comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Quod enĩ seminauerit homo: hoc ⁊ metet. Quid
gͦ agimus nos qui amamus illud recondere qđ
corrumpat᷑. ñ quod ꝑmaneat ⁊ ꝑ duret in crastiñ:¬
immo cum scl̃o corrumpent᷑. Si qua aũ bona
oꝑa recundunt: illa ꝑmanent usq in crastiñ.
Demq sic ⁊ scͥptũ. ẽ. Quod qui infideles fuerunt: ser¬
uauerunt inquit de manna ⁊ ebullierunt ex co
uermes ⁊ computruit. Illud aũ qđ pͥmo die sabbati
reponebat᷑: non. ẽ. corruptum. neq uermes ebulli¬
erunt in eo. s ꝑ mansit integrum. Et tu gͦ si ꝓpt̾
p̃sentẽ uitam tantũmͦ ⁊ ꝓpt̾ amorẽ scł̃i thesauri¬
liunt: Audi de peccatorib ⁊ his qui p̃sens scłm di¬
ligunt. quȩ sit ꝓpħe sententia. Hermis inquit e¬
sunt uermes quos generat auaritia: isti sunt uer¬
mes quos generat diuitiarum ceca cupiditas. hiᷤ
qui habent peccunias. ⁊ uidentes in necessitate fr̃s
suos. claudunt ab eis uiscera sua. ꝓpt̾ea ⁊ apl̃s di
cit. Diuitib autem huius scl̃i precipe non suꝑbe

Expanded text:
Quae enim seminaverit homo, haec et metet . Quid ergo agimus nos, qui amamus illud recondere quod corrumpatur, non quod permaneat et perduret in crastinaeculo corrumpentur: qui autem bona opera recondunt, illa permanent usque in crastinum. Denique scriptum est, quod qui infideles fuerunt, servaverunt, inquit, de manna, et ebullierunt ex eo vermes, et computruit. Illud autem quod pro die sabbati reponebatur, non est corruptum, neque vermes ebullierunt in eo; sed permansit integrum. Et tu ergo si propter praesentem vitam tantummodo et propter amorem saeculi thesaurinique audi de peccatoribus et his qui praesens saeculum diligunt, quae sit prophetae sententia: Vermes, inquit, evermes quos generat avaritia. Isti sunt vermes quos generat divitiarum caeca cupiditas his qui habent pecunias, et videntes in necessitate fratres suos claudunt ab eis viscera sua. Propterea et Apostolus dicit: Divitibus autem saeculi hujus praecipe non superbe
Abbreviated transcription (Latin):
carnes sine panib comedant. aut mane panes
in hoc dnum muneris. qͥd temꝑam̃ti gr̃ȩ celestis
ostenditis: hoc inẽ in quo agnosci dm̃ ponius.
qd carnes inuesꝑa sine panib comedunt᷑. &e ma¬
iestatẽ dñi dicitis apparere. si nirsũ panes sine car¬
ad quiescentes uob̾. in coturnitib cognosci posse¬
ꝑam mundi uerbum caro factũ. ẽ in illa cãne
agnosci dicimꝰ dñm qͣm suscepit exiurgine. Istas
eñi uerbi dei carnes. neq mane aliquis neq me
ridie manducauit s ad uesꝑan. Ad uentꝰ eñĩ
dñi incarne ad uesꝑam factus. ẽ: sicut ⁊ ioħs
dicit. Pueri nouissima hora. ẽ. S oe mane inqͥt
replebimini panib. Nobis ⁊ panis u̾bũ di. ẽ. ipseẽ

Expanded text:
carnes sine panibus comedant, aut mane panes in hoc divini muneris, quid temperamenti gratiae coelestis ostenditur? Hoc est, in quo agnoscere Deum possunt, qui carnes in vespera sine panibus comedunt, et majestatem Dei apparere dicunt, si rursum panes sine caracquiescentes vobis, in coturnicibus pperam mundi Verbum est caro factum, in illa tantum carne agnosci dicimus Deum, quem suscepit ex Virgine: has enim Verbi Dei carnes neque mane neque meridie quis manducavit, sed ad vesperam: adventus enim Domini in carne ad vesperam factus est, sicut et Joannes dicit: Pueri, novissima hora est .-- Mane, inquit, replebimini panibus. Nobis ergo panis Verbum Dei est: Ipse
Abbreviated transcription (Latin):
egͥtudinem paciat᷑. hoc ẽ neq febriat neq alios
dolores corꝑis ferat: Non puto qđ hȩc sint quȩ
ꝑmittant᷑ diuina mandata seruantib. Alioqͥti
inditio nob̾ ẽ iob iustissimus ⁊ tocus pietatis ob¬
seruantissimꝰ: quia capite usq ad pedes repletur
ulcere pessimg. Non gͦ hiꝰ carere in firmitatibus¬
dicuntur qui mandata custodiunt. s non habebt̃
illas infirmitates quas egiptii habent. Egiptꝰ nãq
mundus figuralit appellatur. Diligere gͦ mundũ
& ea quȩ in mundo sunt: egiptius langor. ẽ. Dies
obseruare & m̃ses & temꝑa. signa querere. sullaꝵ¬

Expanded text:
aegritudinem patiatur, hoc est neque febrim, neque alios dolores corporis ferat. Non puto quod haec sint quae promittantur divina mandata servantibus; alioquin indicio nobis est Job justissimus et totius pietatis observantissimus, qui a capite usque ad pedes repletur ulcere pessimo. Non ergo his dicuntur carere infirmitatibus, qui mandata custodiunt: sed non habebunt illas infirmitates quas Aegyptii habent. Aegyptus namque mundus figuraliter appellatur. Diligere ergo mundum et ea quae in mundo sunt, Aegyptius languor est. Dies observare et m
Abbreviated transcription (Latin):
maria magdalenȩ &r maria ia cobi ad sepulchrũ.
⁊ inuenerunt lapidem reuolutũ ad monum̃to.
uere hic filius di erat. Agnitꝰ. ẽ. gͦ ꝑ ħ in uesꝑa do¬
minꝰ. quia dñs ipse erat: agnitꝰ ẽ. in iurtute resur¬
rectionis. S quomͦ mane gła eiꝰ uisa. ẽ: sum ueniᷤ¬

Expanded text:
Maria Magdalene et altera Maria ad sepulcrum, et invenerunt lapidem revolutum a monumento, Vere hic Filius Dei erat. Agnitus est in hac vespera Dominus, quia ipse Dominus erat: agnitus est in virtute resurrectionis, et
Abbreviated transcription (Latin):
gentiam: non ociosi nec securi p̾t̾rire debemꝰ.
.Sextus dies. ẽ. hȩc inqua nunc sumꝰ uita. In sex
eñi dieb: ds fecit hunc mundum. hac gͦ die:
tantum reponere debemꝰ ⁊ recondere. quantũ
sufficiat &e infuturo die. Si quid enim hic bo¬
ni operis ad quiras. si quid uistitiȩ miscdiȩ
&e pietatis recondas: hoc tͥ infuturo scło erit

