comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tate recusaret. Nam uouẽda tabia ñ sunt
a ꝯiugatis. nͥ exosensu ⁊ uoluntate coĩ.
Et si preproꝑe factũ ẽ: mag̃ est corrigen¬
da tem̃itas. quã ꝑsoluẽda ꝓmisfio. Nõ
ii. d̾s exigit. siqͥs ex alieno aliqͥd uou̾it.
s ponus usurpare uetat alienũ. Id̾. apłs¬
bito.Id̾. Manifestũ est ita uoluisse legem
auctor fu̾it uir ꝑmittẽdo. Nam ẽ ad pec¬
catũ eiuso uiri ꝑtiũe uolũit lex. si pͥuꝰ
ꝑmiserit. ⁊ postea ꝓhibu̾it. nõ mn dixit.
catũ. qr abiiuit qd̾ prius ocesserat. non
tñ muleri ex hoc nissũ dedit. ut ꝙ pꝰ¬

Expanded text:
uenda talia non sunt a coniugatis nisi ex consensu et uoluntate communi et, si praepropere factum fuerit, magis est corrigenda temeritas quam persoluenda promissio. neque enim deus exigit, si quis ex alieno aliquid uouerit, sed potius usurpare uetat alienum. diuisuum. Manifestum est ita uoluisse legem auctor uir fuerit permittendo. nam cum ad peccatum eiusdem uiri pertinere uoluerit, si prius permiseritcatum, quia abnuit quod prius concesserat; non tamen mulieri uel ex hoc permissum dedit, ut,
Abbreviated transcription (Latin):
tẽte ꝯtinẽciã promiserit. eod ꝓhibẽte
solũe non ualeat. ⁊ hoc pp̃ dignitatem
uiri. qui est caput mulieris. S meliꝰ¬
hoc intelligͥ intali casu. ubi uir ꝯcedit
mulieri uouere ꝯtinẽciã.⁊ añ uotum
ꝓhibet impłe. Si uero habitũ mutaũ¬
it non potest reuocari. ẜ illud. Qui uxo¬
rem siram uelare ꝑmiserit. aliam nõ
accipiat. s simiłr ꝯuertatur.

Expanded text:
t vel promiserit, eodem prohibente solvere non valeat; et hoc propter dignitatem viri, qui est caput mulieris. Sed melius intelligitur in tali casu, ubi vir concedit mulieri vovere continentiam, et ante votum prohibet implere. Si vero habitum mutaverit, non potest revocari, secundum illud: Qui uxorem suam velare permiserit, aliam non accipiat, sed similiter convertatur.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ illi ds imputaret ꝯtinẽciã. si nõ sue
s tue cedet infirmitati. ne in adulte
uxoris. redlit non exigit debitũ. ã si
pp̃ ꝓpriã infirmitatẽ duc̃ uxorẽ. plãgẽs
pocius qr sine uxore ẽẽ nõ potuit. ꝙͣ¬
gaudẽs qr duxit. securus expectat diẽ
qua te ad id ꝙ uoiusti. nõ modo nõ horta¬

Expanded text:
 illi Deus imputaret ad continentiam, si non suae, sed tuae cederet infirmitati, ne in adulteruxoris reddit, non exigit debitum, aut si propter propriam infirmitatem ducit uxorem, plangens potius, quia sine uxore esse non potuit, gaudens quia duxit, securus expectat diem qua te ad id quod vovisti, non modo non horta
Abbreviated transcription (Latin):
uxoris. uir ꝯtinere non ualeat: subditi
or: non potest. Qd̾.n. tu uis. illa non
uult. Numqͥd ꝑꝯtinẽciã tuã illa deb
fieri fornicaria : Si alii uiuo te nup
serit. adultã erit. Non uult tali lucro
ds.tale dapnũ ꝯpensari. Redle debi¬
tum. ⁊ si non exigis redle. Pro scifi¬
cacione ꝑfecta ds tibi ꝯputabit. seͥd
non qd̾ tibi debetur exigis. s redlis
qd̃ debes uxori. Idẽ. Sedin uerba a
noluisses. debitũ tibi redłe cogeret᷑.¬

Expanded text:
uxoris vir continere non valeat, subditisor, non potest. Quod enim tu vis, illa non vult. Numquid per continentiam tuam illa debet fieri fornicaria? Si alii nupserit te vivo, adultera erit. Non vult tali lucro Deus tale damnum compensari. Redde debitum; et si non exigis, redde. Pro sanctificatione perfecta Deus tibi computabit, si non quod tibi debetur exigis, sed reddis quod debes uxori. Idem, secundum verbanoluisses, debitum tibi reddere cogeret
Abbreviated transcription (Latin):
quia uoluit ⁊ cucurrit s id̾o uoluit ⁊¬
cucurrit quia misertus ẽ ds fatur ꝓ
agit. nisi diuinitus ad uietur. Uñ alibi apłe
idõ dic̃ quia nicħ bom agebat. s quia nicħ
bomi agẽt. si illa nõ adiuuaret᷑. his testimo¬
niis aꝑte infinuatur. quia uoluntas hoĩs
grã di p̃uenitur atq p̃ꝑatur ut fiat bona. ñ
ut fiat uoluntas. quia ⁊ ante gr̾am uoluntã
erat. seo non erat bona ⁊ recta uoluntas. Qi

Expanded text:
uit et cucurrit; sed ideo voluit et cucurrit, quia misertus est Deus. Paraagit, nisi divinitus adjuvetur. Unde alibi Aposideo dicit, quia nihil boni agebat, sed quia nihil boni ageret, si illa non adjuvaret. His testimoniis aperte insinuatur, quia voluntas hominis gratia Dei praevenitur atque praeparatur ut fiat bona, non ut fiat voluntas; quia et ante gratiam voluntas erat, sed non erat bona et recta voluntas. 2.
Abbreviated transcription (Latin):
si dice̾t. Hab̾o lib̾tatẽ natẽ.s nõ hab̾o
lib̾tatem gr̃e. Ideo nõ est apuo me ꝑfec¬
tio boni. Nam uoluntas hominis ꝙͣ na¬
turaliter ħt nõ ualet erigi adbonum
efficacit̾ uolende. uł oꝑe implendum
nisi ꝑ gra̾m lib̾ etur ⁊ ad uuetur. libe¬
tur ꝙ. ut uelit. ⁊ ad iuuetur: ut ꝑficiat
nnserentis di qui oꝑatur in nob̃ uelle

Expanded text:
si diceret: Habeo libertatem naturae, sed non habeo libertatem gratiae; ideo non est apud me perfectio boni. Nam voluntas hominis quam naturaliter habet, non valet erigi ad bonum efficaciter volendum vel opere implendum, nisi per gratiam liberetur et adjuvetur: liberetur quidem, ut velit; et adjuvetur, ut perficiat;serentis Dei, qui operatur in nobis velle
Abbreviated transcription (Latin):
intelligentia. memoria. iuoluntas. si¬
ue dilectio. lib̾m qͦ arbitrium .i. lib̾a
inelinande uoluntatis. siuẽ adbonũ.
siue ad malum facłtas. Pot̾ant enim ꝑ
lib̃m arbitͥum sine uiolentia ⁊ coaccio¬
ne. ad utr ũlib ꝓpͥa uoluntate flecti.
An om̃s angłi fu̾int eqͣles: ineentia sap̃ia.

