comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tentos eẽ. debere & iam ab imm̾itorũ
infestatione quiescere. Sed quia pͥoribꝰ
malis peiora iniunxistis .R. rursus no¬
bis uirgiorum seminaria transmisistis.
quȩ absit. ut germinent. sicut nec pͥo¬
ra germinauerunt in nob̾. nc tam̃ :
respondendo culpam que non ẽ ag¬
scere uideamur. hoc etiam scdo ade
quam nob̃ fecimus. quod monachi
solum. ꝑegrinum. pauꝑem. miset¬
iem. animȩ suȩ ꝑiculum fugitant n
salutem suam sollicite querentẽ. pn¬
santem. supplicantẽ suscepimus. e
quod talem taliter susceptum denu
sine causa non cicimus. ut quod ei¬
ficauimus iterum destruentes. p̃nn¬
catores nos constituamus. Hinc regĩ
dignantes. cur ur̃ms & a nob̃ ex com¬
municatum nob̾ sociare p̃sumpsin
quod utiq ab alio pati nolumus &e
de ex cominunicatione quid respond¬
bunus. qñ uos inde uob̾ satisfacitis
nob̾. scientes ꝓculdubio priꝰ a nobil
fuisse receptum. quam a uob̃ ex com¬
municatum: Cum autem pri sit
susceptus. dum tam̃ regłarit᷑ fueri.

Expanded text:
ab immeritorum infestatione quiescere. Sed quia prioribus malis pejora junxistis, et rursum nobis jurgiorum seminaria transmisistis quae absit ut germinent! sicut nec priora germinarunt in nobis, ne tamen, non respondendo, culpam, quae non est, agnoscere videamur, hoc etiam secundo aquam vobis fecimus, quod monachum, solum, peregrinum, pauperem, miserabilem, animae suae periculum fugitantem, salutem suam sollicite quaerentem, pulsantem, supplicantem suscepimus; seu quod talem, taliter a nobis susceptum, denuo sine causa non ejicimus, ut, quod aedificavimus iterum destruentes, praevaricatores nos constituamus. Hinc Regulae, indignantes, cur vestrum et a vobis excommunicatum nobis sociare praesumpsimus, quod utique ab alio pati nolumus. Sed de excommunicatione quid respondebimus, quando vos inde vobis satisfacitis pro nobis, scientes procul dubio prius a nobis fuisse receptum, quam a vobis excommunicatum? Cum autem prius susceptus, dum tamen regulariter, fuerit,
Abbreviated transcription (Latin):
terrarum spaciis & diuersis ꝓuintiis
&e dissimilib linguis ab inuicem di¬
stamus. Nec solum ep̃atib ꝓpriis ab¬
sumus. sed etiam in eodem arcbicp̃a¬
tu non degimus. Putamus autem qͦd
ñ de cuicumq notis. sed tantum de
nob notis monasteriis monachos sus¬
ciꝑe ꝓhibemur. Auoquin cum nul¬
uam monasterium sit quod alicui
notum non sit. nullum nob̾ relin¬
quitur. de quo quis regularit susci¬
piatur. Quom̃gͥ illud implebitur
non solum debere suscipi ad babitan¬
dum ꝓ hospite quanto cupit temꝑe.
sed etiam inuentum utilem suaderi ad
manendum omni temꝑe: Quamꝗ̃
tam̃ nos aliter erga p̃dictum frẽm ege¬
rimus. Nam cum ueniens se suscipi
humilit̾ a nob̾ postularet: pͥmo quidẽ
repulsus. deinde ammnonitus ẽ. ut ad
monasterium suum rediret. Sed illȩ
ñ acquiescens in uicinam nob̃ ħemũ
se contulit. ibiq fere septem menses
quiete habitauit. S ed cum sibi tutũ
non crederet quod solus degeret. post

Expanded text:
terrarum spatiis, et diversis provinciis, terrarum spatiis, et diversis provinciis, et dissimilibus linguis ad invicem distamus; nec solum episcopatibus propriis absumus, sed etiam in eodem archiopiscopatu non degimus. Putamus autem quod non de cuicumque notis, sed tantum de nobis notis monasteriis monachos suscipere prohibemur; alioquin, cum nullum monasterium sit quod alicui notum non sit, nullum nobis relinquitur de quo quis regulariter suscipiatur. Quomodo ergo illud implebitur t monachum non solum debere suscipi ad habitandum pro hospite, quanto cupit tempore, sed etiam inventum utilem suaderi ad manendum omni tempore? 2. Quanquam tamen nos aliter erga praedictum fratrem egerimus Nam cum veniens se suscipi a nobis humiliter postularet, primo quidem repulsus, deinde admonitus est ut ad monasterium suum rediret. Sed ille non acquiescens, in vicinam nobis eremum se contulit, ibique septem ferme menses, quiete habitavit. Sed cum sibi tutum non crederet quod solus degeret, post
Abbreviated transcription (Latin):
Lectis litteris ur̃is. ur̃am re¬
uerentiam ꝓpt̾ quendam monacbũ
qui apud nos ẽ. contristatam cogno¬
uunus. De qua ur̃a tristicia nos ꝙͦ
contristati sumus. timentes ne non
cet amicos. quos nec dum uel p̃sentes
uerbo conuen̾atis. uel absentes scrip¬
to p̃monueratis. hac prima uce tã
subito. tam acrit᷑ argueretis. Mira¬
cito restituimus. ꝓponitis nob̾ de
regula de noto monasterio mona¬
chum non suscipiendum. ꝓ constã¬
ti scilicet habentes ur̃in non ẽẽ ig¬
notum. Sed quid si aliis notum.
dum mͦ nob̾ ignotum sit: Et si enĩ
ut uerba ipsa ur̃a ponam. religio¬
nis ur̃ȩ se adeo fama effuderit. ut
etiam romȩ eccłȩ ur̃ȩ babeatur noti¬
cia. nos tam̃ qui utiq multum citra
romam positi sumus nescio quo pac¬
to ita p̃terierit. ut ne unius quidem
ac conũsationis. usq ad hoc tempus
uel tenuem noticiam habueruinus.
sed nec aliquam aliquando m̃tionẽ
nob̾ de uob̃ factam fuisse meminunꝰ.
Nec tamen mirum. Quia & multis

