comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sos iudicaremꝰ. a dño ñ iudicarem᷑. Cũ
iudicam᷑ aũt a dñõ corripim᷑: ne cũ hoc¬
mundo dampnem᷑. Hȩc fidelit̾ lege. fide¬
liter p̃dica: & qnͣtum potes caue. & ca¬
uendu doce: ne aduersus d̃m in his
temptationib & tribulationib murmu¬
retur. Donos dĩ dieis seruas &e fideles ae
scõs. gladio barbaroꝵ ꝑemptos. Ed añt
int̾est: utrũ eos febris. anferrũ de eorpo
solueret. Non qua occasione exeant. s
quales ad se exeant. ds̃ attendit in seruꝰ
suis: nisi qd̾ maiorẽ habet penã languor
diuturnꝰ. quã citissimꝰ exitꝰ. Et tam̃ etiã
ipsũ languorẽ diuturnũ & horrenłu
legimꝰ: qualem passus ẽ ille iob. cuiꝰ cer¬
tȩ iusticiȩ. d̾s ipse qͥ falli ñ pot̾. tale phibe
testimoniũ. Grauissima sane & multũ
dolenda ẽ illa captiuitas feminarũ
castarũ atq sc̃arũ: s ñ est captiuus ds
earũ: nec captiuas deserit suas. si nouit
suas. Nam ce illi scĩ. quoꝵ passiones et

Expanded text:
non iudicaremur; cum iudicamur autem a domino, corripimur, ne cum mundo damnemur. Haec fideliter lege, fideliter praedica et, quantum potes, cane et cauendum doce, ne aduersus deum in his temptationibus et tribulationibus murmuretur. bonos dicis dei seruos et fideles et sanctos gladio barbarorum peremptos. quid autem interest, utrum eos febris an ferrum de corpore solueret? non qua occasione exeant, sed quales ad se exeant, deus adtendit in semis suis, nisi quod maiorem habet poenam languor diuturnus quam citissimus exitus; et tamen etiam ipsum languorem diuturnum et horrendum legimus, qualem passus est ille lob, cuius certe iustitiae deus ipse, qui falli non potest, tale perhibet 10 testimonium. Grauissima sane et multum dolenda est illa captiuitas feminarum castarum atque sanctarum, sed non est captiuus deus earum nec captiuas deserit suas, si nouit suas. nam et illi sancti, quorum passiones et
Abbreviated transcription (Latin):
diligentib te. & seruantib p̃cepta tua:
peccauimꝰ aduersus legem fecimꝰ. impie
egimꝰ. & recessimꝰ &e declinauimꝰ a p̃cep-¬
tis tius ae iuidiciis tius. & ñ exaudiuimꝰ
seruos tuos ꝓpħas: qͥ loquebant᷑ in no¬
mine tuo ad reges nr̃os. & ad omnem
ppłm t̾re. Tibi dñe iusticia. nob̾ aũt con¬
fusio faciei. sicut dies hic: uiro iuda &
disseminasti ibi ꝓꝑt̃ contumaciã eoꝵ.
qͥa imꝓbauert te dñe. Nob̾ confusio fa¬
ciei. & regib nrĩs. &e principib nrĩs. &¬

Expanded text:
diligentibus te et seruantibus praecepta tua, diligentibus te et seruantibus praecepta tua, peccauimus, aduersus legem fecimus, impie egimus et recessimus et declinauimus a praeceptis tuis et a iudiciis tuis et non exaudiuimus seruos tuos prophetas, qui loque- . bantur in nomine tuo ad reges nostros et ad omnem populum terrae. tibi, domine, iustitia, nobis autem confusio faciei, sicut dies hic, uiro Iuda etdisseminasti ibi propter contumaciam eorum, quia inprobauerunt te, domine. nobis confusio faciei et regibus nostris et principib
Abbreviated transcription (Latin):
uerant. nec tacebant. Hunqͥd etiã me¬
liores ẽẽ possumꝰ ipso daniele: de qͦ ꝑ
ierechielem ꝓpħam dicit dñs ad prmn¬
cipem tyri. nunqͥd tu sapientior quã
damel. & qui ponit᷑ unꝰ in trib iustis.
quos dicit ds solos se liberatur ũ. osten¬
dens utiq in illis tres quascła formaᷤ¬
iustoꝵ. quos ita se liberaturũ dic̃. ut
nec filios suos secũ liberent. s ipsi soli
liberent᷑: noe damel ce iob: Lege tam̃
etiã precẽ danielis: e uide qu̾eadmo¬
dum in captiuitate positꝰ. peccata noz
tantũ ppłi sui. uerũetiam sua confite¬
atur: ce ꝓhis dicat. ꝑ iusticiã dĩ se adil¬
lam captiuitatis pęnã ce obpbria ꝑus¬
nisse. Sic enĩ scͥptum ẽ. Et dedi faciem
meã ad dnm dm̃. ut quererẽ p̾ces a
obsecrationes in ieuinationib ce sacco:
ce p̃catus sũ dnm̃ d̾m meũ e confessus
sum &e dixi. Dñe ds magne ce mirabilis.
&e qͥ seruas testam̃tum tuũ aemiscdiam

Expanded text:
verant, nec tacebant. 4. Numquid etiam meverant, nec tacebant. 4. Numquid etiam meliores esse possumus ipso Daniele, de quo per Ezechielem prophetam dicit Deus ad principem Tyri: Numquid tu sapientior quam Daniel ? Et qui ponitur unus in tribus justis quos dicit Deus solos se liberaturum; ostendens utiqiustorum, quos ita se liberaturum dicit, ut nec filios suos secum liberent, sed ipsi soli liberentur, Noe, Danihel et Iob? lege tamen etiam precem Danihelis et uide, quem ad modum in captiuitate positus peccata non tantum populi sui uerum etiam sua confiteatur et pro his dicat per iustitiam dei se ad illam captiuitatis poenam et opprobria peruenisse. sic enim scriptum est: Et dedi faciem meam ad dominum deum, ut quaererem preces et obsecrationes in ieiunationibus et s sacco, et precatus sum dominum deum meum et confessus sum et dixi: Domine deus magne et mirabilis, qui seruas testamentum tuum et misericordiam
Abbreviated transcription (Latin):
hierłm: qm̃ in ueritate & iudicio intuli¬
sti nob̾ omĩa hȩc ꝓpt̃ peccata nr̃a: qm̃ pec¬
cauimꝰ & legi ñ pariumꝰ. & mandatis tuiᷤ
ñ obaudiuimꝰ ut bene nob̃ eẽt: &e omĩa
quȩ intulisti nob̾ uero iudicio intulisti:
&e tradidisti nos in manꝰ iniquoꝵ inimi¬
cissimoꝵ transfugarũ: & regi iniusto &
pessimo ultra uniuersã terrã. Et nc̃ ñ ẽ
nob̾ ut possimꝰ aꝑire os: uere confusio
& obpbriũ facti sumꝰ seruis tuis. ceiꝰ qͥ
de colunt. Ne tradideris nos inꝑpetiũ
mentũ tuũ. & ne abstuleris misedĩam
tuã a nob̾. ꝓpt̾ abrahamqͥ ate dilectꝰ ẽ.
eoꝵ ut astra cęli &e arenã maris: qm̃ dñe
minimi facti sumꝰ pre om̃ib nationib:
&e sumꝰ humiles hodie in t̾ra ꝓpt̃ peccata
nr̃a. Uides certe fr̾̃. quales uiri quã sci
quã fortes. in medio tribulationis. ubi
dam̃ eis parcebat᷑. & eos urere ipsa fła¬
ma uerebat᷑. peccata sua confitebant᷑.
ꝓ quib se digne & iuste humiliari no¬

