comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mȩ memoriȩ anat holius diaconus. quȩrenti
ac iubenti domno imꝑatori. librum regubȩ
pastoralis dedit: egre suscepi. Quẽ scissimus
linguã transtulit. Et sicut mͥ scriptum ẽ. ti
ualde placuit: sed mͥ ualde displicuit. Vt qui
meliora habent inminimis ocoupentur. In
parte aut̃ tertia beati iob. into uersu in quo
scriptum ẽ. Scio qd̃ redemptor m̃s ui uit :
anus. m̃dosum codicem habrat. Nam inserinio
nr̃o isdem locus aliter habetur. quam hunc in ali¬
orum codicib eẽ. cognoui Atq idõ eundem
locum reuelari feci. ut sicut inscrinio nr̃o ẽ.
lta quoq hunc & sȩpe factus frat̃ m̃s habeat.
Quattuor tnim utrba sunt. quȩ si tidem loco
desuerint: non modicum possunt lectori scrdi¬
pulum generare. Hȩc omĩa subtiliter & cclt.¬
riter e stquere. & si apud ixcellentissimũ
Rarchum mhil potes. ł hȩc non uidraris ne.
quid dicam. dequo nobis aꝑte contra iusticũ

Expanded text:
me memoriae Anatolius diaconus quaerenti me memoriae Anatolius diaconus quaerenti ac jubenti domno imperatori librum Regulae pastoralis dedit, aegre suscepi, quem sanctissimlinguam transtulit. Et, sicut mihi scriptum est, ei valde placuit, sed mihi valde displicuit ut qui meliora habent in minimis occupentur. In parte autem tertia beati Job in eo versu in quo scriptum est: Scio quod Redemptor meus vivit, anus mendosum codicem habeat. Nam in scrinio nostro idem locus aliter habetur quam hunc in aliorum Codicibus esse cognovi, atque ideo eumdem locum relevari feci, ut sicut in scrinio nostro est, ita quoque hunc et saepefatus frater meus habeat. Quatuor enim verba sunt, quae si eidem loco defuerint, non modicum possunt lectori scrupulum generare. Haec omnia subtiliter et celeriter exsequere. Et si apud excellentissimum exarchuquid dicam, de quo nobis aperte contra justitiam
Abbreviated transcription (Latin):
ualdt inutilius fuissaeͤ ꝑmutatum. Unde
necesse ẽ. ut tua exꝑitntia om̃i excusatione
atq mora cessante. ad eius monasterium acce
dat. conuenire fr̃s faciat. Et sub om̃i ueritate
quantascumq de diuersis scripturȩ cartulas
detulit: admidium deducant. Quas tu susci¬
pe. & mihi celerrime transmitte. De tuo
autem reditu quia molestiã te ualdt incurris¬
se cognouimus. dõ ꝓpitio in subsequenti cogita¬
mus. Illud aut̃ qd̾ ame quorundam relatione
platum ẽ. quia reuerentissimus frater & cotp̃s
nĩs marinianus legi cõmenta brati iob publice
adingilias faciat. non grate suscipi quia non ẽ.
illud opus populare. eorudib auditorib imptni.¬
dimentũ magis quam ꝓurctum generat. Sta
dic ert cõmenta psalmorũ legi adiugilias
faciat. quȩ mentes sȩcularium adbonos mores
precipue inforne᷑nt. Neq enim uolo dum
in hac carne sum: siqua dixisseme contigit: ea
facile hominib in notesti. Nam quia dilectissi¬

