comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Qͦd ẽ illud uestim̃tum: Scã eccła catholica. Nam bar¬
ba aaron qui interp̃tat᷑ mons fortitudinis. barba
est. cuius tota plenitudo in capite ẽ. scilicet in xp̃o.
atq inde pͥmũ in apłos quasi in barbam. deinde in
totam eccłam. et usq in extrema menbra eccłie qͣsi
in horam uestimenti descendit. Casula gͦ uestimen
diq clausa. ut unitatẽ uel integritatẽ uere fidĩ de¬
monstret. Huic autẽ suꝑducit᷑ et ori eiꝰ apte circũ¬
ponit᷑ amictus quo ante ceput sac̃dotis tegebat᷑. qͣ
nubẽ humanitatis enuis in qua latuit diumitas sig¬
ificare iam diximꝰ. qr uidelicet cap̃t. corona. et
decus eccłie sue humanitas xp̃i ẽ: capdꝰ autẽ huma¬
nitatis ds. In eo uͦ qͦd casula cum sit una et integͣ¬
tota. aptatione manuũ que extensionẽ manuũ
cruci fixi dñi apte depingit. in anteriorẽ ⁊ pͦte¬
rior¬
em partẽ quodãmͦ diuidit᷑. antique eccłȩ

Expanded text:
Quod est illud vestimentum? Sancta Ecclesia catholica. Nam barQuod est illud vestimentum? Sancta Ecclesia catholica. Nam barba Aaron, quod interpretatur mons fortitudinis, barba,est, cujus tota plenitudo est in capite, scilicet Christo , atque inde primum in apostolos quasi in barbam, deinde in totam Ecclesiam, et usque in extrema membra Ecclesiae, quasi in oram vestimenti descendit. Casula ergo, vestimdique clausa, ut unitatem vel integritatem verae fidei demonstret. Huic autem superducitur, et ori ejus apte circumponitur amictus, quo ante caput sacerdotis tegebatur. Quem, nubem humanitatis ejus, in qua latuit divinitas, significare jam diximus, quia videlicet caput, corona et decus Ecclesiae humanitas Christi est, caput autem humanitatis Deus . In eo vero quod casula, cum sit una et tota integra, aptatione manuum, quae extensionem manuum crucifixi Domini apte depingit, in anteriorem et posteriorem partem quodammodo dividitur, antiquae Ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
quã dñs omĩum ꝓpt̾ seruoꝵ salutẽ subut. Nam qͦd
cũ magna reuerentia cogitandũ ẽ. obedient̃ passus
et mortuus ẽ filius dei. Causam qͥppe mortalitatis scili¬
cet pecc̃m. nec origine contͣxit. nec actu admisit. et iceir¬
conil morti debuit. S dedit illi calicẽ pat̾ ñ iudex. a¬
more ñ ira. uoluntate ñ necessitate. grã ñ uindicta.
ꝙ sicut iacob lib et ingenuus. p̃cepto patͥs ysaac. et ma¬
tris consilio rebecce parens seruiuit laban. ut rachel
et liam in conuigiũ duceret. sic filius di p̃cepto patͥs
et consilio sp̃s sci obediens seruiuit mundo. subiec¬
tis humeris eius pecc̃a portando. ut si nagogã de
iideis. et eccłam de gentib assumeret. Cum gͦ sa-¬
cerdos stolam accipit. menuinisse iubet᷑ et scire.
quia grande iugũ. licet suaue. grande: licet leue suꝑ
ueriaaron. cuiusin horã descendit unguentũ qͦo
ẽ in capite. pͥmũ descendens in barbam ipsiꝰ aaron.

Expanded text:
rum salutem obiit . Nam, quod cum magna reverentia cogitandum est obedienter passus et mortuus est Filius Dei , causam quippe mortalitatis, scilicet peccatum nec origine contraxit, nec actu admisit, et idcirco morti nil debuit. Sed dedit illi calicem Pater, non judex; amore, non ira; voluntate, non necessitate gratia, non vindicta. Et sicut Jacob liber et ingenuus, praecepto patris Isaac, et matris consilio Rebeccae parens, servivit Laban, ut Rachel et Lyam in conjugium duceret , sic Filius Dei, praecepto Patris et consilio Spiritus sancti obediens, servivit mundo, subjectis humeris ejus peccata portando, ut Synagogam de Judaeis et Ecclesiam de gentibus assumeret. Cum ergo sacerdos stolam accipit, meminisse debet et scire, quia grande jugum, licet suave, grande, licet leve, sup vestimentum veri Aaron, cujus in oram descendit unguentum, quod est in capite, primum descendens in barbam ipsius Aaron .
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃c sc̃s dr. & est donum. quo nomine relatio
recte recipcari potest. Donũ quippe datoris do¬
nũ est. &e dator don dator ẽ. His inquã rela¬
tiuis nominib magis ꝗͣ substantialib ꝯmen-¬
dat᷑ nob̃ qd̾ amemꝰ. laudemꝰ. głificemꝰ. Qͥd enĩ
creaturȩ beniuolentia creatori suo magis cupi¬
at qͣm illud uñ potissimũ ipse głatur dicens.
Nunqͥd ego qui alios par̾e facio ipse ñ pariam.
si ego qui aliis generationẽ tribuo sterilis
ero: Qd̃ ucet de adoptiuis dictum uideat᷑ filiis.
pͥncipium laudis ab illius habet genit᷑a filii.
qui solus naturalis ẽ. cuius participatione a¬
lis fiunt adoptiui filii. qr solum illũ ꝑat̾ qui
ħ loquit᷑ genuit. alios aut̃ creauit. nec de

Expanded text:
s dicitur, et est donum, quo nomine relatio recte reciprocari potest. Donum quippe datoris donum est, et dator doni, dator est. His inquam, relativis nominibus magis quam substantialibus commendatur nocreaturae benevolentia Creatori suo magis cupiat quam illud, unde potissimum ipse gloriatur dicens: « Nunquid ego qui alios parere facio, ipse non pariam? si ego qui aliis generationem tribuo, sterilis ero? « Quod licet de adoptivis dictum videatur filiis, principium laudis ab illius habet genitura Filii, qui solus naturalis est, cujus participatione alii fiunt adoptivi filii, quia solum illum Pater, qui haec loquitur, genuit , alios autem creavit, nec de
Abbreviated transcription (Latin):
psum diuinȩ naturȩ archanũ his relatiuis
magis ꝗͣ quibꝰlibet substantialib exp̾mit᷑ no¬
minib. Substantialianamq dicimꝰ nomina
quȩ trib equȩ ꝑsonis sunt cõmunia. qualia
sunt ds. om̃ipotens. increatus. inmensus. eter¬
nus. ce his similia. Hec aut̃ relatiua sunt: qͥa
uidelicet pater alicurus ẽ pat̾. & filius alicunus¬

Expanded text:
m divinae naturae arcanum his relativis magis quam quibuslibet substantialibus exprimitur nominibus. Substantialia namque dicimus nomina, quae tribus aeque personis sunt communia, qualia sunt, Deus omnipotens, increatus, immensus, aeternus, et his similia. Haec autem relativa sunt, quia videlicet Pater alicujus pater est, et Filius alicuju
Abbreviated transcription (Latin):
uos autẽ ñ sic. S qui maior ẽ urm̃: fiat sic̃ ui¬
mor. & qͥ p̃cessor ẽ sicut ministrator. Ualde nãq
repugnantia sunt dñari ut reges gentium.
& ex debito iussuq regłe euangłice. lauare pe¬
des in modũ seruoꝵ. Unde unus ex magnis

Expanded text:
n sic, sed qui major est vestrum, fiat sicut minor, et qui praecessor est, sicut ministrator. » Valde namque repugnantia sunt, dominari 66 ut reges gentium, et ex debito jussuque regulae evangelicae lavare pedes in modum servorum. Unde unus ex magnis
Abbreviated transcription (Latin):
agni. De hoc fluuio in erechiele legimꝰ. Uidi
aquã egredientẽ de templo a latere dextro. et
om̃es ad quos ꝑuenit aqua ista salui facti suis.
baptismi salui fiunt. Alioquin symonẽ ma-¬
gum uisibiles baptismi aquas egredientẽ
salus ñ refugisset. s de hoc uite fonte pacisq
flumine dictũ ẽ. penes quẽ ẽ omne arbitri¬
um salutis. quẽ dñs supradicto modo puri¬
ficatis. hoc subsequenti sermone repromittit.

