comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ualuaꝵ. Palpebre st̃ sinꝰ ocłoꝵ a palpitatione
dicte. qr semꝑ mouent᷑. icurrunt enĩ iur
ut assiduo motu refitiant obtutũ. Munite
st̃ aũ uallo capilloꝵ: ut ꝙ aꝑtis ocłis si qͥd i¬
ciderit repellat᷑ ꝙ somno cohibentibꝰ tãꝙ n
uoluti qͥescant latentes. In sũmitate aũ ppo¬
braꝵ locis qͥb se utreq clause ꝯtingunt e¬
tant. ꝙ noti ordine seruato. capilli tutelam
oculis ministnͣtes. ne irruentes facile iniun¬
as excipiant. ꝙ ex eo noceant᷑. ut pulueris nł
cuiꝰꝙͣ crassioris materie arceant ꝯtactũ. aut
ipsũ ꝙͦ aerem ꝯcidendo mitificent. qͦ tenuem
ido qd̃ greci darsiriã uocant. Cilia st̃ tegmmna
qͥb cooꝑiunt᷑ ocłi. ꝙ dicta cilia qd̾ celent ocłas
tegantq tuta eustodia. Suꝑcilia dicta. q sip¬
posita st̃ ciliis. q̃ iccirco pilis uestita st̃. ut ocħ
munim̃ta p̃tendant. ꝙ sudorẽ a capite defiu¬
entẽ depellant. Int̾ciliũ uͦ ẽ mediũ illud int̃

Expanded text:
ur. Palpebrae sunt sinus oculorum a palpitatione dictae, quia semper moventur. Concurrunt enim invicem ut assiduo motu reficiant obtutum. Munitae sunt autem vallo pilorum, ut apertis oculis si quid inciderit repellatur, et somno conniventibus tanquam involuti, quiescant latentes. In summitate autem palpebrarum locis quibus se utraeque clausae contingunt, exstant admoti ordine servato capiloculis ministrantes, ne irruentes facile injurias excipiant, et ex eo noceantur, ut pulveris, vel cujuscunque crassioris materiae arceant contactum, aut ipsum quoque aerem concidendo mitificent, quo tenuemideo quod Graeci δάκρυα vocant. 42. Cilia, sunt tegmina quibus cooperiuntur oculi, et dicta cilia, 8 quod celent oculos, tegantque tuta custodia. Supercilia dicta, quia superposita sunt ciliis, quae idcirco pilis vestita sunt, ut oculis munimenta praetendant, et sudorem a capite defluentem depellant. Intercilium vero est medium illud inter
Abbreviated transcription (Latin):
Alȩ sub brachia st̃ appellate. eo qd̃ ex eis in
tur id ẽ mouent᷑. uñ ꝙ oscilla dicta ab eo q̃d̃
oscillant᷑ hoc ẽ moueant᷑ ora. nã eillere est
mouere. has qͥd̾a subhircos uocant. qd̃ in ple¬
risq hominib hircoꝵ fetorẽ reddant. Manꝰ
dicta. qd̾ sit totiꝰ corꝑis munꝰ. ipsa enĩ cibũ
ori ministrat. ipsa oꝑat᷑ omĩa atq dispensat.
ꝑ eã accipimꝰ ꝙ damꝰ. abusirie aũ manꝰ etiã
ars uł artifex. uñ ꝙ manꝰ preciũ dicimus.
Dextã uocat᷑ a dando. ipsa enĩ pignꝰ pacis dat᷑.
ipsa fidi testis. atq salutis adhibet᷑. ꝙ hoc est

Expanded text:
Alae sub brachiis sunt appellatae, eo quod ex eis in tur, id est moveantur. Unde et oscilla dicta ab eo quod cillentur, id est moveantur ora; nam cillere est movere: has quidam hircos dicunt, eo quod in plerisque hominibus hircinum fetorem reddant. Manus dicta quod sit totius corporis munus; ipsa enim cibum ori ministrat, ipsa operatur omnia atque dispensat, per eam accipimus et damus. Abusive autem manus etiam ars vel artifex, unde et manupretium dicimus. Dextra vocatur a dando, ipsa enim pignus pacis datur; ipsa fidei testis atque salutis adhibetur; et hoc est
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯuentri obedientia finxit. Duplex aũ est ho¬
mo ĩterior & extĩor. inti̾or homo anima extĩ¬
or homo corpꝰ Anima aũ a gentilib nom̃ acce-¬
pit. eo qd uentꝰ sit. ũ ꝙ grece uentꝰ animos
ar qd̾ ore trahentes aerem uiuere uideam᷑.
ꝙ̃ deipi aer ore possit. q̃ ia in genitricis utero
uiuit. Non ẽ gͥ aer anima qd̃ putauer̃t qͥd̾ã
qͥ ñ potuer̾t incorporeã eiꝰ cogitare naturã.

Expanded text:
et ventri oboedientia finxit. Duplex est autem hoet ventri oboedientia finxit. Duplex est autem homo: interior et exterior. Interior homo anima, et exterior homo corpus. Anima autem a gentilibus nomen accepit, eo quod ventus sit. Unde et Graece ventusd ore trahentes aerem vivere videamur:itur anima, quam concipi aer ore possit, quae jam in genitricis utero vivit. Non est igitur aer anima, quod putaverunt quidam, qui non potuerunt incorpoream ejus cogitare nat
Abbreviated transcription (Latin):
atura dicta ẽ. ab eo
qd̃ nasci aliqͥd faciat.
gignendi enĩ ꝙ faci¬
endi potens ẽ. Hane
a qͦ omĩa creata st̃ ꝯ
existunt. Genꝰ agig¬
nendo dictũ. eui diri¬
uatũ nom̃ a t̾ra ex qua omĩa gignunt᷑. Ge
enĩ grece t̾ra dicit᷑. Nita dicta est ꝓpt̾ uigorẽ.
uł qd̾ ium teneat nascendi atq crescendiaũ
ꝙ arbores uitã habere dicunt᷑. quȩ gignunt᷑¬
& crescunt. Homo dictꝰ. qr ex hrimo ẽ factꝰ sic̃
ꝙ in genesi dr̃. ꝙ ereauit d̾s hoĩem de limo ĩs¬
Abusiue aũ ꝓnuntiat᷑ ex utraq sub̾a totꝰ homa
humo. Greci aũ hoĩem anthropũ appellaue.¬
r̃t. eo qd sur fũ aspectet. subleuat᷑ ab hnins
ad ꝯtẽplationẽ artificis sui. Qd̾ ouidiꝰ poeta de.¬
signat eũ dicit: ꝓnaꝙ cũ spectent animalia
ceta trã. os homini sublime dedit. cęłuq ui¬
dere iussit. ꝙ erectos ad sidera tollere uultꝰ
ui iło erectꝰ celũ aspicit. ut d̾m querat. ñ
nt trã intendat. ueluti pecora q̃ nat᷑a ꝓna

