comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
necabuntur idest uistos homines obuoluit libres
ꝓpharum atq ita cremabit et dabitur ei desolare
ticia ꝓicietur et innocentia odio erit quo mali
bonõs hostilit̾ pͥdabuntur non lex aut ordo aut
mile ͤ disciplma ẜuabitur non amos quisa beꝰ¬
uebitur non officium pietatis agnostet nõ sexꝰ
aut infantie mmẜebitur ꝯfundebantur ommia
facta erunt tũt iusti et sectatores u̾tatis segie¬
gabunt se a malis et fugient insolitudins qͥ
audito ip̃ĩus in flama ut ira ueniet cũi exĩtut
magno et admotis om̃ibus copus arcũdabit
montem in quo iuisti morabuntur ut eos cõ¬
presendat illi uo ubi se clausos ũdi at obsessos
uideeint exclamabunt ad deum uoce magna
et auxilium celeste inploribant ad deum et
exaudiet eos deus et mittet regem magnũ
de celo qui cos eripiat ac libet omnes ꝙ ĩpios
ferro igniq disperdat.
Et ita futura est cum ꝓphẽ omines ex dei
pũ cum eciam uoces ex instinctu demo accixe¬
runt. Hidaspes .ii. quem suꝑus nominani

Expanded text:
necabuntur. idem iustos homines obuoluet libris prophetarum atque ita cremabit. et dabitur ei desolare titia proicietur et innocentia odio erit, quo mali bonos hostiliter praedabuntur. non lex aut ordo aut militiae disciplina seruabitur, non canos quisquam reuerebitur, non officium pietatis adgnoscet, non sexus aut infantiae miserebitur: confundentur omnia iacta erunt, tum iusti et sectatores ueritatis segregabunt se a malis et fugient in solitudines. quo audito inpius inflammatus ira ueniet cum exercitu magno et admotis omnibus copiis circumdabit montem in quo iusti morabuntur, ut eos conprehendat. illi uero ubi se clausos undique atque obsessos uiderint, exclamabunt ad deum uoce magna et auxilium caeleste inplorabunt, et exaudiet eos deus et mittet regem magnum de caelo, qui eos eripiat ac liberet omnesque inpios ferro ignique disperdat. ec ita futura esse cum prophetae omnes ex dei 10 spiritu tum etiam uates ex instinctu daemonum cecinerunt. Hystaspes enim, quem superius nominaui,
Abbreviated transcription (Latin):
nefandam ꝑtulit ẜuitutem non colent̾ ult̾iꝰ
dii manustĩ s a templis ac puluinarib suis
deturbata sinuilat᷑ igni dabuntur et cũ domib
suis mirabilibus ardebunt ꝙ eciã sibilla cum

Expanded text:
nefandam pertulit seruitutem. non colentur ulterius nefandam pertulit seruitutem. non colentur ulterius dii manu facti, sed a templis ac puluinaribus deturbata simulacra igni dabuntur et cum donis suis mirabilibus ardebunt: quod etiam Sibylla cum
Abbreviated transcription (Latin):
signum dabit cadit repente gladius e celo
ut stiant iusti ducem sc̃e milicie destensurum
et descendet ꝯmitancibus angelis in mediũ
terre et antecedet cum flãma mextinguibili
uirtus angeloꝵ tradet in manus iustoꝵ mul¬
titudinem illam que moutem circũ Debit et
concidetur ab hora tertia usq in uesꝑum et flic̾
sanguis more corrẽtis deletisq omib copiis
ip̃ius solus effugiet et peribit ab eo u̾tus sua
effugiet et bellum sepe renouabit et sepe se¬
nicẽt᷑ donec quarto p̾lio confectis omibus
impiis debellatus et captus tandẽ scelerum
suoꝵ luat penas s et cet̾i pͥncipes ac tyrãm
qͥ cont̾uerunt orbem ftcut suuł cum eo iũcti
adducentur ad regem et Icrepabit eos et co¬
arguet et exprobabit hus facinoꝵ ip̃oꝵ et
dampnabit eos ac m̾itis cruciatib tradet
sic extincta malicia et impieͣ. cõpressa reqͥest
orbis qui ꝑ tot seclã subiectus errori ac steli

Expanded text:
signum dabit. cadet repente gladius e caelo, signum dabit. cadet repente gladius e caelo, ut sciant iusti ducem sanctae militiae descensurum, et descendet comitantibus angelis in medium terrae et ante-, cedet eum flamma inextinguibilis et uirtus angelorum tradet in manus iustorum multitudinem illam quae montem circumsederit et concidetur ab hora tertia usque in uesperum et Suet sanguis more torrentis: deletisque omnibus copiis inpius solus effugiet et peribit ab eo uirtus sua.effugiet et bellum saepe renouabit et saepe uincetur, donec quarto proelio confectis omnibus impiis debellatus et captus tandem scelerum suorum luat poenas. sed et ceteri principes ac tyranni, qui contriuerunt orbem, simul cum eo uincti adducentur ad regem, et increpabit eos et coarguet et exprobrabit iis facinora ipsorum et damnabit eos ac mentis cruciatibus tradet. sic extincta malitia et mpietate conpressa requiescet orbis, qui per tot saecula subiectus\' errori ac sceleri
Abbreviated transcription (Latin):
quoz non alr fore oñdunt ꝙͣ ut dei filius a
sũmo pr̃e mittatur qui et iustos libe̾t de ma-¬
ibus impioꝵ eciam et iniustos cũ tyrãnis
sementibus deleat ex quib una sic tradidit.¬
cum ad destruendã ĩmĩsaꝵ iuriũ tyrãnde
opes hũane defecint siquidem capto mundo
cum magnis lacronũ ex̾citib nicubabit dmno
auxilio tanta calamitas indigebit ꝯmoue-
bitur gͥ deuo et ꝑicuclõ ãcipiti et mmiẜanda
cẽplatõs comploratõe iustoꝵ mittet ꝓtinus
liberatorem Tut appietur celum medinm̃
in tempestate et tenebrosa nocte ut in orbe
toto lumen destendentis dei tanꝙͣ fulgͣ ap¬
pareat ꝙ Dibilla hũis uersibus elocuta est
aduentum regis et dei nr̃i prgilio celebra¬
tur cuiꝰ noctis duplex ratõ est ꝙ in ea et uitã¬
cunt recepit cum passus est et p̾mo ea regnuz
oͥbis terre recepturus est. hic est emm liberitor
et uidex et ultor et rex et deus ñr quem nos
xp̃m nocamus qui pͥms p̾uꝰꝙͣ destendat hoc

