comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
inmensurã plenitudinis reputatur. Igi
progenuus qui purpurã imperii sumpse¬
rat. apud merrã occiditur. Postumius i
gallia inuasit tyranndem. multo qui&s
tei puplice cõmodo. Nam ꝑ .x. annos ingl¬
ti uircute do moderatione usus & domi¬
nantes hostes expulit. & ꝑditas progind¬
as inpristinã faciem reformauit. E mili
oppressus ẽ. Post mortẽ postumii. marius ibidẽ
inuasit imperiũ. sed continuo int̾fectꝰ ẽ. De in¬
de uictorinꝰ agallis ultro creatꝰ. & post paulu¬
lũ occisus ẽ. Huic successit tetricꝰ. qui tunc
aquitanci presidiatꝰ amministrabat officiũ.
multas seditiones militũ ꝑtulit̃. It uero ino¬
riente ꝑ odinatũ quendam collecta agresti ma¬
nu. uicti repressiq ꝑsȩ. defensa a syria recepta
mesopotamia ẽ. & usq adochesi fontẽ rustica¬
nus fẏriȩ cũ odinato suo uincendo uenerunt.
alienus dutẽ cũ rẽ puplicã deseruissoe. ac me¬
diolani libidinib inseruir& occis ẽ.

Expanded text:
in mensuram plenitudinis reputatur. igitur in mensuram plenitudinis reputatur. igitur primus Genuus, qui purpuram imperii sumpserat, apud Myrsam occiditur. Postumus in Gallia. inuasit tyrannidem, multo quidem reipublicae commodo, nam per decem annos ingenti uirtute ac moderatione usus et dominantes hostes expulit et perditas prouincias in pristinam faciem reformauit; seditiooppressus est. post mortem Postumi Marius ibidem inuasit imperium sed continuo interfectus est. deinde Victorinus a Gallis ultro creatus et post paululum occisus est. huic successit Tetricus, qui tunc Aquitanicae praesidatus administrabat officium. multas seditiones militum pertulit. at uero in Oriente per Odenatum quendam collecta agresti manu uicti repulsique Persae, defensa Syria, recepta Mesopotamia est, et usque ad Ctesiphontem rusticani Syriae cum Odenato suo uincendo uenerunt. Gallienus autem eum rempublicam deseruisset ac Mediolani libidinibus inseruiret, occisus est
Abbreviated transcription (Latin):
rũ fines inuehunt᷑ germani alpibus. Retu
totaq italia penetrata. rauennã usq ad ꝑue¬
munt. Alamanni gallias ꝑuagantes. & iam
initaliã transeunt. Crecia. macedoma. pont
asia. gothorũ inundatione deletur. Nam
datia trans da nubiũ. imꝑpetuũ aufertar.
Quadi & sarmate. pannoniã de populantur.
Cermani ulteriores. ab rasam potuntur his¬
paniã. Parchi mesopotamiã auferunt. siriãq
conradunt. Extant adhuc ꝑ diuersas prouin¬
cias inmagnarũ urbiũ ruinis paruę. & pau¬
peres sedes. signa miseriarũ & nominũ indi¬
cia seruantes. ex quibus nos quoq in hispania
t̾raconẽ nram̃ ad consolationẽ miseriȩ prę¬
sentis ostendimꝰ. Et nequid forte romani
corporis abhac delaceratione cessar&. con¬
spirant intrinsecus tẏranni. Consurgunt
bella ciuilia. funditur ubiq plurimus
sanguis romanorũ. romanis barbarisq se¬
& ceptȩ ultionis maior forma quã pęna

Expanded text:
s Romanorum fines inuehuntur. Germani Alpibus Raetia s Romanorum fines inuehuntur. Germani Alpibus Raetia totaque Itałia penetrata Rauennam usque perueniunt; Alamanni Gallias peruagantes etiam in ltaliam transeunt; Graecia Macedonia Pontus Asia Gothorum inundatione deletur\'; nam Dacia trans Danuuium in perpetuum aufertur; Quadi et Sarmatae Pannonias depopulantur; Germani ulteriores abrasa potiuntur Hispania; Parthi Mesopotamiam auferunt Syriamque conradunt. exstant adhuc per diuersas prouincias in magnarum urbium ruinis paruae et pauperes sedes, signa miseriarum et nominum indicia seruantes, ei quibus nos quoque in Hispania Tarraconem nostram ad consolationem miseriae recentis ostendimus. et ne quid forte Romani corporis ab hac dilaceratione cessaret, conspirant intrinsecus tyranni, consurgunt bella ciuilia, funditur ubique plurimus sanguis Romanorum Romanis barbarisque saem uertitur et coeptae ultionis maior forma quam poena
Abbreviated transcription (Latin):
nuo donec uixit dampͥnationẽ sortitꝰ. ut ip̃so
adclinis humi regẽ suꝑ ascensurũ equũ non ma¬
nu sua. sed dorso attoller&. Et galienꝰ siqui¬
dem tam claro dĩ iudicio territꝰ. tamquã miser
college ꝑ motꝰ exemplo. pacẽ ecclesus trepida
satis factione restituit. Sed non compensat in¬
iuriȩ ultionisq & mensurã um̃us imperii quã¬
uis ꝑpetua & supramodũ ab ominanda captiui¬
tas. contra tot milia excruciata scõrũ. iustorũq
sanguis addm̃ clamans. in eadem sese t̾ra ubi fu¬
sus ẽ. uindicari rogat. Non enĩ de solo conffita¬
tore precepti. iusto supplicii iudicio flagitabar¬
tur. sed & iam executores. delatores. accusato
delitati uel tacita uoluntate assentabantur.
quia ds̃ secretorũ cognitor ẽ. Quorũ maxina
ꝑ om̃s prouincias pars hominũ uersabatur. ea¬
dem ultionis plaga corripi iustũ crat. Soluur¬
tur repente undiq iussu dĩ ad hoc circũpos¬

Expanded text:
inuam, donec vixit damnationem sortitus, ut ipse inuam, donec vixit damnationem sortitus, ut ipse acclivis humi regem semper ascensurum in equum, non manu sua, sed dorso attolleret. Et Gallienus quidem tam claro Dei judicio territus, tanquam miseri collegae permotus exemplo, pacem in Ecclesiis trepida satisfactione restituit. Sed non compensat injuriae ultionisque mensuram unius impii, quamvis perpetua ac supra modum abominanda captivitas, contra tot millia excruciata sanctorum justorumque sanguis adsus est, uindicari rogat. non enim de solo constitutore praecepti iusto supplicium iudicio flagitabatur sed etiam exsecutores delatores accusatordelitati uel tacita uoluntate adsentabantur — quia Deus secretorum cognitor est — quorum maxima per omnes prouincias pars hominum uersabatur, eadem ultionis plaga corripi iustum erat. soluuntur repente undique permissu Dei ad hoc circumpos
Abbreviated transcription (Latin):
graui pestilentia genere humano. peouo
poenã suã obliuiosa militia. Impietas enĩ
flagella quidẽ exercitata sentit. sed a quo
flagellat᷑ obdurata nonsentit. Ut de supe¬
riorib taceã. facta adecio xp̃ianorũ ꝑsec fdi¬
one. totũ romȩ imperiũ pestilentia mãd¬
na uexauit. Mentita ẽ. iniquitas sibi.
paruo inꝑniciem suã circũuenta diudicio.
pestilentiã cõmunis cas ẽẽ. accedentis. que
lex morbis mortẽ naturȩ finẽ̾ ẽẽ. non
poenã putauit. Rursus igit᷑ atq inbreui
irã dĩ sceleratis actionib prouocat. exceptu¬
ra plagã. Cuiꝰ aliquando meminisse cogat᷑.
ũ. octauus anerone adigi ꝑtormenta xp̃i¬
anos adidolatriã. ab negantesq int̃fi ci ius¬
sit. fuso ꝑ omnẽ romani regni latitudinẽ
scõrũ sanguine. Ualerianꝰ ilico nefaru auctor
populi romani ignomimosissima apud ꝑsas se
nectute consenuit. Hanc infamis officii cons¬

