comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
onge tam̃ alia intentione peccauit. quod
filiis suis patrẽ ꝓuidit socerũ suũ. quã
si eũ sibi concupiss& adulterũ. Deniq cũ
iussu eiꝰ ꝓduceret᷑ admortẽ. & uirga. mo¬
nile. atq anulũ ꝓtulisset dicens abeo se
grauidatã cuiꝰ pignera illa essent: ubi ea
quȩ dederat ille cognouit: istã magis
quã se iustificatã eẽ. respondit. qͦd ei filiũ
suũ maritũ coniungere noluiss&: qua
destitutione cõpulsa illo potiꝰ mͦ quã mil
somͦ posteritate ñ aliunde quã ab eadẽ
stirpe conqͥrer&. Inqua sententia ñ eã iti
ficatã. s ea magis quã se iustificatã dicenꝰ
nec ipsã laudauit s in sui cõparatione
p̃posuit. desideriũ scilicet habendȩ ꝓlis
quo ducta illa se socero supposuerat᷑ mi¬
nꝰ culpans: quã libidinosi concubitꝰ ar¬
Ar tantii peccastis: ut uob sõdoma c̃õpata¬
ta iusta uiteat᷑. Quanquã etiã sihec muli¬
er n anpeioris facti coparatione mui cul:¬

Expanded text:
longe tamen alia intentione peccauit, quod longe tamen alia intentione peccauit, quod filiis suis patrem prouidit socerum suum, quam si eum sibi concupisset adulterum. denique cum iussu eius produceretur ad mortem et uirgam, monile atque anulum protulisset dicens ab eo se grauidatam, cuius pignora illa essent, ubi ea, quae dederat, ille cognouit, istam magis quam se iustificatam esse respondit, quod ei filium suum maritum coniungere noluisset, qua destitutione conpulsa illo modo potius quam nullo modo posteritatem non aliunde quam ab eadem stficatam, sed eam magis quam se justificatam dicens, nec ipsam laudavit, sed in sui comparatione praeposuit; desiderium scilicet habendae prolis, quo ducta illa se socero supposuerat, minus culpans, quam libidinosi concubitus arest, tantum peccastis, ut vobis Sodoma comparata justa videatur. Quanquam etiamsi haec mulier non in pejoris facti comparatione minus cul
Abbreviated transcription (Latin):
tutio feminarũ. ñ ad substituendã ꝓlẽ s
adsatiandã libitinẽ ꝓpositarũ: diuina atq
et̾na sege dãnat᷑. Omnẽ qͥppe dehonestat
emptorẽ: tur pitudo uenalis. Ac ꝑ hoc iu¬
das & si grauiꝰ peccassae si nurũ sciens cũ
ea concũbere uoluisset: sieni uir & uxor
sicut dns dicit ñ iã duo s una caro .ẽ: ñ
alit̃ nurꝰ ÷ deputanda quã filia: tam̃ eũ
qͣntii inipso erat deformit̾ cũ meretrice
cubasse ñ dubiũ . ẽ. At illa quȩ socerũ fe-¬
fellit: ñ carnis eiꝰ concupiscentia nec me-¬
retrice mercedis cupiditate peccauit.
s. exillo sanguine ꝓle requirens ex qͦdu¬
obꝰ iã fr̃ibꝰ nũpta. tercio qͦq denegato hab̾e
ñ potuit: patri eoꝵ socero suo foctandũ
corpꝰ fraude subiecit. ꝑignere mercedis
accepto. qͥd ñ adornam̃tũ s ad testimoniũ
reseruauit. Meliꝰ quidẽ sine filiis remane¬
ret: quã sine iuire matrimoniĩ mat̾ fierae.

Expanded text:
tutio feminarum non ad substituendam prolem. sed tutio feminarum non ad substituendam prolem. sed ad satiandam libidinem propositarum diuina atque aeterna lege damnatur. omnem quippe dehonestat emptorem turpitudo uenalis; ac per hoc ludas etsi grauius peccasset, si nurum. sciens cum ea concumbere uoluisset — si enim uir et uxor. sicut dominus dicit "non iam duo, sed una caro" est, non aliter nurus est deputanda quam filia — tamen eum, quantum in ipso erat, deformiter cum meretrice cubasse non dubium est. at illa, quae socerum fefellit, non carnis eius concupiscentia nec meretriciae mercedis cupiditate peccauit, sed ex ipso sanguine prolem requirens, ex quo duobus iam fratribus nupta tertio quoque denegato habere non potuit, patri eorum socero suo fetandum corpus fraude subiecit pignore mercedis accepto, quod non ad ornamentum, sed ad testimonium reseruauit. melius quidem sine filiis remaneret quam sine iure matrimonii mater fieret;
Abbreviated transcription (Latin):
faria suꝑstitione simulachroꝵ aduniꝰ dĩ ue¬
ri cultũ xpĩano imꝑio sub iugauit. edomi¬
to orbe trarũ ñ uiolentia bellici certa¬
minis. s inuictȩ potentia ueritatis: Ubi
enĩ litterarũ illarũ. laudatꝰ.ẽ. udas: Q
de illo boni scriptura illa testata. ẽ. ñ qͦd
tur incarne uenturꝰ. benedictione patriꝰ
sui p̾cȩtis cõm̃datꝰ eminuit : Ceterũ ad id
qͥoeũ faustꝰ fornicatũ cõmemorauit: ad¬
dimꝰ nos aliud qͥd frc̃m suũ ioscplo megeptũ
uendidit. Numnqͥd cuiꝰquã m̃bra distorta de¬
prauant lucẽ. quȩ cancta demonstrat: Si
fee cuiꝰprã male facta malã scripturã faci
uiit sꝓdente legentibꝰ innoteseunt. Consul¬
ta qͥppe ȩcna lex illa quȩ orcdinẽ naturale
conseruari iub&. ꝑturbari uetat ñ n ꝓ
pagationis causa staccite hominis concũ¬
bitũ fieri & hoe ñ nͥ socialit᷑ ordinato conu¬
bio qͥd nuertat iunculũ pacis. & idõ ꝓsti¬

Expanded text:
faria superstitione simulacrorum, ad unius Dei vefaria superstitione simulacrorum, ad unius Dei veri cultum christiano imperio subjugavit, edomito orbe terrarum, non violentia bellici certaminis, sed invictae potentia veritatis? Ubi enim Litterarum illarum laudatus est Judas? Quid de illo boni Scriptura illa testata est, nisi quod tur in carne venturus, benedictione patris sui peum Faustus fornicatum commemorauit, addimus nos aliud, quod fratrem suum Ioseph in Aegyptum uendidit. numquid cuiusquam membra distorta deprauant lucem, quae cuncta demonstrat? sic nec cuiuspiam malefacta malam scripturam faciunt, qua prodente legentibus innotescunt. consulta quippe aeterna lex illa, quae ordinem naturalem conseruari iubet, perturbari uetat, non nisi propagationis causa statuit hominis concubitum fieri, et hoc non nisi socialiter ordinato conubio, quod non peruertat uinculum pacis et ideo prosti
Abbreviated transcription (Latin):
in illis libris laudanda. ꝓponunt᷑. ñ ebrietaᷤ
ñ incestus. S cũ hominis eiꝰdẽ & rette factũ
& peccatũ scriptũ. inuenimꝰ: aliud insinu¬
atur imitandũ. aliud p̃cauendũ. Porro si
peccatũ loth cui ꝑhibitũ. ẽ. antequã pecca¬
ret iꝰticiȩ testimoniũ. ñ mͦ ñ decolorat diui¬
nitatẽ dĩ uł scripture illiꝰ ueritatẽ uerũ
etiã laudandã diligendãq cõm̃dat. qͥd tan-¬
quã speculi fidelis nitor. ad motarũ sibi ꝑ
sonarũ ñ solũ quȩ pulchra atq integra s
etiã quȩ deformia uitiosaq sint indicat qͣn¬
to magis factũ iudȩ qͦd cũ sua nuru concu¬
buit. nichil omĩno affert unde auctoritas
scã culpet᷑. quȩ in illis libris fundata ꝑsis¬
tens. ñ tantũ paucissimoꝵ manicheoꝵᷤ
caluniosas argutias. uerũ etiã gentiliũ tot
tantorũq popłoꝵ horrendas inimicicias
diuino iure contẽnit qͦͥs pene iã totos a ne¬

