comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cłi et timotheus frater. In aliis epłis sos-¬
tenes et siluanꝰ. interdum et timotheꝰ
adsumitur. In quatuor tantũ timotheus quia uel
eodẽ tempore uł presente timotheo cet̾ẽ quoq dic-¬
te sunt qd duplici ex causa factũ putatur. ut ⁊ epła
naiorem habetur auctoritatẽ que non ab uno scri-¬
þebatur. Et quia nulla emulatio erat in apło. siqͥd
forte illo dictante aliis sp̃s sc̃s suggessisset absq ulla
tristicia ad debat paulus in literis quas dictabat se-¬
cundũ id quod ipse chornthiis precipit. ut si alio pro¬
phetante alii fuerit reuelatũ taceat ille qui ꝓruis ꝓ¬
pħabat. Ita et ipse quoq preceptum suum oꝑe
ut sua ita alteruis quoq uerba ꝑ scribebat. his qui
sunt colosensis. Colo senses sicut ⁊ laodicenses. st̃ asi¬
ani. audierant enim uerbũ eugłii ab archippo. qui
et ministeriũ in eis accepit. Nec ad hos accesserat ipse
apłs. sed scripsit eis non ab ephesio ut mendose in ar-¬

Expanded text:
 et Timotheus frater. In aliis Epistolis Sosthenes et Sylvanus, interdum et Timotheus, assumitur. In quatuor tantum Timotheus, quia vel eodem tempore, vel praesente Timotheo caeterae quoque dictatae sunt. Quod duplici ex causa factum putatur, ut et Epistola majorem haberet auctoritatem, quae non ab uno scribebatur, et quia nulla aemulatio erat in Apostolo, si quid forte illo dictante aliis Spiritus sanctus suggessisset, absque ulla tristitia addebat Paulus in litteris, quas dictabat, secundum id, quod ipse Corinthiis praecepit, ut si alio prophetante alii fuerit revelatum , taceat ille qui prius prophetabat. Ita et ipse quoque praeceptum suum operut sua, ita alterius quoque verba praescribebat. His, qui sunt Colossis. Colossenses, sicut et Laodicenses, sunt Asiani. Audierant enim verbum Evangelii ab Archippo, qui et ministerium in eis accepit. Nec ad hos accesserat ipse apostolus, sed scripsit eis; non ab Epheso, ut mendose in ar
Abbreviated transcription (Latin):
enigmate. Cũ uͦ equales angłis dĩ fuerimꝰ.
tunc quẽ aditiodũ ipsi uidebimtꝰ facie ad faciẽ
tantamq pacem habebintus erga eos. quantam
et ipsi erga nos. Quia tantũ eos dilectu sumꝰ qͣntũ
ab eis diligem᷑. Itaq pax eoꝵ nota nobis erit. qr et
nr̃a talis ac tanta erit. nec p̃cellet tunc intellectum
intellectũ sine dubitatione p̃cellit. De ipso qͥppe bãtaẽ
rationabił creatura quecũq beataẽ ñ ipse de illa.
Unde scd̃m hoc meliꝰ accipit᷑ qđ fcͥptũ est. Pax di
que precellit omnẽ intellectum. ut in eo quod
dixit omnẽ. nec ipse intellectus scõꝵ angłoꝵ eẽ¬

Expanded text:
uales angelis Dei fuerimus, tunc, quemadmodum ipsi, videbimus facie ad faciem : tantamque pacem habebimus erga eos, quantam et ipsi erga nos, quia tantum eos dilecturi sumus, quantum ab eis diligemur. Itaque pax eorum nota nobis erit, quia et nostra talis, ac tanta erit, nec praecellet tunc intellectum intellectum sine dubitatione praecellit; de ipso quippe beata est rationabilis creatura, quaecunque beata est; non ipse de illa. Unde secundum hoc melius accipitur quod scriptum est, pax Dei, quae praecellit omnem intellectum, ut in eo quod dixit, omnem, nec ipse intellectus sancto
Abbreviated transcription (Latin):
uus et prudens quẽ constituit dñs suꝑ fami-¬
liã suã. ut det illis in tempore tritici mensu-¬
rã. Et notandũ qđ occulte sugillat eos qͥ excͥcũ¬
cisione ueniebãt. qͦs dñs ad hoc ñ elegerat
opꝰ. sed ipsi turpe lucrum sectantes. xpisto
dũo non seruiebãt s suo uentri. et ꝑ dulces
sermones et falsas liñdictiones ꝑuertebant
corda in nocentium. Ut impleã ũbũ dĩ. Inisto u̾bo
multa ꝓpħica continent᷑ u̾ba: deuocatione gentium. &e
repbatione ppłi uidõrũ. & ẽ illud. Reminiscent᷑ &e c̃uertẽt᷑

Expanded text:
uem constituit Dominus super familiam suam, ut det illis in tempore tritici mensuram . Et notandum quod occulte suggillat eos, qui ex ciircumcisione veniebant, quos Dominus ad hoc non elegerat opus. Sed ipsi turpe lucrum sectantes Christo Domino non serviebant, sed suo ventri, et per dulces sermones, et falsas benedictiones pervertebant corda innocentium. Ut impleam verbum Dei. In isto verbo multa prophetica continentur verba de vocatione gentium, et reprobatione popu
Abbreviated transcription (Latin):
go dicatur. Et potest ẽẽ tanta ut rec-
te dicatur etiam ȩqualitas. nisi qd̃
parens tempore p̃cedit. Ex quo intel¬
ligitur et equalitatẽ aliquando. N
solum similitudinem hab̾e sed etiam
ymaginẽ qđ insuperiore exemplo manifesta¬
tum ẽ. Potest etiam aliquando similitudo et eqͣ-¬
litas quãius non sir ymago. ut de oius paribꝰ
diximus. Pocest et similitudo ⁊ ymago qmͣus
ñ sit equalitas. ut inspeculo ostendimus. Potest
cedunt parentes. Sic enim equalem silla¬
bam sillabe dicimus. qmuis altera prece¬
dat. altera subsequatur. In deo autein qr
conditio temporis uaccat. Non enim pot̾
recte uideri deus in tempore generasse fi-¬
lium ꝑ quem condidit tẽpora consequens
ut neo temporis interuallum inpedimen-¬
to sit.  Primo genitus omni creature.
Ante omnem creaturam genitũ filiũ ñ cre-¬
atum testatur. ut se cerneret et natiuita-¬
tem euis creature factura et ut hoc peni¬

Expanded text:
go dicatur, et potest esse tanta, ut recte go dicatur, et potest esse tanta, ut recte etiam dicatur aequalitas, nisi quod parens tempore praecedit. Ex quo intelligitur aequalitatem aliquando non solum similitudinem habere, sed etiam imaginem, quod in superiore exemplo manifestatum est. Potest etiam aliquando esse similitudo et aequalitas, quamvis non sit imago, ut de ovis paribus diximus. Potest et similitudo, et imago, quamvis non sit aequalitas, ut in speculo ostendimus. Potest cedunt parentes; sic enim aequalem syllabam syllabae dicimus, quamvis altera praecedat, altera subsequatur. In Deo autem, quia conditio temporis vacat; non enim potest recte videri Deus in tempore generasse Filium; per quem condidit tempora; consequens ut nec temporis intervallum impedimento sit. Primogenitus omnis creaturae. Ante omnem creaturam genitum Filium, non creatum testatur, ut secerneret nativitatem ejus a creaturae factura. Et ut hoc peni
Abbreviated transcription (Latin):
speculo est. ymago quia de illo est¬
expressura. Est etiam necessaria si
militudo non tamen ȩqualitas qr
multa sunt ymagini que illi in
sunt rei de qua expressa est ubi
ȩqualitas continuo similitudo.
non continuo ymago. uelut in
duobus ouis paribus. quia in est
equalitas. in est et similitudo. Que¬
cumq enim adsunt uni: ad sunt
et alteri. Imago tamen non est.
quia neutrum de altero expressũ
est. Ubi similitudo non continuo iago. ñ ẽtinuo
equalitas. Omne quippe ouum om¬
nII ouo. in quantũ ouum est simile
est. sed ouum perdicis. quamuis in
quantum ouum est. simile est ouo
galline. Nec miago tam̃ eius  quia
non de illo expressum est. Nec ȩqua¬
le quia et breue est. et alterius ge-¬
neris animantium. Potest erõ eẽ ali-¬
qua ẏmago in qua sit etiam ȩquali¬
tas. et inparentibus et filiis in ue-¬
nitur imago inqua sit et equalitas
et similititudo sint̾uallum tempo¬
ris defuisset. Nam et de parente ex¬
pressa est similitudo filii. ut recte yma¬

