comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
da uermis terrenꝰ qui humano corpori
statĩ fuerit applicitꝰ sui adussione uesi¬
cas efficit plenas humore. Multipes
uermis terrenꝰ ex multitudine pedũ
uocatꝰ qui contractus in globũ compli¬
catur. nascitur sub petris ex humore &
terra. Limax uermis limi dictus. qd̾ in
limo uł ex limo nascatur. unde & sordi¬
da semꝑ & immunda habet᷑. Bombocis
frondiũ uermis ex cuiꝰ textura bombi¬
ciũ conficitur. appellatus autẽ hoc no¬
mine ab eo qd euacuetur dũ fila gene¬
rat. & aer solus in eo remaneat. Eruca
frondiũ uermis in holere & in pampi¬
no inuoluta ab erodendo dicta. de qua
& maleficam in uolutã in pampino
implicat sed idem nec aduolat ut locu¬
sta ut huc illucq discurrens semipasta
dimittat s ꝑmanet ꝑituris frugib &
tardo lapsu & pigris morsib uniuersa
consumit. Teredonas greci uocant li¬
gnoꝵ uermes qđ terendo edant. hos nos
termites dicimꝰ.ita enĩ apud latinos

Expanded text:
da vermis terrenus qui humano corpori da vermis terrenus qui humano corpori statim fuerit applicatus, sui adustione vesicas efficit plenas humore. Multipes vermis terrenus, ex multitudine pedum vocatus, qui contactus in globum conplicatur. Nascitur sub petris ex humore et terra. Limax vermis limi, dictus quod in limo vel de limo nascatur; unde et sordida semper et inmunda habetur. Bombyx frondium vermis, ex cuius textura bombycinum conficitur. Appellatus autem hoc nomine ab eo quod evacuetur dum fila generat, et aer solus in eo remaneat. Eruca frondium vermis in holus, vel in pampino involuta, ab erodendo dicta. De qua quam bestiam et maleficam involutam in pampino inplicat se. Idem nec advolat, ut locusta, ut huc illucque discurrens semipasta dimittat, sed permanet perituris frugibus et tardo lapsu pigrisque morsibus universa consumit. Teredonas Graeci vocant lignorum vermes, quod terendo edant. Hos nos termites dicimus. Ita enim apud Latinos
Abbreviated transcription (Latin):
Erons est animal qđ plerũq de
carne. uł de ligno. uł de quacumq
re terrena sine ullo coitu gignitur. licet
ñnunquã & de ouis nascantur sicut scor¬
pio. Sunt autẽ uermes aut terrȩ. aut aquȩ.
aut aeris. aut carmũ. aut frondiũ. aut
lignoꝵ. aut uestimentoꝵ. Aranea uer¬
mis aeris. ab aeris nutrimento cogno¬
minata. quȩ exiguo corpore longa fila
deducit. & telȩ semꝑ intenta. nunquã
desinit laborare. ꝑpetuum sustinens
in sua arte suspendiũ. Multipes terre¬
Sanguissuga uermis aquatilis dicta qđ
sanguinẽ sugit. potantib enĩ insidiat᷑.
cumq illabitur faucib. uł ubi ubiuspi¬
am adherescit. sanguinẽ haurit. & cũ
nimio cruore maduerit euomit qd̾ hau¬
sit. ita ut recentiorem denuo sugat.
Scorpio uermis terrenꝰ qui potiꝰ uermi¬
matũ aculeo. & ex eo grece uocatũ qdđ
caudam figat. & arcuato uulnere uene¬
na diffundat. ꝓprium est autẽ scorpio¬
nis qđ manus palmã ñ feriat. Cantari

Expanded text:
ermis est animal quod plerumque de carne, vel de ligno, vel de quacumque re terrena sine ullo concubitu gignitur; licet nonnumquam et de ovis nascuntur, sicut scorpio. Sunt autem vermes aut terrae, aut aquae, aut aeris, aut carnium, aut frondium, aut lignorum, aut vestimentorum. Aranea vermis aeris, ab aeris nutrimento cognominata; quae exiguo corpore longa fila deducit, et telae semper intenta numquam desinit laborare, perpetuum sustinens in sua arte suspendium. Sanguisuga verSanguisuga vermis aquatilis, dicta quod sanguinem sugit. Potantibus enim insidiatur, cumque labitur faucibus vel ubi uspiam adhaerescit, sanguinem haurit; et cum nimio cruore maduerit, evomit quod hausit, ut recentiorem denuo sugat. Scorpio vermis terrenus, qui potius vermimatum aculeo et ex eo Graece vocatum est, quod cauda figat, arcuato vulnere venena diffundat. Proprium est autem scorpionis, quod manus palmam
Abbreviated transcription (Latin):
magnitudine sui tempestates imitatur
marinas. Luerinꝰ. & auernus lacus cam¬
panię sunt. lucrinus autẽ dictus qͥa olim
ꝓpter copiã pisciũ uectigalia magna pre¬
stabat. Auernꝰ autẽ lacus uocatur. qđ
aues ibi suꝑuolare ñ possent. nam antea
siluarũ densitate sic ambiebat᷑. ut exhalan¬
tes inde ꝑ angustias aquȩ sulphureȩ odor
grauissimꝰ suꝑuolantes aues halitu suo
necaret. quãrem augustꝰ cesar intelligeis.
deiectis siluis amȩnã reddidit loca ex pe¬
stilentib. Lacꝰ aũ idem & stagnũ. ubi im¬
mensa aqua conuenit. nã dictũ ẽ stagnũ.
ab eo qd illic aqua stet. nec decurrat.

Expanded text:
magnitudine sui tempestates imitatur magnitudine sui tempestates imitatur marinas. Lucrinus et Avernus lacus Campaniae sunt. Lucrinus autem dictus quia olim propter copiam piscium vectigalia magna praestabat. Avernus autem lacus vocatus quod aves ibi supervolare non possent; nam antea silvarum densitate sic ambiebatur ut exhalantis inde per angustias aquae sulphureae odor gravissimus supervolantes aves halitu suo necaret: quam rem Augustus Caesar intellegens, deiectis silvis ex pestilentibus amoena reddidit loca. Lacus autem idem et stagnus, ubi inmensa aqua convenit. Nam dictus est stagnus ab eo quod illic aqua stet nec decurrat.
Abbreviated transcription (Latin):
natare. extincto dimergi lumine. hoc &
mare salinarũ dicit᷑. siue lacus asfalti idest
bituminis. & est in iudea inter uericho &
⁊oarã. longitudo eiꝰ usq ad zoaras arabiȩ
Airigit᷑ stadiis septingentis octoginta. lati¬
tudo stadiis centũ quinqͣginta usq ad ui-¬
cinia sodomoꝵ. Lacus tyberiadis ab oppido
tẏberiadi uocatus. qdđ quondã herodes in
honorẽ tyberii cę̧saris condidit. est autẽ in
iudea omib lacub salubrior. & ad sanita¬
tem corpoꝵ quodammͦ efficatior circũit
stadia decem. Genesar lacus amplissimꝰ
in iudea. Longitudine centũ quadragin¬
ta extendit᷑ stadiis. latitudine qͣdraginta
diffundit᷑ crispantib aquis aura ñ uentiᷤ.
s de ipso sibimet excreans. unde & genesar
dicitur greco nꝯcabulo quasi generans
sibi auram. deniq ꝑ diffusiora spacia lacꝰ
frequentib auris spirantib agitat᷑. unde
tia de quo fluuiꝰ nascitur minciꝰ qͥ lacus

