comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dicit scriptorem omniũ accidentiũ: ⁊ ali qui ui¬
dicabant syriam: ⁊ phenicẽ: ⁊ om̃s regiones ultra
lionem pͥdem destructa fuerant. quib reedifica¬
tis. statim negarent regi tͥbuta. ⁊ annonas. nec ⁊̃ pate¬
ret regi tͥnsitus in syriam. Heca dicebant se ꝯme¬
morare ei: qr memores erant salis q. in palatio
reedificationẽ. Quib aqqͥescens cambises: po¬

Expanded text:
phus dicit scriptorem omnium accidentium. Et alii qui judicabant Syriam, et Phoenicem, et omnes regiones ultra lionem pridem destructa fuerat, quibus reaedificatis, statim negarent regi tributa, et annonas, nec etiam pateret regi transitus in Syriam. Haec autem dicebant se commemorare ei, quia non immemores salis, id est reaedificationem. Quibus acquiescens Cambyses po
Abbreviated transcription (Latin):
magis ħ indicasset: ꝯurauer̃t in eũ. ⁊ occide
runt eũ. ⁊ ñ regnauert̃ ꝑ annũ isti duo frẽs. Por¬
ro: uii. magi eum tͣctarent uit̾ se quis eoꝵ du¬
cet filiã regis: ⁊ regnaret ꝓ eoi ꝯplacuit eis: ut
tali uaticinio unus ex eis eligeret᷑. dilucło ue¬
nirent suꝑ equos soli: in atͥo palacii. añ fores
dempli. ⁊ ciũ equꝰ prior hinnitũ daret: ẜ ora
suoꝵ: mandauit ei: ut in loco ad quẽ in crasti¬
no ꝯuenire debebant: equo suo de nocte suppo¬
n̾et equã. Quo fc̃os eum in crastinũ .uii. magi
ad eundem locum deuenissent: statim ad equȩ

Expanded text:
magis hoc indicasset, conjuraverunt in eum, et ocmagis hoc indicasset, conjuraverunt in eum, et ocduo fratres. Porro septem magi cum tractarent inter se quis eorum duceret filiam regis, et regnaret pro eo, complacuit eis ut tali vaticinio unus ex eis eligeretur: diluculo venirent super equos soli in atrio palatii ante fores templi, et cujus equus prior hinnitum daret, secundsuorum, mandavit ei, ut in loco ad quem in crastino convenire debebant, equo suo de nocte supponeret equam. Quo facto, cum in crastino septem magi ad eumdem locum devenissent, statim ad eq
Abbreviated transcription (Latin):
nuit. ducens pͥat heim filiã cambise inuxorẽ.
simłans se ñ uelle sibi regnare. s ꝯseruare regnũ
m̃gi fr̃ cambise: qr puer erat. Hunc tñ mͥgim:
cambises priꝰ occid̾at in penet᷑lib tẽpli: solo isto
erineide ꝯscio: ħ sacͥlegii ⁊ parricidii. Cumq pꝰ
.uii. menses regni sui moreret᷑ erineides: sustitu¬
it sibi frẽm. uiuenẽ elegantẽ forma ⁊ uiribꝰ. dicẽs
occultãtio regũ: de facili fi̾ potuit in ꝑside. qr
ad regẽ nlłs fere intͣbat: p̾ter domesticos eius.
Unus a de .uii. magis cepit illũ hr̃e suspectum.
suspicans ñ ẽẽ mgim. Hic magꝰ: urt ꝯcubinas re¬
gis filiam habebat. qui secretius loquens c̾ea: mio¬
nuit eã ut de nocte attentiꝰ palparet cap̃t regis.
⁊ dep̾henderet utrũ auricłas hret. hc enĩ frẽm
enneidis quondam sibi offensum: cambises mu¬
tilau̾at aurib. Cunq puella deprehendiss
eum aures ñ hr̃e: indicauit ħ patͥ. Q c̃ reliqͥs

Expanded text:
um; ducens Panthaei, filiam Cambyse, in uxorem, simulat se non velle sibi regnare, sed conservare regnum Mergi fratri Cambyse, quia puer erat. Hunc tamen Mergum Cambyses prius occiderat in penetralibus templi, solo isto Smerde conscio hujus sacrilegii et parricidii. Cumque post septem menses regni sui moreretur Smerdes, substituit sibi fratrem, juvenem elegantem forma et viribus, dicens occultatio regum de facili fieri potuit in Perside, quia ad regem nullus fere intrabat praeter domesticos ejus. Unus autem de septem magis coepit illum habere suspectum, suspicans non esse Mergum. Hic magus inter concubinas regis filiam habebat; qui secretius loquens cum ea, monuit eam, ut de nocte attentius palparet caput regis, et deprehenderet utrum auriculas haberet. Hunc enim fratrem Smerdis, quondam sibi offensum, Cambyses mutilaverat auribus. Cumque puella deprehendisset eum aures non habere, indicavit hoc patri. Qui cum reliquis
Abbreviated transcription (Latin):
enim ut̾dixisset cambises reedificationẽ templ
ascendit ad eum ⁊ orobabel.⁊ ꝑ hꝰ darii int̾uen¬
tũ: demptauit aiũm regis mutare. s ñ potuit. ⁊
t̃c ꝑsuasit dario secretiꝰ: ut uou̾et uotũ deo isrł.
q. si eum regẽ faceret: restauraret ei tẽplũ. ⁊ uni¬
u̾sa uasa dñi q̃ ad hucerant penes reges ꝑsarũ:

Expanded text:
set Cambyses reaedificationem templi, ascendit ad eum Zorobabel, et per hujus Darii interventum tentavit animum regis mutare, sed non potuit, et tunc persuasit Dario secretius, ut voveret votum Deo Israel; quod si eum regem faceret, restauraret ejus templum, et universa vasa Domini, quae adhuc erant penes regem Persarum,
Abbreviated transcription (Latin):
Uiuit aĩa tua: qm ñ expendet ħ oĩa ancilla tua.
donec faciat deus in manu mea ħ q̃ cogitaui. Pe¬
citq sibi dari copiã egrediendi nocte foras: ad
oraudũ dm̃ suũ.⁊ ita ꝑ tͥduũ noctib exibat. ⁊
baptrzabat se ĩ aquis. ⁊ orabat dm̃ isrł. Quar¬
to die: fecit holofernes cenã seruis suis. ⁊ dix ad
uagio eunuchũ. ꝑsuade hebree illi ut sponte
ꝯsentiat m. fedum ẽ .i. ap̃ assirios ut mulier il
erit optimũ onĩb dieb uite meȩ. Ic̃ ornasset
se: stetit aute faciẽ holofernis. Qͥ iocundꝰ fc̃s
iacebat in lecto: ninna ebrietate sopitꝰ. Dixitq
iudith puelle sue: ut staret foras. ⁊ obseruaret.¬

Expanded text:
ivit anima tua, quoniam non expendet omnia haec ancilla tua, donec faciat Deus in manu mea haec quae cogitavi. » Petiitque sibi dari copiam egrediendi foras nocte ad adorandum Deum suum, et ita per triduum noctibus exibat, et baptizabat se in aquis, et orabat Deum Israel. Quarto die fecit Holofernes coenam servis suis, et dixit ad Vagao eunuchum: « Persuade Hebraeae illi, ut sponte consentiat mihi. Foedum est enim apud Assyrios, ut mulier illerit optimum, omnibus diebus vitae meae. Et cum ornasset se, stetit ante faciem Holofernis. Qui jucundus factus iacebat in lecto nimia ebrietate sopitus dixitque Iudith puellae suae ut staret foras ant
Abbreviated transcription (Latin):
parussent fundam̃ta suꝑ t̾ram: eleuauit ppłs
uocẽ in iubilatione. Porro: quidã seniores qui ui¬
d̾ant templũ priꝰ: eiulabant uoce magna. nec po¬
terat qͥsquã agnoscere clamorẽ letantiũ: ⁊ planc¬
tũ eiulantiũ. Porib: samarite indignati ĩ pedie¬
bant manꝰ eoꝵ. Cumq ꝑ seimpedire ̃ possent:
impediert̃ eos: qd̾ in .xix.annis quib cyrꝰ regna-¬
uit: ñ erexer̃t muros templi nͥusq ad appodiaci¬
onẽ. Porro: ꝙtꝰ cum ꝑcussisset cresũ uxta fluuĩ¬
um alim: gentẽ lidoꝵ bellicosissimã astute rede¬
git in socordiã. Tradidit enĩ eis sollem nitates. ⁊
ludos. p̃cipiens eis: ut lusib. comessationib.⁊

