comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
los ad cccelum Non audebeat erigere nonexisrł fuerit publicanus a¬
acnonlucas memoret et omnis populus audiens et publicatu ius¬
stificauerunt dnm̃ baptizati baptismoiohannis lcut cui quam
credibile possit uideri et hnicum templum ingressumi ccut dnm̃
cum et hnias hcbuisse conuiuium cum id maxime cacuerit nelegem
soluere uideretur et plurimum uenerit ad ouesperditas domus
isrbchana neae quoque de precanti profiliae scdute responderit
Non o portet tollere panem filiorum et dare canibus. etalib disci-¬
pulis practꝰperit inuiã gentium ne abieritis et inciuntates samari¬
tanorum neintroieritis: ex quibus omnibus docemur inpublica
nis taomgentilium quam generoditer omnium peccatorumud est
quierant et degentibus et deiudacis accipiposse personas: ille au¬
tem quic iuxta in sanas feminassuas id dogmatis defendebat. quo
xp̃ianos nolit recipere paenitentes frustra argumentatus est. publi¬

Expanded text:
los ad caelum non audebat erigere, non ex Israhel fuerit publicanus los ad caelum non audebat erigere, non ex Israhel fuerit publicanus ac non Lucas memoret: et\' omnis populus audiens et publicani iustificauerunt dominum baptizati baptismo Iohannis, aut cuiquam cre- \' dibile possit uideri ethnicum templum ingressum aut dominum cum ethnicis habuisse conuiuium, cum id maxime cauerit, ne legem soluere uideretur, et primum uenerit ad oues perditas domus Israhel, Chananaeae quoque deprecanti pro filiae salute responderit: non oportet tollere panem filiorum et dare eum canibus et alibi discipulis praeceperit: in uiam gentium ne abieritis et in ciuitates Samaritanorum ne introieritis. ex quibus omnibus edocemur in publicanis non tam gentilium quam generaliter omnium peccatorum, id est, qui erant et de gentibus et de Iudaeis, accipi posse personas. ille autem, quia iuxta insanas feminas suas id dogmatis defendebat, quo Christianos nollet recipi paenitentes, frustra ar-I gumentatus est publi
Abbreviated transcription (Latin):
inuenidra ꝗmã quam perdideram tertio uero duorum siliorum :
dequa ut disputtrem pccuca iussisti: et deoue quidam acdragina.
licettdunum ꝑtinetant intellectum ñon est istius temporis dispu.¬
aitio hoctotum dixisse sufficict obio hasparabolas esseproposi¬
tas ut quomodoibuinuentione pecoris et dragmae luecatia est
angelorum et trcum manentium uicinarum su inpublioo¬
a ui pertutorum que paenitentia omnum debereense laeti¬
cũ quibus ponsit necesscria paenitentia u edediehem aduers
contunbus tirt silliepum in eo libro quemꝰ depudiatio ao uegsu
paenitentitm scripsit et sententiam ueterẽ nioua opimone dis¬
soluit hocuoluis se sentire q̃uod publicani et peccatores quicum
dnoues cebantur et nici fuerint : dicente scriptura : Nonertuec¬
tigtd pendens ex isrł quasi uero et matheus non exarcum cisione
fueriit publicanus etille quicum pharis ȩo ip templo ortens ocu¬

Expanded text:
inueni dragmam, quam perdideram, tertia uero duorum filiorum, inueni dragmam, quam perdideram, tertia uero duorum filiorum, de qua ut disputarem pauca, iussisti. Et de oue quidem ac dragma, licet ad unum pertineant intellectum, non est istius temporis disputatio; hoc tantum dixisse sufficiat ob id has parabolas esse propositas, ut, quomodo ibi in inuentione pecons et dragmae laetitia est angelorum et circum manentium uicinarum, sic in publicanorum peccatorumque paenitentia omnium debere esse laetitiam, quibus non sit necessaria paenitentia. unde uehementer admiror Tertullianum in eo libro, quem de pudicitia aduersum paenitentiam scripsit et sententiam ueterem noua opinione dissoluit, hoc uoluisse sentire, quod publicani et peccatores, qui cum domino uescebantur, ethnici fuerint dicente scriptura: non erit uectigal pendens ex Israhel; quasi uero et Mattheus  non ex circumcisione fuerit publicanus et ille, qui cum pharisaeo in templo orans ocu
Abbreviated transcription (Latin):
ctbaturore ineffibilimiseri cordia uncer& publictust
et pectactores ceopaenitenticm prouocabat : conuiuium quoq
corum expetens ut inter conuuia docerentur : sicut maenites¬
tum esse poterit ei qui eucngelia sollicite mente perlegerit :
quomodo etcibus eius et potus et de ambulectio etuniuersa que
gessit seduci hominum procuracrit: hoc uidentes scribae etppuc¬
risaceitio uersum legem eum faccere dicebat: Eccehomo uo¬
rex etuim potactor : amicus publiecnorum et peccatorum:
Nam etante reprae hendertent : quare curccr& in sabbatis:
dus ergo ut hanc eorum accusationem clementi ratio Ne
superaento tres parabolas posuit : equibus unccest nonagin¬
tuce quemi ouium inmontibus relictirum et unius perditȩ
quae pcestoris uectic est humeris : clia drecgmere quam muli¬
er ceccexso lumine perqui siuit : et in uenticea uici uices
adlactitiam conuocatuit dicens: congratula mini mihi quico

Expanded text:
ficabatur, ineffabili misericordia uinceret, publicanos ficabatur, ineffabili misericordia uinceret, publicanos et peccatores ad paenitentiam prouocabat conuiuium quoque eorum expetens, ut et inter conuiuia docerentur, sicuti manifestum esse poterit ei, qui euangelia sollicita mente perlegerit, quomodo et cibus eius et potus et deambulatio et uniuersa, quae gessit, salutem hominum procurarint. hoc uidentes scribae et pharisaei aduersum legem eum facere dicebant: ecce homo uorax et uini potator, amicus publicanorum et peccatorum. nam et ante reprehenderant, quare curaret in sabbatis dominus. ergo, ut hanc eorum accusationem clementiae ratione superaret, tres parabolas posuit, e quibus una est nonaginta nouem ouium in montibus relictarum et unius perditae, quae pastoris umeris est reuecta, alia dragmae, quam mulier accenso lumine perquisiuit et inuenta ea uicinas ad laetitiam conuocauit dicens: congratulamini -mihi, quia
Abbreviated transcription (Latin):
et austeritatem legis. euuangelii gratia tempera uit: un¬
de et ꝓcculus ced eclesias scribens : gratia uobis inquit et pax
adõpectre et dño iħu xp̃o : gratic quae Non ex merito retribu¬
sumise pex domante conees scc est: pax uero quiã reconciliati dõ
sumus ibabentes propificitore m dñm iłm : Qui donccuit nobisde¬
clementice duam utfilius dĩ hominis filius nasceretir test
men sun fastidia sustineret paertus expectarits teguantiubni e¬
nuo lueretur pannis subiceretur parentibus persingilasco¬
olereru aletutes it post contumelias uocum alcpas et flagei¬
dcteiutis quoq pronobis fier& mede dictum utnos amede¬
dicto legiscebsolueret pactriftatus oboediensusque a onor¬
fueietio opere cohpleret duo dante expersona inedia tonio
fucims unie precctus dicens pateruolo ut quomodo ego et tũ
unum sumus et istii nobis unum sunt : egoquio bocuene¬
tata tunuod erat R pos sibile legis quia pemo exetouser¬

