comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
innocentes danauert̃: aut nocen¬
tes iterũ recepert̃. S cũ uerũ di¬
cit᷑. cui respondere ñ possunt: ro¬
dunt murmure salebroso sic uo¬
lumus. Tu qͥs es. qui iudices alie¬
nũ seruũ: ᷤᷤ Suo dño stat aut ca¬
dit. Cũ autẽ infirma ouis in soli¬
tudine aspicit᷑. uͥ pastor qui recla-¬
met absens uidetur: dentes exe¬
runt᷑: frangit᷑ guttur inualidum.
Bonus homo si ñ es traditor. con
gare xp̃ianũ: ᷤ Nuqͥd erat aliud
qd̾ docere cupiebant xp̃ianors
tẏres facti st̃:  An leuius putat᷑:
qͦd gladio minante quã qͦd lingua
insidiante cõmittit᷑. Ad ista respõ¬
dete lupi rapaces: qui pellib oui¬
nis indin cupientes: beati cypri¬
ani litteras ꝓ uobis ẽẽ arbitrami¬
ni. Contaminabat eẏprianũ saẽ¬
legiũ scismaticoꝵ: an ñ contami¬
nabat: ꝰ Si contaminabat: iã t̃c pe¬
riit eccłia: ñ erat unde ꝓpagaremi¬
ni. Si aũ ñ contaminabat: quo sce¬

Expanded text:
innocentes damnauerunt aut noceninnocentes damnauerunt aut nocentes iterum receperunt. sed cum uerum dicitur, cui respondere non possunt, rodunt murmura salebrosa: sic uolumus. tu quis es qui iudices alienum seruum? suo domino stat aut cadit. cum autem infirma ouis in solitudine aspicitur, ubi pastor qui reclamet absens uidetur, dentes exeruntur, frangitur guttur inualidum: \'bonus homo, si non esses traditor; consgare christianum? numquid erat aliud quod docere cupiebant illi christyres facti sunt? an leuius putatur quod gladio minante, quam quod lingua insidiante committitur? Ad ista respondete, lupi rapaces, qui pellibus ouinis indui cupientes beati Cypriani litteras pro uobis esse arbitramini: contaminabat Cyprianum sacrilegium schismaticorum an non contaminabat? si contaminabat, iam tunc periit -ecclesia, non erat . unde propagaremini. si autem non contaminabat, quo sce
Abbreviated transcription (Latin):
eo inquiunt om̃ia defecert̃: ut non
possimꝰ respondere si uolumꝰ. Tu qͥs
mino stat aut cadit. Qͦd eis dictũ
ñ intelligunt: qui uolebant ñ de
factis manifestis. s de alienis cor¬
dib udicare. Nam quomͦ ipse tã
multa de scelerib scismatũ & he¬
resũ loquit᷑. ᷤ Aut quomͦ canit᷑ in
psalmis: si uͦ iusticiã diligitis. re¬
cta iudicate filii hominum:ᷤᷤ Cur
autẽ ipse dñs dicit. nolite ꝑsona¬
lit̾ iudicare. s rectũ iudiciũ iudi¬
cate: si ñ licet de aliquo iudicare. ᷤᷤ¬
Postremo ipsi de illis traditorib.
de quib falsa iudicauert: cur om̃i¬
no iudicauert̃ de seruis alienis:ᷤ
Suo dño stabant: aut cadebant.
Cur deniq de recentib maximia¬
nistis. plenarii concilii sicut di¬
cunt ore ueridico ñ dubitauert᷑
tale ꝓferre iudiciũ. ut eos pͥmis
illis scismaticis. quos uiuos ter¬
ra sorbiit cõpararent:ͦ Q uors
tñ quosd̾a qͦd negare ñ posst᷑ aut

Expanded text:
eo\', inquiunt, omnia defecerunt, ut non eo\', inquiunt, omnia defecerunt, ut non possimus respondere: sic uolumus. tu quis mino stat, aut cadit » . Quod eis dictum non intelligunt, qui volebant non de factis manifestis, sed de cordibus alienis judicare. Nam quomodo ipse tam multa de sceleribus schismatum et haeresum loquitur? Aut quomodo canitur in Psalmis, Si vere justitiam diligitis, recte judicate, filii hominum ? Cur autem ipse Dominus dicit, Nolite personaliter judicare, sed rectum judicium judicate ; si non licet de aliquo judicare? Pode quibus falsa iudicauerunt, cur omnino iudicauerunt de seruis alienis? suo domino stabant aut cadebant. cur denique de recentibus Maximianistis plenarii concilii, sicut dicunt, ore ueridico non dubitauerunt tale proferre iudicium, ut eos primis illis schismaticis quos uiuos terra sorbuit conpararent? quorum tamen quosdam, quod negare non possunt, aut
Abbreviated transcription (Latin):
oratũ ẽ. &. ꝓpħicus liber ira regis
contẽptoris incensus. & scisma tẽp¬
tatũ. idolatria gladio punita est:
ex ustio libri bellica cede & ꝑegrina
captiuitate: scisma hiatu terrȩ. se¬
pultis auctorib uiuis: & ceteris cȩ¬
besti igne consũptis. Quis iã du¬
bitauerit. hoc ẽẽ sceleratius cõmis¬
sũ. qͦd est grauius undicatũ:Atali¬
b sacrilegis uemientes sine baptis¬
mo. ut dicitis cẏprianũ ñ contami¬
nabant.& uom uos contaminare
poterant: ñ conuicti s conficti tra¬
ditores:Qui ñ si libros incenden¬
dos tradidissent. s eos ipsi suis ma¬
nib incendissent:minoris fuissent
utiq sceleris. quã si scisma cõmit¬
t̾e̾nt. qͥa illud mitrus. illud graui¬
us uindicatũ est. ñ humano arbi¬
trio: s diumo iudicio. Quare gͦ uoᷤ
separastis: ᷤᷤ Si ullus sensus in uo¬
bis est. uidetis uos certe qͥd respon¬
deri possit ñ inuenire. Non usq ad¬

Expanded text:
oratum est et propheticus liber ira regis oratum est et propheticus liber ira regis contemptoris iucensus et schisma temptatum, idololatria gladio punita est, exustio libri bellica caede et peregrina captiuitate, schisma hiatu terrae, sepultis auctoribus uiuis et ceteris caelesti igne consumptis. quis iam dubitauerit hoc esse sceleratius commissum quod est grauius uindicatum? a talibus sacrilegis uenientes sine baptismo ut dicitis Cyprianum non contaminabant: quomodo uos contaminare poterant non conuicti sed conficti traditores? qui non si libros incendendos tradidissent, sed eos ipsi suis manibus incendissent, minoris fuissent utique sceleris quam si schisma committerent, quia illud mitius, illud grauius uindicatum est non humano arbitrio, sed diuino iudicio. Quare uos ergo separastis? si ullus sensus in uobis est, uidetis uos certe quid responderi possit non inuenire. non usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
conuicti. & a quib uos estis incti:
multomagis possent sacrilegia
scismaticoꝵ os hereticoꝵ sine bap¬
tismo scdđm sententiã urãm recep¬
ta. contaminare cyprianũ. Non
se tñ ille separauit: & qͥa ꝑmane¬
bat eccłia: manifestũ ẽ qͦd conta¬
minari ñ potuit. Quare gͦ uos
ñ dico ab innocentib qͦd ꝓbatur:
s ab ipsis qͦd ñ ꝓbatur traditorib
separastis: An ut dicere cȩperã gra-¬
uiora sunt crimina traditoꝵ quã
scismaticoꝵ: Non afferamus sta¬
teras dolosas. uͥ appendamus qͦd uo¬
lumꝰ & quomͦ uolumus: ꝓ arbitrio
nr̃o dicentes. hoc graue hoc leue ẽ
s afferamꝰ diumã statẽrã de scrip¬
turis scĩs. tanquã de tesauris dñi¬
cis & in illa qͥd sit grauius appenda¬
mus. immo ñ appendamꝰ s a dño
appensare cognoscamus. Tempore
illo quo dñs priora delicta recenti¬
b penarũ exemplis cauenda mon¬
strauit. & idołu̾ fabricatũ atq ad¬