Expanded text:
natare, extincto demergi lumine. Hoc et natare, extincto demergi lumine. Hoc et mare Salinarum dicitur, sive lacus Asphalti, id est bituminis; et est in Iudaea inter Iericho et Zoaran. Longitudo eius usque ad Zoaras Arabiae dirigitur stadiis septingentis octuaginta; latitudo stadiis centum quinquaginta usque ad viciniam Sodomorum. Lacus Tiberiadis ab oppido Tiberiade vocatus, quod quondam Herodes in honorem Tiberii Caesaris condidit. Est autem in Iudaea omnibus lacis salubrior, et ad sanitatem corporum quodammodo efficacior. Circuit stadia . . . Genesar lacus amplissimus in Iudaea longitudine centum quadraginta extenditur stadiis, latitudine quadraginta diffunditur, crispantibus aquis, auram non ventis, sed de se ipso sibi excreans. Unde et Genesar dicitur Graeco vocabulo, quasi generans sibi auram; denique per diffusiora spatia lacus frequentibus auris spirantibus agitatur; unde tia, de quo fluvius nascitur Mincius; qui lacus
Abbreviated transcription (Latin):
quȩdam maria quȩ ñ miscentur oce¬
ani fluctib aut magno mari. & dicunt᷑
lacus & stagna. Lacus est receptaculũ in
quo aqua retinetur. nec miscetur fluctib
ut lacus asfalti. ut lacus benacus. & lariꝰ
& cȩteri quos greci limine. idest stagnauo¬
cant. nam fontes labuntur in fluuns. flu¬
mina in freta discurrunt. lacus stat in
loco nec fluit. & dictus lacꝰ quasi aquȩ locꝰ
Lacus asfalti idem mare mortuũ uocatũ.
pit ex genere uiuentiũ. nam neq pisces
habet. neq assuetas aquis uł letas mer¬
gendi usu patit᷑ aues. s & quȩcũq uiuen¬
tia mergenda temptaueris quacũq arte
dimersa statĩ resiliunt. & quãuis uehe¬
menter illisa confestim excutiunt᷑. s
neq uentis mouetur. resistente turbinib
bitumine quo aqua omnis stagnat᷑. neq
nauigationib patiens est. quia oĩa uita
carentia in ꝓfundũ mergunt᷑ nec mate¬
riam ullã sustinet. nisi quȩ bitumine
lustratur. lucernã accensam ferunt suꝑ¬

Expanded text:
quaedam maria quae non miscuntur Oceani fluctibus aut mari Magno, et dicuntur lacus et stagna. Lacus est receptaculum in quo aqua retinetur nec miscetur fluctibus, ut lacus Asphalti, ut laet caeteri quos Graeci λιμένας, id est, stagna vocant. Nam fontes labuntur in fluviis, flumina in freta discurrunt. Lacus stat in loco, nec profluit; et dictus lacus, quasi aquae locus. 3. Lacus Asphalti pit ex genere viventium. Nam neque pisces habet, neque assuetas aquis et laetas mergendi usu patitur aves. Sed et quaecunque viventia mergenda tentaveris quacunque arte demersa, statim resiliunt, et quamvis vehementer illisa, confestim excutiuntur; sed neque ventis movetur, resistente turbinibus bitumine, quo aqua omnis stagnatur; neque navigationis patiens est, quia omnia vita carentia, in profundum merguntur; nec materiam ullam sustinet, nisi quae bitumine illustratur. Lucernam accensam ferunt su
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃ accepit: ꝓ futura uͦ patriȩ pace
ierłm uocatur.nam ierłm pacis uisio
int̾pretat᷑. ibi enĩ absorta om̃i aduer¬
obtutu. Synagoga grece. latine congre¬
gatio dicitur. qͦd̾ ꝓprium nom̃ iudeoꝵ
ppłs tenuit. Ipsoꝵ enĩ ꝓprie sẏnagoga
dici solet. quãuis & eccłia dicta sit. nr̃ãm
int̾ congregationẽ unde synagoga. & con¬
uentionem unde eccłia nom̃ accepit di¬
stat aliqͥd aliud. qdđ scilicet congregari &
pecora solent. quoꝵ & greges ꝓprie dicimꝰ.
conuocari autẽ magis est utendũ ratione
sicut homines st̃
.u. De Religione & fide

Expanded text:
 futura vero patriae pace Hierusalem vocatur. Nam Hierusalem pacis visio interpretatur. Ibi enim absorpta omni adverobtutu. Synagoga Graece congregatio dicitur, quod proprium nomen Iudaeorum populus tenuit. Ipsorum enim proprie synagoga dici solet, quamvis et ecclesia dicta sit. Nostraminter congregationem, unde synagoga, et convocationem, unde ecclesia nomen accepit, distet aliquid; quod scilicet congregari et pecora solent, quorum et greges proprie dicimus; convocari autem magis est utentum ratione, sicut sunt homines. § 2 De reli
Abbreviated transcription (Latin):
cęli extrema st̃ a curuitate dicta. ut
est illud. conuexum qͦtiens claudit nox
humida cęlũ. Conuexum enĩ curuũ est.
qͣsi conuersũ. seu inclinatũ. & ad modũ
circũ flexum . xuiii. De duab Ianuis cęli
anuȩ cęli duȩ st̃ oriens. & occasꝰ. Nam una¬
ima iacet. quã zona niualis. ꝓpetuȩq
p̾munt hiemes

Expanded text:
eli extrema eius sunt, a curvitate dicta, ut est illud: Convexum quotiens cludit nox humida caelum. Convexum enim curvum est, quasi conversum seu inclinatum, et in modum circuli flexum. § 40 De ianuis caeli. Ianuae caeli duae sunt, oriens et occasima iacet, quam zona nivalis Perpetuaeque premunt hiemes
Abbreviated transcription (Latin):
sufflando fundat. Utuntur enĩ his ori¬
entales. nam ubi senserint domũ ardere.
currunt cũ sifonis plenis aqua. & extin¬
gunt incendia. s & cameras expressis
Ad supiora aquis emundant.Ui.De
dictum. Alabastrum uas unguentarium
e lapide sui generis cognominatũ. quẽ
alabastriten uocant. qui incorrupta un¬
guenta conseruat. Pixides uascula un¬
guentaria ex buxo facta. nam qd̾ nos biuũ
greci pixum uocant. Lenticula uasculũ
oleariũ ex ere uł argento factũ a liniendo
dictũ his enim reges & sacerdotes liniebant᷑
UII.De uasis coquinariis. & pistoriis.