Expanded text:
 elevavit populus vocem in jubilationem. Porro quidam seniores, qui viderant templum prius, ejulabant voce magna; nec poterat quis cognoscere clamorem laetantium, et planctum ejulantium. Porro Samaritae indignati impediebant manus eorum. Cumque se impedire non possent, impedierunt eos, quod in triginta annis, quibus Cyrus regnavit, non erexerunt muros templi, nisi usque ad appodiationem. Porro Cyrus cum percussisset Cresum juxta fluvium Alim, gentem Lydorum bellicosissimam astute redegit in concordiam. Tradidit enim eis solemnitates et ludos,
Abbreviated transcription (Latin):
dñi ruine. ñ solum ꝓuetustate:. ⁊ negligñ¬
cia: s ⁊ quȩ fecerat athalia. ⁊ de sc̃ificatis ꝑa-¬
uerat domum baal. Precepit itaq ioas sac̃¬
dotib ut instaurareñt sartatecta domꝰ. reci¬
lium numerati. oblatio enim ꝓ delicto ⁊ pec̃co
cuniam. Iosephꝰ tñ dicit: ut ꝑ omnem regio¬
nem sumerent sacerdotes ꝓ capite dimidiũ si¬
chi. Quõd udens ioiãda populo ñ placere.
cessauit. ⁊ ob hoc ñ fuerunt instaurate rui¬
ne. Tunc ioiada fecit garophilatium mu-¬
nitũ. aꝑto desuꝑ foramine. ⁊ posuit illd̾ ad de¬
xteram ingredientium. domũ. ñ longe ab al¬
tari. Cumq apparet płima pecunia in ga-¬
zophilatio. scriba regis ⁊ pontifex effunde¬
bant eã. ⁊ dabant his qui preerant cementa¬
riis domꝰ dñi. ⁊ ñ fiebat cum eis r̾o. s infide tc¬
tabant. nec fiebat ex pecunia illa u̾as aliqd̃
in domo dñi: nisi de eo qd̾ erat residuum sar¬
thatectis. ut legitur in ꝑalipomenon. ⁊ mor¬

Expanded text:
ni ruinae, non solum pro vetustate et negligentia, sed etiam quas fecerat Athalia, et de sanctificatis paraverat domum Baal. Praecepit itaque Joas sacerdotibus, ut instaurarent sartatecta domus recilium numerati . Oblatio enim pro delicto, et procuniam. Josephus tamen dicit, quod per omnem regionem sumerent sacerdotes pro capite dimidium sicli. Quod videns Joiada populo non placere, cessavit, et ob hoc non fuerunt instauratae ruinae. Tunc Joiada fecit gazophylacium munitum aperto desuper foramine, et posuit illud ad dexteram ingredientium domum non longe ab altari. « Cumque appareret plurima pecunia in gazophylacio, scriba regis et pontifex effundebant eam, et dabant his qui praeerant caementariis domus Domini. Et non fiebat cum eis ratio, sed in fide tractabant . » Nec fiebat ex pecunia illa vas aliquod in domo Domini, nisi de eo quod erat residuum sartatectis, ut legitur in Paralipomenon. Et mor
Abbreviated transcription (Latin):
plo ⁊̃ op̃timates uiciati sũnt. quẽ¬
cũ argueret ⁊acharias filiꝰ ioiade¬
fecit eum obrui lapidib inter templũ ⁊ altare.
extunc: ut dicit epiphaniꝰ ñ accepit ppłs intẽ¬
plo responsum. manifeste sicut prius. nec ex
dabir: nec ex ephot. Rex autem ñ multo pꝰ
penas exsoluit. Azael enim rex syrie c̃ expug¬
nasset geth: ascendit iniersm. Ioas u̾o misit
ei thesauros domꝰ dm̃ ⁊ domꝰ regie. ñ de abscõ¬
ditis tumuloꝵ. ⁊ recessit ab eo. Cumq incur¬
risset ioas langorem pessimũ: eo ꝙ. diuinos
honores sibi uolebat impendi ut dicunt e¬
brei: duo serui eiꝰ ꝑcusserunt eũ.⁊ mortuꝰ ẽ.
⁊ sepultꝰ in ciuitate dł. ñ tñ in monum̃tis re

Expanded text:
t. Qucum argueret Zacharias, filius Joiadaefecit eum lapidibus obrui inter templum et altare . Ex tunc ut dicit Epiphanius non accepit populus in templo responsum manifeste, sicut prius, nec ex dabir, nec ex ephod; rex autem non multo post poenas exsolvit. Azael enim rex Syriae, cum expugnasset Geth, ascendit in Jerusalem . Joas vero misit ei thesauros domus Domini, et domus regiae, non de absconditis tumulorum, et recessit ab eo. Cumque incurrisset Joas languorem pessimum, eo quod divinos honores sibi volebat impendi, ut dicunt Hebraei, « duo servi ejus percusserunt eum, et mortuus est, et sepultus in civitate David, non tamen in monumentis r
Abbreviated transcription (Latin):
sauu̾o quadragenariꝰ: duxit uxores.
iudith ⁊ besama th. filias potentium
uiroꝵ int̾ cananeos. semet ip̃m dñm faci¬
ens. in potestate uxoꝵ. q̃ cum ambe of¬
fendissent animum ysaac ⁊ rebecce:⁊ li¬
cet nollet ysaac ꝓuinciales sue misceri
cognitioni: cñ melius silere dec̾uit. De¬
benedictionibꝰ

Expanded text:
sau vero quadragenarius duxit uxores Judith, et Bethsameth , filias potentium virorum inter Chananaeos, semetipsum dominum faciens in potestate uxorum. Quae cum ambae offendissent animum Isaac et Rebeccae, et licet nollet Isaac provinciales suae misceri cognationi; tamen melius silere decrevit. benedictionib
Abbreviated transcription (Latin):
dũ m̾git᷑: si quid uiuum aliqua arte inm̾¬
seris: suꝑexilit. lucerna¬
ardens suꝑͤnatat. extĩc¬
ta mergitur.⁊ multis lo¬
cis nigras glebas bitumi¬

Expanded text:
ua arte immerseris, superexsilit. Lucernaardens superenatat, exta mergitur. Multis cis nigras glebas bitumi
Abbreviated transcription (Latin):
h̃t. Dicitur⁊ uallis salina¬
lapides salis cͥcaĩueniũt᷑.¬
manfie in monte inspelunca. ⁊ due filie eius
cum eo. Didic̾ant autem filiȩ loth consũma¬
tionem mundi futuram ꝑ ignem.⁊ suspicate
⁊ patris mesticiam ⁊ rigorem uino mollienteᷤ
singulis licet singulẽ uirgines noctib sus ce¬
ꝑunt. ab ignorante patre conceptum. nec
repetierunt. ħ tñ desuꝑ appungunt hebrei
qͣi incredibile. qr nat᷑a rerum ñ patitur coi¬
re quempiam nescientem. uł dicitur. nes¬
cisse filiam. putans fuisse uxorẽ suã. Dicit᷑
quoq impossibile in defloratione fieri con¬
ceptum. ob ħ antixͦ dicet se filium uirginis.
Peꝑitq maior filia filium. ⁊ uocauit eũ mo¬
ab. patrem moabitaꝵ. Minor peꝑit filiũ.
⁊ uocauit eum ammon: patrem ammonita
populi mei. hȩc aliquantulum texit. qͣi
meo. dicit iesꝵ filias posse excusari. qr credi¬
derunt genus humanum defecisse. ⁊ pie¬
tas posteritatis impietatem in cestus ex

