comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et lib̾os lib egredi recusat. qñdo actiuã uitã eiuisq fruct᷑ ai¬
ligũs cransire ad cõtemplatiuã ñ uult: qr bona seoꝑa habe inni¬
nist̾u sui seruitute. cõsiderans. adlib̾tatis quietẽ reciuit tran¬
sire s offerat eum dnĩ dus et aplicet᷑. adhostiũ et poste. et ꝑfo¬
iet aurẽ euis. subula ut sit ei seruus inscłm: his enim qͥ mac¬
tiua disposuit uita ꝑdurare. adnõ diis offert᷑ qñdo ap̃dicato¬
re suo antiquoꝵ patr̃ dictis inbnit᷑. qͥ nob inua omĩpotũ¬
tis dni. sacerdotes fuert̃. atq adhostium et postes tab̾naculi
quid audiat. et trem̃di uidicũ diem. sublit̃ agnoscat. ne ꝑbo
na oꝑa q̃ facit placere hominib appetat. sicq auris eiꝰ subu¬
la ꝑforat᷑ dum nĩs illiꝰ timoris dni subtilitate ꝑcutit᷑ et u̾bi
acumine tranfixa ꝑomine qđ agit nou̾it ing̃ssum regni sẽꝑ
adtũde et. quasi abhostio et poste tab̾naculi ꝑforatã aurã

Expanded text:
et liberos, liber egredi recusat, quando activam vitam ejusque fructum diligens, transire ad contemplativam non vult, quia bona se opera habere in ministerii sui servitute considerans, ad libertatis quietem renuit transire. Sed offerat eum Dominus diis, et applicetur ad ostium et postes, et perforet aurem ejus sabula, ut sit ei servus in saeculum. Is enim qui in activa disposuit vita perdurare, a Domino diis offertur quando a praedicatore suo antiquorum patrum dictis imbuitur, qui nobis in via omnipotentis Domini sacerdotes fuere. Atque ad ostium et postes tabernaculi quid audiat, et tremendi judicii diem subtiliter agnoscat, ne per bona opera quae facit placere hominibus appetat. Sicque auris ejus subula perforatur, dum mens illius timoris Dei subtilitate percutitur; ut et verbi acumine transfixa per omne quod agit noverit ingressum regni semper attendere, et quasi ab ostio et poste tabernaculi perforatam aurem
Abbreviated transcription (Latin):
mas adme. Selim scire quoinodo scĩ sine uoce clamãt¬
⁊ ad dm̃. apost dĩcit. quia dedit ds̃ spm̃ fili sui. in cordib¬
nr̃is clamantem abba pat̃. Et addit ipse sp̃c int̃pellat ꝓ
nobis. gemitib in enarrabilib et iterum. qui aũt scru¬

Expanded text:
mas ad me ? Velim scire quomodo sancti sine voce clamentmas ad me ? Velim scire quomodo sancti sine voce clament ad Deum. Apostolus docet, Quia dedit Deus Spirinostris clamantem: Abba, Pater. Et addit: ipse Spiritus interpellat pro nobis gemitibus inenarrabilibus. Et iterum Rom.
Abbreviated transcription (Latin):
inhoc ttiuere. uł mori si ita ẽ necesse ẽ. quam int̃ egyptios
Et ait moyses ad ppłm. nolite timere. state et uidete
magnalia domini que facturus ẽ. hodie: egỹptios enim
quos nunc uidetis. nequa quam ultra uidebitis. usq in
cum uiderint post ea ifrahelite egyptios: an quia isti qui
tunc uidebant non eos ulterus udert̃. quiat et illi sunt
mortiuꝰ consequebantur. et isti omnes quinq die moras
sue. Nam posteri eorum uicłunt posteris illorum. An nõ
eos uidebitis sicut hodie intelligendum ẽ ñ sicut hodie
ꝑsequentes. et uumicos et tanto post uos agmine ueni¬
entes. ut omnino nulla sit questio: nec de et̃no tempore
quod hic posuit quia et si uidebunt se utriq tempore
resurrectioĩs ñ sicutiꝙ uidebunt ut hodie: S interim cla¬
mat moy ses ad dominum. quomodo clamat.: nulla erꝰ
uox clamoris auditur: et tam̃ dicit ad eum ds̃. quid cla¬

Expanded text:
in hoc itinere vel mori, si ita necesse est, quam inter Aegyptiosin hoc itinere vel mori, si ita necesse est, quam inter AegyptiosEt ait Moyses ad populum. Nolite timere. State et videte magnalia Domini: que facturus est hodie. Egyptios enim quos nunc videtis nequaquam ultra videbitis usque in cum viderint postea Israelitae Aegyptios? an quia isti, qui tunc videbant, non eos ulterius non viderunt, quia et illi sunt mortui, qui consequebantur: et isti omnes, unusquisque die mortis suae? Nam posteri eorum viderunt posteros illorum. Annon eos videbitis sicut hodie, intelligendum est? Non sicut hodie persequentes inimicos, et tanto post vos agmine venientes, ut omnino nulla sit quaestio, nec de aeterno tempore quod hic posuit, quia et si videbunt se utique tempore resurrectionis, non sic videbunt utique ut hodie. Sed interim clamat Moyses ad Dominuvox clamoris auditur; et tamen dicit ad eum Deus, Quid cla
Abbreviated transcription (Latin):
uide magno illi. et eccła̧ fundam̃to. et petia solidissime suꝑ
quam xp̃c. fundauit eccłam. quid dicatur a domino. Modice
inquid fidĩ quare dubitasti: Ueruntũ. quia dicant melius
fuerat nos seruire egyptiis. quam mori inheremo: tempta¬
tionis et fragilitatis hec uerba sunt. alioquin falsum ẽ. Lon¬
ge entm uelius in heremo mori. quam seruire egiptus qui
emim inheremo moritur. hoc ipso quod saꝑatus ẽ ab egyp¬
tiis et recessit arecꝰtorib teuebrarum: et de potestate sa¬
thane. habuit aliquem ꝓfectum etiã. si adintegrũ ꝑueni¬
re ñ potutt. Melius ẽ enim ꝑfectam uitam querenti initin̾e
mori. quam ne ꝓficisci quidem adꝑfectionem querendã.
luide et eorum falli uidecur opinio: qui dum nimis ardu¬
um it̃ uirtutis exponunt. dum que multas eius disficulta¬
tes multaq ꝑicula et lapsus enumerãt. ne in eundum qͥ¬
dem id aut incipiendum uidicant.S multomelius ẽ ne

