comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
carnali uita aũt sensuq t̃reni st̃. qui
t̾rena sapiunt. & carnali obseruantia
in uetustate litterȩ consenescunt: ñ re¬
nascentes in nouã creaturã. qͥa ñ rece¬
ꝑunt eũ ꝑ quẽ uetera transiert̃. & fac¬
ta sunt noua:. Sic enĩ forte eos in hoc
psalmo scõs appellat. quomͦ &e in ȩũgłio
iustos. ubi dicit. ñ ueni iustos uocare
s peccatores: id ẽ iustos illos qͥ in scĩta¬
de generis ae littera legis głant᷑. quib
braham: qͥa potens ẽ ds̃ de lapidibꝰ istẽ
excitare filios abraham. Quoꝵ forma
in illo phariseo ꝓponit᷑: qͥ iusticias suas
tanquã nescienti dño recolens p̾dicabat.
in templo: ñ orans ut exaudiret᷑. s exigeis
quasi debitũ meriti ꝓ oꝑib bonis qͥdem
s ingratus dõ: qͥa qd̾ iusticia edificaue¬
rat. suꝑbia destruebat: nec idipsũ silen¬
tio s uoce clamabat᷑. ut appareret eũ ñ
diuinis aurib loqui: q̃ &e ab hominib

Expanded text:
carnali, uita autem sensuque terreni sunt, qui carnali, uita autem sensuque terreni sunt, qui terrena sapiunt et carnali obseruantia in uetustate litterae consenescunt, non renascentes in nouam creaturam, quia non receperunt eum, per quem uetera transierunt et facta sunt noua? sic enim forte eos in hoc psalmo sanctos appellat, quomodo et in euangelio iustos, ubi dicit: non ueni iustos uocare sed peccatores, id est illos iustos, qui in sanctitate generis et littera legis gloriantur, quibus braham, quia potens est deus de lapidibus istis excitare filios Abra- is ham. quorum forma in illo Pharisaeo proponitur, qui iustitias suas tamquam nescienti domino recolens praedicabat in templo non orans, ut exaudiretur, sed exigens quasi debitum meriti pro operibus bonis quidem sed ingratis deo, quia, quod iustitia aedificauerat, superbia destruebat nec id ipsum silentio sed uoce clamabat, ut appareret eum non diuinis auribus loqui, quia et ab hominibus
Abbreviated transcription (Latin):
e paucis quȩ nẽ iam ad na¬
uem currente litterarũ ꝑ¬
latore. & mͥ in ipsius festinatione ꝓpanti
in mentẽ uenerunt: ne sine corollario
mͥ rescribas. aliqua ꝓponã. Quȩ si for¬
de lucida st̃ & mͥ uident᷑ obscura: ne¬
mo prudentiũ filioꝵ. qͥ forte de nr̃is
in hora lectiuncule huiꝰ circa te ste¬
terint. de insipientia mea rideat:
s potiꝰ beniuolentia frat̾ne carita¬
tis faueat instruendo. ut efficiar ui¬
dentiũ particeps: & ex doctrina tua.
illuminatis mentib consid̾antiũ mi¬
rabilia de lege dñi. Dic gͦ mͥ bene¬
dicte doctor isrł: qͥd sit qd̾ dicit in
psalmo qͥntode cimo.scĩs qui in t̃ra eiꝰ
sunt mirificauit om̃s uoluntates suaᷤᷤ
int̾ illos: multiplicate st̃ infirmitateᷤᷤ
eoꝵ: postea accelerauert. Quos ait scõs:
qui in t̾ra sint sc̃i: Num illos iudeos.
qui filii carnis abrahȩ & ñ filii reꝓmis¬
sionis. excludunt᷑ a semine qd̃ in ysaac
uocatũ est. idõ scõs in t̾ra. qͥa scĩ genere

Expanded text:
e paucis, quae nunc iam ad nauem currente litterarum perlatore et mihi in ipsius festinatione properanti in mentem uenerunt, ne sine corollario mihi rescribas, aliqua proponam. quae si forte lucida sunt et mihi uidentur obscura, nemo prudentium filiorum, qui forte de nostris in hora lectiunculae huius circa te steterint, de insipientia mea rideat, sed potius beniuolentia fraternae caritatis faueat instruendo, ut efficiar uidentium particeps et ex doctrina tua inluminatis mentibus considerantium mirabilia de lege domini. Dic ergo mihi, benedicte doctor Israel, quid sit quod dicit in psalmo quinto decimo: sanctis, qui in terra sunt eius, mirificauit omnes uoluntatesillos. multiplicatae sunt enim infirmitates eorum, postea accelerauerunt. quos ait sanctos, qui in terra sint sancti? num illos Iudaeos, qui filii carnis Abrahae et non filii repromissionis excluduntur a semine, quod in Isaac uocatum est? ideo sanctos in terra, quia sancti genere
Abbreviated transcription (Latin):
dum ex oraculo dĩ xp̃m agente spũ ue
uiss in templũ. & acceptũ in sinu bene¬
dixiss infantẽ dnm: ait ad mariã. fece
positus ẽ hic in ruinã &e resurrectio¬
nem multoꝵ in ifrł. & in signũ eui con¬

Expanded text:
dum ex oraculo dei Christum agente spiritu dum ex oraculo dei Christum agente spiritu uenisset in templum et acceptum sinu benedixisset infantem dominum, ait ad Mariam: ecce hic positus est in ruinam et resurrectionem multorum in Isr
Abbreviated transcription (Latin):
ambulantib ñ fuerat agnitꝰ. ĩn fractio¬
ne paniᷤ reuelatus ẽ. Idipsũ tam̃ tuo sen¬
su uolo tenere: ñ meo. Et qd̾ ad mariã
ait noli me tangere ñdum enĩ ascendi
ad patrẽ. si cominus stantẽ ñ sinebat᷑
attingere. quomͦ eũ tangeret eũ ascen¬
diss ad patrẽ: nisi forte fidĩ ꝓfectu &e m̃¬
tis ascensu. qua ds homini fit longinquꝰ
aut ꝑximꝰ. Et illa dubitauerat de xp̃o.
quẽ hortolanũ putauerat: idõ fortassis
audire meruit. noli me tangere. Indi¬
gna enĩ iudicabat᷑ ut tangeret manu
xp̃m. quẽ necdñ fide app̾henderat: nec
intellexerat dm̃ cũ hortolanũ putass :
de quo pauloante ab angłis audierat.
O dͥ queris uiuentẽ cũ mortius: Doligͣ me
eui adhuc tantũ homo uideor: pt̾ea me
tanges. cũ ad agnoscendũ me creden¬
do conscenderis. De illis etiã beatissimi
symeonis uerbis qͥd sentias edissere mͥ.
ut sequar sensũ tuũ: quib cũ ad uiden¬

