comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ diabłs. diabolus ⁊ homo. quid adũsus dmn̾
drent ñ hrent. Diabolus enim de iniuria di
lenter. abduxit. ⁊ uiolent tenuit. homo ⁊̃ iui¬
rius dõ conuic̾e̾t᷑. qi p̃cepta eiꝰ ꝯtempsit :ͭ se alie¬
no dño mancipioauit. De hominis ⁊̃ inuiria:
one decep̃. ⁊ post mala inferendo: lesit. Iniuste gͥ
diabolus qͣnt̾ ad se: tenebat hominẽ. s hõ iuste
tenebat᷑. qi diabolus nũqͣm muit potestatem¬
hoĩ̾em lib̾are uellet sola uissionis uirtute ho¬
minem potãt retissime lib̾are. S ob ca̾m pre¬
missam: iusticia humilitatis uti uoluit. qmi
dum in carne mortali crucifitꝰ est. ustiticati
sumus .i. ꝑ remissionem pecc̃õꝵ eruti de pote¬
state diaboli. ⁊ ita axp̃o iusticia diabolus uictꝰ¬

Expanded text:
 homo, diabolus et homo quid adversus Deum dicerent non haberent. Diabolus enim de injuria Deilenter abduxit, et violenter tenuit. Homo etiam injurius Deo convinceretur, quia praecepta ejus contempsit, et se alieno dominio mancipavit. De hominis injuria one decepit, et post mala inferendo laesit. Injuste ergo diabolus, quantum ad se, tenebat hominem, sed homo juste tenebatur, quia diabolus nunquam meruit potestatemhominem liberare vellet, sola jussionis virtute hominem potuit rectissime liberare; sed ob causam praemissam justitiae humilitatis uti voluit. Qui dum in carne mortali crucifixus est, justificati sumus, id est, per remissionem peccatorum eruti de potestate diaboli; et ita a Christi
Abbreviated transcription (Latin):
nis ex̃citatus pp̃ exercitacionem simiłr
instituta sunt. quia cum homo ociosus
et non possit. ꝓoponitur ei utilis ⁊ salu¬
bris exercitacio insacramentis. qua ua¬
nam ⁊ noxiam declinet occupacionẽ.
Non enim facile capitur a temptatore:
qui bono uacat exerciciõ uñ ieix monet.
Semꝑ aliquid oꝑis facito: ut te occupa¬
tũ diabolus inueniat.
De triplici gñe

Expanded text:
nis exercitatus. Propter exercitationem similiter instituta sunt, quia cum homo otiosus esse non possit, proponitur ei utilis et salubris exercitatio in sacramentis, qua vanam et noxiam declinet occupationem. Non enim facile capitur a tentatore, qui bono vacat exercitio. Unde Hieronymus monet: Semper aliquid operis facito, ut te occupatum diabolus inveniat. 4. De triplici ge
Abbreviated transcription (Latin):
poĩto cecidit. appareat eẽ clampnatã siue seqͣntͤ
nupcie siue ñ dampnat᷑ eiñ ꝓpoĩti fraus. dãp¬
in bapõ ꝓfessi sunt. Si autẽ ꝓuolũtate nubendi
dampnant᷑. si eam ostat affectui mancipau̾int.
reuocandum id ẽẽ inirritum. easq arcendas

Expanded text:
cidit, appareat esse damnatam, sive sequantur nuptiae, sive non. Damnatur enim propositi fraus; damin Baptismo professae sunt. Si autem pro voluntate nubendi damnantur, constat si eam effectui mancipaverint, revocandum id esse in irritum, easque arcendas
Abbreviated transcription (Latin):
igitur inpotencie s potencie imputandum est: ꝙ
ista non potest. Uñ aub̃ ixu. libro detͥnitate. M̾ag¬
na inquid di potencia est. ñ posse mentiri. Sunt
enum qͥda in alnisreb potencie deputanca sun
In aliis uõminume⁊ que in aliis laucdabilia sunt:
in aliis rep̃hẽsibilia st̃. Nongͦ iõ deus minus po¬
tens est q peccare ñ pot̾. cum omĩpotens nullate¬
falli uel mori. Uñ aub̃ inli. de simbolo. Deui õĩpo¬
tens ñ pot̾ mori. ñ pot̾ falli. ñ pot̾ miserfĩ. ñ pot̾
unci. ħ utiq ⁊ huius mͦi absit. ut possit oim̃p̃s.
Si enim huinsmͦ passionib atq defectib subici
posset omnipotens minime foret. ⁊ iñ monstrat᷑
tñ ħ⁊ in aliis oꝑari¬

Expanded text:
ndum est, quod ista non potest, unde Aug., in lib. 15 de Trin.: Magna, inquit, Dei potentia est non posse mentiri. Sunt enim quaedam quae in aliis rebus potentiae deputanda sunt, in aliis vero minime; et quae in aliis laudabilia sunt, in aliis vero reprehensibilia sunt. Non ergo ideo Deus minus potens est, quia peccare non potest, cum omnipotens nullatelo: Deus omnipotens non potest mori, non potest falli, non potest miser fieri nec potest vinci; hec utique et huiusmodi absit, ut possit omnipotens. Si enim huiusmodi passionibus atque defectibus subici posset, omnipotens minime foret; et inde monstrattamen hec in aliis oper
Abbreviated transcription (Latin):
tũ .ꝙ. ẽ pr̃em d̾re qi et si filiũ ñ genuisset
nil ꝓhib̾et dr̃e eũ ingenitũ. ⁊ sigignat
quisq filiũ ñ ex eo ipm ẽ ingenitus quia
geniti hoĩes gignunt alios. ñgͦ id̃ dicit᷑
pater: quia ingenitꝰ. Ideoq cũ de deo pr̃e¬

Expanded text:
tum, quod est Patrem dicere; quia etsi Filium non genuisset, nihil prohiberet dicere eum ingenitum. Et si gignat quisque filium, non ex eo ipse est ingenitus; quia geniti homines gignunt alios. Non ergo ideo dicitur Pater quia ingenitus. Ideo cum de Deo P
Abbreviated transcription (Latin):
illa faciendo die sufficiebał. ad qd̾
dici potest qm̃ lux illa forte suꝑiores par
diei fulgor auctus est Ampliori emĩ mł̾to
luiceradiaut dies postea ꝗͣ añ. Siuero qrͣ¬
potest dici ut deea corpus soł formatũ. aut
in ea parte celi ẽẽ in quasol ẽ. ñ qd ip̃a sitsol.

Expanded text:
illa ad faciendum diem sufficiebat. Ad quod dici potest quoniam lux illa forte superiores partdiei fulgor auctus est. Ampliori enim multo luce radiavit dies postea, quam ante. Si potest dici aut de ea corpus soli formatum, aut in ea parte coeli non esse in qua sol est; non quod ipsa sit sol,
Abbreviated transcription (Latin):
mers: penetemꝑales sũt. q̃uersatiles sũt:
qm̃ temꝑa uocalubilia sunt. Illa ergo ad
custodiam ligninite iõposita sunt ante
ꝑadisum: qi aduitam non reditur nisiper
temporaliũ. d
An ho añ ꝑ ec̃ẽ comederit de

Expanded text:
meus poenae temporales sunt, quae versatiles sunt, quia tempora volubilia sunt. Illa ergo ad custodiam ligni vitae ideo posita sunt ante paradisum, quia ad vitam non reditur nisi pertemporalium. 6. An homo ante peccatum comederit de
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsistat. Indo̾ aũ motꝰ nullꝰ ẽ. Sic̃ gͦ ercalore
re facta motione uł mutatione. Ita ex dd̃i uo¬
luntate noua hñt ẽẽ sine mittatione aucto¬
Aristoti

Expanded text:
stat, in Deo autem motus nullus est. Sicut ergo ex calore re facta motione vel mutatione: ita ex Dei voluntate nova habent esse sine mutatione auctoAristot
Abbreviated transcription (Latin):
na gruebat. mexoditus: non in congrue
accepisseputatur. ⁊ adillam non studio
ueldisciplina aliqͣ ꝑ interuallumtꝑis ꝓ¬
fecisse. s ab ex ordio sue dditionis diu̾init
illam ꝑcepisse.

