comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ne ciboꝵ reficit᷑. Neq enĩ reputanda est
deliciis compensatur: dicente ysaia ꝓpha
Ecce in die ieiunii ur̃i inuenit᷑ uoluptas ur̃a
Uoluptas enĩ. deliciȩ intelligunt᷑. Sieut enĩ
repetitio debiti. & lis & contentio & ꝑcussio:
ita & delitiȩ imꝑbant᷑ a ꝓpħa in ieiunio. To¬
ta enim die epulas in cogitatione ruminat.
qui ad explendã gulam uesꝑe sͥ delitias pre¬
parat. Non est corpori adhibenda ĩ modera¬
ta abstinentia: ne du ampliꝰ grauat᷑ caro põ¬
dere mediȩ. nec małii agat postea. nec bene
facere incipiat: & quȩ addicit᷑ ut usu mali
careat: simul & boni officium dũ plus p̃mi¬
tur ꝑdat. Sollicita gͥ discretione carnis ẽ
moderanda materies: scilicet ne aut integre
extinguat᷑: aut immoderate laxetur. Infir¬
mitate carnis nimia p̃ualente: ad ꝑfectionẽ
ꝑtingere nemo potest. Nam qͣmuis scĩtatis
amorem quisq habeat: exequi tam̃ ñ ualet
oꝑis meritũ. cui intentione cordis deseruire

Expanded text:
ne ciborum reficitur. Neque enim reputanda est deliciis compensatur, dicente Isaia propheta: Ecce in die jejunii vestri invenitur voluptas vestra ; voluptas enim deliciae intelliguntur. Sicut enim repetitio debiti, et lites, et contentio, et percussio, ita et deliciae improbantur a propheta in jejunio. 12. Tota enim die epulas in cogitatione ruminat, qui ad explendam gulam vespere sibi delicias praeparat. 13. Non est corpori adhibenda immoderata abstinentia, ne dum amplius gravatur caro pondere inediae, nec malum agat postea, nec bene facere incipiat, et quae addicitur ut usu mali careat, simul et boni officium, dum plus premitur, perdat. Sollicita igitur discretione carnis est moderanda materies, scilicet, ne aut integre exstinguatur, aut immoderate laxetur. 14. Infirmitate carnis nimia praevalente, ad perfectionem pertingere nemo potest. Nam quamvis sanctitatis amorem quisque habeat, exsequi tamen non valet operis meritum, cui intentione cordis deservire
Abbreviated transcription (Latin):
re. s pro sola humanȩ laudis iactantia se¬
cunt᷑. Quidã incredibilit̃ abstinent. ut
hominib curiosis sc̃i appareant: s hoc bo¬
nũ abstinentiȩ talib ñ est uirtꝰ reputanda
si uitium: qͥa bono male utuntur. Ieumi¬
ũ & elemosina in abscondito sese amant:
ut solus ds qui inspicit om̃ia. meritũ bono¬
rũ oꝑum rependat. Nam qͥ ea sub ppłari
manifestatione faciunt: nequaqͣm a deo
iustificant᷑: qͥa uixta sermonẽ ȩuangłicum
merrede suã ab hominib receꝑunt. Leiunia

Expanded text:
re, sed pro sola humanae laudis admiratione sere, sed pro sola humanae laudis admiratione sectantur. 6. Quidam incredibiliter abstinent, ut hominibus curiosis sancti appareant; sed hoc bonum abstinentiae talibus non est virtus reputanda, sed vitium, quia bono male utuntur. 7. Jejunium et eleemosyna in abscondito esse amant, ut solus Deus, qui inspicit omnia, meritum operum bonorum rependat. Nam qui ea sub populari manifestatione faciunt, nequaquam a Deo justificantur, quia juxta sermonem evangelicum mercedem suam ab hominibus receperunt . 8. Jejunia
Abbreviated transcription (Latin):
menta demonioꝵ Cito enĩ ꝑ abstinentiã
deuneunt᷑. Unde etiam dñs & saluator nr̃
eoꝵ incursus ieiuniis & orationib p̃monet
superare dicens. Hoc genꝰ ñ eicitur: nisi ꝑ
orationem & ieiunium. Immundi enĩ sp̃c
ibi se magis iniciunt: ubi plus uiderint escã
uita inhabitant: desiderio suꝑni roris cor-¬
pꝰ suũ aridum portant. Ande & psalmus.
Sitiuit inquit inte anima mea: qm mul¬
tiplicit᷑ tͥ caro mea. Qaro enĩ tunc dm si¬
tit: quando ꝑ ieiuniũ abstinet & arescit.
Abstinentia & uiuificat & occidit. Uiuifi¬
cat animã: corpꝰ necat. Sepe abstinentia si¬
mulate agitur: ieiuniaq ꝑ ypoerisin ex¬
ercent᷑. Quid̾a enĩ mira media corpꝰ suum
laniant: ext̃minantes sic̃ dr̃ in euangłio
facies suas. ut appareant hominib ieiunan-¬
tes. Ore namq palleseunt. corpore atterun-¬
tur: cordis alta suspiria ducunt: ante mor-¬
tem quoq mortiferis suppliciis se tradunt:
tantũq miseri laboris exercitiũ ñ ꝓ di amo-¬

Expanded text:
tiam devincuntur. Unde etiam Dominus et Salvator noster eorum incursus jejuniis et orationibus praemonet superare, 256 dicens: Hoc genus non ejicitur nisi per orationem et jejunium . Immundi enim spiritus ibi se magis injiciunt ubi plus viderint escam vita habitant, desiderio superni roris corpus suum aridum portant. Unde et psalmus: Sitivit, inquit, in te anima mea, quam multipliciter et caro mea . Caro enim tunc Deum sitit, quando per jejunium abstinet, et arescit. Abstinentia et vivificat, et occidit: vivificat animam, corpus necat. 5. Saepe abstinentia simulate agitur, jejuniaque per hypocrisim exercentur. Quidam enim mira inedia corpus suum laniant, exterminantes, sicut ait Evangelium, facies suas, ut appareant hominibus jejunantes . Ore namque pallescunt, corpore atteruntur, cordis alta suspiria ducunt. Ante mortem quoque mortiferis se suppliciis tradunt; tantumque miseri laboris exercitium, non pro Dei amo
Abbreviated transcription (Latin):
cit. Est ciuitas hic iuxta. ad quam
possum fugere parua: & saluabor
in ea. Numquid non modica est. &
coniugalis uita nec amundo longe
diuisa est: nec tñ a gaudio salutis
aliena. S tunc in actione hac uitã
suam coniuges quasi in parua ci¬
uitate custodiunt: quando prose
assiduis deprecationib intercedunt.
Inde &recte ꝑangłm ad eundem
loth dr. Ecce eciã in hoc suscepi p̃ces
tuas. ut non subuertam urbem
pro qua locutus es: quia uidelicet
cum do dep̾catio funditur: nequaꝗͣ
talis coniugum uita dampnatur.
De qͣ precatione qͦq paulus ammo¬
net dicens. Nolite fraudare inuicẽ.
nͥ forte ex consensu ad tempꝰ ut uace¬
tis orationi.

