comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bit. Siẜius fuirtum fecit łnoriã nõ¬
cuit. etiam ad posteriores leges ꝑtiue̾
poti̾t. dicit etiam ẜuinoĩe cumdno
agiposse noxali uiditio. utqd̾ det̃ aꝗ
ꝓbauĩmꝰ. que sententia ht̃ rationẽ ⁊
a marcello ap̃iulianũ ꝓbatur.

Expanded text:
i seruus furtum faxit noxiamue nocuit' etiam ad posteriores leges pertinere, poterit dici etiam serui nomine cum domino agi posse noxali iudicio, ut quod detur probauimus, quae sententia habet rationem et a Marcello apud Iulianum probatur.
Abbreviated transcription (Latin):
płimi uenire poterit manno ꝓxi¬
mo quiuita excessit. in quo p̃c iũ
quoꝙ hereditatis erit /¶ Eius d̾ gͦ ser¬
ui occisi nomine alius maiorẽ. aliꝰ
minorẽ estimationẽ prãbit Nec
mirum eñ ut̃q eoꝵ exdiuersa cã
⁊ diu̾sis tpr̃ib occidisse hominẽ in¬
telligatur. Qd siquis ab fure ano
b̾ ħ constitui putam̃t. cogitet lon¬
ge ab surdius ꝯstitui neutrũ lege
aquilia temͣ. aut altm̃ potius. cum
neꝙ impunita maleficia ẽẽ opor

Expanded text:
urimi uenire poterit in anno proximo, quo uita excessit, in quo pretium quoque hereditatis erit. eiusdem ergo serui occisi nomine alius maiorem, alius minorem aestimationem praestabit, nec mirum, cum uterque eorum ex diuersa causa et diuersis temporibus occidisse hominem intellegatur. quod si quis absurde a nobis haec constitui putauerit, cogitet longe absurdius constitui neutrum lege Aquilia teneri aut alterum potius, cum neque impunita maleficia esse opor
Abbreviated transcription (Latin):
quideiecent reffuderint. un
ineumlocũ qͥud uulgo᷑ it̃ fiz. uł
inqͥuo consistet᷑ d̾ iectum łeffu fumꝰ ꝗ dͣ
erit quantum ex ea M̃pnũ datum facti¬
ue̾erit. in eum qui ibibabitauerit.
inouplum iuditium dabo. ¶ Sieoie.¬

Expanded text:
effuderint: "Vnde in eum locum, quo volgo iter fiet vel in quo consistetur, deiectum vel effusum quid erit, quantum ex ea re damnum datum factumve erit, in eum, qui ibi habitaverit, in duplum iudicium dabo. si e
Abbreviated transcription (Latin):
magis quã culpa uideret̃ factũs.
locum coegisti eaꝓ effectimiẽ ut deicerent¬
rentur: datur int̾e ã d̾exeplũ legis aͣquili¬
tor quidem lib̾atur. legeaũt aquilial
pamphilus .ix. stipłator stichum ante¬
ꝓponitur. in hũc tractatum. nichil dit.¬
fert ab exͣtando creditor. Quantuigit᷑
fiet extimatio utrumdecem milium:
qͣuanti fu̾it oͥccisus. an̾qu̾antiẽ quẽ
necesseͥ abeo date. ͥ dẽ quanͣti mea int̃¬
ẽ.: quid dicemus. ⁊ si pamphilii deces¬
serit: si nemora i amp̃tium stichi mi
ciet fuisse pluris cum oceideret᷑. ł m
tra ann᷑mi. hac quidẽ ratio eͤtiam si
pꝰ mortem pamphili intraannũ occi¬
dat̃ plur̾is udebit̃ fuisse.
tucum equitares. ⁊ma cupłes equita¬
rent. unus ex his irruit inequũ. tetp
siequitis cuhpa factum eẽt: cum equi

Expanded text:
ulpa uideretur factum. locum coegisti eoque effectum est, ut de‹i›cerentur: datur in te ad exemplum legis Aquilitor quidem liberatur, lege autem AquiliaPamphilus uiginti: stipulator Stichum anroponitur, in hunc tractatum nihilum differt ab extraneo creditor. quanti igitur fiet aestimatio, utrum decem milium, quanti fuit occisus, an quanti est, quem necesse habeo dare, id est quanti mea interest? et quid dicemus, si et Pamphilus decesserit sine mora? iam pretium Stichi minciet fuisse pluris cum occideretur uel intra annum. hac quidem ratione etiam si post mortem Pamphili intra annum occidatur, pluris uidebitur fuisse. tu cum equitares et una complures equitarent, unus ex his irruit in equum tequesi equitis culpa factum esset, cum equi
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ innumerabilib reb ꝓbari põt.
unũ in tñi ꝓ pouusse ꝯtentus ero.
aut dñi neglegẽntia accidissi. recte
deimintia occisoeo agitur. ¶ Taber¬
narius insemita noctu supralapidẽ
lucernam posuerat. ⁊ quidamp̃teri¬
ens eamsu stułat. tab̾narius eum cõ¬
secutus lucernã reposcetat: ⁊ fugiẽ¬
temretinebat. ille flagello ꝙ inma¬
nubabebat in quodolor inem̃t uer
maiore rixa facta tab̾narius ei qui
lucernam sustułat effoderat oculũ.¬

Expanded text:
e innumerabilibus rebus probari potest: unum interim posuisse contentus ero. aut domini neglegentia accidisset, recte de iniuria occiso eo agitur. Tabernarius in semita noctu supra lapidem lucernam posuerat: quidam praeteriens eam sustulerat: tabernarius eum consecutus lucernam reposcebat et fugientem retinebat: ille flagello, quod in manu habebat, in quo dolor inerat, uermaiore rixa facta tabernarius ei, qui lucernam sustulerat, oculu
Abbreviated transcription (Latin):
ria datum. aꝗlia ꝑ sequi: sicerit acci¬
piendum: n̾tideat daꝙnum muiͫꝰ¬
na datum. ꝙ cũ cãpno lniliriã ad¬
tuli̾t insi magna ui cogente fui̾t
factum. utcel sus scribit cura eum
ꝗ incendii arcendigrã uicinas e¬
des infcidit. llamħ̾ scribit cessare
legis aquilie actionẽ. Iusto emin
metu duetus ne adse ignis ꝑueni¬
ret. uicinas edes int̃cidit. ⁊ sine ꝑ¬
uenit ignis. siue ante ex tͣmetus ẽ.
neas exituxit: p̃ter natmase iuis

Expanded text:
ria datum Aquilia persequi, sic erit accipiendum, ut videatur damnum iniuria datum, quod cum damno iniuriam attulerit: nisi magna vi cogente fuerit factum, ut Celsus scribit circa eum, qui incendii arcendi gratia vicinas aedes intercidit: nam hic scribit cessare legis Aquiliae actionem: iusto enim metu ductus, ne ad se ignis perveniret, vicinas aedes intercidit: et sive pervenit ignis sive ante extinctus est, neas exstruxit, praeter naturale ius
Abbreviated transcription (Latin):
ligitur ut̃ ab into euẽrsus sit. ¶ Qui
cumalĩ meri se ũpossent dãpui cul¬
pamdederint. innoriis̃. uim̾ enma
uidefend̾e om̃s leges omiaq una per¬
nut̾tunt. ¶ Si si defendendimei cã
lapid̾ inaduersarium misero. fiñeũ
gea quilia. Illum enim solũ quiiuĩ
infert ferie conoedit᷑. M situendi
dũtaxat. ñ etiam uicudendi causa
factumsit. ¶Qui iooneum parietẽ¬
st̃ sustulit dapm iniuria domino

Expanded text:
legitur, uter ab utro euersus sit. Qui, cum aliter tueri se non possent, damni culpam dederint, innoxii sunt: uim enim ui defendere omnes leges omniaque iura permittunt. sed si defendendi mei causa lapidem in aduersarium misero, sed non ge Aquilia: illum enim solum qui uim infert ferire conceditur, et hoc, si tuendi dumtaxat, non etiam ulciscendi causa factum sit. Qui idoneum parietem sustulit, damni iniuria domino
Abbreviated transcription (Latin):
¶hanc actiouẽ ⁊ heredi oeteris ꝙ fue¬
cessotib dariconstat. S⁊ inheredem
ł̃ deteros. ħactio ñdabitur. cum sit
pͥenalis nisi forte exdãpno locupleti¬
um fieri cornelie ñdeb ¶hactio ad¬

