comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nomine ticulat᷑. Cui gͦ hor asscribenda
est: Utiq egregio p̃dicatori: quippe. quȩ
ex lucido sensu et genere locutionis compro¬
batur illiꝰ esse. quamuis subtiliori atq aꝑ¬
tiori stilo comp̃hensa sit om̃ib eius epłis.
ser mone conscripsisse. in quo ipse ꝑiassi¬
tus ex titit: cum reliquas greco sermone
conseripserit. Post discessum uero apłi
lucas eugłista greco sermone eam comp̃hen¬
dit. Ex quo post modum tranlata est ins
Modis olim os̃
loquens patri¬
bus in ꝓpħis:
nouissime dieb
istis locutus est
nobis in filto. Omnis intentio beati apłi iN
hac epła est: ut uideos cognatos suos qui
hebrei ab heber appellantur. in quo assũpti sunt:
a lege morsi transire faciat ad grãm eugłii. ab
obseruatione carnali ad spiritalẽ. simulq osten¬
dit eminentiã gr̃ȩ quȩ ꝑ filium data. ẽ. fideli¬
bus discerni alegalibꝰ umbris. q̃ angłicis ministra¬
tionibꝰ exhibite fuerunt. Unde & primũ ponit

Expanded text:
nomine titulatur. Cui ergo horum ascribenda nomine titulatur. Cui ergo horum ascribenda est? Utique egregio praedicatori; quippe quae ex lucido sensu, ex genere locutionis comprobatur illius esse, quanquam subtiliori atque apertiori stylo comprehensa sit omnibus Epistolis; sermone eum conscripsisse; in qua ipse peritissimus exstitit, cum reliquas Graeco sermone scripserit. Post discessum vero apostoli Lucas evangelista Graeco sermone eam comprehendit; ex quo postmodum translata est in Lmodis olim Deus loquens patribus in prophetis, novissime diebu istis locutus est nobis in Filio. Omnis intentio beati Apostoli in hac Epistola est ut Judaeos cognatos suos qui et Hebraei, ab Heber appellantur, in quo assumpti sunt a lege Moysi transire faciat ad gratiam Evangelii, ab observatione carnali ad spiritalem; simulque eminentiam gratiae, quae per Filium data est fidelibus, discernit a legalibus umbris, quae angelicis ministrationibus exhibitae fuerunt. Unde hic primum ponit
Abbreviated transcription (Latin):
ceps illorum erat. a dño ordinatꝰ. sicut idẽ
egregius p̾dicator alio in loco dicit qui
Scribat suis gentibus: non indigemus ut
sticutos : qui nos habunde possunt doc̾e̾.
Quo facto ostendit se non ignorare illoꝵ
suꝑbiã : parit̾q suam exhibuit humili¬
tatem. Simili modo etiam ioħs apłs. causa
suum in epistola sua preterinisit Uel ꝓptt̃a¬
habemꝰ pontificem et apłm confessionis.
maxime in ticulo: ne cuilibet iuderetur
se p̃ferre xp̃o. S ed maluit cacito nomine
de figuris legis eos instruere: et ad uerita¬
tem quȩ xp̃s est eos ꝑducere. H anc autẽ¬
quidam dicunt᷑  barnabȩ. quidam lucȩ.
quidã clem̃tis. dicentes. qm̃n si pauli esset:
ipse utiq more suo sic ut in aliis. ita etiam
nomen suum in ista imp̃poneret. Sed si
pauli non erit. quia eius nomine non est
ticulata: gͦ nec harnabȩ. nec lucę. nec cle¬
mentis. aut alicuiꝰ erit. eo qd nullius

Expanded text:
ceps illorum erat a Domino ordinatus, sicut idem ceps illorum erat a Domino ordinatus, sicut idem egregius praedicator alio in loco dicit: Qui t Jacobo? Scribat suis gentibus, non indigemus ut  Domino constitutos, qui nos abunde possunt docere. Quo facto ostendit se non igsuperbiam pariterque suam exhibuit humilitatem. Simili modo etiam et Joannes apostosuum in epistola sua praetermisit. Vel Habemus Pontificem et Apostolum confessionis maximeque in titulo, ne cuilibet videretur se praeferre Christo, sed maluit tacito nomine de figuris legis eos instruere, et ad veritatem quae Christus est, perducere. Hanc autequidam dicunt esse Barnabae, quidam Lucae, quidam Clementis, dicentes, quoniam si Pauli esset, ipse utique more solito, sicut in aliis, ita etiam in ista nomen suum praeponeret; sed si Pauli non erit, quia ejus nomine non est titulata: ergo nec Barnabae, nec Lucae, neque Clementis aut alicujus erit, eo quod nullius
Abbreviated transcription (Latin):
NPRIMORDIIS HUCIS
eele dicenoym est are carsa
exticerit. cur apłs pauliis morem suum
in hac epła non seruauerit: uidelicet
ut uel uocabulum nominis sui. uel
ordinis describeret dignitatẽ. hec igit̾
calisa exticit quod nomine suo non eam ti¬
tulauerit: qr nideis scribebat suis fr̃ibus.
quibus odiosus erat. eo quod circumcisio¬
nem et sabbatum. & sacrificia. cȩteraq
quȩ lex precipit obseruanda. ipse doceret
non debere carnaliter obseruari. post passi
contendebant utrunq tenere. baptizari scił
quoq obseruare. scđm legis p̃ceptuĩ. Qua ꝓpt̃
si posuisset nom̃ suũ apłs in exordio huius
epłe : poterat euenire ut eius emuli nomeni
illius in pͥma fronte legentes dedignarent᷑
eam reciꝑe. sicq ucilitas lectionis differret᷑.
N omen aut̃ apłatus iccitco non posuit.
q̃m ipse apłs gentium consticutꝰ. si nomi¬
ne apłatꝰ sui p̃titularet epłam ad eos dire¬
ctam uocans se apłm: uideret᷑ illis forcasse

Expanded text:
primordiis hujus epistolae diccendum est quae causa exstiterit cur apostolus Paulus morem suum in hac epistola non servaverit: videlicet ut vel vocabulum nominis sui, vel ordinis describeret dignitatem. Haec igitur causa exstitit, quod eam nomine suo non titulavit? quia Judaeis scribebat suis fratribus, quibus odiosus erat, eo quod circumcisionem, et sabbatum, et sacrificia caetera, quae lex praecepit observanda, ipse doceret non debere carnaliter observari post dominiccontendebant utrumque tenere, baptizari sciliquoque observare secundum legis praeceptum. Quapropter si posuisset nomen suum Apostolus in exordio hujus Epistolae, poterat evenire ut ejus aemuli nomen illius in prima fronte legentes dedignarentur eam recipere, sicque utilitas lectionis differretur. Nomen autem apostolatus idcirco non posuit, quoniam ipse apostolus gentium constitutus, si nomine apostolatus sui praetitularet epctam, vocans se apostolum, videretur illis fortasse
Abbreviated transcription (Latin):
tur sibi tribuere quod suis uirib potuisset.
in penuria patiens esse. & in habundantia
temꝑans: ait. Omnia autem ista in eo possũ
fecistis: cominunicantes tribulatiom meȩ .i.
quamuis ego nullo indigeam. uos benefeci¬
stis caritatis officium in me ad implentes.
compatiendo passionib meis. & mittendo
mͥ quȩ necessaria erant. Scitis autem &¬

