comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
metiũtur syderas plagos. et ĩuestigãt
mias astroꝵ. m̃te eĩ sua auerãt ista. et
ĩgemo qd̾ tu d̾s tedisti eis. et młta ĩne¬
uerũt et p̾mũtiauerũt aute iustos anuos
tefectus linariũ sons et lune. quo die qua
hora. ꝙͣta exꝑte futuri eẽnt. et nõ eos
fefeslit m̃is. et ita fcm̃ ẽ ut p̾mĩtiau̾ũt.
et scͥpserũt regłas ĩdagatas. et legñtur
hodie at ex eis p̾uũtiatur. quo anno et
quo mẽse anni. et quo die m̃isis. et qua
hora diei. et quota ꝑte luuimis sui. de fec¬
tiua sit luua uł sol. Et ita fit ut p̾nũtia¬
tur. Et mirant᷑ hoĩes et stupent. qui nes¬
ciĩt ea. Et exultant atz extolluut᷑ qui sci¬
uut. et ꝑ impiã suꝑbiani recedentes ac
deficientes aliũe tuo. tanto aute solis de¬
fectũ futurum puidẽt. et ĩpñtia suũ nõ¬

Expanded text:
tur sidereas plagas, et vestigent vias astrorum. 4. Mente enim sua quaerunt ista, et ingenio quod tu dedisti eis: et multa invenerunt et praenuntiaverunt ante multos annos defectus luminarium solis et lunae, quo die, qua hora, quanta ex parte futuri essent; et non eos fefellit numeras. et ita factum est, ut praenuntiauerunt, et scripserunt regulas indagatas et leguntur hodie atque ex eis praenuntiatur, quo anno et quo mense anni et quo die mensis et qua hora diei et quota parte luminis sui defectura sit luna uel sol: et ita fiet, ut praenuntiatur. et mirantur haec homines et stupent qui nesciunt ea, et exultant atque extolluntur qui sciunt, et per inpiam superbiam recedentes et deficientes a lumine tuo tanto ante solis defectum futurum praeuident et in praesentia suum no
Abbreviated transcription (Latin):
amãtes. amatores pectimie. Rectaita
uolsitas ẽ bonus amor. et uolu̾tas ꝑ¬
amatur cupiditas ẽ. Id aut̃ hũs eo q fru¬
eus lencia est. fugiens q ad ei adu̾satur
timor ẽ. Ida si accro̾it sentiens tͥsticia
ẽ. ꝓĩ mala sũt ista. si maius ẽ amor.

Expanded text:
amantes, amatores pecuniae. Recta itaque uoluntas est bonus amor, et uoluntas pre quod amatur, cupiditas est, id autem habens eoque fruens laetitia; fugiens quod ei aduersatur, timor est, idque si acciderit sentiens tristitia est. Proinde mala sunt ista, si malus amor est;
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ lenitate deciꝑe. utilius esuienti panis
toslit᷑. site cibo securꝰ iustitiã negligat ꝙ̃
esurienti panis frãgit᷑. ut ĩmsticie seduc¬
tus aͦquiescat. Et q̃ freneticũ ligat. et li
cargicũ excitat. ut̾a molestus ambos a¬
mat. Quis nos pot̃ ampliꝰ amare ꝙͣ deus.

Expanded text:
quam cum lenitate decipere. Utilius esurienti panis tollitur, si de cibo securus justitiam negligat, quam esurienti panis frangitur, ut injustitiae seductus acquiescat. Et qui phreneticum ligat, et qui lethargicum excitat, ambobus molestus, ambos amat. Quis nos potest amplius amare, quam Deus?
Abbreviated transcription (Latin):
amas ad tp̃s quid ꝓderit. aut subieeris
illi a ͭ subicit᷑ tibi cũ fu̾is tu sõcractus. pe¬
rit ip̃e amor. cum fu̾it illi sb̾tractus perit
qd̃ amasti. ubi ergo aut amator perit aut
qd̃ amatur. nõ ẽ amond. s qͥo ẽ amãdũ qd
tuam ĩet̾uũ saluã. oderis eam ad ip̃s. Ergo
odiũ rectũ ab amore ueĩt. pu̾sus amor ab
aiam suam ĩ hoc mũto ĩ uitã et̾iã custodit
peat. si uale amai̾us tũc odisti. sibũ od̾is
tũc amasti. felices qui oderũt custodieuto
ne ꝑterent amanto. s uite ne tibi sub¬
repat: ut te ip̃m uelis ĩt̾uu̾e sic ĩtesligẽto
qd̾ debes odisse ĩ hoc mũto aĩam tuã. hĩt

Expanded text:
amas ad tempus, quid prodest? Aut subduceris illi, aut subducitur tibi. Cum fueris tu subtractus, perit ipse amator: cum fuerit illud subtractum, perit quod amasti. Ubi ergo aut amator perit, aut quod amatur, non est amandum. Sed quid est amandum? Quod um habere salvam, oderis eam ad tempus. Ergo odium rectum ab amore venit; perversus amor ab animam suam in hoc mundo, in vitam aeternam custodit pereat. Si male amaveris, tunc odisti; si bene oderis, tunc amasti. Felices qui oderunt custodiendo, ne perdant amando. Sed vide ne tibi subrepat ut teipsum velis interimere, sic intelligendo quod debes odisse in hoc mundo animam tuam. Hinc
Abbreviated transcription (Latin):
In eo qd scriptũ ẽ uinisit deus lucẽ atene¬
bris. nos ĩtelligimꝰ duas auglĩcas soci¬
etates. unã fruentẽ dõ. alterã tim̾̃item
typo. unã cuidr̃ adorate eũ om̃s angłieiꝰ.
aliã cuiꝰ pͥnceps dicit. hec oĩa tͥ dabo si
ꝓstratus ad orau̾is me. unã dei scõ amo

Expanded text:
in eo quod scriptum est, Divisit Deus inter lucem et tenebras : nos tamen has duas angelicas societates, unam fruentem Deo, alteram tumentem typho : unam cui dicitur, Adorate eum, omnes Angeli ejus ; aliam cujus princeps dicit, Haec omnia tibi dabo, si prostratus adoraveris me : unam Dei s
Abbreviated transcription (Latin):
.i. de ip̃o ⁊ cũ ip̃o. ⁊ nõ ĩ ip̃o. unũ ẽ mldite
ip̃o currere. ⁊ nõ cũ ip̃o at ĩ ip̃m. De mũto
eĩ tesiterul curut. qñ ĩ spͨto foris dei opere
ꝑaduu̾atõem ⁊ lautẽ artẽtius ĩtus ad
ip̃m seou̾tit. Cũ mũdo currẽt. sise ꝓ nu¬
tablĩtate tp̃aliũ siue deiciento ĩadu̾sis.

Expanded text:
 de ipso, et cum ipso, et non in ipsum. Unum est mundi, de ipso currere; non cum ipso, aut in ipsum. De mundo enim desiderium currit, quando inspecto foris Dei opere, per admirationem et laudem ardentius intus ad ipsum se convertit. Cum mundo curreret, si se pro mutabilitate t
Abbreviated transcription (Latin):
auid desit̾as. Non nis laborẽ substiu̾e. No
ius ca quieta ꝯaesce̾. duffocas aĩam. ut
u̾sa uice tusis dũa.⁊ illa aucilla. Rogo qͣre
gͣuas aĩam q̃ molesta nõ ẽ tibi. nec cn ef¬
fugies penam dũ ip̃a patiet᷑ gehennam.
nec sine te pot̾it iudican ĩdie iudicii. Ere¬