Expanded text:
speculo est imago, quia de illo expressa est; est etiam necemilitudo, non tamen aequalitas, quia multa desunt imagini, quae insunt illi rei, de qua expressa est. Ubi aequalitas, continuo similitudo, non continuo imago, velut in duobus ovis paribus, quia inest aequalitas, inest et similitudo; quaecunque enim adsunt uni, adsunt et alteri: imago tamen non est, quia neutrum de altero expressum est. Ubi similitudo, non continuo imago, non continuo aequalitas; omne quippe ovum omni ovo, in quantum ovum est, simile est, sed ovum perdicis, quamvis in quantum ovum est, simile sit ovo gallinae, nec imago tamen ejus est, quia non de illo expressum est; nec aequale, quia et breve est, et alterius generis animantium. Potest ergo esse aliqua imago, in qua sit etiam aequalitas, ut in parentibus, et filiis invenitur imago, in qua sit et aequalitas, et similitudo, si intervallum temporis defuisset; nam et de parente expressa est similitudo filii, ut recte ima
Abbreviated transcription (Latin):
cendo defendebat & confirmabat scãm eẽ doc¬
trinam euglii. uel dum ei dicebat nero. nega xͫ.
& abice doctrinã istam erisq fiorens magno ho¬
nore in palatio meo: & ille magis eligebat ab eo
flagellare ⁊ in uinculis astringi quã ei assentire.
Tunc defendebat eugłm. qr uidentes alii hoc.
quicquid uitra corium est. Ideo duobus modis
intelligitur. Cupio inquit omnes uos filios
eẽ dei. uł cupio ut ipse sit templũ ur̃m et uos
cõiminicantes corpori et sanguini illiꝰ manea¬
tis in illo. Et hoc oro ut caritas ur̃a magis
fides habet iniciũ. ht̃ increm̃tũ et ꝑfectionẽ.
ita et caritas: oro uiqͥt ut non solũ ad dm̃ & ꝓxi¬
mum. sed ⁊ ad inmicos extendatur. Ut pro¬
betis potiora .i. intelligatis maiora. de dõ D̾ t
firma quȩ nulliꝰ rei uarietate maculat᷑. Ita
ur̃ȩ uł die iudicii. Repleti fructu iusti¬
omnib uirtutib de quib dicit apłs. fructus¬

Expanded text:
et confirmabat sanctam esse doctrinam Evangelii, dum dicebant ei: Nega Christum et abjice doctrinam istam, erisque florens magno honore in palatio meo, et ille magis eligebat ab illo flagellari, et in vinculis: astringi, quam ei consentire, tunc defendebat Evangelium. Et videntes alii hoc, quanquam inter carnem est, ideo duobus modis intelligitur. Cupio, inquit, vos omnes filios esse Dei, vel cupio ut ipse sit templum vestrum, et vos communicantes corpori et sanguini illius, maneatis in illo. « Et hoc oro, ut charitas vestra magis fides habet initium, habet incrementum et perfectum: ita et charitas. Oro, inquit, ut non solum ad Deum et proximum, sed ad inimicos extendatur vestrbetis potiora, » id est intelligatis majora de « Deo, ut firma, quae nullius rei varietate maculatur, ita vestrae, vel die judicii. « Repleti fructu justiomnibus virtutibus, de quibus dicit Apos
Abbreviated transcription (Latin):
.i. de cõmunicatione quã habetis nobiscum.
gelium & participastis fidei eius. uł etiã de
communione et participatione qua nobis par¬
ticipastis in predicatione qi predicastis iam sic̃
&e nos Aprima die .i. a pͥmordio fidei usq¬

Expanded text:
de communione quam habetis nobiscum, gelium et participastis fidei ejus: vel etiam de communione et participatione, qua nobis participastis in praedicatione, quia praedicatis jam sicut et nos, a primo die, id est a primordio fidei, fr
Abbreviated transcription (Latin):
habemus. Scire autem uos uolo fratres. qr
quȩ circa me sunt magis ad profectum .i. ad uti¬
litatem uener unt eugłii. Sciens beatus apłs
philippenses contristan de suis tribulationib
& condolere suis infiriicatib ne illi defic̾ent
in fide audientes eum talia pati. scribebat
eis dicens. Scio quidem uos compati affli¬
ctio nbus meis. sed umnotescere uob̃ uolo
qr quȩ circa me sunt. uincula uidelicet carcer
pretorio ⁊ in cȩteris sub̃ in omib locis. P retor
dicitur a p̃eundo. & quasi preceptor. qr p̃cepta.
dat popło. Pretoriũ aut̃ dr̃. quasi p̃ceptoriũ.
eo qd̾ ibi p̃tores siue p̃ceptores ibi sedeant ad dis

Expanded text:
habemus. Scire autem vos volo, fratres, quia quae circa me sunt, magis ad profectum venerunt Evangelii. Sciens beatus Apostolus Philippenses contristari de suis tribulationibus et condolere de suis infirmitatibus, ne illi deficerent in fide, audientes eum talia pati, scribebat eis dicens: Scio quidem vos compati afflictionibus meis, sed innotescere vobis volo quia quae circa me sunt, vincula videlicet, carcer praetorio et in caeteris omnibus locis. Praetor dicitur a praeeundo et quasi praeceptor, quia praecepta dat populo. Praetorium autem dicitur quasi praeceptorium, eo quod ibi praetores sive praeceptores et praefecti s
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut głabatur aliquis consulũ seruũ se esse
dromachus seruus octouiani: ita et apłs.¬
scĩficatis in baptismate. et in ea scĩtate manen¬
tibus. Qui sunt philippis cum episcopis &
diaconibus.i. cum prb̃is. quia una ciuitas
non potest hab̃e plures ep̃os. P hilippis cͣiuitas¬
est greciȩ. quã edificauit philippus pater ad op¬
tiuus alexandri. uocans eam a nomine suo
RÑS AGO Deo Meo. iii onoi.
.i. memor ur̃i et fidei ur̃ȩ in
qua solide ꝑmanetis. Gr̃as reddo deo uł me¬
mor ur̃i semꝑ in meis orationib gr̃as ago illi
qui uos confirmat semꝑ infide. Pro om̃ib¬
uobis .i. pro his qui in fide ꝑserierant. ⁊ fidẽ
quã tenent bonis oꝑibus exornant. Non est
necesse cum merore orare. sed grãs deo reddere
ꝓhis uͭ qui labuntur cum merore et gemitu
est orandum. C¬