Expanded text:
tipsi tribuere hoc quasi suis viribus potuisset in penuria patiens esse, et in abundantia temperans, ait: Omnia autem ista in eo possum fecistis, communicantes tribulationi meae, id est, quamvis ego nullo indigeam, bene fecistis vos, charitatis officium in me adimplentes, compatiendo passionibus meis, et mittendo mihi quae erant necessaria. Scitis autem
Abbreviated transcription (Latin):
rant illi philippenses. aut aurum aut ar
suia quam ꝓ alioꝵ necessitate in odorem
suauitatis. O dor suauitatis est apud dĩ
untentio bona ⁊ uoluntas ꝓmptissima offe¬
rentis. de qua legimꝰ in genesi. quia odoratꝰ
est dñs odorem suauitatis. qͣndo noȩ obtu
lit dño sacrificium egressus est ab archa.
Non enim putandum cest quod dñs omp̃s
sacrificio uictimarũ. & fumo carnium.
atq nidore pinguedinis delectetur: sed in¬
tentione bona & uoluntate ꝓmptissina offe¬
rentis. Si enu fumo & nidore carnium
delectaret᷑. nequaꝙͣ diceret ꝑ ꝓpħam. sacrificia
ur̃a odiuit anima mea. Deus autem meus
impleat omne desidium ur̃m. scđ̾m diuitias¬

Expanded text:
rant illi Philippenses aut aurum, aut arsua quam pro aliorum necessitate. In odorem suavitatis. Odor suavitatis est apud Deum, intentio bona et voluntas promptissima offerentis, de qua legimus in Genesi, quia odoratus est odorem suavitatis Dominus, quacrificium Deo, egressus de arca. Non enim est putandum quod Dominus omnipotens sacrificio victimarum et fumo carnium atque nidore pinguedinis delectetur, sed intentione bona et voluntate promptissima offerentis. Si enim fumo et nidore carnium delectaretur, nequaquam diceret per prophetam: Sacrificia vestra odivit anima mea. Deus autem meus impleat omne desiderium vestrum. Ta
Abbreviated transcription (Latin):
omnes sc̃i: max une qui de cesaris do¬
mo sunt. Quare addidit maxime qui
ses acueret et instigaret ad fidem ser¬
uandam. & bonis oꝑibus laboraudum. Quã¬
si diceret. O philippenses attendite. Si illi
qui apparitores imꝑatoris sunt. et ei semꝑ
assiftere debent in palatio illiꝰ. ueni unt ad
fidem ꝓ nichilo reputantes iram imꝑato¬
ris. et uiriliter in fide & doctrina laborant.
qntomagis uos debetis fidem feruenti aĩo
seruare. bonisq oꝑib insistere. qui longe¬
terremini ussu alioꝵ pͥncipum. Nam
manente in carcere apło in domo imꝑatoris.
multi ex domo cesaris ueniebant ad eum.
& docti ab illo baptizabant᷑. in tantum
ut sic̃ iam diximus domũ ꝑsecutoris. fa¬
ceret ȩccłiam redemptoris. Gratia do¬
ptio atq remissio peccatoꝵ: maneat cum
si manserit in mente: manebit et in cor

Expanded text:
rent. Maxime autem qui de Caesaris domo sunt. Quare addidit: Maxime autses acueret et instigaret ad fidem servandam, et bonis operibus laborandum, quasi diceret: O Philippenses, attendite: si illi qui apparitores sunt imperatoris, et ei semper assistere debent in palatio illius, veniunt ad fidem pro nihilo deputantes iram imperatoris, et viriliter in fide et doctrina laborant, quanto magis vos debetis ferventi animo fidem servare, bonis operibus insistere, qui longterremini jussu malignorum principum. Nam manente Apostolo in carcere in domo imperatoris, multi ex domo Caesaris veniebant ad eum: et docti ab illo, baptizabantur in tantum ut jam diximus domum persecutoris facerent Ecclesiam Redemptoris. Gretia Domissio peccatorum maneat cum si manserit in mente, manebit et in cor
Abbreviated transcription (Latin):
infideliũ & minus intelligentiũ. hoc sapiamꝰ
qd̃ ñ suimus ꝑfecti. ad comparationẽ illam quã¬
ꝑcepturi sumꝰ pꝰ diem udicii. Et siqͥd aliud
sentitis uł sapitis. de hoc qd̃ dicimꝰ. ⁊ hor non¬
est ex uob̾. sed deus uob̃ illud manifestabit. Be¬
atus beda loquens quodã loco de uerbis apłi. uͭ
ait: unus quisq in suo sensu habundet. & siqͥd
aliud sapitis & hoc uob̃ ds̃ reuelabit: Quid ergo
Si hereticus est debet in suosensu habundare:
alinime. Non de heretico loquitur sed dexp̃ia¬
no. Unusquisq inqͥt fidelis in suo sensu habun¬
det .i. qd̾ credit. oꝑe impleat. studeatq habũ¬
dare uirtutibꝰ E t si aliud sapit qd̾ contͣ fidẽ
sic: ꝓpt̃ botia oꝑa quȩ ht̃ reuelabit illi deus.
ut illud corrigat. sic̃ fecit cipriano cartaginẽ
turis. ignorant̃ illud agens sed quia bonis oꝑib
inseruiebat. &e hoc qd̃ itelligebat oꝑe implebat.
meruit reuelationẽ ꝑciꝑe a dño. ut ternam

Expanded text:
intelligentium hoc sapiamus, quia non sumus perfecti ad illam comparationem quam percepturi sumus in die judicii. Et si quid aliter sentitis, vel sapitis de hoc quod diximus, et hoc non ex vobis, sed Deus illud manifestabit. Beatus Beda loquens quodam loco ex dictis Apostoli ait: Unusquisque in suo sensu abundet et si aliud quid sapitis, et hoc vobis Deus revelabit. Quid ergo: Si haereticus est debet in suo sensu abundare? Minime. Non de haeretico loquor, sed de Christiano. Unusquisque, inquit, fidelis in suo sensu abundet, id est, quod credit opere impleat studeatque abundare virtutibus: et si quid aliud sapit quod contra fidem fit, propter bona opera quae habet, revelabit illi Deus, ut illud corrigat, sicut fecit Cypriano Carthaginenndis, ignoranter hoc agens. Sed quia bonis operibus inserviebat, et quod intelligebat opere implebat, meruit revelationem percipere a Domino, ut trinam
Abbreviated transcription (Latin):
ib̃m. Tale desid̾ium habebant philippenses.
ut socii et conparticipes mererentur fieri
Concedat prestetq ds̃ meus. ut sic̃ estis
participes passionis icę. et condolentes tribu¬
lationib meis. ita sitis participes p̃miorum
meorum. & congaudeatis lȩticiȩ meȩ. Et
qualit̃ fiat istud: scđm diuicias suas in
gła ȩterna. Quȩ sunt ille diuitiesq̃uas

Expanded text:
m. Tale desiderium habebant Philippenses, ut socii et comparticipes merentur fieri Concedat, praestetque Deus meus, ut sicut participes estis passionis meae et condoletis tribulationibus meis, ita sitis participes praemiorum meorum, et congaudeatis laetitiae meae. Et qualiter fiet istud? Secundum divitias suas in gloria aeterna. Quae sunt illae divitiae? Qu
Abbreviated transcription (Latin):
onem dep̃cantis. ut antea exaudiat᷑. sicut
e contͣ uita mala ꝓ quo orat᷑ impedit orati
te. Ergo beati pauli oratio quam ꝓ illis funde¬
bat. bona uita illoꝵ subleuabat᷑. Unde dicit. Nons
requiro tantũmodo datum. sed requiro beniuo¬
lentiam & benignitatem habundant̾em in
oratione ur̃a.i. ut ur̃a bona uoluntate sub¬
leuetur oratio. quam ꝓ uob̃ fundo. Nabeo

