comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dũ abinfima cogitatione suspendit᷑. ea quȩ de suꝑni
conspicit insolite miratur. & cũ hac uoce torporis
nr̃ surditas rumpitur: uetuste uite ꝓtinꝰ usus mutat᷑.
Ut amima sp̃ũ suꝑno afflata. & in sunimis appetat quȩ
contẽpserat: & contẽpnat in infimis quȩ appetebat.¬
Is Hoc autẽ manna minutũ erat sic̾ semen coriandri. al¬
bũ & suaue. Quid uerbo dĩ minutiꝰ. quidue subtilius
aut qͥd suauiꝰ & dulciꝰ eloqͥis dĩ. quȩ sunt suꝑ mel
& fauum: Sed quid ẽ. qđ sexta die duplũ colligi
iubetur. qd etiã sufficiat in sabbato : Sexta dies
ista ẽ. sexta etas mundi in qua nunc sumꝰ. In hac gͦ
duplũ colligit. qͥ ꝓpt̃ sp̾ẽ uite et̾nȩ uerbũ dĩ & audit¬
& facit. In hac duplũ recondit: qͥ & bene uiuit & ali¬
is miscdiã p̾b&. Qđ & reponebat᷑ ꝓpter sabbatũ ñ cor¬
rũpebat᷑. Bona en oꝑa facta ꝓpt̾ futurã reqͥẽ in fu-
turo seło ꝑmanent. Qui uͦ infideles erant & p̃t̾ cau¬

Expanded text:
a cogitatione suspenditur, ea quae de supernis conspicit et insolite miratur. Et cum per hanc vocem torporis nostri surditas rumpitur, vetustae vitae usus mutatur, ut anima, superno spiritu afflata, et in supremis appetat quod contempserat, et contemnat in infimis quae appetebat. Hoc autem manna minutum erat sicut semen coriandri, album et suave. Quid verbo Dei minutius, quidve subtilius, aut quid dulcius et suavius eloquiis Dei, quae sunt super mel et favum? Sed quid est quod sexta die duplum colligi jubetur, quod etiam sufficiat in sabbato? Sexta dies ista est sexta aetas mundi, in qua nunc sumus. In hac ergo duplum colligit, qui propter spem vitae aeternae verbum Dei et audit et facit. In hac duplum recondit, qui et bene vivit et aliis misericordiam praebet. Quod reponebatur propter sabbatum, non corrumpebatturo saeculo permanent. Qui vero infideles erant, et praeter cau
Abbreviated transcription (Latin):
constricti dolorib: cũ uident᷑ regna sua quȩ minser¬
no sunt penitrata ab eo qͥ descendit iinferiora terre
ut eripera& qͥ possidebant᷑ amorte. Hic eos comp̃hen¬
ait timor & tremor: qr senseriait magnitudinẽ bra¬
ehii eiꝰ. Hinc etiã tabuerunt om̃s habitantes chana-
an. qͥ mutabiles int̾pretant᷑ & mobiles. cũ uident mo¬
ueri regna sua. alligari fortẽ & uasa eiꝰ diripi.
chũ tui. Quid timent demones quia tremunt: Sine
dubio crucẽ xpĩ in qua triumphati st̃. in qua exuti
sunt pͥncipatus eoꝵ & potestates. Innor gͦ & tremor
cad& suꝑ eos. cũ siguũ in nobis crucis uiderint fidelit̃
fixũ : & magnitudinẽ brachii illiꝰ qd dñs expandit
in cruce sicut dicit. Iotadie expandi manꝰ meas ad
popłm ñ credentẽ & contradicentẽ mͥ. Non te gͦ alit̃
timebunt: nec alit̾ tremor tuus ueni& suꝑ eos. ñ ui

Expanded text:
constricti doloribus cum vident regna sua, quae in inferconstricti doloribus cum vident regna sua, quae in inferno sunt, penetrata ab eo qui descendit in inferiora terrae ut eripiat eos qui possidebantur a morte. Hic eos comprehendit timor et tremor, quia senserunt magni tudinem brachii ejus. Hinc etiam tabuerunt omnes habitaan, qui mutabiles interpretantur et mobiles, cum vident moveri regna sua, alligari fortem et vasa ejus diripiudine brachii tui. » Quid timent daemones, quid tremunt? sine dubio crucem Christi, in qua triumphati sunt, in qua exuti sunt principatus eorum et potestates. Timor ergo et tremor cadet super eos, cum signum in nobis crucis viderint fideliter fixum, et magnitudinem brachii illius, quod Dominus expandit in cruce, sicut dicit: « Tota die expandi manus meas ad populum non credentem et contradicentem mihi . » Non te ergo aliter timebunt
Abbreviated transcription (Latin):
solatus es uirtute tua & in requie scã tua. Dñs po¬
płm suũ quẽ liberauit ꝑ lauachrũ regenerationis de¬
ducit iniusticia. consolatur etiã eũ ꝑ consalationem
sp̃is scĩ in uirtute sua & in reqͥe sua. futuroꝵ nãq
spes laborantib reqͥẽ parit: sic̾ & in agone positis do¬
lorẽ uulnerur mitigat spes corone. Pudierunt
gentes & irate sunt : dolores cõphenderiit habitan¬
tes philistiii. Iunc festinauerurs duces edom̃ pͥnci-¬
pes moabitarũ : apphendit eos tremor tabuerunt
om̃s habitantes chanaan. Quantũ ad historiã ꝑtin&
nullũ ex his gentib int̾fuisse inirabilib quę facta
sunt coustat. Quomꝰ gͦ ui debuntur tremore det̾rere
uł festinasse ut dicit. uł irate eẽ. philistum & moa¬
bitȩ & edom. & relique quas enumerat nationes:
Sed si redeamꝰ ad intelligentiã sp̾alẽ: inuenies qr phi¬
listum .i. cadentes poculo. & edom qͥ int̾ptat᷑ terrenꝰ
trepidant : & hoꝵ omĩm pͥncipes cursitant & paueN᷑

Expanded text:
solatus es virtute tua, et in requie sancta tua. Dominus populum suum, quem liberavit per lavacrum regenerationis, deducit in justitia: consolatur etiam eum per consolationem Spiritus sancti in virtute sua et in requie sua. Futurorum namque spes laborantibus requiem parit, sicut et in agone positis dolorem vulnerum mitigat spes coronae. Audierunt gentes et iratae sunt: dolores comprehenderunt habitantes Philistihim. Tunc festinaverunt duces Edom et principes Moabitarum: apprehendit eos tremor, tabuerunt omnes habitantes Chanaan. Quantum ad historiam pertinet, nullum ex his gentibus interfuisse mirabilibus quae facta sunt, constat. Quomodo ergo videbuntur tremore deterritae vel festinasse, ut dicit, vel iratae esse Philistihim et Moabitae et Edom, et reliquae quas enumerat nationes? Sed si redeamus ad intelligentiam spiritualem, invenies quia Philisthiim, id est caventes poculo, et Edom qui interpretatur terrenus, trepidant, et horum omnium principes cursitant et pavent
Abbreviated transcription (Latin):
plumbũ igni resoluetur ac pargatur. & totũ reman&
autrũ purũ. & siqui plus illuc plumbi deculerit. plꝰ
exuritur ut ampliꝰ dequoquat᷑.: ut si parũ aliqͥd auri
purgati tam̃ resideat. Qđ si aliquis illuc totꝰ plũbeus
uenerit: fi& de illo hoc quod scriptũ ẽ. demergit᷑ in ꝓ-¬
fundo tanquã plumbũ in aqua ualidissima. Quis similis
tibi in diis dnẽ. quis similis tibi gliosus in scis mirabiuiᷤᷤ
in maestatib faciens ꝓdigia. Qđ dicit qͥs similis tͥ indiis
duẽ. ñ simulachris gentiũ cõparat dm̃. nec demonib qͥ
sibi falso dõꝵ nom̃ asciscunt: s deos illos dicit qͥ ꝑ grãm
& participationẽ dĩ appellant᷑ dii. de qͥb & alibi scriptu¬
ra dicit. Ego dixi dii estis. & iterũ ds̃ stetit in sinago¬

