comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dicis colligant᷑. Quintꝰ auricularis ꝓ
eo qd eo aurem scalpimꝰ. Ungulas ex
greco uocamꝰ. illi enĩ has onices dicunt
Truncus media pars corporis a collo ad
inguinem. de quo nigidius. caput collo
uehitur. truncꝰ sustinetur coxis. & geni¬
bus. cruribq Torax a grecis dicitur
anterior pars trunci a collo usq ad
stomachũ quã nos dicimꝰ archam. eo
qđ ibi archanũ sit. idest secretũ qͦ cȩteri
inter quas pars illa ossea pectus dicitur
dextraq autẽ leuaq costȩ. Pectꝰ uocatũ.
qđ sit perum. int̾ eminentes mamillarũ
partes. unde & pectinem dici qđ pexos
capillos faciat. Mamillȩ uocatȩ. quia
rotundȩ sunt qͣsi malȩ ꝑ diminutionẽ
scilicet. Papillȩ capita mãmarũ sunt.
quas sugentes comp̃hendunt. & dictȩ
papillȩ qđ eas infantes quasi palpant
dum lac sugunt ꝓuide est mamilla
om̃is eminentia uberis. papilla uͦ bre¬
ue illud unde lac trahitur. Ubera uͦ¬

Expanded text:
dicis colliguntur. Quintus auricularis, pro dicis colliguntur. Quintus auricularis, pro eo quod eo aurem scalpimus. Ungulas ex Graeco vocamus: illi enim has ὄνυχας dicunt. Truncus minguina, de quo Nigidius: Caput collo vehitur, truncus sustinetur coxis, et genibus cruribusque. Thorax a Graecis dicitur anterior pars trunci a collo usque ad stomachum quam nos dicimus arcam, eo quod ibi sit arcanum, id est, secretum, a quo caeteri  mamillae dicuntur, inter quas pars illa ossea pectus dicitur; dextra autem laevaque costae. Pectus vocatum, eo quod sit pexum inter eminentes mamillarum partes, unde et pectinem dicimus, quod pexos capillos faciat. Mamillae vocatae, quia rotundae sunt, quasi malae, per diminutionem scilicet. 75. Papillae capita mammarum sunt, quas sugentes comprehendunt. Et dictae papillae, quod eas infantes quasi pappant, dum lac sugunt. Proinde mamilla est omnis eminentia uberis, papilla vero breve illud unde lac trahitur. 76. Ubera
Abbreviated transcription (Latin):
tur. ipsa fidei testis. atq salutis adhibe¬
tur. & hoc est illud apud tulliũ. fidem
publicã nissu senatus dedi. id est dexte¬
ram. unde & aplłs dicit. dextras mͥ dede¬
runt & barnabe societatis. Leua quod¬
uocata. qͣsi sine dextera. siue qđ rẽ fieri
sinat. a smendo enĩ sinistra ẽ nuncupa¬
ta. Palma est manꝰ expansis digitis. sic̃
contractis pugnus. Pugnus autẽ a pu¬
gillo dictus. sicut palma ab extensis pal¬
mȩ ramis. Digiti nuncupati. uł quia
decẽ sunt. uł quia decent᷑ iuncti existuis.
nam habent in se & numerũ ꝑfectum.
& ordinẽ decentissimũ. Primꝰ pollex
& potestate. Scds index. & salutaris.
siue demonstratoriꝰ. quia fere eo salu¬
tamus. uł ostendimꝰ. uł indicamus.
Terciꝰ impudicus. qđ plerũq ꝑ eũ oppro¬
brii insectatio exprimit᷑. Quartus anu
laris. eo qđ in ip̃so anulus gerit᷑. idem
& medicinalis. qđ eo trita colliria a me¬

Expanded text:
tur, ipsa testis fidei atque salutis perhibetur, ipsa testis fidei atque salutis perhibetur, et hoc est illud apud Tullium: « Fidem publicam jussu senatus dedi, id est dextram. » Unde et Apostolus dicit: Dextras mihi dederunt et Barnabae societatis . Laeva dvocata quasi sine dextra, sive quod rem fieri sinat. A sinendo enim sinixtra est nuncupata. Palma est manus expansis digitis, sicut contractis pugnus. Pugnus autem a pugillo dictus, sicut palma ab expansis palmae ramis. Digiti nuncupati, vel quia decem sunt, vel quia decenter iuncti existunt. Nam habent in se et numerum perfectum et ordinem decentissimum. Primus pollux t potestate. Secundus index et salutatorius sive demonstratorius, quia fere eo salutamus, vel ostendimus, vel indicamus. Tertius impudicus, quod plerumque per eum opprobrii ilaris, eo quod in ipso anulus geritur. Idem et medicinalis, quod eo trita collyria a me
Abbreviated transcription (Latin):
hominis a pecudib mutis. ut hi hume¬
ros illi armos habere dicant᷑. nam ꝓprie
armi quadrupedũ sunt. Ola sũmi hu¬
meri pars posterior. Brachia a fortita
iacertor sunt. & insigne musculoꝵ ro¬
bur existit. in his sunt thori. idest mu¬
sculi. & dicti thori. qđ illic uiscera torta
uideantur. Cubitũ dictũ qđ ad cibos
sumendos in ipso cubamꝰ. Ulna scdam
quosdã utriꝰq manus extensio ẽ. scd̃m
alios cubitus qđd magis uerũ est. quia
grece ulenos dicit᷑. cubitꝰ. Alȩ sub bra¬
chia st̃ appellatȩ. eo qđ ex eis in modum
alarũ motus brachioꝵ inchoat. quas
cilluntur idest mouentur: unde et
oscisla dicta ab eo qd oscillant᷑ hoc est
moueantur ora. nam cillere est mouere
has quidã subhircos uocant. qđ in pleriꝰq
hominib hircoꝵ fetorẽ reddant. Manꝰ
dicta. qđ sit totiꝰ corporis munus. ipsa
enĩ cibũ ori ministrat. ipsa oꝑatur oĩa
atq dispensat. ꝑ eam accipimꝰ & damꝰ.

Expanded text:
hominis a pecudibus mutis, ut hi humehominis a pecudibus mutis, ut hi humeros, illi armos habere dicantur. Nam proprie armi quadrupedum sunt. Ola sumeri pars posterior et occultior. Brachia a fortitudlacertorum sunt, et insigne musculorum robur existit. In his sunt tori, id est musculi, et dicti tori, quia illic viscera torta videantur. Cubitus dictus, quod ad cibos sumendos ipsi incumbimus. Ulna secundum quosdam utriusque manus extensio est; secundum alios cubitus quod magis verum est, quia Graece olenos cubitus dicitur. Alae sub brachiis sunt appellatae, eo quod ex eis in modum alarum motus brachiorum inchoet; quas cillentur, id est moveantur. Unde et oscilla dicta ab eo quod cillentur, id est moveantur ora; nam cillere est movere: has quidam hircos dicunt, eo quod in plerisque hominibus hircinum fetorem reddant. Manus dicta quod sit totius corporis munus; ipsa enim cibum ori ministrat, ipsa operatur omnia atque dispensat, per eam accipimus et donamus.
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Gurgulio a gutture nom̃ trahit.
cuiꝰ meatus ad os & nares ꝑtendit.
habens uiã qua uox ad linguã transmit¬
titur. ut possit uerba collidere unde
& garrire dicimꝰ. Rumen ꝓximum
gurgulioni. quo cibus & potio deuorat᷑.
hinc bestiȩ quȩ cibũ reuocant ac re¬
mandunt: ruminare dicunt᷑. Sublin¬
guium oꝑculum gurgulionis quasi
parua lingua quȩ foramen lingue
recludit aꝑitq. Collũ dictũ qd̾ sit
rigidũ & erectũ. ut columna baiuilais
caput. & sustentans qͣsi capitoliũ. cuiꝰ
anterior pars gula uocatur. posterior
ceruix. Ceruix autẽ uocata qđ ꝑ eam
partẽ cerebrũ ad medullã spinȩ dirigi¬
tur. qͣsi cerebri uia. ueteres autẽ plurali
tantũ numero ceruices dicebant. priꝰ
ortensius ceruicẽ singulariter dixit. cer¬
uix autẽ numero singulari menbrum
ipsũ significat. nam pluralit̾ contuma¬
ciam sepe demonstrat. Cicero in uerrinis
Humeri dicti qͣsi armi ad̃ distinctionem

