comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
significans : Nam ipsedixit : Siego
testimoniũ ꝑhibeo demeipso: tes¬
timoniũ meũ nonẽ uerũ: Et ipse
in posteriorib: ait: Qsi e gotes¬
timoniũ ꝑhibeo deme : uerum ẽ
testimonium meũ : Quomodo igit᷑
non ẽ uerum testimonium tuũ dne
intu. cui qui credidit incrucelicet
positus. & inter confessi sceleris
supplicia constitutus merita latro¬
nis ex suit praemia in nocentis
emeruit Deceptus ẽ ergo pau¬
lus qui ideo recepit oculos quiacre¬
didit quos amiserat ante quãcre
der&: errauitne &iã iũc naue
qui ducẽ militiae caelestis agnouit.
sed postea quã credidit statimui¬
cit dignus qui fidei proeliotri¬
umphar& Deniq: non aeratas
acies in bella ꝓduxit necariete
ceterisq tormentorũ machinis¬
sed tubarum septẽ sacerdo talium
sono murorũ hostilium septa de¬
posuit : Itabellum in mane confe¬
cit tubae clangor & in fula sacer¬
dotis Uidit hoc meretrix & quae
in excidio ciuitatis remedia despe¬

Expanded text:
significans. Nam ipse dixit: Si ego significans. Nam ipse dixit: Si ego testimonium perhibeo de me ipso, testimonium meum non est verum . Et ipse in posterioribus ait: Et si ego testimonium perhibeo de me, verum est testimonium meum . 125. Quomodo igitur non est verum testimonium tuum, Domine Jesu, cui qui credidit, in cruce licet positus, et inter confessi sceleris supplicia constitutus, merita latronis exuit, praemia innocentis emeruit ? 126. Deceptus est ergo Paulus, qui ideo recepit oculos, quia credidit, quos amiserat, antequam cre Erravitne etiam Jesus Nave, qui ducem militiae coelestis agnovit? Sed posteaquam credidit, 574 statim vicit, dignus qui fidei praelio triumpharet. Denique non aeratas acies in bella produxit, nec ariete, caeterisque tormentorum machinissed tubarum septem sacerdotalium sono, murorum hostilium septa deposuit. Ita bellum immane confecit tubae clangor, et infula sacerdotis . 128. Vidit hoc meretrix, et quae in excidio civitatis remedia despe
Abbreviated transcription (Latin):
homine principiũ hab&. sed sũ inquit
ne gauerit inse eẽ credendum : cũ
ipsedixerit ut omnis qui credit in me
intenebris non maneat: & alibi: haec
ẽ enĩ uoluntas patrismei qui me misit.
ut om̃is quiuid& filium & credit in
eum. habeat uitam & ternã: &alibi
Credite in dm̃ : & in me credite : Ne¬
mo ergo filium sine patre accipiat.
quia filium legimus Hab& patrẽ
filius sed nontemporalẽ non ex
passione non ex conceptione. ñ
ex gr̃a.: Generationẽ legi: non
legi conceptionem. Et pater
dicit genui non dicit creaui. Et
filius ñ creatorẽ suum dm̃ secundũ
aeternitatẽ diuinae generationis
sed patrem nominat: Se quoq: nunc
ex ꝑ sona hominis : nunc indĩ maies¬
tate significat : Nunc unitatẽ sibi di¬
uinitatis cum dõ patreuindicans.
nunc fragilitatẽ humanae carnis
assumens nunc doctrinã suã señ
habere nunc uoluntatẽ suã señ
quȩrere nunc testimoniũ suum
uerũ non esse. Nuncuerũ esse

Expanded text:
homine principium habet: sed sum, inquit,homine principium habet: sed sum, inquit,negaverit in se esse credundum, cum ipse dixerit: Ut omnis qui credit in me, in tenebris non maneat ; et alibi: Haec est enim voluntas Patris mei qui me misit, ut omnis qui videt Filium et credit in eum, habeat vitam aeternam ; et alibi: Creditis in Deum, et in me credite . 123. Nemo ergo Filium sine Patre accipiat, quia Filium legimus. Habet Patrem Filius, sed non temporalem, non ex passione, non ex conceptione, non ex gratia. Generationem legi, non legi conceptionem. Et Pater dicit, genui ; non dicit, creavi: et Filius non creatorem suum Deum secundum aeternitatem divinae generationis, sed Patrem nominat. 124. Se quoque nunc ex persona hominis, nunc in Dei majestate significat: nunc unitatem sibi divinitatis cum Deo Patre vindicans, nunc fragilitatem humanae carnis assumens: nunc doctrinam suam se non habere, nunc voluntatem suam se non quaerere: nunc testimonium suum verum non esse, nunc verum esse
Abbreviated transcription (Latin):
gentiles eẽ contentionẽ.: sed illi
conuertuntur uos non conuestemi¬
ni. Illi si credant saluũ est sacramen¬
tũ : uosperdidistis acceptũ ut nec
coeptũ fortasse sed fictũ : Scriptũ
ẽ inquiunt : Qui in me credit
non credit inme. sed in eũ quimisit¬
me : Sed uidete quid sequatur. &
uidete sic quem ad modũ sedĩ filius
uult uideri.: Sequitur enim. Et qui
uid&me : uid & eum qui memi sit. hoc
ẽ quia pater uidetur infilio. Expo¬
suit igitur id quod ante p̃misit: quia
ille credit infilium. qui confitetur pa
trẽ .: Nam qui filium nescit: nec patrẽ
nouit. Omnis enĩ quine gat filiũ nec
patrẽ hab& : Qui confitetur filiũ & fili¬
um & patrem hab &. Quidẽ ergonon
credit in me: Non in id quod corpora¬
liter cernitis: non in hominẽ tantum
quia iũ cxp̃s ipse ẽ & dĩ filius & homo
Propter quod & utrumq: ait. Ame
cipiũ quod loquoruobis.: Quasi homo
a senonuenit: quasi dĩ filius non ex

Expanded text:
gentiles esse contentionem: 573 sed illi gentiles esse contentionem: 573 sed illi convertuntur, vos non convertimini. Illi si credant, salvum est sacramentum: vos perdidistis acceptum; et nec coeptum fortasse, sed fictum. 120. Scriptum est, inquiunt: Qui in me credit, non in me credit, sed in eum qui me misit. Sed videte quid sequatur, et videte sic quemadmodum se Dei Filius vult videri; sequitur enim: Et qui videt me, videt eum qui me misit , hoc est, quia Pater videtur in Filio. Exposuit igitur id quod ante praemisit, quia ille credit in Filium, qui confitetur et Patrem. Nam qui Filium nescit, nec Patrem novit; omnis enim qui negat Filium, nec Patrem habet: qui confitetur Filium, et Filium, et Patrem habet. 121. Quid est ergo: Non credit in me? Non in id quod corporaliter cernitis, non in hominem tantummquia Jesus Christus ipse est Dei Filius et homo. Propter quod et utrumque ait: A mecipium quod et loquor vobis . Quasi homo, a se non venit: quasi Dei Filius non ex
Abbreviated transcription (Latin):
honorẽ : Nonlegi ñ audiui. nec
aliquẽ indõ inuenio gradũ: Nus¬
quã secundũ : nus quã tertiũ dm̃le¬
gi primum legi. primũ acsolũ
stitionẽ: nec addex terã patris
sedere filius deb& ne c primumse
& principiũ debuit dicere: Male
ergo euangelista qui a prius
a uerbo quã adõ coepitdicens. In
principio erat uerbũ & uerbũ erat
apud dm̃ : Et enĩ iuxta humaniritus
ordinẽ prius patrẽ debuit nomi¬
nare : Nesciuit &iã a postolus ordinẽ
mo filium posuit. in secundo patrem.
Sed uerborũ ordo sepemutatur : &
ideo non debes uel deordine uelde
gradu patridõ & filio eius facere
questionẽ cũ secundũ diuinitatem
diuisio nulla sit unitatis: Ad extre¬
mũ utxp̃i anos senonẽe manifes¬
tent: negant in xpm eẽ credendũ
dicentes scriptũ eẽ . qui in mecredit
ñ credit inme. sed in eum qui memi¬
sit. Hancego expectabam confes¬
sionẽ : Quidme quibus dã ambagib
ludebatis: Eciam mihi aduersum