Expanded text:
in illis libris laudanda proponuntur, non ebrietas, in illis libris laudanda proponuntur, non ebrietas, non incestus; sed cum hominis eiusdem et recte factum et peccatum scriptum inuenimus, aliud insinuatur imitandum, aliud praecauendum. porro si peccatum Loth, cui perhibitum est, antequam peccaret, iustitiae testimonium, non modo non decolorat diuinitatem dei uel scripturae illius ueritatem, uerum etiam laudandam diligendamque commendat, quod tamquam ersonarum non solum quae pulchra atque integra, verum etiam quae deformia vitiosaque sint, indicat; quanto magis factum Judae, quod cum sua nuru concubuit , nihil omnino affert, unde auctoritas sancta culpetur: quae in illis Libris fundata persistens, non tantum paucissimorum Manichaeorum calumniosas argutias, verum etiam gentilium tot tantorumque populorum horrendas inimicitias divino jure contemnit, quos pene jam totos a ne
Abbreviated transcription (Latin):
ri uoluit dẽ que catholica ȩccła colit.
aducrsꝰ fuisti calunus dita suffeacrint Deqͥruĩ
triũ hominũ meritis atq puetate. & longe re¬
mota a iudicio carnaliũ altitudine ꝓphetiȩ ñ
⁊ nc̃ disserendi locꝰ. Tantũ abis criminibꝰ qͥb cos
maledica & ueritatis inimica lingua pul sauit
defendendi fuerint in hoc p̾snti ope rir̃o. ne
contra scripturas seãs ce salubres aliqo sibi dice¬
re uiderent᷑. qͥcas ꝑuersa & aduersa iñte lege¬
it̃. dũ petulantibꝰ conuiciis insectant᷑ eos
qͥ illic cũ tanto honore p̃duicant᷑ Ceterũ loth
qͥbꝰ illa scriptura usq infinẽ ꝓhib& iusticiȩ
testimoniũ. quãuis int̾ sodomitas pie caste¬
q uersatꝰ hospitalitatis etiã meritis com̃a¬
tꝰ abilliꝰ trȩ incendio liberatꝰ sit & eiꝰ poste¬
ris t̾ra possessionis ꝓpt̾ abrahã qͥ patriius
eiꝰ fuerat dono dĩ data sit. Hȩc nob merita

Expanded text:
ri uoluit deus, quem catholica eccri uoluit deus, quem catholica eccaduersus Fausti calumnias dicta suffecerint. de quorum trium hominum meritis atque pietate et longe remota a iudicio carnalium altitudine prophetiae non est nunc disserendi locus: tantum ab his criminibus, quibus eos maledica et ueritatis inimica lingua pulsauit, defendendi fuerint in hoc praesenti opere nostro, ne contra scripturas sanctas et salubres aliquid sibi dicere uiderentur, qui eas peruersa et aduersa mente legerunt, dum petulantibus conuiciis insectantur eos, qui illic cum tanto honore praedicantur. Ceterum Loth quibus illa scriptura usque in finem perhibet iustitiae testimonium. quamuis inter Sodomitas pie casteque uersatus, hospitalitatis etiam meritis commendatus ab illius terrae incendio liberatus sit et eius posteris terra possessionis propter Abraham, qui patruus eius fuerat, dono dei data sit. haec nobis merita
Abbreviated transcription (Latin):
rachel. & excipi de transuerso ecełastica neces¬
sitate atq ordinari ulabore. tanquã lia di-¬
cente. adme intrabis: Quibꝰ caste misteriũ
dĩ dispensantibꝰ. ut innocte huiꝰ scłi filios ge¬
nerent fidei: laudat᷑ a popłis etiã illa uita
cuiꝰ amore conuersi spẽ scłi reliquert̃. & ex
cuiꝰ ꝓfessione admiscdiã regendȩ plebis as
supti st̃. Id enĩ agunt inom̃ibꝰ iaboribꝰ suis.
ut illa ꝓfesũo qͦse conuerterant qͥa tales rec¬
tores popłis deddit. latiꝰ &e clariꝰ glorificet᷑.
tanquã iacob ñ recusante nocte liȩ: ut ra
chel pomis suaue olentibꝰ & clare nitenti
qͥa prarũ . ẽ. ut in pͥncipio erat uerbũ. &
uerbũ erat apud dm̃ & dĩ erat uerbũ. &
qeqͥo de hac re pie sapientq dr. sine phan¬
tasmnate carnalis cogitationis & salubrit̃
uł exparte capiat᷑. Hec de tribꝰ patrib
abraha. isaac. & iacob quor se dm appella¬

Expanded text:
Rachel; et excipi de trauerso ecclesiastica necesRachel; et excipi de trauerso ecclesiastica necessitate atque ordinari in laborem tamquam Lia dicente: ad me intrabis? quibus caste mysterium dei dispensantibus, ut in nocte huius saeculi filios generent fidei, laudatur a populis etiam illa uita. cuius amore conuersi spem saeculi reliquerunt, et ex cuius professione ad misericordiam regendsumpti sunt: id enim agunt in omnibus laboribus suis, ut illa professio a qua se converterant, quia tales rectores populis dedit, latius et clarius glorificetur: tamquam Jacob non recusante noctem Lichel pomis suaueolentibus et clare nitentibquia perrarum est, ut "in principio erat uerbum et uerbum erat apud deum et deus erat uerbum" et quicquid de hac re pie sapienterque dicitur, sine phantasmate carnalis cogitationis et salubriter uel ex parte capiatur. Haec de tribus patribus, Abraham, Isaac et Iacob, quorum se deum appella
Abbreviated transcription (Latin):
scientiȩ uacare delegerant. suscipiant exꝑi¬
entiã tẽptationũ curarũq sarciuã ꝓutiłi¬
tate cõmuni. ne ipsa doctrina sapientie
cui uacare statuert blasphemet᷑ neq adi¬
piscat᷑ ab imꝑitis popłis existimationẽ bonã.
qͦd illa poma significant. & qͥd necessarĩ÷.
adexhortationẽ discentiũ. D plane ut hanc
curã suscipiant. ui cogunt᷑. Satis & hoc sig¬
nificatũ . e. qͦd cũ uenir&e de agro iacob occur¬
rie lia. eũq detinens ait. Ad me intrabis.
conduxi enĩ te ꝓmandragoris filii mei. lan¬
quã dicer&. Doctrinȩ quã diligis uis con¬
ferri bonã opinionẽ. noli diffugere officio¬
sũ laborẽ. Hȩc inȩccła geri. quisqͥs aduer¬
terit: cernit. Exꝑim in exẽplis. qͦd intelli¬
gamꝰ inlibris. Quis ñ uideat hoc geri to¬
to orbe trarũ. uenire homines aboꝑibꝰ¬
scłi. & ire motiũ cognoscendȩ & con¬
tẽplandȩ ueritatis tanquã inamplexũ

