comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
it ꝓferre. Int̾ea accedentib ariolis. ac dicen¬
tib eam meridiani demonii incursũ pati:
ligamina herbarũ atq incantationũ u̾ba
ꝓferebant: s nil medicaminis iuxta mo-¬
rem conferre poterant. periture. Cũq fa-¬
milia mixto ululatu ꝑstreꝑet: filiuis eius
ad neptem nr̃ãm eusteniam anhelus cu¬
currit: nuncians matrẽ suã extreme uite.
derminũ attigisse. Que adueniens ad egͦ¬
tam. eamq uisitans. amotis ligaminib
que stulti indiderant. oleum beati confes¬
soris sepulchri. eius ori infudit. ceraq opi¬
lauit: mox sermone reddito. nequiciȩ do¬
lo dempto. egra conualuit.
empore aut̾ẽ quo post. obitum głosissimi
regis Gunthranni. childebertus rex aurelia¬
nensem urbem adiuit: pueroꝵ unꝰ aulicoꝵ
grauiter a typo terciano. accedentib disce
Id cum nobis suisset questris: de puluere
scĩ sepulchri porreximus. Qd̾ hauriens:
comp̃sso tremore conualuit. In sequenti uͦ
nocte. cum dies ille. quo febricitare. consue.¬

Expanded text:
it Interea accedentibus hariolis ac dicentibus, eam meridiani daemonii incursum pati, ligamina herbarum atque incantationum verba proferebant; sed nihil medicaminis iuxta morem conferre poterant periturae. Cumque familia mixto ululatu perstreperet, filius eius ad neptam nostram Eusteniam anhelus occurrit, nuntians, matrem suam extremae vitae terminum attigisse. Quae adveniens ad aegrotam camque visitans, amotis ligaminibus quae stulti indiderant, oleum beati sepulchri ori eius infudit ceraque sofivit. Mox sermone reddito, nequitiae dolo dirempto, aegra convaluit. 37. Tempore autem, quo post obitum gloriosissimi regis Gunthramni Childebertus rex Aurilianensim urbem adivit, puerorum unus aulicorum graviter a typo tertiano, accedentibus disceId cum nobis fuisset quaestus, de pulvere sancti sepulchri porreximus; quod hauriens, conpresso tremore, convaluit. In sequenti vero nocte, cum dies ille, quo frangi consue
Abbreviated transcription (Latin):
primũ sc̃i basilicam homo uinctus aspexit:
statim solute sunt manus eius. Exiliensq
de caballo in quo sedebat: pedesꝙ nros ar¬
ripuit. exponens se iniuste damnari: sieq
nobis cum iudice loquentib absq fatigati¬
one discessit.
oniunx serenati hominis nr̃i. cum de
cultura uiro p̃cedente rediret: subito¬

Expanded text:
primum sancti basilicam homo vinctus aspexit, primum sancti basilicam homo vinctus aspexit, statim solutae sunt manus eius, exiliensque de caballo in quo sedebat, pedes nostros arripuit, exponens, se iniuste damnari. Sicque, nobis cum iudice conloquentibus, absque fatigatione discessit. 36. Coniux Serenati hominis nostri, cum de cultura, viro praemisso, rediret, subito
Abbreviated transcription (Latin):
um aut̃ẽ ante hos annos terremotus
magnus t̾ram contiiteret: cunctaq
ualde mouerentur quasi in uno momento¬
omĩa casura: leudulfus quid̃a uehem̃ter
ab eo concussus. ñ solũ sensu multat᷑: s etiã
om̃ib membris debilis effectus ẽ. Qui ue.¬
niens ad basilicam sc̃i turonos. & orationi
paucos dies incumbens. & uoci redditur
&e sensui: ce m̃bris om̃ibus quasi rediuiuus¬
ec illud p̃termittendum putõ. quod
innocens homo accusatus ꝑ calumni¬
as maloꝵ. adducebatur ad urbem uinctꝰ
aggerem deuenisset: dissolute sunt manꝰ eiꝰ
dixitq custodib. In hoc apparet. me aculpa
quã imponitis ẽẽ immunem: cũ meȩ manꝰ
diuinitus sunt solute. Tunc illi indignan¬
tes artius eum reuinxerunt: & insuꝑ ad¬
huc altero loro ligamini adiecto. ut ita dic̃a
uincula ipsa uinxerunt. Contigit autẽ eo
tempore: ut nos de basilica scĩ martini per
plateam ueniremus. Hi autẽ cũ nobis in
obuiam uenientes appropinquarent: ut

Expanded text:
um autem ante hos annos terrae motus magnus terram concuteret, cunctaque valde moverentur quasi in uno momento casura, Leodulfus quidam vehementer ab eo excussus, non solum sensu multatur, sed etiam omnibus membris debilis est effectus. Qui Veniens ad basilicam sancti Turonus et orationi paucos dies incumbens, et νοci redditur et sensu et membris omnibus quasi redivivusNec illuc praetermittendum puto, quod innocenter homo accusatus per calumnias malorum adducebatur ad urbem vinctus agerem devenisset, dissolutae sunt manus eius, dixitque custodibus: 'In hoc apparet me a culpa quam dicitis esse inmunem, cum meae manus divinitus sunt solutae'. Tunc illi indignantes artius cum revinxerunt, et insuper adhuc alio loro ligamini adiecto, ut ita dicam, vincula ipsa vinxerunt. Contigit autem eo tempore, ut nos de basilica sancti Martini per plateam veniremus. Hii autem cum nobis in obviam venientes adpropinquarent, ut
Abbreviated transcription (Latin):
remur. placet ea alteri libello inseri: ut ea
que ostenduntur. ñ occultari. s magis debe¬
ant publicari. De cetero uͦ uirtutẽ eiꝰ depos¬
cimus: ut qui talia p̃stat ex tumulo. nos ĩa
a peccatis deo mortuos suscitare dignetur:
hitur ad coronam.
Explicit liber tercius.

Expanded text:
remur, placet ea alteri libello inseri, ut ea remur, placet ea alteri libello inseri, ut ea quae ostenduntur non oculi, sed magis debeant populari. De cetera vero virtutem eius deposcimus, ut qui talia praestat ex tumulo nos iam a peccatis Deo mortuos suscitare dignetur hetur ad coronam. Explicit liber tertius.
Abbreviated transcription (Latin):
uos ex pueris nrĩs ualitudinaria fe¬
bris inuaserat: om̃iumq membroꝵ
iuncturas. ut ex hoc contagio plerũqi asso¬
let fieri dolor seuus obsederat: s ab hac be¬
nedictione potati sanati sunt. .lxiii.¬
go ipse in ipso itinere cũ dolorẽ dentiũ
grauiter sentirem: & iam ñ solũ ipsi den¬
tes. s om̃e caput uenarũ pulsib ac dolorũ
spiculis sigeretur ac timpora ualide timireñ:¬
hoc p̃sidium expetii: & mox dolore dep̃s
so conualui. O tyriacam menarrabilem: o
pigmentum ineffabile. O antidotũ lauda¬
bile: o purgatorium ut. ita dicam celeste:
quod medicoꝵ uincit argutias: aromatum
suauitates suꝑat: unguentoꝵq om̃iũ ro¬
bur suꝑcrescit: qd̾ mundat uentr̃e ut diagͥ̃¬
dium: pulmonem ut hisopus: ipsũq caput
solidat: s quod bis omnib magis ẽ. ipsas
illas conscientiaꝵ maculas abstergit & leui¬
gat. Sufficiant gͦ hec huic libello que indi-¬
ta sunt: tam̃ si adhuc miracula cernere me¬