Expanded text:
Lectis litteris vestris, vestram Reverentiam propter quemdam monachum qui apud nos est, contristatam cognovimns. De qua vestra tristitia nos quoque contristati sumus, timentes ne non cet amicos, quos necdum vel praesentes verbo conveneratis, vel absentes scripto praemonueratis, hac prima vice tam subito, tam acriter argueretis. Miracito restituerimus. Proponitis nobis de Regula, de noto monasterio monachum non suscipiendum , pro constanti scilicet habentes vestrum non esse ignotum. Sed quid si aliis notum, dummodo nobis ignotum sit? Etsi enim, ut verba ipsa 68 vestra ponam, religionis vestrae se adeo fama effuderit, ut etiam Romae ecclesiae vestrae habeatur notitia, nos tamen, qui utique multum citra Romam positi sumus, nescio quo pacto ita praeteriit, ut ne uniusquidem vac conversationis, usque ad hoc tempus vel tenuem notitiam habuerimus, sed nec aliquam aliquando mentionem nobis de vobis factam fuisse meminimus. Nec tamen mirum, quia et multis
Abbreviated transcription (Latin):
non monachum sed medicum. Coge¬
bat seruire. imino ipse seruiebat ꝑme.
ñ dõ sed secło. quando ne selarium ma¬
iuolentiam incurreret principum
mederi me compellebat etiam tiram¬
nis. raptorib. ex cominunicatis. Quod
animȩ meȩ piculum cum ei nunc
pͥuatum. nunc palam suggessissem.
nec ꝓfecissem. qͦrũdã tandem sapi¬
entium uiroꝵ consilio fretus. fugio
meam dampnationẽ. non congregati¬
onem. ꝑditionem non religionem.
Consulite salute m querenti. apite pul¬
santi. Cuiꝰ nos uidentes constantiam.
audientes causam. & nullam contra
eam calumpniã. annuimus introi¬
tum. ꝓbauimus susceptum. astrix¬
imus ꝓbatum. tenemus ꝓfessum.
Nec intrare compulimus. nec exire
cogemus. Quamuis sicum eiceremꝰ.
ad uos ut ipse asserit non rediret. sed
mag̾ se adhuc a uob̾ elongaret. Desi¬
nite gͥ fr̃es. desinite tam indebitis in¬
noxios lacessire iurgiis. & cassis scrip¬
titationib inquietare. quia nec cum¬
mulatis etiam contumeliis ꝓuocari po¬

Expanded text:
non monachum, sed medicum. Cogebat servire, imo ipse serviebat per me, non Deo, sed saeculo, quando, ne saecularium malevolentiam incurreret principum, mederi me compellebat etiam tyrannis, raptoribus, excommunicatis. Quod animae meae periculum cum ei nunc privatim nunc palam suggessisscm, nec profecissem, quorumdam tandem sapientium virorum consilio fretus, fugio meam damnationem, non congregationem, perditionem, non religionem. Consulite salutem quaerenti, aperite pulsanti. » Cujus nos videntes constantiam, audientes causam, et nullam contra eum calumniam, annuimus introitum, probavimus susceptum, adstrinximus probatum, tenemus professum. Nec intrare compulimus, nec exire cogemus. Quamvis si eum ejiceremns, ad vos ut ipse asserit non rediret, sed magis se adhuc a vobis elongaret. Desinite ergo, fratres, desinite tam indebitis innoxios lacessere jurgiis, et cassis scriptitationibus inquietare: quia nec cumulatis etiam contumeliis provocari po
Abbreviated transcription (Latin):
quod impossibile ante putauit. Solent
etiam fortissimi milites. audita bucina
ante congressum trepidare. At ubi ad
p̃lium uentum fuerit. spes uictoriȩ
& timor ne uĩcantur reddit intrepidos.
Quid ũ tu trepudas. quem frm una¬
nuitas armatorum circiunueniet.
cui angli asistent a latere. quem dux
belli xpe p̃ibit. suos anunans ad uic̾to¬
riam & dicens confidite ẽgo uici mun
Securus potes pugnare. ubi securus es
de uictoria. O uere tuta ꝓxpoos eum.
xpo pugna. in qua nec uulueratus nee
ꝓstratus. nec conculcatus. nec miles si
fieri possit occisus fraudab̾is a uictoria.
tantum ne fugias. Sola causa ꝓqua
ꝑdere possis iuctoriam. fuga. ẽ. Eugi¬
eudo potes illam amittere. moriendo
non potes. Et beatus si pugnando mo¬
riaris. quia mortuus mox coronaberis.
Ue autem tͥ. si declinaudo plgnam per¬
dis. & uictoriam sunul & coronam. Oͦ
ipse aũtat a te fili dilectissime qui in
indicio dehis meis litteris maiorem tͥ

Expanded text:
quod impossibile ante putavit. Solent quod impossibile ante putavit. Solent etiam fortissimi milites audita buccina ante congressum trepidare; at ubi ad praelium ventum fuerit, spes victoriae, et timor ne vincantur, reddit intrepidos. Quid vero tu trepidas, quem fratrum unanimitas armatorum circummuniet, cui Angeli assistent a latere, quem dux belli Christus praeibit, suos animans ad victoriam, et dicens: Confidite, ego vici mundSecurus potes pugnare, ubi securus es de victoria. O vere tuta cum Christo, et pro Christo pugna! in qua nec vulneratus, nec prostratus, nec conculcatus, nec millies si fieri possit occisus, fraudaberis a victoria, tantum ne fugias. Sola causa, qua perdere possis victoriam, fuga est. Fugiendo potes illam amittere, moriendo non potes: et beatus si pugnando moriaris, quia mortuus, mox coronaberis. Vae autem tibi, si declinando pugnam, perdis et victoriam simul et coronam! Quod ipse avertat a te, fili dilectissime, qui in judicio de his meis litteris majorem tibi
Abbreviated transcription (Latin):
tutinos somnos. cum illa hora xp̃c resur¬
rexerit. & ignoras quod exarmatus & tu
tumidior & hostib minius timendus sis:
Armatoꝵ multitudo circum uallauer̃t
domum. & tu doriis: Iam ascendunt
aggerem. iam dissipant sepem. iam ir¬
ruiunt ꝑposticium. Tutius ne gͦ ẽ . t. ut
te inueuiant solum quam ciun aliis.
nudum in lecto quam armatum in
campo: Exꝑgiscere suie arina & fu¬
ge ad cominilitones tuos. quos fugiens
deserueras. ut qui te ab eis disuixerat.
ipse te denuo tunor iungat. Quid
armoꝵ refugis ponlus &s asꝑitatem de¬
ueate nulesͤ Adũsarius uistans & cir¬
curnuolantia spicula facient clipeum
non eẽ. oneri. loricam ñ sentiri. uel ga¬
leam. E. t quidem subito ꝓcedenti de
umbra ad solem. de ocio ad laborem.
graue ceruitur om̃e quod incipit. Sed
postquam ab his dissuescere. ab his ad
illa se paulisꝑ assuescere cȩꝑit. usus tol¬
lit difficultatem. inuenit q facile. eẽ.

Expanded text:
tutinos somnos, cum illa hora Christus resurtutinos somnos, cum illa hora Christus resurrexerit: et ignoras quod exarmatus, et tu timidior, et hostibus minus timendus sis? Armatorum multitudo circumvallaverunt domum, et tu dormis? Jam ascendunt aggerem, jam dissipant sepem, jam irruunt per posticum. Tutiusne est ergo tibi ut te inveniant solum, quam cum aliis; nudum in lectulo, quam armatum in campo? Expergiscere, sume arma, et fuge ad commilitones tuos, quos fugiens deserueras; ut qui te ab eis disjunxerat, ipse te denuo timor jungat. Quid armorum refugis pondus et asperitatem, delicate miles? Adversarius instans et circumvolantia spicula facient clypeum non esse oneri, loricam non sentiri vel galeam. Et quidem subito procedenti de umbra ad solem, de otio ad laborem, grave cernitur omne quod incipit; sed postquam ab his dissuescere, et ad illa se paulisper assuescere coeperit, usus tollit difficultatem, invenitque facile esse
Abbreviated transcription (Latin):
& culcitram. Deniq si totum de nocte
quod regula p̃cipit bene ad psalmos
iugilaueris. nuis durus erit lectus
quo quiete non dormias. Si tantum
durus erit cibꝰ. quem libent̃ ñ sumas.
uere. reuertere ad p̃lium unde fugisti.
fortius post fugam p̃liaturus. glosius
triumphaturus. Habet quidem xp̃c
multos milites qui fortissue cȩꝑunt
steterunt. uicerunt: paucos autẽ qui
de fuga conũsi rursus se ꝑiculo ingesse¬
runt. quod declinauerant. rursus fu¬
garint hostes quos fugiebant. E t quia.
om̃e rarum p̃ciosum. gaudeo te de illis
posse. ẽẽ. qui quanto rariores. tanto ap¬
parebunt glosiores. Auas autem si mul¬
tum timidus es. cur uel tunes ubi non
ẽ timor. non autem ubi magis timen¬
dum ẽ: An quia fugisti ex acie. putas
te manus hostium euasisse: Libentiꝰ.
te insequitur adu̾sarius fugientem. quã
sustineat repugnantem. & audatius in¬
sistit a tergo. quam resistat in faciem.
Securus nunc ꝓiectis armis capis ma¬