Expanded text:
congruebat, mox conditus non incongrue accepisse putatur, et ad illam non studio vel disciplina aliqua per intervalla temporis profecisse, sed ab exordio suae conditionis divinitus illam pe
Abbreviated transcription (Latin):
enim deus qd̾ in quocumq die comedere¬
tis ex eo: aꝑientur occłi uestrr⁊ eritis sicit
dii scientesbo. ⁊ ma. attendeordinem acꝑ
gressum humane ꝑdicionis. Primo deus
dix̾at quacũq die comeditis ex eo: mor¬
tẽ moriemini. Dem̃ mulier dixit. Nefor¬
te moriamur. Nouissime serpens dixit.
sle q̃q̃ moriemini. Ds affirmauit. Muli¬
er: qiambigendo illd̾ dixit. Diabolus
negauit. Que gͥdubitauit: ab afficmã¬
te negauit. recessit.⁊ neganti aꝑꝓinqͣuit.
Deu̾ suciadiabłi qͥut facilius ꝑsuadẽt.¬

Expanded text:
in quacumque die comederitis ex eo, aperientur oculi vestri et eritis sicut dii, scientes bonum et malum. Attende ordinem ac progressum humanae perditionis. Primo Deus dixerat: Quacumque die comederitis ex eo, morte moriemini; deinde mulier dixit: Ne forte moriamur; novissime serpens dixit: Nequaquam moriemini. Deus affirmavit, mulier quasi ambigendo illud dicit, diabolus negavit; quae ergo dubitavit, ab affirmante recessit, et neganti appropinquavit. 4. De versutia diaboli, qu
Abbreviated transcription (Latin):
pensacionẽ reciꝑe. qd̾ m bonis fĩ nonambi¬
ginus.⁊ in malis forte ⁊̃ sit Satis iam appa¬
ret ꝗ illi de ppha induxerunt.: ñ face̾ peis
qui dnt̃ ei qͥ crimen i reseruat. de aliouem
amp̃stari. ꝑpenitenciã alias qͦ auctorita

Expanded text:
pensationem recipere, quod in bonis fieri non ambipensationem recipere, quod in bonis fieri non ambigimus, et in malis forte etiam fit ita. Satis jam apparet quod illi de prophetia induxerunt, non facere pro eis qui dicunt ei qui crimen sibi reservat, de alio veniam praestari per poenitentiam. Alias qu
Abbreviated transcription (Latin):
inter ip̃a slagella pentenciam egerũt.cre¬
dentes indm hebreoꝵ. qmͣ ⁊ si breuem.⁊ mo¬
porale flagellum ñ corriguntur. Post eter¬
naliter pumãt᷑. ibidem ostendit agens de
fideli dep̃henso in adult̾io. qui decollatur.
ubi ostendit leia pecc̃ã. brem ⁊ tempora¬
li supplicio p̾gari. Magna uero: dnitnis. et¬
nsq iupplicus reseruari. ita inquiens. Q
hic b̾ui pena pimãt᷑: ut frustrent᷑ incruciatꝰ
eternos. ad qđ respondemus dm̃ ut om̃iũ
rerum: ita supplicioꝵ quoq scire mensuras.
⁊ ñ p̾ueniri sentenciam iudicis. nec illi inpec¬
catorem ex̾cende de hĩc pene auferri potesta¬
tem.⁊ magnum pece̾. magnis dint̾rus q lui
cruciatib. Si quis pͥunitus sit. ut ille qui¬
presentis supplicio compensata sit. lei̾ns i
culpa leiu supplicio compensat᷑. hic satis ĩ¬
supplicio. ⁊ in futo pumenda eternaliter
de quib pentencia ñ agit interflagella.
leurauero q̃ hicpnimint᷑ lem pena. com¬

Expanded text:
inter ipsa flagella poenitentiam egerunt, credentes in Deum Hebraeorum, quam etsi brevem et moporale flagellum non corriguntur, post aeternaliter puniantur, ibidem ostendit, agens de fideli deprehenso in adulterio, qui decollatur. Ubi ostendit levia peccata brevi et temporali supplicio purgari, magna vero diuturnis aeternisque suppliciis reservari, ita inquiens: Quhic brevi poena puniantur, ut frustrentur in cruciatus aeternos. Ad quod respondemus, Deum ut omnium rerum, ita suppliciorum quoque scire mensuras; et non praeveniri sententia judicis, nec illi in peccatorem exercendae dehinc poenae auferri potestatem, et magnum peccatum magnis diuturnisque lui cruciatibpraesenti supplicio compensata sit; leuis enim culpa leui supplicio compensatur. Ex quo supplicio, et in futuro punienda aeternaliter, de quibus poenitentia non agitur inter flagella; levia vero quae hic puniuntur, levi poena com
Abbreviated transcription (Latin):
ciitatem.⁊ suꝑ altam ñ pluit. ⁊ eamdem
aiuitatem ex parte compluit. ⁊ ex parte ari¬
dam relinquit. cũ ille qui ꝓximuĩ odit. ab
aliis uicus se corrigit: una eadẽq cuntã
ex parce compluitur. ⁊ ex parte artoare¬
manet. qr sunt quidã qui cũ quedã uicia
resecent.: maliis gͣuit̾ ꝑdurant. Itẽ ambo.

Expanded text:
civitatem, et super alteram non pluit. Et eamdem civitatem ex parte compluit, et ex parte aridam reliquit. Cum ille qui proximum odit, ab aliis vitiis se corrigit, una eademque civitas ex parte compluitur, et ex parte arida remanet, quia sunt quidam, qui cum vitia quaedam res
Abbreviated transcription (Latin):
Iõq ⁊ sinulla fuissẽt futura: eẽt tñ in dõsciencia
eadem: que modo est. nec minor eẽt quammꝰ.
nec maior est quam eẽt. Sciurt gͦ dens ab et̾no
eternum ⁊ omẽ ꝙ futurum erat ⁊scunt inunu¬
cabilit̃. scit quoq non mimis p̃tĩta uel futura:
quam p̃sencia ⁊ sua et̾na sapiã ⁊ inmutabili
scit ip̃e omĩa que sciuntur. Om̃is enimratio suꝑ¬

Expanded text:
Quamvis ergo nulla fuissent futura, esset tamen in Deo scientia, eadem quae modo est, nec minor esset quam modo, nec major est, quam esset. Scivit ergo Deus ab aeterno aeternum, et omne quod futurum erat scivit immutabiliter. Scit quoque non minus praeterita vel futura, quam praesentia, et sua aeterna sapientia et immutabili scit ipse omnia quae sciuntur. Omnis enim ratio sup
Abbreviated transcription (Latin):
ic ꝯsid̾andum ẽ quid appelletur oido.
Deiñ utr̃ ab ipsa c̾ãtione fiũt distinctio
illoꝵ ordinum. Ordo angłoꝵ: dr̃ multitudo
celestium. spĩum. qui inter se maliquo nu¬
mẽ gr̃e similantur. sicut ⁊ in naturalium da¬
toꝵ num̾e ꝯueniunt. Ut ũbi gr̃a Seraphin
dnͣr: qui p̃aliis ardent in caritate. Seraphĩ
enim interpt᷑ ardens uł fuccendens. Cheru¬
bin qui p̃aliis in scĩa eminent. Cherubin
ni aũt uocantur ut bs̃ g̾g ait. qui tanta di¬
uinitatis grã replentur. ut ineis sedeat ds̃.
tes tͣnscendunt. Principatus dnͣr: qui sibi
sub̃tis que sunt agenda disponunt. eisq¬
ranunciant. Angłi: qui minora

