comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ite emite & bibite & manducate
sine argento. ut eũ ad quireret
qui non habebat argentũ: Oruda
ꝓditor. unguentũ passionis eius
trecentis denariis estimas. & passi¬
oñe eius triginta denariis uendes:
diues in estimatione. uilis in scelere:
E rgo non om̃s eodẽ p̃tioemunt xp̾m
Ilio emit fotinus qui ad mortẽ emit:
alio arrianus quiemit ad iniuriã.
alio catholicus qui emit ad głam:
mihi dñe dñe intrabunt in regnũ
cȩloꝵ: Et si multi se nominet it¬
mercedẽ habent: & kain obtulit
sacrificiũ : & udas accepit osculũ :
Sed audiuit iudas: osculo filiũ homi¬
nis tradis : hoc ẽ. amorispignore
scelus imples & pacis instrum̃to
odia seris. & Karitatis officiomor¬
tem irrogas : Ergo nec arriani sibi
usurpato nomine blandiant᷑ quia
xp̃ianos se eẽ dicunt: Respondebit
his dñs: Nom̃ meũ p̃tenditis. & sub¬¬
stantiã denegatis: s non agnosco nom̃
meũ: ubi non ẽ mea sempit̾na diuinitas:

Expanded text:
ite, emite, et bibite: manducate ite, emite, et bibite: manducate sine argento ; ut eum acquireret, qui non habebat argentum. O Juda proditor, unguentum passionis ejus trecentis denariis aestimas, et passionem ejus triginta denariis vendis ! Dives in aestimatione, vilis in scelere. 129. Ergo non omnes eodem pretio emunt Christum. Alio emit Photinus, qui ad mortem emit: alio Arianus, qui emit ad injuriam: alio catholicus, qui emit ad gloriam. mihi, Domine, Domine, intrabunt in regnum coelorum . Etsi multi se nominent chmercedem habent. Et Cain obtulit sacrificium , et Judas accepit osculum , sed audivit: Juda, osculo Filium hominis tradis? hoc est, amoris pignore scelus imples, ac pacis instrumento odia seris, et charitatis officio mortem irrogas. 131. Ergo nec Ariani sibi usurpato nomine blandiantur, quia christianos esse se dicunt. Respondebit eis Dominus: Nomen meum praetenditis, et substantiam denegatis: sed non agnosco nomen meum, ubi non est mea sempiterna divinitas.
Abbreviated transcription (Latin):
unguentũ illud trecentis denariis
ȩstim auit : qđ utiq ipsius pretu
definitione crucẽ uidet᷑ dm̃ decla¬
rare: unde & dñs ait : Hȩc enĩ
mittens hoc unguentũ in corpus
meũ : ad sepeliendũ me fecit: Cur
igitur iudas hoc karius ȩstimauit᷑
quia peccatorib pluris constat re.¬
missio peccatoꝵ. & indulgentia
uidetur eẽ p̃tiosior : deniꝰq habes
scriptũ: quia cui multũ dimitat᷑.
plus diligit : Ergo & ipsi peccato.¬
res dñicȩ passionis quã ꝑdider̃
grãm confitentur: & testimoniũ
fer̃ xp̾o. qui xp̾m sunt persecuti:
Aut quia inmaliuolã animã non
intrat sapientia: etiã hoc loque¬
batur ꝓditoris affectu: Karius
ȩstimabat dñici corporis passionẽ.
ut om̃s a fide p̃tii enormitate reuo¬
car&: Ideoq dñs gratis se obtulit :
nequẽ reuocar& a xpͥo pauꝑtatis
necessitas: Patriarchȩ eum uili
uender̃ : ut om̃s emerent: Esaias
dix̃: quicũq non habetis argentũ

Expanded text:
unguentum illud trecentis denariis unguentum illud trecentis denariis aestimavit : quod utique ipsius pretii definitione crucem videretur Domini declarare. Unde et Dominus ait: Haec enim mittens hoc unguentum in corpus meum, ad sepeliendum me fecit . Cur igitur Judas hoc charius aestimavit? Quia peccatoribus pluris constat remissio peccatorum, et indulgentia videtur esse pretiosior. Denique habes scriptum: Quia cui multum dimittitur, plus diligit . Ergo et ipsi peccatores Dominicae passionis, quam perdiderunt, gratiam confitentristo, qui Christum sunt persecuti. 128. Aut quia in malevolam animam non intrat sapientia ; etiam hoc loquebatur proditoris affectus, charius aestimabat Dominici corporis passionem; ut omnes a fide pretii enormitate revocaret. Ideoque Dominus gratis se obtulit, ne quem revocaret a Christo paupertatis necessitas. Patriarchae eum vili vendiderunt, ut omnes emerent. Esaias dixit: Quicumque non habetis argentum,
Abbreviated transcription (Latin):
cõp̃hendi. cuius non potest meritũ
definiri : errat᷑ inp̃tio : qr erratur
instudio: Viginti aureis in ueteri
Pretiosior enĩtypo ueritas: largior
grã quã disciplina. opimior lege
p̃sentia. quia lex promisit aduen-¬
tum. legem aduentus impleuit :
Uiginti aureis emunt hismahelitȩ :
triginta iudei: Nec hic figura
mediocris: Ad sacrilegiũ ꝑfidi
largiores: quã ad salutẽ fideles
sunt : utriusq tam̃ contractus
considerari conuenit qualitatem:
Uiginti aurei p̃tiũ seruitutis: XXX
aurei crucis sunt: quamuis enĩ
similimodo assũptionis & passionis
sint ad miranda misteria : plenitudo
tam̃ fidei insacram̃to ẽ passionis:
N on mineris quidẽ aestimo sc̃ȩ uir-¬
ginis partũ: sed gratius sumo benedica
corporis sacram̃tũ : quid clem̃tius
quã qđ mihi sũas donauit in iurias.
plenius tam̃ ẽ qđ tantũ contulit
nob̵: ut qui moriturus non erat
quia ds̃ erat. nr̃a ille morte more.¬

Expanded text:
comprehendi, cujus non potest meritum comprehendi, cujus non potest meritum definiri? Erratur in pretio, quia erratur in studio. Viginti aureis in veteri pretiosior enim typo veritas, largior gratia, quam disciplina: opimior Lege praesentia; quia Lex promisit adventum, Legem adventus implevit. 126. Viginti aureis emunt Ismaelitae, triginta Judaei. Nec hic figura mediocris. Ad sacrilegium perfidi largiores, quam ad salutem fideles sunt. Utriusque tamen contractus considerare convenit qualitatem. Viginti aurei pretium servitutis, triginta aurei crucis sunt. Quamvis enim simili modo assumptionis et passionis sint admiranda mysteria; plenitudo tamen fidei in sacramento est passionis. Non minoris quidem aestimo sanctae Virginis partum: sed gratius sumo benedicti corporis sacramentum. Quid clementius quam quod mihi suas donavit injurias? 692 Plenius tamen est, quod tantum contulit nobis; ut qui moriturus non erat, quia Deus erat; nostra ille morte more
Abbreviated transcription (Latin):
dixi qui hoc credidit petrus claues
nauit: qui hoc non credidit iudas.
impietatis suȩ se la queo strangulauit :
O dura in fideliũ saxa uerborum
o informẽ laqueum proditoris:
Sed deformius p̃tiũ iudeoꝵ argentũ
in ꝓbũ: quo aut emit᷑ ad necẽ iustus
aut uenditur: Ioseph uenditus.
alter ad mortẽ Detestabilis here¬
ditas. feralis auctio. quȩ aut frẽm
uendit in iuriȩ. aut dñmlicitatur
exitio salutis omniũ redemptorem:
Duo igit᷑ quȩ p̃stantiora sunt omnib
iudea uiolauit. fidem atq pietatẽ:
s inutroq xp̾mfidei & pietatis
auctorẽ: Nã & in patriarcha ioseph
typus xpͥ̃i fuit: & inueritate suicor¬
poris xp̃s qui ñ rapinã arbitratus ÷
eẽ se ȩqualẽ dõ s formã serui accepit.
ꝓpt̃ lapsus uidelic& nr̃os suscipiens
seruitutẽ. nec refugiens passionem::
Alibi uiginti aureis emit᷑. alibi. xxx:
quomodo enĩ poterat uerũ eiꝰ p̃tiũ

