comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Cenͥptura q̃ in lapide fit: in his dogmatib in-¬
telligitur. quȩ stulticiam pͥma fronte demon-¬
stͣnt. Conflatio quȩ in metallis : ubi uidetur
eẽ aliqua rͥo sapientiȩ scłaris. E ueluti quo¬
dam auro: ita disciplinis philosopheꝵ. ⁊ splen-¬
dore eloquentię : idolum c̃flatum ẽ. Hon gͦ¬

Expanded text:
ertur ad lapides, in his dogmatibus intelligitur, quae stultitiam prima fronte demonstrant. Conflatio est ibi, ubi aliqua videtur esse ratio sapientiae saecularis, et velut quodam auro, ita disciplinis philosophorum et splendore eloquentiae idolum conflatum est. N
Abbreviated transcription (Latin):
¶ost moysen.i. legem spmaliter seruan¬
Idam. dicit mittendum heliam. in quo ꝓpħia
÷ de oppido tesbi. quod sonat conuersionem.
⁊ penitentiam. hic helias conuertet corda pa¬
de fide saluatoris in quem ⁊ ipsi crediderũt.
⁊ eor filiorum ad patres. quia suscipient
fidem. quam illi habuerunt

Expanded text:
id est legem spiritualiter servandam, dicit mittendum Eliam: in quo propheur Deus meus, et est de oppido Tesbi, quod sonat conversionem ad poenitentiam. Hic Elias convertet cor pade fide Salvatoris, in quem et ipsi crediderunt; et cor filiorum ad patres eorum, quia suscipient fidem, quam illi habuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
magedon. in quo iosias rex nistus. a phara
tationes scribit ieremias. Sicut ergo eo tẽ¬
pere post reges peccatores. om̃is spes ppłi etat
in iosia. ⁊ illo occiso magnus planctus in
urbe conmotus est: ita crucifixo saluatore

Expanded text:
Mageddo, in quo Josias rex justus a Pharaontationes scribit Hieremias, quae lepore post reges peccatores spes omnis populi erat in Josia, et occiso illo magnus planctus in urbe commotus est, ita propter crucifixum Salvatore
Abbreviated transcription (Latin):
Quod seorsum plang̃
tribulationis non debe-¬
mus seruire comugiis.
⁊ oꝑi iiptiarum. Igitur
nunc tribus domꝰ dauid.
⁊ aliȩ tribus seꝑantur
ab uxoribus suis. ut plã¬
gant dr̃m iħm. de quo
dixerant. sanguis euis.
suꝑ nos. ⁊ super filios
NOO TROS

Expanded text:
Quod seorsum viri ettribulationis non debemus inservire conjugiis, et operi nuptiarum. Igitur nunc tribus domus David, et aliae tribus separantur ab uxoribus suis, ut plangant Dominum Jesum, de quo dixerant: Sanguis ejus super nos, et super filios nostros
Abbreviated transcription (Latin):
putabatur: sit quasi domꝰ
regia. ⁊ qui de domo regi¬
a erit: sit quasi de domo
dei. quasi uuntius dei. et
angłice dignitatis in con-¬
spectu eorum. qui eo tem¬
pore erunt saluatz :

Expanded text:
putabatur, sit quasi domus regia; et qui de domo regia erat, sit quasi de domo Dei, id est, quasi nuntius Domini et angelicae dignitatis in conspectu eorum, qui eo tempore fuerint resalvat
Abbreviated transcription (Latin):
seꝑate : tẽ erit planctus magnus. non in alio
loco s in ierłm. Plaga enim. ⁊ iuditium. a
sc̃is incipiet. ⁊ reges. ⁊ sacerdotes. ⁊ ꝓpħe.⁊
doctores : tundent̃ pectora manib. cum in¬
derint eum quem erucifixerunt: regnantẽ
in patris. ⁊ sua maiestate:
In dauid: trib regia accipitur. In na
gistrorum agiina pullul arunt. reliquȩ
tribus tacentur. quȩ non habent aliquod
priuilegium dignitatis:¬

Expanded text:
t: tunc erit planctus magnus non in alio loco, sed in Jerusalem. Plaga enim et judicium a sanctis incipiet; et reges, sacerdotes, prophetae et doctores tundent pectora sua manibus, cum viderint eum quem crucifixerunt, regnantem in Patris et sua majestate. In David tribus regia accipitur, in Natm tribu magistrorum agmina pullularunt. Reliquae tribus tacentur, quae non habent aliquod privilegium dignitatis
Abbreviated transcription (Latin):
tur. & colligentur aduersum eam
om̃ia regna terrȩ. Nñ die illa dicit
dñs. ꝑcutiam omnem equum in
stupore. ⁊ ascensorem eius in am̃ti¬
a. & suꝑ domum uida aꝑiam o-¬
elos meos. & omnẽ equum popu¬
lorum ꝑcutiam cecitate. &e dicent¬

Expanded text:
tur et colligentur adversum eam omnia regna terrae in die illa dicit Dominus percutiam omnem equum in stuporem et ascensorem eius in amentiam et super domum Iuda aperiam oculos meos et omnem equum populorum percutiam in caecitate et dicent
Abbreviated transcription (Latin):
auferam de terra.¶ E erit. cum
ꝓpħauerit quispiam ultra. & dicẽt
ei pater eius. & mater eius. qui ge¬
locutus es in nomine dñi. & confi¬
gent eum pater eius. ⁊ mater eius.
genitores eius cum ꝓphau̾it. ¶Et
erit. in die illa confundentur pro-¬
pħȩ. unus quisq ex insi oore sua¬
saccino. ut ⁊ mentiantur. S dicet.
Non sum ꝓpħa. homo agrieola ego¬

Expanded text:
auferam de terra et erit cum hetaverit quispiam ultra dicent ei pater eius et mater eius qui gelocutus es in nomine Domini et confgent eum pater eius et mater eius genitores eius cum prophetaverit et erit in die illa confundentur prophetae unusquisque ex visione suasaccino ut mentiantur sed non sum propheta homo agricola ego
Abbreviated transcription (Latin):
macedones. ⁊ om̃s abandri
suscess ores. maxime anthio¬
chus cogm̃to epiphones. qui
more bruchi sedit in uidam.
gum deuorauit. Sul quo¬

Expanded text:
Macedonas, et omnes Alexandri successores, maximeque regem Antiochum cognomento Epiphanem, qui instar bruchi sedit in Judaea, liquias devoravit, sub quo
Abbreviated transcription (Latin):
loqͥt᷑ ad uxores suas. ada. ⁊ sella. Audite uerba mea
uxores lamech. Auribꝰ ꝑcipite sermones meos: qr
uirum occidi in uulnꝰ meum. ⁊ iucuenẽ ĩ liuo-¬
re meo. Ꝙ ysitis. Audite cȩli. ⁊ auribꝰ ꝑcipe t̾ra:¬
oel. fatuel filnis. describit terrã duodecim
tribuum. eruca. brucho. Locusta. rubigi¬
ne uastante consũptam. & pꝰ euersionem p̾ri

Expanded text:
t ad uxores suas Ada et Sella: Audite verba mea, uxores Lamech, auribus percipite verba mea, quia virum occidi in vulnus meum, et juvenem in livorem meOEL filius Phatuel describit terram duodecim tribuum, eruca, brucho, locusta, rubigine vastante consumptam; et post eversionem pri
Abbreviated transcription (Latin):
reseph. demonis ẽẽ nomẽ. qͥ pͥncipatũ tenet in-¬
t̃ alios. ⁊ ꝓpt̾ nimiã uelocitatẽ. atq ĩ diu̾sa
discursum: auis. ⁊ uolatile nuncupatur. ipsũq
ẽẽ qͥ in ꝑadiso sub sigͣa serpẽtis: mulieri sit lo-¬
cutꝰ. ⁊ ex maledictiõe ꝗͣ a dõ ꝯdẽpnatꝰ ÷: ac¬
cepisse nom̃. siqͥdem reseph: reptans uẽtre int̾p̃a.¬

