. hic recte qd̾ ꝑ naturã origina¬
lit̾ sumpsit. exequitur. Melius est
sedere inangulo domatis: qͣm cum¬
muliere litigiosa. & in domo cõmuni.
Adeo uerũ est. melius eẽ. ut sedeas in
angulo domatis. id est in secreta al¬
titudine uitȩ ꝯtinentioris: qͣm cũ
muliere mala in domo.quȩ tibi sit
cũ illa cõmunis: ut etiam si optima
tͥ mulier ducenda offeratur. meliꝰ
fit ꝯtempto conubio ꝓpter comitatũ
agni. cęlibem ducere uitã. Qui obtu¬
rat aurẽ suã ad clamorẽ pauperis:¬
ralit̾ ẽ hȩc accipienda sententia: &
ñ egeno tantũ uł corporalit̾ infir¬
mo. Nam & qui criminib alienis
ñ affectu miscđiȩ condolere. s &
uidicantis mauult tenere censurã:
ostendit se necdũ uitioꝵ fẽcib eliqͣ¬

Expanded text:
e alibi dicit, Deum time, et mandata ejus observa, hoc est enim omnis homo . At qui perverse vivit, alienam profecto a natura humana viam incedit. Perversa ergo actio aliena est, et contra naturam. Qui autem mundus est in opere, hic recte, quod per naturam originaliter sumpsit, exsequitur.-- Melius est sedere in angulo domatis, etcmuliere litigiosa in domo communi. Adeo verum est melius esse ut sedeas in angulo domatis, id est in secreta altitudine vitae continentioris quam cum muliere mala in domo, quae tibi sit cum illa communis, ut etiamsi optima tibi mulier ducenda offeratur, melius sit contempto connubio propter comitatum agni coelibem ducere vitam. Qui obturat aurem suam ad clamorem pauperis,raliter haec accipienda sententia, et non egeno tantum, vel corporaliter infirmo: nam et qui in criminibus alienis non affectu misericordiae condolere, sed judicantis mavult tenere censuram, ostendit se necdum vitiorum fetibus eliqu
Abbreviated transcription (Latin):
lice eccłie ciuitatẽ constituit. Et sic̃
uectes urbiũ portasmuniunt: ita
dognata utͥusq testam̃ti eccłias
ꝑ orbem quȩ unã catholicã faciunt.
ab infideliũ decursione defendt̃. Cũ
obsecrationib loquetur pauꝑ: & di¬
ues effabitur rigide. Humiles spũ
humilit̾ dnm adorant. ut euͣngeli¬
cus ille publicanꝰ. suꝑbi sua merita
iactant ut phariseus. Uir amabi¬
lis ad societatẽ: mag̃ amicus erit
qͣm frat̾. Credens ex gentib ppłs

Expanded text:
licae Ecclesiae civitatem construit. Et sicut licae Ecclesiae civitatem construit. Et sicut vectes urbium portas muniunt, ita dogmata utriusque Testamenti ecclesias per orbem, quae unam catholicam faciunt, ab infidelium incursione defendunt.-- Cum obsecrationibus loquetur pauper, ves effabitur rigide. Humiles spiritu humiliter Dominum adorant: ut evangelicus ille publicanus; superbi sua merita jactant, ut pharisaeus. Vir amabilis ad societatem magis amicus erit quam frater. Credens ex gentibus populus
Abbreviated transcription (Latin):
orb̾ nationes ꝑ fidei & dilectionis suȩ
presentiã ueniret: nec solum ppłos.
s ipsos etiam rerũ dños ꝯcupiscen¬
tiis renunciare. ac sͥ libent̾ obtem¬
ꝑare faceret. Iustꝰ prior est accusator
sui: uenit amicꝰ eius & inuestigabit
eũ. Om̃ĩs qui uere iustꝰ est: uͥ peccan¬
tiũ errata conspicit. pͥmo ad se ipsũ
ocłm ꝯsiderationis inflectit. Dumq
suã fragilitatẽ sollicitus accusau̾it:
sic demũ ad corripiendos alios lin¬
gũ̾a beniguꝰ exerit. S ille qui suis
fidelib dicere dignatꝰ est. uos autẽ
dixi amicos. quia quecunq audiui a
patre meo nota feci uob̾. uenit in
cor eius ꝑ presentiã diuine ꝯtẽpla¬
tionis: & qͣm hoc sit mundũ a sorde
iniqͥtatis agnoscit. & eus humili¬
tatem digna mercede remunerat.
frat̾ qui adiuuat᷑ a fratre. quasi
cuutas firma: & iudicia qͣsi uecteᷤᷤ
cet & gentilium fraterna s in xp̃o
caritate consentit: unã iam catho¬

Expanded text:
orbis nationes per fidei et dilectionis suae orbis nationes per fidei et dilectionis suae praesentiam veniret: nec solum populos, sed ipsos etiam rerum dominos concupiscentiis renuntiare ac sibi libenter obtemperare faceret. Justus prior est accusator sui. Venit amicus ejus, et investigabit eum. Omnis qui vere justus est, ubi peccantium errata conspicit, primo ad seipsum oculum considerationis inflectit, dumque suam fragilitatem sollicitus accusaverit, sic demum ad corripiendos alios linguam benignus exerit, sed ille qui suis fidelibus dicere dignatus est: Vos autem dixi amicos, quia quaecunque audivi a Patre meo, nota feci vobis . Venit in cor ejus per praesentiam divinae contemplationis: Et quam hoc sit mundum a sorde iniquitatis agnoscit, ejusque humilitatem digna mercede remunerat. Frater qui adjuvatur a fratre, quasi civitas firma: et judicia, quasi vectes cet et gentium, fraterna sibi in Christo charitate consentit, unam jam catho
Abbreviated transcription (Latin):
imbecillitatẽ suam. Et ipse uir
ait. Sp̾c quid̾e ꝓmptꝰ est: caro aũt
infirma. Potest & de quolibet uiro
sc̃o accipi: qui carnis unbecillitatẽ
ne in temptationib cedat. m̃tis
fortitudine sustinet. Sp̃m̃ uͦ facilẽ
ad irascendũ: quis pot̾it sustinere:¬
Quia qui ad irascendũ facilis ẽ. nec
se ipse potest sustinere: itaut iratꝰ
sepe dicat ea quȩ postmnodũ placidꝰ
quia dixerit peniteat: & plerunq
an dixerit ignoret. Cuiꝰ tam̃ uesania
ñnunꝗͣ ꝑsapientiũ modestiã facil¬
lime suffertur: atq ex tẽpore sopĩt.
Donũ hominis dilatat uiam eius:
& ante pͥncipes spaciũ ei facit. Donũ
caritatis sue aliaꝵ uirtutũ. quas
a domino fideles accipiunt. dilatat
rũ oꝑum gressꝰ multiplicant: atꝙ
int̾ magnos eccłiȩ rectores. in futuro
culm̃ sortiunt᷑ honoris. Alit̾. Donũ
spĩtale saluatoris quod mundo atcu¬
lit. dilatauit uiã eius. quo ad plurimas