Expanded text:
que non aliter fore ostendunt quam ut dei filius a summo patre mittatur, qui et iustos liberet de manibus inpiorum et iniustos cum tyrannis saeuientibus deleat. e quibus una sic traditcum ad destruendam immensarum virium tyrannidem humanae opes defecerint, siquidem capto mundo cum magnis latronum exercitibus incubabit, divino auxilio tanta illa calamitas indigebit. Commotus igitur deus et periculo ancipiti et miseranda conploratione iustorum mittet protinus liberatorem. tum aperietur caelum medium intempesta et tenebrosa nocte, ut in orbe toto lumen descendentis dei tamquam fulgur appareat; quod Sibylla his uersibus elocuta est:aduentum regis ac dei nostri peruigilio celebratur: cuius noctis duplex ratio est, quod in ea et uitatum recepit, cum passus est, et postea regnum orbis terrae recepturus est. hic est enim liberator et iudex et ultor et rex et deus, quem nos Christum uocamus, qui priusquam descendat, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
s hus ẜuitꝰ euenat. Sunt enim capti plõm
quid est redimisse anuincetis traditur sestertꝰ
octo. Itaq inseitatus est cõuiceis hñc ip̃m re-¬
riosus ut michi uidetur qui honuĩ fu̾i̾t iratꝰ
debuit tamꝙͣ pro mortuo hectore aut tantũ¬
ingere minior qͣntum uenditoꝵ popostit Et
barbaris uo nullum pt̾ unũ anacharfei scha¬

Expanded text:
sed his servitus evenerat; sunt enim capti. Platonem sed his servitus evenerat; sunt enim capti. Platonem quidem redemisse Anniceris quidam traditur sestertiis octo. Itaque insectatus est conviciis hunc ipsum reriosus, ut mihi videtur, qui homini fuerit iratus, debuit, tamingerere nummorum, quantum uenditor non poposcit. ex barbaris uero nullum praeter unum Anacharsin Sc
Abbreviated transcription (Latin):
societatem que uniu̾sa ꝑ discere neq femiẽ
possũt quib in t̾ra puberes annos offã mox¬
usibus domesticis pro futura distenda sunt noq
ẜui quib ꝑ eos annos uel max ͤ. ẜuiendũ est
quibus possunt dicẽ neq pauꝑes aut opisi¬
ces a ͭ rustici quibus in diem nictus labore¬
querendus est. Ob eam cãm Tullius ait ab¬
horrore a multitudine phĩam at enĩ rudes
epicurꝰ accipiet quõ gͦ illa que de pͥncipiis
reꝵ dũt᷑ intelligant que ꝑplexa et inuoluta
iux ec̃ polliti homnĩes assecuntur in reb gͣ
obscuritate implicatis et ingemoꝵ uarieta¬
te confusis et eloquentiũ iuiroꝵ exquisito
ẜmone fucatꝭ quis imꝑito ac rudilitꝰ ẽ de¬
niq nullas mũꝙͣ mulieres phõphari docue¬
runt p̾t̾ unam ex om̃i menõ chenĩsten neq
sernos p̾t̾ unũ pichoram que male ẜuiẽtez
redinisse ac dociusse tradunt enu̾ant eciam
plõm ac diogenem qui tñ ẜui non fuerunt

Expanded text:
societatem: quae universa perdiscere neque foeminae societatem: quae universa perdiscere neque foeminae possunt, quibus intra puberes annos officia moxusibus domesticis profutura discenda sunt neque servi, quibus per eos annos vel maxime serviendum est, quibus possunt discere; neque pauperes, aut opifices, aut rustici, quibus in diem quaerendus est. ob eam causam Tullius ait abhorrere a multitudine philosophiam. at enim rudes Epicurus accipiet. quomodo ergo illa quae de principiis rerum dicuntur intellegent, quae perplexa et inuoluta uix etiam politi homines adsecuntur ? in rebus igitur obscuritate inplicatis et ingeniorum uarietate confusis et eloquentium uirorum exquisito sermone fucatis quis inperito ac rudi locus est? denique nullas umquam mulieres philosophari docuerunt praeter unam ex omni memoria Themisten neque seruos praeter unum Phaedonem, quem male seruientem redemisse acPlatonem, ac Diogenem; qui tamen servi non fuerunt:
Abbreviated transcription (Latin):
uelle iudeantur tam muidi ꝙͣ si ueliuit claude
oclos aut effodere cet̾is ne solem indeant naz
quid est aliud homĩb negare sapĩam quam
mentibz eoꝵ uez ac diuenũ luanen auferre¬
ꝙ si natura homĩs sapĩe capaꝵ est oportuit ut¬
opifices et rusticos et mulieres et om̃s demq
qui hũana forma g̾unt doceri ut sapiant ppłz
flari. Maximũ itaq argumentum est phĩam
senẜunt. hoc adeo stoiti qui et ẜuis et mulie¬
rib phõphandum cẽ dixerunt Epicurꝰ qꝙͦ
hendo conati quilem illi sunt face̾ ꝙ u̾i̾tas exi-¬
gebat ẜ non potuit ultra u̾ba progrodi. Pri¬
mũ qr multis artib opus est ut ad phĩam
di quia in tanta reꝵ uarieͭ ͤ nec disti audiẽ¬
do possunt omĩa in memoͬ contim̾. Grama¬
ticis quoq non par oꝑe dand est ut uc̃am¬
rõm loquendi stias id multos annos aufe-¬
rat ncc̃e est. ne oratõ quidẽ ignoranda est
ut ea que didisceris ꝓferre atque eloqͥ possis

Expanded text:
velle videantur, tam invidi, quam si velint deligare velle videantur, tam invidi, quam si velint deligare oculos aut effodere caeteris, ne solem videant. Nam quid est aliud hominibus negare sapientiam, quam mentibus eorum verum ac divinum lumen auferred si natura hominis sapientiae capax est, oportuit opifices et rusticos et mulieres et omnes denique qui humanam formam gerunt doceri, ut sapiant, popuflari. maximum itaque argumentum est philososenribus philosophandum esse dixerunt; Epicurus quoque, nere. Conati quidem illi sunt facere, quod veritas exigebat: sed non potuit ultra verba procedi. Primum, quia multis artibus opus est, ut ad philosophiam er usum legendi, quia in tanta rerum varietate, nec disci audiendo possunt omnia, nec memoria contineri. Grammaticis quoque non parum operae dandum est, ut rectam loquendi rationem scias. Id multos annos auferat necesse est. Nec oratoria quidem ignoranda est; ut ea, quae didiceris, proferre atque eloqui possis.
Abbreviated transcription (Latin):
finũ ignis aut medio differant᷑ ut celũ pe-¬
tant. Quid dicam de huis nestio qui cũ semel
aberrauerint coustant̾ in stulticia ꝑseuerãt
et nana defendunt uͥ ꝙ eos int̾dum poto aut
ioci cã philosophari aut prudentes ⁊ socios mẽ¬
datia defendenda susciꝑe quasi ut ingenia sua
mitiał rebus ex̾ceant uel oñdant. ac ego ml¬
tis argumentis ꝓbare nullo modo fieri posse
ut celum t̾ra sit inferriꝰ u̾ et liber iam claudãdꝰ
esẜ et adhuc aliqua restaurent que mag̾ sũt
pñti oꝑi necessaria et qm̃ singuloꝵ errores ꝑ
curre non est uinꝰ libri opus sat̾ sit panca e¬
nũasse ex quibus possit qualia sunt et cetera
ꝯtempta iudicib multitudinem consulto ip̃e
fugiens non est gͦ sapĩa si ab hoñ cetu abhor
data est ut nemo stiat que ꝓrsus qui ea cap̾e
non possit at illi iurtutem hũono gm̾i datã
sic amplerantur ut soli oĩm puͦ bono frui