Expanded text:
Agni . » De hoc fluvio et in Ezechiele legimus: « Vidi Agni . » De hoc fluvio et in Ezechiele legimus: « Vidi aquam egredientem de templo a latere dextro, et omnes, ad quos pervenit aqua ista, salvi facti sunt . baptismi fons, salvi fiunt, alioquin Simonem Magum, visibiles baptismi aquas ingredientem, salus non refugisset . Sed de hoc vitae fonte pacisque fluvio dictum est, penes quem est omne arbitrium salutis quem Dominus supradicto modo purificatis hoc subsequenti sermone se
Abbreviated transcription (Latin):
is siuspossunt subditi hac libertate uti: cũ
enĩ homines uiciose uiuunt. bestiales .i. bes¬
tiis similes uusunt. Ut autem prelati eocłie
bestialib dñent᷑. uetus quoq illis auctoritas
suffragat᷑. qua creatis primis hominib pre-¬
cipit᷑ ut bestiis terre dñent᷑. Igit᷑ ubi subditi
similes fiunt bestiis. illic euangłicus homo
dñari se debere iure recognoscit. Dum gͦ pre¬
lati subditis hac die pedes lauant. dũ cibum
reuerent̾ porrigunt. potumq miscent. perit
auctoritas dñandi. totũq regũ gentiũ & eorũ
qͥ potestatẽ habentes bñfici uocari affectant. de¬
pͥmit᷑ in ipsis suꝑciliũ. Qd̾ antẽ lotis pedibus
discipłoꝵ os suum aꝑuit dñs. ser monẽq edi¬
dit splendidissimũ. quo paraclitũ illũ tam se
mus. hoc significat qd ñ nisi lotis & mundis
comqͥnatũ. & faciens iniqͥtatẽ & mendatiũ.
ꝓtinus adiungit᷑. & ostendit mͥ fluuiũ aque
uiue & tanqͣm cͥstallũ ꝓcedentẽ de sede dei &

Expanded text:
is suis possunt subditi hac libertate uti. Cum enim homines vitiose vivunt, bestiales, id est bestiis similes fiunt. Ut autem praelati Ecclesiae bestialibus dominentur, vetus quoque illis auctoritas suffragatur, qua creatis primis hominibus pracipitur, ut bestiis terrae dominentur . Igitur ubi subditi similes fiunt bestiis, illic evangelicus homo dominari se debere jure recognoscit. Dum ergo praelati subditis suis hac die pedes lavant, dum cibum reverenter porrigunt, potumque miscent, perit auctoritas dominandi, totumque regum gentium et eorum, qui potestatem habentes benefici vocari affectant, deprimitur in ipsis supercilium. Quod autem lotis pedibus discipulorum os suum aperuit Dominus, sermonemque edidit splendidissimum, quo paracletum illum tam sedmus, hoc significat quod non nisi lotis et mundis coinquinatum, et faciens iniquitatem et mendacium , » protinus adjungitur: « Et ostendit mihi fluvium aquae vivae tanquam crystallum, procedentem de sede Dei et
Abbreviated transcription (Latin):
ter nobis consuluit in eo qd̃ exteriꝰ egit. dum
apłos suos om̃esq prelatos eccłiȩ talis seruitu
quodãm uectigales. ẽẽ uoluit. ut sollenni mo¬
re subditoꝵ suoꝵ pedes eius exemplo lauari de¬
beant. Phoc enim quodãmodo inculeat & re-¬

Expanded text:
od exterius egit, dum apostolos suos omnesque praelatos Ecclesiae, talis servitii quodammodo vectigales esse voluit, ut solemni more subditorum suorum pedes exemplo suo lavare debeant. Per hoc enim quotannis inculcat, et re
Abbreviated transcription (Latin):
lucidũ opus miscdie dicente dño. Si pec.¬
cauerit inte .i. te sciente fr̃ tuus. uade et corri¬
pe eum int̾ te & ipsum solum. ⁊ cet̾a. Et qr ubi
duo consentiunt. scilicet correptor et audito:
neq opus ẽ ut aliũ adhibeas. neq ut eccle dicas.¬
s eo quẽ corripis int̾ te et ipsũ solũ sponte au¬
diente. quia tunc inqͣm parata uenia et confes¬
erint. fiet ilł a patre meo. & qr de impetratio¬
ne ueme dixit. hoc testat᷑ ipse dũ p̾mittit. Am̃

Expanded text:
lucidum opus misericordiae, dicente Domino: Si peccaverit in te, id est, te sciente, frater tuus, vade, corripe eum inter te et ipsum solum , etc. Et quia ubi duo consentiunt, scilicet corrector et auditor, neque opus est ut alium adhibeas, neque Ecclesiae dicas, eo quem corripis inter te et ipsum solum, sponte audiente, quia, inquam, tunc parata venia confeserint, fiet illis a Patre meo , et, quia de impetratione veniae dixerit, hoc testatur ips
Abbreviated transcription (Latin):
tib confestĩ uenia peceoꝵ affluit. Cũ autẽ qͥs
secreto correptꝰ inter te et ipsũ solũ ñ audierit.
priusqͣm eccłe dictũ fuerit. ñ tam facilis in-¬
dulgentie linendus erit oleo. s congrue pe¬
uitentiȩ secandus cauterio.¬
De feria qͣrta.

Expanded text:
tibus confestim venia peccatorum affluit. Cum autem quis tibus confestim venia peccatorum affluit. Cum autem quis secreto correptus inter te et ipsum solum non audierit, postquam Ecclesiae dictum fuerit, non tam facilis indulgentiae leniendus erit oleo, sed congrue poenitentiae secandus cauterio. Feria quarta
Abbreviated transcription (Latin):
ram. erunt soluta et in celo. Terminat᷑ autem
sic. Dñe quotiens peccabit in me fr̃ meus. dimit¬
tã ei usq septies: Et dic̃ illi iħc. Non dicotibi
petre usq septies: s usq septuagies septies. Ad
hec pulchre lectio que p̃missa ẽ concinit. muli
creditor in seru̾itutẽ tolłe contendit. ipsa est
eccła que ꝓ filioꝵ peccatis quos in baptismate
genuit sollicita. ẽ: ne exactor diabolus ꝓ nũ¬
mo male uoluntatis quẽ illis credidit debito¬
res thraat in dampnationẽ ꝑpetue mortis. Cui
uerꝰ helyseus scilicet xp̃s p̾cipit oleũ infundere
uasis ostio clauso. qͥa peccatorib pͥuata correp¬
tione preuentis. precipit remissionẽ et absolu¬
tionẽ indulgeri. data potestate ligandi atq
soluendi. sicut in euangło iam dicto ꝓmisit.
& ueritate int̾posita id est am̃: ꝓmissionẽ con¬
firmauit. Clauso gͦ ostio uasis infusũ redun¬
dat oleum: quia ꝑ pͥuatã correptionẽ penitñ¬

