comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rata est ꝑ illũ quidixit . siuosfilius liberauerit. uereliber ieritis. Et accepit
tantã ꝑistã grãm libertatẽ . ut quãuis quã diuhicuiuunt pugnent contra
concupiscentia speccatorũ eisq: nulla subrepant propt̃ quȩ dicent cotidie.
dimit tenobis debita nra ñ tam̃ ultra seruient peccito qđ ÷ ad nortẽ de quodicitio
ratur deserere usq ad mortẽ huc peccatoñ seruiunt ñ prima conditione sicut
ille liberi sed ꝑscđm adã dĩ grãliberati & ista liberatione habentes liberũ arbi¬
triũ quoseriuant dõ non quo captiuent᷑ adiabolo Liberatierũ apeccata serui
his promisit̃ futura iã fecit . Cui promittenti credidit habra am & reputatũ : illi
promisit habrahȩ quia presciuit a seipso futuros bonos nãsiita est ñ suũ sedest
eorũ qđ promisit. Non autẽ siccredidit habrahã sedñ ÷ infirmatus in fide dans

Expanded text:
rata est per illum qui dixit: si uos filius liberauerit, tunc uere liberi eritis, et acceperunt rata est per illum qui dixit: si uos filius liberauerit, tunc uere liberi eritis, et acceperunt tantam per istam gratiam libertatem, ut, quamuis quamdiu hic uiuant pugnent contra concupiscentias peccatorum eisque nonnulla subrepant, propter quae dicant cotidie: dimitte nobis debita nostra, non tamen ultra seruiant peccato, quod est ad mortem, de quo dicit Iratur, deserere usque ad mortem. huic peccato ultra non seruiunt, non prima condicione sicut ille liberi, sed per secundum Adam dei gratia liberati et ista liberatione habentes liberum arbitrium, quo seruiant d quoniam illa, quae de his promisit, etiam futura jam fecit. Cui promittenti « credidit Abraham, et deputatum est illi promisit Abrahae, quia praescivit a se ipsos futuros bonos. Nam si ita est, non suum, sed eorum est quod promisit; non autem sic « credidit Abraham, sed non est infirmatus in fide, dans
Abbreviated transcription (Latin):
bertas est necessaria & int̃ tot& tantas tẽptationes quȩ inpara disoñfuerunt
donoꝑseuerantiȩ munitaatq: firmata ut cũ omib: amorib: terrarib:
errorib: suis uncatur hic mundus hoc scõrũ martyria doruerunt. Deniq: ille&
terrentenullo & in suꝑ contradĩ terrentis imperiũ libero usus arbitrio. ñste.¬
tit intanta felicitate in tanta ñ peccandifacilitate. Isti autẽ non dico terren¬
bona fueratq relicturus istifutura quȩ accepturi fuerant ñ uiderent.
Inde hocnisidonante illo a quomisericordiã consequicti sunt ut fidelesessent.
ritatis & continentiae quocunctamin antia cunctamuitantia cuncta crucientia
superarent Mlliergosine peccato ullo data est cũ qua conditꝰ ÷ uoluntas libera.
& eã fecit seruire peccato : horũ uerocũ fuiss& uoluntasserua peccati. libe¬

Expanded text:
bertas est necessaria aduersus tot et tantas temtationes, quae in paradiso non fuerunt, bertas est necessaria aduersus tot et tantas temtationes, quae in paradiso non fuerunt, dono perseuerantiae munita atque firmata, ut cum omnibus amoribus, terroribus, erroribus suis uincatur hic mundus. hoc sanctorum martyria docuerunt. denique ille et terrente nullo et insuper contra dei terrentis imperium libero usus arbitrio non stetit in tanta felicitate, in tanta non peccandi facilitate, isti autem, non dico terrenaesentia, quae fuerat relicturus, isti futura quae accepturi fuerant non uiderent? unde hoc, nisi donante illo a quo misericordiam consecuti sunt, ut fideles essent, irtutis et caritatis et continentiae, quo cuncta minantia, cuncta inuitantia, cuncta cruciantia superarent? illi ergo sine peccato ullo data est cum qua conditus est uoluntas libera, et eam fecit seruire peccato; horum uero cum fuisset uoluntas serua peccati, libe
Abbreviated transcription (Latin):
ret sed sine quoꝑliberũ arbitriũ ꝑseuerare ñ poss&. nunc uerost̃is in regnũdĩ
ꝑ grãm dĩ prȩdestinatis ñ tale adiutoriũ ꝑseuerantiedatur. sed taleuteis
ꝑseuerantia ipsadonetur non solũ ut sine istodonoꝑ seuerante sesseñ possint.
uerũ & iã ut ꝑ hordõnũ ñ nisi ꝑseuerantes sint. Nonsolũ enĩ dixit sine menthil
potestisfacere uerũ & iã dix̃ ñ uosine elegistissedego uoselegi. & posuiuosut
ut eant & fructũ afferant & frutꝰ eor ũ maneat quis audeat dicere ñ manebit.
Qiuis audeat dicere forsitan ñ manebit : sine pȩnitentia sunt enĩ dona& uocatio
dĩ seduocatio eorũ qui scđm ppositũ uocati sunt prohisigit᷑ interpellant exp̃o
nedeficiat fideseorũ. sine dubi oñ deficiet usq: infinẽ ac ꝑ hoc ñ ꝑseuerauit
usq infinẽ nec eãnisimanentẽ uita huius inuenit fiiis. Maior quippeli¬

Expanded text:
ret, sed sine quo per liberum arbitrium perseuerare non posset. nunc uero sanctis in regnum dei ret, sed sine quo per liberum arbitrium perseuerare non posset. nunc uero sanctis in regnum dei per gratiam dei praedestinatis non tale adiutorium perseuerantiae datur, sed tale, ut eis perseuerantia ipsa donetur, non solum ut sine isto dono perseuerantes esse non possint, uerum etiam ut per hoc donum non nisi perseuerantes sint. non solum enim dixit: sine me nihil potestis facere, uerum etiam dixit: non uos me elegistis, sed ego elegi uos et posui uos,\'ut ut eant et fructum afferant et fructus eorum maneat, quis audeat dicere: "non manebit"? quis audeat dicere: "forsitan non manebit"? sine paenitentia sunt enim dona et uocatio dei, sed uocatio eorum qui secundum propositum uocati sunt. pro his igitur interpellante Christo, ne deficiat fides eorum, sine dubio non deficiet usque in finem, ac per hoc perseuerabit usque in finem, nec eam nisi manentem uitae huius inuenit finis. Maior quippe li
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑseuerantiae potestas bonũposse ñ deserere. nouissimaerit ꝑseuerantiae
felicitas bonũ non posse deserere. Nũ quid quia erunt bonano uissima potioraatq: meli¬
ora ideo fuerunt illa prima uel nulla uel parua: Itẽq: ipsa adiutoria distinguenda
uolicerit. Ergo adiutoriũ alim̃torũ ÷ sine quoñ fit ñ quo fit ut uiuamus. Atue¬
robeatitudo quãñ hab& homocũ datafuerit continuofitbeatus. Adiutoriũ
est enĩ ñ solũ sine quoñfitiuerũ & iã quosit propt̃ qđ datur. Qua propt̃ hoc adiu¬
toriũ & quofit est & sine quoñfit quia & sidatafuerit hominibeatitudo continu
oftebeatus & sinũ quãdatafuerit. nũ quã e ritbeatꝰ. Alimenta uero ñ conse¬
quent̃ faciunt ut homouiuat sed tam̃ sine illis ñ potest iuiuere . Primo itaq ho¬
ipsũbonũ ñ deserere. datũ ÷ aditoriũ ꝑseuerantiae : ñ quofier& ut ꝑseuera¬

