comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
color incute exprimitur: Hi i
tales longe stare debent: quia
ab ȩccła repellendi sunt: ne lepra
suae inmunditiȩ simpliciũ corda
cõmaculent sicut per apłm dicit᷑:
Hereticũ hominẽ post unã & se¬
cundã correptionẽ deuita: sciers
quia peruersus est huius modii
Unde & iohannes ait: Siquis
uenit aduos & hanc doctrinam
non affert: nolite eũ recipere
indomum. neque ei aue dixe¬
ritis : ut cõmunicetis operibus
illius malignis: Quodsi ad aeccłam
redire uoluerint : non prius reci¬
piendisunt. quã corã sacerdotibus
orthodoxis. suam heresim ana¬
thematizent: Unde etbene
subditur: Quos ut uidit. dix̃:
Ite ostendite uos sacerdotibus.
Denullis legimus. quibus dñs hȩc
beneficia corporaliter praestite¬
rit. quod miserit eos ad sacerdo¬
tes : nisi tantũ lepros os: Quod
non solũ in hoc loco fecisse legitur.
sed etiã alibi iuxta matheum cũ
descender& demonte: ubi leꝓsum¬

Expanded text:
colorem in cute exprimit. Hi colorem in cute exprimit. Hi tales longe stare debent, qui ab Ecclesia repellendi sunt, ne lepra suae immunditiae simplicium corda commaculent, sicut per Apostolum dicitur: « Haereticum hominem post unam et secundam correptionem devita, sciens quia perversus est hujusmodi . » Unde et Joannes ait: « Si quis venit ad vos, et hanc doctrinam non affert, nolite eum excipere in domum, neque ave ei dixeritis, ut non communicetis operibus illius malignis . » Quod si ad Ecclesiam redire voluerint, non prius recipiendi sunt, quam coram sacerdotibus orthodoxis suam haeresim anathematizent. Unde et bene subditur: « Quos ut vidit, dixit: Ite, ostendite vos sacerdotibus. » De nullis aliis legimus, quibus Dominus haec beneficia corporaliter praestitit, quod miserit eos ad sacerdotes, nisi tantum leprosos. Quod non solum in hoc loco fecisse legitur, sed etiam alibi, juxta Matthaeum, cum descenderet de monte, le
Abbreviated transcription (Latin):
stantes clamabant dicentes:
Ihũ pracceptor. miserere nos tri:
Iħs hebrȩo sermone latine saluator
siue salutaris dicitur: Et ideo
a quo salutẽ sperabant. non solũ.
saluatorẽ nominabant: sed etiã
miscđiam poscebant: Etquia
in eius praeceptis se offendis Se
recolebant. non solũ saluatorem
sed etiam hunc pariter & prae¬
ceptorẽ uocabant. Nec desuis
meritis quicquã pręsumebant.
qui cius miscđiam tam humiliter
deposcebant: Ihũ praeceptor.
miscrere nr̃i: Aliter: Perlepsos
non in congrue hereticos intelli¬
gere possumus : quia sicut lepra
uarios colores ex primit incũte.
sic hereticorũ doctrina uarios
errores generat insermone:
Nonsolũ enĩ acatholica ȩccła
sunt diuisi : sed etiã aduersums ẽ¬
ulipsos diuersa sentiunt: Dum enĩ
alius xp̃m dm̃ tantũ credit &
non hominẽ. Alius uero hominẽ
tantũ et non dm̃. Alius eum uerã
carnem suscepisse negat. & alius
econtrario uerã animã non assũp¬
sisse affirmat: quasi lȩprȩ uariuꝰ

Expanded text:
icentes: « Jesu praeceptor, miserere nostri. » Jesus Hebraeo sermone, Latine salvator sive salutaris dicitur. Et ideo a quo salutem sperabant, non solum salvatorem nominabant, sed etiam misericordiam poscebant. Et quia in ejus praeceptis se offendisse recolebant non solum salvatorem, sed etiam hunc pariter et praeceptorem vocabant. Nec de suis meritis quidquam praesumebant, qui in ejus misericordiam tam humiliter deposcebant: « Jesu praeceptor, miserere nostri. » Aliter: Per leprosos non incongrue haereticos intelligere possumus, quia sicut lepra varios colores exprimit in cute, sic haereticorum doctrina varios errores generat in sermone. Non solum enim a catholica Ecclesia sunt divisi, sed etiam adversum seipsos diversa sentiunt. Dum enim alius Christum Deum tantum credit, et non hominem: alius vero hominem tantum, et non Deum; alius eum veram carnem suscepisse negat, alius e contrario veram animam non assumpsisse affirmat, quasi lepra varium
Abbreviated transcription (Latin):
tradictor legis uideretur: quia legis
praeceptum erat. utsi quis alepra
mundatus ess&. uenir& ad sacerdotẽ.
& offerr& hostiam prosua emunda¬
tione: Tertio ut sacerdotes uidentes
leprosos mundatos. sicrederent in
mundatorẽ inuenirent Salutem :
si autẽ credere nollent. in excusabi¬
les essent: Siue certe leprosos adsa¬
cerdotes misit. ut ostender& quia
illud carnale sacerdotiũ. spirituale
sacerdotium. quodnunc in ecclesia
agitur prefigurabat: E st enĩ inui¬
sibilis lepra inanima: quando ua¬
riis peccatis in quinatur conscien¬
tia: Dum enim alius homicidium.
alius furtum. alius adulterium.
alius rapinã. alius sacrilegium.
& cetera his similia perpetrat: quasi
diuersis colorib inuisibilis lepra
animam foedat: ꝥT ales simundatio¬
nem animȩ accipere uolunt.
necesse est ut longestent: id est a con¬
sortio scorum se indignos iudicent.
magͥisque clamorib iħm interpel¬
lentꝰ : idest cũ magna contritione
cordis. diuinam clementiã exorent.

Expanded text:
retur, quia legis praeceptum erat, ut si quis a lepra mundatus esset, veniret ad sacerdotem et offerret hostiam pro sua emundatione; tertio, ut sacerdotes videntes leprosos mundatos, si crederent in mundatorem, invenirent salutem; si autem credere nollent, inexcusabiles essent. Sive certe leprosos ad sacerdotes misit, ut ostenderet quia illud carnale sacerdotium, spiritale sacerdotium, quod nunc in Ecclesia agitur, praefigurabat. Est enim invisibilis lepra in anima, quando variis peccatis inquinatur conscientia. Dum enim alius homicidium, alius furtum, alius adulterium, alius rapinam, alius sacrilegium et caetera his similia perpetrat, quasi diversis coloribus invisibilis leprae animam foedat. Tales si mundationem animae accipere volunt, necesse est ut longe stent, id est a consortio sanctorum se indignos judicent, magnisque clamoribus Jesum interpellent, id est cum magna contritione cordis divinam clementiam exorent,
Abbreviated transcription (Latin):
tanto utique melior: Cumergo
ait quimaior est ur̃m erit minist
uester: tale est ergo acsi dicer&
dñs: Sicut filius hominis nonuenit
ministrari sedministrare : & factus
est interuos nonquasi recũbens.
sed sicut quiministrat : quanto ma¬
gis magistri discipulis uiã humi¬
litatis debent demonstrare. sci¬
lic& ut quo altioressunt gradu.
eo & humiliores sint exemplo:
Q uod dñs alibi ostendere uoluit.:
cum discipulis int̾se conquirentib
quis eorum maior ess& in regno
caelorum. ait: Reges gentium
dominantur eorum & qui potes¬
tatem habent supereos benefici
uocantur: In uobis autẽ. nonerit¬
ita : Sedqui uoluerit esse maior.
sit omnium minimus. Etqui p̾ces¬
sor.tamquam quiministrat:
Et iterum: Amen dico uobis nisi
conuersi fueritis & efficiamini sicut
par uuli : non intrabitis in regnum