Expanded text:
intelligentia, memoria et voluntas sive dilectio, liberum quoque arbitrium, id est, libera inclinandae voluntatis sive ad bonum, sive ad malum facultas. Poterant enim per liberum arbitrium sine violentia et coactione ad utrumlibet propria voluntate deflecti. 2. An omnes angeli fuerint aequales in tri
Abbreviated transcription (Latin):
ic queri solet. si incelo lum ⁊¬
empireo fuerunt angłi ꝙͣ statim facti
sunt. quomodo ut legr̃ inysaẏ a. diẽ
lucifer ascendam in celum. ⁊ ex altabo
solium meum ⁊ero simł altissimo.S
ibi celum uocat di celsitudinẽ. cui pa¬
rificari uolebat. R ẽ tale. ascendam

Expanded text:
ic quaeri solet, si in coelo empyreo fuerunt angeli quam statim facti sunt, quomodo, ut legitur in Isaia 14, dicit Lucifer: Ascendam in coelum, et exaltabo solium meum, et ero similis Altissimo. Sed ibi coelum vocat Dei celsitudinem, cui par
Abbreviated transcription (Latin):
matrunonii sacram̃tum.⁊̃ añ pecẽm
legr̃ institutũ a dño. ñ tn ad remediũ:
s ad officiũ. Refert .n. scriptura gene¬
sis. inadã misso sopore. atq una de cos¬
tis eius sũpta. ⁊ ex inde muliere forma¬
ta. uirum in sp̃u intelligentẽ. ad quem
usum mulier facta esset: post extasi
ꝓpħice dixisse. Hoc nũc os exossibus
meis. ⁊ caro de carne mea. Propter ħ

Expanded text:
m legitur institutum a Domino; non tamen ad remedium, sed ad officium. Refert enim Scriptura, Genes. 2, in Adam misso sopore atque una de costis ejus sumpta, et exinde muliere formata, virum in spiritu intelligentem ad quem usum mulier facta esset, post extasim prophetice dixisse: Hoc nunc os ex ossibus meis, et caro de carne mea; propter hoc
Abbreviated transcription (Latin):
oe. & creare ꝓpͥe ẽ dnichło aliquid face̾.
face̾ uero nõ modo de nicħo aliquid oꝑa¬
ri. s etiam dmat̾ia. Unͣ ⁊ homo uł angłs
dr̃ aliqua fac̾e. s non c̾are uocaturq fac¬
tor siue artifex sed non creator. hoc enĩ
nomen soli do ꝓpͥe congruit. quride
uicho quedam.⁊ de aliqͦ aliqͣ fac̃. Ip̃e est
gͦ creator. ⁊ opifex. ⁊ factor s c̾ationis no¬
men sͥ ꝓpͥe retinuit. alia uero ⁊̃ c̃aturis
comunicauit. In scͥptura tñ sepe c̾ator ac¬
cipitur tanquam factor:i c̾are sic̃ face̾. siñe
distinctione significationis.

Expanded text:
aliquid facere; facere vero non modo de nihilo aliquid operari, sed etiam de materia. Unde et homo et angelus dicitur aliqua facere, sed non creare; vocaturque factor sive artifex, sed non creator. Hoc enim nomen soli Deo proprie congruit, qui de nihilo quaedam, et de aliquo aliqua facit. Ipse est ergo creator et opifex et factor, sed creationis nomen sibi proprie retinuit, alia vero etiam creaturis communicavit. In Scriptura tamen saepe creator accipitur tanquam factor, et creare tanquam facere sine distinctione significationis.
Abbreviated transcription (Latin):
excepta cã fornicõnis: ⁊ si dimissa fu̾it
mauere ĩnuptã. Quicqͥd uiris preci¬
pitur. hoc ꝯsequẽter redundat ad femi¬
nas. Non .ii. adultã uxor dimittenda
est. ⁊ uir mechus tenẽdus. Id. ap̃ nos
qd̃ non licet feminis eq̃ non licet un¬
ris. ⁊ eand̾ seruitus pari ꝯdicione cẽse¬
tur. Ex his ostend̾r. qd̾ mulier p̾ super
fornicõne iurũ ꝯuenire. ñ uir mulie¬

Expanded text:
excepta causa fornicationis; et si dimissa fuerit, manere innuptam. Quidquid viris praecipitur, hoc consequenter redundat ad feminas. Non enim adultera uxor dimittenda est, et vir moechus tenendus. Item: Apud nos quod non licet feminis, aeque non licet viris; et eadem servitus pari conditione censetur. Ex his ostenditur, quod mulier potest super fornicatione virum convenire, ut vir mulie
Abbreviated transcription (Latin):
aug̃ inł. defide adpe. Aliud est genins
genuisse. uł natum eẽ. Unde manifestũ
qr non est natus est ipse. s quod unũ
filium genuit. Propriumq solius filii.
non qr ipse non genuit. s qr de patris¬
eẽntia natus ẽ. Proprium uero sp̃s scĩ
est. non qr nec natus est ipse. nec gemui¬
it. s quia solus depatre filioq ꝓcedir.
Ecce binter assignauit: tres ꝓprietates.
trium ꝑsonarũ: quaꝵ una est nõ alia.
hoc .n. sig̃cauit. cum dixit. aliud ẽ ge¬
nuisse quã natum eẽ. aliudq ꝓcedere.
.i. alia ꝓprietas. siue nocio est genera¬
cio. ⁊ alia natiuitas. alia ꝓcessio. que
aliis noĩb dũr pat̾intas. filiacio. Has
ꝓͥetates designant noĩa ꝑsonarũ . s. pa
ter filius sp̃s .s. que relatura s̃. ⁊ ad se in¬
uicẽ dicuntur. qr notant relones. que ñ
s̃ deo accidentales: s in impsis ꝑsoĩs.
ab etno s̃ inmutabiłr. ut nõ mͦ appel¬
laciones sint. relatiue. s ⁊̃ ipse reloneᷤ

Expanded text:
in libro De fide ad Petrum, aliud est genuissgenuisse, vel natum esse. Unde manifestum quia non est natus ipse, sed quod unum Filium genuit; propriumque solius Filii, non qessentia natus est; proprium vero Spiritus sancti est, non quia nec natus est ipse nec genuit, sed quia solus de Patre Filioque procedit. Ecce breviter assignavit tres proprietates trium personarum, quarum una non est alia. Hoc enim significavit cum dixit: Aliud est genuisse quam natum esse; aliudque procedere, id est, alia proprietas sive notio est generatio, et alia nativitas, alia processio, quae aliis nominibus dicuntur paternitas, filiatio. Has proprietates desiritus sanctus, quae relativa sunt, et ad se invicem dicuntur, quia notant relationes quae non sunt Deo accidentales, sed in ipsis personis ab aeterno sunt immutabiliter; ut non modo appellationes sint relativae, sed etiam relationes
Abbreviated transcription (Latin):
sed carnẽ. inediante anima.unitum ẽ
carni. ꝑmedium intellectũ u̾bum di. Tan¬
te enim subtilitatis.atq simplicitatis
ẽ diuina eẽntia ut corꝑi d limo tr̃e for¬
mato uniri ñ congrũit. nͥ mediante ẽẽn¬
dignum fateatur solu̾e corrigiam calcia¬
menti iħu. qura illiꝰ unignis mod̾. inuesti¬
gare. aliisq explicare. nõ erat ssufficiens
Non sunt gͥ audiendi. qui nõ uerum
hominẽ filium di suscepisse dñt neq na¬
tum de femina. sed falsam carnẽ ⁊ imra¬
gniem corꝑis simulatã ostendisse uidẽ¬
tibus. Inquem errorẽ. ꝓrumpunt. quia

Expanded text:
sed carnem mediante anima; unitum est carni per medium intellectum Verbum Dei. Tantae enim subtilitatis atque simplicitatis est divina essentia, ut corpori de limo terrae formato uniri non congruerit, nisi mediante rationdignum fateatur solvere corrigiam calceamenti Jesu, quia illius unionis modum investigare, aliisque explicare non erat sufficiens. Non sunt ergo audiendi qui non verum hominem Filium Dei suscepisse dicunt, neque natum de femina: sed falsam carnem, et imaginem corporis simulatam ostendisse videntibus. In quem errorem prorumpunt, quia
Abbreviated transcription (Latin):
spargẽ ⁊ eos mnundos ⁊ sincõs seruare. Si
gͦ usibilia munda. uisibilib in mundis
contingi pꝰ sunt: mõ inquinari. quanto
tatib libauit: Ecce ħ dic̃ di sapiẽtiam
ꝑ sp̃m assumpsisse animã.iꝑ animam
anima. s. ip̃a eadem: scđm inferiorẽ
partem:⁊ anima: mag̾ quam corpus
nõ nõ in congrue anima dr̃ assumpta