Expanded text:
conuicti et a quibus uos estis uicti, conuicti et a quibus uos estis uicti, multo magis possent sacrilegia schismaticorum et haereticorum sine baptismo secundum sententiam uestram recepta contaminare Cyprianum. non se tamen ille separauit, et quia permanebat ecclesia manifestum est quod contaminari non potuit. quare uos ergo non dico ab innocentibus quod probatur, sed ab ipsis quod non probatur traditoribus separastis? an, ut dicere coeperam, grauiora sunt crimina traditorum quam schismaticorum? non adferamus stateras dolosas, ubi appendamus quod uoluØluS et quomodo uolumus, pro arbitrio nostro dicentes: hoc graue, hoc leue est,\' sed adferamus diuinam stateram de scripturis sanctis tamquam de thensauris dominicis et in illa quid sit grauius appendamus, immo non appendamus, sed a domino appensa recognoscamus. tempore illo, quo dominus priora delicta recentibus poenarum exemplis cauenda monstrauit et idolum fabricatum adque ad
Abbreviated transcription (Latin):
dete. Unde huc exxistis: ͦ Si autẽ
ꝑmanebat ecclia: nullomͦ bom a
malis tali cõmmunione contami¬
nant᷑. Respondete. Quare uincu-¬
lu dirupistis:  An forte scismati-¬
ci sine baptismo recepti ñ conta¬
minant: & traditores sc̃or libro¬
rũ contaminant. Ur̃õs qͥdem fu¬
isse traditores. manifestissima rerũ
gesta testant᷑. Et si tẽ in illos quoᷤ
arguebatis uera diceretis: causam
urãm unitati orbis terrarũ ꝑsua¬
sissetis: ut uobis retentis illi excclu¬
derent᷑. Qd si conati estis facere
& ñ obtiminstis: innocens ẽ orbis
terrarũ: qui iudicib eccłiasticis.
potius quã uictis litigatorib cre¬
didit. Si au noluistis agere cau¬
sã urãm: innocens ẽ orbis terra¬
rũ:. qui d̾anare ñ potiit maudi-¬
tos. Quare gͦ uos ab innocenti¬
b separastis:  Sacrilegiũ scisma¬
tis ur̃i: defendere ñ ualetis. S hec
omitro: hoc dico. si uos possent con¬
taminare traditores. qͥ ñ st̃ a uob̾

Expanded text:
dete: unde huc existis? si autem dete: unde huc existis? si autem permanebat ecclesia, nullo modo boni a malis tali communione contaminantur. respondete: quare uinculum dirrupistis? An forte schismatici sine baptismo recepti non contaminant et traditores sanctorum librorum contaminant? uestros quidem fuisse traditores manifestissima rerum gesta testantur. et si tunc in illos quos arguebatis uera diceretis, causam uestram unitati orbis terrarum persuasissetis, ut uobis retentis illi excluderentur. quod si conati estis facere et non optinuistis, innocens est orbis terrarum, qui iudicibus ecclesiasticis potius quam uictis litigatoribus credidit. si autem noluistis agere causam uestram, innocens est orbis terrarum, qui damnare non potuit inauditos. quare ergo uos ab innocentibus separastis? sacrilegium schismatis uestri defendere non ualetis. sed haec omitto, hoc dico: si uos possent contaminare traditores, qui non sunt a uobis
Abbreviated transcription (Latin):
munionis extinxcerat. Si au erat
eccłia: nichil obẽe mali bonis in
una cõmunione potuert̃. Qua¬
re uos separastis:ͦ Ecce in unita¬
te uideo exprianũ. &e alios colle¬
gas eius: qͥ facto concilio. censuert
om̃s qui extra eccłiȩ cõmunionẽ
fuerint baptizati. baptismũ ñ ha¬
bere: & ido eis danctu ẽẽ cũ ueni¬
unt. S ecce rursus in eade umi-¬
tate uideo quosdã de hac re sen
tire: & eos qui ab hereticis uł sci¬
maticis uenert̃. agnito in eis bap¬
tismo xxp̃i ñ audere iterũ baptrra¬
re. Hos om̃s catholica untas ma¬
terno sinu cõplectit᷑: inuicẽ onera
sua portantes. & studentes serua-¬
re unitatẽ sp̃s in uincło pacis:. do-¬
nec alteri eoꝵ siqͥd alit̃ sapiebant
dñs reuelaret. Si uera isti sentie¬
si uera illi sentiebant ab istis ñ con¬
taminabant᷑. An contaminabant᷑. ᷤ
Qͦd uolueritis eligite. Si contaii¬
nabant᷑: iã t̾c̃ ñ erat eccł̃ia. Respon¬

Expanded text:
munionis extinxerat? si autem erat munionis extinxerat? si autem erat ecclesia, nihil obesse mali bonis in una communione potuerunt. quare uos separastis? ecce in unitate uideo Cyprianum et alios collegas eius, qui facto concilio censuerunt omnes, qui extra ecclesiae communionem fuerint baptizati non habere et ideo eis dandum esse cum ueniunt. sed ecce rursus in eadem unitate uideo quosdam de hac re diuersa sentire et eos, qui ab haereticis uel schismaticis uenerint, agnito in eis baptismo Christi non audere iterum baptizare. hos omnes catholica unitas materno sinu conplectitur inuicem onera sua portantes et studentes seruare unitatem spiritus in uinculo pacis, donec alteris eorum, si quid aliter sapiebant, dominus reuelaret. si uera isti sentie an contaminabantur? si uera illi sentiebant, ab istis non contaminabantur an contaminabantur? quod uolueritis eligite. si contaminabantur, iam tunc non erat ecclesia. respon
Abbreviated transcription (Latin):
stis: Qͦdlibet hoꝵ elegeritis: con¬
tͣ urãm p̾cisionem sententiã ferre
cogimini. Respondete. quare uos
separastis: qͣre contra orbẽ terrarũ
altare erexistis: Quare ñ cõmu¬
missas tenetis. & legitis: os scd̾m
ipsas uos inuere dicitis: R espon¬
dete: quare uos separastis: P rop¬
t̃ẽa certe: ne maloꝵ cõmunione
ꝑiretis. Q uomͦ gͦ ñ ꝑierunt cypͥ¬
amis & tot college ip̃sius: qͥ cũ cre¬
derent hereticos & scismaticos bap¬
tismũ ñ habere. sine baptismo tñ
receptis cũ peccata eoꝵ tã inma¬
nia tãq sacrilega suꝑẽẽ crederent.
eis tñ cõmunicare quã separari
ab unitate maluert̃. dicente eypͥ¬
ano. neminẽ iudicantes . a iure cõ¬
mumonis aliquẽ si dñsum sen¬
serit amouentes: Si gͦ tali com¬
mumone maloꝵ ꝑeunt iustiiã
eccłia tẽporib cẏpriani ꝑierat.
Unde gͥ extitit origo donati: ᷤᷤ Ubi
natꝰ. q̃n iã eccliam contagio com¬