Expanded text:
tanto utique melior. Cum ergo tanto utique melior. Cum ergo ait: « Qui major est vestrum, erit minister vester, » tale est ac si diceret Dominus: Sicut Filius hominis non venit ministrari, sed ministrare: et factus est inter vos, non quasi recumbens, sed sicut qui ministrat: quanto magis magistri discipulis viam humilitatis debent demonstrare? scilicet ut quo altiores sunt gradu, eo et humiliores sint exemplo. Quod Dominus alibi ostendere voluit, cum discipulis inter se conquirentibus, quis eorum major esset in regno coelorum, ait: « Reges gentium dominantur eorum, et qui potestatem hab ut super eos, benefici vocantur. In vobis autem non sic. Sed qui voluerit esse major, sit omnium minimus: et qui praecessor, tanquam qui ministrat . » Et iterum: « Amen dico vobis, nisi conversi fueritis et efficiamini sicut parvuli, non intrabitis in re
Abbreviated transcription (Latin):
quam fiant: & cuius sapientia
cuncta regit & ordinat: Ceterũ
sine culpa eos quinobis presunt
magistros uel patres appellamus:
quia in hac appellatione reuerentiã
eoꝵ scĩtati & aetati atque sapi¬
entiae deferimus : non tameN
auctores nostros confitemur:
multi boni uocantur : ita unus est¬
magisterio uel imitatione multi
magistri & patres appellantur: sed
iste ut diximus essentialiter. illi
uero abusiue: Sedquia adhanc
dignitatẽ ut magistri uel patres
uocentur. nonper superbiã sed per
humilitatẽ ascenditur : recte sub¬
ditur: Quimaior est ur̃m : erit
minister uester: In quibus uerbis
illorum suꝑ cilium retunditur.
quinon ꝑuitȩ meritũ sed propter
temporalem honorem. altiorem
gradum ascendere cupiunt: hoc
quippe inter sȩcularẽ potentiã
&xeccłae humilitatem distat: quia
in illis potentia. in istis humilitas
el igitur: Etquanto quisque in illis
fuerit potentior. eo & reuerentior:
Inistis aut̃ quantũ humilior.

Expanded text:
quam fiant, et cujus sapientia quam fiant, et cujus sapientia cuncta regit et ordinat. Caeterum sine culpa eos, qui nobis praesunt, magistros vel patres appellamus, quia in hac appellatione reverentiam eorum sanctitati et aetati atque sapientiae deferimus, non tamen auctores nostrae confitemur nmulti boni vocantur: ita unus estmagisterio vel imitatione multi magistri et patres appellantur. Sed iste, ut diximus, essentialiter, illi vero abusive. Sed quia ad hanc dignitatem, ut magistri vel patres vocentur, non per superbiam, sed per humilitatem ascenditur, recte subditur. « Qui major est vestrum, erit minister vester. » In quibus verbis illorum superbia retunditur, qui non per vitae meritum, sed propter temporalem honorem altiorem gradum ascendere cupiunt. Hoc quippe inter saecularem potentiam et Ecclesiae humilitatem distat, quia in illis potentia, in istis humilitas eligitur. Et quanto quisque in illis fuerit potentior, eo et reverentior: in istis autem quanto humilior,
Abbreviated transcription (Latin):
Quibus enim unus est pater
ds̃. & mater ecclȩsia. & una
est fides catholicorum: consę¬
quenter
fr̃s esse debent. non carne Sed
spũ: ut unum credant. unum
sapiant. unum desiderent. & im¬
pleatur in illis quod scriptum est:
Ecce quambonum & quam
iocundum : habitare fr̃s inunũ:
Quales erant. dequib alibi dicit᷑:
Multitudinis credentium : erat
cor unum & anima una: N ec qͥs¬
quam eorum quaepossidebat
aliquid suum ẽe. dicebat: sed eraNt
illis om̃a communia: Unde apłs.
quisibi presunt indoctrina uel re¬
gimine : patresuel magis tros
audeant appellare : Et maxime
inmonasteriis. cum dñs dicat.
uos autẽ nolite uocarr rabbi.
& patrem nolite uocare uobis
super terram :Et paulus apłs
magistrum gentium se nuncupo
dicens: Quam diu sum magister
gentium : ministerium meum glo¬
rificabo: Ad quod dicendũ quia
aliud ẽ. essentialiter esse patrem
& magistrum: & aliud nuncupa¬
tiue: Uerus namque magister
& pater ille est qui om̃a Scit ante¬

Expanded text:
Quibus est enim unus Pater Deus, et una Mater Ecclesia, et una est fides catholicorum, consequenter fratres esse debent, non carne, sed Spiritu, ut unum credant, unum sapiant, unum desiderent, et impleatur in illis quod scriptum est: « Ecce quam bonum et quam jucundum, habitare fratres in unum . » Quales erant, de quibus alibi dicitur: « Multitudinis crunum et anima una. Nec quisquam eorum quae possidebat, aliquid esse suum dicebat, sed erant illis omnia communia . » Unde Apostolus qui sibi praesunt in doctrina vel regimine, patres vel magistros audeant appellare, et maxime in monasteriis, cum Dominus dicat: « Vos autem nolite vocari Rabbi, et patrem nolite vocare vobis super terram; » et Paulus apostolus magistrum gentium se nuncupet, dicens: « Quandiu sum magister gentium, ministerium meum honorificabo . » Ad quod dicendum, quia aliud est essentialiter esse patrem et magistrum, et aliud nuncupative. Verus namque ille magister et Pater est, qui omnia scit ante
Abbreviated transcription (Latin):
assumens. mundo uisibilis appa¬
ruit : ¶Decẽ uiri leprosi quiei
occurrerunt: populũ significaN
iudaeorum: Quibene decem
fuisse referuntur: quia isdem po
sed leprosi fuerunt: quia eius dem
decalogi prȩcepta trans gredien do
apparente dño incarne. uariis
doctrinis diui sus. diuersis
erat iniquitatib pollutuss apło
teste qui ait: Non est distinctio.
uidei & greci: Om̃s enĩ p̃eccauer̃.¬