Expanded text:
spargere, et eos mundos et sinceros servare. Si ergo visibilia munda visibilibus immundis contingi possunt et non coinquinari, quanto tatibus liberavit! Ecce hic dicit Dei Sapientiam per spiritum assumpsisse animam, et per animam anima, scilicet ipsa eadem secundum inferiorem partem, et anima magis quam corpus, et ideo non incongrue anima dicitur assumpta
Abbreviated transcription (Latin):
dens dicatur. In deo aut̃: nicħ quidẽ
est. aut amissibile. nec tñ omne qd̃ dr:¬
sic̃ pater ad filium. ⁊ filius ad patrem.
natus est filius. nec cepit unquã esse
filius. Qd si aliq̃n ẽẽ cepisset: aut aliq̃n
desineret ẽẽ filius. scđm accidẽs dr̃et᷑.
Et qr pater uon dr pater. nisi exeo qd̃
est ei filius. ⁊ filius non dicitur nisi ex¬

Expanded text:
dens dicatur. In Deo autem nihil quidemest aut amissibile, nec tamen omne qsicut Pater ad Filium, et Filius ad Patrem, natus est Filius, nec coepit unquam esse Filius. Quod si aliquando esse coepisset, aut aliquando desineret esse Filius, secundum accidens diceretur. Et quia Pater non dicitur Pater nisi ex eo quod est ei Filius, et Filius non dicitur Fili
Abbreviated transcription (Latin):
sic ⁊ nr̃m uerbum. quod nascitur de
nr̃a scĩa: dissimile est illi uerbo di. ꝙ
natũ est de patris ẽẽncia. Tale autẽ ẽ.
ac si dicerem. de patris scĩa. de pat̾s
sap̃ia. uł quod est expressius de patre
hoc itaq uitellectu. uerbum dei patͥs.
unigenitus filius. ꝑ omnia patri simmi¬
de lumine. sap̃ia: de sap̃ia. eẽncia: de
ẽẽntia. qr est hoc omĩno. ꝙ pater. nõ
m̃ pater. qr iste filius. ille pater. Qr

Expanded text:
sic et nostrum verbum quod nascitur de nostra scientia, dissimile est illi Verbo Dei quod natum est de Patris essentia. Tale est autem ac si dicerem, De Patris scientia, de Patris sapientia; vel, quod est expressius, De Patre hoc itaque intellectu, Verbum Dei Patris unigenitus Filius, per omnia Patri simide lumine, sapientia de sapientia, essentia de essentia; est hoc omnino quod Pater, non tamen Pater; quia iste Filius, ille Pater. Ac
Abbreviated transcription (Latin):
sic ẽẽ iutelligend̾: aug̃ ostend̾ dicens
nuit. Itẽ. sic̃ dicis. ds đ̾m genuit: ita dic.
hoc si credidis. ⁊ dix̃is. aucħ de hac re:
p̃dicta debeant intelligi. Simiłr filui
natus est de sub̾a patris. uł. pater geno¬
it filium: de sua natura. siue eẽneia .i.
de se natura. ⁊ eẽncra: genuit filium
eiusd̃ eẽneie ac nature. ⁊ qui est eadem
eẽutia. ac natura. Si miłr expone il¬
lud. filius sub̃e patris.i. filius patris
tres ꝑsonas unam eẽnciam dĩs. tres
aut̃ ꝑsonas. ex eadẽ eẽntia: nõ dm̃s. qͣi
aliud ibi sit. qd̾ eẽncia ẽ. aliud ꝙ ꝑsõa.¬

Expanded text:
sic esse intelligendum Aug. ostendit, dicens nuit. Item sicut dicis: Deus Deum genuit, ita dic: Hoc si credideris et dixeris, nihil de hac re uuomodo praedicta debeant intelligi. Similiter Filius natus est de substantia Patris, vel Pater genuit Filium de sua natura sive essentia, id est de sua natura et essentia genuit Filium ejusdem substantiae ac naturae, et qui est eadem essentia ac natura. Similiter expone illud: Filius substantiae Patris, et Filius Patris tres personas unam essentiam dicimus: tres autem personas ex eadem essentia non dicimus; quasi aliud ibi sit quod essentia est, aliud quo
Abbreviated transcription (Latin):
ds cũ natus sit. patrẽ testatur aucto¬
re. cũ ex manente natus ẽ. nõ est na¬
tus ex nichilo. ⁊ cum ante tempus na¬
tus ẽ. ominen sensum preuenit: nascẽ¬
do. hic aꝑte dr̃. qd̾ filius: non est natꝰ
ex nichilo. Simiłt ⁊ sp̃s .s. non ẽ dicẽ¬

Expanded text:
us cum natus sit, Patrem testatur auctorem; cum ex manente natus est, non est natus ex nihilo; et cum ante tempus natus est, omnem sensum praevenit nascendo. Hic aperte dicitur quod Filius non est natus ex nihilo. Simi
Abbreviated transcription (Latin):
maior est pater filio. qr de nullo genitꝰ
genuit tũ equalẽ. Ad quod cito responde¬
equalem genuit. Orignus .N. q̃o est ista
quis. de quo sit. Equalitatis aut̃. qualis.
aut quantus sit. Qd est dicere. Ad origi
equalitatẽ uero illa. qua q̃r. quał. aut qͣn¬
tus. quis sit. Nec ẽ dr filius a patre geni¬
tus. ostend̾r inequalitas sub̾e. s ordo na¬
ture. non quo alter pͥor eẽt altõ. s quod
trinitatis.⁊ una eadq suba. quantũ buit̃¬

Expanded text:
r est major Filio, quia de nullo genitus, genuit tamen aequalem. Ad quod cito respondeaequalem sibi genuit. Originis enim quaestio ista est, quis de quo sit, aequalitatis autem, qualis aut quantus sit, quod est dicere: Ad originaequalitatem vero illa qua quaeritur quis aut quantus quis sit. Nec cum dicitur Filius a Patre genitus, ostenditur inaequalitas substantiae, sed ordo naturae, non quo alter prior esset altero, sed quo Trinitatis et una eademque substanti
Abbreviated transcription (Latin):
elagianorum hefis omnium recentissi¬
de potestate tenebrarum erui. intm̃
inimiei funt. ut sine hac c̾dat᷑ hominẽ
posse fac̾e omnia diuina mandata. De¬
bueret adiutorio gr̃e dĩ. ad euis manda¬
ta facienda. nõ eam libo arbito p̃ponebat.
sed infideli calliditate supponebat: dicens
adħ eam dari hominibus. ut q̃ face̾ ꝑli
⁊̃ si difficilius: tñ posse homines sine gr̃a
facẽ uissa dm̃ca. Illam uͦ gr̃ãdi fine qua
nicħ boni possumus facẽ. nõ eẽ dñt nisi ĩ
libo arbito. quod nullis suis p̃ceo entibus
mĩtis ab illo accep̾ nr̃a natura. Ip̃o ad hoc
tm̃ uiuante nos ꝑsuam legem atq doctͥ¬
nam. ut discamus q̃ facẽ.⁊ q̃ sꝑare deb̾amꝰ¬
Non aũt ad h. ꝑ donum sp̃s sc̃i. ut q̃ didic̃i¬
mus ẽẽ facienda faciamus. ac pħ diunit
ipsa caritas. q̃ ut scĩa nõ infiet edificat.
Destruũt ⁊̃ orõnes quas fac̾ eccła siue ꝓ¬

Expanded text:
elagianorum haeresis, omnium recentisside potestate tenebrarum erui, in tantum inimici sunt, ut sine hac credant hominem posse facere omnia divina mandata. Debueret adjutorio gratiae Dei, ad ejus mandata facienda, non eam libero arbitrio praeponebat, sed infideli calliditate supponebat dicens ad hoc eam dari hominibus, ut quae facere petsi difficilius, tamen posse homines sine gratia facere jussa divina. Illam vero gratiam Dei, sine qua nihil boni possumus facere, non esse dicunt nisi in libero arbitrio, quod nullis suis praecedentibus meritis ab illo accepit nostra natura, ipso ad hoc tantum juvante nos per suam legem atque doctrinam, ut discamus quae facere et quae speranon autem ad hoc, per donum spiritus sui ut quae didicerimus esse facienda faciamus. ac per hoc diipsa caritas, quae, ut scientia non inflet, aedificat. destruunt etiam orationes, quas facit ecclesia siue
Abbreviated transcription (Latin):
m̃a s̃. S inqͥs pat̾ anemine potenciam
accep̃. filius aut̃ a patre. Fãtemusr ⁊ nos
filiũ accepisse poteneiam. ab illo de quo
natus est potens. patri u̾o potenciam nł¬
lus dedit: quia nullus eũ genuit. Gignẽ