Expanded text:
n vis laborem sustinere? non vis inquieta conquiescere? suffocas animam, ut versa vice tu sis domina, et illa ancilla. Rogo, quare gravas animam, quae molesta non est tibi? Nec tu effugies poenam, dum ipsa patitur gehennam; nec enim sine te poterit judicari in die judicii. Qua
Abbreviated transcription (Latin):
Amor ipe tot reꝵ uanaꝵ atq noxiaꝵ ex iꝰ
mordaces scissure ꝑ turbatões memores
formidines. ĩ saua gaudia. discodielites.
furtũ rapuia. ꝑfidia. sr̃bia. abitio. untẽtia
honucidia. pancidis. crutelitas. senicia. ue¬
auitia. lux̾ia. peculacia ĩpudẽtia. foruico¬
toẽs. adulteria. incesta. Et exͣ nat᷑am itu
iuria opp̾ssiones ĩocẽtũ. calu̾pine. circi¬
uetiones. p̾uancatões. falsa testĩo ma. in¬
iqua urdicia. molentie latrocinia. et qͥ cqͥd
dice ueĩentia. cũ qua oĩs filius ad ã uastit᷑.¬

Expanded text:
amor ipse tot rerum uanarum adque noxiarum et ex hoc mordaces curae, perturbationes, maerores, formidines, insana gaudia, discordiae, litesfurtum, rapina, perfidia, superbia, ambitio, inuidentia, homicidia, parricidia, crudelitas, saeuitia, nequitiationes, adulteria, incesta, et contra naturam eriuria, obpressiones innocentium, calumniae, circumuentiones, praeuaricationes, falsa testimonia, iniqua iudicia, uiolentiae, latrocinia et quidquid dice uenientia, cum qua omnis filius Adam nascit
Abbreviated transcription (Latin):
respõtetur. ut quiescãt ⁊ adu̾sus teñ mur¬
ninare desistant. Recte eĩ fortasse qͥrerẽt᷑
si erroris ⁊ libidĩs nlłs hoĩum uictor existe¬
ret. Cũ u̾o ubiq sit pñs. am młtis moĩs
at cretẽtẽ ꝯsoletur spantẽ. Diligentẽ ad¬
hortetur. Conãtẽ aduinet. Exandiat dep̾¬
cantẽ. nõ tͥ teputat᷑ ad culpã ad ĩuitꝰ iguo¬
ras. si qd̾ negligis q̃rere qd̃ ignoras. Neq
illud ad̃ uulnerata mẽbra nõ cosligis. s

Expanded text:
respondetur, ut quiescant et aduersus deum murmurare desistant. recte enim fortasse quererentur, si erroris i s et libidinis nullus hominum uictor existeret; cum uero ubique sit praesens, qui multis modis at credentem, consoletur sperantem, diligentem adhortetur, conantem adjuvet, exaudiat deprecantem; non tibi deputatur ad culpam quod invitus ignoras; sed quod negligis quaerere quod ignoras; neque illud quod vulnerata membra non colligis, sed
Abbreviated transcription (Latin):
uet ad ea q̃ nõ debet cupiditas dr̃. Cum
u̾o ordĩatus ẽ. caritas appellat᷑. Ip̃m igͥ
hc̃ cordis motũ. quẽ amorẽ appellamꝰ.
Quã diffinitõem assignare potimꝰ. Ex¬
pedit nob̾ ꝓpinqͥus ĩtueri eã. ne lateat
cũ bonꝰ ẽ tequo et cũ malus ẽ tãta ma¬
ia uei̾ũt. et cũ bonꝰ ẽ. tãta bona ꝓcedũt.

Expanded text:
 ad ea quae non debet, cupiditas dicitur; cum vero ordinatus est, charitas appellatur. Ipsum igitur hunc cordis motum, quem amorem appellamus, qua definitione significare poterimus? Expedit nobis propius intueri eum, ne lateat cum bonus; de quo et cum malus est tanta mala veniunt, et cum bonus est tanta bona procedu
Abbreviated transcription (Latin):
et ilitas nõ ametur. Nos gͦ m̃estigantꝰ
et querimꝰ ut sciamꝰ et scientes canea¬
nus. Qd illi ĩuestigat᷑ ut sciant. s sci¬
aut ut faciant. quid illud ĩ nob̾ sit qd̃
aliud nõ eẽ p̾ter auiorẽ. qͥ cũ sit motus

Expanded text:
tigamus et quaerimus, ut sciamus, et scientes caveamus, quod illi investigant, ut sciant, sed sciant ut faciant, quid illud in nobis sit, qualiud non esse praeter amorem: qui cum sit motus
Abbreviated transcription (Latin):
sti erat. qd̃ actinet addicendi modñ. cete¬
rũ reꝵ ip̃aꝵ nlła opatio. nã ille ꝑ maĩche¬
as fallatias aberrabat. iste aut̃ salub̾ri¬
scõm scłm opinabar quẽ sic t̾ate potãtes
et adu̾sus ip̃is excellentie tẽptamẽta. qͥt
luctamĩs hr̃et qͥd ue solanũs ĩ adu̾sis. ⁊
occultũ os eiꝰ qd̾ erat ĩcorde eiꝰ. auã sa¬
pidagaudia de pane tuo rumĩaret. nec
conuic̾e nou̾am nec exꝑtus erã. uec ie
sciebat estus meos. nec fones pielimei.
Nõ eĩ qrere ab eo potera q̃ uolebã et sic̃
uolebã secludẽtib me. ab eius aurib at
ore cat̾ius negotiosoꝵ hoĩmm quoꝵ ĩ fir¬
mitatib ẜinebat. cũ quib qñ nõ erat ꝙ
ꝑ exignũ tp̃us erat. aut corpꝰ reficiebat
ncͣciis sõstetacuĩs aut lectõne aĩmũ. S cũ
lege hac oclĩducebãtur ꝑ pagnias. et cor

Expanded text:
sti erat, quod attinet ad dicendi modum: caeterum rerum ipsarum nulla comparatio; nam ille per Manichaeas fallacias aberrabat, iste autem saluberriculum opinabar, quem sic tantae potestates et adversus ipsius excellentiae tentamenta quid luctaminis haberet quidue solaminis in aduersis, et occultum os eius, quod erat in corde eius, quam sapida gaudia de pane tuo ruminaret, nec conicere noueram nec expertus eram. nec ille sciebat aestus meos nec foueam periculi mei. non enim quaerere ab eo poteram quod uolebam, sicut nolebam, secludentibus me ab eius aure atque ore cateruis negotiosorum hominum, quorum infirmitatibus seruiebat: cum quibus quando non erat, quod perexiguum temporis erat, aut corpus reficiebat necessariis sustentaculis aut lectione animum. sed cum legebat, oculi ducebantur per paginas
Abbreviated transcription (Latin):
gereba̾t. n ħ miiũ ẽ si ꝯu̾si sũt ex pena in
aerẽ qͣlitatẽ. ut iã possint id ab igne .i. ab
elemĩto n̾e ĩferioris aliqͥd pati. Nec aeris
saltẽ spatia suꝑiora ato puriora. s istaca¬
liginosa ten̾e ꝑmuissi sũt. q̃ eis ꝓ suo geu̾e
qͣi quidã carcer ẽ usa ad tp̃s iudicũ. Ea¬

Expanded text:
irum est, si conversa sunt ex poena in aeriam qualitatem, ut jam possint ab igne, id est ab elemento naturae superioris aliquid pati: nec aeris saltem spatia superiora atque puriora, sed ista caliginosa tenere permissi sunt, qui eis pro suo genere quidam quasi carcer est, usque ad tempus judicii. E
Abbreviated transcription (Latin):
Quid apud eil ĩpudititia fatiebat. Qoͥ ĩ¬
tepantia. quio auaritia. quid ira. Quid sr̃¬
bia. quid cet̾a mẽbra m̃a: Dimisit te ꝯfugi¬
ũ fecit ad me. Meas sorores udeo comita¬
ricũillo. Eͥo eĩ iocͥco faciebat. qͥ cũ sr̃bia dis¬
putabat. Cũ na ferieba. thesauriz abat sͥ
irã ĩdie ire. E̾ quissime intex. iudica ĩq̾et.¬