Expanded text:
sufflando fundat; utuntur enim hos in orisufflando fundat; utuntur enim hos in oriente. Nam ubi senserint domum ardere, currunt cum sifonibus plenis aquis et extingunt incendia, sed et camaras expressis ad superiora aquis emundant. § 7 Ddictum. Alabastrum vas unguentarium e lapide sui generis cognominatum, quem alabastriten vocant, qui incorrupta unguenta conservat. Pyxides vascula unguentaria ex buxo facta; nam quod nos buxum, Graeci πύξον vocant. Lenticula vasculum olearium, ex aere aut argento factum, a liniendo dictum: his enim reges et sacerdotes liniebantur. § 8 De vasis coquinariis. Omnia vas
Abbreviated transcription (Latin):
pserunt initiũ. Lagena & situla greca no¬
mina sunt. inflexa a parte ut fierent latina.
illi enĩ lagenos. nos lagena. illi sicilȩ nos si¬
tulam aicimꝰ. Cantarus. Yaria genꝰ uasis
aquatilis ꝑ diriuationẽ uocata. ydros enĩ
greci aquã dicunt. Situla qđ sitientibus
citur uas aptũ salib. Orca est anforȩ spe¬
cies. cuiꝰ minore uocabulo urceus. dimi¬
nutiuo. urceolus ẽ: Sciphus in qͦ manꝰ
lauamus. Seriola est orcarũ ordo directꝰ.
uł uas fictile uini apud sẏriã primum
ex cogitatũ. sicut cilicises a cicilia nuncu
do aquas. uł uinũ uocatas. unde & cau¬
pones. Utres ab utero. Mulgariũ uas in
quo mulguntur pecora. idem & multrũ.
ab eo qd in eo mulgitur lac. Labrũ uoca¬
tum eo qđ in eo lauationẽ fieri solitũ est
infantiũ. cuiꝰ diminutiuũ labellum.
idem & alueum qdđ in eo ablutionem fieri
solitum est. Pelues uocatȩ qđ ibi pedes
lauentur. Sifon uas appellatũ. qđ aquas

Expanded text:
pserunt initium. Lagoena et Sicula Graeca nopserunt initium. Lagoena et Sicula Graeca nomina sunt, inflexa ex parte ut fierent Latina. Illi enim λάγηνος, nos lagoena; illi Σικελή, nos Siculam dicimus. Cantharus. Hydria genus vasis aquatilis per derivationem vocata; ὑδωρ enim Graeci aquam dicunt. Situla, quod sitientibus citur vas aptum salibus. Orca est amphorae species, cujus minore vocabulo urceus, diminutivo urceolus est. Scyphus in quo manus lavamus. 6. Seriola est orcarum ordo directus, vel vas fictile vini, apud Syriam primum excogitatum, sicut cilicises a Cilicia nuncupdo aquas, vel vinupones. Utres ab utero. Mulgarium vas in quo mulguntur pecora: idem et mulctrum, ab eo quod in eo mulgitur lac. Labrum vocatum eo quod in eo labationem fieri solitum est infantium, cuius diminutivum labellum. Idem et albeum, quod in eo ablutionem fieri solitum est. Pelves vocatae quod pedes ibi laventur. Sifon vas appellatum quod aquas
Abbreviated transcription (Latin):
crateras magnas statuunt. & uina coronañ.
fi̾ebant autẽ primũ a conerionib uirgulaꝵ.
qđ se inuicem teneant. Ciati quoq sciphi.
Cimbia & ipsa poculoꝵ sunt genera. ex quib
cunbia pocula dicta sunt. ex similitudine
cimbȩ nauis. Emistis species poculi quȩ
ductim idest uno spũ bibit᷑. Bachia primũ
a bacho qđ est uinũ nominata. postea in
usus aquarios transiit. Calices & calathi
& scalȩ poculoꝵ genera antea ex ligno facta
inde & uocata. greci enĩ omne lignum cala
dicebant. Ampulla. qͣsi ampla bulla. simi¬
lis est enĩ rotunditate. bullis. que ex spumis
aquarũ frunt. atq ita inflantur uento.
Noforũ U. D euasis uinariis & aqͣriis.
illud. uertitur enofori fundus sententia nob̃.
flascȩ ex greco uocabulo dictȩ. hȩ ꝓrichendis
ac recondendis fialis primũ factȩ st̃. unde
& nuncupatȩ. postea in usum uini transi¬
erunt. manente greco uocabulo unde sum¬

Expanded text:
Crateras magnas statuunt, et vina coronant. Crateras magnas statuunt, et vina coronant. fiebant enim primum a connexionibus virgultorum, quod se invicem teneant. Cyathi quoque et scyphi sive cimbia et ipsa poculorucymbia pocula dicta sunt ex similitudine cymbae navis. Amystis species poculi qua ductim, id est uno spiritu, bibitur. Baccea primum a Baccho, quod est vinum, nominata, postea in usibus aquariis transiit. Calices et calathi et scalae poculorum genera, antea ex ligno facta, inde et vocata; Graeci enim omne lignum κᾶλα dicebant. Ampulla quasi ampla bulla: similis est enim rotunditate bullis quae ex spumis aquarum fiunt atque ita inflantur vento. § 6 De vasis vinariis et aquariis.il. 139: Vertitur oenophori fundus, sententia nobis. Flascae ex Graeco vocabulo dictae. Haec pro vehendis ac recondendis fialis primum factae sunt, unde et nuncupatae; postea in usum vini transierunt, manente Graeco vocabulo unde sum
Abbreviated transcription (Latin):
nominata. est enĩ plana. Salinũ uas aptũ
salib idem & sulzica qͣsi salrica. Acitabulũ
qͣsi acetaferũ. qdđ acetũ ferat. Coclear priꝰ ab
usu coclearũ dictũ. hinc est illud ueterum
disticon. sum cocleis habilis. & nec minus
utilis ouis. nunquid scis potiꝰ cur cocleare
uocor: Trissiles greco nomine latine tri-¬
pedes. qui autẽ quatuor pedib insistunt.
abusiue dicuntur. In uasculis autẽ tria
quęrunt᷑ quȩ placeant. manꝰ artificis. pon¬
dus argenti. splendor metalli IIII. De
minatũ. est enĩ omne uas in quo bibendi
est consuetudo. Fialȩ dictȩ. qđ ex uitro fiant
uitrũ enĩ grece yain dicitur. Paterȩ fi-¬
alȩ sunt d̾ictȩ. uł qđ in ipsis potare sole¬
mus. uł qd̃ patentes sint. dispansisq labris.¬
Cratera calix est duas habens ansas. & est
grecũ nomen. declinatur autẽ apud eos
Hic crater. nam latine hȩc cratera dicitur.
unde ꝑsius. si tibi crateras argenti. Uirgiliꝰ

Expanded text:
nominata; est enim plana. Salinum vas aptum nominata; est enim plana. Salinum vas aptum salibus. Idem et sulzica, quasi salzica. Acitabulum quasi acetaforum, quod acetum ferat. Coclear ab usu prius coclearum dictum. Hinc est illud veterum distichonMart. 14, 121: Sum cocleis habilis et nec minus utilis ovis. Numquid scis potius quur cocleare dicor? Trisceles Graeco nomine, Latine tripedes: qui autem quattuor pedibus insistunt abusive dicuntur. In vasculis autem tria quaeruntur quae placeant: manus artificis, pondus argenti, splendor metalli. § 5 De vminatum; est enim omne vas in quo bibendi est consuetudo. Phialae dictae quod ex vitro fiant; Vitrum enim grece hyalin dicitur. Patere phiale sunt dicte, vel quod in ipsis potare solemus, vel quod patentes sunt, dispansisqCratera calix est duas habens ansas, et est Graecum nomen. Declinatur autem hic crater; nam Latine haec cratera dicitur, unde et Persius: Si tibi crateras argenti. Virgilius:
Abbreviated transcription (Latin):
habere nomen. alii dicunt cretã essẽ ita¬
liȩ. quȩ ñ longe a roma nascitur. quȩ
samia appellatur. Celata uasa argen¬
tea uł aurea sunt signis eminentiorib
intus extraue expressa. a cęlo uocata.
qd̃ est genus ferramenti qd̃ uulgo cilio¬
nem uocant. Crisendica uasa deaurata.
grecũ est. Anaglipha qd superiꝰ sint
sculpturã dicunt. idest sursum sculpta:
Discus antea iscus ab specie scuti. unde et
scutella post ea. Discus dictus qđ det escas
idest apponat. a quo & discumbentes uocati¬
Mesoriũ uocatũ a mensa ꝑ diriuationẽ qͣsi
mensoriũ. Parapsis quadrangulũ & qua¬
drilaterũ uas idest parib absidis. Patena¬
qđ̃ dispansis patentibq sit oris. Lancis
Gauata qđ cauata.g. ꝓ .c. littera posita. hinc
& conca. s illa cauata. ista concaua. sic &
greci hȩc nuncupant. Scutella ab scuto ꝑ
diminutionẽ. est enĩ eiꝰdem similis. Apofe¬
reta a grecis a ferendo poma uł aliud aliqͥd

