comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hic pugnant In hospiciis gͦ eoꝵ iniqͥ¬
tas. in medio eoꝵs iniquitas Nullũ tam
in conturbatione exercitationis suȩ.
ille unꝰ homo in uno corpore posita
unitas. cũ tederet animã eiꝰ. clamans
a finib t̾rȩ. a finib t̾rȩ adte clamaui
inqͥt cũ angeret᷑ cor meũ. ipse unꝰ. sed
unitas unꝰ. & ipse unꝰ ñ in uno loco unꝰ
sed a finib t̾rȩ clamat unꝰ. Quomꝰ a
finib t̾rȩ clamaret unꝰ. nͥ in multis
esset unus.: Ego ad dñm exclamaui.
Recte tu. Exclama ad dñm noli ad do¬

Expanded text:
sic pugnant. In hospitiis ergo eorum iniqusic pugnant. In hospitiis ergo eorum iniquitas, in medio eorum iniquitas: nullum tamin conturbatione exercitationis suae; ille unus homo, in uno corpore posita unitas, cum taederet animam ejus exclamans a finibus terrae: A finibus terrae ad te clamavi, inquit, cum angeretur cor meum . Ipse unus, sed unitas unus: et ipse unus, non in uno loco unus, sed a finibus terrae clamat unus. Quomodo a finibus terrae clamaret unus, nisi in multis esset unus? Ego ad Dominum exclamavi. Recte. Tu exclama ad Dominum, noli ad Do
Abbreviated transcription (Latin):
duces quos t̾rȩ hiatꝰ absorbuit. Nam
qͦmͦ descenderent ad infernũ uiuen¬
tes. de quib dixerat ueniat mors sup
uiui ad inferos descenderant: Ergo
a minorib coepit. ad maiores conclusit.
Ueniat mors suꝑeos: qͥ consenser̃. qui conse¬
cuti st̃. Quid illi duces & principes:
Descendant in infernũ uiuentes. quia ipsi
tradictio om̃is uacet. nec inueniri pos¬
sit aliqd testimoniũ. ꝓscismate corũ.
Nouer̃ bene Ideo ad inferos uiui descen¬
dunt: qͥa malũ qđ faciunt. malũ esse
nouer̃. Illos aut de diuina iracundia
ignis absũpsit. Studio enĩ contentio¬
nis accensi. a ducib suis malis recedere
noluer. Uenit suꝑ ignẽ ignis. suꝑ ardo¬
rem dissensionis. ardor consũpdionis.
Ueniat mors suꝑ eos. & descendant ad in¬
fernũ uiuentes. Qm̃ nequicia in hospicis
eoꝵ. in medio eoꝵ. In hospiciis ubi ꝑeqri¬
nant᷑. & transeunt. Non enĩ sẽꝑ hic fu¬
turi st̃: & tam̃ ꝓ animositate cẽporali

Expanded text:
duces quos terrae hiatus absorbuit. Nam duces quos terrae hiatus absorbuit. Nam quomodo descenderent ad infernum viventes, de quibus dixerat, Veniat mors super vivi ad inferos descendebant? Ergo a minoribus coepit, ad majores conclusit. Veniat mors super eos, qui consenserunt et consecuti sunt. Quid illi duces et principes? Descendant ad infernum viventes: quia ipsi omnino contradictio omnis vacet, nec inveniri possit aliquod testimonium pro schismate eorum, noverunt bene; ideo ad inferos viventes descendunt, quia malum quod faciunt, malum esse noverunt. Illos autem divinae iracundiae ignis absumpsit. Studio enim contentionis accensi, a ducibus suis malis recedere noluerunt: venit super ignem ignis, super ardorem dissensionis ardor consumptionis. Veniat mors super illos, et descendant ad infernum viventes. Quoniam nequitia in hospitiis eorum, in medio eorum. In hospitiis, ubi peregrinantur et transeunt. Non enim hic semper futuri sunt: et tamen pro animositate temporali
Abbreviated transcription (Latin):
tur. reddat ait ds̃ maiorib nr̃is Ergo ui¬
uus perit. Deinde addis & mones. Saltẽ
solũ sit malũ segregationis. cur ad iun¬
gis & rebaptizationis: Agnosce in me
qđ habes. & si tu me odisti. xp̃o in me par¬
ce Et hoc eis malũ plerunq & maxime
displicet:. Uere inquiunt male fit. uti¬
nã posset ñ fieri. Sed qͥd facimꝰ de statu¬
tis inaioꝵ nr̃oꝵ: Descendant ad infer¬
nũ uiuentes. Si mortuus descenderes.
qͥd ageres ignorares. Cũ uͦ scis malũ. cẽ.
qđ facis. & tam̃ facis. nonne uiuus de¬
scendis ad inferos: Sed quare maxime
ipsos duces t̾rȩ hiatꝰ absorbuit uiuos.
popłm autẽ illis consentientẽ e cȩlo ir¬
ruens ignis absũpsit: Propterea hanc
poenã cõminemorans psalmus iste a po¬
płocoepit. & ad duces conclusit. Ueniat
mors suꝑ eos. ꝓpt̃ illos dix̃ suꝑ qͦs ue¬
nit ignis de cęlo. Et statĩ coniu̾nxit.
descendant ad infernũ uiuentes: ꝓpt̃

Expanded text:
tur, Reddat, ait, Deus majoribus nostris. Ergo vitur, Reddat, ait, Deus majoribus nostris. Ergo vivus perit. Deinde addis et mones: Saltem solum sit malum segregationis, cur adjungis et rebaptizationis? Agnosce in me quod habes; et si tu me odisti, Christo in me parce. Et hoc eis malum plerumque et maxime displicet: Vere, inquiunt, male fit; utinam posset non fieri! sed quid facimus de statutis majorum nostrorum? Descendant ad infernum viventes. Si mortuus descenderes, quid ageres ignorares: cum vero scis malum esse quod facis, et tamen facis; nonne vivus descendis ad inferos? Et quare maxime ipsos duces terrae hiatus absorbuit vivos, populum autem illis censentientem e coelo irruens ignis absumpsit ? Propterea hanc poenam commemorans psalmus iste, a populo coepit, et ad duces conclusit. Veniat mors super eos, propter illos dixit, super quos venit ignis de coelo: et statim adjunxit, Descendant ad infernum viventes, propter
Abbreviated transcription (Latin):
uer dicere. gustate & uidete: qͥa dul¬
cis ẽ. dñs. Qui simul mecũ dulces capi¬
ebas cibos. indomo dĩ ambulauimꝰ cũ
consensu. Unde gͦ dissensio: Qui intꝰ
erat foris factꝰ ẽ Ambulauit mecũ in
domo dĩ cũ consensu. aliã domũ erex̃.
contra domũ dĩ. Quare illa relicta. ẽ
ubi ambulauimꝰ cũ consensu: Quare
illud scismatis initiũ. qͣndo in illo pͥmo
popło iudeoꝵ quidã suꝑbi se separauer.
& extra sacrificare uoluer̃. Noua mors
suꝑ eos uenit aꝑuit se t̾ra. & uiuos ab¬
dant ad infernũ uiuentẽs. Quid ẽ. ui¬
uentes : Scientes qͥa ꝑeunt. & tam̃ ꝑe¬
untes Audi uiuentes ꝑire & absorberi
hatu trȩ. id ẽ. deuoratione t̾renarũ
cupiditatũ absorberi. Dicis homini
tamꝰ unũ am̃ respondemus unũ alle¬
luna resonamꝰ. unũ pascha cel ebramꝰ.¬
Quidtu foris es & ego intꝰ sũ: Plerunq
angustatꝰ & considerans quã uera dican¬