Expanded text:
Quid apud eum impudicitia faciebat, quid intemperantia, quid avaritia, quid ira, quid superbia, quid caetera mea membra? Dimisit te: confugium fecit ad me: meas sorores video comitari cum illo. Quid enim idcirco faciebat? Quid cum superbia disputabat? Quid cum ira furiebat? Thesaurizavit sibi iram in die irae. Aequissime judex, judica, inq
Abbreviated transcription (Latin):
pͥa p̾cessit. nͥ qr isti fortasse. nec hiis cib̾
egent q̃ sui ꝯsuptoe refitĩt. S ex quo
translati sũt. ita uiuant ut silem hẽant
societatẽ. illis quadragĩta dieb quibus
helyas ex calice ⁊ collyrida panis sine
cibo uixit. aut si ex huis substentacur opꝰ
ẽ. ita ĩ ꝑadiso fortasse pascunt᷑. sic̃ ad ã

Expanded text:
praecessit; nisi quia isti fortasse nec his cibis praecessit; nisi quia isti fortasse nec his cibis egent, qui sui consumptione reficiunt, sed ex quo translati sunt ita uiuunt, ut similem habeant satietatem illis quadraginta diebus, quibus Helias ex calice aquae et collyride panis sine cibo uixit; aut, si et his sustentaculis opus est, ita in paradiso fortasse pascuntur sicut Adam,
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ gͣnati. ⁊ quo nolumꝰ expoliari. s sup¬
uestiri ut absorbeat᷑ qd mortale ẽ a uita.
Proiide si nõ peccass adã. nõ erat expo¬
liandus corpe. s supuestientꝰ ĩ mortali ͭ ͤ¬
et ĩ corruptõe. ut absorbetur mortale a
uita .i. ab aĩali. ĩsp̾uale transiret. Neq
metueroũ fuit. ne forte si dintius hic ui¬
n̾et ĩ corꝑe aĩali. senectute gͣnaretur. et
paulatim uet̾escẽto ꝑ ueĩret ad moitẽ.
Si eĩ d̾s isrłitaꝵ uestin̾̃itis ⁊ caltiam̃tis
p̾stitit. qd ꝑ tot annos nõ fũt atrita. qͥd
murũ si obedienti hõi eiustẽ potetia ꝑsta
set annoꝵ. tp̃re quo deus ueset a mor¬
talitate ad ĩmortalitatẽ sine media mor¬
te uenturꝰ. Sic̃ eĩ ħ ip̃a caro quã nũc hẽ¬
ut uulu̾etur. Sic illa nõ iteo fuit morta
lis. qr nõ fuit necͣte ut mor̾etur. Taiẽ pu¬
to hĩtudĩem ad huc ĩcorpore aĩali atq
mortali. ⁊̃ ĩ illi qui sine morte hĩc trãslati
logam etatẽ. senectute martuerũt. nec

Expanded text:
mus grauati, in quo nolumus expoliari, sed superuestiri, ut absorbeatur mortale a uita. proinde si non peccasset Adam, non erat expoliandus corpore, sed superuestiendus inmortalitaet incorruptione, ut absorberetur mortale a uita, id est ab animali in spiritale transiret. Neque enim metuendum fuit, ne forte, si diutius hic uiueret in corpore animali, senectute grauaretur et paulatim ueterescendo perueniret ad mortem. si enim deus Israhelitarum uestimentis et calciamentis praestitit, quod per tot annos non sunt obtrita, quid mirum si oboedienti homini eiusdem potentia praestarset annosus, tempore quo deus uellet a mortalitate ad inmortalitatem sine media morte uenturus? sicut enim haec ipsa caro quam nunc habut uulneretuon erat necesse ut moreretur. Talem puto habitudinem adhuc in corpore animali atque mortali etiam illis, qui sine morte hinc translati longam aetatem senectute marcuerunt, nec
Abbreviated transcription (Latin):
uñ ĩ eadẽ afflictõe mali detestatur acq
blasphemãt. boni aut̃ p̾cant᷑ ⁊ laudãt.
Tantũ int̾ẽ. nõ aualia. s qualiscũq patia¬
tur. Nã pari motu exagitatũ. et exalat
horriblit̾ cenũ. ⁊ suauit᷑ fiagrat ungnẽtũ.

Expanded text:
detestantur atque blasphemant; boni autem precantur et laudant. Tantum interest, non qualia, sed qualis quisque patiatur. Nam pari motu exagitatum et exhalat horribiliter coenum, et suaviter fragrat unguentum.
Abbreviated transcription (Latin):
damꝰ iurgulta spinaꝵ de agro cordis nr̃i.
ne tefigãt ĩ uobis altas radices. Scimꝰ eĩ
ĩꝑatoris nr̃i semĩari zi aĩa. s cunctis flori¬
buirtutu tecoremꝰ. qr ĩ hiis delectat᷑ oĩps¬
tens. sicut ĩcanticis canticoꝵ legͥ. Ego flos
cãpi. et liliũ ꝯualluĩ .i. ego decus mũdi et

Expanded text:
ndamus virgulta spinarum de agro cordis nostri, ne defigant in nobis altas radices. Scimus enitanti imperatoris seminari zizania: sed cunctis floribus virtutum decoremus, quia in his delectatur omnipotens Deus sicut in Canticis Canticorum legitur: Ego flos camp
Abbreviated transcription (Latin):
ypponie regie oppito ep̃s. uir eruditõe dĩa
⁊ hilana orbre clans. fide ĩteger. uita pu¬
rus. scripsit ꝙͣta nec ĩueĩri possũt. Quis gͦ
glietur omĩa seillius hr̃e. aut qͥs tanto stu¬
dio legat ꝙͣto ille scripsit. Edidit iam senex
Inquib ut scͥptura ait. Introductus ĩ cubicu¬
lũ reg̾. ⁊ decoratus neste młtipharia dei sapĩe
exhibint eccãm nõ hp̃tẽ maculã aut ruga.
aut aliqͥd huiꝰmoĩ. De incarnatõe quoq
dei ydoneã edidit pietatẽ. De resurrectõne
quoq mortuoꝵ simili cucurrit sinceritate.
fidei qua ecc̃a uunt affectu eĩ exuberante

Expanded text:
Hipponensis oppidi episcopus, vir eruditione divina et humana orbi clarus, fide integer et vita purus, scripsit quanta nec inveniri possunt. Quis enim glorietur se omnia illius habere? Aut quis tanto studio legat, quanto ille scripsit? Unde et multa quibus, ut Scriptura ait, introductus in cubiculum Regis , et decoratus veste multifaria sapieexhibuit Ecclesiam non habentem maculam aut rugam vel aliquid hujusmodi. De Incarnatione quoque Dei idoneam edidit pietatem. De Resurrectione etiam mortuorum simili cucurrit sinceritate; ed etiam fidei, qua ecclesia uiuit, affectu. excubante
Abbreviated transcription (Latin):
rũtiment. ab eoꝵ rep̾hentõne sese abstiuẽt
Et ꝙͣuis nõ ĩ tm̃ eos ietuent. ut ao simli̾a
ppetrãda. quibusi eoꝵ t̾rorib ato ĩpbitati¬
bus cadant. es ip̃a cũ q̃ cũ eis nõ ppetrant.
nolũt plerũq corrũpe. cũ fortasse possĩt
aliquos corripiendo corrig̾e̾. ne si nõ potu¬
enut. sua salus ac fama ĩpiculũ exitiñq
pueĩat. Nlec ea ꝯsiteratõe qua famã suã ac
salutẽ uitent ẽẽ necessariã utilitati erudi¬
entoꝵ hoĩuũ. s ea potius ĩfirmitate qua
telectat blandiens ⁊ huanꝰ dies. ⁊ reformi¬
datur uulgr iundiciũ et carnis excrutiatio