Expanded text:
stis? quodlibet horum elegeritis, constis? quodlibet horum elegeritis, contra uestram praecisionem sententiam ferre cogimini. respondete: quare uos separastis? quare contra orbem terrarum altare erexistis, quare non commumissas tenetis et legitis et secundum ipsas uos uiuere dicitis? respondete: quare uos separastis? propterea certe, ne malorum communione periretis. quomodo ergo non perierunt Cyprianus et tot collegae ipsius? qui cum crederent haereticos et schismaticos baptismum non habere, sine baptismo tamen receptis, cum peccata eorum tam inmania tamque sacrilega super eos esse crederent, eis tamen communicare quam separari ab unitate -maluerunt dicente Cypriano: neminem neminem aut a iure communionis aliquem si diuersum senserit amouentes. Si ergo tali communione malorum pereunt iusti, iam ecclesia temporibus Cypriani perierat. unde igitur extitit origo Donati? ubi natus, quando iam ecclesiam contagio com
Abbreviated transcription (Latin):
In quo ambulans cyprianꝰ ꝑseue¬
rantissima tolerantia. ñ fuso san-¬
gume s in unitate fuso. qͥa si tra¬
deret corpus suũ ut arderet. &
ñ haberet caritatẽ nichil ei ꝓdeẽt:
ꝑ mart yrii confessionẽ ꝑueint
ad angłicam lucẽt ut si non an¬
tea. ibi certe reuelatũ agnosceret:
qͦd cũ alit̾ saperet. sententiã di¬
uerse opimonis. uincło ñ p̃posuit
unitatis. Uos itaq donatistȩ. qͥd
ad hec dicitis: Si nr̃a sententia
de baptismo uera ẽ: om̃s qui alit̾
sapiebant cẏpriam tẽporib: ñ
st̃ ab unitate eccli̾ȩ separati.do¬
nec illud qͦd alit̾ saperent. ds illiᷤᷤ¬
reuelaret. Uos gͦ qͣre separatio¬
ne sacrilega pacis uineułu diru¬
pistis :ꝰ Si autẽ ur̃a sententia de
baptismo uera ẽ: cyprianus ce ce¬
teri cũ quib eũ tale conciliũ cele¬
brasse ꝓhibetis: si cũ eis qͥ aliter sa¬
piebant in unitate manserunt.
quare uos pacis uinculu dirupi¬

Expanded text:
in quo ambulans Cyprianus perseuein quo ambulans Cyprianus perseuerantissima tolerantia non fuso sanguine sed in unitate fuso, quia si traderet corpus suum ut arderet et non haberet caritatem nihil ei prodesset, per martyrii confessionem peruenit ad angelicam lucem, ut si non antea, ibi certe reuelatum agnosceret, quod cum aliter saperet sententiam diuersae opinionis uinculo non praeposuit unitatis. Uos itaque, Donatistae, quid ad haec dicitis? si nostra sententia de baptismo uera est, omnes qui aliter sapiebant Cypriani temporibus non sunt ab unitate ecclesiae separati, donec illud quod aliter saperent deus illreuelaret. uos ergo quare separatione sacrilega pacis uinculum dirrupistis? si autem uestra sententia de baptismo uera est, Cyprianus et ceteri, <;um quibus eum tale concilium celebrasse perhibetis, cum eis qui aliter sapiebant in unitate manserunt. quare uos pacis uinculum dirrupi
Abbreviated transcription (Latin):
anglica ꝑfectio ẽ. Qͥa itaq hoĩes
sumus. s spe angłi sumus. quib
equales in resurrectione futuri su-¬
mus: quãdiu ñ habemꝰ ꝑfectionẽ
angli. ñ habeamꝰ p̃sũptionẽ diabo¬
li. Ido dicit apłs. Temptatio uos
ñ apprehendat: nͥ humana.Huma-¬
nũ est gͦ: aliqͥd alit̾̃ sapere. Prop¬
t̾ea dicit alio loco. Quotqͦt gͦ ꝑfe¬
cti hoc sapiamus: & siqͥd aliter
sapitis:. hoc quoq uobis d̾s reue¬
labit. Quib aũ reuelat cũ uolu¬
erit. siue in hac iita. siue post
hanc uitã. nͥ ambulantib in uia
pacis. & in nullła p̾cisionẽ deuian-¬
tib:ͦ Non quales isti st̃. qͥ uiã pa-¬
cis ñ agnouer̃t: nec ꝓpter aliud
unitatis uincułu dirupert̃. Ido¬
q apłs cũ dixcisset. & siqͥd aliter
sapitis. hoc quoq uobis d̾s reue¬
labit: ne putarent p̃ter uiã paciᷤ
qͦd alit̾ sapiebant. sibi posse reue¬
lari. contimio addidit. Uerũptn
in qͦd ꝑuenimꝰ: in eo ambulemus.

Expanded text:
angelica perfectio est. quia itaque homines angelica perfectio est. quia itaque homines sumus, sed spe angeli dei sumus, quibus aequales in resurrectione futuri sumus, quamdiu non habemus perfectionem angeli, non habeamus praesumptionem diaboli. ideo dicit apostolus: temptatio uos non adprehendat nisi humana. humanum est ergo aliquid aliter sapere. propterea dicit alio loco: quotquot ergo perfecti, hoc sapiamus. et si quid aliter sapitis, hoc quoque uobis deus reuelabit. quibus autem reuelat cum uoluerit siue in hac uita siue post hanc uitam nisi ambulantibus in uia pacis et in nullam praecisionem deuiantibus, non quales isti sunt, qui uiam pacis non agnouerunt nec propter aliud unitatis uinculum dirruperunt?ideoque apostolus cum dixisset: et si quid aliter sapitis, hoc quoque uobis deus reuelabit, ne putarent praeter uiam pacis quod aliter sapiebant sibi posse reuelari, continuo addidit: uerumtamen in quod peruenimus in eo ambulemus.
Abbreviated transcription (Latin):
cypriano: id ẽ quomͦ tenuerit uni¬
tatẽ cũ eis. a quib diũsum sentie¬
bat: ait enĩ neminẽ iudicante s aut
a iure cõmunionis aliquẽ si diũ¬
sum senserit amouentes: alterũ
autẽ. id est quomͣ accipere potue¬
rit u̾itatem contͣ id qͦd sentiebat
inuentã. & si litterȩ tacent meri¬
ta clamant. Si epła ñ inuenit᷑: co¬
rona testat᷑. Si conciliũ ñ indicat
ep̃oꝵ: consortiũ indicat angłoꝵ.
Non enĩ paruũ documentũ ẽ pa-¬
catissimȩ animȩ. in ea unitate mar¬
tyriũ meruisse: unde se diu̾sum sen¬
tiens noluit separare. Hoĩes enĩ
sumus. Unde aliqͥd aliter sapere
quã se res habet. humana tẽpta-¬
tio ẽ:nimis aũi amando sententi-¬
ã suã. uł inuidendo meliorib. usq
ad p̾cidendȩ cõmunionis &e cõden¬
di scismatis uł heresis sacrilegiũ
ꝑuenire. diabolica p̃sũptio ẽt in mil¬
lo aũ aliter sapere quã se res habet.

