comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
distinetur. nec facile plurib locis occurrit.
Multũ ad t̾rendũ nostros ualet clamor qui
plerũq q̃ ab sunt: uehemientiꝰ hom̃ mẽtes
ꝓturbant. Cesaridoneũ locũ nactꝰ quid. qua ex
parte geratur: cognoscit. laborantibus sub¬
mitit. Utrisi ad auñ occurrit. unũ ẽẽ illud
tempus: quo maxime cõueni̾at contendi.
Galli insi ꝓfregerint munitiones. de oi
salute desperant. Romam si rem optinue¬
rint finem laborũ õĩum expectint. Haxiẽ
ad suꝑiorts munitiones laboratur. Quo
uercassiuellanũ missũ de monstrauimus.
Iniquũ loci ad decliuitatem fascigiũ inagͫ
hẽ momentũ. Aln tela cõicuit. alii testudiẽ
facta. subeñt. De fatigatis inuicem integri
succedũt. Agger ab uniu̾sis in munitionẽ
conuectus et ascensũ dit gallis. et ea que
in t̾ra occultauerant romani: contegit. nͦ
iam arma nrĩs nec uires suppetũt. His re¬
bus cognitis: cesar labienũ cũ cohortib sex

Expanded text:
distinetur nec facile pluribus locis occurrit. distinetur nec facile pluribus locis occurrit. Multum ad terrendos nostros valet clamor, qui plerumque quae absunt vehementius hominum mentes perturbant. Caesar idoneum locum nactus quid quaque ex parte geratur cognoscit; laborantibus summittit. Vtrisque ad animum occurrit unum esse illud tempus, quo maxime contendi conveniat: Galli, nisi perfregerint munitiones, de omni salute desperant; Romani, si rem obtinuerint, finem laborum omnium exspectant. Maxime ad superiores munitiones laboratur, quo Vercassivellaunum missum demonstravimus. Iniquum loci ad declivitatem fastigium magnum habet momentum. Alii tela coniciunt, alii testudine facta subeunt; defatigatis in vicem integri succedunt. Agger ab universis in munitionem coniectus et ascensum dat Gallis et ea quae in terra occultaverant Romani contegit; nec iam arma nostris nec vires suppetunt. His rebus cognitis Caesar Labienum cum cohortibus sex
Abbreviated transcription (Latin):
p̾mlus legati cum duabz legionib obtinekũt.
Cognitis per exploratores munitionib. duces
tuñt. adeundi tempus defimũt. Cũ meridie
osse bideatur. E his coriis bcassiul.anum
aru̾nũ bnũ ex quatuor aucib propm. quũ
ꝟcingetorigis pficiũt. Ille ex cascris ẜma
uigilia egressus ꝓpe confecto sub lucem itme̾
post montem se occultauit. Milrtesqz ex noc¬
turno labore sese reficẽ sussit. Cumiam me¬
ridies appropiquare uide̾tur. ad ea castra
que supra demonstrauums contendit. Eod̾q
tempore equitatus ad campestres munitioe
acced̾e et relique copie pro castris sese oñde
ceperũt. Uercingetorix ex arce alesie suos cõ¬
spicatus. ex oppido egredit᷑. Castris longu¬
rios musculos falces reliqua ques crũpti¬
onis causa parau̾ant. profert. Pugnãt uno
tempore omĩb locis at q omiã tẽtantur.
Que mĩme firma pars uisa est. hue cõcur¬
ritur. romanoꝵ manꝰ tantis munitionib

Expanded text:
Rebilus legati cum duabus legionibus obtinebant. Rebilus legati cum duabus legionibus obtinebant. Cognitis per exploratores regionibus duces tuunt; adeundi tempus definiunt, cum meridies esse videatur. His copiis Vercassivellaunum Arvernum, unum ex quattuor ducibus, propinquum Vercingetorigis, praeficiunt. Ille ex castris prima vigilia egressus prope confecto sub lucem itinere post montem se occultavit militesque ex nocturno labore sese reficere iussit. Cum iam meridies appropinquare videretur, ad ea castra quae supra demonstravimus contendit; eodemque tempore equitatus ad campestres munitiones accedere et reliquae copiae pro castris sese ostendere coeperunt. Vercingetorix ex arce Alesiae suos conspicatus ex oppido egreditur; crates, longurios, musculos, falces reliquaque quae eruptionis causa paraverat profert. Pugnatur uno tempore omnibus locis, atque omnia temptantur: quae minime visa pars firma est, huc concurritur. Romanorum manus tantis munitionibus
Abbreviated transcription (Latin):
nantes induelant. aut in scrobes delati transfo¬
dietantur. aut ex uallo et turrib traieai pilis
muralib int̾i̾bant. Multis bndiq bulm̾b
acceptis nulla munitione prupta: cum luxap¬
pareret Riti ne ab lacẽ aꝑto ex suꝑioribus
castris eruptione c̾cũmuenrentur: sead suos
receperũt. At int̾iores dũ ea q̃ a bcingetori¬
ge ad cruptionẽ p̃ꝑata erant ꝓferũtur priorei
fossas explent. Dincis in his reb admistirã¬
dis morati. p̾mos suos discessisse cognouert̃.
ꝓͣ munitiomibz appropmi quarẽt. Ita re ĩfecta
in oppidũ reu̾terũt. Bis magno cũ det̾mẽto
repulsi galli: quid agant consulũt. locorũ
ꝑitos adhibent. Ex his supiorũ cascrorũ sitis
munitionesq cognoscũt. Erat a septẽt̾onb
collis. quem ꝓpt᷑ magnitudinẽ c̾cuitus oꝑ
complecti non potue̾rant. nr̃i necessario pe¬
ne locomiquo et leuit decluu castra fecerũt.

Expanded text:
nantes induebant aut in scrobes delati transfonantes induebant aut in scrobes delati transfodiebantur aut ex vallo ac turribus traiecti pilis muralibus interibant. Multis undique vulneribus acceptis nulla munitione perrupta, cum lux appeteret, veriti ne ab latere aperto ex superioribus castris eruptione circumvenirentur, se ad suos receperunt. At interiores, dum ea quae a Vercingetorige ad eruptionem praeparata erant proferunt, priores fossas explent, diutius in his rebus administrandis morati prius suos discessisse cognoverunt, quam munitionibus appropinquarent. Ita re infecta in oppidum reverterunt. Bis magno cum detrimento repulsi Galli quid agant consulunt; locorum peritos adhibent: ex his superiorum castrorum situs munitionesque cognoscunt. Erat a septentrionibus collis, quem propter magnitudinem circuitus opere circumplecti non potuerant nostri: necessario paene iniquo loco et leniter declivi castra fecerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
re sublato. qua signficatioẽ qui in oppido ob¬
sidebantur de suo aduentu cognoscere possẽt
crates proncẽ. fundis/ sagittis. lapidib mrõs
de uallo ꝓturbare. reliqua ques ad oppugna.¬
tionem ꝑtinent. parant admĩstrare. Eo tpẽ
clamore exandito. dit tuba signũ suis ẜcinge¬
torix. ats ex oppido educit. Nostri nt suꝑio.¬
rib dieb. ut cuiq locus erat attributus. ad
munitiones accedut. fundis librilib sudi¬
busq quas in opere disposuerant gallos glã
dibz ꝓt̾rent. prospectu tenebris adempto mlta
utrmq bulnera accipiũtur. complura tormen¬
tis tela cõĩaũtur. At marcus anthomus et
qnꝰ trebonius legati quib hepirtes ad defẽ¬
dendũ obuenerant qua ex parte p̃mi nostros
intellexerant. his auxilio ex ull̾iorib seductos
submctebant. Dum longiꝰ a munitione abe¬
rant galli: plus multitudine teloꝵ prosiciekãt.
Post ꝙͣ propiꝰ successerũt: aut se stimulis inopi¬