Expanded text:
se abstinent. Et quamvis non in tantum eos metuant, ut ad similia perpetranda quibuslibet eorum terroribus atque improbitatibus cedant; ea ipsa tamen, quae cum eis non perpetrant, nolunt plerumque corripere, cum fortasse possint aliquos corripiendo corrigere; ne, si non potuerint, sua salus ac fama in periculum exitiumque perueniat, nec ea consideratione, qua suam famam ac salutem uident esse necessariam utilitati erudiendorum hominum, sed ea potius infirmitate, qua delectat lingua blandiens et humanus dies et reformidatur uulgi iudicium et carnis excruciatio
Abbreviated transcription (Latin):
quã ex seip̃o. s tota eius accio bona est.
pus. sapiens. bt̃s ꝙ semꝑ fieri poe. Iteo¬
cogitas face̾. pͥmũ cogita deũ. ⁊ si scõm
teũ ẽ ad cogitas diligẽt̾ examĩa. ⁊ si ẽ
rectũ corã deo ꝑfice illud. si u̾o adu̾sũ
et ingressus cui ẜm diñ uolũtate dingat᷑.¬
t̾iora pugnare. eisq usq ad illicita ĩstigã¬
tib cogentib ne nõ cet̾e. et ubi ceditur
ĩdulgentiã atq ut nõ cedatur ad iutoriũ
dei. affcũ religiose pietatis exposc̾e. Inꝑa¬
diso aut̾ si nemo peccuss. nõ ẽẽt actio ꝑi¬
etatis expugnare uitia. s felititatis eet

Expanded text:
quam ex se ipso: sed tota eius actio bona est apius, sapiens beatusque semper fieri, non fiecogitas facere, primo cogita Deum; et si secundum Deum est quod cogitas, diligenter examina; et si est rectum coram Deo, perfice illud: si vero adversuet gressus tui secundum Domini voluntatem dierna pugnare, eisque usque ad illicita instigantibus cogentibusve non cedere: et ubi ceditur indulgentiam, atque ut non cedatur adjutorium Dei, affectu religiosae pietatis exposcere. In paradiso autem, si nemo peccasset, non esset actio pietatis expugnare vitia, quia felicitatis esset
Abbreviated transcription (Latin):
corporis morte puuttur. mortis quppe
suppliciũ deus cõminatus fũat si peccaret.
Sic eĩ num̾ans lib̾o arbitrio. Ut tũ reg̾et
ĩpio. treret exetio atq ĩꝑadisi felicitate.
tauꝙͣ ĩ ũbra uite. uñ iusticia custodita in

Expanded text:
corporis morte punitus est. Mortis ei quippe supplicium Deus comminatus fuerat, si peccaret: sic eum munerans libero arbitrio, ut tamen regeret imperio, terreret exitio, atque in paradisi felicitate, tanquam in umbra vitae, unde justitia custod
Abbreviated transcription (Latin):
adiscendũ qd̃ opus ẽ. nlla mͥ etas sera
iiteri pot. Qr ⁊ si senes magis toc̾e tecet
nes quib cognita uilescũt. ⁊ nouitatib
gautent. libentius discũt. ꝙͣ norũt cũ
cognitõ sit finis discendi. Malu̾t nes¬

Expanded text:
discendum quod opus est, nulla mihi aetas sera videri potest; quia etsi senes magis decet docerenes, quibus cognita vilescunt, et novitatibus gaudent, libentius discunt quam norunt, cum cognitio sit finis discendi. Et q
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdroit. ⁊ quid ĩueĩt. Quid recessit. et q̃d
remasit. Perdroit bt̃itudĩem ad quã fcñs
scessit sine quo nich felix ẽ. ⁊ remãsit qd̃
ꝑse nõ nisi miserũ ẽ Manducabat tunc
hõ panẽ angłoꝵ. quẽ nũc esurit. Ma̾du¬
cat mĩc pauẽ doloꝵ quẽ tũc nesciebat.
obduxit tenebras. Ut qͥd nobis abstunit
uitã ⁊ inflixit mortẽ erũꝑnosã. uñ sumꝰ
expulsi. Quo sumꝰ ĩpulsi. uñ p̾cipitati.
quo obruti aprĩa ĩ exiliũ. Ausione dei ĩ
cecitatem mẽtis. Aiocũditate ĩmortalita¬
litatis ĩ amantudĩe ⁊ corrorẽ mortis. Mi¬

Expanded text:
t et quid remansit! Perdidit beatitudinem ad quam factus scessit sine quo nihil felix est, et remansit quod per se nonnisi miserum est. " Manducabat " tunc " homo panem angelorum " quem nunc esurit, manducat nunc " panem dolorum ", quem tunc nesciebat. obduxit nos tenebris? Ut quid nobis abstulit vitam, et inflixit mortem? Aerumnosi, unde sumus expulsi, quo sumus impulsi! Unde praecipitati, quo obruti! A patria in exsilium, a visione dei in caecitatem nostram. A iucunditate immortalitatis in amaritudine
Abbreviated transcription (Latin):
hedificauit. Cũ secũ panlus de crrcũcisi¬
one postiodũ disceptaret. nõ uẽdi¬
cauit sͥ aliq̃d ĩsolent. aut arroga̾t̾. as¬
sũpsit. ut dicet se pͥmatũ tene. et ob¬
tẽpari a nouellis. ⁊ post̾is sͥ ponus opor¬
tere. Nec despexit paulũ. qd eccĩe ꝑsecu¬

Expanded text:
s de circumcisione postmodum disceptaret, vindicavit sibi aliquid insolenter, aut arroganter assumpsit, ut diceret se primatum tenere, et obtemperari a novellis et posteris sibi potius oportere. Nec despexit Paulum, quod Eccles
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Et itd amicoꝵ iuala firmus sõstine¬
uiꝰ qr bona eoꝵ nos delectant ⁊ tenẽt.
Nustiꝰ itaq repudianda ẽ amicitia sese ĩ¬
gerẽtis. ad amicitiã copłanda̾. Nlõ ut statĩ
recipiat᷑. s ut tecipiendis optetur. at ita
tͣcter᷑ ut recipi possit. Illũ ei ĩ amicitia pos¬

Expanded text:
 amicorum mala firmius sustinemus, quia bona eorum nos delectant et tenent. 6. Nullius itaque repudianda est amicitia sese ingenerentis ad amicitiam copulandam; non ut statim recipiatur, sed ut recipiendus optetur, atque ita tractetur, ut recipi possit. Illum enim recep
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ riuulos uadosos cõpendiosa brenitate de¬
duxi. uno codice tã diffusa cõplectens. ꝙ
ille ĩtecadens qͥndecĩ mirabłr explicanit.
d ut quidã de homero ait. Tale ẽ de euis
senfu aliquio subriꝑe. ãle herculictanã de
manu tollere. Et eĩ lr̃aꝵ oĩum egͦgius¬
magr̃. et qd̃ ĩ ub̾tate rarũ est cantissimꝰ
disputator. Dicurnit quupe tauꝙ̃ fous
purissimus nulla fece pollutus. s ĩ inte¬
gritate fitei ꝑsenerans. Nescit h̾eticis lo¬
cũ dare. uñ se possint aliqͣ coluctõne def¬
fentere. Totus catholicus. totus ortho¬
doxus ĩueĩtur. et ĩ ecc̃a dm̃ suanssimo
nitoie resplendẽs. suꝑni lũs claritate ra¬
caͦ .1. Ne me solius opĩonis lubrico fluc¬
tuare putes auctorẽ quo me tueor ma¬

Expanded text:
in rivulos vadosos compendiosa brevitate deduxi: uno codice tam diffusa complectens, quae ille in decadas quindecim mirabiliter explicavit. Sed ut quidam de Homero ait : Tale est de ejus sensu aliquid subripere, quale Herculi clavam de manu tollere. Est enim litterarum omniu; et, quod in ubertate rarum est, cautissimus disputator. Decurrit quippe tanquam fons purissimus, nulla faece pollutus, sed in integritate fidei perseverans. Nescit haereticis dare, unde se possint aliqua colluctatione defendere. Totus catholicus, totus orthodoxus invenitur: et in Ecclesia Domini suavissimo nitore resplendens, superni luminis claritate ra ne me solius opinionis lubrico fluctuare putes, auctorem quo me tueor ma
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃ grecos origenes ĩ scuiptinaꝵ labore. tã
grecos ꝙͣ latinos opumi suoꝵ mim̾o fr̃a¬
uit. Deniq. ieronimꝰ. sexmilia libroꝵ eiꝰ
legisse fatetur. Hoꝵ tũ oĩum studia au¬
gustinꝰ ingenio ⁊ scĩa sua nicit. nã tãta
scripsit. ut dieb ac noctib non scribere