Expanded text:
onem deprecantis, ut a Deo exaudiatur, sicut onem deprecantis, ut a Deo exaudiatur, sicut e contra vita mala ejus pro quo oratur impedit oratiote . Ergo beati Pauli oratio quam pro illis fundebat, bona vita illorum sublevabatur. Unde dicit: Non requiro tantummodo datum, sed requiro benevolentiam et benignitatem abundantem in oratione vestra, id est ut vestra voluntate sublevet oratio, quam pro vobis fundo. Habeo
Abbreviated transcription (Latin):
salo rege dicta. In hoc ergo qd̃ laudat philippenses
qui ei necessaria miserunt. uituꝑat alios. qui
ei nullum obsequium p̃buerunt. in ratione dati
& accepti dixit. quicquid accipitur uł datur
racio potest ẽẽ. Ratio dati ͤᷤ quia scit dator qͥd
dat. aut quantũ dat. & cuidat. utrum aurũ¬
auri aut equum. Ratio accepti est. quia scit
ille qui accipit quid accipit metallã aliqd̃.
an uestiñtum. ⁊ scit qͣntum accipit aut a
quo accipit. Et est sensus. Ex omnib de qͥb
potest eẽ ratio dati aut accepti non ministra¬
uerunt michi. qr ipsi nichil dederunt. &.
ego nichil accepi. Non quia quero datũ
sub̃ tantũ modo. sed requiro fructum. id ÷
beniuolentiam animi. ⁊ benignitatẽ. Abun.¬
danter in ratione ur̃a .i. ad utilitatẽ ur̃am.
Quidam codices habent habundanter it
oratione uĩa. O ratio apłi oratio philippensi¬
um erat. qr ꝓ illis orabat. Et qͣnto quilibet
orat ꝓ aliquo si uita illiꝰ munda fuierit ꝓ

Expanded text:
salo rege dicta. In hoc ergo quod laudat Philippenses, qui ei necessaria miserunt, vituperabat alios qui ei nullum obsequium praebuerunt. In ratione dati et accepti. Quidquid accipitur vel datur ratio inde potest esse. Ratio dati est quia scit dator quod dat, aut quantum dat, aut cui dat, utrum auruauri, aut equum. Ratio accepti est, quia scit ille qui accipit metallum aliquid aut vestimentum, quantum accipit, et a quo accipit; et est sensus: Ex omnibus de quibus potest esse ratio dati et accepti, non ministraverunt mihi, quia ipsi nihil dederunt, et ego nihil accepi Non quaero datum, subaudis tantummodo, sed requiro fructum, id est benevolentiam et benignitatem animi, abundantem in oratione vestra, id est ad utilitatem vestram. Quidam codices habent: Abundantem in oratione vestra. Oratio Apostoli, oratio Philippensium erat, quia pro illis orabat. Et quando quilibet orat pro aliquo, si vita illius munda fuerit, pro
Abbreviated transcription (Latin):
Occupati
cusat eos modo dicens. Indulgeo uob̃ si ad tẽpꝰ
illud omisistis. qr detenti eratis ꝑsecutione
am humiliter sustinere. Scio & habunda¬
re.i. in habundantia temꝑans esse. ne corrum¬
par ab ea. Ubiq et in omnibus constitutus
habundare. & esurire .i. penuriam pati. Et
est sensus. Ego scio in quibus possũ sufficientiã
hab̾e. qr scio indigentiã patient̃ ferre. et habũ¬
dantiam cum temꝑantia disponere. Mul-¬
ti sunt qui positi in egestate & pauꝑtate nesci¬
unt ea patient̾ ferre. Et sunt multi qui
positi in habundantia. nescint temꝑantiã
hab̾e. sed comedunt &e bibunt ultra modũ.
& utuntur his quib habundant intẽꝑate¬
a quoꝵ numero erat apłs alienus. Omnia¬

Expanded text:
upati cusat eos modo, dicens: Indulgeo vobis si ad tempus illud omisistis, quia detenti eratis in persecutione am patienter sustinere: scio et abundare, id est in abundantia temperans esse, ne corrumpar ab ea. In omnibus institutus abundare, et esurireest, ego scio in quibus possum sufficientiam habere, quia scio indigentiam patienter ferre, et abundantiam cum temperantia disponere. Multi sunt qui positi in paupertate, nesciunt eam patienter ferre: et sunt multi qui positi in abundantia, nesciunt temperantiam habere, sed comedunt et bibunt ultra modum, et utuntur his quibus abundant intemperate: quorum numero erat Apostolus alienus. Sci
Abbreviated transcription (Latin):
sub̃ ame.&. audistis ꝑlitteras nr̃as. ł ame ipso.
& uidistis in me sub inoꝑe. Hec agite: & deus
pacis erit uobcum. hoc est ds̃ qui est pater pacis
Gauisus sum autem in domino uehementer.
qm tandem aliq̃ndo refloruistis pro me senti¬

Expanded text:
audis per litteras nostras, vel a meipso, et vidistis, in opere, haec agite: et Deus pacis erit vobiscum, hoc est, Deus qui est pater pacis,gauisus sum autem in domino uehementer, quoniam. tandem aliquando refloruistis pro me senti
Abbreviated transcription (Latin):
mansuetudo & humilitas ur̃a noca sit om̃ib
hominibus fiddibus . &. infidelibus. hereticis
falsisq fr̃ibus. Fidelib nota sic ut ur̃o exemplo
corroborent᷑ in omni bonitate. intatores ur̃i
facti. ⁊ uos mercedẽ recipiatis. Infidelib nota
sit. ut uidentes ur̃am religionẽ & bonã conuer¬
sationẽ. ñ possint infamare fidem nr̃am & no¬
men dñi saluatoris. sed potius ur̃o exemplo reuo¬
cent᷑ ab errore. Dñs prope est. Omnib qui
cor immaculatũ habent: uł prope est dñs ut
uos ab hac uita eet̾rahat. ꝑ mortem carnis: uł
ꝓpe est ut ueniat ad iudiciũ Nichil sollicita
sitis de mundanis terremsq rebus. Sollicitu¬
do est suꝑflua cura. sed iusti ñ debent suꝑfluã
curã assumere de reb transitoriis. s in dr̃o
om̃em spem hab̾e. iuxta qd̃ psalmista ait. Lac

