comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
¶s & periuintur istam mortẽ. Exutroq eniꝰ genere moriuntur. & ista mors
sepe inscripturis dormientium dicitar. propt̃ futurã resurrectionẽ uelut
eigilationẽ. Hinc apostolus ddicit. De dormientibus autẽ nolo uos ignorare
sattes. Ẽt alio loco. Ex quibus plures manent usꝙ add huic. quidam auerar
dormierunt. Et alia innimerabilia in hoc testimonio aperte ꝑseriptaras
uti iusq testamenti repperiuntur. Unde & ille art̃. consanguineus: leci
sopor. Et si aduertas multa inuenies etum secularibus litteris ubi mors
sono comparatur. Significanit ergo dñs futurum fuisse tempus quonter
tribulationes temptationesq huiuis scłi. iamianiq exspectaretur & sperartẽt
ad uentus. tamqua propuiquus atq inminens ad quẽ se preparent quun
etus cẽ familia uidentur. Hoc e enim quod ait exisse obiuiam sponso & spon¬
se.sponso quidem filio dĩ. sponse autẽ siue quia inco corpore uentorisee

Expanded text:
deus, experiuntur istam mortem; ex utroque enim genere moriuntur. et ista mors deus, experiuntur istam mortem; ex utroque enim genere moriuntur. et ista mors saepe in scripturis dormientium dicitur | propter futuram resurrectionem uelut euigilationem. hinc apostolus dicit: De dormientibus autem nolo uos ignorare, fratres, et alio loco: Ex quibus plures manent usque adhuc; quidam autem dormierunt; et alia innumerabilia in hoc testimonia aperte per scripturas utriusque testamenti reperiuntur. unde et ille ait: Consanguineus leti sopor et, si aduertas, multa inuenies etiam in saecularibus litteris, ubi mors somno comparatur. significauit ergo dominus futurum fuisse tempus, quo inter tribulationes temptationesque huius saeculi iam iadventus, tanquam propinquus atque imminens, ad quem se praeparent qui in ejus esse familia videntur. Hoc est enim quod ait, exisse obviam sponso et sponsae. Sponso quidem, Filio Dei: sponsae autem, sive quia in eo corpore venturus est
Abbreviated transcription (Latin):
dõ sit in eiꝰ gł. Quequid eorã hominibus in bonis oꝑib luca: At ũ sttl¬
carum uirgiͣ hoc oleo non secum portantiũ desiciunt lãpades idẽ non
e i millo non nse laudari amat. Unde alibi homo dĩ cantat᷑. In dño
ludabitur animamea. ut qui gloriatur in dño glorietur. Sed quid ẽ quod
meadem euuangeli lectione scriptum ẽ. Omnes sponso tardantem dormisse
Si somnum istumꝰ in tellexerimus quod uelut tardante udicio. aciquo fae¬
ciendum uenturus est xp̃s. abundante mniquitate caritas restigescit. quomodo
ibi ponemus uirgines sapients cum potuis in illis sint de quibus dicitur.
Uni autẽ ꝑseuerauerit usq infinẽ hic saluus erit. Dictum ẽ ergo derimerunt
onnes. quia non tantum stulti qui ꝓpt̃ humanam laudẽ operantur coram
hominibus. uerum etiam sapientes qui hoc propterea facint ut liucletur

Expanded text:
deo fit in eius gloriam, quicquid coram hominibus in bonis operibus lucet. at uero stuldeo fit in eius gloriam, quicquid coram hominibus in bonis operibus lucet. at uero stultarum uirginum hoc oleum non secum portantium deficiunt lampades, id est net ideo in illo, non in se laudari amat. unde alibi homo dei cantat: In domino laudabitur anima mea, ut, qui gloriatur, in domino glorietur. Sed quid est, quod in eadem euangelii lectione scriptum est omnes sponso tardante dormisse r si somnum istum intellexerimus, quod uelut tardante iudicio, ad quod faciendum uenturus est Christus, abundante iniquitate caritas refrigescit, quo modo ibi ponemus uirgines sapientes, cum potius in illis sint, de quibus dicitur: Qui autem perseuerauerit usque in finem, hic saluus erit? dictum est\' ergo: Dormierunt omnes, quia non tantum stulti, qui propter humanam laudem bene operantur coram hominibus,, uerum etiam sapientes, qui hoc propterea faciunt, ut laudetur
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur. Ite potius aduendentes & emite uobis. Sicut in quodã libro sapie¬
tie scriptum e᷑. ubi contemptorib dicit. Et ego ur̃ȩ ꝑ dicioni suꝑ ridebo.
la autem responsio qua petentib oleum dictum ẽ. neforte nonsufficiat᷑
nobis. non desperanter selhumiliter dictum ẽ. Quis enim sic p̾sumat de
conscientia sua. ut certus sit eam sibi iniudicio cdĩ posse sufficere nisi miseri¬
cordes. misericorditer udicet᷑. Iudicium enĩ sine misericordia. illi qui non fecit᷑
misericordiam. Ipse autẽ sunt lampades accense. opera scilicet bona. Dequib
sapientium. ut idõ uelint uideri ab hominibus bona opera sua non quo aber
laudentur ipse. sedut glorificetur ds̃ aquo illis ẽ quod bene operantur.¬
Ac ꝑ hoc interiore bono gaudent quod ẽ coram dõ. Gbi ebmosina mocculto
uitericte doo uegitatter: idest intentione bone conscientiȩ qua corã

Expanded text:
dicitur: Ite potius ad uendentes et emite uobis, sicut in quodam libro sapiedicitur: Ite potius ad uendentes et emite uobis, sicut in quodam libro sapientiae scriptum est, ubi contemptoribus dicit: Et ego uestrae perditioni superridebo. illa autem responsio, qua petentibus oleum dictum est: Ne forte non sufficiat nobis, non desperanter sed humiliter dictum est; quis enim sic praesumat de conscientia sua, ut certus sit eam sibi in iudicio dei posse sufficere, nisi misericordes misericorditer iudicet? iudicium enim sine misericordia illi, qui non fecit misericordiam. ipsae autem sunt lampades accensae opera scilicet bona, de quibusapientium, ut ideo uelint uideri ab hominibus bona opera sua, non quo ab eis laudentur ipsae, sed ut glorificetur deus, a quo illis eac per hoc interiore bono gaudent, quod est coram deo, ubi elemosyna in occulto,interiore oleo uegetantur, id est intentione bonae conscientiae, qua coram
Abbreviated transcription (Latin):
castomnhereat dõ qui eam apropria in munditia quamordinate bona infe¬
riora dilexit. uelut aquadam spiritali fornicatione muncdauit. nechuma¬
nis laudibus extollatur. nesit inuirginibus stultis aliena laude letantibus
Hoc enim de questionibus tuis restat extremun. & propter ipsam manẽ gl
uirginibus sapientibus ubi dicat quod apostolus ait. Nam gloria nr̃a hec est̾
testimonium conscientiȩ nr̃e. Hoc ẽ enĩ oleum ferre secumꝰ. non auendentibus
emere. hoc ẽ adolantibus. Adolatores namq laudem suam tamquã oleum
uenditant stultis. De hoc oleo dicitur inpsalmo. Emendauit me iustus
in miscdia & arguit me. Oleum autẽ peccatoris non inpinguauit caput
meum. Elegit aiusto misericorditer reprehendi. & quo qdã modo colap¬
zari. quam ut ei caput insuꝑbiam crescat peccatoris adolatione laudari.
Iiridentium quippe responsio michi uidetur. cum eis asapientibus uirgiub

