comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quisquã putaret sic intimatũ. unũ in
trib fuisse maiorẽ. & eum dnm di fili¬
ũ intelligendu. duos aũ illos angłos
eiꝰ: quia cum tres uisi sunt. uni d̾no illic
loquit᷑ abraham: sc̃a scͥptura futuris
talib cogitationib atq opinionib
contra dicendo ñ pret̾misit occurrere:
qͣndo paulo post duos angłos dicit ueniꝰ¬
se ad loth: in quib & ille uir iustus qui
de sodomoꝵ incendio meruit liberari.
ad unũ dnm̃ loquitur. Sic enĩ scͥptura
loquit᷑ dicens. Abiit aũ dns postquã
cessauit loquens ad abraham: & abra¬
ham reu̾sus est ad locum suũ: uene¬
runt aũ duo angłi in sodomis uesꝑe.
Hic attentiꝰ consid̾andu est: qd̾ osten¬
dere institui. Cum trib certe loqͥ̾ba¬
tur abraham: & eum dnm singłarit̾
appellauit. Forte inqͥt aliquis unũ
ex trib agnoscebat dnm: alios aut̃
duos angłos eiꝰ. Quid sibi gͦ uult quod
consequent̾ dicit scͥptura. abiit autẽ
dns postqͣm cessauit loquens ad abra¬

Expanded text:
imatum unum in tribus fuisse majorem, et eum Dominum Dei Filium intelligendum, duos autem alios angelos ejus, quia cum tres visi sint, uni Domino illic loquitur Abraham; sancta Scriptura futuris talibus cogitationibus atque opinionibus contradicendo non praetermisit occurrere, quando paulo post duos angelos dicit venisse ad Loth, in quibus et ille vir justus qui de Sodomorum incendio meruit liberari, ad unum Dominum loquitur. Sic enim sequitur Scriptura dicens: Abiit autem Dominus postquam cessavit loquens ad Abraham, et Abrabam reversus est ad locum suum. runt autem duo angeli in Sodomis vespere. Hic attentius considerandum est, quod ostendere institui. Cum tribus certe loquebatur Abraham, et eum Dominum singulariter appellavit. Forte inquit aliquis: Unum ex tribus agnoscebat Dominum; alios autem duos, angelos ejus. Quid sibi ergo vult, quod consequenter dicit Scriptura, Abiit autem Dominus postquam cessavit loquens ad Abra
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ possem adhuc querere. qͦm ante
susceptã carnẽ habitu est inuentꝰ ut
hõ: quando quide pedes ei loti sunt. &¬
humanis epulis epulatus ẽ. quomodo
istud fieri poterat cũ adhuc in forma
di eẽt. ñ rapinã arbitratus eẽ ȩquał do:.
Nunqͥd enĩ iam semet ipsum exinaui-¬
uerat formã serui accipiens. in simili

Expanded text:
m adhuc quaerere, quomodo ante susceptam carnem, habitu est inventus ut homo: quandoquidem ei pedes loti sunt, et humanis epulis epulatus est? Quomodo istud fieri poterat, cum adhuc in forma Dei esset, non rapinam arbitratus esse aequalis Deo? Numquid enim jam semetipsum exinanierat, formam s
Abbreviated transcription (Latin):
patrẽ. siue similitudine mortalib sensib
significationẽ sin dare potuisse. creden¬
dũ est. Quȩ cũ ita sint: ne immoderatpꝰ
ꝓgrediatur. scd̃i huius uoluminis lon¬
gitudo: ea quȩ restant in consequentib
uideamꝰ¬

Expanded text:
e sive similitudine mortalibus sensibus significationem sui dare potuisse credendum est. Quae cum ita sint, ne immoderatius progrediatur secundi hujus voluminis longitudo, ea quae restant, in consequentibus videam
Abbreviated transcription (Latin):
dem narrationis exordio uisus ẽ in qͥt
ans abrahe. Inuitat gͦ & pedes lauat:¬
& deducit abeuntes tamꝙͣ homines.
Loquit᷑ aũ tamꝙͣ cum d̾no do. siue cũ ei
ꝓmittitur filius. siue cum ei sodomȩ
imminens interitꝰ indicat᷑. Non paruã¬

Expanded text:
dem narrationis exordio, Visus est, inquit, dem narrationis exordio, Visus est, inquit, Dominus Abrahae. Invitat ergo, et pedes lavat, et deducit abeuntes tanquam homines: loquitur autem tanquam cum Domino Deo, sive cum ei promittitur filius, sive cum ei Sodomis imminens interitus indicatur . CAPU
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum. S & cum ds pater multis
locis inueniat᷑ dñs dictus. sicuti est
illud. dñs dixit ad me filius meus
es tu. ego hodie genui te. & illud. dixit
ubi apłs ait. dñs autem sp̃c est: & ne
quisquã arbitraret᷑ filiũ significa¬
tum & ideo dictum spm scm̃ ꝓpter in¬
corporeã substantiã: secutus contexu¬
tt. ubi aũ sꝑc domini ibi libertas.¬
tauerit: neq hic gͦ euident̾ apparet
utrũ aliqua ex trinitate ꝑsona. an
ce aũ mambre tres uiros uidit. qͥb
& inuitatis. hospitioq susceptis. &
epulantib ministrauit. Sic tamen
scriptura illã rem gestã narrare
cȩpit: ut ñ dicat. uisi sunt ei tres
uiri. s uisus ẽ ei dñs. Atq in de con¬
sequent̾ exponens. qͦmͦ sit ei uisus
dñs. attexit narrationẽ de trib ui-¬
ris quos abraham ꝑ pluralem mi¬
merũ inuitat ut hospitio suscipiat.
& postea singłarit̾ sicut unũ alloquit᷑.
Et sicut unꝰ ei de sarra filiũ pollicet᷑.
quẽ dnm̃ dictt scͥptura: sicut in eius¬

Expanded text:
ipsum . Sed cum et Deus Pater multis locis inveniatur dictus Dominus, sicuti est illud, Dominus dixit ad me: Filius meus es tu, ego hodie genui te ; et illud, Dixit ubi Apostolus ait, Dominus autem Spiritus est; et ne quisquam arbitraretur Filium significatum, et ideo dictum spiritum propter incorpoream substantiam, secutus contexuit, Ubi autem Spiritus Domini, ibi libertastaverit: neque hic ergo evidenter apparet, utrum aliqua ex Trinitate persona, an ce autem Mambre tres viros vidit, quibus et invitatis hospitioque susceptis et epulantibus ministravit. Sic tamen Scriptura illam rem gestam narrare coepit, ut non dicat, Visi sunt ei tres viri; sed, Visus est ei Dominus. Atque inde consequenter exponens quomodo ei visus sit Dominus, attexit narrationem de tribus viris, quos Abraham per pluralem numerum invitat, ut hospitio suscipiat; et postea singulariter sicut unum alloquitur; et sicut unus ei de Sara filium pollicetur, quem Dominum dicit Scriptura, sicut in ejus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑillas creaturȩ formas patͥb apparue¬
rit: int̾rogatis que potuimꝰ quantum
sufficere uisũ est scãꝵ scͥpturaꝵ locis. i¬
chil aliud quantũ existimo diuinoꝵ
sacram̃toꝵ modesta & cauta conside¬
ratio ꝑsuadet. nͥ ut temere ñ dicamus
quenã ex tͥnitate ꝑsona. cuilibet patrũ
uel ꝓpħetaꝵ in aliquo corpore uł simili¬
tudine corporis apparuerit: nisi cũ con¬
tinentia lectionis aliqua ꝓbabilia cir¬
cũponit indicia. Ipsa enim natura uel
substantia uł essentia uł quolibet alio
noĩe appellandu est idipsum qd̃ ds est.
quicqͥd illud est. corporalit̾ uideri ñ pot̾:
ꝑ subiectam uͦ creaturã non solũ filiũ¬

