comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qr ilłe qͥ pro õĩbꝰ factꝰ ẽ infirmꝰ⁊ et pro orb̾ꝰ ex ip̃a¬
est infirmitate crucisixus.I Que cũ ita sm̃t: net gr̃a
phibet correptionẽ. ne correptio negat gr̃am et ideo
sit est pcipienda iustitia: ut . a. deo gr̃a qua id ꝙͦ p̃ci¬
pitur fiat. fideli orone poscatur ¶ Et hot utrũq
tta fatiendũ: ut neq i̾ista correptio negligatur ⁊¬
Dia uero hec cũ caritate fiant. qm̃ nec carctas fa
at pctm: et tooperit mustitudmem pctoꝵ:ͥ ssta

Expanded text:
 factus infirmus, et pro omnibus ex ipsa infirmitate crucifixus? Quae cum ita sint, nec gratia prohibet correptionem, nec correptio negat gratiam: et ideo sic est praecipienda justitia, ut a Deo gratia, qua id quod praecipitur fiat, fideli oratione poscatur; et hoc utrumque ita faciendum est, ut neque justa correptio negligatur. Omnia vero haec cum charitate fiant: quoniam charitas nec facit peccatum, et cooperit multitudinem pecca
Abbreviated transcription (Latin):
mente uͥams. tatolicas inp̃cas. nõ solũ uestali¬
b̾us. sedetiã hereticis uirgibꝰ añponat  Cantũ
uał etfides de qua dicit apłus. õe quod nõ est ex fide pec¬
tatũ est: Et de qua item scriptũ est ad hebreos sine
side mpole est placere deo.¶¶ tarnalis dãpnari
qͣsi morbus iste de cõnubio sit nõ de pcto ¶ Nũꝙͣ
illi cõiuges primi quoꝵ iuptias bñdixit deꝰ ditẽs
crescite et multipsicamim  nudi erant et nõ con¬
fundebantur: ¶Cur ergo ex illis membris cõfuͦ
post peccatum insi qr exfitit illis indecens mo¬
tus: quem mͥsi homines percassent protul dubio
nuptie non haberent: ¶ An fortesitut quidam
existimant᷑ qr id quod legunt parũ diligen¬
ter aduertunt ceti creati er̃ant p̃us hoĩes sicũt ta

Expanded text:
nas catholicas nuptas non solum Vestalibus, sed etiam haereticis uirginibus anteponat? tantum ualet fides, de qua dicit apostolus: omne quod non est ex fide peccatum est et de qua item scriptum est ad Hebraeos: sine fide impossibile est placere deo. Quae cum iquasi morbus iste de conubio sit, non de peccato. nonne illi coniuges primi, quorum nuptias benedixit deus dicen: crescite et multiplicamini, nudi erant et n.on confundebantur? cur ergo ex illis membris confusio post peccatum, nisi quia extitit illic indecens motus, quem, nisi homines peccassent, procul dubio nuptiae non haberent? an forte, sicut quidam existimant, quia id quod legunt parum diligenter aduertunt, caeci creati erant prius homines sicut can
Abbreviated transcription (Latin):
Imperauit eniri deus. ut ei sancti eiꝰ dicãt o¬
rares ne nos inferas in fẽptatione : quisqͥs
igitur exciuditur hoc poscens nõ infertur in
contumcitie tẽptationem. qua possit uł ditrnꝰ¬
linitteres Ait enim  uolunitatesua qͣsq dqe¬
rit deu: ut merito deserrt᷑ .a deot Ettus ho
negauerit. ¶ S ideo petimꝰ ne infergmir ĩ
teptationẽ ut hec nõ fiatͥ et si exrudinur
utiq nõ fit : qr deus nõ ꝑmittit ut fict ¶ Nichi
enin fit. nisi qͦ aut ipe facit: aut ip̃ẽ fieri pꝰ¬
mittit i poteris ergo est. et .a. malom bonlĩ
flectere nõlutates: et in lupsũ ꝓnas sonuer¬
tere: ac dirigere in sibi placũ gressucui nõ
frustra dicitur: deus tu couertens uurifi¬
tabis nos . Rec frustra dicitur: ne des ad mo¬
uedũ pede meu. Ne frustra dicit᷑. ꝑe tradas
me due: u desiderio meo pc̃tori ¶Nostreo ne
multa comeore cũ nõb plura fortasse occͣ¬
rat: ne stustra dicitur ne nos inducas in tey¬

Expanded text:
Imperavit autem Deus, ut ei sancti ejus dicant orantes, Ne inferas nos in tentationem. Quisquis igitur exauditur hoc poscens, non infertur in contumaciae tentationem, qua possit vel dignuittere. 12. At enim, « voluntate sua quisque deserit Deum, ut merito deseratur a Deo. » Quis hoc negaverit? Sed ideo petimus ne inferamur in tentationem, ut hoc non fiat. Et si exaudimur, utique non fit; quia Deus non permittit ut fiat. Nihil enim fit, nisi quod aut ipse facit, aut fieri ipse permittit. Potens ergo est, et a malo in bonum flectere voluntates, et in lapsum pronas convertere, ac dirigere in sibi placitum gressum. Cui non frustra dicitur, Deus, tu convertens vivificabis nos : non frustra dicitur, Ne des ad movendum pedem meum : non frustra dicitur, Ne tradas me, Domine, a desiderio meo peccatori : postremo, ne multa commemorem, cum vobis plura fortassis occurrant, non frustra dicitur, Ne nos inferas in ten
Abbreviated transcription (Latin):
endo nõ dissimules uerititẽ: siulans quo
modo surditatem¶Non dicimꝰ turpia esse
coiugia. qñ q̃dẽ incontnetia nẽ m dãpnabi¬
le cãdat flagitiũ: fultienda est honestate nup
id est ut uerba tua pona hoĩem sufficere inge¬
initis sibi motibꝰ dare leges: hoc nõ dicmĩꝰ
S dicimꝰ quod dicit apostołꝰ tũ huis loq̃re¬

Expanded text:
endo, non dissimules veritatem, simulans quodam modo surditatem, Non dicimus turpia esse conjugia; quandoquidem ne incontinentia in damnabile cadat flagitium, fulcienda est honestate nuptid est, ut verba tua ponam, « hominem sufficere ingenitis sibi motibus dare leges: » hoc non dicimus; sed dicimus quod dixit Apostolus, cum hinc loquere
Abbreviated transcription (Latin):
uod enim et de alio libro meo quẽ sc̾psi ad scte me¬
morie martesłinu. uelut mͥ p̃striũtur pone¬
re uoluisti de ada dictũ. ꝙ tabificauit in se oñs
de sua stirpe uẽturos i Unde ictiq ille tabificant
q̃ ad re maxie ꝑtinẽt in eãdẽ sententia meam
ego dicã qr tu ditere nolutisti: et stati tur nolue
ris appebit ¶ Ogculta inquã tale carnał cõtu¬
piscentie sue. tabificauit so: in oes de sua stir pe
uenturos ꝙ non ittiq carnem tabificauit: mn cꝰ¬
c̃tertu tabes ista tiõ fuit/ Caro itaq up̃i mõrli¬
cotm de mortalitate irui corꝑis traxit qr
mat redorpus eius muenit: contagiũ uero oni¬

Expanded text:
Quod enim et de alio libro meo, quem scripsi ad sanctae memoriae Marcellinum, velut mihi praescribens ponere voluisti, de Adam dictum, « quod tabificavit in se omnes de sua stirpe venturos: » unde utique ille tabificavit, quae ad rem maxime pertinent in eadem sententia mea, egoinquam, « tabe carnalis concupiscentiae suae tabificavit in se omnes de sua stirpe venturos » . Non itaque carnem tabificavit, in cconceptu tabes ista non fuit. Caro itaque Christi mortalitatem de mortalitate materni corporis traxit, quia mortale corpus ejus invenit: contagium vero
Abbreviated transcription (Latin):
inde ꝑuenerit᷑: tñ eã nõ trã sierit in corphe ꝙr
nõ in de concepit ¶Ceteꝵ corꝑus xp̃i inde dͣic¬
tũ est in siłitudme carnis pcti: qr oĩs ałia ho¬
minũ caro pctiest ¶ Quisquis negat et car¬
ne xp̃i uel carm xp̃i coparat uascentum
ħoim cet̾oꝵ: ut usserat Etrãq puritatis equa¬
lis. detestandus hereticꝰ milentur. E¬

