comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
natura ad sumũ rectis. squamarũ ungulas
figat. Quod uicissim & cȩlerit̃ agen do
nonsolũ plana plabitur. sed & iam conuex¬
a conscendit. tot uestigus instructa quot
costis. Huiꝰ itaq rei causa est. & si inquali¬
b& corporis parte ab aluo usq ad caput
ictu aliquo conlidatur. debilis reddita cur¬
sũ habere non possit. Quia ubi cũq ille
ictus inciderit. spinã soluit. ꝑ quã costarũ
pedes & motus corporis agebantur. Unde
&iam hec serpens quȩ tam du tot iacu¬
lis inuulne rabilis obstitit. ad unius saxi
ictũ debilis cessit. Ac mox circũuenta
telis facile oppressa est. Coriũ autem
spatio ferunt. aliquandui cunctis mira¬
culo fuit. Regulus aduersũ tres impera¬
tores. hasdrubales duos. & accitũ exsicilia
hamilcarẽ atrocissimũ bellũ gessit. Inqͦ
cȩsa sunt carthaginensiuĩ. xuii. milia cap
romanis. Carchaginenses fracti bellis
cladibus exinaniti. pace aregulo popos¬

Expanded text:
natura ad summum rectis squamarum ungulas natura ad summum rectis squamarum ungulas figat; quod uicissim et celeriter agendo non solum plana perlabitur, sed etiam conuexa conscendit, tot uestigiis instructa quot costis. huius itaque rei causa est, ut, si in qualibet corporis parte ab aluo usque ad caput ictu aliquo conlidatur, debilis reddita cursum habere non possit; quia ubicumque ille ictus inciderit spinam soluit, per quam costarum pedes et motus corporis agebantur. unde etiam haec serpens, quae tamdiu tot iaculis inuulnerabilis obstitit, ad unius saxi ictum debilis cessit ac mox circumuenta telis facile oppressa est. corium aitem ti pedum spatio ferunt — aliquamdiu cunctis miraculo fuit.\' Regulus aduersum tres imperatores, id est Hasdrnbales duos et accitum ex Sicilia Hamilcarem, atrocissimum bellum gessit, in quo caesa sunt Carthaginiensium decem et sepRomanis. Carthaginenses, fracti bellis et cladibus exinaniti, pace
Abbreviated transcription (Latin):
rum ictu irrito. quȩ ꝑhorrendã squamarũ
cratẽ quasi ꝑ obliquã scutorũ testudinẽ labe¬
bantur. Insuꝑ cũ magnã multitudinẽ morsu
cõminui. impetu proterreri. territi hali¬
tu &iam pestifero exanimari uiderae. balis¬
tas deferri imperauit. perquas molare sax¬
ũ spinȩ eiꝰ incussũ. cõpagẽ totius corporis
soluit Talis siquidẽ estꝰ natura serpentis.
ut cũ pedibus carere uideatur. costis tam̃
& squamis quas assũmo gutture usq ad imũ
aluũ parili modo dispositas hab&. ita instruitur.
ut squamis quasi unguibus. costis quasi cruribus
innitatur.Non enĩ ut uermis cui spinę ri¬
gor non est. & indirectũ corpusculi sui par¬
tes gradatim porrigendo contractas. contra¬
hentoo porrectas motus explicat. sed alter¬
nis intenta conatibus latera sinuosa circũ¬
fert. ut ꝑ exteriorẽ spinȩ curuaturã. ri¬
gentẽ cost arũ aciem tendat. Costis autẽ

Expanded text:
rum ictu irrito, quae per horrendam squamarum rum ictu irrito, quae per horrendam squamarum cratem, quasi per obliquam scutorum testudinem, labebantur, cum insuper magnam multitudinem morsu conminui, impetu proteri, halitu etiam pestifero exanimari uideret, ballistas deferri imperauit, per quas motare saxum spinae eius incussum conpagem totius corporis soluit. talis siquidem est natura serpentis, ut, oum pedibus carere uideatur, costis tamen et squamis, quas a summo gutture usque ad imam aluum parili modo dispositas habet, ita instruitur, ut squamis quasi unguibus, costis quasi cruribus innitatur. non enim at uermis, oui spinae rigor non est, et in directum corpusculi sui partes gradatim porrigendo contractas, contrahendo porrectas motum explicat, sed alternis intenta conatibus latera sinuosa circumfert, at per exteriorem spinae curuaturam rigentem costarum aciem tendat, costis autem
Abbreviated transcription (Latin):
cũ romanis nauali proelio congressus. uic¬
tus ab exercitu suo. seditione horta lapi¬
dib cooꝑtꝰ interut
ETIIUS consul liparã melitãq insulas
siciliȩ nobiles ꝑ uagatus euertit. Con
Quibus amilcar poenorũ imperator. & har¬
no classi prefectus ocurrit. Conserto naua¬
li proelio carthaginenses infugã uersi
in africã trans uecti sunt. Primã om̃iũ
olipeã urbẽ indedicionẽ. receperunt. Inde
carthaginẽ petentes. ccc. aut eo ampli¬
us castella populati sunt. infesta cartha¬
gini signa circũtulerunt. Ganlius con¬
sul africã cũ uictrici elasse decedens.
ginense sortitus. iter cũ exercitu faciens. haud
procul aflumine bagrada castra constituit.
bi cũ plurimos militũ aquandi necessitate ad
flumen descendentes. serpens mirȩ magnitu¬
dinis deuarar&. regulus ad expug̾nandam bes¬
tiã eũ exercitu profectus est.Sed nhil in
tegro eius proficientibus iaculis atq omi telo¬

Expanded text:
cum Romanis nauali proelio congressus et uiccum Romanis nauali proelio congressus et uictus, ab exercitu suo seditione orta lapidibus coopertus interiit. Atitius consul Liparam Melitamque insulas Siciliae nobiles peruagatus euertit. consquibus Hamilcar Poenorum imperator et Hanno classi praefectus occurrit. conserto nauali proelio Carthain Aphricam transvecti sunt, primamque omnium Clupeam urbem in deditionem receperunt. Inde Carthaginem petentes, trecenta aut eo amplius castella populati sunt, infesta Carthagini signa circumtulerunt. Manlius consul, Aphrica cum victrici classe decedens, ginense sortitus, iter cum exercitu faciens, haud procul a flumine Bagrada castra constituit. Ubi cum plurimos militum, aquandi necessitate ad flumen descendentes, serpens mirae magnitudinis devoraret, Regulus ad expugnandam bestiam cum exercitu profectus est. Sed nil in tergo ejus proficientibus jaculis, atque omnium telo
Abbreviated transcription (Latin):
se confortissimis hostibus se mmiscuit: ibiq
interfectus est. Eodẽ anno tria milia seruo¬
rũ. & sex milia naualiũ sociorũ in urbis rome
excidiũ coniurauerunt. Et nisi maturata
prodicio consiliũ preueniss &. destituta pre¬
sidio ciuitas seruili manu periss&.
N NO abhoc preximo. calatinus consul
camerinã siciliȩ urbem petens. temere
in angustias deduxit exercitũ. euas
poenorũ copieiam dudũ prestrux erant
ui cũ omnino nulla uel obsistendi uele¬
uadendi facultas ess&. calpurnii flãmȩ
uirtute & opera liberatus est. Qui lec¬
ta .ccc. uirorum manu insessũ. ab hostibus
tumul ũ occupauit. & inse poenos omnes
pugnando conuercit. donec romanus exer¬
citus obsessas angustias hoste non urgen¬
u eransir&. Cesi sunt in eo bello omnes
trocenti acsolus calpurnius quã uis mul¬
tis confossus uulncribus. & cadaueͬbus obtec¬
tus euasit. Hannibal senior a carchagien¬
sibus item classi prȩpositus. infeliciter