Expanded text:
a erunt et in coelo . Terminatur autem sic: Domine, quoties peccabit in 50 me frater meus, et dimittam et? Usque septies? Et dicit illi Jesus: Non dico tibi, Petre, usque septies, sed usque septuagies septies . Ad haec pulchre lectio, quae praemissa est, concinit. Mulieiliis, quos creditor in servitutem tollere contendit , ipsa est Ecclesia, quae pro filiorum peccatis, quos in baptismate genuit, sollicita est, ne exactor diabolus pro nummo malae voluptatis, quem illis credidit, debitores trahat in damnationem perpetuae mortis. Cui verus Helisaeus, scilicet Christus, praecepit oleum infundere vasis, ostio clauso , quia peccatoribus privata correptione conventis, praecipit remissionem et absolutionem indulgeri, data potestate ligandi atque solvendi, sicut in Evangelio jam dicto promisit, et veritate interposita, id est amen, promissionem confirmavit. Clauso ergo ostio vasis infusis redundat oleum, quia per privatam correctionem poeniten
Abbreviated transcription (Latin):
nauit sanguis redẽptionis. ⁊ aqua baptisma¬
tis: que utraq in calice ꝯtin̾i prudentia urã
ñ ignorat. At cũ cooꝑante diacono calix de¬
ponit᷑. ⁊ hostia in suo loco reponit᷑ ⁊ corpo¬
rali palla cooꝑit᷑ hoc cõmemorat᷑ qd̾ ioseph
& nichodemꝰ accepta licentia a pilato. corpꝰ
xp̃i de cruce deposuerunt: ⁊ uen̾abiłr se¬
pulturȩ mandauert. Hec de his sentio: ñ
toritate. uł diuina inspiratione. dicẽ ualue¬

Expanded text:
navit sanguis redemptionis et aqua baptismatis, quae utraque in calice contineri prudentia vestra non ignorat. At cum cooperante diacono calix deponitur, et hostia in suo loco reponitur, et corporali palla cooperitur, hoc commemoratur quod Joseph et Nicodemus, accepta licentia a Pilato, corpus Christi de cruce deposuerunt, et venerabiliter sepulturae mandaverunt. Haec de iis sentio, non toritate vel divina inspiratione dicere value
Abbreviated transcription (Latin):
Uo d̾̃i gr̃a carnotensis ȩccłȩ minist̾. pontio ue-¬
n̾abili cluniacensiũ abbati. in regimine sibi cõ-¬
misso placere sũmo rectori. Quesiuit a parui-¬
tate mea prudens diligentia. ⁊ diligens prudẽ¬
tia ur̃a. qͥd mͥ uidet᷑ significare calicis eleuatio.
ꝙ eiusde repositio: qͥd significent illȩ consigna-¬
tiones. quȩ fiunt suꝑ calicẽ int᷑ ⁊ extra. quȩ p̃-¬
t̾missa uident᷑ in libello quẽ cõposui de conue-

Expanded text:
 Dei gratia Carnotensis Ecclesiae minister, PONTIO venerabili Cluniacensium abbati, in regimine sibi commisso placere summo rectori Quaesivit a parvitate mea prudens diligentia et diligens prudentia vestra, quid mihi significare videatur calicis elevatio et ejusdem repositio, quid significant illae consignationes quae fiunt super calicem et intra, et extra, quae praetermissa viden
Abbreviated transcription (Latin):
distincte añ istas in tͥb locis frequentant᷑. In
his enĩ speciałr intendit᷑. ut illa dona quȩ
iã uocant᷑ sacͥficia. in xͥ corpꝰ ⁊ sangumẽ cõm¬
mutent᷑: uel cõmutata salutaria nob̃ effician¬
tur. Cũ aut̃ panis & calix adhibito diacono
eleuat᷑: exaltatio corꝑis xp̃i in cruce cõmemo¬
ad occidentalẽ. & a septemtͥonali usq ad au¬
aralẽ. hoc sig̾cari intelligimꝰ. qd̃ añ passionẽ

Expanded text:
distincte ante istas in tribus locis frequentantur. In his enim specialiter intenditur ut illa dona quae jam vocantur sacrificia, in Christi corpus et sanguinem commutentur, vel commutata salutaria nobis efficiantur. Cum autem panis et calix adhibito diacono elevatur, exaltatio Christi corporis in cruce commemoad occidentalem, et a septentrionali usque ad australem, hoc figurari intelligimus, quod ante pas
Abbreviated transcription (Latin):
teneo. S qr ñ lectionẽ s orõnem petis: ada-¬
ꝑiat añs cor tuũ in lege sua. & in p̃ceptis
sius. uat SId ipsũ ipsi. Wilł̃ & Iuo. Quid
suꝑ hoc uob̾ dicemꝰ: Quod uos uicdẽ. & ad
quid desidemus: scitis. Quantũ uͦ nͨ nos
dicere: nec uas scire potestis. Oramꝰ gͦ ãm
ut uob̾ quo nos p̃isse debueratis tͥbuat uel
sequi: quatinꝰ & in hoc tantȩ uos humilita¬
tis magistrũ teneamꝰ: cũ udelicet ñ despex̾i¬
tis magister sequi discipłos. Ad thomã

Expanded text:
teneo. Sed quia non lectionem, sed orationem petis, adapteneo. Sed quia non lectionem, sed orationem petis, adaperiat Dominus cor tuum in lege sua et in praeceptis suis. Vale. 3. Idipsum ipsi Willelmus et Ivo. Quid super hoc 111 vobis dicemus? Quod vos videre, et ad quid desideremus, scitis; quantum vero, nec nos dicere, nec vos scire potestis. Oramus ergo Deum ut vobis, quo nos praeisse debueratis, tribuat vel sequi: quatenus et in hoc tantae vos humilitatis magistrum teneamus, cum videlicet non despexeritis magister seq
Abbreviated transcription (Latin):
lulũ quid̃ de adipe frumenti. uñ saciat᷑ ie¬
rłm degustares: quã libent̾ suas crustas ro¬
dendas litteratorib iudeis relinqueres. O si
te unqͣm: scola pietatis sub magistro iħu
m̾ear hab̾e consortẽ. O si mͥ liceat purifica¬
tũ pͥus uasculũ pectoris tui suppon̾e unctio¬
ni. quȩ docet de om̃ib. O qͣm libens parti
gantes. & quasi mͦ de furno ut aunt trac¬
tos recens. de celesti largitate crebro xp̃c su
is pauꝑib frangit. utinã si quã m qñꝙ
cedine sua pauꝑi d̃s: mox eamtͥ possem
refunde: ce rursus ate uicissim reciꝑe qd̃
senseris. Exꝑto crede: aliquid amplius in¬
uenies in silius qm in libris. Ligna & lapi¬
des docebunt te: qd̃ a magistris audire
ñ possis. Anñ putas suggere posse te mel
de petra: oleũq de saxo durissimo: Anñ
montes stillant dulcedinẽ: & colles fluunt
lac ce mel. & ualles abundant frum̃to:
Multis occurrentib mͥ dicendis tͥ. uix me