Expanded text:
atura dicta ab eo quod nasci aliquid faciat. Gignendi enim et faciendi potens est. Hanc a quo omnia creata sunt et existunt. 2. Genus a gignendo dictum, cui derivatum nomen a terra, ex qua omnia gignuntur, γῆ enim Graece terra dicitur. 3. Vita dicta pvel quod vim teneat nascendi atque crescendi. Unde et arbores vitam habere dicuntur, quia gignuntur et crescunt. Homo dictus, quia ex humo est factus, sicut et in Genesi dicitur: Et creavit Deus hominem de humo Abusive autem pronuntiatur ex utraque substantia totus homo, humo. Graeci autem hominem ἄνθρωπον appellaverunt, 2 eo quod sursum spectet, sublevatus ab humo ad contemplationem artificis sui. Quod Ovidius poeta designat, cum dicit: Pronaque cum spectent animalia caetera terram, Os homini sublime dedit, coelumque videre iussit, et erectos ad sidera tollere vultus. Qui ideo erectus caelum aspicit, ut Deum quaerat, non ut terram intendat veluti pecora, quae natura prona
Abbreviated transcription (Latin):
um ꝙ hominũ corpora ꝯcipiunt᷑. hinc ⁊ pa¬
rentes creatores uocant᷑. Caro aũ ex qͣtuor ele.¬
m̃tis cõpacta ẽ. nã t̾ra incarne ẽ. aer in halitu.
humor in sanguine. ignis in calore uitali: ha¬
bent enĩ in nobis elem̃ta suã quãꝙ partẽ. cuiꝰ
qͥd debet᷑ cõpage resoluta. Caro aũ ꝙ corpꝰ
diu̾sa significant. in carne. semꝑ corpꝰ ẽ. non
semꝑ in corꝑe caro. nã caro ẽ q̃ uiuit. idẽ

Expanded text:
um et hominum corpora concipiuntur. Hinc et paum et hominum corpora concipiuntur. Hinc et parentes creatores vocantur. Caro autem ex quattuor elementis conpacta est. Nam terra in carne est, aer in halitu, humor in sanguine, ignis in calore vitali. Habent enim in nobis elementa suam quaeque partem, cuius quid debetur conpage resoluta. Caro autem et corpus diversa significant. In carne semper corpus est, non semper in corpore caro. Nam caro est quae vivit, idem
Abbreviated transcription (Latin):
emisit sp̃m. Qd ẽ enĩ emittere sp̃m. nͥ q̃d ani¬
corꝑe. Itẽ animũ ẽẽ idemꝰ qd̾ anim̾a. s anima
uite ẽ animꝰ ꝯsilii. ũn ⁊ dicunt phy losophi
etiã sine animo uitã manere. ⁊ sine m̃te aui¬
sciat. aninia ut uelit. Mens aũ uocata qd
emineat in anima. uł qd̾ meminit. uñ ⁊im
memores amentes. quaꝓpt̾ ñ anina s qd̃ ex¬
cellit in anima mens uocat᷑. tãꝙͣ caput eiꝰ
uł oculus. uñ ⁊ ipse homo scd̾m mentẽ imago
di dr. Ita aũ hec oĩa adiũcta st̃ anime. ut una
res sit. Peffitentiis enĩ causarũ diu̾sa noĩa
sortita ẽ anma. nã ꝙ memoria mens ẽ. tĩn.
immemores amentes. d̾u gͦ uiruificat corpꝰ. a¬
nima ẽ. dũ uult. animꝰ ẽ. dũ seit. mens est.
dũ recolit. memoria ẽ. dũ rectũ iudicat. ra¬
tio ẽ. dũ spirat. spiritꝰ ẽ. dũ aliqͥd sentit. sensꝰ ẽ.
soluendu. Caro aũ a creando ẽ appellata.
Crementũ eni semen ẽ mascul. uñ sanimali¬

Expanded text:
emisit spiritum'. Quid est enim emittere spiritum nisi quod anicorpore. Item animum idem esse quod animam; sed anima vitae est, animus consilii. Unde dicunt philosophi etiam sine animo vitam manere, et sine mente anisciat: animum, ut velit. Mens autem vocata, quod emineat in anima, vel quod meminit. Unde et inmemores amentes. Quapropter non anima, sed quod excellit in anima mens vocatur, tamquam caput eius vel oculus. Unde et ipse homo secundum mentem imago Dei dicitur. Ita autem res sit. Pro efficientiis enim causarum diversa nomina sortita est anima. 13. Nam et memoria mens est, unde et immemores amentes; dum ergo vivificat corpus, anima est; dum vult, animus est; dum scit, mens est; dum recolit, memoria est; dum rectum judicat, ratio est; dum spirat, spiritus est; dum aliquid sentit, sensus est. solvendum. Caro autem a creando est appellata. Crementum enim semen est masculi, unde animali
Abbreviated transcription (Latin):
A. aut̃ in omnib gentib ido prior est littera
at. Nomina aut̃ litterarũ gentes a sono ꝓ¬
priȩ linguȩ dederunt. notatis oris sonis atꝙꝑ
discretis. Nam postqͣm eas animaduerte¬
runt &e nomina illis & figuras imposue¬
rumt: figuras aut̃ partim ex placito. partĩ
ex sono litterarũ formauerunt ut puta .i.⁊
o. quarũ unus sicut exilis sonus ita tenuis
uirgula. alt̾ius pinguis sonus sicut &e ple¬
na figura. Potestatem aut̃ natura dedit. uo¬
luntas ordinem & apicem. Inter figuras¬
autẽ litterarum ce apices ueteres distin¬
ped  sun cacumine lutere apponitur.

Expanded text:
A autem in omnibus gentibus ideo prior est litterarA autem in omnibus gentibus ideo prior est litterarat. Nomina autem litterarum gentes ex sono propriae linguae dederunt notatis oris sonis atque discretis. Nam postquam eas animadverterunt, et nomina illis et figuras inposuerunt: figuras autem partim ex placito, partim ex sono litterarum formaverunt: ut puta I et O, quarum uni sicut exilis sonus, ita tenuis virgula, alterius pinguis sonus, sicut et plena figura. Potestatem autem natura dedit, voluntas ordinem et apicem. Inter figuras litterarum et apicem pedibus, sed in cacumine litterae apponitur.
Abbreviated transcription (Latin):
rarum .c. &.q. ¶ne iło suꝑuacua dicitur
quia exceptis kaltidis suꝑuacua iudica¬
tur ꝑ .s. enim unuersa exprimimus. Q
literam nec ebrei nec greci resonant. excep
tis enim latinis hanc nulla alia lingua
cua est uocata. quia ꝑ .c. cuncta uereres scri¬
bebant. A. lutera usq ad augusti tempais
nondum apud latinos erat. s ꝓ eac ce s.
scribebant. Unde &e duplex uocat᷑ quia ꝓ.c
ce .s. ponitur. unde & ex eisdem litteris compo¬
situm nomen habet. A grecis autem litteris¬
duas mutauit latuntaᷤ y & ⁊ ꝓpter nomina
scilicet greca. & hȩ apud romanos usq ad au¬
gusti tempus ñ scribebant᷑. s ꝓ ⁊ duas.s. s.
ponebant ut hilarissat ꝓ .y. uͦ .i. scribebant.
Uncuiq aũt luterȩ tria accidunt. Nomen
quo uocetur. sigura. quo caractere signet᷑¬
potestas. quȩ uocalis. quȩ consonans habea¬
tur: a quibdã ce ordo adicitur. idest quȩ pre¬
cedit quȩ sequit᷑ ut .a. prior sit. sequens .b.

