comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sicut celum dicit᷑ qͣm sedes ẽ sapi¬
entiȩ: sic suis in se quasi cęlestib. &
ornetur ordinib. & ordinet᷑ uirtu¬
tib. facile autẽ uacanti erit: hos
ꝓgressus nominib & ordinib com¬
parare angłoꝵ. Sensu gͥ corpora ꝑ¬
cipit: imaginatione. corpoꝵ simili¬
tudines: ratione uͦ corpoꝵ dimensi¬
oneset similia. Primũ uidelicet ad

Expanded text:
sicut coelum dicitur, quoniam sedes est sapisicut coelum dicitur, quoniam sedes est sapientiae, sic et suis in se quasi coelestibus et ornetur ordinibus, et ordinetur virtutibus. Facile autem vacanti erit, hos progressus nominibus et ordinibus comparare angelorum. Sensu igitur corpora percipit, imaginatione corporum similitudines, ratione vero corporum dimensiones
Abbreviated transcription (Latin):
una eẽntia rationalis. & una aĩa.
Sicut enim uita aĩȩ qua uruit. nͣ
qͦmͦ uiuit. nichil aliud ẽ quã aĩa
uiuens. sic & qͥlibet sensus aĩȩ. qͦ
discit ñ quo d ocetur. ñ aliud est
qͣm ipsa sentiens: nec uoluntas aĩȩ
qͣntum ad facultatẽ ꝑtinet. aliud eẽ
potest quã ipsa uolens. Sieut gͦ sur¬
sum uersus qͥnq ꝑtita qda distin¬
ctione mundus iste uisibilis gͣdat᷑.
terra. aqua. aere. ethere siue firma¬
mento. ipso qͦq cȩlo supremo quod
empireum uocant: sic & aĩȩ in mun¬
do sui corporis ꝑ egrinanti. qͥnq ft̃
ad sapientiã ꝓ gressus. sensus. ina¬
ginatio. ratio. intellectus. intelligen¬
tia. Qͥnq etenim ꝓ gressionib ratio¬
nabilitas exercetur ad sapientiã. sic̃¬
sem et ipsa ꝓficiens aĩa sensu & affec¬
bim & seraphim. id est plenitudinẽ
scientiȩ & rogum caritatis: habeat¬
q in se aĩa ꝑ exercitiũ uirtutes qͣꝵ
ꝑ naturã habet facultates: qͣtinus

Expanded text:
na anima. Sicut enim vita animae qua vivit, non quomodo vivit, nihil aliud est quam anima vivens, sic et quilibet sensus animae quo discit, non quo docetur, nihil aliud, quam ipsa sentiens, nec voluntas animae, quantum ad facultatem pertinet, aliud esse potest quam ipsa volens. Sicut ergo sursum versus quinquepertita quadam distinctione mundus iste visibilis gradatur, terra, aqua, aere, aethere, sive firmamento, ipso quoque coelo supremo, quod empyreum vocatur; sic et animae in mundo sui corporis peregrinanti quinque sunt ad sapientiam progressus: sensus, imaginatio, ratio, intellectus, intelligentia. Quinque etenim progressionibus rationabilitas exercetur ad sapientiam, sicsemetipsa proficiens, sensu et affecbim et seraphim, id est plenitudinem scientiae, et rogum charitatis, habeatque in se per exercitium virtutes, quarum per naturam habet facultates, quatenus
Abbreviated transcription (Latin):
nit: & memoria memoriȩ .i. memoria
memor patris qui est memoria. sic̃
est sapĩa fapĩȩ patris & sapĩa sapĩe
id est sapĩa sapiens patrem sapĩam
Et filius quidem memoria nata de me¬
moria: sicut sapĩa nata desapientia:
pater uͦ de nullo nata memorta uel

Expanded text:
ria memoriae, id est, memoria memor Patris, qui est memoria, sicut est sapientia Patris, et sapientia sapientiae, id est, sapientia sapiens Patrem sapientiam: et Filius quidem memoria nata de memoria, sicut sapientia nata de sapientia; Pater vero de nullo nata memoria vel
Abbreviated transcription (Latin):
res sp̃c. nec duo pares creatores.
nec duo aliquid quod significet
eoꝵ aut essentiã aut habitudi¬
nẽ ad creaturã: nec duo aliqͥd
qd̃ designet ꝓpriam habitudi¬
nẽ alt̾ius ad alterũ: qr nec duo
uerba. nec duȩ ymagines: hoc¬

Expanded text:
res spiritus, nec duo pares creatores, nec duo aliquid, quod significet eorum aut essentiam aut habitudinem ad creaturam; sed nec duo aliquid, quod designet propriam habitudinem alterius ad alterum, quia nec duo verba, nec duae imagines. V
Abbreviated transcription (Latin):
sit eunde eẽ eum qui gignit & eum
qui gignit᷑. atq eundem eẽ parentẽ
& ꝓlem. ut necesse sit. aluim ẽẽ geni-¬
torem. & aliũ genitũ. & aliũ eẽ patrẽ
aliũ filiũ: sic tam̃ necesse est iddem
ẽẽ illũ qui gignit. & illũ qui gignit᷑.
uecnon parentẽ & ꝓlem: ut impossi¬
bile sit alud ẽẽ genitorẽ qͣm qd̾ est
genitus: aliud ẽẽ patrẽ qͣm qd̃ ẽ filius.
Ec cũ ita sit alius ille. & alius ille. ut
omĩno pateat qd̾ duo sint. sic tantũ
unũ & id ipsũ est id quod ẽ ille & ille.
ut penitꝰ lateat qͥd duo fint. Nã sic
est alius pater alius filius: ut cum
ambos dixerim. uideã me duos dro¬
isse: & sic est idipsum qd̾ est pat̾ ce filiꝰ:
ut ñ intelligam qͥd duos dixerim.
Qmͣuis namq singulus pater sit
est sp̃c̃ pater & spc filius. ut pater
puint pluralitatẽ. quia ñ sunt duoꝵ:
ita id qd̾ cominune ẽ amboꝵ indimi¬
duã teneat unitatẽ. qͣmius totũ sit
singłoꝵ. Nam sicut ñ sunt duo pa¬

Expanded text:
sit eumdem esse qui gignit, et eum qui gignitur; atque eumdem esse parentem et prolem: ut necesse sit alium esse genitorem, alium genitum; et alium esse Patrem, alium Filium: sic tamen necesse est idem esse illum qui gignit, et illum qui gignitur, nec non parentem et prolem, ut impossibile sit aliud esse genitorem, quam quod est genitus; aliud esse Patrem, quam quod est Filius. Et cum ita sit alius ille, et alius ille, ut omnino pateat quod duo sint; sic tamen unum et idem ipsum est, id quod est ille et ille, ut penitus lateat qui duo sint. Nam sic est alius Pater, alius Filius, ut, cum ambos dixerim, videam me duos dixisse; et sic est idipsum quod est, et Pater et Filius, ut non intelligam quid duos dixerim. Quamvis namque singulus Pater sit et Spiritus Filius, ut Pater piunt pluralitatem, quia non sunt duorum; ita id quod commune est amborum, individuam teneat unitatem, quamvis totum sit singulorum. Nam sicut non sunt duo pa
Abbreviated transcription (Latin):
u̾bum eiꝰ nascitur de memoria: & si
de memoria nasceretur. Rem etenim
cogitare cuius memoriã habemus.
hoc ẽ mente eam dicere: uerbũ uͦ
rei ẽ ipsa cogitatio. ad eius similitu¬
dinẽ ex memoria formata. Est igit᷑¬

