comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
homine totahumana natura consiste¬
bat. nõ tota in eo corrupta ẽ. Maioremq
effectum mali intulit. quantũ ad multi¬
ples dfectus. qui ex eo manau̾nt. set non
qͣntũ ad penam et̾nam qͣm grauiorẽ non
meruit. ꝙͣ płes pꝰea m̃uer̃. ꝑ alia peccata.

Expanded text:
homine tota humana natura consistehomine tota humana natura consistebat, et ideo tota in eo corrupta est; majoremque effectum mali intulit quantum ad multiplices defectus qui ex eo manaverunt, sed non quantum ad poenam aeternam, quam graviorem non meruit, quam plures postea meruerunt per alia peccat
Abbreviated transcription (Latin):
fũit cet̾is peccatis: Quibusdã ita ẽẽ ui¬
dr̃. quia illud peccatum totam h ia¬
nam naturã mutauit. sic̃ aug̾. dicit
bitu tante felicitatis amissum. magnũ
ẽ. ut in uno homine originalit̾. ⁊ ut
ita dix̃im rõnabilit̾ totum gen̾s huma
seruantia tustodiri. Nondum enim uo
luntati cupiditas resistebat ꝙ de pena
transg̾ssionis pꝰea secutum ẽ. His aliisq
nituntur auccoritatib. qui illud pecc̾m
cet̾is aliorum hominum peccatis. gͣui
qͣm aliꝙ aliorum. quia totum huma¬
num geñs uiciaũ ac morti utrũq sub¬
didit. ꝙ nullo pecc̃o alio factum est.
Maiorẽ gͦ effectum mali habuit illud
peccatum. quam aliꝗd aliud. ad quod¬
dici pͭ. quialicet illud peccatum huma¬
nam naturam muta uĩt. in necessitate
mortis: ⁊i totũ gꝰ humanũ reatum dif
turo. ũ u̾itas ait dimittitur. Quod uero
totam humanã cãturam corrũpit. ñ iõ
ẽ quia fuit grauiꝰ cimctis aliis peccatis.
seo qr ab homine comifsum ẽ. qñ in uno

Expanded text:
fuerit caeteris peccatis. Quibusdam ita esse videtur, quia illud peccatum totam humanam naturam mutavit: sicut August. dicit bitu tantae felicitatis admissum, tam magnum est, ut in uno homine originaliter et, ut ita dixerim, radicaliter totum genus humanservantia custodiri. Nondum enim ipsi voluntati cupiditas resistebat, quod de poena transgressionis postea secutum est. His aliisque utuntur auctoritatibus, qui illud peccatum caeteris aliorum hominum peccatis graviuquam aliquod aliorum, quia totum humanum genus vitiavit ac morti utique subdidit, quod nullo alio peccato factum est. Majorem ergo effectum mali habuit illud peccatum, quam aliquod aliud. 7. dici potest quia, licet illud peccatum humanam naturam mutaverit in necessitatem mortis, et in totum genus humanum reatum diffth. c. 12, dimittitur. Quod vero totam humanam naturam corrupit, non ideo est quia gravius fuerit cunctis aliis peccatis; sed quia ab homine commissum est, quando in uno
Abbreviated transcription (Latin):
um aũt illa caro cꝰ excellentiai
singłaris u̾bis explicari nõ ualet. ante¬
quam eẽt u̾bo unita obnoxia fuit pec¬
cato inmaria: ⁊ in aliis aquib ꝓpaga¬
cõne. traducta ẽ: ñ in mĩto uid̾i pͭ. in ha¬
braam pecc̃o fubiacuisse. cꝰ uniu̾sa ca¬
ro pecc̃o subiacebat. Uñ queri solet q̃r
cum inlumbis habrahe ut̃q fu̾it. scđm
.i. decimas dedit melchisedee. Tunc eñi
apłs leui decinatũ dic̃ in habraam. tan¬
quam in matĩali c̃ã. quia ea decimatio¬
ne sic̃ abraam minor melchi sedech ostẽ¬
uiticus ordo qui in habraam scđm rõnẽ
seminalẽ erat. ⁊ ex eo ꝑconcupiscẽtiam

Expanded text:
um autem illa caro, cujus excellentia singularis verbis explicari non valet, antequam esset Verbo unita, obnoxia fuerit peccato in Maria et in aliis a quibus propagatione traducta est, non immerito videri potest in Abraham peccato subjacuisse, cujus universa caro peccato subjacebat. Unde quaeri solet quare istus, cum in lumbis Abrahae uterque fuerit secundum et decimas dedit Melchisedech. Tunc enim Apostolus Levi decimatum dicit in Abraham, tanquam in materiali causa; quia ea decimatione sicut Abraham minor Melchisedech ostenLeviticus ordo, qui in Abraham secundum rationem seminalem erat, et ex eo per concupiscentiam
Abbreviated transcription (Latin):
adipisci ꝙ uelit: quã adipisci uelle ꝙ
non oꝑtet. Quis ita fit cecus. ut dicat
aliquẽ ido boptiͥ atũ quia uuit ut
uult. cum ꝓfecto ⁊ si miser eẽt. ininuᷤ
tñ ẽẽt si nichil eoꝵ que ꝑperam uolu¬
uset hr̃e potuisset: Mala .ni. uolũta¬
te uł sola. miser quisq efficitur. s mi¬
serior cum desidium male uolũtatiᷤᷤ
tissimo amore appetãt.⁊ p̃p hoc cete¬
ra queq appetut̃. nec quisquã potest
amare. ꝙ omĩo quid uł quale sit nes¬
cit. nec pͥot̾ nescire qͥd sit ꝙ se uelle
scit. sequitur ut om̃s uitã beatã sciãt

Expanded text:
adipisci quod velis, quam adipisci velle quod adipisci quod velis, quam adipisci velle quod non oporteat. Quis ita caecus sit, ut dicat aliquem ivult? cum profecto etsi miser esset, minus tamen esset, si nihil eorum quae perperam voluisset, habere potuisset. Mala enim voluntate sed sola miser quisque efficitur; sed miserior, cum desiderium malae voluntatis tissimo amore appetant, et propter hoc caetera quaecumque appetant; nec quisquam potest amare quod omnino quid vel quale sit nescit, nec potest nescire quid sit, quod se velle scit, sequitur ut omnes beatam vitam sciant.
Abbreviated transcription (Latin):
mus. homo iste non uult beate uiũe
solum est beate inuere: Non igitur
om̃s beate uuere uolunt. ĩmo pauci
hoc uolunt. si non est beate uiuere.
multi nolunt. Ita ne facsum erit. un̾
ati certe omnes esse uolumus : absit.
ut hoc falsum ẽẽ dicamus. Quid ergo:
an dicendum est ⁊ nichil sit aliud be
tẽ uiuere. tn ⁊ qui hoc non uult. beate
uiu̾e uult: Nimis quid hoc uidr absyr¬
dum. Tale est .ii. ac si dicamus. qͥd̾ nõ
uult beate uiuere. beate uult uiu̾e.
Istam repugnanciã quis audiat: ds
⁊ om̃s beate iuuere uelle uerum est.¬
⁊ non om̃s sic uolũt iuuere. quomodo
solum inuitur beate. An illud ab his
angustiis nos pot̾it eruere si dicamꝰ
nichil esse beate uiuere. nisi uiuere. ẜ
dilectionẽ suã.⁊ ideo falsum non esse
qd̾ onĩs beate uiuere ueluit. qr omnes
ita uolunt ut quẽq delectat. S⁊ id ꝙ
falsum ẽ. uelle.ii. quod nõ deceat. ẽ
esse miserrimũ nec tam miserũ ẽ nõ

