comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nnt negorum gritorum
actõm ecsat quiñ si p̾senciũ
manditum executus id eg.
negorum gestorum actio
ab sentibus non ẽ nͥforteat¬
u̾sus eos qui mandan̾unt

Expanded text:
nt negotiorum gestorum actionem esse. atquin si praesentium mandatum exsecutus id egit, negotiorum gestorum actio absentibus non est nisi forte adversus eos qui mandaverunt
Abbreviated transcription (Latin):
Uoel neruadrẽt latronem cu¬
Lani dolum ẽẽ ꝓeuio di sꝑlice¬
bat m iussime ilidetur. ¶Rã
et siquis non ad eum modũ
dum curam in deposirum pre¬
stat. fraude non caret. ¶ Rec
enin salua fide minoremhi
is qͣm sus reþps diligenei
Aboleno epitomarum suus
sequestro deposuit apuome¬
iuum ea conditõne nt ea tibi
rectletursituam ẽe ꝓbasses

Expanded text:
uod Nerua diceret latiorem culpam dolum esse, Proculo displicebat, mihi uerissimum uidetur. nam et si quis non ad eum modum dum curam in deposito praestat, fraude non caret: nec enim salua fide minorem is quam suis rebus diligentiepitomatorum.Seruus sequestre deposuit apud Maeuium ea condicione, ut ea tibi redde retur, si tuam esse probasses,
Abbreviated transcription (Latin):
Reterea in causa mandaniet
illud u̾titirat int̾dum nec
meuor causa mandantis fie
npossit int̾cium melio:detio
ruo numq̃n et quidensi mã¬

Expanded text:
eterea in causa mandati etiam illud uertitur, ut interim nec melior causa mandantis fieri possit, interdum melior, deterior uero numquam.Et quidem si man
Abbreviated transcription (Latin):
Iligenter igiturfines mand¬
ticustoctiendi sunt. ¶Nmqͥ
excessit. aliud ꝯuid face iudet̾
et si suscepnri non implen̾it
tencatur. ¶Itaq simandan̾o
tibi ut fundum meum cẽ

Expanded text:
iligenter igitur fines mandati custodiendi sunt: nam qui excessit, aliud quid facere uidetur et, si susceptum non impleuerit, tenetur.Itaque si mandauero tibi, ut domum
Abbreviated transcription (Latin):
co defenda sint sum̃ naturale
et gencium ius intueamus
mag̾ inpublicum defenda
suñt. ¶ Nam male m̾itus pi¬
ubnce ut excemplo aliis. ad
detenda maleficiasit. etiam egi¬
estate laborared. ¶Ineurnit
ullo ex trin secus asumpto ex¬
timare debemus an respectu ⁊
malicia deponentis. utrum

Expanded text:
 deferenda sint? si tantum naturale et gentium ius intuemur, magis in publicum deferenda sunt: nam male meritus publice, ut exemplo aliis ad deterrenda maleficia sit, etiam egestate laborare debet.Incurrit ullo extrinsecus adsumpto aestimare debemus an respectu etmalitia deponentis: utrum
Abbreviated transcription (Latin):
Item sũ rogo.su uoio. sinc m̃¬
ando. sũ ako quocumiq u̾bo se¬
nprit mandan acto est. ¶q te
Namoriginem ex officio atq
mandem ut negocia mea gero
uł ut fundum memes ne ut

Expanded text:
Item siue 'rogo' siue 'uolo' siue 'mando' siue alio quocumque uerbo scripserit, mandati actio est.Item nam originem ex officio atquemandem, ut negotia mea geras uel ut fundum mihi emeres uel ut
Abbreviated transcription (Latin):
dam. ¶lane si suusa cu
ea fugit euni quicomoclatu
eẽ custodem possu anno. si po¬
suiadmne piculum spectare.
siminus ad eum penes quẽ
relictum ẽ. pͥ̾uto ꝯmocdati qui

Expanded text:
dam. plane si servus cum ea fugerit, eum qui commodatum e, custodem posui an non: si posui, ad me periculum spectare, si minus, ad eum penes quem relictum est. ego puto commodati qui
Abbreviated transcription (Latin):
qui a quam equis spargunt.a
cet᷑a q eorum mĩstia qui certa¬
minib sactis  desennunt agn¬
ominiosi h̾ntur. designatoreᷤ
pro modico bnfõ dacur. ¶ Ait

Expanded text:
qui aquam equis spargunt ceteraque eorum ministeria, qui certaminibus sacris deseruiunt, ignominiosi habeantur.Designatores pro modico beneficio datur.Ait
Abbreviated transcription (Latin):
insnitute pecculiaria manci
ita demũ notatur si fuit calũ¬
ex utraq ꝑte consistit. qui mni¬
mo ex diuersa. ¶Item si quiꝰ
furtiui bonorimi raptorum
muriam̃ dedolo malo suono¬
mine dampnatus. pactus ue
alus famosis actonib quis¬

Expanded text:
in seruitute peculiaria mancipita demum notatur, si fuerit caluex utraque parte constitit, quin immo ex aduersa.Item 'si qui furti, ui bonorum raptorum, iniuriarum, de dolo malo suo nomine damnatus pactusue Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
qͣmue. in potãte bret bina spons¬
sus erit. dimissũ acciꝑe debemꝰ
milit̾e caligatum ułsi quis a¬
liuis ad cẽturonem. uł prefcctũ
cohortis. ul legionis uł tribun
sũ cohortis.suielgionis dimis
dux cum excitui preest᷑ diis¬
sus erit notatur et si princeps
dimifit ⁊ adiec̾it ignoi̾e c̃a se
emitt̾e ut plerũq facit ñ dubi¬
tabit etiam exħ edc̃o pretoris
eum ĩ famia ẽẽ notatui. ¶ Non
tñ en si citra indignato prĩcip̾
successor ei datus ẽ. ¶ Excitu¬

Expanded text:
mue in potestate haberet bina sponsus erit': dimissum accipere debemus militem caligatum, uel si quis alius usque ad centurionem, uel praefectum cohortis uel alae uel legionis, uel tribunum siue cohortis siue legionis dimissdux cum exercitui praeest dimissus erit, notatur, et si princeps dimiserit et adiecerit ignominiae causa se mittere, ut plerumque facit, non dubitabis et ex edicto praetoris eum infamia esse notatum: non tamen si citra indignationem principis successor ei datus est.Exercitu
Abbreviated transcription (Latin):
uin uror uirũ suum ꝙͣ pecciũ¬
am sibi debet in dotem filie ꝯ
numi mulier dare et id fecisse
dicatur puro aiadu̾tedum eẽ
uiru cam dotem suo an urori¬

Expanded text:
um uxor virum suum quam pecuniam sibi deberet in dotem filiae communis dare iusserit et id fecisse dicatur, puto animadvertendum esse, utrum eam dotem suo an uxori
Abbreviated transcription (Latin):
a soco pet̾. itiq inqñtũ facere
pot soc̾ condẽpnabr si dnepto
marito petitur excausa ⁊ ꝑsoñ
id trouendum puro quid eu
si soçer spe future dotis indurit
genum ⁊ cumsciret se p̾stare
dotem non posse id egeritur i
nr pocius fundum qui dotał
est distrahe quod mino fruc¬
tuosq sit ⁊ alios hrditarios ube¬
nores redditu retinere mari¬
tus concessit. si milla in care