Expanded text:
casto inhaereat deo, qui eam a propria inmunditia, qua inordinate bona infecasto inhaereat deo, qui eam a propria inmunditia, qua inordinate bona inferiora dilexit, uelut a quadam spiritali fornicatione mundauit; nec humanis laudibus extollatur, ne sit in uirginibus stultis aliena laude lhoc enim de quaestionibus tuis restat extremum, et propter ipsam inanem virginibus saptestimonium conscientiae nostrae. hoc est enim oleum ferre secum, non a uendentibus emere, hoc est adulantibus; adulatores namque laudem suam tamquam i oleum uenditant stultis. de hoc oleo dicitur in psalmo: Emendabit me iustus in misericordia et arguet me, oleum autem peccatoris non inpinguabit caput meum.\', elegit a iusto misericorditer reprehendi et quodam modo colaphizari, quam, ut ei caput in superbiam crescat, peccatoris adulatione laudari.\' Inridentium quippe responsio mihi uidetur, cum eis a sapientibus uirginibus
Abbreviated transcription (Latin):
& adiungit. Poptilo qui nascetut qũe fecit dñs. Qiuis ẽ crĩ populus qu̾e non
secit dñs. scdm ied quod homines sunt. qui ctam pecnacttauit aquo c̃onĩs
uita omnisq facta & creata natura. seditam telligendũ ẽ que secit dñs.
Ut non solum quod homines sunt. uerum etiam quod istisunt. abillo sacti
intelligantur scd̃m illud quodiam non semel cominemorani. ab apostolo
dictum ipsius sumus figmentum creati inxp̃oiłni inoperibus boris. que
preparauit ds ut iillis ambulemus. Anime igitur rationalis mutabilita
ammonetur quonouerit nisi participatione in cominutabilis boni. iustam
saluam sapientem beatam se esse non posse. nec sibi eam bonum ẽe posse
propria uoluntate sedmalum. Propria quippe uoluntate uertitur ab on
incommutabili eaq auersione uitiatur. nec sanari ꝑsemetipsum potest. sed
gratuita misericordia sui creatoris qui in hac uita eam exfide uiuentẽ inspe
constituit salutis eternȩ. Uude non altum sapiat. sed timeat. eoq timore

Expanded text:
uis est enim populus, quem non fecit dominus secundum id, quod homines sunt, qui etiam pecora creauit, a quo est omnis uita omnisque facta et creata natura? sed ita intellegendum est quem fecit dominus\', ut non solum quod homines sunt, uerum etiam quod iusti sunt, ab illo facti intellegantur secundum illud, quod iam non semel commemoraui ab apostolo dictum: Ipsius sumus figmentum creati in Christo Iesu in operibus bonis, quae praeparauit deus, ut in illis ambulemus. Animae igitur rationalis mutabilitas admonetur, quo nouerit nisi participatione incommutabilis boni iustam, saluam, sapientem, beatam se esse non posse nec sibi eam bonum esse posse propria uoluntate sed malum. propria quippe uoluntate auertitur a bono incommutabili eaque auersione uitiatur; nec sanari per se ipsam potest sed gratuita misericordia sui creatoris, quae in hac uita eam ex fide uiuentem in spe constituit salutis aeternae. unde non altum sapiat, sed timeat eoque timore
Abbreviated transcription (Latin):
Qđ si execrarentur. mutarent sententiã: & unũ dm̃ quererent. quẽ solũ supͣ mentes nr̃as ẽẽ.
& a quo omnẽ animã. ⁊ totũ istũ mundũ fabricatũ. postea suauiꝰ ad legendũ. quã potenã
ad ꝑsuadendũ scripsit plato. Non enĩ sic obstinati erant. ut popłoꝵ ipsoꝵ opmnionẽ at
uerũ cultũ ueri di a simulaeroꝵs suꝑstitione atq ab huiꝰ mundi uanitate conuerterent.
taq & ipse socrates cũ populo simulachra uenerabatur. & post eiꝰ dẽpnationẽ morten ꝙ
nemo ausus ẽ urare ꝑ canẽ. nec appellare quẽcũq lapidẽ iouẽ. sed bȩc tantũmodo me¬

Expanded text:
Quod si exsecrarentur, mutarent sententiam, et unum Deum quaererent, quem solum supra mentes nostras esse, Quod si exsecrarentur, mutarent sententiam, et unum Deum quaererent, quem solum supra mentes nostras esse, et a quo omnem animam et totum istad persuadendum scripsit Plato. Non enim sic isti nati erant, ut populorum suorum opinionem ad verum cultum veri Dei, a simulacrorum superstitione atque ab hujus mundi vanitate converterent. Itaque et ipse Socrates cum populo simulacra venerabatur, et post ejus damnationem mortemque, nemo ausus est jurare per cane
Abbreviated transcription (Latin):
iurando ꝑ canem quẽlibet. & lapidẽ quẽlib&. & quicqͥd iuraturo esse in promptu
& quasi ad manũ occurriss&ȩ. Credo intelligebat qualiacũq naturȩ quȩ administran¬
te diuina ꝓuidentia gignerentur: multo quã hominũ & quoꝵlib& opificũ esse
meliora. & ideo diuinis honorib digniora. quã ea quȩ in tẽplis colebant᷑. Non quo
uere lapis & canis essent colenda. sapientib. sed ut hoc modo intelligerent qͥ possent.
tanta suꝑstitione demersos esse homines: ut emergentib hic esset tã turpis demor¬
strandus gradus. ad quem uenire si puderet. uiderent quantomag̃ pudendũ ẽet ĩturpiore
consistere. Simul & illos qui muntũ istũ uisibilẽ. sũmũ dm̃ ẽe opinabant᷑. admonebat turpi¬
tudinis suȩ: docens esse consequens. ut ꝗlibet lapis tamquã sũmi di particula iure coleret᷑

Expanded text:
jurando per canem quemlibet, et lapidem quemlibet, et quidquid juraturo esset in promptu, jurando per canem quemlibet, et lapidem quemlibet, et quidquid juraturo esset in promptu, et quasi ad manum occurrisset. Credo, intelligebat qualiacumque opera naturae, quae administrante divina providentia gignerentur, multo quam hominum et quorumlibet opiticum esse meliora, et ideo divinis honoribus digniora, quam ea quae in templis colebantur. Non quod vere lapis et canis essent colenda sapientibus, sed ut hoc modo intelligerent qui possent, tanta superstitione demersos esse homines, ut emergentibus hic esset tam turpis demonstrandus gradus, ad quem venire si puderet, viderent quanto magis pudendum esset in turpiore consistere. Simul et illos qui mundum istum visibilem, summum Deum esse opinabantur, admonebat turpitudinis suae, docens esse consequens ut quilibet lapis tanquam summi Dei particula jure coleretur.
Abbreviated transcription (Latin):
uoi om̃is uitȩ bonȩ ac beatȩ uia in uera religione sit constituta. qͥ unus ds̃ colit᷑.¬
& purgatissima pietate cognoscitur. principiũ naturarũ ominium. a quo
uniuersitas om̃is & inchoatur. & perficitur. & continet᷑. hinc euidentiꝰ erroꝵ
deprehenditur eoꝵ populoꝵ qui multos deos colere quã unũ uerũ deũ & dominũ
omniũ maluerunt: quod eoꝵ sapientes quos philosophos uocant scolas babebant
dissentientes: & tẽpla cõmunia. Non enĩ uel populos uł sacerdotes latebat.
de ipsoꝵ deoꝵ natura quã diuersa sentirent. cum suam quisq opinionẽ publice
ꝓficeri non formidaret. atq om̃ib si posset ꝑsuadere moliret᷑. Om̃s tam̃ cũ
sectatorib suis diuersa & aduersa sentientib. ad sacra cõmunia nullo ꝓhibente¬
ueniebant. Non nunc agitur quis eoꝵ senserit uerius. sed certe illud satis quantũ
michi uidetur appar&. aliud eos suscepisse in religione cũ populo. ꝙ aliud eodẽ ipsi