Expanded text:
se confertissimis hostibus ae inmiscnit ibique se confertissimis hostibus ae inmiscnit ibique interfectus est. eodem anno tria milia seruorum et quattuor milia naualium sociorum in urbis Romae excidium coniurarunt et, nisi maturata proditio consilium praeuenisset, destituta praesidio ciuitas seruili manu . perisset. Anno ab hec preximo Calatinus consul Camerinam Siciliae urbem petens. temere in angustias deduxit exercitum, quas Poenorum copiae iam dudum praestruxerant. cui cum omnino nulla uel obsistendi uel euadendi facultas esset, Calpurni Flammae uirtute et opera liberatus est, qui lecta trecentorum uirorum manu insessum ab hostibus tumulum occupauit et in se Poenos omnes pugnando conuertit, donec Romanus exercitus obsessas angustias hoste non urguente transiret. oaesi sunt in eo bello omnes trecenti, solus Calpurnius quamuis multis confossus uulneribus et cadaueribus obtectus euasit. Hannibal senior a Carthaginiensibus iterum classi praepositus, infeliciter
Abbreviated transcription (Latin):
tis ex inproruso intercessit. impugnationẽ¬
q ciuitatis paulis persustulit. S ed continuo
ciuitas capta est. Pocni maximo bello uic
ti & profligati. undecĩ lefanti in potestatẽ
redacti. agrigentini sub corona uenditi
sunt. Hannibal senior facta cũ paucis e
ruptione diffugit. Gneo cornelio asina
gaio diuilio consulibus. cũ hannibal senior
ora italiȩ maritima instructa .Lxx. na
uiũ classe uastar&. romani & ipsi classem
fabricari atq instrui preceperunt. Quod
diulius consul celeriter impleuit. Nam in
le quasi adconloquiũ pacis euocatus. pu¬
nica fraude captus. atq inuinculis necatꝰ :
Cõmisso nauali prȩlio. hannibal amissa naui
qua uehebatur. scapha sub ductus aufugit.
tur. Postea carthaginenses gaio aquilo floro
lucio cernelio scipione consulibus. hannonẽ
in locũ hannibalis sub rogatũ. pro sardis & cor¬
sis defensandis nauali prȩlio prefecerunt. Qui
ascipione consulȩ uictus. amisso exercitu ip¬

Expanded text:
tis ex inprouiso intercessit expugnationemtis ex inprouiso intercessit expugnationemque ciuitatis paulisper distulit. sed continuo ciuiti et profligati, undecim elephanti in potestatem redacti, Agrigentini sub corona omnes venditi sunt. Hanniruptione, diffugit. Cn. Cornelio Asina C. Duilio consulibus, cum Annibal senior oram Italiae maritimam instructa septuaginta navium classe vastaret, Romani et ipsi classem fabricari atque instrui praeceperunt: quod Duilius consul celeriter implevit. Nam intle, quasi ad colloquium pacis evocatus, punica fraude captus, atque in vinculis necatus est. Commissoque navali praelio, Annibal amissa navi, qua vehebatur, scapha subductus aufugit. runtur. Postea Carthaginienses C. Aquilio Floro L. Cornelio Scipione consulibus Hannonem in locum Hannibalis subrogatum pro Sardis et Oorsis defensandis nauali proelio praefecerunt, qui a Seipione consule uictus, amisso exercitu ip
Abbreviated transcription (Latin):
uita. cũ illi tanta potuerint tolerare pro
fama.
NNo ab urbe condita .ccce.lxxx.iii.
id est appio claudio quinto fabio consuli¬
bus. mamertinis quorũ me sana nobilis si¬
ciliȩ ciuitas erat. auxilia contra hiero¬
nem siracus anũ regem. & poenorũ co¬
pias hieroni iunctas & appiũ claudiũ
consulem cũ exercitu misere romani.
Qui tã celerit̃ siracusanos poenosq supera¬
uit. ut ipse qͣuoq rex regũ magnitudine
perterritus. ante se uictũ quã congres¬
sũ fuisse prodiderit. Qui ex infractis
uiribus  amissaq fiducia cũ pacem sup¬
plex rogar&. ducentis argenti talentis
ussu consulũ multatus accepit
ONSUTES agrigentinũ siciliȩ eiui¬
tatẽ ad eunt. ibiq presidia pęnorũ o¬
peribus ualloq cinxerunt. Nũ inclu¬
sus ea obsidione senior hannibal impe¬
rator poenorũ. ad sũmã egestatẽ rodacꝰ¬
dactus esse hanno imperator nouus car¬
thaginensiũ cũ equitibus mille quin gen¬

Expanded text:
uita, cum illi tanta potuerint tolerare pro uita, cum illi tanta potuerint tolerare pro fama. Anno ab Vrbe condita CCCCLXXXIII id est Appio Claudio Q. Fabio consulibus Mamertinis, quorum Messana nobilis Sieiliae ciuitas erat, auxilia contra Hieronem Syracusanum regem et Poenorum copias Hieroni iunctas et Appium Claudium consulem cum exercitu misere Romani. qui tam celeriter Syracusanos Poenosque superauit, ut ipse quoque rex rerum magnitudine perterritus ante se uictum quam congressum fuisse prodiderit: qui exim fractis uiribus amissaque fiducia cum pacem supplex rogaret, ducentis argenti talentis iussu consulum multatus accepit. consules Agrigentum Siciliae ciuitatem ibique praesidia Poenorum operibus ualloque cinxerunt. cumque inclusus ea obsidione senior Hannibal imperator Poenorum ad summam egestatem redactus esset, Hanno imperator nonus Carthaginiensium cum equitibus mille quingen
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc uident. atq ideo duplicia illis uiden¬
tur que uident. & confusi caligine ne¬
quitiȩ inid cadunt. ut minus uidendo
plus uideant. Cũ tamen id quod est
ita ut est uidere non possunt. qui gra¬
uiora arbitrantur flagella patris quã
hostis incendia. Qui acerbiorem uocant
blandientem ammonentẽ & redimentẽ
dm̃. quã per sequentẽ dominantẽ tru¬
cidantẽq diabolũ. Quãquã side patre in¬
telligerent. de castigatione gauderent
Et si preuideretur fiuctus eruditionis ess&
disciplina tolerabilis. ac ꝓpt spom quȩ
nunc gentibus data est. antea uero non
fuerat. leuiora ducerent. & si grauiora pa¬
terentur. quãquã contemptus miseriarũ
possint & iã suis discere laudare. apud
quos sũma mala prosũmis bonis aestima¬
ta sunt. tantũ ut gloriã famȩ celebrem
atq in lustrem consequerentur. per quos
colligi datur. quanta nobis quib aeterni¬
tas  beata promittitur sint toleranda pro