Expanded text:
re sublato, qua significatione qui in oppido obre sublato, qua significatione qui in oppido obsidebantur de suo adventu cognoscere possent, crates proicere, fundis, sagittis, lapidibus nostros de vallo proturbare reliquaque quae ad oppugnationem pertinent parant administrare. Eodem tempore clamore exaudito dat tuba signum suis Vercingetorix atque ex oppido educit. Nostri, ut superioribus diebus, ut cuique erat locus attributus, ad munitiones accedunt; fundis librilibus sudibusque quas in opere disposuerant ac glandibus Gallos proterrent. Prospectu tenebris adempto multa utrimque vulnera accipiuntur. Complura tormentis tela coniciuntur. At Marcus Antonius et Gaius Trebonius legati, quibus hae partes ad defendendum obvenerant, qua ex parte nostros premi intellexerant, his auxilio ex ulterioribus castellis deductos summittebant. Dum longius ab munitione aberant Galli, plus multitudine telorum proficiebant; posteaquam propius successerunt, aut se stimulis inopi
Abbreviated transcription (Latin):
proniso uulnerati p̃lio excedebant. Cũ suos
suꝑiores pugna esse galli canfide̾nt: et nrõs
multitudine p̃mi uiderent: ex omib pirtib
et hi qui munitionib conemelũtur etii qui
ad coͣnͣciliũ conuenerant: clamore et ululatu
suorum aiõs confirmabant. ꝙ in conspertu
ad Rtutem in citabãt. Cum a meridiẽ prope
ad solis ꝯceasum dubia uictoria pugnaretur.
gmam bna in parte confertis turmis ĩ hostey
impetũ fecerũt. eosq propilerũt. Snibus in
fugam cõiectis: sagittarii ctũuenti int̾fecti
sunt. Item ex reliquis partib nr̃i cedentes
usq in cascira in secuti: suu colligendi faculta¬
tem non dederũt. At hi qui alesia ꝓcesserĩt
mesti prope uictoria desperata se in oppidũ
receperũt. Uno die int̾misso, galli hoc spacio
magno craciũ scalaꝵ. arpagonũ mĩo efecto/
media nocte silencio ex castris egressi, ad cã¬
pestres munitiones accedunt. Subito clamo.¬

Expanded text:
proviso vulnerati proelio excedebant. Cum suos proviso vulnerati proelio excedebant. Cum suos pugna superiores esse Galli confiderent et nostros multitudine premi viderent, ex omnibus partibus et ei qui munitionibus continebantur et hi qui ad auxilium convenerant clamore et ululatu suorum animos confirmabant. Quod in conspectu ad virtutem excitabant. Cum a meridie prope ad solis occasum dubia victoria pugnaretur, Germani una in parte confertis turmis in hostes impetum fecerunt eosque propulerunt; quibus in fugam coniectis sagittarii circumventi interfectique sunt. Item ex reliquis partibus nostri cedentes usque ad castra insecuti sui colligendi facultatem non dederunt. At ei qui ab Alesia processerant maesti prope victoria desperata se in oppidum receperunt. Vno die intermisso Galli atque hoc spatio magno cratium, scalarum, harpagonum numero effecto media nocte silentio ex castris egressi ad campestres munitiones accedunt. Subito clamo
Abbreviated transcription (Latin):
educto. eam om̃em planiciem  quam in longi¬
tudinem in. iilia passuũ patere demõstraui¬
mus complent. pedestresq copias paulũ. ib
eo loco abditas in locis suꝑioribus conscituũt.
Erat ex oppido alesia despectus in campũ. Con-¬
currunt his auxiliis uisis. fit gratulitio ĩt
ꝓduitis copiis ante oppidum considũt. et ꝓ¬
rimam fossam cratib integũt. ac. sz aggere ex¬
plent. seq ad eruptionem atq om̃s casus
comparant: Cesar oĩ ex̃citu ad utrãq ptẽ
munitionũ disposito ut si usus bemat suũ
quisqr locũ teneat et nouerit equitatũ ex castris
educi. et p̃liũ cõmicti iubet. Erat ex omĩb
eastris q̃ sũmũ undiq iugũ tenebane. asptus
at. qz oñs milites intenti pugne ꝓuentũ expec¬
tabnt. Galli mt̾ equites raros sagitarios
expeditosq leuis armature int̾recerant. q suis
cedentib auxilio succurreremt. et nr̃oꝵ estũ
impetũ sustinerent. Ab his complures de ĩ¬

Expanded text:
educto omnem eam planitiem, quam in longieducto omnem eam planitiem, quam in longitudinem tria milia passuum patere demonstravimus, complent pedestresque copias paulum ab eo loco abditas in locis superioribus constituunt. Erat ex oppido Alesia despectus in campum. Concurrunt his auxiliis visis; fit gratulatio inteproductis copiis ante oppidum considunt et proximam fossam cratibus integunt atque aggere explent seque ad eruptionem atque omnes casus comparant. Caesar omni exercitu ad utramque partem munitionum disposito, ut, si usus veniat, suum quisque locum teneat et noverit, equitatum ex castris educi et proelium committi iubet. Erat ex omnibus castris, quae summum undique iugum tenebant, despectus, atque omnes milites intenti pugnae proventum exspectabant. Galli inter equites raros sagittarios expeditosque levis armaturae interiecerant, qui suis cedentibus auxilio succurrerent et nostrorum equitum impetus sustinerent. Ab his complures de im
Abbreviated transcription (Latin):
tumib gerũtur ignoratis: respicite finitimã
galliam que in prouĩciam redicta. Iure et re¬
gib cõitatis securib subiecta ꝓpetua p̃mitur
seruitute: Sentenciis dictis conscituut: ne
ii qui ualitudine aut etate ĩutiles sunt bello.
oppido excedant. atq onnã p̾us experiantur
ꝓͣ ib critognati sentencia discedant. Illo tñ¬
tempore potius utendũ consiliossires cogat
ats auxilia morenturꝰ ꝙͣ ant deditionis aut
pacis subeundam conditionem. MHandubii
qui eos oppido susceperant cũ liberis et uxori¬
hus exire coguntur. Hi cum ad munitiones
romanorũ accessissent. flentes. ꝯĩbus p̃tib
orant. ut se in seruitutem recepto cibs iuua¬
rent. At cesar dispositis in uallo eustodibz
recipi prohibelat. Int̾ea cõmius. reliquiq
duces . quib sũma impii ꝑmissaerit cũ oĩb
copiis alesiam peruenit. Et colle extĩore oc¬
cupato non lone mile passib a nrĩs mum¬
tionib considũt. Postõ die equitatu ex casts

