comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ erat ĩ meõria retiuẽtis. et qd̾ inde
ĩprimitur ĩ acie recordãtis fr̃ia uolũta¬
te iũgemꝯ
uod ut possit ĩtelligi sumamꝰ ex ͫͫ
de corporalib reb. de quib ĩ liͤ¬
bro undecĩo satis locuti sumꝰ Nẽpe ab
ĩferiorib ad suꝑiora ascendentes. uel
ab exteriorib ad ĩteriora ĩgredientes.
pͥmã reꝑimꝰ trinitatẽ ĩ corꝑe qd̾ uide¬
tur. et acie uidentis. que cũ indet ĩde
formatur. et ĩ uolũtatis ĩtentione q̃
ictrũq cõnũgit Huic trimtati siłem
cõstituamꝰ. cũ fides que nc̃ ĩest nobis
tẽꝙͣ corpus illud ĩ loco ita ĩ nr̃a meõ¬
rra cõstituta ẽ. de qua ĩformatur cogi¬
tatio recordantis. sicut ex illo corpe a¬
cies ĩtuentis Quibus duob ut t̾mꝰ¬
tas ĩpleat᷑ admiatur tercia uolũtas q̃
fidẽ ĩ meõria cõstitutũ. et quãdã eius
effigiẽ ĩ cõtuitu recordationis ĩp̃ssã
conẽctit et iũga. sicut ĩ illa corꝑalis

Expanded text:
ria retinentis, et quod inde imprimitur in acie recordantis, tertia voluntate jungemus. Quod ut possit intelligi, sumamus exemplum de corporalibus rebus, de quibus in libro undecimo satis locuti sumus . Nempe ab inferioribus ad superiora ascendentes, vel ab exterioribus ad interiora ingredientes, primam reperimus trinitatem in corpore quod videtur, et acie videntis quae cum videt, inde formatur, et in voluntatis intentione quae utrumque conjungit. Huic trinitati similem constituamus, cum fides quae nunc inest nobis, tanquam corpus illud in loco, ita in nostra memoria constituta est, de qua informatur cogitatio recordantis, sicut ex illo corpore acies intuentis: quibus duobus, ut trinitas impleatur, annumeratur tertia voluntas, quae fidem in memoria constitutam et quamdam ejus effigiem in contuitu recordationis impressam connectit et conjungit; sicut in illa corporalis
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ tꝑe ordinẽ suũ. ĩ quo nobis trintas me¬
morie uisionis et amoris faciliꝰ apare¬
bat. Nã quedã eorũ p̃ueĩut cognitionẽ
discentiũ Sũt enĩ cognoscibilia et añ¬
ꝙ coguoscant᷑. suiq cognitionẽ ĩ discenti-
transisse Que signa uel ĩ locis sita st̃
sicut monumẽta mortuorũ. et q̃cũq si¬
milia. uel ĩ licteris fide dignis. sicut
ẽ oĩs grauis et ꝓbande auctoritatis
histoua. uel ĩ aminis eorũ qui ea iã no¬
uerint. Eis quippe iã nota et aliis uti¬
q sĩt noscibilia quorũ sciãm p̃uenerũt
Eet quia ea nosse illis quibus nota sũt
tur quãdã faciut᷑ trinitatẽ spẽ sua q̃
noscibilis fuit etiã añꝙͣ uosteret᷑ eiq
adiũcta cognitione disecẽtis q̃ tũc ẽe
ĩcipit qñ discitur. ac tercia uolũtate
q̃ utrũq cõnĩgit Et cũ cognita fierst
aha truntas dũ recolũtur fit iã ĩterius ⁊̃

Expanded text:
in tempore ordinem suum, in quo nobis trinitas mein tempore ordinem suum, in quo nobis trinitas memoriae visionis et amoris facilius apparebat. Nam quaedam eorum praeveniunt cognitionem discentium. Sunt enim cognoscibilia, et antequam cognoscantur, suique cognitionem in discentibutransisse. Quae signa vel in locis sita sunt, sicut monumenta mortuorum, et quaecumque similia: vel in litteris fide dignis, sicut est omnis gravis et approbandae auctoritatis historia: vel in animis eorum qui ea jam noverunt; eis quippe jam nota, et aliis utique sunt noscibilia, quorum scientiam praevenerunt, et qui ea nosse, illis quibus nota sunt tur, quamdam faciunt trinitatem, specie sua quae noscibilis fuit etiam antequam nosceretur, eique adjuncta cognitione discentis quae tunc esse incipit quando discitur, ac tertia voluntate quae utrumque conjungit. Et cum cognita fuerint, alia trinitas, dum recoluntur, fit jam inter
Abbreviated transcription (Latin):
int. et ĩde ĩpormatꝰ ẽ recordãtis obtutꝰ
iũgente utrũq tercĩa uolũtate. ficut ĩ eis
oñdebamꝰ trinitatibus fieri. q̃ ĩ rebus
corꝑalibus reꝑiebant᷑. uel ex corꝑibus
ꝑ sensũ corꝑis ĩtrorsus quodãmo trahe¬
bantur. de quibus oĩbus ĩ libro uudeciõ
disseruimꝰ. nec sicut fiebat nel appare¬
bat qñ de illa sciã disserebamꝰ iã ĩ hoĩs
ĩterioris oꝑibus cõstituta. q̃ distinguẽ/¬
da fuit a sapĩa Tñ que sciũtur uelud
aduẽtitia sut ĩ cõ siue cognitione hysto¬
rica illata ut sũt facta et dicta q̃ tꝑe
sĩus locis et regiomibus cõstituta sũt. si¬
ne ĩ ĩo hoĩe que nõ erant oriũtur aut
aliis docentib aut cogitatibus ꝓpriis.
sicut fides ꝙͣ plurimũ ĩ tercio dec̾io libro
cõmendauimꝰ sicut u̾tutes quib si uere
sũt ĩ hac mortalitate ideo bñ uiuitur. ut
beate ĩ illa que diuinitꝰ ꝓmittitur ĩmor¬
talitate uiuatur. Hec atq huiꝯmõi hñt

Expanded text:
de formatus est recordantis obtutus, jungente utrumque tertia voluntate: sicut in eis ostendebamus trinitatibus fieri, quae in rebus corporalibus reperiebantur, vel ex corporibus per sensum corporis introrsus quodam modo trahebantur; de quibus omnibus in libro undecimo disseruimus : nec sicut fiebat vel apparebat, quando de illa scientia disserebamus, jam in hominis interioris operibus constituta, quae distinguenda fuit a sapientia; unde quae sciuntur, velut adventitia sunt in animo, sive cognitione historica illata, ut sunt facta et dicta, quae tra rerum suis locis et regionibus constituta sunt, sive in ipso homine quae non erant oriuntur, aut aliis docentibus aut cogitationibus propriis, sicut fides, quam plurimum in libro tertio decimo commendavimus; sicut virtutes, quibus, si verae sunt, in hac mortailla quae divinitus promittitur immortalitate vivatur. Haec atque hujusmodi habent
Abbreviated transcription (Latin):
sit eius nature cuiqẽ deꝰ. ymago tamẽ
nature illiꝰ qua natura nulla melior
ẽ ibi querenda et ĩuenienda ẽ ĩ nobis.
quo etiã natura nr̃a nichil habeat me¬
lius Sed pͥus̃ mẽs ĩ seip̃a cõsideranda
ẽ añꝙͣ sit ꝑticeps dei. et ĩ ea reꝑienda
ẽ mĩago eius Diximꝰ em̃ eã et si a/¬
missa dei ꝑticipatione obsoletã atq
deformẽ dei tñ imaginẽ ꝑmanere Co
quippe ip̃o imago eius ẽst. quo eius ca¬
Pax ẽ. eiusq ẽẽ ꝑticeps pt̃. Qd̾ tñ ma¬

