comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
suam dare ꝓ ouib. si oportuerit.
Et quãquã om̃s lupi. & oues nullȩ:
sterit in medio lupoꝵ pastor intre¬
pidus: om̃im odis argumentostis.
quomͦ faceret oues de lupis. Monere
commumit̾. secreto arguere. flere ꝑ
singulos: nunc asꝑe. nunc leniter
conuenire. ꝓut cuiq expedire uide¬
bat. In quib ꝑ hec minus ꝓfecisset.
cor contritũ & humiliatũ offere¬
bat pro eis. Quotiens noctes totas
ꝑuigiles duxit: extendens manu in
oratione. Et cum uenire ad eccłiam
nollent: ꝑ uicos &e plateas occurre¬
bat inuitis: ce curuiens ciuitatem
ꝑquirebat hanelus. quẽ xp̃o acqui¬
reret. S ce foris rura ce oppida nichi¬
lominus ꝑcurrebat. cum sc̃o illo co¬
mitatu discipuloꝵ suoꝵ: qͥ nunquã
deerant lateri eiꝰ. Ibat &e erogabat
uł ingratis: celestis tritici mensurã.
Nec uehebatur equo.s pedes ibat:
ce in hoc uirũ se aplicum ꝓbans.
Ihu bone quanta passus ẽ p̃ro noĩe

Expanded text:
suam dare pro ovibus, si oportuerit. suam dare pro ovibus, si oportuerit. Et quanquam omnes lupi, et oves nullae; stetit in medio luporum pastor intrepidus, omnimodis argumentosus, quomodo faceret oves de lupis. Monere communiter, secreto arguere, flere per singulos; nunc aspere, nunc leniter convenire, prout cuique expedire videbat. In quibus per haec minus profecisset, cor contritum et humiliatum offerebat pro eis. Quoties noctes totas pervigiles duxit, extendens manus in oratione! Et cum venire ad ecclesiam nollent, per vicos et plateas occurrebat invitis; et circumiens civitatem, perquirebat anhelus quem Christo acquireret. 17. Sed et foris rura eius percurrebat cum sancto illo comitatu discipulorum suorum, qui nunquam deerant lateri ejus. Ibat et erogabat vel ingratis coelestis tritici mensuram. Nec vehebatur equo, sed pedes ibat, et in hoc virum se apostolicum probans. Jesu bone! quanta passus est pro nomine
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitatis. Cum autẽ cȩpisset pro
officio suo agere: tẽ intellexit homo
dei ñ ad homines se.s ad bestias de¬
stinatum. Nusquã adhuc tales
exꝑtus fuerat: in quantacũq bar¬
barie. Nusquã reppererat sic ꝓter¬
uos ad mores. sic ferales ad ritus. sic
ad fidem impios.: ad leges barba¬
ros: ceruicosos ad disciplinã. spur¬
cos ad uitam. xp̾iani nomine. re
tias. ñ legitima inire coniugia. ñ
facere confessiones: penitentias nec qͥ
peteret nec qui daret. penitus inue¬
niri. Mmistri altaris pauei admo¬
dum erant. S enim quid opꝰ plu¬
rium. uͥ ipsa paucitas int̾ laicos ꝓ¬
pemodũ ociosa uacaret: Non erat
qͦd de suis fructificarent officiis. in po-¬
pulo nequã. Nec enim in eccłiis:¬
aut predicantis uox aut cantantiᷤ
audiebat᷑. Quid faceret atletha dm̃
Aut cedendum turpit̾: aut ꝑicłose
certandum. S qui se pastorẽ & ñ
mercennariũ agnoscebat: elegit
stare. quã fugere: paratus & animã

Expanded text:
civitatis. Cum autem coepisset pro civitatis. Cum autem coepisset pro officio suo agere, tunc intellexit homo Dei, non ad homines se, sed ad bestias destinatum. Nusquam adhuc tales expertus fuerat in quantacunque barbarie: nusquam repererat sic protervos ad mores, sic ferales ad ritus, sic ad fidem impios, ad leges barbaros, cervicosos ad disciplinam, spurcos ad vitam. Christiani nomine, re  dare, non legitima inire conjugia, non facere confessiones; poenitentias nec qui peteret, nec qui daret, penitus inveniri. Ministri altaris pauci admodum erant. Sed enim quid opus plurium, ubi ipsa paucitas inter laicos propemodum otiosa vacaret? Non erat quod de suis fructificarent officiis in populo nequam. Nec enim in ecclesaut praedicantis vox, aut cantantis audiebatur. Quid faceret athleta Domini? aut cedendum turpiter, aut periculose certandum. Sed qui se pastorem, et non mercenarium agnoscebat, elegit stare quam fugere, paratus et animam
Abbreviated transcription (Latin):
desꝑate: mittens ei aliquid de mensa
sua. eodem loco sanauit. Scdo eunde
ipsum grauissima infirmitate correp¬
tum: &e corpore parit̾ curauit & m̃te.
Ilico enim adhesit d̃o & malachie ser¬
uo eus: timens ne deterius aliquid
sibi contingeret: si denuo ingratus
tanto inueniret᷑ & beneficio & miracło.
Et nunc ut audiuimꝰ preest cuidam
monastĩo sito in partib scocie: & hoc
nouissimũ omniũ que ille fundauit.
Pro huiusmodi augescebat in dies ce
opinio & congregatio malachie: et
grande ei nom̃ intus & foris. ñ tam̃
re grandius. Nempe ibi demorabat᷑
etiam factus ep̃c: quod locus eẽt uici
nus eiuitati:
uacarat: malachia nolente assenti¬
re. Siquidem ipsum elegerant. Per-¬
sistentib tam̃ illis tandem aliqͣndo
cessit: accedente ad uim faciendam
mandato magistri sui. necñ & metro¬
politani. Tricesimo ferme etatis suȩ
anno malachias consecratus ep̃c. in¬
troducit᷑ connereht: hoc enĩ nom̃

Expanded text:
desperate, mittens ei aliquid de mensa desperate, mittens ei aliquid de mensa sua, eodem loco sanavit. Secundo eumdem ipsum, gravissima infirmitate correptum, et corpore pariter curavit et mente. Illico enim adhaesit Deo et Malachiae servo ejus, timens ne deterius aliquid sibi contingeret, si denuo ingratus tanto inveniretur et beneficio et miraculo. Et nunc, ut audivimus, praeest cuidam monasterio, sito in partibus Scotiae: et hoc novissimum omnium quae ille fundavit. Pro hujusmodi augescebat in dies et opinio, et congregatio Malachiae, et grande ei nomen intus et foris, non tamen re grandius. Nempe ibi demorabatur etiam factus episcopus, quod locus esset vicinus civitati. vacarat, Malachia nolente assentire, siquidem ipsum elegerant. Persistentibus tamen illis, tandem aliquando cessit, accedente ad vim faciendam 666 mandato magistri sui, necnon et metropolitani. Tricesimo ferme aetatis suae anno Malachias consecratus episcopus introducitur Connereth: hoc enim nomen
Abbreviated transcription (Latin):
cõmunia multa singularit̾ faciebat.
in quib potiꝰ preibat om̃s: & aliorũ
nemo illum poterat ad tam ardua
sequi:
o temporis. & eo loci: quidam
infirmabat᷑. Cui adsistens diabolus
&e aꝑte loquens. suggerebat ne un quã
crederet monitis malachiȩ: s si intraret
ad se. cultello eum peteret & occideret.
Quo cognito qui illi ministrabant. ip¬
so infirmo ꝓdente: u̾bum ꝓferunt ad
malachiam p̾munientes. At ille soli¬
ta arma orationis arripiens. impauidꝰ
hostem aggressus: & infirmitatẽ fu¬
gat &e dęmonem. Erat autẽ nomen
uiro malchus. frater ẽ iste scd̾m carnẽ
xp̃iani nr̃i mellifontis abbatis: ambo
enim suꝑstites adhuc sunt. sibi in sp̃u
mͦ germaniores. Nam ille ut liberatꝰ
ẽ. continuo ñ ingratus. loco eode conu̾¬
sus ad dñm: habitũ simul animũq
mutauit. Et cognouere fr̃s malignũ
inuidere bonis eoꝵ : &e edificati sunt.
facti de reliquo cautiores. Clericũ noĩe