Expanded text:
Vide magno illi Ecclesiae fundamento et petrae solidissimae, super Vide magno illi Ecclesiae fundamento et petrae solidissimae, super quam Christus fundavit Ecclesiam, quid dicatur a Domino: Modicae, inquit, fidei, quare dubitasti ? Verum tamen quia dicunt, Melius fuerat nos servire Aegyptiis quam mori in eremo, tentationis et fragilitatis haec verba sunt, alioquin falsum est, longe enim melius est in eremo mori, quam servire Aegyptiis. Qui enim in eremo moritur, hoc ipso quod separatus est ab Aegyptiis et discessit a rectoribus tenebrarum et de potestate Satanae, habuit aliquem profectum, etiamsi ad integrum pervenire non potuit. Melius est enim perfectam vitam quaerenti in itinere mori, quam ne proficisci quidem ad perfectionem quaerendam. Unde et eorum falli videtur opinio qui dum nimis arduum iter virtutis exponunt, dumque multas ejus difficultates multaque pericula et lapsus enumerant, ne ineundum quidem id aut incipiendum judicant. Sed multo melius est, ne
Abbreviated transcription (Latin):
tiorum et histrahelttarum. hec columpna nubis q̃uidẽ¬
ppło dĩ efficitur murꝰ. egyptiis uero obcuritatẽ inpoñ
et tenebras. N enim transfertur columpna ignis adegyp¬
tios. ut uideant lucẽ s intenebris ꝑmanent. qua dile¬
xert̃ tenebras magis quam lucẽ. et tu gͦ si abegyptiis re-¬
cedas. et potestatem demonum fugias. uide quanta tibi
diuinitus p̃parantur auxilia. uide quantis adutoribꝰ
uteris. Tantum ẽ ut ꝑmaneas fortis infide.nate egyp¬
tiorum equitatus. et quadrigar̃ formido ꝑt̃reat. nec
exllis dixerunt. tanquam ñ eẽnt sepulcra in egypto. ita de egĩpto¬
edixsti nos ut indeserto hoc moriam᷑. meluis. Melius
fuerat. nos seriuire egyptiis. quam mori in deserto hoc. hec
fatiscentis intemptatione animi u̾ba sunt. s quis
ita beatus ẽ qui sic temptationum pondus expediat
ut nulla ñtis eius cogitatio ambiguitatis obrepat.¬

Expanded text:
tiorum et Israelitarum. Haec columna nubis populo qtiorum et Israelitarum. Haec columna nubis populo quidem Dei efficitur murus, Aegyptiis vero obscuritatem imponit et tenebras. Non enim transfertur columna ignis ad Aegyptios, ut videant lucem; sed in tenebris permanent, quia dilexerunt magis tenebras quam lucem. Et tu ergo, si ab Aegyptiis recedas, potestatem daemonum fugias, vide quanta tibi divinitus praeparantur auxilia, vide quantis adjutoribus uteris: tantum est ut permaneas fortis in fide, nec te Aegyptiorum equitatus et quadrigarum formido perterreat; nec ex illis dixerunt: Tanquam non essent sepulcra in Aegypto, ita eduxisti nos, ut in deserto hoc moriamur. Melius fuerat nos servire Aegyptiis quam mori in deserto hoc. Haec fatiscentis in tentatione animi verba sunt. Sed quis ita beatus est qui sic tentationum pondus expediat, ut nulla ejus menti cogitatio ambiguitatis obrepat
Abbreviated transcription (Latin):
mo ppłm p̃ibat. splendore ignis. ñ indie s inocte radi
abat. nisi quia redemptor nr̃ sue conu̾sationis exem¬
plo ducatum sequentib sep̃stans de iustitia sua confi¬
dentib nulla luce daruit peccatoꝵ suoꝵ tenebras agno¬
centib ignis sui amoris infulsit: Sequitur. Dicturusq
ẽ. pharao suꝑ filus isrł: soartati sunt int̾ra conelusit
eos deserttim. Et indurabo cor eius et ꝑsequetur uosetre¬
liqua. Non enim it̃ uite sine temptatioñ fluctib agit᷑¬
nem patiuntur. estimat pharao cum ingerit ꝑsetu¬
tiones et coartat tribulationibꝰ. quod cito possit sub¬
u̾tere afide xͥanum. s si moysen idẽ legem dĩ sequens
agas hoc it̃. egyptus te quidẽ ꝑsequitur. et insectatur
s uide quid fiat. Ceuautiq inquido angłs domini. qui antere¬
debat cast᷑ isrł. et abiit post illos. et cum eo parit̃ colump¬
na nubis prioradunittens pꝰ t̃gura stetit. int̃ castra egyp¬

Expanded text:
mo populum praeibat, splenmo populum praeibat, splenabat, nisi quia Redemptor noster, suae conversationis exemplo ducatum sequentibus se praestans, de justitia sua confidentibus nulla luce claruit, peccatorum suorum tenebras agnoscentibus ignes sui amoris infulsit? Sequitur: Dicturusque est Pharao super filiis Israel: Coarctati sunt in terra, conclusit eos desertum: et indurabo cor ejus, et persequetur vos, et reliqua. Non enim iter vitae sine tentationum fluctibus agitnem patiuntur . Aestimat Pharao cum ingerit persecutiones et coarctat tribulationibus, quod cito possit subvertere a fide Christianum: sed si Moysen, id est legem Dei, sequens agas hoc iter, Aegyptius te quidem persequitur et insectatur. Sed vide quid fiat. Levavit se, inquit, angelus Domini, qui antecedebat castra Israel, et abiit post illos: et cum eo pariter columna nubis, priora dimittens, post tergum stetit inter castra Aegyp
Abbreviated transcription (Latin):
ticoꝵ. multas contradictiones infideliũ. Hoc gͦ tẽ
agendum ẽ. sequentib dm̃.S ẽ et turris in hoc ttin̾e
Que ẽ istaturris: illa nimirũ quam dñs dixerit:
ineiigło. dicit quippe. Quis ur̃m uolens turrẽ edificare
ñne pͥus sedebit. et computabit sumptus si habet unde
tum udetur dominus nocte incolum na ignis. et ꝑdiẽ
incolumpna nubis. p̃cedens ppłm. et dux factus itineri
et firmus et fulciens infirmitatẽ. nr̃am. ꝑ nocͦtẽ lucens¬
ceci fiant. pot̾ et sic ñ in congrue accipi. quod xp̃i sacram̃¬
tum tanquam indie manifestatum ẽ in carne uoluit in
nube:. inuiditio uero tanquam int̾rore nocturno quia
tunc erit magna tribulatio scłi. tanquam ignis. et lu¬
cebit iuistis et ardebit inuistis. Rursum de hac columnae
ignis et nubis subtili inuectigatione discussum intelli:¬
gi. et alit̃ pot̃. Quid ẽ gͦ qđ colimina nubis ꝙ̃ ẽ in here¬

Expanded text:
ticorum, multas contradictiones infidelium. Hoc iter ticorum, multas contradictiones infidelium. Hoc iter agendum est sequentibus Deum; sed est et turris in hoc itinere. Quae est ista turris? Illa nimirum quam dixit in Evangelio. Dicit quippe: Quis vestrum volens turrim aedificare: nonne prius sedebit et computabit sumptus, si habet unde tunc videtur Dominus nocte in columna ignis, et per diem in columna nubis praecedens populum, et dux factus itineriset firmus et fulciens infirmitatem nostram; per noctem lucenscaeci fiant . Potest et sic non incongrue accipi, quod Christi sacramentum tanquam in die manifestum est in carne, velut in nube; in judicio vero tanquam in terrore nocturno, quia tunc erit magna tribulatio saeculi tanquam ignis, et lucebit justis, et ardebit injustis. ignis et nubis subtili investigatione discussum intelligi et aliter potest. Quid est ergo quod columna nubis, quae in ere
Abbreviated transcription (Latin):
Beelsephõn dñs aqͥloni. Et bene ẽ. ut ore doctoꝵ ĩstructꝰ ascẽda
ti pem infidelium senꝑ eẽ pugnandũ. Iuxta aliã aũt
editionem ita legatur. De othon inquitconu̾si it̃ fa¬
cite uit̾ epauleum et int̃ magd alum quod ẽ. contra
beelsephon. ħ aũt intp̃tantur epauleum quidem ascẽ¬
sio tortuosa. magdalum turris. b eelsephon ascensio.
specule. uł habens speculam. tu fortassis credebas
quia it̃ quod ds̃ ostendit planum eẽt et molle. et ni¬
chil. ꝓrsus hab̾et dificultatis. aut laboris. ascensio
ẽ Et ascensio tortuosa. Non enim ꝓcliue it̃ ẽ. quoten¬
ditur adiurtutes s ascendit᷑. audi etiã dnm ineuũ¬
gło dicentẽ. Quam arta et angusta uia ẽ que ducit ad
uitam. Est gͦ tt̃ quo incedunt ascensio tortuosa: et:
ascensio specule. uł habens speculam. ascensio ad actꝰ
tiones occurr̃t. multa enim offendicula uolentib
agere que dĩ ft̃. tum deinde infide multa inuenies
tortuosa. płimas q̃stiones. multas obiectiones here¬