Expanded text:
dixisti. Quia hoc credidit Petrus, clavesdixisti. Quia hoc credidit Petrus, clavesnavit; quia hoc non credidit Judas, impietatis suae se laqueo strangulavit . O dura infidelium saxa verborum! O informem laqueum proditoris, sed deformius pretium Judaeorum! O argentum improbum, quo aut emitur ad necem justus, aut venditur! Joseph venditus ,alter ad mortem. Detestabilis haereditas, feralis auctio, quae aut fratrem vendit injuriae, aut Dominum licitatur exitio, salutis omnium redemptorem. 124. Duo igitur quae praestantiora sunt omnibus, Judaea violavit, fidem atque pietatem; sed in utroque Christum fidei et pietatis auctorem. Nam et in patriarcha Joseph typus Christi fuit, et in veritate sui corporis Christus: Qui non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo, sed formam servi accepit ; propter lapsus videlicet nostros suscipiens servitutem, nec refugiens passionem. 125. Alibi viginti aureis emitur, alibi triginta. Quomodo enim poterat verum ejus pretium
Abbreviated transcription (Latin):
Inq plateis tuis suꝑfluant aquȩ tuȩ :
dilata ergo hanc porticũ tui cordis.
os tuũ & admmplebo illud: Ergo
deambulans incorde sapientis
atq pacifici dĩ uerbũ: audiamꝰ
qͥdloquatur : Ego & pat̾ unũ sumꝰ:
Nondicit hoc in pectore ꝑ turba¬
toris & stulti: quia animalis ho¬
mo non ꝑcipit quȩ sunt sp̃s dei:
S tultitia enĩ illi ẽ: Non capiunt
fidei magnitudinẽ angusta impi¬
orũ pectora: deniq iudei audi¬
entes ego & pat̃ unum sumus.
tuler̃ lapides ut lapidarent eũ,
Quihoc audire non potest. iudeus ẽ:
Quihoc audire non potest: lapidat
xp̃m asperioribus omni cote
ꝑfidiȩ suȩ saxis: & simihi creditis
uulnerat xp̾m Nã & si ille iã nunc
uulnus sentire non potest. nunc enĩ
sc̃đm carnẽ ĩã non nouimus xpͥm
tam̃ arrianoꝵ impietate lapidat᷑.
qui in eccłȩ pietate lȩtatur :Bonũ
mihi ẽ dñe lexoris tui: Seruo p̃¬¬
ceptũ tuũ: unũ te ẽẽ cũpatre ipse

Expanded text:
Inque plateis tuis superfluant aquae tuae . Inque plateis tuis superfluant aquae tuae . Dilata ergo hanc porticum tui cordis os tuum et adimplebo illud . 121. Ergo deambulans in corde sapientis 691 atque pacifici Dei Verbum, audiamus quid loquatur: Ego et Pater unum sumus . Non dicet hoc in pectore perturbatoris et stulti; quia Animalis homo non percipit quae sunt Spiritus Dei; stultitia enim illi est . Non capiunt fidei magnitudinem angusta impiorum pectora. Denique Judaei audientes: Ego et Pater unum sumus; tulerunt lapides, ut lapidarent eum . 122. Qui hoc audire non potest, Judaeus est: qui hoc audire non potest, lapidat Christum asperioribus omni caure perfidiae suae saxis; et si mihi creditis, vulnerat Christum. Nam etsi ille jam nunc vulnus sentire non possit: Nunc enim secundum carnem jam non novimus Christum ; tamen Arianorum impietate lapidatur, qui Ecclesiae pietate laetatur. 123. Bonum mihi est, Domine, lex oris tui ; servo praeceptum tuum. Unum te esse cum Patre ipse
Abbreviated transcription (Latin):
frequent̃ euadit: magis tamen
obnoxius ẽ periculo quam qui
nauigare noluerit: Videamus
cȩtera: Promissurus regnũ ca¬
lorũ montẽ ascendit: a libi per
sata ducit discipłos. seminaturus
in eoꝵ affectib cȩlestiũ segetẽ
p̃ceptoꝵ. ut messis animoꝵ fecun¬
da flacuescer &: Consum maturus
susceptȩ carnis officia. cũ ꝑfecti¬
onẽ indiscipłis iam uider& quos
uerboꝵ suoꝵ radice fundauerat
hortũ ingreditur: ut olearum
nouellas in domo dñi plantatas.
& iustũ palmȩ florentẽ modo:
uitẽq fecundã riuo sui sanguinis ir¬
rigar&: Hoc quoq loco inporticu
salomonis deambulat dedicationis
ut legimus die: hoc ẽ inpectore
sapientis atq pacifici deambulat
xp̃s. eius sibi dedicaturus affectũ:
quȩ ista porticus sit . docet ꝓpħa
dicens: deambulabã in innocen¬
tia cordis mei inmedio domꝰ tuȩ:
habemus ergo in nob̵ domum dei:
habemus atria. habemus & por¬
ticus: habemus enĩ & porticus

Expanded text:
frequenter evadit; magis tamen frequenter evadit; magis tamen obnoxius est periculo, quam qui navigare noluerit. 119. Videamus caetera. Promissurus regnum coelorum Jesus montem ascendit . Alibi per sata ducit discipulos , seminaturus in eorum affectibus coelestium segetem praeceptorum; ut messis animorum fecunda flavesceret. Consummaturus susceptae carnis officia, cum perfectionem in discipulis jam videret, quos verborum suorum radice fundaverat, hortum ingreditur , ut olearum novellas in domo Domini plantaret, et justum palmae florentem modo, vitemque fecundam rivo sui sanguinis irrigaret . 120. Hoc quoque loco in porticu Salomonis deambulabat dedicationis, ut legimus , die, hoc est, in pectore sapientis atque pacifici deambulabat Christus, ejus sibi dedicaturus affectum. Quae ista porticus sit, docet Propheta dicens: Deambulabam in innocentia cordis mei in medio domus tuae . Habemus ergo in nobis domum Dei, habemus atria, habemus et porticus, habemus et plateas;
Abbreviated transcription (Latin):
inferioriorib hereticã iugulat
scęuitatẽ. sabellianoꝵ: quia unũ
dix̃ sumus non unus sumus. arri¬
anorũ: quia ego & pater: Non
pat̾ & ego dix̃. qđ utiq non con-¬
tumaciȩ sed pietatis & p̃scientiȩ
fuit: ne nos errorẽ in ordine
putaremus: Nescit enim unitas
ordinẽ. gradũ nescit ȩqualitas:
N ec cadit in dĩ filiũ: ut ꝑ contum a¬
ciã pietatẽ leder& Magister
ipsẽ pietatis refert: Itaq aduerte¬
quo lo cohȩc dñs disputauerit:
Frequent̃ enĩ eius oracula ex locorũ
in quib diuersatus ÷ qualitatib esti¬
mamus: leiunaturus a spũ sicut le¬
gimus ducitur in desertũ: ut euacu¬
aret diaboli temptam̃ta: Nam & si
in abundantia copiarũ continenter
uixis se lacudandũ ẽ: tam̃ indiuitiis
& amoenitatib frequentior temp.¬
tationis illecebra ẽ: deniq tẽptator
ut tẽpt& copias pollicetur: & dñs
ut uincat famẽ nutrit: Nec ego
nentiam: Sed & qui mare nauigat.