Expanded text:
 geruntur ignoratis, respicite finitimam Galliam, quae in provinciam redacta iure et legibus commutatis securibus subiecta perpetua premitur servitute." Sententiis dictis constituunt ut ei qui valetudine aut aetate inutiles sunt bello oppido excedant, atque omnia prius experiantur, quam ad Critognati sententiam descendant: illo tamen potius utendum consilio, si res cogat atque auxilia morentur, quam aut deditionis aut pacis subeundam condicionem. Mandubii, qui eos oppido receperant, cum liberis atque uxoribus exire coguntur. Hi, cum ad munitiones Romanorum accessissent, flentes omnibus precibus orabant, ut se in servitutem receptos cibo iuvarent. At Caesar dispositis in vallo custodibus recipi prohibebat. Interea Commius reliquique duces quibus summa imperi permissa erat cum omnibus copiis ad Alesiam perveniunt et colle exteriore occupato non longius mille passibus ab nostris munitionibus considunt. Postero die equitatu ex castris
Abbreviated transcription (Latin):
Si illorum nũcii confirmari non potestis.
oĩ aditu p̃cepto. his utimini testib appropĩ¬
quare corum aduentũ. ciuꝰ rei timore ext̾riti
diem noctemq in opere Bsantur. Suid ergo
mei consilii est facere e quod nrĩ maires ne¬
quaꝙ pri bello cimbroꝵ tenthonũq fecert̃.
qui inopida compulsi. ac silĩ mopia subatti
corum corporib qui etate ad bellũ inutiles bi¬
Iebantur intam tollerauerũt. neq se hostib
tradiderut. Cinꝙ rei si exemplũ non habemꝰ.
tñ lib̾tatis causa insutiu et postĩs tradi ꝓdi¬
pulchrimũ iudicarem. Nam quid illi simile
bello fuit e de populata gallia. cimbri mag¬
q illata calamitate finib quidem nostris¬
ali. iñ excesserunt. at.qz alias t̾ius petierũt. ar¬
ma iura leges. agros. lib̾tatem nobis ueliq̃¬
runt. Romam bo quid petũt aliud aut quid
uolunt: in si ĩuidia adducti. quos fama nobles̃
potentesq bello cognouerũt: horũ in agris

Expanded text:
Si illorum nuntiis confirmari non potestis Si illorum nuntiis confirmari non potestis omni aditu praesaepto, his utimini testibus appropinquare eorum adventum; cuius rei timore exterriti diem noctemque in opere versantur. quid ergo mei consili est? Facere, quod nostri maiores nequaquam pari bello Cimbrorum Teutonumque fecerunt; qui in oppida compulsi ac simili inopia subacti eorum corporibus qui aetate ad bellum inutiles videbantur vitam toleraverunt neque se hostibus tradiderunt. cuius rei si exemplum non haberemus, tamen libertatis causa institui et posteris prodi pulcherrimum iudicarem. nam quid illi simile bello fuit? Depopulata Gallia Cimbri magnaque illata calamitate finibus quidem nostrisaliquando excesserunt atque alias terras petierunt; iura, leges, agros, libertatem nobis reliquerunt. Romani vero quid petunt aliud aut quid volunt, nisi invidia adducti, quos fama nobiles potentesque bello cognoverunt, horum in agris
Abbreviated transcription (Latin):
onem probant. quorũ in consilio omi urm̃
consensu priseme residere ꝟtutis memoria
Idetur. Amini est ista mollicies non uirti.
paulisper inopiam ferre non posse. qui se
ultro morti offerant faciliꝰ reꝑiantur: ꝓ .s
Aolorem pacient̾ ferant. atq ẽgo hane sinam
ꝓbarem tantũ apud me dufnitas potest si nul-
sed in consilio capiendo om̃em galliam respi¬
ciamus. iuam ad nrm̃ consiliũ concitauim.
Sud in hoũn milib lxxx uno loco int̾fectis
ꝓinquis. consanguineisq nrĩs aĩ fore existi¬
matis. si rene m ipĩs cadiui̾b plio dec̾tare
cogentur  Nolite hos brõ auxilio spoliare.
qui brẽ salutis cansa suũ ꝑiculũ ne glgxerut.
ne sculticia aue temeritatẽ urã. aut aĩ imbeci¬
litate om̃em galliam prosẽnere. et perpetue
serituti subicere. An ꝙ ad diem nõ uenerũt
de corum fide constanciaq dubitati e Quid
ergo romanorũ auĩs in illis ultioub mum

Expanded text:
onem probant; quorum in consilio omnium vestrum onem probant; quorum in consilio omnium vestrum consensu pristinae residere virtutis memoria videtur. Animi est ista mollitia, non virtus, paulisper inopiam ferre non posse. Qui se ultro morti offerant facilius reperiuntur quam qui dolorem patienter ferant. Atque ego hanc sententiam probarem tantum apud me dignitas potest, si nulsed in consilio capiendo omnem Galliam respiciamus, quam ad nostrum auxilium concitavimus. Quid hominum milibus LXXX uno loco interfectis propinquis consanguineisque nostris animi fore existimatis, si paene in ipsis cadaveribus proelio decertare cogentur? Nolite hos vestro auxilio exspoliare, qui vestrae salutis causa suum periculum neglexerunt, nec stultitia ac temeritate vestra aut animi imbecillitate omnem Galliam prosternere et perpetuae servituti subicere. An, quod ad diem non venerunt, de eorum fide constantiaque dubitatis? Quid ergo? Romanos in illis ulterioribus
Abbreviated transcription (Latin):
et fiducie plem ad alesiam proficiscuntur.
neq erat om̃i quisꝓ̃ qui aspectũ modo tante
multitudinis sust̾mere posse arbitrare tui.
p̃sertim ancpiti p̃lio. cum ex oppido crup¬
tione pugnaretur. foris tante copie equita¬
tus. peditatus ẽnerentur. At. qui alesie
obsidelantur: p̃t̾i̾ta die qua auxilia suorũ
expectauerant. consũpto oĩ frumẽtu ĩscii
quid in heduis gero̾tur: concilio cuacto de
exitu suarũ fortunaꝵ consultabãt. ac bariis
dutis sentenciis quarũ pars deditionem.
pars dumuires suppetent cruptionẽ cẽsebat.
non p̃t̾cunda orõ tritognati uidetur. popt̾
etꝰ singularem et nefariam crudelitatem.
Hic sũmo in aru̾nis ortus loco et magne
habitus auitoritatis. Nichil in quie de eorum
sentencia dicturns sum: qui tur pissimã sei¬
nnitutem noĩe deditionis appellane. neq hos
habendos ciuiũ loco neq ad consiliũ adhibẽ¬
dos censeo. Cum his michires sit: qͦ crupti¬