Expanded text:
assumens, mundo visibilis appaassumens, mundo visibilis apparuit. Decem viri leprosi, qui ei occurrerunt, populum significant Judaeorum. Qui bene decem fuisse referuntur, quia idem popused leprosi fuerunt, quia ejusdem decalogi praecepta transgrediens apparente Domino in carne, variis doctrinis divisus, diversis erat iniquitatibus pollutus, Apostolo teste, qui ait : « Non est distinctio Judaei et Graeci, omnes enim peccaver
Abbreviated transcription (Latin):
tellegit. quod pergens iħs
ihierłm ex his locis
inquib eũ
supra euuanglista
docuisse commemorauit : & iam ad
litterã. per mediã samariã & ga¬
lileam transitũ habuit : & quia est¬
propternos & propter nostram
salutem homo factus: non solũ adse
uenien tibus regnũ dĩ euuangeliza¬
bat. sed etiã perdiuersa loca per¬
gens. plurimis sanitatẽ tribuebat:
Etcũ ingrederetur quoddã castel¬
lum : occurrerunt ei decem uiri
leprosi: Quisteterunt a longe.
& leuauerunt uocẽ dicentes: Ihũ
preceptor. miserere nr̃i: Non enim
prope accedere audebant : quibus
quamuis fides suader& affectum.
lepra tamen prohibebat accessũ:
Excludebantur. Acastris: qui hu¬
iusmodi sustinebant passionem:
Neque solo uisu uel sermone abillo
se recipere posse sanitatẽ dubita¬
bant : cuius a longe stantes auxi¬
lium humailiter flagitabant:
Spiritaliter aut̃ castellũ qđ dñs
ingres susest : mundũ significat:
Q uasi enim castellũ intrauit.
quando exmaria uirgine carnẽ¬

Expanded text:
lligit, quod pergens Dominus Jerusalem ex his locis, in quibus eum supra evangelista docuisse commemoravit, etiam ad litteram per mediam Samariam et Galilaeam transitum habuit. Et quia propter nos et propter nostram salutem homo factus, non solum ad se venientibus regnum Dei evangelizabat, sed etiam per diversa loca pergens, plurimis sanitatem tribuebat. « Et cum ingrederetur quoddam castellum, occurrerunt ei decem viri leprosi, qui steterunt a longe, et levaverunt vocem, dicentes: Jesu praeceptor, miserere nostri. » Non enim prope accedere audebant, quibus quamvis fides suaderet affectum, lepra tamen prohibebat accessum. Excludebantur enim a castris, qui hujusmodi sustinebant passionem. Neque enim solo visu vel sermone ab illo se recipere sanitatem dubitabant, cujus a longe stantes auxilium humiliter flagitabant. Spiritaliter autem, castellum quod Dominus ingressus est, mundum significat. Quasi enim castellum intravit, quando ex Maria virgine carne
Abbreviated transcription (Latin):
sic optemus nobiscum peruenire¬
& proximum: Ethoc est diligere
proximum. tamquã nos ipsos
Q m̃ tunc diligitur ds̃. si ex dilec¬
tione
proximi. eius dilectio condiat᷑.:
Frustra enim se dm̃ diligere asse¬
rit : qui proximum suum non di¬
ligit : hinc periohannẽ apłm
dicitur: Siquis dixerit qm̃ dili¬
go dm̃ & fratrẽ suum oderit: men¬
dax est : E titerum: Quinon dili

Expanded text:
imum nobiscum pervenire. Et hoc est diligere proximum tanquam nosipsos: quoniam tunc diligitur Deus si ex dilectione proximi ejus dilectio condiatur. Frustra enim se Deum diligere asserit, qui proximum suum non diligit. Hinc per Joannem apostolum legitur: « Si quis dixerit quoniam diligo Deum et fratrem suum oderit, mendax est . » Et
Abbreviated transcription (Latin):
discordiam: Dñs dilectionẽ. diabolus
odium: Etut cuncta breuiter conclu¬
dam. dñs uocat aduirtutes. diabolus
aduitia : Et ideo non est humana mens
tam ampla & capax. ut utramque uo¬
luntatẽ utramque seruitutẽ. inse simul
Ilretinere possit: Pedignatur enim xp̃s
eorum suscipere seruitia. quimentis
collum iugo diaboli subponunt : teste
apło quiait: Quae conuentio xp̃ĩ
adbelial. Autque societas luci
ad tenebras. Aut que pars fideli
cum infidele. Nulla: Et sicut scrip¬
tura alibi ait Nemo est quiutrũq
ualeat simul. & mittere manũ suã
in ambobus: hanc periacobũ dicit᷑:
Vir duplex animo: inconstans est. in
om̃ibus uiis suis Et per isaiam pro¬
phetam: Uȩ percatori : terrã ingre¬
dienti. duabus uiis: Aut enĩ unum
odio habebit et alterũ diliget: aut

Expanded text:
discordiam; Dominus dilectionem, diabolus discordiam; Dominus dilectionem, diabolus odium. Et ut cuncta breviter concludam, Dominus vocat ad virtutes, diabolus ad vitia. Et ideo non est humana mens tam ampla et capax, ut utramque voluntatem, utramque servitutem in se simul retinere possit. Dedignatur enim Christus eorum suscipere servitia, qui mentis collum jugo diaboli supponunt, teste Apostolo, qui ait: « Quae conventio Christi ad Belial? Aut quae societas luci ad tenebras? aut quae pars fideli cum infideli? . » Nulla. Et sicut alia scriptura ait: Nemo est, qui utrumque valeat simul, et mittere manum suam in ambobus. Hinc per Jacobum dicitur: « Vir duplex animo, inconstans est in omnibus viis suis . » Et per Isaiam prophetam: Vae peccatori terram ingredienti duabus viis. « Aut enim unum odio habebit, et alte
Abbreviated transcription (Latin):
duobus dominis seruire: Et rłq.
UUMXDUNIUS DEI OCÕ¬
Amentes hominum ꝓuoca¬
ret. sciens humanã naturã dõsimul
& diabolo subditã esse non posse.
ait inter cetera: Nemo potest. duo¬
hus dominis seruire: Duo dñi: ds
& diabolus intelleguntur: Domi¬
nus enim: ad ominatu nomen accepit:
quod nomen illi specialiter conuenit:
qui non solum gubernator. sed etiam
conditor est totius creature : qui est
rex regum & dñs dominantium:
Diabolus enim non propriȩ. sed abu¬
siue dñs dictusest: eo quod dominium
suae tẏrannidis. in eorum mentibus
qui ei permala opera subduntur exer¬
ceat: His ergo duobus dominis. unus
idemque homo. uno eodemque tẽpore
seruire simul non potest : quuia ualde
intrase contraria sunt & diuersa. quȩ
dñs precipit & diabolus suggerit:
Uerbi gratia: Dñs precipit humilitatẽ:
&diabolus suggerit superbiam: Dñs uocat
ad castitatẽ: diabolus persuad& luxuriã:
Dñs largitatis elemosynam imperat: dia¬
bolus auaritiam: Dñs pacẽ. diabolus