Expanded text:
Patribus apparuerit: interrogatis quae potuimus, quantum sufficere visum est, sanctarum Scripturarum locis, nihil aliud, quantum existimo, divinorum sacramentorum modesta et cauta consideratio persuadet, nisi ut temere non dicamus quaenam ex Trinitate persona cuilibet Patrum vel Prophetarum in aliquo corpore vel similitudine corporis apparuerit, nisi cum continentia lectionis aliqua probabilia circumponit indicia. Ipsa enim natura, vel substantia, vel essentia, vel quolibet alio nomine appellandum est idipsum quod Deus est, quidquid illud est, corporaliter videri non potest: per subjectam vero creaturam, non solum Filiu
Abbreviated transcription (Latin):
isse conspectib. ut omiitã tantã la¬
titudinẽ scãꝵ paginaꝵ. & tam mul¬
tiplicẽ earũ intelligentiã. unde nemo
sani capitis affirmare debet. nusqͣm
ꝑsonam patris ꝑ aliquã spẽm corpora-¬
lem uigilantiũ ocłis demonstratã: sed
ut hoc ut dixiomittã: quid dicunt de
patre nr̃o abraham. cui certe uigilanti
& ministranti. cũ scͥptura p̾misisset di¬
cens. uisus ẽ dns abrahȩ. ñ unꝰ aut duo.
s tres apparuert̃ uiri. quoꝵ nullꝰ ex¬
celsius alus eminuisse dictus ẽ. nullꝰ
utrũ pater an filius an sp̃c sanctus.
an aliquando pater. aliqͣndo filiꝰ. aliqñ¬

Expanded text:
conspectibus; ut omittam tantam latitudinem sanctarum paginarum, et tam multiplicem earum intelligentiam, unde nemo sani capitis affirmare debet, nusquam personam Patris per aliquam speciem corporalem vigilantium oculis demonstratam: sed ut hoc, ut dixi, omittam; quid dicunt de Patre nostro Abraham, cui certe vigilanti et ministranti, cum Scriptura praemisisset dicens, Visus est Dominus Abrahae, non unus aut duo, sed tres apparuerunt viri, quorum nullus excelsius aliis eminuisse dictus est, nullus utrum Pater, an Filius, an Spiritus sanctus; an aliquando Pater, aliquando Fili
Abbreviated transcription (Latin):
aũ uenit plenitudo temporis. misit
ds̃ filiũ suũ factum ex muliere fac¬
tũ sub lege: ut eos qui sub lege erant
redimeret. Misit itaq filiũ suũ. fac¬
tum ex muliere. Quo nomine. quis¬
catholicus nesciat: ñ eum pͥuationẽ
uirginitatis. s differentiã sexus. he¬
breo loq̃ndi more significare uoluisse:
Cum itaq ait. misit ds filiũ suũ factũ
ex muliere: satis ostendit eo ipso mis¬
sũ filiũ. quo factus est ex muliere.
Qd̃ gͦ ded̾o natus est in hoc mundo erat:
qd̃ aũ de maria natus ẽ. in hc mun¬
du missꝰ adiienit. Prouide micti apa¬
tre sine spũ scõ non potuit: ñ solũ quia
intelligit᷑ pater cũ eũ misit. id est fecit
ex femina. ñ utiq sine spũ scõ fecisse:
uerũ etiã qd̾ manifestissime atq aꝑ¬
tissime in eugłio dr̃ uirgini mariȩ
q̃renti ab angło quomͦ fiet istud. sp̃c¬

Expanded text:
tudo temporis, misit Deus Filium suum, factum ex muliere, factum sub lege, ut eos qui sub lege erant redimeret. Misit, inquit, Filium suum factum ex muliere, quo nomine quiscatholicus nesciat, non eum privationem virginitatis, sed differentiam sexus, Hebraeo loquendi more significare voluisse? Cum itaque ait, Misit Deus Filium suum, factum ex muliere, satis ostendit eo ipso missum Filium, quo factus est ex muliere. Quod ergo de Deo natus est, in hoc mundo erat: quod autem de Maria natus est, in hunc missus aduenit. proinde mitti a patre sine spiritu sancto non potuit, non solum quia intellegitur pater, cum eum misit, id est fecit ex femina, non utique sine spiritu sancto fecisse, uerum etiam quod manifestissime atque apertissime in euangelio dicitur uirgini Mariae quaerenti ab angelo: quomodo fiet istud? sp
Abbreviated transcription (Latin):
st̾ omĩa. spũaliter intelligimꝰ. intantũ
carnalib affectib morm̃. ut mortuũ
nob̾ hunc mundu deputantes. nosq
ipsi huic mundo moriam᷑: & dicamꝰ
ego mundo. De hac enĩ morte: itẽ dicit
Si aũ mortui estis cum xp̃o: qd ad huc
uelut iuuentes de hoc mundo decer
intis: Non gͦ immerito. nemo potest
faciem id est manifestationẽ sapientiȩ
di uidere & uiuere: ipsa enĩ est spẽs.
cui contemplandȩ suspirat. omĩs qui
affectat diligere dm ex toto corde &
tota anima. & tota m̃te. Ad quã con¬
templandã etiam ꝓximũ quantũ
potest ȩdificat: qui diligit & ꝓximũ
etiam in ipso moyse. Nam cũ dixiss
ꝓpt̾ dilectionẽ dei qua precipue fla¬
grabat. si inueni gr̃am in conspectu
tuo. ostende mͥ temet ipsum manife¬
ste. & ut sim inueniens gr̃ãm ante
te: continuo ꝓpter dilectionẽ etiam
ꝓximm subiecit atq ait. & ut sciam
qͥa ppłs tuis est gens hȩc. Illa est gͦ
species q̃ rapit onmnẽ animã rationa¬

Expanded text:
 omnia, spiritualiter intelligimus, in tantum carnalibus affectibus morimur, ut mortuum nobis hunc mundum deputantes, nos quoque ipsi huic mundo moriamur, et dicamixus est, et ego mundo . De hac enim morte item dixit, Si autem mortui estis cum Christo, quid adhuc velut viventes de hoc mundo deceribi. Non ergo immerito nemo potest faciem, id est, ipsam manifestationem sapientiae Dei videre et vivere. Ipsa est enim species cui contemplandae suspirat omnis qui affectat diligere Deum ex toto corde, et ex ex tota anima, et ex tota mente: ad quam contemplandam etiam proximum quantum potest aedificat, qui diligit et proximum ignificatur etiam in ipso Moyse. Nam cum dixisset, propter dilectionem Dei qua praecipue flagrabat, Si inveni gratiam in conspectu tuo, ostende mihi temetipsum manifeste, ut sim inveniens gratiam ante te; continuo propter dilectionem etiam proximi subjecit atque ait, Et ut sciam quia populus tuus est gens haec. Illa species quae rapit omnem animam rationa
Abbreviated transcription (Latin):
quo nomine sꝑm scm̃ in eugłio signi¬
ficari nouimꝰ: Et qͥn quaginta dies nu¬
merant᷑. ab occisione agni & celebratio¬
ne paschȩ usq ad diem quo hȩc fiericep¬
ta sinit in monte sẏna. sicut post dñi
passionẽ ab eus resurrectione qͥnqua¬
ginta dies numerant᷑. Q ͥuenit a filio
tu quẽ in apłoꝵ actib legimus. ꝑ di¬
uisionẽ linguaꝵ ignis apparuit. qui
& insedit suꝑ unũ quẽq eoꝵ: qd exo¬
do congruit ubi scͥptum est. Syna aũt
mons fumabat totus: ꝓpterea qd̾ des¬
cendit in eum ds in igne. Et aliqͣnto
post. Aspectus inquit maiestatis dñi
tamꝗͣ ignis ardens suꝑ uerticẽ montp̃.
coram filiis ifrł̃. Aut si hec id̾o facta
sunt. quia nec pat̾ nec filius illic eo mͦ
presentari poterant sine spũ suo. quo
ipsam legem scribi oportebat: dm̃ qui¬
dem ñ ꝑ substantiã suã quȩ inuisibit
& incõmutabił manet. s ꝑ illã spẽm
creaturȩ illic apparusse cognoscimꝰ:
s aliquã ex tͥnitate ꝑsonam. signo

