comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
alia nescio quid mͥ nunc luce resplen¬
duit. Pulchrior est philosophia fate¬
or: quam thisbe quã piramus: quã
illa uenus &e cupido. talesq omĩmodi
amores. Et cum suspirio grãs xp̃o
agebat. Accepi ego hȩc. quid dicam li¬
benter aut quid ñ dicamꝰ Accipiat
quisq ut uolet: nichil curo. nͥ quod
forte iminodice gaudebam. Interea pꝰt
paululum dies sese aꝑuit. Surrexe¬
runt illi. Et ego illacrimans multa
oraui: cum audio licentium succi¬
nentem illud ꝓpheticum late atq
garrule. Ds uirtutũ conuerte noᷤ
&e ostende faciem tuam & salui eri¬
mus. Quod pridie post cȩnam cũ
ad requisita naturȩ foras exisset. pau-¬
lo clarius cecinit. quam ut mat̾ nr̃a
ferre posset: quod illo loco talia conti¬
nuo repetita canerent᷑. Nichil enim
aliud dicebat: qm̃ ipsum cantilens
modum nuꝑ hauserat: & amabat.
ut fit melos inusitatum. O biurga¬
uit eum religiosissima ut scis femi¬
na: ob hoc ipsum qͦd inconueniens

Expanded text:
alia nescio quid mihi nunc luce resplenalia nescio quid mihi nunc luce resplenduit. pulchrior est philosophia, fateor, quam Thisbe, quam Pyramus, quam illa Uenus et Cupido talesque omnimodi amores. — Et cum suspirio gratias Christo agebat. accepi ego haec, quid dicam libenter aut quid non dicam ? accipiat quisque, ut uolet, nihil curo, nisi quod forte inmodice gaudebam. Interea post paululum dies sese aperuit. surrexerunt illi et ego inlacrimans multa oraui, cum audio Licentium succinentem illud propheticum laete atque garrule: deus uirtutu m, conuerte nos et ostende faciem tuam, et salui erimus. quod pridie post caenam cum ad requisita naturae foras exisset, paulo clarius cecinit., quam ut mater nostra ferre posset, quod illo loco talia continuo repetita canerentur. nihil enim aliud dicebat, quoniam ipsum cantilenae modum nuper hauserat et amabat, ut fit, melos inusitatum. obiurgauit eum religiosissima, ut scis, femina ob hoc ipsum, quod inconueniens
Abbreviated transcription (Latin):
ta fuit tumultu illo: ut nichil istoꝵ
uenire nobis in mentẽ potierit. Nã
id relin quere mͥ responsuro statuerat.
Et multa concurrunt:cur ei sermo
iste mutat᷑. Orimum ẽ quia debetur.
deinde quia cuiusmodi nunc uitã
ducamus. etiam sic indicari in nos eiꝰ
beniuolentiȩ decet: postremo quod
in gaudio. de spe tua nemini cedit.
Nam ce cum p̾sens eẽt ꝓ familiarita¬
te patris tui uł potius omniũ nr̃m
multũ sollicitus erat: ne ingenii tui
quedam scintillȩ quas diligent̾ ani¬
madu̾tebat. ñ tam conflarent᷑ cura
mea: quam tua extinguerent᷑ incu¬
ria. Et cum te poeticȩ quoq studio¬
sum ẽẽ cognouerit. sic gratulabit᷑. ut
eum mͥ gestient̾e uidere iam uidear.
Nichil mͥ quidem gracius facies in¬
quit: s siue mobilitat̾ẽ meam & pue¬
rilem leuitatẽ ridebitis. siue aliquo ue¬
re diuino nutu & ordine in nobis¬
sit: ñ uobis dubitẽ dicere. pigrior sum
ad illa metra subito effectus: alia longe

Expanded text:
ta fuit tumultu illo, ut nihil istorum ta fuit tumultu illo, ut nihil istorum uenire nobis in mentem potuerit; nam id relinquere mihi responsuro statuerat et multa concurrunt, cur ei sermo iste mittatur. primum est, quia debetur, deinde, quia, cuius modi nunc uitam ducamus, etiam sic indicari eius in nos beniuolentiae decet, postremo, quod in gaudio de spe tua nemini cedit. nam et cum praesens esset, pro familiaritate patris tui uel potius omnium nostrum multum sollicitus erat, ne ingenii tui quaedam scintillae, quas diligenter animaduertebat, non tam conflarentur cura mea quam tua extinguerentur incuria; et cum te poeticae quoque studiosum esse cognouerit, sic gratulabitur, ut eum mihi gestientem uidere iam uidear. Nihil mihi quidem gratius facies, inquit; sed siue mobilitatem meam et puerilem leuitatem ridebitis siue aliquo uere diuino nutu et ordine fit in nobis, non uobis dubitem dicere: pigrior sum ad illa metra subito effectus; alia, longe
Abbreviated transcription (Latin):
quantũ possum. Non enim mͥ si me
uiceris: maior tͥumphus dari potest.
Si autẽ uł calliditati. uł acuto cuida
errori hominũ. quoꝵ partes susciꝑe
temptabo cesserit imbecillitas tua.
que minus pasta eruditione discipli¬
narum. tantũdem fortasse sustinere ñ
poterit: res te ipsa cõmonebit. quan¬
tȩ tͥ uires ut in eum firmior redeas
parandȩ sint.simul quia & istam diᷤ¬
putationẽ nr̃am elimatius uolo ꝓue¬
nire. Non enum grossis aurib eam de¬
beo. Nam zenobius nr multa mecũ
sepe de rerum ordine contulit. Cui al¬
te ꝑcunctanti nunquã satis facere po¬
tui: seu ꝓpter obscuritatẽ rerum᷑. seu
ꝓpter tempoꝵ angustias. Crebrarũ
autẽ ille ꝓ crastinationũ usq adeo im-
patiens fuit: ut me quo diligentius
& copiosiꝰ respondere cogeret. etiam
carmine ꝓuocaret: & bono carmine.
tͥ legi potuit ab istarũ rerum studio
remotissimo: neq nunc potest. Nam
ꝓfectio eius tam repentina &e ꝑturba¬

Expanded text:
quantum possum; non enim mihi, si me quantum possum; non enim mihi, si me uiceris, maior triumphus dari potest. si autem uel calliditati uel acuto cuidam errori hominum, quorum partes suscipere temptabo, cesserit inbecillitas tua, quae minus pasta eruditione disciplinarum tantum deum fortasse sustinere non poterit, res te ipsa commonebit, quantae tibi uires, ut in eum firmior redeas, parandae sint, simul quia et istam disputationem nostram elimatius uolo prouenire; non enim grossis auribus eam debeo. nam Zenobius noster multa mecum saepe de rerum ordine contulit, cui alta percontanti numquam satisfacere potui seu propter obscuritatem rerum seu propter temporum angustias. crebrarum autem ille procrastinationum usque adeo fuit inpatiens, ut me, quo diligentius et copiosius respondere cogerer, etiam carmine prouocaret, et bono carmine, nc tibi legi potuit ab istarum rerum studio remotissimo neque nunc potest. nam profectio eius tam repentina et perturba
Abbreviated transcription (Latin):
dudum impietatis arguebas. Si aũ
ut nobis tradit᷑. nosq ipsius ordinis
necessitate sentimꝰ: iustus ẽ ds. sua-
cuiq distribuendo utiq iustus est.
Quȩ aut̃e distributio dici potest᷑: uͥ
distinctio nulla ẽ: Aut que distin¬
ctio. si bona sunt omĩa: quidue pret̾
ordinẽ repꝑiri potest. si di iusticia
bonoꝵ maloꝵq meritis sua cuiq
redlunt᷑ : Iustum autẽ om̃s fatemͣ.
Totũ gͥ ordine ineluditur. Quibꝰ dictiᷤ
resilit strato: etiam lenior uoce. Cum
ei uerbum nemo faceret: nichil ne mͥ
inquit. uł tu qui compulisti ad ista re¬
spondes: Cui ego. noua nunc religio
ista hec in te incessit. Cedo inquã: s qͦd
uidebitur. ꝑ diem respondebo. qui mͥ
iam uidet᷑ redirẽ: nͥ lunȩ ẽ ille qͥ fenestͥs
fulgor indiicit᷑. Simul & agendum ẽ:
ne tanta bona tua licenti absorbeat ob-¬
liio. Quando enim nr̃e litterȩ ñ sibi
hec mandari flagitent: Dicam planȩ
tͥ. quod sentio. Disputabo adu̾sus te:

Expanded text:
dudum impietatis arguebas. si autem, dudum impietatis arguebas. si autem, ut nobis traditur nosque ipsius ordinis necessitate sentimus, iustus est deus, sua cuique distribuendo utique iustus est. quae autem distributio dici potest, ubi distinctio nulla est? aut quae distinctio, si bona sunt omnia? quidue praeter ordinem reperiri potest, si dei iustitia bonorum malorumque meritis sua cuique redduntur? iustum autem deum omnes fatemur: totum igitur ordine includitur. — Quibus dictis relisit se strato et iam lenior uoce, cum ei uerbum nemo faceret: Nihilne mihi, inquit, uel tu, qui conpulisti ad ista, respondes? Cui ego: Noua nunc religio istaec in te incessit, cedo, inquam. sed quod uidebitur, per diem respondebo, qui mihi iam uidetur redire, nisi lunae est ille qui fenestris fulgor induitur. simul et tacendum est, ne tanta bona tua, Licenti, absorbeat obliuio. quando enim nostrae litterae non sibi haec mandari flagitent? dicam plane tibi quod sentio. disputabo aduersus te,
Abbreviated transcription (Latin):
perum ordo tͥ uidet᷑. ut &e bona d̃s di¬
ligat. & ñ diligat mala: Ita nec pre¬
ter ordinẽ sunt mala. que ñ diligit
d̾̃s: & ipsum tam̃ ordinẽ diligit. Hoc
ipsum enĩ diligit: diligere bona ce
ñ diligere mala. Quod est magni
ordinis: & diuine dispositionis. Qui
ordo atq dispositio. quia uniu̾sita¬
tis congruentiã ipsa distinctione cu¬
stodit: fit ut mala etiam eẽ necesse
sit. Ita quasi ex antithetis qͦdammͦ
quod nobis etiam in oratione iocun¬
dum ẽ. id est ex contrariis: omniũ
simul rerum pulchritudo figurat᷑.
Post hoc int̾siluit modice: & repente
sese erigens qua trigetiꝰ lectum habe¬
bat: nam quero ex te queso inquit
iustuᷤ ne sit ds. Tacebat ille nimis:
ut postea retulit admirans &e hor¬
rens subito condiscipuli & familia¬
ris sui afflatum noua inspiratione
sermonẽ. Quo tacente. ille ita secutꝰ
est. Et si enim dm̃ iustũ ñ eẽ respon¬
deris: tu uideris quid agas. qui me

Expanded text:
rerum ordo tibi videtur, ut et bona Deus direrum ordo tibi videtur, ut et bona Deus diligat, et non diligat mala? Ita nec praeter ordinem sunt mala, quae non diligit Deus, et ipsum tamen ordinem diligit: hoc ipsum enim diligit diligere bona, et non diligere mala; quod est magni ordinis, et divinae dispositionis. Qui ordo atque dispositio, quia universitatis congruentiam ipsa distinctione custodit, fit ut mala etiam esse necesse sit. Ita quasi ex antithetis quodammodo, quod nobis etiam in oratione jucundum est, id est ex contrariis, omnium simul rerum pulchritudo figuratur. Post hoc intersiluit modice et repente sese erigens, qua Trygetius lectum habebat: Nam quaero ex te, quaeso, inquit, iustusne sit deus. — Tacebat ille nimis, ut postea retulit, ammirans et horrens subito condiscipuli et familiaris sui afflatum noua inspiratione sermonem. quo tacente ille ita secutus est: Si enim deum iustum non esse responderis, tu uideris quid agas, qui me
Abbreviated transcription (Latin):
d̾s amat ordinem. Uere amat ait il¬
le. Ab ipso manat: & cum ipso ẽ. Et
siquid potest de retam alta. conue¬
nientius dici: cogita queso ipse te¬
cum. Nec enim sum idoneus: qͥ te
ista nunc doceam. Quid cogitẽ inqͥt
trigetius: Accipio ꝓrsus quod dicis:
satisq mͥ ẽ in eo quod intelligo. Cer¬
te enim &e mala dixisti ordine conti¬
neri: & ipsũ ordinẽ manare a sũmo deo
atq ab eo diligi. Ex qͦ seqͥt᷑ ut & mala sint
a sũmo do: & mala d̾s diligat. In qͣ ꝯclusi¬
one timui licentio. At ille ingemiscenꝰ dif¬
ficultate u̾boꝵ. nͨ omĩno q̃iens qͥd respõd̾et.
s quẽadmodu qͦd respondendu erat pro¬
meret: ñ diligit d̾s mala inqͥt. nͥ obaluid
nͥ qͥa ordinis ñ ẽ ut & ds mala diligat.
Et ordinem ido multum diligit: qͥa
ꝑ eum ñ diligit mala. At uͦ ipsa ma¬
la quȩ possunt ñ eẽ in ordine. cũ ds
illa ñ diligat: nam iste ipse ẽ maloꝵ
ordo. ut ñ diligant᷑ a d̾o:an paruus

Expanded text:
Deus amat ordinem. Vere amat, ait ilDeus amat ordinem. Vere amat, ait ille; ab ipso manat, et cum ipso est. Et si quid potest de re tantum alta convenientius dici, cogita, quaeso, ipse tecum. Nec enim sum idoneus qui te ista nunc doceam. Quid cogitem, inquit Trygetius? Accipio prorsus quod dicis, satisque mihi est in eo quod intelligo. Certe enim et mala dixisti ordine contineri, et ipsum ordinem manare a summo Deo, atque ab eo diligi. Ex quo sequitur ut et mala sint a summo Deo, et mala Deus diligat. 18. In qua conclusione timui Licentio. At ille ingemiscens difficultate verborum, nec omnino quaerens quid responderet; sed quemadmodum quod respondendum erat promeret: Non diligit Deus mala, inquit; nec ob aliud, nisi quia ordinis non est ut Deus mala diligat. Et ordinem ideo multum diligit, quia per eum non diligit mala. At vero ipsa mala qui possunt non esse in ordine, cum Deus illa non diligat? Nam iste ipse est malorum ordo ut non diligantur a Deo. An parvus
Abbreviated transcription (Latin):
ũ uł immediocres litteras despera¬
ueram. quasi despecta possessione
sua toto impetu in mediam ueni¬
re philosophiam. Quod dũ tacitus
miror. & ex estuo in gratulationẽ: su¬
bito ille quasi mente quadam cor¬
reptus exclamat. O si possem dice¬
re quod uolo: rogo uͥ estis uerba. suc¬
currite: & bona &e mala in ordine
sunt. s credite si uultis. Nam qͦmͦ
id explicem nescio. Ego mirabar &
tacebam. Trigetius autẽ uͥ uidit ho¬
minem paululum quasi digesta
ebrietate affabilem factum. redditũ¬
q colloquio: absurdum inquit m
uidetur licenti. & plane alienum
a ueritate qͦd dicis. S queso patia¬
re me paululũnec ꝑturbes clamitan¬
do. Dic quod us ait ille. Non enim
metuo: ne me auferas ab eo qͦd ui¬
deo. ac pene teneo. Ytinam inquit
ab eo quẽ defendis ordine: deuius
ñ sis. Non tanta in dm feraris ut
mitius loquar in curia. Quid enĩ
potuit dici magis impiũ: quã etiã
mala ordine contineri: Certe enim