Expanded text:
seuerantiae potestas bonum posse non deserere; nouissima erit perseuerantiae seuerantiae potestas bonum posse non deserere; nouissima erit perseuerantiae felicitas bonum non posse deserere. numquid quia erunt bona nouissima potiora atque meliora, ideo fuerunt illa prima uel nulla uel parua? Itemque ipsa adiutoria distinguenda uoluerit. ergo adiutorium alimentorum est, sine quo non fit, non quo fit, ut uiuamus. at uero beatitudo, quam non habet homo, cum data fuerit, continuo fit beatus. adiutorium est enim non solum, sine quo non fit, uerum etiam quo fit propter quod datur. quapropter hoc adiutorium et quo fit est et sine quo non fit, quia et si data fuerit homini beatitudo, continuo fit beatus, et si data numquam fuerit, numquam erit. alimenta uero non consequenter faciunt, ut homo uiuat, sed tamen sine illis non potest uiuere. primo itaque hoipsum bonum non deserere, datum est adiutorium perseuerantiae, non quo fieret, ut perseuera
Abbreviated transcription (Latin):
potueritserure peccato quae futuraerit & homini scut facta est angelissc̃is
mercesmeriti : nuncautẽ ꝑpeccatũ ꝑditiobonomeri comhis quiliberantur
ista qiuid inter se differant diligent̃ & uigilanter intuendũ ÷. posse non
pectare &ñ possepeccare : posse ñ mori& ñ possemori. bonũ posse ñ deserere
& bonũ non posse deserere. Notuit enĩ nonpeccare primus homo. potuit
nonmori. potuitbonũ nonde serere. Nũquid dicturi sumus ñ pocuit pec¬
care quitale habebat liberũ arbitriũ : Aut ñ potuit moricuidictũ est
si peccaueris morte morieris : Aut ñ potuit bonũ de serere. cũ hoc peccan¬
do de seruerit & ideomortuus sicꝰ Primaergoliberta s uoluntatiserat.
posse ñ peccare. nouissimaerit multomaior. ñ posse peccare. Primamorta¬
litaserat posse ñmori nouissi maeritmultomaior ñ possemori Primaerat

Expanded text:
poterit servire peccato, quae futura erat et homini, sicut facta est Angelis sanctis, poterit servire peccato, quae futura erat et homini, sicut facta est Angelis sanctis, merces meriti? Nunc autem per peccatum perdito bono merito, in his qui liberantur ista quid inter se differant, diligenter et vigilanter intuendum est; posse non peccare, et non posse peccare, posse non mori, et non posse mori, bonum posse non deserere, et bonum non posse deserere. Potuit enim non peccare primus homo, potuit non mori, potuit bonum non deserere. Numquid dicturi sumus, Non potuit peccare, qui tale habebat liberum arbitrium? aut, Non potuit mori, cui dictum est, Si peccaveris, morte morieris ? aut, Non potuit bonum deserere, cum hoc peccando deseruerit, et ideo mortuus sit? Prima ergo libertas voluntatis erat, posse non peccare; novissima erit multo major, non posse peccare: prima immortalitas erat, posse non mori; novissima erit multo major, non posse mori: prima erat
Abbreviated transcription (Latin):
ide animã rationalẽ carnẽq: hominis xp̃ssuscepit susceptione singularitermii¬
rabiliueliurabiliter singulari. ut nullis iustitie suȩ prȩcedentib meritis
filiusdĩ sicesser abinitio quoesse homo cepisse ut ipse & uerbũ qđ sine micio est
tenendo non solũ posse qđ uolumus uerũ &iã uelle qđ possumus qđ non fut in
homine primo Vnũ enuĩ horũinullo fuit alterũ nonfuit. Naq utreciper& bonũ
gratiã none gebat quia nondũ ꝑdiderat ut autẽ in eo ꝑmaner& egebatad¬
utorĩ gratiae sine quoid omnino non poss&. Et acceperat posse siuell&. sednon
habuit uelle quoposs&. Nãsi habiuss& ꝑseuerass& : posse enĩꝑseuerare siuella
qđ ut noll& de libero descendit ar bitrio qđ tunt it aliberũ erat. ut & bene
uelle posse & male. Quiderit autẽ liberius libero arbitrio quandonon

Expanded text:
 animam rationalem, carnemque hominis Christus suscepit, susceptione singulariter mi animam rationalem, carnemque hominis Christus suscepit, susceptione singulariter mirabili, vel mirabiliter singulari, ut nullis justitiae suae praecedentibus meritis, Filius Dei sic esset ab initio quo esse homo coepisset, ut ipse et Verbum, quod sine initio est, n solum posse quod volumus, verum etiam velle quod possumus. Quod non fuit in homine primo: unum enim horum in illo fuit, alterum non fuit. Namque ut reciperet bonum, gratia non egebat, quia nondum perdiderat: ut autem in eo permaneret, egebat adjutorio gratiae, sine quo id omnino non posset: et acceperat posse si vellet, sed non habuit velle quod posset; nam si habuisset, perseverasset. Posset enim perseverare si vellet: quod ut nollet, de libero descendit arbitrio; quod tunc ita liberum erat, ut et bene velle posset et male. Quid erit autem liberius libero arbitrio, quando non
Abbreviated transcription (Latin):
cupiscit caro aduersusspm̃ & sp̃s aduersus carnẽ atq: intalicertamine laborantes
& periditantes darisibi pugnandi uincendiq uirtutẽ ꝑ xp̃i grãmposcunt. Ille
ueronullatalir ixa deseipsoa duersusseppsũ tẽptatus atq turbatus ir illobeat¬
tudinis locosua secũ pace fruebatur. promde & si noninteronlȩtiore nunc uer¬
tam̃ potentiore gra indigent isti. Et quȩ potentior quã dĩ ungenitus filius. d&¬
qualis patri& cõȩternus proeis homofactus & sine ullo uel origualiued propr
peccato ab hominib: percatorib: crucifixus: Quiquã uis die tertiore surrexit
nũ quã moriturus ulterius pertulit tam̃ promortalib: mortẽ quimortuis pre¬
stitit uitã ut redep̃tieius s anguine tanto accalipignore accepto dicerent Si ds̃
pronobis quis contranos quietiã propriofiliosuo nompeperdit sed pronobi som¬
nib: tradiditeũ. Quomodo non& cũ illo omĩa nobisdonauit: Dsergonaturarã