Expanded text:
heredi ceterisque successoribus dari constat: sed in heredem uel ceteros haec actio non dabitur, cum sit poenalis, nisi forte ex damno locupletium fieri Corneliae non debet. Haec a
Abbreviated transcription (Latin):
ramͣ dedere. ¶ Simina cuntilitate
idp̃torẽ ecdixisse. nemo ẽ quineget.pu¬
que uulgo iter solz fieri eͤande  secuł
deiectun quid ł effusumi sit. cũ ad huc
nͣ debent hedicto teneri. ¶ Quod si c̃
suspen deretur decidit. deiectum mag̃¬
uideri. si ⁊ qd̾ suspensum decidit. ꝓ
deiecto hr̃i magis ẽ. ꝓinide ⁊ siquid
pendens effusimisit. quãius nemo ħ
effud̾it. edictum tam̃ locum habere di¬
cendumest. ¶hec infactumaccõ ineũ
datur qui in habitat cum quid deicere t̃.
łeffunderet̃ ñ in dnm̃ edilium. cul¬
paeium penes eu̾me  addicit᷑ culꝑe
m̃tio ł infitiationis ut induplu
cẽtur h actio. Qua̾uis dãpni imiurie¬
periit dãpni estimãt̾io ñ fit induplũ.
quia in hoĩe libero nulla corporis esti
tum corruptiiue ẽ: s ad ea queincõ¬
pus eius admituntur. ¶ Sifilius .f. ce¬
naculum ꝯductum habuit. ⁊ inde ce¬
iectum. ł effu sum quid sit. depeculio
ipatrem ñdat᷑. quia ñ ex coñtractuue¬

Expanded text:
am dedere.' Summa cum utilitate id praetorem edixisse nemo est qui neget: puquae uolgo iter solet fieri, eandem securideiectum quid uel effusum, cum adhucn debet hoc edicto teneri. Quod, cum suspenderetur, decidit, magis deiectum uideri, sed et quod suspensum decidit, pro deiecto haberi magis est. proinde et si quid pendens effusum sit, quamuis nemo hoc effuderit, edictum tamen locum habere dicendum ‹est›. Haec in factum actio in eum datur, qui inhabitat, cum quid de‹i›ceretur uel effunderetur, non in dominum aedium: culpa enim penes eum est. nec adicitur culpae mentio uel infitiationis, ut in duplum detur actio, quamuis damni iniuriperiit, damni aestimatio non fit in duplum, quia in homine libero nulla corporis aestisum corruptumue est, sed ‹ad› ea, quae in corpus eius admittuntur. Si filius familias cenaculum conductum habuit et inde deiectum uel effusum quid sit, de peculio in patrem non datur, quia non ex contractu ue
Abbreviated transcription (Latin):
terius dãpuũ iniuria dedit. actiole¬
gis aquilie cumeo ẽ qui uissit. Simͦ
cumco agendumẽ quifecit. ¶ Siqͥ¬
⁊ cumeo lageꝰ aquilia agͣmur. estura¬
tio ñ ad corpͣłis quadrupedis. srad
referri debi. ⁊ tanti dãpnandus ẽ ꝗ
occidit iudiciolegis aquilie. qnͣti
actoris int̃ est norepotius deditioe
desũgi ꝗͣ litis extimatione.

Expanded text:
it, actio legis Aquiliae cum eo est qui iussit, si modo cum eo agendum est qui fecit. Si quaet cum eo lege Aquilia agitur, aestimatio non ad corpus quadrupedis, sedreferri debet et tanti damnandus est is qui occidit iudicio legis Aquiliae, quanti actoris interest noxae potius deditione defungi quam litis aestimatione.
Abbreviated transcription (Latin):
egiset. insumẽ agereposse. ¶ Põp
quis alienũ pecns in agro suo quis
dep̃hendit: sic illud expelłe debet.
quomodo sisuũ dep̃hendisset. qm̃ si
quid exeaie dãpmnim cẽpit ht̃ ꝓpriã
actizones Itaꝙ qui pecus alienũ in
agro suo dep̃ henderet. ñĩure id ĩ clu¬
dit. nec agere illud alit̃ deb⁊ quam
sub conditione mͥ pecunia debita fu¬
ent: ⁊ terimn tesfibꝰ quoꝙ id ꝓbare
possim qͣuitestes possunt ũeẽ eo tpr̃ d
quo conditio exfiterit. ⁊ si sũmatim
re exposita adsuspicionẽ iudicem
acducam: debram uncere ⁊ ⁊ tue
condẽpuationus exactio conpetit.
cum debiti conditio extiterit. Qd̾ si
defẽcerit. condẽpnato nullas uire
andap̃ni imurie actio conpetat u¬

Expanded text:
egisset, visum est agere posse. Pomponius. Quamvis alienum pecus in agro suo quis deprehendit, sic illud expellere debet, quomodo si suum deprehendisset, quoniam si quid ex ea re damnum cepit, habet proprias actiones. itaque qui pecus alienum in agro suo deprehenderit, non iure id includit, nec agere illud aliter debet quasub condicione mihi pecunia debita fuerit, et interim testibus quoque id probare possim, qui testes possunt non esse eo tempore, quo condicio extitit, et si summatim re exposita ad suspicionem iudicem adducam, debeam uincere: sed tunc condemnationis exactio competit, cum debiti condicio extiterit: quod si defecerit, condemnatio nullas uiresan damni iniuriae actio competat, u
Abbreviated transcription (Latin):
tus aduersus resistentẽ uiolentus
pignori ẜuum cepiss. ⁊ iuese suspẽ¬
uensum ẜ uu aueim haclegen tene¬
uit᷑. ¶Pignoͣriamis ẜuus sioccuꝰ sitͣ
debitori actio conpetit. ESran ⁊ ere¬
ditori dandasit utilis quia põt int᷑ͣ¬
eẽ euidᷤ ꝙͣ debitor soluendo nonsit.
nͥ si quis putaint᷑ nullã in eait debi¬
toreminiuriã pssum. cumpsiteiad
debi qntitatẽ. ⁊ quid si ampluis ꝯ¬

Expanded text:
tus aduersus resistentem uiolentiustus aduersus resistentem uiolentiuspignori seruum cepisset et ille se suspenehensum seruum alienum, hac lege non tenebitur. Pignori datus seruus si occisus sit, debitori actio competit. sed an et creditori danda sit utilis, quia potest interesse eius, quod debitor soluendo non sit nisi si quis putauerit nullam in ea re debitorem iniuriam passurum, cum prosit ei ad debiti quantitatem et quod sit amplius
Abbreviated transcription (Latin):
nib explicarese potuint: nullã acti¬
onẽ dandam. Idemꝙ labẽo ⁊ ꝓculuᷤ
scaͣtoꝵ in cid̾at. estimauerunt.¶Plane
siculpa nautaꝵ iofactumẽ. lege aꝗ¬
lia agendum. Siubidãpni iniuria
agit᷑ obretia ñ piscium quiidõ capi¬
rib ⁊ in aucupib ꝓbandũ. ¶ Sinauiᷤ
ait. Sisitanta ius naui factasit que
tẽꝑari ñ potuit. nullã in dnmñ dandã
actionẽ Sin aũt culpa nautaꝵ id fac¬
nisit. puto aquilie sufficete. ¶Si
fue quis quo religata naiuuis erat p̃¬
ciderit den̾aui quepiit. infactum
agendim¶ Hacactione ex ħ legis
capite de omĩbꝰ aĩalib lesis. quepe¬
cudes ñ sunt᷑ agendumẽ: puta ut deca¬
ne. s⁊ ⁊ deapro ⁊ leone. cetĩs ꝙ feris
afferre. infãctum actiodandaest.
Item sidũputat se exlege capere.
piguus nexlege ceꝑit: nes tritã cor¬
rupt᷑as ꝙ ieodat. dicitur logẽ aꝗliã
locimihr̃e. Qd dicendumẽ ⁊ siexle¬
gepignus cepitꝰ Siquiotñ magistia¬