Expanded text:
bus dominis servire. » Et reliqua. Cum ad unius Dei mentes hominum provocaret, sciens humanam naturam Deo simul et diabolo subditam esse non posse, ait inter caetera: « Nemo potest duobus dominis servire. » Duo domini, Deus et diabolus intelliguntur: Dominus enim a dominatu nomen accepit, quod nomen illi specialiter convenit, qui non solum gubernator, sed etiam conditor est totius creaturae, qui est Rex regum et Dominus dominantium. Diabolus enim non proprie, sed abusive Dominus dictus est, eo quod dominium suae tyrannidis in eorum mentibus, qui ei per mala opera subduntur, exerceat. His ergo duobus dominis unus idemque homo, uno eodemque tempore servire simul non potest: quia valde inter se contraria sunt et diversa, quae Dominus praecepit, et diabolus suggerit; verbi gratia: Dominus praecepit humilitatem et diabolus suggerit superbiam; Dominus vocat ad castitatem, diabolus persuadet luxuriam; Dominus largitatis eleemosynam imperat, diabolus avaritiam; Dominus pacem, diabolus
Abbreviated transcription (Latin):
intuetur. a sacerdocio ergo repel¬
litur: Quia quisquis solis terrenis
intentus est. ipse sibi testisest quod
membrum summi sacerdotis non. ẽ:
Hincrursus pisces qui pennulas non
habent : ab esu fidelis populi ꝓ hi¬
bentur: Pisces quippe quipennulas
squamarũ habent : dare saltus etiã
super aquas solent: Quid ergo pen¬
natis piscibus: nisi electe animae
figurantur. Quia profecto Solȩ
in caelestis eccłȩ corpus transeunt.
quae modo uirtutũ pennulis fultȩ.
saltus dare percaelestę desideriũ
sciunt : Ut suꝑna ꝑ contẽplationẽ
Dappetant. quamuis inse ipsis
iterum ex mortali carne relabant᷑:
mulier curua. & arbor infructuosa:
Reminiscamur mala quaefecimus
mit tamus adradicẽ cordis cophinum
stercoris : ut tunc in re tributionis
fructu pinguescat. qđ nobis hic per
paenitentiã fętebat Et si uirtutum
summa operari non possumus. ipse
de nr̃o gaudet lamento: & ex ipsa ei
iusticiȩ inchoatione placebimus.

Expanded text:
intuetur. A sacerdotio ergo repelintuetur. A sacerdotio ergo repellitur, quia quisquis solis terrenis intentus est, ipse sibi testis est quod membrum summi sacerdotis non est. Hinc rursus pisces qui pennulas non habent, ab esu fidelis populi prohibentur . Pisces quippe qui pennulas squamarum habent, dare etiam saltus super aquas solent. Quid ergo pennatis piscibus nisi electae animae figurantur? Quae profecto solae in coelestis Ecclesiae corpus transeunt, quae, modo virtutum pennulis fultae, saltus dare per coeleste desiderium sciunt, ut superna per contemplationem appetant, quamvis in seipsis iterum ex mortali carne relabantur.mulier curva, et arbor infructuosa. Reminiscamur malorum quae fecimus, mittamus ad radicem cordis cophinum stercoris, ut tunc in retributionis fructu pinguescat quod nobis hic per poenitentiam fetebat. Et si virtutum summa operari non possumus, ipse Deus nostro gaudet lamento. Ex ipsa enim justitiae inhoatione ei placebimus,
Abbreviated transcription (Latin):
Sed maligni sp̃s cũ hanc in sua recti¬
tudine stare conspiciunt: per eam
transire non possunt: Transire nãq
eorum est: inmunda illi desideria
spargere: Dicunt ergo incuruare
ut transeamus: Quia si ipsa se adi¬
ma appetenda non deicit. contra
hanc illorum peruersitas nullatenꝰ
conualescit: Ettransire per eam
nequeunt. quam contra se rigidã
nis in nobis spiritib damus:
cum terrena concupiscimus
cum adtemporalia appeten da
cur uamur: Iudeat ergo t̾rena
concupiscere : & dorsa mentium
ascendentibus. aduersariis prebere:
Terrã semper intuctur quicuruus . ẽ.
& quo premiosit redemptus. non me¬
minit quia ima quęrit: Hinc etiã
permorsen dicitur: Ut qui gibbo
premitur. nequaquã ad sacerdociũ
proueatur: Etquot quot xp̃i san¬
guine redempti sumus: membra eiꝰdẽ
summi sacerdotis efficimur: Vnde
nobis & per petrũ dicitur: Uos aut̃
genus electum : regale sacerdotiũ:
Sedqui gybbum tulerat: ima sẽꝑ

Expanded text:
Sed maligni spiritus cum hanc in sua rectiSed maligni spiritus cum hanc in sua rectitudine stare conspiciunt, per eam transire non possunt. Transire namque eorum est immunda illi desideria spargere. Dicunt ergo Incurvare ut transeamus, quia si ipsa se ad ima appetenda non dejicit, contra hanc illorum perversitas nullatenus convalescit; et transire per eam nequeunt, quam contra se rigidam nis in nobis spiritibus damus, cum terrena concupiscimus, cum ad temporalia appetenda curvamur. Pudeat ergo terrena concupiscere, et dorsa mentium ascendentibus adversariis praebere. Terram semper intuetur qui curvus est, et quo praemio sit redemptus non meminit qui ima quaerit. Hinc etiam per Moysen dicitur, ut qui gibbo premitur, nequaquam ad sacerdotium provehatur . Et quotquot Christi sanguine redempti sumus, membra ejusdem summi sacerdotis 1586 efficimur. Unde et nobis per Petrum dicitur: Vos autem genus electum, regale sacerdotium . Sed qui gibbum tolerat, ima semper
Abbreviated transcription (Latin):
typo humani generis perpsalmistã
dicitur: Incuruatus sũ &humiliatꝰ
sum usquequaque: Contemplatus est¬
quippe quod asupernã lucẽ intuen
dam homo conditus fuerat. sed pecca¬
tis exigentibus foras missus mentis
suac tenebras portat: superna non
appetit. in infimis intendit. caeles¬
tia nequaquam desiderat: terrena
semper in animum uersat: & hoc qđ
suo genere doluit inse ipso ex cla¬
mauit dicens: Incuruatus sũ & hu¬
miliatus sum usquequaque: Contẽ¬
plationem namque caelestium
perdens. sisola carnis necessaria
homo cogitar& Incuruatus & hu¬
miliatus ess& : sed tamen usquequaq
non ess&: Quemergo a supernis
cogitationib nonsolum necessi tas
deiecit. sed etiam uoluptas inlicita
sternit : non solũ incuruatus. sedusq¬
quaque incuruatus est: Hinc alius
propheta. deinmundis spiritib: dicit:
Qui dixerunt animȩ tuae: incur¬
uare ut transeamus: Recta quippe
stat anima. cũ superna desiderat.
& nequa quã flectitur adima.