Expanded text:
uos ex pueris nostris valitudinaria febris invaserat, omniumque membrorum iuncturas, ut ex hoc contagio plerumque adsolet, dolor saevus obsederat; sed ab hac benedictione potati, sanati sunt. Ego ipse in hoc itinere, cum dolorem dentium graviter sentirem, et iam non solum ipsi dentes, sed omne caput venarum pulsibus ac dolorum spiculis figeretur, ac timpora valide prosilirenhoc praesidium expetii, so, convalui. O tyriacam inenarrabilem! O pigmentum ineffabile! O antidothum laudabile! O purgatorium, ut ita dicam, caeleste! Quod medicorum vincit argutias, aromatum suavitates superat ungentorumque omnium robor supercrescit; quod mundat ventrem ut agridium , pulmonem ut hisopum, ipsumque caput solidat, sed, quod his omnibus magis est, ipsas illas conscientiarum maculas abstergit ac levigat. Sufficiant ergo haec huic libello, quae indita sunt. Tamen, si adhuc miracula cernere me
Abbreviated transcription (Latin):
it altissimo. ut de p̾senti egrederetur scło:
octauo icdus nouembris. scĩssima eius anima
recepta est in celum ab angłis: beatissimũ
uͦ corpus eius a fidelium turbis sepultũ ẽ
in eccłia qũã ipse construxerat. ad hono¬
rem sc̃e marie dei genitricis ce ꝑpetue uirgi¬
nis: simulq etiam in memoriã beati remigii
remensium archipontificis. In qua quidem¬

Expanded text:
it altissimo, ut de praesenti egrederetur saeculo, octavo Idus Novembris sanctissima eius anima recepta est in celum ab angelis; beatissimum vero corpus eius a fidelium turbis sepultum est in ecclesia, quam ipse construxerat ad honorem sanctae Mariae Dei genitricis et perpetuae virginis simulque etiam in memoriam beati Remigii Remensium archipontificis.
Abbreviated transcription (Latin):
tam mirifica sc̃i uiri magnalia cdi dum sepiuᷤ
ce sepius audiuntur infrancia: multi ex eus
genealogia. alii uͦ olim ex eiusdem familia.
uendentes predia ceteramq possessionem.
cum uxorib & filiis ꝑuenerunt usq ad sc̃ĩ

Expanded text:
tam mirifica viri sancti magnalia dum saepius et saepius audiuntur in Francia, multi ex eius genealogia, alii vero olim ex eiusdem familia, vendentes praedia ceteramque possessionem, cum uxoribus ac filiis pervenerunt usque ad sancti
Abbreviated transcription (Latin):
p̃buerat. uidelicet in ipsa nemoris solitu¬
dine: ubi etiam construxit oratoriũ in ho¬
nore sc̃e. di genitricis marie. In sinistro
quidem oratorii latere: collocauit. ad me¬
moriam beati remigii alterum altare. Ste.¬

Expanded text:
praebuerat, videlicet in ipsa nemoris solitupraebuerat, videlicet in ipsa nemoris solitudine. Ubi etiam construxit oratorium in honore sancte Dei genitricis Mariae; in sinistro quidem oratorii latere collocavit ad memoriam beati Remigii alterum altare.
Abbreviated transcription (Latin):
qui sempiternas. Ad hec deniq beati uiri
uerba. catholicus rex respondit. Sacratissi¬
me uoluntat tue homo di & amice religio¬
nis abundanter satisfacere possum: qͥa sub
cartulari p̃cepto tradam tibi istud nemꝰ
totum. Cui beatus leonardus. Non totũ
inquit serenissime rex accipiam. s partẽ:
postqm exinde tuam sentio largiendi uo¬
luntatem. Et adiecit. Quantumcũq gͥ ex
hac silua cũ meo asello ꝑagrare potero una¬
die: tantũ & ñ amplius a tua celsitudine mͥ
concedi exopto. Quod rex cũ regali decreto
adimpleuit: & quicquid ipse circuitio¬
ne sui aselli comp̃hendisset. sicut idem
sc̃s uir expetierat. lapideis terminis con¬
cludi p̃cepit. Hon expedit gͥ litteris con¬
scribere. quantũ telluris ipse una nocte
equitando ualuit concludere: satis qͥppe
habetur adhuc in recordatione: quicquid
comp̃hensum sit ex beati uiri circuitione.
Postqͣm autẽ hec om̃ia gesta sunt. reman¬
sit sc̃s leonardus in eodem loco qũẽ ei rex

Expanded text:
us. 5. Ad haec denique beati viri verba catholicus rex respondit: ' Sacratissimae voluntati tuae, homo Dei et amice religionis, habundanter satisfacere possum, quia sub cartulari praecepto tradam tibi istud nemus totum'. Cui beatus Leonardus: 'Non totum', inquid, 'serenissime rex, accipiam, sed partem, postquam exinde tuam sentio largiendi voluntatem'; et adiecit: 'Quantumcumque igitur ex hac silva cum meo asello peragrare potero, tantum et non amplius a tua celsitudine mihi concedi exopto'. Quod rex sub regali decreto adimplevit, et quicquid ipse circuitione sui aselli comprehendisset, sicut idem vir sanctus expetierat, lapideis terminis concludi praecepit. Non expedit igitur litteris conscribere, quantum telluris ipse una nocte equitando valuit concludere; satis quippe habetur adhuc in recordatione, quidquid comprehensum sit ex beati viri circuitione. 6. Postquam autem haec omnia gesta sunt, remansit sanctus Leonardus in eodem loco, quem ei rex
Abbreviated transcription (Latin):
ubi responsum est am̃. confestim puteus re¬
cepit aquã indeficientem: que incolis po¬
tum prestat usq in diem presentem. Appel¬
lauit p̾terea sc̃s leonardus eundem locũ
nobiliacum: eo quod a nobilissimo rege Sͥ

Expanded text:
uli vertice. Confestim puteus recepit aquam indeficientem, quae incolis potum praestat usque in diem praesentem. Appellavit praeterea sanctus Leonardus eundem locum Nobiliacum, eo quod a nobilissimo rege sibi
Abbreviated transcription (Latin):
rent aut secus transirent ciuitatẽ remen¬
sium. quicũq in uinculis seu in carceri¬
b fuisent letenti. confestim sine ullo im¬
pedimento dimitterentur liberi. Quod
usq hodie. conseruatur. Si qͣndo quippe
rex gallie ad p̾dictam urben diuerterit.
om̃s carcerati absoluuntur: & ad reddendas
grãs ei obuiam ueniunt. Ad imitationem
uͦ boni magistri remigii. leonardus disci¬
pulus bonus hoc ipsũ expetiit a rege hu¬
milluis p̾cib: quatenus om̃s qui in ergastu¬
lorum custodia detinerent᷑. si eos ipse uolu¬
isset uisitare om̃ino soluerent᷑. Qu̾ã rem
a rege. cũ beniuolentia impetrauit. Et ubi¬
cũq carceratos ẽẽ audiebat: impiger ad eo¬
rum solutionem totis uirib concurrebat.
Sciebat. enim scͥptum istud u̾bum euangłi¬
cum. In carcere eram: & ad me uenistis. Et
quod uni ex minimis meis fecistis: mͥ feci¬