Expanded text:
Cypriano, id est quomodo tenuerit uniCypriano, id est quomodo tenuerit unitatem cum eis a quibus diuersum sentiebat; ait enim: neminem iudicantes aut a iure communionis aliquem si diuersum senserit amouentes. alterum autem, id est quomodo accipere potuerit ueritatem contra id quod sentiebat inuentam, etsi litterae tacent, merita clamant. si epistula non inuenitur, corona testatur; si concilium non indicat episcoporum, consortium indicat angelorum. non enim paruum documentum est pacatissimae animae in ea unitate martyrium meruisse, unde se diuersum sentiens noluit separare. homines enim sumus, unde aliquid aliter sapere quam se res habet humana temptatio est. nimis autem amando sententiam suam uel inuidendo melioribus usque ad praecidendae communionis et condendi schismatis uel haeresis sacrilegium peruenire diabolica praesumptio est. in nullo autem aliter sapere quam se res habet
Abbreviated transcription (Latin):
res tantis alt̾cationũ nebulis in¬
uoluta. ad plenarii concilii lucu¬
lentã illustrationẽ confirmationẽ¬
q ꝑducitn primo diutiꝰ ꝑ orbis ter¬
rarum regiones. multis hinc atq
hinc disputationib & collationib
episcopors ꝑtractata constaret:ͦᷤ
Hoc autẽ facit sanitas pacis: ut
cũ diutius aliqͣ obscuriora querun¬
t᷑. & ꝓpter inueniendi difficultatẽ
diũsas pariunt in frat̾na discepta¬
tione sententias. donec ad uerum
liquidũ ꝑueniat᷑. uincułu ꝑmane¬
at unitatis: ne in partẽ p̃cisa rema¬
neat insanabile uulnus erroris.
Et ido plerũq doctiorib minus
aliqͥd reuelatur: ut eoꝵ patiens
& humilis caritas. in qua fructus
maior ẽ cõꝓbet᷑: uł quomͦ teneant
unitatẽ cũin reb obscuriorib diũ¬
sa sentiunt: uł quomͦ accipiant u̾i¬
tatẽ. cũ contͣ id qͦd sentiebant decla-¬
ratã ẽẽ cognoscunt. Quoꝵ duore
manifestatũ tenemꝰ unũ in beato

Expanded text:
res tantis altercationum nebulis inres tantis altercationum nebulis inuoluta ad plenarii concilii luculentam inlustrationem confirmationemque perduci, nisi primo diutius per orbis terrarum regiones multis hinc adque hinc disputationibus et conlationibus episcoporum pertractata constaret? hoc autem facit sanitas pacis, ut, cum diutius aliqua obscuriora quaeruntur et propter inueniendi difficultatem diuersas pariunt in fraterna disceptatione sententias, donec ad uerum liquidum perueniatur, uinculum permaneat unitatis, ne in parte praecisa remaneat insanabile uulnus erroris. Et ideo plerumque doctioribus minus aliquid reuelatur, ut eorum patiens et humilis caritas in qua fructus maior est comprobetur, uel quomodo teneant unitatem, cum in rebus obscurioribus diuersa sentiunt, uel quomodo accipiant ueritatem, cum contra id quod sentiebant declaratam esse cognoscunt. quorum duorum manifestatum tenemus unum in beato
Abbreviated transcription (Latin):
baptismũ xp̃i sic dari posse ab
eis qui foras exiert̃: quẽ admodu
amitti ñ potuit cũ foras exirent.
Unde multa iam dixeimus: nec
nos ipsi tale aliqͥd auderemꝰ assẽ¬
rere: nnsi un iu̾sȩ eccłiȩ concordissi¬
ma auctoritate firmati. Cui ce ip¬
se sine dubio cederet: si iã illo tẽ¬
pore questionis huiꝰ u̾itas eliqua¬
ta & declarata ꝑ plenariũ conci-¬
liũ solidaret᷑. Si enĩ petrũ laudat
& p̾dicat. ab uno posteriore col¬
lega patient̾ concordit̾q correctũ:
qͣnto ipse citius cũ concilio ꝓuin¬
ciȩ suȩ umiũsi orbis auc̃toritãti pa¬
tefacta u̾itate cessisset. qui ꝓfecto
& uni uerũ dicenti & demonstran¬
ti posset facillime consentire. tam
sc̃a anima tã pacata . ᷤ Et fortasse
factũ ẽ. s nescimus. Neq enĩ om̃a
que illo tẽpore int̾ ep̃os gesta st̃.
memorie litterisq mandari potu¬
erunt: aut om̃ia quȩ mandata
st̃ nouimꝰ. Quomͦ enĩ potuit ista

Expanded text:
baptismum Christi sic dari posse ab baptismum Christi sic dari posse ab eis qui foras exierunt, quemadmodum amitti non potuit cum foras exirent, unde multa iam diximus. nec nos ipsi tale aliquid auderemus adserere nisi uniuersae ecclesiae concordissima auctoritate firmati, cui et, ipse sine dubio cederet, si iam illo tempore quaestionis huius ueritas eliquata et declarata per plenarium concilium solidaretur. si enim Petrum laudat et praedicat ab uno posteriore collega patienter concorditerque correctum, quanto ipse citius cum concilio prouinciae suae uniuersi orbis auctoritati patefacta ueritate cessisset! quin profecto et uni uerum dicenti et demonstranti posset facillime consentire tam sancta anima, tam pacata. et fortasse factum est, sed nescimus. neque enim omnia, quae illo tempore inter episcopos gesta sunt, memoriae litterisque mandari potuerunt aut omnia quae mandata sunt nouimus. quomodo enim potuit ista
Abbreviated transcription (Latin):
ritate deuiatũ est: & ipsa concilia
quȩ ꝑ singłas regiones uł ꝓuinci¬
as fiu̾nt. plenarioꝵ concilioꝵ au-¬
ctoritati que fiunt ex uniu̾̃so or¬
be xp̃iano. sine ullis ambagib ce-¬
dere:ipsaq plenaria sepe priora
posteriorib emendari. cũ aliquo
exꝑim̃to rerũ aꝑit᷑ qͦd clausum
erat. & cognoscitur qd latebat.
sine ullo typo sacrilege suꝑbiȩ.
sine ulla inflata ceruiee arrogan¬
tiȩ. sine ulla contentione liuuide
muidie: cũ sc̃a humilitate. cũ pa¬
ce catholica. cũ caritate xp̃iana:
Qua ꝓpter sẽs eyprianus tanto
excellentior qͣnto humilior. qui do¬
cumentũ petri sic amauit. ut di¬
ceret. docum̃tum scilicet nobis
ce concordiȩ & patientiȩ tribuen.
aliqñ a frĩb & collegis nr̃is u¬
tiliter &e salubrit̾ suggerunt᷑ si
sint uera &e legitima ipsa potus
nr̃a dicamus. Satis ostendit. facil¬
lime se correcturũ fuisse sententi¬
am suã. siquis ei demonstraret.

Expanded text:
ritate deuiatum est, et ipsa concilia, ritate deuiatum est, et ipsa concilia, quae per singulas regiones uel prouincias fiunt, plenariorum conciliorum auctoritati, quae fiunt ex uniuerso orbe christiano, sine ullis ambagibus cedere ipsaque plenaria saepe priora a posterioribus emendari, cum aliquo experimento rerum aperitur quod clausum erat et cognoscitur quod latebat, sine ullo tyfo sacrilegae superbiae, sine ulla inflata ceruice arrogantiae, sine ulla contentione liuidae inuidiae, -cum sancta humilitate, cum pace catholica, cum caritate christiana? Quapropter sanctus Cyprianus, tanto excelsior quanto humilior, qui documentum Petri sic amauit ut diceret: documentum scilicet nobis et concordiae et patientiae tribuens, aliqtiliter et salubriter suggeruntur, si sint uera et legitima, ipsa potius nostra dicamus, satis ostendit facillime se correcturum fuisse sententiam suam, si quis ei demonstraret
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃ȩ eccłiȩ remeare. atq in ea sana-¬
ri cupimus & optamus. Qͥd ad
hec dicitis uos: ᷤ Certe nobis obi¬
cere soletis cẏpriam litteras: cy¬
priam sententiã: cypriam contiliũ.
Cur auctoritatẽ cypriam ꝓ ur̃o
scismate assumitis: & enis excempłu
ꝓ eccliȩ pace respuitis: Quis au¬
tẽ nesciat scãm scripturã canoni¬
cã tã ueteris quã noui testam̃ti.
certis suis terminis contmeri. eã¬
q om̃ib posteriorib ep̃oꝵ litte¬
ris ita p̃poni. ut de illa om̃mo du¬
bitari & disceptari ñ possit utrũ
uerũ uł utrũ rectũ sit. quicqͥd in
ea scriptũ ẽẽ constiterit: episcopors
aũ litteras quȩ post confirmatum
canonẽ uł seriptȩ st̃ uł scribunt᷑.
& ꝑ sermonẽ forte sapientiorẽ cuiꝰ¬
libet in ea re ꝑitioris. & ꝑ alioꝵ e
piscopoꝵ grainorẽ auctoritatẽ. do-¬
c̾toꝵsq prudentiã. & ꝑ concilia licẽ¬
re rep̃hendi. siqͥd in eis forte a ue¬