Expanded text:
bet, dicitur et vallis Salinlapides salis circa inveniu in monte in spelunca, et duae filiae ejus cum eo . Didicerant autem filiae Lot consummationem mundi futuram, per ignem. et suspicatae et patris moestitiam et rigorem vino mollientes, singulae, licet virgines, singulis noctibus susceperunt ab ignorante conceptum, nec repetierunt. Hoc tamen desuper appungunt Hebraei quasi incredibile, quia natura rerum non patitur coire quempiam nescientem. Vel dicitur nescisse filiam fuisse, putans fuisse uxorem suam. Dicitur quoque impossibile in defloratione fieri conceptum. Ob hoc Antichristus dicet se filium virginis. Peperitque major filia filium, et vocavit eum Moab, patrem Moabitarum; minor peperit filium, et vocavit eum Ammon, patrem Ammonitarpopuli mei. Haec aliquantulum texit, quasi meo. Dicit Hieronymus filias posse excusari, quia crediderunt genus humanum defecisse, et pietas posteritatis impietatem incestus exc
Abbreviated transcription (Latin):
tatum. Quam dugͦ fuit loth in ea: pe¬
percit ei dñs. S ut dicit iesꝵ loth timenᷤ
consuetum t̾remotum ei: egressus mansit
in monte. Egregyoitaq loth de sodomis
pluit dñs suꝑ ciu̾itates sulphurem ⁊ ig¬
nem. Pluit dñs a se ipso ens in terra: a se
autem hec: ut t̾ra inet̾num aresceret. sñ
spe tt̾m germinandi. ⁊ ita grauiꝰ puniuit
istos quam pͥmos peccatores diluuio. Licet
enim illi mensuram delicti exced̾ent: tñ qͣi
naturalit̾ peccabant.⁊ uniu̾sos subu̾tit.
⁊̃ paruulos ꝓpeccatis parentũ. in quo pro¬
uisũ est illis ne diu uiuentes sequerentur
exempla patrum. ⁊̃ est aliqd̾ bonum reũ
ñ ẽẽ: qui gloriosus ñ est. ꝓdest enim pau¬
ꝑem ñ esse: quirex ẽe non potest.⁊ respitiẽs
uxor loth: u̾sa est in statuam salis. quam
iosephꝰ dicit se uidisse.⁊ hactenus man̾e.
Cersa est ergo regio in lacum salsum et
sterilem. qui dicitur mare mortuũ. quia
nec aues nec pisces in eo uiuunt ut in aliis.

Expanded text:
ae. Quamdiu ergo fuit Lot in ea, pepercit ei Dominus. Sed ut dicit Hieronymus, Lot, timens consuetum ejus terraemotum, egressus mansit in monte. Egresso itaque Lot de Sodomis, pluit Dominus super civitates illas sulphur et ignem. Pluit Dominus a seipso ens in terra, a se autem haec, ut terra in aeternum aresceret, sine spe iterum germinandi, et ita gravius punivit istos, quam primos peccatores diluvio. Licet enim illi mensuram excederent delinaturaliter peccabant, et universos subvertit etiam parvulos pro peccatis parentum, in quo provisum est illis, ne diu viventes, sequerentur exempla patrum, et est aliquod bonum reum non esse, qui gloriosus non est. Prodest enim pauperem non esse, qui rex non esse potest. Et respiciens uxor Lot retro, versa est in statuam salis, quam Josephus dicit se vidisse, et hactenus manere. Versa est ergo regio in lacum salis, et sterilem, qui dicitur mare Mortuum, quia nec pisces, nec aves, in eo vivunt, ut in aliis.
Abbreviated transcription (Latin):
re. app̾hensum eum cum uxore mor
⁊ filiab statuerunt angłi ext̾ra ciuitaum.¬
tem dicentes. ne respitias retro. s in mon¬
te saluum te fac. qui ex ꝑturbatione nõ¬
dum plene cdens dño: ait̾. ñ possum in mõ¬
te saluari. ne forte apprehendat me malũ
ua ad quam fug̾e sufficio: ut saluer in ea.
& ait dñs. ñ subu̾tamꝰ urbem ꝓ qua lo¬
cutus es. ⁊ id̾o qr dixit paruas uocatum ẽ
nom̃ eius fedor .i. parua. modo dicitur ci-

Expanded text:
re, apprehensum eum, cum uxore sua, et filiabus statuerunt angeli extra civitatem dicentes: Ne respicias retro; sed in monte salvum te fac . Qui ex perturbatione, nondum plene credens Domino, ait: Non possum in monte salvari, ne forte apprehendat me malum, vitas parva ad quam fugere sufficio, ut salver in ea: Et ait Dominus. Non subvertam urbem, pro qua locutus es. et ideo, quia dixit parva, vocatum est no
Abbreviated transcription (Latin):
nĩ dilationis a głia. ꝓ qua potuerũt mur¬
m᷑are. antiqui. tunc demũ scient. qͣm nũqͣm
inirationẽ autẽ eoꝵ de causa cognita exp̃s¬
sit dñs sub interrogatione. Post c̃cludens¬
mi. no .i. iudei. ⁊ gentes equabunt᷑: in ingreᷤᷤ¬
su regnice. quia nullus intͣuit: usq ĩ septi¬
nrã etatem. quiescentiũ. que incepit ple¬
ne in ascensione. In resurrectione quoq cor¬
poꝵ: electi cuiꝰcũq etatis uel temporis uel
hominis eqͣbuntur. Nisi forte pauti iã sur

Expanded text:
nis Christi a gloria, pro qua potuerunt murmurare antiqui, tunc demum scient, quam nunquamirationem autem, eadem de causa cognita, expressit Dominus sub interrogative: « Anid est Judaei et gentes aequabuntur in ingressu regni coelorum, quia nullus intravit, usque in septimam aetatem quiescentium, quae incipit plene in ascensione. In resurrectione quoque corporum, electi cujuscunque aetatis, vel temporis, vel hominis, aequabuntur, nisi forte
Abbreviated transcription (Latin):
Une ꝓposuit eis similitudinẽ diurno.¬
de patre familias. qui condicit oꝑarioᷤ.
in uineam suã ex denario diurno. Cumq ñ
quidẽ denarii. eandẽ ꝑpetuitatẽ notat. Nul¬
lius enĩ urra. ibi breuior. aut longior erte.
alia. uł idem deus omnia in omnib in ea:
notatur. De murmure u̾o recipientiũ di¬
ci pot̾. quia ibi non erit murm᷑ inuideritiũ.
s admiraritiũ. de magnitudine premii.

Expanded text:
posuit eis similitudinem de patrefamilias, qui conduxit operarios in vineam suam ex denario diurno . Cumque nsiquidem denarii eamdem perpetuitatem notat. Nullius enim vita ibi brevior aut largior erit alia, sed idem « Deus omnia in omnibus , » notatur in ea. De murmure vero recipientium dici potest, quia ibi non erit murmur invidentium, sed admirantium de magnitudine praemii.
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. se dicturũ talib. nestio uos. Qmuis
g̾ de eisdẽ uideatur sermo fieri .s. de accipi¬
erctib denarium: tn scd̾oo regulã ticonii de
diuersis ibi agitur. . de accipientib ⁊ ñ acci¬
pieritib s putantib se accepturos. s tunc.
non putabunt: nec accipient

Expanded text:
dicit se dicturum talibus: « Nescio vos . » Quamvis etiam de eisdem videatur sermo fieri, id est de accipientibus denarium, tantum secundum regulam Ciconii de diversis ibi agitur, scilicet de accipientibus et non accipientibus, sed putantibus se accepturos, sed nunc nec putabunt, nec accipient
Abbreviated transcription (Latin):
ortuo belo. ninꝰ in solatium doloriᷤᷤ
imaginem patͥs fecit sibi. cui tantam
exhibebat reu̾entiam ut quiblibet reis
qui ad eã ꝯfugissent parc̾et. ꝓinde hoĩes
de regno eiꝰ diumos honores imagii ceꝑũt
impendere. huius exemplo płimi caris suiᷤ
mortuis imagines dedicarunt. ⁊ sic̃ ab ydo¬
lo beli cet̾a traxerunt originem. sic ⁊ ab
heus nomine generale nomeny dlolor lice in
alie bel. alie beel. alie baal. alie baalim. ĩ mo
⁊ noĩa specificauerunt. alie beelfegor. alie
beelzebub dicentes. s tandem seriem gene¬