Expanded text:
mus: Homo ille non vult beate vivere, mus: Homo ille non vult beate vivere, solum est beate vivere? Non ergo omnes beate vivere volunt, imo pauci hoc volunt, si non est beate vivere, multi nolunt. Itane falsum erit, unde ati certe omnes esse volumus. Absit ut hoc falsum esse dicamus. Quid ergo? An dicendum est, etiamsi nihil aliud sit  vivere, tamen et qui hoc non vult, beate vivere vult? Nimis quidem hoc videtur absurdum. Tale enim est ac si dicamus: Qui non vult beate vivere, vult beate vivere. Istam repugnantiam quis audiat? quis et omnes beate vivere velle verum est, et omnes volunt sic vivere quomodo solum vivitur beate. An illud ab his angustiis poterit nos eruere, si dicamus nihil esse beate vivere, nisi vivere secundum delectationem suam; et ideo falsum non esse quod omnes beate vivere velint, quia omnes ita volunt ut quemque delectat? Sed id quidem falsum est. Velle enim quod non deceat, est esse miserrimum. Nec tam miserum est non
Abbreviated transcription (Latin):
ti iħm xp̃m esse unũ ⁊ solum uerum
dm. hoc est habere uitał est cognosc̃e
te. Non est ipsa cognitio qd̾ tu es. s ꝑ
cognicionẽ habetur bonum. qd̃ tu es.
idest uita
.Si om̃s hoĩes uolunt ẽẽ beati.
olet ⁊̃ queri de beatitudine utrũ om̃s
disserit. Mirum ẽ cum capescende re¬
tinẽdeq beatitudinis. uoluntas una
sit omniũ. unde tanta existat de ip̃a
beatitudine rursus diu̾sitas uolũtatũ
nõ ꝙ eam aliquis nolit. s quod nõ
om̃s eam norint. Si .ti. eam nossent.
non ab aliis putaretur ẽẽ inuirtute
re qd̾ nescit : sic̃ supra disputaui: Cur
gͦ beatitudo amatur ab omnib cũ nͨ
tñ scitur ab omnibus: An forte scuĩt
om̃s que ipsa fit. sed non om̃s seiuĩt
ubi sit.⁊ iñ ꝯtencio est. An forte falsũ
est quod ꝓuero posumꝰ. beate uiuere
om̃s homines uelle: Si .ii. beate u¬
uere est. uerbi gr̃a. scđm anum uir¬
tutẽ iuiuere. quomͦ beate uiuere uult
qui hoc nõ uult: Nonne u̾ius dixi¬

Expanded text:
ti Jesum Christum esse unum et solum verum Deum; hoc est habere vitam, id est: Cognoscere te non est ipsa cognitio quae tu es, sed per cognitionem habere bonum quod tu es, id est, vita. 2. Si omnes homines volunt esse beati. Solet etiam quaeri de beatitudine, utrum disserit: Mirum est cum capessendae retinendaeque beatitudinis voluntas una sit omnium, unde tanta existat de ipsa beatitudine rursus diversitas voluntatum; non quod eam aliquis nolit, sed quod non omnes eam norint. Si enim eam omnes noscerent, non ab aliis putaretur esse in virtutere quod nescit, sicut supra disputavi? Cur ergo beatitudo amatur ab omnibus, nec tamen scitur ab omnibus? An forte sciunt omnes quae ipsa sit, sed non omnes sciunt ubi sit, et inde contentio est? An forte falsum est quod pro vero posuimus, beate vivere omnes homines velle? Si enim beate vivere est, verbi gratia, secundum animi virtutem vivere, quomodo beate vivere vult, qui hoc non vult? Nonne verius dixi
Abbreviated transcription (Latin):
ul non hñt ꝙ uolũt. uł id hũt quod
non recte uolunt. Batus gͥ nõ est. nͥ
qui ⁊ ht̃ omnia que uult. ⁊ nicħ uult
male. Ille quippe beate uuit. qui ui¬
uit ut uult. nec male aliquio uult. Cũ
gͥ ex his duob ostet bata uita. licet ĩ
mal fit aliquis bonus. nõ tn nisi fini¬
tis omib malis est b̾atus. Cum uero
ex hac uita qui in hiis miseriis. fideł
sic homo iuuat quomͦ uult. Non .ii. iͥ
uolet male iuuere. aut uolet aliquid
quid amabitur aderit. nec desidabitur
quod nõ aderit. Omne quod ibi erit
bonũ erit. ⁊ summus d̾s summũ bonũ
erit. ⁊ ꝙ est omnino beatissimũ ita
semꝑ fore et̾nũ erit. batos aut̃ esse se.
uelle: omniũ hominũ ẽ. beatos eẽ se
uelle om̃s in corde uident. nec tñ om̃i¬

Expanded text:
volunt, vel id habent quod non recte volunt. Beatus ergo non est nisi qui et habet omnia quae vult, et nihil vult male. Ille quippe beate vivit, qui vivit ut vult, nec male aliquid vult. Cum ergo ex his duobus constet beata vita, licet in malis sit aliquis bonus, non tamen nisi finitis omnibus malis est beatus. Cum ergo ex hac vita, qui in his miseriis fidelissic homo vivat quomodo vult. Non enim ibi volet male vivere, aut volet aliquid it. Quidquid amabitur aderit, nec desiderabitur quod non aderit. Et omne quod ibi erit, bonum erit, et summus Deus summum bonum erit: et quod est omnino beatissimum, ita semper fore certum erit. Beatos autem esse se velle, omnium hominum est. Beatos se esse velle
Abbreviated transcription (Latin):
Nam siẽ erit differẽs clarificacio cor¬
ꝑm.ita differens erit głia aĩaꝵ. Stel¬
la .ii. astella .i. electus abelecto differt
inclaritate m̃tis ⁊ corꝑis. Alii .n. aliis
uieinius clariusq dei sp̃em ꝯtẽplabũ¬
tur. ⁊ ipsa ꝯtẽplandi differẽcia diu̾sitaᷤᷤ
mansionũ uocat. Domus gͦ est una
.i. denarius est unus. s diuersitas ẽ
ibi mansionũ .i. differẽcta claritatis.
quia unũ est ⁊ sũmum bonũ batitudo
⁊ uita omĩũ s. d̾s ipse. hoc bono omnes
electi ꝑfruentur. s alii aliis plemꝰ. Per¬
fruentur u̾o uidendo ꝑsp̃em. nõ per
specłm meniginate. hr̃e gͦ uitã est ui¬
dere uitam .i. cognosc̾e deum in sp̃e.

Expanded text:
Nam sicut erit differens clarificatio corporum, ita differens gloria erit animarum. Stella enim a stella, id est, electus ab electo, differt in claritate, mentis et corporis. Alii enim aliis vicinius clariusque Dei speciem contemplabuntur; et ipsa contemplandi differentia diversitas mansionum vocatur. Domus ergo est una, id est, denarius est unus; sed diversitas est ibi mansionum, id est, differentia claritatis; quia unum est et summum bonum beatitudo et vita omnium, id est, Deus ipse. Hoc bono omnes electi perfruentur, sed alii aliis plenius. Perfruentur autem videndo per speciem, non per speculum in aenigmate. Habere ergo vitam, est videre vitam, i
Abbreviated transcription (Latin):
si nõ peccassent. ⁊ quales nasc̾ent᷑ filii.
Ust ħ iudendum ẽ quałr pͥmi parentes
si nõ peccass filios ꝓc̾assent. ⁊ quales ip̃i
filii nasce̾ntur. Quidam putant adgig¬
nendos filios primos homines inꝑafido
misci nõ posse. nisi pꝰ peccatum ducẽtes
concubitum. sine corruptione uł macła
nõ posse fieri. Sed ante peccatum uec
corruptio nec macła in homine eẽ potat¬