Expanded text:
sanctae ecclesiae remeare adque in ea sanasanctae ecclesiae remeare adque in ea sanari cupimus et optamus, quid ad haec dicitis? uos certe nobis obicere soletis Cypriani litteras, Cypriani sententiam, Cypriani concilium; cur auctoritatem Cypriani pro vestro schismate assumitis, et ejus exemplum pro Ecclesiae pace respuitis? Quis autem nesciat sanctam Scripturam canonicam, tam Veteris quam Novi Testamenti, certis suis terminis contineri, eamque omnibus posterioribus episcoporum litteris ita praeponi, ut de illa omnino dubitari et disceptari non possit, utrum verum vel utrum rectum sit, quidquid in ea scriptum esse constiterit: episcoporum autem litteras quae post concanonem uel scriptae sunt uel scribuntur, et per sermonem forte sapientiorem cuiuslibet in ea re peritioris et per aliorum episcoporum grauiorem auctoritatem doctioremque prudentiam et per concilia licere reprehendi, si quid in eis forte a ue
Abbreviated transcription (Latin):
lectȩ st̃ uobis & aliȩ iubaiami lit¬
terȩ: quib ꝓ sua sincera & religio¬
sa deuotione. ad epłam nr̃am re
de hac ipsa re. singłi qͥd sentiamꝰ¬
ꝓferamꝰ: neminẽ iudicantes. aut
a iure cõmunionis aliquẽ si diũ¬
sũ senserit amouentes. Neq enĩ
quisquã nr̃m ep̃m se ẽẽ episcopo¬
rũ constituit: aut tyrannico ter¬
rore ad obseqͦndi necessitatẽ colle¬
gas suos adegit: q̃n habet om̃is
ep̃s ꝓ licentia libertatis os pote¬
statis suȩ arbitriũ ꝓpriũ: tamq
iudicari ab alio ñ possit: quã nec
ipse potest alterũ iudicare. S ex¬
pectemus uniũsi iudiciũ dm̃ nr̃i
ih̃u xp̃i: qui unus ẽ solus. habens
potestatẽ & p̃ponendi nos in ec¬
cłiȩ suȩ gubernatione: & de actu
nr̃o iudicandi. Nunc se si audent
suꝑbe &e tumide cernices heretico¬
rũ. adũsus scãm humilitatẽ huiꝰ
sermonis extollant insani ddona¬
tiste: quos ad pacẽ atq unitatem

Expanded text:
lectae sunt uobis et aliae Iubaiani litlectae sunt uobis et aliae Iubaiani litterae quibus pro sua sincera et religiosa deuotione ad epistulam nostram rescde hac ipsa re singuli quid sentiamneminem iudicantes aut a iure communicationis aliquem si diuersum senserit amouentes. neque enim quisquam nostrum episcopum se episcoporum constituit aut tyrannico terrore ad obsequendi necessitatem collegas suos adigit, quando habeat omnis episcopus pro licentia libertatis et potestatis suae arbitrium proprium tamque iudicari ab alio non possit, quam nec ipse possit alterum iudicare. sed expectemus uniuersi iudicium\' DomiIesu Christi qui unus est solus habens potestatem et praeponendi nos in ecclesiae suae gubernatione et de actu nostro iudicandi. Nunc se, si audent, superbae et tumidae ceruices haereticorum aduersus sanctam humilitatem huius sermonis extollant. insani Donatistae, quos ad pacem adque unitatem
Abbreviated transcription (Latin):
us qͥd̃ ꝑ uniũsȩ eccłiȩ statuta firma¬
tũ est. uł unius ep̃i auctoritati uł
uniꝰ ꝓuinciȩ concilio p̃ferendũ ẽ.
cũ ĩdem ipse cẏprianus ita dixe¬
rit. qͥd ei inderetur ut in pace uni¬
tatis ẽẽ uoluerit. etiã cũ eis qui
de hac re diu̾sa sentirent: Qͦd in¬
dicat ipsius sermo primꝰ in eiuscłe
concilii qͦd ab istis ꝓfert᷑ excordio.
africa. numidia. mauritania. cũ
prb̃ris & diaconis. p̃sente etiam
plebis maxxima parte:s lectȩ es¬
sent litterȩ iubaiani ad cypria¬
nũ facte. item cypriam ad iuba¬
ianũ rescriptȩ de hereticis bapti¬
xandis: qͥdq postmodũ cypriano
iubaianus idem rescripserit:cy¬
prianus dixit. Audistis college.
illicito &e ꝓfano hereticoꝵ bap¬
tismo: qdq ego ei rescripserĩ. cen¬
sens scilicet qd̃ semel atq iterũ
& sepe censuimus: hereticos ad ec¬
cłiam uenientes. ecclie baptismo
baptizari & scĩficari oportere. Itẽ

Expanded text:
us quod per universae Ecclesiae statuta firmaus quod per universae Ecclesiae statuta firmatum est, vel unius episcopi auctoritati, vel unius provinciae concilio praeferendum est? Cum idem ipse Cyprianus ita dixerit quid ei videretur, ut in pacis unitate esse voluerit, etiam cum eis qui de hac re diversa sentirent: quod indicat ipsius primus sermo in ejusdem concilii, quod ab istis profertur, exordio. Africa, Numidia, Mapresbyteris et diaconibus, praesentibus etiam plebis maxima parte, et lectae essent litterae Iubaiani ad Cyprianum factae, item Cypriani ad Iubaianum rescriptae de haereticis baptizandis quidque postmodum Cypriano Iubaianus idem rescripserit, Cyprianus dixit: audistis, collegaeinlicito et profano haereticorum baptismo quidque ego ei rescripserim, censens scilicet quod semel adque iterum et saepe censuimus haereticos ad ecclesiam uenientes ecclesiae baptismo baptizari et sanctificari oportere. item
Abbreviated transcription (Latin):
ronã. Ceterũ magis uereri debeo:
ne in petrũ contumeliosus existã.
Quis enĩ nescit illu apłatus pͥn¬
cipatũ. cuilibet episcopatui p̃feren¬
dum:ᷤᷤ S etiã si distat cathedrarũ
gr̃a: una ẽ tn mart yrũ gła. Et si
forte se inuicẽ in aliquo p̃cedunt
corda confitentiũ. ac ꝓ uera fide in
unitate caritatis morientiũ. dñs no¬
uerit: cuiꝰ occulta & mirabili dispen¬
satione gratiarũ. latro in cruce
pendens semel eũ confitet᷑ & die
ipso in paradiso mittit᷑. Petrus do¬
minũ seqͣns. ter eũ negat: & coro¬
na differtur. Nobis hinc iudicare
temerariũ ẽ. Uerũptñ si qͥsquã nẽ
cogat circũcidi aliquẽ more iuda¬
ico. & sic baptirari: multo ampliꝰ
detestat᷑ hoc genus humanũ: quã
si aliqͥs cogatur rebaptizari Qua¬
ꝓpter cũ petrus illud faciens a pau¬
lo posteriore corrigit᷑. & pacis atq
unitatis uincło custoditꝰ ad mart y¬
riũ ꝓmouet᷑. qͣnto facilius os forti¬