Expanded text:
nibus explicare se potuit, nullam actinibus explicare se potuit, nullam actionem dandam. idemque Labeo et Proculus scatorum inciderat, aestimarunt. plane si culpa nautarum id factum esset, lege Aquilia agendum. sed ubi damni iniuria agitur ob retiaribus et in aucupibus probandum. Si nauis navi facta sit, quae temperari non potuit, nullam in dominum dandam actionem: sin autem culpa nautarum id factum sit, puto Aquiliae sufficere. Si funem quis, quo religata navis erat, praeciderit, de nave quae periit in factum agendum. Hac actione ex hoc legis capite de omnibus animalibus laesis, quae pecudes non sunt, agendum est, ut puta de cane: sed et de apro et leone ceterisque feris adferre, in factum actio danda est. item si dum putat se ex lege capere pignus, non ex lege ceperit et res tritas corruptasque reddat, dicitur legem Aquiliam locum habere: quod dicendum est et si ex lege pignus cepit. si quid tamen magistra
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ pecus uienumeos laqueos in cidifet.
¶Si ꝓtectũ meum ꝙ suꝑͣ ꝯomũ tuam
nullo iure habetũ recidisses. posseme
tecũ capimi iniuria agere ꝓcul scͥbit.
Debnsti enm mecũ ius michinoneẽ
ꝓtectum haibere agẽre: Nec eẽ equimi
dãpnũ mepati recis is ate meis tigniᷤ.
aliud e oicendum exrescpto imꝑatoriᷤ
seueri qui ei ꝑ cuius domsi truectus e¬
rat aque ductus citra ẜ ui̾tutẽ iescͥp¬
sit. uire suoposse cum inp̃cide̾. ⁊ mĩ¬
to. Int̃ ẽ enim ꝙ ħ in̾su̾o ꝓtexitꝰ. ilłe
ta inmeãscaphã dãptiũ micħ ded̾it:
quesitumẽ queactio mͥ conpeteret. ⁊
ait ꝓculus. simpotestate nautarum
fuit. neħ accideret. ⁊ culpaeoꝵ factũ
sit. legeaquilia cũnaũtis agẽdum.
quia parui refert nauẽ uimintẽdo.
aut serraculũ anãne d̾ucendo. antu¬
a manu dãpnũ dederis. Quia omĩb
rupto aut c̃ anullo regeret̃ nauis in
anchoraꝵ alterius.⁊ naute fu nes p̃ci¬
oifsẽt. si mulo alio mõ nisip̃cisis fu¬

Expanded text:
 pecus uicini in eos laqueos incidisset. Si protectum meum, quod supra domum tuam nullo iure habebam, reccidisses, posse me tecum damni debuisti enim mecum ius mihi non esse protectum habere agere: nec esse aequum damnum me pati recisis a te meis tignis. aliud est dicendum ex rescripto imperatoris Severi, qui ei, per cuius domum traiectus erat aquae ductus citra servitutem, rescripsit iure suo posse eum intercidere, et merito: interest enim, quod hic in suo protexit, ilta in meam scapham damnum mihi dedit, quaesitum est, quae actio mihi competeret. et ait Proculus, si in potestate nautarum fuit, ne id accideret, et culpa eorum factum sit, lege Aquilia cum nautis agendum, quia parui refert nauem immittendo aut serraculum ad nauem ducendo an tua manu damnum dederis, quia omnibusrupto aut cum a nullo regeretur nauis incanchorarum alterius et nautae funes praecidissent, si nullo alio modo nisi praecisis fu
Abbreviated transcription (Latin):
circa furtiactionem ħ ratio sit.
neexumo oelicto tota familia dñ¬
dñs careat: eaꝙ ratio sumilt̃ ⁊ in
accionẽ dõpni inuirie int̾ueniat:
sequit̃ ut id̾ debeat extimãri. p̃¬
sertim cumunt̃ dũ leuior sit ħ cã
delicti peluti siculpa. ⁊ ñ dolo dãp¬
atꝙ siquis uno impetu pluribus
nulnerib aliq̃ occidit. tẽ enĩ una
erit actio deoceiso.

Expanded text:
circa furti actionem haec ratio sit, ne ex uno delicto tota familia dominus careat eaque ratio similiter et in actionem damni iniuriae interueniat, sequitur, ut idem debeat aestimari, praesertim cum interdum leuior sit haec causa delicti, ueluti si culpa et non dolo daatque si quis uno impetu pluribus uulneribus aliquem occiderit: tunc enim una erit actio de occiso.
Abbreviated transcription (Latin):
agipossit respondi occidisse dicit̃
uulgoquid̃. qui mortis cãm quo¬
lib modo p̃buit. si lege aquiliaᷤ
is demũ teneri uisus ẽ. ꝗ ad hibita
ui ⁊ qiͣ manucãm mortis p̃buisf.
tracta indł int̃pietatione uocis.
acedendo. ⁊ acede. Rursus aꝗ lia
uulnerassent. ut confestim uita
pͥuarent. sretiam hii quoꝵ exnul¬
nere certumeẽt aliq̃ uita exessu¬
rum ¶Igͥsiquis seruo mortiseꝵ¬

Expanded text:
agi possit. respondit: occidisse dicitur uulgo quidem, qui mortis causam quolibet modo praebuit: sed lege Aquilia is demum teneri uisus est, qui adhibita ui et quasi manu causam mortis praebuisset, tracta uidelicet interpretatione uocis a caedendo et a caede. rursus Aquilia uulnerassent, ut confestim uita priuarent, sed etiam hi, quorum ex uulnere certum esset aliquem uita excessurum. igitur si quis seruo mortife
Abbreviated transcription (Latin):
capło oritur: dolus ⁊culpa punitin
Idõꝙ siquis instipulam suam ł spi¬
nã conbu rẽde eius causa ignẽ unni¬
serit: ⁊ ulterius enagans. ⁊ ꝓg̾ssũ
ignis alienã segetem łuineam le¬
serit: requiramꝰ. nũ imꝑitia eius a¬
ut neglegentia io accidit. Nauisi
dieuentoso idfecit: culpeteus est.
fecisse u̾idetur. Incodeminee ⁊ꝗͥ¬
ñ ob ẜ uauit. neignis longiꝰ ꝓcedet.
at si omiã q̃ oportuit obẜuauit. eͥ
subita uis uenti longius ignẽ ꝓ.¬
duxit caret culpa. ¶ Siuulneratꝰ¬

Expanded text:
o oritur, dolus et culpa punitur: ideoque si quis in stipulam suam uel spinam comburendae eius causa ignem immiserit et ulterius euagatus et progressus ignis alienam segetem uel uineam laeserit, requiramus, num imperitia eius aut neglegentia id accidit. nam si die uentoso id fecit, culpae reus est fecisse uidetur: in eodem n obseruauit, ne ignis longius procederet. At si omnia quae oportuit obseruauit uel subita uis uenti longius ignem produxit, caret culpa. Si uulnerat
Abbreviated transcription (Latin):
mutatione applicare aliud. cuius
molesta sẽpͣaratio sit ¶Cumeo plane
qui uinũ spũr cauit ł effudit. łace¬
tum fecerit. ł alio mõ uiciauit: agi
posse aquilia celsus ait. quia etiam
effusum ł acetum factun corrupti
appellatioẽ continetur ⁊ ñnegat᷑ fr¬
actum ⁊ ustum contineri corrupti
appellatione ꝯtinet̃.Si noneẽ no¬
gnãle subiciat uerbum: quospeci¬
alia conplectãtur. Quesentẽtia ue¬
raẽ. ¶Rupisse eimutiꝙ accipiemꝰ:¬