Expanded text:
et culcitram. Denique si totum de nocte, et culcitram. Denique si totum de nocte, quod Regula praecipit , bene ad psalmos vigilaveris; nimis durus erit lectus, in quo quiete non dormias. Si tantum durus erit cibus quem libenter non comedvere, revertere ad praelium unde fugisti, fortius post fugam praeliaturus, gloriosius triumphaturus. Habet quidem Christus multos milites qui fortissime coeperunt, steterunt, vicerunt: paucos autem qui de fuga conversi, rursus se periculo ingesserint quod declinaverant; rursus fugarint hostes quos fugiebant. Et quia omne rarum pretiosum; gaudeo te de illis posse esse, qui quanto rariores, tanto apparebunt gloriosiores. Alias autem si multum timidus es, cur vel times ubi non est timor, non autem times ubi magis est timendum? An quia fugisti ex acie, putas te manus hostium evasisse? Libentius te insequitur adversarius fugientem, quam sustineat repugnantem; et audacius insistit a tergo, quam resistat in faciem. Securus nunc projectis armis capis ma
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ famem tollant. non fauces demul¬
ceant. Rcddet quippe sapores rebus
exercitium. quos tulit mertia. Mul¬
ta que respuis õciosus. pꝰ laborem
sumes cum desiderio. Siquidem ociũ
parit fastidium. exercitium famem.
Famies autem miro mͦ dulcia reddit.
quȩ fastidium fecit insipida. Holus
faba. pultes. panisq cibaruis cum aqua
quiescenti quidem fastidio sunt. sed
exercitato magnȩ uidentur delitiȩ. Lam
forte tunicis dissuetus exhortes numiũ
cas. tam ꝓpt hẏemis frigus. quam ꝓpt̾
estatis ardorem. Sed nunquid legisti
qui tunet pruinam. ueuiet suꝑ eũ iux
Uigilias tunes & ieiunia. manuumq
laborem: sed hȩc leuia sunt meditanti
flaminas ꝑpetuas. Recordatio deinide
tenebrarum exteriorum. facit ñ horte¬
re solitudinem. Si futuram cogitas de
uerbis ociosis discussionem. ñ ualde
displicebit silentium. fletus ȩternus.
& stridor ille dentium. ante oculos cor¬
dis reducꝰtus. pares tͥ reddet mattam

Expanded text:
quae famem tollant, non fauces demulquae famem tollant, non fauces demulceant. Reddet quippe sapores rebus exercitium, quos tulit inertia. Multa quae respuis otiosus, post laborem sumes cum desiderio. Siquidem otium parit fastidium, exercitium famem; fames autem miro modo dulcia reddit, quae fastidium facit insipida. Olus, faba, pultes, panisque cibarius cum aqua, quiescenti quidem fastidio sunt, sed exercitato magnae videntur deliciae. Jam forte tunicis dissuetus exhorres nimium eas, tam propter hiemis frigus, quam propter aetatis ardorem: sed 7 nunquid legisti, Qui timet pruinam, veniet super eum nix? Vigilias times et jejunia, manuumque laborem: sed haec levia sunt meditanti flammas perpetuas. Recordatio deinde tenebrarum exteriorum facit non horrere solitudinem. Si futuram cogitas de verbis otiosis discussionem , non valde displicebit silentium. Fletus aeternus et stridor ille dentium, ante cordis oculos reductus, pares tibi reddet mattam
Abbreviated transcription (Latin):
gua. corꝑi militant ñ sp̃ui. Erteuris
ñ anuna saginatur. sed caro. Multi
in egypto fr̃es. multo temꝑedõ sine
piscib seruierunt. Piꝑ. gingib. cimi¬
num. saliua & mille huiusmodi spẽs
salsamentoꝵ. palatum quidem delec¬
tant. sed libidinem accendunt. Et tu
mͥ in his sccuritatem pones. tu cum
huiꝰmodi tutam duces adolescentiam:
Prudent̃ sobrieq conũsãti. satis. ẽ. ad
om̃e conlim̃tum sal cum fame. Qua
sola ñ expectata. necesse ẽ. alias atq ali¬
as de nescio quib sucis extraneis confi¬
ci ꝑmixtiones. quȩ uidelicet & palaiũ
reparent. gulain ꝓuocent. excitent ap¬
petinun. S ed quid faciet inquis qui
aluid ñ potest: Bene. Scio quia deli¬
catus es. & quod his assuetus mͦ duriora
non possis. S ed quid si potes facerȩ ut
possis: Queris quom: Surge p̃cingẽ
tolle ocium. exere uites. moue brachia.
complosas explica inanus. exercitare in
aliquo. & statun senties sola te appetere

Expanded text:
guia corpori militant, non spiritui. Frixuris guia corpori militant, non spiritui. Frixuris non anima saginatur, sed caro. Multi in Aegypto fratres, multo tempore Deo sine piscibus servierunt. Piper, gingiber, cuminum, salvia, et mille hujusmodi species salsamentorum, palatum quidem delectant, sed libidinem accendunt. Et tu mihi in his securitatem pones? tu cum hujusmodi tutam duces adolescentiam? Prudenter sobrieque conversanti satis est ad omne condimentum sal cum fame; qua sola non exspectata, necesse est alias atque alias de nescio quibus succis extraneis confici permistiones, quae videlicet palatum reparent, gulam provocent, excitent appetitum. 12. Sed quid faciet, inquis, qui aliud non potest? Bene. Scio quia delicatus es, et quod his assuetus modo, duriora non possis. Sed quid, si potes facere ut possis? Quaeris quomodo? Surge, praecingere, tolle otium, exere vires, move brachia, complosas explica manus, exercitare in aliquo; et statim senties sola te appetere
Abbreviated transcription (Latin):
cordis mei. fructum sp̃c mei. coronam
spci meȩ. & uelut mͥ sentire uideor. ani¬
mȩ meȩ dimidium. Ut quid hoc: For¬
te miscrti sunt tui. & cȩco cȩcum ducen¬
ti indignantes. ne ꝑires post me in suũ
te transtulere ducatum. O molesta
caritas o dura uecessitudo. Tantum
tuam dilexere salutem. ut in meam
inpingerent. Nisi me ꝑempto tu sal¬
uari non poteras. Et utinam te ipsi
absq me saluent. U̾tinam & si ego mo¬
riar. uel tũ uiuas. Sed quid: Salusgͦ.
magis in cultu uestium & ciboꝵ ẽ. opu¬
lentia: quam in sobrio uictu uestituq
moderato: Si pelliciȩ lenes & calidȩ. si
panni subtiles & p̃ciosi. si longe manicȩ
&. amplum caputium. si oꝑtorium sil¬
uestre & molle stamineum sc̃m faci¬
unt. quid moror & ego quod te ñ seqͦr:
Sed hȩc infirmantium sunt fomenta.
ñ arma pugnantium. E cce enum qui
mollib uestiuntur in domib regum
sunt. Uinum & simila. mulsum & pin¬