Expanded text:
cio intulisti nobis omnia haec propter peccata nostra, quoniam peccauimus et legi non paruimus et mandatis tuis non obaudiuimus, ut bene nobis esset; et omnia, quae intulisti nobis, uero iudicio intulisti et tradidisti nos in manus iniquorum inimicissimorum transfugarum et regiis iniusto et pessimo ultra uniuersam terram. et nunc non est nobis, ut possimus aperire os; uere confusio et opprobrium facti sumus seruis tuis et eis, qui te colunt. ne tradideris nos in perpetumentum tuum et ne abstuleris misericordiam tuam a nobis propter Abraham, qui a te dilectus est, eorum ut astra coeli et arenam maris: quoniam, Domine, minimi facti sumus prae omnibus nationibus, et sumus humiles hodie in terra propter peccata nostra . Vides certe, frater, quales viri, quam sancti, quam fortes in medio tribulationis, ubi tamen eis parcebatur, et eos urere ipsa flamma verebatur, peccata sua confitebantur, pro quibus se digne et juste humiliari no
Abbreviated transcription (Latin):
niuit. Lege tam̃. etiã unꝰ illoꝵ qͥ sexto
loco patiebat᷑: qͥd dicat. Ita enĩ sc̃ptũ ẽ.
E̾t post hunc sextũ applicauer̃t. Cũ hic
torm̃tis excruciatus moreret᷑. dix̃. Noli
dẽ seducere ꝓpt̾ nos. Hȩc patim᷑ peccan¬
des in dm̃ nr̃m: & facta st̃ hȩc digna no¬
bis. Tu aũt noli te putare impunitũ
futurũ: qui aduersũ dm ce legẽ eiꝰ legi¬
bꝰ tuiᷤ pugnare uoluisti. Uides etiã. isti ꝙͣ
humilit̾ & ueracit᷑ sapiant: qͥ ꝓ suis
peccatis se flagellari a dño confitentur:
de quo scͥptum ẽ. Quẽ enĩ diligit dñs
corripit: flagellat aũt omnẽ filiũ quẽ

Expanded text:
niuit. lege tamen, etiam unus illorum, qui sexto niuit. lege tamen, etiam unus illorum, qui sexto loco patiebatur, quid dicat; ita enim scriptum est: Et post hunc sextum applicauerunt. cum hic tormentis excruciatus moreretur, dixit: Noli te seducere; s propter nos haec patimur peccantes in deum nostrum et facta sunt haec digna nobis. tu autem noli te putare inpunitum futurum, qui aduersus deum et legem eius legibus tuis pugnare uoluisti\'. uides etiam, isti quam humiliter et ueraciter sapiant, qui pro suis peccatis se flagellari a domino confitentur, de quo scriptum est: Quem enim diligit dominus, corripit; flagellat autem omnem. filium, q
Abbreviated transcription (Latin):
sua peccata pri dixit. & postea ppłi sui:
&e hanc di comm̃dat iusticiã. ce hane
laudẽ dĩ dicit: qͥa ñ iniuste s ꝓpeccatsͤ
eoꝵ. flagellat etiã ipsos scõs suos. Si gͦ
ista dicunt. qͥ excellentissima scĩtate. ig¬
nes &e leones circa se innoxios habue¬
runt: qͥd nos oportet dicere in humi¬
litate nr̃a. qui tã longe illis impares
sumꝰ. qñtamcũq iusticiã seruare uide¬
amur. S ne aliqͥs existimet illos dei
seruos. quos dicis a barbaris int̾fectos.
sic ilła mortẽ euadere debuisse. quomͦ
tres uiri illi ab ignib. & damel a leonibꝰ
liberatus ẽ: sciat illa ꝓpt̾e̾a facta mira¬
cula: ut eos uerũ dm colere erederent
reges. a quib in illa supplicia tradebant᷑.
Hoc enĩ erat in occulto iudicio & miscdia
dĩ. ut illis regib eo mͦ consuleret ad salu-¬
dem. Anthyoco aũt regi qͥ machabeos
penis crudelib interemit. noluit ita
consulere: s eoꝵ glosissimis passionib.
cor duri regis acriore seueritate pu¬

Expanded text:
i sui. et hanc dei commendat iustitiam et hanc dei laudem dicit, quia non iniuste sed pro peccatis eorum flagellat etiam ipsos sanctos suos. si ergo ista dicunt, qui excellentissima sanctitate ignes et leones circa se innoxios habuerunt, quid nos oportet dicere in humilitate nostra, qui tam longe illis inpares sumus, quantamcumque iustitiam seruare uideamur? 10 Sed ne aliquis existimet illos dei seruos, quos dicis a barbaris interfectos, sic illam mortem euadere debuisse, quo modo tres illi uiri ab ignibus et Danihel a leonibus liberatus est, sciant illa propterea facta miracula, ut eos uerum deum colere crederent reges, a quibus in illa supplicia tradebantur. hoc m enim erat in occulto iudicio et misericordia dei, ut illis regibus eo modo consuleret ad salutem. Antiocho autem regi, qui Machabaeos poenis crudelibus interemit, noluit ita consulere, sed eorum gloriosissimis passionibus cor duri regis acriore seueritate pu
Abbreviated transcription (Latin):
pleri ĩa uident: ut de his tã magnis p̾s¬
suris. tanquã in torculari dm̃ d̃ĩ nr̃i.
sicut amurca infideliũ murmurantiũ
ae blasphemantiũ fluit: ita oleũ qͦq fide¬
liũ confitentiũ & orantiũ exprimi ce li¬
quari ñ cess. Illis enĩ qui cont᷑ xꝑianã
fidẽ querelas impias iactare ñ quiesc̃t.
dicentes qd̃ antequã ista doctrina ꝑ mun¬
dum p̾dicaret᷑. tanta mala ñ patiebat᷑
genꝰ humanũ. facile ẽ ex exgłio respon¬
dere. Dñs enĩ dicit. Seriuis nesciens uo¬
luntatẽ dñi sui. & faciens digna plagis:

Expanded text:
pleri iam uident, ut de his tam magnis prespleri iam uident, ut de his tam magnis pressuris tamquam in torculari domini deinostri, sicut amurca infidelium murmurantium et blasphemantium fluit, ita oleum quoque fidelium confitentium et orantium exprimi et liquari non cesset. illis enim, qui contra Christianam fidem querelas impias iactare non quiescunt dicentes, quod ante, quam ista doctrina per mundum praedicaretur, tanta mala non patiebatur genus humanum, facile est ex euangelio respondere; dominus enim dicit: Seruus nesciens uolu
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥsͥ enĩ barbarus excogitare potuit qͦd
istr᷑ ut in ocłos clericoꝵ nr̃oꝵ calcem &e
acetũ mitterent: Quoꝵ m̃bra etiã cȩt̾a:
plagis horrendis uulneribꝰq sauciart̃.
Depredant᷑ etiã domos aliqͤs & incendt̃.
Fructus aridos diripiunt. humidos fun-¬
dunt: talia cȩtĩs cõminando. multos etiã
rebaptizari cõpellunt. Pridie quã ad te
ista dictaui: ex uno loco ꝑ huiꝰmodi t̾rores.
.xl.x uiii. animȩ mͥ rebaptizatȩ renuntia¬
te st̃. Rangenda st̃ hȩc ñ miranda: & excla
nos. Nam qͥd utiq sꝑandũ fuit generi hu¬
mano: cũ hec & in ꝓpħis & in euãgłio tanto
ante p̾dicta sint. on itaq debemꝰ tã
nob̾ipsis ẽẽ contrarii. ut credamꝰ qnͣdo
legunt᷑. & queram᷑ quando cõplent᷑: s po¬
tius & illiqͥ increduli fuerant. cũ hȩc in
scĩs libris conseripta legerent uł audi¬
rent. nc̃ saltẽ credere deberent. cũ com¬