Expanded text:
fumus ignis, a medio differantur, ut caelum pefumus ignis, a medio differantur, ut caelum petant. quid dicam de his nescio, qui cum semel aberrauerint, constanter in stultitia perseuerant is uana defendunt, nisi quod eos interdum puto aut ioci causa philosophari aut prudentes et scios mendacia defendenda suscipere, quasi ut ingenia sua in malis rebus exerceant uel ostendant. at ego multis argumentis probare possem nullo modo fieri posse ut caelum terra sit inferius, nisi et liber iam concludendus esset et adhuc aliqua restarent quae magis sint praesenti operi necessaria. etercurrere non est unius libri opus, satis sit pauca enumerasse, ex quibus possit qualia sint caetera contenta judicibus, multitudinem consulto ipsa fugiens. » Non est ergo sapientia, si ab hominum coetu abhorrdata est, ut nemo sit prorsus, qui eam capere non possit. At illi virtutem humano generi datam sic amplexantur, ut soli omnium publico bono frui
Abbreviated transcription (Latin):
sic astra solemq cum occiderint ex uolubilitate
ip̃a mundi ad ortum reserri itaq ut ereos orbes
fabricati sunt qͣi et figuram mundi eosq celo¬
herũt portontosis quibusdam similacͥo que astͣ
õẽ dr̃ent. hanc igitur celi rotunditatem illud
sequebatur ut t̾ra in medio simi eius esẜ con-
rotundo conclusum tenetur si aũt rotunda
ec̃ t̾ra esẜ nc̃ce est ut in omes celi ꝑtes eãdem
faciem gerat idem montes erigat campos tẽ¬
dat maria consternat ꝙ si esset eciam sequeba¬
tur illud extremum ut muilla sit pars terre
que non ab homĩb tet̾isq ammalib incolat᷑
sic pendulos istos ancipodas celi rotunditas
admuenit ꝙ si queras ab hiis qui h̃ portenta
defendunt quõ ergo non cadant omĩa min
feri orem illain celi parten respondent hanc¬
reꝵ ẽẽ naturam ut pondera in medio ferãt᷑
et ad medium cõnexa sunt omĩa sicut radio ᷤᷤ
uidemus in rota q̃ aũt lema sunt ut nebula

Expanded text:
sic astra solemque, cum occiderint, uolubilitate sic astra solemque, cum occiderint, uolubilitate ipsa mundi ad ortum referri. itaque et aereos orbes fabricati sunt quasi ad figuram mundi eosque caelarunt portentosis quibusdam simulacris, quae astra esse dicerent. hanc igitur caeli rotunditatem illut sequebatur, ut terra in medio sinu eius esset inclrotundo conclusum teneretur. si autem rotunda etiam terra esset, necesse esse ut in omnes caeli partes eandem faciem gerat, id est montes erigat, campos extendat, maria consternat. quod si esset, etiam sequebatur illut extremum, ut nulla sit pars terrae quae non ab hominibus ceterisque animalibus incolatur. sic pendulos istos antipodas caeli rotunditas adinuenit. quodsi quaeras ab iis qui haec portenta defendunt, quomodo ergo non cadant omnia in inferiorem illam caeli partem, hanc respondent rerum esse naturam, ut pondera in medium ferantur et ad medium conexa sint omnia, sicut radios uidemus in rota, quae autem lenia sunt, ut nebula
Abbreviated transcription (Latin):
pensiles faciant. Huiꝰ quoq erroris aꝑꝑiẽlai
nobis origo est nam semꝑ codm̃ mõ fallũt᷑
Cum enĩ flm̃ aliꝙͥ in pͥncipio sũpẜint ueri
similitudine inducti. ncc̃e est flã esse ꝙ̃ reb¬
falsis. ce congruũt dũ aũt pͥmis hũerint
fidem qualia sunt ea que secuntur nõ circõ-¬
spiciũt ẜ defendunt omni mõ cum debeant
pͥma illa cunt utrũ ne uera sunt an falsa
exconsequentibus indicare Que igit illos
ad ancipodas rõ ꝑduxit uidebant siderum
cursus in occasum meanciũ solem atq limã
meandem ꝑtem semꝑ occide̾ et oriri semper
ab eadem. Cum autẽ non ꝑspicent que
machmatio cursus eoꝵ temꝑaret nec quõ
ab occasu ad orientem remearent celũ aũt
ip̃m in omĩ ꝑte putarent ẽẽ deuexũ ꝙ sic
uidei ꝓpt̾ iniensam lacitudinem nncc̃e estĩa
uerunt rotundum esse mundum sicut pilam
et ex motu siderum opinati sunt celum uolui

Expanded text:
pensiles faciant? huius quoque erroris aperienda pensiles faciant? huius quoque erroris aperienda nobis origo est. nam semper eodem modo falluntur. cum enim falsum aliquid in principio sumpserint ueri similitudine inducti, necesse est eos in efalsis congruunt. Cum autem primis habuerint fidem, qualia sint ea, quae sequuntur, non circumspiciunt, sed defendunt omni modo; cum debeant prima illa, utrumne vera sint, an falsa, ex consequentibus judicare. Quae igitur illos ad Antipodas ratio perduxit? Videbant siderum cursus in occasum meantium; solem atque lunam in eamdem partem semper occidere, atque oriri semper ab eadem. Cum autem non perspicerent, quae machinatio cursus eorum temperaret, nec quomodo ab occasu ad orientem remearent, coelum autem ipsum in omnes partes putarent esse deuexum, quod sic uideri propter inmensam latitudinem necesse est, uerunt rotundum esse mundum sicut pilam et ex motu siderum opinati sunt caelum uolui;
Abbreviated transcription (Latin):
stultissime credidit et ꝙ huic leuitati fuit cõ-¬
sentaneũ dix intͣ concanũ lune furũ. esse ali¬
am t̾ram ⁊ ilt ibi aliud genus hoĩm simili
nob ⁊ fortasse nost̾ hic orbis alti inferioris
tre luna sic fuisse. Seneca int̾ stoicos ait
quidem libaret utrum ne soli quoq suos
ppłos daret et inepte scilz qui dubitau̾nt
Quid̃ enĩ ꝑderet si dedisẜ s credo calor dec̾e¬
bat ne tantum multitudine ꝑilo comitt̾e̾t
ne si estũ mimio ꝑissent ip̃nis culpa euenisse
tanta calamitas dice̾tur.
uis illi qui cẽ contͣrios uestigiis nr̃is au-¬
tipodas putant Nũt aliquũ loquitur ãt ẽ qͥsp̃
tam meptus qui credat eẽ hommes quorũ
uestigia sunt suꝑiora. ꝙͣ capita aut ibi que
apud nos iacent muersa ponde fruges et ar-¬
bores deorsum u̾sus crest̾e̾ plunias et nines et
gͣndines sursum u̾sus cade̾ in t̾ram et mirat᷑
aliquis ortos pensiles int̾ septem mira narra