Expanded text:
imbecillitatem suam. Et ipse vir imbecillitatem suam. Et ipse vir ait: Spiritus quidem promptus est, caro autem infirma. Potest de quolibet sancto viro accipi, qui carnis imbecillitatem, ne in tentationibus cedat, mentis fortitudine sustentat. Spiritum vero ad irascendum factem quis poterit sustinere? Qui ad irascendum facilis est nec seipsum potest sustinere, ita ut iratus saepe dicat ea quae, postmodum placidus, quia dixerit poeniteat, et plerumque an dixerit ignoret, cujus tamen vesania nonnunquam per sapientium modestiam facillime suffertur, atque ex tempore sopitur. Donum hominis dilatat viam ejus, et ante principes spatium ei facit. Donum charitatis sive aliarum virtutum, quas a Domino fideles accipiunt, dilatat rum operum gressus multiplicant, atque inter magnos Ecclesiae rectores in futuro culmen sortiuntur honoris. Aliter, donum spiritale Salvatoris, quod mundo attulit, dilatavit viam ejus, quoad plurimas
Abbreviated transcription (Latin):
& dissolutus ẽ in oꝑe suo. frat̾ est sua
oꝑa dissipantis: qr qui cepta bona
districte ñ exequitur: dissolutione
negligentiȩ manũ destruentis imi¬
tatur. Substantia diuitis. urbs ro¬
boris euis: & quasi murꝰ ualidus
circundans eum. Non terrena sub¬
stantia semꝑ defendere potest: ĩmo
pleriq propt̾ diuitias sunt capti.
uł occisi. Unde & eccł̃iastes ait. Diuii¬
tiȩ conseruate in malũ dni sui:
ꝑeunt enim in afflictione pessima
Melius gͦ intelligit᷑ substantiã lau.¬
dare urtutũ: quib quicunq abun¬
dat. quasi muro in expugnabili cunc¬
tas hostium arcet insidias. Qui pͥus
respondet qͣm audiat: stultũ se ẽẽ
demonstrat. & ꝯfusione dignũ. Qui
pͥus doctor eẽ desiderat qͣm discat:
stulticie notam ñ declinat. Qͥ uidi¬
care ꝓximoꝵ facta pͥusqͣm plene
causam utͥusq partis dinoscat. inor¬
dinate festinat: ille se ꝯfusione dig¬
nũ demonstrat. Sp̃c uiri: sustentat

Expanded text:
et dissolutus est in opere suo, frater est sua et dissolutus est in opere suo, frater est sua opera dissipantis. Quia qui coepta bona districte non exsequitur, dissolutione negligentiae manum destruentis imitatur. Substantia divitis urbs roboris est, et quasi murus validus circumdans eam. Non terrena substantia semper defendere potest, imo plerique propter divitias sunt capti vel occisi: Unde et Ecclesiastes ait: Divitiae conservatae in malum Domini sui, pereunt enim in afflictione pessima . Melius ergo intelligitur substantiam laudare virtutum, quibus quicunque abundat, quasi muro impugnabili cunctas hostium arcet insidias. Qui prius respondet quam audiat, stultum se esse demonstrat et confusione dignum. Qui prius doctor esse desiderat quam discat, stultitiae noxiam non declinat. Qui judicare proximorum facta, priusquam plene causam utriusque partis dignoscat, inordinate festinat, et ille se confusione dignum demonstrat. Spiritus viri sustentat
Abbreviated transcription (Latin):
obꝓbrium future damnationis nulla
ratione euadit: quẽ ab usu sue iniqͥ¬
tatis nulla diuini timoris memoria
cohibuit. Aqua ꝓfunda. u̾ba exore
uiri: & torrens redundans fons sap̃iȩ.
Uerba sapientiũ aquȩ comparant᷑:
qr & lauant m̃tes audientiũ & irrigãt:¬
ne uł peccatoꝵ sorde deformes rema¬
neant. uł doctrinȩ celestis inopia
tabefiant: & quasi nociua ariditate
deficiant. Et qr eadem doctoꝵ uerba
fidelium. qued̾a mystica latent & oc¬
culta. que sollertiore cõprehendant᷑
industria: quedã uͦ aꝑta. & cunctis
audientib facilia ad intelligendũ
ꝓfluunt: recte hȩc & aquã ꝓfundam.
& torrentẽ dicit eẽ redundantẽ.
Potest aũ ita distingui: ut qr uet̾is
testam̃ti sc̃ͥptura typice ꝓlata est.
dicatur de ea. aqua ꝓfunda u̾ba ex
ore uiri: q dominꝰ &e apłi palam utͥ-¬
usq testam̃ti sacram̃ta mundo rese¬
rabant. aduingat᷑ de illis. & torrens
redundans fons sapĩȩ. Qui mollis

Expanded text:
opprobrium futurae damnationis nulla opprobrium futurae damnationis nulla ratione evadit, quem ab usu suae iniquitatis nulla divini timoris memoria cohibuit. Aqua profunda verba ex ore viri, et torrens redundans fons sapientiae. Verba sapientium aquae comparantur, quia lavant mentes audientium, et irrigantNe vel peccatorum sorde deformes remaneant, vel doctrinae coelestis inopia tabescant, et quasi nociva ariditate deficiant. Et quia eadem doctorum verba fidelium quaedam mystica latent, et occulta, quae solertiore comprehendantur industria, quaedam vero aperta et cunctis audientibus facilia ad intelligendum profluunt, recte haec et aquam profundam et torrentem dicit esse redundantem. Potest autem et ita distingui, ut quia Veteris Testamenti Scriptura typice prolata est, dicatur de ea aqua profunda verba ex ore viri, quia Dominus et apostoli palam utriusque Testamenti sacramenta mundo reserabant. Adjungatur de illis et torrens redundans fons sapientiae. Qui mollis
Abbreviated transcription (Latin):
Uerum ocłi iudeoꝵ ñ credentiũ: ter¬
renis potius desideriis ꝑficiendis. qͣm
salutarib eius monitis intendebãt.
S & generalit̾ sepe prudentes graui¬
tatẽ sui sensꝰ in ipsa etiam frontis¬
specie premonstrant: nec tam̃ stul¬
ti ad hanc admirand̾a sectandaq
ocłos m̃tis attollunt: s econtͣ qua¬
lit̾ ad finem uoluptatũ carnaliũ
ꝑtingant. tota intentione ꝑquir̃t.
Non est bonũ. damnũ inferre iusto:
nec ꝑcutere pͥncipẽ qͥ recta iudicat.
Et de ipso pͥncipe ac iudice seculoꝵ.
qui ꝓ nr̃a salute ꝑcuti uoluit. acci¬
pi potest. & de om̃ĩb genaliter
eccłiȩ rectorib: qui uł facultatib
nudati ab impiis. uł ipsa t̾rena st̃
morte consũpti. Impius cum in ꝓfun¬
dum uenerit peceatoꝵ. contẽnet: sed
sequitur eum ignominia & contẽptꝰ.
Qui longis peccatoꝵ tenebris inuolutꝰ
semel de luce desperat: iam ex desꝑa¬
tiõe passisͥ peccandi frena relaxat. S talis