Expanded text:
eseph daemonis esse nomen, qui principatum teneat inter alios, et propter nimiam velocitatem atque in diversa discursum, avis et volatile nuncupetur: ipsumque esse qui in paradiso sub figura serpentis mulieri sit locutus, et ex maledictione, qua a Deo condemnatus est, accepisse nomen: siquidem RESEPH, reptans ventre interp
Abbreviated transcription (Latin):
dinant. filius ac pater eius ierunt ad-¬
puellam. ut iolarent nomen sc̃m me¬
um. ⁊ suꝑ uestimentis pigneratis. ac¬
cubuerunt uixta omne altare. &¬
uinum dampnatorum bibebant in

Expanded text:
inant et filius ac pater eius ierunt adpuellam ut violarent nomen sanctum meum et super vestimentis pigneratis accubuerunt iuxta omne altare um damnatorum bibebant in
Abbreviated transcription (Latin):
nabitur. & ascensor ȩqui non sal¬
uabit anunam suã. & robustus
corde. inter fortes nudus fugiet in
die illa. dicit dñs. ¶Audite uerbũ
quod locutus est dñs. suꝑ nos filii

Expanded text:
abitur et ascensor equi non salvabit animam suam et robustus corde inter fortes nudus fugiet in die illa dicit Dominus audite verbum ocutus est Dominus su
Abbreviated transcription (Latin):
fidelium. quȩ iam aliquid de ueritatis intellectu
c̃ceꝑant. ꝑ n̾sa p̾ticatione ꝑimunit.: iscientię sibi nomen
extendunt. Saruulorum corda iam de u̾bi c̃ceptione gra¬
uida. erroris gladio seindunt. ⁊⁊ qͣsi doctrine sibi opini¬
onem faciunt. Hos gͥ c̃ conamur instruere ne ꝑusa
sentigait. ammoneamꝰ necesse est pͥꝰ ne uanẽ gła q̃rant.¬

Expanded text:
lium quae jam aliquid de veritatis intellectu conceperant perversa praedicatione perimunt, et scientiae sibi nomen extendunt. Parvulorum corda jam de verbi conceptione gravida, 73 erroris gladio scindunt, et quasi doctrinae sibi opinionem faciunt. Hos ergo cum conamur instruere ne perversa sentiant, admoneamus prius necesse est, ne inanem glori
Abbreviated transcription (Latin):
rum tẏri. o deuorabit edes eiꝰ. Hȩc di cit
dñs. Suꝑ trib scelerib edom. ⁊ suꝑ qͣ¬
tuor ñ c̃u̾tam eum. eo quod ꝑsecutus
sit in gladio fratrem suum. ⁊ uiola¬
uerit miscdiam eiꝰ. et tenuerit ultra¬
furorem suum. ⁊indignationẽ suã¬

Expanded text:
ec dicit Dominus super tribus sceleribus Edom et super quattuor non convertam eum eo quod persecutus sit in gladio fratrem suum et violaverit misericordiam eius et tenuerit ultruum et indignationem sua
Abbreviated transcription (Latin):
fenestra .i. in corporeis sensib. nt semꝑ audiant ł
loquantur mala. ħ om̃ia iõ patientur: quia cum
siat dediti malis oꝑib. ꝓmittunt sibi beatitudi¬
nem. ⁊ alios despitiunt. ⁊ suꝑbiunt. ⁊ ĩo fuũt eu¬
bile bestiarum. ut ubi pͥus habitabat pater.
pebunt. nec sustentabunt ruentem. s leuabũt
manus. remouendo ã sustentatione eorum:¬

Expanded text:
fenestra, id est in corporeis sensibus, ut semper audiant, vel loquantur mala. Haec omnia ideo patiuntur, quia cum sint dediti malis operibus, promittunt sibi beatitudinem, et alios despiciunt, et superbiunt, et ideo fiunt cubile bestiarum: ut ubi prius habitabat Pater, pebunt, nec sustinebunt ruentes, sed levabunt manus removendo a sustentatione eorum
Abbreviated transcription (Latin):
digenda est in solitudinẽ.
⁊ tradenda bestiis. ⁊ pas¬
ratur : ethiopib etiam nun-¬
cupatis. ⁊ assiriis. quib me¬
gat historias. ⁊ in ueni et
assirios quoq ⁊ ethiopes.
medis fuisse subiectos. ⁊
eambisis regnum. ⁊ citi po-¬
tentiam. ⁊ omnia quę de¬
diabolo ⁊ angłis euis. hec¬
possunt accipi. qui uastaue¬
runt uineam. quȩ de egyp¬
to trans lata fuerat. Transe
⁊ uita in manib linguȩ.
.i. in operibus.

Expanded text:
redigenda sit in solitudinem, et tradenda bestiis, et pasratur: Aethiopibus etiam nuncupatis et Assyriis, quibus Megat historias, et videbit Assyrios quoque et Aethiopes Medis fuisse subjectos, et Cambysis regnum, et Cyri potentiam, et omnia quae dediabolo et angelis ejus possunt haec accipi, qui vastaverunt vineam, quae de Aegypto translata fuerat. Transeuet vita in manibus linguae , id est in operibus.
Abbreviated transcription (Latin):
Anopes fuint. qui in antia sint demersi. qui
etiam ad meliora possunt conuerti. ut millus desꝑet
Ide salute: qui pemtere uoluerit. Unde ⁊ moy ses
ehopissam duxit uxorem. Conminatur autem¬
sermo ꝓpħiens his. qui in uitiis ꝑmanentes. tenebra¬
rum colorem nolunt abluere. quod intficiendi st̃
inteant. ne quod conminat᷑: sustineant. Uñ in se
quentib dicet. Ultͣ flumina ethiopiȩ. iñ supplices
mei. deferent munus michi. Extendet etiam ds̃
manum suam. inferentem supplitia. ut aquilo .i.
frigidi. ⁊ duri sentiant penas. ꝑcutiet etiam assur.
gerit enĩ peccata. ⁊ postea eoarguit: peccatores.
qui ÷ pͥnceps assiriorum. ⁊ ht̃ metropolim niniuẽ.
cum suo pͥticipe in solitudinem redigetur. ⁊ nulli mi¬
serabił erit. s omnes ad ruinam eius sibilabunt:
⁊ mouebunt manus:¬

Expanded text:
opes dicuntur, qui in vitia sunt demersi, qui etiam possunt ad meliora converti, ut nullus desperet de salute, qui poenitere voluerit. Unde et Moyses Aethiopissam duxit uxorem . Comminatur autem Deus his qui in vitiis permanentes tenebrarum colorem nolunt per poenitentiam abluere, quod interficiendi sunt iteant, ne quod comminatur, sustineant. Unde peibi dicit: Ultra flumina Aethiophiae, inde supplices mei deferent munus mihi . Extendet etiam Deus manum inferentem supplicia, ut aquilo, id est frigidi et duri sentiant poenas. Percutiet etiam Dominusgerit enim peccata, et postea coarguit peccatores; qui est princeps Assyriorum, et habet metropolim Ninivem. cet mundus, in solitudine redigetur, et nulli miserabilis erit, sed omnes ad ruinam ejus sibilabunt, et movebunt manus
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut aurora consurgens pͥ¬¬
tnum occupat montes: sic
iuditium ab excelsis. ⁊ poten¬
tib incipiet. ut potentes po¬
tenter tormenta patiantur.
aurora collustrat: ita babi
detur exercitus:

Expanded text:
t aurora consurgens primum occupat montes, sic judicium ab excelsis et potentibus incipiet, ut potentes potenter tormenta patiantur. aurora collustrat: ita Babyldetur exercitus.
Abbreviated transcription (Latin):
Dominiis iħe xp̃c sacerdos ⁊ in et̃num scd̃m
ordinem melchisedech. Qui quomodo ꝑ se uideri
ñ pot̾. a dño ꝓpħs ostenditur ꝑ carnis assũptio¬
nem. Stans corum angło. ꝑ quem angłs magni
tur. ⁊ quasi angłs mediator dĩ. ⁊ hoium apparere di-¬
catur. Stat añt. Quia stabili ꝯsistit gradu. Et sa¬

Expanded text:
m secundum ordinem Melchisedech, qui cum videri ipse non potest, a Domino ostenditur per carnis assumptionem stans coram angelo, per quem angelus magni tur, et quasi angelus mediator Dei et hominum apparere dicatur. Stat autem, quia stabili consistit gradu. S
Abbreviated transcription (Latin):
fuit. nec eius incendio: ad tactus. Ardet enĩ
rubus. ⁊ non conburitur. Hic est etiam in dutus
didis indutus ÷ uestibus. nos resurgentes in eo.
semꝑ candida habeamus uestimenta. Mutatoria
÷ caro. iam inmortalis. ⁊ impassibilis.

Expanded text:
fuit, nec ejus incendio est attactus, ardet enim rubus, et non comburitur . Hic est etiam indutus didis vestibus indutus est, nos resurgentes in eo semper candida habeamus vestimenta. Mutatoria sunt caro jam immortalis et impassibilis.
Abbreviated transcription (Latin):
quia illum ppłm ei rapint: qui dudum dileetꝰ
fuit. Gentilitas quę ꝓ sinistro habita fuerat:
credidit. ⁊⁊ iudaieus ppłs qui ꝓdextro: ad ꝑfidi¬
am declinauit. S qr reliquiȩ infine saluȩ¬
fient: dominus remouet sathan a dextris
qui elegit ierusalem. Iste ÷ torris .e.¬

Expanded text:
quia illum et populum rapuit, qui dudum dilectus fuit. Gentilitas, quae pro sinistra habita fuerat, credidit; et Judaicus populus, qui pro dextera, ad perfidiam declinavit. Sed quia reliquiae in fine salvandae sunt, Dominus removet, Satan a dextris qui elegit Jerusalem. Iterum
Abbreviated transcription (Latin):
Icũ uita mi̾tis uirtutũ earet
farinam culmꝰ ñ facit. cũ is
qui in preseuti seło ꝓficit.
nich subtilitatis intelligit.
nullum bomi oꝑis fructũ
malignorum spirituum uo¬

Expanded text:
cum vita meritis virtutum caret. Farinam culmus non facit cum is qui in praesenti saeculo proficit nil subtilitatis intelligit, nullum boni operis fructum malignos spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
puniens. ⁊ his. qui prartia. i leuia ꝯmittunt.¬
est herba fullonum. ut lotis munditiam resti¬
tuat. ⁊ lauet sordes filiarum syon:
¶ Quicquid in auro .i. sensu nr̃o. ⁊ argento .i. elo quio cõ mextum.e¬
io cõ mixtum est ere. stãgno. plumbo. camino dĩ ex

Expanded text:
puniens. His etiam qui parva et levia committunt,est herba fullonum, ut lotis munditiam restituat, et sordes filiarum Sion,  Quidquid in auro, id est sensu nostro et argento, id est eloquio, commistum est aere, stanno, plumbo, camino Dei ex
Abbreviated transcription (Latin):
uenunt. & diuidentur spolia tua¬
in medio tui. & congregabo om̃s
gentes ad ierłm in prelium. ⁊ capi¬
etur ciuitas. & uastabintur domꝰ¬
&x mulieres iuolabuntur. & egredi¬
etur media pars eiuitas in capti¬
uitatem. & reliquum populi ñ au¬
feretur ex urbe. ¶ Et e gredietur
dñs. & preliabitur contra gente¬
illas. sicut preliaatus est in die cer

Expanded text:
& dividentur spolia tuai. Et congregabo omnes gentes ad Hierusalem in praelium, & capietur civitas, & vastabuntur D& mulieres violabuntur: & egredietur media pars Civitatis in captivitatem, & reliquum populi non auferetur ex urbe. Et egredietur Dominus, & praeliabitur contra genteillas, sicut praeliatus est in die cer
Abbreviated transcription (Latin):
& separabitur medium montis ad
aquilonem. & medium eius ad me-¬
ridiem. et fugietis ad uallem mon-¬
tium meorum. quomam coninge-¬
tur uallis montium usq ad ꝓxi-¬
mum. & fugietis sicut fugistis
a facie terrȩmotus in dieb oriȩ
deus meus. omnesq sc̃i cum eo.
¶& erit. in die illa non erit lux.
s frigus. & geli. & exit dies una.¬
quȩ nota est dño: nondies. neq¬

Expanded text:
 separabitur medium montis ad aquilonem et medium eius ad meridiem. Et fugietis ad vallem montium eorum, quoniam conjungetur vallis montium usque ad mum: Et fugietis sicut fugistis a facie terraemotus in diebus Deus meus, omnesque sancti cum eo. Et erit in die illa: Non erit lux, sed frigus et gelu. Et erit dies una,quae nota est Domino, non dies neq
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s qui reliqui fueras de uniu̾sis
g̾ntib q̃ uenert̾ contra ierłm ascen-¬
dent ab anno in annum. ut adorers
regem dñm exercituum. ⁊ cele¬
brent festiuittitem tab̃nticulors.
¶E ent. qui non ascenderint de

Expanded text:
s qui reliqui fuerint de universis gentibus quae venerint contra Hierusaledent ab anno in annum ut adorent regem Dominum exercituum et celebrent festivitatem tabernaculorum et erit qui non ascenderit de
Abbreviated transcription (Latin):
bescet earo unius cuiuis q stantis
suꝑ pedes suos. &x ocłi eius conta¬
bescent in foramimbus suis. et
Cum dñs iħc rex fuerit suꝑ omnem t̾rã
time erit unus dñs de quo seribitur. Scitore
les. ⁊ de collib usq ad montana consur ge-¬
mus. ⁊ inde uses ad austrum plene lucis. et
sic ascendendo: exaltabitur ȩccłia. ⁊ habita-¬
bit in loco. de quo scriptum ÷. In loco pasenx:
ibi me collocauit. Et ã porta beniamin. in¬
cipiendo ã uirtute. quam dext̾a signifieat. ꝑ-¬
ueniet ad portam priorem. ut per eam in gre-¬
diatur ad eęt̾as. Post occurrit poita .a. ubi
tes in iium. Post occurrit turris annanehel.
quod dicitur gratissimis dei. De hac turre
de laborib mundi ad deum suspiranti. Inde

Expanded text:
bescet caro uniuscuiusque stantis super pedes suos et oculi eius contabescent in foraminibus suis etChristus rex fuerit super omnem terram, tunc erit unus Dominus de quo scribitur: Scitote les, et de collibus usque ad montana consurgemus; et inde usque ad austrum plenae lucis, et sic conscendendo exaltabitur Ecclesia, et habitabit in loco de quo scriptum est: In loco pascuae ibi me collocavit . Et a porta Benjamin, incipiendo a virtute quam dextera significat, perveniet ad portam priorem, ut per eam ingrediatur ad caeteras. Post occurrit porta angulorutes in unum. Post occurrit turris Hananael, qui gratissimus Dei dicitur. De hac turre de laboribus mundi ad Deum suspiranti. Inde
Abbreviated transcription (Latin):
radunt hebrei ciniscumq ꝓpħs pater aut auꝰ
men ui titulo non hab̃e. Hoc si uerum est: sophonias ꝓ
godoliam. ꝓauum amariam. attauum ezechiam . ⁊
talem quadrigam. ipse uelut extraneus auriga c̃pleũ.
NIomen sophomȩ alii speculum. alii archanum dñi dĩ
transtulerunt. Sine gͥ speculum. siue absconditum do-¬
chiel. fili hominnis speculatorem domui isrł te posin.¬
magnitudo dm̃. ⁊ ꝓanum amariam. qui iipse
u̾titur in sermonem dñi. ⁊ attauum ezechiam. qͥ
sonat fortitudo dñi. de fortitudine itaq dm̃ : nattis
÷ sermo dm̃. & de sermone dñi. nata ÷ dñi magnitu-