Expanded text:
e cujus est Deus: imago tamen naturae ejus qua natura melior nulla est, ibi quaerenda et invenienda est in nobis, quo etiam natura nostra nihil habet melius. Sed prius mens in se ipsa consideranda est antequam sit particeps Dei, et in ea reperienda est imago ejus. Diximus enim eam etsi amissa Dei participatione obsoletam atque deformem, Dei tamen imaginem permanere . Eo quippe ipso imago ejus est, quo ejus capax e
Abbreviated transcription (Latin):
cui cantur ĩ pͦs. fortitudinẽ meã ad te custo¬
diã. et ĩ alio. accedite ad eũ et illiuãm̃ sic
infirma et tenebrosa facta ẽ. ut a se quoq
ip̃ã ĩ ea que nõ sũt. qd̾ ĩ ip̃a et ĩ quibus
suꝑior ẽ ip̃a ĩfelicius liberet᷑ ꝑ amores qͦs
nõ ualet uincere et ei uores a quibus nõ
iudet qua redire Eñ iã deo miserante
penitelis clamat ĩ ꝑsalmis Deserut me
Portitudo in ea. et lumẽ oculorũ meorũ nõ
mitatis et etroris aaittere potuit natu-¬
ralẽ meõriã ĩtellcm̃ et amorẽ sui ꝓpter
qd̾ merito dici potuit qd̾ supra cõmeora
turbatur. thesaurizat. et nesat cui cõgre¬
gabit ea Cur enĩ thesaurizat. nsi quia
fortitudo eius deseruit eũ ꝑ quã deũ ha¬
bens rei nulliꝰ ĩdigeret . Et tur nescit
cui cõgregabit ea. nisi quia lumẽ oculoꝵ
eius nõ ẽ cũ eo. et ideo nõ uidet qd̾ i¬
det qd̾ ueritas ait stulte ac nocte aiam

Expanded text:
cui canitur in Psalmo, Fortitudinem meam ad te custocui canitur in Psalmo, Fortitudinem meam ad te custodiam ; et in alio, Accedite ad eum, et illuminamini ; sic infirma et tenebrosa facta est, ut a se quoque ipsa, in ea quae non sunt quod ipsa, et quibus superior est ipsa, infelicius laberetur per amores quos non valet vincere, et errores a quibus non videt qua redire. Unde jam Deo miserante poenitens clamat in Psalmis: Deseruit me fortitudo mea, et lumen oculorum meorum non mitatis et erroris malis amittere potuit naturalem memoriam, intellectum, et amorem sui: propter quod merito dici potuit quod supra commemoravi turbatur. Thesaurizat, et nescit cui congregabit ea . Cur enim thesaurizat, nisi quia fortitudo ejus deseruit eum, per quam Deum habens, rei nullius indigeret? Et cur nescit cui congregabit ea, nisi quia lumen oculorum ejus non est cum eo? Et ideo non videt quod Veritas ait: Stulte, hac nocte animam
Abbreviated transcription (Latin):
ror horrẽdus ut cũ sibi om̃s ꝓdesse
uelint. multi nõ faciãt nisi qͥd̾ eis ꝑ-¬
niciosissimũ sit Similẽ morbũ nũ¬
torũ aialiũ cũ poeta describeret. dii
ĩquet meliora piis erc orẽq hostibus
illũ. discissos nudis laniabãt denti¬
bus artus Cũ morbus ille corꝑis fue¬
rit. cur dixit errorẽ. insi quia om̃e
aĩal cũ sibi natura cõciliatũ sit. ut se custo¬
diat qñtũ pt. talis erat morbus ille. ut
ea quorũ salutẽ appetebãt sua mẽbra laana¬
rẽt s Cũ aũt̃ deũ diligit mẽs̃. et sicut
dictũ ẽ cõsequẽter eiuꝰ mẽmit eũq ĩtel/¬
ligit. recte illi de ꝓxiõ suo p̃cipitur. ut eũ
go illa nõ solũ illa ẽ. uerũ etrã ex uetusta/¬
te renouat᷑. ex deformitate reformatur.
ex ĩfelicitate btĩficatur. Qm̃uis enĩ se
ita diligat ut si alt̾ũtrũ ꝓponat᷑ malit
stodire fortitudinẽ suã. eoq frui lum̃e suo

Expanded text:
ror horrendus, ut cum sibi omnes prodesse ror horrendus, ut cum sibi omnes prodesse velint, multi non faciant nisi quod eis perniciosissimum sit. Similem morbum mutorum animalium cum poeta describeret: Di inquit meliora piis, erroremque hostibus illum! Discissos nudis laniabant dentibus artus. Cum morbus ille corporis fuerit, cur dixit errorem, nisi quia omne animal cum sibi natura conciliatum sit ut se custodiat quantum potest, talis ille erat morbus, ut ea quorum salutem appetebant, sua membra laniarent? Cum autem Deum diligit mens, et sicut dictum est, consequenter ejus meminit, eumque intelligit, recte illi de proximo suo praecipitur, ut eum go illa non solum est, verum etiam ex vetustate renovatur, ex deformitate reformatur, ex infelicitate beatificatur. Quamvis enim se ita diligat, ut si alterutrum proponatur, malit stodire fortitudinem suam, eoque frui lumine suo,
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ dei pła̾ reꝑiũtur ĩ diutins eloquiis
testmonia ¶bi em̃ et illa duo cõsequẽter
ĩtelligũtur quia uenio diligit cuiꝰ nõ me-¬
minit. et qd̾ penitꝰ nescit ¶Iñ illud est
notissimũ p̃cipuũq p̃ceptĩt. diliges dñ
deũ tuũ Sic itaq condita ẽ mẽs hũana
ut nũꝙͣ sui rõ mem̃erit/ nũꝙ se nõ ĩtel¬
ligat. nũꝙͣ se nõ dilignt Sed qm̃ qͥ odit
aliquẽ noceri illi studet. nõ ĩmerito et
mens hõis qñ sibi nocet odisse se dicit᷑
Nesciens em̃ sibi uult male. dũ nõ pu¬
tat sibi obesse qd̾ nult. sed tñ male sibi
nult qñ id uult qd̾ obsit sibi Tñ illud
scptũ ẽ Qui diligit ñquitatẽ odit am-¬
mã suã Qui ergo se diligere nouit. de¬
ñ diligit Qui uero nõ diligit deũ etiã
si se diligit qd̾ ei naturalit̾ ĩditũ ẽ. tñ
nõ ĩcõnemẽter odisse se dr cũ id agit
quo sibi adu̾satur. et seipm tãꝙͣ sius
ũmicꝰ ĩsequitur Qui ꝓfecto ẽ er-¬

Expanded text:
autem Dei plura reperiuntur in divinis eloquiis testimonia. Ibi enim et illa duo consequenter intelliguntur, quia nemo diligit cujus non meminit, et quod penitus nescit. Unde illud est notissimum praecipuumque praeceptum: Diliges Dominum Deum tuum . Sic itaque condita est mens humana, ut nunquam sui non meminerit, nunquam se non intelligat, nunquam se non diligat. Sed quoniam qui odit aliquem, nocere illi studet; non immerito et mens hominis, quando sibi nocet, odisse se dicitur. Nesciens enim sibi vult male, dum non putat sibi obesse quod vult: sed tamen male sibi vult, quando id vult quod obsit sibi, unde illud scriptum est, Qui diligit iniquitatem, odit animam suam . Qui ergo se diligere novit, Deum diligit: qui vero non diligit Deum, etiam si se diligit, quod ei naturaliter inditum est, tamen non inconvenienter odisse se dicitur, cum id agit quod sibi adversatur, et se ipsum tanquam suus inimicus insequitur. Qui profecto est er
Abbreviated transcription (Latin):
ra nõ cogitẽt/ nec pñt ãmoneri ut hoc
faciãt. quia nũdũ ãmonẽtis signa noue/¬
rũt. ubi p̃cipnũ locũ uerba optinẽt . q̃
obliti sumꝰ Hinc tm̃ certos nos ẽẽ suffe¬
cerit. quod᷑ cũ hõ de aĩ sui natura cogi¬
tare potuerit atq ĩueĩre qd̾ uerĩẽ. ali¬
bi nõ ĩueniet ꝙ penes seip̃m Inueĩet
aũt nõ qd̾ nesciebat. sed uñ nõ cogitabat
Quid enĩ scmꝰ. si qd̾ ẽ ĩ nr̃a mẽte ne¬
samꝰ. cũ oiã que scimꝰ nõ nsi mẽte sci