Expanded text:
I PARENTES, ET QUALES NASCERENTUR FILII. 1. Post haec videndum est qualiter primi parentes, si non peccassent, filios procreassent, et quales ipsi filii nascerentur. Quidam putant ad gignendos filios primos homines in paradiso misceri non potuisse, nisi post peccatum; dicentes concubitum sine corruptione vel macula non posse fieri. Sed ante peccatum nec corruptio, nec macula in homine esse pot
Abbreviated transcription (Latin):
fiitas enuim ꝓna in ruam turpitudi¬
nis excipitur honestate nuptiali.iq sani
tuerunt in pasido eis eẽ nuptie honora.¬
biles ⁊ thorus inmacłatus sine ardore li¬
bidinis. sine labore pariendi. Qr in
gͥssio facta est ⁊ eiecti sunt dꝑadiso. Uł
quia ds nõ dum uisserat ut coirent. ⁊ po¬
t̾at diuina expectari auctoritas. ũ concu¬
picentia cos nõ augebat. Ds̃ uͦ nõ uisserat
quia casum eorum p̾sciebat. de quibus
homo ꝓpagandus erat. Ecce ęxp̃sse hu̾is
de modo ꝓpagationis filiorum

Expanded text:
firmitas enim prona in ruinam turpitudifirmitas enim prona in ruinam turpitudinis, excipitur honestate nuptiali: et quod tuerunt in paradiso eis esse nuptiae honorabiles et thorus immaculatus sine ardore libidinis, sine labore pariendi. 2. Quagressio facta est, et ejecti sunt de paradiso. Vel quia nondum Deus jusserat ut coirent, et poterat divina expectari auctoritas, ubi concupiscentia non angebat. Deus vero jusserat, quia casum eorum praesciebat, de quibus homo propagandus erat. Ecce expresse habes de modo propagationis filiorum
Abbreviated transcription (Latin):
dicendum ẽ q̃d si nõ peccassent pͥmi hoĩeᷤ
sine omni peccato ⁊ macła in ꝑasido. sar¬
nali copła conuenissẽt.⁊ eẽt ibi thorus
ininacłatus.⁊ ꝯinixtio sine concupicen¬
na.atq genitalib m̃b̾s sic̃ cet̾is imꝑarẽt
ut ibi nullum motum illicitũ sentirent
⁊ sic̃ alia membra corꝑis aliis admoue¬
mus. ut manũ orisine ardore libidinis
pruritu carns ħ enim letał egͥtudo. m̃bs
humanis expeccõ inhesit. Genuissent ita¬
q filios in ꝑasido. ꝑcoitum in macłatum
⁊ sine corruptione. Uñ aug̾ suꝑ genesim
peccatum genitalib m̾bris ad ꝓc̾ationẽ
imꝑare potuisse sic̃ cet̾is in quolib ioꝑe
sine uoluptatis pruritu u̾tuntur: Inere¬
dibił enim nõ ẽ đm talia fecisse illa corꝑa
ut si nõ peccassent illis membris sic̃ pe¬
dib unꝑarent. nec cum ardore semina¬
rent. uł cum dolore parerent. s ꝑpecca¬
tum motum illum meruerunt. quam
nuptie ordinat̾ continentia choibet. In¬

Expanded text:
d si non peccassent primi homines, sine omni peccato et macula in paradiso carnali copula convenissent, et esset ibi thorus immaculatus, et commixtio sine concupiscentia; atque genitalibus membris sicut caeteris imperarent, ut ibi nullum motum illicitum sentirent, et sicut alia membra corporis aliis admovemus, ut manum ori, sine ardore libidinis; pruritu carnis. Haec enim lethalis aegritudo, membris humanis ex peccato inhaesit. Genuissent itaque filios in paradiso per coitum immaculatum, et sine corruptione; unde Augustinus, peccatum genitalibus membris ad procreationem imperare potuisse, sicut caeteris in quolibet opere sine voluptatis pruritu utimur. Incredibile enim non est Deum talia fecisse illa corpora ut si non peccassent, illis membris sicut pedibus imperarent, nec cum ardore seminarent, vel cum dolore parerent: sed post peccatum motum illum meruerunt, quem nuptiae ordinant, continentia cohibet. In
Abbreviated transcription (Latin):
nõ habent infideles comunis ẽ omnib
fidelib sic̃ płibus hominibus facies co¬
munis ẽẽ dr̃. cum tñ singłi suas ħant.
Nõ enim fid es numero ẽ una. s genẽ
⁊ duorum simillimorum dr̃ facies una

Expanded text:
non habent, infideles communis est omnibus fidelibus; sicut pluribus hominibus facies communis esse dicitur, cum tamen singuli suas habeant. Non enim fides numero est una, sed genere; voluntas; et duorum simillimorum dicitur facies una.
Abbreviated transcription (Latin):
qr̃. utr̃ illa informis qualitas.
.xanus. accedente caritate remaneat. fiat sit
uirtus. an ip̃a eliminetur:ialia qualita
succedat. q̃ uirtus sit. utrumlib sine ꝑi
uirtus fiat.
Ex qͦ sensu dicat᷑ una fides.
umq diu̾sis modis dicat᷑ fides. fatendũ
telligentia dr̃ una fioes. quia id iubemur

Expanded text:
r utrum illa informis qualitas,  bonus Christianus, accedente charitate remaneat et fiat virtus, an ipsa eliminetur, et alia qualitas succedat quae virtus sit; utrumlibet sine pevirtus fiat. 6. Ex quo sensu una dicatur fides. Cumque diversis modis dicatur fides, fatendum telligentia dicitur una fides, quia idem jubemur
Abbreviated transcription (Latin):
dũ sit. qd̾ ait filii originẽ ẽẽ ab inicio. ⁊
non ipsũ ẽẽ abinicio.s abiciabili. hoc u¬
tiq subdens detininauit quomodo acceꝑir
iniciũ. inquiens originẽ filii eẽ abuncio. ac
si diceret. non ita intelligas originẽ filii ẽẽ
ab uncio. quasi ipse filius habeat iniciũ.
S quia ipse est ab uuciabili .i. apatre
a quo sunt omĩa. Nam licz filius sit
principiũ de principio. nõ est tñ ꝯceden¬
dum. ꝙ filius hãt principiũ. Cumq

Expanded text:
dum sit quod ait, Filii originem esse ab initio, et non ipsum esse ab initio, sed ab initiabili. Hoc utique subdens determinavit quomodo acceperit initium, inquiens originem Filii esse ab initio, ac si diceret: Non ita intelligas originem Filii esse ab initio, quasi ipse Filius habeat initium; sed quia ipse est ab initiabili, id est, a Patre a quo sunt omnia. Nam licet Filius sit principium de principio, non est tamen concedendum quod Filius habeat princi
Abbreviated transcription (Latin):
uxores. ꝙ qñ mos erat. crimen non
erat. Sic patriarche ꝯiugib excipiẽ¬
tibus semen suum miscebant᷑. nõ ꝯeu¬
piscencia ꝑficiende uoluptatis. s ꝓui¬
dencia ꝓpagande successionis. sic̃ apłi
auditorib sins admirantib doctrinã suã.
ꝯdelecta bantur. nõ auiditate ꝯsequẽde
laudis. s caritate seminande u̾itatis.
tis nr̃e misteriũ uelaretur. iusti offõ
ꝓpagandi. nuperas cͥchebãt. nõ iucti
libidine. s ducti pietate. qui multo
facilius ꝯtinere possẽt: ⁊ uellent. Ute
nunc unã quilib istoꝵ. in quib uide¬
mus quod scđm ueniam ꝯcedit apłs

Expanded text:
, quod, quando mos erat, crimen non erat. Sicut Patriarchae conjugibus excipientibus semen suum miscebantur, non concupiscentia percipiendae voluptatis, sed providentia propagandae successionis: sic Apostoli auditoribus admirantibus doctrinam suam condelectabantur, non aviditate consequendae laudis, tis nostrae mysterium velaretur, justi officio propagandi nuptias contrahebant, non victi libidine, sed ducti pietate; qui multo facilius continere possent et vellent. Utebnunc unam quilibet istorum in quibus videmus quod secundum veniam concedit Apos
Abbreviated transcription (Latin):
tificata ⁊ refrenante tẽꝑancia inusũ
naturalẽ redacta. libido esse nõ potest.
Qd̃ aut̃ insustẽtando uitã illicitus est
cib hoc est inq̃renda ꝓle forncarius
uł illicitus ꝯcubitus. ⁊ qd̾ est incibo li¬
cito ĩmodacior appetitus. hoc est inꝯ
iugib uenial ille ꝯeubitus.