Expanded text:
Sicuti gloriabatur aliquis consulum servum se esse dromachus servus Octaviani, ita et Apossanctificatis in baptismate, et in ea sanctificatione manentibus, qui sunt Philippis cum episcopis, id est cum presbyteris: quia una civitas non potest habere plures episcopos. Philippis est civitas Graeciae, quam aedificavit Philippus pater adoptivus Alexandri, vocans eam nomine suo tias ago Deo meo in omni in memoria fidei vestrae, in qua solide permanetis, gratias reddo Deo, vel memor vestri semper in meis orationibus gratias ago illi, qui vos confirmat semper in fide. Cumore. Pro illis qui in fide perseverant et fidem quam tenent, bonis operibus exornant, non est necesse cum moerore orare, sed gratias Deo reddere: pro his vero qui labuntur, cum gemitu est orandum.
Abbreviated transcription (Latin):
ente gͦ beato apło romam uincto ꝓ xp̃i no¬
mine. cum eẽt retrusus in carcere in domo
imꝑatoris. & cȩpisset docere. infirmos curare.
multaq miracula patrare. multi credideriÑ¬
ꝑ eum: in tantũ ut sicut beatus ieronimus
quodam loco dicit: domũ ꝑsecutoris neronis
faceret ȩccłiam redemptoris. Tunc manife¬

Expanded text:
ente ergo beato Apostolo Romam, vincto pro Christi nomine, cum esset retrusus in carcerem, in domo imperatoris, et coepisset docere, infirmos curare, multa miracula patrare, multi crediderunt in tantum, sicut beatus Hieronymus dicit, ut domum persecutoris Neronis ecclesiam faceret Redemptoris. Tunc manife
Abbreviated transcription (Latin):
qui mecũ in xp̃o creditis: uolun¬
tas quidẽ cordis mei & obsecratio ad dm̃
fit ꝓ illis in salutẽ: ꝓ iudeis scilicet
incredulis ut saluent᷑ Ubi demon¬
stratur. q̃m si ex oꝑib legis quis potu¬
isset iustificari & ꝓ illis mereret᷑ ad fidẽ
xp̃i ꝑuenire: om̃s illi uocati ee̾nt ⁊ sal¬
uati. genciles aut̃ qͥ legẽ ignorabant a sa¬
lute fuissent alieni: Salus ergo gratis adõ
datur. ⁊ ñ ab homine meret᷑ : i. fides xp̃i
qua saluam᷑: Testimoniũ enĩ ꝑhibeo de¬

Expanded text:
 creditis, voluntas quidem cordis mei, et obsecratio ad Deum, fit pro illis in salutem, pro Judaeis scilicet incredulis, ut salventur: ubi demonstrat, quoniam si ex operibus legis quis potuisset justificari, et pro illis mereretur ad fidem Christi pervenire, omnes illi vocati essent et salvati, gentiles autem qui legem ignorabant, a salute fuissent alieni. Salus ergo gratis a Deo datur, et non ab homine meretur, id est fides Christi qua salvamur. Testimonium enim perhibeo
Abbreviated transcription (Latin):
&r fidei illiꝰ. atq eugłicȩ doctrinȩ noluer̃ colla
subdere: Puus enĩ legis xp̃s est ad iusticiam
om̃i credenti Est finis qui ꝓ consũptione accipit᷑:
sicut tunc quando dicimꝰ finita ẽ cena: i. con¬
sicut tunc quando dicimꝰ finita ÷ tela .i. consuma

Expanded text:
ei illius atque Evangelicae doctrinae noluerunt colla submittere. Finis enim Legis, Christus est, ad justitiam omni credenti. Est finis qui pro consumptione accipitur, sicut tunc, quando dicimus: Finita est coena, id est consicut tunc quando dicimus: Finita est tela, ho
Abbreviated transcription (Latin):
ec nos: Quid g dicemꝰ: hoc dicemꝰ qd̃ gecites
quȩ ñ sec tabant᷑ iusticiã legis. ciruicisionem
uidelicet. ociũ sabbati. uictimas legales: app̃¬
hender̃ iusticiã fidei euglice Unde & sub-¬
dit: lusticiã dico app̃hendisse gentes: quȩ ex
fide est: qr fides xͥ iustificat gentes dii in ea
baptitant᷑. ⁊ fructꝰ iusticiȩ ac fidei oꝑantur:
uel certe iusticiã possumꝰ hic alio mͦ intelli

Expanded text:
cemus, quod gentes quae non sectabantur justitiam, legis circumcisionem videlicet, otium sabbati, victimas legales, apprehenderunt justitiam, fidei Evangelicae; unde subdit: justitiam autem, dico apprehendisse gentes, quae ex fide est; quia fides Christi justificat credentes: dum in ea baptizantur, et fructus justitiae ac fidei operantur, vel cert
Abbreviated transcription (Latin):
Stultũ ÷ etiã patrẽ confiteri: & filiũ negare:
In hoc siquidẽ iudei scientiã dei ñ habebant.
qr ita uolebant adherere legi ꝑ seruũ datȩ: ut
gr̃am respuerent eugłii a dño datã: & filium
ꝑsequendo. deo patri placere putabant: Hoc aut̃
dr̃ de illis qͥ ignorantia tenebant᷑: de quib & ueri¬
tas ait Uenit hora ut om̃is qͥ int̾icit uos: arbi tret᷑
se obsequiũ p̾stare deo Sic̃ & petrus: scio in qͥt¬

Expanded text:
Stultum est etiam Patrem confiteri, et Filium negare. In hoc siquidem Judaei scientiam Dei non habebant, quia ita volebant adhaerere legi per servum datae, ut gratiam rum, Deo Patri se placere putarent. Hoc autem dicitur de illis qui ignorantia tenebantur, de quibus Veritas ait: Venit hora ut omnis qui interficit vos, arbitretur se obsequium praestare Deo . Sic et Petrus ait: Scio inq
Abbreviated transcription (Latin):
idcirco lapis offensionis uocat᷑: qr mox ut
natꝰ est offender̃ in eũ herodes & iudei ne¬
cantes ꝓ eo paruulos: Deinde sic̃ eugłium
narrat scandalirabant᷑ in eũ: Et multi di¬
cipłoꝵ eiꝰ audientes u̾bũ scandalitati sunt:
ce iam ñ ambulabant cũ eo W insuꝑ in passi¬
one eius: discipłi relicto eo fuger: Omĩs qͥ
erit: ñ confundet᷑ .i. ñ erubescet in senten¬
tia qͣ dãnabunt᷑ reꝓbi. ⁊ infideles audien¬
tes ab illo. Ite maledicti in ignẽ ȩternũ:
s pocius lȩtabit᷑ audiens ab illo cũ ceteris
electis Uenite benedicti patris mei: ꝑci¬
pite regnũ qd uob̃ paratũ est ab origi¬
ne mundi: Et qr poterat aliqͥs obicere
paulo. quare ñ oras ꝓ incredulis tuȩ gen¬
tis: uł etiã ne suꝑbirent gentiles & despi¬
cerent iudeos. subdit apłs:¬