Expanded text:
valde inutilius fuisse permutatum. Unde valde inutilius fuisse permutatum. Unde necesse est ut tua experientia, omni excusatione atque mora cessante, ad ejus monastedat, convenire fratres faciat, et sub omni veritate quantascunque de diversis Scripturis chartulas detulit, ad medium deducant, quas tu suscipe, et mihi celerrime transmitte. De tuo autem reditu, quia molestiam te validam incurrisse cognovimus, Deo propitio, in subsequenti cogitamus. Illud autem quod ad me quorumdam relatione perlatum est, quia reverendissimus frater et coepiscopus meus Marinianus legi commenta beati Job publice ad vigilias faciat, non grate suscepi, 1196 quia non est illud opus populare, et rudibus auditoribus impedimentum magis quam provectum generat. Sed dic ei ut commenta Psalmorum legi ad vigilias faciat, quae mentes saecularium ad bonos mores praecipue informant. Neque enim volo dum in hac carne sum, si qua dixisse me contigit, ea facile hominibus innotesci. Nam quia dilectissi
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. qd̃ ti omĩno obui&. & & sua congregatio¬
ne inuenire aptum minime possunt᷑. ĩpsi
sibi aliunde eligant. & is quem elegerint
fiat. Hoc aut̃ prędicto fratri & coepõ mto
omnino dicere stude. ut ꝑeculiaritatem
corrigi actenus minime potuit. studiosissi¬
me conpescat. Et hoc ipsum monasteriũ
atali peste mundari festin&. Quia si illic
peculiaritas amonachis habrtur. neq con.¬
cordia. neq caritas in congregatione eadt̃
poterit ꝑ manere. Quid ẽ. aut̃ habitus mo¬
nachi nisi despectus mundi: Quo modo
ratur: neq ad nos ulteruis hac dere quȩ
de ꝓuerbus. dt canticis canticorũ. de prophe¬
tis. de libris quoq regum. & deeptatico. audi¬
erat. quȩ egͥo scripto tradere prȩifirmitate
non potui: ipse ea in suo sensu dictauit. nr ob.¬
liuione deꝑirent. ut apto tẽpr̃ het eadem
mihi inferr&. & em̃dacius dictarentur. Quȩ
cum mͥ legiss&e: inueni dictorũ ineorum sensũ.

Expanded text:
est quod ei omnino obviet, et ex sua congregatioest quod ei omnino obviet, et ex sua congregatione invenire aptum minime possunt, ipsi sibi aliunde eligant, et is quem elegerint fiat. Hoc autem praedicto fratri et coepiscopo nostro omnino dicere stude, ut peculiaritatem corrigi hactenus minime potuit, studiosissime compescat, et hoc ipsum monasterium a tali peste mundare festinet, quia si illic peculiaritas a monachis habetur, neque concordia neque charitas in congregatione eadem poterit permanere. Quid est autem habitus monachi, nisi despectus mundi? Quomodo ratur, neque ad nos ulterius hac de re querde Proverbiis, de Canticis canticorum, de Prophetis, de libris quoque Regum, et de Heptateuco audierat, quae ego scripto tradere prae infirmitate non potui, ipse ea suo sensu dictavit, ne oblivione deperirent, ut apto tempore haec eadem mihi inferret, et emendatius dictarentur. Quae cum mihi legisset, inveni dictorum meorum sensum
Abbreviated transcription (Latin):
cȩlestis gratiȩ salute ꝑfundat. ut de tiꝰ spũ
& recta interius sentire. & recta exterius
IOHANNI SUBDIACONORAUENNE
enientes monachi monasteru quondã
abbatis claudii. petiuerunt sibi constat¬
tium monachum abbatem debere con.¬
stitui. Quos ualde ego in sua petitione
decestatus sum: quia mͥ terrenȩ mentis. ẽẽ.
om̃i modo apparutr̃. Qui terrenuni nimis
noui enim qd̾ isdem constantius ptcularitatiꝰ
studeat. quȩ res maxime testatur eum cor
situm ẽ. solus ꝑgere sint aliquo fratrum
suorum prȩsumpsit. Ex qua eiꝰ actione
cognoscimus. quia qui sine teste ambulat.
recte non uiuat. Aut quomodo aliis rtgulam
tenrat: quam sibi ma ipsi nescit tenereꝰ Ab
hoc igitur recedentes. cellerarium quendam
nomine maurum petiutr̃. Cuiꝰ uitȩ atq in¬
dustrit multa testificantur. Quia & quondã
abbas claudius eum quib dam laudabat. Tua
itaq experientia solliciter requirat. Et
si eius uita ad locum regiminis digna ẽ.
riano hunc abbatem ordinarifaciat. Si uͦ