Expanded text:
mansuetudo et humilitas, vestra nota sit omnibus hominibus, fidelibus et infidelibus, haereticis falsisque fratribus. Fidelibus nota sit, ut vestro exemplo coroborentur in omni bonitate, imitatores vestri facti, ut vos mercedem recipiatis. Infidelibus nota sit, ut videntes vestram religionem et bonam conversationem, non possint infamare vestram fidem et nomen Domini salvatoris, sed potius vestro exemplo revocentur ab errore. Dominus, prope est omnibus videcor immaculatum habent: vel prope est, ut vos ab hac vita abstrahat per mortem carnis: vel prope est, ut ad judicium veniat. Nihil solliciti sitis de mundanis terrenisque rebus. Sollicitudo est superflua cura. Sed justi non debent superfluam curam habere de rebus transitoriis, sed in Domino omnem s
Abbreviated transcription (Latin):
Si gͦ omp̃s ds̃ om̃ia non solũ p̃terita & pre¬
sentia s etiã futura cognoscit: et non solum
oꝑa sed etiã cogitationes discernit. ⁊ totus
ubiq est. quid necesse : ut ꝑmmisteriũ an¬
głoꝵ renuncientur ea quȩ agimus. N on gͦ iõ
illi nunciant qd̃ aliquid eum lateat iuxta qd̾
salomon ait. tu solus nosti cor filioꝵ homiñ.
sed ut officiũ & ministeriũ suum ad imple¬
ant. qr nuncii sunt. Et pax dei quȩ exsu¬
de qua pace loquitur qua reconciliati sumꝰ
deo ꝑ passionẽ filii dei. Ante dñi siquidẽ
aduentum longe eramus a deo. ⁊ discordes
eramꝰ tam deo quã angłis. s ꝑ passionem
filii reconciliati sumꝰ deo. Ista reconciliatio
necesse est ut semꝑ nos custodiat. Ex suꝑat
aut̃ omnẽ sensum preter sensũ dĩ. qr nemo
angłoꝵ. nemo hominũ potest penitrare mr¬
nisterium passionis filii di. ⁊ reconciliatio
nis nĩȩ.&. qͣnca fuerit caritas in illo qͥ cum
deus esset. pro nobis homo fieri dignatus est.

Expanded text:
ipotens Deus omnia non solum praeterita et praesentia, sed etiam futura cognoscit, et non solum opera, sed etiam cogitationes discernit, et totus ubique est, quid necesse est ut per ministerium angelorum renuntientur ei quae agimus? Non ergo ideo illi nuntiant, quod illum aliquid lateat, juxta quod Salomon ait: Tu solus nosti corda filiorum hominum, sed ut officium et ministerium suum adimpleant, quia nuntii sunt. Et pax Dei quae exsuDe qua pace loquitur? Qua reconciliati sumus Deo per passionem Filii ejus. Ante adventum siquidem Domini longe eramus a Deo, et discordes eramus tam Deo quam angelis, sed per passionem Filii Dei reconciliati sumus Deo. Ista reconciliatio necesse est ut semper nos custodiat. Exsuperat autem omnem sensum praeter sensum Domini, quia nemo angelorum, nemo hominum potest penetrare mysterinis, et quanta fuerit charitas in illo: quia cum Deus esset, pro vobis homo fieri dignatus est.
Abbreviated transcription (Latin):
in memoria dei. Clemens philosophus fuit.
sed postea discipłs apłoꝵ petri et pauli factus
ꝑent quod omniũ illorũ nomina in hac epła
ñ continerentur. ideo subiunxit. & cęteris ad
estis scripti. in libro tam̃ uitȩ ñ contempne¬
mini qr mei adiutores estis. Iste est liber uitę.
de quo et dñs dicit. gaudete qr nomina ur̃a

Expanded text:
Cum Clemente. Clemens philosophus fuit, sed postea discipulus apostolorum Petri et Pauli factus,perent, quod illorum nomina in hac epistola non continerentur, ideo subjunxit: Et caeteris adestis scripti, in libro tamen vitae continemini, quia mei adjutores estis. Iste est liber vitae de quo Dominus dicit: Gaudete quod nomina vestra
Abbreviated transcription (Latin):
rogo & te germane compar .i. comes in fide
ce officio adiuua illas sub sup̃memoratas quȩ
mecum laborauerunt in cugłio sub docentes
in sexu suo. Germanus comes erat illius iN
fide uł in officio p̃dicationis: et tam̃ diues.
Ideoq p̃cipit ut ille qͥ habundabat opibus

Expanded text:
ret illas. Compar, comes in fide et officio. Adjuva illas, subaudis supra memoratas, quae mecum laboraverunt, subaudis docentes  compar. Germanus comes erat ipsius in fide, in officio praedicationis, et tamen dives ideoque praecepit ut ipse qui abundabat opibus
Abbreviated transcription (Latin):
ideo p̃dicant ut uentrẽ suum possint implere.
cumcisos esse. Qui terrena sapiunt .i. qui
legem non sp̃ualit̃ sed t̾rene intelligunt. uł
qui carnalem circumcisionẽ in se & in aliis.
obseruare uolunt. N&̾a autem conuersatio
in cęlis est. Iungit se ceteris sanctis. qui t̾ram
corpore. mente uero inhabitant cęlũ. Uude¬

Expanded text:
ideo praedicant, ut ventrem suum possint implere. ideo praedicant, ut ventrem suum possint implere. cumcisos esse. Qui terrena sapiunt, id est, qui legem non spiritaliter, sed terrene intelligunt: vel qui carnalem circumcisionem in se et in aliis observare volunt. Nostra autem conversatio in coelis est. Jungit se caeteris sanctis, qui terram corpore
Abbreviated transcription (Latin):
uerbum qd̃ est obseruare. uarias obtinet¬
significationes. aliquando significat decliuare
& cauere: ut ibi. Obseruate eos qͥ dissensiones
et offendicula faciunt .i. declinate ab eis Ali¬
qͣndo insidias moliri: ut ibi. Et ipsi obserua¬
bant euim .i. insidiaᷤᷤ tendebant. Aliqͣndo imi¬
tari: ut hic Obseruate.i. imitamini. tales qͥ
formam doctrinȩ nr̃ȩ tenent. qͥ ita credint.
inuunt .& docent. Nulti enm ambulan¬
sepe dicebam uobis.i. quos sepe p̃dicabam
uob̾ cauendos eẽ. cum apud uos essem p̃sens.
xp̃i. Iinitanda est caritas apłi qͥ etiã inimicos
crucis xp̃i deflebat. sicut samuel mimicũ suũ
saul. & sicut idem apłs chorintios alibi qui pꝰ
fornicationẽ non egerant penitentiã. Inunicos
dicebant non posse hominẽ saluari ꝑ fidem
dominicȩ passionis sine circumcisione. Elens¬
in imicos crucis xp̃i dico. ut declinetis ab eis.
quorum finis .i. mors p̃sentis uitȩ interitus est
tradentur. penis sempit̾nis. Quorum finis

Expanded text:
verbum, quod est observare, varias habetsignificationes. Aliquando significat declinare et cavere, ut ibi, observate eos qui dissensiones et offendicula faciunt, id est declinate ab eis. Aliquando insidias moliri, ut ibi: Et ipsi observabant, id est insidias tendebant. Aliquando imitari, ut hic, observate, id est imitamini tales qui formam doctrinae nostrae habent, qui ita credunt, vivunt et docent, qui ita ambulansaepe dicebam vobis, id est, quos saepe praedicabam vobis cavendos esse, cum apud vos essem praesens. . Imitanda est charitas Apostoli, qui etiam inimicos crucis Christi deflebat: sicut Samuel inimicum suum Saul; et sicut idem Apostolus Corinthios alibi, qui post fornicationem non egerunt poenitentiam. Inimicos dicebant non posse hominem salvari per fidem Dominicae passionis sine circumcisione.  crucis Christi flens dico, ut declinetis ab illis, quorum finis, id est mors praesentis vitae, interitus, esttradentur poenis sempiternis. Inimicos
Abbreviated transcription (Latin):
in fucuro qr uos deo acquisiui. Sic state iN
doctrina. sicut a me audistis ⁊ uidistis. E u¬
chodiam rogo & sintichen deprecor: id ipsũ
fideles qui ita sapiunt ꝑfecte ⁊ credunt sicut¬
mulieres erant apud philippenses. quȩ p̃dica¬
bant &e docebant domib in suo sexi. paruulos
etiam & paruulas. ñ tam̃ in ȩccłia : qr idem apłs¬