Expanded text:
honorem. Non legi, non audivi, nec honorem. Non legi, non audivi, nec aliquem in Deo inveni gradum. Nusquam secundum, nusquam tertium Deum legi: primum legi, primum ac solumerstitionem, nec ad dexteram Patris sedere Filius debet, nec primum se et principium debuit dicere. Male ergo Evangelista prius a Verbo, quam a Deo coepit, dicens: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum . Etenim juxta humani ritus ordinem, prius Patrem debuit nominare. Nescivit etiam Apostolus ordinem, mo Filium posuit, in secundo Patrem. Sed verborum ordo saepe mutatur; et ideo non debes vel de ordine, vel de gradu Patri Deo et Filio ejus facere quaestionem, cum secundum divinitatem divisio nulla sit unitatis. CAPUTmum ut christianos se non esse manifestent, negant in Christum esse credendum, dicentes scriptum esse: Qui in me credit, non credit in me, sed in eum qui me misit . Hanc ego exspectabam confessionem, quid me quibusdam ambagibus ludebatis? Sciebam mihi adversum
Abbreviated transcription (Latin):
pater non suscepit carnẽ : Ex¬
cusationem habeo &nonutor.
ille non habet & calumniatur
Aut simpliciter mepatiatur
intellegere aut ad carnem
referre quae carnis s̃. Piamens
quae leguntur secundum carnẽ
diuinitatemq: distinguit: sa¬
crilega confundit. & ad diui¬
nitatis detorquet in iuriam quic¬
quid secundum humilitatẽ carnis
&iã falsi & inpudentes interp̃tes
arriani uerborũ s̃ diuinorũ dicen¬
tes usque adeo aliam patris aliam
ne differentiã diuinae faciunt
potestatis Ego autem lic& hoc
ipsum testimoniũ in superioribus
libris ꝓunitate asseruerim maies¬
tatis a cnominis tamensihinc fa¬
ciunt questionẽ. possum testimoni¬
is asserere scripturarũ inplerisq
locis prius filiũ nominatũ postea
patrem dictum Num quidigitur
quia filii significatio ante p̃missa ẽ
uerborũ ut arriani uolunt: p̃iudi¬
cio pater secundus a filio ẽ sꝰ absit
in quã absit : Nescithuncordinẽ
fides: nescit discretũ patris & filii

Expanded text:
Pater non suscepit carnem. ExPater non suscepit carnem. Excusationem habeo, et non utor: ille non habet, et calumniatur. Aut simpliciter me patiatur intelligere, aut ad carnem referre quae carnis sunt. Pia mens, quae leguntur secundum carnem divinitatemque, distinguit: sacrilega confundit, et ad divinitatis detorquet injuriam, quidquid secundum humilitatem carnis  falsi et impudentes interpretes Ariani verborum sunt divinorum, dicentes usque adeo aliam Patris, aliam ne differentiam divinae faciunt potestatis? 117. Ego autem licet hoc ipsum testimonium in superioribus libris pro unitate asseruerim majestatis ac nominis, tamen si hinc faciunt quaestionem, possum testimoniis asserere Scripturarum in plerisque locis prius Filium nominatum, postea Patrem dictum. Numquid igitur quia Filii significatio ante praemissa est, verborum, ut Ariani volunt, praejudicio Pater secundus a Filio est? Absit, inquam, absit. Nescit hunc ordinem fides, nescit discretum Patris et Filii
Abbreviated transcription (Latin):
us hominis. Ad in carnationis
s acramentũ referre debemꝰ.
Cum aut̃ legimus & ds̃ clarifi¬
catus ẽ in eo. & ds̃ clarificauit
eum. quidibi ẽ quȩstionis ubi
& filius clarificatur a patre. &
pater clarificatur a filio: De¬
nique ut fidem unitatis & copu¬
lam trinitatis aperiret : &iã
a spũ clarificandum essedixit.
sicut habes : Illedemeo accipiet
& clarificabitine: Clarificat
ergo dĩ filium &iam sp̃s sc̃s: Quo¬
modo igitur ipsedixit si egoda¬
rificauero meipsum claritas
mea nihil ẽ. er gonihibẽ
cdaritas filii: sacrilegum est
dicere nisi referas ad carnẽ.
quia expersona hominis fili¬
us loquebatur. eo quod conpa¬
ratione diuinitatis nulla car¬
nis ẽ claritas. : Desinant igit᷑
impie obicere: quod in suam ꝑ¬
fidiam retorquetur: Scriptũ¬
ficatus ẽ filius hominis : Seduui
ficatus ẽ filius hominis uideał¬
&iam quid sequatur. & ds̃ cla¬
rificatus ẽ in eo: Ego excusa¬
tionem habeo defilio hominis.
illedepatre non habet: qui a

Expanded text:
tionis sacramentum referre debemus. Cum autem legimus: Et Deus clarificatus est in eo, et Deus clarificavit eum ; quid ibi est quaestionis, ubi et Filius clarificatur a Patre, et Pater clarificatur a Filio? 114. Denique ut fidem unitatis et copulam Trinitatis aperiret, etiam ab Spiritu clarificandum esse se dixit, sicut habes: Ille de meo accipiet, et clarificabit me . Clarificat ergo Dei Filium etiam Spiritus sanctus. Quomodo igitur ipse dixit: Si ego clarificavero me ipsum, claritas mea nihilum est ? Ergo nihil est claritas Filii? Sacrilegum est dicere, nisi referas ad carnem; quia ex persona hominis Filius loquebatur, eo quod comparatione divinitatis nulla est carnis claritas. 115. Desinant igitur impie objicere, quod in suam perfidiam retorquetur. Dicuficatus est Filius hominis . Non ficatus est Filius hominis; sed videant quid sequatur: Et Deus clarificatus est in eo. Ego excusationem habeo de Filio hominis, ille de Patre non habet; quia
Abbreviated transcription (Latin):
facite semitas eius: Vt que¬
admodum ipse promisitue¬
niens cumpatre apudnos fa¬
ciat mansionem: Euidens
est igitur quomodo ueniat
unde & euidens est quomodo
dñm dicat. quem patremno¬
uit : Aitenim: Confiteor
tibi pater dñe caeli & terrȩ.
Ante patrem dixit sapientia
suum: postea creatura edñm
nuncupauit. Itaque domina¬
tum non esse ubiuera ꝓgenies
est ipse dns ostendit in euange¬
lo suo dicens: Quiduobis ui¬
detur dexp̃o cuius filius est.
Dicunt ei:dauid: Ait illisihs.¬

