comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uam non immerito tui iam¬
dudum non mediocri fuerã
affectus amore. nunc apparet
dilectissime drogo. Et ante quidem
totum pulcrum totum erat amabile
quod cernebaris. sed nescio quid aliud
de te supra id quod uidebam aut au¬
diebam ex te excellentiori dignum ue¬
neratione p̃senseram. N unquid forte
celestis sponsi euuis mnc artius castis
te amplexib impressisti ram tune u
audieras dicentis. ad pͥrde ntissimi
turturem suam animam tuam. tora
pulera amica mea tota pulcra. absq
quod intrinsecus latet: Quid fecistri
Quis hoc credet: Sc̃m̃ te ac religios¬
simum tota ciuitas ꝑsonabat. ita ut
cbil tͥ addi posse crederetur ex omnib
bonis. & tu uelut e scłarib unus mor¬
sterium tanquam scłm deserens ian
tritum xꝑi sarcina collum. noue rurs
crubescis: In te nunc fr̃ ueram ꝓban
Iudicium gͦ tuȩ conũsationis ẽ. quo
nunc cȩpisti. & in quo arbitrabaris t
comp̃hendisse. iam comp̃hendas. Ni¬
mo quippe ꝑfectus. qui ꝑfectior eẽ in

Expanded text:
uam non immerito tui jamdudum non mediocri fueram affectus amore, nunc apparet, dilectissime Drogo. Et ante quidem totum pulchrum, totum erat amabile quod cernebaris; sed ego nescio quid aliud de te supra id quod videbam aut audiebam ex te, excellentiori dignum veneratione praesenseram. Nunquid forte coelestis Sponsi, cujus nunc arctius castis te amplexibus impressisti, jam tunc vocem audieras dicentis ad pudicissimam turturem suam animam tuam: Tota pulchra es, amica mea; tota pulchra, absque eo quod intrinsecus latet? Quid fecisti? Quis hoc crederet? Sanctum te ac religiosissimum tota civitas personabat, ita ut nihil tibi addi posse crederetur ex omnibus bonis: et tu velut e saecularibus unus, monasterium tanquam saeculum deserens, jam attritum Christi sarcina collum novae rursuerubescis? In te nunc, frater, veram . Indicium ergo tuae consummationis est quod nunc coepisti; et in quo arbitrabaris te non comprehendisse, jam comprehenderas. Nemo quippe perfectus, qui perfectior esse non
Abbreviated transcription (Latin):
commendamus in homir
isto. quem uidetis pauꝑtu
& religionem. ut si uni ñ compati¬
mini. alterum in eo reuerramini. qb
nullatenus id ei negare possitis. ꝓprti
quod uos cum tanto labore delonge
requirere curauit. Itaq & si non ꝓs
ipsum certe ꝓpter uos ei succurrite.
quia quantum uos illi sua paupa
tam̃ immo amplius uob̃ illum nue¬
sarium facit sua eque religiositas.
Deniq de multis quos eadem de ca¬
sa iam ad uos misimus. nullum
s recolimus de quo magis dõ placere
sciamus quam si huic beneficeritis. Ual.
titationib nr̃is. Sed in hanc
importunitatẽ urget me xp̃i caritas.
& amicoꝵ necessitas. Hunc itaq & scnẽ
ut uidetis & de domo ut nos scimus re¬
ligiosa ad uos missum. non remitti ua¬
cuum supplicamus. & insuꝑ ut ur̃is lit¬
ttris ad auunculum ur̃m regem. iturũ
munire dignemini. rogamus. Uellem
omnes seruos dĩ si ficri posset ur̃os ficri
debitores. qui ꝓ mammona iniquitatis
quandoq uos recipient in ęterna tab̾

Expanded text:
commendamus in homine isto quem videtis, paupertatem et religionem, ut si uni non compatimini, alterum in eo revereamini: quo nullatenus id ei negare possitis, propter quod vos cum tanto labore de longe requirere curavit. Itaque etsi non propter ipsum, certe propter vos ei succurrite: quia quantum vos illi sua paupertas, tantum, imo amplius, vobis illum necessarium facit sua aeque religiositas. Denique de multis quos eadem de causa jam ad vos misimus, nullum fuisse recolimus, de quo magis Deo placere sciamus, quam si huic benefeceritis. Valettitationibus nostris; sed in hanc importunitatem urget me Christi charitas, et amicorum necessitas. Hunc itaque et senem, ut videtis, et de domo, ut nos scimus, religiosa ad vos missum non remitti vacuum supplicamus: et insuper ut vestris litteris ad avunculum vestrum regem iturum munire dignemini, rogamus. Vellem omnes servos Dei, si fieri posset, vestros fieri debitores, qui pro mammona iniquitatis quandoque vos reciperent in
Abbreviated transcription (Latin):
ttinȩ salub̾rimȩ quod edificationis spu¬
alis ẽ. dep̃hendi. temerario damꝑnate
iudicio: Excepto quia inter amicos
contra ĩ̾utatem nulla debet ẽẽ. meticło¬
sa cum sit ꝑiculosa palpatio & quod
hoc me fateor mouit & mouet. quod il¬
lam inter nos iamante habitam de
sacram̃tis collationẽ in pͥncipio p̃dicti
opusculi. defendere & astruere conatus
estis. In qua utiq collatione si ut̃ȩ
summam sententiȩ bene menuustis.
an assensui conueniat uel congruat.
ecclastico. uos uideritis. Urẽ autẽ inge¬
nuȩ humilitatis ẽ. non erubescere corri¬
gi. si quid aliquando alit sapustis.

Expanded text:
trinae saluberrimae, quod aedificationis spiritutrinae saluberrimae, quod aedificationis spiritualis est deprehendi, temerario damnare judicio? excepto, quia inter amicos contra veritatem nulla debet esse meticulosa, cum sit periculosa, palpatio, quod hoc me, fateor, movit et movet, quod illam inter nos jam ante habitam de sacramentis collationem, in principio praedicti opusculi defendere et astruere conati estis. In qua utique collatione, si vestrae summam sententiae bene meministis, an sensui conveniat  al. congruat ecclesiastico, vos videritis. Vestrae autem ingenuae humilitatis est non erubescere corrigi, si quid aliquando aliter sapuistis.
Abbreviated transcription (Latin):
& coabbi suo hugoni. fr̃ ber-¬
nardus debitum sincerissimȩs
dilectionis affectum. Humb̾tum istũ
iniuste ne aiuint exh̃edatum. cuius
nos ꝓdi amore apd̃ ur̃m comitem
causam tueri suscepimus. de nr̃a confi¬
dentes caritate ut̃o patrocinio cominit¬
timus. ꝑuos ut fidelit̾ sꝑamus terrȩ
principi cęli dño cooꝑante reconcili¬
andum. patriȩ. uxori. filiis. reb & ami¬
cis suis restituendum. Hoc autem sata¬
geniło & egenum de manu peccatoris
ub̾abitis. & oppssoris illius nichilomi¬
nus saluti consuletis. nob quoq uos ñ
mediocrit officiosum ex hibebitis. sed
& officium implendo pacificoꝵ. uob̃
inter filios sedem in excelso collocabitis
De cȩtero ȩpłam illam quam ad me iã
olim scribere sc̃itas ur̃a dignata ẽ. ñ
me sicut uos audisse audiui incendio
tradidisse. sed penes me adhuc seruare
nouitis. Q uid enim hoc luuioris immo
furoris fuisset opus itile & laudabile.
ubi nichil nisi quod sanȩ fidei quod dox¬

