comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinet de sarcinis aliemis.
nisi ut ques nes possumus
corrigamnus uł correptõne
uł quacũq discipliua in sp̃u
mansuetudinis et diligentia
caritatis. Ques autem corri¬
gere non ualemus. etiam
di necitas cogit pro salute ce¬
ceroꝵ. ut dei sacramenta no¬
biscum cõicent. peccatis tñ
eoꝵ non coĩcemus. quod
nõ fit nisi consentiendo et
faciendo¬

Expanded text:
tinet de sarcinis alienis, nisi ut, quos possumus, corrigamus uel correptione uel quacumque disciplina in spiritu mansuetudinis et diligentia caritatis, quos autem corrigere non ualemus, etiam si necessitas cogit pro salute ceterorum, ut dei sacramenta nobiscum communicent, peccatis tamen eorum non communicemus, quod non fit nisi consentiendo et fauendo
Abbreviated transcription (Latin):
dicend̃. uł ab eis qui uoluerĩt
aut potiuint legend̾ ẽ dicturus
oret ut ẜ mone bonũ deꝰ det in
ore eiꝯ. Si em̃ regina orauit
hest̾ ꝓ sue gentis cemporali salu¬
te locutura apud regem. ut ĩ es
eiꝯ deus congruũ ẜmonẽ daret.
qnͣtomag̾ orare debet ut tale
munꝰ accipiat quipro sua oĩũ¬
q salute/ in u̾bo et doctͥua labo¬
rat. Hii u̾o qui ea dicturi sũt q̃
ab hiis acceꝑũt. et añꝙͣ acci¬
piãt orent ꝓ eis aqͥb accipiũt
ut eis decur qd̃ ꝑ ecs accipere
uolũt. et cũ acceꝑint orent
ut bñ et ip̃i ꝓferant. et illi
ad ques proferũt sumãt. Et
de ꝓsꝑo exitu dictionis eicem
gracias agant. a quo ip̃i se ac¬
cepisse non dubitant. ut qui
gliat᷑. ĩ illo głetur ĩ cinꝰ manu
st̃ et nes et ẜmones nr̃i.¬

Expanded text:
dicendum vel ab eis qui voluerint aut potuerint legendum, est dictaturus; oret ut Deus sermonem bonum det in os ejus. Si enim regina oravit Esther, pro suae gentis temporaria salute locutura apud regem, ut in os ejus Deus congruum sermonem daret ; quanto magis orare debet, ut tale munus accipiat, qui pro aeterna hominum salute in verbo et doctrina laborat? Illi vero qui ea dicturi sunt quae ab aliis acceperunt, et antequam accipiant, orent pro eis a quibus accipiunt, ut eis detur quod per eos acvolunt; et cum acceperint, orent ut bene et ipsi proferant, et illi ad quos proferant sumant; et prospero exitu dictionis, eidem gratias agant, a quo id se accepisse non dubitant: ut qui gloriatur, in illo glorietur in cujus manu sunt et nos, et sermones n
Abbreviated transcription (Latin):
q totũ. Sine tpre sempit̾num
Sine ulla sui mutatõe mutabi¬
lia facientẽ. Nicħq patientem.
Quisquis dm̃ ita cogitat. et¬
sinondũ põt oĩo ĩuenire quid

Expanded text:
ne tempore sempiternum, sine ulla sui mutatione mutabilia facientem, nihilque patientem. Quisquis Deum ita cogitat, etsi nondum potest omnimodo invenire quid
Abbreviated transcription (Latin):
implent uoluntatẽ / qñ di¬
destatem agite Indei nesci¬
entes nuptias agui. Date
p̾miũ peccumie nebuloni
iude. agite ut ille qui natꝰ
est de unrgine. apontio pi¬
lato suspendatur in cruce.
Ascendat sponsus nr̃ thala¬
mi sui lignum. adscenoat
sponsꝰ nr thalami suilec¬
tum Tormiat moriendo
aꝑiatur latus. et eccia pro¬
deat uirgo.Dt quomꝰ
eua facta ex latere ade dor¬
mientis. Ita et eccłia for¬
metur ex latere xp̃i incru¬
ce pendentis. Percussum
est eis latus ut euange¬
lium loquitur. Et statimi
manauit sanguis et aqua.
que sunt ecc̃e geminasa¬
cramenta. Aqua inqua ẽ
sponsa purificata. Et san¬
guis ex quo inuenitur es
do tata

Expanded text:
impleant voluntatem, quando ditestatem. Agite, Judaei, nescientes nuptias Agni, date praemium pecuniae malo nebuloni Judae: agite ut ille qui natus est de virgine, a Pontio Pilato suspendatur in cruce. Ascendat sponsus noster thalami sui lignum, ascendat sponsus noster thalami sui lectum. Dormiat moriendo, aperiatur ejus latus, et Ecclesia prodeat virgo: ut quomodo Eva facta est ex latere Adae dormientis, ita et Ecclesia formetur ex latere Christi in cruce pendentis. Percussum est enim ejus latus, ut Evangelium loquitur, et statim manavit sanguis et aqua , quae sunt Ecclesiae gemina Sacramenta. Aqua, in qua est sponsa purificata: sanguis, ex quo invenitur esse dotata
Abbreviated transcription (Latin):
cui dñs xp̃s cum discipulis
nauigans ut quiesc̾et ĩpanit
et facta ẽ transquillitas magna
uł se agricola illo anno fructifi¬
cacor micẽ aliquã poluceatur
num callens quo tm̃ anno cã
uł inproisa celi tẽpies arefa¬
ciat. uł aliqua iussio potẽtõris
eradicet. Ita multa etiam que¬
ad p̾scĩam et predicationem
dio fallendi. et ĩnidi nolũtate
qua hoĩnũ errore lectant᷑. Sed
ue apud crctores sues pondus
auctoritatis admittant. idagt̃
ut int̃p̾tib sius signoꝵ q suoꝵ
cõiectorib cłpa cribuatur qñ
uł decepti fuerint uł mentiti.

Expanded text:
cui dominus Christus cum discipulis cui dominus Christus cum discipulis nauigans, ut quiesceret, imperauit, et facta est tranquillitas magna; uel si agricola illo anno fructificaturam uitem aliquam polliceatur, num callens, quo tamen anno eam uel inprouisa caeli intemperies arefaciat uel aliqua iussio potentioris eradicet: ita multa etiam ad praescientiam praedictionemque dio fallendi, et invida voluntate, quia hominum errore laetantur. Sed ne apud cultores suos pondus auctoritatis amittant, id agunt, ut interpretibus suis signorumque suorum conjectoribus culpa tribuatur, quando vel decepti fuerint, vel mentiti
Abbreviated transcription (Latin):
tibro In suis p̾dicationib de¬
mones pleꝵq et fasluntur
et faslunt. Fallinitur quider
quia cum suas dispõnes p̾m̃¬
iubetur. quod eoꝵ consilia
cuncta ꝑturbet. uelut si aniqͥo
disponant aliqui hoiẽs anqui¬
b pocestatib subditi ꝙ non¬
trentur. idq feũres se ẽẽꝓmit¬
tant. at illi quoꝵ maior põtas
est ex aliquo supiori cõs ilio.
hoc cotum dispositum presens
atq pparatum repente prohi¬
beaut. fallunt᷑ eciam cũm cãis
naturalib sicut medici aut
nante aut agricole. Sed longe
acutiꝰ longe q p̾stantius pro
aerei corporis sensu solertiore
et ex̾citatiore p̾noscunt. quia
et hoc ab angeł dõsũmo pie
ẜuientib ex alia dispoe ignota
demonib ex inprouiso. et repẽ¬
te mutatur tanqmͣ si aliquio
egro extrincecꝰ accidat quo mo¬
riatur quem medicꝰ ueris sa¬
lutis pcedentib signis uicturũ.
ẽẽ ꝓiniserat. aut si aeris quali¬
cate p̾uisa diu flacurũ illũ uen¬
tumi nautaꝵ/ aliqui p̾dycissent