Expanded text:
ambulantibus non fuerat agnitus in fractioambulantibus non fuerat agnitus in fractione panis reuelatus est. id ipsum tamen tuo sensu uolo tenere, non meo. Et quod ad Mariam ait: noli me tangere, nondum enim ascendi ad patrem, si cominus stantem non sinebatur adtingere, quomodo eum tangeret, cum ascendisset ad patrem, nisi forte fidei profectu et mentis ascensu, qua deus homini fit longinquus aut proximus? et illa dubitauerat de Christo, quem hortulanum putauerat. ideo fortassis audire meruit: noli me tangere. indigna enim iudicabatur, ut tangeret manu Christum, quem necdum fide adprehenderat nec intellexerat deum, cum hortulanum putasset, de quo paulo ante ab angelis audierat: quid quaeritis uiuentem cum mortuis? noli ergo me cui adhuc tantum homo uideor; postea me tanges, cum ad agnoscendum me credendo conscenderis. De illis etiam beatissimi Symeonis uerbis quid sentias, edissere mihi, ut sequar sensum tuum, quibus, cum ad uiden
Abbreviated transcription (Latin):
forte breuis epłã ut tumultuaria tibi
int̾ libros tuos haberi spreta sit: rẽno¬
ua eam mͥ eodẽ sensu promptã de thes¬
auro cordis tui: & mitte ad me int̾ alia
responsa que reddes mͥ ut spero. p̃stante
mͥ ac tͥ commeatũ dierũ xp̃o: ut ea quȩ
labor tuus in me fructificet accipiã scd̃m
hȩc capitła seripturarũ de quib te qui
uides sedm d̾m int̾rogaui ut audiam
qͥd in te uł ꝑ te mͥ loquat᷑ ds. Hoc autẽ
rogo lucere mͥ facias: quomͦ uł quaratio¬
ne dñs post resurrectionẽ. uł mulieri¬
b quȩ pͥmȩ ad sepulchrũ uener̃t̃. uel
postea illis duob in uia. deinde disci¬
płis suis. &e ñ agnitus sit. & agnitꝰ. In eo¬
dem enĩ corꝑe resurrexit: in qͦ &e passus
est. Et quomͦ non eadẽ erat eiusdẽ corꝑiᷤ
forma quȩ fuerat: Aut si eacde erat: qͦ¬
mͦ non agnoscebat᷑ ab his qui eã nouerañ:
Illud uͦ sacram̃ti ẽẽ credo: qd̾ qui in uia

Expanded text:
forte brevis epistola, ut tumultuaria tibi forte brevis epistola, ut tumultuaria tibi inter libros tuos haberi spreta sit, renova eam mihi eodem sensu promtam de thesauro cordis tui, et mitte ad me inter alia responsa, quae reddes mihi, ut spero, praestante mihi ac tibi commeatum dierum Christo, ut ea, quo labor tuus in me fructificet, accipiam, secundum haec capitula scripturarum, de quibus te, qui uides quasi per deum, interrogaui, ut audiam, quid in te uel ex te mihi loquatur deus. Hoc autem rogo lucere mihi facias, quo modo uel qua ratione dominus post resurrectionem uel mulieribus, quae primae ad sepulcrum uenerunt, postea illis duobus in uia, deinde discipulis suis et non agnitus sit et agnitus. in eodem enim corpore resurrexit, in quo et passus est. et quomodo non eadem erat eiusdem corporis forma quae fuerat? aut si eadem erat, quomodo non agnoscebatur ab his, qui eam nouerant? illud uero sacramenti esse credo, quod qui in uia
Abbreviated transcription (Latin):
dendentib ꝓbrosa ẽ. ñ parcere corpori
dixit: scd̾m illud honestatis p̾ceptum
qd̃ alibi dicit. ut unꝰquisq suũ uas ho¬
norifice possidere nouerit: ut hostiam
uiuam &e placentẽ do suũ corpꝰ exhibe¬
at. ñ in saturitatẽ carnis: qͥa distensio
corꝑis animȩ sobrietatẽ negat: & mum¬
ca ẽ castitati. Restat ut aliqͥd & de eũgłi¬
cis locis suggerã beatitudini tuȩ: ñ qͥdẽ
quanta legenti ꝑ ocium occurrere soleit.
nec enĩ nunc uacabat disꝑsa ꝑlibros q̃¬
rere. aut in reminiscendis memoriam
uentilare: s uł pauca quȩ ad horam chi¬
ctationis hui in mentẽ ueniunt. sciscita¬
bor. De resurrectionis forma. ñ grancde
s plenã fidĩ instructione epłam. quam
scdȩ consultationi meȩ dũ cartagini ex¬
hiemarẽ rescripseras. si habes in scedis
rogo ut mittas: aut certe retexas eã mͥ.
qd̾ tͥ facile ẽ. Nam ae si seripta ñ extat. qͥa

Expanded text:
aetendentibus probrosa est, non parcere corpori aetendentibus probrosa est, non parcere corpori dixit, secundum illud honestatis praeceptum, quod alibi dicit, ut unusquisque suum vas honorifice possidere noverit; ut hostiam vivam et placentem Deo suum corpus exhibeat: non in saturitatem carnis; quia distensio corporis animae sobrietatem necat, et inimica est castitati. 14. Restat ut aliquid et de evangelicis locis suggeram beatitudini tuae; non quidem quanta legenti per otium occurrere solent; nec enim nunc vacabit dispersa per libros quaerere, aut in reminiscendis memoriam ventilare: sed vel pauca, quae ad horam dictationis hujus in mentem veniunt, sciscitabor. De resurrectionis forma non grandem, sed plenam fidei instructione epistolam, qua secundae consulationi meae, dum Carthagini hiemares , rescripseras, si habes relatam in schedis, rogo ut mittas, aut certe retexas eam mihi, quod tibi facile est. Nam etsi scripta non exstat, quia
Abbreviated transcription (Latin):
Qualem humilitatẽ qualemq rationẽ sa¬
pientiȩ. suꝑstitioni ex hominũ doctrinis
uenienti mẽẽ dicat: requiro. Et qd̃ ait
ad ñ parcendũ corpori. ñ in honore aliqͦ
ad saturitatẽ carnis: ꝓrsus hoc parum
intelligo: qͥa in eadẽ sententia magna mͥ
uidetur eẽ discretio. Arbitror enĩ eũ de
abstinentia qualibet fic̃ta uł mutili q̃lis
solet ab hereticis affectari. hoc dicere: ad
ñ parcendũ corpori. Qd̾ aũt adiecit. ñ in
honore aliquo: qͥa scĩ oꝑis speciẽ. ñ in fide
ueritatis exercentes. nulli głȩ honore
fructuue agunt. qd̾ in magna erroris ꝑu̾¬
si rep̾hensione conficiunt: tͣnssigurantes
se in ministros iusticie. S qd̾ adiecit ad sa¬
turitatẽ carnis: contrariũ mͥ uidet᷑ illi
qd̃ dicit. ad ñ parcendũ corpori. Uidet᷑
enĩ mͥ ille ñ parcere corpori. qui carnẽ.
ieiuniis domat: sic̃ apłs dicit. Liuidũ fa
forte & ipsam saturandȩ carnis cur̃ã.
quȩ maxime obseruantiã religionis p̃¬

Expanded text:
qualem humilitatem qualemque rationem sapientiae superstitioni hominum doctrinis uenienti inesse dicat, requiro. et quod ait: Ad non parcendum corpori, non in honore aliquo ad saturitatem carnis, prorsus haec parum intellego, quia in eadem sententia magna mihi uidetur esse discretio; arbitror enim eum de abstinentia qualibet ficta uel inutili, qualis solet ab haereticis affectari, hoc dicere \'ad non parcendum corpori\', quod autem adiecit \'non in honore aliquo\', quia sancti operis speciem non in fide ueritatis exercentes nullius gloriae honore uel fructu agunt, quod in magna erroris peruersi reprehensione conficiunt transfigurantes se in ministros iustitiae. sed quod adiecit \'ad saturitatem carnis\', contrarium mihi uidetur illi, quod dicit \'ad non parcendum corpori\'; uidetur enim mihi ille non parcere corpori, qui carnem ieiuniis domat, sicut apostolus dicit: Liuidum forte et ipsam saturandae carnis curam, quae maxime observantiam religionis pr
Abbreviated transcription (Latin):
tum enĩ cecutire me fateor in hac apłi
sententia de iudeis qd̾ ait: scd̾m ȩugłiũ
qͥdem inimici ꝓꝑt̾ uos: scd̾m electionẽ
ei ꝓpt̾̃ nos qui credimꝰ ex gentib tãꝙͣ
ñ potuerint gentes credere. nisi iudĩ
non credidissent: aut ipse unꝰ omniũ
ereator ds̃. qui om̃s homines saluos
nire. capax ñ fuit acquisitionis utriꝰq
nisi alterũ ꝓ altero possideret: deinde
si ñ eredant: & inimici dĩ eẽ ꝑsistant:
Nõne inquit qͥ oderant te d̾s oderã illo
& suꝑ inimicos tuos tabesceba. Efecto
odio oderã illos. Certe hoc puto pat̾na
uox loquit᷑ ad filiũ ꝑ ꝓpħam an eodem
palmo: ubi supra de parte credentiũ
dixerat. mͥ aũt nimis honorificati st̃
amici tui ds̾: nimis confortati st̃ pͥnei¬
patus eoꝵ. Qdͥ aũt illis ꝓdest ad salu¬