Expanded text:
plumbum igni resolvitur ac purgatur, et totum remanet aurum purum. Et si quis plus illuc plumbi detulerit, plus exuritur, ut amplius decoquatur, ut si parum aliquid auri, purgatum tamen resideat. Quod si aliquis illuc totus plumbeus venerit, fiet de illo hoc quod scriptum est: Demergitur in profundo tanquam plumbum in aqua validissima. Quis, inquit, similis tibi in diis, Domine? quis similis tibi, gloriosus in sanctis, mirabilis in majestatibus, faciens prodigia? Quod dicit, Quis similis tibi in diis, non simulacris gentium comparat Deum, nec daemonibus qui sibi falso deorum nomen assiscunt; sed deos illos dicit qui per gratiam et participationem Dei appellantur dii. De quibus et alibi Scriptura dicit: Ego dixi, Dii estis . Et iterum: Deus stetit in cong
Abbreviated transcription (Latin):
muranti & tẽptanti finagoge: s credenti & in illo
spẽ ponenti ȩccłiȩ. Hoc̃: aute manna indeficiens:
hic ẽ. panis uerus & cȩlestis eib angłoꝵ. qđ dĩ uer¬
bũ corruptibiles incorruptibilit̾ pascit. Qđut man-
ducar& homo: caro factũ ẽ. & habitaute in nobis.
Qd etiã qͥ ueseunt᷑ spãlit̃ uiuunt. Nã ili ueterẽ figu¬
rã. carnalit̾ accipientes: inortui sunt. Non in congrue
& ꝑ inanna etiã celestia significant᷑ eloqͥa: unde &
interp̃tatio nominis sic sonat. Manna etiã siue mahu
int̾p̃tat᷑ qͥd ẽ.hoc. Cũ enĩ audimꝰ legẽ dĩ recitari in
eccłia interrogamꝰ doctores dicentes. qͥd ẽ. hoc. Itẽ
moralit̾ ꝑ mamiia qđ popło desuꝑ datũ ẽ.: admiracio

Expanded text:
muranti et tentanti Synagogae, sed credenti et in illo muranti et tentanti Synagogae, sed credenti et in illo spem ponenti Ecclesiae. Hoc est autem manna indeficiens. Hic est panis verus et coelestis cibus angelorum, quod Dei Verbum corruptibiles incorruptibiliter pascit; qunobis , quo etiam qui vescuntur, spiritualiter vivunt. Nam illi veterem figuram carnaliter accipientes, mortui sunt. Non incongrue et per manna etiam coelestia significantur eloquia; unde et interpretatio nominis sic sonat. Manna etiam sive manhu interpretatur, quid est hoc? Cum enim audimus legem Dei recitari in ecclesia, interrogamus doctores dicentes, Quid est hoc? Item moraliter per manna, quod populo desuper datum est, a
Abbreviated transcription (Latin):
relinqͣt ex eommane. Qui ñ audierunt eũ. s dimisert̃
qͥdã ex eis usq mane. & seatere cepit uermib atq com¬
putruit. Qnatꝰ ẽ. contra eos moyses. Colligebant autẽ
mane singłi: quantũ sufficere poterat ad uescendum.
Cũq in caluss& sol: lique fiebat. In die uͦ sexta college¬
runt cibos dupplices. i. duo gomor ꝑ singłos homines
e rliqͣ. Quid enĩ ꝑ uoluerũ eseas. nͥ p̃dicationes diui¬
nitus misse intelligunt᷑. quȩ transcurrurs ꝑ uerba
sonantia qͣsi ꝑ aere uolatilia pennata quib ꝑ fidẽ
pascant᷑. h qͥ ad patriã regni celestis ꝑuenire con-¬
tendunt: Potest quidẽ & uolucrũ esca ueterũ signi¬
ficare legis eloqͥa : quȩ plebẽ carnale̾ tanquã car¬
ne alebat. ꝑ uerba diuinitꝰ missa qͣsi ꝑ uolatilia. Ut¬
de & uespere dantur: qr cuncta que carnalit̾ ulis
concessa sunt finẽ̾ erant habitura. Alantfestato autẽ
lumine fidei dat̾ manna popło. manna utiq qđ ẽ.

Expanded text:
unt eum; sed dimiserunt quidam ex eis usque mane; et scatere coepit vermibus, atque computruit: et iratus est contra eos Moyses. Colligebant autem mane singuli, quantum sufficere poterat ad vescendum. Cumque incubuisset sol liquefiebat. In die vero sexta collegerunt cibos duplices, id est, duo gomor per singulos homines, et reliqua. Quid enim per volucrum escas, nisi praedicatores divinitus missi intelliguntur, qui transcurrunt per verba sonantia, quasi per aerem volatilia pennata; quibus per fidem pascantur hi, qui ad patriam regni coelestis pervenire contendunt? Potest quidem et volucrum esca veteris significare legis eloquia, quae plebem carnalem tanquam carne alebat per verba divinitus missa, quasi per volatilia. Unde et vespere dantur, quia cuncta quae carnaliter illis concessa sunt finem erant habitura. Manifestato autem lumine fidei, datur manna populo, manna utique quod e
Abbreviated transcription (Latin):
qͥsq quantum fufficiat ad uescendũ: gomor ꝑ singła
capita. uixta numerũ animarũ urãrũ quę habitant
in tabernacło sic tolletis. Feceruntq ita filii isrł: & col¬
legerunt alius plus. aliꝰ minꝰ. & mensi funt ad mensu¬
nĩ gonior. Nec qͥ plus collegerat habuit ampliꝰ: nec
qͥ minꝰ parauerat reꝑit minꝰ. s suigli uixta ia qđ ede¬

Expanded text:
 quantum sufficiat ad vescendum, gomor super singula capita. Juxta numerum animarum vestrarum, quae habitant in tabernaculo sic tolletis. Feceruntque ita filii Israel, et collegerunt, alius plus, alius minus, et mensi sunt ad mensuram gomor. Nec qui plus collegerat, habuit amplius: nec qui min
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ semen corianari. Hab& eium aliqͥd inse & oleris
qͦ nutrire & recreare possit infirmos: qr qͥ infirmꝰ ẽ. ole¬
ra manduc&. Hab& aliqͥd & rigoris: & ideo ut prui¬
na ẽ. Candoris autẽ. & dulcedinis hab& plurimum.
Quid enim candidius. qͥd splendidus eruditione diui¬
na: Quid duleiꝰ qͥd ue suauiꝰ eloquiis dm̃ quȩ sunt
suꝑ mel & fauum: Sed qͥd ẽ. qd dic̃ ut in die sexto
duplũ colligat᷑ in repositione quantũ sufficiat etiã sab¬
bato : Hoc scdm̃ nram intelligentiã ñ ociosi ñ seeuri
p̃terire. debemꝰ. Sextꝰ dies ẽ. hec in qua nunc sumꝰ uita.
in sex enĩ dieb ds̃ fecit hunc mundũ. Hac gͦ die tan¬
tũ reponere debemꝰ & recondere: quantũ sufficiat.
& in futuro die. Siquid enim hic boni oꝑis adquiras.
siquid iusticie miscdiȩ & pietatis recondas. hoc tͥ in
futuro scło erit cib. Aliter. Suꝑnũ gͥ manna anima