Expanded text:
typo humani generis per Psalmistam typo humani generis per Psalmistam dicitur: Incurvatus sum et humiliatus sum usquequaque . Contemplatus namque quod ad supernam ldam homo conditus fuerat, sed peccatis exigentibus foras missus, mentis suae tenebras portat, superna non appetit, in infimis intendit, coelestia nequaquam desisemper in animo versat, et hoc quod de suo genere doluit, in seipso exclamavit, dicens: Incurvatus sum et humiliatus sum usquequaque. Contemplationem namque coelestium perdens, si sola carnis necessaria homo cogitaret, incurvatus et humiliatus esset, sed tamen usquequaque non esset. Quem ergo a supernis cogitationibus non solum necessitas dejicit, sed etiam voluptas illicita sternit, non solum incurvatus, sed usquequaque incurvatus est. Hinc alius propheta de immundis spiritibus dicit: Qui dixerunt animae tuae, Incurvare ut transeamus . Recta quippe stat anima cum superna desiderat, et nequaquam flectitur ad ima.
Abbreviated transcription (Latin):
Et quia ad caeleste desiderium
non ad surgit: quasi mulier incli¬
nata sursum respicere nequaquã
potest: Sequitur: Hanc cũ uidis¬
s&c iłis : uocauit eã ad se & ait illi:
Mulier: dimissa es ab infirmitate
tua: Et in posuit illi manũ : & con¬
festim erecta est: U ocauit & ere¬
xit : quia in luminauit & ad iuuit:
Uocat sed non erigit : quando qui¬
dem ꝑ eius gram inluminamur.
sed exigentibus nris meritis ad iu¬
uari non possumus: Plerumque
enim uidemus quae agenda sunt.
sed haec opere non implemus:
Nitimur & infirmamur: mens
iudicium rectitudinis conspicit.
sed adhanc operis fortitudo succũ¬
bit .: Quia nimirum iam depęna
peccati est. ut ex dono qui dem
possit bonum conspici : sed tamen
abeo quod aspicitur contingat
ꝑmeritum repelli: usitata &¬
enim culpa obligat mentem.
ut nequaquã surgere possit ad
rectitudinem: Conatur & labit᷑.
quia ubi sponte diuperstitit.
ibi & cũ noluerit coacta cadit:
Bene dehac nr̃a incuruatione. &

Expanded text:
Et quia ad coeleste desiderium Et quia ad coeleste desiderium non assurgit, quasi mulier inclinata sursum respicere nequaquam potest. 7. Sequitur: Hanc cum vidisset Jesus, vocavit ad se, et ait illi: Mulier, dimissa es ab infirmitate tua. Et imposuit illi manum, et confestim erecta est. Vocavit et erexit, quia illuminavit et adjuvit. Vocat, sed non erigit, quando quidem per ejus gratiam illuminamur, sed, exigentibus nostris meritis, adjuvari non possumus. Plerumque enim videmus quae agenda sunt, sed hoc opere non implemus. Nitimur, et infirmamur. Mentis judicium rectitudinem conspicit, sed ad hanc operis fortitudo succumbit, quia nimirum jam de poena peccati est ut ex dono quidem possit bonum conspici, sed tamen ab eo quod aspicitur contingat per meritum repelli. Usitata etenim culpa obligat mentem, ut nequaquam surgere possit ad rectitudinem. Conatur, et labitur, quia ubi sponte diu perstitit, ibi et cum noluerit coacta cadit. Bene de hac nostra incurvatione ex
Abbreviated transcription (Latin):
quia hoc erat trinus aduentus
dñi. ad infructuosã ficulneam : quod
detem & octo annorum numerus.
adcuruã mulierem signat: Sexto
enim die homo factus est : atque
eodem sexto die. opera dñi cuncta
perfectasunt: Senarius autẽ nu¬
merus intrigonum ductus : decem
& octo facit: Quia ergo homo qui
sexto die factus est. perfecta opera
habere noluit. sed ante legem. suble¬
ge. atque in exordio inchoantis
graciȩ infirmus extitit: decem
& octo annis mulier curua fuit:
Eterat inclinata: necomnino po¬
terat sursum respicere: Om̃is pec¬
cator terręna cogitans. caelestia
non requirens. sursum respicere
non ualet : Quia dum desideria
inferiora sequitur: amentis suae
rectitudine curuatur: & hoc
semper uid&. quod sinecessatione
redite : quid horis omnibus incogi
Alius dehonorib:. alius depecu¬
nus. alius de prediorũ ambi tu
cogitat : cuncta haec inimo sunt.
Et quando mens talib implicat᷑.
abstatus sui rectitudine flectitur:

Expanded text:
quia hoc erat trinus adventus quia hoc erat trinus adventus domini ad infructuosam ficulneam, quod decem et octo annorum numerus ad curvam mulierem signat. Sexto enim die homo factus est , atque eodem sexto die opera Domini cuncta perfecta sunt. Senarius autem numerus in trigonum ductus decem et octo facit. Quia ergo homo, qui sexta die factus est, perfecta opera habere noluit, sed ante legem, sub lege, atque in exordio inchoantis gratiae infirmus exstitit, decem et octo annis curva mulier fuit. Et erat inclinata, nec omnino poterat sursum respicere. Omnis peccator terrena cogitans, coelestia non requirens, 1585 sursum respicere non valet, quia dum desideria inferiora sequitur, a mentis suae rectitudine curvatur, et haec semper videt, quod sine cessatione redite, quid horis omnibus in cogiAlius de honoribus, alius de pecuniis, alius de praediorum ambitu cogitat. Haec cuncta in imo sunt, et quando mens talibus implicatur, a status sui rectitudine flectitur.
Abbreviated transcription (Latin):
pęnitentiã adlamenta mens exci¬
tat. cumque adbonȩ operationis
gram reformat : quasi ꝑ tactum
stercoris. redit ad foecunditatem
operis radix cordis: Plangit qđ
fecisse sememinit. displicet Sibi
qualem fuisse recolit: intentionẽ
contra sedirrigit atq: ad meliora
animũ accendit: Exfȩtore igitur
ad fructum reuiuescit arbor.
quia deconsideratione peccati. ad
bona se opera resuscitat animus:
Et sunt plerique qui increpatio¬
nes audiunt. & tamen ad pęniten¬
tiam redire contempnunt: & infrucͦ¬
tuosi adõ in scło hoc uirides stant:
Sed audiamus: quid ficulneȩ cultor
adiungat : Si quidem fecerit fruc¬
tum. sinautẽ infuturo succides eam.
Quia profecto qui hic non uult ad
fęcunditatẽ pinguescere perincre
Et infuturo succidętur. quã uis
hic sine fructu uiridis stare uide¬
atur: E rat autẽ docens insinagoga
sabbatis. E tecce mulier quȩ habe¬
bat spm̃ infirmitatis annis decem
& octo : Paulo ante iam diximus.