Expanded text:
et austeritatem legis euangelii gratia temperauit. unet austeritatem legis euangelii gratia temperauit. unde et Paulus ad ecclesias scribens: gratia uobis, inquit, et pax a deo patre et domino Iesu Christo: gratia, quae non ex merito retributa, sed ex donante concessa est; pax uero, qua reconciliati deo sumus, habentes propitiatorium dominum Iesum, qui donauit nobis declementia, quam ut filius dei hominis filius nasceretur, decem mensum fastidia sustineret, partus expectaret aduentum, inuolueretur pannis, subiceretur parentibus, per singulas adoleret aetates et post contumelias uocum, alapas et flagella crucis quoque pro nobis fieret maledictum, ut nos a maledicto legis absolueret patri factus oboediens usque ad mortem, et id opere conpleret, quod ante ex persona mediatoris fuerat deprecatus dicens: pater, uolo, ut, quomodo ego et tu unum sumus, et isti in nobis unum sint? ergo, quia ad hoc uenerat, ut, quod erat inpossibile legis, quia nemo ex ea iusti
Abbreviated transcription (Latin):
multi pecictores et publiccm uenientes recum bebant cum
ihu et discipulis eius: quod ui dentes pharis ei dicebant discipu¬
lisenus : quare cum publiccnis et peccator e s manducat ma¬
gister uester : qui audiens dixit : Non netessebabent sumime¬
dicom sediede habentes: euntes catem discite qduid sit.
miseri cordiam uolo etrions acrificium : Non ueni uoc areius¬
tos sed peccatores: marcus quoque ineccdem uerba consen¬
tit : igiturͣ diximus omnis ex lege quaestionas cebectur:
lex qui ppe iustitiae tenaxclementicm Non habet: sed qui¬
cunque cadulter homicida frcdator et ut breuiter
dicam mortedi crimine tenebatur : Nulla  emae paeniten¬
tia laxabatur acrimine : oculum prooculo dentem pro
dente animã pro animce iubeatur exsoluere : omnes itaq
Non erat us que cadunum : ubi abundauit peccctum super¬
abundauit gratia: Et misit ds̃filium suum factum ex mu¬
liere : quidestructomedio pariete fecit utrum que unum a¬

Expanded text:
multi peccatores et publicani uenientes recumbebant cum multi peccatores et publicani uenientes recumbebant cum Iesu et discipulis eius. J quod uidentes pharisaei dicebant discipulis eius: quare cum publicanis et peccatoribus manducat magister \'uester? qui audiens dixit: non necesse habent sani medicum, sed male habentes. euntes autem discite, quid sit: misericordiam uolo et non sacrificium. non ueni I uocare iustos, sed peccatores. Marcus quoque in eadem uerba consentit. igitur, ut diximus, omnis ex lege quaestio na- I scebatur. lex quippe iusti tenax clementiam non habebat, sed, quicumque adulter, homicida, fraudator et, ut breuiter dicam, mortali crimine tenebatur, nulla uenia paenitentiae laxabatur a crimine, oculum pro oculo, dentem pro dente, animam pro anima iubebatur exsoluere. omnes itaque non erat usque ad unum. ubi autem abundauit peccatum, superabundauit gratia et misit deus filium suum factum ex muliere, qui destructo medio pariete fecit utrumque unum
Abbreviated transcription (Latin):
peccatore uoluerimus esseparabolcm iusto Nonpotistet couien¬
mareutoe sadute alterius et maxime fratris contristetur sieni
muidia diaboli mors introibitꝰ in orbemtetru tororo iustitam
niuon quisunt eapcote ipsius num quam perione iart etatisi
immncinis in sitdia ꝓotenrit coapttri ut forissteterit etelemeritissin
patrini iouis obsfiterit solusque liuore crucctus dedicauẽ
mus interessonoluerit itteque sicut in ceteris parabolise quae
ponsunt es aluatore dissertece quam obcausat diccaesisins
similituo o prolata sit : scribae ecfaris aei musita bantedicenus
quare hupeccatores re cipit etuescitur cum eis superior omnes¬
pesereno praemiserat: erant autem acce dentes a deumnuionadies
publicto& peccatores ccudire eumritaq hic omnis inuidia ium
quos legs praecepta dam parent Eorum constibalationem
atq conuiuium chĩs nonuiteor&: Et haec lucas: cȩcerumona¬
tteusituloquitur : cum autem discumberent in domo: et cem

Expanded text:
peccatore uoluerimus esse parabolam, iusto non poterit conuenpeccatore uoluerimus esse parabolam, iusto non poterit conuenire, ut de salute alterius, et fratris maxime, contristetur. si enim inuidia diaboli mors introiuit in orbem terrarum et imitantur eum, qui sunt ex parte ipsius, numquam personae iusti tam inmanis inuidia poterit coaptari, ut foris steterit et clementissimo patri rigidus obstiterit solusque liuore cruciatus laetitiae domus interesse noluerit\'. Itaque, sicut in ceteris parabolis, quae non sunt a saluatore dissertae, quam ob causam dictae sint, similitudo prolata sit. scribae et pharisaei mussitabant dicentes: quare hic peccatores recipit et uescitur cum eis? superior quippe sermo praemiserat: erant autem accedentes ad eum omnes publicani et peccatores audire eum. itaque hinc omnis inuidia, cur, quos legis praecepta damnarent, eorum confabulationem atque conuiuium dominus non uitaret. et haec Lucas; ceterum Mattheus ita loquitur: cum autem discumberent in domo, ecce
Abbreviated transcription (Latin):
eatitudinis tuae Interro gatio disputicib fuit : et sic quaesis¬
se quaeren deciuã est dedisse quaesitis scpientes dui ppgin¬
terro ganti sapientia reputtbitur : a isquis et iste ipi
eu cngelio pater quid uobus filii s ubsitentiam diuidit& quiduo
filui ÷ quio maior quidue minor : quo modo iunior acceptan
substantiam cum mero tricibus dissipat: fame facta a priro¬
cipe regonis prae ponitur portis siliquas cõmedit : ado patrem
reditꝰ Aschpitanulũ astolam etimmolatur eiuitulus sagina¬
tus auisit maior fruger : et quomodo dea gro ueniens sustep¬
tiom fratrisinu ipeato et cetera quaȩ in euangelio plenus expli¬
cantur: etddis insuꝑ scignultos diuera ambuleptiones dipiso
et fratrem maiorem iudaeum minorem exsstimna cegentilem:
seo quaero quomodo iudaicopopulo possit apturiaeue egorutannis
seruio tibi : etnum quã mandatum tuum praeteriui etnun quã de¬
distimibi hedum ut cumamicis meis epulcrer: etilluo silitume¬
cum esse per et omniamecctua sunt: siccutemais deiusto ee