Expanded text:
dificata, et refrenante temperantia in usum dificata, et refrenante temperantia in usum naturalem redacta, libido esse non potest. Quod autem in sustentando vitam illicitus est cibus, hoc est in quaerenda prole fornicarius vel illicitus concubitus; et quod est in cibo licito immoderatior appetitus, hoc est in conjugibus venialis ille concubitus.
Abbreviated transcription (Latin):
ra ad abraham. Ecce ꝯclusit me dñs
ut nõ parram. Intra gͦ ad ancillam
meã. ut filium facias exea. ⁊ ita fac
ante legẽ moysi. ⁊ ante euglium fuit
preuenit. Nondũ.ii. interdictũ uide¬
batur. Scd̾o ꝯsid̾a. qd̾ non ardore ali¬
quo uage succensus libidins. non pe¬
tulantis forme captus. de core ancil¬
le ꝯtubnio ꝯugalẽ post habuit tho¬
rum. s studio querende posteritatiꝰ
⁊ ꝓpagande sobolis. Ad huc post di¬
luinum. raritas erat humani gen̾is.
erat ⁊ religionis. Deniq ⁊ loth scĩ
hanc filie cãm querẽde posteritatis
habuer̃. ne genus deficeret huãnũ ⁊
ideo publici muĩus gr̃a pruuatã culpã
dissolui ⁊ esse cũ xp̃o. tñ suunit alim̃tũ
ñ cupiditate uiuendi: s officio ꝯsulẽdi.
ut maneat ꝙ nec̃ium est p̃p alios. Sic
misc̃i feminis uire mipciarũ: oficiosũ
fuit uiris scĩs. nõ libidinosũ. Qd̃ .ii. est
cibus ad salutẽ homĩs. hoc est concubi
sine delectacione carnali. que tñ fno lise¬

Expanded text:
ra ad Abraham: Ecce conclusit me Dominus, ut non pariam; intra ergo ad ancillam meam, ut filium facias ex illa. Et ita ante legem Moysi, et ante evangelium fuit; praevenit. Nondum enim interdictum videbatur. Secundo considera quod non ardore aliquo vagae succensus libidinis, non petulantis formae captus decore, ancillae contubernio conjugalem posthabuit thorum; sed studio quaerendae posteritatis, et propagandae sobolis. Adhuc post diluvium raritas erat humani generis; erat etiam religionis. Denique et Loth sancti hanc causam quaerendae posteritatis habuerunt, ne genus deficeret humanum; et ideo publici muneris gratia privatam culpam dissolvi et esse cum Christo, tamen sumit alimentum, non cupiditate vivendi, sed officio consulendi, ut maneat quod necessarium est propter alios. Sic misceri feminis jure nuptiarum officiosum fuit sanctis viris, non libidinosum. Quod enim est cibus ad salutem hominis, hoc est concubitsine delectatione carnali; quae tamen mo
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ris. turpitudinẽ fere inutetur forni¬
cõnis illius tp̃ris. De hoc aug̃ sic ait.
bus feminis utebantur. neq contra
naturã hoc faciebant. cum non lacui¬
endi cã: s gignẽdi hoc facerẽt. nec ꝯ¬
tra morẽ. quia eo tp̃r hoc faciebant.¬

Expanded text:
poris, turpitudinem fere imitetur fornicationis illius temporis. De hoc August. sic aid pluribus feminis utebantur; nec contra naturam hoc faciebant, cum non lasciviendi causa, sed gignendi hoc facerent; nec contra morem, quia eo tempore ea fiebant
Abbreviated transcription (Latin):
Iõ aut̃ fr̃s sororib s̃ copłati: quia ñ
erant aliene mulieres uł iuri. quibꝰ
ade filii uł filie uigẽntur. Primmus
omĩum. lamec duas legitur simul
habuisse uxores. ⁊ hoc meo arguit᷑
qr ꝓexpletione carnał uoluptatis. id
fecisse ꝑ hibetur. Postea u̾o eum iã
pene om̃s hoĩes falsis diis seruirẽt:
paucis incultu dĩ ꝑmanẽtib. ꝯsultũ
est ado.płes inmatrimoniũ coplare
sͥ. ne illis paucis deficientib: cultus ⁊
noticia di deficeret. Unde habraham
iuuente uxore. ad ancillã intrauit ⁊
ex ea genuit. Iacob ⁊̃ lib̾is ⁊ ancillis
se copulauit. ⁊ filie loth patre hebrio
use s̃. Cum.n. cet̾is in idolatria relic¬
tis. abraham ⁊ filios eius inpeculiarẽ
multaꝵ mulier̃ ppł di mnltiplicatio: q̃¬
rebatur. quia in successione fanguiis:
erat successio religionis. Uñ ⁊̃ in lege
maledicta erat sterił. que non relĩq̃¬
bat semẽ suꝑ t̾ram. hinc ⁊̃ sac̃dotib
ꝯiugia decreta s̃.qr in successione fa¬

Expanded text:
i. quia non erant aliae mulieres vel viri, quibus Adae filii vel filiae jungerentur. Primus omnium Lamech duas legitur simul habuisse uxores; et hoc in eo arguitur, quia pro expletione carnalis voluptatis id fecisse perhibetur. Postea vero cum jam pene omnes homines falsis diis servirent, paucis in cultu Dei permanentibus, consultum est a Deo plures in matrimonio copulare sibi, ne illis paucis deficientibus, cultus et notitia Dei deficeret. Unde Abraham vivente uxore ad ancillam intravit, et ex ea genuit. Jacob etiam liberis et ancillis se copulavit; et filiae Loth patre ebrio usae sunt. Cum enim caeteris in idololatria relictis, Abraham et filios ejus in peculiaremmulierum populi Dei multiplicatio quaerebatur, quia in successione sanguinis erat successio religionis. Unde etiam in lege maledicta erat sterilis, quae non relinquebat semen super terram. Hinc etiam sacerdotibus conjugia decreta sunt, quia in successione fa
Abbreviated transcription (Latin):
falsum urat siue mentẽs siue nõ. pe¬
ierat. sum uõ quis urat qd̃ uer̾ ẽ. exis¬
timans eẽ falsum: q̃r quid sit ibi ꝑiuri¬
um. Ip̃a enĩ significatio uocis uera ẽ.
qr uerum nescient̃ loquit᷑. Non gͥ ip̃a
sig̾ratio uł falsum. ł mendacium ẽ. qr
Ad ħ dm̃s loqui sic .s. contra mẽtẽ. sub at¬
testatione uiram̃ti ẽẽ ꝑuirium. Menti¬
ri gͦ adhibita iuratione ꝑuiriũ ẽ. ꝑ uiri¬
um gͦ ẽ uł uirando. loꝗ falsum cum in¬
tentione fallendi. uł uirando loꝗ uer̃.
cum intẽcione fallendi. Hic opponitur.
Si omnis qͥ falsum uirat peierat. tũc
qͥ alicui ꝓmittit dare sub ẽto t̾mino
aliqͥd. qd tñ non faciet. ex quo iurauit
peierauit. quia falsum uirauit. Non n¬
ita futurum erat ut urauit. ad ħ di¬
ci pot̃. quia nõ omins qͥ uirat ꝙ falsũ