Expanded text:
elestis gratiae salute perfundat, ut de ejus Spiritu et recta interius sentire et recta exterius oanni subdiacono Ravennae. Venientes monachi monasterii quondam abbatis Claudii, petiverunt sibi Constantium monachum abbatem debere constitui. Quos valde ego in sua petitione detestatus sum, quia mihi terrenae menti esse omnimodo apparuerunt, qui terrenum nimis novi enim quod idem Constantius peculiaritati studeat. Quae res maxime testatur eum cor situm est solus pergere sine aliquo fratrum suorum praesumpsit. Ex qua ejus actione cognovimus quia qui sine teste ambulat recte non vivat, aut quomodo aliis regulam teneat quam sibimetipsi nescit tenere. Ab hoc igitur recedentes, cellerarium quemdam nomine Maurum petiverunt, cujus vitae atque industriae multa testificantur, quia et quondam abbas Claudius eum quibusdam laudabat. Tua itaque experientia sollicite requirat; et si ejus vita ad locum regiminis digna est,stro Mariniano hunc abbatem ordinari faciat. Si vero
Abbreviated transcription (Latin):
meis manib tento & salutẽ gentium qͣuȩ¬
ilłoꝵ atq ilłoꝵ. dominorum nostroꝵ rem¬
publicam gubernatum. nre inunitate sicut
& cõmunione romani pontificis. semp &
sine dubio ꝑmanere. Qd̃ si qd̾ absit aliqua
excusatione ł argumento ab bac me unitate
diuisero : ꝑiuru reatum incurrens aeterne
penȩ obligatus inuenar. Et cũ auctore
scismatis habram infuturo scło portionem
hanc autem confessionis ꝓmissionisq meae
cartulã ilł noto meo cum constnsii presbite¬
rorum. & diaconorum. atq cleri: qui int

Expanded text:
meis manibus teneo, et salutem geniumquemeis manibus teneo, et salutem geniumqueillustrium dominorum nostrorum rempublicam gubernantium, me in unitate, sicut et communione Romani pontificis semper et sine dubio permanere. Quod si, quod absit, aliqua excusatione vel argumento ab hac me unitate divisero, perjurii reatum incurrens, aeternae poenae obligatus inveniar, et cum auctore schismatis habeam in futuro saeculo portionem. Hanc autem confessionis promissionisque meae chartulam notario meo, cum consensu presbyterorum et diaconorum atque clericorum qui, me
Abbreviated transcription (Latin):
uotiens cordis oculus. nube erroris obduc¬
tus. suꝑne in lustrationis
lumuire sit serenus: magna cantela intendũ
ẽ. ne latenter auctur scismatis inruit: & ab
unitatis radice eos qui ad eam reutrsi futrint
telo iterum erroris abscidat. Et ideo post
laqueo quo tenebar diutinac mecũ delibera¬
tione ꝑtractans. ꝓna & stiontanta uoluntate
ad unitatem sedis apostolie diuina gratia
duce reuersus sum. Ne non pura mente sed
simulatit reuersus existimer. spondeo sub
ordinis mei casu. & anathematis obligatione
atq ꝓmitto tibi & ꝑte scõ petio apostolorum
princ̾ipi. atq eius uicario bratissimo gregorio
ł successorib ipsius. me numquam quorum¬
lib& suassionib ł quocumq alio modo ad
sisma dequo redemptoris nr̃i misericordu
liberante ereptus sum reuersurum. Sed
semꝑ me inunitate scẽ ȩccłe catholicȩ &
comimunione romani pontificis ꝑ omnia
ꝑmanere. Vnde iuratus dico ꝑ lm̃ om̃ĩ poten¬
tem. & hȩc scã quattuor ruangelia. quȩ in