Expanded text:
radunt Hebraei cujuscumque prophetae pater aut avus men in titulo non habet. Hoc si verum est, Sophonias prGodoliam, proavum Amariam, atavum Ezechiam: et talem quadrigam ipse velut extremus auriga complevit. Nomen Sophoniae alii speculam, alii arcanum Domini transtulerunt. Sive igitur specula, sive absconditum Donim et ad Ezechiel: Fili hominis, speculatorem te posumagnitudo Domini, et proavum Amariam, qui et ipse vertitur in sermonem Domini: et atavum Ezechiam, qui sonat fortitudinem Domini. De fortitudine itaque Domini, natus est sermo Domini, et de sermone Domini nata
Abbreviated transcription (Latin):
&r pecis. Congregans uolatilia cęli. et
pisces maris. & ruine impiorum erũt.
& disꝑdam homines a facie terrȩ.
dicit dominus. ¶ Et extendam ma-¬
om̃s habitantes ierłm. & disꝑdam

Expanded text:
 pecus congregans volatile caeli et pisces maris et ruinae impiorum erunt et disperdam homines a facie terrae dicit Dominus et extendam manes habitantes
Abbreviated transcription (Latin):
or faciebant opiis in domo domini.¬
exercituum dei sui. In cie uicesi
in anno scdo darii regis. ¶ In septi¬
mo mense uicesima. & prima m̃sis.
factum est. uerbum domini in ma-¬

Expanded text:
 faciebant opus in domo Dominiexercituum Dei sui. Cap. II. In in anno secundo Darii regis. In septimo mense, vigesima et prima mensis, factum est verbum Domini in ma
Abbreviated transcription (Latin):
&r facite qm̃ ego uobiseum sum. di¬
cit dominus exercituum. Uerbũ
quod pepigi uobiscum. cum e¬
gredemini de terra egypti. ce sp̃s¬
meus erit in medio ur̃m. nolite

Expanded text:
Et facite quoniam ego vobiscum sum, dcit Dominus exercituum verbum quod pepigi vobiscum cum ederemini de terra Aegypti: Emeuserit in medio vestrum, nolite
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfectum habebat. & oꝑa
ttum plenam sapientiam
receꝑtit. uł quia habutibat
adhuc int̾ eos. qui dicebant.
non dut uenit tempus .d.¬

Expanded text:
fectum habebat, et opera dum plenam sapientiam receperat; sive quia habitabat adhuc inter eos, qui dicebant: Nondum venit tempus d
Abbreviated transcription (Latin):
datus cunctis gentib & implebo
domum ustam gła. dicit dominus¬
exereituum. Meum est argentũ.¬
& meum est aurum. dicit dñs ex¬
ereituum. Magna erit gła domꝰ

Expanded text:
tis gentibus, et implebo domum istam gloria, dicit Domiexercituum. Meum est argentumeum est aurum, dicit Dominus exercituum. Magna erit gloria domus
Abbreviated transcription (Latin):
pacti sui. Moui eelum: qñ de celo audita est
uox mea. ⁊ terram: qñ priori ppło dedi testam̃.¬
tum. ⁊ in aduentu meo: caligo. turbo. tene¬
ppło transeunti. Moui aridam: i. egyptum per
nem. quam ppłs quadraginta annis cirentuit.¬

Expanded text:
. Movi coelum, quando de coelo audita est vox mea. Movi terram, quando priori populo tradidi Testamentum; et in adventu meo, caligo, turbo, tene praebui populo transeunti. Movi aridam, vel Aegyptum per nem per quam quadraginta annis circu
Abbreviated transcription (Latin):
loco isto. dabo pacem dicit domi¬
quarta noni mensis. in anno sedo
darĩ regis. factum est uerbum do¬
mini ad aggeum ꝓpħam dicens.
Interroga sacerdotes legem dicens.
ge respondere. si sacerdos ⁊ legem sciat dm̃i. si ignorat le¬
gẽ ipse se arguit non es sacerdotem dñi.
ficatam in ora uestimenti sui. &
tetigerit de summitate eius panẽ.
oleum. aut omnem cibum. num

Expanded text:
loco isto dabo pacem dicit Domiquarta noni mensis in anno secundo Darii factum est verbum Domini ad Aggeum prophetam dicens ga sacerdotes legem respondere. Si sacerdos est, sciat legem Domini: si ignorat legem, ipse se arguit non esse Domini ficatam in ora vestimenti sui et tetigerit de summitate eius panem aut omnem cibum num
Abbreviated transcription (Latin):
nu aggei ꝓpħȩ dicens. Loquere
ad zorobabel filium salatiel. du¬
cem tuda : & ad iħm filium iose¬
dech sacerdotem magnum. & ad
bis est derelictus. qui uidit do¬
Et quid uos uidetis hanc nunc:
Num quid non ita est. ouisi ñ¬
sit in oculis ur̃is: Et nime con¬
fortare zorobabel dieit dñs.¬

Expanded text:
nu Aggaei Prophetae dicens: Loquere ad Zorobabel filium Salathiel Ducem Juda, & ad Jesum filium Josedech Sacerdotem magnum, & ad bis est derelictus, qui vidit doEt quid vos videtis hanc nunc? numquid non ita est, quasi nin oculis vestris? Et nunc confortare Zorobabel, dicit D
Abbreviated transcription (Latin):
ONa columba. ⁊ dolens filius ꝯmathi. qui
fint de geth quȩ: in ofir: ad gentiũ preco¬
mum. mittitur. Missus contẽpnt. Contẽpnens.
uorauit. ⁊ orantẽ reuomuit. Reiectus predi-¬
eauit subu̾sionẽ. S constristatur in penitñ¬
tia urbis. ⁊ saluti gentium imudet. Gandet
etiam edere uirentis umbraculo. ⁊ dolet subi¬
urbium geth in uiculo demonstratur: quod
est in secundo miliario sefforim. Itinere quo
ꝑgitur ty beriade m.

Expanded text:
onas, columba, et dolens, filius Amathi, qui fuit de Geth, quae est in Opher, ad gentium praeconia mittitur, missus contemnit, contemnens voravit, orantem revomuit; rejectus praedicavit subversionem. 85. Sed contristatus in poenitentia urbis, et saluti gentium invidit; gaudet etiam sub hederae virentis umbraculo, et dolet subiurbium Geth viculo demonstratur, quod est in secundo milliario a Sephorim in itinere quo pergitur Tiberiadem.
Abbreviated transcription (Latin):
Eropologice. Multi sunt qͥ c̃ iona naingantes. ce
habentes ꝓͥos dos. ad contemplationem gaudii ire
restinant s pꝰꝙͣ ionas fuit sorte dep̃hensus. &e mor¬
te ilirs mundi sedata tempestas. & mari tran¬
quillitas reddita: tunc umis ad orabitur deus. &e

Expanded text:
ropologiam plures sunt qui cum Jona navigantes, et habentes proprios deos, ad contemplationem gaudii ire festinant. Sed postquam Jonas fuerit sorte deprehensus, et morte illius mundi sedata tempestas, marique tranquillitas reddita, tunc unus adorabitur Deus, et
Abbreviated transcription (Latin):
mini quod factum
est ad ioel filium fatuel Audi-¬
te hoc senes. et aurib ꝑcipite om¬
nes habitatores terrȩ. Si factum
est istud in dieb ur̃is. aut in die-¬
lis ur̃is narrate. et filii ur̃i filiis
sus. et filii eorum generatiom¬

Expanded text:
mini quod factum est ad Iohel filium Fatuhel audite hoc senes et auribus percipite omnes habitatores terrae si factum est istud in diebus vestris aut in dievestris narrate, et filii vestri filiis suis, et filii eorum generation
Abbreviated transcription (Latin):
sQuod a uictore tranffertur. ut nullũ remaneat uestigi¬
um. sic eñi transibit figura huiꝰ mõdi et
erit terra deserta.

