comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ribbatum autem septima dies est
primum mana de celo uenit. unde
intelligant uidei iam tunc prela¬
tam eẽ uidaico sabbato dominicã
in qua primum eam dũs pluit de
eadecausa a patrib uotine sol¬
lempnitaͬs institutus ẽ: qr in eo xp̃e
pro redempcione inuirdi nascicor¬
poralit̾ uoluit. ꝓdiens ex uirginis u¬
tero: qui erat in patris imꝑio. Cuiꝯ
spe seductus inani cecidit confestiz
exul ⁊ perditus in omingen̾e suo ra¬
dicem malicie ⁊ pecxati tradux̃. Cr¬
escebatq in inalimi uehementiꝯ õe
genus mortalium. diffusis uͥq sce¬
lerib. ⁊ qued est uequiꝰ om̃iu cul¬
tib y dolorumnoleus ergo deus ter¬
minare peccatuur. consuluit. u̾bo. le¬
ge ꝓpħio. siguisplagis pligiis. s cũ
nec sic quidem erroreo ouos ad mõi¬
tuo agnot̾et minitꝰ: misit deuo fi¬
lium suuz ut aunem in dueret. et
xminib appareret. ⁊ pocores sañret.
Qmiideo in homine uenit: qr ꝑse

Expanded text:
sabbatum autem septima dies est,sabbatum autem septima dies est,primum manna de coelo venit. Unde colligant Judaei jam tunc praelatam esse Judaico sabbato ipsorum Dominicam  in qua primum eamdem Dominus pluit. ea de causa a Patribus votivae solemnitatis institutus est, quia in eo Christus pro redemptione mundi nasci corporaliter voluit, prodiens ex Virginis utero, qui erat in Patris imperio: cujspe seductus inani cecidit, confestim exsul et perditus in omni genere suo, radicem malitiae et peccati transduxit: crescebatque in malum vehementius omne genus mortalium, diffusis ubique sceleribus, et, quod est nequius, omnium cultibus idolorum. Volens ergo Deus terminare peccatum, consuluit verbo, lege, prophetis, signis, plagis, prodigiis. Sed cum nec sic quidem errores suos admonitus agnosceret mundus, misit Deus Filium suum, ut carnem indueret, et omnibus appareret, et peccatores sanaret. Qui ideo in homine venit, quia per
Abbreviated transcription (Latin):
lit̾ in ccio celebratum legimus:
ut figum eẽt in requiem. Unde et
sabbin requies interpretatur. Dies
tamen dominicus non uideis set
xanis per iesurrexionez cdm̃ declar¬
atuo est : Et ex illo cep̃ hr̃e festun¬
tatem suam. Ip̾e ẽ eĩ dies primꝯ. qͥ
po septimũ reperit᷑. ⁊ ectauus. Uñ¬
to. Pino ei solum celebrandum sa¬
bbatum traditum est:qr erat antea
requies mortuorum. Nesurrectõ
minuz. qui resurges amortuis iam¬
non moritim: mors illi ultra ñ diia¬
br̃. Iam postq̃m fr̃a est talio resinrec
dies dominics .i. octauus qui ⁊ pͥmꝯ
infestiuitate successit. Apparet ãt
hunc diem ⁊ in scĩs scupturis esse
sollempnem. ip̃e ẽ eni clies primꝰ
scłi. Im p̃o formata sunt elemẽta
nunroi. in ip̃õ creati sunt angeli. ĩ
ip̃o decelio suꝑ apłos scs descẽdit¬
x sp̃c. mana eodem die in beremo: pͥ¬
mo de celo datumẽ. Sic eĩ dic̃ diis.
Sex dieo colligetis manna: i die ãt
sexto duplo colligetio. sexta ei cdies

Expanded text:
liter celebratum legimus, ut figura esset in requiem, unde et sabbatum requies interpretatur. Dies autem Dominicus, non Judaeis sed Christianis per resurrectionem Domini declaratus est, et ex illo coepit habere festivitatem suam. Ipse est enim dies primus, qui post septimum reperitur octavus, unds enim solum celebrandum sabbatum traditum est, quia erat antea requies mortuorum; resurrectio ui resurgens a mortuis non moritur, mors illi ultra non dominabitur. Jam postquam facta est talis resurrectdies Dominicus octavus, qui et primus, in festivitate successit. Apparet autem hunc diem etiam in sanctis Scripturis esse solemnem. Ipse est enim dies primus saeculi, in ipso formata sunt elementa mundi, in ipso creati sunt angeli, in ipso de coeli. Manna eodem die in eremo primum de coelo datum est. Sic enim dicit Dominus: Sex diebus colligetis manna, in die autem sexta duplum colligetis . Sexta enim dies
Abbreviated transcription (Latin):
fc̾uo est: caro scilicet eius que est
ce ⁊ p̾bet delicias sapiencie regibus.
icest qui sensus ꝓprios bene regũt.¬
qui dominantur uiciorum suoru.
qui castigant corpora sua ⁊ inserui¬
tutem subiciunt.
Epcalim ꝙ interpretat᷑ dilata¬
cio. apłos ⁊ p̾dicatores sc̃es signifi¬
cit: quorum doctrina in latitudinen
nundi effusa est. Ex hac eunntribu
fuerunt apłi: qui sunt principos eccͣa¬
tum.⁊ duces. et principes zabulon ⁊
principes neptalim: qui sine lubio
ad pram refferuntur apłoriun. Ip̃i
manu dei potentis positi sunt: ⁊ tã¬
fines cerre. Uii ⁊ bene hic nept alim
ceruus ennissus scribr: qr ninium
apłi siue pdicatores ueleci saltu exiliẽ¬
tes: iumorem ceruoruĩ transcend ũt
implicamita seculihuius. Sicq ex¬
celsa ac sublima meditantes. dant
elcquia pulcritudinis: idest p̾dicãt
cunctio gentib dect̾nam diĩ saluato¬
ris
Ilius accrescens ioseph. ħ ꝓpħia

Expanded text:
factus est: caro scilicet illius, quam t delicias sapientiae regibus, his scilicet qui sensus qui dominantur vitiorum suorum, qui castigant corpora sua et in servitutem subjiciunt. alim, quod interpretatur dilatatio, apostolos et praedicatores sanctos significat, quorum doctrina in latitudine totius mundi effusa est. Ex hac enim tribu fuerunt apostoli, qui sunt principes Ecclesiarum, et duces, et principes Zabulon, et principes Nephthalim, qui sine dubio ad personam referuntur apostolorum. 51. manu Dei potentis positi sunt, et tanfinem terrae. Unde et bene hinc Nephthalim cerdicatores veloci saltu exsilientes in morem cervorum transcendunt implicamenta saeculi hujus, sicque excelsa ac sublimia meditantes, dant eloquia pulchritudinis, id est, praedicant cunctis gentibus doctrinam Domini Salvatoris. Filius accrescens Joseph. Haec prophetia
Abbreviated transcription (Latin):
cens utiq in gentib. Ꝙ cum ob int̾¬
dulitatẽ sinagoge pplin reliquisset: in¬
numam sibi plebem ecc̃e ex om̃ib gẽ¬
Eeniniscent᷑ et conũtet᷑ ad diim esi¬
iu̾si fines terre. Blius accrgrẽs ⁊ de¬
chorus aspectu oines enim suꝑat illiꝰ
pulcrtudo. iuxta ꝙ in puluus ⁊ de
ipõ canitur. Specioso forma p̃filiio:
homimũ. fili e dicuntur discurrerũt
supet murũ: ide gentiles uł ecr̃e q̃ c̃di¬