Expanded text:
sicut semen coriandri. Habet enim in se aliquid oleris, sicut semen coriandri. Habet enim in se aliquid oleris, quo nutrire et recreare possit infirmos; quia qui infirmus est, olera manducet . Habet aliquid rigoris, et ideo ut pruina est. Candoris autem et dulcedinis habet plQuid enim candidius, quid splendidius eruditione divina? Quid dulcius, quidve suavius eloquiis Domini, quae sunt super mel et favum? Sed quid est quod dicit, ut in die sexta duplum colligitur in repositione, quantum sufficiat etiam sabbato? Hoc secundum nostram intelligentiam, non otiosi nec securi praeterire debemus. Sexta dies est haec, in qua nunc sumus vita. In sex enim diebus Deus fecit hunc mundum. Hac ergo tantum reponere debemus et recondere, quantum sufficiat et in futuro die. Si quid enim hic boni operis acquiras, si quid justitiae, misericordiae et pietatis recondas, hoc tibi in futuro saeculo erit cibus. Aliter supernum igitur manna anima
Abbreviated transcription (Latin):
sedebunt fulii isrł sedebunt filii urł sine rege sine
principe sine ꝓpħa. sine bostia. sine sacrificio. sine
sacerdote. In nr̃a autẽ dnĩca die semꝑ dns pluit
bis iecta sunt : & adeo descenderunt uerba quę
nobis recitata sunt. Et ideo nos felices qͥ tale mau¬
na suscipimꝰ: semꝑ nobis manira dat᷑ de celo. Iui
infelices dolent & sufpirant. & se miseros dicurs:
qr manna sic̃ acceperunt patres ipsoꝵ ipsi ũ merẽt᷑¬
accipere. Iui nunquã manna manducant. ñ enĩ posst̃
illud manducare qđ ẽ. minutũ siue sem̃ coriandri. &
candidũ sic̃ priuna. Nichil eñ in uerbo dĩ minutũ. nchil
nis hoc ide sonat. Mlanna enim intp̃tat᷑ qͥ ẽ. hoc. Uide¬
audis legẽ dĩ recitari inqͥras semꝑ & interroges & di¬
cas semꝑ doctorib quid ẽ. hoc. Hoc enim ẽ. qđ indicat
manna. Tu gͦ si uis manducare manna .i. si cupis susci¬
pere uerbũ dĩ: scito illud minutũ eẽ. & ualde subtue

Expanded text:
sedebunt filii Israel sine rege, sine sedebunt filii Israel sine rege, sine principe, sine propheta, sine hostia, sine sacrificio, sine sacerdote . In nostra autem Dominica die, semper Dominus pluit bis lecta sunt; et a Deo descenderunt verba quae nobis recitata sunt, et ideo nos, qui tale manna suscipimus, semper nobis manna datur de coelo. Illi infelices dolent et suspirant, et se miseros dicunt; quia manna sicut acceperunt patres ipsorum, ipsi non merentaccipere. Illi nunquam manna manducant. Non enim possunt illud manducarcandidum sicut pruina. Nihil enim in verbo Dei minutum, nihil nis hoc idem sonat. Maudis legem Dei recitari, inquiras semper et dicas doctoribus, Quid est hoc? Hoc enim est quod indicat manna. Tu ergo, si vis manducare manna, id est, si cupis suscipere verbum Dei, scito illud minutum esse et valde subtile,
Abbreviated transcription (Latin):
de celo: & egrediatur popls. & colligat que suffici¬
ant ꝑ singłos dies. ut temptem eũ utrũ inlege mea
ambulet an non. Temptatio ista ꝓbatio ẽ: ñ in pecca¬
tũ seduetio. Nec ideo ꝓbatio ut ds nouerit: s ut
ipsos ipsis hominib ostendat. qđ humiliores fiant
ad petendũ adutoriũ : & agnoscendã dĩ gram.
ie autẽ sexta parent qđ inferant: & sit duplum
quã colligere solebant ꝑ singlos dies. Quero gͦ qua
die ceperit manna celitus dari: & uolo comparare
dñicã nram sabbato udeoꝵ. Ex diuinis nãq scriptu¬
ris appar& qđ in die amĩca pͥmo in t̾ris datũ ẽ. manna.
Si enĩ ut scriptura dicit sex dieb continuis collectũ ẽ.
septima autẽ die que ẽ. sabbati cessatũ ẽ. sine dubio
initiũ eius adie pͥma que ẽ. dies dm̃ca fuit. Quoa
si ex diuinis scripturis hoc constat qđ in die anica
ds̃ pluit mannia & in sabbato ñ pluit: intelligant iu
lus uenir&. Dicit enĩ & alibi ꝓpħa. Dieb multis

Expanded text:
fficiant per singulos dies, ut tentem eum utrum ambulet in lege mea an non. Tentatio ista probatio est, non in peccatum seductio. Nec ideo probatio, ut Deus noverit: sed ut ipsos ipsis hominibus ostendat, quo humiliores fiant ad petendum adjutorium, et agnoscendam Dei gratiam. Die autem sexta parent quod inferant: et sit duplum, quam colligere solebant per singulos dies. Quaero ergo qua die coeperit manna coelitus dari, et volo comparare Dominicam nostram sabbato Judaeorum. Ex divinis namque Scripturis apparet, quod in die Dominica primo in terris datum est manna. Sicut enim, ut Scriptura dicit, sex diebus continuis collectum est, septima autem die, quae est sabbati, cessatum est, sine dubio initium ejus a die prima quae est Dominica fuit. Quod si ex divinis Scripturis hoc constat quod in die Dominica Deus pluit manna, et in sabbato non pluit, intelligant Judlus venerit. Dicit enim et alibi propheta: Diebus multis
Abbreviated transcription (Latin):
uerunt. & a serpentib interierunt. Murmurantẽ
popłin uenatus in heremo serpentium depascitur
morsus. Uideamus nos qͥ hec audimꝰ. nos inquã ꝓqͥb.
seripta sunt. illis enim ad correptionẽ facta sunt. seri¬
pta sunt autẽ ꝓpt̾ nos in quos fines scłoꝵ deuenert.
Sea hec iitia habentib ignoscunt᷑: in eos qͥ ñ desinur
grauit̾ uindicatur. Miitunt᷑ namq in eos serpen¬
tes i. inimundis spiritib tradunt᷑. uenatisq demo¬
nib qͥ eos morsib occultis ac latentib ꝑimant. atq
int̾nis & intra cordis penitralia conclusis cogitati¬
onb absumant. Dicit entin ds̃: qr audiuu murmura¬
tionẽ filioꝵ ⁊ srł. Uidetis qr ñ lat& dm̃ murmuratio
nr̃a. Audit om̃a. & qđ ñ statm punit. penitentiã nr̃e

Expanded text:
verunt et a serpentibus interierunt . Murmurantem verunt et a serpentibus interierunt . Murmurantem populum venenatus in eremo serpentum depascit morsus. Videamus nos qui haec audimus, nos inquam pro quibus scripta sunt: Illis enim ad correptionem facta sunt: scripta sunt autem propter nos, in quos fines saeculorum devenerunt. Sed haec initia habentibus ignoscuntur; in eos qui non desinunt, graviter vindicatur. Mittuntur namque in eos serpentes, id est, immundis spiritibus traduntur, venenatisque daemonibus, qui eos morsibus occultis ac latentibus perimant, atque internis et intra cordis penetralia conclusis cogitationibus absumant: dicit enim Deus, qui audivit murmurationem filiorum Israel: videtis quia non latet Dominum murmuratio nostra; audit om
Abbreviated transcription (Latin):
do. Uerũtamen ñ dat᷑ manna de celo in illa die qua pͥmũ
pascha fit: s inilla qua scđm. Pams enĩ qͥ de celo des¬
cendit ñ uenit ad illos qͥ pͥmã soleminitatẽ celebrabar:
rim uideamꝰ quid ẽ. qđ in hac die gestũ monstratur.
Quinta decima die m̃sis sedi murmurauit popłs & dix̃.
qi meliꝰ fuerat nos mori in egipto quando sedebamus
suꝑ ollas carniũ. Opopłs ingratꝰ. desiderat egiptũ: qr
egiptios udit extinctos. Carnes egipti reqͥrit: qr egip¬
tioꝵ carnes uidit maris piscib. & cȩli alitib datas.¬
Alurmur gͦ aduersũ moysen imnno aduersũ anm̃ le¬
uant. s hoc pͥmo qͥdẽ ignostit̾. & sedo fortassis &
tercio. Uerũ si non desinant s ꝑsistant. audi quia
pꝰ hec murmurante popło consequatur. Innumeroꝵ
libro refertur. qđ & in sius scriptis retexuit apłs
dicens: neq murmuraueritis sic̾ qͥdã eoꝵ murmura¬

