comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
retribitionis: nondũ iudere possinmuis. ¶ Quaternoꝵ cubitoꝵ erat longi¬
tieo qlatuoo basũ. q p̃ditateres siue aoñsa mundi ⁊ longtudinẽ exili ⁊
loboꝵ p̃sentiũ foris tolerent. siue cor in dilectione dei ⁊ ꝓrrite int̾̃ta exultacioẽ
dilatent. semiper uirtiitib student. prudent᷑ .s. int̾ bona ⁊ mala disceruentes
fortit adũsa suffiuientes. cor ab appetitu uoluptatũ temꝑantes iusticiã moꝑatione
firma certitudo m̃tẽ
surrectionis xͥ. ¶Repandi llii. Liliũ comitante odoris grã. candiadũ colorẽ foris
intus autosũ ostendit. ideo głam resurroctionis eius infinuat: qui corporis mmor¬
talitatẽ foris discipłis ostendit. ⁊ auimã diuma luce choruscã sibi simł meẽ docuit.

Expanded text:
t longitudo et latitudo basium, quia praedicatores, sive adversa mundi, et longitudinem exsilii, et laborum praesentium foris tolerent, sive cor in dilectione Dei et proximi interna exsultatione dilatent, semper virtutibus student, prudenter scilicet inter bona et mala discernentes, fortiter adversa sustinentes, cor ab appetitu voluptatum temperantes, justitiam in operatione firma certitudo virtuts, et folium repandi lilii. Lilium comitante odoris gratia candidum odorem foris, intus aurosum ostendit. Ideo gloriam resurrectionis ejus insinuat, qui corporis immortalitatem foris discipulis ostendit, et animam divina luce coruscam simul inesse docuit.
Abbreviated transcription (Latin):
Nichilq ert aliud. ⁊ c̃. Ostẽdit generalit̃ qd̾ ĩ nrcha meliil fuerit ꝯtrariũ
legi dnĩ op̃hense in anab tabis. s ea tm̃ ibi fuisse ocitã que upsta le¬
gis mandata ad euitũ umus dei .i om̃dationẽ nrẽ fidei st̃ eypioe facta
ut umbra futuroꝵ. ꝑ omĩa fitture ueritati testimoniũ p̃heret. & ea ĩ
rea hũs manna. quia in hontine ap̃o habitat. om̃is plenitudo auunita¬
ts amporalit̃. Erat ⁊ inrga aaron que exasa denuo floruerat
qi porestas omĩs iudicanoi ꝑenes eũ ẽ. cuꝰ nidituĩ in huntilita¬
te passioñs iucebatur eẽ sub latũ. Grant. ⁊ tabule .t. qr ĩ alo sint ois

Expanded text:
area nihil fuit contrarium legi Domini comprehensae in duabus tabulis; sed ea tantum ibi fuisse condita quae juxta legis mandata ad cultum unius Dei et commendationem nostrae fidei sunt typice facta, ut umbra futurorum per omnia futurae veritati testiomonium praeberet, et ea in rea habens manna, quia in homine Christo habitat omnis plenitudo divinitatis corporaliter. Erat autem virga Aaron, quae excisa denuo floruerat, quia potestas omnis judicandi penes eum est, cui judicium in humilitate passionis videbatur esse subl
Abbreviated transcription (Latin):
na ulla ex parte. siꝗꝑfites bau sumi. s urdiq misties soalpta figuris. qi scõꝵ in
ñ uaecent piis oꝑib uel sermonib uł cogieacionib Coronulas enĩ inse seal¬
pras hñt. cũ ad ingressũ petempnis uite incastigabili desicdio anbelant. Plesta
cũ int̾ desid̃ia uite celestis que sursum ẽ. fraterne caritatis que uixta ẽ. uincu¬
la ñ solurit. Hnt̾ uit̾ eoronulas .⁊ plectas leones. cũ tta ad speranda cel estia
mentẽ etigint. ita ad dirigendos ꝓxrimos dilatant. ut in peceantes qui fibi¬

Expanded text:
na ulla ex parte superficies basis, sed undique mysticis sculpta figuris; quia sanctornon vacent piis operibus, vel sermonibus, vel cogitationibus. Coronulas in se sculptas habent, cum ad ingressum perennis vitae infatigabilit, nunquam fraternae societatis, quae juxta est, vincula dissolvunt. Habent inter coronulas et plectas leones, cum ita ad speranda coelestia mentem erigunt, ita ad diligendos proximos dilatant, ut in peccantes qu
Abbreviated transcription (Latin):
qñ in p̃sentẽ eod̾imi itramꝰ. Iste ingressu ur̾m ad fide̾. ille designat ad spẽm. Utĩ
altruisecꝰ. ⁊e̾. Quia adinnicẽ respitunt. ut una sine altera haberi non possit extĩus
hostiũ. dileetio staterna. int̾ius aiutna. qr ila pͥor. tempr̃. ħ sublimior dignitate.⁊
ꝑ illã ad hano nitit᷑. q ĩ amore ꝓnimi discitur. qualit̾ conditor debeat aiari.
uetũq hostiũ duplex erat. ⁊c̾. Quia in utraq dilectione duo st̃ pͥnciꝑdit̾ obser¬

Expanded text:
 typice demonstrat. Iste ingressum nostrum ad fidem, ille designat ad speciem. Unde apte Altrinsecus. Quia ad invicem respiciunt, ut una sine altera haberi non possit. Exterius ostium dilectio fraterna, interius divina: quia illa prior tempore, haec sublimior dignitate: et per illam ad hanc intratur: quia in amore proximi discitur, qualiter conditor debeat amari. Et utrumque ostium. Quia in utraque dilectione duo sunt principaliter obser
Abbreviated transcription (Latin):
n har̾ aliqua dñs sedebat docens. qñ temptanttib: phariscis eblata ẽ illi mu¬
diminauit de cemplo. ⁊̃ his petrus ⁊ iahos olaudũ inuenientes sanauert̃.
secũ ingredientes int̾uis ad arandũ duxet᷑. In his orabat om̃is iiltitido pe¬
pub qũ incensũ penẽti acharia a igelus ad ature ahniniamatis apparuit
eũ ꝙ de p̃curseris diũ nariuitate ꝑdocuit. ¶ ħ aũ atria eũ porti¬
cib sus aspecdũ tempb delange aspitienu. d ab sconãt ñ pocu

Expanded text:
in harum aliqua Dominus sedebat docens, quando tentantibus Phariseis oblata est illi muplo. In his Petrus et Joannes claudum invenientes, sanaverunt, ac secum ingrediente interius ad orandum duxerunt. In his orabat omnis multitudo populi, quando incensum ponenti Zachariae, angelus ad altare thymiamatis apparuit, eumque de praecursoris Domini nativitate perdocuit. Non autem haec atria cum porticibus suis aspectum templi de
Abbreviated transcription (Latin):
hostias usq ad iantiã defere Iat susceptas a sacerdotib ⁊ in altari oblatas
oculis ꝓ sequebatur: In ipsũ ⁊ templũ cũ aꝑiebatur alonge q̃spitiebat. nec tã
⁊̃ atriũ sacerdotũ intrare poterat.s de inferunib clainalat ad dnm̃. qi nec
catnaliũ in eccłia simpliaitas a duõ despicitur. quando fidelit̾ que possunt
uota pietates offert̾. Inspitiunt enĩ alonge in templũ dni. cũ uitã sublinitũ
pie uenerationis amplectinit᷑ affucti. Uides hostias sacerd otũ in altar sa¬

Expanded text:
hostias usque ad januam deferebat susceptas a sacerdotibus, et in altari oblatas oculis prosequebatur; et ipsum etiam templum cum aperiebatur, a longe inspiciebat, nec tamen etiam atrium sacerdotum incarnalium in Ecclesia simplicitas a Domino despicitur, quando fideliter ea quae valent vota pietatis offerunt. Dirigunt enim visus a longe in templum Dei, cum vitam sublimium dpiae venerationis affectu amplectuntur. Vident hostias sacerdotum in alta
Abbreviated transcription (Latin):
dignet᷑. A. Ecce demonstͣsti .ui.ħ.i. fidẽ ⁊ sac̾m̾ta fidĩ ⁊
oꝑa. nunc suꝑ ẽ ut in his qui ł habebant quał aut qͣta
offecta sit reꝑacio ostn̾das R. Si sũmũ bonũ hominis
cõteplacio p̃sentis dĩ eet̾ maxime quia ad ꝑfruendũ ħ bauo
pͥmũ condit᷑ c̾dit᷑ mi̾to fides ꝑ quã absentem quodã mͦ
uide incip̃ initiũ boni ⁊ pͥncipiũ restauracionis eiꝰ memori¬
tur. Nani qm̃ homo qui peccando cognicionẽ dĩ ꝑdioit ꝑfi
dem in cu̾ in luminat᷑ ut in eum uid̾e atq cognosce̾ possit
patet quia id ꝑ qd̾ ei pͥmũ bonũ quod ꝑdid̾at reddit᷑. iure
exordiũ restauracionis eiꝰ uocat᷑. Que restauracio.s. ẜ¬

Expanded text:
dignetur. D. Edignetur. D. Eopera. Nunc superest ut in his qui haec habebant, qualis aut quanta effecta sit reparatio ostendas. M. Si summum bonum hominis contemplatio praesentis Dei esset, maxime quia ad perfruendum hoc homo primus conditus creditur, merito fides, per quam absentem quodammodo videre incipit, initium boni et principium restaurationis ejus memoratur. Nam quoniam homo, qui peccando cognitionem Dei perdidit, per fidem iterum illuminatur, ut eum videre atque cognoscere possit; patet quia id per quod ei primum bonum quod perdiderat redditur, jure exordium restaurationis ejus vocatur. Quae restaura
Abbreviated transcription (Latin):
p .t pͥmũ scd̃m p̃cepcionẽ. frm̃ ẽ. sex alia: scd̃m ꝓhibicioe̾.
A. Quare de faciendis unũ tm p̾ceptũ datiłẽ. ⁊de ñ facier¬
dis pła. R. pͥmũ pecc̾m honniis fuit in obediencia. ⁊ id¬
cͥeo uita ista quę homini ad penitenciã concedit᷑ tota obe¬
diencie de putat᷑. Quia gͦ lionio in mał agendis ex ꝓͥa concu¬
piscencia in diu̾sa distͣhit᷑. in bonis uͦ agendis sola obediẽ¬
cie regula gub̾nat᷑. iõ in mał cauendis que ht̃ ex semet¬
ipso ⁊ ꝑsemet ipsum face̾ pot̾. singulatim instruendꝰ erat
ad bona uͦ agenda ad obedienciã soł mͦ reuocandꝰ. ut ibi ꝑ
sentencia alt̾ius salubrit̾ discet quid ipe age̾ debuiss&
cũ enĩ iubet᷑ homo pr̃i ⁊ matͥ honorẽ deferre. non h ad
carnales parentes soł refẽndũ ẽ. s hoc potius ei p̃cipit᷑
ut qui dm̃ in mandatis suis aliqu̾ contempsit. nc̃ pp̾
dm̃ honuni suꝑiori obedienciam atq honorẽ ex hib̾e ñ de¬

Expanded text:
 . Primum secundum praeceptionem factum est; sex alia secundum prohibitionem. D. Quare de non faciendis unum tantum praeceptum datum est, et de faciendis plura? M. Primum peccatum hominis fuit inobedientia; et idcirco vita ista quae homini ad poenitentiam conceditur, tota obedientiae deputatur. Quia igitur homo in malis agendis ex propria concupiscentia in diversa distrahitur, in bonis vero agendis sola obedientiae regula gubernatur; ideo in malis cavendis, quae habet ex semetipso et per semetipsum facere potest, singulatim instruendus erat, ad bona vero agenda ad obedientiam solummodo revocandus, ut ibi per sententiam alterius salubrius disceret quid ipse agere debuisset. Cum enim jubetur homo patri et matri honorem deferre, non hoc ad carnales parentes solum referendum est; sed hoc potius ei praecipitur, ut quod in mandatis suis aliquando contempsit, nunc propter Deum homini superiori obedientiam atque honorem exhibere non de
Abbreviated transcription (Latin):
luntatem concupisce̾ ñ debuit iuste gͦ subrectꝰ ẽ hõdiabolo
diabolus in causam adduci poss. iꝰte dño eiꝰ homo cont᷑ dice¬
ret. quia nullam diabolus iustam causam huit̾ qr̾ sibi uis
i homine uendicare debuerit patͦnus aũ nullꝰ tał inueni̾
potat nͥ dĩ. S d̾s causam homis susciꝑe nosu̾it qͥa hõ ad huc
⁊ sic dciñ fiduciliat̾ dõ pat᷑cinante cũ diabolo causam ĩ iret.

Expanded text:
luntatem concupiscere non debuit. Juste ergo subjectus est homo diabolo luntatem concupiscere non debuit. Juste ergo subjectus est homo diabolo diabolus in causam adduci posset, juste dominio ejus homo contradiceret; quia nullam diabolus causam justam habuit quare sibi jus in homine vendicare debuerit. Patronus autem nullus talis inveniri poterat nisi Deus. Sed Deus causam hominis suscipere noluit; quia homini adhuc et sic deinde Deo patrocinante cum diabolo causam iniret.
Abbreviated transcription (Latin):
ut idem tedemptionis nr̃e modũ ñ ignoremꝰ. R. Consaiũ h
inco fuit: quałr hoc iuste ł apotestate diaboli eripi. ł dõ pos¬
f reconciliari .a. Desidio ad moduĩ seire quałr hoc fieri potu¬
ssset. R Causam hominis pꝰ consid̾a. ⁊tt facile potis uide: ꝙͣ
iusticia sit lib̾at᷑. A. Y ipsam mͥ demonstri cupio. R. Causa
ꝑsonarii confirmacionẽ explanẽ. A. Iotam me in exspectaci¬
one posiust. R Tres in causam ueniunt. hõ sds. ⁊ diabolus
diabolns do inuiriam fecisse ꝯuincit᷑: quia seruũ eiꝰ .i. homi¬
nem ⁊ fraud ulnt᷑ ab diit̃. ⁊ uiolent᷑ tenuit. homo iniuriam fe
siena ponens sue seruitutis dampnũ illi intulit. Ite diabolus
homuini in iuriam ferisse conuinctit᷑: quia illũ ⁊ pͥus bona ꝓ¬
mi ꝑmittet᷑. Licet eni ignoraret falsũ eẽ qͣ diabołꝰ ꝓmisit. ñ
eñ ignorauit qd̾ illud ⁊ siuimm̾ siuum ect cont᷑ ereatoris uo¬

Expanded text:
ut ejus redemptionis nostrae modum non ignoremus. M. Consilium hoc ut ejus redemptionis nostrae modum non ignoremus. M. Consilium hoc in eo fuit qualiter homo juste vel a potestate diaboli eripi, vel Deo posset reconciliari. D. Desidero admodum scire qualiter hoc fieri potuerit. M. Causam hominis prius considera; et tunc facile poteris videre qua justitia sit liberatus. D. Et ipsam mihi demonstrari cupio. M. Causa personarum conformatione explanem. D. Totum me in exspectatione posuisti. M. Tres in causam veniunt, homo, Deus, et diabolus. Diabolus Deo injuriam fecisse convincitur; quia servum ejus, id est hominelienam ponens suae servitutis damnum illi intulit. Item diabolus homini injuriam fecisse convincitur, quia illum et prius bona pemi permitteretur. Licet enim ignoraret falsum esse quod diabolus promisit, non tamen ignoravit quod etiam si verum esset contra Creatoris vo
Abbreviated transcription (Latin):
natũ ẽ. ut ꝑ honũ ꝙ consolacionẽ accipiant. ꝑ maluĩ uͦ correpcio¬
nt̃: ñ tn̾ sũmũ bonĩ. aut siĩmũ malii ibi ⁊ ut sic ꝙ̃ ⁊ ꝑsistens in
gͥ qui amedio ceridat quia ad reꝑacionẽ ex pechabat᷑: int̾̃ unũ
q mediii collocandiis erat. a. Ecce diu exspectat᷑ homo ⁊ qͥd faci¬
et f Non potit inuenire consiliũ euandñdi. a. Quid gͥ ꝓdet
dabit. R. Deponet itimn ꝑsonam tudicis: assumet ꝑ sonã ꝯsilia¬
cors. A. Qñ ueruet: R. Intemꝑib nouissimis: A. Qr̃ tã diu
differt ad uentũ siui: R̾. Ut ꝑmutat pꝰ homini ex ꝑiride.¬
dent ꝓmittẽt multa nultis ⁊ u̾ł in uanũ platis siluerit̃:
⁊t ip̃e ꝓferet unii ubũ ⁊ dabit ꝯsiliũ.a. Qđ consiliũ dabite
ANumqd ego conseꝰ sum secretoꝵ di. Secretũ ẽ ⁊ absconditũ
hoc comiluui a sołis. d. Iñ temporib nouissimis manifestũ erit¬
pẽea si nos ad redempcionis sortẽ ꝑtine̾ uolumꝰ: iustũ ẽ. ac decũ

Expanded text:
cipiant, per malum vero correctionem. Non tamen summum bonum aut summum malum ibi est, ut sit quo et persistentes in igitur qui a medio ceciderat quia ad reparationem exspectabatur inter imum et medium collocandus erat. D. Ecce diu exspectatur homo: et quid faciet? M. Non poterit invenire consilium evadendi. D. Quid ergo prodest dabit? M. Deponet intoris. D. Quando veniet? M. In temporibus novissimis. D. Quare tandiu differt adventum suum? M. Ut permittat prius homini experiri delatis siluerint, tunc ipse proferet unum verbum et dabit consilium. D. Quod consilium dabit? M. Nunquid ego conscius sum secretorum Dei? Secretum est et absconditum hoc consilium a saeculis. D. Tamen temporibus novissimis manifestum. Praeterea si nos ad redemptionis sortem pertinere volumus, justum est ac decens
Abbreviated transcription (Latin):
fud comipletam habes forma arce subtꝰ latã ⁊ desuꝑ angͦtã
usq admensurd̃ uniꝰ cubiti. Supdicte aũ colũne posicio ta
ł ẽ ut amedio fundo arce surgat ⁊ in oĩb mansionib medi¬
ũ locũ optineat ⁊ totã porcet fabricam. Cuiꝰ mist̾ium ħ ẽ. Co
lignũ uite uocat᷑ ⁊ iõ uiridi colore suꝑ ductũ ẽ. Aquinolare
ui latꝰ quod humanitatẽ eius figat lib̾ uite dr̃. ⁊ ħ saphirmo

Expanded text:
arcae subtus latam, et desuper angustam usque ad mensuram unius cubiti. Supradictae autem columnae positio talis est, ut a medio fundo arcae surgat, et in omnibus mansionibus medium locum obtineat et totam portet fabricam. Cujus mysterium hoc estlignum vitae vocatur, et ideo viridi colore superductum est. Aquilonare vero latus quod humanitatem ejus figurat liber vitae dicitur, et ho
Abbreviated transcription (Latin):
Malalehel.Iareph. E noc. Matusaiã. Lamech. Noe. Sem. ar¬
faxat. Sale. heber. ẜ haleg. Reu. Sarueb Nachor. Thare
In secunda partt pͥmũ sc̾bo iudam. ⁊cͥca ipsũ reliqs. pataroha
hinc iñ adext̾s ⁊ asinistris h mͦ dispono. Incipiens adeit
pariete scd̃m ordinẽ gna̾cionis ruben quia pͥmo genitꝰ fu¬
it priniũ sebo. dem̃ simeon. dciũ leui. & hii adext̾s uide

Expanded text:
Malaleel, Jared, Enoch, Mathusalem, Lamech, Noe, Sem, Arphaxad, Sale, Heber, Phaleg, Reu, Sarug, Nachor, Thare, In secunda parte primo scribo Judam, et circa ipsum reliquos patriarchas hinc inde a dextris et a sinistris hoc modo dispono: Incipiens a dextro pariete secundum ordinem generationis, Ruben, quia primogenitus fuit, primum scribo; deinde Simeon, deinde Levi. Et hi a dextris Judae
Abbreviated transcription (Latin):
sime ioseph ⁊ pꝰ eũ beniamin. hii fiłn rachel. Post ħ singulis
nominib suas imagines suꝑ pono semiplenas apcetore sur iu
e sron aram aniinadab Naason. Salmon. Boot. Obethi Isaio
dauis. Salams. Roboam. abia.asa. Iosaphat. Ioram. datias.
soas. Amasias. dtias. Io athan. achath. & hĩi surt in seda par

Expanded text:
sime Joseph, et post eum Benjamin, hi filii Rachel. Post haec singulis nominibus suas imagines superpono semiplenas, a pectore sursuEphrom, Aram, Aminadab, Naasson, Salmon, Booz, Obeth, Isai, David, Salomon, Roboam, Abia, Asa, Josaphat, Joram, Aazias, Joas, Amazias, Ozias,
Abbreviated transcription (Latin):
ore pastosass pola aduentũ ꝑspiritalẽ guationẽ det̾minat᷑.
has aui quaciones rali modo dispono. Suꝑiore medietatẽ q ẽ.
sexta pars c̃ tocius longitudinis. Hac diuisione fc̃a incipio¬
sursũ a capite  pͥmũ nom̃ ade talit̾ sebo. In ipsa fronte ir¬
ce facio paruam qͣdiarãni ad significandas ii. paites mundi
deiñ suꝑiori eius lat̾i i. orienti appono .a. ħ ẽ pͥmã lictam no
t̾i idẽ. australi appono .M. id ÷ qr̃cam lictam Ing̾eo auͦ si¬
gule partes mundi abhis littis incipiunt. anastole. uori¬
ens incip̃ aba. ⁊iõ orienti appositũ ẽ.a. Disis .i. occidu̾s in¬

Expanded text:
Christi adventum, per spiritalem generationem determinatur. Has autem generationes tali modo dispono: superiorem medietatem, quae est sexta pars est totius longitudinis. CAP. IV. De sursum a capite et primum nomen Adam taliter scribo. In ipsa fronte arcae facio parvam quadraturam ad figurandas quatuor partes mundi, deinde superiori ejus lateri, id est orienti appono A, hoc est primam litteram nomteri, id est australi, appono M, id est quartam litteram. In Graeco autem singulae partes mundi ab his litteris incipiunt. Anatole, ἀνατολή, id est oriens, incipit ab a, et ideo orienti appositum est A; Dysis Δύσις, id es
Abbreviated transcription (Latin):
in duo ext̾ius purpureo ⁊ int̾ius uiridi ⁊ in media crucis
auree ꝗͣ feceram agnũ agniculũ stante ꝑingo. Quo
fc̾o ꝑfecst᷑ ẽ cubitꝰ. Cuiꝰ rei rone̾ si queris. qͥd aliud ħ sc̃pta tͥ
& pictura quid tͥ ostũdit aliud ꝗͣ si ducet᷑ iste cubit᷑ eu̾dẽ
significat quẽ colũpna ignis ⁊ nub̾ que ppłm isrł in de¬
obumbrans. ⁊ qͥuiꝰ pͥori populo ꝑ igneꝰ diuine maiestaris
t̾ribił fuit puniendo peccata. ⁊ post̾iori ppło ꝑnubem
humanitatis mitis apparut cõdonando peccata qui ꝓpec¬
citis hominsi in cruce ẽ iimolatꝰ quasi agnꝰ mitis ñ aꝑtens

Expanded text:
induo, exterius purpureo, et interius viridi, et in medio crucis induo, exterius purpureo, et interius viridi, et in medio crucis aureae, quam feceram, agnum anniculum stantem pingo. Quo facto perfectus est cubitus. Cujus rei rationem si quaeris, quid aliud haec Et pictura quid tibi ostendit aliud, quam si diceret, iste cubitus eumdem significat populum, quem columna ignis et nubis obumbrans. Et qui priori populo per ignem divinae majestatis terribilis fuit puniendo peccata, et posteriori populo per nubem humanitatis mitis apparuit, condonando peccata, qui pro peccatis hominum in cruce est immolatus quasi agnus mitis
Abbreviated transcription (Latin):
discꝰse.
Riniũ inplanicͥe iͥi arcani depiig̾e̾ uolo mediũ
centrũ quero.⁊ ibi fixo puncto paruã quadra¬
turam equilatam adsimilitudinẽ illius. eubi¬
tiinquo consu̾ma ẽ arca ei ccumducio. iteq illi qͣdrat̾e
aliam paulo maiorẽ circũ sc̃bo ita ut spaciũ qd̾ ẽ int̾ ex¬
singła lata quadrature atingant eamq auro suꝑduco
Dein spacia illa que in suꝑficre quadrature int̾ quatuo
angulos cruois ⁊ quadurae remanent colore uestio duo
suꝑiora flamco ⁊ duo inferiora saphirino ita ut medietas
una cubĩ inflameo colore ignẽ.⁊ altei medictas in saphiri¬
o colore nubẽ rep̾sentare uideat᷑. Post ħ in limbocubiti
suꝑerucẽ scribo. R. qͦd ẽ pͥncipium. De cont᷑ subunt cru¬
cẽ scribo .u. qs̃ ẽ fins. Ad dextrũ cortui crucis scribo .x. qͣ
antiquo populo pͥmũ quasi electo ⁊ rusto addextam collo
uidebat᷑. Deĩ spaciũ liuibi cͥc̃ qͣq purpitreo ⁊ iuridi colore

Expanded text:
e in planitie ubi arcam depingere volo, medium centrum quaero, et ibi fixo puncto parvam quadraturam aequilateram ad similitudinem illius cubiti, in quo consummata est arca, ei circumduco. Itemque illi quadraturae aliam paulo majorem circumscribo. Ita ut id spatium, quod est inter exsingula latera quadraturae attingant, eamque auro superdueo. Deinde spatia illa, quae in superficie quadraturae inter quatuor angulos crucis et quadraturae remanent, colore vestio, duo superiora flammeo, et duo inferiora sapphirino. Ita ut medietas una cubiti in flammeo colore ignem, et altera medietas in sapphirino colore nubem repraesentare videatur. Post haec in limbo cubiti supra crucem scribo α, quod est principium. Econtrario subter crucem scribo ω, quod est finis. Ad dextrum cornu crucis scribo χ, quaeantiquo populo primum quasi electo et justo ad dexteram collocidebatur. Deinde spatium limbi circumquaque purpureo, et viridi colore
Abbreviated transcription (Latin):
plures non sint : tñ statu sunt excellencioes. ⁊ di gr̃a publice
anꝰ fcrunt᷑ : N ab his qui eͥs morib contͣ dicunt. Scias ꝙͦ quoc̾ꝙ
tempore abinicio mundi usq ad finẽ nullũ fuisse ł ee̾ bonũ¬
dio. saluatos agnoseat. Aspice gͦ castͣ regis nrĩ ⁊acies exercitꝰ qꝰ.
in armis sꝑalib fulgentes. I ꝗnta p̾cedñciũ seqͥnciũq popłoꝵ
multitudine stipatus incedat.A.Uellem ut hunc tanti regis
exerciũ mͥ singillatĩ descͥbes. qui ⁊ quales milites eius abinici¬
la gesserint. que arnia quomͦ uincerint que pꝰt̾mo p̃mia ue¬
pp̾ in obediencie culꝑam aꝑadiso oxulans in huc mundum uen̾.
diabolus iustirannicũ in eo exercens. sicut eum pꝰ fraudulen¬
t̾ se duxerat: ita pꝰmodũ uiolent̾ possidebat. S dĩ ꝓiudñcia
que hũc ad salitẽ disponebat. sic iusticie rigorẽ mia̾m tem¬

Expanded text:
plures non sint, tamen statu sunt excellentiores, et Dei gratia publice plures non sint, tamen statu sunt excellentiores, et Dei gratia publice ante feruntur, etiam ab iis qui eis moribus contradicunt. Scias ergo quocunque tempore ab initio mundi usque ad finem, nullum fuisse vel dio salvatos agnoscas. Aspice ergo castra regis nostri et acies exercitus ejus in armis spiritualibus fulgentes, et quanta praecedentium sequentiumque populorum multitudine stipatus incedat. D. Vellem ut nunc tanti regis exercitum mihi sigillatim describeres; qui et quales milites ejus ab initila gesserint: quomodo vicerint, quae postremo praemia vpropter inobedientiae culpam a paradiso exsulans venit in hunc mundum; diabolus jus tyrannicum in illo exercens, sicut eum prius fraudulenter seduxerat, ita postmodum violenter possidebat. Sed Dei providentia quae hunc ad salutem disponebat sic justitiae rigore
Abbreviated transcription (Latin):
culi. Simiłr tͥa sunt gna̾ hominũ .i. homuines nat᷑ał legis
quia sola natali roe uitam suuã dirigunt. Uł pocius homes
natał legis dicunt᷑ qui scd̃m cõcupiscencia in qͣ nati sut anbu¬
lant. homines scͥyte legis hu qui ext̾iorib p̾ceptis ad bñ ui¬
uendum informant᷑. Homines gre sunt hii qui ꝑ aspiracionẽ
scĩ spc̃ aflati. ⁊iluminant᷑ ut bonum faciendũ ẽ. agnoscat᷑.
⁊ inflamant᷑ ut diligant. ⁊coroborant᷑ ueꝑficiant. ⁊ ut
idem manifestiori dicinctione signenius: homines natał le¬
gis sut aꝑte mali. homines scͥpte lege̾s ficte boni. hoie̾s gee̾ uͦ
ani. Ista in. gn̾a hominũ abinicio ñꝗͣ ullo tpr defuerunt.
tũ tempꝰ natał legis ad aꝑte malos ꝑtinet. quia illi te ⁊ nuo
plures. ⁊ statui excellenciores fuerꝰ. Tempꝰ scͥpte legis ad ficte
bonos. quia tt̾ homines intimore seruientes: opꝰ mundabant
non animũ. Tempꝰ grẽ adue̾ bonos ꝑtinet. qui mͦ  si uno

Expanded text:
culi. Similiter tria sunt genera hominum; id est homines naturalis legis,qui sola naturali ratione vitam suam dirigunt; vel potius homines naturalis legis dicuntur qui secundum concupiscentiam in qua nati sunt ambulant, Homines scriptae legis sunt ii qui exterioribus praeceptis ad bene vivendum informantur. Homines gratiae sunt ii quit illuminantur ut bonum quod faciendum est agnoscant, et inflammantur ut diligant, et corroborantur ut perficiant. Et ut idem manifestiori distinctione significemus, homines naturalis legis sunt aperte mali; homines scriptae legis, ficte boni: homines gratiaeni. Ista tria genera hominum ab initio nunquam ullo tempore defuerunt. Tempus tamen naturalis legis ad aperte malos pertinet, quia illi tunc et numero plures et statu excellentiores fuerunt. Tempus scriptae legis, ad ficte bonos, quia tunc homines in timore servientes opus mundabant non animum. Tempus gratiae ad vere bonos pertinet, qui modo etsi numero
Abbreviated transcription (Latin):
io inet̾nũ p̃met᷑ ex ipsa ei pena remediũ pͣꝑaret. Itaq iam
tunc exipso mundi exordio sacͣm̃ta salutis sue homini ꝓposu¬
it. quib cum sub expectacione figure sanctificacionis cum sig¬
ut quic iq eum saluatorem atq lib̾atorem expectare eliget̾. cid̃
sue electioiris notum in ꝑcepcione sacͣm̃toꝵ eius approbare debu¬
iss ꝓposuit ⁊diabolus sac̾m̃ta sua quib suos sibi alligaret qͣti¬
nꝰ ab iłł quietis imꝑuł̃ decctabant ꝗto eos manifestius disc̾net.
tanto scuriꝰ possid̾et. Cep gͦ genis humanũ mox in contͣrias
partes diudi aliis diaboli satmta suscipientib alus .ĩ. ⁊facte

Expanded text:
in aeternum premeretur, ex ipsa ei poena remedium praepararet. Itaque jam tunc ex ipso mundi exordio sacramenta salutis suae homini proposuit quibus eum sub exspectatione futurae sanctificationis consigut quicunque eum salvatorem atque liberatorem exspectare eligeret, ejusdem suae electionis votum in perceptione sacramentorum ejus approbare debuisset: « Proposuit et diabolus sacramenta sua quibus suos sibi alligaret, quatenus ab illis qui ejus imperium detrectabant quanto eos manifestius discerneret tanto securius detineret. Coepit ergo genus humanum mox in partes trarias dividi ali
Abbreviated transcription (Latin):
uit statꝰ iste pͥoꝵ. R. Usq ad abraham. tẽ ⁊ enim nolens
dͥs popłm siuuĩ in uni cong̾gare q ab fideluĩ collegio seq̃stran
ui non soł in una fide. s ñ in una ee̾nt societare uocaũ ab ra¬
ham ut eum de t̾ra sua educẽt. ut ꝑ iurũ illũ ̃ in illo uno
oms qui abillo nasenĩ. aut illũ secuti erant a pͥstina cũso¬
cione educens i inã societatẽ noue uite cong̾gare. Cui

Expanded text:
 iste priorum? M. Usque ad Abraham. Tunc etenim volens Deus populum suum in unum congregare et ab infidelium collegio sequestrare, ut non solum in una fide, sed etiam in una essent societate, vocavit Abraham, ut eum de terra sua educeret, ut per illum unum et in illo uno omnes qui ab illo nascituri aut illum secuturi erant a pristina conversatione educens in unam societatem novae vitae congregaret. Cui
Abbreviated transcription (Latin):
et̾nitatẽ. Nam qd̾ libet hoꝵ fiat. fides necet̾ detͥm̃tũ paciat᷑.
Sequit̾ aut̃ fioes cum recte int̾ cͥatore ⁊ cͥatam diuiserit res¬
te ⁊̃ offerre studeat. c̾atori honorẽ suuum retͥbuendo. ut s. cõ¬

Expanded text:
aeternitate. Nam quodlibet horum fiat: fides necesse est detrimentum patiatur. aeternitate. Nam quodlibet horum fiat: fides necesse est detrimentum patiatur. Sequitur autem ut fides cum recte inter Creatorem et creaturam diviserit, recte etiam offerre studeat Creatoris honorem suum tribuendo, ut
Abbreviated transcription (Latin):
fiducia futuroꝵ bonoꝵ. e gra̾ di ÷ bona conserencia. In l. qd¬
qͦ fides ⁊ spes differre uidñr. quod fides de p̃sentib pͥtitis si¬
mul ⁊ futis eẽ p. spẽs ẽ. de soł futis. ẜ ides de nris ⁊alienis.
spos soł mͦ. de nr̃is fides de bonis ⁊ mał. spes de solis bonis¬
A. Qͥd ⁊ sacͣm̃tũ fidĩ. R. duob modis intelligi pͭ. sacm̃tũ
fid̾i. siue ipsitm sacͣm̃tũ qd̃ ⁊ fides. siue sac̾mentũ fidi .i. fi
delium. quo fideles utunt᷑. ⁊ sanctificant᷑.a. Qua rone fides
sac̃m̃tũdt᷑. R. Sicut sae̾m̃tũ baptisini cũ dr̃ ñ aliud sac̾m̃¬
menta fidĩ dnr̃. quod ad eos tm̃ qui fidem hnt scĩficandos in¬
sticuta sint. Ipsa uͦ fides ut dictũ ẽ. sac̾mentuĩ ẽ. ꝓp̾ea q̃ sieut
inbaptismo ⁊ inaliis sac̃itis aliud ÷ q̃ foris ostendit᷑. atq a
apłi dm̃ ꝑ speculũ ⁊ ĩ enĩnate c̾nimꝰ. atq alud uisio mani¬
acure diuinitatẽ eͥatoris atͥbuat. nec creatori infirinitatẽcͥa

Expanded text:
fiducia futurorum bonorum ex gratia Dei et bona conscientia. In hoc etiam fides et spes differre videntur: quod fides de praesentibus praeteritis simul et futuris esse potest: spes de solis futuris; fides de nostris et alienis; spes somodis intelligi potest sacramentum fidei: sive ipsum sacramentum quod est fides; sive sacramentum fidei, id est fidelium, quo fideles utuntur et sanctificantur. D. Qua ratione fidesentum baptismi cum dicitur, non aliud sacrameamenta fidei dicuntur, quod ad eos tantum qui fidem habent sanctificandos instituta sint. Ipsa vero fides, ut dictum est, sacramentum est, propterea quod sicut in baptismo et in aliis sacramentis aliud est quod foris ostenditur, atqper speculum in aenigmate cernimus ; atque aliud visio maniaturae divinitatem Creatoris attribuat, nec Creatori infirmitatem crea
Abbreviated transcription (Latin):
lat colune quod ad aquilonc̃ respic̃ himanitatẽ eiuis sig¬
nificat quã ppeccatoril assumpsit. Illud aũ qͥ ad austrũ
spestat diunutitẽ esꝰ figat q̃ nientes fideliũ pasc̃ qħ ⁊
bat ut usq lat̾is suꝑfierẽ rep̾sentari qd̃ nͥ geminata figa̾
sieri non poruit. Satuta gͥ eolima in medio arce erigant᷑ a
fingulis angulis tigna usq adstimitatẽ ipsĩ eiq sub eminẽ¬
cia et̾ine hore infigant᷑. deiñ duc int̾i̾ores quadrate sursũ

Expanded text:
latus columnae, quod ad aquilonem respicit, humanitatem ejus significat, quam pro peccatoribus assumpsit; illud autem, quod ad austrum spectat, divinitatem ejus figurat, qua mentes fidelium pascit. Et bat utriusque lateris superficiem repraesentari, quod nisi geminata figura fieri non potuit. Statuta igitur columna in medio arcae, erigantur a singulis angulis tigna usque ad summitatem ipsius, eique sub eminentia extremae orae infigantur. Deinde duae interiores quadraturae surs
Abbreviated transcription (Latin):
tatis sanctificacionẽ inse suscipiunt: ac demn sanctificacioẽ
confer̾ ut sint exscĩficacione scificaneia. atq hoc ex sua sibiq
consueuerant ex sola hoꝵ significacione.a. Que sunt illa
de robur. insacͣm̃tis fidĩ arnia. in oꝑib bonis tela accipiẽ¬
tes. quib eont᷑ diabolũ pugnauerunt. Sanc ꝗ̃ admodum
neq robur mermi. neq arma sine uirib aut tela cont᷑ fortẽ
tis effectum ñ hnt.A. Quid ẽ fides: R. P aulis dicit fidẽ eẽ¬

Expanded text:
tatis sanctificationem in se suscipiunt, ac deinde sanctificationem conferunt, ut sint ex sanctificatione sanctificantia, atque hoc ex sua sibique onferre consueverant ex sola horum significatione. D. Quae sunt illa de robur in sacramentis fidei arma, in operibus bonis tela accipientes, quibus contra diabolum pugnaverunt. Sane quemadmodum neque robur inermi, neque arma sine viribus, aut tela, contra fortem tis effectum non habent. D. Quid est fides? M. Paulus dicit fidem e
Abbreviated transcription (Latin):
mane .i. pͥmam diem compleuit. A.Numqͥd ita de oꝑib ro¬
liquoꝵ dier̃ intelligendũ ẽ. R. In his ego nicħ teme̾ affirma¬
mam̃tũ int̃ aq̃s⁊ aq̃s fecit̾. deiñ cursũ euis usq ad exortũ
dici t᷑cie direxit̾. tñ quia de motu su mam̾ti nec dũ c̾tũ exꝑimꝰ¬
tũ inuenimꝰ. huiꝰ q̃stionis nodũ alio si placet mͦ dissoluamꝰ.
Pot̾ namq non inconuement̃ dici nꝰ ita in ilł sexdieb di¬
sur oꝑts seriẽ continuasse. quasi initim nullo int̾ uallo tẽꝑis
opꝰ int̾ miserit s quia nullũ moꝑando diem int̾ misit .uii.
aũ die sic demũ ab omĩ oꝑe: ut nec alia quieuisse p̾t̾ ea qͦ iã
frã fuerant deinceps crearet ne alit̃ ꝗͣ disposita iam erat̃
ꝗntũ ad ordinẽ ꝑtinet uniu̾sitatis disponet. Neq enĩ aliquid

Expanded text:
rimam diem complevit. D. Nunquid ita de operibus reliquorum dierum intelligendum? M. In his ego nihil temere affirmamamentum inter aquas et aquas fecerit; deinde cursum ejus usque ad exortum diei tertiae direxerit tamen quia de motu firmamenti necdum certum experimentum invenimus: hujus quaestionis nodum alio si placet modo dissolvamus. Potest namque non inconvenienter dici non ita in illis sex diebus Dsui operis seriem continuasse, quasi nullo interim intervallo temporis opus intermiserit; sed quia nullum in operando diem intermisit, septima autem die sic demum ab omni opere quievisse, ut nec alia praeter ea quae jam facta fuerant deinceps crearet, nec aliter quam disposita jam erant quantum ad ordinem pertinet universitatis disponeret. Neque enim aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
incarnem orucẽ ⁊ resurrectionẽ eius manifeste reuelatã
fuisse. cum ⁊̃ apłi. qui eum p̾sentẽ incarne uid̃r. quorũ fi¬
des ii tusticia ab ipso saluatore p̾d̾cat᷑. ħ ignorasse legant᷑.
Credebant tñ se saluari ꝑ cum quomͦ ⁊ qn ei placuiss.ei.
s quod morte illiꝰ redundi eent exceptis paucis quib ħ a
dõ reuelatum fuerat. eos ignorasse ex hoc patent᷑ ostũdit᷑
qd̃ ⁊ pectus domino mortem suam precedñti c̃tire nitit᷑.¬

Expanded text:
 manifeste revelatum fuisse; cum etiam apostoli qui eum praesentem in carne viderunt quorum fides et justitia ab ipso Salvatore praedicatur hoc ignorasse legantur. Credebant tamen se salvari per eum quomodo et quando ei placuisset; sed quod morte illius redimendi essent exceptis paucis quibus hoc a Deo revelatum fuerat eos ignorasse ex hoc patenter ostenditur, quod et Petrus Domino mortem suam praedicenti contraire nitit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ significacio ẽ. s q efficacia. ut uidelie simul ⁊ ex instituei¬
one significet ÷ ex similitudine repeta̾sae.⁊ conferat ex sã
Inpͥe ꝓ sola significacione sac̃mentũ uocat᷑. A. Eosi dix¬
erimius illas uetis legis figuras signatum fuisse futuroꝵ
b his que futã erant sacͣnitis funsse collatã. R. Siqͥs sac̃¬
m̃ta p̾ora effectũ sanctificacionis habuisse negauit̾: ñ

Expanded text:
etiam efficacia; ut videlicet simul et ex institutione significat, et ex similitudine repraesentet, et conferat ex sancImproprie pro sola significatione sacramentum vocatur. D. Quid si dixerimus illas Veteris Legis figuras signa tantum fuisse futurorubus iis quae futura erant sacramentis fuisse collatam? M. Si quis sacramenta priore effectum san
Abbreviated transcription (Latin):
defendet ꝙ ꝑ eum pꝰ sed uct deserut. In quo ni mñ conueniẽt
& suꝑbia tiranni confundit᷑: quomͦ hominẽ mortał ⁊ infirmn
ꝑtormenta suꝑare ñ p̃ualet. quem anima nulla infirmita¬
te circũ datum sola ꝑsuasione st sedux. Ta in diu̾sa gͥ intenici¬
one opꝰ unum ꝓficit᷑. cũ diaboliis suos milites ad ꝑfectionẽ qui
olenciam.xͦ uͦ ad pacienciam suos ortat᷑. Quia aũ diaboł ab
micio siue ꝑ se suic ꝑ suos non ob aliud bonos inpugnet nͥ ut esᷤ
iusticiam tollat.⁊ boni ñ aliud ꝑ hanc pugnam exigunt nͥ ut
ad effectiĩ ꝑ duce̾ semꝑ abonis uincit᷑. ⁊ si foris pꝰualuisse uide¬
at᷑. G cũ milites diaboli ext̾ius moleneiam infer. miltces ⁊ͥ ĩtiꝰ

Expanded text:
er eum prius seductus deseruit. In quo nimirum convenienter etiam superbia tyranni confunditur, quod modo hominem mortalem et infirmum per tormenta superare non praevalet quem antea nulla infirmitate circumdatum sola persuasione seduxit. Tam diversa igitur intentione opus unum perficitur, cum os ad patientiam exhortatur. Quia autem diabolus ab initio sive per se sive per suos non ob aliud bonos impugnat nisi ut eis justitiam tollat, et boni non aliud per hanc pugnam exigunt, nisi ad effectum perducere, semper a bonis vincitur, etiam si foris praevaluisse videatur. Ergo cum milites diaboli exterius viol
Abbreviated transcription (Latin):
exibicione. ł aminicło rer̃ corꝑaliũ sp̃c sanctꝰ p̃stare potuis¬
s.R. Poss utiq si uell&. a. Que gͦ causa fuit ut ista insti¬
querẽ. sicut eam cũ adept̾ fuerit sciat se ab illo qui cam ĩ
istis querẽ uissit accepisse. A. dicgͦ cur p̃cep̃ dĩ honum in
ciꝰ mõĩ rebis salutem querẽ. R. Ut humiliaret᷑ honio ⁊erudi
eret᷑. humiliat᷑ ꝙ dũ eogit᷑ nunc iacens in inferiori bonũ suũ
quer̾e. qd̾ prius constaret a suo suꝑicei cõtempsit acciꝑe. Cougr¬
um gͦ p̾çednte̾s suꝑbie morbo. sub seqñtis humilitatis medicamͣti
pererat pꝰmodũ salubrit᷑ humiliatꝰ spoute se ̃ inseitsibilib re

Expanded text:
ione vel adminiculo rerum corporalium Spiritus sanctus praestare potuisset? M. Posset utique si vellet. D. Quae ergo causa fuit ut ista instir homo salutem quaerere; sic ut eam cum adeptus fuerit, sciat se ab illo qui eam in istis quaerere jussit accepisse. D. Dic ergo cur praecepit Deus homini in ejusmodi rebus sar quidem dum cogitur nunc jacens in inferiori bonum suum quaerere; quod prius cum staret, a suo superiori contempsit accipere. Congruum ergo praecedentis superbiae morbo, subsequentis humilitatis medicamentupexerat postmodum salubriter humiliatus sponte se etiam in sensibilibus re
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cio desuꝑ Nlimb cubiti sit quedam hora sue eminen¬
cia fcã de suꝑ in capite colũpne adexcipienda tigna
cͥcum quaq ab uno surgencia que ipsi coluie infixa
st̃ subeadẽ emiuencia subqu̾a ⁊ sĩmitas decti cõsũmata ẽ.
ad similitudinẽ imbricis sũmitatẽ tectorũ excipientis.
& quis altitudo columne non uideat᷑ maior ẽe medietate
repsentari non potuit. Rursũ cũ medietas tmͥ gone
alticudinẽ colũnetenent quare ambe medietares eiꝰ de¬

Expanded text:
per, et limbus cubiti sit quaedam ora sive eminenper, et limbus cubiti sit quaedam ora sive eminentia facta desuper in capite columnae ad excipienda tigna circumquaque ab imo surgentia, quae ipsi columnae infixa sunt sub eadem eminentia, sub qua etiam summitas tecti consummata est, ad similitudinem imbricis summitatem tectorum excipientis. Et quamvis altitudo columnae non videatur major esse medietate repraesentari non potuit. Rursum cum medietas tantum zonae altitudinem columnae teneat, quare ambae medietates ejus de
Abbreviated transcription (Latin):
pͣdictos cingulos int̾ secat. Deiñ alia que inplano ext̾nia
ẽ: in alto aũ ima ceta̾s om̃s includit.⁊.iiͦii. ext̾ma cornu
duartonar̃ singuł lat̾ib attingens cotas eas intͣ se comp̾¬
hendit. ħ fco si nosse cupis quomͦ ħ figa formã arce re¬
p̾sentet intellige quas de iia zona quã ꝑ mediam lati¬
tudinẽ arte ꝓtendit᷑ fiat colũna quadrata equi lata̾ in me¬
dio arce drecta ciuꝰ alticudo tanto minor sit latitudoͥne
Cubitꝰ ille qui nẽ scd̾m posicionẽ plani in medio ipsiꝰ
zone affius iacet sursũ cleuet᷑ sic ut ipsam tonam qͣ¬
si ꝑ mediũ complando secum sursũ tͣhat deiñ ambo me¬
dietates eus deorsũ pudr̃tes plano ad planũ inuicẽ cõpin¬
gant᷑ ut colunna erecta uideat᷑ incuiꝰ sũmitate emine¬
at cribit᷑ ille qui scd̃m posicionẽ plani pꝰ in medro eius
iacebiit. nicħq aliud eẽ intelligat᷑ cubitꝰ ipse ꝗͣ colũne

Expanded text:
pradictos cingulos intersecat. Deinde alia, quae in plano extrema pradictos cingulos intersecat. Deinde alia, quae in plano extrema est, in alto autem ima, caeteras omnes includit, et quatuor extrema cornua duarum zonarum singulis lateribus, accingens, totas eas intra se comprehendit. Hoc facto, si nosse cupis quomodo haec figura formam arcae repraesentet, intellige quod de illa zona, quae per mediam latitudinem arcae protenditur, fiat columna quadrata aequilatera in medio arcae erecta, cujus altitudo tanto minor sit latitudine Cubitus ille, qui nunc secundum positionem plani in medio ipsius zonae affixus jacet, sursum elevetur, sic ut ipsam zonam quasi per medium complicando secum sursum trahat, deinde ambae medietates ejus deorsum pendentes plano ad planum invicem compingantur ut columna erecta videatur. in cujus summitate emineat cubitus ille, qui secundum positionem plani prius in medio ejus jacebat. Nihilque aliud esse intelligatur cu
Abbreviated transcription (Latin):
bo eus tñ mͦ hinc in excedant᷑. Hoc ita ꝑacto spacia
que int̾ medium centrũ ł potiꝰ mediũ cubitũ ⁊ sĩgłoᷤᷤ
angłos arce int̾ iacent unum qdq intͥa equalia posi¬
tis punctis diuino ⁊ apposita regula binis ac bius
punctis coadiacentib scd̃m longitudine ⁊ latitudinẽ de
puncto semꝑ ad punctũ c̾cũ quaq linea t̾ho. ⁊ ita duas
alias quadraturas exies simiłr longas ad laxirudinẽ
suã efficio que tali ꝓporcione a se distant ut ꝗͣntũ p̾ma
uincit mediã. tm̃ media uincat t̾ciam. Int̾ quas t̾cia
quadrat᷑a quȩ minima ẽ. ⁊ scd̃m posicionẽ plani infras
alias claudit᷑ mediũ cubitũ ambit. ⁊ duos sup̃dictos cin¬
gulos quoꝵ alt̾ longitudinẽ alt̾ latitudinẽ arce medit᷑
quadrifariam int̾cidit. altm̃ sursũ ⁊ de orsũ. altm̾ sinistor¬
sum ⁊ dexerorsum. Deiñ sod̾a t̾riam complectit᷑ ⁊ simar su¬

Expanded text:
bo ejus tantummodo hinc inde excedantur. Hoc ita peracto, spatia bo ejus tantummodo hinc inde excedantur. Hoc ita peracto, spatia quae inter medium centrum, vel potius medium cubitum, et singulos angulos arcae interjacent, unumquodque in tria aequalia positis punctis divido, et apposita regula binis ac binis punctis coadjacentibus secundum longitudinem, et latitudinem de puncto semper ad punctum circumquaque lineam traho; et ita duas alias quadratas sexies similiter longas ad latitudinem suam efficio, quae tali proportione a se distant, ut quantum prima vincit mediam, tantum media vincat tertiam. Inter quas tertia quadratura, quae minima est, et secundum positionem plani infra alias clauditur, medium cubitum ambit, et duos supradictos cingulos, quorum alter longitudinem, alter latitudinem arcae metitur, quadrifariam intercidit. Alterum sursum et deorsum. Alterum sinistrorsum et dextrorsum. Deinde secunda tertiam complectitur, et similiter su
Abbreviated transcription (Latin):
olim iudicauit. ł inpurpura dampnacionẽ maloꝵ qͦs iꝰ¬
cordit᷑ꝰ saluabit. Qui stat quia inuitat. stat quia confor¬
tat. stat quia adiuuat. stat qui coronat. stat qr uigi¬
lat. ut ctodiat cuitatẽ suam. Ita medio cubito ẽsu̾ma¬
to aliani quadratam cͥca p̃dictũ centrũ longe extͣ cͥcũ¬
dico taute magnitudinis qnte magnitudinis artã face
uolo. que quadratã soxies tam longa sit ꝗ lata quia arta.
formam in pictã usq ad quadruplam fere longitudi¬
nẽ breuuiaui. Post hec ꝑ mediam hanc quadratam .i. ꝑ
tante lacictidinis spaciũ includo qnͣte ẽ. int̾ior qͣdrata᷑
medii oibiti. Simiłr ꝑ mediam latitudinẽ ab uno pa¬
riete usq ad aliũ auab lineis ꝓtensis ciusdẽ latitudinis
spacium signo ita ut duo hii cinguli quoꝵ alt̾ ꝑ mediã
longitudinẽ. alt̾ ꝑmediam latrudinẽ ꝓtendit᷑ altͥnsecꝰ
se se int̾ secantes in modum erucis submedio cubito cõ¬
ueniant. ⁊ int̾iori latitudim ipsius respondeant lim¬

Expanded text:
olim judicavit. Vel in purpura damnationem malorum, quos jute et misericorditer salvabit. Qui stat quia invitat, stat quia confortat, stat quia adjuvat, stat quia coronat, stat quia vigilat ut custodiat civitatem suam. Ita medio cubito consummato aliam quadraturam circa praedictum centrum longe extra circumduco, et tantae magnitudinis, quantae magnitudinis arcam facere volo, quae quadratura sexies, tam longa sit quam lata, quia arca formam in pictura usque ad quadruplam fere longitudinem breviavi. Post haec per mediam hanc quadraturam, id tantae latitudinis spatium includo, quantae est interior quadratura medii cubiti. Similiter per mediam latitudinem, ab uno pariete usque ad alterum duabus lineis protensis ejusdem latitudinis spatium signo. Ita ut hi duo cinguli, quorum alter per mediam longitudinem, alter per mediam latitudinem protenditur, altrinsecus sese intersecante in modum crucis sub medio cubito conveniant, et interiori latitudini ipsius respondeant, lim
Abbreviated transcription (Latin):
S adhuc suꝑerat hominit ut sicut restaurando dãpñ
placauat iram: ita quoq ꝑcontemptũ satis faciendo dig¬
nus fieret euade uade penam. S hoc conuerueneius fieri
ñ potat᷑. nͥ ut penan quã ñ debe̾at sponte ⁊obedierit᷑ susci¬
fieret hanc aũ penam homo peccator solue̾ ñ potat̾. qui ꝑ¬
ꝗͣ cũq penam susciꝑet ñ uͥ digne ⁊ iusti pp̾ pͥmi contẽpt
reatum sustinet᷑. t gͥ homo iuste debitam penam euadet:

Expanded text:
 adhuc supererat homini, ut sicut restaurando damnum placaverat iram, ita quoque pro contemptu satisfaciendo, dignus fieret evadere poenam. Sed hoc convenientius fieri non poterat nisi ut poenam, quam non debebat, sponte et obedienter suscifieret. Hanc autem poenam homo peccator solvere non poterat, qui, quamcunque poenam susciperet, non nisi digne et juste propter primi contemptus reatum
Abbreviated transcription (Latin):
pecca mundi. In carne p̃pucii ide̾co ssa ẽ fieri qm̃ ad
remediũ data ẽ cont᷑ originale pecem̾. qd̾ aꝑentib cͣtͣ¬
himꝰ ꝑ illuo mbrũ ꝓpagati.A. Quod gͦ mulieres
remediũ habebantꝰ que ñ cͥcũcidebãt.R.fidẽ muli¬
⁊ oblaciones siue sac̾ficia. ipsam quoq cͥcũcisionẽ.
non tã suscipiendo s credñdo. A. Quid dicendũ ÷ d̾
pueris añ octauã diẽ morientib qui ad illud remedi

Expanded text:
d remedium data est contra originale peccatum, quod a parentibus contrahimus per illud membrum propagati. D. Quod ergo mulieres remedium habebant quae non circumcidebantur? M. Fidem et oblationes sive sacrificia: ipsam quoque circumcisionem; non tamen suscipiendo sed credendo. D. Quid dicendum est de pueris ante octavam diem m
Abbreviated transcription (Latin):
incarnatũ dixerini nͥ legem  quĩ hono mundũ intͣuit ꝑ
assumptam humanitatem. cũ di abolo prignaturꝰ ⁊cũ ex¬
in quasi tirannum ⁊iuolent̾ in alieno dominantẽ expulsurꝰ.
& qui om̃s pͥores scõs qui atĩ in carnatione fuer̃ ab inicio elec̃¬
ti appellauerim nͥ milites quodã optimos regẽ uentum ĩ acie
p̃cedñtes. ipsis quil tc̃ icĩficabit᷑ sacmentis. quasi quib dam
arnis minisatq p̃cinti : Qui ditem eos qui pꝰ incarnacionẽ
usq infinem electi subseqn̾t᷑ nͥ nlites alios. non tn̾ aliuĩ.
s ipsum regem suum p̾cedũtẽ. unanimit̾ atq alacͥt̾ seqn̾tẽ.

Expanded text:
mundum intravit per assumptam humanitatem cum diabolo bellaturus, et eum exinde, quasi tyrannum et violenter in alieno dominantem, expulsurus. Et quid omnes priores sanctos qui ante incarnationem ab initio fuerunt electi appellaverim, nisi milites quosdam optimos regem venturum in acie praecedentes, ipsis quibus tunc sanctificabantur sacramentis quasi quibus armis muniti atque praecincti. Quid item eos qui post incarnationem usque ad finem electi subsequuntur, nisi milites alios non tamen alium, sed ipsum regem suum praecedentem unanimiter atque alacriter sequentes,
Abbreviated transcription (Latin):
succedent. R. Mamfestior u̾itas inistis de clarat᷑. ⁊ iꝰtũ
erat ut sicut paulatim ꝓcedñte tempore c̾uit agnicio fi¬
dĩ. ita ⁊̃ alia sac᷑ nĩta instituerent᷑. que  si aliam significa¬
d̾ent. Erat quippe id saluator cadẽ fides. cadem gra. illic uẽ¬
tͦ hic exibitĩ. S quia ipse ꝑ quẽ salus dabat᷑. ad huc lõge
erat. eiusdẽ salutis signa obscura eẽ debuer̃. ut paulatiꝰ
cuis aduentu appropinqnͣte. ⁊ fides ampliuis c̃scet. ⁊ grã
euidñcuis se manifestaret. Io pͥmũ ꝑ oblacionẽ ⁊ pꝰ ea ꝑ cͥ¬
cuicisionem adultimũ ꝑ baptismũ expiacionis ⁊ iasti¬
ficacionis sac̾mentũ formari institutũ ẽ. quia eiꝰdem
mundacionis forma ⁊ similitudiͦne in oblacione ꝙ oc ul¬
te innuit᷑. in cͥccisione uͦ eiudñcius. epͥmit᷑. ꝑbaptismũ

Expanded text:
succederent? M. Manifestior veritas in istis declaratur; et justum succederent? M. Manifestior veritas in istis declaratur; et justum erat ut sicut paulatim procedente tempore crevit agnitio fidei, ita etiam alia sacramenta instituerentur, quae etsi aliam sanderent. Erat quippe idem Salvator, eadem fides, eadem gratia: illic venturi, hic exhibiti. Sed, quia ipse per quem salus dabatur adhuc longe erat, ejusdem salutis signa obscura esse debuerunt, ut paulatim ejus adventu appropinquante et fides amplius cresceret, et gratia evidentius se manifestaret. Ideo primum per oblationem et postea per circumcisionem, ad ultimum per baptismum, expiationis et justificationis sacramentum formari institutum est; quia ejusdem mundationis forma et similitudo in oblatione quidem occulte innuitur, circumcisio
Abbreviated transcription (Latin):
blaciones siue sacͥficia tc̃ remissionẽ peccatoꝵ acceperunt.
cͥficia fide mediante oꝑabant᷑ qd p̾ea sub lege scͥpta cͥcũcisio
simꝰ. uidł ur ipsi ab omi peccato siue origuali siue actuali
iustificati int̾ mbra illuis cũpugnarent᷑ cuiꝰ fide ⁊ sac̾ mt̾tis
sanctificabat᷑. Cande quippe passio saluatoris p̃cedñtibus
ta. uirtutẽ ꝯefficaciam sanctificacionis contulit ꝗ sub seqñ¬
tib ⁊ succedñtib confert ħ solo excepto qd̾ sacͥficia ⁊ ob lacioes
non ita sub nat᷑ali lege q̃ admodũ cecisio sub scͥpta ⁊ baptis¬
mus subgrã adneressicatẽ salutis. s adcultũ deuocionis si¬
ebat. sqla tt̃ fide nistificante ⁊ purificante credñtes. ⁊rur
placentes. ante datam hostiam regni celestis iamuiam int̾re
bant᷑. quo usq ille uenir& qui ꝓ nob̾ moriens ⁊ resurgeus
pasumptam carnẽ celos ascendet. ⁊omnib inse credñtib¬
fuit que in istisẽ quid cause erat ut illa censarent ⁊ista

Expanded text:
blationes sive sacrificia tunc remissionem peccatorum acceperunt crificia fide mediante operabantur, quod postea sub lege scripta circumcisioe actuali justificati, inter membra illius computarentur, cujus fide et sacramentis sanctificabantur. Eamdem quippe passio Salvatoris, praecedentibta, virtutem et efficaciam sanctificationis contulit, quam subsequentibus et succedentibus confert: hoc solo excepto quod sacrificia et oblationes non ita sub naturali lege quemadmodum circumcisio sub scripta et baptismus sub gratia ad necessitatem salutis, sed ad cultum devotionis fiebant, sola tunc fide justificante et purificante credentes. Et ruplacentes ante datam hostiam regni coelestis januam intrarebantur, quousque ille veniret qui pro nobis moriens et resurgens per assumptam carnem coelos ascendefuit quae in istis est, quid causae erat ut illa cessarent et ista
Abbreviated transcription (Latin):
inag̾ uacia non ꝑtingam.
cet᷑ ad hominẽ reu̾tam᷑ ut¬
causam creacio
pt̾ ipsũ fca iam
credimꝰ. ⁊cũr ipẽ factus

Expanded text:
necessaria non pertingam. placet ad hominem revertamcausam creationpropter ipsum facta jam credimus, etiam cur ipse factus