Expanded text:
cens, utique in gentibus, quia cum ob incredulitatem Synagogae populum reliquisset, innumeram sibi plebem Ecclesiae ex omnibus genReminiscentur, et convertentur ad Dominum universi fines terrae . Filius accrescens decorus aspectu. Omnes enim superat illius pulchritudo, juxta quod in Psalmis et de ipso canitur: Speciosus forma prae filiis hominum . Filiae discurrerunt super murum, id est, gentes, vel Eccle
Abbreviated transcription (Latin):
Natiuitates eluorũ filioruzadam:
similitudinẽ habent cluorum ppło¬
rum qui erant diuersio temporib
adfitem uenturi. pari opere ⁊ dissim¬
ili caritate ante deũ. fuit aũt abel
pastor ouium: ⁊ cain agricola. S
dic̃ cͥa᷑m sacrificiu ex tetre fructibꝰ
reprobatu abel autem sacrificiu
ex ouib ⁊ earum ad ipe suscipit᷑. ita
noui testa menti fites ex ĩnocentie¬
gra deum laudans. uet̾ĩs testameti
terrems oꝑibz anteponieur. Dixit¬
deus ad cam si recte offeras. recteãt
ñ diuidas: peccasti. utiq qr et si ã¬
tea uitei recte illa fecerunt: in eo
tamen infidelitatis rei sunt. qr xͦ
eiꝰ. ⁊ tu dominabens illiꝯ: ad se cõ¬
u̾tiss peccatum suum. sibi hoc trib¬
uens ⁊ confite̾s deo. ac sic ad uitus
indulgentie grã. ipẽ peco suo dña¬
retur: nou illo sͥ dominãte ẜuus

Expanded text:
 duorum filiorum Adam similitudinem habent duorum populorum, qui erant diversis temporibus ad fidem venturi, pari opere, et dissimili charitate ante Deum. Fuit autem Abel pastor ovium, et Cain agricola. 2. Sed sicut Cain sacrificium ex terrae fructibus reprobatur, Abel autem sacrificium ex ouibus et earum adipe suscipitur, ita noui testamenti fides ex innocentiae deum laudans ueteris testamenti terrenis operibus anteponiDeus ad Cain, si recte offeras, recte autem non dividas, peccasti. Utique quia etsi Judaei antea recte illa fecerunt, in eo tamen infidelitatis rei sunt, quia, tuus, et tu dominaberis illius, ad se convertisset peccatum suum, sibi hoc tribuens, et confitens Deo; ac sic adjutus indulgentiae gratia ipse peccato suo dominaretur, non illo sibi dominante servus
Abbreviated transcription (Latin):
ubi baptizatus ẽ paulus per quẽ dñs
ih̾s aplunins uideretur. Dehinc cy¬
phus argenteꝰ soli saculo iumoris ĩ¬
serit᷑. S quid sibi uult qd̾ inuento ẽ
in sacco beniamin ciphꝰ iosephmͥqr ĩ¬
corpore pauli iam doctrine celestio p̃¬
fulgebut el oquium. dum eet eruditꝰ
in lege: oz qr subiectus ñ erat: intͣ
sacciun erat cipbꝰ. Doct̾na intra legẽ.
lucerna intra in ocliuni. Missꝰ tam̃
ananias manum posuit: marsuprũ
soluit. Marsuplo soluto: angentuz
resplenduit. Et discedentib scam
luto sacco .i. deposito legis uelamine:
adeptꝰ ẽ gi̾m libertatis. Et reuela¬
ta facie finonis: euuaugłin p̾dicat.
Dati sunt ei .xxxͦ. argentei: cum qͥnz
stolis optiis. Tugnita argenteos

Expanded text:
ubi baptizatus est Paulus, per quem Dominus Jesus a plurimis videretur. Dehinc scyphus argenteus soli sacculo junioris inseritur. 26. Sed quid sibi vult, quod inventus est in sacco Benjamin scyphus Josephcorpore Pauli doctrinae coelestis praefulgebat eloquium, dum esset eruditus in lege, quia subjectus non erat. Intra saccum erat scyphus, doctrina intra legem, lucerna intra modium, missus. Tamen Ananias manum posuit, marsupium solvit: marsupio soluto, argentum resplenduit. Et dehiscentibus squaluto, id est, deposito legis velamine, adeptus est gratiam libertatis, et revelata facie sermonis Evangelii praedicat. Dati sunt illi triginta argentei cum quinque stolis optimis. Triginta argenteos
Abbreviated transcription (Latin):
phetarimi atq iustorũ. Eapax autez
pp̃ aiclitate dicitur. Exniulta eĩ fa¬
me u̾bi dei ⁊ media uenit. Rapax:qr
⁊ ip̾e uiolent̾ diripuit regnũdei. hic
autem mane comedit p̾lam. Mane
illd̃ creditur tempo quo legem accep̃.
Tunc enim mũdo pͥma quide illũmͣ¬
tõ scĩe data est. Comedit aũt mane:
qi legẽ qͣm mane accepit comedit q¬
ad huc ⁊ meditatur: licet sequens le¬
gemiusticie in legem si delinon ꝑ¬
uenit. Ad uesꝑam autem diuidet
spolia. Uesꝑa ẽ illud tempꝰ nouissim¬
um quo conũtet᷑. Tunc ergo diui¬
det escam. tunc intlłiget diuiden¬
daz ẽẽ litteram absp̃u. ⁊ tunc cognosez
qr litt̾a cccidit: sp̃c aũt uinificat. Qr
ergo iam per gram dominillumina

Expanded text:
phetarum atque justorum. Rapax autem phetarum atque justorum. Rapax autem propter aviditatem dicitur. Ex multa enim fame verbi Dei et inedia venit rapax, quia et ipse violenter diripuit regnum Dei. Hic autem mane comedit praedam. Mane illud tempus creditur quo legem accepit. Tunc mundo prima quidem illuminatio scientiae data est. Comedit autem mane, quia legem, quam mane accepit, comedit adhuc, et meditatur; licet sequens legem justitiae in legem fidei non pervenit. Ad vesperam autem dividet spolia. Vespere est illud tempus novissimum quo convertetur. Tunc ergo dividet escam, tunc intelliget dividendam esse litteram ab spiritu, et tunc cognoscet quia littera occidit, spiritus autem vivificat. Quia ergo jam per gratiam Domini illumma
Abbreviated transcription (Latin):
pł xp̃i ponuntur. qͣs incaratus ac¬
cepit. Ec super u̾ticem nazarer. de qͦ
scriptume. qr nazareꝯ uocabitur .i.
sanctus dei inter fir sugs. qr ip̃e ẽ cap̃
ominiũ emmẽs unuisorum sc̃orum:
Emani lupus uapax mane
comedes p̾dam: ad uesꝑũ diui¬
dẽs spolia. Quib dcĩs apłs paulus de¬
is fideles quos potuit deuastauit. ues¬
ꝑe aũt spolia diuisit: qr ficelis pꝰmodũ
fcũo: sacra el oquia audiẽtib descrip¬
tẽe mirifica dispensaint. Leginius
quendam ex doctorib ad urbem ihrłm
ea que de beniamin scripta sunt reffe¬
rentez. Beniamin in quit filio doloris
int̾pretat᷑. hic sorte ħrditatis eũ loc̃
accep̃. in q̾ terreñ ẽ ihrłm: que uũc pp̃¬
incredulitatem abiecta est atq rep¬
ulsaħ enim infiliis sub pũa beniamĩ
designatur. Nam sicut bemiamnnulti¬
mam og̃equitur benelictõe: ita et
idem ppłs ultimus ẽ saluandꝰ. p̾ca¬
qͣm plenitudo gentium introierit. cli¬
at᷑ eium benianim lupꝰ rapax: lupꝰ .s.¬