Expanded text:
um omnis vitae bonae ac beatae via in vera religione sit constituta, qua unus Deus colitur, et purgatissima pietate cognoscitur principium naturarum omnium, a quo universitas et inchoatur et perficitur et continetur: hinc evidentius error deprehenditur eorum populorum, qui multos deos colere. quam unum verum Deum et Dominum omnium maluerunt, quod eorum sapientes, quos philosophos vocant, scholas habebant dissentientes et templa communia. Non enim vel populos vel sacerdotes latebat, de ipsorum deorum natura quam diversa sentirent, cum suam quisque opinionem publice profiteri non formidaret, atque omnibus, si posset, persuadere moliretur; omnes tamen cum sectatoribus suis diversa et adversa sentientibus, ad sacra coueniebant. Non nunc agitur, quis eorum senserit uerius, sed certe illud satis, quantum mihi uidetur, apparet aliud eos in religione suscepisse cum populo et aliud eodem ipso
Abbreviated transcription (Latin):
ulli promititur in circiso. & hec aititudo est. Exsatet uas qͥ ue
oeculto usta caritas. ubi fundati quodammodo & radicari samens
pba causac uoluntats ati non uestigantur. eusꝰ gr̃a i cuus faini
facti. non et orcribus untitie que nons tecrinus. sc̃a ser unasii cius
inisericordiam. Uol imtarie quipre genuit nos uerbo uercari

Expanded text:
lli promittitur in excelso; et haec altitudo est. exsistit uero ex occulto ista caritas, ubi fundati quodam modo et radicati sumus, ubi causae uoluntatis dei non inuestigantur, cuius gratia sumus salui facti, non ex operibus iustitiae, quae nos fecimus, sed secundum eius misericordiam. uoluntarie quippe ge
Abbreviated transcription (Latin):
In medio ecclesie laudabo te. Et nc̃ quod ait confitebor tibi. in eis utiq
qui confitebuntur. In quibus & loqͥtur. Confessio autem non tantum pecca-¬
torum est. sed & laudis dei. sicut ipse in euangelio. Confiteor tibi inquid
pater dñe celi & terre. qui abscondisti hec a sapientibus & prudentibus.
&e reuelasti ea paruulis. Ideo sequitur & dicit. Uota mea reddam coram
timentibus eum. Edent pauperes & saturabuntur. & laudab̾t dñm qͥ
requirt̃ eum. Ipsi st̃ parituli de quibus dixit. & reuelasti ea paruulis.
Timentes eum & ꝑauperes id est humiles. qui non alta sapiunt sca time¬
nt uinore illo casto. non quo pena formidatur. sed quo gr̃a conseruit.
Uota uͦ sua sacrificiũ uult intelligi corporis seni. quod est fidcliũ sacra¬

Expanded text:
In medio ecclesiae cantabo te, et nunc quod ait: Confitebor tibi, in eis utique, In medio ecclesiae cantabo te, et nunc quod ait: Confitebor tibi, in eis utique, qui confitebuntur, in quibus et loquitur. confessio autem non tantum peccatorum est sed et laudis dei, sicut ipse in euangelio: Confiteor tibi, inquit, pater, domine caeli et terrae, quia abscondisti haec a sapientibus et prudentibus et reuelasti ea paruulis. ideo sequitur et dicit: Vota mea reddam coram timentibus eum. edent pauperes et saturabuntur et laudabunt dominum. qui requirunt eum. ipsi sunt paruuli, de quibus dixit: Et reuelasti ea paruulis, timentes eum et pauperes, id est humiles, qui non alta sapiunt, sed timent timore illo casto, non quo poena formidatur, sed quo gratia conseruatur. Vota uero sua sacrificium uult intellegi corporis sui, quod\' est fidelium sacra
Abbreviated transcription (Latin):
& derelinquens deresinquid. quando in bonis temporalibus non eraudit.
Non ad insipientiam nobis. sed ut sapiamus quid auferat & quid offerat
nobis. Nlon inquid spreuit neq desperit precem ꝓauperis. neq auertit suam
a me. & cum clamarem ad eum et eraudiuit me. Facit ergo quod pauloante rog¬
atus est. ubi ei deprecans dixit. ne discedas a me. Si enĩ eraudiuit profecto feci¬
t. Non itaq discessit. Non ergo dereliquid hoc modo. qui alio mͦ de resiquia
ut saperemus. Quomodo magis non ab eo derelinqui uelle debenius: Apua
te laus mea. Quia ergo nocent. qui tanquam uicto insultant quod me int̾e¬
poralibus dereliqueris: In ecclesia magna confitebor tibi. Non quanta
ista sinagoga est que inridet mortem derelicti. sed in ecclesia magna diffa¬
sa ꝑ om̃es gentes. quee credit in resurrectionem non derelicti. Hec est
unica illa quam petit de manu canis erui. De qua ꝙiam pauloante dixit.

Expanded text:
et derelinquens non derelinquit, quando in bonis temporalibus non exaudit et derelinquens non derelinquit, quando in bonis temporalibus non exaudit non ad insipientiam nobis, sed ut sapiamus, quid auferat et quid offerat nobis? non, inquit, spreuit neque despexit precem pauperis neque auertit faciem suam a me et, cum clamarem ad e u m, exaudiuit me. fecit ergo, quod paulo ante rogatus \'est, ubi ei deprecans dixit: Ne discedas a me. si enim exaudiuit, profecto fecit, non itaque discessit. non ergo dereliquit hoc modo, qui alio modo dereliquit, ut saperemus, quo modo magis non ab eo derelinqui uelle debemus. Apud te laus mea. quid ergo nocent, qui tamquam uicto insultant, quod me in temporalibus dereliqueris? in ecclesia magna confitebor tibi, non quanta ista synagoga est, quae inridet mortem derelicti, sed in ecclesia magna diffusa per omnes gentes, quae credit in resurrectionem non derelicti. haec est unica illa, quam petit de manu canis erui, de qua etiam paulo ante dixit:
Abbreviated transcription (Latin):
qui feruili adhuc timore detinentur. Nam si eis liceret in illis exteris quȩ sunt
illi ꝑcaritatẽ. ubi ẽ timor dñi ꝑmanens ĩ słmscłi. qͥ timor ñcruciat. s tenaciorẽ faeit amña¬
boni illiꝰ qd̾ si dimiserit eadit. Timeat inqͥt eũ om̃e sem̃ ifrł. Et uide causã ꝗ subiungit. Qm̃ ñsy
sapere sed time. Timeat ergo eum om̃e semen isrł. qm̃ non despexit eius p̃cẽ.
qui non altum sapuit sea timuit. Potest hoc & capiti coaptari quia ipse salua¬
tor corporis. propter nos pauꝑ factꝰ est cũ diues esset. ut eius pauꝑtate dit¬
aremur. Ex forma eni serui pauꝑ factus est. ex qua & p̃cem fudit. In ea quip¬
pe humiꝰduit semetipsum. factus obediens usq ad mortẽ. Uide ergo quid dicat.
qm̃ non spreuit neq despexit p̃cẽ pauperis. neq auertit faciem suam a me.
Ubi est illud. quare me de reliquisti: Si nec faciem auertit ab eo. nisi qͥa