Expanded text:
rarum C et Q; quae ideo supervacua dicitur, rarum C et Q; quae ideo supervacua dicitur, quia exceptis 'Kalendis' superflua iudicatur: per C enim universa exprimimus. Q litteram nec Graeci tis enim Latinis hanc nullam alia lingua cua est uocata, quoniam per c cuncta ueteres scri. X littera usque ad Augusti tempus nondum apud Latinos erat; sed pro ea c et s scribebant; unde et duplex vocatur, quia pro c et s ponitur; unde et ex eisdem litteris compositum nomen habet. 15. A Graecis duas litteras mutuavit Latinitas, y et z, propter nomina, scilicet, Graeca. Et hae apud Romanos usque ad Augusti tempus non scribebantur; sed pro z duo ss ponebant, ut hilarissat; pro y vero u scribebant. 16. Unicuique autem litterae tria accidunt: nomen, quomodo vocetur; potestas, quae vocalis, quae consonans habeatur. A quibusdam et ordo adicitur, id est quae praecedit, quae sequitur, ut A prior sit, subsequens B.
Abbreviated transcription (Latin):
aliisq uocalib iungit᷑ quȩ ido digãmon
dicitur. quia duplex est ad instar . F. litt̾e
quȩ duplicem gamiam habet ad cuiꝰ simi¬
litudinem coniunctas uocales digamion
appellari grãmatici uolueruis ut uotum
uirgo. Int̾ semiuocales aut̃ quȩdam liqͥde
dicuntur ꝓpterea quia interdũ in una sil¬
laba postposite aliis consonantib defici¬
unt ce a metro  cluduntur ex quib due
apud latinos liquescunt .l.&.r. ut flatus
cunt ut innesteus. Decem &e septẽ autẽ
latins litt̾is uetus scͥptura constabat.: uñ
&e legitime nominant᷑ illa ratione scili¬
cet uel qd̃ ab e uocali incipiunt & in mutũ
sonum desmant ut sunt consonantes.
uel qđ a sono srau cm int & in uocalem
Que pnnole aspirationis ⁊oradicitur quia
uost eat aspiratio ei mẽs rus ube¬
i s q ialit̾ flexus .R. luteram salustius
luid ⁊ nagister pͥmis postea latins adieit
ut ⁊ sono discrimen faceret duarũ licte¬

Expanded text:
aliisque vocalibus iungitur: quae ideo digammon aliisque vocalibus iungitur: quae ideo digammon dicitur, quia duplex est instar F litterae, quae duplicem Gammam habet, ad cuius similitudinem coniunctas vocales digammon appellari grammatici voluerunt, ut 'votum', 'virgo'. Inter semivocales autem quaedam liquidae dicuntur propterea, quia interdum in una syllaba postpositae aliis consonantibus deficiunt et a metro excluduntur. Ex quibus duae apud Latinos liquescunt L et R, ut 'fragorcunt: ut 'Mnestheus'. Decem et septem autem Latinis litteris vetus scriptura constabat. Unde et legitimae nominantur illa ratione, scilicet vel quod ab E vocali incipiunt et in mutum sonum desinunt, ut sunt semivocales; vel quod a suo sono incipiunt, et in vocalem quae proinde aspirationis nota dicitur, quia vocem elevat. Aspiratio enim est sonus ubenus aequaliter flexus. K litteram Salvius ludimagister primus Latinis adiecit, ut in sono discrimen faceret duarum litte
Abbreviated transcription (Latin):
les et mutas a ueterib sonas ⁊ semisonas
et ĩsonas dictas. Inter uocales aũt i ⁊ u.
apud grãmaticos uarias habent signi¬
ficatioẽs. Nam mͦ uocales st̃ mͦ semiuo¬
tales mͦ medie st̾. Uotales ideo st̾ qr sole
posite sillabas faciũt et aliis cõsonãti¬
bꝰ ꝯuĩgũtur. Consonantes ideo habent᷑
quia ĩterdũ post se habent uocales in
hisdem sillabis cõstitutas ut ianus. uates.
iccirco dicunt᷑. qͣndo naturalit̾ solȩ medi¬
um sonum habent. ut ilus. unus. comuncte
aliis pingii s sonant ut ianus uanus.
sonanib habetur ut troia. geminat᷑ enĩ
ibi sonꝰ eius .U. quoq litt̾a ꝓinde int̾dum
nichil est. quia alicubi nec uocalis nec uoca¬
lis nec consonans est. ut quis. Uocalis enin
ñ est quia .i. sequitur. Consonans ñ est quia
q. precedit: iłoq qͣndo nec uocalis nec con¬
sonans est sine dubio nichil est. Eadem &e
digãmon a grecis uocatur qͣndo sibimet

Expanded text:
les et mutas a veteribus sonas et semisonas les et mutas a veteribus sonas et semisonas et insonas dictas. Inter vocales autem I et U apud Grammaticos varias habent significationes. Nam modo vocales sunt, modo semivocales, modo mediae sunt. Vocales ideo sunt, quia solae positae syllabas faciunt et aliis consonantibus coniunguntur. Consonantes ideo habentur, quia interdum habent post se vocales in hisdem syllabis constitutas, ut 'Ianus', 'vates', idcirco dicuntur, quia naturaliter sole medium sonum habent, ut illius, unius; coniuncte aliis pinguius sonant, ut Ianus, vanus. sonantibus habetur, ut 'Troia'. Geminatur enim ibi sonus eius. V quoque littera proinde interdum nihil est, quia alicubi nec vocalis nec consonans est, ut quis. Vocalis enim non est, quia I sequitur; consonans non est, quia Q praecedit. Ideoque quando nec vocalis, nec consonans est, sine dubio nihil est. Eadem et digammon a Graecis vocatur, quando sibimet
Abbreviated transcription (Latin):
nimpha pͥna it. lis tradidit. Carm̃tis aut̃
dicta quia carm nib futura canebat. cete¬
rum ꝓprie uocata est nicostrata. Litte aũt
aut communes sunt aut liberales. Cõmu¬
nes dicte quia multi eas in cõmune utunt᷑.
ut scrid erec lego x Liberales quia eas tm̃
nouerunt qui libros conscribunt recteq
loquen li. ictandiq rationem nouerunt.
Lntterarii di plex modus est. Diuidunt᷑
enim pͥncipalit᷑ in duas partes. in uocales
ce onsonantes. Uocales sunt que directo
hiatu faucium sine ulla collisione uariȩ
emittunt᷑. & dicte uocales qđ ꝑ se uocem
impleant & ꝑ se syllabam faciant nulla
adherente consonante. Consonantes sunt
quȩ diuerso motu lingue uel impressione
labioꝵ efficiunt᷑. & uocate consonantes
quia ꝑ señ sonant. s iunctis uocabulis
dictȩ eo qđ quidaa semis de uocalib ha¬
beant. Ib e quippeuocali incipiunt.e
desinunt in naturalem sonum. Mite
quaqͣm erumpũt. si enĩ eis extremũ uota¬
lis detraxeris sonũ inclusum littere ni

Expanded text:
nympha prima Italis tradidit. Carmentis autem dicta, quia carminibus futura canebat. Ceterum proprie vocata est Nicostrate. Litterae autem aut communes sunt aut liberales. Communes dictae, quia multi eas in commune utuntur, ut scribere et legere. Liberales, quia eas tantum illi noverunt, qui libros conscribunt recteque loquendi dictandique rationem noverunt. Litterarum duplex modus est: dividuntur enim principaliter in duas partes, in vocales et consonantes. Vocales sunt quae directo hiatu faucium sine ulla conlisione varie emittuntur. Et dictae vocales, quod per se vocem inpleant, et per se syllabam faciaadherente consonante. Consonantes sunt, que diverso motu lingue, vel impressione labiorum efficiuntur. Et vocantur consonantes, quia per se non sonant, sed iunctis vocalibus dicte, eo quod quiddam semisonum de vocalibus habeant. Ab e quippe vocali incipiunt et desinunt in naturalem sonum, ut, fquaquam erumpunt; si enim eis extremum vocalis detraxeris sonum
Abbreviated transcription (Latin):
sccłe amplitudinis. s ad puppĩ. Dalũ minimũ
uelũ. & ad prorã defixũ. Ar temon dirigende
potiꝰ nauis causa cõmendatũ quã celeritatis.
Siparũ genꝰ ueli unũ pecłe habens. qͦ iuiuari na¬
uigia solent in nauigatione. qͦtiens uis uenti
ueloꝵ ꝑituras eolligit auras. qd̃ ex seꝑatione
existimant nominatũ. Pes extremꝰ angulꝰ ueli
quẽ sic naute loquunt᷑.¬
iIII. De funibus:

Expanded text:
. Dolon minimum velum, et ad proram defixum. Artemo dirigendae potius navis causa conmentatum quam celeritatis. Siparum genus veli unum pedem habens, quo iuvari navigia solent in navigatione quotiens vis venti velorum perituras colligit auras; quod ex separatione existimant nominatum. Pes extremus angulus veli, quem sic nautae loquuntur. De funibus
Abbreviated transcription (Latin):
uppis posterior pars nauis ẽ. qiͣ post. P rora
anterior qiͣ pͥora. Cimba locus umus nauis
qͥd aqͥs incũbat. Carina acurrendo dictiã
currina. forinauiũ latera eaua a ferendo
onere dicta. siue tabulata nauiũ q̃ sterñt
dicta ab eo qd̾ incessus ferunt uł foris enra
nent remi dicta credo qd sint similia latiba¬
lis colũbarũ in qͥb nidificant. Ageauast̃
loca in naui. ꝑ que ad remiges hortator acce¬
longa replet᷑. Transtra st̃ tabulȩ uͥ sedent re¬
cutiendis capillis. Palmula ẽ extrema lai¬
tudo remi. a palma dicta q mare impellitu
Antemne aũ dicte. qd̾ ante amnem sint. posite
p̃t̾fluit enĩ eas amnis. Cornua extreme par¬
tes antemnarũ st̃ dicte ꝑ tropũ. Malus est
arbor nauis qua uela sustinent᷑. mabꝰ aũ dit
qd̾ habet instar mali in sũmitate. uł qr qͣ qb
nda fatils deuant᷑ Mocdiꝰ ẽ cui arbor insistir
Obsimmilitudine m̃ suralis uasis dictꝰ Carceria
st in eacumine arboris. T roclis qi ꝙ. lte ra

Expanded text:
uppis posterior pars navis est, quasi post; prora anterior, quasi priora. Cumba locus imus navis, quod aquis incumbat. Carina a currendo dicta, quasi currina. Fori navium latera concava, a ferendo onere dicta; sive tabulata navium quae sternuntur, dicta ab eo quod incessus ferant vel foris eminnent remi; dicta, credo, quod sint similia latibulis columbarum in quibus nidificant. Agea viae sunt, loca in navi per qua ad remiges hortator accelonga repletur. Transtra sunt tabulae ubi sedent recutiendis capillis. Palmula est extrema latitudo remi, a palma dicta, qua mare inpellitur. Antemnae autem dictae quod ante amnem sint positae; praeterfluit enim eas amnis. Cornua extremae partes antemnarum sunt, dictae per tropum. Malus est arbor navis qua vela sustinentur. Malus autem dictus quia habet instar mali in summitate, vel quia quavela facilius elevantur. Modius est cui arbor insistit, ob similitudinem mensuralis vasis dictus. Carchesia sunt in cacumine arboris trochlea
Abbreviated transcription (Latin):
cata ẽ rome. hic plura instrum̃ta agͥculture
repꝑit. pͥmꝰq agros fimauit: eunde qͥd̾̃a satur¬
nũ putauert̃. ut maiorẽ illi nobilitatẽ fa¬
cerent hoc nomine qͦ splendide sonaret. ⁊ di

Expanded text:
cata est Romae: hic plura instrumenta agriculturae cata est Romae: hic plura instrumenta agriculturae repperit, primusque agros firmavit. Eundem quidam Saturnum putaverunt ut maiorem illi nobilitatem facerent hoc nomine, quo splendide sonaret et di
Abbreviated transcription (Latin):
erum rusticaꝵ scriben¬
di sollertiã apũd grecos
pͥmꝰ esiõdus boetiꝰ huma¬
nis studiis ꝯtulit: deinde
taginensis in uiginti
octo uoluminib studiũ
agricolationis scͥpsit.
ap̃ romanos aũ de agricultura pͥmꝰ cato in¬
stituit. ꝙ deinde marcus terentiꝰ expoliuit.
Mox uirgiliꝰ laude carminũ extulit. nec minꝰ
studiũ habuer̃t ptꝰ modũ corneliꝰ celsus. diulius
atticus. enuilianꝰ siue colomella insigniᷤᷤ orator
qͥ totũ corpꝰ discipline. eiꝰdẽ cõplexus ẽ. Primũ
ad aratrũ boues iunxisse ferunt:. quend̃a pͥ¬
uatũ hominẽ & fulminatũ nomine homugi¬
rũ. qͥda aũ osirim dieunt ẽẽ huiꝰ artis inuen¬
torẽ. qͥd̾a triptolemũ. s hic questio ẽ qͦmͦ pͥma
ceres ferro in grecia uertere trã instituit.
s ferro qͣlicũq ñ specialit̃ uomere aut aratro.
S tercorandi agri rationẽ pͥmꝰ induxit qͥd̾a no¬
mine stercutus in italia. cuiꝰ ara apico dedi¬

Expanded text:
erum rusticarum scribendi sollertiam apud Graecos primus Hesiodus Boeotius humanis studiis contulit; deinde thaginiensis in viginti octo voluminibus studium agricolationis conscripsit. Apud Romanos autem de agricultura primus Cato instituit; quam deinde Marcus Terentius expolivit; mox Vergilius laude carminum extulit. Nec minorem studium habuerunt postmodum Cornelius Celsus et Iulius Atticus, Aemilianus, sive Columella insignis orator, qui totum corpus disciplinae eiusdem conplexus est. Primum ad aratrum boves iunxisse ferunt quendam privatum hominem et fulminatum, nomine Homogirum; quidam autem Osirim dicunt esse artis huius inventorem; quidam Triptolemum. Et hic quaestio est quomodo prima Ceres ferro in Graecia vertere terram instituit, sed ferro qualicumque, non specialiter vomere aut aratro. Stercorandi agri rationem primus induxit quidam nomine Stercutus in Italia, cuius ara a Pico dedi
Abbreviated transcription (Latin):
ila ꝓpͥe dr qd̾ sit pilis plena. hec aũ disfera
a ferendo uł feriendo dicta. de quaꝵ pondere
& genere dorcatiꝰ sic tͣlidit. neu tu parce piloᷤᷤ
uiuaeis ꝯdere cerui. uncia donec erit gemi¬
nã suꝑaddita librã. ĩt species pilarũ st̾ tri¬
gonaria &e arenata. Trigonaria ẽ qͣ int̃ tres
ludit᷑. arenata qua in grege dũ ex circulo as¬
stantiũ spectantiũq emissa ultra iustũ spa¬
cium pilam excipere lusoq inire ꝯsueuert̃.
Cubitalem lusũ appellant cũ duo cõminꝰ ex
pximo ac pene diunctis cubitis piła feriunt.
surã dicunt᷑. dare qͥ piła crure plato ferien