Expanded text:
idcirco lapis offensionis vocatur, quia mox ut idcirco lapis offensionis vocatur, quia mox ut natus est, offenderunt in eum Herodes et Judaei, necantes pro eo parvulos : deinde sicut Evangelium narrat scandalizabantur in eo: et multi discipulorum, ejus audientes verbum, scandalizati sunt, et jam non ambulabant cum illo, et insuper in passione ejus discipuli relicto eo fugerunt : omnis qui erit, non confundetur, id est non crubescet in sententia qua damnabuntur reprobi et infideles, audientes ab illo: Ite, maledicti, in ignem aeternum, sed potius laetabitur, audiens ab illo cum electis caeteris: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab origine mundi . Et quia poterat aliquis objicere Apostolo quare non oras pro incredulis tuae gentis, vel etiam ne superbirent gentiles et despicerent Judaeos, subdit Apos
Abbreviated transcription (Latin):
ds pat̾ om̃s in se credentes Hanc iusticiam
app̃hender̃ gentes ñ loco ei apꝓpinquando:
s fide credendo: qm fide accedit᷑ ad eã: Un
&& appellat᷑ iusticia ex fide: Isrł uͭ sectando
legẽ iusticiȩ .i. obseruantiã legalẽ ꝑ quã se
iustificari posse putabat sine fide xp̃i: in
legẽ iusticiȩ .i. in legẽ eugłii uͥ iustificatur
cie ñ inmerito dicimꝰ obseruantiã designa¬
ri legis morsi: qr suo tẽpore qͥ eam custodie¬
bant iusti putabant᷑: sic̃ econt᷑ ñ custodien¬
tes uelut iniusti dãnabant᷑: Quare subaud̃¬
ñ ꝑuenit in legẽ iusticie: Quia ñ ex fide xͥ
uoluit saluari: s quasi ex oꝑib legis: Offen
nolentes in eũ crede: s dixer̃ Non habemꝰ
rege: nisi cesarẽ: Crucifige istũ: Qui lapis
bene appellat᷑: ꝓpt̾ firmitatẽ fidei:
his qͥ eũ respuunt: sic̃ scriptũ ÷ in isaia:
E cce pono in sion lapidẽ offensionis: &
petrã scandali: Quod tale ÷ acsi diceret:

Expanded text:
s omnes in se credentes. Hanc justitiam apprehenderunt gentes, non loco ei appropinquando, sed fide credendo, quoniam fide acceditur ad eam; unde et appellatur justitia ex fide. Israel vero sectando legem justitiae, id est, observantiam legalem per quam se justificari posse putabat sine fide Christi, in legem justitiae, id est in legem Evangelii ubi justificatur ae non immerito dicimus observantiam designare legis Moysi, quia qui suo tempore eam custodiebant justi putabantur: sicut et e contra non custodientes velut injusti damnabantur. Quare? SubaudIsrael in legem justitiae, quia non ex fide Christi voluit salvari, sed quasi ex operibus legis: offendristum nolentes in eum credere, sed dixerunt: Non habemus regem nisi Caesarem; crucifige istum. Qui lapis bene appellatur, propter firmitatem fidei. his qui eum respuunt. Sicut scriptum est in Isaia: Ecce pono in Sion lapidem offensionis, et petram scandali. Quod ita est ac si diceret:
Abbreviated transcription (Latin):
Nisi apłi qͥ exciter̃ sem̃ totiꝰ messis creden-¬
tiũ seminati a dño ꝑ uniu̾sũ orbẽ credidis¬
sent in illũ: sic̃ sodomitȩ ⁊ gomorritȩ uno
ꝑier̃ interitu ⁊ mom̃to: ita om̃s iudei uno¬
in tẽpore infidelitatis peccato ꝑdici fuissent:

Expanded text:
Nisi apostoli qui exstiterunt semen totius messis credentium, seminati a Domino per universum orbem, credidissent in illum, sicut Sodomitae et Gomorrithae uno perierunt interitu et momento , ita omnes Judaei uno tempore infideli
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ fuistis in p̃sentia mea obedientes cũ apud
uos essemꝰ. multomagis nunc obȩdite uerbis
nr̃is in absentia. Multi sunt enim qͥ in p̃sen¬
tia obędientes sunt.s: in absentia inobȩlienteᷤ
existunt. sicut serui qui ad ocłm seruiunt.

Expanded text:
s fuistis in praesentia mea, cum apud vos essem, sed multo magis obedite nunc verbis nostris in absentia. Multi sunt enim qui in praesentia obedientes sunt, et in absentia inobedientes exsistunt, sicut servi qui ad oculum serviunt.
Abbreviated transcription (Latin):
sed dõ ut sp̃italit̾ conuersemꝰ. cuncta
transitoria & caduca ꝓ nichilo ducẽtes.
& dõ debitũ nr̃m reddentes. Quid gͦ
accepimꝰ ab illo ut ei debitores essemus:
quicqͥd boni habemꝰ. Cũ enĩ non essemꝰ.
ab illo de nichilo conditi sumꝰ: & cum
nr̃o uitio ꝑditi essemꝰ ab ipso redẽpti
ei debitũ redde: seruiendo uoluntati
illiꝰ : optẽꝑando mandatis eiꝰ: & quic qͥd
boni habemꝰ ñurĩs meritis. s illiꝰ gr̾ȩ

Expanded text:
Deo, ut spiritualiter conversemus, cuncta transitoria et caduca pro nihilo dicentes, et Deo debitum nostrum reddentes. Quid ergo accepimus ab illo ut ei debitores essemus? Quidquid boni habemus. Cum enim non essemus, ab illo de nihilo conditi sumus, et cum nostro vitio perditi essemus, ab ipso redempti ei debitum reddere? Serviendo voluntati illius, obtemperando mandatis ejus, et quidquid boni habemus non nostris merit
Abbreviated transcription (Latin):
cet̾a quȩ sequint᷑. E quid dicit de fructu
Uerbi gr̾a. Uiit in nob ꝙregnat su-¬
ꝑbia accipientes ascõ sp̃u humilitatẽ sumꝰ
humuiles: & sic mortificabimꝰ suꝑbiant.
Uiuit in nob̾ libido. Accipientes aspu
scõ castitatem: simꝰ casti : & sic poterimꝰ
mortificare libidinẽ. Si in quid scđm
dm̃ uiuẽdo uoluptates carnis & desidia
carnalia extincxeritis. beati eritis
inuita ęt̾na. Quic̃q enĩ spũ dĩ aguiit᷑.¬

Expanded text:
a quae sequuntur. Et quid dicit de fructu verbi gratia: vivit in nobis et regnat superbia, accipientes a sancto Spiritu humilitatem, simus humiles, et sic mortificabimus superbiam; vivit in nobis libido, accipientes a Spiritu sancto castitatem, simus casti, et sic poterimus mortificare libidinem. Si, inquit, secundum Deum vivendo voluptates carnis et desideria carnalia exstinxeritis, beati eritis vita aeterna. Quicunque enim Spiritu Dei agunt
Abbreviated transcription (Latin):
tionis siue electionis filioꝵ dĩi qͥ uos
in partẽ dĩ uocauit ad lib̾tatẽ: ut ã
non sitis seruientes dõ timore seruili
sed amore & timore filiationis quo ser
uit filius patͥ : timens eum offendẽ. Qđ

Expanded text:
tionis sive electionis filiorum Dei, qui vos in partem Dei vocavit ad libertatem, ut jam non sitis servientes Deo timore servili, sed amore ac timore filiationis, quo servit bonus filius patri, timens eum offendere. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
diem iudicii ad głam: dans immortalitatẽ.
& in corruptibilitatẽ. in corpore. & ĩ cõmu¬
tabilitatẽ in anima. Passio & enĩ xp̃i. amorte
ris usq ad generałe resurectionẽ om̃ibus
aequalit̃ eueniet. Ergo fr̃s.
ebitores sumꝰ non carni: ut scđm car-¬
nẽ uiuamꝰ. Debitor. ẽ: qͥ alicui aliqͥd
debet. Nõ id circo creati sumꝰ ab omĩpotẽ

