comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bant eum cotidie sc̃ĩ uiri. ep̃s tẽ uzalensis bẽ memoriȩ
sat᷑ninꝰ. ⁊ p̃sbit̾ gulosꝰ. ac diachoni carthaginiensĩ ȩccłiȩ.
In quibꝰ erat ⁊ ex qͥbꝰ solꝰ ẽ ne in rebꝰ humanis. iã ep̃s eñ
honore a nob̃̾ debito nõĩandꝰ aureliꝰ. eũ qͦ recordantes mi¬
rabilia oꝑum dĩ dehac re sepe collo euti sumus cumq
ualde meminisse qd̾ cõmemorauimꝰ inuenimꝰ. Qui cũ
eum sic̃ solebant uesꝑe uisitarent. rogauit eos miserabi¬
libꝰ lac̾mis. ut mane dignarent᷑ eẽ p̃sentes suo fun̾i potiꝰ
qͣm dolori. ⁊ antꝰ enĩ eũ metꝰ ex pͥoribꝰ inuaserat penis
ut se uit̾ medicoꝵ manꝰ ñ dubitaret ẽẽ morit᷑um. Con
solati sunt eum illi: ⁊ hortati ut in dõ fideret eiꝰq uolũ¬
tatẽ uirilit̾ ferret. Iñ ad orcõnẽ ing̾ssi sumꝰ. uͥ nob̾ erx
more genua figentibꝰ atq ĩ cumbentibꝰ t̾rȩ. ille se ita ꝓiec̃.

Expanded text:
bant eum cottidie sancti uiri. episcopus tunc Uzalensis, beatae memoriae bant eum cottidie sancti uiri. episcopus tunc Uzalensis, beatae memoriae Saturninus, et presbyter Gulosus ac diaconi Carthaginensis ecclesiae; in quibus erat et ei quibus solus est nunc in rebus humanis iam episcopus cum honore a nobis debito nominandus Aurelius, cum quo recordantes mirabilia operum Dei de hac re saepe conlocuti sumus eumque ualde meminisse, quod commemoramus, inuenimus. Qui cum eum, sicut solebant, uespere uisitarent, rogauit eos miserabilibus lacrimis, ut mane dignarentur esse praesentes suo funeri potius quam dolori. Tantus enim eum metus ex prioribus inuaserat poenis, ut se inter medicorum manus non dusolati sunt eum illi, et hortati ut in Deo fideret, ejusque voluntatem viriliter ferret. Inde ad orationem ingressi sumus: ubi nobis ex more genua figentibus, atque incumbentibus terrae, ille se ita projecit,
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ ab illis fieri nolebat iratꝰ. S pꝰea qͣm uenit ille labo¬
remq illoꝵ incicat᷑cibꝰ sic̃ artifex uidit. boni uiri functꝰ
offitio ꝑsuasit hoĩ. ut illi potiꝰ qui in eo tantũ laborau̾ant
qͣntum ipse inspiciens mirabat᷑ suȩ curationis fine frue¬
rent᷑. adiciens q̃ reu̾a ñ sectꝰ eẽt saluus cẽ ñ poss. S ualde
ab horrere a sius moribꝰ. ut hominibꝰ quoꝵ artificiosissi¬
mã oꝑam. incustriã diligentiã admirans in eicatcibꝰ eiꝰ ud̾e.¬
pꝑ exiguũ qd̃ remansit palmã tanti laboris auferet. Ned¬
ari s̃ am̃o eiꝰ. ⁊ placuit ut codẽ alexandrino assistente.
ipsi finũ illũ fero qui iã ẽsensu om̃iũ alit̾ insanabił puta¬
bat᷑ aꝑirent. Quȩ res dilata ẽ in conseq̃ntẽ diẽ. S cum
abissent illi. ex m̃ore nimio dni tantꝰ ẽ indomo illa excortꝰ
dolor. ut tamꝗͣ fuñis planctꝰ uix ꝯpͥm̃et᷑ a nob̾. uisita¬

Expanded text:
quod ab illis fieri nolebat iratus. Sed postea quam uenit ille laboquod ab illis fieri nolebat iratus. Sed postea quam uenit ille laboremque illorum in cicatricibus sicut artifex uidit, boni uiri functus officio persuasit homini, ut illi potius, qui in eo tantum laborauerant, quantum ipse inspiciens mirabatur, suae curationis fine fruerentur, adiciens, quod re uera nisi sectus esset saluus esse non posset; ualde abhorrere a suis moribus, ut hominibus, quorum artificiosissimam operam industriam diligentiam mirans in cicatri exiguum quod remansit palmam tanti laboris auferret. Redditi sunt animo eius, et placuit ut eodem Alexandrino adsistente ipsi sinum illum ferro, qui iam consensu omnium aliter insanabilis putabatur, aperirent. Quae res dilata est in consequentem diem. Sed cum abissent illi, ex maerore nimio domini tantus est in domo illa exortus dolor, ut tamquam funeris planctus uix conprimeretur a nobis. Visita
Abbreviated transcription (Latin):
ali dies płum nicħq ꝓficiebat om̃e q̃ fiebat. mediei tñ
in sua pollicitatione ꝑsistebant. ñ se illum sinũ ferro s
medicam̃tis ẽẽ elausuros. Adhibuer̃ ⁊ alium gͣdeuũ iã
medicũ. satisꝙ in illa arte laudatũ. Adhuc enĩ uiuebat
ãmoniũ dico. qͥloco inspecto idẽ qͣ ili ex eoꝵ diligentia
pitiaq ꝓmisit Cuiꝰ ille factꝰ auctoritate securꝰ. domestico
suo medico qͥ fut᷑am p̃dix̃at aliam sectionẽ facta hylari¬
tate ułut iam saluus illusit. Eͥd plura: T̃ot dies pꝰea ina¬
nit̾ osumpti t̾nsier̃. ut fessi atq confusi fatentꝰ eũ nisi feno
nullom posse sanari. Expauit. expalluit. niio t̾rore t᷑batꝰ.
atq uͥ se colleg̃ fariq potuit. abire illos uissit. ⁊ ad se am¬
pluis non accede. Nec aliud occurit fatigato lacͥmis ⁊⁊
illa iam necessitate constricto. nisi ut adhib̾et alexandri¬
num q̃ndã qui tẽ chiriigꝰ mirabilis habebat᷑. ut ipse facẽt

Expanded text:
ihilque proficiebat omne quod fiebat. Medici tamen in sua pollicitatione persistebant, non se illum sinum ferro, sed medicamentis esse clausuros. Adhibuerunt et alium grandaevum jam medicum, satisque in illa arte laudatum adhuc enim vivebat Ammonium, qui loco inspecto, idem quod illi ex eorum diligentia peritiaque promisit. Cujus ille factus auctoritate securus, domestico suo medico, qui futuram praedixerat aliam sectionem faceta hilaritate, velut jam salvus, illusit. Quid plura? Tot dies postea inaniter consumpti transierunt, ut fessi atque confusi faterentur eum nisi ferro nullo modo posse sanari. Expavit, expalluit nimio timore turbatus: atque ubi se collegit, farique potuit, abire illos jussit, et ad se amplius non accedere, nec aliud occuilla iam necessitate constricto. nisi ut adhiberet Alexandrinum quendam, qui tunc chirurgus mirabilis habebatur, ut ipse faceret
Abbreviated transcription (Latin):
hibet qñ doleret auduuit. ⁊ cum ħ fec̃it. dolor continuo cõ¬
quiesẽ. Nudurꝰ nom̃ ẽ fundi. uͭ gcłia ẽ. ⁊ in eadẽ memoria
mr̃is stepbi. Pueꝵ q̃ndã pariulum cum in area lud̾et.
ex orbitantes houes qui nehicłm t̾ħebant iota obt̾uer̃.⁊
confestim palpitauit expirans. hc̃ mat̾ aureptũ ad eãdẽ
memoriam posint. ⁊ ñ solum reuiaẽ. ueꝵ ⁊̃ illesꝰ apparuit.
S c̃ĩmoniał quedã in incmia possesione q̃ caspaliana dr̃ eumi
egaroine laboraret ac despartur. ad eandẽ memoriã tumnca
es allata ẽ. quȩ añ qͣm reuocaret᷑. illa defuncta e. hac tũ¬