Expanded text:
qui seruili adhuc timore detinentur. nam si eis liceret in illis exteris, quae sunt iqui seruili adhuc timore detinentur. nam si eis liceret in illis exteris, quae sunt iilli per caritatem, ubi eat timor castus, permanens in saeculum boni illius, quod si dimiserit, cadit. , Timeat eum omne semen Israhel. et uide causam, quam coniungit: Quonisapere, sed time. timeat ergo eum omne semen Israhel, quoniam non despexit eius precem, qui non altum sapuit, sed timuit. potest hoc et capiti coaptari, quia ipse saluator corporis propter nos pauper factus est, cum diues esset, ut eius paupertate ditaremur. ex forma enim serui pauper factus est, ex qua et precem fudit; in ea quippe humiliauit semet ipsum factus oboediens usque ad mortem. uide ergo, quid dicat: Quoniam non spreuit neque despexit precem pauperis neque auertit faciem suam a me. ubi est illud: Quare me dereliquisti, si nec faciem auertit ab eo, nisi quia
Abbreviated transcription (Latin):
minus ds om̃iuni benignissimꝰ conditor. & iustissimꝰ ordinator. Holuntatib.
se affectib ista uł ꝓpinquare uł longe fieri. uel intrare uł exire dicuntut:¬
edl qua malo oꝑe idest tenebroso delectantur facientes: secutura est auter
pena que torqͥueat. idõ dñs ubi dicit tenebras oxteriores. addit etĩam ibi
tri fleͥus cẽ seridor dentium. ne talib oblectationib qualib hic iniqui per¬
friuint. quando infidelitate atq inuisticia tenebrrscunt. ecuamt ut illo suppli¬
cio se usures element̃ existanent. Iuia enĩ uolobrs inuiste imue bionis
iuste nolentes cruciabunt᷑ malis. Ind possant ctis tenłm extariores utellgi
penȩ corporales. Corpus quippe est ante exterus ut suit animȩ mała. quib
a caritatis lumine au̾sa. in peccatis obloctatur extere tenebrȩ. Corporis aut̃
mala quib aet̾nis in finem torquebitur. exteriores tenebrȩ. quas silas tuent

Expanded text:
minus deus omnium benignissimus conditor et iustissimus ordinator. uoluntatibus minus deus omnium benignissimus conditor et iustissimus ordinator. uoluntatibus et affectibus ista uSed quia malo opere, id est tenebrose, delectantur facientes, secutura est autem poena, quae torqueat, ideo dominus ubi dicit: tenebras exteriores, addit etiam: ibi erit ploratus et stridor dentium, ne talibus oblectationibus, qualibus hic iniqui perfruuntur, quando infidelitate atque in- . iustitia tenebrae sunt, etiam in illo supplicio se usuros dementer existiment. quia enim uolentes iniuste utuntur bonis, iuste nolentes cruciabuntur malis. unde possunt etiam tenebrae exteriores intellegi poenae corporales. corpus quippe est animae exterius, ut sint animae mala, quibus a caritatis lumine. auersa in peccatis oblectatur, exterae tenebrae, corporis autem mala, quibus aeternis in fine torquebitur, exteriores tenebrae, quas solas timent
Abbreviated transcription (Latin):
ant̾᷑. ꝑfectam recipient imaginem dĩ. Talib enuĩ dicit aplo finstis quqi uaero
tenebie. nunc aut̃ lux in dno. Porro diabolus ce angłi esꝰ denebrȩ scͣ inficdelis
hominib exteriores. Plus enĩ ab illa caritate aũsi. & in suũ fastũ obstinatio¬
netiꝙ ꝓgressi sunt. & qũ extremo iudicio dicturis ẽ xp̃o eis quos ad siuistrã¬
discernct. ite in ignẽ aecnũ qui paratꝰ est aiabolo & angolis es ͦ his maliguis
spiritib coniungendos sinulq damnandos. dicce ituros in tenebralꝰ xterros¬
res idest in societatem penalem diaboli & angeloꝵ eius. Huio pene contra¬
riũ est quod bono seruo dicit᷑. utra in gaudiũ diit cui. ut quaptose ester
tenebre exteriores. tanto sit luĩ ulud iuteruis: Non hec ꝑ locaꝵ inter¬
nisi corporiun moles: Non est hoc sp̃s uitȩ. non est hoc Anuima rationalis. multo

Expanded text:
antur, perfectam recipient imaginem dei; talibus enim dicit apostolus: Fuistis aliquando antur, perfectam recipient imaginem dei; talibus enim dicit apostolus: Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in domino. porro diabolus et angeli eius tenebrae sunt infidelibus hominibus exteriores; plus enim ab illa caritate auersi et in suum fastum obstinationemque progressi sunt. et quoniam extremo iudicio dicturus ediscernet: Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis eius, his malignis spiritibus coniungendos simulque damnandos dicet ituros in tenebras exteriores, id est in societatem poenalem diaboli et angelorum eius. huic poenae contrarium est, quod bono seruo dicitur: Intra in gaudium domini tui, ut, quanto sunt istae tenebrae exteriores, tanto sit lumen illud interius. non haec per locorum internisi corporum moles. non est hoc spiritus uitae, non est hoc anima rationalis, multo
Abbreviated transcription (Latin):
tura sp̃s uitȩ est. Rationalis etiã pͥuata bono. cuiꝰ participatione beatificatur
quȩ sentitꝰ oculis carnis. quia & ipsa corpꝰ est. Omi aut̃ corpore quęlibae i¬
coẽporea natura p̃stantior. ñ mole. quia non nͥ corporum est molos. sedui quadam
qua fuꝑgredit᷑ omnẽ santasiam quã uolutat animꝰ haustã de sensib corporis. sed
quẽ a dmodũ in ipsis corporib ea quȩ inferiora sunt sio terra & a qua & ipse. aer
meliora fiunt participatione melioris. cum ei coherent purissima & scĩssitaa¬
carieate : qua omĩtuodo si caruerint tenebrescent & obdurescent quodaiamodo
Prouide infideles homines tenebre sunt qui ꝑ ficlemi douursi atii. que dauinoo
p̃missa illuminatione lux fiunt. In qua ꝓficiendo si ex fide ad speciem ꝑuen
rut. ut id quod eredunt etiã conspicere sicut tantũ bonũ potest conspiei perer¬