Expanded text:
e doctorum instructus, ascendas cipem infidelium, semper esse pugnandum. Juxta aliam autem editionem ita legitur: De Othon, inquit, conversi, iter facite inter Epauleum, et inter Magdalum, quod est contra Beelsephon. Haec autem interpretantur Epauleum quidem ascensio tortuosa: Magdalum turris. Beelsephon ascensio speculae vel habens speculam. Tu fortassis credebas quia iter quod Dominus ostendit planum esset et molle, et nihil prorsus haberet difficultatis aut laboris. Ascensio est, et ascensio tortuosa: non enim proclive iter est, quo tenditur ad virtutes, sed ascenditur. Audi etiam Dominum in Evangelio dicentem: Quam arcta et angusta via est, quae ducit ad vitam . Est ergo iter quo incedunt, ascensio tortuosa, et ascensio speculae, vel habens speculam. Ascensio ad actus tiones occurrunt: multa offendicula volentibus agere quaedam sunt. Tum deinde in fide multa invenies tortuosa, plurimas quaestiones, multas objectiones haere
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ. q ad sacre p̃dicationis uocẽ se erig̾e debet adsuꝑna
mens andicoꝵ. Nec enim mordinate admuestigationẽ
sacramentoꝵ celestium auimꝰ ꝑtinax se innatt̾e debet in

Expanded text:
tem, quia ad sacrae praedicationis vocem se erigere debet ad superna, tem, quia ad sacrae praedicationis vocem se erigere debet ad superna, mens auditorum. Nec enim inordinate ad investigationem sacramentorum coelestium animus pertinax se immitt
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑis ꝑ exercitum ꝓbent. ut sollicite sciãt si nulla iam nra¬
la ꝓxiimis uirogant. si sibi in rogata aꝓxinus equanimit̃
portant. si biectis bonis temporalib nequa quã eos lettta:
soluit si subtractis ñ nimio merore sauciant᷑. ac deinde
ꝑpendant. si cum adsemet ipsos uttrorsꝰ redeunt in eo
qđ sp̃alia rimant᷑. nequaquã sec̃ rer̃ corporaliũ umbras
trahunt uł fortasse tractus mami disc̾tionis abigunt.
Si incrcumscͥptũ lum̃ uid̾e cupientes cũctas crrdum scͥpti¬
ones sue imagns depͥmũt. ineo quod suꝑsie conting̾e
appetunt uinct̃ qđ sunt. Cum ceꝑit clange bucina tẽ
ascendant inmõtem. quid ẽ. qđ prus ꝓhibet ppłm
ne ascendat inmontẽ. nec tangatfines illiꝰ. minat᷑q
transgressorib mortẽ. nc̃ aũt ubet ut quando ceꝑit. clã¬
ge bucina. tẽ ascendãt inmontẽ nͥ qd humanã auda¬
tiam compescẽs p̃iit. et adobediendũ auune tussioni
mõtem erigit. Ad sonitũ gͦ bucine ascende oportet inmõ¬

Expanded text:
te sciant, si nulla jam mala proximis irrogant; si subirrogata a proximis, aequanimiter portant; si objectis bonis temporalibus, nequaquam eos laetitia solvit; si subtractis, non nimio moerore sauciantur, ac deinde perpendant, si cum ad semetipsos introrsus redeunt, in eo quod spiritualia rimantur, nequaquam secum rerum corporalium umbras trahunt: vel fortasse tractas, manu discretionis abigunt, si incircumscriptum lumen videre cupientes, cunctas circumscriptionis suae imagines deprimunt: et in eo quod supeppetunt, vincunt quod sunt. Cum coeperit clangere buccina, tunc ascendant in montem. Quid est quod prius prohibet populum ne ascendat in montem, nec tangat fines illius, minaturque transgressoribus mortem, nunc autem jubet ut quando coeperit clangere buccina, tunc ascendant in montem: nisi quod humanam audaciam compescens premit, et ad obediendum divinae jussioni, mentem erigit? Ad sonitum ergo buccinae ascendere oportet in mon
Abbreviated transcription (Latin):
cum dicit fornicantẽ mulierẽ recipi nequaquã posse. et
tam̃ ipse fornicantẽ animã ut recipiat expectat. Pensemꝰ
pondus tante pietatis: Aic̃ qđ fieri ñ pot᷑. et demõstrat. qr
hoc ipse facere. etiam contra morẽ pot ecce uocat. et qͦs¬
inquinatos denunitiat. hos etiam amplecti q̃rit. aquibꝰ
dns admoysẽ scribe hoc admonim̃tum in libro. et trade
aurib iosue. delebo enim memoriã amalech subcelo. Ei¬
ficaũq mos ses altare. et uocaũ nom̃ eiꝰ dñs. exaltatio
mea dicens: ꝓubet dñs bellũ ceptũ. contamalech ulibro
conscribi. et tradi aurib iosue p̃dicitq qd delecturus
sit memoriã amalech sub celo. Quid hoc significat. nͥ qđ¬

Expanded text:
cum dicit fornicantem mulierem recipi nequaquam posse, et tamen ipse fornicantem animam, ut recipiat, exspectat. Pensemus pondus tantae pietatis. Dicit quod fieri non potest, et demonstrat quia hoc ipse facere etiam contra morem potest. Ecce vocat et inquinatos denuntiat, etiam hos amplecti quaerit a quibus Dominus ad Moysen: Scribe hoc ad monimentum in libro, et trade auribus Josue. Delebo enim memoriam Amalec sub coelo. Aedificavitque Moyses altare, et vocavit nomen ejus, Dominus exaltatio mea. Jubet Dominus bellum coeptum contra Amalec in libro conscribi, et tradi auribus Josue, praedicitque quod deleturus sit memoriam Amalec. Quid hoc significat n
Abbreviated transcription (Latin):
sib occultis ac latentib ꝑimãt atq int̾nis et. intra cordiꝰ
penitralia cõclusis cogitationibꝰ adsumat. Dicit enim ds̃
quia audii murmurationẽ filioꝵ isrł: uidetis qr
ñ latet dm̃ murmuratio nr̃a. audit omnia et qd̃

Expanded text:
sibus occultis ac latentibus perimant, atque internis et intra cordis sibus occultis ac latentibus perimant, atque internis et intra cordis penetralia conclusis cogitationibus absumant: dicit enim Deus, qui audivit murmurationem filiorum Israel: videtis quia non latet Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
quia egyptioꝵ carnes udit mariꝰ piscib et celi alitibꝰ
datas. Murmur gͦ aduersum mo sen. immo adu̾sũs
dominum leuant.s hoc. pͥmo quidẽ ignoscit᷑ et scdo¬
⁊ fortassis et tc̃io: uerum si ñ desinant. s ꝑsistant. Audi
quid p̾hec murmurante ppło consequatur. Innume¬
roꝵ lbro refert᷑. quod et insuis scͥptis retexuit apłd̾s
dicẽs. Neq murmuraueritis sic̃ quidam exͣillis mur¬
murauert̃. et a serpentib int̾iert̃ Murmurantẽ ppłm
uenenat᷑ in heremo serpentium depascit᷑ morsus. Uide¬
amus nos qui hec audimus. nos inquam ꝓquib scͥpta
st̃. illis enim ad correptionẽ facta fc̃. scͥpta sunt aut̃
ꝓpt̃ nos inquo fines scłoꝵ deuenert̃ s hec intua ha¬
bentib ignoscuntur in eos qui ñ desinunt grauit᷑
uindicatur: Muttunt᷑ namq in eos serpũtes idc̃ inmũdis
spalib traduntur uenenatisq demanib qui eos mor¬