Expanded text:
alsa. Sed, inquis, Pater a nemine potentiam accepit, Filius autem a Patre. Fatemur et nos Filium accepisse potentiam ab illo, de quo natus est potens; Patri vero potentiam nullus dedit, quia nullus eum genuit. Gignend
Abbreviated transcription (Latin):
quo circa mali auctor ñ est.⁊ iõ ip̃e sũ¬
mum bonũ est. a quo innullo deficere
bonum ẽ.⁊ malum ẽ defic̃e. Non ẽ gͥ
cã deficiendi .i. tendendi ad ñ eẽ. qui ut
ita dicam eẽndi cã est. qr oĩum que s̃
auetor ẽ. que inquantũ s̃. bona s. Ecce a¬
cient̃ ostensum ẽ qd̾ deo auctore ñ fiunt
mala. Quidã tñ sophistice incedentes.
⁊ iõ deo odibiles. ꝓbare onantur ex do au¬
ctore eẽ. qd̾ mala fiunt. hoc modo. Qd ma¬
la fiunt uerũ est. omne aut̃ qd̃ uerũ est.

Expanded text:
Quocirca mali auctor non est, et ideo ipse summum bonum est, a quo in nullo deficere bonum est, et malum est deficere. Non est ergo causa deficiendi, id est, tendendi ad non esse, qui, ut ita dicam, essendi causa est; quia omnium quae sunt auctor est, quae, in quantum sunt, bona sunt. Ecce acienter ostensum est quod Deo auctore non fiunt mala. Quidam tamen sophistice incedentes, et ideo Deo odibiles, probare conantur ex Deo auctore esse quod mala fiunt, hoc modo: Quod mala fiunt, verum est: omne autem verum quod est,
Abbreviated transcription (Latin):
adeo ẽ. s non inde seq̃r. qd̾ adeo sit: ut
mala fiant. Si.ii. hoc dic̃etur auetor ma¬
loꝵ d̾s ẽẽ intelligẽtur. qd̾ ex fiłimi mani¬
ia. p̃misse q̃onis parti samori fauetes.
que scõꝵ testimoniis plenius aꝓpbatur
dicamo dm nõ uelle mala fieri. nec tñ
uelle nõ fieri neq nolle fieri. Omne .n.
qd̃ uult fieri. fit. ⁊ omne qd̾̃ uult ñ fĩ.
non fit. Fiunt aut̃ młta. que non uult
fieri. ut oĩa mala.

Expanded text:
a Deo est: sed non inde sequitur quod a Deo sit ut mala fiant. Si enim hoc diceretur, auctor malorum Deus esse intelligeretur; quod ex simili maniraemissae quaestionis parti saniori faventes, quae sanctorum testimoniis plenius approbatur, dicamus Deum non velle mala fieri, nec tamen velle non fieri neque nolle fieri. Omne ergo quod vult fieri fit, et omne quod vult non fieri non fit. Fiunt autem multa quae non vult fieri, ut omnia mala.
Abbreviated transcription (Latin):
tam puellã. nõ licet parentibus alii
uiro trade. tñ licet sibi monasterium
fatam. si ouerti uolũit. nullo penitꝰ
censuerũt dãpno mulctari. Refert
p̃cipuus. celebrato nupciarũ ꝯuiuio
cum uesꝑe talamũ ẽẽt ingressurus.
ex urbe egrediens. transmarina pe¬
ciit. ⁊ hemi solitudinẽ sibi elegit. Be¬
atus ⁊̃ alexius. simłr ex nupciis di¬
uina gr̃a uocatus. speciosam deseru¬
it. ⁊ nudus xp̃o famulari cep̃. his¬
auccorib ⁊ exemplis. liq̃t lic̾e spõsis
sñ ꝯsensu suarũ spõsarũ. ⁊ eũso ꝯti¬

Expanded text:
tam puellam non licet parentibus alii viro tradere; tamen licet sibi monasterium satam, si converti voluerit, nullo penitus consuerunt damno mulctari. Refert praecipuus, celebrato nuptiali convivio, cum vespere thalamum esset ingressurus, ex urbe egrediens transmarina petiit, et eremi solitudinem sibi elegit. Beatus etiam Alexius similiter ex nuptiis divina gratia vocatus, sponsam deseruit, et nudus Christo famulari coepit. His exemplis liquet licere sponsis sine consensu suarum sponsarum, et
Abbreviated transcription (Latin):
mus. huiꝰ ⁊̃ edendo ⁊ bibendo carnẽ.
ant quisq ne indigne ꝑcipiat. qr ui
diciũ mãducat. non est .il. panis iste
qui uadit incorpus. s panis ute eter¬
ne. qui aĩe nr̃e sub̾am fulsit. Sic gͥ ui
ue. ut cotidie merearis acciꝑe. Ne ac¬
cedas indignus. Indignus ẽ. qui alit̃
celebrat misteriũ. quã xp̃s tradidit.
ł qui hñs mortale peccatũ: accedit. Er¬
go ⁊ si sint pecata cotidiana.uł nõ sit̃
mortifera: añquã accedatis. dimntite
debitoribꝰ ur̃is. Si dimittis. dimiti¬
tur tibi:⁊ sic. securus accede. Panis .ni.
salutaris ẽ.⁊ non uenenũ.Si ita acce¬
ducat: qͥ in nocẽciã ad altare portat.
Si illd̾ sit sac̾ficiũ.⁊ sepiꝰ ĩmolet᷑ xp̃s.

Expanded text:
mus, huius in edendo et bibendo carnem at quisque, ne indigne percipiat, quia iudicium manducat. Non est iste panis, qui vadit in Corpus, sed panis vite eterne, qui anime nostre substanciam fulcit. Sic igitur ve, ut quotidie merearis accipere,cedas indignus. Indignus est, qui aliter celebrat mysterium quam Christus tradidit, vel qui habens mortale peccatum accedit. Ergo etsi sint peccata quotidiana, ut non sint mortifera, antequam accedas dimitte debitoribus tuis. Si dimittis, dimittur tibi; et sic securus accede. Panis enim salutaris est, non venenum. Si ita acceducat, qui innocentiam ad altare portat. 7. Si illud sit sacrificiu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ ds primis oꝑibus concauit id haberẽt
ut scđm ip̃am ex uiri latt̾e feminam fĩ
necẽe foret. au ħ tm̾ ut fieri posset. Ad qd̃
ẽẽ. Ut enim homo sic fieret uł equs ⁊ hꝰ¬
modi. mdi potentia ⁊ dispositione ab et̾¬
no fuit. ⁊he cãe dñr pͥmordiales. quia

Expanded text:
s primis operibus concreavit, id haberet ut secundum ipsam ex viri latere feminam fieri necesse foret, an hoc tantum, ut fieri posset. Ad quod aeterno esse. Ut enim homo sic fieret vel equus et hujusmodi, in Dei potentia et dispositione ab aeterno fuit. Hae dicuntur primordiales ca
Abbreviated transcription (Latin):
diu̾sos płałr dic̃. dug̃. cãs pͥmordiales
omnum rerum indo eẽ. inducens simi¬
quia inseruit ds seminales rõnes reb
scđm quas alia exaliis ꝓueniunt. ut qdͥ
ħ semine tale gͣnum. d hac arbore talis
nam. q̃ ꝓpͥe ⁊ uniu̾salit̾ pͥma ẽ. Ille uero
sic̃ c̾at̾e mutabiles sunt. ita ⁊ he creature¬