Expanded text:
graui pestilentia genere humano. prouocat graui pestilentia genere humano. prouocat poenam suam obliuiosa malitia. impietas enim flagella quidem excruciata sentit, sed a quo flagellatur, obdurata non sentit. ut de superioribus taceam, facta a Decio Christianorum persecutione totum Romanum imperium pestilentia magna uexauit. mentita est iniquitas sibi, prauo in perniciem suam circumuenta iudicio, pestilentiam communis casus esse accidentemque ex morbis mortem naturae finem esse non poenam. rursus igitur atque in breui iram Dei sceleratis actionibus prouocat exceptura plagam, cuius aliquandiu meminisse cogatur. um octavus a Nerone, adegit per tormenta Christianos ad idololatriam abnegantesque interfici jussit, fuso per omnem Romani regni latitudinem sanctorum sanguine. Valerianus illico nefarii auctor populi Romani ignominiosissime apud Persas in servitute consenuit: hanc infamis officii cont
Abbreviated transcription (Latin):
Agallus hostilianꝰ uicesimꝰ sextꝰ ab augusto
regnũ ad eptꝰ. uix duob annis cũ uolusia no
filio optinuit. Exoritur ultio uiolati no¬
minis xp̃iani & usq quo ad profligandas ec¬
clesias edicta decucurrerunt. eatenꝰ incre¬
dibiliũ morborũ pestis excendit᷑. Mulla
fere prouincia romana. nulla ciuitas. nulla
domꝰ fuit. quȩ non illa gentili pestilentia
correpta atq uacuata sit. Ac sola ꝑnicie
insignes gallus & uolusianꝰ. dũ contra emir¬
lianũ nouis reb studentẽ. bellũ ciuile mo¬
liunt᷑ occisi sunt. Omilianꝰ tamen t̃cio m̃¬
se inuase tyrannidis extinctꝰ ẽ.
N NO ab urbe condita millesimo decimo
duo imperatores uicesimo septimo post
augustũ loco creati sunt. Ualerianꝰ in re¬
tia ab exorcitu augustꝰ apellatꝰ. romȩ
autẽ a senatu galienꝰ cȩsar creatꝰ. mansitq
galienꝰ in regno infelicit̾ annis .xu. respi¬
rante paulisper ab illa sũp solitũ iugi ce

Expanded text:
Gallus Hostilianus uicensimus sextus ab Augusto Gallus Hostilianus uicensimus sextus ab Augusto regnum adeptus uix duobus annis cum Volusiano filio obtinuit. exeritnr ultio uiolati nominis Christiani et usquequo ad profligandas ecclesias edicta Decii cucurrerunt, eatenus incredibilium morborum pestis extenditur: nulla fere prouincia Romana, nulla ciuitas, nulla domus fuit, quae non illa generali pestilentia correpta atque uacuata sit. hac sola pernicie insignes Gallus et Volusianus dum contra Aemilianum nonis rebus studentem bellum ciuile moliuntur, occisi sunt. Aemilianus tamen tertio mense inuasae tyrannidis extinctus est. Anno ab Vrbe condita millesimo decimo duo imperatores uicensimo septimo post Augustum loco creati sunt: Valerianus in Raetia ab exercitu Augustus appellatus, Romae autem a senatu Gallienus Caesar creatus; mansitque Gallienus in regno infeliciter annis xv, respirante paulisper ab illa supra solitum iugi et
Abbreviated transcription (Latin):
frat̃ eiꝰ balbinꝰ qui insurpauerant imperiũ
inpalatio mox int̾fecti st̃.¬
No aburbe condita . dccccxruii.
fecit. mansitq in eo annis septẽ. Hic primꝰ
simꝰ om̃iũ preceritorum. Hic natalis annus a
ex more bestias nullꝰ ductor ostendit. Ambo
tamen quãuis diuersis locis. tumultu militari
& deeii fraude int̾ fecti st̃.
INTNO ab urbe condita millesimo quarto.
de cuiꝰ ciuilis belli incencor & repressor.
occisis philippis. ucesimꝰ quintꝰ ab augusto
inuasit imperiũ. tenuitq annis tribus.
dẽ continuo in quo se & iam obhoc philip¬
pũ int̾fecisse docuit. ad ꝑsequendos int̾fici¬
endosq xp̃ianos septimꝰ post neronẽ fera¬
lia disꝑsit edicta. plurimosq scõrũ ad coro¬
nas xp̃i de suis cruciatib misit. Idemq fili¬
ũ suũ cesarẽ legit. cũ qͦ simul continuo in me¬
dio barbaroꝵ̃ sinu int̾fectꝰ ẽ.
N NO ab urbe condita millesimo septimo.

Expanded text:
frater ejus Balbinus, 510 qui usurpaverant imperium, frater ejus Balbinus, 510 qui usurpaverant imperium, in palatio mox interfecti sAnno ab Vrbe condita DCCCCLXLVU fecit mansitque in eo annis septem. hic primussimus omnium praeteritorum hic natalis annus a ex more hostias nullus auctor ostendit. ambo tamen quamuis diuersis locis tumultu militari et Decii fraude interfecti sunt. Anno ab Vrbe condita millesimo quarto Decius, ciuilis belli incentor et repressor, occisis Philippis uicensimus quintus ab Augusto inuasit imperium tenuitque annis tribus. idem continuo, in quo se etiam ob hoc Philippos interfecisse docuit, ad persequendos interficiendosque Christianos septimus post Neronem feralia dispersit edicta plurimosque sanctorum ad coronas Christi de suis crucibus misit. idemque filium suum Caesarem legit: cum quo simul continuo in medio barbarorum sinu interfectus est. Anno ab Vrbe condita millesimo septimo
Abbreviated transcription (Latin):
eorũ maximo bello uictor oppressit. ulpia¬
no usus assessore. summã sui moderationẽ
rei puplicȩ exhibuit. sed militari tumultu apud
mogontiacũ int̾fectꝰ ẽ.
NNO ab urbe condita. deccc lxxxuii.
maximꝰ. uicesimꝰ secundꝰ ab augusto. nul¬
la senatꝰ uoluntatẽ imperator ab exer¬
citu postquã bellũ ingermania prospere
gesserat creatꝰ. ꝑ secutionẽ in xp̃i anos sex¬
tꝰ anerone exereuit. Sed continuo hoc est
t̃cio quã regnabat anno apupieno aquileie
int̾fectꝰ & ꝑsecutionis & uitę finẽ ftcit.
Qui maxime propt̾ xp̃ianã alexandri cui suc¬
cesserat & mammeȩ matris eiꝰ familiã. ꝑsecũ¬
tionẽ insacerdotes & clericos id ẽ. doctores. ł
precipue propt̾ originem presbiterum mi¬
serat.
N NO aburbe condita. decccxci. gordi.¬
anꝰ. uicesimꝰ t̃tius ab augusto imperator
Acrtatꝰ ẽ. mansitq in eo annis sex. Nam
pompeinꝰ nec non int̾fector maximini &