Expanded text:
gentiam, non otiosi nec securi praeterire debemus. gentiam, non otiosi nec securi praeterire debemus. Sexta dies est haec, in qua nunc sumus vita. In sex enim diebus Deus fecit hunc mundum. Hac ergo tantum reponere debemus et recondere, quantum sufficiat et in futuro die. Si quid enim hic boni operis acquiras, si quid justitiae, misericordiae et pietatis recondas, hoc tibi in futuro saeculo erit
Abbreviated transcription (Latin):
tio nominis: hoc idem sonat. Manna enĩ int̾p̃ta¬
tur quid. ẽ. hoc. Hide si non ipsa nominis uirt᷑
ad dicendũ te ꝓuocat. ut cum audis legem di
recitari. inquiras semꝑ &̾ int̾roges. ⁊ dicas docto¬
rib quid. ẽ. hoc. hoc enim. ẽ. quod.. indicat
manna. lu gͦ suus manducare manna. id÷ si
cupis susciꝑe uerbum di: scito illud minutũ. ẽẽ.
&e ualde subtile sicut semen coriandri. habet
eñi aliquid inse &e holeris quo nutrire ⁊ recre¬
are possit infirmos. quia qui infirmꝰ. ẽ. hole¬
ra manducat: babet aliquid &e rigoris. ce ideo
ut pruina. ẽ. Candoris autem ⁊ dulcedimĩ habce
plurimũ. Quid. enim candidius. quid splendi¬
dius. eruditione diuina: Qͥd dulcuis quid ue
suauius eloquiis dm̃i. quȩ sunt suꝑ mel ⁊ fa¬
uum: S quid. ẽ. quod dicit. ut indie sexto du¬
plum colligatur inrepositione. quantum suf¬
siciat etiam sabbato: hoc scłm nr̃am intelli¬

Expanded text:
tio nominis hoc idem sonat. Manna enim interpretatio nominis hoc idem sonat. Manna enim interpretatur, Quid est hoc? Vide, si non ipsa nominis virtus ad discendum te provocat, ut cum audis legem Dei recitari, inquiras semper, et interroges et dicas doctoribus, Quid est hoc? Hoc enim est, quod indicat manna. Tu vero si vis manducare manna, id est, si cupis suscipere verba, scito illud minutum esse, et valde subtile, sicut semen coriandri. Habet enim aliquid in se et oleris, quo nutrire et recreare possit infirmos: quia qui infirmus est, olera manducet . Habet aliquid et rigoris, et ideo ut pruina est. Candoris autem et dulcedinis habet plurimum. Quid enim candidius, quid splendidius eruditione divina? Quid dulcius, quidve suavius eloquiis Domini, quae sunt super mel et favum? Sed quid est quod dicit, ut in die sexta duplum colligitur in repositione, quantum sufficiat etiam sabbato? Hoc secundum nostram intelli
Abbreviated transcription (Latin):
uenerit. Dicit enim alibi propħa. Dieb multis se¬
debunt filii isrł sine rege. sine pͥncipe. sine. ꝓpħa
sine hostia. sine sacͥficio: sine sacerdote. In nr̃a aũ
dñica die semꝑ dñs pluit manna de cęlo. S ⁊ ego
hodie dico: quia pluit dñs manna de celo. Cȩ¬
lestia namq sunt eloquia ista quȩ nob̃ lecta st̃.
⁊ ad̾o descenderunt uerba quȩ nob̾ recitata st̃.
Et ido nos qui tale manua suscipimꝰ: semꝑ no¬
bis manna datur de cȩlo. Illi in felices dolent.
& suspirant. & se miseros dicunt quia manna sic̃
acceperunt patres ipsorum. ipsi non merent᷑ ac¬
ciꝑe. Illi nuniꝗͣ manna manducant. Non eñi
possunt illud manducare qd̾. ẽ. minutũ sicut
sem̃ coriandri. ⁊ candidum sic̃ pruma. Hicħ
em̃ inu̾bo di minutum. nicħ subtile. nicħ sen¬
tiunt sp̃uale: s totum pingue. totum crassum.
Incrassatum. ẽ. enim cor popłi huius. S int̾p̃ta¬

Expanded text:
venerit. Dicit enim et alibi propheta: Diebus multis sevenerit. Dicit enim et alibi propheta: Diebus multis sedebunt filii Israel sine rege, sine principe, sine propheta, sine hostia, sine sacrificio, sine sacerdote . In nostra autem Dominica die, semper Dominus pluit manna de coelo. Sed hodie ego dico, quia pluit Dominus manna de coelo. Coelestia namque sunt eloquia ista quae nobis lecta sunt; et a Deo descenderunt verba quae nobis recitata sunt, et ideo nos, qui tale manna suscipimus, semper nobis manna datur de coelo. Illi infelices dolent et suspirant, et se miseros dicunt; quia manna sicut acceperunt patres ipsorum, ipsi non merentur accipere. Illi nunquam manna manducant. Non enim possunt illud manducare, quod est minutum sicut semen coriandri, et candidum sicut pruina. Nihil enim in verbo Dei minutum, nihil subtile, nihil sentiunt spirituale, sed totum pingue, totum crassum. Incrassatum est enim cor populi illius. Sed et interpreta
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ hac scͥptura. uelim pͥmo cum uid̃is hab̾e ser¬
monẽ. quib credita dicunt᷑ eloquia di quid il¬
lis uideatur de eo qđ dicit. sex dieb continuis
colligetis. die aũ sexto duplum colligetis. Appa¬
ret gͦ sextam diem nominari illam. quȩ añ sab¬
Sabbatũ autent. septima dies. Quero gͦ qua die
ceꝑit manna celitꝰ dari: & uolo comꝑare dnĩcã
nrãm cum sabbato iudeorum. Ex diimis nã¬
ꝙ scͥpturis apparet: qđ indie dominica pͥmo
int̾ris datum. ẽ. manna. Si enim ut scͥptura di¬
cit. sex dieb continius collectũ. ẽ. septima aũ
die quȩ. ẽ. sabbati cessatum. ẽ. sine dubio inrti¬
um eiꝰ a die pͥma qͦẽ dies dm̃ca fuit. Qd̃ si ex diui¬
nis scͥpturis hoc constat quod in die dm̃ca d̃s
pluit mannã in sabbato non pluit: intelligãt
sabbato. iam tunc indicatũ qđ insabbato ipso¬
rum gratia di ad eos de cęlo nulla descend̾it
panis celestis qui.ẽ sermo di ad eos nullus

Expanded text:
hanc scripturam cum Judaeis habere sermonem, quibus credita sunt eloquia Dei, quid illis videatur de eo quod dicit: Sex diebus continuis colligetis, die autem sexta duplum. Apparet ergo sextum diem nominari qui ante sabautem septimus dies est. Quaero ergo qua die coeperit manna coelitus dari, et volo comparare Dominicam nostram sabbato Judaeorum. Ex divinis namque Scripturis apparet, quod in die Dominica primo in terris datum est manna. Sicut enim, ut Scriptura dicit, sex diebus continuis collectum est, septima autem die, quae est sabbati, cessatum est, sine dubio initium ejus a die prima quae est Dominica fuit. Quod si ex divinis Scripturis hoc constat quod in die Dominica Deus pluit manna, et in sabbato non pluit, intelligant sabbato; jam tunc indicabatur quod in sabbato ipsorum gratia Dei ad eos de coelo nulla descenderit, panis coelestis, qui est sermo Dei, ad eos nullus
Abbreviated transcription (Latin):
ñ añ helim deducitur popłs. ubi erant .xii. fon¬
tes aquarum. quib nicħ amaritudinis in erat
te palmarum. s pͥmo ductus. ẽ. adaquas salsas ⁊
amaras. quib ꝑ lignum monstratũ a domino
dulcib effectis post ea uenit᷑ ad fontes: Si hysto¬
riam solam sequamur: non młtum nos edificat.
scire ad quem locũ pͥmo uenerint ad quem scđo.
Si uͦ rimem᷑ in his misterium latens: inuenimꝰ
ordinemi fidi. Primo enim ducit᷑ popłs ad litte¬
ram legis. ab hac donec ꝑmanet in amaritu¬
dine sua recede non potest. Cũ nͦ ꝑlignũ u¬
tȩ dulcis fuerit effecta.⁊ in telligi lex sp̃ualit̾
ceꝑit. tunc deuet̾i testamento transit᷑ ad nouum.