Expanded text:
diversos pluraliter dicit Aug. causas primordiales omnium rerum in Deo esse; inducens simiQuia inseruit Deus seminales rationes rebus, secundum quas aliae ex aliis proveniunt, ut de hoc semine tale granum, de hac arbore talis nam, quae proprie et universaliter prima est. Illae vero sicut creaturae mutabiles sunt, ita et hae c
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ds: nec homo assumptus tantam po¬
potẽtiam. quantam ⁊ đs. Quomodo
gͦ in telligi illud ambrosii sr̃ lucham.
uͦ angłs de nascituro filio uirginis au.
magnus nõ fu̾t. sed quia potentiam
quamdĩ filius natͣalit̃ ħt. homo erat

Expanded text:
am quantam et Deus, nec homo assumptus tantam potentiam quantam et Deus, quomodo ergo intelligitur illud Ambros. super Lucam, ubi angelus de nascituro Filio Virginis ait:magnus non fuerit, sed quia potentiam quam Dei Filius naturaliter habet, homo erat
Abbreviated transcription (Latin):
lẽ ht cumdo sapĩam: nõ gͦ ds in om̃i
bono maiorem ħt sufficientiam. quã
eius cat᷑a. In ducunt ĩ auetoritates ad
assumpti. Mirabił facta ẽ scĩa tua ex
me: iñ po. ad eam. Quod exponens cã

Expanded text:
o Deus in omni bono majorem habet sufficientiam, quam ejus creatura. Inducunt etiam auctoritates ad assumpti: Mirabilis facta est scientia tua ex me, et non potero ad eam. Quo
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a deduci ad consentionẽ pecrati pot̾.
nͥ c̃ delectatio mota fu̾it. in illa parte
tur. ꝙͣ tumc actum ẽ in illis tͥbus. serpẽ¬
te. nuliere uiro. Nam pͥmo fit sugge¬
tio. siue ꝑ cogitationẽ. siue ꝑsensus cor¬
ꝑis uł uidendo. uł tangẽdo. uł audiendo.
uł gustando. uł olfaciendo. Que sugges¬
tio cum facta fu̾it. si cupiditas nr̃a ñ mo¬
ueatur ad peccandũ: excludit᷑ serpentis
comotam cupiditatẽ refrenat atq com¬
pesc̃. ꝙ cum fit: nõ labimur inpeccatũ
s cũ aliquanta luctacionẽ coronamur
Si aũt ratio cõsentiat. ⁊ q̃ libido comou̾it
faciendum eẽ dec̾nat. ab omni bata uita

Expanded text:
ra deduci ad consensionem peccati potest, nisi cum delectatio mota fuerit in illa parte tur, quam tunc actum est in illis tribus, serpente, muliere, et viro. Nam primo fit suggestio sive per cogitationem, sive per sensus corporis, vel videndo, vel tangendo, vel audiendo, vel gustandotio cum facta fuerit, si cupiditas nostra non moveatur ad peccatum excluditur serpentis riliter etiam commotam cupiditatem refrenat atque compescit. Quod cum fit, non labimur in peccatum, sed cum aliquanta luctatione coronamur. Si autem ratio consentiat, et quod libido commoverit, faciendum esse decernat, ab omni vita beata
Abbreviated transcription (Latin):
debuerunt negandum ẽ ẽẽ peccatum. sed
longe minus: ꝙͣ. si ⁊ oꝑe statuatur implen¬
dum.R id̾o dtalib quoq cogitatiomibus
uenia petnͣda est. pectusq ꝑcutiens dũ.
nr̃is. Neq enim sic in ilł duob pͥmis hoĩ

Expanded text:
debuerunt, negandum est esse peccatum; sed debuerunt, negandum est esse peccatum; sed longe minus quam si et opere statuatur implendum. Et ideo de talibus quoque cogitationibus venia petenda est, pectusque percutiendum, tra . Neque enim sicut in illis duobus primis ho
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ. tradit dicens. Sic̃ in illo conuigio pͥoꝵ
hominum serpens manducandũ ꝑsua¬
sit. mulier autem nõ manducauit sola
set uiro suo deoit ⁊ simł manducau̾nt
ita ⁊̃ in quodam sec̃̾to conuigio q̃d inu¬
quandam illecebram. tunc uelut ser¬
pens alloqr feminan. huic autem ille¬
cebra consentire deligno uetito ẽ ede
Seo iste consensus fi sola cogitationis
delectatione contentus ẽ. suꝑlori uero
auetoritate ita retinetur mẽbra. ut nõ
exhibeantur arma iniquitatis peccato.
mulier sola comedit. Si au̾t in consen¬
su illo. ita dcernitur q̃dq peccatum. ut
si potestas sit ĩ oꝑe impleatur intelligẽ¬
da ẽ inulier deoisse uiro suo simł eoendũ
illicitum cibum. Neq enim pot̾ peccatũ.
nõ solum cogitandum fuauit̾. ueru̾ etã
ꝑpetrandum efficacit̾ mente dec̾ni. insi
illa m̃tis intentio. penes ꝙͣ sũma potestas
ẽ mẽbra in opus mouendi uł ab oꝑe cohi¬
q̃statim ut attigerunt animum respu

Expanded text:
 tradit ita: Sicut in illo conjugio primorum hominum serpens manducandum persuasit, mulier autem non manducavit sola, sed viro suo dedit, et simul manducaverunt; ita et in quodam secreto conjugio, quod in uquamdam illecebram, tunc velut serpens alloquitur feminam. Huic autem illecebrae consentire, de ligno vetito est edere. Sed iste consensus si sola cogitationis delectatione contentus est, superiori vero auctoritate ita retinentur membra, ut non exhibeantur arma iniquitatis peccato, ignum vetitum mulier sola comederit. Si autem in consensu illo ita decernitur quodque peccatum, ut, si sit potestas, etiam opere impleatur; intelligenda est mulier dedisse viro suo simul edendum illicitum cibum. Neque enim potest peccatum non solum cogitandum suaviter, verum etiam perpetrandum efficaciter mente decerni, nisi et illa mentis intentio, penes quam summa potestas est membra in opus movendi, vel ab opere cohis libenter quae statim ut attigerunt animum respui
Abbreviated transcription (Latin):
inferior pars r̾onis ꝯsensit. ita ut sola
cogitationis delectationẽ. sine uolunta¬
te ꝑficiendi teneatur. mulier sola man¬
ducauit nõ uii. cuiꝰ auctoritate cohibet᷑
uoluntas. neadopuis usq ꝑueniat.
i uero ad sit¬
plena uoluntas ꝑficiendi ut si adsit fa¬
cultas ad effectum ꝑducatur. uir quoq
manducat. quia suꝑior pars rationis il¬
lecebre consensit. ⁊ tunc ẽ dampnabile &.
graue peccatum

Expanded text:
inferior pars rationis consenserit, ita ut sola cogitationis delectatione sine voluntate perficiendi teneatur, mulier sola manducavit, non vir, cujus auctoritate cohibetur voluntas, ne ad opus usque perveniat. Si vero adsitplena voluntas perficiendi, ut, si adsit facultas, ad effectum perducatur, vir quoque manducat, quia superior pars rationis illecebrae consensit, et tunc est damnabile et grave peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
mulier sine uro gustat. aliquando est ca¬
mortale. aliquando ueniale peccatum tũ.¬
S enm dictum ẽ tunc mulier sine uiro
gustat. cũ ita delectatione cognitionis
peccatum tenetur. ut faciendum nõ dcer¬
natur. uł cum quidam terminꝰ tm̃sura
peccato adhibetur auiro. ut nõ liceat imi¬
lieri effreneta lib̾tate inpeccatum ꝓg̾di
Si ergo peccatum nõ diuteneatur delec¬
tatione cogitationis. seo statim ut tetigit
mulierẽ. iuri auetoritate repellatur.
ueniale est. Si uero di indelectatione
cogitationis teneatur: isi uoluntas ꝓfi¬
ciendi defit. mortale est. ⁊ ꝓeo dampna¬
bitur. similit̾ ⁊ ur ⁊mulier .i. totus hõ.
quia ⁊ tunc iuir. nõ sic̃ debuit mulierẽrẽ
choibuit. unde pot̾ dici consensisse̾. Itaq
ut buit̾ sũmam ꝑstrĩgam. qn̾ pecoatum
ita manimani concipit᷑ ut illuo face̾ dis¬
ponat. uł ⁊̃ ꝑficiat. aliud frequent̾ aliud¬
uł semel. uł ĩ qñ delectatione cogitatio¬
nis diu tenetur mortale ẽ. sum uero in