Expanded text:
eorum maximo bello nictor oppressit. Vlpiaeorum maximo bello nictor oppressit. Vlpiano usus adsessore summam sui moderationem reipublicae exhibuit; sed militari tumultu apud Mogontiacum interfectus est. Anno ab Vrbe condita DCCCCLXXXVII Maximinus uicensimus secundus ab Augusto nulla senatus uoluntate imperator ab exercitu, postquam, bellum in Germania prospere gesserat, creatus persecutionem in Christianos sextus a Nerone exercuit. sed continuo, hoc est tertio quam rinterfectus, et persecutionis et vitae finem fecit. Qui maxime propter Christianam Alexandri, cui successerat, et Mammaeae matris ejus familiam, persecutionem in sacerdotes et clericos, id est, doctores, vel praecipue propter Origenem presbyterum, miserat. Anno ab Urbe condita DCCCCXCI, Gordianus, vigesimus tertius ab Augusto, imperator creatus est, mansitque in eo annis sex. Nam Pupienus, interfector Maximini, et
Abbreviated transcription (Latin):
m uxorẽ duxit. Hic contra parchos bellũ
noliens. int̾ edissam & charpas ab hostib cir¬
tũ uentꝰ occisus ẽ. Post hunc nonus decimꝰ ab
iugusto ophilus macer qui prefectꝰ prȩcorio
erat. cũ filio dia dumene inuasit imperiũ.
demenso anno. continuo apud acilldidẽ mi¬
atari tumultu occisꝰ ẽ.
NNO ab urbe condita .dcccclxx. martꝰ.
urelius. antonius uicesimꝰ primꝰ ab augusto.
imperiũ ad eptꝰ tenuit annis .iiii. Hic sacer¬
dos heliogalli templi. nullã sui nisistupro
rũ flagitiorũ totusq obscenitatis in famem
satis memoriã reliquit. Tumultu militari
exorto romae. cum matre interfectus
NNO aburbe condita . occcclxxiiii.
aurelianꝰ alexander uicesimꝰ primꝰ ab au¬
gusto. senatꝰ ac militũ uoluntate impe¬
rator ereatꝰ .xiii. annis digno aequitatis prȩ¬
como fuit. Quiꝰ mat̾ mamea xp̃ĩana. origo¬
nẽ presbiterũ audire curauit. Nam statim
expeditione in ꝑsas facta. xerxen regem

Expanded text:
m uxorem duxerit. hic contra Parthos bellum m uxorem duxerit. hic contra Parthos bellum moliens, inter Edessam et Carras ab hostibus circumuentus occisus est. Post hunc nonus decimus ab Augusto Ophilus Maorinus, qui praefectus praetorio erat, cum filio Diadumeno inuasit imperium sed emenso anno continuo apud Archelaidem militari tumultu occisus est. Anno ab Vrbe condita DCCCCLXX Marcus Aurelins Antoninus uicensimus ab Augusto imperium adeptus tenuit annis quattuor. hic sacerdos Heliogabali templi nullam rum, flagitiorum totiusque obscenitatis infamem satis memoriam reliquit. Tumultu mexorto, Romae cum matre interfectus est. Anno ab Vrbe condita DCCCCLXXIIII Aurelius Alexander uicensimus primus ab Augusto senatus ao militum uoluntate imperator creatus tredecim annis digno aequitatis praeconio fuit: cuius mater Mamea Christiana Origenem presbyterum audire curauit: nam statim expeditione in Persas facta Xerxen regem
Abbreviated transcription (Latin):
lia seuerꝰ efyria adt̃tiũ cuule bellũ adit unũ.
lam enĩ romȩ aduersus ulianũ. aliud insyria
contra piscenniũ gesserat. t̃tiũ clodius albinuꝰ.
uiliam in occidendo ꝑtinace socius. qui se ingal¬
lia cęsarem fecerat. suscitabat bellũ. Multũ
utrimq romani sanguinis fusũ ẽ. Albinꝰ tam̃
pud lugdumim oppressus & int̾ festꝰ ẽ. Seuerꝰ
uictor inbrreannias. defectu penc omnniũ socio¬
rũ trahitur. Ubi magnis grauibusq pręlus sȩpe
gestis. receptã partem insulȩ aceceris indomi¬
tis gentib. uallo distingendã putauit. Itaq
pidũ morbo obiit. Reliquit duos filios bassi
mũ & getã. quorũ geta hostis puplicus indi¬
atꝰ interut. bassianꝰ antonii cognomine assũp
decimꝰ ab augusto principatũ ad eptꝰ ẽ. man¬
itq meo non plenis annis septẽ. uixit patre
asperior. Om̃ib autẽ hominib libidine in¬
emperantior. qui & iam nouereã suã iuli-¬

Expanded text:
liam Seuerus e Syria ad tertium ciuile bellum; unum liam Seuerus e Syria ad tertium ciuile bellum; unum iam enim Romae aduersus Iulianum, aliud in Syria contra Pescennium gesserat, tertium Clodius Albinus, Iuliani in occidendo lia Caesarem fecerat, suscitabat: cujus bello multum utrimque Romani sanguinis fusum est. Albinus tamen apud Lugdunum oppressus et interfectus est. Severus victor in Britannias, defectu pene omnium sociorum trahitur. Ubi magnis gravibusque praeliis saepe gestis, receptam partem insulae a caeteris indomitis gentibus vallo distinguendam putavit. Itaque pidum 503 morbo obiit. Reanum et Getham, quorum Getha hostis publicus judicatus, interiit. Bassianus, Antoninus cognomine, assumpdecimus ab Augusto principatum adeptus est mansitque in eo annis non plenis septem. uixit patre asperior, omnibus autem hominibus libidine intemperantior, qui etiam nouercam suam Iulia
Abbreviated transcription (Latin):
Ita in ꝑtinacẽ & iuliũm. unus annus absus¬
tus est.
NO aburbe condita occcc xlui. seuerꝰ
genere afertripolteanꝰ ab oppido lepti. qͥ¬
scꝰ ex nomine imperatoris quẽ occisũ ultus
fuerat ꝑtinacẽ appellari uoluit. septimus
ab augusto destitutũ ad eptꝰ imperiũ. decẽ
& septẽ annis tenuit. Hic natura saeuus.
multis sȩpe bellis lacessitꝰ. forcissime quidẽ
rem puplicã. sed laboriosissime rexit. Pescen¬
mũ nigrũ qui inegypto & insyria adtyran¬
nidẽ aspirauerat apud cizenũ uicit & int̾¬
fecit. Iudeos & samaritas rebellare conantes.
ferro coercuit. Parthos. arabas. ad iabenosq su
perauit. Quinta post neronẽ ꝑsecutione xp̃i¬
anos ex cruciauit. plurimiq scõrũ ꝑdiuersas
prouincias martyrio coronati sunt. Hanc pro¬
fanã inxp̃ianos & aecclesiã prȩsumptionẽ seue.¬
i celestis ultio euestigio acta sub sequit᷑.
am continuo rapit᷑ ueł potius rechitur. in gal¬