Expanded text:
rent aut secus transirent civitatem Remenrent aut secus transirent civitatem Remensium, quicumque in vinculis seu in carceribus fuissent detenti, confestim sine ullo impedimento dimitterentur liberi, – quod usque hodie conservatur; si quando quippe rex Galliae ad praedictam urbem divertitT omnes ex carceribus absoluti exeunt et ad reddendas gratias obviam ei prosiliunt, – ad imitationem ergo boni magistri Remigii Leonardus bonus discipulus hoc ipsum expetiit a rege humillimis precibus, quatinus omnes qui in ergastulorum custodia detinerentur, si eos ipse voluisset visitare, omnino solverentur. Quam rem a rege cum benivolentia impetravit, et ubicumque incarceratos esse audiebat, non piger ad eorum absolutionem totis viribus concurrebat. Sciebat enim scriptum illud verbum euangelicum: In carcere eram, et venistis ad me; quod uni ex minimis meis fecistis, mihi feci
Abbreviated transcription (Latin):
eatus gͥ leonarduˢ.
temporib anastasii
imꝑatoris. in ꝑuin¬
tia galliarum cla¬
ris parentib exti¬
tit natus. Colla¬
terales clodouei
regis francie pa¬
rentes ei erant:
& int̾ satellites
palatii primatũ
militie post regem habebant. Ipse autẽ.
rex clodoueus. in pͥmordio etatis sue scd̾m
Qui deniq scd̾m uerba testium ueridi¬
corum. puerum leonardum de saero sus
cepit fonte: ob parentum nobilium caris¬
simũ amorem. Puer autem leonardus
postqm euasit incrementa puerilia: ado-¬
lescens factus iuxta consuetudinẽ paren¬
tele regaliᷤᷤ noluit implicari milicia: s di-¬
uino spũ tactus. potius uoluit sequi ar-¬
chi pontificis remigii uestigia. Cuius sa¬
lutaria monita ñ ut surdus auditor in¬
dendebat: uerum ut prudens &. futurꝰ
seminator. in secretario cordis audita
reponebat. Dam sicut p̃dictus pontifex
beatus remigius. olim francigenis suase¬
rat regib. ut tale ꝓ cl̃i honore sancirent
edictum: quatinus quotienscumq int̾¬

Expanded text:
eatus igitur Leonardus temporibus Anastasii imperatoris in provincia Galliarum claris parentibus extitit natus. Conlaterales vero Clodovei regis Franciae parentes eius erant et inter satellites palatii primatum militiae post regem habebant. Ipse autem rex Clodoveus in primordio suae aetatis secundum Qui denique secundum verba testium veridicorum puerum Leonardum suscepit de sacro fonte ob parentum nobilium carissimum amorem. 2. Puer autem Leonardus postquam evasit incrementa puerilia, adolescens factus, iuxta consuetudinem parentelae regali noluit implicari militia, sed Spiritu divino tactus, potius voluit sequi archipontificis Remigii vestigia. Cuius salutaria monita non ut surdus auditor intendebat, verum ut prudens et futurus seminator in secretarium cordis audita reponebat. Nam sicut praedictus pontifex beatus Remigius olim Francigenis suaserat regibus, ut tale pro Dei honore sanctirent edictum, quatinus quotienscumque intra
Abbreviated transcription (Latin):
ibi remanebant: & in morem famuloꝵ seruitu¬
tis obsequia ꝓmittebant. S uir cdi magis stu¬
debat. illis seruire. distribuens eis partem ex
spaciosa latitudine silue: quatenꝰ consuesce̾nt.
uiuere potius ex agri cultura: qmͣ scl̾arib
rapinis inhiantes irretiarentur iterũ reclu¬

Expanded text:
ibi remanebant et in morem famulorum servitutis obsequia promittebant. Sed vir Dei magis studebat illis servire, distribuens eis partem ex spatiosa latitudine silvae, quatinus consuescerent vivere potius ex agricultura, quam saecularibus rapinis inhiantes, inreciarentur iterum reclu
Abbreviated transcription (Latin):
S qm̃ sua eccłia fere uno miliario dista¬
bat a flumine uinzenna: uidebatur suis
monachis eẽ difficile ad hauriendã aquã
ire cotidie. Currit quippe uintenna in de.¬
cliua conualle: oratorium uͦ positum ẽ in
monticuli uertice. Quocirea imploraue.¬

Expanded text:
m sua ecclesia fere uno miliario distabat a flumine Vingenna, videbatur suis monachis esse difficile ad hauriendam aquam ire cottidie. Currit quippe Vingenna in decliva convalle; oratorium vero positum est in monticuli vertice. Confestim pu
Abbreviated transcription (Latin):
tur iter initum: tandemq intrauit in qnͣ¬
dam siluã cui uocabulum ẽ pauũ. Que
deniq silua satis erat abundans &e ple¬
na ferarum: ꝓpte̾a reges gallie arq etiam
duces aquitanie. consueuerant in ea iri
uenatum. In prefata uͦ silua regalis habe¬
batur aula: causa uenationis antiquitꝰ
p̃parata. Hon longe quidem distabat a
ciuitate lemouica: s fere decem int̾erañ
miliariaͤ Ueniebat gͥ rex singulis anniˢ
batur secũ uxor eius. Aecidit autẽ eo t̃ẽ¬

Expanded text:
tur iter initum; tandem intravit quandam silvam, cui vocabulum est Pavum . Quae denique silva satis erat habundans et plena ferarum, proptereaque reges Galliae atque etiam duces Aquitaniae consueverant in ea ire venatum. In praefata vero silva regalis habebatur sala, causa venationis antiquitus praeparata; non longe quidem distabat a civitate Lemovica, sed fere decem intererant miliaria. Veniebat igitur rex singulis annis batur secum uxor eius. 5. Ad haec de
Abbreviated transcription (Latin):
Int̾ea dum uir di ꝑuigil meditaret᷑ in lege
dñi die ac nocte: diuulgabat᷑ opinio eius
apud uniu̾sos multiplici sermone. Qua ꝑꝑt̾
rex francie ipsum ad se accersiri ꝑ honorabi¬
les legatos iussit: cui &e dixit. Leonarde.
homo dei. deprecor te ut nusqmͣ discedens
in palatio meo mecũ maneas: quousq infu¬
lam pontificalem sicut dignus es a me sus¬
cipias. Erat enĩ iam clericus humilis & man¬
suetus. Cui sc̃s leonardus respondit. Si scd̾m
iura parentũ meoꝵ regib francie militare
uoluissem: optime scio bone rex quia in tua
aula int̾ mediocres ñ fiussem. Uerũ quia