Expanded text:
communia, multa singulariter faciebat, communia, multa singulariter faciebat, in quibus potius praeibat omnes, et aliorum nemo illum poterat ad tam ardua sequi. Eo temporis et eo loci quidam infirmabatur, cui assistens diabolus, et aperte loquens suggerebat, ne unquam crederet monitis Malachiae; sed si intraret ad se, cultello eum peteret et occideret. Quo cognito, qui illi ministrabant, ipso infirmo prodente, verbum perferunt ad Malachiam praemunientes. At ille solita arma orationis arripiens, impavidus hostem aggressus, et infirmitatem fugat et daemonem. Erat autem nomen viro Malchus. Frater est iste secundum carnem Christiani nostri, Mellifontis abbatis. Ambo enim superstites adhuc sunt, sibi in spiritu modo germaniores. Nam ille, ut liberatus est, continuo non ingratus, loco eodem conversus ad Dominum, habitum simul animumque mutavit. Et cognovere fratres malignum invidere bonis eorum; et aedificati sunt, facti de reliquo cautiores. CAPUT VII. Dyse
Abbreviated transcription (Latin):
accucurrere om̃s: putantes aut ꝑcus¬
sum ad mortẽ. aut mortuũ. Et tum¬
ca quidem scissa a summo usq de¬
orsum. homo uͦ illesus inuentus est:
tam modice &e summatĩ ꝑstricta
cute. ut uix in suꝑficie uestigium ap¬
pareret.Stabat homo incolumis qͦ
securis ꝓstrauerat: intuentib &e stupẽ¬
tib qui circumstabant. Unde &e fa¬
cti alacriores: ꝓmptiores exinde ad
opus inuenti sunt. Et hoc initium
signoꝵ malachie. Porro oratorium
intra paucos dies consũmatũ ẽ. de li¬
gnis quidem leuigatis. s apte firmi¬
terq contextũ: opus scoticũ. pulchrũ
satis. Et exinde seruitur do in eo. sic̃
in dieb antiquis: simili qͥdem deuo¬
tione. & si ñ pari numero. P refuit
malachias loco illi tempore aliqͣnto.
patre ymaro ita constituente: ipse re¬
ctor. ipse regula fratrũ. Legebant in
uita eius quomͦ conu̾sarent᷑: &e ipse
ante illos preibat in iusticia & scĩta¬
te. coram do. Nisi qͦd pret̾ instituta

Expanded text:
accurrere omnes, putantes aut percusaccurrere omnes, putantes aut percussum ad mortem aut mortuum. Et tunica quidem scissa a summo usque deorsum: homo vero illaesus inventus est, tam modice et summatim perstricta cute, ut vix in superficie vestigium appareret. Stabat homo incolumis, quem securis prostraverat, intuentibus et stupentibus qui circumstabant. Unde et facti alacriores, promptiores exinde ad opus inventi sunt. Et hoc initium signorum Malachiae. Porro oratorium intra paucos dies consummatum est de lignis quidem laevigatis, sed apte firmiterque contextum, opus Scoticum, pulchrum satis. Et exinde servitur Deo in eo, sicut in diebus antiquis; simili quidem devotione, etsi non pari numero. Praefuit Malachias loco illi tempore aliquanto, patre Imario ita constituente, ipse rector, ipse regula fratrum. Legebant in vita ejus quomodo conversarentur, et ipse ante illos praeibat in justitia et sanctitate coram Deo: nisi quod praeter instituta
Abbreviated transcription (Latin):
monast̾iũ. ñ defuit qui illud teneret
cũ possessionib suis. Nam &e consti¬
tuebantur ꝑ electionẽ. etiam & abba¬
tes appellabant᷑: seruantes nomine
&e si ñ re. qͦd olim extiterat. Cumq
suaderent multi ñ alienare possessi¬
ones. s totum simul retinere sibi ñ
ad quieuit pauꝑtatis amiator: sed
fecit eligi iuxta morẽ qui eas teneret:
loco ut prediximꝰ retento sibi. &e suiᷤ.
Et fortassis consultiꝰ ut post apparu¬
it integrum retinuisset: si ñ magis suȩ
ꝓspexisset humilitati. quam paci. Ita¬
q ex mandato patͥs ymari assumptiᷤᷤ
secum decem circit̾ fratrib: ueniens ad
locũ cȩpit edificare:
bi die quadam cum in securi ip¬
se secaret. casu ex oꝑariis unꝰ ex
illo uibrante in aera securim. Locũ
incaute occupauit. quo ictus destina¬
batur: & cecidit suꝑ spinam dorsi eiꝰ.
tanto utiq impetu. quanto ille cona-¬
tu impingere ualuit. Corruit ille. ce¬

Expanded text:
monasterium, non defuit qui illud teneret monasterium, non defuit qui illud teneret cum possessionibus suis. Nam et constituebantur per electionem etiam et abbates appellabantur, servantes nomine, etsi non re, quod olim 665 exstiterat. Cumque suaderent multi non alienare possessiones, sed totum simul retinere sibi, non acquievit paupertatis amator: sed fecit eligi juxta morem qui eas teneret, loco, ut praediximus, retento sibi et suis. Et fortassis consultius, ut post apparuit, integrum retinuisset, si non magis suae prospexisset humilitati, quam paci. 14. Itaque ex mandato patris Imarii assumptis secum decem circiter fratribus, veniens ad locum, coepit aedificare. Ubi quadam die cum in securi ipse secaret, casu ex operariis unus, illo vibrante in aera securim, locum incaute occupavit quo ictus destinabatur: et cecidit super spinam dorsi ejus, tanto utique impetu, quanto ille conatu impingere valuit. Corruit ille:
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ aquis: parasti cibum illoꝵ. qm ita ẽ
p̾paratio eius. Quios eiꝰ inebrians mul¬
tiplica genimina eiꝰ in stillicidus eius
cta: illa se scõꝵ examina effuderunt.
łquib ad has nr̃as gallicanas partes
sc̃s columbanꝰ ascendens. luxouiense.
construxit monast̾ium: factus ibi in
gentem magnã. Aiunt tam mag¬
nam fuisse. ut succedentib sibi uicis¬
sim choris. continuarent᷑ sollempnia.
diuinoꝵ: ita ut ne momentũ quide
diei ac noctis uacaret a laudib. Hec
de antiqua dicta sint benchorensis
monastii gła. Hoc olim destructum
a piratis. ob insigne dignitatis anti¬
quȩ.malachias ueluti quanda re-¬
plantaturus paradysũ. amplexus ẽ:
&e quia multa corpora sc̃oꝵ dormi¬
rent ibi. Nam ut taceam illa que
in pace sepulta sunt: ferunt ñgen¬
tos simul una die a piratis occisos.
Erat quidem ingens illius loci pos¬
sessio. s malachias solo contentꝰ loco
sc̃o. totas possessiones &e t̾ras alt̾i cessit.
Siqͥdem a tepore quo destructum ẽ

