comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tur ocultum in consequentibus dicitur manifestius. et
omnem linguam s esis tentem tibi iniuditio iudicabis.
bunsi Cunctos que hereticorum principes etiudaeorum
mugis tros etmundi philosophos quos faberille confla¬
uerat tuo iudicio condem nabis quomodo etreginus abua.
condem nabit incredulos etnineuitas. econtrario iustificabit᷑
sodomacomparationis peioris iheru salem: post haec infer¬
tur quae s unt praemia futurorum neccas sum putentes¬
se. certamen et presenti morte finiri: hec est hereditas seruo¬
rum dñi id ẽ regna caelorum etuita perpetua. etretri¬
butio laborum quaeoculus nonuidit et auris non audiuit
et in corhominis nonascenderunt quae praepara uit ds̃ diligentib
titia eorum quiapud dnm̃ sunt dicit dñs. ut praesens tribulatio futu¬
rogaudio compensetur. porro iuxta lxx is temihi sens us uidetur
Ego creutortuus non teita feci quomodo diabolus faberpersimus

Expanded text:
tur occultum, in consequentibus dicitur manifestius: Et tur occultum, in consequentibus dicitur manifestius: Et omnem linguam resistentem tibi in judicio judicabis, ntium reprobans. Cunctosque haereticorum principes, et Judaeorum magistros, et mundi philosophos, quos faber ille conflaverat, tuo judicio condemnabis. Quomodo et Regina Saba condemnavit incredulos, et Ninivitae: et e contrario justificabitur Sodoma comparatione pejoris Jerusalem . Post haec infertur quae sint praemia futurorum, ne cassum putent esse certamen, et praesenti morte finiri. Haec est haereditas servorum Domini, id est, regna coelorum, et vita perpetua, et retributio laborum, quae oculus non vidit, et auris non audivit, et in cor hominis non ascenderunt, quae praeparavit Deus diligentibus titia eorum qui apud Deum sunt, dicit Dominus, ut praesens tribulatio futuro gaudio compensetur. Porro juxta Septuaginta iste mihi sensus videtur: Ego Creator tuus non te ita feci quomodo diabolus faber pessimus
Abbreviated transcription (Latin):
eqͣfoxiituierunt in ea. est hereditas seruientibus dño. etuose¬
ritis mihiius tidicit dñs. Di camus primum iuxta hebraicum
siuis non timere et proculate es seformidinem. fucquae
praeteritus sermoncrrunt. ego enim sumperquem he¬
bituru es proselitos ego quicreuui fabrum suffluntem.
inigne prunas hoc est diubolum omnium malorum artifi¬
cem non ne cessitatenaturae: sed menti is arbitrio. qui sus¬
citabit ancendia et proferet contruteuusa. quales fuerun
simonetelimas mugipetro et puulo a postolis resis tentes.
ego creaui inter fectorum eorum qui increduli sunt futuri
Non quo egosim caus aperditionis eorum sed quocreutus.
aduersurius ad pugnundum etuictus perditio etuicto¬
ribus causa sit p̃miorum. Omnes que qui contrate a fa¬
brosufflunte sunt fubricati non dirigentur sed et prȩsen¬
tes pȩnas sentiaent et futuras. quod quae prius in deba¬

Expanded text:
et obnoxii tui erunt in ea  Est haereditas servientibus Domino, et vos eet obnoxii tui erunt in ea  Est haereditas servientibus Domino, et vos eritis mihi justi, dicit Dominus. Dicamus primum juxta Hebraicum: Si vis non timere, et procul a te esse formidinem, fac quae praeteritus sermo narravit; ego enim sum per quem habitura es proselytos. Ego qui creavi fabrum sufflantem in igne prunas, hoc est, diabolum omnium malorum artificem, non necessitate naturae, sed mentis arbitrio. Qui suscitavit incendia, et proferet contra te vasa: quales fuerunt Simon et Elimas magi, Petro et Paulo apostolis resistentes . Ego creavi interfectorem eorum qui increduli sunt futuri. Non quo ego sim causa perditionis eorum, sed quo creatus adversarius ad pugnandum, et victis perditio, et victoribus causa sit praemiorum. Omnesque qui contra te a fabro sufflante sunt fabricati, non dirigentur, sed et praesentes poenas sentient et futuras. Quodque prius videba
Abbreviated transcription (Latin):
nis codiciibus legitur dñs in luminat caecos diligitaduenus
ut postquum caecilumen recperint ueritatis etstulti s api¬
entiam didicerint tuncad ecclesiam transeuntes diliguntir
ad nõ et audiant perprofetam uocabo non populum meum po¬
pulum meum quod intrantes templumdizelũ ad prehendit¬
populum meruditum. Ecce ego creaui fubrum sufflantem
inigne prunas et proferentem uus in opus scum ꝗs gocrea¬
ui inter fectorem addisperdendum omne uus quod fictum est
contrate non dirigrtur: et omnem linquam resis tentem
tibi in iudicio iudicabis. hec ereditas seruorum dnĩ etius titia
eorum apudm edicit dñs lxx. Ecceego creuuite non uta era¬
rius sufflans inigne prunas et proferens uus inopus ego
autem creauite non in perditionem interficere. Omneuas
quodperfectum est contrate non prosperabitur. etomnis
uoxs urget contrate iniudiciũ omnes eos uinces.

Expanded text:
nis codicibus legitur: Dominus illuminat caecos, Dominus diliginis codicibus legitur: Dominus illuminat caecos, Dominus diligit advenas : ut postquam caeci lumen receperint veritatis, et stulti sapientiam didicerint, tunc ad Ecclesiam transeuntes diligantur a Domino, et audiant per prophetam: Vocabo non populum meum, populum meum ; quopopulum ineruditum. Ecce ego creavi fabrum sufflantem in igne prunas, et proferentem vas in opus suum: et ego creavi interfectorem ad disperdendum. Omne vas, quod fictum est contra te, non dirigetur: et omnem linguam resistentem tibi in judicio, judicabis. Haec haereditas servorum Domini: et justitia eorum apud me, dicit Dominus. LXX: Ecce ego creavi te, non ut aerarius sufflans in igne prunas, et proferens vas in opus. Ego autem creavi te non in perditionem interficere: omne vas quod factum est contra te, non prosperabitur: et omnis vox surget contra te in judicium: omnes eos vinces ÷
Abbreviated transcription (Latin):
ro alius est impiorum tremor qui exmetus upplicii nas¬
citur de quos criptum esttremor ad p̃bendit impios
ecceaccolauenet qui nonerat mecum ad uena condum tuus adiungecur
tibilea Ecceproseliti accedunt ad teperme etcolonieruntt ietadie cen¬
fugient et hec iudaciputunat adiherusalem dici qd maltide gentibas
proselit intfuturi e legem morsi cerimonius qae suscipiant. quod
nonicxtu acceptam interpretationem ad ecclesium referimus quae
pera postols̃ exutro quepopulo congregata est qua e non habet
maculam nequaerugum quaelibera est et estmater omnium
credentium ad quos proselitos etaduenus congregandos misit
dũdis cipulos congregandos suos dicens doceteomnes gentes ut
confugiant ad euuangelium et nouam legem sas cipiant uta¬
bitor es quiondami dolatriae fiant coloni ecclesiae. Dequib
in psclmis dicitur dñs sapientes. fact caecos. siueut in lati¬

