comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
temen pter humanorũ animorũ ignota et incerta rectissimeapłs ami
monet sumon antidtm pus quic quan iudicemus donecueniat dñs etinlu¬
minet abscondita tenebrarum et manifestit cogitationes cordis et cunc¬
animamp̃i anapataper nedesistat orare et soripturarũ dium arũ scđeteqo¬
sermenirtam quam iucernȩ in obscuro locopositae fideio culum inten deredo¬
sectiden luaen qu educifer oratur in cordib nr̃is huius enim lucernȩ qui¬
dad fons inefabilis lumen illudest qđ sic lucet in tenebris ut non conpre¬
den dansmterebris cuiuidendo fide cordamundanda sunt. Becitienim
mundo corde quia ipsi dm̃ uidebt. et scimus qui acum apparuerit similesei
erinus qm uidebimus cum sicuti ẽ tuncerit uerauita post mortẽ uerumq
solatus npost desolasionẽ illauita eximit animã nram demonte et illud

Expanded text:
tamen propter humanorum animorum ignota et incerta rectissime apostolus tamen propter humanorum animorum ignota et incerta rectissime apostolus admonet, ut non ante tempus quicquam iudicemus, donec ueniat dominus et inluminet abscondita tenebrarum et manifestet cogitationes cordis et tuncanima Christiana deputare, ne desistat orare et scripturarum diuinarum sanctarumquesermoni tamquam lucernae in obscuro loco positaefidei oculum intendere, donec dies lucescat et lucifer oriatur in cordibus nostris. huius enim lucernae quidam fons ineffabilis lumen illud est, quod sic lucet in tenebris, ut non comprehendatur a tenebris, cui uidendo fide corda mun. danda sunt. beati enim mundicordes, quia ipsi deum uidebunt, et: Scimus, quia, cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam uidebimus eum, sicuti est. tunc erit uera uita post mortem uerumque solacium post desolationem. illa uita eximet animam nostram de morte et illud
Abbreviated transcription (Latin):
qui sciunt plurimũ illa asperaleniuntur releuantur grauia superantur ad¬
uersa sed illehocineis et pereos agit quispu suo bonos fecit econtta sidiui¬
uae cirscum sibant ullc orbitas accidat ad sit sanitas carnis in coleidu
habiter er ifluent et so habitent malihomines in quibus nemo sit cuifides
b ab ecctur i quonon dolus frausirae discordiae insidiae sustineantur ad¬
quctim eantur non ne illa omnia fiunt amara et dura nec aliquid laetum
uel dulcee ineis itainquibus libet rebus humanis nichil est homini amicũ
siridomintamicosed quo usq talis inuenitur decuius animo et moribus sit
sinb aouita certa sccuritas nam sicut sibiquisq nemo alter alterinotus eue
edtamen nec sibi quisque ita notus est ut sit desua crastina conuersatione
securiis promde quauis ex fructibus suis multi cognoscantur et aliiqui¬
dempximos bene uiuendo lactificent aliimale uiuendo contristenr

Expanded text:
qui sciunt; plurimum illa aspera leniuntur, releuantur grauia, superantur adqui sciunt; plurimum illa aspera leniuntur, releuantur grauia, superantur aduersa. sed ille hoc in eis et per eos agit, qui spiritu suo bonos facit. contra si diuitiae circumfluant, nulla orbitas accidat, adsit sanitas carnis, incolumi habitetur in patria et cohabitent mali homines, in quibus nemo sit, cui fides habeatur, a quo non dolus, fraus, irae, discordiae, insidiae sustineantur atque timeantur, nonne illa omnia fiunt amara et dura nec aliquid laetum uel dulce est in eis? ita in quibuslibet rebus humanis nihil est homini amicum sine homine amico. sed quousque talis inuenitur, de cuius animo et moribus sit in hac uita certa securitas? nam sicut sibi quisque nemo alter alteri notus est et tamen nec sibi quisque ita notus est, ut sit de sua crastina conuersatione securus. proinde quamuis ex fructibus suis multi cognoscantur et alii quidem proximos bene uiuendo laetificent alii male uiuendo contristent,
Abbreviated transcription (Latin):
latio repperitur diuiti ae quippe ad que fastigia dignitatum cȩtera quehuius
modi quibus sefelicesputantese mortales uerae illius felicitatis exꝑtes quid
afferunt consolationis cumsiteis non indigere quameminere praestantius
quaeplus excruciant ad epta timore amissionis quã concupita adeptionis
ardore talibus bonis non fiunt homines boni sed aliunde bonifacti beneuten¬
dofiunt ut ista sintbona non sunt ergo in hisuera solatia sed ibi potius ubi uera
uita nam in denecesseẽ fiathomobeatus undefitbonus homines autem
boni etiam in hacuitauidentur praestare non parua solacia nãsi pauper¬
tas angit siluctus maestificat sidolor corporis inqui etat si contrista texilium
siulla alia calamitasuexat. ad sintboni homines qui non solum gaudere cum
gaudentib: uerũ etiam flere cũ flentib: noruncet salubriter alloqui et conlo¬

Expanded text:
latio reperitur. diuitiae quippo atque fastigia dignitatum ceteraque huius latio reperitur. diuitiae quippo atque fastigia dignitatum ceteraque huius modi, quibus se felices putant esse mortales uerae illius felicitatis expertes, quid adferunt consolationis, cum sit eis non indigere quam eminere praestantius, quae plus excruciant adepta timore amissionis quam concupita adeptionis ardore? talibus bonis non fiunt homines boni, sed aliunde boni facti bene utendo faciunt, ut ista sint bona. non sunt ergo in his uera solacia sed ibi potius, ubi uera uita. nam inde necesse est fiat homo beatus, unde fit bonus. Homines autem boni etiam in hac uita uidentur praestarenon parua solacia. nam si paupertas angit, si luctus maestificat: si dolor corporis inquietat, si contristat exilium, si ulla alia calamitas uexat, adsint boni homines, qui non solum gaudere cum gaudentibus uerum etiam flere cum flentibus norunt et salubriter adloqui et conlo
Abbreviated transcription (Latin):
piditate ditiores quomodo enim tu sic studeres oraredñm nisi speraresineo :
quomodo autem sperares in eo sisperares in incerto diuitiarum et contem¬
neres p̃ceptũ saluberrimũ qđ a postolus ait p̃cipediuitib: huiusmundi non
bis omnia abundanter ad fruendũ diuites sint in operib: bonis. faciletribuant
cõmunicent thesaurirent sibi fundamentũ bonũ infuturũ ut apprebendant
ueram uitã debesitaque p̃amore huuis ueraeuitae etiam desolatã teputare
in hoc saeculo inquantalibet eius felicitate uerseris. nam sicut est illa uera
uita incuius comparatione uti que ista quaem ultũ amatur quam libet iucunda
at que producta sit nec uita dicenda est sic est etiam solatium uerum qđ per
prophetã ꝓmittitds̃ dicens dabo illis sola cium uerũ pacẽ suꝑ pacem sine
quo solatio quae cũq sunt terrena solacia magisineis desolatio quam conso¬