Expanded text:
 in Elim ducitur populus, ubi erant duodecim fontes aquarum, quibus nil inerat amaritudinis, sed te palmarum: sed prius ductus est ad aquas salsas et amaras, quibus dulcibus effectis, postea venitur ad fontes. Si historiam solam sequamur, non multum nos aedificat scire ad quem locum primo venerunt, ad quem secundo. Si vero rimemur in his mysterium latens, invenimus ordinem fidei. Primo enim ducitur populus ad litteram legis: ab hac donec permanet in amaritudine sua, recedere non potest. Cum vero per lignum vitae dulcis fuerit effecta, et intelligi lex spiritualiter coeperit, tunc de Veteri Testamento transitur ad Novum,
Abbreviated transcription (Latin):
quod dix̃ ostendit ei ds lignũ. &e misit illud inaqͣ.
& facta. ẽ. dulcis aqua. mirum admodũ. ẽ ut d̾s
ostũderit lignum moysi quod mitteret inaqͣm
& faceret eam dulcem. Quasi uͦ non potuisset sñ
ligno aquam dulcem efficere ds: aut moy ses
nesciebat lignum ut d̃s ei ostñderet. S uiden¬
dum. ẽ. quid decoris inhis int̾ior habeat sensꝰ¬
rũ qm ut puer octaua die circumcisionis uul¬
nus accipiat. & rigore ferri tenera patiat᷑ infan¬
tia: Amarum satis &ẽ ꝑ amarum. ẽ: huiꝰmodipo¬
cłm legis. Intantũ ut popłs di non ille. qui ĩ oy¬
sen baptriatus. ẽ. immari. & i nube. s iste qͥ in
sp̃u & aqua baptrratꝰ. ẽ. non possit bibere dea
qͣ ista. s ne gustare quidem decirtumcisiones
amaritudine potest. neq hostiarũ ferre amari¬
tudinem ualet. nec sabbi obseruantiã. Siuͦ ostendat
d̾s lignum quod mittit᷑ in hanc amaritudmẽ. ut
docet nos cum dicit de sapientia: quia lignũ ui¬

Expanded text:
oysi ostendit lignum, et misit illud in aquam, et facta est dulcis. Mirum admodum est, ut lignum ostenderet Moysi quod mitteret in aquam, et faceret eam dulcem: quasi vero non potuisset sine ligno aquam dulcem efficere Deus; aut Moyses nesciebat lignum, ut Deus illi ostenderet. Sed videndum est, quid decoris in his interior habeat sensrum, quam ut puer octavo die circumcisionis vulnus accipiat, et rigorem ferri tenera patiatur infantia? Amarum satis et peramarum est hujus modi poculum Legis, in tantum ut populus Dei, non ille qui in Moyse baptizatus est in mari et in nube, sed qui in spiritu et aqua baptizatus est, non possit bibere de ista aqua: sed ne gustare quidem de circumcisionis amaritudine potest, nec hostiarum ferre amartudinem valet, nec sabbati observantiam. Si vero ostendat Deus lignum quod mittatur in hanc amaritudinem, ut demonstrat, cum de sapientia dicit, quia lignum vi
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑ mͥ qd̾ ꝓspectu date sint iustificationes oẽ iudi¬
inquit eossi audirent uocem dñ. ⁊ quȩ manda¬
bantur casto dient. Nam quantũ ad pͥorẽ popłm¬
expectat. quid eis boni aut ꝑ fecti murmuranti¬
b uł contͣlicentib mandaret᷑ : Deniq paulo pꝰ¬

Expanded text:
uare justificationes et judit eos si audirent vocem Domini Dei, et mandata ejus custodirent. Nam quantum ad priorem populum, quid eis boni aut perfecti murmurantibus et contradicentibus mandaretur, qui paulo p
Abbreviated transcription (Latin):
lere. S hec initia habentib ignoscunt᷑ In eos uͦ qͥ
non desimnt: grauit̾ uindicat᷑. Mittunt᷑ namq
in eos serpentes. id÷ immundiᷤ sp̃ib tradunt᷑ ue¬
nenatisq demonib: qui eos morsib occultis acla¬
tentib ꝑimant. atq int̾nis ⁊ intra cordis penitra¬
lia ꝯclusus cogitationib absumant. S obsecro¬

Expanded text:
. Sed haec initia habentibus ignoscuntur; in eos qui non desinunt, graviter vindicatur. Mittuntur namque in eos serpentes, id est, immundis spiritibus traduntur, venenatisque daemonibus, qui eos morsibus occultis ac latentibus perimant, atque internis et intra cordis penetralia conclusis cogitationibus absumant: dic
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ quidam ex ipsis murmurauerunt: ⁊ a serpẽ¬
tib ꝑierunt. Murmurantem popłm uenenatꝰ
inheremo serpentum depascit morsus. Nid eamꝰ
nos qui qui hȩc audimus: nos in quam ꝑ qͥb
scͥpta sunt. illis enim ad correctionẽ fc̃ã sunt.
scͥpta sunt autẽ propt̾ nos in quos fines se¬
culoꝵ deuerierunt: si non desinimꝰ murmu

Expanded text:
sicut quidam ex illis murmuraverunt et a serpensicut quidam ex illis murmuraverunt et a serpentibus interierunt . Murmurantem populum venenatus in eremo serpentum depascit morsus. Videamus nos qui haec audimus, nos inquam pro quibus scripta sunt: Illis enim ad correptionem facta sunt: scripta sunt autem propter nos, in quos fines saeculorum devenerunt. S
Abbreviated transcription (Latin):
d̾o in hoc mundo. Uerumptam̃ ñ dat᷑ manna
de cȩlo milla die qua pͥmũ pascha fit s in il¬
la qua scđm. Panis enim qui de cȩlo descendit:
nonuenit ad illos qui pͥmam sollennitatẽ cele¬
brabant s ad nos qui scdam suscepimꝰ. Nrm .ii.
hac die gestum monstrat᷑. Quinta decima in¬
quit die mensis scd̃i murmurauit popłs ⁊ dix̃:
quia melius fuerat nos mori inegypto qͣndo
sedebamꝰ suꝑ ollas carms. Opopłs ingratꝰ. desi¬
derat egiptum: qui egiptios uidit extinctos.
Carnes egipti requirit: qui egiptioꝵ carnes ui¬
dit maris piscib &e cęli alitib datas. Murmur
gͦ ad u̾sum moysen immo ad u̾sum dñm le¬
uant. s hoc pͥmo quidem ignoscit᷑ ⁊ scdo. for¬
tassis & t̾cio. Herum si non desinant s ꝑ sistãt
audi quid pꝰ hȩc murmurantẽ popłm ꝯseqͣt᷑.
In numerorum libro refert᷑ qđ ⁊ in suis scͥptiᷤ
retexint apłs dicens. Neq murmuraueritis