Expanded text:
lulum quid de adipe frumenti, unde satiatur Jelulum quid de adipe frumenti, unde satiatur Jerusalem, degustares! quam libenter suas crustas rodendas litteratoribus Judaeis relinqueres! O si te unquam in schola pietatis sub magistro Jesu merear habere sodalem! O si mihi liceat purificatum prius tui pectoris vasculum supponere unctioni quae docet de omnibus! O quam libens tibi gantes, et quasi modo de furno, ut aiunt, recens tractos, de coelesti largitate crebro Christus suis pauperibus frangit! Utinam si quam mihi gutcedine sua pauperi Deus, mox eam tibi possem refundere, et rursus a te vicissim recipere quod senseris! Experto crede: aliquid amplius invenies in silvis, quam in libris. Ligna et lapides docebunt te, quod a magistris audire non possis. An non putas posse te sugere mel de petra, oleumque de saxo durissimo? An non montes stillant dulcedinem, et colles fluunt lac et mel, et valles abundant frumento? Multis occurrentibus mihi dicendis tibi, vix me
Abbreviated transcription (Latin):
caritate xp̃i: O si scires. Et quid dicã:
Oculus ds ñ uidit absq te: que p̃parasti
diligentib te. S tu fr̃ qui ut audiui ꝓ¬
pħas legis putas intelligis quȩ legis: Nã
si intelligis: sentis utiq sensum ꝓpħice
lectionis esse xp̃m. Quẽ uidelicet si app̃¬
hendẽ cupis: citius illũ sequendo qͣm legen¬
do consequi potes. Quid queris uerbũ in uer¬
bo: qd̃ iam carofactũ presto est ocłis: Iam enĩ
de latibulo ꝓpħarũ egressus ẽ ad ocłos pisca¬
toꝵ: iam de monte umbroso & condenso tan¬
quã sponsus e thalamo suo ꝓsiliit in cam¬
pũ ęuͣngelii. Iam qui habet aures audien¬
di:audiat illũ clamantẽ in tempło. Qui
sitit ueniat ^ &e bibat. &. uenite ad me õs
qui laboratis. &.o.e. ⁊. e.ii. reficiam. Tu gͦ¬
times deficere. uͭ se u̾itas refic̾e te ꝓmittit:
Certe si tm̃ te delectat tenebrosa aqua in nu¬
bib aeris: quanto iocundiꝰ haurias de se¬
renissimis fontib saluatoris: O si semel pau¬

Expanded text:
uid dicam! Oculus, Deus, non vidit absque te, quae praeparasti diligentibus te . Sed tu, frater, qui, ut audivi, Prophetas legis, putas intelligis quae legis? Nam si intelligis, sentis utique sensum propheticae lectionis esse Christum. Quem videlicet si apprehendere cupis, citius illum sequendo, quam legendo consequi potes. Quid quaeris verbum in Verbo, quod jam caro factum praesto est oculis? Jam enim de latibulo prophetarum egressus est ad oculos piscatorum; jam de monte umbroso et condenso, tanquam sponsus de thalamo suo, prosilivit in campum Evangelii. Jam qui habet aures audiendi, audiat illum clamantem in templo: Qui sitit, veniat ad me, et bibat ; et: Venite ad me, omnes qui laboratis et times deficere, ubi se Veritas reficere te promittit? Certe si tantum te delectat tenebrosa aqua de nubibus aeris, quanto jucundius haurias de serenissimis fontibus Salvatoris? 2. O si semel pau
Abbreviated transcription (Latin):
libri sui se ipsũ cognosc̾et. nͨ egredet᷑ mensu¬
rã suam. s saꝑet ad sobrietatem. Ego ñ eũ
accuso apd̃ patrem. est qui eũ accũset lib̾
suus. in quo sͥ male complacuit. Cũ de tͥni¬
tate loq̃r sapit arriũ. cũ de gr̃a sapit pela¬
giũ. cũ de ꝑsona xp̃i sapit nestoriũ. Minꝰ
de ur̃a equitate p̃sumo. si du uos rogau̾o.
ut in causa xp̃i nullũ xp̃o p̃ponatis. Illud
aut̃ scitote. qr expedit uob̃ quib potestas
ledictione os plenũ est ⁊ amaritudine ⁊ do

Expanded text:
libri sui, se ipsum cognosceret, nec egrederetur mensulibri sui, se ipsum cognosceret, nec egrederetur mensuram suam, sed saperet ad sobrietatem. Ego non eum accuso apud Patrem: est qui eum accuset liber suus, in quo sibi male complacuit. Cum de Trinitate loquitur, sapit Arium: cum de gratia, sapit Pelagium: cum de persona Christi, sapit Nestorium. Minus de vestra aequitate praesumo, si diu vos rogavero, ut in causa Christi nullum Christo praeponatis. Illud autem scitote, quia expedit vobis, quibus potestas ledictione os plenum est, et amaritudine, et do
Abbreviated transcription (Latin):
clareuallis uocatꝰ abbas ñ declina¬
re addexterã nͨ ad sinistram. Iniuriã facio
uob̃. si aliquẽ a uob̃ ita diligi credam. uͭ cũ
eo parit̾ eius errores diligatis. Quisqͥs enĩ
sic aliquẽ diligit: nondũ nouit quẽadmodũ
oporteat eũ diligere. Talis namq dilectio ter¬
rena ẽ. animalis. diabolica. nocens eque di¬
ligenti atq dilecto. Existiment alii de aliis
ꝓut uolunt: ego adhec de uob̃ estimare ñ
possũ nͥ qd̾ uicinũ est rõm. qd̾ ad lineã ꝑti¬
net equitatis. Quidam pͥus iudicant & postea
ꝓb̃ant: ego de potione utrũ dulcis an ama¬
ra sit añ gustum ñ iuidicabo. Magister petrꝰ
in lib̾s suis ꝓphanas uocũ nouitates indu¬
cit. ⁊ sensuũ. disputans de fide ꝯtra fidem.
uerbis legis legem impugnat. Nicħ uidet
ꝑ speculũ ⁊ in enigmate. s facie ad faciem
om̃ia intuet᷑. ambulans in magnis ⁊ in mi¬
rabilib suꝑ se. Meliꝰ illi erat si iuxta titulũ

Expanded text:
allis vocatus abbas, non declinare ad dexteram, nec ad sinistram. Injuriam facio vobis, si aliquem a vobis ita diligi credam, ut cum eo pariter ejus errores diligatis Quisquis enim sic aliquem diligit, nondum novit quemadmodum oportet eum diligere. Talis namque dilectio terrena est, animalis, diabolica, nocens aeque diligenti atque dilecto. Existiment alii de aliis prout volunt: ego adhuc de vobis aestimare non possum, nisi quod vicinum est rationi, quod ad lineam pertinet aequitatis. Quidam prius judicant, et postea probant: ego de potione, utrum dulcis sit an amara, ante gustum non judicabo. Magister Petrus in libris suis profanas vocum novitates inducit et sensuum: disputans de fide contra fidem, verbis legis legem impugnat. Nihil videt per speculum et in aenigmate; sed facie ad faciem omnia intuetur, ambulans in magnis et in miribilibus super se. Melius illi erat, si juxta titulum
Abbreviated transcription (Latin):
cd̃m ea que dicta sunt ualde congruit
& hoc. qͦd p̾senti offitio p̾scripta ẽ sta¬
tio ad scm̃ petrum. Cui enim pater omniũ
d̾s largiori gr̃a. dedit irriguum suꝑius. et ir-¬
riguum inferius: Reuocemus ad memoriã aͦ
circa illum acta sunt. et sic ẽẽ manifestius ap¬
parebit. Mox ut trina negatione cecidit. con¬
uersus inquit euangłista dñs respexit petr̃.
& recordatus est petrus uerbi dni qđ dixerat
ei quia anteꝗͣ. gallus cantet. ter me negabis.¬