Expanded text:
et fiduciae pleni ad Alesiam proficiscuntur, et fiduciae pleni ad Alesiam proficiscuntur, neque erat omnium quisquam qui aspectum modo tantae multitudinis sustineri posse arbitraretur, praesertim ancipiti proelio, cum ex oppido eruptione pugnaretur, foris tantae copiae equitatus peditatusque cernerentur. At ei, qui Alesiae obsidebantur praeterita die, qua auxilia suorum exspectaverant, consumpto omni frumento, inscii quid in Aeduis gereretur, concilio coacto de exitu suarum fortunarum consultabant. Ac variis dictis sententiis, quarum pars deditionem, pars, dum vires suppeterent, eruptionem censebat, non praetereunda oratio Critognati videtur propter eius singularem et nefariam crudelitatem. Hic summo in Arvernis ortus loco et magnae habitus auctoritatis, "Nihil," inquit, "de eorum sententia dicturus sum, qui turpissimam servitutem deditionis nomine appellant, neque hos habendos civium loco neque ad concilium adhibendos censeo. Cum his mihi res sit, qui erupti
Abbreviated transcription (Latin):
tur. quo sunt in miĩo coriosolites redones
imelli. Ex his bellouaci suũ nuͣm nõ imple¬
uerunt. ꝙ se suo noĩe. atq arbitrio cum
romans bellum gesturos dicelant. neqz en.
cõmio pro eiꝰ holpicio xx .. na miserunt.
Nuiꝰ opera cõmii Ut ante monstrauum
fideli atq utili suꝑiorib annis erat usus
in britannia cesar. quib ille pro meritis
ciuitatem eiq ĩmunem esse iusserat. Iura
legesq reddiderat. Ipĩq mormos actbuerat.
tamen tanta uia̾se gallie consentio fuit
libtatis uindicande: et pristine belli laudis
recuperande: ut neq beneficiis neq aĩcicie
memoria mou̾entur. om̃sq et aiõ et opib
in id bellũ incũberent. Coactis equitũ uni .¬
bintur. ms.q milatui. p̃fecti instituetãtur.
Comio actrebiti. uiridomaro eporedorigi he¬
emgetorigis sũma imperii traditur. His
delecti ex ciuitatib actribuũtur. et quorũ
consilio bellũ admĩstraretur. Oñs alacrei

Expanded text:
tur, quo sunt in numero Curiosolites, Redones,tur, quo sunt in numero Curiosolites, Redones,emovices, Venelli. Ex his Bellovaci suum numerum non compleverunt, quod se suo nomine atque arbitrio cum Romanis bellum gesturos dicebant neque cuiuCommio pro eius hospitio duo milia una miserunt. Huius opera Commi, ut antea demonstravimus, fideli atque utili superioribus annis erat usus in Britannia Caesar; quibus ille pro meritis civitatem eius immunem esse iusserat, iura legesque reddiderat atque ipsi Morinos attribuerat. Tamen tanta universae Galliae consensio fuit libertatis vindicandae et pristinae belli laudis recuperandae, ut neque beneficiis neque amicitiae memoria moverentur, omnesque et animo et opibus in id bellum incumberent. Coactis equitum VInumerusque inibatur, praefecti constituebantur. Commio Atrebati, Viridomaro et Eporedorigi Aeingetorigis, summa imperi traditur. His delecti ex civitatibus attribuuntur, quorum consilio bellum administraretur. Omnes alacres
Abbreviated transcription (Latin):
trignita pabulũ frumentũq hrẽ omẽs
cõuectũ iubet Dum hͨ apud cesarem ge¬
rũtur: galli consilio p̾ncipũ indicto nõn
oñis hos. qui arma ferre possent: ut cẽsuit
titudine confusa nec moderari nͨ discern̾e
suos nec frumentationem hiẽ possent.
Imperant hedius atq eorũ clientib / segu¬
sianis ambluaritis aulercis. brãnoineib
blancioniis milia xxxu. parem nũm ar¬
uerm admĩctis eleutetis. cadurcis. gabal¬
lis. uellauiis. qui sub imꝑio aru̾noꝵ esse
consuerunt. Sequanis senonib. bituri¬
gib xintoins. rutenis carmitib duo¬
dena milia. Bellauacis decem. totidem
lemonib. octana pictonib et euronis
et parisiis et helueciis. Senonib ãbiams
medirmatricis petrogoriis. neruiis ner¬
niis morinis nitiobĩ ogib qna milia
Aulercis cenomanis totidem. atrelitili¬
quatuor. bellocassis lerouiis. et aulertis
eburonib t̾na. rauracis et boiis lexe

Expanded text:
triginta pabulum frumentumque habere omnes triginta pabulum frumentumque habere omnes convectum iubet. Dum haec apud Alesiam geruntur, Galli concilio principum indicto non omnes eos qui arma ferre possent, ut censuit e tanta multitudine confusa nec moderari nec discernere suos nec frumentandi rationem habere possent. Imperant Aeduis atque eorum clientibus, Segusiavis, Ambivaretis, Aulercis Brannovicibus, Blannoviis, milia XXXV; parem numerum Arvernis adiunctis Eleutetis, Cadurcis, Gabalis, Vellaviis, qui sub imperio Arvernorum esse consuerunt; Sequanis, Senonibus, Biturigibus, Santonis, Rutenis, Carnutibus duodena milia; Bellovacis X; totidem Lemovicibus; octona Pictonibus et Turonis et Parisiis et Helvetiis; Suessionibus, Ambianis, Mediomatricis, Petrocoriis, Nerviis, Morinis, Nitiobrigibus quina milia; Aulercis Cenomanis totidem; Atrebatius; Veliocassis, Lexoviis et Aulercis Eburovicibus terna; Rauracis et Boiis bina;
Abbreviated transcription (Latin):
pos appellant. quos obliquis oraiuib ĩ quĩ¬
cuntem dispositis scrobes tres in altitudiẽ
pedes fodiebantur. Paulatim angustiore
abͦ insimo faseigio. huc teretes scipites femo¬
ris crassitudine al sũmo pacuti et preusti
demictelantur . itaut non ampliꝰ digitis
quatuor ex t̾ra eminerent. Simul cõsir¬
mandi et stabiliendi eausa singuli il infi¬
mo solo pedes t̾ra exculealintur. Reliqua
pars scrobis ad occultandas insidias unui¬
oitoni ordines iũcti trmos me se pedes dis¬
tabant. Io ex similitudme floris liliũ ap¬
pellabant. Ante hec talie pedem longe fer¬
reis hamis infixe tote tra infodielantur.
mediocribus. int̾missis spiciis oĩb locis
disserebantur quos stimulos noiãbãt. His
ueb perfectis. regiones secutus ꝓͣ potuit
hostem perfecit. ut ne magna quidem mł¬
tionem p̃sidia c̾cunfundi possent. aut cũ
ꝑiculo ex castris egredi cogatur. Dicrum