Expanded text:
verum oculi Judaeorum non credentium terverum oculi Judaeorum non credentium terrenis potius desideriis perficiendis, quam salutaribus ejus monitis intendebant. Sed et generaliter saepe prudentes gravitatem sui sensus, in ipso etiam frontispicio praemonstrant, nec tamen stulti ad hanc admirandam sectandamque oculos mentis attollunt; sed e contra qualiter ad finem voluptatum carnalium pertingant, tota intentione perquirunt. Non est bonum damnum inferre justo nec percutere principem, qui recta judicat. Et de ipso principe ac judice saeculorum qui pro nostra salute pati voluit accipi potest et de omnibus generaliter Ecclesiae rectoribus, qui vel facultatibus nudati ab impiis vel ipsa etiam sunt morte consumpti. CAPUT XXVIII. Impius cum in profundum venerit peccatorum contemnit, sed sequitur eum ignominia et opprobrium. Qui longis peccatorum tenebris involutus semel, de luce desperat, jam ex desperatione passim sibi peccandi frena relaxat. Sed talis
Abbreviated transcription (Latin):
amorẽ: neq in angustia passionis
deserit: quem in pace tͣnquillitatis
confessus ẽ. Homo stultus plaudit
manib: cum spopond̾it ꝓ amico
suo. Stultus ẽ: qui cũ animã frĩs
suscipit regendam. de suis glatur
actib: & non pocuis ei humili cõ¬
passione quicquid potest auxilii
salutaris impendit. Anmmꝰ gaudẽs
ȩcatẽ floridam facit: sp̃c tristis ex¬
tione letatur: etiam bone actionis
flore decoratur: & fructus p̃mioꝵ
prestolat᷑ cȩlestiũ. Qui uͦ tristicia se¬
culi quȩ mortẽ oꝑatur. angitur :
pinguedinẽ diuinȩ caritatis in
robore uirtutũ quas exercere uide¬
exsiccatis ossib marcescit: quia in
bonis oꝑib quȩ facit. gr̃am dilec¬
tionis amisit. In facie prudentis
lucet sapĩa: ocłi stultoꝵ in finib
t̾rȩ. In facie quidem domini salua¬
toris lucebat sapĩa diuinitatis:
quã in carne apparens. uirtutũ &
doctrine testimoniis demonstrabat.

Expanded text:
amorem, neque in angustia passionis amorem, neque in angustia passionis deserit, quem in pacis tranquillitate confessus est. Homo stultus plaudet manibus, cum spoponderit pro amico suo. Stultus est, qui cum animam fratris suscipit regendam, de suis gloriatur actibus, et non potius ei humili compassione, quidquid potest auxilii salutaris impendit. Animus gaudens aetatem floridam facit: spiritus tristis exconsolatione laetatur etiam bonae actionis flore decoratur, et fructus praemiorum praestolatur coelestium; qui vero tristitia saeculi quae mortem operatur angitur, pinguedinem divinae charitatis, in robore virtutum, quas exercere videexsiccatis ossibus marcescit, quia in bonis actibus, quos facit, gratiam dilectionis amisit. In facie prudentis lucet sapientia. Oculi stultorum in finibus terrae. In facie quidem Domini salvatoris lucebat sapientia divinitatis, quam in carne apparens virtutum et doctrinae testimonio demonstrabat,
Abbreviated transcription (Latin):
re labore ꝑficitur: qm si hereticũ
ad fidem rectam reuocare. uł ca¬
tholicũ praua agentem ad bonȩ
Qui dimittit aquã: caput ẽ iur¬
gioꝵ. Aquã dimittere est: lingũa
in fluxa eloquii relaxare. Quortͣ
in bonam partẽ dicitur. Aqua
ꝓfunda: u̾ba ex ore uiri. Qui ergo
dimittit a quam. caput est uirgioꝵ:
qͥa qui lingũa ñ refrenat. concor¬
diam dissipat. Unde e diu̾so scͥptũ
est. Qui imponit stulto silentiũ:
iras mitigat. Quid ꝓdest habere
diuitias stulto: cum sap̃iam emere
ñ possit: Quid ꝓdest ppło uideoꝵ
infideli habere diuitias scͥpturaꝵ:
cũ in his xp̃m intelligere ñ possit:
Quid heretico eisdem abundare di¬
uitiis: cũ unitatẽ fidei in eis disce¬
re nequeat: Quid malo catholico
expedit diuitias habere uerȩ fidei :
cum sapĩam pie actionis habere
neglexerit: Omĩ tempore diligit
qui amicꝰ est: & frat̾ in angustiis
comꝓbatur. Qui dominũ uere a¬
mat. om̃ĩ tempore eus custodit

Expanded text:
re labore perficitur, quam si vel haereticum re labore perficitur, quam si vel haereticum ad fidem rectam revocare, vel catholicum prave agentem ad bonae Qui dimittit aquam, caput est jurgiorum. Aquam dimittere est linguam in fluxa eloquii relaxare. Quo contra in bonam partem dicitur: Aqua profunda, verba ex ore viri . Qui ergo dimittit aquam, caput est jurgiorum, quia qui linguam non refrenat, concordiam dissipat, unde e diverso scriptum est: Qui imponit stulto silentium, iras mitigat . Quid prodest habere divitias stultum, cum sapientiam emere non possit? Quid prodest populo Judaeorum infideli habere divitias Scripturarum, cum in his Christum intelligere non possit? Quid haeretico eisdem abundare divitiis cum unitatem fidei in eis discere nequeat? Quid malo catholico expedit divitias habere verae fidei, cum sapientiam piae actionis habere neglexerit? Omni tempore diligit qui amicus est, et frater in angustiis comprobatur. Qui Dominum vere amat, omni tempore ejus custodit
Abbreviated transcription (Latin):
a domino contͣ peccantes mittit᷑ :
ut eos uel in presenti affligat. ut
egiptios quib immisit iram in¬
dignationis suȩ. indignationem
& iram & tribulationẽ. immissio¬
nes ꝑ angłos malos: uł etiã post
mortem ad interitũ rapiat eter¬
nũ. At contra immittet angłs
donni in circuitu timentiũ eũ:
& eripiet eos. Expedit mag̃ urse
occurrere raptis fetib: qͣm fatuo
confidenti sͥ in stulticia sua. Faci¬
luis erat doctorib scĩs furori gen¬
tilitatis occurrere raptis a se po¬
pulis aliquib. atq abestiali eius
seuitia ad fidei pietatẽ p̃diul. oo
conu̾sis: qͣm heretico cuilibet con¬
fidenti in sui ꝑfidia dogiatis: quia
nimirũ illud ꝯtͣ exteros. Hoc contͣ
sua uiscera certam̃ agebant. Po¬
test urse nomine: ipsa hostis anti¬
qui malicia intelligi. Cui fecus
rapimꝰ: cum eos qui erant filii
diaboli. cathecizando atq bapti¬
tando filioꝵ di societati adiungi¬
mꝰ. Et hoc plerunq multo leiuio¬

Expanded text:
a Domino contra peccantes mittitur, a Domino contra peccantes mittitur, ut eos vel in praesenti affligat, ut Aegyptios, quibus immisit iram indignationis suae, indignationem et iram et tribulationem, immissiones per angelos malos: vel etiam per mortem ad interitum rapiat aeternum. At contra immittitur angelus Domini in circuitu timentium eum, et eripiet eos. Expedit magis ursae occurrere raptis fetibus, quam fatuo confidenti in stultitia sua. Facilius erat doctoribus sanctis, furori gentilitatis occurrere raptis ad se populis aliquibus, atque a bestiali ejus saevitia ad fidei pietatem praedicando conversis, quam haeretico cuilibet confidenti in sui perfidia dogmatis, quia nimirum illud contra exteros, hoc contra sua viscera certamen agebant. Potest ursae nomine ipsa hostis antiqui malitia intelligi, cui fetus rapimus, cum eos qui erant filii diaboli catechizando et baptizando filiorum Dei societati adjungimus: et hoc plerumque multo levio
Abbreviated transcription (Latin):
gnis fulgere uirtutib cũ admixti¬
one discordiȩ. Corona senũ filii fili¬
oꝵ & gla filioꝵ patres eoꝵ. Senes
dicit patriarchas & ꝓpħas: qͥ a fili¬
is filioꝵ hoc ẽ a success orib apłoꝵ
oigna laude celebrantur. Et gla ẽ
predicatoꝵ noui testam̃ti: quod
filii ueterũ patrũ ẽẽ meruerunt.
Gemma gͣtissima expectatio pre-¬
stolantis: quocunq se uerterit.
prudent̾ intelligit. Qui p̃mia fu¬
tura fidelit̾ expectat: quasi gẽme
splendidisiimȩ possessione letat᷑.
Nam &e in eugłio negociator sapi¬
ens ꝓ acquisitione p̃ciose margari¬
te id est desiderio celesti. omĩa que
habuit uendidit: talisq exactor
siue adu̾sa siuie ꝓsꝑa contigerint.
a sua intentione ñ flectitur: pru¬
dent̾ intelligens. qm̃ diligentib
diñ omĩa cooꝑantur inbonũ. Sẽꝑ
uirgia querit malus: angłs aute
crudelis mutetur contͣ eum. Angłs¬
aũ crudelis immundꝰ est sp̃e: qui