Expanded text:
ignificari novimus . Et quinquaginta dies numerantur ab occisione agni et celebratione Paschae, usque ad diem quo haec fieri coepta sunt in monte Sina; sicut post Domini passionem ab ejus resurrectione quinquaginta dies numerantur, et venit in Apostolorum Actibus legimus, per divisionem linguarum ignis apparuit, qui et insedit super unumquemque eorum : quod Exodo congruit, ubi scriptum est, Sina autem mons fumabat totus, propterea quod descendit in eum Deus in igne; et aliquanto post, Aspectus, inquit, majestatis Domini tanquam ignis ardens super verticem montis coram filiis Israel. Aut si haec ideo facta sunt, quia nec Pater, nec Filius illic eo modo praesentari poterant sine Spiritu sancto, quo ipsam Legem scribi oportebat: Deum quidem, non per substantiam suam quae invisibilis et incommutabilis manet, sed per illam speciem creaturae illic apparuisse cognoscimus; sed aliquam ex Trinitate personam signo
Abbreviated transcription (Latin):
Quid est aũ. ostende mͥ temet ipsum
manifeste ut uideam te. nͥ oftende
mͥ substantiã tuam: Hoc aũ si ñ dix¬
iss moyses: utcunq ferendi eẽnt
stulti qui putant ꝑ ea que supra
dicta uel gesta sunt. substantiã di
ocłis eiꝰ fusse conspieuã. Cum uͭ hic
aꝑtissime demonstret᷑ nec desid̾anti hoc
fuisse concessũ: quis audeat dicere per
similes formas quȩ huic qͦq uisibiliter
apparuert̃. ñ creaturã do seruientem
s hoc ipsum qd̾ d̾s est. cuiusquã ocłis
apparuisse mortaliũ: Et id quid̾e quod¬

Expanded text:
tende mihi temetipsum manifeste, ut videam te; nisi, ostende mihi substantiam tuam? Hoc autem si non dixisset Moyses, utcumque ferendi essent stulti, qui putant per ea quae supra dicta vel gesta sunt, substantiam Dei oculis ejus fuisse conspicuam: cum vero hic apertissime demonstretur, nec desideranti hoc fuisse concessum; quis audeat dicere per similes formas, quae huic quoque visibiliter apparuerant, non creaturam Deo servientem, sed hoc ipsum quod Deus est cujusquam oculis apparuisse mortalium?
Abbreviated transcription (Latin):
cors est. qui credat fumũ. ignẽ. nubes &
ani unqͣm hoc ausi sunt dicere. Ergo
creatura seruiente creatori. facta st̃
illa omĩa. & humanis sensib ꝓ dispen¬
satione congrua presentata: nisi for¬
te quia dictum est. moyses aũ intra¬
uit in nebulam ubi erat ds. hoc arbi¬
trabit᷑ carnalis cogitatio. a populo
quid̾e nebulã uisam. intͣ nebulã uͦ
moysen ocłis carneis uidisse filium di:
quẽ delirantes heretici. in sua substan-¬
tia uisũ uolunt. Sane uiderit eũ mo¬
yses ocłis carneis: si oculis carners po¬
test uideri. ñ mͦ sapĩa di quod ẽ xp̃c:¬
s uel ipsa cuius libet hominis. & qua¬
liscumq sapientis. Aut qͥa scͥptum est.
de seniorib ifrł. quia uidert̃ locum
ubi steterat ds isrł. & quia sub pedib
eiꝰ tamqͣm opus lapidis saphyri. et
tamqͣm aspectus firmam̃ti cȩli. ꝓpte¬
rea credendum est uerbũ & sapĩam d̾i
ꝑ suam substantiã in spacio loci ter¬

Expanded text:
cors est, qui credat fumum, ignem, nubes, ecors est, qui credat fumum, ignem, nubes, eani hoc unquam ausi sunt dicere. Ergo creatura serviente Creatori facta sunt illa omnia, et humanis sensibus pro dispensatione congrua praesentata: nisi forte, quia dictum est, Moyses autem intravit in nebulam ubi erat Deus, hoc arbitrabitur carnalis cogitatio, a populo quidem nebulam visam, intra nebulam vero Moysen oculis carneis vidisse Filium Dei, quem delirantes haeretici in sua substantia visum volunt. Sane viderit eum Moyses oculis carneis, si oculis carneis potest videri, non modo Sapientia Dei quod est C vel ipsa cujuslibet hominis et qualiscumque sapientis: aut quia scriptum est de senioribus Israel, quia viderunt locum ubi steterat Deus Israel, et quia sub pedibus ejus tanquam opus lapidis sapphiri, et tanquam aspectus firmamenti coeli , propterea credendum est Verbum et Sapientiam Dei per suam substantiam in spatio loci ter
Abbreviated transcription (Latin):
in exitu filioꝵ isrł de egipto scͥptum ẽ.
Deus aũ preibat illos. die quidem in co¬
lumna nubis. & ostendebat illis uiam ÷
nocte aũ in columina ignis: & ñ defici¬
ebat columna nub̾ in die. & colũna
ignis nocte ante ppłm. Quis & hic du
nec ibi hoc distinguit᷑. quantũ existimo
ubi scͥptum est. & maiestas dñ appa¬
ruit in nube: & locutus est dominꝰ
ad moysen dicens: Exaudiui mur¬
mur filioꝵ israel: & cetera.
fumo in monte syna cum diceretur
Syna aũ mons fumabat totꝰ. ꝓpterea
qd̾ descendit ds in eum in igne. & as¬
cendebat fumꝰ tamqͣm fumꝰ fornaci.¬
fortit̾ ualde. moyses loquebat᷑. ds
respondebat ei uoce: & paulopost
data lege in decem p̾ceptis conseq̃n¬
ter dicitur. & omĩs populus uidebat
uoces & lampades. & uoces tubȩ &
montẽ fumantẽ. & paulopost. & sta¬
bat inqͥt om̃is ppłs alonge. moyses
aũ intrauit in nebulã ubi erat d̾s.
& dixit dñs ad moysen. & cetera:
qͥd hinc dicam. insi qd̾ nemo cam ue¬