Expanded text:
ra non cogitent, nec possint admoneri ut hoc ra non cogitent, nec possint admoneri ut hoc faciant; quia nondum admonentis signa noverunt, ubi praecipuum locum verba obtinent, quae obliti sumus. Hinc tantum certos nos esse suffecerit, quod cum homo de animi sui natura cogitare potuerit, atque invenire quod verum est, alibi non inveniet, quam penes se ipsum. Inveniet autem, non quod nesciebat, sed unde non cogitabat. Quid enim scimus, si quod est in nostra mente nescimus; cum omnia quae scimus, non nisi mente
Abbreviated transcription (Latin):
mentis tenebras mẽs hoĩs que aliquid
nouit exhorreat . An etiã ip̃a se nosse
credenda ẽ sed ĩtenta ninis ĩ eas res
que ꝑ corꝑis sensus tanto maiore ꝙͣto
noiu̾ore cepit delcãtione sentire. nõ ino¬
rare se pt̃ sed cogitare se nõ pt̃o Quã/¬
ta porro ĩtentione ĩ ista que foris sũt
sensibilia feratur uel hinc solũ conici
p̃t. qd̾ lucis huiꝰ hauriende sit auida ẽ.
ut si quisꝙͣ mĩnꝰ cautus aut nesciens
quid inde possit accidere nocturnũ lu¬
mẽ posuerit ubi iacet infans ĩ ea ꝑte
ad quã iacentis oculi possũt retorq̃ri.
nec crux possit inflecti. sic eius inde
nõ remoneatur aspectus. ut nõnul¬
los ex hoc etiã strabones fieri noueri¬
mus. Cã formã tenentib oculis. quã
teneris et mollibus cõsuetudo quodã/
fant aĩe ꝑnulorũ. ut quicquid ꝑ carnẽ
offendit aut allicit hoc solũ abhorreãt
uehemẽter aut appetãt. sua uero ĩterio¬

Expanded text:
mentis tenebras mens hominis quae aliquid mentis tenebras mens hominis quae aliquid novit exhorreat? An etiam ipsa se nosse credenda est, sed intenta nimis in eas res quas per corporis sensus tanto majore, quanto noviore coepit delectatione sentire, non ignorare se potest, sed cogitare se non potest? Quanta porro intentione in ista quae foris sunt sensibilia feratur, vel hinc solum conjici potest, quod lucis hujus hauriendae sic avida est, ut si quisquam minus cautus aut nesciens quid inde possit accidere, nocturnum lumen posuerit ubi jacet infans, in ea parte ad quam jacentis oculi possint retorqueri, nec cervix possit inflecti, sic ejus inde non removeatur aspectus, ut nonnullos ex hoc etiam strabones fieri noverimus, eam formam tenentibus oculis, quam teneris et mollibus consuetudo quodam ctant animae parvulorum, ut quidquid per carnem offendit aut allicit, hoc solum abhorreant vehementer aut appetant: sua vero interio
Abbreviated transcription (Latin):
hac imagie dei quãdã sui gn̾is
trmitatẽ. adiuuãte ip̃o qui nos fecit ad
imaginẽ suã Nõ enĩ aliter possitnꝯhec
salubriter uestigare. et scd̾m sapiãm q̃
ab illo ẽ aliquid ĩueĩre Sed̾ ea que ĩ
suꝑioribus libris et maxiẽ ĩ deciõ de
aiã huãna uel mẽte diximꝰ. si lcõris
uel memoria teneãtur atq recolãtur
nel diligentia ĩ eisdẽ locis ĩ quib cõ¬
scͥpta sũt recenseãtur. nõ hic desiderabit
ꝓlixiorẽ de rei tante ĩquisitione sermo¬
nẽ Inter cetera ergo ĩ libro deciõ dixi¬
mus hoĩs mentẽ nosse semetipãm Ntͦ-¬
chil em̃ tã nouit mens ꝙͣ id qd̾ sibi p̃sto
ẽ. nec menti magis quiaꝙͣ p̃sto ẽ. ꝙͣ
ip̃a sibi Et alia ꝙtũ satis iuisũ ẽ ad¬
hibuimꝰ documẽta. quibus hoc t̾tissime
ꝓbaremꝰ Eaud itaq dicendũ ẽ de
ñ fantis mente ita adhuc ꝑuuli et ĩ tã
magna demersi rerũ ignorãtia. ut illiq

Expanded text:
hac imagine Dei quamdam sui generis hac imagine Dei quamdam sui generis trinitatem, adjuvante ipso qui nos fecit ad imaginem suam. Non enim aliter possumus haec salubriter investigare, et secundum sapientiam quae ab illo est aliquid invenire: sed ea quae in superioribus libris, et maxime in decimo, de anima humana vel mente diximus, si lectoris vel memoria teneantur atque recolantur, vel diligentia in eisdem locis in quibus conscripta sunt, recenseantur, non hic desiderabit prolixiorem de rei tantae inquisitione sermonem. 7. Inter caetera ergo in libro decimo diximus, hominis mentem nosse semetipsam . Nihil enim tam novit mens, quam id quod sibi praesto est: nec menti magis quidquam praesto est, quam ipsa sibi. Et alia, quantum satis visum est, adhibuimus documenta, quibus hoc certissimerit. Quid itaque dicendum est de infantis mente, ita adhuc parvuli et in tam magna demersi rerum ignorantia, ut illius
Abbreviated transcription (Latin):
uel ĩtellcus nc̃ ĩ ea sit sõpitus ñc par¬
nus nc̃ magnꝰ appareat nũꝙͣ insi ia-¬
tionalis et ĩtellcũalis ẽ aĩa huãna zł
ꝑ hoc si scd̾m hoc facta ẽ ad imaginẽ
Dei qd̾ ut̾i ratione et ĩtellcũ ad ĩtelligen¬
dũ et cõspiciendũ deũ p̃t. ꝓfecto ab ñcio
quo ẽẽ cepit ista tã magna et mira na¬
fura siue ita absoluta sit hec imago ut
pene nulla sit siue obscur atq defor-¬
mis siue clara et pulchra sit sꝑ ẽ Huiꝰ
imnagine ãbulat hõ. tñ uane cõturbatur
Thẽsaurizat. et nescit cui cõgregabit ea
Nõ itaq uanitatẽ imagimi dei tribueret.
Iinsi deformẽ cerneret factã N tm̃ ua
lere illã deformitatẽ ut auferat qd̾ iia¬
go ẽ satis oñdit dicendo. ꝙͣꝙͣ ĩ magnie
cabulat Qm̃ꝙͣ em̃ magna natura
sit tñ uiciari p̃otuit quia sũma nõ ẽ
Et qm̃ꝙͣ uiciari potuerit quia sũma nõ
ẽ. tñ quĩa sũme nature capax ẽ et ẽẽ
ꝑticipes pt̾ magna natura ẽ
ueramꝰ igitur ĩ