Expanded text:
scientiae uacare delegerant, suscipiant experiscientiae uacare delegerant, suscipiant experientiam temptationum curarumque sarcinam pro utilitate communi, ne ipsa doctrina sapientiae, cui uacare statuerunt, blasphemetur neque adipiscatur ab inperitioribus populis existimationem bonam, quod illa poma significant, et quod necessarium est ad exhortationem discentium. sed plane ut hanc curam suscipiant, ui coguntur. satis et hoc significatum est, quod cum ueniret de agro Iacob, occurrit ei Lia eumque detinens ait: ad me intrabis: conduxi enim te pro mandr-agoris filii mei, tamquam diceret: doctrinae. quam diligis, uis conferri bonam opinionem? noli defugere officiosum laborem. haec in ecclesia geri, quisquis aduerterit. cernit. experimur in exemplis, quod intellegamus in libris. quis non uideat hoc geri toto orbe terrarum, uenire omnes ire in otium cognoscendae et contemplandae ueritatis tamquam in amplexum
Abbreviated transcription (Latin):
pularẽ głam mereat᷑. iniustũ . ẽ. aut̃ ut eã
consequat᷑ si amatorẽ suũ ad ministrandis
eccłasticis curis aptũ & idoneũ inotio deti¬
net. nec gubnatiomi cõmunis utilitatis un¬
ꝑcit: ꝓpt̾ea lia sorori suȩ dicit. Parũ. ẽ tͥ qͦs
uirũ meũ accepisti. insuꝑ & mandragoras
filii mei uis acciꝑe: P unũ uirũ significanꝰ
eos om̃s. qͥ cũ sint agendi uirtute habiles
& digni quib regim̃ eccłȩ cõmittat᷑ ad
dispensandũ illi fidei sacramentũ accensi
studio doctrinȩ atq indagandȩ & contẽ¬
plandȩ sapientiȩ. se ab om̃ibꝰ actionũ ma¬
lestiis remouere. atq inotio discendi ac do¬
cendi condere uolunt. Ita gͦ dictũ ẽ. pa
darũ necessarios inotio detin& uita studio¬
ut eã iuste cõpara: imꝑtit rachel uirũ soro¬
ri suȩ illa nocte. Ut scilicet qͥ uirtute labo¬
riosa regimini popłoꝵ accõmodati st̃. etiã si

Expanded text:
pularem gloriam mereatur, iniustum est autem, ut eam pularem gloriam mereatur, iniustum est autem, ut eam consequatur, si amatorem suum administrandis ecclesiasticis curis aptum et idoneum in otio detinet, nec gubernationi communis utilitatis inpertit. propterea Lia sorori suae dicit: parum est tibi, quod uirum meum accepisti, insuper et mandragorica filii mei uis accipere? per unum uirum significans eos omnes, qui cum sint agendi uirtute habiles et digni, quibus regimen ecclesiae committatur, ad dispensandum fidei sacramentum illi accensi studio doctrinae atque indagandae - et contemplandae sapientiae se ab omnibus actionum molestiis remouere atque in otio discendi ac docendi condere uolunt. ita ergo dictum est: darum necessarios in otio detinet uita studiout eam iuste conparet, inpertit Rachel uirum sorori suae illa nocte, ut scilicet qui uirtute laboriosa regimini populorum adcommodati sunt, etiamsi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑeos qͥinmediis turbis agendo ac suadendo
poplis p̾sunt. ñ ut p̾sintꝰ. s ut ꝓsint. Quia
dui isti actuosi & negotiosi homines ꝑ qͦs mul¬
titudinis administrat᷑ utilitas. & qͦͣrũ au-¬
ctoritas popłis cara. ẽ: testimoniũ ꝑhibent
etã uitȩ : ꝓpt̃ studiũ conquirendȩ a& contẽ¬
plande ueritatis otiosȩ: qͥdãmͦ mala man-¬
dragorica ꝑliã ꝑueniunt adrachel. Adip¬
sã u liã ꝑfiliũ pͥmogenitũ id÷ ꝑhonorẽ foe¬
cunditatis eiꝰ. inqͣ ÷ om̃is fructꝰ laboriosȩ atq
int̾ incerta tẽptationũ ꝑiclitantis actionis
Quã pleriq bono igenio pͣditi. studioq fla¬
grantes. quãuis idonei regendis popłis esse
possint: tam̃ uitant ꝓpt̃ turbulentas occu¬
pationes. & indoctrinȩ otiũ toto pectore tan¬
quã speciosȩ rachel ferunt᷑ amplexũ. S qͥa
bonũ. ẽ. ut etiã hȩc uita latiꝰ in notescens po¬

Expanded text:
ur nisi per eos, qui in mediis turbis agendo ac suadendo ur nisi per eos, qui in mediis turbis agendo ac suadendo populis praesunt, non ut praesint, sed ut prosint, quia, dum isti actuosi et negotiosi homines, per quos multitudinis administratur utilitas, et quorum auctoritas populis cara est. testimonium perhibent etiam uitae propter studium conquirendae et contemplandae ueritatis otiosae, quodam modo mala mandragorica per Liam perueniunt ad Rachel; ad ipsam uero Liam per filium primogenitum, id est per honorem fecunditatis eius, in qua est omnis fructus laboriosae atque inter incerta temptationum periclitantis actionis: quam plerique bono ingenio praediti studioque flagrantes quamuis idonei regendis populis esse possint, tamen uitant propter turbulentas occupationes et in doctrinae otium toto pectore tamquam speciosae Rachel feruntur amplexum. Sed quia bonum est, ut etiam haec uita latius innotescens po
Abbreviated transcription (Latin):
gnũ quȩrere cõmonera&: nichil apliꝰ conice¬
re ualeo quã qͥd exillo cõmuni sensu mͥ sug¬
gerit᷑. ut illo mandragorico pomo figura¬
ri intelligã famã bona. Non eã quȩ confert᷑
cũ laudant homine pauci iꝰti atq sapien¬
tes: ẜ illa populare qua etiũ maior ae cla¬
rior noticia cõparat᷑: ñ ipsa ꝑsese expetenda:
ẜintentioni banoꝵ qͥ generi humano consu¬
lunt ꝑnecessaria. Unde dicit apłs. Sportet
etiã cestimoniũ habe bonũ. abeis qͥ foris it.
Qui licet parui sapiant: reddt̃ tam̃ plerunꝙ
labori eor ꝑqͥs sibi consulit᷑. & splendorẽ lau¬
dis. & odore bonȩ opinionis. Dec adistã głam
Apt̾ea liȩ fiuliꝰ mala mancragorica inuente
exiens inagrũ id÷ honeste ambulans adeos
qͥforis st̃. doctrina uͦ illa sapientiȩ quȩ auul¬
gi strepitu remotissima. in contẽplatione ue¬
ritatis dulci delectatione defigit᷑: hanc po

