comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃m uidi: ᷤ Nonne opus meum
uos estis in dño:  Quo ꝓbato. ostẽ¬
dit sibi licere qͦd ceteris apłis. id
est ut ñ operetur manib suis. s
ex euangłio uiuat. sic̃ dñs consti¬
tuit: qͦd in conseqͣntib aꝑtissime
demonstraiit. Ad hoc enĩ &e fide¬
les mulieres habentes terrenam
substantiã ibant cũ illis. &e ministra¬
bant eis de substantia sua. ut mil¬
lius indigerent hoꝵ. quȩ ad sub¬
stantiã huius uite ꝑtinent: qͦd be¬
atus paulus apls licere quide sibi
demonstrat. sic̃ ce ceteri apli facie¬
bant: s ea potestate se uti noluisse
postea cõmemorat. Hoc quid̃a ñ in¬
telligentes. ñ sororẽ mulierẽ cũ ille
ci ambiguitas. qͦd ce uxor ce mulier
eode uerbo grece dr̃. quãquã ita
hoc posuerit apłs ut falli ñ debu¬
rint: quia neq mulierẽ tantũmͦ
ait. s sororẽ mulierẽ: neq ducen¬
di. s circũducendi. Uerũpt̃n alioᷤ
int̾pretes ñ fefellit ambiguitas
p̃tati st̃. Qͦd quisqͥs putat ñ po¬

Expanded text:
rum uidi? nonne opus meum uos estis in domino? quo probato ostendit sibi licere quod ceteris apostolis, id est. ut non operetur manibus suis, sed ex euangelio uiuat, sicut dominus constituit, quod in consequentibus apertissime demonstrauit; ad hoc enim et fideles mulieres habentes terrenam substantiam ibant cum eis et ministrabant eis de substantia sua, ut nullius indigerent horum, quae ad substantiam uitae huius pertinent. quod beatus Paulus licere quidem sibi demonstrat, sicut et ceteri apostoli faciebant, sed ea potestate se uti noluisse postea commemorat. hoc quidam non intellegentes non \'sororem mulierem\', cum ille ci ambiguitas, quod et uxor et mulier eodem uerbo graece dicitur, quamquam hoc ita posuerit apostolus, ut falli non debuerint, quia neque "mulierem" tantummodo ait, sed \'sororem mulierem\' neque <ducendi\', sed ccil\'cumducendi\'. uerumtamen alios interpretes non fefellit haec ambiguitas rpretati s
Abbreviated transcription (Latin):
tigatione. die ac nocte oꝑantes. ne
quẽ ur̃m grauaremꝰ: ñ quia ñ ha-¬
buerimꝰ potestatẽ. s ut nosmet ip¬
sos formam daremus uobis. qua
nos imitaremini. Nła co cũ apud
uos essemus. hoc uobis p̾cipieba¬

Expanded text:
one die ac nocte operantes, ne quem uestrum grauaremus: non quia non habuerimus potestatem, sed ut nosmet ipsos formam daremus uobis, qua nos imitaremini. nam et cum apud uos essemus, hoc uobis praecipieba
Abbreviated transcription (Latin):
testatẽ habent quã ille habebat. ut
tantũm sp̃italiter operantes man¬
ducent panẽ a corporali labore gra¬
tinitũ: & quẽ ad modũ dicit. p̃cipimꝰ
&e obsecramꝰ in xcp̃o ut cũ silentio
oꝑantes suũ panem manducent:
ñ disputent contͣ manifestissima uer¬
ba apli. quia ce hoc ꝑtinet ad silen¬
tiũ. cũ quo debent oꝑantes mandu¬
care panẽ suũ. Enucleatius autẽ ce
diligentius adhuc ista uerba consi¬
derarẽ ac tractarẽ. insi haberẽ alia
loca epistolarũ eius multa mani¬
festiora: quib collatis & ista liqui¬
dius manifestant᷑. Et si ista ñ eent:
illa sufficerent. Ad corinthios enĩ
scribens de hac eade re. ita dicit.
Non sum liber: ͦᷤ Non sum apłs ᷤ
Non ne opus meũ uos estis in dño:ᷤᷤ

Expanded text:
testatem, quam ille habebat, ut testatem, quam ille habebat, ut tantummodo spiritaliter operantes manducent panem a corporali labore gratuitum, et quemadmodum dicit: praecipimus et obsecramus in Christo, ut cum silentio operantes suum panem manducent, non disputent contra manifestissima uerba apostoli, quia et hoc pertinet ad silentium, cum quo debent operantes manducare panem suum. Enucleatius autem et diligentius adhuc ista uerba considerarem atque tractarem, nisi haberem alia loca epistularum eius multo manifestiora, quibus conlatis et ista liquidius manifestantur et, si ista non essent, illa sufficerent. ad Corinthios enim scribens de hac eadem re ita dicit: non sum linon opus meum vos estis in Domino
Abbreviated transcription (Latin):
liceret postea ñ ꝓ uoluntate hoc
s ꝓ caritate int̃p̃retari. exẽplo suo
docuit qͥd p̃ceperit: Illi enĩ tan¬
quã apło.p̃dicatori euangłii. mili¬
ti xp̃i. plãtatori uineȩ. pastori gre¬
gis. constituerat dñs ut de engło
iuueret: te t̃n ipse stipendiũ sibi
debitũ ñ exegit: ut formã se da¬
ret eis qui exigere indebita cu¬
piebant: sicut ad corinthios di¬
xit. Quis militat suis stipendiis
unquã: ᷤ Quis plantat uineã:
& de fructu eius ñ edit : Quis¬
pascit gregẽ: & de lacte gregis ñ
ꝑcipit: ᷤ Ergo qd sibi debebat᷑
cerentur. qui sibi talia ñ ita ordi¬
nati in eccłia deberi arbitrantur.
Qͥ a est enĩ qͦd ait. neq panẽ gra¬
tis ab aliquo manducauimꝰ: s i¬
labore ce fatigatione die ac nocte
oꝑantes ne quẽ ur̃m grauaremus.
ñ quia ñ habuerimus potestatẽ. s
ut nos formã daremus uobis. qua
nos imuitaremini: S Audiant ergo
quib hec p̃cipit. id ẽ qui ñ hanc po¬

Expanded text:
liceret hoc pro uoluntate, non pro caritate interpretari, exemplo suo docuit quid praeceperit? illi enim tamquam apostolo praedicatori euangelii, militi Christi, plantatori uineae, pastori gregis constituerat dominus, ut de euangelio uiueret; et tamen ipse stipendium sibi debitum non exegit, ut se formam daret eis qui exigere indebita cupiebant. sicut ad Corinthios dicit: quis militat suis stipendiis umquam? quia plantat uineam et de fructu eius non edetpascit gregem, et de lacte gregis non percipit? Ergo quod sibi debebaturcerentur, qui sibi non ita ordinatis in Ecclesia talia deberi arbitrabantur. Quid est enim quod ait: Neque panem gratis ab aliquo manducavimus, labore et faremus: non quia non habuerimus potestatem, sed ut nos formam daremus uobis, qua nos imitaremini? audiant ergo quibus hoc praecepit, id est qui non habent hanc po
Abbreviated transcription (Latin):
USSIoNI TUe sc̃ẽ frater aureli tan¬
to deuotius obtẽperare me oportu
tans in int̾iore tuo. tibiq sollicitu¬
dinẽ paterne ac frat̾ne caritatis in¬
nachis. qui beato apło paulo obedi¬
re negligunt dicenti. qui ñ uult
oꝑari nec manducet. ꝑmittenda
sit ista licentia: uoluntatẽ ac lin¬
guã tuã assumens in opus suũ. im¬
perauit mͥ ex te. ut hinc ad te ali¬
quid serĩberẽ. Adsit itaq mͥ ipse
etiã quo ita pareã: ut ei me parere
ex eius munere. ipsa utilitate fru¬
ctuosi laboris intelligã. Primũ gͦ
uidendũ. qͥd dicant illius ꝓfessio¬
nis homines. qui oꝑari nolunt.
deinde si eos non recte sentire in¬
uenerimꝰ. qͥd ad eoꝵ correptionẽ
oꝑe corporali. in quo ul agricole
uł opifices laborant. p̃cepit apłs
cũ diceret: qui ñ uult operari nec
manducet. ⁊eq enĩ euangłio pos¬
set ẽẽ contrarius: uͥ ait ipse dñs.