Expanded text:
inde venerit, tamen eam non trajecit in corpus quod non inde concepit. Caeterum, corpus Christi inde dictum esse in similitudine carnis peccati, quia omnis alia hominum caro peccati est, quisquis negat, et carnem Christi ita carni comparat nascentium hominum caeterorum, ut asserat utramque esse puritatis aequalis, detestandus haereticus invenitur.
Abbreviated transcription (Latin):
łasbam carnis de mr̃e supsissetͥ nõ solucoro
euls caro ptti: s nec siłitudo carm̃s pcti ẽẽ ꝑo-¬
liceo npritatis attẽdat ¶ Aliud est sensus car-¬
me sine quo nullus funit aut est aut erit in
torpore uies hõ: et aliud est tõcupisce ita
quil taro cõcupiscit aduersus spm sine qͣ fuit
ante ptm p̾mus hõ. qͣlẽ nob ex hibint huanã

Expanded text:
e matre sumpsisset; non solum caro ejus caro peccati, sed nec similitudo carnis peccati esse polucem veritatis attendant. Aliud est sensus carnis, sine quo nullus fuit, aut est, aut erit in corpore vivens homo: et aliud est concupiscentia qua caro concupiscit adversus spiritum, sine qua fuit an
Abbreviated transcription (Latin):
uoluerint ¶Si u̾erũ est quod dicitis uos que¬
rosane qͣ libet ingertis sibi motibꝰ horem di¬
satis ẽẽ ydoneũ dgre leges ͥ utrũ boĩs. an
malis: si boĩs: aduersus bonũ ergo spũs
cocupiscit: et duo bona aduersantur mincẽ
uersitas m̃ter se bona eẽ nõ posset si ante¬
ant malis: fatere iritur. nigẽitos ẽẽ hoĩ
motus malos contrã quos caĩstitas dumcat᷑
et ne dicere cũ manicheis coghris. asiem ma

Expanded text:
verum esset quod dicitis vos. Quaero sane, qualibus ingenitis sibi motibus hominem dicatis esse idoneum dare leges? utrum bonis, an malis? Si bonis; adversus bonum ergo spiritus concupiscit, et duo bona invicem ersitas bona esse non posset. Si autem malis; fatere igitur ingenitos esse homini motus malos, contra quos castitas dimicat. Et ne dicere cum Manichaeis cogaris, aliena
Abbreviated transcription (Latin):
bere cõiuges. iã nõ erũt cõuiges: et diuortiũ e¬
rit cessatio¶Quod ne cõtingat agat sicut pñt
etia quo continẽs miniũ delectari:.nec defitiẽ
te ctate corꝑibꝰ pariut ¶Nõ se cogitent ꝙͣtũ ad
libidĩs attinet intẽtiua ficise senuisse: ut pos¬
sint cõuiges ꝓmanere / Si ħ oc tibi placet: tu
bideris ¶Ego aũ qr siberoꝑ procreandoꝵ cã
uxores ẽẽ ducẽdas hoẽstas consensi huãno¬

Expanded text:
bere conjuges, jam non erunt conjuges, et divortium ebere conjuges, jam non erunt conjuges, et divortium erit illa cessatio. Quod ne contingat, agant sicut possunt quo etiam continens nimium delectaris, nec effoetis aetate corporibus parcant. Non se cogitent quantum ad libidinis attinet incentiva, senuisse, ut possint conjuges permanere. Si hoc tibi placet, tu videris. Ego autem quia liberorum procreandorum causa uxores esse ducendas, honestas consentit human
Abbreviated transcription (Latin):
ex ei sagisio mesius erat ⁊ iesi sio nõ nast
nonne ut nasceretur plus opere dei actũ est
a pareetu. ¶Cut nõ ip̃e ymag̾ii sue p̃siitie
quodmnesis erat᷑ qͣ macũ quod ei fututũ fue
nisi quos bemguitati tribuẽdũ est crecctoris¬
te moriẽtes tanta pena ee plectendornte
os nõ nasci potius expedir et cũ ħe dũs nõ
de quibuslibͥet pctorib ꝰ. s de celestis et pessẽ¬
mis seu iipiissimis dixerit Siemm qllod
de sodomisnt. et utiq nõ de solis inte
uoluit. alius alio tollerabisius in die iudun
punietur:: quis dubitauerit puulos nõ baꝑ¬
tizatos qui solu hut originale pctm nec
ullis ꝓpriis aggrauãtur in dãpnatione
om lenissima futuros: ¶ Que quał et
quanta erit ꝙͣuis diffiire nõ possumus
tħ audeo dicere ꝙ eis ut nussi essent ꝙͣ lit
ibi essent potius expediret : ¶teste euant᷑¬
multa diu disputas cõtra sentetiã mẽa ⁊ et cona-¬
ris oñdere qr contubitꝰ defuit: nullo mõ fuissi

Expanded text:
ex Evangelio, Melius erat homini illi non nasci ; nonne ut nasceretur plus opere Dei actum est, quam parentum? Cur non ipse imagini suae praestitit quod melius erat, qui malum quod ei futurum fuernisi quod benignitati tribuendum est Creatoriste morientes tanta poena esse plectendos, ut eis non nasci potius expediret; cum hoc Dominus non de quibuslibet peccatoribus, sed de scelestissimis et impiissimis dixerit. Si enim quod de Sodomis ait, et utique non de solis intelligi voluit, alius alio tolerabilius in die judicii punietur ; quis dubitaverit parvulos non baptizatos, qui solum habent originale peccatum, nec ullis propriis aggravantur, in damnatione omnium levissima futuros? Quae qualis et quanta erit, quamvis definire non possim, non tamen audeo dicere quod eis ut nulli essent quam ut ibi essent, potius expediret. Veru, multa diu disputas contra sententiam meam, et conaris ostendere, « quia concubitus defuit, nullo modo fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
pũgnis: nec in istestrepitu quẽ tibi ip̃ẽ facie
piipres deim Cur enim non ista utstale
pisi qua eos trect boĩtas inputatur Qtu
quosda infinctes etiã ẜaptizatos quos futu¬
qos pscunt apostatas no aufert ex haiͥ bita
m eteritregnũ adoptas net eis cofert
magnũ bñfitiũ quodei de quo legaut exp¬
mosst no mositia mutaret intet sectu eiꝰ
ne fñ deo tribuitur. insi boitas et iustatia:
qua de sõis et mał ora bñ et rcte faci ¶ Sẽ

Expanded text:
pennis, nec in isto strepitu quem tibi ipse facis, respicis Deum. Cur enim non ista vel tale i, quia eos creat, nisi bonitas imputatur. Et quosdam infantes etiam baptizatos quos futuros praescivit apostatas, non aufert ex hac vita in aeternum regnum adoptatos, nec eis confert magnum beneficium, quod ei de quo legitur, Raptus est, ne malitia mutaret intellectum ejus . Nec tamen Deo tribuitur, nisi bonitas atque justitia, q
Abbreviated transcription (Latin):
silitudinẽ carnis pc̃tĩ. in ligno mͣrtur ñ exal¬
tatꝰ .a. t̾ra et oĩa traxit ad se et uurificrgit
quĩt mpedire aliꝙͣ ad cõsecutionẽ gr̃e posset.¬
magis adustos et ꝓuectos et maiores nalui
pectatibꝰ cũ postea crediderit i̾missio pc̃toꝵ
dutur: et a. bap ͥ ͥ ͦ atq gr̃a nẽo ꝓhibetur
ꝙͣ tomagis ꝓhiberi nõ debet infans qͣ rerp̃s
cõtraxit.¶Qui ad r̃missam pctoꝵ acripiẽda

