comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
q boni et mali paritera fflcti sunt. nõ ileo ipĩ
distuicti nõ sunt. ꝗr cdistinctũ nõ est qđ utꝰ¬
q per pessi sunt. Manet em̃ clissimi litudo
passorũ cciã in simi litueline passionũ. Et
sicet sub codem tormento. nõ est ilem xtꝰ
et uitium. Nam sicut sub uno igni aurũ
rutilait et palca fumat et sub calem tri¬
bula palec cõminuũtur. frumenta purgã¬
tur nec ieleo cũ olco amurca cõfunditur ꝗr
codem preli ponelere expͥmitur. ita unaca¬
demq uis irruens bonos probat purificat
diquat: malos clamnat uastat et exterii¬
nat nele in cadem asf lictione mali dcũ
elet ẽstantuir. atq blasphemant: boni aut̃
precantur et laudant. Tantume interest
nõ qualia. sed qualis quisq patiatur Nã
pari motu ex agitatum & exhalat hori¬
hile cenũ et suauiter fragiat unguentũ¬
Quid g in illa rerũ uastitate chrĩaniꝰ rus¬
si sunt qđ nõ cis magis fidelr̃ ista ꝯsicde¬

Expanded text:
cumque boni et mali pariter adflicti sunt, non ideo ipsi cumque boni et mali pariter adflicti sunt, non ideo ipsi distincti non sunt, quia distinctum non est quod utrique perpessi sunt. Manet enim dissimilitudo passorum etiam in similitudine passionum, et licet sub eodem tormento non est idem uirtus et uitium. Nam sicut sub uno igne aurum rutilat palea fumat, et sub eadem tribula stipulae comminuuntur frumenta purgantur, nec ideo cum oleo amurca confunditur, quia eodem praeli pondere exprimitur: ita una eademque uis inruens bonos probat purificat eliquat, malos damnat uastat exterminat. Unde in eadem adflictione mali Deum detestantur adque blasphemant, boni autem precantur et laudant. Tantum interest, non qualia, sed qualis quisque patiatur. Nam pari motu exagitatum et exhalat horribiliter caenum et suauiter fragrat unguentuur in illa rerum uastitate Christiani passi sunt, quod non eis magis fideliter ista conside
Abbreviated transcription (Latin):
q afficiuntur. Interest aũt plurimũ quał
sit usus uel earũ rerũ que ꝓspere uel carũ
que dicuntur aduerse Nam bonꝰ tem po¬
rilib nec bonis excollitur: nec malis frangi¬
tur Mass aũt ideo huiꝰ scemõi ĩfelicitate
punitur: qr felicitate corrũpitur. Ostencdit
tamẽ deus sepe eciã in his distribuendis eui¬
dẽciꝰ operationẽ suã. Nam si nunc oẽ petm̃
manifesta ꝑlecteret ꝑoena: nichil ultinio
udicio reseruari putaretur. Rursus si nul¬
sum pctm̃ nũc puniret apperte diuinitas
nulla ẽẽ ꝓucdenꝰ cliuina crederetur. Simi liter in
reb secũdis si nõ eas ds̃ qui bu sclam ꝑetẽ¬
tib eudentissima largitate cõcecłeret:
nõ ad eũ pertinere ista. diceremus. Itemq
sioĩb eas pecc̃tib claret. nõ nisi propter
calia premia seruiendũ ei esse arbitraremur.
nec pios nos faceret talis seruitus. seel po¬
tius cupidos et auaros. Hec cũ. ita sint qͥꝗ¬

Expanded text:
que adficiuntur. Interest autem plurimum, qualis que adficiuntur. Interest autem plurimum, qualis sit usus uel earum rerum, quae prosperae, uel earum, quae dicuntur aduersae. Nam bonus temporalibus nec bonis extollitur nec malis frangitur; malus autem ideo huiusce modi infelicitate punitur, quia felicitate corrumpitur. Ostendit tamen Deus saepe etiam in his distribuendis euidentius operationem suam. Nam si nunc omne peccatum manifesta plecteret poena, nihil ultimo iudicio seruari; putaretur; rursus si nullum nunc peccatum puniret aperta diuinitas, nulla esse diuina prouidentia crederetur. Similiter in rebus secundis, si non eas Deus quibusdam petentibus euidentissima largitate concederet, non ad eum ista pertinere diceremus; itemque si omnibus eas petentibus daret, non nisi propter talia praemia seruiendum illi esse arbitraremur, nec pios nos faceret talis seruitus, sed potius cupidos et auaros. Haec cum ita sint, qui
Abbreviated transcription (Latin):
quia eam ille prebuit. qͥ coticie
facit oriri solem suum super bonos & ma¬
los et pluit super ustos et in iustde
Qmarnuio em̃ qͥlam corũ ista cogitaao
penitendo ib impictate se cortigantq
clam uero sicut applũs dicit̃ diuitias
bonitatis et longanimitatis dei cotẽnẽ¬
treo. secundũ duriciã condis suit ene
impenitens thelaurizent sibi irã in
die tec et reuelatiõĩs iusti uidicidei
qui reddet unicuiq ẜm opera eius.
Tamien patientia dei ad peniccutiam
t̃utat maloo sicut flagestũ det adi
tientiam erudit bonoe. Etemq miã dĩ
ficut fouendos ampletitur Qonotã
sicut scueritas dei puniẽdos corripit
malos Placuit quippe diut copip¬
uidendiẽ prepatare in posterũ
bona iustis quib nõ fruerentur
iniusti. et mala impiis qͥbȩ rccti
ecruciabuntur boni. Ista uͦ tempora lia
bona & mala utrisq uoluit c̾e̾ coĩa.
It nec hona cupiliꝰ appetantur. que
mali quoq habere cernũtur. nec mala
curpiter euitentur: qͥb et boni plerũ¬

Expanded text:
quia eam ille praebuit, qui quotidie facit oriri solem suum super bonos et malos, et pluit super justos et injustos ? Quamuis enim quidam eorum ista cogitantes paenitendo ab inpietate se corrigant, quidam uero, sicut apostolus dicit, diuitias bonitatis et longanimitatis Dei contemnentes secundum duritiam cordis sui et cor inpaenitens thesaurizent sibi iram in die irae et reuelationis iusti iudicii Dei, qui reddet unicuique secundum opera eius: tamen patientia Dei ad paenitentiam inuitat malos, sicut flagellum Dei ad patientiam erudit bonos; itemque misericordia Dei fouendos amplectitur bonos, sicut seueritas Dei puniendos corripit malos. Placuit quippe diuinae prouidentiae praeparare in posterum bona iustis, quibus non fruentur iniusti, et mala inpiis, quibus non excruciabuntur boni; ista uero temporalia bona et mala utrisque uoluit esse communia, ut nec bona cupidius adpetantur, quae mali quoque habere cernuntur; nec mala turpiter euitentur, quibus et boni plerum
Abbreviated transcription (Latin):
scemodi culpa penitus alienus ełt: qui
licet p̃positus non sit. in eis tamen qͥb
uite huiꝰ necessitate cõiungitur multa
monenela uel arguencla nouit & negli¬
git cleuitans corũ offensiones propte.
illa quib in hac uita nõ ut debuit uti¬
tur sed plusꝙ debuit delectatur. Dem¬
de habent aliam causam boni quare
temporalib affligantur malis: qualem
habuit iob. ut sibi ipẽ humanꝰ aninus
sit probatus et cognitus: quanta uir
bus recte cõsicderatis atq perspectis it¬
tende utrum mali aliquid acciderit fi¬
delib et piis quod eis non in bonũ
uerteretur: nisi forte putanelũ est ap¬
postolicam illam uariare sentenciam¬
ubi ait̃ Scimus enim quoniam diligẽ¬
tib cleum omniã cooperantur in bo¬
num