Expanded text:
uo conquiescit Audurus nomen est fundi, ubi ecclesia et in ea memoria martyris Stephani. Puerum quendam paruulum, cum in area luderet, exorbitantes boues, qui uehiculum trahebant, rota obtriuerunt, et confestim palpitauit exspirans. Hunc mater arreptum ad eandem memoriam posuit, et non solum reuixit. uerum etiam inlaesus apparuit. Sanctimonialis quaedam in uicina possessione, quae Caspaliana dicitur, cum aegritudine laboraret ac desperaretur, ad eandem memoriam tunica eius adlata est; quae antequam reuocaretur, illa defuncta est. Hac t
Abbreviated transcription (Latin):
rabat᷑. Neq enĩ dicente apło nc̃ aut̃ cognoscentes dm̃ ĩmno
cogniti a dõ. tas ẽ ut c̃ãamus quos tẽ cognou̾it eos ds¬
p cognitos añ constitutionẽ mundi. s t̃ cognouisse didt ẽ.
q̃ tẽ ut cognoscẽt᷑ effec̃. dehis locutionũ mod̾. iam ⁊ in
supioribꝰ libris memini difputatum. Sed̃m gͦ uoluntatẽ
seiunt᷑. multa uult nec fac̃. Multa enim uolunt fieri seĩ
eiꝰ ab illo inspirata sca uoluntate. nec fiunt. sic̃ orant ꝙ
dice̾. uult ds ⁊ ñ fac̃. ut ipsum dicamꝰ uelle. qui ut ue¬
lint ista faẽ. Scãm illam u̾o uoluntatẽ suam que cum
eiꝰ p̃seientia sempit̾ua ẽ. ꝓfecto in cęlo ⁊ in t̾ra omĩa q̃c̃ꝙ̃
añ qͣm ueniat tp̃s quo uoluit ut fieret q̃ añ tp̃ra uniu̾sa
psenut atq disposuit. dicimꝰ fiet qñ ds uolũit. Si at
ñ solum tp̃s quo fut᷑um ẽ. ueꝵ ⁊̃ utrum fut᷑ũ sit igno¬

Expanded text:
nunc autem cognoscentes deum, immo cogniti a deo, fas est, ut credamus, quod eos tunc cognouerit deus praecognitos ante constitutionem mundi; sed tunc cognouisse dictus est, quod tunc ut cognosceretur effecit. de his locutionum modis iam et in superioribus libris memini disputatum. secundum hanc ergo usciuntur, multa uult nec facit. multa enim uolunt fieri sancti eius ab illo inspirata sancta uoluntate nec fiunt; sicut orant pdicere: "uult deus et non facit", ut ipsum dicamus uelle, qui ut uelint isti facit. secundum illam uero uoluntatem suam, quae cum eius praescientia sempiterna est, profecto in caelo et inantequam ueniat tempus, quo uoluit ut fieret, quod ante tempora uniuersa praesciuit adque disposuit, dicimus: <Fiet quando Deus uoluerit\'; si autem non solum tempus quo futurum est, uerum etiam utrum futu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑe n inuentt. Fuchariꝰ psbit̾ ex hispamȩ calame habi¬
tabat. ueti m orbo caleuli laborabat. ꝑ memoriã sup̃diti
mitis q̃ possidi illo at uer̃ ȩp̃s saluus factꝰ ẽ. Ioẽ ipse p̾ẽa
morbs ałio pͥualescente mortiuus. sic iacebat ut ei iã polli
tunica suscitat᷑ꝰ ẽ. Fuit ibi uit in ordine suo pͥmariꝰ noĩe
mareiał euio iã gͣuis ⁊ inultũ abhorrens areligione cͥana.
hebat sane fidelem filiã . ⁊ gener eodẽ anno baptitatũ. & eũ
aiferret ap̃m. s. ec̃ ħ ingenti gemitu ⁊ fletu. ⁊ sincerit̾ar¬
dente pietatis afectii. Dem̃ abscedens aliqͥo de altari floꝵ
ͣ oceiurit tulit eiq cum iam nax cẽt ad cap̃ posuit. ĩu
dormitũ ẽ. & ecce añ dilucłm clamat. ut ad ep̃m ciure¬
tetur. qui mecum forte tẽ erat ap̃hyponẽ. Cum gͦ eũ au¬
dis absentẽ. uenite pb̃ros postulauit. Uener ede sedix̃.¬

Expanded text:
e habitat, uetere morbo calculi laborabat; per memoriam supradicti martyris, quam Possidius illo aduexit episcopus, saluus factus est. Idem ipse postea morbo alio praeualescente mortuus sic iacebat, ut ei iam pollitunica, suscitatus est. Fuit ibi uir in ordine suo primarius, nomine Martialis, aeuo iam grauis et multum abhorrens a religione Christiana. Habebat sane fidelem filiam et generum eodem anno baptizatum. Qui cum dere. Fecit hoc ingenti gemitu, et fletu, et sinceriter ardente pietatis affectu. Deinde abscedens, aliquid de altari florum quod occurrit, tulit, eique cum jam nox esset ad caput posuit. Tum dormitum est. Et ecce ante diluculum clamat, ut ad episcopum curreretur, qui mecum forte tunc erat apud Hipponem. Cum ergo cum audissent absentem, venire presbyteros postulavit. Venerunt, cred
Abbreviated transcription (Latin):
ñ pot̾am. ħ tantũm᷑ b̾uit̾ incorde mõ dixi. Dñe qͣs tuoꝵ
p̃ces exaudies. si has ñ excaudis : nicħ enĩ mͥ uidebat᷑ addi
iam posse. nisi ut expiraret orando. Surreximꝰ ⁊ accepta
ab ep̃o bñdictione discessimꝰ. rogante illo ut mane ad eẽnt
illis ut eqꝰ amĩo eẽt hortantibꝰ. illux̃ dies qͥ metuebat᷑. Ad¬
erant seru ai. sic̃ qͦͣndã se affut᷑os ẽẽ ꝓmiserant. In g̾ssi s̃
medici. ꝑant᷑ oĩa quȩ hora illa poscebat. T̃rem̃da ferra-¬
m̃ta ꝓferunt᷑ attonitis suspensisq oibꝰ. Eis aũt qͦꝵ erat
maior auctoritas defectum amĩ eiꝰ osolando erigentibꝰ ad
manꝰ secti m̃bͣ in lectulo oponunt᷑. soluunt᷑ nodi ligam̃toꝵ.
mũdat᷑ locꝰ. inspic̃ medicꝰ. ⁊ secandũ illũ sinũ armatꝰ atq¬

Expanded text:
 breuiter in corde meo dixi: \'Domine, quas tuorum preces exaudis, si has non exaudis?\' Nihil enim mihi uidebatur addi iam posse, nisi ut exspiraret orando. Surreximus et accepta ab episcopo benedictione discessimus. rogante illo ut mane adessent, illis ut aequo animo esset hortantibus. Inluxit dies qui metuebatur, aderant serui Dei, sicut se adfuturos esse promiserant, ingressi sunt medici, parantur omnia quae hora illa poscebat, tremenda ferramenta proferuntur adtonitis suspensisque omnibus. Eis autem, quorum erat maior auctoritas, defectum animi eius consolando erigentibus ad manus sectori membra in lectulo conponuntur, soluuntur nodi ligamentorum, nudatur locus, inspicit medicus
Abbreviated transcription (Latin):
sanatis om̃ibꝰ quȩ aꝑta curabant. istȩ remanserat solꝰ eui
frustͣ impendebat᷑ labor. Quas moras ille suspectas hñs.
multũq formidans ne iteꝵ secaiet᷑. qd̾ ei p̾dixẽat alius
medicus domesticꝰ eiꝰ quẽ ñ admiserant illi ut saltẽ iudẽt
cum pͥmum sectuꝰ ẽ quom̃ id f̾ac̾ent. iratii illĩ domo aie¬