Expanded text:
eatitudinis tuae interrogatio disputatio fuit et sic quaesisse quaerenda uiam est dedisse quaesitis. sapienter quippe interroganti sapientia reputabitur. ais: \'quis est iste in euangelio pater, qui duobus filiis substantiam diuidit? qui duo filii? qui maior quiue minor? quomodo iunior acceptam substantiam cum meretricibus dissipat, fame facta a principe regionis praeponitur porcis, siliquas comedit, ad patrem redit, accipit anulum, stolam et immolatur ei uitulus saginatus? qui sit maior frater et quomodo de agro ueniens susceptioni fratris inuideat? et cetera, quae in euangelio plenius explicantur\'. addis insuper: \'scio multos diuersa in hac lectione dixisse b et fratrem maiorem Iudaeum, minorem aestimasse gentilem. sed quaero, quomodo Iudaico populo possit aptari: ecce tot annis seruio tibi et numquam mandatum tuum praeteriui, et numquam dedisti mihi haedum, ut cura amicis meis epularer, et illud: fili, tu mecum es semper et omnia mea tua sunt. si autem\', ais, \'de iusto et
Abbreviated transcription (Latin):
quoni quat pgenie ascender fili srł detra aerrpti: &đ utiq nis exponatur uidetureẽ
contrariu : H ocuero ꝑ blema cumlegissem : coepimetũ tucitus aestuase Cteuestie noge¬
nessim Exhodũque ꝑ currens repperiloca in quib scripta sunt que uidentur facoie qnef¬
tonem: Acprimo aestimabã spitdib spitelia conparans indissolibile eẽ sicuti aiulta
suntalia aa a natuseda quattu ordetimanos post diluuiũ uixisse soribitur aerca¬
menarea in geissus c̃cumnoe: ł tcu ipseds locitussit ad abra am sdemlo eus errape habũ¬
eos quadir ingentis annis posteim orses serbit in ex hodo Et factum c̃ posi quacdringantor
trigenta a mos Exiuit omni potentiua dñ detrac uegnpti : A garquoq ismalicdemquaensa¬
tonoẽ etcanenũ postet inhumeris Cumet dec̃ et otofermo a& amplus i spericlet ⁊ unalas
et arididilũ ac ermgruandem iuuenem matris sedisse ceruicib: Roloromiero filuis domoni

Expanded text:
t filii Israhel de terra Aegypti? quod utique nisi exponatur, uidetur esse contrarium. Hoc uero problema cum legissem, coepi mecum tacitus aestuare et e uestigio Genesim Exodumque percurrens repperi loca, in quibus scripta sunt, quae uidentur facere quaestionem. ac primo aestimabam spiritalibus spiritalia conparans indissolubile esse, sicuti et multa sunt alia. nam et Mathusalam quattuordecim annos post diluuium uixisse scribitur, nec tamen arcam ingressus est cum Noe; et, cum ipse deus locutus sit ad Abraham: sciendo scies, qudringentis annis, postea Moyses scribit in Exodo: et factum est post quadringentos triginta annos, exiuit omnis potentia domini de terra Aegypti. Agar quoque Ismahelem quasi lactantem et tenerum portat in humeris, cum decem et octo ferme et amplius repperiatur annorum et ridiculum sit tam grandem iuuenem matris sedisse cornicibus; Roboam uero, filius Salomonis,
Abbreviated transcription (Latin):
scduatoris incrucã tlia praestabat memorcens fixusqi manebat : pucrilut
sunt baec et circua latorum ludo similia : docere quod ignor a&s ĩmmouttum
sta macholoquar. Pec hoc quidem scire quod nescias : uidelicetmami¬

Expanded text:
saluatoris in cruce: talia phs tab at memorans fixusque manebat. puerilia saluatoris in cruce: talia phs tab at memorans fixusque manebat. puerilia sunt haec et circulatorum ludo similia, docere, quod ignores, immo, ut cum Clitomacho loquar, nec hoc quidem scire, quod nescias. Uidelicet mani
Abbreviated transcription (Latin):
rus senex haec sophista ũbosus hancumuersi praesumunt . lacerant : docent ant
discant: alii adducto supercilio grandia ue rba trutinantes. intermuliercu¬
lccs descacris litteris philosostintur : alii discunt. propudor a feminis qd
uiros docetent: et neboc sit quadam facilitate uerborumimmo auda cice
disserunt aliis quod ipsi non intellegunt : taceodemeis similibus quisi for¬
te cd scripturas scãs post saecula res litteras uenerint. et sermone con¬
a postolisenserint : seo adsensum suum in congrua aeptanĩ testi monia qͥua si
grandesit et nonuitio sissimum dicendigenus. de prauaresententias. et
couoluntatem sucm scripturã trahere repugnantem : qua si non le¬
gemus homerbcentonas et uergilii: centonas ac non sicetiam maronẽ si ne
xpo possumus dicere xpi anum : quia scripserit iam redit et uirgo redeunt sa¬
turnia regna : Iam noua progenies caelo demittitur alto e tpatrem loquen¬
tem adfilium natemeae uires mec magna potentia solus: et postuerba

Expanded text:
rus senex, hanc soloecista uerbosus, hanc uniuersi praesumunt, lacerant, docent, antequam discant. alii adducto supercilio grandia uerba trutinantes inter mulierculas de sacris litteris philosophantur, alii discunt — pro pudor! — a feminis, quod uiros doceant, et, ne parum hoc sit, quadam facilitate uerborum, immo audacia disserunt aliis, quod ipsi non intellegunt. taceo de meis similibus, qui si forte ad scripturas sanctas post saeculares litteras uenerint et sermone conapostoli senserint, sed ad sensum suum incongrua aptant testimonia, quasi grande sit et non uitiosissimum dicendi genus deprauare sententias et ad uoluntatem suam scripturam trahere repugnantem. quasi non legerimus Homerocentonas et Uergiliocentonas ac non sic etiam Maronem sine Christo possimus dicere Christianum, quia scripserit: iam redit et uirgo, redeunt Saturnia regna, iam noua progenies caelo demittitur alto, et patrem loquentem ad filium: nate, meae uires, mca magna potentia solus, et post uerba
Abbreviated transcription (Latin):
t ipsi uidetes fir̃ quo mea noncessat humilitas. omnicircauos sollicitudi¬
ne laborare : et adfrugembonã uos totis uirib: uolle conuestere : sed quod¬
peius ẽ : quantũ plus laboro uobiscũ tanto amplius confundor in uobis : cũ
enĩ uideo tot commonitionib: meis nullũ uos habere ꝓfectũ : labor meusiam
nongratulationis ẽ sed dolori : dicitbeatus a postolus : quis plamtt uin eam
et defructu eius non ȩdit :quis pascit gregem et delacte gregis nonm anducat: ec cego