Expanded text:
piritum, et spiritus adversus carnem , atque in tali certamine laborantes ac periclitantes dari sibi pugnandi vincendique virtutem per Christi gratiam poscunt. Ille vero nulla tali rixa de se ipso adversus se ipsum tentatus atque turbatus, in illo beatitudinis loco sua secum pace fruebatur. 30. Proinde etsi non interim laetiore nunc; verumtamen potentiore gratia indigent isti: et quae potentior quam Dei unigenitus Filius, aequalis Patri et coaeternus, pro eis homo factus, et sine suo ullo vel originali vel proprio peccato ab hominibus peccatoribus crucifixus? Qui quamvis die tertio resurrexit, nunquam moriturus ulterius; pertulit tamen pro mortalibus mortem, qui mortuis praestitit vitam, ut redempti ejus sanguine, tanto ac tali pignore accepto dicerent: Si Deus pro nobis, quis contra nos? Qui Filio suo proprio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit eum,
Abbreviated transcription (Latin):
quosine uicio fuit ñ ꝑseuerauit. Coepitenĩ habere uiciũ ex quoceciqie &si
coepit ante quã coepiss& utiq: sine uiciofuit Aliud÷ eniñ habere iuciũ ali¬
ued iu ei eabonit ate inqua nullũ uiciũ non manere Eoquippe ipsoqđ nondicit
uiciofusse. in quobono ñ ꝑmansi seculpatur. Sedilludmagis querendũ operosi¬
ustptractandũ est quomodoresponde amuseis quidicunt similla reccitudine in
quasine uio iofactusest habuit ꝑseuerantiã proculdubio ꝑseuerauit inear &si¬

Expanded text:
quo sine vitio fuit, non perseveravit: coepit enim habere vitium ex quo cecidit; et si quo sine vitio fuit, non perseveravit: coepit enim habere vitium ex quo cecidit; et si coepit, antequam coepisset, utique sine vitio fuit. Aliud est enim non habere vitium; et aliud est in ea bonitate, in qua nullum vitium est, non manere. Eo quippe ipso quod non divitio fuisse, in quo bono non permansisse culpatur. Sed illud magis quaerendum operosiusque tractandum est, quomodo respondeamus eis qui dicunt, « Si in illa rectitudine in qua sine vitio factus est, habuit perseverantiam, procul dubio perseveravit in ea
Abbreviated transcription (Latin):
ad nõ tantũe sse poscendã nemo prudens& fidelis hoc dicat Sieni scđmꝓpo¬
sttũ uocatus est iste proculdubio illi&iã qđ corripitur dscooperat᷑ ibonion¬
Ncẽ tũ autẽ iste st uocatꝰ qm̃ qui corripit nescit faciat ipsecũ caritate q scr
ee faciendũ scitenĩtali corripiendo facturũ dm̃ aut miseri cordiã aut uidicũ
Misericordiã quidẽ si amassa ꝑditionis ille quicorripit᷑ gr̃ae largitate discretcis¬
sunt & nose sermones nr ÷ aggredienda atq: soluenda. Quertteĩ. Qobss quui¬
tũ nibt inse adhoc donũdĩ qđ est in bonoꝑseuerare usq infinẽ quid de ipsoprino
homie senitiamꝰ quicertesi ne ullo uiciofactusest rectus nec dico sipseueroi¬
tiã ñ habuit. quomodosine iuiciofuit: cuitam̃ necessariũ dĩ donũde spiti Bur
nã q intenragationifacile respondet᷑ . eũ ꝑ seuerantiã ñ habuise quia in eobono

Expanded text:
a Domino tantum esse poscendam: nemo prudens et fidelis hoc dicat. Si enima Domino tantum esse poscendam: nemo prudens et fidelis hoc dicat. Si enimsitum vocatus iste, procul dubio illi etiam quod corripitur Deus cooperatur in bonum. Utrum autem ista sit vocatio, quoniam qui corripit nescit, faciat ipse cum charitate quod scit esse faciendum. Scit enim tali corripiendo facturum Deum aut misericordiam aut judicium: misericordiam quidem, si a massa perditionis ille qui corripitur gratiae largitate discretussunt et nos et sermones nostri , aggredienda atque solvenda. Quaeritur enim a nobis, quantum attinet ad hoc donum Dei, quod est in bono perseverare usque in finem, quid de ipso primo homine sentiamus, qui certe sine ullo vitio factus est rectus. Nec dico: Si perseverantiam non habuit, quomodo sine vitio fuit, cui tam necessarium Dei donum defuit? Huic namque interrogationi facile respondetur, eum perseverantiam non habuisse, quia in eo bono,
Abbreviated transcription (Latin):
suadm̃ detorieius prestitisse irtutẽ. qđ sibi ipsetribuens& dese presumens.
intali habundantia quã prestiterat ds. nonde illo qui eã prestiterat dicebat.
non mouebor inaeternũ. Nunc factus estergo conturbat᷑ ut se iniuenir&.
& humiliter sapiens non solũ eter neuitȩ. uerũ &iã in hacuita piae conuer¬
sationis & ꝑseuerantiae in quospes habenda ess& ad discer&: Hȩc uax eapłi
petriessepotuit. Dixerat quippe & ipse in habundantia sua animameam
pre ponã sibsfestin in dotribuens qđ eifuerat ad ñõ pestea largiendũ Auertit autẽ
nisi faciẽ quã paululũ abillo auerteratreuocauit adeũ fact ergofueratc̃ ẽ bittꝰ
sed quia didicit ñ de sẽ ipsofidere &ia hoc expfecit in bonũ quia scđ m ꝑpositũ uiocat᷑¬
non esse corripiendũ quiex orbitat deuia iusta sede ireditũ & pseuerantiã

Expanded text:
sua Deum decori ejus praestitisse virtutem: quod sibi ipse tribuens et de se praesumens sua Deum decori ejus praestitisse virtutem: quod sibi ipse tribuens et de se praesumens in tali abundantia quam praestiterat Deus, non de illo qui eam praestiterat, dicebat, Non movebor in aeternum. Factus est ergo conturbatus, ut se inveniret, et humiliter sapiens, non solum aeternae vitae, verum etiam in hac vita piae conversationis et perseverantiae, in quo spes habenda esset, addisceret. Haec vox et apostoli Petri esse potuit: dixerat quippe et ipse in abundantia sua, Animam meam pro te ponam ; sibi festinando tribuens, quod ei fuerat a Domino postea largiendum. Avertit autem nisi, Faciem, quam paululum ab illo averterat, revocavit ad eum? Factus ergo fuerat conturbatus: sed quia didicit non de se ipso fidere, etiam hoc ei profecit in bonum, faciente inon esse corripiendum qui exorbitat de via justa, sed ei reditum et perseverantiam
Abbreviated transcription (Latin):
derdunseutatino intiniore & exultate eicũ tremore ne quandonas¬
caturdns a pereatis deuia iusta Neq enĩait & ñueniatis adiuãuistã
ambulant in ule susta. ut intunore doseriuant. id ÷ n altũ sapiant sed
timeatt qđ significat non suꝑbiant sedhumilessint: Vnde & a libidicit
Ional ansapientes sidhumilib: consentientes. Exultent dõsed eũtremo
nepereant᷑ deuia iusta inquaiã ambulare coeperunt dũ sibi hoc iͦpsum
tate. Non enĩhabebat hunctimorẽ & tremorẽ quidicebat : i habundantia
sua ñ mouebor maeternũ. Sed quia filius erat promissionis ñꝑditionis exꝑtus
dõ paullulũ deserente quidess& ipse. Dnẽ inquit inuluntate tua prȩstitisti
decorimeoiirtutẽ Auertistiautẽ faciẽ tuã ame & factus sũ conturbatus.
ccedoctior & ob hoc &iã humilior tenuit uiãiã uidens. & confitens inuoluntate