Expanded text:
sanatis omnibus, quae asanatis omnibus, quae afrustra impendebatur labor. Quas moras ille suspectas habens, multumque formidans ne iterum secaretur, quod ei praedixerat alius medicus domesticus ejus, quem non admiserant illi, ut saltem videret, cum primum sectus est, quomodo id facerent, iratusque illum domo abje
Abbreviated transcription (Latin):
teste res gesta ẽ ceurrente ad corꝑa mr̃m ꝓtasii ⁊ geruasi
Iuȩ cum lat̾ent ⁊ penitꝰ nescirent᷑. ep̃o ambrofio ꝑ somnuĩ
reuelata reꝑca. ẽ ũ cccꝰ ille depulsis uent̾ibꝰ tenebris diẽ
uidit. Ap̃ carchaginẽ aut̃ quis nouit p̃t̾ ae modũ paucisi¬
mos salutẽ q̃ fasta ẽ innocentio ex aduocato uicarie p̃fettẽ
tͥ nos int̾ fuimus ⁊ ocłis aspeximꝰ nr̃is. Uenientes enĩ
de tnsmarinis me ⁊ fr̃m ñm alypuĩ ñdum qͥdẽ elericos.
s iam do seruientes. ut erat eũ tota domo sua religiosissimꝰ
ipse fuscȩꝑat. ⁊ ap̃ eum tt̃ habitabamꝰ. Curabat᷑ a medicis
fistuł qͣs numĩosas atq pplexas hũit. in postĩore atq: yma
corꝑis parte. Iam secuerãt eũ ⁊ artis suȩ cet̾a medicam̃tis
agebant. Passꝰ aut fu̾at in sectione illa. ⁊ diuit᷑nos ⁊ acerbos
dolores. S unus int̾ multos sinꝰ fefellerat medicos. atq it̃a
latũat ut eũ ñ tang̾ent. quẽ feno aꝑire debuant. Demiꝙ

Expanded text:
rente ad corpora martyrum Protasii et Geruasii; quae cum laterent et penitus nescirentur, episcopo Ambrosio per somnium reuelata reperta sunt; ubi caecus ille depulsis ueteribus tenebris diem uidit. Aput Carthaginem autem quis nouit praeter admodum paucissimos salutem, quae facta est Innocentio, ex aduocato uicariae praefecturae, ubi nos interfuimus et oculis adspeximus nostris ? Venientes enim de transmarinis me et fratrem meum Alypium, nondum quidem clericos, sed iam Deo seruientes, ut erat cum tota domo sua religiosissimus, ipse susceperat, et aput eum tunc habitabamus. Curabatur a medicis fistulas, quas numerosas adque perplexas habuit in posteriore adque ima corporis parte. Iam secuerant eum et artis suae cetera medicamentis agebant. Passus autem fuerat in sectione illa et diuturnos et acerbos dolores. Sed unus inter multos sinus fefellerat medicos adque ita latuerat, ut eum non tangerent, quem ferro aperire debuerant. Denique
Abbreviated transcription (Latin):
iam fuise doctrinis dicat᷑ eaxculta. ut qͣ fieri ñ pot̃ om̃e
respueret. qͣntomag̃ pꝰ sexcentos annos ipsiꝰ tp̃r cic̃onis
maximeq pꝰ ea sub augusto atq thib̾io erudicioribꝰ utiq
tp̃rabꝰ resurectionẽ carnis &e atq in cȩłum asc̃sionẽ tamꝙͣ
id q̃ fieri ñ pͭ mens humana ferre ñ poss. eludensq ab
auribꝰ cordibꝰq respueret. nisi eam potuisse fieri atq factã
eẽ diuinitas ipsius u̾itatis uł diuinitatis u̾itas ⁊ otestã¬
cia miracłoꝵ signa monstrarent. ut t̾rentibꝰ ⁊ tͣdic̃tibꝰ tã

Expanded text:
jam fuisse doctrinis dicatur exculta, ut quod fieri non potest, omne jam fuisse doctrinis dicatur exculta, ut quod fieri non potest, omne respueret: quanto magis post sexcentos annos ipsius tempore Ciceronis, maximeque postea sub Augusto atque Tiberio, eruditioribus utique temporibus, resurrectionem carnis Christi atque in coelum ascensionem, tanquam id quod fieri non potest, mens humana ferre non posset, eludensque ab auribus cordibusque respueret, nisi eam fieri potuisse, atque factam esse divinitas ipsius veritatis, vel divinitatis veritas, et contestantia
Abbreviated transcription (Latin):
pleꝵq singłos undicat. Uñ m̃ito q̃ritur utr̃ recte f̾ec̃int¬
sangiuitini. qñ uinũsã ciitatẽ suã int̾im̃e maluer̃. ꝗͣ
fioem frange̾. qͣ cũ ipsa romana republica tenebant᷑. In qͦ
suo facto laudant᷑ ab hominibꝰ t̾renȩ rei publicȩ ciuibꝰ s
unũ simul ꝑicłm ita duo ista concunrerunt. ut teñi ałam
sine altiꝰ amissione ñ possit. qͥd sit potiꝰ eligendũ. ꝓfecto
enĩ sanguntini si salutẽ eligent fides eis fu̾at deserenda¬
si fioes tenenda. Amittenda utiq salꝰ sic̃ factũ ẽ. Salus ãt
ciuitatis dĩ tał ẽ. ut cum fide ac ꝑfidẽ tem̃ uł potiꝰ acqͥri
possit. fide aut̃ ꝑdita ad eam quisq uenire ñ possit. Quȩ
cogitatio firmissimi. ac pacientissimi corã tot ac tantos
mr̃es fec̃. qualẽ ne unũ quidẽ hũit uł hr̃e potuit qñ ẽ ere
sexcentis fermȩ annis añ ciconẽ. romulꝰ fu̾it. atq illa etaᷤ

Expanded text:
plerumque singulos vindicat. Unde merito qplerumque singulos vindicat. Unde merito qSaguntini, quando uniuersam ciuitatem suam interire maluerunt quam fidem frangere, qua cum ipsa Romana re publica tenebantur; in quo suo facto laudantur ab omnibus terrenae rei publicae ciuibus. Sed unum simul periculum ita duo ista concurrerint, ut teneri alterum sine alterius amissione non possit, quid sit potius eligendum. Profecto enim Sasi fides tenenda, amittenda utique salus, sicut et factum est. Salus autem civitatis Dei talis est, ut cum fide ac per fidem teneri, vel potius acquiri possit; fide autem perdita, ad eam quisque venire non possit. Quae cogitatio firmissimi ac patientissimi cordis, tot ac tantos martyres fecit, qualem ne unum quidem habuit, vel habere potuit, quando est sexcentis ferme annis ante Ciceronem Romulus fuerit, atque illa aetas
Abbreviated transcription (Latin):
sepe p̾uati. oblata mortis. cęłitate. Ciuitatibꝰ aut̃ meis
ipsa pena ẽ quȩ uidet᷑ a pena singłos uindicare. Deb
enĩ constituta sic eẽ cuuitas. ut ęt̾na sit. Itaq millꝰ it̾itꝰ
ẽ rei publice nat̾ał hominis. in quo mors ñ mͦ necessaria
ẽ. ueꝵ ⁊̃ optanda ꝑsepe. Cuntas aut̃ cum tollit᷑. deletur.
extinguit᷑. simile ẽ q̃dãm᷑ ut parua maguis conferamꝰ.
ac si om̃is ħ mundꝰ int̾eat ⁊ concidat. ħ iõ dix̃ cico. quia
mundũ ñ iat̾itũ cum platonieis sentit. Constat gͦ eum
ꝓ ea salute uoluisse bellum suscipi a ciuitate. qua fit ħ¬
cuitas sic̃ dic̃ ȩt̾na. qͣmins morientibꝰ ⁊ nascentibꝰ singliꝰ
sic̃ ꝑhennuis ẽ opacitas oleȩ. uł lauri. atq h̾modi cȩtaꝵ
arboꝵ. singłoꝵ lapsu ortuq folioꝵ. Mors quippe ut dic̃
ñ hominũ singłoꝵ. s uniu̾sȩ pena ẽ ciuitatiᷤ q̃ a pena