Expanded text:
um uel in mediocres litteras desperaum uel in mediocres litteras desperaueram, quasi respecta possessione sua toto impetu in mediam uenire philosophiam — quod dum tacitus miror et exaestuo in gratulatione, subito ille quasi mente quadam correptus exclamat:s o si possem dicere quod uolo! rogo, ubiubi estis, uerba, succurrite. et bona et mala in ordine sunt. credite, si uultis; nam quomodo id explicem nescio. Ego mirabar et tacebam. Trygetius autem ubi uidit hominem paululum quasi digesta ebrietate affabilem factum redditumque conloquio: Absurdum, inquit, mihi uidetur, Licenti, et plane alienum a ueritate quod dicis; sed quaeso patiare me paululum nec proturbes clamitando. —Dic quod uis, ait ille; non enim metuo, ne me auferas ab eo, quod uideo ac paene teneo. — Utinam, inquit, ab eo quem defendis ordine deuius non sis, non tanta in Deum feraris ut mitius loquar incuria. Quid enim potuit dici magis impium, quam etiam mala ordine contineri? Certe enim
Abbreviated transcription (Latin):
quandam medietatẽ. Nam ordo mͥ
nec bonum nec malũ uidet᷑. Quid sal¬
tem censes in quã ordini eẽ contrariũ:
Nichil ait ille. Nam quomͦ ẽẽ qͥcꝗͣ
contrariũ potest ei rei: quȩ totũ oc¬
cupauit. totum obtinuit: Quod e¬
nim erit ordini contrarium: necesse
erit eẽ pret̾ ordinem. Nichil aũt eẽ
preter ordinem uideo. Nichil gͥ or¬
dini oportet putari contrariũ. Ergo¬
ne ait trigetius contrariꝰ ordini error
ñ est: Nullomͦ inquit. Nam nemi¬
nem uideo errare:sine causa. Causa¬
rum autẽ series: ordine includitur
Et error ipse ñ solum gignit᷑ causa:
s &̃ gignit aliqͥd cui causa fit. Quã obrẽ
qͦ extra ordinẽ ñ ẽ: eo ñ pot̾ ordini eẽ ꝯtͣ¬
riꝰ Et cũ tacusset tͥgetiꝰ. egoq meip̃mñ
caperẽ p̾gaudio. qͦd uidebã ad olescentẽ
kiñ amici filiũ cẽ meũ fieri: nec solum
uerum in amicum quoq iam in
surgere atq grandescere: & cuiꝰ studi¬

Expanded text:
quandam medietatem. nam ordo mihi quandam medietatem. nam ordo mihi nec bonum nec malum uidetur. — Quid saltem censes, inquam, ordini esse contrarium Nihil, ait ille; nam quomodo esse quicquam contrarium potest ei rei, quae totum occupauit, totum obtinuit? quod enim erit ordini contrarium, necesse erit esse praeter ordinem; nihil autem esse praeter ordinem uideo: nihil igitur ordini oportet putare esse contrarium. — Ergone, ait Trygetius, contrarius ordini error non est? — Nullo modo, inquit; nam neminem uideo errare sine causa; causarum autem series ordine includitur et error ipse non solum gignitur causa sed etiam gignit aliquid, cui e causa fit. quam ob rem quo extra ordinem non est, eo non potest ordini esse contrarius. Et cum tacuisset Trygetius egoque me ipsum non caperem gaudio, quod uidebam adulescentem, carissimi amici filium, etiam meum fieri, nec solum, uerum in amicum quoque iam mihi surgere atque grandescere et, cuius studi
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ignobilem diceret. & id necessario e¬
uenturũ uideret. ñ enim posset aliter
diuinare: ꝓfecto quicquid uolitatio
folioꝵ in agro. quicqͥd ulissima besti¬
ola in domo facit. tam sunt in rerum
ordine necessaria. qͣm illȩ littere: his
enim uerbis fiunt. quȩ sine illis p̾ce¬
dentib uilissimis reb nec in mentem
uenire possent. nec ore ꝓcedere poste¬
risq mandari. Quare iam rogo: ne¬
mo ex me querat. cur quidq fiat. Sa¬
tis ẽ nichil fieri. nichil gigni: quod
ñ aliqua causa genuerit ac mouerit.¬
Hic apparet in quam nescire adolesceis:
quã multa &e a qualib uiris contra
diuinationẽ dicta sint. S responde
nunc: ñ utrum fiat aliquid sine cau¬
sa. Nam id iam uideo te nolle respõ¬
dere. S ordo iste susceptus tuus: bo¬
num ne quicquã an malum tibi ẽẽ
uideat᷑. Et ille submurmurans. ñ
inquit sic rogasti: ut unum e duobꝰ
queam respondere. U ideo hic enim

Expanded text:
non ignobilem diceret et id necessario enon ignobilem diceret et id necessario euenturum uideret — non enim posset aliter diuinare — profecto quidquid uolutatio foliorum in agro, quidquid uilissima bestiola in domo facit, tam sunt in rerum ordine necessaria quam illae litterae. his enim uerbis fiunt, quae sine illis praecedentibus uilissimis rebus nec in mentem uenire possent nec ore procedere posterisque mandari. quare iam, rogo, nemo ex me quaerat, cur quidque fiat. satis est nihil fieri, nihil gigni, quod non aliqua causa genuerit ac mouerit. Apparet te, inquam, nescire, adulescens, quam multa et a qualibus uiris contra diuinationem dicta sint. sed responde nunc, non utrum fiat aliquid sine causa — nam id iam uideo te nolle respondere — sed ordo iste susceptus tuus bonumne quicquam an malum tibi esse uideatur. — Et ille submorans: Non, inquit, sic rogasti, ut unum de duobus queam respondere. uideo hic enim
Abbreviated transcription (Latin):
sonum adu̾tisti. quod quesisti tecum
causam: qͦd tu causam tantillȩ res ñ
inuenisti: Sorex etiam ꝓdiit: ut ego
iugilans ꝓderer. Postremo tuus etiã
ipse sermo te fortasse id non agente. ñ
enim cuiquã in potestate ẽ quid ue¬
niat in ment̾e: sic nescio quomͦ cucũ¬
agitur. ut me ipse doceat. quid debe
am tͥ respondere. Namq oro te. si hec
quȩ a nobis dicta sunt. luteris ut in¬
stitustimandata ꝑuagent᷑ paulo la¬
tius ad hominũ famam: nonne ita
res magna uidebit᷑. ut de illa consul¬
tus aliquis uates magnus. aut calde¬
us respondere debuerit multo anteꝗͣ
euenit: Quod si respondisset: ita diui¬
diceret᷑. ita efferret᷑ laudib omnium:
ut tam̃ ex eo nemo quereret. cur foli¬
um ex arbore ceciderit: aut utrum
mus oberrans iacenti homini molestuᷤ
fuerit. Nunqͥdnam enim talia futu¬
ra quisquã illoꝵ aut ꝑ se dixit aliqͣn¬
do: aut a consultore coactus ẽ dicere:
At qui si futurum quendam librum