Expanded text:
t coabbati suo HUGONI, frater BERNARDUS, debitum sincerissimae dilectionis affectum. Humbertum istum, injuste, ut aiunt, exhaeredatum, cujus nos pro Dei amore apud vestrum Comitem causam tueri suscepimus, de vestra confidentes charitate vestro patrocinio committimus, per vos, ut fideliter speramus, terrae principi, coeli Domino cooperante, reconciliandum; patriae, uxori, filiis, rebus et amicis suis restituendum. Hoc autem satagendo, et egenum de manu peccatoris liberabitis, et oppressoris ipsius nihilominus saluti consuletis: nobis quoque vos non mediocriter officiosum exhibebitis; sed et officium implendo pacificorum, vobis inter filios Dei sedem in excelso collocabitis. De caetero, epistolam illam, quam ad me jam olim scribere Sanctitas vestra dignata est, non me sicut vos audisse audivi incendio tradidisse, sed penes me adhuc servare overitis. Quid enim hoc livoris, imo furoris fuisset, opus utile et laudabile, ubi nihil nisi quod sanae fidei, quod doc
Abbreviated transcription (Latin):
enim: Ergo ne iudicatis indigiim
uel mͥ ad petendum uel uob ad piei¬
dum ut homini xꝑiano quantolbe
apud uos crimine accusato. postau
cipiatis satisfactionem & sic consepi
indulgentiam: Anignoratis quis
minetur. cum acceꝑo tempus ego i¬
cias iudicabo: Quod si iusticias que¬
tomagis iniurias: An non timetse
rursum scripium ẽ. quia in qua m¬
sura mensi fueritis. remetietur uol
An nescitis quia quam facile uos
Humb̾tum. tam facile imino ue¬
pabilit facilius. d̃s theobaldum qͥ
absit exh̾elare possit: Et quiden

Expanded text:
Quid enim? ergone judicatis indignum Quid enim? ergone judicatis indignum vel mihi ad petendum, vel vobis ad praebendum, ut homini christiano, quantolibet apud vos crimine accusato, postqua praesentia recipiatis satisfactionem, et sic consequatur indulgentiam. 2. An ignoratis quis minetur: Cum accepero tempus, ego justitias judicabo? Quod si justitias, quanto magis injurias? An non timetis quod rursum scriptum est: Quia in qua mensura mensi fueritis, remetietur vobis? An nescitis quia quam facile vos Humbertum, tam facile, imo incomparabiliter facilius Deus Theobaldum quod absit! exhaeredare poss
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmisistis. mor tuum inquitare
desinatis. nedum ii ualentem ꝓ se res¬
pondere rep̃henditis. magis hoc ex ca¬
ritatis inopia quam ueritatis fidutia
descendere. totam ꝓ eo respondentem.
ȩccliam audiatis.  humb̾to sicut ro¬
gaui. uos iterum rogo. ut ur̃m ei cũ
poteritis nec consilium desit nec pa¬
trocinium. A¬
in caraualle sunt seruoꝵ di inutilis ser¬
uus sospitatem & pacem. Quod de
nr̃a infirmitate uos audiui fuisse
sollicitum. non mediocrit̃ gratum
babeo. In hoc quippe dum uĩam erga
me agnosco dignationem. dm̃ quoq
uos diligere non dubito. Quando enĩ
tantillum tantus uel nosse dignare¬
mini. nisi ꝓpt̃ dm̃: Cumgͣ constet.
quod diligitis dm̃ & me ꝓpter
ipsum. miror quomͦ ad unam dĩ fidn¬
tia p̃sumptam peticiunculam. nec
iniustam ut puto nec irracionabilem
a uob̾ tam̃ repulsus sum. Si aurum
quod non mei sed di causa. nec tans
quam uob̾ a nob̾ postulaui. quid en
extitit quod acciꝑe non merui:

Expanded text:
permisistis, mortuum inquietare permisistis, mortuum inquietare desinatis: ne, dum non valentem pro se respondere reprehenditis, magis hoc ex charitatis inopia, quam veritatis fiducia descendere, totam pro eo respondentem Ecclesiam audiatis. Pro Humberto, sicut rogavi vos, iterum rogo; ut vestrum ei, cum poteritis, nec consilium desit, nec patrocinium. unt, servorum Dei inutilis servus, sospitatem et pacem. 1. Quod de nostra infirmitate vos audivi fuisse sollicitum, non mediocriter gratum habeo. In hoc quippe dum vestram erga me agnosco dignationem, Deum quoque vos diligere non dubito. Quando enim tantillum tantus vel nosse dignaremini, nisi propter Deum? Cum ergo constet quod diligitis Deum, et me propter ipsum; miror quomodo ad unam Dei fiducia praesumptam petitiunculam, nec injustam, ut puto, nec irrationabilem, a vobis tamen repulsus sum. Si aurum,unum, quod non mei, sed Dei causa, nec tam mihi, quam vobis a vobis postulavi, quid causae exstitit, quod accipere non merui?
Abbreviated transcription (Latin):
dus de clara ualle irreuerb̾atũ
sincerȩ dilectionis affectum. Ad litte¬
ras ur̃ȩ dignationis licet quidem bre¬
iuores quam cuꝑum. longiores tñ
quam meruerun. rescribere largiꝰ
& debui ⁊& uolui. sed festinans nun¬
tius non ꝑmisit. Ne tñ omnino uacu
us recederet. ꝓ tantis quarum me de¬
bitorẽ agnosco bas tantillas quas &
ux expectauit uelocissime redlidi.
Ubi prinium breuit ac ueracit insi¬
nuo. Santiquum nr̃m & dilectorẽ
& dilectum. totis me caritatis iuscerib
oni. famę & opinioni de sc̃itate. de
affectu. quem erga uos me hr̃e ꝓte¬
status sum ꝓpͥȩ conscientiȩ. Nam quod
illuis sententie. quȩ meȩ simplicitati
merito ut mͥ uidebatur scrupulum.
mouebat. oblitum uos eẽ. fatemini.
tam libent accipio. quam letus compen¬
diosam putissimȩ ueritatis assertionẽ
in litteris ur̃is nouissimis lego. ita ut
me potius sensa ur̃a non intellexisse.
quam uos quippiam mali sensisse pene
crediderim. Deuide modestiȩ ur̃ȩ fr̃na

Expanded text:
DUS de Clara-Valle, irreverberatum sincerae dilectionis affectum. Ad litteras vestrae dignationis, licet quidem breviores quam cupierim, longiores tamen quam meruerim, rescribere largius et debui, et volui: sed 49 festinans nuntius non permisit. Ne tamen vacuus omnino recederet, pro tantis, quarum me debitorem agnosco, has tantillas, quas et vix exspectavit, velocissime reddidi. Ubi primum breviter ac veraciter insinuo, antiquum nostrum et dilectorem, et dilectum, totis me charitatis visceribus oni; famae et opinioni, de sanctitate; de affectu, quem erga vos me habere protestatus sum, propriae conscientiae. Nam, quod illius sententiae, quae meae simplicitati merito, ut mihi videbatur, scrupulum movebat, oblitum vos esse fatemini, tam libenter accipio, quam laetus compendiosam purissimae veritatis assertionem in litteris vestris novissimis lego: ita ut me potius sensa vestra non intellixisse, quam vos quidpiam mali sensisse pene crediderim. Deinde modestiae vestrae frat
Abbreviated transcription (Latin):
occasio relinquatur. etiam tunc i¬
mens & dolens uindicem uos exhi¬
b̾e debetis. magis uidelicet ossi cu
compulsus necessitate. quam uind¬
candi libidine. Ubi aute m obiccli
crimen aut minus certum eẽ. cogi¬
scitur. aut excusandum suscipitis
hoc non solum non rennuere. sedo
lbentissime debetis amplecti. letis
nunirum quod salua iusticia piti
ur̃a locum inuenerit. E cce hoc sis
uĩȩ supplieo exunietati. ut sieutl
uob uultis misereri. ita uos humb̾to
misereamini. siuc illa uobis ꝓmissiõe
añica blandiente. beati miscães qm̃ ipi