Expanded text:
ervite Domino in timore, et exultate ei cum tremore, ne quando iraservite Domino in timore, et exultate ei cum tremore, ne quando irascatur Dominus, et pereatis de via justa . Neque enim ait, Et non veniatis ad viam justam; ambulant in via justa, ut in timore Deo serviant, id est, non altum sapiant, sed timeant ? quod significat, Non superbiant, sed humiles sint: unde et alibi dicit, Non alta sapientes, sed humilibus consentientes : exsultent Deo, sed cum tremore; orietur : ne pereant de via justa, in qua jam ambulare coeperunt, dum sibi hoc ipsum tate . Non enim habebat hunc timorem et tremorem, qui dicebat in abundantia sua, Non movebor in aeternum. Sed quia filius erat promissionis, non perditionis, expertus Deo paululum deserente quid esset ipse: Domine, inquit, in voluntate tua praestitisti decori meo virtutem; avertisti faciem tuam a me, et factus sum conturbatus . Ecce doctior, et ob hoc etiam humilior, tenuit viam, jam videns et confitens, in voluntate
Abbreviated transcription (Latin):
destinatisuit & multuã uocati aciustificati. Qđ autẽ posuit infine illos
& glorificauit siquidẽ illa głahic̃ intellegenda de quaidẽ dicite
qut i l assucenuiusq in foit seculimultiuocandi&iustificand sarti & tamsen ent
or et nnituor lisposut ldeode illo dicit ꝓpheta esaias Quife cit que futura su t
Quicũq ergo ndĩpro uidentissima dispositione prȩsciti uocati austificati mori¬
ficatis int non dico aua renati sed&iã nondũ nati Iã filudi sunit & omini¬
noperire non possunt hiuero ueniunt ad xpm quiaitaueniunt quomo¬
Iasibr eis delignt ł rt uonua coperat inbonũ usq adcopror susomĩa iue aliã
si qua eonuideni are a enorbitant. &iã hocipsũ eisfaciat presicere mnborm̃
quia humiliora sredeunt atloctiores. dicunt enĩ ipsauia iustascũta emo
qusa rmllaor debere non sibiaorr ogandotã quã de suauir tute siduciã ꝑrna¬
nendinee dicendo in habundant iasia non morebor in eternũ pp̃t qeas¬

Expanded text:
destinati sunt, et multi jam vocati atque justificati: quod autem posuit in fine, illos et glorificavit siquidem illa gloria est hic intelligenda, de qua idem dicit, sunt; adhuc enim usque in finem saeculi multi vocandi et justificandi sunt: et tamen verba ex aeternitate disposuit. Ideo de illo dicit et propheta Isaias, Qui fecit quae futura sunt . Quicumque ergo in Dei providentissima dispositione praesciti, praedestinati, vodico etiam nondum renati, sed etiam nondum nati, jam filii Dei sunt et omnino perire non possunt. Hi vero venient ad Christum, quia ita veniunt quomoalibus Deus diligentibus eum omnia cooperatur in bonum; usque adeo prorsus omnia, ut etiam si qui eorum deviant et exorbitant, etiam hoc ipsum eis faciat proficere in bonum, quia humiliores redeunt atque doctiores. Discunt enim in ipsa via justa cum tremore se exsultare debere, non sibi arrogando tanquam de sua virtute fiduciam permanendi, nec dicendo in abundantia sua, Non movebimur in aeternum. P
Abbreviated transcription (Latin):
nobiscũ Nonait ex nobis exierunt sed quia ñ manserunt nobiscũ an sunt ex nobis
Serũ ait ex nobisexier sed ñerant ex nobis hoc ÷ & quandolcu debatit nbis
pomner asit ex nob Et tãquã diceretur unde idostendis. qđ sifiussent inquet
ex nobis ꝑmansissentutiq nobiscũ Filiorũ dĩuox est iohannes loquitur infili¬
sdĩ locoprecipuo ẽstitutus. Cũ ergofili dĩdicunt de his quiꝑ seuerantiã non
habur onuuit exnobis exierunit sed ̃ erantex nobis & addunt qđ sifuissentex
nobis ꝑmansi ssent utiq nobiscũ. quid aliud dicunt nisin erant filui &iã quando

Expanded text:
permansissent utique nobiscum . Non ait, ex nobis exierunt, sed quia non manserunt nobiscum, jam non sunt ex nobis; permansissent utique nobiscum . Non ait, ex nobis exierunt, sed quia non manserunt nobiscum, jam non sunt ex nobis; verum ait, Ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis; hoc est, Et quando videbantur in nobis, non erant ex nobis. Et tanquam ei diceretur, Unde id ostendis? Quod si fuissent, inquit, ex nobis, permansissent utique nobiscum. Filiorum Dei vox est: Joannes loquitur, in filiis Dei loco praecipuo constitutus. Cum ergo filii Dei dicunt de his qui perseverantiam non habuerunt, Ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis; et addunt, Quod si fuissent ex n
Abbreviated transcription (Latin):
Sicutergo coguntur fateridonũ dĩ esse ut finiat homoistã uitã ante quã exbono
nop seuerantiã sedm scripturas. dequib: testimoniamulta iã posuifate antur
nobiscũ &cur alusdetur aliis ñdet̃ sine murmure aduersus dm̃ dignentur
i nora e nobiscũ Nec nosmoueat qđ filis quibus dãcdsñcdat istã ꝑ seueraoitiã¬
Abserenĩ ntfiaos sec side illis predestinatis essent & scđm pposittapocatis qut
eu filudi quindĩ sunt nobis & suntiãdõ. Dequib: ait euangłsta sohannes
Qiia is morturus erat progente & ñ tantũ progente sedetia ut filiasdidis¬
persos congnegaretinunũ Qđ utiq credendo futurierant pereuangelu
piudicatione i fctam̃ ante quã ess& faccũ iã filudĩerant inme morialipatris
su in ẽcus sastabilitate conscripti Et suntrursusquida filiidĩ. qui propt̃ sus¬