Expanded text:
Quod a viatore transfertur, ut nullum remaneat vestigium, sic transibit figura hujus mundi , et erit terra deserta
Abbreviated transcription (Latin):
¶TeR. hebreus mens longe alia uia ing̾ssus ẽ.
Ait enĩ millũ ꝓpħar̃ p̃pt̃ ysaiam uidisse: seri¬
ꝑhĩ c̾ea deũ stantia ⁊ ne ipsa qͥdẽ seraphin alib̾.
lectitari. dehinc ꝯsũmationis ⁊ captiuitatis ie¬
rusalẽ. quȩ sub nabugodonosor. facta ẽ: signũ
quem intfecit ismael filiꝰ nathana el. int̾ medias
epulas. reliquiar̃ pat̾ȩ parricida: ⁊has ẽe .xii. alas.
qui in captiuitatem ducti funt: pedũ uelare ues¬
tigia. fuꝑliminare uͦ sublatũ.⁊ domũ impletam
fumo. sicut supͣ diximꝰ. eu̾sionẽ iherusalem: uincẽ¬
diũ templi exposuit. forcipem de qua altaris carbo
ꝯp̃hensus ẽ: ⁊ labia purgata. ꝓpͥam ysaiȩ asseruit
passionẽ. qua sub manasse int̃fectus ẽ. ⁊ tunc ue̾
purgatꝰ est labiis. dix̃ ad dñm. ecce ego. micte.in.

Expanded text:
tur. is longe alia uia ingressus est. ait enim nullum prophetarum extra Esaiam uidisse seraphim circa deum stantia et ne ipsa quidem seraphim alibi lectitari, dein consummationis et captiuitatis Hierusalem, quae sub Nabuchodonosor facta est, signum quem interfecit Ismahel filius Nathaniae inter medias epulas, reliquiarum patriae parricida, et has esse duodecim alas, quia in captiuitatem ducti sunt, pedum celare uestigia. superliminare nero sublatum et domum inpletam fumo, sicut supra diximus, euersionem Hierusalem et incendium templi exposuit. conprehensus est, et labia purgata propriam Esaiae adseruit passionem, qua sub Manasse interfectus est rege. et tunc uere purgatis labiis dixit ad dominum: ecce ego, mitte
Abbreviated transcription (Latin):
intͥbulationib ssic̃ qui uentũ
⁊ turbinẽ fugiens: tuto se abs¬
condit loco. ⁊ qui fontes purissi.¬
mos iruenit indeserto. ⁊ qui so¬
lis ardorem sub ꝓminenti deui-¬

Expanded text:
in tribulationibus, sicut qui ventum et turbinem fugiens tuto se abscondit loco; et qui fontes purissimos invenit in deserto; qui solis ardorem suum prominenti devi
Abbreviated transcription (Latin):
qñ dilectã cꝰq aĩam. a laboriosis hꝰ mundi serui¬
tiis reuocat. ne dum ab ext̾iorib actib afficit᷑.
ab int̾nis desid̾iis induret᷑. S caldeoꝵ filia.
molł ⁊ ten̾a non uocat᷑.q mens pͣuis desid̾us
dedita ħ scłi labori relinq̃r. ut foris mũdo ue¬
lut ancilla seruiat. q̃ intꝰ dm̃ ut filia n eqͣ qͣm
amat. Uñ ⁊ molã tolłe. ac farinã mołe iuibe
curas cong̾it. humanas m̃tes qĩ ꝑ girũ u̾tit.
atq ex se uelut fannã ꝓicit: qr seducto cord
qͥeta pͥus magna putabat᷑. hum̾ũ mens dis¬
cooꝑuit. qn opꝰ suũ qd̾ ignorabat᷑ oftñdit.
crus reualat: qr qͥb defid̾ioꝵ passib lucris
mundi i hiet manifestat. flumina ⁊̃ tͣnsit.
ĩdesinent̃ appetit. dũq alias relinqͥt. alias

Expanded text:
niuscujusque animam a laboriosis hujus mundi servitiis revocat, ne dum exterioribus actibus afficitur, ab internis desideriis induretur. Sed Chaldaeorum filia mollis, et tenera non vocatur, quia mens pravis desideriis aeculi labore relinquitur, ut foris mundo velut ancilla serviat, quae intus Deum ut filia nequaquam amat. Unde et molam tollere, et farinam molere jubetcuras congerit, humanas mentes quasi per gyrum vertit, atque ex se velut farinas projicit, quia seducto corde, quae quieta prius magna putabatur. Humerum mens discooperit, quando opus suum quod ignorabatur ostendit. Crus revelat, quia quibus desideriorum passibus lucris mundi inhiet, manifestat. Flumina etiam transit, indesinenter appetit; dumque alias relinquit, alias
Abbreviated transcription (Latin):
ut uenires ⁊ requiescerẽ
inte. Tu es enĩ requies
mea. tu es filius m̃s. pͥ¬
mogenitꝰ. qui regnas
in sempit̃num.:¬
qui timore indigent.
que foras mittit ꝑfec¬
ta caritas. Qͥ enĩ timet
pęnam habet. et ñ ẽ ꝑ¬

Expanded text:
ut venires, et requiescerem in te. Tu es enim requies mea, tu es filius meus primogenitus, qui regnas in sempiternum.qui timore indigent, quem foras mittit perfecta charitas. Qui enim timet, poenam habet, et non est p
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Sepe uidemꝰ qͦsdam aꝓposito suo ad¬
aliud tͣnsire. a militia ad negotiati¬
onem. a causis: ad arma. mutant
industriã ut mutãnt infelicitatẽ.
s d̃o lispensante: om̃ia euenitint cõ¬
traria. ut ꝑ miserias coacti. ñ in se

Expanded text:
. Saepe videmus quosdam a proposito suo transire ad aliud, a militia ad negotiationem: a causis ad arma mutant industriam, ut mutent infelicitatem. Sed, Deo dispensante, omnia eveniunt contraria, ut per miserias coacti non in se,
Abbreviated transcription (Latin):
unt. lingua egy ptiaca loquuntur:
quia intenebris peccatorum morant᷑.
¶Querit᷑ cur in lingua hebrea .s. cha.¬
naniti di loquuntur .u. ciuitates¬
egypti. qr .s. ebreus transitorẽ sonat.
qui de celo tͣransit ad locum. Quamdiu

Expanded text:
ant: lingua Aegyptiaca loquuntur, quia in tenebris peccatorum morantur. est, cur non lingua Hebraea, sed Chananitide loquantur hae civitates. Sed Hebraeus transitorem sonat, qui de loco transit ad locum. Et nos
Abbreviated transcription (Latin):
UR Proeo quod debint tranfferre
incuruum. ⁊ lasciuientem .i. senrm
⁊ puerum ambiguitate deceptus:
transtulit incuruantẽ ⁊ re. ꝙ ÷ ueni.¬
entib assiriis .L. cald̾. non erit egipto
opꝰ .i. consilium .ꝙ. aut cap̾ hãt. aut
finem. aut senib conueniat. aut
pueris. quorum alii semo desipiunt:¬

Expanded text:
 pro eo quod debuit transferre incurvum et lascivientem, id est senem et puerum, ambiguitate verbi deceptus transtulit incurvantem et refrenentibus Assyriis, vel Chaldaeis, non erit Aegypto opus, id est consilium, quod aut caput habeat aut finem, aut senibus conveniat aut pueris: quorum alii per nimi
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s seuiũt nec ũb̾are: s occidere cu¬
piunt et paucis suꝑatis. in om̃s aud¬
aciam sumunt.
quos subiugauerat.