Expanded text:
inferioribus haereticam jugulat inferioribus haereticam jugulat saevitatem Sabellianorum; quia unum dixit sumus, non unus sumus: Arianorum; quia ego et Pater, non Pater et ego dixit. Quod utique non contumaciae, sed pietatis et praescientiae fuit; ne nos errorem in ordine putaremus. Nescit enim unitas ordinem, gradum nescit aequalitas: nec cadit in Dei Filium, ut per contumaciam pietatem laederet magister ipse pietatisquo loci haec Dominus disputaverit; frequenter enim ejus oracula ex locorum in quibus diversatus est, qualitatibus aestimantur. Jejunaturus, ab Spiritu, sicut legimus , ducitur in desertum, ut evacuaret diaboli tentamenta. Nam etsi in abundantia copiarum contineater vixisse laudandum est; tamen in divitiis et amoenitatibus frequentior tentationis illecebra est. Denique tentator ut tentet, copias pollicetar: et Dominus ut vincat, famem nutrit. Nec ego nentiam: sed etsi qui mare navigat,
Abbreviated transcription (Latin):
calũniam struunt. unitas diuini¬
tatis aduertitur. non indigentia
largitatis : dedit pat̾ ꝑ generatio¬
nem. non per adoptionem: dedit
quasi id qđ ẽẽt in ipso diuinȩ iure
naturȩ: non quasi liberalitatis gr̃a
qđ deesset & idõ quia sic adqͥrit
filius popłos ut pater. sic inuifi¬
cat filius ut pater: ȩqualitatẽ
suã ad patrẽ unitate potestatis ex¬
p̃ssit dicens: Ego & pat̃ unũ sumus:
Cũ enĩ dicit ego & pat̾: reuelat᷑ ȩqua¬
litas: Cum dicit unũ sumus: unitas
declaratur: Aequalitas c̃fusionẽ
excludit: unitas separationem:
A equalitas patrẽ filiũq distinguit:
unitas patr̃ẽ filiũq non sẽparat :
Ergo cũ dicit ego & pat̾: sabellianũ
repellit . quia aliũ se aliũ patrẽ
dix̃: Repellit fotinianũ: quia se
cũ dõ patre iunx̃: Illos suꝑiorib
repellit: quia dix̃ ego & pat̃.: infe¬
riorib arrianos. quia dicit unum
sumus : Tam̃ & in superiorib & in

Expanded text:
calumniam instruunt, unitas divinicalumniam instruunt, unitas divinitatis advertitur, non indigentia largitatis. 116. Dedit Pater per generationem, non per adoptionem: dedit quasi id quod esset in ipso divinae jure naturae, non quasi liberalitatis gratia, quod deesset. Et ideo quia sic acquisit Filius populos ut Pater, sic vivificat Filius ut Pater, aequalitatem suam ad Patrem unitate potestatis expressit dicens: Ego et Pater unum sumus. Cum enim dicit: Ego et Pater, revelatur aequalitas: cum dicit: Unum sumus, unitas declaratur. Aequalitas confusionem excludit, unitas separationem: aequalitas Patrem Filiumque distinguit, unitas Patrem Filiumque non separat. 117. Ergo cum dicit, Ego et Pater, Sabellianum repellit; quia alium se, alium Patrem dixit: repellit Photinianum, quia se cum Deo Patre junxit. Illos superioribus repellit, quia dixit, Ego et Pater: inferioribus Arianos, quia dicit: Unum sumus; tamen et in superioribus et in
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ia habere quȩ dĩ sunt. & posse
habeat quidue non possit: Nã
sic̃ om̃ia habet filius. nec inuid&
pat̃ quominus naturalit̃ dar&
filio. qui dedit qđ maius ẽ om̃ib
quẽ admodũ scriptura testatur
dicens. pater qđ dedit mͥmaius
hab& qđ maius ẽ om̃ibus. quia
iustitia nescit inuidiam: Itaq
si diligenter aduertamus:
etã hoc diuinȩ potestatis con-¬
p̃hendimus unitatẽ: pat̾ in qͥt
qđ dedit mihi maius om̃ib ẽ.
& nemo potest rapere easde manu
patris mei : Ego & pat̃ unũ sumus:
N amsi recte supra ostendimus ma¬
sp̃s patris qui sp̃s filii ẽ: Idõ sicut
non rapitur patri: ita ñ rapitur
filio. ita non rapit᷑ & sp̃ui quicũq
de nob in hoc nomine trinitatis
uitã accipit ȩternã: Ex ipso aut̃
qđ & dedisse filio pat̃ & accepisse
munere magis dispensationis uide¬
tur quã de potestatis diuinȩ iure
dixisse. quia quos filius redemit
sp̃s quoq sc̃ificaturus accepit.
existis ipsis in quã uerbis de quib:

Expanded text:
omnia habere quae Dei sunt, et possehabeat, quidve non possit. Nam sicut omnia habet Filius, nec invidet Pater quominus omnia naturaliter det Filio, qui dedit 689 quod majus est omnibus, quemadmodum Scriptura testatur dicens: Pater quod dedit mihi, habet, quod majus est omnibus, quia justitia nescit invidiam. 114. Itaque si diligenter advertamus, etiam hic divinae potestatis comprehendimus unitatem. Pater, inquit, quod dedit mihi majus omnibus est: et nemo potest rapere ea de manu Patris mei. Ego et Pater unum sumus . Nam si recte supra ostendimus mas Patris, qui Spiritus Filii est. Ideo sicut non rapitur Patri, ita non rapitur Filio, ita non rapitur et Spiritui, quicumque de nobis in hoc nomine Trinitatis vitam accepit aeternam. 115. Ex ipso autem quod et dedisse Filio Pater, et accepisse munere magis dispensationis videtur, quam de potestatis divinae jure dixisse, quia quos Filius redemit, Spiritus quoque sanctificaturus accepit; ex istis ipsis, inquam, verbis, de quibus
Abbreviated transcription (Latin):
Necesse ẽ igit᷑ aut quartũ aliquem
dicatis qũe sentire p̃t̃ sp̃m debeatis:
aut certe ñ aliũ dñm iudicetis nisi sp̃m
tura memorauerit: nec id latere uos
lectionis ostendit: & ideo apłica
consideremus eloquia: Quotiens
legit᷑ inquit morses : uel am̃ positũ ẽ
suꝑcor eoꝵ: cũ uero conuersus fuerit
ad dñm: auferet᷑ uel am̃: dñs autẽ¬

Expanded text:
Necesse est igitur aut quartum aliquem dicatis, quem sentire praeter Spiritum debeatis: aut certe non alium Dominum judicetis, nisi Spirtura memoraverit, nec id latere vos lectionis ostendit. Et ideo Apostolica consideremus eloquia: Quoties legitur Moyses, inquit, velamen positum est super cor eorum: cum vero conversi fuerint ad Dom
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ iħs cogitationes eoꝵ. Habet & sp̃s
qui etiã ꝓpħis alieni cordis occulta mani¬
festat: sic̃ supra diximus quia occulta
cordismanifesta fiunt : & quid miramur
si hominũ scrutat᷑ occulta . qui scrutatur
etiã alta dei: Nabet ds̃ ut uerax sit.
quia scriptũ ẽ: sit aut̃ ds̃uerax: om̃is aut̃
homomendax: & alibi scriptũ ẽ. fidelis
Emitte lucẽ tuã & ueritatẽ tuã: ipsa me
deduxer̃ & ad duxer̃ in montẽ sc̃m tuũ
& intabnacula tua: silucẽ hic filiũ putas:
ergo sp̃s ueritas ẽ : Aut si filiũ putas ueri-
ut om̃s in nomine iħu genu flectant:
nom̃ suꝑ om̃e nom̃: Quod ergo habet
pater & filius: habet & spiritus. per
naturalis nominis unitatem:¬