Expanded text:
i ponuntur, quas incarnatus accepit. Et super verticem Nazaraei; de quo scriptum est: Quia Nazaraeus vocabitur , id est, sanctus Dei inter fratres suos, quia est caput omnium eminens universorum sanctorum, Benjamin lupus rapax, mane comedet praedam et vespere dividet spolia. Quibus dictis apostolus Paulus deis fideles, quos potuit, devastavit. Vespere autem spolia dividit: quia, fidelis postmodum factus, sacra eloquia audientibus descriptione mirifica dispensavit. Legimus quemdam ex doctoribus, ad urbem Hierusalem ea quae de Benjamin scripta sunt, referentem. Benjamin, inquit, filius doloris interpretatur. Hic sorte haereditatis eum locum accepit, in quo terrena est Hierusalem, quae nunc pincredulitatem abjecta est atque repulsa. Haec enim in filiis suis sub persona Benjamin designatur. Nam sicut Benjamin ultimam consequitur benedictionem, ita et idem populus ultimus est salvandus, posteaquam plenitudo gentium introierit. Dixit enim: Benjamin lupus rapax
Abbreviated transcription (Latin):
super murũ amore pulcrritudinis xp̃i
accense discurunt. ut uenuiz spõsũ per
contemplatr̃ez aspiciant: ⁊ osculo can¬
tatio illi copulentur. ⁊ adhereãt. S ob¬
uirgati sunt eum. qũ flis testĩoniis:
nagoge ppłi temptauerũt. Inuicerũt¬
q illi habentes iacula. neq ei ꝗsqͣm¬
suum et arma pugnandi posint in dõqͥ
fortio ẽ ꝓpugnator: cuiuo uirtute ꝯci¬
ditur omnis nequicia perfidorũ. Et
uł quib euni suspensũ ligno crucio fi¬
xerunt. Recissa sunt enim ꝑ manus
Iacob becẽ ꝑ manu om̃ipotentis dĩ
iacob. ex cuius ore ip̃e dominꝰ bonus
tuus. Quis adiuuit filiũ. nͥ solo d̾ pr̃:
Qui dix̃ ia cob puer nĩs: sꝯcipiet eum
aĩa uia. Et oñpotẽs bñdicet tͥ bñdic¬
tionib celi desuper: benedictionibꝯ ab¬
issi iacentib deorsum. Uniu̾sa eĩ sb̾iec̃

Expanded text:
itudinis Christi accensae, discurrunt, ut verum sponsum per contemplationem aspiciant, et osculo charitatis illi copulentur atque adhaereant. Sed objurgati sunt eum, quando falsis testimoniis nagogae populi tentaverunt. Invideruntque illi habentes jacula. Neqsuum et arma pugnandi posuit in Deo, qui fortis est propugnator, cujus virtute conciditur omnis nequitia perfidorum. Et vel quibus eum suspensum ligno crucifixerunt. Rescissa sunt enim per manus Jacob, hoc est, per manum omnipotentis Dei Jacob, ex cujus ore ipse Dominus bonus tuus. Quis adjuvit Filium, nisi solus Pater? qui dixit: Jacob puer meus, suscipiet eum anima mea. Et omnipotens benedicet tibi betionibus coeli desuper, benedictionibus abyssi jacentis deorsum. Universa enim subjecit
Abbreviated transcription (Latin):
si tamin usumgenerandi ãplexõ. fe¬
cunditatemeiꝯ exptꝯ ẽ. Dominꝯ eĩ
eam qr ꝑ seip̾am diliginon pot̾at ⁊ pri¬
mo ut ad rachel ꝑuẽnet̾. tolerari fec.
de iũ pp̃ filios cõmentauit. Itau̾o unꝰ¬
quisꝙ utił dei fuiis. sb̃ deabatõis pec¬
catorum suorum grã cõstituto. qͥda

Expanded text:
sitam in usum generandi amplexus et fesitam in usum generandi amplexus et fecunditatem eius expertus est. dominus enim eam, quia per se ipsam diligi non poterat, primo ut ad Rachel perueniretur, tolerari fecit, deinde propter filios commendauit. ita uero unusquisque utilis dei seruus sub dealbationis peccatorum suoru
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ moꝑib: ⁊ incerta quo exitu puẽĩ¬
at ad utilitatem eorum quib eõsu¬
lere uolumo. Ip̃aẽ ha prior uxor iaceb
ac per hoc et infirmis cculis fuisse cs̃¬
memoratur. Cogita tões eĩ mortali¬
umtimide: ⁊ incerre ꝓuidentie nr̃e.
Spes uero eterne contemplatois d̃i
habens cerram intelligentia u̾ita¬
tis: ip̃ue nichel. Unde ⁊ diciturboã
facie: ⁊ pulcra specie. hanc euim amat¬
omnis pie studiosus: ⁊ ꝓpt̾ hanc ser¬
uit gre dei: qua pcc̃a nr̃a ⁊ si fu̾int sic̃
fenicium tamqͣminx deababunt᷑. lã¬
ban quippe interpretat᷑ de albatio: cui
seruit iacob pp̃ rachel. Neq eĩ se qͥsq
conu̾tit subgra remissionio poc̾orum
fuire iusticie: uͥ ut quiete uiuat ĩ u̾
Nam quis tantundem amau̾it in
operib iusticie. laborem actionum
atq passionum: Quis eam uitaz
ꝓpter se ip̃am expecierit: Siẽ nec iac¬
ob liani: S tamen sibinocte subpo¬

Expanded text:
est in operibus et incerta; quo exitu perveniest in operibus et incerta; quo exitu perveniat ad utilitatem eorum quibus consulere volumus. Ipsa est Lia, prior uxor Jacob, ac per hoc et infirmis oculis fuisse commemoratur. Cogitationes enim mortalium timidae, et incertae providentiae nostrae. Spes vero aeternae contemplationis Dei, habens certam intelligentiam veritatis, ipsa est Rachel. Unde etiam dicitur: Bona facie, et pulchra specie . Hanc eomnis pie studiosus et propter hanc seruit gratiae dei, qua peccata nostra, etsi fuerint sicut phoenicium, tamquam nix dealbantur. Laban quippe interpretatur „dealbatio"; cui seruiuit Iacob propter Rachel. neque enim se quisque conuertit sub gratia remissionis peccatorum seruire iustitiae, nisi ut quiete uiuat in uernam quis tandem amauerit in operibus iustitiae laborem actionum atque passionum? quis eam uitam propter se ipsam expetiuerit? sicut nec Iacob Liam, sed tamen sibi nocte subpo
Abbreviated transcription (Latin):
an fũs rebecoe ⁊ hoc ẽ primo lam. sedo
nichel. inde s accep̾ lie ancilla nõs zel¬
phamiz tancillaz rachel balamex qbꝰ
leui. iudam. isachanzabulo. Ie rac¬
bel autem ioseph ⁊ beniami. Neba¬
la ancilla rachelz deni et neptalim. ⁊ e
relfa aneilla lie: gad zaser. Hii sunt¬
xii filii irł. Nunc autem quid rez
sigurauetunt q̃ tuoruxores iacob.
aucilla qͣs habebat abraba duo tes¬
camẽta inełłig̾e: o ibi inuna ⁊ima
facilius apparet qd̾ diciturs h ⁊ due¬
s̃ et due. Deiide ⁊ ibi aucille filius
exhrditatur: hic uero ancillarũ filis
oinul cum filiis liberarii. terrã repr¬
omissionis accipiunt. undehie pro¬
culdubio aliquid aliud significatur.
q̃ꝙͣ eium due libere uxores iacob ad
nouum testametũ quo in libertate
uerati oumus eristimentur ꝑtin̾e: ñ
te nob̾ unr xp̃i corpore p̾dicantur un¬
a temporalio in qua laborainuo alia
eterna in qua contemplationẽ di eõ¬
templabimurlia namq: interpre