Expanded text:
ita inter Pertinacem et Iulianum unus annus absumita inter Pertinacem et Iulianum unus annus absumptus est. Anno ab Vrbe condita DCCCCXLIIII Seuerus, genere Afer Tripolitanse ex nomine imperatoris, quem occisum ultus fuerat, Pertinacem appellari voluit, septimus decimus ab Augusto; destitutum adeptus imperium, decem et septem annis tenuit. multis saepe bellis lacessitus, fortissime quidem rempublicam, sed laboriosissime rexit. Piscennium Nigrum, qui in Aegypto et Syria ad tyrannidem aspiraverat, apud Cyzicum vicit, et interfecit. Judaeos et Samaritas rebellare conantes ferro coperauit. quinta post Neronem persecutione Christianos excruciauit, plurimique sanctorum per diuersas prouincias martyrio coronati sunt. hanc profanam in Christianos et Ecclesiam Dei praesumptionem Seueri caelestis ultio e uestigio acta subsequitur. nam continuo rapitur uel potius retrahitur in Gal
Abbreviated transcription (Latin):
iecit. Inefecit & iam quã plurimos senato¬
res. maxime quos aduercit nobilitate in¬
dustriaq excellere. Elagitia regis. pęna
urbis insequit᷑. Nam fulmine capitoliũ
ictũ. ex quo facta flammatio biblio thecã
illã maiorũ cura studioq compositã dedes
alias iuxta sitas. rapaci turbidine conere¬
mauit. Deinde aliud incendiũ postea ro¬
me extͣũ. aedem uestȩ & palatiũ. plurima
urbis partẽ solo coequauit. Comindꝰ cuns
in cõmodus. indomo uestaliã strangulatus
interisse fertur. hostis generis humani &¬
iam uiuus iudicatꝰ. Postꝰ hunc asenatu ere¬
atꝰ ẽ. senex eluius ꝑtinax. sextꝰ decimꝰ ab
augusto. qui sexto mense quã regnare e¬
perat. iuliani iuris periti scelere in pala¬
tio occisus ẽ. lulianꝰ int̃fecto ꝑtinace. inus¬
sit imperiũ. sed mox ascuero dpud ponte
moluiũ bello ciuili unctꝰ & int̃fectꝰ ẽ. mel¬
se septimo post quã eȩperat imperare

Expanded text:
jecit; interfecit etiam quamplurimos senatojecit; interfecit etiam quamplurimos senatores, maxime quos animadvertit nobilitate industriaque excellere. Flagitia regis poena Urbis insequitur. Nam fulmine Capitolium ictum, ex quo facta inflammatio bibliothecam illam, majorum cura studioque compositam, aedesque alias juxta sitas, rapaci turbine concremavit. Deinde aliud incendium, postea Romae exortum aedem Vestae et Palatium plurimamque Vrbis partem solo coaequauit. Commodus cunctis incommodus in domo Vestiliani strangulatus interisse fertur, hostis generis humani etiam unius iudicatus. Post hunc a senatu creatus est senex Heluius Pertmax sextus decimus ab Augusto. qui sexto mense quam regnare coeperat Iuliani iuris periti scelere in palatio occisus est. lulianus interfecto Pertinace inuasit imperium sed mox a Seuero apud pontem Muluium bello ciuili uictus et interfectus est mense septimo postquam coeperat imperare.
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ib poene antiquorũ titulis prȩferend
rudi paruoq militũ numero. sed poten¬
tissimo xp̃i auxcilio reportarunt. E x¬
tare &iam nunc apud plerosq dicuntur
litterȩ imperatoris antonii. ubi in uocato¬
ne nominis xp̃i permilites xp̃ianos. & sit̃
suũ assumpsit in regnũ. Peteriti etiam
temporis. per om̃s prouincias tributa do
nauit. oniaq simul fiscaliũ negotiorum
kalumniosa mommenta congesta inforo
iussit incendi. Seueriores leges. nouis
contestationibus temperauit. Dostremo
in pannonia consticutꝰ repentino morbo di¬
em obut.
N NO aburbe condita. dccce .xxx.
lucius antonius commodꝰ. quintꝰ decimꝰ
abaugusto patri successit. in regno. man¬
sitq in eo annis. xiii. aduersus germanos bel¬
lũ felicit̾ gessit. Cȩterũ ꝑ om̃ia luxuriȩ &
obscenitatis dedecore de prauatꝰ. gladiatorus
quoq armis sepissime in ludo depugnauit.¬
& in amphitheatro feris sese frequent̾ ob

Expanded text:
omnibus pene antiquorum titulis praeferendam omnibus pene antiquorum titulis praeferendam rudi parvoque militum numero, sed potentissimo Christi auxilio, reportarunt. Exstare etiam nunc apud plerosque dicuntur litterae imperatoris Antonini, ubi invocatione nominis Christi per milites Christianos et sitim m suum assumpsit in regnum. Praeteriti etiam tenauit omniaque simul fiscalium negotiorum calumniosa monumenta congesta in foro iussit incendi seuerioresque leges nonis constitutionibus temperauit. postremo in Pannonia constitutus repentino morbo diem obiit. Anno ab Urbe condita DCCCCXXX Lucins Antoninns Commodus quintus decimus ab Augusto patri successit in regnum mansitque in eo annis xiii. aduersus Germanos bellum feliciter gessit. ceterum per omnia luxuriae et obscenitatis dedecore deprauatus, gladiatoriis quoque armis saepissime in ludo depugnauit et in amp
Abbreviated transcription (Latin):
habuit. gestũ fuisse referat᷑. Hoc quidẽ
bellũ prouidentia dĩ amministratũ ẽẽ. cũ
plurimis adiumentis. tunc precipue episto.¬
la grauissimi ac modestissimi imperatoris
aꝑtissime declaratũ ẽ. Nam cũ insurrexis¬
sent gentes immanitate barbarȩ multitu¬
dinis innumerabiles. hoc ẽ. marcomann. qua¬
inqua dodrum usq fines progressus exergitꝰ
circũuentꝰq abhostib propt̾ aquarũ penbri¬
ã. tã presentis presentius sitis quã hostis pera¬
culũ sustiner&. ad inuocationẽ nominis xp̃i
quã subito magna fidei constantia quidã mi¬
lites effusi in preces palã fecerant. tanta uis
pluiuȩ effusa ẽ. ut romanos quidẽ largissime
ac sine iniuria refecerit. barbaros dutẽ
crebris fulminũ ictib preceritos. preserqͥ
cũ plurimi eorũ occiderent᷑ infugam coe¬
gerit. Quorũ terga romani usqͦ ad int̃mi¬
tionẽ cȩdentes. gloriosissimã uictoriã &

Expanded text:
habuit, gestum fuisse referatur. Hoc quidem habuit, gestum fuisse referatur. Hoc quidem bellum, providentia Dei administratum esse, cum plurimis argumentis, tum praecipue epistola gravissimi ac modestissimi imperatoris apertissime declaratum est. Nam cum insurrexissent gentes immanitate barbarae, multitudine innumerabiles, hoc est Marcomanni, Quain Quadorum usque fines progressus exercitus, circumventusque ab hostibus, propter aquarum penuriam, praesentius sitis quam hostis periculum sustineret: ad invocationem nominis Christi, quam subito magna fidei constantia quidam milites effusi in preces palam fecerunt, tanta vis pluviae effusa est, ut Romanos quidem largissime ac sine injuria refecerit, Barbaros autem crebcum plurimi eorum occiderentur, in fugam coegerit. Quorum terga Romani usque ad internecionem caedentes, gloriosissimam victoriam, et
Abbreviated transcription (Latin):
graui eruptione capadociam fyriamq uas¬
tabat. Sed antonius ꝑstrennuissimos duces
magnis reb gestis. seleuciã assyrię urbem
triũphauit. ac non multo post modũ cũ fra¬
tre inuehiculo sedit. Casu morbi quẽ apo¬
plexia greci uocant. suffocatꝰ aurelius in te¬
rut. Eo defuncto: marcus antonius solus rei¬
puplicȩ prefuit. Sed in dieb parthici belli
ꝑsecutiones xp̃ianorũ quarta iam post nero¬
nẽ uice. in asia & ingallia graues pidcepto
eiꝰ extiterunt. multisq scorũ martyrio co¬
ronati sunt. Secuta ẽ. lues plurimis infusa pro¬
uincis. totamq italiã pestilentia uastauit
ut passim mille agri atq oppida sine culto¬
re atq habitatore deserta. inspinas siluasq
concesscrunt. Exercitũ uero romanorũ.
cunctasq legiones ꝑ longinqua late hiber¬
na dispositas ita consumptas ferunt. ut mar¬
comannicũ bellũ quod continuo exortũ
est. non nisinouo delectu militũ quẽ trien¬
nio iugit̃ apud carnuntiũ marcꝰ antonius