Expanded text:
in futuro, quia vos Deo acquisivi, sic state, doctrina, sicut a me audistis et vidistis. Evodiam rogo et Syntychen deprecor, idipsum go aliique fideles, qui ita sapiunt et credunt perfmulieres erant apud Philippenses quae praedicabant domi in suo sexu: parvulos etiam et parvulas
Abbreviated transcription (Latin):
iħm xp̃m. Qui reformabit corpus humi¬
humilitatis qd̾ ꝑ mortem in puluerem &
uermes humiliari potest. Istud corpus primtm
formauit in utero materno: sed iterũ reformabit
illud ꝑ głam resurrectionis. C onfiguratum¬

Expanded text:
 formabit, corpus humihumilitatis est, quod per mortem in pulverem et vermes humiliari potest. Istud corpus primum formavit in utero materno, sed iterum reformabit illud per gloriam resurrectionis. Configuratum
Abbreviated transcription (Latin):
sicut antea exhibebatis. In pͥncipio p̃dicationis
apłi qͣndo philippenses credider̃ maximam ei¬
humanitatẽ p̃buer̃. ministrantes leto amino quȩ
necessaria erant. S ed cum cȩpissent ꝑsccutio¬
nem pati a suis cruib infidelibus & tribulari
a ꝑsecutorib cessauerunt a ministratione.
neq enim poterant in seditione positioffici¬
um caritatis ita implere sicut tempore pacis.
Iterum uero cum reddita eẽt illis tranquilli¬
tas dño suffragante reuersi sunt ad pͥistrinã
conu̾sationẽ. ceꝑuntq ministrare apło aliisq

Expanded text:
iquando, etc. In principio praedicationis Apostoli, quando Philippenses crediderunt, maximam humanitatem praebuerunt ei, ministrantes ei laeto animo quae necessaria erant; sed cum coepissent persecutionem pati a suis civibus infidelibus, et tribulari a persecutoribus, cessaverunt a ministratione: neque enim poterant in seditione ac persecutione positi, officium charitatis ita implere, sicut tempore pacis. Cum vero reddita esset illis tranquillitas Domino suffragante, reversi sunt ad pristinam conversationem, coeperuntque ministrare Apostolo aliisq
Abbreviated transcription (Latin):
ambulantes de uirtute in uirtutem. id est
MITATORESMETESTOTSFRATRES
Iiitatio est cuiuscunq rei quędam imagi¬
natio: ⁊ inntari est sequi. Et est sensus.
Si xp̃m non potestis imitari ce sequi saltẽ
me unita mnun disciplin eius. in fide. in oꝑe.
in doctrina: ut sicut ego credo. oꝑor. doceo.
ita :⁊ uos credatis. oꝑemini. doceatis. E tob¬

Expanded text:
ambulantes de virtute in virtutem, ut mitatores mei estote. Imitatio est cujusque rei quaedam cognitio: imitari est sequi, et est sensus: Si Christum non potestis imitari et sequi, saltem me imitamini discipulum ejus in fide, in opere, in doctrina: ut sicut ego credo, operor, doceo, ita et vos credatis, operemini, doceatis. Et ob
Abbreviated transcription (Latin):
Premia & gaudia patrȩ cȩlestis quȩ nob̾ futura
sunt & sine fine mansura. Aliter. Beatus apłs
om̃ia bona quȩ in hoc seło habebat ꝑacta. ad
comparationẽ ȩt̃ñoꝵ ꝓ nichilo depucabat. &. sic
cotidie uiuebat quasi semꝑ incipiens. Ideoq dix̃
obliuiscor p̃ceritorũ desidans semꝑ ad alia tendẽ.
d destinatum ꝓsequor .i. ꝓmissum tendo scił¬

Expanded text:
Praemia et gaudia patriae coelestis, quae nobis futura sunt et sine fide mansura. Aliter beatus Apostolus omnia bona quae in hoc saeculo habebat perfecta, ad comparationem aeternorum pro nihilo deputabat, et sic quotidie vivebat quasi semper insipiens, ideoque dixit: Obliviscor praeteritorum, desiderans semper ad alia tendere. Ad destinatum persequor, id est ad
Abbreviated transcription (Latin):
&e in baptismate purgatꝰ. quare ñ habeo in pre¬
senti ꝑfectionẽ fidei. sapientiȩ. atq iusticiȩ: Cuni
respondendũ est. qr baptismi renouationẽ
uenias ad illum qͥ te in bapcismo mundauit.
ratres ego me non arbitror comprehendisse.
sub ꝑfectionẽ qͣ in p̃senti scło non possumꝰ eẽ
ꝑfecti. Unum autem sub uerbũ dicam. quę
quideni retrosunt obliuiscens. ad ea uero quȩ.¬

Expanded text:
uare non habeo modo in praesenti perfectionem fidei, sapientiae atque justitiae? Cui respondendum est, quia baptismi renovationem enitentiam venias ad illum qui te in baptismate mundavit. Fratres, ego non arbitror me comprehendisse, subaudis perfectionem, quia in praesenti saeculo non possumus esse perfecti. Unum autem, subaudis verbum dicam, quae quidem retro sunt obliviscens. Quae
Abbreviated transcription (Latin):
Poterat aliquis dicere. Quom̃ poterit corpora
nr̃a reformare quȩ a uermib erunt corrupta
&e in puluerẽ redacta: Ad hȩc beatus paulus.¬
Scdm inqͥt illam potestatẽ qua semet ipsum
tercia die resuscitauit. & qua sibi potuit oĩa
subicere. Corpora etiã nr̃a in die iudicii refor¬
mabit ad claritatẽ suam. Itaq fratres mei

Expanded text:
poterat aliquis dicere: Quomodo poterit corpora nostra reformare, quae a vermibus erunt corrupta, et in pulverem redacta? Ad haec beatus Apos inquit, potestatem qua semetipsum tertia die resuscitavit, et qua sibi potuit omnia subjicere, corpora etiam nostra in die judicii reformabit ad claritatem suam. Operati
Abbreviated transcription (Latin):
a iudeis sed iudei agentib sacer dotiũ acceꝑint.
neq unctus oleo uisibili ut mosaica p̃cepta consti¬
tuunt. sed oleo exultationis fideiq puritate. neq
carnis ⁊ sanguinis uictimas immolau̾it. sed pane¬
filio dei: qr int̾p̾tat᷑ rex iusticiȩ. Melchon enun
siue melchi regem sonat: sedech uͦ uistus siue
dicit it psalmo ego aut̃ constitutꝰ sum rex ab eo:
Ipse enim iuste & recte regit & gub̾nat electos
suos. iusticiȩ amatores effectos. Deinde aute in assi
celis et quȩ interris sunt. qͥ nascendo. et morien¬
do.resurgendo atq ascendendo pacem attulic
mundo. qͥ scdm diuinicatẽ resine fine. sine inicio
rex est ex ȩt̃no patre ȩcernꝰ: quamuis ex temporali
matre temporał eẽt Sicut enim istiꝰ melchi sedech
non legimꝰ iniciũ uł finẽ i scriptura sacra: sic
ñ nouimꝰ filii. dei initiũ uł finẽ qͥa habet aliquid