Expanded text:
us modi culpa penitus alienus est, qui, us modi culpa penitus alienus est, qui, licet praepositus non sit, in eis tamen, quibus uitae huius necessitate coniungitur, multa monenda uel arguenda nouit et neglegit, deuitans eorum offensiones propter illa quibus in hac uita non indebitis utitur, sed plus quam debuit delectatur. Deinde habent aliam causam boni, quare temporalibus adfligantur malis, qualem habuit Iob: ut sibi ipse humanus animus sit probatus et cognitus, quanta uirtbus recte consideratis adque perspectis adtende utrum aliquid mali acciderit fidelibus et piis, quod eis non in bonum uerteretur, nisi forte putandum est apostolicam illam uacare sentenubi ait, Scimus quia diligentibus Deum omnia cooperantur in bonum
Abbreviated transcription (Latin):
ter quelam cupiclitatis uincula. nõ ꝓptes
officia charitatis. Non mͥ itaq hec
uieletur parua ce̾ causa quare cũ malis fla¬
gellentur et boni. qñ eleo placet perlitor
mores etian tem poraliũ penarũ afficloe
punire. Nagellantur em̃ simul nõ qua
simul agunt malam uitam sed quia simul
amant tem poralem uitan: nõ quidem equa¬
liter sed timen simul: quã boni cõtemuer
deberent. ut illi correpti atq corree
consequerentur eternam: ad quã conseꝙ daĩ
si nolent ẽe̾ sociĩ ferrentur & diligerot
inimici: quia donec uiuunt semper in cer¬
tum est utrũ uoluntatem sint in mehus
mutaturi. Qua in re nõ utiq paren sed
longe grauiorem habent causam qͥb per
prophetam dicitur ¶lle quideni in suo
pctõ morictur: sangiuẽm aut̃ eius dena¬
nu speculatoris requiram. Ad hoc em̃
speculatores hoc est populorũ preposti
cõnstituti sunt in ecclesiis. ut nõ parc̃it
obiurgando pctã Nec ideo tñ ab hui¬

Expanded text:
ter quaedam cupiditatis uincula, non propter ter quaedam cupiditatis uincula, non propter officia caritatis. Non mihi itaque uidetur haec parua esse causa, quare cum malis flagellentur et boni, quando Deo placet perditos mores etiam temporalium poenarum adflictione punire. Flagellantur -enim simul, non quia simul agunt malam uitam, sed quia simul amant temporalem uitam, non quidem aequaliter, sed tamen simul, quam boni contemnere deberent, ut illi correpti adque correcti consequerentur aeternam, ad quam consequendam si nollent esse socii, ferrentur et diligerentur inimici, quia donec uiuunt semper incertum est utrum uoluntatem sint in melius mutaturi. Qua in re non utique parem, sed longe grauiorem habent causam, quibus per prophetam dicitur: Ille e quidem in suo peccato morietur, sanguinem autem eius de manu speculatoris requiram. Ad hoc enim speculatores, hoc est populorum praepositi, constituti sunt in ecclesiis, ut non parcant obiurgando peccata. Nec ideo tamen ab hui
Abbreviated transcription (Latin):
dent offẽndere homines quorũ sibi ui¬
ta cõtaminatissima et cõsceleratissima
displicet Uerumetiam ii qui superiorẽ
uite graclum tenent. nec cõuigalib uĩ¬
culis irretiti sunt & uictu paruo ac tegu¬
mento utuntur. plerumq sue fame ac
lorum timent: ab corum reprehensio¬
ne se se abstinent. Et quãus nõ intantũ
cos mecuant ut ad similia perpetranda qͥb¬
libet eorum terrorib atq improbitatib
cedant ea ipã tanicñ que cũ es nõ perpe
trant nollunt ꝓlcrumq corripere cũ fortas¬
se possint aliquos corripiendo corrigere.
nc si nõ potuerint sua salus ac fama ĩ peri¬
culum exĩtiũq perueniat. Hoc nõ ea cõsi¬
deratione qua suam famam ac salutem ui¬
edent ẽẽ necessariam. utilitati erudieudo¬
rum hoĩs sed ea potius infirmtate qua
delectat lingua blancdiens et humanus cdi¬
es et reformidatur uulgi iudicium et car¬
nis excruciatio uel peremptio. hoc est prop¬

Expanded text:
dent offendere homines, quorum sibi vident offendere homines, quorum sibi vita contaminatissima et consceleratissima displicet: verum etiam hi, qui superiorem vitae gradum tenent, nec conjugalibus vinculis irretiti sunt, et victu parvo ac tegumento utuntur, plerumque suae famae lorum timent, ab eorum reprehensione sese abstinent. Et quamvis non in tantum eos metuant, ut ad similia perpetranda quibuslibet eorum terroribus atque improbitatibus cedant; ea ipsa tamen, quae cum eis non ptrant, nolunt plerumque corripere, cum fortasse possint aliquos corripiendo corrigere, ne, si non potuerint, sua salus ac fama in periculum exitiumque perueniat, nec ea consideratione, qua suam famam ac salutem uident esse necessariam utilitati erudiendorum hominum, sed ea potius infirmitate, qua delectat lingua blandiens et humanus dies et reformidatur uulgi iudicium et carnis excruciatio uel pereratio, hoc est prop
Abbreviated transcription (Latin):
auertant a fiele. nõ uidetur esse cu¬
piclitatis occasio sed cõsiliũ charita¬
tis ¶ Nued est culpabile quod qui dissi¬
militer uiiunt et amalorum facdis abhor¬
rent parcunt tamoi pctĩs alienis que dedo¬
cere aut. obiurgare deberent. dum eorum
offensiones cauent ne sibi noceant in his
reb qͥbus licite boni atq innocenter
utuntur: sed cupidius quã opportebat
cos qui in hoc mundo peregrinantur: et
pẽ superne patrie prese gerunt. Non sõluui
quippe infirmiores uitam ducentes cõiuga¬
lem. filios habentes uel habere cupientes
donios ac familias possidendes: quos ap̃łs
in eccliã alloqͥtur docens et mionens qͣ
admoclum uiuere debeant uxores cũ ma¬
ritis. et mariti cũ uxorib. et filii cũ pa¬
rentib et parentes cum filiis. et serui cũ
dnĩs et cdomini cũ seruis multa tempo
ralia multa terrena. libenter aclipiscũt᷑
et moleste amittunt. propter que nõ au¬

