comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ om̃em suꝑbũ & excelsũ. & suꝑ om¬
nem arrogantẽ. Quȩ tria unũ sensum
optinent. ꝑ quȩ intelliguntur princi¬
pes uideorũ. sacerdotẽs. pharisei ce
scribȩ dempus quoq ultim iudicii
in quo damnabit᷑ suꝑb diabolus cũ
om̃ib consectatorib eius: & humili¬
abitur suꝑ om̃s arrogans & suꝑbus
Et suꝑ om̃s cedros libanisullimes &
erectas. & suꝑ om̃s quercus basan:
subaudit᷑ ueniet dies dñi libanꝰ mons
⁊fenicis regionis ȩxcelsissimas cedros
continens: quȩ sicut cassiõdorus in expositione
psalmorũ dicit. sua ꝓceritate transcendunt
om̃em altitudinem arborũ. Basan uͦ regio est
arabiȩ. cui imꝑauit og rex. habensgłandi¬
feras quercus. quarũ fructus porcorum est
cib ũ hominũ Methaphoricos aut̃ ꝑcedios
libani sullimes &e erectas: intelligunt᷑ sup¬
bi quiq ꝑ quenus aut basan quȩ int̃ptatur
ignominia. qui oꝑa egnominiȩ exercent
& incȩno libidinuis uolutantur: quorũ fructꝰ

Expanded text:
super omnem arrogantem. Quae tria unum sensum obtinent, per quae intelliguntur principes Judaeorum, sacerdotes, Pharisaei et scribae. Tempus quoque ultimi judicii, in quo damnabitur superbus diabolus cum omnibus consectatoribus ejus, et humiliabitur super omnes arrogantes et sEt super omnes cedros Libani sublimes, et erectas, et super omnes quercus Basan. » Subauditur, veniet dies Domini. Libanus mons est Phoenicis regionis excelsissimas cedros continens, quae, sicut Cassiodorus in expositione psalmorum dicit, sua proceritate transcendunt omnem altitudinem arborum. Basan vero regio est Arabiae, cui imperavit Og rex, habens glandiferas quercus, quarum fructus porcorum est cibus, non hominum. Metaphoricos autem per cedros Libani sublimes et erectas, intelliguntur superbi quique; per quercus autem Basan, quae interpretatur ignominia, qui opera ignominiae exercent et in coeno libidinis volutantur: quorum fructus
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ. qm̃ pillos misit tunorẽ suũ suꝑ iudeos.
& glorificatus : de hostib suis uideis uindi¬
Etam recipiendo. De hac tribulatione. cuius
forticudine ab sconderunt se in speluncis oe
puteis. sicut historiȩ natrart dris in eugłio
ait: Tunc dicent montib cadite suꝑnos.
& petris. abscondite nos Altiori aut̃ intel¬
lectu. prȩcipitur nob̾ om̃ib ut ingrediam᷑
inpecrã asacie timoriedrũ: id ÷ corfugiũ

Expanded text:
iam per illos misit timorem suum super Judaeos, et glorificatus est de hostibus suis Judaeis, vindictam recipiendo. De hac tribulatione cujus formidine absconderunt se in speluncis et puteis, sicut historiae narrant, Dominus in Evangelio ait: « Tunc dicent montibus, Cadite super nos; et petris Abscondite nos . » Altiori autem intellectu, praecipitur nobis omnibus ut ingrediamur in petram a facie timoris Domini, id est confug
Abbreviated transcription (Latin):
Quia feci uineȩ meȩ cuncta quȩ debui. & ꝓ
uius acculit labruscas: auferam uniuersa
quȩ dederam. Tollam angłorum auxilia: de
quib inpsalmis scriptum est. Cucundabit
angłs dñ in circumitu timentiũ eum: &
liberabit eos: & diripief᷑ ab aduersariis
Destrua muros eiꝰ: & inimicis gentib subiace¬
bit Pritq deserta : & non putabit᷑ in ȩt̾nũ
nec fodietur: ut redigatur in uepres. Tollit᷑
aut̃ dĩ auxiliũ abiis qui indigni sunt: ut
qr ñ senserunt dm̃ ꝑ beneficia. sentiant ꝑ
supplicia Uł idõ truculenta quȩdã &asꝑa
est cõminatus: ut conuersi ad poentcentiã
unminentia tormenta deuiterit Et nubib
mandabo ne pluant suꝑ eam ymbrem. Hon
solũ de ꝓphetis sed & de apłis posfumis in¬
telligere ne ꝓ uius afferrent spinas: secl ꝓ
sterilitate & ariditate sua precarent᷑ eum
qui potest ymbres uirtutũ prebere. Hinea
dni exercituũ domꝰ isrł est: & uiri iuda
germen delectabile eius: id ÷ dĩ Pulchte

Expanded text:
iam feci vineae meae cuncta quae debui, et pro uvis attulit labruscas, auferam universa quae dederam. Tollam angelorum auxilia, de quibus in psalmis scriptum est: Circumdat Angelus Domini in circuitu timentium eum, et liberabit eos : et diDestruam muros ejus, et inimicis gentibus subjacebit. Eritque deserta, et non putabitur in aeternum, nec fodietur, ut redigatur in vepres. Tollitur autem Dei auxilium ab his qui indigni sunt: ut quia non senserunt Deum per beneficia, sentiant per supplicia. Vel ideo truculenta quaedam et aspera est comminatus, ut conversi ad poenitentiam, imminentia tormenta devitent. « Et nubibus mandabo, ne pluant super eam imbrem. » Non solum de prophetis, sed et de apostolis possumus intelligere. Ne pro uvis afferrent spinas, sed pro sterilitate et ariditate sua precarentur eum qui potest imbres virtutum praebere. « Vinea Domini exercituum domus Israel est, et viri Juda germen delectabile ejus, » id est, Dei. Pulchre
Abbreviated transcription (Latin):
popłin sini. ut ingrediatur in petiã ꝙ abs¬
conclat᷑ in fossa: cooꝑtꝰ de stiꝑ humo Lesi di¬
ceret aliis uerbis Hortatꝰ sumut ambula.¬
retis inlumine dñi. secͥ q noluistis auctire:
ecce denuncio & hortor ut ingrediamini
in petram & ab saoncdamini infossa uł in

Expanded text:
populum suum, ut ingrediatur in petram, et abscondatur in fossa, coopertus desuper humo. Ac si diceret aliis verbis: Hortatus sum ut ambularetis in lumine Domini, sed quia noluistis audire, ecce denuntio et hortor, ut ingrediamini in petram et abscondamini in fossa, vel in
Abbreviated transcription (Latin):
romanosq qui illius popli depredatores fue¬
runt. eorumq tr̃am in coluerurt cdientes
quoci ꝑiecto iudeorũ popło habitauerunt in
nudea alienigenȩ qui repleti sunt idolis: ha-¬
hueruntq angures & pueris aliens adhȩ¬
serunt E repleta est t̾ia eiꝰ equis: & inuu¬
merabiles quadrige enis Per quod designat᷑
iudeorũ romanorumq auaricia: quib tu¬
chil ÷ auarius teste beato ierommo: Repleta
⁊ traquoq ifrahelitici popli equis chaldeoꝵ
romanotuq: &e fuerunt innutuerabiles
quadtrige eius. hoc ÷ unictorũ Ingredere in
petram. abscondere in fossa humo afacie timoris