Expanded text:
in exitu filiorum Israel de Aegypto scriptum est: Deus autem praeibat illos, die quidem in columna nubis, et ostendebat illis viam; nocte autem in columna ignis: et non deficiebat columna nubis die, et columna ignis nocte ante populum . Quis et hic dubNec ibi hoc distinguitur, quantum existimo, ubi scriptum est: Et majestas Domini apparuit in nube, et locutus est Dominus ad Moysen, dicens: Exaudivi murmur filiorum Israel , etc.fumo in monte Sina, cum diceretur: Sina autem mons fumabat totus, propterea od descendisset Deus in eum in igne, et ascendebat fumus tanquam fumus fornacisfortiter valde: Moyses loquebatur, et Deus respondebat ei voce . Et paulo post data Lege in decem praeceptis, consequenter dicitur: Et omnis populus videbat voces, et lampadas, et voces tubae, et montem fumantem. Et paulo post: Et stabat, inquit, omnis populus a longe; Moyses autem intravit in nebulam ubi erat Deus, et dixit Dominus ad Moysen , etc. Quid hinc dicam; nisi quod nemo tam ve
Abbreviated transcription (Latin):
statem tuã. Quid est hoc qd̾ in om̃ib
quȩ supͣ fiebant. ds uideri ꝑ suã sub¬
stantiã putabat᷑. unde a nuseris credi¬
tus est. non ꝑ creaturã. s ꝑ seipsum
uisibilis filius di: & qd̾ intrauerat in
nebulam moyses. ad hoc intrasse uide¬
batur. ut ocłis quid̃e ppłi ostenderet᷑
caligo nebulosa: ille aũ intus uerba
di tamꝗͣ. eius faciem contemplatus
audiret: Et qmͦ dictum est. locutus ẽ
dns ad moysen. facie ad faciem: sicut
quis loquitur ad amicũ suũ : Ecce¬

Expanded text:
uam. Quid est hoc, quod in omnibus quae supra fiebant, Deus videri per suam substantiam putabatur, unde a miseris creditus est, non per creaturam, sed per seipsum visibilis Filius Dei; et quod intraverat in nebulam Moyses, ad hoc intrasse videbatur, ut oculis quidem populi ostenderetur caligo nebulosa, ille autem intus verba Dei tanquam ejus faciem contemplatus audiret et quomodo dictum est, Locutus est Dominus ad Moysen facie ad faciem, sicut quis loquitur ad amicum suum: e
Abbreviated transcription (Latin):
ostende mͥ temet ipsum manifeste.
Nouerat utiq qd̾ corporalit̾ uidebat:
&̾ uerã uisionẽ di spũalit̾ requirebat.
Locutio quippe illa quȩ fiebat in uo¬
cib sic modificabat᷑: tamꝙͣ eẽt ami¬
ci loquentis ad amicũ. S dm̃ patrẽ
quis corporeis ocłis uidet. Et in pͥn¬
cipio erat u̾bum. & uerbũ erat apud

Expanded text:
de mihi temetipsum manifeste? Noverat utique quod corporaliter videbat, et veram visionem Dei spiritualiter requirebat. Locutio quippe illa quae fiebat in vocibus, sic modificabatur, tanquam esset amici loquentis ad amicum. Sed Deum Patrem quis corporeis oculis videt? Et quod in principio erat Verbum, et Verbum erat apud
Abbreviated transcription (Latin):
nec in monte syria uideo quẽ ammodu
appareat. ꝑ illa omĩa quȩ mortaliũ sen¬
sib terribilit̾ ostendebant᷑ ÷ utrũ ds̾
sine affirmandi temeritate modeste
atq cunctant̾ coniectare conceditur ÷
si una ex tͥnitate ꝑsona pot̾ intelligi.

Expanded text:
eo quemadmodum appareat per illa omnia quae mortalium sensibus terribiliter ostendebantur, utrum Deus sine affirmandi temeritate modeste atque cunctanter conjectare conceditur, si una ex Trinitate persona potest intelligi,
Abbreviated transcription (Latin):
intelligatur. nichil dici potest .uii.
imilit̾ etiã quod scͥptum ẽ. & dix̃¬
ds ad abraham. exi de t̾ra tua
& de cognatione tua & de domo pa¬
tris tui: non ẽ aꝑtum utrũ sola uox
facta sit ad aures abrahȩ: an ce ocu¬
lis eiꝰ aliquid apparuerit. Paulo
tuo dabo terrã hanc. S nec ibi ex¬
p̾ssum ẽ. in qua specie uisus ei sit
dñs: aut utrũ pater an filius an

Expanded text:
intelligatur, nihil dici potest. 19. intelligatur, nihil dici potest. 19. Similiter etiam quod scriptum est, Et dixs ad Abraham: Exi de terra tua, et de cognatione tua, et de domo patris tui, non est apertum, utrum sola vox facta sit ad aures Abrahae, an et aliquid oculis ejus apparuerit. Paulo tuo dabo terram hanc . Sed nec ibi expressum est, in qua specie visus sit ei Dominus; aut utrum Pater, an
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃c scĩ. trinitas quippe inseparabilit̾
oꝑatur: s quia ea uox facta est. quȩ
solius ꝑsonam patris ostenderet:
sic̃ humanã illam formã ex uirgi¬
ne maria trinitas oꝑata est. s soluis
filii ꝑsona est. Uisibilem namꝙ
solius filii ꝑsonã: inuisibił trinitas
oꝑata ẽ. slec nos aliquid ꝓhibet illas
uoces factas ad adam. ñ solũ a tͥnitate
factas intelligere: s etiã ꝑsonam de¬
monftͣntes eiusde trinitatis acciꝑe.
Ibi eñĩ cogim᷑ non nͥ patͥs accipere: ubi
dictum est. hic est filius m̾s dilectus.
suus filius credi. aut intelligipot̾:¬
& ubi sonuit. & clarificaui &e iterũ
clarificabo. ñ nisi patͥs ꝑsonã fatemͣ.
Responsio quippe est ad illam dñi
uocem qua dixerat. pat̾ clarifica fi¬
lũ tuũ. qd̾ non pocuit dicere nͥ deo
patͥ tantũ: ñ & sp̃ui scõ cuiꝰ non est
filius. Hic aũ ubi scͥptum ẽ. & dixit
dñs ds ad adam: cur ñ ipsa tͥnitas

Expanded text:
sancti Trinitas quippe inseparabiliter sancti Trinitas quippe inseparabiliter operatur; sed quia ea vox facta est, quae solius personam Patris ostenderet: sicut humanam illam formam ex virgine Maria Trinitas operata est, sed solius Filii persona est; visibilem namque Filii solius personam, invisibilis Trinitas operata est. Nec nos aliquid prohibet, illas voces factas ad Adam, non solum a Trinitate factas intelligere, sed etiam personam demonstrantes ejusdem Trinitatis accipere. Ibi enim cogimur, nonnisi Patris accipere, ubi dictum est, Hic est Filius meus dilectus .suus filius credi aut intelligi potest. Et ubi sonuit, Et clarificavi, et iterum clarificabo, nonnisi Patris personam fatemur. Responsio quippe est ad illam Domini vocem qua dixerat, Pater, clarifica Filium tuum: quod non potuit dicere nisi Deo Patri tantum, non et Spiritui sancto, cujus non erat filius. Hic autem ubi scriptum est, Et dixit Dominus Deus ad Adam, cur non ipsa Trinitas
Abbreviated transcription (Latin):
& deambulantis presentiã senserat:
Nam & cain dixit do. a facie tua abscon¬
dam me: nec ideo fateri cogimur eum
solere cernere faciem d corporeis ocłis
in qualibet forma uisibili: qͣmius de
facinore suo uocẽ int̾rogantis secũꝙ
loqntis audiss. Cuiusmodi aũ loq̃la
tunc ds ext̾iorib hominũ aurib inso¬
naret. maxime ad primũ hominem
loguens: & inuenire difficile ẽ. & ñ hoc
isto sermone suscepimꝰ. Uerumptam̃
si solȩ uoces & sonitus fiebant. quib q̃¬
dam sensibił presentia di pͥmis illis
hominib preberet᷑: cur ibi ꝑsonam
di patͥs ñ intelligam. nescio: qͣndoqui¬
de ꝑsona euis ostenditur. & in eauoce
cum iħc in monte coram discipłis¬
trib prefulgens apparuit: & in illa
ub fuꝑ baptiratũ columba descen
dit: & in illa ubi ad patrẽ de sua glifi¬
catione clamauit. responsumq ei est.
& clarificaui & iterũ clarificabo: ñ
qͥa fieri potuit uox sine oꝑe filii &