Expanded text:
sonum aduertisti, quod quaesisti tecum sonum aduertisti, quod quaesisti tecum causam, quod tu causam tantillae rei non inuenisti ? sorex etiam prodit, ut ego uigilans prodar. postremo tuus etiam ipse sermo te fortasse id non agente — non enim cuiquam in potestate est, quid ueniat in mentem — sic nescio quo modo circumagitur, ut me ipse doceat, quid tibi debeam respondere. namque oro te, si haec, quae a nobis dicta sunt, litteris, ut instituisti, mandata peruagentur paulo latius ad hominum famam, nonne ita res magna uidetur, ut de illa consultus aliqui uates magnus aut Chaldeus respondere debuerit, multo antequam euenit ? quodsi respondisset, ita diuidiceretur, ita efferretur laudibus omnium, ut tamen ex eo nemo quaereret, cur folium ex arbore ceciderit aut utrum mus oberrans iacenti homini molestus fuerit. numquidnam enim talia futura quisquam illorum aut per se dixit aliquando aut a consultore coactus est dicere ? atqui si futurum quendam librum
Abbreviated transcription (Latin):
ro cum int̾rogo ꝑ quẽ mͥ ille respon¬
deat. qui me cotidie querulum acci¬
pit:cuius te quidem credo quando¬
forsitan longumẽ. S tam̃ alii quoq
multum sepositi ab huiꝰ studiis do¬
cere aliquid possunt: cum disserenti¬
ũ societate quasiuinculis int̾rogatio¬
num coartantur. Idem aũ aliquid:
ñ est nichil. An ñ uides. tuo enimsi¬
mili utar libentiꝰ. illa ipsa folia quȩ
ferunt᷑ uentis quȩ undis innatant. re¬
sistere aliquantułu p̾cipitanti se flu¬
mini. & de rerũ ordine. homines cõ¬
monere: si tam̃ hoc quod abs te defen¬
ditur uerum ẽ Hic ille lecto etiam
exiliens pre leticia: quis neget ds mag¬
ne inquit te cuncta ordine admini¬
strare: Quam se omĩa tenent: quam
ratis illi successionib in nodos suos
urgentur: quanta &e quam multa
facta sunt. ut hec loqueremur: qͣnta
funt ut te inueniamꝰ. Ande enim
hoo ipsum. nͥ ex rerum ordine manat
& ducit᷑. quod eugilauimꝰ. quod ilłu

Expanded text:
ro, cum interrogo, per quem mihi ille responro, cum interrogo, per quem mihi ille respondeat, qui me cotidie querulum accipit, cuius quidem credo quandooque\' 15 forsitan longum est. sed tamen alii quoque multum sepositi ab huius modi studiis docere aliquid possunt, cum disserentium societati quasi uinculis interrogationum coartantur. idem autem aliquid non est nihil. an non uides — tuo enim simili utar libentius — illa ipsa folia, quae feruntur uentis, quae undis innatant, resistere aliquantum praecipitanti se flumini et de rerum ordine homines commonere, si tamen hoc, quod abs te defenditur, uerum est ? Hic ille lecto etiam exiliens prae laetitia: Quis neget, deus magne, inquit, te cuncta ordine administrare ? quam se omnia tenent! quam ratis successionibus in nodos suos urgentur! quanta et quam multa facta sunt, ut haec loqueremur! quanta fiunt, ut te inueniamus! unde enim hoc ipsum nisi ex rerum ordine manat et ducitur, quod euigilauimus, quod illum
Abbreviated transcription (Latin):
Noli obsecro inquit ille int̾rogationibꝰ
eius hec reddere innumerabilia. Sunt
enim que ꝓferri possunt. ex quib
nulla ẽ hominib utilitas: aut certe
ita latet ut imbecilla ẽ. ut ab homi¬
nib p̾sertim nobis erui defendi ue
ñ possit. Ipse potius nos doceat qͦmͦ
aliquid fiat: quod ñ causa p̾ceserit.
Post in quam ista uidebimus. Non
enim iam me necesse ẽ ẽẽ doctorem.
cum tu qui iam tantȩ rei te certũ eẽ
ꝓfessus es. ad huc me nichil docueriᷤ
nimium discere cupientẽ: & ꝓpter
boc solum dies noctesq uigilantem.
Quo me mittis inquit: An quia le
uius te sequor. quam illa folia uen¬
tos. quib inꝓfluentẽ aquam iacum¬
tur:᷑ ut eis cadere parum sit. nisi etiã
trabant᷑. Nam quid aliud erit:cũ
licentius &e augustinum & ea que st̃
in media pbilosophia docet: Noli
obsecro inquam. aut te tantum abi¬
cere: aut me extollere. Nam ce ego in
philosophia puer sumi &e ñ nimis cu¬

Expanded text:
— Noli obsecro, inquit ille, interrogationibus — Noli obsecro, inquit ille, interrogationibus eius haec reddere. innumerabilia sunt enim, quae proferri possunt, ex quibus nulla est hominibus utilitas aut certe ita latet uel inbecilla est, ut ab hominibus, praesertim nobis, erui defendiue non possit. ipse potius nos doceat, quomodo aliquid fiat, quod non causa praecesserit. — Post, inquam, ista uidebimus. non enim iam me necesse est esse doctorem, cum tu, qui iam tantae rei te certum esse professus es, adhuc me nihil docueris nimium discere cupientem et propter hoc solum dies noctesque uigilantem. Quo me mittis? inquit; an quia te leuius sequor quam illa folia uentos, quibus in profluentem iaciuntur, ut eis cadere parum sit, nisi etiam trahantur? nam quid aliud erit, cum Licentius et Augustinum et ea quae sunt in media philosophia docet? — Noli obsecro, inquam, aut te tantum abicere aut me extollere. nam et ego in philosophia puer sum et non nimis cu
Abbreviated transcription (Latin):
osus ꝑcunctator ꝑgere querere: quȩ
causa erat. ut ibi arbores ponerent᷑.
Respondebo secutos eẽ homines uber
tatem terre. Quid si fructuose ar¬
bores non sunt. ac temere nate sunt:
Et hic respondebo nos parũ uidere: nã te¬
merariã quȩ illas genuit nequaꝗͣ cẽ natu¬
rã. Qͥd plura: Autaliqͥd sine causa fieri do¬
cearaut nicħ fieri nͥ certo causaꝵ ordine
credite. Cui ego. licet in quã me ociosũ
ꝑcunctatorem uoces. uix enim possũ
ñ ẽẽ qui expugnaui. ne cum piramo
&e thisbe colloquereris: ꝑgam tamen
querere abs te natura ista quamius
uideri ordinatam. cui bono. ut de cȩ¬
teris reb innumerabilib taceam.
istas ipsas arbores quȩ fructus non
afferunt. ꝓcreauit. At illo cogitan¬
te quid diceret: ait trigetius. Nũ¬
qͥdnam usus arbustorũ in solis fru¬
ctib prebetur hominib: Quant ta
sunt alia: quȩ umbra. quȩ lignis. postre¬
mo quȩ ipsis frondib seu foliis fiant.

