comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fluxo strius age tñ fideliter ꝯmissũ
si plena etas accesẜit poterit memi¬
nisse abioquin sua ent obluuo fides
tua magna satis ipã sibi uirtus ẽ
p̾miũ conscencia benorum oꝑumi inchil
est dulcius/ non te retrahat ab ho¬
nesto desperacio p̃miorum quia nullũ
ociam inhac uita recte factũ p̾mio
caret ciuꝯuti sapientibus platet
fructus ubrmi ꝯ est fecisse atq nisilen¬
cio menusse ¶ Iunem discipulum
magne spei R Et magne sollici¬
tudnis et profecto si bonus fiat fi¬
lium tibi cor genu̾t lingua peperit
Si malus hostera qui te dimitunu¬
isse se ricordabitur odent ¶ Discipli
claritas nigens est qua illustrari
spero E Moderata claritas oculos
delectat inmoderata perstringit / p̃¬
terea nullus te insi tu lucras illus¬
trabit et si detegat uerum lumen ab
intus est E m agnus est micgi dis¬
cipulus E Non maior puto quani
senece p̃ceptoris alios ꝓtexit alios
opp̃ssit discipuli magitudo hiis por¬

Expanded text:
fluxo struis, age tamen fideliter commissum. fluxo struis, age tamen fideliter commissum. Si plena etas accesserit, poterit meminisse; alioquin sua erit oblivio, fides tua. Magnum satis ipsa sibi virtus est premium; conscientia bonorum operum nichil est dulcius. Non te retrahat ab honesto desperatio premiorum, quia nullum etiam in hac vita recte factum premio caret, cuius, ut sapientibus placet, fructus uberrimus est fecisse atque in silentio meminisse. Inveni discipulum magne spei. Et magne sollicitudinis. Et profecto si bonus fiat, filium tibi cor genuerit, lingua pepererit; sin malus, hostem qui te dum timuisse recordabitur oderit. Discipuli claritas ingens est, qua illustrari spero. Moderata claritas oculos delectat, immoderata prestringit; preterea nullus te nisi tu luceas illustrabit: etsi detegat, verum lumen ab intro est. Magnus est michi discipulus. Non maior puto quam Senece. Preceptorum alios protexit, alios oppressit discipuli magnitudo: his por
Abbreviated transcription (Latin):
formi congredis climate hint ut pue¬
⁊o prosis huic ut p arentibus pla¬
teas illint autem ut ⁊ ei publice rõz
reddas/ quam detius manibus exigz
rudemq illum sibi traditam eiudi¬
tum ⁊epetet E Pueri nobilis michi
cura comnissa est R Suspecta est
etas et suspecta nobilitas illa spon¬
det in memorem hec superbum ¶
Puer michi creditus me ueretur E
Quid dices dum te despiaet adolescẽs
uir fortasse uix nomnͣt/ Nota fides pui
nota constancia est ¶ Puer michi
creditus me amatr mexpleto pariete
ꝑmaginem imp̃ssisti illo crescente de¬
lebitur flrmus amor solidar possit e¬
tatem¶ Clarus puer edocendus
insortem uenit E Inqueta sors
euentus ambigiu quedam ingema
nullo studio erguntur est ubi pater
inpensam pp̃ceptor oꝑam puer tempꝯ
attit docilem dete indocilem ne
fatiges/ neue illum tea simul frust
acteras egre uincit ars naturam M
discipulus tener nec indocilis obti¬
git k̃ Et si in lubrite stas ata in

Expanded text:
formi congrederis Chimere: hinc ut pueformi congrederis Chimere: hinc ut puero prosis, hinc ut parentibus placeas, illinc autem ut reipublice rationem reddas, quam de tuis manibus exiget rudemque illum tibi creditum eruditum repetet. Pueri nobilis michi cura commissa est. Suspecta est etas et suspecta nobilitas: illa spondet immemorem, hec superbum. Puer michi creditus me veretur. Quid dices dum te despiciet adolescens, vir fortasse vix noverit? Nota fides pueri, nota constantia est. Puer michi creditus me amat. Inexpleto parieti imaginem impressisti: illo crescente delebitur. Firmus amor solidam poscit etatem. Clarus puer edocendus in sortem venit. Inquieta sors, eventus ambigui: quedam ingenia nullo studio eriguntur. Est ubi pater impensam, preceptor operam, puer tempus amittit: docilem doce, indocilem ne fatiges neve illum teque simul frustra atteras. Egre vicit ars naturam. Discipulus tener nec indocilis obtigit. Etsi in lubrico stas atque in
Abbreviated transcription (Latin):
cariorem casus obtulit R Im¬
portunũ negocium puerilis ingeni ñ
equis gressibus ingeniũ coaptare et
inunum semper infantemi defixos ocu¬
los atq mñi hr̃e ad illius follerancia
intellectum tum uocem a subunt¬
tere quod si discipuli plures sint cumu¬
lacior fit congeries la borui uertit
ꝯtinne huc illut utq ait satiricus
tot puerorum obpuare manus oculos
tuũ caput redundabit en doct̾nam
inquient magrõ en facundiam
en mores in hoc ingr̃iũ inspice/ nul¬
la quam ingemorum cercior effigies¬
G discipulum sum nactus illustrẽ¬
ar alge ergo magna spes est glorie
profectus ingemio illius defectus
lum suũ scribit sermo publitus delit¬
ta disçipulorum refondere soleat
in p̃ceptores quod multa ut legunꝰ
passi sunt inter quos qũitili anus
et seneca et ip̃e phõrum p̃r socrates
¶Preclari discipuli curam simipsi
RMelius si modesti qm̃ ꝙͣ uera cla¬
ritas sme uirtutis radio nulla est ¶
Magni discipuli curam gero R Ta¬

Expanded text:
cariorem casus obtulit. Importunum negotium puerilis ingenii non equis gressibus ingenium coaptare et in unum semper infantem defixos oculos atque animum habere, ad illius tolerantiam intellectum tuum vocemque submittere! quod si discipuli plures sunt, cumulatior fit congeries laborum verti continue huc illuc utque ait satyricus: tot puerorum observare manus oculosqtuum caput redundabit: en doctrinam, inquient, en facundiam, en mores! In hoc magistrum inspice: nulla quam ingeniorum certior effigies. Discipulum sum nactus illustrem. Age ergo, magna spes est glorie: profectus ingenio illius, defectus lum suum scribit, sermo publicus delicta discipulorum refundere soleat in preceptores. Quod multi, ut legimus, passi sunt, inter quos Quintilianus et Seneca et ipse philosophorum pater Socrates. Preclari discipuli curam sumpsi. Melius si modesti, quamquam vera claritas sine virtutis radio nulla est. Magni discipuli curam gero. Tri
Abbreviated transcription (Latin):
lem si uirgiliũ et angustũ nũꝙꝰ nõ
ignoti abibunt cum tam not᷑a et
tam clara sint nomĩa Crede michi
spes ur̃e magna exꝑte dupliciter uaue
sunt ꝙ nec̃ sperata ꝓueniunt nec
ut ꝓuemant, afferunt auod ꝓant¬
tunt fere ẽmi plus inspe sunt huma¬
na omĩa ꝙͣ ni re Micte igitur sper
manes et uana desidena contemptis¬
q trestribus iam tandem et optare
discito et sperare celestia/.De
gloria ex edificus. G.