Expanded text:
ussioni tuae, sancte frater Aureli, tanto devotius obtemperare me oportuitans in intdinem paternae et fraternae caritatis inostris monachis, qui beato apostolo Paulo oboedire neglegunt dicenti: qui non uult operari, non manducet, permittenda sit ista licentia, uoluntatem ac linguam tuam adsumens in opus suum imperauit mihi ex te, ut hinc ad te aliquid scriberem. adsit itaque ipse etiam mihi, quo ita paream, ex ejus munere ipsa utilitate fructuosi laboris intelligam. 2. Primum ergo videndum quid dicant illius professionis homines qui operari nolunt: deinde, si eos non recte sentire invenerimus, ad eorum correctionem opere corporali, in quo vel agricolae vel opifices laborant, praecepit Apostolus, cum diceret, Qui non vult operari, non manducet. Neque enim Evangelio posset esse contra
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd adiungit. Et ideo inqͥt here¬
ticus baptizandus est & iuuifican¬
dus:ͥne nos uiui mortuis cõmu¬
nicemus.
onne mortui erant qui dicebãt.
manducemus ce bibamus. cras
enĩ moriem: ͤᷤ Non credebant re¬
surrectionẽ mortuoꝵ.Qui ergo
istors colloquiis malis corrũpe¬
bant᷑ & eos sequebant᷑: ñ ne pa¬
rit᷑ cũ eis in foueã cadebant. ᷤ¬
Et in eis tñ erant istz quib scri¬
bebat apłs iã baptrratis: nec tñ
ido si corrigerentur. denuo bap
tirarent᷑. Nonne idem apłs ait :
sapere scđ̾m carnẽ mors est :
St utiq scdm carnẽ sapiebant
auari. fraudatores. raptores: inter
quos gemebat ipse eyprianus.
Qd ergo illi in unitate uiuenti
oberant mortui: ᷤ Aut qͥs dicat
baptismũ axcp̃i qͦd tales haberent
uł darent: eors iniquitatib fuis¬
se molatum.ᷤͤ¬

Expanded text:
quod adiungit: et ideo, inquit, haerequod adiungit: et ideo, inquit, haereticus baptizans est et uiuificandus, ne nos uiui mortuis communicemus. onne mortui erant qui dicebant: manducemus et bibamus, cras enim morimur? — non credebant resurrectionem mortuorum —: qui ergo istorum conloquiis malis corrumpebantur et eos sequebantur, nonne pariter cum eis in foueam cadebant? et in eis tamen erant isti quibus scribebat apostolus iam baptizatis, nec tamen . ideo si corrigetizarentur. Nonne idem apostolus ait, Sapere secundum carnem mors est ? Et utique secundum carnem sapiebant avari, fraudatores, raptores, inter quos gemebat ipse Cyprianus. Quid ergo illi in unitate viventi oberant mortui? Aut quis dicat baptismum Christi quod tales haberent vel darent, eorum iniquitatibus fuisse violatum
Abbreviated transcription (Latin):
nati sunt: grãm baptismi saluta¬
ris ministrare ñ possunt. Et ido
censeo eos qui de insidiis hereti¬
coꝵ confugiunt ad eccliam. bap¬
tizandos ẽẽ a nobis: qui amici ap¬
pellati sumꝰ de eiꝰ dignatione. Resp̃¬
ui respondet᷑. xp̃i adũsarios
mus. & alia que ibi dicunt᷑. in fi¬
ne dicturus est. ñ noui uos: rece¬
dite a me om̃s qui oꝑamini mni¬
quitatẽ. Que tota palea si usq
ad ultimũ in malitia ꝑseuerabit.
siue aliqͥd eius ante uentilatio¬
nẽ foras uolet. siue intus ẽẽ in¬
deat᷑. igni destinata ẽ. Si gͦ ꝓpt̾ea
baptrzandi sunt ad eccl̃iam ueni¬
entes heretici.ut ab amicis dei
baptrzent᷑: nũqͥd illi auari. rap¬
tores. homicidȩ. annei dĩ st̃. aut
quos baptizauerint denuo bap¬
tizandi sunt. id¬
elix a bagai dixcit. Sic̃ cecus
cecũ ducens simul in foueã
cadunt. ita hereticus hereticum
baptrzans. simul in mortẽ cadũt.
Hoc uerũ ẽ. S ñ ꝓpt̾ea uerũ est.

Expanded text:
nati sunt gratiam baptismi salutanati sunt gratiam baptismi salutaris ministrare non possunt. et ideo censeo eos qui de insidiis haereticorum confugiunt ad ecclesiam baptizandos esse n nobis qui amici appellati sumus dei de eius dignatione. Cui respondetur Christi aduersarios e ibi dicuntur in fine dicturus est: non noui uos; recedite a me omnes qui operamini iniquitatem. quae tota palea si usque ad ultimum in malitia perseuerabit, siue aliquid eius ante uentilationem foras uolet siue intus esse uideatur, igni destinata est. si ergo propterea baptizandi sunt ad ecclesiam uenientes haeretici, ut ab amicis dei baptizentur, numquid illi auari, raptores, homicidae amici dei sunt aut quos baptizauerint denuo baptizandi sunt? Felix a Bagai dixit: Sicut caecus caecum ducens simul in foueam cadunt, ita haereticus haereticum. baptizans simul in mortem cadunt. Hoc uerum est, sed non propterea uerum est
Abbreviated transcription (Latin):
baptismo baptirati. ad eccłiam
uenientes ñ baptirent᷑. Si enĩ
nulla ẽ apud peccatores remis¬
sio peccator: nec intus peccato¬
res peccata dimittunt: & t̃n ab
eis baptrrati ñ rebaptirant᷑
onnulus a girba dixcit. Ecclie
catholicȩ nr̃e matris ueritas.
semꝑ apud nos fr̃s mansit ce
manet: uł maxcime in baptismi
trintate. dño nr̃o dicente. Ite¬
baptizate gentes: in nomine pa¬
manifeste sciamus hereticos ñ
habere nͨ patrẽ nͨ filiũ nec sp̃m
scm: debent uenientes ad eccłiã
matrẽ nrãm uͭ renasci. &e bapti¬
xari:ut cancer qͦd habebant ad
dãnationis. irȩ. terroris eocitium
sacramento dũtaxat om̃s habe¬
re. qui baptismo uerbis euan¬
glicis consecrato baptizant᷑ in
corde autẽ & in uita nec illos
habere. qui intus ꝑdite &s exe¬
crabilit̾ uiuunt.
ecundinus a chezas dixit.
Cũ dñs noster xp̃c dicat. qui me
płs eos qui ab eccl̃ia exeunt an¬
tichristos dicat: indubitant̃ ho¬
stes xp̃i quiq antichristi nomi¬