Expanded text:
piditate ditiores. quo modo enim tu sic studeres orare dominum, nisi sperares in eo? piditate ditiores. quo modo enim tu sic studeres orare dominum, nisi sperares in eo? quo modo autem sperares in eo, si sperares in incerto diuitiarum et contemneres praeceptum saluberrimum, quod apostolus ait: Praecipe diuitibus huius saeculi non bis omnia abundanter ad fruendum: diuites sint in operibus bonis, facile tribuant. communicent, thesaurizent sibi fundamentum bonum in futurum, ut adprehendant ueram uitam. Debes itaque prae amore huius uerae uitae etiam desolatam te reputare in hoc saeculo, in qualibet eius felicitate uerseris. nam sicut est illa uera uita, in cuius comparatione utique ista, quae multum amatur, quamlibet iucunda atque producta sit. nec uita dicenda est, sic est etiam solacium uerum, quod per prophetam promittit deus dicens: Dabo illis solacium uerum, pacem super pacem, sine quo slacio, quaecumque sunt terrena solacia, magis in eis desolatio quam conso
Abbreviated transcription (Latin):
quia prudenter intellegis quodin hocmundo et inhacuita nulla anima
possit esse secura. proin de qui tibi em cogitationem dedit ꝓfecto facit.
quod discipulis suis non ꝓseipsis sed ꝓhumanogenere contristatis et despe¬
rantibus quem quã possesaluari postea quã ab illo audier̃ facilius ẽẽ camelum
intrare ꝑforamen acus quam diuitẽ in regnũ caelorũ mirifica et misericor¬
dissima pollicitatione respondit dõ esse facile qđ hominib: impossibileẽ
cuiergo facile ẽ ut etiam diuesintret in regnũcaelorũ inspirauit tibi piã
sollicitudinem dequame consulendũ putasti quonam modo tibi esset orandũ
illenam que cum etiam hic ad huc esset in carne in regnum caelorũ taccheum
diuitẽ misit etresurrectione atque a scensione glorificatus multos postea
diuites imꝑtito scõ spũ fecit huius saeculi contemtores et finit adiuitiarum cu¬

Expanded text:
quia prudenter intellegis, quod in hoc mundo et in hac uita nulla anima quia prudenter intellegis, quod in hoc mundo et in hac uita nulla anima possit esse secura. Proinde qui tibi eam cogitationem dedit, profecto facit, quod discipulis suis non pro se ipsis sed pro humano genere contristatis et desperantibus quemquam posse saluari, posteaquam ab illo audierunt facilius esse camelum intrare per foramen acus quam diuitem in regnum caelorum, mirifica et misericordissima pollicitatione respondit deo esse facile, quod hominibus inpossibile est. cui ergo facile est, ut etiam diues intret in regnum caelorum, inspirauit tibi piam sollicitudinem, de qua me consulendum putasti, quonam modo tibi esset orandum. ille namque cum etiam hic adhuc esset in carne, in regnum caelorum Zacchaeum diuitem misit et resurrectione atque ascensione glorificatus multos postea diuites impertito sancto spiritu fecit huius saeculi contemptores et finita diuitiarum cu
Abbreviated transcription (Latin):
ugustinus episcopus seruus xp̃i seruorum quexp̃i religiosae famulaedĩ
probae in dño dominorum salutẽ. Et petisse te et promisisse me
recolens ut deorando dõ ad tealiquid scriberem ubi tribuente ipso
quem oramus tempus facultas que concessa ẽ oportuit ut debitum meum
iam iam queper soluerem et piostudio tuo in xp̃icaritate seruirem : qua
autem laeti ficauerit meipsapetitiotua in quã cognoui qu antam reican¬
tae curam geras uerbis explicare non possum: quo denim mauis oportu¬
it essenegotium uiduitatistuae. quam persistere in oratione nocte ac
die secundum apostoli ammonitionem illequipeait: qua eautem uere
uidua est et desolata sperabit in dño et persistet in oratione nocteacdie
unde mirum uideri potest cum sis secundum hoc saeculum nobilis diues
tantae que famili aemater. Et ideo licet uidua non tamen desolata quo
modo occupauerit cortuũ p̃cipue quesibi uindicauerit orandicura nisi

Expanded text:
UGUSTINUS EPISCOPUS SERVUS CHRISTI SERVORCMQVE CHRISTI RELIGIOSAE FAMULAE DEI PROBAE IN DOMINO DOMI- NORUM SALUTEM. Et petisse te et promisisse me recolens, ut de orando deo ad te aliquid scriberem, ubi tribuente ipso, quem oramus, tempus facultasque concessa est, oportuit, ut debitum meum iam iamque persoluerem et pio studio tuo in Christi caritate seruirem. quam me autem laetificauerit ipsa petitio tua, in qua cognoui, quantam rei tantae curam geras, uerbis explicare non possum. quod enim maius oportuit esse negotium uiduitatis tuae quam persistere in orationibus nocte ac die secundum apostoli admonitionem ? ille quippe ait: Quae autem uere uidua est et desolata, sperauit in domino et persistit in orationibus nocte ac die. unde mirum uideri potest, cum sis secundum hoc saeculum nobilis, diues tantaeque familiae mater et ideo licet uidua non tamen desolata, quo modo occupauerit cor tuum praecipueque sibi uindicauerit orandi cura, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
denique caritas cogitatur dequa scriptum est. ds̃ caritasẽ. Cum uero eius habi¬
tatione cogita sunitatem cogita congregationẽ que scõrmaxime in caeli subi ꝓpterea
p̃cipue dicitur habitare qui a ibi fituoluntaseius perfecta eorum in quib: habi¬
hominis filium quomaior ẽ pater et ubique totum p̃sentem eẽ non dubites. Tam¬
quam dm̃ et in codem templodĩ eẽ tam quam in habitantemdm̃ et in loco aliquo
cadiꝓpterueri corporismodum Sed cũ medelectat loquitecum. nescio utrum
seruauerim sermonis sufficienti s modũ quasi diuturnũ silentium loquacitate
cõpensem Verum quia religione etbeniuolentia quame p̃occupasti ita inuis¬
ceratus es incordemeo ut tam quã cum amico uere conloquar quicquid in ope¬
re stili nr̃iutiliter elaboratum eẽ cognoscis. Dõgratias age. Siqua autem
uitiam ea ꝑspicis uticarissimus amicus ignosce. eadem scilicet sinceritate dilec¬