Expanded text:
ortuo Belo, Ninus in solatium doloris imaginem patris fecit sibi, cui tantam exhibuit reverentiam, ut quibuslibet reis qui ad eam confugissent, parceret. Proinde homines de regno eius divinos honores imagini ceperunt impendere. Huius exemplo plurimi charis suis mortuis imagines dedicarunt. Et sicut ab idolo Beli cetera traxerunt originem, sic et ab eius nomine generale nomen fuit idolorum. alie Bel, alie Beel, alie Boal, alie Baalim, sermo et nomina specificaverunt, alie Belphegor, alie Beelzebub dicentes. Isidorus Hispalen
Abbreviated transcription (Latin):
claratꝰ erat. ĩ aliis fortunatissimꝰ: inreb lai.
domesticis infelicissimꝰ fuit. salome uo̾ qͦs occi¬
dimandau̾at: absoluit. ⁊ sepeliuit eũ archelaꝰ
in funis põpa p̾termittens. Septẽ ã dieb ĩ lu¬
gendo patre ꝯsũptis. epułq ferialib pplo plixx
exibitis: qui mos iudeoꝵ obexpensas funerũ
młtos depauꝑauit: candida ueste indittꝰ ascẽ¬
dit in tẽplũ. uarusq fauorib a plebe susceptꝰ
ẽ. sedensq ꝓtͥbunali: dix̃. se ⁊̃ a regis noĩe uel¬
le temꝑare:. donꝰ a cesare ꝯfirmata foret succes¬
sio ꝓmittens ꝙ patire melior õib apparẽti qͦc̃¬
ca: alii tribita leuari: ali uectigalia tolli: qͥ¬
dã solui eustodias: acclamabant. postulatis

Expanded text:
claratus erat. In aliis fortunatissimus, in rebus domesticis infelicissimus fuit. Salome vero quos occidi mandaverat absolvit. Et sepelivit eum Archelaus in funeris pompa praetermittens, septem autem diebus in lugendo patrem consumptis, epulisque feralibus prolixe populo exhibitis, qui mos Judaeorum ob expensas funerum multos depauperavit candida veste indutus ascendit in templum, variisque favoribus a plebe susceptus est, sedensque pro tribunali, dixit, se etiam a regis nomine velle temperare, donec a Caesare confirmata foret successio, promittens quod patre melior omnibus appareret. Quocirca alii tributa levari, alii vectigalia tolli, quidam solvi custodias acclamabant. Postulatis
Abbreviated transcription (Latin):
ortum stelle: dñm annicłm ẽẽ sciebat. ⁊ aliqͦt
insuꝑ dierum. ideoq supͣ etatem eiꝰ: usq ad bi¬
mos:⁊ infrausq ad unꝰ nocdis infantẽ. deseuit
in pueros. timens pueri morphoseon. ne .s. pu
faciem tnͣsformaret. Crisostomꝰ a dicit: stellã
apparuisse ꝑ annũ añ dñi natiuitatẽ. Credebat¬
ꝙ herodes tunc ⁊̃ dñm fuisse natũ ⁊ sic pitabat
dũm bimum eẽ. cum abiectione paucoꝵ dierũ. ⁊

Expanded text:
ortum stellae Dominum anniculum esse sciebat, et aliquot insuper dierum. Ideoque ipse supra aetatem ejus usque ad bimos et infra usque ad unius noctis infantem desaevit in pueros. Timensque pueri morphoseon, id est comfaciem suam transformaret. Chrysostomus autem dicit stellam apparuisse per annum ante Domini nativitatem. Credebatque Herodes, tunc etiam Dominum fuisse natum, et sic putabat Dominum bimum fuisse cum adjectione paucorum dierum, et
Abbreviated transcription (Latin):
oꝵ responsurꝰ. tñ iosephꝰ dicit qd̾ alexandrũ
filiũ suũ sec̃ romã traxerit. ⁊ ueneni sibi ꝑati
reũ ap̃ cesarem postulau̾it. Qͥ cum it facet
ap̃ cilicrã: audiens naues tharsensiũ magos
transuexisse: in sp̃u uehementi ꝯbussit na¬
cesare disceptass pater c̃ filiis: hac lege fcã ẽ
reconciliatio: ut adolescentes patͥ in om̃ib
obedirent: ip̃e aͥ regnũ dimitt̾et cui uellet. ñ¬
dũ tñ a suspitionib liberatꝰ erat. Cenieus¬
q ierosolimã: ppło ꝯuocato: tͥbq filiis astã
cessoris uidicẽ ꝯstitutũ. ne uidei regnũ ad suos
redlit̾um existimarent. Iunc ꝯfirmatꝰ in regno

Expanded text:
us. Tamen Josephus dicit quod Alexandrum filium suum secum Romam traxerit, et veneni sibi parati reum apud Caesarem postulaverit. Qui, cum iter faceret per Ciliciam, audiens naves Tharsensium magos traduxisse, in spiritu vehementi combussit naCaesare disceptasset pater cum filiis, hac lege facta est reconciliatio, ut adolescentes patri in omnibus obedirent, ipse autem regnum dimitteret cui vellet. Ndes a suspicionibus liberatus est. Veniensque Jerosolymam, populo convocato, tribusque filiis astantcessoris judicem constitutum, ne Judaei regnum ad suos rediturum aestimarent. Tunc confirm
Abbreviated transcription (Latin):
rẽmon: oportet me simł a dorare. Ora dñm ut
ñ imputet mͥ ħ. ⁊ abiit naamã: electo terre tꝑe
biit ab eo: aliqͣnto t̾re spatio. eadẽ ambiguitaᷤ
in genesi legitur. eratq u̾num tempꝰ: ⁊ ingͥdie¬
bat᷑ effrata. ebreus ht̃. adhuc spatiũ terre erat
⁊ ing̾diebar effrata. ⁊ sic latinꝰ int̾pres posuit

Expanded text:
Remmon, oportet me simul adorare. Ora Dominum ut Remmon, oportet me simul adorare. Ora Dominum ut non imputet mihi hoc: « Et abiit Naaman electo terrae tembiit ab eo aliquanto terrae spatio. » Eadem ambiguitas in Genesi legitur: « Eratque vernum tempus, et ingrediebatur Ephrata . » Hebraeus habet: « Adhuc spatium terrae erat, et ingrediebatur Ephrata. » Et sic Latinus interpres posuit
Abbreviated transcription (Latin):
eqͥtatus euis usq ad hostiũ helysei. Q misit ad eũ
dicens. Lauare septies in iordane:⁊ mundab̾is.
Cumq abiret naamã: indignans q ñ tetigiss
eum. inuoeans nomen dñi. Dixerunt ei serui
gͦ ⁊ lauit in iordane septies. ⁊ mundatꝰ est. ⁊ re
dieus stecit coram heliseo ⁊ ait. Scio: qi ñ sit
deus alius in uniu̾sa t̾ra: nisi in isrł. ⁊ obtulit ei
benedictionẽ. Cumq renuenti iuim face̾t: ait
helẏseus. uiuit dñs: qr ñ accipiã. Iait naamã.
Obsecro ut tollam honꝰ duoꝵ burdonũ de t̾ra
hac. Est aũt burdo: ex equo ⁊ asina. ẜ. quosdã
tulit c̾ram ut sternet eam in templis ydoloꝵ.
ut stans suꝑ eam: adoraret dm̃ terre isrł. ne of¬
fend̾et dñm suum. si pariter ñ adoraret. S
molandũ. uñ ⁊ subdidit. Non faciet seruus tu¬
us ultra holocaustũ. ac uictimã diis alienis nͥ
dño. Unũ est .ꝙ. mutare ñ possum. Cum in¬
nititur rex suꝑ manũ suam:⁊ adorat in tẽplo