Expanded text:
verunt dicere: Gustate, et videte, quoniam dulverunt dicere: Gustate, et videte, quoniam dulcis est Dominus . Qui simul mecum dulces capiebas cibos. In domo Dei ambulavimus cum consensu. Unde ergo dissensio? Qui intus erat, foris factus est. Ambulavit mecum in domo Dei cum consensu: aliam domum erexit contra domum Dei. Quare illa relicta est, ubi ambulavimus cum consensu? quare illud schismatis initium, quando in illo primo populo Judaeorum quidam superbi se separaverunt, et extra sacrificare voluerunt. Nova mors super eos venit: aperuit se terra, et vivos abd infernum viventes. Quid est, viventes? Scientes quia pereunt, et tamen pereuntes. Audi viventes perire et absorberi hiatu terrae, id est devoratione terrenarum cupiditatum absorberi. Dicis homini:tamus, unum Amen respondemus, unum Alleluia resonamus, unum Pascha celebramquid tu foris es, et ego intus sum? Plerumque angustatus et considerans quam vera dican
Abbreviated transcription (Latin):
erat in exereitatione sua a uoce ini¬
mici. & a tribulatione peccatoris.
Forte in illa ciuitate positus suꝑba
illã erigente turrẽ. quȩ sũ mersa. ẽ:
ut diuiderent᷑ linguȩ eoꝵ. Atten¬
de intꝰ qͥd gemat ꝓpt̾ ꝑicula a falsis
nuissem utiq Et si is qͥ oderat me suꝑme
sult̾assẽt. magnificaret se suꝑ me. mina¬
ret᷑ mͥ quicqͥd posset: abscondissem me
utiq abeo. Ab illo qͥ foris.ẽ: ubi te abscon¬
deres : Int̃ illos qͥ intꝰ sunt. Hunc autẽ
uide. si ñ inchił restat. nͥ ut solitudinẽ
reqͥras. Iu uͦ inqͥt homo unanimis. dux
meus & notꝰ ins. Forte aliq̃ndo bonũ con¬
siliũ dedisti. forte aliqͣndo p̃cessistimȩ.
& salubre aliqͥd monuisti. in ȩccła dĩ
simul fuimꝰ. Tu uͦ homo umanimis. dux
nis & notꝰ ins. Qui simul mecũ dulces
capiebas cibos. Qui st̃ dulcescibi: Non
om̃s qͥ assunt nouer̃. Sed ñ amaricent
qͥ nouer̃: ut possint illis qͥ adhuc ñ no¬

Expanded text:
erat in exercitatione sua a voce inierat in exercitatione sua a voce inimici et a tribulatione peccatoris, forte in illa civitate positus, superba illa erigente turrem quae submersa est ut dividerentur eorum linguae : attende intus quid gemat propter pericula a falsis nuissem utique: et si is qui oderat me, super me sultasset, magnificaret se super me, minaretur mihi quidquid posset: absconderem me utique ab eo. Ab illo qui foris est, ubi te absconderes? Inter illos qui intus sunt. Nunc autem vide, si non nihil aliud restat, nisi ut solitudinem quaeras. Tu vero, inquit, homo unanimis, dux meus et notus meus. Forte aliquando bonum consilium dedisti, forte aliquando praecessisti me, et salubre aliquid monuisti: in Ecclesia Dei simul fuimus. Tu vero homo unanimis, dux meus et notus meus: qui simul mecum dulces capiebas cibos. Qui sunt dulces cibi? Non omnes qui adsunt noverunt; sed non amaricent qui noverunt, ut possint illis qui adhuc non no
Abbreviated transcription (Latin):
aduocatꝰ tuus. Ipse iuris peritus tuus.
apse assessor patris. ipse iudex tuus. dix̃
Alit̃ ñ accipies. Quid facturus es: Non
accepturus. si ñ dicturus. Non acceptu¬
miis. si falsũ dicturus. Ergo aut factu¬
rus & dicturus. aut qđ petis ñ ꝓmeri¬
turus. qͥa qui hoc ñ faciunt. inusuris
illis st̃ mali. Sint ibi illi qͥ acdhuc ido
la adorant aut quer̃. Noli tu plebs dĩ
nolitu plebs xp̃i. noli tũ corpus illius
capitis. Attende uinculũ pacis tuȩ. at¬
tende ꝓmissũ uitȩ tuȩ. Quid enĩ tͥ
ꝓdest. quia exigis in iurias. quas ꝑtu¬
uistiꝰ Utio te reficit Ergo de malo
alieno gaudebis: Passus es malũ. igno¬
bas solitudinẽ & pennas ĩdeo mur-¬
muras. a ferre ñ potes contradictio¬
nẽ & iniquitatẽ ciuitatis huiꝰ. Re¬
quiesce inhis qͥ tecũ intꝰ st̃. & noli
quęrere solitudinẽ. Audi & de ipsis
quȩ dicat. Qm̃ si inimicus expro¬
brasset mͦ E quidẽ supius conddirbatꝰ

Expanded text:
advocatus tuus: ipse jurisperitus tuus, advocatus tuus: ipse jurisperitus tuus, ipse assessor Patris, ipse judex tuus dixit, Aliter non accipies. Quid facturus es? Non accepturus, si non dicturus; non accepturus, si falsum dicturus. Ergo aut facturus et dicturus, aut quod petis non promeriturus; quia qui hoc non faciunt, in usuris illis sunt malis. Sint ibi illi qui adhuc idola aut adorant, aut quaerunt; noli tu, plebs Dei, noli, plebs Christi, noli, corpus illius capitis. Attende vinculum pacis tuae, attende promissum vitae tuae. Quid enim tibi prodest, quia exigis injurias quas pertulisti? Ultio te reficit? Ergo de malo alieno gaubebis? Passus es malum, ignobas solitudinem et pennas, ideo murmuras, haec ferre non potes, contradictionem et iniquitatem civitatis hujus. Requiesce in his qui tecum intus sunt, et noli quaerere solitudinem. Audi et de ipsis quid dicat, Quoniam si inimicus exprobrasset mihi. Et quidem superius conturbatus
Abbreviated transcription (Latin):
contumeliosũ audisti. uis exigere
dãnationis suppliciũ. Uel tantũ
exige. quantũ dedisti. Foenerator
in iuriarũ. pugno ꝑcussus es. int fe¬
ctionẽ quȩris. Usura mala qua itu¬
rus es in oratione: Si reliqueris ora¬
tionẽ. qua circũ ituruis ad dm̃: Ecci
dices: Pat̃ nr̃ qui es incęlis scĩ ficetur
nom̃ tuũ. adueniat regnũ cuũ. fuat
uoluntas tua sic̃ incęlo & int̾ra
Dices. panẽ nr̃m cotidianũ da nobis
Uenies ad dimitte nob̾ debita nrã. sic̃
eios dimittimꝰ debitorib nr̃is. Uel in
ciuitate illa mala abundent usurȩ
iste. n uitrent parietes istos ubi pectꝰ
tunditꝰ. Quid facies: Qua ibis łu &
ille uersus in medio estis. Preces tͥ cõ¬
posuit cȩlestis iuris peritꝰ. qͥ nouerat
quid ibi ageret᷑. Ait tͥ. alit̾ ñ impe¬
crabis : Amꝰ enĩ dico uob̾. qͥa si dimise
Quis hoc dicit: Quiscit qͥd ibi agat᷑
ubi tũ astans petis. Uide quid uoluit. eẽ.