Expanded text:
omnes saeviunt, nec verberare, sed occidere cupiunt: et paucis superatis in omnes audaciam sumunt. quos subjugaverat.
Abbreviated transcription (Latin):
rat. spolia. et diuidat p̃dã. et ponat
illum inconculcationẽ qͣsi lutum
platearum. Ipse aũ ñ sic arbitrabi¬
tur & cor eiꝰ non ita estimabit. s ad
conterendũ erit coreiꝰ. et adinten¬

Expanded text:
rat spolia et diripiat praedam et ponat illum in conculcationem quasi lutum platearum ipse autem non sic arbitrabitur et cor eius non ita aestimabit sed ad conterendum erit cor eius et ad inte
Abbreviated transcription (Latin):
liberabit nos dñs. ñ dabit᷑ ciuitas ista in manõ¬
regis assyrioꝵ. Nolite audire ezechiã. hȩc enĩ
dix rex assyrioꝵ. facite mecum benedictionẽ.¬
et egredimim ad me. et comedite unꝰqͥsq uineã
suã. et unqͣsq ficum suã. et bibite unꝰqͥrꝙ aqͣm
cisternȩ suȩ donec ueniam. et colla uos ad t̾rã¬

Expanded text:
itas ista in manregis Assyriorum. Nolite audire Ezechiam: haec enim dicit rex Assyriorum: Facite mecum benedictioet egredimini ad me, et comedite unusquisque vineam suam, et unusquisque ficum suam: Et bibite, unusquisque cisternae suae, donec veniam, et tollam vos ad ter
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑbia caldeorum. sic̃ subũtit ds̃
sodomam et gomorrã. Non ha¬
bitabit᷑ usq infinẽ. et ñ fundabi¬
tur usq adgenerationẽ et gene

Expanded text:
bia Chaldeorum sicut subvertit Deus Sodomam et Gomorram non hbitabitur usque in finem et non fundabitur usque ad generationem et gene
Abbreviated transcription (Latin):
¶In faitu. O iudei qui obsidio¬
nẽ babilonia fugietis in
saltu .i. an siluis saracenoꝵ
dormietis fugientes chald¬
eos. ĩ semitis dodam̃. qd̃
quos uros. sa racenos.¬

Expanded text:
am. O Judaei, qui obsidionem Babyloniam fugietis in saltu, id est in silvis Saracenorum dormietis, fugientes Chaldaeos in semitis Dodanim, quod quos
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Achar. Qui ꝯclusit
ianuas cempli.⁊ baalim ad¬
orauit. filiũ suũ ydolo ꝯsecͣ¬
uit. altare eneum abstulit.
& altare ÷ doloꝵ ĩtẽplo po¬
suit. Iure gͦ. ã lño relictus
ẽ: ⁊ surrexerunt adu̾sus iiii

Expanded text:
 Achaz. Qui clausit januas templi et Baalim adoravit, filium suum idolo consecravit, altare aeneum abstulit, et altare idolorum in templo posuit. Jure ergo a Domino derelictus est: Et surrexerunt adversus eum
Abbreviated transcription (Latin):
cui p̃stat᷑ auxiliũ. simulq cõsument᷑.
¶ Qͥa hȩc dic̃ dñs adme. Quomͦ si rugi¬
at leo et catulus leonis suꝑ p̃dã suã.
cum occurrerit ei multitudo pastoꝵ.
Auoce eoꝵ ñ formidabit. et amultitu

Expanded text:
cui praestatur auxilium simulque omnes consumentur quia haec dicit Dominus ad me quomodo si rugat leo et catulus leonis super praedam suam cum occurrerit ei multitudo pastorum a voce eorum non formidabit et a multitu
Abbreviated transcription (Latin):
excelsos. Et suꝑ om̃s colles ele¬
uatos. Et suꝑ omnẽ turrẽ
excelsam. et suꝑ omnẽ mo¬
rum munitũ. et suꝑ om̃s¬
naues tharsis. et suꝑ om̃e¬

Expanded text:
excelsos, et super omnes colles elevatos, et super omnem turrim excelsam, et super omnem murum munitum, et sunaves Tharsis, et super omne
Abbreviated transcription (Latin):
et simulachra auri sin quȩ¬
feceratis. ut adoraret talpas
et uesꝑtiliones. et ingredie¬
tur syxuras petrarũ. et in¬
caũnis saxorum afacie for¬
titudinis domini. et agła
maiestatis eiꝰ cum surrerit

Expanded text:
et simulacra auri sui, qufecerat sibi, ut adoraret talpas et vespertiliones, et ingredietur in fissuras petrarum, et cavernas saxorum a facie formidinis Domini, et a gloria majestatis ejus: cum surrexerit
Abbreviated transcription (Latin):
bilonis urticȩ ⁊ spinȩ pullulant:
qr in confusione m̃tis repbȩ. ⁊ deside¬
ria cogitationũ surgt̃. qͥ exasꝑent:
ta spinar̃ circ̃datione densescit: ut
p̃ asꝑitate: tangi uix possit. intus
iniqui mala q̃libet faciunt: s ea ne¬
qͥssimi maiores tuent᷑.¬

Expanded text:
bylonis urticae et spinae pullulant, quia in confusione mentis reprobae et desideria cogitationum surgunt, quae exasperent, ta spinarum circumdatione densescit, ut prae asperitate tangi vix possit. Intus ergo iniqui mala quaelibet faciunt, sed ea nequissimi majores tuent
Abbreviated transcription (Latin):
quiuineam naboth
mortum u̾te̾ cupiebat.
q. ille tropologire intel¬
ligens. maluit mori ꝗͣ.
fac̾e ne pat̾na hereditas
⁊ possessio antiqͣ in re¬
gis impii mutaretur
delicias.

Expanded text:
Qui vineam Naboth in hortum vertere cupiebat; quod ille tropologice intelligens, maluit mori quam facere, ne paterna haereditas et possessio antiqua in rpii mutaretur delicias.
Abbreviated transcription (Latin):
leg̾it. Nosq pat̾e morsib plurimoꝵ
qui stimulante inuidia. qd̾ consequi
ñ ualent: despiciunt. Sciensgͦ et prudeis
inflaminam mitto manũ: et nichilo¬
minus hoc afastidiosis lectorib p̃cor
uł quo modo greci post .lxx. transla¬
tores. aquilam et sẏmacum et cheodo¬
tionem legc̃. uł obstudium doctrinȩ.