Expanded text:
cordis mei, fructum spiritus mei, coronam cordis mei, fructum spiritus mei, coronam spei meae, et velut mihi sentire videor animae meae dimidium. Utquid hoc? forte miserti sunt tui: et caeco caecum ducenti indignantes, ne perires post me, in suum te transtulere ducatum. O molesta charitas! o dura necessitudo! Tantum tuam dilexere salutem, ut in meam impingerent. Nisi me perempto, tu salvari non poteras? Et utinam ipsi te absque me salvent. Utinam et si ego moriar, vel tu vivas. Sed quid? Salus ergo magis in cultu vestium, et ciborum est opulentia, quam in sobrio victu vestituque moderato? Si pelliciae lenes et calidae, si panni subtiles et pretiosi, si longae manicae et amplum caputium, si opertorium silvestre et molle stamineum, sanctum faciunt; quid moror et ego quod te non sequor? Sed haec infirmantium sunt fomenta, non arma pugnantium. Ecce enim qui mollibus vestiuntur, in domibus regum sunt . Vinum et simila, mulsum et pin
Abbreviated transcription (Latin):
Simile mͥ contigit quod & illi mere tͥci.
apud salomonem cui uidelicet pariui¬
lus suus ab altera quȩ suum a se opp̃s¬
sum extinxerat. furtim sublatus ẽ. Tu
quoq de sinu mͥ & utero abscisus es. ab¬
latum gemo. repeto uiolent̃ euulsum.
Non possum obliuisci uiscera mea.
Q uorum ni mirum parte detracta
non modica. non potest nisi torqueri
pars reliqua. U erumptam̃ quo tuo co¬
modo. qua tui necessitate. hoc nob̃ mo¬
liti sunt amici ur̃i. quoꝵ manus san¬
guine plenȩ sunt. quoꝵ animam me-¬
am ꝑtransiuit gladius. quoꝵ dentes
arma & sagittȩ & linguȩ eoꝵ gladius.
acutus: Nam utiq mͥ si in aliquo
unquam eos offenderam. quod utiq
conscuis mͥ non sum. plenam ꝓrsus
re pendere uicem. Mirum uͭ si non
plus talione recepi. si uidelicet tale
aliquid in cos deliquisse potui. quale
ab eis nuuc ꝑtuli. Nlam ut uerum fa¬
tear non os de ossib meis uel carnem de
carne mea. sed tulerunt mͥ gaudium

Expanded text:
Simile mihi contigit, quod et illi meretrici Simile mihi contigit, quod et illi meretrici apud Salomonem: cui videlicet parvulus suus ab altera, quae suum a se oppressum exstinxerat, furtim sublatus est . Tu quoque de sinu mihi, et utero abscissus es. Ablatum gemo, repeto violenter avulsum. Non possum oblivisci viscera mea; quorum nimirum parte detracta non modica, non potest nisi torqueri pars reliqua. 11. Verumtamen quo tuo commodo, qua tui necessitate hoc nobis moliti sunt amici nostri? quorum manus sanguine plenae sunt , quorum animam meam pertransivit gladius , quorum dentes arma et sagittae, et lingua eorum gladius acutus . Nam utique mihi, si in 6 aliquo unquam eos offenderam quod utique mihi conscius non sum, plenam prorsus rependere vicem. Mirum vero si non plus talione recepi; si videlicet tale aliquid in eos deliquisse potui, quale nunc ab eis pertuli. Nam, ut verum fatear, non os de ossibus meis, vel carnem de carne mea; sed tulerunt mihi gaudium
Abbreviated transcription (Latin):
glȩ. Sin alias noli altum saꝑe sed time.
qm̃ ut cum uenia tui dixerim. quicquid
ampluis indulges tͥ inuictu. uestituq
suꝑfluo. in uerbis ociosis. in uagatione
licentiosa & curiosa quam uidelicet pro¬
misisti quam apud nos tenuisti. hoc pro¬
confundam. sed ut tanquam filium
kĩmum moueam: quia & si multos ha¬
beas in xꝑo pedagogos. sed non multos
patres. Nam si dignaris & uerbo & ex¬
emplo meo in religionem ego te genui.
Nutruu deuide lacte. quod solum
adhuc paruulus caꝑe poteras daturus
& panem si expectares. ut grande sceres.
Sed hen quam ꝓpere & intempestiue
ablatus es. & uereor ne quod foueram
blandimentis. roboraueram adhortati-¬
onib. orationibꝰ solidaueram. iamiamq
euaneseat. deficiat. ꝑeat. & lugeam mi¬
ser non tam cassi laboris dampnum.
quam dampnatȩ sobolis miserabilem
casum. Placet ne tͥ quod alius ñc głet᷑
de te. qui nicbil utiq laborauit in te:

Expanded text:
gloriae . Sin alias, noli altum sapere, sed time : gloriae . Sin alias, noli altum sapere, sed time : quoniam, ut cum venia tui dixerim, quidquid tibi amplius indulges in victu, vestituque superfluo, in verbis otiosis, in vagatione licentiosa et curiosa, quam videlicet promisisti, quam apud nos tenuisti; hoc proconfundam, sed ut tanquam filium charissimum moneam: quia etsi multos habeas in Christo paedagogos, sed non multos patres . Nam si dignaris, et verbo, et exemplo meo in religionem ego te genui. Nutrivi deinde lacte, quod solum adhuc parvulus capere poteras; daturus et panem, si exspectares ut grandesceres. Sed heu! quam praepropere et intempestive ablactatus es! Et vereor ne totum quod foveram blandimentis, roboraveram adhortationibus, orationibus solidaveram; jamjamque evanescat, deficiat, pereat; et lugeam miser, non tam cassi laboris damnum, quam damnatae sobolis miserabilem casum. Placetne tibi quod alius nunc glorietur de te, qui nihil utique laboravit in te?
Abbreviated transcription (Latin):
illus uota labioꝵ exigendus sis: Et
quid ͥ frustra quispiam blanditur.
tiam diuina ligatam tenet sententia:
Nemo inquid mutens manum suam
ad aratrum & aspiciens retro. aptꝰ ẽ.
regno dĩ. N unquid & hoc ꝑsuadebt̃¬
non eẽ. retro aspicere. qui dicunt tibi
cuge euge: Tiliole si te lactaueruit pec¬
catores. ne acquiescas cis. Noli credere
oñi sp̃ui. Suit tͥ multi necessarii:
unus autem sit consiliarius de nulle.
Tolle occasiones. respue blandimenta.
adulationib claude aures. te interro.¬
gade te. quia tu te meluis nosti. quã
alius. Attende cor tuum. discute inten¬
tionein. consule ueritatem. tua tͥ consei¬
entia respondeat. cur abieris. cur ordi¬
nem tuum. eur frẽs eur locum. cur me
sp̃u sum deserueris. Si ut artuis ut rec¬
tius ut ꝑfectius uiueres. securus esto. qͥa
ñ retro aspexisti. sed & głare cum apło.
dicens. Quȩ retro oblitus & ad ea quȩ
ante sunt extentus. sequor ad palmam