Expanded text:
quis enim barbarus excogitare potuit, quod quis enim barbarus excogitare potuit, quod isti, ut in oculos clericorum nostrorum calcem et acetum mitterent, quorum membra etiam cetera plagis horrendis uulneribusque sauciarunt? depraedantur etiam domos aliquas et incendunt, fructus aridos diripiunt, humidos fundunt et talia ceteris comminando multos etiam rebaptizari compellunt. pridie, quam ad te ista dictaui, ex uno loco per huius modi terrores XL et VIII animae mihi rebaptizatae renuntiatae sunt. Plangenda sunt haec, non miranda, et exclamnos. nam quid utique sperandum fuit generi humano, cum haec et in prophetis et in euangelio tanto ante praedicta sint? non itaque debemus tam nobis ipsis esse contrarii, ut credamus, quando leguntur, et queramur, quando complentur, sed potius et illi, qui increduli fuerant, cum haec in sanctis libris conscripta legerent uel audirent, nunc saltem credere debent, cum com
Abbreviated transcription (Latin):
ano: augustinꝰ in dño sal. Littẽ
tuȩ impleuert̃ grandi dolore cor nr̃m:
quib petisti. ut plixo oꝑe aliqua respos¬
derem: cũ talib malis magis plixi gemi¬
tus cefletꝰ. quã plixi libri debeant᷑. Totus
qͥppe mundꝰ tantis affligit᷑ eladib. ut pe¬
ne pars nulla t̾rarum sit. ubi ñ talia qͣlia
seripsist cõmittant᷑atq plangant᷑. Nam
ante paruũ tempꝰ etiã in illis solitudini¬
b egypti. ubi monasteria separata ab
om̃i strepitu quasi secura degebant: a
barbaris int̾fecti st̃ fr̃s. Iam uͦ quȩ mͦ
in regionib italiȩ quȩ ingalliis nefaria
ꝑpetrata sint: etiã uos latere ñ arbitror.
De hispanis qͦq tot ꝓuinciis. quȩ abhis ma¬
lis diu uidebant᷑ intactȩ: ceꝑunt iã ta¬
lia nunciari. S qͥd longe imꝰ. fcce in
regione nr̃a hẏpponensi. qm̃ eã barbari
ñ attiger̾t: clericoꝵ donatistarũ ce cir¬
cũ cellionũ latrocinia. sic uastant eccłiaᷤ:
ut barbaroꝵ fortasse facta mitiora sint.

Expanded text:
ANO AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTKM. Litterae tuae impleuerunt grandi dolore cor nostrum, quibus petisti, ut prolixo opere aliqua responderem, cum talibus malis magis prolixi gemitus et fletus quam prolixi libri debeantur. totus quippe mundus tantis affligitur cladibus, ut paene pars nulla terrarum sit, ubi non talia, qualia scripsisti, committantur atque plangantur. nam ante paruum tempus etiam in illis solitudinibus Aegypti, ubi monasteria separata ab omni strepitu quasi secura degebant, a barbaris interfecti sunt fratres. iam uero quae modo in regionibus Italiae, quae in Galliis nefaria perpetrata sint, etiam uos latere non arbitror; de Hispanis quoque tot prouinciis, quae ab his malis diu uidebantur intactae, coeperunt iam talia nuntiari. sed quid longe imus? ecce in regione nostra Hipponiensi, quoniam eam barbari non adtigerunt, clericorum Donatistarum et Circumcellionum latrocinia sic uastant ecclesias, ut barbarorum fortasse facta mitiora sint.
Abbreviated transcription (Latin):
duxisti ppłm tuũ de t̾ra egypti in ma¬
nu forti. & fecisti tͥ nom̃ sicut dies hic:
delicta aduersus legẽ tuã fecimꝰ dñe.
in om̃i misccłia tua. Auertat᷑ itaq im¬
petus tuus & ira tua: a ciuitate tua hierłm.¬

Expanded text:
duxisti populum tuum de terra Aegypti in manu forti et fecisti tibi nomen, sicut dies hic, delicta aduersus legem tuam fecimus. domine, in omni misericordia tua auertatur itaque impetus tuus et ira tua a ciuitate tua Hier
Abbreviated transcription (Latin):
dunt quanta ꝑuersitate contẽpnit᷑. Ser¬
ui aũt di humiles ce sci. qui duplicit̾ ma¬
la tẽporalia patiunt᷑ qͥa & ab ipsis impiis
&e cũ ipsis patiunt᷑. habent consolationes
ñ posse. qm̃ dicunt. si nos peccatores ista
meruimꝰ. quare & serui dĩ barbaroꝵ fer¬
ro ꝑempti st̃. & ancillȩ dĩ captiuȩ ductȩ
st̾: humilit̾ &e ueracit̾ & pie responde.
Quant̾alibet enĩ iusticiã seruemꝰ quantã
libet dño obedientiã exhibeamꝰ᷑ nunqͥd
meliores ẽẽ possumꝰ trib illis uiris. qͥ in
caminũ ignis ardentis ꝓ conseruanda
dĩ lege ꝓiecti st̃: Et tñ lege. qͥd illie dicat
ararias unꝰ ex trib. qͥ aꝑiens os suũ in
medio ignis dixit. Benedictꝰ es dñe ds

Expanded text:
dunt, quanta peruersitate contemnitur. serui autem dei humiles et sancti, qui dupliciter mala temporalia patiuntur, quia et ab ipsis impiis et cum ipsis patiuntur, habent consolationes non posse, quoniam dicunt: Si nos peccatores ista meruimus, quare et serui dei barbarorum ferro perempti sunt et ancillae dei captiuae ductae sunt?\' humiliter et uenim iustitiam seruemus, quantam libet domino oboedientiam exhibeamus, numquid meliores esse possumus tribus illis uiris, qui in camino ignis ardentis pro conseruanda dei lege proiecti sunt? et tamen lege, quid illic dicat Azarias, unus ex tribus aperiens os suum in medio i
Abbreviated transcription (Latin):
creditur: aut certe integra salute so
la fama uexat᷑. Qd̃ aũt malũ ꝑpetra¬
tur. hostis ẽ intimus: etiã si nulliꝰ inti¬
mi loquacitate aut lite uulget᷑. Qa¬
ꝑpt̾ quis prudentiũ ñ uideat. etiã
tu quã tolerabilit᷑ feras amicissimi
quondã & familiarissimi incredibi¬
les nunc inimicicias. consolante con¬
scientia: & quẽ admodu uł qd̃ iacti¬
tat. uł qd̾ a quibꝰdã forsitan credit᷑.
in sinstris armis deputes. quib ñ
minꝰ quã dextris contra diabolũ
dimicatur: Nerũptam̃ illu malue.¬
rim aliquomͦ mitiorẽ: quã te isto mͦ
armatiorẽ. Hoc magnũ &e triste mi¬
racułu ẽ. ex amicieiis talib ad has
inimicicias ꝑuenisse: lȩtũ erit & mul¬
tomaiꝰ ex inimiciciis talib ad pͥstinã
concordiã reuertisse.