Expanded text:
nardus pervigil meditaretur in lege Domini die ac nocte, divulgabatur opinio eius apud universos multiplici sermone. Quapropter rex Franciae ipsum ad se accersiri per honorabiles legatos iussit, cui et dixit: 'Leonarde, homo Dei, deprecor te, ut nusquam discedens in palatio meo mecum maneas, quousque infulam pontificalem, sicut dignus es, a me suscipias'. Erat enim iam clericus humilis et mansuetus. Cui sanctus Leonardus respondit: 'Si secundum iura parentum meorum regibus Franciae militare voluissem, obtime scio, bone rex, quia in tua aula inter mediocres non fuissem. – –
Abbreviated transcription (Latin):
beras eloquentia. S neq monachũ tam
astutum: neq gallum decet ẽs t̾ã callidũ.
Uerum aggredere potius: & qd̃ remanet
explica. Nimiũ enim dũ alias res agentes
consumimus tempus: etiam solis occidui
umbra ꝓlixioe monet. ñ multũ diei uici¬
na nocte suꝑẽe. Deinde cum paululũ om̃s
conticuissemus: gallus ita cepit. Cauen¬
dum mͥ in primis ẽs arbitror: ne ea de mar¬
tini uirtutib repetam. quȩ in libro suo sul¬
pitius iste memorauit. Unde pͥma illiꝰ inte¬
rim militando gesta p̾tereo: neq ea attin¬
gam que laicus egit aut monachus. Nec
uͦ audita ab aliis potius qmͣ que uidi ip¬

Expanded text:
beras eloquentia. sed neque monachum tam beras eloquentia. sed neque monachum tam astutum neque Gallum decet esse tam callidum. uerum adgredere potius et quod te manet explica: nimium enim dudum alias res agentes consumimus tempus, et iam solis occidui umbra prolixior monet, non multum diei uicina nocte superesse. Deinde cum paululum omnes conticuissemus, Gallus ita coepit: cauendum mihi inprimis esse arbitror, ne ea de Martini uirtutibus repetam, quae in libro suo Sulpicius iste memorauit. unde prima illius inter militandum gesta praetereo, neque ea adtingam, quae laicus egit ac monachus: nec uero audita ab aliis quam quae uidi ip
Abbreviated transcription (Latin):
gallus. licer impar sim tanto oneri:
tam̃ relatis suꝑius a postumiano obedien-¬
diȩ cogoe exemplis: ut munus istud qd̃ im-¬
ponitis ñ recusem. S dum cogito me homi-¬
nem gallum inter aquitanos uerba factu-¬
rum: uereor ne offendat. urãs nimiũ urba-¬
nas aures sermo rusticior. Audietis me tam̃
ut gurdonicũ hominem: nichil cũ fueo
aut coturno loquentem. Nam si mͥ tribui¬
tis martini me ẽẽ discipłm: illud etiã con¬
cedite. ut mͥ liceat exemplo illius inanes
sermonũ faleras. & uerboꝵ ornamenta
contemnere. Tu uͦ inquit postumianus
uel celtice. aut si magis gallice loquere:
dum mͦ iam martinũ loquaris. Ego enĩ¬
ꝑfiteor quia etiam si mutus eẽs. ñ defectu¬
ra tibi uerba quib martinũ facundo ore
loquereris: sicut ⁊acharie in iohannis no¬
mine lingua resoluta est. Ceterum cũ sis
scolasticus. boc ipsũ quasi scolastieus arti¬
ficiose facis. ut excuses imꝑitiam: qͥa exii¬

Expanded text:
Gallus, licet inpar sim tanto oneri, Gallus, licet inpar sim tanto oneri, tamen relatis superius a Postumiano oboedientiae cogor exemplis, ut munus istud, quod inponitis, non recusem. sed dum cogito me hominem Gallum inter Aquitanos uerba facturum, uereor ne offendat uestras nimium urbanas aures sermo rusticior. audietis me tamen ut Gurdonicum hominem, nihil cum fuco aut cothurno loquentem. nam si mihi tribuistis Martini me esse discipulum, illud etiam concedite, ut mihi liceat exemplo illius inanes sermonum faleras et uerborum ornamenta contemnere. Tu uero, inquiit Postumianus, uel Celtice aut, si mauis, Gallice loquerei dummodo Martinum loquaris. ego autem credo, quia, etiams mutus esses, non defutura tibi uerba, quibus Martinum facundo ore loquereris, sicut Zachariae in Iohannis nomine lingua resoluta est. ceterum cum sis scholasticus, hoc ipsum quasi scholasticus artificiose facis, ut excuses inperitiam, quia exu
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Dam cũ dñs ipse testatus sit. istius modi
lib ẽẽ facienda: qui martinũ ñ credit ista
fecisse: ñ credit xp̃m ista cdixisse. Se infelices.
degeneres. somnolenti. que ipsi facere ñ pos¬
sunt. facta ab alio erubescunt: & malunt il¬
lius negare uirtutes: qmͣ suã inertiam con
alia ꝓꝑantib. omĩs istoꝵ memoria re-¬
linquatur: tu potius ut iam duđu deside-¬
ro residua martini oꝑa contexe. At ego inꝙͣ
arbitror rectius illud a gallo ẽẽ poscendum:
quippe qui plura nouerit. Neq enĩ ignora¬
re potuit magistri facta discipłs: & qui ñ
imnu̾to istam uicem ñ solum martino s eti¬
am nobis debeat: ut quia ego iam librũ edi¬
di. ac tu hactenus orientalium gesta memo¬
rasti. istam demũ necessarii sermonis hysto¬
riam gallus euoluat: quia ut dixi & nobis
debet loquendi uicem: & martino suo credo
p̾stabit. ut ñ grauiter illius facta cõmemo-
go plane inquitxx.ret.¬

Expanded text:
tur. nam cum Dominus ipse testatus sit istiusmodi tur. nam cum Dominus ipse testatus sit istiusmodi libus esse facienda; qui Martinum non credit ista fecisse, non credit Christum ista dixisse. Sed infelices, degeneres, somnolenti, quae ipsi facere non possunt, facta ab illo erubescunt: et malunt illius negare virtutes, quam suam inertiam confiteri. antibus omnis istorum memoria relinquatur: tu potius, ut jamdudum desidero, residua Martini opera contexe. At ego, inquam, arbitror rectius istud a Gallo esse poscendum, quippe qui plura noverit neque enim ignorare potuit magistri facta discipulus, et qui non immerito istam vicem non solum Martino, sed etiam nobis debeat; ut, quia ego jam librum edidi, ac tu hactenus Orientalium gesta memorasti, istam demum necessarii sermonis historiam Gallus evolvat: quia, ut dixi, et nobis debet loquendi vicem, et Martino suo, credo, praestabit ut non gravate illius facta commemoret. Ego plane, inquit
Abbreviated transcription (Latin):
pti monachos p̃dicabo: laudabo ana-¬
choritas: mirabor heremitas: martinũ semꝑ
excipiam. Non illi ego quemqmͣ audebo mo-¬
nachoꝵ: certe ñ ep̃oꝵ quẽpiam comparare.
Hoc egyptus fatetur: hoc sẏria. hoc ethiops
comꝑit: hoc indus audiuit: hoc parthus et
ꝑsa nouerunt. Nec ignorat armenia: bosforus
exclusa cognouit: ce postremo siqͥs aut fortu¬
natas insulas. aut glacialem frequentañ
occeanum. Quo miserior ẽ regio ista nr̃a:
que tantũ uirum cũ in ꝓrimo habuerit.
nosse. ñ meruit. Nec tam̃ huic crimini miᷤ¬
cebo ppłares: sol illỹclerici. soli nesciunt. sa¬
cerdotes. Nec imm̾to ilłu nosse inuidi no¬
luerunt: qͥa si uirtutes illius nossent: sua
uitia cognouissent. Horreo dicere quod
nuꝑ audiui. infelicem dixisse nescio quẽ:
de in illo tuo libro plura mentitũ. Non ẽ ho¬
minis uox ista: s diaboli. Dec martino in
hac parte detrahitur: s fil̃i euangłii deroga¬