Expanded text:
labore tam Graecos quam Latinos operum suorum numero superavit. Denique Hieronymus sex millia librorum ejus se legisse fatetur. Horum tamen omnium studia Augustinus ingenio vel scientia sua vicit. Nam tanta scripsit, ut diebus ac noctibus non solum
Abbreviated transcription (Latin):
que iate ecc̃asticis urbib. de septiforim li¬
gno pastũ oleo letitie iuiũ effunteus. dẽ¬
psas licet h̾eticoꝵ caligines discutis ⁊ lu¬
cem u̾itatis acõfusione tenebraꝵ splẽdo¬
re clarifici sermonis enubilas. ꝓpt̾ ea¬

Expanded text:
icis urbibus de septiformi lychno pastum oleo laetitiae lumen effundens, densas licet haereticorum caligines discutis, et lucem veritatis a confusione tenebrarum splendore clarifici sermonis enubilas! 2.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ꝓfunditas. nõ ne cor hoĩs abyssus ẽ. Qͥo
em̃ ꝓfundius hac abysso: Loqui hoĩes
possũt. uiteri possunt ꝑ oꝑatõem mebro¬
tũ et audiri ĩẜmone. s eiꝰ cogitatõ pene¬
tratur. cuiꝰ cor ĩspicitur. qͥd intꝰ gerat. qͥd
ĩtus possit. qͥd nntꝰ agat. qͥd ĩtus dispo¬

Expanded text:
 Putamus non cor hominis abyssus est? Quid enim profundius hac abysso? loqui homines possunt, videri possunt per operationem membrorum, audiri in sermone: sed cujus cogitatio penetratur? Cujus cor inspicitur? quid intus gerat, quid intus possit, quid intus agat, quid intus dispo
Abbreviated transcription (Latin):
ad aiuibrosiũ ep̃m ĩ optinus notũ orbi tre
pĩ cultorẽ tĩ. curꝰ tũc eloqͥa strennie nũ¬
eñ ducebar abs te nescieus. ut ꝑ eñ ad te
sciens duc̾er. suscepit me pat̾ne ille hõ
dĩ. et pegrinatõem meã satis ep̃alit̾ di¬

Expanded text:
ad Ambrosium episcopum in optimis notum orbi terrae, pium cultorem tuum, cujus tunc eloquia strenue miniAd eum autem ducebar abs te nesciens, ut per eum ad te sciens ducerer. Suscepit me paterne ille homo Dei, et peregrinationem meam satis episcopaliter di
Abbreviated transcription (Latin):
Dens hoĩem fecit. qui ꝙͣdin nõ peccaret.
ĩ mortalitate inge̾t. ut ip̃e sibi auctor eẽt.
aut ad nitã aut ad mortẽ. ut custodiens
se apc̃to labore suo gaut̾et ẽẽ ĩmortalem.
Negligens u̾o fcũs. ip̃e s̾ ĩputaret. qr cepe¬
rat ẽẽ mortalis. Quãom eĩ ĩcreatoris lege
durauit. dignus fuit et̾e de arbore uite. ut
mori nõ posset. Nec eĩ eiꝰ corpꝰ tale erat qd
dissolui ĩpossibue urd̾etur. s gustus arbo¬
pcc̃m potuit ĩ soubius man̾e. si mõ ꝑmis¬
sũ eẽt ei etere de arbore uite. llã quõ ĩ mor¬
taie corpus hẽbat ꝙ cibo substẽtabatur.
Immortał eĩ nõ eget esca nec potu. Cibus
eĩ iures pr̃abat. uite aut̃ arbor medicine
mõ cormptõem oẽm ꝓhibeat. Sic eĩ hoĩ
erat itutus ĩt̾ram. Quãnis eĩ ẜui corpus
tr̾a eẽt. et corpus ĩ quo creatꝰ est aĩale ge-¬
staret. tñ si nõ peccass ĩcorꝰ fu̾at sp̃uale. ⁊¬

Expanded text:
iu non peccaret inmortalitate uigeret, ut ipse sibi auctor esset aut ad uitam aut ad mortem, ut custodiens se a peccato labore suo gauderet esse se inmortalem, neglegens uero factus ipse sibi inputaret, quia coeperat esse mortalis. quam diu enim in creatoris lege durauit, dignus fuit edere de arbore uitae, ut mori non posset. nec enim corpus tale erat, quod dissolui inpossibile uideretur, sed gustus arboe, si modo permissum esset illi edere de arbore vitae. Nam quomodo immortale corpus habebat, quod cibo sustentabatur? Immortalis enim non eget esca neque potu. Cibus enim vires praestabat, vitae autem arbor medicinae modo corruptionem omnem prohibebat. Sic enim homini erat iturus in terram. Quamvis enim secundum corpus terra esset, et corpus, in quo creatus est, animale gestaret, tamen, si non peccasset, in corpus foret spirituale
Abbreviated transcription (Latin):
tor iustitie ĩstaurator spũalis głe. dispẽsa¬
tor salutis et̾ne. tã tibi mũdanus orbis uo¬
tus ẽ ꝙͣ nocatus. uãtu ei cognitus ꝙͣ ꝓba¬
tus. Opto itaꝙ sapĩe tue florib pasci. ⁊ ui¬
i fontis haustib irigari.u̾. audacis. Eur¬
inͥ fons orb̾ ꝓuo sermone meauit. An muitꝰ
apta sins spauit corda fluentis. Cũ pateat
mens oĩs aquis spectet q locacẽ. Religioĩs
ope gratos dac sẽsib ymbres. Expectat
quos plena detes xͥ destipite pendẽs. Qõ¬

Expanded text:
tor iustitiae, instaurator spiritalis gloriae, dispensator salutis aeternae. tam tibi mundanus orbis notus est quam notatus, tam tu ei cognitus quam probatus. opto itaque sapientiae floribus pasci et uiui fontis haustibus inrigari. praesta cumihi fons orbis paruo sermone meauit? an minus apta suis sperauit corda fluentis? cum pateat mens omnis aquis spectetque loquacem religionis opem, gratos dat sensibus imbres, expectat quos plena fides Christi de stipite pendens.
Abbreviated transcription (Latin):
pore bt̾itiroĩem tuã eo quo debni honore
uen̾atus sum. et hĩtãte in te dilexi duĩn
saluatorẽ. s m̃c si fĩ pot̾ cumulo aliquid.
et plena cõplemius. ut absq tui nomi¬
uis mẽtõne. ne miã dͥd̃ horã p̾fire pati¬
amur. qui contͣ flentes uentos ardore
fitei ꝑstitisti. maliunsti ꝙ ꝙͣtũ in te fuit.
solus lib̾ari te so domis. ꝙ̃ cũ ꝑeu̾tib com¬
morari. Scit quid dicã. prudẽtia tua ꝙͣ ta
u̾tute ĩ orbe celebraris. Catholici te cõdi¬
torẽ antiaue rur sũ fitei uenerantur atos
h̾etici detestantur. Et me pati ꝑsecũtur
odio. ut quos gladus nequent noto in¬
t̾ficiant. ĩcolumuẽ et mei memorẽ te xͥ
dñi clemẽtie tueatur. dũe uenlante et¬

Expanded text:
pore beatitudinem tuam eo, quo decet. 10 honore ueneratus sum et habitantem in te dilexi dominum saluatorem; sed nunc. si fieri potest, cumulo aliquid addimus et plena complemus, ut absque tui nominis mentione ne unam quidem horam praeterire patiamur, qui contra flantes uentos ardore fidei perstitisti maluistique, quantum in te fuit, solus liberari de Sodomis quam cum pereuntibus commorari. scit. quid dicam, prudentia tua. macte uirtute in orbe celebraris. catholici te conditorem antiquae rursum fidei uenerantur atquet, omnes haeretici detestantur et me pari persequuntur odio, ut, quos gladiis. nequeant, uoto interficiant. incolumem et mei memorem te Christi domini clementia tueatur. domine ueneran
Abbreviated transcription (Latin):
Nõ ẽ ille ibi decuuat᷑. cuiꝰ caro inte nõ
feruorem nutueris. s mat̾iã medicanũs
trarit. Llã cũ ip̃a decimatio ad p̾figurã¬
dã medicinã ꝑtͥimerit. illiro ĩ abrahe
carne decimabatur. qd curabat᷑. nõ ilbõ
uute curabatur. Eatem nãq caro non¬
ĩ lege membroꝵ repugnãte legim̃itis. q̃ ꝑ
cõem inte ꝓpagatã carnẽ semĩali rõne
qͣi trãscribitur. Medicau̾itũ aut̃ uuliu̾s.