Expanded text:
a socero petit, utique in quantum facere potest socer condemnabitur. si dirempto matrimonio petitur, ex causa et persona id tribuendum puto: quid enim si socer specie futurae dotis induxerit generum et cum sciret se praestare dotem non posse, id egerit, ut ur potius fundum qui dotalis est distrahere, quod minus fructuosus sit, et alios hereditarios uberiore reditu retinere: maritus consentit, si nulla in ea re
Abbreviated transcription (Latin):
tare aut tabulas pictas studi¬
se intucatursũ etiam mecdax
aut sumilibus iitus teneatin
Quociens morb sonticus no¬
minatur. eimisignaifican ca¬
ssius ait qui noccat. nec̃ e auĩ
intelligitur qui ppetius est
no qui tp̃r fimatur s morbur

Expanded text:
tare aut tabulas pictas studiose intueatur, siue etiam mendax aut similibus uitiis teneatur. Quotiens morbus sonticus nominatur, eum significari Cassius ait, qui noceat: nocere autem intellegi, qui perpetuus est, non qui tempore finiatur: sed morbum
Abbreviated transcription (Latin):
timandim̃i celius ait namqͥe
exuenalitio nouitorum emp¬
tus alicui nimistio p̾ positus
sit statim eumuct̾atorum
sis intlligipot necad rem ꝑ¬

Expanded text:
timandum Caelius ait: nam quicumque ex uenalicio nouiciorum emptus alicui ministerio praepositus sit, statim eum ueteratorum tis intellegi. nec ad rem
Abbreviated transcription (Latin):
eret mextimationez bonitatis
agricum obictam ꝑtemfim¬
diagatur.idemait sinno p̾cio
piures ẜuos uendidisti sanos¬
que eẽ pmisistiet ꝑ dum tarͣt

Expanded text:
eret in aestimationem bonitatis agri, cum ob euictam partem fundi agatur. Idem ait, si uno pretio plures seruos uendidisti sanosque esse promisisti et pars dumtaxat
Abbreviated transcription (Latin):
donatorꝯuemantur qd minĩe
dicenchimm ẽ ne hoc can libalit᷑¬
ts sue donator penam paciatur
ĩq:siqua res donetur nec ẽt nõ
uenalibus ecdiles repmnti un¬
bet.Sane dedolo donator oblig¬

Expanded text:
donator conueniatur? quod minime dicendum est, ne eo casu liberalitatis suae donator poenam patiatur. itaque si qua res donetur, necesse non uenalibus aediles repromitti iubent. sane de dolo donator oblig
Abbreviated transcription (Latin):
atur de in ptatur p̃cum totu
exceptõ ert obiciencd .a. Sitũ
ps p̾cu petatur magis dicetur
non nec̾etur ex ceptiont nͥfor¬
te ea sit causa Inqua pp alt̾ins¬

Expanded text:
atur, deinde petatur pretium totum, exceptio erit obicienda: si tamen pars pretii petatur, magis dicetur non nocere exceptionem, nisi forte ea sit causa, in qua propt
Abbreviated transcription (Latin):
fundo alto manente suo simꝰ¬
et abincio potiit augustior
ꝯstitui ma. qͣmlege finita ẽ
et ad huc id loci supẽ meo fũ¬
do cui remissa ẜuitus non est

Expanded text:
fundo altero manente seruo: siitio potuit angustior constitui via quam lege finita est et adhuc id loci superest in eo fundo, cui remissa servitus non est
Abbreviated transcription (Latin):
Ramsiẜuitꝰ c̃tus ae finitus
ie locus ẽ. tunc siꝑ longitu¬
dinem eius fundus diuisus
usu detim aut non utendo de¬
pire nisi torania pout necsi
forte incidit.utsemixarumq¬

Expanded text:
am si certus ac finitus viae locus est, tunc, si per longitudinem eius fundus divisus usu detineri aut non utendo deperire nisi tota via poterit: nec si forte inciderit, ut semita, q
Abbreviated transcription (Latin):
sine causa id feciss in factum si
dolo dedoio ieneminss et sĩ r̃uimit
quis auienum spoliauit is qr fug¬
adu̾sus cum ẜuatas et sicalicẽ
argenteum quis alienu inp¬
fundum ab iec̾it dampm dandi
Siglans a ex arbore tua mmeũ
fimidum cadat eamq ego inm¬
isso peccore de pascam ansto sc¬
quianonintuo pascitur nrdepa¬

Expanded text:
sine causa id fecisset, in factum, si dolo, de dolo tenetur.Sed et si seruum quis alienum spoliauerit isque frigaduersus eum seruata.Sed et si calicem argenteum quis alienum in profundum abiecerit damni dandi Si glans ex arbore tua in meum fundum cadat eamque ego immisso pecore depascam: Aristo scriquia non in tuo pascitur neq
Abbreviated transcription (Latin):
expitur. ¶Siisꝑ quo spopon¬
distuimpetrauit ne aliquis de¬
bitor ip̃ius adiisus eũ exept̾oe
utatur.deinde tu in negocio ĩ
quo spopondistiuelis exepto¬
neuti. necte. nec ip̃m o ħ im¬
petrare. ⁊ simt̾dũ pitiaris ĩui¬
riam si soluẽdo debitor non sit
di ꝑtinebit. ⁊ idomandati ac¬
tonez non hebiessi filius meꝯ

Expanded text:
eritur. Si is pro quo spopondisti impetrauerit, ne aliquis debitor ipsius aduersus eum exceptione utatur, deinde tu in negotio, in quo spopondisti, uelis exceptione uti: nec te nec ipsum oportet hoc impetrare, etsi interdum patiaris iniuriam, si soluendo debitor non sit. di pertinebit: et ideo mandati actionem non habebis. Si filius meus
Abbreviated transcription (Latin):
aliquo. siue impetrauit ut u
pumatur. ¶Si ꝓeuratorme¬
us postulauit quenturquis
eodem uireutatur et putat põ¬
poniꝰ me solu. ntiq si ħ sp̾ałr¬

Expanded text:
aliquo, siue impetrauit ut utpuniatur. Si procurator meus postulauit, quaeritur quis eodem iure utatur: et putat Pomponius me solum, utique si
Abbreviated transcription (Latin):
cquitatem ħs. ⁊ sine ciuusqͣm
indignatõne iusta ẽ. quis enĩ
asꝑn̾ab̾ridẽ ius sibi dici qd̾ ip̾e
alus dix̾.uł dici effic̃. ¶ Qui
magratum potatem ue hebit
si quid in aliquẽ noui uirsta¬
tuent ip̃e q̾n adusano postul¬
ante codem iurx utid.