Expanded text:
uoties cordis oculus nube erroris obductus supernae illustrationis lumine fit serenus, magna cautela nitendum est, ne latenter auctor schismatis irruat, et ab unitatis radice eos, qui ad eam reversi fuerant, telo iterum erroris abscindat. Et ideo postqlaqueo, quo tenebar, diutina mecum cogitatione pertractans, prona et spontanea voluntate ad unitatem sedis apostolicae divina gratia duce reversus sum, et ne non pura mente, sed simulata reversus existimer, spondeo sub ordinis mei casu et anathematis obligatione, atque promitto tibi et per te sancto Petro, apostolorum principi, atque ejus vicario beatissimo Gregorio vel successoribus ipsius, me nunquam quorumlibet suasionibus vel quocunque alio modo ad schisma de quo redemtoris nostri misericordia liberante ereptus sum, reversurum; sed er me in unitate sanctae aecclesiae catholicae et communione Romani pontificis per omnia permanere. Unde juratus dico per Deum omnipotentem, et haec sancta quatuor evangelia quae in
Abbreviated transcription (Latin):
phuius rei dubietate acatholicȩ se ȩccłe cõmunione
suspenderat. donec eum ds̃ ueritatis index. aduiã rectitu.¬
dinis reuocar&. Quem recepta satis factione: infidem
catholicam cominunicasse cognoscas. Sed quia tũ quos¬
dam dubietatis sut sotios. ibidem inneapolitana cuutate
habere comꝑimus hoc nobis de his quoq prȩfatus
stephanis pollicitus eẽ. dinoscitur. ut si eorum amhigu¬
itatem. animȩ nr̃ȩ interpositionis ꝑiculo sanareminᷤ.
ipsos & iam ad cõmunionem catbolicam sine mora posse
uel relicatione conurrti. Equare prȩsentib epłis admo¬
nemus nr̃a fide nr̃oq sicut ipsi uidentur poposcuse ꝑi¬
culo. eos in fidem catholicam commnunionemq suscipite.
quib potestis modis ad lucem de tenebris reuocate.
ne post quam ad nos huicemodi causa ꝑlata ẽ. si sibentio
prȩterimus. de anmabus eoꝵ neglegentiȩ possimus

Expanded text:
pro hujus rei dubietate a catholicae se ecclesiae communione pro hujus rei dubietate a catholicae se ecclesiae communione suspenderat, donec eum Deus, veritatis judex, ad viam rectitudinis revocaret, quem recepta satisfactione in fide catholica communicasse cognoscas. Sed quia eum quosdam dubietatis suae socios ibidem in Neapolitana civitate habere comperimus, hoc nobis de his quoque praefatus Stephanus pollicitus esse dignoscitur; ut si eorum ambiguitatem animae nostrae interpositionis periculo sanaremus, ipsos etiam ad communionem catholicam sine mora posse vel replicatione converti. Pro qua re praesentibus epistolis admonemus, nostra fide, nostroque sicut ipsi videntur, poposcisse periculo, eos in fidem catholicam communionemque suscipite, quibus potestis modis ad lucem de tenebris revocate. Ne postquam ad nos hujusmodi causa perlata est, si silentio praeterimus, de animabus eorum, negligentiae possimus
Abbreviated transcription (Latin):
R DOCINiCO EΡ̃O CEΝTŨ CElLENSI
ffitu quidem sacerdotalis ẽ. ut uiduis ac maritali
regimine desolatis. imꝑtire solatia debeatis. Ut
unde in hoc mundo humana conditione priuantur.
sacerdotali tuinone possint remedia reperire. Qm̃ ꝯͥ
luminosa herilis femina relicta clarissimi ⁊ emarci᷑
tribum. nr̃ȩ se post dm̃ tuitioni cõmisit. Inue uos sola¬
tiari in qua sibi necesse fuerit. ad monemus. nullusq
tisit de quolib& molestus articulo. Sed quia cometibã
illam quam uir eius agendam susceꝑat. nunc theodoro
palatino concedente ipsi ẽ. mulreri ut ꝑagere debtit
artributum. uł quem ipsi placuerit. donec prȩsentis
indictionis cȩbebretur impletio: nullum eandem quo¬
usq expleat inquietare ꝑmiitas. Ita gͦ facite. ut &
dm̃ uobis faciatis ꝓrebus talibus debitorem: & nr̃ huiꝰ¬
cemodi deimpensis auobis solatus. ꝓpenslus animus gra¬
Itephanus prȩsentium portitor. cum dequibusdam
fidri capitulis. eius auia ueritatis nutar& intentio.