Expanded text:
poenitentiam ad lamenta mens excipoenitentiam ad lamenta mens excitat, cumque ad bonae operationis gratiam reformat, quasi per tactum stercoris redit ad fecunditatem operis radix cordis: plangit quod fecisse se meminit, displicet sibi qualem fuisse se recolit, intentionem contra se dirigit, atque ad meliora animum aad fructum reviviscit arbor, quia de consideratione peccati ad bona se opera resuscitat animus. Et sunt plerique qui increpationes audiunt, et tamen ad poenitentiam redire centemnunt, et, infructuosi Deo, in hoc saeculo virides stant. Sed audiamus quid ficulneae cultor adjungat: Si quidem fecerit fructum: sin autem, in futuro succides eam. Quia prfecunditatem pinguescere per increet in futuro succidetur, quamvis hic sine fructu viridis stare videatur. Erat autem docens in synagoga eorum sabbatis. Et ecce mulier quae habebat spiritum infirmitatis annis decem et octo. Paulo ante jam diximus,
Abbreviated transcription (Latin):
quiddicat audlamus:
Dne dimiete illam & hoc anno.
usque dumfodiam circa illã : Quid
est circa ficulneam fodere. nisi in¬
fructuosas mentes increpare
Om̃is quippe fossa inimo est : &
nimirum increpatio dummentem
sibi demonstrat humiliat: Quoci¬
ens ergo depeccato suo aliquem¬
corripimus. quasi ex culture debi¬
to circa infructuosam arborem
fodimus: Post fossionem uero. quid
dicat audiamus: Etmittã cõphi¬
num stercoris: Quid est cophinus
stercoris : nisi memoria peccatoꝵ.
Peccata & enim carnis : stercora
uocantur: Unde & ꝑ prophetam
dicitur: Computruerunt ium̃ta
carnalis quosque infoctore luxuriȩ
uitam finire: Nos itaque quoci¬
ens carnalem mentem de suis pec
cimus : quasi infructuosȩ arbori
cophinum stercoris uersamus : ut
colat : & ad compunctionis grãm
quasi defętore pinguescat: Mit ti¬
tur ergo cophinus stercoris adra¬
dicẽ arboris : quando prauitatis
suȩ conscientia. tangitur memoria
cogitationis Cumque semper

Expanded text:
quid dicat audiamus: quid dicat audiamus: Domine, dimitte illam et hoc anno, usque dum fodiam circa illam. Quid est circa ficulneam fodere, nisi infructuosas mentes increpare? Omnis quippe fossa in imo est. Et nimirum increpatio dum mentem sibi demonstrat, humiliat. Quoties ergo aliquem de peccato suo corripimus, quasi ex culturae debito circa infructuosam arborem fodimus. Post fossionem vero quid dicatur audiamus. Et mittam cophinum stercoris. Quid est cophinus stercoris, nisi memoria peccatorum? Peccata etenim carnis stercora vocantur. Unde et per prophetam dicitcarnales vitam finire. Quoties itaque carnalem mentem de suis pecceunt, quasi infructuosae arbori cophinum stercoris versant, ut colat, et ad compunctionis gratiam quasi de fetore pinguescat, mittitur ergo cophinus stercoris ad radicem arboris, quando pravitatis suae conscientia tangitur memoria cogitationis, cumque se per
Abbreviated transcription (Latin):
mortẽ niueo incorruptionis splendore
pauca explurib fraternitati urãe ex¬
posuisse libuit. quatinus & miranda
terrestris domus dñi fabrica delectar&
tellecta. mentes nras ardentius ad amo¬
rem suꝑnae habitationis eriger&
Diligamus igitur fr̃s mei totoꝰ corde de¬
corem domus aeternę. quam ex dõ ha¬
bemus in caelis. & de loco tabernaculi
glorię eius sedulo cogitare. ac nos al¬
terutrũ ammonere curemus Unum
ante omĩa petamus ab co. & hoc infa¬
tigabili intentione quęramus. ut in ha¬
bitare mereaniur in domo eius om̃ib
diebus uitȩ nrae. hoc . ẽ. ꝑ henni uita
ac luce felices Non autem spernit
neq despicit precem pauperũ. quando
hoc quod dicit ipsi precamur. sed cle¬
menter ex audiens. donabit nos uidẽ¬
re bona sua in tenir uiuentium. ihs¬

Expanded text:
mortem niveo incorruptionis splendore mortem niveo incorruptionis splendore pauca ex pluribus fraternitati vestrae exposuisse libuit, quatenus et miranda terrestris domus Domini fabrica delectaretpiritualiter intellecta mentes nostras ardentius ad amorem supernae habitationis erigeret. Diligamus ergo, fratres mei, toto corde decorem domus aeternae, quam ex Deo habemus in coelis, et de loco tabernaculi gloriae ejus sedulo cogitare, ac nos alterutrum admonere curemus. Unum ante omnia petamus ab eo, et hoc infatigabili intentione quaeramus, ut inhabitare mereamur in domo ejus omnibus diebus vitae nostrae, hoc est, perenni vita ac luce felices. Non autem spernit neque despicit preces pauperum, quando hoc quod diligit ipse, precamur; sed clementer exaudiens donabit nos videre bona sua in terra viventium Ch
Abbreviated transcription (Latin):
ia cobus. & caephas. & iohannes qui
uidebantur columpnȩ esse. qui eidem¬
eius aduentui testimonium perhibe¬
rent. Una enim ad extris hostu. alia
stabat asmistris. quia & populus in ł
qui tuc diuma fide & caritate ca¬
lebat. in carnationẽ sui redẽptoris
futuram prȩcinebat. Et non minus
gentibus que adhuc quasi ad aquilo¬
nem positȩ̃ ꝑfidiȩ frigore torpebant.
eiusdem redemptidnis ingressum. prae¬
dicabant. eẽ. pandendum. Quod uero
capitella colũpnarum quasi opere
lilu fabricate erant. significat quia
tota prędicationis eorum sumnia
de claritate ꝑp&uę beatitudinis in¬
sonuit. E iusq uidendam gloriam
suis auditorib promisit. quia aeternꝰ
ante scła ds̃ existens homo factus. ẽ.
in fine scłorum. ut quasi flos lilii inte¬
rius colorẽ aurosum. exterius haber&
candidum. Quid namq auri rubor
in candore. Nisi fulgor ẽ diumitatis
m homine. Quem uidelic& hominẽ.
& prius uirtutib clarum ostendit. & post