Expanded text:
gis effulgere virtutibus cum admixtigis effulgere virtutibus cum admixtione discordiae. Corona senum filii filiorum, et gloria filiorum patres sui. Senes dicit patriarchas et prophetas, qui filiis filiorum, hoc est a successoribus apostolorum digna laude celebrantur. Et gloria est praedicatorum Novi Testamenti, quod filii veterum patrum esse meruerunt. Gemma gratissima exspectatio pstulantis: quocunque se vertit, prudenter intelligit. Qui praemia futura fideliter exspectat, quasi gemmae splendidissimae possessione laetatur: nam et in Evangelio, negotiator sapiens pro acquisitione pretiosae margaritae, id est, desiderii coelestis omnia quae habuit vendidit, talisque exspectator sive adversa seu prospera contigerint, a sua intentione non flectitur; prudenter intelligens quoniam diligentibus Deum omnia cooperantur in bonum . Semper jurgia quaerit malus: angelus autem crudelis mittetur contra eum. Angelus crudelis immundus est spiritus qui
Abbreviated transcription (Latin):
mala que facit inquirit: ut quȩ
se infuturũ retributio maloꝵ
oꝑum sequatur. ñ uideat. Melior
est patiens uiro forti: & qui dñatur
Minor est uictoria urbes expugnare:
qr extra sunt quȩ uincuntur. Maiꝰ
autẽ est quod ꝑ patientiã uincit᷑:
qr ipse a se animꝰ suꝑatur. & semet¬
ipsum sibimet ipsi subicit: qm̃ eum
patientia in humilitate toleran¬
tiȩ sternit. Sortes mitunt᷑ in sinũ.
s a domino temꝑant᷑. Sicut sortes
in sini continent᷑. diuini autẽ est
iudicii cuiꝰ sors elata palmã teneat:
sic hominũ facta in presenti qui¬
dem uita patent alterutrũ. s que
cuiꝰ sunt meriti. patescet in fut᷑o:
ꝓlato uidelicet tunc ac manifesta¬
to iudicio singloꝵ. quasi de simu
examinis diuini. Melior est buccel¬
la sicca cum gaudio: qm domus
plena uictimis cũ uirgio. Melius
est parua bona cum caritate fa¬
cere sine scientia p̾dicandi. hoc ẽ
enĩ etiã siccã eẽ buccellã: qm ma¬

Expanded text:
mala quae faciat inquirit, ut quae mala quae faciat inquirit, ut quae se in futurum retributio malorum operum sequatur, non videat.-- Melior est patiens viro forti, etc. Minor est victoria urbes expugnare, quia extra sunt aut vincuntur. Majus autem est quod per patientiam vincitur quia ipse a se animus superatur, et semetipsum sibimetipsi subjicit quando eum patientia in humilitate tolerantiae sternit. Sortes mittuntur in sinu, sed a Domino temperantur. Sicut sortes in sinu continentur, divini autem est judicii, cujus sors elata palmam teneat; sic hominum facta in praesenti quidem vita patent alterutrum, sed quae cujus sunt meriti patescit in futuro, prolato videlicet tunc ac manifesto judicio singulorum quasi de sinu examinis divini. CAPUT XVII. Melior est buccella sicca cum gaudio, quam domus plena victimis cum jurgio. Melius est parva bona cum charitate facere sine scientia praedicandi, hoc est enim et siccam esse buccellam, quam ma
Abbreviated transcription (Latin):
eruat. In cuiꝰ labiis ignis ardescit:
quo se suos q auditores in ꝑpetuũ
ꝑdat. Unde & iacobꝰ. Lingua inquit
constituit᷑ in m̃bris nr̃is que macłat
tocũ corpꝰ: & inflamiat rotã natiui¬
tatis nr̃e inflãmata a gehenna. uir
iniquus lactat amicũ suũ: & ducit
eum ꝑuiam ñ bonã. Pocest & de
heretico & de om̃i fautore maloꝵ ac¬
cipi: qm̃ laudatur peccator in deside.¬
riis animȩ suȩ: & qui iniqua gerit
benedicitur. Qui attonitis ocłis co-¬
malũ. Grauiꝰ est ꝑficere malũ: qͣm
facere. Non solum aũ ille perficit
malũ. qui ꝑ m̃bra sui corporis ꝑuer¬
sum quid oꝑatur & noxium: ue¬
rũ etiã ille qui fixa intentione
malũ patrare disponit. Solent
enĩ suꝑbi indignantes labia mor¬
dere: solent attonitos habere ocłos.
& presentia ñ uidere. qui aliqua¬
du taciti sedula m̃te ꝑtractant.
Unde datur conici: quia attonitis
ocłis praua cogitare dicat eũ. qͥsic

Expanded text:
eruat, in cujus labiis ignis ardescit, eruat, in cujus labiis ignis ardescit, quo se suosque auditores in perpetuum perdat; unde et Jacob: Lingua, inquit, constituitur in membris nostris, quae maculat totum corpus, et inflammat rotam nativitatis nostrae, inflammata a gehenna. Vir iniquus lactat amicum suum, et ducit eum per viam non bonam. Potest et de haeretico et de omni fautore malorum accipi, quando laudatur peccator in desideriis animae suae, et qui iniqua gerit benedicitur. Qui attonitis oculis coGravius est perficere malum, quam facere. Non solus autem ille perficit malum, qui per membra sui corporis perversum quid operatur et noxium, verum etiam ille qui fixa intentione malum patrare disponit. Solent enim superbi indignantes labia mordere, solent attonitos habere oculos, et praesentia non videre, qui aliquandiu taciti sedula mente pertractant. Unde datur conjici quia attonitis oculis prava cogitare dicat eum qui sic
Abbreviated transcription (Latin):
& fauentib suauit̾ ꝓnunciare bo¬
na: quȩ ipsi ñ amant. Ea aũ solũ
u̾ba ad sanitatẽ ossuũ tuoꝵ hoc ẽ
ad urcutũ tuaꝵ spĩtalia crem̃ta
ꝓficiunt: quȩ ex interna animȩ
tue dulcedine ꝓcedunt. Anima
laborantis laborat sͥ: qr cõpulit
eum os suũ. Constat uixta luterã:
qr expulsus de paradyso homo. co¬
tidianũ laborem ne deficiat exer-¬
cet. Compulit eum os suũ. qnͣdo
cum serpente locutus ẽ. qñ uetitũ
tetigit: ut exilium longũ cũ labore
sufferat: & insudore uultꝰ sui. pane
uescatur. S & doctorem os suum
ut laboret compellit: quia necesse
habet agere bona que dicit. Uir im¬
pius fodit malum: & in labiis eius
ignis ardescit. Et ꝓpħa ait: ut miq
agerent laborauert̃. Potest & de he¬
retico specialit̾ intelligi: qui pul-¬
cherrimos ac florentissimos diuinoꝵ
eloquioꝵ campos noxio linguȩ suȩ
uomere rumpit: ut de int̾nis eoꝵ
sinib sensus impios qui ibi ñ inst̃