Expanded text:
pti monachos praedicabo, laudabo anapti monachos praedicabo, laudabo anachoretas, mirabor eremitas: Martinum semper excipiam: non illi ego audeo monachorum, certe non episcoporum quempiam conparare. hoc Aegyptus fatetur, hoc Syria, hoc Aethiops conperit, hoc Indus audiuit, hoc Parthus et Persa nouerunt, nec ignorat Armenia, Bosporus exclusa cognouit, et postremo si quis aut Fortunatas insulas aut glacialem frequentat oceanum. quo miserior est regio ista nostrorum, quae tantum uirum, cum in proximo habuerit, nosse non meruit. nec tamen huic crimini miscebo populares: soli illum clerici, soli nesciunt sacerdotes, nec inmerito nosse illum inuidi noluerunt, quia si uirtutes illius nossent, sua uitia cognouissent. horreo dicere quae nuper audiui, infelicem dixisse nescio quem, te in illo libro tuo plura mentitum. non est hominis uox ista, sed diaboli, nec Martino in hac parte detrahitur, sed fides Euangeliis deroga
Abbreviated transcription (Latin):
in illis uirtutibe: s credas uelim ñ sołu uani¬
tati. s causis etiam atq occasionib uanitatis
neminem fortius repugnasse. Parua qͥdem.
s ñ p̃tereunda dicturus sum: quia & ille lau¬
dandus ẽ qui summa p̃ditus potestate. tam
religiosam ad reuerentiam beati uiri osten¬
derit uoluntatem. Memini uincentium p̃¬
fectum uirũ egregium. &e quo nullus sit int̾
gallias om̃i uirtutũ genere p̃stantior: dum
turonis p̃teriret. a martino sepus poposcis¬
se. ut ei conuiuiũ in suo monasterio daret.¬
In quo quidem exempłu beati ambrosii ep̃i
p̃ferebat: qui eo tempore consules ce p̃sectos
subinde pascere ferebatur. S uirũ altioris in¬
genii: ne qua ex hac uanitas aut inflatio ob¬
riꝑet noluisse. Ergo fatearis necesse ẽ. in mar¬
tino om̃ium illoꝵ quos enumerastz fuisse uir¬
tutes: martini autẽ in illis omib ñ fuisse. ¶d̾
tu inquit postumianus ita mecũ: quasi ñ ea.¬

Expanded text:
in illius uirtutibus, sed credas uelim, non solum uaniin illius uirtutibus, sed credas uelim, non solum uanitati, sed causis etiam adque occasionibus uanitatis neminem fortius repugnasse. parua quidem, sed non praetereunda dicturus sum, quia et ille laudandus est, qui summa praeditus potestate tam religiosam ad reuerentiam beati uiri ostenderit uoluntatem. memini Vincentium praefectum, uirum egregium et quo nullus sit intra Gallias omni uirtutum genere praestantior, dum Turonos praeteriret, a Martino saepius poposcisse, ut ei conuiuium in suo monasterio daretin quo quidem exemplum beati Ambrosi episcopi praeferebat, qui eo tempore consules et praefectos subinde pascere ferebatur —: sed uirum altioris ingenii, ne qua ex hoc uanitas adque inflatio obreperet, noluisse. ergo fatearis necesse est m Martino omnium illorum, quos enumerasti, fuisse uirtutes, Martini autem in illis omnibus non fuisse. Quid tu, inquit Postumianus, ita mecum? quasi non ea
Abbreviated transcription (Latin):
seẽ confiteri: martino neminem conferen¬
dum. Nam si admirancdu ẽ quod illu egyp¬
dium fl̾ama ñ attigit: hic quoq sepius
imꝑauit incendiis. Si reuoluas qd̃ ana¬
choritis feritas bestiarũ uicta succubuit:
hic familiarit & rabiem bestiarũ. & ser¬
pentium uenena compescuit. Qd̃ si illu
conferas qui immundis sp̃itib obsessos u̾bi
imꝑio. aut etiã fimbriar ũ uirtute curabat:
ne: in hac quidem parte. inferiorem fuisse mar¬
tinum multa documenta sunt. Si etiã ad ilłu
recurras. qui setis suis ꝓ ueste contectus puta¬
batur ab angłis uisitari: cũ isto angłi cotidie.
loquebantur. Iam uͦ aduersus uanitatẽ atq
lactantiam ita inuictũ sp̃m gessit: ut illa ui¬
tia fortius nemo contempserit: cũ qͥdem im¬
mundis sp̃itib asflatos absens plerũq cu¬
rauerit: nec sołu comitib aut p̃fectis. s ipsis
etiam regib imꝑauerit. Minimũ id qͥdem

Expanded text:
se est confiteri Martino neminem conferense est confiteri Martino neminem conferendum. nam si admirandum est, quod illum Aegyptium flamma non adtigit, hic quoque saepius imperauit incendiis. si reuoluas quod anachoretis feritas bestiarum uicta succubuit, hic familiariter et rabiem bestiarum et serpentium uenena conpescuit. quodsi illum conferas, qui inmundis spiritibus obsessos uerbi imperio aut etiam fimbriarum uirtute curabat, ne in hac quidem parte inferiorem fuisse Martinum multa documenta sunt. si etiam ad illum recurras, qui saetis suis pro ueste contectus putabatur ab angelis uisitari, cum isto angeli cotidie loquebantur. iam uero aduersus uanitatem adque iactantiam ita inuictum spiritum gessit, ut illa uitia fortius nemo contempserit, cum quidem inmundis spiritibus adflatos absens . plerumque curauerit, nec solum comitibus aut praefectis, sed ipsis etiam regibus imperaret. minimum id quidem
Abbreviated transcription (Latin):
tem: ita &e illud animadu̾ti decet. iniqua
illum cũ heremitis uel etiã anachoritis
conditione conferri. Illi enĩ ab om̃i impe¬
dimento liberi. celo tantũ atq angłis te¬
stib plane ammirabilia docentur oꝑari:¬
iste in medio cȩtu & conu̾satione ppłoꝵ. in¬
ter clericos dissidentes. int̾ epõs seuientes.
cũ fere cotidianis scandalis hinc atq in¬
de p̃meretur: in expugnabili tam̃ adu̾sus
omĩa uirtute fundatus stetit. Et tanta
oꝑatus ẽ: quanta nec illi quidem qͦs ante
audiuimus ẽe in heremo uel fuisse. fecer̃t.
At si illi paria fecissent: quis iudex tã esser
iniustus. ut non istũ ẽẽ potiorem merito
iudicaret: Puta enim istũ fuisse militẽ
qui pugnauerit in iniquo loco. & tam̃
uictor euaserit: illos autẽ eque compone
militib. qui ex equo loco aut etiã de suꝑio¬
p̃clara retuleris: a nemine retulisti mor¬
tuum suscitatũ. Quo utiq uno te neces¬