Expanded text:
tum enim caecutire me fateor in hac apostoli tum enim caecutire me fateor in hac apostoli sententia de Iudaeis, quod ait: Secundum euangelium quidem inimici propter uos, secundum electionem ci propter nos, qui credidimus ex Gentibus, tanquam non potuerint Gentes credere, nisi Judaei non credidissent; aut ipse unus omnium creator Deus, qui omnes homines salvos nire , capax non fuerit acquisitionis utriusque, nisi alterum pro altero possideret: deindenon credant, et inimici Deo esse persistant? « Nonne, » inquit, « qui oderant te, Deus, oderam illos, et super inimicos tuos tabescebam; perfecto odio oderam illos? » Certe hoc puto paterna vox loquitur ad Filium per prophetam in eodem psalmo, ubi supra de parte credentium dixerat: « Mihi autem nimis honorificati sunt amici tui, Deus; nimis confortatus est principatus eo
Abbreviated transcription (Latin):
uersis nominib. simile & ppe unũ doct᷑¬
nȩ officiũ. uideo fuisse tractatũ. Hos aũ
ꝓpħas quos post apłos posuit. ñ puto il¬
los ẽẽ qui ordine tẽpoꝵ ante apłos fuer̃t:
s istos quib ĩa sub apłis ꝑ grãm donabat᷑.
aut int̾pretatio scripturarũ &e inspectio
mentiũ. aut p̾dicatio tpr̃is secuturi. ut
agab cernebat. qui & famẽ instantẽ p̃¬
dixit: & quȩ beatꝰ paulus in hierosolumᷤ
passurus eẽt. & uerbo denuntiauit. &e sig¬
no zonȩ ei ostendit. Int̾ pastores speci¬
aliter &e doctores qͥd int̾sit. dinoscere
uolo: qͥa p̃̾positis ȩccłiȩ utrũq nom̃ as¬
cribi solet. Item qd̃ ait ad timotheum.
obsecro gͥ primũ omniũ fieri obsecrati¬
ones. orationes postulationes grãrũ
actiones. ꝓ om̃ib hominib: queso expo¬
nas mͥ. qd̾ discrimen sit in hac diu̾sita¬
te uerboꝵ: cũ omĩa mͥ quȩ gerenda chx̃.
orationis officio conuenire uideantur.
Item qd̵ ad romanos ait. scdm eugłium

Expanded text:
uersis nominibus simile et prope unum doctrinae officium uideo fuisse tractatum. hos autem prophetas, quos post apostolos posuit, non puto illos esse, qui ordine temporum ante apostolos fuerunt, sed istos, quibus iam sub apostolis per gratiam donabatur aut interpretatio scripturarum et inspectio mentium aut praedictio temporis secuturi, ut Agabus cernebat, qui et famem instantem praedixit et quae beatus Paulus in Hierosolymis passurus esset et uerbo denuntiauit et signo zonae eius ostendit. inter pastores specialiter et doctores quid intersit, dinoscere uolo, quia praepositis ecclesiae utrumque nomen adscribi solet. Item quod ait ad Timotheum: obsecro igitur primum omnium fieri obsecrationes, orationes, postulationes, gratiarum actiones pro omibus hominibus, quaeso exponas mihi, quod discrimen sit in hac diuersitate uerborum, cum omnia mihi, quae gerenda dixit, orationis officio conuenire uideantur. Item, quod ad Romanos ait, interrogo
Abbreviated transcription (Latin):
fuerint noe daniel & iob in medio eoꝵ ÷
filios impios ñ saluabunt: soli salui er̃t.
Adhuc aliud obscuri mͥ erue de ꝓfundo:
ce m uadũ ꝓfer. In epła colosensiũ oĩno
seducat uolens in humilitate ce reli¬
gione angłoꝵ: quȩ ñ uidit ambulans
frustra inflatus spũ carnis suȩ. & ñ te¬
nens caput. De quib angłis dic̃: Si de
inimicis &e de malis: quȩ illoꝵ religio.
aut quȩ humilitas: & qͥs sit magister
seductionis huiꝰ qͥ ꝑ obtentũ nescio eniꝰ
anglicȩ religionis. quasi uisa &e cõꝑta
doceat quȩ ñ uidit. Sine dubio here
tionib. quȩ ñ uiderunt fantasmata
quasi uisa fingentes. & pestiferis dispu¬
tationib in corda male credula semi¬
nantes. Hi st̃ qui ñ tenent raput. id ẽ
xp̃m fontẽ ueritatis: cuiꝰ doctrine qͥc¬
quid aduersat᷑ insanũ est. Et hicȩci du¬
ces cȩcoꝵ: de quib dici puto. me dere.¬
liquer̃t fontẽ aquȩ uiuȩ. &e foder̃t sͥ
lacus contritos. qͥ ñ tenent aquã. Dem̃

Expanded text:
r? sed, etsi fuerint Noe Daniel et Iob in medio eorum, filios inpios non saluabunt, soli salui erunt. Adhuc aliud obscurius mihi erue de profundo et in uadum profer. in epistola Colosensium omninoseducat uolens in humilitate et religione angelorum, quae non uidit ambulans frustra inflatus sensu carnis suae et non tenens caput. de quibus angelis dicit? si de inimicis et malis, quae illorum religio aut quae humilitas et qui sit magister seductionis huius, qui per obtentum nescio cuius angelicae religionis quasi uisa et comperta doceat, quae non uidit? sine dubio haeretionibus, quae non uiderunt phantasmata, quasi uisa fingentes et pestiferis disputationibus in corda male credula seminantes hi sunt, qui non tenent caput, id est Christum fontem ueritatis, cuius doctrinae quicquid aduersatur, insanum est, et hi caeci duces caecorum, de quibus dici puto: Me dereliquerunt fontem aquae uiuae et foderunt sibi lacus contritos, qui non tenent aquam. Deinde
Abbreviated transcription (Latin):
infidelib ponit᷑. quia dm̃ quẽ uerbis co¬
lunt. factis negant: Hȩc interĩ de pal¬
gradib uł ordinib dispositionũ dĩ ope¬
rante spũ scõ diuisiones gr̃arũ. Et qͦsdã
qͥdem dedit apłos: quosda aũt ꝓpħas:

Expanded text:
infidelibus ponitur, quia deum, quem uerbis coinfidelibus ponitur, quia deum, quem uerbis colunt, factis negant? Haec interim de psalgradibus vel ordinibus dispositionum Dei, operante Spiritu sancto divisiones gratiarum: « Et quosdam quidem dedit apostolos, quosdam autem
Abbreviated transcription (Latin):
manȩ coniunctionis exꝑtes: de quib
specialit̾ ait. sequent᷑ agnũ quocũq
ierit. qͥa cũ mulierib se ñ coiquina¬
uerunt. uirgines enĩ sunt: In serage¬
simo sexto pͤalmo. pret̃. alia illud obseu
rissimũ mͥ est qd̾ ait: uerũptamen ds̃
conquassabit capita inimicoꝵ suoꝵ.
uertic̃ẽ capilli ꝑambulantiũ in delic¬
tis suis: qͥd sit uertic̃e capilli ꝑambu¬
lantiũ in delictis suis. Hon enĩ dixit
uertic̃e capitis. s uertic̃e capilli: qͥ sine sen¬
su ẽ. An repletũ peccatis hominẽ uult in¬
telligi. Scriptũ est. omne cor in dolore a pe¬
dib usq ad caput. Et paulo infra qd̾ ait:
lingua canũ tuoꝵ ex inimicis ab ipso. A
quo ipso: Et nunqͥd canes dĩ possent diei
gentiles: quos ipse in ęuangłio canes no¬
minat: Aut ne forte ipsos canes dĩ dicat.
quales estimari possunt. siqͥ in nomine
xꝑiano gentilit̾ uiuant: quoꝵ pars cũ

Expanded text:
manae coniunctionis expertes? de quibus manae coniunctionis expertes? de quibus specialiter ait: Sequentur agnum, quocumque ierit, quia cum mulieribus se non coinquinauerunt; uirgines enim sunt. In sexagesimum tamen deus conquassabit capita inimicorum suorum uerticem capilli perambulantium in delictis suis, quid sit uerticem capilli perambulare in delictis. non enim dixit \'uerticem capitis\' sed \'uerticem capilli\', qui sine sensu est. an repletum peccatis hominem uult ostendere? scriptum est: Omne corin dolore a pedibus usque ad caput. et paulo infra quod ait: Lingua canum tuorum ex inimicis ab ipso, a quo ipso? et numquid canes dei possunt dici gentiles. quos ipse in euangelio canes nominat? aut ne forte ipsos canes dei dicat. quales aestimari possunt, si qui in nomine Christiano gentiliter uiuant, quorum pars cum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ quib &e sub ipso tp̃re passionis iam ad
crucẽ eum ducentib. p̾cabatur dicens:
pater dimitte eis. ñ enĩ sciunt qͥd faciunͭ:
Uerũ qd̾ adiecit. ne obliuiscant᷑ unquam
legis tuȩ: tanquã ꝓpt̃ hoc necessaria eẽt
etiã sine fide eũgłii uita eoꝵ. obseurũ mͥ
fateor. Qdͥ enĩ his ad salutẽ que sola fi¬
de querit᷑. ꝓdest in legis memoria & me¬
ditatione uersari. nͥ forte ꝓpt̾ honorem
legis ipsiꝰ uł generis abraham. ut etiã
in parte t̾rena carnalis seminis eiꝰ. quȩ
uidetur scđ̾m arenam maris cõputari.
legis antiquȩ littera ꝑseueret: ne forte
aliqui legendo legẽ. illuminent᷑ ad fidẽ¬
aut qͥa ex ipsis impiis eoꝵ generatio uen¬
tura ẽ electoꝵ. qͥ de singulis tribub ele¬
cti in duodenis milib signabunt᷑. qͥb ip¬
sa reuelatio beati ioħis. ex uoce angłi
p̃nuntiantis. hoc testimoniũ ꝑhibet.
quia comitatui regis ȩt̃ni familiariꝰ
adherebunt. penitus inmaculati &e hu¬

Expanded text:
pro quibus et sub ipso tempore passionis iam ad crucem eum ducentibus precabatur dicens: pater, dimitte eis, non enim sciunt quid faciunt. uerum quod adiecit: ne umquam obliuiscantur legis tuae, tamquam propter hoc necessaria esset etiam sine fide euangelii uita eorum, obscurum mihi fateor. quid enim his ad salutem, quae sola fide quaeritur, prodest in legis memoria et meditatione uersari? nisi forte propter honorem legis ipsius uel generis Abraham, ut etiam in parte terrena carnalis seminis eius, quae uidetur secundum arenam maris conputari, legis antiquae littera perseueret, ni forte aliqui legendo legem inluminentur ad fidetatus elucet? aut quia ex ipsis impiis eorum generatio uentura est electorum, qui de singulis tribubus electi in duodenis milibus signabuntur, quibus ipsa reuelatio beati Iohannis ex uoce angeli praenuntiantis hoc testimonium perhibet, quia comitatui regis aeterni familiarius adhaerebunt penitus inmaculati et hu
Abbreviated transcription (Latin):
orientalib partib ꝓmissis effectisq
crebrescens. dispositio diuna tnͣsinise¬
rat. Educit᷑ ex egypti seruitute gens
ualida horrendis signis atq miracłis.
pulsisq impiis gentib. in t̃ram ꝓmis¬
sionis ꝑducta &e constituta. regno etiã
sublimat᷑. Deinde p̃ualente peccato:
sacrilegis ausib. dm uerũ qui eis be¬
neficia tanta contulerat. sepissime. of¬
fendens. uariisꝙ flagellata cladib
& ꝓsꝑitatib consolata. usq ad xp̃i in¬
carnationẽ declarationẽq ꝑducitur.
ne uenturũ. moriturũ. resurrecturũ.

Expanded text:
orientalibus partibus promissis effectisque orientalibus partibus promissis effectisque crebrescens dispositio diuina transmiserat. educitur ex Aegypti seruitute gens ualida horrendis signis atque miraculis pulsisque impiis gentibus in terram promissionis perducta et constituta regno etiam sublimatur. deinde praeualescente peccato sacrilegis ausibus deum uerum, qui ei beneficia tanta contulerat, saepissime offendens uariisque flagellata cladibus et prosperitatibus consolata usque ad Christi incarnationem declarationemque perducitur. ne
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfalsis ducit. Noli eis ẽẽ similis: obsecro
te. Disputant᷑ hȩc latiꝰ. &e om̃s quesitio¬
onũ necessariarũ sinus ꝑserutati dis¬
cussiq pandunt᷑. s intellectui fides ad¬
itũ aꝑit: infidelitas claudit. Qũẽ noz
moueat ad eredendĩ. tantꝰ ab initio ipse
rerũ ordo gestarũ. & ipsa conexio tẽ¬
poꝵ. p̃teritis fidẽ de p̾sentib faciens:
priora posteriorib. & recentiorib antiqͣ
confirmans: Eligit᷑ unꝰ ex gente chalde¬
oꝵ. pietate fidelissima p̾ditus. cui ꝓmis¬
sa diuina post tantã seriem scłoꝵ nouis¬
simis tp̃rib cõplenda ꝓdant᷑: atq in eiꝰ
semine om̃s gentes habiture benedictio¬
nẽ p̾nuntiant᷑. Sic unũ dm uerũ colens
uniu̾sitatis creatorẽ: gignit filiũ senex
de coniuge: quã spe pariendi penitus
destitutã sterilitas ętasq ĩa fecerat. sro¬
pagat᷑ ex illo numerosissimꝰ ppłs multi¬
plicatus in egypto: quo illa stirpẽ ex