Expanded text:
do. Verumtamen non datur manna de coelo in illa die, qua primum do. Verumtamen non datur manna de coelo in illa die, qua primum pascha fit, sed in illa qua secundum. Panis enim qui de coelo descendit, non venit ad illos, qui primam solemnitatem celebrim videamus quid est quod in hac die gestum monstratur. Quinta decima die mensis secundi, murmuravit populus et dixit: Quia melius fuerat nos mori in Aegypto, quando edebamus super ollas carnium. O! populus ingratus desiderat Aegyptum, qui Aegyptios vidit exstinctos. Carnes Aegypti requirit, qui Aegyptiorum carnes vidit maris piscibus, et coeli alitibus datasMurmurat ergo adversum Moysen: imo adversus Deum flebat. Sed hoc primo quidem ignoscitur, et secundo fortassis et tertio. Verum si non desinant, sed persistant, audi quid post haec murmurante populo consequatur. In Numerorum libro refertur, quod et in suis scriptis retexuit Apostolus dicens: Neque murmuraveritis, sicut quidam ex illis murmura
Abbreviated transcription (Latin):
rauerit popłs. Sedo inqͥt m̃se qͥnta decima die m̃sis.
Qđ utiq ñ absq ratione scriptũ ẽ. Recordare de legib
paschȩ quȩ dietui sunt: & inuenies ibi hoc eẽ. tẽoꝰ qd
statuit᷑ ad scđdm pascha faciendũ his qͥ immundi in a¬
mma fuerunt uł occupati negotiis ꝑegrinis. Qui gͦ¬
ñ fuerunt inmundi in anima uł ñ longe ꝑegrinabant̃:
quarta decina die pͥmi m̃sis pascha fecerunt. Qͥ autẽ
longe ꝑegrinabant᷑ & immundi erant. scđm pascha
in hoc tempore faciunt. In hoc tẽpore: quo & manna
de celo descendit. In die qͦ pͥmũ pascha fit ñ descendit
manna: s in hoc quo scđm pascha fit. Uideamꝰ gͦ nunc
qͥ sit in his ordomisterii. Erimũ pascha pͥmi popłi est.
scđm pascha nrm̃ ẽ. Nos enĩ fuimꝰ immundi in anima
qͥ colebamꝰ lignũ & lapidẽ. & ignorantes dm̃ hiis qͥ na¬
tura ñ erant dii seruiebamus. Nos etiã eramꝰ qͥ longe
grini testam̃toꝵ dĩ. spẽ ñ habentes sine dõ in hoc mun¬

Expanded text:
erit. Secundo mense, quinta decima die mensis, quod non sine ratione scriptum est. Recordare de legibus paschae quae dicta sunt , et invenies ibi hoc esse tempus quod statuitur ad secundum pascha faciendum his qui immundi in anima fuerint, vel occupati negotiis peregrinis. Qui nonon fuerunt immundi in anima, vel non longe peregrinabantur, decima quarta die primi mensis pascha fecerunt. Qui autem peregrinabantur et immundi erant, secundum Pascha in hoc tempore faciunt. In hoc tempore quo et manna de coelo descendit. In die quo primum pascha fit, non descendit manna: sed in hoc quo secundum pascha fit. Videamus ergo nunc qui sit in his ordo mysterii. Primum pascha primi populi est: secundum pascha nostrum est. Nos enim fuimus immundi in anima, qui colebamus lignum et lapidem, et ignorantes Deum, his qui natura non erant dii serviebamus. Nos etiam eramus, qui longe pites et peregrini, testamentorum Dei spem non habentes, et sine Deo in hoc mun
Abbreviated transcription (Latin):
int̾cetera ꝓpt̾ qd exaudiuit dñs murmurationẽ uram̃
quã uos murmurastis aduersũ nos. Nlos autẽ qͥd sumꝰ:
Non enĩ aduersũ nos murmur urm ẽ .s. aduersus am̃. Ñ
ex hoc tantũ se ualere uoluerunt qͣntũ ds. Dixeruq
enĩ qͥd sumꝰ nos. ut illi aduersus ilũ se seirent mur¬
murasse qͥ istos miserat.: & qͥ ꝑ istos oꝑabat᷑. Ptẽq¬

Expanded text:
nus murmurationem uestram quam uos murmuratis aduersum nos. nos autem quid sumus? non enim aduersum nos murmur uestrum est sed aduersum deum. non ex hoc tantum se ualere uoluerunt quantum deus — dixerunt enim: quid sumus nos? — ut illi aduersum illum se scirent murmurasse, qui istos miserat et qui per istos operabatur. ne
Abbreviated transcription (Latin):
Us⁊ hec dic̃ qr uenerunt in helim & erant ibi duode¬
cim fontes a quarũ. & septuaginta arbores palmarum.
Putas ñ hab& aliquid rationis. qđ ñ ante in elim ducit᷑
popłs. ubi erant duodecĩ fontes aquarũ in qͥb nichu
amaritudinis inuenerat immo potius ubt erat amęni¬
tus plurima. ex densitate palmarũ. s pͥmo ductꝰ ad aqͣs
saisas & amaras. qͥb ꝑ lignũ monstratũ a dño duicib ef¬
fẽctis postea uenit ad fontes. Si historiã solã seqͣ̃m̃ non¬
miltũ nos edificat. scire ad quẽ locũ pͥmo uenerint
ueniemꝰ ordinẽ fidei. Primo enim ducitur popłs ad
litterã legis. ab hac donec ꝑman& in amaritudine
sua recedere ñ potest. Cũ uͦ ꝑ lignũ uitȩ duleis fue¬
rit effecta. & nitelligi lex sp̃alit̾ cȩperit : tunc de
ueteri testam̃to transitur ad nouum & uenitur ad
.xiiͦ. apłicos fontes. ibi eriã arbores reꝑient᷑ septua¬
ginta palmarũ. Non enim soli.xiͦi. apłi fidẽ xpi p̃¬

Expanded text:
st haec dicit, quia venerunt in Elim: et erant ibi duodecim fontes aquarum et septuaginta arbores palmarum . Putas non habet aliquid rationis, quod non ante in Elim ducitur populus, ubi erant duodecim fontes aquarum, in quibus nihil amaritudinis invenerat; imo potius, ubi erat amoenitas plurima ex densitate palmarum. Sed primo ductus ad aquas falsas et amaras, quibus per lignum monstratum a Domino dulcibus effectis, postea venitmultum nos aedificat scire ad quem locum primo venerint, venimus ordinem fidei. Primo enim ducitur populus ad litteram legis: ab hac donec permanet in amaritudine sua, recedere non potest. Cum vero per lignum vitae dulcis fuerit effecta, et intelligi lex spiritualiter coeperit, tunc de Veteri Testamento transitur ad Novum, et venitur ad duodecim apostolicos fontes. Ibi etiam arbores reperientur septuaginta palmarum. Non enim soli duodeci
Abbreviated transcription (Latin):
qd siqͥ seruet mandata nullã egritudinẽ patiatur. Hoc. ẽ.
neq febriat neq alios dolores corporis ferat. Non puto
qđ hec sint que ꝓmittant᷑ diuna mandata seruantib.
Auoqͥn indicio nobis ẽ. iob iustissimꝰ. & totius pietatis ob¬
seruantissimꝰ. qͥ a capite usq ad pedes repletur ulcere
egiptii habent. Aegiptꝰ nãq mundꝰ figuraliter appellat᷑.
Diligere gͦ mundũ & ea quȩ inmundo sunt egiptius lan¬
guor ẽ: Deseruire carni. luxuriȩ uoluptatib oꝑam da