Expanded text:
Jacobus et Cephas et Joannes, qui Jacobus et Cephas et Joannes, qui videbantur columnae esse, qui eidem adventui ejus testimonium perhiberent . Una enim a dextris ostii, alia stabat a sinistris, quia et populo Israel, qui tunc divina fide et charitate calebat, incarnationem sui Redemptoris futuram praecinebant; et non minus gentibus, quae adhuc quasi ad Aquilonem positae perfidiae frigore torpebant, ejusdem Redemptoris ingressum praedicabant esse pandendum. Quod vero capitella columnarum quasi opere lilii fabricata erant, significat quia tota praedicationis eorum summa, de claritate perpetuae beatitudinis insonuit, ejusque videndam gloriam suis auditoribus promisit, qui, aeternus ante saecula Deus existens, homo factus est in fine saeculorum, ut quasi flos lilii interius colorem aurosum, exterius haberet candidum. Quid namque auri rubor in candore, nisi fulgor est divinitatis in homine? Quem, videlicet, hominem et prius virtutibus clarum ostendit, et post
Abbreviated transcription (Latin):
dine perficitur. Erat & porticus
ante templum .xx. cubitorum longi¬
tudinis. iuxta mensurã latitudinis
templi. & decc̃ cubitorum latitudinis¬
habens hostium contra hostiũ tẽpli
ab oriente. Quae uidelic& porti¬
cus. illam scae ecclesiae plebem de¬
signat. quae dominicae incarnati¬
onis tẽpora praecessit. nectamen ab
eiusdẽ in carnationis fide uacua
remansit Hoc est hostium enim
porticus contre hostium templi. eẽ.
ad ortum solis Fidem populi pri¬
oris de xp̃o eandẽ esse quȩ sequen¬
tis. eodemq gratiȩ orientis lumine.
cunctorũ fidelium corda in lustrari
Unde bene in eadẽ porticu duȩ co¬
lumnȩ erant aereae maximi & mi¬
randi operis circa hostiũ templi nar¬
rantur esse statute. & his capitella
quasi opera lilii super imposita
Columnȩ enim stant ante hostium
templi. quia aduentũ redẽptoris nr̃i
qui ait. ego sum ostium. ꝑ me siquis
introierit saluabitur. pręcesserunt
doctores egregn de qualib dicit apłs

Expanded text:
dine perficitur. Erat et porticus dine perficitur. Erat et porticus ante templum viginti cubitorum longitudinis, juxta mensuram latitudinis templi, et decem cubitorum latitudinishabens ostium contra ostium templi ab oriente: quae, videlicet, porticus illam sanctae Ecclesiae plebem designat, quae dominicae incarnationis tempora praecessit, nec tamen ab ejusdem incarnationis fide vacua remansit. Hoc est enim ostium porticus, contra ostium templi esse ad ortum solis, fidem populi prioris de Christo eamdem esse quae sequentis, eodemque gratiae orientis lumine cunctorum fidelium corda illustrari. Unde bene in eadem porticu duae columnae aereae, maximi et mirandi operis circa ostium templi narrantur esse statutae, et his capitella quasi opere lilii superimposita. Columnae enim stant ante ostium templi, quia adventum Redemptoris nostri qui ait: Ego sum ostium, per me si quis introierit, salvabitur , praecesserunt doctores egregii, de qualibus dicit Apostolus:
Abbreviated transcription (Latin):
diuinitatis. uirga aaron potentiam
sacerdoti eius miuolabilẽ. tabulae
testamenti designant. quia ipse est
qui legem deditꝰ. quiq &iam benedic¬
tionem his qui lege faciunt dabit
Bene autẽ templum pro foribus orr¬
culi xl. cubitorumrat longitudi¬
continentia nos castigare oport&. ut
ad internę dulcedinis saci&atẽ per¬
uenire mereamur Namq hoc nume¬
ro castigationẽ uitae. presentis signi¬
ficari intelligit Omĩs qui quadrre¬
genarium moysi uel helyę. uel ipsius
dñi ieuinium. recte intellegere nouit
Bene ipsum oraculum in quo archa
per cherubin gloriȩ tegebatur: iugna
cubitos longitudinis. latitudinis & al¬
titudinis habebat. Qui numerus per¬
fectionẽ ut diximus. gemine dilectio¬
nis insimnuat. quia quicquid in hac
peregimatione pro dõ geritur: totũ
hoc in illa mansione patrię perhen¬
nis. ubi magnificentia eius continua
beatorum spirituum laudatione sus¬
tollitur. in sola dilectionis amplitu¬

Expanded text:
divinitatis: Virga Aaron potentiam divinitatis: Virga Aaron potentiam sacerdotii ejus inviolabilem; Tabulae testamenti designant, quia ipse est qui legem condidit, quique etiam benedictionem his, qui legem faciunt, dabit. Bene autem Templum prae foribus Oraculi XV erat cubitorum longitudicontinentia nos castigari oportet, ut ad internae dulcedinis satietatem pervenire mereamur. Namque hoc numero castigationem vitae praesentis significare intelligit omnis qui quadragenarium Moysi, vel Eliae, vel ipsius Domini jejunium recte intelligere novit. Bene ipsum oraculum, in quo arca per cherubin gloriae tegebatur, viginti cubitos longitudinis, latitudinis et altitudinis habebat, qui numerus perfectionem, ut diximus, geminae dilectionis insinuat, quia quidquid in hac peregrinatione pro Deo geritur, totum hoc in illa mansione patriae perennis, ubi magnificentia ejus continua beatorum spirituum laudatione sustollitur, in sola dilectionis amplitu
Abbreviated transcription (Latin):
incenso in eo thimiamate uapor
lum ubi erat archa testamenti.
Prior ergo domus praesentis ecđȩ
statum interior uitae caelestis
ingressum designat. Unde recte
inpriori mense & candelabra sunt
facta. quia nimirum in hac uita
lumine scãrum scripturarum. &
sacramentorum caclestium resectio¬
ne opus habemus. Infuturo aũt
talibus non egemus subsidiis. ubi
iuxta psalmiste uiocem: quicũq
apparuerint cumiustitia satis̃¬
buntur manifestata gła xp̃s
In hac quoque uita corda iusto
quasi altare incensi aureum
splendida fulgent ꝑmunditia
scĩtatis aromatibus sunt referta.
desideriorum spiritalium incen¬
dio flagrant amoris continui.
& quasi in proximo caelestis introitu
mictunt. ubi xp̃s est indextera dĩ
sedens. Quem aptissime archa
testamenti quae erat intra uelum
designat. in qua urna erat aurea.
habens manna & uirga aaron quae
fronduerat. & tabulae testamenti
Ipsa namq arca. naturam humani¬
tatis eius. urna mannȩ plenitudinẽ