Expanded text:
quitatem, et sine cuiusquam indignatione iusta: quis enim aspernabitur idem ius sibi dici, quod ipse aliis dixit uel dici effecit? 'Qui magistratum potestatemue habebit, si quid in aliquem noui iuris statuerit, ipse quandoque aduersario postulante eodem iure uti debet. si
Abbreviated transcription (Latin):
st litem ꝯtestam ad huc manẽ
tem iuditio negabat soluieñ¬
tem repete posse. quianec abso¬
lutus nec condempnatus re¬
pet̾e posset licet enim abso lu¬
Simulierem que ei ẽẽ dicimꝰ
quita ꝓnauus missit siue naui¬
miffit ex asia uen̾it sũ nont
uen̾it quia ex una causa ait̾¬
iuo so lucionis origo ꝓficisci¬
tur. ¶u biautem q̃uis qd̃ pr¬

Expanded text:
st litem contestatam manente adhuc iudicio negabat solventem repetere posse, quia nec absolutus nec condemnatus repetere posset: licet enim absolusimilemque esse ei dicit, qui ita promisit, siue nauis ex Asia uenerit siue non uenerit, quia ex una causa alterius solutionis origo proficiscitur. Ubi autem quis quod p
Abbreviated transcription (Latin):
aliter se rectlitinum agebat q̃
si peccuma accepiss accepitas
unlo et rectlidit magidem q̃si¬
se pignori deponfurti eum se
eẽ finem. ¶ Itemsip̾cunia enis
Enumi menm inscicns atcemi
peccunamq tibi solui eam me
a. te ixpetitunum et eo noĩe odit¬
ionem mn ẽẽ om̃io puro siue
scisses meum et signorantes¬
eiuscem potate eẽt pecennam
mutuatus post mortem prĩsi
cisoluit. ¶ Quesitim est an re¬
itare petinunm sinon minus er
peculio sũo ad frem ꝑueniss
Naturaiem enim obligatom
que fu iss hoc ip̃o sublatamuida¬

Expanded text:
aliter se redditurum aiebat, quam si pecuniam accepisset: accepit a servulo et reddidit magidem: quaesise pignori deponi, furti eum se esse furem, item, si pecunia eius Seruum meum insciens a te emi pecuniamque tibi solui: eam me a te repetiturum et eo nomine condictionem mihi esse omnimodo puto, siue scisses meum esse siue ignoeiusdem potestate essent, pecuniam mutuatus post mortem patris ei solvit: quaesitum est, an reita repetiturum, si non minus ex peculio suo ad fratrem peruenisset: naturalem enim obligationem quae fuisset hoc ipso sublatam uid
Abbreviated transcription (Latin):
debitum eitenebitur quind
est lib̾atus soluendo.¶Qd
ergodici solet p̾donifructusi
posse ocli tunc ht̃ locum cum¬
ẽẽ tp̃ralis sit anꝑpetua excepil¬
oms defentio. ¶Nam quit
ne ꝯuenianir donec titius cõ¬
sul fiat paciscatur quia pot ti¬
tio decedente ꝓpetua fierceptõ
que ad tpẽ est titioꝯ sula tumĩ¬

Expanded text:
debitum ei tenebitur, qui non est liberatus solvendo. quod ergo dici solet praedoni fructus posse condici, tunc locum esse, temporaria sit an perpetua exceptionis defensio. nam si qui, ne conveniatur, donec Titius consul fiat, paciscatur, quia potest Titio decedente perpetua fieri exceptio, quae ad tempus est Titio consulatum
Abbreviated transcription (Latin):
Quiel unplures annos fund
locauat testam̃tosuo damp¬
nauit hrdemut ꝯluctorem li¬
bant sinon paciatur. hrs eum

Expanded text:
Qui in plures annos fundum locauerat, testamento suo damnauit heredem, ut conductorem liberaret. si non patiatur heres eum
Abbreviated transcription (Latin):
efficent ꝓpagation esq facet
ag̾e similit᷑ poticolonus si eit
fr̃ui nonliceat tocius quinq̃n¬
nii nom me statim recte aget.
Et si reliquis anuis dñs fundo¬
suffecturus duabus neq ip̃e
fru eolonus aliis rebus ulag̃¬
tus non pot qd sipancis diepͤ
ꝓhibiit de inpenitenciamag¬
it.omĩa que colono integrast̾

Expanded text:
efficerent, propagationes facerent, agere similiter potest. Colonus, si ei frui non liceat, totius quinquennii nomine statim recte aget, etsi reliquis annis dominus fundsuffecturus duabus neque ipsefrui colonus aliis rebus illigatus non potest. quod si paucis diebus prohibuit, deinde paenitentiam agit omniaque colono in integro
Abbreviated transcription (Latin):
admissa est decesserit hr̃s cio
ht hr̃ditatis petitõnem. quomi¬
am propossessore qui uim in¬
tulit possidet. propt̾ ꝙ hrdi no
erit metus causa acto ꝙͣuis
si annus largiretur etiam hr¬

Expanded text:
admissa est decesserit, heres eius habet hereditatis petitionem, quoniam pro possessore qui uim intulit possidet: propter quod heredi non erit metus causa actio, quamuis, si annus largiretur, etiam h
Abbreviated transcription (Latin):
ente uiaꝯstimi pot siant na¬
do transmn põt aut pontemi
keat diũ sum si pontonibus
dia flumencurratialioquin
si mapdia nuchiuicinasint

Expanded text:
ente uia constitui potest, si aut uado transiri potest aut pontem habeat: diuersum, si pontonibus unius praedia flumen currat: alioquin si tua praedia mihi uicina sint
Abbreviated transcription (Latin):
pecienint que ame ut quod
ius non neglegita autem
culpi sua aniurant se quia
duce non pot̾ant. his resti¬
tuctur. quorumm postulat¬
io cumnõ mi qua uissa est.
succurendum his p̾ntani ĩ¬

Expanded text:
petieruntque a me, ut quod ius non neglegentia aut culpa sua amiserant, sed quia ducere non poterant, his restitueretur. quorum mihi postulatio cum non iniqua uisa sit, succurrendum his putaui. i
Abbreviated transcription (Latin):
uendinonem aquam que ĩ
fundo naseebatmm. et cuta ea
aqmlate decem pedes except
quesinim est. uirum dỹrum
dommo occdente usumagr̃
ducebat postra idem sũmu
fandimiemit. de inde imum
aquam indur at uendidit. q̃¬
situmest mimmus. fundu
iois aque annũss quia cũ

Expanded text:
uenditione aquam, quae in fundo nascebatur, et circa eam aquam late decem pedes exceperat: quaesitum est, utrum dominium domino concedente in suum agrum ducebat: postea idem summum fundum emit: deinde imum aquam induxerat, uendidit. quaesitum est, num imus fundus id ius aquae amis
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝑtem fundimic̾tam tibiu¬
endidero. aque ductus eius
etiam si altius partis causa
plenmq ducatur: te quoq
sequetur neq ibi aut boni᷑¬
tis agni. aut usus eius aque

Expanded text:
tem fundi mei certam tibi uendidero, aquae ductus ius, etiamsi alterius partis causa plerumque ducatur, te quoque sequetur: neque ibi aut bonitatis agri aut usus eius aquae
Abbreviated transcription (Latin):
Ed que loca cius fundi. tũc
cumea fieret xessio edificiis
arboribus umeis nacua fũ¬
iit .e.i sola eo nomine ẜmet
Gilacus ꝓpetuus infundor
Sifundus ẜuiens uł eui ẜuif
rus debetur publicaretur utr¬
o cau durant sumucesqui
cum suaalitione quisq fũ¬
dus publicaretur Q uecũ
sũitus fundo debetur. orũbꝰ
eius ꝑtibus cebetur. et ideo

Expanded text:
sed quae loca eius fundi tunc, cum ea fieret cessio, aedificiis arboribus uineis uacua fuerint, ea sola eo nomine seruiSi lacus perpetuus in fundo Si fundus seruiens uel is cui seruitus debetur publicaretur, utroque casu durant seruitutes, quia cum sua condicione quisque fundus publicaretur.Quaecumque seruitus fundo debetur, omnibus eius partibus debetur: et ideo
Abbreviated transcription (Latin):
ẜuinites proꝑte retinen pla
itus per partempot̾u. ¶Si
fons exanũt ex quo ductum
tum tpc̃ ad suas uenas recli¬
entan aq ductus amissus