Expanded text:
m ita est praeparatio ejus. Rivos ejus inebria, multiplica genimina ejus; in stillicidiis ejus cta, illa se sanctorum examina effuderunt. E quibus ad has nostras Gallicanas partes sanctus Columbanus ascendens, Luxoviense construxit monasterium, factus ibi in gentem magnam. Aiunt tam magnam fuisse, ut succedentibus sibi vicissim choris, continuarentur solemnia divinorum, ita ut ne momentum quidem diei ac noctis vacaret a laudibus. 13. de antiqua dicta sint Benchorensis monasterii gloria. Hoc olim destructum a piratis, ob insigne dignitatis antiquae, Malachias, veluti quemdam replantaturus paradisum, amplexus est, et quia multa corpora sanctorum dormirent ibi. Nam ut taceam illa quae in pace sepulta sunt, ferunt nongentos simul una die a piratis occisos. Erat quidem ingens loci illius possessio: sed Malachias solo contentus loco sancto, totas possessiones et terras alteri cessit. Siquidem a tempore quo destructum est
Abbreviated transcription (Latin):
sic p̾parabat dilectũ suũ malachi¬
am: ad głam nominis sui. uerum qui
miserant eum minime iam ferentes
absentiã enus: missis epłis reuocant
illum. Quo reddito suis. & qͥdem in¬
structiore de omĩb quȩ oportebat. en
opus adeo paratũ & seruatũ malachiȩ.
Uir diues &e potens. qui locũ benchor
& possessiones tenebat: inspiratꝰ adeo.
confestim in manu eiꝰ sua omĩa dedit.
&e se quoq. Et is auuncłs eiꝰ s malachie
sp̃c quã carnis ꝓpinquitas. pluris fu
nasteriũ: uł potius reedificaret. Nẽ¬
pe nobilissimũ extiterat ante sub pͥ¬
mo patre congello. multa milia mo¬
nachoꝵ generans: multoꝵ monasti¬
orum caput. Locus uere sc̃s. fecundꝰ¬
ꝙ scõꝵ. copiosissime fructificans do
ita ut unus ex filiis sc̃ȩ illiꝰ congrega¬
tionis nomine luanus. centum solus
monastioꝵ fundator extitisse ferat᷑.
Quod iccirco dixerim: ut ex hoc uno
conitiat lector. quã ingens fuerit reli¬

Expanded text:
sic praeparabat dilectum suum Malachisic praeparabat dilectum suum Malachiam ad gloriam nominis sui. Verum qui miserant eum, minime jam ferentes absentiam ejus, missis epistolis revocant illum. Quo reddito suis, et quidem instructiore de omnibus quae oportebat; en opus a Deo paratum et servatum Malachiae. Vir dives et potens, qui locum Benchor et possessiones ejus tenebat, inspiratus a Deo, confestim in manu ejus sua omnia dedit et se quoque. Et is avunculus ejus. Sed Malachiae spiritus quam carnis propinquitas pluris fuinasterium, vel potius reaedificaret. Nempe nobilissimum exstiterat ante sub primo patre Congello, multa millia monachorum generans, multorum monasteriorum caput. Locus vere sanctus fecundusque sanctorum, copiosissime fructificans Deo, ita ut unus ex filiis sanctae illius congregationis, nomine Luanus, centum solus monasteriorum fundator exstitisse feratur. Quod idcirco dixerim, ut ex hoc uno conjiciat lector, quam ingens fuerit reli
Abbreviated transcription (Latin):
rere etiã in ueste pulla. Cumq ille ꝑ-¬
scueraret curans ne qua diesolita stipe
frustraret᷑. scd̃o uidit eã in ueste sub¬
candida. ad missam qͥdem intra eccłiã.
s altare contingere ñ ꝑmuti. Tercio tã¬
dem usa ẽ aggregari cetui candidato¬
rũ: & in ueste candida. Uides lector:
qͣntũ ualeat dep̾catio iusti assiduã. Uere
regnun celoꝵ ium patit᷑: & uiolenti ra-¬
piunt illud. Nonne tͥ uidet᷑ mala chiȩ orõ
uicem quodainm effractoris exhibuisse
celestib portis. quando peccatrix muli¬
er frat̾nis obtinuit armis qͦd suiꝰ meririᷤᷤ
negabat᷑: Hanc uim ihu bone tu qui
pateris. facis: ualidus ce puis ad saluan¬
dum: faciens miscdiam &e potentiã in
brachio tuo: & in sacram̃to tuo seruans
scĩs qui in t̾ra sunt. usq in consumma¬
tionem scł̃i. Hoc plane sacramentum
potens peccata consumere. debellare ob¬
uias potestates:. inferre celis reuerten

Expanded text:
rere etiam in veste pulla. Cumque ille perere etiam in veste pulla. Cumque ille perseveraret, curans ne qua die solita stipe frustraretur; secundo vidit eam in veste subcandida; admissam quidem intra ecclesiam, sed altare contingere non permitti. Tertio tandem visa est aggregari coetui candidatorum, et in veste candida. Vides, lector, quantum valeat deprecatio justi assidua? Vere regnum coelorum vim patitur, et violenti rapiunt illud. Nonne tibi videtur Malachiae oratio vicem quodammodo effractoris exhibuisse coelestibus portis, quando peccatrix mulier fraternis obtinuit armis, quod suis meritis negabatur? Hanc vim, Jesu bone, tu qui pateris, facis, validus et pius ad salvandum, faciens misericordiam et potentiam in brachio tuo, et in Sacramento tuo servans sanctis qui in terra sunt, usque in consummationem saeculi. Hoc plane Sacramentum potens peccata consumere, debellare obvias potestates, inferre coelis revertent
Abbreviated transcription (Latin):
gum: s quia uas electionis sibi erat ille.
portaturus nom̃ suũ coram regib ce pͥn¬
cipibus.
prefati sumus: nec pretereunde
uisiones quas uidit de ea. Huiꝰ siqͥdem
sẽs carnałe exhorruerat uitã: & tanto zelo.
ut se deuouerit ñ uisurũ eam in carne
uiuentẽ. At illa carne soluta. solutum
ẽ uotum: & cepit uidere in spũ quã in
corpore noluit. Quadam nocte audiuit
ꝑ somniũ uocẽ sibi dicentiᷤ. sororem eiꝰ
stare foras in atrio: & ecce ꝑ totos trigĩ¬
ta dies nichil gustasse. Qui euigilans
cito intellexit cuiꝰ escȩ in edia marceret:
&e diligent̾ discusso numero dierum
quẽ audierat. ipsum eẽ repperit. ex quo
ꝓ ea panem de cȩlo uiuũ ñ obtulisset.
Tum ille qui sororis ñ animã oderat.s
peccatũ: beneficientiam ꝗͣ int̾miserat. rur¬
sum adoritur. Neq id frustra. Non
multo post uisa ẽ illi ꝑuenisse ad lim̃
eccłiȩ. necdum tam̃ posse intrare: appa¬