Expanded text:
haec uident atque ideo duplicia illis uidenhaec uident atque ideo duplicia illis uidentur quae uident et confusi caligine nequitiae in id cadunt, ut minus uidendo plus uideant, cum tamen id quod est ita ut est uidere non possint; qui grauiora arbitrantnr flagella patris, quam hostis incendia; qui aoerbiorem uocant blandientem admonentem et redimentem Deum quam persequentem dominantem trucidantemque diabolum; quamquam, si de patre intellet si praevideretur fructus eruditionis, esset disciplina tolerabilis: ac propter spem, quae nunc gentibus data est, antea vero non fuerat, leviora ducerent, etsi graviora paterentur: quamquam contemptus 232 miseriarum possunt etiam a suis discere, apud quos summa mala pro summis bonis aestimata sunt, tantum ut gloriam famae celebrem atque inlustrem consequerentur: per quos colligi datur, quanta nobis, quibus aeternitas beata promittitur, sint toleranda pro
Abbreviated transcription (Latin):
naualiq certamine saepe superati. nouis¬
sime ad romana bella conuersi sunt. P roh
dolor legutiene ista deueteribus quire
centibus conqueruntur : Immo legunt
& ea non equitate sed emulationt conia¬
unt. Maximo enĩ illo & ineffabili quẽ
nec ipsum discernunt stimulo  cõpun¬
guntur non propter tempora mala
sed propter tempora xpĩana. & diriua¬
tionẽ inuidi ulcers ut quioquid sub execra¬
bili agitur. atrocius esse uideatur. Sicut
&e iam inter nos sepȩ inimicorũ oculis ui¬
deri sol& cos quos execrantur nihil non
prauũ. nihil non turpe. nihil non inuul¬
nus suũ dicto factoue agere . &e hoc tam̃
simpliciter. Intantũ enĩ captũ cor obli¬
quat inuidia. ut rectũ natura non uide¬
at. De quorũ numero sunt isti sed mul¬
to miseriores. quia inimici dĩ ac perinde
inimici ueritatis. de quibus flentes hȩc
dicimus. Et quos misericordit᷑ si patiantar
arguimus. ut sanemus qui uitioso oculo

Expanded text:
naualique certamine saepe superati, nouisnaualique certamine saepe superati, nouissime ad Romana bella conuersi sunt. Pro dolor, legantne ista de ueteribus, qui de recentibus conqueruntur? immo legunt et ea non aequitate sed aemulatione coniciunt. maximo enim illo et ineffabili quem neo ipsi discernunt abimnle conpunguntur non propter tempora mala sed propter tempora Christiana; et deriuatio est inuidi ulceris, ut, quidquid sub exsecrabili agitur, atrocius esse aideaturuideatur: sient etiam inter nos saepe inimicorum oculis uideri solet, eos, quos exsecrantur, nihil non prauum, nihil non subsiciuum, nihil non in uulnus suum dicto factoue agere, et hoc tamen plane simpliciter, in tantum enim captum cor obliquat inuidia, ut rectum natura non uideat; de quoram numero sunt isti, sed multo miseriores quia inimici Dei ac perinde inimici ueritatis — de quibus flentes haec dicimus et quos misericorditer, si patiantur, arguimus, ut sa- nemus, — qui uitioso oculo
Abbreviated transcription (Latin):
regis deficicbane. Inter quos rex quoq ci¬
ruarũ appellas pactus ÷ cũ agothocle cõ¬
nimionem belli . dũ regni aftice ardent᷑
affestat Ded post quã inunũ exercitus
& castra iunxerunt. ꝑ agothoclen blandi¬
mentis & insidus circũm uentus occisus est
Carchaginense̾s contractis undiq copis. in
bellũ ex arsere. Quibus a gothocles habenᷤ
secũ appellȩ copias congreditur. eosq mag¬
no utriusq exercitus sanguine. & graui
prȩlio superat. Hoc certaminis discrimine
tanta desperatio illata poenis est ut nisi
in exercitu a gothoelis orta sedicio fuiss &
trans fugiturus ad eũ amil cardux pocno¬
rũ cũ exercitu fuerit. Obquã noxam in me¬
dio foro iussu carthaginensiũ patibulo fixus
crudele spectaculũ suis prebuit : De inde
cũ post mortẽ agothoclis carthaginenses
siciliam instructã classe uastarent. apir¬
ro rege epiri ab italia arcessito. terrestri

Expanded text:
reges deficiebant. Inter quos rex quoque Cyreges deficiebant. Inter quos rex quoque Cyrenarum Asellas pactus est cum Agathocle communionem belli, dum regnum Africae ardenter adfectat. sed postquam in unum exercitus et castra iunxerunt, per Agathoclen blandimentis et insidiis circumuentus occisus est. Carthaginienses contractis undique copiis in bellum exarsere. quibus Agathocles habens secum Afellae copias congreditur, eosque magno utriusque exercitus sanguine et graui proelio superat. hoc certaminis discrimine tanta desperatio inlata Poenis est, ut, nisi in exercitu Agathoclis orta seditio fuisset, transfugiturus ad eum Hamilcar dux Poenorum cum exercitu fuerit. ob quam noxam in medio foro iussu Carthaginiensium patibulo suffixus crudele spectaculum suis praebuit. deinde cum post mortem Agathoclis Carthaginienses Siciliam instructa classe uastarent, a Pyrrho rege Epiri ab Italia arcessito terrestri
Abbreviated transcription (Latin):
nere succendunt. nequã spes fugiendi for&.¬
e hinc eũ omĩa inquȩ direxiss& posterner&
uillas castellaq incender&e. hannonẽ quendã
cũ .xxx. milibus pocnorũ obuiã habuit.
quẽ cũ duobus suorũ interfecit. Ipse autẽ
duos tantũ meo bello ꝑdidit. Qua pugna
& afrorũ animis meredibiliter frctis & suo¬
rũ in immensũ auctis. urbes castellaq ex¬
pugnat. piȩdas ingentes agit hostuĩ multa
milia trucidat. Castra de inde ad quintũ
lapidem carchagine statuit. ut dampna
rerũ opulentissimarũ. uastationẽq a groꝵ
& incendia uillarũ. demiuris ipsius urbis
specularentur. Adicitur presentibus ma¬
lis tristior fama. Nam & apud siciliam
deletus cũ imperatore afrorũ exercitus
nuntiat᷑. quẽ reuera in cautũ ac pene otio¬
sũ. andro agothoclis frater oppresserat.
oc ꝑtotã afficã rumore disperso. non tribu¬
tariȩ tantũ urbes abhis. uerũ & iam socii