Expanded text:
quod si quis servet mandata, nullam aegritudinem patiatur, hoc est quod si quis servet mandata, nullam aegritudinem patiatur, hoc est neque febrim, neque alios dolores corporis ferat. Non puto quod haec sint quae promittantur divina mandata servantibus; alioquin indicio nobis est Job justissimus et totius pietatis observantissimus, qui a capite usque ad pedes repletur ulcere Aegyptii habent. Aegyptus namque mundus figuraliter appellatur. Diligere ergo mundum et ea quae in mundo sunt, Aegyptius langu
Abbreviated transcription (Latin):
dinẽ uerse stnt. Egressis poplis de mari rubro occurrit
heremus in qua trib dieb ingredientes ñ haberent aꝗͣ.
& ꝑuenerunt ad fontẽ mara qͥ ex amaritudine nom̃ ac-¬
cepit. Alurmurat popłs uidens aquas & potare ñ fasti
nens. Mitat lignũ moyses in aquas. & factȩ sunt dulces.
Intellige. amaras aquas occidentis littere. & legis habe¬
re figurã. qͥb suminittit᷑ confessio crucis. & passionis
dnice sacram̃tũ uingatur : tunc efficitur aqua mare
suauis. & amaritudo littere : uertitur in dulcedinẽ in
telligentiȩ sp̃alis. Unde & scriptũ ẽ. Constitit dñs popło¬
suo logẽ & iudicia. & demptauit eũ. Alo quoq sensti
qdđ aque amare ligno in se stiscepto dulces sunt: indicio¬
erat amaritudinẽ gentiũ ꝑ lignũ crucis xpĩ in usũ dui¬
dieris uocẽ dnĩ dĩ tui. & qđ rectũ ẽ. corã eo feceris. &
obedieris mandatis eius. custodierisq omĩa p̾cepta illius
cunctũ languorẽ quẽ posui in egipto ñ inducã suꝑ te.

Expanded text:
is maris. Egressus populus de mari Rubro occurrit eremus, in qua tribus diebus ingredientes non habuerunt aquam; et pervenerunt ad fontem amarum, qui ex amaritudine nomen accepit. Murmurat popunens. Mittit lignum Moyses in aquas, et factae sunt dulces. Intellige amaras aquas occidentis litterae, et legis habere figuram; quibus si immittitur confessio crucis, et passionis Dominicae sacramentum jungitur, tunc efficitur aqua amara suavis, et amtelligentiae spiritualis. Unde scriptum est: Constituit Dominus populo legem et judicia, et tentavit eum . Alio quoque sensu, dinis ligno in se suscepto, dulces sunt; significabat amaritudinem gentium per lignum crucis Christi in usum duldieris vocem Domini Dei tui, & quod rectum est coram eo feceris, & obedieris mandatis ejus, custodierisque omnia praecepta illius, cunctum languorem, quem posui in Aegypto, non inducam super te:
Abbreviated transcription (Latin):
lominꝰ montib ñ uult nos ꝑ t̾rã repere. nec ultra uult
umeã suã humi deiectos fructus habere s uiit pal-¬
mites eiꝰ sursũ duci. in aito collocari : traduces fieri.
& traduces ñ inqͥbuscũq humilib arborib s in excel¬
sis & altissimis cetris dĩ. Cedros dĩ ego ꝓpħas & apłos

Expanded text:
lominus montibus non vult nos per terram repere; nec ultra vult lominus montibus non vult nos per terram repere; nec ultra vult vineam suam humi dejectos habere fructus, sed vult palmites ejus sursum duci, in alto collocari, traduces fieri, et traduces non in quibuscunque humilibus arboribus, sed in excelsis et altissimis cedris Dei. Cedr
Abbreviated transcription (Latin):
neta ꝓcedit. Hac gͥ peccunia emit ille quos emit.¬
& efficit sibi seruos om̃s qͥ de huuiscemodi censu eiꝰ
quantulũcũq susceperint. Inducens planta eos in
monte hereditatis tue. Non uult nos dñs in egipto
plantare : nec indeiectis & humilib locis. s in mon-¬
te hereditatis suȩ uult plantare quos plantat.
ꝓ pħa dic̃. Uineã ex egipto transtulisti. expulisti gen¬
tes & plantasti eã. ꝑiuũ iter fecisti ante eã plan-¬
tasti radices eiꝰ & repleuit terrã. Oꝑuit montes ũbra
eiꝰ. & arbusta eiꝰ cedros dĩ. Aduertis iã qͦmͦ plantat ds̃.
& ubi plantat: Non plantat inuallib s in montib ex
celsis. & subiumb locis: quos ent educit ex egipto¬
quos de sclo adducit ad fidẽ. non uult eos iterũ in ha¬
milib collocare: s conuersationẽ eoꝵ uult eẽ. sublimen.
Uuit nos in montib habitare. s & in ipsis montib nichi¬

Expanded text:
neta procedit. Hac igitur pecunia emit ille quos emit, etneta procedit. Hac igitur pecunia emit ille quos emit, et efficit sibi servos omnes, qui de hujuscemodi censu ejus quantulumcunque susceperint. Introduces et plantabis eos in monte haereditatis tuae. Non vult nos Deus in Aegypto plantare, nec in dejectis et humilibus locis, sed in monte haereditatis suae vult plantare quos plantat. Propheta dicit: Vineam ex Aegypto transtulisti, expulisti gentes et plantasti eam. Pervium iter fecisti, ante eam plantasti radices ejus, et replevit terram. Operuit montes umbra ejus, et arbusta ejus cedros Dei . Advertis jam quomodo plantat Deus et ubi plantat? Non plantat in vallibus, sed in montibus, in excelsis et sublimibus locis. Quos enim educit ex Aegyptoquod de saeculo adducit ad fidem, non vult eos iterum in humilibus collocare, sed conversationem eorum vult esse sublimem. Vult nos in montibus habitare, sed et in ipsis nihi
Abbreviated transcription (Latin):
sumꝰ scđm qd ab eo creati sumꝰ: effecti uͦ sumꝰ serui dia¬
boli scam qđ peccatis nris uenundati fumꝰ. Ueniens
autẽ & pͥc redemit nos cũ seruiremꝰ illi dnõ. cui nos-¬
m& ipsos peccando uendidimꝰ. & ita uidet᷑ tanꝗͣ suos
qͥdẽ recepisse quos creauerat. tanꝗͣ alienos autem
adqͥsisse qͥ alienũ sibi dnm̃ peccando quesiuerant.
Sed fortasse recte qͥdẽ dr̃ redemisse nos xp̃c: qͥ p̾ciũ
mercaret᷑ etiã diabolus dedit : Ergo si uidetur
ausculta. Honieidiũ peccunia diaboli ẽ. Ile enim
abinctio homicida ẽ. Fecisti homicidiũ : diaboli pec¬
cumã suscepisti. Adulteriũ diaboli peccuma ẽ. Dia¬
boli enĩ imago in eo ẽ. & suꝑscriptio. Comisisti adui¬
teriũ : accepisti adiabolo nomisma. furtũ falsu testi¬
montũ. rapacitas iuolentia. Hec omã diaboli census
ẽ: & diaboli thesaur. Talis enĩ peccunia de eiꝰ mo¬