Expanded text:
gum: sed quia vas electionis sibi erat ille, gum: sed quia vas electionis sibi erat ille, portaturus nomem suum coram regibus et principibus. praefati sumus. Nec praetereundae visiones, quas vidit de ea. Hujus siquidem sanctus carnalem exhorruerat vitam, et tanto zelo, ut se devoverit non visurum eam in carne viventem. At illa carne soluta, solutum est votum, et coepit videre in spiritu, quam in corpore noluit. Quadam nocte audivit per somnium vocem sibi dicentis, sororem ejus stare foras in atrio, et ecce per totos triginta dies nihil gustasse: qui evigilans cito intellexit, cujus escae inedia marceret. Et diligenter discusso numero dierum quem audierat, ipsum esse reperit, ex quo pro ea Panem de coelo vivum non obtulisset. Tum ille qui sororis non animam oderat, sed peccatum; beneficientiam, quam 664 intermiserat, rursum adoritur Neque frustra. Non multo post visa est illi pervenisse ad limen ecclesiae, necdum tamen posse intrare; appa
Abbreviated transcription (Latin):
ñ poterunt resistere om̃s adu̾sarii eiꝰ.
Proponit etiã oppressionẽ pauꝑum:
patriȩq uastationẽ: & ñ ꝓficit. Cȩterũ
accedente mandato ep̃i. & malachie
consilio. de quib ille pendebat totus:
uir tande̾ acquiescit. Sequit᷑ rex regẽ:
& iuxta u̾bum regis sicut fuerat uolũ¬
tas in celo. tota facilitate pulsis predo¬
nib reducit᷑ homo in sua. cũ exulta¬
tione suoꝵ: regnoq restituit᷑ suo. Di¬
lexit ex tunc rex ille. & semꝑreueritus
ẽ malachiam:eoq ꝓpensiꝰ. quo pleniꝰ
in scõ uiro digna ueneratione & amo¬
re comꝑerat. Cuiꝰ enĩ tantã meruit in
sua adu̾sitate familiaritatẽ. scĩtatem
ignorare ñ potuit. P ropterea magis
in sua ꝓsꝑitate ꝑpetib illum amicitiis.
deuotisq colebat obsequiis: & libenter
audiebat eum. & audito eo multa fa¬
ciebat. Et de his satis. Uerumptamen
ñ fortiutu factum reor. quod ita iam tc̃
magnificauit eum dñs in conspectu re-¬

Expanded text:
non poterunt resistere omnes adversarii ejus. non poterunt resistere omnes adversarii ejus. Proponit etiam oppressionem pauperum patriaeque vastationem, et non proficit. 10. Caeterum accedente mandato episcopi et Malachiae consilio, de quibus ille pendebat totus, vix tandem acquiescit. Sequitur Rex Regem, et juxta verbum Regis, sicut fuerat voluntas in coelo, tota facilitate pulsis praedonibus, reducitur homo in sua cum exsultatione suorum, regnoque restituitur suo. Dilexit extunc Rex ille, et semper reveritus est Malachiam: eoque propensius, quo plenius in sancto viro digna veneratione et amore compererat. Cujus enim tantam meruit in sua adversitate familiaritatem, sanctitatem ignorare non potuit. Propterea magis in sua prosperitate perpetuis illum amicitiis, devotisque colebat obsequiis, et libenter audiebat eum, et audito eo multa faciebat. Et de his satis. Verumtamen non fortuitu factum reor, quod ita jam tunc magnificavit eum Dominus in conspectu re
Abbreviated transcription (Latin):
sae cotidiano aque frigidȩ balneo. ma¬
le calentẽ extinguebat in carne libidinẽ.
Et orans rex cum rege. dicebat. Uide hy¬
militatẽ meam & laborem meũ: &e di¬
Et exaudita ẽ oratio eiꝰ. & si fecus quã
intenderet ipse. Nam is qͥdem sollici¬
tus erat ꝓ anima sua. s uindex in no¬
centiȩ d̾s. hominib ostendere uolenᷤ.
qm̃ sunt reliquie homini pacifico.
parabat interim facere iudiciũ iniu¬
riam patienti. qͦd ille penitꝰ ñ spera-¬
bat. Et suscitauit ds̃ sp̃m uicini regiꝰ.
neq enim unũ ẽ hybnia regnũ. s di¬
uisa in plura. Hic itaꝙ uidens quȩ
facta sunt. repletus ẽ zelo: & hine qui¬
dem indignans predonũ libertati. &
insolentiȩ suꝑboꝵ. inde uͦ miserans
regni desolationẽ & regis deiectionem:
descendit ad cellulam pauꝑis. Suadet
reditum. s ñ ꝑsuadet. Instat tamen.
spondet opem: de effectu ñ diffidere.
monet. dm affuturũ ꝓmittit. cui

Expanded text:
sed et quotidiano aquae frigidae balneo mased et quotidiano aquae frigidae balneo male calentem exstinguebat in carne libidinem. Et orans Rex, cum Rege dicebat: Vide humilitatem meam et laborem meum, et diEt exaudita est oratio ejus, etsi secus, quam intenderet ipse. Nam is quidem sollicitus erat pro anima sua: sed vindex innocentiae Deus, hominibus ostendere volens quoniam sunt reliquiae homini pacifico, parabat interim facere judicium injuriam patienti, quod ille penitus non sperabat. Et suscitavit Deus spiritum vicini regis: neque enim unum est Hibernia regnum, sed divisa in plura. Hic itaque videns quae facta sunt, repletus est zelo: et hinc quidem indignans praedonum libertati, et insolentiae superborum; inde vero miserans regni desolationem et Regis dejectionem, descendit ad cellulam pauperis: suadet reditum, sed non persuadet. Instat tamen, spondet opem, de effectu non diffidere monet; Deum affuturum promittit, cui
Abbreviated transcription (Latin):
magis pͥnceps deuotus dedit locũ ire:
& necessitatẽ in uirtutẽ conu̾tit: pͥuata
eligens ducere uitam. Cumq ep̃c regẽ
susciꝑe debito honore pararet. abnuit
ille: se malle inquiens tanquã unũ ex il¬
lis ẽẽ pauꝑib fr̃ĩb qui illi adhererent:
regium fastum deponere. &e cõmuni pay¬
ꝑtate fore contentũ. expectare potiꝰ do-¬
mini uoluntatẽ. quã ꝑuim recipere
regnũ nͨ uelle ꝓ suo honore t̾reno sangui¬
nem humanũ effundere. qui contra
se clamet ad d̾m de terra. Quo audito
exultat ep̃c: &e admiratꝰ deuotionẽ satis¬
facit uoto. Quid plurae Tradit᷑ regi
pauꝑcła domus ad habitandũ. & ma-¬
lachias in magistrũ: ad uictũ panis
cum sale & aqua. Porro ad delicias
sufficiebat regi malachiȩ presentia.
uita.atq doctrina: ita ut diceret ei.
Qũa dulcia faucib meis eloquia tua:
suꝑ mel ori meo. Ad hec ꝑ singulas no¬
ctes lacrimis suis stratũ suũ rigabat:

Expanded text:
magis princeps devotus dedit locum irae, magis princeps devotus dedit locum irae, et necessitatem in virtutem convertit, privatam 663 eligens ducere vitam. Cumque episcopus Regem suscipere debito honore pararet, abnuit ille, se malle inquiens tanquam unum ex illis esse pauperibus fratribus qui illi adhaererent, regium fastum deponere, et communi paupertate fore contentum, exspectare potius Domini voluntatem, quam per vim recipere regnum; nec velle pro suo honore terreno sanguinem humanum effundere, qui contra se clamet ad Deum de terra. Quo audito, exsultat episcopus, et admiratus devotionem, satisfacit voto. Quid plura? Traditur Regi paupercula domus ad habitandum, et Malachias in magistrum, ad victum panis cum sale et aqua. Porro ad delicias sufficiebat Regi Malachiae praesentia, vita atque doctrina, ita ut diceret ei: Quam dulcia faucibus meis eloquia tua! super mel ori meo . Ad haec per singulas noctes lacrymis suis stratum suum rigabat:
Abbreviated transcription (Latin):
confluerent: & tanquã unꝰ omniũ pa¬
ter ab om̃ib coleret᷑. Ad hc gͦ malachi¬
as accepta benedictione patͥs ymari.
&e ab ep̃o missus cũ ꝓsꝑe ꝑuenisset: be¬
nigne a sene susceptus ẽ. Qui annos
aliquot cum eo mansit: ut ꝑ hanc tẽ¬
poris morã hauriret pleniꝰ de pectore
ueterano: sciens scͥptum qͥa in antiqͥs
ẽ sapientia. S ne hoc quoꝙ ad causã
defuisse reor qͦd magnꝰ ille ꝓuisor uni¬
u̾soꝵ uoluit seruum suũ malachiã
in loco tam celebri notũ fieri om̃ib:
qui erat om̃ib ꝓfuturꝰ. Nec enĩ pot̾at
ñ eẽ gratꝰ. quib notuᷤᷤ fuisset. Deniq unũ
interim accidit: ꝑ qͦd ex aliqua parte
quod notum dõ erat in illo. manife¬
stum fecit hominib.
Ster regem mumiiniȩ quȩ ẽ hyber¬
niȩ pars australis. & germanũ eiꝰ orta
simultate. & fr̃e facto suꝑiore: rex pulsuᷤ
regno confugit ad ep̃m malcbum. Non
tam̃ ut ope illius regnũ recuꝑaret: sed

Expanded text:
confluerent, et tanquam unus omnium paconfluerent, et tanquam unus omnium pater ab omnibus coleretur. Ad hunc ergo Malachias, accepta benedictione patris Imarii, et ab episcopo missus, cum prospere pervenisset, benigne a sene susceptus est: qui annos aliquot cum eo mansit, ut per hanc temporis moram hauriret plenius de pectore veterano, sciens scriptum: Quia in antiquis est sapientia . Sed nec hoc quoque ad causam defuisse reor, quod magnus ille Provisor universorum voluit servum suum Malachiam in loco tam celebri notum fieri omnibus, qui erat omnibus profuturus. Nec enim poterat non esse gratus, quibus notus fuisset. Denique unum interim accidit, per quod ex aliqua parte quod notum Deo erat in illo, manifestum fecit hominibus. 9. Inter regem Mumoniae quae est Hiberniae pars australis et germanum ejus orta simultate, et fratre facto superiori, Rex pulsus regno, confugit ad episcopum Malchum. Non tamen ut ope illius regnum recuperaret: sed
Abbreviated transcription (Latin):
in habitu &e ꝓposito monachili: Uin¬
toniensi monasti̾o. De quo assumptꝰ ẽ
in ep̃m. in lesmor ciuitatẽ mumuniȩ:
& ipsa nobilior int̾ eȩteras regni illius.
Ibi tanta ei desuꝑ collata ẽ gr̃a: ut ñ mͦ
uita & doctrina s &e signis clareret. Quo¬
rum duo pono exempli causa: ut õĩb
innotescat qualẽ inscientia scõꝵ ma¬
lachias habuerit preceptorẽ:
uerum mente captũ ex his qͦs lu¬
naticos uocant: int̾ confirmandu
sacra unctione sanauit. hoc ita noty
certumq fuit. ut illũ mox constitue¬
rit ostiariũ domus suȩ: uixeritq idẽ
puer incolumis in eo officii usq ad ui¬
rilem etatem:
uido auditũ restituit. in qͦ idem
mirabile qͥddam confessꝰ ẽ: qͣd
cum sc̃s utriq auriculȩ hinc inde di¬
gitos immisisset. duos qͣsi porcellos
ex ipsis exire senserit.ẜro his atq huiꝰ¬
modi fama crebrescente nom̃ grande
adeptꝰ e. ita ut ad eum scoti hyb̾m ꝙ

Expanded text:
in habitu et proposito monachali in Winin habitu et proposito monachali in Wintoniensi monasterio: de quo assumptus est in episcopum in Lesmor civitate Mumoniae: et ipsa nobilior inter caeteras regni illius. Ibi tanta ei desuper collata est gratia, ut non modo vita et doctrina, sed et signis clareret. Quorum duo pono exempli causa, et omnibus innotescat, qualem in scientia sanctorum Malachias habuerit praeceptorem. Puerum mente captum, ex his quos lunaticos vocant, inter confirmandum sacra unctione sanavit. Hoc ita notum certumque fuit, ut illum mox constituerit ostiarium domus suae, vixeritque idem puer incolumis in eo officio usque ad virilem aetatem. Surdo auditum restituit: in quo idem mirabile quiddam confessus est quod cum sanctus utrique auriculae hinc inde digitos immisisset, duos quasi porcellos ex ipsis exire senserit. Pro his atque hujusmodi fama crebrescente, nomen grande adeptus est; ita ut ad eum Scoti, Hibernique
Abbreviated transcription (Latin):
in illis ad horas canonicas cantatur
&e psallitur. iuxta morẽ uniuersȩ ter¬
re: nam minime id ante fiebat. ne
in ciuitate quidẽ. Ipse uͦ in adolescẽ¬
tia cantũ didicerat. & in suo cenobio
mox cantari fecit: cum necdum in
eiuitate seu in ep̃atu uniu̾so. cantare
scirent. uł uellent. Deinde usum salu¬
berrimũ confessionis. sacramentũ con¬
firmationis. contractum coniugioꝵ.
quȩ omĩa aut ignorabant. aut negli¬
gebant: Malachias de nouo instituit.
Et de his: ista ꝓ exemplo sufficiant. Pã
& ꝑ totũ hystoriȩ textum breuitatis
studiꝯ plurima preterimꝰ.¬
um eẽt illi studium & zelus ma¬
ximꝰ circa cultũ diuinoꝵ & ue
nerationẽ sacram̃toꝵ. ne forte dehis
aliquid constitueret uł doceret. secuᷤ
quã ritus haberet uniu̾salis ȩccłiȩ: su
senex plenus dierum. & uirtutũ: & sa¬
pientia dĩ erat in illo. Natione qͥdem
hibernus. s in anglia conu̾satꝰ fuerat

Expanded text:
in illis ad horas canonicas cantatur in illis ad horas canonicas cantatur et psallitur juxta morem universae terrae. Nam minime id ante fiebat, ne in civitate quidem. Ipse vero in adolescentia cantum didicerat, et in suo coenobio mox cantari fecit, cum necdum in civitate, seu in episcopatu universo cantare scirent, vel vellent. Deinde usum saluberrimum Confessionis, sacramentum Confirmationis, contractum conjugiorum, quae omnia aut ignorabant, aut negligebant, Malachias de novo instituit. Et de his ista pro exemplo sufficiant. Nam et per totum historiae textum, brevitatis studio plurima praeterimum esset illi studium et zelus maximus circa cultum divinorum et venerationem Sacramentorum, ne forte de his aliquid constitueret vel doceret secus, quam ritus haberet universalis Ecclesiae, subsenex plenus dierum et virtutum, et sapientia Dei erat in illo. Natione quidem Hibernus, sed in Anglia conversatus fuerat
Abbreviated transcription (Latin):
gas: ad discurrendũ ubiꝙ. Diceres ignẽ
urentẽ in consumendo criminũ uepres:
diceres securim uł asciam. in deiciendo
plantationes malas.Extirpare barba¬
ricos ritus: plantare eccliasticos. Ueter¬
nosas om̃s. neq enim pauce inuenie¬
bant᷑ abolere suꝑstitiones: seu quasli¬
bet ubicunq dep̾hendisset malignita-¬
tes immissas ꝑ angłos malos. Deniq qͥe¬
distortum oburum habuisset. ñ parce¬
bat oculus eius: s uelut grando grossoᷤᷤ
e ficub & sicut puluerẽ uentus a facie
terre. sic coram facie sua eiusmodi nite¬
batur totum pro uirib exturbare. ac
delere de ppło suo. Et ꝓ his om̃ib tra¬
debat uira cȩlestia optimus legnslator:
leges dabat plenas iusticiȩ. plenas mo¬
destie &e honesti.S ce apłicas sanctiones.
ac decreta scõꝵ patrum precipueq con¬
suetudines sc̃ȩ romanȩ ȩccłiȩ: incunctiˢ
eccłis statuebat. Hinc ẽ qͦd hodieq