Expanded text:
dum ea quae dicta sunt valde congruit et hoc, quod praesenti officio prescripta est statio ad S. Petrum. Cui enim Pater omnium Deus largiori gratia dedit « irriguum superius et irriguum inferius, » revocemus ad memoriam quae circa illum acta sunt, et ecce manifestius apparebit. Mox ut trina negatione cecidit, « conversus, inquit evangelista, Dominus respexit Petrum, et recordatus est Petrus verbi Domini quod dixerat ei
Abbreviated transcription (Latin):
inter omnes nuittes. cepit possidẽ t̾ram uero tuno¬
re conpunctus. qͦd est accepisse irriguũ inferiꝰ.
Quando autem resurrex̾ dñs sicut in euangłio
legimus. et in cõmunione bac die cantamus.
Surrexit dñs & apparuit petro. quid putamꝰ
ctu in amore uero conpunctus ẽ. qͦd ẽ accepisse
irriguũ suꝑuis: Quia gͦ & hic cunctis mitib
positus est in exemplũ. et beata dĩ genitrix
omniũ ẽ Regina humiliũ. recte hodierna sta-¬
tione ad scm̃ petrum beatos enII p̃dicamus

Expanded text:
omnes mites coepit possidere terram vero timore compunctus, quod est accepisse « irriguum inferius. » Quando autem resurrexit Dominus et sicut in Evangelio legimus , et in Communione hac die cantamus, Surrexit Dominus et apparuit Petro, quid putamus, ro amore compunctus, quod est accepisse « irriguum superius? » Quia ergo et hic cunctis mitibus positus est in exemplum, et beata Dei Genitrix omnium regina est humilium, recte hodierna statione ad S. Petrum, beatos ejus
Abbreviated transcription (Latin):
ciendũ quoq qͦd cum sabbato sex tantũ .uiiii.¬
legende sunt. duodecĩ in titulis lectio¬
nes eadem causa p̾̃notant᷑. quia cum romana
eccła de latinis et grecis eẽt ꝑmixta. singłe lecti¬
ones in eutraq lingua recitabant᷑. Nam in una
lingua recitate. ab utriusq lingue ppłis intelli¬
gi non pot̾ant. Itaq dum unaqueq bis legitur.
duplicato senario lectionũ numero duodecim
cõputant᷑. Pret̾ea notandũ ẽ ordinationũ sacra¬
menta dñice diei deputari. cuius in uesꝑa fuini.
et tã uesꝑa sabbati quã mane pͥma sabbati posse
X.
Sententia leonis pape. Qd̾ ordines cũ salb̾o

Expanded text:
ciendum quoque quod cum Sabbato sex tantum legendae sint, duodecim in titulis lectiones ea de causa praenotantur, quia cum. Romana Ecclesia de Latinis et Graecis esset permista, singulae lectiones in utraque lingua recitabantur. Nam in una lingua recitatae, ab utriusque linguae populis intelligi non poterant. Itaque dum unaquaeque bis legitur, duplicato senario lectionum numero, duodecim computantur. Praeterea notandum est, ordinationum sacramenta Dominicae diei deputari, cujus in vespera fiunt, et tam vespera Sabbati quam mane prima Sabbati posse X. Sententia Leonis papae, quod ordinationes cum Sab
Abbreviated transcription (Latin):
dppłm regredi. uestesq lauare supremũ.
P ontificem legis mistica uissa uolunt
Ipse tam̃ mundꝰ cadem sic iussa canebant.
N on nisi cũ iam sol occubuisset erat
Subueniens ad eam compatiendo redit.
Hinc eius uestes in uiuis abluit undis.
Fonsqui ꝑpetuo menstrua nr̃a lauat.
Fons tam̃ illa lauans donͨ famulabit᷑ orbi.
Soluelut inmundꝰ atq lauandus erit.
Eius enĩ menbris dũ sol agit iste labores.
Herebunt macule. qd̾q lauetur erit
Dicit᷑ ad ppłm tanquã remeare sacerdos.
Pro ppło rursum multiplicando preces.
N anq uelut foris ẽ. cũ uocẽ mutat. ⁊ orans.
Admonet. ut parit̾ oret ⁊ ipse choru.
Admonet orandi formã sublime retͤctan.
Quam statuit xp̃c. edocuitq suos

Expanded text:
m regredi, vestesque lavare supremum Pontificem, legis mystica jussa volunt. Ipse tamen mundus eadem sic jussa cavebant Nonnisi, cum jam sol occubuisset, eratSubveniens, ad eam compatiendo redit. Haec ejus vestes in vivis abluit undis, Fons qui perpetuo vulnera nostra sanat. Fons tamen illa lavans, donec famulabitur orbi Sol, velut immundus, atque lavandus erit. Ejus enim membris, dum sol aget iste labores, Haerebunt maculae, quodque lavetur, erit. Dicitur ad populum tanquam remeare sacerdos, Pro populo rursum multiplicando preces. Jamque velut foris est, cum vocem mutat, et orans Admonet, ut pariter oret et ipse chorus. Admonet orandi formam, sublime retractans, Quam statuit Christus, edocuitque suos.
Abbreviated transcription (Latin):
nini quidem temꝑe ꝓ statu scẽ eccliȩ fidelit̾
orandum ẽ. sed hac die precipue sollemp
ordines ac diuersitatȩs. a sacerdote ꝑorande rati-¬
onabiliter institute sunt. Hac enim die saluator
nr̃ ꝓ cunctis orauit. & cõmune ꝓ om̃ib sacͥficiũ
factus est: de quib & passioni appropinquans
immo iam ad aram crucis pene assistens. cum
ꝓ discipłis suis oraret dixit. Non ꝓ his tantũ ro¬
go. s et ꝓ his qui credituri sunt ꝑ uerbũ eorum
in me. Nempe bie erat magni consili angłs. de
quo in apocalypsi legimus. Stetit angłs iuxta
aram templi habens thuribulum aureũ in ma¬
nu sua. Hodie uixta aram templi .i. in conspec¬
tu eccłie assistens. aureũ immaculati corꝑis thu¬
substulit. & orationis incensum dignũ cum
nobis adoleuit. Recte gͦ et nos cum illo sollẽpnes
ꝓ nobis & ꝓ cunctis orationes offerimus. iuxta il¬
lud qͦd illic additum ẽ. & data sunt ei incensa mlta.¬

Expanded text:
ni quidem tempore pro statu sanctae Ecclesiae fideliter orandum est, sed hac die praecipue solemnem ordines ac diversitates, a sacerdote perorandae, rationabiliter 74 institutae sunt. Hac enim die Salvator noster pro cunctis oravit, et commune pro omnibus sacrificium factus est, de quibus et passioni appropinquans, imo jam ad aram crucis pene assistens, cum pro discipulis suis rogaret, dixit: « Non pro his tantum rogo, sed et pro his, qui credituri sunt per verbum eorum in me . » Nempe hic ille erat magni consilii Angelus , de quo in Apocalypsi legimus: « Stetit angelus juxta aram templi habens thuribulum aureum in manu sua . » Hodie juxta aram templi, id est in conspectu Ecclesiae assistens, aureum immaculati corporis thustulit, et orationis incensum dignum cum lus , » pro nobis adolevit. Recte ergo et nos cum illo solemnes pro nobis et pro cunctis orationes offerimus, juxta quod illic additum est: « Et data sunt ei incensa multa
Abbreviated transcription (Latin):
in ip̃a nocte paschali non plus quã tres lectiones
habere decret̾it. Illa namͣqͣ p̃dicatores scĩ scilicet
apłi. et numero pauci et metu uideoꝵ tnnidi. et
de morte dñi mesti. uideri fugiebant. audiri me¬
tuebant. Nlam in ip̃o crepuscło referentib scĩs mu¬
lierib qͦd surrexisset dñs. et qđ uisus eẽt ab eis.
ñ crediderunt. et ius aͥ xoram eis quasi deliram̃ta.
uerba hec. Nec solũ in illa nocte. s exinde qͦ usq m
pentecosten causam eandẽ in paucitate lectionũ.
osidant. quando p̃dicatores scĩ et minĩo plures. et
feruore sp̃s scĩ facundi facti sunt. Non tam̃ minꝰ
rationi appropinquant. qui maiestatẽ sollennitatis
attendentes. integrũ et sollennẽ lectionũ obseruãt
num̃um. quia et si apłi muti fuert̃. angłorũ allo¬
quiũ et ipsius frequens dñi uisitatio. ualde cele