Expanded text:
Iudaeis, sed Iudaei a gentibus sacerdotium acceperint, neque unctus oleo sacerdotali, ut Moysi praecepta constituunt, sed oleo exultationis et fidei puritate, neque carnis et sanguinis uictimas immolarit et Filio Dei, quia interpretatur rex justitiae: Melchon etenim sive Melchi regem sonat; Sedech vero, justus sive dicit in psalmo, Ego autem constitutus sum rex ab eo. Ipse enim juste et recte regit, et gubernat electos suos, justitiae amatores effectos. Deinde autem assimilcoelis et quae in terris sunt, qui nascendo et moriendo, resurgendo atque ascendendo, pacem attulit mundo, qui secundum divinitatem sinc fine et sine initio rex est, ex aeterno Patre aeternus, quamvis ex temporali matre temporalis esset: sicut istius Melchisedech non legimus initium vel finem in Scriptura sacra: sic non legimus Filii Dei initium vel finem: non est enim aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
specialius qui ñ fuit degenere iudeorũ. iN
tr̃pum p̃cessit sac̾dotii filii dei. de quo dicit ds̃pat
in psalmo.cuiiii. Tu es sacerdos in ȩternum scd̾m
ordinẽ melchisedech. Ordinem autẽ eiꝰ multis
modis ut̾p tari posumꝰ sic̃ iam sup̃dictum est:
scilicet qd̵ solus tex fuerit &e sacerdos. ce ante

Expanded text:
specialius, qui specialius, qui typum praecessit sacerdotii Filii Dei, de quo dicit Deus Pater in psalmo CIX: Tu es Sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech. Ordinem autem ejus multis modis interpretari possumus, sicut supra dictum est, scilicet quod solus rex fuerit et sacer
Abbreviated transcription (Latin):
multȩ erant ibi. Iccirco aut̃ fit ista uarietas
nominũ. qr hebrei multis in locis ꝑ consonan¬
tes solummꝰ scribunt subtractis uocalibus.
Atq ita scđm arbitriũ legentis ꝓnunciatur.
ñ uno semꝑ eodemq modo. Ostendit̾ autem
in eodẽ opido palatiũ melchisedech. ex mag¬
nitudine ruinarũ ostendens ueteris oꝑis
excellentiã. Ad quã ciuitatẽ siue opidum
legiturꝰ i acob descendisse. qui fuit in cerra
chanaan regionis sichem. Conside randum
quoq est qd̃ habraham de cede hostium reu̾¬
tens qͦs secutus est usq dan. non in uia reu̾¬
sionis habuit hicrłm. sed potius salem opidũ
supͣ memoratũ. Primum quidem qui in¬
terpretatur rex iusticiȩ. deinde autem ⁊ rex
salem quod est rex pacis. sine patre. sine matre.
sine genealogia. neq in icium dierum neq
melchi sedech in typum dñi saluatoris introduẽ.¬
ducit. Quamuis enuim omnes pene scĩ & pat̾¬
archȩ atq ꝓphe pͥoris testam̃ti. in aliqua re figu

Expanded text:
multae erant ibi . Idcirco autem fit ista varietas nominum, quia Hebraei multis in locis per consonantes solummodo scribunt, subtractis vocalibus, atque ita secundum arbitrium legentis pronuntiatur, non uno semper eodemque modo. Ostenditur autem in eodem oppido palatium Melchisedech, ex magnitudine ruinarum ostendens veteris operis excellentiam, ad quam civitatem sive oppidum legitur etiam Jacob descendisse, qui fuit in terra Chanaan regionis Sichem . Considerandum quoque, quod Abraham de caede hostium revertens, quos persecutus est usque Dan, non in via reversionis habuit Jerusalem, sed potius Salem oppidum supra memoratum. Primum quidem qui interpretatur rex justitiae, deinde rex Salem quod est rex pacis, sine patre, sine matre, sine genealogia, neque initium dierum, neque Melchisedech in typo Dei Salvatoris introducit. Quamvis omnes pene sancti et patriarchae ac prophetae prioris temporis in aliqua re figur
Abbreviated transcription (Latin):
mone ꝓpt̾ iactantiam querit loqui: Malicia
paruuli ȩstote .i. aliem sitis a malicia uelut par¬
uuli: Sensibus autem ꝑfecti estote: Sensu ꝑfe¬
ctus ẽ: qui sic alteriꝰ utilitatẽ. sic̃ suam quęrit: In lege enĩ scriptũ ẽ:¬
In aliis linguis ⁊ labiis aliis loquat populo huic:
Unũ significant qd̵ dic lingus et labiis Hoc in
ysaiȩ libro quȩ nc̃ lex appellat᷑ ab apło scripcũ est.
Et hec ꝓpħia suꝑ nouo testam̃to p̃dicta ẽ. In lege
morsi peccantes uariis modis puniebant᷑ ex p̃cepto
dñi: Alia lingua loquit᷑ ds in eugłio. qr peccatores
p̃cipit occidi. sed ad penitentiã hortat᷑ dicens: P eni¬
tentiã agite. ⁊ cet̾: Ibi cõmendabat circũcisionem:
sabbatũ: hic diem dñicũ et ociũ apeccatis Ibi sacri¬
sacrificia peccorum: bic corporis et sanguinis
sui mysteriũ: Et nec sicꝰ audierunt increduli

Expanded text:
mone propter jactantiam loqui quaerit: sed malitia mone propter jactantiam loqui quaerit: sed malitia parvuli estote, id est, alieni sitis a malitia, sicuti sunt parvuli. Sensibus autem perfecti estote. Sensu perfectus est, qui sic alterius utilitatem, sicut suam, quaerit. In aliis linguis et labiis aliis loquar populo huic: unum significat quod dicit linguis et labiis. Hoc in Isaiae libro , qui nunc lex appellatur, scriptum est, et haec prophetia super Novo Testamento praedicta est. In lege Moysi peccantes variis modis puniebantur ex praecepto Domini. Alia lingua loquitur Deus in Evangelio, quia peccatores non praecipit occidi, sed ad poenitentiam hortatur, dicens: Poenitentiam agite , et reliqua. Ibi commendabat circumcisionem, Sabbatum, his diem Dominicum, et otium a peccatis: ibi sacrificia pecorum, hic corporis et sanguinis sui mysterium. Et nec sic exaudient, increduli
Abbreviated transcription (Latin):
nota.: sed alter non edificat᷑ qui nescit qͥd dicas E t
ne dicerent chorintii de apło qd̵ ipse ñ ht̃ .i. ueͣr i catẽ
unguar̃ ñ uult ut nos habeamꝰ: subiunxit: Orãs
ago deo meo qđ omnium ur̃m lingua loquor:
Quinq st̃ differentiȩ grecȩ linguȩ sicut in prisci¬
anis dictis prudens lector inuenire potest: Omnes
has nouerat apłs: et plures alias: In eccłia uolo
quinq uerba meo sensu loqui. ut et alios instruã.
quã decẽ milia uerboꝵ in lingua sub incognita
aliis. uł in obscuritate sermonis Simplicit᷑ accipe.
malo inquit sic qͥnq uerba ꝓferre in conuentu fideliũ
ut incelligant᷑ ab aliis: quã decẽ milia sine ꝓfectu alioꝵ:
Utilius dicit paucis uerbis in aꝑtione sermonis loqͥ
qd̵ om̃s intelligant: quã ꝓlixam orationẽ habere
in obscuro: Polite pueri effici sensibus Puerilis
ẽ sensu .i. puerilit̾ agit qui obscuro. ⁊ polito ser¬