Expanded text:
baptizati ad ecclesiam uenientes non baptizentur. si enim nulla est aput peccatores remissie peccatorum, nec intus peccatores peccata dimittunt et tamen ab eis baptizati non rebaptizantur. Monnulus a Girba dixit: Ecclesiae catholicae matris nostrae ueritas semper aput nos, fratres; mansit et manet uel maxime in baptismi trinitate dobaptizate Gentes in nomine Pamanifeste sciamus haereticos non habere nec patrem nec filium nec spiritum sanctum, debent uenientes ad ecclesiam matrem nostram uere renasci et baptizari, ut cancer quod habebant et damnationis ira et erroris offectura sacramento dumtaxat omnes habere, qui baptismo uerbis ; 1 \' euangelicis consecrato baptizantur, in corde autem et in uita nec illos habere qui intus perdite et execrabiliter uiuunt. Secundinus a Cexas dixit: cum dominus noster Christus dicat: qui meces apostolus eos qui ab ecclesia exeunt antichristos dicat, indubitanter hostes Christi quique antichristi nomi
Abbreviated transcription (Latin):
diat ab eo quã multi etiã intus
scdm oꝑa mala carnis inuunt. qͦ
cũ heresib dãnat apl̃s: ettñ bap¬
tirant &e baptirant᷑. Cur ergo so¬
li heretici dicunt᷑ baptismum ha¬
bere ñ posse: quẽ habent socii
damnationis ipsoꝵ:
aNuarius a lambesse dixcit.Se¬
cundũ scripturarũ scarũ aucto¬
ritatẽ decerno hereticos om̃s bap¬
tirandos. & sic in eccliam sc̃am

Expanded text:
diat ab eo, quam multi etiam intus diat ab eo, quam multi etiam intus secundum opera mala carnis uiuunt, quae cum haeresibus damnat apostolus, et tamen baptizant et baptizantur. cur ergo soli haeretici dicuntur baptismum habere non posse, quem habent socii damnationis ipsorum? Ianuarius a Lambese dixit: Secundum scripturarum sanctarum auctoritatem decerno haereticos omnes baptixandos et sic i
Abbreviated transcription (Latin):
unũ baptisma. qui eccliam ñ ha¬
bent unã. sic̃ fieri potest. in ip
auariciam: & tñ habeant unum
baptisma. Sic enĩ dictũ ẽ. unũ cor¬
pus. id ẽ ecclia: sicut unus sp̃s. &
unũ baptisma. Iam cet̾a quȩ dixit:
nr̃e potius assertioni suffragan¬
t᷑. Posint enĩ ex euangłio testimo¬
mũ. Qͦ d natũ ẽ de carne caro ẽ:
& qͦd natũ ẽ de sp̃u sp̃s ẽ. qͥa d̃s¬
sp̃s est. & ex dõ natus est. Et in¬
tulit. Ergo om̃s heretici & scisma¬
tici om̃a quecũq faciunt carna
dicit apl̃s: ubi & hereses cõmemo¬
rauit: iste executus ẽ. qm̃ quicñq
hec faciunt. regnũ dei ñ heredi
tabunt. Deinde adiecit & dixeit.
Condenat itaq apłs cũ om̃ib ma¬
lis &e qui diuisionẽ faciunt: hoc
ẽ scismaticos & hereticos. Bene qͦd
enumerans oꝑa carnis int̾ quȩ &
hereses st̃: iuenit & dixit simul
om̃a dãnantem apłm. In terroget
ergo ipsum scm̃ cyprianũ: &e au¬

Expanded text:
unum. baptisma qui ecclesiam non haunum. baptisma qui ecclesiam non habent unam, sicut fieri potest in ipsaauaritiam et tamen habeant unum baptisma. sic enim dictum est unum corpus id est ecclesia, sicut unus spiritus et unum baptisma. iam cetera quae dixit nostrae potius adsertioni suffragantur, posuit enim ex euangelio testimonium: quod natum est de carne caro est et quod natum est de sps est et ex deo natus est, et intulit: ergo omnes haeretici et sehismatici omnia quaecumque faciunt carnaldicit apostolus, ubi et haereses commemorauit, iste exsecutus est: quoniam quicumque haec faciunt regnum dei non heredi tabu ni. deinde adiecit et dixit: condemnat itaque apostolus cum omnibus malis et qui diu-isionem faciunt, hoc est schismaticos et haereticos. bene quod enumerans opera carnis, inter quae et haereses sunt, inuenit et dixit simul omnia damnantem apostolum. interroget ergo ipse sanctum Cyprianum et au
Abbreviated transcription (Latin):
ud autẽ om̃is qui nascit᷑ ex aqua
& sp̃u intrabit in regnũ celoꝵ:
qͦd utiq falsum ẽ. Nam os sy mon
ille magus natus erat ex aqua
nũ celoꝵ. Sic fieri potest: ut
etiã hereticis contingat. Aut
si ñ nascit᷑ ex sp̃u. nͥ qui u̾aci con¬
uersione mutat᷑: om̃s qui scło
uerbis &e ñ factis remntiant.
ñ utiq de sp̃u s ex aqua sola naᷤᷤ¬
cunt᷑: qui tñ & intus teste cypͥ¬
ano sunt. Necesse est enĩ. ut u¬
nũ de duob concedatur: aut illi
qui fallacit̾ scło renuntiant. naᷤ¬
ñ ad salutẽ. atq ita possunt oe
heretici: aut si illud qͦd scriptũ
ẽ. sc̃s enĩ sp̃s discipline effugiet
fictũ. etiã ad hoc ualet. ut falla¬
cit̾ scł̃o renuntiantes ñ nascantur
de sp̃u: potest quis baptirari aqͣ.
& ñ nasci de sp̃u. Et frustra neme¬
sianus ait. neq sp̃s sine aqua oꝑa¬
ri potest: nec aqua sine sp̃u. Iam
uͦ & alibi sepe dictũ est. quomͦ fie-¬
ri possit ut habeant cõmuniter

Expanded text:
autem \'omnis qui nascitur ex aqua et spiritu intrabit in regnum caelorum\', quod utique falsum est. nam et Simon ille magus natus erat ex aqua num caelorum; sic fieri potest ut etiam haereticis contingat. aut si non nasci tur ex spiritu nisi qui ueraci conuersione mutatur, omnes qui saeculo uerbis et non factis renuntiantnon utique de Spiritu, sed ex aqua sola nascuntur: qui tamen et intus teste Cypriano sunt. Necesse est enim ut unum de duobus concedatur: aut illi qui fallaciter saeculo renuntiant, nasnon ad salutem, adque ita possunt et haeretici, aut si illud, quod scriptum est: sanctus enim spiritus disciplinae effugiet fictum, etiam ad hoc ualet, ut fallaciter saeculo renuntiantes non nascantur de spiritu, potest quis baptizari aqua et non nasci de spiritu et frustra Nemesianus ait: neque spiritus sine aqua operari potest nec aqua sine spiritu. iam uero et alibi saepe dictum est, quomodo fieri possit, ut habeant communiter
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdotii. Sic & in epła quã scrip¬
sit ad magnũ. cũ de baptismo tin¬
ctors ce ꝑfusoꝵ quereret᷑ utrum
aliqͥd int̾eẽt: qua in parte inqͥt
nemini uerecundia &e modestia
nr̃a p̃iudicat: quo minus unusqͥs¬
q qͦd putauerit sentiat: & qͦd sen¬
serit faciat. Quib eius sermonib
satis apparet. illo tẽpore ab eis
ista ẽẽ tractata. quo ñdũ declara¬
ta sine ambagine hauriebant᷑: s
adhuc clausa magno molimine
querebant᷑. Nos ergo. iã de baptis¬
mi simplicitate ubiq cognoscen¬
da. consuetudinẽ uniũsȩ eccl̃iȩ eti¬
am conciliis umũsalib roboratã
tenentes. accepta quoq ex uerbi ᷤ
cypriam maiore fidutia. ꝑ quȩ
mͥ etiã tẽ liceret saluo ire com¬
munionis diuersa sentire: unita¬
te qͥdem p̾lata atq laudata qua¬
łe beatus cyprianus & eius col¬
lege quicũq cũ eo conciliũ illud
fecerunt. cũ diu̾sa sentientib te¬
nuer̃t. hereticoꝵ & scismaticoꝵ

