comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dsds̃ tuus. Id enĩ qđ ait tuus: ad natiuitatẽ refertur: Cȩterũ ñ perimit.
naturã & idcirco ds ẽ eus. quia exdõ natus indm̃. ẽ: ñ tam̃ ꝑid qđ pat̃ ds
lius ds̃. ẽ unx̃ enĩte ds̃ ds̃ tuus. designata uidelicet & auctoris
eo geniti significatione. uno eodẽq dicto. utrumq illũ innaturȩ eiusdẽ
dm̃ antequ ẽ nullus ds̃ sit nullus quoq postea ds̃ futurus sit. totius
obid dictiratio tractanda. ẽ ds̃ ipse sermonis sui testis. ẽ. sed & puer eiꝰ
us una cũ eo testis. ẽ. dm̃ ante se ñ. eẽ : neq post se futurũS
ciens quidẽ sibi ipse testis . ẽ : sed testimonio dese suo. testimonium
pueri quẽ elegit admiscuit. Unũ ergo duistestimoniũ. ẽ : nullũ ante
dm̃ esse. ex eo enĩ om̃ia sunt: neq post se dm̃ futurũ. ñ utiq exse ñ fuisse:
erat enĩ iã puer intestimonio patris hȩc loquens. puer in tribu ex qua

Expanded text:
 enim Deus, Deus tuus. Id enim, quod ait tuus, ad nativitatem refertur, caeterum non perimit  enim Deus, Deus tuus. Id enim, quod ait tuus, ad nativitatem refertur, caeterum non perimit naturam . Et idcirco Deus ejus est, quia ex eo natus in Deum lius Deus est: Unxit enim te, Deus Deus tuus: designata videlicet et auctoris, et ex eo geniti significatione, uno eodemque dicto utrumque illum in naturae ejusdem Deum, ante quem Deus nullus sit, nullus quoque postea Deus futurus sit: totius ob id dicti ratio tractanda est. Deus ipse sermonis sui testis est, sed et puer ejus electus una cum eo testis est, Deum ante se non esse, neque post se futurum. Sufficiens quidem sibi ipse testis est: sed testimonio de se suo, testimonium pueri quem elegit admiscuit. Unum ergo duum testimonium est, nullum ante se Deum esse; ex eo enim omnia sunt: neque post se Deum futurum; non utique ex se non fuisse. Erat enim jam puer in testimonio Patris haec loquens, puer in tribu ex qua
Abbreviated transcription (Latin):
directionis uirga regni tui dilexisti iustitiã &odisti iniquitatẽ
Nunc quoq: his adiecit ꝓpterea unxit te ds̃dis tuus ds̃ ergo regniȩt̃ni.
obmeritũ dilectȩ iustitiȩ & perosȩ iniquitatis adõ suo unctus ẽ. Nũ quid
intelligentiã nrãm aliqua saltim nominũ int̾ualla confundunt.
Nam discretio tantũ ꝑsonȩ. in te & tuusposita. ẽ: innullo tam̃ naturȩ
dis tincta confessione uus enĩ. relatũ. ẽ ad auctorẽ: te uero adeuis
qui ex auctore ẽ. si gnificationẽ Est enĩ ds̃ exdõ. ꝓpħa eodẽ or dine
confitente. VUnxit te adĩeds tuus Non ẽ autẽ ante innascibilẽ deum
as ullus: ipso dicente Esto .mͥ. testis. & ego testis dicit dñs ds. puer
mis quẽ elegi. ut sciatis & credatis & intelligatis qm̃ egosũ. &ante me
non .ẽ. alius ds̃. & postme ñ erit. Eius igitur quisine natiuitate . ẽ. demon

Expanded text:
directionis tuae, virga regni tui; dilexisti justitiam, et odisti iniquitatem . directionis tuae, virga regni tui; dilexisti justitiam, et odisti iniquitatem . Nunc quoque his adjecit: Propterea unxit te, Deus, Deus tuus. Deus ergo regni aeterni, ob meritum dilectae justitiae et perosae iniquitatis, a Deo suo unctus est. Numquid intelligentiam nostram aliqua saltem nominum intervalla confundunt? Nam discretio tantum personae in te et tuus posita est, in nullo tamen naturae distincta confessione. Tuus enim relatum est ad auctorem, te vero ad ejus qui ex auctore est significationem. Est enim Deus ex Deo, propheta eodem ordine confitente: Unxit te, Deus, Deus tuus. Non est autem ante innascibilem Deum Deus ullus, ipso dicente: Estote mihi testes, et ego testis, dicit Dominus Deus, et puer meus quem elegi, ut sciatis et credatis et intelligatis quoniam ego sum, et ante me non e
Abbreviated transcription (Latin):
ũ dispensatione. ñ solitariũ dm̃ docuit opinandũ. cũ angłm & filiũdĩ dm̃.
di &angł̃i & filii ador abunt: Et hȩc quidẽ demoysi libris responsa a nob̾
sint uł potius moẏses ipse responderit: quia eo heretici auctore usi
ꝑuniusdi confessionẽ putent ꝑsuaderi posse neds̃ eẽ. dĩfilius p̃dicetꝰ
contra auctoris sui testimoniũ impii. quando ille unũ dm̃ confitens
ñdes titerit dedĩ filio docere qđ ds̃ ẽ: sed consequens. ẽ. multiplices
unus ẽ : atq utina recte teneres sed scđm sensũ tuũ dicti ꝓphetici
quero rationẽ. Ait enĩ in pꝰalmis: Unxit te dsdĩtuus: discerne ad
legentis intelligentiã. unc tũ x ungentẽ. distingue. te & tuus. adquẽ
& dequost sermo demons tra. Superiorib enĩ dictis. hic confessĩonis
ordo subiectus ẽ Dixerat namq Sedes tua ds̃ in scłm scti. uirga

Expanded text:
um dispensatione, non solitarium Deum docuit opinandum, cum angelum et filium Dei Deum, um dispensatione, non solitarium Deum docuit opinandum, cum angelum et filium Dei Deum, Dei et angeli et filii adorabunt. 34. Et haec quidem de Moysi libris responsa a nobis sint, vel potius Moyses ipse responderit: quia eo haeretici auctore usi, per unius Dei confessionem putent persuaderi posse, ne Deus esse Dei filius praedicetur; 96 contra auctoris sui testimonium impii, cum quando ille unum Deum confitens, non destiterit de Dei filio docere quod Deus est. Sed consequens est multiplices unus est: atque utinam recte teneres. Sed secundum sensum tuum dicti prophetici quaero rationem. Ait enim in psalmis: Unxit te, Deus, Deus tuus . Discerne ad legentis intelligentiam unctum et ungentem: distingue te et tuus: ad quem et de quo sit sermo, demonstra. Superioribus enim dictis hic confessionis ordo subjectus est. Dixerat namque: Sedes tua, Deus, in saeculum saeculi, virga
Abbreviated transcription (Latin):
scilicet ꝑ angłos & filiosdei ds̃ ac neforte honorẽ dĩ non naturalis
exis times postulari. & arbitreris hoc in loco moysen dehonor ando deo
patre sensisse Cũ tam̃ patersit honorandus infilio. tam̃ benedictio¬
nẽ quã sub eodẽ sermone adioseph disponit aduerte. Ait enĩ Et quȩ
accepta sunt ei qui apparuit in rubo ueniat suꝑ caput ioseph et
uerticẽ Adorandus ergo adĩfiliis ds̃. ẽ. sed ds qui & filius dĩ est
honor andus aut̃ adiangłis ds̃ .ẽ. sed ds̃ quidĩ angłs ds̃ ẽ. quia de rubo
apparuit dĩ angłs ds̃. & quȩ ei cõplacita sunt ioseph cũ benediceret᷑
optantur: Nonido nonds̃ quia angłs dĩ. ẽ. neq rursum angłsdei Non
id circo quiads̃ ẽ : sed significata ꝑsonarũ intelligentia. & distinctio
mnascibilitatis natiuitatisq sensu ac manifestata sac ramentoꝵ cȩlesti¬

Expanded text:
scilicet per angelos et filios Dei, Deus. Ac ne forte honorem Dei non naturalis scilicet per angelos et filios Dei, Deus. Ac ne forte honorem Dei non naturalis existimes postulari, et arbitreris hoc in loco Moysen de honorando Deo patre sensisse, cum tamen Pater sit honorandus in Filio; tamen benedictionem, quam sub eodem sermone ad Joseph disponit, adverte. Ait enim: Et quae accepta sunt ei qui apparuit in rubo, veniant super caput Joseph et verticem . Adorandus ergo a Dei filiis Deus est, sed Deus qui et Dei filius est. Honorandus autem a Dei angelis Deus est, sed Deus qui Dei angelus Deus est: quia de rubo apparuit Dei angelus Deus, et quae ei complacita sunt, Joseph cum benediceretur optantur. Non ideo non Deus, quia angelus Dei est; neque rursum angelus Dei non idcirco, quia Deus est: sed significata personarum intelligentia, et distincto innascibilitatis nativitatisque sensu, ac manifestata sacramentorum coelesti
Abbreviated transcription (Latin):
eũ om̃s filii dĩ. Lȩtamini gentes cũ popło eius. & honorificent eũ om̃s angłi
p̃terme: Est enĩ unigenitus deus. neq consortẽ unigeniti nom̃ admit¬
tit. sicuti non recipit innascibilis in eo tantũ qđ ẽ innascibilis participẽ
Est ergo unus ab uno. neq p̃ter innascibilẽ dm̃. innascibilis ds̃ alius est:¬
neq p̃ter unigenitũ dm̃. unigenitus ds̃ quisquã. ẽ Uterq itaq unus. ẽ.
solus ẽ : ꝓprietitte uidelicet in uno quoq & innascibilitatis & originis:
acsic uterq ds̃ . ẽ : cũ int̃ unũ & unũ id ẽ exuno unũ. diuinitatis eternȩ
ñ sit scđa natura Adorandus ergo. ẽ a fili is dĩ : & honorificandus ab
angłis dĩ : ita & honor & ueneratiodõ adĩfiliis & angłis postulatur:
significationẽ honor andi & euis ꝑ quos . ẽ. honorandus iN tel lige.

Expanded text:
eum omnes filii Dei. Laetamini gentes cum populo ejus, et honorificent eum omnes angeleum omnes filii Dei. Laetamini gentes cum populo ejus, et honorificent eum omnes angelminus, et non est Deus praeter me. Est enim Unigenitus Deus: neque consortem unigeniti nomen admittit sicuti non recipit innascibilis, in eo tantum quod est innascibilis, participem; est enim unus ab uno. Neque pneque praeter unigenitum Deum unigenitus Deus quisquam est, ac sic uterque solus est, proprietate videlicet in unoquoque et innascibilitatis et originis. Ac sic uterque Deus unus est; cum inter unum et unum, id est, ex uno unum, divinitatis aeternae non sit secunda natura. Adorandus ergo est a filiis Dei, et honorificandus ab Angelis Dei. Ita et honor et veneratio Deo a Dei filiis et Angelis postulatur. Significationem honorandi, et corum per quos est honorandus intellige,
Abbreviated transcription (Latin):
rubo Moyses moyses : & respondit. Iuid .ẽ : Et dixit dñs Ne accesseris
huc: solue calciamentũ depedib tuis: locus enĩ in quostas terra scã ẽ Et
dixit ei Egosum ds̃ abraham. & ds̃isaac. & ds̃ ia cob: Qui apparuit inru¬
bo derubo loquitur : & uisionis locus unus & uocis ẽ : neq alius quã qui. ẽ
uisus auditur. Iui angłs dĩ. ẽ cũ uidetur : idẽ rursum cũ auditur.ẽ. dñs:
ipse uero dñs qui auditurds̃demde abrahȩ & isaac. & iacob. eẽ. cognoscit᷑:
cũ angłs dĩ dicitur : ñ proprius sibi ac solitarius esse monstratur. Est
p̃dicaturꝰ: Habes . gͦ. angłm qui derubo apparuit. & dñm & dm̃ Prȩcur¬
re adhuc moysi testimonia tua. & intellige an occasionẽ aliquã p̃dican
uidete qm̃ egosum ds̃ & non . ẽ ds̃ p̃terme Et cũ omis sermo ei exꝑsona
dĩ usq ad finẽ cautionis fuisset : ait. Lȩtamini cȩli simulcũ eo. & ador eñs

Expanded text:
rubo, Moyses, Moyses. Et respondit: Quid est? Et dixit Dominus: Ne accesseris rubo, Moyses, Moyses. Et respondit: Quid est? Et dixit Dominus: Ne accesseris huc, solve calciamentum de pedibus tuis; locus enim, in quo stas, terra sancta est. Et dixit ei: Ego sum Deus Abraham et Deus Isaac et Deus Jacob . Qui apparuit in rubo, de rubo loquitur: et visionis locus unus et vocis est; neque alius, quam qui est visus, auditur. Qui angelus Dei est cum videtur, idem rursum cum auditur est Dominus; ipse vero Dominus qui auditur, Deus deinde Abrahae, Isaac et Jacob esse cognoscitur. Cum angelus Dei dicitur, non proprius sibi ac solitarius esse monstratur; est praedicatur. Habes ergo angelum, qui de rubo apparuit, et Dominum ere adhuc Moysi testimonia; et intellige an occasionem aliquam praedicaum Dominus, et non est Deus praeter me . Et cum omnis sermo ei ex persona Dei usque ad finem cantionis fuisset, ait, Laetamini coeli simul cum eo, et adorent
Abbreviated transcription (Latin):
braham locutus ipsesit. & uirũ qui abrahȩ uisussit & dm̃ eẽ & d
Angłos aut̃ duos & cũ d ño uisos & ab eo ad loth missos: nihil aliud
a propħa nisi angłos p̃dicatos Non solũ aut̃ ad abraam in uiro deus
affuit : sed etiã adia cob in homine ds̃ uenit. Neq solũ uenit : sed luctatꝰ
ostenditur. Neq tantũ modo luctatus. sed etiam aduersus eũ cũ quo
luctabatur infirmus. Nunc deluctȩ sacramento ñ. ẽ neq intẽpore
głsdĩ ds̃ esse sit cognitus Cognitus plane. ẽ. Neq solũds sed etiã ds̃ abraham
& ds̃ isaac &ds̃ iacobreꝑtus: Angłs enĩdnĩ moysi derubo apparuit. dñs
derubo loquitur: uocẽ cuius intelligendã existimas. utrũ eius quiuisus. est
an alicuius alterius : Hic m̃dat̾ii locus nullus ẽ. Ait enĩ scriptura Apparuit
aut̃ illi angłs dñĩ inflamma ignis derubo & rursum. Nocauit eũ dñs de

Expanded text:
Abraham locutusAbraham locutusangelos autem duos, et cum Domino visos, et 94 ab eo ad Lot missos, nihil aliud a propheta nisi angelos praedicatos. Non solum autem ad Abraham in viro Deus adfuit, sed etiam ad Jacob in homine Deus venit. Neque solum venit, sed luctatus ostenditur : neque tantummodo luctatus, sed etiam adversus eum, cum quo luctabatur, infirmus. Nunc de luctae sacramento non est, neque in tempore, gelus Dei Deus esse sit cognitus. Cognitus plane est. Neque solum Deus, sed etiam Deus Abraham et Deus Isaac et Deus Jacob repertus. Angelus enim Domini Moysi de rubo apparuit, Dominus de rubo loquitur: vocem cujus intelligendam existimas, utrum ejus qui visus est, an alicujus alterius? Hic mendacii locus nullus est. Ait enim Scriptura, Apparuit autem illi angelus Domini in flamma ignis de rubo . Et rursum, Vocavit eum Dominus de
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ talis .ẽ dixit aut̃ ds̃ adiacob. Surgens ascende in locũ bethlẽ & ha¬
bita ibi. & facibi altariũ dõ qui apparuit tibi cum fugeres a faciȩ frĩs tui
ds̃ honorẽ dõ postulat. & postulat cũ alterius significatione ꝑsonȩ :
Iui inquit apparuit tibi cũ fugeres: nequa ꝑsonȩ eiusdẽ confusio nas¬
ceretur ds̃ ergo ẽ quilo quitur dĩ & dequoloquitur . honoris confes¬
sio anaturȩ nomine ñ discernit: qđ significatio subsistentis ẽẽ distin
guit. &huic quidẽ loco quȩdã meminimꝰ adpleniorẽ absolutionẽ
necessaria : sed scđm ꝓpositionis ordinẽ responsionis quoq ordo reti¬
nendus. ẽ Ittq quȩ ei reliqua sunt in libro altero suo loco ex ęque¬
mur: tantũ hoc nunc indõ qui honorẽ dõ postulat demons trandũ
fuit. angłmdĩ qui cũ agar locutus eẽt. & dm̃ esse & dnm. cũ isdem dereb

Expanded text:
Dei sermo est: Dixit autem Deus ad Jacob, surgens adscende in locum Bethel, et haDei sermo est: Dixit autem Deus ad Jacob, surgens adscende in locum Bethel, et habita ibi, et fac ibi altarium Deo, qui apparuit tibi cum fugeres a facie fratris tui . Deus honorem Deo postulat, et postulat cum alterius significatione personae: Qui, inquit, apparuit tibi cum fugeres; ne qua personae ejusdem confusio nasceretur. Deus ergo est qui loquitur, Deus et de quo loquitur: honoris confessio a naturae nomine non discernit, quos significatio subsistentes esse distint huic quidem loco quaedam memini ad pleniorem absolutionem necessaria: sed secundum propositionis ordinem, responsionis quoque ordo retinendus est. Itaque quae ei reliqua sunt, in libro altero suo loco exsequemur. Tantum hoc nunc in Deo, qui honorem Deo postulat, demonstrandum fuit, angelum Dei, qui cum Agar locutus esset, et Deum esse et Dominum, cum iisdem de rebus ad
Abbreviated transcription (Latin):
rasum : Ego aut̃ senui. Numquid impossibile .ẽ. ad ño uerbum: Intẽ pr̃
hoc reuertar ad te in futurũ. & erit sarrȩ filius. Tenet ergo scriptura ordi¬
nẽ ueritatis. nec pluralẽ significationẽ in eo qui &ds̃ & dñs agnoscebatur
admiscens neq angłis duob. honorẽ quidõ tantũ fuerat dilatus imꝑtieis:
oth quidẽ dominos dicit. sed scriptura angłos nuncupat. Illic h
iusti pena iuditii & quid tandẽ momenti in eo. ẽ dñs sulphur &ignẽ
accepisti in dño & d ño iudicis cognitionẽ : cognominis eiusdẽ indõ & dõ
gnosce consortiũ. Iacob descendens obmetũ fr̃issui somnians
scalam fundatã int̾ra. & contingentẽ cȩlũ & ꝑ eã ascendentes & des¬
cendentes angłos dĩ. & dnm̃ incumbentẽ suꝑ illã. sibiq om̃s benedi¬
ctiones quas abrahȩ &isa ac dederat imꝑtientẽ Adhunc postea sermo

Expanded text:
ra sum? ego autem senui. Numquid impossibile est 93 a Deo verbum? In tempore ra sum? ego autem senui. Numquid impossibile est 93 a Deo verbum? In tempore hoc revertar ad te in futurum, et erit Sarae filius . Tenet ergo Scriptura ordinem veritatis, nec pluralem significationem in eo qui et Deus et Dominus agnoscebatur admiscens, neque angelis duobus honorem, qui Deo tantum fuerat delatus, impertiens. Lot quidem dominos dicit, sed Scriptura angelos nuncupat. Illic hojusti poena judicii. Et quid tandem momenti in eo est? Dominus sulphur et accepisti in Domino et Domino judicis cognitionem, cognominis ejusdem in Deo et Deo cognosce consortium. Jacob discedens ob metum fratris sui, somnians viderat scalam fundatam in terra et contingentem coelum, et per eam adscendentes et descendentes angelos Dei, et Dominum incumbentem super eam, sibique omnes benedictiones, quas Abrahae et Isaac dederat, impertientem . Ad hunc postea talis
Abbreviated transcription (Latin):
significat. Uiri deinde conspectis tribus duo abeunt: sed qui residet
dixit. Nullomodo tu facies hocuerbũ. occidere iustũ cũ impio. et erit
iustus sicut impius. nequaquã qui iudicas omnẽ terrã facies hoc iudi¬
ciũ. Toto igitꝰ sermone suo abraham fidẽ obquã iustificatus. ẽ docet dnm̃
suũ extribus agnitũ. & solũ adoratũ. & dnm confessus & iudicẽ: ac ne
forte existimes in unius confessione trium omniũ uiroꝵ qui simul
uidebantur honorẽ contineri. Contuere quid conspectis duob qui
discesserant. loth dixerit: Etuidit loth. ex̾sur rexit in obuiam illis.
& ad orauit in faciẽ in t̾ra. & dixit: Eccednĩ deuertite in domũ pueri
urĩ. Hic pluralẽ retinuit significationẽ simplex uisio angłoꝵ: illic
singularẽ honor ẽ patriarchȩ fides confitetur: hic diunȩ scripturae
istoria duos detrib tantũ angłos fuisse significat: illic dnõ & dm̃ p̃dicat

Expanded text:
significat. Viri deinde de conspectis tribus duo abeunt: sed qui residetsignificat. Viri deinde de conspectis tribus duo abeunt: sed qui residetdixit, Nullo modo tu facies hoc verbum, occidere justum cum impio, et erit justus sicut impius. Nequaquam, qui judicas omnem terram, facies hoc judicium . Toto igitur sermone suo Abraham fidem, ob quam justificatus est, docet, Dominum suum ex tribus agnitum, et solum adoratum, et Dominum confesforte existimes in unius confessione, trium omnium virorum, qui simul videbantur, honorem contineri; contuere quid conspectis duobus qui discesserant Lot dixerit: Et ut vidit Lot, exsurrexit obviam illis, et adoravit in faciem in terram: et dixit, Ecce, domini, divertite in domum pueri vestri . Hic pluralem retinuit significationem simplex visio angelorum, illic singularem honorem patriarchae fides confitetur. Hic divinae Scripturae historia duos de tribus tantum angelos fuisse significat, illic Dominum et Deum pra
Abbreviated transcription (Latin):
spondeat. Iuid .gͦ. scriptura dicit :: & dñs uisitauit sarrã : Uir. gͦ. iste dñs
ẽ. efficiens qđ sp̃opondit. Quid aut̃ sequitur  & fecit ds̃ sarrȩ sicut
locutus ẽ Wir in loquendo nuncupatus. dñs inuisitatione significatꝰ.
ds̃ p̃dicatur in facto : Locutũ certe uirũ non ignoras. qui abrahȩ & uisus
ẽ & locutus dm̃ qͦ.mͦ. ignorabis. scriptura eadẽ quȩ uirũ dixerat dñm
confitente. Ipsa enĩ dixit & concepit & peperit sarra abrehȩ filium
insenec tute sua. & intẽpore sicut locutus. ẽ illidñs. Sed uir uenturũ¬
se locutus. ẽ. Uirũ crede tantũ. nisi quiuenit & dñs et ds̃. ẽ. Causam
cõpara. Uir certe obid ueniet ut sarra & concipiat & pariat. Fidẽ disce
Dñs & ds̃ ob hocuenit. ut sarra & conciperet et pareret. In potestate dei uir
locutus. ẽ: in effectudei ds̃ prestiat: itasedm̃ & loquendo et faciendo

Expanded text:
spondeat. Quid ergo Scriptura dicit, Et Dominus visitavit Saram ? Vir ergo iste Dominus spondeat. Quid ergo Scriptura dicit, Et Dominus visitavit Saram ? Vir ergo iste Dominus est, efficiens quod spopondit. Quid autem sequitur? Et fecit Deus Sarae sicut locutus est . Vir in loquendo nuncupatus, Dominus 92 in visitatione significatus, Deus praedicatur in facto. Locutum certe virum non ignoras, qui Abrahae et visus est et locutus. Deum quomodo ignorabis, Scriptura eadem, quae virum dixerat, Deum confitente? Ipsa enim dixit, Et concepit et peperit Sara Abrahae filium in senectute sua, et in tempore sicut locutus ese locutus est. Virum crede tantum, nisi qui venit, et Deus et Dominus est. Causam compara. Vir certe ob id veniet, ut Sara et concipiat et pariat, Fidem disce. Dominus et Deus ob hoc venit, ut Sara et conciperet et pareret. In potestate Dei vir locutus est: in effectu Dei Deus praestitit. Ita se Deum et loquendo et faciendo
Abbreviated transcription (Latin):
Pfocedit aut plemiore doc trinȩ profec tu sermo diumus ds̃ is tic¬
ad abrabam loquitur : pariturã sarrã pollicetur. post hȩc uritres sedenti
assistunt : unũ adorat. &d nõ confitetur: idẽq & adoratus & confessus
ab illo tẽpore eodẽ infuturũ rediturũ se ꝓmittit. et sarre filiũ futurũ
ds̃ abraham locutus. ẽ: hisdẽ postea derebus ipsis eundẽ uir abeo uusus
alloquitur: demutatio tanta fit nominũ. nihil tam̃ deconfessione deces
Aloqutur: demitatio tantafit nominu nhitam aeconfessione deces¬
sit: uirũ enĩ licet conspectũ abraham tam̃ dnm ad orauit. sacramentum
scilicet futurȩ corporationis agnoscens: nec tam̃ tantȩ fidei testimonio
caruit. dño in euangłio dicente. Abraham pat̃ ur̃ lȩtabaturituideret diem
meũ. & uidit et gauisus ẽ Wirergo conspectus. rediturũ se tẽpore eodem
pollicetur: Contuere responsi onis effectũ: memento tam̃ uirũ. ẽẽ. qui

Expanded text:
Procedit autem pleniore doctrinae profectu sermo divinus, Deus iad Abraham loquitur, parituram Saram pollicetur. Post haec viri tres sedenti assitunt, unum adorat, et Dominum confitetur. Idemque et adoratus et confessus ab illo, tempore eodem in futurum rediturum se promittit, et Sarae filium futurum Deus ad Abraham locutus est. Idem postea de rebus ipsis eumdem vir ab eo visus alloquitur. Demutatio tantum fit nominum, nihil tamen de confessione decesloquitur. Demutatio tantum fit nominum, nihil tamen de confessione decessit. Virum enim licet conspectum, Abraham tamen Dominum adoravit : sacramentum scilicet futurae corporationis agnoscens. Nec tamen tantae fidei testimonio caruit; Domino in Evangeliis dicente, Abraham pater vester laetabatur, ut videret diem meum: et vidit, et laetatus est . Vir ergo conspectus rediturum se tempore eodem pollicetur. Contuere sponsionis effectum: memento tamen virum esse qui
Abbreviated transcription (Latin):
non unione ꝑsonȩ sed subs tantiȩ unitate. quia filio dĩdõ deputari ad
alterũ dm̃ ñ sinit ꝓpħa quodds̃ est. EXPLICIT LIBER QUARTUS¬

Expanded text:
non unione personae, sed substantiae unitate: quia filio Dei Deo deputari ad non unione personae, sed substantiae unitate: quia filio Dei Deo deputari ad alterum Deum non sinit propheta, quod Deus est. 103-104 LIBER QUINTUS
Abbreviated transcription (Latin):
Alus igicu adcum ñ deputabitur. Unus ẽ. enĩ hic indm̃. & exdẽ
natus: ꝑquẽ creata sunt om̃ia incȩlo & int̾ra ꝑquẽ tẽpora & scła
factasunt. Totũ enĩ quicquid .ẽ. exeius oꝑatione subsistit: hie .gͦ
unus ẽ disponens ad abraham. loquens ad moysen testans adisrł.
mimicasq uirtutes ligno passionis affigens. mortẽ inferno ꝑimen su
spetre fide resur rectione confirmans corruptionẽ carnis bumanȩ
a corporis sui ꝑimens. Adhunc ergo. non deputabitoe alius
solien hec unigenito ddõ ꝓ pria sunt & unus hie iphace peculidet
ili ri fiũi suarũm beatraidine natus exdõ. ẽ. ñ alter ad eũ ds deputat᷑
Non enĩ exalia substantia. sed exdõ ds̃ .ẽ. Nihil ineo itaq nouũ. nihil
extraneũ. nihil recens ẽ. Cũ enĩ audit isrł qđ sibids̃ unus sit. & filio dĩdeo
ñ al t̃ ds̃ deputetur. ut redimens ds̃sit : ab solute pat̃ ds̃ & filius ds̃ unũ sunt.

Expanded text:
est enim hic in Deum ex Deo natus, per quem creata sunt omnia in coelo et in terra, per quem tempora et saecula facta sunt. Totum enim quidquid est, ex ejus operatione subsistit. Hic ergo unus est disponens ad Abraham, loquens ad Moysen, testans ad Israel, inimicasque virtutes ligno passionis affigens, mortem in inferno perimens, spei nostrae fidem resurrectione confirmans, corruptionem carnis humanae gloria corporis sui perimens. Ad hunc ergo non deputabitur alius. Soli enim haec unigenito Deo propria sunt, et unus hic in hac peculiari virtutum suarum beatitudine natus ex Deo est. Non alter ad eum Deus deputatur: non enim ex alia substantia, sed ex Deo Deus est. Nihil in eo itaque novum, nihil extraneum, nihil recens est. Cum enim audit Israel, quod sibi Deus unus sit, et Filio Dei Deo non alter Deus deputetur, ut Deus sit; absolute pater Deus et filius Deus unum sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
gando ñ iam dm̃ ttnquã solitetrio głȩ honore ueneraberis: quam
patrẽ filii in honoratione contẽ nes honoris fidẽ in nascibili dõ con¬
fitere. qđ p̃ter cum ds nullus sit: unigenito dõ p̃dica. quod absq eods

Expanded text:
gando, non tam Deum tamquam solitarium gloriae honore veneraberis, quam gando, non tam Deum tamquam solitarium gloriae honore veneraberis, quam Patrem Filii inhonoratione contemnes. Honoris fidem innascibili Deo confitere, quod praeter eum Deus nullus sit: unigenito Deo praedica, quod absque eo Deus
Abbreviated transcription (Latin):
irat hanc opinionis tuȩ intelligentiã. ut obhoc qđ dixerit r̃¬
ds̃ p̃terme. eũ quẽ ex se genuit dm̃ abneges Ac nesibi hoc addiuinita¬
tẽ filii destruendam peculiare deferres: unigeniti suigła honorem
ꝑfecte diuinitatis impleuit dicens. & non. ẽ ds̃ prȩt̃ te. Iuid exęqua¬
ta discriminas. : Quid cõparata discernis Propriũ dĩ filio. ẽ. nep̃t̃
eũ dĩ sit. Propriũ dõ patri. ẽ : neabsq eo ds̃ quis quã sit. Uerbis dĩ dedi
utere. consitere & ita p̃care regẽ q̃m inte ẽ ds̃: & non . ẽ ds. prȩter te
Iuenĩ es ds̃ & nesciebamꝰ : as isrł saluator. Caret contumelia honoris
officiũ. Neq offensionẽ habet confessionis exẽplũ : maxime cũ aduer¬
satio eius plena confusionissit & pudoris. Immorare dĩ uerbis. confite¬
re dĩ uocib & fuge confusionis denuntiationẽ Dm̃ enĩ dĩ filiũ ab ne¬

Expanded text:
desiderat hanc opinionis tuae intelligentiam; ut ob hoc quod dixeritdesiderat hanc opinionis tuae intelligentiam; ut ob hoc quod dixerits praeter me, cum quem ex se genuit Deum abneges. Ac ne sibi hoc, ad divinitatem Filii destruendam, peculiare deferres; Unigeniti sui gloriam honore perfectae divinitatis implevit, dicens, Et non est Deus praeter te. Quid exaequata discriminas? quid comparata discernis? Proprium Dei filio est, ne praeter eum Deus sit; proprium Deo patri est, ne absque eo Deus quisquam sit: verbis t precare regem: Quoniam in te est Deus, et non est Deus praeter te. Tu enim es Deus, et nesciebamus, Deus Israel salvator. Caret contumelia honoris officium, neque offensionem habet confessionis exemplum; maxime cum adversatio ejus plena confusionis sit et pudoris. Immorare Dei verbis, confitere Dei vocibus; et fuge confusionis denuntiationem. Deum enim Dei filium abne
Abbreviated transcription (Latin):
inte. ẽ ds̃ Iolitariũ resista ñ recipit. Inte enĩ p̃sentẽ ueluti adquẽ sit
sermo significat. Quod aut̃ sequitur inte. ẽds̃: non solũ eũ qui prȩsens. ẽ
sed etiam eum quimaneat in p̃senti demonstrat. habitantẽ ab eo in quo habi¬
tet discernens. ꝑsonȩ tam̃ tantũ distinctione. non generis: ds̃ enĩ ieo. ẽ.
& in quo. ẽd s̃ dsest. Nonenĩ ds̃ in diuersȩ atq alienȩ ase naturȩ habi¬
taculo ẽ : sed in suo atq exse genito manet ds̃ in deo. quia exdõ ds̃ est
Tues enĩds̃ & nesciebamus. deus isrł saluator. Negantẽ te dm̃ in dõ se¬
quens sermo confutat. Ait enĩ Erubescent & pudebit om̃s qui aduersan
& ibunt cũ confusione. Decretũ hoc mimpietatẽ tuã dĩ. ẽ A¬
saris enĩ xp̃o: de quote ꝓfessio paternȩ uocis ob iurgat. Ds̃. ẽ enĩ quẽ esse
alius p̃ter me. Sed confundere & erubesce. Non eget delato ate hono¬
re innascibilis ds̃. głam hanc ate solitudinis suȩ non postulat. non

Expanded text:
in te est Deus. Solitarium res ista non recipit. In te enim praesentem, veluti ad quem sit sermo, significat. Quod autem sequitur, In te est Deus, non solum eum qui praesens est, sed etiam eum 100 qui maneat in praesente demonstrat: habitantem ab eo in quo habitet discernens, personae tamen tantum distinctione, non generis: Deus enim in eo est: et in quo est Deus, Deus est. Non enim Deus in diversae atque alienae a se naturae habitaculo est, sed in suo atque ex se genito manet. Deus in Deo, quia ex Deo Deus est. Tu es enim Deus, et nesciebamus, Deus Israel salvator . 41. Filio quens sermo confutat: ait enim, Erubescent, et pudebit omnes qui adversantur ei, et ibunt cum confusione : Decretum hoc in impietatem tuam Dei est. Adversaris enim Christo, de quo te professio paternae vocis objurgat. Deus est enim, quem esse  est alius Deus praeter me . Sed confundere et erubesce: non eget delato a te honore innascibilis Deus, gloriam hanc a te solitudinis suae non postulat, non
Abbreviated transcription (Latin):
sedinconfessione di constitit. Ita qui sub minis terio magni consiliar
nuntiandi deiangłs . ẽ: ipse & natura & nomine ds̃. e łsom̃ enĩnaturȩ.
nnomini natura cõponitur. Hisdem etiã dereb: ad abrabam deus
soquitur: benedic tmiam ismaheli edocetur: & mul tiplicandum eundẽ
esse ingentẽ benedixt inquit ei Nonitaq demutauit ꝑsone sue
signuficationẽ: se enĩ iam benȩ dixisse demonstrat. Dcriptura piense
saeramenti ordinẽ & uerȩ p̃dicationis modũ ab angło dei incipiens

Expanded text:
sed in confessione Dei constitit. Ita qui sub ministerio magni consilii sed in confessione Dei constitit. Ita qui sub ministerio magni consilii nuntiandi, Dei angelus est, ipse et natura et nomine Deus est. Nomen enim naturae, non nomini natura componitur. Iisdem etiam de rebus ad Abraham Deus loquitur: benedictum jam Ismaeli docetur, et multiplicandum eumdem esse in gentem: Benedixi, inquit, ei . Non itaque demutavit personae suae significationem: se enim jam benedixisse demonstrat. Scriptura certe sacr
Abbreviated transcription (Latin):
locutis ẽ illi dñs & dehinc expulsa de abrahȩ domo cum filio suo
ancilla & in deserto obaquȩ in opiam interitũ pueri timente eadẽ seri¬
ptura ait. Et ex auduuit dñs ds̃ uocẽ pueri ubierat : & uo cauit angls di
agar decelo & doait ei: Quid ẽ agar : Noli timere exauduut enim as
uocẽ pueri deloco inquo ẽ. Surge &accipe puerũ & tene manumeius.
ingentẽ enĩmagnã faciã eum. Quȩ ꝑfidiȩ cȩcitis que increduli cor¬
dis obtunsio ẽ quȩ irreligiosittitis temeritas. aut ignor are hȩc aut non
ignorata negligere ÷ Certe ita cõmemorata & dicta sunt: ne urtellu¬
gentiam uerttatis error aliquis aut obscuritas impediret. Quȩ sinon
posse ignor ari docemus. impietatis. eẽ. crimen necesse. ẽ qđ negatur
Angłsꝰ dĩ loqui adagar cȩpit. isma helẽ ingentẽ magnã adaueturis
eiqꝰ innumerabilẽ gentis ꝓgeniã prestaturus confessio audiences

Expanded text:
locutus est illi Dominus . Dehinc expulsa de Abrahae domo cum filio suo locutus est illi Dominus . Dehinc expulsa de Abrahae domo cum filio suo ancilla, et in deserto ob aquae inopiam interitum pueri timente, eadem Scriptura ait, Et exaudivit Dominus Deus vocem pueri ubi erat, et vocavit angelus Dei Agar de coelo, et dixit ei, Quid est Agar? noli timere; exaudivit enim Deus vocem pueri de loco in quo est. Surge, et accipe puerum, et tene manum ejus; in gentem enim magnadis obtusio est, quae irreligiositatis temeritas, aut ignorare haec, aut non ignorata negligere? Certe ita commemorata et dicta sunt, ne intelligentiam veritatis error aliquis aut obscuritas impediret. Quae si non posse ignorari doceamus; impietatis esse crimen necesse est quod negatur. Angelus Dei loqui ad Agar coepit, Ismaelem in gentem magnam adaucturus, eique innumerabilem 91 gentis progeniem praestaturus. Confessio audientis
Abbreviated transcription (Latin):
Sequitur sermo ordinẽ rerũ. Angłs dñi adagar locutus ẽ idẽ ad abrahã
ds̃ loquitur. ex eodẽ adutrũq fit sermo. Benedicitur is mahel. & ingentem
assistunt uiritres ad abraham: conspectis tribus: unũ adorat & qͥ nõ
confitetur scriptura astitisse uiros tres edidit sed patriarcha ñ ignor at
qui & adorandus sit & confitendus. Indiscreta assistentiũ speties .e. sed
uzxor tua & post hȩc dixit cidñs. Noncelabo ego abra ham & puero
aliuim sermonẽ quẽ breuitatis studio p̃t̃ mit timus: eum de iustis una
cum iniustis ꝑdendis abraham esset sollicituis ait: Nequaquã qui iudi¬
cas terram faties hoc iuditiũ Et dixit dñs. Si inuenero sodomis quin¬
quaginta ustos inciuitate remittam om̃iloco ꝓpt̃ illos & rursum
consummato sermone ad loth fratrẽ habrahȩ seriptura dicit. Et dñs
pluit suꝑ sodomã & gomorrã sulpbur & ignem adño decelo &rur sum
et concepit & peperit sarra abrahȩ filiũ insenectute sua. & intẽpore sicut

Expanded text:
tur sermo ordinem rerum. Angelus Domini ad Agar locutus est; idem ad Abraham Deus loquitur, ex eodem ad utrumque fit sermo. Benedicitur Ismael, et in gentem assistunt viri tres. Abraham conspectis tribus unum adorat, et Dominum confitetur. Scriptura adstitisse viros tres edidit: sed patriarcha non ignorat qui et adorandus sit et confitendus. Indiscreta assistentium species est; sed uxor tua . Et post haec dixit ei Dominus, Non celabo ego Abraham puerum alium sermonem, quem brevitatis studio praetermittimus, cum de justis una cum injustis perdendis Abraham esset sollicitus, ait: Nequaquam, qui judicas terram, facies hoc judicium. Et dixit Dominus, Si invenero in Sodomis quinquaginta justos in civitate, remittam omni loco propter illos . Et rursum consummato sermone ad Lot fratrem Abrahae, Scriptura dicit, Et Dominus pluet concepit et peperit Sara Abrahae filium in senectute sua, et in tempore sicut
Abbreviated transcription (Latin):
plificabo eũ . Benedictio exp̃terito. ẽ iam enĩ adagar sermo fuerat: ampli¬
ficatio uero infuturũ. Nunc enĩ primũ ad abraham de ismahel ds̃ loquit᷑

Expanded text:
ultiplicabo eum. Benedictio ex praeterito est; jam enim ad Agar sermo fuerat: ampliultiplicabo eum. Benedictio ex praeterito est; jam enim ad Agar sermo fuerat: amplificatio vero in futurum; nunc enim primum ad Abraham de Ismael Deus loquitur.
Abbreviated transcription (Latin):
Est aut̃ scđm ꝓpħam filius dĩ magni consilii angłs. ut ꝑsonarũ distin¬
tio absoluta esset: angłs dĩ est nuncupatus . Iui enĩ . ẽ. ds̃ exdõ: ipse . ẽ. et
angłs dĩ . Utuero honor debitus redderetur : & dñse ds̃ . ẽ p̃dicatus
tantũ deris: tuto enĩ iam ꝑsonarũ discretione p̃missa : ne solitarii error
ad abra ham. Ecce sarra uxortua pariet filiũ. tͥ. & uocabis nomeneius
isaac. & statuam tes tamentũ meũ adillũ intes tamentũ ȩternũ. & semini
eius post illũ de ismahel autẽ hȩc Ecce exaudiuite et benedixi ei. et
amplificabo eũ ualde duodecĩ gentes generabit. & dabo eũ ingentẽ magnã
Numquid ambigitur quinqui angłs dĩ dictus. ẽ. idẽ rursum dicatur & đs
Parit̃q deismahel sermo ẽ & nunc & dudũ multiplicandus ab eodẽ ẽ & ne
forte nonidẽ qui eẽt qui locutus ad agar nunc loqui crederetur: eiusdẽ
ꝑsonȩ significationẽ diuinus sermo testatur dicens & benedixi eũ &am¬

Expanded text:
ecundum prophetam filius Dei magni consilii angelus . Ut personarum distinctio absoluta esset, angelus Dei est nuncupatus; qui enim est Deus ex Deo, ipse est et angelus Dei. Ut vero honor debitus redderetur, et Dominus et Deus tantum Deus. Tuto enim, jam personarum discretione praemissa, ne solitarii error xit Deus ad Abraham, Ecce Sara uxor tua pariet filium tibi, et vocabis nomen ejus Isaac: et statuam testamentum meum ad illum in testamentum aeternum, et semini ejus post illum. De Ismael autem, ecce exaudivi te, et benedixi ei, et amplificabo eum valde: duodecim gentes generabit, et dabo eum in gentem magnam . Numquid ambigitur, quin qui angelus Dei dictus est, idem rursum dicatur et Deus? Pariterque de Ismael sermo est, et nunc et dudum multiplicandus ab ecdem est. Et ne forte non idem, qui esset locutus ad Agar, non loqui crederetur: ejusdem personae significationem divinus sermo testatur, dicens, Et benedixi ei et m
Abbreviated transcription (Latin):
uenit omnẽ uiã scientiȩ & dedit eam ia cob puero suo. & issł dilecto suo
Post hec supͣ terrã uisus. ẽ : & int̃ homines conuersatis ẽ Dixerat enĩ
iam superius Et homio. ẽ. & quis cognoscet eũ : habes gͦ. dm̃ int̾ris uisum.
Qint homines conuersatũ: & requiro quomͦ. intelligendũ existimes. dm̃
nemo uidit umquã. nisi unigenitꝰ filius qui. ẽ insinu patris. cũ hieremias
dm̃ p̃dicet : qui & iusus int̾ris .ẽ. & int̾ homines conuersatus . ẽ. Pat̃ certe
ñ nisi soli filio uisibilis .e. Quis ergo iste .ẽ. qui uisus ẽ & conuersatus
int homines : Dscerte nr̃ est : & uisibilis in homine. & contret tabilis
As E propħ̃am loquentẽ intellige. Non deputabitur alter adeum
Siqueris quomodo audiquȩ sequntur: neꝑid non &patri ꝓpriũ eẽl
existimes qđ dictũ .ẽ Audi isrł dñs̃ ds̃ tuus unus. ẽ hec enĩ sibi cobe¬
rent Non deputabitur alter ad eũ. inuenit omnẽ uiam scientie & de¬

Expanded text:
 Israel dilecto suo. Post hoc super terram visus est, et inter homines conversatus est . Dixerat enim jam superius, Et homo est, et quis cognoscet eum? Habes ergo Deum in terris visum, et inter homines conversatum: et requiro quomodo intelligendum existimes, Deum nemo vidit umquam, nisi unigenitus filius, qui est in sinu Patris ; cum Jeremias Deum praedicet, qui et visus in terris est, et inter homines conversatus est? Pater certe non nisi soli Filio visibilis est. Quis ergo iste est qui est visus et conversatus inter homines? Deus certe noster est, et visibilis in homine et contrectabilis Deus. Et prophetam loquentem intellige: Non deputabitur alter ad eum. Si quaeris, quomodo? audi quae sequuntur: ne per id non et Patri proprium esse existimes qet non deputabitur alter ad eum: qui invenit omnem viam scientiae et de
Abbreviated transcription (Latin):
bunt: excelsi uidelicet. & induodetim thronis iudicaturi tribus is rł. & dñm
suũ doctrinȩ & passionis suȩ martẏrio secuturi ds̃ ergo indõ.ẽ. & in quo. ẽ¬
ad confessionẽ solitarii dĩpatris. ñ. ẽds̃ p̃terme. Quomodo exp̃dicati¬
one dĩpatris dicentis . ñ . ẽ. p̃ter te dictũ interp̃taberis. siꝑid qđ dictũ. ẽ. ñ esł dĩ
p̃terme affirmare contendens. nedĩ filius ds̃ sit : Et cui .gͦ. ds̃ dixerit. ñ. ẽ¬

Expanded text:
bunt: excelsi videlicet, et in duodecim thronis judicaturi tribus Israel, et Dominum suum doctrinae et passionis suae martyrio secuturi. 40. Pater de se dicit, Non ead confessionem solitarii Dei patris, Non est Deus praeter me: quomodo ex praedicatione Dei patris dicentis, Non est Deus praeter te, dictum interpretaberis, si per id quod dictum est, Non est Deus praeter me , affirmare contendis, ne Dei filius Deus sit? Et cui ergo Deus Pate
Abbreviated transcription (Latin):
Non enĩ exalia substantia. sed exdõ ds̃. ẽ. Nihil in eo itaq nouũ. nihil
ex traneũ. nihil recens . ẽ. Cũ enĩ audit isrł qđ sibids̃ unus sit. & filio dĩ deo
ñ al t̃ ds̃ deputetur. ut redimens ds̃ sit : ab solute pat̾ ds̃ & filius ds̃ unũ sunt.
non unione ꝑsonȩ sed substantiȩ unitate. quia filio dĩdõ deputari ad
alterũ dm̃ ñ sinit ꝓpħa quod ds̃ est. EXPLICIT LIBER. QUARTUS¬

Expanded text:
non enim ex alia substantia, sed ex Deo Deus est. Nihil in eo itaque novum, nihil extraneum, nihil recens est. Cum enim audit Israel, quod sibi Deus unus sit, et Filio Dei Deo non alter Deus deputetur, ut Deus sit; absolute pater Deus et filius Deus unum sunt, non unione personae, sed substantiae unitate: quia filio Dei Deo deputari ad alterum Deum non sinit propheta, quod Deus est. 103-104 LIBER QUINTUS
Abbreviated transcription (Latin):
eatus apłs paulus formã constituendi ep̃i finģ
hanc ueluti sũmã consũmatitrũ in eo uirtutũ
docuit dicens Obtinentẽ scđm doctrinã fidĩ u
ut potens sit exhorttri ad doctrinã sanã & co¬
dicentes re uincere. Sunt enĩ multi & non
diti : uaNiloqui & seductores. Ita enĩ qr
propria discipline acmoꝵ sunt. ad sacen¬
tii meritũ utilia. eẽ. significat. Sienĩ hȩc eo¬
quȩ ad docendę ac tuendę fider scientiã n¬

Expanded text:
eatus apostolus Paulus formam constituendi Episcopi fihanc veluti summam consummatarum in eo virtutum esse docuit dicens: Obtinentem secundum doctrinam fidei verbum, ut potens sit exhortari ad doctrinam sanam, et contradicentes revincere. Sunt enim multi et non subditi, vaniloqui et seductores . Ita enim quae propria disciplinae ac morum sunt, ad sacerdotii meritum utilia esse significat, si etiam haec quae ad docendae ac tuendae fidei scientia
Abbreviated transcription (Latin):
sus sui inopiam intelligens. & dei sapientiã consectans. non scđm
humanã sapientiã prudens sit . sed scđm qđ ad dm̃ ꝓficit sapiat.
indĩ sapientiã exre cognita mundi stultitia transiturus cuiꝰ stultȩ
sapientiȩ sensui hereticã subtilitas ad fallendi occasionẽ coaptans.
unũ dm̃ ꝓfessa ẽ. auctoritate legis euangłioꝵq usa. qua dictũ est
di is rahel dñs ds̃ tuus unus ẽ. Non ignorans quantũ in eo esset
uł responsionis periculũ. uł silentii. & exutroq oportunita tem
impietatis expec tans. ut scĩtatẽ dicti iñ fideliter usurpati conuien¬
tis taciturnitas confirmaret. ꝑ id qđ ds unus .ẽ. filius ttmendĩ

Expanded text:
sus sui inopiam intelligens, et Dei sapientiam consectans, non secundum sus sui inopiam intelligens, et Dei sapientiam consectans, non secundum humanam sapientiam prudens sit, sed secundum quod ad Deum proficit sapiat, in Dei sapientiam ex recognita mundi stultitia transiturus. Cujus stultae sapientiae sensum haeretica subtilitas ad fallendi occasionem coaptans, unum Deum professa est, auctoritate Legis Evangeliorumque usa, qua dictum est: Audi, Israel, Dominus Deus tuus unus est : non ignorans quantum in eo esset vel responsionis periculum, vel silentii; et ex utroque opportunitatem impietatis exspectans: ut si sanctitatem dicti infideliter usurpati, conniventis taciturnitas confirmaret, per id quod Deus unus est, filius tamen Dei
Abbreviated transcription (Latin):
GSPONDENTES IMPIIS ETUESANIS
hereticoꝵ institutionib superiorib libris: ñ igno¬
rauimus in eã nos contradicendi necessitatẽ deduc¬
tos fuisse. ut ñminus periculi audientib. respon¬
sio nr̃a quã silentiũ commoueret: Cũ enĩ unũdm̃
profane assertio in fidelis ingereret. & rur sũ unũ
dm̃ religiose negare fides sana non posset: trac¬
tari de eo ñsine ancipitis periculi conscientia
potuit. qđ nonminus impie confirmaret᷑
quã negaretur Et quidẽ humani sensus
opimone ineptum & rationis alienũ. ẽẽ. hoc forte existimabitur.
qđ irreligiosum. ẽ negare. id ipsũ irreligiosũsit confiteri. cũpietas
confitendi impietatem condemnet negandi. nec ratione conueniat
ut utilit̃ affirmetur qđ utilit̃ destruatur. Sed ad diuinȩ sapientiȩ
telligentiã. humanus sensus imprudens & scđm cęlestẽ prude
stultus iuxta infirmita tes suas sentit. & iuxta im becil litatem
nature suȩ sapit. stultus sibi futurus ut deo sapiat. scilicet ut sen¬