Expanded text:
stultissime credidit et quod huic leuitati fuit constultissime credidit et quod huic leuitati fuit consentaneum, dixit intra concauum lunae sinum esse aliam terram et ibi aliut genus hominum simili nobis, et fortasse noster hic orbis alterius inferioris terrae luna sit. fuisse Seneca inter Stoicos ait qui deliberaret, utrumne soli quoque suos populos daret: inepte scilicet, qui dubitauerit. quid enim perderet, si dedisset? sed credo calor deterrebat, ne tantam multitudinem periculo committeret, ne si aestu nimio perissent, ipsius culpa euenisse tanta calamitas diceretur. S Quid? illi qui esse contrarios uestigiis nosttipodas putant num aliquid locuntur ? aut est quisquam tam ineptus qui credat esse homines quorum uestigia sint superiora quam capita? aut ibi quae aput nos iacent, inuersa pendere, fruges et arbores deorsum uersus crescere, pluuias et niues et grandines sursum uersus cadere in terram P et miratur aliquis hortos pensiles inter septem mira narrar
Abbreviated transcription (Latin):
tinetur cum enĩ naͣ homĩs inbecillior sit qmͣ
cet̾um ammaliũ que uel ad ꝑfendam uiiii tẽ-¬
poꝵ uel ad incursiones a suis corporib atten-¬
das naͣlib munimentis ꝓuideñ celestis ar-¬
mauit honuĩ aũ quia nichil istoꝵ datũ est ac-
catur hũanit̾ ꝙͣ nos met inuicem tueremur
⁊iam si honio ad conspc̃m alt̾iꝰ hoĩs efferare-¬
tur ꝙ fat̾e̾ idemꝰ ammantes quaꝵ natura
soliuaga est nulla ess hõii societas nullant¬
urbium condendaꝵ uel cura uel ratõ sit ne uita
quidem sat̾ tuta cum et cet̾is aĩalibus expo¬
sica esẜ inbecillitas hõim et ip̃i int̾ semetip
beluaꝵ more seuirent non mĩor in aliis cle¬
mentia quid enĩ dici põt de illo qui nigraz
dixit cẽ muem quã consequens erat ut ecia
picem albam ẽẽ dice̾t. hic est ille qui se idcirco
phanes dicentib mathematicis orbem lu-¬
ne duo de urgnnti ꝑtib maior est ẽẽ ꝙͣ t̾ra

Expanded text:
ntinetur. cum enim natura hominis inbecillior sit quam ntinetur. cum enim natura hominis inbecillior sit quam ceterorum animalium, quae uel ad perferendam uim temporum uel ad incursiones a suis corporibus arcendas naturalibus munimentis prouidentia caelestis armauit, homini autem quia nihil istorum datum est, acccatur humanitas, qua nosmet inuicem tueremur. nam si homo ad conspectum alterius hominis efferaretur, quod facere uidemus animantes quarum natura soliuaga est, nulla esset hominum societas, nullaurbium condendarum uel cura uel ratio, sic ne uita quidem satis tuta, cum et ceteris animalibus exposita esset inbecillitas hominum et ipsi inter semet ipsos beluarum more saeuirent. non minor in aliis dementia. quid enim dici potest de illo qui nigram esse dixit niuem? quam consequens erat ut etiam picem albam esse diceret! hic est iphanes dicentibus mathematicis orbem lunae duodeuiginti partibus maiorem esse quam terram
Abbreviated transcription (Latin):
te nanfiagium faciunt in tñsquillo se ultro
p̾cipitũt non utute s ꝑu̾so metu fortes sic̃
illi qui cũ timent ne ob hoste rigłant᷑ ip̃i se
ingulant ut mortem morte deuitat sic isti
uñ putant głiam libalitatis acciꝑe acquire̾
sine honore sine gr̃a ꝑdunt laudatur demo¬
tritus ꝙ agros suos reliquerit eosq pascua
puͣ fieri passus sit ꝓ bãe si donasẜ nich aͭ
redactum effudit in mare ego dubito utrũ ne
a nobis ne tantꝰ peciũe contentus es fac
illam bñfm̃ fac hũanitatem largire pauꝑib
aut sici aut nuditate moriantur mutare in¬
samam saltem furorem q tu dicam sꝑge ppło
diripienda potes et pcciia effug̾e et tñ bene
collocare quia saluũ est quicꝙ̃ pl̃ib ꝓfuit. ze¬
nomꝰ aũt ꝓpria pc̃a qui ꝓbat. S omittamꝰ
est ad coarguendum furiosi homĩs errorem
ꝙ int̾ iucia et morbos mĩam ponit admut
nobis affc̃m quo rõ hũane inte pene omĩs ꝯ-¬

Expanded text:
te naufragium faciant, in tranquillo se ultro te naufragium faciant, in tranquillo se ultro praecipitant, non uirtute, sed peruerso metu fortes, sicut illi, qui cum timent ne ab hoste iugulentur, ipsi se iugulant, ut mortem morte deuitent. sic isti unde possent gloriam liberalitatis adquirere, sine honore, sine gratia perdunt. laudatur Democntus, quod agros suos reliquerit eosque pascua publica fieri passus sit. probarem, si donasset. nihil autem redactum effudit in mare? ego dubito utrumne sa uobis. \' si tantus pecuniae contemptus est, fac illam beneficium, fac humanitatem, largire pauperibaut siti aut nuditate moriantur. imitare insaniam saltem furoremque Tuditani: sparge populo diripiendam. potes et pecuniam effugere et tamen bene collocare, quia saluum est quidquid pluribus profuit. Zenonis autem paria peccata quis probat? sed omittamus est ad coarguendum furiosi hominis errorem, quod inter vitia et morbos mnobis adfectum quo ratio humanae uitae paene omnis co
Abbreviated transcription (Latin):
non dicam mutoꝵ s peduca pecudũ ac bel-¬
luaꝵ. Nam uolucres penes õs mat̾monia
faciũt et paria iungunt et indos suos tãꝙͣ
genuales thoros concordi mente defendunt
et fetus suos quia c̾ti sunt amant et si alie-¬
nos abieceris abigunt at homo sapiens conͣ
morem hõim contraq nãm scultiora sibiq
mutare elegit et qm̃ iudebat in cet̾is anima-¬
lib officia maꝵ feminaꝵq non esse diusa
existimauit oꝑt̾e eciam mulieres militare
et conciliis publicis int̾ee et magistratꝰ gere̾
et iꝑia sustipe staqp hiio harma et equos
assignait consequens est ut et lanain et
telam uiris et infantium gestatoẽs nec uidit
in possiblĩa eẽ que dice̾t ex eo ꝙ adhuc in or¬
be t̾re neꝙ tam stulta neq tam sapiens nulla¬
gens extit que ħmõ uiue̾t.
ñꝙͣ sibi tam sapientes iuderi solent ꝙͣ cum
dita sibi a pentib mat̾monia tamꝙͣ malũ
cumtanent ac deẜunt et ne in tempesta¬