Expanded text:
ro alius est impiorum tremor, qui ex metu supplicii nasro alius est impiorum tremor, qui ex metu supplicii nascitur. De quo scriptum est: Tremor apprehendit impios Ecce accola veniet, qui non erat mecum; advena quondam tuus adjungetur tibi. LXX: Ecce proselyti accedent ad te per me, et coloni erunt tui, et ad te confugient. Et haec Judaei putant ad Jerusalem dici, quod multi de gentibus proselyti sint futuri, et legem Moysi caeremoniasque suscipiant. Quod nos juxta coeptam interpretationem ad Ecclesiam referimus, quae per apostolos ex utroque populo congregata est, quae non habet maculam, neque rugam, quae liber est, et mater omnium credentium . Ad quos proselytos et advenas congregandos, misit Dominus discipulos suos, dicens: Docete omnes gentes , ut confugiant ad Evangelium, et novam Legem suscipiant, ut habitatores quondam idololatriae, fiant coloni Ecclesiae. De quibus in psalmis dicitur: Dominus sapientes facit caecos. Sive ut in Lati
Abbreviated transcription (Latin):
cenda sunt ne qua quam nos iuxta hebraeos et nr̃os. se
nia qui a nontimebis et a pcuore quia non ad propinqua¬
bit tibi lxx pecede ab iniquo et nontimebis et tremornon ad¬
propinquabittibi. Hordo pulcherrimus pauperculam
et humilem fuerat consolatus promittens ei gratias spiri¬
tales nunc docet quid facceredebeat. sinolit aduersario¬
rum impetus formidare Et est sensus nonuis timere inimi¬
costuos facista quae dico. recede procul acalumnia siuae
ab iniquitate quic omnis iniquitas etrapina decalum ni¬
a nus citur et nontimebis tremorq: et pauor non ad propin¬
quabunt tibi ut ne quaquam homines sed dm̃timeas dicens.
cum morse tremens sum et meticulos us et cum uno amicorã
lob orror et tremor uenerunt superme etmultum mea.
os saconcussit. et cum proheta a uoceorationis meae intra¬
uit tremor in ossamea. et superquẽ dñs requies cit nisisu¬
perhumilem et quietum et trementem uerban eaus . por¬

Expanded text:
cenda sunt: nequaquam nos juxta Hebraeos et nostros Secenda sunt: nequaquam nos juxta Hebraeos et nostros Senia, quia non timebis; et a pavore, quia non appropinquabit tibi. LXX: Recede ab iniquo, et non timebis, et tremor non appropinquabit tibi. Ordo pulcherrimus. Pauperculam et humilem fuerat consolatus, promittens ei gratias spirituales. Nunc docet quid facere debeat, si nolit adversariorum impetus formidare. Et est sensus: Non vis timere inimicos tuos, fac ista quae dico: Recede procul a calumnia, sive ab iniquitate: quia omnis iniquitas et rapina de calumnia nascitur; et non timebis, tremorque et pavor non appropinquabunt tibi, ut nequaquam homines, sed Deum timeas, dicens cum Moyse: Tremens sum ego et meticulosus ; et cum uno amicorum Job: Horror et tremor venerunt super me; et multum mea ossa concussit ; et cum propheta: A voce orationis meae intravit tremor in ossa mea ; et: Super quem Dominus requiescit, nisi super humilem et quietum, et trementem verba ejus ? Por
Abbreviated transcription (Latin):
truxerit eum et omnis qui uiderit et didicerita putre
uenitadme. Et postpaulum scriptum est in prophetis .e.¬
runt omnes doctia dõ qui etper hyeremiam loquitur
duns leges meas inmentibus eorum. et supercor eorum scri
bam eas et nequa quam ultra docebunt s inguli proximos.
suos et fratres dicentes cognoscedm̃ sed omnes scentme.
aminimo usq: admcximum. propitius ero iniquitatum eorũ.
et peccatorum eorum non recordabor. Doctrinaautem disci¬
pulorum dĩ habetm ultitudinempacis quae eis ad nõ derelicta
est a edificatio que uerbis pulchermȩ completuriustitiae
ut nequaquam unius gentis sed totius mundi ds̃ sit uocantis
adfidem suam seruos et liberos grecos et barbaros diuites
et pauperes nobiles etignobiles uiros et mulieres paruulos.
et senes etomnia quae inmundo uidentur esse contruria
excessimus breuitatis modum quiutilisẽ In omnibus quaedi¬

Expanded text:
traxerit eum, et omnis qui audierit et didicerit a Patre, traxerit eum, et omnis qui audierit et didicerit a Patre, venit ad me . Et post paululum, scriptum est in prophetis: Erunt omnes docti a Deo. Qui et per Jeremiam loquitur: Dans leges meas in mentibus eorum, et super cor illorum scrbam eas; et nequaquam ultra docebunt singuli proximos suos et fratres dicentes: Cognosce Dominum. Sed omnes scient me a minimo usque ad maximum. Propitius enim ero iniquitatum eorum, et peccatorum eorum non recordabor . Doctrina autem discipulorum Dei habet multitudinem pacis, quae eis a Domino derelicta est: aedificatioque urbis pulcherrimae completur justitia; ut nequaquam unius gentis, sed totius mundi Deus sit, vocantis ad fidem suam servos et liberos, Graecos et Barbaros, divites et pauperes, nobiles et ignobiles, viros et mulieres, parvulos et senes, et omnia quae in mundo videntur esse contraria . Excessimus brevitatis modum, qui utilis est in omnibus quae di
Abbreviated transcription (Latin):
propugnaculis cognos camus quas quiabuerit uanos timo¬
res fugat et potest cũsponsa dicerae fratuielis meus candidus
etrubicundus: porte autem cĩuitatis istius de lapides unt cris¬
tullo quis calpitur uariis modis: quola pidẽ. nhilpurius est
denique uehementis simis alpium frigoribus et inaccessis solis.
speluncis concrescerae aquaedicuntur incrystallũ et tactu
quidem lupidem uisua quas es se perqua e ostenditur eos qui
inforibus ecclesiaesunt Nulla debere sorde maculari sed
fideies se puris simue et diceraecum profeta amandatis tuis intel¬
lexi et illud audiraebeatimundo cordeqnm̃ ipsi dm̃ uidebunt
muriautem ciuitatis siue terminiet. NΕΡIBΟΛΟC lupidibus
electis instruuntur quos reliquos lapides intelligere.
possumus etomnes filios cius es sed octos siuediscipulos dr̃
quotestimonio dñsutitur in euangelioihounnis dicens.
nemopotest ad meuenirenisi paterms̃ quimisit me