Expanded text:
lem, si Virgilium et Augustum, nunquid non lem, si Virgilium et Augustum, nunquid non ignoti abibunt, cum tam nota et tam clara sint nomina? Crede michi, spes vestre magna ex parte dupliciter vane sunt, quod nec sperata proveniunt nec, ut proveniant, afferunt quod promittunt. Fere enim plus in spe sunt humana omnia quam in re. Mittite igitur spes inanes et vana desideria contemptisque terrestribus iam tandem et optare discite et sperare celestia. 118 DE GLORIA EX EDIFICIIS
Abbreviated transcription (Latin):
beant meruenint ¶ Famam mue¬
mam post mortem R Fama inchal
umꝙͣ mortuis ꝓfuit unius sepe et no-¬
cuit Qid eñi ꝑniciem et mortem
cycerom aut demostem nisi insiguis
lrãrum fama conscuut Idem de so¬
trate ac zenone et mille aliis dici
p̃t noti omnes quid uero insi fa¬
ma sciencie et ingemi causam dedit¬
filio fuosii ⁊egis audrogio ut al
athemensibus mactaretur/ quid oete
colchorum regi arganantas attulit
dilectos ut aiunt uiros uere anteni
predones insi fama diuitiarũ nã
quid signifitasse aluid credimus fa¬
mosum illud aurẽũ uellus arictis
insi oꝑes multas lato q uulgatas
quibus diuites bestiales opumq in¬
opes ferarum uelud arietu uelleĩ¬
bus uestrant᷑ G Famosus cro R
Ut sit ita quid huit in agnũ concipis
esset forte ali quid fama si noticia
comes esset ut plermũq accĩt in unus
nunt quid laudari proderit ab hiis
qui te si uideant non noscant de
enũ queso si homeruin uidecis et achil¬

Expanded text:
beat meruerunt. Famam invebeat meruerunt. Famam inveniam post mortem. Fama nil unquam mortuis profuit, vivis sepe etiam nocuit; quid enim perniciem ac mortem Ciceroni ac Demostheni nisi insignis literarum fama consevit? Idem de Socrate ac Zenone et mille aliis dici potest, noti omnes. Quid vero nisi fama scientie et ingenii dedit causam filio Gnosii regis Androgeo ut ab Atheniensibus mactaretur? Quid Ete Colchorum regi Argonautas attulit delectos, ut aiunt, viros, vere autem predones, nisi fama divitiarum? Nam quid significasse aliud credimus famosum illud aureum vellus arietis, nisi opes multas lateque vulgatas, quibus divites bestiales opumque inopes verarum velut arietis velleribus vestiuntur? Famosus ero. Ut sit ita, quid hinc magnum concipis? Esset aliquid forte fama, si notitia comes esset, ut plerunque accidit in vivis. Nunquid laudari proderit ab his qui te si videant non agnoscant? Dic enim, queso: si Homerum videas et Achil
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑciliũ clara froris benigna salu-¬
facio beneficia nni uicirios/ ꝓ tectio
inclientes hospit alitas mexͣneos ĩ
tunctos urbanitas Det et hiis silia
uiuentibus famiani querunt ea u̾o̾
mox ut abierint huic non durat
insi forsitum qmͣ diu qui illos no¬
uerant supersunt quod ipi quͣ bre¬
ue est conspicis quõ autem dura¬
⁊ et/ non insolido ⁊adicata naturale
est infundata debilitez leuit̾q auc¬
ta breuiter dalabatur Ut sit fama
durabilis aut uite sanctitas aut
gestorũ claritas aut insignis ges¬
torum prestabit elegançia rarum
decus in loquates isti et umbram
qui togati et gemmati populorimi
digitis ostenduntur non nsi qnͣtũ
loqui poterunt aut paulo ampliꝰ
coguoscentur durum hos aꝑꝑatꝯ
tam sceleritꝰ et has pompas hant
stiencie nubem hec ꝟborũ tomtuia
et tenueni fumũ euanestere durĩt
fateor s sic est nam net ip̃i detesti¬
momũ prebuerunt ambiciom aut
lucro aut sompno dediti nec qui pre¬

Expanded text:
supercilium, clara frons, benigna salusupercilium, clara frons, benigna salutatio, beneficia in vicinos, protectio in clientes, hospitalitas in externos, in cunctos urbanitas. Hec et his similia viventibus famam querunt; ea vero mox ut hinc abierint, non durant, nisi forsitan quamdiu qui illos noverant supersunt, quod ipsum quam breve sit conspicis. Quomodo autem durarent, non in solido radicata? Naturale est ut fundata debiliter leniterque aucta breviter dilabantur. Ut sit fama durabilis, aut vite sanctitas aut gestorum claritas aut insignis scriptorum prestabit elegantia. Rarum decus! Loquaces isti et urbani, qui togati ac gemmati populorum digitis ostenduntur, nonnisi quantum loqui poterunt aut paulo amplius cognoscentur: durum hos apparatus tam celeriter et has pompas, hanc scientie nubem, hec verborum tonitrua in tenuem fumum evanescere: durum, fateor, sed sic est; nam nec ipsi de se testimonium prebuerunt, ambitioni aut lucro aut somno dediti, nec qui pre
Abbreviated transcription (Latin):
Eritis post obitum famam spe¬
ro R Multi famam se me¬
reri sperant cum arifannam merẽa᷑
et sen iuatores erronei duni accedere
extimant retrocedunt ¶S Famosus
suua niuita famosior q post ꝓ mor¬
tem R Est hoc fateor in nõ nulł
uerum unde et amiuens seneca
in epla quadam habiturã se grã
apud posteros uaticinatus est et st̾a¬
benignũ itẽr suo oꝑi ad futuros tñsi¬
nisse ait et ouidius. nciso sibi nomẽ
indelibile futurũ seq ore populi legeri¬
dum per que omĩa secula uicturũ pre¬
sagit neq hercde ullus horum fallitur
suam fefellisse spem multi hoc idẽ
de se ip̃is crediderunt forsitan et scup¬
serunt nec quod sibi ꝓmiserant mi¬
ꝑleuerunt S Si famosus sum dũ
uiuo cur non famosior ero post mor¬
tem R̃ Quia hoc cotidianũ et
uulgare est ut multi in uitai famosi
et preclari post mortem sunt incog¬
inti et obscuri miraris causa rei hꝯ̃
in ꝓmptu est affuibilitas quedam
sermo comptus ac lepidais blandũ