Expanded text:
ilitudinem carnis peccati in ligno matyrii exaltatus a terra omnia traxit ad se, et vivificavit, quit, inpedire aliquid ad consecutionem gratiae possetmagis adultos et prouectos et maiores natu peccantibus, eum postea crediderint, remissa peceatorum datur et a baptismo atqquanto magis prohiberi non debet infans, qui recencontraxit; qui ad remissam peccatorum accipienda
Abbreviated transcription (Latin):
tu q̃ fãcrebro nõb̃ manicheoꝵ nome opponis
oͦs et qͣles uiros et ꝙͣtos fidei catolite defeso-¬
res.tã exetrabili crimina ͭ ͥ ͤ oppetere aude¬
as: si eingilas m̃tuert ¶ Nõ quidẽ om̃ de re
har sẽtentias: nec õẽs eoꝵ qͦs cõmẽorabo me
cõgregatuꝵ ẽẽ polliceor qr nimis logũ est
et nc̃ce ẽẽ nõ arbitror: s ponã pauca paucoꝵ
dere: si ullus in eis uel deitiorͤ uel hõm pu-
dor: tantũ malũ ꝑuicatie superauerit᷑

Expanded text:
tu qui tam crebro nobis Manichaeorum nomen opponis, quos et quales viros et quantos fidei catholicae defensores tam exsecrabili criminatione appetere audeas, si evigilas intuere. Non quidem omnium de hac re sententias, nec omnes eorum, quos commemorabo, me congregaturum esse polliceor; quia nimis longum est, et necesse esse non arbitror: sed ponam pauca paucorudere; si ullus in eis vel Dei timor, vel hominum pudor tantum malum pervicaciae superaverit.
Abbreviated transcription (Latin):
gesta illa eccastica nob indicat.. qñ in ur¬
bem roma melchiade aplice sedis epopre¬
sidente cũ aliis iudex interfiit᷑: donatũa
dãpnaut: ꝙͥ prior auictor donatistaꝵstisꝰ¬
tus est¶hac igi᷑ pnͣcipãłẽ eẽ in eccła indul¬
getiã. neminẽ preterit: i ꝗͣ antiq̃ srimĩs
ome pondus expõrꝰ. et ignorãtie nr̃e fugne¬
ra p̾sca delemus: ubi et ueters hosem̃ cũ pse¬
nitis sceleribꝰ exuiiꝰ ¶ Aud adhuc quote¬
possit amplius cõmolere᷑ atq turbare: gb
tinam in melius cõmutare/ Eccle catho
aduersus hereticos acerrimũ defensorem
uenerãdũ qͥs ignoret hysariũ ep̃m galłũ. Ii¬
Et cũ de xp̃ĩ carne ageret: attende ꝙͣ dix̾it
ex pct̃o oĩs caro est .a. pctõ scil ada parẽte de¬
ducta: in siłĩtudinẽ carnis pcti est missus
existente in eo nõ pcto: s p̃cti carnis fititu ͫ¬

Expanded text:
gesta illa ecclesiastica, nobis indicant, quando in urbe Roma, Melchiade apostolicae sedis episcopo praesidente, cum aliis judex interfuit, Donatumque damnavit, qui prior auctor Donatistarum schistus est: « Hanc igitur principalem esse in Ecclesia indulgentiam neminem praeterit, in qua antiqui criminis omne pondus exponimus, et ignorantiae nostrae facinora prisca delemus; ubi et veterem hominem cum ingenitis sceleribus exuimus » . Aupossit amplius commovere atque turbare, et utinam in melius commutare. Ecclesiae catholicae adversus haereticos acerrimum defensorem venerandum quis ignoret Hilarium episcopum Gallum? Qui cum de Christi carne ageret, attende quid dixeritex peccato omnis caro est, a peccato scilicet Adam parente deducta, in similitudine peccati carnis est missus existente in eo non peccato, sed peccati carnis simi
Abbreviated transcription (Latin):
eccta: qũe ista est que ascendit dealbata m̃cũ¬
bẽs super fratruelemsiuĩ. dealbata ẽ emm.
ꝯ ꝑ serpsam alba ee nõ posset: et a quo deal¬
omest insi ab illo ꝙͣ per ꝓphetam dicit si fue¬
xint pct̃a uestra ut fenictini sicut niuem de¬
albabo. ¶Uin ergo dealbata est nichil boni
merebaturͥ ianuero ałba fcta bñ ambulat
b si suꝑ eũ .a. quo dealbata est ꝑseuerater incũ¬
aat spropter quod et pp ip̃e ihus suꝑ que m
cubit dealbata dix it discipulis sins: sine me.
nchil potestis facere ¶ Ergo redeamꝰ ad apłm
paułũ quem certe inuenimꝰ sine ullis meri¬
tis boĩs ymo tũ multis merctis mał. dei gra¬
tia consẽtutũ: reddentis bona pro mał ¶ ui¬
deamꝰ ꝙͣ dicat sua iã ꝓpinquãte passioe: scri¬
bes adthymot heũn Ego enim iam iminolor

Expanded text:
Ecclesia: Quae est ista quae ascendit dealbata, incuEcclesia: Quae est ista quae ascendit dealbata, incubens super fratruelem suum? » Dealbata est enim quae per seipsam alba esse non posset. Et a quo dealbata est, nisi ab illo qui per prophetam dicit: « Si fuerint peccata vestra ut Phoenicium, sicut nivem dealbabo . » Quando ergo dealbata est, nihil boni merebatur. Jam vero alba facta, bene ambulat,  si super eum a quo dealbata est, perseveranter incumbat. Propter quod et ipse Jesus, super quem incumbit dealbata, dixit discipulis suis, Sine me nihil potestis facere . 14. Ergo redeamus ad apostolum Paulum, quem certe invenimus sine ullis meritis bonis, imo cum multis meritis malis, Dei gratiam consecutum reddentis bona pro malis: videamus quid dicat sua jam propinquante passione, scribens ad Timotheum. Ego enim jam immolor
Abbreviated transcription (Latin):
illa tamẽ̃ Nãsi se illa substraxerit cadit homo
tribuere illa: sed deo cui dicitur in psalmo᷑ ad¬
uitor meꝰ esto. ne derelinqͣs men dicendo ne
derelinqͣs me oñdit qr si derelictus fuerit: in¬
chil boi ualet ip̃e per se¶unde et ille aĩt / Eg
dixi in habũdantia mea: nõ mouebor in eter¬
ĩ ułuist putauerat eñ suũ fuisse bonũ quod ei
sic habundat: ut nõ moueretur ͥ s ut oftende¬
retur illi cinus ẽẽt illud bonũ. de quo tanq̃sis
ceperat głari: paululũ gr̃a deserẽte admõĩtus
dicit᷑ domine inuõlutate tua p̃stitisti decori
meo uirtute: auertisti fatiẽ tũa. a me. et fits
sum cõtur batus /¶Ideo ncciũ est hoĩ ut gc̃a dei
non solũ iustificetur impius iᵈ est ex impio fi¬
at uuistus cum redeuntur ei bona pro mailis
sedetia tũ fuerit iã iustificatꝰ ex fide ambu¬
let cũ illo gr̃a. et incũbet super ipsam: ne ca¬
dat pp ħoc scͥptũ est in canlicis canticoꝵ de ip̃a