Expanded text:
saepe privati, oblata mortis celeritate. Civitatibus autem mors saepe privati, oblata mortis celeritate. Civitatibus autem mors ipsa poena est, quae videtur a poena singulos vindicare. Debet enim constituta sic esse civitas, ut aeterna sit. Itaque nullus interitus est rei publicae naturalis ut hominis, in quo mors non modo necessaria est, verum etiam optanda persaepe. Civitas autem cum tollitur, deletur, extinguitur, simile est quodam modo, ut parva magnis conferamus, ac si omnis hic mundus intereat et concidat.\' Hoc ideo dixit Cicero, quia mundum non interiturum cum Platonicis sentit. Constat ergo eum pro ea salute uoluisse bellum suscipi a ciuitate, qua fit ivitas, sicut dicit, aeterna, quamvis morientibus et nascentibus singulis; sicut perennis est opacitas oleae vel lauri, atque hujusmodi caeterarum arborum, singulorum lapsu ortuque filiorum. Mors, quippe, ut dicit, non hominum singulorum sed universae poena est civitatis, quae a poena
Abbreviated transcription (Latin):
ñ fieret posse putabat᷑ existẽ. compellebat alias ciuitateᷤᷤ
positas sub uire romano tãꝙ̃ dm̃ eołe romulũ. a xp̃o aut̃
dõ non sotũ colendo ueꝵ etiam confitendo tantã ꝑ orbẽ t̾rȩ
plus cet̾s formidat᷑. Neq tẽ ciuitas cep̃i qͣmis adhuc ꝑe¬
g̾naret᷑ in t̾ris et hab̾et tam magnoꝵ agmina ppłoꝵ. ad¬
Ligabant᷑. includ ebant᷑. cedebant᷑. torg̃bant᷑. urebantur.
laniabant᷑. trucidabant᷑ ⁊ multiplicabant᷑. Non erat eis
ꝓsalute pugnare. ñ salutẽ ꝓ saluatore ꝯtempñe. Seio in
libro eiceronis t̾cio ñ fallor de republica. disputari. nullũ
bellum suscipi aciuitate optima.nisi aut ꝓfide. aut ꝙ
salute. Quid aut̃ dicat ꝓsalute. uł intelligi qͣm salutẽ
uelit alio loco demonstns. s his penis inquit ꝙͣs ĩ stul¬
tissimi sentiunt. egestate. exilio. uincuł. ũb̾ibͦ. clabunt᷑

Expanded text:
non fieret, posse putabatur exsistere, conpellebat aliquas ciuitates non fieret, posse putabatur exsistere, conpellebat aliquas ciuitates positas sub iure Romano tamquam deum colere Romulum; a Christo autem Deo non solum colendo, uerum etiam confitendo tantam per orbis terradhuc peregrinaretur in terris, et haberet tamen magnorum agmina populorum, adLigabantur, includebantur, caedebantur, torquebantur, urebantur, laniabantur, trucidabantur, et multiplicabantur. Non erat eis pro salute pugnare, nisi salutem pro Salvatore contemnere. 2. Scio in libro Ciceronis tertio, nisi fallor, de Republica, disputari, nullum bellum suscipi a civitate optima, nisi aut pro fide, aut pro salute. Quid autem dicat pro salute, vel intelligi quam salutem velit, alio loco demonstrans, Sed his poenis, inquit, quas etiam stultissimi sentiunt, egestate, exsilio, vinculis, verberibus, elabuntur
Abbreviated transcription (Latin):
amaũ. Sic̃ gͦ p̃cessit uñ amaret illa .⁊ de amato illo rã
libent ⁊̃ falsum bonũ ered̃et. ita p̃cessit uñ ista credẽt.
ut recta fide non tem̃e qd̾ falsum s qd̾ ueꝵ erat amaret
Exceptis enĩ tot ⁊ tantis miracłis quȩ ꝑsuaser̃ dm̃ ẽẽ xp̃m
at qr condidit romã in eaꝰ regnauit. audit᷑ legiturue qd̾
signis. id ei ue ꝓuenisse monstrat᷑. Lupa qͥppe illa nut̾ae
q̃ uidet᷑ qͣsi magnũ ecetitisse portentũ q̃le aut qͣntũ ẽ ad
demonstrandũ dm̃: certe enĩ ⁊ si ñ m̾etͥa fuit lupa illa
hoies dõs dicẽ ⁊ mori maluit qͣm ñdic̾e : Aut u̾o aliqua
gentium cołet int̾ dos sus romulũ. ñ romani noĩs metꝰ
cog̾e̾t: Quis porro num̾et. qͣm multi qͣntalib seuitia
crudelitatis occidi. qͣ̃m xep̃m d̾m negare maluer̃ : łiñ
metꝰ qͣmlib leuis indignationis quȩ ab aĩs romanoꝵ si

Expanded text:
amavit. Sicut ergo praecessit unde amaret illa, et de amato jam amavit. Sicut ergo praecessit unde amaret illa, et de amato jam libenter etiam falsum bonum crederet; ita praecessit unde ista crederet, ut recta fide, non temere quod falsum, sed quod verum erat amaret. Exceptis enim tot et tantis miraculis, quae persuaserunt Deumautem, quia condidit Romam in eaque regnauit, auditur legiturue quodsignis id ei uere prouenisse monstratur. Lupa quippe illa nutrix, quod uidetur quasi magnum exstitisse portentum, quale aut quantum est ad demonstrandum deum? Certe enim etsi non meretrix fuit lupa illa,homines deos dicere et mori maluit quam non dicere? Aut uero aliqua gentium coleret inter deos suos Romulum, nisi Romani nominis metus cogeret? Quis porro numeret, quam multi quantalibet saeuitia crudelitatis occidi quam Christum Deum negare maluerunt? Proinde metus quamlibet leuis indignationis, quae ab animis Romanorum, si
Abbreviated transcription (Latin):
reciꝑent fabulaꝵ. Qs at̃ romulũ d̾m usi roma ẽdidit:
atq io parua ⁊ incipiens. T̃ ũ dem̃ postis seruare fuerat necoẽ
qd̾ acceꝑant a maioribꝰ ut cũ ista suꝑstitione in lacte qͦdãm᷑
mat̾s ebibita eresc̾e̾t euutas. atq ad tam magnũ ꝑuem¬
ret imꝑium. ut exeiꝰ fastigio ułut ex altiore qͦdã loco aliaᷤᷤ
ẽd̾ẽt s tñ dic̾ent dm̃ romulũ. ne ciuitatẽ cui serinebant
de conditore eiꝰ offena̾ent. alit̾ eum nõĩando qͣm roma.
q̃ id ñ amore quidẽ hꝰ enoeis. s tñ amoris eiore c̾did̾at.
A p̃s aut̃ q̃mꝗͣ sit celestis ⁊ sempit̾ne oditor ciuitatis. ñ tam̃¬
eum qm̃ ab illo c̃dita ẽ dm̃ credidit. s iõ potiꝰ ẽ credenda
quia cãidit. Roma oditorẽ sinim iã constructa ⁊ dedicata
ut construi poss ⁊ dedicari. posuit infidei fundam̃to. Illa¬
aut̃ illum amando eẽ dm̃ c̃didit. ista istum diũ ẽẽ cdendo

Expanded text:
reciperent fabularum. Quis autem Romulum deum nisi Roma credidit, reciperent fabularum. Quis autem Romulum deum nisi Roma credidit, adque id parua et incipiens? Tum deinde posteris seruare fuerat necesse quod acceperant a maioribus, ut cum ista superstitione in lacte quodam modo matris ebibita cresceret ciuitas adque ad tam magnum perueniret imperium, ut ex eius fastigio, uelut ex altiore quodam loco, aliascrederent, sed tamen dicerent deum Romulum, ne ciuitatem, cui seruiebant, de conditore eius offenderent. aliter eum nominando quam Roma, quae id non amore quidem huius erroris, sed tamen amoris errore crediderat. Christum autem quamquam sit caelestis et sempiternae conditor cieum, quoniam ab illo condita est, Deum credidit: sed ideo potius est condenda, quia credidit. Roma conditorem suum jam constructa et dedicata ut construi posset et dedicari, posuit in fidei fundamento. Illa illum amando esse deum credidit, ista istum Deum esse credendo
Abbreviated transcription (Latin):
ełm suffic̃. ꝙͣ eam t̾raꝵ orb̾ sine ullis miracłis ẽdidit.
R ecolamꝰ ⁊ ħ loco illud. qͣ de romuli c̃dita diunitate tulliꝰ
ad mirat᷑. u̾ba eiꝰ ut sc̃pta sunt inserã. Mag̃ ẽ inquit in
romulo admirandũ. q̃ cetĩ qui dii ex hominibꝰ facti ẽẽ
dic̃t᷑ minꝰ eruditis hoi̾ũ scłis fuer̃ ut fingendi ꝓlius
lato. fuise cermimus.  paulopꝰ de eodẽ romulo ita loqͥtur.
qd ad hc̃ ꝑtinet sensum. Ea quo intelligi pot̾ inquit ꝑ¬
multos annos añ homeꝵ fuisse ꝗͣ romulũ. ut iã doctis
hominibꝰ ac tꝑibꝰ ipsis eruditis ad fingendũ uix quicꝗ̃ eẽt
loci. Antiquitas enim recipit fabulas. fictas ⁊̃ nõnũꝙͣ in¬
condite. ħ ȩtas aut̃ iam exculta p̾sertim eludens om̃e q̃¬
fieri ñ pot̃ respuit. Unus enũo doctissimoꝵ hoĩũ idẽq eloq̃n¬
tissimus om̃iũ maitꝰ tulliꝰ cicero ꝓpt̾ea dic̃ diuinitatẽ romuli
mirabilit̾ c̾ditã. q̃ erudita iam tp̃ra fuer̃. quȩ falsitatẽ nõ