Expanded text:
Romanosque qui illius populi depraedatores fueRomanosque qui illius populi depraedatores fuerunt, eorumque terram incoluerunt dicentes, quod protecto Judaeorum populo, habitaverunt in Judaea alienigenae qui repleti sunt idolis, habueruntque augures, et pueris alienis adhaeserunt. Et repleta est terra ejus equis, et innumerabiles quadrigae ejus. Per quod designatur Judaeorum Romanorumque avaritia, quibus nihil est avarius, teste beato Hieronymo. Repleta est terra quoque Israelitici populi equis Chaldaeorum Romanorumque et fuerunt innumerabiles quadrigae ejus, hoc est vitiorum. « Ingredere in petram, absc
Abbreviated transcription (Latin):
mi suie potentes qui designant᷑ ꝑ hominẽ
qui dr abhumo. & illi qui debuerant esse
fortes ce uirtuosi. qui intelliguntur ꝑ uirũ
quidrꝰ auirtute: om̃s pariter incuruati st̃
& humiliati adadoranda idola Hoc quoq
temporib isaiȩ factũ est. Ne gͦ dimittaseis
Quocł septuaginta aliomͦ inter precatisunt:o
sub ꝑsona di dicentis Negͦ dimittã eis
Qua ppt̃ geminã iecipit expositionẽ Sigͦ
ad ꝑsonamdĩ refertur ut dĩ locutꝰ sit hoc:
star intelligendũ. Quitanta mala fecert̾
ñ partã eis. nec dimittã innumȩ rabilia
scelera eorũ. Sicut ꝓpħa loquit᷑: sic est
sentiendũ. Ne gͦ dimittas eis peccata eoruĩ:
la contra popłm sum. sed subaudiunt᷑
ea quȩ inueritate sunt fitiura: quȩ erant
illis more ꝓphetartis pͣdicere. a suꝑiori
loco ubi legitur. qr repleti sunt ut olim.
&e augures habuerunt ut philistiim
usq ad istũ: quitam ud iudeos refert᷑
eomodo quo diximꝰ quã ad chaldeos

Expanded text:
mi sive potentes, qui designantur per hominem qui dicitur ab humo: et illi qui debuerant esse fortes et virtuosi, qui intelliguntur per virum qui dicitur a virtute: omnes pariter incurvati sunt, et humiliati ad adoranda idola. Hoc quoque temporibus Isaiae factum est. « Ne ergo dimittas eis. » Quod Septuaginta alio modo interpretati sunt, sub persona Dei dicentis: Ne ergo dimittam eis. Quapropter geminam recipit expositionem. Si ergo ad personam Dei refertur, ut Deus locutus sit hoc: ita est intelligendum: quia tanta mala fecerunt, non parcam eis, nec dimittam innumerabilia scelera eorum. Si propheta loquitur, sic est sentiendum: ne ergo dimittas eis peccata eorum, qla contra populum suum: sed subaudiuntur ea quae in veritate sunt futura, quae erant illis more prophetantis praedicenda, a superiori loco ubi legitur, quia repleti sunt ut olim, et augures habuerunt ut Philistiim, usque ad istum: qui tam ad Judaeos refertur eo modo quo diximus, quam ad Chaldaeos
Abbreviated transcription (Latin):
crescere ꝑuniuersũ orbem. semenq bonorũ oꝑũ
relinquere post nos: uł liberos spũales qui sint
filii dĩ. Si quide ante dñi aduentũ gentiles oꝑꝓbrio
habehantur aiudeis: qͦd non haberent uirũ diñ
omĩpotente At post dnĩ ascensionẽ. istud oꝓꝓbri¬
ũ sublatũ est ab eis: quando receperunt uirũ suui.
dĩ omĩpotentẽ ꝑfidem ipsius In die illa erit germ̃
dnĩ in magnificentia &e gła: & fructus t̾rȩ sullimis.
& exultatio iis qui saluati fuerint de isrł. Germen

Expanded text:
crescere per universum orbem, semenque bonorum operum crescere per universum orbem, semenque bonorum operum relinquere post nos, vel liberos spirituales, qui sint filii Dei. Siquidem ante Domini adventum gentiles opprobrio habebantur a Judaeis, quod non haberent virum Deum omnipotentem. At post Domini ascensionem istud opprobrium sublatum est ab eis, quando receperunt virum suum Deum omnipotentem per fidem ipsius. « In die illa erit germen Domini in magnificentia et gloria, et fructus terrae sublimis, et exsultatio his qui salvat
Abbreviated transcription (Latin):
scribit ioħs in apocalipsi sua. Quȩ septẽ ȩccłȩ figurã
tenent om̃iũ ȩccłarũ quȩ ꝑuniuersum mundum
dilatate sunt Septenarius & enĩ numerus.: frequent̃
insacmeloquio puniuersitate accipit᷑. Etcũloquit᷑
uni earũ: omib loquit᷑ sicut insine sententiarum
unius cuꝰq earũ dicit. Qui habet aures: audiat quid
sp̃s dicat eccłiis. Quogͦ tempore istȩ mulieres drm̃
iħm appiehenderunt: ħtiq postascensionẽ eius.
quando predicantib apłis fidẽ eiꝰ receperunt: fir¬
mit̾q in eũ credere coeperunt: Selquid dixerunt
illi: panẽ nr̃m comedemꝰ. id ÷ corpus tuũ in ȩccła
sumemꝰ: ꝙr tuesuerus panis qui de cęlo descendisti
Ꝙuestimentis nr̃is oꝑiemur. id÷ ornamentis uirtutũ
decorabim̃. quȩ contexunt᷑ in duob lignis: in dilecti¬
onedĩ scilicet & dilectione ꝓrimi. Tantum modo in¬
uocet᷑ nom̃ tuĩ suꝑnos: ut a te.xp̃o xp̃ianitatis no¬
men habeatiꝰ. Aufer oppbriũ nr̃m. hoc est esto uir

Expanded text:
tem Ecclesiae figuram tenent omnium Ecclesiarum, quae per universum mundum dilatatae sunt. Septenarius etenim numerus frequenter in sacro eloquio pro universitate accipitur. Et cum loquitur uni earum, omnibus loquitur: sicut in fine sententiarum uniuscujusque earum dicit: « Qui habet aures, audiat quid Spiritus dicat Ecclesiis . » Quo ergo tempore istae mulieres Dominum Jesum apprehenderunt? Utique post ascensionem ejus, quando praedicantibus apostolis fidem ejus receperunt, firmiterque in eum credere coeperunt. Sed quid dixerunt illi? Panem nostrum comedemus, id est, corpus tuum in Ecclesia sumemus: quia tu es verus panis, qui de coelo descendisti. Et vestimentis nostris operiemur, id est, ornamentis virtutum decorabimur, quae contexuntur in duobus lignis, in dilectione Dei scilicet, et dilectione proximi . Tantummodo invocetur nomen tuum super nos, ut a te Christo Christianitatis nomen habeamus. Aufer opprobrium nostrum, hoc est, esto vir
Abbreviated transcription (Latin):
Procest etiã ce de general eccła intelligi:
de qua cotidie manatbex & doctrina eugłii.
Et udicabit gentes: & arguet populos mul¬
tos. Quidam̃ subrino sensu accipiunt: quod
iũ sit iudicare gentes. & arguere popłos
multos. Sed mesius ÷ ut distincte acci¬
piamꝰ ꝑgentes gentiles: credentes & non
credentes ꝑpopłos multos siue ꝑ popłin
multũ. ut septuaginta transtulerunt. in