Expanded text:
auertant a fide: non uidetur esse cuauertant a fide: non uidetur esse cupiditatis occasio, sed consilium caritatis. Illud est culpabile, quod hi, qui dissimiliter uiuunt et a malorum factis abhorrent, parcunt tamen peccatis alienis, quae dedocere aut obiurgare deberent, dum eorum offensiones cauent, ne sibi noceant in his rebus, quibus licite boni adque innocenter utuntur, sed cupidius, quam oportebat eos, qui in hoc mundo peregrinantur et spem supernae patriae prae se gerunt. Non solum quippe infirmiores, uitam ducentes coniugalem, filios habentes uel habere quaerentes, domos ac familias possidentes, quos apostolus in ecclesiis adloquitur docens et monens quem ad modum uiuere debeant et uxores cum maritis et mariti cum uxoribus, et filii cum parentibus et parentes cum filiis, et serui cum dominis et domini cum seruis multa temralia, multa terrena libenter adipiscuntur et moleste amittunt, propter quae non au
Abbreviated transcription (Latin):
offenclere. uelcũ eorũ inimicitias deui¬
tamꝰ ne impecliant et noceant ĩ istis¬
tẽporalib reb siue quas aclipisci ad¬
huc appecit nrã cupilitas siue amitae¬
re formidat infirmitas. ita ut ꝙͣuis bo¬
nis uita malorũ clispliceat: et icleo cũ eis
nõ inciclant in illã clãnationem que post
hanc uitã talib preparatur. Tamen qr
propterea ꝑctĩs corum clannabilib ꝑ¬
cunt dum̃ cos in suis sicet lenib et
uenialib metuunt. iure cũ eis ⁊ pãlitᷤ
fiagellantur. ꝙͣuis ĩeternũ minime
puniantur. Iure istã uitã qñ cdiuuntꝰ
assuguntur cũ eis amaram sentiunti
cuis amando elulceclinem peccãtib eis
amari ẽe noluerunt. Nam si propter¬
ea qͥsquisobiurganelis et corripiendis
malcagentib parcit: qͥa opportunius
tp̃s inqͥrit: uel cisclem ipĩs metiuĩt ne
deceriores ex hoc efficiantur. uelad
bonã uitam et piã erucliendos impe¬
eliant infirmos alios et premant: atq

Expanded text:
offendere, uel cum inimicitias deuioffendere, uel cum inimicitias deuitamus, ne inpetemporalibus rebus, sive quas adipisci adhuc appetit nostra cupiditas, sive quas amittere formidat infirmitas: ita ut, quamvis bonis vita malorum displiceat, et ideo cum eis non incidant in illam damnationem, quae post hanc vitam talibus praeparatur; tamen quia propterea peccatis eorum damnabilibus parcunt, dum eos in suis licet leuibus et ueniabilibus, metuunt, iure cum eis temporaliter flagellantur, quamuis in aeternum minime puniantur, iure istam uitam, quando diuinitus adfliguntur cum eis, amaram sentiunt, cuius amando dulcedinem peccantibus eis amari esse noluerunt. Nam si propterea quisque obiurgandis et corripiendis male agentibus parcit, quia opportunius tempus inquirit uel eisdem ipsis metuit, ne deteriores ex hoc efficiantur, uel ad bonam uitam et piam erudiendos inpediant alios infirmos et premant adque
Abbreviated transcription (Latin):
qeł ipã pctã qͥb elcus melignatꝰ ĩpleuit tãtis
calamitatib mũclum. humilr̃ cogitãtes
ꝙͣuis lõge absint a facinorosis flagitiosis
atq impiis. tam̃ nõ usqueacleo acleo ade¬
lictis seeleputant alienos: ut nec t pãlia¬
mala pro cis ꝑpeci se iudicent dignos.
Excepto em̃ quod unusquisq quãlib lau¬
dabiliter uiuens ceclit in qͥbusclã carnali
cõcupiscen. et si nõ ad facmorũ ĩmanitatẽ
et gurgitẽ flagitiorũ atq ĩpictatis abomi
natienẽ. ad aliqua tamen pctã uel rara: uel
tanto crebriora ꝙͣtominora. Hoc gͦ excep¬
to qͥs tandem facile reperitur qͥ eosdem.
ipõs ꝓter quorũ horenclam superbiam.
Iuxuriam & auaritiã atq execrabiles
iniquitates ec impietates deꝰ sicut mi¬
nando prechixit cõterit terras: sic habe¬
at ut habeneli sunt. sic cũ eis uiuat᷑. ut
ab cis docencłis admoneñdis: aliqñ etiã
obiurgãnelis et corripiendis ma le dissi¬
mulatur: uelcũ laboris piget uelcũ

Expanded text:
 ipsa peccata, quibus Deus indignatus implevit tantis calamitatibus mundum, humiliter cogitantes, quamvis longe absint a facinorosis, flagitiosis atque impiis, tamen non usque adeo se a delictis deputant alienos, ut nec temporamala perpeti se iudicent dignos. Excepto enim quod unusquisque quamlibet laudabiliter uiuens cedit in quibusdam carnali concupiscentiae, etsi non ad facinorum inmanitatem et gurgitem flagitiorum anationem, ad aliqua tamen peccata vel rara vel tanto crebriora, quanto minora: hoc ergo excepto, quis tandem facile reperitur, qui eosdem ipsos, propter quorum horrendam superbiam, luxuriam et avaritiam, atque exsecrabiles iniquitates et impietates, Denando praedixit, conterit terras, sic habeat, ut habendi sunt? sic cum eis uiuat, ut ab eis docendis ac monendis, aliquando etiam obiurgandis et corripiendis male dissimulatur, uel cum laboris piget, uel cum
Abbreviated transcription (Latin):
ligit. Serui. quia seruiunt necessitati
eor quib euangłitant. Cameli. quia &
onera infirmitatis eoꝵ fraterne subie¬
stione caritatis portant. Quare autẽ
quattuor serui & cameli sint duo. supͣ
monstratũ est ubi uacce duȩ &. uii.
occiduntur arietes. Tales adiuuante
raphael ꝑducunt gabelũ ad nuptias
tobiȩ: cum in unitatẽ ęccłȩ xp̃i nouos
popłos ipso diuinitus opitulante scĩ
predicatores aggregant. Moras facien¬
te tobra nuptiarum causa. contristati
sunt parentes eiꝰ qđ non die consti¬
tuto reuerteretur ad eos. Et nunc mo¬
rante xp̃o ꝑ fidẽ in eccła congregata
de gentib. quicunq singulatim de
iudeis ad fidem illius conuertuntuꝵ:
multum dolent animo. quia dñs tar
dat uenire ad saluandos eos retentus
in gentib. Quib bene congruit qđ
mater eius pauꝑ & quasi uiro simul
ac filio orbata. multo cũ dolore dice¬
bat. Heu heu fili mi. ut quid te misi¬
mus ꝑegrinari. lum̃ oculorũ nr̃orũ

Expanded text:
ligit. Servi, quia serviunt necessitati ligit. Servi, quia serviunt necessitati eorum quibus evangelizant. Cameli, quia et onera infirmitatis eorum fraternae subjectione charitatis portant. Quare autem quatuor servi et cameli sint duo, supra monstratum est, ubi vaccae duae, et quatuor occiduntur arietes. Tales adjuvante Raphael producunt Gabelum ad nuptias Tobiae, cum in unitatem Ecclesiae Christi novos populos, ipso divinitus opitulante, sancti praedicatores aggregant. Moras faciente Tobia nuptiarum causa, contristati sunt parentes ejus, quod non die constituto reverteretur ad eos. Et nunc morante Christo per fidem in Ecclesia congregata de gentibus, quicunque singillatim de Judaeis ad fidem illius convertuntur, multum dolent animo; quia tardat Dominus venire ad salvandos eos, retentus in gentibus. Quibus bene congruit, quod mater ejus pauper, et quasi viro simul ac filio orbata, multo cum dolore dicebat: Heu, heu, fili mi, ut quid te misimus peregrinari lumen oculorum nostrorum,
Abbreviated transcription (Latin):
dum fidei mẏsteria susceꝑunt sed tantũ
famã audierunt. etsq concedit ꝓpiciꝰ.
ut talentuꝰ uerbi quod fama didicert᷑.
ꝑ fidei oboehientiã reddant & ipsi qͦq
ad nuptias scẽ eccłẽ in quib sponsus est
xp̃c. in quib uinũ de aqua nouũ fecit.
id ÷ sp̃ualẽ legis dat intelligentiuam. cre¬
dendo & recte uiuendo aggregentur
Nec abnuit dñs. sed bene rogantũ uota
suscipiens. nouos cotidie popłos in ȩccłam
cogit. Potest ut supra dixunus de his spe¬
cialiter intelligi nationib quȩ literam
legis ꝑ septuaginta trans latores acceꝑunł.
& ideo citius. fidem susciꝑe ualeant.
ut pote quã & in libris notis tenebant.
Assũpfit gͦ raphael quattuor ex seruis
raguhelis & quos camelos. & ꝑrexit ꝗi¬
cans ei cuncta de tobra. recepitq pecuntã¬
abeo. euq secũ ad nuptias fecit uenire.
Serui taguhelis & cameli. p̃dicatores st̃
de gentib electi. ꝑ quos dñs & alios col¬