Expanded text:
Deo in hoc mundo. Verumtamen non datur manna Deo in hoc mundo. Verumtamen non datur manna de coelo in illa die, qua primum pascha fit, sed in illa qua secundum. Panis enim qui de coelo descendit, non venit ad illos, qui primam solemnitatem celebrabant, sed ad nos qui secundam suscepimus. Nostrum enim hac die gestum monstratur. Quinta decima die mensis secundi, murmuravit populus et dixit: Quia melius fuerat nos mori in Aegypto, quando edebamus super ollas carnium. O! populus ingratus desiderat Aegyptum, qui Aegyptios vidit exstinctos. Carnes Aegypti requirit, qui Aegyptiorum carnes vidit maris piscibus, et coeli alitibus datas. Murmurat ergo adversum Moysen: imo adversus Deum flebat. Sed hoc primo quidem ignoscitur, et secundo fortassis et tertio. Verum si non desinant, sed persistant, audi quid post haec murmurante populo consequatur. In Numerorum libro refertur, quod et in suis scriptis retexuit Apostolus dicens: Neque murmuraveritis,
Abbreviated transcription (Latin):
m̃sis. Qd̃ utiq non absq ratione scͥptũ. ẽ. Re¬
cordare de legi lꝰ paschȩ quȩ dicta sunt: ⁊ in¬
uenies ibi hoc. ẽẽ. tempus quod statuit᷑ ad se¬
cundum pascha faciendĩ. his qui inmundi
in anina fuerunt. uł occupati negociis ꝑegrinis.
Qͥ gͦ non fuerunt inmundi manima. uł ñ lon¬
cha fecerunt. Qͥ autem longe ꝑ egͥnabant᷑. ⁊ ĩmũ¬
di erant scđm pascha in hoc tempore faciunt. in
hoc tempore quo &e manna de cȩlo descendit. In
die quo pͥmũ pascha fit non descendit manna:
s in hoc quo scd̾m pascha fit. Nideamꝰ gͦ ñc qui
sit inhis ordo mnysterii. Primũ pascha: pͥmi po¬
puli. ẽ. Scd̃m pascha: nr̃m. ẽ. Nos eñ fuimꝰ in¬
mundi in anima qui colebamꝰ lignum ⁊ lapidẽ.
& ignorantes dm̃. his qui natura non erant dii
seruiebamꝰ. Nos etiam eramꝰ qui longe ꝑegͥna¬
bamur: de quib dic̃ apłs. Quia fuimꝰ hospites
&e ꝑegͥni testamentoꝵ di: spem ñ habentes. ⁊ sñ

Expanded text:
mensis, quod non sine ratione scriptum est. Recordare de legibus paschae quae dicta sunt , et invenies ibi hoc esse tempus quod statuitur ad secundum pascha faciendum his qui immundi in anima fuerint, vel occupati negotiis peregrinis. Qui ergo non fuerunt immundi in anima, vel non loncha fecerunt. Qui autem peregrinabantur et immundi erant, secundum Pascha in hoc tempore faciunt. In hoc tempore quo et manna de coelo descendit. In die quo primum pascha fit, non descendit manna: sed in hoc quo secundum pascha fit. Videamus ergo nunc qui sit in his ordo mysterii. Primum pascha primi populi est: secundum pascha nostrum est. Nos enim fuimus immundi in anima, qui colebamus lignum et lapidem, et ignorantes Deum, his qui natura non erant dii serviebamus. Nos etiam eramus, qui longe peregrinabamur. De quibus dicit Apostolus: Quia fuimus hospites et peregrini, testamentorum Dei spem non habentes, et sine
Abbreviated transcription (Latin):
aqua hȩc de myrra ostũdit ds lignum quod mit¬
tatur in ea. ut qui biberit ñ moriatur. ñ amari¬
tudmñe sentiat. Nñ constat quod siquis sine lig¬
nouttȩ id÷ sine misterio crucis. sine fide .xͥ. sine
intelligentia sp̃uali. bibere uoluerit de legis lit¬
tera: ꝑamaritudinẽ nimiam moriet᷑. hȩc sciens
apł̃s paulus dicebat: quia littera occidit. hoc. ẽ.
aꝑte dicere. quia aqua myrrȩ occidit: siñ mu

Expanded text:
aqua amara, ostendit Deus lignum quod mittatur in eam; ut qui ex ea biberit, non moriatur. nec amaritudinem sentiat. Unde constat, quod si quis sine ligno vitae, id est, sine mysterio crucis, sine fide Christi, sine intelligentia spirituali bibere voluerit de Legis littera, per amaritudinem nimiam moriatur. Haec sciens Paulus apostolus dicebat quia littera occidit: hoc est aperte dicere, quia aqua amara occidit, si non
Abbreviated transcription (Latin):
bat: non eatis longuis. Nonꝑmittebat pharao
ad locũ signoꝵ ꝑuenire filios isrł: non ꝑmit¬
tebat eos intantum ꝑficere non possi ̃t t̾tii diei
mysteriis ꝑfrui. Audi enim propħam quid dic̃.
Resuscitabit d̾s nos post biduum: &e indie t̾tia
resurgemus. ⁊ uniemus in conspectu eiꝰ. Prima
dies nob̾. passio saluatoris. ẽ. Et scda: qua des¬
cendit in infernũ. Tertia aũ: resurrectionis. ẽ.
dies. Et ido indie tertia: deus antecedebat eos
ꝑdiem incolumna nubis: ꝑ noctem aũ inco¬
lumna ignis. Qd̃ si scd̃m ea que suꝑiꝰ diximꝰ. in
his uerbis recte nosapłs docet oe baptisim mis¬
teria contineri: necessariũ. ẽ ut qui baptiant᷑
in xp̃o inmorte ipsuis baptizent᷑. ⁊ ibi cum sepe¬
liant᷑ &e cũ ipso die tertia resurgant amortius.
Quos &e scdm hoc qđ dic̃ apłs simul secum su¬
citauit. simulq fecit secdẽ incelestib Cum gͦ tͥ
t̾cii diei mysteriũ fuerit susceptũ. incipiet te de

Expanded text:
bat. Non eatis longius. Non permittebat Pharao bat. Non eatis longius. Non permittebat Pharao ad locum signorum pervenire filios Israel; non permittebat eos interim proficisci, ut possint tertii diei mysteriis perfrui. Audi enim propheta quid dicit: Resuscitabit Deus nos post biduum, et in die tertia resurgemus, et vivemus in conspectu ejus . Prima dies nobis passio Salvatoris est; secunda qua descendit in infernum; tertia autem resurrectionis est dies. Et ideo in die tertia Deus antecedebat eos per fidem in columna nubis, per noctem autem in columna ignis. Quod si secundum ea quae superius diximus, in his verbis recte nos Apostolus docet baptismi mysteria contineri, necessarium est ut qui baptizantur in Christo, in morte ipsius baptizentur, et ipsi consepeliantur, et cum ipso die tertia resurgant a mortuis. Quos et secundum hoc quod dicit Apostolus, simul secum suscitavit, simulque fecit sedere in coelestibus. Cum ergo tibi tertii diei mysterium fuerit susceptum, incipi
Abbreviated transcription (Latin):
&e habebis thesaurum in celo: &e ueni sequere
uenit᷑ ex ramesse. Henerunt inquit in soccoth.
Soccoth tabernacłm in telligi apud hebreos:
ce uitioꝵ incitam̃ta reieteris: habitab̾ intab̾¬
nacłis. habitamꝰ enim intabernacłis: ex quibꝰ
nolumꝰ expoliari. s suꝑ uestiri. habitatio aũ
tab̾nacłoꝵ. expeditũ ⁊ absq ullis impedim̃tis
indicat. eẽ. eum qͥ ꝑgit ad dm̃. S ne in hoc qͥ¬
dem ftãdũ ẽ. Urgenda. ẽ. ꝑfectio. Mouenda
enim audies dici. quia d̃s ante cedebat eos
ꝑ quidem incolumna nubif: & ꝑnoctem in co¬
lumna ignis. Non hoc inuenis fcm̃ apud ramas¬
se. nec apud soccoth: que scda ꝓficiscentibus
castra dicunt᷑. S t̾cia castra sunt: in quibus fi¬
unt signa diuina. Recordare que suꝑiꝰ lecta
sunt: cũ dicebat moyses ad pharaonẽ. Iter tri¬
um dierum ibimus in deserto: ⁊ immolabimꝰ
dño deo nr̃o. hoc gͦ erat triduũ ad qd̾ festinabat
moyses. ⁊ contradicebat pharao. Ille eñĩ dice¬