Expanded text:
habere nomen. Alii dicunt cretam esse Itahabere nomen. Alii dicunt cretam esse Italiae, quae non longe a Roma nascitur, quae samia appellatur. Caelata vasa argentea vel aurea sunt, signis eminentioribus intus extrave expressa, a caelo vocata, quod est genus ferramenti, quem vulgo cilionem vocant. Chrysendeta vasa deaurata; Graecum est. Anaglypha, quod superius sint sculpturam dicunt, id est sursum sculpta. Discus antea iscus ab specie scuti, unde et scutella: postea discus vocatus, quod det escas, id est apponat, a quo et discumbentes dicti10. Messorium vocatum a mensa per derivationem quasi mensorium. 498 Parapsis, quadrangulum, et quadrilaterum vas, id est, paribquod dispansis patentibusque sit oris. Lancis. Gavata, quia cavata, G pro C littera posita. Hinc et conca; sed illa cavata, ista concava: sic et Graeci haec nuncupant. Scutella ab scuto per diminutionem; est enim eiusdem similis. Apophoreta a Graecis a ferendo poma vel aliud aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
Fictilia dicta qd fiant & fingant᷑ ex terra.
fingere enĩ est facere. formare. & plasma¬
re. unde & figuli dicunt᷑ & uas fictile
dicit᷑ ñ fictum in illad qđ mendaciũ ẽ
s qđ formatur ut sit & habeat aliquam
fecisti: fictilia uasa in samo insula priꝰ
inuenta traduntur. facta ex creta & in¬
durata igni. unde & samia uasa postea
inuenta & rubricã adderȩ & ex rubra
creta fingere. antiquiorẽ autem fuisse
usum fictiliũ uasoꝵ quã fundendi exis
uł argenti. Apud ueteres enĩ nec aurea.
nec argentea. s sictilia uasa habebant᷑.
sicut ad uina doliis excogitatis. ad aquas
amphoris ydriis. ad balneas. ac reliquis
quȩ in usib hominũ aut r ota fiunt aut
manu aptantur. Argilla au tẽ excocta¬
t̾ra testȩ uocabulũ sumpsit. qͥa dũ mol¬
lis eẽt efficitur testa. nec cõmu nicat
cum uocabulo pristim generis. quia qd̾
fuit ñ est. Arietina uasa ex arretio mu¬
nicipio italiȩ dicuntur ubi fiunt. sunt

Expanded text:
Fictilia dicta quod fiant et fingantur ex terra. Fictilia dicta quod fiant et fingantur ex terra. Fingere enim est facere, formare et plasmare, unde et figuli dicuntur. Et vas fictile dicitur non fictum in illud quod mendacium est, sed quod formatur, ut sit et habeat aliquam it: Quare me sic fecisti?' Fictilia vasa in Samo insula prius inventa traduntur, facta ex creta et indurata igni; unde et Samia vasa: postea inventum et rubricam addere et ex rubra creta fingere. Antiquiorem autem fuisse usum fictilium vasorum quam fundendi aeris aut argenti; apud veteres enim nec aurea nec argentea, sed fictilia vasa habebantur; sicut ad vina doliis excogitatis, ad aquas amphoris, hydriis ad balneas, ac reliquis quae in usibus hominum aut rota fiunt aut manu aptantur. Argilla autem excocta testae vocabulum suscipit quia, dum mollis esset, efficitur tosta, nec communicat cum vocabulo pristini generis, quia quod fuit non est. Arretina vasa ex Arretio municipio Italiae dicuntur, ubi fiunt; sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ex seminib frumenti uario modo con¬
fecta. Celia a calefaciendo appellata est
enĩ potio ex suco tritici. ꝑ artẽ confecta
suscitatur. est enĩ ignea illa uis germinis
madefactȩ frugis ac deinde siccatur. &
post in farinã redacta. molli suco ãmisce¬
tur. quo fermentato sapor austeritatis
& calor ebrietatis adicitur. quȩ fit in
his partib hispaniȩ cuiꝰ ferax uini locꝰ
ñ est. fex dicta qđ sese uasis emergendo
affigat. Garum est liquor pisciũ salsus
qui olim conficiebatur ex pisce quẽ greci
garon uocabant. & quauis nunc ex infini¬
to genere. pisciũ fiat. nom̃ tam̃ pristinũ
retinet. a quo iniciũ sumpsit. liquam̃
dictũ eo qd soluti in salsamentũ pisci¬
culi eundem humorẽ liquant. cuiꝰ liquor
appellatur salsugo uł muria. ꝓprie
autẽ muria dicit᷑ aqua sale cõmixta
effectaq gustu in modũ maris. Sucus
dictus eo qđ ex sacco exprimatur. ut
asa dicta a III. De uasis escariis

Expanded text:
ex seminibus frumenti vario modo conex seminibus frumenti vario modo confecta. Caelia a calefaciendo appellata; est enim potio ex suco tritici per artem confecta. Suscitatur enim igne illa vis germinis madefactae frugis ac deinde siccatur et post in farinam redacta molli suco admiscitur, quo fermentato sapor austeritatis et calor ebrietatis adicitur. Quae fit in his partibus Hispaniae cuius ferax vini locus non est. Fex dicta, quod sese vasis emergendo adfigat. Garum est liquor piscium salsus, qui olim conficiebatur ex pisce quem Graeci γάρον vocabant; et quamvis nunc ex infinito genere piscium fiat, nomen tamen pristinum retinet a quo initium sumpsit. Liquamen dictum eo quod soluti in salsamento pisciculi eundem humorem liquant. Cuius liquor appellatur salsugo vel muria. Proprie autem muria dicitur aqua sale commixta, effectaque gustu in modum maris. Sucus dicti quod sacco exprimantur, ut ula sunt. § 4 De vasis escariis.
Abbreviated transcription (Latin):
nem retinet. & acorem. Rodomellũ dicit᷑.
eo qđ in suco rosȩ mel ãmiscetur. Melli¬
cratũ uinũ melle mixtũ. Medus qͣsi melꝰ
qui ex melle fit. sicut calamitas ꝓcada¬
mitas. fẽcula uua pinquis decocta usq
ad crassitudinẽ mellis. ac refrigerata.
passũ a patiendo. nam ꝑcutitur uua sic¬
cior. & decoquitur. & inde fit passum.
Defructũ dictũ est. qđ defraudatur. & qͣsi
fraudem patitur. Carenũ eo qd̾ feruen¬
do parte careat. tercia enĩ parte musti
amissa qđ remanserit. carenũ ẽ. cui con¬
traria: saꝑa est. quȩ feruendo ad terciã
redacta descenderit. Sicera est omnis
potio quȩ extra uinũ in ebriare potest
cuiꝰ licet nom̃ ebreũ sit. tam̃ latinum
sonat. ꝓ eo qdđ ex suco fermenti uel
pomoꝵ conficiatur. aut palmarũ fru¬
ctus in liquorẽ exprimit᷑. decoctisq
frugib aqua pinguior. qͣsi sucus colat᷑
ex ipsa potio sicera nuncupat᷑. Ceruisia
a cerere idest fruge uocata. est enĩ potio