Expanded text:
considerandum est quid appelletur ordo; deinde utrum ab ipsa creatione fuerit distinctio illorum ordinum. Ordo autem dicitur multitudo coelestium spirituum, qui inter se in aliquo munere gratiae similantur, sicut et in naturalium datorum munere conveniunt. Ut, verbi gratia, seraphin dicuntur qui prae aliis ardent charitate; seraphin enim interpretatur ardens vel succendens; cherubin, qui prae aliis in scientia eminent; cherubinni ergo vocantur, ut Gregorius ait, qui tanta divinitatis gratia replentur, ut in eis sedeat Deus, tes transcendunt: principatus dicuntur qui sibi subjectis quae sunt agenda disponunt, eisqra nuntiant; angeli qui minora
Abbreviated transcription (Latin):
tu rerum. s mirabiliter fc̃a sunt. abscondi¬
te cãeindõfuerũt. Quox unũ erat: qd̃ mu¬
lier facta est delatere iuri dormientis. Nõ
hũit pͥma rerũꝯditio. ut semina sic fieret.
sut fĩposset. ne ꝯtra cãas quas d̾s uolunta¬
rie instituit. mutabili uoluntate aliquid
facere putaretus
Deanima mulieris qd̾
ñ est exanima iuiri ut quid am putauer̃
dicentes ammas esse ex tra duce

Expanded text:
tu rerum, sed mirabiliter facta sunt, absconditu rerum, sed mirabiliter facta sunt, absconditae causae in Deo fuerunt; quorum unum erat, quod mulier facta est de latere viri dormientis. Non habuit prima rerum conditio ut femina sic fieret, sed ut fieri posset; ne contra causas quas Deus voluntarie instituit, mutabili voluntate aliquid facere putaretur 8. De anima mulieris, quod non est ex anima viri, ut quidam putaverunt, dicentes animas esse ex traduce
Abbreviated transcription (Latin):
Quarund ã uero causem d̾o̾ sunt tm̃ ⁊ illarũ
rerũ cãse dist ab scondite in do̾. ꝙ itaẽ indiutna
dispositione t hoc uel ilsd̾ fiat. qd non estin
seminali creature racione. Et illa quid q̃
scd̃m causam seminalem fiunt. dicunt natu¬
raliterfĩ. ꝙuita cuisus nat᷑e hominib in notu¬
it. Alia uero p̃ter naturam. quoꝵ cãe tm̃st̃¬
erit. uelad ea significanda. ñ naturaliter. s
mirabiliter fiut. Inter que mulieris factam
ita fieri necẽe foret non in reb ꝯditum s in
dno absconditum erat. Om̃is nature cursus
ht̃ naturales leges. Suꝑhunc naturalem cͣ¬
reat. fructum gignat. ⁊ iniuuentute st̾ilis
femina: insenectute pariat. Ut asina lo qͣtͣ
⁊ huiusmõi. Ded̾ autẽ naturis. ut ex his ⁊ ħ
fieri possent. non ut innaturali motu hren̾t.
plet. non oꝑe prouidencie quo nature sub¬
sistunt ut sint. s quo illasamministrat ut
uoliũt. quas ut uoluit ꝯdidit. Om̃ium ergo
que ad grãm significandã. non naturali mo¬

Expanded text:
 illarum rerum causae dicuntur absconditae in Deo, quia ita est in divina dispositione ut hoc vel illud fiat, quod non est in seminali creaturae ratione. Et illa quidem quae secundum causam seminalem fiunt, dicuntur naturaliter fieri, quia ita cursus naturae hominibus innotuit. Alia vero praeter naturam, quorum caiunt, vel ad ea significanda non naturaliter sed mirabiliter fiunt. Inter quae mulieris facturam ita fieri necesse foret, non in rebus conditum sed in Deo absconditum erat. Omnis creaturae cursus habet naturales leges: super hunc naturalem cureat, et fructum gignat, et in juventute sterilis femina, in senectute pariat, ut asina loquatur, et hujusmodi. Dedit autem naturis, ut ex his etiam haec fieri possent, non ut in naturali motu haberentplet non opere providentiae, quo naturae subsistunt ut sint; sed quo illas administrat ut voluerit, quas ut voluit condidit . Omnium ergo quae ad gratiam significandam non naturali mo
Abbreviated transcription (Latin):
lu aũt dicũt angłos in ꝯfirmatione
tanta dĩtatis oilectione atq noticia
fuisse p̃ditos. ut in his ult̾iꝰ non profecũit
nec profecti᷑ sint. ꝓfecerunt tñ inscĩa rerũ
ext̾ioꝵ sic̃ incognicione sac̃mentis incarnati¬

Expanded text:
 autem dicunt angelos in confirmatione tanta deitatis dilectione atque notitia fuisse praeditos, ut in his ulterius non profecerint nec profecturi sint. Profecerunt tamen in scientia rerum exteriorum, sicut in cognitione sacramenti Incarnati
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯstituti sunt pecc̃ores. Ita ⁊ in illo un opetcõ
qd̾ int̾uit inmundum recte om̃s dnt pec¬
casse. Quia sicut ab illo uno homine sicab
eod̾ uno peccõ inmunes ẽẽ ñ possunt. nis
ab eius reaui ꝑ xp̃i baptismum absoluãt᷑.
peccant quor peccã sunt: aliud ħ unũ ĩ
quo om̃s peccauerũt .i. ex quo om̃s pecca¬
cores ꝯstituti sunt
Quid sit peccm̃ in quo

Expanded text:
stituti sunt peccatores, ita et in illo uno peccato stituti sunt peccatores, ita et in illo uno peccato quod intravit in mundum, recte omnes dicuntur peccasse; quia sicut ab illo uno homine, sic ab eodem uno peccato immunes esse non possunt, nisi ab ejus reatu per Christi baptismum absolvantur.peccant quorum peccata sunt; aliud hoc unum in quo omnes peccaverunt, id est, ex quo omnes peccatores constituti sunt. 9. Quid s
Abbreviated transcription (Latin):
dieminui potest. finiri ñ pot̃. Que autem
ꝯcupisciencia cum qua natisumus: Uici¬
umutiq ẽ qd̾ pariuilum habilem ꝯcupi¬
cere facit. Adultum ⁊̃: ꝯcupiscentem redd̾.
Sicut enim mocło cecim nocteuitium
cecitatis ẽ s ñ apparet. nec discernit᷑ inter
uidentemr⁊ cecum nisi luce ueniente. sic
inꝓuerouicium e̾e ñ apparet: donec eta¬
tis ꝓuectioris tp̃soccurrat. Ex hisdarur
intelligi: quid sit originale peccatum .s.
uicium concupiscĩe. qd̾ in om̃s ꝯcupiscen¬
cialiter natos: ꝑ adam intrauit. eosq cõma¬
unit̾onis exemplum occulta ⁊̃ tabe carnalis
concupiscĩe sue tabificauit uise om̃s de sua
stirpe uẽturos: uñ apłs recteait. In quo om̃s
petcauerumt. Ccumspecte ⁊ sine ambiguitate
dixit ħ apłs. Siue enim intelligatur in quo
hoĩe siuem quopeccõ: sanũ ẽ. In adam enĩ
oñis peccauerunt ut inmatĩa. non solum eiꝰ
exemplo: ut dicunt pelagiam. Om̃s enĩ ille
Manifestum ẽ itaq om̃s in adam petcasse:

Expanded text:
die minui potest, finiri non potest. Quae autem est concupiscentia cum qua nati sumus? Vitium utique est quod parvulum habilem concupiscere facit, adultum etiam concupiscentem reddit. Sicut enim in oculo caeci, in nocte vitium caecitatis est, sed non apparet, nec discernitur inter videntem et caecum, nisi luce veniente; sic in puero vitium esse non apparet, donec aetatis provectioris tempus occurrat. §. Ex his datur intelligi quid sit originale peccatum, scilicet, vitium concupiscentiae, quod in omnes concupiscentialiter natos per Adam intravit, eosque vionis exemplum, occulta etiam tabe carnalis concupiscentiae suae tabificavit in se omnes de sua stirpe venturos. Unde Apostolus recte ait: In quo omnes peccaverunt. §. Circumspecte et sine ambiguitate dicit hoc Apostolus. Sive enim intelligatur, in quo homine, sive in quo peccato, sanum est. In Adam enim omnes peccaverunt, ut in materia, non solum ejus exemplo, ut dicunt Pelagiani. Omnes enim illi manifestum in Adam omnes peccasse,
Abbreviated transcription (Latin):
Uic sue ꝓbilitati addunt i¬
auctoritatis testimonium. Ambiꝵ enim tͣe¬
tans de xp̃i delictione. qui incruce magna uoce
mat hõ seꝑatione dĩtatis moritutꝰ. Namcũ di¬
tas mortis lib̾a sit. utimors ibi e̾e ñ potãt. nifi
uita disced̾et. qr uita ditas ẽ. hic uidr tͣdi ꝙ ditas

Expanded text:
uic suae probabilitati addunt auctoritatis testimonium. Ambros. enim tractans de Christi derelictione, qui in cruce voce magna mat homo separatione divinitatis moriturus. Nam cum divinitas mortis libera sit, utique mors ibi esse non poterat, nisi vita discederet, quia vita divinitas est. Hic videtur tradi
Abbreviated transcription (Latin):
carnẽ s ⁊ animam extraduce. ẽẽ arbit᷑¬
ab his estimatur. Iõoq sit̃ de corrupta car¬
ne. caro corrupta seminat᷑. ita᷑i de aĩa pecca¬
łͥte. aĩa peccatrix corruptione ouginalim
fecta: ab ilł trahi dicitur
Predictam opini¬
onem dampnat.⁊ qd̾ ꝑ carnem traducat᷑

Expanded text:
carnem, sed et animam ex traduce esse arbitrab his existimabatur. Ideoque sicut de corrupta carne caro corrupta seminatur, ita etiam de anima peccatrice anima peccatrix, corruptione originali infecta, ab illis trahi dicitur. 2. Praedictam opinionem damnat, et quod per carnem traducat
Abbreviated transcription (Latin):
llud quoq non est preterimitendum
quod aliquando dei uoluntas bona.
per malam hominis uoluntatem im¬
rerunt. Et uolebant uicłi mala uolun¬
tate. quiddam. quod deus bona uolun¬
tate ulolebat scilicet ut cristus patere¬
tur: moreretur: set uolebant. ⁊ aliqͥd
aliud: quod deus non uolebat. scilicet
occidere xpm̃. quod fuit mala actio et
peccatum. Actum quippe iudeorum
sionem meam. tibi enim placuit. uoluit
itaq tota trinitas. ut xp̃c pateretur. nec tñ
uoluit: ut uicłi occiderent. quia uoluit pe¬

Expanded text:
llud quoque non est praetermittendum quod aliquando Dei voluntas bona per malam hominis voluntatem imxerunt. Et volebant Judaei mala voluntate quiddam quod Deus bona voluntate volebat, scilicet ut Christus pateretur, moreretur; sed volebant et aliquid aliud quod Deus nolebat, scilicet occidere Christum, quod fuit mala actio et peccatum. Actum quippe Judaeorum i passionem meam, tibi enim placuit. Voluit itaque tota Trinitas ut Christus pateretur, nec tamen voluit ut Judaei occiderent
Abbreviated transcription (Latin):
spes ⁊ desiit spes. Ita ⁊ xp̃c in quo fuerunt bona
prĩe. credidit quidem ⁊ sꝑauit. resurrectionẽ
tercia die resurre futuram. ꝓqua ⁊ pr̃em orauit.
nec tñ ficlem uirtutem uel spem hũit. Quia ñ
enigmaticani ⁊ specularem. s clarissunam de
ea cognicionem huit. quia non ꝑfectuis cognoũ¬
eam pretĩtam quam intellexit futam. spauit

Expanded text:
species, et desiit spes. Ita et Christus, in quo fuerunt bona species, et desiit spes. Ita et Christus, in quo fuerunt bona patriae, credidit quidem et speravit resurrectionem tertia die futuram, pro qua et Patrem oravit, nec tamen fidem virtutem et spem habuit, quia non aenigmaticam et specularem, sed clarissimam de ea cognitionem habuit, quia non perfectius eam cognovit praeteritam, quam intellexit futuram. Speravit
Abbreviated transcription (Latin):
utrum fides⁊ spes in xp̃o tui̾nt. uñ tractꝰ
iste sumpsit exordium. Quibusdam non indoc¬
te iudetur fidem uirtutem ⁊ spem in eonon fu¬
isse. sicut insc̃is iam beatificatis. uł in angłis.
non sunt: ⁊ tñ scĩ credunt. ⁊ sꝑant resurrectio¬
nem futuram.⁊ angłi credunt eandem. Nec
tñ in eisficdes uel spesuirtus est. quia ⁊ dõ ꝑsp̃e
contemplando fruunt᷑. ⁊ in di uerbo resurrecti¬
onem futuram. siue uidiciũ ñ ꝑspeculum. in
eniginate. s p̃cdarissime inspiciunt. sienim qr
credunt resurrectionem futuram. s iõ uerum
est eos fidem hr̃e. ergo ea consũmata post iudi
pret̾itam. s sicut tunc credunt. nec tñ ficlem
que fideles facit habebunt. quia ñ credunt abs¬
q scĩa. que ñ erit enigmatica. ẜ ꝑ spẽm. ita ⁊ mͦ
credunt ⁊ sꝑant resurrectionem nec tñ fidem
habent. quia credendo cognoscunt. uenit eis
qd̾ ꝑfectum est. ⁊ euacuatum ẽ. ꝙ exparte est.
uenit enim cognicio ⁊ euacuata est fides. U eñ

Expanded text:
utrum fides et spes in Christo fuerint; unde tractatus iste sumpsit exordium. Quibusdam non indocte videtur fidem virtutem et spem in eo non fuisse, sicut in sanctis jam beatificatis, vel in angelis non sunt, et tamen sancti credunt et sperant resurrectionem futuraen in eis fides vel spes virtus est, quia et Deo per speciem contemplando fruuntur, et in Dei Verbo resurrectionem futuram sive judicium, non per speculum in aenigmate, sed praeclarissime inspiciunt. Si enim quia credunt resurrectionem futuram, ideo verum est eos fidem habere; ergo ea consummata post judicpraeternam. Sed sicut tunc credent, nec tamen fidem quae fideles facit, habebunt; quia non credent absque scientia, quae non erit aenigmatfidem habent, quia credendo cognoscunt. Venit enim eis quod perfectum est, et evacuatum est quod ex parte est. Venit enim cognitio, et evacuata est fides. Venit
Abbreviated transcription (Latin):
talibus menbris sicut cȩtĩs imꝑarent. ut
ibi nullum motum illctum sentirent ⁊
sicut alia menbra corꝑis alis anmoue¬
mus. ut manuum orisine ardore libidi¬
nis. ita genicalibus utẽnt᷑ menbris: siue
aliquo pruritu carns. ħ enĩ letał egri¬
tudo: menbris humanis expecc̃o in he¬
sit. Geniussent itaq filios in paradiso ꝑ
coitum in macłatum:⁊ sñ corruptione:
sineuoluntatis pruritu utuntur. In c̾dibłe
enim non est dm̃ talia fecisse illa corꝑa. ut si
non peccassent illis menbris sicut pedib im¬
perarent nec cũ ardore seminarẽt. uel cũ do¬
lore parerẽt. s post peccatũ motũ illũ meru¬
erunt. quẽ nuptie ordinãt. contmencia coib.