Expanded text:
contumeliosum audisti: vis exigere contumeliosum audisti: vis exigere damnationis supplicium. Vel tantum exige quantum dedisti, fenerator injuriarum. Pugno percussus es, interfectionem quaeris. Usura mala. Qua iturus es in orationem? Si reliqueris orationem, qua circumiturus es ad Dominum? Ecce dices: Pater noster, qui es in coelis: sanctificetur nomen tuum. Veniat regnum tuum. Fiat voluntas tua, sicut in coelo et in terra. Dices: Panem nostrum quotidianum da nobis hodie. Venies ad, Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . Vel in civitate illa mala abundent usurae istae, non intrent parietes istos ubi pectus tunditur. Quid facies, quia ibi tu et ille versus in medio estis? Preces tibi composuit coelestis jurisperitus: qui noverat quid ibi ageretur, ait tibi, Aliter non impetrabis. Amen enim dico vobis, quia si dimiser. Quis hoc dicit? Qui scit quid ibi agatur, quod tu adstans petis. Vide quod voluit esse ipse
Abbreviated transcription (Latin):
in iusticia ibi. ideo labor ibi. Sed au¬
diant extendentẽ manꝰ. Uenite ad me
oñs qͥ laboratis. Uos clamatis. uos con¬
tradicitis. uos conuitiamini. Ille econ¬
tra uenite ad me om̃s qͥ laboratis in
supbia urã & reqͥescite in humilitat
mea Discite ame inqͥt. qͥa mitis sũ &
humilis corde. & inuenetis requiẽ am¬
mab ur̃is. Unde enĩ illi laborant. nͥ
qͥa ñ st̃ mites. & humiles corde: Ds̃
humilis factꝰ ẽ: erubescat homo esse
supbus. Nondefecit de plateis eiꝰ. usu¬
ra & dolus. Usura & dolus ñ abscon¬
dunt᷑ saltẽ qͥa mala st̃: sed publice
seuiunt. Etenĩ qui indomo aliqͥd mali
facit. uł de malo suo erubescit. In pla
sq adeo in platea est: qđ saltẽ ab¬
scondendũ erat. Est & alia usura pe¬
ior. quando ñ dimittis qđ tͥ debetur
& turbat᷑ oculus in illo uersu oratio¬
nis Dimitte nob̾ debita nr̃a sic̃ & nos¬
enĩ ibi facturus es. quando oraturus
ad ipsũ uersũ uenturus es: Uerbũ

Expanded text:
injustitia ibi, ideo et labor ibi. Sed auinjustitia ibi, ideo et labor ibi. Sed audiant extendentem manus: Venite ad me omnes qui laboratis. Vos clamatis, vos contradicitis, vos conviciamini: ille e contra, Venite ad me omnes qui laboratis in superbia vestra, et requiescetis in humilitate mea. Discite a me, inquit, quia mitis sum et humilis corde, et invenietis requiem animabus vestris . Unde enim illi laborant, nisi quia non sunt mites et humiles corde? Deus humilis factus est, erubescat homo esses. 12. Non defecit de plateis ejus usura et dolus. Usura et dolus non absconduntur saltem quia mala sunt, sed publice saeviunt. Etenim qui in domo aliquid mali facit, vel de malo suo erubescit: In platusque adeo in platea est quod saltem abscondendum erat. Est et alia usura pejor, quando non dimittis quod tibi debetur; et turbatur oculus in illo versu orationis, Dimitte nobis debita nosenim ibi facturus es, quando oraturus es et ad ipsum versum venturus? Verbum
Abbreviated transcription (Latin):
neret paganꝰ. Plerunq dicunt homi¬
nes: Heno remaneret pͥaganꝰ. si ille e̾ẽt.
xp̃ianꝰ. Plerunq dicunt᷑ homines. Et
ille si fieret xp̾ianꝰ. qͥs remaneret pa¬
ganꝰ. Quod ergo nondũ fiunt xp̃ia¬
ni: quasi muri sunt ciuitatis illius. ñ
credentis & c̃tͣdicentis. Quã diu isti mu¬
ristabunt: Non sẽꝑstabunt. Circũit
arca muros iericho. Ueniet tẽpus septi¬
mo arcȩ circũ itu: ut om̃s muri ciuita¬
tis ñ credentis & contradicentis cadant
Donec fiat: turbat᷑ iste in ȩxercitatione
sua. & ꝑferens reliquias contradicen¬
tiũ. optat pennas auolationis. optat
requiẽ deserti. Immoduret int̾ contͣ¬
dicentes. ꝑferat minas. uiuat ad oppro¬
bria. expectet qͥ cũ saluũ faciat a pu¬
sillo animo & tempestate. Intueatur
caput exemplũ ulȩ suȩ. tranquillet᷑
in spe. & si turbat᷑ in re. Die ac nocte
circundabit eã suꝑ muros eiꝰ iniqͥtas.
& labor in medio eiꝰ & iniusticia: Et
ideo labor ibi. qͥa iniquitas ibi. Quia

Expanded text:
paganus. Plerumque dicunt homines: Nemo remaneret paganus, si ille esset christianus. Plerumque dicunt homines: Et ille si fieret christianus, quis remaneret paganus? Quod ergo nondum fiunt christiani, quasi muri sunt civitatis illius non credentis et contradicentis. Quamdiu isti muri stabunt? Non semper stabunt. Circuit arca muros Jericho: veniet tempus septimo arcae circuitu, ut omnes muri civitatis non credentis et contradicentis cadant . Donec fiat, turbatur iste in exercitatione sua; et perferens reliquias contradicentium, optat pennas avolationis, optat requiem deserti. Imo duret inter contradicentes, perferat minas, bibat opprobria, exspectet qui eum salvum faciat a pusillanimitate et tempestate: intueatur caput, exemplum vitae suae, tranquilletur in spe, etsi turbatur in re. Die ac nocte circumdabit eam super muros ejus iniquitas, et labor in medio ejus et injustitia. Et ideo labor ibi, quia iniquitas ibi: quia
Abbreviated transcription (Latin):
tͥ. ecce ego mecũ habui unũ ipsoꝵ. pry¬
cessit exemplũ. toleraui. ꝑferre uolui
qđ sciebã. ut tͥ nescienti prȩberẽ solatũ
qđ mͥ fecit. hoc faciat & tͥ. ut multũ
possit. ut multũ seuiat. accus aturus ẽ.
falsa crimina dicturus. ut p̃ualeant
falsi testes. nunqͥd in te p̃ualebunt. &
in me ñ pualuer. in me certe p̾ualuer
sed celũ mͥ ñ abstuler̃. Caro ipsius
iã sepulta. falsos testes ꝑtulit. Parum
fuit cos ꝑpeti in iudicio. ꝑpessus. ẽ ꝙ
insepul lrro. Acceper̃ pecuniã ut m̃¬

Expanded text:
tibi: Ecce ego mecum habui unum ipsorum? pratibi: Ecce ego mecum habui unum ipsorum? praecessit exemplum, toleravi, perferre volui quod sciebam, ut tibi nescienti praeberem solatium. Quod mihi fecit, noc faciet et tibi: ut multum possit, ut multum saeviat, accusaturus est, falsa crimina dicturus est. Ut praevaleant falsitates, numquid in te praevalebunt, et in me non praevaluerunt? In me certe praevaluerunt, sed coelum mihi non abstulerunt. Caro ipsius jam sepulta, falsos testes pertulit: parum fuit eos perpeti in judicio, perpessus est in sepulcro. Acceperunt pecuniam ut m
Abbreviated transcription (Latin):
caput tuũ contẽplatꝰ es. botrũ illũ
pͥmũ adquẽ intrauit homo ut uideret.
incoluit & abscondit traditor iudas.
Om̃s gͦ ficto animo intrantes. incolen¬
tes & abscondentes noli timere. Pat̃
ipsoꝵ iudas cũ dno tuo fuit. & ille
quidẽ nouerat eũ. Quanquã iudas
traditor in colebat & abscondebat:
tam̃ cor ipsius dño reũ patelit. Sciens
ille egͤit unũ. unde tͥ solatiũ faceret
nescituro qͦs deuites. Poterat enĩ ille
ñ eligere iudã. qͥa nouerat iudã. Ait
qͥppe discipłis Honne ego uos duodecĩ
elegi & unus ex uob diabolus. ẽ: Ergo
& diabolus electꝰ.ẽ Aut si electꝰ ñ est
qͦmꝰ duodecĩ elegit. & ñ potius unde¬
cim: Flectꝰ & ille. sed ad aliud. E lȩ¬
cti undecĩ ad opus ꝓbationis. electꝰ
unus ad opus cẽptationis. Unde pos¬
set tͥ exemplũ dare. nescituro quos
deuites malos. qͦs caueas falsos & fictis
incolentes & ab scondentes. nͥ ut dicat