Expanded text:
nere succendunt, ne qua spes refugiendi foretnere succendunt, ne qua spes refugiendi foret; dein cum omnia in quae direxisset prosterneret, uillas castellaque incenderecum triginta millibus Poenorum obvium habuit, quem cum duobus millibus suorum interfecit, ipse autem duos tantum in eo bello perdidit. Qua pugna et Afrorum animis increbiliter fractis, et suorum in immensum auctis, urbes castellaque expugnat, praedas ingentes agit, hostium multa millia trucidat. Castra deinde ad quintum lapidem a Carthagine statuit, ut damna rerum opulentissimarum, vastationemque agrorum, et incendia villarum, de muris ipsius urbis specularentur. Adjicitur praesentibus malis tristior fama. Nam et apud Siciliam deletus cum imperatore Afrorum exercitus nuntiatur. Quem revera incautum ac pene otiosum Andro, Agathoclis frater, oppresserat. Hoc per totam Africam rumore disperso, non tributariae tantum urbes ab his, verum etiam socii
Abbreviated transcription (Latin):
iꝑ parminonẽ quasi trans fuga exceptus.
de hinc inmilitiam regis admissus omĩa ciui¬
bus suis ꝑ tabellas scriptas. & post caera suꝑ¬
litas enuntiabat. Hunc mortuo alexandro car¬
thaginẽ reuersũ. quasi urbem regi indicassoe
ñ ingrato tantũ animo. uerũ & iam crudeli in¬
uidia necauerunt. Deinde cũ assidua nec um¬
quã satis prospera aduersus siculos bella ge¬
rerent. & siracusas urbẽ siciliȩ tunc floren¬
tissimã obsidione cinxissent. ꝑ agochoclen
siciliȩ regẽ miro circũuenti ingenio. usq ad
extrema desperationis adducti sunt. Nã
agathocles cũ apud siracusas acarthaginen¬
sibus obsideretur. ac se neq bello parem in¬
structu copiarũ. neq obsidionis patientem
stipendiorũ sufficientia uider&. bene pro¬
uiso ac melius dissimulato consilio. mafricã
cũ exercitu transit. Ibi suis quid moliatur
aperit. de inde quid facto opussit doco&
lico unanimiter naues primũ inquibus ue¬

Expanded text:
qui per Parmenionem quasi transfuga exceptus, qui per Parmenionem quasi transfuga exceptus, dehinc in militiam regis admissus, omnia civibus suis per tabellas scriptas, et post cera superlitas, enuntiabat. Hunc mortuo Alexandro Carthaginem reversum, quasi urbem regi venditasset, non ingrato tantum animo verumetiam crudeli invidia, necaverunt. Deinde cum assidua, nec umquam satis prospera adversus Siculos bella gererent, et Syracusas urbem Siciliae tunc florentissimam obsidione cinxissent, per Agathoclen Siciliae regem miro circumuenti ingenio usque ad extrema desperationis adducti sunt. namque Agathocles cum apud Syracusas a Carthaginiensibus obsideretur ae se neque bello parem instructu copiarum neque obsidionis patientem stipendiorum sufficientia uideret. bene prouiso ac melius dissimulato consilio in Africam cum exercitu transiit. ibi suis quid moliatur aperit, deinde quid facto opus sit docet. ilico unanimiter naues primum in quibus ue
Abbreviated transcription (Latin):
gredi parat. seruitia concitat. quibus repen¬
te incautam urbẽ inprimer&. Sed cũ an¬
te constitutã cȩdibus diem proditũ sẽ pre¬
uentũq in tellexiss &. castellũ quoddam
cũ .xx. milibus seruorũ armatis occupauit
bi dũ afros regemq maurorũ concitat. cap¬
tus est. ac primo uirgiscesus. de in effossis
oculis & manibus cruribusq fractis. uelut
asingulis menbris pęne exigeretur. in ion¬
spectu populi necatus est. Corpus uerberibus
lacerũ. crucifixũ. Hilii cognatiq om̃s sup¬
plicio traditi. nequis eũ eiusdem familiȩ
umquã Aut imitari aut ulcisci meditaret̃
e temporibus philippi gesta sunt.
Ioxt hȩc carchaginenses cũ tyrrũ urbem
auctorẽ riginis suȩ alexandro magno cap¬
tã euersãq didicissent. timentes transitũ eiuis
in africam futurũ. hamilcarẽ quendã cogno¬
mento rhodanũ uirũ facundia solerti preci¬
puũ. ad ꝑserutandos alexandi actus direxerẽ.

Expanded text:
gredi parat: seruitia concitat, quibus repengredi parat: seruitia concitat, quibus repente incautam urbem opprimeret. sed cum ante statutam caedibus diem proditum se praeuentumque intellexisset, castellum quoddam cum uiginti milibus seruorum armatis occupauit. ihi dum Afros regemque Maurorum concitat, captus est ac primo uirgis caesus, deinde effossis oculis et ma singulis membris poena exigeretur, in conspectu populi necatus est. Corpus verberibus lacerum cruci suffixum, filii cognatique omnes supplicio traditi: ne quis eum ejusdem familiae umquam aut imitari, aut ulcisci meditaretur. Haec temporibus Philippi gesta sunt. Post haec Carthaginienses cum Tyrum urbem auctorem originis suae, ab Alexandro Magno captam eversamque didicissent, timentes transitum ejus in Africam futurum, Amilcarem quemdam, cognomento Rhodanum, virum facundia solertiaque praecipuum, ad perscrutandos Alexandri actus direxerunt:
Abbreviated transcription (Latin):
dida seruiliq tonica discinctus. Ad cuus
conspectũ plangentiũ iunguntur agmina. ip̃se
quoq manus ad cȩlũ tendens. nunc suã nimo
puplicam infelicitatẽ accusat & deflor. Ad
postremũ uociferans suꝑ urbem. tandem in¬
gressus domũ. cunctos qui lacrimantes prose¬
quebantur ultimo dimisit alloquio. ac de in¬
de obseratis ianuis exclusisq & iam filus.
gladio dolorem uitamq finiuit. Haec darii
tẽporib gesta sunt.
ogitꝰ hȩc hanno uirquidã carthaginen¬
sis priuatis opibus rei puplice ures su¬
perans. inuadende dominationes auxit
cupiditatem. Cui rei consiliũ utile ratus est.
ut simulatis unice filiȩ nuptus. om̃s senato¬
res quorũ dignitatẽ obstaturam inceptis suis
arbitrabatur. inter pocula ueneno necar&
ue res perministros prodita sine ultione ui¬
t᷑anel est ne inuiro potenti plus nogotu fa¬
cer&. res cognita quã cogitata. Hoo consilio
clusus hanno. alio machinamento facinus ag¬

Expanded text:
dida seruilique tunica discinctus; ad cuius dida seruilique tunica discinctus; ad cuius conspectum plangentia iunguntur agmina; ipse quoque manus ad caelum tendens nunc suam nunc publicam infelicitatem accusat et deflet; ad postremum uociferans per urbem, tandem ingressus domum, cunctos, qui lacrimantes prosequebantur, ultimo dimisit adloquio ac deinde obseratis ianuis exclusisque etiam filiis gladio dolorem uitamque finiuit. haec Darii temporibus gesta sunt. Post haec Hanno, uir quidam Carthaginiensis priuatis opibus reipublicae uires superans, inuadendae dominationis hausit cupiditatem. cui rei consilium utile ratus est, ut simulatis unicae filiae nuptiis omnes senatores, quorum dignitatem obstaturam inceptis suis arbitrabatur, inter pocula ueneno necaret quae res per ministros prodita sine ultione uitata est, ne in uiro potenti plus negotii faceret res cognita quam cogitata. hoc consilio elusus Hanno alio machinamento facinus ad
Abbreviated transcription (Latin):
cocpit. Qui cũ m̃fectis plurimis senatorũ
cruente dominarctur. occisus est. Haec tẽ¬
poribus gyri regis persarũ gesta sunt.
oger hec uero himelcho rex carchaginensiã
cũ insicilia bellũ gerer&. repente horribi¬
li peste exercitum amisit. Nec mora
morbis populo cateruatim cadente. cito quisq
correptus mox mortuus. iam nec sepeliebatur.
C uius mali nuntus cũ attonitã repentino luct
carthaginẽ repleuiss &. non secus dcsi capta
turbata ciuita fuit. Ooriã ululatibus. ꝑ sona¬
bant. C lause ubiq ianuȩ. cuncta priuata
puplicaq officia dampnata. uniuersi ad por¬
tũ recurrunt. Egredientesq de nauibus. pau¬
cos qui cladi suꝑfuerant de suis ꝑserutabantur
ostquã declade suorũ tacentibus illis uel gemen¬
tibus miscri intelligunt. tunc toto litore plan¬
gentiũ uoces. tunc infeliciũ matrũ ululatus
& flebiles quȩ relȩ audiebantur. Inter haec
procedit & ipse denaui sua imperator. sor¬