Expanded text:
occasio relinquatur; etiam tunc tremens et dolens vindicem vos exhibere debetis 50; magis videlicet officii compulsus necessitate, quam vindicandi libidine. Ubi autem objectum crimen, aut minus certum esse cognoscitur, aut excusandum suscipitur; hoc non solum non renuere, sed et libentissime debetis amplecti, laetus nimirum quod salva justitia, pietas vestra locum invenerit. Ecce hoc secundo vestrae supplico Eximietati, ut sicut Deum vobis vultis misereri, ita vos Humberto misereamini: sive illa vobis promissione dominica blandiente: Beati misericordes,
Abbreviated transcription (Latin):
dico. quasi patri meo sꝑuali in confes¬
sione aꝑio. quod patroni loci nr̃i bea¬
tus ioħes & paulus. sepius nos uisi¬
tare dignati sunt: quos ego suꝑ hac
re interrogari feci. & huiusmodi sen¬
tentiam. respondenint. dicebant ꝙ
multitudinẽ angłoꝵ qui ceciderunt.
de illis qui ibi mortui funt. esse
restauratam. Hoc autem seitote qd¬
magnam ur̃i memoriam habuerunt.
finemq ur̃m cito uenturum p̃dixe¬
runt. Quia igitur bene res. & si ñ
scđm hominum desiderium tamen
scđdm dei ꝓpositum euentt: ur̃e erit
prudentiȩ. in ipso de hac re conso¬
lari. cuius solius głam quertis. &
desideratis. Iccirco namq uobis &
extortandi & oꝑandi grãm in hoc
negotio dedit. quia bonum qd̾ in¬
de facturus erat p̃uidit. Ipse igͥ
cursum ur̃m feliciter cõpleat: nos¬
q uobiscum in sua gła constituat.

Expanded text:
dico, quasi patri meo spirituali in confesdico, quasi patri meo spirituali in confessione aperio, quod patroni loci nostri, beatus Joannes et Paulus, saepius nos visitare dignati sunt: quos ego super hac re interrogari feci, et hujusmodi sententiam responderunt, dicebantque multitudinem angelorum qui ceciderant, de illis qui ibi mortui sunt, esse restauratam. Hoc autem scitote,magnam vestri memoriam habuerunt, finemque vestrum cito venturum praedixerunt. Quia igitur 345 bene res, etsi non secundum hominum desiderium, tamen secundum Dei propositum evenit; vestrae erit prudentiae in ipso de hac re consolari, cujus solius gloriam quaeritis et desideratis. Idcirco namque vobis et exhortandi, et operandi gratiam in hoc negotio dedit, quia bonum, quod inde facturus erat, praevidit. Ipse igitur cursum vestrum feliciter compleat, nosque vobiscum in sua gloria constituat.
Abbreviated transcription (Latin):
alicui magno &e multis donis reple¬
to. uidere nequaquam concedit. sic̃
moysi sco facie ad faciem cũ do loqͦn¬
ti. ietro alienigena consilium dedit.
Uidet᷑ itaq m̃ quod om̃ps deus de
hac uia multum fructum fecit. ñ ta¬
men eo ordine quo ipsi iuatores ar¬
bitrabant᷑. Siquidem si hoc qđ cepe¬
rant sicut decet xp̃ranos iuste acreli¬
giose ꝓsequi uellent. deus cũ eis eẽt
ac magnum fructũ ꝑ eos ꝑfecisset.
Sed qm̃ ipsi ad mala sunt de uoluti.
&e hoc nequaquã dm̃qui auctor uiȩ
fuerat ap̃ncipio latere potuit. ut sua
ꝓuidentia in sui dispositione ñ falle¬
retur. malitiam eoꝵ in fuam conũtit
clementiam. & in misit eis ꝑsecutio¬
nes ⁊ afflictiones quib purgati ad reg¬
num ꝑuentre possent. Deniq con¬
fessi sunt. nobis qui redibant qd̾ ui¬
dissent multos ibi morientes. qui li¬
benter se mori dicebant. neq uelle
reueiti. ne ampliꝰ inpeccatis recide¬
rent. Sed ne in dubium ueniat qd̾

Expanded text:
alicui magno et multis donis replealicui magno et multis donis repleto videre nequaquam concedit: sicut Moysi sancto, facie ad faciem cum Deo loquenti , Jethro alienigena concilium dedit . 2. Videtur itaque mihi, quod omnipotens Deus de hac via multum fructum fecit, non tamen eo ordine, quo ipsi viatores arbitrabantur. Siquidem si hoc quod coeperant, sicut decet Christianos, juste ac religiose prosequi vellent; Dominus cum eis esset, ac magnum fructum per eos perfecisset. Sed quoniam ipsi ad mala sunt devoluti, et hoc nequaquam Dominum, qui auctor viae fuerat, a principio latere potuit; ut sua providentia in sui dispositione non falleretur, malitiam eorum in suam convertit clementiam, et immisit eis persecutiones et afflictiones, quibus purgati ad regnum pervenire possent. Denique confessi sunt nobis qui redibant, quod vidissent multos ibi morientes, qui libenter se mori dicebant, neque velle reverti, ne amplius in peccatis reciderent. 3. Sed ne in dubium veniat quod
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ ac gr̃a clare ualł ab̃bi reueren¬
tissimo fr̃. lohannes imiirister suus
qualiscũq casenarii abbas felicit̃
currere. ac felicius xp̃i pietate con¬
summare. Memor dulcedinis ac fa¬
miliaritatis. quã mͥ indigno pietas
ur̃a quondam ex hibuit: aꝑire co¬
gitationes mei cordis paternitati uĩe
quasi coram positꝰ presumo. ur̃a ma¬
gis de mansuetudine confisus. quam
de offensa suspectus. Sꝑo nãq af¬
fectionem ac dilectionem qͣm erga
uos habeo pietatem urãm ñ latere
&e si aliquto etiam stultum dicẽm.
confido uos benigne ac mansuete
quasi patrem filio ignoscere. Dic
re quȩ ñ ita sꝑsꝑe ut forsitan uo¬
lebatis contigit. de uia uͦ iheroso¬
lime loquor multum tristamini.
eo quod eccła dei uelgsa. ñ sicui deside¬
rabitis accreuit. Qua ꝓpter qd̾ mͥ ꝓ
hoc diu cogitanti deus ut credo in cor¬
de miste. uobis humiliter suggero.
minirũ ꝑpendens. quod sepe paruo
cui libet dñs aliqͥd ostendit. quod