Expanded text:
dum fidei mysteria susceperunt, sed tantum dum fidei mysteria susceperunt, sed tantum famam audierunt; eisque concedat propitius, ut talentum verbi quod fama didicerunt, per fidei obedientiam reddant; et ipsi quoque ad nuptias sanctae Ecclesiae, in quibus sponsus est Christus, in quibus vinum de aqua novum fecit, id est spiritualem legis dat intelligentiam, credendo et recte vivendo aggregentur. Nec abnuit Dominus, sed bene rogantium vota suscipiens, novos quotidie populos in Ecclesiam cogit. Potest, ut supra dicitur, de his spiritualiter intelligi nationibus, quae litteram legis per LXX translatores acceperunt: et ideo citius fidem suscipere valebant, utpote quam in libris notis tenebant. Assumens ergo Raphael quatuor ex servis Raguelis, et duos camelos, in cans ei cuncta de Tobia, recepit pecuniam, eumque secum ad nuptias fecit venire. Servi Raguel et cameli praedicatores sunt de gentibus electi, per quos Dominus et alios col
Abbreviated transcription (Latin):
sed uictores posset facere martẏtres. Uel
certe ipse fecit occidi. quos carne suã
ꝓ xp̃o cũ uitiis & concupiscentiis crui¬
figere docuit. Quors occisione parauit
quia ꝓfecto uita. passio & corona scõr
multis leticĩ tribuunt. & quasi epulas
eis quoꝵ reficiunt᷑ exemplis accipiuNT.
Adiurauit raguhel tobrm. ut duas
ebdomadas moraret᷑ apud eũ. Aduiramꝰ
& nos dñm nr̃m orantes ut nobiscum
mus &̃ a seruilib actib id ÷ peccatis
in corpore & a prauis cogitationib in
mente. & requiescat in corde nr̃o &
corpore ipse qui ait. Suꝑ quẽ requies¬
cet sp̃s m̃s nisi suꝑ humilẽ & quietũ
& tiementẽ sermones meos:  lecit angłm
tobias. ut assumens animalia siue serui¬
tia. uadat ad gabelũ in rages cuntatẽ¬
medorũ. reddatq ei cyrographum suũ.
membra uidelicet illius. ut assumat
aliqͦs de credentib eisq uerbi predican¬
di negotiũ cõmutat. & ipse in cis ue¬

Expanded text:
sed victores posset facere martyres. Vel sed victores posset facere martyres. Vel certe ipse fecit occidi, quos carnem suam pro Christo cum vitiis et concupiscentiis crucifigere docuit. Quarum occisione paravit quia profectus, vita, passio et corona sanctorum, multis laetitiam tribuunt, et quasi epulas, ex quorum reficiuntur exemplis, accipiunt. Et adjuravit Raguel Tobiam, ut duas hebdomadas moraretur apud eum. Adjuramus et nos Dominum nostrum, orantes ut nobiscum mus a servilibus actibus, id est, peccatis in corpore, et a pravis cogitationibus in mente; et requiescat in nostro corde et corpore ipse qui ait, Super quem requiescet spiritus meus, nisi super humilem et quietum et trementem sermones meos? Petit angelum Tobias, ut assumens animalia sive servitia vadat ad Gabelum in Rages Medorum, reddatque ei chirographum suum, membra videlicet ipsius, ut assumat aliquos de credentibus, eisque verbi praedicandi negotium committat, et ipse in eis ve
Abbreviated transcription (Latin):
iugũ ꝓficiunt predicando gignunt¬
& nutriunt. Sunt & arietes. quia pa¬
tres & duces sequentiũ popłoꝵ. de qͥb
dicit᷑. afferte dño filios arietũ. Sunt
aute pingues uacce: quia suꝑnę dile¬
ctionis gratia sunt referti doctores. De
qua psalmista precat᷑. Sicut acdipe pin¬
guedinis repleat᷑ anima mea. Sunt due
ipsi corpus suũ sponte mortificant
ribus tradunt occidendũ: tales nimirũ
stare didicerunt. Sunt quattuor arie¬
tes occisi: quia sci doctores & martyres.
quattuor libros sciꝰ euangłii fide & oꝑa¬
tione conseruant. quia quattuor uir¬
tutib primũ prudentia. fortitudine.
temperantia. iusticia muntunt᷑. quia
ꝑ orbem unuersum qui quattuor pla¬
gis distinguit᷑. gregẽ xp̃i instituunt.
Fecit raguhel uaccas & arietes occidi:
quia popłs gentiũ tales cos qͥ de sua
stirpe ad fidẽ uenerunt esse docuit.
quos prȩ eminentia uirtutis hostis tẽ¬
ptare appeteret. nec tẽptatos uincere.

Expanded text:
jugum proficiant, praedicando gignunt etjugum proficiant, praedicando gignunt et nutriunt. Sunt et arietes, quia patres et duces sunt populorum, de quibus dicitur: Afferte Domino filios arietum . Sunt autem pingues vaccae, quia superna delectationis gratia sunt referti doctores. De qua Psalmista precatur: Sicut adipe pinguedinis repleatur anima mea . Sunt duaisto, vel ipsi corpus suum sponte mortificant, lium tradunt occidendum: tales nimirum ntra hostem stare didicerunt. Sunt quatuor arietes occisi, quia sancti doctores et martyres quatuor libros sancti Evangelii fide et operatione conservant, quia quatuor virtutibus primis, prudentia, fortitudine, temperantia, justitia, muniuntur; quia per orbem universum, qui quatuor plagis distinguitur, gregem Christi instituunt. Fecit Raguel vaccas et arietes occidi, quia populus gentium tale eos qui de sua stirpe ad fidem venerant, esse docuit, quos praeeminentia virtutis hostis tentare appeteret, nec tentatos vinceret,
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ hostẽ uicisset antiquũ. ideoq fidẽ
nominis eiꝰ obruere atq abscondere
satius estimarent. qͥ tamen post modũ
agnita luce ueritatis. quasi aurora ꝓce¬
dente & crebrescente pullor cantu. ⁊d÷
uoce doctorum. qui ad suiꝑna deside¬
ria a lacri cordis uolatu se leuare con¬
suerunt: om̃e nubilũ dubitationis sua
de mente pepulert̃. ac ueraciter xp̃m
hoste ꝓstrato sponsũ esse sce̾ eccłe co¬
gnouerunt. Latatus raguhel de uita
tobiȩ. & coniunctione ac nuptus filie
suȩ: fecit occidi duas uaccas pingues.
& quattuor arutes. & parari epulas
omnib uicinis suis cunctisq amicis futͤ
Letatus de fide xp̃i popłs gentiũ & de
uocatione gentilitatis ad deum. tantũ
ꝓficiebat in dño. ut etiã de eiꝰ numero
doctores fierent. idemq post modum
martyres exaitissent. Qui uacce utiq
sunt. quia uigũ euangłii leue gestat̃.
quia eos quoq qui ad portandum idẽ