Expanded text:
mulier sine viro gustat, aliquando est mortale, aliquando veniale peccatum. Ut enim dictum est, tunc mulier sine viro gustat, cum ita delectatione cogitationis peccatum tenetur, ut faciendum non decernatur; vel cum quidam terminus et mensura a peccato adhibetur a viro, ut non liceat mulieri effrenata libertate in peccatum progredi. Si ergo peccatum non diu teneatur delectatione cogitationis, sed statim ut mulierem tetigit, viri auctoritate repellatur, veniale est. Scogitationis teneatur, etsi voluntas perficiendi desit, mortale est, et pro eo damnabitur simul vir, et mulier, id est totus homo, quia et tunc vir non sicut debuit, mulierem cohibuit, unde potest dici consensisse. Haec ut breviter summam perstringam, quando peccatum ita in anima concipitur, ut illud facere disponat, vel etiam perficiat aliud frequenter, aliud semel; vel etiam quando delectatione cogitationis diu teneatur, mortale est. Cum vero in
Abbreviated transcription (Latin):
olet etiã q̃ri. si ꝯmatrẽ
uxoris post eius obitũ quis duc̃e ua¬
leat. De hoc nicholaus p̃p sic scribit.S
ne una. Cũ gͥ ꝯstet qd̾ uir ⁊ mulier u¬
na caro efficiunt᷑ restat uirũ ꝯpatrẽ
ostitui mulieri. cuiꝰ assũpta uxor ꝯma¬
ter erat. ⁊ ideo uirũ illi se femine nõ

Expanded text:
Solet etiam quaeri si commatrem uxoris post ejus obitum quis ducere valeat. De hoc Nicolaus papa sic scribit, Cne una. Cum ergo constet quod vir et mulier una caro efficiuntur, restat virum compatrem constitui mulieris, cujus assumpta uxor commater erat; et ideo virum illi femi
Abbreviated transcription (Latin):
toritatẽ. Inde ẽ ⁊̃ qd̾ ueritas ostendẽs
patrem ẽẽ auctorẽ ꝓcessionis. qua pro¬
mea doctrina non est mea. s eius qͥ
misit me. Si gͥ hic intellig̾ ens doc¬
ut non dic̃et ⁊ de me non ꝓcedit: a
quo aut̃ ht̃ filius ut sit ds: est .n. de

Expanded text:
toritatem. Inde est etiam quod veritas ostendens toritatem. Inde est etiam quod veritas ostendens Patrem esse auctorem processionis, qua proMea doctrina non est mea, sed ejus qui misit me. Si ergo hic intelligitur ejus docut non diceret: De me non procedit. A quo autem habet Filius ut sit Deus est enim Deus
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. sp̃m sc̃m ꝓprie eẽ de patre. ⁊ ꝓprie
ꝓcede apatre. Qd̾ non ia est intelligẽ¬
dum. taniquã prius uł plenius apatͦ
ꝓcedat: quã a filio.s qr hoc ht pat̃ a se.
te ⁊̃ uixta hanc intelligẽciã. dr sp̃s
filium. Uñ hylarius. ad dm patrẽ de
eum misso. It̃. Ante tpra iungenitus
tuus. exte natꝰ inanet. ita qd exte ꝑ¬
ꝑcipiam: tn teneo ꝯscĩa. In fp̃ualibus
.i. reb tus hebes sum. Itẽ ineod. Con¬
serua hanc oro fidei mee religionem.
ut qd̾ inregeñacionis mee simbolo ꝓ¬
sp̃m tuũ. qui exte ꝑuugenitũ tuũ ẽ:
ꝓmerearꝰ. Ecce aꝑte dicit sp̃m sc̃m a¬
patre ꝑfilium. imiti.⁊ eẽ. qd̾ nõ est
intelligendũ. quasi apatre ꝑfiliũ mi¬
norẽ mitatur. uł sit. sed quia apatre
⁊ filio: ẽ.⁊ mutitur: abutroq. ẜ hoc
ipsum ht̃ filius apatre. ut ab ipso.⁊
sit ⁊ mutatur. sp̃s sẽs. Hoc gͦ uoluit si¬
gͣcare hilarius. distinenonẽ faciẽs ĩ lo¬
cutione. ut ostenderet in patre esse aua¬

Expanded text:
m proprie esse de Patre, et proprie procedere a Patre. Quod non est ita intelligendum, tanquam prius vel plenius a Patre procedat quam a Filio, sed quia hoc habet Pater a se s Filium, unde Hilar. ad Deum Patrem de eum misso. Item: Ante tempora Unigenitus tuus ex te natus manet, ita quod ex te ppercipiam, tamen teneo conscientia. In spiritualibus enim rebus tuis hebes sum. Item in eodem: Conserva hanc, oro, fidei meae religionem, ut quod in regenerationis meae symbolo psanctum tuum, qui ex te per Unigenitum tuum est promerear. Ecce aperte dicit Spiritum  est intelligendum quasi a Patre per Filium minorem mittatur vel sit, sed quia ex Patre et Filio est et mittitur ab utroque, sed hoc ipsum habet Filius a Patre, ut ab ipso sit et mittatur Spiritus sanctus. Hoc ergo voluit significare Hilar., distinctionem faciens in locutione, ut ostenderet in Patre esse auc
Abbreviated transcription (Latin):
sñ patre ⁊ filio fecĩt. s quia sp̃c ẽ caritas
⁊ donum patris ⁊ filii. ⁊ in effabili dĩ ca¬
ritate u̾bum dĩ caro factum ẽ. ⁊ inesti¬
mabili di dono filius di sͥ uniuit formã
seo pocius uno nominato tres intelligẽ¬

Expanded text:
itas et donum Patris et Filii; et ineffabili Dei charitate Verbum caro factum est, et ineffabili Dei dono Filius Dei sibi univit formam sed potius uno nominato tres intelligun
Abbreviated transcription (Latin):
đr mĩa ⁊ iusticia. s qr quedam s̃ qui¬
b ostend̾r uidex ⁊ equus distributor. q̃¬
dam quib ostend̾r miserator. Misericorᷤ
.N. đr innatura. miserator in exibicione.
⁊ in quibusdã oꝑibus dr effectus ẽẽ im¬
sericordie. inquibus dã effectus iusticie. ñ
qd̾ aliud efficiat iusticia. aliud ña dei
effectib intelligitur uidex. ex quibusdã
miserator. Uelut quib dam placet iustꝰ
⁊ misericors. S scđ̾m hoc occurrit q̃stio
quomͦ ex aliis intelligatur iustus. ⁊ ex
aliis misericors. cũ fit ei idẽ ẽẽ iustum
oꝑe quo intelligitur iustus intelligit᷑
imsericors.⁊ econũso. S dixi supra qr¬

Expanded text:
rdia et justitia; sed quia quaedam sunt quibus ostenditur judex et aequus distributor, quaedam quibus ostenditur miserator. Misericors enim dicitur in natura, miserator in exhibitione. Et in quibusdam operibus dicitur effectus esse misericordiae, in quibusdam effectus justitiae; non quod aliud efficiat justitia, aliud misericoeffectibus intelligitur judex, ex quibusdam miserator, vel, ut quibusdam placet, justus et misericors. Sed secundum hoc occurrit quaestio, quomodo ex aliis ostendatur justus, et ex aliis misericors, cum sit idem ei esse justum opere quo intelligitur justus, intelligitur misericors, et e converso. Sed dixi supra q
Abbreviated transcription (Latin):
dutinctionis oꝑatio fuit formatio lucis
rer̾ informitate. ear dispositionem a
luce in coauit. subdẽs dix̃ ds. fĩat lux.
⁊ facta ẽ lux. ⁊ diuisit lucẽ atenebris.
appellauitq lucẽ diem. ⁊ tenebras noc¬
tem. ⁊ factum ẽ uesꝑe ⁊ mane dies unus
erit lux illa corꝑał an sp̃ualis.