Expanded text:
esia intelligi, de qua quotidie manat lex, et doctrina Evangelii. « Et judicabit gentes, et arguet populos multos. » Quidam sub uno sensu accipiunt: quod unum sit judicare gentes, et arguere populos multos. Sed melius est, ut distincte accipiamus per gentes, gentiles credentes et non credentes; per populos multos, sive per populum multum ut Septuagint
Abbreviated transcription (Latin):
fua discordia ante dñi natiuitatẽ usq ad ui¬
aesimũ atinũ octouiani augusti sub quo dñs
natꝰ est: ut ñ ꝑmitteretur᷑ de regno in regnũ
id ⁊ de ꝓuincia in ꝓuinciã transire. Ac¬
censis omĩb studis pͣtoeliande Nonsolũ cont᷑
eitems: sed etia. i uttra uicinas nationes
& enutates. Orto aut̃ dño saluatore. qui
uenit pacem dari mundo ut nos reconcłi.
bellaudi coeperunt se exeirere: sed cultciax
as latim deseruire. Cuo aũt dicit nec erer¬
cebunt ultra ad pͥliuĩ: subaudiendũr sicut
prius fecerant legimꝰ enĩ multa pirelia
postmodu ee. commissa: sed ñ tar giauia
fcut ancła fuerunt. Domꝰ iacob: uen̾te o
ambalemꝰ ĩ iltiminȩ añ P ost uocationet

Expanded text:
fuit discordia ante Domini nativitatem, usque ad vifuit discordia ante Domini nativitatem, usque ad vigesimum annum Octaviani Augusti, sub quo Dominus natus est, ut non permitteretur de regno in regnum, id est de provincia in provinciam transire, accensis omnibus studio praeliandi: non solum contra exteras, sed etiam contra vicinas nationes et civitates. Orto autem Domino Salvatore, qui venit pacem dare mundo, ut nos reconciliabellandi coeperunt se exercere, sed culturae agrorum deservire. Quod autem dicit, nec exercebuntur ultra ad praelium, subaudiendum est, sicut prius fecerant. Legimus enim multa praelia postmodum esse commissa: sed non tam gravia, sicut antea fuerunt. « Domus Jacob, venite, et ambulemus in lumine Domini. » Post vocationem
Abbreviated transcription (Latin):
flabirat iladios suos inuomeres ce lanceas
suasuosalces Hos est ome stadiũ bellandi uer¬
tuͣ in pacem: & ꝓdisconlia erio inentaorbe
concoria. Gladii siquidẽ mutabuntꝰ inuo¬
Meres is lancee suȩ infalces: itt amisso fu¬
pore & suꝑbia belligerandi. agri culturȩ de¬
seriuant. Spualiter aut̃ gladii mutantur in
uomeres. & lancee in falces quando sedici¬
ones discordiari && trȩ longe pellunt᷑ a nõb.
& duricia cordis ap̃i uomẽre id ÷ admoni-¬
tione uerbi dĩ frangitur: eradicantun
spinȩ aiciorũ. ut sem̃ sermonis di crescat.
infuges. & postea labores inaeuiũ nrarũ
manducemus: adueniente tẽpore messio¬
nis id ÷ mortis Hon leuabit gens contra.
gente glartiũ: nec exerceburtur ultra ad
prelum. ẜaquȩ suꝑius dicta sunt de mu:¬
tatione gladiorũ &quȩ etiam nunc dicun¬
tur: dempore incarnationis completa sunt.
Siquidẽ ut historiȩ diuinȩ maximeq gen.¬
tiliũ tracluno. in toto orbe t̾rarũ tanta

Expanded text:
eres, et lanceas suas in falces. » Hoc est, omne studium bellandi vertetur in pacem: et pro discordia, erit in toto orbe concordia. Gladii siquidem mutabuntur in vomeres, et lanceae suae in falces: ut amisso furore et superbia belligerandi, agriculturae deserviant. Spiritualiter autem gladii mutantur in vomeres, et lanceae in falces: quando et seditiones discordiarum longe pelluntur a nobis, et duritia cordis Christi vomere, id est admonitione verbi Dei, frangitur: eradicanturque spinae vitiorum, ut semen sermonis Dei crescat in fruges, et postea labores manuum nostrarum manducemus: adveniente tempore messionis, id est, mortis. « Non levabit gens contra gentem gladium, nec exercebuntur ultra ad praelium. » Ea quae superius dicta sunt de mutatione gladiorum, et quae etiam nunc dicuntur, tempore incarnationis completa sunt. Siquidem, ut historiae divinae, maximeque gentilium tradunt, in toto orbe terrarum tanta
Abbreviated transcription (Latin):
subiungens dĩ Addiditq Cunus ch̃ Dei
iãcob Quod ÷ dicere. Aeddomũ illusdĩ. qͥ
.ẽ. ds credentiũ: sicut iacob credidit Sem¬
te &e ascendamꝰ. Postquã aũt uentrunꝰ cre-¬
dendo ad montẽ dnĩ. & ascenderi mꝰ ad ȩi-¬
cłam dĩ: dedebit nosuias suas Id ÷ man.¬
data uitȩ ꝑ euangłicam doctrinã. &sic am
imitando illũ. Sed prius discerdę sunt uie
dñi. id÷ mandata illius ut beatu. ieroni tnꝰ
dicit: & postea ambulanduĩ ꝑsc ⁊. itas eiꝰ. Quia

Expanded text:
i. Addiditque: Cujus Dei? Dei Jacob. Quod est dicere: Ad domum illius Dei, qui est Deus credentium sicut Jacob credidit, venite et ascendamus. Postquam autem venimus credendo ad montem Domini, et ascenderimus ad Ecclesiam Dei, docebit nos vias suas, id est, mandata vitae per Evangelicam doctrinam: et sic ambimitando illum. Sed prius discendae sunt viae Domini, id est, mandata illius, ut beatus Hieronymus dicit, et post
Abbreviated transcription (Latin):
renitẽs dia erarit Notanc̃ aut̃ temporib
ꝯhetaii. ideos habuisse ila sicut quon
ti sit. Fest aut̃ duob mos intelligi: ut
cũ ferihȩ gentis libidindã explerent.
qui hocelus alieni erant&: q om̃is pec¬

Expanded text:
ti erant. Notandum autem temporibus rophetavit, Judaeos habuisse idola sicut quondti sunt. Potest autem duobus modis intelligi, ut cum pueris suae gentis libidinem suam explerent, qui per hoc scelus alieni erant a Deo, quia omnis pec
Abbreviated transcription (Latin):
uis in ȩt̾na uita acsalute manentium
Stella enĩ abstella difert ingła. sic & resur¬
rectio mortuoꝵ. Bonĩ: gͦ homini: sic ẽẽ.
Deinde adiungit idenapłs: &dicit Alli
gatꝰ es uxori. ne quȩ suris solutionẽ. Solutꝰ
es abuxore: ne quȩ siersuxorem. Horum
duorũ qđ prius posuit ad prȩceptũ ꝑtinet.
contra qͦd ñ licet facere Non enĩ licet di-¬
addidit. Solutꝰ es abuxor nequȩsieris
u porem: consilii sententiaest non prȩcepti
Licet itaq facere: sed meluisest ñ facere De¬
niq continuo subiunx̃. &s accepis uxorẽ:
ñ peccasti. Ꝙ sinupserit uirgo.: ñ peccat
llud aũt prius cũ dixisset alligatꝰ es uxori¬