Expanded text:
qui Aegyptiorum carnes vidit maris piscibus, et coeli alitibus qui Aegyptiorum carnes vidit maris piscibus, et coeli alitibus datas. Murmurat ergo adversum Moysen: imo adversus Deum flebat. Sed hoc primo quidem ignoscitur, et secundo fortassis et tertio. Verum si non desinant, sed persistant, audi quid post haec murmurante populo consequatur. In Numerorum libro refertur, quod et in suis scriptis retexuit Apostolus dicens: Neque murmuraveritis, sicut quidam ex illis murmuraverunt et a serpentibus interierunt . Murmurantem populum venenatus in eremo serpentum depascit morsus. Videamus nos qui haec audimus, nos inquam pro quibus scripta sunt: Illis enim ad correptionem facta sunt: scripta sunt autem propter nos, in quos fines saeculorum devenerunt. Sed haec initia habentibus igvindicatur. Mittuntur namque in eos serpentes, id est, immundis spiritibus traduntur, venenatisque daemonibus, qui eos mor
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmi mensis pascha fecer̃t̃: qui aũt longe pegrinabant᷑
et inmundi erant scđm pascha in hoc tempore faciunt:
in hoc tp̃r quo et manna de celo descendit in die quo
pͥmum pascha fit ñ descendit manna: s in hoc quo sẽ¬
cundum pascha fit Uideamus gͦ nũc qͥ sit. ithis ordo
lignum et lapidẽ et ignorantes dm̃. his qͥ natura erãt
dĩ spem ñ habenteᷤᷤ et sine dõ in hoc mundo ueruntam̃
ñ dat᷑ manna de celo inilla die. qua pͥmum pascha sit.
s milla die qua scđm anis enim qui de celo descendit
ñ uenit adillos qͥ pͥmam sollẽpnitatẽ celebrabat s ad¬
⁊ nos qui. scđm suscepimus. Nr̃m enimpascha uimolatꝰ
ta decima die m̃sis scdi. murmurauit ppłs et dixit.
quia meliꝰ nob̾ fuerat mori in egypto. quando sedeba¬
mus suꝑ ollas carnis. Oppłs ingrat᷑ desid̾at egyptum.
quia egyptios uidit extinctos: carnes egypti requirit.

Expanded text:
primi mensis pascha fecerunt. Qui autem peregrinabantur primi mensis pascha fecerunt. Qui autem peregrinabantur et immundi erant, secundum Pascha in hoc tempore faciunt. In hoc tempore quo et manna de coelo descendit. In die quo primum pascha fit, non descendit manna: sed in hoc quo secundum pascha fit. Videamus ergo nunc qui sit in his ordo lignum et lapidem, et ignorantes Deum, his qui natura non erant Dei spem non habentes, et sine Deo in hoc mundo. Verumtamen non datur manna de coelo in illa die, qua primum pascha fit, sed in illa qua secundum. Panis enim qui de coelo descendit, non venit ad illos, qui primam solemnitatem celebrabant, sed ad nos qui secundam suscepimus. Nostrum enim pascha immolatuta decima die mensis secundi, murmuravit populus et dixit: Quia melius fuerat nos mori in Aegypto, quando edebamus super ollas carnium. O! populus ingratus desiderat Aegyptum, qui Aegyptios vidit exstinctos. Carnes Aegypti requirit,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. int̾̃ elim et sinay. Quinto decimo die m̃sis scłi. ꝓquam
egressi sunt de t̾ra egypti et murmurauit omnis cong̾¬
gatio filioꝵ ifrł contra moysen et contra aron insolta¬
num dymini utt̃ta egspti: quando sedetamus suꝑ ollaᷤ¬
carnium. et comedebamꝰ panes insaturitate. sur edu¬
nsti nos indesertũ istud. ut occid̾etis omnẽ multitudi
ppłi peccatũ. quia murmurauerit. et ingratꝰ fuerit bene¬
ficiis diuinis cum celeste manna susciꝑet. quid etiam
dies scribitur. inqua die murmuratu erit ppłs. Sccdo
inquit mẽse. quinta decima die m̃sis quod utiq ñ abq
ratione scͥptum ẽ. Recordare de legib pasche. q̃ dicta
ft̃᷑ et inuenies ibi hoc eẽ tempꝰ. quod statuitur ad scdm
pascha faciendum: his qͥ ĩmundi in anima fuert̃. uł. oe¬
cupati negotus ꝑegrinis: qui gͦ ñ fuert̃ inmundi ma.¬
nuuma. uł ñ longe ꝑegrinabantur: quarta decima die

Expanded text:
est inter Elim et Sinai, quinto decimo die mensis secundi, postquam est inter Elim et Sinai, quinto decimo die mensis secundi, postquam egressi sunt de terra Aegypti. Et murmuravit omnis congregatio filiorum Israel contra Moysen et contra Aaron in solitumanum Domini in terra Aegypti, quando sedebamus super ollacarnium, et comedebamus panes in saturitate. Cur eduxistis nos in desertum istud, ut occideretis omnem multitudinpuli peccatum; quia murmuraverit et ingratus fuerit beneficiis divinis, cum coeleste manna susciperet. Quid etiam dies scribitur, in qua die murmuraverit populus? Secundo inquit mense, decima quinta die mensis. Quod utique non absque ratione scriptum est: Recordare de legibus Paschae quae dicta sunt, et invenies ibi hoc esse tempus, quod statuitur ac secundum Pascha faciendum his quicupati negotiis peregrinis. Qui non fuerant immundi anima, vel non longe peregrinabantur, quarta decima die
Abbreviated transcription (Latin):
aquarum. inquib nichil am aritudinis inuenerat. im¬
mo potius ubi erat amenitas płima exdensitate pal¬
maꝵ. s pͥmo ductus ad aquas salsas et amaras. quib ꝑ
lignum monstratum adomino dulcib effectis. pꝰea uenit᷑
adfontes. Si hystoriam solam sequam᷑ ñ multũ nos edi¬
ficat. scire adquem locum pͥmo uenerint. ad quem secũ¬
do: si uero rimemus̃ in his misteriũ latens. inuenrmus
ordinem fidĩ. Primo enim ducit᷑ ppłs adlitteram legis ab
hac donec ꝑmanet inamaritudine sua recetłe ñ pot̃. Cũ
uero ꝑlignum uite. dulcis fuerit effecta. et intelligi lex
et uenitur ad duodetĩ apostolicos fontes. ibi etiam ar¬
bores reꝑientur septuaginta palmaꝵ. Non enĩ soli duo
si ad p̃dicandum uerbum dĩ referuntur. ꝑ quos palmã
uictorie xp̃i mundus agnoscerit. Profectiq sunt de elim¬
et uenit omnis multitudo filioꝵ isrł indesertũ sin. quod