Expanded text:
 et ille ibi decimatus est, cujus caro inde non fervorem vulneris, sed materiam medicaminis traxit. Nam cum ipsa decimatio ad praefigurandam medicinam pertinuerit, illud in Abrahae carne decimabatur quod curabatur, non illud unde curabatur. Eadem namque caro noin lege membrorum repugnante legi mentis, quae per omnem inde propagatam carnem seminali ratione quasi transcribitur. Medicamentum autem vulneris
Abbreviated transcription (Latin):
pater angustinꝰ ubiq. Occinset cinictas
urbis ad ille cebras. Illũ tãta iit̾ fragilis
discrimĩa uite. Aspicieus et hñs pectore
fantasiate sõꝑmatus. s ab ip̃a ueritate
formatus cõsin et põtifex. nacuas ymagi¬
nes falsi oꝑis ĩplente xp̃o solidis sue opis
effectib. uere eĩ pontifex ⁊ uere cõsul ens
lustri apło. ẽhimotẽ adolescẽs adħeas
ĩ duuso ꝑ itin̾a dim̃a comitatu. ut et sa¬
certociũ corde ꝑfecto discas intͣri. et pplis
ad salutẽ magr̃o ore cõsulere. Satis ẽ hoc
moĩtis ⁊ hortacin. modico eĩ ẜmone et
labore te arbitror militãtem ad xp̃m pos¬
se ĩcitari. Iam a pius ad studia ueritatis

Expanded text:
pater Augustinus Occurset, cunctas Urbis ad illecebras. Illum tanta inter fragilis discrimina vitae Aspiciens, et habens pectore, phantasmate somniatus, sed ab ipsa veritate formatus consul et pontifex, vacuas imagines falsi operis implente Christo solidis suae operationis effectibus. Vere enim pontifex et vere consul, lustri Apostolo Timotheus adolescens, adhaereas, indivulso per itinera divina comitatu, ut et sacerdotium corde perfecto discas mereri et populis ad salutem magistro ore consulere. Sat hoc monitis et hortatui. modico enim sermone et labore te arbitror, mi Licenti, ad Christum posse incitari, iam a pueris ad studia ueritatis
Abbreviated transcription (Latin):
ciens. nõ ex uolũtate. s ex necͣcitate pcc̃o¬
res nõ arguũt. ut int̾oũ sp̃itali medicam̃¬
to et caritatis aitifitio supbos quosq eciã
indignis laudib ꝓsequant᷑ ut dũ embes¬
cunt falsa ẽẽ que de eis dicũt᷑ ad emẽdatõ¬
uem uite et ad bona opera pronocẽtur.
sapientis uiri sũia. sicut u̾a laus ornat.
cere cepuit. d̾s illis hoc ĩ amorẽ et cõsue¬
tudĩem comu̾tat. ẜu illud qd̾ quidã de sa¬
pientib dixit: Bñ consuesce̾. et purdebit¬

Expanded text:
e peccatores non arguunt; ut interdum spirituali medicamento et charitatis artificio superbos quosque etiam indignis laudibus prosequantur: ut dum erubescunt falsa esse quae de eis dicuntur, ad emendationem vitae et bona opera provocentur; sapientis viri sententia, Sicut vera laus ornat, ercere coeperint, Deus illis hoc in amorem et consuetudinem vertat; secundum illud quod de sapientibus quidam dixit, Bene consuescere
Abbreviated transcription (Latin):
ppsos mirablĩ facilitate ꝯu̾tũt᷑. Int̾ ĩum¬
cos angent᷑. ꝑsecutoĩb crescũt. ꝑ afflictõ¬
uũ angustias usq int̾raꝵ extͤma dilata¬
tur. Ex imꝑitissums ex abiectissimis ex
pancissinus issumũantu. nobłitant᷑ mł¬
tiplicant᷑. p̾clarissima ĩgenia. acutissĩa
eloquia. nurabłes q pitias. acutoꝵ fa¬

Expanded text:
pulos mirabili facilitate conuertunt, inter inimicos augentur, persecutionibus crescunt, per afflictionum angustias usque in terrarum extrema dilatantur. ex inperitissimis, ex abiectissimis, ex paucissimis inluminantur, nobilitantur, multiplicantur. prae. clarissima ingenia, cultissima eloquia mirab
Abbreviated transcription (Latin):
s ut oremꝰ ut dec qd iubet adiuuãto
et ĩspiranto qui cõmonuit. quid uesse
debeamꝰ. icipiendo ⁊ uocando qͥeqͥd hĩc
dedit. ut ꝯseruet oremꝰ. qd aut̃ nõ dil
dedit ut supleat oremus. tũ oremꝰ et gͣ¬
tias aganiꝰ de acceptis. et qd uũdum
accepiꝰ. eo ip̃o qd de acceptis ingra¬
ti nõ sumꝰ. Nõ accepturos ẽẽ fidamꝰ.
Qui aut̃ dedit cõiugatis fitelib. ut cõ¬
tineant ab adult̾us ⁊ fornicatõib. ip̃e
dedit scĩs u̾gĩb ⁊ uiduis. ut cõtiueat
ab oĩ cõcubitu. in qua uirtute ramꝓp̃e
uł ĩtegritas. uł cõtinentia uoĩatur. an
forte ab illo quidẽ accepimꝰ continẽtiã.
s a uob hẽmus sapĩam. Quid ẽ gͦ as

Expanded text:
iuuando et inspirando, qui commonuit quae uelle debeamus praecipiendo et uocando. quidquid hinc dedit, ut conseruet oremus; quod autem nondum dedit, ut suppleat oremus: tamen oremus et gratias agamus de acceptis et quod nondum accepimus eo ipso, quod de acceptis ingrati non sumus, nos accepturos esse fidamus. qui enim dedit coniugatis fidelibus, ut contineant ab adulteriis et fornicationibus, ipse dedit sanctis uirginibus et uiduis, ut contineant ab omni concubitu: in qua uirtute iam proprie uel integritas uel continentia nominatur. an forte ab illo quidem accepimus continentiam, sed a nobis habemus sapientiam? quid ergo est
Abbreviated transcription (Latin):
ore iustiam souet. ut errantẽ corrigat. et i
corde patiam seruet. ut ꝓ errante or̃õem poͣ
affectu dilectoĩs effundat. Qui eĩ errãte
nõ corripuerit. de negligentia iudicab̾r. Qui