Expanded text:
uis in aeterna uita ac salute manentium; uis in aeterna uita ac salute manentium; stella enim ab stella differt in gloria. sic et resurrectio mortuorum. bonum est ergo homini sic esse. Deinde adiungitgatus es uxori, ne quaesieris solutionem; solutus es ab uxore, ne quaesieris uxorem. Horum duorum quod prius posuit, ad praeceptum pertinet, contra quod non licet facere. Non enim licet diaddidit, Solutus es ab uxore, ne quaesieris uxorem, consilii sententia est, non praecepti: licet itaque facere, sed melius est non facere. Denique continuo subjecit: Et si acceperis uxorem, non peccasti; et si nupserit virgo, non peccat. Illud aut
Abbreviated transcription (Latin):
de iuirginib nullũ est. Sed qm̃ deuitatis
remissisue peccatis adeunda est uita ȩc̃na. ⁊¬
inqua : quȩdã egregia gła ñ om̃ib in ȩt̾nũ
uicturis. sed quibuslam ihi tribuenda cui
consequendȩ parũ est liberatũ. et apeccatis.
nisi aliqͥd ipsi liberatori uoueat᷑ qͦd ñ sit
criminis ñ uouisse: sed uouisse ac reddi¬
disse sit laudis: consiliũ inqͥtdo. tanquam
miscdiam consecutꝰ a dõ ut fidelis essem
Neq enĩ inuidere debeo fidele consilium:
qui ñ meis meritis sed dĩ miscđia sũ fidelis.
Existimo itaꝙ hoc bonũ ẽt̃ ꝓpt̾ prȩsentem
necessitatem. Hoc inqͥt unde prȩceptũ dñ
ñ habeo. sed consiliũ do. hoc ÷ de uirginib
existimo bonũ tẽ ꝓpt̾ prȩsentẽ necessitatẽ
Noui enĩ quid prȩsentis temporis cui coniu¬
gia seruiunt neussitas cogat: ut ea quȩ dĩ
sunt minꝰ cogitentur. quãm sufficit adi-¬¬
piscendȩ illi głȩ mȩ non erit om̃iũ. quam¬

Expanded text:
de uirginibus nullum est. sed quoniam deuitatis de uirginibus nullum est. sed quoniam deuitatis remissisue peccatis adeunda est uita aeterna, in qua est quaedam egregia gloria non omnibus in aeternum uicturis, sed quibusdam ibi tribuenda, cui consequendae parum est liberatum esse a peccatis, nisi aliquid ipsi liberatori uoueatur, quod non sit criminis non uouisse, sed uouisse ac reddidisse sit laudis, consilium, inquit, do, tamquam misericordiam consecutus a deo, ut fidelis essem; neque enim inuidere debeo fidele consilium, qui non meis meritis, sed dei misericordia sum fidelis; existimo itaque hoc bonum esse propter praesentem necessitatem. hoc, inquit, unde praeceptum domini non habeo, sed consilium do, hoc est de uirginibus existimo bonum esse\' propter praesentem necessitatem. noui enim quid praesentis temporis, cui coniugia seruiunt, necessitas cogat, ut ea quae dei sunt minus cogitentur, quam sufficit adipiscendae illi gloriae, quae non erit omnium quam
Abbreviated transcription (Latin):
sentẽ necessitatẽ bonũ. ẽẽ: non ꝓpt̃ futuram
et̃nitatẽ. Quasi psentis necessitatis rationem
haberet apłs. nisi ꝓuidens & consulens in
futurũ: cũ omĩs eiꝰ dispensatio non nisi ad
uitã et̾nã uocet. Pix sens gͦ est uitanda
necessitas: sed tamen quȩ aliquid bonorũ
impedit futurorũ. Qua necessitate uita co-¬
git᷑ coniugalis cogitare q̃mundi st̃: qmͦ placeat
uir uxori. uł uxor uiro. ñ qd ea separent a re-¬
gno dĩ sic̃ st̃ peccata. q̃ idõ prȩcepto. ñ consi¬
nabile ẽ: sed illud qͦd inipso dĩ regno ampliꝰ
habere posset. si ampliꝰ cogitaretur qͦmͦ pla-¬
cencdũ. eẽt. dõ. minꝰ erit utiq: cũ hoc ipsum
minus coniugii necessitate cogitatur. Ideo
de uirginih inqͥt prȩceptũ dñi ñ habeo.
iecept̾o enĩ quisquis ñ optemꝑat: reus est
&debitor poenȩ.Pinde qr urorẽ ducere
uł nuibere. peccatũ non est: si aũt peccatũ
.ẽẽt. prȩcepto uetaretur. ꝓꝑterea prȩceptũ dnũ

Expanded text:
sentem necessitatem bonum esse, non propter futuram aeternitatem. quasi praesentis necessitatis rationem haberet apostolus, nisi prouidens et consulens in futurum, cum omnis eius dispensatio nonnisi ad uitam aeternam uocet. Praesens ergo est uitanda necessitas, sed tamen quae aliquid bonorum inpedit futurorum: qua necessitate uita cogitur coniugalis cogitare quae mundi sunt, quomodo placeat uir uxori uel uxor uiro, non quod ea separent a regno dei, sicut sunt peccata, quae ideo praecepto, non consinabile est; sed illud, quod in ipso dei regno amplius haberi posset, si amplius cogitaretur quomodo placendum esset deo, minus erit utique, cum hoc ipsum minus coniugii necessitate cogitatur. ideo, de uirginibus, inquit, praeceptum domini non habeo; praecepto enim quisquis non obtemperat, reus est et debitor poenae. proinde quia uxorem ducere uel nubere peccatum non est, si autem peccatum esset, praecepto uetaretur, propterea praeceptum domini
Abbreviated transcription (Latin):
pueri quib refrigrium in igne prȩ¬
bebat quem corde eruentissimo dili-¬
gebant uos de ho opisculo nrõ uerbo:¬
rum quidem nimeplonge breuius.
sed pondere autoriitis multo gran¬
diusin ymno quo beis ds̃ hon̾orat᷑
admoneant. Ham sclati humilitadem
indĩ laudatorib couingentes. aꝑtis-¬
sime docuerunt ut anto quisq caue¬
at ne suꝑbia decipitur: quanto san¬
cuis liquid ꝓfitur. Proinde uos
quoq laudate eui qui uobis prestat
ut in ardore meso sȩculi huius quam¬
uis conuigio no copulemini. non
tamen uiamu: &e orantes etiam ꝓ
nobis beneddete sancti &e humi¬
lescorde dnm ymnũ dicite et suꝑ¬
exaltate eun in secula. amet

Expanded text:
pueri, quibus refrigerium in igne praepueri, quibus refrigerium in igne praebebat, quem corde feruentissimo diligebant, uos de hoc opusculo nostro uerborum quidem numero longe breuius, sed pondere auctoritatis multo grandius in hymno, quo ab eis deus honoratur, admoneant. nam sanctitati humilitatem in dei laudatoribus coniungentes apertissime docuerunt, ut tanto quisque caueat, ne superbia decipiatur, quanto sanctius aliquid profertur. proinde uos quoque laudate eum, qui uobis praestat, ut in ardore medio saeculi huius, quamuis coniugio non copulemini, non tamen uramini, et orantes etiam pro nobis benedicite, sancti et humiles corde dominum, hymnum dicite et superexalt
Abbreviated transcription (Latin):
quisquã mentiatur. & faciat seuim:e
lantẽ Hidete cũ quanta ecuritata me¬
tis: cuidisplicere falsis suspitionib non
timetis. Uir & uror amant leqmuident
se: & qd non uident timent in seua
citigaudent ex eo qđ in manifesto est:
dũ in occulto suspicatitur plerunq quod¬
E non est. Uos in isto quem oculis nori
uidetis & fide conspicitis. nec habtis
uerũ qđ reprehendatis: nec eũ metutis.
ne de falso forsitan offendatis Sergo
magnum amorem coniugib deeretis.
eum ꝓpt̾ quẽ conuges habere ioluistis.
quantũ amaie debẽtis: loto iobis fi¬¬
gatur corde qui ꝓ uob est fixis incru¬
ce: totũ teneat in animoun. quicqͥd
noliustis occupari conubio Parim
uob̾ amare non licet ꝓpt̾ qiem not
amastis & quod liceret. Si amantib
mitem & humilem corie: nullã uob̾
suꝑbiam ꝑtimesco. Emnodulo itaq¬
nrõ & de scĩtate qua sc̃inonales ꝓprie
dicimini. &e de humiltate qua cõn ser-¬
uatur quicquid manum dicimini
satis locuti sumus: Digiius illi tres