Expanded text:
Sicut ergo coguntur fateri, donum Dei esse ut finiat homo vitam istam, antequam ex bonoSicut ergo coguntur fateri, donum Dei esse ut finiat homo vitam istam, antequam ex bonono perseverantiam secundum Scripturas, de quibus testimonia multa jam posui, fateantur nobiscum; et cur aliis detur, aliis non detur, sine murmure adversus Deum dignentur ignorare nobiscum. Absit enim ut ita esset, si de illis praedestinatis essent et secundum propositum vocatis, qui enim filii Dei, qui nondum sunt nobis, et sunt jam Deo; de quibus ait evangelista Joannes, Quia Jesus moriturus erat pro gente, nec tantum pro gente, sed etiam ut filios Dei dispersos congregaret in unum : quod utique credendo futuri erant per Evangelii praedicationem; et tamen antequam esset factum, jam filii Dei erant in memoriali Patris sui inconcussa stabilitate conscripti. Et sunt rursus quidam, qui filii Dei propter sus
Abbreviated transcription (Latin):
bono iialũ deficientebona uolunta temoriuntur. Responde ant si possunt cu
illos ds cũ fideliter & pieiuuerent nontunc deuitae huiuspericulis rapuit nemalta
mutar& intellectũ eorũ & ne fictio deciper& anima seorũ. Hoc in potestate non
habuit aneorũ mala futuranesciuit : Nẽ penihilhorũ nisi ꝑuersissime atq insa¬
nissimedicitur. Quurergo non fecitrespondeant quinosirrident quandom
reb talibex damamus quã inscrutabilia sunt iudiciaeius & iuestigabile
uie eus Neq enĩ hoc donatids quib: uoluerit aut ueroscripturaillamentitur¬
quȩ demorte uelut inmatura hominisiustiait Raptusest nemalitia mutare
bitellectũ eius aut nefictio deciper& animã eiꝰ Quur igit᷑ hoctamagnu bene¬
ficiũ alusdat aliis ñ datds̃ apud quẽ non÷ iniquitas ne cꝑsonaruar ceptio &in
cuus potestate est quã diuquisq in hacuitamaneat quȩ tep̃tatiodicta : supt rã

Expanded text:
bono in malum deficiente bona voluntate moriuntur. Respondeant, si possunt, cur bono in malum deficiente bona voluntate moriuntur. Respondeant, si possunt, cur illos Deus, cum fideliter et pie viverent, non tunc de vitae hujus periculis rapuit, ne malitia mutaret intellectum eorum, et ne fictio deciperet animas eorum. Utrum hoc in potestate non habuit, an eorum mala futura nescivit? Nempe nihil horum nisi perversissime atque insanissime dicitur. Cur ergo non fecit? Respondeant qui nos irrident, quando in rebus talibus exclamamus, Quam inscrutabilia sunt judicia ejus, et investigabiles viae ejus! Neque enim hoc quae de morte velut immatura hominis justi ait: Raptus est, ne malitia mutaret intellectum ejus, aut ne fictio deciperet animam ejus. Cur igitur hoc tam magnum beneficcujus potestate est quamdiu quisque in hac vita maneat, quae tentatio dicta est super terram ?
Abbreviated transcription (Latin):
inuestigabile suiaseius. Vt enĩ aliamnumerabiliataceã quȩ alusdant᷑
alus nondantur hominib: ad ñõdõ apud quẽ non est acceptio ꝑsonarũ nec
tribuunt᷑ istameritis uoluntatũ. Sicut sunt celeritates. uires. bonae
ualitudines & pulcritudines corporũ ingeniamirabilia & multarũ arti¬
um capacesnatura mentiũ uel quȩ accecdunt extrinserus. ut estopulentia
nobilitas. honores &ceterahuus modi quȩ quisq ut habeat: ñ nisi indĩest
potestate ut ñ immorer &iã in baptismate pariiulorũ qđ nullus istorũ
potest dicere sicut illa adiregnũ dĩ non ꝑtinere . quur illi par uulo detur
illinondet᷑ cũ sit utrũq: in potestate dĩ & sine illosa cram̃tone mointret
in regnodĩ : Vt hȩcergo taceã uelrelinquã illos ipsos intueantur de quib
agitur. Dehis enĩ disserimus qui ꝑseuerantiã bonitatis non habent. sed ex

Expanded text:
investigabiles vias ejus. Ut enim alia innumerabilia taceam, quae aliis dantur, investigabiles vias ejus. Ut enim alia innumerabilia taceam, quae aliis dantur, aliis non dantur hominibus a Domino Deo, apud quem non est acceptio personarum , nec tribuuntur ista meritis voluntatum, sicut sunt celeritates, vires, bonae valetudines, et pulchritudines corporum, ingenia mirabilia, et multarum artium capaces naturae mentium; vel quae accedunt extrinsecus, ut est opulentia, nobilitas, honores, et caetera hujusmodi, quae quisque ut habeat, non nisi in Dei est potestate: ut non immorer etiam in Baptismate parvulorum quod nullus istorum potest dicere, sicut illa, ad regnum Dei non pertinere, cur illi parvulo detur, illi non detur; cum sit utrumque in potestate Dei, et sine illo Sacramento nemo intret in regnum Dei: ut ergo haec taceam vel relinquam, illos ipsos intueantur de quibus agitur. De his enim disserimus, qui perseverantiam bonitatis non habent, sed ex
Abbreviated transcription (Latin):
randũ :÷ quidẽ multũq mirandũ qđ filuis sius quib: dã ds̃ quosregenerauitin
xp̃o quib fidẽ sp̃e dilectionẽ dedit ñdat ꝑ seuerantiã cũfilus alienis scelera
tantadimittat atq inpertitagr̃a faciat filiossuos. Quis hor ñ miretur
uis hocñuehem̃tissime stupeatꝰ. Sed etiã illud ñ nunus mirũ ÷ & tam̃uerũ
atq: itamanifestũ ut ner ipsimimicigratiaedĩ quo modo id negent uale¬
ant inuenire qđ filios quosdã amicorũ suorũ hoc est generatorũ bonorũq
fideliũ sine baptismoparuulos hincex euntes. quib utiq siuellent huius
lauacrigrã procurar&. incuius postestate sunt omĩa alienata regnosuo
quo parentes mittit illorũ & quosdã filiosinimicorũ suorũ facit inmanus
xp̃ianorũ uenire & ꝑ hoclauacrũ introducit in regnũ. a quoeorũ parentes
dĩ quã in scrutabilia sunt iudiciaeius. Nec miremurnos inuestigare ñ posse.