Expanded text:
facite semitas ejus; ; ut quefacite semitas ejus; ; ut quemadmodum ipse promisit, veniens cum Patre, apud nos faciat mansionem. Evidens est igitur quomodo veniatUnde et evidens est quomodo dominum dicat, quem Patrem novit; ait enim: Confiteor tibi, Pater, Domine coeli et terrae . Ante Patrem dixit Sapientia suum, postea creaturae Dominum nuncupavit. Itaque dominatum non esse ubi vera progenies est, ipse Dominus ostendit in Evangelio suo, dicens: Quid vobis videtur de Christo? cujus Filius est? Dicunt ei: David
Abbreviated transcription (Latin):
meum : ut unus demultis. nec
degeneris naturae aut mi¬
noris aliqui potestatis. sed
uerus a uero & paternȩ ima¬
go uenis sesubstantiae crede¬
retur : Cstota menminor sit qui
mictitur eo a quomittitur : Ergo
iudicat potestati: Scriptura qũ e
missum dicit apatre Missũ dicit
ap̃side unde si sobrie dedi filio
quae digna sunt opinemur.
ideo missum intellegerede¬
bemus. quia ex illo in conpre¬
hensibili inenarrabilique
secreto maies tatis profun¬
dae dedit secon praehenden¬
dum procaptunostro menti¬
bus nostris dĩ uerbum: non
solum cumse ex in aret: sed
etiam cumhabitar& inno¬
bis sicut scriptum est: Qm
in habitabo in illis: Deniq
& alibi habes. quia ds̃ dixit:
Vepite descendamus. & con¬
fundamus linguas eorũ:
Non enim ds̃ deloco aliquan¬
dodecedit quiait ego cęlũ
& terram compleo: sed in
eo descendere uidetur. si
nostros dĩ uerbum penetr&
affectus. sicut dixit ꝓpheta
parateuiam dño: rectas

Expanded text:
meum, ut non unus de multis, nec meum, ut non unus de multis, nec degeneris naturae, nec minoris alicujus potestatis: sed verus a vero, et paternae imago venisse substantiae crederetur. 98. Esto tamen, minor sit qui mittitur, eo a quo mittitur; ergo judicat potestati: Scriptura, quae missum dicit a Patre, missum dicit a praeside. 99. Unde si sobrie de Dei Filio quae digna sunt, opinemur; ideo missum intelligere debemus, quia ex illo incomprehensibili inenarrabilique secreto majestatis profundae dedit se comprehendendum pro captu nostro mentibus nostris Dei Verbum, non solum cum se exinaniret, sed etiam cum habitaret in nobis, sicut scriptum est: Quoniam inhabitabo in illis . Denique et alibi habes quia Deus dixit: Venite, descendamus, et confundamus linguas eorum . Non enim Deus de loco aliquando descendit, qui ait: Ego coelum et terram compleo ; sed in eo descendere videtur, si nostros Dei Verbum penetret affectus, sicut dixit propheta: Parate viam Domino, rectas
Abbreviated transcription (Latin):
tentem dĩfilium. indicium
suae maiestatis ad miscuit
dicendo: & mea omnia
tua sunt: & tua mea: Oma
hab& & tumis sum esse ad
iniuriam deriuas : qui secun¬
dum carnem non accipis
missum Apostolus dix̃
& ex uerbo simplici prae¬
iudicium instruis. quodicas
inferiores a superioribus
mit ti solere: quid adilla
respondes quod filius ad
homines missus est : Nam
siminorem putas eum qui¬
mittitur eouidelicet a quo
mittitur. disce quia & minor
maiorem misit. & maiores ad
minores missisunt : Nam &
tobias raphahel archange¬
lum misit : & angelus adbala¬
ammis susest. & dĩfilius adiu¬
deos: Num quid ergo minor
etiamiudeis dĩfilius adquos
mitt ebatur. Deipso enim
scriptum est: Nouis siꝰ autẽ
misit illis filium suum unicũ:
tea filium nominauit : ut scias
quia dĩfilius unigenitus se¬
cundum diuinitatis poten¬
tiam nec nomen hab & nec
consortium commune cum
seruis: Reuerendus mitti¬
tur: non cum famulis confe¬
rendus: Et bene addidit

Expanded text:
tentem Dei Filium; indicium tentem Dei Filium; indicium suae majestatis admiscuit dicendo: Et mea omnia tua sunt, et tua mea . Omnia habet, et tu missum esse ad injuriam derivas? 95. Qui si secundum carnem non accipis missum, ut Apostolus dixit , et ex verbo simplici praejudicium struis, quo dicas inferiores a superioribus mitti solere: quid ad illa respondes, quia Filius ad homines missus est? Nam si minorem putas eum quimittitur, eo videlicet a quo mittitur; disce quod et minor majorem misit, et majores ad minores missi sunt. Nam et Tobias Raphaelem archangelum misit , et angelus ad Balaam missus est , et Dei Filius ad Judaeos . 96. Numquid ergo minor etiam Judaeis Dei Filius, ad quos mittebatur? De ipso enim scriptum est: Novissime autem misit eis filium suum unicum dtea filium nominavit; ut scias quod Deus Filius unigenitus secundum divinitatis potentiam nec nomen habet, nec consortium commune cum servis: reverendus mittitur, non cum famulis conferendus. 568 97. Et bene addidit,
Abbreviated transcription (Latin):
nem uocemur: Alius igitur
naturae amorsempiternus.
alius gratiae. ⁊ Aut siex uer¬
bis faciunt quaestionem quia
scriptum est. & dilexistieos si¬
cut & medilex isti. & conpara¬
tionem factam putant : ergo
& illud conparatiue dictum
putant : estote misericordes
sicut & pater uester qui est
fecti sicut & pater meus qui
in caelis est perfectus est:
Quod si ille secundum ple¬
nitudinem maiestatis suae
perfectus est nos autemꝑ
fecti secundum uirtutis acce¬
dentis profectum: et iã filius
diligitur a patre secundum
semper manentis plenitu¬
dinem caritatis: In nobis
autem caritatem di uirtu¬
tis emeretur profectus:
Vides igitur quam gratiã
ds̃ dederit hominibus. & tu
patris & filii uis dissolue¬
re naturalem & indiuiduã
caritatem. & tu uerba ad¬
huc discutis ubiunitatem
matestatis aduertis : uideo
totum hunc locum: excuius
affectu loquatur: Habes
enimdicentem ipsum: Cla¬
rificame pater claritate
eaquam habui prius quam
mundus esset apudte: &
dm & salutarem & omnipo¬