Expanded text:
t ipsi videtis, fratres, quod mea non cessat humilitas omni circa vos sollicitudine laborare, et ad frugem bonam vos tota festinatione convertere: sed quanto plus laboro vobiscum, tanto amplius confundor in vobis. Cum enim video tot commonitionibus meis nullum vos habere profectum, labor meus jam non gratulationi est, sed rubori. Dicit enim Apostolus: Quis plantet de fructu eius non edit? quis pascit gregem, et de lacte gregis non manducat?
Abbreviated transcription (Latin):
meditari non potuerun : Interrogatus est unus subqua arbore conprae¬
quȩrcum : dissonantia testi monionim patefecit ueritatem : liber auit
custitatem : et castitas quidem fratres sicut iam dixi libercretur et¬
coronaretur etiam si caro quandoq: emoretura illo iudiciomore¬
setur : morituri enim om̃s sumus : nec agit quisquam quicupit euadere :
ut mostem auferat : debitum hoc om̃s tenet: om̃s reddȩ turi sumus quod
de adam traimus : et quod morinolumus ab exactore huius debiti non
securitas datur sed dilatio postulatur : sus anna ergo religiosamulier
& pudica coniux fuerat utiq quandoq: moritura : & ipsum quando que
si tunces set pudicitiae quidobesset caro conderetur sepulchro sp̃scas¬
tus redderetur dõ : coronareturadõ: putates en imfratres tamquam
ad magnum meritum ꝑtinere si testes fidsi ñ prae ualeant suꝑ in no¬
centem non est magni meriti : non praeualere falsos testes aduer¬

Expanded text:
meditari non potuerunt. Interrogatus est unus, sub quam arborem compremeditari non potuerunt. Interrogatus est unus, sub quam arborem comprerespondit, Sub ilice. Dissonantia testimoniorum patefecit veritatem, liberavit castitatem . 2. Suscoronaretur, etiamsi caro quandoque moritura, illo judicio moreretur. Morituri enim sumus omnes: nec agit quisquam qui cupit evadere, ut mortem auferat; sed ut differat debitum. Hoc omnes tenet, hoc omnes reddituri sumus, quod de Adam traximus; et quod mori nolumus, ab exactore hujus debiti non securitas datur, sed dilatio postulatur. Susanna ergo religiosa mulier et pudica conjux erat utique quandoque moritura: et ipsum quandoque si tunc esset, pudicitiae quid obesset, dum caro conderetur sepulcro, et castitas redderetur Deo, coronaretur a Deo? Putatis enim, fratres, tanquam ad magnum meritum pertinere, si falsi testes, non praevaleant adversus innocentem? Non est magnum meritum, si non praevale
Abbreviated transcription (Latin):
credere : nullus tailis sermoumquam sonuerat desusanna: illiergo filsi erant¬
testes sed noti dõ : aliud credȩderat domus ediud uid ebat dñs : sed quoduide¬
erat: sed et si cacromoreretur : castitascoronaretur: Affuit tamen dñs
praecanti : ex audiuit quam nouerat : non deseruit nemoreretur qui sub¬
uetate sed robustipia &ate : quia ergo erat in eo ꝓph&icus sp̃s. continuo
ne quissimorum seniorum uidit stdsitatem : sed quodipse intuebatur : ꝓ¬
uidendum erat quomodo c&eris monstraretur : falsi inquit testes sunt : redi¬
te iniudicium: sed quod fadsi testes essent illen ouerat : cui propheticis sp̃s reue¬
lauerat: Docendierant qui nesciebant: ergo si iudices docendi testes ꝓcul
dubio conuincendi : conuincensergo & ostendens sal sitatem testimonii quã
ipse iam uiderat : Iussit eosub inuicem separari: interrogauit singulos:
unam enim concupiscentiam ambo haberepotuerunt sed unum consiliũ

Expanded text:
credere. Nullus talis sermo unquam sonuerat de Susanna. Illi ergo falsi credere. Nullus talis sermo unquam sonuerat de Susanna. Illi ergo falsi testes; sed noti Deo. Aliud credebat domus, aliud videbat Dominus: sed quod videerat: sed si caro moreretur, castitas coronaretur. Adfuit Dominus precanti, exaudivit quam noverat: non deseruit ne moreretur, cui subaetate, sed robusti pietate. Quia ergo erat in eo propheticus Spiritus, continuo nequissimorum seniorum vidit fallaciam. Sed quod ille intuebatur, providendum erat quomodo caeteris monstraretur. Falsi, inquit, testes sunt; redite in judicium. Sed quod falsi essent, ille noverat, cui propheticus Spiritus revelaverat: docendi erant qui nesciebant. Ergo si judices docendi, testes procul dubio convincendi. Convincens ergo eos, intendens falsitatem testimonii, quam ipse jam noverat, jussit eos ab invicem separari. Interrogavit singulos: unam enim concupiscentiam habere ambo potuerunt, sed unum consilium
Abbreviated transcription (Latin):
mihi est manus urãs non euadere : quam in conspectudĩ peccare : contem¬
nebat quod audi ebat q̃uiatimebat quem non uidebat : cuius tamen diuinis
oculis erat ipsa conspicua : neq: enim quomodo illa dm̃ nondum uidebat sic
non uidebatur : uidebat ds̃ quod a edificabat : inspiciebat opussuum habita¬
bat templum suum : ibierat ĩpse in sidiantib: respondebat : namsi castititis
dator deseruiss& : castitas interiss& : ait ergo angustiae mihi undiq:: sed ex
pectabat eum qui eams aluam facer& apus illa nimitate& atem pestate
falsorum testium : tamquam uentorum malorim : in illis tamenuentis et
fluctib: nau fragium castitas non fecit: quia dñs guber nauit: exclima¬
tum ẽ. uentum ẽ processum est : ꝑuenit causa adiudicium: domussu¬
sannae credederat contra dominam seniorib: ftlsis : et quam uis
ante acta illicesa et immaculata uita idon eum uideretur pudi¬