Expanded text:
quisquam mentiatur, & faciat sæuire zelantem. Videte cū quanta securitate ametis, cui displicere falsis opinionibus non timetis. Vir & vxor amant se, quoniam vident se: & quod non vident, timent in se. Nec certi gaudent ex eo quod in manifesto est, dum in occulto suspicantur plerumque quod non est. Vos in isto quem oculis non videtis, & fide conspicitis, nec habetis quod reprehendatis: nec eum metuitis, ne falso forsitan offendatis. Si ergo magnum amorem coniugibus deberetis: eum propter quem coniuges habere noluistis, quantum amare debetis? Voto vobis figatur in corde, qui pro vobis fixus est in cruce. Totum teneat in animo vestro, quicquid noluistis occupari connubio. Parum vos amare non licet, propter quē non amastis & quod liceret. Sic amantibus mitem & humilem corde, nullam vobis superbiam pertimesco. Inde & sanostro et de sanctitate, qua sanctimoniales proprie dicimini, et de humilitate, qua conseruatur quidquid magnum dicimini, satis locuti sumus. dignius autem illi tres
Abbreviated transcription (Latin):
ram dõ inuentis grãm ne suꝑbis resistat.
ne se eralante umiliet. ne inflatosꝑ
angusta non deiat. quanquam suꝑflua
sit sollicitudo: lubi feruet caritas: de¬
sit humilitas S nuptias contempsi¬
stis filiorũ homin exquib gigneretis
filios hominũ tdorde amate specio¬
sũ forma piȩ filiis mnunũ. hacat uob
liberũ est a conuigah uincul .s. inspi¬
cite pulcbritudnem matoris irsp
giate ȩqualem satri ubditũ & matri:
etiã incelis domnantie int̾ris serui
ente. creantẽ om̃i. creui int̾ om̃ia.
ulud ipsũ quod into dexient suphi in¬
spicite auã pulcrim sit sternis lu ini¬
nib Inspicite uubera prudentis. cica¬
trices resurgentis. inguine norientis.
pretiuĩ credentis. conmnerruredimentis¬
Hȩc quanti ualeant cogate hyinltatera
carttatis appendite quicquid amoris
nupti us uris impendadu habedatos.

Expanded text:
ram deo inueniatis gratiam, ne superbis resistat, ram deo inueniatis gratiam, ne superbis resistat, ne se exaltantes humilet, ne inflatos per angusta non traiciat: quamquam superflua sit sollicitudo, ne ubi feruet caritas, desit humilitas.. Si ergo nuptias contempsistis filiorum hominum, ex quibus gigneretis filios hominum, toto corde amate speciosum forma prae filiis hominum: uacat uobis, liberum est cor a coniugalibus uinculis. inspicite pulchritudinem amatoris uestri, cogitate aequalem patri, subditum et matri, etiam in caelis dominantem et in terris seruium inter omnia. illud ipsum, quod in eo derident superbi, inspicite quam pulchrum sit; internis luminibus inspicite uulnera pendentis, cicatrices resurgentis, sanguinem morientis, pretium credentis, commerHaec quanti valeant, cogitate: haec in statera charitatis appendite, et quidquid amoris in nuptias vestras impendendum habetis,
Abbreviated transcription (Latin):
ana pecratis donate alienis: orate ꝓur̃is
tura uigilando uitate: prȩceritaconfi¬
indo desete. Ecce iam talesestis ut ꝓfesse
aa seruatȩ uirgiitati cȩteris etiam mo¬
rib congruatis: ecce iã non solũ homici¬
uis sacrificiis diabolicis & abominatio¬
nib furtis. rapinis. fraudib puriis
ebrios itatib. om̃ibusq luturiã & aua¬
nua. si mulatione. emulationib im¬
bitat b. crudelitatib abstinetis: uerũ
sla il. si quȩ leuiora uł suntuł putant᷑.
not iuniuntt nec ut untur in uobis. non
i. apbuultꝰ ñ uagi oculi. ñ infrenis lingua.
il petians risus. non scurrilis iocus. not
adise habitꝰ ⁊ ñ tumidus aut fluxus incessꝰ
amñ ilitis malũ ꝓ malo. nec maledictũ
ꝓmalesto lam postremo illã mensurã
dilesti sunpletis. ut ponatis an mas ꝓ
uitã homꝰ  & geli moresexhi ent t̃ris
Sed quanto ⁊ gniestis quicunq ita raagni
estis tanto hhiliate uos in om̃ib. ut co.¬

Expanded text:
ueniam peccatis donate alienis, orate pro uestris; ueniam peccatis donate alienis, orate pro uestris; futura uigilando uitate, praeterita confitendo delete. Ecce iam tales estis, ut professae atque seruatae uirginitati ceteris etiam moribus congruatis. ecce iam non solum homicidiis, sacrificiis diabolicis et abominationibus, furtis, rapinis, fraudibus, periuriis, ebriositatibus omnique luxuria et auaritia, simulationibus, aemulationibus, inpietatibus, crudelitatibus abstinetis, uerum etiam illa, quae leuiora uel sunt uel putantur, non inueniuntur nec oriuntur in uobis: non inprobus uultus, non uagi oculi, non infrenis lingua, non petulans risus, non scurrilis iocus, non indecens habitus, non tumidus aut fluxus incessus; iam non redditis malum pro malo nec maledictum pro maledicto; iam postremo illam mensuram dilectionis inpletis, ut ponatis animas pruitam hominibus et caeli mores exhibent terris. sed quanto magni estis, quicumque ita magni estis, tanto humilate uos in omnibus, ut co
Abbreviated transcription (Latin):
d ad iacentes. Dona eiꝰ illi serdida com¬
tute: forticudinẽ ur̃am adilĩ custodi
Auicquid mali ipso custodiete noti
qmittitis: tanquã remissum abllo depu.¬
te. ne modicũ uoħ existimants dimis¬
uum. modicũ diligatis: &e tusdntes pe¬
hra publica nos ruinosa iacaitia conter¬
natis De uirib urĩs exꝑtis cauite ne quia
ferre aliquit potuistis inflemim: de in¬
erꝑtis aut̃ orate. ne supra quã potestis fer¬
rtemptemim. Existimate aliquos in oc¬
ulto suꝑiores: quib estis in manifesto
meliorti Cũ aliorũ bona forte ignota
ħ. benigne creduntur a nahis ur̃a
iobis nota non comparatione mitu¬
untur. sed dilectione firmantur. It quȩ
sorte adhuc desunt. tanto dantur faci¬
lius: quanto desiderantur humilius
erseuerantes in numero urõ prȩbeant
uob̾ exemplũ: cadentes aut̃ augeant ci¬
morem urm. Illud amate ut imitemini :
hoclugete ne inflemini: Iusticiam urãm
noli: statuere: dõ uosiustificanti subdite