Expanded text:
Dominus hostem vicisset antiquum, ideoque fidem Dominus hostem vicisset antiquum, ideoque fidem nominis ejus obruere atque abscondere satius aestimarent; qui tamen postmodum agnita luce veritatis, quasi aurora procedente et crebrescente pullorum cantu, id est, voce doctorum, qui ad superna desideria alacri cordis volatu se levare consuerunt, omne nubilum dubitationis sua de mente pepulerunt, ac veraciter Christum, hoste prostrato, sponsum esse sanctae Ecclesiae cognoverunt. Laetatus Raguel de vita Tobiae, et de conjunctione ac nuptiis filiae suae, fecit occidi duas vaccas pingues, et quatuor arietes, et parari epulas omnibus vicinis suis, cunctisque amicis suis. Laetatus de fide Christi populus gentium, et de vocatione gentilitatis ad Deum, tantum proficiebat in Domino, ut etiam de ejus numero doctores fierent, iidemque postmodum et martyres exstiterint. Qui vaccae utique sunt, quia jugum Evangelii leve gestant; quia eos quoque, qui ut ad portandum idem
Abbreviated transcription (Latin):
& hȩc eadem sunt iuxta interpietationẽ
nominis egypti ꝑfidie  tenebris obscu¬
rata. Nec tmmerito qͥ deserit᷑ a gr̃a diui¬
nę lucis. replet᷑ a pͥncipe tenebrarum.
Apprehensum gͦ angłs demonẽ qͥ tobũ
occidere cupiebat ligauit in deserto su¬
perioris egypti. quia cohibitũ a raptu
fideliũ qui membra sunt sui redẽptoris.
idem dñs & redemptor nr̃ diabolum
infidelib tantũ dominari ꝑmitit:
ln quib etiã ligatũ tenet eum. qͥa nec
ipsos quos possidet impios tantũ lȩdere
sinitur. quantũ insatiabili furore desi¬
derat. Interea cura pullorũ cantũ tunertꝰ
raguhel ne forte occisus esset a demone
tobias. fodit sepulchrũ cum seruis. sed
hoc confestim agnita sospitate illius
uissit t̾ra repleri. Cantus pulloꝵ sonus
est predicantiũ. qui cũ mane diemq
uerum fidei mundo post tenebras etroris
affuturũ canerent: erant quidã iN
popło gentiũ qui dubitarent an uere

Expanded text:
Et haec eadem sunt juxta interpretationem Et haec eadem sunt juxta interpretationem nominis Aegypti, perfidiae suae tenebris obscurata. Nec immerito qui deseritur a gratia divinae lucis, repletur a principe tenebrarum. Apprehensum ergo angelus daemonem, qui Tobiam occidere cupiebat, ligavit in deserto superioris Aegypti; quia cohibitum a raptu fidelium, qui membra sunt sui Redemptoris, idem Dominus et Redemptor noster diabolum infidelibus tantum dominari permittit. In quibus etiam ligatum tenet eum; quia nec ipsos quos possidet impios, tantum laedere sinitur, quantum insatiabili furore desiderat. Interea circa pullorum cantum timens Raguel, ne forte occisus esset a daemone Tobias, fodit sepulcrum cum servis; sed hoc confestim agnita sospitate illius, jussit terra repleri. Cantus pullorum sonus est praedicantium, qui cum mane diemque verum fidei mundo post tenebras erroris adfuturum canerent, erant quidam in populo gentium, qui dubitarent an vere
Abbreviated transcription (Latin):
predicatorũ ora sonabat: tandẽ intelle¬
xit quia necesse esset ut stulta dicererł
ueniens mundi regimen susciꝑet. &
fidem confessus xp̃i eius sacramentis
se sc̃ificari gauderet. Introductus to¬
bias ad saram in cubiculũ ꝓtulit de
cassilidi suo partẽ ietoris. & posuit¬
ȩccłam de gentib in pͥmo desponsionis
eius uitio iubet eã in singulis creden¬
tib abrenunctare sathane & omnib
oꝑib cius. & omnib pompis eius. ac
uiscera uiuis concremare carbonib.
Quib actis. angłs app̃hendens demo¬
nem ligauit. Quia post abrenunciati¬
onem diaboli. post confessionẽ rectȩ
fidei. sequit᷑ remissio peccatorũ ex¬
pulso demonio ꝑ aquã baptismi. Liga¬
uit autẽ cũ. quia a fidelium lesionẽ
retinuit. Quos & si temptate aliquotiens
ꝑmittit᷑ ut ꝓbentur: suꝑare tameN
ꝓhibet᷑ ne a fide deficiant. Ligauit¬
inqͥt eũ in deserto suꝑioris egypti.
Et desertũ & egyptus infideliũ corda

Expanded text:
er doctorum ora sonabat, tandem intelleer doctorum ora sonabat, tandem intellexit quia necesse esset ut stulta dicerent veniens, mundi regimen susciperet. Et fidem confessus Christi, ejus se sacramentis sanctificari gaudebat. Introductus Tobias ad Saram in cubiculum, protulit de cassidili suo partem jecoris, etEcclesiam de gentibus, in primo dispositionis ejus initio jubet eam in singulis credentibus abrenuntiare Satanae, et omnibus operibus ejus, et omnibus pompis ejus; ac viscera vivis cremare carbonibus. Quibus actis angelus apprehendens daemonem ligavit. Quia post abrenuntiationem diaboli, post confessionem rectae fidei, sequitur remissio peccatorum, expulso daemonio per aquam baptismi. Ligavit autem eum, quia a fidelium laesione retinuit; quos etsi tentare aliquoties permittitur, ut probentur, superare tamen prohibetur ne a fide deficiant. Ligavit eum in deserto superioris Aegypti. Et desertum et Aegyptus infidelium corda
Abbreviated transcription (Latin):
a me & dabo tibi gentes hȩreditatẽ tuã.¬
Ingressi sunt ad raguhelẽ. qui eos susce¬
pit cũ gaudio. Adit dñs popłm natio¬
num ꝑ doctores sui uerbi. qui libenten
suscepit eos in plurimis locis. ut apłor
actus testant᷑. Petitus filiã raguhel pͥmo
expauit. sciens quid ꝓuenis set illis septẽ
uiris. sed docente angło qͥa immundi
eã habere ñ possent. tobias autẽ qͥ dm̃
timebat posset: mox dare consensit.
Audiens uerbũ fidei popłs gentiũ. atq
abapłis admonitꝰ ut de sua ꝓgenie ꝑ
sine certa exploratione potuit nouȩ fi¬
dei iura legemq susciꝑe. sciens qͦd mul¬
tos temporib priscis habuit doctores. qͥ
om̃s quasi septinario numero compre¬
hensi. huiꝰ solũ uitȩ gaudia nouerant
de eterius nil certũ dicebant. ideoq il¬
los absq spe uitȩ immortalis eterne
mortis rapuisset interitus. Sed docente
intrinsecus ipsa ueritate quę foris ꝑ¬