Expanded text:
quia verbum ejus nascitur de memoria. Unde de memoria nasceretur. Rem etenim cogitare, cujus memoriam habemus, hoc est mente eam dicere; verbum vero rei, est ipsa cogitatio ad ejus similitudinem ex memoria formata. Hinc it
Abbreviated transcription (Latin):
bit partes ex tot animab consta¬
re eam uerum erit. Omĩs enĩ pars:
eiusd̾e inuenit᷑ naturȩ cũ suo toto.
Omĩs qͥppe pars corporis: corpus ẽ.
Unde omnẽ partẽ animȩ si qͣntita¬
tiuas habet partes: animã ẽẽ aliam
necessario conuincit᷑. Cũ gͥ aĩȩ sint
partes & connaturales. ingeniũ. ra-¬
tio. memorta. & huiꝰmodi nec qͣnti

Expanded text:
bit partes, ex tot animabus constabit partes, ex tot animabus constare eam verum erit. Omnis enim pars ejusdem naturae invenitur cum suo toto. Omnis quippe pars corporis corpus est. Unde et omnem partem animae, si quantitativas habet partes, animam esse aliam, necessario convincitur. Cum igitur animae sint partes, et connaturales quidem, ingenium, ratio, memoria, et hujusmodi, ne
Abbreviated transcription (Latin):
est. qͥ omĩa sua ẽ. Corpꝰ uͦ nichil eoꝵ
que habet ẽẽ potest: qͦd nichil oĩno
suoꝵ ẽ. Aĩa autẽ tanqͣm inter has na¬
turas media. medie temperata ẽ. ut et
qued̾a suoꝵ sit. & inde simplex: & qͣd̾a
oĩno ñ sit. & inde ñ uere simplex inue¬
niatur. Ut autẽ ad certi aliqͥd ligemꝰ
sententiã: d̾s nec qͣlitatẽ nec qͣntitatẽ
habet. Nam cũ dicat᷑ qͣlis aut qͣntus:
ñ aliud qͣm qͥd sit de eo pͣdicat᷑. Corpꝰ
uͦ utrũq habens. neutrum ẽ. Aĩa uͦ¬
nec qͣntitatẽ habet. qͥa ñ ẽ corpꝰ. nec
qͣlitate caret. qͥa ñ ẽ ds. Habere tam̃
qͣntitatẽ si usqͣm dicit᷑ siue parte. ra¬
tione potiꝰ similitudinis. qͣm uerita¬
te cõpositionis intelligendu ẽ. Habet
enim uires siue potentias nattirales:
scđm quas uirtuales seu potentia¬
les dicit᷑ habere partes: sicut stͣ in¬
genium. ratio. memoria. Quȩ si ue-¬
re st̃ aĩȩ partes scđ̾m qͣntitate: et
animas eas ẽẽ necesse ẽ: & qͦt habe¬

Expanded text:
omnia sua est. Corpus vero nihil eorum quae habet, esse potest, quod nihil omnino suorum est: anima autem tanquam inter has naturas media, medie temperata est, ut et quaedam suorum sit, et inde simplex; et quaedam omnino non sit, et inde non vere simplex inveniatur. Ut autem ad certi aliquid ligemus sententiam, Deus nec qualitatem, nec quantitatem habet. Nam cum dicitur qualis, aut quantus, non aliud quam quid sit, de eo praedicatur. Corpus vero utrumque habens, neutrum est. Anima nec quantitatem habet, quia non est corpus; nec qualitate caret, quia non est Deus. Habere tamen quantitatem, si usquam dicitur, sive partes, ratione potius similitudinis, quam veritate compositionis intelligendum est. Habet enim vires sive potentias naturales, secundum quas virtuales seu potentiales dicitur habere partes, sicut sunt ingenium, ratio, memoria; quae si verae sunt animae partes secundum quantitatem, et animas eas esse necesse est; et quot habe
Abbreviated transcription (Latin):
in semet ipso: ut ñ ꝑ excraneam. s¬
ꝑ suã essentiã. sapĩam. uitã. subsistat.
sapiat. uiuat. Alioquin. ñ erit iddem
ẽẽ patris & filii: nec erit par patͥ filiꝰ:
Nam siqͥs sapiens suam me sapĩam
cuiꝰ prius expers eem̃ doceret: utiq
hoc ipsa sapientia eius facere ñ incõ
patris coeternꝰ filius. qui sic habet
a patre eẽ. ut ñ sunit duȩ essentiȩ.
ꝑ se subsistit. sapit. & uuut.
neuter aliter habet eẽntiam. quã exi¬
stendo eentia. sicut aptius intelligit᷑.
habere filius patͥs essentiã. qͣm pat̾
pater: ita conuenientiꝰ dici filius
patͥs eẽntia. qͣm pater filii. Nlam hȩc
una si fiat ꝓlatio: satis acuta breuita¬
te cõmendat. filium ñ solum eandẽ
essentiã habere cum patre. s hanc ip¬
sam habere de patre. Ut hoc sit filiꝰ
est eẽntia patͥs. quod est filius est non
differens eẽntia de patris eẽntia. im¬
mo de patre eentia. Similit̾ gͦ est filiꝰ
patris uirtus. sapĩa. ueritas. iusticia

Expanded text:
in semetipso; ut non per extraneam, sed suam essentiam, sapientiam et vitam subsistat, sapiat et vivat; alioquin non erit idem esse Patris et Filii, nec erit par Patri Filius: Nam si quis sapiens suam me sapientiam, cujus prius expers essem, doceret, utique hoc ipsa sapientia ejus facere non inconPatris coaeternus Filius, qui sic habet a Patre esse, ut non sint duae essentiae, per se subsistit, sapit et neuter aliter habet essentiam, quam existendo essentia; sicut aptius intelligitur habere Filius Patris essentiam quam Pater  ita convenientius dici potest Filius Patris essentia quam Pater Filii. Nam haec una si fiat prolatio, satis acuta brevitate commendat Filium non solum eamdem essentiam habere cum Patre, sed hanc ipsam habere de Patre: ut hoc sit, Filius est essentia Patris, quod est, Filius est non differens essentia de Patris essentia, imo de Patre essentia. Similiter ergo est Filius Patris virtus, et sa
Abbreviated transcription (Latin):
dificauit ahihel de bethel iericho.
In abiram pͥmitiuo suo funda¬
uit eam: & in serub nouissimo suo po¬
suit portas eius. Ahiel uiuens dicit᷑: be¬
thel domus di int̾pretat᷑. Ahiel gͥ de be-¬
thel. destructa a iosue atq anathemati¬
tata iericho menia restaurat: cum qͥs
eoꝵ qui in eccł̃ia habitum religionis
assumpserant. ad agenda scelera quȩ
redit: quasq ipse anathematirauerat
diaboli pompas luxuriose uiuendo
repetit. Cumq erroꝵ dogmata uł gen¬
tilium fabulas ueritati ȩccłiasticȩ qͣ
imbutus erat p̾fert: quasi de bethel
egrediens ruinas iericho resuscitat.
Is &e funcdam̃ta fidei a quib bona edi¬
ficia inchoare.: &e claustra bonȩ actioniᷤᷤ
quib ꝑfici debuerat ꝑdit.