Expanded text:
parvus, nunc magnus appareat, nunquam nisi rationalis et intellectualis est anima humana; ac per hoc si secundum hoc facta est ad imaginem Dei quod uti ratione atque intellectu ad intelligendum et conspiciendum Deum potest, profecto ab initio quo esse coepit ista tam magna et mira natura, sive ita obsoleta sit haec imago, ut pene nulla sit, sive obscura atque deformis, sive clara et pulchra sit, semper imagine ambulat homo, tamen vane conturbatur: thesaurizat, et nescit cui congregabit ea . Non itaque vanitatem imagini Dei tribueret, nisi deformem cerneret factam. Nec tantum valere illam deformitatem, ut auferat quod imago est, satis ostendit, dicendo, Quanquam in imagine ambulat. Quanquam enim magna natura sit, tamen vitiari potuit, quia summa non est: et quanquam vitiari potuerit, quia summa non est, tamen quia summae naturae capax est, et esse particeps potest, magna natura est. Quaeramus igitur in
Abbreviated transcription (Latin):
uerit hõ aliquid quod nõ cogitat qñ aliũde
nõ inde cogitat Ouarũ ergo uel pluriũ di¬
sciplinarũ ꝑitus qñ unã cogitat. aliã uel
alias etiã si nõ cogitat nouit tñ S nũꝙͣ
rcẽ possumꝯ dicere iste musicꝰ nouit quĩ¬
dẽ musicã. sed nt̃ eã nõ ĩtelluit quia nõ
eã cogitat. ĩ telligit aũt nc geometricã. hãc

Expanded text:
uod non cogitat, quando aliunde, non inde cogitat. Duarum ergo vel plurium disciplinarum peritus, quando unam cogitat, aliam vel alias etiam si non cogitat, novit tamen. Sed numquid recte possumus dicere, Iste musicus novit quidem musicam, sed nunc eam non intelligit, quia eam non cogitat; intelligit autem nunc geom
Abbreviated transcription (Latin):
nc̃ dico ĩtelligentiã qua ĩtelligmiꝰ cogitã¬
tes. idest qñ eis reꝑtis que memorie presto
fuerãt sed nõ cogaribãtur cogitatio nr̃a
formatur. et eã uolũtatẽ siue d amorẽ.
fiue dilcĩdnẽ que istã prolẽ parẽtenq cõ¬
iũgit. et quodãmõ utrisq coĩs ẽ Hint
factũ ẽ ut etiã ꝑ exteriora sensibĩlia que
ꝑ oculos carnis iuidentur legentiũ ducerẽ
tarditatẽ ĩ undeciõ .s. librõ. atq inde cũ
eis ĩgrederer ad hõĩs ĩterioris eã potẽ¬
tiã qua ratiocinat᷑ de tꝑalib reb disse¬
rens illã principalit᷑ dnãntẽ qua cõtem¬
plam eternas. atq id duob uolum̃b egi
duodeciõ utrũq discernẽs quorũ unũ ẽ su/¬
ꝑius alterũ ĩferius. qd̾ suꝑiori ẽẽ subditã

Expanded text:
mus cogitantes, id est, quando eis repertis quae memoriae praesto fuerant, sed non cogitabantur, cogitatio nostra formatur; et eam voluntatem, sive amorem, vel dilectionem, quae istam prolem parentemque conjungit, et quodam modo utrisque communis est. Hinc factum est ut etiam per exteriora sensibilia quae per oculos carnis videntur, legentium ducerem tarditatem, in undecimo scilicet libro; atque inde cum eis ingrederer ad hominis interioris eam potentiam qua ratiocinatur de temporalibus rebus, differens illam principaliter dominantem qua contemplatur aeternas: atque id duobus voluminibus egi, duodecimo utrumque discernens, quorum unum est superius, alterum inferius, quod superiori subditum
Abbreviated transcription (Latin):
uel foris ꝑacta sit. sicut illa que credũ¬
tur sed s̃tus om̃o ĩ ip̃o ão ẽẽ ceperũt
fides em̃ nõ ẽ qd̾ creditur. sed qua credit᷑
et illud quod creditur illa cõspicitur tñ
uia ẽẽ cepit ĩ cto aĩo qui iã erat aniinꝰ
dente spẽ iã ẽẽ destiterit. aliãq nc̃ trim¬
tatẽ facit ꝑ suã pñtiã retenta. cõspecta.
dilecta. aliã tut faciet ꝑ quoddã sui uesti¬
giũ qd̾ ĩ memoria p̃t̾iens dereliquerit.
sicut iã supra dictũ ẽ UItrũ aũt tũc
etĩã u̾tutes quilius ĩ hac mortalitate bñ
uiuitur quia et ip̃e ĩcipiũt õẽ ĩ c̃o qui cũ
sine illis prius ẽẽt tñ aĩmꝰ erat desmat
ẽẽ cũ ad eterna ꝑduxerũt nõ nulla q̃stio
ẽ Quibusdã em̃ uisũ ẽ desituras Et¬

Expanded text:
ris peracta sunt, sicut illa quae creduntur; sed intus omnino in ipso animo esse coeperunt. Fides enim non est quod creditur, sed qua creditur: et illud creditur, illa conspicitur. Tamen quia esse coepit in animo, qui jam erat animus dente specie jam esse destiterit: aliamque nunc trinitatem facit per suam praesentiam, retenta, conspecta, dilecta; aliam tunc faciet per quoddam sui vestigium, quod in memoria praeteriens de reliquerit, sicut jam supra dictum est. CAPUT IX. tunc uirtutes, quibus in hac mortalitate bene uiuitur, quia et ipsae incipiunt esse in animo, qui cum sine illis prius esset tamen animus erat, desinant esse cum ad aeterna perduxerint nonnulla quaestio est. quibusdam enim uisum e
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit. sed ita sibi nota erat ꝙ̃admodũ
note sũt res que mẽoria cõtinẽtur etiã¬
si nõ cogitentur. qm̃ dicimꝰ hoiẽm nosse
litteras etiã cũ de aliis rebus nõ de lit¬
teris cogitat. Hec aũt duo gignẽs et gem¬
tũ cõgintione tercia copulãtur. q̃ nichil
ẽ aliud ꝙͣ uolũtas. fruendũ aliquid ap/¬
petẽs uel tenẽs de eo etiã illis tribus noĩ¬
bus ĩ senuandã mõtis putauimꝰ tͥnitatẽ.
memoria. ĩ telligẽtia. uelũtate Sed qm̃
mentẽ sꝑ sui meminisse sꝑq seip̃a ĩtel/

Expanded text:
bi nota erat, quemadmodum notae sunt res quae memoria continentur, etiamsi non cogitentur: quoniam dicimus hominem nosse litteras, etiam cum de aliis rebus, non de litteris cogitat. Haec autem duo, gignens et genitum, dilectione tertia copulantur, quae nihil est aliud quam voluntas fruendum aliquid appetens vel tenens. Ideoque etiam illis tribus nominibus insinuandam mentis putavimus trinitatem, memoria, intelligentia, voluntate. 9. Sed quoniam mentem
Abbreviated transcription (Latin):
q tercia uolũtate iũgemꝰ. eadẽ tnitas
ꝑmanebit. qm̃ si nullũ ĩ nobib quasi ue-¬
stigiũ tũisiens reliq̃rit. ꝓfecto uec ĩ me¬
moria nrã eius aliquid habebimꝰ. quo
recurnamꝰ ad eã p̃ti̾tã recordãtes atq
id utrũq ĩtentione tertia copulantes.
et quod erat scilicet ĩ mẽoria nõ inde
cogitantib nobis. et qd̾ inde cogitatiõe
formatur Sed qui hoc dicit . nõ discer¬

Expanded text:
e tertia voluntate jungemus, eadem trinitas permanebit. Quoniam si nullum in nobis quasi vestigium transiens reliquerit, profecto nec in memoria nostra ejus aliquid habebimus quo recurramus eam praeteritam recordantes, atque id utrumque intentione tertia copulantes, et quod erat scilicet in memoria, non inde cogitantibus nobis, et quod inde cogitatione formatur. Sed qui hoc dicit, non discer
Abbreviated transcription (Latin):
theosebia grece appellatur Ed̾ nomẽ
nr̃i sicut ĩa cõmemorauimꝰ uolẽtes et ip̃i
Uno noĩe ĩterp̃tari pietatẽ dixerũt. cũ
metas apud grecos eusebeͥa usitatiꝯ nũ¬
cupditur. theosebia uero quia uno uerbo
ut dicitur potius dei cultus Hanc ẽẽ
hoĩs sapiãm qd̾ et ĩ duodecĩo huiꝰ oꝑis
uolumĩe iã pͥosuimꝰ sc̾pture sc̃e auc̃to¬
ritate demõstratur. ĩ libro serui di iob