Expanded text:
 dicitur, eo quod in succo rosae mel admisceatur. Melicratum, vinum melle mistum. 13. Medus, quasi melus, quia ex melle fit, sicut calamitas pro cadamitas. Faecula, uva pinguis, decocta usque ad crassitudinem mellis, ac refrigerata passum a patiendo. Nam percutitur uva siccior, et decoquitur, et inde fit passum. Defrutum dictum est, quod defraudetur, et quasi fraudem patiatur. 15. Carenum, eo quod fervendo parte careat. Tertia enim 495 parte musti amissa, quod remanserit carenum est, cui contraria sapa est, quae fervendo ad tertiam redacta descenderit. 16. Sicera est omnis potio quae extra vinum inebriare potest. Cujus licet nomen Hebraeum sit, tamen Latinum sonat pro eo quod ex succo pomorum conficiatur, aut palmarum fructus in liquorem exprimantur, coctisque frugibus aqua pinguior, quasi sucus, colatur, et ipsa potio sicera nuncupatur. Cervisia a Cerere, id est fruge vocata; est enim potio
Abbreviated transcription (Latin):
ammixtũ. uehement᷑q agitatum. atq
commotũ. Ydromelũ. qđ fiat ex aqua
& malis matianis saccatũ. Liquor ẽ aquȩ
fece uini ãmmixtus. & sacco exp̃ssus. Luria
Oximelis appellatũ qđ aceti & mellis ꝑmi

Expanded text:
admixtum vehementerque agitatum atque admixtum vehementerque agitatum atque commotum. Hydromelum, quod fiat ex aqua et malis Matianis. Saccatum liquor est aquae faece vini admixtus et sacco expressus. Lorea. Oxymeli appellatum quod aceti et mell
Abbreviated transcription (Latin):
campaniȩ. ubi optima uina nascuntur
Collatũ uas ꝓprium nuncupatur: in quo
deportat᷑. Garetũ uͦ regio unde defertur.
gaza enĩ oppidum palestinȩ est. Insertũ
uinũ dicitur. qđ altario libat᷑ atq defert᷑
Spurcum qđ offerri ñ licet. aut cui aqua
ãmixta est. qͣsi spurium. hoc ẽ immundũ.
Honorariũ uinũ qđ regib & potentibus
honoris gr̃ã defertur. cato de innocentia
sua. cum essem in ꝓuincia legatꝰ. quã plu¬
res ad p̾tores & consules uinum honorariũ
dabant. nunquã accepi. nec priuatꝰ quidẽ
Crudũ umũ est insuaue. qđ serui potant.
Acetum. uł quia acutũ. uł quia aquatum.
uinũ enim aqua mixtũ cito in hunc sapo¬
rem redigitur. unde & acetũ. qͣsi aquidũ.
Conditum uocatũ qͥ ñ sit simplex & cõmixti¬
one pigmentoꝵ compositũ. Lactatũ est.
potio a lacte. Mulsum ex melle. mixtũ.
est enĩ potio ex aqua & melle. qđ greci mel¬
licratũ uocant. Inomelũ mustũ melle

Expanded text:
Campaniae, ubi optima vitia nascuntur. Campaniae, ubi optima vitia nascuntur. Colatum vas proprium nuncupavit in quo deportatur: Gazeum vero regio, unde defertur; Gaza enim oppidum est Palaestinae. Infertum vinum dicitur quod altario libatur atque offertur. Spurcum, quod offerri non licet, aut cui aqua admixta est, quasi spurium, hoc est inmundum. Honorarium vinum, quod regibus et potentibus honoris gratia offertur. Cato de innocentia sua 1: 'Quum essem in provincia legatus, quamplures ad praetores et consules vinum honorarium dabant: numquam accepi, ne privatus quidem.' Crucium vinum est insuave quod servi potant. Acetum, vel quia acutum, vel quia aquatum; vinum enim aqua mixtum cito in hunc saporem redigitur. Unde et acidum, quasi aquidum. Conditum vocatum, quod non sit simplex, et commixtione pigmentorum conpositum. Lactatum est potio e lacte. Mulsum ex melle mixtum; est enim potio ex aqua et melle, quod Graeci μελίκρατον vocant. Oenomelum mustum melle
Abbreviated transcription (Latin):
antiquitꝰ id temporis pueris opariis qͥb paniᷤ
merꝰ dabatur. aut qđ meridie eo tempore
idest soli ac seꝑatim ñ ut in prandio aut
in cena ad unam mensam. inde credimꝰ
etiam illud tempꝰ qđ post mediũ dĩẽ est
meridiem appellari qđ purũ sit. Mustũ
est uinũ e lacu statim sublatũ. dictũ autẽ
credimꝰ mustũ qđ in se limũ & terram
habeat mixtã. nam mus t̾ra. unde & humꝰ
cuiꝰ tanta uis feruoris est. ut uasa quauis
grandia ex eo plena absq aspiramine replȩ¬
ta ilico dirumpat. Roseum uinũ idest cũ
rubore. rosa enĩ rubet: Amineũ uero quasi
sine mineo idest sine rubore. nam albũ ẽ
Sucinaciũ sucinȩ gemiȩ simile est. id est
fului coloris. Limpidum uinũ. idest ꝑspi¬
cuum ab a quȩ specie dictũ qͣsi limphidũ.
limpha enĩ aqua est. Turbidum quasi
terbidũ. idest t̾ra cõmixtum qd est fece
Falernũ uinũ uocatũ. a falerna regione

Expanded text:
antiquitus id temporis pueris operariis cibus panis antiquitus id temporis pueris operariis cibus panis merus dabatur, aut quod meridient eodem tempore, id est, soli, ac separatim, non ut in prandio, aut in coena ad unam mensam. Inde credimus etiam illud tempus, quod post medium diem est, meridiem appellari, quod purum sit. 4. Mustum est vinum e lacu statim sublatum. Dictum autem creditur mustum, quod in se limum et terram habeat mistam. Nam mus terra, unde et humus. Cujus tanta vis fervoris est, ut vasa, quamvis grandia, ex eo plena, absque spiramine relicta, illico disrumpat. 5. Roseum vinum, id est, cum rubore. Rosa enim sine mineo, id est sine rubore; nam album est. Sucinacium sucinae gemmae simile est, id est fulvi coloris. Limpidum vinum, id est perspicuum, ab aquae specie dictum, quasi lymphidum; lympha enim aqua est. Turbidum, quasi terbidum, id est terra commixtum, quod est faece. Falernum vinum vocatum a Falerna regione
Abbreviated transcription (Latin):
otio a greca deriuatione uocata. illi enĩ
hanc potos dicunt. Aqua generaliter
uocata. qđ suꝑficies eiꝰ ȩqualis sit. hinc &
ȩquora. quã inde recentẽ dicimꝰ. quia ñ est
utilis uetusta ut uinũ. s statim sublata
de flumine ł fonte. uł puteo fatescit enĩ
uetusta: Uinũ inde dictũ. qdđ eiꝰ potus
uenas sanguine cito repleat. hoc alii dicuns¬
qd nos cura soluat lieum appellant. Uete¬
res uinũ uenenũ uocabant. s postquã
inuentũ est uirus letiferi suci. hoc uinũ
uocatum. illud uenenũ. unde & Ieronimꝰ
in libro quẽ de uirginitate conseruanda
conscripsit. adolescentulas in quit ita
uinũ debere fugere ut uenenum. ne ꝓ
ȩtatis calore feruenti bibant & pereant.
Inde est qđ apud ueteres romanos feminȩ
ñ utebantur uino. nisi sacroꝵ causa certis
dieb. Merum dicimꝰ cũ uinũ purũ signi¬
ficamꝰ. nam merũ dicimꝰ quicqͥd purum
atq sincerũ est: sicut & aquã merã nulli
utiq rei ammixtã. hinc & merenda quod