Expanded text:
pos appellabant. Ante quos obliquis ordinibus in quinpos appellabant. Ante quos obliquis ordinibus in quincuncem dispositis scrobes tres in altitudinem pedes fodiebantur paulatim angustiore ad infimum fastigio. Huc teretes stipites feminis crassitudine ab summo praeacuti et praeusti demittebantur, ita ut non amplius digitis quattuor ex terra eminerent; simul confirmandi et stabiliendi causa singuli ab infimo solo pedes terra exculcabantur, reliqua pars scrobis ad occultandas insidias vimioctoni ordines ducti ternos inter se pedes distabant. Id ex similitudine floris lilium appellabant. Ante haec taleae pedem longae ferreis hamis infixis totae in terram infodiebantur mediocribusque intermissis spatiis omnibus locis disserebantur; quos stimulos nominabant. His rebus perfectis regiones secutus quam potuihostem perfecit, ut ne magna quidem mutionum praesidia circumfundi possent; ac ne cum periculo ex castris egredi cogatur, dierum
Abbreviated transcription (Latin):
rum int̾i̾orem campestril ac dimissis locis
aqua ex flumnẽ deriuata complenit. Post eas
aggerem ac ballum eii pedũ extrurit. Hinc
loricam piimasq adiecit. grandibus ceruis
eminentib ad cõmissuras pluteorũ at .s. act¬
geres qui ascensũ hostiũ tardarent. et turres
toto operi circundedit. que pedes lyxx. int̾se dis¬
tirent. Erat eo tempore et maetriari et fru-¬
mentari. et tantas munitiones fieri necesse
H portis sũma ui facere conabãtur: quare
adhee rursus opera addendũ cesar putauit
quo mĩore militũ nuo munitiones defendi
pussent. Itaq truncis arborũ aut admodũ
firmis it ramis abscissis ac hoꝵ dolob.atis
ac p̃acutis cacumib pẽpetue fusse iuinos
pedes alte ducebantur. Hnc illi scipites de¬
missi et al infimo reuincti ne reuelti possẽt
ab ramis emmebant. quiin ordines cõiũti
int̾ se atq impliciti quo qui intrauerint.
so ipĩ accutissimis uallis induebãt. Hos cip¬

Expanded text:
rum interiorem campestribus ac demissis locis rum interiorem campestribus ac demissis locis aqua ex flumine derivata complevit. Post eas aggerem ac vallum duodecim pedum exstruxit. Huic loricam pinnasque adiecit grandibus cervis eminentibus ad commissuras pluteorum atque aggeris, qui ascensum hostium tardarent, et turres toto opere circumdedit, quae pedes LXXX inter se distarent. Erat eodem tempore et materiari et frumentari et tantas munitiones fieri necesse bus portis summa vi facere conabantur. Qua re ad haec rursus opera addendum Caesar putavit, quo minore numero militum munitiones defendi possent. Itaque truncis arborum aut admodum firmis ramis abscisis atque horum delibratis ac praeacutis cacuminibus perpetuae fossae quinos pedes altae ducebantur. Huc illi stipites demissi et ab infimo revincti, ne revelli possent, ab ramis eminebant. Quini erant ordines coniuncti inter se atque implicati; quo qui intraverant, se ipsi acutissimis vallis induebant. Hos cip
Abbreviated transcription (Latin):
equitatũ emictit. frumentũ dẽ ad se referri
subet. capitis penam his qui non paruerit
constituit. Pecus euis magna erat copia
ab manduuis compulsa discribuit. frumen¬¬
tum parce et paulatim meciri instituit. Co¬
pias onte. quas pro oppido collocaliat ĩ oppi¬
dum recepit. His rationib auyilia exp̾t tre¬
gallie et bellum parat admĩstrare. Quib
rebz cogintis exprofugis et captiuis cesar
hi genera munitiomis instituit. fossam pedũ
xx. directis lat̾ib duxit. ut ei q fossẽ solum
tantũdem ꝑiteret: p̃tum sũme fosse labra
discarent. Reliqua om̃s munitiones ab ea¬
tantũ eẽt necessario spacio complexus. ne
facile totum corpus romane milicie corona
militũ cingẽtur. ne de improuiso aut noctu
ad inunitĩones hoseiũ multitudo aduolaret.
aut int̾din tela in nrõs operi destinatos cõi-¬
cere possent. Hoc int̾misso spacio duas fossas
xu. pedes latas eadem altitudine ꝓdurit. Sua¬

Expanded text:
equitatum mittit. Frumentum omne ad se referri equitatum mittit. Frumentum omne ad se referri iubet; capitis poenam eis qui non paruerint constituit: pecus, cuius magna erat copia ab Mandubiis compulsa, viritim distribuit; frumentum parce et paulatim metiri instituit; copias omnes quas pro oppido collocaverat in oppidum recepit. His rationibus auxilia Galliae exspectare et bellum parat administrare. Quibus rebus cognitis ex perfugis et captivis, Caesar haec genera munitionis instituit. Fossam pedum viginti directis lateribus duxit, ut eius fossae solum tantundem pateret quantum summae fossae labra distarent. Reliquas omnes munitiones ab eatantum esset necessario spatium complexus, nec facile totum corpus corona militum cingeretur, ne de improviso aut noctu ad munitiones hostium multitudo advolaret aut interdiu tela in nostros operi destinatos conicere possent. Hoc intermisso spatio duas fossas quindecim pedes latas, eadem altitudine perduxit, qua
Abbreviated transcription (Latin):
angustiorib portis relictis coac̾uati. tum¬
gmani acrit̾ usq ad munitiones sequũtur.
fit magna cedes. Nõmillis relictis equis
fossam transire et maceriem trinscendere
conantur. Panlũ legiones cesar quas pro
uillo constitueras ꝓmoneri iubet. nõ mi¬
nus qui intra inunitiones erant ꝑt̾rantur.
Salli uenire ad se confestim existimiantes
ad arma conclamant. Nõnulli ꝓtriti in
oppidũ irrũpũt. Bcingetorix inbet portas
clandi ne castra nudentur. MHultis int̾fec¬
tis complurib equis captis hmani sese re¬
manis ne ꝑficiantur consiliũ capit. om̃em
ib se equitatũ noctu demicto. discedentibus
mandat: ut suam quisq cintatem adeat.
Om̃s qui per etatem arma ferre possent ad
bellũ cogant. Suam illos merita ꝓponit.
obtestaturq ut sue salutis rationem hẽant
suermne. milia hoim delecta lxyx una secum tel¬
qua opus erat int̾missũ scdã uigilia silencio

Expanded text:
angustioribus portis relictis coacervantur. Geangustioribus portis relictis coacervantur. Germani acrius usque ad munitiones secuntur. Fit magna caedes: nonnulli relictis equis fossam transire et maceriam transcendere conantur. Paulum legiones Caesar quas pro vallo constituerat promoveri iubet. Non minus qui intra munitiones erant perturbantur Galli: veniri ad se confestim existimantes ad arma conclamant; nonnulli perterriti in oppidum irrumpunt. Vercingetorix iubet portas claudi, ne castra nudentur. Multis interfectis, compluribus equis captis Germani sese remanis perficiantur, consilium capit omnem ab se equitatum noctu dimittere. Discedentibus mandat ut suam quisque eorum civitatem adeat omnesque qui per aetatem arma ferre possint ad bellum cogant. Sua in illos merita proponit obtestaturque ut suae salutis rationem habeant fuerint, milia hominum delecta octoginta una secum interqua opus erat intermissum, secunda vigilia silentio
Abbreviated transcription (Latin):
quis ex omĩb partib colles mediocri int̾¬
iecto spacio pari altitudinis oppĩdura cuighe¬
bant. sub muroq pars coltis ad orientem
solem spectabat. Hunc omem locũ copie
gallorũ complenerant. fossamq et maceri¬
em sex in altitudine pedũ ꝓduxerãt. Eiis
munitionis /que ab romanis inscituetatꝰ
c̾tintus bndecim milui passiĩ tenebat.
Castra oportumis locis erant posita. Ibiq
fieret. Hec eadem noctu excubitorib. ac
firmis p̃sidiis tenebantur. Ope institutu
fit equestre pliũ in ea planicie quam itmis¬
sam collib triamilia passuũ ĩ longitudie
patere supra de monstrauimi. Eñmabi ab
utrisq contenditur. Laborantibus noscris
cesar gmanos sũmictit. Iegionesq ꝓ casts
constituit. ne qua subito irenꝑtio al hos¬
tiũ peditatu fiat. Presidio legionũ addi¬
to nr̃is anim angetur. Hostes in fugtã
coniecti scipĩ multitudine impedmñt. atq