Expanded text:
tate ac gratia Clarae-Vallis abbati reverendissimo, frater JOANNES minister suus, qualiscunque Casae-Marii abbas, feliciter currere, ac felicius Christi pietate consummare. 1. Memor dulcedinis ac familiaritatis, quam mihi indigno pietas vestra quondam exhibuit, aperire cogitationes mei cordis paternitati vestrae, quasi coram positus, praesumo, vestra magis de mansuetudine confisus, quam de offensa suspectus. Spero namque affectionem ac dilectionem, quam erga vos habeo, pietatem vestram non latere; et si aliquid etiam stultum dicerem, confido vos benigne ac mansuete quasi patrem filio ignoscere. Dictre, quae non ita prospere, ut forsitan volebatis, contigit de via vero Jerosolymae loquor, multum tristamini: eo quod Ecclesia Dei vel gloria, non sicut desiderabatis accrevit. Quapropter quod mihi pro hoc diu cogitanti Deus ut credo in corde misit, vobis humiliter suggero, nimirum perpendens quod saepe parvo cuilibet Dominus aliquid ostendit, quod
Abbreviated transcription (Latin):
ta interim mala fieri uelitis. Quod
si om̃ino uobis in eo cõplacuerit. ut re¬
tineatis eum. placeat obsecro cõmenda¬
tum habere ipsum: acde inceps addm̃
leuare manus. ut dignet᷑ idoneum ꝓ eo
uirum ꝓ uidere domui illi. Decerero suꝑ
bis que ꝓ commnuni utilitate tociꝰ ordinis
et ꝓaliis quoq negociis eidem abbati dig¬
num umino & necessarium iudicauimͦ
aduos ꝑferenda cõmittere: festinatum
ex poscimꝰ benignitatis ur̃ȩ responsum.
sed responsum facti ñ uerbi

Expanded text:
ta interim mala fieri velitis. Quod ta interim mala fieri velitis. Quod si omnino vobis in eo complacuit, ut retineatis eum; placeat, obsecro, commendatum habere ipsum, ac deinceps ad Deum levare manus, ut dignetur idoneum pro eo virum providere domui illi. De caetero super his quae pro communi utilitate totius ordinis, et pro aliis quoque negotiis eidem abbati dignum, imo et necessarium judicavimus ad vos perferenda committere, festinatum exposcimus Benignitatis vestrae responsum; sed responsum facti, non verbi
Abbreviated transcription (Latin):
quendi: qui ipsi se reliquerunt. Pus-¬
illi dñi sunt in ipsum credentes. ñ de¬
seret eos fidelis seruus ce prudens: is
presertim cui credita uniuersitas. est.
Nempe unuersitatis portio hii. et qui¬
dem pusillus grex. s qui ni fallor me¬
ruerunt partem habere dm̃. acceptu¬
lite timere pusillus grex: quia cõpla¬
cuit patͥ ur̃o dare uobis regnum. De
his interim satis. Abbas trium fonti¬
um bene plantat᷑ erat: ut pote secus
decursus aquarum. Uereor ego ne ar¬
bor bona faciens fructum bonun: ex¬
plantata faciat nullum. Ilidimꝰ int̾¬
dum uitem in pͥma plantatione fecun¬
dam. in scda sterilem. Uidimus lignũ
bene plantatum uirescere: trans plan¬
tatui arescere. Grauiter deinde uul¬
uerastis cormeum si ñ remirtitis eũ:
quia sumꝰ corunum & anima una.
quomͦ portabo solus. sub ducto bacu¬
lo senectutis meȩ: Si de me parum
est moueat uos tocius ordinis plaga
ñ parua: et ne spe incerti boni ramcer¬

Expanded text:
quendi, qui ipsi se reliquerunt. Pusquendi, qui ipsi se reliquerunt. Pusilli Domini sunt, in ipsum credentes: non deseret eos fidelis servus et prudens, is praesertim cui credita universitas est. Nempe universitatis portio hi: et quidem pusillus grex, sed qui, ni fallor, meruerunt patrem habere Deum, acceptulite timere, pusillus grex, quia complacuit Patri vestro dare vobis regnum . De his interim satis. 2. Abbas Trium Fontium bene plantatus erat, utpote secus decursus aquarum. Vereor ego, ne arbor bona faciens fructum bonum, explantata faciat nullum. Vidimus interdum vitem in prima plantatione fecundam, in secunda sterilem. Vidimus lignum bene plantatum virescere, transplantatum arescere. Graviter proinde vulnerastis cor meum, si non remittitis eum: quia sumus cor unum et anima una. quomodo portabo solus, subducto baculo senectutis meae? Si de me parum est, moveat vos totius Ordinis plaga non parva: et ne spe incerti boni, tam cer
Abbreviated transcription (Latin):
catus abbs. modicũ id quodẽ. Uox
turturis audita ẽ in capitulo nr̃o: ex¬
ultauunus & delectati sumus. Plane
eloquium castum: feruidum zelo. cau¬
ꝑtum scientia. Sp̃c uitȩ spirabat in lit¬
teris. sp̃c uehemens. inconans &e incre¬
pans. & emulans. nos dei emulatione.
fateor ñ facile dixerim quid me ampliꝰ
delectari in illis. ur̃a benignitas an nr̃a
utilitas: inclinata maiestas an erecta
humilitas: mordens seueritas an mul¬
cens paternicas. Qui in uobis quantu¬
lum cũq esuriebant iusticiam refec¬
ti sunt. qui minus conpancti sunt:
qui minine confusi sunt: Ita queso¬
ita iugiter faciatis. Sollicitudo que
om̃ib debetur: nullomͦ his quib sp̃a¬
libus debetur subtrahenda ẽ. s ꝓpensiꝰ
exhibenda. Caritas benignaest. dilatare
se ñ minorare nouit. Colligat sane et
alios: s nobiscum. Necalienum ẽ auir̃o
apłacu fouere eiusmodi. qui cũ apłis
loqui possunt: ecce nos reliͥanus om̃ia
ce sequuti sumuste. Non sunt relin-¬

Expanded text:
catus abbas, modicum id quod est. 1. Vox turturis audita est in capitulo nostro: exsultavimus, et delectati sumus. Plane eloquium castum, fervidum zelo, cautum scientia. Spiritus vitae spirabat in litteris, spiritus vehemens, intonans et increpans, et aemulans nos Dei aemulatione. Fateor, non facile dixerim quid me amplius delectarit in illis, vestra benignitas, an nostra utilitas; inclinata majestas, an erecta humilitas; mordens severitas, an mulcens paternitas. Qui in nobis quantulumcumque esuriebant justitiam, refecti sunt; qui minus, compuncti sunt; qui minime, confusi sunt. Ita, quaesoita jugiter faciatis. Sollicitudo quae omnibus debetur, nullo modo his, quibus specialilius debetur, subtrahenda est, sed propensius exhibenda. Charitas benigna est: dilatare se, non minorare novit. Colligat sane et alios, sed nobiscum: nec alienum a vestro apostolatu fovere ejusmodi, qui cum apostolis loqui possunt: Ecce nos reliquimus omnia, et secuti sumus te . Non sunt relin
Abbreviated transcription (Latin):
lius fore non dubito. Illum sane
euagmare suꝑ te gladium non
cunctabor. qui in mat̃no meo pe¬
tore. iacet reconditꝰ continuus
utiq dolor cordi meo & creb̾rimi
ad dm̃ gemitus ꝓte. donec ueni¬
as. Quod si om̃s huius tam pie fe¬
rientis ensis scd̾m duritiam tuam
& cor impenitens frustͣueris ictꝰ
nec possit qnͣdoq dicere anima
tua suuln̾ata caritate. ego sum:
tu de te uid̾is naͣ non solum iam
ueritas s & caritas lib̾abit nos. S
quid dixi. Quomͦ miser. quomͦ lib̾¬
ator esfusis uiscerib filio ꝑeunte:
Non quiescet affectꝰ. & si non seqͣtur
effectꝰ. non sedabitur dolor. non
cessabunt lacrimȩ. Exhibebo tͥ qͣm¬
dui uirero alt̾m samuelem: tu iti¬
uam non alt̾m saulem mͥ. Rogabo
te: rogabo ꝓte ut uenias. Ueni ue¬
ni pͥusqͣm moriam᷑. ut qui dileximꝰ
nos in uita: in morte ñ separemur.