Expanded text:
non dicam mutorum, sed pecudum ac belunon dicam mutorum, sed pecudum ac beluarum. nam uolucres paene omnes matrimonia faciunt et paria iungunt et nidos suos tamquam geniales toros concordi mente defendunt et fetus suos quia certi sunt amant et si alienos subieceris abigunt. at homo sapiens contra morem hominum contraque naturam stultiora sibi quae imitaretur elegit et quoniam uidebat in ceteris animalibus officia marum feminarumque non esse diuisa, existimauit oportere etiam met consiliis publicis interesse, et magistratus gerere, et imperia suscipere. Itaque his arma et equos assignavit: consequens est, ut lanam et telam viris, et infantium gestationes. Nec vidit impossibilia esse, quae diceret; ex eo quod adhuc in orbe terrae, neque tam stulta, neque tam vana gens extitit, quae hoc modo uiueret. numquam sibi tam sapientes uideri solent quam cudita sibi a parentibus patrimonia tamquam malum unt, ac deserunt. Et ne in tempesta
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑe quidem ẜ tota in hoĩs mente u̾sat᷑
qui ergo uult honnẽs ad aquare nõ ma¬
trimonia non opes subtrahe deb ẜ arro¬
gantiam supbiam timorem ut illi poten¬
tes et elati ꝑes c̃ẽ se eciã m̃dicissimꝰ stũt
detracta enĩ diuitib et solentia et inqͥta-¬
te nich int̾erit utrũ non alii diuites alii
cum non reꝵ fragiliũ ẜ m̃ciũ debet eẽ
cõniuntas ⁊lam si iustĩa u̾tutum mr est
cum ille singule tolluntur illa subu̾titur tu-¬
lit aũplato aũ q omĩa fragilitatem que
utiq nulla est uel ꝓprii nichil hẽtur. tlit
abstimentia siqͣmid nchil fu̾it ꝙ abstineatue
alienũ. tulit temꝑantiam. tulit castitatẽ qui
nͥtutes in utroq sexu maxũ sunt tulit u̾et᷑
pudorem modestiam si honesta et legitima
eẽ incipiũt que solent flagi ͥ et turpia iudi-¬
lieres hñt nichil dici possunt ꝙͣ luxuriosi
redegit gͦ hũanam uitam ad similitudĩem

Expanded text:
corpore quidem, sed tota in hominis mente uersatur. corpore quidem, sed tota in hominis mente uersatur. qui ergo uult homines adaequare, non matrimonia, non opes subtrahere debet, sed adrogantiam superbiam tumorem, ut illi potentes et elati pares esse se etiam mendicissimis sciant. detracta enim diuitibus insolentia et iniquitate nihil intererit utrumne alii diuites, aliiquia non rerum fragilium, sed mentium debet esse communitas. nam si iustitia uirtutcum illae singulae tolluntur, ipsa subvertitur. Tulit autem Plato ante omnia frugalitatem: quae utique nulla est, ubi proprii nihil habeatur. Tulit abstinentiam, siquidem nihil fuerit quo abstineatur alienum, tulit temperantiam, tulit castitatem, quae uirtutes in utroque sexu maximae sunt, tulit uerecundiam pudorem modestiam, si honesta et legitima esse incipiunt quae solent flagitiosa et turpia iudilieres habent, nihil aliut dici possunt quam luxuriosi redegit ergo humanam uitam ad similitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
ẜuata inuicem fides indiuiduam fecit cari-¬
tatem que uirtus nulla ꝓmistua uolupta¬
te locum non h̃t̃ Item si omẽs oĩ libi̾ sunit
quis amare silios tanꝙͣ suos pot̾it cũ suos
eẽ aut ignoret aut dubitet. quis honorez
tanꝙͣ pr̃i deferret cum unde natus sit nes¬
ciat ex quo sit ut non eciam alienũ ꝓ pr̃e
nitas ip̃a reclamante naͣ suꝑest ut tmͦ cõ¬
cordie cã ux̃res uelit ẽẽ comunes ac milla
uehemencius distordiaꝵ cã est qm unius
femme a multis maribus appetitõ ꝙ plato
si rõne non potuit exemplis t̾te p̾otuit ad¬
moueri et mutoꝵ ammalium que ob hoc uł
ac̾nie pugnant et hõi qui semꝑ ob eam
rem grauissime int̾ se bella gesserunt restat
adult̾ia et libidines ꝓpt̾ quas fundicꝰ eruen-¬
das u̾tus est uel maxiͤ. necĩa staq non inue-¬
int cond concordiam quam querebat qr
non uidebat unde oriatur Nam nestĩa
in exͫ poĩtis nchil momenti ht̃ ne in

Expanded text:
servata invicem fides individuam fecerit chariservata invicem fides individuam fecerit charitatem? quae virtus in illa promiscua voluptate locum non habet. Item si omnes omnium liberi sint, quis amare liberos tamquam suos poterit, cum suos esse aut ignoret, aut dubitet? quis honorem tamquam patri deferet, cum unde natus sit nesciat? Ex quo fit, ut non tantum alienum pro patre nitas, ipsa reclamante natura. Superest, ut tcordiae causa uxores uelit esse communes. at nulla uehementior discordiarum causa est quam unius inae a multis maribus adpetitio. quod Plato si ratione non potuit, exemplis certe potuit admoneri et mutorum animalium, quae ob hoc uel acerrime pugnant, et hominum, qui semper ob eam rem grauissima inter se bella gesserunt. Restat adulteria et libidines, propter quas funditus eruendas uirtus est uel maxime necessaria. itaque non inuenit concordiam quam quaerebat, quia non uidebat unde oriatur. nam iustitia in extra positis nihil momenti habet, ne in
Abbreviated transcription (Latin):
ideamus quid illum sacrates dociierit qui
cum totam phisicam repudiasẜ co se cotłit ut
de iurtute at offõ queret̾. Ita ꝙ non dubito qͥn
auditores suos iustĩe p̾ceptis erudienit docẽte
mune possideant ferri h p̃t ꝙͣ diu de peciũa
inustum pot̾am multis rebus oñde̾ conceda-¬
mus tamen ut possit fieri. omẽs enĩ sapẽtes
multi uiri tanꝙͣ canes confluant et hiis
la pauar obeant. O mirã platonis equitatẽ
ubi est igͣ u̾ͥtus castitatis ubi fides cõnigalis
que si tollas omĩs iustĩa sublata est ac idm
dixit beatas Cuutates futuras fuisse si a̾
phĩ regnarent aut reges philosophantur¬
ħuc u̾o tam iusto tam equo uiro regnũ dare
aliis abstuliss sua aliis condempnasẜ aliena
inquit Ciuitas concors eris et amoris mu-¬
tui constricta inuicłis Si om̃es oñn fuerint
et mariti et pr̃es et uxores et libi. que ĩsta
p̃t ubi nicħ certum est ꝙ ametur quis aut
nisi hĩtau̾int semꝑ una nͥ deuota mens et