Expanded text:
 quod cum terrarum orbis sine ullis miraculis credidit. Recolamus etiam hoc loco, illud quod de Romuli credita divinitate Tullius admiratur. Verba ejus ut scripta sunt inseram: Magis est, inquit, in Romulo admirandum quod caeteri qui dei dii ex hominibus facti esse dicuntur, minus eruditis hominum saeculis fuerunt, ut fingendi proclilato, fuisse cernimus. Et paulo post de eodem Romulo ita loquitur, quod ad hunc pertinet sensum. Ex quo intelligi potest, inquit, permultis annis ante Homerum fuisse quam Romulum. ut iam doctis hominibus ac temporibus ipsis eruditis ad fingendum uix quicquam esset loci. Antiquitas enim recipit fabulas, fictas etiam nonnumquam incondite; haec aetas autem iam exculta, praesertim eludens omne quodfieri non potest, respuit.\' Unus e numero doctissimorum hominum idemque eloquentissimus omnium Marcus Tullius Cicero propterea dicit diuinitatem Rfuerunt, quae falsitatem non
Abbreviated transcription (Latin):
eadẽ claritate illustrant᷑. ut tanta qͣnta illa gła diffam̃t᷑
cõmanentium loco. Nam pleꝵq ⁊̃ ibi paueissimi seiunt
ignorantibꝰ cetis. maximȩ simagna sit ciuitas. & qñ alibi
aliisq narrant᷑. ñ tanta ea cõm̃dat auctoritas. ut sine dis¬
ficultate uł dubitatione credant᷑ qͣmus x̾anis fidelibꝰ a¬

Expanded text:
eadem claritate illustrantur, ut tanta quanta illa gloria diffamentur. commanentium loco. Nam plerumque etiam ibi paucissimi sciunt, ignorantibus caeteris, maxime si magna sit civitas; et quando alibi aliisque narrantur, non tanta ea commendat auctoritas, ut sine difficultate vel dubitatione credantur, quamvis Christianis
Abbreviated transcription (Latin):
nolunt in sũmo eẽ posse q̃ ymi ẽ. ita nec in ymo poss eẽ
qd̾ sũmi ẽ. Sic̃ gͦ nullã putant ł eẽ ł̃ fut᷑am eẽ t̾re par¬
ticulam in cęlo. ita nullã particłam uid̾e debiumꝰ
ignis in tra. sc uͦ ñ solum in t̾ris ueꝵ ⁊̃ sub t̾ris itaẽ.
ut eum eructẽt u̾tices montiũ. p̃t̃ qd̾ in usibꝰ hominum
⁊ cẽ ignẽ in t̾ra. ⁊ eum nasci uidemꝰ ex t̾ra. qũoqͥd ẽ ⁊ deligniᷤ
⁊ de lapidibꝰ nascit᷑ quȩ sunt corꝑa sine dubitatione t̾rena.
aũt turbidꝰ. fumeꝰ. corruptibił atq corruptor. Nec tũ cor¬
rump̃ montes. in quibꝰ iugit̾ estuat. cau̾nasq t̾raꝵ. ueꝵ
esto sit illi iste dissimił. ut t̾renis habitationibꝰ congruat.
Cur gͦ nolunt ut c̃damꝰ nat᷑am coepoꝵ t̾renoꝵ aliqũo in¬
corruptibilẽ factã celo conuenientẽ fut᷑am. sic̃ nẽ ignis¬

Expanded text:
nolunt in summo esse posse quod imi est, ita nec in imo posset esse nolunt in summo esse posse quod imi est, ita nec in imo posset esse quod summi est. Sicut ergo nullam putant vel esse vel futo, ita nullam particulam uidere debuimus ignis in terra. Nunc uero non solum in terris, uerum etiam sub terris ita est, ut eum eructent uertices montium, praeter quod in usibus hominum et esse ignem in terra et eum nasci uidemus ex terra; quando quidem et de lignis et de lapidibus nascitur, quae sunt corpora sine dubitatione terrena. autem turbidus, fumeus, corruptibilis atque corruptor. Nec tamen corrumpit montes, in quibus jugiter aestuat, cavernasque terrarum. Verum esto, sit illi iste dissimilis, ut terrenis habitationibus congruat: cur ergo nolunt ut credamus naturam corporum terrenorum aliquando incorruptibilem factam coelo convenientem fut
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse mutata. nat᷑a. itane d̾s omp̃s qui oĩa ipsa c̾auit
elem̃ta t̾reno corꝑi gͣue pondꝰ auferre ñ pot̾it. ut in
eodẽ elem̃to habitet uiuificatum corpꝰ. in qͦ uolu̾it unri¬
ficans sp̃s : Demnde cum aera mediũ ponant int̾ ignẽ
sepe iuemimus: Qd enĩ uolunt eẽ aqͦsas nubes int̾ qͣs
⁊ maria aer mediꝰ reꝑit᷑: Quonã queso elem̃toꝵ pond̾e
atq ordine efficit᷑. ut torrentes uolentissimi atq un¬
dosissimi añ qͣm sub aere in t̾ris cuirãt suꝑ aera ĩ nubibꝰ
pendeant: Cur deniq aer ẽ mediꝰ int̾ sũma cȩli ⁊ nuda
aquaꝵ int̾ ipsum ⁊ t̾ras ẽ constitutꝰ : Postremo si ita ẽ
elem̃toꝵ ordo dispositꝰ. ut scđ̾m platonẽ duobꝰ mediis.
idẽ aere ⁊ aqua duo extrema. idẽ ignis ⁊ t̾ra iungant᷑.
minis mundi :⁊ io incelo eẽ ñ pot̾ t̾ra. cẽ ipse ignis ĩ t̾ra:
scãm hanc quippe rõnẽ ita ista duo elem̃ta in locis ꝓpͥis
ymo ac summo t̾ra ⁊ ignis eẽ debuer̃. ut quemad modũ

Expanded text:
s, qui omnia ipsa creauit elementa, terreno corpori graue pondus auferre non poterit, ut in eodem elemento habitet uiuificatum corpus, in quo uoluerit uiuificans spiritus? Deinde cum aera medium ponant inter ignem saepe invenimus? Quid enim volunt esse aquosas nubes, inter quas et maria aer medius reperitur? Quonam, quaeso, elementorum pondere atque ordine efficitur, ut torrentes violentissimi atque undosissimi, antequam sub aere in terris currant, super aera in nubibus pendeant? Cur denique aer est medius inter summa coeli, et nuda aquarum inter ipsum et terras est constitutus? 5. Postremo si ita est elementorum ordo dispositus, ut secundum Platonem duobus mediis, id est aere et aqua, duo extrema, id est ignis et terra, jungantur, minis mundi, et ideo in coelo esse non potest terra; cur est ipse ignis in terra? Secundum hanc quippe rationem ita ista duo elementa in locis propriis, imo ac summo, terra et ignis esse debuerunt, ut quemadmodum
Abbreviated transcription (Latin):
usq ꝙͣ eantat᷑ in celum cũ carne sublatꝰ : ñ tp̃ribꝰ eruditiꝰ
et om̃e qͣfieri ñ pot̾ respuentibꝰ sine ułł miracuł nimiũ
mirabilit̾ inẽdibilia eãidit mundꝰ: an forte c̃dibilia fuisse
complecio. aut inc̃dibił rei quȩ ñ iudebat᷑ alia inc̃aibisia
que tam̃ fiebant ⁊ uid ebant᷑ focer̃ fidẽ. aut ẽte res ita ẽdi¬
bilis. ut nullis qͥbꝰ ꝑsuat̾ẽt᷑ miracłis indig̾et. istoꝵ niniã
redanguit infidelitatẽ. ħ ad refellendos uanissimos dicẽim.
Nam facta eẽ multa miracła quȩ ad testarent᷑ illi umi gndi
negare ñ possumꝰ. In cisdẽ quippe u̾acissimis libris euncta
tescent. Legunt᷑ qͥppe in ppłis ut c̃lant᷑. nec in ppłis tam̃