Expanded text:
gas ad discurrendum ubique. Diceres ignem gas ad discurrendum ubique. Diceres ignem urentem in consumendo criminum vepres. Diceres securim vel asciam in dejiciendo plantationes malas, exstirpare barbaricos ritus, plantare ecclesiasticos. Veternosas omnes neque enim paucae inveniebantur abolebat superstitiones, seu quaslibet, ubicunque deprehendisset, malignitates immissas per angelos malos. 7. Denique quiduidquid distortum obvium habuisset, non parcebat oculus ejus: sed velut grando grossos e ficubus, et sicut pulverem ventus a facie terrae, sic coram facie sua hujusmodi nitebatur totum pro viribus exturbare ac delere de populo suo. Et pro his omnibus tradebat jura coelestia optimus legislator. Leges dabat plenas justitiae, plenas modestiae et honesti. Sed et apostolicas sanctiones ac decreta sanctorum Patrum, praecipueque consuetudines sanctae Romanae Ecclesiae, in cunctis ecclesiis stutuebat. Hinc est, quod hodieque
Abbreviated transcription (Latin):
ponendũ illi. Et factum ẽ ita. Erat aũ
cum sacerdos ordinatꝰ ẽ. annos natus
quasi uiginti quinq. In qua eiꝰ utraq
ordinatione siquid preter canonũ for¬
mã ꝓcessisse uidetur. ut uere idetur.
siquidẽ infra uicesimũ quintũ annũ
leuiticũ minist̾ium. infra tͥcesimũ ad¬
eptus ẽ sacerdocii dignitatẽ: donandũ
sane tum zelo ordinatoris. tũ meritis or¬
dinati. Ego uͦ istud nec in sc̃o redarguen¬
dum: nec usurpandũ consulo ei qͥ sc̃s
ñ fuerit. Nec contentus ep̃c etiã uices
suas cõmisit ei:ͥ seminare semen scm̃ in
gente ñ sc̃a: a&e dare rudi ppło &e sine lege
uiuenti. legem uitȩ & disciplinȩ. Susce¬
pit ille mandatũ in omĩ alacritate: sic̃
erat sp̃u feruensaec talentis incubans.
s inbians lucris. Et ecce linguȩ sarcło
cepit euellere. destruere. dissipare: de die
in diem factitans praua in directa. et
aspera in uias planas. Exultabat ut gi¬

Expanded text:
ponendum illi. Et factum est ita. Erat autem, ponendum illi. Et factum est ita. Erat autem, cum sacerdos ordinatus est, annos natus quasi viginti quinque. In qua ejus utraque ordinatione, si quid praeter Canonum formam processisse videtur, ut vere videtur siquidem infra vicesimum quintum annum leviticum ministerium, infra tricesimum adeptus est sacerdotii dignitatem donandum sane tum zelo ordinatoris, tum meritis ordinati. Ego vero istud nec in sancto redarguendum, nec usurpandum consulo ei qui sanctus non fuerit. Nec contentus episcopus, etiam vices suas commisit ei, seminare semen sanctum in gente non sancta, et dare rudi populo, et sine lege viventi, legem vitae et disciplinae. Suscepit ille mandatum in omni alacritate, sicut erat spiritu fervens; nec talentis incubans, sed inhians lucris. Et ecce linguae sarculo coepit evellere, destruere, dissipare, de die in diem factitans prava in directa, et aspera in vias planas. Exsultabat ut gi
Abbreviated transcription (Latin):
mior: & qui ante om̃s uenit: omnium
iudicio supra om̃s eminuit in uirtu¬
te. Et dignus uisus ẽ ep̃o parit̾ &e ma-¬
gistro: qui ad diaconii gradum ꝓmoue¬
retur. Et coegerunt eum.hinc iam le
tis accinxit: plus uͦ ad eas res in quibuᷤᷤ
aliqua iniuria uideret᷑. Deniq cura
erat ei maxima in sepeliendis defun¬
ctis pauꝑib: quod hoc sibi ñ minus
humilitatẽ saꝑet. quã humanitatẽ. Nec
defuit nouo nr̃o thobye rediuiua a
muliere temptatio: immo a serpente
ꝑ mulierẽ. G ermana eiꝰ indignitatẽ
ut sibi uidebat᷑ officii exhorrens. qͥd
facis in quit o insane: Dimitte mortu¬
os: sepelire mortuos suos. Et hoc illi
cotidie exꝓbrans ingerebat: s respon¬
debat᷑ mulieri stultȩ iuxta stulticiam
suam. Misera tu eloquii casti uocem
tenes: s uirtutẽ ignoras. Ita ministeri¬
um ad quod coactus accesserat. deuotꝰ
tenuit: indefessus exereuit. Unde ce cen¬
suerunt: etiam sacerdotale officiũ im-¬

Expanded text:
mior: et qui ante omnes venit, omnium mior: et qui ante omnes venit, omnium judicio supra omnes emicuit in virtute. Et dignus visus est episcopo pariter et magistro, qui ad diaconi gradum promoveretur. Et coegerunt eum. CAPUT III. tis accinxit: plus vero ad eas res, in quibus aliqua injuria videretur. Denique cura erat ei maxima in sepeliendis defunctis pauperibus, quod hoc sibi non minus humilitatem saperet, quam humanitatem. Nec defuit novo nostro Tobiae rediviva a muliere tentatio, imo a serpente per mulierem. Germana ejus indignitatem ut sibi videbatur officii exhorrens: Quid facis, inquit, o insane? dimitte mortuos sepelire mortuos suos. Et hoc illi quotidie exprobrans ingerebat. Sed respondebatur mulieri, stultate juxta stultitiam suam: Misera, tu eloquii casti vocem tenes, sed virtutem ignoras. Ita ministerium, ad quod coactus accesserat, devotus tenuit, indefessus exercuit. Unde et censuerunt etiam sacerdotale officium im
Abbreviated transcription (Latin):
discebat obedientiã. aut se didicisse doce¬
bat. Sedebatut quietus. ut mansuetuᷤ.
ut humilis. Sedebat &e tacebat: sciens
scd̾m ꝓpħam cultum iusticiȩ eẽ silentiũ.
Sedebat ut ꝑseuerans. tacebat ut uere¬
cundus: nͥ quod suo illo silentio in dĩ
aurib loquebatur. cum sc̃o dauid. Ad¬
olescentulꝰ sum ego & contemptꝰ: iusti¬
ficationes tuas ñ sum oblitus. Et sede¬
bat interim solitariꝰ. quia sine socio. o
sine exemplo. Quis enim ante malachi¬
am: districtissimũ uiri ꝓpositum uł co¬
gitaret attemptare: Nempe mirabile
om̃ib habebat᷑: ñ imitabile Malachias
imitabile ꝑsuasit: sedendo dumtaxat¬
& tacendo. Intra paucos dies habuit imi¬
tatores ñ paueos: ꝓuocatos exemplo sui.
Ita qui pͥmo solitariꝰ sedit &e unicꝰ patͥs
sui. fit iam unus e multis: fit ex uigeni¬
to pͥmogenitꝰ in multis fr̃ĩb. Et ut prior
in conu̾sione. ita in conu̾satione subli¬