Expanded text:
mihi manus vestras non evadere, quam in conspectu Dei peccare . Contemmihi manus vestras non evadere, quam in conspectu Dei peccare . Contemnebat quod audiebat, quia timebat quem non videbat; cujus tamen divinis oculis erat ipsa conspicua. Neque enim quomodo illa Deum non videdat, sic non videbatur a Deo. Videbat Deus quod aedificabat, inspiciebat opus suum, habitabat templum suum; ibi erat ipse, insidiantibus respondebat. Nam si castitatis dator deseruisset, castitas interiisset. Ait ergo, Angustiae mihi undique. Sed et exspectabat eum, qui eam salvam faceret a pusillanimitate, et tempestate falsorum testium, tanquam ventorum malorum. In illis tamen ventis et fluctibus naufragium castitas non fecit; quia Dominus gubernavit. Clamatum est, ventum est, processum est: pervenit causa ad judicium. Domus Susannae crediderat contra dominam senioribus falsis: et quamvis anteacta illaesa et immaculata vita idoneum videretur pudi
Abbreviated transcription (Latin):
iuin&e lectiones a scat oracula dĩ quace in sonuerunt aurib ñ ris nidũ
stcciant inmentib: nr̃is non uolent et transeant : aut sede ant. et discedap̃ :
sed aliquid pariant: namsipasser inuenit sibi domum & turturnidum ubi
ponat pullos suos quantomagis passer uerbum dĩ & turtur misericordiadĩ :
audiuimus desusanna lectionem : aedificatur pudicitia coniugedis etͣ tam quã¬
firmosundamento innitatur muroq: ulletur. ut et in sidi antem repellat. et
sid sos testes conuincat : remanserat casta mulier moritura nisi ad esset quiuide¬
bat quod iudicantes latebat: conscripia sunt uerba eius quaeh abuit in pacradiso.
id ẽ inuiri dicrio suo quae uerbanullus hominum cadiuit. nisiduosoli illiqui
pudoriuxoris alienae insĩdiabantur : & reluctanti felsum testi monium medi¬
itibantur: illisoli audierunt : quod dictum ẽ : angustia emihiundiq: si enim
hoc fecero mors mihi ẽ : siccut̃ non fecero non effugiã manus urãs meli usaũt

Expanded text:
ivinae lectiones, et sancta oracula Dei, quae insonuerunt auribus nostris, nidum faciant in mentibus nostris: non volent et transeant, aut sedeant, et discedant; sed aliquid pariant. Nam si passer invenit sibi domum, et turtur nidum ubi reponat pullos suos ; quanto magis passer verbum Dei et turtur misericordia Dei? Audivimus de Susanna lectionem: aedificetur pudicitia conjugalis, et tam firmo fundamento innitatur muroque valletur, ut et insidiantes repellat, et falsos testes convincat. Remanserat casta mulier moritura, nisi adesset qui videbat quod judicantes latebat. Conscripta sunt verba ejus, quae habuit in paradiso, hoc est in viridario suo: quae verba nullus hominum audivit, nisi soli duo, qui pudori uxoris alienae insidiabantur, et reluctanti falsum testimonium meditabantur. Illi soli audierunt quod dictum est: Angustiae mihi undique. Si enim hoc fecero, mors mihi est; si autem non fecero, non effugiam manus vestras. Melius est autem
Abbreviated transcription (Latin):
nans ad quamuir non accesserat : uterus intumuerat sed uir ginadis inte¬
gritis manserat : seminatorem fidei : fide concepit : dñs in ea suum corpus
ad sumsserat : Non eius corpus uio lari ꝑmiserat: marito tamen tamquam
homini in suspicionem aliunde esse credebat quod dese non esse sciebat:

Expanded text:
nans, ad quam vir non accesserat. Uterus quidem fetu intumuerat; sed virginalis intenans, ad quam vir non accesserat. Uterus quidem fetu intumuerat; sed virginalis integritas manserat. Seminatorem fidei fide conceperat, Deum in suum corpus assumpserat, qui ejus corpus violari non permiserat: marito tamen tanquam homini venit in suspicionem. Aliunde esse credebat, quod de se non esse sciebat
Abbreviated transcription (Latin):
hii carne inlaess : utriq coro nati ut euaderent flum mas tresuirinabuccho¬
donosor regi pruestitum ẽ ut crederent indm̃ eorum: nam qui eos potuit
in manifesto liberare potuit et in occulto coronare: sed si illosinocculto coro¬
nass& regem qui seuirat non liberas sec : scdus corporis illorum scdus animae
facta ẽ illius illidm̃ laudando euaserunt sed praesente s ignes ille indm̃ cre¬
dendo eua sit sed a & ernas gehennas plus ergo illi quam illis pruestitum ẽ :
anthiochus autem non erat dignuscuitalia pruestarentur aquo maccha¬
beitorq bantur : ideo illis igne tormentisq: consumtis quasi exultauit :¬
qui aucit qui se exadtat humiliabitur : qui ergo liberauit sũ sannam mulierẽ
castam coniugem fidam a fid sotesti monio seniorum ĩpseliberauit et uirgi¬
nẽ mariam astlsa suspicione maritisui: inuenta ẽ enim uirgo illa prueg¬

Expanded text:
hi carne illaesi; sed utrique coronati. Ut evaderent flammas tres viri, Nabuchohi carne illaesi; sed utrique coronati. Ut evaderent flammas tres viri, Nabuchodonosor praestitum est, ut crederet in Deum eorum. Nam qui eos potuit in manifesto liberare, potuit et in occulto coronare. Sed si illos in occulto coronasset, regem, qui saevierat, non liberasset. Salus corporis illorum, salus animae facta est illius. Illi Deum laudando evaserunt, sed praesentes ignes: ille in Deum credendo evasit, sed aeternas gehennas. Plus ergo illi, quam illis, praestitum est. Antiochus autem non erat dignus cui talia praestarentur, a quo Machabaei torquebantur: ideo illis igne tormentisque consumptis, exsultavit: sed qui se exaltat, humiliabitur . castam, conjugem fidelem a falso testimonio seniorum, ipse liberavit et virginem Mariam a falsa suspicione mariti sui. Inventa est ergo virgo illa praeg
Abbreviated transcription (Latin):
ualuissent : et ipsedñs xp̃s ꝑ linguã falsorum testium crucifixus ẽ
sed etiam ipsi falsi quidem testẽs adhorã praeualuerunt : resur¬
recturo quid nocuerunt : exemplo ittq: suo dñs ds̃ nr̃ in carnes ua
in in firmitatesuao informaserui quam suscepit ad liberandum seruum
ud quaerendum fugiauum. ad redimendum captiuum. soluendum
uinctum sftciendum deseruo fratrem: ad hocueniens informaseruide¬
monstrauit seruo ex emplum nefidsos testes ꝑ horrescat : et cumcredun¬
tur nontimeat pos sunt enim fucere malam faman. nom possunt interfice¬
se conscienticm liberati sunt tresuiri decumino ignis ardentes: affuit
ds eorum de cmbulauerunt interignes in noxios circum ardentes  et
non urentes et in ipsa de ambdlatione laudes dixerunt dõ et illaesi ut
missi fuerant euaserunt : affuit ergo ds̃ eorum: num quid de fuit ds̃ maccha¬
beorum : illi eua serunt illimox arserunt : utriq: temstati: hii carne consumpti :