Expanded text:
 Armeniam Cappadociam Syriamque uastabat. sed Antoninus, per strenuissimos duces magnis rebus gestis, Seleuciam Assyriae urbem triumphauit; ac non multo post, dum cum fratre in uehiculo sedet, casu morbi, quem apoplexian Graeci uocant, suffocatus interiit. Eo defuncto Marcus Antoninus solus reipublicae praefuit. sed in diebus Parthici belli persecutiones Christianorum quarta iam post Neronem uice in Asia et in Gallia graues praecepto eius exstiterunt multique sanctorum martyrio coronati sunt. secuta est lues plurimis infusa prouinciis, totamque Italiam pestilentia tanta uastauit, ut passim uillae, agri atque oppida sine cultore atque habitatoconcesserint. Exercitum vero Romanorum cunctasque legiones per longinqua late hiberna dispositas ita consumptas ferunt, ut Marcomannicum bellum, quod continuo exortum est, non nisi novo delectu militum, quem triennio jugiter 494 apud Carnuntum Marcus Antoninus
Abbreviated transcription (Latin):
hominũ cedem paganorũ templaclaudi. Mex
gothorũ fortissimas & copiosissimas gentes in ip.¬
so barbarici solisinu. hoc ẽ. insarmatarũ regio¬
ne deleuit. calocherũ quendã aspirantẽ nouis¬
reb oppressit. principatib suis dalmatiũ cȩsa¬
rem legit. Ct̃q bellũ in persas moliretur inuilla
puplica iuxta icomediã dispositã bene rem pu

Expanded text:
hominum caedem paganorum templa dandi. rex hominum caedem paganorum templa dandi. rex Gothorum fortissimas et copiosissimas gentes in ipso barbarici soli sinu, hoc est in Sarmatarum regione, deleuit. Calocaerum quendam in rebus, oppressit. Tricennalibus suis Dalmatium Caesarem legit. Cumque bellum in Persas moliretur, in villa publica juxta Nicomediam, dispositam bene rempu
Abbreviated transcription (Latin):
uel notus uel notatus ẽ. int̾ confusos uulgo secta
pulsus ecclesia ẽ. Qũq homines inerrore seduc¬
tos & iam insedicionẽ excitar&. apud nicenam
urbẽ bithiniȩ conuentꝰ trecentorũ decẽ & octo
episcoporũ factꝰ ẽ. ꝑ quos arrianũ dogina exiti¬
abile & miscrũ eẽ. euidentissime deprehensũ.
palam proditũ ac reprobatũ ẽ. Sed int̾ haec la¬
tent causȩ. cur uindicẽ gladiũ & destinatam
in impios punitionẽ. constantinꝰ imperator &¬
iam proprio egit affectu. Nam crispũ filium
suũ & liciniũ filiũ sororis int̾fecit. prȩterea
multas gentes diuersis prelus sub egit. Urbem
nominis sui romanorũ regũ uel primus uel solus
instituit. quȩ sola expers idolorũ adhoc bea¬
tissimo tempore condita axp̃iano imperato¬
re prouecta ẽ. ut sola romȩ tot scłis miserusq
prouecte. forma & potentia merito possit
ordine & pio edicto siquidẽ statuit. citra ullã

Expanded text:
vel notus vel notatus inUr confusos uulgo sectatvel notus vel notatus inUr confusos uulgo sectatpulsus ecclesia est. cumque homines, quos in errorem seduxerat, etiam in seditionem excitaret, apud Nicaeam urbem Bithyniae conuentus trecentorum decem et octo episcoporum factus est, per quos Arrianum dogma exitiabile et miserum esse euidentissime deprehensum, palam proditum ae reprobatum est. sed inter haec latent causae, cur uindicem gladium et destinatam in impios punitionem Constantinus imperator etiam in proprios egit affectus. nam Crispum filium suum et Licixium sororis filium interfecit. prae- terea multas gentes diuersis proeliis subegit. urbem nominis sui Romanorum regum uel primus uel solus instituit. quae sola expers idolorum ad hoc breuissimo tempore condita a Christiano imperatore prouecta est, ut sola Romae, tot saeculis miseriisque prouectae, forma et potentia merito possit rdine et pio nieem uertit: edicto siquidem statuit citra ullam,
Abbreviated transcription (Latin):
palatio scio iussit expelli. Mox bellum int̾ ip¬
ũ licimũ & constantinũ efferbuit. Sed con¬
tantinꝰ liciniũ soris suȩ uirũ in pannonia ꝓrimũ
uieit. de inde apud cybalas oppressit. Uniuer¬
aq grecia potitꝰ liciniũ crebris hellis t̾ra ma¬
riq sid surgentẽ & repressũ. tandẽ addedicio¬
ne coegit: Sedherculii maximiani soceri sui
motꝰ exemplo ne iterũ depositã purpuram
inꝑniciẽ rei puplicȩ sumerae priuatũ iussit
occidi: quã uis om̃ib iã ministris nefariȩ ꝑse¬
cutionis extinctis. hanc quoq inquantũ excroe¬
re potuit. ꝑsecutorem digna punitio flgitauit.¬
t constantini filii crispus & constantinꝰ. & licini¬
us adulescens licimi augustifilius. conftantini¬
autẽ exbrorẽ nepos. cęsares sunt creati. His die¬
bus arrius alex andrine urbis presbit̾. aueritate
fidei catholice deuians. exitiabile ꝓlurimis dog¬
ma constituit. Qui simul ut primũ alexandrię

Expanded text:
palatio suo iussit expelli. mox bellum inter ipsum Licinium et Constantinum efferbuit. sed Constantinus Lioinium, sororis suae uirum, in Pannonia primum uicit, deinde apud Cibalas oppressit uniuersaque Graecia potitus Licinium crebris bellis terra marique adsurgentem et repressum tandem ad dedinem coegit. Sed Herculii Maximiani soceri sui motus exemplo, ne iterum depositam purpuram in perniciem reipublicae sumeret, privatum jussit occidi, quamvis omnibus jam ministris nefariae persecutionis exemptis, hunc quoque in quantum exercere potuit persecutorem digna punitio flagitaret. Constantini filii, Crispus et Constantinus, et Licinius adolescens, Licinii Augusti filius, Conautem ex sorore nepos, Caesares sunt creati. His diebus Arrius, Alexandrinae urbis presbyter, a ueritate fidei catholicae deuians, exitiabile plurimis dogma constituit. qui simul ut primam Alexandriae
Abbreviated transcription (Latin):
unguentis. Qui & iã nũquã minꝰ mille car¬
rucis. confecisse it̃ tradit᷑. Deniq urbis ro¬
me incendiũ. uoluntatis suȩ. specta culũ
fecit. Per sex dies septẽq noctes. ardens ciui¬
tas regios pauit. aspectꝰ. Horrea quadro
structa lapide. magneq ueterũ insule qsias