Expanded text:
caput tuum contemplatus es, botrum illum caput tuum contemplatus es, botrum illum primum, ad quem intravit homo ut videret, incoluit, et abscondit traditor Judas. Omnes ergo ficto animo intrantes, incolentes et abscondentes noli timere. Pater ipsorum Judas cum Domino tuo fuit, et ille quidem noverat eum: quanquam Judas traditor incolebat et abscondebat, tamen cor ipsius Domino rerum patebat; sciens ille elegit unum, unde tibi solatium faceret nescituro quos devites. Poterat enim ille non eligere Judam, quia noverat Judam; ait quippe discipulis: Nonne ego vos duodecim elegi, et unus ex vobis diabolus est Ergo et diabolus electus est? Aut si electus non est, quomodo duodecim elegit, et non potius undecim? Electus et ille est, sed ad aliud. Electi undecim ad opus probationis, electus unus ad opus tentationis. Unde possit tibi exemplum dare nescituro quos devites malos, quos caveas falsos et fictos, incolentes et abscondentes, nisi ut dicat
Abbreviated transcription (Latin):
diebat᷑ ut uideret. & nemo dicit᷑. ñ
intres ut uideas. Intrat enĩ tanꝗ tuus.
ñ cauet᷑ ut alienꝰ. Isti gͦ incolent & ab¬
scondent. qͥa sic intrant in domũ ma¬
gnã ñ ibi ꝑseueraturi. ideo incolent.
Tales enĩ peccatores seruos uolens intel¬
ligi dñs scđm illũ intellectũ euange¬
lic̾ũ. qͦ omis qͥ fac̾ peccatũ. seruus est
peccati: ait. Seruus ñ manet indomo
in ȩcnũ. filius aut̃ manet in ȩternũ
Qui intrat ut filius. ñ incolet: quia
pseuerabit usq in finẽ. Qui intrat ut
seruus. subdolus. peccator. ad oculũ
attendens. quęrens qͥd rapiat. quȩrens
qͥd accuset aut qͥd uituꝑet: in colere
intrat. ñ habitare. & pͥseuerare. Nec
lunt & si intrant. & si fingunt. & si
abscondunt: caro st̃. Tu indõ sꝑa.
nichil tͥ faciet caro. Sed inferc tribu¬
lationẽ. infert conculcationẽ. Accedit
uinũ qͥa uua p̃mit᷑. tribulatio tua in¬
fructuosa ñ erit. Alter uidec te. imi¬
tat᷑ te: qͥa & tu ut disceres talẽ ferre.

Expanded text:
diebantur ut viderent, et nemo dicit: Non intres ut videas. Intrat etenim tanquam tuus, non cavetur ut alienus. Isti ergo incolent, et abscondent. Quia sic intrant in domum magnam, non ibi perseveraturi; ideo incolent. Tales enim peccatores servos volens intelligi Dominus, secundum illum intellectum evangelicum, quo omnis qui facit peccatum servus est peccati, ait: Servus non manet in domo in aeternum, filius autem manet in aeternum . Qui intrat ut filius, non incolet, quia perseverabit usque in finem : qui intrat ut servus, subdolus, peccator, ad oculum attendens; quaerens quid rapiat, quaerens quid accuset aut quid vituperet, incolere intrat, non inhabitare et perseverare. Nec lunt, etsi intrant, etsi fingunt, etsi abscondunt, caro sunt: tu in Domino spera, nihil tibi faciet caro. Sed infert tribulationem, infert conculcationem. Accedit vinum, quia uva premitur. Tribulatio tua infructuosa non erit: alter videt te, imitaturte; quia et tu ut disceres talem ferre,
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ hominis. paulo ante quȩ dĩ qͥa ñ tibi
reuelauit caro & sanguis. sed pat̾ ins
qͥ est in cȩlis. Quandõ in dõ laudabat
sermonẽ. ñ sathanas. sed petrus ape¬
tra uocatꝰ ẽ. Quando autẽ a se & ex
humana infirmitate amore hominis
carnalis dicehat. qđ impedim̃to esset
dnẽ : Utiq sidñs est. potestate facit.
Simagister. ẽ: nouit qͥd faciat. nouit qͥd
docẽat. Tu autẽ uis ducere diicẽ. docere
magistrũ. iubere dño. optare dõ. Mul¬
quid ñ & istis inimicis hoc ꝓderat:
Sonuertent᷑ inimici mei recrorsũ. s ñ
remaneant retror sũ. Idõ conuertant᷑
retrorsũ ne p̾cedant. sed ut sequant᷑.
ñ ut remaneant. Conuertent᷑ inimici
mei retrorsũ. Inquacunq die in uoca¬
uerote. ecce sciui qm̃ ds̃ ins estu. Ma¬
gna scientia. Nonait sciui. qͥads es:
nit : Tuus ẽ: cũ cu ab illo alienꝰ ñ es.
Unde dicit᷑. Beatꝰ popłs. cuius ẽ dñs ds̃
ipsius. Quare cuius. ẽ: Cuiꝰ enĩ ñ est:¬

Expanded text:
aulo ante quae Dei: quia non revelavit tibi caro et sanguis, sed Pater meus qui in coelis est. Quando in Deo laudabat sermonem, non satanas, sed Petrus a petra: quando autem a se, et ex humana infirmitate, amore hominis carnali, quod impedimento esset Domine: utique si Dominus est, potestate facit; si magister est, novit quid faciat, novit quid doceat. Tu autem vis ducere ducem, docere magistrum, jubere Domino, optare Deo: mulquid non et istis inimicis hoc proderat? Convertantur inimici mei retrorsum: sed non remaneant retrorsum. Ideo convertantur retrorsum, ne praecedant; sed ut sequantur, non ut remaneant. Convertantur inimici mei retrorsum. 16. In quacumque die invocavero te, ecce scivi quoniam Deus meus es tu. Magna scientia! Non ait, Scivi quia Deus es; nit; tuus est, cum tu ab illo alienus non es. Unde dicitur: Beatus populus, cujus est Dominus Deus ipsius. Quare, cujus est? cujus enim non est
Abbreviated transcription (Latin):
alienigenȩ fiunt. Quare alienigenȩ
fiunt  Quia & illa intis. quãuis ab
illo plantata. amara facta. qͥd audi¬
uit: Quare conuersa es in amaritudi¬
nẽ uitis aliena: Nondictũ. ẽ. uitis
mea. qͥa si meadulcis. si amara ñ mea
si ñ mea. utiq aliena. Tenuer̃ gͦ illũ
allophili ingeth. Est quidẽ fr̃s quia¬
inuenimꝰ dauid ipsũ filiũ iesse. regẽ
isrł. pegrinatũ esse apud allophisos
cũ quȩreret᷑ a saule. & fuit in ista ci¬
uitate apud regẽ ciuitatis huiꝰ. s ibi
ñ solũ tenuer̃. sed tenent ad huc al¬
lophili ingeth. Gech diximꝰ. qđ ciui¬
tas sit. Int̾rogata aut̃ int̾pretatio
huiꝰ nominis. uidicat torcular. xp̃c̃
ille natꝰ ex uirgine. crucifixus. qͥ iam
nob̾ exemplũ resurrectionis nr̃e in re¬
surrectione suȩ carnis ostendit. qͥ sede