Expanded text:
tur. Gurgulio a gutture nomen trahit, tur. Gurgulio a gutture nomen trahit, cuius meatus ad os et nares pertendit: habens viam qua vox ad linguam transmittitur, ut possit verba conlidere. Unde et garrire dicimus. Rumen proximum gurgulioni, quo cibus et potio devoratur. Hinc bestiae, quae cibum revocant ac remandunt, ruminare dicuntur. Sublinguium operculum gurgulionis, quasi parva lingua quae foramen linguae recludit operitve. Collum dictum, quod sit rigidum et teres ut columna, baiulans caput et sustentans quasi capitolium: cuius anterior pars gula vocatur, posterior cervix. Cervix autem vocata, quod per eam partem cerebrum ad medullam spinae dirigitur, quasi cerebri via. Veteres autem plurali tantum numero cervices dicebant: prius Hortensius cervicem singulariter dixit. Cervix autem numero singulari membrum ipsud significat: nam pluraliter contumaciam saepe demonstrat. Cicero in Verrinis Umeri dicti, quasi armi, ad distinctionem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ longitudine & rotunditate colo ellos
uocant. ultimi sunt molares qͥ concisa
a priorib atq confracta subigunt. &
molunt. atq immassant. unde & mola¬
res uocati sunt: Dentiũ autẽ numerũ
discerint qualitas sexus. nã in uiris
plures. in feminis pauciores existuntꝰ.
Gengiuȩ a gignendis dentib nominate
factȩ sunt etia  ad decorẽ dentium
ne nudi horrori potiꝰ qu̾a ornamento
existerent. Palatũ susũ sicut celũ est po¬
habeat. Fauces a fundendis uocib nomi¬
natȩ.uł qd ꝑ eas fam uoceᷤ. Arteriȩ uocate
siue qđ ꝑ eas a pulmone aer hoc ẽ sp̃s
fertur. seu qd artis. & angustis meatib
sp̃m uitalem retineant. unde uocis
sonos emittunt. qui som uno modo
sonarent. nisi linguę motꝰ distantias
uocis efficeret. Toles gallica lingua di¬
cuntur quas ualgo ꝑ diminutionẽ
tox illas uocant. quȩ in faucib turge¬
scere solent. Mentum dictũ. qđ inde
mandibulȩ oriantur. uł qđ ibi iungan¬

Expanded text:
pro longitudine et rotunditate colomellos pro longitudine et rotunditate colomellos vocant. Ultimi sunt molares, qui concisa a prioribus atque confracta subigunt et molent atque inmassant; unde et molares vocati sunt. Dentium autem numerum discernit qualitas sexus. Nam in viris plures, in feminis pauciores existunt. Gingivae a gignendis dentibus nominatae. Factae sunt autem etiam ad decorem dentium, ne nudi horrori potius quam ornamento existerent. Palatum nostrum sicut caelum est poimilitudinem habeat. Fauces a fundendis vocibus nominatae, vel quod per eas famur voces. Arteriae vocatae, sive quod per eas a pulmone aer, hoc est spiritus fertur, seu quod artis et angustis meatibus spiritum vitalem retineant, unde vocis sonos emittunt: qui soni uno modo sonarent, nisi linguae motus distantias vocis efficeret. Toles Gallica lingua dicuntur, quas vulgo per diminutionem tusillas vocant, quae in faucibus turgescere solent. Mentum dictum, quod inde mandibulae oriantur, vel quod ibi iungan
Abbreviated transcription (Latin):
qđ ꝑ ipsũ quasi ꝑ ostiũ. & cibos intus
mittimꝰ. & sputum foras ꝓicimus. uł
quia inde egrediunt᷑ cibi. uł qđ inde
egrediunt᷑ sermones. Labia a lambi¬
endo nominata. qd autẽ supiꝰ est la¬
bium dicimꝰ. qd inferiꝰ eo qd̾ grossiꝰ
sit labrũ. alii uiroꝵ labra. mulierũ
labia dicunt. Linguȩ a lingendo ci¬
bos putat uarro nom̃ impositũ. alii qd̾
ꝑ articulatos sonos uerba ligat. sicut
enĩ plectrũ cordis. ita lingna illiditur
dentib & uocalẽ exse efficit sonum.
Dentes greci odontes dicunt. & iidein la¬
tinũ trahere uident᷑ nom̃: Hoꝵ primi
p̾cisores dicunt᷑ quia om̃e qd accipitur.
ipsi priꝰ incidunt: sequentes camni
uocantur. quoꝵ duo in dextera maxilla
& duo in sinistra sunt. & dicti canini qͥ
ad similitudinẽ caninoꝵ existunt. &¬
canis ex ipsis ossa confringit. sicut & ho
mo. ut qd ñ possunt priores p̾cidere.¬
illis tradant ut confringant. hos uulgꝰ

Expanded text:
per ipsum quasi per ostium et cibos intus per ipsum quasi per ostium et cibos intus mittimus et sputum foris proicimus; vel quia inde ingrediuntur cibi, inde egrediuntur sermones. Labia a lambendo nominata. Quod autem superius est, labium dicimus; quod inferius, eo quod grossior sit, labrum. Alii virorum labra, mulierum labia dicunt. Linguae a ligando cibo putat Varro nomen impositum. Alii, quod per articulatos sonos verba ligat. Sicut enim plectrum cordis, ita lingua inliditur dentibus et vocalem efficit sonum. Dentes Graeci ὀδόντες vocant, et inde in Latinum trahere nomen videntur. Horum primi praecisores dicuntur, quia omne, quod accipitur, ipsi prius incidunt. Sequentes canini vocantur, quorum duo in dextra maxilla et duo in sinistra sunt. Et dicti canini quia ad similitudinem caninorum existunt, et canis ex ipsmo quae non possunt priores pillis tradunt ut confrangant. Hos vulgus
Abbreviated transcription (Latin):
siue qđ infra oculos ꝓminent in rotun¬
ditatẽ. quȩ greci mela appellant. siue
qđ sint supra maxillas. Maxille ꝑ dimi¬
nutionẽ a malis. sicuti paxillus a palo.
taxillus a talo. Mandibulȩ st̃ maxilla¬
rũ partes. ex qua & nom̃ nunc factum.
Barbã uereres uocauert̾. qđ uiroꝵ sit ñ
mulierũ. Auriũ inde dictũ nom̃ a uoci¬
immutationẽ enĩ litterȩ aures st̃ quasi
auris ab acumine dicta. Pinnum enim
antiqui acutũ dicebant. unde & bipen¬
nis. & pinna. Nares iccirco non mnant᷑.
nit. siue quia nos odore ãmonent. ut
odoremꝰ aliquid ac sciamꝰ. unde econ¬
tra inscii ac rudes ignari dicuntur
Olfecisse enĩ ueteres scisse dicebant. Teren
pars ꝓpter qđ ȩqualit᷑ sit in longitudi¬
ne. & rotunditate porrecta columna
uocat᷑. extrema pars er pirula. a for¬
mula pomi piri. quȩ uͦ dextra leuaq
sunt pinnulȩ ab alarũ similitudine.
mediũ autẽ int̾finium. Os dictũ est