Expanded text:
creditur aut creditur aut la fama uexatur. quod autem malum perpetratur, hostis est intimus, etiam si nullius intimi loquacitate aut lite uulgetur. quapropter quis prudentium non uideat, etiam tu quam tolerabiliter feras amicissimi quondam et familiarissimi incredibiles nunc inimicitias consolante conscientia et quem ad modum, uel quod iactitat uel quod a quibusdam forsitan creditur, in sinistris armis deputes, quibus non minus quam dextris contra diabolum dimicatur? uerum tamen illum maluerim aliquo modo mitiorem quam te isto modo armatiorem. hoc magnum et triste miraculum est ex amicitiis talibus ad has inimicitias peruenisse. laetum erit et multo maius ei inimicitiis talibus ad pristinam concordiam reuertisse.
Abbreviated transcription (Latin):
de quo suꝑius gemui. om̃ino formi¬
do. Cum enĩ hominẽ xꝑiana cari¬
tate flagrantẽ. atq mͥ fidele ami¬
cum factũ ẽe sentio: qͥcqͥd ei consi¬
lioꝵ meoꝵ cogitationũq cõmitto.¬
ñ homini cõmitto. s illi in qͦ ma¬
net ut talis sit. Ds enĩ caritas est:
ce qͥ manet in caritate. in dõ manet.
Quẽ si deseruerit.: tantũ faciat ne¬
cesse est dolorẽ: quantũ manens fe¬
cerat gaudiũ. Uerumptam̃ ex amico
intimo factus inimicus. querat sibi
potiꝰ qd̾ fingat astutus: ñ inueniat
qd̾ ꝓdat iratus. Hoc aũt ita unꝰqͥsq
facile assequit᷑. ñ occultando qd fece¬
rit: s ñ faciendo qđ occultari uelit.
Qd̃ misedia d̃ĩ bonis piisq concedit.
ut int̾ inimicos quoslibet futuros. li¬
beri securiq uersent᷑. aliena peccata
sibi cõmissa ñ ꝓdant: quȩ ꝓdi metuañ.
ipsi nulla cõmittant. Cũ enĩ falsum
quid a maledico fingit᷑: aut omino ñ

Expanded text:
de quo superius gemui, omnino formide quo superius gemui, omnino formido. cum enim hominem Christiana caritate flagrantem eaque mihi fidelem amicum factam esse sentio, quicquid ei consiliorum meorum cogitationumque committo, non homini committo, sed illi, in quo manet, ut talis sit. deus enim caritas est et, qui manet in caritate, in deo manet; quem si deseruerit, tantum faciat necesse est dolorem, quantum manens fecerat gaudium. uerum tamen ex amico intimo factus inimicus quaerat sibi potius, quod fingat astutus, non inueniat, quod prodat iratus. hoc autem unusquisque facile adsequitur non occultando, quod fecerit, sed non faciendo, quod occultari uelit. quod misericordia dei bonis piisque concedit, ut inter amicos quoslibet futuros liberi securique uersentur, aliena peccata sibi commissa non prodant, quae prodi timeant, ipsi nulla committant. cum enim falsum quid a maledico fingitur, aut omnino, non
Abbreviated transcription (Latin):
frẽm tuũ. Deq enĩ qͥa hoc ꝓpt̾ lon¬
ginquitatẽ terrarũ ñ potes facere
re me: Prsus qd̃ ad ipsas res quas
nosse uolumꝰ attinet. si qͥd ueri me
tenere uł scio. uł credo uł puto. in
quo tu aliter sentis: quantũ dat
dñs. sine tua iniuria conabor asse¬
rere. Qd̃ aũt ꝑtinet ad offensionẽ
tuam. cũ te indignatũ sensero: ni¬
chil aliud quã ueniã dep̾cabor.
Dec omino arbitror te suecensere po¬
tuisse. nͥaut hoc dicerẽ qd ñ debui.
aut ñ sic dicerẽ ut debui: qͥa nec
miror minꝰ nos scire inuicẽ. quã
scim᷑ a coniunctissimis &e familia¬
rissimis nrĩs. in quoꝵ ego carita¬
tem fateor facile me totũ ꝓicio. p̾¬
sertim fatigatũ scandalis scłi. & in
ea sine ulla sollicitudine reqͥesco.
Dm̃ qͥppe illic ẽẽ sentio. in quẽ me se¬
curus ꝓicio: & in quo secur iꝰ reqͥeseo:
nec in hac mea securitate. crastinũ
illud humane fragilitatis incertũ

Expanded text:
fratrem tuum. neque enim, quia hoc propter lonfratrem tuum. neque enim, quia hoc propter longinquitatem terrarum non potes facere re me. prorsus, quod ad ipsas res; quas nosse uolumus, adtinet, si quid ueri me tenere uel scio uel credo uel puto, in quo tu aliter sentis, quantum dat dominus, sine tua iniuria conabor adserere. quod autem pertinet ad offensionem tuam. cum te indignatum sensero, nihil aliud quam ueniam deprecabor. Nec omnino arbitror te suscensere potuisse, nisi aut hoc dicerem, quod non debui, aut non sic dicerem, ut debui, quia nec miror minus nos scire inuicem, quam scimur a coniunctissimis et familiarissimis nostris. in quorum ego caritatem, fateor, facile me totum proicio praesertim fatigatum scandalis saeculi et in ea sine ulla sollicitudine requiesco. deum quippe illic esse sentio, in quem me securus proicio et in quo securas requiesco. nec in hac mea securitate crastinum illud humanae fragilitatis incertum,
Abbreviated transcription (Latin):
quã iracunde minari uisus es. quã
illud qd̾ serio te scripsisse satis appa¬
ret: unde supra locutus sũ plus for¬
tasse quã debui. s ñ plus quã timui:
ubi aisti. ne forte lesus iuste expostu¬
lares. Rogo te si fieri potest: ut inter
nos queramꝰ ae disseramꝰ aliqͥd. quo
sine amaritudine discordiȩ corda
nr̃a pascant᷑. fiat. Si aũt̃ ñ possum
dicere. qͥd mͥ emendandu uideatur
in scriptis tuis. nec tu in meis. nisi
cũ suspitione inuidiȩ. aut lesione
amicicie. quiescamꝰ ab his: & nr̃e ui¬
tȩ salutiq parcamꝰ. Mmus certe as¬
sequatur illa quȩ inflat: dũ ñ offen¬
datur illa quȩ edificat. Ego me lon¬
ge ẽẽ sentio ab illa ꝑfectione. de qͣ
scriptũ est. si qͥs in uerbo ñ offendit
ille ꝑfectus ẽ uir: s plane in mised̾ia¬
dĩ puro me posse facile abs te pe¬
tere ueniã. si qͥd offendi. Qd̾ mͥ aꝑi¬
re debes: ut cũ te audiero. lucreri ᷤ

Expanded text:
er jocari quam iracunde minari visus es, quam er jocari quam iracunde minari visus es, quam illud quod serio te scripsisse satis apparet, unde supra elocutus sum, plus fortasse quam debui, sed non plus quam timui, ubi aisti: Ne forte laesus juste expostulares. Rogo te, si fieri potest, ut inter nos quaeramus et disseramus aliquid, quo sine amaritudine discordiae corda nostra pascantur, fiat. Si autem non possum dicere quid mihi emendandum videatur in scriptis tuis, nec tu in meis, nisi cum suspicione invidiae, aut laesione amicitiae, quiescamus ab his, et nostrae vitae salutique parcamus. Minus certe assequatur illa quae inflat, dum non offendatur illa quae aedificat . Ego me longe esse sentio ab illa perfectione, de qua scriptum est: Si quis in uerbo non offendit, hic perfectus est uir. sed plane in dei misericordia puto me posse facile abs te petere ueniam, si quid offendi. quod mihi aperire debes, ut, cum te audiero, lucreris
Abbreviated transcription (Latin):
iã expediti dnm sequebamini. & in
ea tra uiuebatis simul. in qua dñs hu¬
manis pedib ambulans. pac̾ẽ meã
inquit do uobis. pacẽ meã relinquo
uobis. uiris ȩtate maturis. & in elo¬
quio dñi habitantib. uob̾ accidere
poruerit: Here: tẽptatio ẽ uita hu¬
mana suꝑ terrã. Heu mͥ. qui uos ali¬
cubi simul inuenire ñ possũ. forte
ut moueor. ut doleo. ut timeo. ꝓce¬
derẽ ad pedes urõs: flerem qnͣtũ
ualerem: rogarẽ quantũ amarem᷑
nunc unũquẽq ur̃m ꝓ se ipso. nẽ
utrũq ꝓ alterutro & ꝓ aliis. ac maxi
magno sui ꝑiculo spectant: ne de uo¬
bis ea conscribendo spargatis. q̃ qndo¬
q concordantes delere ñ poteritis. qͥ
nunc concordare nolitis: aut q̃ concor¬
des legere timeatis. ne iterũ litigetiᷤᷤ.
Werũ dico caritati tuȩ. nicħ me magiᷤ
quã hoc exempłu tremuisse: cũ quedã
ad me in epła tua legerẽ tuȩ indigna¬
tionis indicia. ñ tam illa de entello¬