Expanded text:
otio a Graeca derivatione vocata; hanc enim illi πότος dicunt. Aqua generaliter vocata, quod superficies eius aequalis sit: hinc et aequora. Quam inde recentem dicimus quia non est utilis vetusta, ut vinum, sed statim sublata de flumine et fonte vel puteo; fetescit enim vetusta. Vinum inde dictum quod eius potus venas sanguine cito repleat. Hoc alii, quod nos cura solvat, Lyaeum appellant. Veteres vinum venenum vocabant; sed postquam inventus est virus letiferi sucus, hoc vinum vocatum, illud venenum. Unde et Hieronymus in libro quem de virginitate servanda scripsit: 'Adolescentulas' inquit 'ita vinum debere fugere ut venenum, ne pro aetatis calore ferventi bibant et pereant.' Inde est quod apud veteres Romanos feminae non utebantur vinum, nisi sacrorum causa certis diebus. Merum dicimus cum vinum purum significamus; nam merum dicimus quidquid purum atque sincerum est, sicut et aquam meram, nulli utique rei mistam. Hinc et merenda, quod
Abbreviated transcription (Latin):
circuli dictus. quia sicut rota ẽ. un¬
de breuis etiã rotella orbiculꝰ appellat᷑
undiq enĩ oceanꝰ circũ fluens eiꝰ in
circulo ambit fines. Diuisus est autẽ
trifarie. e quib una pars asia. altera eu¬
Quas tres orbis partes ueteres ñ ȩqualiter
diuisert̾. nam asia a meridie. ꝑ orientẽ
usq ad septentrionẽ ꝑuenit. europa uͦ
a septentrione usq ad occidentẽ atq ĩde
affrica ab occidente usq ad meridiem.
Un de euident᷑ orbem dimidiũ duȩ tenent.
europa & affrica. aliũ uͦ dimidiũ sola asia.
s ido istȩ duȩ partes factȩ st̃. quia in ter
utrãq ab oceano mare magnũ ingredit᷑.¬
qd eas int̾secat. quaꝑpter sim duas partes
orientis & occidentis orbem diuidas. asia
erit in una. in altera uͦ europa & affrica.

Expanded text:
circuli dictus, quia sicut rota est; unde brevis etiam rotella orbiculus appellatur. Undique enim Oceanus circumfluens eius in circulo ambit fines. Divisus est autem trifarie: e quibus una pars Asia, altera EuQuas tres partes orbis veteres non aequaliter diviserunt. Nam Asia a meridie per orientem usque ad septentrionem pervenit; Europa vero a septentrione usque ad occidentem; atque inde Africa ab occidente usque ad meridiem. Unde evidenter orbem dimidium duae tenent, Europa et Africa, alium vero dimidium sola Asia; sed ideo istae duae partes factae sunt, quia inter utramqquod eas intersecat. Quapropter si in duas partes Orientis et Occidentis orbem dividas, Asia erit in una, in altera Europa et Africa.
Abbreviated transcription (Latin):
nchiridion dictũ qd̾ manu astringit᷑.
dũ plurima contineat ferramenta¬
ab incisione uocatũ. nam incisio grece
Angistrũ. guua. quȩ a latinis a similitu¬
dine cucurbitȩ a suspirio uentosa uocat᷑
Oeniq animata spũ ꝑ igniculũ. dehine
Pila a pissendis seminib idest terendis.
hinc & pigmenta eo qd̾ inpila & pilo
agunt᷑. quasi piligmenta. est enĩ pila
uas concauatũ. & medicoꝵ aptũ usui.
in quo ꝓprie tipsanȩ fieri. & pigmenta
concidi solent. Uarro autẽ refert. & pi¬
lumpniũ quendã in italia fuisse. qui
pinsendis p̾fuit aruis. unde & pilũm
& pistores. Ob hoc gͥ pilum & pilã inuen¬
tam quib far pinsetur. & ex eiꝰ nomine
ita appellata. Pilũ autẽ est unde contun¬
ditur. quicqͥd in pilã mittit᷑. Mortariũ
qđ ibi iam semina in puluerẽ redacta
& mortua condiant᷑. Citicula est in qua
circũ ducta colliria resoluunt᷑. erit enĩ leniᷤ.
nã asꝑa frangit. potiꝰ quã resolui colliriũ¬

Expanded text:
nchiridion dictum quod manu adstringatur, dum plurima contineat ferramentaab incisione vocatum; nam incisio Graece Spatomele. Guva, quae a Latinis a similitudine cucurbita, a suspirio ventosa vocatur. Denique animata spiritu per igniculum, dehinc Pila a pisendis seminibus, id est terendis. Hinc et pigmenta, eo quod in pila et pilo aguntur, quasi piligmenta. Est enim pila vas concavum et medicorum aptum usui, in quo proprie ptisanae fieri et pigmenta concidi solent. Varro autem refert Pilumnium quendam in Italia fuisse, qui pinsendis praefuit arvis, unde et pilumni et pistores. Ab hoc igitur pilum et pilam inventam, quibus far pinsitur, et ex eius nomine ita appellata. Pilum autem est unde contunditur quidquid in pila mittitur. Mortarium, quod ibi iam semina in pulverem redacta et mortua condiantur. Coticula est in qua circunducta collyria resolvuntur. Erit enim lenis. Nam aspera frangi potius quam resolvi coll
Abbreviated transcription (Latin):
conuentꝰ cȩtus uł conciliũ a societate¬
multoꝵ in unũ. UII. De Ciclo paschali
post quẽ ꝓbatissimi auctores eusebius
cesariensis. theophilꝰ alexandrinꝰ ꝓsper
qͦ natione aquitanus atq uictorinus
amplificatis eiꝰdem festiuitatis rationib
multiplices circulos edidert᷑. Canꝰ quidẽ
rationẽ beatissimꝰ cyrillus alexandriȩ¬
ep̃c in .xc.u. annos ꝑ quinqͥes decẽ noui¬
es calculans quoto kł. die uł luna debeat
paschalis sollemnitas celebrari. sũma bre¬
uitate notauit. Ciclus autẽ uocatus eo
qđ in orbem digestus sit. & qͣsi in circulo
disposito ordinem complectat annoꝵ
sine uarietate & sine ulla arte. Unde
factũ est. ut cuiq materiȩ carmina sim¬
plici formitate facta ciclia uocarent᷑.
hinc & laterculũ dictũ. qđ ordinẽ stratũ¬