Expanded text:
gnum quaerere commoneret, nihil amplius conicegnum quaerere commoneret, nihil amplius conicere ualeo, quam quod ex illo communi sensu mihi suggeritur, ut illo mandragorico pomo figurari intellegam famam bonam: non eam, quae confertur, cum laudant hominem pauci iusti atque sapientes, sed illam popularem, qua etiam maior et clarior notitia conparatur, non ipsa per sese expetenda, sed intentioni bonorum, qua generi humano consulunt, pernecessaria. unde dicit apostolus: oportet etiam testimonium habere bonum ab eis, qui foris sunt: qui licet parum sapiant, reddunt tamen plerumque labori eorum, per quos sibi consulitur, et splendorem laudis et odorem bonae opinionis. nec ad istam gloriam propterea Liae filius mala mandragorica inuenit exiens in agrum, id est honeste ambulans ad eos, qui foris sunt; doctrina uero illa sapientiae, quae a uulgi strepitu remotissima in contemplatione ueritatis dulci delectatione defigitur, hanc pop
Abbreviated transcription (Latin):
donauerit: nichil ẽ. cur de mandragora ta¬
le aliqͥd suspicem᷑. quale innulla femina ex¬
ꝑti sumꝰ. dicã gͦ qͥd sentiã. dicent hinc forte
meliora doctiores. Cũ enĩ hȩc mala ipse ui¬
dissẽ. & ꝓpt̾ istũ ipsũ sacre lectionis locũ id
mͥ obtigisse gratularer rara enĩ res. ẽ na-
turã eoꝵ̾ diligent̃ qͣntũ potui ꝑscrutatꝰ sũ:
ñ aliqua a cõmuni sensu remotiore scientia.
quȩ docet uirtutes radicũ & potestates her¬
barũ: s qͣntũ mͥ & cui libae homini renun¬
ciabat uisus & olfa tꝰ & gustꝰ. ꝓinde re cõꝑi
pulchrã. & suaue olentẽ. sapore aut̃ insipi-¬
do. &ido cur eã mulier tantoꝑe concupiue¬
rit ignorare me fateor. nͥ forte ꝓpt̾ pomi ra-¬
ritatẽ & odoris iocunditatẽ. Cur uͦ ipsã rẽ
gestã scã scriptura tacere noluerit: quȩ ñ
utiq talia defideria muliercularũ nob ꝓ
magno insinuare curar& nͥ aliqͥd ineis ma¬

Expanded text:
donauerit, nihil est, cur de mandragora tadonauerit, nihil est, cur de mandragora tale aliquid suspicemur, quale in nulla femina experti sumus. dicam ergo quid sentiam: dicent hinc forte meliora doctiores. cum enim haec mala ipse uidissem et propter istum ipsum sacrae lectionis locum id mihi obtigisse gratularer — rara enim res est —, naturam eorum diligenter, quantum potui, perscrutatus sum, non aliqua a communi sensu remotiore scientia, quae docet uirtutes radicum et potestates herbarum, sed quantum mihi et cuilibet homini renuntiabat uisus et olfactus et gustus. proinde rem conperi pulchram et suaueolentem, sapore autem insipido; et ideo cur eam mulier tantopere concupiuerit, ignorare me fateor, nisi forte propter pomi raritatem et odoris iucunditatem. cur uero ipsam rem gestam sancta scriptura tacere noluerit, quae non utique talia desideria muliercularum nobis pro magno insinuare curaret, nisi aliquid in eis ma
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ eoꝵ longe . ẽ. ame. & talibꝰ apłs dic̃. Qul
p̃dicis ñ furandũ furaris:  Qui dicis ñ moecluan¬
dũ mecharis. Ueruntam̃ ut eciã ꝑhanc con¬
ditionalẽ libera ila uxor iacob laborans fili¬
os heredes regni suscipiat: ideo dñs dic̃. Que
dict facite. quȩ aut̃ faciunt facere nolite
Unat inlabore uinculor uita apłica. siue in¬
It occasione. siue ueritate xpc annunciet᷑¬
& in hoc gaudeo. s & gaudebo tanquã & an¬
cilla pariente deꝓle numerosiore lȩtata
uirũ suũ secũ debita nocte cubiturũ. accep¬
tis a filio liȩ mandragoricis malis cũ sorore
cubitare ꝓmisit. de hoc aut̃ pomi genere
opinari qͣsdã scio: qͦd acceptũ in escã sterilibꝰ
feminis foecunditatẽ par&. Ac ꝑhoc putant
omimꝰ instit isse rachel ut hoc a filio sororiꝰ
acciꝑa: cupiditate pariendi. Eͦd ego ñ ar¬
bitrarer. nec situnc concepisse: Nẽ uͦ cũ pꝰ
liȩ duos alios abilla nocte partꝰ dñs eã ꝓle

Expanded text:
 longe est a me. et talibus apostolus dicit: qui praedicas non furandum, furaris; qui dicis non moechandum, moecharis. uerumtamen ut etiam per hanc condicionalem libera illa uxor Iacob laborans filios heredes regni suscipiat, ideo dominus dicit: quae dicunt, facite: quae autem faciunt, facere nolite. unde in labore uinculorum uita apostolica, siue, inquit, occasione siue ueritate Christet in hoc gaudeo, sed et gaudebo ; tanquam et ancilla pariente, de prote numerosiore laetaturvirum suum secum debita nocte cubiturum, acceptis a filio Liae mandragoricis malis, cum cubitare permisit. De hoc autem pomi genere opinari quosdam scio, quod acceptum in escam sterilibus feminis fecunditatem paret; ac per hoc putant o institisse Rachel, ut hoc a filio sororis acciperet cupiditate pariendi: quod ego non arbitrarer, nec si tunc concepisset. nunc uero cum post Liae duos alios ab illa nocte partus dominus eam prole
Abbreviated transcription (Latin):
tensigni ficit. at simul de hoc scło qsi de e¬
gspto liberent᷑ siue hoc gͦ siue illud. siue
hine aliqͥ aliud fuerit figuratũ: certuũs
tane eloqlias lit teras die legunt ñ fuste
Nꝙ sine p̃nunciatione fucuroꝵ ce iuiius¬
su faeta conscripta. lĩ porro debella que ꝑ
analeebi ia firpiꝰ in hidẽ ipso oꝑe qͦ fausto re

Expanded text:
ei, ut simul de hoc saeculo tamquam de Aegypto liberentur: siue hoc ergo siue illud siue aliquid aliud hinc fuerit figuratum, certum est tamen eis, qui has litteras pie legunt, non frustra neque sine praenuntiatione futurorum esse illa iussa, facta, conscripta. Iam porro de bellis, quaAmalech iam superius in hoc ipso opere. quo Fausto res
Abbreviated transcription (Latin):
&e sine ulla falsitate discernere: Quã mul¬
ti enĩ &ealii homines dicunt xp̃m filiũ dĩ
uiui. nec tam̃ petri meritis cõparant᷑
ñ solũ illi qͥdicturi st̃ in illo die. dnẽ. dñe
& audituri. discedite a me.: s etiã illi qͥ sege¬
gabunt᷑ addexterã. Inqͥbꝰ plurimi nec in¬
salute passionẽ impbauert̃. nec gs iudaiꝰ¬
zare coegert̃: & tam̃ petro qͥhȩc fecit se¬
denti induodecĩ sedibꝰ. & ñ solũ .xii. tribꝰ
uerũ & angłos iudicanti impares appare¬
bẽ. lta etiã multi nullꝰ appetentes uxo¬
rẽ. nullũ maritũ appetitȩ usq ad mor¬
it̃ ꝑsequentes : tam̃ dauiticũ meritũ cũ
ste ila fecisset. apud łm habe ñ posunt
pliecat ut penitꝰ extirpet. &x q ꝓeo fric¬
tiferũ & opulentũ ingenti feracitate consur¬
gat. Quia & agricolȩ plus placent agri. qͥspi¬
nis etiã magnis eradicatis centenũ ꝓfert̃: quã
qͥnullas unquã spinas habuert̃. & uix adri¬