Expanded text:
propugnaculis cognoscamus; quas qui habuerit, vanos timopropugnaculis cognoscamus; quas qui habuerit, vanos timores fugat, et potest cum sponsa dicere: Fratruelis meus candidus et rubicundus . Portae autem istius civitatis de lapide sunt crystallo, qui scalpitur variis modis, quo lapide nihil purius est. Denique vehementissimis Alpium frigoribus, et inaccessis soli speluncis, concrescere aquae dicuntur in crystallum: et tactu quidem lapidem, visu aquam esse. Per quem ostenditur, eos qui in foribus Ecclesiae sunt, nulla debere sorde maculari, sed fidei esse purissimae, et dicere cum propheta: A mandatis tuis intellexi . Et illud audire: Beati mundo corde: quoniam ipsi Deum videbunt . Muri autem civitatis, sive termini et περίβολος, lapidibus electis exstruuntur, quos reliquos lapides intelligere possumus, et omnes filios ejus esse doctos, sive discipulos Dei: quo testimonio Dominus utitur in Evangelio Joannis, dicens: Nemo potest ad me venire, nisi Pater meus qui misit me,
Abbreviated transcription (Latin):
cula urbis dominicae hoc est murorum mineias pitie roborant
qui post suntom nemaltitudinem eleuantemse contrastientiamdi
destruere adque conuincere etmendatium subicere ueritati
quier goindis putando fortissimus est et scãrum scripturarum
testimoniis roboratis istepropugna culum ecclesiae ẽ. iaspidũ
multa sunt genera : alius ẽ enim⁊ maragdi habens similitu dinẽ
qui repperitur in fontibus he rmodontis fluminis et uocatur
AMΛΕΥCIΟC que omnia fasta smata fugari aut tumant alius uiri¬
dihorma riettinctus quasi floribus hunc infrigiae monteida.
et in profundissimis specubus eius. nasci. referunit
alium uero iuxtaleb eos circanosq: et mare caspium reperire et p̃¬
cipue iuxta la cum neucis inst et alius lapis niui et spumae marino¬
rum fluctuum similis et clementer quasimixto cruorae subruti¬
luns hoc diximus ut uniuersas gratias spiritules inecclaesiae.

Expanded text:
cula urbis Dominicae, hoc est murorum moenia jaspide roborantur, cula urbis Dominicae, hoc est murorum moenia jaspide roborantur, qui possunt omnem altitudinem elevantem se contra scientiam Dei destruere atque convincere, et mendacium subjicere veritati . Qui ergo in disputando fortissimus est, et sanctarum Scripturarum testimoniis roboratus, iste propugnaculum Ecclesiae est. Jaspidum multa sunt genera: alius est enim smaragdi habens similitudinem, qui reperitur in fontibus Thermodontis fluminis, 639 et vocatur Grammatias, quo omnia phantasmata fugari autumant. Alius viridior mari, et tinctus quasi floribus; hunc in Phrygiae monte Ida, et in profundissimis specubus ejus nasci referunt. Alium vero juxta Iberos, Hyrcanosque et mare Caspium reperiri, et praecipue juxta lacum Neusin. Est et alius jaspis nivi et spumae marinorum fluctuum similis, et elementer quasi mixto cruore subrutilans. Hoc diximus, ut universas gratias spirituales in Ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
singulorum non est hulus temporis dicere neque enim semper dicen¬
da sunt omnia. Nunctantum decar bunculo saffiro etia spide
dis seramus carbunculus qui paratur siueper ordinem strnitur
uidetur mihi ignitus sermodoctrinae qui fuga to errore tenebra¬
rum in luminet corda credentium: hic est quemunus desera phin.
tulit forcipe conprehensum adiscue. labiaipurgunda quinus¬
Porrosaffirus qui ponitur infundamentis caeli habet similitudi¬
nem et supranos ueris et quitalis est illud possit aristofanium di¬
cere cumsocrate AΕΡΟBΛΤΛΚΑΙΠΡΙΦΡΟΝCΟΠΟΝHΑΙΟΝ quod nos in la¬
tinum sermonem uertere possumus scando a erem solemq despitio
hie techielis quoque scriptura commemorat quod locus in quolronis
dĩ sit sasfiribabect similitudinem et gloriã dnĩ in hoc colore
consistat qui portatim aginem scper caelestis. siue propugna¬

Expanded text:
singulorum, non est hujus temporis dicere; neque enim semper dicensingulorum, non est hujus temporis dicere; neque enim semper dicenda sunt omnia. Nunc tantum de carbunculo, sapphiro et jaspide disseramus. Carbunculus qui paratur, sive per ordinem sternitur, videtur mihi ignitus sermo doctrinae, qui fugato errore tenebrarum, illuminat corda credentium. Hic est quem unus de Seraphim tulit forcipe comprehensum, ad Isaiae labia purganda : qui nasPorro sapphirus, qui ponitur in fundamentis, coeli habet similitudinem, et supra nos aeris: qui talis est, ut possit illud Aristophanicum dicere cum Socrate: Ἀεροβατῶ καὶ περιφρονῶ τὸν ἥλιον; quod nos in Latinum sermonem vertere possumus: Scando aerem, solemque despici. Ezechielis quoque Scriptura commemorat, quod locus in quo thronus Dei sit, sapphiri habeat similitudinem, et gloria Domini in hoc colore consistat, qui portat imaginem supercoelestis. Sed et propugna
Abbreviated transcription (Latin):
rimus tues si ignaculum similitudinis et corona decoris
indelitus para disidĩ fuisti: omnila pide primo indutus es sar¬
dio et topatio et ⁊maragdo et carbunculo et saffiro etiaspi¬
de Argento quoquae ȩta uro etligirio et acihate etameduis
to chrisolrto etberillo etonichino a uroquaereplesti the¬
sccuros tuos eta pote castucs inte aquadiae conditus es:
cumcherubim posuite in monte scõmeo fuisti inmedio lupidũ
ignitorum inmaculactus indiebus tuis. ex quo conditus es.
d onec inuente sunt intae iniquitatestuae. quis enim tãstul¬
tus auitetua e cordis ingenii ut inpara disodĩ positum princi¬
pẽtrriquemcum queillum es sedederit et conditum interche¬
rubim et inter igneos lapides conuersatum quos aud dubiae
angelos intelligimus caelestes que uirtutes putet fuis se.
eum quiterraenis lapidibus ornatus sit et habuerit similitudinem
et signaculum dĩ : denaturaigitur omnium lapidum . et perpartes