Expanded text:
tem, ita et illud animadverti decet, iniqua tem, ita et illud animadverti decet, iniqua illum cum eremitis vel etiam anachoretis! conditione conferri. Illi enim ab omni impedimento liberi, coelo tantum atque angelis testibus, plane admirabilia docentur oiste in medio coetu et conuersatione populorum, inter clericos dissidentes, inter episcopos saeuientes, cum fere cotidianis scandalis hinc adque inde premeretur, inexpugnabili tamen aduersus omnia uirtute fundatus stetit et tanta operatus est, quanta ne illi quidem, quos ante audiuimus esse in eremo uel fuisse, fecerunt. ac si illi paria fecissent, quia iudex tam esset iniustus, ut non istum esse potiorem merito iudicaret? puta enim istum fuisse militem, qui pugnauerit in iniquo loco et tamen uictor euaserit, illos autem aeque conpone militibus, sed qui ex aequo loco aut etiam de superio. tamen cum praeclara retuleris, a nemine retulisti mortuum suscitatum: quo uno utique neces
Abbreviated transcription (Latin):
legi uidi. Cui cũ me familiarẽ tuũ ẽẽ di¬
xissem: & ab illo & a multis fr̾ĩbr hȩc mͥm
iuncta legatio ẽ: ut si unqmͣ terras istas te.
incolumi tetigissem: ea te supplere cõpel¬
lerem: quȩ in illo tuo libro de uirtutibus
beati uiri te ꝓfessus es p̃terisse. Age gͦ qͥa
ñ illa a te audire desidero quȩ scripta suf¬
ficiunt: illa quȩ tu uel ꝓpt̾̃ legentiũ ut credo
sastidium p̃teristi. multis id una mecũ
a te poscentib explicentur. Etquidem po¬
stumiane in qm cũ te iam dudum de sc̃oꝵ
uirtutib intentus audirem: tacitis ad
martinũ meũ eogitationib recurrebam:
mĩto ꝓspiciens omĩa illa quȩ singłi diu̾sa
fecissent. ꝑ unum istum facile completa.
Nam cum excelsa retuleris: qd̃ mͥ dixisse
liceat pace sc̃oꝵ. nichil a te penitus audiui.
in quo martinus eẽt inferior. .xuii.¬
ed sicut nullius unqm cũ illiꝰ uiri
meritis. ꝓfiteor conferendã ẽẽ uirtu¬

Expanded text:
legi uidi: cui cum me familiarem tuum esse dilegi uidi: cui cum me familiarem tuum esse dixissem, et ab illo et a multis fratribus haec mihi iniuncta legatio est, ut, si umquam terras istas te incolumi contigissem, ea te supplere conpellerem, quae in illo tuo libro de uirtutibus beati uiri professus es praeterisse. age ergo, quia non illa a te audire desidero, quae scripta suffifastidium praeteristi, multis id una mecum a te poscentibus explicentur. XXIV. Equidem, Postumiane, inquam, cum te jamdudum de Sanctorum virtutibus intentus audirem, tacitis ad Martinum meum cogitationibus recurrebam, merito perspiciens omnia illa quae singuli diversa fecissent, per unum istum facile completa. Nam cum excelsa retuleris quod mihi dixisse liceat pace Sanctorum, nihil a te penitus audivi, in quo Martinus esset inferior. Sed sicut nullius umquam cum illius viri meritis profiteor conferendam esse virtu
Abbreviated transcription (Latin):
ille discedit. Nam si agnoscis: aꝑit librũ qui
t̾ra ac mari comes: hic in ꝑegrinatione
mea socius ce conso lator fuit. S refe¬
ram tͥ plane quoliber iste penetraue.¬
rit: & quã nullus in orbe t̾rarum fere locꝰ
sit. ubi ñ materia tam felicis hẏstorie ꝑuul¬
gata teneatur. Primus eũ romanȩ urbi uir
studiosissimus tui paulimus inuexit. Deinde
cũ tota certatim urbe raꝑetur. exultantes
librarios uidi: qd̃ nicħ ab his questuosius
haberet᷑: siquidem nicħ illo ꝓmptius: nicb̾
carius uenderetur. Hic nauigationis mee
cursus longe ante ꝓgressus: cũ ad affric̃a
uenissem. iam ꝑ totã cartaginẽ legebatur.
Solus eum cyrenensis ille prb̃r ñ habebat:
s me largiente. descripsit. Dam qͥd ego de
alexandria loquar: ubi pene. om̃ib magiᷤᷤ
qmͣ tibi notus ẽ⁊ Hic egyptum. nitriam.
thebaidam: ac tota memphitica regna tnͣ¬
siuit. Hunc ego in heremo a quod̾a sene.

Expanded text:
iste discedit. nam si agnoscis, ecce — et aperitiste discedit. nam si agnoscis, ecce — et aperitterra ac mari comes,. hic in peregrinatione tota socius et consolator fuit. sed referam tibi sane, quo liber iste penetrarit, et quam nullus fere in orbe terrarum locus sit, ubi non materia tam felicis historiae peruulgata teneatur. primus eum Romanae urbi uir studiosissimus tui Paulinus inuexit: deinde cum tota certatim urbe raperetur, exultantes librarios uidi, quod nihil ab his quaestuosius haberetur, siquidem nihil illo promptius, nihil carius uenderetur. hic nauigationis meae cursum longe ante praegressus, cum ad Africam ueni, iam per totam Carthaginem legebatur. solus eum Cyrenensis ille presbyter non habebat, sed me largiente descripsit. nam quid ego de Alexandria loquar? ubi paene omnibus magis quam tibi notus est. hic Aegyptum, Nitriam, The baidam ac tota Memphitica regna transiuit. hunc ego in eremo a quodam sene
Abbreviated transcription (Latin):
pena fugitiuo: ut quẽ ñ cohibuerat fides:
cathene cohiberent. Post biennium demũ
oratione sc̃oꝵ. ab immundo spũ liberatus.
ad heremũ unde discesserat mox regressꝰ.
& ipse correctus ẽ: & aliis post futurus exem¬
plum: ne quẽ aut falsȩ iusticiȩ umbra decipi-¬
at: aut incerta mobilitas inutili leuitate com¬
pellat. semel cepta deserere. Hec uos de uir
tutib dñi. quas in seruis suis uł imitanda
oꝑatus est uel timenda: scire sufficiant.
S quia satis feci urĩs aurib. inmo etiam
uerbosior fui fortasse qmͣ debui: tu mͦ. ad me
autẽ loquebatur debitũ feniis exsolue: ut
de de martino tuo ut solitus es plurima
referentẽ. iam pͥdem in hoc desideriis meis
estuantib audiamus. Quid inqͣm tͥ de mar¬
tino meo liber ille ñ sufficit: quẽ ipse tuno¬
sti. me de illius uita atq uirtutib edidisse:
gnosco id quidem postumianꝰ .xui.
inquit: neq unqm̃ a dextera mea liber