Expanded text:
sive quod infra oculos prominent in rotunsive quod infra oculos prominent in rotunditatem, quam Graeci μῆλα appellant, sive quod sint supra maxillas. Maxillae per diminutionem a malis; sicuti paxillus a palo, taxillus a talo. Mandibulae sunt maxillarum partes, ex quo et nomen factum. Barbam veteres vocaverunt, quod virorum sit, non mulierum. Aurium inditum nomen a vociinmutationem enim litterae aures quasi auris, ab acumine dicta. Pinnum enim antiqui acutum dicebant, unde et bipinnis et pinna. Nares idcirco nominantur qnon desinit, sive quia nos odore admonent ut norimus aliquid ac sciamus. Unde et e contra inscii ac rudes ignari dicuntur. Olfecisse enim scisse veteres dicebant. Terentpars, propter quod aequaliter sit in longitudine et rotunditate porrecta, columna vocatur; extremitas eius pirula, a formula pomi piri; quae vero dextra laevaque sunt, pinnulae, ab alarum similitudine: medium autem interfinium. Os dictum, quod
Abbreviated transcription (Latin):
tingunt extant. & noti ordine seruato.
capilli tutelam oculis ministrantes.
ne irruentes facile in iurias excipiant.¬
& ex eo noceantur ut pulueris uł cuiꝰꝗͣ.
crassioris materiȩ arceant contactum.
aut ipsũ qͦ aerem concidendo mitificent.
quo tenuem atq serenũ faciant uisum.
Lacrimas a laceratione mtis quida putañ
dictas. alii existimant ido qđ greci dar¬
siriã uocant. Cilia st tegmina quib
coopiuntur oculi. & dicta cilia qd̵ celent
oculos tegantq tuta custodia. Supci¬
lia dicta. quia supposita sunt ciliis.
quȩ iccirco pilis uestita st̃. ut oculis
munim̃ta p̃tendant. & sudore a capi¬
te defluentẽ depellant. Interciliũ uͦ
est mediũ illud̃ inter suꝑcilia qd̾ sine
pilis est. Genȩ sunt inferiores oculoꝵ
partes unde barbȩ inchoant. nã grece
genos barbȩ. hinc & genȩ qđ inde
eminentes sub oculis partes. ad ꝓtectio¬
nem eoꝵ suppositȩ. Uocatȩ autẽ malȩ

Expanded text:
tingunt, extant adnati ordine servato tingunt, extant adnati ordine servato capilli tutelam oculis ministrantes, ne inruentes facile iniurias excipiant et ex eo noceantur, ut pulveris vel cuiusquam crassioris materiae arceant contactum, aut ipsum quoque aerem concidendo mitificent, quo tenuem atque serenum faciant visum. Lacrimas quidam a laceratione mentis putant dictas; alii existimant ideo quod Graeci δάκρυα vocant. Cilia sunt tegmina quibus operiuntur oculi, et dicta cilia quod celent oculos tegantque tuta custodia. Supercilia dicta, quia superposita sunt ciliis; quae idcirco pilis vestita sunt ut oculis munimenta praetendant, et sudorem a capite defluentem depellant. Intercilium vero est medium illud inter supercilia quod sine pilis est. Genae sunt inferiores oculorum partes, unde barbae inchoant. Nam Graece γένειον barbae. Hinc et genae, quod inde eminentes sub oculis partes ad protectionem eorum suppositae. Vocatae autem malae
Abbreviated transcription (Latin):
paruȩ imagines nobis uident᷑. ꝓpterea¬
pupillȩ appellantur. nam paruuli pu¬
pilli dicunt᷑: hanc pleriq pupulã uocañ.
Uocatur autẽ pupilla. qđ sit pura atq
impolluta. ut st̃ puellȩ. Phisici dicunt
easdem pupillas quas uidemꝰ in oculis
morituros ante tridirã ñ habere. quib
nͨ uisis. certa est desperatio. Circulꝰ uͦ¬
a quo pupilla albȩ partes oculi sepa¬
rantur discreta ingredine.corona di¬
citur. qđ rotunditate sua ornet ambi¬
tum pupullȩ:. Uoluos autẽ quidã ap¬
pellant ipsos uertices oculoꝵ a simili¬
tudine ualuarũ. Palpebrȩ sunt sinus
oculoꝵ a palpitatione dicte. qͥa semꝑ
mouentur. concurrunt emi inuicẽ. ut
assiduo motu reficiant obtutũ. Muni¬
tȩ sunt autẽ uallo capilloꝵ. ut & aptis
oculis si quid inciderit repellatur. &
somno cohibentib tanqͣ. in uoluti qui¬
escant latentes. In sumitate autẽ palpe¬
brarũ locis quib se utrȩq clausȩ con¬

Expanded text:
parparpupillae appellantur. Nam parvuli pupilli dicuntur. Hanc plerique pupulam vocant; vocatur autem pupilla, quod sit pura, atque impolluta, ut sunt puellae. Physici dicunt easdem pupillas, quas videmus in oculis, morituros ante triduum non habere, quibus non visis certa est desperatio. 38. Circulus vero quo a pupilla partes albae oculi separantur discreta nigredine, corona dicitur, quod rotunditate sui ornent ambitum pupillae. Volvos autem quidam appellant ipsos vertices oculorum ex similitudine bolborum. 39. Palpebrae sunt sinus oculorum, a palpitatione dictae, quia semper moventur. Concurrunt enim invicem, ut assiduo motu reficiant obtutum. Munitae sunt autem vallo capillorum, ut et apertis oculis si quid inciderit repellatur, et somno coniventibus tamquam involuti quiescant latentes. In summitate autem palpebrarum locis, quibus se utraque clausa con
Abbreviated transcription (Latin):
eo qd ꝑ eum animi uoluntas ostenditur.
mutat᷑. unde & differunt sibi utraq.
nam facies simplicit᷑ accipitur de uniꝰ¬
cusꝰq naturali aspectu. uultꝰ autẽ ani¬
moꝵ qualitatẽ significat. Frons ab
oculoꝵ foraminib nominata est. hȩc
imago quȩdam animi mentis motũ
specie sua exprimit. dũ uellȩta uł tri¬
stis est. Oculi uocati. siue qͥa eos cilioꝵ
tegmina occultant. ne qua incidentis
iniuriȩ offensione ledantur. siue quia
occultũ lumen habent. idest secretũ uł
intus positũ. Hi int̾ om̃s sensus uicini¬
ores ammȩ existunt. In oculis enĩ om̃e
mentis indiciũ est. unde & animi ꝑtur¬
batio uł hilaritas in oculis apparet.
O culi autẽ idem & lumina. & dicta lu¬
mina qđ ex eis lumen manat. uł qđ¬
ex initio sui clausam teneant lucem.
aut extrinsecus acceptã usui p̃ponendo
refundant. Pupilla est mediꝰ punctꝰ
oculi. in quo uis uidendi est. ubi quia