Expanded text:
rimus: Tu es signaculum similitudinis et corona decoris, rimus: Tu es signaculum similitudinis et corona decoris, in deliciis paradisi Dei fuisti. Omni lapide primo indutus es, sardio, topazio, et smaragdo, carbunculo et sapphiro et jaspide, argento quoque, et auro et lyncurio, et achate, et amethysto, et chrysolitho, et beryllo, et onychino; auroque replesti thesauros tuos et 638 apothecas tuas in te. A qua die conditus es, cum Cherubim posui te in monte sancto meo; fuist in medio lapidum ignitorum, immaculatus in diebus tuis, ex quo conditus es, donec inventae sunt in te iniquitates tuae . Quis enim tam stultus et vecordis ingenii, ut in paradiso Dei, positum principem Tyri, quemcumque illum esse crediderit, et conditum inter Cherubim et inter igneos lapides conversatum quos haud dubie Angelos intelligimus coelestesque Virtutes putet fuisse eum, qui terrenis lapidibus ornatus sit, et habuerit similitudinem et signaculum? De natura igitur omnium lapidum, et per partes
Abbreviated transcription (Latin):
cripsit NEΡΙΑΘΩΝ et plenium secundũ eundem apud latinos
oratorem et phylos ofim qui in opere palcherrimonaturalis.
historia e tricesimum septimum librum quie textremus est¬
lapidam ad quaegem marum dispatationt conolecit hiduo detim
laoides seribantur per hor dinem in exodo ethnhieae chiel at u
n dicamus primum de exodo. quattuor hordmes intexti
erant lapidum: ordo primus habaitla pidem surdium
topatium ⁊ imaragdum. Ordo secundus carbunculus
saffirũ iuspidem ordo tertius lrgirium achaten ame¬
drstum Ordo quartus chrisolytum. berillum onichinũ
aurocircum datos et inscriptierant ex nominibus duo d eci
tribuum filiorum is rahel. In quo notandum quod secundus
ordo lapidum etiam in praesenti scriptura sit positus. car¬
bunculus saffirus et iaspis: Necdum enim perfecta rȩ¬
tinemus nec ad prima peruenimus quia nuncperspeculũ
uidemus inenigmate porro in hiezehiel sicscriptum seppe¬

Expanded text:
cripsit περὶ λίθων: et Plinium secundum, eumdem apud Latinos cripsit περὶ λίθων: et Plinium secundum, eumdem apud Latinos oratorem et philosophum, qui in opere pulcherrimo naturalis historiae tricesimum septimum librum, qui et extremus estlapidum atque gemmarum disputatione complevit. Hi duodecim lapides scribuntur per ordinem in Exodo et in Ezechiel, id esi. Dicamus primum de Exodo: Quatuor ordines intexti erant lapidum . Ordo primus habuit lapidem sardium, topazium, smaragdum. Ordo secundus, carbunculum, sapphirum, jaspidem. Ordo tertius, ligirium, achatem, amethystum. Ordo quartus, chrysolithum, beryllum, onychium, auro circumdatos; et inscripti erant ex nominibus duodecim tribuum filiorum Israel. In quo notandum quod secundus ordo lapidum etiam in praesenti Scriptura sit positus, carbunculus, sapphirus, et jaspis. Necdum enim perfecta retinemus, nec ad prima pervenimus, quia nunc per speculum videmus in aenigmate. Porro in Ezechiel sic scriptum repe
Abbreviated transcription (Latin):
lapides uiuentes in sacerdotium scm̃ offerrespiritales uictimas
Dehis lapidibus misticae dicitur lapides scĩ uolluuntur superter¬
ram equibus aedificat xp̃s ecclesicm superterram dicens in euuun¬
gelio super hancpetrum aedificabo ecclesiam metm. quamciui¬
tatem quimeruerit intrare guudens loquȩtur in dño sicutaci¬
diuimus itaui dimus inciuitate dnĩ uirtutum inciuita tem dĩnos.¬
trids̃ fundauit eam in aeternum super condito reuius ciuitatis.
et in alio locodicitur. hic aedificabit ciuitatem meam etreduc&
captiuitatem populimei. Denatura autem duodecim lapidũ
adq: gemmurum non est huius temporis dicere cum et grecorũ
plurimi scripserint et latinorum equibus tantum nominabant
uirum scãẽ et uenerabilis memoriae. ep̃m ephifanium qui in¬
signe nobis in genii eteruditionis suaere liquid uolumen quod ins¬

Expanded text:
lapides viventes in sacerdotium sanctum, offerre spirituales victimas lapides viventes in sacerdotium sanctum, offerre spirituales victimas . De his lapidibus mystice dicitur: Lapides sancti volvuntur super terram , 637 quibus aedificat Christus Ecclesiam super petram, dicens in Evangelio: Super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam . Quam civitatem qui meruerit intrare, gaudens loquitur Domino: Sicut audivimus, ita vidimus in civitate Domini virtutum, in civitate Dei nostri: Deus fundavit eam in aeternum . Super conditore hujus civitatis, et in alio loco dicitur: Hic aedificabit civitatem meam, et reducet captivitatem populi mei . De natura autem duodecim lapidum atque gemmarum, non est hujus temporis dicere, cum et Graecorum plurimi scripserint et Latinorum. E quibus duos tantum nominabo, virum sanctae et venerabilis memoriae episcopum Epiphanium, qui insigne nobis ingenii et eruditionis suae reliquit volumen, quod ins
Abbreviated transcription (Latin):
luri et pretioso electoq lapidi incredulis autem et lapis offen¬
sionis et pretrascandali qui et inactibus a postolorum ad
principes loquitur sacerdotũ isteest lapis electus p̃tios us
quem uos dispexistis reprobrantes qui factus est in caputanguli et duos
populos continet gentium etis rahel. quiae dificauit ciuitatem cuius
artisex et conditor ds̃ est dequa et a postolus scribit corinthis dĩaefica¬
tio estis et quasi sapiens architectus funda mentum posui. alius saꝑ¬
aeficat unus quis quae autem uideut quomodo aedificet fundam̃.
siquis autem super fundamentum hoc aedificat aurum argentun.
lapides p̃tiosos ligna fenum stipulam unius cuiusq opus manifes¬
tumerit. De hoc fundamento et inepistola altera loquitur. aedifi¬
catisuper fundamentum apostolorum et prophetarum ipsostun¬
gulari lapideihũ xp̃o etiterum in quibus omnes aedificamini

Expanded text:
lari et pretioso electoque lapidi. Incredulis autem est lapis offenlari et pretioso electoque lapidi. Incredulis autem est lapis offensionis et petra scandali . Qui et in Actibus Apostolorum ad principes loquitur sacerdotum: Iste est lapis electus, pretiosus, quem vos despexistis reprobantes ; qui factus est in caput anguli, et duos populos continet, gentium et Israel; qui aedificavit civitatem, cujus artifex et conditor Deus est: de qua et Apostolus scribit Corinthiis: Dei aedificatio estis. Et: Quasi architectus sapiens fundamentum posui, alius superaedificat. Unusquisque autem videat quomodo aedificet. Fundamenhristum . Si quis autem super fundamentum hoc aedificat aurum, et lapides pretiosos, ligna, fenum, stipulam: uniuscujusque opus manifestum erit. De hoc fundamento et in Epistola altera loquitur: Aedificati super fundamentum Apostolorum et Prophetarum, ipso angulari lapide Jesu Christo ; et iterum: In quibus omnes aedificamini
Abbreviated transcription (Latin):
pax perpetua etedificatio iustitiue ex quo perspicuum est sub
occasione iustitiae qđ uirtutis est nomen etium cetera suirtu¬
tes in aedificationem eclesiae deberenos querere neciuduica
delirumenta secturi: ex ponant enim quid sit illud qđ in prouer¬
bus descpientiudicitur p̃tiosior est cunctis lapidibus p̃ciosissi¬
mis si enim xp̃s dĩuirtus etdĩ sapientia est stultum est xpm̃
in sensibilibus lapidibus comparari rursumq: deiudicuis di
legimus iudicia dñi rectuiustificata in semetipsa Desiderabilia
superaurum et lapidem practiosum multum. Ex quo pulam est
illum lapidem ceteris lapidibus comparari dequo supru ln hoc
eodem proheta expersona dĩ dicitur ecceinmittam infundu¬
menta sionlapidem angularem lapidem electum p̃tio sum
et qui credi deritin eonon confundetur. hunc lapidem raepro¬
petrus disputanscit. Nobis ergo honor quicredimus angu¬