Expanded text:
unguentis, qui etiam nunquam minus mille carunguentis, qui etiam nunquam minus mille carrucis confecisse iter traditur. Denique urbis Romae incendium voluptatis suae spectaculum fecit. Per sex dies septemque noctes ardens civitas regios pavit aspectus. Horrea quadro structa lapide, magnaeque illae veterum infulae, quas
Abbreviated transcription (Latin):
minimis causis int̃fecit. Ipse autẽ mani¬
festis ueneni signis ẽ. mortuus.
N No aburbe condita. dccc uiii. Nero
cesar ab augusto quintꝰ principatũ adeptᷤ
est. mansitq ineo annis non plenis .xiiii.
gau caligulȩ auunculi sui erga omĩa uitia
acscelera sectator. Immo transgressor. pe¬
tulantiã. libidinẽ. luxuriã. auaritiã. credu¬
litatẽ nullo non scelere exercuit. Si qui¬
dẽ peculantiã ꝑcitꝰ omĩa pene italię ac
greciȩ theatra ꝑ lustrans. assũpto & iam
uaruꝰ uestitꝰ dedecore. caeriacas. eycha¬
ristas. trago edos & aurigas sepe sibi supe¬
rasse uisus ẽ. Libidinibus porro tantis ex¬
agitatꝰ ẽ. ut ne amatre quidem uel soro¬
re ullaue consanguinitatis reuerentia
abstinuisse referat᷑. uirũ inuxorẽ duxe¬
nt. Ipse auiro ut uxor acceptꝰ sit.
uxuriȩ uero tã effrenatȩ fuit. ut retib
aurẽis piscaretur. quȩ purpureis funib
extrahebantur. frigidis & calidis lauarce

Expanded text:
minimis causis interfecit; ipse autem maniminimis causis interfecit; ipse autem manifestis ueneni signis est mortuus. Anno ab Vrbe condita DCCCVIII Nero Caesar ab Augusto quintus principatum adeptus est mansitque in eo annis non plenis quattuordecim. Gai Caligulae auunculi sui erga omnia uitia ac scelera sectator immo transgressor, petulantiam libidinem luxuriam auaritiam crudelitatem nullo non scelere exercuit; siquidem petulantia percitus omGraeciae theatra perlustrans, assumpto etiam varii vestitus dedecore, cerices, citharistas, tragoedos et aurigas saepe sibi superasse visus est. Libidinibus porro tantis exagitatus est, ut ne a matre quidem vel sorore ullave consanguinitatis reverentia abstinuisse referatur: virum in uxorem duxerit, ipse a viro ut uxor acceptus est. Luxuriae vero tam effrenatae fuit, ut retibus aureis piscaretur, quae purpureis funibus extrahebantur, frigidis et calidis lavaret
Abbreviated transcription (Latin):
& therasiã insula de profundo emicuit.
xxx. stadiorũ spaciũ extenta.
No eiusdẽ septimo. sub procuratore
iude comano inhierosolimis tanta seditio
indieb arimorũ exorta ẽ. ut inportarũ
exitu populo cohortato .xxx.milia iudȩ¬
orũ cȩde prostrata. & cõpressione suffocata
referantur.
N No eiusdẽ nono expulsos ꝑ claudiũ ur¬
be iudeos. iosephus refert. Sed me magis
suetonius mou&. qui ait hoc modo. ¶lau¬
dius iudȩos impulsos e xp̃o assidue tumul¬
tuantes. roma expulit. Quod utrũ contra
xp̃m tumultuantes iudȩos coerceri & cõ¬
primi iusserit. an & iam xp̃ianos simul ue¬
lud cognate religionis homines uoluerit
expelli. ne quaquã discernit᷑. Uerũtamen
sequenti anno tanta fames romȩ fuit.
ut de medio foro imperator correptꝰ apopulo
conuitis & fragminibus panis turpissime
infestatꝰ. acgre. ꝑ seudotherũ inpalatiũ
refugiens furorẽ excitatẽ plebis euaserit.

Expanded text:
et Therasiam insula de profundo emicuit et Therasiam insula de profundo emicuit triginta stadiorum spatio extenta. Anno eius septimo sub procuratore Iudaeae Cumano in Hierosolymis tanta seditio in diebus azymorum exorta est, ut in portarum exitu populo coartato triginta milia Iudaeorum caede prostrata et conpressione suffocata referantur. Anno eiusdem nono expulsos per Claudium Vrbe Iudaeos losephus refert. sed me magis Suetonius mouet, qui ait hoc modo: Claudius Iudaeos inpulsore Christo adsidue tumultuantes Roma expulit; quod, utrum contra Christum tumultuantes Iudaeos coherceri et conprimi iusserit, an etiam Christianos simul uelut cognatae religionis homines uoluerit expelli, nequaquam discernitur. Verumtamen sequenti anno tanta fames Romae fuit, nt medio foro imperator correptus a populo conuiciis et fragminibus panis turpissime infestatus, aegre per pseudothyrum in Palatium refugiens furorem excitatae plebis euaserit.
Abbreviated transcription (Latin):
cissimos dies plurimã insule partẽ in dedi
tionẽ recepit. Orcadas & iam insulas ultra
brictanniã in oceano positas. romano adiecit
imperio. ac sexto quã profectꝰ erat mense ro¬
mam rediit. Conferatur nunc si cui quã
plac& sub insula tempus & tempꝰ. bellũ &
bellũ. cesar & cȩsar. Nam define nihil pro¬
fero. qm hoc felicissima uictoria. illud acer¬
rima clades fuit. & sic demũ roma cognos¬
cat ꝑ cius latentẽ prudentiã inagendis
reb antea se parcẽ felicitatis habuisse.
cuius agnitione suscepta plenissima felicita¬
te ꝑfruitur. in quantũ tamen blasphemiarũ
offendiculis de prauat᷑. Eodẽ anno imperii
eiꝰ fames grauissima ꝑsyriã facta ẽ. quam
& iam prophete pronuntiauerunt. Sed
xp̃ianorũ necessitatibus apud hie rosolimã
conuectis ab egypto frumentis. halena adia¬
benorũ regina conuersa ad fidẽ xp̃i largissi¬
me ministrauit.
NNo imperi eiꝰ quinto int̾ theram

Expanded text:
ciscistionem recepit. Orcadas etiam insulas ultra Brittaniam in Oceano positas Romano adjecit imperio, ac sexto quam profectmam rediit. Conferatur nunc, si cuiquam placet, sub una insula tempus et tempus, bellum et bellum, Caesar et Caesar — nam de fine nil confero, quoniam hoc felicissima uictoria, illud acerbissima clades fuit — et sic demum Roma cognoscat, per eius latentem prouidentiam in agendis rebus antea se partem felicitatis habuisse, cuius agnitione suscepta plenissima felicitate perfruitur, in quantum non tamen blasphemiarum offendiculis deprauatur. Eodem anno imperii eius fames grauissima per Syriam facta est, quam etiam prophetae praenuntiauerant; sed Christianorum necessitatibus apud Hierosolymam, conuectis ab Aegypto frumentis, Helena Adiabenorum regina conuersa ad fidem Christi largissime ministrauit. Anno imperii eius quinto inter Theram
Abbreviated transcription (Latin):
oris militiȩ continuit. Iristius ac ꝑniciosius
urbi rome nihilumquã fuisse. quã bella
ciuilia satis notũ est. Itaq propẽ aduentũ
apłi petri. & tenera xpianorũ germina.
uix dũ adhuc pauca ad sc̃ȩ̃ fidei professionẽ
erũpentia. hanc exorientẽ tyrannidẽ. &
consurgens istud cuule bellũ neg& quisq di¬
uinitꝰ ct̃. cõpressũ. siqui preteritis tempori¬
bus de cõpressione bellorũ eiuiliũ simile
probauerie exemplũ. Claudius quarto im¬
peru sui anno cupiens utilẽ rei puplicȩ osten¬
tare principem. bellũ ubiq & uictoriam
unde cũq quesiuit. Itaq expeditionẽ in
brittanniã mouit. quȩ excitata intumul.¬
tũ propt̃ non redditos transfugas uidebat᷑
ransuectꝰ in insulam est. quã neq ante iuliũ
cesarẽ. neq post cũ quisquã adire dusus fue¬
rat. ibiq ut uerbis sue tomi tranquilli lo¬
quar. sine ullo pręlio ac sanguine intra pau¬