Expanded text:
denique caritas cogitatur, de qua scriptum est: Deus caritas est. cum uero eius habidenique caritas cogitatur, de qua scriptum est: Deus caritas est. cum uero eius habitationem cogitas, unitatem cogita congregationemque sanctorum maxime in caelis, ubi propterea praecipue dicitur habitare, quia ibi fit uoluntas eius perfecta eorum. in quibus habihominis filium, quo maior est pater, et ubique totum praesentem esse non dubites tamquam deum et in eodem templo dei esse tamquam inhabitantem deum et in loco aliquo caeli propter ueri corporis modum. sed cum me delectat loqui tecum, nescio, utrum seruauerim sermonis sufficientis modum, quasi diuturnum silentium loquacitate compensem. uerum quia religione et beniuolentia, qua me praeoccupasti. ita inuisceratus es cordi meo, ut tamquam cum amico nere conloquar, quicquid in opere stili nostri utiliter laboratum esse cognoscis, deo gratias age: si qua autem uitia mea perspicis, ut carissimus amicus ignosce eadem scilicet sinceritate dilec
Abbreviated transcription (Latin):
enti et sc̃ĩtatẽ prestantib: ullomodo potest ẽẽ cõmunis. ubidiuina egratiae satis
pspicuum clarum que documentũẽ qui senim tam sit sacrilegus ut audecit affir¬
ꝑsare aliquam posse animã permeritum liberari arbitrii ut alter sit xp̃sefficere
Vt ergo ad personam uerbi uni geniti pertineret quo pacto ꝑliberum arbitrium
communiter omnibus et naturaliter datum una sola anim a meruisset nisi hoc
singularis gratia prestitisset : quam fasest p̃dicare dequanefas ẽ uelleiudicare
Haecsi puiribi nr̃is quantum dñs adiuuit rite tractauimus quandodm̃ubique p̃sen¬
tem etnon spatiis distantib: quasi aliquamole uel distentione diffusum sed ubi que
totum cogitare teextendis: Auertementem ab omnib: imaginib: corporum quas
humana cogitatio uol uere consueuit. Non enim sic sapientia noniustitia non sic

Expanded text:
entia et sanctitate praestantibus ullo modo potest esse communis. ubi diuinae gratiae satis entia et sanctitate praestantibus ullo modo potest esse communis. ubi diuinae gratiae satis perspicuum clarumque documentum est. quis enim tam sit sacrilegus, ut audeat adfirmare aliquam posse animam per meritum liberi arbitrii. ut alter sit Christus. efficere? ut ergo ad personam uerbi unigeniti pertineret, quo pacto per liberum arbitrium communiter omnibus et naturaliter datum una sola anima meruisset, nisi hoc singularis gratia praestitisset. quam fas est praedicare, de qua nefas est uelle iudicare? Haec si pro uiribus nostris, quantum dominus adiuuit. rite tractauimus, quando deum ubique praesentem et non spatiis distantibus quasi aliqua mole uel distentione diffusum sed ubique totum cogitare te extendis, auerte mentem ab omnibus imaginibus corporum, quas humana cogitatio uoluere consueuit. non enim sic sapientia, non iustitia, non sic
Abbreviated transcription (Latin):
incapite qđ ẽx p̃somnis plenitudo diuinitatis Nam et in nr̃o corpore in ẽsensus singu¬
IIsmnembris. Sed nontantus quantu s incapite. ubi prorsus omnisẽ quin que ꝑtitus:.
bienim et uisus. et auditus et olfactus. et gustus. et tactus Inceteris autẽ solus ẽ tac¬
cies netiam p̃terhoc qđ tamquã in templo in illo corporehabitat omnis plenitu¬
do diuinitatis Est aliud quodintersit inter illud caput et cuius libet membriex¬
cellentiam : ł st plane quod singulari quadam susceptione hominis illius una fac¬
taẽ psonacum uerbo. Denullo enim scorum dicipotuit aut potest aut poterit uer¬
bum caro fuctum est. Nullus scorũ qualibet prestantia gratiae unigeniti nomen
accepit quodẽ ipsum uerbum dĩ antescła hoc simulcum assumpto hominediceretur
ingularisẽ ergo illa susceptio. neccum hominib aliquibus scĩs quantalibet sapi¬

Expanded text:
in capite. quod est Christus, omnis plenitudo diuinitatis? nam et in nostro corpore inest sensus singuin capite. quod est Christus, omnis plenitudo diuinitatis? nam et in nostro corpore inest sensus singulis membris sed non tantus quantus in capite. ubi prorsus omnis est quinquepertitus: ibi enim et uisus est et auditus et olfactus et gustus et tactus. in ceteris autem solus est tactus. an etiam praeter hoc, quod tamquam in templo in illo corpore habitat omnis plenitudo diuinitatis, est aliud. quod intersit inter illud caput et cuiuslibet membri excellentiam V est plane. quod singulari quadam susceptione hominis illius una facta est persona cum uerbo. de nullo enim sanctorum dici potuit- aut potest aut poterit: Verbum caro factum est, nullus sanctorum qualibet praestantia gratiae unigeniti nomen accepit, ut, quod est ipsum dei uerbum aute saecula. hoc simul cum adsumpto homine diceretur. singularis ergo est illa susceptio nec cum hominibus aliquibus sanctis quantalibet sapi
Abbreviated transcription (Latin):
ideo corporaliter quia corporeus estds̃: Sed aut uerbo translato usus est tam quã
in tẽplomanu facto non corporaliter sedum bratiliter habitauerit. Idẽ p̃siguran¬
tib: signis. Nam illaeom̃s obseruationesumbras futurorũ uocat et iam ipsotrans la¬
to uocabulo. Sũmus enĩ ds̃ sicut scriptũ ẽ non inmanufactis templis habitat Aut
certe corporaliterdictum ẽ quia et in xp̃icorpore qđ assum psit ex uirgine tam¬
quã in templo habitat ds̃ Hinc est enim qđiudae is signũ petentib cũ dixissec soluite
tem plum hoc et triduo resuscitabo illud Cuangelistaquid hoc esset consequenter
exponensait. Hoc autem dicebat detemplo corporis sui. quidergo e hocine in¬
teresse arbitramur inter caput et membracetera qd in quolibet quamuis p̃cipuomem¬
bro uidu sinaliquo magno ꝓpheta aut apło quãuis diuinitas habit&̃. non tamen sicut