Expanded text:
ie dicitur quod sit pilis plena. Haec et sfera a ferendo vel feriendo dicta. De quarum genere et pondere Dorcatius sic tradit 1: Neu tu parce pilos vivacis condere cervi, Uncia donec erit geminam super addita libram. Inter species pilarum sunt trigonaria et arenata. Trigonaria est quia inter tres luditur. Arenata, qua in grege, dum ex circulo adstantium spectantiumque emissa, ultra iustum spatium pilam excipere lusumque inire consueverunt. Cubitalem lusum appellant quum duo comminus ex proximo ac pene coniunctis cubitis pilam feriunt. Suram dicitur dare qui pilam crure prolato ferien
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s colores caleis ãmixtione corrũpunt᷑
Melinũ dictũ qd̾ eiꝰ metalli ferax sit. una ex
cieladib insula melos nomine. ẽ enĩ candi¬
dũ nec utuntur eo pictores ꝓpt̃ nimiã pingue¬
dinẽ. Canulare qd̾ uocant candidũ. qͦ mu¬
liebres picture luminantur. fit & ipsũ ex cre¬
ta ãmirtus iutreis gẽmis. Cerussa fit hoc mͦ
in uase enĩ aceto acerrimo impleto sarm̃¬
ta aminea in eocde uasculo collocabis. ac
suꝑ sarm̃ta tabulas plumbi tenuissimas
pones. deude uas diligentissime claudes:
illinesq ne aliqͥd inspiraminis exeat. ptꝰ
dies aũ .xxx. uas apitur. & ex distillatione
tabularũ innata cerussa inuenit᷑. qd̾ abla¬
tũ ce arefactũ terit᷑. atq iterũ aceto ãmix¬
to in pastillis diuidit᷑ & in sole siccat᷑. hac
obseruantia si lãminas ereas sarmentiᷤᷤ su¬
ꝑponas eruginẽ creant calcantũ.

Expanded text:
20. Omnes colores calcis admistione corrumpuntur. 21. 20. Omnes colores calcis admistione corrumpuntur. 21. Melinum dictum, quod ejus metalli ferax sit una ex Cycladibus insula Melos nomine. Est enim candidum, nec utuntur eo pictores propter nimiam pinguedinem. 22. Annulare, quod vocant candidum, est quo muliebres picturae illuminantur. Fit et ipsum ex creta admistis vitreis gemmis. 23. Cerussa fit hoc modo: In vase enim aceto acerrimo impleto sarmenta aminea in eodem vasculo collocabis, ac super sarmenta tabulas plumbi tenuissimas pones, deinde vas diligentissime claudes, illinesque, ne aliquid inde spiraminis exeat. Post dies autem XXX vas aperitur, et ex distillatione tabularum innata cerussa invenitur. Quod ablatum et arefactum teritur, atque iterum aceto admisto in pastilis dividitur, et in sole siccatur. Hac observantia, si laminas aereas sarmentis superponas, aeruginem creant. Chalcanthum
Abbreviated transcription (Latin):
cies &e picture. &e cotidiano usui necessaria ẽ.
iste int̾ facticiꝰ ẽ. fit enĩ ex fuligine pluribꝰ mo¬
dis. suꝑ arcdentes tedas resina adiecta. lacus¬
culo ȩdificata q̃ fumũ retineat. huic pictores
eũ aqua ammiscent gluter ut illustriꝰ re¬
splendeat. ad festinationẽ aũ oꝑis etiã sarm̃tox
ueterũ carbones cũ glutino triti in ducen¬
dis parietib atramenti speciẽ reddunt. st̃
&e qui uini fecem siccatã excoquant. affir¬
mantq si ex bono uino fex fuerit indici spe¬
ciem idẽ atramentũ p̾bere. s & sarmentũ
uue nigre uino optimo tinctũ. ptꝰ ea ꝙͣ sicei¬
tate aruerint. & si exuras ae ꝯteras adiecto
glute nitorẽ indiei reddet. ustaꝙ plurima
glebã silicis bone igne excoquans. & aceto
acerrimo suꝑfuso extinguas. madefacta
spungia colorẽ purpureu reddet. eã u̾ ꝯtri
ueris. usta erit. oẽ aũ atram̃tũ sole ꝑficitur

Expanded text:
cies et picturae et quotidiano usui necessaria est; cies et picturae et quotidiano usui necessaria est; iste inter facticios est. Fit enim e fuligine pluribus modis super ardentes taedas resina adiecta, lacusculo aedificata, quae fumum retineat. Huic pictores cum aqua admiscunt gluten ut inlustrius resplendeat. Ad festinationem autem operis etiam sarmentorum veterum carbones cum glutino triti inducendis parietibus atramenti speciem reddunt. Sunt et qui vini faecem siccatam excoquant, adfirmantque, si ex bono vino faex fuerit, Indici speciem id atramentum praebere. Sed et sarmentum uvae nigrae vino optimo tinctum posteaquam siccitate aruerint, si exuras et conteras adiecto gluten, nitorem Indici reddet. Usta, quae pluram si et glebam silicis bonae igne excoquas, et aceto acerrimo superfusam extinguas, madefacta spongia colorem purpureum reddet. Eam ubi veris, usta erit. Omne autem atramentum sole perficitur.
Abbreviated transcription (Latin):
usta rubrica in ollis nouis luto circũlitiᷤ q̃
qͣnͣtomagis in camino arserit. tanto melior fit.
N enetũ. ceruleũ tẽꝑare pͥmũ alexandria reppit.
in italia ex arene puluere & nitflore idem
faciunt. s si cipriũ in fornace adustũ huic
ꝑmixtioni addes. uestoriani similitudo erit.
Purpurissũ ex creta argentaria cũ purpuriͤ
parit̃ tinguit᷑. libetq eũ colorẽ celeriꝰ lantᷤ.
precipuũ ẽ tñ aliud qd̾ adhuc in uase. rudi¬
b medicamentis inebriatũ ꝑximũ ẽ. egesto
eo addita creta in ussidem. & qͦtiens id factũ
ẽ qd̾ scino maxime inficit᷑ rubeaq. Indicũ
in indicis inuenit᷑. calamis spuma adheren¬
te limo. ẽ aũ coloris cianei mixturã p᷑puree
ceruleiq mirabilẽ reddens. Est aũ alterũ ge¬
nus in purpurariis officinis spuma in ereis
cuiitinis innatans. ꝙͣ infectores detrahentes
siccant. Atramentũ dictũ qd̾ sit atrũ. cuiꝰ spe¬

Expanded text:
usta rubrica in ollis novis luto circumlitis, quae usta rubrica in ollis novis luto circumlitis, quae quanto magis in camino arserit tanto melior fit. Venetum. Caeruleum temperare primum Alexandria repperit. In Italia ex arenae pulvere et nitri flore idem faciunt. Sed Cyprium in fornace adustum huic permixtioni addes; Vestoriani similitudo erit. Purpurissum ex creta argentaria. Cum purpuris pariter tinguitur bibitque eum colorem celerius lanis. Praecipuum est tamen aliud quod adhuc vaso rudibus medicamentis inebriatum: proximum est egesto eo addita creta in ius idem, et quotiens id factum causa est quod hysgino maxime inficitur rubeaque. Indicum in Indicis invenitur calamis, spuma adhaerente limo: est autem coloris cyanei, mixturam purpurae caerulique mirabilem reddens. Est alterum genus in purpurariis officinis, spuma in aereis cortinis innatans, quam infectores detrahentes siccant. Atramentum dictum quod sit atrum, cuius spe
Abbreviated transcription (Latin):
oent nature societate. sipria ab insula cipro. u̾
plurima reꝑit᷑. Sandarica in insula rubra ma¬
ris topado nascit᷑. eolore einnabari odore sulpbu¬
reo Inuenit᷑ aũ in aureis &e argentariis metal¬
lis melior qͥ magis rufa ꝙͦ magis redolet uiruᷤ
quanqi & cerusa si torreatur infornace scanda¬
racũ facit. uñ ce color exꝰ fłameus. qd̾ si torreat᷑
equa parte rubriea ãmixta sandicẽ reddet.
Arsenicũ qd̾ latim ob colorẽ auripigmentum
uocant. colligit᷑ in ponto exauraria materia
uͭ etiã sandarica optimũ ẽ. qd̃ in aureũ colo¬
r̃e transit. purũ ce fissile gracili uenarũ dis¬
eursu qd̾ uͭ pallidiꝰ aut sandarice simile ẽ de¬
teriꝰ uidicat᷑. ẽ &e terciũ genꝰ sqũamosũ quo
miscet᷑ aureus color. uis eoꝵ ut sandarice est
sed aerior. Oera ce ipsa in insula rubri mariᷤᷤ
toparongignit᷑. il &e sandarica. fit ꝙͦ &e oera ex¬