Expanded text:
 habebis thesaurum in coelo, et veni, sequere tonitrui, venerunt, inquit, in Socoth. Socoth tabernacula intelligi apud Hebraeos tet vitiorum incitamenta rejeceris, habitabis in tabernaculis. Habitabis enim in tabernaculis, ex quibus nolumus exspoliari, sed supervestiri. Habitatio autem tabernaculorum, expeditum et absque ullis impedimentis indicat esse eum, qui festinat ad Deum. Sed nec in hoc quidem standum est: urgenda est profectio, movenda enim audis dici, quia Deus antecedebat eos per diem in columna nubis, et per noctem in columna ignis. Non hoc invenis factum apud Ramesse, nec apud Socoth, quae secunda proficiscentibus castra dicuntur; sed tertia castra sunt, in quibus fiunt signa divina. Recordare quae superius lecta sunt cum dicebat Moyses ad Pharaonem: Iter trium dierum ibimus in deserto, et immolabimus Domino Deo nostro. Hoc ergo erat triduum, ad quod festinabat Moyses: et contradicebat Pharao. Illi enim dice
Abbreviated transcription (Latin):
clamat moyses ad deum. Quomͦ clamat: Hul¬
la eius uox clamoris audit᷑: & tam̃ dicit ad eũ
deus. Quid clamas ad me: uelim scire quomͦ
scĩ sine uoce clamant addm̃. Apłs docet quia
dedit d̾s sp̃m filii sui incorda nr̃a: clamantem
abba pat̾. Et addit. Ipse sp̃s int̾pellat ꝑ nobis
gemitib inenarrabilib. Et iterũ. Qi autem scru¬

Expanded text:
clamavit Moyses ad Dominum. Quomodo clamat? Nulla ejus vox clamoris auditur; et tamen dicit ad eum Deus, Quid clamas ad me ? Velim scire quomodo sancti sine voce clament ad Deum. Apostolus docet, Quia dedit Deus Spiritum Filii sui in cordibus nostris clamantem, Abba, pater . Et alibi, Ipse Spiritus interpellat pro nobis gemi
Abbreviated transcription (Latin):
onem querendam. Unde &e eorum uidetur fal¬
sa opinio. quidum nimis arduũ it̾ uirtutis ex¬
ponũt dumq multas eius difficultates multa¬
q ꝑicula ⁊ lapsus enumerant: ne in eundum
quidem id aut incipiendum iudicant. Sed
multo melius. ẽ. me in hoc itin̾e uł mori si ita
necesse. ẽ: quam int̾ egiptios ꝑ manentẽ neca¬
ri ⁊ falsis atq amaris fluctib obrui. S utt̃im¬

Expanded text:
onem quaerendam. Unde et eorum falli videtonem quaerendam. Unde et eorum falli videtur opinio qui dum nimis arduum iter virtutis exponunt, dumque multas ejus difficultates multaque pericula et lapsus enumerant, ne ineundum quidem id aut incipiendum judicant. Sed multo melius est, ne in hoc itinere vel mori, si ita necesse est, quam inter Aegyptios permanentem necari, et falsis atque amaris fluctibus obrui. CAPUT I
Abbreviated transcription (Latin):
isti nos. ut in deserto hoc moriamur: o elius
fuerat nos seruire egiptiis: quam mori in de¬
serto hoc. hec fatiscentis intẽptatione animi
uerba sunt. S quis ita abiectus. ẽ. qui sic tẽp¬
tationum pondus expediat. ut nulla m̃ti eius
cogitatio ambiguitatis obrepat: Uide magno
illi eccłie fundamento oc petre solidissime suꝑ¬
qͣm xͦ fundauit eccłiam: quid dicatur a dño.
Modice inquit fidei quare dubitasti: Uerũp
tamen quia dicunt melius nos fuerat seruire
egiptiis qͣm mori in heremo: temptationis &e
fragilitatis hec u̾ba sunt. Alioqͥn falsũ. ẽ. Lon¬
ge enim melius. ẽ. in heremo mori. qͣm seruire
egiptiis. Ꝙ enim in heremo morit᷑. hoc ipso qd̾
separatꝰ ẽ ab egiptiis &e discessit arectoribus
tenebrarũ. & depotestate sathane. habuit ali¬
quẽ ꝑfectum. cẽ si ad integrum ꝑuenire non
potiit. meliꝰ. ẽ. ei ꝑfectam uitam querenti in ta¬
nere mori: quam nec ꝑficisci quidem ad ꝑfecti¬

Expanded text:
isti nos, ut in deserto hoc moriamur. Melius isti nos, ut in deserto hoc moriamur. Melius fuerat nos servire Aegyptiis quam mori in deserto hoc. Haec fatiscentis in tentatione animi verba sunt. Sed quis ita beatus est qui sic tentationum pondus expediat, ut nulla ejus menti cogitatio ambiguitatis obrepat? Vide magno illi Ecclesiae fundamento et petrae solidissimae, su fundavit Ecclesiam, quid dicatur a Domino: Modicae, inquit, fidei, quare dubitasti ? Verum tamen quia dicunt, Melius fuerat nos servire Aegyptiis quam mori in eremo, tentationis et fragilitatis haec verba sunt, alioquin falsum est, longe enim melius est in eremo mori, quam servire Aegyptiis. Qui enim in eremo moritur, hoc ipso quod separatus est ab Aegyptiis et discessit a rectoribus tenebrarum et de potestate Satanae, habuit aliquem profectum, etiamsi ad integrum pervenire non potuit. Melius est enim perfectam vitam quaerenti in itinere mori, quam ne proficisci quidem ad perfecti
Abbreviated transcription (Latin):
nisse ad mare. s si moysen id ÷ legem di sequenꝰ
agas hoc it̾: egiptiꝰ te quidẽ ꝑsequit᷑ ⁊ insectat᷑.
S uide quid fiat leuauit inquit angł̃s dm̃ qui
antecedebat castra isrł: ce abiit post illos. Eleua¬
uit &e columna nubis a facie eorum: ce stetit pꝰ
illos. &e intrauit int̾ castra egiptiorum ⁊ israhe¬
litarũ. hec columna nubis popło quidem dĩ
efficit᷑ murus: egiptiis uero obscuritatẽ impo¬
nit &e tenebras. Non enim transfert᷑ columpna
ignis ad egiptios ut uideant lucem. s intenebͥs
ꝑmaneant: quia dilexerunt tenebras magis¬
qͣm lucem. Et tu gͦ si ab egiptiis recedas. cẽ de¬
potestate demonum fugias. uide qͣnta tͥ di¬
uinitus p̃parant᷑ auxilia. uide qnͣtis ad iutori¬
b uteris: tantum. ẽ. ut ꝑ maneas fortis in fide.
Nec te egiptiorum equitatus ⁊ quadrigarum
formido ꝑ c̾reat. nͨ reclames contra legẽ di mo
ẏsen ⁊ dicas. sicut quidam ex illis dixerunt.
tanqͣm non. eẽnt. sepulchra in egipto ita ⁊dux¬