Expanded text:
secutus est, in ipsa nocte paschali non plus quam tres lectiones secutus est, in ipsa nocte paschali non plus quam tres lectiones habere decreverit. Illa namque nocte praedicatores sancti, scilicet apostoli, et numero pauci, et metu Judaeorum muti, et de morte Domini moesti, videri fugiebant, audiri metuebant. Nam in ipso crepusculo, referentibus sanctis mulieribus quod resurrexisset Dominus, et quod visus esset ab eis, non crediderunt, et visa sunt coram eis quasi deliramenta verba haec . Nec solum illa nocte, sed exinde quoque usque ad Pentecosten, causam eamdem in paucitate lectionum considerat, quando praedicatores sancti et numero plures, et fervore sancti Spiritus facundi sunt. Non tamen minus rationi appropinquant, qui majestatem solemnitatis attendentes, integrum et solemnem lectionum observant numerum, quia et si apostoli muti fuerunt , angelorum alloquia, et ipsius Domini frequens visitatio , valde cele
Abbreviated transcription (Latin):
lia ẽẽ debent. His uero duodenarius inequalib
constans lat̾ib nam ter quatuor. uł quat̃ tria:
.xii. faciunt. hoc insinuat ut in uno mag̃ exten¬
dant᷑. et exemplo iacob cum dño luctantes clau¬
dicent. scilicet minus oꝑantes. ut amplius medi¬
tari queant. hi qui fidem tͥnitatis mundoqua¬
drifido p̃dicant. Nam in utroq ordine plurali-¬
tas lectionũ pluralitatẽ significat p̃dicatoꝵ. qͥ
ex temꝑegr̃e plures in mundũ missi sunt. Sicut
enum ꝓfunda nocte gallus rariores atq ꝓduc¬
tiores cantus edere solet. uicina uero die crebri¬
ores atq citatioes. sic ante incarnationẽ dñicã
pauci et rari. post uero multi et crebri preco¬
nes uite missi sunt. Paucitatẽ anteriorum. in tͥb
pͥuatarũ noctiũ lectionib. multitudinẽ posterioꝵ
in natalicus am̃ uel scõruĩ nomi testam̃ti signifi¬
camus. Adeo autem causa hec ium rationis ob-¬

Expanded text:
lia semper esse debent, his vero duodenarius inaequalibus lia semper esse debent, his vero duodenarius inaequalibus constans lateribus. Nam ter quatuor vel quater tria, duodecim faciunt. Hoc insinuat, ut in uno magis extendantur, et exemplo Jacob, cum Domino luctantes claudicent , scilicet minus operantes, ut amplius meditari queant hi qui fidem Trinitatis mundo quadrifido praedicant. Nam in utroque ordine pluralitas lectionum pluralitatem significat praedicatorum, qui ex tempore gratiae plures in mundum missi sunt. Sic enim profunda nocte gallus rariores atque productiores cantus edere solet, vicina vero die crebriores atque citatiores, sic ante incarnationem Dominicam pauci et rari, post vero multi et crebri praecones vitae missi sunt. Paucitatem anteriorum in tribus privatarum noctium lectionibus, multitudinem posteriorum in Natalibus Domini vel sanctorum Novi Testamenti significamus. Adeo autem causa haec vim rationis ob
Abbreviated transcription (Latin):
ñ flectimus horis. stando ꝓfitentes lib̾tatẽ ⁊ grãm.
quȩ colli nr̃i qui eranus curui. ngũ ferreũ confre¬
git. ut incedemus recti. tunc et uigilias in trib dis¬
ꝑtimus nocturnis. ut ñ solũ uerbo sed etiam facto tͦs
uigilias p̃dicemꝰ. de quib ait dñs. Beati serui illi. qͦs
cum uenerit dñs iuenĩt uigilantes. Et si uenerit
in scd̃a uigilia. ꝙ. si in tercia uigilia uenerit. et ita
inuenerit: beati sunt serui illi. Tunc legendi atq ca¬
nendi officia que ad edificandã eccłam instituta st̃
num̃osius concrepant. ut nos p̃paremus ad aꝑien¬
dũ dño quacunq hora pulsauerit. ad modũ duar̃
uet̾is testam̃tti tubarũ. que ad mouendũ castra cre¬
brnis atq concisius clangere uisse sunt. Ip̃a autẽ
lectionũ pluralitas. non eadẽ in omĩ ordine ẽ. Nam
clerici nouem. monachi duodecĩ legunt. Inis noue¬
naruis ẽ tegragonus. idẽ equis undiq quadris lati¬
b hoo innuit qđ uerbũ et opus predicatorũ equa¬

Expanded text:
lectimus, stando proferentes libertatem et gratiam , quae colli nostri, qui eramus curvi, jugum ferreum confregit , ut incederemus recti . Tunc et vigilias in tribus dispartimur nocturnis, ut non solum verbo, sed etiam facto, tres vigilias praedicemus, de quibus ait Dominus: « Beati servi illi quos, cum venerit Dominus, invenerit vigilantes; et si venerit in secunda vigilia, et si in tertia vigilia, et ita invenerit, beati sunt servi illi . » Tunc legendi atque canendi officia, quae ad aedificandam Ecclesiam instituta sunt, numerosius concrepant, ut nos praeparemus ad aperiendum Domino, quacunque hora pulsaverit , ad modum duarum Veteris Testamenti tubarum, quae ad movendum castra crebrius atque concisius clangere jussae sunt . Ipsa autem lectionum pluralitas non eadem in omni ordine est. Nam clerici novem, monachi duodecim legunt. Illis novenarius est tetragonus, id est aequis undique quadrus lateribus, hoc innuit quod verbum 9 et opus praedicatorum aequa
Abbreviated transcription (Latin):
cerentur ut dictum est beneficioꝵ dei. dirige¬
batur ad eos clamor inuitantis ad ppłm sp̃e scĩ.¬
Nos autem educti de egipto infidelitatis. lib̾a¬
ti a captiuitate et seruitio spũalis pharaonis. et
ducti ꝑ mare baptismi. nunc in heremo uite
presentis ꝑegrinantes. habitamus in tab̃nacłiꝰ
que sunt eccłie uel cenobia. in quib militamꝰ
donec ad regnum suꝑne hereditatis ꝑueniamꝰ.
Si gͦ memores beneficior dei festa celebramꝰ a
malis oꝑib uaccantes. et in contemplatione di¬
uine bonitatis exultantes. quia ꝑ passionẽ um-¬
ei filii salutem nram oꝑatus est. clamorẽ inii-¬
tantis audimus. in siti currimꝰ. bibimꝰ. quia