Expanded text:
bent naturae societatem. Cypria ab insula Cypro, ubi bent naturae societatem. Cypria ab insula Cypro, ubi plurima reperitur. Sandaraca in insula Rubri maris Topazo nascitur, colore cinnabari, odore sulphureo. Invenitur autem in aureis et in argentariis metallis, melior quo magis rufa quoque magis virus redolet; quamquam et cerussa si torreatur in fornace sandaracum facit, unde et color est flammeus. Quod si torreatur aequa parte rubrica admixta, sandycem reddit. Arsenicum, quod Latini ob colorem auri auripigmentum vocant, colligitur in Ponto ex auraria materia, ubi etiam sandaraca. Optimum est quod in aureum colorem transit, purum et fissile gracili venarum discursu; quod vero pallidius aut sandaracae simile est deterius iudicatur: est et tertium genus squamosum quo miscitur aureus color. Vis earum ut sandaracae, sed acrior. Ochra et ipsa in insula Rubri maris Topazo gignitur, ubi et sandaraca. Fit quoque et ochra ex
Abbreviated transcription (Latin):
sepe fit aut sinopide. aut sandice mixtus.
Miniũ greci pͥmi in ephesioꝵ solo inuenisse tua¬
dunt᷑. cuiꝰ pigmienti hispania plꝰ ceteris raguo¬
nib abundat. uñ etiã nom̃ ꝓpͥo flumini dedit
huiꝰ distillatio argentũ liquidũ gignit mi¬
nion aũ hoc qͥd̾a dicunt ẽẽ cinnabar in.¬
Cinnabarin aũ a dracone ce barro id ẽ elefano
ꝯgnominatũ. aiunt enĩ draconũ eẽ sangium̃
dũ implicant elefantos. ruunt enĩ belue e
dracones obruunt᷑. ꝙͦx fusus eruor trã infi¬
cit. fitq pigmentũ qͥcqͥd solo tinxerit. ẽ aut̃
puluis coloris rubri. Prasin id ẽ ereta uiridꝰ
& si in aliqͥb tris ꝓmiscue generet᷑. optima
tñ in libia cirenensi. Crisocola colore prasmo
ẽ dicta qd̾ eiꝰ uena aurũ habere tradiut ho
gtin airmenia nascit᷑. s ex macedonia ꝓbabilis
uenist. fodit᷑ eñ ex metallis ereis. eusꝰ iuentio
aegentũ atq indieũ ꝓdit. nã uene eiꝰ cũbis ha¬

Expanded text:
saepe fit aut Sinopide aut sandyce mixtus. saepe fit aut Sinopide aut sandyce mixtus. Minium primi Graeci in Ephesiorum solo invenisse traduntur. Cuius pigmenti Hispania ceteris regionibus plus abundat; unde etiam nomen proprio flumini dedit. Huius distillatio argentum liquidum gignit. Minion autem hoc quidam dicunt esse cinnabarin.Cinnabarin a dracone et barro, id est elephanto, cognominatum. Aiunt enim draconum esse sanguinem dum inplicant elephantos. Ruunt enim beluae et dracones obruuntur, quorum fusus cruor terram inficit, fitque pigmentum quidquid solo tincxerit. Est autem pulvis coloris rubri. Prasin, id est creta viridis, etsi in aliquibus terris promiscue generetur, optima tamen in Libya Cyrenensi. Chrysocolla colore prasina est, dicta quod vena eius aurum habere traditur. Haec et in Armenia nascitur, sed ex Macedonia probabilis venit. Foditur enim ex metallis aeris, cuius inventio argentum atque Indicum prodit. Nam venae eius cum his ha
Abbreviated transcription (Latin):
qͣsdã celineas futurȩ imaginis ducunt der
colorib cõplent tenentes ordinẽ inuente¬
ignis uł solis ꝑficiunt᷑. siue qd initio coladnt
ut sũme subtilitatis existerent. Colores ais
nascunt᷑ aut fiunt. nascunt᷑ ut sinopis run¬
ca. paritoniũ. melinũ. fretia. atiripigñts
cetĩ fingunt᷑ aut arte. aut ꝑmixtione. mis¬
inuenta pͥmũ in ponto ẽ. uñ nom̃ asinop
urbe accep̃. species eiꝰ tres. rubra & minꝰ ri¬
bens. & int̃ has media. Rubrica uocata qb fa
rubra. ⁊ sanguineo ꝓxima. hec locis plurris
gignit᷑ s optima ponto. uñ &e pontiea dri
iricũ rubri coloris pigmentũ. ex qͦ elibis
capita scribunt᷑. ipsũ ẽ &e feniceũ appellati
ita. eo qd̃ in syria colligat᷑ in litorib rubu
maris uͥ fenices inhabitant. aliud ẽ aũ serĩ
aliud siricũ. nã sericũ lana ẽ ꝙͣ. seres mutuit
siricũ uͦ pigm̃tũ. qd̾ syri fenices in rubri na¬
ris litorib colligunt. ẽ aũ & int̾ factitios m̃

Expanded text:
quasdam et lineas futurae imaginis ducunt, deinde coloribus complent tenentes ordinem inventignis vel sole perficiuntur, sive quod initio colabantur, ut summae subtilitatis existerent. Colores autem nascuntur aut fiunt, nascuntur ut sinopis, rubrica, paritonium, melinum, eretria, auripigmentum. Caeteri finguntur aut arte aut permistione. enta primum in Ponto est: inde nomen a Sinope urbe accepit. Species eius tres: rubra et minus rubens, et inter has media. Rubrica vocata quod sit rubra et sanguineo proxima. Haec plurimis locis gignitur, sed optima Ponto; unde et Pontica dicitur. Syricum rubri coloris pigmentum, ex quo et librorum capita scribuntur. Ipsud est et Phoeniceum, appellatum ita eo quod in Syria colligatur in litoribus Rubri maris, ubi Phoenices inhabitant. Aliud est autem sericum, aliud Syricum. Nam sericum lana est quam Seres mittunt; Syricum vero pigmentum quod Syrii Phoenices in Rubri maris litoribus colligunt. Est autem et inter facticios; nam
Abbreviated transcription (Latin):
mnis autem lex aut ꝑmittit aliqͥd.
ut uir fortis petat p̾miũ: aut uetat.
ut sacrarũ uirginũ nuptias nulli petere
liceati aut punit. ut qui cedem fecerit ca¬
pite plectatur. eiꝰ enĩ p̾mio. aut pena. uita
moderat humana.x¬

Expanded text:
mnis autem lex aut permittit aliquid, ut vir fortis petat premium, aut verat, ut sacrarum virginum nuptias nulli petere liceat, aut punit, ut qui cedem fecerit, capite plectatur. Eius enim premio aut pena, vita moderatur humana
Abbreviated transcription (Latin):
spicinȩ artem pͥmus etrucis tradidisse
dicit᷑ quida strages. hic ex ors aruspici¬
nam dictauit. &. postea ñ apparuit nã
dicit᷑ fabulose arante quoda rustico su¬
bito hunc ex glebis exiluisse. &e aruspi¬
cinam dictasse. qua die & mortuus est.