Expanded text:
et sine ulla falsitate discernere? Quam mulet sine ulla falsitate discernere? Quam multi enim et alii homines dicunt Christum Filium Dei vivi, nec tamen Petri meritis comparantur: non solum illi, qui dicturi sunt in illo die, Domine, Domine, et audituri, Discedite a me ; sed etiam illi, qui segregabuntur ad dexteram , in quibus plurimi nec unsalute passionem improbaverunt, nec Gentes judaizare coegerunt ; et tamen Petro qui haec fecit, sedenti in duodecim sedibus, et non solum duodecim tribus, verum et angelos judicanti impares apparebunt? Ita etiam multi nullius appetentes uxorem, nullum maritum appetitae usque ad mortem persequentes, tamen Davidicum meritum, cum iste illa fecisset, apud Deum habere non possunt. ispliceat, ut penitus exstirpetur; et quid pro eo fructiferum et opulentum ingenti feracitate consurgat: quia et agricolae plus placent agri, qui spinis etiam magnis eradicatis centenum proferunt, quam qui nullas unquam spinas habuerunt et vix ad tri
Abbreviated transcription (Latin):
docem̃ exẽplis nͥ regnũ cęlor intra nos
esse &e de intimis nr̃ĩs dm̃ colere nos deb̾e
ut exabundantia cordis os loquat᷑ ñ aut̃
ut popłs eñ labiis honoros. cor aut̃ eorlon¬
ge sit abeo. neq iudicare alit̃ audeamꝰ de
hominibꝰ quor int̾iora uidere ñ possumꝰ.
quã ds̃ qͥhoc potest ce falli aut corrũpi ñ
potest: Cuiꝰ euidentissimã sententiã de
dauid cũ diuinae scripturȩ contineat tã
sullimis auctoritas: multũ ridenda uł po¬
tiꝰ dolenda ẽ. alit̾ sentiens humana teme¬
ritas. Eis qͥppe diuinis libris de antiqͥs ui¬
ris credendũ. ẽ: qͥtã longe futura dixer̃
fitentis xp̃m filiũ dĩ. quȩ etiã demoniorᷤ
paria uerba s longe impari corde emitten-¬
tiũ: Pinde insimili uoce fides petri lauda¬
tur. demoniorᷤ ĩmundicicia cohibet᷑. A quo
nͥ ab illo qͥ ñ aure humana s diuina m̃te ra-¬
dices int̾nas uocũ illarũ nosset inspicere.

Expanded text:
docemur exemplis nisi regnum caelorum intra nos docemur exemplis nisi regnum caelorum intra nos esse et de intimis nostris deum colere nos debere, ut ex abundantia cordis os loquatur. non autem ut populus labiis eum honoret, cor autem eorum longe sit ab eo, neque iudicare aliter audeamus de hominibus. quorum interiora uidere non possumus, quam deus, qui hoc potest et falli aut corrumpi non potest, cuius euidentissimam sententiam de Dauid cum diuinae scripturae contineat tam sublimis auctoritas, multum ridenda uel potius dolenda est aliter sentiens humana temeritas ? eis quippe diuinis libris de antiquis uiris credendum est, qui tam lofitentis Christum Filium Dei , quae etiam daemoniorum, paria verba, sed longe impari corde emittentium ? Proinde in simili voce fides Petri laudatur, daemoniorum immunditia cohibetur: a quo, nisi ab illo qui non aure humana, sed divina mente radices internas vocum illarum nosset inspicere,
Abbreviated transcription (Latin):
mitis & oboedientis animi indiciũ. eũ au¬
dissa a ꝓpħa qͦd sibi ds̃ ignouisset. & tam̃ qͦ
fuerat cominatꝰ consequenit̃ euenissent. ñ
se dicere ꝓpħȩ deceptũ. eẽ. m̃dacio. nec mur¬
murare aduersꝰ dm̃ quasi falso peccatorᷤ
eiꝰ indulgeatiã ꝓnunciauerit: Intellige¬
bat eni uir alte sc̃s. & ñ contra dm̃ s ad
dm̃ leuans animã suã: nͥ dñs esset confi¬
tenti poenitentiq ꝓpicꝰ. q̃ntũ poenarũ
ȩcnarũ eiꝰ essent digna peccata i quibꝰ eũ tẽ¬
poralibꝰ em̃dationibꝰ ureret᷑: uidebat ergi se
&manere uenia & ñ neglegi medicinã. sur
aut saii ꝑsamuhelẽ correptꝰ cũ diccrae
ctiuã ie peccauit. ñ meruit audrxe qd da¬
uid qđ ei dñs ignouissec: Nũ ꝑsonarũ ac¬
ceptio ÷ apud dm̃: Absit. S insimili uoce
qua sensꝰ humanꝰ audiebat: dissimilẽ peccꝰ
trat: qͥti diiimꝰ oculꝰ discernebat. Nͥo talibꝰ

Expanded text:
mitis et obedientis animi indicium, cum aumitis et obedientis animi indicium, cum audisset a Propheta quod sibi Deus ignovisset, et tamen quae fuerat comminatus consequenter euenissent, non se dicere prophetae deceptum esse mendacio nec murmurare aduersum deum, quasi falsam peccatorum eius indulgentiam pronuntiauerit. intellegebat enim uir alte sanctus et non contra deum, sed ad deum leuans animam suam, nisi dominus esset confitenti paenitentique propitius, quantum poenarum aeternarum eius essent digna peccata; pro quibus cum temporalibus emendationibus ureretur, uidebat erga se et manere ueniam et non neglegi medicinam. cur autem Saul per Samuhelem correptus, cum diceret etiam ipse "peccaui," non meruit audire, quod Dauid, quod ei dominus ignouisset? num personarum acceptio est apud deum ? absit. sed in simili uoce, quam sensus humanus audiebat, dissimile pectus erat, quod diuinus oculus discernebat. quid talibus
Abbreviated transcription (Latin):
ret occisũ. animȩ scilicet tantis criminibꝰ
inuolutȩ sẽpit̾nas p̃uidens poenas. qͥbꝰ eua¬
dendis eũ ꝑpaenitentiã corrigendũ uiue¬
re cupiebat humiliatũ. Hȩc & alia mul¬
ta baudanda & imitanda in illo scõ re¬
ꝑiunt᷑ uiro. si ñ ꝑuersꝰ animꝰ eã scripturã
quȩ de illo loqͥt᷑ ꝑscrutet᷑. Maxime sim̃te
subdita & pia & plane fideli sequam᷑ senten¬
tiã dĩ qͥeiꝰ nouerat occulta cordis. ubi in
conspectu eiꝰ qͥ falli ñ potest ita placuit:
ut etiã filiis suis imitandꝰ ab illo ꝓpone¬
ret᷑. Qͥd enĩ aliud quã cordis eiꝰ ꝓfunda cer¬
peccam. continuoq adhoc unũ uerbũ
audire meruit qͦd acceꝑit ueniã: Ad qͣm
rẽ. nͥ adsẽpit̾nã salute: Neq enĩ p̃t̃ missa
est inillo scđ̾m dĩ cõminationẽ flagelli
pat̾ni disciplina ut & confestꝰ mȩt̾nũ libe¬
raret᷑. & afflictꝰ tẽporalit̾ ꝓbaret᷑. aut

Expanded text:
ret occisum, animae scilicet tantis criminibus ret occisum, animae scilicet tantis criminibus inuolutae sempiternas praeuidens poenas, quibus euadendis eum per paenitentiam corrigendum uiuere cupiebat humiliatum. haec et alia multa laudanda et imitanda in illo sancto reperiuntur uiro, si non peruersus animus eam scripturam, quae de illo loquitur, perscrutetur, maxime si mente subdita et pia et plane fideli sequamur sententiam dei, qui eius nouerat occulta cordis, ubi in conspectu eius, qui falli non potest, ita placuit, ut etiam filiis suis imitandus ab illo proponeretur. Quid enim aliud quam cordis eius profunda cer"peccaui" continuoque ad hoc unum uerbum audire meruit, quod acceperit ueniam? ad quam rem nisi ad sempiternam salutem? neque enim praetermissa est in illo secundum dei comminationem flagelli paterni disciplina, ut et confessus in aeternum liberaretur et adflictus temporaliter probaretur. haud
Abbreviated transcription (Latin):
popło numerato peccatũ elationis eiꝰ sic
punire placuit dõ. ut eunde numerũ
minuer& morte multoꝵ: cuiꝰ multitu¬
dine cor̃ regis fucrat suꝑbu ꝑteptatũ. Inoͦ oc¬
dulto iudicio. dt̃ apud quẽ ñ ẽ iniqͥtas. & quos
nouerat indignos hac uita subtrax̃ huic ui¬
eꝑ le in illo qͥde hominũ copia se extulerat.
tumorẽ animi humani eiꝰdẽ copiȩ diminu¬
tiont sanauit. Ibi tã religiosus dĩ timor sa
is pla sollicitudine trepidanerit. qͣndo exigi¬
ã particulã de ueste ipsiꝰ saulis lacent absci¬
ait ut habet unde illi fidiẽ facer&: qͦd nolle
eũ cis possa occidere. Ibi tã prudens infilios
Sgrotante multis lacrimis & humilitatis
sordibꝰ sese abiciens dñm fuerit dep̾catꝰ. mor¬
tui ñ luxerit: idẽ iuuenẽ filiũ parricida¬
li fueore p̃cipitẽ. qͥ & pat̾nũ cubile stupris
nefariis maculauerat. & contra patrẽ sce¬
lestũ bellũ gerebat. uellet conseruatũ & fle¬