Expanded text:
illius, vota labiorum exigendus sis? Et illius, vota labiorum exigendus sis? Et quid tibi 5 frustra quispiam blanditur dentiam divina ligatam tenet sententia? Nemo, inquit, mittens manum suam ad aratrum, et respiciens retro, aptus est regno Dei . Nunquid et hoc persuadebunEuge, euge? Filiole, si te lactaverint peccatores, ne acquiescas eis . Noli credere omni spiritui . Sint tibi multi necessarii, unus autem sit sibi consiliarius de mille . Tolle occasiones, respue blandimenta, adulationibus claude aures, te interroga de te, quia tu te melius nosti quam alius. Attende cor tuum, discute intentionem, consule veritatem: tua tibi conscientia respondeat, cur abieris, cur Ordinem tuum, cur fratres, cur locum, cur me,spiritu sum, deserueris. Si ut arctius, ut rectius, ut perfectius viveres; securus esto, quia non retro aspexisti: sed et gloriare cum Apostolo dicens: Quae retro oblitus, et ad ea quae ante sunt extentus, sequor ad palmam
Abbreviated transcription (Latin):
rebant magis datum quam fructum.
& pluris estimata ẽ terra quam anima:.
A uoquin oblatus monasterio. quid que¬
tebat in scło: Nutriendus dõ. cur ex¬
positus erat diabolo: Ouis xp̃i cur pa¬
quippe non de cluniaco. te teste Rob̃te
uenisti cist̃cium. Quesisti. petisti. pul¬
sasti. sed ꝓ tui adhuc teueritudine te li¬
cet inuito dilatꝰ es ꝑbiennum. Quo
temꝑe patient̃ expleto & absq calump¬
nia tuis demum p̃cib multisq si me¬
minsti lacrimis. dui expectatam impe¬
trasti miscdiam. & quem satis deside¬
raueras ingressum optiniusti. Post
hȩc pannum uixta regłam in omiu
patientia ꝓbatus. ꝑ seuerant̃ & sine
querela conuersatus. pꝰ anniun spon¬
te ꝓfessus. tunc pͥmum scłari ueste
reiecta. religionis habitum suscepisti.
Oisensate puer. quis te fascinauit.
non soluere uota tua quȩ distuixerunt
naberis: Quid de parentis uoto sollici¬
tus es negligens tui cum exore tuo
non illius babeas iudicari. tuorum ñ

Expanded text:
rebant magis datum quam fructum, rebant magis datum quam fructum, et pluris aestimata est terra quam anima? Alioquin oblatus monasterio, quid quaerebat in saeculo? nutriendus Deo, cur expositus erat diabolo? Ovis Christi cur inquippe, non de Cluniaco, te teste, Roberte, venisti Cistercium. Quaesisti, petisti, pulsasti; sed pro tui adhuc teneritudine, te licet invito, dilatus es per biennium. Quo tempore patienter expleto, et absque calumnia, tuis demum precibus, multisque si meministi lacrymis, diu exspectatam impetrasti misericordiam; et quem satis desideraveras ingressum, obtinuisti. Post haec per annum juxta Regulam , in omni patientia probatus, perseveranter et sine querela conversatus, post annum sponte professus; tunc primum saeculari veste rejecta, religionis habitum suscepisti . 9. O insensate puer! quis te fascinavit non solvere vota tua, quae distinxerunt naberis? Quid de parentis voto sollicitus es, negligens tui; cum ex ore tuo, non illius, habeas judicari; tuorum, non
Abbreviated transcription (Latin):
to enun quantum exꝑtus sum adoles-¬
centis ꝑse satis feruentis & insolescen¬
tis. nec corꝑi talia expedire fomenta:
nec menti illa głę temptam̃ta. Itaq ar¬
biter nĩs dñe rt̃u de uultu tuo iuditiũ
nieum ꝓdeat. oculi tui uideant ȩqui¬
tates. Uideant & uidicent quid potiꝰ
stare debucrit. an uotum patris de filio
an filii de scipso: p̃sertumn cum filius
aliquid mauis deuouerit. Uideat q
famulus nuis legis lator beuedictus.
quid regłarius fuerit. utrum quod fac¬
tum ẽ. de infantulo nesciente ipso. an
quod ipse ꝑse postinodum sciens & pru¬
dens fecit. cum iam ȩtatem haberet. ut
de se loqueretur. Quainquam dubium
non sit. ꝓmissum illum fuisse ñ dona¬
tum. Nec enim peticio quam regula
p̃cipit ꝓ eo facta fuit a parentib nec
manus illuis cum ipsa peticione inuo¬
luta palla altaris. ut sic offerretur corã
si cum terra cum recepunt: cur non &
cum terra retinuerunt: An forte requi¬

Expanded text:
to enim, quantum expertus sum, adolesto enim, quantum expertus sum, adolescentis per se satis ferventis et insolescentis nec corpori talia expedire fomenta, nec menti illa gloriae tentamenta. Itaque, arbiter meus Domine Jesu, de vultu tuo judicium meum prodeat, oculi tui videant aequitatem . 8. Videant et judicent, quid potius stare debuerit, an votum patris de filio, an filii de se ipso, praesertim cum filius aliquid majus devoverit. Videat et famulus tuus legislator noster Benedictus, quid regularius fuerit, utrum quod factum est de infantulo, nesciente ipso; an quod ipse per se postmodum prudens et sciens fecit, cum jam aetatem haberet ut de se loqueretur. Quanquam dubium non sit; promissum illum fuisse, non donatum. Nec enim petitio quam Regula praecipit, pro eo facta fuit a parentibus; nec manus illius cum ipsa petitione involuta palla altaris, ut sic offerretur coram si cum terra eum receperunt, cur non et cum terra eum retinuerunt? An forte requi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ mansuetis terre. U eniet ꝓcerto qui
ꝑ ꝓph̃am minatur in psaliuo dicens.
Cum acceꝑo tempꝰ ego iusticias iudi¬
cabo. Quid faciet de iniustis iudiciis
qui ipsas quoq iusticias iudicabit:
U eniet inquam ueniet dies iudicii
ubi plus ualebunt pura corda quam
astuta uerba: & conscientia bona quã
marsupia plena. quandoquidẽ iudex
ille nec falletur uerbis. nec flectetur
donis. Tnum dñe irĩu tribunal appel¬
lo. tuo me uidicio seruo. łͥ committo
causam meam dñe ds̃ sabaoth. qui ui¬
dicas iuste & ꝓbas renes & corda. cuius
oculi sicut fallere nolunt. ita falli ñ
possunt. tu uides qui tua. uides qui
querunt & sua. Iu nosti quib ei ius¬
cerib in cunctis temptationib suis semꝑ
affuerim. quantis ꝓ eo gemitib aures
tuȩ pietatis pulsauerim. qualit̃ ad
queq illiuis scandala. ꝑturbationes.
molestias ego Urebar. torquebar. affli¬
gebar. Et nunc tumco ne frustra. Pu¬