Expanded text:
dificavit Hiel de Bethel Jericho. In Abiram primitivo suo fundavit eam et Segub novissimo suo posuit portas ejus . Hiel vivens Deo, Bethel domus Dei interpretatur. Hiel igitur de Bethel destructa a Josue atque anathematizata. Jericho moenia restaurant, cum quis eorum, qui in Ecclesia habitum religionis assumpserant, ad agenda scelera. quaeredit; quasque ipse anathematizaverat diaboli pompas, luxuriose vivendo repetit. Cumque errorum dogmata, vel gentilium fabulas veritatis ecclesiasticae, qua imbutus erat, praefert, quasi de Bethel egrediens ruinas Jericho resuscitat. Is et fundamenta fidei, a quibus bona aedificia inchoare et claustra bonae actionis, quibus perfici debuerat,
Abbreviated transcription (Latin):
espondit roboam ad ppłm du .u¬
ra. derelicto consilio senioꝵ. qͦd ei
dederant: & locutus ẽ eis scdm consili¬
um iuuenũ. dicens eis. Pater meus
aggrauauit iugum ur̃m: ego autẽ
addam iugo ur̃o. Pater meus cicidit
uos flagellis: ego cedam uos scorpioni
bus. Roboam significat malos rectoreᷤᷤ
dinem sibi cõmissorum. Int̾pretatur¬
roboam latitudo ppłi:. quia tales spa-¬
ciosam & latam uiam gradiuntur
quȩ ducit ad mortẽ multos: relictoq
scõꝵ patrũ consilio. quoꝵ dicta. et
exempla ad celsitudinẽ tendunt. illis
obtemꝑant. qui iuuenilib sunt desi¬
deriis mancipati. Laudib iniquis &
adulationib eos grauant. Quib cõ
minat᷑ sapientia dicens. Ue tibi terra
cuiꝰ rex ẽ puer: & cuiꝰ pͥncipes mane co¬

Expanded text:
espondit Roboam populo dura, relicto consilio seniorum, quod ei dederant, et locutus est eis secundum consilium juvenum, dicens: Pater meus aggravavit jugum vestrum; ego autem addam jugo vestro. Pater meus cecidit vos flagellis; ego autem caedam vos scorpsrael. Significat ergo malos rectores int sollicitudinem sibi commissorum. IntRoboam latitudo populi, quia tales spatiosam et latam viam gradiuntur, quae multos ducit ad mortem. Relicto sanctorum Patrum consilio, quorum dicta et exempla ad celsitudinem tendunt, illis obtemperat, qui juvenilibus desideriis mancipati, laudibus iniquis et adulationibus gravant. Quibus etiam minatur Sapientia, dicens: Vae tibi terra, cui rex e
Abbreviated transcription (Latin):
Bene gͦ dauid eiectis cecis &e claudis ha¬
bitauit arem syon. & ciuitatẽ suam
nominauit: quia cum xp̃c malignos
sp̃e & uicioꝵ turbam de anima expule¬
rit. habitat ibi. Que merito arx syon¬
uocatur. id est speculationis: ut de ea
recte dicat᷑. factus est in pace locus eius:
⁊ habitat̾o eiꝰ in syon. Ibi confregit po¬
tentias airuum: scutũ & gladium et
bellum. Sicut etiam dauid arcẽ cepit.
ablatis prius cȩcis &e claudis odientib
animã dauid: sic dñs pͥncipatũ in ȩccłia
gentiũ acquisiuit reꝓbatis priꝰ scribis
& phariseis: qui ceci ce claudi oderunt
animã xp̃i. id est eius uitam auferre
conati sunt. fistulȩ falsam scientiam
mundi. seu hereticoꝵ. dognnata figu¬
rant: quȩ dominꝰ ꝑ ioab. id est p̾dicato¬
res destruit

Expanded text:
Bene David, ejectis caecis et claudis, habitavit arcem Sion, eamque civitatem suam nominavit; quia, cum Christus malignos spiritus vitiorum turbam de anima expulerit, habitat ibi. Quae merito arx Sion, id est speculationis vocatur, ut de ea recte dicatur: Factus est in pace locus ejus; et habitatio ejus in Sion. Ibi confregit potentias, arcum, scutum, gladium et bellum . Sicut etiam David arcem coepit, ablatis prius caecis et claudis odientibus animam David, sic Dominus principatum in Ecclesia gentium acquisivit, reprobatis prius Scribis et Pharisaeis, qui caeci et claudi oderunt animam Christi, id est ejus vitam auferre conati sunt. Fistulae scientiam falsam mundi et haereticorum dogmata figurant: quae Dominus per Joab, id est praedicatores destruit
Abbreviated transcription (Latin):
in fine scłi nuimero electoꝵ. eccłia uniũ¬
saliter in cęlum ad uisionẽ conditoris
sui introdiicit᷑: euius uitȩ desideriis.
quociens in hac uita sustollimur: qͣsi
de futura ciuitatis nr̃e dedicatione le¬
tamur. Unde & bifaria dedicatio po-¬
test accipi: interim scilicet in spe desi¬
derantium. & mundantiũ oculos cor¬
dis. quib dm uideant: tunc in reipsa
fruentium. in diuina uisione beatoꝵ¬
hominum. in corꝑorib sp̃ualib int̾
anglica agmina:¬

Expanded text:
in fine saeculi numero electorum Ecclesia universaliter in coelum ad visionem Conditoris sui introducitur: cujus vitae desideriis quoties in hac vita sustollimur, quasi de futura civitatis nostrae dedicatione laetamur. Unde et bifaria dedicatio potest accipi interim, scilicet in spe desiderantium et mundantium oculos cordis, quibus Deum videant, et tunc in re ipsa fruentium divina visione beatorum in corporibus spiritualibus inter angelica agmina
Abbreviated transcription (Latin):
curauit. ncb sͥ reddidit: ñ est inde
factus altior: ñ est factus indebea¬
tior. Tota hȩc dispensatio. nr̃ȩ uti¬
litati consuluit: nr̃e saluti milita¬
uit: diuinȩ potentiȩ nicħ contulit.
Nam & cum essemꝰ uasa contumeliȩ.
omĩpotentis figuli manũ effuge̾
ñ potiumꝰ: utebat᷑ uasis irȩ ꝓut
uolebat. ad manifestationẽ suȩgłȩ
Sic enĩ dictum ẽ pharaoni. In hoc
ipsum excitaui te. ut ostendã in te
iurtutẽ meã: & annunciet᷑ nomen
meũ in uniu̾sa terra. Nonne ce de

Expanded text:
curavit, nihil sibi addidit: non est inde curavit, nihil sibi addidit: non est inde factus altior, non est factus inde beatior. Tota haec dispensatio nostrae utilitati consuluit, nostrae saluti militavit, divinae potentiae nil contulit. Nam et cum essemus vasa contumeliae, Omnipotentis figuli manum effugere non potuimus: utebatur vasis irae, prout volebat, ad manifestationem suae gloriae. Sic enim dictum est Pharaoni: « In hoc ipsum excitavi te, ut ostendam in te virtutem meam, et annuntietur nomen meum in universa terra . » Nonne
Abbreviated transcription (Latin):
bis specialis eẽ uidet᷑. cur dĩ filiꝰ hõiẽ
induere uoluerte. & int̾ homines
conu̾sari: ut mortalitatẽ quã a nob̃
accep̃. moriendo suꝑaret: & naturã
nr̃am supͣ pͥmȩ originis dignitatẽ
reparatã. secum ad immortalitatẽ
reuocaret: ut eo sequeret᷑ humilitaᷤ
gregis: qͦ precessit celsitudo pastoris.
Sic radius solis humorẽ quem ad se
trahit exsiccat. ipse tam̃ uirtutẽ sui¬
caloris & splendoris nec minorat. nec
ĩmutat S ic ignis materiã quã assu¬
nut in se conuertit: naturã uͦsuam
id̃o nec mutat nec minuit. Multo
pus resumpsit. Mirabile & incõpa¬
rabile genus medicinȩ. propt̾ quã
tnedicus uoluit egrotare. & egrotoᷤ
qͥb salutis remediũ ꝓcurabat. sua
decreuit infirmitate sanare. In hoc
apparet qͣm incomparabili cartta¬
te nos dilexit: quia in eo qd̾ deser¬
tores suos quesiuit. sem̃ abrahȩ ap¬
p̃hendit: errantes reduxit. saucios