Expanded text:
populo numerato peccatum elationis ejus sic populo numerato peccatum elationis ejus sic punire placuit Deo, ut eumdem numerum minueret morte multorum, cujus multitudine cor regis fuerat superbia pertentatum: in quo occulto judicio Deus, apud quem non est iniquitas , et quos noverat indignos hac vita, subtraxit huic vitae et in illo, qui de hominum copia se extulerat, tumorem animi humani eiusdem copiae diminutione sanauit. ibi tam religiosus dei timor saceius pia sollicitudine trepidauerit, quando exiguam particulam de ueste ipsius Saulis latenter abscidit, ut haberet, unde illi fidem faceret. quam nollet eum, cum posset, occidere. ibi tam prudens in filios pro quo aegrotante multis lacrimis et humilitatis sordibus sese abiciens dominum fuerat deprecatus, mortuum non luxerit, idem iuuenem filium parricidali furore praecipitem, qui et paternum cubile stupris nefariis maculauerat et contra patrem scelestum bellum gerebat, et uellet conseruatum et fle
Abbreviated transcription (Latin):
plura dm̃ redarguisse: quã faustũ. S ibi ÷
poenitentiȩ sacrificiũ. ibi ÷ illa incõpara¬
bilis mansuetudo usq adimanissimũ & a¬
trocissimũ inimicũ. qui qͦtiens illi s inma-¬
nꝰ fortissimas datꝰ: totiens abillo ÷ de mani¬
bꝰ piissimis dimissꝰ illesꝰ. Ibi memorabilis
humilitas sub flagello dĩ. & ceruix regia
cominico iugo ita subdita: ut armatꝰ &e.
comitatꝰ armatis. amara exinimici ore
conuitia patientissime sustiner&. suũq co¬
mitẽ accensũ iracundia qͦd talia rex eiꝰ au-¬
dir&. & iã iãq inconuitiatoris caput dex¬
tera ultrice ꝑgentẽ. modestissime refre¬
nar&. regali suȩ iussioni diuini timoris
ponctꝰ adiciens & dicens meritis suis hoc red¬
ditũ suꝑno udicio. qͦ ille iniurioiꝰ missꝰ
esset ut in eũ talia iacularet᷑ oppbria.
bi ingrege sibi cõmissũ tanta dilectio
pastoralis: ut ꝓeis ipse uellet mori. qͣndo

Expanded text:
plura deum redarguisse quam Faustum; sed ibi est et plura deum redarguisse quam Faustum; sed ibi est et paenitentiae sacrificium, ibi est illa inconparabilis mansuetudo usque ad inmanissimum et atrocissimum inimicum, qui, quotiens illi est in manus fortissimas datus, totiens ab illo est de manibus piissimis dimissus inlaesus. ibi memorabilis humdominico jugo ita subdita, ut armatus et comitatus armatis, amara ex inimici ore convicia patientissime sustineret; suumque comitem accensum iracundia, quod talia rex ejus audiret, et jam jamque in conviciatoris caput dextera ultrice pergentem, modestissime refrenaret, regali suae jussioni divini timoris pondus adjiciens, et dicens meritis suis hoc redditum superno judicio, quo ille injuriosus missus esset, ut in eum talia jacularetur opprobria . Ibi in gregem sibi commissum tanta dilectio pastoralis, ut pro eis ipse vellet mori, quando
Abbreviated transcription (Latin):
hoc fieri ꝓhibuerat uł qͦd phytones & uenti¬
loqͦs de regno suo delcuit. Aut qͥa laudabi¬
sunt. Sicut nec inpontio pilato uitupandũ
est qͦd aduersꝰ accusationes nuideorꝰ innocente
dñm iudicauit: nec inpetro laudandũ.ẽ.
qͦd eundẽ dũm t̃ negauit uł unde ab ipso
sathanas appellatꝰ. ẽ. qͦd ñ sapiendo que dĩ st̃.
eũ uoluit a passione hoc ÷ anrã salute re¬
uocare. Paulo ante gͦ dictꝰ beatꝰ paulo pꝰ
dictꝰ .ẽ. sachanas. S qͥd millo obtinuerit. a¬
postolatꝰ eiꝰ & martyrii corona testat᷑. Sic itaq
ae regis dauid legimꝰ peccata. s legimꝰ etiã
recte facta. Inqͦ aut̃ p̃ualuerit. & unde qͥd
uicerit: satis inꝓmptu. ẽ. ñ maliuolȩ cȩcita¬
ti qͣ inscõs libros & uiros faustꝰ irruebat. s
religiose prudentiȩ qͣ & auctoritas diuina
& merita humana possunt cerni atq dis¬
cerni. Nã legant isti. & uideant indauid

Expanded text:
hoc fieri prohibuerat, uel quod pythones et uentrihoc fieri prohibuerat, uel quod pythones et uentriloquos de regno suo deleuit, aut quia laudabisunt. sicut nec in Pontio Pilato uituperandum est, quod aduersus accusationes Iudaeorum innocentem dominum iudicauit, nec in Petro laudandum est, quod eundem dominum ter negauit, uel unde ab ipso satanas appellatus est, quod non sapiendo, quae dei sunt, eum uoluit a passione, hoc est a nostra salute reuocare, paulo ante ergo dictus beatus, paulo post dictus est satanas. sed quid in illo obtinuerit, apostolatus eius et martyrii corona testatur. Sic itaque et regis Dauid legimus peccata, sed legimus etiam recte facta. in quo autem praeualuerit, aut unde quid uicerit, satis in promptu est non maliuolae caecitati, qua in sanctos libros et uiros Faustus inruebat, sed religiosae prudentiae, qua et auctoritas diuina et merita humana possunt cerni atque discerni. nam legant isti et uideant in Dauid
Abbreviated transcription (Latin):
iniustis. adse p̃figurandũ p̃cessisse firma¬
ret. Docum̃ta qͥppe dĩ &e hominis ubiq con¬
seruans. parentes abonos & malos ꝓpt̃
conuenientiã humanitatis ñ sp̃uit. partũ
aut̃ urginis ꝓpt̾ miraculũ diuinitatis
elegit. Inanit gͦ faustꝰ inse ipsũ potius
dente sacrilego seuens. scãm scripturã
qua totꝰ iã mundꝰ merito uenerat᷑ accu¬
sit: quȩ ut supͣ dixi tanquã speculi fide¬
lis ntor. nulliꝰ accipit adulandã ꝑsonã.
U & laudanda & uituꝑanda hominũ facta
uł ipsa udicat: uł legentibꝰ iudicanda ꝓ¬
ponit. Nec solũ homines ipsos uł uituꝑa¬
biles uł laudabiles intimans: ueru ẽtĩ
quedã muitiꝑabilib laudanda. & inl audabilibꝰ
untu ꝑanda ñ tacens. Neq eni᷑ qͥa initupabilis
hõ erat saul: ideo n ⁊ laudabile factũ eꝰ. quod
gustatũ de anathemate tã diligent᷑ scrutatꝰ
tã seuere uindicare conatꝰ ẽ. obdediens do ꝗ