Expanded text:
illam tamen: nam si se illa subtraxerit, cadit homo, tribuere illa, sed Deo, cui dicitur in Psalmo, Adjutor meus esto, ne derelinquas me . Dicendo, ne derelinquas me, ostendit quia si derelictus fuerit, nihil boni valet ipse per se: unde et ille ait, Ego dixi in abundantia mea, Non movebor in aeternum. Putaverat enim suum fuisse bonum, quod ei sic abundabat, ut non moveretur: sed ut ostenderetur illi, cujus esset illud, de quo tanquam suo coeperat gloriari, paululum gratia deserente admonitus dicit, Domine, in voluntate tua praestitisti decori meo virtutem; avertisti autem faciem tuam a me, et factus sum conturbatus . Ideo necessarium est homini, ut gratia Dei non solum justificetur impius, id est, ex impio fiat justus, cum redduntur ei bona pro malis; sed etiam cum fuerit jam justificatus ex fide, ambulet cum illo gratia, et incumbat super ipsam ne cadat. Propter hoc scriptum est in Cantico canticorum de ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
desideriis et uoluptatibꝰ uariis : in malitia et in¬
tes ¶ Quid istis tã mał meritis nisi pẽa u̾tiq de-¬
bebatur: s deo reddente bona pro mal. per grãm
tas illuxit saluatoris nr̃i dei. nõ ex opibꝰ iustitie
q̃ fecimus nos: s ẜ ͫ suã mĩam saluõs nos fecit

Expanded text:
riis et voluptatibus variis, in malitia et intes. Quid istis tam malis meritis nisi poena utique debebatur? Sed Deo reddente bona pro malis, per gratitas illuxit Salvatoris nostri Dei, non ex operibus justitiae quae fecimus
Abbreviated transcription (Latin):
accusamurs.Quid fatiemꝰ qͥ nõ actippmus
Qͣui hͦ dicũt ex ͣ tulꝑã se uideri uosunt. in h
ꝙ nõ obediũt dẽo qr utiq ip̃a obedientia: mu¬
nus eiꝰ est/ Que ucce est ut sit in eo tin caris¬
tos mest q̃ sine du ͦ ex deo est. et dat ẽam pr̃
corripimur quasi nos eã nõb dare possim̃ h
et nrꝯ arbitrio dare nolumꝰ ¶ Nec attendũt
si nondum regenerati sunt . p̾miã ẽẽ causam

Expanded text:
 accepimus? » Qui haec dicunt, extra culpam se videri volunt, in hoc quod non obediunt Deo: quia utique ipsa obedientia munus ejus est; quae necesse est ut sit in eo cui charitas inest, quae sine dubio ex Deo est , et dat eam Pater corripimur, quasi nos eam nobis dare possimus, et nostro arbitrio dare nolimus? » Nec attendunt, si nondum regenerati sunt, primam esse causam
Abbreviated transcription (Latin):
cũ miseretur alq adiuuat qͥ facit qu os uosue¬
rit ctibin sine correꝑtiõe profigere. S qͣte isti
sic ilł altter. atq ałĩ afiter. diuers et inm¬
incrabilibꝰ modis uotentur ut reforment᷑¬
¶ db̾sit ut dicamꝰ iuditiũ luti ẽẽ de bere: s fi¬

Expanded text:
cum miseretur atque adjuvat, qui facit quos voluerit etiam sine correptione proficere. Sed quare isti sic, illi aliter, atque alii aliter, diversis et innumerabilibus modis vocentur ut reformentur, absit ut dicamus judicium luti esse debere, sed fi
Abbreviated transcription (Latin):
hoĩe corripiente corrigere et ad dolore salubrem
pertentis. ꝯcułtisẜma et potetissiã medicĩe sue
ptate ꝑ duceres / Et sicũt non est ab or̃oe cessadũ
pro eis quos corrigriolumꝰ etiã si nullo homi
br̃ate pro petro dñs respexit eũ et fecit eum¬

Expanded text:
homine corripiente, corrigere, et ad dolorem salubrem poenitentiae occultissima et potentissima medicinae suae potestate perducere. Et sicut non est ab oratione cessandum pro eis quos corrigi volumus, etiam si nullo hominum orante pro Petro Dominus respexit eum, et fecit eum
Abbreviated transcription (Latin):
coniuges bene utuntur. et mest conugibus
quo bene utatur : in est et cõtmentibꝰ quo me-¬
fius nõ utantur. ¶ Ideo q̃pe mest: ut nõ extol¬
lati  Solus ergo libidĩs excessus acculsat᷑.
sed ille. a quo nõn refrenatit u lam ipsa pe
serpsam rectissime oio suis ip̃is motibꝰ actusa̾:
qͥb ꝰ ne excedat ob̾sistitur N Nõ ita q ut u̾icis in-¬
thil ad ignoscendũ promouet: iodestia ra ꝑ
ipsum genus nocentis u ꝓmouet quippe ad in¬
noceñtia. nõ consentire mało ͥ nec ideo ilsud
cui nõ consentitur nõ est malũ: ỹmo pp̃ea
sine dubitatĩone mãlũ est. qr nõ et consentire
bonum est ¶ Quid enim mali faceret qui bõe
cocupiscentie cõsentiret᷑: cũ mali nichil futi¬
at. etiam q̃ oꝑe tõiugali nõ sine ip̃iꝰ malose-

Expanded text:
conjuges bene utuntur, et inest conjugibus conjuges bene utuntur, et inest conjugibus quo bene utantur, inest et continentibus quo melius non utantur: ideo quippe inest, ut non extollantur. « Solis » ergo libidinis « excessibus accusatur, » sed ille a quo non refrenatur: nam ipsa per se ipsam rectissime omnino suis ipsis motibus accusatur, quibus ne excedat obsistitur. Non itaque, ut dicis, « nihil ad innocentiam promovet modestia rei per ipsum genus nocentis. » Promovet quippe ad innocentiam non consentire malo: nec ideo illud cui non consentitur, non est malum; imo propterea sine dubitatione malum est, quia non ei consentire bonum est. Quid enim mali faceret, qui bonae concupiscentiae consentiret; cum mali nihil faciat, etiam qui opere conjugali, non sine ipsius malo
Abbreviated transcription (Latin):
paturs. et it̃a eptercet głosa certaiia: at ad
Belectationem delt intelligibil pulcritudinis
ipis certaminibꝰ auocetur ¶ S qr iñ ista hũã¬
na miseria. peior hostis est cauenda suꝑbia : ideo
nuirũ nõ penitus extaiguctur iturne cõti¬
nentiũ sc̃oꝵ ista cocupiscentia: ut dũ pugnat᷑
ad tantam ꝑfectionẽ ꝑueniat sanitatis: ubi
nulla putr edo lascune: nulłꝰ tumor suꝑbie
formideturi Sic uirtus in insirmitate ꝑfict᷑
qr et pugnare infirmitatis est ¶ Qu̾ato enim
quisq uincit faciłiꝰ. tato ꝑugnat minꝰ  In si¬
metipo aute quis pugret: si nichił ex semetipe
eidem repugngret.¶Et quid nõb repugnat
ex nõb̾: nisi ꝙͣ ad huc curatur. ut sanetur in
nõb. ¶ Ergo m nobmetipis est sola infirmites
ca pugnandi et rursus infirmitas ẽ ãmonibo:
no suꝑbien di ¶ ꝓñde uirtus qͣ hic suꝑbiri ꝑ̃t¬
obrem qu hͦ cõiuges bñ u̾tictur. quo contmen¬
tes menus nõ utinitur li Malũ igitur est que