Expanded text:
aquarum, in quibus nihil amaritudinis invenerat; iaquarum, in quibus nihil amaritudinis invenerat; imo potius, ubi erat amoenitas plurima ex densitate palmarum. Sed primo ductus ad aquas falsas et amaras, quibus per lignum monstratum a Domino dulcibus effectis, postea venitur ad fontes. Si historiam solam sequamur, non multum nos aedificat scire ad quem locum primo venerunt, ad quem secundo. Si vero rimemur in his mysterium latens, invenimus ordinem fidei. Primo enim ducitur populus ad litteram legis: ab hac donec permanet in amaritudine sua, recedere non potest. Cum vero per lignum vitae dulcis fuerit effecta, et intelligi lex et venitur ad duodecim apostolicos fontes. Ibi etiam arbores reperientur septuaginta palmarum. Non enim soli duodsi ad praedicandum verbum Dei referuntur: per quos palmam victoriae Christi mundus agnosceret. Profectiqet venit omnis multidudo filiorum Israel in desertum Sin, quod
Abbreviated transcription (Latin):
patiatur. hoc ẽ. neq febriat. neq alios dolores corporis fe¬
rat. ñ puto quod hec sint q̃ ꝓmittantur diuia manda¬
ta seruantib alioqum indicio nob̾ẽ ⁊ obi̾stissiis. et tortiꝰ
pietaus obseruantissemis quia capiteusq adpenes te¬
pletur ulcere pessimo. Non ergo his carere dicinttur ni
mitates quas egypti habent. Egẏptus namq mundus
figuralit̾ appellati. diliger. gͦ mundum et ea q̃ uimũ¬
do sunt. egyptid̾s langoꝵ ẽ. dies obsertiare. et m̃ses et tem¬
pora Si gn̾a requirere. stellarum cursib adherere egi ptiꝰ
langor ẽ: leseruire carni. luxurie uoluptatib oꝑã dare.
Lacere delicus. egy ꝑtius laugor ẽ caret namq infirmita¬
uenerunt inelim. et erãt ibi duodecĩ fontes aquaꝵ et sep¬
tuaginta arbore palmaꝵ. Putas ñ habet aliquid ratio¬
nis qdđ ñ aute melim ducit᷑ ppłs. ubi erant duodecĩ fonteᷤ

Expanded text:
patiatur, hoc est neque febrim, neque alios dolores corporis fepatiatur, hoc est neque febrim, neque alios dolores corporis ferat. Non puto quod haec sint quae promittantur divina mandata servantibus; alioquin indicio nobis est Job justissimus et totius pietatis observantissimus, qui a capite usque ad pedes repletur ulcere pessimo. Non ergo his dicuntur carere infirmitates quas Aegyptii habent. Aegyptus namque mundus figuraliter appellatur. Diligere ergo mundum et ea quae in mundo sunt, Aegyptius languor est. Dies observare et menses et tempora, signa requirere, stellarum cursibus adhaerere, Aegyptius languor est. Deservire carnis luxuriae, voluptatibus operam dare, vacare deliciis, Aegyvenerunt in Elim: et erant ibi duodecim fontes aquarum et septuaginta arbores palmarum . Putas non habet aliquid rationis, quod non ante in Elim ducitur populus, ubi erant duodecim fontes
Abbreviated transcription (Latin):
maquas et facte st̃ dulces. Intellige amaras aquas occi¬
dñtis litcera et legis hab̾e figuram quib summittt᷑ con¬
fessio crucis et passionis dominice sacram̃tum ungat᷑.
tunc efficitur aqua marae suains et amaritudo litt̾e uer¬
titur indulcedinẽ itel. ligentie sp̃alis. unde scͥptum ẽ. Con¬
struit dñs ppło suo legem et uidicia et temptauit eum
alio quoꝙ sensu quod aq̃mare ligno inse suscepto dul¬
ces sunt iu dicio erat amaratudinẽ gentium ꝑlignum cruciꝰ
axp̃i mustim dulcedinis quandoq eẽ nertendã ibi constitu¬
it ta p̃cepta atq uiditia. et ibi temptauiit eum dicens. Si
audieris uocẽ domini dĩ tui. et quod rectũ coram eo feceriꝰ
et obedieris maitdatis eꝰ. custodierisq omĩa p̃cepta illius
cunctum languorẽ quem posiu iniegipte. ñ inducã suꝑte.
Ego eiim dominus sanatortius. & rełq Quid uidetur

Expanded text:
in aquas: et factae sunt dulces. Intellige amaras aquas occiin aquas: et factae sunt dulces. Intellige amaras aquas occidentis litterae et legis habere figuram: quibus si immittitur confessio crucis, et passionis Dominicae sacramentum jungatur, tunc efficitur aqua amara suavis; et amaritudo litterae vertitur in dulcedinem intelligentiae spiritualis. Unde et scriptum est: Constituit Dominus populo suo legem et judicia, et tentavit eum . Alio quoque sensu quod aquae amarae ligno in se suscepto dulcescunt indicio erat, amaritudinem gentium per lignum crucis Christi in usum dulcedinis quandoque esse vertendam. Ibi constituit ei praecepta atque iudicia et ibi temptavit eum dicens si audieris vocem Domini Dei tui et quod rectum est coram eo feceris et oboedieris mandatis eius custodierisque omnia praecepta illius cunctum languorem quem posui in Aegypto non inducam super te ego enim Dominus sanator tuus venerunt autem
Abbreviated transcription (Latin):
Ipse aũt media uia incedit ꝑsiccũ: ñ declinat ad dexte¬
ram neq adsinistrã usq quo exeat adlib̾tatẽ et hẏmnũ
uictorie domino concinat dicens. Cantabo dño głose
enim honorificat᷑ ẽ. Tulit aũt moyses isrł de mari rubro
et egressi sunt indesertũ sur. ambulauer̃tq trib dieb ꝑ
solitudinẽ. et ñ inueniebant aquã: Et uenert̃ inmarath.
ñ potuer̃t bibe aquas de mare eo qdđ eẽnt aniare Undeet
congruum loco nom̃ inposinit: uocans illud mara. id ẽ. ama¬
ritudinẽ et murmurauit ppłs contra moysen dicẽs. qͥd
bibemꝰ: ait. at ille clamaũ ad dominũ: qͥ ostendit ei lignũ:
ppłis de mari rubro occurrit heremus inquatrib dieb
ingredientes. ñ hab̾ent aquam. et ꝑuenert̃ ad fontẽ ma¬
ra. qui examaritudine nom̃ accepit᷑. Murmurat ppłs in¬
dens aquas et potare ñ fustinens: mittit lignum moyses.

Expanded text:
Ipse autem media via incedit per siccum; non declinat ad dexteIpse autem media via incedit per siccum; non declinat ad dexteram neque ad sinistram, usquequo exeat ad libertatem, et hymnum victoriae Domino concinat dicens: Cantabo Domino, gloriose  XXVI. Tulit autem Moses Israel de mari Rubro, et egressi sunt in desertum Sur: ambulaveruntque tribus diebus per solitudinem, et non inveniebant aquam. Et venerunt in Marath, nec poterant bibere aquas de Mara, eo quod essent amarae: unde et congruum loco nomen imposuit, vocans illud Mara, id est, amaritudinem. Et murmuravit populus contra Mosen, dicens, quid bibemus? At ille clamavit ad Dopopulis de mari Rubro, occurrit eremus: in qua tribus diebus ingredientes, non habuerunt aquam, et pervenerunt ad fontem Marah, qui ex amaritudine nomen accepit. Murmurat populus videns aquas, et potare non sustinens. Mittit lignum Moyses
Abbreviated transcription (Latin):
quotiens scła scłorum nominant᷑. fortasse. licet innotꝰ nobis
tam̃ adõ statutus aliquis t̾minis indicat᷑ quło uero addit
ihoc loco. et adhuc nullum sensum t̃mini alicurus aut
sinis reliquit quodcumq enim illud cogitaueris in quo fi¬
nem putes posse consistere. semꝑ dicit tͥ sermo ꝓpħic̾ et adhuc:
Qm̃ intranit equitat᷑ pharao cum quadrigis et ascensorib
ambulare ꝑsiccum inmedio mari. si fueris in medo natio¬
nis praue et ꝑuerse. sic̃ lum̃ solis u̾bum uite continens ad
głam pot̾ fieri. ut inmedio peccatoꝵ incedentẽ te ñ infun¬
dat humor peccati: pot̾ fieri. ut transeuntẽ te ꝑhc̃ mundũ
nulla libidins unda resꝑgat. nullus cupiditatis estas uer¬
beret: qui enu egyptꝰ ẽ et sequitur pharaonẽ: ille uitioꝵ.
fluctib mergit᷑: qui uero sequitur xp̃m. et sic̃ ille ambula¬
uit. ira et ipse anibulat: aq̃ ei murus fiunt. dextra leuaq