Expanded text:
iniustis, ad se praefigurandum praecessisse firmainiustis, ad se praefigurandum praecessisse firmaret. documenta quippe dei et hominis ubique conseruans parentes et bonos et malos propter conuenientiam humanitatis non spreuit, partum autem uirginis propter miraculum diuinitatis elegit. Inaniter ergo Faustus in se ipsum potius dente sacrilego saeuiens sanctam scripturam, quam totus iam mundus merito ueneratur, accusat: quae, ut supra dixi, tamquam speculi fidelis nitor nullius accepit adulandam personam. sed et laudanda et uituperanda hominum facta uel ipsa iudicat uel legentibus iudicanda proponit, nec solum homines ipsos uel uituperabiles uel laudabiles intimans, uerum etiam quaedam in uituperabilibus laudanda et in laudabilibus uituperanda non tacens. neque enim quia uituperabilis homo erat Saul ideo non est laudabile factum eius, quod gustatum de ana themate tam diligenter scrutatus, tam seuere uindicare conatus est oboediens deo, qui
Abbreviated transcription (Latin):
caput eiꝰ accusando & decestando ñ tacũ¬
it. Hoc gͦ crim̃ potiꝰ faustꝰ obicer&e. ubi
ñerror exhabitu meretricio. s oĩ uolun¬
taria contaminatio pat̾ni lectuli appa¬
ret: nͥ & ipsã thamar plus odisset. qͦo illo
concubitu nichil aliud quã parere cũꝑ&.
quã si sola libidine carnalis uoluptatis
arsisset: & xp̃i ꝓgenitores culpando in-¬
carnationi eiꝰ fide derogare uoluiss&. ig-¬
norans miser uerissimũ & ueracissimũ saiꝰ¬
uatore. ñ solũ loqͤndo s etiã nascendo magi-¬
strũ extitisse. Fideles enĩ eiꝰ uencuri exoĩb
gentibꝰ. eciã exẽpło carnis ipsiꝰ discere debu¬
ert̃ parentũ suor iniqͥtates sibi obesse ñ pos¬
se. Pinde sponsꝰ ille suis congruens inuita¬
tis qͥuocaturꝰ erat adnuptias bonos & ma¬
los: etiã nasci uoluit de bonis & malis. ut ꝓ¬
phetiã paschȩ qͣ p̃ceptꝰ ÷ manducari agnꝰ.
acceptꝰ exouib & capris tanquã iustis &

Expanded text:
caput eius accusando et detestando non tacucaput eius accusando et detestando non tacuit. hoc ergo crimen potius Faustus obiceret, ubi non error ex habitu meretricio, sed omnino uoluntaria contaminatio paterni lectuli adparet, nisi et ipsam Thamar plus odisset, quod illo concubitu nihil aliud quam parere cuperet, quam si sola libidine carnalis uoluptatis arsisset, et Christi progenitores culpando incarnationi eius fidem derogari uoluisset, ignorans miser uerissimum et ueracissimum saluatorem non solum loquendo, sed etiam nascendo magistrum extitisse. fideles enim eius uenturi ex omnibus gentibus etiam exemplo carnis ipsius discere debuerunt parentum suorum iniquitates sibi obesse non posse. proinde sponsus ille suis congruens inuitatis, qui uocaturus erat ad nuptias bonos et malos. etiam nasci uoluit de bonis et malis, ut prophetiam paschae. qua praeceptus est manducari agnus acceptus ex ouibus et capris tamquam iustis et
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s suos abillo patre cui tã magnuĩ testi¬
moniũ ds̃ ꝑhiba p̃cipue benedictꝰ & su¬
pra om̃s laudatꝰ .ẽ. Quin ĩmo hinc exps¬
p̾nunciabat᷑ incarne uenturꝰ. illĩ ꝑtine¬
re ꝓphetiũ.  idõ magis flagitiũ eł aiui¬
na scriptura tacere ñ debuit. sic̃ ñ tacuit: ut
inuerbis patris eiꝰ qͥbꝰ post illud dedecꝰ ita lau¬
dat᷑. qͥa ipst ñ agnoscit᷑. aliꝰ reqͥratua. Quanꝙ
faustꝰ dente maledico hoc ipsũ intelligatur
mordere uoluisse: qͦd xp̃c a nob̾ exeiꝰ tribu
uenisse p̃dicat᷑. maxime qͥa ingenerationi¬
b patrũ eiꝰ qͦs matheus euangłista cõmemo¬
rat. etiã ⁊ara quẽ thamar ip̃sa exillo concep¬
tu peꝑit inuenit᷑. Nã si stirpẽ iacob ñ xp̃i
generationẽ uellet rep̃hendere: habebat
magis pͥmitiuũ ruben qͥ pat̾nũ thorũ ne¬
faria libidine uiolauit. qualẽ fornicatio¬
nẽ apłs nec ingentibꝰ dic̃ auditã. Qͦd factũ
etiã ipse pat̾ iacob cũ eos benedicera. suꝑ

Expanded text:
fratres suos ab illo patre, cui tam magnum testimonium Deus perhibet, praecipue benedictus et super omnes laudatus est . Quinimo hinc exprespraenuntiabatur in carne uenturus, illam pertinere prophetiam, et ideo magis flagitium eius diuina scriptura tacere non debuit, sicut non tacuit, ut in uerbis patris eius, quibus post illud dedecus ita laudatur, quia ipse non agnoscitur, alius requiratur. Quamquam Faustus dente maledico hoc ipsum intellegatur mordere uoluisse, quod Christus a nobis ex eius tribu uenisse praedicatur, maxime quia in generationibus patrum eius, quas Matthaeus euangelista commemorat, etiam Zara. quem Thamar ipsa ex illo conceptu peperit, inuenitur. nam si. stirpem Iacob, non Christi generationem uellet reprehendere, habebat magis primitiuum Ruben, qui paternum torum nefaria libidine uiolauit: qualem fornicationem apostolus nec in gentibus dicit auditam. quod factum etiam ipse pater Iacob. cum eos benediceret, super
Abbreviated transcription (Latin):
necaret᷑. Poterat sane hoc efficere ds̃. Quis ita
demens ut hoc nega: S si int̾rogatꝰ abrahã
illã feminã indicasset uxorẽ: duas res tuen¬
das cõmigtera& dõ. & suã uitã. & coniugis pu-¬
diciciã. ꝑtin& aut̃ ad sanã doctrinã. qͣndo
ht̃ qͦd faciat hõ: ñ tẽptare dñm dm̃ suũ. Neq
enĩ & ipse saluator ñ poterat tueri discipłos
suos. qͥbꝰ tam̃ ait. Siuos ꝑsecuti fuerint in
una ciuitate: fugite inaliã. Cuiꝰ rei pͥor ex¬
emplũ pͣbuit. Nã cũ potestatẽ haberet po¬
nendi animã suã. nec eã ponerae nͥcũ uell&e:
inegyptũ tam̃ infans portantibꝰ parentibꝰ fu¬
git. & ad diẽ festũ ñ euident̃ s latent̃ ascen¬
dit. cũ alias palã loqueret᷑ iudeis irascentibꝰ