Expanded text:
tem suis praedicationibus daemones plerumque falluntur et fallunt. falluntur quidem, quia, cum suas dispositiones praenuner aliquid iubetur, quod eorum consilia cuncta perturbet. uelut si aliquid disponant quilibet homines quibusque potestatibus subditi, quotrentur idque facturos se esse promittant, at illi, penes quos maior potestas est, ex alio superiore consilio hoc totum dispositum atque praeparatum repente prohibeant. falluntur etiam in causis naturalibus — sicut medici et nautae et agricolae, sed longe acutius longeque praestantius pro aerii corporis sensu sollertiore et exercitatiore praenoscunt — quia et haec ab angelis deo summo pie seruientibus ex alia dispositione ignota daemonibus ex inprouiso ac repente mutantur. tamquam si aliquid aegro extrinsecus accidat, quo moriatur, quem medicus ueris salutis praecedentibus signis uicturum esse promiserat; aut si aeris qualitate praeuisa diu flaturum illum uentum nautarum aliqui praedixissent,
Abbreviated transcription (Latin):
ad cenam qua intrincecus sa¬
ginemur. Non nos impediat
excellentia. Suꝑbia non nos
extollat. Non nos ceneat cu¬
riositas illicita et auertat a
dõ. Non nos impediat uolup¬
tas carnis a noluptate cordis.
Denianus et saginemur. Illi¬

Expanded text:
enam, qua intrinsecus saginemur. Non nos impediat extollentia superbiae, non nos extollat, vel non nos terreat curiositas illicita, et avertat a Deo: non nos impediat voluptas carnis a voluptate cordis. Veniamus, et saginemur.
Abbreviated transcription (Latin):
Et si exterior inquit apłs hõ¬
nr̃ corrũpitur. s int̾ior teno¬
natur de die indiem. Ergo ad
peccatum ad mortalitatem ad
p̾ter uolantia tempora. ad ge¬
mnitum. laborem et sudorẽm.
ad ecates succedentes non ma¬
nentes. abinfantia usq ad se¬
nectutem. sine sensu transeñ¬
tes. Ad hoc attendentes uidea¬
nus hic uet̾em hominem ue¬
cẽm diem. uetus canticum
uetus testamentum. Con¬
uersi autem ad int̾iorem ad
ea que m̃ouanda sunt pro
hiis que ĩmutabuntur ĩue¬
nimꝰ hominem nouñ. diem
nonũ. canticum uouum. ce¬
stamentum nouum. Et sie

Expanded text:
Et si exterior, inquit, homo noster corrumpitur, sed interior renovatur de die in diem . Ergo ad peccatum, ad mortalitatem, ad praetervolantia tempora, ad gemitum et laborem et sudorem, ad aetates succedentes, non manentes, ab infantia usque ad senectutem sine sensu transeuntes, ad haec attendentes, videamus hic veterem hominem, veterem diem, vetus canticum, Vetus Testamentum: conversi autem ad interiorem, ad ea quae innovanda sunt, pro his quae immutabuntur, inveniamus hominem novum, diem novum, canticum novum, Testamentum Novum; et
Abbreviated transcription (Latin):
dita. Peccatum uo ad scientẽ
finiens ait. Scienti igͥ bonũ
fac̾e et non facienti peccatũ
q dicuntur ut et pccm no¬
mine delicti. et delictum noĩe
peccati appelletur. Neq enim
cum dicitur in baptismo fiei̾
remissio peccatoꝵ. non fit eciã

Expanded text:
t. Peccatum vero ad scientem quam definiens ait: Scienti igitur bonum facere, et non facienti, peccatum rumque dicuntur, ut et peccatum nomine delicti, et delictum nomine peccati appelletur. Neque enim cum dicitur in Baptismo fieri remissio peccatorum, non fit etiam
Abbreviated transcription (Latin):
uus quippe inclinamur. Ad
solita. et amicum est infirmi¬
tati amme corporalem cõuer¬
sacionem int̾uis uł mutare uł
admictere. non ubi consistat.
deo ubi languida q̃dam ał
incũbat autꝰ laceat.

Expanded text:
us quippe inclinamur ad solita et amicum est infirmitati animae corporalem conuersationem introrsus uel mittere uel admittere, non ubi sana consistat, sed ubi languida quodam modo aut incumbat aut iaceat.
Abbreviated transcription (Latin):
si ficeliter. si denote. si pie ascen¬
sionẽ dñi celebramꝰ. ascẽdamꝰ
cũillo. et sursũ corda hẽamu
Ascẽtẽtes aut nõ extollamur.
nec de nr̃is qiͣ de ꝓpͥis m̾itis p̾¬
nõ ad suꝑbiam uocantur. sur¬

Expanded text:
si fideliter, si devote, si sancte, si pie ascensionem Domini celebramus, ascendamus cum illo, et sursum corda habeamus. Ascendentes autem non extollamur, nec de nostris quasi de propriis meritis prnon ad
Abbreviated transcription (Latin):
eisq usq ad illicita instigantib cogẽ
dei. affrureligiose pietatis exposcere.
In ꝑadyso au̾tẽ. si nemo pcasset. non
eet actõ pietatis. expugnare uitia. s fe¬
licitatis eẽt mansio. uicia nõ hr̃e. qlt¬
ẽ opus nr̃m ĩ hac uita. actõnes carnis
lectabat. et nõ ei cõsẽciebatur: mortifi¬
cabatur. Qd̾ iam nõ delc̃at. mortifica¬
tũ ẽ. Calca mortuũ. transi ad uiuu.
Calca niuẽtẽ. cõflige cũ resistẽte. Mor¬
dũ nõ cõsẽtis mortificas: cũ cepit oĩo
nõ delc̃ari. mortificasti. Hec ẽ actõ nr̃a
hec ẽ milicia nr̃a. In hoc agone cũ con¬
fligimꝰ. deũ hẽmꝰ spectatore. In hocago¬
ne cũ laboramus. deũ poscimus aduto¬
rẽ. Si eĩ ip̃e nõ adiuuerit. nõ dico m̃c̾e.