Expanded text:
ideo corporaliter, quia corideo corporaliter, quia corin templo manu facto non corporaliter sed umbraliter habitauerit, id est praefigurantibus signis — nam illas omnes obseruationes umbras futurorum uocat etiam ipso translato uocabulo; summus enim deus. sicut scriptum est. non in manufactis templis habitat —, aut certe \'corporaliter dictum est, quia et in Christi corpore. quod adsumpsit ex uirgine, tamquam in templo habitat deus. hinc est enim, quod Iudaeis signum petentibus cum dixisset: Soluite templum hoc et in triduo resuscitabo illud, euangelista. quid hoc esset. consequenter exponens ait: Hoc autem dicebat de templo corporis sui. Quid ergo est? hocine interesse arbitramur inter caput et membra cetera, quod in quolibet quamuis praecipuo membro uelut in aliquo magno propheta aut apostolo quamuis diuinitas habitet, non tamen sicut
Abbreviated transcription (Latin):
plidĩ : talẽ congregationẽ non generatio carnalis sed regeneratio spiritalis
facit: Habitat itaque in singulis ds̃ tãquã in templissuis. et in omnib simul in
unũ congregatistã quã intemplo suo : Quodtemplũ quã diusicut arcano e
in hoc scło fluctuat : fit quod in psalmo scriptumẽ : Dñs diluuiũ in habitat
Quãuis et ꝓpt̃multos in omnib: gentib: populos fidelium quo saquarũ nomine apo
tur autem et sedebit dñsrex in aeternũ. Vti que in ipsotemplosuo iam inuita aet̾ na
pꝰfluctuationẽ huius scłi constituto. Dsigitur ubique p̃sens ẽ : et ubique totus
p̃sens ẽ : Nec ubi que habitans sed intemplosuo. cui pergratiam benignus ẽ. et ꝓpi¬
tius Capiturautẽ habitansabaliis amplius ab aliisminus Deipsouero capite
nr̃o apłsait quia in ipso in habitat omnis plenitudo diuinitatiscorporaliter : Non

Expanded text:
pli dei. talem congregationem non generatio carnalis sed regeneratio spiritalis pli dei. talem congregationem non generatio carnalis sed regeneratio spiritalis facit. Habitat itaque in singulis deus tamquam in templis suis et in omnibus simul in unum congregatis tamquam in templo suo. quod templum quamdiu sicut arca Noe in hoc saeculo fluctuat, fit, quod in psalmo scriptum est: Dominus diluuium inhabitat, quamuis et propter multos in omnibus gentibus populos fidelium, quos aquarum Sequitur autem, Et sedebit Dominus rex in aeternum : utique in ipso templo suo jam in vita aeterna post fluctuationem hujus saeculi constituto. Deus igitur ubique praesens est, et ubique totus praesens; nec ubique habitans, sed in templo suo, cui per gratiam benignus est et propitius: capitur autem habitans, ab aliis amplius, ab aliis minus. 39. De ipso vero capite nostro Apostolus ait: Quia in ipso inhabitat omnis plenitudo divinitatis corporaliter. Non
Abbreviated transcription (Latin):
autem a semetipso non dixit : sed cum es set pontifex anniillius ꝓphetauitquia
ilĩ smoriturus erat ꝓgente : Et non tantum ꝓgente sed ut filicisdĩ quierant
disꝑsi congregaret in unum. Filiosdĩ appellauit utique p̃terhebream gen¬
tem inceteris etiam omnib gentib: constitutos nondum fideles nondũ baꝑti¬
ratos : Quomodo ergo dĩfilios nisi secundũ p̃destinationẽ secundũ quã et apłs
dicit: Quod elegeritnos ds̃ inxp̃o ante constitutionẽmandi. Illauero inunũ con¬
gregatio factura erat filiosdĩ : Neque enim in unũ dictum ẽ aliquẽ corporalẽ
Pocum cum de taliuo catione gentiũ ꝓphetap̃dixerit. Et ad orabunt eum unꝰ quis¬
que deloco suo om̃ sin sulaegentiũ: sed congregaret in unũ dictũ ẽ in unũ sp̃m
et in unũ corpus Cuius unũ caput est xp̃s : Talis congregatio aedificatio ẽ tem¬

Expanded text:
autem a semet ipso non dixit: sed cum esset pontifex anni illius, prophetauit, quia autem a semet ipso non dixit: sed cum esset pontifex anni illius, prophetauit, quia Iesus moriturus erat pro gente et non tantum pro gente, sed et ut filios dei, qui erant dispersi, congregaret in unum. filios dei appellauit utique praeter Hebraeam gentem in ceteris etiam omnibus gentibus constitutos nondum fideles. nondum baptizatos. quo modo ergo dei filios nisi secundum praedestinationem. secundum quam et apostolus dicit, quod elegerit nos deus in Christo ante constitutionem mundi? illa uero in unum congregatio factura eos erat filios dei. neque enim \'in unum\' dicturus est aliquem corporalem locum, cum de tali uocatione gentium propheta praedixerit: Et adorabunt eum unusquisque de loco suo omnes insulae gentium, sed \'congregaret in unum\' dictum est in unum spiritum et in unum corpus, cuius unum caput est Christus. talis congregatio aedificatio est tem
Abbreviated transcription (Latin):
nouissimodie dicturos In nominetuo uirtutes multas fecimus. Quib: utique
non responderet non uos noui : si ad templũ dĩ qđ in habitando beccti ficat ꝑtine¬
rent Cornelius etiam centurio ante quã regeneratione in corporaretur huic
templo missum ad seangelum uidet auditque dicentẽ quod exauditaesint ora¬
tiones eius et elemosine acceptae : Agitenim haecd̃tam quã ubi quep̃sens uel
ꝑ scõ sangelossuos. Namilla prius quam exiret deuulua scĩficatio hieremiequã¬
quam non nulli hoc intipum saluatoris accipiant qui regeneratione non eguit
tamen etiam sideipsoꝓpheta accipiatur ꝑotest et secundum predestinationem
non in conuenienter intellegi sicut filio sdĩ appellat euangelium nondum rege¬
neratos. ubi caifas cũ dedño dixisset. expedit nobi sut unus moriatur homo
ꝓpopulo et non totagens pereat. Mox euangelium secutum adiunxit. hoc

Expanded text:
nouissima die dicturos: In nomine tuo uirtutes multas fecimus, quibus utique nouissima die dicturos: In nomine tuo uirtutes multas fecimus, quibus utique non responderet: Non uos noui, si ad templum dei, quod inhabitando beatificat. pertinerent. Cornelius etiam centurio antequam regeneratione incorporaretur huic templo, missum ad se angelum uidit auditque dicentem, quod exauditae sint orationes eius et elemosynae acceptae. agit enim haec deus tamquam ubique praesens uel per sanctos angelos suos. Nam illa, priusquam exiret de uulna. sanctificatio Hieremiae, quamquam nonnulli hoc in typum saluatoris accipiant, qui regeneratione non eguit, tamen, etiam si de ipso propheta accipiatur, potest et secundum praedestinationem non inconuenienter intellegi, sicut filios dei appellat euangelium nondum regeneratos, ubi Caiphas cum de domino dixisset: Expedit nobis, ut unus moriatur homo pro populo et 11011 tota gens pereat, mox et euangelista secutus adiunxit: Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
tem plumeius in significatione cum fit permanus hominum dereb: in animis
sicut tabernacułum lignis uelis. pellibus. atquehuiusmodi mobilib sicut
etiam ꝑsalomonẽ regẽm templumlapidib: lignis metallis. Aliterautem re
ipsauera quaeillis sig̃ni ficationib: siguratur. unde dicitur Et uostam quã
lapidesuiui aedificaminidomus spiritalis. Etunde item scriptũ ẽ Nosenĩ
tem pladĩuiui sumus sicut ds̃dicit. qm̃ in habitabo in illis et in ambulabo.
et ero illorum ds̃ etipsi erunt michipleps Nec mouere nos debet qđ ꝑ quos¬
dam ad hoctem plũ non ꝑtinentes ueldum ꝑtinentes idẽ inquib: non habitat
uel nondum habitat ds̃ abquiduirtutis operatur. sicut perillum qui in no¬
minexp̃iex pellebat daemonia cum xp̃m non sequeretur. Quem permitti
iussit ꝓpt̃ multi s utilem cõmendationẽ nominissui: Moltos quoq ait sibuin