Expanded text:
alienigenae fiunt. Quare alienigenae alienigenae fiunt. Quare alienigenae fiunt? Quia et illa vitis quamvis ab illo plantata, amara facta quid audivit? Quare conversa es in amaritudinem, vitis aliena Non dictum est, Vitis mea: quia si mea, dulcis; si amara, non mea; si non mea, utique aliena. Tenuerunt ergo eum Allophyli in Geth. Invenimus quidem, fratres, David ipsum filium Jesse, regem Israel, peregrinatum esse apud Allophylos, cum quaereretur a Saüle ; et fuit in ista civitate et apud regem civitatis hujus: sed ibi non solum tenuerunt, sed et tenent adhuc Allophyli in Geth. Geth diximus quod civitas sit. Interrogata autem interpretatio hujus nominis, indicat Torcular. Christille natus ex virgine crucifixus, qui jam nobis exemplum resurrectionis nostrae in resurrectione suae carnis
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ nondũ accepat nesciebat. Accessit tẽ¬
ptatio. negauit. fleuit. accepit. Cũ gͦ
nesciamꝰ quid petamꝰ tanꝗ ñ habent̾es.
& unde grãs agamꝰ tanq accipientes:
opus.ẽ. sẽꝑ tẽptationib & tribulatio¬
nib erudiri in isto scło. Sed tribula¬
ri ñ possumꝰ. nͥ ab eis qͥ longe fiunt a
scĩs. Longinquitatẽ istã fr̃s intelligi¬
te cordis esse ñ corporis. Eit enĩ plerũnq
ut qͥ corpore longe pegrinatur ate.
coniunctꝰ sit tͥ: quĩa hoc amat qđ tii.
Et fit plerunq ut stans uxtate. ex eo qͥa
diligit mundũ cũ tu diligas dm̃ longe
sit a te. Quid gͦ sibi uult qđ ad ipsum
titulũ adhuc ꝑtinet. qͥa tenuer̃ eũ al¬
lophili ingeth: Gech ciuitas quȩdã erat
allopluloꝵ. id. ẽ. alienigenarũ. utiq
popłi longe a scĩs. Ex eo enĩ qͥa alieni¬
genȩ: ñ utiꝙ ꝓpinquant scĩs. s longe
sunt a scis. Om̃s qͥ recusant xp̃m rege.

Expanded text:
qui nondum acceperat, nesciebat: accessit tequi nondum acceperat, nesciebat: accessit tentatio; negavit, flevit, accepit . Cum ergo nesciamus quid petamus tanquam non habentes, et unde gratias agamus tanquam accipientes, opus est semper tentationibus et tribulationibus erudiri in isto saeculo; sed tribulari non possumus, nisi ab eis qui longe fiunt a sanctis. Longinquitatem istam, fratres, intelligite cordis esse, non corporis. Fit enim plerumque ut qui corpore longe peregrinatur a te, conjunctus sit tibi, quia hoc amat quod tu: et fit plerumque ut stans diligit mundum, cum tu diligas Deum, longe sit a te. 3. Quid ergo sibi vult, quod ad ipsum titulum adhuc pertinet, quia tenuerunt eum Allophyli in Geth? Geth civitas quaedam erat Allophylorum, id est alalienigenae, non utique appropinquant sanctis, sed longe sunt a sanctis. Omnes qui recusant Christum regem
Abbreviated transcription (Latin):
sti. rex cȩlestis suꝑ om̃ia. Nongͣ illi qͥa
dixer̃ sẽ habere cȩsarẽ regẽ peccauer:
sed qͥa regẽ xp̃m habere noluer̃. Et mͦ¬
multi. ap̃m regẽ iã incęlo sedentẽ & ubiq
regnantẽ habere nolunt. & ipsi st̃ qui
tribulant nos. Contra tales iste psalmꝰ
confirmat nos. Necesse. ẽ. enĩ ut tales
patiam᷑ usq in finẽ qͦs ñ paterem᷑. nisi
nob̾ expediret. Omĩs enĩ tẽptatio ꝓbatio
ẽ & om̃is ꝓbationis affectꝰ habet fructũ
suũ. Quia homo plerunq etiã sibi
ipsi ignotꝰ. quid ferat. quidue ñ ferat
ignorat. & aliqͣndo p̾sumit se ferre qđ
ñ potest. & aliquando desꝑat se posse
ferre qđ potest. Accidit tẽptatio quasi
int̾rogatio. & inuenit᷑ homo a se ipso.
qͥa latẽbat se ipsũ sed artificẽ ñ latebat.
Promde petrus psumpsit nescio qͥd qđ
suas petrus ignorabat. sed dñs nouerat
Respondit minꝰ idoneũ qͥ fabricarat. qͥ
etiã fabricato a se uires idoneas daturus
erat. Qui nondũ dederat sciebat. ille

Expanded text:
sti, rex coelestis super omnia. Non ergo illi quia dixerunt se habere Caesarem regem, peccaverunt; sed quia regem multi Christum regem in coelo sedentem et ubique regnantem habere nolunt: et ipsi sunt qui tribulant nos. Contra tales iste psalmus confirmat nos. Necesse est enim ut tales patiamur usque in finem: quos non pateremur, nisi nobis expediret. Omnis enim tentatio probatio est, et omnis probationis effectus habet fructum suum. Quia homo plerumque etiam sibi ipsi ignotus est: quid ferat, quidve non ferat, ignorat; et aliquando praesumit se ferre quod non potest, et aliquando desperat se posse ferre quod potest: accedit tentatio quasi interrogatio, et invenitur homo a seipso; quia latebat et seipsum, sed artificem non latebat. Proinde Petrus praesumpsit nescio quid quod suas Petrus ignorabat, sed Dominus noverat. Respondit minus idoneum qui fabricaverat, qui etiam fabricato a se vires idoneas daturus erat, quid nondum dederat, sciebat; ille
Abbreviated transcription (Latin):
indignati st̃. & dixer̃ ad pilatũ Noli
scribere rex iudeoꝵ: sed quia ipse se¬
dix̃ regẽ esse iudeoꝵ. Ipsũ dixisse scri¬
be dixer̃. ñ hoc. ec̃. qđ dixit. Sed qͥa
uerũ.ẽ. in alio psalmo. inticuli in scripti¬
one ne corrũpas: respondit pilatꝰ. Qđ
scripsi scripsi. Tanquã dicens. Noncorrũ¬
po ueritatem. & si uos diligitis falsitatẽ.
Quia gͦ in maledicto isto inclignati st̃ udei
dicentes. nos ñ habemꝰ regẽ ñisi solũ cęsa-¬
rẽ: de cituli offensione longe factist̃ a
sc̃ĩs. Propinquent scĩs. & agglutinent᷑ scõ.
qͥ regẽ xp̃m agnoscunt. & habere concu¬
piscunt. Longe fiant a scĩs. qͥ contradicen¬
tes titulo. respuer̃ regẽ dĩ. & eleger̃
regẽ hominem. Omĩs gͦ popłs hũmano
regno delectatꝰ. respuens in se regnare
dm̃ qͦ regnante ita qͥsq subiectũs . ẽ. ut
regnet & ipse cupiditatib suis. omis gͦ
popłs calis. longe fit a scĩs Nolite itaꝙ̃
fr̃s. in solis iudeis hoc aduertere. Data st̃