Expanded text:
nem vocemur. Alius igitur naturae amor sempiternus, alius gratiae. 91. Aut si ex verbis faciunt quaestionem, quia scriptum est: Et dilexisti eos, sicut et me dilexisti; et comparationem factam putant: ergo et illud comparative dictum putant: Estote misericordes, sicut et Pater vester qui est erfecti, sicut et Pater meus, qui in coelis est, perfectus est . Quod si ille secundum plenitudinem majestatis suae perfectus est, nos autem perfecti secundum virtutis accedentis profectum; etiam Filius diligitur a Patre secundum semper manentis plenitudinem charitatis: in nobis autem charitatem Dei virtutis emeretur profectus. 92. Vides igitur quam gratiam Deus dederit hominibus, et tu Patris et Filii vis dissolvere naturalem et individuam charitatem; et tu verba adhuc discutis, ubi unitatem majestatis advertis? 93. Vide totum hunc locum, ex cujus affectu loquatur; habes enim dicentem ipsum: Clarifica me, Pater, claritate ea quam habui, priusquam mundus esset, apud te . Deum et salutarem et omnipo
Abbreviated transcription (Latin):
uustuus ego seruustuus. & filius
uinã generationẽ : non matrẽ
hab& sed patrẽ: Neccorporalis
uentris ẽ fructus. sed sempiter¬
nadi uistus : Ergo &iam illud
cum legimus quiadixit dñs tẽ¬
pus meũ nondũ impletum est

Expanded text:
vus tuus, ego servus tuus, et filius vus tuus, ego servus tuus, et filius vinam generationem non matrem habet, sed Patrem: nec corporalis ventris est fructus, sed sempiterna Dei virtus. 113. Ergo etiam illud cum legimus quia dixit Dominus: Tempus meum nundum impletum est
Abbreviated transcription (Latin):
astica fide et dĩpatris & dauid
idem atque unus est filius: quia
in carnationis dĩ misterium
uniuersȩ salus est creaturae :
Secundum quod scriptum est
ut sinedõ ꝓomnibus gustaretmor¬
tẽ  Idẽ quod creatura omnis sine
passione aliqua diuinitatis domi¬
nici sanguinis redimenda sit pre¬
tio ut alibi hab&: Omnis creatura
liberabitur a seruitute corrup¬
tionis: Aliudigitur ẽ secundũ¬
diuinam substantiam: aliud se¬
cundum susceptionẽ carnis filiũ
nominari. Nam & secundum
generationem diuinã dõ patri
aequalis ẽ filius & secundum
susceptionem corporis dõpatri¬
quit accepit. unustamen atq
idem ẽ filius : Contra aut̃ scõpa¬
tri archae dauid secundum glori¬
am suã dñs ẽ. secundũ corpora¬
lis suc cessionis seriem filius ẽ : ñ
deficiens ase. sed nr̃a eius sibiad¬
optionis adquirens.: Hec solum
in quo unctus ẽ. seruus ẽ in quo¬
atus ẽ. Et ut de compendio dicã.
cut scriptum ẽ : O d nẽ egoser¬

Expanded text:
astica fide et Dei Patris et David astica fide et Dei Patris et David idem atque unus est Filius; quia incarnationis Dei mysterium universae salus est creaturae; secundum quod scriptum est: Ut sine Deo pro omnibus gustaret mortem , id est, quod creatura omnis sine passione aliqua divinitatis Dominici sanguinis redimenda sit pretio, ut alibi habet: Omnis creatura liberabitur a servitute corruptionis divinam substantiam, aliud secundum susceptionem carnis Filium nominari. Nam et secundum generationem divinam Deo Patri aequalis est filius, et secundum susceptionem corporisvi accepit; unus tamen atque ide, n. 107: « Contra autem sancto patriarchae David secundum gloriam suam Dominus est; secundum 853 corporalis successionis seriem Filius est, non deficiens a se, sed nostrae jus sibi adoptionis acquirens. 108. Nec solum in quo unctus est: servus homo, in quoVirgine est; et ut compendio dicam, cut scriptum est: O Domine, ego ser
Abbreviated transcription (Latin):
tetur. bumano ipse seperimat.
& uenenum sacrilegae dispu¬
tationis suae insere fundat.
utdum in aequalitatem patris
& filii ex consuetudine homi¬
num interprȩtatur inutroq
auero deuius. eum praeferat
cuiderogat confessurus prio¬
rem quem audit addextera:
Excluditur etiã manicheus.
Non enim negat essedauidfili¬
um secundum carnem ut pott
quiclam antibus caetis ihufili
dauid misererenobis. & delec¬
tatus est fide & stetit & cura¬
uit eos. sed negat hoc suae ee
aeternitatis. si dauid solius
filius a perfidis nominetur:
Namfilius dĩ est contrahebio¬
nem: filius dauid est contra
manicheos. filius dĩ est contra
fotinum. filius dauidest con¬
tramarcionem. filius dĩest
contra paulum samosathenũ.
filius dauidest contraueclen¬
tinum. filius di est contra ar¬
rium atque sabellium genti¬
lis erroris heredes. dominus
dauid est contra iudȩos qui
difiliumincarne cernentes.
hominem tantum modo impio
furore credebant : Sed ecclesi¬

Expanded text:
tetur humano, ipse se perimat, tetur humano, ipse se perimat, et venenum sacrilegae disputationis suae in se refundat, ut dum inaequalitatem Patris et Filii ex consuetudine hominum interpretatur, in utroque a vero devius, eum praeferat cui derogat, confessurus priorem quem audit ad dexteram. Excluditur etiam Manichaeus: non enim negat esse se David filium secundum carnem; ut pote qui clamantibus caecis: Jesu, fili David, miserere nobis ; et delectatus est fide, et stetit et curavit eos: sed negat hoc suae esse aeternitatis, si David solius filius a perfidis nominetur. 105. Nam Filius Dei est contra Hebionem, Filius David est contra Manichaeos: Filius Dei est contra Photinum, Filius David est contra Marcionem: Filius Dei est contra Paulum Samosatenum: 570 Filius David est contra Valentinum: Filius Dei est contra Arium atque Sabellium gentilis erroris haeredes: Dominus David est contra Judaeos, qui Dei Filium in carne cernentes, hominem tantummodo impio furore credebant. 106. Sed Ecclesi
Abbreviated transcription (Latin):
patris gloria est: siergo &
filius gloria est & pater
gloria: quia pater gloriae
non potest aliud esse quam
gloria. non diuisio gloriarũ
sed una est gloria: Itaque
adproprietatenaturae glo¬
ria refertur: dominatus
ad suscepti corporis serui tute:
Si enimearo etiam animae¬
iusti subditaest sicut scriptũ
est. castigo corpus meu & ser¬
uituti redigo. quanto magis
subiectae diuinitati dequa
dicitur ꝗmuniuersa serui¬
unt tibi Una autem quȩ sti¬
one& sabellianos & fotinia¬
nos & arrianos dñs exclusit:
Nam cum dñm cum dñodicit¬
sabellianus excluditur qui
eundem patrem uultee que
filium: Excluditur fotinis
qui secundum carnemiudicat.
quia dns dauid regis non pote¬
ratee nisiquids̃ est: Scriptũ
estenim: Dñm dmtuũ adora¬
bis & ipsisoli seruies : Num¬
quid contra legem propheta
sentir& qui sublege regnar&:
Excluditur arrius quia filiũ
sedere audit addexte ram
patris ut siex usu argumen¬