Expanded text:
templum eius in significatione, cum fit per manus hominum de rebus inanimis templum eius in significatione, cum fit per manus hominum de rebus inanimis sicut tabernaculum lignis, uelis. pellibus atque huius modi mobilibus, sicut etiam per Salomonem regem templum lapidibus, lignis, metallis, aliter uero re ipsa uera, quae illis significationibus figurata est. unde dicitur: Et uos tamquam lapides uiui aedificamini domus spiritalis, et unde item scriptum est: Nos enim templa dei uiui sumus, sicut deus dicit, quoniam \'inhabitabo in illis et inambulabo et ero illorum deus et ipsi erunt mihi plebs\'. Nec monere nos debet. quod per quosdam ad hoc templum non pertinentes uel nondum pertinentes. id est in quibus non habitat uel nondum habitat deus, aliquid uirtutis operatur sicut per illum, qui in nomine Christi expellebat daemonia. cum Christum non sequeretur, quem permitti iussit propter multis utilem commendationem nominis sui. multos quoque ait sibi in
Abbreviated transcription (Latin):
scriptumẽ Credidiꝓpterqđ et locutussum. et nos credimus ꝓpt̃ quod et
Coquimur. Nondiceret eundem : nisi et illorum idem ipsees set sp̃s fidei. Si
cutautem illi quando idem sacram entum occultum erat credebantxp̃i in car¬
nationem futuram : sic et noscredimus factam. et a nobis autem et abaliis
futurus expectatur ãudicium eius aduentus. Nonẽ enim aliud dĩminis te¬
riũ ni sixps inquoo portet uiui ficarimortuosinadam: Quia sicutꝰ in adam
om̃ smoriuntur sic et in xp̃o om̃ suiui ficabuntur. Quem ad modum superius
disseruimus : Quam obrem ds̃ qui ubi que p̃sensẽ et ubiquetotus Non inom¬
nib habitat sed in eistantum quo sefficit becctissimum tem plũ suũ uelbea¬
tissima templasua eruenseo sapotes tate tenebrarũ et trans ferens in reg¬
num filiicaritatissuae quod incipit a regeneratione. Aliter autem dicitur

Expanded text:
scriptum est: Credidi, propter quod locutus sum, et nos credimus, propter quod et scriptum est: Credidi, propter quod locutus sum, et nos credimus, propter quod et loquimur. non diceret \'euncut autem illi, quando idem Sacramentum occultum erat, credebant Christi incarnationem futuram, sic et nos crefuturus expectatur ad iudicium eius aduentus; non est enim aliud dei my sterium nisi Christus, in quo oportet uiuificari mortuos in Adam. quia, sicut in Adam omnes moriuntur, sic et in Christo omnes uiuificabuntur, quem ad modum superius disseruimus. Quam ob rem deus. qui ubique praesens est et ubique totus, non in omnibus inhabitat sed in eis tantum, quos effecit beatissimum templum suum uel beatissima templa sua eruens eos a potestate tenebrarum et transferens in regnum filii caritatis suae, quod incipit a regeneratione. aliter autem dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
habitabitur adõ neiradĩmaneat suꝑ eum ab hoc corpore ab hoc templo
ab hac eiuitate nonerit alienus : Omniscutem non renatus. alienus ẽ: Sa¬
ara mentum porro regenerationis nrã e manifestum ẽẽ uoluit: manifes¬
cutus nediator : Erat autem antiquis iustis aliquod occultum cum tamen
et illietidem fide salui fierent quaefuerat suo tempore reuelanda. Non
enim audemus fidelestemporis nr̃ i p̃ferre amicisdĩ perquos nobis is taꝓphe¬
enusent cumdm̃ abraham et dm̃ isaac et dm̃ia cob ita seds̃ eẽ comendet. ut
hocdicat suum nomen in acternum : Quod sicircum cisio antiquis scĩs ꝓbaptis¬
mo fuisse creditur qui dres pondebitur dehisqui antequam hoc p̃ceptum esset
do sacuerunt non tamensine fide quia sine fide ut scriptum ad hebreos inpos¬
sibslee placere. Habentes autem inquit apłs eundem sp̃m fidei. propt̃ qđ¬

Expanded text:
habitabitur deo, ne ira dei maneat super eum, ab hoc corpore, ab hoc templo, habitabitur deo, ne ira dei maneat super eum, ab hoc corpore, ab hoc templo, ab hac natiuitate non erit alienus. omnis autem non renatus alienus est. Sacramentum porro regenerationis nostrae manifestum esse noluit manifestatus mediator. erat autem antiquis iustis aliquod occultum. cum tamen et illi eadem fide salui fierent, quae futura erat suo tempore reuelanda. non enim audemus fideles temporis nostri praeferre amicis dei, per quos nobis ista prophetata sunt, cum deum Abraham et deum Isaac et deum lacob ita se deus esse commendet, ut hoc dicat suum nomen in aeternum. quod si circumcisio antiquis sanctis pro baptismo fuisse creditur, quid respondebitur de his, qui, antequam hoc praeceptum esset, deo placuerunt non tamen sine fide, quia sine fide, ut scriptum est ad Hebraeos, inpossibile est placere? habentes autem, inquit apostolus, eundem sp
Abbreviated transcription (Latin):
Neque enim renatum dicimus hominem quem mater peperit tam quã iterũ
natussit qui iam semel natus fuerat. natus inutero sedillanatiuitate non
computata quae grauidam facit. natus dicitur homo partuut possitre¬
nasci ex aqua et sp̃u Secundum quam exmatrenatiuitatẽ etiam iped ñi
inbedeem iudae diciturnatus Sugitur homo regenerari pergratam ep̃
inutero potest qm̃ restat illi ad huc nasci renascitur ergo antequam n ascit:
quod ficrimillomodo potest : Proinde in compagem corporis ap̃itam quã
imoiutim serueturam tem plidi quae ẽ eius eccła naeti homines non exoperib:
iustitiae quae fecerunt sed renascendo pergratiam transferuntur tam quã
de assaruinae ad aedificii firmamentum: Praeter hoc enim aedificiũ
deo d becctificandum construitur ad aeternam habitationem diuitah omi¬
qus omnis in felix et morsẽ potius appellanda quamuita Quis qui sergo