Expanded text:
pax perpetua, et aedificatio justitiae. Ex quo perspicuum est, sub pax perpetua, et aedificatio justitiae. Ex quo perspicuum est, sub occasione justitiae, quod virtutis est nomen, etiam caeteras virtutes in aedificationem Ecclesiae debere nos quaerere: nec Judaica deliramenta sectari. Exponant enim quid sit illud quod in Proverbiis de sapientia dicitur: Pretiosior est cunctis lapidibus pretiosissimis . Si enim Christus Dei virtus et Dei sapientia est , stultum est Christum insensibilibus lapidibus comparari. Rursumque de judiciis Dei legimus: Judicia Domini recta: justificata in semetipsa, desiderabilia super aurum et lapillud lapidem caeteris lapidibus comparari, de quo supra in hoc eodem Propheta ex persona Dei dicitur: Ecce immittam in fundamenta Sion lapidem angularem, lapidem electum, pretiosum: et qui crediderit in eo, non confundetur . Hunc lapidem reproPetrus disputans ait: Nobis ergo honor qui credimus angu
Abbreviated transcription (Latin):
occidentis littaere et in milleannis ex quis itoscibos gulae acluxuriae
prepurantes quorum ds̃ uenter est egloriu in confusione eorum
qui post secundum ingloria scluctoris aduentum sperant nuptias
et paruulos centum annorum et circumcisionis iniuriam etuicti¬
marum sanguinens perpetuum sabbatum quidicunt cum is rahe&l
in peraer sã modum manducaemus etbiribamus erus enimregna duuos
quiuesitista celestis iheros celem cuinunc dicitom erergostecar bupo
urdinen lapides tuos siueiaxtala eccetgo prepu rotibi carbem¬
culum tapidem tuum ut tota ciuitus sit plena carbuncuilis eta¬
beat fundamenta saffirina et pro pugnacula ics pidem siuac
carcedonium et portus croestullinas siue aria t arbac et murũ
incircuitupretiosorum lupidum. omnesq filii eius non habean
magistros homines sed dm̃ etupellentur discipuli dĩ etsianea

Expanded text:
occidentis litterae, et in mille annis exquisitos cibos gulae ac luxuriae occidentis litterae, et in mille annis exquisitos cibos gulae ac luxuriae praeparantes, quorum Deus venter est, et gloria in confusione eorum ; qui post secundum in gloria Salvatoris adventum, sperant nuptias, et parvulos centum annorum, et circumcisionis injuriam, et victimarum sanguinem, et perpetuum sabbatum: qui dicunt cum Israel in perversum modum: Manducemus et bibamus, cras enim regnabimus: quae sit ista coelestis Jerusalem, cui nunc dicitur: Ecce ego sternam per ordinem lapides tuos: sive juxta LXX: Ecce ego praeparo Al. praeculum, lapidem tuum: ut tota civitas sit plena carbunculis, et habeat fundamenta sapphirina, et propugnacula jaspidem, sive chalcedonium, et portas crystallinas, sive anaglyphas, et murum in circuitu pretiosorum lapidum: omnesque filii ejus non habeant magistros homines, sed Deum, et appellentur discipuli Dei; et sit in ea
Abbreviated transcription (Latin):
ipsediscendat. et edificet interris cȩles tem hierus clem quae i nupo¬
calipsi iohannss uocatur sponsa etagni uxor habens lumen simile
lapidis pretiosi sicut ia spidis et crostalli et murum magnum et
portas duo decim scripta nominibus tribuumis rahel: quarum
tres erant aboriente et tres ab aquilone et tres ab austro et tres
ab occasusolis murus que fultus duod ecim fundamentis cuius om¬
nis a edificatio ex lapide iaspide et singula fundumenta murorũ
habebant singulos lapides primumias pidem secundum saffirum
tertium cas chedonium quartum tmaracdum. quintum sardo¬
tum duodecimum amedstum. quod legentes exclumamus illud etdi¬
cimus Oprofundum sapientiae et scientiae dĩ quam inscrutabilia iudi¬
ciu eius et in uestigabiles uiaeeius : quis enim cognouit sens umd ñ
autquis consiliurius eius fuit: Etiterum quis sapiens e dntelligit
huec intelligens et cognoscete ũres pondeant a matorestantum

Expanded text:
ipse descendat, et aedificet in terris coelestem Jerusalem, quae in Apoipse descendat, et aedificet in terris coelestem Jerusalem, quae in Apocalypsi Joannis vocatur sponsa et uxor Agni, habens lumen simile lapidis pretiosi, sicut jaspidis et crystalli, et murum magnum, et portas duodecim inscriptas nominibus tribuum Israel, quarum tres erant ab Oriente, et tres ab Aquilone, et tres ab Austro, et tres ab Occasu solis : murusque fultus duodecim fundamentis, cujus omnis aedificatio ex lapide jaspide, et singula fundamenta murorum habebant singulos lapides, primum jaspidem, secundum sapphirum, tertium chalcedonium, quartum smaragdum, quintum sardohum, duodecimum amethystum; quod legentes, exclamamus illud, et dicimus: O profundum sapientiae et scientiae Dei, quam inscrutabilia judicia ejus, et investigabiles viae ejus! Quis enim cognovit sensum Domini, aut quis consiliarius ejus fuit ? Et iterum: Quis sapiens, et intelliget haec: intelligens, et cognoscet ea ? Respondeant amatores tantum
Abbreviated transcription (Latin):
tum est bcffuch. quod omnes preter Ixx. simili tertrans.¬
tulerunt. sternam instibo lapidestuos. In similitu dinem
comtae mulieris quae oculos pingit stibio ut pulchritudinem.
significetciuitatis. e t ubinos ius pidem sequentes. Lxx. diximus
in hebrcicoscriptum hab& coħd coħd quod solus srmma¬
chus Rãpataonĩo transtulit procros talli quoque incuius
loco apud hebreos ecđã legitur simmachus et teo dotio scul¬
foraturam caelaturãq gemmarũ sensum sonat¬
Di uersitatemtrans lationis diximus uenia mus ad sensum adhuc loquitur
iad hticdequitor ad eclesico humilem prius atquae pauperculam quae non
habebat legem et profetas. nec sermonemdũ et tempes tatẽ conuulsam.
siuae instabilem quae multos sacculi turbines sustinu erat et dnterua¬
rios idolorum fluctuabat errores que nollum habuit consolatorem
et frus traomnem substantiam suam in medicis perdidit qđ ipseueniuat