Expanded text:
spicinam artem primus Hetruscis tradidisse spicinam artem primus Hetruscis tradidisse dicitur quidam Strages. Hic ex horis aruspicinam dictavit, et postea non apparuit. Nam dicitur fabulose, arante quodam rustico subito hunc ex glebis exiluisse, et aruspicinam dictasse, qua die et mortuus est.
Abbreviated transcription (Latin):
decȩlo int̾p̾taret᷑ horoscopici dicti. qd
horas natiuitatis hominũ speculant᷑.
dissimili & diuerso statu. Sornlogi su̾t.
qui sub nomine ficte religionis ꝑ qͣsdła
pturarum inspectione futura ꝓmittu̾t.
Salisatores uocati sunt. quia dum eis
membroꝵ quecumq partes salierint.
aliquid sibi exinde ꝓsperum seu trriste
significari p̾dicunt. Ad hec omnia ꝑti-¬
nent & ligature execrabiliũ remedioꝵ. quȩ
ars meducoꝵ contẽpnit. siue in p̾canta¬
tionib. siue in caracteribꝰ uł in quib cũq
reb suspendendis. atq ligandis. in quily
omnib ars demonũ est. ex quadã pestife¬
ra societate hominũ. & angłoꝵ maloꝵ ex¬
orra unde cuncta uitanda sunt xp̾iano.
&e omni penitus execratione repudian¬
da atq damnanda. Auguria autẽ auiũ
friges primi inuenert̃. Pxestigiũ uͦ mer¬
curiꝰ primꝰ dicit᷑ inuenisse. dictũ autem
p̾stigium qd p̾stͥngat aciem oculoꝵ. Aru¬

Expanded text:
de caelo interpretaretur. Horoscopi dicti, quod de caelo interpretaretur. Horoscopi dicti, quod horas nativitatis hominum speculantur dissimili et diverso fato. Sortilegi sunt qui sub npturarum inspectione futura promittunt. Salisatores vocati sunt, quia dum eis membrorum quaecumque partes salierint, aliquid sibi exinde prosperum seu triste signare predicunt. Ad hec omnia pertinent et ligature execrabilium remediorum, que ars medicorum condemnat, vel in precantationibus vel in characteribus vel in quirebus suspendendis atque ligandis. In quibus omnibus ars daemonum est ex quadam pestifera societate hominum et angelorum malorum exorta. Unde cuncta vitanda sunt a Christiano, et omni penitus execratione repudianda atque damnanda. Auguria autem avium Phryges primi invenerunt. Praestigium vero Mercurius primus dicitur invenisse. Dictum autem praestigium, quod praestringat aciem oculorum. Aru
Abbreviated transcription (Latin):
ad oculos scilicet uolatus. ad aures uox aui¬
um. Phitonisse a pithimo apolline dicte.
qd̾ his auctor fuit dininandi. Astrologi
dicti eo qd̃ in astris arguant᷑. Genetliati¬
ci appellati. ꝓpter natalicioꝵ considera¬
tiones dierum. Geneses enĩ hominum
ꝑ duodecim cęli signa describunt. syde¬
rũq cursu nascentium mores. actus. euen¬
tus p̾dicare conantur. idest quis quali
signo fuerit natus aut quẽ effectũ ha¬
beat uitȩ qui nascitur. hi sunt qui uul¬
go mathematici uocant᷑. cuiꝰ suꝑstitio¬
nis genus constellationes latini uocant.
idest notationes syderũ quomͦ se habe¬
ant cum quisq nascatur. Primũ autẽ
idem stellarum int̾p̾tes magi nuncupa¬
bant᷑. sicut de his legitur qui in euangłio
natum xp̃m annuntiauert. Postea hoc
nomine soli mathematici cuiꝰ artis sci¬
entia usq ad eugłm fuit concessa. ut xp̾̃o
edito nemo exinde natiuitatẽ alicuiꝰ

Expanded text:
Ad oculos scilicet volatus; ad aures vox aviAd oculos scilicet volatus; ad aures vox avium. Pythonissae a Pythio Apolline dictae, quod is auctor fuerit divinandi. Astrologi dicti, eo quod in astris auguriantur. Genethliaci appellati propter natalium considerationes dierum. Geneses enim hominum per duodecim caeli signa describunt, siderumque cursu nascentium mores, actus, eventa praedicare conantur, id est, quis quale signo fuerit natus, aut quem effectum habeat vitae qui nascitur. Hi sunt qui vulgo Mathematici vocantur; cuius superstitionis genus Constellationes Latini vocant, id est notationes siderum, quomodo se habeant cum quisque nascitur. Primum autem idem stellarum interpretes magi nuncupabantur, sicut de his legitur qui in Evangelio natum Christum adnuntiaverunt; postea hoc nomine soli Mathematici. Cuius artis scientia usque ad Evangelium fuit concessa, ut Christo edito nemo exinde nativitatem alicuius
Abbreviated transcription (Latin):
Diuini dicti quasi do pleni diumitate enĩ¬
se plenos assimilant & astutia quadã frau¬
dulenta hominib futura coniectant. Duo
sunt genera diuinationis. ars. & furor.
farias p̾ces emittunt. & funesta sacrificia
offerunt. hisq celebritatib demonum res¬
ponsa accipiunt. Aruspices nuncupati. qͣsi
horarum inspectores. Dies enim & horas in a
gendis negotiis oꝑib q custodiunt. &. quid
ꝑ suigula tempora obseruare debeat homo
intendunt. hi etiam exta pecudum inspi¬
ciunt. & ex eis futura p̾dicunt. Augures
sunt qui uolatus auiũ. & uoces intendunt.
aliaq signa rerũ uł obseruationes imꝓui¬
sas hominib occurrentes. idem & auspi¬
ces. nam auspicia sunt que iter facientes
obseruant. dicta sunt auspicia quasi auiũ
um garria. hoc est auiũ uoces & linguas.
Item auguriũ quasi auigeriũ qd̵ aues ge¬
runt. Duo sunt autẽ genera auspicioꝵ.
unũ ad oculos. alterum ad aures ꝑtinenꝰ.

Expanded text:
dicti sunt quasi Deo pleni. Divinitate enidicti sunt quasi Deo pleni. Divinitate enim plenos esse se simulant, et astutia quadam fraudulenta hominibus futura conjectant. Duo autem sunt genera divinationis, ars et furor. farias preces emittunt, et funesta sacrificia offerunt, hisque celebritatibus daemonum accipiunt responsa. Haruspices nuncupantur quasi horarum inspectgendis negotiis operibusque custodiunt, et quid per singula tempora observare debeat homo, intendunt. Hi etiam exta pecudum inspiciunt, et ex eis futura praedicunt. Augures sunt, qui volatus avium et voces intendunt, aliaque signa rerum vel observationes inprovisas hominibus occurrentes. Idem et auspices. Nam auspicia sunt quae iter facientes observant. Dicta sunt autem auspicia, quasi avium um garria, hoc est avium voces et linguae. Item augurium, quasi avigerium, quod aves gerunt. Duo sunt autem genera auspiciorum: unum ad oculos, alterum ad aures pertinens.
Abbreviated transcription (Latin):
& lucanꝰ: mens hausti nulla sanie polluta
ueneni. incantata ꝑit. Demonib enim
accitiᷤ audent uentilare ut quisq suos
ꝑimat malis artib ininicos. hi etiam
sanguine utunt᷑. & uictimis. & sepe con¬
tingunt corpora mortuoꝵ. Nicroman¬
tii sunt quoꝵ p̾cantationib uidentur
resuscitati mortui diuinare. &. ad int̾ro¬
gata respondere: nicros enĩ grece mortuus
mantia diuinatio nuncupat᷑. Ad quos
suscitandos cadaueris sanguis adicit᷑ nã
miscetur: ut colore sanguinis ꝓuocent᷑
Ydromantii sunt ab aqua dicti. est enim
ydromantia in aquȩ inspectione umbs
demonũ euocare. & imagines uł ludisi¬
cationes eoꝵ uidere. ibiq ab eis aliqua au¬
dire. ubi adhibito sanguine etiã infers
ꝑhibentur sciscitari: qđ genus diuinatio¬
nis a ꝑsis fertur allatũ. Uarro dicit diuina¬
tionis quatuor esse genera terram aquam.
aerem. & ignem: hinc geomantiã ydro¬
mantiã. aeromantiã. piromantiã. dictã.