Expanded text:
uaque cantatur in caelum cum carne sublatus? Unde temporibus eruditis et omne quod fieri non potest respuentibus sine ullis miraculis nimium mirabiliter incredibilia credidit mundus? An forte credibilia fuisse conplexio: Aut incredibilis rei, quae non uidebatur, alia incredibilia, quae tamen fiebant et uidebantur, fecerunt fidem; aut certe res ita credibilis, ut nullis quibus persuaderetur miraculis indigeret, istorum nimiam redarguit infidelitatem. Hoc ad refellendos uanissimos dixerim. Nam facta esse multa miracula, quae adtestarentur illi uni grandi negare non possumus. In eisdem quippe veracissimis libris cuncta tescunt. Leguntur quippe in populis ut credantur, nec in populis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗͣ lic diu̾sa qi illa celestia. ista t̾restria tñ corꝑa ⁊ corpa
copulare. S ħ inc̃dibile fu̾it aliqũ. Ecce iam ẽdidit mũdꝰ¬
sublatum t̾renũ xͥ corpꝰ in cęlum resiurectionẽ carnis ⁊
ascensionẽ in suꝑnas sedes. paucissimis remanentibꝰ atq

Expanded text:
quam licet diuersa, quia illa caelestia, ista terrestria, tamen corpora et corpora quam licet diuersa, quia illa caelestia, ista terrestria, tamen corpora et corpora copulare. sed hoc incredibile fuerit aliquando. CXLVI. SEQVITVR: Dsublatum terrenum Christi corpus in caelum; resurrectionem carnis et adscensionem in supernas sedes, paucissimis remanentibus adque
Abbreviated transcription (Latin):
t̾emur. nonne multo fortiꝰ argum̃tarem̃ id e̾de recusateᷤ.
⁊ dic̾emus natam ñ pati ut res incorporea ligam̃to cor¬
porto uinciret᷑: ⁊ tñ plena ẽ t̾ra uegetantibꝰ am̃is: hȩc
m̃bͣ t̾rena miro sͥ mͦ conexa ⁊ implicita. Cur gꝰ eodẽ uo
lente dõ qui fec̃ ħ am̃al ñ pot̾it t̾renum corpꝰ incęleste
tuit aliquid celesti corꝑe meliꝰ ap̃ se teñe ut sensũ hr̃et
⁊ uitã.⁊ eam sentientẽ atq uiuentẽ dedignabit᷑ celum
suscipe. aut susceptã ñ potit sustiñe. cum de re sentiat ⁊
uiluit multo mirabiliꝰ qͣm illd̾ q̃ ab istis ñ c̃dit᷑ fec̃. sur
enĩ ñ uehem̃tius ad miramur incorporeos am̃os celesti
sedibꝰ qͣmius cȩlestibꝰ tam̃ corporeis sublimari. nͥ quia ħ
adhuc uidimꝰ : Nã ꝓfecto sob̾a rõne consulta. mirabiliꝰ
ẽẽ diuini oꝑis reꝑitur in corꝑalibꝰ corꝑalia qͥdãm attec̃e.

Expanded text:
teremur: nonne multo fortius argumentaremur id credere recusantes teremur: nonne multo fortius argumentaremur id credere recusantes et diceremus naturam non pati, ut res incorporea ligamento corporeo uinciretur? Et tamen plena est terra uegetantibus animis haec membra terrena, miro sibi modo conexa et ilente Deo, qui fecit hoc animal, non poterit terrenum corpus in coeleste tuit aliquid coelesti corpore melius apud se tenere, ut sensum haberet et vitam, et eam sentientem atque viventem dedignabitur coelum suscipere, aut susceptam non poterit sustinere, cum de re sentiat et viluit, multo mirabilius quam illud quod ab istis non creditur, fecit. Cur enim non vehementius admiramur incorporeos animos coelesti sedibus quamuis caelestibus, tamen corporeis sublimari, nisi quia adhuc uidimus? nam profecto sobria ratione consulta mirabilioris esse diuini operis reperitur incorporalibus corporalia quodam modo attexere
Abbreviated transcription (Latin):
adħ ꝑtinentia iam in libro.xxc. posui siue q̃ ñ posui. ⁊
tũ in eisdẽ litais scͥpta sunt. uenient ⁊ hȩx. sic̃ ista uener̃
quȩ meduli non putabant eẽ uentura. Idẽ quippe ds utͣq
ꝓmisit. utͣq uent᷑a eẽ p̃dixẽ. quẽ ꝑhorrescunt nimina
paganoꝵ. ⁊̃ teste porphirio nobilissimo philosopho pa¬
p̃diã in ħ c̃dendum sꝑandumq conũtit. acute sͥ argum̃¬
tari uident᷑ adu̾sus corpoꝵ resiurectionẽ ⁊ dice. q̃ in
t̾cio de republica libro a cic̾one cõmemoratũ ẽ. Nã eũ
bercule ⁊ romulum exc hominibꝰ dõs eẽ factos asseũarẽt.
tur. ut id quod ẽẽt ȩt̾ra nisi int̾ra man̾et: hȩc ẽ magna
rõ sapientium. quoꝵ d̾ns nouit cogitationes qm̃ uane s̃.
Si enim am̃ȩ tantũmꝰ eẽmꝰ id ẽ fine ullo corꝑe sp̃s. ⁊ in celo
habitantes t̾rena aĩalia nesciremꝰ nob̾q futum eẽ dicit᷑.¬
ut in t̾renis corꝑibꝰ am̃andis q̃dãm᷑ uincło mirabili nec¬

Expanded text:
tinentia in libro uicesimo posui, sine quae non posui et tamen in eisdem litteris scripta sunt, uenient et haec, sicut ista uenerunt, quae increduli non putabant esse uentura. idem quippe deus utraque promisit, utraque uentura esse praedixit, quem perhorrescunt nomina paganorum etiam teste Porphyrio, nobilissimo philosopho padum sperandumque conuertit, acute sibi argumentari uidentur aduersus corporum resurrectionem et dicere quod in tertio de republica libro a Cicerone commemoratum est. nam cum Herculem et Romulum ex hominibus deos esse factos asseueraret: tur, ut id quod esset e terra nisi in terra maneret." haec est magna ratio sapientium, quorum dominus nouit cogitationes, Si enim animae tantummodo essemus, id est sine ullo corpore spiritus, et in caelo habitantes terrena animalia nesciremus nobisque futurum esse diceretur, ut terrenis corporibus animandis quodam uinculo mirabili nec
Abbreviated transcription (Latin):
homines quippe quos uinꝰ ułut multũ duaꝵ lingua ꝵ
fuisse nou̾ant. repente lingnis omĩũ gentium loq̃ntes
mirabilit̾ audiebant. slaudum ab ubibꝰ mat̾. ad eoꝵ
ria de corpibꝰ eoꝵ ablata. sanandis ꝓfuse languentibꝰ.
iniua ꝙͣ fũant tͣnfiti positos in ordine nnum̃abilit̾
morb uariis laborantes. ut ambulantiũ suꝑ ces umb
tnsisset. continuo salute sose reciꝑe. ⁊ alia multa stupenda