Expanded text:
mutatione applicare aliud, cuius mutatione applicare aliud, cuius molesta separatio sit. Cum eo plane, qui uinum spurcauit uel effudit uel acetum fecit uel alio modo uitiauit, agi posse Aquilia Celsus ait, quia etiam effusum et acetum factum corrupti appellatione continentur. Et non negat fractum et ustum contineri corrupti appellatione, sed non esse nomeratis generale subiciat uerbum, quo specialia complectatur: quae sententia uera est. Rupisse eum utique accipiem
Abbreviated transcription (Latin):
aitꝓculus agi nonposse. quianee cũ
eo quifoc̾um haberet. ⁊ ido eqͣuius
puto infactum actiouẽ candã .ẜ. si¬
dãpnũ ded̾is. sita ignẽ habeas ut
metnam nemͥ dãpnum des dãꝑmi ĩ¬
fecti puto sufficere cautionẽ ¶ ꝓ̃cuł
ait cum coloni ẜui uillam exussis¬
sent. colonũ. łexlocato łexlege aꝗ.¬
lia teneri. ita ut colonus possit ser¬
uum nore dedere ⁊ sumo iudicio
res eẽt iudicata. altõ amplius ñ a¬
gendum. Sꝰ iħ ita. siculpa colonus
careret. Cetm̃ sinorios ẜ uos hãbu¬
isset. dãpni eum muria teni. cur
tales huit. ¶oꝰ ẜuandum ⁊cura in¬
quilinoꝵ infule ꝑ sonas stribit. Q
sententia ht̃ rationẽ ¶ Sicũ apes mee
adtuas aduolassent. ⁊ tueas exusse¬
ris: legis aquilie actionẽ ꝯpetere cel¬
sus ait. ¶Inquit ler rupit. Rupͦisse
nam pniecĩs. qͦ eamtu inquinares
infactum agendun. Et sicolonuᷤ
cam̃ẽxeixuit: cauere eum deb̾e ani
et̾et. Nam alia quedam spẽs dãpn

Expanded text:
ait Proculus agi non posse, quia nec cum ait Proculus agi non posse, quia nec cum eo qui focum haberet: et ideo aequius puto in factum actionem dandam, sdamnum dederis, sed ita ignem habeas, ut metuam, ne mihi damnum des, damni infecti puto sufficere cautionem. Proculus ait, cum coloni servi villam exussissent, colonum vel ex locato vel lege Aquilia teneri, ita ut colonus possit servos noxae dedere, et si uno iudicio res esset iudicata, altero amplius non agendum. sed haec ita, si culpa colonus careret: ceterum si noxios servos habuit, damni eum iniuria teneri, cur tales habuit. idem servandum et circa inquilinorum insulae personas scribit: quae sententia habet rationem. Si, cum apes meae ad tuas advolassent, tu eas exusseris, legis Aquiliae actionem competere Celsus ait. Inquit lex "rupnam inieceris, quo eam tu inquinares,in factum agendum, et si colonus eam exercuit, cauere eum debere ampetet: nam alia quaedam species damni
Abbreviated transcription (Latin):
legis. agendimierit. ꝓ indesi feᷤ
fuomeo obieceris. ⁊ eum adusseris
uoluĩt meam exurere. ⁊ ignis eniam
aduicim in sulam ꝑuenerit. aquiua
tenebit̃ etiam uicino. Nminus etrã
inquilt̾nis tenebit̃ obres eoꝵ exusta̾.
¶Siforuĩcͤarius ẜuus cõloni aofor¬
nacem ob dormisset: ⁊ ulla fuĩt exu¬
sta. neratius scrib̾. ex locato ꝯuentũ
pmr̃e debere si noͣglẽgens ĩneligen¬
dis ininisterus fuit. Cetm̃ si alius
ignẽ subiecerit fornaci. alius neg¬
li gent̃ custodierit. antenebitur ꝗ
subiecerit: Nam qui custodit. neb̾
fecit. Quirecte ignẽ subiecit: ñ pec¬
cau̾it. Quidgͦ ẽ: Putontilẽ ꝯpetẽ
act̾ionẽ tam inesi ꝗ ao fornacẽ ob¬
eobdorniunt ut ĩ pꝰcaũ ułm eius dñm
cntodiu nec quis ꝙͣ dixerit ineo qui
obdormiuit. rem eum humanã ⁊ nao¬
tu̾ralem passũ. cumdeberet łignẽ A¬
extingnere: łitaniinure. ne euage¬
tur. ¶ Sifurnũ sodͤm parietẽ coe̾m
hub̾es: andãpni uuuria tenearis.

Expanded text:
legis agendum erit. proinde si facem seruo meo obieceris et eum adusseris,uoluerit meam exurere et ignis etiam ad uicin‹i› insulam peruenerit, Aquilia tenebitur etiam uicino: non minus etiam inquilinis tenebitur ob res eorum exustas. Si fornicarius seruus coloni ad fornacem obdormisset et uilla fuerit exusta, Neratius scribit ex locato conuentum praestare debere, si neglegens in eligendis ministeriis fuit: ceterum si alius ignem subiecerit fornaci, alius neglegente‹r› custodierit, an tenebitur qui subiecerit? nam qui custodit, nihil fecit, qui recte ignem subiecit, non peccauit: quid ergo est? puto utilem competere actionem tam in eum qui ad fornacem obdorstodit, nec quisquam dixerit in eo qui obdormivit rem eum humanam et naturalem passum, cum deberet vel ignem extinguere vel ita munire, ne evagetur. Si furnum secundum parietem communem haberes, an damni iniuria tenearis? et
Abbreviated transcription (Latin):
denuntiatumeẽt cũ ꝑiculum eui¬
tarei ñ possit. Scd̾m quam rationẽ
sĩmultum refert ꝑ publicum. auꝑ
p̾uatum iter fieret. cumpleꝵ ꝙ ꝑ pͥ
it̃ erit dolum dũtaxat prãre deb.
neimmiitat ineum quẽ uiderit tñ¬
seuntẽ. Nam culpa ab eo exigẽda ñẽ¬

Expanded text:
ntiatum esset, cum periculum euitari non possit. secundum quam rationem, non multum refert, per publicum an per priuatum iter fieret, cum plerumque per iter erit, dolum dumtaxat praestare debet, ne immittat in eum, quem uiderit transeuntem: nam culpa ab eo exigenda n
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ ñmꝑitia fregit. sirias habelut in¬
artifices ꝯuenire solent. cumeiꝰ mõi
materie dant̾: ñ ꝑiculo suo facere. q̃
ies exlocato tollit actionẽ. ⁊ aquilie.
¶Sicũ maritus uxori margaritas ex
quilia tenet̃. ¶Si quis aq̃ ductũme¬
co. melius ẽ dicere actionẽ utilem

Expanded text:
itia fregit, sed rimas habebat uiartifices conuenire solent, cum eiusmodi materiae dantur, non periculo suo se facere, quae res ex locato tollit actionem et Aquiliae. Si cum maritus uxori margaritas extquilia tenetur. Si quis aquae ductum meco, melius est dicere actionem utilem
Abbreviated transcription (Latin):
antiquis placͤiut. Idem etiam in fac¬
qiͣ rupto. ⁊ simulum plus iusto ho¬
neͣrauĩt. ⁊ aliquid m̃bri ruꝑit: ꝗli¬
elocum fore. ¶Si nauimi uenalici¬
arum mertium ꝑ forasset. aquilie
acͣtionẽ esse qua si ruꝑit. iuuianuii
scribit. ¶ Sioliuam inm̾aturã d̾ cer¬
pserit. ł segetem desecuerit inmatu¬
iam. ł uineas crudas aquilia tẽn̾ebĩr.
Ꝙ si iã maturas: cessat aꝗ lia. Nulla
enĩ iniuria ẽ cuint᷑ etiam impensaᷤ
donaĩt. que mcollectione hꝰ moͣ¬
D tructuu̾m impendunt᷑. S⁊ sicol¬
lecta ea int̃ceꝑit furtitenet̃. Oeta¬
silua cedua scribit. ut si gnaturã.
aquilia teneatur. Qd̾ simaturã int̃¬
cepit furti tencrieũ ⁊ arboꝵ furtĩce¬
saꝵ᷑. ¶ Sisalictum matuꝵ ita nestir¬
pes ledes tułis: cessarea ꝗliã. ⁊ sipue