Expanded text:
osus percontator pergere quaerere: quae osus percontator pergere quaerere: quae causa erat, ut ibi arbores ponerentur? respondebo secutos esse homines uber terrae. quid, si fructuosae arbores non sunt ac temere natae sunt? et hic respondebo nos parum uidere; nam temerariam quae illas genuit nequaquam esse naturam. quid plura? aut aliquid sine causa fieri docear aut nihil fieri nisi certo causarum ordine credite. Cui ego: Licet, inquam, me odiosum percontatorem uoces — uix enim possum non esse, qui expugnaui, ne cum Pyramo et Thisbe conloquereris — pergam tamen quaerere abs te. natura ista, quam uis uideri ordinatam, cui bono - ut de ceteris rebus innumerabilibus taceam- istas ipsas arbores, quae fructus non afferunt, procreauit? — At illo cogitante, quid diceret, ait Trygetius: Numquidnam usus arbustorum in solis fructibus praebetur hominibus? quanta sunt alia, quae umbra, lignis, quamuis postremo, quae ipsis frondibus seu foliis fiant?
Abbreviated transcription (Latin):
ut uno eiꝰ itinere simul & biberent
&e lauarent: & ꝓ locoꝵ oportunitatibꝰ
consequens erat. ut ita fieret. Quod
uͦ illa ut dicis folia sic inciderunt. ut
hoc qͦd admirati sumus eueniret: qͦ
tandem rerũ ordine ac non casu potiꝰ
factum putabimꝰ: Quasi uͦ inquit
ille aliter atq ceciderunt. debiusse
aut: potuisse cadere. cuiquã uideri po¬
test. serenissime intuenti nichil posse fi¬
eri sine causa. Quid iam uis ꝑsequar:
Situs arborum atq ramoꝵ. ipsumꝙ
pondus quantum nat᷑a foliis imposuit.
quid aeris uł mobilitatẽ qua uolitant.
uł molliciem qua descendunt. uarios¬
q: lapsus ꝓ affectione celi. ꝓ onere. ꝓfi¬
guris suis. cȩterisq innumerabilib
atq obscuriorib causis: quid me atti¬
net querere: Latent ista sensus nr̃os.
penitus latent. Illud tñ qͦd aggͥsse questi¬
oni satis est: nescio qͦmͦ animũ ñ latet
nichil fieri sine causa. Potest enim oci¬

Expanded text:
ut uno eius itinere simul et biberent ut uno eius itinere simul et biberent et lauarent, et pro locorum oportunitatibus consequens erat, ut ita fieret, quod uero illa, ut dicis, folia sic inciderunt, ut hoc, quod ammirati sumus, eueniret, quo tandem rerum ordine ac non casu potius factum putabimus? - Quasi uero, inquit ille, aliter, atque ceciderunt, debuisse aut potuisse cadere cuiquam uideri potest serenissime intuenti nihil posse fieri sine causa. quid? iam uis persequar situs arborum atque ramorum Ipsumque pondus, quantum natura foliis imposuit? quid? aeris uel mobilitatem, qua uolitant, uel mollitiam, qua descendunt, uariosque lapsus pro affectione caeli pro onere pro figuris suis ceterisque innumerabilibus atque obscurioribus causis quid me attinet quaerere? latent ista sensus nostros, penitus latent; illud tamen, quod adgressae quaestioni satis est, nescio quo modo animum non latet, nihil fieri sine causa. potest enim odi
Abbreviated transcription (Latin):
fudi: sic pater ille ds faciat. sicaltus a¬
pollo incipiat. ⁊ diicet enim ipse. si seqͥ¬
mur quo nos ire iubet. atq uͥ ponere
selem: qui dat mͦ augurium nr̃isq il¬
labitur animis. Nec enim altus apol¬
lo est qui in speluncis. in montib in
nemorib. nidore tͥuris pecudumq
calamitate concitatus implet insa
dicus. atq ipsa quid enim u̾bis am¬
biam ueritas: cuius uates sunt. qui¬
cumq possunt eẽ sapientes. Ergo
aggrediamur licenti freti pietate
cultores: & uestigiis nr̃is ignem ꝑniti¬
osum fumosarum cupiditatũ oppri¬
mamus. Iam inquit int̾roga oro te:
si possim hoc tantum nescio quid ex¬
plicare u̾bis meis. Hoc ipsum inqũa
mͥ responde pͥmo: unde tͥ uideatur
aqua ista ñ temere sic. s ordine influ¬
ere.Nam quod ligneolis canalib su¬
ꝑlabitur. & diicitur usq in usus nr̃oᷤ.
potest ad ordinem ꝑtinere. Factum ẽ
enim ab hominib ratione utentib.

Expanded text:
fudi: Sic Pater ille deum faciat, sic altus Afudi: Sic Pater ille deum faciat, sic altus Apollo, Incipias: perducet enim ipse, si seqmur, quo nos ire iubet atque ubi ponere sedem, qui dat modo ang-urium nostrisque inlabitur animis. nec enim altus Apollo est, qui in speluncis in montibus in nemoribus nidore turis pecudumque calamitate concitatus inplet insandicus atque ipsa — quid enim uerbis ambiam? — ueritas, cuius uates sunt, quicumque possunt esse sapirntl\'s. ergo adgrediemur, Licenti; freti pietate cultores uestigiis nostris ignem perniciosum fumosarum cupiditatum opprimamus. Iam, inquit, interroga, oro to, si possim hoc tantum nescio quid explicare et uerbis et meis. — Hoc ipsum, inquam, mihi responde, primo unde tibi uideatur aqua ista non temere sic sed ordine influere. nam quod ligneolis canalibus superlabitur et ducitur usque in usus nostros, potest ad ordinem pertinere. factum est enim ab hominibus ratione utentibus,
Abbreviated transcription (Latin):
dem in quit ordini plurimũ: s incertꝰ
sum tam̃: & rem tantam diligentissi¬
me discuti cupio. fauorem inquam
tuum illa ergo pars habeat. Nam qͦd¬
incertus es: etiam cum licentio ac
me ipso tͥ puto eẽ commune. P rorsuᷤ
ait licentius: ego huiꝰ sententiȩ certuᷤ
sum. Quid enim dubitẽ parietem cuiꝰ
mentionẽ fecisti: antequã plane se erex¬
it diriiere: Non enim uere poetica tã¬
tum me auertere a philosophia potest.
quantum inueniendi ueri diffidentia.
Tum trigetius gaudentib uerbis. ha¬
bemus inquit iam quod plus est. li¬
centium ñ achademicũ. Eos enĩ ille
studiosissime defendere. solebat. Hec
modo inquit omitte queso: ne me
hoc uafrum qͥdlam &e captatorium.
a nescio qua diuina re que mͥ se osten¬
tare cepit. & cui me inhiantẽ suspen¬
do. detorqueat atq difrumpat. hic ego
multo uberius cernens h̾abundare le¬
ticias meas quam uł optare aliquan¬
do ausus sum. u̾sum istum gestiens ef¬