Expanded text:
sacerdotii. sic et in epistula quam scripsacerdotii. sic et in epistula quam scripsit ad Magnum, cum de baptismo tinctorum et perfusorum quaereretur utrum aliquid interesset: qua in parte, inquit, nemini uerecundia et modestia nostra praeiudicat quominus unusquisque quod putauerit sentiat et quod senserit faciat. quibus eius sermonibus satis apparet illo tempore ab eis ista esse tractata, quo nondum declarata sine ambagine hauriebantur, sed adhuc clausa magno molimine quaerebantur. nos ergo iam de baptismi simplicitate ubique agnoscenda consuetudinem uniuersae ecclesiae etiam conciliis uniuersalibus roboratam tenentes, accepta quoque ex uerbis Cypriani maiore fiducia, per quae mihi etiam tunc liceret saluo iure communionis dinersa sentire, unitate quidem praelata adque laudata, qualem beatus Cyprianus et eius collegae, quicum eo concilium illud fecerunt, cum diuersa sentientibus tenuerunt, haereticorum et schismaticorum
Abbreviated transcription (Latin):
tes. Qd eũ ñ ꝓpt̃ea dixcisse. ut cogi¬
tationes tacitas collegarũ tam᷑¬
qͣm de abdito erutas tali securi¬
tate captaret: s qͦd reuera pacẽ
unitatemq diligeret. ex aliis si¬
milib uidere facillimũ ẽ: uͥ ad
singłos scribit. sic̃ ad ipsũ iuba¬
ianũ. hec tͥ inqͥt breuissime ꝓ
nr̃a mediocritate rescripsimus
frater carissime. nemini p̾scriben¬
tes aut p̃iudicantes: quo minus
unusquisq ep̃or qͦd putat faci¬
at: habens arbitrii sui liberã po¬
testatẽ. Et ne quisquã si hac eadẽ
libera potestate diuersa sentiret.
pellendus a ceteroꝵ consortio in¬
deret᷑ sequit᷑ & dicit. Nos qͣntũ
in nobis est. ꝓꝓter hereticos cũ col-¬
legis o coep̾is nr̃is ñ contendimꝰ:
cum quib diuinã concordiã ce do¬
minicã pacẽ tenemus. Et paulo
post. Seruatur inqͥt a nobis pati¬
enter & leuit̾ caritas animi. colle¬
gii honor: uiculũ fidi: concordia

Expanded text:
tes. quod eum non propterea dixisse, ut cogites. quod eum non propterea dixisse, ut cogitationes tacitas collegarum tamquam de abdito erutas tali securitate captaret, sed quod reuera pacem unitatemque diligeret, ex aliis similibus uidere facillimum est, ubi ad singulos scribit, sicut ad ipsum Iubaianum: haec tibi, inquit, breuissinostra mediocritate scripsimus, frater charissime, nemini praescribentes, aut praejudicantes, quominus unusquisque episcoporum quod putat, faciat, habens arbitrii sui liberam potestatem. et ne quisquam, si hac eadem libera potestate diuersa sentiret, pellendus a ceterorum consortio uideretur, sequitur et dicit: nos, quantum in nobis est, propter haereticos cum collegis et coepiscopis nostris non contendimus, cum quibus diuinam concordiam et dominicam pacem tenemus. et paulo post: seruatur, inquit, a nobis patienter et leniter caritas animi, collegii honor, uinculum fidei, concordia
Abbreviated transcription (Latin):
habeat om̃is ep̃s ꝓ licentia liber¬
tatis & potestatis suȩ arbitriũ
ꝓpriũ: tamq iudicari ab alio ñ
possit. quã nͨ ipse potest alterũ
iudicare: sed expectemus uniũ
& p̃ponendi nos in eccłiȩ sue gu¬
bernatione: & de actu nr̃o iudi-¬
candi. Ia satis qͣntum arbitror
ñ solũ ad epłam quã iubaiano
scripsit. s etiã ad ilła quã ad qͥn-¬
tũ dedit. & ad illa quã cũ quib¬
dã collegis ad quosda collegas.
& ad illam quã ad põpeium. qͣn¬
tũ potuimus ꝓ uniũsitate catho¬
licȩ consensionis atq concilii. in
cuiꝰ unitate isti tanquã pia mẽ-¬
bra manserunt:. libris suꝑiorib
disputauimꝰ. Quaꝓpter iam opor¬
tunũ uidet᷑. qͥd etiam ceteri sin¬
gillatĩ censuerint considerare: ea
libertate quã nobis etiã ip̃se ñ
abrogainit dicens:neminẽ udi-¬
cantes. aut a nre cõmunionis ali¬
quẽ si diuersum senserit amouen¬

Expanded text:
habeat omnis episcopus pro licentia liberhabeat omnis episcopus pro licentia libertatis et potestatis suae arbitrium proprium tamque iudicari ab alio non possit, quam nec ipse possit alterum iudicare. sed expectemus uniueret praeponendi nos in ecclesiae suae gubernatione et de actu nostro iudicandi. Iam satis, quantum arbitror, non solum ad epistulam quam Iubaiano scripsit, sed etiam ad illam quam ad Quintum dedit et ad illam quam cum quibusdam collegis ad quosdam collegas et ad illam quam ad Pompeium, quantum potuimus, pro uniuersitate catholicae consensionis adque concilii, in cuius unitate isti tamquam pia membra manserunt, libris superioribus disputauimus. quapropter iam opportunum uidetur quid etiam ceteri singillatim censuerint considerare ea libertate, quam nobis etiam ipse non abrogauit dicens: neminem iudicantes aut a iure communionis aliquem si diuersum senserit amouen
Abbreviated transcription (Latin):
tũ legendo atterunt᷑ ut acuant᷑:
quã parũ intelligendo conqͥrum¬
tur ut redarguantur. Primũ gͦ
ipsius cypriani consultationem
qua indicat᷑ anima pacifica. &
ex undans ubere caritatis. un¬
de conciliũ ipsũ incipit: iterũ
considerand̾ã cõmemoremus. Au¬
distis inqͥt college dilectissimi.
qͥd mͥ iubaianus coep̃s nr̃ scrip¬
serit: consulens mediocritatẽ
nram de illicito & ꝓphano he-¬
reticoꝵ baptismo. quidq ei re-¬
scripserĩ. censens scilicet qͦd se¬
mel atq iterũ & sepe censuiꝰ:
hereticos ad eccłiam uenientes.
eccłiȩ baptisio baptizari. & scĩ¬
ficari oportere. Item lecte st̃ uo¬
bis & aliȩ iubaiam litterrȩ. qui¬
b ꝓ sua sincera &e religiosa de¬
ut de hac ipsa re singuli qͥd sen¬
tiamus ꝓferamus: neminẽ iudi¬
cantes: aut a iure cõmumonis a¬
liquẽ si diuersum senserit amo
rannico terrore ad obsequendi ne¬
cessitatẽ collegas suos adigit. qñ