Expanded text:
utes pro parte retineri placitus per partem poterit.Si fons exaruerit, ex quo ductum tutum tempus ad suas uenas redierit, an aquae ductus amissus
Abbreviated transcription (Latin):
at per partes nec ⁊coniur etĩ¬
poin riuitutes posse isto can
locum hr̃e soie enemnon ppr
tem fuitutem ad quiri nt po¬
te cuminid tx̃c ad quiraturqͦ
pͥius meus fundus futiaus
Omimes. atianus etseranus
et indiuisione ꝯueniss uti
m̾titianus cibiseiamis cede̾t¬
et inuicemptes eorum tradi
la ẽ. n eorumcuius n alii mc¬
mo potis austum exrino cede.
pacto enim uł stipulanone
int̾ nementib et hoc cecliso¬
l. q̃muis nulũ p̾ctium ip̃m
sibis uire neq suitutis sructꝰ

Expanded text:
at per partes nec adquiri nec imponi seruitutes posse isto casu locum habere: hic enim non per partem seruitutem adquiri, utpote cum in id tempus adquiratur, proprius meus fundus futurus communes Titianus et Seianus et in divisione convenisset, ut mihi Titianus, tibi Seianus cederet, invicem partes eorum tradita est, neque eorum cuiuis neque alii uicino poteris haustum ex riuo cedere: pacto enim uel stipulatione interuenientibus et hoc concedi solet, quamuis nullum praedium ipsum sibi seruire neque seruitutis
Abbreviated transcription (Latin):
tes agnlibe sutaginir arbit
dandus est qui inutrorca
guna dumtaxat eius latitu
xxii. ad quincum mutium¬
E rq̃m  locum iuam alii cesẜo.
peunden alii q̃mductum ce¬
d̾e non pͦto s et siaque duc¬
tum alii cesso alii iterꝑci
dem locum uende uł auas ce¬
de non poto. ¶dem. xxial¬

Expanded text:
tes agri liberae sunt: igitur arbiter dandus est, qui utroque gi uia dumtaxat eius latitud ad Quintum Mucium.Per quem locum uiam alii cessero, per eundem alii aquae ductum cedere non potero: sed et si aquae ductum alii concessero, alii iter per eundem locum uendere uel alias cedere non potero. 15 I
Abbreviated transcription (Latin):
datimꝰsibi ostendit. ¶Atem
rescripsenint. aquam itade
dos inponatur cum un.afui¬
tus sit demqr quentur. insi
perunum fundumiero. per
fuiturm. et magis est. ut aũ
tota. muttaturaut totares¬
neatur. Ideoq simillo usissit
tota amutumr.siuł uno tota
exsociis sibidario por tere pe¬
te possunt. quiaitadaneis pͥ¬
res hrdes reliquerit. utilis
Im̃ eodem tp̃r concessis. et
ire et ag̾e ꝑ timm locum et mti
frui eoiuus eẽ. de uide egotibi
xesẜoius michi nti frunon
ẽẽ non aliter eo loco uus fr
intutem in prare debebis ne
alit eclifices qm ut ductus
aque meus maneat tocuis¬
quiaeius regutio talis ee ce¬
bet. quaus cet siim a dum
Seruitus natimnter ñ m̃m
tem quem ad modum sium¬
bribus crescat aqua niriuo.
aut ex agris in eum eo flua.¬
ul in ipo eo ip̃o inuentus p¬

Expanded text:
datum ostenderit. item rescripserunt aquam ita dedos imponatur, cum una seruitus sit. denique quaeritur, an, si per unum fundum iero, per seruitutem? et magis est, ut aut tota amittatur aut tota retineatur: ideoque si nullo usus sum, tota amittitur, si uel uno, totaex sociis sibi dari oportere petere possunt, quia ita dari eis pores heredes reliquerit, inutilis i eodem tempore concesseris et ire agere per tuum locum et uti frui eo ius esse, deinde ego tibi concessero ius mihi uti frui non esse: non aliter eo loco uteris itutem mihi praestare debebis, ne aliter aedifices, quam ut ductus aquae meus maneat, totiusque eius rei condicio talis esse debet, qualis esset, si una dumSeruitus naturaliter, non manu tem: quemadmodum si imbri crescat aqua in riuo aut ex agris in eum conflual in eo ipso inuentus p
Abbreviated transcription (Latin):
acclicũ ut maxime caltis eo¬
quende. et crete exim̃de suito
constim possii. nonuar po¬
ase quamquetenus adeum
ip̃m fundum opus su¬
bus eauasa fierent. qui hus

Expanded text:
cit, ut maxime calcis coquendae et cretae eximendae servitus constitui possit, non ultra posse, quam quatenus ad eum ipbus ea uasa fierent, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
rem causam hoc faciant non
est dubitandum quinsui¬
tus sit et h&c et mecianus ⁊¬
tem ꝯstitiu posse putet. ut
tugurum mͥsabe̾ lic̾et intuo
scu si hx̃.am pascui fuitutẽ
aut peccoris appellendi ut
ire. non age̾ dicituriumen
tantum hab ¶Qui actuz
laibet: et plauissum duc e
et iumenta age pot̃. s traben¬
di lapidem aut tignum. ncu¬
tri eorum ius est. quidem nec
astam rectam ei ferre lic̾e qr
neq cundi neq agendi grã
id fac̾et. et possent fructusi
bent eundiagendi quoq iu¬
et trabendi qꝙet irctamast¬
am ferendi. sim̃o fructus
non ledat. ¶ In rusticis auĩ
p̾dis impeclit suitutem m̃¬

Expanded text:
ant? non est dubitandum, quin seruitutis sit: et hoc et Maecianus ptutem constitui posse putet, ut tugurium mihi habere liceret in tuo, scilicet si habeam pascui seruitutem aut pecoris appellendi, utire, non agere dicitur: iumetantum habet. qui actum habet, et plostrum ducere et iumenta agere potest. sed trahendi lapidem aut tignum neutri eorum ius est: quidam nec hastam rectam ei ferre licere, quia neque eundi neque agendi gratia id faceret et possent fructus bent, eundi agendique iuet trahendi quoque et rectam hastam referendi, si modo fructus non laedat.In rusticis autem praediis impedit seruitutem m
Abbreviated transcription (Latin):
ius m̾ eẽ eundi agendi pot se
patim cccdi. eigo subnili rone
non anter meimfiet ius. qͣm
sionis cecdant et nouissim̃
indiceturet añ qn no sussi¬
mus cesẜit. eos qui ana cess¬
int uerare uticesso iurenon

Expanded text:
ius mihi esse eundi agendi potest separatim cedi. ergo suptili ratione non aliter meum fiet ius, quam si omnes cedant et nouissima tamen dicetur et antequam nouissimus cesserit, eos, qui antea cesserunt, uetare uti cesso iure non
Abbreviated transcription (Latin):
issime fundo tuo inmineãt
posse reced̾eius eiẽe tritam
infundo saxaq iac̃e et posita
habe et ut in tin lapides pu¬
oluantur ibiq poñtib abeant᷑
indeq exportentur ¶qht an¬
ssmnsit utrmq habebit sũ
ad quom apruendi.si predii
fructus maxime impeccore cõsi¬
stat. p̾lii magis q̃m ꝑsone i¬
monstraut cuifuitute prare¬