Expanded text:
in ore justitiam sonet, ut errantem corrigat; et in in ore justitiam sonet, ut errantem corrigat; et in corde patientiam servet, ut pro errante orationem puro affectu dilectionis effundat. Qui enim errantem non corripuerit, de negligentia judicatur; qui
Abbreviated transcription (Latin):
pulos ab uuitatis cõpage. quasi a maloꝵ
consortio segͤgatos. ueĩant ĩ mẽtẽ ille de
scriptuns siłitudĩes. ⁊ diuina miracła ur
certissua eẽ quib temonstatũ et ꝓnũci
atum ẽ. malos ĩ ecc̃a ꝑuurtos bonis ⁊
turos. Cũ u̾o eis. ꝑ quos ecc̃a regitur ao¬
est pace salua. potestas discipliue adu̾sꝰ
improbos ant nephanos exercende. tñc
rursus ue ue cordia segnntia q doruua¬
uius aliis aculeis p̾ceptoꝵ q̃ ad seueri¬
tatẽ cohertoĩs ꝑtinent excitandi sumꝰ
ut gressus nr̃os in nia dñi ex utrisq te¬
stimonis illo duce at adiutore dirigẽ¬
tos. nec pr̃eni noĩe torpescamus. Nec ob¬
temptu diligentie semamꝰ. Et ut dicit ĩ
cil peccantis ercorẽ. et nõ desit in ore cor¬
rectõ. et ad deũ pro eo supplex effiuidatur
or̃o. ut qui malũ fecit ꝑ increpatõen de
mał opib cõfundatur. et p oroem apud
deũ adiuuetur. ac sic et ip̃s caritas et

Expanded text:
pulos, ab unitatis compage quasi a malorum pulos, ab unitatis compage quasi a malorum consortio segregatos; veniant in meutem illae de scripturis similitudines et divina oracula vel certisatum est, malos in Ecclesia permixtos bonis, uturos. Cum vero eis per quos Ecclesia regitur adest, pace salva, potestas disciplinae adversus improbos aut nefarios exercendae, tunc rursus ne socordia segnitiaque 12 dormiamus, aliis aculeis praeceptorum quae ad severitatem coercitionis pertinent, excitandi sumus, ut gressus nostros in via Domini ex utrisque testimoniis, illo duce atque adjutore dirigentes, nec patientiae nomine torpescamus, nec obtentu diligentiae saeviamus. CAPUT CCIII. um cujuslibet peccantis errorem, et non desit in ore correptio, et ad Deum pro eo supplex effundatur oratio. Ut qui malum fecit, per increpationem de malis operibus confundatur, et per orationem apud Deum adjuvetur; ac sic ipsa caritas, et
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ nõ ꝓdimꝰ. s in secreto compimus. ubi
dentes hoĩ in tali pcco constituto sãna¬
tamq gerenti conscĩaui. illuo miliuis
eor. quos itiq nõ ꝑdentos. s corrigentos.
curandos q suscepimiꝰ. et alius sic. alius
castigandi corripiendi nõ ad mittendi. ł
ĩcoĩone remouendi. Errant auf hoĩes
nõ seruantes modil. et cã in mnã ꝑtem
ꝓcliuit̾ ire cepunt nõ recipĩt diuine anͣc¬
tatis aliqua testõnia. ut possuit ab illa
Ibidẽ. Nos ad sanã doctimã ꝑtiu̾e arbitra¬
moderari. ut et canes ĩ eccͣa pp̃ pacem
toꝵ sine ꝑ aliquã excusabilẽ nccͣitatẽ. siue
ꝑ occultas obreptões ĩuenuꝰ in eccͣa ma¬
los. quos ecc̃astica disciplina corrigere
aut coercere nõ possumꝰ tunc ne ascẽdat
ĩ cor nt̃m impia ⁊ puitiosa p̾sumptio. qua
extimenus nos ab hus ẽẽ sepatos. ut pͤca¬
tis eoꝵ nõ ĩquinent᷑. atz ita post uos tra¬
here couemi᷑. uelutis mũtos scõsq disci¬

Expanded text:
 palam, sed in secreto arguimus. Ubi endentes homini in tali peccato constituto sauciamque gerenti conscientiam, illud vulnus eorum, quos utique non perdendos, sed corrigendos curandosque suscepimus; castigandi, corripiendi, non admittendi uel a communione remouendi. Errant autem homines non seruantes modum; et cum in unam partem procliuiter ire coeperint, non respiciunt diuinae auctoritatis alia testimonia, quibusNos vero ad sanam doctrinam pertinere arbitramoderari, ut et canes in ecclesia propter pacem torum, sive per aliquam excusabilem necessitatem, sive per occultas obreptiones, invenimus in ecclesia malos, quos ecclesiastica disciplina corrigere aut coercere non possumus, tunc ne ascendat in cor nostrum inpia et perniciosa presumptio, qua estimemus nos ab illis esse separandos, ut peccatis eorum non inquinemur, atque post nos trahere conemur veluti mundos, sanctosque disci
Abbreviated transcription (Latin):
corngentis. Dilige ⁊ dic qd̾ uoles. usso mõ
maledc̃n erit qd spetie maledcĩ sonnerit.
di meninũs senserisq te ingladio u̾bi dĩ
lib̾atorẽ hoĩs eẽ. uelle ab obsidione iutioꝵ
Quod si forte nt plerũq accidit dilectõe qͥ¬
tẽtalẽ suscipis actõem. et ad eã corde di¬
lectoĩs accedis. s int̾ agendũ sb̃repserit.
alia̾d dũ tibi resistitur qd te auferat ab
hoĩum uitio pcutiento ⁊ ip̃i hõi faciat
infestũ. postea te inlacriuus lanãtẽ huiꝰ¬
moĩ pulilem. multo salubrius menũsse
oportebit ꝙͣ nõ debeanius suꝑ aliorim
supbire pcc̃a. aũ in ip̃a eoꝵ obiurgatõe
peccamiꝰ. cũ ur̃a pcc̃a iratos. ꝙͣ miẜia a

Expanded text:
corrigentis. Dilige, et dic quod voles: nullo modo corrigentis. Dilige, et dic quod voles: nullo modo maledictum erit quod specie maledicti sonuerit, si memineris senserisque te in gladio verbi Dei, liberatorem hominis esse velle ab obsidione vitiorum. Quod si forte, ut plerumque accidit, dilectione quidem talem suscipis actionem, et ad eam corde dilectionis accedis, sed inter agendum subrepserit aliquid, dum tibi resistitur, quod te auferat ab hominis vitio percutiendo, et ipsi homini faciat infestum; postea te lacrymis lavantem hujusmodi pulverem, multo salubrius meminisse oportebit, quam non debeamus super aliorum superbire peccata, quando in ipsa eorum objurgatione peccamus,
Abbreviated transcription (Latin):
laiũ audiendi requirit effcm. Ideo inꝙͣ ca¬
ritati nr̃e expedit huis que ꝓ salute nr̃a di¬
cunꝰ obedire sicut nob ĩuniet nõ tacere.
Llã si uos offensam metuimꝰ de silentio.
ꝙͣto magis uos eam debetis expanescere
de cõtemptu. Si iꝙͣ nob grande picłm est
aliens pcc̃a nõ arguere. ꝙͣto picłosius ẽ
ꝓpria uolle corrige̾. s ut dicit liͦ primo te¬
tollat aui alterũ corripit. et apłica ẽ itta
cadat. foris t̾ribłit̾ ꝓsonet increpatõ. ĩtus
liquido nob̾ corã deo respõd̾imꝰ dilectõe
nos face̾. Eõ si cõuitul ue mine. nłi ꝑsecu¬
toes eius q̃ argueris lac̾auut anniuũ. si
ad ħ ille ꝑte sauari posse indeb̾r. incħ res¬
pondebas. donec sauens p̾or. ne forte car¬
nalib tuis motib ad nocedũ cõsentias.
et exhibeas lugnam tuã. arma nniqͥta¬
tis pcĩb. ad redtend̃ malũ pro malo. ant
maledc̃m pro maledc̃o. Quicãd eĩ lac̾ato
aĩo dix̾is. pumentis ẽ impetus. nõ caritas