Expanded text:
tum legendo atteruntur ut acuantur, tum legendo atteruntur ut acuantur, quam parum intellegendo conqueruntur ut redarguantur. Primum ergo ipsius Cypriani consultatiqua indicatur anima pacifica et exundans ubere charitatis, unde consilium ipsum incipit, iterum considerandam commemoremus. Audistis, inquit, collegae dilectissimi, quid mihi Iubaianus coepiscopus noster scripserit consulens mediocritatem nostram de inlicito et profano haereticorum baptismo quidque ego ei rescripserim, censens scilicet quod semel adque iterum et saepe censuimus haereticos ad ecclesiam uenientes ecclesiae baptismo baptizari et sanctificari oportere. item lectae sunt uobis et aliae Iubaiani litterae quibus pro sua sincera et religiosa deut de hac ipsa re singuli quid sentiamus proferamus neminem iudicantes aut a iure communicationis aliquem si diuersum senserit amourannico terrore ad obsequendi necessitatem collegas suos adigit, quando
Abbreviated transcription (Latin):
cuius iniquitate minint᷑. Quȩ
cũ ita sint: qͥd huic ꝑspieue u̾ita¬
tati officit. qͦd multi coep̃i eypͥa¬
no in ilła sententiã consenserũt.
suasq midem conuemientes ꝓpͥ¬
as ꝓtulerunt: nisi ut magis ma¬
gisq illius uiri erga imutatem
xp̃i caritas innotescat: ͦᷤ Si enu
solus ista sentiens nullo consen¬
tiente remaneret: uideret᷑ ꝓpt̃ea
refriguisse ab scelere scismatis:
qͥa socios ñ muemebat erroris.
Tam multis autẽ sibi consentien¬
tib. qͦd cũ ceteris diũsa sentienti¬
b in unitate ꝑmansit: catholicȩ
umiũsitatis scĩssimum uinculũ
ñ timore solitudinis s pacis amo¬
re seruaint. Quappter posset qui¬
dem iam uideri suꝑfluũ. cetero¬
rũ etiã illius concilii ep̃oꝵ sin¬
gulas retͣctare sententias. S q̃m
corde tardiores ñ putant ẽẽ respõ¬
sũ. si alicui loco cuiꝰq sermonis
ñ ibi s alibi respondeat᷑. qͦd illuc
etiã possit adhiberi:. melius mul.¬

Expanded text:
cuius iniquitate minuitur. Quae cuius iniquitate minuitur. Quae cum ita sint, quid huic iam perspicuae ueritati\\ officit, quod multi coepiscopi Cypriano in illam sententiam consenserunt suasque in idem conuenientes proprias protulerunt, nisi ut magis magisque illius uiri erga unitatem Christi caritas innotescat? si enim solus ista sentiens nullo consentiente remaneret, uideretur propterea refriguisse ab scelere schismatis, quia socios non inueniebat erroris. tam multis autem sibi consentientibus quod cum ceteris diuersa sentientibus in unitate permansit, catholicae uniuersitatis sanctissimum uinculum non timore solitudinis, sed pacis amore seruauit. quapropter posset quidem iam uideri superfluum ceterorum etiam illius concilii episcoporum singulas retractare sententias. sed quoniam corde tardiores non putant esse responsum, si alicui loco cuiusque sermonis non ibi sed alibi respondeatur quod illuc etiam possit adhiberi, melius mul
Abbreviated transcription (Latin):
Ille autẽ eui tradit potest salu¬
brit̾ accipere. si ipse ñ separatꝰ
accipiat. sicut plerisq accidit.
ut catholico animo & corde ab
unitate pacis ñ alienato. aliqua
necessitate mortis urgentis in
aliquẽ hereticũ irruerent: de ab
eo xp̃i baptismũ sine illius ꝑuer¬
sitate ꝑciꝑent. Et siue defuncti
siue liberati nequaqͣm apud eos¬
remanerent: ad quos numquã
corde tͣnsierant. Si autẽ etiã ipse
separatus acceperit: tanto ꝑni¬
ciosius accipit: qͣntomagis bonũ
ẽ qͦd ñ bene accipit. Et tantoma¬
gis ualet ad exitiũ separato: qͣn¬
tomagis posset ad salutẽ ualere
coniuncto. Et ideo si ab illa ꝑuer¬
sitate correctus. & a separatione
conũsus. uenerit ad catholicã pa¬
cẽ. sub eodẽ baptismate qͦd acce¬
perat eius peccata dimittent᷑ ꝓp¬
ter uinculum caritatis: sub quo
baptismate peccata eius teneban¬
tur ꝓpt̾ sacrilegiũ diuisionis:. qͥa
illud or in homine iusto & in ho¬

Expanded text:
ille autem, cui tradit, potest saluille autem, cui tradit, potest salubriter accipere, si ipse non separatus accipiat, sicut plerisque accidit, ut catholico animo et corde ab unitate pacis non alienato aliqua necessitate mortis urgentis in aliquem haereticum inruerent et ab eo Christi baptismum sine illius peruersitate perciperent et siue defuncti siue liberati nequaqremanerent ad quos numquam corde transierant. si autem etiam ipse separatus accipiat, tanto perniciosius accipit, quanto magis bonum est quod non bene accipit, et tanto magis ualet ad exitium separato, quanto magis posset ad salutem ualere coniuncto. et ideo, si ab illa peruersitate correctus et a separatione conuersus uenerit ad catholicam pacem, sub eodem baptismate quod acceperat eius peccata dimittentur propter uinculum caritatis, sub quo baptismate peccata eius tenebantur propter sacrilegium diuisionis, quia illud et in homine iusto et in ho
Abbreviated transcription (Latin):
tur. o bonũ fidełe cui traditur:
tradentis malicia superatur. Et
cũ illi ueracit᷑ ad dm̃ conũso pec¬
cata dimittuntur: ab eis dimit¬
tunt᷑. quib ipsa ueraci conũsio¬
ne coniungitur. Idem qͥppe sp̃s
sc̃s ea dimittit. qui datus est om¬
nib scĩs. siue caritate coherenti¬
b:siue se nolierint corporaliter.
siue ñ nouerint. Similiter cũ ali¬
cuiꝰ tenent᷑ peccata: ab eis utiq
tenent᷑. a quib se ille cui tenen¬
t᷑. unte dissim ilitudine & praui
cordis au̾sione disiungit: siue il¬
lũ corporalit̾ nouerint. siue ñ no¬
uerint. Quappter om̃s mali sp̃i¬
talit̃ a bonis seiuncti st̃:si autẽ
etiã corporaliter aꝑta dissensiõe
separentur: peiores fiunt. S ut
dictũ ẽ. nichil int̾est ad baptismi
scĩtatẽ: qͣnto qͥsq peior id habe¬
at: &e qͣnto peiori tradat. Potest
tamen tͣdere separatus. sic̃ potest
habere separatus: s quã ꝑnitio¬
se habere: tam ꝑniciose tradere.

Expanded text:
tur et bonum fidelem cui traditur tur et bonum fidelem cui traditur tradentis malitia superatur. et cum illi ueraciter ad deum conuerso peccata dimittuntur, ab eis dimittuntur quibus ipsa ueraci conuersione coniungitur. idem quippe spiritus sanctus ea dimittit, qui datus est omnibus sanctis sibi caritate cohaerentibus, siue se nouerint corporaliter siue non nouerint. similiter cum alicuius tenentur peccata, ab eis utique tenentur, a quibus se ille cui tenentur uitae dissimilitudine et praui cordis auersione disiungit, siue illum corporaliter nouerint siue non nouerint. Quapropter omnes mali spiritaliter a bonis seiuncti sunt, si autem etiam corporaliter aperta dissensione separentur, peiores fiunt. sed, ut dictum est, nihil interest ad baptismi sanctitatem, quanto quisque peior id habeat et quanto peiori tradat. potest tamen tradere separatus, sicut potest habere separatus, sed quam perniciose habere tam perniciose tradere.
Abbreviated transcription (Latin):
raptores. feneratores.inuidi. mali¬
uoli. & cetera huiꝰmodi:. illa autẽ
colũba. unica. pudica. & casta spon¬
sa. sine macła & ruga. ortus conclu¬
sus. fons signatꝰ. paradisus cũ fru¬
ctu pomoꝵ. & cetera que de illa
similit̾ dicta sunt. qͦd ñ intelligi¬
t᷑ nͥ in bonis & scĩs & iustis. id
est ñ tantũ scdm̃ oꝑationes mu¬
nerũ dei bomis malisq cõmuneᷤᷤ.
s etiã scd̃m intimã ce suꝑeminen¬
tẽ caritatẽ. sp̃m sc̃m habentib qͥ-
b dñs dicit. sicu dumiseritis pec¬
cata dimitrent᷑ ei. & sicui tenueri¬
tis tenebunt᷑: ac ꝑ hoc nichil ido¬
neũ dici. cur ñ possit malus etiã
tradere baptismũ qui potest ha¬
bere: & sicut ꝑniciose habet. ita
etiã ꝑniciose tradere: ñ qͥa tale
aliqͥd tradit. nec qͥa talis tradit:
s qͥa tali tradit. N̾a cũ malus
tradit bono. id est in unitatis
uincło ueraci conũsione mutato:
int̾ bonũ sacramentũ qͦd tradi¬