Expanded text:
 et dixerunt ad Pilatum: Noli scribere, Rex Judaeorum; sed quia ipse dixit se regem esse Judaeorum. Ipsum dixisse scribe, dixerunt; non hoc esse quod dixit. Sed quia verum est in alio psalmo, In tituli inscriptionem ne corrumpas , respondit Pilatus, Quod scripsi, scripsi: tanquam dicens, Non corrumpo veritatem, etsi vos diligitis falsitatem. Quia ergo in maledicto isto indignati sunt Judaei, dicentes, Nos non habemus regem nisi solum Caesarem , de tituli offensione longe facti sunt a sanctis. Propinquent sanctis, et agglutinentur sancto qui regem Christum agnoscunt et habere concupiscunt: longe fiant a sanctis qui contradicentes titulo respuerunt regem Deum, et elegerunt regem hominem. Omnis ergo populus humano regno delectatus, respuens in se regnare Dominum, quo regnante ita quisque subjectus est, ut regnet et ipse cupiditatibus suis, omnis ergo populus talis longe est a sanctis. Nolite itaque, fratres, in solis Judaeis hoc advertere. Data sunt
Abbreviated transcription (Latin):
telligendũ apꝓpinquaute cor illius
caq intelligite illud qđ inpsalmo ali
cõmemorauit. Congregatio taurorũ
id. ẽ. suphoꝵ cornipetarũ. int̾ uaccis
popłoꝵ. Quas dix̃ uaccas: Animas se¬
ductibiles. Ut quid hoc Ut excludan¬
tur hi. id. ẽ. appareant qͥ latebant.
qui ꝓbati st̃ argento. Quid .ẽ. argen¬
to Eloquio dẽi. Eloquia dni ełoqͥa
casta. argentũ igne ȩxaminatũ. pro¬
babile tẽrrȩ. purgatũ septies tantũ
Hunc sensũ obscurum. uidete quẽ adm¬
dũ inlucẽ excludat apłs. Oportet
inqͥt hereses. eẽ ut ꝓbati manifesti
fiant int̾ uos. Quid.ẽ. ꝓbati: Probati
argento. ꝓbati eloquio. Quid. ẽ. mani¬
festi fiant: Excludant᷑. Quare hocꝰ
Propt̾ hereticos. Quid ẽ. ꝓpt̃ hereticos:
Propt congregationẽ tauroꝵ. int̾ uaccas

Expanded text:
telligendum appropinquavit cor ejus. telligendum appropinquavit cor ejus. Itaque intelligite icommemoravit: Congregatio taurorum, id est superborum cornupetarum, inter vaccas populorum. Quas dixit vaccas? Animas seductibiles. Utquid hoc? Ut excludantur hi, id est appareant qui latebant, qui probati sunt argento. Quid est, argento? Eloquio Dei. Eloquia Domini eloquia casta, argentum igne examinatum, probabile terrae, purgatum septies tantum . Hunc sensum obscurum, videte quemadmodum in lucem excludat Apostolus: Oportet, inquit, et haereses esse, ut probati manifesti fiant inter vos . Quid est, probati? Probati argento, probati eloquio. Quid est, manifesti fiant? Excludantur. Quare hoc? Propter haereticos. Quid est, propter haereticos? Propter congregationem taurorum inter vacc
Abbreviated transcription (Latin):
ex quadã confusione massȩ. formȩ ex¬
pressores. Ergo multi qͥ optime possunt
scripturas dinoscere & ꝑtractare : late¬
bant in popło dĩ. nec asserebant solutia¬
nẽ quęstionũ difficillimarũ. cũ calũm
ator nullus instaret. Nunqͥd enĩ ꝑfecti
de trinitate tractatũ. ẽ. ante quã obla¬
trarent arriani: Nunqͥd enĩ ꝑfecte
de poenicentia tractatũ. ẽ. ante quã exi¬
sterent nouatian: Sic ñ ꝑfecte de ba¬
ptismo tractatũ. ẽ. ante quã contradice¬
rent foris posici rebaptizatores. Hec
de ipsa unitate xp̃i enucleate dicta¬
erant. quȩ dicta sunt: nisi postea quã
separatio illa urgere coepit fr̃s infir¬
mos. ut iã illi qͥ nouerant hȩo tracta¬
re atq dissoluere. ne ꝑirent infirm
sollicitati quęstionib impioꝵ. serm¬
nib & disputationib suis. obscura
legis in publicũ dediicerent. Ergo ili
diuisi sunt pͣira uultꝰ eiꝰ. & nob ad in¬

Expanded text:
ex quadam confusione massae, formae exex quadam confusione massae, formae expressores. Ergo multi qui optime possent Scripturas dignoscere et pertractare, latebant in populo Dei; nec asserebant solutionem quaestionum difficilium cum calumiator nullus instaret. Nunquid perfecte de Trinitate tractatum est, antequam oblatrarent Arriani? Nunquid perfecte de poenitentia tractatum est, antequam obsisterent Novatiani? Sic non perfecte de baptismate tractatum est, antequam contradicerent foris positi rebaptizatores? Nec de ipsa unitate erant quae dicta sunt, nisi posteaquam separatio illa urgere coepit fratres infirmos, ut jam illi qui noverant haec tractare atque dissolvere, ne perirent infirmi sollicitati quaestionibus impiorum, sermonibus et disputationibus suis obscura Legis in publicum deducerent. Ergo illi divisi sunt prae ira vultus ejus, et nobis ad in
Abbreviated transcription (Latin):
Insemine tuobenedicent᷑ om̃s gs. Tu qͥ
dimisisti unitatẽ om̃i ũ gentiũ. & in
parte remansisti: polliusti testam̃tũ
eiꝰ. Quid tͥ gͦ contigit Ut ex termina¬
reris ut abhȩreditate separareris. De
ira dĩ. ẽ. Attende enĩ qͥd sequit᷑. Pollu¬
erunt testam̃tũ eiꝰ. diuisi st̃ prȩ ira
uultꝰ eiꝰ. Quid expectatis. qua maiore
lius. Cuiꝰ intelligimꝰ. nͥ cuiꝰ ira diuisi
sc̃. Quomͦ apꝓpinquauit cor illius
Ut intelligamus uoluntatẽ illiꝰ. Ꝙ enĩ
ex heretic̃is asserta. ẽ. catholica. ex his
qͥ male sentiunt. ꝓbati st̃ qͥbene senti¬
unt. Multa enĩ latebant in scripturis.
& cũ ꝓcessissent heretici. quȩstionib
agitauer ȩccłam dĩ: Aꝑta sunt quȩ
latebant. & intellecta. ẽ. uoluntas dĩ
nde dr̃ in alio psalmo. Congregatio tau¬
rorũ int̾ uaccas popłoꝵ. ut excludantꝰ
hi qui ꝓbati st̃ argento. Excludant᷑ enĩ
dixit emineant. appareant. Unde di¬
cunt᷑ in arte argentaria exclusores. idi

Expanded text:
In semine tuo benedicentur omnes gentes. Tu qui dimisisti unitatem omnium gentium, et in parte remansisti, polluisti testamentum ejus. Quod tibi ergo contigit, ut exterminareris, ut ab haereditate separareris, de ira Dei est. Attende enim quid sequatur: Polluerunt testamentum ejus; divisi sunt prae ira vultus ejus. Quid exspectatis, qua majore lius. Cujus intelligimus, nisi cujus ira divisi sunt? Quomodo appropinquavit cor illius? Ut intelligamus voluntatem illius. Etenim ex haereticis asserta est Catholica, et ex his qui male sentiunt probati sunt qui bene sentiunt. Multa enim latebant in Scripturis; et cum praecisi essent haeretici, quaestionibus agitaverunt Ecclesiam Dei: aperta sunt quae latebant, citur in alio psalmo, Congregatio taurorum inter vaccas populorum, ut excludantur hi qui probati sunt argento . Excludantur enim dixit, emineant, appareant. Unde dicuntur et in arte argentaria exclusores, id est,
Abbreviated transcription (Latin):
fidissima collocat᷑. Est quȩdã petra.
ubi domꝰ secura consurgit. ut ñ metuat
imbrem. tẽpestates. flumina. Impeger̃¬
enĩ indomũ illã: & ñ cecidit. fundata
enĩ erat supra petrã. Petra autẽ. erat