Expanded text:
eritis post obitum famam spero. Multi famam se mereri sperant, cum infamiam mereantur, et ceu viatores erronei, dum accedere extimant, retrocedunt. Famosus sum in vita famosiorque post mortem ero. Est hoc, fateor, in nonnullis verum, unde et Anneus Seneca in epistola quadam habiturum se gratiam apud posteros vaticinatur et Stabenignum iter suo operi ad futuros strisse ait et Ovidius Naso sibi nomen indelebile futurum seque ore populi legendum perque omnia secula fama victurum presagit neque hercle ullus horum fallitur. suam fefellisse spem? Multi hoc idem de se ipsis crediderunt, forsitan et scripserunt, nec quod sibi promiserant impleverunt. Si famosus sum dum vivo, cur non famosior sim post mortem? Quia hoc quotidianum et vulgare est, ut multi in vita famosi et clari, post obitum sint incogniti et obscuri; miraris: causa rei huius in promptu est, affabilitas quedam, sermo comptus ac lepidus, blandum
Abbreviated transcription (Latin):
esse nulle sunt filiam habere solli¬
citudo est labor q formaue adice me¬
tus fit queni nisi morte aut senec¬
tute fugias nuptus naniq alteriꝰ
indoniũ metum tnͣfferes non ex tin¬
gues ¶ poreclara natorum for
glorior et exulto R Gloriari et le¬
tari forma sua iuuenes uanũ utiz
s uulgare est gandere anten fenẽ
forma uuenũ suorum quam uani¬
tate plenani ni despiciat obiectam¬
q ꝑiculis uidet stultum prorsus et
insame ꝓximũ ¶ Celestis filii forͣ
est ⁊ legisti reor yliadas homeri¬
te librum quartimi et uicesmiu ubi
p̾mus de hectore suo loquens / nõ inquit
apparebit uiri mortalis filius s der
drxit hoc ille s achilles ei oñdit ho¬
mmis illum mortalis filium ẽẽ nõ
dei et tiu nunc filii celestis for ma
quam memoras momento eaipi fe¬
derari q potest et dum durat/ quati
precii sit extimacio prompta est hes
errores tamen et nigas p̃rnus amor
in modicus et recti iudicii hoses parit¬

Expanded text:
esse? Mille sunt. Filiam habere solliesse? Mille sunt. Filiam habere sollicitudo est laborque; formam adice, metus fit quem nisi morte aut senectute non fugias: nuptiis nanque alterius in domum metum transferes, non extingues. Preclara natorum forma glorior et exulto. Gloriari et letari forma sua iuvenes inane utique sed vulgare est; gaudere autem senem forma iuvenum suorum, quam vanitate plenam, ni desipiat, obiectamque periculis videt, stultum prorsus et insanie proximum. Celestis filii forma est. Legisti, reor, Iliadis Homerice librum quartum et vigesimum, ubi Priamus de Hectore suo loquens “non” inquit “apparebat viri mortalis filius, sed dei”. Dixit hoc ille, sed Achilles ei ostendit hominis illum mortalis filium esse, non dei; et tui nunc filii celestis forma quam memoras momento eripi fedarique potest et, dum durat, quanti pretii sit extimatio prompta est. Hos errores tamen et has nugas paternus amor immodicus et recti iudicii hostis parit
Abbreviated transcription (Latin):
pulcra uirginea nec tam cito taci¬
to intale illud imperiũ defeciss Uic
apius clandius tantus legifer roma¬
uus libidine uictus famam in rost̾s
uitam in uinculis finnusset demqr
formose minus nmumeraibiles alie
fuissent toti noti tot rapte ant
decepte intot probra tantas q ilie
rumas ex arce pudicicie cecidissent
Quere affectus forme bonos quos
mueneris renuntia ut cum contra¬
riis comꝑentur ¶ Formosissima¬
messalme ciuꝯ piam cum li bidinẽ
excitauerint eligere uti uis ant
neget et amantis imperio occuben¬
dum aut ãnuat et claudii gladio
peremidum erit castitate iitur
morte udulterio añt inchil pret᷑
exignam leti morulam quesierit
et hoc sibi illa inclita et excellens
forma contulerit in hoc ifitur ut in
⁊eliquis mediocatas bona s si extͤ¬
morum altm eligendum esset forma
gratior s gibbus est tucior ¶O Est
michi nata pulc̾rima E Circonspi¬
ce iisidias unn caueto sasonem pu¬
tas ant theseum aut paridem unũ

Expanded text:
pulchra Virginia, nec tam cito decpulchra Virginia, nec tam cito decemvirale illud imperium defecisset nec Appius Claudius tantus legifer Romanus libidine victus famam in rostris, vitam in vinculis finivisset. Denique si formose minus innumerabiles alie fuissent, non tot rapte aut decepte in tot probra tantasque anime ruinas ex arce pudicitie cecidissent. Quere effectus forme bonos: quos inveneris renuntia, ut cum contrariis comparentur. FormosissimMessaline cuiuspiam cum libidinem excitarit, elige utrum vis: aut neget et amantis imperio occubendum, aut annuat et Claudii gladio pereundum erit. Castitate igitur mortem, adulterio autem nichil nisi exiguam leti morulam quesierit et hoc sibi illa inclita et excellens forma contulerit. In hoc ergo, ut in reliquis, mediocritas bona; si extremorum alterum eligendum esset, forma gratior, sed gibbus est tutior. Est michi nata pulcherrima. Circumspice insidias, vim caveto. Iasonem putas aut Theseum aut Paridem unum
Abbreviated transcription (Latin):
culũ si hus artibus non preficitus
manu imꝓba uis affertur Si fidẽ
queris famosissimos ad memoriam
refer forma multos temptauit ac
temꝑtnudos prebuit quosdam stra¬
uit et uel intnierem impulit
uel in mortems fuit apnd ebreos ex¬
emplum temptationis acerrime Se¬
seph. s disc̾men pronidentra celestis
ingloriam uertit aput graios ypo¬
litus atq belloro phon apud nos spu¬
rm̃a ne temptateretur ꝓp̾is se ma¬
inbus deformauit non apud p̾mos
uergo thamar non apud secundos g¬
ia penolope non apud tercios ⁊oma¬
na lucrecia tuta fuit. Non apnd
ommes plurmie uel temptate ꝑ as¬
sim uel oppsse hiisunt labilis forme¬
et cadnce fructus qui persepe non
opulentas tĩi domos s ingentes ur¬
bes et magna non numꝙͣ imperia
euerterũt note sunt historie Certe
nnsi formosa adeo esset helena tro¬
ia mansisset in tolumis insi tam for¬
mnosa lucrecia ⁊omanũ regnũ nõ
tam uelociter corruisset insi tam

Expanded text:
culi. Si his artibus non proficitur, culi. Si his artibus non proficitur, manu improba vis affertur; si fidem queris, famosissimos raptus ad memoriam refer. Forma multos tentavit ac tentandos prebuit, quosdam stravit, vel in crimen impulit vel in mortem. Fuit apud Hebreos exemplum tentationis acerrime Ioseph — sed discrimen providentia celestis in gloriam vertit —, apud Graios Hyppolitus et Bellerophon; apud vos Spurina ne tentaretur propriis se manibus deformavit. Non apud primos virgo Thamar, non apud secundos Graia Penelope, non apud tertios Romana Lucretia tuta fuit, non apud omnes plurime vel tentate passim vel oppresse. Hi sunt forme labilis et caduce fructus, qui persepe non opulentas tantum domos, sed ingentes urbes et magna nonnunquam imperia everterunt. Note sunt historie; certe nisi formosa adeo esset Helena, Troia mansisset; nisi tam formosa Lucretia Romanum regnum non tam velociter corruisset; nisi tam
Abbreviated transcription (Latin):
Isigius est natorũ forma R Si
tuam tibi formani contempnẽdã
me docente didicisti qnͣti alienam sis
facturus intelligis E Forma filiormu
magna est R Magnũ maribus discri¬
iuen feminis q maxinũ Iam p̾mu¬
⁊ pulcutudo et castitas raro coħĩtant nã
net uolunt uix que si ueliut liceat. Cũ
lnuiana omnia tameꝵ in p̾mis ꝑudi¬
ticia hodie male tuta est p̾sertim u̾
forme egregie m̃cta est sunt quibus
iuidetur s intra suos fines sese tenz
iudia dolet rrascitur anchil ultr a
quidem illesi infinem inter multoꝵ
odia sennere quidam perpetua et ad
ultimũ inconcussa uiguere tyramde
quot assidue placato mari naute
quot per siluas saluis mercibus ꝙre¬
tereunt mercatores nec pirata illis
nec is predo obiius quam tu michi¬
formosam in temptatam dabis Cas¬
ta licet obsi debitur oppugnatulis qs
animus muliebris corruptoribus tot
resiscet admonentur miris stale
blandiciarum machineq munerun
et latentes sub tram frandum cumcu¬