Expanded text:
tinctionis operatio fuit formatio lucis,rerum informitate, earum dispositionem a luce inchoavit, subdens: Dixit Deus: FIAT LUX, et facta est lux: et divisit lucem a tenebris, appellavitque lucem diem, et tenebras noctem. Et factum est vespere et mane dies unus. erit lux illa, corporalis an spiritualis.
Abbreviated transcription (Latin):
entiri uõ ẽ loqui ec̃ ħ qd animo seutit
quis. siue illud uerum sit. siũ nõ. Om̃is
gͦ qͥ loquitur m̃datium: m̃titur. quia
tate fallendi. Seo nõ omnis qͥ m̃titur.
mendacium dic̃. quia qd̾ uerum ẽ loqͥt
aliqñ mentiẽdo. sic̃ econu̾so falsum di

Expanded text:
hoc quod animo sentit quis, sive illud verum sit, sive non. Omnis ergo qui loquitur mendacium mentitur, quia tate fallendi; sed non omnis qui mentitur mendacium dicit, quia quod verum est loquitur aliquando mentiendo, sicut e converso fa
Abbreviated transcription (Latin):
ne menciens iudicandꝰ ẽ. qui dic̃ falsũ
qdͣ putat uerum.qr quant̾ in ip̃o ẽ. nõ
fallit ip̃e. seo fallitur. Non gͥ m̃dacii ar¬
guendus ẽ. qͥ falsa in caueius credit. ac
ad animum eiꝰ attinet. ñ uerũ dic̃. quia
nõ qd sentit dic̾. quamuis uerũ inue¬
niet᷑ eẽ ꝙ dic̃. Nec ille lib ẽ amẽdatio. qͥ
ore nesciens loquitur uer̃. sciens ãt uo¬
utrum loquatur mendacium: nõ est
mendacium q̃d diẽ. quia licet ałr tene¬
mendacium. m̃titur tñ. illud quod uer

Expanded text:
est, qui dicit falsum quod putat verum; quia quantum in ipso est, non fallit ipse, sed fallitur. Non ergo mendacii arguendus est qui falsa incautus credit ac pad animum ejus attinet, non verum dicit; quia non quod sentit dicit, quamvis verum inveniatur esse quod dicit. Nec ille liber est a mendacio, qui ore nesciens loquitur verum, sciens autem voiat animo, utrum loquatur mendacium. Non est mendacium quod dicit, quia, licet aliter tenemendacium; mentitur tamen, illud quod ver
Abbreviated transcription (Latin):
mod̾atori. ut qm̃ ñ tota multitudo anglo¬
rum dm deẜendo pierat. ea que ꝑierat
inppetua ꝑditione remane̾t. Que autem
cum do illa deserente ꝑstitat. de sua cer¬
tissime cognita felicitate semꝑ gauderet
at uero c̾atura r̾onał que in hominibus
erat. qm̃ peccatis atq suppliciis tota pie¬
rat. ex ꝑte debuit reꝑari. Uñ angłice so¬
cietati suppletur quod ruina illa minue¬
rãt. ħ eñi ꝓmissum ẽ scĩs. quod erunt
equales angłi di. Qd̾ nõ soli uiro p̃cept᷑
llud etiam notandñ ẽ. quod nõ fuit datũ¬
soli uiro p̾ceptum uidr̃ eẽ datum. cum
ip̃a mulier testetur sͥ enam eẽ mandatũ
dicens p̃cepit nob ads.ic̾. Supra m̃ legitur
ante factam mulierẽ dm dixisse uiro. de
ligno scĩe boni ⁊ mali ne comedas. nõ dix̃.
ne comedatis. Forte quia facturꝰ erat mu
ꝑ ueniret mandatũ. quia mulier q̃ sub¬
iecta uiro fuit. ñ nͥ mediante uiro diui¬
uum debuit acciꝑe p̃ceptum. Uñ apłs. Si¬

Expanded text:
multitudo angelorum Deum deserendo perierat, ea quae perierat in perpetua perditione remaneret, quae autem cum Deo, illa deserente, perstiterat, de sua certissime cognita semper felicitate gauderet. At vero creatura rationalis, quae in hominibus erat, quoniam peccatis atque suppliciis tota perierat, ex parte poterat reparari, unde angelicae societati suppleretur quod ruina illa minuerat; hoc enim promissum est sanctis, quod erunt aequales angelis Dei. 7. Quod non soli viro praeceptum llud etiam notandum est, quod non soli viro praeceptum videtur esse datum, cum ipsa mulier testatur sibi etiam esse mandatum, dicens: Praecepit nobis Deus, etc. Supra tamen legitur, ante factam mulierem, Deum dixisse viro: De ligno scientiae boni et mali ne comedas; non dixit ne comedatis. Forte quia facturus erat muad mulierem perveniret mandatum; quia mulier quae subjecta viro fuit, non nisi mediante viro divinum debuit accipere praeceptum. Unde Apos
Abbreviated transcription (Latin):
un gͦ mirum si diabolus sp̃u suo implẽs̾ te¬
serpẽrem. sic̃ uates implebat. sapientis ret¬
fimum reddiderat omniũ bestiarum quẽ
t̾n ad tẽtandum nõ elegit diabolus s ꝑ
qd animał ꝑmissus fuit. tẽtauit. Unde
serpentẽ ꝑ ꝗͣ tẽtaret elegerit. s cum de¬
ciꝑe cuꝑet. nõ potuit. nisi ꝑ qõ am̃ial pꝰ se
ꝑmissus est. Nocendi eñi uoluntas ĩ est
alicui ase. s potestas ado. Sĩc aũt loque¬
batur diabolus. ꝑ serpẽtem ignorantem.
sic̃ ꝑ merguminos ⁊ phanaticos loquit᷑
Serpente enim ulut organo eͣ usus. mo¬
uens natam eius ad expͥmendos sonos ũ¬
borum ⁊ signa. quibus uoluntatẽ suam
anglicum fuit. Boni enĩ. ⁊ mali angłi simi¬
lit̃ oꝑantur. Hic queri solet qr̃ mulier
nõ orruit serpentem. Quia cum nouit

Expanded text:
go mirum si diabolus spiritu suo implens serpentem, sicut vates implebat, sapientissimum reddiderat omnium bestiarum; quem tamen ad tentandum non elegit diabolus, sed per quod animal permissus fuit, tentavit. Unde serpentem per quem tentaret elegerit, sed cum decipere cuperet, non potuit, nisi per quod animal posse permissus est. Nocendi enim voluntas inest cuique a se, sed potestas a Deo. Sic autem loquebatur diabolus per serpentem ignorantem, sicut per energumenos vel fanaticos loquitur. Serpente enim vens naturam ejus ad exprimendos sonos verborum et signa, quibus suam angelicum fuit, boni enim et mali angeli similiter operantur. Hic quaeri solet quare mulier non horruit serpentem. Quia cum noverit
Abbreviated transcription (Latin):
tudini eoꝵ ꝓficiat. De hoc ita ait gg̃.
nẽ aspecta pena reꝓboꝵ qr ubi iam ꝯpaᷤ¬
sio miserie non erit. minuere batoꝵ le¬
ticiam non ualebit. Et lic iustis fua ga¬
udia sufficiãt. ad maiorẽ tñ głam uidẽt
penas maloꝵ. quas ꝑ gr̃am euaserunt.
quia qui di claritatẽ uidẽt. nichil inc̾a¬
tura agitur. qd̾ uide nõ possint. Nõ est
autẽ mirandũ si scĩ iam ĩ mortales re¬
probos uideat m̃tis intelligẽcia. cũ ꝓpħe¬
ad huc mortales. uide hec omnia meru¬
erunt. Egredientur .ni. electi nõ loco s ĩ¬
telligẽcia. ul uisione manifesta. ad udẽ¬
dũ impioꝵ cruciatus. quos uidẽtes nõ