Expanded text:
pro falsis ducit\'. noli eis esse similis, obsecro pro falsis ducit\'. noli eis esse similis, obsecro te. Disputantur haec latius et omnes quaestionum necessariarum sinus perscrutati discussique panduntur. sed intellectui fides aditum aperit, infidelitas claudit. quem non moueat ad credendum- . dum tantus ab initio ipse rerum ordo gestarum et ipsa conexio temporum praeteritis fidem de praesentibus faciens, priora posterioribus et recentioribus antiqua confirmans? eligitur unus ex gente Chaldaeorum pietate fidelissima praeditus, cui promissa diuina post tantam seriem saeculorum nouissimis temporibus complenda prodantur, atque in eius semine omnes gentes habiturae benedictionem praenuntiantur. sic unum deum uerum colens uniuersitatis creatorem gignit filium senex de coniuge, quam spe pariendi penitus destitutam sterilitas aetasque iam fecerat. propagatur ex illo numerosissimus populus, multiplicatus in Aegypto, quo illam stirpem ex
Abbreviated transcription (Latin):
mine assũpto aliũ mundũ facere de¬
buit: ut eũ esse crederemꝰ ꝑ qũe factꝰ
est mundꝰ. EE nec maior mundꝰ. nec isti
equalis in hoc mundo fieri poss. Si
aũt minorẽ faceret infra istũ: similit̃
hoc qͦq parũ putaret᷑. Quia gͦ ñ opor¬
tebat ut nouũ faceret mundu: noua
fecit in mundo. Homo enĩ de uirgine
ꝓcreatus. & a mortius in ęterna uitã
resuscitatꝰ. & suꝑ cęlos exaltatꝰ. potentiꝰ¬
fortasse opus ẽ quã mundꝰ. Hic forte
respondent: se factũ hoc ẽẽ ñ credere.
Qdͥ gͦ fiat hominib qͥ minia contẽp¬
nunt: si maiora ñ credunt. Reddita ui¬
ta defunctis idõ credit᷑: qͥa fecer̃t et
alii: & parũ est dõ. Caro ꝓpria de uurgi¬
ne ereata. & a morte in ȩt̾na uita suꝑ
cȩlũ leuata. ido ñ credit᷑ quia nemo
fecit: & hoc cõpetit do̾. Ac ꝑhoc q̃ sibi
qͥsq facilia ñ factu s captu putat. eqͦ
animo accipit: supra ea ueluti ficta

Expanded text:
mine adsumpto alium mundum facere demine adsumpto alium mundum facere debuit, ut eum esse crederemus, per quem factus est mundus? sed nec maior mundus nec isti aequalis in hoc mundo fieri posset. si autem minorem faceret infra istum, similiter hoc quoque parum putaretur. quia ergo non oportebat, ut nouum faceret mundum, noua fecit in mundo. homo enim de uirgine procreatus et a mortuis in aeternam uitam resuscitatus et super caelos exaltatus potentifortasse opus est quam mundus. Hic forte respondent, se factum hoc esse non credere. Quid ergo fiat hominibus, qui minima contemnunt, majora non credunt? Reddita vita defunctis, ideo creditur, quia fecerunt alii, et parum est Deo: caro propria de virgine creata et a morte in aeternam uitam super caelum leuata ideo non creditur, quia nemo fecit, et competit deo. ac per hoc, quae sibi quisque facilia non \'factu sed captu \'putat, aequo animo accipit, supra ea ueluti ficta
Abbreviated transcription (Latin):
do conuincere. Nos legimꝰ magos egyp¬
tioꝵ istarũ artiũ ꝑitissimos. a moyse
famulo di fuisse suꝑatos: cũ illi queda
mira nefandis artib agerent: ille dõ
simplicit̾ inuocato. cuncta eoꝵ machi¬
nam̃ta subuerteret. S ce ipse moyses
uerunt: & ei glam magnã dedert̃: hc̃
non tanquã parem sibi. nec in eadẽ mi¬
raculoꝵ potentia suꝑiorẽ. s plane dñin
dm̃ om̃iũ. & hominẽ ꝓꝑt̃ homines fac¬
tum. uenturũ p̾nuntiauert̃. Q ꝑꝑtẽa
&e ipse talia facere uoluit: ne ess ab¬
surdu qd̃ ꝑ illos fecerat. si ipse ñ facere.
S tam̃ e aliqͥd ꝓpriũ facere debuit: naᷤ¬
ci de uirgine: a mortius resurgere. in ce¬
lum ascendere. Hoc dõ qͥ parũ putat:
qͥd plus expectet ignoro. Arbrtror enĩ
talia flagitari: qualia gerens hominẽ.
facere debuit. Nam in pͥncipio erat uer¬
bũ: & uerbũ erat apud dmͭ e d̾s̃ erat
uerbũ: & omĩa ꝑ ipsũ facta st̃. Num ho¬

Expanded text:
do conuincere. nos legimus magos Aegypdo conuincere. nos legimus magos Aegyptiorum istarum artium peritissimos a Moyse, famulo dei, fuisse superatos, cum illi quaedam mira nefandis artibus agerent, ille deo simpliciter inuocato cuncta eorum machinamenta subuerteret. sed et ipse Moyses uerunt et ei gloriam magnam dederunt, hunc non tamquam parem sibi nec in eadem miraculorum potentia superiorem sed plane dominum deum omnium et hominem propter homines factum uenturum praenuntiauerunt. qui propterea et ipse talia facere uoluit, ne esset absurdum, qui per illos fecerat, si ipse non faceret. sed tamen et aliquid proprium facere debuit, nasci de uirgine, a mortuis resurgere, in caelum ascendere. hoc deo qui parum putat, quid plus expectet, ignoro. Arbitror enim talia flagitari, qualia gerens hominem facere debuit. nam in principio erat uerbum et uerbum erat apud deum et deus erat uerbum et omnia per ipsum facta sunt. num ho
Abbreviated transcription (Latin):
immortalitatẽ. uitãq ptꝰ mortẽ futu¬
ram: Qd̃ apud grecos olim pͥmꝰ phere¬
cides assiriꝰ cũ disputass: phytagorã
samiũ disputationis illeꝰ nouitate ꝑ¬
motũ. ex athleta in philosopħ̃u uertit.
N unc gͦ qd̾ maro ait. & om̃s uidemꝰ: ammo¬
sceleriᷤ uestigia nr̃i. irrita ꝑpetua sol¬
uent formidine terras. S nulla inqͥuii
cõpetentib signis tantȩ maiestatis in¬
dicia claruert̃: qͥa larualis illa purga¬
tio. debiliũ curȩ. reddita uita defunctis.
si ce alii considerent᷑. dõ parua st̃. fate¬
mur quidẽ & nos: talia qued̾a fecisse ꝓ¬
phas. Nã in his signis qͥd excellentiꝰ. quã
mortuos resurrexisse: fecit hoc helyaᷤᷤ
fecit hoc heliseus. Nã de magoꝵ mira¬
culis. utrũ etiã mortuos fuscitauerint
illi iuderint: qͥ & apuleũ se cont᷑ magi¬
carũ artiũ crimina copiosissime. defen¬
dentem. conant᷑ ñ accusando s laudan¬