Expanded text:
 graece appellatur. Quod nomen nostri, sicut jam commemoravimus, volentes et ipsi uno nomine interpretari, pietatem dixerunt, cum pietas apud Graecos εὐσέβεια usitatius nuncupetur: θεοσέβεια vero quia uno verbo tatur, ut dicatur potius Dei cultus. Hanc esse hominis sapientiam, quod et in duodecimo hujus operis volumine jam posuimus , Scripturae sanctae auctoritate
Abbreviated transcription (Latin):
re. necessariã tñ ꝓpter ad ipiscenda ip̃a
cterna eẽ mõstraui fidẽ quoq de tꝑalib
rebus quas pro nobis cternꝰ fecit et pas¬
sus ẽ ĩ hoĩe quẽ tꝑaliter gessit ad et̾na
desse disserui. u̾tictesq ipãs quib ĩ hac
tꝑali mortalitate prudent᷑ fortiter. tẽpe¬
rãter et iuste uiuctur insi ad a eandẽ
licet tꝑalẽ fidẽ que tñ ad eterna ꝑducit

Expanded text:
re, necessariam tamen propter adipiscenda ipsa re, necessariam tamen propter adipiscenda ipsa aeterna esse monstravi . Fidem quoque de temporalibus rebus, quas pro nobis aeternus fecit, et passus est in homine, quem temporaliter gessit, atque addesse disserui: virtutesque ipsas, quibus in hac temporali mortalitate prudenter, fortiter, temperanter, et juste vivitur, nisi ad eamdem, licet temporalem fidem, quae tamen ad aeterna
Abbreviated transcription (Latin):
sermo scie. ista difutio diuidenda ẽ ut
rerũ diunarũ scia ꝓprie sapĩa nũcupet᷑.
huãrũ aũt ꝓprie scĩe nomẽ optineat. de
qua uolumĩe tercio decĩo disputaui nõ
utiq quicquid sciri ab hoĩe pt ĩ reb hu¬
man̾is ubi plurimũ suꝑuacanee ua¬
nitatis et nouie curiositatis ẽ huic sc̃ie
tribuẽs. sed illud tm̃mõ quo fĩdes saluber¬
rima que ad uerã bt̃ĩtudinẽ ducit gigni¬
tur. nctrctur. defenditur roboratur. qua
scĩa nõ pollent fideles płimi ꝙͣius polle¬
ant ip̃a fide płimũ Nliud ẽ em̃ scire tm̃¬
mõ quid hõ credere debeat ꝓpt̾ adipistẽ¬
dã uitã beatã que nõ nisi eterna ẽ aliud
aũt scire ꝙadmodũ hoc ip̃m et piis opi-¬
tuletur. et cõtra ĩpios defendat᷑. ꝙͣ ꝓpo
qua prius cũ loquerer ipãm p̃cipue fidẽ
cõmendare curaui. a tꝑalibus et̾ua breuit
ferens etiã de reb eternis fidẽ tꝑalẽ q̃¬
dẽ et tꝑaliter ĩ credentiũ cordib habita¬

Expanded text:
itio dividenda est, ut rerum divinarum scientia proprie sapientia nuncupetur, humanarum autem proprie scientiae nomen obtineat: de qua volumine tertio decimo disputavi, non utique quidquid sciri ab homine potest in rebmanis, ubi plurimum supervacuae vanitatis et noxiae curiositatis est, huic scientiae tribuens, sed illud trima, quae ad veram beatitudinem ducit, gignitur, nutritur, defenditur, roboratur: qua scientia non pollent fideles plurimi, quamvis polleant ipsa fide plurimum. Aliud est enim scire tantummodo quid homo credere debeat propter adipiscendam vitam beatam, quae non nisi aeterna est: aliud autem, scire quemadmodum hoc ipsum et piis opituletur, et contra impios defendatur, quam proprio qua prius cum loquerer, ipsam praecipue fidem commendare curavi, a temporalibus aeterna breviter ferens, etiam de rebus aeternis fidem temporalem quidem, et temporaliter in credentium cordibus habita
Abbreviated transcription (Latin):
fides ista. nõ ĩ pñtibus rebus sꝑq ma-¬
nentibus ac ꝑ hoc etiã trinitas ista q̃
nt̃ ĩ eiusdẽ fidei pñtis ac manẽtis me¬
moria. cõtuitu dilcĩone cõsistit tũt trãs¬

Expanded text:
fides ista, non in praesentibus rebus semperque mafides ista, non in praesentibus rebus semperque manentibus: ac per hoc etiam trinitas ista quae nunc in ejusdem fidei praesentis ac manentis memoria, contuitu, dilectione consistit, tunc trans
Abbreviated transcription (Latin):
nitatur et tendat eternã. tñ ĩ eiusdẽ fi¬
dei tꝑalis retẽtione cõtemplatione. dilcĩo¬
ne nũdũ talis ẽ trinitas ut dei iã ma¬
go dicenda sit. ne ĩ rebus tꝑalibus cõsti¬
tuta iudeatur q̃ cõstituenda ẽ ĩ et̾ins̃
ens quippe hũana
cũ fidẽ suã uidet qua credit qd̾
nõ uidet. nõ aliquid sempitnũ uidet Ro
enĩ sꝑ hoc erit qd̾ utiq nõ erit qñ ista
pegrmatione finita qua ꝑegrinaoña dño
uti ꝑ fidẽ ãbulare necesse sit spẽs illa
succedet ꝑ quã iudebimꝰ facie ad faciẽ.
sicut modo nõ uidentes tñ quia credimꝰ
iudere merebim᷑. atq ad spẽm nos ꝑ fi¬
dẽ ꝓductos ẽẽ gaudebimꝰ Neq em̃ iã
fides erit qua credantur que nõ iudẽtur.
fed spẽs qua uideãtur q̃ tredebantur
Tut ergo et si uite huiꝰ mortalis tr̃s¬
acte me̾merimꝰ. et credidisse nos ali¬
qñ que nõ udebamꝰ meõriter recolue¬
rimꝯ. ĩ p̃t̾itis atq tuĩsactis depntabit᷑

Expanded text:
tendat ad aeterna, tamen in ejusdem fidei temporalis retentione, contemplatione, dilectione, nondum talis est trinitas, ut Dei jam imago dicenda sit: ne in rebus temporalibus constituta videatur, quae constituenda est in aeternis. Mens quippe humana cum fidem suam videt, qua credit quod non videt, non aliquid sempiternum videt. Non enim semper hoc erit, quod utique non erit, quando ista peregrinatione finita, qua peregrinamur a Domino, ut per fidem ambulare necesse sit, species illa succedet, per quam videbimus facie ad faciem : sicut modo non videntes, tamen quia credimus, videre merebimur, atque ad speciem nos per fidem perductos esse gaudebimus. Neque enim jam fides erit, qua credantur quae non videntur; sed species, qua videantur quae credebantur. Tunc ergo etsi vitae hujus mortalis transactae meminerimus, et credidisse nos aliquando quae non videbamus, memoriter recoluerimus, in praeteritis atque transactis deputabitur
Abbreviated transcription (Latin):
ph̾s nocaretur An ideo sapientẽ ꝓfiteri
aliorũ hoñ nullus audebat quia sine ul¬
lo pcc̃o putabãt ẽẽ sapientẽ. Hoc autẽ
nra sc̃ptura nõ dicit. que dicit argue sa-¬
pientẽ et amabit te ꝓfecto em̃ iudicat
habere pccm̃ quẽ censet arguendũ: Ged
etro nec sic quidẽ sapientẽ audeo ꝓsite
pĩe/ de sapĩa dispntare. Nõ emĩ hoc illi
facere destiterũt qui se amatores sapiẽ
potius ꝙͣ sapiẽtes ẽẽ ꝓfessi sũt Dispu¬
tantes aũt de sapĩa. defimerũt eã di¬
centes Sapiã ẽ rerũ hnarũ dmarũq