Expanded text:
en, quid illum Socrates docuerit, qui cum totam Physicam repudiasset, eo se contulit, ut de virtute atque officio quaereret. Itaque non dubito, quin auditores suos justitiae praeceptis erudierit. Docente mune possideant. Ferri hoc potest, quamdiu de pecunia iniustum, poteram multis rebus ostendere, concedamus tamen ut possit fieri: omnes enim sapientesmulti uiri tamquam canes confluant et is us tamquam lupanar obeant. o miram Platonis aequitatem! ubi est igitur uirtus castitatis? ubi fides coniugalis? quae si tollas, omnis iustitia sublata est. at idem dixit beatas ciuitates futuras fuisse, si aut philosophi regnarent aut reges philosopharenturhuic uero tam iusto, tam aequo uiro regnum dares, qui aliis abstulisset sua, aliis condonasset aliena, inquit ciuitas concors erit et amoris mutui constricta uinculis, si omnes omnium fuerint et mariti et patres et uxores et liberi. quae ista potest, ubi nihil certum est quod ametur? quis aut nisi hahitaverint semper una, nisi devota mens, et
Abbreviated transcription (Latin):
hoc enĩ ppłs nr̃ patitur omĩa errantium p̃nita-¬
te. ecce in eo est errore ciuitas uel pocius orbis ip̃e
totus ut bonos et iustos mros tamꝙͣ malos et
impios prosequitur excuciet dampnat occidit
namqz ait neminem ẽẽ tam dementem qui dubi¬
tet uerum se eẽ malit ille quidem ut is qui ꝯͣ
insticiam disserebat hec sensit male sapientem
malum ẽẽ cum bona existimatione qmͣ bonum
cum mala si nobis ante absit hec amentia ut
falsum non ante ponanus an bomi nr̃i qͣlitas¬
ex populi pendebit erroribus ꝙͣ ex constĩa nr̃a
diuitias diuites ut loquitur plautꝰ nam uero
mundent quis .ii. sculto mindeat uͥ qui ip̃e sit
stultissimus. illi aũt non sunt adeo sculti ut
stultis inuideant s ex eo ꝙ accurate sollicite ꝓ¬
secuntur scultos non eẽ concedunt. Cur enim
tam crudelit̾ semant uͥ quia metuunt ne in
quid metuunt ne sapientes alliciantur astul

Expanded text:
haec enim populus noster patitur omnia errantium prauitahaec enim populus noster patitur omnia errantium prauitate. ecce in eo est errore ciuitas uel potius orbis ipse totus, ut bonos et iustos uiros tamquam malos et impios persequatur excruciet damnet occidat. nam quod ait neminem esse tam dementem qui dubitet utrum se esse malit, ille quidem ut is qui contra iustitiam disserebat, hoc sensit, malle sapientem malum esse cum bona existimatione quam bonum cum mala. a nobis autem absit haec amentia, ut falsum uero anteponamus. an boni nostri qualitasex populi pendebit erroribus quam ex conscientia nostra diuitias diuites, ut loquitur Plautus, suam uero inuident. quis enim stulto inuideat nisi qui ipse sit stultissimus? illi autem non sunt adeo stulti ut stultis inuideant, sed ex eo quod accurate, quod sollicite persecuntur, stultos non esse concedunt. cur enim tam crudeliter saeuiant nisi quia metuunt, ne in quid metuant ne sapientes inliciantur a stul
Abbreviated transcription (Latin):
si duo sunit quoꝵ alt̾ optimꝰ uir equissimꝰ sũma
sumna singulari fide alt̾ insigni stclere andacia et
in eo sit errore ciuitas ut bonum illum uirũ scele-¬
ratum facinorosum nepharium putet contra aũt
qui sit imꝓbissimũ existimet eẽ sũma ꝓbitate at
fide ꝓ qͣ hac opinione oĩm cuuũ bonus ille uir
uexetur rapiatur manus ei demq auferantuy
effodiantur ocli dampnetur muciat᷑ urat᷑ ext̾mi¬
netur egeat postremo uire eciam optinio oĩb
miserrimis ẽẽ iudeatur Contra aũt ille inꝑꝓbꝰ
laudetur colatur et ab om̃ib diligatur omẽs ad
eum honores omĩa imperia omẽs opes oñs dc̃iꝙ
copie conferantur uir demq optimus oĩm exis-¬
timatõe et dignissimus omi fortuna iudicetur qͥͦs
tandem erit tam demens quibubitet ntrũ seeẽ ma-¬
lit ꝓfecto qͣi diuinaret que nobis mala et quomõ
euentura eẽnt ꝓpt̾ iusticiam hͨ posuit ex emplum

Expanded text:
si duo sint, quorum alter optimus vir, aequissimus, summa si duo sint, quorum alter optimus vir, aequissimus, summa justitia, singulari fide; alter insignis scelere et audacia: et si in eo sit errore civitas, ut bonum illum virum, sceleratum, facinorosum, nefarium putet, contra autem, qui sit improbissimus, existimet esse summa probitate, ac fide; proque hac opinione omnium civium, bonus ille vir vexetur, rapiatur, manus ei denique auferantur, effodiantur oculi, damnetur, vinciatur, uratur, exterminetur, egeat postremo, jure etiam optimo omnibus miserrimus esse videatur: contra autem ille improbus laudetur, colatur, ab omnibus diligatur; omeum honores, omnia imperia, omnes opes, omnes undique copiae conferantur, uir denique optimus omnium existimatione et dignissimus omni fortuna iudicetur: quis tandem erit tam demens qui dubitet utrum se esse malit? profecto quasi diuinaret quae nobis mala et quo modo euentura essent propter iustitiam, hoc posuit exemplum.
Abbreviated transcription (Latin):
Iuid hiis facias qui ius uocant carnifitinas¬
et neterum tyrannoꝵ aduersus innocentes rapi-¬
de sementium et cum sut iiusticie crudelitatisq
doctores iustos se tamen ac prudentes iuderi no-¬
lunt ceci et hebetas et rerum et i̾tatisq docto¬
res ignari a deo ne nob̾ a ꝑdite mentes inuisa ius¬
titia ẽ ut eam sumis scelerib adeq̃tis adeo ne apd
nos perit innocentia ut ne forte quidem simplici
dignam iuditetis ẜ supͣ omĩa faciora habeatur
nullum facimis admitt̾e pectusq purũ ab omĩ
ribus loquim liceat ꝑ uos bñfac̾e̾ nobiscum. hec
est enĩ lex nr̃a hoc opus est religio si nob̾ sapien-¬
tes indemur ĩnuitanũ. si sculti contempnite aut
eciam ridete si libet. uobis emm scultiꝰ nr̃a ꝓdest
nr̃e hanc stulticiam maluiꝰ hanc amplectimur
hoc nobis credimus expedire ut nos diliganius
et in nos ip̃as ꝙ istis omĩa conferamus. Est ap̃
citonem non aborrens aña locus in ea disputatõe
que hẽtur a furio contra iusticiam quero inquit

Expanded text:
uid iis facias, qui jus vocant carnificinas veterum tyrannorum adversus innocentes rabide saevientium? Et cum sint injustitiae crudelitatisque doctores, justos se esse tamen ac prudentes videri volunt, caeci et hebetes, et rerum et veritatis ignari. Adeone vobis, o perditae mentes, invisa justitia est, ut eam summis sceleribus adaequetis? Adeone apud vos perit innocentia, ut ne morte quidem simplici dignam judicetis? Sed supra omnia facinora habeatur, nullum facinus admittere, pectusque purum ab omni  vobiscum. Haec est enim lex nostra, hoc opus, haec religio. Si vobis sapientes videmur,imitamini: si stulti, contemnite, aut etiam ridete, si libet; nobis enim stultitia nostra prodest. entiae vestrae. Hanc stultitiam malumus: hanc amplectimur. Hoc nobis credimus expedire, ut vos diligamus, et in vos ipsos, qui odistis, omnia conferamus. Est apud Ciceronem non abhorrens a vero locus, in ea disputatione, quae habetur a Furio contra justitiam. « Quaero, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
sustinere Ea u̾o nulla sunt alia ut in tercio
docui libro nisi ppetua uita. hanc autẽ p̾sta-¬
re quis potest insi deus qui uirtutem ip̃am
pposuit. Ergo in dei agnitõe et cultu rerum
summia uersatur in hos spes omĩs ac salus
homñs hic est sapĩe gradus pͥmus ut stiamꝰ
qui sit nobis uerus pat̾ cumiq solum pietate
debita ꝓsequaniur huic pareamus huic deuotis¬
sime ẜuiamus in eo ꝓmerendo actus om̃ĩs et
cura et opera collocetur.