Expanded text:
s Rebeccae. Hoc est, primo Liam, secundo Rachel. Inde sibi accepit Liae ancillam nomine Zelpham, et ancillam Rachel Balam. Ex quibus Levi, Judam, Issachar, Zabulon. De Rachel autem Joseph, et Benjamin. De Bala, ancilla Rachel, Dan et Nephthalim. De Zelpha, ancilla Liae, Gad et Aser. 324 duodecim filii Israel. Nunc autem quid rerum figuraverint quatuor uxores Jacob, qancilla, quas habebat Abraham, duo testamenta intelligere, sed ibi in una et una facilius apparet quod dicitur: Hic e et duae. deinde ibi ancillae filius exheredatur; hic uero ancillarum filii simul cum filiis liberarum terram promissionis accipiunt: unde hic procul dubio aliquid aliud significatur. Quamquam enim duas liberas uxores Iacob ad nonum testamentum, quo in libertatem uocati sumus, existimem pertinere, non tae nobis in Christi corpore praedicantur, una temporalis, in qua laboramus; alia aeterna, in qua dilectionem Dei contemplabimur. Lia namque interpret
Abbreviated transcription (Latin):
qͣi aq̃ que ba̾culo noutenetur: uolun¬
tatis effusꝯ est impetu. Et id arco ad¬
tus atq ad breuiatus ẽ. s qr̃e talia
meruit.: ita subiecit. o ascenclisti cu¬
bile pris tui. Non sic̾ uidei in tlligt̃
hoc ꝓide dictumẽe eoꝙ cum bala cõ¬
cubina prĩo sui cc̃̾cubuerit. ꝓpħ̾ia el¬

Expanded text:
qua, quae vasculo non tenetur, voluptatis effusus est impetu. Et idcirco adtus atque abbreviatus est. 8. Sed quare talia meruit, ita subjecit: Quia ascendisti cubile patris tui. Non sicut Judaei intelligunt, hoc proinde dictum esse, eo quod cum Bala concubina patris sui concubuerit. Prophe
Abbreviated transcription (Latin):
minori. scilicet ppło xͥano. T̃ empꝰ qͣ
ueniet ut excutias ⁊ soluas iungu¬
eiꝰ de cerincib tius: dum peragni¬
toem fidei ad gr̃am x conuersus de¬
posuetioͥ omis legis. qñ iam ñ fiuies
ppło minori: oiper fidem fr̃ uocaber
io Igitur esau post benedictõe pris:
imudie stimulis cõcitatus nece frĩ
suo iacob fraudulent̾ ex rogitatih

Expanded text:
minori, scilicet populo Christiano. Tempusque veniet cum excutias et solvas jugum de cervicibus tuis. Dum per agnitionem fidei ad gratiam Christi conversus, deposueris onus legis, quando jam non servies populi minoris, sed per fidem frater vocaberis. 14. Igitur Esau post benedictionem patris invidiae stimulis concitatus, necem fratri suo Jacob fraudulenter excogitat.
Abbreviated transcription (Latin):
Q nomꝰ aũt ip̃e sit principiũ doloru.
uͥ dum patri deo seuꝑ urrgaret iniuri¬
amdum conũtit ad eum dorsu ⁊ ñ faci¬
enic Iste p̾or in dons. & primis ip̃is
data sunt eloquia dei: primis ip̃is le¬
giolatõ ⁊ testamentu siue ꝓmissio. is¬
te maior niimpetio. Utiq ꝓ maguitu¬
cdine uiriu qr copiosiꝯ cet̾io in hec po¬
pulo seculo pplis idem regn̾uit. Effu

Expanded text:
Quomodo autem ipse est principium dolorum, nisi dum Patri Deo semper irrogaret injuriam, dum convertit ad eum dorsum, et non faciem. Iste prior in donis, quia primis ipsis data sunt eloquia Dei. Primis ipsis legislatio et testamentum sive promissio. Iste major in imperio, utique pro magnitudine virium, quia copiosius caeteris in hoc saeculo populus idem
Abbreviated transcription (Latin):
passionis morte aptatur ixp̃o: qui
caiacens sompnũ mortis impleuit.
Bene ergo xp̃e ut leorequieuit q nõ
solummortis acerbitatez non timu¬
it: o ĩ np̃a morte mortis impiu¬
uicit. bene idemiterum ut catulus leo
nis: qr die temio resurrexit. Uñ ⁊ sie
adiungitur ce resurrectõe eiꝰ. Qͥs
suscitabit eum: Hccẽ nullus homi
uimmi inp̾e: iuxta ꝙ idem de corpore
suo dixit. Soluite tem plumhoc. ⁊ intͥ¬
duo suscitabo illud. Nou de ficiet prĩc¬
ep de populo iuda. nec oux de Remori

Expanded text:
passionis morte aptatur in Christo,passionis morte aptatur in Christo,lcri jacens, somnum mortis implevit. Bene ergo Christus, ut leo, requievit, qui non solum mortis acerbitatem non timuit, sed etiam in ipsa morte mortis imperiunis, quia die tertia resurrexit. Unde et sic adjungitur de resurrectione ejus: Quis suscitabit eum? hoc est quia nullus hominum nisi ipse, juxta quod idem de corpore suo dixit: Solvite hoc templum, et in triduo suscitabo illud . Non deficiet princeps de populo Ju
Abbreviated transcription (Latin):
te filii pr̃is tui. Qm̃ multi ex filuoia¬
cob adorant eum: ꝑ elctõe gre̾ salui
facti. Catulus leons iuta. Qmĩnas¬
cendo paruulo fcũs ẽ: oic̃ scriptumẽ.
Paruulꝯ natus ẽ nob̾. ad precu fi
ui ascendisti. Idest ascendẽs in aruce
captiues ppłos redemisti. Et quo ille
leo contranꝯ inuaserat: tu moriens
eripusti. Demiq rediens ab inferis:
as ceudistimaltum. captiuam duxis¬
ti captiuitatem. Requiescens accu¬
biuisti ut leo. Mamfestissime in pami¬
bne ⁊p̃c recubuit: qñ iuclinato capi¬
uius ułut quodam corporio sõpno
quieuit. S quare ut leo⁊ ⁊uluie ca¬
tulus leomo. In somꝑno enim suoleo
fuit: qr ñ uec̾citate s pott̾ate hoc ip¬
enimmortuus unde et natus. Phi¬
siciantem de catulo leonis ocaibũt:
qd̾ cumnatus fint. trib dieb ⁊ trib
noctib dormit. Tunc deinde patriꝰ fre¬
inituuł rugitu: ułi i titremeftus cube¬
liolocuo. suscitare dicitur catulumi
dormientez. Qd ualde conuẽient de

Expanded text:
te filii patris tui. Quoniam multi ex filiis Jacob adorant eum per electionem gratiae salvi facti. Catulus leonis Juda. Quoniam nascendo parvulus factus est, sicut scriptum est: Parvulus natus est nobis. Ad praedam, fili mi, ascendisti , id est, ascendens in crucem, captivos populos redemisti. Et quos ille leo contrarius invaserat, tu moriens eripuisti. Denique rediens ab inferis ascendisti in altum, captivam duxisti captivitatem . 17. Requiescens accubuisti, ut leo. Manifestissime in passione Christus recubuit, quando, inclinato capicurus, velut quodam corporis somno quievit. Sed quare ut leo et velut catulus leonis? In somno enim suo leo fuit, quia non necessitate, sed potestate hoc ipenim mortuus, unde et natus. Physici autem de catulo leonis scribunt, quod cum natus fuerit, tribus diebus et tribus noctibus dormit. Tunc deinde patris fremitu, vel rugitu, veluti tremefactus cubilis locus, suscitare dicitur catulum dormientem. 19. Quod valde convenienter de
Abbreviated transcription (Latin):
erit et salutis: tunc scĩ paut̾ et fidel¬
es habeant copiosam iusticie frugẽ:
ue fides eorum in opia sermonis atte¬
nuata deficiat. Inde ioseph qui tipũ¬
xͥ iuduerat cuirum meruit: ⁊ poo pre¬
conauit ante eũ: ⁊ cõstituit illum pba¬
rao suꝑ uniu̾sam terra egypti. Et do
umus nr̃ pͦqͣm est distractuo aiudai
ut iosepb afr̃b. ⁊ de infernorũ carc̾e
surrexit: ascendit currum regni cel¬
estie. de quo clictum est. Curruo dei
decemnilib. Et accepit pott̾atẽ apĩe
ait. Et dedit ei nomen ꝙ est suꝑ om̃e
nomĩ: ut in nõie iħu omnegem fiec¬
tatur celestiũ. terrestriũ ⁊ infemoꝵ.
Accepit q et anulum pontificatum
scilicet di sidei. quo credentiũ aĩe salu¬
tis siguo signantur: frontibq et
cordib mĩs per signumi crucis fig¬
ura ecerm regis exprimitur. Iduitur
splendidiorem. ⁊ stolamimnortalit᷑¬
tio. Accepit quoq torquem auteã:
.i. bonum uitellectum. Preco ante e
tubam angeli: qr ip̃e dixit. Ueniet in