Expanded text:
inmortalitatem uitamque post mortem futuinmortalitatem uitamque post mortem futuram? quod apud Graecos olim primus Pherecydes Syrius cum disputauisset, Pythagoram Samium disputationis illius nouitate permotum ex athleta in philosophum uertit. nunc ergo, quod Maro ait et omnes uidemus, amosceleris uestigia nostri, inrita perpetua soluent formidine terras. \'Sed nulla\', inquiunt, competentibus signis tantae maiestatis indicia claruerunt, quia larualis illa purgatio, debilium curae. reddita uita defunctis, si et alii considerentur, deo parua sunt\\ fatemur quidem et nos talia quaedam fecisse prophetas. nam in his signis quid est excellentius quam mortuos reuixisse? fecit hoc Helias, fecit hoc Helisaeus; nam de magorum miraculis, utrum etiam mortuos suscitauerint, illi uiderint, qui et Apuleium se contra magicarum artium crimina copiosissime defendentem conantur non accusando sed laudan
Abbreviated transcription (Latin):
tes celestes quas deos putarent. ritꝰ q
uarios illicitoꝵ ñ sacroꝵ s sacrilegioꝵ.
ambiendũ sibi arbitrarent᷑ ad dm̃.
magis suꝑbe quã pie: qua in re ꝓ an¬
gelis suiͣs eis se demones suꝑbiȩ cog¬
natione supponunt: ut seirent homi¬
nes tã ꝑrimũ esse dm̃ pietati hominũ.
ad quẽ uelut longe positũ ꝑ int̾po¬
sitas potestates ambiebant:. ut hominẽ
susciꝑe dignaret᷑. & cũ illo uniri qͦdã
modo: ut ei sic coaptaret᷑ homo totus.
quẽ admodũ animȩ corpꝰ ẽxcepta con¬
cretione mutabili in quã ñ conuerti¬
tur ds̃. & quã uidemꝰ qd̾ habeat. & corpꝰ
e animꝰ Adiutoriũ aut̃: qd̾ sine gr̃a fi¬
dei quȩ ab illo ẽ. nemo potest uincere
concupiscentias uitiosas: ce si qua eax
residua ñ uicerit. ueniali remissione
purgari. Qd̾ gͦ ad magisteriũ eiꝰ atti¬
net: quis nc̃ extremꝰ idiota. uł quȩ
abiecta muliercula ñ credit animȩ

Expanded text:
tes caelestes, quas deos putarent, ritusque tes caelestes, quas deos putarent, ritusque uarios inlicitorum non sacrorum sed sacrilegiorum ambiendum sibi arbitrarentur ad deum magis superbe quam pie, qua in re pro angelis sanctis eis se daemones superbiae cognatione supponunt, scirent homines tam proximum esse deum pietati hominum, ad quem uelut longe positum per interpositas potestates ambiebant, ut hominem suscipere dignaretur et cum illo uniri quodam modo, ut ei sic coaptaretur homo totus, quem ad modum animae corpus excepta concretione mutabili, in quam non conuertitur deus et quam uidemus quod habeat et corpus et anima; adiutorium autem, quod sine gratia fidei, quae ab illo est, nemo potest uincere concupiscentias uitiosas et, si qua earum residua non uicerit, ueniali remissione purgari. quod ergo ad magisterium eius adtinet, quis nunc extremus idiota uel quae abiecta muliercula non credit animae
Abbreviated transcription (Latin):
alio mͦ quodã quã eo quo creaturis
cȩtĩs adest. suscepit hominẽ: seq & illoͣ
hoc ẽ scd̾m hominẽ: incõmutabiliter
sed̾m cognitã nob̾ infirmitatẽ: in qͦ
xp̃o eo tpr̃e quo oportunissimũ ipse
nouerat. & ante scła disposuerat. uenit.
hominib magisteriũ & adiutoriũ. ad
capessendã sempiternã salutẽ. Magisti¬
um quidẽ: ut ea quȩ hic ante dicta st̃
uera dixert̃. uerũetiã a philosophis
atq ipsis poetis. & cuiꝰ cemodi auctoribꝰ
litterarũ. quos multa uera falsis miseu¬
isse qͥs ambigat: illiꝰ etiã in carne p̾¬
sentata confirmaret auctoritas: ꝓꝑt̾
eos qͥ illa ñ possent in ipsa intima ue¬
ritate cernere atq discernere: quȩ ue¬
ritas &e antequã hominẽ assumeret ip¬
se erat. om̃ib qͥ eiꝰ participes ẽẽ potue¬
runt: maxime uͦ suȩ incarnationis ex¬
emplo id salubrit̃ ꝑsuasit: ut qm̃ homi¬
nes pleriq diuinitatis auidi. ꝑ potesta¬

Expanded text:
alio modo quodam, quam eo quo creaturis alio modo quodam, quam eo quo creaturis caeteris adest, suscepit hominem, seque et illo fhoc est secundum hominem; incommutabiliter m cognatam nobis infirmitatem, in quo Christo eo tempore, quod opportunissimum ipse nouerat et ante saecula disposuerat, uenit hominibus magisterium et adiutorium ad capessendam sempiternam salutem: magisterium quidem, ut ea, quae hic ante dicta sunt uera dixerunt, uerum etiam a philosophis atque ipsis poetis et cuiusce modi auctoribus litterarum, quos multa uera falsis miscuisse quis ambigat, illius etiam in carne praesentata confirmaret auctoritas propter eos, qui illa non possent in ipsa intima ueritate cernere atque discernere, quae ueritas, et antequam hominem adsumeret, ipse erat omnibus, qui eius participes esse potuerunt, maxime uero suae incarnationis exemplo id salubriter persuasit, ut, quoniam homines plerique diuinitatis auidi per potesta
Abbreviated transcription (Latin):
ñ fallat᷑. incorporeã se ẽẽ cõp̾hendit:
multomagis incorporeũ est uerbũ
dĩ: ac ꝑ hoc uerbi dĩ & animȩ. credi¬
bilior debuit ẽẽ ꝑmixtio. quã animȩ
&e corporis S hoc in nobis ipsis exꝑi¬
mur: illud in xp̃o credere iubem̃. Si
aũt utrũq nobis parit̾ in exꝑtũ cre¬
dendu preciperet᷑: qͥd hoꝵ citiꝰ credere¬
mus. Quomͦ ñ faterem᷑: duo in corporea
quã unũ corporeũ alterũq incorpore¬
um. faciliꝰ potuisse misceri: Si tam̃ ñ
indigne ad ista mixtionis uł mixtu¬
re nom̃ admittat᷑. ꝓꝑt̃ consuetudinẽ
corporaliũ rerũ. longe alit̾ se habenti¬
lius dĩ patri coeternꝰ eadẽq uirtꝰ &
sapientia di. a suꝑno fine. creature
rationalᷤ usq ad infimũ finẽ creat᷑ȩ
corporalis attingens fortit̾. & disponeis
omĩa suauit̃: p̃sens &e latens. nusqũa
conclusa. nusquã discissa. nusquã tu¬
nuda. s sine mole ubiq tota: longe

Expanded text:
non fallatur, incorpoream se esse comprehendit; non fallatur, incorpoream se esse comprehendit; multo magis incorporeum est uerbum dei ac per hoc uerbi dei et animae credibilior debuit esse permixtio quam animae et corporis. sed hoc in nobis ipsis experimur, illud in Christo credere iubemur. si autem utrumque nobis pariter inexpertum credendum praeciperetur, quid horum citius crederemus? quoquam unum corporeum alterumque incorporeum facilius potuisse misceri? si tamen non indigne ad ista mixtionis vel mixturae nomen admittitur, propter consuetudinem corporalium rerum, longe aliter se habentilius, Patri coaeternus, eademque Virtus et Sapientia Dei , a superno fine creaturae rationalis usque ad infimum finem creaturae corporalis attingens fortiter, et disponens omnia suaviter , praesens et latens, nusquam conclusa, nusquam discissa, nusquam tumida, sed sine mole ubique tota, longe
Abbreviated transcription (Latin):
fit. quomͦ misceat᷑ anima corpor̾ ut
una ꝑsona fiat. hominis. Nam sic̃ inu¬
nitate ꝑsone anima utit᷑ corꝑe ut ho¬
mo sit: ita in unitate ꝑsonȩ d̾s utitur
homine ut. xp̃c sit. In illa gͦ ꝑsona mix¬
tura ẽ animȩ &e corꝑis:. in hac ꝑsona
mixtura ẽ dĩ ae hominis: si tam̃ rece¬
dat auditor a consuetudine corpoꝵ:
quo solent duo liquores ita misceri.
ut neutrũ seruet integritatẽ suã:
quãquã &e in ipsis corporib aeri lux
incorrupta misceat᷑. Ergo ꝑsona ho¬
minis mixtura ẽ animȩ ce corꝑis: ꝑ¬
sona aũt xp̃i mixtura ẽ dĩ ce hominiᷤᷤ.
Cum enĩ uerbũ d̃ĩ ꝑmixtũ ẽ animȩ
habenti corpꝰ. simul & animã suscepit
ce corpꝰ Illud cotidie fit ad ꝓcreandos
homines: hoc semel factũ est ad lib̾an¬
dos homines. Uerũptam̃ duarũ rerũ
incorporearũ cõmixtio. faciliꝰ credi
debuit: quã uniꝰ incorporee. c alteriꝰ
corporeȩ. Dam si anima insua nata᷑