Expanded text:
sustinere. ea uero nulla sunt alia, ut in tertio sustinere. ea uero nulla sunt alia, ut in tertio docui, nisi perpetuae uitae. hanc autem praestare quis potest nisi deus, qui uirtutem ipsam proposuit ? ergo in dei agnitione et cultu rerum summa uersatur: in hoc est spes omnis ac salus hominis, hic est sapientiae gradus primus, ut sciamus qui sit nobis uerus pater eumque solum pietate debita prosequamur, huic pareamus, huic deuotissime seruiamus, in eo promerendo actus omnis et cura et opera collocetur.
Abbreviated transcription (Latin):
licet age tranquille si emin mortales sunt aĩe
si uirtus dissoluto corpore nichil futura est quid
fugimus attributa nobis bona quasi aut ingͣti
aut indigni qui diuinis muneribus ꝑfruamur
que bona et habeamus scelerate impieq iuuen-¬
dum est quia uitutem et iustitiam panꝑtas
sequitur. Sanus igitur non est qui nullaspe
maiore ꝓpoĩta hus bonis quibus cet̾i utuntur
inuita labores et crutiatus et miserias ante¬
ponat si autem uirtus ut ab hus rectissime
dicitur capestenda est quia constat ad eam
nasti hominem subc̃e debet spes aliqua ma¬
ior que maloꝵ et lalorum quos ꝑ ferre uirtꝰ
est magnuem aferat p̾clarum q solaciũ nec
alit̾ urtus cum ꝑ sedura sit hr̃i pro bono põt
quam si acerbitatem suam maximo penset
Eque non alit̾ hiis bonis p̾sentibus abstinen¬
dum est quã quia sint alia maiora ꝓpt̾ que
tanti sit et uoluptates obmitt̾e et mala oĩa

Expanded text:
licet agere tranquille. si enim mortales sunt auimae, licet agere tranquille. si enim mortales sunt auimae, si uirtus dissoluto corpore nihil futura est, quid fugimus adtributa nobis bona quasi aut ingrati aut indigni qui diuinis muneribus perfruamur? quae bona ut habeamus, scelerate inpieque uiuendum est, quia uirtutem id est iustitiam paupertas sequitur. sanus igitur non est qui nulla spe maiore proposita iis bonis quibus ceteri utuntur in uita, labores et cruciatus et miserias anteponat. si autem uirtus, ut ab ns rectissime dicitur, capessenda est, quia constet ad eam nasci hominem, subesse debet spes aliqua maior, quae malorum et laborum, quos perferre uirtutis est, magnum adferat praeclarumque solacium. nec aliter uirtus cum per se dura sit, haberi pro bono potest, quam si acerbitatem suam maximo bono penset. aeque non aliter his bonis praesentibus abstinendum est, quam si sint alia maiora, propter quae tanti sit et uoluptates omittere et mala omnia
Abbreviated transcription (Latin):
affigit. is loquitur qui celestia disserens uirtu¬
tem ac magestatem dei singularis enarrat
duare non est dubium quent impuis sit qͥb¬
quisquis deuin non agnouerat omẽsq uir¬
tutes eius quas hr̃e aut cenere se putat in
mortifera uia reꝑuentur que est tota tene¬
brarum Qua ꝓpt̃ nichil est ꝙ sibi aliquis gͣ¬
tuletur si has manes iuirtutes adeptus est
quia non tantum miser qui bonis p̾sentib
careat ẜ eciam stultus sit necesse est qui
labores in uita sua maxios suscipiat in
cassum niam adepta inmortalitatis quã
deus pollicetur in sua religione uersantib
cuiꝰ assequende gr̃a uirtus appetenda est
et quitquid malorum acciderit ꝑferendrm
maxima erit ꝑfecto uanitas obsequi uelle
uirtutibus que frustra homini calamitatis
afferunt et labores nam si uirtus est egesta¬
tem exilium dolorem mortem que timent᷑
acet̾is pati fortiter ac subire quid tandem
cuis ⁊ manibus penis deloctantiir quib

Expanded text:
adfigit, is loquitur qui caelestia disserens uirtuadfigit, is loquitur qui caelestia disserens uirtutem ac maiestatem dei singularis enarrat. quare non est dubium quin impius sit quisquis deum non adgnouerit, omnesque uirtutes eius, quas habere aut tenere se putat., in illa mortifera uia reperiuntur, quae est tota tenebrarum. quapropter nihil est quod sibi aliquis gratuletur, si has inanes uirtutes adeptus est, quia non tantum miser, qui bonis praesentibus careat, sed etiam stultus sit necesse est, qui labores in uita sua maximos suscipiat in cassum. nam adempta spe immortalitatis quam deus pollicetur in sua religione uersantibus, cuius adsequendae gratia uirtus adpetenda est et quidquid malorum acciderit perferendum, maxima erit profecto uanitas obsequi uelle uirtutibus, quae frustra homini calamitates adferunt et labores. nam si uirtus est egestatem exilium dolorem mortem, quae timentur a ceteris, pati fortiter ac subire, quid tandem cuis et inanibus poenis delectantur quibus
Abbreviated transcription (Latin):
possit sine om̃ibus sine quibusdam tamen
potest et erit quibem ał iutiosum ac debile
s tam̃ uiuit sicut is qui et deuin nouit et
et in aliqua re peccat. dat enĩ ueniam pcc̃ĩs
deus Itaqz sine mẽbris aliquibus uiui põt
sine capite nullomͦ hec res efficit ut phĩ eciã¬
si natura siit boni tamẽ nichil stient qd nͥl
sapiant Omĩs enim doctrina et uirtus coꝵ
sine capite est quia deuni nestuint qui est n¬
tutis ac doctrina caput Quem qui non ag-¬
nostit licet uideat cecus est licet audiat sur¬
dus est licz loquatur elinguis est. Cum n̾o
conditorem rerum parentem ꝙ cognou̾it tũc
et iudebit et audiec et loquetur hr̾e enĩ cap̃
cepit in quo sunt sensus om̃es collocati hoc
est oculi et aures et lingna. Nam ꝓfecto is
uidet qui iutatem in qua deus est uel deum in
quo u̾itas est oculis cordis aspex̾it Is audit qͥ
diuinas uoces ac p̾cepta intalia pectori suo