Expanded text:
erit et salutis, tunc sancti pariter et fideles habeant simul copiosae justitiae frugem, nec fides eorum inopia sermonis attenuata deficiat. Inde Joseph, qui typum induerat Christi, currum meruit, et praecone antecedente eum, constituit illum rex super universam terram Aegypti. Et Doster postquam est distractus a Juda, ut Joseph a fratribus, et de infernorum carcere resurrexit, ascendit currum regni coelestis, de quo scriptum est: Currus Dei decem millium , et accepit potestatem a ait: Et dedit ei nomen quod est super omne nomen, ut in nomine Jesu omne genu flectatur coelestium, terrestrium et infernorum. Accepit quoque et annulum, pontificatum scilicet fidei, quo credentium animae salutis signo signantur, frontibusque et cordibus nostris per signum crucis figura aeterni regis exprimitur. 19. Indusplendidiorem, et stola immortalitatis; accepit quoque torquem auream, id est bonum intellectum. Praeco ante etubam angeli, quia ipse dixit: Veniet in
Abbreviated transcription (Latin):
per paulum dicitu Et auari cia q̃
est ydolorum seruitꝰ. Laban ergo
ostensis mũdi thes auris diabolꝯ re
demptori nr̃o uestigia in eo cc̃̾cupis¬
centie tirene ñ irꝑpit.S q̃ ia cob nõ
hint ea rachel sedendo coꝑuit. ꝑ ra¬
chel quippe q̃ et ouis dr᷑: ecclia figu¬
ratur. Eede autem est hunulitatẽ
penitentie appet̾e. sic̾ sqͥptue̾. Surgite
pͣqͣm seditio. Richel ergo sedendo y¬
tem pñie cooꝑuit. De hac cooꝑtiõe
misse siuit unquitates. ⁊ qͦr tectast̃ pꝰ¬
cata. Nos g̾ uichel illa significauit.
q idola sedendo p̾mimꝰ: si culpao a¬
uancie remitendo dampuamus. Que¬
utiq auaricie ĩnnũdicia. ñ illos qui
iunłr cinunt impedit: quib dicitur.
uilit̾ agite et confortetur cor ur̃m:
S his maxĩe euẽit. qui qĩ effeminato
gressu gradientes ꝑblandimẽta scłi re¬
soluuntur. uii ⁊ illic euisdẽ rachel ħ u̾
ba sunt. Iux̃ consuetudinẽ feminaris

Expanded text:
ulum dicitur: Et avaritia, quae est idolorum servitus . Laban ergo ostensis mundi thesauris, diabolus in Redemptore nostro vestigia concupiscentiae terrenae non reperit. Sed quae Jacob non habuit, ea Rachel sedendo cooperuit. 5. Per Rachel quippe, quae ovis dicitur, Ecclesia figuratur. Sedere autem est humilitatem poenitentiae appetere, sicut scriptum est: Surgite, postquam sederitis . Rachel ergo sedendo itentiae cooperuit. De hac cooperatiomissae sunt iniquitates, et quorum tecta sunt peccata . Nos quidem Rachel illa significabat, qui idola sedendo premimus, si culpas avaritiae poenitendo damnamus. Quae avaritiae immunditia non illos quiviriliter currunt impedit, quibus dicitur: Viriliter agite, et confortetur cor vestrum . Sed his maxime evenit qui, quasi effeminato gressu gradientes, per blandimenta saeculi resolvuntur. 7. Unde et illic ejusdem Rachelis haec verba sunt: Juxta consuetudinem femi
Abbreviated transcription (Latin):
uit bũdictio om̃ipotentio pr̃is ĩfilio.
ita ut nullo scõrum ei eqͥtur. donec be¬
uiret desiderium collum etuoruz. Col
tantes: inagno cum desiderio incarua¬
cõen eiꝯ expectauerunt. De quib ⁊
dominus dicit: qr multi iusti ⁊ ꝓph̾e
cupierunt uidẽ que uidetis. Hii crgo

Expanded text:
uit benedictio omnipotentis Patris in Filio, ita ut ei nullus sanctorum aequetur. Donec veniret desiderium collium aeternorum. Coll prophetantes, magno cum desiderio incarnationem ejus exspectaverunt; de quibus Dominus dicit: Quia multi justi et prophetae cupierunt videre quae vi
Abbreviated transcription (Latin):
habitaret in bethel. cumpareret
beniamm mortuae. S quid siuult
ꝙ cum eundem beniamin rachel pa¬
reret. uocauit nouĩeiꝯ filius doloris
mer: ui si futurum ꝓpbans ex ea tribu
paulum. qui afsug̾et filio ecełie ꝑre¬
cutionis sue temporee Aliter. ꝑ bẽ¬
iamin trestrio figurabatur ihrimq̾ẽ¬

Expanded text:
habitaret in Bethel. Ibi Rachel cum pareret habitaret in Bethel. Ibi Rachel cum pareret Benjamin, mortua est. Sed quid sibi vult quod cum eumdem Benjamin Rachel pareret, vocavit nomen ejus, filius doloris mei, nisi futurum prophetans ex ejus tribu Paulum, qui affligeret filios Ecclesiae persecutionis suae tempore? 6. Aliter per Benjamin terrestris figurabatur Jerusale
Abbreviated transcription (Latin):
diciis deliniuit. Dina quippe ut mlr̾s
uideat extranee regionis egredit᷑: qũ
unaq̃q inens sua studia negligens
actc̾es alieuas curãs ⁊ͣ habitumatz
exͣ ordinem pͥum euagatur. Quã
si chem princers terre oppͥunt. qr sciliez
inuentam in curis exteriorib diab¬
olus corrumpit. et agglutiñta est
anima eiꝯ cumea: qr unitã s̾ ꝑ iui¬
quitatez respicit. Et qr cumine̾s
atur. atq admnissum flere conatut.
Coruptor autem spes ac secuntt᷑es
uacuas aute coculos uecat. quatinꝰ
utilitate tristicie subtrahat. Rec¬
te illic adiungitut: tristemq blãdi¬
ciis deliniuit. Modo enim aliorum
facta grauiora : mo nichileẽ ꝙ ppe¬
tratum ẽ: m̾o misericorde deum lo¬
quitur. ⁊ modoadhue tempo a sulye¬
quens ad penitentia pollicetim ut
dum ꝑ ħ decepta mens clucitur. ab¬
quatimis tunc bõa milla percipiat.
ꝙͣ nunc mala nulla contrstant. ⁊
tiuc pleniꝰ obsideatur supplicio: q̃
nune gaudet t̃ in delictio.
Chiuc laquit᷑ d̾s adiacob ut