Expanded text:
et deambulantis praesentiam senserat? et deambulantis praesentiam senserat? Nam et Cain dixit Deo, A facie tua abscondam me : nec ideo fateri cogimur, eum solere cernere faciem Dei corporeis oculis, in qualibet forma visibili, quamvis de facinore suo vocem interrogantis secumque loquentis audisset. Cujusmodi autem loquela tunc Deus exterioribus hominum auribus insonaret, maxime ad primum hominem loquens, et invenire difficile est, et non hoc isto sermone suscepimus. Verumtamen si solae voces et sonitus fiebant, quibus quaedam sensibilis praesentia Dei primis illis hominibus praeberetur, cur ibi personam Dei Patris non intelligam nescio: quandoquidem persona ejus ostenditur et in ea voce, cum Jesus in monte coram tribus discipulis praefulgens apparuit ; et in illa, quando super baptizatum columba descendit ; et in illa ubi ad Patrem de sua clarificatione clamavit, eique responsum est, Et clarificavi, et iterum clarificabo . Non quia fi
Abbreviated transcription (Latin):
cõmemorat᷑ fecisse. iam filiũ indicaret
loqui ad primũ hominẽ: ñ aꝑte hoc
liquido appareat. uł posse etiã patrẽ.
am uerb̃ enuncianda atq tractanda.
Res tam̃ quantũ ad hoc scripturȩ testi¬
moniũ attinet ub ds cũ hoĩe locutꝰ ẽ.
quantũ existimo occulta ẽ: qͥa etiam
utrũ soleret adam corporeis ocłis dm
uidere ñ euident̾ apparet: cum p̃sertim
magna sit questio. cuiꝰmodi ocł eius
aꝑti fuerint. qͣndo uecitũ cybum gu¬
stauert̃. Hi enĩ anteqͣm gustassent:
clausi erant. Illud tantũ non temere
dixerim: si paradysum corporalem
quenda locum illa scͥptura insinuat:
deambulare ibi dm nͥ in aliqua corpo¬
rea forma nullo mͦ potuisse. Nam &
solas uoces factas quas audiret ho¬
mo nec aliquã formã uideret dici
potest: nec quia scͥptum est. abscondit
se adam afacie dni. continuo sequitur
ut soleret eius faciem uidere. Qd si enĩ
ñ quide uidere ipse poterat: s uideri
ipse metuebat. ab eo cuiꝰ uocem audierat.

Expanded text:
commemoratur, jam Filium indicaret loqui ad primum hominem, non aperte hoc liquido appareat vel posse etiam Patrem, iam verbis enuntianda atque tractanda: res tamen, quantum ad hoc Scripturae testimonium attinet, ubi Deus cum homine locutus est, quantum existimo occulta est: quia etiam utrum soleret Adam corporeis oculis Deum videre, non evidenter apparet; cum praesertim magna sit quaestio, cujusmodi oculi eis aperti fuerint, quando vetitum cibum gustaverunt : hi enim, antequam gustassent, clausi erant. Illud tamen non temere dixerim, si paradisum corporalem quemdam locum illa Scriptura insinuat, deambulare ibi Deum nisi in aliqua corporea forma nullo modo potuisse. Nam et solas voces factas quas audiret homo, nec aliquam formam videret, dici potest: nec quia scriptum est, Abscondit se Adam a facie Dei; continuo sequitur ut soleret faciem ejus videre. Quid si enim non quidem videre ipse poterat, sed videri ipse metuebat ab eo cujus vocem audierat,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Ac ꝑ hoc ficut id quod dictum ẽ. ded̾
filio uitã. ñ aliud intelligit᷑. qͣm ge¬
nuit filiũ qui ẽ uita: sic etiã cũ dicit᷑
dedit filio doctrmnã. bene intelligit᷑. ge¬
nuit filiũ qui ẽ doctrina: ut qd̾ dictũ
ẽ. mea doctrina ñ est mea. s eius qui
misit me sic intelligitur. acsi dictum sit
ego ñ sum amemet ipso: s ab illo qui

Expanded text:
est. Ac per hoc, sicut id quod dictum est, Dedit est. Ac per hoc, sicut id quod dictum est, Dedit filio vitam, non aliud intelligitur, quam genuit filium, qui est vita: sic etiam cum dicitur, Dedit filio doctrinam, bene intelligitur, genuit filium, qui est doctrina. Ut quod dictum est, Mea doctrina non est mea, sed eius qui misit me: sic intelligatur, ac si dictum sit, Ego non sum e meipso, sed ab illo qui
Abbreviated transcription (Latin):
conant᷑ acciꝑe. & eos rectus intellectus
ñ sequitur: ꝑturbantur. Qd̃ ne acci¬
dat tenenda est hȩc regula qua non
minor filius. s qd̾ de patre sit intima¬
tur: quib uerb non iȩqͣlitas. s na¬
ita posita. ut ambiguũ sit qͦña
referenda sint: utrũ ad illud qd̾ ꝓpt̾
assumptã creaturã minor est filius :
an ad illud quod qͣmuis ȩquał. tam̃ qͥa
de patre sit. indicat᷑. Et mͥ quidem ui¬
detur. si eo mͦ ambiguũ est ut explicari
discerniq ñ possit. ex utralibet regła
sine ꝑicło posse intelligi: sicut est qd̾
ait. mea doctrina ñ est mea. s eius
qͥ me misit. Nam exforma serui potest
accipi. sicut iam in libro suꝑiore tracta¬
uimꝰ: & ex forma di in qua sic ȩqualis ẽ
patͥ. ut tam̃ de patre sit. In d̾i quippe
forma sic̃ non ẽ aliud filiꝰ. aliud uita eyꝰ.
s ipsa uita filuis ẽ: ita ñ est aliud filius.
aliud doctrina eiꝰ. s ipsa doctrina filiꝰ