Expanded text:
tura spiritus uitae rationalis etiam priuata bono, cuius participatione beatificatur, tura spiritus uitae rationalis etiam priuata bono, cuius participatione beatificatur, quae sentitur oculis carnis, quia et ipsa corpus est. omni autem corpore quaelibet incorporea natura praestantior, non mole, quia non nisi corporum est moles, sed ui quadam, qua supergreditur omnem phantasiam, quam uolutat animus haustam de sensibus corporis. sed quemadmodum in ipsis corporibus ea quae inferiora sunt, sicut terra et aqua et ipse aer, meliora fiunt participatione melioris, id est ccharitate, qua omnimodo si caruerint, tenebrescent et obdurescent quodammodo. Proinde infideles homines tenebrae sunt, qui per fidem conversi ad Deum, quadam praemissa illumierint, ut id, quod credunt, etiam conspicere. sicut tantum bonum potest conspici, mere
Abbreviated transcription (Latin):
hinc etiã dicit᷑ in quodã psalmo. Conũte dnẽ captiuitatẽ nrãm sic̃ torrins
in austro. sapticutatt̃ saboa da sib diaboo tãquã sub aquilone tenebant᷑. ubi
abundante iniquitate friguerant. &e quodãmꝰ congelauerant. Hinc enĩ & euan¬
geliũ dicit. Qm̃ abundauit iniqutas. refrigescoe caritas multoꝵ. At uͦ flatte
austro glacies resoluit᷑: & torrentes fluunt. idest peccatis remissis. ppłi ad iptũ
caritate concurrunt. Hinc & alibi scriptũ est. Sicut glacies in fereno. ita soluut¬
tur peccata tua. Proinde rationalis creatura siue in angłico spũ. siue in anima
hundna ita facta ẽ. ut sibi ipsabonũ quobeata fiat eẽ ñ possit. s nutabilitas
eiꝰ si conũtat᷑ ad in cõmutabile bonũ fiat beata unde si auertat᷑ misera est.
Aũsio eiꝰ uiciũ eius. & conũsio eiꝰ uirtus eiꝰ est. Natura gͥ ñ est mala. qua erta¬

Expanded text:
hinc etiam dicitur in quodam psalmo: conuerte, domine, captiuitatem nostram sicut torrens hinc etiam dicitur in quodam psalmo: conuerte, domine, captiuitatem nostram sicut torrens in austro, captiuitatem scilicet, qua sub diabolo tamquam sub aquilone tenebantur, ubi abundante iniquitate friguerant et quodam modo congelauerant. hinc enim et euangelium dicit: Quoniam abundabit iniquitas, refrigescet caritas multorum. at uero flante austro glacies resoluitur et torrentes fluunt, id est peccatis remissis populi ad Christum caritate concurrunt. hinc et alibi scriptum est: Sicut glacies in sereno ita soluuntur peccata tua. Proinde rationalis creatura siue in angelico spiritu siue in anima humana ita facta est, ut sibi ipsa bonum, quo beata fiat, esse non possit, sed mutabilitas eius, si conuertatur ad incommutabile bonum, fiat beata; unde si auertatur, misera est. auersio eius uitium eius et conuersio uirtus eius est. natura ergo non est mala, quia crea
Abbreviated transcription (Latin):
ste st̃ tenebrȩ in quas diabolus & angłi eiꝰ multũ suꝑbiendo ꝓgressi sunt.
Caritas enĩ ñ emulat᷑. ñ inflatur. Idõ ñ emulat᷑. quia ñ inflat᷑: Ubi enĩ
p̃cedit inflatio. continuo sequit᷑ emulatio. quĩ suꝑbia mat̾ est inuidentiȩ.
Diabolus igit᷑ & angłi eiꝰ aluce atq feruore caritatis auersĩ. & nunis it⁊
suꝑbiam inuidiamq ꝓgressi. uelut glaciali daricia torpuerunt. & idõ ꝑ
figuram tãquã in aquilonẽ ponunt᷑. Unde cum generi humano diabolus in¬
eubaret. uentura grã saluatoris dicit᷑ in cantico canticoꝵ. Exurge aquilo
&: ueni auster: ꝑfla ortum neũ. & fluent a romata. Exurge qui irruisti.
qͥ subditis incumbis. qͥ possessos p̃mis. exurge. ut a tuo pondere reuelati
erigant᷑. quoꝵ animas p̃mendo eurtasti. & ueni auster inquit. spm̃
inuocans gratiȩ flantem de meridie. uelut a parte feruida & luminosa. ut

Expanded text:
istae sunt tenebrae, in quas diabolus et angeli eius multum superbiendo progressi sunt. istae sunt tenebrae, in quas diabolus et angeli eius multum superbiendo progressi sunt. caritas enim non aemulatur, non inflatur; ideo non aemulatur, quia non inflatur; ubi enim praecedit inflatio, continuo sequitur aemulatio. quoniam superbia mater est inuidentiae. Diabolus igitur et angeli eius a luce atque feruore caritatis auersi et nimis in superbiam inuidiamque progressi uelut glaciali duritia torpuerunt. et ideo per figuram tamquam in aquilone ponuntur. unde, cum generi humano diabolus incubaret, uentura gratia saluatoris dicitur in cantico canticorum: Exsurge, aquilo, et ueni, auster, et perfla hortum meum et fluenqui subditis incumbis, qui possessos premis; exsurge, ut a tuo pondere releuati erigantur quorum animas premendo curuasti. et ueni, auster, inquit, spiritum inuocans flantem de meridie uelut a parte feruida et luminosa, ut
Abbreviated transcription (Latin):
quod t̃ donat homini eum ustisicat impiũ. Hanc dĩ iustitiam gnorantes suꝑbi
iidei & suam uolentes constituere. uastitiȩ dĩ ñ sunt subiecti. Hac suꝑbia deĩcun¬
turs ut htmalis uiserat olcaster. & illiibunt in tenebras exteriores: de qͥb anẽ
alia requisisti uenientibꝰ ab oriente a occidtute multis. qui recũbent cum abrabbãs
isaac &e iacob ia regno eeloꝵ. St̃ enĩ modo in exteris tenebris. unde correctio
despanda non est. Quam si contempseruit ibunt in tenebras exteriores. ubieor¬
istoꝵ qui in carne st̃ oculoꝵ. nec om̃ino talis qualis huiꝰ iusibilis lucis phan¬
tasia cogitat᷑ quãquã o ibi est uidere. s longe. alit̃. longe dissimilit̃. Iualis
enĩ lux est ipsa caritas: Iuis ũbis explicat: quis earũ rerũ quȩ sensib ad
ioħem. Ipse qͥppe dixit qͦd modo cõmemoraui. qm̃ ds̃ lux est. & tenebrȩ
in eo ñ st̃ ullȩ. Sui rursus dicit. ds̃ caritas est. Ac ꝑ hoc si ds̃ lux est. & dĩ