Expanded text:
et faventibus suaviter pronuntiare boet faventibus suaviter pronuntiare bona, quae ipsi non amant. Ea enim solum verba ad sanitatem ossium tuorum, hoc est, ad virtutum tuarum spiritalia crementa proficiunt, quae ex interna animae tuae dulcedine procedunt. Anima laborantis laborat sibi, quia compulit eum os suum. Constat juxta litteram, quia expulsus de paradiso homo quotidianum laborem ne deficiat exercet. Compulit enim os suum quando cum serpente locutus est, vetitum tetigit, ut exsilium longum cum labore sufferat, et in sudore vultus sui pane vescebatur, sed et doctorem os suum ut laboret compellit, quia necesse habet agere bona, quia dicit: Vir impius fodit malum, et in labiis ejus ignis ardescit. Et propheta ait: Ut inique agerent laboraverunt . Potest et de haeretico specialiter intelligi, qui pulcherrimos ac florentissimos divinorum eloquiorum campos noxio linguae suae vomere rumpit, ut de interius eorum finibus sensus impios, qui ibi non insunt,
Abbreviated transcription (Latin):
qui eande sapĩam etiam docte pre¬
dicare. & contra hereticos defendere
nouit: maiora laboris amplioris
p̃mia ꝑcipiet. Eons uitȩ eruditio
possidentis: doctrina stultoꝵ fatii¬
itas. Cum diceret possidentis: ñ
addit quid possidentis. Quid autẽ
putamꝰ eum uoluisse intelligi:
nͥ forte ipsam eruditionẽ. ut sit
plena sententia fons uite. erudi¬
tio possidentis. ipsam eruditionẽ
suam: Quod est aꝑte dicere: quia
ille predicator uere sins auditorib
uite uias aꝑit. qui exercet ipse quȩ
predicat: qui amorẽ uerbi quo
alios erudit. fixũ in corde possidet:
nec tantũmodo memoria reten¬
tũ. quasi collectum gremio sem̃
iactat in terrã. Idcirco nanꝙ
doctrina stultoꝵ fatuitas ẽ: quia
& siqua bona dicere usu eruditioĩs
didicert̃: eadem tam̃ quȩ dicunt
bona. ipsi fatuo ore contemnunt.
Fauus mellis u̾ba composita. dulce¬
do animȩ est sanitas ossuũ. Multi
ꝑ eloquentiã possunt amantib

Expanded text:
qui eamdem sapientiam etiam docte praequi eamdem sapientiam etiam docte praedicare et contra haereticos defendere novit, majora laboris amplioris praemia percipiet. Fons vitae, eruditio possidentis: doctrina stultorum fatuitas. Cum diceret possidentis, non addidit quid possidentis. Quid autem putamus eum voluisse intelligi, nisi forte ipsam eruditionem, ut sit plena sententia fons vitae eruditio possidentis ipsam eruditionem suam: quod est aperte dicere, quia ille praedicator vere suis auditoribus vitae vias aperit, qui exercet ipse quae praedicat, qui amorem verbi quem alios erudit fixo in corde possidet. Nec tantummodo memoria retentum, quasi collectum gremio semen jactat in terram. Idcirco namque doctrina stultorum fatuitas est: quia etsi quae bona dicere usu eruditionis didicerunt, eadem tamen quae dicunt bona ipsi fatuo corde contemnunt. Favus mellis, verba composita; dulcedo animae est sanitas ossium. Multi per eloquentiam possunt amantibus
Abbreviated transcription (Latin):
matutinã pluuiã ꝓmitit dicẽs
tutinã & serotinã terrȩ. Pluuia
gͦ matutina ẽ suie temporanea
ut alibi nominat᷑: qñ prima cre-¬
dendi in xp̃m semina suscipimus.
Oiuuia uͦ serotina: qñ maturis uir¬
tutũ frugib ablati de hac uita in
dominico horreo recondim᷑. Et recte
clem̃tia regis ymbri serotino cõpa¬
ratur: qr qd̾ fructũ uite bene agen¬
tes ꝑcipimꝰ: ñ hoc nr̃i libertas arbi¬
trii. s suꝑni facit irrigatio doni.
Eruditus in u̾bo reꝑiet bona: & qui¬
in domino sꝑat. beatus ẽ. Non solũ
is qui ad predicandu di u̾bum eru¬
ditus est. bona apud illũ reꝑiet: sed
& ille qui in domino spem ponere
didicit: etiam si ad predicandum
aliis idoneus ñ est. eiusde beatitu¬
dinis particeps existit. Qui sapiens
corde est. appellabitur prudens:
& qui dulcis eloquio. maiora ꝑcipi¬
et. Qui sapĩam catholicȩ fidei quã
didicit. illibatã suo in corde custodit:
nũto prudentis nom̃ accipit. At

Expanded text:
matutinam pluviam promittit dicens matutinam pluviam promittit dicens tutinam et serotinam terrae . Pluvia ergo matutina est, sive temporanea, ut alibi nominatur, quando prima credendi in Christum semina suscepimus, pluvia vero serotina, quando maturis virtutum frugibus ablati de hac vita in Dominico horreo recondimur; et recte clementia regis imbri serotino comparatur, quia quod fructum vitae bene agentes percipimus, non hoc nostri libertas arbitrii, sed superni facit irrigatio doni. Eruditus in verbo reperiet bona: et quin Domino, beatus est. Non solum is qui ad praedicandum Dei verbum eruditus est bona apud illum reperiet, sed et ille, qui in Domino spem ponere didicit etiamsi ad praedicandum aliis idoneus non est, ejusdem beatitudinis particeps existit. Qui sapiens corde est, appellabitur prudens, et qui dulcis eloquio, majora percipiet. Qui sapientiam catholicae fidei quam didicit, illibatam suo in corde custodit, merito prudentis nomen accipit; at
Abbreviated transcription (Latin):
suit nullo retardante ꝑduxit. Qͥ¬
b tam̃ ꝑactis: ipse in eternũ ut
meruerat ꝑiit. Indignatio regis:
nuncii mortis. Nuncii mortis st̃
angłi sathanȩ. id est heretici & ua¬
ni phylosophi: immo om̃s qui ea
u̾ba nunciant ꝓximis. unde a mor¬
te rapiantur ecerna. Qui quo
amplus auctori mortis seruĩt:
eo grauiꝰ uitȩ largitorẽ offendunt.
Hec tam̃ talib iter penitentiȩ pre¬
cluditur: nam subditur. Et uir sa¬
piens placabit eum. Potest enim
resipiscendo dominũ placare: quẽ
contigit eum stulte loquendo of¬
fendisse. In hilaritate uultꝰ regis
uita. Quicunq hilarem xp̃i uultũ
uidere merentur: his meternum
cum illo uiuere dabitur. Alioquir
in die iudicii sicut scͥptum ẽ. uide¬
bit om̃is caro salutare dei. S hc̃
reꝓbi tunc iratum: iusti uident
placidum. Et clem̃tia eius quasi
ẏmber serotinꝰ. Serotinꝰ ymber
in uidea iam maturis messib usq
hodie uenire consueuit: uͥ dns &