Expanded text:
neque enim renatum dicimus hominem, quem mater peperit, tamquam iterum neque enim renatum dicimus hominem, quem mater peperit, tamquam iterum natus sit, qui iam semel fuerat natus in utero, sed illa natiuitate non computata, quae grauidam facit, natus dicitur homo partu, ut possit renasci ex aqua et spiritu. secundum quam ex matre natiuitatem etiam ipse dominus in Bethleem Iudaeae dicitur natus. si igitur homo regenerari per gratiam spiritus in utero potest, quoniam restat illi adhuc nasci, renascitur ergo, antequam nascitur. quod fieri nullo modo potest. proinde in compagem corporis Christi tamquam in uiuam structuram templi dei, quae est eius ecclesia, nati homines non ex operibus iustitiae, quae facturi sunt, sed renascendo per gratiam transferuntur tamquam de massa ruinae ad aedificii firmamentum. praeter hoc enim aedificium, quod beatificandum construitur ad aeternam habitationem dei, uita hominis omnis infelix et mors est potius appellanda quam uita. quisquis ergo
Abbreviated transcription (Latin):
tione sp̃s scĩ fieri posse quiscredat uel ꝓpter hieremiam cuidñs dicit priusquã
exires deuulua scĩficauite : Tamen illa scĩ ficatio quaefficimur et singulitem¬
pladĩ et in unũ om̃s tem plumdĩ non est nisi renatorum qđ nisinati homines ẽe non
possunt. Nullus autem uitam inquanatus ẽ benefiniet : nisi renatus ante quã
finiat: quod siquisquam dicit iamnatum eẽ hominem: Etiam cum ad huc est
in uteromatris testimonium que ad hibet exeuglo qui adictum ẽ adiosepb de
nam huic natiuitati accedit secunda natiuitas: alio quin nonerit i amse¬
cunda sed tertia : Dñ sautem cum hinc loqueretur. Nisiquis in quit renatus
fuerit denuo eam scilicet computans primam natiuitatem quaesit matre
pariente non concipiente at que pregante quae fit ex ea nonquae fit in ea

Expanded text:
tione spiritus sancti fieri potuisse quis credat? — uel propter Hieremiam, cui dominus dicit: Priusquam tione spiritus sancti fieri potuisse quis credat? — uel propter Hieremiam, cui dominus dicit: Priusquam exires de uulua, sanctificaui te, tamen illa sanctificatio, qua efficimur et singuli templa dei et in unum omnes templum dei, non est nisi renatorum, quod nisi nati homines esse non possunt nullus autem uitam, in qua natus est, bene finiet nisi renatus, antequam finiat. Quod si quisquam dicit iam esse natum hominem, etiam cum adhuc est in utero matris, testimoniumque adhibet ex euangelio, quia dictum est ad Ioseph de nam huic natiuitati accedit secunda natiuitas? alioquin non erit iam secunda sed tertia. dominus autem cum hinc loqueretur, nisi quis, inquit, natus fuerit denuo. eam scilicet computans primam natiuitatem, quae fit matre pariente, non concipiente atque praegnante, quae fit ex ea, non quae fit in ea.
Abbreviated transcription (Latin):
um brauit eam. Vnde quod natum est ex ea scmuocatur filiusdĩ. Nuptiarum
enim bonum non extinguit : sed modificat in oboedientiũ membrorũmalum
atlimitata quodam modo concupiscentia carnalis. fiat saltem pudicitia coniuga¬
lis Virgo autem maria cuidictum est et uirtu saltissimi obumbrabit tibi. In con¬
cipiendo ꝓlesca subtali ũbraculo nullo ardore concupiscentiae huius estuadnior
Hocergo excepto lapide angulari non uideo quomodo aedificentur homines
indomumdĩ ad habendum in se in habitantem dm̃nisi cum fuerint renati. qđ
non possunteẽ antequam nati: quam libet itaque sententiam de pregnantib: im¬
mo de hominib: habetmus. ad huc in tramaterna uiscera constitutisutrumexis¬
timemus eos nec nedon ari posse aliquos scĩficationis modo uel ꝓpt̃ iohannem qui
nondum in hanc editus lucem tam̃ exulticuit ingaudio quodutique ninopeta¬

Expanded text:
umbrauit eam; unde, quod natum est ex ea sanctum, uocatur filius dei. nuptiarum umbrauit eam; unde, quod natum est ex ea sanctum, uocatur filius dei. nuptiarum enim bonum non extinguit, sed modificat inoboedientium membrorum malum, ut limitata quodam modo concupiscentia carnalis fiat saltem pudicitia coniugalis?. uirgo autem Maria, cui dictum est: Et uirtus altissimi obumbrabit tibi, in concipienda prole sancta sub tali umbraculo nullo ardore concupiscentiae huius aestuauit. hoc ergo excepto lapide angulari non uideo quo modo aedificentur homines in domum dei ad habendum in se habitatorem deum, nisi cum fuerint renati, quod non possunt esse ante quam nati. Quamlibet itaque sententiam de praegnantibus, immo de hominibus habeamus adhuc intra materna uiscera constitutis, utrum existimemus eos necne donari posse aliquo sanctificationis modo uel propter Iohannem, qui nondum in hanc editus lucem tamen exultauit in gaudio — quod utique nisi opera
Abbreviated transcription (Latin):
Von tamen perhuius modi conuenientiam maris et feminȩ uenire uoluit car¬
nem suamxp̃s. sed deuirginenichiltale in eius conceptu concupiscente similitu¬
dinem carnis peccati sumpsit illeꝓ nobis quacaro peccatimundaretur in nobis
Sicut enim ꝑ unius delictum ait apłsin om̃s homines ad condempnationem Ita
et ꝑunius iustificationem in om̃s homines adiustificationem uitae Nemo
enimnascitur nisio perante concupiscentia carnali quae tracta ẽ ex primo
homine qui ẽ adam. Et nemoren ascitur nisio perante gratia spiritali quae
mus : ad hunc renascendo : Nec renasciquisquam potest antequam natussit:
profecto ille singulari ternatus est cui renascinon opus fuit quia non expeccato in
quonum quam fuit transitum fecit : Neque iniquitate conceptus est aut in delic¬
tis mater eius in utero aluit : quia sp̃ssc̃s superuenit in ecm etuirtus altis simi ob¬