Expanded text:
istianum: sed si Moysen, id est legem Dei, sequens agas hoc iter, Aegyptius te quidem persequitur et insectatur. Sed vide quid fiat. Levavit se, inquit, angelus Domini, qui antecedebat castra Israevit et columnam nubis a facie eorum, et stetit post illos, et intravit inter castra Aegyptiorum et Israel. Haec columna nubis populo Dei efficitur murus, Aegyptiis vero obscuritatem imponit et tenebras. Non enim transfertur columna ignis ad Aegyptios, ut videant lucem; sed in tenebris permanent, quia dilexerunt magis tenebras quam lucem. Et tu ergo, si ab Aegyptiis recedas, potestatem daemonum fugias, vide quanta tibi divinitus praeparantur auxilia, vide quantis adjutoribus uteris: tantum est ut permaneas fortis in fide, nec te Aegyptiorum equitatus et quadrigarum formido perterreat; nec reclames contra Moysen, hoc est legem Dei, et dicas sicut quidam ex illis dixerunt: Tanquam non essent sepulcra in Aegypto, ita edux
Abbreviated transcription (Latin):
&r uigilantia scͥpturarum. it̾ tͥ ipse disputan¬
do ꝑaduersarios pande. Cedunt unde continuo.
&e suꝑati fluctus locum uictorie dabunt. Mi¬
rantibusq & attonitis. ac stupore defixis. hiᷤᷤ
qui paulo ante aduersabantur: legitimis tu
disputationum lineis rectum fidei it̾ secabis.
Et intantum doctrinȩ u̾bo ꝑficiesut auditoreᷤ
tui quos inunrga legis erudisti. ipsi iam contͣ
egiptios uelut fluctus maris insurgant. Non
solum ut impugnent eos: s & suꝑent oe extĩ¬
ñ carnalit̾ s spualit̾ uuiũ. Extinguit egipti¬
um. qui cogitationes sordidas &e impuras uł
depellit excorde. uł omuino non recipit. Sic̃
&e apłs dicit. Assumentes scutum fidi inquo poᷤᷤ¬
simꝰ omnia maligni iacula ignita extingue¬
re. hoc gͦ mͦ possumꝰ cẽ hodie egiptios uide
mortuos &r iacentes ad litus: submergi quadri¬
gas coꝵ cr equos. Pofsumus cẽ ipsum pharao¬
nem uidere sub mergi. si tanta fide uiuamus

Expanded text:
et vigilantia Scripturarum; iter tibi ipsi disputanet vigilantia Scripturarum; iter tibi ipsi disputando per adversarios pande, cedent undae continuo et superati fluctus locum victoribus, mirantibus et attonitis ac stupore defixis his qui paulo ante adversabantur. Legitimis tu disputationum lineis rectum fidei iter secabis, et in tantum doctrinae verbo proficies, ut auditores tui, quos in virga legis erudisti, ipsi jam contra Aegyptios velut fluctus maris insurgant, et non solum impugnent eos, sed et superent et exstinnon carnaliter, sed spiritualiter vivit. Exstinguit Aegyptium, qui cogitationes sordidas et impuras vel depellit ex corde, vel omnino non recipit: sicut et Apostolus dicit: Assumentes scutum fidei, in quo possimus omnia tela maligni ignita exstinguere. . Hoc ergo modo possumus hodie etiam Aegyptios videre mortuos et jacentes ad littus, submergi quadrigas eorum et equos. Possumus etiam Pharaonem videre submergi, si tanta fide vivamus,
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑuis diximus qui sit in his apłi sensus. Bap¬
tisiũ hoc nominat in moysen: consumma¬
tum in nube &e inmari. Et tu qui baptizariᷤᷤ
in xp̃o inaquaͤ in sp̃u sc̃o: scias in sectari qͥdẽ¬
post te egiptios. & uelle te reuocare ad ser¬
uitium suum. Rectores scilices huius mũ¬
di. & sp̃uales nequitias quib antea deser¬
uistir que conantur quidem ĩ sequite: s tu
descendis in aqua & euadis in columis. atq ab¬
lucus sordibus peccatorum: homo nouus ascen¬
dis paratiis ad cantandum canticum nouum.
Egiptii uͦ post te insequentes demerguntur
in abẏssum. etiam si identur rogare iħar ne
eos interim mittat inabissum. S aliũ ex his: ac¬
ciꝑe possumus intellectum. Si egiptum fugias.
si ignorantie tenebras relinquas. & sequaris
legem dĩ moysen. obuiet aũ tͥ mare. & contͣ¬
dicentium fluctus occurrat. ꝑcute ⁊ tu ob¬
luctantes undas uirga moysi. id⁊ u̾bo legis

Expanded text:
superius diximus, qui sit in his Apostoli sensus? Bapsuperius diximus, qui sit in his Apostoli sensus? Baptismum hoc nominat in Moysen consummatum in nube et in mari, ut et tu qui baptizaris in Christo in aqua et Spiritu sancto scias insectari postea Aegyptios, et velle te revocare ad servitium suum: rectores scilicet hujus mundi et spirituales nequitias, quibus ante deservisti, quae conantur quidem insequi, sed tu descendis in aquam, et evadis incolumis, atque ablutis sordibus peccatorum, homo novus ascendis, paratus ad cantandum canticum novum. Aegyptii vero post te insequentes demergentur in abyssum, etiamsi videntur rogare Jesum, ne eos interim mittat in abyssum. Sed et alium ex his accipere possumus intellectum. Si Aegyptum fugias, si ignorantiae tenebras relinquas, et sequaris legem Dei Moysen, obviet autem tibi mare, et contradicentium fluctus occurrat, percute tu obluctantes undas virga Moysi, id est, verbo legis
Abbreviated transcription (Latin):
incumulũ: &e unda insemet ip̃sa rep̃ssa cur¬
uat᷑. Soliditatem recipit liquor. ⁊ solum ma¬
ris arescit inpuluerem. Bonitatẽ dei creatoriˢ
intellige. Si uoluntati eius obtemꝑes. si legẽ
eiꝰ sequaris: ipsa tͥ elementa etiam contͣ sui na¬
turam seruire copellit. Audini amaiorib tra¬
ditum: quod in ista digressione maris. singu¬
lis quibusq tribub filiorum isrł singłȩ aqua¬
rumi diuisiones factȩ sint: ce ꝓpͥa unicuiq tͥ¬
bui inmari aꝑta sit uia. Idq ostendi ex hoc qd̃
inpsalmis scriptum. ẽ: qui diuisit mare ru¬
brum indiuisiones. ꝑ quod plures diuisioneᷤ
docentur factȩ: non una. S ⁊ ꝑ hoc quod d̃r.
ibi beniamin uimor instupore: pͥncipeᷤ uida
duces eorum. pnci pes ⁊ abulon pͥncipes nep¬
talim: nichilominus unicuiq tribui propͥuᷤᷤ
enumerari uidetur in gressus. hȩc amaioribꝰ
obseruata ĩscͥpturis diuinis. religiosũ credidi
non tacere. Quid gͦ nos docemur ꝑ hȩc : iam

Expanded text:
in cumulum, et unda in semetipsa repressa curvatur. Soliditatem recipit liquor, et solum maris arescit in pulverem. Bonitatem Creatoris intellige. Si voluntati ejus obtemperes, si legem ipsius sequaris, ipsa tibi elementa etiam contra sui naturam servire compellit. Oremus ergo, ditum quod in ista digressione maris singulis quibusque tribubus Israel singulae aquarum divisiones factae sint, et propria unicuique tribui in mari aperta sit via, idque ostendi ex eo quod in psalmis scriptum est: Qui divisit mare Rubrum in divisiones , per quod plures divisiones docentur factae, non una. Sed et per hoc quod dicitur, Ibi Benjamin juvenior in stupore. Principes Juda, duces eorum: principes Zabulon, principes Nephthalim , nihilominus unicuique tribui proprius enumerari videtur ingressus. Haec a majoribus observata in Scripturis divinis, religiosum credidi non tacere. Quid ergo nos docemur per haec quae jam
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃ dñr. ꝑsilentium scorum clamor auditur.
Et qͥd post hoc: Iubetur moyses uirga ꝑcitt̾e
mare: ut ingrediente popło dĩ deiscat ⁊ ce¬
dat. ac uoluntati diuinȩ ȩlementoꝵ famulen¬
t᷑ obsequia. ⁊ aquȩ quȩ timebant᷑ dextͣ leuaq