Expanded text:
quis ex omnibus partibus colles mediocri intequis ex omnibus partibus colles mediocri interiecto spatio pari altitudinis fastigio oppidum cingebant. Sub muro, quae pars collis ad orientem solem spectabat, hunc omnem locum copiae Gallorum compleverant fossamque et maceriam sex in altitudinem pedum praeduxerant. Eius munitionis quae ab Romanis instituebatur circuitus XI milia passuum tenebat. Castra opportunis locis erant posita ibique fieret: haec eadem noctu excubitoribus ac firmis praesidiis tenebantur. Opere instituto fit equestre proelium in ea planitie, quam intermissam collibus tria milia passuum in longitudinem patere supra demonstravimus. Summa vi ab utrisque contenditur. Laborantibus nostris Caesar Germanos summittit legionesque pro castris constituit, ne qua subito irruptio ab hostium peditatu fiat. Praesidio legionum addito nostris animus augetur: hostes in fugam coniecti se ipsi multitudine impediunt atque
Abbreviated transcription (Latin):
tionem lictauici pedestrib copiis p̃fuerat.
et eporodorix. quo duce ante aduẽtũ cesa¬
ris hedui cũ sequanis bello contenderãt.
fugato oĩ equitatu. Ucingetorix copias ut
pr̃o castris collocau̾at reduxit. Protenus q
alesiam quod est oppidũ nrãdubioꝵ it face̾
cepit. celerit̾q impedimẽta ex castris educi
et se subsequi iussit. Cesar impediientii
in proximũ collem deductis. duab legioin¬
lus p̾sidio relictis. secutus quantũ diei
tempus est passum. circit trib milibus
hostiũ ex nonissimo agiio int̾sectis. altõ
die ad alesiam castra fecit. Prospecto ni
adhortatus ad laborem milites c̃cũuallare
instituit. Ipm̃ erat oppidum alesia in colle
sũmo admodũ edito loco. ut insi obsidione
exyngnari non posse bideretur. Ciuꝰ collo
radices duo dual ex partib fiuimã sub¬
Iucbant. Ante id oppidum planicies c̾citer
mile passus in longitudinem peͣtelat. reli¬

Expanded text:
tionem Litavicci pedestribus copiis praefuerat, tionem Litavicci pedestribus copiis praefuerat, et Eporedorix, quo duce ante adventum Caesaris Aedui cum Sequanis bello contenderant. Fugato omni equitatu Vercingetorix copias, ut pro castris collocaverat, reduxit protinusque Alesiam, quod est oppidum Mandubiorum, iter facere coepit celeriterque impedimenta ex castris educi et se subsequi iussit. Caesar impedimentis in proximum collem deductis, duabus legionibus praesidio relictis, secutus quantum diei tempus est passum, circiter tribus milibus hostium ex novissimo agmine interfectis altero die ad Alesiam castra fecit. Perspecto urbadhortatus ad laborem milites circumvallare instituit. Ipsum erat oppidum Alesia in colle summo admodum edito loco, ut nisi obsidione expugnari non posse videretur. Cuius collis radices duo duabus ex partibus flumina subluebant. Ante id oppidum planities circiter milia passuum tria in longitudinem patebat: reli
Abbreviated transcription (Latin):
duob lat̾ibus ostendut̃. Una p̾mo. igtnni¬
ne it impedire cepit. Qua re nũciata. ce¬
sar quoq suũ equitatũ tripartito diuisũ
contra hostem ire iubet. Pugnatur bna
omñb in partib. conscitit. agmen. Impe¬
dimenta mnt̾ legiones constituũtur. Si
qua in parte nr̃ĩ laborare. aut grauiꝰ pre-¬
mi uidebantur: eo signa inferri cesar
aciemqr constitui iubebat. Sueres et
hostes ad insequendũ tardabat et nostros
spe auxilii confu mabat. Tandem esman
al dixtro latẽ sũmũ iugũ nacti hostes
loco depeltunt fugientes usq ad fiumẽ
ubi ucingetorix cũm pedestrib copiis
consedent ꝓsequũtur. complures ĩt̾ficuĩt
Qua re aĩadu̾sa reliqui ne c̾tũmrentur
ueriti se fuge mandant. Omĩb locis fit
cedes. Tres nobilissimi hedui ad cesarem
ꝑducũtur. Coctus p̃fectus equitũ. qui cõ¬
trou̾siam cũ ço bictolitano ꝓrĩs cõmiciis
habuerat. et catarillus. qui p̾m̃o defet¬

Expanded text:
duobus lateribus ostendunt, una primo agmiduobus lateribus ostendunt, una primo agmine iter impedire coepit. Qua re nuntiata Caesar suum quoque equitatum tripertito divisum contra hostem ire iubet. Pugnatur una omnibus in partibus. Consistit agmen; impedimenta intra legiones recipiuntur. Si qua in parte nostri laborare aut gravius premi videbantur, eo signa inferri Caesar aciemque constitui iubebat; quae res et hostes ad insequendum tardabat et nostros spe auxili confirmabat. Tandem Germani ab dextro latere summum iugum nacti hostes loco depellunt; fugientes usque ad flumen, ubi Vercingetorix cum pedestribus copiis consederat, persecuntur compluresque interficiunt. Qua re animadversa reliqui ne circumirentur veriti se fugae mandant. Omnibus locis fit caedes. Tres nobilissimi Aedui capti ad Caesarem perducuntur: Cotus, praefectus equitum, qui controversiam cum Convictolitavi proximis comitiis habuerat, et Cavarillus, qui post defec
Abbreviated transcription (Latin):
ad pñtem op tinẽdam libertatem satis esse
ad reliqui temporis picem at q ociĩ parũ
ꝓfici. maiorib eñ coactis copiis reu̾suros.
neq finem bellandi facturos. Proinde ag¬
mine impeditos adoriantur. si pedites sins
auriliũ ferant atq in eo morent᷑. it facẽ
non posse. si io quod magis futuꝵ confi¬
dat relictis impedimẽtis sue saluti cõsulat.
et usu rerũ necessariarũ et dignitate spo¬
liatũ iri. Nam de esnntib hostiũ ꝓ nemo
eorum progredi modo extra agmen audeat
et ip̃os quidem non debere dubitare.id.quo
maiore faciant aiõ copias se om̃s habitu.
Conclamant equites sanctissimo iureiurã¬
do confirmare oportere: ne tecto recipiat᷑
ne ad liberos. ne ad parentes. ad uxorem a¬
ditum habeat: qui non bis ꝑ agmen hosti¬
um ꝑequitasset. Probata rer atq om̃ibus
iureiurando adactis. põstero die intres ꝑ¬
tes distributo equi tatu due se acies ab