Expanded text:
cepit; quicum, interfectis plnrimis senatorum, cepit; quicum, interfectis plnrimis senatorum, cruente dominaretur, occisus est. haec temporibus Cyri Persarum regis gesta sunt. Post haec uero Himelcho rex Carthaginiensium cum in Sicilia bellum gereret, repente horribili peste exercitum amisit. nec mora: morbis, populo cateruatim cadente, cito quisque correptus, mox mortuus, iam nec sepeliebatur: cuius mali nuntius cum attonitam repentino luctu Carthaginem repleuisset,. non secus ac si capta esset turbata ciuitas fuit. omnia nlulatibus personabant, clausae ubique ianuae, cuncta publica priuataque officia damnata, uniuersi ad portum decurrunt egredientesque de nauibus paucos, qui cladi superfuerant, de suis percontantur. postquam de clade suorum, tacentibus illis uel gementibus, miseri intellegunt, tunc toto litore plangentium uoces, tunc infelicium matrum ululatus et flebiles querellae audiebantur. inter haec procedit et ipse de nani saa imperator sor
Abbreviated transcription (Latin):
satis fier&. intelligendũ fuit se opera¬
rios atq aduitore pestilentiȩ conduci.
ut ipsi quos illa non corripuiss& occiderent.
anas enĩ atq in corruptas offerri hostias
mos est. ita ut illi non sedarent morbos
sed preuenient. Itaq ita carchaginenses
auersis dus propt̃ istius modi sacra. sicue
põpeius trogus & iustinus fatentur. Sic
autem apud nos constat propter presũptio¬
nẽ impietatemq ipsorũ. irato dõ cũ insici¬
lia diu infeliciter dimicassent. translato
insardinia bello. iterũ infelicius uicti sunt
ropter quod ducẽ suũ mareũ & paucos
qui suꝑ fuerant milites. exulare iusserunt.
Ixules ueniã ꝑlegatos petentes repulsi. pa¬
triam bello &t obsidione cinerunt. Ibi tunc
mazeus dux exulũ. carchalonẽ filiũ suũ
sacerdotẽ herculis. cur sibi uelut insultanᷤ
purpuratus occurrer&. incrucem sub ocu¬
lis patriȩ ita ut erat inpurpuris infulsiq
fuspendit᷑. Postq paucos dies urbem ipsam

Expanded text:
satisfieret, intellegendum fuit se operasatisfieret, intellegendum fuit se operarios atque adiutores pestilentiae conduci, ut ipsi quos illa non corripuisset occiderent: sanas enim atque incorruptas offerri hostias mos est, ita ut illi non sedarent morbos sed praeuenirent. Itaque Carthaginienses auersis dis propter istius modi sacra — sicut Pompeius Trogus et Iustinus fatentur, sicut autem apud nos constat, propter praesumptionem impietatemque ipsorum irato Deo — cum in Sicilia diu infeliciter dimicassent, translato in Sardiniam bello iterum infelicius uicti sunt. propter quod ducem suum Mazeum et paucos qui superfuerant milites exulare iusserunt. exules ueniam triam bello et obsidione cinxerunt. Ibi tunc Mazeus, dux exsulum, Carthalonem, filium suum, sacerdotem Herculis, quod sibi velut insultans purpuratus occurreret, in crucem sub oculis patriae, ita ut erat, cum purpuris infulisque suspendit. Post paucos dies urbem ipsam
Abbreviated transcription (Latin):
untur quȩ tenuiter inter laudes emana¬
re potuerunt. Et qm̃ ex hoc punica bel¬
la succedunt. res ipsa exigit. ut decartha¬
gine quȩ ante urbem romã duo & septu¬
aginta annos ab elisa condita inuenitur.
eiusq cladibus ac domesticis malis sicut põ¬
peius trogus & iustinus exprimunt. uel pau¬
ca referantur¬
ARTHAGINENSES uernaculũ. atq
in testinũ semꝑ interse malũ habuere
discordiã. Qua infeliciter exagitante. nulla
nũquã tempora uel foris prospera. uel do¬
mi quieta duxerunt. Sed cũ intercetera ma¬
la & iam pestilentia laborarent. homici¬
dus pro remedus usi sunt. Quippe homi¬
nes ut uictimas immolabat. etateq in pu¬
beres quę & iam hostiũ miscđam prouoca¬
ror. aris ad mouebant. De quo sacrorũ im¬
mo sacrilegiorũ genere. quod potissime
discutiendum sit non in uenio. Si enĩ huiꝰ¬
modi ritus antiqui dȩmones precipere au¬
si sunt. ut mortibus hominũ occisiones

Expanded text:
untur quae tenuiter inter laudes emanauntur quae tenuiter inter laudes emanare potuerunt. Et quoniam ex hoc iam Punica bella succedunt, res ipsa exigit, ut de Carthagine, quae ante urbem Romam duo et septuaginta annos ab Helissa condita inuenitur, eiusque cladibus ac domesticis malis, sicut Pompeius Trogus et Iustinus exprimunt, uel pauca referanturarthaginienses uernaculum atque intestinum semper inter se malum hdiscordiam: qua infeliciter exagitante, nulla umquam tempora vel foris prospera, vel domi quieta duxerunt. Sed cum inter caetera mala etiam pestilentia laborarent, homicidiis pro remediis usi sunt: quippe homines ut victimas immolabant, aetatemque impuberem, quae etiam hostium misericordiam provocaret, aris admovebant. De quo sacrorumo sacrilegiorum genere quid potissime discutiendum sit non inuenio. si enim huiusmodi ritus aliqui daemones praecipere ausi sunt, ut mortibus hominum occisione hominum
Abbreviated transcription (Latin):
rt. nos iram cȩlestem dixisse uideatur. du
diat & intelligat. quia hec oesi plerũq por
aereas potestates fiant. tamen sine arbitrio
om̃ĩpotentis dĩ omnino nonfiunt. Eo tempore
eapparonnia uirgo uestalis incesti rea suspen¬
dio perut. Gorruptores eius consocnq serui
supplicio affecti sunt. Eoce continuatim quȩ
& quanta numeramus accidisse annis singu¬
lis plurima. inter quos certe raro dut pone
nullo nihil triste gestũ. Et hoc cũ idem
scriptores proposito sibi magis laudandi nego¬
tio eauerent numerositates miseriarũ ne eosdẽ
quibiss hec & de quibus scribebantur offenderent
auditosq suos exemplis preteritorũ Etrede
potius quã instruere uiderentur. Porro autẽ
nos inultimo temporũ positi. mala roma¬
norũ scire non possumus. nisi per cos qui
laudauere romanos. Exquo intelligi dat᷑
quanta illa fuerunt. quę studio propt̃ hor¬
rorẽ repressa non suntꝰ cũ tanta inueni¬