Expanded text:
discebat obedientiam, aut se didicisse docediscebat obedientiam, aut se didicisse docebat. Sedebat, ut quietus, ut mansuetus, ut humilis. Sedebat, et tacebat, sciens secundum prophetam, cultum justitiae esse silentium : sedebat ut perseverans, tacebat ut verecundus, nisi quod suo illo silentio in Dei auribus loquebatur cum sancto David: Adolescentulus sum ego et contemptus, justificationes tuas non sum oblitus . Et sedebat interim solitarius, quia et sine socio, et sine exemplo. Quis enim ante Malachiam districtissimum viri propositum vel cogitaret attentare? Nempe mirabile omnibus habebatur, non imitabile. Malachias imitabile persuasit, sedendo duntaxat, et tacendo. Intra paucos dies habuit imitatores non paucos, provocatos exemplo sui. Ita qui primo solitarius sedit, et unicus patris sui, fit jam unus ex multis, fit ex unigenito primogenitus in multis fratribus. Et ut prior in conversatione, ita in conversatione subli
Abbreviated transcription (Latin):
sonuit in ciuitate quod factũ ẽ: & com¬
mota ẽ unu̾sa ad inopinatã nouitatẽ
Stupebant autẽ om̃s &e mirabant᷑ uir¬
tutem: eoq amplius. quo minus usitatã
in gente fera. Uideres tunc reuelari ex
multoꝵ cordib cogitationes. Pleriq hu¬
mano affectu pensantes factũ: plange¬
re & dolere qͦd dilectus om̃ib delicatusq
adolescens. duris se adeo laborib man-¬
cipasset. Alii suspicati leuitatẽ ꝓpter
ȩtatem: diffidere de ꝑseuerantia: time¬
re de casu. Nonnulli temeritatẽ causan¬
tes. indignari &e fremere in eum: quod
supra etatẽ & uires inconsulte rem ardu¬
am fuisset aggressus. Uerum ille sine
confilio egit nichil. Nam habuit consili¬
um a ꝓpħa: qui ait. Bonũ ẽ homini si por¬
tauerit iugum ab adolescentia. Et addit.
Sedebit solitarius & tacebit: qͥa leuauit
se supra se. Sedebat sibi iuuenculus secꝰ
pedes ẏmarii. hoc enĩ nom̃ uiro: & aut

Expanded text:
sonuit in civitate quod factum erat, et comsonuit in civitate quod factum erat, et commota est universa ad inopinatam novitatem. Stupebant autem omnes, et virtutem mirabantur, eoque amplius, quo minus usitatam in gente fera. Videres tunc revelari ex multorum cordibus cogitationes. Plerique humano affectu pensantes factum, plangere et dolere, quod dilectus omnibus, delicatusque adolescens, duris se adeo laboribus mancipasset. Alii suspicati levitatem propter aetatem, diffidere de perseverantia, timere de casu. Nonnulli temeritatem causantes, indignari et fremere in eum, quod supra aetatem et vires inconsulte rem arduam fuisset aggressus. 661 Verum ille sine consilio egit nihil. Nam habuit consilium a Propheta, qui ait: Bonum est homini, si portaverit jugum ab adolescentia; et addit: Sedebit solitarius, et tacebit, quia levavit se supra se . Sedebat sibi juvenculus secus pedes Imarii hoc enim nomen viro, et aut
Abbreviated transcription (Latin):
chias. formam uite accepturus ab eo:qͥ
uiuum se tali dampnauerat sepultura.
Et uide humilitatẽ uiri. A primeua
ȩtate in scã arte magistrum qͦd dubiũ
ñ est habuerat dm̃: & ecce factus est
denuo discipulus hominis. homo mi¬
tis &e humilis corde. Si nesciebamus:
hoc uł solo nobis ipse ꝓbauit. Legant.
hoc qui docere que ñ didicere conant᷑:
discipłos sibi coaceruantes qui nunqͣ
discipłi extitere: cȩci duces cȩcoꝵ. Mala¬
chias doctus a deo. doctorem nichilomi¬
nus quesiit hominẽ. & quidem caute.
& sapienter. Quid similẽ queso afferre
quibat in quo eque daret caperetue ex¬
ꝑimentũ ꝓfectus sui: Si malachiȩ exem¬
plum eis ꝓminimo ẽ: pauli opus atten¬
dant. Nonne ȩuangłium suum qͦd ñ ab
homine acceꝑat s a xp̃o. cũ hominib
le securus ñ est: nec ego. Siquis hoc sit:
uiderit ne ñ tam securitas sit. quã teme¬
ritas.S hec alterius temporis. Nunc uͦ

Expanded text:
chias, formam vitae accepturus ab eo, qui chias, formam vitae accepturus ab eo, qui vivum se tali damnaverat sepultura. Et vide humilitatem. A primaeva aetate in sancta arte magistrum quod dubium non est habuerat Deum: et ecce factus est denuo discipulus hominis, homo mitis et humilis corde. Si nesciebamus, hoc vel solo nobis ipse probavit. Legant hoc, qui docere quae non didicere conantur, discipulos sibi coacervantes, qui nunquam discipuli exstitere, caeci duces caecorum. Malachias doctus a Deo, doctorem nihilo minus quaesivit hominem, et quidem caute, et sapienter. Quid simile, quaeso, afferre quibat, in quo aeque daret caperetque exprimentum profectus sui? Si Malachiae exemplum eis pro minimo est, Pauli opus attendant. Nonne Evangelium suum, quod non ab homine acceperat, sed a Christo cum hominibus le securus non est, nec ego. Si quis hoc scit, viderit, ne non tam securitas sit, quam temeritas. Sed haec alterius temporis. 5. Nunc vero
Abbreviated transcription (Latin):
sum benedictiones dulcedinis: Resig¬
no illi potius a quo sunt: & me parit̾.
Et ego enim ipsius. Edo ipsam ad tẽpꝰ
animã meã: ne ꝑdam in et̾num. Et qͦd
sum. & que habeo omĩa. uͥ michi eque
salua. uti in manu auctoris: Quis ita
ad seruandum sollicitus. ad retinendũ
potens: ad restituendũ fidelis: Serua¬
bit tuto: restituet oportune. S ine retra¬
ctatione me do ad seruiendum illi. de
donis suis. Non potest mͥ ꝑire ex om̃ĩb.
quȩ in opus pietatis expendero. forte
&e sꝑare plus aliquid licet. Solet redde¬
re cum usura: qui dat gratis. Ita ẽ: etiã
cumulabit &e multiplicabit in anima
mea uirtutẽ. Hȩc cogitauit &e fecit: sci
macha. ipsa ẽ in qua alitus ẽ malachi¬
as: & homo ille sc̃s &e austerȩ admodũ
uite. in exorabilis castigator corporis
sui. Cellam habens iuxta eccłiam in ea
manebat: ieumniis ae obsecrationib serui¬
ens die ac nocte. Ad hc̃ se contulit mala¬