Expanded text:
conventus coetus vel conciliuconventus coetus vel conciliumultorum in unum. CAPUT VIII. De cyclo paschali.post quem probatissimi auctores Eusebius Caesariensis, Theophilus Alexandrinus, Prosper quoque natione Aquitanus atque Victorinus, amplificatis ejusdem festivitatis rationibus, multiplices circulos ediderunt. Cujus quidem rationem beatissimus Cyrillus Alexandripus in XCV annos per quinquies decem novies calculans, quoto Kalendas, vel luna debeat paschalis solemnitas celebrari, summa brevitate notavit. 3. Cyclus autem vocatus, eo quod in orbem digestus sit, et quasi in circulo dispositum ordinem complectatur annorum sine varietate et sine ulla arte. 4. Unde factum est ut cujusque materiae carmina simplici formitate facta cyclica vocarentur. Hinc et laterculum dictum, quod ordinem
Abbreviated transcription (Latin):
hereticis. una patrũ sententia ꝑdamnauit
p̾dicans eadem synodus xp̃m dm̃ sic na¬
tum de uirgine. ut in eo substantiam &.
Idiuinȩ & humanȩ confiteam᷑ naturȩ.
Hȩ sunt.iiiͬ. synodi principales fidei do¬
ctrinã plenissime p̾dicantes. s & si qua
sunt concilia quȩ scĩ patres spũ dĩ pleni
sanxert̾. post istoꝵ quatuor auctoritatẽ
om̃i manente stabilito uigore. quoꝵ gesta
in hoc ope condita continent᷑. Synodũ
autẽ ex greco interp̃tari comitatũ uł cȩtũ.
concilium uͦ nom̃ tractũ ex more roma¬
no. tempore enĩ quo causȩ agebantur
conueniebant om̃s in unũ communiq
intentione tractabant. unde & conciliũ
a cominuni intentione dictũ qͣsi consiliũ.
nam cilia oculoꝵ sunt. unde & considium.
consiliũ.d. in .l. litteram transeunte
Cȩtus uͦ conuentus est uł congregatio.
a coeundo idest a conueniendo in unũ.
unde & conuentũ est nuncupatũ. sicut

Expanded text:
haereticis una Patrum sententia condemnavit; haereticis una Patrum sententia condemnavit; praedicans eadem synodus Christum Dominum sic natum de Virgine, ut in eo substantiam et divinae et humanae confiteamur naturae. Haec sunt quattuor synodi principales, fidei doctrinam plenissime praedicantes; sed et si qua sunt concilia quae sancti Patres spiritu Dei pleni sanxerunt, post istorum quattuor auctoritatem omni manent stabilita vigore, quorum gesta in hoc opere condita continentur. Synodum autem ex Graeco interpretari comitatum vel coetum. Concilii vero nomen tractum ex more Romano. Tempore enim, quo causae agebantur, conveniebant omnes in unum communique intentione tractabant. Unde et concilium a communi intentione dictum, quasi comcilium. Nam cilia oculorum sunt. Unde et considium consilium, D in L litteram transeunte. Coetus vero conventus est vel congregatio, a coeundo, id est conveniendo in unum. Unde et conventum est nuncupatum, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ xp̃ianis. libere congregari. Sub hoc
etiã scĩ patres in niceno concilio de om̃i
lum tradiderunt. Inter cȩt̾a autẽ conei¬
lia quatuor esse uenerabiles synodos
quȩ totã principalit᷑ fidem complectunt᷑
qͣsi quatuor ȩugłia. uł totidem paradisi
flumina. Harũ prior nicena synodus
.ccc.xuiii. epõꝵ constantino augusto
sẏ̃nodus .c.l. patrũ sub theodosio imꝑato¬
re seniore constantinopolim congregata
gantem condemnans consubstantialem
patri & filio etiã sp̃m̃ scm̃ demonstrauit.
dans symboli formã quã tota grecoꝵ &
latinoꝵ confessio in ȩcclesiis prȩdicat.
iuniore theodosio augusto edita. quę
nestoriũ duas ꝑsonas in xp̃o asserentem
iusto anathemate damnauit. ostendens
ano principe habita est in qua enticen
constintinopolitanũ abbatẽ uerbi dĩ &
carnis unã naturã ꝓnuntiantem. & eiꝰ
defensorem dioscorũ quondã alexandriȩ
ep̃m. & ipsũ rursꝰ nestoriũ cũ reliquis

Expanded text:
tatem Christianis libere congregari. Sub hoc tatem Christianis libere congregari. Sub hoc etiam sancti Patres in concilio Nicaeno lum tradiderunt. Inter cetera autem concilia quattuor esse venerabiles synodos, quae totam principaliter fidem conplectunt, quasi quattuor evangelia, vel totidem paradisi flumina. Harum prior NicaenCCCXVIII episcoporum Constantino Augusto synodus CL. Patrum sub Theodosio seniore Constantinopoli congregata gantem, condemnans, consubstantialem Patri et Filio sanctum Spiritum demonstravit, dans symboli formam quam tota Graecorum et Latinorum confessio in ecclesiis praedicat. iuniore Theodosio Augusto edita, quae Nestorium duas personas in Christo adserentem iusto anathemate condemnavit, ostendens ub Marciano principe habita est, in qua Eutychem Constantinopolitanum abbatem Verbi Dei et carnis unam naturam pronuntiantem, et eius defensorem Dioscorum, quondam Alexandrinum Episcopum, et ipsum rursum Nestorium cum reliquis
Abbreviated transcription (Latin):
erit scire qͥ reliquoꝵ ȩugłistarũ similia
dixert̾. assumes adiacentẽ numerũ ca¬
pituli. & requires ipsũ numerũ in suo
canone quẽ indicat. ibiq inuenies qtͦ
& qui dixert̾. & ita demũ in corpore
inquisita loca quȩ ex ipsis numeris indi¬
cant᷑ ꝑ singula eugłia de esdẽ dixisse ĩuenies.
autẽ grece latine regula nuncupat᷑.
Regula autẽ dicta qđ recte ducit nec ali¬
quando aliorsũ trahit. Alii dixert̾ regu¬
lam dictã. uł qđ regat. uł qđ norma̾m
recte uiuendi p̾beat᷑. uł qđ distortũ pra¬
uumq qͥd corrigat. Canones autẽ gene¬
raliũ concilioꝵ a temporib constantim
çeꝑunt. in prȩcedentib nanq annis
ꝑsecutione feruente docendarũ plebiũ
minime dabat᷑ facultas. inde xp̃ianitaᷤᷤ
in diuersas hereses scissa est. quia ñ erat
licentia epĩs in unũ conuenire nͥ tẽpore
supͣdicti imꝑatoris. ipse enĩ dedit facul¬