Expanded text:
pro mansuetis terrae . Veniet pro certo, qui pro mansuetis terrae . Veniet pro certo, qui per prophetam minatur in Psalmo dicens: Cum accepero tempus, ego justitias judicabo . Quid faciet de injustis judiciis, qui ipsas quoque justitias judicabit? Veniet, inquam, veniet dies judicii: ubi plus valebunt pura corda, quam astuta verba; et conscientia bona, quam marsupia plena: quandoquidem Judex ille nec falletur verbis, nec flectetur donis. Tuum, Domine Jesu, tribunal appello: tuo me judicio servo, tibi committo causam meam, Domine Deus sabaoth, qui judicas juste, et probas renes et corda ; cujus oculi sicut fallere nolunt, ita falli non possunt; tu vides qui tua, vides qui quaerunt et sua . Tu nosti quibus ei visceribus in cunctis tentationibus suis semper adfuerim, quantis pro eo gemitibus aures tuae pietatis pulsaverim, qualiter ad quaeque illius scandala, perturbationes, molestias ego urebar, torquebar, affligebar. Et nunc timeo ne frustra. Pu
Abbreviated transcription (Latin):
tem olim a parentib oblatum fuisse
monasterio. N on fuit qui refelleret.
nec enum contͣdictor ẽ. expectatus. iudi¬
catum ẽ. de parte. abiudicatum absentib
Iustificati sunt qui inuiriam feccrunt.
exciderunt a causa qui passi sunt. absq
satisfactione absoluitur reus. firmatur
pͥuilegio crudeli nimium clemens
sententia absolutionis. quo reportato
confirmaretur fluctuanti malesuasa
stabilitas. securitas dubitanti. Et hic
tenor litterarum. hȩc iudicii summa.
hȩc tocius causȩ diffinitio ut teneant
qui tulerunt. sileant qui amiserunt.
uolunt. Eit ꝓfessio suꝑ ꝓfessionem.
uouetur quod non soluetur. ꝓponitur
quod non tenebitur. Et cum pͥmum
pactum irritum factun sit. in scdõ ge¬
minatur p̃uaricatio. & fit supͣ modũ
peccans peccator. Ũcniet ueniet qui
male uidicata reuidicabit. illicite iura¬
ta confutabit. qui faciet iudicium in¬
uiriam patientib qui iudicabit in
iusticia pauꝑes. & arguet in equitate

Expanded text:
tem olim a parentibus oblatum fuisse tem olim a parentibus oblatum fuisse monasterio. Non fuit qui refelleret nec enim contradictor est exspectatus, judicatum est de parte, abjudicatum absentibus. Justificati sunt qui injuriam fecerunt, exciderunt a causa qui passi sunt, absque satisfactione absolvitur reus. Firmatur privilegio crudeli nimium clemens sententia absolutionis; quo reportato 4 confirmaretur fluctuanti male suasa stabilitas, securitas dubitanti. Et hic tenor litterarum, haec judicii summa, haec totius causae definitio, ut teneant qui tulerunt, sileant qui amiserunt: volunt. Fit professio super professionem, vovetur quod non solvetur; proponitur quod non tenebitur; et cum primum pactum irritum factum sit, in secundo geminatur praevaricatio, et fit supra modum peccans peccatum . 7. Veniet, veniet qui male judicata rejudicabit, illicite jurata confutabit; qui faciet judicium injuriam patientibus , qui judicabit in justitia pauperes, et arguet in aequitate
Abbreviated transcription (Latin):
osis nouis ac nitidis. & ita in conuen¬
tu suscipitur. Sed cum quali putas ho¬
nore: Cum quo triumpho: Cum qͣn¬
ta reuerentia:. Defertur ei suꝑ omnes
coetaneos suos. & tanquam uictor re¬
diens a pugna. sic laudatur peccator in
desuderiis animȩ meȩ. Sub: tollitur in
altum & statu non mediocri. collocatur
ita ut multis semorib p̃latis sit adoles¬
cens. fauet blanditur. congratulatur ei
uniuersa fr̃nitas. exultant omnes tan¬
quam uicꝰtores capta p̃da quando diui¬
dunt spolia. O iħu bone. quam mul¬
ta facta sunt ꝓ unuis animulȩ ꝑditi¬
one. C ui ad hȩc quantum libet robu¬
stum pectus non emollesceret: Cuiꝰ
interior quantumus sp̃ualis oculus
ñ turbaretur: Cui uit̾ talia ad suam
liceat recurrere conscientiam: Quis
deniq in tanta pompa. uel ueritatem
ualeat aguoscere. uel optinere humili¬
tatem: Mittitur interea ꝓ eo romam
apłica compellatur auctoritas. & ut papa
ñ neget assensum. suggeritur ei infan¬

Expanded text:
osis, novis ac nitidis; et ita in convenosis, novis ac nitidis; et ita in conventum suscipitur. Sed cum quali putas honore, cum quo triumpho, cum quanta reverentia? Defertur ei super omnes coaetaneos suos, et tanquam victor rediens a pugna, sic laudatur peccator in desideriis animae suae . Sustollitur in altum, statu non mediocri collocatur, ita ut multis senioribus praelatus sit adolescens: favet, blanditur, congratulatur ei universa fraternitas; exsultant omnes, tanquam victores capta praeda, quando dividunt spolia . O Jesu bone! quam multa facta sunt pro unius animulae perditione! Cujus ad haec quantumlibet robustum pectus non emollesceret? cujus interior, quantumvis spiritualis, oculus non turbaretur? cui inter talia ad suam liceat recurrere conscientiam? quis denique in tanta pompa vel veritatem valeat agnoscere, vel obtinere humilitatem? 6. Mittitur interea pro eo Romam. Apostolica compellatur auctoritas; et ut Papa non neget assensum, suggeritur ei infan
Abbreviated transcription (Latin):
pauꝑtatem miseriam dicit. ie iunia.
uigilias. silentium manuumq laborẽ.
uocat insaniam. E contra ociositatem
contemplationem nuncupat. edacita¬
tem loquacitatem curiositatem. cune¬
tam deniq intemꝑantiam. nominat
discretionem. Quando inquid ds̃
delectatur cruciatib nr̃is: Ubi p̃cipit
scriptura quempiam sese interficere:
Qualis uͦ religio ͤ fodere terram. siluã
excidere. stercora conportare: Nunqͥd
ñ sententia ueritatis ẽ. miscd̃iam uolo
& ñ sacrificium. & nolo mortem pecca¬
toris. sed magis ut conũtatur & uiuat:
& beati misericordes. qĩn ipsi miscd̃i¬
am consequentur: Utquid uͦ ds̃ cy¬
bos creauit. si non liceat manducare:
Utquid nobis corꝑa dedit. si ꝓhibeat
sustentare: Deniq qui sibi nequam.
cui bonus: Quis unquam sa piens
sanum. carnem suam odio habuit:
Talib tandem allegationibꝰ male credu.¬
lus puer circumuentus seducitur. sedue
canis. uetustis. sordidis: induitur p̃ci¬