Expanded text:
raptores faeneratores inuidi maliraptores faeneratores inuidi maliuoli et cetera huiusmodi, illa autem columba unica pudica et casta, sponsa sine macula et ruga, hortus conclusus, fons signatus, paradisus cum fructu pomorum et cetera quae de illa similiter dicta sunt, quod non intellegitur nisi in bonis et sanctis et iustis, id est non tantum secundum operationes munerum dei bonis malisque communes, sed etiam secundum intimam et supereminentem caritatem spiritum sanctum habentritis peccata dimittentur ei et si cui tenueritis tenebuntur. Ac per hoc nihil idoneum dicitur, cur non possit malus etiam tradere baptismum, qui potest habere, et sicut perniciose habet ita etiam perniciose tradere, non quia tale aliquid tradit nec quia talis tradit, sed quia tali tradit. nam cum malus tradit bono, id est in unitatis uinculo ueraci conuersione mutato, inter bonum sacramentum quod tradi
Abbreviated transcription (Latin):
mi &e bonos & malos posse ha¬
bere: posse dare: posse accipere.
Et bonos quidem utiliter ac sa¬
lubrit̾: malos autẽ ꝑniciose atq
penalit᷑: cũ illud tñ in utrisq sit
equalit̾ integrũ: atq nichil int̾¬
ẽẽ ad eiꝰ equale̾ in om̃ib integritã¬
tẽ. qͣnto peior id habeat int̾ ma¬
los: sic̃ nichil interest qͣnto meli¬
or id habeat int̾ bonos. Ac ꝑ hoc
nichil etiã int̾est. qͣnto peior ia tͦ¬
dat: sic ut nichil int̾est qͣnto me¬
lior. Atq ita nichil int̾est qͣnto
peior id accipiat: sic̃ nichil inter¬
est qͣnto melior. Illud enĩ ꝑ se ip¬
sũ & in eis qui ñ equalit̾ iniqui¬
baptismũ. & tradere & accipere
malos. nequaquã in melius com¬
mutatos: ce de scripturis canoni¬
cis. & de ipsius cypriam litteris
satis ut arbitror demonstrauimꝰ.
Quos ñ ꝑtinere ad scãm eccliam
dĩ. quãuis intus ẽẽ uideant᷑. ex hoc
aꝑtissime apparet: qͥa isti st̃ auari.

Expanded text:
mi et bonos et malos posse hami et bonos et malos posse habere, posse dare, posse accipere; et bonos quidem utiliter ac salubriter, malos autem perniciose atque poenaliter: cum illud tamen in utrisque sit aequaliter integrum, atque nihil interesse ad eius aequalem in omnibus integritatem, quanto peior id habeat inter malos, sicut nihil interest, quanto melior id habeat inter bonos. ac per hoc nihil etiam interest, quanto peior id tradat, sicut nihil interest, quanto melior; atque ita nihil interest, quanto peior id accipiat, sicut nihil interest, quanto melior. illud enim per se ipsum et in eis qui non aequaliter iuBaptismum, et tradere, et accipere malos nequaquam in melius commutatos, et de Scripturis canonicis, et de ipsius Cypriani litteris, satis, ut arbitror, demonstravimus: quos non pertinere ad sanctam Ecclesiam dei, quamuis intus esse uideantur, ex hoc apertissime apparet, quia isti sunt auari
Abbreviated transcription (Latin):
ñ debeat. Non solũ autẽ istors
ariditas illius iriditati conferen¬
da ñ ẽ: s nec aliors fructus illius
ubertati adequandus ẽ. Gentes enĩ
iudaizare nemo nunc cogit: nec ido̾
tñ quisquã nũc in eccłia qͣntũlibet
ꝓfecerit. petri apl̃atui conferenduᷤ
est. Quappt̃ redilens debitã reue¬
rentiã. dignũq honorẽ qͣntũ ua-¬
leo ꝑsoluens. pacifico ep̃o & głio¬
so martyri cypriano:audeo tñ di¬
cere aliter eũ sensisse de scismati¬
cis uł hereticis baptizandis. quã
postea u̾itas ꝓdidit. ñ ex mea s
ex uniũsȩ eccłie sententia. plenarii
concilii auctoritate roborata ati
firmata:. sic̃ uenerans ꝓ sui meri
iuidaizare cogerent᷑: etiã hoc enĩ
dico ñ ex mea s ex apł̃i pauli sa¬
lutari doctrina. ꝑ uniuersam ec¬
cłiam retenta atq seruata. Dis¬
putans gͦ de sententia cypriam.
multũ infra merita positus ey¬
priani: dico sacramentũ baptis¬

Expanded text:
non debebat. Non solum autem istorum non debebat. Non solum autem istorum ariditas illius viriditati conferenda non est, sed nec aliorum fructus illins ubertati adaequandus est. Gentes enim nemo judaizare nemo nunc cogit, nec ideo tamen quisquam nunc in Ecclesia quantumlibet profecerit Petri apostolatui conferendus est. Quapropter reddens debitam reverentiam dignumque honorem, quantum valeo, persolvens pacifico episcopo et glorioso martyri Cypriano, audeo tamen dicere aliter eum sensisse de schismaticis vel haereticis baptizandis, quam postea veritas prodidit: non ex mea, sed ex universae Ecclesiae sententia, plenarii concilii auctoritate roborata atque firmata; sicut venerans pro sui meritjudaizare cogeret; etiam hoc enim dico, non ex mea, sed ex apostoli Pauli salutari doctrina, per universam Ecclesiam retenta atque servata. Disputans ergo enim de sententia Cypriani, multum infra merita positus Cypriani, dico sacramentum baptis
Abbreviated transcription (Latin):
repetit: nichil eiꝰ adiuuat sterili¬
tatẽ qͦd ñ fecundat᷑ suo: s fructu
onerat᷑ alieno. fieri autẽ potest. ut
aliqͥs iugeat in radice caritatis: &
in quo cyprianꝰ aliter sapuit re-¬
ctissime sapiat: ettũ in eypriano
quã in isto plura fecunda sint: &¬
in isto quã in cypriano plura pur¬
ganda sint. Non solũ itaq maloᷤ
catholicos nullomͦ cõparamus. s
nͨ bonos facile coequamꝰ beato cy¬
priano:quẽ inter raros. & paucos
excellentissimȩ gr̃e uiros numerat
pia mater eccł̃ia: quãuis isti & apud
hereticos cognosant baptismum
xp̃i. illi autẽ alit̾ uisũ sit: ut ꝑ eũ
minus aliqͥd uidentẽ. & in unita¬
te firmissime ꝑmanentẽ. manife¬
stius demonstraret᷑ hereticis: quã
sacrilego scelere rũperetur inncu¬
lũ pacis. Neq enĩ pharisei ceci.
quãuis diccentes aliqñ qͦd fieri
debeat: cõparandi erant apło pe-¬
tro. quãuis dicenti aliq̃n qͥd fieri