Expanded text:
signis est natorum forma. Si tuam tibi formam contemnendam me docente didicisti, quanti alienam sis facturus intelligis. Forma filiorum magna est. Magnum maribus discrimen feminisque permaximum! Iam primum pulchritudo et castitas raro cohabitant; nam nec volunt vixque si velint liceat: cum humana omnia, tum in primis pudicitia hodie male tuta est, presertim ubi forme egregie iuncta est. Sunt quibus invidetur, sed intra suos fines sese tenet invidia: dolet, irascitur, nichil ultra. Quidam illesi inter multorum odia senuere, quidam perpetua et ad ultimum inconcussa viguere tyrannide. Quot assidue placato mari naute, quot per silvas salvis mercibus pretereunt mercatores, nec pyrata illis nec his predo obvius: quam tu formosam intemptatam dabis? Casta licet, obsidebitur, oppugnabitur: quis animus muliebribus corruptoribus tot resistet? Admoventur muris scale blanditiarum machineque munerum et latentes sub terra fraudum cuni
Abbreviated transcription (Latin):
N boni uigis timuor si mali sempit̾uus
dolor intermi solamen ambigũu certa
cura¶ Babeo filios R Babes unde
Unius doleas/ mortuus agnoscaris ha¬
bes et unde sepius ⁊ morl possir¶ ꝑ a¬
ter filiorum sum bonorum R Quanto
nieliores filii tantoꝑitulosior condicio
tua est nescis quam dolendi materiam
gignendo quesieris quet lat̾mus aditus
in tuam domiũ patefeceris quantum
inte niris morti misereq prbueris O
dico ego ¶ Optimorum pater filiorum
sum R Oꝑtanda tibi mors intergo est
ne forte uinus esse desmas quod delectat
et aliqñ cognoscere asocrs queras cur
tam diu uixcais ¶ otina felix leto¬
ꝙ sum sobole R felicitas auxia solli¬
cituui gu audiũ et sepe mestũ gaudiu
felicitas nusera possem multos illustriũ
proferte/ quorum felicitati nichil magis
obstitit quan ꝙfilios habuerunt/¬
is De filio infante festino G.

Expanded text:
i boni, iugis timor, sin malis, sempiternus i boni, iugis timor, sin malis, sempiternus dolor; interim solamen ambiguum, certa cura. Habeo filios. Habes unde vivus doleas, mortuus agnoscaris, habes et unde sepius mori possis. Pater filiorum sum bonorum. Quanto meliores filii, tanto periculosior conditio tua est. Nescis quam dolendi materiam gignendo quesieris, quos lacrimis aditus in tuam domum patefeceris, quantum in te ius morti miserieque prebueris? O dico ego. Optimorum pater filiorum sum. Optanda mors tibi integro est, ne forte vivus esse desinas quod delectat et aliquando cum Nestore a sociis queras cur tamdiu vixeris. Votiva felix letusque sum sobole. Felicitas anxia, sollicitum gaudium et sepe mestum gaudium, felicitas misera! Possem multos illustrium proferre quorum felicitati nil magis obstitit quam quod filios habuerunt71 DE FILIO INFANTE FESTIVO
Abbreviated transcription (Latin):
filii R geminatum qualiiu põ¬
duo q domesticiu¶H Filii sunt ni
iati E laboriosa uxor luboriosio⁊
ciunca laboriosissima demiñ ꝓles¬
amarissima et fel melle circũ hintũsto
Nata est michi dulcis sobolis E Ftontẽ
tibi grauiũ curarum domi natum credi¬
to mĩꝙͣ sne metu atq angoribus uitã
ages ¶ Filios genui k̾ Net tunere
nec sperare nec uota facere noueras/ en
disces tuo ꝑiculo disces et parentes orbos
ant et in breui uita longas curas texeᷤ¬
celariũ q longiora negoçia ordiri disces
hiis que nichil ad te ꝑtiueant torqueri
que nũꝙͣ uisurus sis disponere at postre¬
mo dices amare plus aliũ ꝙͣ te dices ar¬
dentissnue diligere tepidissime diligi du¬
ras artes ¶ Filios habeo R Aunic pͫ
intelligere incipis uid ip̃t debeas ꝙen¬
tibus tuie ¶S Silios ꝓcreaui R Senisti
arborem in exh austo ꝑcolendam studio
que te duni uiues ex̾ceat cuis nullus
forsitau aut seres et portrsse post obitũ
fructuui speres ¶ Filii michi sunt R¬

Expanded text:
filii. Geminatum malum pondusque domesticum! Filii michi sunt nati. Laboriosa uxor, laboriosior amica, laboriosissima demum pramarissima et fel melle circumlitum! Nata michi dulcis est soboles. Fontem tibi gravium curarum domi natum credito: nunquam sine metu atque angoribus vitam ages. Filios genui. Nec timere nec sperare nec vota facere noveras: en disces tuo periculo, disces et parentes orbos in brevi vita longas curas texere teque longiora negotia ordiri, disces his qui nichil ad te pertineant torqueri, que visurus nunquam sis disponere. Ad postremum disces amare plus alium quam te, disces ardentissime diligere, tepidissime diligi: duras artes! Filios habeo. Nunc primum intelligere incipis quid ipse debeas parentibus tuis. Filios procreavi. Sevisti arborem inexhausto percolendam studio, que te dum vivas exerceat, cuius nullos forsitan aut seros et fortasse post obitum fructus legas. Filii michi sunt. S
Abbreviated transcription (Latin):
hiuc qui un ꝯ horribilia cuucta fa¬
cit ponendimi ante om̃ia metũ
mortis aliꝙͣto non inficior ftũ dif
ullum nec lotus in munis est om̃ubꝰ
locis atq tenxoribus ad omĩa que
uel naturaliter uel fortuite euenre
pũt tollerantia ꝑp̃andum armandũ¬
q amui quod nisi uirtutis amor
uicii q odiũ accesserit utiq fieri ne¬
quit Demq qũ non celuin modo
quod in ꝯtinuo motu est et elemẽ¬
ta uudiq ꝯmiuentur s et terra
cui insistitis et que ꝑitulorũ om̃i
sirmssimũ ꝑsiduũ suꝑabatur ip̃a
quoq concutit᷑ in colas q suos
fallit ac t̾ritat ad celum cum uola¬
tilibus ascendendum interq hos
rerum metus atq honũ oninẽm
In illo spem habendam qui respi¬
cit terram et facit ip̃am tremere
de quo scriptuu est Ego dñs et
mutor Qiis quis in illo uestigia
deuote mentis affiexerit iam in
solido et in tuto erit neq amplis
aut ip̃e mouebit᷑ aut ullus ie¬
tuet terre motus e Mon possũ