Expanded text:
philosophus vocaretur. An ideo sapientem profiteri philosophus vocaretur. An ideo sapientem profiteri talium hominum nullus audebat, quia sine ullo peccato putabant esse sapientem? Hoc autem nostra Scriptura non dicit, quae dicit: Argue sapientem, et amabit te . Profecto enim judicat habere peccatum, quem censet arguendum. Sed ego nec sic quidem sapientem me audeo profiterientiae, de sapientia disputare. Non enim hoc illi facere destiterunt, qui se amatores sapientiae potius quam sapientes esse professi sunt. 3. Disputantes autem de sapientia, definierunt eam dicente
Abbreviated transcription (Latin):
p̃tati sũt disciplina ẽ. que utiq a discen¬
do nomẽ accepit unde et sciã dici pt̃
Ad hoc enĩ queq res discitur ut sciatur.
qius enĩ clia notione ĩ hiis que pro pccĩs
suis mala quisq patitur ut corrigatur
dici solent discipsina. uñ illud ẽ ĩ epła
cũ patiẽ hiis qui ꝑ eã certarũt reddet
iusticie Deus ergo ip̃e sũma sapĩa. cul¬
tus aũt dei sapĩa ẽ hoĩs de qua ñc loqͥt.
Nã sapiã huiꝰ mũdi. stutticia ẽ apud deñ¬
Scdm hanc itaq sapiãm que dei cultas ẽ
ait et scã sc̃ptura multitudo sapientiũ. sa¬
itas ẽ orbis teriarũ Sed si de sapĩa
disputare sapientiũ ẽ quid agimiꝰ: Nũꝙͣ¬
de illa ĩpudens disputatio .̃ Nõne terre¬
biiꝰ geemplo ꝓytagore qui cũ ausus nõ
fuisset᷑ sapiam ꝓfiteri philosaphũ potius
placuit ut quãtalibet et de reb ad sa¬
piãm ꝑtinẽtibus doctrina quisq uel si¬
bi uel aliis uideretur excellere. nõ insi

Expanded text:
tati sunt, disciplina quae utique a discendo nomen accepit, unde et scientia dici potest. Ad hoc enim quaeque res discitur, ut sciatur. Quamvis alia notione, in iis quae pro peccatis suis mala quisque patitur ut corrigatur, dici soleat disciplina. Unde illud est in Epistola tum pacificum iis qui per eam certarunt, reddet justitiae . Deus ergo ipse summa sapientia, cultus autem Dei sapientia est hominis, de qua nunc loquimur. Nam sapientia hujus mundi stultitaque sapientiam, quae Dei cultus est, ait sancta Scriptura: Multitudo sapientium sanitas est orbis terrarum . 2. Sed si de sapientia disputare sapientium est, quid agemus? Numqu nostra de illa impudens disputatio? Nonne terrebimur exemplo Pythagorae? qui cum ausus non fuisset sapientem profiteri, philosophum potius,placuit, ut quantalibet de rebus ad sapientiam pertinentibus doctrina quisque vel sibi vel aliis videretur excellere, non nisi
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ quonã mõ ad cognitionẽ ꝑtineat᷑ ĩ tell̃s
noticia uero cuiꝯq rei q̃ iest mẽti etiã
qñ nõ de ip̃a cogitatur ad solã dicat᷑ me¬
moria ꝑtinere. Si em̃ hoc ita ẽ nõ ha¬
bebat hec tria ut et sui mẽĩisset et se
ĩcelligeret et amaret sed meĩnent sui
tm̃. et postea cũ cogitare se cepit tũt se
ĩtellexit. atq dilexit

Expanded text:
modo ad cogitationem pertineat intellectus; notitia vero cujusque rei, quae inest menti, etiam quando non de ipsa cogitatur, ad solam dicatur memoriam pertinere. Si enim hoc ita est, non habebat haec tria, ut et sui meminisset, et se intelligeret, et amaret: sed meminerat tantum sui, et postea cum cogitare se coepit, tunc se intellexit atque dilexit
Abbreviated transcription (Latin):
nõ erit Que uero tũc erit qñ eã re¬
cordabim᷑ ĩ nobis fuisse nõ ẽẽ. alia ꝓfc̃õ
erit Hãt̃ em̃ que nc̃ ẽ facit res ip̃a
pñs et aĩo credentis affixa. at illã que
tũc erit faciet rei p̃terite imaginatio.
ĩ recordãtis meõria derelicta Nec illa¬
igitur trinitas que nc̃ nõ ẽ imago dei
erit. nec ista ĩmago dei ⁊̃ que tũc nõ erit.
sed ea ẽ ĩuemienda ĩ aia hoĩs idest in/¬
tionali siue ĩ tellcũali imago creatorit᷑.
q̃ ĩmortaliter ĩmortalitatĩ eius ẽ insita
Nã sicut ip̃a ĩmortalitas aĩe scd̾m
quẽdã modũ dicitur ht̃ quiꝑpe et aĩa

Expanded text:
ero tunc erit, quando eam recordabimur in nobis fuisse, non esse, alia profecto erit. Hanc enim quae nunc est, facit res ipsa praesens et animo credentis affixa: at illam quae tunc erit, faciet rei praeteritae imaginatio in recordantis memoria derelictaigitur trinitas, quae nunc non est, imago Dei erit; nec ista imago Dei est, quae tunc non erit: sed ea est invenienda in anima hominis, id est rationali, sive intellectuali, imago Creatoris, quae immortaliter immortalitati ejus est insita. Nam sicut ipsa immortalitas animae secundum q
Abbreviated transcription (Latin):
Absit aũt ut cũ aĩe natura sit ĩmorta¬
lis̃ nec ab ĩicio quo cieata ẽ ũ ꝙͣ deĩceps
ẽẽ desistat. id quo nichil melius ht̃. nõ
cũ eius ĩ mortalitate ꝑduret Gdiud uero
melius ĩ eius natura ciratũ ẽ. ꝙͣ ad sui
creatoris imagmẽ facta ẽ ¶ Nõ igitur ĩ
fidei retentione. cõtemplatidne. dilcĩone
que nõ erit sꝑ. sed ĩ eo qd̾ sꝑ erit ĩnemẽ¬
da ẽ ꝙͣ dici oporteat iaginẽ dei
n adhuc utrũ ita sẽ res s¬
habeat aliꝙt̃o diligẽtius atq abstru¬
sius ꝑstrutabimur Dici eiĩ pt̃ nõ ꝑire
istã triitatẽ. etiã cũ fides ip̃a trãsierct.
quia ficict ñc̃ eã et memoria tenemꝰ et

Expanded text:
Absit autem ut cum animae natura sit immortalis, nec ab initio quo creata est, unquam deinceps esse desistat, id quo nihil melius habet, non cum ejus immortalitate perduret. Quid vero melius in ejus natura creatum est, quam quod ad sui Creatoris imaginem facta est ? Non igitur in fidei retentione, contemplatione, dilectione, quae non erit semper, sed in eo quod semper erit, invenienda est quam dici oporteat imaginem Dei. 5. An adhuc utrum ita se res habeat, aliquanto diligentius atque abstrusius perscrutabimur? Dici enim potest, non perire istam trinitatem, etiam cum fides ipsa transierit: quia sicut nunc eam et memoria
Abbreviated transcription (Latin):
et ideo cũ fit aliquid ĩ quauis exigna
fiat ĩ toto corꝑe illa tñ tota sentit qr
tota nõ latet sed tñ ĩ aĩã etiã cũ aliud
sit ar tificiosũ eẽ aliud ĩertẽ. aliud atutũ
alius memorẽ. aliud cupiditas aliud ti¬
moi. aliud leticia. aliud tristicia. possint¬
q et ałia ĩ aliis et alia magis alia mi¬
nus ĩnũabilia et ĩ nũabiliter ĩ aĩo na¬
tura ĩ ueniri. mãĩfestũ ẽ nõ simꝑlicẽ
sed multiplicẽ eõ naturã. Ede uno sto¬
ichi simplex mutabile uero d
S. Dĩo autẽ creatura mutabilis¬
ui Deꝰ uers multipliater quidã dicitur
magnuis boniis. sapiens. beatus uerus.
et quiciqud aliced nõ ĩ digne dici idetur