Expanded text:
t impium; hanc dei iustitiam ignorantes superbi Iudaei et suam uolentes constituere iustitiae dei non sunt subiecti; hac superbia deiciuntur, ut humilis inseratur oleaster. et illi ibunt in tenebras exteriores, de quibus inter alia requisisti, uenientibus ab oriente et occidente multis, qui recumbant cum Abraham, Isaac et Iacob in regno caelorum. sunt enim modo in exteris tenebris, unde correctio desperanda non est; quam si contempserint, ibunt in tenebras exteriores, ubi coristorum, qui in carne sunt, oculorum, nec omnino talis, qualis huius uisibilis lucis phantasia cogitatur; quamquam et ibi est uidere, sed longe aliter, longe dissimiliter. qualis enim lux est ipsa caritas, quis uerbis explicat? quis earum rerum, quae sensibus cIohannem; ipse quippe dixit. quod modo commemoraui: Quoniam deus lux est et tenebrae in eo non sunt ullae, qui rursus dicit: Deus caritas est. ac per hoc, si deus lux est et deus
Abbreviated transcription (Latin):
multi ab oriente & occidente uenient. & recũbent cũ abraham isaac & ia¬
cob in regno cȩloꝵ. Filii aut̃ regni ibunt ui tenebras exteriores. illic erit
ploratio & stridor dentiũ. ita significans inseri oleastrũ ꝓpt᷑ humilitatem.
sciliee qui ignorantes dĩ iustitian & siam uolentes constituere. uisticie dei
ñ sunt subusti. De his quippe uana elatione tuentib dictũ est. qdibuittꝰ eu
tenebras exteriores. quia iuctantes se de scaune abrabȩ. setui abrabȩ fieri noluert̃.
at esent fili ꝓmussionis. quia fidẽ notu testam̃ti non receꝑurt. ubier uaeuiat
cõm̃datur. suam constituere colentes. ide tãquã de sius eritis & oꝑibus ꝑsi¬
denies. spreuerunt e̾ẽ fili ꝓmisionis. hoc ẽ filu grẽ. fili misciłiȩ. ut q̃glatur

Expanded text:
multi ab oriente et occidente uenient et recumbent cum Abraham, Isaac et Iamulti ab oriente et occidente uenient et recumbent cum Abraham, Isaac et Iacob in regno caelorum; filii autem regni ibunt in tenebras exteriores; illic erit ploratio et stridor dentium, ita significans inseri oleastrum propter humilitatem — scilicet. qui ignorantes dei iustitiam et suam uolentes constituere iustitiae dei non sunt subiecti. de his quippe uana elatione tumentibus dictum est, quod ibunt in tenebras exteriores, quia iactantes se de semine Abrahae semen Abrahae fieri noluerunt, ut essent filii promissionis; quia fidem noui testamenti non receperunt, ubi dei iustitia commendatur, suam constituere uolentes, id est tamquam de suis meritis et operibus praefidentes spreuerunt esse filii promissionis,
Abbreviated transcription (Latin):
exteriorib. & latitudine & longitudine. altitudine ac ꝓfumndo.
& de quinq &e quinq uirginib. Iuod gͦ supͣdixit uniũsum sẽm̃ iacob. hoc
consequenter ait. omẽ sem̃ isrł. Sed quare suꝑitis magnificate eum. & posterus
timeat eũ : Magnificatio laudi congruit. de qua dixerat. qui timetis dominũ
laudate eũ. unde iam multa disserui. Ibi quippe amor uł caritas dĩ. quȩ ꝑfecta
foras mittit timorẽ. Cur gͦ iterũ. timeat eũ omẽ semen isrł. Non enim acce
pistis inquit apłs spm̃ seruitutis iterũ in timore. Sed idem ipse apłs oleastro
inserto in oliua. timorẽ p̃cipit. hoc est gentib additis radici abraham. isaac &
ia cob. ut & ipsȩ fierent istł. idest ꝑtinerent ad sem̃ abrahȩ. Quam insertionẽ
p̃dixit. occasione illiꝰ centurionis qui u eũ ex gentib credidit. Tunc enĩ ait
Am̃ dico uob̾. non inueni tantã fidẽ in isrł. & adiunxit. llõ dico uob̃. quia

Expanded text:
exterioribus exterioribus et de quinque et quinque uirginibus —, quod ergo supra dixit \'uniuersum semen Iacob\', hoc consequenter ait \'omne semen Israhel\'. sed quare superius magnificate eum\' et posterius \'timeat eum? magnificatio laudi congruit, de qua dixerat: Qui timetis dominum, laudate eum, unde iam multa disserui. ibi quippe amor uel caritas dei, quae perfecta foras mittit timorem. cur ergo iterum: Timeat eum omne semen Israhel? non enpostolus, spiritum seruitutis iterum in timore. sed idem ipse apostolus oleastro inserto in oliua timorem praecipit, hoc est gentibus additis radici Abraham, Isaac, Iacob, ut et ipsae fierent Israhel, id est pertinerent ad semen Abrahae. Quam insertionem praedixit occasione illius centurionis, qui in eum ex gentibus credidit. tunc enim ait: Amen dico uobis; non inueni tantam fidem in Israhel, et adiunxit: Ideo dico uobis, quia
Abbreviated transcription (Latin):
cturus ẽ: nec ea mala s bona. Quis enim ꝓmittat mala: Quauis itaq mala
inferat malis. ñ peccata s supplicia minatur. tam̃ ea potus quȩ ꝓmittit omĩa
largitur & p̃scit. s peccata predicit. supplicia minat᷑. beneficia pollicetur.
ilu gͦ ꝓmissionis. fili sunt beneficii. Hȩc est gͦ gratia quȩ gratis datur. ñ
meritis oꝑantis. s miseratione donantis. Hinc gratias agimꝰ dño dõ nr̃o. quod
est magnũ sacram̃tũ in sacrificio noui testam̃ti. Quod ubi & quando & quoii of¬
feratur. cũ fueris baptizatus inuenies. Deinde sequit᷑ & dicit. Timeat eum
omẽ sem̃ isrł. Quia iacob ipse & isrł unus homo erat. habens duo nomina. ñ in
paruo sacram̃to. S uno libro ñ possumꝰ dicere omĩa. in quo iam multũ ꝓgres.¬
si sumꝰ. & nondũ de aliis trib questionib aliquid diximꝰ. hoc ẽ de tene

Expanded text:
cturus est, nec ea mala sed bona. quis enim promittat mala? quamuis itaque mala cturus est, nec ea mala sed bona. quis enim promittat mala? quamuis itaque mala inferat malis, non peccata sed supplicia, minatur tamen ea potius, quam promittit. omnia largitur et praescit, sed peccata praedicit, supplicia minatur, beneficia pollicetur. filii ergo promissionis filii sunt beneficii. haec est gratia, quae gratis datur non meritis operantis sed miseratione donantis. hinc gratias agimus domino deo nostro, quod est magnum sacramentum in sacrificio noui testamenti, quod et ubi et quando et quo modo offeratur. cum fueris baptizatus, inuenies., Deinde sequitur et dicit: Timeat eum omne semeu Israhel. quia Iacob ipse et Israhel unus homo erat habens duo nomina, non in paruo sacramento — sed uno libro non possumus dicere omnia, in quo iam multum progressi sumus et nondum de aliis tribus quaestionibus aliquid diximus, hoc est de tenebris
Abbreviated transcription (Latin):
semen iacob. nisi adderte unuisam. ie in solis ens irceles ti siffieit dlicere
testamenti. in eo quod scriptũ ẽ. In isaac uocabit᷑ tibi sem̃. non utiq in isma¬
hel ancillȩ filio. in quib duob filus abrahȩ sertio & libero. & duab mulierib
ancilla & libera. scribens ad galathas duo testam̃ta dicit in allegoria p̃figurata.
Inde dicit. Non hii qui filii carnis. hii st̃ filii dĩ. sed filii ꝓmissionis deputant᷑
in semen. Promissionis enim ũbũ hoc est. Ad hoc tempus ueniã. & erit sarȩ filius.
Multũ est & mmis longũ diligent᷑ enucleare. cur filu ꝓmissionis ꝑtinentes ad
isadc noni testam̃ti grẽ deputent᷑. Breuit᷑ tam̃: at tingam unde tanto fru¬
etuo suis cogitabis. quantomagis pie cogitaueris. Non omiã ds̃ quȩ p̃dicit ꝓmictit.
Predicit eniꝰ & etiam illa quȩ ñ ipse facit. quia est omĩũ p̃scias futuroꝵ. Predier
g & peccata hominũ. que potuit p̃scire non facere. Promittit aut̃ quȩ ipse fa¬