Expanded text:
t a delectatione intelligibilis pulchritudinis ipsis certaminibus avocetur. Sed quia in ista humana miseria pejor hostis est cavenda superbia, ideo nimirum non penitus exstinguitur in carne continentium sanctorum ista concupiscentia, ut dum pugnaturad tantam perfectionem perveniat sanitatis, ubi nulla putredo lasciviae, nullus tumor superbiae formidetur. Sic virtus in infirmitate perficitur : quia et pugnare infirmitatis est. Quanto enim quisque vincit facilius, tanto pugnat minus. In semetipso autem quis pugnaret, si nihil ex semetipso eidem repugnaret? Et quid nobis repugnat ex nobis, nisi quod adhuc curatur ut sanetur in nobis? Ergo in nobismetipsis sola est infirmitas causa pugnandi; et rursus infirmitas admonitio est non superbiendi. Proinde virtus qua hic, ubi tur, quo continentes melius non utuntur. Malum igitur quo
Abbreviated transcription (Latin):
sopitos deludunt sõpinasensus: nescio elã
Que sienpitaret altissimꝰ: ꝯͥs uilieret castu
boni e tocupistere mału: quod nec furdos di¬
cert audebis. hoc in ꝙ̃ mału tur no exsti pat᷑
de cõtmẽtiũ caruesctoꝵ / Cur nõ totut opere
metis aufertur s h ͦ eum dicis fieri deluisse=
simabũ esset. et qr nõ fit in cõuigatis ubi eius
mot ꝰ^ est ñctiꝰ. ideo putas bonũ: tñ uideas nec
iifieri ubi motus euis nulłꝰ est ncciꝰ : et in qstũ
mest nocet. et si nõ ad ꝑdendũ de sorte sc̾toꝵ si
poet cõsenficgur: tni ad minuendam spũalem
desetfatione scta ꝵ metiũ ilła scilitet de qua d ͭ
colus condesector eni legidei. sͫ interiore¬

Expanded text:
sopitos deludunt somnia sensus, nescio quomosopitos deludunt somnia sensus, nescio quomoquae si imputaret Altissimus, quis viveret castus?bonum esse concupiscere malum, quod nec inter surdos dicere audebis: hoc, inquam, malum cur non exstirpatur de continentium carne sanctorum? Cur non « totum opere mentis aufertur? » Hoc enim dicis « fieri debuisse, si malum esset. » Et quia non fit in conjugatis, ubi ejus modus est necessarius, ideo putas bonum: cum videas, nec ibi fieri ubi modus ejus nullus est necessarius, et in quantum inest nocet, etsi non ad perdendum de sorte sanctorum, si non ei consentiatur, tamen ad minuendam spiritualem delectationem sanctarum mentium; illam scilicet de qua dicit Apostolus, Condelector enim legi Dei se
Abbreviated transcription (Latin):
peccandi. quibꝰ non consentietes excercet ut c̃¬
fiteris glosa c̾tamia. i neq enim saltẽ fõmibii
desideriũ in illa cõtinẽtie ꝓfessione: p̃ot ẽe nõ
mału ¶Quid illic agit ergo ubi malũ est qͥqͥa
git: ac si ei cõsensiectur eł ꝑagit:. Quid ibi agit
hec cõcipiscentia᷑. ubi nichił bõĩ cõcupiscitur ꝙ
illa. I Eun ibi agit libido ubi nichil bõi libebit
ex illa:I Nõ inportune in coiugatis es dicatur
si enm sumũ tulme optinent pudicitie cõnigał
illa¶ In sctis aute un ginibꝰ eł continentibus
ꝙ agit obsetro tẽ ꝙͣ agit tua ista suscepta. si de¬
sipis. adlier saria si sapis: ħ kuid agit ubi n¬
¶il sõiagit ip̃a in chil ẜomagitur de ipsa.
piscitur mału est  eud agit in eis quos contͣ
se compeslit uigilare atq pugnare.: et si qͣn
lb eis ullũ uel in sõpnis furatur assensũ : cuͣ
euigilauerint gemere et m̾ter gemitus dicere
quomo inpleta est aia meͣ illusioibꝰ. ¶ Euiatũ

Expanded text:
eria; quibus non consentientes « exercent, » ut confiteris, « gloriosa certamina? » Neque enim saltem connubii desiderium in illa continentiae professione potest esse non malum. Quid ergo illic agit, ubi malum est quidquid agit; ac si ei consentiatur, et peragit? Quid ibi agit haec concupiscentia, ubi nihil boni concupiscitur ex illa? Quid ibi agit libido, ubi nihil boni libebit ex illa? Non importune in conjugatis esse dicatur: si enim summum culmen obtinent pudicitiae conjugalis, illam. In sanctis autem virginibus et continentibus quid agit, obsecro te; quid agit tua ista suscepta, cum desipis; adversaria, si sapis; quid agit, ubi nihil boni agit ipsa, nihil boni agitur de ipsa? piscitur, malum est? Quid agit in eis, quos contra se compellit vigilare atque pugnare; et si quando ab eis ullum vel in somnis furatur assensum, cum evigilaverint, gemere et inter gemitus dicere, Quomodo impleta est anima mea illusionibus ? Quia cum
Abbreviated transcription (Latin):
itt frenari h ͦ mału: ut ad rachil relapetur ilłi¬
citũ  sed gn̾atiõi tantũ reg̃nandoꝵ. sermat libe¬
roꝵ ii Enis q̃ppe inpetus non sua sponte moderatꝰ
est  d nullo nãq il licito sese ab stmet: si mẽbra
desiderio eius insermat at per hoc eiꝰ modꝰ nõ ĩ
ipo tinꝰ inq̃etus ẽ motus: sm crefrenate at bene
utente lauditur ¶ Itaq isto malocũ bñ ututur
congatisi deles & cinꝰ reatu soluti st̾ munere sal-¬
latoris: profecto qͥtũq mnde nastũtur. eiusdem
numnere crectoris nõ situt nõb̃ obicis in r̃gno dia¬
boli pparantur: s ab ilło ꝑotiꝰ eruedi. et i reg ͫ

Expanded text:
ut ad nihil relaxetur illicitum, sed generationi tantum regenerandorum serviat filiorum. Ejus quippe impetus non sua sponte moderatus est: a nullo namque illicito sese abstinet, si membra desiderio ejus inserviant. Ac per hoc ejus motus, non in ipso, cujus inquietus est motus; sed in refrenante ac bene utente laudatur. 3. Itaque isto malo cum bene utuntur conjugati fideles, a cujus reatu soloti sunt munere Salvatoris; profecto quicumque inde nascuntur ejusdem munere Creatoris, non sicut nobis objicis, « in regnum diaboli pra
Abbreviated transcription (Latin):
liendis furã nos oportet inpendere: nẽt m¬
morado suꝑflius. ip̃a prolidi ͭ ͤ oꝑis: a sabo¬
rioso negotio deterrere lctorem ¶Supo¬
re igitur libro satis egimꝰ quo rcte iudicanti¬
hꝰ appet. tu deus uerus et bonus sit conditorͥ
botiẽq nuptie sint. quas et conditioe ati copu¬
latione utruisq sexus insictiit et fecũditatis
munere bndixit. malu tiiẽe tõcupiscentiam
carnis qua concupiscit aduersus sp̃m: eoq
maso bni uti pudititiã comugułe: meluis a
no uti continentia sctiorẽ  quod malũ non

Expanded text:
lvendis curam nos oportet impendere, nec immorando superfluis ipsa prolixitate operis a laborioso negotio deterrere lectorem. Superiore igitur libro satis egimus, quo recte judicantibus appareret, cum Deus verus et bonus sit hominum conditor, bonaeque sint nuptiae, quas et conditione atque copulatione utriusque sexus instituit, et fecunditatis munere benedixit; malum tamen esse concupiscentiam carnis qua concupiscit adversus spiritum, eoque malo bene uti pudicitam conjugalem, meliusque non uti continentiam sanctiorem:
Abbreviated transcription (Latin):
as ad popusũ non credentem: et contr adicẽ¬
teni Et tanꝙ̃ rñderetur. lbist ergo fite pro¬
missiones dei adisrł: contmuo subiuxit di¬
co ergon nsicõ repulit deus plebe sũa aibsit
Nam et ego ĩsraelita sũ ex semine habraha¬
de tribu Benammn. fãꝙͣ dicerett nam et ego
e ip̃a plede sumi demde addidit snde ñnc
actsmꝰn Non repulit deus ꝑlebe suã quã pre-¬
Itunt ¶ Atq ut ostenderet deigr̃a fuisse re¬
Rictas reliquias. nõ meritis operum eoꝵ: se¬
qutꝰ adiuxit q dłn nescitis iñ helya ꝙͣ dĩcit
striptura᷑ qsieadmodũ interpessat deũ. adũ¬