Expanded text:
bis specialis esse videtur, cur Dei Filius hominem bis specialis esse videtur, cur Dei Filius hominem induere voluerit, et inter homines conversari, ut mortalitatem quam a nobis accepit, moriendo superaret, et naturam nostram supra primae originis dignitatem repararevocaret, ut eo sequeretur humilitas gregis, quo praecessit celsitudo pastoris. Sic radius solis humorem, quem ad se trahit, exsiccat: ipse tamen virtutem caloris sui et splendoris nec minorat, nec immutat. Sic ignis materiam quam assumit, in se convertit: naturam vero suam ideo nec mutat, nec minuit. Multo pus resumpsit. Mirabile et incomparabile genus medicinae, propter quam medicus voluit aegrotare: et aegrotos, quibus salutis remedium procurabat, sua decrevit infirmitate sanare. In hoc apparet, quam incomparabili charitate nos dilexerit: quia in eo, quod desertores suos quaesivit, semen Abrahae apprehendit, errantes reduxit, saucios
Abbreviated transcription (Latin):
ad gregem reductam suo d̾no resticiie¬
re.S hoc mͦ uideret᷑ eminentiã tantũ
suȩ ostendisse uirtutis. ñ medicinalẽ
misccłiam impendisse redemptis: nec
apparerec quanta caritate creator
creaturã diligebat. a qua se diligen¬
du ẽẽ multiplici beneficio expecebat:
quatinꝰ miser homo p̃cedente gratia.
obtineret etiam ꝑ meritũ: qd̾ ei male
m̃ito rependebat᷑ indebitum. Qd̃ gͦ
di sapĩa potuit facere sapient̾ & for¬
tit̾. uoluit facere suauit: uniens sͥ in¬
firmitatẽ carnis nr̃e: quã primo in
se sanaret. & ꝑ hanc quasi medicina¬
lem confectionẽ gñi humano sanita¬
tẽ restitueret. ñ quod ñ potuerit aliter
fieri quantũ ad ꝑitiam & potestatẽ
medici: s qͥa ñ potuit cõmodius anti¬
dotũ ꝓcurari. quantũ ad complexio¬
nẽ egroti. Qd̾ enim infirmũ est dei.
fortius ẽ hominib. & qd̾ stultũ est dĩ.
sapientiꝰ est hominib. Hȩc causa no¬

Expanded text:
ad gregem reductam suo dominio restituead gregem reductam suo dominio restituere. Sed hoc modo videretur eminentiam tantum suae ostendisse virtutis, non medicinalem misappareret, quanta charitate conditor creaturam diligebat, a qua se diligendum esse multiplici beneficio expetebat: quatenus miser homo, praecedente gratia, obtineret etiam per meritum, quod ei male merito rependebatur indebitum, Quod ergo Dei sapientia potuit facere sapienter et fortiter, voluit facere suaviter, uniens sibi infirmitatem carnis nostrae, quam primo in se sanaret, et per hanc quasi medicinalem confectionem generi humano sanitatem restitueret: non quod non potuit aliter fieri, quantum ad peritiam et potentiam medici: sed quia non potuit commodius antidotum procurari, quantum ad complexionem aegroti. « Quod enim infirmum est Dei, fortius est hominibus: et quod stultum est Dei, sapientius est hominibus . Haec causa no
Abbreviated transcription (Latin):
orruptum peccatis originalib
& actualib mundu. mundi coi¬
ditor secreto & mirabili consilio. ꝑ my¬
steriũ uerbi incarnati. eiusde mun¬
di lapsun uoluit reparare: qui eo
u̾bo qͦ potuit de nichilo cuncta crea¬
re. potuit quȩ ꝑdita fuerant refor¬
mare. Ipse namq dixit. & facta st̾.
ipse mandauit & creata sunt. Hanc
eiꝰ potentiam ñ credimꝰ minoratã. ñ
credimꝰ immutatã: apud quẽ non ẽ
tͣnsinutatio nec ucissitudinis obum
bratio. qͦminꝰ eẽt potens & sapiens.
in reformando: qͣm fuerat in plas¬
mando. Omĩpotentis quippe figuli
q̃ lutũ de terra leuatũ rationał nat᷑e
dignitate sublimau̾at᷑ sic uoluit ru¬
inã uasis fragilis reformare. ut nec
peccatũ hominis dimiiteret ĩpuni¬
tũ quia iustus ẽ. nec insanabile qͥa
misericors ẽ. Si tantũ iustus eẽt. cuiiꝰ
sapĩa attingit usq ad finẽ fortit̾. ce
disponit omĩa suauit̾: potuit sua for¬
titudine adũsus seductorem genĩs
humani contendere: & ouẽ ꝑditam

Expanded text:
orruptum peccatis originalibus et actualibus mundum mundi Conditor secreto et mirabili consilio per mysterium Verbi incarnati, ejusdem mundi lapsum voluit reparare, qui eo verbo quo potuit de nihilo cuncta creare, potuit quae perdita fuerant reformare. Ipse namque dixit, et facta sunt; ipse mandavit, et creata sunt . Hanc ejus potentiam non credimus minoratam, non credimus immutatam, apud quem non est transmutatio nec vicissbratio : » quo minus esset potens et sapiens in reformando, quam fuerat in plasmando . Omnipotentis quippe figuli  lutum de terra levatum, rationalis naturae dignitate sublimaverat, sic voluit ruinam vasis fragilis reformare, ut nec peccatum hominis dimitteret impunitum, quia justus est: nec insanabile, quia misericors est. Si justus tantum esset, cujus it a fine usque ad finem fortiter, et disponit omnia suaviter ; potuit sua fortitudine adversus seductorem generis humani contendere, et ovem perditam
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ hoc ausi sunt rep̃hendere. qd̾ non
potuert̃ humana rõne cõprehendẽ:
uidelicet cur u̾bum d̾o patͥ coȩt̾nũ
omĩa continens. omĩa implens. in
assũpto homine totũ se concliise¬
rit. & tam̃ tocũ mundu regere. cõple¬
re & continere ñ desierit: ñ satis con¬
sid̾antes qd ualet in minori. multo
magis posse ualere in maiori: cum
uox una & tota de ore loq̃ntis ꝓdeat:¬
& tota ad multoꝵ aures hominũ
ꝑueniat. Qͥ de hac q̃stione scrupu¬
losius disputant. & tanqͣm clauso
ostio ad parietẽ palpant: audiant
primũ dicentẽ apłm. O homo. cuqͥs
es qͥ respondeas deo: Deinde untescãt
nando. & miscdem in redimendo.