Expanded text:
fit, quo modo misceatur anima corpori, ut fit, quo modo misceatur anima corpori, ut una persona fiat hominis. nam sicut in unitate personae anima utitur corpore, ut homo sit, ita in unitate personae deus utitur homine, ut Christus sit. in illa ergo persona mixtura est animae et corporis, in hac persona mixtura est dei et hominis, si tamen recedat auditor a consuetudine corporum, qua solent duo liquores ita misceri, ut neutrum seruet integritatem suam, quamquam et in ipsis corporibus aeri lux incorrupta misceatur. ergo persona hominis mixtura est animae et corporis, persona autem Christi mixtura est dei et hominis; cum enim uerbum dei permixtum est animae habenti corpus, simul et animam suscepit et corpus. illud cotidie fit ad procreandos homines, hoc semel factum est ad liberandos homines. uerum tamen duarum rerum incorporearum commixtio facilius credi debuit quam unius incorporeae et alterius corporeae. nam si anima in sua natura
Abbreviated transcription (Latin):
sent: Deniq quã multa usitata cal.¬
cantur. que considerata stupentur:
sicut ipsa uis seminũ quos numeroᷤ
habet: &e quã uiuaces. quã efficaces:
quã latenter potentes: quã in par¬
uo magna molientes. Qͥs adeat ani¬
mo: qͥs ꝓmat eloquio: Ille gͥ sibi
sine semine oꝑatus ẽ hominẽ: qͥ
in rerũ natura. sine seminib oꝑat᷑
&e semina. Ille in suo corꝑe numeros
tẽpoꝵ. mensurasq seruauit ȩtatũ:
qui sine ulla sui mutabilitate. mu¬
tando contexit ordinẽ scłoꝵ. Hoc enĩ
creuit in tp̃re: qd cepit ex tpr̃e. Uer¬
bum aũt in pͥncipio ꝑ qd̾ facta st̃ tẽ¬
pora. tẽpus elegit quo susciꝑet car¬
nem: ñ tẽpori cessit ut uerteret᷑ in
carnẽ. Homo qͥppe dõ accessit: ñ ds̃ a
se recessit. Sic aũt quidã reddi sibi ra¬
tionem flagitant. quomͦ d̾s homini
ꝑmixtus sit. ut una fieret ꝑsona xꝑi:
cũ hoc semel fieri oportuerit: quasi
rationẽ ipsi reddant. de re quȩ cotidie

Expanded text:
sent? denique quam multa usitata calsent? denique quam multa usitata calcantur, quae considerata stupentur! sicut ipsa uis seminum quos numeros habet, quam uiuaces, quam efficaces. quam latenter potentes, quam in paruo magna molientes, quis adeat animo, quis promat eloquio? ille igitur sibi sine semine operatus est hominem, qui in rerum natura sine seminibus operatur et semina; ille in suo corpore numeros temporum mensurasque seruauit aetatum, qui sine ulla sui mutabilitate mutando contexit ordinem saeculorum. hoc enim creuit in tempore, quod coepit ex tempore; uerbum autem in principio, per quod facta sunt tempora, tempus elegit, quo susciperet carnem, non tempori cessit, ut uerteretur in carnem; homo quippe deo accessit. non deus a se recessit. Sic autem quidam reddi sibi rationem flagitant, quo modo deus homini permixtus sit, ut una fieret persona Christi, cum hoc semel fieri oportuerit, quasi rationem ipsi reddant de re, quae cotidie
Abbreviated transcription (Latin):
mirando eiꝰ laudandoq uirtutem:
naturã humanã in eo prorsꝰ agnos¬
cere noluert̃: ubi ẽ omĩs gr̃ȩ cõmen¬
datio: qua saluos facit credentes
in se. ꝓfundos thesauros sapien¬
tiȩ & scientiȩ continens: e fide. im¬
buens mentes. quas ad ȩt̃nam contẽ.¬
plationẽ ueritatis incõmutabilis ꝑ¬
uehat. Qd si omp̃e hominẽ ubicũq
formatũ non ex mat̾no utero crea¬
ret: s repentinũ inferret. aspectibꝰ:
Qdsi nullas ex paruulo in iuuentam
mutaret ȩtates: nullos cibos nullos
caꝑet sompnos: ñne opinionẽ con¬
firmaret erroris. nec hominẽ uerũ
suscepisse ullomͦ crederet᷑: Et dũ oĩa
mirabilit̾ facit: auferret qd miseri¬
cordit̃ fecit. Nunc uͦ ita int̾ dm̃ & ho¬
mines mediator apparuit. ut in uni¬
tate ꝑsone copulans utrãq nataͣm.
&e solita sublimaret insolitis: &e inso¬
lita solitis tẽꝑaret. Qd aũt ñ mirũ
d̾s facit in omĩb creaturȩ motibꝰ:
nisi consuetudine cotidiana uiluis¬

Expanded text:
o eius laudandoque uirtutem naturam humanam in eo prorsus agnoscere noluerunt, ubi est omnis gratiae commendatio, qua saluos facit credentes in se profundos thesauros sapientiae et scientiae continens et fide inbuens mentes, quas ad aeternam contemplationem ueritatis incommutabilis peruehat. quid, si omnipotens hominem ubicumque formatum non ex materno utero crearet, sed repentinum inferret aspectibus? quid, si nullas ex paruulo in iuuentam mutaret aetates, nullos cibos, nullos caperet somnos? nonne opinionem confirmaret erroris nec hominem uerum suscepisse ullo modo crederetur et, dum omnia mirabiliter facit, auferret, quod misericorditer fecit? nunc uero ita inter deum et homines mediator apparuit, ut in unitate personae copulans utramque naturam et solita sublimaret insolitis et insolita solitis temperaret. Quid autem non mirum deus facit in omnibus creaturae motibus, nisi consuetudine cotidiana uiluis
Abbreviated transcription (Latin):
gena puerꝑio fecundauit: ipsa sibi a¬
nimã rationalẽ. & ꝑeandẽ etiã corpꝰ
humanũ. totũq omĩno hominẽ in
meliꝰ mutandu. nullomͦ in deterius
mutata coaptauit. nom̃ humanitatꝰ
ab eo dignanter assumens:. ae diuinita¬
tis ei largit tribuens. Ipsa uirtꝰ. ꝑ in¬
uiolata matris uirginea uiscera
m̃bra infantis eduxit: quȩ postea ꝑ
clausa ostia m̃bra iuuenis introdux̃.
hic si ratio querit᷑. ñ erit mirabile:
si exempłu poscit᷑. non erit singłare.
Demꝰ dm̃ aliqͥd posse. qd̾ nos fateam᷑
inuestigare ñ posse. In talib rebꝰ: tota
ratio facti. ẽ potentia facientis. Iam¬