Expanded text:
cerentur, ut dictum est, beneficiorum Dei, dirigecerentur, ut dictum est, beneficiorum Dei, dirigebatur ad eos clamor invitantis ad populum Spiritus sNos autem educti de Aegypto infidelitatis, liberati a captivitate et servitio spiritualis Pharaonis, et traducti per mare baptismi, nunc in eremo vitae praesentis peregrinantes habitamus in tabernaculis, quae sunt ecclesiae, vel coenobia in quibus militamus, donec ad regnum supernae haereditatis perveniamus. Si ergo memores beneficiorum Dei festa celebramus, a malis operibus vacantes, et in contemplatione divinae bonitatis exsultantes, quia per passionem unici Filii salutem nostram operatus est, clamorem invitantis audimus, in siti currimus, bibimus, quia
Abbreviated transcription (Latin):
ed quia ꝓpositum nunc est non solum
partium consonantiã in offituis. s et
mendat dignitas sensus sui. s et reuerenda
auctoritas dicentis. maxime quia cum clamore
ut attentos faceret dixit. Sic enim scriptum ẽ.
In nouissimo autẽ magno festiuitatis stabat iħc
et clamabat dicens. si quis sitit ueniat ad me
et bibat et cetã. ltaq si auditores sumus ugrati.
et tali oratore digni non solum quod dixerit. s
et quali tempe. nam et hoc ad rem ꝑtinet. con-¬
siderenius beniuoli. dociles et attenti. Dies festꝰ
erat iuideoꝵ. scenophegia. Quid sit scenophe-¬
gia. nouerunt inquit augustinus qui scͥptu¬
ras legerunt. Faciebant die festo tabnacula.
ad similitudinẽ tabernacłoꝵ in quib habitaue¬
rant. cum educti ex egipto ꝑegrinarent᷑ in
deserto. Iste erat dies festus. magna sollemptu¬
tas. Celebrabant hec uidei. uelut reminiscen
mabat inuitans ad bibendũ. non qualescunq
s quosq sitientes. Bene. Interea dum reminis¬

Expanded text:
ed quia propositum nunc est, non solum partium consonantium in officiis, sed et mendat dignitas sensus sui, sed et reverenda auctoritas dicentis, maxime quia cum clamore, ut attentos faceret, edixit. Sic enim scriptum est: « In novissimo autem die magnae festivitatis stabat Jesus, et clamabat, dicens: Si quis sitit, veniat ad me et bibat , » etc. Itaque si auditores sumus non ingrati, et tali oratore digni, non solum quid dixerit, sed et quali tempore dixerit nam et hoc ad rem attinet consideremus benevoli, dociles et attenti. Dies festus erat Judaeorum Scenopegia. « Quid sit Scenopegia, noverunt, inquit Augustinus, qui Scripturas legerunt. Faciebant die festo tabernacula, ad similitudinem tabernaculorum, in quibus habitaverant, cum educti ex Aegypto peregrinarentur in deserto. Iste erat dies festus, magna solemnitas. Celebrabant hoc Judaei, velut reminiscentmabat, invitans ad bibendum non qualescunque, sed quosque sitientes. Bene. Interea dum reminis
Abbreviated transcription (Latin):
Munera sunt qm̃ ds his donat᷑ ⁊ inde.
Munerat actorẽ. cui dedit actor eas.
Nã qd̃ sacͥficii censentur nomine monstrat.
Qua ratione pͥus munera dicat eas.
Scilicet idcirco qr sacͥficantur. ⁊ apte
Munerat actorẽ. qui data reddit ei.
S ic eadẽ que dona uocat cũ sacrificant᷑.
Munera sunt. qm̃ munerat inde deum.
His qͦ nominib pulcre satis hostia tͥplex.
Inñuit᷑. scripto iam recitata meo.
Hoc etenĩ totum qd̃ spondebatur in illis.
Complecũ memorant. sub specieq gerunt.
Nam qd̃ sꝑauit pͥus in ueruece sacerdod.
In capro ppłs. in uituloq duce
Crux dedit. esca sapit. totũ canit esca tͥbutũ.
Nominib trinis hec tria sacra notane¬
Ngrediens sacra scõꝵ leuiticus orat
Pro se ꝓq suo principe. gente. domo.
Et custodiri quos dedit ipse de.
In celis etiam semꝑ ꝓ plebe sacerdo.
Pro seruo dñs. pro grege pastor agit
Noster in hoc sacfex aaron. xp̃mq sequutꝰ.
Pro tota primum supplicat ecolesia

Expanded text:
unt, quoniam Deus his donatur, et inde Munerat auctorem, cui dedit auctor eas. Nam quod sacrifici censentur nomine, monstrat Qua ratione prius munera dicat eas. Scilicet idcirco, quia sacrificantur, et apte Munerat auctorem, qui data reddit ei. Sic eadem quae dona vocat, cum sacrificantur Munera sunt, quoniam munerat inde Deum. His quoque nominibus pulchre satis hostia triplex Innuitur, scripto jam recitata meo. Hoc etenim totum quod spondebatur in illis, Completum memorant, sub specieque gerunt. Nam quod speravit prius in vervece sacerdos, In capro populus, in vituloque duces: Crux dedit, esca sapit, totum canit esse tributum, Nominibus trinis haec tria sacra notanngrediens sacra sanctorum leviticus, orat Pro se, proque suo principe, gente, domo. Et custodiri quos dedit ipse Deus. In coelis etiam semper pro plebe sacerdos, Pro servo dominus, pro grege pastor agit. Noster in hoc sacrifex Aaron, Christumque secutus, Pro tota primum supplicat Ecclesia.
Abbreviated transcription (Latin):
semine abrahe qui est xꝰ. quem in utero uirgi
tudine eius nos om̃es acciꝑemus. Tractus hanc¬
eandẽ lectionẽ iocirco nullus ꝓsequit᷑. quia cas¬
ticum pater abraham ꝓ hoc facto nullũ ceci¬
nisse legit᷑. quippe quib uel cum quib cane¬
ret non habebat. unde et pene solus di cultor
idemq in t̾ra aliena erat ꝑegrinus. Cetera ut su¬
pradictum ẽ in offitio salbati paschalis. ꝓposse
dicta sunit

Expanded text:
semine Abrahae, qui est Christus, quem in utero Virginsemine Abrahae, qui est Christus, quem in utero Virgintudine ejus nos omnes acciperemus. Tractus hanc lectionem idcirco nullus prosequitur, quia canticum pater Abraham pro hoc facto nullum cecinisse scribitur, quippe quibus vel cum quibus caneret non habebat, unus et pene solus Dei cultor, idemque in terra aliena peregrinus. Caetera, ut supra dictum est, in officio Sabbati paschalis pro posse dicta sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
rrumptamen nunc illud pretereun-¬
dum ñ est. quid ad ibaptismi grãm ꝑ
tineat illa que de hac die legitur lectio tempta¬
uit ds abraham. De qua re querentib facilis et
aꝑta patet responsio. quia uidelicet in illa qͣm
celebramus effusione scĩ sp̃s illud impletum ẽ
quod in hac lectione patri nr̃o abrabe dñs ait.
ꝑmeniet ipsum niraui quia fecisti hanc rem.
et non pepcisti filio tuo unigenito. benedicam
tibi et multiplicabo semen tuum sicut stellas
celi. et sicut harenã que est in littore maris.
marimeq quod addidit possidebit sementu.¬
um portas inimicoꝵ suoꝵ. atq in semine tuo
bñdicent᷑ om̃es gentes terre. ꝓ eo quod obedis¬
ti uoci mee. illud inquã nunc impleri ceptum
penetrans. nouũ dedit sc̃ificationis signũ. ut
in ore eorum omniũ genera nascerentur lingͣ¬
tib manifesto suꝑ gentiles cornelium et alios
non nullos ueniens signo. qui una et sola bene¬
dictio dei est. qua bñdicunt᷑ omnes gentes in