Expanded text:
dem, inquit, ordini plurimum, sed incertus dem, inquit, ordini plurimum, sed incertus sum tamen et rem tantam diligentissime discuti cupio. - Fauorem, inquam, tuum illa ergo pars habeat; nam qincertus es, etiam cum Licentio ac meipso tibi puto esse commune. Prorsus, ait Licentius, ego hujus sententiae certus sum. Quid enim dubitem parietem, cujus mentionem fecisti, antequam plane se erexerit, diruere? Non enim vere poetica tantum me avertere a philosophia potest, quantum inveniendi veri diffidentia. Tum Trygetius gaudentibus verbis: Habemus, inquit, jam quod plus est, Licentium non Academicum; eos enim ille studiosissime defendere solebat. Haec modo, inquit, omitte quaeso, ne me hoc vafrum quiddam et captatorium a nescio qua divina re, quae mihi ostentare se coepit, et cui me inhiantem suspendo, detorqueat atque disrumpat. Hic ego multo uberius cernens abundare laetitias meas quam vel optare aliquando ausus sum, versum istum gestiens ef
Abbreviated transcription (Latin):
trarium uertetur. Quod enim ait ille
hodie perii:ego forte hodie inueni¬
ar. Nam si non contempnitis. quod
suꝑstitiosi solent etiam de murib au¬
gurari. si ego illum mur̃e uł soricem.
qui me tͥ uigilantẽ detulit strepitu
meo commonui. siquid sapit redire
in cubile suum secumq conquiescere:
cur ñ ego ipse isto strepitu uocis tuȩ
cõmonear philosophari potius quã
cantare: Nam illa ẽ ut tibi cotidie
ꝓbanti iam cepi credere: uera & incon¬
cussa nr̃a habitatio. Quare si tͥ molestr̃
ñ est. atq id fieri debere arbitrariᷤ. mo¬
ga quod uis: defendam qͣntum possũ
ordinem rerũ: nichilq p̾ter ordinem
fieri posse asseram. Tantum enĩ eum
animo imbibi atq hausi: ut etiamsi
me quisquã in hac disputatione su¬
ꝑarit: etiam hoc nulli temeritati. s re¬
rum ordini tribuam. Neq enim res
ipsa s licentiꝰ suꝑabitur. Ego rursus
gaudens: eis me restitui. Tum trigetio
quid inquam tͥ uidetur: faueo qui¬

Expanded text:
trarium uertetur; quod enim ait ille: trarium uertetur; quod enim ait ille: hodie perii, ego forte hodie inueniar. nam si non contemnitis, quod superstitiosi solent, etiam de muribus augurari, si ego illum murem uel soricem, qui me tibi uigilantem detulit, strepitu meo commonui, si quid sapit, redire in cubile suum secumque conquiescere, cur non ego ipse isto strepitu uocis tuae commonear philosophari potius quam cantare? nam illa est, ut tibi cotidie probanti iam coepi credere, uera et inconcussa nostra habitatio. quare, si tibi molestum non est atque id fieri debere arbitraris, roga quod uis; defendam, quantum possum, ordinem rerum nihilque praeter ordinem fieri posse asseram. tantum enim eum animo imbibi atque hausi, ut, etiamsi me quisquam in hac disputatione superarit, etiam hoc nulli temeritati sed rerum ordini tribuam. neque enim res ipsa, sed Licentius superabitur. Ego rursum gaudens eis me restitui. tum Trygetio: Quid, inquam, tibi uidetur? — Faueo qui
Abbreviated transcription (Latin):
go int̾uallo transcendit heliconem:
ad cuiꝰ u̾ticem tanquã ad celum per¬
uenire conaris.S ꝑuellem a desses
huic sententiȩ.Nam eam labefactare
temptabo. Sine inquit modo me mͥ qͤ
so te. Nam ualde in aliud intendi ani¬
mum. Hic ego ñ nichil metuens. ne
studio poetice penitus ꝓuolutus a phi¬
losophia longe raꝑetur: irritor inquã
abste uersus istos tuos om̃i metrorum
genere cantando & ululando insecta¬
ri: qui int̾ te atq ueritatẽ immaniorẽ
murum. quam inter amantes tuos
conantur erigere. Nam in se ill uł
molita rimula respirabant: piramũ
enim ille tunc canere instituerat. Qd̃
cum seueriore quam putabat uoce
dixissem. subticuit aliquantũ: & ego
iam reliqueram cepta. & ad me redie¬
ram: ne frustra occupare p̾occupatũ
atq inepte uellem. Tum ille. egomet
iudicio meo quasi sorex inquit ñ di¬
ctum est commodius apud terentiũ
quam nunc dici a me de me potest:
s sane illud ultimum fortasse in con-¬

Expanded text:
go interuallo transcendit Heliconem, go interuallo transcendit Heliconem, ad cuius uerticem tamquam ad caelum peruenire conaris. sed peruellem adesses huic sententiae; nam eam labefactare temptabo. — Sine, inquit, modo me mihi, quaeso te; nam ualde in aliud intendi animum. — Hic ego nonnihil metuens, ne studio poeticae penitus prouolutus a philosophia longe raperetur: Inritor, inquam , abs te uersus istos tuos omni metrorum genere cantando et ululando insectari, qui inter te atque ueritatem inmaniorem murum quam inter amantes tuos conantur erigere; nam in se illi uel inolita rimula respirabant. Pyramum enim ille tum canere instituerat. Quod cum seueriore quam putabat uoce dixissem, subticuit aliquantum. et ego iam reliqueram coeptam et ad me redieram, ne frustra occupare praeoccupatum atque inepte uellem; tum ille: Egomet meo indicio quasi sorex, inquit, non dictum est commodius apud Terentium quam nunc dici a me de me potest; sed sane illud ultimum fortasse in con
Abbreviated transcription (Latin):
uario casu folioꝵ natantium fieri. qͦd
ad illum fluxum nunc refrenandum
nunc emittendum similit̾ ualeat:
Uisum est michi ꝓbabile aliud ñ ha¬
benti. confessusq sum laudans ingeni¬
um eius. nichil me inuenisse cum diu
quesissem: cur ita eet̃. Tum int̾posito
modico silentio. merito inquã tu nichꝰ
mirabaris: & apud calliopam te intuiᷤ
tenebas. Merito inquit ille. S modo
plane dedisti mͥ magnũ mirari. Qd¬
nam hoc ẽ in quã: Quod tu inquit
ita miratus es. Onde enim solet inqͣ
oboriri admiratio: aut que huiꝰ uitii
Nã pͥt̾ ordinẽ nicħ mͥ fi̾ uidet᷑. Hic ego ere¬
ctior spe alacriore quã soleo ẽc̃ cũ aliqͥd
ab his requiro. q̃d rẽ tanta & tã subito he¬
ri pene ad ista ꝯu̾suᷤ adolescentis aimꝰ ꝯce¬
pisset nulla unꝗͣ de his rebus inter nos
antea questione agitata. bene inquã
bene.s prorsus bene multum sensisti:
multum ausus es. Hoc mͥ crede lon¬