Expanded text:
us Christus per linguas falsorum testium est crucifixus. Sed ipsi quidem falsi testes ad horam praevaluerunt, resurrecturo quid nocuerunt? Exemplo itaque suo Dominus Deus noster in carne sua, in infirmitate sua, et in forma servi, quam suscepit ad liberandum servum, ad quaerendum fugitivum, ad redimendum captivum, solvendum vinctum, faciendum de servo fratrem; ad hoc veniens in forma servi demonstravit servo exemplum, ne falsos testes perhorrescat; et cum creduntur, non timeat. Possunt enim facere malam famam; sed non possunt interficere conscientiam puram. Liberati sunt tres viri de camino ignis ardentis, adfuit Deus eorum, deambulaverunt inter ignes innoxios, circum ardentes et non urentes, et in ipsa deambulatione laudes dixerunt Deo, et illaesi sicut missi fuerant, evaserunt; adfuit ergo Deus eorum : numquid defuit Deus Machabaeorum ? Illi evaserunt, illi mox arserunt: utrique tentati, hi carne consumpti,
Abbreviated transcription (Latin):
uoluerit caðrogire seipsum irridect: per singula quippe nominaiunc¬
turas que uerborum et praetermissȩ in regum libris taanguntur his¬
toriae : et innumerabiles explicantur eu angelii qua estiones: etras
et nee mias cdiutor uidelicet et consolator cadño inunum uolumen
artantur : instccurat templum muros extruunt ciuitactis : om¬
nisque turba illa populi redeuntis in patricm. et descriptio sacer¬
dotum. leuitarum israhelitis. prose litorum. acpersingulus fac¬
milias muroru opert diuisa. cliud in cortice praeferunt cliuo

Expanded text:
uoluerit adrogare, se ipsum inrideat. per singula quippe nomina iuncuoluerit adrogare, se ipsum inrideat. per singula quippe nomina iuncturasque uerborum et praetermissae in Regum libris tanguntur historiae et innumerae explicantur euangelii quaestiones. Esdras et Neemias, adiutor uidelicet et consolator a domino, in unum uolumen artantur: instaurant templum, muros extruunt ciuitatis; omnisque illa turba populi redeuntis in patriam et discriptio sacerdotum, Leuitarum, Israhelis, proselitorum ac per singulas familias murorum et turrium opera diuisa aliud in cortice praeferunt, aliu
Abbreviated transcription (Latin):
et pauum spoliatum suis coloribus. et quadruplex diuersis metris
nectit alfadietum: tertius principia et finem ttntis habet obscu¬
ritatibus in uoluta ut capud hebrȩos ipsȩ partes cum exordio ge¬
nes eos ante annos triginta nonlegantur: quartus uero qui etex¬
tremus inter quattuor prophetas temporum conscius. et totius
mundi
sine manibus etregna ommie
subuertentem cluro ser¬
mone pronunciat : Dacuid symonides noster pindarus. & alceus
flacchus quoq: catullis et serenus xpm̃ lrra ꝑ sonat : et indeca¬
corde psclterio ab inferis excitat resurgentem : sa lomon paci¬
hester inedesi acty põ populum liberat depericulo : et interfecto aman
qui interpraecatur inquitas partes conuii et diem celebrem mittit
in posteros : paralypomenon liber id est instrumenti ueteris : EΠΙΤΟΘCΝ
ttentus actecdis est : ut tabsq: illo siquis scienticm scripturarum sibi

Expanded text:
et pardum spoliatum suis coloribus et quadruplex diuersis metris et pardum spoliatum suis coloribus et quadruplex diuersis metris nectit alphabetum; tertius principia et finem tantis habet obscuritatibus inuoluta, ut apud Hebraeos ipsae partes cum exordio Geneseos - ante annos triginta non legantur; quartus uero, qui et extremus inter quattuor prophetas, temporum conscius et totius mundi sine manibus et regna omnia subuertentem claro sermone pronuntiat. Dauid, Simonides noster, Pindarus et Alcaeus, Flaccus quoque, Catullus et Serenus, Christum lyra personat I et in decacordo psalterio ab inferis excitat resurgentem. Salomon, paciEsther in ecclesiae typo populum liberat de periculo et interfecto Aman, qui interpretatur iniquitas, partes conuiuii et diem celebrem mittit in posteros. Paralipomenon liber, id est instrumenti ueteris ἐπιτομή, tantus ac talis est, ut, absque illo si quis scientiam scripturarum sibi
Abbreviated transcription (Latin):
et desideratus cunctis gentibus : Taccharias memoronĩ sumul¬
tiplex inprophaetia iłm uestibus sordidis et lupidem oculorum
septem cande labrumq: aureum cum totidem lucernis quot ocu¬
lis duccs quoq: oliucs asinistris lampadis cernit etdextriilit
post equos rufos et uccrios clbos et dissipatas quadrigũ exepliraim
etequum deicru sadem pcuperem regem uatiqͥnecur : et praedic&
sedentem suꝑ pullum filium asinae subiugalis : malachia s a ꝑte
et infine omnium prophetacrum de abiectione israchel et uoctione ge¬
alc ipicm demanu uestra: ab ortuenim solisusq: aed occasum mag¬
num est nomeri meum ingentibus. eti nomni locos acrificatur et of¬
fertur niomiNi meo oblatiomunda : p̃scuam iheremicm¬
etechiel damel quis possit intelligere uel exponere : quorum
primus non ꝓphetiam mibi uidetur texeres eo euangelium: se¬
cundusuirgam nuce cm.et ollim succensam a fuciae aquilonis

Expanded text:
et desideratus cunctis gentibus. Zacharias, memor domini sui, mulet desideratus cunctis gentibus. Zacharias, memor domini sui, multiplex in prophetia, Iesum uestibus sordidis indutum et lapidem oculorum septem candelabrumque aureum cum totidem lucernis, quot oculis, duas quoque oliuas a sinistris lampadis cernit et a dextris, ut post equos rufos, uarios, albos et nigros et dissipatas quadrigas ex Effraim et equum de Hierusalem pauperem regem uaticinetur et praedicet sedentem super pullum filium asinae subiugalis. Malachias aperte et insuscipiam de manu vestra. Ab ortu solis usque ad occasum magnum est nomen meum in gentibus, et in omni loco sacrificatur, et offertur nomini meo oblatio munda. Post reEzechiel, Danihel quis possit uel intellegere uel exponere? quorum primus non prophetiam mihi uidetur texere, sed euangelium; secundus uirgam nuceam et ollam succensam a facie aquilonis
Abbreviated transcription (Latin):
ec ce suꝑmontes pedes euangeli t⁊antis et cconunciantis pacem:
Ab cciuc luctator fortis et rigidus stat suꝑ custodiansuam
et figit grudum suꝑmunitionem : ut xpm incruce
contempletur et dicat: operuit caẽlos gloriaeius: et laudis
eius plena est terra.: Splendor eius ut luxerit : cornua in manib: eiꝰ
ibi cibs conditio .ẽ. fortitudo eius Sophonias speculator et ar¬
chanorum dnĩ cogniitor audit clamorem a poraa piscium.
et eiulatum a secunda et contritionẽ a collibus : Indicit quoq
ululatum habitatoribus philae : quia contituit omnis populus
chanaan disperierunt uniuersi qui in uoluti ercnt argento ag¬
geus festiuus et laetus qui semincuit in lacrimis ut ingau¬
diometeret destructum tem plum uedificaat : deumquẽ pa¬
treminducit loquentem : ad huc unum modicumq: etego conmouebo
cueld̃s et terrã et mare et aridã et no ueb o omnes gentes etuenia¬