Expanded text:
suit, nullo retardante, perduxit; qusuit, nullo retardante, perduxit; quibus tamen peractis, ipse in aeternum, ut meruerat, periit.-- Indignatio regis, nuntii mortis. Nuntii mortis sunt angeli Satanae, id est, haeretici, et vani philosophi; imverba nuntiant proximis unde a morte rapiantur aeterna; qui quo amplius auctori mortis serviunt, eo gravius vitae largitorem offendunt: nec tamen talibus iter poenitentiae praecluditur, nam subditur: Et vir sapiens placabit eum. Potest enim resipiscendo Dominum placare, quem contigit eum stulte loquendo offendisse. In hilaritate vultus regis, vita. Quicunque hilarem Christi vultum videre merentur, his in aeternum cum illo vivere dabitur. Alioquin in die judicii, sicut scriptum est: Videbit omnis caro salutare Dei . Sed hunc reprobi, tunc iratum, justi vident placidum. Et clementia ejus quasi imber serotinus. Serotinus imber in Judaea jam maturis messibus usque hodie venire consuevit. Ubi Dominus et
Abbreviated transcription (Latin):
uoluit. mensurã fidei &̃ gr̃aꝵ dis¬
tribuit. Uoluntas regũ: labia
uista. Reges dicit scõs: qͥ uitiis
pͥncipalit̾ imꝑare. & uirtutib ani-¬
mȩ quasi obsequentiũ comitũ cu-¬
neis stipari consuert̃. De qualib
dominus. Multi inquit ꝓphete
& reges cupierunt uidere que uos
uideris: & non uidert̃. Alioqͥn reges
t̾reni multũ sepe labia iusta dete.¬
stantur. ut herodes ioħem: ꝓꝓter
qd̵ eum & capite puniuit. Qui rec¬
ta loquitur dirigetur: ut uideli.¬
cet rectis oꝑum gressib. ad uitã
ꝑtingat ȩternam. At contͣ: iuir
linguosꝰ ñ dirigetur suꝑ terrã.
Nec repugnat huic sententiȩ qd̾
de antiocho dicitur: & dolus in
manu eius dirigetur. Non enĩ
hominẽ illũ dirigendu scͥptura
dixit. quẽ ꝑu̾sum ac pessimum
futurũ ẽẽ preuidit: s dolus in.¬
quit in manu eus dirigetur:
quia scilicet fraudes & scelera que
disposuit. ad effectum quẽ ꝓpo¬

Expanded text:
voluit, mensuram fidei et gratiarum disvoluit, mensuram fidei et gratiarum distribuit.-- Voluntas regum, labia justa. Reges dicit sanctos qui vitiis principaliter imperare, et virtutibus animae quasi obsequentium comitum cuneis stipari consuerunt. De qualibus Dominus, Multi, inquit, prophetae et reges cupierunt videre quae vos videtis, et non viderunt . Alioquin reges terreni multum saepe labia justa detestantur, ut Herodes Joannis, ob quod eum capite punivit.-- Qui recta loquitur, dirigetur. Ut videlicet rectis operum gressibus ad vitam pertingat aeternam. At contra vir linguosus non dirigetur super terram. Nec repugnat huic sententiae quod de Antiocho dicitur, Et dolus in manu ejus dirigetur. Non enim illum hominem dirigendum Scriptura dixit, quem perversum et pessimum futurum esse praevidit; sed dolus, inquit, in manu ejus dirigetur, quia scilicet fraudes et scelera quae disposuit, ad effectum quem propo
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ in hoc iudicio errauit os regis
ȩt̾ni: s quod rex impius audire pec¬
catis precedentib meruit: ipse hoc
ꝓpħas erraticos ei loqui ꝑmisit.
S & ꝑ ierechiel peccanti ac ꝑituro
amanitaꝵ popło dicit. Cum tibi
uiderentur uana: & diuinarent᷑
m̃dacia. Non est demonũ diuinatio.
s di iudiciũ: qui ꝑfecte malicie de¬
dit finem. Hunc uersicłm: alia tͣns¬
latio sic habet aptius de domino
Nichil falsum exiet de ore eus:
qr nimirũ ipse nec ullo m̃tiente
falli: nec potest aliq̃n m̃tiri. Pon¬
dera & statera iudicia d̾ni sunt:¬
seculi. iustos & fide fortes appella¬
uit: quales ẽẽ desiderabat apłs pe-¬
trus eos quos admonens. & uos tan-¬
qͣm lapides uiui suꝑ edificamini
domꝰ spĩtales. Nullus gͥ ab inicio
scł̃i sua iurtute electus. & cȩlesti edi¬
ficio aptus est: s eius potuis opere
qui omĩa in pondere & m̃sura &
numero ꝯstituens. unicuiq sicut

Expanded text:
enim in hoc judicio erravit os Regis enim in hoc judicio erravit os Regis aeterni, sed quod rex impius audire peccatis praecedentibus meruit, ipse hoc prophetas erraticos ei loqui permisit. Sed et Jezechiel peccanti ac perituro Ammonitarum populo dicit, Cum tibi viderentur vana, et divinarentur mendacia . Non est daemonum divinatio, sed Dei judicium; qui perfectae malitiae dedit finem. Hunc versiculum alia translatio sic habet apertius de Domino, Nihil falsum exiet de ore ejus; quia nimirum ipse nec ullo mentiente falli, nec potest aliquando mentiri.-- Pondus et statera judicia Domini sunt,eculi, justos et fide fortes appellat, quales esse desiderabat apostolus Petrus eos quos admonebat, Et vos tanquam lapides vivi superaedificamini domos spirituales. Nullus igitur ab initio saeculi sua virtute electus, et coelesti aedificio aptus est; sed ejus potius opere, qui omnia in pondere et mensura et numero constituens, unicuique sicut
Abbreviated transcription (Latin):
dñs. Beati inqͥt pauꝑes: qr ur̃m est
regnũ dei. Et iterũ. Ue nob̃ diuitib:
qr habetis consolationẽ ur̃am. Pot̃
& sic accipi: qr melius sit in simpli¬
ci conu̾satione do deuote seruire.
qͣm multis abundantẽ uircutib
u̾bi gr̃a. elemosinis. orationib ieui¬
niis. doctrina. castitate. ꝓximoꝵ
facta despicere: & de sua quasi singu¬
lari sublimitate głari. Diuinatio
in labiis regis: in iudicio ñ errabit os
eius. Illum significat regem. de quo
dictum est: ds uidiciũ tuũ regi dã.
Quis est enim regum tẽporaliũ: qͥ
nunꝗͣ erret in iudicio: In cuiꝰ labiis
est diuinatio: quia ñ suoꝵ solũmͦ
sermones & facta dirigit : s & gen¬
tiliũ uates qui uulgo diuini ap̃pel¬
lantur. quid sciscitantib respon¬
deant. illo intus iudicante disponit:
testante michea ꝓpħa. qui ad de¬
ceptionẽ acab regis impiissimi.
testatur missum a suꝑni uidicis
pleret: atq ad suadendii ea quib
rex nefandꝰ ꝑiret. armaret. Neq

Expanded text:
est regnum Dei . Et iterum: Vae vobis divitibus, quia habetis consolationem vestram . Potest et sic accipi, quia melius sit in simplici conversatione Deo devote servire, quam quia multis abundantem virtutibus, verbi gratia, eleemosynis, orationibus, jejuniis, doctrina, castitate, proximorum facta despicere et de sua quasi singulari sublimitate gloriari. Divinatio in labiis regis, in judicio non errabit os ejus. Illum signidictum est, Deus, judicium tuum regida . Quis est enim regum temporalium, qui nunquam erret in judicio? In cujus labiis est divinatio, quia non suorum solummodo sermones et facta dirigit, sed et gentilium vates, qui vulgo divini appellantur, quid sciscitantibus respondeant, illo intus judicante disponitur; testante Michea propheta, qui ad deceptionem Achab regis impiissimi, testatur missum a superni judicis pleret, atque ad suadendum ea quibus rex nefandus periret, armaret. Neque
Abbreviated transcription (Latin):
locũ antiqͥ int̾pretes ita tͣnstulert̃.
Cum sederit rex iustus in solio iu¬
dicii: quis głabitur castũ se habere
cor. aut qͥs głabitur mundũ se eẽ
a peccato: Qui & h̃c quẽ exponimꝰ¬
uersicłm: manifestiꝰ posuer̃c dicentes.