Expanded text:
uario casu foliorum natantium fieri, quod uario casu foliorum natantium fieri, quod ad illum fluxum nunc refrenandum nunc emittendum similiter ualeat? — Uisum est mihi probabile aliud non habenti confessusque sum laudans ingenium eius nihil me inuenisse, cum diu quaesissem, cur ita esset. Tum interposito modico silentio: Merito, inquam, tu nihil mirabaris et apud Calliopam te intus tenebas. — Merito, inquit ille, sed modo plane dedisti mihi magnum mirari. — Quidnam hoc est? inquam. — Quod tu, inquit, ista miratus es. — Unde enim solet, inquam, oboriri admiratio aut quae huius uitii nam praeter ordinem nihil mihi fieri uidetur. — Hic ego erectior spe alacriore, quam soleo esse, cum aliquid ab his requiro, quod rem tantam et tam subito heri paene ad ista conuersus adulescentis animus concepisset nulla umquam de his rebus inter nos antea quaestione agitata: Bene, inquam, bene; sed prorsus bene multum sensisti, multum ausus es. hoc, mihi crede, lon
Abbreviated transcription (Latin):
tatis. cum exꝑgefactus aliquando aurẽ
admouissem. ne imber ingrueret. hoc
agebat aqua ista. quod nunc approba¬
uit trigetiꝰ. Nam & ipse in eodem con¬
claui in lecto suo cubans uigilabat no¬
bis nescientib. erant enim tenebrȩ: qͣd
in italia etiam pecuniosis ꝓpe necesse
ẽ. Ergo uͥ uidi scolam nr̃am quanta¬
cunq aderat. nam & alipius & naui¬
gius in urbem ierant. & iam illis ho¬
ris ñ sopitam. &e me cursus ille aquaꝵ
aliquid de se dicere admonebat: quid¬
nam uobis in quam uidet᷑ eẽ cause qͦd
sic alt̾nat hic somis: Non enim quem¬
quam putamus his horis. uł tͣnsitu.
uł re aliqua lauanda. totiens illum me¬
atum int̾pellare. Quid putas inqͥt
licentius. nͥ alicubi folia cuiuscemo¬
di. que autumno ꝑpetuo copioseꝙ de¬
cidunt. angustiis canalis int̾trusa
euinei aliquando ato cedere: uͥ autẽ
unda quȩ urgebat ꝑtransierit. rursũ
colligi atq stiparĩaut aliquid aliud

Expanded text:
tatis cum expergefactus aliquando aurem tatis cum expergefactus aliquando aurem admouissem, ne imber ingrueret, hoc agebat aqua ista, quod nunc. — Approbauit Trygetius. nam et ipse in eodem conclaui lecto suo cubans uigilabat nobis nescientibus — erant enim tenebrae — quod in Italia etiam pecuniosis prope necesse est. Ergo ubi uidi scholam nostram, quantacumque aderat — nam et Alypius et Nauigius in urbem ierant — etiam illis horis non sopitam, et me cursus ille aquarum aliquid de se dicere admonebat: Quidnam nobis, inquam, uidetur esse causae, quod sic alternat hic sonus? non enim quemquam putamus his horis uel transitu uel re aliqua lauanda totiens illum meatum interpellare. — Quid putas, inquit Licentius, nisi alicubi folia cuiuscemodi, quae autumno perpetua copioseque decidunt, angustiis canalis intertrusa uinci aliquando atque cedere, ubi autem unda, quae urgebat, pertransierit, rursum colligi atque stipari aut aliquid aliud
Abbreviated transcription (Latin):
um lucubrationib a me ipso auocari:
quia & illi ꝑ totum diem tantum age¬
bant: ut nimiũ mͥ uideret᷑. si aliquid
etiam noctium in studioꝵ. labore usur¬
parent: de id a me ipsi quoq p̾ceptum
habebant. ut aliquid & preter codices
secum agere. & apud sese habitare. con¬
suefacerent animum: gͦ ut dixi uigila¬
bam: cum ecce aquȩ sonus pone balne¬
as quȩ p̾terfluebat eduxit me in aureᷤ
& animadu̾sus est solito attentius. Mi¬
rum in modum mͥ uidebatur qͦd nc̃
clarius nunc p̾ssuis eadem aqua strepe¬
bat silicib irruens: cepi a me querere
quȩ nam causa eẽt. fateor nichil occur¬
rebat. cum licentius lecto suo importu¬
nos ꝑcusso ligno uixta sorices t̾ruit.
seseq uigilantẽ hoc modo indicauit.
Cui ego anmadu̾tisti inquã licenti.
nam uideo tͥ musam tuam lum̃ ad
lueubrandum accendisse: quomͦ canał
iste inconstant̾ sonet: Iam inquit m
hoc ñ est nouum. Nam desid̾io sereni¬

Expanded text:
um lucubrationibus a mo ipso auocari, um lucubrationibus a mo ipso auocari, quia et illi per totum diem tantum agebant, ut nimium mihi uideretur, si aliquid etiam noctium in studiorum laborem usurparent, et id a me ipsi quoque praeceptum habebant, ut aliquid et praeter codices secum agerent et sese habitare consuefacerent animum — ergo, ut dixi, uigilabam, cum ecce aquae sonus pone balneas, quae praeterfha-bilt, eduxit me in aures et animaduersus est solito adtentius. mirum admodum mihi uidebatur, quod nunc clarius nunc pressius eadem aqua strepebat silicibus inruens. coepi a me quaerere, quaenam causa esset. fateor, nihil occurrebat, cum Licentius lecto suo inportunos percusso iuxta ligno sorices terruit seseque uigilantem hoc modo indicauit. cui ego: Animaduertis, inquam, Licenti — nam uideo tibi Musam tuam lumen ad lucubrandum accendisse — quomodo canalis iste inconstanter sonet ? — Iam, inquit, mihi hoc non est nouum. nam desiderio sereni
Abbreviated transcription (Latin):
cunq uidebant᷑ utilia: ad hibito sane
stilo. quo cuncta exciꝑent᷑. Quod uide¬
bam condiicere ualitudini mee. Cum
enim ñnulla loquendi cura detinerer.
nulla int̾ disputandum ui repebat
immoderata contentio: simul etiam ut
siquid nr̃m luteris mandare placuis¬
set. nec aliter dicendi necessitas nec la¬
bor recordationis eẽt. agebant autẽ. ista
mecum alypius & nauigius frat̾ meus.
&e licentiꝰ repente ad mirabiliter poe¬
ticȩ deditus:. trigetium item nobis mi¬
licia redliderat. qui tanquã ueteranꝰ
adamauit historiam: etiam in libris
non nichil habebamꝰ. S nocte qͣdam
cum euigilassem de more. mecumq ip¬
se tacitus agitarem. quȩ in mentẽ ne¬
scio unde ueniebant: nam id mͥ amore
inueniendi ueri iam in consuetudinẽ
uenerat ita ut aut pͥmam si tales cu¬
re inerant. aut certe ultimam. dimidiã
tñ fere noctis partẽ ꝑuigil quod cũq
cogitarem: nec me patiebar a dolescenti¬