Expanded text:
gena puerperio fecundauit; ipsa sibi agena puerperio fecundauit; ipsa sibi animam rationalem et per eandem etiam corpus humanum totumque omnino hominem in melius mutandum nullo modo in deterius mutata coaptauit nomen humanitatis ab eo dignanter adsumens, diuinitatis ei largiter tribuens; ipsa uirtus per inuiolata matris uirginea uiscera membra infantis eduxit, quae postea per clausa ostia membra iuuenis introduxit. Hic si ratio quaeritur, non erit mirabile: si exemplum poscitur, non erit singulare. Demus Deo aliquid posse, quod nos fateamur investigare non posse. In talibus rebus tota ratio facti est potentia facientis.
Abbreviated transcription (Latin):
tum. ita illud simul ubiq sit totũ ⁊
Non itaq metuendũ ẽ corpusculum
infantiȩ: ne in illo tantus ds̃ angusti¬
as passꝰ ẽẽ uideat᷑. Neq enĩ mole s
uirtute magnꝰ est ds̃: qui ꝓuidentia
sua meliorẽ sensũ magis formiculis
& apiculis dedit. quã asinis ce camẽ¬
lis: qͥ ex grano minutissimo seminiˢ.
tantã ficulneȩ arboris magnitudinẽ
ereat: cũ ex multomaiorib seminibꝰ
longe minora multa nascant᷑: qͥ pu¬
pillam tam paruã ditauit acie: qua
ꝑ oculos emicante in ictu tp̃ris cȩłu
ꝓpe dimioiũ lustraret᷑: qͥ ex princto
& quasi centro cerebri. sensus om̃s
quinaria distributione diffudit:
qui cordis m̃bro tam exiguo uitalem
motũ ꝑcorꝑis cuncta dispensat: his
atq huiꝰmodi reb insinuans magna
de minimis: qui ñ est paruus in paruiᷤ.
Ipsa enĩ magnitudo uirtutis eiꝰ quȩ
nullas in angusto sentit angustias.
uterũ uirginalẽ ñ aduentitio s indi¬

Expanded text:
tum, ita illud simul ubique sit totum? tum, ita illud simul ubique sit totum? Non itaque metuendum est corpusculum infantiae, ne in illo tantus deus angustias passus esse uideatur. neque enim mole sed uirtute magnus est deus, qui prouidesua meliorem sensum formiculis et apiculis dedit quam asinis et camelis; qui ex grano minutissimo seminis tantam ficulneae arboris magnitudinem creat, cum ex multo majoribus seminibus longe minora multa nascantur; qui pupillam tam parvam ditavit acie, qua per oculos emicante, in ictu temporis coelum prope dimidium lustraretur; qui ex puncto et quasi centro cerebri, sensus omnes quinaria distriqui corde, membro tam exiguo, uitalem motum per corporis cuncta dispensat his atque huius modi rebus insinuans magna de minimis, qui non est paruus in paruis. ipsa enim magnitudo uirtutis eius, quae nullas in angusto sentit angustias, uterum uirginalem non aduenticio sed indi
Abbreviated transcription (Latin):
siue manifestũ: sicut lux ad est ocłis
& uidentis & cȩci. S uidenti ad est p̃¬
senti: ceco uͦ absenti. Ad est & uox au¬
dientib auribꝰ: adest etiã surdis. S il¬
lis patet: istas latet. Qd aũt mirabiliꝰ.
quã id qd̾ accidit in uocib nris. uer¬
bisq sonantib: in re scilicet raptim
transitoria: Cũ enĩ loquim᷑. ne scdẽ
quidẽ sillabȩ locus ẽ. nisi pͥma sonare
destiterit: e tam̃ si unꝰ assit auditor:
totũ audit qd dicimꝰ E si duo assuit:
tantũdem ambo audiunt: qd̃ ce sin-¬
gulis totũ est. Et si audiat. multitu¬
do silens. ñ int̾ se particłatim cõmi¬
nuunt sonos tanquã cibos: s omne
qd̾ sonat. & om̃ib totũ est & singłis to¬
tum. Itane ia non illud ẽ potiꝰ incre¬
dibile. si uerbũ hominis transiens
qd̾ exhibet aurib uerbũ dĩ ꝑmaneis
ñ alibi exhiberet reb: ut quẽadmo¬
dũ hoc simul audit᷑ etiã a singłis to¬

Expanded text:
siue manifestum, sicut lux adest oculis siue manifestum, sicut lux adest oculis et uidentis et caeci; sed uidenti adest praesens caeco uero absens. adest et uox audientibus auribus, adest etiam surdis; sed illis patet, istis latet. quid autem mirabilius quam id, quod accidit in uocibus nostris uerbisque sonantibus in re scilicet raptim transitoria? cum enim loquimur, ne secundae quidem syllabae locus est, nisi prima sonare destiterit, et tamen, si unus adsit auditor, totum audit, quod dicimus, et, si duo adsint, tantundem ambo audiunt, quod et singulis totum est, et, si audiat multitudo silens, non inter se particulatim comminuunt sonos tamquam cibos, sed omne, quod sonat, et omnibus totum est et singulis totum. itane iam non illud est potius incredibile, si, uerbum hominis transiens quod exhibet auribus, uerbum dei permanens non exhibet rebus, ut, quem ad modum hoc simul auditur etiam a singulis to
Abbreviated transcription (Latin):
aut uiuit & ubi ñ est. Hȩc omĩa mi¬
ra st̃. Nichil hoꝵ affirmari sine qͤd̃a
uelut absurditate pot̾. Et de sensu
loquim᷑ morticino. Qd gͥ est ipsa ani¬
ma pret̾ corꝑis sensũ: id ẽ in m̃te qͣ
ista considerat: Neq enĩ sensu corꝑis
de ipsis sensib corꝑis iudicat. Et pu¬
tamus nob̾ de omipotentia di inere¬
dibile aliqͥd dici: cũ dicit᷑ uerbũ dĩ ꝑ
qd̃ facta st̃ omĩa sic. ad̾sũpsisse corpus
ex uirgine. & sensib apparuisse mor¬
talib ut immortalitatẽ suã ñ corruꝑit.
ut. ȩternitatẽ ñ mutauerit. ut pote
statem ñ minuerit. ut ãministratio¬
nem mundi ñ deseruerit: ut a sinri
patris id ẽ a secreto quo cũ illo & in
illo est. ñ recesserit: Herbũ di sic in¬
sire aliquid cogites. &e ex futuro p̾teri¬
tũ fieri. Manet sicuti ẽ: & uͥq totũ ẽ.
Uenit aut̃ cũ manifestat᷑: & cũ occulta¬
tur abscedit. Ad est tam̃ siue occultũ

Expanded text:
aut uiuit, et ubi non est. haec omnia miaut uiuit, et ubi non est. haec omnia mira sunt; nihil horum adfirmari sine quadam uelut absurditate potest et de sensu loquimur morticino. quid igitur est ipsa anima praeter corporis sensum, id est in mente, qua ista considerat? neque enim sensu corporis de ipsis sensibus corporis iudicat. et putamus nobis de omnipotentia dei incredibile aliquid dici, cum dicitur uerbum dei, per quod facta sunt omnia, sit adsumpsisse corpus ex uirgine et sensibus apparuisse mortalibus, ut inmortalitatem suam non corruperit, ut aeternitatem non mutaustatem non minuerit, ut administrationem mundi non deseruerit, ut a sinu Patris, id est a secreto, quo cum illo et in illo est, non recesserit! Verbum dei sic insire aliquid cogites et ex futuro praeteritum fieri. manet, sicuti est, et ubique totum est. uenit autem, cum manifestatur, et, cum occultatur, abscedit. adest tamen siue occultum