Expanded text:
repetit, nihil ejus adjuvat sterilirepetit, nihil ejus adjuvat sterilitatem quod non fecundatur suo, sed fructu oneratur alieno. Fieri autem potest ut aliquis vigeat in radicem charitatis, et in quo Cyprianus aliter sapuit rectissime sapiat, et tamen in Cypriano quam in isto plura fecunda sint, et in isto quam in Cypriano plura purganda sint. Non solum itaque malos catholicos nullo modo comparamus, sed nec bonos facile coaequamus beato Cypriano, quem inter raros et paucos excellentissimae gratiae viros numerat pia mater Ecclesia: quamvis isti et apud haereticos cognoscant baptismum Christi, illi autem aliter visum sit, ut per eum minus aliquid videntem et in unitate firmissime permanentem, manifestius demonstraretur haereticis quam sacrilego scelere rumperetur vinculum pacis. Neque enim Pharisaei caeci, quamvis dicentes aliquando quod fieri debebat, comparandi erant apostolo Petro, quamvis dicenti aliquando quod fieri
Abbreviated transcription (Latin):
ligata. solet uua pendere. Et ido
sicut stultũ ẽ fructiferi palmitiᷤᷤ
purgamenta diligere:.cõmode aũ
facit. qui poma suauia ubiq sus¬
pensa ñ respuit: ita quisqͥs ab uni¬
tate p̃cisus ꝓpt̾ea rebaptirat. qͥa
cypriano uisum ẽ ab hereticis
uementes denuo baptitari opor¬
tere᷑ laudanda in tanto uiro a¬
uersat᷑. & emendanda sectat᷑. nͨ
ea ipsa que sectat᷑ assequit᷑. I¬
le enĩ dum zelo dei grauit᷑ de¬
testat᷑ eos qui se ab unitate se¬
parauerunt: etiã ab ipso baptiᷤᷤ¬
mo separatos eẽ arbitratus est:
isti autẽ parũ sceleris putanteᷤ.
qͦd ip̃i a xp̃i unitate separati st̃.
etiã baptismũ enus illic ñ ẽẽ &e
secũ exisse contendunt. Tam gͦ
longe st̃ a fecunditate cypriani:
ut nec purgam̃tis eius ȩquentur.
Itẽ qͥsqͥs ñ habens caritatẽ. & ꝑdi¬
tas uias moꝵ ingrediens pessimo¬
rũ. intus uidetur ẽẽ cũ foris sit:
& baptismũ xp̃i nͨ in hereticis

Expanded text:
ligata solet uua pendere. et ideo ligata solet uua pendere. et ideo sicut stultum est fructiferi palmitis purgamenta diligere, commode autem facit qui poma suauia ubicumque suspensa non respuit, ita quisquis ab unitate praecisus propterea rebaptizat, quia Cypriano uisum est ab haereticis uenientes denuo baptizari oportere, laudanda in tanto uiro auersatur et emendanda sectatur nec ea ipsa quae sectatur adsequitur. ille enim dum zelo dei grauiter detestatur eos, qui se ab unitate separauerunt, etiam ab ipso baptimo separatos esse arbitratus est: isti autem parum sceleris putantes quod ipsi a Christi unitate separati sunt, etiam baptismum ejus illic non esse et secum exisse contendunt. Tam ergo longe sunt fecunditate Cypriani, ut nec purgamentis ejus aequentur. Item quisquis non habens charitatem, et perditas vias morum ingrediens pessimorum, intus videtur esse, cum foris sit, et baptismum Christi nec in haereticis
Abbreviated transcription (Latin):
ilła ouẽ que etiã ex multis una
ẽ. ñ ꝑtinere moꝵ suoꝵ fructib
conumcunt᷑: in quib in finẽ us¬
sic̃ multe oues errant excteriꝰ:. sic
multi lupi insidiant᷑ interiꝰ. In¬
ter quos tam̃ nouit dñs qui st̃
eius: qui ñ audiunt uocẽ nisi
pastoris.: ẽtiã cũ clamat ꝑ simileᷤ
phariseor. de quib dictum est.
que dicunt facite. Sic̃ enĩ ho¬
mo sp̃italis habens finẽ p̃cep¬
ti. id est caritatẽ de corde puro
ce conscientia bona ce fide ñ fi¬
cta. potest aliqͥd ex corpore qͦd ad¬
huc corrũpitur &e aggrauat an¬
mã.minus liquide cernere & ali¬
ter sapere. qͦd in eade caritate ꝑ¬
manenti d̃s̃ cũ uoluerit reuela¬
bit: sic in homine carnali atq ꝓ¬
uerso. potest aliqͦd bonũ & utie
reperiri: qͦd aliunde sit ñ ex ip-¬
so. Nłã ut in palmite fructuoso¬
inuenit᷑ aliqͥd qͦd purgandũ sit.
ut maiorẽ fructũ ferat: ita o in
arundine sterili atq arida uł al¬

Expanded text:
illam ouem, quae etiam ex multis una illam ouem, quae etiam ex multis una est, non pertinere morum suorum fructibus conuincuntur, in quibus in finem ussicut multae oues errant exterius, sic multi lupi insidiantur interius. inter quos tamen nouit dominus qui sunt eius, qui non audiunt uocem nisi pastoris, etiam cum clamat per similes Pharisaeorum de quibus dictum est: quae dicunt facite. Sicut enim homo spiritalis habens finem praecepti, id est caritatem de corde puro et conscientia bona et fide non ficta, potest aliquid ex corpore quod adhuc corrumpitur et adgrauat animam minus liquide cernere et aliter sapere quod in eadem caritate permanenti deus cum uoluerit reuelabit, sic in homine carnali adque peruerso potest aliquod bonum et utile repperiri, quod aliunde sit, non ex ipso. nam ut in palmite fructuosoinuenitur aliquid quod purgandum sit, ut maiorem fructum ferat, ita et in arundine sterili adque arida uel al
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ẽẽ putabat᷑: s conu̾tentib ocłos
ad int̾ioris palee multitudinẽ. cũ
ce hi qui in ip̃sa unitate ꝑuersi st̃
q ꝑdite uiuunt. appareant remissĩ¬
onem peccator nec dare posse nec
habere:qͥa ñ malignis s bonis filĩ
dictũ ẽ. sicui dimiseritis peccata
dimittunt᷑ ei. sicui tenueritis tene
bunt᷑. habere tñ & dare & accipe¬
re baptismi sacram̃tum satis elu¬
xit pastorib eccliȩ catholicȩ toto
orbe diffuse: ꝑ quos postea plena¬
rii concilii auctoritate originalis
confuetudo firmata ẽ. etiã ouẽ qͦ
foris errabat. & dñicum caracterẽ
a fallacib dep̃datorib suis foris
acceꝑat. uenientẽ ad xxp̃iane uni¬
tatis salutẽ ab errore corr igi.a cap¬
tiuitate liberari. a uulnere sana¬
ri. caracterẽ tñ in ea dñicum ag¬
nosci potius quã impbari. qͣndo-
qͥdem ipsũ caracterem multi &
rupi & lupis infigunt. qui uiden¬
t᷑ quidem intus ẽẽ. uerumptñ ad