Expanded text:
a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuama me, et dabo tibi gentes haereditatem tuamIngressi sunt ad Raguelem, qui eos suscepit cum gaudio. Adiit Dominus populum nationum per doctores sui verbi, qui libenter accepit in plurimis locis, ut apostolorum Actus testantur. Petitus filiam Raguel primo expavit, sciens quid provenisset illis septem viris; sed docente angelo, quia immundi eam habere non possent, Tobias autem, qui Deum timebat, posset, mox dare consensit. Audiens verbum fidei populus gentium, atque ab apostolis admonitus, ut de sua progenie per sine certa exploratione potuit novae fidei jura legemque suscipere; sciens quod multis temporibus priscis habuit doctores, qui omnes quasi septenario numero comprehensi, hujus solum vitae gaudia noverant, de aeternis nihil certum dicebant, ideoque illos absque spe vitae immortalis, aeternae mortis rapuisset interitus. Sed docente intrinsecus ipsa veritate, quae foris p
Abbreviated transcription (Latin):
legit ad fidẽ. qͥ sufficerent ad exemplũ
uiuendi. uł ad ministeriũ p̃dicandi.
quousq etiã in gentib ȩode fundam̃ta
locaret. Suggerit angłs tobie. ut ingres¬
sus domũ raguhel filiã eiꝰ sarã petat
sibi uronẽ. Ragubel indicat popłin gcutiũ.
que dñs ꝑ predicatores suos tusitare di¬
gnatus. ẽ ut de euis stupe sibi sponsam
asfumeret. id÷ ipsam gentilitatẽ sibi
eccłam faceret. Congruit & sare nomeni
eccłe. ꝓpt̾ sarã coniugẽ abrahȩ patriar¬
che. quę genuit isaac filiũ repmisfionis.
id .c. liberũ ȩccłȩ popłm. Nomen quoq
raguhel qui interpretatur pastus eius
deus. siue amicus eius ds̃: illũ designat
popłm. qͥ uicta diaboli fraude. se sui
dñi consortio nectit. qui dicere nouit.
dñs pascit me & nichil mͥ deerit. & au¬
dire meret᷑. iã non dicã uos seruos. sed
amicos meos. Tibi inqͥt debet᷑ omnis
substantia eiꝰ. Et pater ad filiũ. Postula

Expanded text:
legit ad fidem, qui sufficerent, ad exemplum legit ad fidem, qui sufficerent, ad exemplum vivendi, vel ad ministerium praedicandi, quousque etiam in gentibus Ecclesiae fundamenta locaret. Suggerit angelus Tobiae, ut ingressus domum Raguel, filiam ejus Saram petat sibi uxorem. Raguel indicat populum gentium, quem Dominus per praedicatores suos visitare dignatus est; ut de ejus stirpe sibi sponsam assumeret, id est, ipsam gentilitatem sibi Ecclesiam faceret. Congruit et Sarae nomen Ecclesiae, propter Saram conjugem Abraham patriarchae, quae genuit Isaac filium promissionis, id est, liberum Ecclesiae populum. Nomen quoque Raguel, qui interpretatur pastus ejus Deus, sive amicus Deus; illum designat populum, qui, victa diaboli fraude, se suosque Domini consortio nectit qui dicere novit: Dominus pascit me, et nihil mihi deerit . Et audire meretur: Jam non dicam vos servos, sed amicos meos . Tibi debetur omnis substantia ejus. Et Pater ad Filium: Postula
Abbreviated transcription (Latin):
ne sint ꝑagenda exquirimꝰ: qͣsi acceptos
in stomacho cibos ardore iecoris excoqͥmꝰ.
Sunt enĩ necessaria hec inqͥt ad medica¬
menta utilit᷑. Astutia. malicia. doli hostis
antiqͥ nob̾ agnita ꝓficiunt ad medelã
qͥa qͥnto ea certius exploramꝰ. tanto cau¬
tius declinamꝰ. Assauit tobras carnes pi¬
diaboli in xp̃i membra transferunt᷑. ids
de infidelitate conuertunt᷑ ad fidem.
Quicqͥd uͦ dimisert̃. eos econtra demon¬
sttat. qͥ audito dĩ uerbo malunt intea
mẽbra mortua ac putida sui deceptoris
residere. quã ad societatẽ saluatoris refer¬
ri. Assauit carnes eiꝰ. in eis qͦs carnales
inuenit. sed igne sut amoris sp̃uales ac
fortes reddidit. Deniq sp̃s sc̃s in apłos
in ignis uisione descendit. Coetera inqͥt
sallierunt. qđ ad doctores specialit̃
ꝑtinet. quib dicit᷑. Uos estis sal terre:
nitus eis in corde salem sapientię tribu¬
it. Tulert̃ autẽ secũ quȩ sufficerent

Expanded text:
ne sint peragenda exquirimus, quasi acceptos ne sint peragenda exquirimus, quasi acceptos in stomacho cibos ardore jecoris excoquimus. Sunt enim haec necessaria ad medicamenta utiliter. Astutia et malitia diaboli hostis antiqui nobis agnita proficiunt ad medelam; quia quanto ea certius exploramus, tanto cautius declinamus. Assavit Tobias carnes pidiaboli in Christi membra transferuntur, id est, de infidelitate convertuntur ad fidem. Quidquid vero dimiserunt, eos econtra demonstrat, qui, audito Dei verbo, malunt inter membra mortua ac putida sui deceptoris residere, quam in societatem Salvatoris reverti. Assavit carnes ejus in eis quos carnales invenit, sed igne sui amoris spirituales ac fortes reddidit. Denique Spiritus sanctus in apos. Caetera, inquit, salierunt; quod ad doctores spiritualiter pertinet, quibus dicitur: Vos estis sal terrae . nitus eis in corde salem sapientiae tribuit. Tulerunt autem secum quae sufficerent
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑbiens ꝑsecutionẽ electis eiꝰ cõmouere
qui sunt pedes eiꝰ. quia ꝑ ipsos ambulat
in terra dñs. qͥ suꝑ om̃ia regnat in cȩlo
Tunc dixit ei angłs dñi. Exentera hunc
diaboli latius sccs aꝑuit. & quasi ar¬
chana insidiarũ eiꝰ euiscerauit. Reposuie
sibi cor eius: quia calliditatẽ eiꝰ libris
scis indi uoluit. de qua scriptũ est. Set¬
pens autẽ callidior erat cunctis animan¬
tib terrę. De quo corde dicit & paulus.
Non eni ignoramus cogitationes eius.
Reposuit & fel: quia quanto maliciȩ
furore contra genus humanũ seuiret.
ꝓpt̃ cautelȩ studiũ scribi & conseruari
uoluit. Ietur qͦq reposuit: qͥa maturitatẽ
consilior eiꝰ malignã aduersus nos mino¬
tescere nob̾ ꝑ doctores ucritatis dignatꝰ est:
Ferunt enĩ quia calore ac uirtute iecoris
occulta: çibi excoquant᷑ comesti. ut ad
digestionẽ ꝑueniant. Cũ uͦ ea que agere
disponuus sedula cogitatione quo ordi¬