Expanded text:
o cum fit aliquid in quavis exigua fiat in toto corpore, illa tamen tota sentit, quia totam non latet: sed tamen etiam in anima cum aliud sit artificiosum esse, aliud inertem, aliud acutum, aliud memorem, aliud cupiditas, aliud timor, aliud laetitia, aliud tristitia, possintque et alia sine aliis, et alia magis, alia minus, innumerabilia et innumerabiliter in animae natura inveniri; manifestum est non simplicesed multiplicem esse naturam, nihil enim simplex mutabile est. Omnis autem creatura mutabilis, Deus autem multipliciter quidem dicitur, magnus, bonus, sapiens, beatus, verus, et quidquid aliud non indigne dici videtur.
Abbreviated transcription (Latin):
ralatiue dici. Sĩã enĩ que relatiue
dicũtur ad ĩuicẽ dicũtur Rdestat
itaq ut etiã eeñtia filiꝰ relatiue di¬
catur ad patrẽ Ex quo cõficitur ĩo¬
piatissimꝰ sensus ut ip̃a eeñtia nõ
sit eeñtiã. uel certe cũ dr̾ eeñtia nõ
relatiuũ qd̾ refertur ad seruũ Cũ
aũt hõ dr̃ uel aliquid taliũ qd̾ ad se
nõ ad aliud dr̃. tũc indicat᷑ eeñtia
Hõ ergo cũ dĩ dñs. ip̃e hõ eeñtia ẽ

Expanded text:
ia enim quae relative dicuntur, ad invicem dicuntur. Restat itaque ut etiam essentia Filius relative dicatur ad Patrem. Ex quo conficitur inopinatissimus sensus, ut ipsa essentia non sit essentia; vel certe cum dicitur essentia, non relativum quod refertur ad servum; cum autem homo dicitur, vel aliquid tale, quod ad se, non ad aliud dicitur, tunc indicatur essentia. Homo ergo
Abbreviated transcription (Latin):
ita ẽ. quid dĩ ad se: An ip̃a eentia:
Sed prĩs eeñtia ẽ filius sicut prĩs
uirtus et sapĩa. sicict u̾bũ prĩs et ima¬
go prĩs Nut si eeñtia dr̃ ad se filius.
pr̃ aũt̃ nõ ẽ eeñtia sed genitor eeñ¬
tie. nõ ẽ autẽ ad seip̃m sed hac ip̃a
eeñtia quã genuit. sicut hac ip̃a ma¬
guitudine magnus quã genuit. ergo
et magnitudõ dr̃ ad se filius. ergo et
uirtus et sapĩa et uerbũ et ymago
Euid aũt ab surdius ꝙͣ iaginẽ ad
se dici. Aut si nõ idipm̃ ẽ iago
et uerbũ qd̾ ẽ uirtus et sapĩã. sed
illa relatiue dicĩtut hec ad senõ ad

Expanded text:
ad se? an ipsa essentia? sed Patris essentia est Filius, sicut Patris virtus et sapientia, sicut Verbum Patris et imago Patris: aut si essentia dicitur ad se Filius, Pater autem non est essentia, sed genitor essentiae, non est autem ad se ipsum, sed hac ipsa essentia quam genuit, sicut hac ipsa magnitudine magnus quam genuit; ergo et magnitudo dicitur ad se Filius, ergo et virtus, et sapientia, et Verbum, et imago. Quid autem absurdius, quam imaginem ad se dici? Aut si non idipsum est imago et Verbum, quod est virtus et sapientia, sed illa relative dicuntur, haec autem ad
Abbreviated transcription (Latin):
minꝰ ĩpiũ ẽ. sic enĩ nec xpĩ erit pr̃
quia xp̃s dei uirtus et dei sapiã est.
aut nõ ẽẽ patrẽ u̾tute sua potentẽ
neq sapĩa sua sapientõ. qd̾ quis aude¬
at duere. aut aliud ĩ pr̃e ĩtelligi ẽẽ
aliud sapientẽ ẽẽ ut nõ ip̃õ sit. quo
sapiens ẽ.qd̾ de aĩa ĩtelugi solet q̃
alias insipiens alias sapiens ẽ ue¬
lut natura mutabilis et nõ sũme ꝑfec¬
teq simplex. aut prem̃ nõ eẽ aliquid
ad seip̃m̃.et nõ solũ qd̾ pr̃ ẽ sed omo qd̾¬

Expanded text:
minus impium est; sic enim nec Christi erit pater, quia Christus Dei virtus et Dei sapientia est: aut non esse Patrem virtute sua potentem, neque sapientia sua sapientem; quod quis audeat dicere? aut aliud in Patre intelligi esse, aliud sapientem esse, ut non hoc ipso sit quo sapiens est; quod de anima intelligi solet, quae alias insipiens, alias sapiens est, velut natura mutabilis, et non summe perfecteque simplex: aut Patrem non esse aliquid ad se ipsum, et non solum quod Pater est, sed om
Abbreviated transcription (Latin):
solũ celũ ĩnũabilibus ꝑtibus cõstat. et
Ĩ tercia sui ꝑte minor ẽ ꝙ̃ ĩ cetera. et
ĩ dimidia ininor ꝙ̃tota. et totũ mũdi
corpus ꝙ duabus plerũq ꝑtibus ap-¬
pellari solet. idest celũ et terra utiq
maius ẽ ꝙ̃ solũ celũ aut sola terra Et
ĩ uno quoq corꝑe aliud ẽ magnitudo. a¬
lus tolor aliud figura Potest eñ et dimi¬
nuta magnitudine manere idem color et
eadẽ figun. et colore mutato manere ea¬
dẽ figum et eadẽ magnitudo. et figuni
eãdẽ nõ manẽte tã magnũ ẽẽ et eodẽ
modo coloratũ.et quetũq alia sinul di¬
cũtur de corꝑe. possũt et sim ul et pła
sine ceteris cõmutari. at ꝑ hoc miltiplex
eẽ cõm̃cituer natura corꝑis̾ simplex aũt
nulło mõ Cuecctuus quoq spuãlis sicut

Expanded text:
um innumerabilibus partibus constat, et in tertia sui parte minor est quam in caetera, et in dimidia minor quam in tota; et totum mundi corpus quod duabus plerumque partibus appellari solet, id est, coelum et terra, utique majus est quam solum coelum aut sola terra. Et in unoquoque corpore aliud est magnitudo, aliud color, aliud figura. Potest enim et diminuta magnitudine manere idem color et eadem figura, et colore mutato manere eadem figura et eadem magnitudo, et figura eadem non manente tam magnum esse et eodem modo coloratum: et quaecumque alia simul dicuntur de corpore, possunt et simul et plura sine caeteris commutari. Ac per hoc multiplex esse convincitur natura corporis, simplex autem nullo
Abbreviated transcription (Latin):
plex. mulło aũt mõ uere simplex et
pͥus corpus uniuer sũ utiq ꝑtib cõstat.
ita ut sit ibi alia ꝑs maior alia minor.
et maiꝰ sit uniu̾sũ ꝙ ꝑs quelibet aͥ
sꝓtalibet Frã et celũ et terra ꝑtes sũt¬

Expanded text:
tiplex, nullo autem modo vere simplex. Et prius corpus universum utique partibus constat; ita ut sit ibi alia pars major, alia minor, et majus sit universum quam pars quaelibet aut quantalibet. Nam et coelum et terra
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ aliud deũ ẽẽ. ita sit etĩa eeñtia prĩs
filius sicuti ẽ uerbũ et ymage eius. ac
ꝑ hoc etiã excepto eo qd̾ pater ẽ nõ sit
aliquid pr̃ nisi quia ẽ ei filius. ut nõ tm̃
prem̃ quia ẽ ei filius. sed om̃o ut sit quod
ad seipm̃ ẽ. et ideo sit qui a genuit essen¬
tiã suã Sicut enĩ magnius ẽ nõ insi
ea quã genut magnitudiẽ. itaẽ nõ isi