Expanded text:
n piguit ad iacentes. dona eius illi seruanda committite, fortitudinem uestram ad illum custodite. quidquid mali ipso custodiente non committitis, tamquam remissum ab illo deputate, ne modicum uobis existimantes dimissum modicum diligatis et tundentes pectora publicanos ruinosa iactantia contemnatis. de uiribus uestris expertis cauete, ne, quia ferre aliquid potuistis, inflemini; de inexpertis autem orate, ne supra quam potestis ferre temptemini. existimate aliquos in occulto superiores, quibus estis in manifesto meliores. cum aliorum bona forte ignota uobis benigne creduntur a uobis, uestra nobis nota non conparatione minuuntur, sed dilectione firmantur; et quae forte adhuc desunt, tanto dantur facilius, quanto desiderantur humilius. perseuerantes in numero uestro praebeant uobis exemplum; cadentes autem augeant timorem uestrum. illud amate, ut imitemini, hoc lugete, ne inflemini. iustitiam uestram nolite statuere, deo uos iustificanti subdite.
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ uͦ eã baptitati orant prȩpositi & ple¬
bes pastores & greges: satis ostenditur
ihac utta quȩ tota temptatio est.
neminem se tanquam abomĩb peccatis ii u¬
q ierit & peccatorũ purgitione ꝑfect: iur¬
ginitate seruata quȩ ñ rediret amniss aẽdqi
eadem ipsa apocalipsis ubi tales tareue
lati sunt etiam hinc eos laudat. Anore
eorũ no u sit inuentũ mendaciũ emine-¬
rint eiiã ithoc ẽẽ ueraces. ne se deant
peccatu ion habemꝰ: nosipsoetipimꝰ ce
ueritas in nobis non est. Ci si confessi
fuerimꝰ delicta nrã. fidelis & ustus ut
dimictat nob̾ peccata nr̃a uurget nos
se debent agnoscere. Sili etunt sine men.¬
dacio. quales in apopsi apparuerunt.
Aeꝑhoc quam duinlũ ił incelesti sub¬
limitate ꝑfectio: in lipaliles facit iN

Expanded text:
Cum vero eam baptizati orant, praepositi et pleCum vero eam baptizati orant, praepositi et plebes, pastores et greges; satis ostenditur in hac vita, quae tota tentatio est , neminem se tanquam ab omnibus peccatis immuque ierit, et peccatorum purgatione perfecta et uirginitate seruata, quae non rediret amissa; sed quia eadem ipsa Apocalypsis, ubi tales tali reue. lati sunt, etiam hinc eos laudat, quod in ore eorum non sit inuentum mendacium, meminerint etiam in hoc esse ueraces, ne se audeanhabemus, nos ipsos decipimus, et veritas in nobis non est. Quod si confessi fuerimus delicta nostra, fidelis est et justus, ut dimittat nobis peccata nostra, et purget nos se debent agnoscere. Sic enim erunt sine mendacio, quales in Apocalypsi apparuerunt. Ac per hoc quamdiu nondum est in coelesti sublimitate perfectio, invituperabiles facit in
Abbreviated transcription (Latin):
de ipsa cautela  gilantia ñ pecrandie
Quis głabit᷑ castũ ⁊bere cor: Aut quis
glabitur mundii ⁊̃. a peccato: Integra
est quidẽ abutero tris scã uirginitas.
sed nemo inquit ndus in conspecͥtu
tuo. nec infans cui unius diei utta
suꝑ t̾ram. Senuat᷑ a& fide in uiolata
quedam casttas uirgalis. qua eccła
uniuiro uirg casta utatur. sed ille
unus uir ñ taitũ fide mente & cor¬
pore uirgines. sed om̃so no ap̃ianos
ab spũasib usq ad carna ab apłis usq
ad ultimos poeuitentes. ⁊ quã asiumis
cȩloꝵ usq ad tmmos eoꝵ diit orare
& inpsa oratione dicere acionuit &
petimꝰ quid etiã nos et̃. men̾neriniꝰ
prȩteritȩ uitȩ inbaptismo ꝑ eui pacem
nob̾ dimissa. eẽ confidimꝰ nos pͥepit
orare dicentes. dimitte nob̾ debra nr̃a
sicut & nosdimittimꝰ debitorib nrĩs.
A lioquin hanc orationem catecumini
potius usq ad baptismũ orare deberent

Expanded text:
de ipsa cautela et uigilantia non peccandi? de ipsa cautela et uigilantia non peccandi? quis gloriabitur castum se habere cor? aut quis gloriabitur mundum se esse a peccato? integra est quidem ab utero matris sancta uirginitas; sed nemo. inquit, mundus in conspectu tuo, nec infans cuius est unius diei uita super terram. seruatur et in fide inuiolata quaedam castitas uirginalis, qua ecclesia uni uiro uirgo casta coaptatur; sed ille unus uir non tantum fideles mente et corpore uirgines, sed omnes omnino christianos ab spiritalibus usque ad carnales, ab apostolis usque ad ultimos paenitentes tamquam a summis caelorum usque ad terminos eorum docuit orare et in ipsa oratione dicere admonuit: dpetimus, quid etiam nos esse meminerimus praeteritae vitae in Baptismo per ejus pacem nobis dimissa esse confidimus, nos praecepit orare, dicentes, Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris: alioquin hanc orationem catechumeni potius usque ad Baptismum orare deberent.
Abbreviated transcription (Latin):
imptatione ñ int̾rogatur. Fidelis enĩ ds
id sc̃ potestis sel faciat cũ temptatione epã
prnui ut possitis sustinere. Fortallis a
ulilli coniugalis uttȩ retinentes in suo
genere laudabilem mocũ. iampossiut
entra inumicũ ad iniquitatẽ gentem
um lamatu uiscerum ceeffcostonter
snguinis dimicare: ili aut tttillone
plritia continentes seq castrantes ꝓpt̾
egũ cȩloꝵ. nondũ tamen ualeant talia
enłi ueritate ac ꝓpostto sco non con¬
senti suadenti atq blandienti: aliud
ñ cedi etiã torquenti atq ferienti:
Latent ⁊ in facultatib & uirib ani-¬
morũ mptata panduntur. exꝑta
qđ inora liquid prestantius se fortas¬
se non posliquos aut̃ qui illud quo
sibiglose n q est nec habent nec ꝓficen-¬
tur. hoc qͦd non potest posse Ita ser-¬
uabit᷑ non fan sed ueraci humilitate:
honore mutuuenientes. & alterutrũ
existimantes Eores sibi: Quidiã dicam