Expanded text:
iam expediti dominum sequebamini et in iam expediti dominum sequebamini et in ea terra uiuebatis simul, in qua dominus humanis pedibus ambulans: pacem meam, inquit, d o uobis, pacem meam relinquo uobis, uiris aetate maturis et in eloquio domini habitantibus uobis accidere potuit. uere temptatio est uita humana super terram. ei mihi, qui uos alicubi simul inuenire non possum! forte, ut moueor, ut doleo, ut timeo, prociderem ad pedes uestros, flerem, quantum ualerem, rogarem, quantum amarem, nunc unumquemque uestrum pro se ipso, nunc utrumque pro alterutro et pro aliis ac maximmagno sui bis ea conscribendo spargatis, quae quandoque concordantes delere non poteritis, qui nunc concordare nolitis; aut quae concordes legere timeatis, ne iterum litigetis. 9. Verum dico charitati tuae, nihil me magis quam hoc exemplum tremuisse, cum quaedam ad me in epistola tua legerem tuae indignationis indicia; non tam illa de Entello
Abbreviated transcription (Latin):
met: qnͣdo accipiã. Et tam̃ utin̾ã
qnͣdoꝙ fiat. qd̾ tã eito fieri ñ posse ꝙͥ
uolumꝰ. quanta possumꝰ tolerantia sus¬
tinemꝰ. Unde recurro ad illa uerba ȩpłȩ
tuȩ dulcissima. scĩq desiderii plenis¬
sima. & ea facio uicissim mea: utinam
mererem᷑ cõplexus tuos. & collatione
mutua uł doceremꝰ aliqua uł discere¬
mnus: si tam̃ ẽẽ ullomͦ poss. qd̵ ego te
docerẽ. In his aut̃ uerbis ñ iam tuis
tantũ s etiã meis. uͥ delector & refici¬
or. & ipso quãuis pendente & ñ at¬
tingente utr iꝰq nr̃m desiderio. noi
parua ex parte consolor. ibi rursꝰ
acerrimis doloꝵ stimulis fodior dũ
cogito. int̾ uos quib ds̃ hoc ipsũ qd̾
uterq nr̃m optauit largũ ꝓlixũq
concesserat. ut coniunctissimi ut fa¬
miliarissimi mella seripturaꝵ scaꝵ
parit̾ lamberetis. sic tantȩ amaritu¬
dinis irrepsisse ꝑniciem. Qnͣdo ñ ubi
non cui. ñ homini formidandu: cũ eo
tpr̃e quo abiectis iã sarcinis scłaribꝰ

Expanded text:
o accipiam? et tamen utinam quandoque fiat, quod tam cito fieri non posse, quam uolumus, quanta possumus tolerantia sustinemus! unde recurro ad illa uerba epistulae tuae dulcissima sanctique desiderii plenissima et ea facio uicissim mea: \'Utinam mereremur complexus tuos et conlatione mutua uel doceremus aliqua uel disceremus, si tamen docerem ! In his autem uerbis non iam tuis tantum, sed etiam meis ubi delector et reficior et ipso quamuis pendente et non adtingente utriusque nostrum desiderio non parua ex parte consolor, ibi rursus acerrimis doloris stimulis fodior, dum cogito inter uos, quibus deus hoc ipsum, quod uterque nostrum optauit, largum prolixumque concesserat, ut coniunctissimi et familiarissimi mella scripturarum sanctarum pariter lamberetis, tantae amaritudinis inrepsisse perniciem quando non, ubi non, cui non homini formidandam, cum eo tempore, quo abiectis iam sarcinis saecularibus
Abbreviated transcription (Latin):
ro etiã. quȩ de xꝑo sentias. Qd̃ enĩ eũ
ñ parupendas aduerti: s utrũ ea so¬
la uia q̃ ab illo demonstrata ẽ ad uitã
beatã ꝑueniri posse existimeᷤ. aliqͣ ex cã
ñ eã negligaᷤᷤire s differaᷤ. an ⁊ aliã uel
alias. ad tam opimã &e p̾ om̃ib appeten¬
dam possessionẽ uias ẽẽ arbitreris.
&e aliquã earũ ia te ingredi credas.
nosse cupio: ñ ut opinor impudent̃.
Diligo enĩ te ꝓꝑt̃ id qd̃ supͣ dixi: meq
abs te diligi ñ temere existimo. nec.
ulla de. re alia. int̾ eos qͥ se beniuole
nouer̃t sermo fructuosior uł impẽdit᷑
uł reposcit᷑. uł accipit᷑ uł recipit᷑: quã
unde boni beatiq simꝰ.¬

Expanded text:
ro etiam, quid de Christo sentias: quod enim -eum ro etiam, quid de Christo sentias: quod enim -eum non parui pendas, aduerti, sed utrum ea sola uia. quae ab illo demonstrata est, ad uitam beatam perueniri posse existimes et aliqua ex causa non eam neglegas ire, sed differas, an et aliam uel alias ad tam opimam et prae omnibus appetendam possessionem uias esse arbitreris et aliquam earum iam te ingredi credas, nosse cupio non, ut opinor, inpudenter; diligo enim te propter id, quod supra dixi, meque abs te diligi non temere existimo nec ulla de re alia inter eos, qui se beniuole nouerunt, sermo fructuosior uel inpenditur uel reposcitur uel accipitur uel recipitur quam, unde boni beatique sim
Abbreviated transcription (Latin):
onginiano augustinꝰ. Sole¬
re aiunt quẽdã ueterũ dicere: quibꝰ
satis ꝑsuasũ eẽt. ut nicħ mallent se ẽẽ
quã uiros bonos: his reliquã facilem
ẽẽ doctrinã. Hanc sententiã nã si re¬
cte recolo socratica ẽ: longe antiqͥor ꝓ¬
phica ĩa p̃cesserat:. p̃cipiens hominib
breuit̃ &e simul. ñ tantũ ut se nicħ ma¬
lit ẽẽ qũa bonũ: uerũetiã unde fiat bo¬
nus. Diliges inqͥt dñm d̾m tuũ ex to¬
do corde tuo. & ex tota anima tua. c
ex tota m̃te tua: &e diliges ꝓximũ tuũ¬
tanquã te ipsũ. Hoc cui ꝑsuasũ eẽt: ñ
ei reliquã facilem. s eã totã ẽẽ doctri¬
nam. dũtaxat utilem ac salubrẽ. Mul¬
dȩ enĩ doctrinȩ st̃. si tam̃ doctrinȩ di¬
in speculo sermocinationis mecũ tuȩ.
nicħ te ẽẽ malle quã uirũ bonũ. dm̃
quo nicbil ẽ melius. & unde humanꝰ
animꝰ haurit ut bonꝰ sit. quonã mͦ
colendũ credas audeo ꝑcunctari. Nã
qd̃ eũ colendũ credas:. ĩa teneo. Que¬