Expanded text:
esse, aliud Deum esse, ita sit etiam essentia Patris esse, aliud Deum esse, ita sit etiam essentia Patris Filius, sicuti est Verbum et imago ejus. Ac per hoc etiam excepto eo quod Pater est, non sit aliquid Pater, nisi quia est ei Filius: ut non tantPatrem quia est ei Filius; sed omnino ut sit quod ad se ipsum est, ideo sit quia genuit essentiam suam. Sicut enim magnus est, non nisi ea quam genuit magnitudine; ita et est
Abbreviated transcription (Latin):
crectura fũt. nã sonat᷑ et trauseut̃ dicens
ergo coeterno uerbo nõ singulis ĩtelligit.
cũ cũ ip̃o uerbo sine quo nõ ẽ utiq dicens
Itane et sapiẽs sicit dicẽs. ut ita sit sapĩa
sicut uerbũ et hoc sit uerbũ ẽẽ quod est
eẽ sapiãm. hoc etiã ẽẽ u̾tutẽ. ut uirtꝰ et
supĩa et uerbũ idem sit. et relatiue dicat᷑
sicut filius et ymago. atq ille nõ singulꝰ
potens uel sapienb. sed cũ ip̃a u̾tute atq sa¬
piã quã genuit. ficut nõ singulus diceus.
ed eo uerbo et cũ eo uerbo qd̾ genuit. at¬
q ita magnus ea et cũ ea magnitudine
quã genuit. Et si nõ alio magnꝰ cailiodeꝰ.
sed eo magnꝰ quo deꝰ quia nõ aliud illi ẽ
magnũ ẽe aliud deũ ẽẽ. cõsequẽs ẽ ut nc
deꝰ singulus. sed ea et cũ ea deitate quã
genuit. ut sic sit filius deitas prĩs sicut
sapĩa et urtus prĩs et sicicti ẽ uerbũ
et imago prĩs. et quia nõ aliud illi ẽ

Expanded text:
ura fiunt; nam sonant, et transeunt: dicens ergo illo coaeterno Verbo, non singulus intelligitur, sed cum ipso Verbo, sine quo non est utique dicens. Itane et sapiens sicut dicens, ut ita sit sapientia, sicut Verbum, et hoc sit Verbum esse quod est esse sapientiam; hoc etiam esse virtutem, ut virtus et sapientia et Verbum idem sit, et relative dicatur, sicut Filius et imago: atque ille non singulus potens, vel sapiens, sed cum ipsa virtute et sapientia quam genuit; sicut non singulus dicens, sed eo Verbo, et cum eo Verbo quod genuit; atque ita magnus ea et cum ea magnitudine quam genuit? Et si non alio magnus, alio Deus, sed eo magnus quo Deus, quia non aliud illi est magnum esse, aliud Deum esse; consequens est ut nec Deus singulus, sed ea et cum ea deitate quam genuit, ut sic sit Filius deitas Patris, sicut sapientia et virtus Patris, et sicuti est Verbum et imago Patris. Et quia non aliud illi est
Abbreviated transcription (Latin):
equalitate cõsistit Giue enĩ sit uintas ã¬
borũ siue sanctitas. siue caritas. fiue ideo
unitas quia caritas. et ideo caritas quia
agignente diligatur generatorẽq suũ di¬
ligat. sintq nõ ꝑticipãtione sed ceñtia sua
neq duo suꝑioris alicuiꝰ s suo ꝓp̃o. seruã¬
tes unitate sp̃s ĩ uinculo pacio᷑ qd̾ imiita-¬
ri ꝑ gram et ad deũ et ad nosip̃os iubem᷑.
⁊̃ q̃łibus duobus p̃ceptis tota lex pendet
t ꝓphe. ita sũt illa tria deꝯ unꝰ solꝯ ma¬
gnus sapiẽs sc̃õ beatus. nos aũt ex ip̃.
et ꝑ  ipm̃ et ĩ ip̃o bt̃i quia ip̃ius mimere
ĩter nos unũ. cũ illo aũt unꝰ sp̃s. quia¬

Expanded text:
equalitate consistit. siue enim sit unitas amborum siue sanctitas siue caritas, siue ideo unitas, quia caritas, et ideo caritas, quiaa gignente diligatur generatoremque suum diligat, sintque non participatione, sed essentia sua, neque dono superioris alicuius, sed suo proprio seruantes unitatem spam, et ad Deum, et ad nos ipsos jubemur. In quibus duobus praeceptis tota Lex pendet et Prophetae . Ita sunt illa tria, Deus unus, solus, magnus, sapiens, sanctus, beatus. Nos autem ex ipso, et per ipsum, et in ipso beati; quia ipsius munere inter nos unum, cum illo autem unus
Abbreviated transcription (Latin):
tũẽe et aluuid magnũ. ã sapientẽ ã ue¬
qui trinitas ẽ. ideo triplex putandus ẽ.
Ssioqͣn mmor erit p̃r̃ solus aut filius so¬
lus. ꝙ simul p̃r et filius̃ Etm̃ꝙͣ nõ ĩue
intur᷑ qũo dici possit aut p̃i solur᷑ ã filiꝯ
sosus. cũ sꝑ atq ĩ seꝑabiliter et ille cũ
filio sit et ille cũ prie. nõ ut ambo sint

Expanded text:
et aliud magnum aut sapientem, aut vequoniam Trinitas est, ideo triplex putandus est. Alioquin minor erit Pater solus, aut Filius solus, quam simul Pater et Filius. Item cum deniatur quomodo dici possit, aut Pater solus, aut Filius solus; cum semper atque inseparabiliter et ille cum Filio sit, et ille cum Patre: non ut ambo sint
Abbreviated transcription (Latin):
uaꝓpter cũ filius sit et deꝰ et hõ¬
O
alia sba ẽ homo potius ĩ filio ꝙ̃
alterius hoĩs ad aiãm meã Qũ ergo
tradiderit regnũ deo et prĩ. idest cũ cre¬
dentes et uiuẽtes ex fide pro quib nt̃
mediator ĩterpellat ꝑduxerit ad cõtem¬
plationẽ cui ꝑcipiende suspiramꝰ et ge¬
mimꝰ. et trãsierit labor et gemitꝰ. iã
nõ ĩterpellabit pro nobis tradito regno
deo et pri Hoc significãs ait Hec uo¬
bis locutus sũ ĩ silitudinibus Denet
hora qñ iã nõ ĩ similitudinib loquar uo
bis. sed maĩfeste de prẽ ãnũciabo uobis
At si diceret. maĩfeste prem oñdã uobis
Nũciabo quippe ait quia uerbũ eus ẽ
Cequitur eĩ et dicit. Illo die ĩ noĩe meo
petetis Et nõ dico uobis quia ego rogit¬
bo prem̃ Ipẽ eñ pr̃ amat uos. quia uos

Expanded text:
pter cum Filius sit et Deus et homo, alia substantia homo potius in Filio quam alterius hominis ad animam meam. 21. Cum ergo tradiderit regnum Deo et Patri, id est, cum credentes et viventes ex fide, pro quibus nunc mediator interpellat, perduxerit ad contemplationem, cui percipiendae suspiramus et gemimus, et cum transierit labor et gemitus, jam non interpellabit pro nobis tradito regno Deo et Patri. Hoc significans ait, Haec vobiscum locutus sum in similitudinibus: veniet hora, quando jam non in similitudinibus loquarit: sed manifeste de patre nuntiabo uobis, ac si diceret: "manifeste patrem ostendam uobis"; nuntiabo quippe ait, quia uerbum eius est. sequitur enim et dicit: illa die in nomine meo petitis, et non dico uobis, quia ego rogab