Expanded text:
hunc qui unus horribilia cuncta fahunc qui unus horribilia cuncta facit, ponendum ante omnia: metum mortis. Aliquanto non inficior factu difullum, nec locus immunis est, omnibus locis atque temporibus ad omnium que vel naturaliter, vel fortuito evenire possunt tolerantiam, preparandum armandumque animum, quod nisi virtutis amor vitiique odium accesserit, utique fieri nequit. Denique quando non celum modo, quod in continuo motu est, et elementa undique comminantur, sed et terra cui insistitis, et que periculorum omnium firmissimum presidium sperabatur, ipsa quoque concutitur, incolas que suos fallit ac territat, ad celum animi volatibus ascendendum, interque hos rerum motus atque hominum, omnem in illo spem habendam, qui respicit terram, et facit eam tremere, de quo scriptum est: “Ego dominus et non mutor”. Quisquis in illo vestigia devote mentis affixerit, iam in solido et in tuto erit, neque amplius aut ipse movebitur, aut ullos metuet terremotus. Non possum
Abbreviated transcription (Latin):
ĩuinam turriũ ac tenyoloꝵ aliquot¬
q alias humi stratas ꝯnox q uelut
ꝑpetuo in aloꝵ ordine g̾manie ꝑtẽ
illam q nobilior habetur et totam
s. chem uallem tremuisse atq ni
ripis basileam urbeni fonditus
et octuagnita eo amplius tastella
uno simul tenxoris momẽto coraus¬
se notum est horrendũ plane ne¬
gociũ insi artem tribiliũ mors
tene̾t s ciud qui tune̾ desierit nil
timebat utiq elegant̾ ait Flacta
si fractus illabit᷑ orbie inꝑauidũ
ferient ⁊ uine. nam quid refert
an in te lapis exignus sit descen¬
dat ut ꝑ miat aut inngens obru¬
at apẽmuꝰ seu potiꝰ fractꝰ orb̾
ut est dcm̃ si utrobiq nichil am¬
plius est ꝙͣ mori insi quia quibꝰ¬
dam fortasse mors clarior uideri
p̃t que maiori infligit᷑ nistru ͭ ͦ
her t andem nr̃i consilii sũma ẽ
uel cedendo reli quis malis occur¬
ritur contͣ hoc unũ nec frustra fuga
ualet nec ingemũ nec uis ulla s

Expanded text:
ruinam turrium ac templorum, aliquotruinam turrium ac templorum, aliquotque alias humi stratas; moxque velut perpetuo malorum ordine, Germanie partem illam, que nobilior habetur, totam scilicet Rheni vallem tremuisse atque in ripis Basileam urbem funditus, et octoginta eoque amplius castella, uno simul temporis momento corruisse notum est, horrendum plane negotium, nisi arcem terribilium mors teneret. hanc qui timere desierit, nil timebit, utque eleganter ait Flaccus: Si fractus illabatur orbis. impavidum ferient ruine. Nam quid refert an in te lapis exiguus sic descendat ut perimat, an te ingens obruat Apenninus, seu potius fractus orbis, ut est dictum, si utrobique nil amplius est quam mori? nisi quia quibusdam fortasse mors clarior videri potest, qua maiore infligitur instrumento. Hec tandem nostri consilii summa estvel cedendo, reliquis malis occurritur; contra hoc unum nec fuga valet, nec ingenium, nec vis ulla;
Abbreviated transcription (Latin):
cuciat ununi est sol.⁊ men ut di¬
cebam raritas uidisti et atem pe
integram t̾remotibus uatanten
quo in spacio in mĩabiles obiisse
non est dubium quos ni uita so¬
lum rei t̾ribilis nomen nullũ res¬
non exspecta admoueant aut an¬
tiqua illa uel het noua quoꝵ uł
in libris uel ni aĩs hõmi qui ui¬
derunt memoria recens est qm̃
et elimi uno eodem q die motu
horrifico et ꝯrussa Rhodus nel none
insule e ꝓfundo maus eiu̾ẜũt et ue¬
tuste urbes Asye duõ detĩ cor:uert
nõ nulle et fre hyatibꝰ ħ auite sũt
De huic eadem pestis in achaya ma¬
cedo ma q desent deniũ in cãpa¬
ma illa pulch̾rmia non ytalie tiũ
s totius eciam mũdi ꝑte circa Bene¬
te uexatam legis At ne cuint a
sequar que infmita materia ẽ
nper alpes eareas que ytalos a
litos Maro ait et montes multis
in lotis disiectos cer nere potiusti
et confestini postea ipam urbui re¬
giam grauiter agitatam usq ad

Expanded text:
cutiat. Unum est solamen, ut dicutiat. Unum est solamen, ut dicebam: raritas. Vidisti etatem pene integram terremotibus vacantem, quo in spatio innumerabiles obiisse non est dubium, qui in vita solum rei terribilis nomen audiercta permoveant, vel antiqua illa, vel hec nova, quorum vel in libris vel in animis hominum qui viderunt, memoria recens est? Quando et olim uno eodemque die, motu horrifico et concussa Rhodus, et nove insule e profundo maris emerserunt, et vetuste urbes Asie duodecim corruerunt, nonnulle etiam terre hiatibus hauste sunt. Dehinc eadem pestis in Achaia Macedoniaque deseviit, demum in Campania illa pulcherrima, non Italie tantum, sed totius etiam mundi parte, circa Sene ea peste vexatam legis. Ac ne cuncta sequar, que infinita materia est, nuper Alpes aerias, que Italos a litos Maro ait, et motas et multis in locis disiectas cernere potuisti. Et confestim postea ipsam urbium reginam, graviter agitatam usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
teli facies mesta ꝓnũciat t̾re miotꝰ
p̾sagiũ nuillũ est᷑ et si eũ sephe ti¬
des aqua pnter hansta predixisse
referat adde ꝙ aduersus celi ininas
alliiuod fortasse refugiũ subtranee
offerunt cauerne quale illud legẽ
Augusti cesaris fulgura metuen¬
tis quod ad huc ⁊ome ter intur bia¬
flaminea et nomen ẜuat aucto¬
ris contra t̾re motuni nille sunt
fiet si et suxͣ uerticem celum touat
et subpedibus t̾ra tenut insi for¬
te quis in pelagus fugiendũ di¬
tat quod et celestis et t̾restris ua¬
rietatis est ꝑticeps et suis in suꝑ
motibus inquietum O Non tu
michi remẽdium Das ut soles sed
ꝑiculum exageres R Bentiebam
ita tibi uisum ra et sic hauo die¬
bie res se habent sunt que dissi¬
mulari queunt et uerbis extemiat
ut que fama tribilia uisa erant
reip̃a nunt tollerabilia nnt et
ꝯtemxtibilia uideantur id sane de
quo agitur tale est ut sua quedã
in humam eloquii argumenta dis¬