Expanded text:
lius fore non dubito. Illum sane lius fore non dubito. Illum sane evaginare super te gladium non cunctabor, qui in materno meo pectore jacet reconditus; continuus utique dolor cordi meo, et creberrimi ad Deum gemitus pro te, donec venias. Quod si omnes hujus tam pie ferientis cusis, secundum duritiam tuam et cor impoenitens, frustraveris ictus, nec possit quandoque dicere anima tua, Quia vulnerata charitate ego sum; tu de te videris: nam non solum jam veritas, sed et charitas liberabit nos. Sed quid dixi? Quomodo, miser, quomodo liberabor, effusis visceribus, filio pereunte? Non quiescet affectus, etsi non sequatur effectus: non sedabitur dolor, non cessabunt lacrymae. Exhibebo tibi, quamdiu vixero, alterum Samuelem: tu utinam non alterum Saulem mihi Rogabo te, rogabo pro te, ut venias. Veni, veni, priusquam moriamur: ut qui dileximus nos in vita, in morte non separemur.
Abbreviated transcription (Latin):
non multum irasci. qͣntum con¬
fusionis habet: Qm̃ obrem iras¬
cere & noli peccare: si uis nos ub
dm̃ potius non irasci. Nam qd̃
subreptum est tͥ. miserationem
magis qm indignationẽ meret
Himirum homo es: nauigais
sic̾ et omẽ humanum genꝰ m
hoc mari magno & spacioso mani¬
bus ubi reptilia quoꝵ non est nu¬
merus. Quis se iactet. in eo assiduis
non impelli uentis. non iactari flu¬
tibus. Noueris te naufragasse in
eis. ꝑiculũ in falsis fr̃ĩb incidisse.
lterum dico. hȩc ueritas. Deceptus
siusti: & sp̃c mendax in ore pseudo¬
ꝓpħaꝵ supplantauit te. S ecce eua¬
nuit falsitas: luce ueritatis oborta.
si adhuc quod absit ꝑgis in tua
obstinatione ꝑsistere. ego inferĩ¬
te non udicabo: est qui querat &
iudicet. Ego autẽ parco tͥ: dissi¬
mulans & differens interim in uir¬
ga uenire ad te. Porro in miscda
nob̾ curabo si potero: nam id mͥ
sentio familiariꝰ eẽ. & tͥ ꝑsuasibi¬

Expanded text:
non multum irasci, quantum connon multum irasci, quantum confusionis habet? Quamobrem irascere et noli peccare, si vis nos vel Deum potius non irasci. Nam quod subreptum est tibi, miserationem magis quam indignationem meretur. Nimirum homo es, navigans, sicut et omne humanum genus, in hoc mari magno et spatioso manibus, ubi reptilia, quorum non est numerus. Quis se jactet in eo assiduis non impelli ventis, non jactari fluctibus? Noveris te naufragasse in eis, periculum in falsis fratribus incidisse. Iterum dico: haec veritas. Deceptus fuisti, et spiritus mendax in ore pseudoprophetarum supplantavit te. 3. Sed ecce evanuit falsitas, luce veritatis oborta. Si adhuc quod absit! pergis in tua obstinatione persistere; ego te interim non judicabo, est qui quaerat et judicet. Ego autem parco tibi, dissimulans et differens interim in virga venire ad te. Porro in misericnobis curabo, si potero: nam id mihi sentio familiarius esse, et tibi persuasibi
Abbreviated transcription (Latin):
tm̃tum in aliquo patiaris seu
impedim̃tum. illud falsum ẽẽ
non dubites quod tͥ nescio qͦ
uł quib falsiloquis ꝑsuasum
audiuimꝰ quia uidelicet. cogita¬
rem sine ratione & iudicio are¬
gimine fr̃naꝵ animaꝵ quod tͥ
credebam submouere. Non est
hoc uerum. s audi potius de har
re paucis quod uerũ est. Hoc &
ꝓpͥa conscientia. loquar: ego nul¬
latenus uoluissem. Hec ueritas
Si gͦ totũ ħ fuit quod au̾tit cor
tuum. ueritate comꝑta quid re¬
stat nisi ut resipiscas. redeas ad
te. redeas ad nos. arguas insuꝑ
teipsum. leuitatis & credulitatis
incaute. Si enim tm̃ potuit male¬
dicta suspicio ad te alienandum
& p̃cipitandum. qnͣtomagis nc̃
absoluta certitudo ualere dehit
ad erigendum & reuocandum
te: Curpe. est tͥ falsitate posse
seduci: & ueritate reduci ñ posse
Habeat sane ueniam: acquieuis¬
se ad tempꝰ palliate. falsitati.
At uͦ dep̃hensȩ iam & nudate
acqurescere adhuc. imino etiam

Expanded text:
trimentum in aliquo patiaris seu trimentum in aliquo patiaris seu impedimentum, illud falsum esse non dubites, quod tibi a nescio quo vel quibus falsiloquis persuasum audivimus, quia ego videlicet cogitarem sine ratione et judicio te a regimine fraternarum animarum, quod tibi credideram, submovere. Non est hoc verum: sed audi potius de hac re paucis quod verum est. Hoc et propria conscientia loquar, ego nullatenus voluissem. Haec veritas. Si ergo hoc totum fuit quod avertit cor tuum; veritate comperta quid restat, nisi ut resipiscas, redeas ad te, redeas ad nos, arguas insuper te ipsum levitatis et credulitatis incautae? Si enim tantum potuit una maledicta suspicio ad te alienandum et praecipitandum; quanto magis nunc absoluta certitudo valere debet ad erigendum et revocandum te! Turpe est tibi falsitate posse seduci, et veritate reduci non posse. Habeat sane veniam acquievisse ad tempus palliatae falsitati: at vero deprehensae jam et nudatae acquiescere adhuc, imo etiam
Abbreviated transcription (Latin):
& timorẽ dñi non derelinq̃.¬
re. Dicere non posum in qͣnta a¬
maritudine anime meȩ & tͥsticia
cordis scribam ad te iołs km̃e
tationib meis ꝓfic̾e̾ nichil. quia
non capit in te sermo ms. Scrip¬
si semel & denuo nisi fallor & ex¬
igentib peccĩs meis in nullo ad¬
huc respondet mͥ labor m̃s. Ec¬
ce tercio iacto semen. dm̃ om̃po¬
tente dep̾cans. ut non reu̾tatur
ad me uacuum. s ꝓsꝑetur & faci¬
at ad quod illud mitto. letificans
nos tandẽ aliqñ de fructu tue
obedientiȩ & salutis. Si audieris
me immo si exaudierit me ds :
luc̾tꝰ sum filium meum. Si non
sueta orationes uidelicet & lacͥ¬
mas non quidẽ contͣ te. s ꝓte.
Luxi & lugebo & anxia tham sus¬
spiria ex imis uiscerib ꝓ meis uis
cerib. Quis det te ͥ frẽm meum
sugentem ubera matris meȩ
Quis reuocet te mͥ in illam qui¬
etem animi concordiam moꝵ.
societatem sp̃c. serenitatem con¬
scientie. in qua te aliqñ tenui &
possedi: Et ne quod ex me de¬