Expanded text:
ditiis delinivit. Dina quippe ut mulieres videat extraneae regionis egreditur, quando unaquaeque mens, sua studia negligens, actiones alienas curans, extra habitum atque extra ordinem positum evagatur. Quam Sichem princeps terrae opprimit, quia videlicet inventam in curis exterioribus diabolus corrumpit. Et agglutinata est anima ejus cum ea, quia unitam sibi per iniquitatem respicit, et quia cum mens que admissum flere conatur, corruptor autem spes ac securitates vacuas ante oculos vocat, quatenus utilitatem tristitiae subtrahat, recte illic adjungitur, tristemque blanditiis delinivit. Modo enim aliorum facta graviora, modo nihil esse quod perpetratum est, modo misericordem Deum loquitur; modo adhuc tempus subsequens ad poenitentiam pollicetur, ut dum per haec decepta mens ducitur, ut tunc bona nulla percipiat, quam nunc mala contristant: et tunc plenius absorbeatur suppliciis, quae nunc gaudet etiam in delictis. 5. Dehinc loquitur Deus ad Jacob, ut
Abbreviated transcription (Latin):
a ẽ. de qua scriptũ ẽ salomone dicẽte.
lignum uite est hio qui apprehendit
eam: et qui tenuerit eam beatꝰ. Lign
si scĩe boni et mali: transgressio est
qualit̾ in eccłia sp̃ualit̾ inelligant᷑.
explicata sint. deinte quid infigaꝰ
seculi significent: Subiciẽdũ ẽ.
Ex dieb consũmauit deuoi
c̾ĩa opa sua. ⁊ septimo reqͥeuit:¬
qui sex etatib humanũ genꝯ ĩ hoc
deculo per successiones temporũ d̾i
prim̃ ẽ. ab adã usq ad uoe. Edła a

Expanded text:
alomone dicente: Lignum vitae est his qui apprehendunt illam, et qui tenuerit eam, beatus . Lignum scientiae boni et mali transgressio est qualiter in Ecclesia spiritualiter intelligantur, explicata sunt; deinde, quid in figuram saeculi significent, subjiciendum est. genesi consummauit deus omnia opera sua, septimo requieuit: sex aetatibus humanum genus hoc saeculo per successiones temporum dei prima est ab Adam usque ad Noe,
Abbreviated transcription (Latin):
ei dñs ut reuetretur in pr̃ĩam suam.
Tunc ignorante scoo cum uxoribꝰ
⁊ comitatu ꝓpauit. La banaũt cõsecu¬
tꝰ est eum in monte gala ad cũ furore.
atq ydola querachel furata fuat. a¬
aboli typum figunat. Laban quippe.
int̾p̃tatur de albatio. De albatio.
autem diabolꝯ ũ inconuiement̾ ac¬
cipitur. qr cum sit ex merito tene¬
broso: transfigurat se ĩ angeluĩ lucis.
huic seruiuit iacob .i. ex parte repbo¬
rum uidaicus populꝯ: ex cuius car¬
ne incarnatus dominꝯ uenit. pot̃
⁊ per laban mundo hic expͥmrq cuz
fuore ia cob ꝑsequitur. qr elccos q̃s¬
q quiredẽptoris ur̃i mẽbra sunt ꝑ
sequendo opprimut᷑ coñt̾. huiuiᷤ filiã

Expanded text:
ei Dominus ut reverteretur in patriam suam; tunc ignorante socero cum uxoribus et comitatu properavit. Laban autem consecutus est eum in montem Galaath cum furore, atque idola quae Rachel furata erat aaboli typum figurat. Laban quippe interpretatur dealbatio. Dealbatio autem diabolus non inconvenienter accipitur, qui cum sit ex merito tenebrosus, transfigurat se in angelum lucis . Huic servivit Jacob ex patre reproborum Judaicus populus, ex cujus carne incarnatus Dominus venit. Potest etiam per Laban mundus exprimi, qui cum furore Jacob persequitur, quia electos quosque, qui Redempsequendo opprimere conatur. Hujus filiam,
Abbreviated transcription (Latin):
cur omnes quos de liberis ⁊ deancilł
genuit. equales honore filios. ⁊ hrdes
eiꝯ cc̾ciliantur. ciuctio pari honore
et głia habitis celestia p̃ma largiat᷑:
ran ẜui saluator nr̃ et cominꝯ in¬
ut ominib c̾dentib in seequale do
uum celestium bonoruum largiat᷑.
Nec prefertur apud illũ. quiscełiu car¬
nem nobilior sit. Quicuniq eĩ fitẽ
domini promeretur: nullis macłis
carualis natiuitatis obfuscat᷑. Nã

Expanded text:
cur omnes quos de liberis et ancillis genuit, aequales honore filios et haeredejus conciliantur, cunctis pari honore et gloria habitis coelestia praemia largiatur. ram servi Salvator noster et Dominus inut omnibus credentibus in se aequale donum bonorum coelestium largiatur. Nec praefertur apud illum qui secundum carnem nobilior sit. Quicunque enim fidem Domini promeretur, nullis maculis carnalis nativitatis offuscatur. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
se ip̃am certe pp̃ filiqs diliga᷑. Labores ẽ
iustorum inaximũ fiuctũ hũt ⁊ iueis
qͥs regnodei generãt int̾ młtas tẽpt᷑¬
tões ⁊ triblatoe̾s p̃clicãdo euangłium:
Et eos pp̃ qͦs sunt in laborib hu̾ntĩ¬
ciꝯ. in plagis supramodũ. in moitibus
crucifixũ. Rachel autem clatu aspec¬
tu mente exceclit deo ⁊ uideo in prĩa¬
pio u̾bum deum apł deuin: ⁊ uult pare¬

Expanded text:
se ipsam, certe propter filios diligatur. labor enim se ipsam, certe propter filios diligatur. labor enim iustorum maximum fructum habet in eis, quos regno dei generant inter multas temptationes et tribulationes praedicando euangelium, et eos, propter quos sunt in laboribus abundantius, in plagis supra modum, in mortibus crucifixum. Rachel autem clara aspectu mente excedit Deo, et videt in principio Verbum Deum apud Deum, et vult pare
Abbreviated transcription (Latin):
ñ cocides. non fumbens. ñ fł̾m cestim¬
onium dices. ñ cc̃cupisces uxorẽ ꝓri¬
lerntia laboris adheserit.ulut ꝓ rac¬
hel liamopinata conugitur. Et hanc
sustiuet: ut ad illam pue̾iat si preue¬
tiniter amat. Acceptis aluis septem
p̃ceptis ac sieidicatur. serui alis sep¬
tem aunos pp̃rachel. ut sit pauꝑ sp̃u.
mitis. lugens. esiiẽs sicieusq uis¬
ticiam. inisicors. mundi cordis. pacificꝰ.
ulłer eĩ homosi fi posz sine ulla tole¬
nuitia laboris q̃ magendo paciẽdoq
amplectenda est: statun ad płere cõ¬
tempłẽmo delicias ꝑueĩre. S ħ nõ
pot̾ in trͥa moriẽtiui. Hoc eĩ uidec᷑ sigͥ¬
care: qd̾ dc̃m est ad iacob. Nõ ẽ mos
ior. Quia ñ alsurde maior applłatur.
que rp̃r pͥor est. Priorẽ aũt in hõis
o pp̃ hec multa ferenda sint. Itaq
due sunt uxores ia cob libe̾: ambe qp¬
pe sunt filie remissionio poc̾orũ hecẽ
dealbatiõĩs. ꝙ ẽ labau. Uerũptũ unia

Expanded text:
estimonium dices, non concupisces uxorem proxilerantia laboris adhaeserit — uelut pro Bachel Lia inopinata coniuncta sit — et hanc sustinet ut ad illam perueniat, si perseueranter amat, acceptis aliis septem praeceptis - ac si ei dicatur: serui alios septem annos propter Rachel — ut sit pauper spiritu, mitis, lugens, esuriens sitiensque iustitiam, misericors, mundi cordis, pacificus. uellet enim homo, si fieri posset, sine ulla tolerantia laboris, quae in agendo patiendoque amplectenda est, statim ad pulctiae delicias peruenire; sed hoc non potest in terra morientium. hoc enim uidetur significare, quod dictum est ad Iacob: non est morior, quia non absurde maior appellatur, quae tempore prior est. prior est autem in sed propter hoc multa ferenda sunt. Itaque duae sunt uxores Iacob liberae; ambae quippe sunt filiae remissionis peccatorum, hoc est dealbationis, quod est Laban. uerumtamen una
Abbreviated transcription (Latin):
oub gr̃a. Antelegẽ ab abrahamus¬
q ad moigen. Sub lege: Amorseus¬
q ad iohanue. Inde iam ad dũm. ⁊
In qua cercia etate: qͣi post triduũ
dacramentum. Sacrificunnx com¬
pletum ẽ. Deinde ysaac ligatio pe¬
dib altari onperponitur: ⁊ dũs in
ligno suspensꝰ cruciaffigitur. Set