Expanded text:
e judicii ad gloriam, dans ei immortalitatem et incorruptibilitatem in corpore, et incommutabilitatem in anima. Passio etenim Christi a morte ris usque ad generalem resurrectionem omnibus aequaliter eveniet. Ergo, fratres, debitores sumus non carni, ut secundum carnem vivamus. Debitor est qui alicui aliquid debet. Non id
Abbreviated transcription (Latin):
scõ dictatã & scriptã: quę eos cogebat
ꝑ timorẽ ad obseruantiã sui minãs et
dicens. Si quis hoc uł illud fecerit: mor¬
te moriat᷑. Ipse etiam sp̃s scs quẽ illi acce¬
ꝑunt ꝗͣ.do data est lex: cogebat eos ut
legẽ obseruarent & quia tunc acceꝑãt
uos cogat ꝑ timorẽ ad seruitiũ omĩpo¬
tentis dĩ: s accepistis gram enuãgłii.¬

Expanded text:
ebat per timorem ad observantiam sui, minans et dicens: Si quis hoc vel illud fecerit, morte moriatur. Ipse etiam Spiritus sanctus, quem illi acceperunt quando data est lex, cogebat eos ut legem observarent. Et quia tunc acceperanvos cogat per timorem ad servitium omnipotentis Dei, sed accepistis gratia
Abbreviated transcription (Latin):
morte a&eterna. Quid ÷ scđm carnẽ ui-¬
u̾e: Carnalia oꝑa exerceres adult̾ium
uidelicet: homicidiũs furtum ⁊ &ceta̾
facta carnis mortificaueritis: iuuetis uita
facta carnis: ex aliis uerbis apt̃i. Ma-

Expanded text:
a. Quid est secundum carnem vivere? Carnalia opera exercere, adulterium videlicet, homicidium, furtum, et caetera facta carnis mortificaveritis, vivetis vita facta carnis, ex aliis ver
Abbreviated transcription (Latin):
ut poce legicur de abraham qd̃ erat diues in
argento &e auro. aliquas degustationes ꝓmissio¬
num ꝑceper̃. In hoc uͦ qr pleniã ꝓmissio nẽ. de
longe tam̃ aspiciebant ꝓmissiones. quoᷤ ueniens
xp̃s p̃dicauit: dicens. qm̃ siquis dimiserit
domũ. aut fr̃s. aut sorores. aut patrẽ. aut

Expanded text:
ut pote legitur de Abraham, quod erat dives in argento et auro, aliquas degustationes promissionum perceperant. In hoc vero, quia plenam promissionem, de longe tamen aspiciebant promissiones, quas veniens Christus praedicavit, dicens: Quoniam si quis dimiserit domum, aut fratres, aut sorores, aut patrem, aut
Abbreviated transcription (Latin):
me neq plenitudinẽ: accepit. Siquidẽ enoch
ne uideret mortẽ. Accepit nonͤ ut saluaret᷑. Acceper̃
&e alii plurimi: sed hec quȩdã erant eis libami¬
na. quȩdã erant &e pͥmę degusta tiones futuroꝵ
non plenitudo repromissionum. Deus enim non
solum quȩ futura sunt nob largit᷑. sed etiã quȩ uis
uitȩ sunt necessaria p̃stat. sic̃ discipłis suis dicebat.
Primũ querite regnũ dei ⁊ iusticiam eiꝰ. ⁊ hec oĩa
temporalia in qͥntũ uob̃ expediunt adicrentur
uob̾. In hoc eni qr inp̃senti seło ex parte laudem
iusticiȩ ꝓmeruer̃. nec cum impiis perier unt. locu¬
pletesq fuer̃ bonis cemporalib licet peregrini essent.¬

Expanded text:
 minime. Accepit siquidem Henoch ne videret mortem, accepit Noe ut salvaretur, acceperunt et alii plurimi. Sed haec quidem erant illis libamina quaedam, erant et primae degustationes futurorum, non plenitudo repromissionum. Deus enim non solum quae futura sunt nobis largitur, sed etiam quae hujus vitae sunt necessaria praestat, sicut discipulis suis dicebat: Primum quaerite regnum Dei et justitiam ejus, et haec omnia, temporalia vitae, inquantum expediunt, adjicientur vobis . In hoc enim quia in praesenti saeculo ex parte laudem justitiae promeruerunt, nec cum impiis perierunt locupletesque fuerunt bonis temporalibus, licet peregrini essent
Abbreviated transcription (Latin):
perint. Quȩ duo: huiusmodi solutionẽ gerunt.
Quod pͥmo dix̃ om̃s isti mortui sunt itcũ fide.
ita est intelligendũ. om̃s isti mortui sunt p̃ter
solũ enoch quẽ nouimꝰ eẽ translatũ. Qd uͦ sub¬
intulit ñ accepisse eos repromissiones: manifestũ

Expanded text:
perint. Quae duo hujusmodi solutionem gerunt, perint. Quae duo hujusmodi solutionem gerunt, quod primo dixit: Omnes isti mortui sunt cum fide, ita est intelligendum: Omnes isti mortui sunt, praeter solum Enoch, quem novimus esse translatum. Quod vero subintuli
Abbreviated transcription (Latin):
rentes. pondere peccatoꝵ grauant᷑. & si homi¬
nib stellę cęli siue harena marisuł etiam
illi qͥ designatis ꝑ hoc innumerabiles sunt. dõ
autem cui omnia patent niunerabiles existiũ.
Iuxta fidem .i. cum fide defuncti sunt omnes
isti. non acceptis repromissionib sed alonge eas
aspicientes. ⁊ salutantes & confitentes. qr ꝑegrini
patriam inquirere. Et si quidem illius sub̾ tr̃ȩ
habebant utiq tempus reu̾tendiN unc autẽ
dum nolunt reu̾ti ad eam dequla exierunt.
sed morantur in aliena quasi ꝑegrim meliorẽ
appetunt.i. cȩlestẽ. Duo quędã hic dignum ẽ.
cumn iter̃ dixisset non accepisse eos repmissiones
sed a longe aspexisse: suꝑius dixit de abel qr
testimoniũ consecutꝰ est qd eẽt uistus. et de enoch
qr translatꝰ est. de noȩ quoq qr saluatꝰ est de con¬
dempnatione mundi. de abrabã nichilominꝰ etiã
isaac ⁊ iacob nulli dubiũ quin plurimas rep¬
missiones tam de xp̃o ꝗ̃ de t̾ra reꝓmissionis acce¬

Expanded text:
ere peccatorum gravantur. Et si hominibus stellae coeli, sive arena maris vel etiam illi qui designati sunt per hoc, innumerabiles sunt, Deo autem cui omnia patent numerabiles existunt. Juxta fidem, id est cum fide, defuncti sunt omnes isti, non acceptis repromissionibus: sed a longe eas aspicientes, salutantes, et confitentes quia peregrini gnificant se patriam inquirere. Et siquidem illius terrae habebant utique tempus revertendi. Nunc autem. Dum nolunt reverti ad eam de qua exierunt, sed morantur in aliena, quasi peregrini. Meliorem appetunt, id est coelestem. Duo quaedam hic dignum est sunt. Et cum iterum dixisset: Non accepisse eos repromissiones, sed a longe eas aspexisse, superius dixit de Abel: Quia testimonium consecutus est, quod esset justus. Et de Enoch, quia translatus est. De Noe quoque, quia salvatus est condemnatione mundi. De Abraham nihilominus etiam Isaac et Jacob, nulli dubium quin plurimas promissiones tam de Christo quam de terra repromissionis acce
Abbreviated transcription (Latin):
& ueritas ꝑ iħ in xp̃m facta est. Nunc. hoc est
in hac nouissima ętate tanto melius ministe¬
legale. quando ⁊ melioris testam̃ti mediatorẽ.
quanto meliora sunt cȩlestia terrenis. ȩt̾na
temporalib tanto melioris testamenti datur
et mediator est iħs. & tanto meliorib ꝓmissio¬
nib confirmatum est istud. Testamentum
et enim uetus terrena ac temporalia ꝓmitte¬
bat dicens. Si uolueritis. ⁊ audieritis me.