Expanded text:
s ejus ad ostium Elisaei. Qui misit ad eum dicens: « Lavare septies in Jordane et mundaberis. » Cumque abiret Naaman indignans, quod non tetigisset eum, invocans nomen Domini, dixerunt ei servi ergo, et lavit se in Jordane septies, et mundatus est. » Et rediens stetit coram Elisaeo, et ait: « Scio quod non sit Deus alius in universa terra nisi in Israel. Et obtulit ei benedictionem. » Cumque renuenti vim faceret, ait Elisaeus: « Vivit Dominus, quia non accipiam. Et ait Naaman: Obsecro ut tollam onus duorum burdonum de terra hac. » Est autem burdo ex equo et asina. Secundum quosdam tulit terram, ut sterneret eam in templis idolorum, ut stans super eam adoraret Deum terrae Israel, ne offenderet dominum suum, si pariter non adoraret. Sed molandum. Unde et subdit: « Non faciet servus tuus ultra holocaustum, ac victimam diis alienis, nisi Domino. Unum est quod mutare non possum, cum innititur rex super manum meam, et adorat in templo
Abbreviated transcription (Latin):
cm̃ est cum ẽẽt helyseus cum filiis ꝓphaꝵinci¬
dentib ligna ad iordanem: cecidit ferrũ secu¬
ris uniꝰ in aqͣm. Cumq eiularet ille : misit elẏseꝰ
lignũ in aqͣm: ubi cecid̾at ferrũ ⁊ natauit fer¬
⁊ sepe ponebat seruõs suos in insidiis. Qua̾s ca¬
uebat rexifrł: helẏseo sibi manifestante abscõ¬
dita syroꝵ.⁊ ꝯturbatꝰ rex sẏriȩ: ait seruis suis.
Qͥs ur̃m ꝑditor ẽ mei ap̃ regem isrł: Ꝙ ait unꝰ.
neqͦquã. s helyseus indicat᷑ regi isrł q̃cunq lo¬
q̃ris in conclaui. Qͥ ait. Mittã. ⁊ capiã eũ. Cũq
accepisset eum ẽẽ in dotaim: misit illuc ro¬
bur exercitus. Ql uenientes nocte: circũde¬

Expanded text:
m cum esset Elisaeus cum filiis prophetarum, incidentibus ligna ad Jordanem, cecidit ferrum securis unius in aquam . Cum ejularet ille, misit Elisaeus lignum in aquam, ubi ceciderat ferrum, et natavit ferl, » et saepe ponebat servos suos in insidiis, quas cavebat rex Israel, Elisaeo sibi manifestante ascondita Syrorum. Et conturbatus rex Syriae, ait servis suis: Quis vestrum proditor est mei apud regem Israel. Et ait unus: Nequaquam, sed Elisaeus indicat regi Israel quaecunque loqueris in conclavi. Qui ait: « Mittam, et capiam eum. » Cumque accepisset eum esse in Dothaim, misit illuc robur exercitus. Qui venientes illu
Abbreviated transcription (Latin):
nem. S lep̃ naamã: adherebit tibi: ⁊ semini
tuo in semptt̾num. ⁊ eg̾ssus ẽ ab eo leꝓsus. ñ le¬
gitur ad littͥam: gieri filium hũisse lepsum. nͨ po¬
sterũ. Certumẽ aũt de gieritisi qd̾ leprasimonie
respersi sunt.

Expanded text:
nes. Sed lepra Naaman adhaerebit tibi, et semini tuo in sempiternum. Et egressus est ab eo leprosus. » Non legitur ad litteram Giezi filium habuisse leprosum, nec posterum. Certum est autem de Giezitis, quod lepra Simoniae respersi sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmutatione ueterũ. Tulitq secum litt̾as regis
syrie ad regemisrł in hec u̾ba. Scito q miserĩ
ad te naaman: ut cures eum a lepra. Iaudiens
rex isrł blasphemiã: scidit uestimenta sua. ⁊ ait.
Numqͥd ego deus sum: ut curem hoĩem leꝓsũ ÷
Occasiones q̃rit adu̾sum me. ⁊ misit ad eũ hely¬
seus. diceus. Cur scidisti uestim̃tatua: Ueniat ad

Expanded text:
tium veterum. « Tulitque secum litteras regis Syriae ad regem Israel, in haec verba: Scito quia miserim ad te Naaman, ut cures eum a lepra. Et audiens rex Israel blasphemiam, scidit vestimenta sua, et ait: Nunquid ego Deus sum, ut curem hominem leprosum? Occasiones quaerit adversum me. » Et misit ad eum Elisaeus dicens: « Cur scidisti vestim
Abbreviated transcription (Latin):
Uñs meus nusit me dicens. Uener̃t ad me duo
adolescentes ex filiis ꝓphaꝵ. da eis talentũ ar¬
genti. ⁊ uestes duplices. At ille dedit ei duo ta¬
lenta. ⁊ uestes. ⁊̃ tradidit ei pueros qͥ deferrẽt
ea. ⁊ abscondit ea in domo. Cumq uesꝑi sta¬
ret coram helyseo: ait. Uñ uenis gieri. Qͥ .Rx.¬

Expanded text:
nus meus misit me ad te dicens: « Venerunt ad me duo adolescentes ex filiis prophetarum, da eis talentum argenti et vestes duplices. At ille dedit ei duo talenta, et vestes, et tradidit ei pueros qui deferrent ea, et abscondit ea in domo. » Cumque vespere staret coram Elisaeo ait: Unde venis, Giezi? Qui r
Abbreviated transcription (Latin):
palmȩ. ⁊ dicit iosephꝰ: qd̾ modica aqͣ erat ĩ
fontib. ut quod ex ea modicũ manib su
meretur: cenosum ẽẽt & inutile. ꝓpt̾ hoc
⁊̃ palmȩ ñ multũ eminebant a terra: qr
ñ sufficiebat humor ad ꝯglutinandã hu¬
mũ. Exinde: uenerunt in desertũ sin.
ꝙ ẽ inter helĩ ⁊ sinai. ubi plures fecerunt
mansiones. q̃ in numeris exponentuR.
de coturnicib

Expanded text:
palmae , » et dicit Josephus quod modica aqua erat in fontibus, ut quod ex ea modicum sumeretur manibus coenosum esset et inutile. Propter hoc etiam palmae non multum eminebant a terra, quia non sufficiebat humor ad conglutinandam humum. Exinde « venerunt in desertum Sin, quod est inter Elim et Sinai , » ubi plures fecerunt mansiones, quae in Numeris exponuntur. De coturnicib
Abbreviated transcription (Latin):
quas cet̾i de deo habebant. innouare.⁊ im¬
mutare p̾ualuit. hȩc aittem coniciebat. ꝑ
terre passiones.⁊ maris.⁊ ea quȩ ꝯtingunt
circa solem.⁊ lunam. ⁊ ex omnib q̃ circa ce¬
lum sẽꝑe eueniunt. De eodem meininit be¬
rosus dicens. post diluuium decima gen̾a¬
tione fuit apud caldeos uir in celestib rebꝰ
exꝑtus: in de trans grediens abram tetendit
tabernaculum inter bethel⁊ hai. ⁊ it̾m edi:
cet moyses breuitatis causa. uł qͣi notum.
Habitauit autem in damasco. uñ ⁊ nomẽ
eiususq ñc in ciuitate damascena habet᷑.
in gla. ⁊ uicus ostenditur qui ab eo dicitur
habit̾io abraamunde nicholaus damasce¬
nus: abram regnauit in dama sco ueniens