Expanded text:
talibus membris sicut caeteris imperarent, ut ibi nullum motum illicitum sentirent, et sicut alia membra corporis aliis admovemus, ut manum ori, sine ardore libidinis; ita genitalibus uterentur membris sine aliquo pruritu carnis. Haec enim lethalis aegritudo, membris humanis ex peccato inhaesit. Genuissent itaque filios in paradiso per coitum immaculatum, et sine corruptione; sine voluptatis pruritu utimur. Incredibile enim non est Deum talia fecisse illa corpora ut si non peccassent, illis membris sicut pedibus imperarent, nec cum ardore seminarent, vel cum dolore parerent: sed post peccatum motum illum meruerunt, quem nuptiae ordinant, con
Abbreviated transcription (Latin):
urgͦ non coierunt inꝑadiso: Quia cre¬
ata muliere mox transgressio fc̃a est
rat ut coirent ⁊ poterat diuina expectari
auctoritas. ubi ꝯcupiscencia non angebat.
d̾s uero non uisserat. ꝙ casum eoꝵ presciebat.
de quibus hõ ppagandus erat. Ecce exp̃
habes de modo ꝑpagationis filioꝵ. Det̾mi¬
no illuis infioris uiteutr̃natis filiis ꝑsucces¬

Expanded text:
rgo non coierunt in paradiso? Quia creata muliere, mox transgressio facta est, rat ut coirent, et poterat divina expectari auctoritas, ubi concupiscentia non angebat. Deus vero jusserat, quia casum eorum praesciebat, de quibus homo propagandus erat. Ecce expresse habes de modo propagationis filiorum. 3. De termino illius inferioris vitae; utrum, natis filiis, per succes
Abbreviated transcription (Latin):
unc ꝯsideremus ut̾rsicut inxp̃i
noĩe legimus. bap̃i plenunẽe sa
Rationem: sequamur. qui unũ dixi̾t:¬
trem a quo uctus ẽ filius. ⁊ ipm̃ qui
designasti. Scriptũ c̃ em̃. hunc ẽe iħm

Expanded text:
unc consideremus utrum sicut in Christi nomine legimus Baptismi plenum esse Rationem sequamur: Qui unum dixetrem a quo unctus est Filius, et ipsum qui udesignasti. Scriptum est enim
Abbreviated transcription (Latin):
terre formatum est corpusaĩale. ñ sp̃uale t̃
quali resurgemus. renouabit᷑ enĩ auetusta¬
luis .i inspũale. cum hoc mortale: induet
inmortalitatem. In q̃ mutandꝰ eratadam.
nisi mortem corꝑis animał peccandoincru¬
isset. Non aitapłs. Corpus mortale est pppec
cacum. s mortuũ. Illd̾ enim ꝓp̃peccm̃ añ mor¬
tale ⁊ inmortaleerat. ꝙ poterat mori.⁊ ñ mo¬
ri. Aliud autem non possemori: aliud pos¬
se non mori. Id̾o factum est ꝑpeccm̃ non mor¬
tale qd̾ erat. s mortuum qd̾ non fieret: nisi
peccaret. Anmale enim ñ est hoc corpussic̃
primi hominis fuit. s iam det̾uis est. ht it
necessitatem moriendi. Ecce hic euident
aꝑit aug̾ qd̾ corpus hominis añ peccm̃ mor¬
tale ⁊ inmortale fuit. s non qłr fiet inre¬
surrectione. Dehoc eod̾ beda suꝑgenesim
ait. Non est credendum añpeccatum ita
fuisse mortua corꝑa. sic̃ modo. Ait enĩapłs.

Expanded text:
terrae formatum est corpus animale, non spirituale, cum quali resurgemus. Renovabitur enim a vetusta, id est, spirituale, cum hoc mortale induet immortale, in quod mutandus erat Adam nisi mortem corporis animalis peccando meruisset. Non ait Apostolus: Corpus mortale est propter peccatum, sed mortuum. Illud enim ante peccatum mortale et immortale erat, quia poterat mori et non mori. Aliud autem est non posse mori, aliud posse non mori. Ideo factum est per peccatum non mortale, quod erat; sed mortuum, quod non fieret nisi peccaret. Animale enim non est hoc corpus, sicut primi hominis fuit, sed jam deterius est; habet enim necessitatem moriendi . Ecce hic evidenter aperit August. quod corpus hominis ante peccatum mortale et immortale fuit, sed non qualiter fiet in resurrectione. De hoc eodem Beda, super Genes., ait: Non est credendum ante peccatum ita fuisse mortua corpora, sicut modo. Ait enim Apost
Abbreviated transcription (Latin):
gͣ adultium ⁊ homicidiũ ⁊ similia. inꝗͣ¬
tũ sunt: bona sunt:⁊ nate sunt.⁊ dõuo¬
lente fuint. Qbsi ẽ: tunc illi qui facrunt
illa: bona agunt. Qd̃ penitꝰ absurdñ ẽ.
His uero sicilli respondent. Dicñt equid̾
alult̾ium. homictoiũ ⁊ huus mͦi. ñ sim¬
plicit̃ actus denotare. s actuũ uicia.
naturas ẽẽ. s ñ inquantũ adult̾iũ ⁊ ho¬
micidium sunt. St iõ non sequi dñt
siactus: qui homicidia ⁊ adult̾iasunt:
adosunt. qui homicidia ⁊ adulfsento¬

Expanded text:
ulterium, et homicidium, et similia, in quantum sunt, bona sunt, et naturae sunt, et Deo volente fiunt. Quod si est, tunc illi qui faciunt illa, bona agunt; quod penitus absurdum est. His vero sic illi respondent: dicunt equidem adulterium, homicidium, et hujusmodi, non simpliciter actus denotare, sed actuum vitia; naturas esse, sed non in quantum adulterium et homicidium sunt. Et ideo non sequi dicunt, si actus qui homicidia et adulteria sunt, a Deo sunt, quod homicidia et adult
Abbreviated transcription (Latin):
accionis illiꝰ fincmenuangłium ꝯstitui¬
mus. s ⁊ hc̃ finem adregnũ cłĩ resimus.
nobis in manducando ꝯstitiumis. s istas
fatientes nonquid peccamus: absit. ⁊ Iam
⁊ ip̃e sic facẽ suadet. si diligent̾ ens uerba
inspiciamus. Cumergo ait neduos nob̾
fines constituamus: fines mduiersa tẽ¬
tendentes intelligiuoluit .s. quoꝵ alterad
dĩ omĩa tm̃ agenda. ne cum ip̃omercedẽ
temꝑalem meditandam. ita intlłigendũ
ẽ ut non appetendo meditemur cum regm̃

Expanded text:
actionis illius finem Evangelium constituimus; sed et hunc finem ad regnum Dei referimus. nobis in manducando constituimus. Sed ita facientes numquid peccamus? Absit. Nam et ipse sic facere suadet, si diligenter ejus verba inspiciamus. Cum ergo ait, ne duos fines nobis constituamus, fines in diversa tendentes intelligi voluit, scilicet quorum  omnia agenda, nec cum ipso mercedem temporalem meditandam, ita intelligendum est, ut non appetendo meditemur cum regno
Abbreviated transcription (Latin):
Conũx uocatur expͥma desponsationis fide. qͣm
concubitum ñ cognouãt necͥ fuãt agnit̾s nec ꝑie¬
rat nec mendar manserat. coniuigis appellatio:
ubi nec firãt. nec fua̾ta erat carnis illa ꝯmixtio.
pp̃ ꝗ fidele ꝯnignim: ambo. parentes xp̃i nocari
uidnter insimiat᷑. ꝗ extp̃r quo int̾ced consnsus
uoluntarius ac maritał qui soł conugium fa¬
cit. ueri conuges sunt sponsus ⁊ sponsa. Secu
quosclam non est comugium ante carnalẽ