Expanded text:
sub gratia. Ante legem ab Abraham ussub gratia. Ante legem ab Abraham usque ad Mosen; sub lege, a Mose usque ad Joannem: inde jam a Domino et in qua tertia aetate, quasi post triduum sacramentum sacrificii Christi completum est. Deinde Isaac ligatis pedibus altari superponitur, et Dominus in ligno suspensus c
Abbreviated transcription (Latin):
illi cdimissi ⁊ ñ ꝑductiat locũ sacuifi¬
seruilit̾ uiuerent et carnalit̾ oapẽt:
nonindligebant humilitatez xͥ. nõ
intlligebant passionẽ xͥ: nͥ ideo ñ per¬
uenerunt ad locum sacrificii. Cur
autem duo serui: nisi qr ppłs ip̃e in
duas partes diuidendo erat: Qd fac¬
tumẽrat sa lomone peccante. qñ di¬
iusꝯ ẽ idemi apł ppło loco regui nõ
errore impietatis: quib ⁊̃ sepeper
ꝓphas dicitur. Au̾satrix isił. ⁊ preua¬
ucatrix urda. Asimis aũt ille: uisen¬
satu ẽ stulticia uideorum. Istanisẽ¬
sata stulticia portabat om̾ia sacra¬
iñta: ⁊ qd̾ ferebat nesciebat. Iamq
dictum est eis. expectate hic cum
tudo gentiũ intraret. hoc est postꝙ
adorauerimꝯ. uͥ sacrisiciũ dũice cru¬
cio impletu per gentes fu̾it plica¬
tum: hoc ẽ ut plenitudo gentiũ in
omnis isri saluus fiet. T̃tiouũãt
illud in quo uenerũt ad locũ ĩmola¬
tionis: tres mũdi significt̾ etres.
Una ante legez. alia ꝯub lege: tc̃ia

Expanded text:
illi dimissi, et non perducti ad locum sacrifiserviliter viverent, et carnaliter saperent, non intelligebant humilitatem Christi, non intelligebant passionem Christi, ideo non pervenerunt ad locum sacrificii. 7. Cur autem duo servi, nisi quia populus ipse in duas partes dividendus erat? quod factum est, Salomone peccante, quando divisus est idem populus loco regni, non errore impietatis; quibus etiam saepe persatrix Israel, et praevaricatrix Juda . Asinus autem ille insensata est stultitia Judaeorum. Ista insensata stultitia portabat omnia sacramenta, et quod ferebat nesciebat? 8. Jam quod dictum est eis: Exspectate hic cum tudo, inquit, gentium intraret, hoc est, postquam adoraverimus, ubi sacrificium dominicae crucis impletum per gentes fuerit praedicatum, hoc estomnis Israel salvus fieret. Triduum autem illud, quo venerunt ad locum immolationis, tres mundi aetates significat; una ante legem, alia sub lege, tertia
Abbreviated transcription (Latin):
niticatuo ẽ ualde: afressꝰ ẽ opo ⁊ cep̃
fodere puteos quos foderant puerii
pris eius abralxe. o inuidẽtes ei pales¬
ra. primo õium illos puteos fod̾e uol¬
nit. quos federant pueri pr̃s eiue
Itẽmmoyses puteum legis fod̾at: ł
⁊ sordida repleuerat intlligentia iu¬
deorum. Et eornmos cum ulłet pur¬
gare ysaao. ut ostend̾et qr q̃ õq lext¬
cum eo palestim : uidei a regno dei ali¬
cni: s discedit ab eio. Non eĩ pot̾ ẽẽ
cum eis qui in puteis aꝙͣ bibe nolu¬
it: s tr̾am. Et diciteis. Ecce relinqt᷑¬

Expanded text:
nificatus est valde, aggressus est opus, et coepit fodere puteos quos foderant pueri patris ejus Abrahae. Sed invidentes ei Palaesra, primo ot, quos foderant pueri patris sui? Idem Moyses puteum legis foderat Daet sordida repleverat intelligentia Judaeorum; et eorum os cum vellet purgare Isaac, ut ostenderet quia quaeiim, id est, Judaei a regno Dei alieni, sed discedit ab eis. Non enim potest esse cum eis, qui in puteis aquam habere nolunt, sed terram. Et dicit eis: Ecce relinqu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ip̃e eut expectatõ gentium. bielomꝯ
manisestissume ad uidam reffertur.i
Tamclu enim fuit ex semine eiꝯ apd̃
iuideqs intemerata successio regni: do¬
nec xp̃c ad redempto̾e mundi ex uir¬
gine nasc̾etur. ꝓbauit hoc hystorie
iud̾orumm: quib ostenditur pͥmu

Expanded text:
 ipse erit exspectatio gentium. Hic locus manifestissime ad Judam refertur; tandiu enim fuit ex semine ejus apud Judaeos intemerata successio regni, donec Christus ad redemptionem mundi ex Virgine nasceretur. 22. Probant hoc historiae Judaeorum, quibus ostenditur
Abbreviated transcription (Latin):
ipo domino. Q̾ fecisti uni ex mini¬
mio meis: mͥ fecistis. Dicitur ergo
illi. Ex omni ligno paradisi comede:
de lignoaũt scientie bom ⁊ mali ne
comedas. Precipitur eĩ nob̾: ut
fruamur omni ligno paradisi: quo
significantur sp̃uales delicie. fructꝰ¬
aũt spc est karitas. gaudiũ. pax. lcg¬
animitas. bonitas. benignita.s. mã¬
tolus. Et non tanguamus lignum
in medio paradiũ plantatum sciẽcie
natura arbitrii nr̃: que media est.
ut decepti post scia boni experiam᷑ ⁊
malum. Serpens aũt ille capiẽci¬
or omniũ bestiaru: indicat drabo¬
lum quiuide seipeno dicit᷑: qd uolu¬
bili uerratur astutia. S quid ẽ qd̾¬
ire per mulierem decipit. ⁊ nõ ꝑ ui
caudum. nͥon poedente delectatre in

Expanded text:
ipso Domino: Quod fecistis uni ex minimis meis, mihi fecistis . Dicitur ergo illi: Ex omni ligno paradisi comede. De ligno autem scientiae boni et mali ne comedas. 2. Praecipitur enim nobis ut fruamur omni ligno paradisi, quo significantur spirituales deliciae, s, gaudium, pax, longanimitas, benignitas, bonitas, mantitas . Et non tangamus lignum in medio paradisi plantatum, scientiae natura arbitrii nostri, quae media est, ut decepti per scientiam, experiamur et malum. Serpens autem ille sapientior omnium bestiarum indicat diabolum, qui inde serpens dicitur, quod volubili veripse per mulierem decepit, et non per candum, nisi praecedente delectatione
Abbreviated transcription (Latin):
calcaneo eiꝯ: hoc de fructu uentris
tu eum supplantabis ut ñ moriat᷑.
ille autem cͤeuicro resurget et ca¬
put tuum conteret qd̾ ẽ mors: si¬
cut et chł dixerat ex ꝑrõa patris ad
filium. Super aspidem ⁊ basiliscum
ambulabis: ⁊ conculcabio leonem
et clinchonem. Aspidem dix̃ morteꝵ.
basiliscum peccatum. leonem antixͫ.
drachonem diabolum. de pena aut
mulieris quid significat ꝙ ei dieit᷑.
In dolore paries filiq nͥ qr uolũtas

Expanded text:
calcaneo ejus, hoc de fructu ventris calcaneo ejus, hoc de fructu ventris Tu eum supplantabis, ut moriatur. Ille autem, te victo, resurget, et caput tuum conteret, quod est mors. Sicut et David dixerat ex persona Patris ad Filium: Super aspidem et basiliscum ambulabis, et conculcabis leonem et draconem . 8. Aspidem dixit mortem, basiliscum peccatum, leonem Antichristum, draconem diabolum. De poena autem mulieris quid significat, quod ei dicitur: In dolore paries filios, nisi quia voluntas
Abbreviated transcription (Latin):
ebunt quos terrena cupiditate dece¬
tempore qua ages hanc pot̾t̾atem: añ
illam ultimam pena udici iuimi
cicias ponam interte ⁊ imiliere.⁊ se
mentuum ⁊ semen illiꝯ. Semẽ dia¬
boli ẽ ꝑu̾sa suggestio. Semen autẽ
mulieris fructus ẽ bom operio: qͦ ꝑ
uerre suggestioni resistitur. Ip̃a
capud illi ꝯ conteret: sieũ mens
in ip̃o mnitioniale suggestionisi
excliu̾it. Ille insidiatur calcaneo ip¬
siuo. quia mentem ꝙͣ pͥma sugges¬
tione non decipit: deciꝑe infinem
tendit. Quitam aũt. hxc qd̾ clictũ
ẽ inimicias ponam inter te et mu¬
lierem. de uirgine de q̃ dominꝯ natꝰ
ẽ. intłłxerunt: eo qd̾ illo tempore
ex ea dominus nascitum ad ĩinic̃
deuincendum ⁊ admortez cuius ille
auctor erat destruentam ꝓnutte¬
bat᷑: sic̃indd scriptum ẽ. De fructu
uentris tui ponã super terr sedẽ tuã.
Nam ⁊ illud qd̾ subiecͥtũ ẽ. Ip̃a con¬
t̾et capud tuum. ⁊ tn insidiabetisi

Expanded text:
ebunt quos terrena cupiditate deceebunt quos terrena cupiditate decetempore quo agis hanc potestatem, ante illam ulcitias ponam inter te et mulierem, et semen tuum et semen illius. Semen diaboli est perversa suggestio. Semen autem mulieris fructus est boni operis, quo perversae suggestioni resistitur. 6. Ipsa caput illius conteret, si eum mens in ipso initio malae suggestionis excludit. Ille insidiatur calcaneo ejus, quia mentem, quam prima suggestione non decipit, decipere in finem tendit. Quidam autem, quod dictum est, Inimicitias ponam inter te et mulierem, de Virgine de qua Domiest, intellexerunt, eo quod illo tempore ex ea Dominus nasciturus ad inimicum devincendum, et ad mortem cujus ille auctor erat, destruendam promittebatur, sicut in David scriptum est: De fructu ventris tui ponam super sedem tuam . Nam et illud quod subjunctum est: Ipsa conteret caput tuum, et tu insidiaberis
Abbreviated transcription (Latin):
emqr iani ab eis aufercur lux illa ⁊¬
feruentior ueritatis aꝓpinqͣntib er¬
rorum tenebris abconderunt se a
facie der.: in medio ligni paradisi In
medio autem ligni aleondit se qui
aueiꝯ ap̃cepto creatorio: in eiroris
atq arbitrii sin uoluptatib uiuit.
uocauitq deus adam. Ubi es: Hic
ostendit. qr si qui a fide uł bonis oꝑi¬
b ad mendacia et sua desiteria labũ¬
tur: ñ despicit illos deus. s adhucut
redeant per penitentia uocat. qr ñ
uult mortem pocoris s ut conuerta¬
tur et uiuat. Ergo non ẽ desperan¬
dum quiblibet poc̾orib : dum ⁊ ip̃i
impii adspem indulgentie ꝓuecent᷑.
Dicitur autem pꝰ ħ seipenti. Male¬
dictus etis inter omnia aĩantia. Sr̃
io: significatur ouꝑbia mentis. No
desideria carnis. His enini duabus
reb serpit diabolꝯ eqs quos uult de¬
cipere .raut cerrena cupiclitate: et
luxurie ant onꝑbie ingina ruina. et
terram inanducabis: ide̾ ad tepertin¬

Expanded text:
em, quia jam ab eis aufertur lux illa em, quia jam ab eis aufertur lux illa ferventior veritatis, appropinquantibus errorum tenebris. Absconderunt se a facie Dei in medio ligni paradisi. In medio namque ligni se abscondit, qui aversus a praecepto Creatoris, in erroris atque arbitrii sui voluptatibus vivit. 3. Vocavitque Deus Adam: Ubi es? Hic ostendit quod si qui 275 a fide vel bonis operibus ad mendacia sua desideriaque labuntur, non despicit illos Deus, sed adhuc ut redeant ad poenitentiam vocat, quia non vult mortem peccatoris, sed ut convertatur, et vivat . Ergo non est desperandum quibuslibet peccatoribus, dum et ipsi impii ad spem indulgentiae provocantur. 4. Dicitur autem posthaec serpenti: Maledictus eris inter omnia animantia. Super is significatur superbia mentis, nomdesideria carnis; his enim duabus rebus serpit diabolus ad eos quos vult decipere, id est aut terrena cupiditate et luxuria, aut superbiae insana ruina. Et terram manducabis. Id est ad te pertin
Abbreviated transcription (Latin):
carnalia ꝑsuadent: qͣi ad ea carnali¬
um cculorum aꝑtione conantur ad
ducere. ut interior oculꝯ olseuret᷑. U¬
Idit igitur nuiliet qd bonũ erat
lignii: tulitq de fructu illius ⁊
cõmedit. Mulier comedit añ ꝙͣ uir.
peccatum: nec tam uelocit̾ sp̃uales de¬
cipiuntur. Et dedit uiro ouo. ⁊ come¬
dit. utiq qr post delcta trem carnalis
io pecrandum. Cumq cognouissẽt
se ẽẽ nudos: consuerunt folia fisci. Fo¬
liio fisci se conteginit: qui seculum
asperum amplectuntur qui priuigi¬
ne uoluntatis camał afflantur quiq
tecepti heretica pranitate. ⁊ grã dei nu¬
dati: tegumenta mendaciorũ tanꝙͣ
tisei folia colligunt facientes sibi sue¬
auctoria prauitaͬs cum dedonino uł
ecclia menciuntur Cumq auelis¬
sent uocem dei deambulantis ĩ pa¬
racliso ad auram post metidiem. De¬
ambulat deusiillio et ñ stat: qui
stabiles in eius prepto nonꝑeu̾ant.
Et bene ad aurampost post meridi¬

Expanded text:
carnalia persuadent, quasi ad carnalicarnalia persuadent, quasi ad carnalium oculorum apertioneducere, ut interior oculus obscuretur. Vidit igitur mulier quod bonum esset lignum, tulitque de fructu illius et comedit. Mulier comedit antea et nonpeccatum, nec velociter spirituales decipiuntur. Et dedit viro suo, et comedit, utique quia post delectationem carnalis ad peccandum. Cumque cognovissent se esse nudos, consuerunt folia ficus. Foliis fici se contegunt, qui saeculum asperum amplectuntur, qui prurigine voluptatis carnalis arantur, quique decepti haeretica pravitate, et gratia Dei nudati, tegumenta mendaciorum, tanquam ficus folia, colligunt, facientes sibi succinctoria pravitatis, cum de Domino vel Ecclesia mentiuntur. 2. Cumque audissent vocem Dei deambulantis in paradiso ad auram post meridiem. Deambulat Deus in illis, et non stat, qui stabiles in ejus praecepto non perseverant. Et bene ad auram post meridi