Expanded text:
paupertatem, miseriam dicit; jejunia, paupertatem, miseriam dicit; jejunia, vigilias, silentium, manuumque laborem, vocat insaniam: e contrario otiositatem, contemplationem nuncupat; edacitatem, loquacitatem, curiositatem, cunctam denique intemperantiam nominat discretionem. Quando, inquit, delectatur Deus cruciatibus nostris? ubi praecipit Scriptura quempiam sese interficere? Qualis vero religio est fodere terram, silvam excidere, stercora comportare? Nunquid non sententia Veritatis est, Misericordiam volo, et non sacrificium? et, Nolo mortem peccatoris, sed magis ut convertatur et vivat? et, Beati misericordes, quoniam ipsi misericordiam consequentur? Utquid vero Deus cibos creavit, si non liceat manducare? utquid nobis corpora dedit, si prohibeat sustentare? Denique, qui sibi nequam, cui bonus? Quis unquam sanum sapiens, carnem suam odio habuit? 5. Talibus tandem allegationibus male credulus puer circumventus seducitur, seductcanis, vetustis, sordidis; induitur preti
Abbreviated transcription (Latin):
reptum sit. quod sapientiȩ salomonis
illusum. quod samson fortitudini
obuiatum. Qui ꝓthoplastum dolo
captum expulit de patria felicitatis.
quid mirum si tenero subripit ado¬
lescentulo in loco horroris & uastę so¬
utudinis: Huc accedit quod nec sicut
illos babylonicos senes sp̃es decepit
eum. nec sicut gyezi pecuniȩ amor.
nec honoris ambitio sieut iulia num
apostatam. sed fefellit illum sc̃ĩtas.
seduxit religio. ꝑdidit auctoritas seni¬
orum. O ueris quomͦ: Primo qͥdẽ
missus ẽ. magnus quidam prior ab
ipso pͥncipe pͥorum. foris quidem ap¬
parens in uestimentis ouium: intrin¬
secus autem lupus rapar. Deceptisq
custodib estimantib quippe ouem
cẽ. uene. ad missus ẽ. solus ad solam.
lupus ad ouiculam. Nec refugit oui¬
cula lupum. quem & ipsa putabat
ouem. Quid plura: Attrahit. alli¬
eit. blanditur. & noui euangłii pre¬
dicator commendat crapulam. par¬
simoniam dampnat. Uoluntar iam

Expanded text:
reptum sit , quod sapientiae Salomonis reptum sit , quod sapientiae Salomonis illusum , quod Samson fortitudini obviatum . Qui protoplastum dolo captum expulit de patria felicitatis, quid mirum si tenero subripuit adolescentulo in loco horroris et vastae solitudinis? Huc accedit quod nec, sicut illos Babylonicos senes, species decepit eum ; nec, sicut Giezi, pecuniae amor ; nec honoris ambitio, sicut Julianum Apostatam; sed fefellit illum sanctitas, seduxit religio, perdidit auctoritas seniorum. Quaeris quomodo? 4. Primo quidem missus est magnus quidam prior ab ipso principe priorum; foris quidem apparens in vestimentis ovium, intrinsecus autem lupus rapax; deceptisque custodibus, aestimantibus quippe ovem esse, vae! vae! admissus est solus ad solam lupus oviculam. Nec refugit ovicula lupum, quem et ipsa putabat ovem. Quid plura? attrahit, allicit, blanditur, et novi evangelii praedicator commendat crapulam, parcimoniam damnat; voluntariam
Abbreviated transcription (Latin):
minis apud te sed blandimentis. pre¬
cibꝰ non terroribus agens. A luis forsi¬
tan aliter temptaret. Et uere quis
alius non magis discuteret rcatum.
& incurreret metum. non opponeret
uotum. & ꝓponeret iudicium. non ar.¬
gueret inobedientiȩ. non indignaret᷑
apostasie. quod de tunicis ad pellicias
de oleribꝰ ad delitias. quod deniq ad
diuitias de pauꝑtate transieris: Sed
ego noui animum tuum quod facili
possit amore flecꝰti. quam timore con¬
pelli. Deniq quid necesse ẽ. bis pungẽ
non recaleitrantem. ualde timidum.
magis exterrere ꝑ se satis erubescentẽ.
confundẽ amplius. cui sola ratio ma¬
gister. cui ꝓpria conscientia uirga.
& ingenita uerecundia lex disciplinȩ ẽ:
Quod si cui mirum uidetur. quomͦ¬
gͦ puer uercciuidus. simplex timoratꝰ.
ausus fuerit contͣ uoluntatem fr̃m.
magistri imꝑium. regłare decretum.
suum deserere & uotum & locum. mi¬
retur etiam quod & dauid scĩtati sub¬

Expanded text:
minis apud te, sed blandimentis; preminis apud te, sed blandimentis; precibus, non terroribus agens. Alius forsitan aliter tentaret. Et vere quis alius non magis discuteret reatum, et incuteret metum; non oppoponeret votum, et proponeret judicium; non argueret inobedientiae, non indignaretur apostasiae; quod de tunicis ad pelliceas, de oleribus ad delicias, quod denique ad divitias de paupertate transieris? Sed ego novi animum tuum, qui facilius possit amore flecti, quam timore compelli. Denique quid necesse est his pungere non recalcitrantem, valde timidum magis exterrere, per se satis 3 erubescentem confundere amplius: cui sua ratio magister, cui propria conscientia virga, et ingenita verecundia lex disciplinae est? Quod si cui mirum videtur, quomodo puer verecundus, simplex timoratus, ausus fuerit contra voluntatem fratrum, magistri imperium, regulare decretum, suum deserere et votum, et locum: miretur etiam quod et David sanctitati sub
Abbreviated transcription (Latin):
tu mͥubi meam agnosco. Alioquin
aut tͥ nimis indulges qui tuam cul¬
pam & agnoscis & dissimulas. aut mͥ
nimis inmisericors es. cui nec satisfa¬
cienti ignoscendum putas. Lam si re¬
dire recusas. aliam quere occasionem.
unde falso blandiaris conscientiȩ tue
quia non erit ultra quod formidare
debeas de rigore districtionis meȩ.
Neq enim formidandum ẽ. quod fu¬
turus sim p̃senti formidolosꝰ. cui ad¬
huc absenti iam toto sum corde ꝓstratꝰ¬
totis astrictus iusceribꝰ. Humilitatẽ
exhibeo. caritatem ꝓmuto. & tu times:
Intrepidus ueni. quo te uocat humili¬
tas. ꝑtrahit caritas. Securus accede.
talib p̃uentus obsidib Eugisti seuũ.
reuertere ad mansuctum. R euocet te
mea lenitas. cuius scueritas effugauit.
Uide fili quam te cupiam ducilnon sp̃u
seruitutis iterum in timore. sed sp̃u ad¬
optionis filiorum in quo clamare
& tu non confundaris abba pater.
causam utiq tanti doloris mei. non

Expanded text:
tu mihi, ubi meam agnosco. Alioquin tu mihi, ubi meam agnosco. Alioquin aut tibi nimis indulges, qui tuam culpam et agnoscis, et dissimulas; aut mihi nimis immisericors es, cui nec satisfacienti ignoscendum putas. 3. Jam si redire recusas, aliam quaere occasionem unde falso blandiaris conscientiae tuae: quia non erit ultra quod formidare debeas de rigore districtionis meae. Neque enim formidandum est quod futurus sim praesenti formidolosus, cui adhuc absenti jam toto sum corde  atotis adstrictus visceribus. Humilitatem exhibeo, charitatem promitto: et tu times? Intrepidus veni quo te vocat humilitas, pertrahit charitas. Securus accede, talibus praeventus obsidibus. Fugisti saevum, revertere ad mansuetum: revocet te mea lenitas, cujus severitas effugavit. Vide, fili, quam te cupiam duci, non spiritu servitutis iterum in timore, sed spiritu adoptionis filiorum, in quo clamare et tu non confundaris, Abba, Pater : causam utique tanti doloris mei non
Abbreviated transcription (Latin):
diui etiam absenti derogare ñ cessas.
ritiȩ motus cohercendi erant. ac rudib
anuis debebantur asꝑa illa discipliuȩ
districtionis initia. scriptura attestante
quȩ ait. ꝑcute filium tuum iurga.
& lib̾abis animam eiꝰ a morte. Et rur¬
sum. Quos enim diligit dñs corripit.
flagellat autem omnem filium quem
recipit. Et illud. U tiliora sunt amici.¬
fitenti. quia potui quidem aliquan-¬
do in aliquib fuisse erga te indiscre¬
tus. sed certe non maliuolus. Quod si
& in futuro hanc ipsam indiseretio¬
nem meam suspectam habes. noue
tum inuenues. & quem ante metue¬
bas magistrum. comitem amplecte¬
re securus. Itaq siue culpa mea reces¬
seris ut tu putas. & ego non excuso.
siue tua ut multi putant. & si ego
non accuso. siue mea sunul & tua quod
ego magis puto. ex hoc iam si redire ren¬
nueris. solus ꝓfecto inexcusabilis eris.
Uis ab omni culpa liber ẽẽ : Reuertere.
Si tuam agnoscis. ignosco. Ignosce &