Expanded text:
sumus, secundum quod ab eo creati sumus: effecti vero servi diasumus, secundum quod ab eo creati sumus: effecti vero servi diaboli, secundum quod peccatis nostris venundati sumus. Veniens autem Christus redemit nos, cum serviremus illi domino cui nosmetipsos peccando vendidimus. Et ita videtur tanquam suos quidem recepisse quos creaverat, tanquam alienos autem acquisisse qui alienum sibi dominum peccando quaesiverant. Sed fortasse recte quidem dicitur redemisse nos Christus, qui prmercaretur, etiam diabolus dedit? Ergo si videtur ausculta: Homicidium pecunia diaboli est. Ille enim ab initio homicida est. Fecisti homicidium, diaboli pecuniam suscepisti; adulterium, diaboli pecunia est: diaboli enim in eo imago est et superscriptio. Commisisti adulterium, accepisti a diabolo numisma: furtum, falsum testimonium, rapacitas, violentia, haec omnia diaboli census est et diaboli thesaurus. Talis enim pecunia de ejus mo
Abbreviated transcription (Latin):
iudere quomͦ saluabit᷑ : Potens ẽ. inquit ds̃ de lapidi¬
bus suscitare filios abrahe. Manent gͦ lapides nunc
donec ꝑtranseat popłs tuus anẽi: popłs tuus hic quẽ
adquisisti. S si ipse dñs creator ẽ. omĩum. uidendũ
qͦmͦ hic adquisisse dicat᷑. quȩ sua eẽ. ñ dubiũ ẽ. Dicit᷑¬
&̾ in alio cantico deuterononii. Nonne hic ipse ẽ. ds̾
tuus. qͥ fecit te. & creauit te. & adqͥsiuit te : Uide¬
tur eñ unusquisq ulud adqͥrere qđ ñ fuit suũ. In¬
de deniq & heretici dicunt de saluatore. qr ñ erars
sui qͦs adqͥsiuit. Dato & enĩ p̃cio mercatꝰ ẽ homines qͦs
suum ñ ẽ. Apłs enĩ ait. Precio empti estis. Sed audi
quid dicit ꝓpħa. Peccatis uris uenundati estis. & ꝓ
iniqͥtatib urĩs dimisi matrẽ uram̃. Uides gͦ qr dĩ qͥ¬
dẽ creatura om̃s sumꝰ. unusqͥsq uͦ peccatis suis uenun¬

Expanded text:
videre quomodo salvabitur? Potens est, inquit, Deus de lapidividere quomodo salvabitur? Potens est, inquit, Deus de lapidibus suscitare filiostuus, Domine, populus tuus hic quem acquisisti. Sed si ipse Dominus creator est omnium, videndum est quomodo hic acquisisse dicatur quae sua esse non dubium est. Dicitur et in alio cantico Deuteronomii: Nonne hic ipse Deus tuus, qui fecit te, et creavit te, et acquisivit te ? Videtur enim unusquisque illud acquirere quod non fuit suum. Inde denique et haeretici dicunt de Salvatore quia non erant sui quos acquisivit. Dato etenim pretio mercatus est homines, quos suum non est. Apostolus enim ait: Pretio empti estis . Sed audi quid dicit propheta: Peccatis vestris venundati estis, et pro iniquitatibus vestris dimisi matrem vestram . Vides er creaturae omnes sumus, sed peccatis suis qu
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ẽ. natura eẽ. lapidẽ.Non enĩ fier& nͥ qd ñ erat. hoc
ꝓpt̃ illos dicimꝰ qͥmale nature pharaonẽ uł egiptios
dicunt fuisse. & ñ ex arbitrii libertate in hoc eẽ. de¬
ductos. sed & ꝓpt̾ eos qͥ creatore dñi accusant tanquã
seuum qͥ homines uertat in lapiaes. Higͦ pͥusquã blas¬
phement considerent fumina libratione quȩ seripta
sunt. Nlon eium dix̾ fiant tanquã lapis &e tacuit: s
tẽpꝰ statuit & mensurã condempnationis decernit.
Ait enĩ. Donec ꝑtranseat popis tuis dne. qͦ scuic& pꝰ
aliquid latere. Uaeo enĩ qr pͥor poplł qͥ fuit ante
nos factus ẽ. tanquã lapis durus & incredulus. ue¬
rũ ñ eatenus ut in lapidis natura ꝑmaneat. s donec
transeat popls hic popłs quẽ ad quisiuit. Cecitas
enĩ ex parte contigit in isrł illo scd̾m carne̾ : donec
plenitudo gentiũ subintrar&. Cũ enĩ plenitudo gen¬
tis duriciã factꝰ fuerat sicut lapis saluabitur. &uis

Expanded text:
tura esse lapidem; non enim fieret, nisi quod non erat. Hoc propter illos dicimus, qui malae naturae Pharaonem, vel Aegyptios dicunt fuisse, et non ex arbitrii libertate in haec esse deductos; sed et propter eos qui creatorem Deum accusant, tanquam saevum, quod homines vertat in lapides. Hi ergo priusquam blasphement, considerent summa libratione, quae scripta sunt. Non enim dixit, fiant tanquam lapis, et tacuit, sed tempus statuit et mensuram condemnationis decernit: ait enim, « donec transeat populus tuus. » Quo scilicet post iquid latere. Video enim quia prior populus, qui fuit ante nos, factus est tanquam lapis durus et incredulus; verum non eatenus ut in lapidis natura permaneat, sed donec transeat populus hic, populus quem acquisisti. Caecitas enim ex parte contigit in Israel secundum carnem, donec plenitudo gentium subintraret. Cum enim plenitudo gentis duritiam factus fuerat sicut lapis, salvabitur . Et vis
Abbreviated transcription (Latin):
dimi. Unde breuiter in exodo potat᷑: qđ ꝓfecta e. omis
multitudo filioꝵ isrł de heremo sin ꝑ inansiones furas:
tuxta os dñi: & uenerunt raphidim. Eocqͦ ꝑspicuum
ẽ plures inansiones umiꝰ regionis uocabulo demonstra¬
ri. Ciamauit autẽ moyses ad dnm̃ dicens. Quid faciã
popło huic: Adhuc paululũ & lapidabit me. Ait añs
ad moysen. Antecede popłm : & sume tecũ de semorib
isrł & uirgã qua ꝑcussisti fluuiũ tolle nimanu tua¬
& uade. Numen aaron legit̾ ñ moises uirga ꝑcussisse.
Nã moyses cadẽ uirga mare diuisit. ñ flumen. Quid sibi
flumen: Querendũ exẽplũ loquitionis hiuius si ita ẽ.
an qd̃ aaron fecit moysi potius tributũ ẽ. qr ꝑmoysen
ds̃ iubebat quȩ facer& aaron. & in moysen auetoritas
in illo autẽ ministeriũ fuit: quandoqͥdẽ & pͥmis suis
uerbis ds̃ hoc illi ait de frẽ suo. erit tͥ ad popłm tu il
li quȩ ad dm̃. En ego stabo corã te suꝑ petram
oreb. ꝑquutiesq petrã. & exibit ex ea aqua ut bibat