Expanded text:
rit, nos iram coelestem dixisse videamur. 224 rit, nos iram coelestem dixisse videamur. 224 audiat et intelligat, quod haec, etsi plerumque per aerias potestates fiunt, tamen sine arbitrio omnipotentis Dei omnino non fiunt. Eodem tempore Capparonia, virgo Vestalis, incesti rea, suspendio periit: corruptor ejus consciique servi, supplicio affecti sunt. Ecce continuatim quae et quanta numeramus accidisse annis singulis plurima, inter quos certe raro aut pene nullo nihil triste gestum. Et hoc cum iidem scriptores, proposito sibi magis laudandi negotio, caverent numerositates miseriarum, ne eosdem, quibus haec et de quibus scribebantur, offeauditoresque suos exemplis praeteritorum terrere potius quam instituere uiderentur. porro antem nos in ultimo temporum positi mala Romanorum scire non possumus nisi per eos, qui laudauere Romanos. ex quo intellegi datur, quanta illa fuerint quae studio propter horrorem repressa sunt, cum tanta inueni
Abbreviated transcription (Latin):
nos subditi equanimiter dilexerunt. cos libe¬
ri quos dominos fuisse meminerunt execrati
sunt. Itaq conspirantes infacinus libertini
quorũ tanta manus fuit ut sine controuer¬
sia ausu potirentur. correptam urbem suo
tantũ generi uindicant. Patrimonia coniugi¬
aq dominorũ. sibi ꝑscelus usurpant excor¬
res dominos procul abigunt. Qui miseri ex¬
ules egentesq romã deferuntur. Ubi ostenta¬
ta miseria quȩ relaq defleta ꝓromanorũ sȩue¬
ritatẽ & uindicati sunt & restituti.
IAXO aburbe condita cccc lxxxi. pesti¬
lentia ingens apud romã conslagranit
¶Quius at rocitatẽ significare contentus
sũ. quia uerbis implere non possũ. Si enĩ spa¬
ciũ temporis quo mansit inquiratur. ultra
biennũ uastando porrecta est. Si de popu¬
latio quã egerit. census indictus est. Qui non
iãm cȩlesti ira impositã responderunt.
nis offendat. quod cũ sibilla iratos deos dice¬

Expanded text:
nos subditi aequanimiter dilexerunt, eos iam libenos subditi aequanimiter dilexerunt, eos iam liberi, quod dominos fuisse meminerant, exsecrati sunt. itaque conspirantes in facinus libertini — quorum tanta manus fuit, ut sine controuersia auso potirentur — correptam urbem suo tantum generi uindicant, patrimonia coniugiaque dominorum sibi per scelus usurpant, extorres dominos procul abigunt, qui miseri, exules egentesque Romam deferuntur: ubi ostentata miseria querellaque defleta, per Romanorum seueritatem et uindicati sunt et restituti. Anno ab Vrbe condita CCCCLXXXI pestilentia ingens apud Romam conflagrauit, cuius atrocitatem significare contentus sum, quia uerbis inplere non possum. si enim spatium temporis quo mansit inquiritur, ultra biennium uastando porrecta est; si depopulatio quam egerit, census indictus est, qui non eam coelesti ira impositam responderunt. offendat, quod cum Sibylla iratos deos dixe
Abbreviated transcription (Latin):
horribili sono tunc terra tremuisse. Ro¬
mani pauei admodũ eo proelio qui euase¬
re uicerunt.
NNO aburbe condita .cccc laxxx. in¬
terra multa prodigia. sanguis cterra. lac
Ausũ est manart decelo. Nam & plurimis
locis scaturiens efontibus cruor fluxit. &
de nubibus guttatim inspeciem pluiȩ lac¬
et demisso. diri ut ipsis insũ est terras
imbres irrigauerunt. Eo tempore carcha¬
ginenses dato aduersus romanos auxilio ta¬
rentinis. cũ a senatu ꝑ legatos arguerentur.
turpissimã rupti foederis labem presũpto
accumulauere periurio. Iunc &iam ulscimi¬
enses & rusticorũ florentissimi. luxuriȩ pę¬
na perierunt. Nam cũ licentia in consuetu.¬
dinẽ propagata. seruos suos passim liberos
facerent. conuiuis ad legerent. coniugiis ho¬
nestarent libertini in partẽ posteritatis re¬
cepti. plenitudinẽ perscelus insurpare me¬
diati sunt. Et liberati seruitipis iugo. am¬
bitu dominationis arserunt. Et quos domi¬

Expanded text:
horrisono tunc terra tremuisse. Rohorrisono tunc terra tremuisse. Romani pauci admodum eo proelio qui euasere uicerunt. Anno ab Vrbe condita CCCCLXXX inter multa prodigia sanguis e terra, lac uisum est manare de caelo. nam et plurimis locis scaturiens e fontibus cruor fluxit et de nubibus guttatim in speciem pluuiae lacte demisso, diri, ut ipsis uisum est, terram imbres inrigauerunt. eo tempore Carthaginienses dato aduersum Romanos auxilio. Tarentinis, cum a senatu per legatos arguerentur, turpissimam rupti foederis labem praesumpto accumulauere peiurio. Tunc etiam Vulsinienses, Etruscorum florentissimi, luxurie paene perierunt. nam cum, licentia in consuetudinem prorogata, seruos suos passim liberos facerent, conuiuiis allegarent, coniugiis honestarent: libertini in partem potestatis recepti plenitudinem per scelus usurpare meditati sunt et liberati serui- : tutis iugo, ambitu dominationis arserunt et quos domi
Abbreviated transcription (Latin):
inforo. ipsi strepitu hominũ exterriti relique¬
runt. Apud formas multis ictibus fulminũ
moenia undiq abusta. & dissoluta sunt.
pud agrũ calenũ repente flãma scisso hiatu
tertȩ crupta est ac tribus diebus tribusq
noctibus terribiliter ex estuans. quinq agri
iugera. ex hausto penitus suco ubertatis
incinerem extorruit. ita ut non fruges solu
sed & arbores cũ intus stirpibus absũpsisse rẽ¬
feratur. Sequenti ab hinc anno. sempronius
consul aduersũ picentes duxit exercitũ.
Et cũ directa intra iactũ teli utraq acies
constitissor. repente icta cũ horrendo frago¬
re terra tremuit. ut stupore miraculi utrũ¬
q paue factũ agmen hebesceror:. Dui at¬
toniti utrimq populi aestuauere prȩiudica¬
ta in cepti conscientia. tandem ꝓcursu con¬
cito imere certamen. Iriste adeo ibi bel¬
lũ fuit. ut merito dicatur tantũ hominũ
sanguine susceptura. & iam cũ gemitu