Expanded text:
lsum jurat, sive mentiens sive non, pejerat. Cum vero quis jurat quod verum est, existimans esse falsum, quaeritur quid sit ibi perjurium? Ipsa enim significatio vocis vera est, quia verum nescienter loquitur. Non ergo ipsa significatio vel falsum vel mendacium est, quia Ad hoc dicimus loqui sic, scilicet contra mentem, sub attestatione juramenti, esse perjurium. Mentiri ergo adhibita juratione perjurium est. Perjurium ergo est vel jurando loqui falsum cum intentione fallendcum intentione fallendi. Hic opponitur: Si omnis qui falsum jurat, pejerat, tunc qui alicui promittit dare sub certo termino aliquid quod tamen non facit, ex quo juravit, pejeravit, quia falsum juravit. Non eita futurum erat ut juravit. Ad hoc dici potest quia non omnis qui jurat quod falsu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ dic̃ pluisse.⁊ tune pluit ibi. sco pu¬
tat nõ pluisse. ꝑ uirus ẽ. In t̾ẽ quem¬
aomodum u̾bum ꝓcedat ex animo:
ream lingam nõ fac̾. misi rea mens: his̨
euidr̃ traditur. ꝙ triplicit̾ peierat hõ
ut supra diximus. dũ ł sciens. falsum
iurat: uł putans falsum ꝙ uerũ ẽ ⁊urat.
lestimans uerũ.ꝙ falsum ẽ iurat. S
si ꝑuriũ nominet᷑ eo quod falsum
uirat. quia nõ ẽ mens eiꝰ rea. ⁊ id̃o nec
linga. Imo eius mens rea ẽ.dum uira¬
re p̃sumit. ꝙ ꝑspicue uerum nõ dep̃¬
hendit. Nõgͥ onine ꝑ uirrum mñdaci¬
um ẽ. nͨ omins qͥ peierat mentit᷑. seo oĩs

Expanded text:
t dicit pluisse; et tunc pluit ibi, sed putat non pluisse, perjurus est. Interest quemadmodum verbum procedat ex animo, ream linguam non facit, nisi rea mens sit. His evidenter traditur quod tripliciter pejerat homo, ut supra diximus: dum vel sciens falsum jurat, vel putans falsum quod verum est jurat, vel aestimans verum quod falsum est jurat. Sed urium nominetur; eo quod falsum jurat, quia non est mens ejus rea, et ideo nec lingua. Imo ejus mens rea est, dum jurare praesumit quod perspicue verum non deprehendit. Non ergo omne perjurium mendacium est, nec om
Abbreviated transcription (Latin):
ed cum scĩ malos intorm̃¬
tis uideant. nonne aliqua ꝯpassione  gͣ
eos mouentur: Nonne eos de tormen¬
tis lib̾are cupiunt : Recole illd eugłic̃
qd̾ abraham diuiti respondit. int̾ nos¬
⁊ uos cahos magnũ firmatũ est. ut hu
sint neq inde huc transmeare. Quid
est illud chaos inter bonos ⁊ malos. nͥ
hinc iusticia. inde iniquitas e Que nul¬
latenus sociari ualẽt. Adeo .n. sc̃ĩ dđi ius¬
ticie adlicti s̃. ut nulla ꝯpassione ad re¬
ꝓbos transire ualant. nulla ꝓeis inter
Quia si iusticra di admuteret. nõ fieret
eis molesta lib̾atõ illoꝵ. uł ita dñr uel¬
le ⁊ non posse. nõ quia ueluit ⁊ nõ poᷤ¬
sint. sed qr ⁊ si uellent. ñ possent eos

Expanded text:
ed cum sancti malos in tormentis videant, nonne aliqua compassione erga eos moventur? nonne eos de tormentis liberari cupiunt? Recole illud evangelicum quod Abraham diviti respondit, Luc.  vos chaos magnum firmatum est, ut hi sint, neque inde huc transmeare. Quid est illud chaos inter bonos et malos, nisi hinc justitia, inde iniquitas, quae nullatenus sociari valent? Adeo enim sancti Dei justitiae addicti sunt, ut nulla compassione ad reprobos transire valeant, nulla pro eis inter Quia si Dei justitia admitteret, non fieret eis molesta liberatio eorum. Vel ita dicuntur velle et non posse, non quia velint et non possint, sed quia etsi vellent, n
Abbreviated transcription (Latin):
ħ defectus fuit inxͥ carne: Anima quo¬
q eus cum passibił exstit̾it ante mor¬
tem. numquid necĩtatem paciendi
ħuit : Si enim necĩtas paciendi uł mo¬
riendi fuit in x̾. nõ uiderunt᷑ sola uolũ¬
tate miseãtionis defectus ur̃os accepis
mł aũt paciendi ⁊ moriendi in carne.
uerum hanc necitatẽ nõ ħ uit ex necita¬
te sue conditionis. quia apecc̃o in mu¬
nis. s ex sola uoluntate accep̃ de nr̃a infir¬
mitate. ponens tab̾nacłm suum insole.
.s. sub tprali mutabilitate ⁊ labore. Uñ sr̃¬

Expanded text:
 defectus fuit in Christi carne? Anima quoque ejus cum passibilis extiterit ante mortem, numquid necessitatem patiendi habuit? Si enim necessitas patiendi vel moriendi fuit in Christo, non videtur sola voluntate miserationis defectus nostros accepissemul autem patiendi et moriendi in carne. Verum hanc necessitatem non habuit ex necessitate suae conditionis, quia a peccato immunis, sed ex sola voluntate accipit, de nostra infirmitate ponens tabernaculum suum in sole, scilicet, sub temporali mutabilitate et labore. Un
Abbreviated transcription (Latin):
tatis. Solet ⁊ĩ queri. si parẽtes nr̃i
nus diligendi sint aliis bonis ħ rõne
nob. nõ copłatis. Uior̃ꝙ mag̃ sint dili¬
gendi boni. qui nob carne nõ sunt
conuĩcti. quam alii cõiuncti quia nb̃
sunt coniuncti corde glutino caritatis
Sanctior ẽ enim copula cordium. qͣm
ma i fr̃s mei. hii sunt qui u̾bum di
faciunt. ait. Ñ in uiriose neglig̃ ma¬
trem. nͨ mat̾ negatur. ꝙ ĩ de cruce ag¬
noscr̃. sed religiosiores monstrant᷑. copu¬

Expanded text:
t. Solet etiam quaeri, si parentes nostri nus diligendi sint aliis bonis, hac ratione nobis non copulatis. Videtur quod magis sint diligendi boni, qui nobis carne non sunt conjuncti, quam mali carne conjuncti, qui nobis sunt conjuncti corde glutino charitatis. Sanctior est enim copula cordium quam atres mei hi sunt qui verbum Dei faciunt, ait: Non injuriose negligit matrem, nec mater negatur, quae etiam de cruce agnoscitur; sed religiosiores monstrantur copu
Abbreviated transcription (Latin):
scdo nos ipõs. t̾cio parentes. tũ filios ⁊ fr̃s.
pꝰ: domesticos. demum: uumicos diliga¬
mus. S in quantũ illi q̃ de ordine dilee¬
tionis supra dicunt᷑ eẽ referenda ad oꝑ¬
um exhibitionẽ. q̃ different̾. ꝓximis
exhibenda sunt: pͥmo: parentib tñ fili¬
Is .p᷑: domesticis. demum: inuracis. dm̃
uõ tam affectu. quam obsequii exhibi¬
tione añ omnia diligendum. Quorum¬
ꝓrimos eẽ diligendos. quant̾ nos ipõs
diligimus.ꝙ confiriatũ auctortate