Expanded text:
enim Jesus cogitationes eorum. Habet et Spiritus, qui etiam prophetis alieni cordis occulta manifestat, sicut supra divimus , quia occulta cordis ejus manifesta fiunt. Et quid miramur si hominum scrutatur occulta, qui scrutatur etiam alta Dei ? 147. Habet Deus ut verax sit; quia scriptum est: Sit autem Deus verax, omnis autem homo mendax . Et alibi scriptum est: Fidelis Emitte lucem tuam, et veritatem tuam; ipsa me deduxerunt, et adduxerunt in montem sanctum tuum, et in tabernacula tua . Si lucem 696 hic Filium putas, ergo Spiritus veritas est: aut si Filium putas veritaut omnes in nomine Jesu genua flectant. nomen super omne nomen. Quod ergo habet Pater et Filius, habet et Spiritus per naturalis nominis unitatem
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ pat̾ habet: ita & sp̃s unũ ẽ cum
patre & filio. quia & ipse om̃ia dĩ nouit :
Non enĩ extorsit. ne sit amittentis in iuria :
non rapuit. ne dãnũ sit eius cui uidetur
ereptũ: Neq enĩ aut ꝑ indigentiam
rapuit. aut ꝑ excellentiã uirtutis uali¬
dioris extorsit: s ꝑunitatẽ possidet po¬
testatis : Ergo si hȩc om̃ia oꝑatur unus¬
atq idẽ sp̃s. quomodo non ds̃ qui om̃ia
habet quȩ ds̃ habet: Aut consideremꝰ
qͥd habeat ds̃ qđ non habeat sp̃s sc̃s
hab& ds̃ pat̾ diuinitatẽ: habet & filius
in quo habitat plenitudo diuinitatis. ha¬
bet sp̃s quia scriptũ ẽ. sp̃s diuinus qui ẽ
innarib meis : hab& ds̃ut scrutet᷑ corda¬

Expanded text:
quae Pater habet : ita. et Spiritus unum est cum Patre et Filio; quia et ipse omnia Dei novit . Non enim extorsit, ne sit amittentis injuria: non rapuit, ne damnum sit ejus, cui videtur ereptum. Neque enim aut per indigentiam rapuit, aut per excellentiam virtutis validioris extorsit, sed per unitatem possidet potestatis. Ergo si haec omnia operatur, quatque idem Spiritus ; quomodo non Deus, qui omnia habet, quae Deus habet? 145. Aut consideremus quid habeat Deus, quod non habeat Spiritus sanctus. Habet Deus Pater divinitatem, habet et Filius, in quo habitat plenitudo divinitatis: habet et Spiritus; quia scriptum est: Spiritus divinus qui est in naribus meis .
Abbreviated transcription (Latin):
quomodo igit᷑ non om̃ia habet quȩ
dei sunt. qui cũ patre & filio a sacer¬
dotib & inbaptismate nominatur.
& in oblationib inuocatur: cũ pa¬
tre & filio a seraphym incȩlestib
p̃dicatur : cũ patre & filio habitat
in sc̃is. in funditur iustis. in spirat᷑¬

Expanded text:
Quomodo igitur non omnia habet quae Dei sunt, qui cum Patre et Filio a sacerdotibus in baptismate nominatur et in oblationibus invocatur cum Patre et Filio a Seraphim in coelestibus praedicatur cum Patre et Filio habitat in sanctis, infunditur justis, inspirat
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ sp̃s ẽ : Persequere ergo totam
seriem lectionis: & inuenies qđ dñs
impietatẽ ur̃am plenitudine assertio¬
nis excluserit: Noli inquit mirari:
quia dixi oportet uos nasci denuo:
Sp̃s ubi uult sp̃irat᷑ & uocẽ eiꝰ audis.
si nescis unde ueniat. aut quo uadat :

Expanded text:
Deus Spiritus est . Pro sequere ergo totam seriem lectionis, et invenies quod Dominus impietatem vestram plenitudine assertionis excluserit. Noli, inquit, mirari quia dixi: Oportet vos nasci denuo. Spiritus ubi vult spirat, et vocem ejus audis: sed nescis unde veniat, aut quo vadat;
Abbreviated transcription (Latin):
dñs sabaoth Non semel dicunt : ne sin.¬
gultritatẽ credas: Nonbis dicunt: ne
sp̃m excludas: Non scõs dicunt: ne plu¬
ralitatẽ ȩstimes: Sed ter repetunt &¬
idem dicunt : ut etiã in hrmno distin-
unitatẽ: Hoc cũ dicunt. dm̃ p̃dicant
lemus: quid lib& aliud inferius deo.
inferius ẽ dño: Ergo hinc quoq consi¬
derate utrũ aliqͥd scõ sp̃ui derogandũ
sit : cuius nom̃ deilaus ẽ: sic enĩlaudat᷑
pat̃ : sic laudat᷑ & filius quẽ ad modũ

Expanded text:
Deus Sabaoth . Non semel dicunt, i.e singularitatem credas: non bis dicunt, ne Spiritum excludas: non sanctos dicunt, ne pluralitatem aestimes: sed ter repetunt, et idem dicunt, ut etiam in hymno distinctunitatem: hoc cum dicunt, Deum praedicalemus. Quodlibet aliud inferius Deo, inferius est Domino. Ergo hinc quoque considerate utrum aliquid sancto Spiritui derogandum sit, cujus nomen Dei laus est. Sic enim laudatur Pater, sic laudatur et Fi
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s dicit : Aut si hinc calumniantur
filiũ dĩ etiã sp̃s scĩ filiũ uideant᷑ asserere:
Ergo quẽ ad modũ duos nondicimus dños.
cũ & patrẽ & filiũ designamus. ita
nec tres dños dicimus cum dñm sp̃m
num sacrilegiiẽ duos dños aut dõsdicere.
quia unus ds̃ unus est dñs unus ẽ sp̃s sc̃s :¬
audime: Et dñm & dm̃habes filiũ:
thomas latus xpͥi ait: dñs m̃s & ds̃
m̃s Ergo sic̃pat̃ ds̃ & filius dñs: ita
& filius ds̃ & pat̃ dñs : Alternatur pie
significatio: non alternatur diuina natira
sed inmutabilis manet gr̃a: Nonem̃ largta¬
tis collatiua s naturalis placitakaritatis s̃
quia & unitas ꝓprietatẽ hab&. & ꝓprietas intͣ¬

Expanded text:
 Spiritus dicit. Aut si hinc calumniantur,Filium Dei etiam Spritus sancti Filium videantur asserere. 107. Ergo quemadmodum duos non dicimus Dominos, cum et Patrem et Filium designamus; ita nec tres Dominos dicimus, cum dominum Spiritum num sacrilegii est duos Dominos aut Deos dicere; quia unus Deus, unus Dominus, unus est Spiaudi me . Et Dominum et Deum habes Filium, Thomas latus Christi, ait: Dominus meus et Deus meus . Ergo sicut Pater Deus, et Filius Dominus: ita et Filius Deus, et Pater Dominus. Alternatur pia significatio, non alternatur divina natura, sed immutabilis manet gratia. Non enim largitatis collativa, sed naturalis placita charitatis sunt, quia et unitas proprietatem habet, et proprietas un
Abbreviated transcription (Latin):
Nonsolũ itaq sp̃m dñm dix̃ : sed etiam
addidit: ubi aut̃ sp̃s dñi. ibi lib̾tas:
Nositaq om̃s reuelata facie głam dei
speculantes: ad eandẽ imaginẽ re¬
formamur a gła ingłam sicut a dñi
spũ: Hoc ẽ. qui ad dñm sumus ante
conuersi. ut sp̃itali intellectu quasi
in quodã speculo scripturarũ dñiglo¬
riã uideremus: nunc ab hac gła
quȩ nos conuertit ad dñm. in illtm
suscepit. qui reformat: Nã quomodo
quos non susceperat reformaret.
quãquã quid exp̃ssionẽ quȩrimus
uocis. ubi exp̃ssionẽ cernimꝰ unitatis:
Nam & si dñm sp̃mq distinguas: ne-
niaris: unitatẽ non inficiaris: Si
unitatẽ uis secernere potestatis: dñm
dicas: si dñm sp̃m dixero: tres dños
declarabo: Nũ quid cũ dñm filium
dicis aut filiũ negas. aut duos dños
confiteris: absit: Ipse enĩ filius dix̃
nolite duob dñis seruire : sed non¬
utiq aut se aut patrẽ dñmdenegauit:¬