Expanded text:
 per Jesum Christum facta est. Nunc, hoc est in novissima mundi aetate, tanto melius ministelegale, quanto et melioris testamenti mediator est: quanto meliora sunt coelestia terrenis, aeterna temporalibus, tanet mediator est Jesus, et tanto melioribus promissionibus confirmatum est istud. Testamentum etenim Vetus terrena ac temporalia promittebat, dicens: Si volueritis et audieritis me
Abbreviated transcription (Latin):
militudo ꝑ qd̃ alia res ostendit᷑. sic̃ imago exp̃s¬
sa in pariete exemplar &e figura est ueri hõis.
umbrȩ cȩlestiũ misterioꝵ deseruiebant: quia
om̃ia illa similitudinis et figurȩ erant istorũ
quȩ in eccłia mͦ in ueritate aguntꝰ. C ęlestia aut̃
misteria dicit sp̃ualia. qr obseruatores suos iN
ueritate ad cȩlestia ducunt. N onne cęleste est¬
nr̃as deo. U ide inquit omnaa facito scđm ex-
emplar quod tibi ostensum est in monte. Qm̃
auditꝰ nr̃ minus aptꝰ eẽ uidet᷑ ad disciplinã
ꝑcipiendã ꝗͣ uisus quidẽ Non enim ita
animo cõmendamꝰ quȩ audimꝰ: quomͦ illa q̃
cẽ uisu de monstratũ est morsi a dño in monte
tab̃nacłin qd facturus erat cooꝑante beselehel.
Unde dic̃ ei. Uide ut omia facias scđm illã
similitudinẽ quȩ tibi in monte ostensa est.
Qd̃ aut̃ dicit: intelligendũ est tam de tab̾ na¬
culi constructione uasoꝵq eius: ꝙͣ de sacͥficiis
& hostiis quȩ ibi oblaturi erant. Nunc autt̃¬

Expanded text:
militudo, per quod alia res ostenditur: sicut imago expressa in pariete exemplar est et figura veri luminis. umbrae coelestium mysteriorum deserviebant, quia omnia illa similitudines et figurae erant istorum quae in Ecclesia modo in veritate aguntur. Coelestia autem mysteria dicit spiritalia, quae observatores suos in veritate ad coelestia ducunt. Nonne coeleste nostras Deo? Vide, inquit, omnia faemplar, quod tibi ostensum est in monte . Quoniam auditus minus aptus esse videtur ad disciplinam percipiendam, quam visus; non enim ita animo commendamus quaecunque audimus, quomodo illa quae etiam visu demonstratum est Moysi a Domino in monte tabernaculum: quod facturus erat cooperante Beseleel. Unde dicit ei: Vide ut omnia facias secundum illam similitudinem quae tibi in monte ostensa est. Quod autem dicit, intelligendum est tam de tabernaculi constructione vasorumque ejus, quam de sacrificiis et hostiis quae ibi oblaturi essent. Nunc
Abbreviated transcription (Latin):
melius ÷ ñ manducare quã fr̃ẽm scandali¬
zare: Om̃uia michi licent. sub quȩ ꝑmissa
sunt apłis a domino ihu: ut qui eugłm p̃di-¬
cant de euglio sũptus accipiant abhis quid
p̾dicant: S ed ego subnulliꝰ redigar pacestate:
.i. nullius potestati me subdam: Bexeus apłs
noluit se subdi corinciis aliqd̃ murius ab eis
accipiens: ut omnium uicia libere redar-¬
guere posset: ne causa uentris uigor euglicȩ
ueritatis torpesceret: ⁊ ne occasionẽ pseudo¬
aplis daret expoliandi domos: essetq eugłm
uenale: Esca uentri. sub modo seruit: ⁊ uent̃
seruit escis: Deus autem ⁊ hunc .i. uentrem.
destruet ꝑ mortẽ: cũ cessauerit officiũ edendi.
& redactus fuerit in puluerẽ: et hanc .i. escam
destruet: cum homines nos desierinc: Corpus
autem hominis non fornicationi: sub debet ser¬

Expanded text:
melius est non manducare, quam fratrem scandalimelius est non manducare, quam fratrem scandalizare. Omnia mihi licent, subaudis quae permissa sunt apostolis a Domino Jesu, ut qui Evangelium praedicant, de Evangelio sumptus accipiant, ab his quibus praedicant: sed ego sub nullius redigar potestate, id est nullius potestati me subdam. Beatus Apostolus noluit se subdi Corinthiis, aliquod munus ex eis accipiens, ut omnia vitia libere redarguere posset, ne causa ventris vigor evangelicae veritatis torpesceret, et ne occasionem pseudoapostolis daret exspoliandi domos, essetque Evangelium venale. Esca ventri, subaudis modo servit, et venter servit escis; Deus autem et hunc, subaudis ventrem, destruet per mortem, cum cessaverit officium edendi, et redactus fuerit in pulverem, et hanc, subaudis escam, destruet, cum homines nasci desierint. Corpus autem hominis, non fornicationi, subaudis debet ser
Abbreviated transcription (Latin):
scdm qͣntitatẽ peccati: et elemosinis redime¬
rint illud: uł nisi penitentiã agentes mors
illos inuenerit: ut post mortẽ hoc qd̃ deest
ex penitentia in locis purgatoriis deleatur
ꝑ orationes bonorũ hominũ ⁊ oblationes sacri¬
ficiorũ: Dic it eniͣm beatȩ me moriȩ gregoriꝰ.
quia aliter hoc orationes. ⁊ oblationes ob-¬
tinere ñ poter̃ bonoꝵ hominũ: uisi ille ꝓ
quo offerunt᷑. illud in hoc scło positꝰ bona in¬
tentione ꝓmeruerit: ⁊ elemosinis: ut si tẽpus
ce̾t concessũ ei. illa plangeret. ⁊ plangendo
alia ñ cominitteret: O mĩa michi licent:
.i. om̃ĩa genera ciborũ licitũ ÷ michi sumere:
qr om̃e qd̃ intrat inos ñ couiquinat hominẽ:
& qr uidic deus cuncta quȩ fecit. ⁊ erant ual¬
de bona: omĩa quoq munda mundis: Sed
non om̃ia expeduirit: id÷ ñ omĩa sunt uti-¬
lia. qr quȩdã sunt uenenata ⁊ usu orrida:
Uel non expediunt ꝓpt̾ scandalũ fr̃m: quia