Expanded text:
possit sine omnibus, sine quibusdam tamen possit sine omnibus, sine quibusdam tamen potest. Et erit quidem animal vitiosum ac debile; sed tamen vivet, sicut is qui et Deum novit, et in aliqua re peccat. Dat enim veniam peccatis Deus. Itaque sine membris aliquibus vivi potest, sine capite nullo modo. Haec res efficit, ut philosophi, etiamsi natura sint boni, tamen nihil sciant, nihil sapiant. Omnis doctrina et virtus eorum sine capite est; quia Deum nesciunt, qui est virtutis ac doctrinae caput: quem qui non agnoscit, licet uideat, caecus est, licet audiat, surdus, licet loquatur, elinguis est. cum uero conditorem rerum parentemque cognouerit, tunc et uidebit et audiet et loquetur. habere enim caput coepit, in quo sunt sensus omnes conlocati hoc est oculi et aures et lingua. nam profecto is uidet qui ueritatem, in qua deus est, uel deum, in quo ueritas est, oculis cordis aspexerit, is audit qui diuinas uoces ac praecepta uitalia pectori suo
Abbreviated transcription (Latin):
cibus scipem dedit et pauperes inuitauit et
nudos induit tamen cum illud unũ quod
est maxinum de est agnitõ dei iam bona
illa omĩa suꝑuacua sunt et mania aut
frustra in hiis assequendis laborauit omĩs
enim iustitia eus similis erit hũano cor-¬
pori caput non habenti. In quo tam et si oĩa
mẽbra et locis suis constent et figura et
hĩcudine tam̃ qm̃ deest id quod est omniũ
pͥncipale uita et omĩ sensu caret staq mbra
illa formam tancũmodo mẽbrorum habent u-¬
sum non habent tam stil qmͣ caput sine cor¬
pore cui similis est qui cum deum non igno¬
ret muit iniuste id enm solum habet quod
est summũ ẜ frustra qm̃ iurtutibus tanꝙͣ
menbris indiget itaq ut sit uiuũ ac sensi¬
bile corpus et agnitio dei nccrͣa est quast
capud et om̃s iurtutes quasi corpus ita
fiet homo ꝑfectus ac iuiuis s camen sũma
omĩs in capite est quod ꝙͣuis constare nõ

Expanded text:
tibus stipem dedit, et pauperes invitavit, et tibus stipem dedit, et pauperes invitavit, et nudos induit. Tamen cum illud unum quod est maximum deest, agnitio Dei, jam illa bona omnia supervacua sunt et inania, ut frustra in his assequendis laboraverit. Omnis enim justitia ejus similis erit humano corpori caput non habenti; in quo tametsi membra omnia, et locis suis constent, et figura, et habitudine, tamen quoniam deest id, quod est omnium principale, et vita, et omni sensu caret. Itaque membra illa formam tantummodo membrorum habent, usum non habent, tam scilicet, quam caput sine corpore. Cui similis est, qui cum Deum non ignoret, vivit injuste. Id enim solum habet, quod est summum: sed frustra, quoniam virtutibus tanquam membris eget. Itaque ut sit vivum ac sensibile corpus, et agnitio Dei necessaria est, quasi caput; et omnes virtutes, quasi corpus. Ita fiet homo perfectus, ac vivus: sed tamen summa omnis in capite est; quamvis constare non
Abbreviated transcription (Latin):
id soli sanxit quod putant rebus suis utile
quantum aũt ab iusticia recedat utilitas ppłs
ip̃e romanus docet qui frequent̾ ꝑ feciales bel-¬
la incidendo et legitime inurias faciendo sẽꝑ¬
ꝙ aliena cupiendo atq rapiendo possesẜoẽm
sibi tocuis orbis comparauit. uerum hn iustoꝰ¬
se putant si contra leges suas nichil faciant
qd̵ eciam tiori ascribi potest si pñtiũ penarum
metu sceleribus abstineant s concedamꝰ sane
quod legibus fac̾e̾ coguntur non idcirco iusti
erunt quia parent statutis hominũ qui ip̃i
litati pro condicione temporum ẜuierunt ali¬
ud est igitur cuile iuis qd ꝑ moribus utiq
uariatur oliud uera iustitia quam uiiformẽ
ac simplicem ꝓposuit om̃ibus quem qui ig¬
norat et ipãm iusticiam ignoret necesse S
putennus fieri posse ut aliquis naturali et
ingenito bono ueras iurtuces capiat qualẽ
fuisse timorẽ athenio accepiius qui et gẽ¬

Expanded text:
id sibi sanxit quod putauit rebus suis utile? id sibi sanxit quod putauit rebus suis utile? quantum autem ab iustitia recedat utilitas, populus ipse Romanus docet, qui per la indicendo, et legitime injurias faciendo, semper aliena cupiendo, atque rapiendo, et possessionem sibi totius orbis comparavit. Verum hi justose putant, si contra leges suas nihil faciant; quod etiam timori adscribi potest, si praesentium poenarum metu sceleribus abstineant. Sed concedamus sane, quod legibus facere coguntur. Num idcirco justi erunt, quia parent institutis hominum, qui et ipsi litati pro conditione temporum servierunt. Aliud est igitur civile jus, quod pro moribus ubique variatur: aliud est vera justitia, quam uniformem ac simplicem proposuit omnibus Deus; quem qui ignorat, et ipsam justitiam ignoret necesse est. Sed putemus fieri posse, ut aliquis naturali et ingenito bono veras virtutes capiat, qualem fuisse Cimonem Athenis accepimus, qui et egen
Abbreviated transcription (Latin):
titia remotus exp̾ssit. Ego no eos qui n̾a
imprubentes locuntur sic habendos puto
tanꝙ̃ diument sp̃u aliquo instuncti qd si ut legis
sancte uim ratõemq ꝑuidit ita illud quoq sciss
fac̾e ille non poterat nobis faciendum est qͥb
ip̃a lex tradita est ab illo uno magr̃o Impͭ. oñm
est ip̃m deuni noste soli obtemꝑare solum cole̾¬
non pocest enm rationem homĩs obtine̾ qui
parentem amme sue deum nestit qd est sum¬
mũ nefas que ignoratio facit ut dis aliis
ẜuiat quo nichil sceleracius cõmitti põt huic¬
iam procliuis est ad maliciam gradus ꝙ ig¬
norantiam ueri ac singularis boni quia deꝰ
quem noste refugit fous est ip̃e bonitas ac¬
u̾itatio nel si iusticiam sequi uolet diuini tam̃
uiris ignarꝰ gentis sue leges tanꝙͣ̃ uerũ ius
amplectitur quas non utiq iusticia s utilitas
repperit Cur enm ꝑ omẽs ppłos duisa et ua-¬
ria iura sunt condita nisi ꝙ unaqueq gens

Expanded text:
titia remotus expressit? ego uero eos qui uera titia remotus expressit? ego uero eos qui uera inprudentes loquuntur sic habendos puto, tamquam diuinent spiritu aliquo instincti. quodsi ut legis sanctae uim rationemque peruidit, ita illut quoque scisset uod quia facere ille non poterat, nobis faciendum est, quibus ipsa lex tradita est ab illo uno magistro et imperaest ipsum deum nosse, soli obtemNon potest enim rationem hominis obtinere, qui parentem animae suae Deum nescit; quod est summum nefas. Quae ignoratio facit, ut diis alienis serviat, quo nihil sceleratius committi potiam procliuis est ad malitiam gradus per ignorantiam ueri ac singularis boni, quia deus, quem nosse refugit, fons est ipse bonitatis: uel si iustitiam sequi uolet, diuini tamen iuris ignarus gentis suae leges, tamquam uerum ius amplectetur, quas non utique iustitia, sed utilitas repperit. cur enim per omnes populos diuersa et uana iura sunt condita, nisi quod una quaeque gens