Expanded text:
tum est, BAPHPHUCH  , quod omnes praeter Septuaginta similiter transtum est, BAPHPHUCH  , quod omnes praeter Septuaginta similiter transtulerunt: Sternam in stibio lapides tuos, in similitudinem comptae mulieris, quae oculos pingit stibio, ut pulchritudinem significet civitatis. Et ubi nos jaspidem, sequentes LXX, diximus, in Hebraico scriptum habet CHODCHOD  , quod solus Symmachus χαλκηδόνιον transtulit. Pro crystallo quoque in cujus loco apud Hebraeos ECDA   legitur, Symmachus et Theodotio, scalforatarum caelatarumque gemmarum 635 sensum sonatationis diximus: veniamus ad sensum. Adhuc loquitur ad Ecclesiam, humilem prius atque pauperculam, quae non habebat Legem, nec Prophetas, nec sermonem Dei: et tempestate convulsam sive instabilem, quae multos saeculi turbines sustinuerat, et inter varios idolorum fluctuabat errores: quae nullum habuit consolatorem, et frustra omnem substantiam suam in medicis perdidit; quod ipse veniat,
Abbreviated transcription (Latin):
quas elegerent et perdiderunt fortitudinem pristinum etne.¬
quiquam in hoc diluuio sint futuri. hocilledixerit cuius ex pla¬
nationem lectoris arbitrio derelinquo puupercalu tempesta¬
te conuulsa absque ulla consolatione ecceego sternum per
hordinem lapidestuos et fundabote insaffiris et ponamias pidẽ
propugnaculatua et prortastuas in lapides scultos etom.¬
nes terminos tuos in lapides desiderabiles. uni uersos filiostuos o¬
doctos adnõ etmultitudinem pacis filiis tuis et iniustitia fun¬
duberis lax humilis et instabilis absquae consolatione ecceego
prepar abo tibi carbunculum lupidemtuum et fundamentatua saffir
et ponam propugnaculatua ias pim et portas tuas lapides cristalli
et murostuos lupideel ectos. etomnes filio stuos discipulos dĩ
et multã pux erit filioͥs tuos& in iustitia aedificaberis. Vbi nos
diximus sternam per hordinem lapides tuos in hebraicoscrip¬

Expanded text:
quas elegerunt, et perdiderunt fortitudinem pristinam: et nequas elegerunt, et perdiderunt fortitudinem pristinam: et nequaquam in hoc diluvio sunt futuri . Hoc ille dixerit, cujus explanationem lectoris arbitrio derelinquo. Paupercula tempestate convulsa absque consolatione. Ecce ego sternam per ordinem lapides tuos: et fundabo te in sapphiris: et ponam jaspidem propugnacula tua, et portas tuas in lapides sculptos, et omnes terminos tuos in lapides desiderabiles: Universos filios tuos doctos a Domino, et multitudinem pacis filiis tuis, et in justitia fundaberis. LXX: Humilis et instabilis absque consolatione. Ecce ego praeparo tibi carbunculum lapidem tuum, et fundamenta tua sapphirum: et ponam propugnacula tua jaspin, et portas tuas lapides crystalli, et muros tuos lapides electos: et omnes filios tuos discipulos Dei, et multa pax erit filiis tuis, et in justitia aedificaberis. Ubi nos diximus: Sternam per ordinem lapides tuos, in Hebraico scrip
Abbreviated transcription (Latin):
minibus Om nes in sanguinem eo iudicantur unus quis que prox¬
mum suum tribulat tribulatione etadmalum manus suus
&sorde nec siunius quidem diaei fuerituita eius superterram
indednm̃ fecis sedi luuium qui iuxta a postolum petrum
ocusus estcarne uiuificatus spũ et predicauit spĩtibus in ca¬
cereconstituts. quando dĩpatientiu expectabat
in diebus noe dilu uium impus inferens incuius et mmelon
inqua nosmundut nonsordes carnis abluens sedbone consti¬
entae interrogationẽ in dõ montes autem etcolles qui nor
comueantur inuiuscemodi diluuio motifuaerant
scõs uult intelligi accepto federe sempiterno qui in prioridiluuio
moti fuerant et sua mreliquerant firmitatem dicit montes et demones
et aduersarias potestates qui uiderint filias hominum quos essent
bone etamoris iaculo uulnerati sumserint sibi uxores ex omnib:

Expanded text:
minibus, omnes in sanguine meo judicantur. Unusquisque proximinibus, omnes in sanguine meo judicantur. Unusquisque proximum suum tribulat tribulatione, et ad malum manus suas undus 634 a sorde, nec si unius quidem diei fuerit vita ejus super terram . Unde Dominum fecisse diluvium, qui juxta apostolum Petrum occisus est carne, vivificatus spiritu ; et praedicavit spiritibus in carcere constitutis, quando Dei patientia exspectabatur in diebus Noe, diluvium impiis inferens. In cujus exemplum aqua nos mundat: non sordes carnis abluens, sed bonae conscientiae interrogatio in Deum. Montes autem et colles qui non commoveantur, et in hujuscemodi diluvio permoti fuerant, sanctos vult intelligi, accepto foedere sempiterno: qui in priore diluvio moti fuerant, et suam reliquerant firmitatem. Dicit montes, et daemones, et adversarias potestates, qui viderunt filias hominum, quod essent bonae, et amoris jaculo vulnerati, sumpserunt sibi uxores ex omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
catur dificile pos sit intelligi. Nonignorem quid hoc capitulo uir
prudentis simus dixerit sed quo non satis facia tanimomeo
ponitenimtropologicum diluuium qđ interp̃tactur inbaptis mo
suluutoris congerens exempla quam plurima ut estillud
dñs diluuium in habita refacit. Etiterum suuuis dñs expec¬
tantibus se in die tribulationis et sciens timentis se indiluiio
ite comu sum mationem facit. quod scilicet un iuersa peccata
in baptismo deleuerit dicens inalioco: ego sum egosum qui deleo
inquitutes tuus omnes enim declinauerunt simulinatiles fac¬
tiercat nonerat qui faperet misericordium necuerita tem neque
eratiisinon.a eestientia dĩ superterrum. maledictio etmenda¬
tum et homicidium et adulterium et furtum cuncta occupauerant
et sanguinem scinguinimis cuerant. Vndelo quiturperprofeam
eumihi quic perut reuertens a terra non est quifacia trectum ino¬