Expanded text:
nota, sed alter non aedificatur, qui nescit quid dicas. Et nota, sed alter non aedificatur, qui nescit quid dicas. Et ne dicerent Corinthii de Apostolo, quod ipse non habet varietatem linguarum, non vult ut nos habeamus, subjunxit: Gratias ago Deo quod omnium vestrum lingua loquor. Quinque sunt differentiae Graecae linguae, sicut in Prisciani dictis prudens lector invenire potest. Omnes has noverat Apostolus et plures alias. In ecclesia volo quinque verba meo sensu loqui, ut et alios instruam, quam decem millia verborum in lingua, subaudis incognita aliis, vel in obscuritate sermonis. Simpliciter accipe: Malo, inquit, sic quinque verba proferre in conventu fidelium, ut intelligatur ab aliis, quam decem millia sine profectu aliorum. Utilius dicit paucis verbis in apertione sermonis loqui, quod omnes intelligunt, quam prolixam orationem habere in obscuro. Nolite pueri effici sensibus. Puerilis est sensu, id est pueriliter agit, qui obscuro et polito ser
Abbreviated transcription (Latin):
festũ est ignorare animũ nr̃m suie intellectũ.
si lingua loquet᷑ qd̵ nescit: sic̃ assolent latini ho¬
mines grece cantare. oblectati sono uerboꝵ: nesci¬
entes camñ qͥd dicant: Quȩ cantilena: sine fructu
intellectu: qr et illa st̃ dicenda quȩ & ꝓferant᷑
ucilit̾ ⁊ intelligant᷑ manifeste: Ceterum si
fueris audientib in lingua incognita. qͥs supple¬
bit siue qͥts adimplebit locũ illiꝰ qui te audit
ce ii intelligit u̾ba tua: y dion dr̃ ꝓpriũ: Inde
idiota ꝓpriã linguã tantũmͦ sciens. in qua natꝰ
et nutritꝰ ẽ: Si gͥ talis asticerit tͥ dũ ad miste¬
riũ missȩ sollẽpnit celebras. aut sermonem¬
facis. aut etiam benedictionem tribius. quomodo
ret qͥd tu ei barbara lingua loquaris. INon aderit
alius quȩ ꝓ illo sciens qͥd tu dicas respondeat ameri.
sermonis clausula. ⁊ sensus finiat᷑: et qͥd dicas nescit:
Tu quidem bene gr̃as agis. sub deo. in lingua tibi

Expanded text:
festum est, ignorare animum nostrum sive intellectum, si lingua loquatur quod nescit, sicut assolent Latini homines Graece cantare, oblectati sono verborum, nescientes tamen quid dicant. Quae cantilena sine fructu intellectu: quia illa sunt dicenda, quae et proferantur utiliter et intelligantur manifeste. Caeterum si fueris audientibus in lingua incognita, quis supplebit: vel quis adimplebit locum illius qui te audit et non intelligit verba tua? Idios dicitur proprius: undeidiota, propriam linguam tantummodo sciens, in qua natus et nutritus est. Si igitur talis astiterit tibi, dum aut mysterium missae solemniter celebras, aut sermonemfacis, aut etiam benedictionem tribuis: quomodo ret quod tu barbara illa loquaris? Non aderit alius pro illo, sciens quid tu dicas, respondeat: Amen, sermonis clausula finiatur, quoniam quid dicas nescit. Tu quidem bene gratias agis, subaudis Deo, in lingua tibi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓut sp̃s sc̃s dabat eloqui illis Aderant uidei ex
om̃i natione quȩ sub cȩlo ẽ. & qui pdestinati eraũ
uersi in admirationẽ credidert̃. in xp̃m .&. saliui
facti sunt: Ceteri uͦ licet tam mira audirent. nolu
qͥ de dei potentia dubitant: Uerbigr̃a: Paultis lo¬
quebat᷑ om̃ib linguis ñ ꝓpt̾ se. sed ꝓpt̾ incredulos
diu̾sarũ gentiũ quos xp̃o lucrari uolebat Pro¬
phetͥȩ autem .i. scripturarũ expositiones non infi¬
delibus st̃ qui ñ audiunt scripturas: sed fidelib
qui diligunt eas Si ergo conueniat uniu̾sa
eccłia in unũ. ⁊ om̃s linguis loquant᷑ ⁊ singłi
sua lingua: intrent autem idiotȩ .i. ꝓpria lingua
contenti. ⁊ intrent infideles siue pagani. nonne
qd̃ dicitis ñ intelligunt: Si autem omnes ꝓpħent
coniuncit᷑ ab om̃ib sub infidelis . uił ydiota diiui¬
dicat᷑ ab omib qd nisi penitentiã agat damnatus

Expanded text:
us sanctus dabat eloqui illis. Aderant Judaei ex omni natione quae sub coelo est, et qui praedestinati erant, versi in admirationem, crediderunt in Christum et salvi facti sunt. Caeteri vero, licet tam mira audirent, noluequi de Dei potentia dubitant. Verbi gratia: Paulus loquebatur omnibus linguis, non propter se, sed propter incredulos diversarum gentium, quos Christo lucrari volebat. Prophetiae autem, id est Scripturarum expositiones, non infidelibus sunt, qui non audiunt Scripturas, sed fidelibus, qui diligunt eas. Si ergo conveniat universa Ecclesia in unum, et omnes linguis loquantur, et singuli sua lingua, intrent autem idiotae, id est propria lingua contenti, et intrent infideles, sive pagani, nonne quod dicitis non intelligunt. Si autem omnes prophetconvincitur ab omnibus, subaudis infidelis esse aut idiota, dijudicatur ab omnibus,
Abbreviated transcription (Latin):
ciant filii isrł amonte: qm si homo aut
aliqua bestia accesserit ad montẽ. lapidib
grandinis int̾ficiet᷑ Et ita terribile
audire. neq accedere ad montẽ. Moyses
enim dixit. Exterritus ec tremebundꝰ.

Expanded text:
ciant filii Israel a monte, quoniam si homo aut ciant filii Israel a monte, quoniam si homo aut aliqua bestia accesserit ad montem, lapidibus grandinis interficietur. Et ita terribile audire, neque accedere ad montem. Moyses enim dixit, Exterritus sum, et tremebund
Abbreviated transcription (Latin):
sua. quã habuit cũ iudeis. Hic ÷ inquit
morses. qͥ fuit cũ angło q̃ loquebat᷑ ei in
monte srna. E ugłm aut̃ non fuit datum
in tremore. neq cũ cõminatione. sed affectu
paterno locutus est dñs fidelib tanꝙ̃ filiis.
Nam ascendens in montẽ qͣndo int̾ cȩtera
p̃cepta uitę octo beatraidines eis ꝓtulit.
ñ apparuer̃ neq uisa funt signa quibus
trerent᷑: sic̃ q̃ndo lex data est. S equitur.
Quam uocem tubarum &e angłorũ qͥ audier̃t.
excusauerunt se ne eis fieret uerbum .i.
ne eis lo querecur. Non enim portabant qd̵
dicebatur ad eos. ħ ÷ non poterant uocem
angłi ferre pretimore. Unde et dixerunt
moysi. Hoquere tu nob̃. Non loquat᷑ nob̾
dñs ne forte moriam᷑. Nimio enim timore¬
fuerant ꝑter titi. uidentes totũ montẽ sr na
fumantẽ. ꝓcellas quoq ⁊ tonitr ua ⁊ uobes
tubarũ. Et si bestia tecigerit montem. la¬
pidabitur sub lapidib grandinis celitus
missis. S ic enĩ preceꝑat dñs. Louge se fa¬