Expanded text:
locum antiqui interpretes ita transtulerunt: locum antiqui interpretes ita transtulerunt: Cum sederit rex justus in solio judicii, quis gloriabitur castum se habere cor? aut quis gloriabitur mundum se esse a peccato? Qui et hunc quem exponimu
Abbreviated transcription (Latin):
ximũ dirigere debeamus. Nã seq̃r.
Ex studiis siuis intelligit᷑ puer: si
cunq enĩ uirtutib studere modestiȩ.
ꝯtinentie. auditioni sapientiũ. &
obseruantiȩ mandatoꝵ dĩ. maximeq
humilitati ac simplicitati: huius
munda eẽ & recta oꝑa intellige: quẽ
uͦ his contrariũ iter tenere dep̃hen¬
dis. hc̃ uelut immundi ac distorti
cordis hominẽ aut corrigere & casti¬
gare: aut si hoc ñ uales. uitare ac
declinare. ne ab eo ipse corrũparis
curato. Nec uideri contrariũ debet.
qͦd hic studiosi pueri. munda ẽẽ ac
recta oꝑa testatur: supͣ uͦ ait. qͥs
pot̃ dicere. munđu cor meũ. purus
sum a peccato. In hoc u̾su studium
recte uiuendi suadet: in illo presũp¬
tionẽ ꝓpͥe prauitatis dissuadet.
Inisto mundiciã & rectitudinẽ qua
habendã: in illo subtilitatẽ diuini
examinis qua hominũ facta &e in¬
tentiones diuidicat. monet semꝑ
ante ocłos habendã. Vnde & illum

Expanded text:
ximum dirigere debeamus, nam sequitur. ximum dirigere debeamus, nam sequitur. Ex studiis suis intelligitur puer, si  enim virtutibus studere, modestiae, continentiae, auditioni sapientium, et observantiae mandatorum Dei, maximeque humilitati ac simplicitati, hujus munda esse et recta opera intellige. Quem vero his contrarium iter tenere deprehendis, hunc velut immundi ac distorti cordis hominem, aut corrigere et castigare, aut si hoc non vales, vitare ac declinare, ne ab eo ipse corrumparis, curato. Nec videri contrarium debet quod hic studiosi pueri munda esse ac recta opera testatur; supra vero ait: Quis potest dicere, Mundum est cor meum, purus sum a peccato? In hoc enim versu, studium recte vivendi suadet; in illo, praesumptionem propriae puritatis dissuadet; in isto munditiam et rectitudinem, qualhabendam; in illo, subtilitatem divini examinis, qua hominum facta et intentiones dijudicat, monet semper ante oculos habendam. Unde et illum
Abbreviated transcription (Latin):
Nec tam̃ seipsum: quisꝙͣ mundicordẽ
& immunẽ eẽ peceati absq temu̾tate
ꝓnunciat. Stulta ẽ nanq ꝓpͥe lan¬
dis iactantia: temerariũ de sua qͤnq
innocentia uł iusticia głari. Et
qr sunt qui sua laudare quasi for¬
tia. ꝓximoꝵ uͦ facta uelut uilia
solent imꝓbare: recte subuingit᷑.
Pondꝰ & pondꝰ. m̃sura & mensura:
utrunq abominabile ẽ apud dñi
Diu̾sum nanq pondꝰ in domo sua
diu̾sam ht̃ mensurã: ut aliter
uidelicet sibimet ipsi. alit̾ metiatur
ꝓximo: qui in sius semꝑ actib quȩ
laudari in alioꝵ uͦ quȩ uituꝑaripoᷤᷤ.¬
st̾. rimat᷑. Et ideo talem iuste abo¬
minat᷑ dominꝰ: ꝙ nimirũ qͣntũ sͥ¬
met ipsi absq mitis placet: tantũ
suꝑno inspectori mito displicet.
uerum qr ꝑicłosum ẽ. cuiquã de alie¬
na conscientia iudicare. cuiꝰ inten¬
tionẽ scire neqͥt: dat consiliũ quib
indiciis iudiciũ nr̃i cordis ergapro¬

Expanded text:
nec tamen se ipse quisque mundicordem nec tamen se ipse quisque mundicordem et immunem esse peccati absque temeritate pronuntiat. Stulta est namque propriae laudis jactantia, temerarium de sua quemque innocentia vel justitia gloriari: Et quia sunt qui sua laudare quasi fortia, proximorum vero facta veluti vilia solent improbare, recte subjungitur. Pondus et pondus, mensura et mensura, utrumque abominabile apud Dominum. Diversum namque pondus in domo sua diversam habet mensuram, ut aliter videlicet sibimetipsi aliter metiatur proximo, qui in suis semper actibus quae laudari, in aliorum vero quae vituperari possint rimatur: Et ideo talem juste abominatur Dominus, quia nimirum quantum sibimetipsi absque meritis placet, tantum superno inspectori merito displicet. Verum quia periculosum est cuique de aliena conscientia judicare, cujus intentionem scire nequit, dat consilium, quibus judiciis judicium nostri cordis erga pro
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ tam̃ dns cernit: qͣndo ea occulto
respectu grẽ destruit. Deniq conu̾sꝰ
dñs respexit petrũ: & recordatꝰ ẽ petrꝰ
dũ est cormeũ: purꝰ sum a peccato:
Notandũ qd̾ ñ ait. qͥs potest mundũ¬
habere cor. & puruᷤ eẽ apeccato: s qͥs
pot̾ dicere inqͥt mundũ est cormeum.
purꝰ sum a peccato: qr sunt qͥ largiente
diuina gr̃a. possunt iuxta humanũ
mođu & cordis & oꝑis mundiciam
habere. Unde est illud dñcũ. Beati
mundo corde: qm̃ ipsi đm uidebt̃.
Et inpsalmo. Qͥs ascendet in montẽ
Innocens manib & mundo corde.
Siem̃ nemo mundũ habet cor. neq
ullus est purꝰ a peccõ: consequens est
ꝓfecto. ut nullꝰ ascendat in montẽ
domini: nullꝰ hominũ stet in loco
sc̃õ eius. Quia uͦ constat multos as¬
censuros in montẽ domini. stat᷑osq
in loco sc̃o eius: restat utiq ut sint
multi mundo corde: & iuxta huma¬
nȩ possibilitatis modũ puri a pecc̃o.