Expanded text:
 plurimorum, qui stimulante invidia, quod consequi non valent, despiciunt. Sciens ergo et prudens in flammam mitto manum: et nihilominus hoc a fastidiosis lectoribus precor, ut quomodo Graeci post Septuaginta Translatores, Aquilam et Symmachum et Theodotionem legunt, vel ob studium doctrinae
Abbreviated transcription (Latin):
iudaicus popłs exstitit. cuiꝰ ceruioe iugum
legis attͥuit: Quis asinus. nisi gentilitas
fuit: quam qͥlibet seduccor qͣsi brutum. ani
mal repꝑit: Bos gͦ possessorẽ et asinus .p. d .s.
cognoiit: qr et ebraicus popłis dm̃ quẽ cole¬
bat. s ignorabat reppit. et gentilitas legis
pabulum qd̾ ñ habebat accepit.
si inexcessib gentẽ increpat peccatricẽ.¬

Expanded text:
Judaicus populus exstitit, cujus cervicem jugum legis attrivit? Et quis asinus, nisi gentilitas fuit, quam quilibet seductor reperit quasiavit? Bos ergo possessorem, et asinus Domini praesepe cognovit, quia et Hebraicus populus Deum, quem colebat, sed ignorabat, reperit; et gentilitas legis pabulum, quod non habebat, accepit. : in quarto quasi in excessibus gentem increpat peccatrice
Abbreviated transcription (Latin):
uidea. nec dum.x. tͥbub incapti.¬
uitatẽ ductis. ac de utͦq regno. nunc
commixtĩ nunc separatim: texit ora¬
culiᷤ. et cum int̾dum adp̃sentẽ respi.¬
ciat historiã: et post babilonie cap¬
tiuitatẽ reditum popłi significet in
iudeam: tamen omnͥ s ei cura dey ꝯ¬
catione gentium. et de aduentu xp̃i
ẽ. Quem quanto plus amatis. opao¬
la et eustochium. tancomagisab
eo petite. et ꝓobtrectatione p̾senti
qͣ me indesinent̾ emuli lacerant:

Expanded text:
udaea, necdum decem tribubus in captivitatem ductis: ac de utroque regno, nunc commistim, nunc separatim, texit oraculum. Et cum interdum ad praesentem respiciat historiam; et post Babyloniam captivitatem reditum populi significet in Judaeam: tamen omnis ei cura de vocatione gentium, et adventu Christi est. Quem quanto plus amatis, o Paula et Eustochium, tanto magis ab eo petite, ut pro obtrectatione praesenti, qua me indesin
Abbreviated transcription (Latin):
de psalmis et oꝑib salomo¬
nis. S qd̾ inde mostene. et tullio solec
fieri. ut ꝑ cola scribantur et commata
qui utiq ꝓsa et non u̾sib cõscripser̃t.
Nos qͦq utilitati legentium ꝓuiden¬
tes. interp̃tationem nouã. nouo scri-

Expanded text:
de Psalmis, vel operibus Salomode Psalmis, vel operibus Salomonis; sed quod in Demosthene et Tullio solet fieri, ut per cola scribantur et commata, qui utique prosa, et non versibus conscripserunt: nos quoque utilitati legentium providentes, interpretationem nova
Abbreviated transcription (Latin):
sumus ab eo loco ubi scͥptum ẽ. con¬
solamini consolamini popłm meũ
sac̃dotes. loquimini ad cor ierłm usq
ad finem uoluminis .x. ⁊ octo edidit
thomos. Apollinaris aũt more suo
sic exposuit omnia: ut uniu̾sa tnͣs¬
currat. et punctis qͥb dã atq inter¬
uallis immo cõpendiis. gͣndis uiȩ
spacia p̃t̃ uolit. ut non tam comm̃¬
tarios. qͣm indices capituloꝵ nos legere
credamꝰ. Ex quo ammadũtis qͣnte dif¬
fultatis sit. ut latini nr̃i quorum au¬
res fastidiosȩ sunt. et intelligendas
scripturas scãs nauseant. plausuq
tantum eloq̃ntiȩ se delectant:. mͥ ignos¬
.lxx. de hebraico disputain: illud in
causa ẽ. qd̾ aut eadẽ aut similia st̃
pleraq cum cet̾is et duplici editio¬
ne ꝓposita: nolin libros explanatio¬
nis extendere. qui etiã insimplici ex¬
positione modum breuitatis excedt̃.
S iam ꝓpositum ꝓsequamur.
ẽẽ descriptos. metro eos esti.¬
met apud hebreos ligari.
et aliquid simile habere

Expanded text:
Consolamini, consolamini populum meum, sacerdotes: loquimini ad cor Jerusalem , usque ad finem voluminis, decem et octo edidit tomos. Apollinaris autem more suo sic exponit omnia, ut universa transcurrat, et punctis quibusdam atque intervallis, immo compendiis grandis viae spatia praetervolet: ut non tam Commentarios quam indices capitulorum nos legere credamus. Ex quo animadvertis, quantae difficultatis sit, ut Latini nostri, quorum aures fastidiosae sunt, et ad intelligendas Scripturas sanctas nauseant, plausuque tantum eloquentiae delectantur, mihi ignosLXX de Hebraico disputavi, illud in causa est quod aut eadem, aut similia sunt pleraque cum caeteris, et duplici editione proposita, nolui libros explanationis extendere, qui etiam in simplici explanatione modum brevitatis excedunt. Sed jam propositum exsequamur.esse descriptos metro eos aestimet apud Hebraeos ligari, et aliquid simile habere
Abbreviated transcription (Latin):
ore suo et in labiis suisportabit scien¬
ciam. etiã ipsi sciebant quȩ dicebant.
Si enim sapientes erant ꝓph̃ȩ qͦd ne-¬
gare. non possum. et moyses omni
eruditus sapientia loq̃bat᷑ ad dñm.
et dñs respondebat ei. et de damele
adpͥncipem tyridr̃. nunqͥd sapientior
es danihele. et dauid sapiens erat qͥ
głabat᷑ in psalmo. incerta. et occulta.
sapĩȩ tuȩ manifestasti mͥ. qͦm sapien¬
tes ꝓphȩ instar brutorũ ammantiũ
quid dicerent ignorabant: Legimus
potestate q̃ntaceant. qͣndo l qͣntur.
Qasi cui uidet᷑ infirmum. ilłd eiꝰdẽ
apłi audiat. Prophȩ duo aut tres
loquantur: et alii diiudicent. Si aũ¬
alii fũ̾it reuelatum sedenti: pͥor. tace¬
at. qͣ possint ratione reticere cũ unida.¬
uł dicere: Sigͦ intelligebant q̃ dicebãt.
cuncta fapientiȩ rationisq sunt ple.¬
na. nec aer uoce ꝑcussus ad aures eoꝵ
ꝑueniebat. s d̃s loquebat᷑ inanimo

Expanded text:
ore suo, et in labiis suis portabit scienore suo, et in labiis suis portabit scientiam, etiam ipsi sciebant, quid dicerent, si enim sapientes erant Prophetae, quod negare non possumus: et Moyses omni eruditus sapientia, loquebatur ad Dominum, et Dominus respondebat ei: et de Daniele ad Principem Tyri dicitur, Nunquid sapientior est Daniele? et David sapiens erat, qui gloriabatur in Psalmo, Incerta et occulta sapientiae tuae manifestasti mihi: quomodo sapientes Prophetae instar brutorum animantium, quid dicerent, ignorabant? Legimus potestate, quando taceant, quando loquantur. Quod si cui videtur infirmum, illud eiusdem Apostoli audiat: Prophetae duo aut tres loquantur, et alii diiudicent. Si alii revelatum fuerit sedenti, prior taceat. Qua possunt ratione reticere, cum in di dicere? Si ergo intelligebant, quae dicebant, cuncta sapientiae rationisque sunt plena, nec aer voce pulsatus ad aures eorum perveniebat: sed Deus loquebatur in animo
Abbreviated transcription (Latin):
sio omniũ sic̃ ũba libra signati:
quem cũ dedint. scienti litt̾as di¬
cent. lege istum. et respond̾it ñ
possum. signatus ẽ enim. Et da¬
bit᷑ liber nescienti litteras: dicet᷑q
ei lege. et respondit nescio litteras.
Siue igit᷑ hunc librum dedis nesci¬
enti litteras popło nascionum. res¬
pondebit non possum legere qr non
didici litceras scripturarum: siue
dedis scrib̾ ⁊ phariseis qui legis lit¬
teras nosse se iactant. respondebt̃
non possumus legere. qr signatꝰ ẽ
lib̾. Qui idcirco eis signatꝰ ẽ: q̃m ñ re¬
ceperunt eum quẽ signaiit pat̃. qͥ
ht̃ clauem ddđ. qui aꝑit et nemoclau¬
dit. qui claudit et nemo aꝑit. Neq uͦ
ut montanus cum insanis feminis
ut nescirent qui loquerent᷑. et cum
alios erudirent. ipsi ignorarent. qͥd
dicerent. de quib apl̃s ait. nescientes
quȩ loquantur. et de quib affirmen.
s iuxta salomonẽ qui loquit᷑ in ꝓuer¬
biis. sapiens intelligit. quȩ ꝓfert de