Expanded text:
immineant, posse te cedere ius ei esse terram rudus saxa iacere posita habere, et ut in tuum lapides prouoluantur ibique positi habeantur indeque exportentur.Qui habet haussum sit, utrumque habebit, siue aquam appellendi, si praedii fructus maxime in pecore consistat, praedii magis quam personae uimonstrau
Abbreviated transcription (Latin):
t̾at petiit ac̾ ditore ut instrm
non exhibente minorem locu
eclficauit locimatq ita damp¬
num passus ẽ quesitumẽ ansi
c̃clitor pecciuampetat uł pign¬
id qd̾ int̾ est cum c̃ditore agi.
Titius cum peccuma mutu¬
amaccepit. agaio seio subpi¬
gnore cuueorum istos culle
ea instancia seigan c̃ditorisre¬
cupatisũt quero int̾tri turam
que ex oꝑis fc̃a ẽ utrum titius
id qd eo nomine̾ int̾ triuiram

Expanded text:
t, petit a creditore, ut instrumentum ret: quo non exhibente minorem locum aedificavit atque ita damnum passus est. quaesitum est, an, si creditor pecuniam petat id quod interest cum creditore agi. Titius cum pecuniam mutuam accepit a Gaio Seio sub pignore culleorum: istos culleea instantia Gaii Seii creditoris reciperati sunt: quaero, intertrituram, quae ex operis facta est, utrum Titius id, quod eo nomine intertrim
Abbreviated transcription (Latin):
duĩn id concede suo in pecculi¬
umn hab̾e qd sibi debeturs. ane c̃
pectunan exegit qd exigideb¬
iur defendendum igitur quãt

Expanded text:
um id concedere seruo in peculium habere, quod sibi debetur. sane cumpeculiari exegerit, quod exigi debuit? defend‹end›um igitur erit
Abbreviated transcription (Latin):
Utoris hrs eum hrde pupilli
transactoe fcã. cumex ea maio¬
re ꝑtemsoliuss in residram qͣn¬
titatem pignus obligauit q¬
situm est annuent̾e ctumuite

Expanded text:
utoris heres cum herede pupilli transactione facta, cum ex ea maiorem partem soluisset, in residuam quantitatem pignus obligauit: quaesitum est, an in uete
Abbreviated transcription (Latin):
to qd̾ submiaco impato¬
re fcmẽ. pignus in sule
c̃dicoridatum qui peccuniamob
restitutõm edificii exstruendi
mutuam decłit. id eum quoq ꝑ¬
tinebit qui redem ptori dñom
audate ninnos aministr̃u

Expanded text:
od sub Marco imperatore factum est pignus insulae creditori datum, qui pecuniam ob restitutionem aedificii exstruendi mutuam dedit, ad eum quoque pertinebit, qui redemptori domino mandante nummos ministrau
Abbreviated transcription (Latin):
Iorreuni fuit gluccumuł diu̾¬
soriumus area tacitam ꝯuento
dełim uectis ulatis inhis etiaz
locum hr̃e putatnerant. qd̃ u¬
Oiure utinur ũq inp̾lia ur¬
bana inclucta illatasunt. pign¬
oriẽẽ cclantur quasi id tacite
inc̾tinentib us edificiis quoꝵ¬

Expanded text:
orreum fuit conductum uel deuorsorium uel area, tacitam conuentionem de inuectis illatis etiam in his locum habere putat Neratiuiure utimur, ut quae in praedia urbana inducta illata sunt pignori esse credantur, quasi id tacite in continentibus aedificiis quo
Abbreviated transcription (Latin):
habitatõm cductor mͥ p̾stit̾i̾t.
snuecta ame dño insule pigno
nnon ẽditem illud inquid ui¬
dendumest nom̃tate dmĩ ind¬
bitore ꝓ quo ficxiussit pigno
Sana siposteasit eius res ypot

Expanded text:
habitationem conductor mihi praestiterit, invecta a me domino insulae pignori non esse. Item: illud, inquit, videndum est voluntate domini indbitore pro quo fideiussit pignorsane si postea sint eius res hypot
Abbreviated transcription (Latin):
Et et suege comissoria uẽ¬
did id er̃ dicend umluctum
qd sensit legcomissoria p̾¬
statum. ¶ Item sutm distra¬
rit et ex pcio eius aliam co¬

Expanded text:
Sed et si lege commissoria uendidit, idem erit dicendum lucrum, quod sensit lege commissoria, praestaturum. Item si rem distraxit et ex pretio aliam rem co
Abbreviated transcription (Latin):
Dis eigo casus est qũo peccu¬
lium ẜuiomunis adalt̾m ex
diĩs solum ptineat. Inprimis
siquis suiꝑtem dimidiam
m̃te decłit ut proprietatemeci¬
aũt suo concedet. marcellus
notat est etiam illecãus siait̾
erit concessio. ¶lpiamis. l

Expanded text:
is ergo casus est, quo peculium serui communis ad alterum ex dominis solum pertineat? in primis si quis serui partem dimidiam mente dederit, ut proprietatem eautem servo concederet. Marcellus notat: est etiam ille casus, si alerit concessio. Vlpianus l
Abbreviated transcription (Latin):
tur. ¶ Suitus itimus ad se¬
pulctumprinati iuns man
et iõ remitu domino fundis
tenieniente uł mapublica
austus suitus imponipõt aque¬

Expanded text:
tur. Seruitus itineris ad sepulchrum priuati iuris manet et ideo remitti domino fundi snterueniente uel uia publica haustus seruitus imponi potest, aqu
Abbreviated transcription (Latin):
tione᷑ petas legatasit. quid¬
amut marcianus et b̃rdiet
desient aliiet hic utriq cauẽ¬
dum ut supraplacuit. qd̾
siduobus ꝯiuncamusus i¬
fructus legatus sit. muicẽ
asum illum si ad secumino
Insus fructus mlegatus
sit. eumq restitu̾e sitĩtio rog̃¬
tus uidendum est. quis deb¬
cat cane utnmtitus an ego
qui legatanus sumi. an ulud
dicimus mecum b̾rdem ac
ex pectire ut tumego domi¬
no proprietatis cau̾c.am. ꝙ
sifider omissan: causausus
fructus m̾ relictus. necẽ ui¬
laspes ad me reu̾tandifru¬
ctus recta uia fideiomissar
sũ et pertuinonem pretoris
actiones suscipe. ¶Plane
si exdie ꝓprietatis alicuilegͣ¬
tasit usus fructus pure. dicẽ¬
dum eẽ. pomp̃. ait. remittẽ¬
dameẽ hanc cautionem fr¬
aictuanio quia ẽtisit ad
eum ꝓprietatem uł ad b̾rdẽ¬
eius puenturam. ¶ Siuest

Expanded text:
ietas legata sit, quidam et Marcianus et heredi edesierit, alii, et hic utrisque cauendum ut supra placuit. quod si duobus coniunctim usus fructus o usus fructus mihi legatu‹s› sit eumque restituere sim Titio rogatu‹s›, uidendum est, quis debeat cauere, utrum Titius an ego qui legatarius sum: an illud dicimus mecum heredem acexpediri, ut tu mihi, ego domino proprietatis caueam. quod si fideicommissarii causa usus fructus mihi relictus est nec est ulla spes ad me reuertendi fructus, recta uia fideicommissasiue etiam per tuitionem praetorisactiones suscipere. Plane si ex die proprietas alicui legata sit, usus fructus pure, dicendum esse Pomponius ait remittendam esse hanc cautionem fructuario, quia certum sit ad eum proprietatem uel ad heeius peruenturam. S
Abbreviated transcription (Latin):
Auasorum ip̃orum usus fr¬
uctus ielictus sit. nonente
cautio senatus consun ne
enim id eo tradunturut do¬
miniĩ recedat abeo quittad
s ut utatur fruatur legatan
ergo cum non fiant fructua¬
ni uasa uendican apropriet¬
rio possut cautioe nõdataan
dendumẽ deconditone. an p¬
Sit locumb̾re. et ꝓditum est¬
ꝑtin̾e ꝑ fusionem. s si exsti¬
puiatu cum eo agaturant
ip̃o uire inunlit agi dicend
est. si iirboni aibunum he¬
ta fructus causa.satis dare
iubet pretor ħ̾mito. ut de
solo usu nouenam defruc¬
tu caueatur eigo et si fructꝰ
sinc usu ob tig̾ir stipulatio
locum hebit. et si habitano
uł ope hominis uł cuius al¬
tius animalis relicte fu̾it
dem redeunt. ¶Ipiamis .ł.¬
endicare et siobiciatur ex¬
ceptio dere usus fructus no¬
mine tradita replicandu
fructus peceune legatus
eẽt expͥmidebent hii duo
casus mitipulatione cum
morieris aut capite miu¬
ens dan id circo hi duo so¬
li casus qi peceunie usus