Expanded text:
randum est quidem, multumque mirandum, quod filiis suis quibusdam Deus, quos regeneravit in Christo, quibus fidem, spem, dilectionem dedit, non dat perseverantiam, cum filiis alienis scelera tanta dimittat, atque impertita gratia suos faciat filios. Quis hoc non miretur? quis hoc non vehementissime stupeat? Sed etiam illud non minus mirum est, et tamen verum atque ita manifestum, ut nec ipsi inimici gratiae Dei, quomodo id negent valeant invenire, quod filios quosdam amicorum suorum, hoc est regeneratorum, bonorumque fidelium, sine baptismo hinc parvulos exeuntes, quibus utique si vellet, hujus lavacri gratiam procuraret, in cujus potestate sunt omnia, alienat a regno suo, quo parentes mittit illorum, et quosdam filios inimicorum suorum facit in manus Christianorum venire, et per hoc lavacrum introducit in regnum, a quo eorum parentes Dei! quam inscrutabilia sunt judicia ejus! 19. Nec miremur nos vestigare non posse
Abbreviated transcription (Latin):
felicẽ sicesse hominis ut eiñ sit ex dõ. illud primitus euacuamus qđ ait dñs
petro Egoprote rogaui. ut ñdeficiat fidestua. Qui denĩ ei rogauit
nisi ꝑseuerantiã usq: infinẽ : Quȩ profectosi ab homine hominie ss& . adõpos
culdubioꝑ seuerantiã eisorataddm̃. Neq enĩ nihilmaliagit quibonũdese¬
rit & qđ declinare deb& inclinatur in malũ non perseueransinbono
est de diabolo inueritate nonstetit. quia fuitibi. sec ñ ꝑmansit. Nã utiq isti
infide iãstabant : Nec aliudoramuscũ oramus ut quistat stet: nisiut ꝑ seueret
ostendit dĩ donũ esse inbonoꝑseuerare usq: infinẽ : Quidenĩ aliud donat qui
conseruat sine offensione. ut c̃stituat ante conspertũ głae sue immaculatosin
lȩtitia nis ꝑseuerantiã bonã Quid est &iã qđ in apłorũ actib legimnus. audien

Expanded text:
felicem sic esse hominis, ut ei non sit ex Deo; illud primitus evacuamus, quod ait Dominus felicem sic esse hominis, ut ei non sit ex Deo; illud primitus evacuamus, quod ait Dominus Petro, Ego rogavi pro te, ne deficiat fides tua . Quid enim ei rogavit, nisi perseverantiam usque in finem? Quae profecto si ab homine homini esset, a Deo posccul dubio perseverantiam eis orat ad Deum. Neque enim nihil mali facit, qui bonum deserit, et a quo declinare debet, inclinatur in malum, non perseverans in bono. est de diabolo, In veritate non stetit : quia fuit ibi, sed non permansit. Nam utique isti in fide jam stabant. Nec aliud oramus, cum oramus, ut qui stat, stet, nisi ut perseveret. ostendit donum Dei esse, in bono perseverare usque in finem? Quid enim aliud donat, qui conservat sine offensione, ut constituat ante conspectum gloriae suae immaculatos in laetitia, nisi perseverantiam bonam? Quid est etiam quod in Apostolorum Acti
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ seuerantiã ñ accepi. Anquis quã dicere audebat. istã ꝑseuerantĩã nonesse
donũ dĩ & hoctã magnũ bonũ itaesse nr̃m. ut quisquis idhabuerit ñ ei possit
apłs dicere : quid enĩ habes qđ non accepisti qm̃ hoc sic hab& ut ñ atceperit:
dhȩcnos negare quidẽ non possumus & iã perseuerantiã in bono proficientẽ
usq: infinẽ magnũ essedĩ donũ. nec essenisi ab illo dequoscribtũ ÷ descenden¬
apate eluminũ. Sed ñ ideo est eius quiñ ꝑseuerauerit neglegendacor¬
reptio ne forte d& illi ds̃ poenitentiã & resipiscat alaqueis diaboli: Cor¬
reptionis quippeutilitati. hanc sententiã subiunxit apłsdicens. sicut supra
cõmemoraui : cũ modestia corripientẽ diuersa sentientes. ne quando d&
illis ds̃poenitentiã. Nã sidixerimus istã ꝑse uerantiã tã laudabilẽ tãq

Expanded text:
perseverantiam non accepi. An quisquam dicere audebit istam perseverantiam non esse perseverantiam non accepi. An quisquam dicere audebit istam perseverantiam non esse donum Dei, et hoc tam magnum bonum ita esse nostrum, ut quisquis id habuerit, non ei possit Apostolus dicere, Quid enim habes quod non accepisti? quoniam hoc sic habet ut non acceperit? » Ad haec nos negare quidem non possumus, etiam perseverantiam in bono proficientem usque in finem, magnum esse Dei munuacobi I, 17. Sed non ideo est ejus qui non perseveraverit, negligenda correptio, ne forte det illi Deus poenitentiam, et resipiscat de diaboli laqueis. Correptionis quippe utilitati hanc sententiam subjunxit Apostolus, dicens, sicut supra commemoravi: Cum modestia corripientem diversa sentientes, nequando det illis Deus poenitentiam . Nam si dixerimus istam perseverantiam tam laudabilem tamque
Abbreviated transcription (Latin):
ut exdolore correptionis uoluntas regenerationisoriatur Si tamen quicor¬
ripitur filius ÷ promissionis ut strepitu correptionis forinsecus insonante a cflagel¬
lante ds̃ in illo intrinsecus occultamspiratiane operetur& uelle. Si autẽ iã re¬
generatus& iustificatus in malã uitã sua uoluntate relabitur. certe iste ñ potest
hic aptissimne utilitas correptionis appar&. Sed ꝑ homine correptiosiueex
caritate sit siue non sit tam̃ ut correpto prosit. nonnisi ꝑ dm̃ fit. Anadhuc &
iste nolens corripi potest dicere. quid ego feciquiñ accepi quẽ constataccepiss
& suaculpa qđ acceperat amsisse. Possũ inquit possũ om̃ noquandome argu¬
is qđ exbonauita inmalã mea uoluntate relapsus simdicere adhuc. quidego
feciquiñ accepi: Accepienĩ fidẽ quȩ ꝑdilectionẽ operat᷑ sed in illausq infinẽ

Expanded text:
ut ex dolore correptionis voluntas regenerationis oriatur: si tamen qui corut ex dolore correptionis voluntas regenerationis oriatur: si tamen qui corripitur filius est promissionis, ut strepitu correptionis forinsecus insonante ac flagellante, Deus in illo intrinsecus occulta inspiratione operetur et velle. Si autem jam regeneratus et justificatus in malam vitam sua voluntate relabitur, certe iste non potesthic apertissime utilitas correptionis apparet. Sed per hominem correptio sive ex charitate sit, sive non sit, tamen ut correpto prosit, non nisi per Deum fit. 10. An adhuc et iste nolens corripi, potest dicere, « Quid ego feci, qui non accepi? » quem constat accepisse, et sua culpa quod acceperat amisisse? « Possum, » inquit, « possum omnino, quando me arguis, quod ex bona vita in malam mea voluntate relapsus sum, dicere adhuc, Quid ego feci, qui non accepi? Accepi enim fidem, quae per dilectionem operatur: sed in illa usque in finem
Abbreviated transcription (Latin):
Iecattendunt siñdũ regenerati sunt primã essecausã cur obiurgati sint qđ¬
sint inoboedientesdõ si debeant displicere. quia fecit ds̃ hominẽ rectũ ab initio
humanȩ creaturȩ & ñ ÷ iniquitas apud dm̃. Ac ꝑ hoc prima prauitas quadõ ñ
obȩditur ab homine est quia exrectitudine in quaeũ ds̃ primitus fecit suamala
uolunta tedetidens. prauus effectus est. Anueroideo prauita sistacorripienda
non : in homine : quia ñeius propria qui corripit᷑ sed cõmunis est omnibus
immouero corripiatur& in singulis qđ ÷ omniũ Non eñ propte reacuius quãñ ÷ qđ
ab eanullus imunis est Peccata quidẽ ista originalia ideo dicuntur aliena qđ
ca singulide parentib trahunt sed ñ sine causa dicuntur& nr̃a quiamillo
unoemnes sicut dicita płs peccauerunt Corripiatur ergo origodap̃nabilis