Expanded text:
conantur accipere, et eos rectus intellectus conantur accipere, et eos rectus intellectus non sequitur, perturbantur. Quod ne accidat, tenenda est haec regula, qua non minor est Filius, sed quod de Patre sit intimatur: quibus verbis non inaequalitas, sed naita posita, ut ambiguum sit quonam referenda sint: utrum ad illud quod propter assumptam creaturam minor est Filius; an ad illud, quod quamvis aequalis, tamen quia de Patre sit indicatur. Et mihi quidem videtur, si eo modo ambiguum est, ut explicari discernique non possit, ex utralibet regula sine periculo posse intelligi, sicut est quod ait, Mea doctrina non est mea, sed ejus qui me misit . Nam et ex forma servi potest accipi, sicut jam in libro superiore tractavimus ; et ex forma Dei, in qua sic aeqpatri, ut tamen de patre sit. In Dei quippe forma sicut non est aliud filius, aliud vita eius, sed ipsa vita filius est: ita non est aliud filius, aliud doctrina eius: sed ipsa doctrina filius
Abbreviated transcription (Latin):
patre. Et ita uidet filius patrẽ: ut
quo eũ uidet. hoc ipso sit filius. Non
enĩ aliud est illi ẽẽ de patre. id est nas¬
ci de patre qͣm uidere patrẽ: aut ali¬
ud uidere oꝑantẽ. qͣm pariter oꝑari
S id̾o ñ ase. quia ñ est a se. Et id̾o qd̾
iud̾it patrẽ facientẽ. hȩc eadem fa¬
cit & filiꝰ similit̾. quia de patre est:
eq enĩ alia similit̾ sicut pictor ini¬
alias tabulas pingit. quẽ ammo¬
dũ alias ab alio pictas uidit: nec eadem
ac ꝑ hoc inseparabilis & par oꝑatio est
patri & filio: s apatre est filio. Ideo ñ
potest filius a se facere quicqu̾a: nisi qd̾
iuderit patrẽ facientem. Ex hac ergo
regła qua ita locunt᷑ scpturȩ. ut ñ aliũ
alio minorẽ. s tantũ uelint ostendere
qͥs dequo sit: ñnulli eum sensũ conce¬
ꝑunt. tamꝙͣ minor filius diceretur.
Quid̾a aũ nr̃i indoctiores & in his minni¬
me eruditi. du hec scđm formã serui

Expanded text:
Patre; et ita videt Filius Patrem, ut Patre; et ita videt Filius Patrem, ut quo eum videt hoc ipso sit Filius. Non enim aliud illi est esse de Patre, id est nasci de Patre, quam videre Patrem; aut aliud videre operantem, quam pariter operari: sed ideo non a se, quia non est a se. Et ideo quae viderit Patrem facientem, haec eadem facit et Filius similiter, quia de Patre est. e enim alia similiter, sicut pictor alias tabulas pingit, quemadmodum alias ab alio pictas videt; nec eadem ac per hoc inseparabilis et par est operatio Patri et Filio, sed a Patre est Filio. Ideo non potest Filius a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem. Ex hac ergo regula, qua ita loquuntur Scripturae, ut non alium alio minorem, sed tantum velint ostendere quis de quo sit, nonnulli eum sensum conceperunt, tanquam minor Filius diceretur. Quidam autem nostri indoctiores, et in his minime eruditi, dum haec secundum formam servi
Abbreviated transcription (Latin):
mutabilis humanȩ q substantiȩ. si¬
ñ iudicat quẽquã. s omẽ iudiciũ dedit
filio. Nam paulopost consequent ait.
Et potestatẽ dedit ei iudiciũ facere: qͥa
filius hominis ẽ. Queda porro ita: ut
nec minor nec ȩquał tunc ostendatur.
s tantũ qd̾ de patre sit intimet᷑: ut est
illud. Sic̃ pat̾ ht̃ uitã in semetipso: sic
dedit filio uitã habere in semet ipso.
Et illud. Neq enim potest filiꝰ a se fac̾e
quicquã: nͥ qd̾ uid̾it patrẽ facientem.
Qd̾ si ꝓpt̾ea dictũ acceꝑimꝰ. quia in for¬
ma accepta ex creatura minor est filpꝰ
conseq̃ns erit. ut pͥor pat̾ suꝑ aquas
ambulauerit. aut alicuiꝰ alterius cȩci
nati de sputo & luto ocłos aꝑuerit:
& cetera quȩ filius in carne apparens.
int̾ homines fecit: ut posset ea facere
ideo dicta sint. qͥa incõmutabilis est
uita filii sicut patͥs: & tam̃ de patre
est. & inseparabilis ẽ oꝑatio patris &
filii: s tam̃ ita oꝑari filio de
illo est de quo ipse est. id est de

Expanded text:
bstantiae, sinon judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio. Nam paulo post consequenter ait, Et potestatem dedit ei et judicium facere, quoniam Filius hominis est. Quaedam porro ita, ut nec minor nec aequalis tunc ostendatur, sed tantum quod de Patre sit intimetur, ut est illud, Sicut habet Pater vitam in semetipso, sic dedit Filio vitam habere in semetipso; et illud, Neque enim potest Filius a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem . Quod si propterea dictum acceperimus, quia in forma accepta ex creatura minor est Filius, consequens erit ut prior Pater super aquas ambulaverit, aut alicujus alterius caeci nati de sputo et luto oculos aperuerit, et caetera quae Filius in carne apparens inter homines fecit , ut posset ea facere ideo dicta sint, quia incommutabilis est vita Filii sicut Patris, et tamen de Patre est; et inseparabilis est operatio Patris et Filii, sed tamen ita operari Filio de illo est, de quo ipse est, id est de
Abbreviated transcription (Latin):
solere apparere mortalib : nͥ forte aliqͥs
dicat. ideo ñ eẽ uisibilem patrẽ. quia
in conspectu somniantis apparuit: id̾o
carnalib ocłis. aut uideri sp̃c uel hu¬
manus potest. qui carnẽ istam uiuifi¬
cat. uel ipse corporeus qui uentꝰ dicit᷑:
qͣntominꝰ ille sp̃c d̃. qui omniũ hõiũ
& angłoꝵ intes ineffabili excellentia
diuinȩ substantiȩ suꝑgreditur. Aut
quisquã tali precipitecur errore. ut
solo accipiunt: quẽ nemo hominũ ui¬
dit nec uidere potest: An cum dormi¬
unt homines: tunc ñ sunt homines:
Aut qui formare similitudinẽ corporis
potest ad se significandũ ꝑ uisa somni¬
antiũ. ñ potest formare ipsam corpore¬
am creaturã. ad se significandu ocłis
iugilantiũ: cum ex ipsa substantia
qua est ipse quod est. nulla corporis
similitudine dormienti. nulla corpo¬
reaspecie uigilanti possit ostendi. sed non
solum paiͥs. uerũ etiam filii & spc̃ sc̃r.

Expanded text:
solere apparere mortalibus. 34. Nisi forte aliquis solere apparere mortalibus. 34. Nisi forte aliquis dicet, ideo non esse visibilem Patrem, quia in conspectu somniantis apparuit; ideo carnalibus oculis, aut videri spiritus vel humanus possit qui carnem istam vivificat, vel ipse corporeus qui ventus dicitur; quanto minus ille Spiritus Dei qui omnium hominum et Angelorum mentes ineffabili excellentia divinae substantiae supergreditur? aut quisquam tali praecipitetur errore, ut solo accipiunt, Quem nemo hominum vidit, nec videre potest? An cum dormiunt homines, tunc non sunt homines? Aut qui formare similitudinem corporis potest ad se significandum per visa somniantium, non potest formare ipsam corpoream creaturam ad se significandum oculis vigilantium? cum ejus ipsa substantia qua est ipse quod est, nulla corporis similitudine dormienti, nulla corporea specie vigilanti possit ostendi: sed non solum Patris, verum etiam Filii et Spiritus sancti.
Abbreviated transcription (Latin):
debere intelligi inuisibilẽ. quẽ ne¬
mo hominũ iudit nec uidere pot̾:
Ita enũ narrauit daniel. Aspiciebã
inqͥt donec throni positi sunt. & ue¬
tustus dierũ sedebat: & indumentũ
eiꝰ tamqͣm nix alba. & capillus capitis
eiꝰ quasi lana munda. Thronꝰ eius flãma
ignis. rotȩ eius ignis flagrans. & flum̃
ignis trahebat inconspectu eiꝰ: & mille
milia deseruiebant ei: & dena milia
denũ miliũ assistebant ei. Et iudiciũ
collocauit: & libri aꝑti sunt: & cetera.
Et paulopost aspiciebam inqͥt in uisu
noctis: & eoce cũ cęli nubib quasi filius
datus est principatꝰ & honor & regnũ:
& om̃s populi tribus & linguȩ seruiẽt¬
ei. Potestas eius potestas ȩt̾na quȩ ñ pre
teribit: & regnũ eus ñ corrumpet᷑. Et¬
ce pater dans. & filius accipiens regnũ
sempiternũ: & sunt ambo in conspec¬
tu ꝓpħantis uisibili specie. Non gͦ icoi¬
uenient̾ creditur etiã d̾s pater eo modo