Expanded text:
in foro ipsi strepitu hominum exterriti reliquein foro ipsi strepitu hominum exterriti reliquerunt. apud Formias multis ictibus fulminum moenia undique ambusta et dissoluta sunt. apud agmm Calenum repente flamma scisso hiatu terrae eructata tribus diebus tribusque noctibus terribiliter exaestuans, quinque agri ingera exhausto penitus suco ubertatis in cinerem extorruit, ita ut non fruges solum sed et arbores cum imis stirpibus absumpsisse referatur. Sequenti abhinc anno Sempronius consul aduersum Picentes duxit exercitum. et cum directae intra iactum teli utraque acies constitissent, repente ita cum horrendo fragore terra tremuit, ut stupore miraculi utrumque pauefactum agmen hebesceret. diu attoniti utrimque populi haesitauere praeindieata incepti conscientia; tandem procursu concito iniere certamen. triste adeo id bellum fuit, ut merito dicatur tantum humanum sanguinem susceptura etiam cum gemitu
Abbreviated transcription (Latin):
ro. octaua legio diffidens romanę spei nouũ
scclus ausa. reginenses om̃s quibus sub sidio prȩ¬
erat interfecit. predã sibi omnẽ atq ipsũ op¬
pidũ uindicauit. Hoc facinus intam sceleratoᷤ
defcctores puniendũ gemitio consuli uisũ est
Qui obsessa reginorũ urbe captisq omibus
ipse quidem in reliquos perfugas & latrones
exercuit digna supplicia. Romanos uero mi¬
lites. in tegre legionis romã misit. Qui popłi
iussu medio inforo uirgis cesi sunt. securiq
percussit Uisa sibi est tune roma uincere. eũ
legionẽ suã integrã occidit. Quȩ sine dubio
uicta fuissae. nꝰi eam hostili proelio perdi
NNo ab urbe condita. cecc. Lxxuii. obsoena
ce dira prodigia uel uisa romȩ uel nuntiata
sunt ȩdes salutis ictu fulminis dissoluta. par
muri sub eodem loco decelo ut dicunt tacta
est. lupi tres ante lucem ingressi urbẽ sẽ¬
mesũ cadauer intulerunt. sparsũq menbratĩ

Expanded text:
rho octaua legio diffidens Romanae spei, nouum rho octaua legio diffidens Romanae spei, nouum scelus ausa Reginenses omnes, quibus subsidio praeerat, interfecit, praedam sibi omnem atque ipsum oppidum uindicauit. hoc facinus in tam sceleratos defectores puniendum Genucio consuli iussum est qui obsessa Reginorum urbe captisque omnibus ipse quidem in reliquos perfugas et latrones exercuit digna supplicia, Romanos uero milites integrae legionis Romam misit: qui populi iussu medio in foro uirgis caesi sunt securique percussi. Visa sibi est tunc Roma uincere, cum legionem suam integram occidit, quae sine dubio uicta fuisset, si eam hostili proelio perdidisset., Anno ab Vrbe condita CCCCLXXVIII obseena et dira prodi gia uel uisa Romae uel nuntiata sunt. aedes Salutis ictu fulminis dissoluta, pars muri sub eodem loco de caelo, ut dicunt, tacta est. lupi tres ante lucem ingressi urbem, semesum cadauer intulerunt sparsumque membratim
Abbreviated transcription (Latin):
tes ardentesq beluas. ineorũ excidia quo¬
rũ subsidia fuerant retorserunt. O ctuagin¬
ta milia peditũ in illo prȩlio habuisse rege
dicunt. equitũ uero sex milia. Ex his cȩsa
ab italia. uictus aufugit. Qui post multa
grauissimaq bella quȩ gessit. ingrecia a¬
pud argos achaiȩ florentissimã urbem spar¬
tani regni duditate se ductus. saxo mieet
occubuit. Tunc & iam apud romanos sexti¬
lia urgo uestalis coniucta dãpnataq incesti.
ad portã collinã iniua defossa est
NNo aburbe condita . cccclxxu.
tarentini phyrri morte cõperta. ite¬
Irũ noua aduersus romanos arma sollici¬
tant. cartaginensiũ apxilia ꝑlegatos pos¬
cunt. atq accipiunt. Conserto prȩlio. uicc¬
re romani. Ubi iam tune cartaginenses
quã uis nondũ hostes adiudicati. uinci ta¬
men aromanis se posse senserunt. Sequen
anno. magnã uiscerũ suorũ partem sȩueritas
romana concidit. Nam aduentatedudũ phyr¬

Expanded text:
tes ardentesque beluas in eorum excidia, quotes ardentesque beluas in eorum excidia, quorum subsidia fuerant, retorserunt. LXXX milia peditum in illo proelio habuisse regem dicunt, equitum nero vi milia. ex his caesa ab Italia uictus aufugit. qui post multa grauissimaque bella, quae gessit, in Graecia apud Argos Achaiae florentissimam urbem, Spartani regni auiditate seductus, saxo ictus occubuit. Tune quoque apud Romanos Sextilia uirgo Vestalis conuicta damnataque incesti ad portam Collinam uiua defossa est. Anno ab Vrbe condita CCCCLXXV Tarentini Pyrrhi morte conperta iterum noua aduersum Romanos arma sollicitant, Carthaginiensium auxilia per legatos poscunt atque accipiunt. conserto proelio uicere Romani: ubi iam tunc Carthaginienses, quamuis nondum hostes adiudicati, uinci tamen a Romanis se posse senserunt. Sequenti anno magnam uiacemm suorum partam seueritas Romana concidit. nam aduentante dudum Pyr
Abbreviated transcription (Latin):
tio clepissina consulibus. pestilentia grauis
urbem ac fines eius inuasit. Quȩ cũ om̃s
tum precipue mulicres pecudesq corripiens
necatis inutero foctibus futura prole uacu¬
auit. & in maturis partubus cũ periculo ma¬
trũ extorti abortus proiciebantur. adeo
ut defectura successio & de futurũ animanti¬
ũ genus adempto uitalis partus legitimo
ordine crederetur. Interea reuersum ex
sicilia phẏrrũ. curius consul excepit. Perei¬
ũq id bellũ contra ephirotas. apud lucanã
in arosinis campis gestũ est.
taQ: cũ primo concursu phy̧rri milites
romanorũ impressione trepidarent. & cir¬
cũ spectes fugam bello cedere molirentur
phirrus clefantos ex subsidus iussit indu¬
ei. Romani ad sueti iam pugnart cũ belli¬
us. cũ malleolos stuppa in uolutos ac pice
oblitos uincis in suꝑ aculeis tenaces prepa¬
rauissent. eosq flammatos in tegra belua¬
rũ turresq uibrarent. non difficile furen¬