Expanded text:
otatur quod profecta est omnis multitudo filiorum Israel de eremo Sin per mansiones suas, juxta os Domini, et venerunt Raphidim . Ex quo perspicuum est plures mansiones unius regionis vocabulo demonstrari. Clamavit autem Moyses ad Dominum dicens: Quid faciam populo huic? Adhuc paululum, et lapidabunt me. Ait Dominus ad Moysen: Antecede populum, et sume tecum de senioribus i; et uirgam de qua percussisti flumen accipe in manu tua. flumen Aaron legitur, non Moyses uirga percussisse; nam Moyses eadem uirga mare diuisit, non flumen. quid sibi flumen? quaerendum exemplum locutionis huius, si ita est. an quod Aaron fecit, Moysi potius tributum est, quia per Moysen deus iubebat, quid faceret Aaron, et in Moyse auctoritas, in illo autem ministerium fuit? quando quidem et primis suis uerbis dli quae ad Dominum. En ego stabo coram te ibi super petram Horeb, percutiesque petram, et exibit ex ea aqua ut bibat
Abbreviated transcription (Latin):
loquat᷑ ad te & dicat. Putas in scłmn scli dnin regnaturũ:
dixeris de regni eiꝰ spaciis. semꝑ tibi dic̃ ppła & adhuc.¬
Qm̃ intrauit eqͥtatꝰ pharao cũ quaarigis & ascensorib in ma¬

Expanded text:
loquatur ad te et dicat: Putas in saeculum saeculi Dominum regnaturum? loquatur ad te et dicat: Putas in saeculum saeculi Dominum regnaturum? dixeris de regni ejus spatiis, semper tibi dicit Propheta, et adhuc. Intravit equitatus Pharao cum quadrigis et ascensorib
Abbreviated transcription (Latin):
tĩ dic̃ manu hominis factũ. ẜ manu dĩ. Quid gͦ: ꝓpt̾ te
ds̃ & plantat. & edificat agricola efficitur. structor efficit᷑
ne tͥ aliquid desit. Audi & paulũ dicere. Dĩ agriciltura
dĩ edificatio estis. Qđ gͦ istud ẽ. scimoniũ qđ in manu homi¬
nũ factũ ẽ.s. manib dĩ paratũ : Audi sapientiã dicentẽ:
qr edificanit sibi domũ. Ego autẽ hoc de incarnatione
dñi rectus intelligendũ puto. Non enĩ matiu hominũ
ne. s sicut supra daniel lapis sine manib excis crescit
dicat᷑: aliqͥs sine dubio longior qͥdẽ. tam̃ ponit᷑ finis.
Et qͦtiens scła scłoꝵ nominant᷑. fortasse lic& ignotus
nobis. tam̃ a dõ statutꝰ aliqͥs t̃minꝰ indicat᷑. Quod uͦ addit
in hoc loco. & adhuc. nullũ sensũ t̾mim alicuiꝰ aut finis
reliquit. Qdeũq enĩ ultd cogitaueris in qͦ finẽ putes pos¬
se consistere: semꝑ dicit tͥ sermo ꝓphicꝰ & adhuc: ueluit si

Expanded text:
non dicit manu hominis factum, sed manu Dei. Quid ergo? propter te Deus et plantat et aedificat: agricola efficitur, structor efficitur, ne tibi aliquid desit. Audi et Paulum dicentem: Dei agricultura, Dei aedificatio estis . Quid ergo istud est sanctimonium, quod non manu hominum factum est, sed manibus Dei paratum? Audi Sapientiam dicentem: Qui aedificavit sibi domum . Ego autem hoc de incarnatione Domini rectius intelligendum puto. Non enim manu hominum fur in virgine; sed sicut supra Daniel, lapis sine manibus excisus, crescit dicatur, aliquis sine dubio longior quidem, tamen ponitur finis. Et quoties saecula saeculorum nominantur, fortasse licet ignotus nobis, tamen a Deo statutus aliquis terminus indicatur. Quod vero addit in hoc loco, et adhuc, nullum sensum termini alicujus aut finis reliquit. Quodcunque enim illud cogitaveris in quo finem putes posse consistere, semper dicit tibi sermo propheticus, et adhuc: velut si
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ. & ꝑramos eoꝵ nr̃i pabnites diffundant᷑. atq in ipsis
minsi. traduces quedã efficiam᷑ caritatis. ad inuice̾ uin¬
culis nexi: fructũ sine dubio plurimũ afferimus. Nam
omĩs arbor que ñ facit fructũ bonũ excidet᷑ & in ignẽ
mittet᷑. Inpparata habitatione tua quã p̃parasti dñe.
U ide clenitis am̃ bonitatẽ. ñ uult te inducere ad labore̾.
Non uuat ut ipse tͥ facias habitaculũ. Iam te ad pͥparatã
deducit habitationẽ. Audi dnmñ in euangłio dicentẽ. Aui
laborauerunt: & uos in labores eoꝵ introistis. Seĩmo¬

Expanded text:
 ramos eorum nostri palmites diffundantur, atque in ipsis innisi, traduces quidem efficiamur, charitatis ad invicem vinculis nexi, fructum sine dubio plurimum afferimus. Nam omnis arbor quae non facit fructum, excidetur et in ignem mittetur . In praeparata habitatione tua, quam praeparasti, Domine. Vide clementis Domini bonitatem: non vult te inducere ad laborem, non vult ut ipse tibi facias habitaculum, jam te ad praeparatam deducit habitationem. Audi Dominum in Evangelio dicentem: Alii laboraverunt, et vos in laborem eorum introistis . S
Abbreviated transcription (Latin):
figurat᷑ de q isaẽ redemptor nr̃ dic̃ tgne uemi mtcere
in terrã : Aaron gͦ &ur graues manus moysi sustineñ.
atq sustentando leuiores reddunt: qr mediator dĩ &
hominũ cũ igne scĩ sp̃s ueniens. mandata legis grauia
que dũ carnalit̾ tenerent᷑ portari ñ poterant: tole¬
rabiliora nobis ꝑ spãlẽ intelligentiã ostendit. Quasi
em̃ manꝰ moysi leues reddunt: qr pondꝰ mandatoꝵ
legis di̾ nobis ad uirtutẽ confessionis retorsit. Hanc¬

Expanded text:
figuratur, de quo idem Redemptor noster dicit: Ignem veni mittere in terram? Aaron ergo et Hur graves manus Moysi sustinent, atque sustentando leviores reddunt, quia Mediator Dei et hominum cum igne sancti Spiritus veniens, mandata legis gravia, quae dum carnaliter tenerentur, portari non poterant, tolerabiliora nobis per spiritualem intelligentiam ostendit. Quasi enim manus Moysi leves reddidit, quia pondus mandatorum legis
Abbreviated transcription (Latin):
quoq ros iacuit ꝑ cireuitũ castroꝵ. Cũq oꝑuiss&
suꝑficiẽ terre. apparuit in solitudine minutũ & qͣsi
pilo tunsũ in similitudinẽ pruine suꝑ terrã. Qđ cũ¬

Expanded text:
quoque ros jacuit per circuitum castrorum. Cumque operuisset quoque ros jacuit per circuitum castrorum. Cumque operuisset superficiem tpilo tunsum in similitudine pruine super terram. Et
Abbreviated transcription (Latin):
in nube. Loquitꝰ ẽ. qñs ad moysen dicens. Audiui
murmurationes filioꝵ ⁊ srł. Loquere ad eos. Uesꝑe
comedetis carnes & mane saturabimini pane. scietisq
Ecce ñ ꝓ omĩ alm̃to panes nomnant᷑ : nã isto nomine¬
& carnes complerentur: qr & ipsa alim̾ta sunt. Nec ta¬
men carnes eos mͦ dicit qͥ fuint ex frum̃tis: ipsos enĩ
ꝓpͥe panes appellare consueuimꝰ. Alanna autẽ pa¬
nũ nomine appellat. Non autẽ uacat qđ̃ dic̃ adues¬
perã carnes & mane panes se daturũ. Iale qͥppe ali¬
quid etiã in helia significatũ ẽ. cũ ei almñta coruus
afferr&. An forte carnib ad uespera & mane panib
ille significat᷑ q̃ traditus ẽ. ꝓpt̾ delieta nra & resur¬
rexit ꝓpt̾ iustificationẽ nr̃am : Ad uesꝑam qͥppe
mortuus ex infirmitate sepultꝰ ẽ: mane autẽ appa¬
ruit disciplis qͥ resurrexerit in uirtute. Factũ ẽ.
gͦ uesꝑe: & ascendens coturnix oꝑuit castra. mane