Expanded text:
antiquis placuit. idem etiam in facquasi rupto. Et si mulum plus iusto oneraverit et aliquid membri ruperit, Aquiliae locum fore. Si navem venaliciarum mercium perforasset, Aquiliae actionem esse, quasi ruperit, Vivianus scribit. Si olivam immaturam decerpserit vel segetem desecuerit inmaturam vel vineas crudas, Aquilia tenebitur: quod si iam maturas, cessat Aquilia: nulla enim iniuria est, cum tibi etiam impensas donauerit, quae in collectionem huiusmodi fructuum impenduntur: sed si collecta haec interceperit, furti tenetur. Octasilua caedua scribit, ut, si immatura, Aquilia teneatur, quod si matura interceperit, furti teneri eum et arborum furtim caesarum. Si salictum maturum ita, ne stirpes laederes, tuleris, cess
Abbreviated transcription (Latin):
dires dãpnũ admissum uires here¬
oitarias ẽ. legis aquilie actionẽ łs̃.
ꝙ post mortem eius. cuibĩs sis accide
cuihr̃s quis erit. trusire ad eum ea
actio pͥoteritꝰ neꝙ ob̾id quod tũe con¬
missum fuĩt. cum in hostiu potesta¬
te oẽs: agere post limuuo reuersus
poteris  ⁊ħꝰ alit constitui sine magna
cesis. ꝓuto ead̾ dici posse etiam deac
tione ꝙ ui aut clam simõ quis aut
ꝓhibitus fecenit: aut apparuerit eũ
intelligẽ debnisse ib eis ad quos ea
hereditas ꝑtincretᷤ rẽscissent ꝓ hibi¬

Expanded text:
ires damnum admissum in res hereditarias est, legis Aquiliae actionem habes, quod post mortem eius, cui heres sis, accidecui heres quis erit, transire ad eum ea actio poterit: neque ob id, quod tum commissum fuerit, cum in hostium potestate esses, agere postliminio reuersus poteris: et hoc aliter constitui sine magna caesis. puto eadem dici posse etiam de hac actione quod ui aut clam, si modo quis aut prohibitus fecerit, aut apparuerit eum intellegere debuisse ab eis, ad quos e‹a› hereditas pertineret, si rescissent, prohibi
Abbreviated transcription (Latin):
uus quimagnas fraudes mineis ran¬
onib conmiserat. fũt occisus. dequo
q̃ onem hr̃e destinauerã ut fraudium
participes eruerentũr . rectissume labe¬
oscribit tanti estimandum. qnͣti mea
uit̃ erat frauces ẜ ui ꝑ eum ꝯmissã de¬
tegrñqnͣti noͣxa ip̃ius ẜuiualeat. ¶E.

Expanded text:
uus, qui magnas fraudes in meis rationibus commiserat, fuerit occisus, de quo quaestionem habere destinaueram, ut fraudium participes eruerentur, rectissime Labeo scribit tanti aestimandum, quanti mea intererat fraudes serui per eum commissas detegi, non quanti noxa eius serui ualea
Abbreviated transcription (Latin):
onem etiambereditatis p̃ciumine cõ¬
secuturum. ꝓpt̃ occisionẽ cium de fec̃
conoĩtia Q d̾ suuuo testatore occisus
sit. hereditts extimatione cessare.
quia ie trorsum quanti plurimi fuit:
inspicitur. ¶Id uilianus seribit. esti¬
mationẽ homiuis oocisi adid tp̃s re¬
ferri: quoplurimi ineo anno fuit. ⁊ i¬
dõ ⁊ si p̃cioso pictori pollex fuerit p̃ci¬
sus. ⁊ intra annũ quop̃ci deretur fuĩt
occisus: posse euma quilia agere. p̃ci¬
oque eo estimandum qnͣtifuit pͥus ꝗ̃

Expanded text:
em etiam hereditatis pretium me consecuturum: propter occisionem enim defecit condicio: quod si uiuo testatore occisus sit, hereditatis aestimationem cessare, quia retrorsum quanti plurimi fuit inspicitur. Idem Iulianus scribit aestimationem hominis occisi ad id tempus referri, quo plurimi in eo anno fuit: et ideo et si pretioso pictori pollex fuerit praecisus et intra annum, quo praecideretur, fuerit occisus, posse eum Aquilia agere pretioque eo aestima
Abbreviated transcription (Latin):
uirie faciende cã. secreta iudicioꝵ
publĩc̾auit. ¶Int̾ oum euenire põ¬
ponius elegant̃ ait. ut quis tabłas
delendo furti ñ teneatur. s⁊ tantum
dap̃ni inuiie. Utputa siñ animo¬
ur .x.Quitabulas testam̃ti ceposi¬
tas: aut alicuius rei instrum̃tum i¬
ta deleuit. ut legi ñpossit depositi
actione ⁊ adexhibendum tenetur.
Quia corruptamiẽ rectituĩt. autex¬
hbuerit. Legis quoq aquilie ãctio.
ereadꝰ ie conpetit. Corrupisse enim
tabulas recte dr̃. ⁊ ꝗ eas int̃ leuĩt.

Expanded text:
uriae faciendae causa secreta iudiciorum publicavit. Interdum evenire Pomponius eleganter ait, ut quis tabulas delendo furti non teneatur, sed tantum damni iniuriae, ut puta si non animo. Qui tabulas testamenti depositas aut alicuius rei instrumentum ita deleuit, ut legi non possit, depositi actione et ad exhibendum tenetur, quia corruptam rem restituerit aut exhibuerit. legis ‹q›uoque Aquiliae actio ex eadem causa competit: corrupisse enim tabulas recte dicitur et qui eas interleuerit.
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃.ł.Iexaquilia om̃ib legi¬
tepͥmo cauetur ut ꝗ ẜuũ ẜ uãne al¬
enum alienãue qua drupedẽ. ł pe¬
cudem inuiria occid̾it. qnͣti idineo
annõ plurun fuit. tantumes dño
dare dãpnas ẽsto. ⁊ infra deude ca¬
uetur: ut aduersus inficiantem in
oup̃lum accio eẽt. ¶ Ut igitur appa
canis int̾ pẽcͦudes ñest. Longemag̃
bestie ineo numei̾o ñs̃. ueluti ursi.
pmo capite contineri eas oportet.
Inniria occisumeẽ merito adicit᷑.¬
ñ enĩmͣ sufficit occislim. s oportet
iniuiria io eẽ factum.
aiis .i.Itaꝙ siẜuũ tuum latronẽ
insidiantẽ nͥ occidero securus ero.
Namadui̾suc ꝑ iculum naturał rati¬
o pmtit se defendere. ¶lex .ixii.
tabulaꝵ furem nocte dep̃ hensim

Expanded text:
. Lex Aquilia omnibus legimo cauetur: 'ut qui seruum seruamue alienum alienamue quadrupedem uel pecudem iniuria occiderit, quanti id in eo anno plurimi fuit, tantum aes dare domino damnas esto': et infra deinde cauetur, ut aduersus infitiantem in duplum actio esset. Ut igitur apparcanis inter pecudes non est. longe magis bestiae in eo numero non sunt, ueluti ursi lra est et ideo primo capite contineri eas oportet. iniuria occisumnon enim sufficit occisum, sed oportet iniuria id esse factum.aque si seruum tuum latronem insidiantem mihi occidero, securus ero: nam aduersus periculum naturalis ratio permittit se defendere. Lex duodecim tabularum furem noctu deprehensum
Abbreviated transcription (Latin):
nit. sz quasi uulnerauit. qmaex alio
uulnere ꝑut teposteriorem teneri
qui occidit. qd̾ ⁊ marcello iudet̃. Et
est ꝓbabilius. ¶Sipluros trabẽ de¬
iecerint. ⁊ hominẽ opp̾sserint: eꝙ
ueterib placz om̃s legeaquiua tene¬
ri. ¶Item cumeo ꝗ canẽ irritaua̾t¬
⁊ effecerat ut aliquẽ mor̃ceret. ꝗͣuis
eum ñ tenuerit. ꝓculus Re aquilie
aquiliateneri ait. quiteniut. rres
ferit ut aliquẽ morderet. Cetm̃ sinõ