Expanded text:
coniux uocatur ex prima desponsationis fide, quam concubitu nec cognouerat nec fuerat cogniturus; nec perierat nec mendax manserat coniugis apubi non fuerat, nec futura erat carnis ulla commixtio. Propter quod fidele conjugium, ambo parentes Christi vocari videnter insinuatur quod ex tempore quo intercedit consensus voluntarius ac maritalis qui solus Conjugium facit veri conjuges sunt sponsus et sponsa. 6. Secundum quosdam non est conjugium ante carnale
Abbreviated transcription (Latin):
nos instruxit. Ꝙ ip̃us corpus. ñ ꝑpartes discrrp¬
tum. ut putauerunt illi discipłi. qui retro ieĩt:
s integrũ. nec uisibłr informa humana. sed
muisibiłr sub forma panis⁊ ium. corpus ⁊ san¬
gurnẽ nob̾ traderet. Quẽ aub̃ sensum confir¬

Expanded text:
nos instruxit, quod ipsius corpus non per partes discerptum, ut putaverunt illi discipuli qui retroierunt, sed integrum, nec visibiliter in forma humana, sed invisibiliter sub forma panis et vini corpus et sanguinem nobis traderet, quem sensum August. confir
Abbreviated transcription (Latin):
id qd̃ ip̃e est genuit. Id autẽ qd̾ ip̃e diuna
muisse. Uehem̃ter mouẽt nos ħ u̾ba. Que
quomꝰ intelligenda st̃. mallem ab aliis ati¬
dire qmͣ tradere. Ut tñ sine p̃iudicio atq
tem̾itate loquar: ex ħ sensu dicta possunt
accipi. Natura coet̾na de do̾ ẽ .i. filiꝰ coet̾ñ¬

Expanded text:
id quod ipse est genuit. Id autem quod ipse est, nuisse. Vehementer movent nos haec verba, quae quomodo intelligenda sint, mallem ab aliis audire, quam ipse tradere. Ut tamen sine praejudicio atque temeritate loquar, ex hoc sensu dicta possunt accipi: Natura coaeterna de Deo est, id e
Abbreviated transcription (Latin):
ep̾c in metropolitana si nodo ꝯdempnatus eft.
Rt ex affectu humano sensualitatis ꝙͥ ñ toĩs illd̾
petͣret. ꝙ sciebat dm̃ none̾e facturum illud. nͨ
illud fĩ uolebat. affectu rõĩs .i. uoluntate dimini¬
tatis. Quare

Expanded text:
inopolitana synodo, condemnatus est. Et ex affectu humano sensualitatis quidem, non rationpetraret, quia sciebat Deum non esse facturum illud; nec illud fieri volebat affectu rationis vel voluntate divinitatis. Ad
Abbreviated transcription (Latin):
osisanimantibus. utr post pecca¬
tum hominis aduindictam creata sint
anpocius creata innoxia peccõrib no¬
cere ceperint. Sane dicipotest qd̾ cre¬
ata nichil homini nocuissent: si non peccaᷤ¬
set. Pumendoꝵ namq uiciorum ⁊ terren¬
de urtutis cã: nocere ceperunt. fuerunt
ergo creatamnoxia. s ꝑꝑterpeccata: fc̃a
sunt noxia.

Expanded text:
osis animantibus, utrum post peccatum hominibus ad vindictam creata sint, an potius creata innoxia peccatoribus nocere coeperint. Sane dici potest quod creata nihil homini nocuissent, si non peccasset; puniendorum namque vitiorum et terrendae virtutis causa nocere coeperunt. Fuerunt ergo creata innoxia, sed propter peccatum facta sunt noxia.
Abbreviated transcription (Latin):
sig̃cari solet. ur ibi. Ora gͦad dm̃ ut aufãt
a nob̾ serpentem. ñ ait serpentes quoq pa¬
ciebatur populus. Et eꝯuerso ꝑ płalem.
significatur singłaris nũs. ut in erigłio.¬
Mortuisunt enim qui querebãt aiãm
pueri. ñ ait mortinis est: cũ loqueretur
deherode. Et in grodo. fecerunt db̃s aure¬
os cũ iurũ fecerit uitulũ de quo dixerũt
Istisunt dii cui ilrł. lta⁊ illiro originale unũ
płali nũo sige̾atur. Cũ dm̾s parmuilosm
pecc̃oꝵ remissione baptirari.: ⁊ inpec̃tis.
uel inmiquitatib concipi

Expanded text:
icari solet, ut Num. 21: Ora ergo ad Deum, ut auferat a nobis serpentem, non ait serpentes, quos patiebatur populus; et e converso per pluralem significatur singularis numerus, ut in EvangelioMortui sunt enim qui quaerebant animam pueri, non ait mortuus est, cum loqueretur de Herode. Et in Exodo, c. 32: Fecerunt deos aureos, cum unum fecerint vitulum; de quo dixerunt: Isti sunt dii tui, Israel. Ita et illud originale unum plurali numero significatur, cum diximus parvulos in peccatorum remissionem baptizari, et in peccatis vel iniqui
Abbreviated transcription (Latin):
patris unigenitꝰ filiꝰ ꝑ omĩa pat̾ similis:
⁊ equał. recte dr d̾s de d̾o. lumen delumine.
sapĩa de sapĩa. eẽntia de ẽẽntia. qui ẽ hoc
omnino quod pat̾. nec tam̃ pater. quia
iste filius. ille ꝑater.

Expanded text:
Patris unigenitus Filius, per omnia Patri similis et aequalis, Deus de Deo, lumen de lumine, sapientia de sapientia, essentia de essentia; est hoc omnino quod Pater, non tamen Pater; quia iste Filius, ille Pater.
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o loqñs aic. Unigenitꝰ d̾s cum natus
sit: prẽm testat᷑ auctorẽ. cum ex manente
natꝰ est. ñ ẽ natꝰ ex nichilo. ⁊ cũ aute temyus
natus ẽ: omẽm sensũ preuenit nascendo.
hic aꝑte dr qd̾ filius ñ est natꝰ ex nichilo.

Expanded text:
o, ait: Unigenitus, Deus cum natus sit, Patrem testatur auctorem; cum ex manente natus est, non est natus ex nihilo; et cum ante tempus natus est, omnem sensum praevenit nascendo. Hic aperte dicitur quod Filius non est natus ex nihilo.
Abbreviated transcription (Latin):
pͥ negare aĩam eẽ q̃ in sompnis uidet uł ambula¬
rese. uł secde. uł huc atq illud gressu. uł ⁊̃ uola¬
siłem. ita ⁊̃ in locis uidet᷑ eẽ ñ corꝑalib s corꝑaliũ
siłib. siue in requie siue indolorib Incassiam⁊̃¬
uoluminib legit᷑ ꝙ ñ sũt otiose. neq nicħ ñ sẽ¬
ciant: ẽ diues ille in ĩferno se flãma cruciari
clamat. Uñ ꝓbat᷑ aĩas defunctoꝵ ñ solũ suis
sensib ñ pͥuari. s nec istis affectib .ẜ spe. tͥsticia.
gaudio acmetu carere. ⁊ ex his que sũt in illognã¬
li eramine reseruãt᷑: qͥilidã eas iã incipẽ p̃gusta