Expanded text:
quoties saecula saeculorum nominantur, fortasse licet ignotus nobis, quoties saecula saeculorum nominantur, fortasse licet ignotus nobis, tamen a Deo statutus aliquis terminus indicatur. Quod vero addit in hoc loco, et adhuc, nullum sensum termini alicujus aut finis reliquit. Quodcunque enim illud cogitaveris in quo finem putes posse consistere, semper dicit tibi sermo propheticus, et adhuc: . Intravit equitatus Pharao cum quadrigis et ascensoribus ambulare per siccum in medio mari. Si fueris in medio nationis pravae et perversae; sicut lumen solis verbum vitae continens ad gloriam, potest fieri ut in medio peccatorum incedentem te, non infundat humor peccati. Potest fieri ut transeuntem te per hunc mundum, nulla libidinis unda respergat; nullus cupiditatis aestus verberet. Qui enim Aegyptius est et sequitur Pharaonem, ille vitiorum fluctibus mergitur. Qui vero sequitur Christum, et sic dextra laevaque.
Abbreviated transcription (Latin):
tue: sc̃imonium dr̃ tab̾naculũ dĩ. uł ut templũ abeo qd̃
scĩficat accedentes. hoc ñ dicit manu hominis factum
s manu dĩ. quid gͣ  ꝓpt̃ te ds̃ et plantat. et. edificat.
agͥcola efficitur. structor efficitur. ne tibi aliquid de¬
sit audi et paulum dicere. dĩ agͥcultura dĩ edifica¬
tio estis quod gͦistud ẽ. scĩmonium. qd ũmanu homi.¬
num factum ẽ. s manib dĩ paratũ: audi sapientiam
dicentẽ: qi edificauit sibi donium. Ego aũt hoc demn¬
carnatione dii rectius intelligendum puto. Nõ enĩ
manu homuium factum ẽ. idẽ ñ oꝑe humano templũ
carnis edificat᷑ inuirgine. s sic̃ supͣ dameł. lapis sine manib
extisus c̾scit et factꝰ ẽ mons magnus. istud ẽ scĩmonium carnis
assumpte. et sine manib id ẽ absq oꝑe hominum demonte
aliquis sine dubio longior quidem tam̃ ponitur finis. et

Expanded text:
e sanctimonium dicitur tabernaculum Dei velut templum ab eo, quod e sanctimonium dicitur tabernaculum Dei velut templum ab eo, quod sanctificat accedentes, hoc non dicit manu hominis factum, sed manu Dei. Qui ergo propter te Deus et plantat, et aedificat, agricola efficitur, structor efficitur, ne tibi ali quid desit. Audi et Paulum dicere: « Dei agricultura, Dei aedificatio estis » Quod ergo istud est sanctimonium, quod non manu hominum facdicentem: Qui aedificavit sibi domum . Ego autem hoc de incarnatione Domini rectius intelligendum puto. Non enim manu hominum factum est, id est, non opere humano templum carnis aedificatur in virgine; sed sicut supra Daniel, lapis sine manibus excisus, crescit et factus est mons magnus. Istud est sanctimonium carnis assumptae et sine manibus, id est, absque opere hominum de monte aliquis sine dubio longior quidem, tamen ponitur finis. Et
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ. sublimen. Uuult nos inmontib habitare. s inipsis.
nichilominꝰ montib ñ uult nos ꝑ tr̃am reꝑe. nec ultra
uult uineam siram humide iectos hab̃e fructus. s uult
palmites eius sursum duci. malto conlocari. traduces
sicri. Et traduces ñ in quibꝰcumq humilib arborib s in
extelsis et altissimis cedris dĩ. Cedros dĩ ego ꝓpb̃as et
apłospito: quib nos si adiungamur utisquam deegip.¬
to transtulit ds̃. et ꝑramos eorum nr̃i palmites diffum¬
dantur. atq inipsis eͥsa duces quedam efficiamur cari¬
tatis adinuicem uincuł nexi: fructum sine dubio płi¬
mum adferimus. Nam omnis arbor qͥ ñ fac̃ fructum:¬
bom̃ excidet᷑ et inignẽ muittet᷑. In p̃parata habitatione :¬
tua quam p̃parasti dñe. Uide clementis dñi bonitatẽ
ñ uult te inducere adlaborem. ñ uult ut ipse tͥ faciaᷤᷤ
habitadm. Iam te adp̃paratam deducit habitationem.

Expanded text:
esse sublimem, vult nos in montibus habitare; sed et in ipsis esse sublimem, vult nos in montibus habitare; sed et in ipsis nihilominus montibus non vult nos per terram repere, nec ultra vult vineam suam humi dejectos habere fructus, sed vult palmites ejus sursum duci, in alto collocari, traduces fieri, et traduces non in quibuscunque humilibus arboribus, sed in excelsis et altissimis cedris Dei. Cedros Dei ego prophetas et apostolos puto: quibus nos adjungamur vitis, quam de Aegypto transtulit Deus; et per ramos eorum nostri palmites diffundantur, atque in ipsis innisi, traduces quidem efficiamur, charitatis ad invicem vinculis nexi, fructum sine dubio plurimum afferimus. Nam omnis arbor quae non facit fructum, excidetur et in ignem mittetur . In praeparata habitatione tua, quam praeparasti, Domine. Vide clementis Domini bonitatem: non vult te inducere ad laborem, non vult ut ipse tibi facias habitaculum, jam te ad praeparatam deducit habitationem.
Abbreviated transcription (Latin):
licensus ẽ. et diaboli thesaurꝰ. Talis enim pecuma de cnuis:
moneta ꝓcedit. hac gͥ pecimia emit ille. quos emit: et efsi¬
cit sͥ sernos omnes qui de huiscemodi censu euis quan¬
tulucumq stisceꝑint. Inducens planta eos inmonte be¬
ditatis tue. Non nult nos ds̃ inegipto plantare: nec inde¬
iectis et humilib locis. s inmonte ħeditatis sue uult
plantare quos plantat ꝓpħa dicit. Uineam exegypto trãs¬
tulisti. expulisti gentes et plantasti eam. ꝓuium it̃ feci¬
sti ante eam. plantasti radiceᷤ eiꝰ irepleũ t̾ram. Oꝑuit mon.¬
tes umbra eius. et arbusta eius cedros dĩ. aduertis iam qͦ
modo plantat ds̃. et uibi plantat: ñ plantat inuallib
s inmontib iexcelsis et sublimib locis: quos enim edu¬
cit exegypto quos de scło adducit adfidem. ñ uult eos
iterum iuhd̾mihib conlocare s conu̾sationẽ eoꝵ uult.