Expanded text:
ronam. ceterum magis uereri debeo ronam. ceterum magis uereri debeo ne in Petrum contumeliosus existam. quis enim nescit illum apostolatus principatum cuilibet episcopatui praeferendum? sed etiamsi distat cathedrarum gratia, una est tamen martyrum gloria, et si forte se inuicem in aliquo praecedunt corda confitentium ac pro uera fide in unitate caritatis morientium, dominus nouerit, cuius occulta et mirabili dispensatione gratiarum latro in cruce pendens semel eum confitetur et die ipso in paradisum mittitur, Petrus dominum sequens ter eum negat et a corona differtur; nobis hinc iudicare temerarium est. uerumtamen si quisquam nunc cogat circuico, et sic baptizari; multo amplius detestatur hoc genus humanum, quam si aliquis cogatur rebaptizari. Quapropter cum Petrus illud faciens a Paulo posteriore corrigitur, et pacis atque unitatis vinculo custoditus ad martyrium provehitur; quanto facilius et forti
Abbreviated transcription (Latin):
circũcisione agere solitũ: a poste¬
riore apło paulo ẽẽ correctũ. Si gͦ
gredi ad u̾itatem euangłii. ita ut
gentes cogeret iudaixare. qͦd pau¬
lus in ea scribit epła. in qua dm̃
testatꝰ ẽ ñ se mentiri. ait enĩ. quȩ
aũ scribo uobis. ecce corã deo qͥa
ñ mentior: Et post hanc tã scãm
atq terribile̾ attestatiõnẽ di ñar-¬
raiit hec om̃ia. in quib draeit.
cũ indissẽ qͥa ñ recte ingrediunt᷑
ad ũitatem euangłii. dixci petro co¬
tilit᷑ & ñ iudaice uruis quẽadmo¬
du gentes cogis iudarzare.Si potu¬
it inquã petrus contͣ reguła u̾ita¬
tis quã postea eccłia tenit. cogere
gentes iidarzare:cur ñ potiit cy-¬
prianus contͣ reguła u̾itatis quã
postea tota eccłia tenuit. cogere he¬
reticos uł scismaticos denuo bap¬
tizari:  Puto qͦd sine ulla sui ꝯtume¬
lia cyprianus ep̃s petro apło cõpa¬
rat᷑: qͣntũ attinet ad martẏrii eo¬

Expanded text:
circumcisione agere solitum a postecircumcisione agere solitum a posteriore apostolo Paulo esse correctum. si ergo gredi ad ueritatem euangelii, ita ut gentes cogeret iudaizare, quod Paulus in ea scribit epistula in qua deum testatus est non se mentiri — ait enim: quae autem scribo uobis, ecce coram deo quia non mentior et post hanc tam sanctam adque terribilem adtestationem dei narrauit haec omnia in quibus dixit: Cum uiderem, quia non recte ingrediuntur ad ueritatem euangelii, dixi Petro cotiliter et non iudaice uiuis, quemadmodum gentes cogis iudaizare? — si potuit, inquam, Petrus contra regulam ueritatis quam postea ecclesia tenuit cogere gentes iudaizare, cur non potuit Cyprianus contra regulam ueritatis quam postea tota ecclesia tenuit cogere haereticos uel schismaticos denuo baptizari? puto quod sine ulla sui contumelia Cyprianus episcopus Petro apostolo conparatur, quantum adtinet ad martyrii co
Abbreviated transcription (Latin):
loquit᷑. Nam nec petrꝰ inqͥt quẽ pͥ¬
mũ dñs elegit. & suꝑ quẽ edifica¬
uit eccłiam suã. cũ secũ paulusᷤ
de circũcisione pꝰtmodu disceptaret.
uendicauit sibi aliqͥd insolent᷑. aut
arrogant᷑ assũpsit. ut diceret se pͥ¬
matũ tenere: & obtẽperari a nouel¬
lis os posteris sibi potius oportere:
nec despexxit paulũ qͦd eccłiȩ priꝰ
ꝑsecutor fuisset: s consiliũ u̾itatis
admisit: o ratiomi legitimȩ quã
paulus uendicabat. facile consen¬
sit: documentũ scił nobis & concor¬
diȩ & patientiȩ tribuens: ut ñ ꝑti¬
nacit̾ nr̃a amemus: s quȩ aliq̃n a
fr̃ib ce collegis nr̃is utilit᷑ & salu¬
brit̾ suggerunt̃. si sint uera c le¬
gitima. ipsa potius nr̃a dicamꝰ. Ecce
ubi cõmemorat cẏprianus. qͦd etiã
nos in scripturis scĩs didicimus:
apłm petrum in quo primatus
apłoꝵs tã excellenti gratia p̃mi-¬
net. alit̾ quã u̾itas postulabat de

Expanded text:
loquitur: nam nec Petrus, inquit, quem prloquitur: nam nec Petrus, inquit, quem primum dominus elegit et super quem aedificauit ecclesiam suam, cum secum Paulus de circumcisione postmodum disoeptaret, uindicauit sibi aliquid insolenter aut arroganter adsumpsit, ut diceret se primatum tenere et obtemperari a nouellis et posteris sibi potius opNec despexit Paulum quod Ecclesiae prius persecutor fuisset, sed consilium veritatis admisit, et rationi legitimae quam Paulus vindicabat facile consensit ; documentum scilicet nobis et concordiae et patientiae tribuens, ut non pertinaciter nostra amemus, sed quae aliquando a fratribus et collegis nostris utiliter et salubriter suggeruntur, si sint uera et legitima, ipsa potius nostra dicamus. ecce ubi commemorat Cyprianus, quod etiam nos in scripturis sanctis didicimus, apostolum Petrum, in quo primatus apostolorum tam excellenti gratia praeminet, aliter quam ueritas postulabat de
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ quecũq in aliis libris iã dixcimꝰ.
si necessitas p̃sentium questionũ
breuit̾ iterare compulerit: ignos¬
cant scientes: ne offendant᷑ nescien
tes. Satius ẽ enĩ offerre habenti.
quã differre ñ habentẽ. Qͥa gͦ isti
dicunt: cũ u̾itatis uirib p̾focant᷑.
cui consentire nolunt: t̃ yprianꝰ
inqͥunt cuiꝰ tantũ meritũ nouimꝰ.
tantãq doctrinã. cũ multis coep̃is
sis sententias ꝓprias conferenti¬
b. in concilio statuit hereticos uł
scismaticos. id est om̃s qͥ extͣ uniꝰ
eccłiȩ cõmunionẽ st̃. baptisim̃ ñ
habere: & ido quisqͥs ab eis bap¬
tixatꝰ ad eccł̃iam uenerit: ẽẽ in ec¬
cłia baptizandũ. Non me terret
auctoritas cẏpriani:. qͥa reficit hu¬
militas cẏpriani. Magnũ qͥdem
meritũ nouimus cypriani ep̃i &
mart yris: s nũqͥd maius quã pe¬
tri apłi & mart ẏris: ͦ De quo ide
cẏprianus:in epła ad qͥntum ita