Expanded text:
quas caeteri de Deo habebant innovare, et immutare praevaluit. Haec autem conjiciebat per terrae passiones, et maris, et ea quae contingunt circa solem, et lunam, et ex omnibus, quae circa coelum semper eveniunt. De eodem Berosus meminit dicens, post diluvium decima generatione fuit apud Chaldaeos vir in coelestibus rebus expertus. Inde transgrediens Abram tetendit tabernaculum inter Bethel, et Hai, et aedificet Moyses brevitatis causa, vel quasi notum, et habitavit in Damasco. Unde et nomen ejus usque nunc in civitate Damascena habetur in gloria, et vicus ostenditur, qui ab eo dicitur habitatio Abram. Unde Nicolaus Damascenus: « Abram regnavit in Damasco, veniens
Abbreviated transcription (Latin):
hec erit ñ posse mori. Et uidit deus cuncta
animali ẽ pulcrior qͣ seꝑatus. uł omĩa sunt
ualde bona .i. uniu̾sitas bonoꝵ erat optima.
bat lapsurum. uł qri nondum homo ꝑfectꝰ
erat. Donec ex eo fieret mulier. Undẽ post
legitur. non est bonum hominem ẽẽ solũ.
De quiete sabba

Expanded text:
haec erit non posse mori. Et vidit Deus cuncta,haec erit non posse mori. Et vidit Deus cuncta,animali est pulchrior quam separatus, vel omnia erant valde bona, id est universitas bonorum erat optima, bat lapsurum, vel quia nondum homo perfectus erat donec ex eo fieret mulier. Unde et post legitur: Non est bonum hominem esse solum De quiete Sabba
Abbreviated transcription (Latin):
situm fuisset a pħo: ad quid factus fuisset: &.
go dei est. scd̾o: qi cum delib̾atione fõ est. In
aliis siquidem oꝑib: dixit ⁊ fca sunt. in ħ tan
qͣm inter se deliberantesꝑsonȩ: aierunt. fa
ut essent ei quen futurum mortalem deus
sciebat: in alimentum. in indumentũ. ⁊ labo
lib. iñ colligit᷑ ꝙ. aute pecẽm nichil noxiũ
aut sterile terra ꝓduxit. Et nota. qi in maxi¬
mis uit in laoni ꝑdiat homõ dommu ut
sciat se amisisse. ⁊ inminimis: ut in muscis. ⁊
ꝑdidit. ut sciat u ilitatemsuam. In mediis ht di
deus. sic. De institutione conuigii. aimi.¬
rescite & multiplic̃. quod qr sine ꝯunctio¬
ne eoꝵ fieriñ potuit: patet qr deus conui¬
gium uiri & mulieris instituit. in quo ꝯfutan¬
tur quidã heretici. dicentes: ꝯcubitum sñ pec¬
cato fieri ñ posse. S querit᷑ quare ante pecc̃m
sustentanda. nec erat quał illa quȩ futura est.
quȩ cibis ñ egebit. illa eium erat posse ñ mori.

Expanded text:
uodam philosopho ad quid factus fuisset, resgo Dei est; secundo quia cum deliberatione factus est. In modo ad imaginem Dei cum Os homini sublime dedit, etquam inter se deliberantes personae aierunt, facut essent ei quem futurum mortalem Deus sciebat, in alimentum, in indumentum, et labolibus. Quod inde colligitur, quia ante peccatum nihil noxium, aut sterile terra produxit. Et nota quia in maximis, ut in leonibus, perdidit homo dominium, ut sciat se amisisse, et in minimis, ut in muscis etiam perdidit, ut sciat vilitatem suam; in mediis habet . X. De institutione conjugii. Crescite et multiplicamini . Quod quia sine conjunctione eorum fieri non potuit, patet quia Deus conjugium viri et mulieris instituit, in quo confutantur quidam haeretici dicentes concubitum sine peccato fieri non posse. Si quaeritur quare ante peccatum sustentanda, nec erat talis, qualis illa quae futura est, quae cibis non indigebit. Illa enim erat posse non mori,
Abbreviated transcription (Latin):
runt nociua:. tͥb decausis. ꝓpt̾ hominis pu¬
nitionem. correctionem. instructionẽ. Pu¬
nitur .i. homo: cum leditur his. uł cum tunz
ledi. qr timor: maxima pena ẽ. Corrigitur hi
cum scit ista sibi accidisse. ꝓ pec̃co suõ. Instrui¬
tur: ad mirandum oꝑadei. magis admirans
oꝑa formicarũ: quani on̾a cameloꝵ. uł cum ui¬
dens hec minima posse sibi noc̾e : recordat᷑ fra¬
gilitatis suȩ & humiliatur. S dicent. qr q̃dã
tur ho ꝑ exemplum. ⁊̃ ad ħ creata sunt: ut aliis
seuiunt. s in ħ instruit᷑ ħo. ne aliqd̾ genus mor¬
capillus capttis eius ꝑibit. Ad hunc modum
solet queri de herbis. ⁊ de arborib infructuo¬
sis: si & in illis dieb orta sunt. cum scͥptura ñ me¬
tilitatem. uł pꝰ peccatum orta sunt. qr pꝰ dc̃m
ẽ homini. spinas & tribulos germinabit cibi.
uł quecumq terris herent.: faciunt fructum
.i. itilitatem manifestam. uł occultam. Qd̾

Expanded text:
 homini tribus de causis; propter hominis pu homini tribus de causis; propter hominis punitionem, correptionem, instructionem; punitur enim homo cum laeditur his, vel cum timet laedi, quia timor maxima poena est. Corrigitur his, cum scit ista sibi accidisse pro peccato suo; instruitur admirando opera Dei, magis admirans opera formicarum, quam onera camelorum: vel cum videt haec minima sibi posse nocere, recordatur fragilitatis suae, tur homo per exemplum. Etiam ad hoc creata sunt, ut aliis saeviunt: sed et in his instruitur homo, ne aliquod genus morcapillus de capite ejus peribit . Ad hunc modum solet quaeri de herbis et arboribus infructuosis, si etiam in illis diebus orta sint, cum Scriptura non meter, et post peccatum orta sunt, quia post dictum est homini: Spinas, et tribulos germinabit tibi . Vel quaecunque terris haerent faciunt fructum, id est utilitatem manifestam, vel occultam. Quia
Abbreviated transcription (Latin):
terram. ꝓduxit enĩ terra tͥa gen̾a ani-¬
malium. iumenta reptilia. bestias. sciens il.
ris. dedit eiiumenta. qͣi iuuam̃ta. ad opus
uel esum. reptilia uͦ ⁊ bestiȩ: sunt eiin exer¬
citium. Reptilium: sunt tͥa genera. trahen¬
tia ut uermes. qui se ore trahũnt. serpentia:
ut colubri i costarum se rapiunt. repeptia
bestiȩ: quasi uastiȩ. ã uastando .i. ledendo.
e seuiendo. Quentut de quib dam nunu¬
tis animantib. q̃ ex cadau̾ib uel ex humori¬
bus nasci solent: situnc orta fuerĩnt. quorũ
.ui. sunt gen̾a. q̃dam .i. ex exalationib hñt
q̃dam ex corruptione humoꝵ. ut u̾mes inei¬
st̾uis. quedam ex cadau̾ib. ut apes ex ium̃¬
corruptione lignoꝵ ut teredones. quedam ex
corruptione herbarum: ut tincȩ ex ołibus.
q̃dam: ex corruptione fructuũ ut gurguliões.¬
ex fab̾. De his dicitur. qi q̃ sine corruptione
nascuntur: ut illa quȩ exalationib tunc fc̃a
sunt. que uͦ ex corruptionib pꝰ pecẽm ex rebꝰ