Expanded text:
per silentium sanctorum clamor auditur. Et quid post hoc? Jubetur Moyses virga percutere mare, ut ingredienti populo Dei dehiscat et cedat, ac voluntati divinae elementorum famulentur obsequia, et aquae qu
Abbreviated transcription (Latin):
iestatis crucifixũ. ⁊ filium hominis. eẽ. qui descũ¬
lia. Qaudit si non cũ fide audiat: dic̃ quia er¬
rant isti. s fixus esto nͨ dubites de huiꝰmodi fide.
sciens qͥa ds ostendit tͥ hanc fidei uiã. Ipse eñi
dixit. lollentes deothon castra: collocate int̾ e¬

Expanded text:
ominis esse, qui de colia; qui audit nisi eum fide audiat, dicit quia errant isti. Sed tu fixus esto in hac fide, sciens quia Deus ostendit tibi hanc viam fidei, qui ait: Tollentes de Othon castra, collocate inter E
Abbreviated transcription (Latin):
Est gͦ it qͦ incedunt. ascensio tortuosa.⁊ ascensio spe¬
cule. uł habens specłam. ascensio: ad actꝰ ꝑtinet. spe¬
cła: ad fidem. Ostendit gͦ quia ⁊ mactib ⁊ infide
młta. ẽ. difficultas. & multus labor. Młte eñi no¬
bis tempͣtiones occurrunt: młta infide offendi¬
cula uolentib agere que d̃ĩ sunt. lum deinde
infide młta inuenies tortuosa. plurimas ques¬
tiones. multas obiectiones hereticorum: multaᷤ

Expanded text:
Est ergo iter quo incedunt, ascensio tortuosa, et ascensio speculae, vel habens speculam. Ascensio ad actus pertinet, specula ad fidem. Ostendit ergo quia et in actibus et in fide multa est difficultas, et multus labor. Multae enim nobis tentationes occurrunt: multa offendicula volentibus agere quaedam sunt. Tum deinde in fide multa invenies tortuosa, plurimas quaestiones, multas objectiones haereticorum, multas
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑ eligenda: deothon inquit conuersi: it̾ facite
int̾ epauleum ⁊ int̾ maglalũ: qd̾. ẽ. contͣ be¬
elsephon. hec autem ita int̾pretant᷑. spauleũ
quidem: ascensio tortuosa. Magdalum curris.
Beelsephon ascensio specule: uł habens splecu¬
lam. lii gͦ fortasse credebas quia it̾ quod d̾s ostñ¬
dit planũ. eẽt. & molle. ⁊ nichil ꝑrsus haberet
difficultatis aclaboris: Ascensio. ẽ: oe ascensio
tortuosa. Non eñi ꝑdiue it̾. ẽ. quo tendit᷑ ad
uͥtutes: s ascenditur. & anguste ac difficult̾¬
Qm arta ⁊ angusta uia. ẽ: que ducit ad uitã.

Expanded text:
ta legitur: De Othon, inquit, conversi, iter facite inter Epauleum, et inter Magdalum, quod est contra Beelsephon. Haec autem interpretantur Epauleum quidem ascensio tortuosa: Magdalum turris. Beelsephon ascensio speculae vel habens speculam. Tu fortassis credebas quia iter quod Dominus ostendit planum esset et molle, et nihil prorsus haberet difficultatis aut laboris. Ascensio est, et ascensio tortuosa. Non enim proclive iter est quo tenditur ad virtutes, sed ascenditur anguste et difficultim et angusta via quae du
Abbreviated transcription (Latin):
tur masateroth qdđ interpretat᷑ atria ꝑfecta. uł
beatitudo. Intuere diligentius o meus mator. qͥs
sit ordo ꝓfectuum. Postea quam sepelieris ⁊ mor¬
ti tradidis concupiscentias carnis: uenies ad am¬
plitudines atiorum. uenies adbeatitudinẽ. Bea¬
ta namq ẽ. anima: que nullis iam uitiis carnis
quidem molestiis carnis urgeri. utsiones habe¬
at consummatas ꝑfectamq rerum capiat intel¬
ligentiam: causas scilicet incarnationis uerbid̃ĩ
ubi magnarum ce celestium rerum. a t̾renis. &
intellectu amme: ⁊ noticia ei excelsorum prebe¬
tur. ⁊ uditium dat᷑ quo sciat a temporalib et̾na¬
aliis dealbationem culpabilit̾ pomi. ut cum pa¬
ries dicitur dealbatus. ⁊ monumenta dealbata:
s hic dealbatio illa ẽ. de qua dicit propħa. laua

Expanded text:
tur in Haseroth, quod interpretatur atria perfecta vel beatitudo. Intuere, viator, diligentius quis sit ordo profectuum: postquam sepelieris et mortificaveris concupiscentias carnis, venies ad amplitudines atriorum, et venies ad beatitudinem. Beata est enim anima quae jam nullis vitiis carnis  molestiis carnis urgeri, visiones habeat consummatas, et rerum perfectam capiat intelligentiam? causas scilicet incarnationis verbi Dei, iarum et coelestium rerum a terrenis et intellectu animae, notitia ei excelsorum praebetur, et judicium datur quo sciat a temporalibus aaliis dealbationem culpabiliter poni, ut cum dicitur paries dealbatus, et monumenta dealbata. Hic autem dealbatio est de qua
Abbreviated transcription (Latin):
sapientia dei dicit. Spiritus potestatem habens¬
si ascenderit suꝑte: locum tium ne dimittas. Te¬
nendus ergo locus. ⁊ excludendus ẽ. aduersarius:
ne inueniat locum incorde nr̃o. sicut apłs dicit.
Nolite locum dare diabolo. post hec uana cam¬
diumorum uerborum fontes haurit. usq quo exco¬

Expanded text:
s; unde: Si spiritus potestatem habenti ascenderit super te, locum tuum ne dimittas . Tenendus est ergo locus, et excludendus adversarius, ne inveniat locum in corde nostro, unde: Nolite locum dare diabolo . VERS. scilicet divinorum verborum fontes haurit, usquequo exco
Abbreviated transcription (Latin):
galgad: quod int̾pretatur temptamentum. siue
constipatio. fortitudo quedam ut udeo. ⁊ muni¬
men ẽ. anime temptamentum. Ita enim uirtutib
admiscetur: ut uideat᷑ absq his uirtus. nec decora
ẽẽ. nec plena. Et ideo ꝓficientib ad uirtutem: et¬
uarie ce frequentes mausiones intemptationib
fuint. Quas cum transieris: applicabis ad tabata.
tabata interpretat᷑ bona. Ad bona gͦ non nisi ꝑ
temptam̃torum exꝑim̃ta ueniet᷑. Inde applicue¬
runt omnes in ebrona: quod ẽ. transitus. t ranse¬
unda namq sunt omnia. quia etiam si ad bona
uenias: oportet te ad meliora transire. uisque quo
ad illud bonum uenias: in quo semꝑ debeas ꝑma¬
terprecat᷑ consilia uiri. Si quis desiit puer eẽ sen¬
ait. Aqua alta: consilium in corde uiri. hinc it¬
uerbi grã. siquis aurifȩx uas necessariũ facere
malleis subdat. rasoruis sepe ꝑstringat. ut & pur¬
gatus fiat ad illam spẽm quam prospicit artifex.¬