Expanded text:
Homines quippe, quos unius uel, ut multum, duarum linguarum Homines quippe, quos unius uel, ut multum, duarum linguarum fuisse nouerant, repente linguis omnium gentium loquentes mirabiliter audiebant; claudum ab uberibus matris ad ria de corporibus eorum ablata sanandis profuisse languentibus, in uia qua fuerant transituri positos in ordine innumerabiles morbis uariis laborantes, ut ambulantium super eos umbra transiret, continuo salutem solere recipere et alia multa stupenda
Abbreviated transcription (Latin):
cissimos. imꝑitos. rem tan inc̃dibilẽ tam efficacit̾ mundo.
⁊ in illo ⁊̃ doctis ꝑsuad̾e potusse. Hoꝵ t̾um inc̃dibiliũ
toto iam mundo p̃dicat᷑ ⁊ c̃dit᷑. Si ẽdibił ñ ẽ uñ toto t̾raꝵ
orbe iam c̃dit᷑: simulti nobiles sublunes docti ⁊̃ se uidise
dixer̃ ⁊ q̃ uider̃ diffamare curar̃. eis mundum ẽdidisse
ñ mir̃ ẽ. s istoᷤ adhuc cđe nolle ꝑdurum ẽ. Si aut̃ ut ueꝵ
ẽ pancis. obscuris. mininis. indoctis ⁊̃ se uidisse dic̃tibꝰ
⁊ scbentibꝰ c̾didit mundꝰ cͣ pauei obstinatissimi qͥ remãser̃.
ipso mundo iã c̃denti adbuc usq ñ õdunt: Qui ꝓpt̾ea
num̾o exigno ignobiliũ infirmoꝵ imꝑitoꝵ homĩũ ẽdidit.
quia intam contemptibilibꝰ testibꝰ multo mirabiliꝰ duinitaᷤᷤ
se ipsa ꝑsuasit. E loquia namq ꝑsuadentiũ q̃ dicebant.
mira fuer̃ facta ñ u̾ba. Qͥ enĩ xp̃m in carne resimexisse.:⁊
cum illa in celum ascendisse ñ uid̾ant. id se uidisse narran

Expanded text:
tam incredibilem tam efficaciter mundo et in illo etiam doctis persuadere potuisse. Horum trium incredibilium toto iam mundo praedicatur et creditur; si credibilis non est, unde toto terrarum orbe iam credita est? Si multi, nobiles, sublimes. docti eam se uidisse dixerunt et quod uiderunt diffamare curarunt, eis mundum credidisse non mirum est sed istos adhuc credere nolle perdurum est; si autem, ut uerum est, paucis, obscuris, minimis, indoctis eam se uidisse dicentibus et scribentibus credidit mundus, quur pauci obstinatissimi, qui remanserunt, ipsi mundo iam credenti adhuc usque non credunt? qui propterea numero exiguo ignobilium, infimorum, inperitorum hominum credidit, quia in tam contemtibilibus testibus multo mirabilius diuinitas se ipsa persuasit. Eloquia namque persuadentium, quae dicebant, mira fuerunt facta, non uerba Qui enim Christum in carne resurrexisse et cum illa in caelum adscendisse non uiderant, id se uidisse narrant
Abbreviated transcription (Latin):
tiauit diẽs eidẽ ꝓpħe. In tp̃r illo saluabit᷑ ppłs tuus.
onĩis qui inuentus fu̾it scͥptꝰ in libro. & multi dormien¬
tium in t̾rȩ pulũe siue ut quidã int̾p̾tati sunt agg̾e exur¬
gent. hii in uitã ȩcñam.: ⁊ hii in obꝓbriũ ⁊ in ofusionẽ
ȩt̾nã. & alio loco ꝑ eundẽ ꝓpħam. Accipient regnũ¬

Expanded text:
etae, In tempore illo salvabitur populus tuus, omnis qui inventus fuerit scriptus in libro, et multi dormientium in terrae pulvere sive ut quidam interpretati sunt, aggere exsurgent, hi in vitam aeternam, et hi in opprobrium et confusionem aeternam. Et alio loco per eumde
Abbreviated transcription (Latin):
ueste ad nuda corpris cing̾et᷑. Qui anulꝰ hr̃et sub gemima
lapidem in reuibꝰ inuentũ bouis. ħ alligata qͣsi remedio ad
sci mr̃is limina ueniebat. S ꝓfecta a carthagine cũ in cõ¬
finio fluminis bagdȩ in sua possessione mansiss: surgens
ut it̾ ꝑagẽt. añ pedes suos illum iacentẽ anulũ uidit. ⁊̃
capillatia z onã qua fu̾at alligatꝰ mirata temptaũ. Quã
puisse atq exiluisse anulũ suspicata ẽ. qui ⁊̃ ipse cum inte¬
gerrimnus fuiss inuentꝰ. futurȩ salutis qͦdãmͦ pignꝰ de tanto
miracło se accepisse p̾sumsit. atq illd̃ uinełm soluens simł¬

Expanded text:
ueste ad nuda corporis cingeretur; qui anulus haberet sub gemma ueste ad nuda corporis cingeretur; qui anulus haberet sub gemma lapidem in renibus inuentum bouis. Hoc adligata quasi remedio ad sancti martyris limina ueniebat. Sed profecta a Carthagine, cum in confinio fluminis Bagradae in sua possessione mansisset, surgens ut iter perageret ante pedes suos illum iacentem anulum uidit et capillaciam zonam, qua fuerat adligatus, mirata tentauit. Quam puisse adque exsiluisse anulum suspicata est; qui etiam ipse cum integerrimus fuisset inuentus, futurae salutis quodam modo pignus de tanto miraculo se accepisse praesumsit adq
Abbreviated transcription (Latin):
duimaꝵ signa u̾tutum.: ⁊̃ nr̃is tp̃ribꝰ freq̃ntari .⁊ ⁊ ea non
aebe multoꝵ notieie depire. Nondũ ẽ aut̃ bienniũ. ex qͦ
eñ datis libellis delus quȩ mirabilit̃ facta s̃. illi tpsi qui
dad sunt ad septu aginta ferine nunneꝵ ꝑuen̾ant. qͣie ista
uimus. cꝰ ibi memoria longe pͥusqͣm ap̃ nos ab ep̃o euodio
constituta ẽ. S. libelloꝵ dͥandoꝵ ibi consuetudo ñ ẽ. uł potiꝰ
ñ funit. nam fortasse nẽ eẽ iam cep̃. Cum enĩ nuꝑ illic ẽemꝰ.¬
diuirno in quo medicoꝵ adiutoria cuncta defec̃ant. lan¬
gore sanata ẽ. hortati sumus uolente sup̃dicto loci ep̃o.
ut libellum daret qͥ recitaret᷑ in ppso. ⁊ obedientisime pa¬
ruuit.
In quo posuit ⁊̃ qd̾ ħ reticẽ non possum. qͣmuis ad ea que h
opꝰ urgent festinare cõpellar. Aquodã uidõ dixit sͥ fuisse
ꝑsuasũ. ut anulii capillatio iuncło insereret. quo sub oĩ

Expanded text:
tari, et ea non tari, et ea non debere multorum notitiae deperire. Nondum est autem biennium ex quo ssimum est, non datis libellis, de his quae mirabiliter facta sunt, illi ipsi qui dati sunt ad septuaginta ferme numerum pervenerant, quavimus, cujus ibi memoria longe prius quam apud nos ab episcopo Evodio constituta est. Sed libellorum dandorum ibi consuetudo non est, vel potius non fuit; nam fortasse nunc esse jam coepdiuturno, in quo medicorum adjutoria cuncta defecerant, languore sanata est. Quam hortati sumus volente supradicto loci eut libellum daret, qui recitaretur in populo, et oboedientissime paruit. In quo. posuit etiam, quod hic reticere non possum, quamuis ad ea, quae hoc opus urgent, festinare conpellar. A quodam ludaeo dixit sibi fuisse persuasum, ut anulum capillacio uinculo insereret, quo sub omni
Abbreviated transcription (Latin):
aorpuis ꝑungͥet᷑. s̃ actũ ẽ ⁊ reuiaẽ. Itemq ap̃ nos uit tͥbum¬
eł eleusiniꝰ suꝑ memoriã mr̃m quȩ infuburbano eiꝰ ẽ. eg̃¬
tudine ex am̃atũ posuit infantulũ filiũ. ⁊ pꝰ orcõnẽ qͣm
miłais eũ lacnis ibi fudit. uiuentẽ leuauit. sd faciam:
U nget hꝰ opis implenda ꝓmissio. ut ñ hic possim omĩa co¬
memorare quȩ seio. ⁊ ꝓculdubio pleriq nr̃ꝵ eũ ħ legent.¬
de lebt̃ me põnisise tam młta. quȩ utiꝙ mecũ secuit̃. Quos
iam nc ut ignosant rogo. ⁊ cogitent qͣm ꝓlixi laboris sit
face. q̃ me hͦ ñ face suscepti oꝑis necessitas cog̃. Si eñ mi¬
racła santatũ ut alia taceam ea tantũmꝰ̃ uelĩ scb̃e. quȩ¬
p he mtem idest giosusimũ stepbm facta s̃ in coloma cha¬
lañsi ⁊ in nr̃a. płimi conficiendi sunt libri. Nec tũ omĩa colli¬
gi poterunt s. tantũ de quib libelti diti sunt quu nertatẽt
in ppłis. bo nãq fieri uoluim: cum uid̾emus antiq̃s simiba