Expanded text:
terram: produxit enim terra tria genera animalium, jumenta, reptilia, bestias . Sciens enim ris dedit ei jumenta, quasi adjuvamenta, ad opus, vel ad esum. Reptilia vero et bestiae sunt ei in exercitium. Reptilium vero sunt tria genera. Trahentia ut vermes, qui se ore trahunt; serpentia, ut colubri, qui vi costarum se rapiunt, repentia stando, id est laedendo t saeviendo. Quaeritur de quibusdam minutis animantibus, quae vel ex cadaveribus, vel humoribus, nasci solent, si tunc orta fuerint. Quorum sex sunt genera: Quaedam enim ex exhalationibus habent quaedam ex corruptione humorum, ut vermes in cisternis; quaedam ex cadaveribus, ut apes ex juvecorruptione lignorum, ut terodones; quedam ex corruptione herbarum, ut brucus; quedam vero ex corruptione fructuuex fabis. De his dicitur quia quae sine corruptione nascuntur, ut illa quae exhalationibus, tunc facta sunt; quae vero ex corruptionibus, post peccatum ex rebus
Abbreviated transcription (Latin):
aerem.⁊ aquã. uolatilia dans aeri. natati¬
liaꝰ. aquis. & utͣq ex aquis sunt. facilis i. tnsitꝰ
ẽ aquȩ: i aera. tenuando. ⁊ aeris in aquã: spiᷤᷤ¬
sando. pisces: uocauit moyses reptilia. qr im¬
pecu quodam totos se rapiunt ut serpentes.
descendens suꝑ t̾ram egyptum: libros moysi
legit.⁊ putauit moysen sensisse: uolatilia
ẽẽ ornatum aeris tm̃ circa terram. ornatũ uͦ
s ñ est ita. boni enĩ demones i ut dictum est
sunt in empireo. maliuͦ: in hunc aera cali¬
ginosum detrusi sunt ad penam. ñ ad eius
natur tñ. hic cetꝰ huiꝰ ceti. ⁊ omnem animã
& auium: respectu aminȩ hõĩs. Ille enĩmo¬
uentur de esse ad ñ esse. illa ñ. qr ꝑpetua est.
animam uocauit .i. uiuens. uñ: & greci di¬
ũdunt animalia: ꝑ zoa. ⁊ sichea. zoa : i. ui¬
le. qd̾ creatum est sic: ut moueret᷑ de uita
ad mortẽ. ꝙ ñ homo qui c̾atus est: ut ñ mo¬
reretur siuellet. illa uͦ creata sunt: ut uel in

Expanded text:
aerem et aquam, vola tilia dans aeri, natalitia aquis: et utraque ex aquis orta sunt . Facilis enim transitus est aquae in aera tenuando, et aeris in aquam spissando. Pisces vocavit Moyses reptilia, quia impetu quodam totos se rapiunt, ut serpentes: descendens in Aegyptum libros Moysi legit, et putavit Moysen sensisse volatilia esse ornatum aeris tantum circa terram, ornatum vero sed non ita est. Boni enim daemones, ut dictum est, sunt in empyreo; mali vero in hunc aerem caliginosum detrusi sunt ad poenam, non ad ejus natur tamen cetus, ceti. Et omnem animam et avium, respectu animae hominis. Illae enim moventur de esse ad non esse; ista non, quia perpetua est, animam, id est vivens. Unde, et Graeci dividunt animalia, per zoa, et psycheia zoa, id est vile, quod creatum est sic, ut moveretur de vita ad mortem: quod non homo qui creatus est, ut non moreretur, si
Abbreviated transcription (Latin):
rice obseqͥum prestitit dño. dãns locũ lapidi:
ut intraret ad hoĩem occidendũ. ⁊ obħ: deĩ¬
oeps cͥcumcisio fc̃a est. cultello ferreo. que priꝰ
fiebat petͥno. Fugerut itaq philistei. ⁊ isrł
ꝑsecutus est usq ad portas acharon. Dauid
ã caput ⁊ gladium posuit in tab̾nacło suo.
Longo tempore pꝰ: tulit illa in ierłm. ebreꝰ ñ
ħt: suo. Ob hoc creditur: ꝙ in tropheum po¬
suit ea in tab̾nacło dñi. Uñ postea abimelec
accepit gladiũ. Cum a̾ redisset dĩ a prelio:
ait. saul ad abner. de qua stirpe ẽ hic adoles¬
cens: forsan uolens scire cui daturꝰ eẽt filiã.
noui eũ. uł ꝑ execrationẽ. ebrei . it. sepe nomi¬
nant mala a ꝯtrariis eoꝵ. ut ibi. Benedic d̾o
⁊ morere. Cumq quesisset saul a dauid qͥs
eẽt: ait. Filius sum serui tui ysai.⁊ t̃c̃ aĩa iona¬

Expanded text:
ricae obsequium praestitit Domino, dans locum lapidi, ricae obsequium praestitit Domino, dans locum lapidi, ut intraret ad hominem occidendum, et ob hoc deinceps circumcisio facta est cum cultello ferreo, quae prius fiebat petrino. Fugerunt itaque Philisthaei, et Israel persecutus est eos, usque ad portas Accaron. «  caput, et gladium, et posuit in tabernaculo suo: » longo tempore post tulit illa in Jerusalem, Hebraeus non habet « suo. » Ob hoc creditur quod in trophaeum posuit ea in tabernaculo Domini. Unde postea Abimelech accepit gladium. Cumque rediisset David a praelio, ait Saul ad Abner: « De qua stirpe est hic adolescens? » Forsan volens scire, cui daturus esset filiam. novi eum, vel per exsecrationem. Hebraei enim saepe nominant mala a contrariis eorum, ut ibi: « Benedic Domino, et morere . » Cumque quaesisset Saul a David, quis esset, ait: « Filius sum servi tui Isai. » Et tunc ani
Abbreviated transcription (Latin):
pugnabo adu̾sus philisteũ. Cumq ꝓhib̾et
eum saul qr puer eẽt: addidit. Ego seriuis
tiuis int̾feci leonem ⁊ ursum: cum muasissẽt
gregem. Erit gͥ hic incircũcisus: qͣ unus ex
eis. dño me aberante. Tunc induit eũ saul
armis suis. ⁊ deposuit ea dauid: qr ñ habebat
armoꝵ ꝯsuetudinẽ ⁊ tulit in manubaculũ
pastoralem. ⁊ elegit de torrente .u. lapides:
limpidissimos .i. planos ⁊ uolubiles: misit
eos in peram pastoralem .i. uas quo lac mulge¬
bat. uł ferebat panem. ⁊ fundam manu tulit.
⁊ ꝓcessit adu̾sus philisteũ. Qͥ ꝯtẽpsit dl̃.⁊ ait.¬
Numquidego canis sum. qr tu uenis adme cũ
baculo: Cĩ .R. dauid. Tu uenis ad mecũ ar¬
mis. Ego a uenio ad te in noĩe dñi. ut sciat
dñs. Cumq iecisset lapidem funda: ꝑcussit
eduxit gladium illiꝰ. ⁊ precidit cap̃t ei. Hic fa¬
bulantur quidam iudei ꝙ ferrum galee ⁊ lo¬

Expanded text:
pugnabo adversus Philisthaeum. » Cumque prohiberet pugnabo adversus Philisthaeum. » Cumque prohiberet eum Saul, quia puer esset, addidit: « Ego servus tuus interfeci leonem et ursum, cum invasissent gregem. Erit igitur hic incircumcisus quasi unus ex eis, » Domino me liberante. Tunc induit eum Saul armis suis: et deposuit ea David, quia non habebat armorum consuetudinem, « et tulit in manu baculum pastoralem, et elegit de torrente quinque lapides limpidissimos, » id est planos et volubiles, « et misit eos in peram pastoralem, » id est vas quo lac mulgebat, vel ferebat panem, « et fundam manu tulit, et processit adversus Philisthaeum. » Qui contempsit DaNunquid ego canis sum, quia tu venis ad me cum baculo. Cui respondit David. Tu venis ad me cum armis, ego autem venio ad te in nomine Domini, ut sciat Dominus. Cumque jecisset lapidem, funda percussit eduxit gladium illius, et praecidit caput ejus. Hic fabulantur quidam Judaei, quod ferrum galeae lo
Abbreviated transcription (Latin):
ne giganteo. altitudinis .ui. cubitoꝵ.⁊ palmo.
Iste spurius dictus est: qͣi de ignobili ꝑatre .i.
gentili ⁊ nobili matre .i. uidea natus erat. Spu-¬
rius ⁊ hibrida drͣ ignobilis expatre. sic̃ man¬
chiam. ita ut quoꝵ iuncereturathleta: serui
eĩt alioꝵ. Ebrei aũt stupebant. ⁊ metuebant
eũ nimis. Sic dicebat goliath .xl. diebꝰ. Erant
eis ysai ꝑmanũ dł: ephi polente. ⁊ .x. panes.⁊
tͥbuno sub quo militabant .x. formellas casei
p̾cepit ei ut secum afferret pignora fr̃m .i. li
bellos repudii. Mos erat euntib ad preliũ
ut libellos repudii darent uxorib. ut si ca¬
ꝑentur nec redirent usq ad annos .iii. liceret
p̾liantes: ecce ascendebat goliath. exꝓbrans ut
heri ⁊ nudiꝰ tercius. ⁊ fugerunt isrłite a facie
liam suam. Cumq audiret eum eliab frater
eius talia sciscitantẽ: increpauit eũ. timens ne
dico. s ut renisciã. Nunciata sunt a uerba
dauid ad saul.⁊ ait ad regẽ. Ego seruus tuꝰ

Expanded text:
ne giganteo, « altitudinis sex cubitorum, et palmi . » Iste spurius dictus est, quia de ignobili patre, id est gentili, et nobili matre, id est Judaea natus erat. Spurius et hybrida dicitur ignobilis ex patre, sicut manchiam, ita ut quorum vinceretur athleta, servi essent aliorum. Hebraei autem stupebant, et metuebant eum nimis. Sic dicebat Goliath quadraginta diebuseis Isai per manum David ephi polentae, et decem panes, et tribuno sub quo militabant decem formellas casei,praecepit ut secum afferret pignora fratrum, id est libellos repudii. Mos erat euntibus ad bellum, ut libellos repudii darent uxoribus, ut, si caperentur nec redirent usque ad tres annos, liceret praeliantes, ecce ascendebat Goliath exprobrans ut heri, et nudiustertius, et fugerunt Israelitae a facliam suam. » Cumque audiret eum Eliab frater ejus talia sciscitantem, increpabat eum, timens ne dico, sed ut rem sciam. Nuntiata sunt ante verba David ad Saul, et ait ad regem: « Ego servus tuus
Abbreviated transcription (Latin):
sensibilia & cum legitur firmamentũ celi
d̾r uranon .i. palatum. uł dicit᷑ celum̃ qͣsi
casa elẏos. qr sol sub ipso positus: ipsum il
Cum enim ignis ñ ht̃ quo ascendat: circũ¬
uoluitur. ut in clibano patet. ita & cirea mũ¬
diext̾iora ignis uoluitur. ⁊ ħ est ethereum cȩ
qd aerium dr. de quo aues celi comederunt.
illud quidam quartum suspicant᷑ celum eẽ.
suꝑ empireum. quia lucifer cum esset inem¬
pireo: legitur dixisse. ascendam incȩlum. ⁊ c̃
gelos qui sunt in empireo. Sane firmañttũ
uiuidit aquas. q̃ sub ipso sunt: ab aquis que
e. ⁊ ĩ. sicut ip̃m. ꝯgelatȩ ut cristallus. neigne
solui possint. uel in modum nebulȩ uapo¬
rabiles. cur uͦ ubi sunt. deus nouit. nisi qd̾
quidam autumant. inde rorem descendere.
inestate. Qd̾ aũt dictum est fiat fir.⁊ pꝰ¬
qr sicut in domo facienda: pͥmo fit domus ĩ
scĩa artificis: fit s̃ mat̾ialitercum leuigant᷑
ligna & lapides: fit ⁊̃ essentiałr cum lẽuiga¬

Expanded text:
invisibilia. Et cum legitur firmamentum coeli,dicitur uranon, id est palatium. Vel dicitur coelum quasi casa elios, quia sol sub ipso positus ipsum illuCum enim ignis non habet quo ascendat, circumvolvitur, ut in clibano patet; ita et circa mundi exteriora ignis volvitur: et hoc est sidereum, vel quod aereum dicitur, de quo: Aves coeli comederunt illud . Quidam quartum suspicantur esse coelum super empyreum, quia Lucifer cum esset in empyreo legitur dixisse: Ascendam in coelum, etc.super angelos, qui sunt in empyreo. Sane firmamentum dividit aquas, quae sub ipso sunt, ab aquis quae et sunt sicut et ipsum congelatae, ut crystallus, ne igni solvi possint, vel in modum nebulae esse vaporabiles. Cur vero ibi sint Deus novit, nisi quod quidam autumant inde rorem descendere in aestate. Quod autem dictum est, fiat firquia sicut in domo facienda; primo domus fit in scientia artificis, fit etiam materialiter cum levigantur ligna et lapides; fit etiam essentialiter cum leviga
Abbreviated transcription (Latin):
opus in mat̾ia. fẽm est: ad opꝰ iessentia. illd̾
pͥmo die. istud: scd̾o fcm̃ est. ⁊ cum huiꝰ diei opꝰ
uidentur. qui in scd̾a feria missam de ange¬
lis cantare ꝯsueu̾int. qͣ in laudem stanti
ologia. qr pͥmus abunitate recedit. deus a̾¬
unitas unitas est.⁊ sectionem ⁊ discordiã
detestatur. possumꝰ tam̃ dicere: qr opꝰ terciȩ
sui consummationem

Expanded text:
opus in materia; factum est, ad opus in essentia. Illud primo die, istud secundo factum est; et cum hujus diei opus videntur qui in secunda feria missam de Angelis cantare consueverunt, quasi in laudem stantiuologia, quia primus ab unitate recedit. Deus autem unitas est, et sectionem, et discordiam detestatur . Possumus tamen dicere quia opus tertiae sui consummationem
Abbreviated transcription (Latin):
aquis congelãtis. instar cristallisolidatam.
& ꝑlucidam. intra se cet̾a sensibilia ꝯtinen¬
tem. ad unaginẽ teste. q̃ in ouo est.⁊ in eo:
fixa sunt sydera.⁊ dicitur firmamentum.
non tm̃ ꝑpter sui soliditatem: s qr t̾minus

Expanded text:
aquis congelatis, ad instar crystalli consolidatam, et perlucidam, intra se caetera sensibilia continentem ad imaginem testae, quae in ovo est, et in eo fixa sunt sidera. Et dicitur firmamentum, non tantum propter sui soliditatem, sed quia terminus
Abbreviated transcription (Latin):
tores fibrarum circa aras: ꝓ cognoscendis
fut᷑is. ⁊ oiectores sompnioꝵ.⁊ augures .i. ge
stus auiũ aut guarritus attendentes. male¬
ficos .i. ĩmolantes pueros demonib. uł sal¬
tem lustrantes. Incantatores .i. prestigios.
qͥ intuentes fallunt. phitones .i. uentrilocoᷤᷤ.
polline sic dictos. diuinos .i. aruspices .i. a
stroꝵ inspectores. nigromanticos. qͥ carmi¬
pħam suscitaret eis dñs de gente eoꝵ: illũ
sione falsi testis apposuit. ut si diligentis¬
sime ꝑscrutantes dep̾hend̾ent falsum te¬
stem: redderit ei ꝙ. cogitau̾at facere proxi¬
mo suo. animã ꝓ aĩa. ocłm ꝓ ocło. dentẽ ꝓ
dente. pedem ꝓ pede.¬

Expanded text:
tores fibrarum circa aras pro cognoscendis futuris, et conjectores somniorum, et augures, id est gestus avium, aut garritus attendentes, maleficos, id est immolantes pueros daemonibus, vel saltem lustrantes, incantatores, id est praestigios, qui intuentes fallunt, Pythones, id est ventriloquos, Appoline, sic dictos; divinos, id est aruspices, id est astrorum inspectores, nec romanticos, qui sacrifiprophetam suscitaret eis Deus de gente eorum, illusione falsi testis, apposuit ut si diligentissime perscrutantes deprehenderent falsum testem, redderent ei quod cogitaverat facere proximo suo, animam pro anima, oculum pro oculo, dentem pro dente, pedem pro pede