Expanded text:
fidissima collocatur; est quaedam petra fidissima collocatur; est quaedam petra ubi domus secura consurgit, ut non metuat imbrem tempestatis. Flumina enim impegerunt in domum illam, et non cecidit; fundata enim erat supra petram : Pe
Abbreviated transcription (Latin):
ICUT aliquã domũ intraturi.¬
cuiꝰ sit & ad quẽ ꝑtineat. inti¬
tulo inspicimꝰ. ne forte impor¬
dune irruamꝰ qͦ ñ oportet. neq rursus
timiditate reuocemur ab eo quo oportȩt
intrare. tanquã gͦ si legeremꝰ inhis p̃-¬
diis illius aut illius. ita in suꝑ liminari
psalmi huiꝰ habemꝰ scriptũ. In finẽ ꝓ
popło qͥa sc̃ĩs longe factus. ẽ: ipsi dauid
intituli inscriptione. cũ tenuer̾ eum
allophili in geth. Agnoscamꝰ gͦ popłm.
qͥ longe factus. ẽ a scis: intituli inscri¬
ptione. Pertinet hoc enĩ ad ipsũ dauid
quẽ iã nostis intelligere sp̃ualit̃. Neq
enĩ cõmendat᷑ nob̾ nisi ille de qͦ dictũ
ẽ finis legis xp̃c. ad iusticiã om̃i cre¬
denti. Er̃go in finẽ cũ audis. in xp̃m
intende: ne inuia remanendo. ñ ꝑue¬
nias ad finẽ. Quicqͥd enĩ. ẽ. ubi infra
steteris. antequã ad xp̃m ꝑuenias.
nisi accede. Nondũ. ẽ. locus. ubi secu¬
ritas sit. Est quidã locus. ubi statio.

Expanded text:
icut aliquam domum intraturi,cujus sit et ad quem pertineat in titulo inspicimus, ne forte importune irruamus quo non oportet, neque rursus timiditate revocemur ab eo quo oportet intrare: tanquam ergo si legeremus, Haec praedia illius aut illius; ita in superliminari psalmi hujus habemus inscriptum, In finem, pro populo qui a sanctis longe factus est, ipsi David in tituli inscriptionem, cum tenuerunt eum Allophyli in Geth. Agnoscamus ergo populum qui longe factus est a sanctis in tituli inscriptionem. Pertinet hoc enim ad ipsum David, quem jam nostis intelligere spiritualiter: neque enim commendatur nobis nisi ille de quo dictum est, Finis Legis Christus ad justitiam omni credenti . Ergo, In finem, cum audis, in Christum intende, ne in via remanendo non pervenias ad finem. Quidquid enim est, ubi infra steteris, antequam ad Christum pervenias, nisi, Accede, nondum est locus ubi securitas sit. Est quidam locus ubi statio
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ in malũ. Incolent & abscondent.
ncolere. ꝑegrinari. ẽ Incolȩ dicunt᷑.
qͥ habitant in patria ñ sua. Om̃ĩs hõ
in hac uita ꝑegrinꝰ. ẽ: inqua uita uide¬
tis qͥa carne circũ tegim᷑ ꝑ quã carnẽ
cor uideri ñ potest. Ideo apłs dicit.
Nolite ante tẽpus qͥcquã diiudicare. do¬

Expanded text:
ers. 7. Incolent, et abscondent. Incolere peregrinari est. Incolae dicuntur qui habitant in patria non sua. Omnis homo in hac vita peregrinus est: in qua vita videtis quia carne circumtegimur, per quam carnem cor videri non potest. Ideo Apostolus dicit: Nolite ante tempus quidquam judicare,
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃u dñm illũ dicit. qͦmͦ filius eiꝰ est:
Questionẽ ꝓposuit. ñ filiũ negauit
Audistis dñm. dicite qͦmͦ filius sit
Audistis filiũ. dicite qͦmͦ dñs sit. Hanc
quęstionẽ soluit fides catholica. Quomͦ
dñs: Quia in pͥncipio erat uerbũ. &
uerbũ erat apud dm̃. & ds̃ erat uer¬
bũ. Quomꝰ filius Quia uerbũ caro

Expanded text:
um dicit, quomodo filius ejus est Quaestionem proposuit, non filium negavit. Audistis Dominum; dicite quomodo filius sit: audistis filium; dicite quomodo Dominus sit. Hanc quaestionem solvit fides catholica. Quomodo Dominus? Quia in principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Quomodo filius? Qui
Abbreviated transcription (Latin):
nuo aut̃ ubi coepit dñs loqui de passio¬
ne sua. timuit ille ne ꝑiret moriendo.
cũ ipsi nos piremꝰ. nisi ille moreret᷑.
&aIt Absit dñe. ñ fiet istud. Et dñs
illi qͥ paulo ante pͣdixerat beatꝰ es. &
suꝑ hanc petrã edificabo ȩccłam meã
redi inqͥt retro sathanas. scandalũ mͥes

Expanded text:
nuo autem ubi coepit loqui Dominus de passione sua, timuit ille ne periret moriendo, cum ipsi nos periremus nisi ille moreretur; et ait, Absit, Domine, non fiet istud. Et Dominus illi, cui paulo ante dixerat, Beatus es, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam, Redi, inquit, r
Abbreviated transcription (Latin):
esse cdauid: Uidit eos remansisse in
carne. & amisisse diuinitatẽ. & cor¬
rigit eos quęstione ꝓposita. Quomͦ
g ͦ ĩpse dauid in sp̃u uocat cũ dnm¬
dicens. dix̃ dñs dño meo sede ad dex¬
terã meã. qͦadusq ponã inimicos

Expanded text:
 David. Vidit eos remansisse in carne, et amisisse divinitatem; et corrigit eos quaestione proposita: Quomodo ergo ipse David in spiritu dicit eum Dominum, Dixit Dominus Domino meo, Sede ad dexteram meam, quoadusq
Abbreviated transcription (Latin):
illi enuncias: Docere uis dm̃ : Absit
Ergo qͥd . ẽ eniniciaui tͥ: Anforte qͥa tͥ
ꝓdest qđ enunciaui uitã meã : Et quid
ꝓdest dõ: Lucris dĩ ꝓdest. Enunciaui¬
enunciauit uitã suã paulus apłs dicens.
Prius inqͥt fui blasphemꝰ. & ꝑsecutor &
iniuriosus. Enunciet uita suã. Sed
miscđiam consecutꝰ sũ. Enunciauit ui¬
tã suã. ñ sibi sed illi. qͥ sic enunciauit
ut illi crederet᷑. ñ ad lucra sua sed ad
lucra illius. Quid enĩ ait ipse apłs
deo xp̃c inqͥt mortuus. ẽ. & resurrex̃.
ut qͥuiuunt ĩ ñ sibi uiuant. sed illi qͥ
ꝓ om̃ib mortuus ẽ. Si gͦ uiuis & ñ ate
uiuis. qͥa ut uiueres ilłe p̃stitit: enun¬
cia uitã tuã. ñ tͥ. sed illi. Non tua quȩ¬
tuus ẽ. Et enĩ de quib dam reprobis
qͥd ait idem apłs: Om̃s enĩ sua quęr̃¬