Expanded text:
qui hoc ausi sunt reprehendere, quod non qui hoc ausi sunt reprehendere, quod non potuerunt humana ratione comprehendere: videlicet cur Verbum Deo Patri coaeternum, omnia continens, omnia implens, in assumpto homine totum se concluserit; et tamen totum mundum regere, complere et continere non desierit: non satis considerantes quod valet in minori, multo magis posse valere in majori; cum vox una et tota de ore loquentis prodeat, et tota ad multorum hominum aures perveniat. Qui de hac quaestione scrupulosius disputant, et tanquam clauso ostio ad parietem palpant, audiant primum dicentem Apostolum, O homo, tu quis es qui respondeas Deo ? Deinde mitescant, nando, et misericordem in redimendo;
Abbreviated transcription (Latin):
ce. caput ad orientẽ subrigens: pe¬
des ad occidentẽ sũmittens: manus
ad aquilonẽ & austrũ extendens:
ut adimpleret qd dese aute passio¬
nẽ suã predixerat. Cũ exaltatus
fu̾o aterra. id est cũ crucifixus fu̾o
onna traham ad meipsũ: id ẽ con¬
uocabo totũ munđu. Hoc sacra¬
mitis. os ori. & manꝰ suas manib eiꝰ
applicans. orando suscitauit: & ui¬
uũ matͥ resticuit. Eiusde uircute
sacram̃ti moyses in deserto bis sili¬
cẽ iurga ꝑcussit: & sitienti ppło aquã
depetͣ ꝓduxit. Bina quippe ꝑcussio:
duũ lignoꝵ figurate intelligitur
in cruce facta compactio. Bis gͦ petra
extensus. lancea ꝑforat᷑. De hac petra
aqua ꝓfluxit: cum sanguis redemp¬
tionis & aqua baptismatis. quib in
nouũ hominẽ traniformam̃. de late¬
re xp̃i manauit. Preterea in has cru¬
cis dimensiones. sollerter attenden¬
da est crucis ꝓfunditas: qͥa ꝓfundũ
ẽ mẏsteriũ crucis. in quo multoꝵ qͥ
sapientes dicebant̾ ingenia defecer̃t:

Expanded text:
ce, caput ad orientem subrigens, pedes ad occidentem submittens, manus ad aquilonem et austrum extendens, ut adimpleret quod de se ante passionem suam praedixerat: « Cum exaltatus fuero a terra, » id est, cum crucifixus fuero, « omnia traham ad meipsum , » id est convocabo ad me totum mundum. Hoc sacrafilium os ori, manus suas manibus ejus applicans orando suscitavit, et vivum matri restituit . Ejusdem virtute sacramenti Moyses in deserto bis silicem virga percussit; et sitienti populo aquam de petra produxit . Bina quippe percussio duorum signorum figurate intelligitur in cruce facta compactio. Bis ergo petra extensus, lancea perforatur. De hac petra aqua profluxit, cum sanguis redemptionis et aqua baptismatis quibus in novum hominem transformamur, de latere Christi manavit. Praeterea inter has crucis dimensiones, solerter attendenda est crucis profunditas, quia profundum est mysterium crucis: in quo multorum, qui sapientes videbantur esse, ingenia defecerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
riã suȩ passionis reliquit. Crucẽ
nes fugantur: hoc antidotosa¬
nitates ꝑficiunt᷑. Hoc signum
presidiũ est amicis: obstacłm
inimicis. Huiꝰ crucis mysterio rudeᷤ
cathecitant᷑: eodem mysterio fons
regenerationis consecrat᷑: eiusdem
crũcis signo ꝑ manꝰ impositionem
baptizati dona gr̃aꝵ accipiunt:
cũ eiusde crucis caractere basilice
dedicant᷑. altaria consecrant᷑: altaris
sacram̃ta cum int̾positione dnicoꝵ¬

Expanded text:
riam sriam snes fugantur, hoc antidoto sanitates perficiuntur. Hoc signum praesidium est amicis, obstaculum inimicis. Hujus crucis mysterio rudes catechizantur, eodem mysterio fons regenerationis consecratur, ejusdem crucis signo per manus impositionem baptizati dona gratiarum accipiunt. Cum ejusdem crucis charactere basilicae dedicantur, altaria consecrantur, altaris Sacram
Abbreviated transcription (Latin):
nos sͥ ꝑ mortẽ filii sui. Et qͥa nat᷑ale ẽ.
ut homines diligentes se diligant:
hac humilitate & caritate humili¬
ata ẽ & liquefacta duricia mundi.
ut agnosceret beneficiũ sue reparati¬
onis. quȩ ñ agnouerat excellentiam
suȩ condicionis. Unde psalmista.
Homo cũ in honore eẽt ñ intellexit:
cõparatus ẽ iumĩtis insipientib. &
simit factus ẽ ilł. Postqͣm uͦ ad se
reu̾sus ẽ. & ꝑdilectionẽ redimentis
& eruditionẽ ammonentis. cogno¬
uit de quanta corruiss gła. & in
qͣnta uersaret᷑ miseria: exꝑtus ẽ
qd̾ magna indigeret miscdia:
& impletum est qađ dicit psalmista
exinde uirtꝰ crucis ꝑ uniu̾sum mũ¬
đu: quȩ partib suis ꝑ qͣtuor mun¬
di partes est extensa: & totũ mundũ
sua malaxatione cõplexata. Nec
iam potuit mundꝰ ex toto eẽ ingra¬
tꝰ. qui tanta fu̾at caritate sanatꝰ.
Crucifixus nr̃ amortuis resurrex̾:
celos ascendit: crucẽ nob̃ in memo¬

Expanded text:
nos sibi per mortem Fnos sibi per mortem Fut homines diligentes se diligant, hac humilitate et charitate humiliata est et liquefacta duritia mundi, ut agnosceret beneficium suae reparationis, quae non agnoverat excellentiam suae conditionis. Unde Psalmista: « Homo cum in honore esset, non intellexit: comparatus est jumentis insipientibus, et similis factus est illis . Postquam vero ad se reversus est, et per dilectionem redimentis et eruditionem admonentis cognovit de quanta corruisset gloria, et in quanta versaretur miseria, expertus est quod magna indigeret misericordia: et impletum est quod dicit Psalmista,exinde virtus crucis per universum mundum, quae partibus suis per quatuor mundi partes est extensa, et totum mundum sua malaxatione complexata. Nec jam potuit mundus ex toto esse ingratus, qui tanta fuerat charitate sanatus. Crucifixus noster a morte surrexit, coelos ascendit, crucem nobis in memo
Abbreviated transcription (Latin):
item. qͥ crediderit & baptizatus fu̾it.
saluus erit. Hoc consiliũ medicinȩ
acceꝑunt multi: contẽpserunt mul¬
ti. Contemptorib placuit adhuc ma¬
gis sibilus serpentis ꝑuñtis: q̃m ꝑsu¬
asio medici redimitis. Filius uͦ adop¬
tionis audiuit & obaudiure uoci
ꝓmittentis: qͥ in para dyso ñ obaudi¬
erat precepto mortẽ comminantis.
Expleca dispensatione doctrinȩ suȩ.
& cecitate in ifrł ex parte ꝑdurante:
tande exhibuit se medicum. & fe¬
cit de seipso medicamentũ.: exhibu¬
it seipsum sacerdotẽ. & fecit seipsum
sacrificiui: ut compleret ad qͦd uen̾at:
& ꝓbaret qͣnta dilectione dilexerat
eos ꝓ quib corpꝰ suimn in ara crucis
offerebat. Unde in eugłio suo ante
p̃dixerat. Maiorem caritatẽ nemo
ht̃: qͣm ut aĩam suam ponat qͥs pro
amicis suis. Hinc ẽ qd̾ apłs dicit.
Comm̃dat caritatẽ suam ds in nob̾:
qͥa cũ inmici essemꝰ. reconciliauit