Expanded text:
divi, etiam absenti derogare non cessas.divi, etiam absenti derogare non cessas.ritiae motus coercendi erant; ac rudibus annis debebantur aspera illa disciplinae districtioris initia. Scriptura attestante, quae ait, Percute filium tuum virga, et liberabis animam ejus a morte ; et rursum: Quos enim diligit Dominus, corripit; flagellat autem omnem filium quem recipit ; et illud: Utiliora sunt fitenti: quia potui quidem aliquando in aliquibus fuisse erga te indiscretus, sed certe non malevolus. Quod si et in futuro hanc ipsam indiscretionem meam suspectam habes; novertum invenies, et quem ante metuebas magistrum, comitem amplectere securus. Itaque sive mea culpa recesseris, ut tu putas, et ego non excuso; sive tua, ut multi putant, etsi ego non accuso; sive mea simul et tua, quod ego magis puto: ex hoc jam si redire renueris, solus profecto inexcusabilis eris. Vis ab omni culpa liber esse? revertere. Si tuam agnoscis, ignosco: ignosce et
Abbreviated transcription (Latin):
resistere: Eugere ferientem. quam refe¬
rire: Recte. Assentior. Non ut con¬
tenderem cȩpi hȩc. sed ut contentionem
non requiro. cur uel quomͦ factum. ẽ:
culpas non discutio. non retracto cau¬
sas. non recordor iniurias. Solent enĩ
hec magis iustigare. quain mitigare
discordias. Solum quod mͥ magis est
cordi loquor. Memiserum quod te ca¬
reo. quod te non uideo. quod sine te ui¬
uo. ꝓ quo mori mͥ uiuere. ẽ. sine quo ui¬
uere. mori. Non gͥ quero cur abieris.
sed cur iam non redieris queror. Non
causas discessionis. sed moras causor re¬
gressionis. Ueni tantum & pax erit.
Reuertere. & satisfactum ẽ. Redi inꝗͣ
redi & letus cantabo. Mortiuis fuerat
& reuixit. ꝑierat & inuentus ẽ. Euerit
certe mneȩ culpȩ quod discessisti. delicato
quippe adolescentulo austerus extiteram.
& tenerum durus nimis inhumane
trac̾taui. Hinc enum & presens quondã
adũsum me quantum memni imnur¬
murare solebas. hinc & nunc sicut au¬

Expanded text:
resistere? fugere ferientem, quam referesistere? fugere ferientem, quam referire? Recte: assentio. Non ut contenderem coepi haec, sed ut contentionem non requiro cur, vel quomodo factum est: culpas non discutio, non retracto causas, non recordor injurias. Solent enim haec magis instigare, quam mitigare discordias. Solum quod mihi magis est cordi, loquor. Me miserum, quod te careo, quod te non video, quod sine te vivo, pro quo mori, mihi vivere est; sine quo vivere, mori! Non igitur quaero cur abieris, sed quod jam non redieris queror; non causas discessionis, sed moras causor regressionis. Veni tantum, et pax erit: revertere, et satisfactum est. Redi, inquam, redi, et laetus cantabo: Mortuus fuerat, et revixit; perierat, et inventus est . 2. Fuerit certe meae culpae quod discessisti. Delicato quippe adolescentulo austerus exstiteram, et tenerum durus nimis inhumane tractavi. Hinc enim et praesens quondam adversum me, quantum memini, murmurare solebas; 2 hinc et nunc, sicut au
Abbreviated transcription (Latin):
ATIS.
quam
satis. su¬
stinui
dilectis¬
sime fili
Rob̃te
si forte
dĩ pietas
& tuam ꝑ se & ineam ꝑ te anunam dig¬
naretur inuisere. & tͥ scilicet inspiran¬
do salutare in conpuncꝰtionem. inq de
tua salute leticiam. S ed qm̃ usq adhuc
frustratum me cerno ab expectatione mea:
iam ñ ualco tegere dolorem meum. anxi¬
etatem reprimere. dissimulare tristiciã.
Unde & contra iuris ordinem cogor re¬
uocare lesus eum qui me lesit. spretꝰ
requirere contemptorem. iniuriam pas¬
sus iniuriatori satisfacere: rogare deniq
non consulit rationem. non metuit dig¬
nitatis dampnum. legi non optemꝑat
iudicio non acquieseit. modum igno¬
rat & ordinem. id om̃imͦ & solumm sata¬
gente animo. quo uel careat quod se dolet
habere. uel habeat quo se dolet carere.
At inquis nec lesi quempiam nec spreui.
sed spretꝰ potuis ego ac multifarie lesus
tantum fugi malefactorem ineum.
Cui iniuriam feci. si inuirias fugi:
At non expedit cedere ꝑsecutori quam

Expanded text:
atis quam satis sustinui, dilectissime fili Roberte, si forte Dei pietas, et tuam per se, et meam per te animam dignaretur invisere: tibi scilicet inspirando salutarem compunctionem, mihique de tua salute laetitiam. Sed quoniam usque adhuc frustratum me cerno ab exspectatione mea, jam non valeo tegere dolorem meum, anxietatem reprimere, dissimulare tristitiam. Unde et contra juris ordinem cogor revocare, laesus, eum qui me laesit; spretus, requirere contemptorem; injuriam passus, injuriatori satisfacere; rogare deniquenon consulit rationem, non metuit dignitatis damnum; legi non obtemperat, judicio non acquiescit, modum ignorat et ordinem: id omnimodo et solummodo satagente animo, quo vel careat, quod se dolet habere; vel habeat, quo se dolet carere. At, inquis, nec laesi quempiam, nec sprevi; sed spretus potius ego, ac multifarie laesus, tantum fugi malefactorem meum. Cui injuriam feci, si injurias fugi? An non expedit cedere persecutori, quam
Abbreviated transcription (Latin):
illoꝵ qui pͥus homicidiũ ꝑpetra¬
uerant: & in ultionẽ eoꝵ qui
sanguinẽ ꝓximi ulti erant. c̃¬
Postreino si bene nossetis istos.
posset ꝓfecto sufficẽ ad decreden¬
dum. quicqͥd ñ accipitis nͥ ꝑ eos
Assit d̾s sc̃ȩ menti ur̃e. neqͥd illi
lingua dolosa adu̾s in nocentiã
surrꝑe possit.

Expanded text:
illorum, qui prius homicidium perpetraillorum, qui prius homicidium perpetraverant, et in ultione eorum, qui sanguinem proximi ulti erant! Postremo si bene nossetis istos, posset profecto sufficere ad decredendum quidquid non accipitis nisi per eos. Adsit Deus sanctae menti vestrae, ne quid illi lingua dolosa adversus innocentiam subripere possit.