Expanded text:
ilios et fratres, post domesticos, demum inimicos diligamus. Sed inquiunt illi, quae de ordine dilectionis supra dicuntur, esse referenda ad operum exhibitionem, quae differenter proximis exhibenda sunt. Primo parentibus, inde filiis, post domesticis, demum inimicis. Deum vero tam affectu quam obsequii exhibitione ante omnia diligendum. 4. Quoproximos esse diligendos, quantum nosipsos diligimus; quod confirmant auctoritate
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ.a. siuis. ꝙ utiq dictum ẽ de oꝑe di¬
lectionis. quia maior dilectionis effec¬
tus nõ est. quam ponẽ animam ꝓ aliis
Nec te moueat ꝙ ait ꝓamicis. qui n
ponit animam ꝓ amicis. ponit ⁊ ꝓmi
micis ad ħ ut ⁊ ip̃i fiant amici:

Expanded text:
 suis. Quod utique dictum est de opere dilectionis, quia major dilectionis effectus non est, quam ponere animam pro aliis. Nec te moveat quod ait: Pro amicis; qui enim ponit animam pro amicis, ponit et pro inimicis, ad hoc ut ipsi fiant amici.
Abbreviated transcription (Latin):
cos. Quod aũt aug̃. dic̃ parit̾ omnes
eẽ diligendos. ⁊ pari dilectione. omnibꝰ
uitam obtandã. ita accipi pͭ. ut pari¬
tas nõ ad effectum referatur. seo ad bo¬
num ꝙ eis obtatur. quia caritate oĩbꝰ
obtare debemꝰ.ũ paria bona merean¬

Expanded text:
 August. dicit pariter omnes esse diligendos, et pari dilectione omnibus vitam optandam, ita accipi potest, ut paritas non ad affectum referatur, sed ad bonum quod eis optatur, quia charitate omnibus optare debemus, ut paria bona merean
Abbreviated transcription (Latin):
tantomag̾ diligimus. quanto mag̾
diligimus dm̃. Ex ħ ⁊ p̾missis testimo¬
niis aug̃i. asserunt omnes homines
nrm. minus quam nos uł ꝓrimos.
nͦ in einimãtione p̃missa .iiiiͬ. diligẽ¬
dorum. ordinẽ diligẽdi assignari dñt
sed tm̃ q̃ sunt diligenda. U̾um quia¬
p̃missa ũba. ambrosii ordinẽ diligẽ¬
di scđm affectum mag̃. quam scđm
effectum diligent̃ in tuentib ex plica¬
re. uidnr. nõ in docte alii dñt nõ mͦ
in exhibitione oꝑis. sed ⁊̃ maffectu ca¬
ritatis ordinẽ oifferentẽ ẽẽ statutum
Ut aũt omnia diligamus dm̃ scđo:

Expanded text:
mus, quanto magis diligimus Deum. Ex hoc et praemissis testimoniis August. asserunt omnes homines nostrum, minus quam nos vel proximos. Nec in enumeratione praemissa diligendorum, ordinem diligendi assignari dicunt, sed tantum quae sunt diligenda. 5. praemissa verba Ambrosii ordinem diligendi secundum affectum magis quam secundum effectum, diligenter intuentibus explicare videntur, non indocte alii dicunt non modo in exhibitione operis, sed etiam in affectu charitatis ordinem differentem esse statutum; ut ante omnia diligamus Deum; secundo,
Abbreviated transcription (Latin):
.i. sufficit orẽ ut diligamꝰ. ⁊ nõ hodio ħa¬
mus quin eos. diligẽ debeamꝰ. sic̃ nos.
quia ꝓrimi sunt. sed suffic̃ si eos minꝰ
diligimus. quã alios ꝓximos. ꝙ dicti¬
onis genus in nuit. Querrĩsolet cum¬
nat᷑am ⁊ urtutẽ. uicium uõ ⁊ peccatũ
odiend᷑. ⁊ parentes gͦ in quantũ mali
sunt odiendi sunt. ⁊ inmici diligen¬
di in quant̾ homines. diligamꝰ gͥ i¬
micos lucrandos regno d̾riodiamus
in ꝓpinquos si impediũt nos aregno

Expanded text:
 sufficit dicere ut diligamus, et non odio habeamus; non quin eos diligere debeamus sicut nos, quia proximi sunt; sed sufficit si eos minus diligimus quam alios proximos, quod locutionis genus innuit. 7. Quaestio Aunaturam et virtutem; vitium vero et peccatum odiendum. Et parentes ergo in quantum mali sunt, odiendi sunt: et inimici diligendi, in quantum homines. Diligamus ergo inimicos lucrandos regno Dei, et odiamus propinquos si impediunt nos a regno
Abbreviated transcription (Latin):
ritas ħ ẽ. ut quis paratꝰ sit ꝓfr̾ibus¬
⁊̃ mori. S numqͥd mox ut irascitur.
iam ꝓͣsus ꝑfecta ẽ: ĩmo ut ꝑficiatur.
nascitur. c᷑ fuĩt nata nutritur. cum
fuĩt nutͥta roboratur eum fiũt robo¬
rata ꝑficitur c̾ ad ꝑfectionẽ uem̾it dic̃
cupio dissolui: ic̃. ħ aꝑte ꝓgressus ⁊ ꝑ¬

Expanded text:
ritas haec est, ut quis paratus sit pro fratribus mori. Sed nunquid mox ut nascitur jam prorsus perfecta est, imo ut perficiatur nascitur, cum fuerit nata nutritur, cum fuerit nutrita roboratur, cum fuerit roborata perficitur, cum ad perfectionem venerit, dicit: Cupio dissolvi,
Abbreviated transcription (Latin):
uit inme caritatẽ. pꝰ omnium patrem
lius. ⁊ filia. fr̃. ⁊ soror. ambr qͦ diligendi
expͥmens ordinẽ suꝑ illd canticorum
ordinauit in me caritatẽ: ait. Multorũ
caritas mordinata ẽ.ꝙ in pͥmo ẽ. ponunt
t̾cium. uł quartũ: pͥmo: d̾s diligendꝰ ẽ.

Expanded text:
vit in me charitatem; post omnium patrem lius, et filia, frater, soror. Ambrosius quoque diligendi exprimens ordinem super illud Canticorum: Ordinavit in me charitatem, ait: Multorum charitas inordinata est; quod in primo est, ponunt tertium vel quartum, Primo Deus diligendus est,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ plexam faciunt scõrum u̾ba. uarie
te ꝓlata. Quidam n trad̾e uidm̃r. qd̃¬
mdñr pari affectii omnes diligẽdi sunt. s¬
spari in effectii .i. in exibitione. obsequii.
distinctio obseruanda sit. Uñ aug̃.¬

Expanded text:
erplexam faciunt sanctorum verba varie prolata. Quidam enim tradere videntur quod pari affectu omnes diligendi sint; sed in effectu, id est, in exhibitione obsequii, distinctio observanda sit. Unde Aug
Abbreviated transcription (Latin):
fid̾i.i. adxͥanos. Omnib enĩ pari di¬
lectiõẽ uita et̾na obtanda ẽ: isi non
omnibꝰ ead̾ possunt exhiberi dilectio¬
nis officia. q̃ frĩbus mar̾e sunt ex hibẽ¬
da. quia sunt in uicẽ mẽbra. qͥ ħnt