Expanded text:
Patris gloria est? 103. Si ergo et Patris gloria est? 103. Si ergo et Filius gloria est, et Pater gloria; quia Pater gloriae non potest aliud esse quam gloria: non divisio gloriarum, sed una est gloria. Itaque ad proprietatem naturae gloria refertur, dominatus autem ad suscepti corporis servitutem. Si enim caro etiam justi animae subdita est, sicut scriptum est: Castigo corpus meum, et servituti redigo , quanto magis subjecta et divinitati, de qua dicitur: Quoniam universa serviunt tibi ? 104. Una autem quaestione et Sabellianos et Photinianos et Arianos Dominus exclusit. Nam cum Dominum dixiSabellius excluditur, qui eumdem Patrem vult esse quem Filium. Excluditur Photinus, qui secundum carnem judicat; quia dominus David regis non poterat esse, nisi qui Deus est; scriptum est enim: Dominum Deum tuum adorabis, et illi soli servies . Numquid contra Legem propheta sentiret, qui sub Lege regnaret? Excluditur Arius, qui Filium sedere audit ad dexteram Patris; ut si ex usu argumen
Abbreviated transcription (Latin):
meis: & addidit: Siergo
dauid insp̃u uocat eum dñm
quomodo filius eius est: &
nemo poterat respondere¬
ei uerbum : O quam caute
propter emiarrios. etiam
in hoctes monio dñs fidei
pros pexit: non enim dixit
uocat eum sp̃s dñm. sed quia
dauid dixit inspũ. Vt cuius
secundum carnem filius est
dauid scilic&. eius etiam sec un¬
dum diuinitatem & ds̃ & dñs
crederetur: Uides igitur.
quia nomen pietatis & dñm
discretumest : & bene dñs
suum quidem patrem. caeli
autem & terrae dñm praedi¬
cauit: ut tucum legis & patrẽ
& dñm intellegas patrem
filui & dñm creaturae : In alio
praerogatiua naturae est.
in alio auctoritas potesta¬
tis ÷ Forma menim serui
Porma menim ferui
accipiens. eo utique dnmuo¬
cat. quo seruitutem suscepit.
Aequalis in dĩ forma. seruus
incorporis: Seruitus enim
carnis. dominatus autem
diuinitatis est: Vnde& a
est dm assumptionis huma¬
nae asserens. patrem autem
gloriae : Nonenim duos
Quid autem ei derogas. qui

Expanded text:
: Si ergo David in spiritu vocat eum Dominum, quomodo filius ejus est? Et nemo poterat ei respondere verbum . 101. O quam caute propter Arianos etiam in hoc testimonio Dominus fidei prospexit! Non enim dixit: Vocat eum spiritus dominum: sed quia David dixit in spiritu; ut cujus secundum carnem 569 Filius est, David scilicet, ejus etiam secundum divinitatem et Dominus et Deus crederetur. Vides igitur quia nomen pietatis et dominii discretum est. 102. Et bene Dominus suum quidem Patrem coeli autem et terrae Dominum praedicavit; ut tu cum legis et Patrem et Dominum, intelligas Patrem Filii, et Dominum creaturae. In alio praerogativa naturae est, in alio auctoritas potestatis; formam enim serviormam enim servi accipiens, eo utique Dominum vocat, quo servitutem suscepit, aequalis in Dei forma, servus in corporis: servitus enim carnis, dominatus autem divinitatis est. Unde et est, Deum assumptionis humanae asserens, Patrem autem gloriae. Num enim duos Quid autem ei derogas, qui
Abbreviated transcription (Latin):
simus idemhomo. nisi media¬
tor dĩ & hominũ homoxp̃s ihs̃¬
quidedit semet ipsum ređepti¬
onem ꝓnobis : & hocutiq ad
in carnationem pertinet : Redẽp¬
tio enim nr̃a persanguinẽ : remis¬
sio perpotestatẽ uita pergratiã:
Quasi altissimus donat: quasiho¬
mo precatur: Aliud creatoris
aliud redemptoris . ẽ. distincta
licet : unius tamen auctoris bene¬
ficia sunt : Decuit enĩ: ut ille
nos redimeret quicreauit:
Quis autem neg& xp̃m esse altis¬
simum significatũ Nam qui ali¬
ter sentit : dõ patrisacramentũ
incarnationis asscribit: Sedhinc
dubitari non potest quod altissi¬
musxp̃ssit : cum &iam alibi dixe¬
rit demisterio passionis. dedit
uocem suã altissimus & mota ẽ
terra : & in euangelio habes:
& tupuer proph&a altissimi

Expanded text:
simus, idem homo, nisi Mediasimus, idem homo, nisi Mediator Dei, et hominum, homo Chqui dedit semetipsum redemptionem pro nobis ? Et hoc utique ad incarnationem pertinet; redemptio enim nostra per sanguinem, remissio per potestatem, vita per gratiam. Quasi altissimus donat, quasi homo precatur: aliud creatoris, aliud redemptoris est. Distincta licet, unius tamen auctoris beneficia sunt; decuit enim ut ille nos redimeret, qui creavit. 9. Quis autem neget Christum esse altissimum significatum? Nam qui aliter sentit, Deo Patri sacramentum incarnationis ascribit. Sed hinc dubitari non potest quod altissimus Christus sit; cum etiam alibi dixerit de mysterio passionis: Dedit vocem suam Altissimus, et mota est terra . Et in Evangelio habes: Et tu, puer, propheta Altissimi
Abbreviated transcription (Latin):
timareo portet quib: scriptũ :
carnis curam nefeceritis in con¬
cupiscentia : & alibi: Castigo cor¬
pus meum & seruituti redigo :
nealiis p̃dicans ipsere prob: effi¬
ciar : Non enim perluxuriã
nobis xp̃s sed perieiuniũ salutẽ
actulit : Nequeille emerendȩ
gratiae suaecausa: sed nrãe erũ¬
ditionis gratia ieiun auit: Ne¬
que infirmitate corporis uictus
est ut esuriret : sed esuriendo
suscepti corporis fidem prȩsti¬
tit. ut non solũ corpus sed&iam
infirmitates corporis nr̃i doce¬
ret ase. eẽ. susceptas. sicut scrip¬
tum est : Qm̃ infirmitates nrãs
accepit: & egritudines nrãs
nr̃m .ẽ. quod fleuit. quodtris¬
tis fuit usq: ad mortẽ: Curad
diuinitatem quae sunt nr̃are
feruntur : corporis est qđ &iã
factus asseritur : Denique
sichabes: Matersion dicet
homo & homo factus ẽ. in ea. &
ipse fundauit eã altissimus.
Homo inquit factus ẽ: non
ds̃ factus ẽ : Quiaut̃ idem altis¬