Expanded text:
cit: Est civitas hic juxta, ad quam possum fugere, parva, et salvabor in ea. Nunquid non modica est, et conjugalis vita nec a mundo longe divisa est, nec tamen a gaudio salutis aliena. Sed tunc in actione hac vitam suam conjuges, quasi in parva civitate custodiunt: quando pro se assiduis deprecationibus intercedunt. Unde recte per angelum ad eumdem Loth dicitur: Ecce etiam in hoc suscepi preces tuas, upro qua locutus es. Quia videlicet cum Deo deprecatio funditur, nequaquam tais conjugii vita damnatur. De qua precatione quoque Paulus admonet, dicens: Nolite fraudare invicem, nisi forte ex consensu ad tempus, ut vacetis orat
Abbreviated transcription (Latin):
peccant: & impedit mali dulcedo. ne correpti
aliquando sapiant qͦd ignorant. Taceo de illis:
quos aliena delicta qͥb consentiunt decolorãt.
llos etiam p̾t̾mitto qͥ cupientes adipisci quod
diligunt. uł refugientes pati quod metuut:
tione delinquere: alit̾ sermone. alit̾ opere.
alit̾ necessitate. alit̾ uoluptate peccare. Cum
gͥ tam multiplicib ac multũ ab inuicẽ dis¬
tantib modis homines peccent: quis nesci-¬
at. uno mͦ eis ñ posse utiq mederi. quoꝵ tã
diũsi sunt morbiꝰ. Et ideo duplicit̾ qͥd̃e fra¬
gilitas humana dĩ precepta contempnit:
aut faciendo quod uetint: aut ñ faciendo qͦd
uissit. S qm̃ ñ solũ ex illis causis quas cõ¬
memoraui. s etiã ex aliis quas non cõme¬
moraui. in preceptis suis dm̃ contẽpnunt.
qui eiꝰ precepta ñ faciunt: sic debent om̃s
mͦ docendo. mͦ exhortando. mͦ sustinendo. mͦ
increpando curari: ut sub ope xp̃i nulliꝰ salꝰ

Expanded text:
peccant, et impedit mali dulcedo, ne correpti peccant, et impedit mali dulcedo, ne correpti aliquando sapiant quod ignorant. Taceo de illis quos aliena delicta quibus consentiunt, decolorant. Illos etiam praetermitto qui, cupientes adipisci quod diligunt, vel refugientes pati quod metuunt, tione delinquere, aliter sermone, aliter opere, aliter necessitate, aliter voluntate peccare 2. Cum igitur tam multiplicibus, ac multum ab invicem distantibus modis homines peccent, quis non intelligat uno modo eis non posse utique mederi quorum tam diversi sunt morbi? Et ideo dupliciter quidem fragilitas humana Dei praecepta contemnit. aut faciendo quod vetuit, aut non faciendo quod jussit: sed quomodo non solum ex illis causis quas commemoravi, sed etiam ex aliis quas non commemoravi, in praeceptis suis eum contemnunt, qui ejus praecepta non faciunt; sic debent omnes modo docendo, modo exhortando, modo sustinendo, modo increpando curari, ut sub ope Christi nullius salus
Abbreviated transcription (Latin):
castigant᷑ ascribunt. Ciues quoq suos plebe¬
ios ac nobiles. diuites & potentes qualiter tcͣ¬
tare aut regere debeant sacerdotes: huiꝰ li¬
belli series continebit. Quȩ ego ut sepe iam
dixi scͥbere ñ auderẽ: si uobis negare alqͥd
potuissem. S iam capitula ipsa disserenda
ponamꝰ. Quesistis igit᷑ utrũ equanimit̾ sus¬
tinendi sint diuinã precepta calcantes: an
ꝓmͦ peccati. debeant ȩccl̃iastica seueritate coar
iuna om̃s egritudine m̃tium laborarẽt:
ac parib animoꝵ morbis affecti nichil
ab inuicẽ discreparent: aut sustinere necesse
modꝰ qͦq diuersus est peccatoꝵ. Et utiq ita
peccatis dissimilia sunt adhibenda remedia:
sicut ex dissimilib causis ueniunt ipsa pec¬
cata. Plerosq enim peccandi consuetudo delec¬
tat: alios ad peccandũ occasio alicuiꝰ lucri tẽ¬
poralis muitat: fragilitas nonnullo ᷤᷤ inclinat.
Quosdam ignorantia boni. facit nescire quod

Expanded text:
castigantur, ascribunt. Cives quoque suos plebecastigantur, ascribunt. Cives quoque suos plebeios et nobiles, divites ac potentes, qualiter tractare et regere debeant sacerdotes, hujus libelli series continebit. Quae ego, sicut saepe jam dixi, scribere non auderem si vobis negare aliquid potuissem. Sed jam capitula ipsa disserenda ponamus. Quaesistis igitur utrum aequanimiter sustinendi sint divina praecepta calcantes, an pro modo peccati debeant ecclesiastiuna omnes aegritudine mentium laborarent, ac paribus animorum morbis affecti, nihil ab invicem discreparent, aut sustineri omnes nemodus quoque diversus est praeceptorum. Et utique ita peccatis dissimilia sunt adhibenda remedia, sicut ex dissimilibus causis veniunt ipsa peccata. Plerosque enim peccandi consuetudo delectat, alios ad peccandum occasio alicujus lucri temporalis invitat, fragilitas nonnullos inclinat, quosdam ignorantia boni facit nescire quod
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓprietatẽ uitȩ actuał exponi: ut uos cũ ur̃is¬
b disceretis. Siqͥdem conuersatio religiosa
actualis est uita: quȩ docet qͦmͦ prepositi sub se
regant uiuentes & diligant: ac noi minꝰ de eoꝵ
quã de sua salute solliciti. qͦd eis expedire sci¬
unt. pat̾na cura ꝓuideant: & qualit̾ p̃p osito suo
subiecti tanquã capiti membra deseruiant. ac
p̃cepta eiꝰ uelut imꝑiũ dĩ sũmo amore custodi-¬
ant: hoc eẽ scm̃ hoc sͥ salubre ac necessarium
iudicantes. quod rectori suo placuerit: ñ qͦd eiᷤ
in ꝑuiciem sui arrogantia mentis uitiose dic-¬
tauerit. Ideoq obedientiȩ ac patientiȩ uirtute
fundati. maioꝵ suoꝵ ñ discutiunt constituta
s faciunt: & quando rigor exigit disciplinȩ.
ut seuers acrit̾q arguant᷑. acceptam correpti-¬
onẽ magnanimit ferunt: nec motibꝰ eoꝵ a qͥb
fuerint obuirgati. s suis negligentiis quod

Expanded text:
proprietatem vitae actualis exponi, ut vos cum proprietatem vitae actualis exponi, ut vos cum bus disceretis. Siquidem conversatio religiosa actualis est vita, quae docet quomodo praepositi sub se regant viventes et diligant; ac non minus de eorum, quam de sua salute solliciti, quod eis expedire sciunt, paterna cura provideant: et qualiter praeposito suo subjecti, tanquam capiti membra deserviant, ac praecepta ejus velut imperium Dei summo amore custodiant; hoc esse sanctum, hoc sibi salubre et necessarium judicantes, quod rectori suo placuerit; non quod eis in perniciem sui arrogantia mentis vitiosae dictaverit. Ideoque obedientiae ac patientiae virtute fundati, majorum suorum non discutiunt constituta, sed faciunt; et quando rigor exigit disciplinae, ut severiter arguantur, acceptam correptionem magnanimiter ferunt; nec motibus eorum a quibus fuerint objurgati, sed suis negligentiis, quod
Abbreviated transcription (Latin):
su sceptũ uob̾ orantib aouiuandꝰ expediam.
S priquã menbratim singula que ꝓposuistis
absoluã. uniuersalit̾ de ipsa re quȩ in hoc libel¬
lo tractanda est pauca mͥ iudeo eẽ dicenoa. qb
euident̃ appareat. qua ratione mͥ succenseri pos¬
se prefatꝰ sum ab eis. qͥ magis quis dicat quam
quid dicat attendunt: nec rationẽ dictoꝵ. sed
dignitatẽ dicentiũ praua examinatione discu-¬
tiunt: & quod facere aut fieri nolunt. dici qͦq
sͥ fastidiunt: paratiores aliquid doctrinȩ etiã
quod scire cupiunt ignorare. quã a ꝑsona infe-¬
riore cognoscere: cum ueritas undecumq claru-¬
erit. ñ sit ingenio humano deputanda s deo: nͨ
aliquoꝵ debeat credi s om̃iumꝰ. quȩ ꝑ se talis
ac tanta est. ut nec tunc sit magna. si eam mag-¬
ni docuerint: s potiꝰ ipsa magnos faciat eos a qͥb
doceri uł dici potuerit. Uoluistis itaq uobis