Expanded text:
erit scire qui reliquorum evangelistarum similia erit scire qui reliquorum evangelistarum similia dixerunt, assumes adjacentem numerum capituli, et requires ipsum numerum in suo canone quem indicat, ibique invenies quot et qui dixerint, et ita demum in corpore inquisita loca quae ex ipsis numeris indicantur per singula Evangelia de iisdem dixisse invenies.autem Graece, Latine regula nuncupatur. Regula autem dicta quod recte ducit, nec aliquando aliorsum trahit. Alii dixerunt regulam dictam vel quod regat, vel quod normam recte vivendi praebeat, vel quod distortum pravumque quid corrigat. Canones autem generalium conciliorum a temporibus Constantini coeperunt. In praecedentibus namque annis, persecutione ferminime dabatur facultas. Inde Christianitas in diversas haereses scissa est, quia non erat licentia episcopis in unum conveniendi, nisi tempore supradicti imperatoris. Ipse enim dedit facul
Abbreviated transcription (Latin):
primꝰ excogitauit quẽ postea eusebius
cesariensis secutus pleniꝰ composuit. qui
ido facti sunt ut ꝑ eos inuenire & scire
possimꝰ qui reliquoꝵ eugłistarũ similia
aut ꝓpria dixert̾. Sunt autẽ numero decẽ.¬
eadẽ dixert̃. matheus. marcus. lucas. ioħes.
Scđs. in quib tres. matheus. marcus. lucas.
Tercius. in qͥb tres. matheus. lucas. ioħes.
Quartꝰ in quib tres. matheus. marcꝰ. ioħes.
Quintꝰ. in quib duo. matheꝰ. lucas. Sextus.
in quib duo. oatħs. marcus. Septimꝰ in
duo. lucas. marcus: Nonus. in quib duo.
lucas. & Ioħs. Decimꝰ. in quib singuli eoꝵ¬
quȩdã ꝓpria dixert̾. quoꝵ expositio hȩc ẽ
Per singulos enĩ eugłistas numerꝰ quidã
capitulis affixus adiacet. quib numeris
subdita est aera quȩdã minio notata. quȩ
indicat in quoto canone positꝰ sit numerꝰ
cui subiecta est aera. uerbi grã. si est aera
in t̾cio. & sic ꝑ ordinẽ usq ad decimum

Expanded text:
primus excogitavit, quem postea Eusebius Caesariensis secutus plenius conposuit. Qui ideo facti sunt, ut per eos invenire et scire possimus qui reliquorum Evangelistarum similia aut propria dixereadem dixerunt: Matthaeus, Marcus, Lucas, Iohannes. Secundus, in quibus tres: Matthaeus, Marcus, Lucas. Tertius, in quibus tres: Matthaeus, Lucas, Iohannes. Quartus, in quibus tres: Matthaeus, Marcus, Iohannes. Quintus, in quibus duo: Matthaeus, Lucas. Sextus, in quibus duo: Matthaeus, Marcus. Septimus, i in quibus duo: Lucas, Marcus. Nonus, in quibus duo: Lucas, Iohannes. Decimus, in quibus singuli eoquaedam dixerunt, quorum expositio haec est. Per singulos enim evangelistas numerus quidam capitulis affixus adjacet, quibus numeris subdita est aera quaedam minio notata, quae indicat in quoto canone positus sit numerus cui subjecta est aera. 5. Verbi gratia: si est aera in tertio, et sic per ordinem usque ad decimum
Abbreviated transcription (Latin):
statim lacrimant᷑. Uoluit eos enĩ natura
uterũ maternũ rememorare. ubi qͣsi in
tenebris considebant. antequã uenirent
ad lucẽ. Crura dicta quia in his currimꝰ
& gressũ facimꝰ. sunt autẽ sub genib usq
ad suras: T̃ ibiȩ uocatȩ quasi tubȩ. st̾ enĩ
& longitudine & specie similes. Talus
dictus a tolo. nam tolus est eminens ro¬
tunditas. unde & fastidũ templi rotun¬
di tolus uocatur. Talus autẽ sub crure ẽ
sub talo calcanei. Pedes ex greca ethimolo¬
gia nomen sortiti sunt. hos enĩ greci po¬
das dicunt. qui alternis motib solo fixi¬
incedunt. Plantȩ a planicie nuncupatȩ
quia ñ rotundȩ ut in quadrupedib ne
stare ñ possit bipes homo. s planȩ atq
longiores formatȩ sunt. ut stabile corpꝰ
efficerent. Sunt autẽ plantȩ anteriores
partes. quȩ etiã de multis ossib constant.
Calcis prima pars plantȩ a callo illi nom̃
impositũ qđ terrã calcamꝰ. hinc & calca¬

Expanded text:
statim lacrimantur. Voluit enim eos natura statim lacrimantur. Voluit enim eos natura uterum maternum rememorare, ubi quasi in tenebris consedebant antequam venirent ad lucem. Crura dicta, quia in his currimus et gressum facimus. Sunt autem sub genibus usque ad suras. Tibiae vocatae quasi tubae. Sunt enim et longitudine et specie similes. Talus dictus a tolo. Nam tolus est eminens rotunditas: unde et fastigium templi rotundi tolus vocatur. Talus autem sub crura est, sub talo calcanei. Pedes ex Graeca etymologia nomen sortiti sunt. Hos enim Graeci πόδας dicunt, qui alternis motibincedunt. Plantae a planitie nuncupatae, quia non rotundae, ut in quadrupedibus, ne stare non possit bipes homo, sed planae atque longiores formatae sunt, ut stabile corpus efficerent. Sunt autem plantae, anteriores partes, quae etiam de multis ossibus constant. Calx vel calcs vel calcis prima pars plantae, a calco illi nomen impositum, quod terram calcamus, hinc et calca
Abbreviated transcription (Latin):
eũ meant idest egeruntur stercora.
Femora dicta qđ ea parte a femina sexꝰ
uiri discrepet. sunt autẽ ab inguinib
usq ad genua. femina autẽ ꝑ diriuati¬
onẽ femoꝵ partes sunt. quib in equitan¬
do tergis equoꝵ inheremꝰ. unde olim &¬
pͣliatores sub feminib equos amisisse di¬
cebantur. Corȩ qͥuasi coniunctȩ axes. ex¬
ipsis enĩ femora mouentur. quoꝵ conca¬
ua uertebra uocantur. qđ in eis capita
femoꝵ uertuntur. Suffragines qͥa subtꝰ
frangunt᷑. idest flectunt᷑. ñ supra sicut
in brachiis. Genua sunt cõmissiones fe¬
mor & crurũ. & dicta genua eo qđ in ute¬
ro sint genis opposita. coherent enĩ sibi &
cognata sunt oculis lacrimarũ indicib
& miscđia. nam a genis genua dicuntur.
Demq complicatũ gigni formariq hominẽ
ita ut genua sursum sint quib oculi for¬
mantur. ut caui ac reconditi fiant. fnmꝰ.
est qo̾ homines dũ ad genua se ꝓsternunt

Expanded text:
eum meant, id est egeruntur, stercora. eum meant, id est egeruntur, stercora. Femora dicta sunt, quod ea parte a femina sexus viri discrepet. Sunt autem ab inguinibus usque ad genua. Femina autem per derivationem femorum partes sunt, quibus in equitando tergis equorum adhaeremus. Unde et proeliatores olim sub feminibus equos amisisse dicebantur. Coxae quasi coniunctae axes; ipsis enim femora moventur. Quorum concava vertebra vocantur, quia in eis capita femorum vertuntur. Suffragines, quia subtus franguntur, id est flectuntur, non supra, sicut in brachiis. Genua sunt commissiones femorum et crurum; et dicta genua eo quod in utero sint genis opposita. Cohaerent enim ibi sibi, et cognata sunt oculis, lacrimarum indicibus et misericordiae. Nam a genis genua dicuntur. Denique conplicatum gigni formarique hominem, ita ut genua sursum sint, quibus oculi formantur, ut cavi ac reconditi fiant. Enniusest quod homines dum ad genua se prosternunt,