Expanded text:
timare oportet, quibus scriptum est: timare oportet, quibus scriptum est: Carnis curam ne feceritis in concupiscentia ? Et alibi: Castigo corpus meum et servituti redigo: ne aliis praedicans, ipse reprobus efficiar . 498 6. Non enim per luxuriam nobis Christus, sed per jejunium salutem attulit. Neque ille emerendae gratiae suae causa, sed nostrae eruditionis gratia jejunavit. Neque infirmitate corporis victus est, ut esuriret: sed esuriendo suscepti corporis fidem praestitit; ut non solum corpus, sed etiam infirmitates nostri corporis doceret a se esse susceptas, sicut scriptum est: Quoniam infirmitates nostras suscepit, et aegritudines nostras nostrum est, quod flevit, quod tristis fuit usque ad mortem. Cur ad divinitatem quae sunt nostra referuntur? Corporis est, quod etiam factus asseritur. Denique sic habes: Mater Sion dicet: Homo, et homo factus est in ea, et ipse fundavit eam Altissimus . Homo, inquit, factus est, non Deus factus est. 8. Qui autem idem altis
Abbreviated transcription (Latin):
tias. sed &iam uersiculos poeta¬
rum scripturis insertos. eẽ. di¬
uinis: Vn deenĩ illud. hui: &
genus sumus. quod paulus usu
prophetico doctus usurpat :
Nam&gigantas & uallemti¬
tanum prophetici sermonis
series non refugit : & esaiassi¬
renas & filias passerum dixit.
& hieremias debabylone me¬
morauit quia habitabt in ca
filiaesirenũ. ut ostender&
babrlonis hoc est secularis con¬
fusionis in lecebras uetustis las¬
ciuiae fabulis comparandas.
qua euelut scopuloso in istius
uitae litoredulcem resonare
quandã sed mortiferã canti¬
lenam ad capiendos animos
ad olescentiũ uiderentur :
quamsapiens &iã ab ipsopoe¬
ta greco inducitur: quas iqui¬
busdam prudentiae suae cir¬
cumdatus uinculis p̃terisse
ita difficile iudicatũ est ante
aduentũ xp̃i &iam fortiores
non possecapispeciosae delicus
perniciosammentib: hominũ
& sub eundis ob noxiã naufra¬
giis lasciuiae secularis in lece¬
bram iudicauit. quidnos aes¬

Expanded text:
tias, sed etiam versiculos poetatias, sed etiam versiculos poetarum Scripturis insertos esse divinis. 4. Unde enim illud: Hujus et genus sumus , quod Paulus usu prophetico doctus usurpat? Nam et gigantes , et vallem Titanum prophetici sermonis series non refugit. Et Esaias Sirenas, et filias passerum dixit . Et Hieremias de Babylonia memoravit quod habitabunt in ea filiae Sirenum ; ut ostenderet Babylonis, hoc est, saecularis confusionis illecebras, vetustae lasciviae fabulis comparandas; quae velut scopuloso in istius vitae littore, dulcem resonare quamdam, sed mortiferam cantilenam ad capiendos animos adolescentium viderentur: quam sapiens etiam ab ipso poeta Graeco inducitur , quasi quibusdam prudentiae suae circumdatus vinculis praeteriisse. Ita difficile judicatum est ante adventum Christi etiam fortiores non posse capi speciosae deliciisperniciosam mentibus hominum, et subeundis obnoxiam naufragiis, lasciviae saecularis illecebram judicavit; quid nos aes
Abbreviated transcription (Latin):
inlementissime impr
instruenditui gratia ali¬
qua defide mihi scribenda man¬
daueras. & uerecundantẽ co¬
rãte &iã ipse fueras adhorta¬
tus : ideo quasi in procinctu
positus duostantũ conscripsi
libellos. quib: uias quasdã
fidei & semitas demonstrarẽ:
dã serendis intenta questioni¬
b: stilola cessit uberiore con¬
fugi: Tuaequoq: piamecu¬
ra clementiae ad cetera uocat.
uolens inplurib: expeririquẽ
in paucis ꝓbasti. eaquae p̃sta
paucis superius sunt placuit
paulolatius ex equi. neea
quasi diffidentia assertionis
deseruisse potius quã securi¬
tatẽ fiduciae ꝓposuisse uide¬
amur: & quia hydrae no¬
minis & scilleilitoris cõpara¬
tionẽ induximus. ut ostende¬
rem: uel rediuiua plantaria
cauenda perfidiae uel famosa
naufragia : siquis contra lici¬
tũ putat colorẽ disputationis
ei: modi apo &icis fabulis de¬
riuatã. & cũ infide nihil qđ
uituperare possit inuenerit
aliquid insermonere p̃hen¬
dit agnoscat non solũ senten¬

Expanded text:
clementissime Imperator, instruendi tui gratia, aliqua de fide mihi scribenda mandaveras, et verecundantem coram etiam ipse fueras adhortatus; ideo quasi in procinctu positus, duos tantum conscripsi libellos, quibus vias quasdam fidei et semitas demonstrarem.  quorumdam serendis intenta quaestionibus, stylo lacessit uberiore confici; tuae quoque pia me cura clementiae ad caetera vocat, volens in pluribus experiri, quem in paucis probasti; ea quae perstricta paucis superius sunt, placuit mihi paulo latius exsequi; ne ea quasi diffidentia assertionis deseruisse potius, quam securitate fiduciae proposuisse videamur. 3. Et quia Hydraei nominis, et Scyllaei littoris comparationem induximus , ut ostenderemus vel rediviva plantaria cavenda perfidiae, vel famosa naufragia: si quis contra licitum putat colorem disputationis ejusmodi a poeticis fabulis derivatum, et cum in fide nihil quod vituperare possit invenerit, aliquid in sermone reprehendit; agnoscat non solum senten
Abbreviated transcription (Latin):
patrem ẽ & in patre. Non
ergo separent filiũ cũ legurt
solum dm̃ : nec patrem sepa¬
rent. cumlegunt filiũ solũ
interris: si filius sine patre
non est. putas quia pater
sine filiosit in caelo in car¬
neest filius: Cumdico in
carneest uelinterris: se¬
cundum euangelii tempo¬
ra loquor : Nuncenim
secundum carnem iam non
nouimus xpm: Ergo in car¬
neest filius & solus non ẽ.
secundum quo dscriptum
est : & non solum solus: quia
pater mecum est : &putas
quod sit patersolus in luce: ac
nehoc argumentum putes: ac¬
cipe&iam testimonium : Dm̃
inquit nemouidit umquam:
nisi unigenitus filius qui est
insinu patris ipseenarrauit :
Quomodo solus pater si insinu
patris filius ẽ: quomodo enar¬
rat quem non uidet : noner¬
gosolus pater: Accipenunc
& solum patrem. & solum fili¬
um: solus pater: quia alius
pater non est: solus filius.