Expanded text:
as ad populum non credentem, et contradicentem. Et tanquam responderetur, ubi sunt ergo factae promissiones Dei ad Israel, continuo subjunxit: Dico ergo, nunquid repulit Deus plebem suam? Absit; nam et ego Israelita sum, ex semine Abraham, tribu Benjamin. Tanquam diceret: Nam et ego ex ipsa plebe sum. Deinde addidit, unde nunc agimus: non repulit Deus plebem suam, quam praescivit. Atque ut ostenderet, Dei gratia fuisse relictas reliquias, non meritis operum eorum, seculus adjunxit: An nescitis in Helia quod dicit Scriptura, quemadmodum inter, ellat Deum ad
Abbreviated transcription (Latin):
ridi ergo aꝑta sentẽtiã mẽa et intellige : uł sine
ntelligere alios. ini effundendo caligiẽs nebu¬
lose disputatiors seremtati sincerissime beriłss
Sicut bonũ est bene uti malis: ita hõestũ est bĩ
bti in hoestis. Undeet ip̃a mẽbra nõ p̃p̃ dummꝰ
oꝑis pultritudinem : s p̃p libidĩs feditatem:
inhõesta dixit apłus ¶ Net ad stupra cotfũtur
ncatate qͣ casti sunt: qͥa resistũt iñ nc̃citate li¬
bidini ¶ Copellat eos inhoesta cõmittere. sine
qua tumẽ nõ pñt: hoestos filios ꝓtreare ħ sta
sit: ut cõiugibꝰ castis et uolutus sit in sobolis
ꝓcreatioe: et iiccitas in libidinest de in hoesto qͥr¬
pe hõestus agr̃ ꝓcreãdi qñ libidinẽ nõ amat᷑
sed tollerat castitus cõtubendi. ¶Soles libẽter
fõnieorare qͣbꝰ te adiuuari pictas auctorũ snas
setulariũ ⁊ intuere hoẽsto corde si potes: qͣ
de coctone poeta cerinerit/ Urbi inͥquit pater
est: urbiq marctus IIustitie cultorͥ regidi¬

Expanded text:
udi ergo apertam sententiam meam, et intellige vel sine intelligere alios, non offundendo caligines nebulosae disputationis serenitati sincerissimae veritatis. Sicut bonum est bene uti malis, ita honestum est bene uti inhonestis. Unde et ipsa membra non propter divini operis pulchritudinem, sed propter libidinis foeditatem inhonesta dixit Apostolus . Nec ad stupra coguntur necessitate qui casti sunt: quia resistunt inhonestae libidini, ne compellat eos inhonesta committere, sine qua tamen non possunt honeste filios procreare. Ita fit ut conjugibus castis et voluntas sit in sobolis procreatione, et necessitas in libidine. De inhonesto quippe honestas agitur procreandi, quando libidinem non amat, sed tolerat castitas concumbendi. 38. Soles libenter commemorare, quibus te adjuvari putas, auctorum sententias saecularium. Intuere honesto corde, si potes, quid de Catone poeta cecinerit: Urbi inquit pater est, urbique maritus
Abbreviated transcription (Latin):
et utrũ mnͥ eo uera uirtus hoestasq laudata sit:
alia qõ est ¶ Ad quẽ libet tñ finem sua referret
offitia. nõ utiq sine boluptate filtos procreahat
et tiĩ nullos catonis m actus surrepsit ꝑtẽq
tiłit sibi nocta uoluptas ¶Si talis fuit qͣlie p

Expanded text:
et utrum in eo vera virtus honestasque laudata sit, alia quaestio est: ad quemlibet tamen finem sua referret officia, non utique sine voluptate filios procreavit; et tamen nullos Catonis in actus subrepsit partemque tulit sibi nata voluptas: quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
quꝵ eonũt hõ põt s sicut quodlibet malu pot nõ
hasete coemi uituꝑationem tũ opere dei. siue qͦ
tia nepsusti¶ Inuictã sane nũꝙͣ ego uoluptatẽ
tarms sicut solers me nisiulas dixi ͥ ãbc ea
E debere et posse diciuꝰ uinci: s tutanꝙͣ bonũ
repugnãte asio ẜono. ego tãꝙͣ masũ repugua¬
te ẜono et tu ẜrribꝰ ꝓp̃is. ego grã salugtoris it¬

Expanded text:
qua esse nunc non potest; sicut quodlibet malum potest non habere communem vituperationem cum opere Dei, sine quotia nexuisti. 32. « Invictam » sane nunquam ego « voluptatem carnis, » sicut « solere me » insimulas, dixi. Ambo eam et debere et posse dicimus vinci: sed tu tanquam bonum repugnante alio bono, ego tanquam malum repugnante bono; et tu virib
Abbreviated transcription (Latin):
nemiinẽ sancta cogitare.¶Si utĩq religiosa
animꝰ isto malo bene utens hec cogitat ut
no se iꝑtiat quod utiq nõ pot cogitare cũ
dormit. s sõpnus cũ occupat mẽbra nõ enfa¬
nt mobedientia uołutati ͭ qr et ipsa nõsuta-¬
te ab ħꝯmoĩ alienat impio. auertẽdoaiam
ad uisa sopmoꝵ:. in qui bꝰ sepe etia futura
mõstrata sũt ¶ Unde si erat in ꝑadiso urtis-¬
cctudo uigiladi atq dormiendi lbi nõ erat
mãłũ concupiscendi᷑. tã felitia erãt sop̃nia
dormientiũ: ꝙͣͣ uita u̾igisantiũ ¶ Quod̾ autẽ
te iactas et maniter spimmixũ diffidis eło-¬

Expanded text:
e sancta cogitare. Sed utique religiosus animus isto malo bene utens hoc cogitat, ut no se impertiat, quod utique non potest cogitare cum dormit: sed somnus cum occupat membra, non ea facit inobedientia voluntati; quia et ipsam voluntatem ab hujuscemodi alienat imperio, avertendo animam ad visa somniorum, in quibus saepe etiam futura monstrata sunt. Unde si erat in paradiso vicissitudo vigilandi atque dormiendi, ubi non erat malum concupiscendi; tam felicia erant somnia dormientium, quam vita vigilantium. 43. Quod autem te jactas, et inaniter spumeum diffundis eloq
Abbreviated transcription (Latin):
malu. qm quesierũt deos edom ¶ Etce deus y
eius corde cui utiq iuste ir ascebatit. ut am¬
monitione salubrem nõ audir et. s ea cõtep¬
ta rret in bellũ ubi cũ suo excercitu caderet.
ꝑ ez echethieleprophetam dicit dñsͥ et ꝓpha
fi errauerit et locutus fuerit: ego dñs sedn¬
di ꝓpħam illu. et exrenda manum meam su-¬
ꝑ eum: et ext̾minabo eũ de medio ppłi iei
ppło ifrael in terra captintatis fctã fuerat᷑
upor aliengene regis cissueriͥ ergo in eius
libro sc̾ptu est ꝙ cum haberet nccitatẽ inter¬
ueniendi pro ppło suo quẽ rex ubitũq ĩ re-¬
gno eius esset nsserat trucidari: orauit ad
dini regẽ.  Cogebat eñĩ ẽa magna ntitate
ut preter iussũ regis et p̃ter ordinẽ suũ ad
ilsũ auderet mtrare: et sudete ꝙͣ sc̃ptura
dicat ᷑ et intuntus est ea tanꝙͣ taurus in i¬
petu indignatiõis sue et tmunt regma
et iõuersus est dolor eiꝰ ꝑ dissolutione et