Expanded text:
semen Iacob\', nisi adderet\'uniuersum\'. ne in solis eis intellegeretur, qui ex testamenti in eo, quod scriptum est: In Isaac uocabitur tibi semen, non utique in Ismahel. ancillae filio. in quibus duobus filiis Abrahae, serno et libero, et duabus mulieribus, ancilla et libera, scribens ad Galatas duo testamenta dicit in allegoria praefigurata. unde dicit: Non hi, qui filii carnis, hi sunt filii dei, sed filii promissionis deputantur in semen. promissionis enim uerbum hoc est: Ad hoc tempus ueniam et erit Sarrae filius. I i I Multum est et nimis longum diligenter enucleare, cur filii promissionis pertinentes ad Isaac noui testamenti gratiae deputentur. breuiter tamen adtingam, unde tanto fructuosius cogitabis, quanto magis pie cogitaueris. non omnia deus, quae praedicit, promittit; praedicit enim etiam illa, quae non ipse facit, quia est omnium praescius futurorum. praedicit ergo et peccata hominum, quae potuit praescire, non facere. promittit autem, quae ipse fa
Abbreviated transcription (Latin):
signifiate gratuite gratie in quo mnultos ingenia conteritu ia
uestigare conantia. ut ad ertremũ eis dicatur. O homo uigurs es
qui respondeas dõ Uiuent ergo corda saturator pauperũ in seli
leli. Loc est humilium caritate flagrantumi. tion sua querent. ũ
sed sc̃or societate gaudentiũ. Hoc ỹmitꝰ in apostolis fa tutĩt nũ
sed laudando deumtꝰ. id eit p̃dicando grãm dĩ. quoniam dictũ est
laudabunt dñm qui requirt᷑ eũ. quid populos adqͥsierint ui
eo quod sequitur ude. Commemorabuntur inquit & eutant᷑¬

Expanded text:
significat gratuitae gratiae; in quo multorum ingenia conteruntur id significat gratuitae gratiae; in quo multorum ingenia conteruntur id uestigare conantia, ut ad extremum eis dicatur:s o homo tu quis es, qui respondeas deo? Viuent ergo corda saturatorum pauperum in saeculum saeculi, hoc est humilium caritate flagrantium, non sua quaerentium sed sanctorum societate gaudentium. hoc primitus in apostolis factum est. sed laudando deum, id est praedicando gratiam dei, quoniam dictum est: Laudabunt dominum, qui requirunt eum. quid populorum adquisierint, in eo, quod sequitur, uide. Commemorabuntur, inquit
Abbreviated transcription (Latin):
sretiem contemplabitur. codus sine sine quietum opus erit. laudare
qualamit: & amare quod laudat. De hac consequen ter dicn. Scrre
etiam suꝑ eminentem scientiã caritatis xp̃i. ut impleamini in ꝯm̃em
ꝓlea itudiuen der. In hoc taxsterio sigura crucis ostenditur. qui eũ
quia noluit mortuus eit. Quomodo uoluit mortuus ett. Non frulleã
igutar tale genus mortis elegit. nisi in eo quar latitudinis huulłia
longrtudins & altitudinis & prosumditans magitet es sisteras.
flam lattudo est in eo ligno quo transuersimi desuper figirur
bicio i bena epera ꝑtinet. quia ibi ertenduntur manui. Tona¬
⁊ tuedo in eo qued ap ipso ligno usq aa ierra cams pnauum eta idi eno
quos amimodo utur. id est ꝓsistitur & perseueratur quoa longã¬
minutate tribuitur. Aititudo est in ea ligni parte quc andã
qriod trausuersum figitur sursum uersas relinꝗͥtur. hoc est adi capula

Expanded text:
speciem contemplabitur, cuius sine fine quietum opus erit laudare speciem contemplabitur, cuius sine fine quietum opus erit laudare quod amat et amare quod laudat. de hac consequenter dicit: scire etiam super-is eminentem scientiam caritatis Christi, ut impleamini in omnem plenitudinem dei. In hoc mysterio figura crucis ostenditur. qui enim, quia uoluit, mortuus est, quo modo uoluit, mortuus est. non frustra igitur tale genus mortis elegit, nisi in eo quoque latitudinis huius et longitudinis et altitudinis et profunditatis magister existeret. nam latitudo est in eo ligno, quod transuersum desuper figitur; hoc ad bona opera pertinet, quia ibi extenduntur manus. longitudo in eo, quod ab ipso ligno usque ad terram conspicuum est; ibi enim quodam modo statur, id est persistitur et perseueratur, quod longanimitati tribuitur. altitudo est in ea ligni parte, quae ab illo, quod transuersum figitur. sursum uersus relinquitur, hoc est ad caput
Abbreviated transcription (Latin):
sed que ihu xp̃i. id est ñ commoda priuata sectantes sea
incõmune ubi salus om̃iũ est consulentes. Nam de ipso
pane quo tales saturantur quodam loco apostolus dicit.
anus panis. unũ corpus multi sumus. Quid erge cõp̃he¬
ndere que sit. inquid latitudo. sicut iam dir in bonis.
operib quibus beniuolentia porrigitur. usq ad ip
ndum. at dc gtarita grã dĩ. semilum secretum & arditũ uolnta¬
tis enuis cesistet. Ibi enim radicati. ubi fundati sumu. Radicati
prortet agri culturam. F undati. rropter edificationeni. que qm
non est ab homme dicit alio loco idem apostolus. dĩ agri cultuta
li eilisicato etis. hoc totum agitur. eum in hac nra peregriuatione
fides per dilectionẽ operatur. In futuro autras scro pereetanar oice¬
Ao caritas sine ulla malos tolerantia. non fide credit quod non iudeti. me
see desiderat qued non tenet sed in eternimi ueriatis i ncon mnaeta at