Expanded text:
oris militiae continuit. Tristius ac perniciosius oris militiae continuit. Tristius ac perniciosius urbi Romae nihil umquam fuisse, quam bella civilia, satis notum est. Itaque propter adventum apostoli Petri, et tenera Christianorum germina vixdum adhuc pauca ad sanctae fidei professionem erumpentia, hanc exorientem tyrannidem, et consurgens istud ciuile bellum neget quisquam diuinitus esse conpressum. qui praeteritis temporibus de conpressione bellorum ciuilium simile probarit exemplum. Claudius quarto imperii sui anno, cupiens utilem reipublicae ostentare se principem, bellum ubique et uictoriam undecumque quaesiuit. itaque expeditionem in Britanniam mouit, quae excitata in tumultum propter non redhibitos transfugas uidebatur: transuectus in insulam est, quam neque ante Iulium Caesarem neque post eum quisquam adire ausus fuerat, ibique — ut uerbis Suetoni Tranquilli loquar — \'sine ullo proelio ac sanguine intra pau
Abbreviated transcription (Latin):
sissimã acheniensiũ amneffiã. quã quidẽ
rome induere iulio caesare interfecto se¬
natꝰ cicerone sua dente temptauerat. sed
antonio & octauiano propt̾ ultionẽ extine¬
ti cȩsaris irrumpentib inirritũ cesserat.
anc elaudius quã uis truculentiore causa
incedem conspiratorũ stimularetur. ultro¬
nea clementia nullo expetente firma¬
uit. Accidit & iam co temport.
presentis gratiȩ dĩ grande miraculũ.
Siquidẽ furius camilius seribonianꝰ dalmatie
legat᷑. bellũ cunle molitꝰ. legiones multas
fortissimasq ad sacramenti mutationẽ pel
lexerat. Itaq die dicto ut inunũ undiq
ad nouũ imperatorẽ conueniret᷑ neq aqͥlȩ
ornari. neq conuelli quo quomodo signa mo¬
ueriue potuerunt. exercitꝰ tanta & tam
inusitata miraculi fide motꝰ & conuersus in
penitentiã. scribonianũ quinta statim die
destitutũ interfecit. sẽsẽq sacramento pri¬

Expanded text:
sam Atheniensium amnestiam, quam quidem sam Atheniensium amnestiam, quam quidem Romae inducere Iulio Caesare interfecto senatus Cicerone suadente temptauerat, sed Antonio et Octauiano propter ultionem extincti Caesaris inrumpentibus in inritum cesserat: hanc Claudius quamuis multo truculentiore causa in caedem conspiratorum stimularetur, ultronea dementia nullo expetente firmauit. accidit etiam eodem tempore praesentis gratiae Dei grande miraculum: siquidem Furius Camillus Scribonianus, Dalmatiae legatus, bellum ciuile molitus legiones multas fortissimasque ad sacramenti mutationem pelexerat. Itaque die dicto, ut in unum 468 undique ad novum imperatorem conveniretur, neque aquilae ornari, neque convelli quoquomodo signa, moverive potuerunt. Exercitus tanta et tam inusitata miraculi fide motus, et conversus in poenitentiam, Scribonianum quinto statim die destitutum interfecit, seseque sacramento pri
Abbreviated transcription (Latin):
NO aburbe condita. decxcu. tiberiuꝰ
claudius ab augusto quartꝰ regnũ ad eptꝰ
ni eiꝰ petrus apostolus dni nr̃i ihũ xp̃i roͬ
mã uenit. & salutarẽ cunctis credentibus
fidem fideli uerbo docuit. potentissimisq
uirtutibus approbauit. atq & iam xp̃iani
rome ee cocperunt. Sensit collatũ fide¬
i sucͦ roma beneficiũ. Nam cũ int̾fecto cali¬
gula multa mala de abrogando imperio
ac repuplica in antiquũ ordinẽ restituen-¬
da . euertendaq penitꝰ cęsarũ uniuersa
familia. senatꝰ & consules decreuissent. clau¬
dius mox ut confirmauit imperiũ. magna
atq adhuc romȩ incognita usus clementia.
ne intantã nobiliũ multitudinẽ ultio
si ess& cepta seuir&. biduũ illud quod
rei puplice statu infidelit̾ consultũ actũq
fuerat memorie exdeleuit. om̃iũq factoꝵ.
dictorumue meo ueniã. & obliuionem in pof¬
frum sanxit. Ita illam preclarã & famo¬

Expanded text:
Anno ab Vrbe condita DCCXCV Tiberius Anno ab Vrbe condita DCCXCV Tiberius Claudius ab Augusto quartus regnum adeptusni eius Petrus, apostolus Domini Iesu Christi, Romam uenit et salutarem cunctis credentibus fidem fideli uerbo docuit potentissimisque uirtutibus approbauit; atque exim Christiani Romae esse coeperunt. sensit hoc conlatum fidei suae Roma beneficium., nam cum interfecto Caligula multa de abrogando imperio ac republica in antiquum ordinem restituenda euerrendaque penitus Caesarum uniuersa familia senatus et consules decreuissent: Claudius mox ut confirmauit imperium, magna atque adhuc Romae incognita usus clementia, ne in tantam nobilium multitudinem ultio, si esset coepta, saeuiret, biduum illud, quo de reipublicae statu infeliciter consultatum actumque fuerat, memoriae exemit omniumque factorum dictorumue in eo ueniam et obliuionem in puum sanxit. ita illam praeclaram et famo
Abbreviated transcription (Latin):
protectorib occisus ẽ. Quo libelli inscere to
eiꝰ reꝑti sunt. quorũ alteri pugio. alteri
gladius prosigno nominis asscriptꝰ e̾rat.
ambo lectissimorũ uirorũ utriusq ordinis
senatoru & acquestris nomina. & notas
continebant morti destinatorũ. Inuenta
est arca ingens uariorũ uenenorũ. quib
mox claudio caesare iubente de mersis. in¬
fecta maria traduntur. non sine magno
pisciũ exitio. quos enecatos ꝑ proxima lito¬
ra passim a estꝰ ciecit. Magnũ reugra
indiciũ miserentis dĩ. propt̃ suffragiũ grãc
inpopulũ continuo ex parte crediturũ.
& ppt̃ irae temperamentũ in populũ tc̃
infidelit̃ obstinatũ. Ut quanta multitu¬
do hominũ prȩparatã mortẽ euaserit.
ex multitudine interfectorũ pisciũ dis¬
ceretur. om̃ib:q in notescer& quid tanta
ueneni moles arte agere ducta inmise¬
ra ciuitate potuiss&. quȩ neglegent̾ ef¬
fusa &iã maria corrupit.