Expanded text:
Ecce super montes pedes evangelizantis et annuntiantis pacem » . Ecce super montes pedes evangelizantis et annuntiantis pacem » . Abacuc « luctator » fortis et rigidus, stat super custodiam suam, et figit gradum super munitionem, ut Christum in cruce contempletur, et dicat: « Operuit coelos gloria ejus, et laudis eius plena est terra et splendor eius ut lux erit; cornua in manibus eius, ibi abscondita est fortitudo eius. Sophonias, speculator et arcanorum domini cognitor, audit clamorem a porta piscium et eiulatum a secunda et contritionem a collibus. indicit quoque ululatum habitatoribus Pilae, quia conticuit omnis populus Chanaan, disperierunt uniuersi, qui inuoluti erant argento. Aggeus, festiuus et laetus, qui seminauit in lacrimis, ut in gaudio meteret, destructum templum aedificat deumque patrem inducit loquentem: adhuc unum modicumque, et ego commouebo caelum et terram et mare et aridam et mouebo omnes gentes; et ueni
Abbreviated transcription (Latin):
gradu
iudce et israbeshic loquitur ad pingues. quae sunt
inmonte samariae : etruqram domum maiorem . minorẽq: testactur ::
ipsecernit fictorẽ locustae : et stantem dnm̃ suꝑmurum litũ ueladaman¬
tinum et uncinum pomorum adtrahentẽ supplicia peccator ibus. et
fumem in terra. Non famẽ panis. neo que sitim aquae. seo audien¬
diuerbum dñi : abdias qui interpraetatur seruus dnĩ pertonat
contraedom: et sunguinũ terrenumq: frutris quoq: ia cobseꝑ
aemulum asta percutit spiritali Ionas columba pulcherrim c
naufragiosuo passionem dñi praesigurans. mundum adpoeniten¬
ticom reuocat : et sub nomine nineue salutem gentibus adnum¬
ciat: michec demorasti coheres xp̃ĩ uastationem adnunciat
filiao latronis : et obsidionom p̃onit co¬
contriceam quia ma¬
xillam ꝑ cusserit iudicis isrł :¬
xillam ꝑ cusserit iudicis i srł :nccum consolator bis incre¬
patciuitatem sanguinum : et post euersionem illius loquitur

Expanded text:
gradu Iudae et Israhel? hic loquitur ad uaccas pingues, quae sunt in monte Samariae, et ruituram domum maiorem minoremque testatur. ipse cernit fictorem locustae et stantem dominum super murum litum uel adamantinum et uncinum pomorum adtrahentem supplicia peccatoribus et famem in terram: non famem panis neque sitim aquae, sed audiendi uerbum domini. Abdias, qui interpretatur seruus domini, personat contra Edom et sanguineum terrenumque, fratris quoque Iacob semper aemulum, hasta percutit spiritali. Ionas, columba pulcherrima, naufragio suo passionem domini praefigurans mundum ad paenitentiam reuocat et sub nomine Nineue salutem gentibus nuntiat. Micheas de Morasthi, coheres Christi, uastationem adnuntiat filiae latronis et obsessionem ponit contra eam, quia maxillam percusserit iudicis Isrlam percusserit judicis Israel. Nahum « consolator » orpat civitatem sanguinum, et post eversionem illius loquitur: «
Abbreviated transcription (Latin):
euadat magnum malum: praesentia enim mala & temporalia quae
multum hominis exorrent & dolent & subquib: plurilũ murmuran
& murmurando offendant emendatorem ne inueniant saluatorẽ
nos ꝑilla transimus : Aut tran seunt nobisuiuentib: cuidimittuntur
nobis morientib: : Non etribulationemagnum quadtem porebreuo
quis quis cogiat ercistinum diem : non reuocat externumdieri aeuor¬
entem die perendinohesternuserit & crtestinus : uerum tamen sđtu ristun¬
tis hominis a estuant adeuadendastemporades & tran scurrentes uel po¬
tius trensuo lantes tribulationes : quid ẽ excogitan db ut homo euadat

Expanded text:
evadat magnum malum. Praesentia enim mala temporalia, quae multum homines exhorrent, sub quibus plurimum murmurant, et murmurando offendunt emendatorem, ne inveniant Salvatorem: nos per illa transimus; aut transeunt nobis viventibus, aut dimittuntur nobis morientibus. Non est in tribulatione magnum, quod tempore breve est. Quisquis cogitas crastinum diem, non revocas hesternum diem. Minente die perendino, hesternus erit et crastinus. Verumtamen si curis tantis homines aestuant ad evadendas temporales et transcurrentes, vel potius transvolantes tribulationes; quid est cogitandum ut homo evadat
Abbreviated transcription (Latin):
etut sucuissimas litteras. quae in principio amicitiarum fidem ꝓbate
lametueteris amicitiae praeferebant : Uera enim illa necessitudo est

Expanded text:
et suauissimas litteras, quae in principio amicitiarum fidem probatae iam et ueteris amicitiae praeferebant. uera enim illa necessitudo est
Abbreviated transcription (Latin):
pondere sed qđ & ab eloquentissimis uiris tertulliano scilic& et nouatiano latino sermone
sint editȩ. Ec si noua uoluerimus afferresit latius disputandũ : cesto expecto quid placeat
utrũ ne epistulari breuitate sententias tibiuelis digeri singuloꝵ anlibros confici: nã &orige¬
nes in quasto pauli ad romanos et hihiiΚ ΩΝ. Thomo  decircũ cisione magnificedis pu¬
auit. Et demundis atq in mundis animadib: in leuiti coplura disseruit : Vt supse inuerure
nibil possem de eius tiom̃ fontib mutuarer: Et uerius loquar didrmi despuscõ librum in
manib habeo quẽ trans lacũ tibi cupiodedicare: Neme a estimes tantũ mododormitare
quialec tionẽ sinestilo somnũ puits : ante latis ltaq ꝓblematib quȩ epistuletuȩ pẽd¬
ieteras quidmihi uider&ur adͥnexui ueniã postulans et festinationis quia aduna lucu