Expanded text:
manus, quoniam quaesierunt deos Edom . Ecce Deus idmanus, quoniam quaesierunt deos Edom . Ecce Deus ideratus est in ejus corde, cui utique juste irascebatur, ut admonitionem salubrem non audiret, sed ea contempta iret in bellum, ubi cum suo exercitu caderet. Per Ezechielem prophetam dicit Deus, Et propheta si erraverit et locutus fuerit, ego Dominus seduxi prophetam illum, et extendam manum meam super eum, et exterminabo eum de medio populi mei populo Israel in terra captivitatis facta erat uxor alienigenae regis Assueri: ergo in ejus libro scriptum est quod cum haberet necessitatem interveniendi pro populo suo, quem rex ubicunque in regno ejus esset, jusserat trucidari, oravit ad Dominum: cogebat enim eam magna necessitas, ut praeter jussum regis et praeter ordinem suum ad illum auderet intrare, et vide quid Scriptura dicat: « Et intuitus est eam tanquam taurus in impetu indignationis suae, et timuit regina, et conversus est color ejus per dissolutionem, et
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ dñs suscctauit / Quod etia sic dici potest
motũ uolutatis eoꝵ: ł ut ꝑ eos agit quod ꝑ
eos agere ip̃e noluerit: qmi oĩo iniuste ałiꝙ
uelle nõ nouit ¶ Quid est ho dei dixit ad
amasia rege. nõ ueĩat tetũ excertitus ist .¬
no enĩ dñs cũ isrł om̃ibꝰ filiis effrem: qm̃ si
putaueris obtinere. tem ilłis in fugã conuer¬
tet te deus ante inimicos : qm̃ est untꝰ deo
uel adiuuare: uel in fugã uertert ¶ Anom̃o
uirtus dei alios iuuat in bello dando eis fidutiã
ulios minisso timore ciertit mn fugã: insiqr
ille q̃ m ceło et in t̾ra. dĩa q̃tũq uoluit fecit .
etĩa in cordibꝰ hõm oꝑatur. ¶ legimꝰ ꝙͣ dix¬
erit ioas rex israeł mittes nũtuam ad ama¬
siam rege uolentẽ pugnare cũ eo: nã post
kłiqua dixit: nũc sede in domo tual Quid
ꝓuotas in malũ: et cadis tu et iuda tecum
udemde st̃ptura subiuxit᷑ͥ et nõ andiit a¬
masias. qͣm a. deo erat ut traderetur in

Expanded text:
Dominus suscitavit. Quod etiam sic dici potest,motum voluntatis eorum, ut per eos agat quod per eos agere ipse voluerit, qui omnino injuste aliquid velle non novit. Quid est quod homo Dei dixit ad Amessiam regem, Non veniat tecum exercitus Isenim Dominus cum Israel et omnibus filiis Ephrem: quoniam si putaveris obtinere te in illis, in fugam convertet te Deus ante inimicos, quoniam est virtus Deo vel adjuvare vel in fugam vertere? » Quomodo virtus Dei alios adjuvat in bello dando eis fiduciam, alios immisso timore vertit in fugam, nisi quia ille « qui in coelo et in terra omnia quaecunque voluit fecit , » etiam in cordibus hominum operatur? Legimus quid dixerit Joas rex Israel, mittens nuntium ad Amessiam regem volentem pugnare cum illo. Nam post aliqua dixit: Nunc sede in domo tua. Quid provocas in malum, et cadis tu et Juda tecum ? Deinde Scriptura subjunxit: Et non audivit Amessias; quoniam a Deo erat ut traderetur in
Abbreviated transcription (Latin):
deũ suscitare hostes eis terris uãstadis: qͣs tali
penia iudicat dignas/ Nũꝙͣ tñ philistei et a¬
rabes in terrã iuideam dissipandimi. fine uo-
lictate sua uenerũt/ aut sic uenerũt sua uo-¬
lutate lt inedaciter scͥptũ sit. et dñs ad hoc¬

Expanded text:
Deum suscitare hostes eis terris vastandis quas tali poena judicat dignas. Nunquid tamen Philistiim et Arabes in terram Judaeam dissipandam sine sua voluntate venerunt, aut sic venerunt sua voluntate, ut mendaciter scriptum sit
Abbreviated transcription (Latin):
nifir mitate sua uolũtas ip̃ã succũberet: et
idbo ꝑseuerare nõ possent᷑. q defitietes in fir¬
mitate nec uelłent: aut non ita uessent m̃¬
sirmitate uolutatis ut possent ¶ Subuẽtum
est igitur insir mitati po uctatis hũcine: ut
diuma gr̃a in deilmabiliter et insuꝑabilit᷑

Expanded text:
infirmitate sua voluntas ipsa succumberet, et infirmitate sua voluntas ipsa succumberet, et ideo perseverare non possent, quia deficientes infirmitate nec vellent, aut non ita vellent infirmitate voluntatis ut possent. Subventum est igitur infirmitati voluntatis humanae, ut divina gratia indeclinabiliter et inseparabili
Abbreviated transcription (Latin):
tu est: qui g̃latur. in dño głetur ⁊ hing est ꝙ
in sot loco miseriaꝵ ubi tempta ͦ est uita hu-¬
ractua suꝑ terrã: Uirtus in infiritate per-¬
ficitur ¶ Qrue uirtus: nisi ut qui glatur m
suis s in ip̃o glari᷑ qui eis non solum datad¬
lutorium quale p̃mo hõi dedit sine quo nõ
possint ꝑ seuerar esi ueluit: sed in eis etiã ope¬
ratur et uesse ut qm̃ nõ ꝑseuerabũt insi et
possuit et uelint: perseuer adi eis possibili¬
tris et uõlũtris duane gre hargitate donet᷑᷑
Tantũ quippe sꝑũ sc̃o accenditur uõłutas eo¬
ru. ut ideo possint qr sic uõłutͥ ideo sic uelint.
qr deus opatur ut ueluit ł Nãsi iitanta in¬
firmitate uite hꝰ in qua tñ infirmitate p̃p̃ e
latione rep̃mẽdꝰ ꝑfici uirtute oꝑteẜat. ip̃is
relinqueretur uoluntas sua ut m adiutorio
dei sine quo ꝑseugrare non possent manerent
si uelłent᷑. nec deus infis in eis oꝑaret᷑ ut
uesłent. ⁊ inter tot eł tantas temꝑtationes

Expanded text:
tum est, Qui gloriatur, in Domino glorietur . Hinc est quod in hoc loco miseriarum, ubi tentatio est vita humana super terram , virtus in infirmitate perficitur : quae virtus, nisi ut qui gloriatursuis, sed in ipso gloriari: qui eis non solum dat adjutorium quale primo homini dedit, sine quo non possint perseverare si velint; sed in eis etiam, operatur et velle: ut quoniam non perseverabunt, nisi et possint et velint, perseverandi eis et possibilitas et voluntas divinae gratiae largitate donetur. Tantum quippe Spiritu sancto accenditur voluntas eorum, ut ideo possint, quia sic volunt; ideo sic velint, quia Deus operatur ut velint. Nam si in tanta infirmitate vitae hujus in qua tamen infirmitate propter elationem reprimendam perfici virtutem oportebat ipsis relinqueretur voluntas sua, ut in adjutorio Dei sine quo perseverare non possent, manerent si vellent, nec Deus in eis operaretur ut vellent, inter tot et tantas tentationes
Abbreviated transcription (Latin):
fierili Quis h ͦ nesciat. ħ sed ideo mbet aliqͣ que nõ
possumꝰ: ut nouerimꝰ que ab ilło petere. deþeaꝰ
demq ip̃e qmi dixit si uolueris cõseruab̾ mandata
in eodem libro eccastico. aliqñ post dicit ¶ Euĩs da¬
bit in ore meo custodia: et super labia mea signa¬
tulu astutũ: ne forte cadam ab eo. et suigua mea