Expanded text:
item, Qui crediderit, et baptizatus fuerit, item, Qui crediderit, et baptizatus fuerit, salvus erit . Hoc consilium medicinae acceperunt multi, contempserunt multi; contemptoribus placuit adhuc magis sibilus serpentis perimentis, quam persuasio Medici redimentis: filius vero adoptionis audivit, et obaudivit voci promittentis, qui in paradiso non obedierat praecepto mortem comminantis. Expleta dispensatione doctrinae suae, et caecitate in Israel ex parte perdurante, tandem exhibuit se medicum, et fecit de se ipso medicamentum; exhibuit se sacerdotem, et fecit se ipsum sacrificium: ut compleret ad quod venerat, et probaret quanta dilectione dilexerat eos, pro quibus corpus suum in ara crucis offerebat. Unde et in Evangelio suo ante praedixerat, Majorem charitatem nemo habet, quam ut animam suam ponat quis pro amicis suis . Hinc est quod Apostolus dicit, Commendat charitatem suam Deus in nobis; quia cum inimici essemus, reconciliavit
Abbreviated transcription (Latin):
qͥtas. Non enĩ conueniens erat. ut in¬
uitꝰ traheretur ad penitentiã. qͥ spos¬
taneꝰ corruerat in penã. ne itide in¬
gratꝰ existeret. sue reformationi. sic̃¬
ingratꝰ extiterat pͥmȩ conditioni.
Prouisum est gͥ tale medicamentũ.
qͣle conueniebat egroto: qd̾ duritiã
tumoris sic emolliret. ut mollefactꝰ
sponte mortiferũ uirꝰ effunderet. di¬
cente psalmista. Effundite corã illo
corda urã: id est ꝑ confessionẽ eicite
de conscientiis ur̃is omĩa ĩmunda.
Qd̃ qͣmdui tardauit facere mund̾:
tamdu remansit immundꝰ. Ut gͦ
hoc fieret: misit medicus nr precones
& testes suos ante se legis latores & ꝓ¬
pħas: qͥ corda auditoꝵ ad penitentiã
p̃pararent: & ei in tpre gr̃ȩ testimo¬
niũ ꝑhiberent. Uenit ipse medicus
in tempore plenitudinis. publice p̃dica¬
uit causam aduentus sui. factus est
doctor medicinȩ:. dicens. penitentiã
agite. appropinqͣuit enĩ regnũ di: &¬

Expanded text:
quitas. Non enim conveniens erat, ut inquitas. Non enim conveniens erat, ut invitus traheretur ad poenitentiam, qui spontaneus corruerat in poenam: ne itidem ingratus existeret suae reformationi, sicut exstiterat primae conditioni. Provisum est igitur tale medicamentum, quale conveniebat aegroto, quo duritiam tumoris sic emolliret, ut mollefactus, sponte mortiferum virus effunderet, dicente Psalmista: « Effundite coram illo corda vestra , » id est, per confessionem ejicite de conscientiis vestris omnia immunda. Quod quandiu tardavit facere mundus, tandiu remansit immundus. Ut ergo hoc fieret, misit medicus noster praecones et testes suos ante se legislatores et prophetas, qui corda auditorum ad poenitentiam praepararent, et ei in tempore gratiae testimonium perhiberent. Venit ipse medicus in tempore plenitudinis, publice praedicavit causam adventus sui, factus est doctor medicinae, dicens: « Poenitentiam agite, appropinquabit enim regnum
Abbreviated transcription (Latin):
uent᷑: & uniuersalit̾ omĩa eccłiastica
sacram̃ta in eius iurcute ꝑficumt᷑.
Qͥ hoc mare magnũ & spaciosũ in qͦ st̃
reptilia qͦ non ẽ numerus. absque
naufragio transire desiderat: crucẽ
sequatur. crucẽ teneat: & eam ñ dese¬
rat. donec ad optatũ salutis portum
ꝑueniat. Hȩc cursum nr̃m dirigit:
hec ad agonẽ nos instruit: hȩc in luc¬
tamine adiuuat: ħ ad uictoriam pro¬
uehit. ħ ad coronam ꝓuehit: ħ ma¬
leficia destruit: & omĩa demonum
machinam̃ta ad nichilum redigit.
Et qd̾ faciebat in t̾ris corporis xp̃i pre¬
sentia: hoc facit cum fideli inuocati¬
one nominis xp̃i uictoriose crucis
insignita memoria. Longũ est per
singła uirtutẽ crucis exponere. Q
uͦ in angaria xp̃i crucem ñ portat:
poterit plura de eius uirtute exꝑi¬
m̃to cognoscere: qͣm possit sermo re¬
texere: uł humana cogitatio cõpre¬
hendere.

Expanded text:
ica sacramenta in ejus virtute perficiuntur. Qui hoc mare magnum et spatiosum, in quo sunt reptilia quorum non est numerus , absque naufragio transire desiderat, crucem sequatur, crucem teneat, et eam non deserat, donec ad optatum salutis portum perveniat. Haec cursum nostrum dirigit, haec ad agonem nos instruit, haec in luctamine adjuvat, haec ad victoriam provehit, haec ad coronam pervehit, haec maleficia destruit, et omnia daemonum machinamenta ad nihilum redigit; et quod faciebat in terris corporalis Christi praesentia, hoc facit cum fideli invocatione nominis Christi victoriosae crucis insignita memoria. Longum est per singula virtutem crucis exponere. Qui vero in angaria Christi crucem portat, poterit plura de ejus virtute experimenta cognoscere, quam possit sermo retexere, vel humana cogitatio comprehendere.
Abbreviated transcription (Latin):
contaminauit gulȩ oblectam̃tum:
hic reformauit crucis tormentũ.
sacramentũ: qd̾ quanto est altius:.
tanto ẽ attendendu diligentiꝰ. In¬
telligit᷑ namq in latitudine crucis
dilectio ꝓximi: q̃ ñ tantũ usq ad
amicos: s etiã extendenda ẽ usq
ad diligendos inimicos. Intelligi¬
tur qͦ in eusde longitudine. longa
& ꝑseuerans laborum & ꝑsequuti¬
onũ sustinentia: quã patient̾ ferre
debet ad patriam suspirans nr̃a
noꝵ oꝑum figurat᷑ simili rõne
in eius altitudine eminentia spei.
penetͣus usq ad int̾iora uelaminis.
uͥ iusione pacis ꝑfruent᷑. qui hic
a cuub babyloniȩ multiplicit̾

Expanded text:
contaminaverat gulae oblectamentum, contaminaverat gulae oblectamentum, hic reformat crucis tormentum. sacramentum: quod quanto est altius, tanto est attendendum diligentius. Intelligitur namque in latitudine crucis dilectio proximi, quae non tantum usque ad amicos, sed etiam extendenda est usque ad diligendos inimicos. Intelligitur quoque in ejusdem longitudine longa et perseverans laborum et persecutionum sustinentia, quam patienter ferre debet ad patriam suspirans nostra norum operum. Figuratur simili ratione in altitudine ejus eminentia spei, penetrans usque ad interiora velaminis; ubi visione pacis perfruentur, qui hic a civibus Babyloniae multiplicit
Abbreviated transcription (Latin):
dent᷑ scorpionũ: sic cyriaca de ser¬
pentis carne confectũ. morsib ser¬
pentinis occurrit: &e potiones uene¬
no infectas in potu sumptũ. expel¬
lit. Ad hanc similitudinẽ medicꝰ¬
uenientẽ. carnis suȩ morte sana¬
uit: & ad ĩmortalitatis suȩ speciem
in corpore restitutionis complendã
reformauit. Ubi diligentiꝰ atten¬
dendu est: qd̃ mors quȩ ꝑlignũ ue¬
uit. ꝑ lignũ suꝑata ẽ. Et ipsa lig¬
ni forma longitudini & latitudini
& altitudini humani corporis coi¬
figurata ẽ: quo sicut cocũ corpus
motũ est. ut manꝰ ad uetitũ exten¬
derent᷑: ita corpꝰ ꝑ omĩa m̃bra sua
in cruce distenderet᷑: & totum qd
reatu pat̾ni delicti confractũ fu-¬
erat: huiꝰ emplastri malaxatione
consolidaret᷑. S huic medicam̃to
ꝑ similia cõposito: ammixtũ est
etiã medicamentũ factũ ꝑ oppositũ.
Nam hic sanauit obedientia: qd ibi
corruꝑat inobedientia. Et qd̾ ibi