Expanded text:
it, sed quasi uulnerauerit, quia ex alio uulnere periit, posteriorem teneri, quia occidit. quod et Marcello uidetur et est probabilius. Si plures trabem deiecerint et hominem oppresserint, aeque ueteribus placet omnes lege Aquilia teneri. Item cum eo, qui canem irritauerat et effecerat, ut aliquem morderet, quamuis eum non tenuit, Proculus respondit Aquilfecit ut aliquem morderet: ceterum si n
Abbreviated transcription (Latin):
dicere. ut si ante aditam ħeditatẽ
occidatur ẜuus leg̾atus: ap̃heretẽ
rem̃aneat aquilie actio ꝑ heditatẽ
ad qͣuisita.¶ Qd̾ siuulneratus sit ante
naufragio. ł alio ietu. matur᷑ius
ciso agi posse uilianus ait. ħ na tam
uarie quiauerumẽ eum ate occisũ.
tunc cum uulnerabas ꝙ mortuo
eo demũ apparuit. at insuꝑiore. ñ
est passa riua apparere ałnit occisꝰ.
Si siuul neratum mortifere lib̾m
eredem eẽ uuserat. demd̾e decei¬

Expanded text:
dicere, ut, si ante aditam hereditatem occidatur legatus seruus, apud heredem remaneat Aquiliae actio per hereditatem adquisita. quod si uulneratus sit antenaufragio vel alio ictu maturius ciso agi posse Iulianus ait. haec ita tam varie, quia verum est eum a te occisum tunc cum vulnerabas, quod mortuo eo demum apparuit: at in superiore non est passa ruina apparere an sit occisus. sed si vulneratum mortifere liberum et heredem esse iusseris, deinde deces
Abbreviated transcription (Latin):
d̾it. anmortis cam̃ p̃stitĩt. utqui
mortis cam p̃stiterit. ñ aquilia s
infactũ accione teneatur. Uñ atłe¬
rexit. Nam nec hunc lege aquilia
teneri. fanfactum. ¶ Sisiquis de
it siue ietu ꝑͣierit. aut continuo
submersus ẽ aut lassatus ui flu
saro inlisiss. ¶ ꝓ culus ait. Sime¬
dicus ẜuum imperite secuenit. ⁊ẽx
locato ł exlege aquilia compertẽ¬
uus .ł. Icemuiris ẽ. simedicam̃to
⁊ dereliquit curationem: securui nõ
erit. s⁊ culpẽ reus intellig̾.¶¬
retinere ñpotuerit. si hee alienũ ho¬

Expanded text:
it an mortis causam praestiterit, ut qui mortis causam praestitit, non Aquilia, sed in factum actione teneatur. unde adferexit: nam nec hunc lege Aquilia teneri, sed in factum. Sed si quis deipso ictu perierit aut continuo submersus est aut lassatus ui flumsaxo inlisisset. Proculus ait, si medicus seruum imperite secuerit, uel ex locato uel ex lege Aquilia compete. Idem iuris est, si medicamento et dereliquit curationem, securus non erit, sed culpae reus intellegiretinere non potuerit
Abbreviated transcription (Latin):
no. lege aquilia eum tenerrquem
uerit᷑. infactumꝰ actioe teneri. nera¬
tius ait. ¶ Siẜmim meũ equitantẽ
ꝯcitato equo effec̃is in flum̃ p̃cipita¬
n. atꝙ icõ hõ ꝑierit infactum esse
danꝯã actionẽ offuius scribit. Quẽ¬
admodum liẜiis me abalio ininsi¬
dias deduetus: ab alio cẽt occisus.
Es ⁊ si ꝑ lusum aiaculantib ẜuus su¬
erit occiius. a quilie locus ẽ. Sisicum
alii imcampo iaculatentur. ẜuus ꝑ
eum locum trausietit: aquilia infac¬
quidã luderent uehem̃tius quis pila
ꝑcussa intonsoris manuc euã deie¬
cerit. ⁊ siͨ serui quemtonsor babelut
gula sit p̃cisa adiecto cułtello in qͦ¬
cumꝙ eoꝵ culpa sit eumlege aꝗlia
ten̾eri. ꝓ culus intoñsore eẽ culpũ.
Et sane subi toncebat ubiex consu¬
etudine ludebatr. ł ubi transituᷤ
frequens erat: ẽ qd̾ euimputetur.
Quãnis nec ulud maledieat᷑. sunlo
coꝑiculoso sellam sellam habenti
tonsori se quis comiserit. ipm̃de
sequeri debere. ¶ Sialius tenuit.

Expanded text:
no, lege Aquilia eum teneri, queverit, in factum actione teneri Neratius ait. Si servum meum equitantem concitato equo effeceris in flumen praecipitari atque ideo homo perierit, in factum esse dandam actionem Ofilius scribit: quemadmodum si servus meus ab alio in insidias deductus, ab alio esset occisus. Sed si per lusum iaculantibus seruus fuerit occisus, Aquiliae locus est: sed si cum alii in campo iacularentur, seruus per eum locum transierit, Aquilia cquidam luderent, uehementius quis pila percussa in tonsoris manus eam deiecerit et sic serui, quem tonsor habebat, gula sit praecisa ‹a›diecto cultello: in quocumque eorum culpa sit, eum lege Aquilia teneri. Proculus in tonsore esse culpam: et sane si ibi tondebat, ubi ex consuetudine ludebatur uel ubi transitus frequens erat, est quod ei imputetur: quamuis nec illu‹d› male dicatur, si in loco periculoso sellam habenti tonsori se quis commiserit, ipsum de se queri debere. Si alius tenuit,
Abbreviated transcription (Latin):
qui uulerauĩt. ł uirgis ł loris. ł pu¬
gnis qͥcidit. ł telo. ł quo alio ut si¬
deret alicui corpus. ł tumorẽ focit.
st ita demũ si dãpnum inuuria datũ
ẽ. Caetm̃ sinullo ẜuũ p̃cio uilio rem
detiorem ue tecerit: aꝗ lia celsat
miuriaꝵꝙ erit agendum dutaxat
A quilia ciumeas ruptiones q̃ dãp¬
nadant ꝑ sequitur. Etgo ⁊ sip̃cio ꝗ¬
dem ñsit deterior ẜuus factus. ueꝵ¬
atꝙ idõ lege aquilia agiposse. ¶ Si
quis uestim̃ta sciderit ł inꝗnauĩt.
aquilia qua si ruꝑit cenetur. ¶ Sp
si quis milium ł srummũneum ef¬
fud̾it influm̃ sufficit aquilieac¬
tio. ¶temsiꝗs frum̃to arenam e
aliuo ꝗdinmrscuit ut difficilis se¬
paratio sit: quasi decorruptsags
poterit. ¶Siqs  demanu i nuĩmos
excusserit. sabinus exulimat cãp
miniurie eẽ acͣtionẽ. suta ꝑierĩt¬

Expanded text:
qui uulnerauerit, uel uirgis uel loris uel pugnis cecidit, uel telo uel quo alio, ut scinderet alicui corpus, uel tumorem fecerit, sed ita demum, si damnum iniuria datum est: ceterum si nullo seruum pretio uiliorem deterioremue fecerit, Aquilia cessat iniuriarumque erit agendum dumtaxat: Aquilia enim eas ruptiones, quae damna dant, persequitur. Ergo etsi pretio quidem non sit deterior seruus factus, ueatque ideoque lege Aquilia agi posse. Si quis uestimenta sciderit uel inquinauerit, Aquilia quasi ruperit tenetur. Sed et si quis milium uel frumentum meum effuderit in flumen, sufficit Aquiliae actio. Item si quis frumento harenam uel aliud quid immiscuit, ut difficilis separatio sit, quasi de corrupto agi poterit. Si quis de manu mihi nummos excusserit, Sabinus existimat damni iniuriae esse actionem, si ita peri
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̃ inciatum oculũ sit habituffit
⁊mpendia quȩ ꝓeiꝰs cinatioẽ fecerit.
Decisumꝰ aũt accipe debemus. siue
gladio. siuectiam fuste. ł aliotelo.
łmanib si forte strangulauit eũ
iecerit honus. ⁊ ẜnum occid̾it aꝗ¬
lialocũ ht̃. fuit enim in ip̃ius arbitͥo
itase ñ honerare. Nã ⁊ silapsꝰ aliꝗͥ¬
Nec udet᷑ inqnũ si infirmitaᷤ culpe
admiat. cum affectare quis ꝙ ũde
sonamens ꝗ impetum equi qͦuehe¬
buatur. ꝓpt̃ imꝑitiam ł infirmitatẽ
retinere ñ potuit.