Expanded text:
catur difficile possit intelligi: non quo ignorem quid in hoc capitulo vir catur difficile possit intelligi: non quo ignorem quid in hoc capitulo vir prudentissimus dixerit, sed quo non satisfaciat animo meo. Ponit enim tropologicum diluvium, quod interpretatur in baptismo Salvatoris, congerens exempla quamplurima, ut est illud: Dominus diluvium inhabitare facit . Et iterum: Suavis Dominus exspectantibus se in die tribulationis: et sciens timentes se, in diluvio itineris consummationem facit : quod scilicet universa peccata in baptismo deleverit, dicens in alio loco: Ego sum, ego sum, qui deleo iniquitates tuas . Omnes enim declinaverunt, simul inutiles facti erant . Non erat qui faceret misericordiam, nec veritatem: neque erat scientia Dei super terram. Maledictio, et mendacium, et homicidium, et adulterium, et furtum cuncta occupaverant, et sanguinem sanguini miscuerant. Unde loquitur per Prophetam: Heu mihi! quia periit revertens a terra. Non est qui faciat rectum in ho
Abbreviated transcription (Latin):
sempi ternam. etideo ad punctum et breuecos esse desertos.
ut in amicitiam dĩ aeter nofedere iungerentur ponit exempla
malorum dicens. Quo modo uniuerso orbepeccante postquum
corrupit omnisterrauiam dni. inductum est diluuium et cum
auctoribus peccatorũ cuncta peccata deleta sunt ednuno homine
no ehumanum seruatum est genus cui sr aucum iuraui nequã quã
terris inducendum essediluuium. et sponsio mea hucus que ser¬
uata est : necum quam irrita fiet siciuro ecclesiaeme ae. quã mi¬
hiredemi san guine meo nequaquam meiratum forehis quorũ
misertus sum nec meam lementicm ulla increpationis duri¬
tie commutandum facilius enim montes mouebuntur et
colles quaminea sententia commutabitur luxta qđ ineuare¬
gelioloquitur : Caelum et terrutran sibunt uerba autẽ¬
mea non prȩteribunt Hec estatitem inquid misericordice
mea utfaedus pacis quomihire conciliatus est mundus

Expanded text:
sempiternam, et ideo ad punctum, et breve nos esse desertos, sempiternam, et ideo ad punctum, et breve nos esse desertos, ut in amicitiam Dei, aeterno foedere jungerentur, ponit exempla majorum, dicens: Quomodo universo orbe peccante, postquam corrupit omnis terra viam Domini, inductum est diluvium: et cum auctoribus cunctis peccatorum cuncta peccata deleta sunt, et in uno homine Noe humanum servatum est genus: cui juravi nequaquam terris inducendum esse diluvium: et sponsio mea hucusque servata est, nec umquam irrita fiet ; sic juro Ecclesiae meae, quam mihi redemi sanguine meo, nequaquam me iratum fore his quorum misertus sum, nec meam clementiam ulla increpationis duritia commutandam. Facilius enim montes movebuntur et colles, quam mea sententia commutabitur. Juxta quod et in Evangelio loquitur: Coelum et terra transibunt, verba autemea non praeteribunt . Haec est, autem, inquit, misericordia mea, ut foedus pacis, quo mihi reconciliatus est mundus,
Abbreviated transcription (Latin):
ħ neꝗ ut mulierem qua ab ado lescentia odiosa est dix̃ dñs tuus tempore modico reliqͥte
cũ misericadia magna misere bactiui infurore paruo auti faciẽ t̃ mea ate & in
anulum et stolamosculamq porrigere : et inuidenti fratri iux¬
tu alterius parabulue similitudinẽ dicere Amicesiego bonus qua reocu¬
iustuus nequã Sicut indiaebus noe istud mihi est cuiiurcui
ne inducerem aquas noeultra super terram siciur aui ut noniras¬
cartibi et non increpemte montes enim commouebuntur et colles.
contremescent. misericordia autem meu nonrecedet etfedus pa¬
cis maeae non mouebitur dixit miserutor tuus dñs. Lxx.
Ab aqua quaefuit subnoe hoc mihi est. sicutrauie ntem poreillo
terrenequa quam ultru ir as citibi. neque in comminationetua mon¬
tes truns ferrae ne que colles tui transferentur sic nec mis ericor¬
diumea deficiet. Nectestumentum pacis meae aufertur dixit
propitius tuidñs. Vt credut scõrum congregatio misericordiã dmũ

Expanded text:
e ut mulierem, quae ab adolescentia odiosa est, dixit Deus tuus. Tempore modico reliqui te: et cum misericordia magna miserebor tui. In furore parvo averti faciem meam a te: et in annulum et stolam, osculumque porrigere, et invidenti fratri, juxta alterius parabolae similitudinem, dicere: Amice, si ego bonus, quare oculus tuus nequam ? Sicut in diebus Noe istud mihi est, cui juravi, ne inducerem aquas Noe ultra super terram: sic juravi, ut non irascar tibi, et non increpem te. Montes enim commovebuntur, et colles contremiscent: misericordia autem mea non recedet a te, et foedus pacis meae non movebitur, dixit miserator tuus Dominus. LXX: Ab aqua quae fuit sub Noe hoc mihi est: sicut juravi ei in tempore illo, terrae nequaquam ultra irasci super te, neque in comminatione tua montes transferre: neque colles tui transferentur. Sic nec misericordia mea deficiet, nec testamentum pacis meae auferetur, dixit propitius tui Dominus. Ut credat sanctorum congregatio misericordiam Domini
Abbreviated transcription (Latin):
argentum properate emite et comedite. uenite emite
absq: argento : et abs queulla commutationeuinum.
et luc quare adpenditis argentũ et non in panibus.
et laborem uestrum et non in saturitate : lxx. quisititis.
ite ad aquam et quot quot non hubetis pecuniam euntes
emite et comedite et ambulate etemite absq: pecunia.
et absque pretio uinum eta dipem. qu artemitis pecania et laborem
uestrum non insaturitate : Verbum hebraicum õi. Dequo supra
prophetia contra asi er dixerat quodes setam biguum etuel in¬
ter lectionem uocantis uel uae significaret hic in principio capitu¬
lipositum est netruam plungentis legitur sed uocantis affec

Expanded text:
argentum, properate, emite et comedite: venite, emite absque argento, et absque ulla commutatione vinum et lac. Quare appenditis argentum non in panibus, et laborem vestrum non in saturitate? 643 LXX: Qui sititis, ite ad aquam, et quotquot non habetis pecuniam, euntes emite, et comedite, et ambulate, et emite absque pecunia et absque pretio vinum et adipem. Quare emitis pecunia, et laborem vestrum non in saturitatem? Verbum Hebraicum OI  , de quo supra in prophetia contra Ariel dixeram , quod esset ambiguum, et vel interjectionem vocantis, vel vae, significaret, hic in principio capituli positum, nequaquam plangentis legitur, sed vocantis affec
Abbreviated transcription (Latin):
carnem ait tuam nedes pexeris. Omnis homo caronrã ẽ
Et iuxta euangelicam parabolam eius qui dehierusalem
descendebat hiericho et alatronib: uulneratus ẽ illep¬
qui dixerunt et domesticos seminis tui nedispicias domes