Expanded text:
superbiens persecutionem electis ejus commovere, superbiens persecutionem electis ejus commovere, qui sunt pedes ejus; quia per ipsos ambulat in terra Dominus qui super omnia regnat in coelo. Tunc dixit ei angelus Domini, Exentera hunc diaboli latius sanctis aperuit, et quasi arcana insidiarum ejus evisceravit. Reposuit sibi cor ejus, quia calliditatem ejus libris sanctis involvit; de qua scriptum est, Serpens autem erat callidior cunctis animantibus terrae . De quo corde dixit et Paulus: Non ignoramus cogitationes ejus . Reposuit et fel, quia quanto malitiae furore contra genus humanum saeviret, propter cautelae studium scribi et conservari voluit. Jecur quoque reposuit, quia maturitatem consiliorum ejus malignam adversum nos innotescere nobis per doctores veritatis dignatus est. Ferunt enim quia calore ac virtute jecoris occulta cibi excoquantur comesti, et ad digestionem perveniant. Cum vero ea quae agere disponimus, sedula cogitatione quo ordi
Abbreviated transcription (Latin):
hendit dñs dlabolũ. & eũ qui se in morte
caꝑe uoluit moriendo cepit & uicit.
Apptehendit autẽ branciã eiꝰ. ut caput
nequissimũ a corpore decepto potentie
suȩ dextera repararet. Id÷ nequiciã ho¬
stis antiqui abeoꝵ quos sibi male con¬
iunxerat. & quasi unũ corpus secũ fece¬
rat corde auferrit. & hos eccłe suȩ corpo¬
ri pius redẽptor insereret. Branciã qͥppe
habet piscis in confinto capitis & corpo¬
caput omniũ iniquor. & om̃s iniqui
corpus & membra eius sunt. Apphendit
gͦ dñs branciã piscis immanissimi. &
traxit eu ad se ꝓiecitq in siccũ: quia
potentiã diaboli comminuens traduxit
palã confident᷑. eruitq de potestate tene¬
brarum. qͦs filios lucis. ẽẽ. presciuit. Qđ
cũ fecisset inqͥt: palpitare coepit in siccũ
ante pedes eius. Cũ dñs nequiciã maligni
hostis suꝑans ꝓferret in lucẽ. atq om̃ib
redderet manifestã: molitus est ad huc

Expanded text:
hendit Dominus diabolum, et eum qui se in morte hendit Dominus diabolum, et eum qui se in morte capere voluit, moriendo cepit et vicit. Apprehendit autem branchiam ejus, ut caput nequissimum a corpore decepto, potentiae suae dextera separaret, id est, nequitiam hostis antiqui ab eorum quos sibi male conjunxerat, et quasi unum corpus secum fecerat, corde auferret, et hos ecclesiae suae corpori pius Redemptor insereret. Branchiam quippe habet piscis in confinio capitis et corpocaput omnium iniquorum, et omnes iniqui corpus et membra sunt ejus. Apprehendit ergo Dominus branchiam piscis immanissimi, et traxit eum ad se, projecitque in siccum, quia potentiam diaboli comminuens, traduxit palam confidenter, eruitque de potestate tenebrarum, quos filios lucis esse praescivit. Quod cum fecisset, palpitare coepit in sicco ante pedes ejus. Cum Dominus nequitiam maligni hostis superans proferret in lucem, atque omnibus redderet manifestam, molitus est adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
tenebrarũ reꝑꝑit. Exiuit autẽ tobias
in fluuiũ ut latiaret pedes suos. Et dñs
mortẽ cui nichil debebat stiscepit. ut
fideles om̃s sua uidelicet membra a
contagio peccati & mortis ablueret.
Occurrit tobie piscis deuorare illũ cupi¬
ens. Et dño passo in cruce uenit dia¬
bolus qui eũ crucifigi docuerat. quȩ¬
rens siquid forte in eius anima sceleris
inueniret. It expauescens piscẽ tobias.
clamauit uoce magna dicens. Dñe in¬
uadit me. Ꝙ dñs imminente mortis
articulo coepit pauere & tedere. nor
diabolũ ꝑtimescens. sed mortẽ quę in¬
uictia diaboli in orbem terrarum
naturali carnis fragilitate ꝑhorrescens.
Unde & orabat ut si fieri posset tran¬
siret abeo hora. Et dixit. Abba pater.
omia tibi possibilia sunt. si uis transfer
calicẽ hunc a me. Sed ñ qđ ego uolo. sed
qđd tũ. Dixit angłs tobiȩ. Apprehende
branciã piscis. & trahe eũ ad te. Appre¬

Expanded text:
tenebrarum reperit. Exivit autem Tobias tenebrarum reperit. Exivit autem Tobias in fluvium, ut lavaret pedes suos; et Dominus mortem, cui nihil debebat, suscepit, ut fideles omnes, sua videlicet membra, a contagio peccati et mortis ablueret. Occurrit Tobiae piscis, devorare illum cupiens; et Domino passo in cruce venit diabolus, qui eum crucifigi docuerat, quaerens si quid forte in ejus anima sceleris inveniret. Expavescens piscem Tobias clamavit voce magna, dicens: Domine, invadit me. Et Dominus, imminente mortis articulo, coepit pavere et taedere, non diabolum pertimescens, sed mortem, quae invidia diaboli intravit in orbem terrarum , naturali carnis fragilitate perhorrescens; unde et orabat, ut, si fieri posset, transiret ab eo hora . Et dixit: Abba Pater, omnia tibi possibilia sunt, transfer calicem hunc a me; sed non quod ego volo, sed quod tu . Dixit angelus Tobiae, Apprehende branchiam piscis, et trahe eum ad te. Appre
Abbreviated transcription (Latin):
defendunt erraticis. Mansit tobias du¬
ce angło ꝓfectus prina mansione tuxta
fluuiũ tigris. & exiuit ut lauaret
pedes suos. & ecce piscis immanis exi¬
uit ad deciorandum eũ. Hic denuo
passionis dnĩce sacramentũ manifestiꝰ
significat᷑. Piscis enĩ immanis qͥa tobia
cum eũ deuorare appeteret angło do¬
cente occisus est: antiquuꝰ generis hu¬
mant deuoratorẽ. hoc . ẽ. diabolũ desi¬
gnat. qͥ dũ in redẽptore nr̃o mortẽ
carnis appetȩtet captus est potentia
diuinitatis. Fluuius tygris qui ꝓpter
rapidissimũ cursũ a tygri bestia uelo¬
cissima nom̃ accepit: decursũ nr̃ȩ mor¬
tis ac mortalitatis indicat. In qͦ piscis
latebat immanis: qͥa inuisibilis hu¬
mani generis seductor. mortis habebat
imꝑiũ. Mansit tobias uyxta tẏgris
flenta: quia dñs in mundo apparens
inter peccatores ac mortales uitã dux̃.
sed nec eũ peccati unda tetigit. neq
in illo suũ aliquid adueniens pͥnceps