Expanded text:
celi facies mesta prenuntiat, terremotus celi facies mesta prenuntiat, terremotus presagium nullum est, etsi eum Pherecydes aqua putei hausta predixisse referatur. Adde quod adversus celi minas aliquod fortasse refugium, subterranee offerunt caverne, quale illud legitur Augisti Cesaris fulgura metuentis, quod adhuc Rome via cernitur Flaminia, et nomen servat auctoris. Contra terremotum nulle sunt fiet si et supra verticem celum tonat, et sub pedibus terra tremit? nisi forte quis in pelagus fugiendum dicat, quod et celestis et terrestris varietatis est particeps, et suis insuper motibus inquietum. Non tu michi remedium das ut soles sed periculum exaggeras. Sentiebam ita tibi visum iri, et sic haud dubie se res habet. Sunt que dissimulari queunt et verbis extenuari, ut que fama terribilia visa erant, re ipsa nunc tolerabilia, nunc et contemptibilia videantur; id sane de quo agitur tale est, ut sua quadam vi humani eloquii argumenta dis
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ endimi tñ nel urbibus abenudimi
uel foro saltem atq plateis ac ta¬
b̾naꝵ scenis tamꝙͣ scopulis absti¬
nendum E Turbis p̃mor fre quẽ¬
in humanũ uotun est oꝑtare patrie
solitueiem quo ip̃e sis laxior ob hoc
em̃ illa olim ut nosti soror appñ
claudii multata et illa iuocens
ultio apud scriptores celebrata ẽ
ut uero istud nnqnũ et supplicio
digñu sit uitandi studii fastidii
se turbis eriꝑe ut si res poscati ui¬
bi cẽdere modestum at sapientibꝰ
usitatum est O longo et signi
inditio laboro R d quid mũẽta
tnsactio est insi ut litem fimat
et tarditatem indicu añçidat O
Mesto et turbido arcior li tigio Re
Poro re aptis ẽphitetis usus es ubi
eñi lis ibi nec gaudiũ nec tñquil¬
litas ẽẽ p̃t̃ tu si litib ꝯ uis care̾ li¬
tiũ ꝯtempne materiã auaricie lites
parit et partas alit D Crerre
grauius s rarius idq remedii loco
sit Sepe si quidẽ instans tomtru

Expanded text:
rendum tamen, vel urbibus abeundem, rendum tamen, vel urbibus abeundem, vel foro saltem ac plateis tabernarum scenis, tanquam scopulis abstinendum. Turbis premor frequeninhumanum votum est, optare Patrie solitudinem, quo ipse sis laxior. Ob hoc enim illa olim, ut nosti, soror Appii Claudii mulctata et illa in voces ultio apud scriptores celebrata est; ut vero istud iniquum et supplicio dignum, sic vitandi studio fastidii se turbis eripere et, si res poscat, Urbi cedere modestum ac sapientibus usitatum est. Longo et segni iudicio laboro. Ad quid inventa transactio est, nisi ut litem finiat, et tarditatem iudicii antecedat? Mesto et turbido atteror litigio. Pro te aptis epithetis usus es: ubi enim lis, ibi nec gaudium nec tranquillitas esse potest. Tu, si litibus vis carere, litium contemne materiam: avaritia lites parit, et partas alit. 91 DE TEgravius, sed rarius, idque remedii loco sit. Sepe quidem instans tonitru
Abbreviated transcription (Latin):
estmietur illiuis qui millus ab¬
structus tauẜ ip̃e fons est om̃i cã¬
rumi ille quĩdem ĩ deo tonat in ceł
ut tu in t̾ris bñ uiuas et obluuõe
discussa irascentem deũ recognos¬
cas quod q amore de bueras sal¬
tem metu facias nolite queri oĩa
eque boua et mala expedit uobis
michi credite ut sepius tonet et
est eo anno quo uerus dei adu̾sauꝯ
ac pietatis hostis domitianꝯ nite¬
ent ut non exclametis siait ille fe-¬
s ut iram dei piis lac̾mis atq
hĩli prece uincatĩs & E brioꝵ
ꝯgressibus leticia q contristor R
Uniũ letifitare cor hom̃is et bathũ
letitie datorẽ et si dauid et uirgilig
s sanctior uates ait fluĩs impe¬
tus letificat cuutatẽ dei et plꝰ
tũ f̾iuidi gaudii seu leticie gesti¬
entes ut phiꝰ notant pauca potẽ¬
tis uim dolia quam multa intẽtis
aque fliũa ꝯtiuent ateor q ebrioꝵ
leticia uil tristius nil opificibus ac
tab̾nariis quos merito tuutatum
fetem Cycero uocat meptius uel fe¬

Expanded text:
existimetur illius, qui nullis obstructus causis, ipse fons omnium causarum est. Ille quidem ideo tonat in celis, ut tu in terris bene vivas, et oblivione discussa, irascentem dominum recognoscas, quodque amore debueras, saltem metu facias. Nolite queri omnia eque bona et mala; expedit vobis, michi credite, ut sepius tonet; et est eo anno, quo verus Dei adversarius ac pietatis hostis Domitianus interiit, non ut exclametis, sicut ille “sed ut iram Dei piis lacrimis ac humili prece vincatis. Ebriorum congressibus letitiaque contristor. Vinum letificare cor hominis, et bacchum letitie datorem, etsi David Virgiliusque sed sanctior Vates ait: “Fluminis impetus letificat civitatem Dei”, plus tamen fervidi gaudii seu letitie gestientis, ut Philosophi vocant, pauca potentis vini dolia, quam multa nitentis aque flumina continent. Fateorque ebriorum letitia nil tristius, nil opificibus et tabernariis, quos merito “civitatum fecem” Cicero vocat, ineptius, vel fe
Abbreviated transcription (Latin):
fensionem timeatis hoc ꝑocius a¬
gite ut querulas mĩttite O ffusco
et nuibiloso ꝯtristor aereR Nuia
tempestas duxat sereno nbes suc¬
cedunt et serenũ nubibus frequens
p̃mo ingis alt̾natio et ferendim
sine questibus quod tam brene est¬
D Offendor nmbibus R Offen¬
iam hinc tibi ꝓuideas ne tenebras
quas moment aneas egre fers ali¬
celi turbor et gaudiẽ et ꝓcellis¬
R Hec et hus similia ad tnerẽ
saliitiferum nel si spernitis ad ui¬
et mors hec omia ad uiuidictan
Tempestatibꝰ turbor equoreis¬
R̾ Noli hic naturã s tuã nel stul¬
titiam nel auaririã acrusare quis
huc te cogit D Cenebros inibibꝰ
et contriis uentis afficior R In
tenebris natus et intenebris mo¬
diturꝰ int̾ rerum qͣrios euentus
unus disce ꝙ se mxer pateris tãdẽ
panĩ D Tomtrno ac fulmĩe qua¬
tior R plus hic aliud quã tediũ
est inprino equidem metꝯ ingẽs
insi stultis quibꝰdam ꝯtemporibꝰ
In re autem mors Ita quibusdã