Expanded text:
et Lucanus: et Lucanus: veneni incantata perit. Daemonibus enim adcitis audent ventilare, ut quisque suos perimat malis artibus inimicos. Hi etiam sanguine utuntur et victimis, et saepe contingunt corpora mortuorum. Necromantii sunt, quorum praecantationibus videntur resuscitati mortui divinare, et ad interrogata respondere. Ηεκρὸς enim Graece mortuus, μαντεία divinatio nuncupatur: ad quos sciscitandos cadaveri sanguis adicitur. Namiscitur, ut cruore sanguinis facilius provocentur. Hydromantii ab aqua dicti. Est enim hydromantia in aquae inspectione umbras daemonum evocare, et imagines vel ludificationes eorum videre, ibique ab eis aliqua audire, ubi adhibito sanguine etiam inferos perhibentur sciscitari. Quod genus divinationis a Persis fertur adlatum. Varro dicit divinationis quattuor esse genera, terram, aquam, aerem et ignem. Hinc geomantiam, hydromantiam, aeromantiam dictam autumat. Divini
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ socios ulixis mutauit in bestias. legi
tur &e: de sacrificio qd archades do suo. li¬
ceo unmolabant. ex quo quicũq sume¬
rent in bestiarũ formas conuertebant᷑¬
hinc apparet ñ esse in totum dubiũ qd̾
nobilis ille poeta scripsit de quada femi
quit se carminib ꝓmittit. soluere m̃tes
quas uelit. ast aliis duras iminutere cu¬
ras. sistere aquã fluminis & u̾tere sydera
retro. nocturnosq ciet manes. mugire ui¬
debis. sub pedib tr̾am . &. descendere mon¬
sione sathane fallacia factã. Prudentiꝰ quoꝙ
de mercurio sic ait. traditur hinc extinctoᷤ
sumpto moderamine uirge in lucẽ reuo¬
tenues excire figuras. atq in sepulchrales
scite incantare fauillas. uita itidem spolia¬
re alios ars noxia nouit. Magi sunt qͥuul¬
go malefici ob facinoꝵ magnitudinẽ nun¬
cupant᷑. hi & elementa concutiunt. turbãt
mentes hominũ. ac sine ullo ueneni haustu
iuolentia tm carminis int̾imunt. unde

Expanded text:
e socie socitur et de sacrificio quod Arcades deo suo Lycaeo immolabant, ex quo quicumque sumerent in bestiarum formas convertebantHinc apparet non esse in toto dubium, quod nobilis ille poeta scribit de quadam feminquit, 'se carminibus promittit solvere mentes quas velit, ast aliis duras inmittere curas; sistere aquam fluminis, et vertere sidera retro; nocturnosque ciet manes; mugire videbis sub pedibus terram, et descendere monsionem Satanae fallacia factam? 8. Prudentius quoque de Mercurio sic ait: Traditur exstinctas, sumptae moderamine virgae, In lucem revotenues excire figuras, Atque sepulc ales scite incantare favillas. Vita itidem spoliare alios ars noxia novit. 9. Magi sunt qui vulgo malefici ob facinorum magnitudinem nuncupantur. Hi et elementa concutiunt, turbant mentes hominum, ac sine ullo veneni haustu violentia tantum carminis interimunt. 10. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
oꝵ primꝰ exstitit. ⁊ oroastres rex ba¬
ctrianoꝵ. quẽ ninus rex assirioꝵ p̾¬
lio int̾fecit. de quo aristotiles scripsit.
qd̾ uigies centũ milia uersuũ ab ipsocon¬
dita indiciis uoluminũ eiꝰ declarentur.
hanc artẽ multa post scła dem ocritꝰ am¬
pliauit. quando & ypocrates medicine
disciplina effloruit. Apud assyrios autẽ
magice artes copiose sunt testante luca
no: quis noscere fibra facta queat. quis
ꝓdat aues. quis fulgura celi seruet. & as¬
syria scrutetur si dera cura. Itaq hec ua¬
nitas magicarũ artiũ ex traditione an¬
głoꝵ maloꝵ in toto terrarũ orbe pluri¬
mis scłis ualuit ꝑ quandam scientiam
futuroꝵ ce infernoꝵ & euocationes eoꝵ in¬
uenta sunit aruspicia. augurationes. &.
ipsa quȩ dicunt᷑ oracula. &. incromantia.
Nec mirũ de magoꝵ p̾stigiis. quoꝵ in tm̃
ꝓdiere maleficioꝵ artes. ut etiã moysi
simillimis signis resisterent. uertenteᷤᷤ
uirgas in dracones. aquas in sanguinẽ

Expanded text:
 primus Zoroastres rex Bactrianorum, quem Ninus rex Assyriorum proelio interfecit: de quo Aristoteles scribit quod vicies centum milia versuum ab ipso condita indiciis voluminum eius declarentur. Hanc artem multa post saecula Democritus ampliavit, quando et Hippocrates medicinae disciplina effloruit. Apud Assyrios autem magicae artes copiosae sunt testante Lucano6, 427: Quis noscere fibra facta queat, quis prodat aves, quis fulgura caeli servet, et Assyria scrutetur sidera cura? Itaque haec vanitas magicarum artium ex traditione angelorum malorum in toto terrarum orbe plurimis saeculis valuit. Per quandam scientiam futurorum et infernorum et vocationes eorum inventa sunt aruspicia, augurationes, et ipsa quae dicuntur oracula et necromantia. Nec mirum de magorum praestigiis, quorum in tantum prodiere maleficiorum artes ut etiam Moysi simillimis signis resisterent, vertentes virgas in dra
Abbreviated transcription (Latin):
cita sunt quȩ plebes tantũ ostituunt.
& uocata sunt scita. qđ ea plebs sciat. uł
i uod sciscitatur ⁊ rogat ut fiat .xii. Quid

Expanded text:
cita sunt que plebes tantum constituunt. Et vocata scita, quod ea plebs sciat vel quod sciscitatur et rogat ut fiat.
Abbreviated transcription (Latin):
nal. eo qd̾ inde a sacerdote tribuant᷑ p̃cepta
uiuendi. ẽ enĩ locꝰ in sublimi ꝯstitutꝰ. uñ uni¬
u̾si exaudire possint. Alias tribunal a tͥbub
denominatũ. qd̾ ad illud trib ꝯuocet᷑. Analo¬
giũ dictũ. qd̾ sermo inde p̃dicet᷑. ña logꝰ gre¬
ce sermo dr̃. qd̾ & ipsũ altiꝰ sitũ ẽ. ut in eo lector

Expanded text:
nal, eo quod inde a sacerdote tribuantur praecepta nal, eo quod inde a sacerdote tribuantur praecepta vivendi. Est enim locus in sublimi constitutus, unde universi exaudire possint. Alias tribunal a tribu denominatum, quod ad illud tribus convocetur. Analogium dictum quod sermo inde praedicetur; nam λόγος Graece sermo dicitur; quod et ipsud altius situm est ut in eo lector