Expanded text:
illi enuntias? Docere vis Deum? Absit. illi enuntias? Docere vis Deum? Absit. Ergo quid ait, Enuntiavi tibi? An forte, Quia tibi prodest quod enuntiavi vitam meam? Et quid prodest Deo? Lucris Dvitam suam Paulus apostolus, dicens, Qui prius fui blasphemus et persecutor et injuriosus! Enuntiet vitam suam: Sed misericordiam consecutus sum . Enuntiavit vitam suam, non sibi, sed illi: quia sic enuntiavit ut illi crederetur; non ad lucra sua, sed ad lucra illius. Quid enim ait ipse Paulus? Ideo Christus mortuus est et resurrexit, ut qui vivit jam non sibi vivat, semortuus est . Si ergo vivis, et non a te vivis, quia ut viveres ille praestitit, enuntia vitam tuam, non tibi, sed illi; non tua quaetuus est. Etenim de quibusdam reprobis quid ait idem Apostolus? Omnes enim sua quaer
Abbreviated transcription (Latin):
falce in uidiciũ. de iudicio in lignũ.
saluos facies eos. in ira popłos deduces.
rasceris & deducis. seuis & saluas. t̾res
& uocas. Quid ẽ enĩ. inira popłos de¬
duces: Imples tribulationib omĩa.
ut intribulationib positi homines
recurrant ad te. ne delitiis & securi¬
tate ꝑuersa seducant᷑. Ate ira uidet᷑.
sed pat̃na Irascit᷑ pat̾ filio contẽptori
p̃ceptors suoꝵ. Iratꝰ ei. colaphizat. cędit.
aurẽ uellit. manutrahit. sed ad scolã
ducit In ira popłos deduces. Quã multi
ingressi st̃. quã multi impleuer̃ do¬
mum dñi inira eiꝰ deducti id .ẽ. tribu¬
lationib t̾riti. & fide impleti. Adhoc
enĩ ex agitat tribulatio. ut ex inaniat
uas qđ plenũ . ẽ. nequicia. ut impleat᷑
grã. In ira popłos deduces. Ds̃ uitã meã¬
annunciaui tͥ. Ut uiuã enĩ tui fecisti.
& obhoc enuncio uitã meã tͥ. Itane uͦ
ds̃ ignorabat qđ dederat: Quid ẽ. qđ

Expanded text:
fauce in judicium, de judicio in lignum, fauce in judicium, de judicio in lignum, salvos facies eos. 13. In ira populos deduces. Irasceris et deducis, saevis et salvas, terres et vocas. Quid est enim, In ira populos deduces? Imples tribulationibus omnia, ut in tribulationibus positi homines recurrant ad te, ne deliciis et securitate perversa seducantur. A te ira videtur, sed paterna. Irascitur pater filio contemptori praeceptorum suorum: iratus ei eum colaphizat, caedit, aurem vellit, manu trahit, ad scholam ducit. In ira populos deduces. Quam multi ingressi sunt, quam multi impleverunt domum Domini, in ira ejus deducti, id est tribulationibus territi, et fide impleti! Ad hoc enim exagitat tribulatio, ut exinaniat vas quod plenum est nequitia, ut impleatur gratia. In ira populos deduces. 14. venuntiavi tibi. Ut vivam enim tu fecisti, et ad hoc enuntio vitam meam tibi. Itane vero Deus ignorabat quod dederat? Quid est, quod
Abbreviated transcription (Latin):
incurando. quãuis nos stupeamꝰ in spi¬
ciendo. Est & alius sensus in hoc uersu.
Pronichilo saluos facies cos. nullis coꝵ
meritis p̾cedentib saluos facies eos.
Qui pͥus fui blasphemꝰ inqͥt & ꝑsecutor
Accipiebat litteras a sacerdotib : ut
ubicunq inueniret xp̃ianos alligaret
& ad duceret. Utiq ut alligaret &̃ ad¬
duceret. pͥmo incolebat & abscondebat.
Nulla gͦ huiꝰ bona merita p̃cesserant.
immo talia pͣcesserant: de quib dã na¬
ret᷑. Nichil boni attulit. & saluus factꝰ
ẽ Pronidiilo saluos facies eos. Non af-
ferrent hyrcos. arietes. tauros. ñ dona
& ornam̃ta afferent tẽplotuo. ñ aliqͥd
de conscientia bona libaminis suꝑ fun¬
dunt. totũ in illis tetrũ. totũ asꝑum.
totũ detestandũ. Et cũ ad te illi nichil
afferant unde saluent᷑. ꝓ nichilo sal¬
uos facies eos. id. ẽ. gratis clata grã tua.
Quid ille latro actuserat ad crucẽm. De

Expanded text:
in curando, quamvis nos stupeamus inspiin curando, quamvis nos stupeamus inspiciendo. Est alius sensus in hoc versu, Pro nihilo salvos facies eos: nullis eorum meritis praecedentibus salvos facies eos. Qui prius fui blasphemus, inquit, et persecutor Accipiebat litteras a sacerdotibus, ut ubicumque inveniret Christianos, alligaret et adduceret . Utique ut alligaret et adduceret, primo incolebat, et abscondebat. Nulla ergo hujus bona merita praecesserant, imo talia praecesserant de quibus damnaretur; nihil boni attulit, et salvus factus est. Pro nihilo salvos facies eos. Non ad te afferent hircos, arietes, tauros, non dona et aromata afferent in templo tuo, non aliquid de conscientia bona libaminis superfundunt; totum in illis asperum, totum tetrum, totum detestandum: et cum illi ad te nihil afferant unde salventur, Pro nihilo salvos facies eos, id est gratis data gratia tua. Quid ille latro attulerat ad crucem? De
Abbreviated transcription (Latin):
latrantes. intꝰ occultantes sustinfat.
Forisecus ueniens. quasi fluu ius uenit
tẽptatio: in petra te inueniat. im¬
pingat. ñ deiciat. fundata . ẽ. domus
suꝑ petrã. Intꝰ.ẽ. qͥ incolit & abscondit:
ut palea tͥ uicinetur. Intret tritura
boum. intrent tribuli tẽptationũ: tu
purgaris. illa cõminuitur. Sic̃ susti.
saluos. Docuit & ꝓ istis orare. Nẽpe in¬
colent & abscondent. nẽpe dolosi. nẽ¬
pe simulatores. atq insidiatores sunt.
tu ora ꝓ eis. & noli dicere: Nunqͥd & ta¬
lẽ hominẽ ds̃ correpturus. ẽ. tã malũ
tam ꝑuersũ : Noli desꝑare. Quẽ roges
attende. ñ ꝓquo roges: Magnitudinẽ
morbi uides. potentiã medici ñ uides.
Incolent & abscondent. si c̃ sustinuit
anima mea. Sustine.ora. Et qͥd fit:
Pronichilo saluos facies eos. Sic illos
saluos facies. ut nichil tͥ sit id . ẽ. ut
nullus labor tͥ sit. Hominib desꝑati
st̃: sed tu uerbo curas. Non laborabis

Expanded text:
latrantes, intus occultantes sustineat. latrantes, intus occultantes sustineat. Forinsecus veniens, quasi fluvius venit tentatio: in petra te inveniat, impingat, non dejiciat; fundata est domus supra petram . Intus est, incolet et abscondet: ut palea tibi vicinetur, intret tritura boum, intret tribula tentationum; tu purgaris, illa comminuitur. 12. vers.ies eos. Docuit et pro ipsis orare. Nempe incolent et abscondent, nempe dolosi, nempe simulatores atque insidiatores sunt: tu ora pro eis, et noli dicere, Numquid et talem hominem Deus correcturus est, tam malum, tam perversum? Noli desperare: quem roges attende, non pro quo roges. Magnitudinem morbi vides, potentiam medici non vides? Incolent et abscondent: sicut sustinuit anima mea. Sustine, ora: et quid fit? Pro nihilo salvos facies eos. Sic illos salvos facies, ut nihil tibi sit, id est, ut nullus labor tibi sit. Hominibus desperati sunt, sed tu verbo curas: non laborabis