Expanded text:
non esse putabatur. sed conuertentibus oculos non esse putabatur. sed conuertentibus oculos ad interioris paleae multitudinem, cum et hi, qui in ipsa unitate peruersi sunt et perdite uiuunt, appareant remissionem peccatorum nec dare posse nec habere, quia non malignis, sed bonis filiis dictum est: si cui dimiseritis peccata dimittentur ei, si cui tenueritisbuntur, habere tamen et dare et accipere baptismi sacramentum: satis eluxit pastoribus ecclesiae catholicae toto orbe diffusae, per quos postea plenarii concilii auctoritate originalis consuetudo firmata est, etiam ouem, quae foris errabat et dominicum caracterem a fallacibus depraedatoribus suis foris acceperat, uenientem ad christianae unitatis salutem ab errore corrigi, a captiuitate liberari, a uulnere sanari, caracterem tamen in ea dominicum agnosci potius quam improbari, quando quidem ipsum caracterem multi et lupi et lupis infigunt, qui uidentur quidem intus esse, uerum tamen ad
Abbreviated transcription (Latin):
oterat iam fortasse suffi¬
cere. qͦd totiens repetitis
rationib & multiplicit᷑
disputando uersatis atq
tͣctatis. adiunctis etiã diumarũ
scripturarũ documentis. & ipsiꝰ
cẏpriam tot testimoniis suffra¬
gantib. iam etiã corde tardioreᷤᷤ
qͣntum existimo intelligunt:
baptismũ xp̃i nulla ꝓuersita¬
te hominis. siue dantis siue ac¬
cipientis posse uiolari: nec ob ali¬
ud illis temporib. qñ ista questio
contͣ utiłe consuetudinẽ disputa¬
tionib salua caritate atq unitate
alt̾rantib discutiebat᷑. uisũ ẽ quibꝰ¬
dã etiã egregiis uiris antistitibuᷤ
xp̃i. int̾ quos p̃cipue beatꝰ cypri¬
anus eminebat. ñ ẽẽ posse apud
hereticos uł scismaticos baptismũ
xp̃r̾nͥ quia ñ distinguebatur sacra¬
mentũ ab effectu uł usu sacramen¬
tr. & qͥa eiꝰ effectus atq usus in li¬
beratione a peccatis & cordis rectitu¬
dine apud hereticos ñ inuenieba¬
tur᷑ ipsũ quoq sacramentũ illic

Expanded text:
oterat iam fortasse sufficere, quod totiens repetitis rationibus et multipliciter disputando uersatis adque tractatis, adiunctis etiam diuinarum scripturarum documentis et ipsius Cypriani tot testimoniis suffragantibus iam etiam corde tardiores, quantum existimo, intellegunt, baptismum Christi nulla peruersitate hominis siue dantis siue accipientis posse uiolari. nec ob aliud illis temporibus, quando ista quaestio contra utilem consuetudinem disputationibus salua caritate adque unitate altercantibus discutiebatur, uisum est quibusdam etiam egregiis uiris antistitibus Christi, inter quos praecipue beatus Cyprianus eminebat, non esse posse aput haereticos uel schismaticos baptismum Christi, nisi quia non distinguebatur sacramentum ab effectu uel usu sacramenti; et quia eius effectus adque usus in liberatione a peccatis et cordis rectitudine aput haereticos non inueniebatur, ipsum quoque sacramentum illic
Abbreviated transcription (Latin):
tatũ ẽ necessariũ. Na &e ip̃sã in
isto cętu consacerdotũ lectã ẽẽ
dixit. Qͦd factũ om̃ino ñ dubi¬
to qͣntum arbitror. ut fieri solet.
quo possent iã congregati ep̃i
etiã de illa causa simul aliqͥd cog.¬
noscere. quȩ in illa epl̃a contine¬
t᷑:nã prorsus ad questionẽ p̃sen¬
tẽ ñ ꝑtinet. Et magis miror cur
eã iste cõmemorare uoluerit: quã
cur in exordio concilii cõmemo¬
ratio eius p̃termissa sit. Qd si
qͥsquã arbitratur me aliqͥd nolu¬
isse in mediũ ꝓferre. qͦd in ea po¬
sitũ ẽ p̃senti cause necessariũ: le¬
gat eam & sciat uerũ ẽẽ qͦd dico:
aut si aliud inuenerit redargu¬
at. Prorsus enĩ illa epła de bap¬
tismo apud hereticos uł scisma¬
Mea sententia hec ẽ. ut here¬
tici ad eccl̃iam uenientes bapti¬
rent᷑: eo qͦd nulła foris apud pec¬
catores remissionem peccatorũ¬
consequantur.
ui respondet᷑. Uniu̾se eccłiȩ ca¬

Expanded text:
tatum est necessarium. Nam et ipsam in tatum est necessarium. Nam et ipsam in isto coetu consacerdotum lectam esse dixit: quod factum omnino non dubito, quantum arbitror, ut fieri solet, quo possent jam congregati episcopi etiam de illa causa simul aliquid cognoscere, quae illa epistola continetur. Nam prorsus ad quaestionem praesentem non pertinet; et magis miror cur eam iste commemorare voluerit, quam cur in exordio concilii commemoratio ejus praetermissa sit. Quod si quisquam arbitratur me aliquid noluisse in medium proferre, quod in ea positum est praesenti causae necessarium, legat eam et sciat verum esse quod dico: aut si aliud invenerit, redarguat. Prorsus enim illa epistola de Baptismo apud haereticos vel schismaMea sententia est, ut haeretici ad Ecclesiam venientes baptizentur; eo quod nullam foris apud peccatores remissionem peccatoruconsequantur. 27. Cui respondetur: Universae Ecclesiae ca
Abbreviated transcription (Latin):
adunati consentire debeamus:
censeo gͦ om̃s hereticos siue scis¬
maticos qui ad catholicã eccłiã
uoluerint uenire: ñ aute ingre¬
fuerint: exceptis his sane qui in
eccłia catholica fuerint ante bap¬
tizati: ita tñ ꝑ manus impositio¬
nẽ in penitentiã eccł̃iȩ recõcilient᷑.
querere:cur dixcerit exceptiꝰ
his sane qui in eccli̾a catholica
fuerint ante baptrrati. An qͥa-
ñ amiserant: qͦd intus acceperãt.¬
Ergo qͦd habere foris poterant:
cur ñ ce tradere poterant:ᵈ An
illicite foris traditur.  S neq li¬
cite foris habet᷑. ettñ habetur:
sic̃ illicite foris datur. s tñ datur.
Qd autẽ p̃statur redeunti qui
initꝰ acceperat: hoc p̾statur ueni¬
enti qui foris acceperat. id est ut
licite intus habeat. qͦd illicite
foris habebat. Si aliquis forsitan
qͣrat qͥd de hac re dicat beati cy¬
facta ẽ: cũ in exordio concilii
ñ sit cõmemorata. credo qͥa ñ pu¬

Expanded text:
adunati consentire adunati consentire censeo ergo omnes haereticos et schismaticos qui ad catholicam ecclesiam uoluerint uenire non ante ingrefuerint, exceptis his sane qui in ecclesia catholica fuerint ante baptizati; ita tamen per manus iupo.;;iNonffm in paenitentiam ecclesiae reconcilientur. quaerere cur dixerit: exceptis his sane qui in ecclesia catholica fuerint ante baptizati. an quia non amiserant qErgo quod habere foris poterant, cur non et tradere poterant? An illicite foris traditur? Sed neque licite foris habetur, et tamen habetur: sic illicite foris datur, sed tamen datur. Quod autem praestatur redeunti qui intus acceperat, hoc praestatur venienti qui foris acceperat; id est, ut licite intus habeat, quod illicite foris habebat. Sed aliquis forsitan quaerat, quid de hac re beati Cyfacta est, cum in exordio concilii non sit commemorata, credo quia non pu