Expanded text:
sed quae Iesu Christi, id est non commoda priuata sectantes, sed sed quae Iesu Christi, id est non commoda priuata sectantes, sed in commune, ubi salus omnium est, consulentes. nam de ipso pane, quo tales saturantur, quodam loco apostolus dicit: unus panis, unum corpus multi sumus. quid ergo comprehendere? quae sit, inquit, latitudo, sicut iam dixi, in bonis operibus, quibus beniuolentia porrigitur usque ad dilndum, unde gratuita gratia dei secundum secretum et abditum uoluntatis eius exsistit. ibi enim radicati, ibi fundati sumus; radicati propter agriculturam, fundati propter aedificationem. quae quoniam non est ab homine, dicit alio loco idem apostolus: dei agricultura, dei aedificatio estis. hoc totum agitur, cum in hac nostra peregrinatione fides per dilectionem operatur. in futuro autem saeculo perfecta et plena caritas sine ulla malorum tolerantia non fide credit quod non uidet, nec spe desiderat quod non tenet, sed in aeternum ueritatis incommutabilem
Abbreviated transcription (Latin):
dñi nr̃i ihũ xp̃i. ex quo om̃is paternitas in celo & in terra
nominatur. Queris ciuꝰ rei gr̃a. hoc supradixerat. Propter
quod peto non infirmari in tribulationibus meis ꝑro uobis.
Hoc ergo eis optat ut non infirmentur in tribulationibus
apłi quas pro illis sustinebat. & propter hoc genua flectebat
ad patrem. Promde non infirmari unde illis sit. sequitur et
dicit. ut det uobis secundum diuitias glorie sue corroborari
itiarum. Abditas enim habent causas ubi nullis meritis p̾cede¬
ntibus. quiad habemus quod non accepimus. Deinde sequitur.
& quid optet adiungit. In in teriore in quid homine habita¬
re xp̃m ꝑ fidem in cordibus ur̃is. Hec est uita cordiũ. qua
uiuimꝰ in scłm scłi ab initio fidei. usq ap finem speciei. ut
in caritate inquid radicati & fundati. p̃ualeatis cop̃bendere
cũ om̃ibus scĩs. Ista est communio cinusdam diuine celestisq
rei p̃ublice. hinc saturantur pauperes: non sua querentes

Expanded text:
i Iesn Christi, ex quo omnis paternitas in caelo et in terra nominatur. quaeris, cuius rei gratia? hoc supra dixerat: propter quod peto non infirmari in tribulationibus meis pro uobis. hoc ergo eis optat, ut non infirmentur in tribulationibus apostoli, quas pro illis sustinebat, et propter hoc genua flectebat ad patrem. proinde non infirmari unde illis sit sequitur et dicit: ut det uobis secundum diuitias gloriae suae uirtute coitiarum abditas enim habent causas; ubi nullis meritis praecedentibus quid habemus quod non accepimus? deinde sequitur et quid oportet adiungit: in interiore, inquit, homine habitare Christum per fidem in cordibus uestris; haec est uita cordium, qua uiuimus in saeculum saeculi ab initio fidei usque ad finem speciei, ut in caritate, inquit, radicati et fundati praeualeatis comprehendere cum omnibus sanctis. ista est communio cuiusdam diuinae caelestisque reipublicae; hinc saturantur pauperes, non sua quaerentes,
Abbreviated transcription (Latin):
libertatẽ uocati. Aitũ enĩ sapere. dictũ ẽ suꝑbire. Quod alio soco e contra¬
nio satis ostendit. ubi ait. Non alta sapientes. s humilib consentientes. Ex hoc
qͦd ait humilib consentientes: utiq aꝑtut nichil aliua se aixisse alta sapi¬
entes. quan sũꝑbientes. Timor gͦ non est incaritate. qͥa ꝑfecta caritas foraa
muat timorem sed illũ seruiseni. illũ quo cũ se quisq ab oꝑe malo abstinit
peua itrretur. ñ iuistitia delectat᷑. Hunc foras caritas murtit. quã ñ delectat
inaquitas. etiam si ꝓponatur impuutas: ñ illũ quo tunet anuna ne amictata
uscaea gram̃ qua inͣ illa factũ est ut eam ñ peccare doleclet. quotimet ne
es cam destrat. etiam si nullis dolorum eruiciatib puniat. hic tunor castus
estsrũ enmi pieit caritas sed asciscit. De illo quappe scrat̃. His iuroe: ssas

Expanded text:
libertatem uocati. altum enim sapere dictum est superbire, quod alio loco e contralibertatem uocati. altum enim sapere dictum est superbire, quod alio loco e contrario satis ostendit, ubi ait: Non alta sapientes sed humilibus consentientes. ex hoc, quod ait \'humilibus consentientes\', utique aperuit nihil aliud se dixisse \'alta sapentes\' quam superbientes. Timor ergo non est in caritate, quia perfecta caritas foras mittit timorem sed illum seruilem, illum, quo, cum se quisque ab opere malo abstinet, poena terretur, non iustitia delectatur; hunc foras caritas mittit, quam non delectat iniquitas, etiamsi proponatur impunitas, non illum, quo timet anima, ne amittat ipsam gratiam, qua in illa factum est, ut eam non peccare delectet, quo timet, ne deus eam deserat, etiamsi nullis dolorum cruciatibus puniat. hic timor castus est; non eum eicit caritas, sed adsciscit. de illo quippe scriptum est:
Abbreviated transcription (Latin):
tã ereati in xp̃o ihũ in oꝑib bonis. quȩ p̃parauit ds̃ ut in illis ambuletiꝰ. In hoc
dq intellectu grẽ in est timor. de quo dicit᷑: noli altũ saipere s timne. imor aut̃
ste alius est: nonẽ ille seruilis: quẽ caritas foras mittit . luo enĩ tietꝰ ueordu¬
dlatu intorũtũ supplicu. isto ant ne amittatur grã beneficu. Iuappt quauis
fidelib ad pouũ testam̃tũ ꝑtinentib dicat apłr. quo a patso ante comemoraus
sĩ enĩ accepistis spm̃ seruitutis iterũ in timorem. s accepistis. spme. adoenoruue
filioꝵ in quo clamamꝰ abba pat̃. ide ut fides in nob sit que ꝑ alileesronor
oꝑat᷑. ñ tam tunendo penam quã amando ustitiã. tam̃ quasnp̃ dilect
quod ũ accepit. non debet sibi tribuendo qͦd ai est ita gloriari. rãquã
non acceꝑit. Ob hoc ei dictũ est. uoli altũ sapere s tune. Et tior istẽqu¬
p̃cipit᷑ his etiã qui ex fide uiuentes heredes sunt noui testaniti. atq u

Expanded text:
tum creati in Christo Iesu in operibus bonis, quae praeparauit deus, ut in illis ambulemus. in hoc itaque intellectu gratiae inest timor, de quo dicitur: Noli altum sapere, sed time. timor autem iste alius est; non est ille seruilis, quem caritas foras mittit. illo enim timetur, ne incidatur in tormentum supplicii, isto autem, ne amittatm pertinentibus dicat apostolus, quod paulo ante commemoraui: Non enim accepistis spiritum seruitutis iterum in timorem, sed accepistis spiritum adoptionis filiorum, in quo clamamus: Abba, pater\', id est ut fides in nobis sit, quae per dilectionem operatur, non tam timendo poenam quam amando iustitiam, tamen, quia non fit  enim habet, quod non accepit? - , non debet sibi tribuendo, quod dei est, ita gloriari, tamquam non acceperit. ob hoc ei dictum est: Noli altum sapere, sed time. et timor iste praecipitur etiam his, qui ex fide uiuentes heredes sunt noui testamenti atque in