Expanded text:
propter quaecumque in aliis libris iam diximus propter quaecumque in aliis libris iam diximus si necessitas praesentium quaestionum breuiter iterare conpulerit, ignoscant scientes, ne offendantur nescites: satius est enim offerre habenti, quam differre non habentem. 2. Quid ergo isti dicunt, cum veritatis viribus praefocantur, cui consentire nolunt? Cyprianus, inquiunt, cujus tantum meritum novimus tantamque doctrinam, cum multis coepiscopis suis sententias proprias conferentibus, in concilio statuit haereticos vel schismaticos, id est omnes qui extra unius Ecclesiae communionem sunt, Baptismum non habere; et ideo quisquis ab eis baptizatus ad Ecclesiam venerit, esse in Ecclesia baptizandum. Non me terret auctoritas Cypriani, quia reficit humilitas Cypriani. Magnum quidem meritum novimus Cypriani episcopi et martyris; sed numquid majus quam Petri apostoli et martyris? De quo idem Cyprianus in epistula ad Quintum ita
Abbreviated transcription (Latin):
Uantũ ꝓ nobis hoc
est ꝓ pacͬe catholica. fa¬
ciant ea quȩ tanquã
ex auctoritate beati cy¬
priam. aduersus nos a
parte donati ꝓferun¬
t᷑. & qͣntum sint aduersus eos a
quib ꝑferunt᷑iadiuuante dño de-¬
monstrare ꝓposui. Siqua gͦ me re¬
spondendi neccessitas. ea quȩ iã in
alus libris posui. rursus cõmemo¬
rare coegerit: quãquã id modice fa¬
ciã. his qui iã illa legert̃ & tenent.
onerosũ eẽ ñ deber: quia & ea quȩ
instructioni st̃ necessaria. sepius
oportet insinuare tardiorib. Et cũ
eadẽ multiplicit̾ uarieq uersant᷑
atq tͣctantur: ipsos quoq capacio¬
re intelligentia p̃ditos adiuuant:¬
& ad facilitatẽ sciendi. & ad copiã
disserendi. Noui etiã quẽ admodu
soleat contristare lectorẽ: cũ ab eo
libro quẽ gerit in manib. q̃n in
aliquẽ nodum questionis incide¬
rit. in aliũ mittit᷑. uͥ eius solutio¬
nẽ reqͥrat: quẽ forte ñ habet. Qua¬

Expanded text:
uantum pro nobis hoc est pro pace catholica faciant ea quae tamquam ex auctoritate beati Cypriani aduersus nos a parte Donati proferuntur, et quantum sint aduersus eos a quibus proferuntur, adiuuante domino demonstrare proposui. si qua ergo me respondendi necessitas ea quae iam in aliis libris posui rursus commemorare coegerit, quamquam id modice faciam, his qui iam illa legerunt et tenent onerosum esse non debet, quia et ea quae instructioni sunt necessaria saepius oportet insinuare tardioribus, et cum eadem multipliciter uarieque uersantur adque tractantur, ipsos quoque capaciore intellegentia praeditos adiuuant et ad facilitatem sciendi et ad copiam disserendi. noui etiam quemadmodum soleat contristare lectorem, cum ab eo libro quem gerit in manibus, quando in aliquem nodum quaestionis inciderit, in alium mittitur ubi eius solutionem requirat, quem forte non habet. qua
Abbreviated transcription (Latin):
concordantẽ: quã cyprianꝰ ñ dese¬
rint fluctuantẽ. Aut si uobis exem¬
plũ cypriani iã displicet. qͥ cõmu¬
nicauit eis qͥ cũ baptismate here¬
ticoꝵ recipiebant᷑. aꝑte dicens ne¬
minẽ iudicantes aut a iuire cõmu¬
mionis aliquẽ si diũs senserit a¬
mouentes: quo itis miseri. qͥd agi¬
tis: ᷤ Et uos ipsos fugitis: qͥa inde
ꝓcesistis. uͥ ille ꝑmansit. Si uͦ ei
ꝓpter habundantiã caritatis c
amorem frat̾nitatis. & uinculum
pacis. nec sua peccata nec aliena
obesse potuerunt: huc redite. uͥ
&e nobis & uobis multo minus
oberunt que nr̃i fincert̃.: Soepli

Expanded text:
concordantem, quam Cyprianus non deseconcordantem, quam Cyprianus non deseruit fluctuantem. aut si uobis exemplum Cypriani iam displicet, qui communicauit eis, qui cum baptismate haereticorum recipiebantur, aperte dicens: neminem iudicantes aut a iure communionis aliquem si diuersum senserit amouentes, quo itis, miseri, quid agitis? et uos ipsos fugite, quia inde processistis ubi ille permansit. si uero ei propter abundantiam caritatis et amorem fraternitatis et uinculum pacis nec sua peccata nec aliena obesse potuerunt, huc redite, ubi et nobis et uobis multo minus oberunt quae uestri finxerunt. LI
Abbreviated transcription (Latin):
pore.aut rebaptrratos aut bap¬
tismũ ñ habentes.unitatis gre-¬
mio continebat: aut illi salutẽ
ñ nͥ unitatis ipsius merito conse¬
cuti st̃. Si enĩ non habebant bap¬
tismũ qui ab hereticis ueniebant.
sic̃ asserit cyprianꝰ. ñ recte admit¬
tebant᷑: & tn eiscłe ipse indulgen¬
eccliȩ ñ desꝑauit: ita gͦ si habebant
baptismũ. non recte baptirabant᷑.
Qditaq illos nͥ eade unitatis cari¬
tas adiuuat: ut qͦd in sacram̃to
tractando latebat humanã infir¬
mitatẽ. diuma miscdia ñ reputa¬
ret amantib pacẽ : ͦ Cur ergo cũ
urõs rebaptizatos timetis: os illis
& uobis salutis aditus inuidetis:ᷤᷤ
fint aliq̃n de baptismo dubitatio.
Qui diu̾sa sensert̃: in unitate man¬
sert̃. Ea dubitatio: ꝓcedente tẽpore
ꝓspecta u̾itate sublata ẽ. Questio
quȩ ñdũ finita cẏprianũ ñ det̾ru¬
it ut crederet: uos finita ut rede¬
atis inuitat. Uenite ad catholicã

Expanded text:
pore aut rebaptizatos aut bappore aut rebaptizatos aut baptismum non habentes unitatis gremio continebat: aut illi aut illi salutem non nisi unitatis ipsius merito consecuti sunt. si enim non habebant baptismum qui ab haereticis ueniebant, sicut asserit Cyprianus, non recte admittebantur; et tamen eisdem ipse indulgenn desperauit. ita ergo, si habebant baptismum, non recte rebaptizabantur. quid itaque illos nisi eadem unitatis caritas adiuuabat, ut, quod in sacramento tractando latebat humanam infirmitatem, diuina misericordia non reputaret amantibus pacem? cur ergo, cum uestros rebaptizatos timetis, et illis et uobis salutis aditus inuidetis? fuit aliquando de baptismo dubitatio: qui diuersa senserunt in unitate manserunt. ea dubitatio procedente tempore perspecta ueritate sublata est: quaestio, quae nondum finita Cyprianum non deterruit ut recederet, uos finita ut redeatis inuitat. uenite ad catholicam
Abbreviated transcription (Latin):
quid aliud ostendit᷑. nͥ eũ baptismo¬
ñ carere. Si ergo cẏprianus quo ᷤᷤ
ẽẽ sine baptismo arbitratrabatur.
tñ ꝓpt̾ unitatis uincłm ad ueniã
ꝑtinere p̃sumebat: potens ẽ dñs
ꝑ ipsũ uincułu unitatis & pacis.
etiã rebaptiratis placari:&e eis a
quib rebaptizati st̃. ex ipsa pacis
cõpensatione mitescere: & om̃na qͦ
in errore cõmiserant delic̾ta dona¬
re. offerentib sacrificiũ caritatis.
quȩ cooꝑit multitudinẽ peccato¬
rũ: ut ñ atrendat quã multi eo¬
rũ discessu uislnerati sint. s quã
plures eoꝵ reditu liberati. In quo
enĩ uincło pacis credidit cypria¬
nus. posse ꝑ miscdiam di ab eccłiȩ
munerib ñ separari. eos quos in
eccłiam sine baptismo existimabat
admissos: in eod̾e uincło pacis cre¬
dimꝰ. ꝑ eandẽ miscđiam dei mere¬
ri ueniã posse rebaptizatos. Eccł̃ia
quippe catholica tẽporib beati cy¬
priani. & ante ipsum p̾terito tẽ¬