Expanded text:
potest negare animam esse, quae in somnis uidet uel ambulare se uel sedere uel hac atque iliac gressu aut etiam uolasimilem, ita etiam in locis uidetur esse non corporalibus, sed corporalium similibus sine in requie siue in doloribus. Quamvoluminibus legitur quod non sint otiosae, neque nihil sentiant, cum dives ille in inferno se flamma cruciari clamet. Unde probatur animas defunctorum non solum suis sensibus non privari, sed nec istis affectibus, scgaudio ac metu, carere, et ex his quae sibi in illo generali examine reseruantur, quiddam eas iam incipere praegusta
Abbreviated transcription (Latin):
on potes meliꝰexplanare
qͥd int̃sit ĩt̃ istos duos timores. qm siponas duas
mulieres maritatas. qͣr̃ unã ꝯstituas uolẽtẽ facẽ ab¬
ult̾iũ. s timet ne dampnet᷑ a marito. bimet mari
mariti p̃sencia. ⁊ si forte uiuit c neqͣt̾. timet mari¬
tũ neueniat. Tales sũt qͥ timẽt diẽ iudicii. fac altãm
amare uir̃ debere illi castos amplexꝰ. nlła se ad ult̾ĩna
inmũdicia macłare uelle. Ita optat p̃senciã uiui. Il

Expanded text:
on potes melius explanare quid intersit inter duos istos timores, quam si ponas duas mulieres maritatas; quarum unam constituas volentem facere adulterium, sed timet ne damnetur a marito. Timet marimariti praesentia; et si forte vivit nequiter, timet maritum ne veniat. Tales sunt qui timent diem judicii. Fac alteram amare virum, et debere illi castos amplexus, nulla se adulterina immunditia maculare velle: ista optat praesentiam viri. Illa
Abbreviated transcription (Latin):
caritas di aiffundi incordib nr̃is. ñ ẽ dic¬
ta caritas di qua diligit nos s qua fac̃ noᷤ
nos ea diligit. s eo qd̾ nos ea fui dilectores
fac̃. ⁊ qd̾ ea rõne possit dici caritas dĩ qr noᷤᷤ
ea dilig̾e fac̃ ex siłi gn̾e locutioĩs ostñd̾r.

Expanded text:
aritas Dei diffunditur in cordibus nostris, non est dicta charitas Dei qua diligit nos, sed qua facit nnos ea diligit, sed eo quod nos ea sui dilectores facit. Et quod ea ratione possit dici charitas Dei, quia nos ea diligere fa
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ nr̃am. płr dixit: ⁊ nisi exrelatuis acce̾¬
pinonoportẽt. ut facere intelligantur.
ñ abillonata. s abeoc̾ata. iõita nnago
dicitur.ł qd̾ & adimaginemqr non
equatur parilitate. s acced̾ quedam simi¬
litudine. filius aũt est imago. s ñ adi¬
maginem. qr equał pat. Dictus est gͦ
hõ adimaginem ꝓꝑcer imparem simi¬
litudinem. ⁊ iõnostram ut imago tͥnica¬
tis esse. homo intelligat᷑ nontrinitatie¬
qual. fic̃ filius patri. Ecce ostensũ est

Expanded text:
pluraliter dixit; et nisi ex relativis accipi non oportet, ut facere intelligantur Pnon ab illo nata, sed ab eo creata, ideo ita imago dicitur quod et ad imaginem; quia non aequatur parilitate, sed accedit quadam similitudine. Filius autem est imago, sed non ad imaginem, quia aequalis Patri; dictus est ergo homo ad imaginem, propter imparem similitudinem. Et ideo nostram, ut imago Trinitatis esse homo intelligatur, non Trinitati aequalis sicut Filius Patri. Ecce ostensum est
Abbreviated transcription (Latin):
filiul autem imago non adimaginem:
ꝙ natus non ereatus. equał ⁊innullo
dissimił. homo creatus est ad̾o nonge¬
nitus. non parilitate equał. s quedam si¬
militudine accedens ei. Uñ augi .uii. Ẽ¬

Expanded text:
filius autem imago, non ad imaginem, quia natus, non creatus; aequalis, et in nullo dissimilis. Homo creatus est a Deo, non genitus, non parilitate aequalis, sed quadam similitudine accedens. » De animae
Abbreviated transcription (Latin):
alis erat hominis instit̾o añ peccm̃ scd̾m
corꝑis institucionẽ. De hocau̾t statu
tranfferendꝰ erat cum uniu̾sa post̾itate sua
ad melioremdignioremq statum. ubi celes¬
ti ⁊ eterno bono. in ceł sibi ꝑato frue̾tur. Sicut
enĩ exduplici natura ꝯpactus esth̃o: ita illi
duobona ꝯditor apͥncipio p̃parauit. unum
temꝑale. alt̾m eternum. Unum uisibile.
alt̾m inuisibile. Unũ carnale. altm̃ spũ¬

Expanded text:
alis erat hominis institutio ante peccatum secundum corporis conditionem. De hoc autem statu transferendus erat cum universa posteritate sua, ad meliorem dignioremque statum, ubi coelesti et aeterno bono in coelis sibi parato frueretur. Sicut enim ex duplici natura compactus est homo, ita illi duo bona Conditor a principio praeparavit: unum temporale, alterum aeternum; unum visibile, alterum invisibile; unum carni, alterum spir
Abbreviated transcription (Latin):
tas cłi in iusta cẽ non potest uenit eram de ocul¬
tissimis mĩtis quia ⁊ ipã pectõres cum pp̃ gnãle
peccm̃ unam massam fecerint. Non tñ nulla mt̾
eos est diuersitas. p̃cedit gͦ aliquid in peccõrib
quo quamuis nũdum sint iustificati digni efficiũ¬
tur iustificatione ⁊ iter p̃cedit in aliis peccõrib
quo digni sunt obtusione. Ecce hic uidet᷑ aub̃ drẽ.
qd̾ ⁊ ip̃a cłi uoluntas qua alios elegit. alios reꝓbat.
aliis apponit᷑ grã iustificationis: aliis non. Uñ
obtundunt᷑. s quid intelligẽ uoluerit: ignora¬
tur. isi forte dicat᷑. hic intelligerisse quod supͣ
diximus eum retractasse. Nlam̃ ibidem ⁊̃ que¬
dam alia continue subdit. que uili. retractõis¬

Expanded text:
injusta esse non potest, venit enim de occultissimis meritis: quia et ipsi peccatores cum propter generale peccatum unam massam fecerunt, tamen nonnulla inter eos est diversitas. Praecedit ergo aliquid in peccatoribus, quo quamvis nondum sint justificati, digni efficiantur justificatione. Et item praecedit in aliis peccatoribus, quo digni sunt obtusione. Ecce hic videtur Aug. dicere quod et ipsa Dei voluntas qua alios eligit, alios reprobat, meritis aliis apponitur gratia justificationis, aliis non, unde obtunduntur. Sed quid intelligere voluerit, ignoratur; nisi forte hoc dicatur intellexisse, quod supra diximus eum retractasse. Nam ibidem quaedam alia continue subdit, quae in lib. 1 Retract
Abbreviated transcription (Latin):
mat̃ nr̃a ciuitas dĩ nulla ciuiũ suoꝵ nũosita¬
te fraudabrͣ aut ub̾iore ⁊̃ copia fortasse regna
tes filii catholice mr̃is. q̃ sterił apparebat int̃¬
ris meapace dequa illiceciderunt si ne ullo
temꝑis termino ꝑmanebunt. S illoꝵ cun¬
um nũs. siue qͥ est siue qui fuit. siue qui fu¬
turꝰ est inꝯtemplatiõe es artificis ẽ qͥuocat
ea que ñ sunt. tamꝗͣ ea que sũt. Ecceaꝑte¬