Expanded text:
fensionem timeatis; hoc potius afensionem timeatis; hoc potius agite, et querelas mittite. Fusco et nubilo contristor aere. Nulla tempestas durat: et sereno nubes succedunt, et serenum nubibus. Frequens immo iugis alternatio, et ferendum sine questibus quod tam breve est. Offendor nubibus. Offeniam hinc tibi provideas, ne tenebras, quas momentaneas egre fers, alicelesti turbor et grandine et procellis. Hec et his similia ad timorem salutiferum, vel, si spernitis, ad vinet mors, hec omnia ad vindictam”. Tempestatibus turbor equoreis. Noli hic naturam sed tuam vel stultitiam vel avaritiam accusare; quis huc te coegit? Tenebrosis nubibus et contrariis ventis afficior. In tenebris natus, et in tenebris moriturus, inter rerum contrarios ventos vivis: disce quod semper pateris tandem pati. Tonitru ac fulmine quatior. Plus hic aliquid quam tedium est, in primo equidem metus ingens, nisi stultis quibusdam contemptoribus, in secundo autem mors. Itaque quibusdam
Abbreviated transcription (Latin):
fectuũ non deflebit Et de uentis
licet apud quosdam fit magna q̃s¬
tio nonne tñ t̾ aer oĩ carens uento
pene semiãnimꝰ uideatur ut nor
inepte quidam uentũ aĩam dicãt
sine spm̃ puluerem certe apud mł¬
tos uiais fortibus dultẽ uides id¬
q ut de luto etram credi possit di¬
ner sorum oꝑni una uirtus efficiet
Tomtrua uero et concitationes celi
motus quid insi ꝯminationes et
monitus miẜantie dei sunt qui c̾te
non inmaretur ausi amaret hor̃ez
sed ferieret cum multe et graues
nũꝙ desint feriendi cause Ad t̾rorẽ
uero formidinem q mortaliũ spec¬
tare s ante alios illoꝵ qui rebellãt
deo non solum nature uates gua¬
rus meminit poeta s iratos al ua¬
tes illa eciam dĩna ꝯscia ꝯsilii que
uit dñm fornũdabunt aduersi eꝰ
et super ip̃os in celis tonabit for¬
midate uerum tonantem adnersarni
enitimũ michi grãm redire ut c̃ti
Dei effecti inchil omno nsi ens of¬

Expanded text:
fectuum non deflebit. Et de ventis fectuum non deflebit. Et de ventis licet apud quosdam magna sit questio, nonne tamen tibi aer omni carens vento, pene semianimis videatur, ut non inepte quidam, ventum animam dicant sive spiritum? pulverem certe apud multos viris fortibus dulcem vides, idque ut de luto etiam credi possit, diversorum operum una virtus efficiet. Tonitrua vero et concitatiores celi motus, quid nisi comminationes et monitus miserantis Dei sunt? qui certe non minaretur, nisi amaret hominem sed feriret, cum multe et graves nunquam desint feriendi cause. Ad terrorem vero hec formidinemque mortalium spectare, sed, ante alios, illorum qui rebellant Deo, non solum nature gnarus meminit poeta, sed vates illa etiam divini conscia consilii, que ait: “Dominum formidabunt adversarii eius, et super ipsos in celis tonabit”. Formidate verum tonantem, adversarii! Enitimini in gratiam redire, ut amici Dei effecti nichil omnino nisi eius of
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓspere fuit nxaciens fortune coñ
dant hambali cur non tu aliquam
tibi uel dissimulas ꝑtem laudis ar¬
ripias eque ille utrũmq potuit ferie
tu nentrũ hoc nobis pͥmũ tribuit
uoluptas ẽmollit enu̾at q et ut ue
dic ami castrat ãõs et non hostiles
tñ gladios aut mortem s ip̃ssio¬
nes areas formidetis Clamo aũt
sepe frustra quidem qm̃ surdis cla¬
mo linquite suũ officiũ nature nichil
sine etins agit illa consilus stulti
et ingrati ne una prorsus aque
stillula plus minns ue quã expe¬
dit int̾ra cadit et si non singu¬
lorum libidim ac saluti eñ con¬
sulitur O Hic luto hir puluere
turbor hic mibibus hit uentis ac
tomtru R at qui tre uarietas ce¬
li uarietatem sequitue huidus aer
lutum parit siccus puluerem p̃it
de motu aeris uenti de uaporibue
nubes de uentis at nubibus teni¬
pestates ac flumina prodeunt Q
rerum tausas nouit et nature se
prebuit obsequentem ꝯse ꝙ̃tiam ef¬

Expanded text:
prospere fuit impatiens fortune; contra prospere fuit impatiens fortune; contra dant Hannibali. Cur non tu aliquam tibi vel dissimilis partem laudis arripias? eque ille utrunque potuit ferre, tu neutrum. Hoc vobis primum tribuit voluptas que emollit enervatque, et, ut vere dicam, castrat animos, ut non hostiles tantum gladios aut mortem, sed impressiones aerias formidetis. Clamo autem sepe; frustra quidem, quoniam surdis clamo. Linquite suum officium nature: nichil sine eternis agit illa consiliis. Stulti et ingrati, ne una prorsus aque stillula plus minusve quam expedit in terram cadit, etsi non singulorum libidini, at saluti omnium consulitur. Hic luto, hic pulvere turbor, hic nubibus, hic ventis ac tonitru. Atqui terre varietas, celi varietatem sequitur: udus aer lutum parit, siccus pulverem, sic de motu aeris venti, de vaporibus nubes, de ventis ac nubibus tempestates ac fulmina prodeunt. Qui rerum causas novit et nature se prebuit, obsequentem consequentiam ef
Abbreviated transcription (Latin):
dissent cepit adolescens tremere et
frigus magna dentiũ collisione tes¬
tari ubi subiectis ignibus ceꝑit aqͣ
feruescere ille lamentis ac gemitu
in pacienciam taloris exp̾meb atꝭ
Contra in motus ad utrimiq et
torno illum uultu r espiciens senex
uilissime inquit filii me̾tricis nec
frigus ergo nec talorem pati po¬
tes u̾bi mali forsitan s constantis
solidiq aĩ dignũ q quo illesus e
uase mortifero prosiliret Cetu nr̃is
nũt adolescentibus ꝯuementissm̃
quibꝯ nithil effeminatius euer¬
uatius nichil est estate solem exetrã¬
tibus ut athlantes solent ignem
liyeme adorantibus ut caldei D
Aye me tẽdio afficit R Delicati
et iocuudi fastidiunt at qui mue
sine uentis descendentẽ quidam
mt̾ plur pulchrima ⁊ erũ ponunt
Porro si quid est mue pulcrius
iul certe cundidiꝰ D Mũt estibꝰ
nũt frigoribus ninmis nĩc siga¬
ꝓatientiss imũ culoꝵ alex andrũ
ferunt nemxe qui et uinu et ne et