Expanded text:
Patrem est, et in Patre ? Non Patrem est, et in Patre ? Non ergo separent Filium, cum legunt solum Deum: nec Patrem separent, cum legunt Filium solum. 23. In terris Filius sine Patre non est, et putas quia Pater sine Filio sit in coelo? In carne est Filius, cum dico in carne est, vel in terris, secundum Evangelii tempora loquor; nunc enim secundum carnem jam non novimus Christum : ergo in carne est Filius, et solus non est, secundum quod scriptum est: Et non sum solus, quia Pater mecum est ; et putas quod sit Pater solus in luce? 24. At ne hoc argumentum putes, accipe etiam testimonium: Deum, inquit, nemo vidit umquam, nisi unigenitus Filius, qui est in sinu Patris, ipse enarravit . Quomodo solus Pater, si in sinu Patris Filius est? quomodo enarrat, quem non videt? Non ergo solus Pater. 25. Accipe nunc et solum Patrem, et solum Filium. Solus Pater, quia alius Pater non est: solus Filius
Abbreviated transcription (Latin):
Nec ex in mortali natura ha¬
bet: sed ex disciplina uelgra¬
tia. sise in aliquibus aduitia
non mutat: Alia ergo in mor¬
talitas quaedonatur: aliaq̃:
sinecapacitate mutabilitatis
est: semper ab negatur in¬
mortalis diuinitas xp̃i : quia
in carne proomnibus mortẽ
gustauit: lamergo melior
gabrihel quam xp̃s. qui a il¬
lenon est defunctus. hic mor¬
tuus .e: sed non est seruus
supra dñm : Alia enĩ carnis in¬
firmitas: alia diuinitatis ae¬
ternitas : Mors carnis ẽ : in mor¬
talitas potestatis: Quod si diui¬
nitas fecit necaro uideret cor¬
ruptionem. quaeutiq: corrup¬
telae eratobnoxia pernatu¬
ram. quomodomoriposset
ipsa diuinitas: quomodo aut̃
lucem in accessibilem non ha¬
bitat filius: cuminsinupatris
filiussit: lux autem pater.
lux &iam ipsesit filius. quia
ds̃ lux est: Autsi aliam lucẽ
in accessibilem nisiditatis pu¬
tamus. num quid melior pa¬
trelux est ut nonsit in luce.
quisicut scriptũ est & apud

Expanded text:
nec ex immortali natura hanec ex immortali natura habet, sed ex disciplina vel gratia, si se in aliquibus ad vitia non mutat. Alia ergo immortalitas quae donatur, alia quae sine capacitate mutabilitatis est semper. 21. An negatur immortalis divinitas Christi, quia in carne pro omnibus mortem gustavit? 501 Jam ergo melior Gabriel quam Christus; quia ille non est defunctus, hic mortuus est. Sed non est servus supra dominum ; alia enim carnis infirmitas, alia divinitatis aeternitas: mors carnis est, immortalitas potestatis. Quod si divinitas fecit ne caro videret corruptionem, quae utique corruptelae erat obnoxia per naturam; quomodo mori posset ipsa divinitas? 22. Quomodo autem lucem inaccessibilem non habitat Filius, cum in sinu Patris Filius sit: lux autem Pater, lux etiam ipse sit Filius; quia Deus lux est ? Aut si aliam lucem inaccessibilem nisi deitatis putamus, numquid melior Patre lux est; ut non sit in luce, qui sicut scriptum est, et apud
Abbreviated transcription (Latin):
mortalitatem ⁊ Sed alia in¬
mortalitas suaenaturae : alia
nrae : Nonsunt fragilia. cõ¬
paranda diuinis : VNa sola est¬
substantia diuinitatis : quȩ mo¬
rinescit : unde& a postolus
cumsciret & animã & angelos
in mortales: quod solus ds̃ in¬
mortalitatẽ habeat p̃dicauit :
Nam & anima moritur : Ani¬
maenim quae peccat ips amo¬
ri&ur: Nec angelus in mor¬
talis ẽ naturaliter : cuius in¬
mortalitas inuoluntate est
creatoris: Nequead prȩiudi¬
cium trahas : quia non morit᷑
gabrihel. non moritur rapha¬
hel non moritur urihel: &
in ipsis enim naturae capacitas
uitio . ẽ. ob noxia: sed non ob¬
noxia disciplina: Omnis enĩ
rationabilis creatura acci¬
dentia recipit : & subiecta
iudicio est : Inaccidentibus
autem : & poena iudicii. & cor¬
ruptelaẽ. & profectus : lx
de& ecclesi astes ait : Qm̃ om
neopussuum. ds adducet in
iudicium: Ergo corrupte¬
lae & mortis. &iamsinon¬
aut moriatur aut pecc&: ca¬
paxtamen omnis .ẽ. creatura:

Expanded text:
mortalitatem . 19. Sed alia immortalitatem . 19. Sed alia immortalitas suae naturae, alia nostrae. Non sunt fragilia comparanda divinis: una sola substantia divinitatis est, quae mori nescit. Unde et Apostolus, cum sciret et animam et angelos immortales, quod solus Deus immortalitatem habeat praedicavit. Nam et anima moritur: Anima enim quae peccat, ipsa morietur ; nec Angelus immortalis est naturaliter, cujus immortalitas in voluntate est Creatoris. 20. Neque ad praejudicium trahas, quod non moritur Gabriel, non moritur Raphael, non moritur Uriel; et in ipsis enim naturae capacitas vitio obnoxia, sed non obnoxia disciplinae. Omnis enim rationabilis creatura accidentia recipit, et subjecta judicio est. In accidentibus autem et poena judicii, et corruptela est, et profectus. Unde et Ecclesiastes ait: Quoniam omne opus suum Deus adducet in judicium . Ergo corruptelae et mortis, etiamsi non moriatur aut peccel, capax tamen omnis est creatura:
Abbreviated transcription (Latin):
ihũ xp̃i quem suis temporibus
ostendet: Heatus & solus po¬
tens & rexregum dñs dominan¬
tium : quisolus habet in mor¬
talitatem & lucem habitat
in accessibilem. quemuidit
hominum nemo. sed nec ui¬
dere potest : Ergo haec de
dõ scripta sunt : cuius nomi¬
nis & dignitas & ueritas cõ¬
munis est filio : Curigitur
hoc loco filius separatur. cũ
&iam filio haec cuncta conue¬
niant: aut si non conueniun
negadm̃ : ut neges quaedõsun
consequentia: beatus nega¬
ri non potest : quibeatitudines
donat: beatienĩ. quibus re¬
mis sȩsunt iniquitates: beatꝰ
negarinon potest: quisanã
doctrinã tribuit: sicut scrip¬
tum est: Quae est scđm euan¬
lium claritas beatidĩ : Potens
abnui non potest: dequopat̃
dicit : Posui adiutoriũ suꝑ
potentem : Inmortalitatẽ
autem eius quis audeat diffi¬
teri. cum &iam aliis inmor¬
talitatem ipse largitus sit :
sicut scriptum est desapien¬
tiadĩ : Perhanc habebo in¬

Expanded text:
ri Jesu Christi: quem suis temporibus ri Jesu Christi: quem suis temporibus ostendet beatus et solus potens, rex regum, et Dominus dominantium; qui solus habet immortalitatem, et lucem habitat inaccessibilem: quem vidit hominum nemo, sed nec videre potest . Ergo de Deo haec scripta sunt, cujus nominis et dignitas et veritas communis est Filio. 18. Cur igitur hoc loco Filius separatur, cum etiam Filio haec cuncta conveniant? Aut si non conveniant, nega Deum; ut neges quae Deo sunt convenientia. Beatus negari non potest, qui beatitudines donat: Beati enim quibus remissae sunt iniquitates . Beatus negari non potest, qui sanam doctrinam tribuit, sicut scriptum est: quae est secundum Evangelium claritatis beati Dei . Potens abnui non potest, de quo Pater dicit: Posui adjutorium super potentem . Immortalitatem autem ejus quis audeat diffiteri, cum etiam aliis immortalitatem ipse largitus sit, sicut scriptum est de sapientia Dei: Per hanc habebo im
Abbreviated transcription (Latin):
neseinduit: Ipseergo signifi¬
catur ds̃: qui opus nostraere¬
surrectionis operatus est.
Ergo cum legis dm̃ non sepa¬
res patrem. nonsepares filiũ
qui adĩtas & patris & filii una
eademq est: & ideo nec ibi se¬
pares filium : ubi legis quiabe¬
atus & solus potens:: Dedõ enĩ
dictum est. sicut habes: Pre¬
cipio coram dõ quiuiuificat om¬
nia : Sed &iã xp̃s uiuificat: Con¬
uenit ergo & patri& filio dĩ no¬
men: quando conuenit &ope¬
rationis effectus : Persequa¬
mur c&era : praecipio inquit
coram dõ quiuiui ficat omnia:¬
bum est: sicut scriptũ est : In
dõ laudabo uerbum: In dõ sẽ¬
piterna suauirtus est : In dõ
igitur unitatem diuinitatis.
in xp̃i autem nomine. in car¬
nationis testificatus est sacra¬
mentum : Denique ut de in¬
carnationex pĩ sed ixisseosten¬
deret: subdidit: Qui testi¬
monium reddidit subpontio
pilato bonam confessionem:
ut serues mandatum sinema¬
cula usque in aduentũ dñ in rĩ