Expanded text:
non tamen per huius modi conuenientiam maris et feminae uenire uoluit carnon tamen per huius modi conuenientiam maris et feminae uenire uoluit carnem suam Christus, sed de uirgine nihil tale in eius conceptu concupiscente similitudinem carnis peccati sumpsit ille pro nobis, qua caro peccati mundaretur in nobis. sicut enim per unius delictum. ait apostolus, in omnes homines ad condemnationem, ita et per unius iustitiam in omnes homines ad iustificationem uitae. nemo enim nascitur nisi operante concupiscentia carnali, quae tracta est ex primo homine, qui est Adam, et nemo renascitur nisi operante gratia spiritali, quaemus, ad hunc renascendo nec renasci quisquam potest, antequam natus sit profecto ille singulariter natus est, cui renasci non opus fuit, quia non ex peccato, in quo numquam fuit, transitum fecit neque in iniquitate conceptus est aut eum in delictis mater eius in utero aluit, quia spiritus sanctus superuenit in eam et uirtus altissimi ob
Abbreviated transcription (Latin):
Senique primus homo nonnisi homo : secundus uero dset homo : Pec catum enĩ
factum ẽ relictodõ : iustitia non fit sin edõ. Ac perhoc nemoreremur.nisi ꝑ
carnalem ꝑ paginem de membris illius ueniremuf Nec uiueremus nisi ꝑsp̃iri¬
talem conexionem membra huius essemus: Ideo nobis opus fuit nasci et renasci:
Illi autem ꝓpternostantum modonasci : Nio senim a peccato adiustitiam re¬
nascendo transimus : ille autem anullo peccato adiustitiam transitum fecit.
Sed in eo quod baptiratus ẽ nrãe regenerationis sacramentum suahumilitate altius
commendauit. ueterem tamen hominem nr̃m passione : Nouum autem re¬
surrectione significans : In oboedientia nam que concupiscentia e
qua ehabitat in carne mortaliqua fit ut eccdemmem bra etiam praeteruo lun¬
tatis mouetintur arbitrium. Ad eum modum redigitur iustitia coniugali
ut licite copulatis parentibus generentur. quibus sit nec essarium generari

Expanded text:
denique primus homo nonnisi homo, secundus uero deus et homo; peccatum enim denique primus homo nonnisi homo, secundus uero deus et homo; peccatum enim factum est relicto deo, iustitia non fit sine deo. ac per hoc nec moreremur, nisi per carnalem propagationem de membris illius ueniremus, nec uiueremus, nisi per spiritalem conexionem membra huius essemus. ideo nobis opus fuit nasci et renasci, illi autem propter nos tantum modo nasci; nos enim a peccato ad iustitiam renascendo transimus, ille autem a nullo peccato ad iustitiam transitum fecit; sed in eo, quod baptizatus est, nostrae regenerationis sacramentum sua humilitate altius commendauit ueterem tamen hominem nostrum passione, nouum autem resurrectione significans. Inoboedientia namque concupiscentiae, quae habitat in carne mortali, qua fit, ut eadem membra etiam praeter uoluntatis moueantur arbitrium, ad eum modum redigitur iustitia coniugali, ut licite copulatis parentibus generentur, quibus sit necessarium regenerari.
Abbreviated transcription (Latin):
nendo sed quodam modo ambulando id est ꝓficiendo de sud ant intellegentiȩ
pers picuitatem impetrantes persidei pietatem Quaecum ita sint. duo ista quȩ
in uno fiunt hominenasci etrenasciad duos homines pertinent. Vnum ad illum
primum adam alterum ad secundum quidiciturxp̃s: Sed non prius aitapłs
quod sp̃italeest. sed quod animale postecspiritale. Primus homo de terra
liscaelestis. tales etcaelestes Sicut portauimus imaginem terreni. porte¬
mus et imaginem quidecaelo ẽ. Item dicit Perunum hominẽ mors et per
unum hominẽ resurrectio mortuorũ sicut enim in adam om̃smoriuntur. sic
et in xp̃o om̃ suiui ficabuntur. Omnes et om̃sideo dixit qui a in mortem ne mo
nisiperillũ inuitam nemonisi pistum : In primo patuit quid hominis arbitriũ
ualeret ad mortem : In secundo autem quid dĩ adiutorium ualeret aduitam:

Expanded text:
nendo. sed quodam modo ambulando, id est proficiendo desudant intellegentiae nendo. sed quodam modo ambulando, id est proficiendo desudant intellegentiae perspicuitatem impetrantes per fidei pietatem. Quae cum ita sint, duo ista, quae in uno fiunt homine,. nasci et renasci, ad duos homines pertinent, unum ad illum primum Adam alterum ad secundum. qui dicitur Christus sed non prius, ait apostolus, quod spiritale est, sed quod animale, postea splis caelestis, tales et caelestes. et quomodo induimus imaginem terreni, induamus et imaginem eius qui de caelo est. quid dici potest ad hoc? imaginem erum hominem resurrectio mortuorum; sicut enim in Adam omnes moriuntur, sic et in Christo omnes. uiuificabuntur. \'omnes\' et \'omnes\' ideo dixit, quia in mortem nemo nisi per illum, in uitam nemo nisi per istum; in primo patuit, quid hominis arbitrium ualeret ad mortem. in secundo autem, quid dei adiutorium ualeret ad uitam.
Abbreviated transcription (Latin):
oliarimum ofecerit potest Sunt enim in quibus habitat multitales quib dicit
impolacuobis potum dedinon ȩscam : Nondum enimpoteratis. sed neadhuc
quidem potestis : His quippe etiam illud dicit: Nescitis quiatem plumdĩ estis
et sp̃s dĩ habitat in uobis: Hostales etiamsi antequã ꝑueniant ad spiritalem
mentis aecatem ubi non lacte alanter sed solido cibo diesuitae huius extremus
inuenerit. perficiet in eis habitator illorum quicquid hic intellegentiaeminus
habuerunt qm̃ ab unitate corporisxp̃iqui nobisuia factus ẽ. et atem plidĩ socie¬
tatenon recesserunt: Vnde ut non recedant. regulam fidei pusillis magnis¬
que communem in eccła perseuerantertenent. Et in quod peruenerunt in eo
ambulant donec eis ds reuelet siquid aliter sapiunt. Cogitationes suascar¬
nales non dogmatirant quianon obdurant contentiosis defensionib: in ma¬