Expanded text:
istianos. Omnibus enim pari dilectione vita aeterna optanda est, etsi non omnibus eadem possunt exhiberi dilectionis officia; quae fratribus maxime sunt exhibenda, quia sunt sibi invicem membra, qui habent
Abbreviated transcription (Latin):
spũalem intellectum. ꝗͣ continẽt: iom̃ia
moralia ad caritatẽ referuntur. ꝑ tment
enim omnia ad .x. mandata in tabulis scͥp¬
ta uͥ omnium sũma ꝑstringit᷑. Ex quib
cet̾a emanant. sic̃ insermone dmi .uiii.
uirtutes p̃mmiitunt᷑. ad quas cet̾a referũ¬
Omnna gͦ ad duo mandata caritatis ꝑti¬
nent. quia ꝑ caritatẽ implent᷑.⁊i ad carita¬
tẽ tanquam finẽ referri debent. Uñ aug̃.
uinorum eloquiorum posfidet caritas.
qͣ dm̃ ꝓrimumq diligimꝰ. qͣ radix ẽ õiũ
nõ uacat omnes paginas scãs ꝑ serutãĩ.
omnia in uoluc̃ sermonũ euolu̾e. tene
caritatẽ uͥ pendent omnia. quia ꝑfec¬
tio ẽ ifinis omnium. Tunc enniri p̃cep¬
taticonsilia. recte fũint. cum referunt᷑
ne carnali fit. ut nõ referatur adcari¬
tatẽ. nõ dum fit sic̃ fieri oꝑtet. quam¬
iiis fieri uideatur. Inmicus enim uisti¬

Expanded text:
ualem intellectum, quem continent, et omnia moralia ad charitatem referuntur. Pertinent enim omnia ad decem mandata in tabulis scripta, ubi omnium summa perstringitur, ex quibus caetera emanant; sicut in sermone Domini octo virtutes praemittuntur, ad quas caetera referungo ad duo mandata charitatis pertinent, quia per charitatem implentur, et ad charitatem tanquam ad finem referri debent. Unde Aug.,vinorum eloquiorum possidet charitas, qua Deum proximumque diligimus; quae radix est omnium non vacat omnes paginas sanctas perscrutari, omnia involucra sermonum evolvere, tene charitatem ubi pendent omnia, quia perfectio est et finis omnium. Tunc enim et praecepta et consilia recte fiunt, cum referunturel aliqua intentione carnali fit, ut non referatur ad charitatem, nondum fit sicut fieri oportet, quamvis fieri videatur. Inimicus enim
Abbreviated transcription (Latin):
qͥs acceꝑit. inducitur merrorẽ. t̃m ut
dicat. sine carnali copula nõ posse ꝯtra¬
hi matrimoniũ: ⁊ int̾ mariam ⁊ ioseph.
non fuisse ꝯiugium. ł nõ fuisse ꝑfectũ.
qd̃ nephas est sentire. Tanto .ii. sãetius
fuit. atq ꝑfeccius. quanto a carnali oꝑ¬
e in munis¶ S suꝑus posita. ea rõne
dicta intelligendũ est. non qͥn ꝑtineat
mulier illa admatͥmoniũ. cum qua nõ
ẽ ꝑmixtio sexuũ. s nõ ꝑtin ad matri¬
moniũ. ꝙ expressã ⁊ plenã teneat fig¬
urã ꝯiunctionis xp̃i ⁊ eccłie. Figurat
te.s non illã que ẽ innaturae ꝯformita¬
te. Est gͦ ⁊ in illo mat̾monio typus ꝯũ
ꝑ suscepcionẽ carnis: capni m̃bra uniũ¬
tur. Nec iõ tn minus sc̃m ẽ ꝯiugium.

Expanded text:
rum acceperit, inducitur in errorem tantum, ut dicat sine carnali copula non posse contrahi matrimonium; et inter Mariam et Joseph non fuisse conjugium, vel non fuisse perfectum; quod nefas est sentire. Tanto enim sanctius fuit atque perfectius, quanto a carnali opere immunius. Sed superius posita, ea ratione dicta intelligendum est, non quin pertineat mulier illa ad matrimonium, cum qua non est permixtio sexuum; sed non pertinet ad matrimonium quod expressam et plenam tenet figuram conjunctionis Christi et Ecclesiae. Fite, sed non illam quae est in naturae conformitate. Est ergo et in illo matrimonio typus conjper susceptionem carnis, capiti membra uniuntur. Nec ideo tamen minus sanctum est conjugium,
Abbreviated transcription (Latin):
osco:i. me non cogniturã ꝓposui. Neq
.ii. quia tunc uirum non cognoscebat.
necesse erat inquiri: quomodo posset
hr̃e filium. set quia numquã se ogni¬
otra suũ ꝓpositũ. post ꝯsensit. in carna¬
lem copulã uidr facta uoti rea. mẽ

Expanded text:
osco, id est, me non cognituram proposui. Neque osco, id est, me non cognituram proposui. Neque enim quia virum tunc non cognoscebat, necesse erat inquiri quomodo posset habere filium; sed quia se nunquam cognicontra suum propositum post consensit in carnalem copulam, vid
Abbreviated transcription (Latin):
cumꝯsensus depresenti matri.¬
moniũ faciat. cuiꝰ rei ꝯsensus sit ille. an
facit. licet non sit ibi honestus ꝯtractꝰ.
s matrimoniũ non sanxit osensus qͥ
inocculto fũat. Si .ni. alter alterũ di¬
ꝓbari testibus ꝯtractus. qui mocculto est
factus. Qd si ipsi. in occulto sͥ ꝯsenserũt
eundẽ ꝯsensũ uoluntarie inmanifesto ꝓ¬
tiendũ ꝯuigium. qd̃ prius occulte fĩtat
ꝯtractũ. Uoluntas gͥ uerbis exp̃ssa in
occulto. ad hoc suffragatur. ut frat ꝯiug¬
ium. manifeste uero expressa: suffraga¬
tur. ut fanctiat ⁊ roboret. ac lib̾m fiat
eccłie de hoc iudicare. si expedierit. De¬
carnalis copłe. an cohabitõnis an utriꝰ¬
q. Si cohabitacionis ꝯsensus: mratrimo¬
nium facit. tc̃ frater cũ sorore. mat̾ cum
filio: potest ꝯtrahere matrimoniũ. Si
carnał copule: tunc int̾ mariã ⁊ ioseph.
nõ fuit ꝯiugiũ. Eroposuerat .ii. maria:
in uirginitate ꝑmanere. nisi ds aliter
quomodo fiet istud q̃m uirum ñ cogn¬

Expanded text:
consensus de praesenti matrimonium faciat, cujus rei consensus sit ille, an facit, licet non sit ibi honestus contractus; sed matrimonium non sanxit consensus qui in occulto fuit. Si enim alter alterum diprobari testibus contractus, qui in occulto est factus. Quod si ipsi qui in occulto sibi consenserunt, eumdem consensum voluntate in manifesto iendum conjugium, quod prius occulte fuerat contractum. Voluntas ergo verbis expressa in occulto ad hoc suffragatur, ut fiat conjugium; manifeste vero expressa suffragatur ut sanciat et roboret, ac liberum sit Ecclesiae de hoc judicare si expedierit. carnalis copulae, an cohabitationis, an utriusque. Si cohabitationis consensus matrimonium facit, tunc frater cum sorore, pater cum filia potest contrahere matrimonium. Si carnalis copulae, tunc inter Mariam et Joseph non fuit conjugium. Proposuerat enim Maria in virginitate manere, nisi Deus aliter Quomodo fiet istud, quoniam virum non cogn
Abbreviated transcription (Latin):
s quasi ad ultĩ uł formcatores ꝯueni¬
unt. ut illi: qui clanculo nubũt. et
utiq fornicatores essent: nisi eis suf¬
fraguretur uoluntas uerbis expressa
de presenti. que legitimũ int̾ eos fac̃¬