Expanded text:
dentur scorpionum; sic theriaca de serdentur scorpionum; sic theriaca de serpentis carne confecta morsibus serpentinis occurrit, et potiones veneno infectas in potu sumpta expellit. Ad hanc similitudinem Medicvenientem carnis suae morte sanavit, et ad immortalitatis suae speciem in tempore restitutionis complendam reformavit. Ubi diligentius attendendum est, quod mors quae per lignum venit, per lignum superata est. Et ipsa ligni forma longitudini et latitudini et altitudini humani corporis configurata est: quo sicut totum corpus motum est, ut manus ad vetitum extenderentur; ita corpus per omnia membra sua in cruce distenderetur, et totum quod reatu paterni delicti confractum fuerat, hujus emplastri malaxatione consolidaretur. Sed huic medicamento per similia composito, admixtum est etiam medicamentum factum per oppositum. Nam hic sanavit obedientia, quod ibi corruperat inobedientia: et quod ibi
Abbreviated transcription (Latin):
rib obsessis dnm̃ głificabant qͣndo
dicebant. qͥd nob̾ & tibi iħu fili dei
uiui: qͥd uenisti ante tempꝰ torquere
nos:. Constat gͦ ex his & huiismodi
aliis. quia diuina uirtꝰ nr̃a repara¬
tione ñ eguit: s tam̃ ea bonitate qͣ
nos condidit. eadẽ reformare nos
uoluit: & ad hoc medicam̃ non qͣm
forte potuit. s qͣm lenius cõplexio¬
ni egrotantis competere ꝑspexit ap¬
posuit. Solent quippe medicine ꝑi¬
ti egͥtudines qͣs curandas suscipiĩt
aliqͣndo curare ꝑ contraria: aliq̃n
militate nos subleuans: sua infir¬
mitate nos sanans: sua morte nos
uiuificans. Sic ratione medicinȩ
sicca humidis. humida siccis. ca¬
lida frigidis opponunt᷑: & minus
fortia contraria. a fortiorib contͣriis
suꝑuenientib suꝑant᷑. Simili rõne
similia similib apponunt᷑: cum
scdm quantitatẽ uulnerũ uł tumo¬
rũ conmensurat᷑ longitudo uł lati¬
tudo epythematũ. Sic scorpioniᷤs
carnes oleo coctȩ ꝑcussionib me¬

Expanded text:
sessis, Dominum glorificabant, quando dicebant: « Quid nobis et tibi, Jesu fili Dei vivi? quid venisti ante tempus torquere nos? » Constat ergo ex his et hujusmodi aliis, quia divina virtus nostra reparatione non eguit: sed tamen ea bonitate, qua nos condidit, eadem reformare nos voluit, et ad hoc, medicamen non quam forte potuit, sed quod lenius complexioni aegrotantis competere conspexit, apposuit. Solent quippe medici periti aegritudines, quas curandas suscipiunt, aliquando curare per contraria, aliquando militate nos sublevans, sua infirmitate nos sanans, sua morte nos vivificans. Sic ratione medicinae sicca humidis, humida siccis, calida frigidis opponuntur: et minus fortia contraria a fortioribus contrariis supervenientibus superantur. Simili ratione similia similibus apponuntur, cum secundum quantitatem vulnerum vel tumorum commensuratur longitudo vel latitudo epithematum. Sic scorpionis carnes oleo coctae percussionibus me
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃c si et̾ne se intelligit: et̾ne se dicit
Si eterne se dicit: et̾ne est uerbũ eiꝰ
apud ipsum. Siue gͦ ille cogitetur.
nulla alia existente eentia. siue ali¬
is existentib. necesse ẽ uerbũ illius

Expanded text:
At si aeterne se intelligit, aeterne se dicit. Si aeterne se dicit, aeterne est Verbum ejus apud ipsum. Sive igitur ille cogitetur nulla alia existente essentia, sive aliis existentibus, necesse est Verbum illius
Abbreviated transcription (Latin):
do intelligit. habet secũ ymaginẽ
suã ex se natã. id est cogitationẽ sui
ad suã similitudinẽ quasi sua imp̃s¬
sione formatã: qͣmius ipsa se a sua
ymagine ñ nisi ratione sola separa¬
re possit. Quȩ ymago eiꝰ. uerbũ est¬

Expanded text:
do intelligit, secum imaginem suam ex se natam, id est cogitationem sui ad suam similitudinem, quasi sua impressione formatam, quamvis ipsa se a sua imagine, non nisi ratione sola, separare possit, quae imago ejus verbum e
Abbreviated transcription (Latin):
Tintinnabula que sonabant in ueste
lia. carnis continentia:. suꝑhumerale.
laboꝵ tolerantia. tunica. bona actio:
balteus. eiꝰdẽ actionis expeditio: rõnale sa¬
pientia ce discretio: lamina in fronte.
sacre fidei confessio: tintinnabula. eiꝰ¬
dem fidei p̾dicatio:¬

Expanded text:
Tintinnabula, quae sonabant in veste Tintinnabula, quae sonabant in veste lia, carnis continentia; superhumerale, laborum tolerantia; tunica, bona actio; balteus, ejusdem actionis expeditio; rationale, sapientia et discretio; lamina in fronte, sanctae fidei confessio; tintinnabula, ejusdem fidei praedicatio
Abbreviated transcription (Latin):
nctio qua sacerdotes consecraban¬
tur: grãm significat sp̃c scĩ. Sacer¬
dotes unctione consecrant᷑: quando fide
Linea int̾ior quȩ candet & ñ apparet.
mundiciã cordis designat: que ñ hõibꝰ
gebant. aut tegebant. continentiã car¬
nis recte figurant. Suꝑhumerale q̃d
suꝑ humeros ponebat᷑. eo qͦd in hume¬
ris onera ferre solemus: p̾sentiũ la¬
boꝵ tolerantiã insinuat. Tuni ca
quȩ ext̾ius erat & apparebat. bonam
actionẽ expͥmit: qua coram ꝓximo
foris munim & ornam᷑. Balteus quo
tunica stringebat᷑. ne circa pedes sa¬
cerdotis deorsum flueret: eiusdẽ actio¬
nis bone designat expeditionẽ. Ratio¬
nale qͦd circa pectꝰ erat. in qͦ uidelicet
pectore cor continet᷑. in quo ẽ sapientia:
sapientiã &e discretionẽ apte signifi¬
cat. Cydaris qua capilli capitis strĩ¬
gebant᷑. cogitationũ p̾tendit sobrie¬
tatem. Quasi cydari namq stringun¬
tur capilli capitis: dum in sua sobri¬
erate continent̾ cogitationes mentis.