Expanded text:
temptatione non interrogatur. fidelis enim deutemptatione non interrogatur. fidelis enim deuid quod potestis, sed faciat cum temptatione etiam exitum, ut possitis sustinere. fortassis ergo illi uel illi coniugalis uitae retinentes in suo genere laudabilem modum iam possint contra inimicum ad iniquitatem cogentem etiam laniatu uiscerum et effusione sanguinis dimicare; illi autem uel illi a pueritia continentes seque castrantes propter regnum caelorum nondum tamen ualeant talia enim pro ueritate ac proposito sancto non consentire suadenti atque blandienti, aliud non cedere etiam torquenti atque ferienti. latent ista in facultatibus et uiribus animorum, temtata panduntur, experiquod ignorat aliquid praestantius se fortasse non posse, aliquos autem, qui illud, quo sibi gloriose notus est, nec habent nec profitentur, hoc quod ipse non potest posse. ita seruabitur non fallaci, sed ueraci humilitate: honore mutuo praeuenientes, et: alter alterum existimantes superiorem sibi. Quid iam dicam
Abbreviated transcription (Latin):
cñ podius intelligenda reliquisse: Sed
it dicete coeperam. siue centenus fructus
t dõ deuota uirginitas. siue alio aliquo
nułquẽ cõmemorauimꝰ uł quẽ non com¬
memorauimꝰ. sit illa fertilitatis intelli¬
enda distantia: nemo tam̃ quantum
puto ausus fuerit uirginitatẽ prȩferre
uartyrio. Ac nemo dubita uerit hoc do.¬
nũ occultũ. ct s eraminatrix desit tem¬
atio. Habet itaq uirgo qͥdigiter qͦd ei
ꝓsit ad seruandã humilitatẽm: ne uio¬¬
let illã quȩ suꝑ eminet donis om̃ib cari-¬
tatẽ sine qua utiq quȩcunq alia ł pauca
uł plura uł magna uł parua habuerit.
nichil est. Habet inquam qͦd cogitet ut
non inflecur: non emuletur: ita se sci-¬
licet bonum uirginale coniugali bono
muldo amplius & melius ꝓfiteri. ut
tamen nesciat utrum illa uł illa con-¬
iugata iã pati ꝓ xp̃o possit ad huc uͭ ipsa ñ
uossit. & in hocei partatur. qr infirmitas eiꝰ

Expanded text:
ac non potius intellegenda reliquisse? Sed, ac non potius intellegenda reliquisse? Sed, ut dicere coeperam, siue centenus fructus sit deo deuota uirginitas siue alio aliquo modo, uel quem commemorauimus uel quem non commemorauimus, sit illa fertilitatis intellegenda distantia, nemo tamen, quantum puto, ausus fuerit uirginitatem praeferre martyrio ac nemo dubitauerit hoc donum occultum esse, si examinatrix desit temptatio. Habet itaque uirgo, quod cogitet, quod ei prosit ad seruandam humilitatem, ne uiolet illam, quae supereminet donis omnibus, caritatem, sine qua utique quaecumque alia uel pauca uel plura uel magna uel parua habuerit, nihil est: habet, inquam, quod cogitet, ut non infletur, non aemuletur, ita se scilicet bonum uirginale coniugali bono multo amplius et melius profiteri, ut tamen nesciat, utrum illa uel illa coniugata iam pati pro Christo possit, adhuc uero ipsa non possit, et in hoc ei parcatur, quia infirmitas eius
Abbreviated transcription (Latin):
non faciant quȩ dñsait. si uis ꝑfectus &¬
uade uende omĩa quȩ habes & da pauꝑib
& habebist hesaurum in cȩlis ce ueni s¬
quere me nec audeant eorũ cohabrati¬
oni seciari. in quib nemo dicit aquid
putamꝰ fructifiationis a colere iurgi¬
nib dicũ hoc faciun: Aat sine ullo
puic tũ stisit sirgies dꝰ. etiam si hos
faciunt: Multagͦ sunt dona. &aliis alia¬
riora ac superiora: singulis angula
liquando alt̃ fructuosus est donis pauci.¬
b. sed potiorib: alt̾ inferioril sed plu¬
us. Ꝙ quem admotũ inter se ił coȩquen
uł distinguantur in accipiendis et̾¬
is honorib: quis hominũ audeit uidi¬
are. dum tamen constet &e multa esse
sta diuersa. & ñ ad prȩsen S tempus sed
bitior uoluisse fructificationiscõme¬
morare differentias: cȩteras intelligentib
liquisse. Nam & alius euangłista solum
omemorauit centuplũ: N unquid idõ pu¬
ancdus est alia duo uł imꝓbasse łignorasse.

Expanded text:
non faciant, quae dominus ait: si uis esnon faciant, quae dominus ait: si uis esvade, vende omnia quae habes, et da pauperibus, et habebis thesaurum in coelo; et veni, sequere me ; nec audeant eorum cohabitationi sociari, in quibus nemo dicit aliquid putamus fructificationis accedere virginfructu esse uirgines dei, etiamsi hoc non faciant? Multa ergo sunt dona et aliis alia clariora ac superiora, singulis singula. et aliquando alter fructuosus est donis paucioribus, sed potioribus, alter inferioribus, sed pluribus. et quemadmodum inter se uel coaequentur uel distinguantur in accipiendis aeternis honoribus, quis hominum audeat iudicare? dum tamen constet et multa esse ista diuersa et non ad praesens tempus, sedarbitror uoluisse fructificationis commemorare differentias, ceteras intellegentibus reliquisse. nam et alius euangelista solum commemorauit centuplum. numquid ideo putandus est alia duo uel inprobasse uel ignorasse
Abbreviated transcription (Latin):
potius imputetur. sȩxagena continentiȩ¬
& triceua conubio. siue iurginttas acce¬
dente martyrio centenũ fructũ implett
sola uͦ in sexagenosit: conugati aut̃ m
genũ ferentes ad sȩragenũ ꝑueniant si
martyres fuerint: siue quod ꝓbabilius
mͥuidetur. qm̃ diuinȩ grẽ multa sunt
munera. & ⁊ aluid alio maius ac melius
Unde dicit apłs. unitamini aut̃ lrre
meliora. intelligendir̃ est pluta . et. quã
ut intres disferentias distribui possut:
primũ ne continentiam uidualem. aut
innullo fructui constituamꝰ. aut adcõn¬
iugalis ꝑudiciciȩ meritũ deponamus aut
uirginali głȩ cõȩquemus. aut coronam
martyriĩ uł in habitu anuni etiã si de¬
sit temprationis examen. uł in ipsa pas.¬
sionis expientia constitutam crulibet
illarĩ triũ castitati sine ullo increm̃to
fertilitatis accedere existimemꝰ. deuide
ubi ponimꝰ quod multi ac multe ita cu¬
stodiunt continentiã iurginalem. ut tarã

Expanded text:
potius inputetur, sexagena continentiaepotius inputetur, sexagena continentiae, tricena conubio; siue uirginitas accedente martyrio centenum fructum inpleat, sola uero in sexageno sit, coniugati autem tricenum ferentes ad sexagenum perueniant, si martyres fuerint; sine, quod probabilius mihi uidetur, quoniam diuinae gratiae multa sunt munera et est aliud alio maius ac melius — unde dicit apostolus: imitamini autem dona meliora — intellegendum est plura esse quam ut in tres differentias distribui possint. primum. ne continentiam uidualem aut in nullo fructu constituamus aut ad coniugalis pudicitiae meritum deponamus aut uirginali gloriae coaequemus aut coronam martyrii uel in habitu animi, etiamsi desit temptationis examen, uel in ipsa passionis experientia constitutam cuilibet illarum trium castitati sine ullo incremento fertilitatis adcedere existimemus. deinde ubi ponimus, quod multi ac multae ita custodiunt continentiam uirginalem, ut tamen
Abbreviated transcription (Latin):
Oocult sret dona dĩ quȩ nonñisi it¬
pultas temptationis etiã semet ipsũ
unituꝰ declarat. Ut enim cȩtera taceã
matẽ nondũ sit matura marꝙẏrio.
U uero mulier cui seprȩ ferre gesti-¬
elit. iã possit bibere calicẽ dñicȩ
sumilitatis. quẽ prius bibendam
liscipulis amatorib sullimitatis
opposuit ⁊ hade inquam sc̃it ne
forte ipsa nondlũ st tecla. iam sit ala cris¬
pina ⁊ serte nisi assit temptatio:. ilsu
donihuius fit demonstratio. Hoc aut a
magnũ est ut eum fructũ cencenũ qui¬
clari intelligant. Perhibet enim pidua¬
rissimũ testimoniũ eccłastica aucportus
inqua fidelib notũ est quo loco martre
& quo defunctȩ scimoniales ad altaris
cramenta recitentur. S ed quicouid signi¬
ficet foecunditatis illa diuersitas. iuden
qui hȩc melius quam nos intelliguntu
uirginalis uita incenteno fructu sit
sexageno uidualis. in trigeno aut̃ coniu¬
galis: siue centena fertilitas martirio