Expanded text:
ueretur. Factum est, et reuixit. Itemque aput nos uir tribunicius Eleusinus super memoriam martyrum, quae in suburbano eius est, aegritudine exanimatum posuit infantulum filium, et post orationem, quam multis cum lacrimis ibi fudit, uiuentem leuauit. Quid faciam? Urget huius operis inplenda promissio, ut non hic possim omnia commemorare quae scio; et procul dubio plerique netermisisse tam multa quae utique mecum sciunt. Quos jam nunc ut ignoscant, rogo, et cogitent quam prolixi laboris sit facere, quod me hic non facere suscepti operis necessitas cogit. Si enim miracula sanitatum, ut alia taceam, ea tantummodo velim scribere quem, id est, gloriosissimum Stephanum, facta sunt in colonia Calamensi, et in nostra, plurimi conficiendi sunt libri. Nec tamen omnia colligi poterunt, sed tantum de quibus libelli dati sunt, qui recitarentur in populis. Id namque fieri voluimus, cum videremu
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm in homine qͥ ab illo iustificat᷑ fac̃. sic et lex eiꝰ uocat᷑.
quȩ potius ẽ hoĩũ s ab illo data. Nam utiq homines
erant quibꝰ ait iħ̾s. In lege ur̃a sc̃ptum ẽ. cũ alio loco le¬
gamus. Lex dĩ eiꝰ incorde eiꝰ. Scãm hane uoluntatẽ qͣ
aes opat᷑ in hoĩbꝰ etiã uelle dr̃ q̃ ñ ipse aiilt. s suos id uo¬

Expanded text:
m in homine, qui ab illo iustificatur. facit: sic et lex eius uocatur, \'quae potius est hominum, sfld ab ipso data; nam utique homines erant, quibus ait Iesus: In lege uestra scriptum est, cum alio loco legamus: Lex Dei eius in corde eius. Secundum hanc uoluntatem quam Deus operatur in hominibus, etiam uelle dicitur, quod non ipse
Abbreviated transcription (Latin):
tantum ppłm gr̃a sua collig̾. ut iñ siupleat ⁊ instauret
partẽ quȩ lapsa ẽ angłoꝵ. ac fic illa deleta ⁊ suꝑna euu¬
tas ñ fraudet᷑ suoꝵ nũo ciuiũ. qͥ ĩ fortassis ⁊i ubiore¬
s tantȩ ẽ ille sapientiȩ tanteq u̾tutis. ut in eos exitꝰ sine
fines quos bonos ⁊ iustos ipse p̾sciũ tendant omĩa. quȩ

Expanded text:
tantum populum gratia sua colligit, ut inde subpleat et instauret tantum populum gratia sua colligit, ut inde subpleat et instauret partem, quae lapsa est angelorum, ac sic illa dilecta et superna ciuitas non fraudetur suorum numero ciuium, quin sed tantae est ille sapientiae tantaeque virtutis ut in eos exitus sive fines, quos bonos et justos ipse praescivit, tendant omnia quae
Abbreviated transcription (Latin):
capax luminis. ñ enĩ alia causa eẽt uitiũ eiꝰ carere lumi¬
ne. ita natura q̃ fruebat᷑ dõ optimã se institutã docet: ⁊̃
ipso uitio qͦ io miseria ẽ qi ñ fruit᷑ do. qͥ casũ angłoꝵ uo¬
luntariũ iustissima pena sempit̾na infelicitatis obstrirx̃.
atq in eo sũmo bono ꝑmanentibꝰ cet̾is ut de sua sine fine
ꝑmansione ẽti ẽẽnt tamqͣm ipsiꝰ p̃mium ꝑmansionis de¬
dit. Q fec̃ hominẽ ⁊̃ ipsum rectum cum eodẽ lib̾o arbit̾o
t̾renum quidẽ am̃al s celũ dignum si suo coheteret aue¬
tor miseria similit̾ si cum desereret secut᷑a. qͣlis nat᷑a hꝰ
modi conueniret. Quẽ similit̾ eum p̃uaricatione legis dĩ
ꝑdĩ desertionẽ peccatũ eẽ p̾seiret. nec illi ademit arbitrii
lib̃i potestatẽ. simul p̃uidens qͥd boni de malo eiꝰ eẽt ipse
facturꝰ. qui de mortali ꝓ genie iuste m̃itoq damnata

Expanded text:
capax luminis non enim alia causa esset uitium eius carere lumicapax luminis non enim alia causa esset uitium eius carere lumine: ita natura. quae fruebatur Deo, optimam se institutam docet etiam ipso uitio, quo ideo misera est quia non fruitur Deo; qui casum angelorum uoluntarium iustissima poena sempiternae infelicitaatque in eo summo bono permanentibus caeteris, ut de sua sine fine permansione certi essent, tanquam ipsius praemium permansionis dedit. Qui fecit hominem etiam ipsum rectum cum eodem libero arbitrio, terrenum quidem animal, sed caelo dignum, si suo cohaereret auctori, miseria similiter, si eum desereret, secutura, qualis naturae huius modi conueniret. Quem similiter cum praeuaricatione legis Dei per Dei desertionem peccaturum esse praesciret, nec illi ademit liberi arbitrii potestatem, simul praeuidens, quid boni de malo eius esset ipse facturus: qui de mortali progenie merito iusteque damnata
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ ipse illis ẽ. tamq̃ uita uuc̃tq̃. cõminus qͥ libũ arbitũ
eidem intellectuali nature tͥbuit. tale ut si uellet deserere
am̃ bituidinẽ scł suam. continuo eẽt miseria secuta. Q cũ
p̃seitet angios quos dͥã ꝑ elationẽ quam ipsis ad bãm
iutam sufficẽ uellent tantiboni desertores futõs. ñ eis
ademit hanc potestatẽ. potentiꝰ ⁊i meliꝰ ẽ iuidicans ⁊ de¬
natura mutabił qͣmius bona ⁊ asũmo dõ atq incõmuta¬
bili bono qui bona oiã condidit instituta peccando s̃ ea
ipsa fecis. Quo etiam pecc̃o suo teste. comunett᷑ bonã c̃ditã
se eẽ naturã. Nisi enim magnum ⁊ ipsa lic ñ equale con¬
ditori bonum eẽt. ꝓfecto desertio dĩ tamꝗͣ luminis sui
malũ eiꝰ ẽ non poss. Nam sic̃ cecitas ocłi intiũ ẽ. uidẽ
etiam ipso uitio suo excellentiꝰ ostendit᷑ cetis m̃bris m̃brũ

Expanded text:
Deus ipse illis est, tamquam uita uictusque communis: qui liberum arbitrium Deus ipse illis est, tamquam uita uictusque communis: qui liberum arbitrium eidem intellectuali naturae tribuit tale, ut, si uellet deserere Deum, beatitudinem scilicet suam, continuo praesciret angelos quosdam per elationem, qua ipsi sibi ad beatam vitam sufficere vellent, tanti boni desertores futuros, non eis ademit hanc potestatem, potentius et melius esse judicans enatura mutabilis, quamuis bona et a summo Deo adque incommutabili bono, qui bona omnia condidit, instituta, peccando ea sibi ipsa fecisset; quo etiam peccato suo teste conuincitur bonam conditam se esse naturam. Nisi enim magnum et ipsa, licet non aequale Conditori, bonum esset, profecto desertio Dei tamquam luminis sui malum eius esse non posset. Nam sicut caecitas oculi uitium est et idem etiam ipso uitio suo excellentius ostenditur ceteris membris membrum