Expanded text:
protectoribus occisus est. duo libelli in secretis protectoribus occisus est. duo libelli in secretis eius reperti sunt, quorum alteri pugio, alteri gladius pro signo nominis adscriptum erat: ambo lectissimorum uirorum utriusque ordinis senatorii et equestris nomina et notas continebant morti destinatorum. inuenta est et area. ingens uariorum uenenorum, quibus mox Claudio Caesare iubente demersis infecta maria traduntur non sine magno piscium exitio, quos enecatos per proxima litora passim aestus eiecit. Magnum reuera indicium miserentis Dei propter suffragium gratiae in populum continuo ex parte crediturum et propter irae temperamentum in populum tunc infideliter obstinatum, ut quanta multitudo hominum praeparatam mortem euaserit, ex multitudine interfectorum piscium disceretur omnibusque notesceret, quid tanta ueneni moles arte aucta agere in misera Ciuitate potuisset, quae neglegenter effusa etiam maria corrupit.
Abbreviated transcription (Latin):
rũ quȩ relarũ causa. filonẽ quendã urũ sa¬
ne inprimis ȩruditũ. legatũ ad cesarem
miserunt. Sed caligula cũ om̃ib hominib
tũ precipue iudȩis infestissimꝰ. spreta lega¬
tionẽ filonis. om̃s iudeorũ sacras fides. atq
in primis antiquũ illum in hic rosolimis sacra¬
rium. profanarus sacrificuis gentiliũ reple¬
ri statius simulacrisq imperauit. seque ibi
ut dm̃ coli precepit. Pylatꝰ autẽ preses
qui sententiã dampnationis in xp̃m dixe¬
rat. postquã plurimas seditiones inihero¬
solimis expleuit ac fecit. tantis irrogan¬
te gaio angoribus coartatꝰ ẽ. ut sua sẽ tras¬
uerberans manu. malorũ compendiũ mor¬
tis celcritate quesicrit. Gaius caligula
libidinibus suis & iam illud sceleris adiecit
ut & sorores suas primũ stupro polluerit.
de inde exilio dampnar&. qui post om̃s
simul exules iussit occidi. Ipse autẽ Asus

Expanded text:
rum querellarum causa Philonem quendam, uirum sarum querellarum causa Philonem quendam, uirum sane in primis eruditum, legatum ad Caesarem miserant. sed Caligula cum omnibus hominibus tum praecipue Iudaeis infestissimus, spreta legatione Philonis omnes Iudaeorum sacras sedes atque in primis antiquum illud in Hierosolymis sacrarium profanari sacrificiis gentilium ac repleri statuis simulacrisque imperauit seque ibi ut deum coli praecepit. Pilatus autem praeses, qui sententiam damnationis in Christum dixerat, postquam plurimas seditiones in Hierosolymis excepit ac fecit, tantis inrogante Gaio angoribus coartatus est, ut sua se transuerberans manu malorum conpendium mortis celeritate quaesierit. Gaius Caligula libidinibus suis etiam illud sceleris adiecit, ut sorores suas primum stupro pollueret, deinde exilio damnaret. qui post omnes simul exules iussit occidi. ipse autem a suis
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ arma. & centũ uinctꝰ ac neis postergi
nodis fremit. horridusq ore cruento serui
rebelles & fagitiui gladiatores ꝓt̾ruere
romã. euercere it aliã. siciliã deleuerunt
am pęne uniuerso humano generi toto or¬
be metuendi. Indiebus dutẽ salutis. hoc ẽ.
temporibus xp̃ianis. conuellert quietẽ
non potest uel cȩsar infestꝰ Hic siquidẽ
magno & incredibili apparatu profectꝰ que¬
rere hostẽ. uirib otiosis germaniã galliãq
ꝑcurrens. in ora oceani circa prospectũ brit¬
tanniȩ restitit. Cũq ibi minoce nõbelinũ
brittannorũ regis filiũ. qui apatre pulsus
cũ paucis oberrabat indedicionẽ recepiss&
deficiente belli materia romã rediit. His¬
dẽ autẽ diebus udei qui iã tunc ob passio¬
nẽ xp̃i meritis ubiq cladibus exagitabant᷑¬
d prid alexandriã seditione excitata. pro¬
fligati cȩde atq urbe pulsi. ex promendo¬

Expanded text:
super arma et centum uinctus aeuis Post tergum super arma et centum uinctus aeuis Post tergum nodis fremit horridus ore cruento. serui rebelles et fugitiui gladiatores perterruere Romam, euertere Italiam, Siciliam deleuerunt, iam paene uniuerso humano generi toto Orbe metuendi; in diebus autem salutis, hoc est temporibus Christianis, conuellere quietem non potest uel Caesar infestus. hic siquidem magno et incredibili apparatu profectus quaerere hostem uiribus otiosis, Germaniam Galliamque percurrens, in ora Oceani circa prospectum Britanniae restitit. cumque ibi Minocynobelinum Britannorum regis filium, qui a patre pulsus cum paucis oberrabat, in deditionem recepisset, deficiente belli materia Romam rediit. isdem autem diebus Iudaei, qui iam tunc ob passionem Christi meritis ubique cladibus exagitabantur, apud Alexandriam seditione excitata, profligati caede atque urbe propulsi, expromenda
Abbreviated transcription (Latin):
eiusdẽ uel similia sectantes urbe subino¬
uit. sub poena ꝑpetuȩ seruitutis nisi ob¬
temperassent. Sanȩ asiac ciuitates illo
terre motu dẏrutas tributo dimisso. pro¬
priã &iam libertate donauit. Hic ambi¬
guis signis. ueneno obut.
INo ab urbe condita. dccxe. tertius
ab augusto gaius caligula regnare cepit
ut quiuere dignꝰ romanis blasphemantibus
& iudeis ꝑsecutorib punitor adhibitꝰ uidero¬
tur. Hic ut breuit̾ magnitudinẽ crudeli¬
tatis eiꝰ exprimã. exclamasse fertur. Vti¬
nã populus romanꝰ unã ceruicẽ haber&. &
iam deconditione temporũ suorũ conqui¬
sitꝰ ẽ. quod nullis calamitatib puplicis i¬
signirentur. Obeata germina temporis
xp̃ian. quantũ prȩualiustis in reb humanis
ut & iam crudelitas hominis magis potue¬
rit clades desiderare quã inuenire. Ece
de tranquillitate generali feritas ic iuna
conqueritur. furor impius. intꝰ. seua sedens

Expanded text:
eiusdem uel similia sectantes Vrbe submoeiusdem uel similia sectantes Vrbe submouit sub poena perpetuae seruitutis, nisi obtemperassent. sane Asiae ciuitates illo terrae motu dirutas tributo dimisso propria etiam liberalitate donauit. hic ambiguis signis ueneni obiit. Anno ab Vrbe condita DCCXC tertius ab Augusto Gains Caligula regnare coepitus et qui uere dignus Romanis blasphemantibus et Iudaeis persecutoribus punitor adhibitus uideretur. hic, ut breuiter magnitudinem crudelitatis eius expromam, exclamasse fertur utinam populus Romanus unam ceruicem haberet. saepe etiam de condicione temporum suorum conquestus est, quod nullis calamitatibus publicis insignirentur. O beata germina temporis Christiani, quantum praeualuistis in rebus humanis, ut etiam crudelitas hominis magis potuerit clades desiderare quam inuenire! ecce de tranquillitate generali feritas ieiuna conqueritur; furor impius intus Saeua sedens