Expanded text:
Non solum itaque Spiritum dominum dixit, sed etiam addidit: Ubi autem Spiritus Domini, ibi libertas. Nos itaque omnes revelata facie gloriam Domini speculantes, ad eamdem imaginem reformamur a gloria in gloriam, sicut a Domini Spiritu , hoc est, qui ad Dominum sumus ante conversi, ut spiritali intellectu quasi in quodam speculo Scripturarum Domini gloriam videremus, nunc ab hac gloria quae nos convertit ad Dominum, in illam suscipit, qui reformat. Nam quomodo quos non susceperat, reformaret? 103. Quamquam quid expressionem quaerimus vocis, ubi expressionem cernimus unitatis? Nam etsi Dominum Spiritumque distinguas; nega Si litteram calumniaris, unitatem non inficiaris: si unitatem vis secernere, potestatis Dominum dicas: Si Dominum Spiritum dixero, tres Dominos declarabo. Numquid cum Dominum Filium dicis, aut Filium negas, aut duos Dominos confiteris? Absit; ipse enim Filius dixit: Nolite duobus dominis servire . Sed nonue aut se aut Patrem Dominum denegavit
Abbreviated transcription (Latin):
Filius dĩuenit: & quia nondũ infuderat
sp̃m: paruulos quosdã nos degere
sine sp̃ũ declitrauit: sp̃m dix̃ ẽẽ uen¬
turũ : qui facer& ex paruulis fortio.¬
res. increm̃to uidelic& sp̃italis ȩtatis :
Qđ idõ posuit. non quo uirtutem sp̃s
ante ferr&: s ut in cognitione trin

Expanded text:
Filius Dei venit, et quia nondum infuderat Spiritum, parvulos quosdam nos degere sine Spiritu declaravit. Spiritum dixit esse venturum, qui faceret ex parvulis fortiores, incremento videlicet spiritalis aetatis. Quod ideo posuit, non quo virtutem Spiritus anteferret, sed ut in cogn
Abbreviated transcription (Latin):
Dictũ ẽ enĩ de dĩfilio ad orent eũ om̃s an¬¬
geli eiꝰ: non lectũ ÷ ador& & sp̃s: quomͦ
enĩ potest ad orare qui non int̃ famulos
& ministros ẽ. si cũ patre & filio seruitia
habet subiecta iustoꝵ quia scriptum est
sp̃indĩ seruimus: Ad orandus igit᷑ est
nob̵. cui seruiendũ a nob̃ apłs docuit :
Cuiaut̃ seruimus: hunc & ad oramus.
luxta qđ scriptũ ÷ ut eadẽ sȩpe repetamꝰ.
Quãquã nec hoc p̃t̃miserit apłs quin &¬
sp̃m dicer& ad orandũ: Cũ enĩ docueri-¬
mus quia sp̃s in propħis ẽ. nec hoc qͥsquã
datur: utiq cũ adorat᷑ qui in ꝓpħis ẽ.
idẽ sp̃s adoratur: Itaq sic habes: Si
conueniat uniuersa eccła in unũ & om̃s
lingͥuis loquant᷑. intret aut̃ idiota aut
in fidelis. nonne dicent qđ insanitis&
sin aut̃ ꝓphetent om̃s intr& autẽ quis
cordis eius manifesta fiunt: et ita
cadens in faciem ad orabit dm̃ ꝓnun¬

Expanded text:
Dictum est enim de Dei Filio: Adorent eum omnes anDictum est enim de Dei Filio: Adorent eum omnes angeli ejus : non lectum est, adoret Spiritus. Quomodo enim potest adorare, qui non inter famulos et ministros est, sed cum Patre et Filio servitia habet subjecta justorum; quia scriptam est: Spiritui Dei servimus . Adorandus igitur est nobis, cui serviendum a nobis Apostolus docuit: cui autem servimus, hunc et adoramus, juxta quod scriptum est, ut eadem saepe repetamus: Quamquam nec hoc praetermiserit Apostolus, m diceret adorandum. 695 Cum enim docuerimus quia Spiritus in prophetis est, nec hoc quisquam datur, utique cum adoratur qui in prophetis est, idem Spiritus adoratur. Itaque sic habes: Si conveniat universa Ecclesia in unum, et omnes linguis loquantur, intret autem idiota aut infidelis, nonne dicet quod insanitis. Sin autem prophetent omnes, intret autem quis cordis ejus manifesta fiunt; et ita cadens in faciem, adorabit Deum, pronun
Abbreviated transcription (Latin):
utiq creatura: & quia creatura ñ ẽ.
sine dubio creator. ẽ. qr patri & filio
cooꝑator ẽ omniũ: si aut̃ creator:
utiq dicendo apłs in condẽpnationẽ
gentilitatis quia seruier̃ creaturȩ
potius quã creatori qui ẽ ds̃ benedi-¬
ctus in scła: suadendo quoq ut supra
docuimus seruiendũ eẽ sp̃uiscõ. et
creatorẽ ostendit: & quia creator. ẽ :
dm̃ appellitri debere monstrauit:
qd etiã in epła quȩ ad hebreos scripta ÷
cõp̃hendit dicens: qm̃ qui om̃ia creauit:
ds̃ ẽ: Aut dicant igit᷑ quid sit qđ sine pa.¬
tre & filio & sp̃u sit creatũ. aut sp̃m qͦq
unius cũ patre & filio deitatis ẽẽ fateant᷑:
Adorandũ quoq docuit: quẽ dñm & dm̃
dix̃: qui enĩ ds̃ uniuersitatis & dñs: utiq
ab om̃ib ẽ ad orandus: sic enĩ scriptum ẽ:
Dñm dm̃ tuũ ad orab̃. & ipsi soli seruies:
Aut dicant ubi legerint quia ad orat sp̃s:

Expanded text:
utique creatura. Et quia creatura non est, utique creatura. Et quia creatura non est, sine dubio creator est, qui Patri et Filio cooperator est omnium. Si autem creator, utique dicendo Apostolus in condemnationem gentilitatis: Quia servierunt creaturae potius quam Creatori, qui est Deus benedictus in saecula : suadendo quoque, ut supra docuimus, serviendum esse Spiritui sancto; et creatorem ostendit, et quia creator est, Deum appellari debere monstravit. Quod etiam in epistola quae ad Hebraeos scripta est, comprehendit dicens: Quoniam qui omnia creavit, Deus est . Aut dicant igitur quid sit quod sine Patre et Filio et Spiritu sit creatum, aut Spiritum quoque unius cum Patre et Filio deitatis esse fateantur. 141. Adorandum quoque docuit, quem Dominum et Deum dixit. Qui enim Deus universitatis et dominuab omnibus adorandus est; sic enim scriptum est: Dominum Deum tuum adorabis, et ipsi soli servies . 142. Aut dicant ubi legerint quia adorat Spiritus.
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s: s hinc dubitari ñ potest: cum
ipse dñs dixerit: Accipite sp̃m scm̃¬
alicuius potestatis exercent:
rogant. diuinitas donat: humanũ
enĩ obsequiũ. s munificentia suꝑnȩ
ẽ potestatis Per baptismũ quoq
peccatã donari non ẽ ambiguum
tere peccata nisi unus ds̃.: utiq qͥ non
potest abunitate naturalis nominis
sẽparari. ñ potest etiã a dĩ potestate
secerni si aut̃ a dĩ ñ secernit᷑ potestate:
quomꝰ a dĩ appellatione secernitur:
uideamus nunc: utrũ creatura sit
ancreator: sed cũ supra creatorẽ eui¬¬
dentissimȩ ꝓbauerimꝰ quia scriptũ ẽ.
sp̃s diuinus qui fecit me. & innouari
om̃ia declaratũ sit: appar& eẽ sp̃m
sic̃ supra ostendimus ne dñi quidem
ex uirgine assũpta generatio quȩ p̃-¬
stantior om̃ib creaturis ẽ oꝑationis
exors sit sp̃italis: ñ ergo creatura sp̃s :
s creator. ẽ: qui aut̃ creator: non