Expanded text:
poena fugitivo, ut quem non cohibuerat fides, poena fugitivo, ut quem non cohibuerat fides, catenae cohiberent. Post biennium demum oratione Sanctorum ab immundo spiritu liberatur; ad eremum unde discesserat, mox regressus est, et ipse correptus, et aliis post futurus exemplo, ne quem aut falsae justitiae umbra decipiat, aut incerta mobilitas inutili levitate compellat semel coepta deserere. Htutibus Domini, quae in seruis suis uel imitanda operatus est uel timenda, scire sufficiat. sed quia satisfeci uestris auribus, immo etiam uerbosior fui fortasse quam debui, tu modo — ad me autem loquebatur — debitum faenus exsolue, ut te de Martino tuo, ut es solitus, plura referentem, iam pridem in hoc desideriis meis aestuantibus, audiamus. Quid ? inquam, tibi de Martino meo liber ille non sufficit, quem ipse tu nosti me de illius uita adque uirtutibus edidisse? Agnosco id quidem, Postumianus inquit, neque umquam a dextera mea liber
Abbreviated transcription (Latin):
eẽt acceptius dõ. quã si sołu se scło eriꝑe con¬
tentus. salutem suoꝵ ñ sine impietate negli-¬
geret. Istiismodi gͦ false iusticiȩ colore su¬
ꝑatus: post quadriennium fere cellula suã
atq ꝓpositum heremita deseruit. S ubi ad
ꝑximũ monasterium qd̃ a multis fr̾̃ib ha¬
bitabatur accessit: causam discessionis atq
consilium querentib confitetur. Reniten¬
dib cunctis. & p̃cipue loci illius abbate:
male animo fixa sententia ñ potuit auelli.
Igitur infelici se obstinatione ꝓripiens: cũ
dolore om̃ium digressus ẽ afrĩb. Nix ẽ con-¬
spectu abscesserat: impletur a demone: cru-¬
entasq spumas ore ꝓuoluens. siuis dentibꝰ
se ipsũ lacerabat. Deinde ad idem monaste¬
rium fr̃m humeris reportatus. cũ coherce.¬
ri in eo immundus sp̃c ñ ualeret: necessita¬
de cogente ferreis nexib alligatur: pedes
cũ manib uinciuntur. Non immerita

Expanded text:
esset acceptius Deo, quam si solum se saeculo eripere conesset acceptius Deo, quam si solum se saeculo eripere contentus, salutem suorum non sine impietate negligeret. Istiusmodi ergo falsae justitiae colore superatus, post quadriennium fere cellulam suam atque propositum et emita deseruit. Sed ubi ad proximum monasterium, quod a multis fratribus habitabatur, accessit, causam discessionis atque consilium quaerentibus confitetur. Renitentibus cunctis, et praecipue loci illius abbate renitente, male animo fixa sententia non potuit avelli: igitur infelici se obstinatione proripiens, cum dolore omnium digressus est a fratribus. Vix e conspectu abscesserat, impletur a daemone, cruentasque spumas ore provolvens, suis dentibus se ipse lacerabat. Deinde ad idem monasterium fratrum humeris reportatus, cum coerceri in eo immundus spiritus non valeret, necessitate cogente, ferreis nexibus alligatur, pedes cum manibus vinciuntur: non immerita
Abbreviated transcription (Latin):
dicturum te. ẽẽ ꝑmiseras prode docum̃tũ.
Nam ut uere tibi fatear: nullo ꝑmeiosius
malo intra gallias laboramus. Ita faciam
postumianus inquit: nec te diutius tene¬
bo suspensum.
dolescens quicda ex asia p̾diues opib¬
genere clarus. habens uxorem & filiũ
paruulũ. cum in egypto tribunus eẽt. & fre¬
quentib adu̾sum lembos expeditionibus
queda heremi contigisset. sc̃oꝵ etiã tab̃na¬
cula complura uidisset: a beato uiro iohan¬
ne u̾bum salutis accepit. Nec moratus imi¬
tlem militiam cum uano illo honore contẽ¬
nere: heremũ constant̃ ingressus. breui tẽ-¬
pore in om̃i genere uirtutũ ꝑfectꝰ emicuit.
Potens in ieiuniis. humilitate. conspicuus.
fide. firmus. facile se antiquis monachis stu¬
dio uirtutis equauerat: cũ interim subiit
eum cogitatio iniecta ꝑdiabolum. qd̃ rectio
eẽt ut rediret ad patriam. filiũq unicũ ac
domũ totã cũ uxore saluaret: quod utiq

Expanded text:
dicturum te esse promiseras, prode documentum: dicturum te esse promiseras, prode documentum: nam, ut vere tibi fatear, nullo perniciosius malo intra Gallias laboramus. Ita faciam, Postumianus inquit, nec te diutius tenebo suspensum. XXII. Adolescens quidam ex Asia praedives opibugenere clarus, habens uxorem et filium parvulum, cum in Aegypto tribunus esset, et frequentibus adversum Blembos expeditionibus quaedam eremi contigisset, Sanctorum etiam tabernacula complura vidisset, a beato viro Joanne verbum salutis accepit. Nec moratus inutilem militiam cum vano illo honore contemnere, eremum constanter ingressus, brevi tempore in omni genere virtutum perfectus emicuit. Potens jejuniis, humilitate conspicuus, fide firmus, facile se antiquis monachis studio virtutis aequaverat; cum interim subiit eum cogitatio, injecta per diabolum, quod rectius esset ut rediret ad patriam, filiumque unicum ac domum totam cum uxore salvaret: quod utique
Abbreviated transcription (Latin):
as suas: gaudet salutationib. inflat᷑ occur¬
sionib: ipse etiam ubiq discurrit. Et qui
ante pedib aut asello ire consueuerat: spu¬
meo equo suꝑb inuehit᷑. Parua prius ac
uili cellula contentus habitare: erigit celsa
laquearia. construit multa conclauia scul¬
pit ostia. pingit armaria: uestem respuit
grossiorem: indum̃tum molle desiderat:
atq hec caris uiduis. ac familiarib man-¬
dat tributa uirginib. Illa ut byrrũ rigen
tem: hec ut fluentem texat lacernã. Herũ
hec describenda mordatius beato uiro iero¬
nimo relinquamus: ad ꝓpositũ reuertam᷑.
Tu uͦ inquit gallus m̃s nescio qͥd ieronimo
reliqueris disputandu. Ita breuit̾ uniu̾sa
nr̃oꝵ instituta complexus es: ut pauca ħ
tua uerba. si equanimiter acceꝑint & pati-¬
enter expenderint. multũ eis arbitrer ꝓ¬
futura: ut ñ indigeant libris post hec iero¬
nimi coherceri. S tu illa potius que ceꝑaᷤᷤ