Expanded text:
sum, benedictiones dulcedinis? Resigsum, benedictiones dulcedinis? Resigno illi potius, a quo sunt, et me pariter. Et ego enim ipsius. Perdo ipsam ad tempus animam meam, ne perdam in aeternum. Et quod sum, et quae habeo omnia, ubi mihi aeque salva, uti in manu Auctoris? Quis ita ad servandum sollicitus, ad retinendum potens, ad restituendum fidelis? Servabit tuto, restituet opportune. Sine retractatione me do ad serviendum illi de donis suis. Non potest mihi perire ex omnibus, quae in opus pietatis expendero. Forte et sperare plus aliquid licet. Solet reddere cum usura qui dat gratis. Ita est. Etiam cumulabit, et multiplicabit in anima mea virtutem. » Haec cogitavit, et fecit, sciemacha ipsa est, in qua alitus est Malachias, et homo ille sanctus, et austerae admondum vitae, inexorabilis castigator corporis sui, cellam habens juxta ecclesiam. In ea manebat, jejuniis et obsecrationibus serviens die ac nocte. Ad hunc se contulit Mala
Abbreviated transcription (Latin):
inc iam.id est ab ineunte adoles¬
centia eius. cepit manifestiꝰ appare¬
re quid eẽt in homine: &e gra d̃i in illo
uacua ñ uideri. Uidens enim industriꝰ
adolescens quã in maligno mundus po¬
sitꝰ sit. & cogitans quale sp̃m accepisset:
dicebat intra se. Non ẽ sp̃c huiꝰ mundi
iste. Quid isti & illi: Non ẽ societas alt̾i
ad alterum: ñ plus quã luci ad tenebraᷤᷤ.
Meus ex do ẽ & scio quȩ in illo donata st̃
michi. Inde mͥ interim adhuc innocen
iusticiȩ fames: inde quoq illa eo secu¬
rior quo secretior gla mea. testimoniũ¬
conscientiȩ mee. Nil hoꝵ mͥtutũ. sub
pͥncipe mundi. Deinde habeo thefau¬
rum hunc in fictili uase. Uerendũ
ne impingat ce frangat᷑. &e effundat᷑
oleum leticiȩ quod porto. Et quidem
ñ impingere. int̾ saxa & scopulos di¬
storte & anfractuose uiȩ & uite huiꝰ.
difficillimũ. Ita ne in mom̃to ꝑdam
simul om̃s quib ab initio p̾uentus

Expanded text:
Hinc jam, id est ab ineunte adolesHinc jam, id est ab ineunte adolescentia ejus, coepit manifestius apparere quid esset in homine, et gratia Dei in illo vacua non videri. Videns enim industrius adolescens, quam in maligno mundus positus sit , et cogitans qualem spiritum accepisset, dicebat intra se: « Non est spiritus hujus mundi iste. Quid isti, et illi? Non est societas alteri ad alterum, non plus quam luci ad tenebras. Meus ex Deo est, et scio quae in illo donata sunt mihi. Inde mihi interim adhuc innocentjustitiae fames, inde quoque illa eo securior, quo secretior, gloria mea est, testimoniconscientiae meae. Nil horum mihi tutum sub principe mundi. Deinde habeo thesaurum hunc in fictili vase. Verendum ne impingat et frangatur, et effundatur oleum laetitiae quod porto. Et quidem non impingere inter saxa et scopulos distortae et anfractuosae viae et vitae hujus difficillimum. Itane momento perdam simul omnes, quibus ab initio praeventus
Abbreviated transcription (Latin):
bonȩ s & magnȩ in puero dederit insi¬
gne spei.
Ixcitus aliquando opinione euiꝰdã
magistri. erat enim famosꝰ in discrpli¬
nis quas dicunt liberales: adiuit illum
discendi cupiditate. Quippe extrema
iam pueritiȩ captans. ad eas litteras ha¬
nelabat. Intrans uͦ domum uidit uirũ
ludentem subula. crebrisq sulcantem
tractib. nescio quo notabili mͦ parietẽ.
Et solo uisu offensus puer seriꝰ quod le¬
uitatem redoleret. resiliuit ab eo: ac de¬
inceps illum nec uidere eurauit. Ita cũ
eẽt studiosissimꝰ litterarũ: pre honesto
tam̃ spreuit eas. uirtutis amator. Tali
quodam p̾ludio puer pͥparabat᷑. ad eũ
qui se manebat in fortiori etate confli¬
ctum: iamq ipse adu̾sariũ ꝓuocabat.
Et malachiȩ quidem pueritia sic erat.
Porro adolescentiã simili transiuit sim¬
plicitate & puritate: nͥ quod crescente
etate crescebat simul illi sapientia. &
gr̃a apud d̾m &e homines.

Expanded text:
bonae, sed et magnae in puero dederit insibonae, sed et magnae in puero dederit insigne spei. Excitus aliquando opinione cujusdam magistri erat enim famosus in disciplinis, quas dicunt liberales, adivit illum discendi cupiditate. Quippe extrema jam pueritiae captans, ad eas litteras anhelabat. Intrans vero domum, vidit virum ludentem subula, crebrisque sulcantem tractibus nescio quo notabili modo parietem. Et solo visu offensus puer serius, quod levitatem redoleret, resilivit ab eo, ac deinceps illum nec videre curavit. Ita cum esset studiosissimus litterarum, prae honesto tamen sprevit eas virtutis amator. Tali quodam praeludio puer praeparabatur ad eum, qui se manebat in fortiori aetate conflictum: jamque ipse adversarium provocabat. Et Malachiae quidem pueritia sic erat. Porro adolescentiam simili transivit simplicitate et puritate: nisi quod crescente aetate, 660 crescebat simul illi sapientia et gratia apud Deum et homines. 3.
Abbreviated transcription (Latin):
tum. anticipare uigilias. meditari in
lege. refici partius. orare frequentius.
Et quia eccłiam frequentare. nec uacabat.
ꝓpter studium. & ꝓuerecundia ñ libe¬
bat. leuare puras manus in om̃i loco.
cautus fuit dedinare uirus uirtutum:
st uicus ꝓpe ciuitatẽ in qua disce¬
bat puer: quo magister eiꝰ frequẽ¬
ter ꝑgere solitus erat. ipso solo comite
Illo euntib ambob parit̾. ipse ut pꝰtea
referebat. retrahebat pedẽ. sistebat gra¬
dum: ce stans a tergo magistri illo qui¬
dem ñ comꝑiente. expansis ad celũ ma¬
nib raptim quoddam. ac ueluti iacula¬
tam emittebat orationẽ: &e sic dissimu¬
lans. magistrũ denuo sequebat᷑. Istiuis¬
modi plo furto: puer sepius eludebat
comitẽ parit̾. ac magistrũ. Non ẽ dice¬
re omĩa. quȩ esꝰ principia colore bonȩ
indolis decorauere: ad maiora atꝙ itu¬
licra currendũ. Unum tam̃ refero ad¬
huc: qͥd hoc meo qͥdem iudicio. non mͦ

Expanded text:
tum, anticipare vigilias, meditari in tum, anticipare vigilias, meditari in lege, refici parcius, orare frequentius. Et quia ecclesiam frequentare nec vacabat propter studium, et pro verecundia non libebat; levare puras manus in omni loco acautus fuit declinare virus virtutum, Est vicus prope civitatem, in qua discebat puer, quo magister ejus frequenter pergere solitus erat, ipso solo comite. Illo euntibus ambobus pariter, ipse, ut postea referebat, retrahebat pedem, sistebat gradum, et stans a tergo magistri, illo quidem non comperiente, expansis ad coelum manibus, raptim quodammodo, ac veluti jaculatam emittebat orationem: et sic dissimulans, magistrum denuo sequebatur. Istiusmodi pio furto puer saepius illudebat comitem pariter et magistrum. Non est dicere omnia, quae ejus principia colore bonae indolis decoravere: ad majora atque utiliora currendum. Unum tamen refero adhuc, quod hoc, meo quidem judicio, non modo