Expanded text:
quid aliud ostenditur nisi eum baptismo noquid aliud ostenditur nisi eum baptismo non carere? si ergo Cyprianus, quos esse sine baptismo arbitrabatur, tamen propter unitatis uinculum ad ueniam pertinere praesumebat, potens est dominus per ipsum uinculum unitatis et pacis etiam rebaptizatis placari et eis, a quibus rebaptizati sunt, ex ipsa pacis conpensatione mitescere et omnia quae in errore commiserant delicta donare, offerentibus sacrificium caritatis quae cooperit multitudinem peccatorum, ut non adtendat quam multi eorum discessu uulnerati sint, sed quam plures eorum reditu liberati. in quo enim uinculo pacis credidit Cyprianus posse per misericordiam dei ab ecclesiae muneribus non separari eos, quos in ecclesiam sine baptismo existimabat admissos, in eodem uinculo pacis credimus per eandem misericordiam dei mereri ueniam posse rebaptizatos. Ecclesia quippe catholica temporibus beati Cypriani et ante ipsum praeterito tem
Abbreviated transcription (Latin):
ri: iudicare difficile ẽ. Uideo qui¬
de qͥd amplius homines detesten-¬
t᷑iatq horreant. Uerũptũ recur-¬
rens ad ilła staterã dñicam. uͥ ñ
ex humano sensu. s ex auc̃torita¬
te diuina rerũ momenta pendun¬
t᷑. inuenio de utͣq: re d̾m sententĩa.
Na & petro dixit. Qui lotus est:
ñ habet necessitatẽ iterũ lauan-¬
di. Et nichodemo. Nisi quiᷤ rena-¬
tꝰ fuerit ex aqua ce sp̃u. ñ intͣbit
in regnũ cȩloꝵs. Qͥd habeat secre¬
tior diiudicatio di. hominib qua¬
les nos sumꝰ difficile ẽ fortasse cog¬
noscere: qͣntũ tñ ad ipsa u̾ba atti¬
net. cuilibet homimi manifestũ
ẽ. qͣntum distet int̾ ñ habet neces-¬
sitatẽ lauandr: ce ñ intͣbit in reg¬
nũ cȩloꝵs. Ipsa deniq ecclia sic tra¬
ditũ tenet: ut hominẽ sine bap¬
tismo ad altare prorsus ñ possit
admittere. Rebaptiratũ autẽ eũ
post pęnitentiã liceat admitti:

Expanded text:
ri, iudicare difficile est. uideo quiri, iudicare difficile est. uideo quidem quid amplius homines detestentur adque horreant, uerumtamen recurrens ad illam stateram dominicam, ubi non ex humano sensu sed ex auctoritate diuina rerum momenta penduntur, inuenio de utraque re domini sententiam. nam et Petro dixit: qui lotus est non habet necessitatem iterum lauandi et Nicodemo: nisi quis renatus fuerit ex aqua et spiritu, non intrabit in regnum caelorum. quid habeat secretior diiudicatio dei, hominibus quales nos sumus difficile est fortasse cognoscere. quantum tamen ad ipsa uerba adtinet, cuilibet homini manifestum est quantum distet inter \'non habet necessitatem lauandi et \'non intrabit in regnum caelorum\'. ipsa denique ecclesia sic traditum tenet, ut hominem sine baptismo ad altare prorsus non possit admittere; rebaptizatum autem cum post paenitentiam liceat admitti,
Abbreviated transcription (Latin):
biscum unitatẽ: particepem᷑ uob̾-¬
cũ dolorẽ: & caritas cooꝑiat mul¬
titudinẽ peccatoꝵ. Ab ipso beato
cypriano consiliũ querite: atten¬
dite qͣntũ de unitatis bono p̃sũ¬
pserit: uñ se ñ dirupit a diũsa
sentientib. Et cũ arbitraret᷑ eos
qͥ extͣ eccłiȩ cõmumonẽ baptira¬
rent᷑. baptismũ ñ habere: credidit
tñ eos in eccłiam simplicit admis¬
sos. ꝓpter ipsius unitatis unncułu.
posse ad ueniã ꝑuenire. Sic enĩ
soluit questionẽ. quã sibi ipse ꝓ¬
posuit: ad iubaianũ ita scribens.
S dieit aliqͥs. Qͥd gͦ fiet de his. qͥ
in p̾teritũ de heresi ad eccłiam ue¬
nientes. sine baptismo admissi st̃. S
Potens est dñs miscđia sua indul¬
gentiã dare:. & eos qui ad eccłiã
simplicit᷑ admissi in eccłia dormi-¬
ert̃. ab eccłiȩ suȩ munerib ñ sepa-¬
rare. Qͥd sit autẽ ꝑnitiosius. utrũ
om̃ino ñ baptitari an rebaptira¬

Expanded text:
biscum unitatem. participemur uobisbiscum unitatem. participemur uobiscum dolorem et caritas cooperiat multitudinem peccatorum. ab ipso beato Cypriano consilium quaerite, adtendite quantum de unitatis bono praesumpserit. unde se non dirrupit a diuersa sentientibus, et cum arbitraretur eos qui extra ecclesiae communionem baptizarentur baptismum non habere, credidit tamen eos in ecclesiam simpliciter admissos propter ipsius unitatis uinculum posse ad ueniam pertinere. sic enim soluit quaestionem quam sibi ipse proposuit, ad Iubaianum ita scribens: sed dicit aliquis: quid ergo fiet de his qui in praeteritum de haeresi ad ecclesiam ueniepotens est Dominus misericordia sua indulgentiam dare et eos qui ad ecclesiam simpliciter admissi in ecclesia dormierunt ab ecclesiae suae muneribus non separare.\' Quid sit autem pernieiosius, utrum omnino non baptizari an rebaptiza
Abbreviated transcription (Latin):
impulit. quis coegit ꝓ pace dona¬
ti scismaticũ recipere damnatũ:
& contͣ pacẽ xp̃i orbem d̾anare
mauditum: Urget eos utiq ue¬
ritas. Uident se ñ habere qͥd re-¬
spondeant: ce putant se ñ habere
qͥd faciant. Qͥd loqͣntur ñ inue¬
munt: tacere ñ ꝑmittunt᷑. Ma-¬
lunt ꝑũsis uocib u̾itati relucta¬
ri:quã confessis errorib paci re-¬
stitm. Quis autẽ ñ intelligat᷑. qͥd
in corde suo possint dicere: Qͥ a
gͦ facimꝰ inqͥunt.: de his quos iã re-¬
baptizauimus: Respondet᷑. Re-¬
dite cũ eis ad eccłiã: medicam̃to
pacis offerte curandos quos uul¬
nerastis: uitȩ caritatis offerte susci-¬
tandos quos occidistis. Multũ ua-¬
let ad ꝓpitiandũ d̾m: frat̃na concor-¬
dia. Si duob ex uobis ait dñs con¬
uenerĩt in terra: quirqͥd petieritiᷤ
fiet uobis. Si duob hominib: qͣn¬
tomagis duob popłis: ͦ Simul noᷤ
dño ꝓsternamꝰ. Participamim no¬

Expanded text:
inpulit, quis coegit pro pace Donainpulit, quis coegit pro pace Donati schismaticum recipere damnatum et contra pacem Christi orbem damnare inauditum?\' urget eos utique ueritas, uident se non habere quid respondeant et putant se non habere quid faciant. quid loquantur non inueniunt, tacere non permittuntur: malunt peruersis uocibus ueritati reluctari quam confessis erroribus paci restitui. Quis autem non intellegat quid in corde suo possint dicere? \'quid ergo facimus\', inquiunt, \'de his quos iam rebaptizauimus?\' respondetur: \'redite cum eis ad ecclesiam, medicamento pacis offerte curandos quos uulnerastis, uitae caritatis offerte suscitandos quos occidistis. multum ualet ad propitiandum deum fraterna concordia. si duobus ex uobis, ait dominus, conuenerit in terra, quidquid petieritis fiet uobis. si duobus hominibus, quanto magis duobus populis! simul nos domino prosternamus, participamini no