Expanded text:
debere intelligi invisibilem quem nedebere intelligi invisibilem quem nemo hominum vidit, nec videre potest? Ita enim narravit Daniel: Aspiciebam, inquit, donec throni positi sunt, et Vetustus dierum sedebat: et indumentum ejus quasi nix album, et capillus capitis ejus quasi lana munda; thronus ejus flamma ignis, rotae ejus ignis flagrans, et flumen ignis trahebat in conspectu ejus. Et mille millia deserviebant ei, et dena millia denum millium assistebant ei. Et judicium collocavit, et libri aperti sunt, etc. Et paulo post: Aspiciebam, inquit, in visione noctis, et ecce cum nubibus caeli ut filius datus est principatus et honor et regnum, et omnes populi, tribus, linguae ipsi seruient. Potestas eius potestas teribit, et regnum ejus non corrumpetur . Ecce Pater dans, et Filius accipiens regnum sempiternum, et sunt ambo in conspectu prophetantis visibili. specie. Non ergo inconvenienter creditur etiam Pater Deus eo modo
Abbreviated transcription (Latin):
tib: ut nimis temerariũ sit dicere.
dm patrẽ nunqͣm patrib aut ꝓpħis per
aliqͣs uisibiles formas apparuisse.xi¬
anc enĩ opinionẽ illi peꝑerunt. qui
ñ potuerunt in unitate tͥnitatis
intelligere qd̾ dictum est. regi aũ scl̃oꝵ
ĩmortali inuisibili soli do. & quẽ nemo
hominũ uidit. nec uidere potest: qd̾
de ipsa substantia sũma sũmeq di¬
uina & incõmutabili. ubi ce pater &
nã fidem intelligitur. Uisiones aut̃
illȩ ꝑcreaturã commnutabilẽ do in¬
cõmutabili subditã facte sunt: non
ꝓpͥe. sicuti est. s significatiue sic̃ ꝓrerũ
causis & temporib oportuit ostenden¬
isti intelligant qd dameli apparuit
antiquus dierũ a quo filius hominis
se intelligit᷑ regnũ. ab illo scilicet
dabo tͥ gentes hereditatẽ tuã: & qͥ
omĩa subiecit sub pedib eius. Si
gͦ dameli & pat̾ dans regnũ. & fihiꝰ
accipiens apparuerunt in specie
corporali: quomͦ isti dicunt patrem

Expanded text:
tibus, ut nimis temerarium sit dicere, tibus, ut nimis temerarium sit dicere, Deum Patrem nunquam Patribus aut Prophetis per aliquas visibiles formas apparuisse. Hanc enim opinionem illi pepererunt, qui non potuerunt in unitate Trinitatis intelligere quod dictum est, Regi autem saeculorum immortali, invisibili soli Deo ; et, Quem nemo hominum vidit, nec videre potest . Quod de ipsa substantia summa summeque divina et incommutabili, ubi et Pater et nam fidem intelligitur. Visiones autem illae per creaturam commutabilem Deo incommutabili subditam factae sunt, non proprie sicuti est, sed significative sicut pro rerum causis et temporibus oportuit, ostendenisti intelligant, quod Danieli apparuit Antiquus dierum, a quo Filius hominis lligitur regnum, sed ab illo scilicet haereditatem tuam ; et qui omnia subjecit sub pedibus ejus . Si ergo Danieli et Pater dans regnum, et Filius accipiens, apparuerunt in specie corporali; quomodo isti dicunt, Patrem
Abbreviated transcription (Latin):
Dixi ꝓminciabo adu̾sum me inͦticiam
meã dno: & tu dimisisti impietatẽ cor¬
dis mei. Neq enim tanto carnis nubi¬
lo debemus inuolui. ut puteniꝰ quid̾e
uisibile: qͣndoquicde in forma serui
utrũq uisibilit̾ apparuit. In forma
aũ di absit ut tale aliquid cogitetur:
absit ut uerb̃u di& sapientia dĩ ex
una parte habeat faciem. ex alia dor¬
sum. sicut corpꝰ humanũ: aut omnino
ulla specie uł motione siue loco siue
tempore cominutet᷑. Quappter si in illis
uocib quȩ fiebant in exodo. & illis oĩb
corporalib demonstrationib dns iħc¬
xp̃c ostendebat᷑: aut alias xp̃c sicut lo¬
ci huius consid̾atio ꝑstiadet. alias sp̃c
sc̃s sicut ea quȩ supra diximus ammo¬
uent: ñ hoc efficitur. ut d̾s pat̾ nunꝗͣ
tali aliqua specie patͥb us sit. Multa
enĩ talia uisa facta sunt illis tpr̃ib
ñ euident̾ nominato & designato
ficationes. non nullis indiciis existen¬

Expanded text:
Dixi, Pronuntiabo adversum me injustitiam Dixi, Pronuntiabo adversum me injustitiam meam Domino, et tu remisisti impietatem cordis mei . Neque enim tanto carnis nubilo debemus involvi, ut putemus faciem visibile: quandoquidem in forma servi utrumque visibiliter apparuit; in forma autem Dei absit ut tale aliquid cogitetur: absit ut Verbum Dei et Sapientia Dei ex una parte habeat faciem, et ex alia dorsum, sicut corpus humanum, aut omnino ulla specie vel motione sive loco sive tempore commutetur. 32. Quapropter, si in illis vocibus quae fiebant in Exodo, et illis omnibus corporalibus demonstrationibus  ostendebatur; aut alias Christus, sicut loci hujus consideratio persuadet; alias Spiritus sanctus, sicut ea quae supra diximus admonent: non hoc efficitur, ut Deus Pater nunquam tali aliqua specie Patribus visus sit. Multa enim talia visa facta sunt illis temporibus, non evidenter nominato et designato ficationes nonnullis indiciis existen
Abbreviated transcription (Latin):
oculos eoꝵ graua. Deniq in psalmo
ñ absurde intelligit᷑ ex eoꝵ ꝑsona dici:
qm̃ die ac nocte grauata est suꝑ me
manꝰ tua. Die fortasse cum manifesta
miracła faceret. nec ab eis agnosceret᷑:
nocte aũ cũ in passione moreret᷑: qͣndo
certiꝰ putauert̃ sicut quelibet homine
ꝑemptũ & extinctum. S qm̃ cũ tran¬
siss ut eius posteriora uiderent᷑. pre¬
dicante sͥ apło petro. quia oportebat
xp̃m pati. & resurgere. compuncti st̃
dolore penitentiȩ: ut fieret in baptira¬
tis qd̾ incapite psalmi eius dicitur.
Beati quoꝵ remissȩ sunt iniqͥtates. & qͦꝵ
tecta sunt peccata: ꝓpterea cũ dictũ eẽt.
gͣuata est suꝑ me manꝰ tua. tanꝙͣ dño
transeunte ut iam remoueret manũ. &
uiderentur posteriora eiꝰ. sequitur uox
dolentis & confitentis: & ex fide resur¬
rectionis dni peccatoꝵ remissionẽ acci¬
pientis. Conũsus sum in qͥt in erũpna:
cũ infigeretur spina. Peccatũ meum
cognoui: & iniusticiã meã non oꝑui.