Expanded text:
et timorem Domini non derelinquere. 1. Dicere non possum in quanta amaritudine animae meae et tristitia cordis scribam ad te, Joannes 2tationibus meis proficere nihil, quia non capit in te sermo meus. Scripsi semel et denuo, nisi fallor: et exigentibus peccatis meis in nullo adhuc respondet mihi labor meus. Ecce tertio jacto semen, Deum omnipotentem deprecans ut non revertatur ad me vacuum, sed prosperetur, et faciat ad quod illud mitto, laetificans nos tandem aliquando de fructu tuae obedientiae et salutis. Si audieris me, imo si exaudierit me Deus, lucratus sum filium meum: si non, sueta, orationes videlicet et lacrymas, non quidem contra te, sed pro te. Luxi, et lugebo, et anxia traham suspiria ex imisceribus. Quis det te mihi fratrem meum sugentem ubera matris meae? quis revocet te mihi in illam quietem animi, concordiam morum, societatem spiritus, serenitatem conscientiae, in qua te aliquando tenui et possedi? 2. Et ne quod ex me de
Abbreviated transcription (Latin):
dixit in nos uł scripsit quod
non decuit aut quomͦ non
decuit. non tam nos lesit qm se
ipsum. Magis iramq ita scriben¬
do suam ꝓdidit leuitatem: qͣm
nr̃m dep̃hendit errorem. Qmͣ qͣm
& si lesisset in aliquo nr̃m tam̃ ñ
erat reponere malum. Attendens
pinde non quid ille mereat᷑. s quid
me decet donari iuiueni etiam auo.¬
bis hanc culpam rogo & supplico:
qͣmagis głiolam qͣm maliciam re¬
dolere uidet᷑. Ita tam̃ ut manum
deinceps inhibeat a scribendis tra¬
ctandisue que supͣ ipsum ẽẽ consti¬
terit. Nam ut liquido satis apparet.
in hoc exiguo quod p̾sumpsit opꝰ
erat stilo & animo maturiori. Cer¬
tum sit enim uob̃ hominẽ licet in
breui pagina. aut non scripsisse.
ut sensit: aut non sensisse ut de

Expanded text:
dixit in nos vel scripsit quod non decuit, vel quomodo non decuit, non tam nos laesit, quam se ipsum. Magis namque ita scribendo suam prodidit levitatem, quam nostrum deprehendit errorem. Quanquam etsi laesisset in aliquo, nostrum tamen non erat reponere malum. Attendens proinde non quod ille meretur, sed quod me decet, donari juveni etiam a vobis hanc culpam rogo et supplico, quae magis gloriolam quam malitiam redolere videtur: ita tamen, ut manum deinceps inhibeat a scribendis tractandisve quae supra ipsum esse constiterit. Nam, ut liquido satis apparet, in hoc exiguo quod praesumpsit, opus erat stilo et animo maturiori. Certum enim sit vobis, hominem, licet in brevi pagina, aut non scripsisse ut sensit, aut non sensisse ut de
Abbreviated transcription (Latin):
pium sc̃ȩ dilectionis affectum. Ut¬
nam sicut cartã iuinc p̾sentẽ. ita &
meam tͥ inentẽ expandere possem.
O si legere posses in corde meo. quid
ibi de amore tuo. suo digito d̾s seribi
dignatus ẽ. certe agnosceres quam
nulla lingua nel penna sufficiat e¬
prunere quod in intimis mn meduls
dĩ sp̃c inprimere potuit. Et nunc
quidem p̃sens sum sp̃u. licet corpe
absens. sed nec mͥ nec ł ẽ. unde appi¬
ream. E st tam̃ penes te unde possil
de me ut cumq conicere & si nondui
cognoscere quod dico. Intra gͦ cor sll
& inspice meum. & uel tantum mͥsl
buc amoris erga te. quantum tͥ cus
me iesse sentis. ne si nos quidẽ
minus. te uͦ ampliꝰ amare p̾sumpie¬
ris. eo nob̾ te p̾ferre puteris. quo &
uincere nos caritate putaueris. Cs¬
nim tus modestiş ẽ. ia potiꝰ sentire. de
nob ut qui te affecit. ita me diligere &
digere acd consilum tuȩ salutis eque
iffecerit & me in obsequium tus di¬
rechionis. I n gͣ inderis quom̃ ine tec̃

Expanded text:
pium sanctae dilectionis affectum. Utinam sicut chartam nunc praesentem, ita et meam tibi mentem expandere possem! O si legere posses in corde meo, quod ibi de amore tuo, suo digito Deus scribere dignatus est! certe agnosceres quam nulla lingua vel penna sufficiat exprimere quod in intimis mihi medullis Dei spiritus imprimere potuit. Et nunc quidem praesens sum spiritu, licet corpore absens; sed nec mihi, nec tibi est unde appaream. Est tamen penes te unde possis de me utcunque conjicere, etsi nondum cognoscere, quod dico. Intra ergo cor tuum, et inspice meum; et vel tantum mihi tribue amoris erga te, quantum tibi erga me inesse sentis: ne, si nos quidem minus, te vero amplius amare praesumpseris, eo te nobis praeferre puteris, quo et vincere nos charitate putaveris. Caeterum tuae modestiae est id potius sentire de nobis, ut qui te affecit ita me diligere et eligere ad consilium tuae salutis, aeque affecerit et me in obsequium tuae dilectionis. Tu ergo videris quomodo me tecum
Abbreviated transcription (Latin):
bunt frumto: Multis occurrentibꝰ
mͥ dicendis tͥ. uix me teneo. Sed qͥi
non lectionẽ sed orationem petis.
adaꝑiat dĩis cortuum in lege sua.
& in p̾ceptis suis. Uał. Id ipsum ips
Guillellnus & Ixo. Quid suꝑ hoc
nob̾ diccinus: Quod uos iudere & ad
quid desidẽmus scitis. Quantũ uͦ. na
nos dicere. nec uos scire potestis. Omi
gͦ din ut nob̾ quo nos p̾isse debuen¬
tis tribuat uel sequi. quatinis & in
hoc tantȩ uos humilitatis magistru
teneamus. cum uidelicet non despeie¬
ritis magist̾ sequi discipulos.

Expanded text:
nt frumento? Multis occurrentibus nt frumento? Multis occurrentibus mihi dicendis tibi, vix me teneo. Sed quia non lectionem, sed orationem petis, adaperiat Dominus cor tuum in lege sua et in praeceptis suis. Vale. 3. Idipsum ipsi Willelmus et Ivo. Quid super hoc 111 vobis dicemus? Quod vos videre, et ad quid desideremus, scitis; quantum vero, nec nos dicere, nec vos scire potestis. Oramus ergo Deum ut vobis, quo nos praeisse debueratis, tribuat vel sequi: quatenus et in hoc tantae vos humilitatis magistrum teneamus, cum videlicet non despexeritis magister s
Abbreviated transcription (Latin):
de serenissimis fontib saluatoris: O
si semel paululum quidẽ de adipe fru¬
menti unde saciatur ierłm degusta¬
res. quam libent᷑ suas crustas roden¬
das luteratoris uideis relinqueres.
Osi uinquam inscola pietatis sub magi¬
stro itiu merear habere sodalem: O si
liceat purificatum priꝰ tui pectoris
uasculum subponere unctioni. quȩ
docet de omnib O quam libens par¬
fumigantes & quasi mͦ de furno ut aiuiti
recens tractos. de celesti largitate crebro
xꝑe siuis pauꝑib frangit. U tinam si
suȩ stillare dignetur indulcedine siu
piuꝑi ds. mox cam tͥ possem re fundͥ
& rursum a te uicissim recipe quod
senseris. Exꝑto crede. aliquid ampls
iueiies in silius quam in libris.
Lugna & lapides docebunt te. quod
magistris audire non possis. An non
putas posse te sugere mel de petra.
oleiunq de saxo durissimo: An non
montes stillant dulcedine. & colles
fluent lac & mel. & ualles habunda¬