Expanded text:
defendunt haereticis. Mansit Tobias, dudefendunt haereticis. Mansit Tobias, duce angelo profectus, prima mansione juxta fluvium Tigrin; et exivit ut lavaret pedes suos, et ecce piscis immanis exivit ad devorandum eum. Hic denuo passionis dominicae sacramentum manifestius significatur. Piscis enim immanis, qui a Tobia, cum eum devorare appeteret, angelo docente occisus est, antiquum generis humani devoratorem, hoc est diabolum designat, qui dum in Redemptore nostro mortem carnis appeteret, captus est potentia divinitatis. Fluvius Tigris, qui propter rapidissimum cursum a tigride bestia velocissima nomen accepit, decursum nostrae mortis ac mortalitatis indicat. In quo piscis latebat immanis, quia invisibilis humani generis seductor mortis habebat imperium. Mansit Tobias juxta Tigris fluenta, quia Dominus in mundo apparens, inter peccatores ac mortales vitam duxit, sed eum nec peccati unda tetigit, neque in illo suum aliquid adveniens princeps
Abbreviated transcription (Latin):
Apparente in carne dño parata su
omnia quȩ ad redẽptionem mundi
uita nutriretur & firmaret᷑. donec
huiꝰ scłi uiã terminaret. id: iurtutes
eius. doctrina tẽptatio. pasfio. resutr¬
rectio. ascensio. sp̃s sc̃ missio. fides cre
ꝑactis: ipse mediator di & hominũ
predicauit ꝑ apłos popło & sẏnago¬
Se unde carnis originẽ sumꝑserat
gautia suꝑnę salutis & pacis. & his
qui credere atq acciꝑe uolebant ea
ꝑ se ipsũ donatut. sicq ad salutẽ gen¬
tium in eisdẽ suis doctorib uenit.
Profectus ÷ gͥ tobias. & canis secutus
est cũ. Ueniente dño ad saluandas
gentes. sc̃i predicatores sunt eius ue¬
stigia sccuti quia que tussit imple¬
testari. eundis docte omnes gtnes.
Deniq domum cornelii primo ipse
ꝑfudit. Canes autẽ uocant᷑ doctores:
quia domũ. substantiã. oues sui condi¬
toris sp̃uales a furib bestusq. idest
abimmundis sptritib & hominib

Expanded text:
Apparente in carne Domino, parata sunt Apparente in carne Domino, parata sunt omnia quae ad redemptionem mundi vita nutriretur et firmaretur, donec hujus saeculi viam terminaret; id est, virtutes ejus, doctrina, tentatio, passio, resurrectio, ascensio, Spiritus sancti missio, fides cred in Judaea peractis ipse Mediator Dei et hominum praedicavit per apostolos populo et synagogae, unde carnis originem susceperat, gaudia supernae salutis et pacis. Et his qui credere atque accipere volebant, ea per seipsum donavit, sicque ad salutem gentium in eisdem suis doctoribus venit. Profectus est ergo Tobias, et canis secutus est eum. Veniente Domino ad salvandas gentes, sancti praedicatores sunt ejus vestigia secuti, quia quod jussit, impleverunt: Euntes docete omnes gentes . Denique domum Cornelii primo ipse perfudit . Canes autem vocantur doctores; quia domum, substantiam, oves sui Conditoris spirituales, a furibus bestiisque, id est, ab immundis spiritibus et hominibus
Abbreviated transcription (Latin):
dñs credentib ex populo iudeorum
quãuis idem populus ex magna par
te sit cȩcatus. qđ incarnationis sue
sactamenta plebi gentiliũ aꝑtat. rur¬
susq in fine tẽporũ eadem scio popło
ex quo carnẽ assit̃pserat latius pandat.
comitante ubiq simul & incuncta
oꝑante fide dainitatis ipsiuis. Dicit
tpse de ductu ad medos. Et alias oues
habeo quȩ nͨ sunt ex hoc ouili. & ib¬
las opoitet me adducere. & coetera.
Dicit apłs de reductu. Donec plenitu¬
do gentiũ intraret. & sic om̃is ifrł
saluus ficret. Interrogante angłm
tobia unde esset: ego sũ inqͥt azarias
annanię magni filius. Ararias tnter¬
pretatur adiutor dñs. annanias gr̃a
dñi. Et dñs his qui in se credunt
intimat. quia ipse .c̃. quẽ uenire de¬
siderans ꝓpħa cantabat. Adiutor m̃s
& liberator m̃s es tu dñe. ne tardaueris.
nibus inqͥt quȩ erant in uia portan¬
da. fecit tobias uale patri suo & ma¬
T. & ambulauerunt ambo simul

Expanded text:
Dominus credentibus ex populo Judaeorum, Dominus credentibus ex populo Judaeorum, quamvis idem populus ex magna sit parte caecatus, quod incarnationis suae sacramenta plebi gentilium aperiat, rursusque in fine temporum, eadem suo populo ex quo carnem assumpserat, latius pandat, comitante ubique simul et cuncta operante fide divinitatis ipsius. Dicit ipse de ductu ad Medos: Et alias oves habeo, quae non sunt ex hoc ovili, et illas oportet me adducere, etc. . Dicit Apostolus de reditu: Donec plenitudo gentium introiret, et sic omnis Israel salvus fieret . Interrogante angelum Tobia, unde esset: Ego sum, inquit, Azarias Annaniae magni filius. Azarias interpretatur adjutor Dominus, Annanias gratia Domini. Et Dominus his qui in se credunt intimat quia ipse est quem venire desiderans propheta cantabat: Adjutor meus et liberator meus esto, Domine, ne retardaveris .nibus quae erant in via portanda, fecit Tobias vale patri suo et matri, et ambulaverunt ambo simul.
Abbreviated transcription (Latin):
nomen eius magni consilu angłs.
Apparuit angłs tobiȩ. eiq sociũ se pre¬
buit. ꝑ quẽ magnalia ꝓpt̾ quȩ missus
erat ꝑficeret. Et filius dei assumpsit ho
minem. in quo uisibilit̃ cũ hominib
contiersatus. humanũ genus saluaret.
Introduxit tobias angłm ad patrẽ suũ
q̃ salutauit eũ dicens. Gaudiũ tͥ sit
semꝑ. Cui respondenti quale mͥ gau¬
dium erit qͥ in tenebris sedeo. & lum̃
celi ñ uideo: forti inquit animo esto.
in ꝓximo est ut a dño cureris. Et dñs
dit popło udeor ex quo carnẽ susce¬
perat. quia ipse est filius dĩ. & angłs
id ÷ nuncius paterne uoluntatis. Cui
etim gaudium ꝑpetuę salutis prȩdi¬
cauit dicens. Poenitentiã agite. appro¬
pinquauit eniꝰ regnũ cęlorꝰ. Et despan¬
tibus de adquirendo lumine celesti:
ego sũ inquit lux mundi. qͥ sequit᷑
me ñ ambulabi in tenebris sed habebit
lumen uitę. Promittit angłs tobiȩ
ducere filiũ eius in rages ciuitatẽ medo¬
rum. & reducere ad eum. Promittit

Expanded text:
nsilii angelus . Apparuit angelus Tobiae, eique se socium praebuit, per quem magnalia populo ad quem missus erat perficeret. Et Filius Dei hominem assumpsit, in quo visibiliter cum hominibus conversatus, humanum genus salvaret. Introduxit Tobias angelum ad patrem suum, qui salutavit eum, dicens: Gaudium tibi sit semper. Cui respondenti: Quale mihi gaudium erit, qui in tenebris sedeo, et lumen coeli non video? Forti, inquit, animo esto, in proximo est ut a Domino cureris. Et Domindit populo Judaeorum, ex quo carnem susceperat, quia ipse est Filius Dei, et angelus, id est, nuntius paternae voluntatis. Cui etiam gaudium perpetuae salutis praedicavit, dicens: Poenitentiam agite, appropinquabit enim regnum coelorum . Et desperantibus de acquirendo lumine coelesti: Ego sum, inquit, lux mundi; qui sequitur me, non ambulat in tenebris, sed habebit lumen vitae . Promittit angelus Tobiae ducere filium ejus in Rages civitatem Medorum, et reducere ad eum. Promittit