Expanded text:
Denique in Psalmo non absurde intelligitur ex eorum persona dici, Quoniam die ac nocte gravata est super me manus tua. Die fortasse, cum manifesta miracula faceret, nec ab eis agnosceretur; nocte autem, cum in passione moreretur, quando certius putaverunt, sicut quemlibet hominem, peremptum et exstinctum. Sed quoniam cum transisset ut ejus posteriora viderentur, praedicante sibi apostolo Petro, quia oportebat Christum pati et resurgere, compuncti sunt dolore poenitentiae , ut fieret in baptizatis quod in capite ejus psalmi dicitur, Beati quorum remissae sunt iniquitates, et quorum tecta sunt peccata: propterea cum dictum esset, Gravata est super me manus tua, tanquam Domino transeunte, ut jam removeret manum, et viderentur posteriora ejus, sequitur vox dolentis et confitentis, et ex fide resurrectionis Domini peccatorum remissionem accipientis: Conversus sum, inquit, in aerumna mea, cum infigeretur njustitiam meam non operui.
Abbreviated transcription (Latin):
bit aliqͥs negare dm̃ abraham &e dm̃
ysaac. & dm iacob: Ille enim ñ est illoꝵ
patrũ ds: qui ñ est d̾s. Porro si ñsolũ
pater d̾s est. sicut om̃s heretici concedt̃.
s etiam filius qd uelint nolint cogun¬
ipso apło. clarificate gͦ dm in corpore ur̃o.
cum supͣ diceret. nescitis quia corpora
ca sanitas credit: ñ satis elucet quã in
trinitate ꝑsonam. & utrũ aliquã. an
ipsius tͥnitatis gerebat ille angelus.
si unus ex ceteris angłis erat. Si aut̃ in
usum rei presentis assũpta creat᷑a est.
q̃ humanis & ocłis appareret. & aurib
insonaret. & appellaret᷑ & angłs dni¬

Expanded text:
bit aliquis negare Deum Abraham, et Deum bit aliquis negare Deum Abraham, et Deum Isaac, et Deum Jacob. Ille enim non est illorum patrum Deus, qui non est Deus. Porro si non solum Pater Deus est, sicut omnes etiam haeretici concedunt; sed etiam Filius, quod, velint nolint, cogunipso Apostolo, Clarificate ergo Deum in corpore vestro; cum supra diceret, Nescitis quia corpora ca sanitas credit: non satis elucet quam in Trinitate personam, et utrum aliquam, an ipsius Trinitatis gerebat ille angelus, si unus ex caeteris Angelis erat. Si autem in usum rei praesentis assumpta creatura est, quae et humanis oculis appareret, et auribus insonaret, et apellaretur angelus D
Abbreviated transcription (Latin):
in scł̃a: ñ absurde etiam hic ipse intel¬
ligitur d̃s abraham. & d̃s̃ ysaac. & ds̃
iacob. S cur pͥus angłs dm dictus ẽ. cum
de rubo in flamina ignis apparuit: utrũ
qͥa unꝰ ex multis angłis erat. s ꝑ dispen¬
sationẽ ꝑsonã dñi sui gerebat: an assũp¬
tũ erat aliquid creaturȩ. quod ad presens
negociũ uisibilit̾ appareret. & unde uo¬
ces sensibilit̾ ederentur. quib presentia
dni ꝑ subiectã creaturã corporeis etiam
sensib hominũ sicut oportebat exhibe¬
ret᷑. Si eñi unꝰ ex angłis erat: quis facile
affirmare posfit. utrũ ei filii ꝑsona nun-¬
cianda posita fuerit. an sp̃c scĩ. an dei
patͥs. an ipsus omĩno trinitatis qui est
unꝰ & solus d̾s: ut diceret. egosum deus
abraham & ds ysaac. & d̾s iacob: Neq eñi
possumꝰ dicere dm̃ abraham & dm̃ ysaac
& dm iacob filiũ d̃i eẽ. & patrẽ non esse.
aut sp̃m scm̃: aut ipsam trinitatẽ quã
credimꝰ & intelligimꝰ unũ dm. aude¬

Expanded text:
in saecula, non absurde etiam hic ipse intelligitur Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob. Sed cur prius angelus Domini dictus est, cum de rubo in flamma ignis apparuit? utrum quia unus ex multis Angelis erat, sed per dispensationem personam Domini sui gerebat; an assumptum erat aliquid creaturae, quod ad praesens negotium visibiliter appareret, et unde voces sensibiliter ederentur, quibus praesentia Domini per subjectam creaturam corporeis etiam sensibus hominis, sicut oportebat, exhiberetur? Si enim unus ex Angelis erat, quis facile affirmare possit utrum ei Filii persona nuntianda imposita fuerit, an Spiritus sancti, an Dei Patris, an ipsius omnino Trinitatis, qui est unus et solus Deus, ut diceret, Ego sum Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob? Neque enim possumus dicere Deum Abraham, et Deum Isaac, et Deum Jacob, Filium Dei esse, et Patrem non esse; aut Spiritum sanctum, aut ipsam Trinitatem, quam credimus et intelligimus unum Deum, aude
Abbreviated transcription (Latin):
uocẽ di audisse ãdam deambulantis in
paradyso ad uesꝑam. ce abscondisse se
in medio ligni qd̾ erat in paradyso:doq
dicenti adam ubi es. respondisse. audiui
uocẽ tuã & abscondi me afacie cua: qm̃
telligi tał dĩ deambulatio & collocntio
nͥ inspecie humana: ñ uideo. Neq enĩ
dici pot̾ uocẽ solam factam ubi deam¬
bulasse dictus est d̾s: aut eũ qui deam¬
bulat in loco ñ fuisse uisibilem: cũ oe
triuitas in forma hominis homini loq̃¬
bat᷑: Contextio quide ipsa scͥpturȩ nus¬
qͣm transire sentitur a ꝑsona ad ꝑsonã:
s ille uidetur loqͥ ad primũ hominẽ qͥ
dixit fiat lux & fiat firmamentũ. & cȩt̾a¬

Expanded text:
vocem Dei audivisse Adam deambulantis in vocem Dei audivisse Adam deambulantis in paradiso ad vesperam, et abscondisse se in medio ligni quod erat in paradiso, Deoque dicenti, Adam, ubi es? respondisse, Audivi vocem tuam, et abscondi me a facie tua, quoniam telligi talis Dei deambulatio et collocutio, nisi in specie humana, non video. Neque enim dici potest vocem solam factam ubi deambulasse dictus est Deus, aut eum qui deambulabat in loco non fuisse visibilem, cum et ete ipsa Trinitas, in forma hominis homini loquebatur? Contextio quidem ipsa Scripturae nusquam transire sentitur a persona ad personam: sed ille videtur loqui ad primum hominem qui dicebat, Fiat lux, et, Fiat firmamentum