Expanded text:
li census est et diaboli thesaurus. Talis enim pecunia de ejus li census est et diaboli thesaurus. Talis enim pecunia de ejus moneta procedit. Hac igitur pecunia emit ille quos emit, et efficit sibi servos omnes, qui de hujuscemodi censu ejus quantulumcunque susceperint. Introduces et plantabis eos in monte haereditatis tuae. Non vult nos Deus in Aegypto plantare, nec in dejectis et humilibus locis, sed in monte haereditatis suae vult plantare quos plantat. Propheta dicit: Vineam ex Aegypto transtulisti, expulisti gentes et plantasti eam. Pervium iter fecisti, ante eam plantasti radices ejus, et replevit terram. Operuit montes umbra ejus, et arbusta ejus cedros Dei . Advertis jam qmodo plantat Deus, et ubi plantat: non plantat in vallibus, sed in montibus, in excelsis et sublimibus locis. Quos enim educit ex Aegypto, quos de saeculo adducit ad fidem, non vult eos iterum in humilibus collocare, sed conversationem eorum vult
Abbreviated transcription (Latin):
sumus unus quisq uero peccatis suis uenundat᷑.
et ꝓiniquitatib suis aꝓprio catore discedit. Dĩ gͥ sumꝰ
sccdm quod habeo c̾ati sumus: effecti uero sumus ser¬
ui diaboli. scdm quod peccatis nr̃is uenundati sumꝰ
Ueniens aũt xp̃e redemit nos cum seruiremꝰ illi di¬
abolo. cui nos met ipsos peccando uendidimus et
ita uidetur tanquam suos quidẽ recepisse qͦs crea¬
uerat. tanquã alienos aũt ad quisisse qui alieñ¬
⁊ sibi dominum peccando quesiuerant: s fortasse rec¬
te quidem dr̃. redemisse nos xp̃c qui p̃cium nr̃i san¬
gunẽ suum dedit. quid tale aũt ut nos mercaret᷑
etiam diabolus dedit. Ergo si uidet᷑ ausculta. homicidi¬
um pecunia diaboli ẽ Ille enim abiitio homicida ẽ: fe¬
cisti homicidium: diaboli pecuniam suscepisti. adulterũ
diaboli pecunia ẽ diaboli enim ineo imago ẽ. et suꝑscͥptio.
commisisti adułt̾ium: accepisti adiabolo nomisia. furtũ.
falsum. testimonium. rapacitas. iuolentia. hec omma drabo⁊¬

Expanded text:
ccatis suis venundatur, et pro iniquitatibus suis a proprio Creatore discedit. Dei ergo sumus, secundum quod ab eo creati sumus; effecti vero sumus servi diaboli, secundum quod peccatis nostris venundati sumus. Veniens autem Christus redemit nos, cum serviremus illi domino cui nosmetipsos peccando vendidimus. Et ita videtur tanquam suos quidem recepisse quos creaverat, tanquam alienos autem acquisisse qui alienum sibi dominum peccando quaesiverant. Sed fortasse recte quidem dicitur redemisse nos Christus, qui pretium nostri sanguinem suum dedit. Quid tale autem ut nos mercaretur, etiam diabolus dedit? Ergo si videtur ausculta: Homicidium pecunia diaboli est. Ille enim ab initio homicida est. Fecisti homicidium, diaboli pecuniam suscepisti; adulterium, diaboli pecunia est: diaboli enim in eo imago est et superscriptio. Commisisti adulterium, accepisti a diabolo numisma: furtum, falsum testimonium, rapacitas, violentia, haec omnia diabo
Abbreviated transcription (Latin):
tum castroꝵ iumq oꝑuisset suꝑficiem t̾re: apparuit in
solitudine mu̾itum. quasi pilo tunsum insimilitudinẽ
pruine suꝑ terram quodcum usdissent filii isił. dixeit̃
adinuicẽ: man.hu. qd significat quid ẽ. hoc. Ignorabãt
enim quid eẽt quib ait moyses: iste ẽ. panis quem de¬
dit domius uob aduescendum. hic ẽ. sermo quem p̃ce¬
pit dominus iolligat exeo quisq unus quantũ sus¬
ficiat aduescendum. gomor ꝑsingula capita iuxta nu¬
merum animaꝵ urãrum q̃ babitãt intabnaculo sic Ies¬
colletis. fecert̃q̃ ita filu isrł. Et collegert̃ altus plus alius

Expanded text:
tum castrorum cumque operuisset superficiem terrae apparuit in tum castrorum cumque operuisset superficiem terrae apparuit in solitudine minutum et quasi pilo tunsum in similitudinem pruinae super terram quod cum vidissent filii Israhel dixerunt ad invicem man hu quod significat quid est hoc ignorabant enim quid esset quibus ait Moses iste est panis quem dedit Dominus vobis ad vescendum hic est sermo quem praecepit Dominus colligat ex eo unusquisque quantum sufficiat ad vescendum gomor per singula capita iuxta numerum animarum vestrarum quae habitant in tabernaculo sic tolletis feceruntque ita filii Israhel et college
Abbreviated transcription (Latin):
dñs admoysen dicẽs. audiui murmurationes filioꝵ
isrł: loq̃re adeos. uespe comedetis carnes. et mane¬
et mane replebimini panib Ecce ñ ꝓomini alim̃to
panes nominantur: nam isto nomine. et carnes com¬
plerenturqet ipsa alimenta sunt. nec tam̃ panes eo mͦ
dicit qui fiuint exfruntts: ipsos enim ꝓprie panes
appellare consueuimus: mãna aũt panum nomine
appellat ñ aũt uo̾cat qđ dit ad uesꝑam carnes et
mane panes se daturũ: tale qͥppe aliqͥd etiã inhe¬
lia significatum ẽ. cum ei alim̃ta coruus afferret:
an forte carnib aduesꝑam. et mane panib ille sig¬
iusicatur. qui traditꝰ ẽ ꝓpt̃ delicta nr̃a. et resurrent ꝓpt̃
iustificationem nrãm: adnesꝑam qupqͣ mortuus exin¬
firmitate sepultꝰ ẽ mane aũt apparuit discipłis. qui
resur rex̾it inuirtute. factum ẽ ergo uesꝑe: et ascendẽs
coturnus oꝑuit castra. mane quoq ros iacuit ꝑcrrcui¬