Expanded text:
cio Clepsina consulibus pestilentia granis cio Clepsina consulibus pestilentia granis Vrbem ac fines eius inuasit; quae cum omnes tum praecipue mulieres pecudesque corripiens necatis in utero fetibus futura prole uacuabat, et immaturis partubus cum periculo matrum extorti abortus proiciebantur, adeo ut defectura successio et defuturum animantum genus adempto uitalis partus legitimo ordine crederetur. Interea reuersum ex Sicilia Pyrrhum Curius consul excepit, tertiumque id bellum contra Epirotas apud Lucaniam in Arusinis campis gestum est. itaque primo concursu eum Pyrrhi milites Romanorum inpressione trepidarent et circumspectantes fugam bello cedere molirentur, Pyrrhus elephantos ex subsidiis iussit induci. Romani, adsueti iam pugnare cum beluis, cum malleolos stuppa inuolutos ac pice oblitos uncis insuper aculeis tenaces praeparauissent eosque flammatos in terga beluarum turresque uibrarent, non difficile furen
Abbreviated transcription (Latin):
des belli ad utrosq sed maxime ad phyr¬
rũ. uictoria ad romanos concessit. Nam cũ
diu obnixe cunctis in mutuã cedem ruenti¬
bus anceps belli penderae euentus. phyrrus
trans fixo brachio saucius prior cessit epre¬
lio sed & fabricius legatus tunc uulneratus ẽ.
lefanti prima pugna uulnerari. atq infu¬
gam cogi posse de prehensi. Deinde subiec¬
tis inter posteriora ac mollia ignibus exa¬
gitati. ardentes in suꝑ machinas forore tre¬
pido circũ ferentes. exitio suis fuere. Caesa
sunt in ea pugna .u. milia romanorũ. De
exercitu uero phyrri .xx. milia prostrata sunt.
Regis signa ablata .l. tria. Romanorũ .xi. aimis¬
sa sunt. Phyrrus bello fractus agothocle
mortuo rege siracusano. ad sicilie arcessitus
miseria. nullis cessat induciis. Consumitur
morborũ malis. inter capedo bellorũ. Et cũ
foris cessatur a prȩlio agitur introsus ira
decelo. Nam fabio gurgite iterũ gaio genu¬

Expanded text:
des belli ad utrosque sed maxime ad Pyrdes belli ad utrosque sed maxime ad Pyrrhum, uictoria ad Romanos concessit. nam cum diu obnixe cunctis in mutuam caedem ruentibus, anceps belli penderet euentus, Pyrrhus, transfixo bracohio saucius, prior cessit e proelio. sed et Fabricius legatus tunc uulneratus est. elephanti prima, pugna uulnerari atque in fugam cogi posse deprehensi, deinde subiectis inter posteriora, ac mollia ignibus exagitati, ardentes insuper machinas furore trepido circumfsunt in ea pugna quinque millia Romanorum: de exercitu vero Pyrrhi viginti millia prostrata sunt. Regis signa ablata quinquaginta et tria, Romanorum undecim amissa sunt: Pyrrhus, bello fractus, Agathocle mortuo rege Syracusano, ad Siciliae arcesmiseria nullis cessat induciis. Consumitur morborum malis inforis cessatur a proelio, agitur introrsum ira. de caelo. nam Fabio Gurgite iterum C. Genu
Abbreviated transcription (Latin):
testatus est. ad figens titulũ intemplo ta¬
rentini iouis. in quo hȩc scribit. Qui ante
hȩc inuieti fuere uiri pater optime olim¬
pi hos eͥgo inpugnau. uictusq sum ab his¬
dẽ. Et cũ a sociis increparetur curse uictũ
dicer& qui uiciss&. respondisse fertur.
Ne ego si iterũ eodem modo uicero. sine ullo
mlite ephirũ reuertar. Interea romanus
exercitus postquã uictus clam fugit dcastris.
miserabilem belli cladem. grauioribus mon
sris litam accumulatãq persensit. Nar
papulatores forte progressos. ueluti hostilis
quedam ab orta tempestas. cũ horribili fra¬
gore celi correptos. diris fulminibus exussit.
Qippe .xx. & .iiii. eorũ idẽ turbo prostrauit.
xx. & .ii. seminetes relicti. Iumenta exinani¬
ta. & capta quã plurima. ut merito con¬
tigisse non insignũ uastationis futurȩ. sed
uastatio ipsa referatur
ECUMI inter phyrrũ & romanos consu¬
les pugna mapuleie finibus fuit. ubi cla¬

Expanded text:
testatus est, affigens titulum in templo Tatestatus est, affigens titulum in templo Tarentini Jovis, in quo haec scripsit: Qui ante hac invicti fuvere viri, pater optime Olympi, Hos ego in pugna vici, victusque sum ab isdem. Et cum a sociis increparetur, cur se victum diceret qui vicisset, respondisse fertur: Ne ego, si iterum eodem modo vicero, sine ullo milite Epirum revertar. Interea Romanus exercitus, postquam victus clam fugit e castris, miserabilem belli cladem grstris auctam accumulatamque persensit. nam pabulatores forte progressos uelut hostilis quaedam oborta. tempestas cum horribili fragore caeli correptos diris fulminibus exussit. quippe xxx et IIII eorum idem turbo prostrauit; duo et uiginti semineces relicti, iumenta exanimata et capta conplurima: ut merito contigisse non in signum uastationis futurae sed uastatio ipsa referatur. Secunda inter Pyrrhum et Romano. consules pugna in Apuliae finibus fuit. ubi cla
Abbreviated transcription (Latin):
astatus. protentã inse manũ beluȩ gladio
dissecuit. & conturbata dolore uulneris ad¬
uerti bello atq insuos seuire cõpulit. eiusq
immoderato discursu per turbari de permis¬
ceri cepere. finis pugnȩ & iam beneficio pug¬
nȩ impositus ẽ. Uictos fuisse romanos. turpis
fuga prodidit. Quorũ cecidisse referunt
equites autẽ cesi . ccxl. & .xi. capti. dcce .&
diuerso numerus sociorũ phyrri fuit ex¬
tinctus. memoriȩ traditũ non est. Maxi¬
me quia scriptorũ ueterũ mos est. ex ea
parte quȩ uicerit. occisorũ non cõmenda¬
re numerũ. ne uictoriȩ gloriã maculent
dampna uictoris. Nisi forte cũ adeo pauci
cadunt. ut admirationẽ terroremq uirtu¬
tis. augeat. paucitas perditorũ. Sicut in
prima persici belli congressione apud a¬
tũmodo pedites in exercitu eius defuisse
referuntur. Sed phyrrus atrocitatẽ cladis
quã hoc bello exceperat. diis suis hominibq

Expanded text:
hastatus protentam in se manum beluae gladio hastatus protentam in se manum beluae gladio desecuit et conturbatam dolore uulneris auerti bello atque in suos saeuire conpulit eiusque inmoderato discursu perturbari ac permisceri coepere, finis pugnae etiam beneficio noctis inpositus est. Victos fuisse Romanos turpis fuga prodidit: quorum tunc cecidisse referuntur ediverso numerus sociorum Pyrrhi fuerit exstinctus, memoriae traditum non est: maxime quia scriptorum veterum mos est, ex ea parte quae vicerit, occisorum non commemorare numerum, ne victoriae gloriam maculent damna victoris: nisi forte cum adeo pauci cadunt, ut admirationem terroremque virtutis augeat paucitas perditorum, sicut in 217 prima Persici belli congressione apud Atummodo in exercitu ejus pedites defuisse referuntur. Sed Pyrrhus atrocitatem cladis, quam hoc bello exceperat, diis suis hominibusque