Expanded text:
Spiritus. Sed hic dubitari non potest, cum Spiritus. Sed hic dubitari non potest, cum ipse Dominus dixerit: Accipite Spiritumalicujus 694 potestatis exercent. rogant, divinitas donat; humanum enim obsequium, sed munificentia supernae est potestatis. 138. Per baptismum quoque peccata donari non est ambiguum: tere peccata, nisi unus Deus ; utique qui non potest ab unitate naturalis nominis separari, non potest etiam a Dei potestate secerni. Si autem a Dei non secernitur potestate, quomodo a Dei appellatione secernitur? 139. Videamus nunc utrum creatura sit, an creator? Sed cum supra creatorem evidentissime probaverimus, quia scriptum est: Spiritus divinus qui fecit me : et innovari omnia declaratum sit; apparet Spiritumsicut supra ostendimus, ne Domini quidem ex Virgine assumpta generatio, quae praestantior omnibus creaturis est, operationis exsors sit spiritalis? 140. Non ergo creatura Spiritus, sed creator est: qui autem creator, non
Abbreviated transcription (Latin):
rabis & ipsi soli seruies: Consideremꝰ
ergo utrũ horũ aliqͥd habeat sp̃s
sc̃is. quȩ testimoniũ afferant diui¬
nitatis: Primũ igitur de eo tracte¬
mus quia nemosine peccato nisi
unus ds̃. & exigamus ut doceant
peccauit sp̃s sc̃s. sic̃ de filiolectũ ẽ.
quia peccatũ non fecit & hoc
accipiant scripturarũ auctori.¬
tate nosdicere: Scriptũ ẽ enĩ: qr
in sapientia ẽ sp̃s intelligentiȩ. sc̃s
unicus. multiplex. subtilis. bene
mobilis. disertus. in maculatus:
Inmaculatũ dic̃ seriptura: Nũquid
mentita ẽ de filio. ut de spu credas
ẽẽ mentitã dix̃ enĩ propheta
in eodẽ loco de sapientia. quia nihil'
maculo sum in illam incurrit:
Ipsa in maculata ẽ. & in maculatus
ẽẽ peccati qui donat ipse peccataꝰ
ergo peccatũ non fecit: & quia sine
peccato ẽ: creatura non ẽ: Om̃is eni
creatura peccatoꝵ capacitati obno.
xia: sola aut̃ ẽ apeccato immunis
& in maculata sẽpit̃na diuinitas:
N unc uideamus utrũ peccata donet

Expanded text:
rabis, et illi soli servies . 134. Consideremus ergo utrum horum aliquid habeat Spiritus sanctus, quae testimonium afferant divinitatis. Primum igitur de eo tractemus, quia nemo sine peccato nisi unus Deus: et exigamus ut doceant peccavit Spiritus sanctus, sicut de Filio lectum est, quia peccatum non fecit . Et hoc accipiant Scripturarum auctoritate nos docere; scriptum est enim: Quia in Sapientia est Spiritus intelligentiae, sanctus, unicus, multiplex, subtilis, bene mobilis, disertus, immaculatus . Immaculatum dicit Scriptura: numquid mentita est de Filio, ut de Spiritu credas esse mentitam? Dixit enim propheta in eodem loco de Sapientia, quia nihil maculosum in illam incurrit. Ipsa immaculata est, et immaculatus esse peccati, qui donat ipse peccata? Ergo peccatum non fecit: et quia sine peccato est, creatura non est. Omnis enim creatura peccatorum capacitati obnoxia est: sola autem est a peccato immunis et immaculata sempiterna divinitas. 137. Nunc videamus utrum peccata donet
Abbreviated transcription (Latin):
nȩ pluuiã ministrabat. & ipse cotidi¬
anã messẽ quã t̾ra non parturierat.
agricola ñ seruerat. imbre fertili
fecundabat: Nunc spectemꝰ singula:
Requiẽ iudeis ꝓmiserat ds̃: eã requiẽ sp̃s
suã dicit: Temptatũ se a ꝑfidis ds̃ pat̃
memorat. temptatũ ab eisdẽ se dic̃ sp̃s.
quia una tẽptatio ẽ. qua tẽptata ẽ a sa¬
crilegis una diuinitas trinitatis: Condẽ
dẽnat & sp̃sdicens. si introibunt in reqͥẽ
meã: Unius ergo sententia uoluntatis:
unius excellentia potestatis ẽ: fortasse¬
tam̃ aliquis dicer& hoc exẽplũ ñ posse
ad proprietatẽ sc̃i sp̃s deriuari: nisi
alio loco etiã petrus epłs nos docuiss&.
peccatis nr̃is etiã sp̃m posse tẽptari:
Sic enĩ habes ad ananiȩ coniugẽ dietũ:
quid utiq conuenit uobtẽptars sp̃m dñi:

Expanded text:
iae pluviam ministrabat, ipse quotidianam messem, quam terra non parturierat, agricola non severat, imbre fertili fecundabat. 53. Nunc spectemus singula. Requiem Judaeis promiserat Deus, eam requiem Spiritus suam dicit . Tentatum se a perfidis Deus Pater memorat, tentatum ab iisdem se dicit et Spiritus; quia una tentatio est, qua tentata est a sacrilegis una divinitas Trinitatis. Condemndemnat et Spiritus dicens: Si introibunt in requiem meam . Unius ergo sententia voluntatis, unius excellentia potestatis etamen aliquis diceret hoc exemplum non posse ad proprietatem sancti Spiritus derivari, nisi alio loco etiam Petrus apostolus nos docuisset peccatis nostris etiam Spiritum posse tentari, sic enim habes ad Ananiae conjugem dictum: Quid utique convenit vobis tentare Spiritum Domini
Abbreviated transcription (Latin):
sumus cũ patre filioq uenerari si
igit᷑ sp̃m intelligis : hunc apłs dm̃ dix̃:
N ecesse ẽ igit᷑ dĩtatẽ sp̃s etiã uos fatea¬
mini qui negatis: s quã inpudent̃
negatis cũ legeritis qr tẽplũ habet