Expanded text:
rumtamen nunc illud praetereundum non est, quid ad baptismi gratiam pertineat illa, quae de hac die legitur lectio: Tentavit Deus Abraham . De qua re quaerentibus facilis et aperta patet responsio, quia videlicet in illa, quam celebramus, effusione sancti Spiritus, illud impletum est, quod in hac lectione patri nostro Abrahae Dominus ait: Per memetipsum juravi, quia fecisti hanc rem, et non pepercisti filio tuo unigenito, benedicam tibi et multiplicabo semen tuum sicut stellas coeli, et sicuossidebit semen tuum portas inimicorum suorum, atque in semine tuo benedicentur omnes gentes terrae, pro eo quod obedisti voci meae . Illud, inquam, nunc impleri coeptum invisibiliter penetrans, novum dedit sanctificationis signum, ut in ore eorum omnium genere nascerentur lingutibus, manifesto super gentiles Cornelium et alios nonnullos veniens signo, qui una et sola Dei benedictio est, quia benedicantur omnes gentes in
Abbreviated transcription (Latin):
nulus digiti donũ significat sp̃e
sc̃i. quo diues et ornatꝰ ad eccłam suã des¬
bendit filius dei. quodq credentib in se ꝑ mul¬
tas et differentes donationes scđ̃m bñplacitũ su¬
um distribuit. alui dans sermonẽ sapientie. alu
sermonẽ scientie. et cet̾a. harum diuisiones grãrũ
inuisibiles. imitet᷑ uisibilit̾ ut pote xp̃i in carnatiõis
catholicus pontifex ꝑ sacroꝵ diuisiones ordimũ. po¬
nens qͦsdam in eccła sac̃dotes. alios diacones. et ce-¬
teros sacri altaris officiales. latius autẽ significa¬
tio p̃dicti extendit᷑ anuli. quia dum om̃i eccłe
sanam doctrinã et fid̾ẽ integrã predicat. uelut
opigeneratã anulo sponsam xp̃o subarrat. Nõ
gͦ ab re in enis digito gẽmatus fulget anulus.
per cuius ministerium xp̃s dñs tam fulgida
distribuit dona sp̃s scĩ.¬

Expanded text:
nulus digiti domum significat Spiritus sancti, quo dives et ornatus ad Ecclesiam suam descendit Filius Dei, quodque credentibus in se per multas et differentes donationes secundum beneplacitum suum distribuit, alii dans sermonem sapientiae, alii sermonem scientiae , etc. Harum divisiones gratiarum invisibiles imitatur visibiliter, utpote Christi vicarius, catholicus pontifex, per sacrorum divisiones ordinum, ponens quosdam in Ecclesia sacerdotes, alios diaconos, et caeteros sacri altaris officiales. Latius autem significatio praedicti extenditur annuli, quia dum omni Ecclesiae sanam doctrinam et fidem integram praedicat, velut oppignoratam annulo sponsam Christo subarrat. Non ergo ab re in ejus digito gemmatus fulget annulus, per cujus ministerium Christus Dominus tam fulgida distribuit dona sanc
Abbreviated transcription (Latin):
quippe qui nͨ nunc quid̃ iam grandeuus postꝗͣ
incanuit .xͦ. adueniente sine p̾dicantiũ magno
labore intellig̾e potuit. simulqr necdũ illam ꝗͣ
in hac fide ꝯfitem᷑ suam beata tͥnitas fec̾at mi
sccłiam: ¶quã sibi circa salutem nr̃am beata t̾m¬

Expanded text:
ne nunc quidem jam grandaevus, postquam incanuit, Christo adveniente sine magno praedicantium labore intelligere potuit, simul quia necdum illam, quam in hac fide confitemur, suam beata Trinitas fecerat misericordiam, qua sibi circa salutem nostram beata Tri
Abbreviated transcription (Latin):
inseparabilis ubiq suminȩ diuinitatis oꝑatio.
ut tam̃ in ꝓpͥetate uł ordine oꝑis manifesta. nui¬
liqꝙ fideliũ ignoranda ꝑsonaꝵ sit discretio. Nam
illa uox. faciamꝰ hominẽ ad ymaginẽ ce simili¬
& illa caro quȩ dȩ uirgine sumpta mortua ac
sepulta ẽ &e resurrexit filii caro est. & illa colum¬
ba quȩ suꝑ dm̃ descendit. & ille ignis qui suꝑ a
płos eius apparuit ñ quid̃ sub̾am. s presentem
sc̃i sp̃c potentiam uisibiłr exhibuit. Preti̾tis gͦ
scłis uire a uulgo ñ exigebatur fides tͥnitatis.
go seruienti ppło di declarata ñ fuerat ħ eadẽ
tnitas adorandi exhibitione. uł distinctione oꝑis.

Expanded text:
tis operatio, ut tamen, in proprietate vel ordine operis, manifesta nullique fidelium ignoranda personarum sit discretio. Nam illa vox: « Faciamus hominem ad imaginem et similianctum, et illa caro quae de Virgine sumpta, mortua ac sepulta est, et resurrexit, Filii caro est, et illa columba, quae super Dominum descendit , et ille ignis, qui super apostolos ejus apparuit , non quidem substantiam, sed praesentem sancti Spiritus potentiam visibiliter exhibuit. Praeteritis ergo saeculis jure a vulgo non exigebatur fides sanctae Trigo servienti populo Dei declarata non fuerat haec eadem Trinitas adorandi exhibitione, vel distinctione operis.
Abbreviated transcription (Latin):
Roprium quoddam huius tante sollemp¬
nitatis decus est. cereus a zorimo roma
stitutus. a cuius duleisona bñdictione p̾conia
sc̃ẽ resurrectionis xp̃i inchoant᷑. Significat uͦ
eundẽ dnm̃ nr̃m. resurgentẽ. suoꝵ tristiciam
discipłoꝵ. immo mundũ uniuersũ leticie com-¬
petentis claritate serenantẽ. Hoc uere congru-
it. ꝙuis ipsa significationis exposcit. ut sicut
pret̾itis noctib extincta luminaria faciẽ eccłie
contristauerunt. sic noctem hanc cereus illumi-¬
natus uigi flãme tripudiantis iubare letificet:
Quid cereus significet .xx.

Expanded text:
roprium quoddam hujus tantae solemnitatis decus est, cereus a Zosimo Romanstitutus, a cujus dulcisona benedictione praeconia sanctae resurrectionis Christi inchoantur. Significat vero eumdem Dominum nostrum resurgentem, suorum tristitiam discipulorum, imo mundum universum laetitiae competentis claritate serenantem. Hoc vere congruit et vis ipsa significationis exposcit, ut sicut praeteritis noctibus exstincta luminaria faciem Ecclesiae contristaverunt, sic eadem nocte hac cereus illuminatus jugi flammae tripudiantis jubare laetificet. Quid cereus significet.
Abbreviated transcription (Latin):
hominẽ xp̃m induerimꝰ dicente apło. Quicũq
baptirati sumꝰ in xp̃o ihu : in morte ipsius bap¬
tirati sumus & cetera. Dicendo itaq &e̾ nos in no¬
uitate uitȩ ambulemꝰ: plusquã illud qd̃ an-¬
tiquis dictum est nos deb̾e testatur. Ceterȩ
partes officii. introitus. Dñs fortitudo. Gtada¬

Expanded text:
 dicente Apostolo: Quicunque baptizati sumus in Christo Jesu, in morte ipsius baptizati sumus , etc. Dicendo itaque: Et nos in novitate vitae ambulemus , plus quam illud quod antiquis dictum est, nos debere testatur. Caeterae partes officii, Introitus, Dominus fortitudo ; Grad