Expanded text:
buit cum Judaeis: hic est, inquiens, Moyses, qui fuit cum angelo, qui loquebatur ei in monte Sina. Evangelium autem non fuit datum in tremore neque cum comminatione, sed affectu paterno. Locutus est Dominus fidelibus tanquam filiis. Nam ascendens in montem quando inter caetera praecepta vitae octo beatitudines eis protulit, non paruerunt, neque visa sunt signa quibus terrerentur, sicut quando lex data est. Sequitur. Quam. Subaudi vocem tubarum et angelorum. Qui audierunt excusaverunt se, ne eis fieret verbum. Hoc est, ne eis loqueretur. Non enim portabant quod dicebatur. Ad eos, hoc est, non poterant ferre vocem angeli prae timore, unde et dixerunt Moysi: Loquere tu nobis, non loquatur nobis Dominus, ne forte moriamur; nimio enim timorefuerant perculsi, videntes totum montem Sina fumare, procellas quoque et tonitrua, et voces tubarum. Et si bestia tetigerit montem, lapidabitur. Subauditur lapidibus grandinis coelitus missis; sic enim praeceperat Dominus: Longe se fa
Abbreviated transcription (Latin):
dictionis ñ potuit ꝑuenire ut fr̃ suus.
Ita enum debuerat penitere: sic̃ de petro
legimꝰ. qͥ cũ dm̃ negasset egressus foras
fleuit amarissime. Iecirco illi remissũ ẽ.
ctabilem et accessibile m ignem. & turbi¬
nem. et caliginem. et procellam. et tubȩ so¬
num.: et uocem uerborum. Mos est illorũ
qͥ cõparationẽ faciunt. ut alterã partẽ depri¬
mant atq excenuent. ut res alteriꝰ partis emi¬
neat. Sic et apłs ex comparatione illoꝵ qui
fuerunt in uete ri testam̃to. nr̃a maiora de¬
cdarat ⁊ clariora. mansueciora quoq et meli¬
ora atq admiratione digna. Facit enim nc̃
differentiã int̾ xp̃m et morsen: int̾̃ eugłm
et legẽ. uit̾ celũ &e montẽ syna. int̾ asꝑsio

Expanded text:
dictionis non potuit pervenire ut frater suus. Ita enim debuerat poenitere, sicut de Petro legimus, qui cum Dominum negasset, egressus foras flevit amare . Idcirco illi dimissum est ctabilem et accessibilem ignem et turbinem et caliginem et procellam, et tubae sonum, et vocem verborum. Mos est illorum qui comparationes faciunt, ut alteram partem deprimant atque extenuent, ut res alterius partis emineat. Sic et Apostolus ex comparatione illorum quae fuerunt in Veteri Testamento, nostra majora ostendit et clariora, mansuetiora quoque et meliora atque admiratione digna. Facit enim nunc differentiam inter Christum et Moysen, inter Evangelium et legem, inter coelum et montem Sina, aspersio
Abbreviated transcription (Latin):
gedi et in auiba dei descendet de cȩlo. Per tubã
eni intelligit᷑ ipsa uox angłorũ. N oti enum
est puitandũ. qd̾ enea aut coruca tuba deli
angłi increpuerint. Uox quoq uerborum
non ipsius om̃pis dei intelligit᷑. sed angłorum.
Per subiectam enim creaturã. ħ ꝑ angłm¬

Expanded text:
geli, et in tuba Dei descendet de coelo. Per tubam geli, et in tuba Dei descendet de coelo. Per tubam autem intelligitur ipsa vox angelorum; non enim est putandum quod aenea, aut cornea tuba Dei angeli increpuerint. Vox quoque verborum non ipsius omnipotentis Dei intelligitur, sed angelorum: per subjectam enim creaturam, id
Abbreviated transcription (Latin):
hic uericas tenet᷑ et panditꝰ. Mon accessistis
inqͥt ad tractabilẽ et accessibilẽ ignẽ .i. non
accessistis ad uisibile et palpabile lumen
ignis. qd̵ uisu corporeo tractari possit. sic̃ de
ueteri iudaico popło legimꝰ. sed ad inuisibi¬
lem ⁊ in comprehensibilem dm̃. Hȩc it
sina monte facta referunt᷑. qͣndo data est lex.
ignis uidelicet. turbo. caligo. procella. tubȩ
sonus.et uox u̾boꝵ. Uisus est inqͥt dñs in
monte syua. Turbo est uentꝰ ualidꝰ auferens
ligo est. tenebrositas fumi ⁊ ignis: ꝑcella. tem¬
pestas. & pluuia. Facta sunit aut̃ ista qͣndo
lex dabatur. ut corda iudeoꝵ ꝓna ad peccau¬
dum concuterent᷑. ne ipsam legẽ aude rent
trans gredi. Unde ⁊ c̾remotꝰ extiat ibi. ut
ipsi ex toto terrore ꝑculsi ad dm̃ cęlorum
confugiũ facerent. Tenebrȩ autẽ siue caligo.
obscuritatẽ ipsiꝰ legis designat. Turbo siue
cõmocio uentoꝵ. cõminationẽ ipsiꝰ legis.
quȩ dic̃. siqͥs hoc uł illud fecerit. occidatur.

Expanded text:
hic veritas tenetur et panditur. Non accepistis, inquit, ad tractabilem et accessibilem ignem, id est, non accessistis ad visibile et palpabile lumen ignis quod visu corporeo tractari possit, sicut de veteri Judaico populo legimus; sed ad invisibilem et incomprehensibilem Deum. Haec in Sina monte facta referuntur, quando data est lex, ignis, turbo videlicet et caligo, procella, tubae sonus et vox verborum. Visus est, inquit, Dominus in monte Sina. Turbo est ventus validus, auferens ligo est tenebrositas fumi et ignis. Procella est tempestas et pluvia. Facta sunt autem ista, quando lex dabatur, ut corda Judaeorum prona ad peccandum concuterentur, ne ipsam legem auderent transgredi. Unde et terraemotus exstitit ibi, ut ipsi ex toto terrore perculsi, ad Deum coelorum confugium facerent; tenebrae autem, sive caligo, obscuritatem ipsius legis designat. Turbo sive commotio ventorum comminationem ipsius legis quae dicit: Si quis hoc vel illud fecerit, occidatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ne desꝑet de salute. sed sit securus de uenia olo
asia: S idi uidimꝰ mundũ ꝑ tres partes: inuenimꝰ¬
medietatẽ tenere int̃ europam ⁊ africam: Si uͦ
quadriꝑtitã illũ diuiserimꝰ: erunc partes eius
europa ⁊ africa: Asia maior: et asia minor: Inqͣ
multas tribulationes ꝑtulit apl̃s: Dicta est autem

Expanded text:
ne desperet de salute, sed sit securus de venia. NolAsia. Si dividimus mundum per tres partes, invenimatem tenere inter Europam et Africam. Si vero quadripartite illum diviserimus, erunt partes ejus Europa et Africa: Asia major, et Asia minor, in qua multas tribulationes protulit Apostolus; dicta est autem