Expanded text:
oque venerari. Si igitur Spiritum intelligis, et hunc Apostolus Deum dixit; necesse est igitur deitatem Spiritus etiam vos fateamini, qui negatis. 90. Sed quam impudenter negatis, cum legeritis quia templum habet
Abbreviated transcription (Latin):
Sed quid ueremini : An illud qđ oblatrare
consuestis. ne tres faciatis deos: absit :
Vbi enĩ una deitas intelligit᷑: unus ds̃
dr̃: Neq enĩ cũ filiũ dm̃ dicimꝰ: duos
deos dicimus : Namsi cũ dĩtatẽ sp̃s
confitemini putatis tres deos dici. ergo
& cũ deitatẽ filii dicitis qr ñ potestis
eã negare. duos inducitis deos:
ꝑsonȩ unius non unius naturȩ nomen
putatis: ut duos deosdicatis ut dm̃ filiũ
denegetis: s excusemus uos ab inscientia:
& si non excusemus a culpa Etenim
scđm nr̃am sententiã quia unus ds̃ una diui¬
nitas & unitas intelligit᷑ potestatis: sic̃ unũ
dm̃ dicimus & patrẽ uero deitatis nomine
confitentes nec filiũ denegantes. ita etiam
sc̃m sp̃m a deitatis non excludimꝰ unitate.
& tres deos non asserimus s negamꝰ. quia
pluralitatẽ non unitas facit. sed diuisio po¬
testatis: Quomodo enĩ pluralitatẽ recipit
unitas diuinitatis cũ pluralitas numeri sit.
numerũ aut̃ non recipiat diuina natura:ͣ¬

Expanded text:
Sed quid veremini, an illud quod oblatrare consuestis, ne tres faciatis deos? Absit; ubi enim una deitas intelligitur, unus Deus dicitur. Neque enim cum Filium Deum dicimus, duos deos dicimus. Nam si cum deitatem Spiritus confitemini, putatis tres deos dici: ergo et cum deitatem Filii dicitis, quia non potestis eam negare, duos inducitis deos. si Deum personae unius, non unius naturae nomen putatis, aut duos deos dicatis, aut Deum Filium denegetis. 93. Sed excusemus vos ab inscientia, etsi non excusamus a culpa. Etenim secundum nostram sententiam quia unus Deus, una divinitas, et unitas intelligitur potestatis. Sicut unum Deum dicimus, et Patrem vero deitatis nomine confitentes, nec Filium denegantes; ita etiam Spiritum sanctum a deitatis non excludimus unitate, et tres deos non asserimus, sed negamus; quia pluralitatem non unitas facit, sed divisio potestatis. Quomodo enim pluralitatem recipit unitas divinitatis; cum pluralitas numeri sit, numerum autem non recipiat divina natura
Abbreviated transcription (Latin):
Unus ergo ds̃ salua maiestate trinitatis
&t̃nȩ sic̃ ꝓposito declaratur exẽplo:
nec eo tam̃ solo loco trinitatẽ uidemus
nomine diuinitatis exp̃ssam. s cũ plerisq
locis sic̃ & supra diximus: tum maxime
in his epłis quas ad thessalonicenses apłs
scripsit diuinitatẽ atq dominatũ patris
& filii & sp̃ssc̃ĩ euidentissime declarauit:
s ic enĩ habes: Vos aut̃ dñs multiplicet :

Expanded text:
Unus ergo Deus, salva majestate Trinitatis aeternae, sicut proposito 685 declaratur exemplo. Nec eo tamen solo loco Trinitatem videmus nomine divinitatis expressam, sed cum plerisque locis, sicut et supra diximus, tum maxime in his epistolis quas ad Thessalonicenses Apostolus scripsit, divinitatem atque dominatum Patris et Filii et Spiritus sancti evidentissime declaravit. Sic en
Abbreviated transcription (Latin):
creata s̃: Hȩc enĩtria in xpͥo unũ ẽẽ.
cũ ipso & ꝑ ipsum & in ipso: sic̃ supra
diximus: scriptura testatur: Habes
enĩ ꝑ ipsũ & in ipso condita ẽẽ omnia:
Accipe etiã quia cũ ipso pat̃ & ipse
cũ patre erat cũ om̃ia conderent᷑ :
S apientia dic̃: Cũ parar& cȩlos cũ illo
erã : cũ faceret fontes aquarũ: Et
in ueteri testam̃to dicendo pat̃ faciamꝰ:
ostendit filiũ secũ ad orandũ. quasi
omniũ conditorẽ: Sicut ergo infilio
ereata dicunt᷑ quoꝵ filius creator acci¬
pitur: ita etiã cũ inueritate adorari
ds̃ dr̃. uerbi ipsius ꝓprietate in eun-¬
dẽ modũ frequent᷑ exp̃ssa debet
intelligi. qđ & filius adoretur:

Expanded text:
 haec enim tria in Christo unum esse: cum ipso, et per ipsum, et in ipso, sicut supra diximus , Scriptura testatur. Habes enim per ipsum et in ipso condita esse omnia. 85. Accipe etiam quia cum ipso Pater, et ipse cum Patre erat; cum omnia conderentur. Sapientia dicit: Cum pararet coelos, cum illo eram; cum faceret fontes aquarum . Et in veteri Testamento dicendo Pater, Faciamus , ostendit Filium secum adorandum, quasi omnium conditorem. Sicut ergo in Filio creata dicuntur, quorum Filius creator accipitur; ita etiam cum in veritate adorari Deus dicitur, verbi ipsius proprietate in eumdem modum frequenter expressa debet intelligi, quod et Filius adoretur.
Abbreviated transcription (Latin):
cȩteris: tum ex quattuor istis prȩ
cȩteris manifesta diuinitatis gloria
cõꝓbatur : d̾i enĩ ex eo cognoscitur.
aut quia sine peccato ẽ. aut qr peccata
condonat. aut qr creatura non est
s creator ẽ. aur quia non adorat
sed adoratur : Sine peccato itaque
nemo ẽ nisi unus ds: quia nemosine
peccato nisi unusds̃ Peccata quoq¬
nemo condonat nisi solus ds. qr ȩque
scriptũ ẽ: quis potest peccata donare
nisi unus ds̃ : creator quoq omniũ
ñ potest ẽẽ : nisi qui creatura non ẽ:
quia scriptũ ẽ: Seruier̃ creaturȩ
potius quã creatori. qͥ ẽ ds̃ benedictus

Expanded text:
caeteris, tum ex quatuor istis prae caeteris manifesta divinitatis gloria comprobatur: Deus enim ex eo cognoscitur, aut quia sine peccato est, aut quia peccata condonat: aut quia creatura non est, sed creator est: aut quia non adorat, sed adoratur. 133. Sine peccato itaque nemo est, nisi unus Deus; quia nemo sine peccato, nisi unus Deus. Peccata quoqnemo condonat, nisi unus Deus; quia aeque scriptum est: Quis potest peccata donare, nisi solus Deus ? Creator quoque omnium non potest esse, nisi qui creatura non est: quia scriptum est: Servierunt creaturae potius
Abbreviated transcription (Latin):
rȩ. non enĩds̃ corpus. nec quasi con¬
fusus in confuso: sed quasi uerus iN
uero. ds̃ indõ. lum̃ in lumine. quasi
pat̃ sempit̃nus infilio coȩterno: Non
ergo insertio corporis intelligitur:
sunitas potestatis: Ergo ꝑ unitatẽ
potestatis coadoratur inpatre xp̾̃s.
coadorat᷑ in dõ sp̃s. dũ ds̃ adoratur
in sp̃u: Ad huc uerbristius uim
atq sermonis diligentius ꝑtractemꝰ:
& ꝓprietatẽ eiꝰ ex aliis colligamus:
Om̃ia inqͥt in sapientia fecisti: quid
hic igitur : intelligimus exortem
factoꝵ ẽẽ sapientiam: sẽd omnia
ꝑ ipsam facta sunt: & dauid ait:
uerbo dni cȩli firmati s̃ : Ergo ipse
qui dĩ filiũ etiã cȩlestiũ dic̃ auctorẽ :
ita utiq dix̃ infilio facta om̃ia. ut
in operũ instauratione filiũ a patre
minime sẽparar&. ss patri iunger&:
om̃ia incȩlis & in t̾ra: uisibilia & inuisi¬
bilia: Nũquid cũ dicit in ipso. negauit
ꝑ ipsũ: non negauit utiq s asseruit:

Expanded text:
re; non enim Deus corpus: nec quasi confusus in confuso; sed quasi verus in vero, Deus in Deo, lumen in lumine, quasi Pater sempiternus in Filio coaeterno. Non ergo insertio corporis intelligitur, sed unitas potestatis. Ergo per unitatem potestatis coadoratur in Patre Christcoadoratur in Deo Spiritus, dum Deus adoratur in Spiritu. 83. Adhuc verbi istius vim atque sermonis diligentius pertractemus, et proprietatem ejus ex aliis colligamus: Omnia, inquit, in Sapientia fecisti . Quid hic igitur intelligimus exsortem factorum esse Sapientiam? Sed omnia per ipsum facta sunt . Et David ait: Verbo Domini coeli firmati sunt Ergo ipse qui Dei Filium etiam coelestium dicit auctorem, ita utique dixit in Filio facta omnia, ut in operum instauratione Filium a Patre minime separaret, sed Patri jungeret. omnia in coelis et in terra, visibilia et invisibilia . Numquid cum dicit, in ipso, negavit per ipsum? Non negavit utique, sed asseruit.
Abbreviated transcription (Latin):
ad orasse cũ fulgorẽ diuini luminis
corporalib oculis sustinere ñ possent.
& splendor lucis ȩt̃nȩ aciem uisus
mortalis obduceret: aut quid aliud
tunc tẽporis dixer̃ illi uidentes głam
eius. nisi uenite ad oremꝰ & ꝓcidamus

Expanded text:
adorasse; cum fulgorem divini luminis corporalibus oculis sustinere non possent, et splendor lucis aeternae aciem visus mortalis obduceret? Aut quid aliud tunc temporis dixerunt illi videntes gloriam ejus, nisi: Venite adoremus, et procidamus
Abbreviated transcription (Latin):
in lege : Non mediocris igit᷑ quȩstio :¬
& idõ diligentius consideremus
quid sit scabellũ: Legimus eñi alibi:
Cȩlũ mͥtͥronus. terra aut̃ scabellum
quã dñs iħs in carnis assumptione
suscepit: Itaq ꝑ scabellũ t̾ra intel¬
ligitur : per terrã aut̃ caro xpͥi¬
dirusuis xp̾s sed unus: neq cum ado¬
raret᷑ tanquã dĩ filius natus ex uir-¬
gine negabatur : Cũ igit᷑ in carna¬
tionis ad orandũ sit sacramentum.
incarnatio aut̃ opus sp̃s sit sicut

Expanded text:
in Lege. Non mediocris igitur quaestio, ein Lege. Non mediocris igitur quaestio, et ideo diligentius consideremus quid sit scabellum. Legimus enim alibi: Coelum mihi thronus, terra autem scabellum quam Dominus Jesus in carnis assumptione suscepit. Itaque per scabellum terra intelligitur: per terram autem caro divisus Christus, sed unus; neque cum adoretur tanquam Dei Filius, natus ex virgine negabatur. Cum igitur incarnationis adorandum sit sacramentum, incarnatio autem opus Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc enĩ oꝑatus ÷ in mysterio dñs: ut ubi
suꝑ abundauerat peccatũ suꝑ abunda.¬
ret & gr̃a: Meritoq ad uiros femina
destinat᷑: ut quȩ culpã uiro primo
fidei testimoniũ. acceper̃ fidei magi¬
steriũ : Ad orauer̃ & angłi de quibus
scriptũ ẽ: & adorent eũ om̃s angłi eiꝰ:
Aut si negant qr in xpͥo etiã in carnationis
adoranda mysteria sint in quibus
uelut uestigia quȩdã diuinitatis exp̃ssa.
& iias quasdã uerbi cȩlestis aduertimꝰ:
legant quia & apłi ad orabant eum
in carnis gła resurgentẽ: Ergo si
tum ẽ. dñm dm̃tuũ adorabis & illi
soliseruies: Sed ne forte propositum
aliqđ p̃t̃fugere uideat᷑ exẽplũ. qua
ratione ad in carnationis dñicȩ sacra¬
m̃tũ spectare uideatur qđ ait ꝓpħa
ȩstim are debemus scabellũ: neq eñĩ
corporalis ds̃ aut non inm̃sus ut tãquã
pulchre pedib eius scabellũ subiectũ
putemus: neq ad orandũ quicquã

Expanded text:
Hoc enim operatus est in mysterio Dominus; ut ubi Hoc enim operatus est in mysterio Dominus; ut ubi superabundaverat peccatum, superabundaret et gratia . Meritoque ad viros femina destinatur; ut quae culpam viro prima fidei testimonium, acceperunt fidei magisterium. Adoraverunt et angeli, de quibus scriptum est: Et adoAut si negant quia in Christo etiam incarnationis adoranda mysteria sint, in quibus velut vestigia quaedam divinitatis expressa, et vias quasdam Verbi coelestis advertimus; legant quia et apostoli adorabant eum in carnis gloria resurgentem . 77. Ergo si tum est: Dominum Deum tuum adorabis, et illi soli servies . 78. Sed ne forte propositum aliquis praeterfugere videatur exemplum, qua ratione ad incarnationis Dominicae sacramentum spectare videatur, quod ait Propheta:aestimare debemus scabellum. Nam neque corporalis Deus, aut non immensus; ut tamquam fulcrum pedibus ejus scabellum subjectum pu
Abbreviated transcription (Latin):
uideat᷑ & xp̃o: ergo ds̃ similit̃ adorat᷑
inueritate. sic̃ adorat᷑ in sp̃u Aut simi¬
lis igit᷑ subiectio qđ absit ut credas &
nec filius adorat᷑: aut qđ uerũ ẽ simi
mus hic ergo & concludamus arrianoꝵ
impias quȩstiones: si eñi idõnegant ado¬
randũ sp̃m quia ds̃ adoratur in spiritu:
Negent ergo ad orandã ueritatẽ. quia
ds̃ ad orat᷑ in ueritate : Nãlic& plurimȩ
ueritates sint. quia scriptũ ẽ. diminutȩ s̃
ueritates a filiis hominũ : donatȩ tam̃ s̃
a ueritate diuina. qđ ẽ xp̃s. qui ait : Ego
sua uia ueritas & uita: Ergo si hoc loco
ueritatẽ ex usu intelligunt: intelligant
etiã gr̃am spĩtalẽ. & nihil ẽ offensionis:
Aut si ueritatẽ xpͥm accipiunt. sed ado¬
randũ negent. refellunt᷑ factis piorũ.
serie scripturarũ: Ad orauit enĩ xp̾m
maria : & idõ p̃nuntia resurrectionis
ad apłos destinatur. soluens hereditariũ
nexũ. & feminei generis inmane delictũ:

Expanded text:
de Christo: ergo Deus similiter adoratur in veritate, sicut adoratur in Spiritu. Aut similis igitur subjectio, quod absit ut credas; et nec Filius adoratur: aut, quod verum est, similmus hic ergo et concludamus Arianorum impias quaestiones. Si enim ideo negant adorandum Spiritum, quia Deus adoratur in Spiritu; negent ergo adorandam veritatem, quia Deus adoratur in veritate. Nam licet plurimae veritates sint, quia scriptum est: Diminutae sunt veritates a filiis hominum ; donatae tamen sunt a veritate divina, quae est Christus qui ait: Ego sum via, veritas et vita . Ergo si hoc loco veritatem ex usu intelligunt, intelligant etiam gratiam spiritalem, et nihil est offensionis: aut si veritatem Christum accipiunt, adorandum negent. 74. Sed refelluntur factis piorum, serie Scripturarum. Adoravit enim Christum Maria, et ideo praenuntia resurrectionis ad apostolos destinatur, solvens haereditarium nexum, et feminei generis immane delictum.