Expanded text:
Gadgad, quod interpretatur tentamentum, vel constipatio. Fortitudo quaedam in Deo et munimen, est animae tentamentum. Ita enim virtutibus admiscetur, ut videantur usque eo nec decorae esse nec plenae, et ideo proficiscentibus ad virtutem variae et frequentes mansiones in tentationibus fiunt. Quas cum transieris, applicabis in Jetebatha: Jetebatha interpretatur bona; ad bonum ergo non nisi post tentationum experimenta venitur. runt in Hebrona, quod est transitus: transeunda enim sunt omnia, quod etiam si ad bona venias, oportet te ad meliora transire, usquequo ad illud bonum venias, in quo semper debeas permaterpretatur consilia viri. Si quis desiit puer esse sen: Aqua alta consilium in corde viri. er agere. Aurifex enim vas necessarium facere malleis, rasoriis perstringit, ut purgatius fiat
Abbreviated transcription (Latin):
uenitur gelmon deblathe: quod int̾pretatur cõ¬
temptus ficuum. id est ubi contempnunt᷑. et des¬
piciuntur penitꝰ terrena. Nisi enim spreta fue¬
terris: ad celestia transire ñ possumus. Sequit᷑¬
enim ꝑhas omnes uirtutes iter egerit anima. ⁊¬
ad summam ꝑfectionis ascenderit: transit iã
de scł̃o ⁊ abscedit sicut scriptumẽ. de enoch. ⁊ ñ
inueniebatur. quia transtulerat eum cdłs. Quod¬
⁊ si uideatur adhuc in seculo qu huiꝰmodi ẽ ⁊ m
carne habitare: tamen ñ inuenitur. Transtu

Expanded text:
ondeblathaim, quod interpretatur contemptus ficuum, id est ubi contemnantur penitus terrena: nisi enim contempta fueterris, ad coelestia transire non possumus. VERS. 4enim per has omnes virtutes anima transierit, et ad summum perfectionis ascenderit, transit jam de saeculo, et abscedit sicut Henoch, qui non inveniebatur, quia transtulit illum Deus. Quod si videatur adhuc in saeculo esse, et in carne habitare, tamen non invenitur in u
Abbreviated transcription (Latin):
moniam. Qui enim intueri potuit misterium
habebit oris parsimoniam. scieus quib uł qͣn¬
do. uł quomͦ de misteriis diimnis oporteat loqͥ.¬
post hec uenitur oboth: cuius nominis quam¬
iis non inuenerimus int̾pretationem. tamen¬
non dubitamus sicut ⁊ incet̾is omnib in hoc¬
nomine consequentiam profectuum conserua

Expanded text:
erium habebit oris parcimoniam, sciens quibus, quando vel quomodo de mysteriis divinis oporteat loqPost hoc venitur in Oboth. Cujus nominis quamvis non invenerimus interpretationem, non dubitamus sicut in caeteris, et in hoc consequentiam profectuum conserva
Abbreviated transcription (Latin):
cat omnia. ⁊ ipsa a nemine diuidicat᷑. Post hec¬
ꝑuenit᷑ in deserto sina. Sina ipse quidem locus¬
ẽ deserti. quam supra sin memorauit. s hic ma¬
gis locus montis. qui in ipso deserto ẽ. appellat᷑.
qui etiam ex uocabulo deserti sẏna nominatur.
post quam gͦ laudabilis iuditi facta ẽ. anima ⁊
retum ceꝑit habere iuditium: cunc ei datur lec¬

Expanded text:
 post pervenitur in desertum Sina. Sina quidem locus deserti est, quae supra Sin nominavit: sed hic magis locus montis, qui in ipso deserto est, appellatur, qui ex vocabulo deserti Sina dicitur. Postquam ergo laudabilis judicii facta est anima, et rectum coepit habere judicium,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. qui hec uł ex parte cognoscat sicut apłs dic̃.
ex parte scimus.⁊ ex parte prophamiis: Quis
intelliget quomͦ ex parte dies festos agimus.
ut nemo nos uidicet in parte diei festi. aut neo¬
meiue aut abbi: Omnuis namq dies festus qui

Expanded text:
 Quis vel ex parte cognoscat? sicut Apostolus dicit: Ex parte scimus, et ex parte prophetamus . Quis enim intelligit quomodo ex parte dies festos agimus, ut nemo nos judicet in parte diei festi, aut neomeniae, aut sabbati? Omnis enim dies festus, qui
Abbreviated transcription (Latin):
in annos multos. manduca bibe. letare: ne for
nocte auferetur ate anina tua. Non dixit
tur ⁊ hic: sicut ⁊ primogenita egyptiorum. tã¬
quam qui dilexerit mundum ⁊ tenebras eius. o¬
particeps fuerit rectorum mundi huius. tene¬
brarum harum. Tenebre autem ⁊ nox mundꝰ
iste appellatur. prohis qui ignorantia uiuunt:
nec lucem recipunt ueritatis. Qui autem tale̾

Expanded text:
nduca, bibe et laetare . Ait nocte anima tua . Non dixit perimitur, sicut primogenita Aegyptiorum, quia dilexit mundum et tenebras ejus, socius rectorum mundi hujus, tenebrarum harum. Tenebrae autem et nox mundus iste dicitur, pro his qui in ignorantia vivunt, nec lumen veritatis
Abbreviated transcription (Latin):
buthan. Buthan enim uallis appellatur. Nir
tem nonnisi exerciciis. ⁊ labore conquiritur.
Nec tantum in prosꝑis: quantum madu̾sis
probatur. Uenitur ergo ⁊ ad conuiallem. In
comuiallib autem ⁊ minferiorib locis certa¬
men habetur adu̾sum diabolum. ⁊ adu̾sum
contrarias potestates. In conualle gͦ agonge¬
rendus est: ⁊ inconualle pugnandum est. De¬
niq &e abraham iualle salmarum pugna¬
uit adu̾sum barbaros reges. ⁊ ibi inctoriam
conserutus ẽ. Descendit ergo uator hic nr̃
ad eosqui in profundis srte. Flcumis ñ ut
ibi demoretur: s ut ibi uictoriam consequatur.

Expanded text:
bet. Buthan ergo convallis appellatur. Dixi autem non nisi exercitu et labore conquiritur. Nec tantum in prosperis quantum in adversis probatur. Venitur ergo ad convallem. In convallibus autem et inferioribus locis certamen habetur adversum diabolum et contrarias potestates. In convallibus ergo agon gerendus est, et in convallibus pugnandum est. Denique et Abraham in valle Salinarum pugnavit adversum barbaros reges, et ibi victoriam consecutus est. Descendit vero viator hic noster ad eos qui in profundis et in imis, non ut ibi demoretur, sed ut ibi victoriam consequatur.
Abbreviated transcription (Latin):
unumquemq de egypto. uł cum relinquentes
gentilem uitam. ad agnitionem diuine legis ac¬
cedimus: uł cum anima de corꝑis huius habita¬
tione discedit. Adutrumq gͦ hec mansiones
quas nunc ꝑuerbum dñi moyses describit as¬
piciut. Nani de illis quidem mansionib que
amina corꝑe suo ecuta. inmo corꝑe rursum in¬
duta habitura ẽ: dominus ꝓnuntiauit ĩ euã

Expanded text:
ntiam de Aegypto. Vel cum relinquentes gentilem vitam, ad agnitionem divinae legis accedimus, vel cum anima de corporis hujus habitatione discedit. Ad utrumque ergo istae mansiones quas nunc per verbum Domini Moyses describit aspiciunt. Nam de illis quidem mansionibus quod anima corpore exuta, imo corpore suo rursus induta, bibitura e
Abbreviated transcription (Latin):
ta. uł deoseorum quos dominus ꝑcussit. &
extinxit nos resuscitemus in nob̾: sieis locũ
dederimus. oꝑandi in nob̃ que odit ds. Si au¬
tem ab his omnib contineamus nos: eomͦ
quo suꝑius dixius dedit uindictam domi-¬
nus in omnib duis egyptiorum. penasq. ex
nr̃a emendatione ce conuersione suscipiunt.

Expanded text:
ta, vel deos eorum, quos Dominus percussit et ta, vel deos eorum, quos Dominus percussit et exstinxit, ne nos suscitemus in nobis, si eis locum dederimus operandi in nobis ea quae odit Deus. Si autem ab his omnibus contineamus nos eo modo quo superius diximus, dabit vindictam Dominus in omnibus diis Aegyptiorum, poenasque ex nostra emendat