Expanded text:
de serenissimis fontibus Salvatoris? 2. O de serenissimis fontibus Salvatoris? 2. O si semel paululum quid de adipe frumenti, unde satiatur Jerusalem, degustares! quam libenter suas crustas rodendas litteratoribus Judaeis relinqueres! O si te unquam in schola pietatis sub magistro Jesu merear habere sodalem! O si mihi liceat purificatum prius tui pectoris vasculum supponere unctioni quae docet de omnibus! O quam libens tibfumigantes, et quasi modo de furno, ut aiunt, recens tractos, de coelesti largitate crebro Christus suis pauperibus frangit! Utinam si editati suae, stillare dignetur in dulcedine sua pauperi Deus, mox eam tibi possem refundere, et rursus a te vicissim recipere quod senseris! Experto crede: aliquid amplius invenies in silvis, quam in libris. Ligna et lapides docebunt te, quod a magistris audire non possis. An non putas posse te sugere mel de petra, oleumque de saxo durissimo? An non montes stillant dulcedinem, et colles fluunt lac et mel, et valles abunda
Abbreviated transcription (Latin):
ilecto suo henrico murdac
rum si inter ꝓspa fluctuas & aduersa
qui necdum statusti sup petram pedes
quid dicam: Oculus d̃s non uidit abꝰq
te. quȩ p̾parasti diligentibꝰ te. Si tu frͣ
qui ut audiui ꝓpħas legis. putas intel¬
ligis quȩ legis: Nam si intelligis. sen¬
tis utiq sensum ꝓpħicȩ lectionis ẽẽ. xꝑm.
Que iudelicet si apphendere cupis. citiꝰ
illum sequendo quain legendo consequi
potes Quid queris uerbum in uerbo.
quod iam caro factum p̾sto ẽ. oculis: Lã
cium de latibulo ꝓpħatum egressꝰ ẽ. ad
oculos piscatoꝵ. iam de moute umbroso
& condenso tanquam sponsꝰ de thalamo
suo. ꝓsiluut in campum euangłii. Lã
qui ht aures audiendi. audiat illum
clamantẽ in templo. Qui sitit. ueiuat
ad me & bibat. Et uenite ad me om̃s
qui laboratis & onerati estis. & ego uos¬
reficiam. Tu gͥ times deficere. ubi se
ueritas ieficere te ꝓmittit: Certe si
tñ te delectat tenebrosa aqua in nu¬
bib aeris. quanto iocundiꝰ haur ias

Expanded text:
ilecto suo HENRICO MURDACHrum si inter prospera fluctuas et adversa, qui necdum statuisti supra petram pedes quid dicam! Oculus, Deus, non vidit absque te, quae praeparasti diligentibus te . Sed tu, frater, qui, ut audivi, Prophetas legis, putas intelligis quae legis? Nam si intelligis, sentis utique sensum propheticae lectionis esse Christum. Quem videlicet si apprehendere cupis, citius illum sequendo, quam legendo consequi potes. Quid quaeris verbum in Verbo, quod jam caro factum praesto est oculis? Jam enim de latibulo prophetarum egressus est ad oculos piscatorum; jam de monte umbroso et condenso, tanquam sponsus de thalamo suo, prosilivit in campum Evangelii. Jam qui habet aures audiendi, audiat illum clamantem in templo: Qui sitit, veniat ad me, et bibat ; et: Venite ad me, omnes qui laboratis et onerati estis, et ego reficiam vos . Tu ergo times deficere, ubi se Veritas reficere te promittit? Certe si tantum te delectat tenebrosa aqua de nubibus aeris, quanto jucundius haurias
Abbreviated transcription (Latin):
execietis. Putarẽ inquã głam uo¬
b esse: si dicere possetis. & uos. Odi¬
ui eccłam malignantium: et cũ im¬
piis ñ sedebo. Nũqͥd solum dece¬
bat zelus ille ꝓpħam & ñ hodie
quoq a dñi sacerdote requirit᷑.
dequo dicebat nonne qui oderunt
te dñe oderã & suꝑ inimicos tuos
tabescebam Optarẽ sane ut salua
ur̃a serenitate id quoq eloquar
hunc relũ uosexercuisse inpuerũ
regẽ qͥ ñtã pueriliter quã crudeli¬
ter sine causa irrita fecit &e ur̃a
sana consilia ce sua pacta. sine cau¬
sa regnũ suũ conturbat. bella ubiq
celis terrisq suscitat. eccłas uastat.
sacra temerat. exaltat iniquos. bo¬
nos ꝑsequit᷑. ꝑimit in nocentes. Hec
inquã uellẽ uosdolere. his contia-¬
dicere & resistere qͦd in uobẽ. Sed
meũ ñẽ magistrũ docere ioslenum.
minꝰ aut̃ rep̃henese ep̃m. qui magis
me & alios peccantes redarguere &e
errantes corrigerẽ debet. En quan¬

Expanded text:
exsecretis. Putarem, inquam, gloriam voexsecretis. Putarem, inquam, gloriam vobis esse, si dicere possetis et vos: Odivi ecclesiam malignantium, et cum impiis non sedebo . Numquid solum decebat zelus ille prophetam, et non hodie quoque a Domini sacerdote requiritur, de quo dicebat: Nonne qui oderunt te, Domine, oderam, et super inimicos tuos tabescebam? Optarem sane ut salva vestra Serenitate id quoque eloquar hunc zelum vos exercuisse in puerum regem, qui, non tam pueriliter quam crudeliter, sine causa irrita fecit et vestra sane consilia, et sua pacta. Sine causa regnum suum conturbat: bella ubique coelis terrisque suscitat: ecclesias vastat, sacra temerat, exaltat iniquos, bonos persequitur, perimit innocentes. Haec, inquam, vellem vos dolere, his contradicere et resistere, quod in vobis est. Sed meum non est magistrum docere Joslenum, minus autem reprehendere episcopum, qui magis me et alios peccantes redarguere et errantes corrigere debet. En 208 quan
Abbreviated transcription (Latin):
Et qm̃ ut uideo ñ dũ qui erit indig¬
natio ur̃a. que forsitam aduersus
eccłȩ. conculcatores iustius incandu¬
isset: etiam dico scinaticos uos aut
fomitem ẽẽ scandali. nec dixi nec
scripsi. nec credidi. & dico securꝰ. nel
uereor qd̾ me mea pagina arguat
mendatii. Scrutamini eã si placet.
et si ita inueneritis reũ me fatebor.
grandis sacrilegii. & reuera sicut
notatis sp̃u blasphemiȩ agitatum
illa scripsisse. Ne tamen humillo
satis factio sp̃m ideat᷑ exeluders
libtatis. dolui fateor &x: doleo quos
nundũ ea uos lib̾tate qua deceret
cõpimꝰ xp̃i ulcisci in iurias. eccłȩ de
fendere lib̾tatẽ. Dolor iste cõpulit
me scribere dura: ñ tam̃ illa quȩ
inpingitis. Putaueram siqͥdẽ &
ad huc putarẽ nisi timerẽ uob̾ in hoc
cẽ molestꝰ. nequaquã susticere qd̾
scłmatis ñ estis auctores nisi & eos
qui sunt cuiꝰ cũq dignitatis fint.
tota libertate prouirib coherceatis.
et eorũ consilium atq consortium