Expanded text:
occulta scilicet dona dei, quae nonnisi intocculta scilicet dona dei, quae nonnisi interrogatio temptationis etiam in semet ipso unicuique declarat. ut enim cetera taceam, itatem nondum sit matura martyrio, illa uero mulier, cui se praeferre gestiebat, iam possit bibere calicem dominicae humilitatis, quem prius bibendum discipulis amatoribus sublimitatis opposuit? unde, inquam, scit, ne forte ipsa nondum sit Thecla, iam sit illa Crispina? Certe nisi adsit temptatio, nulla doni huius fit demonstratio. Hoc autem tam magnum est, ut eum fructum centenum quidam intellegant. perhibet enim praeclarissimum testimonium ecclesiastica auctoritas, in qua fidelibus notum est quo loco martyres et quo defunctae sanctimoniales ad altaris sacramenta recitentur. sed quid significet fecunditatis illa diuersitas, uiderint, qui haec melius quam nos intellegunt: siue uirginalis uita in centeno fructu sit, in sexageno uidualis, in triceno autem coniugalis; siue centena fertilitas martyrio
Abbreviated transcription (Latin):
litatẽ: sed exhibere. Ham siplatio bu¬
militatis: maior suꝑbia el ccuroseri¬
ptura uolens ostendẽre utem humili¬
tatẽ et̃ oportere: cũ dixi. quantoma¬
gauses tanto humilia tͥ om̃ib. mor
quoq subdidit ce corã qͥ lienes grãm.
utiq ubi se fallacit᷑ huaase ñ põsset
Pinde quid dicun: esaliquid qđ uir-¬
go dĩ ueracit cogitecide se fideli mu¬
uerintantũ uiaduȩ ⁊ͥ etã coniugate
pferre non audest oneq repbã dico.
Nam quis nesciat q lient iualieren.
inoboedienti uir pmonendam:
Seelcũ ambe sunt edienes piȩceptis
di. tcane trepui t scãm urginitatẽ
etiã castis niip ce contuentiam prȩ¬
ferre conubio ctũ cenenũ prȩ ire
trigeno  L uͦ non dibitet hanc rem
illi ei pixpor. Hȩc tan uł hȩc uirgo
oboediens n timeas illi uł illi mulr¬
eti oboeti & dm̃umenti se ante fer¬
it non aui: Alioqun: ñerit humilis:¬
&t as siuni resistit Quid gͦ cogitabit:

Expanded text:
litatem, sed exhibere; nam simulatio hulitatem, sed exhibere; nam simulatio humilitatis maior superbia est. ideo scriptura uolens ostendere ueracem humilitatem esse oportere, cum dixisset: quanto magnus es, tanto humila te in omnibus, mox quoque subdidit: et coram deo inuenies gratiam, utique ubi se fallaciter humilare non posset. Proinde quid dicemus? estne aliquid. quod uirgo dei ueraciter cogitet, unde se fideli mulieri non tantum uiduae, uerum etiam coniugatae praefen-e non audeat? non ego reprobam dico; nam quis nesciat oboedientem mulierem inoboedienti uirgini praeponendam? sed cum ambae sunt oboedientes praeceptis dei, itane trepidabit sanctam uirginitatem etiam castis nuptiis et continentiam praeferre conubio, fructum centenum praeire triceno? immo uero non dubitet hanc rem illi praeponere. haec tamen uel haec uirgo oboediens et deum timens illi uel illi mulieri oboedienti et deum timenti se anteferre non audeat; alioquin non erit humilisgo cogitabit?
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpat& dabiuir ei. Santes auit ex
uligines decet ne lampos earũ extin¬
guantur. Quomꝰ sapient nisin atta
sapientes sel humilib oritientes ÷
donatũ est ne edderet: quantagis
debet diligere audonatũ est uaberet:
Namquisquis abinicio pudic ꝑa¬
net. abillo regtur. &e quisquiser umi¬
dico pudicus fit: ab illo cortis tumpi
quisquisusq infinem impudicus ei
abillo deseritur. Hoc aũt ille occub
uidicio facere potest iniquo ñ potest
& fortasse idolatec it plus dineatur e¬
minus suꝑbiatur. Deinde iã scienso¬
mo grã dĩ se. et̃ qđ est: non incidala
alium suꝑbiȩ laqueũ. ut de ipsaĩgrã
se extollen do sꝑnat cȩceros. Luttio
alius ille phariseus & de bonis ꝙ habe¬
bat dõ gras agebat: & tamen se sꝑribll¬
canũ peccata confitentẽ extollel Qiud
gͥ faciat uirgo. quid cogitet ne atollat
suꝑ eos uł eas quȩ hoc tam nii no dono
carent ⁊ lleq enim simularbet humi¬

Expanded text:
t dabitur ei. sapientes autem esse uirgines decet, ne lampades earum extinguantur. quomodo sapientes nisi non alta sapientes, sed humilibus consentientes? donatum est, ne redderet, quanto magis debet diligere, cui donatum est, ut haberet! nam et quisquis ab initio pudicus permanet, ab illo regitur; et quisquis ex inpudico pudicus fit, ab illo corrigitur; et quisquis usque in finem inpudicus est, ab illo deseritur. hoc autem ille occulto iudicio facere potest, iniquo non potest. et fortasse ideo latet, ut plus timeatur eminus superbiatur. Deinde iam sciens homo gratia dei se esse quod est, non incidat in alium superbiae laqueum, ut de ipsa dei gratia se extollendo spernat ceteros. quo uitio alius ille pharisaeus et de bonis, quae habebat, deo gratias agebat et tamen se super publicanum peccata confitentem extollebat. quid igitur faciat uirgo, quid cogitet, ne se extollat super eos uel eas, quae hoc tam magno dono carent? neque enim simulare debet humi
Abbreviated transcription (Latin):
bis resistit. humilib aut dat grãm. Certe
prȩcipuũ magisteriũ & uuginalis inte.¬
gritatis exemplũ in ipso xp̃o contuendũ
est. Quid gͦ amplius continentib de
humilitate ꝓ̃cipiã quã qđ ille qui om̃ĩb
dicit. discite a me qr mits sũ & humilis
corde: cũ magnitudinẽ suã supͣ commne.¬
morasset. & id ipsũ uolens ostendere.
quantꝰ. ꝓpt̾ nos quantillus effectus est:

Expanded text:
rbis resistit, humilibus autem dat gratiam. Certe rbis resistit, humilibus autem dat gratiam. Certe praecipuum magisterium et uirginalis integritatis econtinentibus de humilitate praecipiam, quam quod ille qui omnibus dicit, Discite a me quoniam mitis sum et humilis corde? cum magnitudinem suam supra commemorasset; et idipsum volens ostendere, quantus propter nos quantillus effectus est: