comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fec desunt qui allegoricis legib ꝑserpentem delectatio¬
nẽ. ꝑ mulierem sensum ꝑ uirum mentẽ accipiant. ut
cum delectatio sensum cõmouerit: mens li carnali
sensui ad quiescens delectationis gustũ acceꝑit. de glã
paraysi. ide abonũ pone conscientie quicte &e pace
nomo foras peliatur: nec iam adlignũ uite ei reditus
entie infatuatum peccatorẽ reducat ad sap̃iam. in¬
flammans cor eiꝰ ad penitentiam ꝑqͣm solet u̾ sari
ce mutari uitionis sententia: e possunt morti destina¬
ti ad lignum uite resiti. Iam de sententia expuisiois
& maledictionis aliqua eeñt dicenda. s de fonte &
fluuiis qui ex eo ꝓcedunt pͥus pauca tangenda si
ne rem magni sacramenti subterfugisse uideamus.
ñ qͦ singła que usq ad abel ce cam cuta adam ac¬
ea ipsa que loqui uolumꝰ qͦsi multitudinẽ conuiuarum
affines inteuectus ad m̃sam nr̃e dictationis inuitent. ꝙ

Expanded text:
Nec desunt qui allegoricis legibus per serpentem delectatioNec desunt qui allegoricis legibus per serpentem delectationem, per mulierem sensum, per virum mentem accipiat, ut cum delectatio sensum commoverit, mens vero carnali sensui acquiescens delectationis gustum acceperit, de gloria paradisi, id est ab omni bonae conscientiae quiete et pace homo foras pellatur; nec jam ad lignum vitae ei reditus enitudo scientiae, infatuatum peccatorem reducat ad sapientiam, inflammans cor ejus ad poenitentiam per quam solet versari et mutari ultionis sententia, et possunt morti destinati ad lignum vitae reverti. Jam de sententia expulsionis et maledictionis aliqua essent dicenda, sed de fonte et fluviis qui ex eo procedunt prius pauca tangenda sunt, ne rem tanti sacramenti subterfugisse videamur, non quod singula quae usque ad Abel et Cain circa Adam acea ipsa quae loqui volumus, quasi multitudinem convivarum affines intellectus ad mensam nostrae dictationis invitent, et
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃ qͥa cũ corpꝰ eiꝰ om̃s reprobi fuit ipse uero caput ñ potest
ẽẽ diu̾sa eoꝵ actio. quorum eadem ẽ. uoluntas. Et hoc
corpus nicħ aliud ẽ. qmͣ malicie consensus or unitas
ꝑqͣm cõmunicationẽ qd̃ nos male agimus ilie agẽ
dr̃. & qd ile facit nos mediante assensu effitimus. sĩt
feccrunt. uicissim ce simul ab omĩb actum ẽ. & ante
qm cõmemorãt euangłium qd̃ intrauit in cor uide
diaolꝰ legitur qi fur erat & locłos habebat. Unde &
de hac unitare maligni hominis. & demonis scriptũ
ẽ. sũ maledĩt impius diabolũ: maledicit anime sue
N ulũ uero inconueniens ẽ. si paradisum ꝑmittente do
dabolus in trauit. cum apud iob inter filios cũ legat᷑
astitisse. & in regnoꝵs libro circumstante scõrum ange¬
lorum ecercitu addecipiendum ahab. sp̃t mendax se¬
denti in solio seductionis suo obtulerit famuiatum.

Expanded text:
dicitur, quia cum corpus ejus omnes reprobi sint, ipse vero caput, non potest dicitur, quia cum corpus ejus omnes reprobi sint, ipse vero caput, non potest diversa eorum esse actio quorum eadem est voluntas. Et hoc opus nihil aliud est quam malitiae consensus et unitas, per quam communicationem quod nos male agimus ille agens dicitur, et quod ille facit, nos mediante assensu efficimus, sicut fecerunt, vicissim et simuEvangelium quod intraverit in cor Judae diabolus, legitur quia fur erat, et loculos habebat . Unde et de hac unitate maligni hominis et daemonis scriptum est, cum maledicit impius diabolum, maledicit animae suae . Nullum vero inconveniens est si paradisum permittente Deo diabolus intravit, cum apud Job, inter filios Dei legatur astitisse , et in Regum libro circumstante sanctorum angelorum exercitu ad decipiendum Achab spiritus mendax sedenti in solio seductionis suae obtulerit famulatum .
Abbreviated transcription (Latin):
erat inter om̃s creat̾as dĩ. aliqua ratione p̃dita
ꝑsuadendi uel consulenli uel ratiocinandi habens
scientiam uł potestatẽ p̃ter solam angelicam & hu¬
manam. Constat itaq ñ ignorasse mulierem quia
loq̃bat᷑ libñt̾ audiuit. Cõfuse aliq̃n uiri ce mulieres noĩa po¬
sita sc̃ pp corꝑis unitatẽ & pect̃i similitudinẽ. adã tñ ñ ex diabolo
s ex muliere ui̾ba illa audiuit. quib nec restitit
nec contra dix̃: & licet forsitan ñ crecleret qd̃ diabolꝰ
uel mulier suadebant. ausu tamen nefario sese ac¬
tioni illi cõmiscuit. Senserunt qͥdã serpentem il¬
lum ñ u̾bo s signo aliquo p̃uaricationẽ illam hõi
intimasse s n sententia diu̾sũ aregesta exigit uitłłm. alii nec
diabolũ fuisse ĩparadyso affirmãt. nͥ eo mͦ qͦ uagis & ĩ cõstanti¬
b m̃tib tẽptationũ ĩmittit ĩcendia. qͣs iõ incendere & exagitare

Expanded text:
erat inter omnes creatura Dei aliqua ratione praedita, erat inter omnes creatura Dei aliqua ratione praedita, persuadendi, vel consulendi, vel ratiocinandi habens scientiam vel potestatem praeter solam angelicam et humanam. Constat itaque non ignorasse mulierem quia loquebatsita sunt propter corporis unitatem et peccati similitudinem; Adam tamen non ex diabolo, sed ex muliere verba illa audivit, quibus nec restitit, nec contradixit; et licet forsitan non crederet quod diabolus vel mulier suadebant, ausu tamen nefario sese illi actioni commiscuit. Senserunt quidam serpentem illum non verbo, sed signo aliquo praevaricationem illam homini intimasse; sed haec sententia diversum a re gesta exigit intellectum. Alii nec diabolum fuisse in paradiso affirmant, nisi eo modo, quo vagis et inconstantibus motibus tentationum immittit incendia, quas ideo incendere, vel exagitare
Abbreviated transcription (Latin):
inquolibet corpore. Nunc autem serpens qͥ contia
naturã & blasphemãs dm̃ loquebatur. utiq ex deo
ñ erat. s contra dm̃. Auctor & inuentor idolatrie iam
plures deos futuros docebat. & seminabat errorem
quo ꝑ multitudinẽ faisorum numinũ una &e uera
ignoraretur diuinitas. Numquid sathane p̾sentia
illi innotuit femine. quem forsitan putauit uerũ
dicere quia hoc audiebat qd̃ uolebat: Solemꝰ quippe
cito credere. cum id nob̃ consulitur qd̃ optatur. Qd̃ si
adam ł eua scientes diabolũ eẽ qui ꝑsonaliter in eoꝵ
aurib erat. contempto d̃o ꝑniciosissimis sese consen-¬
taneos tradidere consiliis: hic ñ tm̃ scelus inobedien¬
tie. Scydolatrie fide abnegata intelligo. Idolatria qͥp¬
pe ẽ. cum qͥs uel se ip̃m dm̃ ł aliũ quemlibr p̃ter
unũ uerũ dm̃ constituit. De serpente em̃ dubiũ eẽ ñ
pot̾at. qͥn illa u̾ba ex sua ñ ꝓferret natura. nec

Expanded text:
in quolibet corpore. Nunc autem serpens qui contra in quolibet corpore. Nunc autem serpens qui contra naturam et blasphemans Deum, loquebatur, utique ex Deo non erat, sed contra Deum auctor et inventor idololatriae jam plures Deos futuros docebat, et seminabat errorem quos per multitudinem falsorum numinum una et vera ignoraretur divinitas. Nunquid Satanae praesentia illi notuit feminae; quem forsitan putavit verum dicere, quia hoc audiebat quod volebat. Solemus quippe cito credere, cum id nobis consulitur quod optatur. Quod si Adam vel Eva scientes diabolum esse qui personaliter in eorum auribus erat, contempto Deo perniciosissimis sese consentaneos tradidere consiliis, hic non tantum scelus inobedientiae, sed et idololatriae, fide abnegata, intelligo. Idololatria quippe est, cum quia vel seipsum Deum, vel alium quemlibet propter unum Deum constituit. De serpente enim dubium esse non poterat quin illa verba ex sua non proferret natura; nec
Abbreviated transcription (Latin):
quippe ad adam ds omne illud uiuentium gñs. in
hoc ipso ostendens subiectam sibi omnẽ irrationabi¬
iem creaturam que sibi qͣsi domesticum peculium
p̃sentaretur. ut uideret ipse suꝑior & dignior in fra
se plebem illiꝰ generis obtemꝑantem sibi dõ iu¬
bente concorditer. quȩ etiam qͣi ꝓpͥa mancipia sciens
usũ oĩũ uocaret ex noĩt ħ ẽ eñi scire &e uocare ex noĩa ꝓͥa of¬
ficia &e mores ĩtelligẽ singłor Mugiebant uel rugiebant
ł hinniebant sragła ingn̾e suo. & scdm nature
sue ꝓpͥetates dabant signa ł sonos ł motus. quib
posset eorum affectus intelligi. u̾oum soliꝰ homĩs
erat. Et si aliq̃n d̃s uoce humana loquebatur. ñ
ꝑtinebat ad eum curiose inquirere qͦmͦ loqueret᷑.
cum de loquente ñ dubitaret quia ds̃ eẽt. & poss
eloqui. ut uellet. Qui enim homĩ dederat u̾bũ
poterat qd̃ suum erat cũ uolebat cape &e formare

Expanded text:
quippe ad Adam Deus omne illud viventium genus; in quippe ad Adam Deus omne illud viventium genus; in hoc ipso ostendens subjectam sibi omnem irrationabilem creaturam quae sibi quasi domesticum peculium praesentaretur, ut videret ipse superior et dignior et infra se plebem illius generis obtemperantem sibi, Deo jubente, concorditer: quae etiam quasi propria mancipia, sciens usum omnium, vocaret ex nomine. Hoc est enim scire et vocare ex nomine, propria officia et mores intelligere singulorum. Mugiebant, vel rugiebant, vel hinniebant in genere suo, et, secundum naturae suae proprietatos, dabant signa, vel sonos, vel motus, quibus posset eorum affectus intelligi; verbum solius hominis erat. Et si aliquando Deus voce humana loquebatur, non pertinebat ad eum curiose inquirere quomodo loqueretur, cum de loquente non dubitaret quia Deus esset, et posset loqui ut vellet. Qui enim homini dederat verbum, poterat quod suum erat, cum volebat, capere et formare
Abbreviated transcription (Latin):
tatis in signe: scd̃m qͣs differentias trinitatis simili¬
tudinem nature humane integritas expͥmebat.
Nunc autem sciens malum actione qd rutare po¬
tuerat ratione. pͥuata ẽ. et̾nitate & potentia. heredi¬
tate & sapientia. bonitate & iusticia. & aligno uite
longe ꝓiecta donec satisfactionẽ condigna expiare¬
tur admissũ. & inobedientie scelꝰ malumq suꝑbie
nt̃e humilitatis penitentia ex purgaret. Ac si diceret
ds̃. Uoluit adam eẽ sũ ds. discat ex pena & miseria
quid tanta p̃sumptio mereatur. excludatur aloci
huiꝰ amenitate & exꝑiatur qͣntum distat inter
bonũ & malũ. Non possũ satis mirari ad illiꝰ tem¬
ptationis fallaciam & ad ũba mendacii tam cito
animũ homĩs inclinatum. Sciebat homo quia
in animalib ł reptilib nullum erat secum par¬
ticeps rationis. nou̾at quippe naturas omnium
qͥ etiam ꝓpria aptauerat nomina. Ad duxerat

Expanded text:
tatis insigne. Secundum quas differentias, Trinitatis similitatis insigne. Secundum quas differentias, Trinitatis similitudinem naturae humanae integritas exprimebat. Nunc autem sciens malum actione, quod vitare potuerat ratione, privata est aeternitate et potentia, haereditate et sapientia, bonitate et justitia, et a ligno vitae longe projecta, donec satisfactione condigna expiaretur admissum, et inobedientiae scelus, malumque superbiae, verae humilitatis poenitentia expurgaret. Ac si diceret Deus: Voluit Adam esse sicut Deus, discat ex poena et miseria quid tanta praesumptio mereatur; experiatur, excludatur a loci hujus amoenitate, et experiatur quantum distet inter bonum et malum. Non possum satis mirari ad illius tentationis fallaciam, et ad verba mendacii tam cito animum hominis inclinatum. Sciebat homo quia in animalibus vel reptilibus nullum erat secum particeps rationis. Noverat quippe naturas omnium, quibus et propria aptaverat nomina. Adduxerat
Abbreviated transcription (Latin):
tissimam qͣsi in sultans & increpans ds dĩc. Eoce adã¬
factus ẽ. quasi unus ex nob̾ sciens bonum &r malũ:¬
hscema ĩ scͥpturis sc̃ĩs hẏronia dr̃. cũ figurata locutio psonã ł̃
exꝓbrantis ł indignãtis assumit. Nñ apłs solidatis pꝰ resurrec¬
tionẽ corpib & carnis stimulis ꝯsopitis. qͣi iã intuens qd̾ fut᷑m
erat exꝓbrans morti exclamat. Ubi ẽ mors uictoria tua . uͥ ẽ morᷤ
resurrectioñe ipsa mors destruetur applaudebat
illi uictorie. & mortis defectui insultabat. Ita per
hanc figuram ierłm ciuitas scã cum iam in mortẽ
dñi conspirasset: ꝙ ꝑysaram uallis uisionis inuec¬
tiue dr̃. Utitur in multis locis hoc genere locutioĩs
scã scriptura. Unde de adam dĩc cds. Ecce adam factus
ẽ. quasi unus ex nob̃. sciens bonum & malũ. Eterm¬
tatis honor ce omnipotentie ad patrem. sapientie ꝙ
hereditatis glã refertur adfilium. ad sp̃m sc̃m boni¬

Expanded text:
tissimam quasi insultans et increpans Deus dicit: Ecce tissimam quasi insultans et increpans Deus dicit: Ecce factus eHoc schema in Scripturis sanctis ironia dicitur, cum figurata locutio personam vel exprobrantis vel indignantis assumit. Unde Apostolus, solidatis post resurrectionem corporibus, et carnis stimulis consopitis, quasi jam intuens quod futurum erat, exprobrans morti clamabat: Ubi est victoria tua? Ubi est, mors, resurrectione ipsa mors destruetur, applaudebat illi victoriae, et mortis defectui insultabat. Ita per hanc figuram, Jerusalem civitas sancta, cum jam in mortem Domini conspirasset, per Isaiam vallis visionis invective dicitur . Utitur in multis locis hoc genere locutionis sancta Scriptura. Unde de Adam dicit Dominus: Ecce Adam factus est quasi unus ex nobis sciens bonum et malum. Aeternitatis honor et omnipotentiae ad Patrem, sapientiae et haereditatis gloria transfertur ad Filium, ad Spiritum sanctum boni
Abbreviated transcription (Latin):
tu: &e sensit caro nudata uirtutib caumata & algo¬
res: sensit uacuus spũ scõ putredines & fetores sensit
manis grã miserias & dolores. Sic iue idem serpens
ausus ẽ. in alid paradyso ñ deliciarum s abstinentie
aggredi saluatorẽ. psuadens ut panẽ de lapidib fa¬
ceret. ut sede puina templi deorsum mitteret. & ue¬
cordiori dementia: ut sedemonẽ ꝓciãens ad oraret.¬
Xp̃c uͦ qui ñ rapinam arbitratꝰ ẽ. eẽ se equalem deo.
s cum informa serui eẽt usq ad p̾finitum tempꝰ a pa¬
tre cum eẽt dñs omnium seruiles t̃minos ñ excedens÷
uitam aĩe. uite corporis p̃ponendam. nec głam nec
potestatem mundi huiꝰ expetendam edocuit: &
ꝓpͥo exemplo quam facile si pacientia p̃tendatur.
repelli sathanas possit. mansuetissimus magister
ostendit. Ad primum sibilũ ille pͥmus homo cõ¬
tabuit. de quo pꝰ peccatum & dampnationẽ ius¬

Expanded text:
m, et sensit caro nudata virtutibus caumata et algom, et sensit caro nudata virtutibus caumata et algores; sensit vacuus spiritus putredines et fetores, sensit inanis gloria miserias et dolores. Sic ille idem serpens ausus est in altero paradiso non deliciarum, sed abstinentiae aggredi Salvatorem, persuadens ut panem de lapidibus faceret, ut se de pinna templi deorsum mitteret, et vecordi dementia ut se daemonem procidens adoraretqui non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo , sed cum in forma esset servi usque ad praefinitum tempus a Patre, cum esset Deus omnium, serviles terminos non excedens, vitam animae vitae corporis praeponendam, nec gloriam nec potestatem mundi hujus expetendam edocuit, et proprio exemplo quam facile, si patientia praetendatur, Satanas repelli possit, mansuetissimus magister ostendit. Ad primum sibilum ille primus homo contabuit, de quo post peccatum et damnationem jus
Abbreviated transcription (Latin):
rationẽ. Unus sapor uiti & palmiti. unus color cri¬
ni ce corpori. unus odor ligno & cortici. & omĩbus
m̃bris humanis. licet ualde diũsa sint & multi¬
plex eorum sit actio. unum tam̃ ẽ pͥncipium. & in¬
diuisa cͤatio. Unum uenenum diu̾sas efficit passio¬
nes. & eadem diffusio frenesim que apoplexiam cre¬
at. & quosdam quidẽ eadem tabe subito int̾cipi &
emori uideas. qͦsdam uͦ dui languere. Duo ꝓmissa stͣ
mulieri ĩ mortalitas & diinttas. neutrum ꝓuenit.
s iumentorum conlicio & hominũ. sub unuis simi¬
litudinis comparatione dampnatione ꝓ mulgata
censetur. Ecce adam incuiꝰ faciem in sufflauerat d̃s
qͣiͣ omnes sensus quors ibi sedes ẽ. & domestica cathe¬
dra purificans ce fecundans bestiali rrrationalita¬
te oculos & aures & reliqͦs sensus ad inferiora rep̃ssit:
& a uertens aspũalib diuinum intellectum. uentris
animal inferiorib menbris degeni paruit famula¬

Expanded text:
rationem. Unus sapor viti et palmiti, unus color carrationem. Unus sapor viti et palmiti, unus color carni et corpori, unus odor ligno et cortici, et omnibus membris humanis licet sint valde diversa et multiplex eorum sit actio, unum tamen principium et indivisa creatio. Unum venenum diversas efficit passiones, et eadem diffusio phrenesim quae apoplexiam creat, et quosdam quidem eadem tabe subito intercipi et emori videas, quosdam vero diu languere. Duo promissa sunt mulieri, immortalitas et divinitas: neutrum provenit, sed jumentorum conditio, et hominum sub unius similitudinis comparatione et damnatione promulgata censetur. Ecce Adam, in cujus faciem insufflaverat Deus, quasi omnes sensus, quorum ibi sedes est, et domestica cathedra, puricans et fecundans, bestiali irrationabilitate oculos et aures et reliquos sensus ad inferiora repressit, et avertens a spiritualibus divinum intellectum, ventris animal inferioribus membris degeneri paruit famula
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ inuidꝰ. quia ꝓpͥe excellentie appetitor. semꝑẽ aliene¬
felicitatis detractor. Ita prudentia que inbono ẽ. sine temꝑ¬
antia nulla ẽ: & quicumq intemꝑans ẽ. nec de fortitu¬
dine głari pͭ. nec de iusticia. Inum ẽ corpus uirtutũ
qd̃ nec scisma scindat nec heresis: & uniuersitas gr̃aꝵ
ex ralice pullulat caritatis. fundamentum ẽ. & ori
go omnis malicie suꝑbia. & licet ipsa omne uitioꝵ
uulgus parturiat: sic tamen h̃t in seunita & coeẽn¬
tia sua genimina ut absq sua sobole nichil om̾ino
efficiat. nec umqͣm possit solitaria in ueniri. Su¬
perbiuit. ꝙ in eodem mom̃to inobediens mulier fuit
nec estimanda ẽ. temꝑaliter ħ inobedientie successio
cum eadem sit & indiuisa utriusq conexio & origo
Adulterini surculi lascuuiente radice ñ nunqͣm cõ¬
sertis simul manipłis exsurgunt. ita ut uirgłas
quidem discernas numero. s incrementi ñ uideas

Expanded text:
est invidus, quia propriae excellentiae appetitor semper est alienest invidus, quia propriae excellentiae appetitor semper est alienfelicitatis detractor. Ita prudentia, quae in bono est, sine temperantia nulla est; et quicunque intemperans est, nec de fortitudine gloriari potest, nec de justitia. Unum est corpus virtutum quod nec schisma scindat nec haeresis, et universitas gratiarum ex radice pullulat charitatis. Fundamentum et origo est omnis malitiae superbia; et licet ipsa omne vitiorum vulgus parturiat, sic tamen habet in se unita et coessentia sua genimina, ut absque sua sobole nihil omnino efficiat, nec unquam possit solitaria inveniri. Superbivit, et in eodem momento inobediens mulier fuit, nec aestimanda est temporaliter haec inobedientiae successio, cum eadem sit et indivisa utriusque connexio et origo. Adulterini surculi lasciviente radice nonnunquam consertis simul manipulis exsurgunt, ita ut virgulas quidem discernas numero, sed incrementi non videas
Abbreviated transcription (Latin):
gustũ pomi in elationis malo euam contabuisse p̃¬
iudicem. Uere qui in uno offendit reus ẽ omniũ. & uͥ
mater uirtutum caritas leditur. liniu̾sitas bonoꝵs
qͣ p̾cisa radice sitat᷑. Septẽ sp̃c neqͣm simul cohabi¬
tant. nec facile ẽ. alt̾m auelli ab altero. s forsitan idem
ipse ẽ qui scdm plures malicie effectus diũsis noĩb
nͥ unus. quia uͥ timor castus. ibi ẽ pietas. nec pietati
pͣ de eẽ scientia. Ubi uͦẽ. scientia. ñ de ẽ consilium. & cõ¬
silio constantia &e fortitudo accedit. Sic intelligitur. sic
dinem mansuetudo compunctionẽ. compunctio feruo¬
rem. feruor benignitatem. benignitas puiritatem. puri¬
tas expͥmit pacem. Uides apud ꝓpħam onĩs impieta¬
tes & in iusticias simul ineodem articulo penitentio
condonari: &e negligentib & reu̾sis aduomitum etiã
condonata requiri. Omĩs quippe suꝑb consequent

Expanded text:
gustum pomi in elationis malo Evam contabuisse prgustum pomi in elationis malo Evam contabuisse praejudicem. Vere qui in uno offendit, est omnium reus, et ubi mater virtutum charitas laeditur, universitas bonorum quasi praecisa radice siccatur. Septem spiritus nequam simul cohabitant, nec facile est alterum avelli ab altero, sed forsitan idem ipse est qui, secundum plures, malitiae effectus diversis nominibus nisi unus, quia ubi timor castus, ibi est pietas, nec pietati potest deesse scientia; ubi vero est scientia, non deest consilium, et consilio constantia et fortitudo accedit. Sic intelligitur, sic dinem, mansuetudo compunctionem, compunctio fervorem, fervor benignitatem, benignitas puritatem, puritas exprimit pacem. Vides apud Prophetam omnes impietates et injustitias simul in eodem articulo poenitentibus condonari, et negligentibus et reversis ad vomitum, etiam condonata requiri. Omnis quippe superbus consequenter
Abbreviated transcription (Latin):
conscientie deputati ad molam. sese inaliquib recessi¬
b timidi absconderunt. Hoc solum uerum in omĩ
illa ꝑsuasione diabolica fuit qd̃ aꝑti sunt oculi eo¬
rũ. ñ ad id qd̃ ille ꝓmittebat. s ad id pociꝰ sentiendũ
qd suggestor mentiens intendebat. qui ei qͣsi successori
parricidali odio inuidebat. Hic illiꝰ philosophi ñ incõ¬
grue aptatur sententia. In sidiosissime inquit nocet
cui grẽ aguntur ꝓ inuiria. Mendar in reliquis oĩb¬
q̃ pollicebatur. & detestatione dignissimꝰ ad ulud uer¬
bũ q̃ eos nequaqͣm mori. s sicut deos futuros asserru¬
it statim ꝙ agnosci & repelli rõnis indignatione deb̾et.
s faciem accessum ad cor femine illa habuit ꝓmissio
que iam ambiebat ꝓpriam potestatem excuso a ceruice
conuincitur. Hoc aliqui tractatorum senserunt. s ego
ꝓmͦ meo ita hunc locum accipio. ut suꝑbiam &e in¬
obelientiam ineodem puncto concludam. nec ante

Expanded text:
conscientiae deputati ad molam, sese in aliquibus recessiconscientiae deputati ad molam, sese in aliquibus recessibus timidi absconderunt. Hoc solum verum in omni illa persuasione diabolica fuit, quod aperti sunt oculi eorum, non ad id quod ille promittebat, sed ad id potius sentiendum quod suggestor mentiens intendebat, qui ei quasi successori, parricidali odio invidebat. Hic illius philosophi non incongrue aptatur sententia: « Insidiosissime, inquit, nocet, cui gratiae aguntur pro injuria. » Mendax in reliquis omnibusque pollicebatur, et detestatione dignissimus, ad illud verbum, quo eos nequaquam mori, sed sicut deos futuros asseruit, statim et agnosci et repelli rationis indignatione debebat; sed facilem accessum ad cor feminae illa habuit promissio, quae jam ambiebat propriam potestatem, excusso a cervice inobedientiae rea convincitur. Hoc aliqui tractatorum senserunt; sed ego pro modo mea ita hunc locum accipio, ut superbiam et inobedientiam eodem puncto concludam, nec ante
Abbreviated transcription (Latin):
ad folia ipse iam folio qd̃ auento rapitur simił & contex¬
tis succinctoriis abscondit carnes enormes: & oꝑuerunt
tam ipse qͣm mulier iam ardentib intus libidinũ car¬
bonib horrendas uisu sordium officinas. Et cum eadem
priꝰ menbra eẽnt. pudenda ñ erant. quia nicħ in hones¬
tum erat incorpore s habebant omiã menbra in suo or¬
dine congruam dignitatẽ: uenerabilẽ spetiem. usum
rationabilẽ. modestiam competentẽ. Omĩa intͣ modum
nicħ contra uoluntatẽ. nulla lex dissentiens. or̃a quieta
& patifica: tam ipsum creatorem qͣm ipsam creatã hono¬
rabant naturam. Uere sũ serpens p̾dixerat aꝑti st̃ ocłi
eoꝵ ad ꝓpͥe confusionis cognoscendam miseriam: ñ ad
illiꝰ p̃sumptionis qua dii eẽ affectauerunt głam con¬
sequendam. Uiderunt se ꝙ erubuerunt & indignos
se diuinis iudicantes aspectib. ñ quasi latere possent
ł effugere iudicem: s quasi rei ꝙ iam inpistrino ꝓͥe

Expanded text:
ad folia ipse jam folio quod a vento rapitur similis et contextis succinctoriis. Abscondit carnes enormes, et operuerunt, tam ipse quam mulier, jam ardentibus intus libidinum carbonibus, horrendas visu sordium officinas. Et cum eadem prius membra essent, pudenda non erant, quia nihil inhonestum erat in corpore, sed habebant omnia membra in suo ordine congruam dignitatem, venerabilem speciem, usum rationabilem, modestiam competentem. Omnia intra modum nihil contra voluntatem, nulla lex dissentiens, omnia quieta et pacifica tam ipsum Creatorem quam ipsam creatam honorabant naturam. Vere, sicut serpens praedixerat, aperti sunt oculi eorum ad propriae confusionis cognoscendam miseriam, non ad illius praesumptionis qua dii esse affectaverunt gloriam consequendam. Viderunt se, et erubuerunt, et indignos se judicantes divinis aspectibus, non quasi latere possent vel effugere judicem, sed quasi rei et jam in pistrino propriae
Abbreviated transcription (Latin):
ta fecundat. Significat hoc nom̃ ł pectus ł hyatum.
fortitudo scd̃m nõium interp̃tationẽ fluuiꝰ iste recte
accipitur: quia robur inpectore maxime constat. Iux
de esaiu agni accepe preceptum. S & delumbis succin¬
gendis ꝓmulgata ẽ cautio. quia expeditos ẽẽ oporte¬
bat diuiniis obsequiis mancipatos: nec holocaustor
sollempnia abimpuris agi decebat. O pus quippe erat
fortitudine ad renes stringendos: & ut castitas qͣsi qͥ¬
dam t̾re hyatus om̃s absorberet corporis passiones. &
intra se omnẽ carnis petulantiam sepeliret. Hec cas¬
titatis uirtus. inqua sũma fortitudine. & totis opꝰ ẽ
uirib. ꝑ ethiopiam que uilitatẽ significat. fluit: q¬
& uilissime carnis nr̃e extinguit incendiũ. & lauãs
sordes turpitudinum. resumpta uirtute ad integrita

Expanded text:
ta fecundat. Significat hoc nomen vel pectus, vel hiatum. ta fecundat. Significat hoc nomen vel pectus, vel hiatum. Fortitudo secundum nominum interpretationem, fluvius iste accipitur, quia robur in pectore maxime constat. Juxtum de esu agni accepere praeceptum. Sed et de lumbis succingendis promulgata est cautio, quia expeditos esse oportebat divinis obsequiis mancipatos, nec holocaustorum solemnia ab impuris agi decebat. Opus quippe erat fortitudine ad renes stringendos, ut castitas, quasi quidam hiatus terrae, omnes absorberet corporis passiones, et intra se omnem carnis petulantiam sepeliret. Haec castitatis virtus in qua summa fortitudine et totis opus viribus est, per Aethiopiam quae vilitatem significat, fluit, quia vilissimae carnis nostrae exstinguit incendium, et lavans sordes turpitudinum resumpta virtute ad integrita
Abbreviated transcription (Latin):
concipit qͣm parit. aurũ ẽ: id ẽ purgatissima recte ui¬
uendi disciplina. q̃ ab omĩb terrenis sordib qͣsi excoc¬
ta nitescit. ht̃ & carbunculũ cuius fulgor nocte ñ uin¬
citur. qr ueritas. nulla falsitate fuscat᷑. Habet &e lapicdẽ
pͣssinum. id ẽ semꝑ uirentis et̾nitatis intuitum: & ui¬
te ꝑpetue in marcessioilem statũ. Est gͥ phison qͥ ẽ. oris
cõmutatio pp̃ causas qͣs diximꝰ. pͥmo loco qͣsi necessaria.
ad intelligndũ addiscernendum. adstandum. ad resur¬
gendum. ad manendum prudentia. inqua ẽ disciplina
rectitudinis. iu̾itas agnitionis. uita ꝑuentionis. Scd̃o
loco geon: ab illo paradysi fonte egreditur. Hic ẽ nilus
qui notissimo cursu egyptum cingens exundationib
annius certis temporib & mensuris uisitator muni¬
ficꝰ uniu̾se regioni illabit᷑. & dilectus maritꝰ agriculte
illiꝰ gremio cõmixtione optata. ñ tam solũ qmͣ arbus¬

Expanded text:
concipit quam parit, aurum est, id est purgatissima recte viconcipit quam parit, aurum est, id est purgatissima recte vivendi disciplina, quae ab omnibus terrenis sordibus quasi excocta nitescit. Habet et carbunculum, cujus fulgor nocte non vincitur, quia veritas nulla falsitate fuscatur. Habet et lapidem prasinum, id est semper virentis aeternitatis intuitum, et vitae perpetuae immarcessibilem statum. Est igitur Phison qui est oris commutatio propter causas quas diximus primo loco, quasi necessaria ad intelligendum, ad discernendum, ad standum, ad resurgendum, ad manendum prudentia, in qua est disciplina rectitudinis, veritas agnitionis, via perventionis. Secundo loco Gehon ab illo paradisi fonte egreditur. Hic est Nilus qui notissimo cursu Aegyptum cingens exundationibus annuis certis temporibus et mensuris visitator munificus universae regioni illabitur, et dilectus maritus agriculturae illius gremio commistione optata non tam solum, quam arbus
Abbreviated transcription (Latin):
donec subito ueniat finis &e culpe. & uite. & sit infinita
penarũ exactio ꝓsce. lere. At scĩ quoꝵ uitam in derisum &
similitudinem ĩpperi estimabat mundana dem̃tia. quoꝵ
luctus⁊ ieiunia uidebant᷑ insania: linguis ardentib ⁊ mͦ
saginatis faucib nec stillam refrigeranteꝰ infundent: s
manebit utrorumq ꝓmeritis immobił ce fixa senten¬
tia. Ideoq uictus eoꝵ &ẽ inuita p̃senti ñ ẽ. celestis exꝑs
leticie: nec consolatione caret diuina. q̃ utiq ce incon¬
scientia pacem & głam: & in ꝓuentu ampliꝰ gaudium
ꝓtestatur. Cuiꝰ ipsa que adhuc inspe ẽ. delibatio denun¬
tiat: quante exceuentie fut᷑a sit illiꝰ głe plenitudo.
Inuenitur quippe uł in ipso flumine. uł int̾ra eiulath
qm p̃ter fluit aurum optimum &e carbunculus &e la¬
pis pͣssiuꝰ. Sane in prudentia q̃ ẽ ipsiꝰ contemplatio ue¬
ritatis. quam qi nemo põt eloqui. ideo potius eam

Expanded text:
donec subito veniat finis et culpae et vitae, et sit infinita donec subito veniat finis et culpae et vitae, et sit infinita poenarum exactio pro scelere. At sancti quorum vitam in derisum et in similitudinem improperii aestimabat mundana dementia, quorum luctus et jejunia videbantur insania, linguis ardentibus et modo saginatis faucibus stillam refrigerantem infundent; sed manebit utrorumque pro meritis immobilis et fixa sententia. Ideoque luctus eorum, etiam in vita praesenti non est coelestis expers laetitiae, nec consolatione caret divina: quae utique in conscientia pacem, et gloriam, et in proventu amplius gaudium protestatur, cujus ipsa, quae adhuc in spe est, delibatio denuntiat quantae excellentiae futura sit illius gloriae plenitudo. Invenitur quippe vel in ipso flumine, vel in terra Hevilath, quam praeterfluit optimum aurum, et carbunculus et lapis prasinus. Sane in prudentia, quae est ipsius contemplatio veritatis, quia quam nemo potest eloqui, ideo potius eam
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰmodi meditationũ circuitꝰ. int̾ lacrimas qͣs contͥ¬
ti sp̃c turbo effundit. qͣsi ex matutino rore pingues¬
cit deuotio. mundatur intentio: & fructificat con¬
templationi diuine affixa fecunda oratio. Hulla
e omnino cõparatio inter luctus scõꝵ ꝙ gatidia re¬
proborum: quia hec carnał ꝓspitas semꝑ auspica¬
tur supplicia: &e corrosus aminus flagitiorum. aculeis.
aflãmaos intriciũ exustione formidat. Nulla pacis
ueritas. nulla ueri gaudii in transgressoꝵ corde tranqͣl¬
litas: in quoꝵ conscientiis iam ante tempus incendia sua
gehenna p̃parat: ⁊ ad lacerandam peccatricẽ carnẽ uer¬
mes horribiless terribilia demonum monstradentes
ieiinos exacuunt. hos interim stimulos haᷤ uepresuolup¬
tuosa modo patit᷑ presens felicitas. s adulat᷑ sibi & spe in¬
certa blandit᷑. ꝓ longans iniquitatẽ ⁊ extendens maliciã.

Expanded text:
hujusmodi meditationum circuitus, inter lacrymas quas contrhujusmodi meditationum circuitus, inter lacrymas quas contriti spiritus turbo effundit, quasi ex matutino rore pinguescit devotio, mundatur intentio, et fructificat contemplationi divinae affixa fecunda oratio. Nulla est omnino comparatio inter luctus sanctorum et gaudia reproborum, quia haec carnalis prosperitas semper auspicatur supplicia, et corrosus animus flagitiorum aculeis a flammarum ultricum exustione formidat. Nulla pacis veritas, nulla veri gaudii in transgressorum corde tranquillitas, in quorum conscientiis jam ante tempus incendia sua gehenna praeparat, et ad lacerandam peccatricem carnem vermes horribiles, et terribilia daemonum monstra dentes jejunos exacuunt. Hos interim stimulos, has vepres voluptuosa modo patitur praesens felicitas, sed adulatur sibi, et spe incerta blanditur prolongans iniquitatem, et extendens malitiam,
Abbreviated transcription (Latin):
discutit & retractat. iuget in ꝑegͥnationis hꝰ exilio tẽp¬
tationib exposita & erumpnis: plorat quia ignorat¬
& errat quia concupiscit & tabescit. quia ñ bonũ
quod uult hoc agit. s malum qd̃ odit hoc efficit.
fiet quia mutabił & instabił ꝑ inania rapitur. q
fragilis & corruptibił carnis sartina aggrauatur.
Quocumq se uerterit iustus causa occurrit: de sic̃
fit cum libitinarii efferunt fuña. cum ꝓsequens agm̃
iugubri conclamatione cõmorit᷑. ita sapiens in õĩb
nouissima sua cõmemorans añ mortem cause sue
dictat iudicium: ꝙ qͣsi iam p̾sente cadauere fodit se¬
puichrum. Plangentium multitudo & suosequitur
& p̃cedit. qr & de p̾teritis & de p̃sentib multũ est.
qd̾ se ipsũ quisq examinans lugeat: ubi tota uita
adu̾sus pectatum clamat. ꝙ ut aliquid ampliꝰ in¬
feram: nec abillusionib ipsa st̃ somnia alieaa. Int̾

Expanded text:
discutit et retractat, luget in peregrinationis exsilio tendiscutit et retractat, luget in peregrinationis exsilio tentationibus exposita et aerumnis; plorat, quia ignorat, et errat, quia concupiscit; et tabescit, quia non bonum quod vult, hoc agit, sed malum quod odit, hoc efficit. Flet quia mutabilis et instabilis per inania rapitur, quia fragilis et corruptibilis carnis sarcina aggravatur. Quocunque se verterit, luctus causa occurrit, et sicut sit cum libitinarii efferunt funera, cum prosequens agmen lugubri conclamatione commoritur, ita sapiens in omnibus novissima sua commemorans ante mortem, causae suae dictat judicium, et quasi jam praesente cadavere fodit sepulcrum. Plangentium multitudo et subsequitur et praecedit, quia et de praeteritis, et de praesentibus multum est quod seipsum quisque examinans lugeat, ubi tota vita adversus peccatum clamat, et ut aliquid amplius inferam, nec ab illusionibus ipsa sunt somnia aliena. Inter
Abbreviated transcription (Latin):
inuenitur prudentia int̾ra eoꝵ qui uiuunt suauit.
sic̃ iob ait. In locis quippe humentib &e secreto calami
sub umbra dormiens: sathanas cõmoratur. Panem
multa indignatio. & qui apponit scĩam apponit la¬
borem: quia uere adu̾sus uanitatũ amplexꝰ semꝑ
indignans rõ colluctatur & laborat scĩmonia ne
aduiatione titiuatoria m̃tis integritas corrumpat᷑
Nullꝰ in hoc labor ẽ. effeminatis &e mollib qui ultͦ
se adomnẽ diuaricant corruptelam. Intemptatio¬
num infirmitate uirtus seruorum dĩ ꝑficitur &
augetur: ce ex luctu compunctionis deuocio scã gau¬
dium concipit. Circuit penitens & ꝑintimos aĩe sue
recessus sparsa congerit. & fasces alligat ad missoꝵs.¬
circuitũ. qr flexibile corpꝰ girat draco uolubilis: de pplex.¬
is innodationib uagos & inꝓuidos usq inlaberintũ
impellit: ce iminersos tenebris indesꝑationis abyssũ
concludit. Omĩa mens timore diuino compuncta

Expanded text:
invenitur prudentia in terra eorum qui vivunt suaviter, invenitur prudentia in terra eorum qui vivunt suaviter, sicut Job ait; quippe in locis humentibus et secreto calami sub umbra dormiens Satanas commoratur. Panem multa indignatio, et qui apponit scientiam apponit dolorem , quia vere adversus vanitatum amplexus semper indignans ratio colluctatur, et laborat sanctimonia, ne adulatione titillatoria mentis integritas corrumpatur. Nullus in hoc labor est effeminatis et mollibus, qui ultro se ad omnem divaricant corruptelam. In tentationum infirmitate, virtus servorum Dei perficitur et augetur, et ex luctu compunctionis, devotio sancta gaudium concipit. Circuit poenitens, et per intimos animae suae recessus sparsa congerit, et fasces alligat admissocircuitum, quia flexibile corpus gyrat draco volubilis, et perplexis innodationibus vagos et improvidos usque in labyrinthum impellit, et immersos tenebris in desperationis abyssum concludit. Omnia mens divino timore compuncta
Abbreviated transcription (Latin):
tis dĩ certi quia sĩc eiꝰ sumus uniti nature. ita uniem̃
& gle. Exuimꝰ ueterem hominẽ & induimꝰ nouũ mu¬
tamꝰ pellem peccati: & succincti mundicie baltheo¬
currimꝰ expediti. Mutamꝰ os. ce ipsi quȩ ꝓbauimꝰ con-¬
dempnantꝰ: & innos ipsos seuerissimi uidices. uanitatũ
ce uoluptatũ cõsuetudines ꝓscrioimus ce delemꝰ. Irascim᷑
&e inclignam᷑ qd̃ tales aliqñ fuimꝰ: quales nos sine horrore
& torn̾̃to ñ possum reminisci. Mutamꝰ os cum sepultis
uitiorum monstris qi resurgentes ex mortuis ab dicamꝰ
qd̾ coluimꝰ. & ueritatis causam coram homĩb ratione.
coram do zelo &e constantia auegamꝰ. Sic t̾ram euilath
q̃ luctum uel partum significat sapĩa cirtuit: quia c̃
omĩs creatura usq ad huc ingemiscat & parturiat.
ñ ẽ. sapientis hylarescere in loco formidinis. neq ibi
querere cubiculũ pacis: ubi ẽ. torcular doloris. Non

Expanded text:
tis Dei, certi quia sictis Dei, certi quia sicet gloriae. Exuimus veterem hominem, et induimus novum, mutamus pellem peccati, et succincti munditiae baltheocurrimus expediti . Mutamus os, et ipsi quae probavimus condemnamus, et in nos ipsos severissimi judices vanitatum et voluptatum consuetudines praescribimus et delemus. Irascimur et indignamur quod tales aliquando fuimus, quales nos sine horrore et tormento non possumus reminisci. Mutamus os, cum sepultis vitiorum monstris, quasi resurgentes ex mortuis abdicamus quod volumus et veritatis causam coram hominibus ratione, coram Deo zelo et constantia allegamus. Sic terram Hevilath quae lutum vel partum significat, sapientia circuit, quia cum omnis creatura usque adhuc ingemiscat, et parturiat , non est sapientis hilarescere in loco formidinis, nec ibi quaerere cubiculum pacis, ubi est torcular doloris. Non
Abbreviated transcription (Latin):
ficit & mundat᷑. Omĩs intellectus rõnis & m̃tis  dis¬
cretio sub sap̃ia militant. om̃isq actio ordinata. q m̃¬
sura. & pondus. & omĩs equitas. ad iusticiam se incli¬
nant. Honestas moꝵ extemꝑantia. ex fortitudine uero
patientia nascitur. ꝙ item ex his sub diuisionib in nu¬
meris series graꝵ multiplicib uoluminib ꝑdiu̾so¬
ria anime nr̃e illabitur. neq ista diffusio ꝑpetuis ex
opꝰ ẽ. mutare & conũtere irrationabiles & anima¬
les homĩes in cognitionẽ dĩ & laudẽ. Animales eñi
nascim̃ s ꝑ doctrinam sapĩe illuminati. spuales ef̃¬
ficimͦ. Unde apłs. Non prius qd̾ spuale s qd aĩale.
de inde ꝗd spũale. Mutamꝰ gͥ os. & purgatis ilito ꝓphe¬
tico carbone labiis. ñ erupescimus s predicamus im¬
properiũ crucis. nec irridemus sĩt uani philosophi
ꝗd ũbum factũ ẽ caro. s głamͣ in humilitate oĩpoten¬

Expanded text:
roficit et mundatur. Omnis intellectus rationis, et mentis disroficit et mundatur. Omnis intellectus rationis, et mentis discretio sub sapientia militant, omnisque actio ordinata, et mensura et pondus, et omnis aequitas ad justitiam se inclinant. Honestas morum ex temperantia, ex fortitudine vero patientia nascitur, et item ex iis subdivisionibus innumeris series gratiarum multiplicibus voluminibus per diversoria animae illabitur, neque ista diffusio perpetuis exuopus est, mutare et convertere irrationabiles et animales homines in cognitionem Dei, et laudem. Animales enim nascimur, sed per doctrinam sapientiae illuminati, spirituales efficimur. Unde Apostolus: Non prius quod spirituale: sed quod animale, deinde quod spirituale . Mutamus igitur os, et purgatis illo prophetico carbone labiis, non erubescimus, sed praedicamus improperium crucis, nec irridemus sicut vani philosophi, quod Verbum factum est caro, sed gloriamur in humilitate omnipoten
Abbreviated transcription (Latin):
ruentem excipiens caritas mat̾ manum supponit
ħerumpit influmina lacrimaꝵs: & inpenitentie
gurgite lapsos baptitat &e renouat. & elisos ilico resti¬
tuit. & reformat. Occurrit compunctis. suscipit peni¬
tentes: quos tñ ipsa & afficit ce conpungit. Solos illos
qui inmalicia ꝑseuerant. abhorret ce fugit. & licet ꝓ¬
pħes uel ardeas. licet ieuines ł montes transferas. li¬
cet in pauꝑum uiscera quicqͥd possides congeras: tu si
peccati seruus es in uanum laboras. nec iniusteribus
caritatis ullum locum ficti cordis ht̃ duplicitas.
Hec ẽ origo illoꝵ quatuor fluminũ quoꝵ noĩa supra
posumus. quia de caritate emanat prudentia. Flu¬
it iusticia. fortitudo erumpit. & temꝑantia. Ex his car¬
dinalib bonis sub alt̾nis discursib riuuli & minoris
fame fontes secretis nieatib omnẽ aridam imbuunt.
& ex harũ torrente uirtutũ totũ nascit᷑. unde homo ꝓ¬

Expanded text:
ruentem excipiens charitas mater manum supponit. ruentem excipiens charitas mater manum supponit. Nec erumpit in flumina lacrymarum, et in poenitentiae gurgite lapsos baptizat et renovat et elisos illico restituit et reformat. Occurrit compunctis, suscipit poenitentes, quos tamen ipsa et afficit et compungit. Solos illos qui in malitia perseverant abhorret et fugit; et licet prophetes vel ardeas, licet jejunes vel montes transferas, licet in pauperum viscera quidquid possides congeras, tu si peccati servus es, in vanum laboras: nec in visceribus charitatis ullum locum ficti cordis habet duplicitas. Haec est origo illorum quatuor fluminum quorum nomina supra posuimus, quia de charitate emanat prudentia, fluit justitia, fortitudo erumpit et temperantia. Ex iis cardinalibus bonis sub alternis discursibus, rivuli et minoris famae fontes, secretis meatibus omnem aridam imbuunt, et ex harum torrente virtutum totum nascitur, unde homo p
Abbreviated transcription (Latin):
sola caritas ab impiorum cetib se absentat. & si defuerit
huiꝰ uniꝰ pura affectio: sterilis ẽ. cuiꝰcumq estimationis
uideatur religio. Xp̃c quippe ẽ. caritas. sincerissimus
li quor᷑uirtus mundissima. refrigeriũ aĩaꝵ. purifica¬
tio mentium. nec uasis inquinatis mera sc̃i sp̃c bonitas
illabitur: nec quisqͣm in mundꝰ unctione iia regali
linit᷑. Caritas quippe ẽ. amor: & qui ñ amat amari
ñ pͥ. Qui diligrt ñ negligit: nec ociosa unqͣm potest
eẽ dilectio. Sine dilectione confusa ẽ. & indiscreta omĩs
oblatio: &e omnino peccas si ñ diuidis pͥusqͣ offeras. No
indiget ds̃. nec sub nomine pietatis cruentũ uult
et̃ satellitẽ. nec opp̃ssorẽ pauꝑum. nec conducticium
uidicem. quasi ipse adillas retumbat delicias quas de
suspiriis &e sanguine miserors exetranda extruxit
crudelitas. Qui diligit ñ offendit: & si forte ceciderit

Expanded text:
sola charitas ab impiorum se coetibus absentat, et, si defuerit sola charitas ab impiorum se coetibus absentat, et, si defuerit unius hujus pura affectio, sterilis est cujuscunque aestimationis videatur religio. Christus quippe est charitas, sincerissimus liquor, virtus mundissima, refrigerium animarum, purificatio mentium; nec vasis inquinatis mera spiritus bonitas illabitur, nec quisquam immundus unctione illa regali linitur. Charitas quippe est amor, et qui non amat, amari non potest. Qui diligit non negligit, nec otiosa unquam potest esse dilectio; sine dilectione confusa est et indiscreta omnis oblatio, et omnino peccas, si non dividis priusquam offeres. Non indiget Deus, nec sub nomine pietatis cruentum vult esse satellitem; nec oppressorem pauperum, nec conductitium judicem, quasi ipse ad illas recumbat delicias quas de suspiriis et sanguine miserorum exsecranda exstruxit crudelitas. Qui diligit non offendit, et si forte ceciderit,
Abbreviated transcription (Latin):
maiestatis p̃sentia omĩb erit omĩa: & erit incõmune.
omĩũ oĩpotentia. Omĩum sapientia: omniũ iusticia
omniũ pax. omĩũ intelligentia: & a regno illo omĩs
excludetur malicia. Quasi uellicans aliqua de ligno
uite folia: ad illiꝰ fructus gustũ suspirans uix aliquẽ
succum de corticib expressi. Neq enim in cor homĩs
adhuc ascendit id qd̃ latet intrinsecus: & medullam
illiꝰ duicedinis nultꝰ ad huc attigit intellectus. Sa¬
ne fides loqͥt᷑. spes ñ confunditur: & nos interim cari¬
tas consolatur.
ons in medio paradisi: recte intelligitur cari¬
tas que arescentib aliqͣndo ꝓpħiis & linguis ple¬
no semꝑ gurgite fluit. nec unqͣm siccatur: nicħ fecũ¬
dius irrigat. nicħ efficatius m̃tem impinguat. qͣ
admittitur alienꝰ. In linguis. in fide. in abstinentia & signis.
in elemosinis &e in martyriis. simul boni ce ficti cõmunicãt.

Expanded text:
majestatis praesentia omnibus erit omnia, et erit in commune majestatis praesentia omnibus erit omnia, et erit in commune omnium omnipotentia, omnium sapientia, omnium justitia, omnium pax, omnium intelligentia, et a regno illo omnis excludetur malitia. Quasi vellicans aliqua de ligno vitae folia, ad illius fructus gustum suspirans vix aliquem succum de corticibus expressi. Neque enim in cor hominis adhuc ascendit id quod latet intrinsecus, et medullam illius dulcedinis nullus adhuc attigit intellectus. Sane fides loquitur, spes non confunditur, et nos interim charitas consolatur. Fons in medio paradisi recte intelligitur charitas, quae arescentibus aliquando prophetiis et linguis, pleno semper gurgite fluit, nec unquam siccatur. Nihil fecundius irrigat, nihil efficacius mentem impinguat, quaadmittitur alienus. In linguis, in fide, in abstinentia et signis, in eleemosynis, in martyriis simul boni et ficti communicant,
Abbreviated transcription (Latin):
uerat spũ retractans. iã aliter in cogitatione consperit.
dciebat & uidebat intus ꝑsp̃m. quia qdͥ ostensum f̃ue¬
rat iusibiliter. rei archane signũ eẽt: quam utiq nes¬
ciebat . Adductus ẽ. in medium daniel. qui spũ ꝓpheti¬
co mente uidit: & quid sibi uellet illa uisio ꝓtinus
intellexit. In ilo regno licet totum qd ibi ẽ sit honor.
&e gła: gloriosior tñ ce dignior pre omĩb iste ẽ inteuec¬
tus. Et hec uisio dĩ implens e saciãs corhõĩs ipsa ẽ. ĩciũ celum¬
& tercia paradisus. Ioi ẽ finis. ibi unitas: atq ileo finis
quia nulia diuersitas. Non erit in uia pace linguars
uarietas: s moꝵs ce affectuũ concors. & amica societas.
In torrente uoluptatis illiꝰ. nicħ ultra appetet cumulata
sacietas: & omniũ tristium inmemor tantũ mente ex¬
cedet do letabunda ebrietas. Et licet ꝓmeritis scõꝵ disi¬
ł maiorib insuꝑbiã: quia in distributionib coronaꝵ

Expanded text:
derat spiritu retractans jam aliter in cogitatione conspexit. derat spiritu retractans jam aliter in cogitatione conspexit. Sciebat et videbat intus per spiritum quia quod ostensum fuerat visibiliter, rei arcanae signum esset, quam utique nesciebat. Adductus est in medium Daniel qui spiritu prophetico mente vidit, et quid sibi vellet visio, protinus intellexit. In illo regno licet totum quod ibi est sit honor et gloria, gloriosior tamen et dignior prae omnibus iste est intellectus, et haec est visio Dei implens et satians cor hominis. Ipsa est tertium coelum, tertius paradisus. Ibi est finis, ibi est unitas, atque idem finis, quia nulla diversitas. Non erit in illa pace linguarum varietas, sed morum et affectuum concors et amica societas. In torrente voluptatis illius nihil ultra appetet cumulata sanetas, et omnium tristium immemor tantum mente excedit Deo laetabunda ebrietas. Et licet pro meritis sanctorum divel majoribus in superbiam, quia in distributionibus coronarum
Abbreviated transcription (Latin):
esisio mentis illa ebrietas: s obliuio erumpnarum. &
leticie scẽ ꝑhennitas. Hec erit grauis aspectui luric ule
immensitas: immo tota erit iuꝰ sũma beatitudins ꝗd
intelligetur in suo puro eẽ sincera diuinitas. Nidebi¬
tur cognoscetur. intelligetur. amabitur ds. ꝙ hec iusio
uł cognitio. intellectus & dilectio tota ẽ. iis felicitatis
ꝑfectio. Qmͣ głosa dicta sunt de te cuitas dĩ. s in lau¬
dib tius humane lingue succubuere p̃conia: nullus
stilꝰ. nuitꝰ te exp̃ssit affectus. Magnũ ẽ quicquio inte
ocłs corporaliter uidet: maius qd̾ sapit sp̃t amplius
qd̾ ꝑcipit ꝙ fruit᷑ ꝑspitax intellectꝰ. Hidet inte ocłs car¬
nis omnẽ mat̾iam. longe aliter uidet sp̃t matĩe rõne̾
iͦ ipsam rem sicuti ẽ. absq aliquib fantasiarũ simula¬
chris adliquidũ intuitu munło intelligit. Hidit bal¬
thasar articulũ manus scribentis in pariete: ce qd ui¬

Expanded text:
eversio mentis illa ebrietas, sed oblivio aerumnarum et eversio mentis illa ebrietas, sed oblivio aerumnarum et laetitiae sanctae perennitas. Nec erit gravis aspectui lucis illius immensitas: imo tota erit illius summa beatitudinis, quod intelligitur in suo puro esse sincera divinitas. Videbitur et cognoscetur, intelligetur et amabitur Deus: et haec visio vel cognitio, intellectus et dilectio tota erit illius felicitatis perfectio, quoniam gloriosa dicta sunt de te, civitas Dei; sed in laudibus tuis humanae linguae succubuere praeconia; nullus stylus, nullus te expressit affectus. Magnum est quidquid in te oculus corporaliter videt, majus quod sapit spiritus, amplius quod percipit et fruitur perspicax intellectus. Videt in te oculus carnis omnem materiam, longe aliter videt spiritus materiae r mens vero ipsam rem sicuti est, absque aliquibus phantasiarum simulacri ad liquidam intuitu mundo intelligit. Vidit Balthasar articulum manus scribentis in pariete : et quod vi