Expanded text:
ONGINIANO AUGUSTINUS. Solere aiunt quendam ueterum dicere, quibus satis persuasum esset, ut nihil mallent se esse quam uiros bonos, his reliquam facilem esse doctrinam. hanc sententiam — nam, si rite recolo, Socratica est — longe antiquior prophetica iam praecesserat praecipiens hominibus breuiter et simul, non tantum ut se nihil malit esse quam bonum, uerum etiam unde fiat bonus: Diliges, inquit. dominum deum tuum ex toto corde tuo et ex tota anima tua et ex tota mente tua et: Diliges proximutanquam teipsum . Hoc cui persuasum esset, non ei reliquam facilem, sed eam totam esse doctrinam duntaxat utilem ac salubrem. Multae enim doctrinae sunt, si tamen doctrinae diin speculo sermocinationis mecum tuae, nihil te esse malle quam virum bonum; Deum, quo nihil est melius, et unde humanus animus haurit ut bonus sit, quonam modo colendum credas, audeo percontari: nam quod eum colendum credas, iam teneo. quae
Abbreviated transcription (Latin):
&e congruit qnͣtum credo morib tiuis.
Mem̃to qͥd mͥ dixeris ꝓfecturo. comicũ
qͥdem de terentio recolens uersũ: s ta¬
men aptissimũ &e utilissimũ. Dunc hic
dies aliam uitã affert: alios mores po¬
stulat. Qd̃ si ueracit̃ dixisti. sicut de te
dubitare ñ debeo: iam ꝓfecto sic uiuis.
ut sis dignꝰ baptismo salutari remis¬
sionem p̾teritoꝵ acciꝑe peccatoꝵ. Nã
omnino ñ ẽ. cui alteri pret̃ dñm xp̃m
manent sceleris uestigia nr̃i: irrita
ppetua soluent formidine t̾ras. Qd
ex cumeo id ẽ ex sibillino carmine. se
tore in spũ audierat: qd necesse habue¬
rit confiteri. Hȩc tͥ dñe merito suscipi¬
ende.& in xp̃o dilectissime ac desideran¬
tissime fr̃ siue pauca siue forsitan mil¬
da sint: uteũq oceupatissime sepsi
Tua mereri seripta desidero: ⁊e te nõ
dedisse int̾ cõpetentes. uł daturii ee
iamiãq cognoscere. Dñs ds nr̃ in que
credidisti. & hic & in futuro seło te con

Expanded text:
et congruit, quantum credo. moribus tuis. et congruit, quantum credo. moribus tuis. memento, quid mihi dixeris profecturo comicum quidem de Terentio recolens uersum sed tamen aptissimum et utilissimum: Nunc hic dies aliam uitam adfert, alios mores postulat. quod si ueraciter dixisti. sicut de te dubitare non debeo. iam profecto sic uiuis, ut sis dignus baptismo salutari remissionem praeteritorum accipere peccatorum. nam omnino non est, cui alteri praeter dominum manent sceleris uestigia nostri, inrita perpetua soluent formidine terras. quod ex Cymaeo, id est ex Sibyllino carmine se ftore in spiritu audierat, quod necesse habuit confiteri. haec tibi, domine merito suscipiende et in Christo dilectissime ac desiderantissime frater, siue pauca siue forsitan multa sint, utcumque occupatissimus scripsi. tua sumere rescripta desidero et te nomen uel dedisse inter competentes uel daturum esse iam iamque cognoscere. dominus deus, in quem credidis
Abbreviated transcription (Latin):
ipse meipsũ patiebar inimicũ: Cum uͦ
benignitas &e grã saluatoris nr̃i illixxit
tu ab hac alienꝰ quomͦ ẽẽ posses amicus
meus. qͥ unde beatꝰ ẽẽ possem penitꝰ ig¬
norabas: & ñ in hoc me amabas. in quo
m̃ ipse iam fuerã utcũꝙ amicꝰ effectus:
Grãs itaꝙ dño: qd̾ te mͥ amicũ facere tan
tis cuncta p̾conia diuina conclusit di¬
cens. Diliges dñm dm tuũ ex toto cor¬
De tuo: & ex tota anima tua. & ex tota
mente tua: &e diliges ꝓximũ tuũ tanꝙͣ.
te ipsũ. In his duob p̾ceptis: tota lex
pendet & ꝓpħȩ. In illo primo rerũ diui¬
narũ: in hoc sccdo. rerũ humanarũ ẽ
cũ beniuolentia & caritate consensio.
Hȩc duo si mecũ firmissime teneas: ami¬
eicia nr̃a uera ac sempit̾na erit: ce non
solũ inuicem nos. s etiã ipsi dño soci¬
abit. Qd̾ ut fiat. exhortor grauitatẽ
&e prudentiã tuã ut iam etiã fideliũ
sacram̃ta ꝑcipias. Decet enĩ ȩtatem:

Expanded text:
ipse me ipsum patiebar inimicum? cum uero ipse me ipsum patiebar inimicum? cum uero benignitas et gratia saluatoris nostri inluxit tu ab hac alienus quo modo esse poteras amicus meus, qui, unde beatus esse possem, penitus ignorabas et non in hoc me amabas, in quo mihi ipse iam fueram utcumque amicus effectus? Gratias itaque domino, quod te mihi amicum facere tandtis cuncta praeconia diuina conclusit dicens: Diliges dominum deum tuum ex toto corde tuo et ex tota anima tua et ex tota mente tua et: Diliges proximum tuum tamquam te ipsum: in his duobus praeceptis tota lex pendet et prophetae. in illo primo rerum diuinarum. in hoc secundo rerum humanarum est cum beniuolentia et caritate consensio. haec duo si mecum firmissime teneas, amicitia nostra uera ac sempiterna erit et non solum inuicem nos sed etiam ipsi domino sociabit. Quod ut fiat, exhortor grauitatem et prudentiam tuam. ut iam etiam fidelium sacramenta percipias; decet enim aetatem
Abbreviated transcription (Latin):
hominẽ recte. diligere nouerit: quisqͥs
eum ñ diligit. qui hominẽ fecit. Sinde
ñ dico. nunc mͥ pleniꝰ amicus es qͥ eras
ex parte: s qntum ratio iudic̃at nec
ex parte eras: qnͣdo nec in reb huma¬
nis mecũ amiciciã uer̃ã tenebas.Rerũ
qͥppe diuinarũ ex quib recte humanȩ
pensantur. socius mͥ ñdum eras: siue
quando nec ipse in eis eramꝰ siue. ptꝰea¬
quã ego eas utcũq saꝑe cepi: a quibͦ
tu longe aberrabas. Nolo aũt succense¬
as. nec tͥ uideatur absurdũ: qd̾ illo tp̃r
cũ in uana mundi hur estuarem. qũa-¬
us me multũ amare uidereris. ñdum
eras amicus ms̃. quando nec ipse mͥ ami¬
cus eram. s potis inimicꝰ. Diligebã qͥppe
iniquitatẽ. Et reuera: qͥa diuina senten¬
tia ẽ. qua scriptũ est in scĩs libris. Qui
aũt diligit iniquitatẽ: odit animã suã.
Cum gͦ odissem animã mea: uerũ ameũ
quomͦ habere poterã. ea mͥ optantẽ in qͥb

Expanded text:
hominem recte diligere nouerit, quisquis hominem recte diligere nouerit, quisquis eum non diligit, qui hominem fecit. proinde non dico: \'Nunc mihi plenius amicus es, qui eras ex parte\', sed, quantum ratio indicat, nec ei parte eras, quando nec in rebus humanis mecum amicitiam ueram tenebas. rerum quippe diuinarum. ei quibus recte humana pensantur, socius mihi nondum eras, siue quando nec ipse in eis eram siue posteaquam ego eas utcumque sapere coepi, a quibus tu , longe abhorrebas. \'hNolo autem suscenseas nec tibi uideatur absurdum, quod illo tempore, cum in uana mundi huius aestuarem, quamuis me multum amare uidereris. nondum eras amicus meus, quando nec ipse mihi amicus eram sed potius inimicus. diligebam quippe iniquitatem et uera, quia diuina, sententia est. qua scriptum est in sanctis libris: Qui autem diligit iniquitatem, odit animam suam. cum ergo odissem animam meam, uerum amicum quo modo habere poteram ea mihi optantem, in quibus
Abbreviated transcription (Latin):
de felicem: quã mundus optare consue¬
uit. Ftiã sic itaq aliqntum tͥ erat mecũ
rerum humanarũ beniuolentia &e cara
consensio. Hunc gͦ quantũ de te gaude¬
am. quib explicem uerbis: qͣndo eum
quẽ quoquo mͦ habui diu amicũ. habeo
iam uerũ amicũ: Accessit enĩ rerum
etiam consensio diuinarũ: qm̃ qͥ mecũ
tẽporalem uitã quondã iocundissima
benignitate eduxisti: nc̃ spe uitȩ et̃nȩ
mecũ esse cȩpisti. Modo uͦ etiã de rebꝰ
humanis int̾ nos nulla dissensio est.
qui eas rerũ diuinarũ cognitione pen-¬
samus: ne. plus eis tribuamꝰ quã modꝰ
earũ iustissime postulat: nec eas in ali¬
quo contemptu abiciendo. creatori ea¬
rum dño rerũ celestiũ atq t̾restriũ
faciamꝰ iniuriã. Ita fit. ut int̾ quos
amicos ñ est rerũ consensio diuinarũ:
nec humanarũ ẽe plena possit ac uera
Necesse ẽ enim ut alit̃ quã oportet huma¬
na estimet. qui diuina contẽpnit. nec