Expanded text:
Unctio, qua sacerdotes consecrabantur, gratiam significat Spiritus sancti. Sacerdotes unctione consecrantur, quando fideLinea interior, quae candet et non apparet, munditian cordis designat, quae non omnibra cingebant et tegebant, continentiam carnis recte significant. Superhumerale, quod super humeros ponebatur, eo quod in humeris onera ferre solemus, praesentium laborum tolerantiam insinuat. Tunica quae exterius erat et apparebat, bonam actionem significat, qua coram proximo munimur et ornamur. Balteus, quo tunica cingebatur, ne circa pedes sacerdotis deflueret, ejusdem actionis bonae designat expeditionem. Rationale, quod circa pectus erat, quo videlicet pectore cor continetur, in quo sapientia est, sapientiam et discretionem apte significat. Cidaris, quo capilli capitis stringebantur, cogitationum praetendit sobrietatem. Quasi cidari namque stringunt capillos capitis, dum in sua sobrietate continent cogitationes mentis.
Abbreviated transcription (Latin):
Non solum media pars iuuenum
faciebat opus. & pars media parata
erat ad bellum: s idem iuuenes qui fa¬
ciebant opus. gladio erant accincti. Tã¬
ẽ furor maliciȩ eiuis contra eccłiam. ut
ñ solum p̾dicatores ueritatis. s & ipse
ppłs di semꝑ debeat contra uigilare:
&e quasi in acie stare. Edificantes enĩ
gladio accingunt᷑ renes: cum hi qui
bonis oꝑib insistere. uł sibi cõmissos
eurant regulari ratione disponere hoc
ẽ enĩ uiuos lapides in edificio sc̃e ciui¬
tatis competent̾ locare. fluxa luxuriȩ
in se acumine u̾bi di satagunt restrin
a peccatis feriandum ẽ. semꝑ uacandu
&e uidendum. qm̃ dñs ipse est ds: ut
post tale sabbatũ liberati a peccatis
futurȩ glȩ. S querunt ppłi t̾rȩ nr̃m¬
ꝓphanare sabbatum. uenalia inferen¬
do in die scĩficata: qm̃ immundi sp̃c
mundiciã cordis maculare nituntur.
& ingerere illecebras uicioꝵ accepto p̾¬
tio nr̃i consensus: quo diem maximȩ
scificationis inquinent: id est lucẽ piȩ

Expanded text:
non solum media pars juvenum faciebat opus, et pars media parata erat ad bellum; sed juvenes, qui faciebant opus, gladio erant accincti. Tanest furor malitiae ejus contra Ecclesiam, ut non solum praedicatores veritatis, sed ipse populus Dei semper debeat contra vigilare, et quasi acie stare. Aedificantes enim gladio accingunt renes, cum ii qui bonis operibus insistere, et sibi commissos curant regulari ratione disponere hoc est enim vivos lapides in aedificio sanctae Trinitatis competenter locare, fluxa luxuriae in se acumine verbi Dei satagunt restringa peccato feriandum est; semper vacandum et videndum, quoniam ipse est Deus , ut post tale Sabbatum liberati a conscientfuturae gloriae. Sed quaerunt populi terrae profanare Sabbatum, venalia inferendo in die sanctificata, quando immundi spiritus munditiam cordis maculare nituntur, et ingerere illecebras vitiorum accepto pretio nostri consensus: quo diem maximae sanctificationis inquinent, id est lucem piae
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ die quinquagesima. postquã cele¬
bratum ẽ pascha in t̾ra egypti: gr̃a da
ta die quinquagesima. p̃ost resurrec¬
tionẽ dñi. Lex data ẽ in monte excelso:
gr̃a data ẽ sursum in cenaculo. Lex
data ẽ in fulgorib igneis: gr̃a data¬
ẽ in igneis linguis. Lex data ẽ duode¬
cim tribub. grã data ẽ duodecim
apłis. Lex scͥpta ẽ in duab tabulis:
gra constat in duob p̾ceptis carita¬

Expanded text:
est die quinquagesima postquam celebratum est Pascha in terra Aegypti, gratia data est die quinquagesima post resurrectionem Domini. Lex data est in monte excelso; gratia nata est sursum in coenaculo. Lex data eest in igneis linguis. Lex data est duodecim tribubus, gratia data primum duodecim apostolis. Lex scripta est in duabus tabulis, gratia consummatur in duobus praeceptis charita
Abbreviated transcription (Latin):
clesiȩ ꝑuigili cira custodire. Unde
qͣm rationẽ d̾o reddituri. ꝓ reb quȩ
his clauib recluduntur. Hoc offici
ũ dns nr̃ uob̾ iniciauit: qͣndo flagel¬
lo de funicłis facto uendentes & em̃¬
tes in templo eiecit: & cathedras nũ¬
mularioꝵ euertit. hoc facto signifi¬
cans. qd̾ om̃is negociatio rerũ eccłia¬
sticaꝵ ab eccł̃ia repellenda sit. Unde
& ipse ostiarius pretaxatꝰ dixit. Ego
sum ostiuĩ ꝑ me siqͥs introierit. ingre¬
dietur & egrediet᷑. id ẽ qui canonice
amministrationẽ eccłiasticȩ rei acce¬
ꝑit ingredietur. id est ame recipiet᷑::

Expanded text:
clesiae pervigili cura custodire. Unde clesiae pervigili cura custodire. Unde quam rationem Deo reddituri pro rebus quae his clavibus recluduntur. Hoc officinoster nobis initiavit, quando flagello de funiculis facto, « vendentes et ementes de templo ejecit, et cathedras nummulariorum evertit : » hoc facto significans, quod omnis negotiatio rerum Ecclesiasticarum, ab Ecclesia pellenda sit. Unde t ipse ostiarius praetaxatus dicit: « Ego sum ostium : » per me si quis introierit, ingredietur et egredietur, id est, qui canonice administrationem ecclesiastici regni acceperit, ingredietur, id
Abbreviated transcription (Latin):
ad hoc enim capillos in modu coronȩ
in sunmitate capitis raditis: ut ce
regnũ spũale quo ceteris p̃minetis.
tali figura ostendatis. & curȩ morta¬
lis illecebras frequent̾ redeuntes sic
amputetis de corde. sicut frequenter¬
crines resurgentes abraditis de capi¬
te. Residuos aũ capillos eo ordine
precidere debetis: ut aures & ocłos
& alios sensus capitis liberos reddãt:
& curã ext̾iorum ñ in suꝑfluis defid̾us
carnis. s in necessariis tantũ exercen¬
da agnoscant. Sigͦ ad ambulandu
in uia di sicut pretaxatũ est affec
& ad maiora militie clericalis officia
ꝓmoueri. Hȩc officia septem gradib
st̃ distuicta: quia scã eccłia septifor¬
mis gr̃ȩ est munere decorata. Hȩc
forma quȩ precesserat in capite: repre¬
sentaretur in corpore
N his septem officiis primꝰ gradus ẽ
eccłiam qͦs scuuit eẽ dignos: & repel¬
lere qͦs scuint ẽẽ indignos. Istis cura
ẽ & introitũ eccłiȩ seruare: & res ec¬

Expanded text:
Ad hoc enim capillos in modum coronae Ad hoc enim capillos in modum coronae in summitate capitis raditis, ut et regnum spirituale, quo caeteris praeeminetis, tali figura ostendatis, et curae mortalis illecebras frequenter redeuntes, sic amputetis de corde, sicut crines frequenter resurgentes, abraditis de capite. Residuos autem capillos eo ordine praecidere debetis, ut aures, oculos, et alios sensus capitis liberos reddant: et curam exteriorum non in superfluis desideriis carnis, sed necessariis tantum exercendam agnoscant. Si ergo ad ambulandum in via Dei, sicut praetaxatum est, affectd majora militiae clericalis officia promoveri. Haec officia septem gradibus sunt distincta, quia sancta Ecclesia septiformis gratiae est munere decorata. Haec forma quae praecesserat in capite repraesentaretur in corpore. In his septem officiis primus gradus esEcclesiam quos sciunt esse dignos, et repellere quos sciunt esse indignos. Istis cura est et introitum Ecclesiae servare, et res Ec