Expanded text:
fieri". quis hoc nesciat ? et ideo iubet aliqua, quae non fieri". quis hoc nesciat ? et ideo iubet aliqua, quae non possumus, ut Denique ipse qui dixit, Si volueris, conservabis mandata; in eodem libro Ecclesiastico aliquanto post dicit. Quis dabit in ore meo custodiam, et super labia mea signaculum astutum, ne forte cadam ab eo, et lingua mea
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Quomõ ercro quod dicit facite uoħ : hoc dicit dabo uob̃
Quare iubet᷑ si ipẽ daturꝰ est. R Quare dat si homo
facturꝰ est. insĩ q dat quod iubet ͥ cũ aduiuat ut
libera est qñ seruit iustitie: et tũc est bonaulgrã
uero dei semper est bona: et ꝑ hanc fit ut sit homo
uolutatis bone: qui p̾us fuit uolutatis male¶ ꝑ
hãt etia fit. ut ip̃a bona uolutas que iã eẽ cepit
augeatur: et tam magna fiat ut possit adimple¬
re diuina mãdata q̃ uołuerit: cũ ualde ꝑsttẽq no¬
luerit ¶ As h ͦ eñĩ nalet ꝙͦ scͥptũ est si uolueritis
coseruabitis mnãdata᷑ ut homo qui uoluerit et nõ
ptuerit nondũ seplene uelle cognoscat: et oret
Ut habeat tantã uõlũtute : ꝙͣta sufficit: ad mi¬
płenda mãdata / ¶Sic qͥppe adiuulctur ut fatiat:
quod iubetur Tunt emm utile est uelle cũ possu¬
mus. et tñt btile est posse: cũ uollimꝰ ¶ Nã quid
dicũt ¶ No iuberet deus ꝙͦ sciret nõ posse: ab hoĩl

Expanded text:
 quomodo ergo quod dicit: facite uobis, hoc dicit: dabo uobis? quare iubet, si ipse daturus est? quare dat, si homo facturas:; est, nisi quia dat quod iubet, cum adiuuat, ut libera est, quando seruit iustitiae, et tunc est bona. gratia uero dei semper est bona et per hanc fit, ut sit homo uoluntatis bonae, qui prius fuit uoluntatis malae. per hanc etiam fit, ut ipsa bona uoluntas, quae iam esse coepit, augeatur et tam magna fiat, ut possit implere diuina mandata, cum uoluerit, cum ualde perfecteque uoluerit. ad hoc enim ualet quod scriptum est: si uolueris, conseruabis mandata, ut homo, qui uoluerit et non potuerit, nondum se plene uelle cognoscat et oret, ut habeat tantam uoluntatem, quanta sufficit ad implenda mandata. sic quippe adiuuatur, ut faciat quod iubetur. tunc enim utile est uelle, cum possumus, et tunc utile est posse, cum uolumus. nam quid dicunt: "non iuberet deus quod sciret non posse ab homine
Abbreviated transcription (Latin):
ne totũ facere nõ possit: et ideo sibihõ pͥmas euus
uendicat ꝑtes ut nouissim as ab ilło liccipere me-¬
rectur: ¶uidete si aliud agitur isto mõ nsint
gra ia nõ sit gr̃a : reddit᷑ não hͦ pacto debita
nõ datur gractisu debetur eñstredenti: ut . a dño
si des eius augeatur ł et sit merces fidei cepte.
fides aucta¶ Uec atgeditur cũ hͦ dicitur non

Expanded text:
ne totum facere non possit, et ideo homo sibi primas ejus vindicat partes, ut novissimas ab illo accipere mereatur? Videte si aliud agitur isto modo, nisigratia jam non sit gratia. Redditur namque hoc pacto debita, non donatur gratis: debetur enim credenti, ut a Domino ipsa fides ejus augeatur, et sit merces fidei coeptae fides aucta; nec attenditur, cum hoc dicitur, non
Abbreviated transcription (Latin):
ergo bis tamclaris testioniis repugnare.
et tñ solens .a. seipo sibi ex quod credĩt. qͣsi com¬
poit ho cũ deo. lit ꝑtem sibi uendicet. litq il¬
si ꝑtem rglmquat ¶ Et quod est elatiꝰ.. pri-¬
mam tollit ip̃e: sequẽtgni. dat illii Et in eo
quod dicat ee amboꝵ. porẽ se facit. posterio-
sapiebat Epp̾inũ btissimũ loquor qͣ. dixit
no accepis.¶Quo ꝑtipuo testiõmo etiã ipe
couictus sum cũ silꝑ grrarẽ ⁊ putas fidem qͣ
in dẽu credimꝰ nõ eꝑ donũ dei. sed cr nõb : eẽ
ni uobis. et per isłã nos ĩpetrare dei Donci:
quibꝰ tꝑanter. et pie et iuste uiuaꝰ in h ͦ scło¬

Expanded text:
ergo his tam claris testimoniis repugnare, et tamen volens a se ipso sibi esse quod credit, quasi componit homo cum Deo, ut partem fidei sibi vindicet, atque illi partem relinquat: et quod est elatius, primam tollit ipse, sequentem dat illi; et in eo quod dicit esse amborum, priorem se facit, posterioresapiebat: Cyprianum beatissimum loquor, qui dixit, non acceperis ? Quo praecipue testimonio etiam ipse convictus sum, cum similiter errarem, putans fidem qua in Deum credimus, non esse donum Dei, sed a nobis esse in nobis, et per illam nos impetrari Dei dona quibus temperanter et juste et pie vivamus in hoc s
Abbreviated transcription (Latin):
leci. i edm̃ ex ipo. et per ip̃m et in ip̃o st̾ onĩa
Et ip̃m ibitur mitium fidei nr̃e: ex quo nͣ ex
ip̃o est. N eq ẽm̃ h ͦ excepto ex ip̃o st̾ ceterar
ex ip̃o et ꝑ ip̃m: et in ip̃ost̾ gĩa ¶ Es aute
dicat eũ qͣ lam cepit credere ab illo m̃ que cre¬
didit nõ mereri᷑ unĩ fit ut iã merẽti ceta di-¬
tãtur addi retͣbunõe diuinaᵈ ac ꝑ hͦ gratiã
secũdũ merita nr̃a darin Quedobrectũ sibipesa¬
gianus ne dãpnccretur. ipo dapnautDuis¬
quis igitur hanc dapnabllẽ bułt ex oi parte
uiture smani. ueranter intefłigat dictum ꝙͦ¬
art aplus. uobis donatũ est pro xp̃o nõ sõłũ ut
tredatis in eũ. uerũ etiã ut patĩim pro eo
utrumq ostendit dei donũ. qr utrũq dipit ẽs do¬
natũ . i nec ait ut pleniꝰ ac ꝑfectiꝰ ut credatis in
eum: s ut credatis in eu s nec seip̃m miam con¬

Expanded text:
r ipsum, et in ipso sunt omnia ? Et ipsum igitur initium fidei nostrae, ex quo, nisi ex ipso est? Neque enim hoc excepto ex ipso sunt caetera: sed ex ipso, et per ipsum, et in ipso sunt omnia. Quis autem dicat eum qui jam coepit credere, ab illo in quem credidit nihil mereri? Unde fit ut jam merenti caetera dicantur addi retributione divina; ac per hoc gratiam Dei secundum merita nostra dari: quod objectum sibi Pelagius, ne damnaretur, ipse damnavit. Quisquis igitur hanc damnabilem vult ex omni parte vitare sententiam, veraciter intelligat dictumait: Vobis donatum est pro Christo, non solum ut credatis in eum, verum etiam ut patiamini pro eo . Utrumque ostendit Dei donum, quia utrumque dixit esse donatum. Nec ait, Ut plenius et perfectius credatis in eum; sed, ut credatis in eum. Nec se ipsum miserico