Expanded text:
eisque usque ad illicita instigantibus cogenDei, affectu religiosae pietatis exposcere. In paradiso autem, si nemo peccasset, non esset actio pietatis expugnare vitia, quia felicitatis esset permansio vitia non habeest opus nostrum in hac vita, actiones carnis lectabat, et non ei consentiebatur, mortificabatur: quia jam non delectat, mortificatum est. Calca mortuum, transi ad vivum: calca jacentem, conflige cum resistente. Mordum non consentis, mortificas; cum coeperit omnino non delectare, mortificasti. Haec est actio nostra, haec est militia nostra. In hoc agone cum confligimus, Deum habemus spectatorem: in hoc agone cum laboramus, Deum poscimus adjutorem. Si enim nos ipse non adjuvat, non dico vincere,
Abbreviated transcription (Latin):
uenio quilibentius appelland̾
existimem celum celi domino
qm̃ domũ tuam. contẽplantẽ
delectationem tuam sine ullo
defectu egrediendi in illud mẽ¬
tem puram concordissime unã
stabilimẽto pacis scõꝵ spũum.¬
suꝑ ista celestia.¬

Expanded text:
uenio, quid libentius appellandum existimem caelum caeli domino quapi domum tuam contemplantem delectationem tuam sine ullo defectu egrediendi in aliud, mentem puram concordissime unam stabilimento pacis sanctorum spirituae in caelesti
Abbreviated transcription (Latin):
humãne fragilitatis condi
rum abluere cum oĩstudio
festinenus. ne diu sine am¬
Quia ꝑacior est nes recipe
ꝙͣ ꝑdere. tm̃ si nõ tardamꝰ
de die in diem cõuerti ad
enm Hec enim duo mala
sitendi et desꝑationem sa¬
lutis. tm̃ ħ absint acogita¬

Expanded text:
humanae fragilitatis conditrum abluere eam omni studio festinemus, ne diu sine amquia paratior est nos recipedere, tantum si non tardemus de die in diem reverti ad illum. Haec enim duo mala tiam revertendi, et desperationem salutis. Tantum haec absint a cogita
Abbreviated transcription (Latin):
ratio docet meliorem eẽ cre¬
acutã quã prsus nichil delec¬
tat illicitum. ita eadem ratio
docet etiam illam bonameẽ
que in potestate ht̃ illicitam
delectatõem ita cohibere oris
non solum de licitis ceteris
recteq scĩs. ueꝵ etiam de ip̃
praue delectatõis cohibittẽ¬
Ietetur.

Expanded text:
ratio docet meliorem esse creaturam, quam prorsus nihil delectat illicitum: ita eadem ratio docet etiam illam bonam esse quae in potestate habet illicitam delectationem ita cohibere, ut non solum de caeteris licitis recteque factis, verum etiam de ipsius pravae delectationis cohibiti
Abbreviated transcription (Latin):
quar quid dicani extremũ
quod genus mortis eiꝰ mar¬
tyres formidarent. Doctrinã
ostendit inhomine. exemplũ
opus. quia crucifixꝰ. exemplũ
oꝑis crux. p̾mium oꝑis resu¬
rrectio. O stendit nobis ĩ
cruce quio collerare. osten¬
dit in besurrectione quid sꝑ¬
are debeamꝰ. prorsus canqͣm
agonicetha sũmus. dixit.
fac et cosle. fac opus et̾ acci¬
pe p̾minm. Certa in agone
et coronaberis. Quod est
opus obedientia et quod p̾
miũ resurrectio sine morte
Quare addidi sine morte.
quia resurexit laxarꝰ. et mor¬
cuus est. resurrexit xp̃s. et
iam nõ moritur. et mors illi
ultra non dominabitur

Expanded text:
quar? quid dicam? Extremum quod genus mortis ejus martyres formidarent. Doctrinam ostendit in homine, exemplum opus, quia crucifixus: exemplum operis, crux; praemium operis, resurrectio. Ostendit nobis in cruce quid tolerare, ostendit in resurrectione quid sperare debeamus. Prorsus tanquam agonotheta summus dixit: Fac, et tolle; fac opus, et accipe praemium; certa in agone, et coronaberis. Quod est opus? Obedientia. Quod est praemium? Resurrectio sine morte. Quare addidi, sine morte? Quia surrexit Lazarus, et mortuus est: resurrexit Christus, jam non moritur, mors ei ult
Abbreviated transcription (Latin):
sus ꝯtinuo gratulemur õibus hoĩb
ques uidemus agere negetia cele¬
stia. qñ filii pestilentie sedent aliqñ ĩ
cathedra moysi. de quibus dicitur
Que dicunt facite. Que antem faci¬
unt facere nolite. Dicunt enĩ et ñ
faciunt. Illi in terrenis reb leuant
cor in celum. Isti in celestib uerbis
trahunt cor interram. ueniet autẽ
tempus uentilabri. qñ utrumq di¬
ligentissime discernatur. ne granũ
aliquod transeat in aceruũ palee cõ¬
burendum. nec una scipula trãseat
ad massam in horreo recondendam

Expanded text:
sus continuo gratulemur omnibus hominibus sus continuo gratulemur omnibus hominibus quos videmus agere negotia coelestia; quia et filii pestilentia sedent aliquando in cathedra Moysi, de quibus dicitur, Quae dicunt facite; quae autem faciunt, facere nolite: dicunt enim, et non faciunt. Illi in terrenis rebus levant cor in coelum, isti in coelestibus verbis trahunt cor in terra. Veniet autem tempus ventilabri, quando utrumque diligentissime discernatur, ne granum aliquod transeat in acervum paleae coburendum, nec una arista paleae transeat ad massam in horreo recondendam
Abbreviated transcription (Latin):
accendite. unũ laborantĩ. Alterũ
eoꝵ int̾ quos laboratur. Unĩ de ter¬
ra alteꝵ de celo cogitantiũ. unũ in
profinidum cormentium. Alteꝵ
cum angłis cõnngentiũ. Unũ spe¬
rantium de terrenis quib pollet ħ
mũdus. Alteꝵ p̾sumentium de ce
lestibus nõ mendax deus. Sed mi¬
xta sunt isca duo genera hominũ
Inueĩs modo ciuem iherłm. cinem
regin celoꝵ admĩstrare aliquid in
terra. ut puta purpuras gerit. Ma¬
gistratus est. Edilis ẽ ꝓconsul est
imꝑator ẽ. rem publicam gerit. sed
sperat in quib nondum est. de quo
gene fuit illa sca mulier hestꝰ que
cũ ẽet uxor regis uetũ ad ꝑiculum
depcandi pro cinibus suis et cum dm̃¬
orarent coram deo ubi mentiri nõ pos¬
set mn or̃one sua dicit ita sibi fuisse
illa ornamenta regalia sicut pannrus
mestruate. Non ergo desꝑemus de ci¬
uibus regm celoꝵ qñ ẽos uidemus
aliqua babilonie negotia aliquid
terrenum ĩ re publica terrena. nec rur¬

Expanded text:
attendite: unum laborantium, alterum eorum inter quos laboratur; unum de terra, alterum de coelo cogitantium; unum in profundum cor mittentium, alterum cor Angelis conjungentium; unum sperantium de terrenis quibus pollet hic mundus, alterum praesumentium de coelestibus quae promisit non mendax Deus. Sed mixta sunt ista genera hominum. Invenimus modo civem Jerusalem, civem regni coelorum administrare aliquid in terra; ut puta, purpuram gerit, magistratus est, aedilis est, proconsul est, imperator est, rempublicam gerit terrenam: sed et sperat in quo nondum est. De quo genere fuit illa sancta mulier Esther, quae cum esset uxor regis, ventum est ad periculum deprecandi pro civibus suis; et cum oraret coram Deo, ubi mentiri non posset, in oratione sua dixit, ita sibi fuisse illa ornamenta regalia sicut pannum menstruatae . Non ergo desperemus de civibus regni coelorum, quando eos videmus aliqua gerere Babyloniae negotia, aliquid terrenum in republica terrena: nec rur
Abbreviated transcription (Latin):
maloꝵ. laudem u̾o bonoꝵ. Siue ser¬
in ut dominis suis subditi sint. et
xp̃iam pagans. et seruet fidẽ me¬
lior deteriori ad tẽpus seruiturus
in et̾nũ dñaturus. fiunt enĩ ista do¬
uec transeat iniquitas. Iubent᷑ fui
ferre dñcs et iniquos et difficiles.
exibentib ꝙͣ siciues eeñt ex ip̃a ba¬
bilonia tanqmͣ implentib. Qui te
angariau̾int mille passus. uade cũ
eo alia duo.¬

Expanded text:
malorum, laudem vero bonorum; sive sermalorum, laudem vero bonorum; sive servi, ut dominis suis subditi sint , et Christiani Paganis; et servet fidem melior deteriori, ad tempus serviturus, in aeternum dominaturus. Fiunt enim ista donec transeat iniquitas . Jubentur servi ferre dominos iniquos et difficiles: exhibentibus, quam si cives essent ex ipsa Babylonia; tanquam implentibus, Qui te angariaverit mille passus, vade cum illo alia duo
Abbreviated transcription (Latin):
cere nolite. unde in cathedra moysi
sedent. Eursus si cines sunt ip̃i ihe¬
rusalem qui regnabunt in et̾mi
cum xp̃o. Unde que faciunt facere
nolite nͥ quia et audituri sunt.
Recedite ame omnes qui opanũ
ĩiquitatem. Notum ẽ gͦ uobis
ciues male ciuitatis administͣre
quosdam actus bone ciuitatis. ui¬
deamus si et mumc ciues bone ci¬
uitatis administrẽt quosdam ac¬
tus male cinitatis. terrena om̃is
res publica qũq utiq pitura. eiꝯ
regnum transiturũ ẽ. cum ueĩet
illico reginum de quo oramus. Ad¬
ueniat regnum tuum. et de quo
bom et magistratꝰ sunt in ciuit¬
tib fius. et iudices sũt et duces¬
b sunt. et comites sunt. et reges st̃¬
olica ht Oñs iusti et boni non habentes ĩ¬
ies no corde nisi głiosa dicta sunt de te ci¬
uitas dei. Et qĩ angariam faciunt
in cinitate trãsitura. et illic adocto¬
rib ciuntatis scẽ inbentur seruare
fidem p̾positis suis. siue regi siuedu¬
cib tanqm̃ adeomissis ao indittã

Expanded text:
cite? unde, super cathedram Moysi sedent? Rursus si cives sunt ipsius Jerusalem qui regnabunt in aeternum cum Christo, unde, Quae faciunt facere nolite , nisi quia et audituri sunt, Recedite a me, omnes qui operamini iniquitatem ? Notum est ergo vobis, cives malae civitatis administrare quosdam actus bonae civitatis. Videamus si et nunc cives bonae civitatis administrent quosdam actus malae civitatis. Terrena omnis respublica, quandoque utique peritura; cujus regnum transiturum est, cum veniet illud regnum de quo oramus, Veniat regnum tuum , et de quo  et magistratus sunt in civitsuis, et judices sunt, et duc sunt, et comites sunt, et reges sOmnes justi et boni, non habentes in corde nisi gloriosissima quae de te divitas Dei . Et quasi angariam faciunt in civitate transitura, et illic a doctoribus civitatis sanctae jubentur servare fidem praepositis suis, sive regi qucibus tanquam ab eo missis ad vindictam
Abbreviated transcription (Latin):
conpunctus salubriter in¬
gemut Et ad similia bona
titur. Nempe hinc appertis¬
sime utilitas correpcionis
appet. ⁊ eo ꝑ hõinem facta¬
correptio siue ex caritate sit.
siue non sit. tamen ut cor¬
reptio ꝓsit. nõ nisi ꝑ deuii¬

Expanded text:
compunctus salubriter ingemit, et ad similia bona titur, nempe hic apertissime utilitas correptionis apparet. Sed per hominem correptio, sive ex charitate sit, sive non sit, tamen ut correpto prosit, non nisi pe
Abbreviated transcription (Latin):
tũ uolo. et ꝙ̃tũ debeo. Inmẽsuses.¬
et sine mẽsura debes amari. pẜtĩ
a nobis quos sic amasti. sic salua¬
sti.pro quib tanta et tłia fecisti.
Oamor qui semꝑardes. et nũꝙ
titatis deus mens accẽte me totũ
te et ecultatõne tua. pietate et
suauitate tua. uo luptate et con
amoris tin plenus. totus flama
caritatis tue naporatus. diliga

Expanded text:
ntum volo, quantum debeo. Immensus es, sine mensura debes amari, praesertim a nobis, quos sic amasti, sic salvasti, pro quibus tanta et talia fecisti. Amor, qui semper ardes, et nunquam e me totum te et dulcedine tua, jucunditate et exsultatione tua, voluptate et concamoris tui plenus, totus flamma charitatis tuae succensus diligam
Abbreviated transcription (Latin):
rꝯ. Dum spirante deo cõuertũt᷑
mali ad bonum. babiloma diuiditꝰ
et pars illa que ab ea disscesserit
efficitur ierłm. Cotidie enĩ deba¬
bilonia transferunt᷑ ad ierłm. et
de ierłm seducuntur ad babiloĩa.
dum et mali cõuertuntur ad bo¬
num. et qui iudebantur in ypocͥsy
boni. manifestantͣ publice mali.

Expanded text:
 dum aspirante Deo convertuntur mali ad bonum, Babylonia dividitur; et pars illa quae ab illa discesserit efficitur Jerusalem. Quotidie enim de Babylonia transferuntur ad Jerusalem, et de Jerusalem seducuntur ad Babyloniam; dum et mali convertuntur ad bonum, et qui videbantur in hypocrisi boni, manifestantur publice mali.
Abbreviated transcription (Latin):
loquor. q̃ m̾ dimitci. nõ a me eri¬
gi cupio. neq eĩ sic tũore uane
mẽtis ercollor. ut auteam di¬
c̾e ex quo hiꝰ mim̾iis sarcinam
molestis actib occupato atq di¬
stẽto. nõ dicam ĩpossibłe. s certe
difficile ẽ. Otomagis michi q̃
noui infirmitatẽ meam. quã
cũ eis et ꝓ me nr̃is orõib dieb
ac noctib offero sanandam doᷤ
si qũe forte. nõ ut poscebat au
tribulatũ et opis indignũ re
acerbiꝰ indignatus sũ. Si quis
ĩ sua cõscĩa nõ agnouit qõ de
illo hũanitus suspicatus sum.
Uos quib ꝓ hus atq humoi of¬
fensis eẽ me faceor debitorẽ. sił
lcorẽ. Nam pullos quos fouet
sepe ĩ angustis. s nõ toto pedis
põd̾e calcat mater. nec desuit ẽg
mater. Dimtite ut dimittat᷑
uobis. Dimittite amantiuos
debita difficultatis. qui nec ꝯͣ

Expanded text:
loquor, quae mihi dimitti, non a me exigi cupio. Neque enim sic tumore vanae mentis extollor, ut audeam dicere, ex quo hujus muneris sarcinam  multis et tam molestis actibus occupato atque distento, ne dicam impossibile, certe difficile est: quanto magis mihi, qui novi infirmitatem meam, quam cum meis et pro me vestris orationibus diebus ac noctibus offero sanandam Domisi quem forte non ut poscebat audtribulatum et opis indigum respacerbius indignatus sum, si quis in sua conscientia non agnovit quod de illo humanitus suspicatus sum; vos quibus pro his atque hujusmodi offensis esse me fateor debitorem, simul orem. Nam pullos, quos fovet, saepe in angustiis, sed non toto pedis pondere calcat et mater, nec ideo desinit esse mater. Dimittite, ut dimittatur vobis. Dimittite amanti vos debita difficultatis, qui nec contra
Abbreviated transcription (Latin):
bita que dimittam. et ut mea mͥ
michi dimitti ꝓmerear. Uobis
itaq dico. siue p̾sẽtib suie abse¬
tib quib ĩiicus efficior ueꝵ p̾¬
dicans. quib cõsulẽto uideor o¬
nerosus. quoꝵ requirens utili¬
tatẽ. cogor offẽde uolũtatẽ. No li¬
te eẽ sicut eqꝰ et mulus nõ hñ¬
tes intellcin. Nam et hec iumẽ
ta eos calce morsuq appetũt. a
quib curantur. et ut curẽtur
eoꝵ uulnera cõtͣctãt Nõ ꝑcis.
nõ ꝑco. adu̾saris. ad u̾sor. resisti.
morto. tu diligẽçie mee ego pe¬
stilẽcie tue. Retribuebãt ĩquit
ni mala ꝓ bonis. ego autẽ ora¬
bam. Quio orabat.niͥ. pater ig¬
sce illis qr nesciũt quid facuĩt.
Cũ nobis inquid detraxerint

Expanded text:
ttam, ut et mea mihi debita dimitti promerear. Vobis itaque dico sive praesentibus, sive absentibus, quibus inimicus efficior verum praedicans, quibus consulendo videor onerosus, quorum requirens utilitatem cogor offendere voluntatem: Nolite esse sicut equus et mulus, non habentes intellectum . Nam et haecppetunt, a quibus curantur, ut curentur eorum vulnera contrectantur. Non parcis, non parco: adversaris, adversor: resistis,morbo: tu diligentiae meae, ego pestilentiae tuae. Retribuebant, inquit, mihi mala pro bonis; ego autem orabam . Quid orabat, nisi, Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt ? Cum vobis, inquit, detra
Abbreviated transcription (Latin):
ignoscat. qd̃ i deĩceps tẽpib
sub hac sarcĩa erit. iter agẽtem
regat. et suis ocłis placentẽ. uo¬
bisq utile faciat. ut nõ horrorẽ
ac penam meam. s gaudiũ. et
coronam meam uosͦ eiꝰ cõspectꝰ
ĩuẽiat.

Expanded text:
gnoscat. Quod mihi deinceps temporis sub hac sarcina erit, iter agentem regat, et suis oculis placentem vobisque utilem faciat; ut non horrorem ac poenam meam, sed gaudium et coronam meam vos ejus conspectus inveniat.
Abbreviated transcription (Latin):
ta est głia et honore coronau̾is
Ques tu minis qiͣ amicos tues
honoraueris. imo per omĩa pa¬
res et equales angelis feceris.
Nempe. et hoc neritas tua dicit
Equales enim sunt angelis et
est filius dei. ħxc consiteranti
michi froucia est dicere. Non
homo minor paulominus est
angelis. Sed supior ẽ angelis
quia homo deus et deus homo
non angelus. et dicam propter
hoc eẽ creaturam dignisimam

Expanded text:
, gloria et honore coronaveris; quos tu nimis quasi amicos tuos honorificaveris, imo per omnia pares et aequales Angelis feceris? Nempe et hoc veritas tua dicit: aequales enim sunt Angelis, etest Filius Dei. Hoc itaque consideranti mihi fiducia est dicere, Non homo minor paulo minus est qualis Angelis; sed superior Angelis: quia homo Deus, et Deus homo, non angelus. Et dicam propter hoc hominem esse creaturam dignissimam
Abbreviated transcription (Latin):
potestatem hominib filios der
fieri hiis qui credunt in nomiẽ
eius. Candem tribuam nomĩ
tuo domine qui me adymagi¬
nem et similituoinem tuam
creando. tante glorie fecisti me
fore susceptibisem. ut possim
filius dei. ꝙ utiq non possunt
per quam cognoscimus deum.

Expanded text:
potestatem filios Dei fieri his qui credunt in nomine ejus . Laudem tribuam nomini tuo, Domine, qui me ad imaginem et similitudinem tuam creando , tantae gloriae fecisti me fore susceptibilem, ut possim filius Dei fieri. Hoc utique non possunt er
Abbreviated transcription (Latin):
nus me parem creasti angłis
quia rõem te cognoscendi eum
ntiq dixi. nam illam tuam felicẽ
per specłm et eigmate̾. Illi ple¬
ne ego autem ex parte s cumn
uenerit qd̾ ꝑfectum est enacua¬
bitur. quod ex parte est enm re¬
uelata facie iam tuam faciem

Expanded text:
nus me parem creasti Angelis, quia rationem te cognoscendi cum utique dixi; nam illi tuam felicem per speculum in aenigmate; illi plene, ego autem ex parte. Sed cum venerit quod perfectum est, evacuabitur quod ex parte est, quando jam revelata facie tuam
Abbreviated transcription (Latin):
G. Querbum ꝑ quod fc̃a simi
om̃̃ia aperi es meum. Damuo
cem landis ut enarrem omĩa
beneficia tua. que michione
a principio contulisti. Ecce em̃
sum quia tu me creasti et. ꝙ me
creates et in miniero creaturaꝵ
tuaꝵ numiares ab eterno pre¬
oromasti anteqm̃ quidquto fa¬
façeres a principio anteqmͣ ex¬
stenderes celos. nec dum erant
abissy ad huc terram non fectis
nec montes fundaneras necoṅ
Et hoc unde michi domine beni¬
guissime ds̃ altissime pater mi¬
sicordissime creator potentis¬
siume et semꝑ mitissme. Que
mea merita. que mea gracia
magnifice creare me. Nõ eram
fecisti. Quale auten aut quio
Non scipulam uel iguem nel
auem uł piscem non serpentẽ
uł aliquio ex brutis aĩalibus
nõ laptoem non lignum. non
ex eorum genere que tm̃ hñt

Expanded text:
 Verbum per quod facta sunt omnia, aperi os meum, da mihi vocem laudis, ut enarrem omnia beneficia tua, quae mihi, Domine, a principio contulisti. Ecce enim sum, quia tu creasti me: et quod me creares, et in numero creaturarum tuarum numerares, ab aeterno tu praeordinasti. Antequam quidquam faceres a principio, antequam extenderes coelos; necdum erant abyssi, adhuc terram non feceras, nec montes fundaveras, necdumEt hoc unde mihi, Domine benignissime, Deus altissime, pater misericordissime, creator potentissime et semper mitissime? Quae mea merita, quae mea gratiaatis creare me? Non eram,fecisti? Quale autem aliquid? Non stellam, non ignem, non avem vel piscem, non serpentem vel aliquid ex brutis animalibus, non lapidem vel lignum; non ex eorum genere; quae tant
Abbreviated transcription (Latin):
Perpende qd̃ dicturus es exiã¬
mina cõsule int̾iorẽ mitatẽ. et
sic ꝓfer ad extiorem auditorẽ
bacõe reꝵ ĩ occupatõe aĩoꝵ dũ
ip̃a ĩfirmitas aĩe quã aggrauat
corpꝰ quod corrũpicur. et audire
uult et dicẽ. audire int̾ꝰ. dicere
foras. aliqñ ꝑturbata studio di¬
cendi defficit indigentia cogͦꝰ¬
scendi. et in hiis dicit aliquid¬

Expanded text:
perpende quod dicturus es, examina, consule interiorem veritatem, et sic profer ad exteriorem auditorem. batione rerum, in occupatione animorum, dum ipsa infirmitas animae, quam aggravat corpus quod corrumpitur, et audire vult et dicere, audire intus, dicere foris, aliquando perturbata studio dicendi, deficit indiligentia agnoscendi: et in his dicit aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
dum sane est quemadmodũ
iusta bella gerebantur a filii gͣe¬
rebantur iirł. contra amoreos.
innoxius enim transitus nega¬
batur qui iure humane sccie¬
tatis equissimo patere debebat

Expanded text:
 sane, quemadmodum iusta bella gerebantur a filiis Israel contra Amorrheos. Innoxius enim transitus negabatur, qui iure humane societatis equissimo patere debebat
Abbreviated transcription (Latin):
Merito cari
tas fortis ut mors dicitur sie
quia nemo eam uincit sicut
mortem suie qr in hac uita us
ad mortem ẽ mensura carita¬
tis sicut dominꝰ ait. Maiorẽ
amicis siis. Siue potius. qr
sicut mors aĩam euellit asen¬
sibꝰ corporis. sic caritas a con¬
cupiscencus carnalib. Huic
sb̾siscit sc̃ĩa cum est utilis. nã
sine ip̃a inflat. Quem ista
cdificando impleuerit. nichil
ibi põt man̾e quod inflet. hec¬
qnͣto magis ẽ in homĩe. tãto
magis est u̾tute preditus
et ꝑfecta erit. nichil ex uicio
remanebit.

Expanded text:
merito dicta est fortis sicut mors, siue quia nemo eam uincit sicut mortem siue quia in hac uita usque ad mortem est mensura caritatis; sicut dominus ait: maiorem amicis suis, siue potius quia, sicut mors animam auellit a sensibus carnis, sic caritas a concupiscentiis carnalibus. huic subseruit scientia, cum est utilis; nam sine illa inflat; quod uero illa aedificando impleuerit, nihil ibi ista inane, quod inflet, nto magis est in homine, tanto magis est virtute praeditus: et perfecta erit, nihil ex vitio remanebit.
Abbreviated transcription (Latin):
illoꝵ sunt qui nullam uou̾¬
uit continenciam dõ. Ce¬
teꝵr quisquis seip̃m castra¬
corde suo continenciam deo
rem accipe. aut mulier mbe
num est. ut uir uxori debitu
reddat. Sumiliter. et uror ui¬
ro. ꝙ si quis accepit urorem
nõ peccat. et si uirgo mipẜit
cessitatem. Potatem autem
h̃t sue uoluntatis. et uou̾it
continenciam deo. Debet ⁊̃
usq in finem tota mentis so¬
licitudine custodire. ne dãp¬
nationem hẽat. si pͥmam fitẽ
irritam fecerit.Suilr et
cõnigati iiri uł cõnigate mu¬
lieres si ex consensu phẽnem
deo nouerint cõcinenciam.
nou̾int se uoci sui obuoxres
decineri. Nec iam sibi debere
cõmixtionem carns. quã.
lcitam primitꝰ hũint. S dõ
se debere continentiam quã
nouerunt. Dunc enĩ unꝰ¬
quisq regnum celor qd scĩs
promitttur possioebit. Si
obliuiscens que retro sunt.
et in anteriora se ercentens
Rouete et redoite domino
deo nr̃o. ꝙ scit esse licitum
et ad ꝓfectum melioris uite

Expanded text:
illorum sunt qui nullam voverunt continentiam Deo. Caeterum quisquis seipsum castracorde suo continentiam Deo rem accipere, 521 aut mulier nubere debitum reddat, similiter et uxor viro, quia si quis acceperit uxorem non peccat, et si virgo nupserit cessitatem, potestatem autem habens suae voluntatis, et voverit continentiam Deo, debet eam usque in finem tota mentis sollicitudine custodire, ne damnationem habeat, si primam fidem irritam fecerit. Similiter et conjugati viri, vel conjugatae mulieres, si ex consensu perennem Deo voverint continentiam, noverint se voti sui obnoxios detineri, nec jam sibi debere commixtionem carnis, quam licitam primitus habuerunt, sed Deo se debere continentiam quam voverunt. Tunc enim unusquisque regnum coelorum, quod sanctis promittitur, possidebit, si obliviscens quae retro sunt, et in anteriora extendens Vovete, et reddite Domino Deo vestro , quod scit esse licitum, et ad profectum melioris vitae
Abbreviated transcription (Latin):
dei in eo ꝙ cõnigia non hñt.
ñ nuptiaꝵ bonum crimen eẽ
extimant. Sed concinenciã
qui põt cape capiat. De nu¬
pciis u̾o dicitur. Qui se non
continet mibat. In uno enĩ
ordine uirtus excecur. In al¬
tero infirnutatis remedio sb̃¬
leuat. Unde quia egriticoĩ
semꝑ ẽ consulendumi. ꝓpea si
cui primo cõcigerit priuari
coniugio. si noluerit ẜas mi
time dum taxat cõiuncti fi¬
dem ẜuant. ut nec ille mulie¬
ni preter uxorem. nec illa
uiro p̾ter maritum nullate
misceatur. In talib et si fu̾uit
aliquis cõiugar excessus qͣ¬

Expanded text:
et in eo quod conjugia non habent, non nuptiarum bonum crimen esse existimant, sed continentiam Qui potest capere, capiat ; de nuptiis vero dicitur: Qui se non continet, nubat . In uno enim hortatione virtus erigitur, in altero infirmitas remedio sublevatur. Unde quia aegritudini semper est consulendum, propterea si cui primo contigerit privari conjugio, si voluerit secundatime duntaxat conjuncti, fiservant, ut nec ille mulieri praeter uxorem, nec illa viro praeter maritum ullatenus misceatur. In talibus etsi fuerit aliquis conjugalis excessus, q
Abbreviated transcription (Latin):
Pacem debet nr̃e uoluntas
Sellum no necitas ut liberet
dens anccͣitate et conẜuet ĩ
pace. Non emĩ pax queritur ui
bellum excitetur. Sed bellim
geritur ut pax acquiratur esto
go bellando pacificus ut eos qs
expugnas adpacis utilitatem
uincendo perducas. Ueati en
nã tam dulcis ẽ pro cẽporali
salute. mortaliũ. qnͣto est dul¬
cior pax dĩna pro eterna salute
angeloꝵ. Itaq hostẽ pugnantẽ
nccͣitas ꝑimat non uoluntas. sic̃
rebellanti et resistenti molencia
iam debetur. Maxime in quo pa¬
cis ꝑturbatio non timeretur. In¬

Expanded text:
Pacem habere debet voluntas, bellum necessitas, ut liberet Deus a necessitate, et conservet in pace. Non enim pax quaeritur ut bellum excitetur, sed bellum geritur ut pax acquiratur. Esto ergo etiam bellando pacificus, ut eos quos expugnas ad pacis utilitatem vincendo perducas. Beati eniutem pax humana tam dulcis est pro temporali salute mortalium, quanto est dulcior pax divina pro aeterna salute angelorum? Itaque hostem pugnantem necessitas perimat, non voluntas. Sicut rebellanti et resistenti violentiaericordia jam debetur, maxime in quo pacis perturbatio non timetur.
Abbreviated transcription (Latin):
Elige cibi consciliaries uo¬
nes deum cimentes. et iu¬
tatem amantes. Sepe eĩ
aoulatores blanda facie de¬
cipiunt animas audientiũ
int̾imunt. De talib enim

Expanded text:
Elige tibi consiliarios optimos, Deum timentes, et veritatem amantes. Saepe etenim adulatores blanda facie decipiunt animas audientium interimunt. De talibus enim
Abbreviated transcription (Latin):
Cur itac conor cõtra flu¬
mĩs tractũ. ac nõ pociꝰ uẽiam pe¬
to. O bsecto gͦ te ꝑ mansuetudi¬
nẽ xp̃i. ut si lesi tẽ. dimiitas mͥ.
nec me uicissim letẽto. malũ ꝓ
malo teddas. Letes aũt me. si

Expanded text:
cur itaque conor contra fluminis tractum ac non potius ueniam peto? obsecro ergo te per mansuetudinem Christi, ut, si laesi te, dimittas mihi nec me uicissim laedendo malum pro malo reddas. laedes autem me; si
Abbreviated transcription (Latin):
ritas h. Et ego amiciflĩam re¬
prehensionẽ t̾ua. gratissie acci¬
piam. ⁊̃ si rep̾hẽdi nõ merui. qd̃
tecte deffẽdi nõ pt. Aut agno¬
scam sir benuoleciam tuam. et
culpam meam. et ꝙtũ doꝰ donat.
in alio gratus. et ĩ alio emẽdatꝰ
ĩuẽiar. Quid gͦ fortasse dura.
s certe salubria uerba tua. tã¬
ꝙ gestus entelli ꝑtimescam
Cedebatur ille. et nõ curabat᷑
et iteo ĩcebatur. et nõ sanaba¬
tur. Ego aute si medicĩalẽ cor¬
reptõ tuam. trãsquillus accepo:
nõ dolebo. Si u̾o infirmitas. uł
hũana.uł mea. ⁊̃ cũ ueraciter
dũ curati quã dũ ei ꝑcitur. ñ
sanatur. Quapp̃ et si bos. ut t
uiteris lapsus senectute forte
corpis. no uigore aĩ. tñ ĩarea
dñica fructuoso labore desudã
lectũ põous etatis tue. dũmo¬

Expanded text:
reprehensionem gratissime accipiam, etiam si reprehendi non meruit, quod recte defendi potest, aut agnoscam simul et beniuolentiam tuam et culpam meam et, quantum dominus donat, in alio gratus, in alio emendatus inueniar. Quid ergo fortasse dura, sed certe salubria uerba tua tamquam caestus Entelli pertimescam? caedebatur ille, non curabatur, et ideo uincebatur, non sanabatur. ego autem, si medicinalem correptionem tuam tranquillus accepero, non dolebo. si uero infirmitas uel humana uel mea, etiam cum ueraciter cum curatur, quam, dum ei parcitur, non sanatur. hoc videris, lassus senectute forte corporis, non vigore animi tamen, in area dominica fructuoso labore desudanslestum pondus aetatis tuae, dummo
Abbreviated transcription (Latin):
scõ ꝓpõito tuo. ut ħ facias uolũ¬
tate ledẽdi. culpans aligͥo ĩ me
tẽte maledico ꝙ mẽte u̾idica scĩs
nõ eẽ culpãdũ. ac ꝑ ħ̾ ut beniuo¬
lo corte arguas. etiã si caret deli¬

Expanded text:
proposito tuo, ut hoc facias uoluntate laedendi culpans in me aliquid dente maledico. quod mente ueridica scis non esse culpandum — ac per hoc aut beniuolo corde argues, etiam si caret deli
Abbreviated transcription (Latin):
Caueat spiritualis in¬
dex. ut sicut nõ ꝯmisit crim̃
nequitie. Ita non careat mu¬
nere scie. Mportet ut sp̃u¬
aus uitex sciat cognoscere
quod debeat indic̾are. Inidi¬
ciaria enim potas hoc postu¬
lat ut quitquio debet mr̃oi¬
cari discernat. Diligẽs
sͥ inquisitor. et subtilis in¬
uestigator sapienter et qͣ
astut᷑e interrogat. a pecc̃ore
quod forsitau ignorat.uł
uerecundia uelit cccłtare.
Q onito itaq crimine
uarie̾catis eiꝰ. nõ dubitet
cus erigere. et secum omis
portare. Habeat dilectionẽ
in affectione. pietatem ĩ alt¬
us crimine. discretionẽ ĩ ua¬
rietate. Adiunet cõfitente

Expanded text:
Caveat spiritualis judex, ut, sicut non commisit crimen nequitiae, ita non careat munere scientiae. Oportet enim, ut sciat cognoscere quicquid debet judicare. Judiciaria enim potestas hoc expostulat, ut quod debet judicare discernat. Diligens igitur inquisitor et subtilis investigator sapienter et quasi astute interroget a peccatore quod forsitan ignorat, vel verecundia velit occultare. Cognito itaque crimine varietates ejus non dubitet ratus exigere, et secum onus portare; habeat dulcedinem in affectione, pietatem in alterius crimine, discretionem in varietate; adjuvet confitentem
Abbreviated transcription (Latin):
cdos. Amat ei ut occioat. et cõsu¬
mat. et amare se dicit. Et ad ħ
mꝰ. ut illut cõsũt᷑ et nos refi¬
namuit. Nũquio sic amandi st̃
hores taꝙͣ cõsumẽdi᷑ S amici¬
stemus eis quos amamꝰ. Ox il
debemꝰ ẽẽ miseros. ut possimus
nl dares. Uestis nudũ. utinã
tas. Sepelis mortuũ. utinam ue
tur. Concordas litigantẽ.utinã
dat. Hec oĩa officia nctitatũ st̃.
Colle miẜos. et cessabũt oꝑa mi¬
nũꝙͥ ardoꝵ caritatis extĩguetur
Germamꝰ amabis felicem hõie.
ci nõ hẽs qd̃ pstes. purior erit¬

Expanded text:
is quare? Ut occidat, et consumat. Et amare se dicit, et ad homus, ut illud consumatur, et nos reficiamur. Numquid sic amandi sunt homines, tanquam consumendi? Sed amicipraestemus eis quos amamus. Quid,debemus esse miseros, ut possimus nulli dares. Vestis nudum: utinam tas! Sepelis mortuum: utinam ventur! Concordas litigantes: utinamdet! Haec enim omnia officia necessitatum sunt. Tolle miseros; cessabunt opera minumquid ardor charitatis exstinguetur? Germanius amas felicem hominem, cui non habes quod praestes; purior i
Abbreviated transcription (Latin):
Circũcisio carnis le¬
ge p̾cepta est. qr non posset me¬
lius significare per xp̃m rege¬
u̾ationis auctorem tolli origĩa¬
le peccatum. Cum p̾pucio qͣppe
oĩs homo nascitur qm̃admod̃
cum originali pcc̃o. Et octauo
die lex circũrioi carnem p̾cepͭ
et circũcisus p̾puciatum gignit
trahiciendo in illũ quo ip̃e iam
a quo ip̃e iam liber est. I

Expanded text:
Circumcisio carnis lege praecepta est; quia 588 non posset melius significari, per Christum regenerationis auctorem tolli originale peccatum. Cum praeputio quippe omnis homo nascitur, quemadmodum cum originali peccato. Et octavo die lex circumcidi carnem praecepEt circumcisus praeputiatum gignit, trajiciens in illum, quo ipse jam a quo ipse jam liber est .
Abbreviated transcription (Latin):
Bene
quidam dixit de amico suo. duni¬
diũ aĩe sue. Nam ego sensi aĩam
fuisse aĩam ĩ duob corꝑib. Et iõ
mͥ horrori erat uita. qr nolebam
dimrosuiu̾e. Et iteo forte mori
metuebam. ne totus ille moiere¬
tur que tantũ amaueram. O tem̃¬
tiam nesçiẽtẽ dilig̾e hõies hũam

Expanded text:
bene quidam dixit de amico suo: dimidium animae suae. nam ego sensi animam fuisse animam in duobus corporibus, et ideo mihi horrori erat uita, quia nolebam dimidius uiuere, et ideo forte mori metuebam, ne totus ille moreretur, quem multum amaueram. s o dementiam nescientem diligere homines hum
Abbreviated transcription (Latin):
in longum protendebatur ip̃e
ꝙͣ mnc. unde nobilissimus
gentilium poeta uirgilius
deingenti lapide quem ĩ agͦr
limite infixum uir fortis il¬
loꝵ tempoꝵ pugnans et ra¬
puit. et cucurrit et intorsit
et misit. Uic illum inquit
lectibilis sex ceruices subirẽt
qualia nunc hominũ ꝓducit
corpora teslus. significans ma¬
iora cunc corpora producere¬
solere solere telluren qnͣto
magis igitur temporib recẽ¬
tiorib mundi ante illud dif
famatum q uiluuium. S
de corpoꝵ magnituoine ple¬
ꝵq incredules nudata per
uetustatem. sine ꝑnũ flu¬
minũ uaries q casus sepulcͣ
cõuincunt. ubi apparuerũt
uł u̾de ceciderunt incredibil
magnitudinis ossa mortuoꝵ
Ubi ipe non soius uioi sed
aliqui mecũ ĩ muticensi lit¬
tore molarem hominis dẽ¬
tem tam ingentem. ut sũ
nr̃oꝵ dentium modulos mi¬
mitatim concidẽtur centũ
nobis uidetur facere pocuis¬
se. S illud gigantis alicui¬
fuisse credid̾im. nam p̾ter
qõ erant õium młtomaio

Expanded text:
e sunt. Unde et nobilissimus eorum poeta Vergilius de ingenti lapide, quem in agrorum limite infixum uir fortis illorum temporum pugnans et rapuit et cucurrit et intorsit et misit: Vix illum — inquit — lecti bis sex ceruice subirent, Qualia nunc hominum producit corpora tellus, significans maiora tunc corpora producere solere tellurem. Quanto magis igitur temporibus recentioribus mundi ante illud nobile diffamatumque diluuium! Sed de corporum magnitudine plerumque incredulos nudata per uetustatem siue per uim fluminum uariosque casus sepulcra conuincunt, ubi apparuerunt uel unde ceciderunt incredibilis magnitudinis ossa mortuorum. Vidi ipse non solus, sed aliquot mecum in Uticensi litore, molarem hominis dentem tam ingentem, ut, si in nostrorum dentium modulos minutatim concideretur, centum nobis uideretur facere potuisse. Sed illum gigantis alicufuisse crediderim. Nam praeter quod erant omnium multo quam
Abbreviated transcription (Latin):
nus ẽẽ adhuc gentem udi du¬
cences annes uiuit Di ergo
humanaꝵ nitaꝵ diuturnnta¬
te quas exꝑti non sumus
hodie hr̃e creduntur incogni¬
ta nobis loca cur non huis¬
se credantur et tempora . an
uo incredibile est. et alibi eẽ
quod et hic non est. et incre¬
dibile ẽ aliqñ fuisse qd̃ hic
non est.

Expanded text:
nius esse adhuc gentem, ubi ducentos annos uiuitur. Si ergo humanarum uitarum diuturnitates, quas experti non sumus, hodie habere creduntur incognita nobis loca, quur non habuisse credantur et tempora? An uero credibile est alicubi esse quod hic non est, et incredibile est aliquando fuisse quod nunc no
Abbreviated transcription (Latin):
Delinquere est tanꝙͣ
de liquido quodam defluere
astabilitate firmamenti ⁊
peccat. sicut roboratur carita¬
te suꝑioꝵ sic deficit. et quasi

Expanded text:
Delinquere est, tanquam de liquido quodam defluere a stabilitate firmamenti vipeccat: sicut roboratur charitate superiorum, sic deficit, et quasi
Abbreviated transcription (Latin):
credent. non oĩo esse potuit᷑
dĩnitatis. it creature rõna¬
li. iam rõne utenti. nõ om̃o
ac penitꝰ possit abscondi. Ex¬
ceptis enim paucis in qͥbus
natura nimiũ depͣnata est
uniu̾sũ genꝰ humanũ deũ
mũdi hiꝰ fatetur auctorem
In hoc gͦ ꝙ fecit hũc mũdu
seli terreq conspicuũ. et añ¬
qmͣ iubuerent᷑ in fide xͥ. not̾¬
oĩb gentib deus. In hoc añt
diis falsis colendꝰ. notꝰ ĩ Iu¬
dea deus. In hoc u̾o ꝙ pater ẽ¬

Expanded text:
erent, non omni modo esse potuit hoc divinitatis, ut creaturae rationali jam ratione utenti, non omnino ac penitus possit abscondi. Exceptis enim paucis in quibus natura nimium depravata est, universum genus humanum Deum mundi hujus fatetur auctorem. In hoc ergo quod fecit hunc mundum coelo terraque conspicuum, et antequam imbuerentur in fide Christibus gentibus Deus. In hoc autemdiis falsis colendus, notus in Judaea Deus. In hoc vero quod Pater e
Abbreviated transcription (Latin):
Te uera xp̃i ueri spõsa eccłia ca¬
tholica allo quar et ego te pro
modulo meo pascam qualis¬
cũq filiꝰ et ẜuus cuus positus
mãicheoꝵ ĩpiam uãĩtatẽ iaz
tuoꝵ ꝑicło exꝑtam. et liberati¬
ne cõm̃ctam. Ille me cõoam
de qtenno tuo error excusse
rax spõsus tuus de cuiꝰ lat̾e fc̃a
es. ĩ u̾o sãgñie suo remissiõe
pcc̃oꝵ posuiss. ab sorbuisset i¬
me uorago fallacie. et t̾ram
Noli decipi noie u̾itatis. Hãc
sola tu hes. et ĩ lacte tuo et
dib secura es. s appello ĩter
puulos tuos fr̃es filios dñoᷤ
meos. quos uel taꝙ infan
ĩ te appello teneros fetus tu¬
os. ne garrula cunositate se¬
ducantur abs te. s anathem̃¬
tizẽt. si quis eis enuãgeliza¬
u̾it p̾ter te. id qd̃ acceꝑunt in
te. nec relinqũat uor uera¬
ri sapĩe et sc̃ĩe abscõditi. et
magna młtitudo dulceoĩs¬

Expanded text:
 uera sponsa ueri Christi ecclesia catholica, adloquar et ego te pro modulo meo, qualiscumque filius et seruus tuus positus Manichaeorum inpiam uanitatem iam tuorum periculo expertam et liberatione conuictam. ille me quondam de gremio tuo error excusserrax sponsus tuus, de cuius latere facta es, in uero sanguine suo remissionem peccatorum posuisset, absorbuisset me uorago fallaciae et terrameuorasset. noli decipi nomine ueritatis; hanc sola tu habes, et in lacte tuo et andibus secura es; sed appello in te paruulos tuos. fratres, filios, dominos meos, quos uel tamquam ouin te appello teneros fetus tuos, ne garrula curiositate seducantur abs te, sed potius anathement, si quis eis euangelizauerit praeter id, quod acceperunt in te, nec relinquant uerum uerari sapientiae et scientiae absconditi, et magnam multitudinem dulcedi
Abbreviated transcription (Latin):
baptiste. Uacua dei timoe
pectora et sp̃n scõ arentia de¬
ab oĩ cultura fidei et timõis
dei. et pcc̃oꝵ spinis obsitus.
squalebat canꝙͣ ager ĩcultꝰ
et nullũ penitus fructum¬

Expanded text:
pulo. Vacua enim timore Dei pectora, et Spiritu sancto carentia, deab omni cultura fidei et timoris Dei, et peccatorum spinis obsitus squalebat tanquam ager incultus, et nullam penitus bo