Expanded text:
spondentes impiis et vesanis haereticorum institutionibus superioribus libris, non ignoravimus in eam nos contradicendi necessitatem deductos fuisse, ut non minus periculi audientibus responsio nostra, quam silentium commoveret. Cum enim unum Deum profane assertio infidelis ingereret, et rursum unum Deum religiose negare fides sana non posset; tractari de eo non sine ancipitis periculi conscientia potuit, quod non minus impie confirmaretur, quam negaretur. Et quidem humani sensus opinione ineptum et rationis alienum esse hoc forte existimabitur, ut quod irreligiosum est negare, idipsum irreligiosum sit confiteri: cum pietas confitendi, impietatem condemnet negandi; nec rationi conveniat, ut utiliter affirmetur, quod utiliter destruatur. Sed ad divinae sapientiae intelligentiam humanus sensus imprudens, et secundum coelestem prudentiam stultus, juxta infirmitates suas sentit, et juxta imbecillitatem naturae suae sapit; stultus sibi futurus, ut Deo sapiat, scilicet ut sen
Abbreviated transcription (Latin):
sinul atq opulentia. quod aliud sine altero ma
ircum spitienti mihi proprium uitȩ hun
religiosum offitium. qđ uł anatura manas
congesso sibi ad intelligentiam diumno
antea potis sima inter mortales hal¬

Expanded text:
simul atque opulentia, quod aliud sine altero malircumspicienti mihi proprium humanae vitae ac religiosum officium, quod vel a natura manansconcesso sibi ad intelligentiam divino munere e et nunc et semper antea potissima inter mortales ha
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ nobilitate abrahȩ. isaac & iacob. intra fines suos tã quã septo aliquo custodiȩ
peculiaris incluserit. ꝓphetas quoq quasi quȩdã torcularia aptauerit.
in quos musti modo quȩdã ub̾tas sc̃ĩ sp̃s feruentis influeret: in turre aut̃
eminentiã legis extruxerit: quȩ & incęlii ex solo egressa ꝓueheret. & exqua

Expanded text:
est, nobilitate Abrahae et Isaac et Jacob intra fines suos, tamquam septo aliquo custodiae est, nobilitate Abrahae et Isaac et Jacob intra fines suos, tamquam septo aliquo custodiae peculiaris, incluserit; prophetas quoque quaedam quasi torcularia aptaverit, in quos musti modo quaedam ubertas sancti Spiritus ferventis 778 influeret: in turri autem eminentiam legis exstruxerit, quae et in coelum ex solo egressa proveheret, et ex qua
Abbreviated transcription (Latin):
sacram̃tũ passionis acceperint. uirtutẽ resurrectionis agnouerint srincipes aut̃
sacerdotũ & pharisȩi uidentes hȩc & contemnentes: qui iustificati ꝑfidẽ non eras
nec ꝑpenitentiã regressi sunt ad salutẽ Atq ido in ꝑpetuũ fruct᷑eoꝵ sub male¬
dictione ea quȩ inficꝰ arbore p̃formabat᷑ a rescit
Alia parabola audite Homo erat pat̾ familias. & plantauit uineã : & sepem
circũdedit ei. & fodit in ea torcular. & turrẽ edificauit. & reliqua Quȩstio
om̃is in absoluto ẽ Na etia ipsi principes sacerdotũ & pharisei. de se dici hoc
intelligentes inira accensi sunt. Sed ꝑsonarũ ꝓprietas & rerũ cõparationes
sunt ꝓferendȩ Patrẽ familias hic patrẽ dm̃ intelligimꝰ. qui popłm isrł in
ꝓuentꝰ optimoꝵ fructuũ plantauerit: Quiq eos scificatione pat̾ni nominis. id

Expanded text:
perint, virtutem resurrectionis agnoverint. Principes autem perint, virtutem resurrectionis agnoverint. Principes autem sacerdotum et Pharisaei videntes haec, et contemnentes, qui justificati per fidem non erant, nec per poenitentiam regressi sunt ad salutem: atque ideo in perpetuum fructus eorum sub maledictione ea, quae in arbore ficu praeformabatur, arescitineam, et sepem circumdedit ei, et fodit in ea torcular, et turrem aedificavit, et reliqua . Quaestio omnis in absoluto est. Nam etiam ipsi principes sacerdotum et Pharisaei de se dici haec intelligentes, in iram accensi sunt. Sed personarum proprietas, et rerum comparationes sunt proferendae. Patremfamilias hic patrem Deum intelligimus, qui populum Israel in proventus optimorum fructuum plantaverit, quique eos sanctificatione paterni nominis, id
Abbreviated transcription (Latin):
crederit Sed qđ ait spopondisse eã iturã se. & nonisse: ostendit eredidisse eã
apłos potuit. tũ eñ erant humanę salutis sacram̃ta ꝑagenda: non issẽ
ea signi ficat Deniq non ait. noluisse. sed nonabisse Res extra culpã in¬
fidelitatis ẽ.: quia in facti erat difficultate nefieret Nonigitꝰ ire statĩ ad
opus qđ prȩceptũ ẽ. noluit. sed quia ire non poterat. noni it In eo enim
necessitatis mora sine crimine uoluntatis ostenditꝰ. Ꝙ in responsione
quidẽ phariseoꝵ: quȩdã. ẽ. necessitas ꝓpheciȩ Nã inuiti licet confitent᷑.
quis obsecut sit uoluntati. iunior scilic& filius: obediens ꝓfessione.
licet non efficiens intẽpore: quia fides sola iustificat. Atq idõ publicam &
meretrices in regno cȩloꝵ erunt priores quia iohanm crediderint: & in remissi¬
onẽ peccatoꝵ baptizati. in aduentu xp̃i confessi sint: turationũ opera laudaueris¬

Expanded text:
crediderit. Sed quod ait, spopondisse eam ituram se, et non isse; ostendit credidisse eam crediderit. Sed quod ait, spopondisse eam ituram se, et non isse; ostendit credidisse eam mini per apostolos potuit tum enim erant humanae salutis sacramenta peragenda; non isse eam significat. Denique non ait noluisse, sed non abisse. Res extra culpam infidelitatis est, quia in facti erat difficultate ne fieret. Non igitur ire statim ad opus quod praeceptum est noluit; sed quia 777 ire non poterat, non iit. In eo enim necessitatis mora sine crimine voluntatis ostenditur. 15. Hi quomodo obequidem Pharisaeorum quaedam est necessitas prophetiae. Nam inviti licet, confitentur quis obsecutus sit voluntati, junior scilicet filius, obediens professione, licet non efficiens in tempore; quia fides sola justificat. Atque ideo publicani et meretrices in regno erunt priores , quia Joanni crediderint, et in remissionem peccatorum baptizati in adventu