Expanded text:
pondere, sed quod ab eloquentissimis viris, Tertulliano nostro scilicet, et Novatiano, latino sermone pondere, sed quod ab eloquentissimis viris, Tertulliano nostro scilicet, et Novatiano, latino sermone sint editae; et si nova voluerimus afferre, sit latius disputandum. 161 Certe exspecto quid placeat: utrumne epistolari brevitate sententias tibi velis digeri aut singulorum libros confici. Nam et Origenes in quarto Pauli ad Romanos ἐξηγήσεων tomo de circumcisione magnifice disputavit: et de mundis atque immundis animalibus in Levitico plura disseruit: ut si ipse invenire nihil possem, de ejus tamen fontibus mutuarer. Et ut verius loquar, Didymi de Spiritu sancto librum in manibus habeo, quem translatum qui lectionem sine stilo somnum putas. antelatis itaque problematibus, quae epistulae tuae subieceras, quid mihi uideretur, adnexui ueniam postulans et festinationis pariter et morarum: festinationis, quia ad unam lucu
Abbreviated transcription (Latin):
quod foderis : Videtecorpus anidem sit qđ dicebatis. dam noctetulisse discipulas ut hueb
abisrstat dicere &uit hisint ee contingat. quinuno labordurus ẽ : A ggrederȩ : Expł adhelio¬
quã epistulã tuȩ sci tatis accepi confestim accito notario ut exciper& impertui quo ad
offitiũ p̃parato qderĩ uoce prumpturus antemihi cogitatione pingebam: interim iã
et ego linguã et ille asticulũ moueb amus : Cũ subi tohebreus interuenit deferens non
pauca uolumina quȩdesy ncgoga quasi laturus acceperat : Et ili cohabes inquid q̃d
postulaueras: meq dubiũ etquid faccerẽ nescientẽ : It festinus exterruit. ut omnib:
p̃t̃ missis ad scribendũ cransuolarem: quod quidẽ usq ad p̃sens fuciquerũ quia heri
dia conomis socdime uituputtas epistolã ut egosentio comentariũ teex peca qe dixisti bre¬
uem responsione adecdesi derans quȩ singula magnorũ uoluminũ indigent : Tar TCoTΕCX

Expanded text:
quod foderas. Videte corpus, an idem sit, quod dicebatis clam nocte tulisse discipulos. Ut haec tibi, frater, dicere, ut his interesse contingat, qui nunc labor durus est? An Eustochiquam epistolam tuae Sanctitatis accepi, confestim accito notario, ut exciperet imperavi: quo ad officium praeparato, quod eram voce prompturus, ante mihi cogitatione pingebam. Interim jam et ego linguam, et ille articulum movebamus, cum subito Hebraeus intervenit, deferens non pauca volumina, quae de Synagoga quasi lecturus acceperat. Et illico habes, inquit, quod postulaveras: meque dubium, et quid facerem nescientem, ita festinus exterruit, ut omnibus praetermissis ad scribendum transvolarem: quod quidem usque ad praesens facio. Verum quia heri diacono ad me misso, ut tu putas Epistolam, ut ego sentio, Commentarium te expectare dixisti, brevem responsionem ad ea desiderans, quae singula magnorum voluminum prolixitate indigent, τ
Abbreviated transcription (Latin):
habetis peccata : perfectam iusticiam possidetis. sancti¬
tas & pudititia: atq: iustitia. in uobis tantum modo rep¬
peritur : & ego non tradidisem eos in inmunditiam &igno¬
miniam: ut facerent quae non conueniunt: & sequentur
cogitationes suas pessimas. contem plemur hereticos.
quomodo semel desperantes salutem. gulesetradant.
& deliciis uescantur carnibusi frequentes ad eant bal¬
neas musce sagrent. unguentis uariis delibuti quȩ rant
corporum pulchritudinꝰem semelenim futura non spe¬
rant necchedunt in resurrectionem. quod cum ser¬
mone n onpendant. õstendunt operibus. si enim cre¬
derent ista non facerent: & in hocloco ubi scriptum
est sĩ stetissent in consiliomeo: aquila & simmachus
& cheodotio & Vx ut supra simili tertranstuler
Num quidds euicino ego sum dicit dns & non ds delon¬
gesi occultabitur uirin abs condicis & egononui debo

Expanded text:
habetis peccata, perfectam iustitiam possidetis: sanctihabetis peccata, perfectam iustitiam possidetis: sanctitas et pudicitia atque iustitia in uobis tantummodo repperitur, et ego non tradidissem eos in inmunditiam et ignominiam. ut facerent, quae non conueniunt, et sequerentur cogitationes suas pessimas\'. contemplemur hereticos, quomodo semel desperantes salutem gulae se tradant et deliciis, uescantur carnibus. frequentes adeant balneas, musco fraglent. unguentis uariis delibuti quaerant corporum pulchritudinem. semel enim futura non sperant nec credunt in resurrectionem. quod cum sermone non pandant, ostendunt operibus: si enim crederent. ista non facerent. et in hoc loco. ubi scriptum est: si stetissent in consilio meo, Aquila, Symmachus et Theodotio et LXX ut supra similiter transtulerunt. Numquid deus e uicino ego sum, dicit dominus, et non deus de longe? si occultabitur uir in absc
Abbreviated transcription (Latin):
et ipsicurrebant. nonlo quebar ad cos. et ipsi prophe¬
tabant sistetissent in consiliom co. et nota fecis sent uer¬
ba mea populomeo. a uertissem utiq eos auia su mala.
et pessimis cogitationibus suis hunc sensum et a postolus
explicat adromanos & sicut non probauerunt dm̃ habe¬
re innotitiam. tradidit cos ds̃inre probum sensum: ut faci¬
ant quae non conueniunt. Repletos omniiniquitaten.
malicia. fornicatione. nequitia. auricia &ceteris: cum
enim semel setra diderint fed sidoctoriͦs mendatus. at que
periunis. et mortibus deceptorum. non pede temptim. nec
considerato gradu.sed p̃cipites currunt ad interitum.¬
suum et eorũm: quos deceperinti necloquitur eis dñs.
sedipsilo quuntur quasi ex ore dni. de quibus & dicitur sis
tetissent in consilio meõ. hocestsime ae uoluis sent adqui¬
escere uolum tati. & nota fecissent uerba mea populomeo.
nonblandientes cis. & adulatione ꝑdentes. ut dicerent non

Expanded text:
et ipsi currebant: non loquebar ad eos, et ipsi propheet ipsi currebant: non loquebar ad eos, et ipsi prophetabant. Si stetissent in consilio meo, et nota fecissent verba mea populo meo, avertissem utique eos a via sua mala, et a pessimis cogitationibus suis. Hunc sensum et Apostolus explicat adre in notitiam, tradidit eos Deus in reprobum sensum, ut faciant quae non conveniunt, repletos omni iniquitate, malitia, fornicatione, nequitia, avaritia , et caeteris. Cum enim semel se tradiderint falsi doctores mendaciis atque perjuriis et mortibus deceptorum, non pedetentim, 1003 nec considerato gradu, sed psuum et eorum. quos deceperint. nec loquitur eis dominus, sed ipsi loquuntur quasi ex ore domini, de quibus et dicitur: \'si stetissent in consilio meo — hoc est: si meae uoluissent adquiescere uoluntati — et nota fecissent uerba mea populo meo non blandientes eis et adulatione perdentes, ut dicerent: non