Expanded text:
secundum quantitatem peccati, et eleemosynis illud redimesecundum quantitatem peccati, et eleemosynis illud redimerint: vel nisi poenitentiam agentes mors illos invenerit, ut post mortem hoc quod deest de poenitentia, in locis purgatoriis deleatur, et per orationes bonorum hominum, et per oblationem sacrificiorum. Dicit etiam beatus Gregorius, quia aliter orationes et oblationes obtinere non poterunt bonorum operum, nisi ille pro quo offeruntur, illud in hoc saeculo positus bona intentione promeruerit, et eleemosynis, ut si tempus ei esset concessum, illa plangeret, et alia plangendo non committeret. Omnia mihi licent, id est, omnia genera ciborum licitum est mihi sumere, quia omne quod intrat in os, non coinquinat hominem , etc: Vidit Deus cuncta quae fecerat, et erant valde bona . Omnia quoque munda mundis ; sed non omnia expediunt, id est non omnia sunt utilia, quia quaedam sunt venenata, et usu horrida: vel non expediunt propter scandalum fratrum, quia
Abbreviated transcription (Latin):
cordiã: discordia odiũ generat: Ne force
requiro: ideo apłs dix̃: In ueritate dico
delictũ ÷ in uob: qr cont̾ p̃ceptũ dñi agitis
qui dixit: siquis aufert quȩ tua funt ne
repetas: ⁊ qui nob pacem suam comm̃daitit:
Quare non magis in uiriam accipitis: i.
quare ñ magis dampnũ sustinetis ut p̃ce¬
pcũ dñi custodiatis. Quare non magis
fratidẽ patimini: quam uos aliis fraudem
faciatis. uł tniuriam inferatis: Sed non solũ ur̃a¬
repeticis: sed etiam inuiriam aliis facitis.
habe debueratis. En nescitis quia iniqui
.i.peccatores regniun dei non possidebunt:
Nolite errare: id÷ a recticudinis tua declinare:
Errabant chorintis: qr uno uicio ñ credebaũ
hominẽ separari a regno: nisi omnib fuiss:
implicatꝰ: Ideo subiungit cõmemorando quȩ
uicia singula a regno dei separant: dicens:
Neq fornicarii sub regnũ dei possidebunt:
nisi penitentiã dignã in hoc scło positi eg̾init:

Expanded text:
cordiam, discordia odium generat. Ne forte requiro, ideo Apostolus dixit. In veritate dico, delictum est in vobis, quia contra praeceptum Domini agitis, qui dixit: Si quis aufert quae tua sunt, ne repetas , et nobis pacem suam commendavit. Quare non magis injuriam accipitis? id est, quare non magis damnum sustinetis, ut praeceptum Domini custodiatis. Quare non magis fraudem patimini? quam vos aliis fraudem faciatis, vel injurias inferatis: Sed vos non solum repetitis vestra, sed etiam injuriam aliis facitis, habere debueratis. An nescitis quia iniqui, id est peccatores, regnum Dei non possidebunt? Nolite errare, id est, a rectitudinis via declinare. Errabant Corinthii, qui uno vitio non credebant hominem separari a regno Dei, nisi omnibus fuisset implicatus. Ideo subdit, commemorando quae vitia singula regno Dei separant, dicens: Neque fornicarii, subaudis regnum Dei possidebunt, nisi poenitentiam dignam in hoc saeculo positi egerint
Abbreviated transcription (Latin):
catoꝵ: appellat nunc sapientẽ in humans
legibus: quẽ p̃cipit constirui: Scđm au¬
gustinũ aut̃ quia illi despica biles consti¬
cuebant dixit iste: nunquid ñ ÷ aliquis
sapiens apud uos qͥ possit consticui: ut fr̃s
int̾ se ñ contendant: Et qđ peius ẽ: hoc etiã
ap̃ infideles faciunt: Duplicant quidem
blasphematur nom̃ xp̃ianitatis Iam qͥdẽ¬

Expanded text:
modo appellat sapientem in humanis legibus, quem praecipit constitui. Secundum Augustinum autem, quia illi despicabiles constituebant, dixit iste: Nunquid non est aliquis sapiens inter vos qui possit constitui, ut fratres inter se non contendant? et quod pejus est, hoc etiam apud infideles faciunt, duplicantque peccblasphematur nomen Christianitatis. Jam quide
Abbreviated transcription (Latin):
rent ⁊ copulantur: desinunt eẽ menbra xp̃i:
N nescitis qm̃ qui adheret meretrici. sub¬
in coitu. unum corpus efficitur: Et ꝑ natu¬
ram ⁊ ꝑ maculã peccati unũ effiuint᷑: E natu¬
ram masculus ⁊ mulier unũ corpus sunt: qr
mulier de uiro sũpta est: ꝑ maculã peccati.
concũbendo simul in ipso amplexu coitus unũ
corpus fiunt: sicut ille qui legitunȩ uxori
coptilat᷑ Uel etiã qui adheret meretrici unũ
corpus efficit᷑: qr similis ei efficit᷑ ꝑ peccatum:
ł runt inquit duo in carne una: uł qr ex

Expanded text:
rent et copulantur, desinunt esse membra Christi An nescitis quoniam qui adhaeret meretrici, in coitu, unum corpus efficitur? et per naturam, et per maculam peccati unum efficiuntur. Per naturam masculus et mulier unum corpus sunt, quia mulier de viro sumpta est: per maculam vero peccati, concumbendo simul, in ipso amplexu coitus unum corpus fiunt, sicut et ille qui legitimae uxori copulatur. Vel etiam qui adhaeret meretrici, unum corpus efficitur, quia similis ei efficitur per peccatum. Erunt enim, inquit, duo in carne una, in pe
Abbreviated transcription (Latin):
qr licet uos ita agatis. ñ debueratis tamen talit̾
agere: sed tales debueratis constituere: q̃ alioꝵ
causas discernere. ⁊ duudicare scirent: et
quomĩ ꝑsonȩ honorabiles ee̾nt: ut ñ eẽ necesse
aliquẽ ꝓpt̾ hocꝰ agentiliũ iudicẽ transire Igit᷑
nolite constituere ampliꝰ contẽptibiles Scdm
humanarũ legum scicutiã habentes: unꝑiis
quoq honorabiles: qui cõparatione illoꝵ qui
diuinas leges intelligunt. ⁊ misteria sc̃ȩ tri¬
nitatis petutrant contẽptibiles sunt ⁊ siplices:
licet ⁊ ipsi fideles sint: Et est scđ̾m hunc
sensu affirmatiue legendũ: qr tales con¬
stituendi sunt: qͥ ⁊ in canonib filii eccliȩ
appellent᷑: Et tales debuerant illi consticuere:
Unde sequit᷑: Ad uerecundiam ur̃am dico.
qr etiã me ũ p̃cipiente hoc facere debuissetis
Ideoq tales p̃cipit constuit: qr illi qͥ altarico
debent descentdẽ deseruire. ⁊ diuina eloquia

Expanded text:
quia licet vos ita agatis, non debuistis taliter quia licet vos ita agatis, non debuistis taliter agere, sed debueratis tales constituere, qui aliorum causas discernere et dijudicare scirent: et quorum personae honorabiles essent: ut non esset necesse aliquem propter hoc ad gentilium judicem transire. Igitur nolite constituere amplius contemptibiles. Secundum humanarum legum scientiam habentes, in personis quoque honorabiles, qui, comparatione illorum qui divinas leges intelligunt, et mysteria sanctae Trinitatis penetrant, contemptibiles sunt et simplices, licet ipsi fideles sint. Et est secundum hunc sensum affirmative legendum: Quia tales constituendi sunt, et a canonibus filii Ecclesiae appellantur; et tales debuerant illi constituere; unde et subditur: Ad verecundiam vestram dico, quia etiam me non praecipiente hoc facere debuissetis. Ideoque tales praecipit constitui, quia illi qui altari debent deservire, et divina eloquia
Abbreviated transcription (Latin):
cores scłi: Nam quidã auxilio dei freti. obȩdien¬
tiam ⁊ humilicatẽ seruauer̃: qͥ cõparatione sui
in eccłia. illos consticuite ad uidicandũ: Hoc du¬
plicit̾ pot̾ incelligi s eđm augustinũ contẽpti¬
biles appellat simplices: qͥ noticiã diuinę legis
neq humanȩ habebant: neq prulentiã discer¬
nendi in negociis: ⁊ quoꝵ ꝑsonȩ despicabiles
habebant᷑: Quos illi constituerant iudices: Ide¬
oq illi qui aliqd̃ negocrũ habebant xp̃iani. ne¬
cessitate cogente. qr non babebant iudices utiles
sibi: ꝑgebant ad iudices paganorũ qui in cir¬
cuitu suo erant: Et scđm hunc sensũ dicit
affirmatiue hoc: S ed tronice p̾cipit qd̃ illi age¬
bant: sicut sequentia in anifestant: s ecularia
inqͥt uidicia si habueritis: illos qͥ ñ possunt
neq sciunt discernere illa: constituite ad tu¬
dicandum Ad uerecundiam ur̃am dico:
qr ñ debueratis ita agere Quasi diceret: Non
umꝑatiue hoc p̃cipio: sed ironice ac denegando:

Expanded text:
ores saeculi. Hi qui, Dei auxilio freti, obedientiam et humilitatem servarunt comparatione sui in Ecclesia, illos constituite ad judicandum. Hoc dupliciter potest intelligi. Secundum Augustinum contemptibiles appellat simplices, qui nec notitiam divinae legis neque humanae habebant, neque prudentiam discernendi in negotiis et quorum personae despicabiles habebantur, quos illi constituerant judices, ideoque illi qui aliquod negotium habebant Christiani, necessitate cogente, quia non habebant judices utiles sibi, pergebant ad judices paganorum, qui in circuitu suo erant. Secundum hunc sensum, non dicit affirmative hoc, sed ironice praecipit quod illi agebant, quod et sequentia manifestant. Saecularia, inquit, judicia si habueritis, illos qui nec possunt neque sciunt discernere illa, illos constituite ad judicandum. Ad verecundiam vestram dico, quia non debueratis ita agere. Quasi diceret: Non imperative hoc praecipio, sed ironice et denegando,
Abbreviated transcription (Latin):
do iudicabunt: id÷ nescitis qd scĩ amatores huiꝰ
mundi iudicabunt. exemplo fidei suę.⁊ compa¬
mundi: indigni estis qui de minimis iudicetis:
hoc ñ affirmatiue: seo potius increpatiue et
uidignos uos iudicatis. ut de minimis iuidiciis
ueł causis iudicetis. de aliquo uidelicet ablato
⁊ aliquo furto: Subaudit̾ ñ estis indigni ea

Expanded text:
do judicabunt, id est, nescitis quod sancti amatores hujus do judicabunt, id est, nescitis quod sancti amatores hujus mundi judicabunt ex exemplo fidei suae, et compamundi, indigni estis qui de minimis judicetis? Hoc quidem non affirmative, sed potius increpative et indignos vos judicatis, ut de minimis judiciis vel causis judicetis, de equo videlicet ablato et aliquo furto, subaudis non estis indigni, ea
Abbreviated transcription (Latin):
sacionem aduersus alterũ .i. fratrẽ in fide apuid
iniquos .i. apud paganos iudicari .i. iudiciũ accipe:
et non apud scõs .i. fideles Quidam corintiorum
credentiũ. seo ñ recte uiuentiũ. habentes accusati¬
onem. ⁊ iudiciũ aduersis aliquẽ fr̃ẽm fidelem.
ibant apud udices paganos ⁊ infideles: ut illorũ
falso aut ueracit̾ ille diudicaret᷑: Qui iudices
iniqui appellant᷑. uł qr alieni erant a deo: uł
etiam qr leges diuinas hominib concessas. fre¬
quentes accipientes munera. cũ adulatione aut
sꝑnebant. aut falsa int̾p̃tatione auctoritatem
illar̃ legum su̾is idolis deputabant: dicentes:
sic. ⁊ sic dicit ds m̃s in lege quã nob suis cultorib
tradidit: Qua ꝓpt̃ qr chorintii hoc faciebant:
redarguit eos apłs: inquiens. audet aliquis
ur̃m hoc agere: Id÷ omnino ñ debuerat tanta
p̃sũptio eẽ in uob: ut aliquis dimictens fideles.
causa iudicii iret ad infideles: iudicari frẽm
suum ab illis: AN nescitis qm̃ scĩ de hoc mun¬

Expanded text:
onem adversus alterum fratrem fidelem, apud iniquos, id est paganos, judicari, id est, judicium accipere, et non apud sanctos, id est fideles? Quidam Corinthiorum credentium, sed non recte viventium, habentes accusationem et judicium adversus aliquem fratrem fidelem, ibant ad judices paganos et infideles, ut illorum falso aut veraciter illum dijudicarent. Qui judices iniqui appellantur: vel quia alieni erant a Deo, vel etiam quia leges divinas hominibus concessas, frequenter accipientes munera cum adulatione, aut spernebant aut falsa interpretatione auctoritatem illarum legum idolis suis deputabant dicentes: sic et sic dicit ille Deus meus in lege, quam nobis suis cultoribus tradidit. Quapropter, quia Corinthii hoc faciebant, redarguit eos Apostolus, inquiens: Audet aliquis vestrum hoc facere? Omnino non debuit tanta praesumptio esse in nobis, ut aliquis dimittens fideles, causa judicii iret ad infideles judicari fratrem suum ab illis. An nescitis quoniam sancti de hoc mun
Abbreviated transcription (Latin):
suo uere dñetur ne subdat᷑ ipse corpori suo et
luxurie desiderio deditus inprecipiciũ demerga¬
tur.s potius filios suos castitatis exemplo ad puci-¬
ciȩ regulam doceat. Quare: Nam siquis domui suȩ
preẽe nescit: quomͦ ecclẽ dei diligentiam adhibe¬
qui cordis sui domum. idest corpus excolere non
ualet: quomodo plurimioꝵ adhibebit diligen¬
tiam: Et qui peccati trabem ex suo non potest erue¬
re oculo quomꝰ exalteriꝰ oculo poterit amputare

Expanded text:
so jure dominetur; ne subdatur ipse corpori suo, et in desiderio luxuriae deditus, in praecipitium demergatur: sed potius filios suos castitatis exemplo ad pudicitiae regulam doceat. Nam si quis domui suae praeesse nescit, quomodo Ecclesiae Dei diligentiam adhibequi cordis sui domum excolere non valet, quomodo plurimorum adhibebit diligentiam? et qui peccati trabem de suo non potest eruere oculo, quomodo ex alterius oculo poterit amputare
Abbreviated transcription (Latin):
ficienter doceat: uerum etiam cunctarum here
sum queat contradictiones a catholica repellere
eccłia. ne sua imꝑitia impitos minie doceat:
tum est. Cecus ceco ducatum prebens: uterq in
foueam precipitatur. Qui uero talem se ut dixi¬
mus ẽẽ ignorat. sacerdotium minime appetat.:
nec locum alteriꝰ usurpare prȩstimat: presertim
illius: qui fulgore fuȩ sapientiȩ populoꝵ potest
uideatur. futurꝰ ep̃c: utrum biberit annon: ig¬
noretur. Ne post largam potationem uini: muli¬

Expanded text:
 populum sufficienter doceat; verum etiam et cunctarum queat haeresum contradictiones a catholica repellere Ecclesia, ne sua imperitia imperitos minitum est: Caecus caeco si ducatum praebeat, ambo in foveam cadunt . Qui vero talem se, ut diximus, esse ignorat, sacerdotium minime appetat, nec locum alterius usurpare praesumat, praesertim illius qui fulgore suae sapientiae populorum potest videatur episcopus, utrum biberit an non, ignoretur; ne post largam potationem vini muli