Expanded text:
ad praesentem obtinendam libertatem satis esse; ad praesentem obtinendam libertatem satis esse; ad reliqui temporis pacem atque otium parum profici: maioribus enim coactis copiis reversuros neque finem bellandi facturos. Proinde agmine impeditos adorirentur. Si pedites suis auxilium ferant atque in eo morentur, iter facere non posse; si, id quod magis futurum confidat, relictis impedimentis suae saluti consulant, et usu rerum necessariarum et dignitate spoliatum iri. Nam de equitibus hostium, quin nemo eorum progredi modo extra agmen audeat, et ipsos quidem non debere dubitare, et quo maiore faciant animo, copias se omnes pro Conclamant equites sanctissimo iureiurando confirmari oportere, ne tecto recipiatur, ne ad liberos, ne ad parentes, ad uxorem aditum habeat, qui non bis per agmen hostium perequitasset. Probata re atque omnibus iureiurando adactis postero die in tres partes distributo equitatu duae se acies ab
Abbreviated transcription (Latin):
hostes equitatu suꝑiores eẽ intelligebat.
et mclusis omĩb itinerib: nulla re ex ꝓiũ¬
cia atq itilia subleuari poterat. transi. he¬
nũ in ginaniam mictit ad eas cuntates ꝙ
suꝑiorib annis paccanerat. euntes q ab
His arcessit. et leuis armature pedites q
int̾ eos p̃liari consuerant. Eorũ aduẽtu
ꝓ minꝰ idoneis equis utebantur a t̾bumi
militũ reliquis .q sed equitib romanis
at s enocatis ͤquos sumit. gmanisis dist̾¬
buit: Intea dum hͭ gerũtur hostuĩ copie
ex arnernis equitesq qui toti gallie impe¬
rati ͤouemũt. Magno horũ caicto miu
cum cesar in sequanos ꝑ ertremos lingoꝵ
fines it faceret: quo facilmꝰ subsudm̃ ꝓuicie
fieri posset. circit milia passiũ x ab ronia¬
nis trinis cascris Bcingetorix consedit. Cõ¬
nocatisq ad consiliũ p̃fectis equitũ uenisse
tempus uictorie demonstrat. fugere in pro¬
iĩciam tomanos. Falliaq excedere. Id sibi

Expanded text:
hostes equitatu superiores esse intellegebat hostes equitatu superiores esse intellegebat et interclusis omnibus itineribus nulla re ex provincia atque Italia sublevari poterat, trans Rhenum in Germaniam mittit ad eas civitates quas superioribus annis pacaverat, equitesque ab his arcessit et levis armaturae pedites, qui inter eos proeliari consuerant. Eorum adventu, quod minus idoneis equis utebantur, a tribunis militum reliquisque equitibus Romanis atque evocatis equos sumit Germanisque distribuit. Interea, dum haec geruntur, hostium copiae ex Arvernis equitesque qui toti Galliae erant imperati conveniunt. Magno horum coacto numero, cum Caesar in Sequanos per extremos Lingonum fines iter faceret, quo facilius subsidium provinciae ferri posset, circiter milia passuum decem ab Romanis trinis castris Vercingetorix consedit convocatisque ad concilium praefectis equitum venisse tempus victoriae demonstrat. Fugere in provinciam Romanos Galliaque excedere. Id sibi
Abbreviated transcription (Latin):
edificiaqz meendant. qua rei familiaris
iactur ppetuũ imꝑiũ lib̾tatemq cõsequi
baleant. his constitutis rebz:. heduis se¬
incianisq squi sunt fuitimi eiq prouĩcie
decem milia peditũ imperat. Huc addit
equites octingentus. his p̃fecit fratrem
eporidoruis. bellũq inferri alloprogib
iubet. altera ex parte gaballos prorimos¬
qz pagos aruernoꝵ in heluios iutenos
rutem
depopulandos miit. Hichilominꝰ clandes¬
tmis nũciis legatiombus.q allubrogae sol¬
licitat. quorũ mentes nondũ al supiore bello
Ad hos om̃s casus prouisa erant p̃sidia co
cesare legato ad om̃s partes opponebantus.
Heluii sua sponte cum finitimis plio con¬
gressi pelluntur. Et gai balerio donno¬
tauro caburi filio pͥncipe ciititis, cõplu¬¬
ribusq aliis int̾fectis: intra oppidi et inu¬
ros compeltũtur. Allobroges erebris d
i. hodanũ compositis p̃sidiis. magna cũ ciri
et diligencia. suos fines tuentur. Cesar ꝓ

Expanded text:
aedificiaque incendant, qua rei familiaris aedificiaque incendant, qua rei familiaris iactura perpetuum imperium libertatemque se consequi videant. His constitutis rebus Aeduis Segusiavisque, qui sunt finitimi provinciae, decem milia peditum imperat; huc addit equites octingentos. His praeficit fratrem Eporedorigis bellumque inferri Allobrogibus iubet. Altera ex parte Gabalos proximosque pagos Arvernorum in Helvios, item Rutenos rum depopulandos mittit. Nihilo minus clandestinis nuntiis legationibusque Allobrogas sollicitat, quorum mentes nondum ab superiore bello Ad hos omnes casus provisa erant praesidia cohCaesare legato ad omnes partes opponebantur. Helvii sua sponte cum finitimis proelio congressi pelluntur et Gaio Valerio Donnotauro, Caburi filio, principe civitatis, compluribusque aliis interfectis intra oppida ac muros compelluntur. Allobroges crebris ad Rhodanum dispositis praesidiis magna cum cura et diligentia suos fines tuentur. Caesar, quod
Abbreviated transcription (Latin):
tes multitudines. suftragiis res ꝑmictit᷑.
ad unũ onĩs ẜcingetorigem ꝓbant impe¬
ratorem. Al hoc concilio remi lingones
treueri al fucrunt. Illi ꝙ amicitiã romano¬
rum sequelantur. treueri ꝓ aberant lõitiq.
et ab qmanis p̃melantur. que fuit causa
quare toto abessent bello. et neutris auxi¬
liamitterent. Magno dolore heddiu fert
se ciectos p̾ncipatu. Ĩruntur fortune com¬
mutatõe. et cesaris indulgenciam in se re¬
quirũt. Neq tñ suscepto bello suũ cõsiliũ ab reliqͥs¬
iliis separare audent. Inuiti sũme spei ado¬
lescentes eporedorix et biridomarus Bcm¬
etorigi parent. spẽ imperat reliquis ciui¬
tatib obsides. Demq ei rei constituit diẽ.
Iubet. Peditatu quem antea habuerat se
fore contentũ dicit. neq fortunã tenitatu¬
yum aut m acie dimicatuꝵ. sed qñ habũ¬
det equitatu ꝑ facile eẽ factu frumentatio¬
mb pabulatiombusq romanos ꝓhibe.
Equo modo aiõ sua ipĩ corrũpit frumẽta