Expanded text:
susceptum vobis orantibus adjuvandus expediam. susceptum vobis orantibus adjuvandus expediam. 2. Sed priusquam membratim singula quae proposuistis absolvam, universaliter de ipsa re quae in hoc libello tractanda est pauca mihi video esse dicenda: quibus evidenter appareat qua ratione mihi succenseri posse praefatus sim, ab eis qui magis quis dicat, quam quid dicat attendunt; nec rationem dictorum, sed dignitatem dicentium prava examinatione discutiunt; et quod facere aut fieri nolunt, dici quoque sibi fastidiunt; paratiores aliquid doctrinae, etiam quod scire cupiunt ignorare; quam a persona inferiore cognoscere: cum veritas undecunque claruerit, non sit ingenio humano deputanda, sed Deo; nec aliquorum debeat credi, sed omnium, quae per se tanta et talis est, ut non tunc sit magna, si eam magni docuerint; sed potius ipsa magnos faciat eos, a quibus doceri vel disci potuerit. Voluistis itaque vobis
Abbreviated transcription (Latin):
coꝵ pene om̃iũ conuersatio tenenda descͥbit᷑
aliquid tale posuero. quod secularit᷑ iuuentiũ
mentes offendat: & cum indescriptione ȩccłias¬
ticȩ uitȩ. mores suos quos nescire magis qũã
emendare uolunt uiderint publicari. in me
tamqũa suoꝵ actuum ꝓditorem carnaliter
cõmoti deseuiant: atq ea quȩ fuerint deo do¬
nante plata. & si rationabilit᷑ dicta diuidicent.
a me tam̃ dici ñ debuisse contendant: sicq aut
materiã disputationis aut ꝑsonã disputantis
irrideant. S qm̃ sana mens. incõpara biliter
amplius obedientiȩ fructũ debet appetere
quã uitare inuiste obtrectatiom obprobriũ:
leuiꝰ credidi me grauari rep̾hendentiũ mea
dicta uiditio: qua ꝑtinacis inobedientiȩ sub¬
iacere periculo. Promde securꝰ quoo uos mͥ
ꝑficiendi facultatẽ p̾cib impetretis a dño. ͥ
iussistis ut loquerer. & p̾suptionẽ meam apd
eos qui me iudicaturi sunt excusetis: opus

Expanded text:
corum pene omnium conversatio tenenda describitur, corum pene omnium conversatio tenenda describitur, aliquid tale posuero, quod saeculariter viventium mentes offendat; et dum in descriptione ecclesiasticae vitae mores suos quos nesciri magis quam emendari volunt viderint publicari; in me tanquam suorum actuum proditorem, carnaliter commoti desaeviant, atque ea quae fuerint, donante Deo, prolata, etsi rationabiliter dicta dijudicent, a me tamen dici non debuisse contendant; sicque aut materiam disputationis, aut personam disputantis irrideant. Sed quoniam sana mens incomparabiliter amplius obedientiae fructum debet appetere quam vitare injustae obtrectationis opprobrium; levius credidi me gravari reprehendentium dicta mea judicio, quam pertinacis inobedientiae subjacere periculo. Proinde securus, quod vos mihi perficiendi facultatem precibus impetretis a Domino, qui jussistis ut loquerer, et praesumptionem meam apud eos qui me judicaturi sunt, excusetis; opus
Abbreviated transcription (Latin):
sint. sufficient̾ ut opinor ostendimꝰ. Ideoq
huic tandem libro terminũ tlantes. in sedõ
uolumine alia tria capitula deo conatũ nr̃m
ur̃is orationib adiuuante tractabimꝰ: ut in
tercio libro dereliquis quatuoꝵ. quibus ui-¬
tioꝵ atq uirtutum discutienda continetur
ratio disseramus¬
u periore libro rationẽ
plexꝰ: ꝓ uirib quas
dñs donare dignabit᷑
de actuali uita sicut
ꝓmisi disputare consti¬
tui. Quaꝑpter qͦd in
p̃fatione pͥmi uolu¬
minis feci. hic quoq
officii mei necessitatẽ paucis apio: qͥa si potius-¬
sem sine mobedientiȩ noxa qͦd iubebatis ab mi¬
ere. numquã me ꝓprie uoluntatis instinctu
cõmitterẽ. obtrectatoꝵ maliuolo denti carpen¬
dun: qui nolentes aduertere quã iuitꝰ hȩc
scͥbenda susceptrim. totũ quod est uĩx iussio¬
nis applicaturi sunt forte uitio uanitatis:
maxime si de reb talib locuturꝰ. quib eccłiasti¬

Expanded text:
sint, sufficienter, ut opinor, ostendimus. Ideoque sint, sufficienter, ut opinor, ostendimus. Ideoque huic tandem libro terminum dantes, in secundo volumine alia tria capitula, Deo conatum nostrum vestris orationibus adjuvante, tractabimus; ut in tertio libro de reliquis quatuor, quibus vitiorum atque virtutum discutienda continetur ratio, disseramusuperiori libro rationem plexus, pro viribus quas Dominus donare dignabitur, de actuali vita, sicut promisi, disputare constitui. Quapropter sicut in praefatione primi voluminis feci, hic quoque officii mei necessitatem paucis aperio: quia si potuissem sine obedientiae noxa quod jubebatis abnuere, nunquam me propriae voluntatis instinctu committerem obtrectatorum malevolo dente carpendum; qui nolentes advertere quam invitus haec scribenda susceperim, totum quod est vestrae jussionis, applicaturi sunt forte vitio vanitatis: maxime si de rebus talibus locuturus, quibus ecclesiasti
Abbreviated transcription (Latin):
mul ac uerbo plures fiunt regnoꝵ celestium
cohereoes: Isti sunt ministri uerbi: ad uitore ᷤ
populus instruit᷑ deo. Isti sunt apłoꝵ dm̃
successores. qui ȩccłias quas illi editis mira
tib prediti regunt: qui fidem catholicam
aut disputationib aut si ita necessitas poscat
menbroꝵ suoꝵ laceratione defendunt: pro
qua totis uiscerib retmnenda. amissis faculta¬
tib suis etiam mori parati sunt: fideliũ cat-¬
holicoꝵ uirtutib crescunt. qui ꝑ eos deo aue¬
tore ꝓficiunt: & deo suo inseparabilit̾ ad he-¬
rentes. in qͦsͥ credunt solida ac ꝑ mansura
bona reposita. mundi huiꝰ gaudia fugituia
fastidiunt. Hactenus suꝑ capitulis trib ser¬
monẽ laciniose disputationis ꝓlixitate ꝓdux¬
imꝰ: in qͦ quȩ ess uite contemplatiue ꝓprietaᷤ.
quȩ differentia ipsiꝰ & actiuȩ. & qualit̾ contem¬
platiuȩ uirtutis sacerdotes fieri participes poᷤ¬

Expanded text:
mul ac verbo plures fiunt regnorum coelestium mul ac verbo plures fiunt regnorum coelestium cohaeredes? 2. Isti sunt ministri verbi, adjutores Depopulus instruitur Deo. Isti sunt apostolorum Domini successores, qui Ecclesias quas illi editis mirabaediti virtutibus regunt; qui fidem catholicam aut disputationibus, aut si ita necessitas poscat, membrorum suorum laceratione defendunt, pro qua totis viribus retinenda, amissis facultatibus suis, etiam mori parati sunt. Fidelium catholicorum virtutibus crescunt, qui per eos Deo auctore proficiunt; et Deo suo inseparabiliter adhaerentes, in quo sibi credunt solida ac permansura bona reposita, mundi hujus gaudia fugitiva fastidiunt. Hactenus super tribus capitulis sermonem laciniosae disputationis prolixitate produximus: in quo, quae esset vitae contemplativae proprietas, quae differentia ipsius et activae, et qualiter contemplativae virtutis sacerdotes fieri participes pos
Abbreviated transcription (Latin):
sunt p̃positi. studio scẽ dilectionis exhibeant:
si infirmitates carnaliter uiuentiũ fr̃m mͦ
uerboꝵ salubriũ medicaminib curent. mͦ
quas incurabiles udicant. patienciȩ uirtu¬
facta sua in p̾ciũ fauoris conciliandi mise¬
rabilit̾ perdant: s qͥcͥ qͥd sͥ sacerdotalit̾ ui¬
uentib atq docentib honoris impendit᷑.
deo senꝑ aseͥbant: si ñ uiflent᷑ officiosiᷤs occur¬
rentiũ salutationib s grauent᷑. nec honorari se
s onerari fauentiũ sͥ laudib credant: si consolent᷑
afflictos. pascant egenos. uestiant nudos. redi¬
mant captiuos. suscipiant peregrinos: si er¬
rantib uiam salutis ostendant: desperatis
spem ueniȩ consequende ꝓmittant: curren¬
tes impellant: remorantes accendant: &e qͥcqͥd
ad officiũ suũ ꝑtinet constant̾ exeroant: qͥs
sic erit alienꝰ a fide. ut dubitet tales contempla¬
tiuȩ uirtutis eẽ participes: quoꝵ exemplo si¬

Expanded text:
sunt praepositi, studio sanctae dilectionis exhibeant, sunt praepositi, studio sanctae dilectionis exhibeant, si infirmitates carnaliter viventium fratrum modo verborum salubrium medicaminibus curent, modo quas incurabiles judicant, patientiae virtufacta sua in pretium favoris conciliandi miserabiliter perdant, sed quidquid sibi sacerdotaliter viventibus atque docentibus honoris impenditur, Deo semper ascribant; si non inflentur officiosis occurrentium salutationibus, sed graventur; nec honorari se, sed onerari faventium sibi laudibus credant: si consolentur afflictos, pascant egenos, vestiant nudos, redimant captivos, suscipiant peregrinos; si errantibus viam salutis ostendant, desperatis spem veniae consequendae promittant; currentes impellant, remorantes accendant, et quidquid ad officium suum pertinet, constanter exerceant: quis sic erit alienus a fide, ut dubitet tales contemplativae virtutis esse participes, quorum exemplo si
Abbreviated transcription (Latin):
eniq alia ratio est de clamatoꝵ: & alia
debet eẽ doctoꝵ. Illi elucubrate declama¬
tionis pompam totis facundiȩ suȩ uiribus
concupiscunt: isti sobrio usitatoq sermone
xp̃i głam querunt. Illi reb manib p̾ciosa u̾¬
boꝵ induunt ornamenta: isti ueracib senten¬
tiis ornant & cõmendant uerba simplicia.
Illi affectant sensuũ suoꝵ deformitatẽ. tamꝗͣ
uelamine quodam falerati sermonis abscon¬
dere: isti eloqͥoꝵ suoꝵ rusticitatẽ student pre¬
ciosis sensib uenustare. Illi totam laudẽ suam
in fauore uulgi: isti in uirtute dĩ constituũt
Illi plausibilit᷑ dicunt. & nichil auditoribꝰ scus
declamando ꝓficiunt: isti usitatis sermonib
Uo circa si sacerdoteᷤ sancti. ñ quales illi st̃
qͦs iudicandos atq dap̃nandos cõmina¬
tio diuina ꝓnuntiat. s quales apłica doctri-¬
na cõmendat. multos ad dñm sc̃ę uruendo
& p̾dicando conuertant. si nichil imꝑio. s om¬
nia humilit̾ agant. ac se cõmunes eis quib

Expanded text:
enique alia est ratio declamatorum, et alia debet esse doctorum. Illi elucubratae declamationis pompam totis facundiae suae viribus concupiscunt, isti sobrio usitatoque sermone Christi gloriam quaerunt. Illi rebus inanibus pretiosa verborum induunt ornamenta; isti veracibus sententiis ornant, et commendant verba simplicia. Illi affectant suorum sensuum deformitatem tanquam velamine quodam phalerati sermonis abscondere; isti eloquiorum suorum rusticitatem student pretiosis sensibus venustare. Illi totam laudem suam in favore vulgi, isti in virtute Dei constituunt. Illi plausibiliter dicunt, et nihil auditoribus suis declamando proficiunt; isti usitatis sermonibusuocirca, si sacerdotes sancti non quales illi sunt quos judicandos atque damnandos comminatio divina pronuntiat, sed quales apostolica doctrina commendat, multos ad Deum sancte vivendo et praedicando convertant; si nihil ex imperio, sed omnia humiliter agant, ac se communes eis quibus
Abbreviated transcription (Latin):
mam fugiens.s: tñ segor inueniens:
nequaqͣm mox montana conscendit.
Ardentem sodomam fugere est. illici¬
ta carnis incendia declinare. Altitu¬
do uͦ montium est: munditia conti¬
nentiũ. Uel certe quasi in monte st̃.
qͥ etiã carnali copulȩ inherent: s tũ
extͣ suscipiendȩ ꝓlis ammixtionẽ
debitam. nulla carnis uoluptate sol¬
carnalib non adherere. S quia
mubti sunt qui scelera quide car¬
nis deserunt. nec tn in coniugio
positi. usu solumm debita iura
conseruant: exit quide loch sodo¬
mam.s tn mox ad montana non
ꝑuenit: quia iam dampnabilis
uita relinquitur:s adhuc celsitu¬
do coniugalis continentiȩ subtilit̃
nͨ tenetur. Est uͦ in medio segor ci¬
uitas. quȩ fugientẽ saluet & infir¬
mum: quia uidelicet dũ sibi per
continentiã miscentur coniugis.
& lapsus scelerum fugiunt. & tñ
uenia saluantur. quasi paruã ciui
tatẽ ingrediuntur. in qua ab igni¬
bus defendantur: quia conuga¬
lis hȩc uita non quidẽ in uirtuti.¬

Expanded text:
mam fugit; sed tamen Segor inveniens, nequaquam mox montana conscendit . Ardentem quippe Sodomam fugere, est illicita carnis incendia declinare. Altitudo vero montium, est munditia continentium. Vel certe quasi in monte sunt qui etiam carnali copulae inhaerent, sed tamen extra suscipiendae prolis admistionem debitam, nulla carnis voluptate solcarnaliter non adhaerere. Sed quia multi sunt qui scelera quidem carnis deserunt, nec tamen in conjugio positi usus solummedo debiti jura conservant, exiit quidem Loth Sodomam, sed tamen mox ad montana non pervenit, quia jam damnabilis vita relinquitur, sed adhuc celsitudo conjugalis continentiae subtiliter non tenetur. Est vero in medio Segor civitas, quae fugientem salvet infirmum, quia videlicet cum sibi per incontinentiam miscentur conjuges, et lapsus scelerum fugiunt, et tamen venia salvantur. Quasi parvam quippe civitatem inveniunt in qua ab ignibus defendantur, quia conjugalis haec vita non quidem in virtuti
Abbreviated transcription (Latin):
est. & inde un̾ĩ sunt pat᷑ & filiꝰ. qͥa nichil ha¬
bet pat̾ qͦd ñ habeat filius. Non enĩ res una
& duoꝵ consubstantialis. poterit simul ab
cis ꝓcedere & simul ineẽ: nͥ unũ fuerint a
qͥb procedit. Sp̃m scm̃ pignus accepit ecclȩ-¬
sia: ut ꝑ eũ uno corpore unũ fierent creden¬
tes. ꝑ qu̾e pat̾ & filiꝰ unũ essentialit̾ sunt: ip¬
so saluatore ad patre dicente: ut sint unũ
te ꝓpħa. A ccedite ad me xaudite. Non a pͥn-¬
cipio in abscondito locutꝰ sum: ex tempore
sit: paraclitꝰ nuncupat᷑. Nam latine para¬
clisis consolatio dicitur. & reuera du dona
sacram̃toꝵ distribuit: consolationẽ animȩ
p̃bet. Credo eqͥdem qͦd magña leticiam sen¬
tit: qͥ aliquid reuelante sp̃u didicit. Bonũ
& in singulis singula dona tribuunt᷑. x p̃c̃
aũ omnẽ plenitudinẽ gr̾arũ habuit: de qͦ
ita legit᷑. P lenꝰ gr̃ã & ueritate. In xp̃o gͦ: om¬
nis plenitudo grãrum est. Nam singulis e¬

Expanded text:
est; et inde unum sunt Pater et Filius; quia nihil habet Pater quod non habeat Filius. Non enim res una et duorum consubstantialis poterit simul ab eis procedere, et simul inesse, nisi unum fuerint a quibus procedit. Spiritum sanctum pignus accepit Ecclesia, ut per eum in uno corpore unum fierent credentes, per quem Pater et Filius unum essentialiter sunt, ipso Salvatore ad Patrem dicente: Ut sint unum,te propheta: Accedite ad me, et audite hoc: Non a principio in abscondito locutus sum: ex tempore, sit, Paracletus nuncupatur. Nam latine paraclesis consolatio dicitur. Et re vera, dum dona sacramentorum distribuit, consolationem animae praebet. Credo equidem quod magnam laetitiam sentit, qui aliquid, revelante spiritu Dei, s in nitudinem gratiarum habuit, de quo ita legitur: Plenus gratia et veritate. In Christo ergo omnis plenitudo gratiarum est. Nam singulis e
Abbreviated transcription (Latin):
na scĩ sp̃c conferunt᷑: sicut sauli data est ꝓ¬
phetia & balaam. Unde & multi in fine
dicturi sunt dño. Uirtutes in nomine tuo¬
fecimꝰ. Quib dicturꝰ est dñs: nescio uos-
unde sitis. Xp̃i aduentũ non tantũ ple-¬

Expanded text:
na Spiritus sancti conferuntur, sicut Sauli data est prophetia, et Balaam. Unde et multi in fine dicturi sunt: Domine, virtutes in tuo nomine fecimus; quibus dicturus est Dominus: Nescio vos unde sitis.
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃m scm̃ p̃dicabatur aduentꝰ xp̃i: sicut di-¬
cit ꝓph̃a. Cum appropinquauerint anni
cognosceris: du aduenerit tempꝰ ostenderis.
Nunc uͦ reuelatũ patet. qͦd tune carnalib
latebat: spiritalib uͦ notũ erat. Nundu
tam̃ manifeste dicebatur: eo qͦd tempꝰ os

Expanded text:
tur adventus Christi, sicut dicit propheta: Cum appropinquaverunt anni, cognosceris; dum advenerit tempus, ostenderis. Nunc vero revelatum patet, quod tunc carnalibus latebat, spiritualibus vero notum erat, nondum tamen manifeste dicebatur, eo quod tempus os
Abbreviated transcription (Latin):
onis nr̃ȩ sacrificio importune se cogi-¬
ret insistentes aues ꝑtulit: quas stu-¬
diose ne oblatum sacrificium rapent
abegit. Sic nos dum in ara cordis ho¬
locaustum do offerimus. ab immun¬
dis hoc uolucrib custodimus: ne ma-
piant: qđ mens nr̃a offerre se dño¬

Expanded text:
onis nostrae sacrificio importunae se cogiret, insistentes aves pertulit, quas studiose, ne oblatum sacrificium raperent, abegit. Sic nos dum in ara cordis holocaustum Domino offerimus, ab immundis hoc volucribus custodiamus, ne malipiant, quod mens nostra offerre se Do
Abbreviated transcription (Latin):
& ces sante studio ades se sibi urtȩ
subsidia posse diffidit. Unde & hȩc
eadem sara ꝓmissiones di audiens
ridet: s ridens corripitur: correp-¬
ta autem ꝓtinus fȩcundatur. Et
quȩ iuuentute uigens fȩcundari
non potuit: annis fracta senilib
utero marcente concepit: quia
cum curȩ carnis suȩ confidentiã
habere desierit: contra sp̃e ex di¬
uina ꝓmissione accipit. qđ ha¬
bituram se ex humana ratione
dubitauit. Unde bene isaac id ẽ
risus dicit᷑ qui generatur: quia
suꝑnȩ fidei fidutiã si concipit:
qͥd mens nr̃a aliud qͣm gaudiũ

Expanded text:
et, cessante studio, adesse sibi vitae et, cessante studio, adesse sibi vitae subsidia posse diffidit. Unde et haec eadem Sara promissiones Dei audiens ridet, sed ridens corripitur, correpta autem protinus fecundatur; et quae juventute vigens fecundari non potuit, annis fracta senilibus, utero marcescente, concepit, quia cum cura carnis sui confidentiam habere desierit, contra spem ex divina promissione accipit quod habituram se ex humana ratione dubitavit. Unde et bene Isaac, id est risus, dicitur qui generatur, quia cum supernae spei fiduciam concipit, quid mens nostra aliud quam gau
Abbreviated transcription (Latin):
tione magni moderaminis caro fre¬
nanda est. ut seruiat & minime
principetur: ne quasi dña animũ
famuletur: ut iussa assit. atq ad uo¬
tũ cordis repulsa dissiliat: ut uixa
tergo oc̃ẽ cogitationis appareat. & nũꝗͣ
cont̾ faciem recta cogitantis obsistat.
innuitur: cũ abraham trib angłis
occurrisse memoratur. Ipse quippe
uenientib ȩxtͣ ostium occurrit: sara
uͦ post ostium stetit. Quid gͦ ꝑ hunc
nobis abrahȩ occursum innuitur.
nisi quia uidelicet ut uir ac dominꝰ
domus. spiritalis nr̃ silicet intelle-¬
ctus. debet in cogitatione trinitatis
claustͣ carnis excedere: & quasi ha-¬
bitationis infimȩ ianuam exire :
Cura autẽ carnis ut femina foras
ñ appareat. & uideri iactant̾ eru-¬
bescat: ut quasi post tergũ uiri
sub discretione sp̃s solis necessa-¬
riis intenta. nequaqͣm sciat ꝓcacit᷑
detegi: s uerecunde moderari.
Cui tam sepe cum dicitur. ut de se
minime p̃sumat. & totã se in diui-¬
nȩ spei fidutiam tnsferat despicit:

Expanded text:
tione ergo magni moderaminis carnis cura frenanda est, ut serviat et minime principetur, ne quasi domina animufamuletur, ut jussa adsit, atque ad nutum cordis repulsa dissiliat, ut vix a tergo sanctae cogitationis appareat, et nunquam contra faciem recta cogitantis obsistat. innuitur, cum Abraham tribus angelis occurrisse memoratur. Ipse quippe venientibus extra ostium occurrit, Sara vero post ostium substitit. Quid ergo per hunc nobis Abrahae occursum innuitur, nisi quod videlicet ut vir ac dominus domus spiritualis, noster scilicet intellectus, debet in cogitatione Trinitatis claustra carnis excedere, et quasi habitationis infimae januam exire? Cura autem non appareat, et videri jactanter erubescat, ut quasi post tergum viri sub discretione spiritus, solis necessariis intenta, nequaquam sciat procaciter detegi, sed verecunde moderari. Cui tamen saepe cum dicitur ut de se minime praesumat, sed totam se in divinae spei fiduciam transferat, despicit,
Abbreviated transcription (Latin):
modi. S hȩc quis dubitet ex cupiditate qͦq
ꝓcedere: cũ om̃s qui fuerint illis om̃ibus
morbis qͥsͦ nominaui corrupti. habeantur
& cupidi. Item cum guloso ᷤ. intemꝑantes e¬
briosos. auidos. rapaceᷤ fornicarios ad ult̾o̾s. stup-¬
toreᷤ. incestos. flagniosos cupiditas reddat:
quando possũt sine suꝑbia tales fieri. sine
qua om̃mo ñ possut dei p̃cepta contẽpni: qͥ¬
b ꝓhibent᷑ illa om̃ia mala quȩ suꝑiꝰ compre¬
hendi: Ideoq si uolumꝰ consũpmare nr̃i cer¬
taminis cursum: caueamꝰ in pͥmis cupidi¬
tatem atq suꝑbiam: non duo mala s unĩ ͥ
a qͦ trahunt om̃s mali actꝰ initiũ. Nam si¬
ne suꝑbia quȩ possunt saltẽ inchoari pec¬
cata: cum dicat᷑ initium om̃is peccati su¬
ꝑbiac Aut sine cupiditate quȩ ẽ om̃ium
maloꝵ radix. quȩ possunt fieri mala: cum
sine radice om̃ia aut nulla deputentur
aut mortua: Deinde si qͦdlibet peccatum

Expanded text:
smodi. 6. Sed haec quis dubitet ex cupiditate quoque smodi. 6. Sed haec quis dubitet ex cupiditate quoque procedere, cum omnes qui fuerint illis omnibus morbis quos nominavi corrupti habeantur et cupidi? Iterum cum gulosos, intemperantes, ebriosos, avidos, rapaces, 283 fornicarios, adulteros, stupratores, incestos, flagitiosos cupiditas reddat, quando possunt sine superbia tales fieri, sine qua omnino non possunt Dei praecepta contemni, quibus prohibentur illa omnia mala quae superius comprehendi? Ideoque si volumus consummare nostri certaminis cursum, caveamus imprimis cupiditatem, atque superbiam, non duo mala, sed unum, a quo trahunt omnes mali actus initium. Nam sine superbia quae possunt saltem inchoari peccata, cum dicitur: Initium omnis peccati superbia? Aut sine cupiditate quae est omnium malorum radix, quae possunt fieri mala, cum sine radice omnia aut nulla reputentur, aut mortua? Deinde, si quodlibet peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd dicit᷑ initiũ om̃is peccati suꝑbia:
nec sͥ possit ẽẽ diuersꝰ. sollicite considerare
debemꝰ quare ille initiũ omĩs peccati suꝑ¬
biam: hic radicẽ om̃iũ maloꝵ cupiditatẽ
nominare uoluerit. An forte sermonem
siue initium om̃is peccati siue radicẽ om̃iũ
maloꝵ dicas. unũ idemq significas: Porro
cupiditas atq suꝑbia in tantũ unũ ẽ malũ:
ut nec suꝑb sine cupiditate: nec sine super-¬
bia possit inueniri cupidꝰ. Siquidem & dia-¬
bolus in quo tenet suꝑbia pͥncipatũ. ꝓpͥe po-¬
testatis ac ꝑditionis humanȩ cupidꝰ fuit: &
ipse homo ꝑ appetitũ arboris int̾dicte ac diui¬
ne similitudinis affectationẽ. morbo se affectũ
cupiditatis ostendit. De suꝑbia namq nascũ¬
tur hȩreses. scismata. detractiones. inuidia.
uerbositas. iactantia. contentiones. animo¬
sitates. ambitio. ȩlatio. p̾sũptio. uanitas. in-¬
qͥetudo. mendatiũ. ꝑuirium: & cȩtera huiꝰ¬

Expanded text:
 dicit, Initium omnis peccati superbia ;nec sibi possit esse diversus. Sollicite considerare debemus quare ille initium omnis peccati superbiam, hic radicem omnium malorum cupiditatem nominari voluerit. An forte sermonem sive initium omnis peccati, sive radicem omnium malorum dicas, unum idemque significas. cupiditas atque superbia in tantum unum est malum, ut nec superbia sine cupiditate, nec sine superbia possit inveniri cupiditas. Quandoquidem et diabolus in quo tenet superbia principatum, propriae potestatis ac perditionis humanae cupidus fuit: et ipse homo per appetitum arboris interdictae ac divinae similitudinis affectationem morbo se affectum cupiditatis ostendit. De superbia namque nascuntur haereses, schismata, detractiones, invidia, verbositas, jactantia, contentiones, animositates, ambitio, elatio, praesumptio, vanitas, inquietudo, mendacium, perjurium, et caetera huju
Abbreviated transcription (Latin):
secum ad inferos deportent intendant. Si gͦ
carebunt huiꝰ temporis gła: illa agant q̃
post finẽ sine fine possideant. Dum apłs di¬
s ñ ex me: Quasi diceret. Non me ꝓpicio: s
a do ordinari: s bonam ꝓpitio: mała
ato. Reges quando boni s̃: muneris ẽẽ
dei credimus. Quando uͦ mali: sceleris ẽẽ
ꝓpłi. Sed̾m enim meritũ plebiũ disponit᷑
uita rectoꝵ: testante iob. Qui regnare facit¬
hominẽ hypocritam: ꝓpt̃ peccata ppłi. Iras-¬
cente enim do. tałe̾ rectorẽ ppłi suscipiunt:
quałe pro peccato merent᷑. Nonuunqu̾a ꝓ
malitia plebis etiam reges mutant᷑.&. qui
ante uidebant᷑ eẽ boni: accepto regno fuit
iniqui:¬

Expanded text:
secum ad inferos deportent, intendant. Si ergo secum ad inferos deportent, intendant. Si ergo carebunt hujus temporibus gloria, illa agant quae post finem sine fine possideant. Dum Apostolus dised non ex me ? Quasi diceret, non me propitio, sa Deo ordinari; sed bonam propitio, malam irato. 11. Reges quando boni sunt, muneris est Dei, quando vero mali, sceleris est populi. Secundum enim meritum plebium disponitur vita rectorum, testante Job: Qui regnare facit hypocritam propter peccata populi . Irascente enim Deo, talem rectorem populi suscipiunt, qualem pro peccato merentur. Nonnunquam pro malitia plebium etiam reges mutantur, et qui ante videbantur esse boni, accepto regno fiunt iniqui
Abbreviated transcription (Latin):
gła scłi huiꝰ ad etñam transineat głam. Qui
uero praue regnum exercent: post uestem
fulgentẽ & lumina lapilloꝵ. nudi & mi¬
seri ad inferna torquendi descendunt. lix
Deges: a recte agendo uocati De Regib¬
sunt. Idoq recte faciendo regis nom̃
tenetur: peccando amittit᷑. Nam & uiros
scõs ꝓinde reges in sacͥs eloqͥis uocari legimꝰ eo qͦd re¬
cte aganł: sensꝰq ꝓpͥos bñ regant: ⁊ motꝰ resistentes
sibi rationabili discretione cõponant. Rec¬
te gͥ illi reges uocant᷑: qͥ tamsemetipsos qͣm
subiectos bene regendo modificare nouertia.
Quid̾a ipsũ nom̃ regiminis. ad immanitatẽ
transferunt crudelitatis: duq ad culmen
potestatis uenerint. in apostasiã confestĩ
labunt᷑: tantoq se tumore cordis extolluss.
ut cunctos subditos in sui comparatione
despiciant. eosq qͥb p̃ẽẽ contigit ñ agnos
les tam̃ se eẽ agnoscant.: nec regni głam qͣ
in hoc scło sublimant᷑ aspiciant: s opꝰ quod

Expanded text:
aeculi hujus ad aeternam transmeat gloriam. Qui vero prave regnum exercent, post vestem fulgentem et lumina lapillorum, nudi et miseri ad inferna torquendi descendunt. 7. Reges a recte agendo vocati sunt, ideoque recte faciendo regis 339 nomen tenetur, peccando amittitur. Nam et viros sanctos proinde reges vocari in sacris eloquiis invenimus, eo quod recte agant, sensusque proprios bene regant, et motus resistentes sibi rationabili discretione componant. Recte enim illi reges vocantur, qui tam semetipsos, quam subjectos, bene regendo modificare noverunt. 8. Quidam ipsum nomen regiminis ad immanitatem transvertunt crudelitatis; dumque ad culmen potestatis venerint, in apostasiam confestim labuntur, tantoque se tumore cut cunctos subditos in sui comparatione despiciant, eosque quibus praeesse contigit non agnoscles tamen se esse cognoscant, nec regni gloriam, qua in saeculo sublimantur aspiciant, sed opus quod
Abbreviated transcription (Latin):
honoris dignitate sublimat᷑: tanto grauiꝰ
curarũ ponderib aggrauatur: eisq magiᷤ
mente & cogitatione subicitur: quib subli¬
mitatis gradu p̃ponit᷑. Nam ut quida pa-¬
trũ ait. om̃e qͦd suꝑeminet: plus merorib
afficit᷑ qũa honorib gaudet. Quanto qͥs¬
q curis mundi maiorib occuꝑat᷑: tanto
graniorib uitiis premitur. Si enĩ uix ua¬
let peccata uitare quietꝰ animꝰ: quanto
magis occupatione scłari defixus. Non
bene geritur. quando subiectis ꝓder: qͥ¬
b t̾ren honores p̃ferunt᷑. Potestas bona ẽ
quȩ a do dõnante ẽt ut mału timore co

Expanded text:
 tanto gravius curarum ponderibus aggravatur; eisque magis mente et cogitatione subjicitur, quibus sublimitatis gradu praeponitur. Nam, ut quidam Patrum ait: Omne quod supereminet plus moeroribus afficitur quam honoribus gaudet. 4. Quanto quisque curis mundi majoribus occupatur, tanto facilius vitiis premitur. Si enim vix valet peccata animus devitare quietus, quanto minus occupatione saeculari devinctus? 5. Non bene geritur, quando subjectis prodest, quibus terreno honore praefertur. Potestas bona est, quae a Deo donante est, ut malum timor
Abbreviated transcription (Latin):
no generi pena diuinitꝰ illata ẽ serui¬
tutis: ita ut quib aspicit ñ congruere li-¬
bertatẽ. his misedius irroget seruitutem.
equus ds̃ ido discreuit hominib uitã. ali¬
os seruos constituens alios dños: ut licen
tia male agendi seruoꝵ potestate dominati¬
tiũ restringatur. Nam si om̃s sine metu
suissent: quis eẽt̃ qui a malis quẽpiam
cohiberet: Inde & in gentib pͥncipes reges¬
q electi st̃: ut t̾rore suo ppłos a malis co¬
hercerent: atq ad recte uiuendu legib
caro. hoc ẽ carnalis potentia coram illo.
t᷑ do libere seruientes sub dominis con¬
stituti flagitiosis: qͥ zsi subiecti stͣ illis
ir iustus aut om̃i potestate scła p̃latis:¬
ri exuit᷑: aut si aliqua cingit᷑. ñ illa cur-¬
uatur ut suꝑb tumeat: s etiã eã sibi subi¬
cit ut humilit̾ innotescat. Probat᷑ autem
hoc apłico exemplo. qui data sͥ potestate &̃
nec ad hoc usus ẽ qͦd licebat: s du possit
uti licitis abnuit: seseq ut paruułu in me¬

Expanded text:
no generi poena divinitus illata est servitutis, ita ut quibus aspicit non congruere libertatem, his misericorditer irroget servitutem; aequus Deus ita discrevit hominibus vitam, alios servos constituens, alios dominos, ut licentia male agendi servorum, potestate dominantium restringatur. Nam si omnes sine metu fuissent, quis esset, qui a malis quempiam cohiberet? Inde et in gentibus principes regesque electi sunt, ut terrore suo populos a malo coercerent, atque ad recte vivendum legibus caro , hoc est, carnalis potetur Deo libere servientes, sub dominis constituti flagitiosis, qui etsi subjecti sunt illis ir justus aut omni potestate saeculari exuitur, aut si aliqua cingitur, non sub illa curvatur, ut superbus tumeat, sed eam sibi subjicit, ut humilior innotescat. Probatur autem hoc apostolico exemplo, qui data sibi potestate, etiam nec ad hoc usus est quod decebat, sed, dum posset uti, licita abnuit, seseque ut parvulum in me
Abbreviated transcription (Latin):
inest tamen ei qͦd ammꝰ latitudo caritatĩs
qua nos & ab errore colligit. & continet
in ueritate. In est ei & longitudo qua nos
longanimit᷑ malos portat: doneo em̃datos
pat̾ȩ futurȩ restituat. In est ei & altitudo:
ꝑ qũa omnẽ sensum suȩ scientiȩ imm̃sita¬
te exuꝑat. In est ei & ꝓfundũ: qͦ dãnandos