Expanded text:
uasorum ipsorum usus fructus relictus sit, non erit cautio senatus consulti nenim ideo traduntur, ut dominium recedat ab eo qui tradit, sed ut utatur fruatur legatarius. ergo cum non fiant fructuarii uasa, uindicari a proprietario possunt cautione non data. uidendum est de condic‹t›ione, an possit locumconfusionem: sed si ex stipulatu cum eo agatur, aut ipso iure inutiliter agi dicendum est, si uiri boni arbitrium hta fructus causa satisdari iubet praetor: hoc merito, ut de solo usu, non etiam de fructu caue‹a›tur. Ergo et si fructus sine usu optigerit, stipulatio locum habebit. Et si habitatio uel operae hominis uel cuius alterius animalis relictae fueriredem redeunt. 7 Ulpianus m rem uindicare, et si obiciatur exceptio de re usus fructus nomine tradita, replicandum fructus pecuniae legatus esset, exprimi debent hi duo casus in stipulatione: 'cum morieris aut capite minueris, dari': idcirco hi duo soli casus, quoniam ‹pe›cuniae usus
Abbreviated transcription (Latin):
idqd̾ in de exstabit restitu̾e
non ip̃mnirem stipulatur ꝓp̾e¬
tarius in utiliper enun ren
suam scipulan uidetur s sai¬
existimãtio si forte fructua¬
Nus cum possit usucapiost¬
em interpellare neglexen
tur hiic stipulationi. qui¬
atus sit et c omittetur nlor̾
stipulatio quasi desinat ꝑti¬
nere qd nec ceꝑit. ¶ Siusus
fructus repetitus erit lega¬
to. quociens cumq amissus
fu̾it nisruitilirer fu̾it caut
ꝯmutetur istastipulatios
exceptione opusent. ¶S
siquis usum fructum cibi
legau̾it. et sub conclisione
siibos habiis proprietatẽ.
amissonsufructu conimutẽ¬

Expanded text:
d inde exstabit restitutu iri, non ipsam rem stipulatur proprietarius inutiliter enim rem suam stipulari uideretur, sed stioprietatis aestimatio, si forte fructuarius, cum possit usucapionem interpellare, neglexit: tur huic stipulationi, quiatus sit, et committetur nihilo minus stipulatio, quasi desinat pertinere quod nec coepit. Si usus fructus repetitus erit legato, quotiensque amissus fuerit nisi utiliter fuerit cautum, committetur ista stipulatio: sed exceptione opus erit. Sed et si quis usum fructum tibi legauerit et sub condicione 'si liberos habueris' proprietatem, amisso
Abbreviated transcription (Latin):
sabinum respondisse cassiꝰ
ie tulit et sibi plac̾e. ¶ Mod.
adici ẜuitubus posse coni¬
stat.us uti quogne uchicun
agati uł non agatur ułn
n uequodumtax̾at uł ut c̾¬
tum pondus nebatiur. ut ille

Expanded text:
Sabinum respondisse Cassius rettulit et sibi placere. Modum adici seruitutibus posse constat: ueluti quo genere uehiculi agatur uel non agatur ueluti ut equo dumtaxat uel ut certum pondus uehatur ue
Abbreviated transcription (Latin):
dolo atritam iectliditesi pluros
domini sint proprietatis in
nccessanio enthcantio h̾rdi
tuus ꝓpͥus est. ad offmn comu¬
in dundundo iudicis non ꝑ¬

Expanded text:
malo adtritam reddiderit. Si plures domini sint proprietatis, unnecessaria erit haec cautio heredi tuus proprius est, ad officium communi diuidundo iudicis non
Abbreviated transcription (Latin):
emd̾gͣuit ut in de possit aparete
anet quatenus rem peiore
pectabimus ut amittatur u¬
sus fiuctus babetaut stipnlati
oh̾t duas causas uam siali¬
ter quis utaturqͣm ins bonꝰ
arbittabitur auam de usur

Expanded text:
edegerint: ut inde poss‹i›t apparere, an et quatenus rem peiorem pectabimus, ut amittatur usus fructus. Habet autem stipulatio ista duas causas, unam, si al‹i›ter quis utatur quam uir bonus arbitrabitur, aliam de usu
Abbreviated transcription (Latin):
eisdem fere modis ꝯstituun¬
Nir quibus et usum fructũ
constitudiximus. ¶Ums
suitutum. tp̃ribus sec̾ni po¬
test. forte utquis post oram
triam usz inoram decimam
eo iureutatupuł ut alt̾nis

Expanded text:
isdem fere modis constituitur, quibus et usum fructum constitui diximus. Usus seruitutium temporibus secerni potest, forte ut quis post horam tertiam usque in horam decimam eo iure utatur uel ut alternis
Abbreviated transcription (Latin):
uctordebeat et catenus pratimĩ
utrumut ỹuos noxe decłat. an
u̾osuonoiẽ teneatim. et adu̾sus
eos quos induxit utrum prã¬
bit nĩ accõnes anquasi ob apͥ¬
am culpam tenebitur. mita pla¬
cet. ut culpam et̾ eorum quos ĩ¬
duxit suo nomine. et siͥlꝯ¬
uł hospites. et ita pompo. liber
si fortuitus casus admissit in¬
cendium quia non debuit ig¬
nem habe aliud ẽ enim ignem
ignoc entem hab̾e ꝑmittit enĩ
habe s in noxium ignem. Itẽ
ꝓspic̾e debet oluctor.ne aliqd̃
uł paciatur. ¶ Quiuinum de fie¬
camparia tiansportandum cõ¬
duxiss de ĩ mota aquoclam ꝯ¬
trou̾sia signatum suo et alt̾ius
sigillo in apotecam deposuisset
ex locato tenetur. ut locatri pos¬
sessione uini sũ ꝯtrou̾cia rect¬
¶nter eluctores et locatores ꝯ¬
labeo trin ccluctorem ex locato