Expanded text:
ysen dicens: Audivi murmurationes filiorum Israel; loquere ad eos, vespere comedetis carnes, et saturabimini pane: scietisqueEcce pro omni alimento panes nominantur. Nam isto nomineet carnes complecterentur, quia et ipsa alimenta sunt; nec tamen panes eos modo dicit, qui fiunt ex frumentis — ipsos enim proprie panes appellare consueuimus — manna autem panum nomine appellat. non autem uacat quod dicit ad uesperam carnes et mane panes se daturum. tale quippe aliquid etiam in Helia significatum est, cum ei alimenta coruus adferret. an forte carnibus ad uesperam et mane panibus ille significatur, qui traditus est propter delicta nostra et resurrexit propter iusmortuus ex infirmitate et sepultus est: mane autem apparuit discipulis, qui resurrexerat in virtute. Factum est ergo vespere, et ascendit coturnix, et operuit castra. Mane
Abbreviated transcription (Latin):
futura ñ cogitat. qͥ iudiciũ dĩ ñ metuit. nec beata
eiꝰ ꝓmissa desiderat. s semꝑ de p̾sentib cogitat. & ter¬
rena suspirat: Talẽ cũ uideris dicito. qr deuoraint.
eũ t̾ra. Sed & si quẽ uideris luxuriȩ earnis & uolup.¬
tatib corporis deditũ in qͦ animus nchil ual& s to¬
tũ libido carnis obtinuit. dicito & de hoc qr deuoraũ
eũ t̾ra. Adhuc memou& qđ ait. Eoetendisti dexteram
tuã & deuorauit eos terra. qͣsi ut deuorent᷑ a terra.
nus suas ad popłm ñ credentẽ & contradicentẽ & qͣlit̾
infidelẽ popłm qͥ clamauit crucifige cruetfige eũ.
mors aadmissi sceleris oppressit : euident̾ iuenies qͦ¬
mͦ extendit dexterã suã & deuorauit eos t̾ra. nec tam̃
penttꝰ desperandũ ẽ. Possibile nãq e. ut si forte restpis

Expanded text:
futura non cogitat, qfutura non cogitat, qejus promissa desiderat, sed semper de praesentibus cogitat et terrena suspirat? Talem cum videris, dicito, quia devoravit eum terra; sed et si quem videris luxuriae carnis et voluptatibus corporis deditum, in quo animus nihil valet, sed totum libido carnis obtinuit, dicito et de hoc, quia devoravit eum terra. Adhuc me movet, quod ait: « Extendisti dexteram tuam et devoravit eos terra, » quasi ut devorentur a terra, nus suas ad populum non credentem et contradicentem, et qualiter infidelem populum, qui clamavit, Crucifige, crucifige eum , mors admissi sceleris oppressit, evidenter invenies quomodo extendit dexteram suam, et devoravit eos terra: nec tamen penitus desperandum est. Possibile namque est ut si forte res
Abbreviated transcription (Latin):
li nondũ scimꝰ quid futuri simꝰ. si autẽ reuelatus nobis
fuerit. de dnõ scilic& dicens. similes illi erimꝰ. Simui¬
tudo tam̃ hec ñ ad naturã s ad gram reuocat᷑. Uerbi
causa ut si dicamꝰ pieturã simile̾ eẽ. eiꝰ euiꝰ imago in pi¬
ctura uidetur exp̃ssa quantũ ad gram ꝑtin& iusus
similis dicit̾. qͣntũ ad substantiã longe dissimilis. Iua
& cera tabulis sensu carentib suꝑposita. Iullus gͦ uidiis
nulsꝰ incorporeus. nuliꝰ sine initio & sine fine : nullus
creator om̃iũ nͥ pater cũ filio & spũ scõ. Extendisti
dexterã tua. & deuoraiit eos terra. Terra ꝓaqua
nimirũ ẽ posita. tota quippe pars ista extrema uł in¬
ne cõmemoratis celestib laudate inqͥt dnm̃ de derra:
& ea exseqͥt᷑ in laude quȩ etiã ad aquas ꝑtineant. Im¬
pios qͥdẽ & hodie deuorat derra. aut ñ uidetur a
terra deuorari ille qͥ semꝑ de t̾ra cogitat. qͥ semꝑ t̾renos
om̃em spe̾ suã pouit in t̾ra. qͥ ad celũ ñ respieto. qͥ

Expanded text:
li, nondum scimus quid futuri sumus. Sin autem revelatum nobis fuerit de Deo, scilicet dicens, similes illi erimus . Similitudo tamen haec non ad naturam, sed ad gratiam revocatur. Verbi causa, ut si dicamus picturam similem esse ejus cujus imago in pictura videtur expressa, quantum ad gratiam pertinet, visus similis dicetur, quantum ad substantiam longe dissest, et caetera, tabulis sensu carentibus superposita. Nullus ergo in diis nullus sine initio et sine fine, nullus creator omnium, nisi Pater cum Filio et Spiritu sancto. Extendisti dexteram tuam, et devoravit eos terra. Terra pro aqua nimirum est posita. Tota quippe pars ista extrema vel inne, commemoratis coelestibus, Laudate, inquit, Dominum de terra: et ea exsequitur in laude quae etiam ad aquas pertineant. Impios quidem et hodie devorat terra. An non tibi videtur a terra devorari ille qui semper de terra cogitat, qui semper terreomnem spem suam ponit in terra, qui ad coelum non respicit, qui
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ stant in huiuscemodi uiis obseruantes unũ quẽq
nrm̃ ꝑ hec agere in peccatuĩ: quos demerget dñs in
rubrũ mare. & ignitis eos in iudicii die fluctib trad&
ac penarũ pelago teg&. Abissi oꝑuerunt eos: Abissi
utiq illi de qͥb in iob ubi deleuiathan narrat᷑ scriptũ¬
ẽ. Aestimabit abissũ quasi senescentẽ. & in euanglio
rogabant demones iħm. ne imperar& illis ut in abis¬
sum irent. Descenderunt in ꝓfundũ tanquã lapis.
Quare ceciderunt in ꝓfundũ tanꝗͣ lapis: qr ñ erant
tales lapides de quib suscitari possent filii abraba:
s tales qͥ amarent ꝓfundũ & liqͥdũ diligerent elem̃-¬
tũ .i. qͥ amarã & fluxã p̾sentiũ rerũ caperent uolup¬
tatẽ. Nextera tua dnẽ magnificẽ infortitudine.¬

Expanded text:
qui stant in hujuscemodi viis, observantes unumquemque qui stant in hujuscemodi viis, observantes unumquemque nostrum per haec agere in peccatum: quos demerget Dominus in mare Rubrum, et ignitis eos in judicii die fluctibus tradet, ac poenarum pelago teget. Abyssi operuerunt eos. Abyssi utique illi de quibus in Job, ubi de Leest. « Aestimabit abyssum quasi senescentem . » Et in Evangelio rogabant daemones Jesum ne imperaret illis ut in abyssum irent, descenderunt in profundum tanquam lapis: quare ceciderunt in profundum tanquam lapis? quia non erant tales lapides, de quibus suscitari possent filii Abraham, sed tales, qui amarent profundum et liquidum diligerent elementum, id est, qui amaram et fluxam praesentium rerum cuperent voluptatem. « Dextera tua, Domine, magnific