Expanded text:
quae tamen Dominus cernit, quando ea occulto quae tamen Dominus cernit, quando ea occulto respectu gratiae destruit. Denique Conversus Dominus respexit Petrum; et recordatus Petrus dum est cor meum, purus sum a peccato? Notandum quod non ait, Quis potest munduhabere cor, et purus esse a peccato? Sed, Quis potest dicere, inquit, Mundum est cor meum, purus sum a peccato? Quia sunt qui, largiente divina gratia, possunt juxta humanum modum, et cordis et operis munditiam habere. Unde est illud Dominicum, Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt ; et in psalmo: Quis ascendet in montem Innocens manibus et mundo corde . Si enim nemo mundum habet cor, neque ullus est purus a peccato, consequens est profecto, ut nullus ascendat in montem Domini, nullus hominum stet in loco sancto ejus, quia vero constat multos ascensuros in montem Domini staturosque in sancto loco ejus, restat utique ut sint multi mundo corde, et juxta humanae possibilitatis modum puri a peccato,
Abbreviated transcription (Latin):
dies. et̾ni solis claritate fulgescunt.
Iustus qui ambulat in simplicitate
sua: beatos post se filios derelinquet.
Non hoc scđm litterã semꝑstare potest.
Nam beatꝰ samuel uir iustus ac simplex.
dissimiles sui filios reliquit: & achar
iniustꝰ ac reꝓbꝰ beatũ post se filium
exempla iusti sequunt᷑. Unde nẽ õs
electi ꝓpter fidem. filii dicunt᷑ abrahȩ:
teste apło qui ait. Si aũ uos xp̃i: ergo
abrahe sem̃ estis. Quib beatitudo
recte subiungit᷑. Rex qui sedet inso
lio udicii: dissipat õme malũ intuitu
tiunt᷑ reꝓboꝵ: uͥ uniu̾salis uidicii dieᷤᷤ
apparuerit. omĩa mala dissipant᷑.
Et coronatis cũ d̃no iustis: soli penas
subibunt inusti. Qd̃ etiã nunc per
partes agitur. cum quis scõꝵ uictor
exierit de scło: s & ille quieũ tribu¬
labat ꝑsequutor. digna factis ꝑͣceꝑit.
Pot̾ hic uersꝰ & de electis accipi: quia
hñt aliqñ latentia in m̃te mala. que
ab aliis uideri ñ possunt hominib.

Expanded text:
ni solis claritate fulgescunt. Justus qui ambulat in simplicitate sua, beatos post se filios derelinquet. Non hec secundum litteram semper stare potest, nam et beatus Samuel, vir justus ac simplex dissimiles sui filios reliquit, et Achas injustus ac reprobus beatum post se filium exempla justi sequuntur. Unde nunc omnes electi propter fidem filii dicuntur Abrahae, teste Apostolo qui ait: Si autem vos Christi, ergo Abrahae semen estis , quibus beatitudo rectelio judicii dissipat omne malum intuitu tiuntur reproborum, ubi universalis judicii dies apparuerit, omnia mala dissipantur, et coronatis cum Domino justis, soli poenas subibunt injusti, quod etiam nunc per partes agitur, cum quis sanctorum victor exierit de saeculo, sed et ille qui eum tribulabat persecutor digna factis receperit. Potest hic versus et de electis accipi, quia habent aliquando latentia in mente mala, quae ab aliis videri non possunt hominibus,
Abbreviated transcription (Latin):
ti afflctiq reuocamur: & ꝑ hoc qd¬
foris patim̃. mag̃ intus qd̾ fecimꝰ dole¬
mꝰ. Sicq fit: ut int̾ uulnera aperta
corꝑis. mag̃ nos abluat plaga secreta
uentͥs: qr sanat nequiciã praui oꝑis.
occultũ uulnꝰ doloris. Solet quippe
uentͥs appellatione mens accipi: q
sic̃ uent̾ ꝯsumit escas: ita mens ꝑtͣc¬
tando excoqͥt curas. Sic̃ diuisiones
aquaꝵ: ita cor regis in manu dñi.
Quare cor regis. ñ potuis omniũ ho¬
minũ in manu dĩ eẽ ꝑhibet. cum
scͥptum sit. qr in manu eius st̃ om̃s
fines t̾re: nisi forte regem. sc̃m̃ quẽq
appellat. qui uitioꝵ bella in se ip̃o
uincere. & uirtutũ militia nouit
stipari : Sicut enim dñs multifidis
aquaꝵ diuisionib. t̾raꝵ fines late
simul & aeris implet. tegit qͦ aquis
suꝑiora cȩloꝵ: ita cor regis quocũq
uoluit inclinabit: ꝙ sic̃ diuisiones gr̃aꝵ¬
hominib tribuit: ita & corda scoꝵ

Expanded text:
ti afflictique revocamur, et per hoc qti afflictique revocamur, et per hoc qforis patimur magis intus quod fecimus dolemus, sicque fit, ut inter vulnera aperta corporis magis nos abluat plaga secreta ventris, quia sanat nequitias pravi operis occultum vulnus doloris. Solet quippe ventris appellatione mens accipi, quia sicut venter consumit escas, ita mens pertractando excoquit curas, sicut divisiones aquarum, ita cor regis in manu Dei. Quare cor regis, et non potius omnium hominum in manu Dei esse perhibet, cum scriptum sit, Quia in manu ejus sunt omnes fines terrae , nisi forte regem, sanctum quemque appellat, qui vitiorum bella in se ipse vincere et virtutum militia novit stipari. Sicut enim Dominus multifidis aquarum divisionibus terrarum fines late simul et aeris implet, tegit quoque aquis superiora coelorum: ita cor Regis quocunque voluerit inclinat. Quia sicut divisiones grathominibus tribuit, ita corda sanctorum
Abbreviated transcription (Latin):
głam ꝑpetuo celebrat. Hunc uersy
antiqͣ trans latio sic habet. Uentila¬
tor impioꝵ rex sapiens: & immutoe
illis rotã maloꝵ: id est penã nullo x¬
fine ꝯsuminandã. Cui uidelicet rote
cont̾ria ẽ corona uitae ȩt̾nȩ: quã re-¬
ꝓmisit d̾s diligñtib se. Lucerna
domini. spiracłm hominis. q̃ inue¬
stigat omĩa secreta uentͥs. Diuni
afflatꝰ illuminatio. cũ in mentem
hominis uen̾i̾t. eam sibimet ipsi il¬
luminans ostendit: quȩ ante sp̃c
sc̃ĩ aduentũ cogitationes prauas
& portare poterat: & pensare nesci¬
ebat. Exultatio uienũ fortitudo¬
niciẽ: sapĩam dicit. Tc̃ etenĩ ciuita¬
tes cuuisq bene ordinate. tunc res
sc̃ȩ eccłiȩ recte aguntur: cum & for¬
tiores quiꝙ uirib necessariis insi¬
stunt oꝑib: & semores maiore pru¬
dentia prediti. de his quȩ agenda st̃
salubrit̾ consulunt. Liuor uulneris
tim᷑. ad pecc̃oꝵ nr̃oꝵ memoriã taci¬

Expanded text:
gloriam perpetuo celebrat. Hunc versum gloriam perpetuo celebrat. Hunc versum antiqua translatio sic habet: Ventilator impiorum rex sapiens, et immittet illis rotam malorum, id est, poenam nullo fine consummandam. Cui videlicet rotae contra est corona vitae aeternae, quam misit Deus diligentibus se. Lucerna Domini spiraculum hominis, quae investigat omnia secreta ventris. Divini afflatus illuminatio, cum in mente hominis venerit, eam sibimetipsi illuminans ostendit, quae ante Spiritus sancti adventum cogitationes pravas et portare poterat et pensare nesciebat. Exnitiem sapientiam dicit. Tunc etenim civitates cujusque bene ordinatae, tunc res sanctae Ecclesiae recte aguntur, cum et fortiores quique viribus, necessariis insistunt operibus: et seniores majore prudentia praediti, de his quae agenda sunt, salubriter consulunt.-- Livor vulneris timur, ad pecc