Expanded text:
at? et quatenus praestat, utrum ut servos noxae dedat an vero suo nomine teneatur? et adversus eos quos induxerit utrum praestabit tantum actiones an quasi ob propriam culpam tenebitur? mihi ita placet, ut culpam etiam eorum quos induxit praestet suo nomine, etsil hospites: et ita Pomponius libsi fortuitus casus admisit incendium, quia non debuit ignem habere. aliud est enim ignem innocentem habere: permittit enim habere, sed innoxium, ignem. Item prospicere debet conductor, ne aliquo uel fieri patiatur.Qui uinum de Campania transportandum conduxisset, deinde mota a quodam controuersia signatum suo et alterius sigillo in apothecam deposuisset, ex locato tenetur, ut locatori possessionem uini sine controuersia renter conductorem et locatorem cLabeo teneri conductorem ex locato
Abbreviated transcription (Latin):
se artifex recepit. tuncemm et¬
siuicio mat̾ie id euen̾ erit ex loc̃¬
to accio. ¶Sifullo nestimta po
lienda accepir eaq mures ro¬
serint exlocatd tenentur.quia
debuit ab hac re cau̾e. et si pallui¬
fullo ꝑmutai̾nt et alii alt̾ius de¬
d̾it. ex locato actõne tenebitur
etiam si ignanis enafecerit.
Exccitu ueniente migrauir ⁊¬
ductor de iñ hospiciomilites fe¬
nestras et c̃. sustulunt. si dñono
denuiciauit et migrauit. exlo¬
cato tenebitur. labeo aut̃ siressi¬
Siquis m̃suras aduxit easqr mas¬
gistratus frangi iussir siquider
inaque fu̾unt sab̾distinguit ut¬
nus non quod sieque sunt itade¬
iñ eumtem siculpa eius id fecit
ectilis. et italabo et melascribũt¬
¶Tuo rei locatonis insolidum
non alias prior conductor exlo¬
cato tenebitur q̃isieadem lege
locatimiẽet. nec añ relocan id pot̾¬

Expanded text:
se artifex receperat: tunc enim etsi vitio materiae id evenit, erit ex locato actio. Si fullo vestimlienda acceperit eaque mures roserint, ex locato tenetur, quia debuit ab hac re cauere. et si palfullo permutauerit et alii alterius dederit, ex locato actione tenebitur, etiamsi ignarus fecerit. Exercitu ueniente migrauit conductor, dein de hospinestras et cetera sustulerunt. si domino non denuntiauit et migrauit, ex locato tenebitur: Labeo autem, si resiSi quis mensura‹s› conduxerit easque magistratus frangi iusserit, si quidem iniquae fuerunt, Sabinus distinguit, utnus, non. quod si aequae sunt, ita demum eum teneri, si culpa eius id fecit aedilis. et ita Labeo et Mela scribunt.Duo rei locationis in solidum non alias prior conductor ex locato tenebitur, quam si eadem lege relocatum esset: nec ante relocari id pot
Abbreviated transcription (Latin):
quod siregulis olea p̾mani
et p̾lum et succulam et ieg¬
ulas et timpanis. et troc leas
quibus relenatur p̾lum. dnĩ
pr̃are oporte Item qui encum
inquo oliacalida aqua lauͣ¬
prare oportesicuti  doliauina
cialit̾ actum sitssidũs exepit.
inlocationem. ut frum̃ti c̾to
et tlñs uoluit fummitum ac¬
cipe neq pectimmamexmce¬
de  decluce põt quidem sũma
quidem toram ex locato petr
offinio iudicis hoc ꝯuenire. hab
cto agatur. idem erit dicendũ¬

Expanded text:
quod si regulis olea prematur, et praelum et suculam et regulas et tympanum et cocleas quibus relevatur praelum dominum parare oportere. item aenum, in quo olea calda aqua laare oportere, sicuti dolia uinacialiter actum sit.Si dominus exceperit in locatione, ut frumenti certum et dominus nolit frumentum accipere neque pecuniam ex mercede deducere, potest quidem totam summam ex locato peterofficio iudicis hoc convenire, haberi cto agatur, idem erit dicendu
Abbreviated transcription (Latin):
ensu ꝯualescunt et ĩo suntim do¬
nims firere ceꝑit ul decesẜit fi¬
en non posse. marcellus aitut
locatio redintegretur et hoc est
etunt añt exhis cansis fereut
puta sire qinconduxat frinem̃
liceat forte quiapossessio ei aui
tocius agroꝵant ꝑtis non pr̃a
aut̃ uilla nomeficituraut stab¬
Sulum.uis ubigreges eius stare
pestatis camitose ꝯtigent anlo
beat indeamus ẜnins omnemi
minciur recisti non pot dñm co¬
lono prestare deb̾e aut ut puta m̃¬
fulminu geraculorimsturno¬
rum. et si quidsimie accid̾it. aui
sincursus hostium fiat. si qua
cormpie sini¶S et si labes fc̃a sit.
omnemq fuctum tulit damp¬
numcolom non eẽ ne supra dãp¬
nuniseminis amissim̃ce des agͥ

Expanded text:
ensu convalescunt: et ideo si interim dominus furere coeperit vel decesserit, fieri non posse Marcellus ait, ut locatio redintegretur, et estetit autem ex his causis fere: ut puta si re quam conduxit f‹r›ui ei non liceat forte quia possessio ei aut totius agri aut partis non praestatur, aut uilla non reficitur uel stabulum uel ubi greges eius stare pestatis calamitosae contigerit, an loius omnem vim, cui resisti non potest, dominum colono praestare debere ait, ut puta fluminum graculorum sturnorum et si quid simile acciderit, aut si incursus hostium fiat: si qua corruptae sint. sed et si labes facta sit omnemque fructum tulerit, damnum coloni non esse, ne supra damnum seminis amissi mercedes agri
Abbreviated transcription (Latin):
natts locauit de ñ uinum efl¬
urit tenebitur in id quod int̾ ẽ
nec ignorancia ens ent excu¬
sata. et ita casius scripsit. alit̾
atq. si salcum pascuum iocasti
in quo h̾ba mala nascebatur.h
enim si peccoria uł demorinai
rasti pensionem non xepetes.
et ita sn olalxonsabino pla¬
cuit¶ulud nobis uidendum ẽ¬

Expanded text:
narus locaverit, deinde vinum effluxerit, tenebitur in id quod interest nec ignorantia eius erit excusata: et ita Cassius scripsit. aliter atque si saltum pascuum locasti, in quo herba mala nascebatur: hic enim si pecora vel demortua rasti, pensionem non petes, et ita Seruio Labeoni Sabino placuit.Illud nobis uidendum e
Abbreviated transcription (Latin):
reconduxisse uidebitur ẜetiam
pignorum indebitur tlunare ob¬
ligatio. s Hoc ita um ẽ sinonaliuis
ta fu̾int ¶Quol aut̃ diximus ta¬
citurnitate uimus pr̃is colonum
reconduxisse idi ita accipiẽ¬
cipiendum ẽ. ut in ipõ anno qͤ
tacũunt udeantur eandem lo
sequennibus. nuus et isilustrũ
forte abinciofu̾at luctõnip̃¬
stitutum s et si scđo quo anno
umactum eandem uidi locatõ
nullo anno ꝑmansisse. hoc enĩ
ip̃o quod tacuerant ꝯsensisse ui¬
dentur. et hoc deinceps in unoqͦ¬
q anno obsuandum ẽ¶nurba¬
nis aut̃ p̾cliis alio iure ntimut.