Expanded text:
necaretur." poterat sane hoc efficere deus; quis ita necaretur." poterat sane hoc efficere deus; quis ita sit demens, ut hoc neget? sed si interrogatus Abraham illam feminam indicasset uxorem, duas res tuendas committeret deo, et suam uitam et coniugis pudicitiam. pertinet autem ad sanam doctrinam: quando habet, quod faciat homo, non temptare dominum deum suum. neque ensecuti fuerint in una ciuitate. fugite in aliam. cuius rei prior exemplum praebuit. nam cum potestatem haberet ponendi animam suam nec eam poneret, nisi cum uellet, in Aegyptum tamen infans portantibus parentibus fugit. et ad diem festum non euidenter, sed latenter ascendit, cum alias palam loqueretur I
Abbreviated transcription (Latin):
Nã hoc ipse reddenti sibi eã regi dixit. depatre
esse sororẽ ñ de matre. Ubi certe ut sororẽ m̃¬
tiret᷑ nullo iã timore coercebat᷑. qͣndo ille
uxorẽ eiꝰ ẽẽ didicerat & cã diuinitꝰ t̾ritꝰ cũ
honore reddebat. Fr̃s aut̃ siue sorores ge¬
nerali nomine consanguineos uł consangui¬
neas solere apud ueteres appellari: scriptu¬
ra testat᷑. Nã & tobias dicit dõ cũ orarae:. an.¬
tequã misceret᷑ uxori. & nc̃ dnẽ tu scis
qm̃ ñ luxuriȩ causa accipio sororẽ meã
Cũ ess& illa ñ exconcubitu eiꝰdẽ patris. nec
Cur ñ potiꝰ ita de dõ suo p̃sũpsit abrahã ut
fateri ñ timera uxorẽ: Neq enĩ ds̃ ab illo
mortẽ ñ poterat repellere quã timebat eũq
cũ coniuge sua ab omi ꝑnicie inilla ꝑegrinati¬
one tutari. ut nec uxor eiꝰ quãuis esset pulchet¬
rima appeteret᷑ ab aliquo. nec ꝓpt̾ illã ipse

Expanded text:
nam hoc ipse reddenti sibi eam regi dixit de patre nam hoc ipse reddenti sibi eam regi dixit de patre esse sororem, non de matre: ubi certe ut sororem mentiretur , nullo iam timore cogebatur, quando ille uxorem eius esse didicerat et eam diuinitus territus cum honore reddebat. fratres autem siue sorores generali nomine consanguineos uel consanguineas solere apud ueteres appellari scriptura testatur. nam et Tobias dicit deo, cum oraret, antequam misceretur uxori "et nunc, domine, tu scism non luxuriae causa accipio sororem meam," cum esset illa non ex concubitu eiusdem patris nec "cur non potius ita de deo suo praesumpsit Abraham, ut fateri non timeret uxorem ? neque enim deus ab illo mortem non poterat repellere. quam timebat, eumque cum coniuge sua ab omni pernicie in illa peregrinatione tutari, ut nec uxor eius, quamuis esset pulcherrima, adpeteretur ab aliquo nec propter illam ipse
Abbreviated transcription (Latin):
su fuisse aditiendũ. Neq enĩ utrũ eiꝰ uxor
esset int̾rogatꝰ. ñ esse respondit: s cũ abeo
quereret᷑ qͥs ei ess& illa mulier. indicauit
sororẽ ñ negauit uxorẽ. Iacuit aliqͥo ueri.
ñ dix aliqͥo falsi. An usq adeo desipimꝰ ut
faustũ sequam qͥait sororẽ m̃ticũ. qͣsi genꝰ
sarȩ aliunde didicerit. cũ id scã scriptura
ñ apuerit: Puto ĩtũ esse. ut in ea re quã
nouerat abrahã nos aut̃ ñ nouimꝰ. patriar¬
chȩ potiꝰ credamꝰ loquenti qͦd scit: quã ma¬
nicheo criminanti qͦd nescit. Cũ gͥ abrahã
eo tepore uiuera in rebꝰ humanis. qͦ qͥdẽ iã
fys exutroq aut ex altero uł altera parente na¬
tos. necti coniugio ñ licebat. filios aut̃ fr̃m ali¬
osq longinqͥore gradu generis consanguineos.
nulla sege. nulla potestate ꝓhibitã consue¬
tudo ungebat. qͥd mirũ si sororẽ suã id÷ ex
patris sui sanguine ꝓcreatã habebat uxorẽ

Expanded text:
sum fuisse ad mentiendum. neque enim utrum eius uxor sum fuisse ad mentiendum. neque enim utrum eius uxor esset interrogatus, non esse respondit, sed cum ab eo quaereretur, quid ei esset illa mulier, indicauit sororem, non negauit uxorem: tacuit aliquid ueri, non dixit aliquid falsi. An usque adeo desipimus, ut hic Faustum sequamur, qui ait sororem mentitum quasi genus Sarae alicunde didicerit, cum id sancta scriptura non aperuerit? puto iustum esse. ut in ea re, quam nouerat Abraham, nos autem non nouimus, patriarchae potius credamus loquenti, quod scit, quam Manichaeo criminanti, quod nescit. cum igitur Abraham eo tempore uiueret in rebus humanis, quo quidem iam fratres ex utroque aut ex altero uel altera parente natos necti coniugio non licebat, filios autem fratrum aliosque longinquiore gradu generis consanguineos nulla lege, nulla potestate prohibita consuetudo iungebat, quid mirum, si sororem suam, id est ex patris sui sanguine procretam habebat uxorem?
Abbreviated transcription (Latin):
nichil eã turpe ac flagiciosũ ꝑpeti sinere.
Nec eũ fides ac spes fefellit. Nanq pharao t̾ritꝰ
monstris. multisq ꝓpt̾ eã malis afflictꝰ.
ubi eiꝰ. ẽẽ. uxorẽ diuinitꝰ didicit. illesã cũ
honore restituit. Abimelech aut̃ somnio cõ¬
libris honorẽ debitũ deferentes. qͦs iste uł ñ
intelligendo rep̃hendit. uł rep̃hendendo ñ in¬
telligit. cũ hoc abrahȩ factũ considerarent:
insũ: eis qͥo a firmitati fidei subaefecerit
atq titubauerit. & timore mortit si c̃ dñm pe¬
trus: ita iste negauerit uxorẽ. Adsiita neces:¬
se esset intelligi: peccatii hominis agnoscerẽ.
nec ideo cuncta eꝰ merita deleta oblitterata
censerẽ sic̃ nec illiꝰ apłi. Quanquã culpa ñ sit
equalis. negare uxorẽ: & negare saluatorem.
Ne uͭ cũ habea qͦd intelliga ne hoc intelligã
nulla causa cogor temeritate labi adrep̃¬
hendendũ. quȩ nemo conuincit timore lap¬

Expanded text:
nihil eam turpe ac flagitiosum perpeti sineret. nihil eam turpe ac flagitiosum perpeti sineret. Nec eum fides ac spes fefellit: namque Pharao territus monstris, multisque propter eam malis afflictus, ubi ejus esse uxorem divinitus didicit, illaesam cum honore restituit; Abimelech autem somnio comLibris honorem debitum deferentes, quos iste vel non intelligendo reprehendit, vel reprehendendo non intellegit, cum hoc Abrahae factum considerarent, uisum est eis, quod a firmitate fidei subdefecerit atque titubauerit et timore mortis sicut dominum Petrus, ita iste negauerit uxorem. quod si ita necesse esset intellegi, peccatum hominis agnoscerem; nec ideo cuncta eius merita deleta atque oblitterata censerem, sicut nec illius apostoli. quamquam culpa non sit aequalis negare uxorem et negare saluatorem. nunc uero cum habeam, quod intellegam, ne hoc intellegam, nulla causa cogor temeritate labi ad reprehendendum , quem nemo conuincit timore lap