Expanded text:
» Nec attendunt, si nondum regenerati sunt, primam esse causam, cur objurgati quod » Nec attendunt, si nondum regenerati sunt, primam esse causam, cur objurgati quod sint inobedientes Deo, sibi debeant displicere, quia fecit Deus hominem rectum ab initio humanae creaturae , et non est iniquitas apud Deum . Ac per hoc prima pravitas qua Deo non obeditur, ab homine est; quia ex rectitudine, in qua eum Deus primitus fecit, sua mala voluntate decidens, pravus effectus est. An vero ideo pravitas ista corripienda non est in homine, quia non ejus propria qui corripitur, sed communis est omnibus? Imo vero corripiatur et in singulis, quod est omnium. Non enim propterea cujusquam non est, quod ab ea nullus immunis est. Peccata quidem ista originalia ideo dicuntur aliena, quod ea singuli de parentibus trahunt: sed non sine causa dicuntur et nostra, quia in illo uno omnes, sicut dicit Apostolus, peccaverunt . Corripiatur ergo origo damnabilis,
Abbreviated transcription (Latin):
aduuiat qui facit quos uoluerit & iã sine correptione proficere. Sed quare
istisic. illi aliter atq aliter diuersis atq: mnumerabilib: madisuocantur.
ut reformentur. Absitut dicamus iudiuluti ñesse debere sed figuli. Apłs
inquiunt ait. Quisenĩte discernitꝰ quidautẽ habes qđ non acce pisti : Siautẽ
accepisti quid gloriaris quasi ñ acceperis : Cur ergo corripimur. arguim᷑
rep̃hendimur: accusamur : Quid fecimꝰ qui ñ accepimus : Qui hȩc dicunt
extraculpã seuideri uolunt. in hoc qđ non oboediunt dõ. Quia utiq: ipsa
obȩdientia munus ei est. quȩ necesse est ut sit in eocuicaritas inest. quȩ sine
dubio ex dõ est &dat eã paterfilus suis. Hanc inquiunt ñ accepenis. Quid
itaq: corripimur quasinos eã nobisdarepssinus & nr̃ carbitriodare nolimus

Expanded text:
adjuvat, qui facit quos voluerit etiam sine correptione proficere. Sed quare adjuvat, qui facit quos voluerit etiam sine correptione proficere. Sed quare isti sic, illi aliter, atque alii aliter, diversis et innumerabilibus modis vocentur ut reformentur, absit ut dicamus judicium luti esse debere, sed figuli. CAPUT VI. 9. « Apostolus, » inquiunt, « ait, Quis enim te discernit? Quid autem habes quod non accepisti? Si autem et accepisti, quid gloriaris quasi non acceperis ? Cur ergo corripimur, arguimur, reprehendimur, accusamur? Quid facimus, qui non accepimus? » Qui haec dicunt, extra culpam se videri volunt, in hoc quod non obediunt Deo: quia utique ipsa obedientia munus ejus est; quae necesse est ut sit in eo cui charitas inest, quae sine dubio ex Deo est , et dat eam Pater filiis suis. « Hanc, » inquiunt, « non accepimus; quid itaque corripimur, quasi nos eam nobis dare possimus, et nostro arbitrio dare nolimus?
Abbreviated transcription (Latin):
discamus qđ tunon ab homine acepist ineq didicisti Potens est ille quitibi
dedit sic & nobisdare quomodotibi Porrosi hoc ñ audent dicere sed patiunt᷑
sibi euangeliũ ab homine p̃dicari. quãuis possit &iã non ꝑhominẽ hominidari
concedant &iã corripise deberea prȩpositissius a quib: ei s xp̃i ana gr̃apͣdicat᷑
quã uis nonnegeturds̃ possequẽ uellit &iã nullo homine corripiente corrigere.
& ad dolorẽ salubrẽ pȩnitentiae occulltissima & potentissima medicinȩ suȩ po¬
testate ꝑducere. Et sicut non est aboratione cessandũ proeis quoscorrigiuolum
&iã sinullo hominũ orante propetrodñs respexit eũ & ferit eũ suũ flere pecca
tũ. it a non est neglegenda correptio quã uisds̃ quos uoluerit &iã ñcorreptos
faciat esse correctos. Tunc aitẽ correptione ꝓficit homo. cũ misere turatq:

Expanded text:
discamus, quod tu non ab homine accepisti neque didicisti? Potens est ille qui tibi discamus, quod tu non ab homine accepisti neque didicisti? Potens est ille qui tibi dedit, sic et nobis dare quomodo tibi. Porro si hoc non audent dicere, sed patiuntur sibi Evangelium ab homine praedicari; quamvis etiam possit non per hominem homini dari · concedant etiam corripi se debere a praepositis suis, a quibus christiana gratia praedicatur; quamvis non negetur Deus posse, quem velit, etiam nullo homine corripiente, corrigere, et ad dolorem salubrem poenitentiae occultissima et potentissima medicinae suae potestate perducere. Et sicut non est ab oratione cessandum pro eis quos corrigi volumus, etiam si nullo hominum orante pro Petro Dominus respexit eum, et fecit eum suum peccatum flere: ita non est negligenda correptio, quamvis Deus quos voluerit, etiam non correptos, faciat esse correctos. Tunc autem correptione proficit homo, cum miseretur atque
Abbreviated transcription (Latin):
medicis respicit. Nonenĩ aliquid proficit nisicũ facit ut petcatisuiquẽq peniteat
Etquis hocclat. nisiquir espexit petrũ apłmnegantẽ & fecit flentẽ sinde d
paulus apłs post quãdixit cũ modestia corripiendosesse diuersasentientes
prome. ut qđ pcipisfaciã : Cur non pocius securdũ suũ poruũ sensũ & istaduore spu¬
untt & dicunt necut oresprome uoloꝰ Quisenĩ hominũ ostendituror asse propetro
ut dar& eidspȩnitentiã qua se negasse dĩmfleruit: Quis hominã paulũ diuirus
preteptis ad fidẽ x p̃ianãꝑtinentib eruduit : Cũ ergo audiretur predicans euan¬
non÷ scđm hominẽ neq enĩ abhomine arcepullud neq didici. sed ꝑreuelatio¬
nẽ iTVxp̃i. Respondeturei. Quid nobis molestus es. ut abste accipiamus atq