Expanded text:
te felicem, quam mundus optare consuete felicem, quam mundus optare consueuit. et iam sic itaque aliquantum tibi erat mecum rerum humanarum beniuola et cara consensio. nunc ergo quantum de te gaudeo, quibus explicem uerbis, quando eum, quem quoquo modo habui diu amicum, habeo iam uerum amicum? accessit enim rerum etiam consensio diuinarum. quoniam, qui mecum temporalem uitam quondam iucundissima benignitate duxisti, nunc in spe uitae aeternae mecum esse coepisti. modo- uero etiam de rebus humanis inter nos nulla dissensio est, qui eas rerum diuinarum cognitione pensamus. ne plus eis tribuamus. quam modus earum iustissime postulat, nec eas iniquo contemptu abiciendo creatori earum domino rerum caelestium atque terrestrium faciamus iniuriam. ita fit, ut, inter quos amicos non est rerum consensio diuinarum, nec humanarum esse plena possit ac uera. necesse est enim, ut aliter, quam oportet, humana aestimet, qui diuina contemnit, nec
Abbreviated transcription (Latin):
omino merito suscipiendo.
&e in xꝑo dilectissimo ac desi¬
derantissimo fr̃ĩ marciano:
augustin in dño sal. Arripui uł pote
obripui. & quod̃amͦ furatus sũ memet
ipsũ multis occupationib meis. ut tͥ seri¬
berem antiquissimo amico: quẽ tam̃ñ
habebam. quãdiu in xꝑo ñ tenebã. No-¬
sti qͥppe: ut definierit amiciciã roma¬
ni ut ait qͥdam maximꝰ auctor tullr
eloquii. Dixit enĩ & uerissime dixit:
amicicia ẽ rerũ humanarũ &e diui¬
narũ. cũ beniuolentia & caritate con¬
sentiebas in reb humanis. cũ eis more
uulgi frui euꝑem: e m̃ ad ea capescenda
quoꝵ me penitet. fauendo uelificabas:
imino uͦ uela cupiditatũ mearũ. cũ ee¬
teris tc̃ dilectorib meis int p̃cipuos
aura laudis inflabas. Porro in rebuis
diuinis. quarũ mͥ illo tpr̃e nulla elu¬
cerat ueritas: utiq in maiore. illis dif¬
finitionis parte. nr̃a amicicia claudi
beniuolentia &e caritate consensio. Et
pebas salute mortali: ce ea rerũ ꝓsꝑita¬

Expanded text:
OMINO MERITO SUSCIPIENDO ET IN CHRISTO DILECTISSIMO AC DESIDERANTISSIMO FRATRI MARCIANO AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Abripui uel potius subripui et quodam modo furatus sum memet ipsum multis occupationibus meis. ut tibi scriberem antiquissimo amico, quem tamen non habebam, quam diu in Christo non tenebam. nosti quippe, ut definierit amicitiam \'Romani\', ut ait quidam, \'maximus auctor Tullius eloquii\'. dixit enim et uerissime dixit: \'Amicitia est rerum humanarum et diuinarum cum beniuolentia et caritate consentiebas in rebus humanis, cum eis more uulgi frui cuperem, et milii ad ea capessenda, quorum me paenitet. fauendo uelificabas, immo uero uela cupiditatum mearum cum ceteris tunc dilectoribus meis inter praecipuos aura laudis inflabas. porro in rebus diuinis, quarum mihi illo tempore nulla eluxerat ueritas, utique in maiore illius definitionis parte nostra amicitia claudicbeniuolentia et caritate consensio\'. Epiebas salute mortali et ea rei-um prosperita
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃. quã non solũ ꝑꝑter desideriũ me-¬
ꝓpositũ. uł undecũq fama p̃dicante
didicerunt. s etiã ꝓpt̾̃ cȩteros qͥ partĩ
ñ audiunt. partĩ audita ñ credunt.
tam̃ possunt comꝑta diligere: uos istsᷤ
terris etiã corporalit̃ adẽẽ cupimus.
Quãuis enĩ sedulo atq misericordit̃
id agitis : tam̃ etiã corã hominib re

Expanded text:
deus. quam non solum deus. quam non solum opositum uel undecumque fama praedicante didicerunt, sed etiam propter ceteros. qui partim non audiunt, partim audita: non credunt, tamen possunt comperta diligere, uos istis terris etiam corporaliter adesse cupiamus. quamuis enim sedulo atque misericorditer id agatis, tamen etiam coram h
Abbreviated transcription (Latin):
cura tenear. ex hoc ur̃a caritas opor¬
det attendat: qd̾ beatissimꝰ pat̃ uale¬
rius. qͥ uos nobiscũ qͣntum salutet.
qnͣtumq sitiat audietis ex fr̃ib. nec
pb̃rm me ẽẽ suũ passus ẽ: ñ maiorẽ
mͥ eoepischopatꝰ sarcin̾a imponeret.
Qd quidẽ quia tanta eiꝰ caritate. tai¬
toꝙ ppłi studio. dñm id uelle credidi.
ñ nullis iã exemplis p̃cedentib qͥb
mͥ omĩs excusatio claudebat᷑: uehe¬
menter timui excusare. S quãquã
iugũ xꝑi ꝑ seipsũ lene sit. & sarcina
& infirmitatẽ. siqͥd me mordet hoc
uinculũ. atq urget hoc onus. ineffa¬
biliter mͥ aliquanto ur̃e p̾sentiȩ sola¬
tio. tolerabiliꝰ & portabiliꝰ readderet᷑.
quos audio curis eius modi expedi¬
tiores liberioresꝙ uiuere. Quare
ñ impudent̃ ego rogo uos &e postulo
&e flagito: ut in africã maiore taliũ
hominũ siti quã siccitatis nobilitate
laborantẽ. uenire dignemini. Seit

Expanded text:
cura tenear, ex hoc uestra caritas oporcura tenear, ex hoc uestra caritas oportet adtendat, quod beatissimus pater Valerius, qui uos nobiscum quantum salutet quantumque sitiat, audietis ex fratribus, nec presbyterum me esse suum passus est, nisi maiorem mihi coepiscopatus sarcinam inponeret. quod quidem quia tanta eius caritate tantoque populi studio dominum id uelle credidi, nonnullis iam exemplis praecedentibus, quibus mihi omnis excusatio claudebatur, uehementer timui excusare. sed quamquam iugum Christi per se ipsum lene sit et sarcina atque infirmitatem, si quid me mordet hoc uinculum atque urget hoc onus, ineffabiliter mihi aliquanto uestrae praesentiae solatio tolerabilius et portabilius redderetur. uos autem audio curis eius modi expeditiores liberioresque uiuere. qua re non ego inpudenter rogo uos et postulo et flagito, ut in Africam maiore talium hominum siti quam siccitatis nobilitate laborantem uenire dignemini. Scit
Abbreviated transcription (Latin):
remus domo. Cur enĩ non eis dẽ etiã
uerbis uterem᷑: Agnoscis enĩ credo
hȩc ẽẽ ex epła ur̃a. S eur potius hȩc
ur̃a uerba sint quã mea: Quȩ utiq
quã ur̃a sunt. tam nobis ab eiꝰdem ca¬
pitis cõmunione proueniunt: & si a
tomagis ea sic dilexi. ut obsiderent
uiã pectoris mer. neq a corde ad lin¬
guam meã uerba transire sinerent:
spũ uegetari: nͥ qui ñ sentit. qua nob̾
dilectione uinciam᷑: Hellem tam̃ sci¬
re: utrũ hane absentiã corporale̾ uoᷤᷤ
patientiꝰ quã nos facilius toleretis.
S ita ẽ. fateor ñ amo istã fortitudinem
urãm: nisi qͥa forte nos tales sumꝰ uͭt
minus a uobis desiderari qũã uos de¬
siderare debeamꝰ. In me certe si eẽt
patientia urẽ absentiȩ ꝑferendȩ. dis¬
pliceret mͥ. Segnit̾ enĩ ageremt᷑ ut uoᷤᷤ
uiderem. Qd aũt absur diꝰ quã for¬
titudine fieri segniorẽ: S qua ȩccł̃iȩ