Expanded text:
carnem ait, tuam ne despexeris. Omnis enim homo caro nostra est. carnem ait, tuam ne despexeris. Omnis enim homo caro nostra est. Et juxta Evangelicam parabolam, ejus qui de Jerusalem descendebat Jericho, et latronibus vulneratus est, ille peptuaginta qui dixerunt: Et domesticos seminis tui ne despicias, domes
Abbreviated transcription (Latin):
N on plures panes nedepauꝑtate causeris sedunum panẽ nec ipsũ
to tũ sed partẽ panis quã sinonieiuna rescõmessurus eras ut ieiu¬
nium tuum non sit lucrum marsupii sed saturitas animae. Pul¬
cheeq: addidittuum nederapina facias hele mosinam pedẽp¬
tio enim animae uiri propriae diuitiae. Etinaliolo cohono¬
radm̃ decuis iustis laborib: Certesi panem non habes etesuri
liiquo nulla dispendi a sunt pauperes absque tecto induc
indomumtuam siue ut in hebraico habet indomum ut situa
non habes inducas in hospitiolum quod uel mercedem
conductum uel beneficio possides. siuideris nudumoperi
quod et dns ineuangelio loquebatur. qui habetduas tunicus
det alteram non habenti. Non enim iussit unam scindiet diui¬
di quod multipopulares aure cluus& faciunt sed alteram
non seruari. Augens praecepta iustitiae ut etiam cadicem
aquae frigidae porrectum habere praemia diceret. Et

Expanded text:
Non plures panes, ne de paupertate causeris, sed unum panem. Nec ipsum Non plures panes, ne de paupertate causeris, sed unum panem. Nec ipsum totum, sed partem panis: quam si non jejunares comesurus eras; ut jejunium tuum non sit lucrum marsupii, sed saturitas animae. Pulchreque addidit tuum, ne de rapina facias eleemosynam: Redemptio enim animae viri, propriae divitiae . Et in alio loco: Honora Dominum de tuis justis laboribus . Certe si panem non habes, et esurieIn quo nulla dispendia sunt, pauperes absque tecto, induc in domum tuam. Sive ut in Hebraico habetur, in domum, ut si tuam non habes, inducas in hospitiolum, quod vel mercede conductum, vel beneficio possides. Si videris nudum, operi. Quod et Dominus in Evangelio loquebatur: Qui habet duas tunicas, det alteram non habenti . Non enim unam jussit scindi et dividi, quod multi popularis aurae causa faciunt: sed alteram non servari, augens praecepta justitiae, ut etiam calicem aquae frigidae porrectum habere praemia diceret. Et
Abbreviated transcription (Latin):
ribus nostris ut et patercelestis dimittat nobis debita nra Vetu
narrat historia annore missionis septimouł quinqua gesimo qui
uetero ẽiubileus omñs possessiones redire addominos et red diser¬
uis pristinamliberta tẽ: Cunctaq nomina quas uulgo appel¬
gis in euangelio ubiomnia quaebonas duplicant et nequaquã
oculum ꝓoculo dentem ꝓdente iubemur eruere seduerberan¬
tipbere maxilla Atq ut sciamus illud quod supra diximus
Omnnes debitores uro s repecitis decreditoribus seribi et de debito¬
ribus iungitur manifestius. Dimit te eos quic̃fracusunt libe¬
ros bocẽ quipauptates fracti. Quod ad flixit in opia sineli¬
beros mendicare et omneonus quod eprimuntur rũ pe
terat fieri ut aliquis diceret . non habeo debitores quid facere debeo
ut suscipiatur ieiuniu meũ sequitur. Frangeesurienti panẽ tuũ

Expanded text:
ribus nostris, ut et Pater coelestis dimittat nobis debita nostra . Vetus ribus nostris, ut et Pater coelestis dimittat nobis debita nostra . Vetus narrat historia, anno remissionis septimo, vel quinquagesimo, qui est verus Jubilaeus, omnes possessiones redire ad dominos, et reddi servis pristinam libertatem, cunctaque nomina, quae vulgo appelgis in Evangelio, ubi omnia quae bona sunt duplicantur: et nequaquam oculum pro oculo, dentem pro dente jubemureruere: sed verberanti praebere maxillam! Atque ut sciamus illud quod supra diximus: Omnes debitores vestros repetitis, de creditoribus scribi, de debitoribus jungitur manifestius: Dimitte eos qui confracti sunt liberos, hoc est, qui paupertate sunt fracti, quos afflixit inopia, ne liberos sinas mendicare. Et omne onus quo deprimuntur, rumpe.terat fieri, ut aliquis diceret: Non habeo debitores, quid facere debeo, ut suscipiatur jejunium meum? Sequitur: Frange esurienti panem tuum.
Abbreviated transcription (Latin):
cipiat dissolue in quid colligacionis impuetactis soluesticicu¬
los deprimentes siue ut lex manifestius transtuler̃ obligations
uiolenta rum cautionum quas nr̃i uerbi ambiguita tedecep¬
tis Significat aut̃ cartarũ fasciculos in quibus fenera torum
calumnie ctinentur etopprimunt pauperes aere alienoquaein
cunctis urbibus seditiones causa uł maximaẽ Vnde tabulaeno¬
uae et roma nus populus uicinos occupat montes quas grecia ppel
unus quis que quod debitũ ẽ maxime quo diuste dedit et iustere¬
petit alio quin tribuniu ae eẽt̃ seditionis adsertor sed ubi ini quaẽ
cautio ubiopprimitur pauꝑcalunia. ubi fasciculi cautionum
et omnia iniquitatis uincula rũpendas. VHcerte hocdicendũ
quia deieiunsis sermo ẽ. et ieiuniũ ad flictionẽ atq humiliatio¬
ne habet animae : Ad flictio autẽ corporis peccatorũ indulgen¬
tiam depcatur: Docet scriptura diuina ut dimit tamus debito¬

Expanded text:
cipiat. Dissolve, inquit, colligationes impietatis: solve fascicucipiat. Dissolve, inquit, colligationes impietatis: solve fasciculos deprimentes: sive ut LXX manifestius transtulerunt, obligationes violentarum cautionum, quas nostri, verbi ambiguitate decept. Significat autem chartarum fasciculos, in quibus feneratorum calumniae continentur, et opprimuntur pauperes aere alieno, quae in cunctis urbibus seditionis causa vel maxima est. Unde et Romanus populus vicinos occupat montes, et Tabulae novaeunusquisque quod debitum est, maxime quod juste dedit et juste repetit: alioquin Tribunitiae esset seditionis assertor. Sed ubi iniqua est cautio, ubi opprimuntur pauperes calumnia: ibi fasciculi cautionum, et omnia iniquitatis vincula rumpenda sunt. Vel certe hoc dicendum, quia de jejuniis sermo est, et jejunium afflictionem atque humiliationem habet animae: afflictio autem corporis peccatorum indulgentiam deprecatur. Docet Scriptura divina, ut dimittamus debito