Expanded text:
medicus respicit. Non enim aliquid proficit, nisi cum facit ut peccati sui quemque poeniteat. medicus respicit. Non enim aliquid proficit, nisi cum facit ut peccati sui quemque poeniteat. Et quis hoc dat, nisi qui respexit apostolum Petrum negantem, et fecit flentem ? Unde et apostolus Paulus posteaquam dixit, cum modestia corripiendos esse diversa sentientes, pro me, ut quod praecipis faciam? » Cur non potius secundum suum pravum sensum et ista duo respuunt, et dicunt, Nec ut praecipias mihi, nec ut ores pro me volo? Quis enim hominum ostenditur orasse pro Petro, ut daret ei Deus poenitentiam, qua se negasse Dominum flevit? Quis hominum Paulum divinis praeceptis ad fidem christianam pertinentibus erudivit? Cum ergo audiretur praedicans Evanndum hominem; neque enim ego ab homine accepi illud, neque didici, sed per revelationem Christi Jesu : responderetur ei, Quid nobis molestus es, ut abs te accipiamus atque
Abbreviated transcription (Latin):
supplices ne in illaremaneaffoeditate. Iuũ quippeuiciũ : qđ maluses &
maius uiciũ corripinolle quiam aluses quasi laudandaił in different̃ habenda
sintuicia ut neq laudentur neq: uit uperentur Aut ueronihilagattimor
correptihominis uel pudor uel dolor aut aliudagat cũ salubrit̃ stimulat
nisut rogeturbonus & exmalis qui corripiunt᷑ bonos faciat quilaudentur.
Qđ enĩ iuilt prosefieriqui corripinonuult & dicit ora pocius pme ideo corripien¬
dus ÷ ut faciat &iã ipse ꝓse. Dolor quippe ille quosibi displic& quandosentit
correptionis aculeũ excitat eũ in maioris brationis affeccũ ut dõmiserante
incremento caritatis adiutꝰ desinat agere pudenda & dolenda. & agat laudanda
attgratanda Hȩc ÷ correptionisitilitas quȩ nunc maiornuncnunor pro
petca torũ diuer sitate salubrit̃ adhibet᷑ Et tunc est salubris quando suꝑnus

Expanded text:
supplices, ne in illa remaneas foeditate. Tuum quippe vitium est quod malus es, et supplices, ne in illa remaneas foeditate. Tuum quippe vitium est quod malus es, et majus vitium corripi nolle quia malus es: quasi laudanda vel indifferenter habenda sint vitia, ut neque laudentur neque vituperentur; aut vero nihil agat timor correpti hominis, vel pudor, vel dolor; aut aliud agat, cum salubriter stimulat, nisi ut rogetur bonus, et ex malis qui corripiuntur, bonos faciat qui laudentur. Quod enim vult pro se fieri qui corripi non vult, et dicit, Ora potius pro me; ideo corripiendus est, ut faciat etiam ipse pro se. Dolor quippe ille, quo sibi displicet, quando sentit correptionis aculeum, excitat eum in majoris orationis affectum; ut Deo miserante, incremento charitatis adjutus desinat agere pudenda et dolenda, et agat laudanda atque gratanda. Haec est correptionis utilitas, quae nunc major, nunc minor pro peccatorum diversitate salubriter adhibetur; et tunc est salubris, quando supernus
Abbreviated transcription (Latin):
ut det qđ non dedit id est ipsã qua prȩcepta eius fiunt fidẽ dĩ & dilectionẽ
proximi. Ora ergo prome ut hancaccipiã & ꝑhancex aninio cũ bonauolunta¬
te quȩ precepit faciam Recte aut ẽ corriperer si eã meaculpañ haberẽ:
hoc est si eampossẽ mihidare uel sumere nec facerẽ uel sid ante illoego acti¬
pere noliussẽ . Cũ uero & ipsa uoluntas adõ preparetur curme corripis quia
uidesme prȩcepta eius facerenolle: & non pacius :ogas ut in meoperet᷑ & uelle
Adhȩ crespondimus quicũq dĩ preceptalã tibinota ñ facise corripinonuis
&iã ꝓꝓterea corripiendus es quia corripiñius. Nonui senĩ tibituauciade¬
monstrare nonius ut feriantur fiatq tibiuitilisdolor. Qo medicũ queres
Nonuis tibitiuipseostendi ut cũ deformẽ teuides reformatorẽ desideres eiq

Expanded text:
ut det quod non dedit, id est ipsam, qua praecepta ejus fiunt, fidelem Dei et proximi ut det quod non dedit, id est ipsam, qua praecepta ejus fiunt, fidelem Dei et proximi charitatem. Ora ergo pro me ut hanc accipiam, et per hanc ex animo cum bona voluntate quae praecipit faciam. Recte autem corriperer, si eam mea culpa non haberem; hoc est, si eam possem mihi dare vel sumere ipse, nec facerem, vel si dante illo ego accipere noluissem. Cum vero et ipsa voluntas a Domino praeparetur , cur me corripis, quia vides me ejus praecepta facere nolle; et non potius ipsum rogas, ut in me operetur et velleaec respondemus: Quicumque Dei praecepta jam tibi nota non facis, et corripi non vis, etiam propterea corripiendus es, quia corripi non vis. Non vis enim tibi tua vitia demonstrari: non vis ut feriantur, fiatque tibi utilis dolor, quo medicum quaeras: non vis tibi tu ipse ostendi, ut cum deformem te vides, reformatorem desideres, eique
Abbreviated transcription (Latin):
fierent & corripiebant utfierent & orabant utfierent. Precepit apłsdicens
iudicia habetis uobiscũ : Quare enĩ non magis iniquitatẽ patimini quare non
dñs multiplic& & habundare faciat incaritate in iiucẽ & in om̃s. Precipitut
in preceptione cognosce quid debeas habere . incorreptione cognosce tuote
inquit meo iuicioñ habetur qđ non accepiab illo a quonisidetur non est aliudun¬
detale actantũ munus habeatur : Patiminime paululũ fr̃s me inon aduersũ
uosquorũ rectũ est corcũdõ sed aduersus eos quiterrena sapiunt : uel ad¬
uersus ipsas humanas cogitationes procȩlestis & diuinȩ gr̃a ueritatecertare
Hocenĩ dicunt quim suis malignisoperibus ab hulis gratiaẽ prȩdicatorib corripi
nolunt. Precipe mihi quid faciã & si fecero age prome grasdõ quimihuit
facerẽ dedit . Siautẽ non fecero nonego corripiendussũ. sedille orandi sest

Expanded text:
fierentfierentiudicia habetis inuicem. quare non magis iniuriam sustinetis ? quare non Dominus multiplicet, et abundare faciat in charitate in invicem et in omnes . Praecipit, ut in praeceptione cognosce quid debeas habere; in correptione cognosce tuo te » inquit, « meo vitio non habetur, quod non accepi ab illo, a quo nisi detur, non est omnino alius unde tale ac tantum munus habeatur? » Patimini me paululum, fratres mei, non adversum vos, quorum rectum est cor cum Deo, sed adversus eos qui terrena sapiunt, vel adversus ipsas humanas cogitationes, pro coelestis et divinae gratiae veritate certare. Hoc enim dicunt, qui in suis malignis operibus ab hujus gratiae praedicatoribus corripi nolunt: « Praecipe mihi quid faciam: et si fecero, age pro me gratias Deo, qui mihi ut facerem dedit; si autem non fecero, non ego corripiendus sum, sed ille orandus est,