Expanded text:
remus domo\'! cur enim non etiam isdem remus domo\'! cur enim non etiam isdem uerbis uteremur? agnoscitis enim, credo, haec esse ex epistula uestra. sed cur potius haec uestra sint uerba quam mea, quae utique quam uera sunt, tam nobis ab eiusdem capitis communione proueniunt? et si a tanto magis ea sic dilexi, ut obsiderent uiam pectoris mei neque a corde ad linguam meam uerba transire sinerent, spiritu uegetari, nisi qui non sentit, qua nobis dilectione uinciamur? Vellem tamen scire, utrum hanc absentiam corporalem uos patientius quam nos facilius toleretis. si ita est, fateor, non amo istam fortitudinem uestram, nisi forte quia nos tales sumus, ut minus a uobis desiderari quam uos desiderare debeamus. in me certe si esset patientia uestrae absentiae perferendae, displiceret mihi; segniter enim agerem, ut uos uiderem; quid autem absurdius quam fortitudine fieri segniorem? sed qua ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
epłãm urãm frat̾nam scilicet aninĩa.
sic in eoꝵ colloquio legebamꝰ: ut tan¬
to beatior appareret nobis: qnto uberiꝰ
conscripta eẽt ex uobis. Itaq ilła ad eiꝰ¬
dem beatitudinis imitationẽ. studio¬
sissime de uobis omĩa ꝑcunctando in¬
nr̃ã corda transseripsimꝰ. nec idõ tam̃ eoᷤᷤ
dam cito a uobis licet ad uos remeanteᷤ.
sine molestia passi sumꝰ. Uidete enĩ q̃so
uos: quib quatiebam᷑ affectib Tanto
utiq dimitendi erant uelociꝰ. qnͣto
uobis impensius obȩdire cupiebant.
S quanto id cupiebant magis. tanto
uos nobis p̃sentius exhibebant: eo qͥp¬
pe indicabant. quã cara uiscera ur̃a eẽñ.
Tanto gͥ eos minꝰ dimittere uolebamꝰ.
qñto iustius ut dimitt̾e̾ntur instabañ.
Orem ñ ferendam. nͥ a nobis ista disces¬
sione ñ discederemꝰ nͥ uniꝰ essemꝰ eorꝑiᷤ
m̃bra: unũ haberemꝰ caput: una per¬
sunderem᷑ grã: uno pane uiuerem:
una incederemꝰ uia: eadem habita¬

Expanded text:
estram, fraternam scilicet animam. sic in eorum conloquio legebamus, ut tanto beatior appareret nobis, quanto uberius conscripta esset ex uobis. itaque illam ad eiusdem beatitatis imitationem studiosissime de uobis omnia nostra corda transcripsimus. 3. Nec ideo tamen eos tam cito a nobis, licet ad vos remeantes, sine molestia passi sumus. Videte enim, quaeso vos, quibus qualiebamur affectibus. Tanto utique dimittendi erant velocius, quanto vobis impensius obedire cupiebant; sed quanto id cupiebant magis, tanto vos nobis praesentius exhibebant: eo quippe indicabant quam chara vestra viscera essent; tanto igitur eos minus dimittere volebamus, quanto justius ut dimitterentur instabant. O rem non ferendam, nisi a nobis ista discessione non discederemus, nisi unius essemus corporis membra, unum haberemus caput, una perfunderemur gratia, uno pane uiueremus, una incederemus uia, eadem habita
Abbreviated transcription (Latin):
ditate suscepimꝰ Ynde aut qnͣdo aut
quomͦ uł uos p̾stare. uł ñ possemꝰ exi¬
gere: ut nos de uob̃ tanta seribendo
doceretis. qnͣta eoꝵ ore didicimꝰ. Ad¬
erat etiã qd nulli cartȩ adẽẽ potest.
tantũ in narrantib gaudiũ: ut ꝑ ip¬
sum etiã uultũ oculosq loquentiũ.
uos in cordib eoꝵ seriptos cũ ineffabi¬
li leticia legeremꝰ. Hoc qͦq ampliꝰ erat:

Expanded text:
ditate suscepimus. unde aut quando aut ditate suscepimus. unde aut quando aut quo modo uel uos praestare uel nos possemus exigere, ut nos de uobis tanta scribendo doceretis, quanta eorum ore didicimus? aderat etiam, quod nulli chartae adesse potest, tantum in narrantibus gaudium, ut per ipsum etiam uultum oculosque loquentium uos in cordibus eorum scriptos cum ineffabil
Abbreviated transcription (Latin):
quib respondi pͥorib urĩs. si tam̃ ur̃is
litteris ullamͦ a me responderi potest.
celerrime optauerini uenire in ur̃ȩ ca¬
ritatis manꝰ ut quo quo pacto absens
cito possem ẽẽ uobiscũ: lucrũ ur̃e epłȩ
mͥ contulit tarditas mea. Bonus dñs
qui ñ tribuit. sepe qd uolumꝰ: ut qd̾
mallemꝰ attribuat. Aliud enĩ est qd̾ ac¬
cepta ȩpła mea seripturi estis: aliud
qd̾ ñ accipiendo scripsistis. Qd̃ cũ le¬
tissime legerimꝰ defuiss certe nob̃ ista
lȩticia. si ut optauimꝰ maximeq uolu¬
imus. cito ad urãm scĩtatẽ nr̃e littere
ꝑmeassent. Nunc uero ae hec habere
scripta &e illa sꝑare reseripta: gaudio
cumulatiori delectat. Ita nec nr̃a culpa
accusari potest: & dñi largior benigni¬
tas fecit: qd̃ nro desiderio conducibiliꝰ
aliamq epłam urãm audientẽ uoces
atq reddentẽ. &e suauissimã partem¬
ur̃e p̃sentiȩ. qua uob̃ uisendis inbia¬
remus auidius: cũ magna in dño iocũ¬

Expanded text:
quibus respondi prioribus vestris, si tamen vestris litteris ullo modo a me responderi potest, celerrime optaverim venire in vestrae Charitatis manus, ut quoquo pacto absens cito possem esse vobiscum, lucrum mihi vestrae epistolae contulit tarditas mea. Bonus Dominus, qui non tribuit saepe quod volumus, ut quod mallemus attribuat. Aliud enim est, quod accepta epistola mea scripturi estis, aliud quod non accipiendo scripsistis. Quod cum laetissime legerimus, defuisset nobis certe ista laetitia, si, ut optavimus maximeque voluimus, cito ad vestram Sanctitatem nostrae litterae permeassent. Nunc vero et haec habere scripta, et illa sperare rescripta, gaudio cumulatiore delectat. Ita nec nostra culpa accusari potest, et Domini largior benignitas fecit quod nostro desiderio conducibilius aliam epistolam vestram, audientem voces atque reddenteraesentiae, sed qua uobis uisendis inhiaremus auidius, cum magna in domino iucun