Expanded text:
eo quod per eum animi voluntas ostenditur. eo quod per eum animi voluntas ostenditur. mutatur. Unde et differunt sibi utraque; nam facies simpliciter accipitur de uniuscujusque naturali aspectu, vultus autem animorum qualitates significat. 35. Frons, ab oculorum foraminibus nominata est. Haec imago quaedam animi, mentis motum specie sua exprimit, dum, vel laeta, vel tristis est. 36. Oculi vocati, sive quia eos ciliorum tegmina occulunt, ne qua incidentis injuriae offensione laedantur, sive quia occultum lumen habent, id est, secretum, vel intus positum. Hi inter omnes sensus viciniores animae existunt; in oculis enim omne mentis indicium est, unde et animi perturbatio vel hilaritas in oculis apparet. 7 Oculi autem iidem et lumina. Et dicta lumina qex initio sui clausam teneant lucem, aut extrinsecus acceptam visui proponendo refundant. Pupilla est medius punctus oculi, in quo vis est videndi; ubi quia
Abbreviated transcription (Latin):
pnuntiatur. Occipitiũ capitis pars po¬
sterior qͣsi contra capitiũ. uł qđ sit capitiᷤᷤ
retrorsum. Capilli uocati qͣsi capitis pili
facti. ut & decorẽ prestent. & cerebrũ ad¬
uersus frigus muniant. atq a sole defen¬
dant. Pilos autẽ dictos a pelle qͣ ꝓdeunt
sicat & pilũ dicitur a pila ubi pig¬
mentũ contunditur. Cesaries acedendo
tonsũ esse decet. mulierẽ ñ decet. Comȩ¬
sunt ꝓprie ñ cesi capilli. & est grecus ser¬
mo. nam comas greci ky rcoc a secando
nominant. unde & kipir tondere di
mulierũ sunt. dicti autẽ crines eo qđ uit¬
tis discernant᷑. unde & discriminalia di¬
cunt᷑. a quib diuisi religant᷑. Timpora st̃
que caluarie dextra leuaq subiacent.
quȩ ido sic nuncupant᷑ quia morient᷑.
ipsaq mobilitate qͣsi tempora qͥb dam
int̾uallis mutant᷑. Facies dicta ab effi¬
gie ibi enĩ ẽ tota figura hoĩs. & uniꝰ¬
cuiꝰq ꝑsonȩ cognitio. Uultus uͦ dictus.

Expanded text:
pronuntiatur. Obcipitium capitis pars popronuntiatur. Obcipitium capitis pars posterior, quasi contra capitium, vel quod sit capiti retrorsum. Capilli vocati quasi capitis pili, facti ut et decorem praestent et cerebrum adversus frigus muniant atque a sole defendant. Pilos autem dictos a pelle, qua prodeunt; sicut et pilo dicitur a pila, ubi pigmentum contunditur. Caesaries a caedendo tonsum esse decet, mulierem non decet. Tamesunt proprie non caesi capilli, et est Graecus sermo. Nam comas Graeci caimos a secando nominant, unde et χείρειν tondere dicmulierum sunt. Dictae autem crines eo quod vittis discernantur. Unde et discriminalia dicuntur, a quibus divisae religantur. Tempora sunt, quae calvariae dextra laevaque subiacent. Quae ideo sic nuncupantur quia moventur, ipsaque mobilitate quasi tempora quibusdam intervallis mutantur. Facies dicta ab effigie. Ibi est enim tota figura hominis et uniuscuiusque personae cognitio. Vultus vero dictus,
Abbreviated transcription (Latin):
mortale est. & aliqnͣdo soluendum.
Caro autẽ a creando est appellata. Cre¬
mentũ enĩ semen ẽ masculi. unde¬
& animaliũ & hominũ corpora con¬
cipiuntur hinc & parentes creato¬
res uocant᷑. Caro autẽ ex quatuor
elem̃tis compacta est. nam terra
in carne est. aer in halitu. humor in
sanguine. ignis in calore uitali: ha¬
bent enĩ in nobis elem̃ta suam quãq
partẽ. cuiꝰ qͥd debetur cõpage resoluta.
Caro autẽ & corpꝰ diuersa significant.
in carne semꝑ corpꝰ est. ñ semꝑ in cor¬
pore caro. nam caro est quȩ uit. idem
& corpꝰ. Corpꝰ qđ ñ uiuit idem ñ caro.
nam corpꝰ dicit᷑. aut qđ post uitã est mor¬
tuũ. aut sine uita est conditũ. interdũ
& cũ uita corpꝰ & ñ caro. ut herba & lignũ.
Sensus corporis quinq st̃. uisus. auditꝰ. odo
ratꝰ gustus. & tactꝰ ex qͥb duo apiuntur
& clauduntur. duo semꝑ patentes sunt.
Sensus dicti. quia ꝑ eos anima subtilissi¬

Expanded text:
mortale est, et aliquando solvendum. mortale est, et aliquando solvendum. Caro autem a creando est appellata. Crementum enim semen est masculi, unde animalium et hominum corpora concipiuntur. Hinc et parentes creatores vocantur. Caro autem ex quattuor elementis conpacta est. Nam terra in carne est, aer in halitu, humor in sanguine, ignis in calore vitali. Habent enim in nobis elementa suam quaeque partem, cuius quid debetur conpage resoluta. Caro autem et corpus diversa significant. In carne semper corpus est, non semper in corpore caro. Nam caro est quae vivit, idem et corpus. Corpus, quod non vivit, idem non caro. Nam corpus dici aut quod post vitam est mortuum, aut sine vita est conditum. Interdum et cum vita corpus, et non caro, ut herba et lignum. Sensus corratus, gustus et tactus. Ex quibus duo aperiuntur, et clauduntur, duo semper patentes sunt. 19. Sensus dicti quia per eos anima subtilissi
Abbreviated transcription (Latin):
semina celant᷑ nobis figuraᷤᷤ parentum
redaitura: Ex pat̾no enim semine puellaᷤ
nasci. & ex mat̾no pueros. quia omnis
partus constat duplici semine.. cuiꝰ
pars maior cum inualuit. occupat si¬
militudinẽ sexus. In corpore nr̃o que¬
dam tantũ urilitatis causa facta sunt. ut
uiscera. quędã & utilitatis & decoris. ut
sensus in facie & in corpore. manꝰ & pedes.
quoꝵ menbroꝵ & utilitas magna est. &
species decentissima. quȩdã tantũ decoris.
ut mamillȩ in uiris. & in utroq sexu um¬
bilicus. quedã discretionis. ut in uiris
genitalia. barba ꝓlixa pectus amplum
in mulierib leues genȩ. & angustũ pectus.
ad concipiendos autẽ & portandos fetus
renes & latera dilatata. qđ ad hominẽ
& ad partes attinet corporis ex parte dictũ
est. nunc ȩtates eiꝰ subiungamus. n¬
de Etatib hominis.