Expanded text:
pter uitiatum oculum sit habiturus, et impendia, quae pro eius curatione fecerit. Occisum autem accipere debemus, siue gladio siue etiam fuste uel alio telo uel manibus si forte strangulauit eumiecerit onus et seruum occiderit, Aquilia locum habet: fuit enim in ipsius arbitrio ita se non onerare. nam et si lapsus alinec uidetur iniquum, si infirmitas culpae adnumeretur, cum affectare quisque non ersona eius, qui impetum equi, quo uehebatur, propter imperitiam uel infirmitatem retinere non poterit.
Abbreviated transcription (Latin):
drupedib nora cap sequit᷑. adu̾sus
dmñ ħ actio dat̃. Non cuius suerit qͥ¬
orupes cum noceret. s cuius nũc ẽ.
¶plane siante litem̃ ꝯͣ testatam decesse¬
rit animal. extm̾cta erit actio. ¶No¬
dat. si etiam insolidum. u̾puta si m
uire in t̾rogatus ansua quadrupẽeẽt.
Sipost litelu contestatam ab alio sit
animal occisum. quia onõ legis aqui¬
lie actio conpetit: ratio inuditio ha¬
bebitur legis aquilie. quia dñs noxe
dedende facultatem amiserit. Ergo
ex iũdicio pposito sitis extimationẽ
offerret. nisi paratus fuñt actionem
sus heredes cẽteros ꝙ ñ uire᷑ᷤ successio
auł.i.ħ Hec actio ñsolum dnõ fretiã
ei cuius uit̃ est conpetit uelutiei cui
forte intab̾na ꝓxima se miniaisset.i¬
biꝙ atane feroce lesus eẽt: ñ posse a¬
gi canis noĩe quidamput᷑ant. At si

Expanded text:
drupedibus noxa caput sequitur, aduersus dominum haec actio datur, non cuius fuerit quadrupes, cum noceret, sed cuius nunc est. Plane si ante litem contestatam decesserit animal, extincta erit actio. Nodat, sed etiam in solidum, ut puta si in iure interrogatus, an sua quadrupes essetSi post litem contestatam ab alio sit animal occisum, quia domino legis Aquiliae actio competit, ratio in iudicio habebitur legis Aquiliae, quia dominus noxae dedendae facultatem amiserit: ergo ex iudicio proposito litis Aestimationem offe‹r›et, nisi paratus fuerit actionem rsus heredes ceterosque non iure successioum. Haec actio non solum domino, sed etiam ei cuius interest competit, ueluti ei cuiforte, in taberna proxima se immississet ibique a cane feroce laesus esset, non posse agi canis nomine quidam putant: at si
Abbreviated transcription (Latin):
ineo amo płimifuss. Que clausula
¶Amnis añt retrorsũs conputat̃ exquo
quis oceisus ẽ¶ Qd̾ simornifere fuerit
uulneratus.⁊pꝰea post longum inter¬
uallũ mortiuis sit. inde annũ nua̾ui¬
licrcelsuis ce̾ scribit. Siittũ corpus ei
int̾ ẽ.fit extmatio.

Expanded text:
in eo anno plurimi fuisset'. quae clausula Annus autem retrorsus computatur, ex quo quis occisus est: quod si mortifere fuerit uulneratus et postea post longum interuallum mortuus sit, inde annum nulicet Celsus contra scribit. Sed utrum corpus eius interest fiat aestimatio.
Abbreviated transcription (Latin):
ułuꝵ ꝑ sonaꝵ nomine agiposse. forte
si patrem famlias aut filiũ familia
uulnerauerit quadrupes. Sciliez u
ñ deformitatis ratio habeatur cumili¬
leꝵ corpus extimationẽ ñ recĩpͣiat.
suimpensaꝵ incuratioẽ factaꝵ ⁊ o

Expanded text:
um personarum nomine agi posse, forte si patrem familias aut filium familias uulnerauerit quadrupes: scilicet ut non deformitatis ratio habeatur, cum liberum corpus aestimationem non recipiat, sed impensarum in cur
Abbreviated transcription (Latin):
datũ. etiam ab eo ꝗ nceͣ noͣłuit. Et
idõ querinius. si furio sus dãpim
dedĩt. anlegis aquilie actio sit :
Et pegasus negauit. Queenimin
eo culpasit. cumsuem̃tis ñsit: Et
ħ est uerĩs simũ. Cessabit gͥ aquilie
actio ꝗ̃ admod̾um si qua drupes dãp¬
num ded̾it aquilia cessat: aut te
gula ceciderit  S⁊ ⁊ si infans dapnũ
furti tenet᷑. teneri ⁊ aquilia eũ. Et ħ¬
ESi magister in disciplina nul nera¬
uerit ẜuum. ł occid̾it: an aquilia
teneatur. qiͣ dãpnũ iniuiria dedit :¬
tiulianus scribit. aquilia teniͣ eũ
quieluscauerat disciputũ in disci¬
plina. Multomagis ig oͤcciso idẽ
crit dicendum ꝓponitur aũt ap̃eũ
species talis. Sutor inquit puero
oudenti ingemio filio familias pa¬
rum bñ facie̾nti qd demonaraũ̃t.
forma calcei ceruicem ꝑ cussit u̾tg
culus puero ꝑ funderetur: dicit gͥ
uilianus: iniuriaꝵ quid̃ actionẽ
ñ conpetere quia ñ faciende uuni¬
ria causa ꝑcusserit. simouẽdi ⁊oo¬

Expanded text:
datum etiam ab eo, qui nocere noluit. Et ideo quaerimus, si furiosus damnum dederit, an legis Aquiliae actio sit? et Pegasus negauit: quae enim in eo culpa sit, cum suae mentis non sit? et hoc est uerissimum. cessabit igitur Aquiliae actio, quemadmodum, si quadrupes danum dederit, Aquigula ceciderit. sed et si infans damnum furti tenetur, teneri et Aquilia eum: et Si magister in disciplina uulnerauerit seruum uel occiderit, an ‹Aquilia› teneatur, quasi damnum iniuria dederit? et Iulianus scribit Aquilia teneri eum, qui eluscauerat discipulum in disciplina: multo magis igitur in dicendum. proponitur autem apud eum species talis: sutor, inquit, puero discenti ingenuo filio familias, parum bene facienti quod demonstrauerit, forma calcei ceruicem percussit, ut oculus puero perfunderetur. dicit igitur Iulianus iniuriarum quidem actionem non competere, quia non faciendae iniuriae causa percusserit, sed mo
Abbreviated transcription (Latin):
tetigit quadrupes. ħ actio lociiiha¬
bebit. Puto siplaustro bos obtruut a¬
liquem. ł aliare deiecta ¶Inbestiis aũ
pp̃t naturalem feritatem ħ actiolocũ
ñ habet. ⁊ id̾o suirsus fugit. ⁊ slc nocu¬
it. ñpõt quondã dñs conueniri. quia
desinit dñs eẽ. uibͥi fera euasit. ⁊ ideo
aesieum ursum occidi : meum corpꝰ ẽ.
erat. cessaret actio. Siis quiñ ꝓuo¬
cauerit conpetẽt actĩo. Quã obrẽ
seũm sibĩ aut noriam sarcire. aut