Expanded text:
dissent, cepit adolescens tremere, et dissent, cepit adolescens tremere, et frigus magna dentium collisione testari; ubi subiectis ignibus cepit aqua fervescere, ille lamentis ac gemitu impatientiam caloris exprimere, contra immotus ad utrunque et torvo illum vultu respiciens senex: “Vilissime, inquit, meretricis fili, nec frigus igitur nec calorem pati potes?” verbum mali, forsitan, sed constantis solidique animi, dignumque quo illesus e vase mortifero prosiliret, ceterum vestris nunc adolescentibus convenientissimum, quibus nichil effeminatius, nichil enervatius est, estatem solem execrantibus, ut Athlantes solent, <hieme> ignem adorantibus ut Caldei. Nix me tedio afficit. Delicati etiam iucunda fastidiunt: atqui nivem sine ventis descendentem, quidam inter pulcherrima rerum ponunt; porro si quid est nive pulchrius, nil certe candidius. Nunc estibus, nunc frigoribus nimiis, nunc siccpatientissimum caloris Alexandrum ferunt, nempe qui et vini et ire et
Abbreviated transcription (Latin):
labor ex̾ciciũ Ilaro quisꝙͣ frigore
unitit᷑ iusi uictus merciã piget ig¬
neni inter remẽdia nũare mag̃¬
nũ mortalis ignane argumentũ
non tam facile unu e dolio ĩ nuxͣ
aqua lnitheo madente detrahi᷑
quani e turba homi hyeme actẽ¬
so igne inherces a fortibus segre¬
gantur omnes eo ꝯfugnut quib
nithil sanguinis nenioꝵ q amiui
est uidere/ licz s non libet iuue¬
nes urõs ut formosi uideantur
deformatos abscsos si pubetena
sepe ignibꝰ ingerentes quͣto erat
honestius pudenda contegere quã
se iniustis natibus nn amenũ in¬
naribus indorem inspirarẽ D Nũt
tremo uñt estuo R Crẽdo ĩd fa¬
cile mores noni et te lo quente quid
octurrit ditani recens at brens
hystoria est Pater in galliio pro
capitali tausa est tuni adolescen¬
cie filio comp̃hensus et secuuduni
ritum gentis in aeriũ uel a quam
missus ac deacoqui iuissus erat
Cum igitur in aquã hyeme geli¬
dam mdi ac unitti ꝑiter desten¬

Expanded text:
labor, exercitium; raro quisquam frigore labor, exercitium; raro quisquam frigore vincitur, nisi victus inertia. Piget ignem inter remedia numerare, magnum mortalis ignavie argumentum: non tam facile vini e dolio immixta aqua, linteo madente detrahitur, quam e turba hominum <hieme> accenso igne, inertes a fortibus segregantur. Omnes eo confugiunt, quibus nichil sanguinis nervorumque animi est. Videre licet, si non libet, iuvenes vestros ut formosi videantur, deformatos abscissosque pube tenus sese ignibus ingerentes; quanto erat honestius pudenda contegere, quam semiustis natibus, inamenum naribus nidorem inspirare. Nunc tremo, nunc estuo. Credo id facillime: mores novi, et te loquente quid occurrit dicam. Recens ac brevis historia est: pater in Galliis pro capitali causa cum adolescente filio comprehensus, et secundum ritum gentis in ahenum missus ac decoqui iussus erat, cum forte igitur in aquam hieme gelidam nudi ac vincti pariter descen
Abbreviated transcription (Latin):
bem t̾raꝵ ꝑ meare id alicubi ꝑ icu¬
publicam paruo precio uendiderunt
Quid custodias loquar suꝑuacuas
et obscuros passus ac suspicionibꝰ
uaiis plena oĩa absentie q solamẽ
unicũ lr̃arum ꝯmertiũ int̾dictũ ꝙ
ipm q iam mutari non p̃t̃ forti
ammo ferendum est ueruni ita ut
nature oꝑ a ferre non remiuat
qui tor in solençias tot an mam¬
tates hõmi tot tedia tot ⁊ apmas
pari solitus didicisse debuit quã
ique natura parens om̃i et¬
Rea lenibus ex causis totidie lacere¬
tur cum tot acerba et grauia ꝑa¬
ti hoiẽni ab homine sit nte E
Magno torqueor calore R Exspͤ¬
ta hyenips tẽdiũ hoc pulsura fes¬
tiat M De frigore crucior mi¬
portiuno R Ꝙcce tibi estrs accele¬
Sat hiiꝰ ipiũs alt̾atura desiderũt¬
D Frigoribus urgeor R uix inꝯmo¬
dum niuenies tiu uon iuuenerit
natura remedium et sepe uinꝰ in¬
qmodi reuiedia multa sunt ar¬
cent frigus tectini uestis cib us

Expanded text:
bem terrarum permeare, id alicubi pericubem terrarum permeare, id alicubi pericupublicam parvo pretio vendiderunt. Quid custodias loquar supervacuas, et obstrusos passus ac suspitionibus vanis plena omnia, absentieque solamen unicum literarum commercium interdictum? quod ipsum quia mutari iam non potest, forti animo ferendum est. Verum ita: ut nature opera ferre non renuat qui, tot insolentias, tot immanitates hominum, tot tedia, tot rapinas pati solitus, didicisse debuit quam inique natura parens levibus ex causis quotidie laceretur, cum tot acerba et gravia pati hominem ab homine sit necesse. Magno torqueor calore. Expecta: hiems tedium hoc pulsura festinat. Frigore crucior importuno. Ecce: tibi estas accelerat, huius ipsius allatura desiderium. Frigoribus urgeor. Vix incommodum invenies, cui non invenerit natura remedium, et sepe unius remedia multa sunt. Arcent frigus tectum, vestis, cibus,
Abbreviated transcription (Latin):
querelam et ultritem latonem ⁊ autꝭ
in ipan spẽm cicodum st̾drilus pla̾¬
sibus memorcras sines forsitan siũ
illas agere negociũ tuũ ages Qur
in iusti ne semxer acrusatores in¬
nocius aiañtibus succensetis Nec
aduertitis quanto maiora suut te¬
dia que uicissmi ip̃i nobis infligi¬
tis Gileo raptores urbiũ et millẽ
iniuriandi ledendi q artes mille
uiolencias nulle dolos quorũ plei
snit uiti omnes et cumputa al¬
trũculos toto orbe disꝑsos et itmẽa
seuis int̾mpta predombus quiba
magna ꝑs frarũ hodie in uia est
p̃repta mortalibus dissimulatũ
illud et misera iam ꝯsuetudine ro¬
boratum Quis dignis questibꝯ
explicet aut humane pondus igua¬
nie nerbis equet Qui pacatis
quoq regionibus passim legittun q¬
p̾dator occurrit qui sollicitũ bia¬
torem exb anstum q laborib ꝯ et
honustin curis ere suo spoliat
iniustissimi nescio nu ꝙ iiris ob¬
tontu quo effc̃iu est ut quod amẽis¬

Expanded text:
querelam, et ultricem Latonam raucis querelam, et ultricem Latonam raucis in suam speciem Titonum stridulis plausibus memorare, sinesque forsitan suum illas agere negotium, et tu tuum ages. Cur, iniusti nature semper accusatores, innocuis animantibus succensetis, nec advertitis quanto maiora sunt tedia que vicissim ipsi vobis infligitis? sileo raptoresque urbium et mille iniuriandi ledendique artes, mille violentias, mille dolos, quorum pleni sunt vici omnes et compittrunculos toto orbe dispersos, et itinera sevis interrupta predonibus, quibus magna pars terrarum hodie invia est, prerepta mortalibus; dissimulatum illud et miserrima iam consuetudine roboratum, quis dignis questibus explicet, aut humane pondus ignavie verbis equet? quod pacatis quoque regionibus, passim legitimus predator occurrit, qui sollicitum viatorem exhaustumque laboribus et onustum curis, ere suo spoliat, iniustissimi nescio cuius iuris obtentu; quo effectum ut, quod amenis