Expanded text:
semina celantur figuras parentum semina celantur figuras parentum redditura. Ex paterno autem semine puellas nasci et ex materno pueros, quia omnis partus constat duplici semine, cuius pars maior cum invaluit occupat similitudinem sexus. In corpore nostro quaedam tantum utilitatis causa facta sunt, ut viscera: quaedam et utilitatis et decoris, ut sensus in facie, et in corpore manus ac pedes: quorum membrorum et utilitas magna est, et species decentissima. Quaedam tantum decoris, ut mamillae in viris, et in utroque sexu umbilicus. Quaedam discretionis, ut in viris genitalia, barba promissa, pectus amplum; in mulieribus leves genae, et angustum pectus; ad concipiendos autem et portandos foetus renes et latera dilatata. Quod ad hominem et ad partes attinet corporis ex parte dictum est, nunc aetates eius subiungam. etatibus homin
Abbreviated transcription (Latin):
uim gignendi. quia muliebri sanguii
se miscere ñ potest ꝓpter nimiã sui spissi¬
tudinẽ. hinc & steriles mares uł feminas
fieri. uł ꝑnimiã seminis uł sanguinis
crassitudinẽ. uł ꝓpter nimiã rarͦitatem
Primũ autẽ arunt cor hominis singi. qdđ
in eo sit & uita omnis & saprentia. deinde
quadragesimo die totũ opus expleri. qd̾
ex abortiuis ut ferunt collectũ est. alii
fȩtus a capite exordiũ sumere dicunt.
unde & in auiũ fȩtu primũ oculos in ouiᷤ
fingi uidemꝰ. Fȩtus autẽ dictꝰ qđ ad huc
in utero foueatur. cuiꝰ secundȩ dicunt᷑.
folliculꝰ qui simul cũ infante nascitur.
continetq eũ. dictus autẽ quia & cũ edi¬
tur sequit᷑ folliculꝰ. Nasci autẽ patrib¬
similes aiunt. si paternũ sem̃ ualidiꝰ sit.
matrib. si matris: hac ratione similes
exprimi uultus. qui autẽ utriꝰq parentiꝰ
figurã reddunt. ȩqualit᷑ mixto paterno
multa semina occulta. sic & in hominib

Expanded text:
m vim non habet gignendi, quia muliebri sanguim vim non habet gignendi, quia muliebri sanguise miscere non potest propter nimiam sui spissitudinem; hinc et steriles mares et fieri; vel per nimiam seminis vel sanguinis crassitudinem, vel propter nimiam raritatem. Primum autem aiunt cor hominis fingi, quod in eo sit et vita omnis et sapientia; deinde quadraex abortionibus, ut ferunt, collectum est. Alii fetus a capite exordium sumere dicunt, unde et in avium fetibus primum oculos fingi in ovis videmus. Fetus autem dictus, quod adhuc in utero foveatur. Item folliculus, qui simul cum infante nascitur continetque eum dictusque, quia, cum egreditur, sequitur. Nasci autem patribsimiles aiunt, si paternum semen validius sit; matribus, si matris; hac ratione similes exprimi vultus: qui autem utriusque parentis figuram reddunt, aequaliter mixto paterno multa semina occulta, sic et in nobis
Abbreviated transcription (Latin):
desudatur in modũ sentinȩ. concrescit
in renib eiectusq ꝑ coitũ & in utero mu¬
lieris susceptꝰ calore quodã modo uiscerũ
& menstrualis sanguinis irrigatione for¬
matur in corpore: Al enstrua suꝑuacuus
mulierũ sanguis. Dicta autẽ menstrua
a circũitu limaris luminis. quo solet hoc
ꝓuenire ꝓfluuiũ. Luna enĩ grece mene
dicit᷑. hȩc & muliebria nuncupant᷑. nam
mulier solũ animal menstruale est. cuiꝰ
cruoris tactu fruges ñ germinant. acescuN
musta. moriuntur herbȩ. amittunt arbo¬
res fetus. ferrũ rubigo corrũpit. nigrescunt
era. si qui canes inde ederint in rabiẽ effe¬
runt᷑. glutinũ asfalti qđ nec ferro nec
aquis dissoluit᷑. cruore ipso pollutũ disꝑ
gitursponte. post plurimos autẽ dies men¬
iam ñ est menstrualis sanguis a qͦ ꝑfusꝰ
irriget᷑. tenue sem̃ locis muliebrib ñ heret.
Labit᷑ enĩ nec ht̃ uim adherendi. similit̾ & crassũ

Expanded text:
desudatus in modum sentinae concrescit desudatus in modum sentinae concrescit in renibus, eiectusque per coitum, et in utero mulieris susceptus calore quodammodo viscerum et menstrualis sanguinis inrigatione formatur in corpore. Menstrua supervacuus mulierum sanguis. Dicta autem menstrua a circuitu lunaris luminis, quo solet hoc venire profluvium; luna enim Graece μήνη dicitur. Haec et muliebria nuncupantur; nam mulier solum animal menstruale est. Cuius cruoris contactu fruges non germinant, acescunt musta, moriuntur herbae, amittunt arbores fetus, ferrum rubigo corripit, nigrescunt aera. Si qui canes inde ederint, in rabiem efferuntur. Glutinum asphalti, quod nec ferro nec aquis dissolvitur, cruore ipso pollutum sponte dispergitur. Post plurimos autem dies meniam non est menstrualis sanguis, a quo perfusum inrigetur. Tenue semen locis muliebribus non adhaerere; labitur enim nec habet vim adhaerendi. Similiter et crassu
Abbreviated transcription (Latin):
fetu. Hinc & uter. qđ aliquid intrinsecꝰ
habuerit ut menbra. & iscera: Cauli¬
culus autẽ ꝓprie porei est. hinc ad uentre¬
translatio. matrix dicit᷑. qd̾ pecus in eo
generetur. semen enĩ receptũ confouet.
confotũ corporat. corporatũ in menbra
distinguit. Uulna uocata quasi ualua.
id est ianua uentris. uł qđ sem̃ recipiat.
uł qd ex ea fetus ꝓcedat. Uesica dicta.
quia sicut uas a qua ita de renib urina
collecta complet᷑. & humore distendit᷑.
cuiꝰ usus in uolucrib ñ habet᷑. Urina
autẽ dicta siue qđ urat. seu qͥa ex remb
egreditur. cuiꝰ indicio & salus & ȩgri¬
tudo futura monstrat᷑. Qui humor
uulgo lotiũ dicit᷑. qdđ ex eolota idest mun¬
da uestimenta efficiantur. Semen est qd̾
iactũ sumitur aut a t̾ra. aut ab utero.
ad gignendũ uł fructus uł fetus. est enĩ
liquor ex cibi & corporis decoctione factꝰ.
ac diffusus ꝑ uenas. atq medullas. qͥ inde

Expanded text:
fetu. Hinc et uter, quod aliquid intrinsecus fetu. Hinc et uter, quod aliquid intrinsecus habuerit, ut membra et viscera. 136. Aqualiculus autem proprie portranslatio. Matrix dicitur, quod foetus in eo generetur: semen enim receptum confovet, confotum corporat, corporatum in membra distinguit. Vulva vocata quasi valva, id est ianua ventris, vel quod semen recipiat, vel quod ex ea foetus procedat. Vesica dicta, quia sicut vas aqua, ita de renibus urina collecta conpletur, et humore distenditur. Cuius usus in volucribus non habetur. Urina autem dicta, sive quod urat, seu quia ex renibus egeritur. Cuius indicio et salus et aegritudo futura monstratur. Qui humor vulgo lotium dicitur, quod eo lota, id est munda, vestimenta efficiantur. Semen est quod iactum sumitur aut a terra aut ab utero ad gignendum vel fructus vel foetus. Est enim liquor ex cibi et corporis decoctione factus ac diffusus per venas atque medullas, qui inde
Abbreviated transcription (Latin):
& suꝑ additis cibis ñ impediant᷑. Omen¬
tum menbranũ qđ continet intestinoꝵ
Disẽptũ intestinũ qđ discernit uentrem
& cęt̾a intestina a pulmonib a corde
Cecum intestinũ. qđ sit sine foramine.
cunt. Ieiuna tenue intestinũ. unde &
ieiumũ dicit᷑. Uenter autẽ & altius &
uterus. int̾ se differunt. Uenter ẽ qui
acceptos cibos digerit. & apparet extrin¬
secus ꝑtenditq a pectore ad inguinẽ
& dictus uenter qđ ꝑ totũ corpũs uite
alim̾ta transmittat. Aluus est quȩ cibũ
recipit & purgari solet: salutsꝰ. simulais
sordes stercoꝵ defluunt. Uterũ solȩ mu¬
lieres habent. in quo concipiunt. ad
similitudinẽ cauliculi. tamen auctores
nec poete tantũmodo. s & cęteri. Uocatꝰ
antẽ uterꝰ qd duplex sit. & ab utroq in
duas se diuidat partes. quȩ in diuersis
diffusȩ ac reflexe circũplicant᷑ in modũ
cornu arietis. uł qđ interiꝰ impleatur

Expanded text:
et superadditis cibis non inpediantur. Omenet superadditis cibis non inpediantur. Omentum membranum, quod continet intestinorum Disseptum intestinum, quod discernit ventrem et cetera intestina a pulmonibus, a corde. Caecum intestinum, quod sit sine foramine cunt. Ieiuna tenue intestinum, unde et ieiunium dicitur. Venter autem et alvus et uterus inter se differunt. Venter est qui acceptos cibos digerit, et apparet extrinsecus, pertinetque a pectore ad inguinem, et dictus venter quod per totum corpus vitae alimenta transmittat. Alvus est qui cibum recipit, et purgari solet. Sallustius Hist. sordes stercorum defluunt. Uterum solae mulieres habent, in quo concipiunt, ad similitudinem cauliculi. Tamen auctores nec poetae tantummodo, sed et ceteri. Vocatus autem uterus, quod duplex sit et ab utraque in duas se dividat partes, quae in diversum diffusae ac replexae circumplicantur in modum cornu arietis; vel quod interius i
Abbreviated transcription (Latin):
tagni ethimologiã aNoxiopizon. idest
separans & secernens. Alixta enim &
adulterata int̾ se ꝑ ignem metalla dis¬
sociat. & ab auro & argento es plumbũq
secernit. Alia qͦ metalla ab igne defen¬
dit. & cum sit natura exis ferriq duris¬
sima. si absq stagno fuerit. uritur &¬
crematur. Stagnũ illitũ ereis uasis sapo¬
rem facit gratiorẽ. & cõpescit uirus eru¬
ginis. Specula etiã ex eo temꝑantur.
cerusa qͦ ex eo sicut ex plumbo conficit᷑.

Expanded text:
tanni etymologia apochorizon, id est, separans et secernens. Mista enim et adulterata inter se per ignem metalla dissociat, et ab auro et argento aes plumbumque secernit. Alia quoque metalla ab igne defendit, et cum sit natura aeris ferrique durissima, si absqcrematur. Stagnum inlitum aereis vasis saporem facit gratiorem et conpescit virus aeruginis. Specula etiam ex eo temperantur. Cerussa quoque ex eo, sicut ex plumbo, conficitur.
Abbreviated transcription (Latin):
earum quȩ uocant᷑ atticȩ. quãternis
angulis aut ampliꝰ. parib laterum int̃¬
uallis. Capitella. dicta qͦd sint colũp¬
narum capita. & sicut supͣ collum ca¬
put. Epistilia sunt. quȩ suꝑ capitella
columpnarum ponuntur. & est grecũ. Te
gulȩ qͥd tegant edes. & imbricẽs. qͥd acci¬
piant imbres. Lateres & latertuli qͦd lati
form̃tur. cucumactis undiq quatu¬
or tabulis. Canalis ab eo qͦd caua. sit in mo¬
dum cannȩ. Sane canalem meliꝰ feminino
gene ꝙͣ masculino ꝓferimꝰ. Fistulȩ aquarũ¬

Expanded text:
earum, quae vocantur Atticae, quaternis earum, quae vocantur Atticae, quaternis angulis aut amplius, paribus laterum intervallis. Capitella dicta, quod sint columnarum capita, sicut super collum caput. Epistylia sunt, quae super capitella columnarum ponuntur, et est graecum, id gulae, quod tegant aedes; et imbrices, quod accipiant imbres. Lateres et laterculi, quod lati formentur circumactis undique quattuor tabulis. Canalis ab eo quod cava sit in modum cannae. Sane canalem melius genere feminino quam masculino proferim
Abbreviated transcription (Latin):
tarquinium priscum. ut quotiens inunda¬
tio pluuiarum existeret. per eas aquȩ extra
ciuitatem emitterentur. ne maximis perpe¬
tiuisq tempestatib planiciem uel fundam̃¬
ta urbium strages aquarum subuerteret.
Imbuli. uel quia sub molimina sunt. uel
quia sub his ambulant: sunt enĩ porticꝰ.
hinc inde platearum. Forus est exercen¬
darum litium locꝰ .a. fando dictꝰ. Hec loca¬
stra. sublata sunt & in foro romano pre¬
fixa. ut esset huius insigne uictorię. Cu¬
ria dicitur. eõ quod ibi cura ꝑ senatum
de. cunctis ammunistretur. Pretoriũ. eõ
quod ibi pretor presideat ad discutiendũ.
Gymnasium. generalis exercitioꝵ locus.
lamen aput atheuas erat locus ubi disceba.¬
tur philosophia. & sapieutiȩ exercebatur
studium. Nam gẏmnasium grece uocatur
qͦd latine exercitium dr̃. hoe est meditatio.
S & balneȩ. & loca cursoꝵ & athletarum
gymnasia. sunt. eõ quod illic om̃s in sue ar

Expanded text:
arquinium Priscum ut, quotiens pluviaarquinium Priscum ut, quotiens pluviarum inundatio existeret, per eas aquae extra civitatem emitterentur, ne maximis perpetuisque tempestatibus planitiem vel fundamenta urbium strages aquarum subverteret. Imboli, vel quia subvolumina sunt, vel quia sub his ambulant. Sunt enim portici hinc inde platearum. Forus est exercendarum litium locus a fando dictus sive astra ablata sunt, et in foro Romano praefixa, ut esset hujus insigne victoriae. 28. Curia dicitur, eo quod ibi cura per senatum de cunctis administretur. 29. Praetorium, eo quod ibi praetor sedeat ad discutiendum. 30. Gymnasium generalis est exercitiorum locus; tamen apud Athenas locus erat ubi discebatur philosophia, et sapientiae exercebatur studium. Nam γυμνάσιον Graece vocatur, quod Latine exercitium dicitur, 213 hoc est meditatio. Sed et balnea, et loca cursorum, et athletarum gymnasia sunt, eo quod illic omnes in suae a
Abbreviated transcription (Latin):
tate. ut columpna. Nam & quamuis quadra.¬
tȩ aut late construantur. procul tamen ui¬
dentib totunde existimantur. ideo quia
om̃e cuiusq anguli simulachrum. ꝑ longum
aeris spacium euanescit. atq consumitur
& rotundum uidetur. Propugnacula pinnę
muroꝵ sunt. dicta quia ex his ꝓpugnat᷑.
Promurale uͦ eõ quod sit pro munitione
muri. est enim murus proximus ante mu¬
rum. Porta dicitur qua potest uel impor¬
porta. aut urbis aut castroꝵ uocatur. si¬
cut superiꝰ dictum est. Uicus ut predictũ
est. ipsȩ habitationes urbis sunt. unde &
uicini dicti sunt. Uiȩ ipsa. spacia angusta
quȩ inter uicos sunt. Plateȩ perpetuȩ ac
latiores cuutatum uiȩ sunt. uxta ꝓprie¬
tatem linguȩ grecȩ. a latitudine nuncupatȩ.
platos enim greti latum dicunt. Quintanę
pars plateȩ quinta est. qua progredi carpen¬
tum potest. Cloace dictȩ qͦd ꝑ eas aquę¬
colantur. Has pͥmum romȩ fecisse. asserunt¬

Expanded text:
tate, ut columna. Nam et quamvis quadratate, ut columna. Nam et quamvis quadratae aut latae construantur, procul tamen videntibus rotundae existimantur; ideo quia omne cuiusque anguli simulacrum per longum aeris spatium evanescit atque consumitur, et rotundum videtur. Propugnacula pinnae murorum sunt, dicta quia ex his propugnatur. Promurale vero, eo quod sit pro munitione muri. Est enim murus proximus ante murum. Porta dicitur qua potest vel inportari vel exporporta, aut urbis, aut castrorum vocatur, sicut superius dictum est. Vicus, ut praedictum est, ipsae habitationes urbis sunt, unde et vicini dicti. Viae, ipsa spatia angusta, quae inter vicos sunt. 23. Plateae, perpetuae ac latiores civitatum viae sunt, juxta proprietatem linguae Graecae a latitudine nuncupatae; πλάτος enim Graeci latum dicunt. 24. Quintana pars plateae quinta est, qua carpentum progredi potest. Cloacae dictae quod his percolantur aquae. Has primum Romae fecisse T
Abbreviated transcription (Latin):
uis pluralis numerus castra. diminutiuum
castellum est. Pagi sunt loca edificiis apta.
iuter agros habitautibus. Hec & concilia.¬
bula. dicta. a conuentu. & societate. inulto¬
rum in unum. Competa. sunt ubi est usꝰ
conuentus fieri rusticorum. & dicta competa.
quod loca multa in agro eodem competant.
& quod conuemantur a. rusticis. Subtirba.¬
na. sunt cirrumiecta. ciuitatis edificia. qua¬
si sub urbe. Menia sunt muri cuitatis.
dicta ab eo quod mumiant ciuitatem. qua¬
si munimenta urbis id est tutamenta. Mu¬
uium autem dictum quasi manufactum.
sic & munus. Muri a. munitione dicti qua¬
si muniri. qͦd muniant & tueãtur interiora
ciuitatis. Menia. autem duplicem habent sig¬
nificationem. nam interdum menia abusiue
mus muros & menia. pandimꝰ urbis. Proprie
autem menia. sunt muri tantum. murus
autem turribus propugnaculisq ornatur.
Gurres uocatȩ quod teretes sint & longȩ. te¬
res eium aliquid rotundum est cum proceri¬

Expanded text:
jus pluralis numerus castra, diminutivum jus pluralis numerus castra, diminutivum pateret. Pagi sunt apta aedificiis loca inter agros habitantibus. Haec et conciliabula dicta, a conventu et societate multorum in unum. Conpita sunt ubi usus est conventus fieri rusticorum; et dicta conpita quod loca multa in agris eodem conpetant; et quo convenitur a rusticis. Suburbana sunt circumiecta civitatis aedificia, quasi sub urbe. Moenia sunt muri civitatis, dicta ab eo quod muniant civitatem, quasi munimenta urbis, id est tutamenta. Munium autem dictum, quasi manu factum: sic et munus. Muri a munitione dicti, quasi muniri, eo quod muniant et tueantur interiora urbis. Moenia autem duplicem habent significationem; nam interdum moenia abusivemus muros, et moenia pandimus urbis; proprie autem moenia sunt tantum muri. Murus autem turribus propugnaculisque ornatur. Turres vocatae quod teretes sint et longae; teres est enim aliquid rotundum cum proceri
Abbreviated transcription (Latin):
post excidium troiȩ in eandem ttaliam ueniens.
ab uxoris nomine lauiniam condidit. Asca.
nius uͦ relicto lauiniȩ nouerrȩ suȩ regno. al¬
bam longam edificauit. Alba autem uocata.
ꝓpter colorem suis. longa quia longum est.¬
oppidum iuxta. prolixitatem collis in qua. sita
est. Ex hac etiam urbe reges albanoꝵ appellari
ceperunt. Capuam capis filiꝰ rex albanorum
construxit. appellata. a. nomine conditoris.
licet sint qui dicant a. capacitate eam capuã
dictam. qđ eiꝰ terra. omnẽ. uitȩ fructum ca¬
piat. alii a. locis campestrib in quib sita. est.
Est autem caput urbium campaniȩ. inter
tres maxinias romam kartaginẽq numerata.
a qua & prouincia. italiȩ campania. dicta ẽ.
Romulus cum interfecto apud albam amulio
auum munitorem in regnum restituisset. in
eum locum ubi nunc roma est deuenit ibiq
sedes posuit. menia construxit. urbemiq ex¬
suo nomine romam uocauit: hanc autem antea

Expanded text:
post excidium Troiae in eadem Italia veniens, post excidium Troiae in eadem Italia veniens, ab uxoris nomine Lavinium cnius vero relicto Laviniae novercae suae regno, Albam Longam aedificavit. Alba autem vocata propter colorem suis; Longa, quia longum oppidum est, iuxta prolixitatem collis in quo sita est. Ex hac etiam urbe reges Albanorum appellari coeperunt. Capuam Capys Silvius rex Albanorum construxit, appellatam a nomine conditoris; licet sint qui dicant a capacitate eam Capuam dictam, quod eius terra omnem vitae fructum capiat: alii a locis campestribus in quibus sita est. Est autem caput urbium Campaniae, inter tres maximas Romam Carthaginemque numerata; ex qua et provincia Italiae Campania dicta est. Romulus cum interfecto apud Albam Amulio avum Numitorem in regnum restituisset, in eum locum ubi nunc Roma est devenit, ibique sedes posuit, moenia construxit, urbemque ex nomine suo Romam vocavit. Hanc autem antea
Abbreviated transcription (Latin):
G. Cenaculum dictum a. communiõe ues¬
cendi. uude & cȩnobium congregatio. antiqͥ
enim publice & in commune uescebautur: nec
ulliꝰ conuiuem singulare erat. ne. in occulto
naculum a trib lecdulis discumbentium
dictum. Aput ueteres enim in loco ubi conui¬
uũ apparatꝰ exponebatur. tres lectuli strati e¬
rant. in quib discumbentes epulabantur. cli¬
non enun grece lectus uel accubitr̃dicitur.
unde. confectum est. ut triclinium diceretur
Cella dicta. qͦd nos occultat & cęlat. Cubicu¬
lum dictum. qł eo cubamꝰ. ibiq dormientes
requiescamꝰ. Cubile uͦ. cubandi locꝰ est. Se¬
cessus quod sit locꝰ secretꝰ. id est sine accessir
Diuersorium dictum. eõ qͦd ex diuersis uiis
ibi conueniatur. Hospicium sermo gretꝰ ẽ.
ubi quis ad tempꝰ hospitali iure inhabitat.
ꝑtransit. Menianꝰ collega crassi in foro pro¬
iecit materias. ut essent loca in quib expec¬
tantes insisterent. quȩ ex nomine eius me¬

Expanded text:
t. Coenaculum dictum a communione vest. Coenaculum dictum a communione vescendi; unde et coenobium congregatio. Antiqui enim publice et in commune vescebant, nec ullius convivium singulare erat, ne in occulto naculum, a tribus lectulis discumbentium dictum. Apud veteres enim in loco, ubi convivii apparatus exponebatur, tres lectuli strati erant, in quibus discumbentes epulabantur. Κλίνη enim Graece lectus vel adcubitus dicitur, ex quo confectum est ut triclinium diceretur. Cella dicta quod nos occultat et celat. Cubiculum vero, quod eo cubamus ibique dormientes requiescimus. Cubile autem cubandi locus est. Secessus, quod sit locus secretus, id est sine accessu. Diversorium dictum eo quod ex diversis viis ibi conveniatur. Hospitium sermo Graecus est, ubi quis ad tempus hospitali iure inhabitat, pertransit. Moenius collega Crassi in foro proiecit materias, ut essent loca in quibus spectantes insisterent, quae ex nomine eius Moe
Abbreviated transcription (Latin):
ad prandium. hinc & edificium eo qͦd prius
fuerit ad edendum factum. Fula. domꝰ ẽ
regia. siue spaciosum habitaculum. porti¬
cib quatuor conclusum. Atrium magna.
est edes. siue. amplior & spaciosa domꝰ. & di¬
ctum est atrium. qd addantur ei tres porticꝰ
extrinsecꝰ. Alii atrium. quasi ab igne & lig¬
no atrum dixerunt. atrum enim fit ex fumo.
Palacium a palante. principe archadũ di¬
ctum. in cuiꝰ honore. archades pallantheũ
oppidum construxer̃t. & regnum in ipsiꝰ
nomine conditum palacium uocauerunt.
Thalamum hac ex causa uocatum fert. Cũ
enim raptȩ fuissent a romanis sabinȩ. ex qͥb
cum una. ante alias specie nobilis cũ magna.
om̃ium admiratione raperetur. thelamonĩ du¬
ci eam dari oraculo responsum est. & qm̃ heȩ
nuptiȩ feliciter cesserant. institutum est ut in
om̃ib nuptiis thalami nomen tteretur. Egẏp¬
tu quoq lingua sua. loca in quib nubentes
succedunt & incubant. thalamum uocant.¬

Expanded text:
vos in aedem ad prandium. Hinc et aedificium, eo quod fuerit vos in aedem ad prandium. Hinc et aedificium, eo quod fuerit prius ad edendum factum. Aula domus est regia, sive spatiosum habitaculum porticibus quattuor conclusum. Atrium magna aedes est, sive amplior et spatiosa domus; et dictum atrium eo quod addantur ei tres porticus extrinsecus. Alii atrium quasi ab igne et lychno atrum dixerunt; atrum enim fit ex fumo. Palatium a Pallante principe Arcadum dictum, in cuius honore Arcades Pallanteum oppidum construxerunt, et regiam in ipsius nomine conditam Palatium vocaverunt. Thalamum hac ex causa vocatum ferunt. Cum enim raptae fuissent a Romanis Sabinae, ex quibus cum una ante alias specie nobilis cum magna omnium admiratione raperetur, Thalamoni duci eam oraculo responsum est dari; et quoniam hae nuptiae feliciter cesserant, institutum est ut in omnibus nuptiis thalami nomen iteretur. Aegyptii quoque lingua sua loca, in quibus nubentes succedunt et cubant, 'thalamum' nominan
Abbreviated transcription (Latin):
plebeioꝵ paruę. & simplices in uicis axib
& tabulis cdausȩ. unde & tabernariȩ. qͦd ibi
solebant consedere. Dictȩ autem tabernȩ qđ
ex tabulis lignisq erant constructȩ. quȩ ñc̃
& si non speciem nomen tamen pristinum
retinent. Macellum dictum qͦd ibi mactan¬
tur pecora quȩ merrantib uenundantur.
Meitatum autem a commercio nominatum.
ĩbi enim res uendere uel emnere solitum est.
sicut & theloneum dicitur. ubi merces nauiũ
& nautarum emolumenta reddiuitur. Ibi
enim uecligalis exactor sedet. precium reb
impositurũs. & uoce a mercatorib flagi¬
tans. Carcer est a. quo prohibemur exire
& dictus carcer ã cohercendo. De habitaculis
habitare casas. Domꝰ ex greca. itter¬
pretatione uocata. nam greci domata. tecta
dicunt. Est autem domꝰ familiȩ uniꝰ habi¬
tatio. sicut urbs uniꝰ ppli. sicut orbis domi
cilium totius generis humani. Om̃e edifi¬
edendo sumpsisse nomen estimant. dantes

Expanded text:
plebeiorum parvae et simplices in vicis, axibus plebeiorum parvae et simplices in vicis, axibus et tabulis clausae; unde et tabernariae, quod ibi solebant consedere. Dictae autem tabernae quod ex tabulis lignisque erant constructae, quae nunc et si non speciem, nomen tamen pristinum retinent. Macellum dictum quod ibi mactentur pecora quae mercantibus venundantur. Mercatum autem a conmercio nominatum. Ibi enim res vendere vel emere solitum est; sicut et teloneum dicitur ubi merces navium et nautarum emolumenta redduntur. Ibi enim vectigalis exactor sedet pretium rebus inpositurus, et voce a mercatoribus flagitans. Carcer est a quo prohibemur exire, et dictus carcer a coercendo. Hinc ocata, ut habitare casas. Domus ex Graeca appellatione vocata. Nam domata Graeci tecta dicunt. Est autem domus unius familiae habitatio, cilium totius generis humani. Est edendo quiddam sumpsisse nomen existimant, dantes
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ mare appellatũ. eo qd̃ aquȩ eiꝰ ama¬
rȩ sint Equor autẽ uocatum. quia ȩqua¬
liter sursũ est. & quãuis aquę fluctuantes
uelut montes erigantur. sedatis rursum
tempestatib adequantur. Altitudo enĩ
maris diuersa est. indiscreta tam̃ dorsi
eIꝰ ȩqualitas. Ido mare incrementũ ñ
capere. cum omnia flumina. & omnes
fontes recipiat. hȩc causa ẽ. partĩ qd̾ influ¬
entes undas ipsa magnitudo eiꝰ ñ sen¬
tiat. deinde qd amara aqua dulcem
fluentẽ consumat. uł qđ ipsȩ nubes mul¬
tum aquarũ ad setrahant. siue qđ illum
partĩ auferant uenti. partim sol exsiccat.
postremũ qđ ꝑ occulta quȩdam t᷑rȩ fora¬
mina ꝑ colatus & ad caput amniũ fonti¬
umq reuolutus recurrat. Maris autem
certũ esse colorẽ. s ꝓ qualitate uentors
mutari. nam mͦ flauum est. mͦ lutulentũ.¬

Expanded text:
e eius amarae sint. Aequor autem vocatum quia aequaliter sursum est; et quamvis aquae fluctuantes velut montes erigantur, sedatis rursus tempestatibus adaequantur. Altitudo enim maris diversa est, indiscreta tamen dorsi eius aequalitas. Ideo autem mare incrementum non capere, cum omnia flumina, omnes fontes recipiat, haec causa est: partim quod influentes undas ipsa magnitudo eius non sentiat: deinde, quod amara aqua dulce fluentum consumat; vel quod ipsae nubes multum aquarum ad se attrahant; sive quod illum partim auferant venti, partim sol exsiccet; postremum, quod per occulta quaedam terrae foramina percolatus, et ad caput amnium fontesque revolutus recurrat. Maris autem certum non esse colorem, sed pro qualitate ventorum mutari; nam modo flavum est, modo lutulentu