Expanded text:
tetigit quadrupes, haec actio locum hatetigit quadrupes, haec actio locum habebit: ut puta si plaustro bos obtrivit aliquem vel alia re deiecta. In bestiis autem propter naturalem feritatem haec actio locum non habet: et ideo si ursus fugit et sic nocuit, non potest quondam dominus conveniri, quia desinit dominus esse, ubi fera evasit: et ideo et si eum occidi, meum corpus est. erat, cessaret actio, si is, qui non provocaverat, competeret actio: "quamobrem eum sibi" aut noxam sarcire aut
Abbreviated transcription (Latin):
fecisse.¶Pauꝑies ẽ dãpnũ sine iniuria
facientis datum. Nec enĩpõt animal
muiriam fecisse ꝙͣ sensu caret. ¶ta¬
ꝙ ut ẜ iius scribit. tunc ħ actio locimmi
h̃ cũ comn̾ota feritate nocuit qͣdru¬
pes. Puta siequus calc̾itro sus calce ꝑ cuᷤ¬
serit aut bos cornupetẽ solitus petie¬
tit. aut mule ꝓpt̃ miniam fei citatẽ
¶d̾ siꝓp̃t loci miquitat᷑em. aut ꝓpt̃ cui¬
pam mu̾lionis. aut siplus iusto hone¬
sꝑitate sua euaserit. ⁊ alicin dãpnũde¬
derit. si contineri firmius ab alio po¬
terit. ł si ꝑeumlocum induci ñdebuit.
ħ actio cessabit. ⁊ tenebitur ꝗ canẽ te¬
nebat ¶s⁊ ⁊ si instigatu altĩus fera
contra naturam feramota pauꝑiem
dedit. Ioõ siequus doloir concitatui
cal cepecierit cessare istam accionẽ.
cus.¶⁊ si alia quadrupes aliã ꝯcnauit
ut dãpnum daret eius quadru pedi̾¬
que coneitauit nomine agẽoũ erit.
Siue aũt corpore suo paupiem qua¬
drupes dedit: siue ꝑ aliam rem quam

Expanded text:
fecisse'. pauperies est damnum sine iniuria facientis datum: nec enim potest animal iniuria fecisse, quod sensu caret. Itaque, ut Seruius scribit, tunc haec actio locum habet, cum commota feritate nocuit quadrupes, puta si equus calcitrosus calce percusserit, aut bos cornu petere solitus petierit, aut mulae propter nimiam ferociam: quod si propter loci iniquitatem aut propter culpam mulionis, aut si plus iusto oneasperitate sua euaserit et alicui damnum dederit: si contineri firmius ab alio poterit uel si per eum locum induci non debuit, haec actio cessabit et tenebitur qui canem tenebat. Sed et si instigatu alterius fera contra Naturam fera mota pauperiem dedit: ideoque si equus dolore concitatus calce petierit, cessare istam actionem, cus. Et si alia quadrupes aliam concitauit ut damnum daret, eius quae concitauSive autem corpore suo pauperiem quadrupes dedit, sive per aliam rem, quam
Abbreviated transcription (Latin):
coaceruationõ omĩumexcedat mo¬
ouniuris dictionis eius ap̃ eum a¬
gi p̃osse sabino cassio ꝓculo placuit
Querententia rescpͥto imꝑatoris an¬
tem. alt maiorem petat. ap̃ eund
iudicemagendumẽ ei: ꝗ qnͣtitatẽ
inmorempetit. Nempotestate ca¬
iũpmosa adi̾sarii meisit. an apͣe
imdemlitigan posfim. ¶ Suma
accio ꝯmimnis sit plurium ꝑsonaꝵ
ueluti fãmilie herciscunde coĩdi
uidundo. finũ regundoꝵ. utrum

Expanded text:
coaceruatio uero omnium excedat modum iurisdictionis eius: apud eum agi posse Sabino Cassio Proculo placuit: quae sententia rescripto imperatoris Antem, alter maiorem petat, apud eundem iudicem agendum est ei qui quantitatem minorem petit, ne in potestate calumniosa aduersarii mei sit, an apud eum litigare possim. Si una actio communis sit plurium personarum, ueluti familiae herciscundae, communi diuidundo, finium regundorum, utrum
Abbreviated transcription (Latin):
dictiõnẽ mandare alii põt. ita ⁊ in
et̃ .i. Sicomuenerit ut alius p̃tõ
quamcinus uiris d̾ictio eẽt ius
diceret ⁊ prius quaͣ adiret muta¬
ta uoumtas fuit ꝓcuidubio ne
petentem uidicẽ litem susceꝑat. c
deinde condẽpnata ẽ. posteaꝙ ad
urima tͥmonium alt̃iꝰ. uiri̾ dic¬
tioni subiecti ꝑue̾nerit. q̃ reliat᷑.
aupͥoris uidicis sententiam exͣsc¬
yqui possit: dixi posse. qmaante
tiam ħ eueniet. id̾ putarem. sen

Expanded text:
dictionem mandare alii potest, ita et in  Si convenerit, ut alius praetor, quam cuius iurisdictio esset, ius diceret et priusquam adiretur mutata voluntas fuerit, procul dubio nemcompetentem iudicem litem susceperat, deinde condemnata erat, posteaque ad viri matrimonium alii iurisdictioni subiecti peruenerat, quaerebatur, an prioris iudicis sententia exsequi possit. dixi posse, quia anttiam hoc eueniet, idem putarem, sen
Abbreviated transcription (Latin):
tasse qͣmaħ̾ ⁊ contẽpta maiestas p̃¬
toris uindicatur. ⁊ plu̾rã facta intł¬
ligunt᷑. ꝗ̃ ad modũ cumpłes serui
inuiriam fecer̃ ł oãpnũ dederunt
qmaplura factas̃. ñ ut infurto unũ.
Octouenus ħ quoͦ ꝙ dño succurrẽdũ
ait. S iħpõt oici sicolo malo curaue¬
riñt᷑. ut ab alio album corrũperet᷑̃.
Quia tc̃ unũ ꝯscilium sit ñ plura fac

Expanded text:
tasse quia hic et contempta maiestas praetoris vindicatur et plura facta intelleguntur: quemadmodum cum plures servi iniuriam fecerunt vel damnum dederunt, quia plura facta sunt, non ut in furto unum. Octavenus hic quoque domino succurrendum ait: sed hoc potest dici, si dolo malo curaverint, ut ab alio album corrumperetur, quia tunc unum consilium sit, non plura fac
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Merũ ẽ imꝑium hre gladii pot̾esta¬
tem adaĩad uertendum facmorosos.
homiiilet : ꝙ ⁊̃ potestas. appellat̃. Mixtũ
ẽ impumi: cuietiam uirisꝰ dictio inẽ.
ꝙ indanda bonoꝵ possessione ꝯsistit
Iuris dictio ẽ etiam iudicis dandi
magͦ ẽ quam iuris dictionis

Expanded text:
. merum est imperium habere gladii potestatem ad animadvertendum facinorosos homines, quod etiam potestas appellatur. mixtum est imperium, cui etiam iurisdictio inest, quod in danda bonorum possessione consistit. iurisdictio est etiam iudicis dandi magis est quam iurisdictionis.
Abbreviated transcription (Latin):
łante ꝓpositionẽ quis corruꝑit edie¬
tiquidem u̾ba cȩssabant. Põponius
aũt ait sentententiam edicti porri¬
tio. ꝙ siꝑ im᷑pitiam. ł rũsticitatem.
ł ab ip̃o p̃tore inssus. ł cauialiquis

Expanded text:
ante propositionem quis corruperit, edicti quidem uerba cessabunt, Pomponius autem ait sententiam edicti porrintio, quod si per imperitiam uel rusticitatem uel ab ipso pr
Abbreviated transcription (Latin):
to se neganius eẽ utendi fru endifr¬
uetuario. ł sibi ius eẽ ꝓhibendi .
sifortequi agit᷑ dͦns ꝓprietatis ñ sit:
quãuis ftnctua iuis uis utedi nõ
hãt. uinc̃et tñ iure quopossessores s̃
pocior̃es lier nullum ius hãnt ¶¬
trũ aũt adu̾sus diñ dinutarat᷑ in
re accio usu fructuario ꝯpetit. an

Expanded text:
to se negat ius esse utendi fructuario uel sibi ius esse prohibendi. quod si forte qui agit dominus proprietatis non sit, quamuis fructuarius ius utendi non habet, uincet tamen iure, quo possessores sunt potiores, licet nullum ius habeant.Utrum autem aduersus dominum dumtaxat in rem actio usufruc