Expanded text:
cumque uidebantur utilia adhibito sane cumque uidebantur utilia adhibito sane stilo, quo cuncta exciperentur, quod uidebam conducere ualetudini meae. cum enim nonnulla loquendi cura detinerer, nulla inter disputandum inrepebat immoderata contentio; simul etiam, ut, si quid nostrum litteris mandare placuisset, nec aliter dicendi necessitas nec labor recordationis esset. agebant autem ista mecum Alypius et Nauigius, frater meus, et Licentius repente admirabiliter poeticae deditus; Trygetium item nobis militia reddiderat, qui tamquam ueteranus adamauit historiam; etiam in libris nonnihil habebamus. Sed nocte quadam, cum euigilassem de more mecumque ipse tacitus agitarem, quae in mentem nescio unde ueniebant — nam id mihi amore inueniendi ueri iam in consuetudinem uerterat, ut aut primam, si tales curae inerant, aut certe ultimam, dimidiam tamen fere noctis partem peruigil quodcumque cogitarem, nec me patiebar adulescenti
Abbreviated transcription (Latin):
causam deseras. falsis uoluptatib
illectus: qua p̾uaricatione nichil tur¬
pius. & ꝑiculosius mueniri potest. As¬
sequeris gͦ ista mͥ crede cum eruditio¬
ni oꝑam dederis: qua purgat᷑ ce exco¬
litur animus. nullom ante idoneus.
cui diuina semina commitant᷑. Qd̾
totum cuiꝰmodi sit. & quẽ flagitet or¬
dinem. quidue studiosis & bonis ratio
ꝓmittat. qualemq uitam nos uiuamꝰ
ocio carpamus: hi te libri satis ut opi¬
nor edocebunt nomine tuo nobis quã
nrͣa elaboratione dulciores: p̾sertim si
te in ipsum ordinem dequo ad te scri¬
bo meliora eligens inserere atq coapta¬
re uolueris. Nam cum stomachi do¬
lor scolam me deserere coegisset. quia ut
scs etiam sine ulla tal necessitate in
philosophiam consurgere moliebar:
statim me contuli ad uillam familia¬
rissimi nr̃i uerecundi. Quid dicam eo
libente: Nosti optime hominis tum in
om̃s. tum uͦ in nos beniuolentiã singu¬
larem. Ibi disserebamus int̾ nos que¬

Expanded text:
causam deseras falsis uoluptatibus causam deseras falsis uoluptatibus inlectus, qua praeuaricatione nihil turpius et periculosius inueniri potest — assequeris ergo ista, mihi crede, cum eruditioni operam dederis, qua purgatur et excolitur animus nullo modo ante idoneus, cui diuina semina committantur. quod totum cuius modi sit et quem flagitet ordinem quidue studiosis et bonis ratio promittat qualemque uitam nos uiuamusotio carpamus, hi te libri satis, ut opinor, edocebunt nomine tuo nobis quam nostra elaboratione dulciores, praesertim si te in ipsum ordinem, de quo ad te scribo, meliora eligens inserere atque coaptare uolueris. Nam cum stomachi dolor scholam me deserere coegisset, qui iam, ut scis, etiam sine ulla tali necessitate in philosophiam confugere moliebar, statim me contuli ad uillam familiarissimi nostri Uerecundi. quid dicam eo libente? nosti optime hominis cum in omnes tum uero in nos beniuolentiam singularem. ibi disserebamus inter nos, quae
Abbreviated transcription (Latin):
centiongeometrȩ uocant: & quamuis
totius ambitus partes innumerabi¬
liter secari queant. nichil tam̃ est pre¬
ter illud unum quo cȩtera pariliter
demetiant᷑. & qͦd om̃ib qͣsi quodam
equalitatis iuire dominetur: hinc uͦ in
quamlibet partẽ si egredi uelis. eoamit¬
tunt᷑ omĩa quo in plurima ꝑgitur: sic¬
animus a se ipso fusus imm̃sitate quad̾a
diu̾beratur. & uera mendicitate conte¬
ritur:cum eum natura sua cogit ubi¬
q unum querere: & multitudo inue¬
nire ñ sinit. S & hȩc quȩ dixi qͣlia suł.
&e que causa exstet erroris animarum:
quoq mͦ &e in unum congruant atq
ꝑfecta sint cuncta. & tam̃ peccata fu¬
gienda sint: assequeris ꝑfecto mi teno¬
bi. Sic enim mͥ notum est ingenium
tuum: & pulchritudinis omĩmode
amator animus. sine libidinis unmo¬
deratione atq sordib. Quod signum
in te futurȩ sapientiȩ ꝑnitiosis cupi¬
ditatib diuino iure p̾scribis: ne tuã

Expanded text:
xsvvoov geometrae uocant, et quamuis xsvvoov geometrae uocant, et quamuis totius ambitus partes innumerabiliter secari queant, nihil tamen est praeter illud unum, quo cetera pariliter dimetiantur et quod omnibus quasi quodam aequalitatis iure dominetur, hinc uero in quamlibet partem si egredi uelis, eo amittuntur omnia, quo in plurima pergitur, sicanimus a se ipse fusus inmensitate quadam diuerberatur et uera mendicitate conteritur, cum eum natura sua cogit ubique unum quaerere et multitudo inuenire non sinit. Sed et haec, quae dixi, qualia sint et quae causa extet erroris animarum quoque modo et in unum congruant atque perfecta sint cuncta et tamen peccata fugienda sint, assequeris profecto, mi Zenobi — sic enim mihi notum est ingenium tuum et pulchritudinis omnimodae amator animus sine libidinis inmoderatione atque sordibus, quod signum in te futurae sapientiae perniciosis cupiditatibus diuino iure praescribit, ne tuam
Abbreviated transcription (Latin):
herere feditatẽ. Cuius erroris maxima
causa ẽ. quod homo sibi ipse ẽ in cognitꝰ:
qui tamen ut se noscat magna opus
habet consuetudine recedendi a sen¬
sib: & animum in se ipsum colligen¬
diatq in seipso retinendi. Quod hi tan¬
tum assequunt᷑. qui plagas qͣsdam
opinionum quas uitȩ cotidianȩ cur¬
sus infligit. aut solitudine inurunt:
aut liberalib medicant disciplinis.
Ita enim sibi animus recdlitus. quȩ sit
pulchritudo uniu̾sitatis intelligit: que
ꝓfecto ab uno cognominata ẽ. Iccircoq
illam uidere ñ licet animȩ quȩ in mul¬
ta ꝓcedit. sectaturq auiditate paupe¬
riem: quam nescit sola segregatione
multitudinis posse uitari. Multitu¬
dinem autẽ non hominũ dico: s omĩ¬
um que sensus attingit. Nec mirere.
quod eo egestatẽ patitur magis: quo ma¬
gis appetit plura complectĩ. Ut enim
in circulo quantum uis amplo. unũ
c̃ medium quo cuncta conu̾gunt. qͦd

Expanded text:
inhaerere foeditatem. 3. Cujus erroris maxima inhaerere foeditatem. 3. Cujus erroris maxima causa est, quod homo sibi ipse est incognitus. Qui tamen ut se noscat, magna opus habet consuetudine recedendi a sensibus , et animum in seipsum colligendi atque in seipso retinendi. Quod ii tantum assequuntur, qui plagas quasdam opinionum, quas vitae quotidianae cursus infligit, aut soliaut liberalibus medicant disciplinis. Ita enim sibi animus redditus, quae sit pulchritudo uniuersitatis, intellegit, quae profecto ab uno cognominata est idcircoque illam uidere non licet animae, quae in multa procedit sectaturque auiditate pauperiem, quam nescit sola segregatione multitudinis posse uitari. multitudinem autem non hominum dico sed omnium, quae sensus attingit. nec mirere, quod eo egestatem patitur magis, quo magis appetit plura conplecti. ut enim in circulo quantumuis amplo unum est medium, quo cuncta conuergunt, quod