Expanded text:
inest tamen ei quodammodo latitudo charitatis, inest tamen ei quodammodo latitudo charitatis, qua nos et ab errore colligit, et continet in veritate. Inest ei et longitudo, qua nos longanimiter portat, donec emendatos patriae futurae restituat. Inest ei et altitudo, per quam omnem sensum suae scientiae immensitate exsuperat. Inest ei et profundum, quo damn
Abbreviated transcription (Latin):
imm̃sitate om̃ia concludat. ꝑid gͦ qͦd ext̾i¬
bernare om̃ia demonstratur. Ac ne ea quȩ
creata sunt sine dõ eeñt. d̾s intra om̃ia est.
Uerũ ne extra dm eeñt: d̾s extĩor est ut om̃ia
conclud̾at᷑ ab eo. De consũpmatione aliciuꝰ
facti: dr ꝑfectio. Deus aũ qͥ ñ est factꝰ: qͦmͦ est
ꝑfectꝰ. SSed hunc sermonẽ de usu nr̃o sumit
humana inopia. sicut & reliqua uerba: qͣtinꝰ
id qͦd ineffabile ẽ. ut cũq dici possit: quoniã
de deo nichil digne humanꝰ sermo dicit. Cũ
localis non sit d̾s: localit̾ tam̃ in suis ambu¬
lat scĩs: dũ de loco in locũ p̃dicat᷑ ab eis. Nam
deus qͥ nec loco mouetur nec tp̃re: in seruis
tam̃ suis ⁊ tp̃re ⁊ loco mouet᷑. qͦties ab eissde lo¬
calit̾ predicat᷑. Dum de do nec scđm quanti
tatẽ. nec scđm qualitatẽ. nec scd̾m sitũ nec
scd̾m habitũ aut motũ aliqͥd digne dicat᷑:¬

Expanded text:
immensitate omnia concludat. Propter id ergimmensitate omnia concludat. Propter id ergbernare omnia dinoscitur. Ac ne ea, que creata sunt, sine deo essent, deus intra omnia est; verum ne extra deum essent, deus exterior est, ut omnia cfacti dicitur perfectio; Deus autem, qui non est factus, quomodo est perfectus? Sed hunc sermonem de usu nostro sumpsit humana inopia, sicut et reliqua verba, quatenus id quod ineffabile est, utcunque dici possit, quoniam de Deo nihil digne humanus sermo dicit. 5. Dum localis non sit Deus, localiter tamen in suis ambulat 119 sanctis, dum de loco in locum praedicatur ab eis. Nam Deus, qui nec loco movetur, nec tempore, in servis tamen suis et tempore et loco movetur, quoties ab eisdem localtatem, nec secundum qualitatem, nec secundum situm, nec secundum habitum aut motum aliquid digne dicat
Abbreviated transcription (Latin):
on ideo cȩłu & t̾ram implet d̾s. ut con¬
tuieant eũ: s ut ipsa potiꝰ contineantur
ab eo. Nec particulatĩ ds implet om̃ia:
s cum sit idẽ unꝰ: ubiq tam̃ ẽ totꝰ. Non ita
putandꝰ est eẽ in om̃ib ds. ut unaqueq
res ꝓ magnitudine portionis sue capiat
eũ: id est maxima maiꝰ & minima minus:
dum sit potiꝰ ipse in om̃ib totꝰ. siue om̃ia
in ipso. Om̃ĩpotentia diuinȩ maiestatis.
cuncta potestatis suȩ imm̃sitate concludit:
nec euadendi potentiã eiꝰ qͥs aditũ inueni¬
re potest: qͥa ille om̃ia circũquaq constrĩ-¬
git. Cuncta enim intra diuini iuditii om¬
nipotentiã coartant᷑ siue quȩ continenda
sunt ut salua sint. siue ea q̃ amputanda st̃
piam: manifestũ ẽ. Qui enĩ ñ habet placatu. neq̃qͣm
dinis ista est. ut intelligamꝰ eũ intra om̃ia.
s non inclusum: extra om̃ia. s ñ exclusum.
& ido intĩor est. ut om̃ia contineat: ido ex¬
tĩor. ut in circũscriptȩ magnitudinis suȩ

Expanded text:
on ideo coelum et terram implet Deus, ut contineant eum; sed ut ipsa potius contineantur ab eo. Nec particulatim Deus 118 implet omnia, sed cum sit idem unus, ubique tamen est totus. Non ita putandus est esse in omnibus Deus, ut unaquaeque res pro magnitudine portionis suae capiat eum, id est, maxima majus, et minima minus, dum sit potius ipse totus in omnibus, sive omnia in ipso 2. Omnipotentiae divinae majestas cuncta potestatis suae immensitate concludit nec evadendi potentiam ejus quisquam aditum invenire poterit, quia ille omnia circumquaque constringit. Cuncta enim intra divini judicii omnipotentiam coarctantur, sive quae continenda sunt, ut salva sint, sive quae amputanda sunt, empiam. Qui enim eum non habet placatum, nequaquam dinis ista est, ut intelligamus eum intra omnia, sed non inclusum, extra omnia sed non exclusum, et ideo interiorem, ut omnia contineat, ideo exteriorem, ut incircumscripta magnitudinis sue
Abbreviated transcription (Latin):
uixta spiritalem intelligentiã. E rgo fic histo¬
rice oportet fidem tenere: ut eam & moralit̾
debeamus int̾pretari: & spiritalit̾ intelligere.
Tria & septem: decem p̃cepta sunt. S tria ad
amorem cłi ꝑtinent: septe ad hominis. Iua
t̾a quȩ ad dđm ꝑtinent: in una tabula scͥpta
ftierunt. Reliqua septem: in sccła. In pͥma ta¬
bula trium mandatoꝵ: est hõc pͥmũ. Diliges
dñm dm̃ tuũ. In scd̾a: honora patr̃ẽ tuũ et
matrem. Hinc est quod saluator scribȩ int̾¬
roganti ait. Quod preceptũ est pͥmũ in lege:
Audi isrł. dñs ds tuus deus untis est: hoc pri-¬
mũ est. Scd̾m uͦ: simile huic. Diliges ꝓxinĩ
tuũ: sicut te ipsum. Unum namꝙ preceptũ
de pͥma tabula dixit. qͦt ad cłĩ ꝑtinet amorẽ:
alterĩt uͦ dealia tabula. qͦd ad hominis ꝑtinet
dilectionem:
xx. De septẽ regulis legis.

Expanded text:
juxta spiritalem intelligentiam. Ergo sic histojuxta spiritalem intelligentiam. Ergo sic historice oportet fidem tenere, ut eam et moraliter debeamus interpretari et spiritaliter intelligere. 13. Tria et septem decem praecepta sunt; sed tria ad amorem Dei 166 pertinent, septem ad homines. Illa tria quae ad Deum pertinent in una tabula scripta fuerunt, reliqua septem in secunda. In prima tabula trium mandatorum hoc primum est: Diliges Dominum Deum tuum. In secunda: Honora patrem tuum et matrem. 14. Hinc est, quod Salvator scribae interroganti quod praeceptum est primum Audi, Israel, Dominus Deus tuus Deus unus est, hoc primum est. Secundum vero simile est huic: Diliges proximum tuum, sicut te ipsum. Unum namque praeceptum de prima tabula dixit, quod ad Dei pertinet amorem; alterum vero de alia tabula, quod ad hominis pertinet dilectionem. CAPUT XIX. De septem regulis.