Expanded text:
signati: quem cum dederint scienti litteras, dicent: Lege istum. Et respondebit: Non possum, signatus est enim. Et dabitur liber nescienti litteras: diceturque ei, lege, et respondebit, nescio litteras . Sive igitur hunc librum dederis nescienti litteras Populo nationum, respondebit: Non possum legere: quia non didici litteras Scripturarum; sive dederis Scribis et Pharisaeis, qui Regis litteras nosse se jactant, respondebunt: Non possumus legere: quia signatus est liber. Quid idcirco eis signatus est? quoniam non receperunt eum quem signavit Pater : qui habet clavem David: Qui aperit, et nemo claudit; qui ut Montanus cum insanis feminis ut nescirent quid loquerentur, et cum alios erudirent, ipsi ignorarent, quid dicerent. De quibus Apostolus ait; Nescientes quae loquantur, neque de quibus affirmant: sed, iuxta Salomonem, qui loquitur in Proverbiis, Sapiens intelligit quae profert de
Abbreviated transcription (Latin):
iħ̃m xp̃m. Magniq laboris et oꝑis
est omnẽ ysaiȩ librum uelle disse¬
rere: in quo maioꝵ nr̃oꝵ in genia
desudauerunt. grecorum dico. Ce¬
terum apud latinos grande silen-¬
ccorẽ. qui cum apło dic̃e pot̾at. et¬
si imꝑitꝰ sermone s ñ sciencia. Seͥp¬
sit enim in hc̃ ꝓpham iuxta editio¬
nes quatuor usq ad uisiones quadru¬
pedum indeserto. origenes.xxx.uolo
mina. equib uicesimus sextꝰ lib̃ non
inuenitur: ferunt᷑ et alii subnomi¬
o ad gratã libri qui seudo graphi pu-¬

Expanded text:
m Jesum. Magnique laboris et operis est, omnem Isaiae librum velle edisserere, in quo majorum nostrorum ingenia sudaverunt: Graecorum dico. Caeterum apud Latinos grande silenctorinum, qui cum Apostolo dicere poterat: Etsi imperitus sermone, non tamen scientia . Scripsit enim in hunc Prophetam juxta editiones quatuor, usque ad Visionem quadrupedum in deserto, Origenes triginta volumina, e quibus vicesimus sextus liber non invenitur. Feruntur et alii sub nomio ad Gratam libri, qui pseudographi pu
Abbreviated transcription (Latin):
timñta ꝓmittunt:⁊ alimoniam.i
fieri: ne forte ñ possis auferre
iniquitates.¬
¶Tuamuis romani qͣmtũ ad se ꝓ
tͥbuto qł eis negabat᷑ in obsidio
peccata habebunt.

Expanded text:
timenta promittunt, et alimoniam, et fieri, ne forte non possis auferre iniquitateQuamvis Romani quantum ad se pro tributo quod negabatur, in obsidionem peccata sua habebunt.
Abbreviated transcription (Latin):
¶Sabama non solum extollensal¬
titudinem. s ⁊ conu̾sio aliqua. qr
uidetur in regione moabitidae
ad dm̃ seruitutẽ. aliqua ex parte

Expanded text:
st, non solum extollens altitudinem, sed et conversio aliqua: quia videtur in regione Moabitica ad Domini servitutem aliqua ex parte
Abbreviated transcription (Latin):
eundẽ sponsum p̾dicando sonant. quȩ
.s. t̾ra recte tranfflumina ethiophie
ẽẽ ꝑhibet᷑. ethiopia ⁊ enĩ ingrũ ppłm
mittit: ⁊ omnem hoi̾em mundꝰ iste qi
peccatorẽ ꝓfert. qi nigrũ ethiopie po

Expanded text:
nem praedicando sonant. Quae videlicet terra recte trans flumina Aethiopiae esse perhibetur; Aethiopia enim nigrum populum mittit, et omnem hominem mundus iste, quia peccatorem profert, quasi nigrum Aethiopia po
Abbreviated transcription (Latin):
natauitasipdicatonẽ suã pauꝑes udiota ᷤ.
et supplices elegit. sic contra ille dampna.¬
tꝰ homo quẽ insine mundi apostata an¬
głs assumet ad p̾dicandum falsitatem
suam astutos ac duppliceselectiuirꝰ¬

Expanded text:
n praedicatione sua pauperes, idiotas et simplices elegit, sic e contra ille damnatus homo, quem in fine mundi apostata angelus assumet ad praedicandum falsitatem suam, astutos ac duplices, et
Abbreviated transcription (Latin):
pe dedit inimicis eoꝵ. sic̃ inlibro iudicũ
legr̃. qd̃ in tpr messis madianitȩ irrue-¬
bant. ⁊ eoꝵ fruges colligebãt. ⁊ qñ capti¬
ui ducti st̃. samaritam qͥ eoꝵ messes co¬
med̾ent. substitutis. In hoc loco intellig̃
Landes. oꝑa. que cum idoł impen

Expanded text:
pe dedi inimicis eorum, sicut in libro Judicum legitur : quod in tempore messis Madianitae irruebant et eorum fruges colligebant. Et quando captivi ducti sunt, Samaritani qui eorum messes comederent, substituti sunt. Sed in hoc loco intelligit san
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Eleuare. Eos hortat᷑ ad penitñ.¬
tiam qͥ in passione negauer᷑ ł iĩ
dotum. qd̃ ex gustu nom̃ accepit:
dare stomacho nauseantis. ũ no¬
xios humores euomat. ⁊ possit coc¬

Expanded text:
 elevare. Eos hortatur ad poenitentiam qui in passione negaverunt; veldotum, quae ex gustu nomen accepit, dare stomacho nauseanti, ut noxios humores evomat, et possit coc
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Ut qui ꝓpħȩ ñ credeiderit: dñi aucto¬
ritace terreatur. quasi difficile uidet᷑ tibi.
qd̃ regna potentissima breui finantur
⁊tu uiber eris ⁊ popłs tuus. ẜ pete signum.
Pece łͥ signric̃. Moy ses accepit sigñ
de t̾ra.uñ. misit signa ⁊ ꝑdigia. ĩ in t.e. ra
¶Non petam ⁊ c̃. ñ humilit̾ s suꝑbe. mul¬
ti enĩ legunt᷑ ã dño signa petisse ⁊ accepiᷤᷤ¬
se. s ach̾ar ita respondit. tamꝗͣ auetorita.¬

Expanded text:
 Ut qui prophetae non credidit, Domini auctoritate terreatur; quasi diceret: Difficile videtur tibi quod regna potentissima brevi finiantur, et tu libereris et populus tuus, sed pete tibi signum. Pete tibi signum. Moyses accepit signum deNon petam. Non humiliter, sed superbe. Multi enim leguntur a Domino signa petivisse et accepisse, sed Achaz ita respondit, tanquam auctorita
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tem uitia depͥmunt
qui se ꝓ celestis patͥȩ de¬
sid̾io affligt̃. quib culpis
substrati fc̃. qui sine for¬
midine se incarnis uo¬
luptate derelinquunt.

Expanded text:
tem vitia deprimunt, qui se pro coelestibus desideriis affligunt, quibus culpis substrati sunt, qui sine ulla formidine se in carnis voluptate derelinquunt.