Expanded text:
tudini proficiat. De hoc ita Greg. aitnem aspecta poena reproborum, quia ubi jam compassio miseriae non erit, minuere beatorum laetitiam non valebit. Et licet justis sua gaudia sufficiant, ad majorem tamen gloriam vident poenas malorum, quas per gratiam evaserunt, quia qui Dei claritatem vident, nil in creatura agitur quod videre non possint. Non est autem mirandum si sancti jam immortales reprobos videant mentis intelligentia, cum prophetae mortales adhuc videre haec omnia meruerunt. Egredientur ergo electi, non loco, sed intelligentia vel visione manifesta, ad videndum impiorum cruciat
Abbreviated transcription (Latin):
tollit pecc̃a. nisi solus xp̃s. qui ẽ ag¬
nus tollens pecc̃a mundi. Tollit at̃
⁊ dimitẽdo que facta s̃.⁊ adiuuãdo
ne fiant.⁊ ꝑ ducẽdo ad uitã: ubi oĩno
fieri non possuit. his aliisq płibus¬

Expanded text:
tollit peccata, nisi solus Deus, qui est Agnus tollens peccata mundi. Tollit autem et dimittendo quae facta sunt, et adjuvando ne fiant, et perducendo ad vitam, ubi omnino fieri non possu
Abbreviated transcription (Latin):
tur. ħ aut̃ ecclie anathematizacio. hãc¬
penam illis qui digne p̃cellunt inflig̃
ꝑ ꝙͣ gr̃a dei ⁊ ꝓteccio: illis amplius sub¬
trahitur. ac si ipsis relinqͣtur. sit eis
lib̾um raiere inĩt̃ itũ pecc̃i. Inquos ⁊̃
diabolo maior seuiendi datur potestas
Orõnes quoq eccłie.⁊ bñdiccionũ ac
m̃itoꝵ suffragia. eis nequaquã suffra¬
gari putantur.

Expanded text:
t autem Ecclesiae anathematizatio; hancenam illis qui digne percelluntur, infligit, quia gratia Dei et protectio illius amplius subtrahitur, ac sibi ipsis relinquuntur, ut sit eis liberum ruere in interitum peccati, in quos etiam major diabolo saeviendi datur potestas. Orationes quoque Ecclesiae, et benedictionum ac meritorum suffragia, eis nequaquam suffragari putantur.
Abbreviated transcription (Latin):
os. ⁊ ideo remissionẽ pecc̃oꝵ uł ꝑse ip¬
sum facit. uł ꝑ ipsius columbe m̃bra.
quibus ait. si cui dimiseritis dimitten¬
tur. Ecce quã uaria a doctoribus suꝑ hĩ
tenend: Ihoc sane dicere ac sentire poss¬
umius. ꝙ solus ds dimittit pecc̃a ⁊ reti

Expanded text:
os. Et ideo remissionem peccatorum vel seipsum facit, vel per ipsius columbae membra, quibus ait: Si cui dimiseritis, dimittetur. Ecce quam varia a doctoribus traduntuquid tenendum? Hoc sane dicere ac sentire possumus, quod solus Deus dimittit peccata et
Abbreviated transcription (Latin):
on aut̃ hoc d¬
sac̃dotibus ꝯcessit quibus t̃n tribuit po
nes ligatos uł solutos. Uñ dñs leꝓsum¬
prius sanitati ꝑse restituit. de inde ad
saẽdotes misit. quoꝵ uidicio ostendet᷑
mũdatus. Ita ⁊̃ lazarum iam uiuicͤatũ
obtulit discipłis soluẽdũ.qr ⁊ si aliquis
ap̃ d̾m sit solutus. nõ tn infacie eccłie so¬
lutus hẽtur. iisi ꝑuidiciũ sac̃dotis ¶In sol¬
uendis gͥ culpis. uł retinẽdis. ita oꝑatur
sac̃dos englicus. ⁊ iuidicat. Siẽ olim lega¬
lis millis qui ꝯtaminati erant. lepra qua

Expanded text:
on autem hoc sacerdotibus concessit, quibus tamen tribuit potnes ligatos vel solutos. Unde Dominus leprosum sanitati prius per se restituit, deinde ad sacerdotes misit, quorum judicio ostenderetur mundatus. Ita etiam Lazarum jam vivificatum obtulit discipulis solvendum. Quia etsi aliquis apud Deum sit solutus, non tamen in facie Ecclesiae solutus habetur, nisi per judicium sacerdotis. In solvendis ergo culpis vel retinendis, ita operatur sacerdos evangelicus et judicat, sicut olim legalis in illis qui contaminati erant lepra, quae
Abbreviated transcription (Latin):
remitunt. renuttit ds ⁊ c̃. Opus enĩ
iusticie ex̾cent inpecc̃ores. c̃ eos inuis¬
ta pena ligant. Opus mĩe: dum de ea
aliquid relaxãt. uł sacram̃toꝵ omun¬
iomi ꝯciliant. Alia oꝑa in pecc̃ores exer¬
cere neq̃unt. Et notand̾.qr quos satiꝰ¬
faccione penitẽcie ligãt. eo ipso apec¬
catis solutos ostendunt. qr non ĩpour
alicui satisfaccio penitenciał. nisi quẽ
sac̃dos ẽẽ u̾e penitentẽ arbitratur. alii

Expanded text:
remittunt, et remittit Deus, etc. Opus enim justitiae exercent in peccatores, cum eos justa poena ligant; opus misericordiae, dum de ea aliquid relaxant, vel sacramentorum communioni conciliant; alia opera in peccatores exercere nequeunt. Et notandum est quia quos satisfactione poenitentiae ligant, eo ipso a peccatis solutos ostendunt, quia non imponitur alicui satisfactio poenitentialis, nisi quem sacerdos vere poenitentem arbitratur. Aliis
Abbreviated transcription (Latin):
ũso pecc̃a dimittunt᷑. ab eis dimittunt᷑
caritate coherentib. siue se nouerint co
tenentur pecc̃a ab eis tenentur a quibꝰ¬
ille cord prauitate difiungr̃. siue notis
corꝑałr. siue ignotis. Om̃s nrali sp̃uałr

Expanded text:
conuerso peccata dimittuntur, ab eis dimittunturcaritate cohaerentibus, siue se nouerint cortenentur peccille cordis pravitate disjungitur, sive notis corporaliter, sive ignotis. Omnes enim mali spir
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ ht̃. dignus est uita. Nemo aut̃ si¬
mul dignus est uita.⁊ morte. Nõ est
gͥ tunc ligatus debito et̾̃ne mortis.
Filius.n. ire esse defiit. ex quo diligẽ
ira que nõ manet suꝑ illũ qui c̃dit in
xp̃m s suꝑ illũ qui non credit. Nõ gͥ
post modũ ꝑsacerdotẽ cui ꝯfitetur ab
ira etna libatur. a qͣ iam lib̾atus ẽ per
dñn ex quo dix̃ ꝯfitebor. Solus ergo
dñs hoĩem interius mundat ama
iquitates.⁊ pecc̃a ppłi. It̃ amb̾r. Uer¬
bum dei dimittit pecc̃a. sac̃dos. ⁊ ui¬
dex. sacerdos quid̃ officiũ suũ exhib.
s nullius potestatis uira exc̃et. Id̾ ille

Expanded text:
terna dignus est. Nemo autem simul dignus est vita et morte. Non est igitur jam tunc ligatus debito aeternae mortis. Filius enim irae jam esse desiit, ex quo diligereira quae non manet super illum qui credit in super illum qui non credit. Non ergo postmodum per sacerdotem cui confitetur ab ira aeterna liberatur, a qua jam liberatus est per Dominum, ex quo dixit: Confitebor. Solus ergo Deus hominem interius mundat a peiquitates et peccata populi. Item Ambr.: Verbum Dei dimittit peccata, sacerdos est judex. Sacerdos quidem officium suum exhibet, sed nullius potestatis jura exercet. Ide