Expanded text:
nem se induit. Ipse ergo signifinem se induit. Ipse ergo significatur Deus, qui opus nostrae resurrectionis operatus est. Ergo cum legis Deum, non separes Patrem, non separes Filium; quia deitas et Patris et Filii una eademque est. Et ideo nec ibi separes, ubi legis quia beatus et solus potens; de Deo enim dictum est, sicut habes: Praecipio coram Deo, qui vivificat omnia ; sed etiam Christus vivificat: convenit ergo et Patri et Filio Dei nomen; quando convenit et operationis effectus. 500 Persequamur et caetera. Praecipio, inquit, coram Deo qui vivificat omniabum, sicut scriptum est: In Deo laudabo Verbum . In Deo sempiterna sua virtus est Jesus: in Deo igitur unitatem divinitatis, in Christi autem nomine incarnationis testificatus est sacramentum. 17. Denique ut de incarnatione Christi se dixisse ostenderet, subdidit: Qui testimonium reddidit sub Pontio Pilato bonam confessionem; ut serves mandatum sine macula usque in adventum Domini nost
Abbreviated transcription (Latin):
suscitatum est: quisuscitauit utiq
& uiuificauit: Quiuiuifica¬
uit : & delicta donauit : Qui
delicta donauit : & crrogra¬
fumtulit : quicyrographum
tulit : affixit illud cruci: qui
affixit cruci: carnẽ seexuit :
Sed pater. non seexuit carnem :
Non enim patercaro factus ẽ
sed uerbum sicut legimus caro
factus est : Videtis ergo : quod
arriani dumseparant a patre
filium in id periculum incidur.
ut patrem passum esse comme¬
morent: Nos autẽ faciledo¬
cemus defilii dictum operati¬
one: Nam & ipse corpussu¬
um resuscitauit. sicut dixit sol¬
uite templum hoc & intriduo
resuscitabo illud: & ipseuiui¬
ficat nos cumsuo corpore :
sicut enimpater suscitat mor¬
tuos & uiuificat : sic & filius
quos uult uiuificat: &ipse
delictadonauit. dicens : Dimis¬
sa sunt tibi peccatatua: & ip¬
secrrographum affixit cru¬
ci: quicrucifixus es percorpo¬
ris passionem: Nec alius car¬
nes eexuit: nisidĩ filius quicar¬

Expanded text:
suscitatum est. Qui suscitavit, utique suscitatum est. Qui suscitavit, utique et vivificavit: qui vivificavit, et delicta donavit: qui delicta donavit, et chirographum tulit: qui chirographum tulit, affixit illud cruci: qui affixit illud cruci, carnem se exuit. Sed Pater non se exuit carnem; non enim Pater caro factus est, sed Verbum, sicut legimus, caro factum est . Videtis ergo quod Ariani dum separant a Patre Filium, in id periculum incidant, ut Patrem passum esse commemorent. 14. Nos autem facile docemus de Filii dictum operatione; nam et ipse corpus suum resuscitavit, sicut ipse dixit: Solvite templum hoc, et in triduo resuscitabo illud . Et ipse vivificat nos cum suo corpore: Sicut enim Pater suscitat mortuos et vivificat; sic et Filius quos vult, vivificat . Et ipse delicta donavit dicens: Dimissa sunt tibi peccata tua . Et ipse chirographum affixit cruci, qui crucifixus est per corporis passionem. Nec alius se carnem exuit, nisi Dei Filius, qui car
Abbreviated transcription (Latin):
simus solus sicut scriptũ est : cog¬
solus altissimus suꝑ omnẽ terrã:
Vn de&iam illud explosũ est. qđ
solent ad calumniã deriuare
quia dedõ scriptum ẽ: quisolus
hab& inmortalitatem. & luce
habitat in accessibilem : Dedõ e
dm̃ legunt negant & iamfiliũ
designari : & impiis unt diui¬
nitatis potentiam filiodene¬
gando & in carnatũ patrem
sabelliana impietate asstru¬
ereui debuntur : Dicant e¬
nim quomodo illud non impi¬
e depatre intellegere possis̃
quod a postolus ait. in quo & c̃¬
surrexistis perfidem operati¬
onisdĩ qui suscitauit illũ amor¬
tuis : & aduertant desequen¬
tibus quid incurrant: sequit᷑
enim: & cum mor tui essetis
delictis & p̃putio carnis urae:
uiuificauit noscũ illo donans
nobis omnia delicta. delens
quod aduersum nos erat chy
rographum decreti quoderat
contrariũ nobis. & ipsum tulit
demedio affigens illud cruci.
pater solus intellegendus est
quisuscitauit carnem. & non
&iam filius cuius templum re¬

Expanded text:
cut scriptum est: Et cogsolus altissimus super omnem terram . 11. Unde etiam illud explosum est, quod solent ad calumniam derivare, quia de Deo scriptum est: Qui solus habet immortalitatem, et lucem habitat inaccessibilem ; de Deo eDeum legunt, negant etiam Filium designari; et impii sunt, divinitatis potentiam Filio denegando, et incarnatum Patrem Sabelliana impietate astruere videbuntur. Dicant enim quomodo illud non impie de Patre intelligere possint, quod Apostolus ait: In quo et consurrexistis per fidem operationis Dei, qui suscitavit illum a mortuis ; et advertant de sequentibus quid incurrant; sequitur enim: Et cum mortui essetis delictis et praeputio carnis vestrae, vivificavit nos cum illo, donans nobis omnia delicta, delens quod adversurographum decreti, quod erat contrarium nobis, ipsum tulit de medio, affigens illud cruci, Pater solus intelligendus est, qui suscitavit carnem: et non etiam Filius, cujus templum re
Abbreviated transcription (Latin):
guinibus neque ex uoluntate carnis
sed ex dõ natisunt : Similiter ex
sp̃u secundum gr̃am Nos re¬
nasci dñs ipse testatur. dicens.
Quodnatumẽ ex carne caroẽ.
quia de carne natum ẽ: & quod

Expanded text:
rnis, neque ex voluntate viri, sed ex Deo nati sunt . 646 63. Similiter ex Spiritu secundum gratiam nos renasci Dominus ipse testatur, dicens: Quod natum est ex carne, caro est; quia de carne natum est: et quod