Expanded text:
reconduxisse videbitur, sed etiam pignora videntur durare obligata. sed hoc ita verum est, si non alius ta fuerint. quod autem diximus taciturnitate utriusque partis colonum reconduxisse videri, ita accipiendum est, ut in ipso anno, quo tacuerunt, videantur eandem losequentibus annis, etsi lustrum forte ab initio fuerat conductioni praestitu tum. sed et si secundo quoque anno um actum, eandem uideri locationem in illo anno permansisse: hoc enim ipso, quo tacuerunt, consensisse uidentur. et hoc deinceps in unoquoque anno obseruandum est. in urbanis autem praediis alio iure utimur,
Abbreviated transcription (Latin):
fundum locau̾it ilt etiam siqͥts
iumaiori accidiss hoc eipr̃aret᷑
pactostandum ecisicoloms
pcliorum legelocaciomis ut in¬
nocentem ignem habeant denũ¬
ciatumsit. si quidem fortuitus
caus incendii tñ intulit no pr̃a¬
bitur ꝑiculum locarori. siu̾ocul¬
palocatoris qm prare necesse ẽ
dampnum fecit tenebitur.
m̾cedes ut indebitas recuꝑabis

Expanded text:
fundum locaverit, ut etiam si quid vi maiori accidisset, hoc ei praestaretur, pacto standum esse. Si colonis praediorum lege locationis, ut innocentem ignem habeant, denuntiatum sit, si quidem fortuitus casus incendii causam intulerit, non praestabit periculum locator: si vero culpa locatoris, quam praestare necesse est, damnum fecerit, tenebitur. mercedes ut indebitas reciperabis
Abbreviated transcription (Latin):
stare debere et quod impicia pe¬
ecauit culpam ẽẽ quippe artifex
inquid xluxit. ¶ Sialienam
domum mcu locaius eaq mͣ le¬
gata uldonatasit. nontenen ti

Expanded text:
stare debere et quod imperitia peccavit, culpam esse: quippe ut artifex, inquit, conduxit. Si alienam domum mihi locaveris eaque mihi legata vel donata sit, non teneri me
Abbreviated transcription (Latin):
cumi omĩumbonorum non co¬
giꝰ ferre que ex ꝓ hibitis causi
aufidins sabinus et casius m̃¬
derunt si in iuna iudicis dãpñ¬
ficu suum ip̃m tm̃idapnum
sentrre dede cui congrit qds¬

Expanded text:
um omnium bonorum non cogi conferre, quae ex prohibitis causisAtilicinus Sabinus Cassius responderunt, si iniuria iudicis damnaficium suum, ipsum tantum damnum sentire debere. cui congruit, q
Abbreviated transcription (Latin):
toriorumet stabuiorum uisrĩ¬
torum caruorum uecturas
uł sibiui suis uł sarciuarum
suarumgraułm̃tiu recte imn¬
putabitis ociumimnusa in soci¬
etatem conferre deb̾e ueratius
ait. siom̃um bonorum socius

Expanded text:
toriorum et stabulorum, iumentorum carrulorum uecturas uel sui uel sarcinarum suarum gratia uel mercium recte imputabit. Socium uniuersa in societatem conferre debere Neratius ait, si omnium bonorum socius
Abbreviated transcription (Latin):
obligatio. m anumissus non
ligatio tranfferatur discendũ
ait pronum excepuone areo
submou̾e dum ego moueor ꝙ̃¬
ad mod de dolo actio nisi forte
um pr̃onus tunc submouet᷑
sinolit exꝓmissorem ip̃m m̃¬
numissum accipere ex promis¬
sori plane adu̾sus manumiss
uniꝰ debebit dedolo. aut si non
sit soluendo ex ꝓmissor dño d¬
bitur. ¶ Sidolȯ malo ꝓcurator
passus sit uinc̾e ad u̾sarium i¬
meumita ut ab solu̾etur an
dedolo mͥ accio adu̾sus euma
qui uincit ꝯpetat põt queriẽt
non puto non conpete si parꝰ¬

Expanded text:
obligatio: manumissus non ligatio transferatur, dicendum ait patronum exceptione a reo summouendum. ego moueor: quemadmodum de dolo actio dabitur, atronus tunc summouetur, si nolit expromissorem ipsum manumissum accipere. expromissori plane aduersus manumissum dari debebit de dolo: aut si non sit soluendo expromissor, domino dabitur. Si dolo malo procurator passus sit uincere aduersarium meum, ut absolueretur, an de dolo mihi actio aduersus eum qui uicit competat, potest quaeri. et puto non competere, si par
Abbreviated transcription (Latin):
Et quo minor propontur no
inducit in incegrumꝰ restitu¬
tione: nam adu̾sus manum¬
issum nulla inin tegnim re¬
stituuio põt locum ħre. ¶ Sei¬
undum que et sipenali actio¬
ne indempnitati eius con¬
suli possit. dicendum ent ces¬
sare de do lo actionem. ellam si¬
ppłanis sic acto etiam sippła¬
ris sit actio. cessare de dolo act
itetur an alia sit putalabeod̾
dolo dandam actiopẽ etaffert
talem spẽm qui ẜurum michi
debebat uł ex uenditione uł
erstipłasui uenenum ei dedit.
anꝯpctat exstipulatu actõ ¶¬

Expanded text:
et quod minor proponitur, non inducit in integrum restitutionem: nam aduersus manumissum nulla in integrum restitutio potest locum habere. Secundum quae et si poenali actione indemnitati eius consuli possit, dicendum erit cessare de dolo actionem. Pomponius autem, etiam si popularis actio sitetur an alia sit, putat Labeo de dolo dandam actionem et adfert talem speciem. qui seruum mihi debebat uel ex uenditione uel ex stipulatu, uenenum ei dedit ean competat ex stipulatu actio. s
Abbreviated transcription (Latin):
curatore agi non possit. quia
non eẽt soluendo. ¶ Idem põ¬
p.refeit cecil ianũ p̾torem nõ
declisse dedolo actionẽ adu̾sꝰ
eum qui affinauat ydoneũ
eẽ. eum cui mutua pecciniad̾¬
batur qd ium est nam nisi ex
magna et euidenti caliditate
non dedolo actiodan. ¶Aiꝰ
tatibus labi tui lucri grã afir

Expanded text:
curatore agi non possit, quia non esset soluendo. Idem Pomponius refert Caecidianum praetorem non dedisse de dolo actionem aduersus eum, qui adfirmauerat idoneum esse eum, cui mutua pecunia dabatur, quod uerum est: nam nisi ex magna et euidenti calliditate non debet de dolo actio dari. tatibus labi, tui lucri gratia adfir
Abbreviated transcription (Latin):
masti michi ydoneum eẽ. mi¬
to adu̾sus tecum mei decipiẽ¬
di grã alium flõ landasti dedo
melior eo infamilia non sit di¬
co dedolo dantam sicallide hoc fe¬
cent. ¶Item sitabule testine
de inofficioso drẽtur diu suppre¬
ssesint. mortuo mox filio prol¬
ateh̃rdes filii ad u̾sus eos qui
suppressernt exlege corneli
et dedolo posse exꝑir. ¶Labo
endat titius et tu hoc oleum de
ers equestiana seyꝰ ua conuen¬
in põtes nondum impletas
dicione depositionis. de dolo al¬
u̾sus ticium agendum s: pop̃
soluendo non sit cum ticio de
dolo que distincto u̾a cẽ uide¬
tur. ¶ Et situsuum pignor¬
tum nore michi dełis ꝑindi¬
cem eisis absolutus dedolo te

Expanded text:
masti mihi idoneum esse, merito adversus te, cum mei decipiendi gratia alium falso laudasti, de dmelior eo in familia non sit: dico de dolo dandam, si callide hoc feceris. Item si tabulae testamenti, ne de inofficioso diceretur, diu suppressae sint, mox mortuo filio prolatae, heredes filii adversus eos qui suppresserunt et lege Cornelia et de dolo posse experiri. Labendat Titius, et tu hoc oleum depneque sequestraria Seium conuenire potes nondum impleta condicione depositionis, de dolo aduersus Titium agendum. sed Pomsoluendo non sit, cum Titio de dolo. quae distinctio uera esse uidetur. Et si seruum pigneratum noxae mihi dederis per iudicem e