Expanded text:
tes. Multitudinis suffragiis res permittitur: ad unum omnes Vercingetorigem probant imperatorem. Ab hoc concilio Remi, Lingones, Treveri afuerunt: illi, quod amicitiam Romanorum sequebantur; Treveri, quod aberant longius et ab Germanis premebantur, quae fuit causa quare toto abessent bello et neutris auxilia mitterent. Magno dolore Aedui ferunt se deiectos principatu, queruntur fortunae commutationem et Caesaris indulgentiam in se requirunt, neque tamen suscepto bello suum consilium ab reliquis separare audent. Inviti summae spei adulescentes Eporedorix et Viridomarus Vercingetorigi parent. Ipse imperat reliquis civitatibus obsides diemque ei rei constituit. Omnesiubet; peditatu quem antea habuerit se fore contentum dicit, neque fortunam temptaturum aut in acie dimicaturum, sed, quoniam abundet equitatu, perfacile esse factu frumentationibus pabulationibusque Romanos prohibere, aequo modo animo sua ipsi frumenta corrumpant
Abbreviated transcription (Latin):
quid ficri uellet oñdit. Imp̾mis monet ut
contineant milites: ne studio pugnandi
aut spe prede longnis ꝓgrediantur. Qud
imquitas loci hãbeat in cõmodi ꝓpeĩt. Hoc
I.na celitate posse bitari. occasiomis eẽ rem
non plni. His reb expositis signũ dit. et ab
dextra parte alio ascensu eodem trẽ heduos
mictit. Oppidi muros ab planicie atq inicio
ascensus. recta regione si nulla aifractui
int̾cederet: mille ee passus alerat. quit. quid
huic c̾cuitus. ad moliendũ cliuũ. iccesserat.
id spacuĩ itineris augebat. Amedio fere colle
in longitudine. uit nãtura montis ferebat
ex grandib saxis sex pedũ murũ qui ni in
riore oĩ spacio bacuo relicto supiorem ꝓten
collis usq ad murũ oppidi densusimis castus
compleuerant. Milites dato signo celeriter
ad munitionem ꝑuemũt. Eamq trãsqͣssĩ
trinis castris potiũtur. At tanta fuit ĩ cas¬
nudata bulnerato equo uix se ex manibus p̃¬

Expanded text:
quid fieri velit ostendit: in primis monet ut quid fieri velit ostendit: in primis monet ut contineant milites, ne studio pugnandi aut spe praedae longius progrediantur; quid iniquitas loci habeat incommodi proponit: hoc una celeritate posse mutari; occasionis esse rem, non proeli. His rebus expositis signum dat et ab dextra parte alio ascensu eodem tempore Aeduos mittit. Oppidi murus ab planitie atque initio ascensus recta regione, si nullus anfractus intercederet, MCC passus aberat: quidquid huc circuitus ad molliendum clivum accesserat, id spatium itineris augebat. A medio fere colle in longitudinem, ut natura montis ferebat, ex grandibus saxis sex pedum murum qui nostroriore omni spatio vacuo relicto superiorem partem collis usque ad murum oppidi densissimis castris compleverant. Milites dato signo celeriter ad munitionem perveniunt eamque transgressi trinis castris potiuntur; ac tanta fuit in casarte nudata vulnerato equo vix se ex manibus pr
Abbreviated transcription (Latin):
re cogiita cesar mictit complures equitũ
turmas. eisdem media nocte imperat: ut
paulo tumultuosis om̃ib locis bigarent᷑.
Prima luce magnũ num impedimentoꝵ
ex castris detrahi mulionesq eũ cassidib
equitũ specie ac simulatione. collib cu¬
cũ uehi iubet. His paucos addie equites qͥ
latiꝰ ostentationis causa uagarentui. lo¬
go c̾cuitu easdem iubet pete̾ regiones. Hec
procul ex oppido uidebantuu. ut erat a qͥgo¬
ma despectus in castra. neqz tanto spacio
cti quid esset explorari poterat. Legionem
unam eodem loco mictit. et paulũ ꝓqsslam
Inferiore constituit loco siluisq oceultat.
Augetur gallis suspicio atq gnĩs illo mu-
nitionũ cõpie traducuntur. Uacua castra
hostiũ cesar conspicatus. cectis insignib
suorũ occultatisq signis militarib ra¬
ros milites. qui ex oppido aiãdũterentur
ex maiorib castris in minora traducit.
Legatisq quos singulis legionib p̃fec̃at

Expanded text:
re cognita Caesar mittit complures equitum re cognita Caesar mittit complures equitum turmas; eis de media nocte imperat, ut paulo tumultuosius omnibus locis vagarentur. Prima luce magnum numerum impedimentorum ex castris equitum specie ac simulatione collibus circumvehi iubet. His paucos addit equites qui latius ostentationis causa vagarentur. Longo circuitu easdem omnes iubet petere regiones. Haec procul ex oppido videbantur, ut erat a Gergovia despectus in castra, neque tanto spatio certi quid esset explorari poterat. Legionem unam eodem iugo mittit et paulum progressam inferiore constituit loco silvisque occultat. Augetur Gallis suspicio, atque omnes illo ad munitionem copiae traducuntur. Vacua castra hostium Caesar conspicatus tectis insignibus suorum occultatisque signis militaribus raros milites, ne ex oppido animadverterentur, ex maioribus castris in minora traducit legatisque, quos singulis legionibus praefecerat,
Abbreviated transcription (Latin):
cuntatib c̾cunsisteretur: consiliamikit.
quẽad modũ a gergoma discederet ac rur¬
sus omẽm erccitum contrah̾et. ne ꝓfectio
nata ab timore defectionis. similis fuge bi¬
deretur. Hec cogitanti insa est accidere fa¬
cnltas reibene gerende. Nam cũ in mĩora
casira oꝑis ꝑspiciendi causa uenisset: arĩd¬
u̾tit collem qui ab hostibus tenebatur. nu¬
datũ hoĩb qui suꝑiorili dieb uix p̃mul¬
titudine ce̾m poterat. Admiratus.q̃rit ex
ꝓ fugis eãm. quorũ magnꝰ ad eum quo¬
tidie nũs confluebat. Constalat int om̃s
quodiam ipe cesar ꝑ exploratores cogno¬
nerat. dorsum eẽ ei Iugi ꝓpe equũ sed
hunc siluestrem et anguscũ. qua eẽt aditꝰ
illos loco timere. nec iam alit̾ sentire bno
colle al romanis occupato si altũ umi sissẽt¬
quin pone c̾ciĩnallati atq oĩ exitu et rab u¬
latione int̾clusi bid̾entur. Ad hũc muni¬
endum omĩs a ẜcingetorige bocatos. Hic

Expanded text:
civitatibus circumsisteretur, consilia inibat civitatibus circumsisteretur, consilia inibat quemadmodum ab Gergovia discederet ac rursus omnem exercitum contraheret, ne profectio nata ab timore defectionis similis fugae videretur. Haec cogitanti accidere visa est facultas bene rei gerendae. Nam cum in minora castra operis perspiciendi causa venisset, animadvertit collem, qui ab hostibus tenebatur, nudatum hominibus, qui superioribus diebus vix prae multitudine cerni poterat. Admiratus quaerit ex perfugis causam, quorum magnus ad eum cotidie numerus confluebat. Constabat inter omnes, quod iam ipse Caesar per exploratores cognoverat, dorsum esse eius iugi prope aequum, sed hunc silvestrem et angustum, qua esset adituhementer illos timere nec iam aliter sentire, uno colle ab Romanis occupato, si alterum amisissin paene circumvallati atque omni exitu et pabulatione interclusi viderentur: ad hunc muniendum omnes a Vercingetorige evocatos. Hac