Expanded text:
i, audiendi requirit affectum. Ita inquam charitati vestrae expedit, his quae pro salute vestra dicimus obedire, sicut nobis imminet non tacere. Nam si nos offensam metuimus de silentio, quanto magis vos eam debetis expavescere de contemptu? Si, inquam, nobis grande periculum est, aliena peccata non arguere, quanto periculosius est propria nolle cortollat, qui alterum corripit, et apostolica illacadat. Foris terribiliter personet increpatio, intus liquido nobis coram Deo responderimus, dilectione nos facere. Quod si convicium, vel minae, vel ees ejus quem argueris, laceraverint animum; si adhuc ille per te sanari posse videbitur, nihil respondeas donec saneris prior: ne forte carnalibus motibus tuis ad nocendum consentias, et exhibeas linguam tuam arma iniquitatis peccato ad reddendum malum pro malo, aut maledictum pro maledicto . Quids
Abbreviated transcription (Latin):
talib armis qualib andistis. landabli¬
bus ĩuictis et ĩsuꝑablĩb et splendidis.
spũalib sane atq ĩuisiblib. qr et hostes
cum̃tis. Quãtũ possimiꝰ solerti studio
mões nr̃os corngamꝰ. et uirtutes oĩu
bonoꝵ acquirere festinemꝰ. quatinꝰ ꝑi¬
ualeamꝰ. et de promissio e illius regni
futun ieffabłr gaudeamus. ħ funit ar¬
uia que nos q̃ ĩpetũ dyaboli armant.
fortant et muniũt ati noblitant: Hec¬
sũt arma que nobisca fũt. et intͣ nos

Expanded text:
armis, qualibus audistis, laudabilibus et invictis, insuperabilibus et splendidis; spiritualibus sane atque invisibilibus, quia et hostes t quantum possumus solerti studio mores nostros corrigamus, et virtutes omnium bonorum acquirere festinemus, quatenus pileamus, et de promissione futuri illius regni ineffabiliter gaudeamus. Haec sunt arma quae nos contra impetum diaboli armant efortant, muniunt atque nobilitant. Haec arma nobiscum sunt, et intra nos,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ft̃a sunc liuaris ĩfirmameto celi u̾bũ uite
hũtia. ubiq discurrite. ignes scĩ. igues deco¬
ri. uos eĩ estis lum̃ unũdi. nec estis sb̾ modio.
Exaitatus est cui adhesistis ⁊ exaltauit uos.
discurrite ⁊ ignoscite oĩb gentib. Concipiat
⁊ iuare et pariat oꝑa nr̃a. et ꝓducãt aque
reptilis aĩaꝵ iuuaꝵ. sepantes eĩ p̾tiosum
auili. fci estis os tei. ꝑ quod dic̾et. producãt
aque nõ aĩam uiuã quã t̾ra ꝓducit. s rep¬
tilia aĩaꝵ uiuaꝵ sr̃ traui. Repserũt ei sacra¬
fluctus tempcotõnũ sclĩ ad nbuendas
gentes uole tuo in bapt̃o tuo. et in terra
fc̃a sunt magͥlia inu̾u̾ablia tanꝙͣ cethe
grãdia. ⁊ uoces nũtioꝵ tuoꝵ uolitates
suꝑ t̾ram. uixͣ firmau̾itũ libri tui propoi̾¬
to illo sͥ. ad au̾ctatẽ sub quo uolitarent qͦ¬
cũq irent. Neq eĩ funt loquele nez sermno¬
nes quoꝵ nõ audiãtur uoces eoꝵ. Qm̃i¬
tiñ. arguũt fitent̾ errores. p̾dicãt salub̾i¬

Expanded text:
ta sunt luminaria in firmamento caeli uerbum uitae habentia. ubique discurrite, ignes sancti, ignes decori. uos enim estis lumen mundi nec estis sub modio. exaltatus est, cui adhaesistis, et exaltauit uos. discurrite et innotescite omnibus gentibus. Concipiat et mare et pariat opera uestra, et producant aquae reptilia animarum uiuarum. separantes enim pretiosum a uili facti estis os dei, per quod diceret: producant aquae non animam uiuam, quam terra producet, sed reptilia afluctus temptationum saeculi ad imbuendas gentes nomine tuo in baptismo tuo. et inter haec facta sunt magnalia mirabilia tamquam coeti grandes et uoces nuntiorum tuorum uolantes super terram iuxta firmamentum libri tui praeposito illo sibi ad auctoritatem, sub quo uolitarent, quocumque irent. neque enim sunt loquellae neque sermones, quorum non audiantur uoces eorum,tium, arguunt fidenter errores, praedicant saluberri
Abbreviated transcription (Latin):
tis. nũqo insensatis hoĩb. ac si brutis
ut tales decet dũ delĩquũt obitienda
hac fĩia dilectũ discipłm admonet di¬
cens. semorẽ ne ĩcrepau̾ns. s obsecta i¬
ut pr̃es. iuenes ut fratres. auus ut
uiatres. iuuẽculas ut sorores. in omni
castitate. Et rursum. seruũ inqͥt dñi nõ¬

Expanded text:
tis, nunquid insensatis ac brutis ut tales decet, dum delinquunt, objiciesententia dilectum discipulum admonet dicens: Seniorem ne increpaveris, sed obsecra ut patrem, juvenes ut fratres, anus ut matres, adolescentulas ut sorores in omni castitate . Et rursum: Servum inquit Domin
Abbreviated transcription (Latin):
honũes nñ sibi płiũ nocent cũ aliosos¬
salute nr̃a potẽtiũ amicitias ꝯtempnanꝰ.
noluit p̾us elig̾e̾ senatores. s piscatores. Ma
a electa ẽ. si elig̾e̾t diuitem dic̾et diues o¬
pulentia mea electa ẽ. Si pͥus elig̾et ĩꝑato¬
rem dic̾e̾t imꝑator pocestas mea electa ẽ. Si
elige̾t pͥus oratorem dic̾et oracor eloqñtia
nea electa ẽ. Si elig̾e̾t pħin. pħs dicet sapĩa

Expanded text:
homines inde sibi plurimum nocent, cum alios ofsalute nostra potentium amicitias contemnamus, noluit prius eligere senatores, sed piscatores. Maga electa est. Si prius eligeret divitem, diceret dives: Opulentia mea electa est. Si prius eligeret imperatorem, diceret imperator: Potestas mea electa est. Si prius eligeret oratorem, diceret orator: Eloquentia mea electa est. Si eligeret philosophum, dice
Abbreviated transcription (Latin):
tm̃ ꝙͣtũ altitudo. enis altitudĩs m̃sura
et ĩ lat̾e atorso usq ad uentrẽ uelud
si iacentem hoĩem metiaris supinũ seu
ꝓnũ sexies tantũ longus ẽ a capite us¬
ad petes quatũ latus a dext̾a ĩ siniftrã.
ł a simstra ĩ dext̾am et decies ꝙͣtũ altus
a t̾ra. Uñ fcã ẽ archa trecentoꝵ ĩ longitudĩe
cubitoꝵ. et quinquaginta ĩlatitiroĩe. et tͥ¬
ginta in altitudĩe. Et ꝙ hostiu ĩ lat̾e acce¬
pit ꝓfecto islud ẽ nuluꝰ qñ iacus crucifixi
lancea ꝑforatũ est. hac quippe ad illum ue¬
mentes ĩgredimur. qr inde sacͣmenta ma¬
narunt. quib credentes iuitiantur. Et qd
uitã scõꝵ signat. quacũq eĩ u̾teris qua¬

Expanded text:
tantum quam altitudo, cuius altitudinis mensura est in latere a dorso ad uentrem. uelut si iacentem hominem metiaris supinum seu pronum, sexies tantum longus est a capite ad pedes quam latus a dextra in sinistram uel a sinistra in dextram et decies quam altus a terra. unde facta est arca trecentorum in longitudine cubitorum et quinquaginta in latitudine et triginta in altitudine. et quod ostium in latere accepit, profecto illud est uulnus, quando latus crucifixi lancea perforatum est; hac quippe ad illum uenientes ingrediuntur, quia inde sacramenta manarunt, quibus credentes initiantur. et quod uitam sanctorum significat; quacumque enim uerteris qua