Expanded text:
Dominus ad Moysen dicens: Audivi murmurationes filiorum Dominus ad Moysen dicens: Audivi murmurationes filiorum Israel; loquere ad eos, vespere comedetis carnes, et et mane replebimini panibus. ecce non pro omni alimento panes nominantur. nam isto nomine et carnes complecterentur, quia et ipsa alimenta sunt; nec tamen panes eos modo dicit, qui fiunt ex frumentis — ipsos enim proprie panes appellare consueuimus — manna autem panum nomine appellat. non autem uacat quod dicit ad uesperam carnes et mane panes se daturum. tale quippe aliquid etiam in Helia significatum est, cum ei alimenta coruus adferret. an forte carnibus ad uesperam et mane panibus ille significatur, qui traditus est propter delicta nostra et resurrexit propter iustificationem nostram? ad uesperam quippe mortuus ex infirmitate sepultus est, mane autem adparuit discipulis, qui resurrexerat in uicoturnix, et operuit castra. Mane quoque ros jacuit per circui
Abbreviated transcription (Latin):
at: quid ẽ hoc. quia dum abinfima cogitatione sus¬
penditur ea que de suꝑnis conspicit insolite miratur:.
Et cum hac noce tessiporis nr̃i surditas rumpit᷑. ue¬
tuste uite ꝓtinus usus mutatur: ut anima suꝑno sp̃u
afflata. et insummis appetat q̃ contemptat. et con¬
tempnat in infimis: que appetebat. Dixeruntq moꝰ
ses et aaron adomnes filios ifrł uesꝑe scietis qđ dñs
edux̾t uos de t̃ra egẏpti. et mane uidebitis głam
domim. moyses et aaron dic̃t ad ppłm int̾̃ cet̾a. ppt̃
quod exaudiit dominus murmurationẽ. urãm
quantũ ds̃. Dixert enim quod sumus nos. ut illa ad¬
u̾sus illum se scirent murmurasse. qui istos miserat
et qui ꝑ istos oꝑabat᷑. Dixitq moyses aaron. dic unrũ¬
se congregationi filioꝵ isrł: atedite coram domino.
Audunt enim murmur ur̃m. Cumq loqueretur aa¬
ron ad omnem cetum filioꝵ isrł: respexert̃ ad soltrudi¬
nem. et ecce gła domini apparuit innube. Locut᷑ ẽ aũt

Expanded text:
tione suspenditur, ea quae de supernis conspicit, insolitem iratur. Et cum hac voce torporis nostri surditas rumpitur, vetustae vitae protinus usus mutatur ut anima superno spiritu afflata, et in summis appetat, quae contempserat, et contemnat in infimis, quae ses et Aaron ad omnes filios Israel: Vespere scietis, quod Dominus eduxerit vos de terra Aegypti, et mane videbitis gloriam Domini. Moyses et Aaron dicunt ad populum inter caetera: Propter quod exaudivit Dominus murquantum Deus, dixerunt enim: Quid sumus nos? ut illi adversus illum se scirent murmurasse, qui illos miserat, et qui per istos operabatur. Dixitque Moyses ad Aaron: Dic universae congregationi filiorum Israel: Accedite coram Domino; audivit enim murmur vestrum. Cumque loqueretur Aaron ad omnem coelum filiorum Israel, respexerunt ad solitudinem, et ecce gloria Domini apparuit in nube. Locutus est autem
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. dr̃. quid ẽ. hoc: et qͥd ẽ hoc dicimus. quando hoc quod
cernimus nescientes admiramur:. suꝑnũ gͥ manna ꝓpci
piet anima. cum ꝑuocem conpunctionis eleuata nouã
spẽm uit̃ne refectionis obstupescit. ut diuina dulcedi¬
ne expleta. uire respondeat. quid ẽ. hos Quod dum abm

Expanded text:
est, dicitur, quid est hoc? Et, quid est hoc, dicimus, quando hoc quod est, dicitur, quid est hoc? Et, quid est hoc, dicimus, quando hoc quod cernimus nescienpercipit, cum per vocem compunctionis elevata novam speciem internae refectionis obstupescit, ut divina dulcedine repleta jure respondeat, Qu
Abbreviated transcription (Latin):
cuncta q̃ carnalit̃ illis concessa sunt. finem erant babi¬
murmuranti et temptanti sinagoge: s credenti. et mil¬
lo spemponenti eccłe. hoc ẽ aũt manna indeficiens. hic
ẽ pamis uecus. et celestis cib angłoꝵ. quod dĩ uerbum
corruptibiles incorrubtibilit̾ pascit qđ it manduca¬
⁊ret homo: caro factum ẽ. et habitauit innob quod etiã
qui uescurit᷑ sp̃alit̃ uiuunt: Nam illi ueterem sigurã
carnalit̃ accipientes mortui st̃. Nõ in cõgrue et ꝑmã¬
na eciam celestia significantur eloquia unde et intptõ
nominis sic sonat. Manna eciã siue mahu int̃p̃tatur
quid ẽ. hoc. Cum enim audiimus legem dĩ recitari
ineccła: introgamus doctores dicentes. qͥd ẽ hoc. Item
moralit ꝑmãna quod ppło desuꝑ datũ ẽ admiratio
suꝑne dulcedinis designat᷑ dulcis enim cib qͥ de suꝑ¬
nis accipitur: mahu uocat᷑. M anhu enim ut sup̾dictũ

Expanded text:
cuncta quae carnaliter illis concessa sunt finem erant habicuncta quae carnaliter illis concessa sunt finem erant habimurmuranti et tentanti Synagogae, sed credenti et in illo spem ponenti Ecclesiae. Hoc est autem manna indeficiens. Hic est panis verus et coelestis cibus angelorum, quod Dei Verbum corruptibiles incorruptibiliter pascit; quod ut manducaret homo, caro factum est, et habitavit in nobis , quo etiam qui vescuntur, spiritualiter vivunt. Nam illi veterem figuram carnaliter accipientes, mortui sunt. Non incongrue et per manna etiam coelestia significantur eloquia; unde et interpretatio nominis sic sonat. Manna etiam sive manhu interpretatur, quid est hoc? Cum enim audimus legem Dei recitari in ecclesia, interrogamus doctores dicentes, Quid est hoc? Item moraliter per manna, quod populo desuper datum est, admiratio supernae dulcedinis designatur. Dulcis enim cibus, qui de supernis accipitur, manhu vocatur; Manhu enim, ut supra dictum
Abbreviated transcription (Latin):
gerat habuit amplius. nec qͥ minus parauerat repꝑit
minꝰ. S singłi uixta id. qđ ede poterant congrega¬
uert̃: dixitq moyses adeos nullus relinquat exeo in
mane qͥ ñ audiert̃ eum. s dimisitt᷑ quidam exeis usꝙ¬
⁊ mane. et scatere cep̃ uermib atq conputruit: et iratꝰ ẽ
Nõ eos mo ses: colligebant aũt mane singuli. quantũ
sufficere poterat aduescendum. Cumq incaluisset sol:
liq̃fiebat indie uero sexta collegert̃ cibos duplices. so
ẽ duo gomor ꝑsingłos homines. et reliqua. Quid enĩ
ꝑuolucrum escas nͥ p̃dicationes diuinitus misse in¬
telliguntur. q̃ transcurr̃t ꝑu̾ba sonantia quasi ꝑaerẽ
uolatilia pennnata. quib ꝑfidem pascant᷑ hiqui ad
patriam regni celestis ꝑuenire contendunt. Pot̃ qui¬
dem et uolucrum esca ueterẽ significate legis eloquia:
q̃ plebem carnalẽ tanquã carne alebat. ꝑuerba diui¬
nitus missa quasi ꝑuolatilia: linde et uesꝑe dantur. qr

Expanded text:
 reperit minus; sed singuli juxta id quod edere poterant congregaverunt. Dixitque Moyses ad eos: Nullus relinquat ex eo in mane. Qui non audierunt eum; sed dimiserunt quidam ex eis usque mane; et scatere coepit vermibus, atque computruit: et iratus est contra eos Moyses. Colligebant autem mane singuli, quantum sufficere poterat ad vescendum. Cumque incubuisset sol liquefiebat. In die vero sexta collegerunt cibos duplices, id est, duo gomor per singulos homines, et reliqua. Quid enim per volucrum escas, nisi praedicatores divinitus missi intelliguntur, qui transcurrunt per verba sonantia, quasi per aerem volatilia pennata; quibus per fidem pascantur hi, qui ad patriam regni coelestis pervenire contendunt? Potest quidem et volucrum esca veteris significare legis eloquia, quae plebem carnalem tanquam carne alebat per verba divinitus missa, quasi per volatilia. Unde et vespere dantur, quia