Expanded text:
sed quasi adulteri vel fornicatores convenised quasi adulteri vel fornicatores conveniunt, ut illi qui clanculo nubunt; et utique fornicatores essent, nisi eis suffragaretur voluntas verbis expressa de praesenti, quae legitimum inter eos fac
Abbreviated transcription (Latin):
face ꝯiugium: uidetur contraire. quod
euaristus ppͣ ait. Aliter legitimũ. nõ fit
duigium. insi abe̾is. qui suꝑ feminam
dñacionẽ hr̃e uidentur.⁊ aquib custo¬
ditur. uxor petatur.⁊ a parentib spon¬
setur. ⁊ legibus dotetur.⁊ afacerdote ut
mos est bñdicatur. ⁊ aparam̃phis custo¬
diatur. ac sollepnit̾ accipiatur. It̃. Ita¬
legitima scitote ẽẽ ꝯnubia. ałr uero p̃
sũpta. non ꝯiugra. sed adulterta. uł for¬
mẽones s̃. nisi uoluntas ꝓpria suffraga¬
ta fuerit. ⁊ uota surcurrerĩt legitimã
hoc aut̃ non ita intelligendũ est. tãquã
sine enum̃atis: non possit esse legitimũ¬
sunt ꝑtinencia ad sub̾am sacramenti.
ut ꝯsensus de p̃senti. qui solus sufficit
uero ꝑtinẽcia ad decorẽ ⁊ sollẽpnitatẽ
sacram̃ti. ut parentũ tradicio. sacer¬
dotũ bñdictõ: ⁊ huius modi. sñ quibꝰ
legitime fit ꝯiugium quãtũ ad uirtu¬
tem. non quãtũ ad honestatẽ sacram̃ti
Sine his gͦ non quasi legitimi ꝯiuge

Expanded text:
conjugium, videtur obviare quod Evaristus papa ait: Aliter legitimum non fit conjugium, nisi ab his qui super feminam dominationem habere videntur, et a quibus custoditur. Uxor petatur, et a parentibus sponsetur, et legibus dotetur, et a sacerdote ut mos est benedicatur, et a paranymphis custodiatur ac solemniter accipiatur. Alleaesumpta, non conjugia, sed adulteria vel fornicationes sunt, nisi volontas propria suffragata fuerit, et vota succurrerint legitima. Hoc autem non ita intelligendum est, tanquam sine enumeratis non possit esse legitimusunt pertinentia ad substantiam sacramenti, ut consensus de praesenti, qui solus sufficit vero pertinentia ad decorem et solemnitatem sacramenti, ut parentum traditio, sacerdotum benedictio, et hujusmodi; sine quibus legitime fit conjugium, quantum ad virtutem, non quantum ad honestatem sacramenti. Sine his ergo non quasi legitimi conjuges,
Abbreviated transcription (Latin):
uia .ii. non ancilla uł dña datur. muler¬
iõ nec de sũmo. nec de imo aprĩcipio
formata est. sed delatere uiri ob ꝯiug¬
alem societatẽ. Si de sũmo fieret. ut
de capite. uidetur ad dñacionẽ c̃ata.Si
ũo de imo ut depedib : uidetur ad ser¬
uitutẽ creata subiciẽda. S quia nec
in dñam. nec in ancillã assumitur: fac¬
ta est de medio .i. de latere. quia ad ꝯui¬
galem societatẽ assumitur. Cum igit᷑
sic ꝯueniunt ut dicat uir. accipio te ĩ
meam ꝯiugem.⁊ dicat mulier accipi¬
o te inmeũ uirũ. his uerbis uł aliis
id sig̃tãtibu exprimitur osensus. nõ co¬
pule carnał. uł cohabitacionis corꝑał:
seo ꝯ̾ugalis societatis. Ex qua oꝑtet eos
cohabitare. nisi forte causa religionis:

Expanded text:
uia enim non ancilla vel domina datur, ideo nec de summo, nec de imo a principio formata est, sed de latere viri, ob conjugalem societatem. Si de summa fieret, ut de capite, videretur ad dominationem creata; si vero de imo, ut de pedibus, videretur ad servitutem subjicienda. Sed quia nec in dominam, nec in ancillam assumitur, facta est de medio, id est, de latere, quia ad conjugalem societatem assumitur. Cum ergo sic conveniunt ut dicat vir: Accipio te in meam conjugem; et dicat mulier: Accipio te in meum virum, his verbis vel aliis idem significantibus exprimitur consensus, non copulae carnalis vel cohabitationis corporalis, sed conjugalis societatis; ex qua oportet eos cohabitare, nisi forte causa religionis
Abbreviated transcription (Latin):
quod in dissolubiles ⁊ in mortałerant.
comune omnib ⁊ equale erat. In subti
disc̾tiones intelligibiles in iufibilium
naturarͣ. ille solus comp̾hendẽ potuiti
pondare. qͥ cuncta fec̃ in pondẽ. nũo: ⁊m̃¬

Expanded text:
quod indissolubiles, et immortales erant, commune omnibus et aequale erat. In subtildistinctiones intelligibiles invisibilium naturarum ille solus comprehendere potuit et ponderare, qui cuncta fecit in pondere, num
Abbreviated transcription (Latin):
me cogitationi quid possit occurrere. c̃
ialia. S istud ẽ amplius mirandum.
quomodo magorum potẽtia. q̃ serpenteᷤ
facẽ potuit: ił ad muscas minutissimas.
plaga egiptus cedebat᷑. Ibi certe defece¬
runt magi dicentes. digitus di ẽ ħ. uñ
intelligi datur nec ipsos quid̾ transg̃s¬
ꝯsores angłos ⁊aerias potestates in imã
utam caliginem tanquam in sui gu̾is
carcerẽ. ab illius sublinus etheree pu¬
ritatis habitatione detrusos. ꝓ quos
magice artes pꝰ sunt quicqͥd pꝰsunt. ua¬
le aliquid nͥ de suꝑ data potestate. Datur
sp̃ium oꝑatione uiderentꝰ ad miran¬
ad monendos fideles uetale aliquid fa¬
cẽ ꝓmagno desiderent. ꝑꝑ quod etiam

Expanded text:
mae cogitationi quid possit occurrere; ut et alia. Sed illud est amplius admirandum, quomodo magorum potentia quae serpentes facere potuit, ubi ad muscas minutissimas, plaga Aegyptus caedebatur. Ibi certe defecerunt magi dicentes: Digitus Dei est hic. Unde intelligi datur nec ipsos quidem transgressores angelos, et aereas potestates in imam istam caliginem, tanquam in sui generis carcerem, ab illius sublimis aethereae puritatis habitatione detrusas, per quas magicae artes possunt, quidquid possunt, valere aliquid, nisi data desuper potestate. Datur spirituum seductionem viderentur admiranamnandi; vel ad admonendos fideles, ne tale quid facere pro magno desiderent, propter quod etiam
Abbreviated transcription (Latin):
iusticiam fori.
scõrum testimoniis edocetur. Suꝑ exodi
nis delectatione cõcepti culpam origina¬
lem nob̾ ccximus. Uñ ⁊ uoluntate nr̃a per¬
catis ĩplicamur. Ecce culpam originalẽ
dic̃ nos traħe. uñ constat originale pecca

Expanded text:
stitiam fori. stitiam fori. sanctorum testimoniis edocetur. Super Exodnis delectatione concepti, culpam originalem nobiscum traximus, unde et voluntate nostra peccatis implicamur. Ecce culpam originalem dixit nos trahere, unde constat originale pecca