Expanded text:
as suas, gaudet salutationibus, inflatur occuras suas, gaudet salutationibus, inflatur occursionibus. Ipse etiam ubique discurrit. Et qui ante pedibus aut asello ire consueuerat, spumeo equo superbus inuehitur. Parua prius ac uili celluha contentus habitare, erigit celsa haquearia, construit multa conclauia, sculpit ostia, pingit armaria, uestem respuit grossiorem, indumentum molle desiderat: atque haec caris uiduis, ac familiaribus mandat tributa uirginibus. tem, haec ut fluentem texat lacernam. Verum haec describenda mordacius beato viro Hieronymo relinquamus: ad propositum revertamur. Tu vero, inquit Gallus meus, nescio quid Hieronymo reliqueris disputandum: ita breviter universa nostrorum instituta complexus es, ut pauca haec tua verba, si aequanimiter acceperint et patienter expenderint, multum eis arbitrer profutura, ut non indigeant libris posthaec Hieronymi coerceri. Sed tu illa potius evolve quae
Abbreviated transcription (Latin):
uulgatus. ille ad cuius limina ppłi ante.
confluxerant. ad cuius fores sũme isti scłi
energumini solent ferre ꝑpessus: quinto¬
demũ mense purgatus ẽ: ñ tantũ demone:
s qd̃ illi erat utilius atq optatius uanita
occurrit infirmitas. Quis enĩ nr̃m ẽ. qũe
si unus homunculus humilis salutauĩt.
aut fatuis atq adulantib uerbis femira
una laudauerit. ñ continuo elatus sit suꝑ¬
bia. ñ statim inflatus sit uanitate: ut etiã¬
si ñ habeat conscientiam sc̃ĩtatis. tam̃ quia
uel stultoꝵ adulatione. aut fortassis errore
sc̃s ẽẽ dicatur. scĩssimũ se putabit: Iam uͦ
si ei crebra munera mittantur: d̃i se magni¬
ficentia asserit honorari: cui dormienti at¬
q resoluto necessaria conferant᷑. Quo si uł
de modico ei aliqua uirtutis signa succe-¬
derent: angłm se putaret. Cȩterũ cũ neq
oꝑe neq uirtute conspicuus sit: siqͥs cleri¬
cus fuerit effectus dilatat continuo fimbri¬

Expanded text:
uulgatus, ille ad cuius limina populi ante uulgatus, ille ad cuius limina populi ante confluxerant, ad cuius fores summae istius saenergumeni solent ferredemum mense purgatus est, non tamen daemone, sed, quod illi erat utilius atque optatius, uanitaoccurrit infirmitas. Quis enim nostrum est, quem si unus homunculus humilis sahutauerit, aut fatuus, atque aduuantibus uerbis femina una laudauerit, non continuo elatus sit superbia, non statim inflatus sit uanitate? Aut etiamsi non habeat conscientiam sanctitatis, tamen quia uel stultorum adulatione, aut fortassis errore, sanctus esse dicatur, sanctissimum se putabit? Iam uero si ei munera crebra mittantur, Dei se magnificentia asserit honorari, cui dormienti atque resoluto necessaria conferantur. Quod si uel de modico ei aliqua uirtutis signa succederent, angelum se putaret. Caeterum cum, neque opere, neque uirtute conspicuus sit, si quis clericus fuerit effectus, dilatat continuo fimbri
Abbreviated transcription (Latin):
quotiens manũ illius uestemq contige.¬
rant ñ immito crediderunt. Hic ferebat᷑
om̃i potu in ꝑperuum penitus abstinere:
ac ꝓ cibo tͥ sulpici in aurem loquar ne.
gallus hoc audiat. septẽ tantũ caricis su¬
stentari. Int̾ea  sc̃o uiro ut ex uirtute.
honor: ita ex ho ¶ nore uanitas cepit.
obreꝑe. Qd̾ malũ ille ubi primũ potu¬
it in se sentire grassari: diu multũq dis¬
ciitere conatus est. S repelli penitiis uel
tacita conscientia uanitas. ꝑseuerante uir¬
tute ñ potuit. Ubiq nom̃ eius demones
fatebantur: excludere a se confluentẽ ppłm
ñ ualebat. Hirus interim latens. serpebat.
in pectore: &e cuius nutu ex alioꝵ corporib
demones fugabant᷑: seipsum occultis co¬
gitationibe uanitatis purgare ñ poterat.
se: ut ꝑmissa in se mensib quinq diaboli
potestate. similis his fieret quos ipse cura-¬
uerat. Qdͥ multis morer. Ille p̃potens.
ille qui signis atq uirtutib toto oriente

Expanded text:
quotiens manum illius uestemque contigequotiens manum illius uestemque contigerant, non inmerito crediderunt. hic ferebatur omni potu in perpetuum penitus abstinere ac pro cibo - tibi, Sulpici, in aurem loquar, ne Gallus hoc audiat — sex tantum caricis sustentari. interea sancto uiro ut ex uirtute honor, ita ex honore uanitas coepit obrepere. quod malum ille ubi primum potuit in se sentire grassari, diu multumque discutere conatus est, sed repelli penitus uel tacita conscientia uanitatis perseuerante uirtute non potuit. ubique nomen eius daemones fatebantur: excludere a se confluentium populos non ualebat. uirus interim latens serpebat in pectore, et cuius nutu ex aliorum corporibus daemones fugabantur, se ipsum occultis cogitationibus uanitatis purgare non poterat. se, ut permissa in se mensibus quinque diabolo potestate similis his fieret, quos ipse curauerat. quid multis morer? ille praepotens, ille signis adque uirtutibus toto Oriente
Abbreviated transcription (Latin):
ciet: qũã diuersa miracula. que mͥ de sc̃oꝵ uir¬
tutib sunt comꝑta consummem. x iiii.¬
uo uobis adhuc p̃clara memoe abo.
quoꝵ unum egregium erit adu̾sus
inflationem misere uanitatis exemplum:
alterum aduersus falsam iusticiã ñ medi¬
ocre docum̃tum. Quid̾a gͦ sc̃s fugandoꝵ
de corporib obsessis demonum incredibili
p̃ditus potestate: maudita ꝑsingulos dies
signa faciebat. Non sołu enĩ p̃sens neq u̾bo
tantũ. ẜ absens quoꝙ int̃dum cilicii sui fim-¬
briis. aut epłis missis. corpora obsessa cura¬
bat. Hic gͦ mirũ inmodũ frequentabatur
a ppłis: ex toto ad eum orbe uenientib.
Taceo de minorib: p̃fecti comites q ac diu̾¬
sarum iudices potestatum. ꝑ forib illius
sepe iacuerunt. Ep̃i quoq scĩssimi sacerdo¬
tali auctoritate. deposita. contingi se ab eo
atq benedici humiliter postulantes: scĩ¬
ficatos se ac diuino munere illustratos.

Expanded text:
ciet, quam diuersa miracula, quae mihi de sanctorum uirciet, quam diuersa miracula, quae mihi de sanctorum uirtutibus sunt conperta, consummem. Duo uobis adhuc praeclara memorabo: quorum unum egregium erit aduersus inflationem miserae uanitatis exemplum, alterum aduersus falsam iustitiam non mediocre documentum. quidam ergo sanctus, fugandorum de corporibus obsessis daemonum incredibili praeditus potestate, inaudita per singulos dies signa faciebat. non solum enim praesens, neque uerbo tantum, sed absens quoque interdum cilicii sui fimbriis aut epistulis missis corpora obsessa curabat. hic ergo mirum in modum frequentabatur a populis ex toto ad eum orbe uenientibus. taceo de minoribus: praefecti comitesque ac diuersarum iudices potestatum pro foribus illius saepe iacuerunt. episcopi quoque sanctissimi, sacerdotali auctoritate deposita, contingi se ab eo adque benedici humiliter postulantes, sanctificatos se ac diuino munere inlustratos,