Expanded text:
tra, civitas Dei, nulla civium suorum numerositate fraudabitur, aut uberiore etiam copia fortasse regnab locum succedentes filii catholicae matris, quae sterilis apparebat in terris, in ea pace de qua illi ceciderunt, sine ullo temporis termino permanebunt. Sed illorum civium numerus, sive qui est, sive qui fuit, sive qui futurus est, in contemplatione ejus artificis est, qui vocat ea quae non sunt tanquam ea quae sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
interque unum erat. qd̾ uocatum ẽlignũ
uite altm̃ uero lignum scĩe boniimali.
ignum autem uite ũdictũ ẽ sic̃ docet
beda ⁊ strab qr diuitꝰ accepit. hancium.
ut qui ex eius fructu comed̾et: corpꝰ eiꝰ stabi
lisanitate:⁊ perpetua soliditate firmaretur.
neculla infirmitate. ueletatis inbecillitate.
in det̾nisuł ioccasum laberetur. Lignũ
aũt scĩeboni ⁊ mali. non anatura ħnomen
accep̃. s ab occõne rei post ea secute. Arbor
ta est. qr post prohibitionem: erat in illa tnͣs¬
gressiofutura. qua hõ exꝑiendo discẽt qͥd
eet inter obediencie malum bonum: ⁊ in¬
obedienciemalum. Non ergo defructu qͥ
nascẽtur m̃. positum est illud nomen s de
retrans gressionem secuta. Cognouit enĩ
homo priusquam tangeret hlignũ bom̃i¬

Expanded text:
inter quae unum erat quod vocatum est lignum vitae; alterum vero, lignum scientiae boni et mali. Lignum autem vitae dictum est, sicut docet Beda et Strabus quia divinitus accepit hanc vim, utli sanitate, et perpetua soliditate firmaretur, nec ulla infirmitate vel aetatis imbecillitate in deterius, vel in occasum laberetur. Lignum autem scientiae boni et mali non a natura hoc nomen accepit, sed ab occasione rei postea secutae. Arbor ta est, quia post prohibitionem erat in illa transgressio futura, qua homo experiendo disceret, quid esset inter bonum obedientiae et malum inobedientiae. Non ergo de fructu qui nosceretur inde positum est illud nomen, sed de re transgressionem secuta. Cognovit autem homo, priusquam tangeret hoc lignum, bo
Abbreviated transcription (Latin):
uti. et firi: quam supͣ. sicdicit. Uti ẽ. assumẽ
auquid in facultatem uoluntatis. Frm autem
est. uti cum gaudio. non adhuc spei. siam rei.
Ioeoq omis qui fruit᷑ utitur Assumit enim a¬
liquid in facultatem uoluntatis: cum fine de¬
lectationis. Non autem om̃is qui fruit᷑. ⁊ ii¬
titur. si id quod infacultatem uoluntatis assu¬
mit. non propt̾ ip̃m. s propt̾ aluid appetiuit.
ẜt attende quia uidetur angͦ⁊ dicere illos frui
tantum. qui in re gaudent. ñ iam in spe. diͦ. in he
uita. noniam uidemur frui. s tm̃ uti. ubi gaudemꝰ
herere. propt̾ se.lualit̾ etiam bic multi adh̾ent dõ.

Expanded text:
uti et frui, sic dicit: Uti est assumere aliquid in facultatem voluntatis. Frui autem est, uti cum gaudio, non adhuc spei, sed jam rei; ideoque omnis qui fruitur, utitur; assumit enim aliquid in facultatem voluntatis cum fine delectationis. Non autem omnis qui utitur, et fruitur, si id quod in facultatem voluntatis assumit, non propter ipsum sed propter aliud appetit. Et attende quia videtur Aug. dicere illos frui tantum qui in re gaudent, non jam in spe: et ita in hac vita non videmur frui, sed tantum uti, ubi gaudemus cui rei propter se: qualiter etiam hic multi adhaerent Deo.
Abbreviated transcription (Latin):
uuli ñ obligent᷑. ñ est tñ diffitendũ.
peteaparentũ infilios redundare. sic̃ dñs¬
relotes uisitans iniquitates patr̃ ifilios.
usq incerciam.⁊ qͣrtam gn̾acionem: his
quioderunt me. His uerbis aꝑte insinu¬
atur qd̃ dens reddit peccã pat̾r suꝑfiliost̾¬
cios⁊ quartos huic autem uidenir aduer¬
sari qd dñs ait in erechiele. Ouro est qd̾
interuos parabolam uertitis inꝓuerbiũ¬

Expanded text:
uli non obligentur, non est tamen diffitendum peccata parentum in filios redundare, sicut Delotes, visitans iniquitates patrum in filios usque in tertiam et quartam generationem, his qui oderunt me. His verbis aperte insinuatur quod Deus reddit peccata patrum super filios tertios et quartos. Huic autem videtur adversari quod Dominus ait in Ezechiele, c. 18: Quid est quod inter vos parabolam vertitis in proverbiu
Abbreviated transcription (Latin):
His uerbis uroetur deus corrigere ꝓpħã
patrũ reddit interciam ⁊ quartam ꝓgem¬
cet. ⁊ alruis puniatur. Quomodo enmius¬
tum ẽ alium peccare. ⁊ alium pecc̃a lug̾e:
De terimnatio p̃missarũ auctorita tũ ꝯueni

Expanded text:
His verbis videtur Deus corrigere per prparentum reddit in tertiam et quartam gencet et alius puniatur. Quomodo enim justum est alium peccare, et alium peccata luere? 10. Determinatio praemissarum auctoritatum con
Abbreviated transcription (Latin):
utr̃ ⁊ ip̃a caro in bapt̾o ab illa feditate
purget᷑ quam inꝯceptione ex ꝯcupiscĩa
ubidinosa contraxit. Quibdam iudet᷑
qdđ sicut aĩa areatu purilicatur. ita ⁊ caro
contagione. qd̾ quidẽ ꝓbabile ẽ. lii uero
putant tm̃aiãm ibi mundari. carnẽ uero
non abilla feditate purgari. Si uero rema¬
net illa feclitas usq ad ꝓc̾ationẽ filior q̃
sit in ꝯcupiscĩa carns. uidrnatura carnis
carne pollucionẽ quam hu̾it a concep¬
tu retineni trahitur polluta.⁊ in ꝯcu¬
piscencia concipt. uñ ⁊ polluitur.⁊ itaex
duplici ca concaminatur. Uñ maior uidr
pollucio carnis inple. quam fuit inparẽ¬
te ad qł illi dñt. Cuia licet caro ꝓlis ex car¬
seminatur ħuĩt. Quãuis etiam si fetidior
atq inimundior sit caro ꝓlis:⁊ iõ magis cor
fit p̃uidiciumu̾itatis qr necabsurdũ ẽẽ
dñt. si carnis natã mag̾ inposti̾orib corrup¬
ta tͣhatur. neq ex ip̃a mag̃ corrupta: aĩa

Expanded text:
utrum et ipsa caro in baptismo ab illa foeditate purgetur quam in conceptione ex concupiscentia libidinosa contraxit. Quibusdam videtur quod sicut anima a reatu purificatur, ita et caro contagione; quod idem probabile est. Alii vero putant tantum animam ibi mundari, carnem vero non ab illa foeditate purgari. Si vero remanet illa foeditas usque ad procreationem filiorum, quae fit concupiscentia carnis, videtur natura carnis carne pollutionem quam habuit a conceptu retinente, trahitur polluta, et in concupiscentia concipitur, unde et polluitur; et ita ex duplici causa contaminatur. Unde et major videtur pollutio carnis in prole quam fuerit in parente. Ad quod illi dicunt quia licet caro prolis ex carseminatur habuit. Quamvis etiam si foedior atque immundior sit caro prolis, et ideo magis corrfit praejudicium veritati; quia nec absurdum esse dicunt, si carnis natura magis in posterioribus corrupta trahatur, neque ex ipsa magis corrupta anima