Expanded text:
incenso in eo thymiamate, vapor incenso in eo thymiamate, vapor lum ubi erat arca testamenti, Prior ergo domus praesentis Ecclesiae statum, interior vitae coelestis ingressum designat. Unde recte in priori mensa et candelabra sunt facta, quia nimirum in hac vita, lumine sanctarum Scripturarum et sacramentorum coelestium refectione opus habemus; in futuro autem talibus non egemus subsidiis, ubi juxta Psalmistae vocem quaecunque apparuerint cum justitia, satiabuntur manifestata gloria Christi. In hac quoque vita corda justorum, quasi altare incensi aureum, splendida fulgent per munditiam sanctitatis, aromatibus referta desideriorum spiritualium incendio flagrant amoris continui, et quasi in proximo coelestis introitusmittunt, ubi Christus est in dextra Dei sedens. Quem aptissime arca testamenti, quae erat intra velum, designat, in qua urna erat aurea habens manna, et virga Aaron quae fronduerat, et tabulae testIpsa namque Area naturam humanitatis ejus; Urna mannae plenitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
domus triginta cubitis inaltitudine
surgit. quia presens eccła aduiden¬
dam speciem Sc̃ę trinitatis tota
intentione suspenditur. Superior
domus triginta ȩque cubitos se in¬
in altum adtollit. quia solute corpo¬
ribus animȩ perfectoꝵ usque ad
diem uniuersalis iudicii eiusdem
& in diuiduȩ trinitatis. praesenti
uisione fruuntur. Suprema dom̃
bis tricenis alta est cubitis. quia
resuscitati amortuis om̃s electi. in
contemplatione eiusdem sui con¬
ditoris qui in tribus personis unus
est ds̃. acterna sp̃s simul & carnis
inmortalitate gaudebunt. Fac¬
tusest autem medius paries intem¬
plo detabulatis cedrinis. uiginti
cubitorum altitudinis. qui diui¬
der& oraculum id est sc̃m scõrum
apriore parce templi. habebatq
oraculum uiginti cubitos longi¬
tudinis. & uiginti cubitos altitũ¬
dinis. Porro ipsum templum ꝓfo
erat. In quo erant mense & can¬
de la bra deauro. sed altare aureũ
prope ostium oraculi quatenus

Expanded text:
domus triginta cubitis in altitudinem domus triginta cubitis in altitudinem surgit, quia praesens Ecclesia ad videndam speciem sanctae Trinitatis tota intentione suspenditur: superior domus triginta aeque cubitis se in altum attollit, quia solutae corporibus animae perfectorum, usque ad diem universalis judicii, ejusdem beatae et individuae trinitatis praesenti visione fruuntur. Suprema domus bis tricenis alta est cubitis, quia resuscitati a mortuis omnes electi, in contemplatione ejusdem sui Conditoris, qui in tribus personis unus est Deus, aeterna spiritus simul et carnis immortalitate gaudebunt. Factus est autem medius paries in templo de tabulatis cedrinis viginti cubitorum altitudinis, qui divideret oraculum, id est. Sanctum sanctorum a priore parte templi, habebatque oraculum viginti cubitos longitudinis, et viginti cubitos altitudinis. Porro ipsum templum pro erat, in quo erant mensae et candelabra de auro: sed et altare aureum prope ostium tabernaculi, quatenus
Abbreviated transcription (Latin):
intribulatione dilatatur. quando
perfectus quisque & conditorem
ex toto corde. tota anima. cota
uir tute . & proximum tamquam
se ipsum diligere probatur
Bene triginta in altitudine sunt
cubiti. quia om̃is electoꝵ Spes
aduisionem Sc̃e trinitatis quantũ
ualet se exercendo & purificando
preparat. Sex igitur ad fidei longa¬
nimitatem. tria ad celsitudinem
spei. duo ꝑtinent adlatitudinem
amoris. Quib trib uirtutum in¬
signib totum sce eccłȩ statum
constat perfici. Quod autem per
denarium qui perfectus est numerꝰ
singula haec multiplicantur. multi¬
plex eiusdem ꝑfectionis augmentũ
figurate denuntiat. Notandum
sane est quod triginta cubiti alti¬
tudinis nonusque adsupernum
templi fastigium. sedusque ad
triginta cubiti altitudinis ad sur¬
gebant. Porro tertium cȩnaculũ
quod super erat sexagintã habebat
cubitos inaltitudine: Acsic altitu¬
do domus. incentũ uiginti erat
cubitos extenta. Prima igitur

Expanded text:
in tribulatione dilatatur, quando in tribulatione dilatatur, quando perfectus quisque et conditorem ex toto corde, tota anima, tota virtute, et proximum tanquam seipsum diligere probatur. Bene triginta in altitudine sunt cubiti, quia omnis electorum spes ad visionem sanctae Trinitatis, quantum valet, se exercendo et purificando praeparat. Sex igitur ad fidei longanimitatem, tria ad celsitudinem spei, duo pertinent ad latitudinem amoris, quibus tribus virtutum insignibus totum sanctae Ecclesiae statum constat perfrui  Al. perfici. Quod autem per denarium, qui perfectus est numerus, singula haec multiplicantur, multiplex ejusdem perfectionis augmentum figurate denuntiatur. Notandum sane quod triginta cubiti altitudinis non usque ad supremum templi fastigium, sed usque ad triginta cubiti altitudinis assurgebant. Porro tertium coenaculum quod supererat sexaginta habebat cubitos in altitudine, ac sic omnis altitudo domus in centum viginti erat cubitos extenta. Prima igitur
Abbreviated transcription (Latin):
uita perfectorum quae adueritatis
lineam sollicita directaest nullis
temptationum inpulsibus a sua no¬
uit stabilitate deici Erat autem
templum demarmore pario qui est
lapis albus exstructum ut candorẽ
ecclesiasticȩ castitatis &primer&
De quo in amoris cantico dñs ait.
Sicut lilium inter spinas. sic amica
mea interfilias. habebat uero. lx
cubitos in longitudine. &uiginti
cubitos in latitudine: & triginta
cubitos mnaltitudine. Longitudo
ergo templi fidem scȩ̃ eccłȩ designat.
perquã longanimiter inter opera
sua bona prauorum aduersa tole¬
rat. Latitudo caritatẽ qua ipsa
intus ꝑuiscera pietatis spatiatur
Altitudo spem qua propter bona
Et bene longitudo sexaginta est
cubitorũ. senario & enim numero
bonoꝵ operum solet perfectio¬
designari. quia & dns ex diebus mundi
scłi aetates. in quibus scã ecclesia
ꝓ accerna requię pus actibus
cubiti latitudinis. quia geminũ
est praeceptũ caritatis qua eccła

Expanded text:
vita perfectorum quae ad veritatis vita perfectorum quae ad veritatis lineam sollicite directa est, nullis tentationum impulsibus a sua novit stabilitate dejici. Erat autem Templum Dei marmore pario, quod est, lapide albo extructum, ut candorem Ecclesiastieae castitatis exprimeret, de quo in amoris Cantico Dominus ait: Sicut lilium inter spinas, sic amica mea inter filias. Habebat idem LX cubitos in longitudinem, XXX cubitos in latitudinem, XXXX cubitos in altitudineergo templi fidem sanctae Ecclesiae designat, per quam longanimiter inter opera sua bona pravorum adversa tolerat; latitudo charitatem, qua ipse intus per viscera pietatis spatiatur; altitudo spem, qua propter bona,Et bene longitudo sexaginta est cubitorum; senario enim numero bonodesignari, quia etiam Deus sex diebus mundi saeculi aetates, in quibus sancta Ecclesia pro aeterna requie piis actibus cubiti latitudinis, quia geminum est praeceptum charitatis, qua Ecclesia