Expanded text:
plurimum profecerit, potest. sunt enim, in quibus habitat, multi tales, qualibus dicit plurimum profecerit, potest. sunt enim, in quibus habitat, multi tales, qualibus dicit lac uobis potum dedi, non escam; nondum enim poteratis; sed nec adhuc quidem potestis. his quippe etiam illud dicit: Nescitis, quia templum dei estis et spiritus dei habitat in uobis? hos tales etiam si, antequam perueniant ad spiritalem mentis aetatem, ubi non lacte alantur sed solido cibo, dies uitae huius extremus inuenerit, perficiet in eis habitator illorum, quicquid hic intellegentiae minus habuerunt. quoniam ab unitate corporis Christi, qui nobis uia factus est, et a templi dei societate non recesserunt. unde ut non recedant, regulam fidei pusillis magnisque communem in ecclesia perseueranter tenent et, in quod peruenerunt, in eo ambulant et, donec eis deus reuelet, si quid aliter sapiunt, cogitationes suas carnales non dogmatizant, quia non obdurant contentiosis defensionibus: inma
Abbreviated transcription (Latin):
tatis arbitrio mortalis que carnis sarcinam portant uelcerte quodetiam lon¬
soscontentiosos necesseẽ fateri inmultis suis inembris ueraciter dicit dimit tenobis
debitanr̃a : Cumitaque ꝓficientes in quib moralib habitatdumdie in dert eolb¬
uantur magis magisq: iustificet ex audiatorantes mundec confitentes ut exh¬
becit sibi templumꝰ immaculatum in aeternum: Meritodicitur non habittire
seruiendo potius creaturae quam crecitori Non unius ueridĩtem plumsetsse uo¬
luerunt: At quȩ ita dumuolunt eum habere cum multis facilius effecerunt uteũ
non baberent quamut diis multis falsi sue miscerent : Et merito dicitur habitaee
in eis quos secundum ꝓpositum uocatosiustificando sglori ficandosque sa scepit
etiam antequam in corpoream qua eubiquetotaẽ ualeant eius nossenaturam.
quantum nosci exparteperspeculum et in enigmate ab homine inhacuita cum

Expanded text:
tatis arbitrio mortalisque carnis sarcinam portant, uel certe, quod etiam iptatis arbitrio mortalisque carnis sarcinam portant, uel certe, quod etiam ipsos contentiosos necesse est fateri, in multis suis membris ueraciter dicit: Dimitte nobis debita nostra? Cum itaque proficientes, in quibus mortalibus habitat, dum de die in diem renouantur, magis magisque iustificet, exaudiat orantes, mundet confitentes, ut exhibeat sibi templum inmaculatum in aeternum, merito dicitur non habitare seruiendo creaturae potius quam creatori non unius ueri dei templum se esse uoluerunt atque ita, dum uolunt eum habere cum multis, facilius effecerunt, ut eum non haberent, quam ut diis multis falsisue miscerent. et merito dicitur habitare in eis, quos secundum propositum uocatos iustificandos glorificandosque suscepit etiam ante, quam incorpoream, quae ubique tota est ualeant eius nosse naturam, quantum nosci ex parte et per speculum et in aenigmate ab homine in hac uita, cum
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ morsuictoriatua ubiẽmors aculeustuus Quidẽ aut̃ morti saculeusnisipab¬
catũ : ꝓpter qđ nunc etiam renati exaqua et sp̃u omnib que peccatis siueoriginis
ex adamin quo om̃s peccauerunt. siue factorum dictorũ cogitationũq nrarum
in illius lauacrimundatione deletistamen quia mansimus in hacuitahumaram
qua etemptatio ẽ superterram. merito dicimus dimit tenobis debitanr̃a Et hanc
orationem uniuersa dicit eccła quammundat saluator lauacro aque in uerbo
ut eam ex hiberet sibigloriosam : Non habentem maculam autrugam. aut aliquid
eius modi tuncuti quecum ꝑficietur inre. ubi nunc ꝓficiendo ambulatur ins alqu
Nam quomodo ẽnunc non habens maculamautrugam aut aliqui deius modiquae
uel in omnib: ad ecm ꝑtinentib: hominib: qui iam rationementi s utuntur et uolun¬

Expanded text:
est, mors, uictoria tua? ubi est. mors, aculeus tuus? quid est autem mortis aculeus nisi pecest, mors, uictoria tua? ubi est. mors, aculeus tuus? quid est autem mortis aculeus nisi peccatum? Propter quod nunc etiam renati ex aqua et spiritu omnibusque peccatis siue originis ex Adam, in quo omnes peccauerunt, siue factorum, dictorum cogitationumque nostra. rum in illius lauacri mundatione deletis tamen, quia mansimus in hac uita humana, quae temptatio est super terram, merito dicimus: Dimitte nobis debita nostra. et hanc orationem uniuersa dicit ecclesia. quam mundat saluator lauacro aquae in uerbo, ut eam sibi exhibeat gloriosam, non habentem maculam aut rugam aut aliquid eius modi tunc utique, cum perficietur in re, ubi nunc proficiendo ambulatur in spe. nam quo modo est nunc non habens maculam aut rugam aut aliquid eius modi, quae uel in omnibus ad eam pertinentibus hominibus, qui iam ratione mentis utuntur et uolun
Abbreviated transcription (Latin):
in talib: dicitur : quia in eis occulte łt ut sint templũ eius: Idq in ꝑficientibꝰ eꝙ¬
lo codicat. saluos nos fecit ꝑlauacrũ regenerat᷑  : Cumergo hocdicat saluosnos
salui factisumus Spes autẽ qua euidetur nonẽ spes : quodenim uidetquis quea
sperat : si autem qđ nonui demussperamus ꝓpacientiam expectamus Multanãq
dicũtur in seripturi s tãquã facta sint : cum adhuc in specẽ in tellegantur : Vnda
ẽ et illud qd dñs discipuli sait Omniaquaeaudiui a patrem conota seciuobi
Quodusq ad eo secundum spem dictũe futurorũ uteis postmo dũ dicat Multa
habeo uobis dicere sed non potestisporteremodo. Ait ergo in quibi ad hucmor¬
talibus habitat ipsamaedificationẽ habitaculi sui. quamnon in ista sedinaua
post hancuitã ꝑficit quando ab sorbebiturmorsinuictoriã. dicetur quena ubi

Expanded text:
in talibus dicitur, quia in eis occulte in talibus dicitur, quia in eis occulte , cam alio loco dicat: Saluos nos fecit per lauacrum regenerationis. cum ergo hic dicat: Saluos nos salui facti sumus. spes autem, quae uidetur, non est spes; quod enim uidet quis, quid et sperat? si autem, quod non uidemus, speramus, per patientiam expectamus. multa itaque dicuntur in scripturis diuinis tamquam facta sint, cum adhuc in spe esse intellegantur. unde est et illud, quod dominus discipulis ait: Omnia, quae audiui a patre meo, nota uobis feci, quod usque adeo secundum spem dictum est futurorum, ut eis postmodum dicat: Multa habeo uobis dicere, sed non potestis illa portare modo. agit ergo, in quibus adhuc mortalibus habitat, ipsam aedificationem habitaculi sui, quam non in ista sed in alia post hanc uitam perficit, quando obsorbebitur mors in uictoriam diceturque illi: Ubi