Expanded text:
oniam, ut video, nondum quievit indignatio vestra, quae forsitan adversus Ecclesiae conculcatores justius incanduisset, etiam vobis dico: schismaticos vos aut fomitem esse scandali, nec dixi, nec scripsi, nec credidi, et dico securus; nec vereor quod me mea pagina arguat mendacii. Scrutamini eam, si placet: et si ita inveneritis, reum me fatebor grandis sacrilegii, et revera, sicut notatis, spiritu blasphemiae agitatum illa scripsisse. 2. Ne tamen humilis satisfactio spiritum videatur excludere libertatis, dolui fateor, et doleo, quod nondum ea vos libertate, qua deceret, comperimus Christi ulcisci injurias, Ecclesiae defendere libertatem. Dolor iste compulit me scribere dura, non tamen illa quae impingitis. Putaveram siquidem et adhuc putarem, nisi timerem vobis in hoc esse molestus nequaquam sufficere quod schismatis non estis auctores, nisi et eos qui sunt, cujuscunque dignitatis sint, tota libertate pro viribus coerceatis, et eorum consilium atque consortium
Abbreviated transcription (Latin):
inime quidẽ ego sp̃m blas¬
phemie habere me arbitior
s nec cuiquã maledixisse aut ma¬
ledicere uelle me scio. pͥncipi pre¬
sertim popłi mei.
Ceterũ quicqͥd illud
quo se lesam ur̃a dig¬
nitas
iudicat: peto ueniã. Scio enĩ quis
dixit. Blasphemam᷑ & obsecramus.
Dico gͦ cũ beato iob. que locutꝰ sũ uti¬
nam ñ dixissẽ. & ult᷑ ñ addam. Iam

Expanded text:
inime quidem ego spiritum blasphemiae habere me arbitror, sed nec cuiquam maledixisse, aut maledicere velle me scio, principi praesertim populi mei. Caeterum quidquid illud sit, quo se laesam vestra Dignitas judicat, peto veniam. Scio enim qui dixit: Blasphemamur, et obsecramus . Dico ergo cum beato Job: Quae locutus sum, utinam non dixissem: et ultra non addam . Jam,
Abbreviated transcription (Latin):
Et ego de hac re ad ipsum quoq
solito ausu scripsissem. si non sen¬
sissim ipsum quicqͥd scribimꝰ mi¬
nus solito acceptare. Queso do¬
lete uos qui monachi estis uicem
magistri ur̃i beati benedicti: cui
iam ut uidetis ꝓpe est ut ubiq
contͣdicat᷑ & ꝑeat om̃is uigor mo¬
nastice disciplinȩ. monachis ad¬
u̾sus abb̃es suos cornua sum̃tib
de manu forti.

Expanded text:
Et ego de hac re ad ipsum quoque Et ego de hac re ad ipsum quoque solito ausu scripsissem, si non sensissem ipsum, quidquid scribimus, minus solito acceptare. Quaeso, dolete vos, qui monachi estis, vicem magistri vestri beati Benedicti: cui jam, ut videtis, prope est ut ubique contradicatur, et pereat omnis vigor monasticae disciplinae, monachis adversus abbates suos cornua sumentibus de manu forti.
Abbreviated transcription (Latin):
sic insurgeret in magistrum &
tͣderet sanguinẽ iustum. Felix ma¬
gist̃ cui cum magistro om̃ium cõ-¬
pacis mee. in quo sꝑabam. qui e¬
debat panes meos magnificauit
suꝑ me supplantationẽ. Et olĩ
quide eratis contͣ apłm petrũ do¬
minãtes in clerum. immo & contͣ
coapłm eius paulum dñ ab amini
fidĩ totius orbis. At nunc nouũ
aliquid ad didistis. usurpantes
amplius & in ipsam religionem.
Quid restat. nisi ut adiciatis & ip¬
sis scĩs angłis dñari. Nisi quod
in hoc posterior udas pͥorem ui¬
cisse n̾sutia. & fraude uidr. quod
cum illius facinus condiscplĩ hor¬
ruerint uniu̾si. iste callidior po¬
tuit ad conuendum inmo ad
fauendum suȩ maliciȩ non quos.¬
libet s ipsos apłoꝵ principes cir¬
cumuenire. Non imputo dño
meo cui tanqͣm homini subripi
potuit: & hoc oro ne ds imputet.
Absit autem ubi ueritatẽ agnoue¬
rit. ut pualeat tam execbilis ma¬
ligni huns sacrilegusq conatꝰ.

Expanded text:
sic insurgeret in magistrum, et sic insurgeret in magistrum, et traderet sanguinem justum. Felix magister, cui cum Magistro omnium compacis meae, in quo sperabam, qui edebat panes meos, magnificavit super me supplamationem . Et olim quidem eratis, contra apostolum Petrum, dominantes in clerum ; imo et, contra coapostolum ejus Paulum, dominabamini fidei totius orbis : at nunc novum aliquid addidistis, usurpantes amplius et in ipsam religionem. Quid restat, nisi ut adjiciatis et ipsis Angelis sanctis dominari? Nisi quod in hoc posterior Judas priorem vicisse versutia et fraude videtur: quod cum illius facinus condiscipuli horruerint universi; iste callidior potuit ad connivendum, imo ad favendum suae malitiae, non quoslibet, sed ipsos Apostolorum principes circumvenire. Non imputo domino meo, cui, tanquam homini, subripi potuiAbsit autem, ubi veritatem agnoverit, ut praevaleat tam exsecrabilis maligni hujus sacrilegusque conatus!
Abbreviated transcription (Latin):
rit & dirupuerit: s extant lut̾e
integre & bullatȩ. nec ui eas sic̃
mentit᷑ amisit. s sponte dimisit
consilio utiq comitis theobaldi
& nr̃o. Dicit᷑ quoq quod quosd̾a.
monachos in captionẽ posuerit.
atq id quide falsum. S si quos¬
dam turbatores & conspiratores
i diu̾sa claustra diuisit. ne si¬
mul positi plus nocerent. quis
noc recte iudicans rep̾hendat
lam de terris & bonis eccłiȩ quasi
distcͣtis & alienatis & datis ab eo
cognatis suis. coram uen̾abilib
ep̃is suessionensi & authisiodoren¬
si. comite theobaldo aduocato
utiq monast̾ii satis responsum ẽ:
& adhuc respondet᷑ sic illum de-¬
disse suis qͦmͦ alienis. id est ad e¬
undẽ censum uł consuetudinẽ.
Porro aut̃e a scło non est audi-¬
tum. quod monachꝰ rebellis. suꝑ¬
bus. ambitiosus. pͥuilegiũ ꝓpͥe li¬
b̾tatis ex apłica auctoritate me¬
ruerit. Atemꝑe uidȩ scariothis
non est inuentꝰ similis illi: qui

Expanded text:
rit, et diruperit. Sed exstant litterae rit, et diruperit. Sed exstant litterae integrae et bullatae: nec vi eas, sicut mentitur, amisit, sed sponte dimisit, consilio 227 utique comitis Theobaldi, et nostro. Dicitur quoque quod quosdam monachos in captionem posuerit. Atque id quidem falsum. Sed si quosdam turbatores et conspiratores in diversa claustra divisit, ne simul positi plus nocerent, quis hoc recte judicantes reprehendat? Jam de terris et bonis ecclesiae quasi distractis et alienatis, et datis ab eo cognatis suis, coram venerabilibus episcopis Suessionensi et Autissiodorensi, comiteque Theobaldo, advocato utique monasterii, satis responsum est, et adhuc respondetur, sic illum dedisse suis, quomodo alienis, id est ad eumdem censum vel consuetudinem. 3. Porro autem a saeculo non est auditum quod monachus rebellis, superbus, ambitiosus, privilegium propriae libertatis ex apostolica auctoritate meruerit. A tempore Judae Iscariotis non est inventus similis illi, qui