Expanded text:
 Dominico episcopo Centumcellensi. Officii quidem sacerdotalis est ut viduis ac maritali regimine desolatis impertiri solatia debeatis, ut unde in hoc mundo humana conditione privantur, sacerdotali tuitione possint remedia reperire. Quoniam ergo Luminosa, herilis femina relicta clarissimi Zemarchi tribuni, nostrae se post Deum tuitioni commisit, huic vos solatiari in quo sibi necesse fuerit admonemus, nullusque sit ei de quolibet molestus articulo. Sed quia comitivam illam, quam vir ejus agendam susceperat, nunc Theodoro palatino concedente, ipsi est mulieri, ut peragere debeat, attributum, vel quem ipsi placuerit, donec praesentis indictio is celebretur impletio, nullum eamdem quousque expleat inquietare permittas. Ita ergo facite, ut et Deum vobis faciatis pro rebus talibus debitorem, et noster hujuscemodi de impensis a vobis solatiis propensius animus graStephanus praesentium portitor, cum de quibusdam fidei capitulis ejus a via veritatis nutaret intentio,
Abbreviated transcription (Latin):
ignorat. Quȩ & si non transmuter&. nobis conside¬
randum fuit. quia miscdia prius fidelibus ac postra
eccħt hostibus t̃. facrenda. Iuxta quippe ẽ ciuitas
phanum. inqua multi captiuati sunt. adquam ego iã
transacto anno transmittere uolui. sed inter hostes
medios non p̃sup̃si. Uidetur gͦ mͥ. ut claudium abba¬
tem. cũ aliquanta petunia illuo transmittere debeatiᷤ.
& liberos quos illic ꝓp̃cio inseruicio tenẽri muenit.
uł siqui adhuc captiui sunt. redimat. De sũma uͦ
tiuscdem pecume transmittenda uobis certum sit:
quia quicquid nos decernitis mͥ plac&. Sin autem
cum excellentissimo uiro romano patricio agitis. ut
pacem facere cum arinulso debtamus. tgo ad uos
ꝑsonam aliam transmittere paratus sum: cũ qua mer¬
cognoueram. sed quia mores suos ipst correxit. tristi¬
ciam meam simul ore ipsum uincendo consolatus ẽ.
priusquam ad nos utniat. ei rationes suas ponat. &

Expanded text:
ignorat. Quae etsi non transmitteret, nobis consideignorat. Quae etsi non transmitteret, nobis considerandum fuit quia misericordia prius fidelibus ac postea Ecclesiae hostibus est facienda. Juxta quippe est civitas Fanum, in qua multi captivati sunt, ad quam ego jam transacto anno transmittere volui, sed inter hostes medios non praesumpsi. Videtur ergo mihi ut Claudium abbatem cum aliquanta pecunia illuc transmittere debeatis, ut liberos quos illic pro pretio in servitio teneri invenerit, vel si qui adhuc sunt captivi, redimat. De summa vero ejusdem pecuniae transmittenda, vobis certum sit quia quidquid vos decernitis, mihi placet. Sin autem cum excellentissimo viro Romano Patricio agitis ut pacem facere cum Ariulpho debeamus, ego ad vos personam aliam transmittere paratus sum, cum qua mercognoveram; sed quia mores suos ipse correxit, meam tristitiam simul meipsum vincendo consolatus est.priusquam ad nos veniat, rationes suas ponat, et
Abbreviated transcription (Latin):
is qui ornandus ẽ. iterum ordinetur. ualde ridiculum
ẽ. & ab ingenu ur̃i consideratione extrantum. insi
forte qd̾ ixemplum ad medium deducitur. de quo &
ille iudicandus ẽ. qui tabe aliquid fecisst phibetur.
Absit enim afraternitate ur̃a sic saꝑt. Sicut
enim baptiratus stmel baptizari iterum non
dib& : ita quissecrat᷑ꝰ c̃. semel. in eodt̃ ordine
iterum non ual& consecrari. Sed siquis cũ leui¬
forsitan culpa ad sacerdotium uenit: ꝓculpa pęniten
tia indici deb&. & tamen ordo seruari. Denrapolitana
uõ urbe. excellentissimo exarcho instanter imminen¬
te. uobis indicamus. quia arigis ut cognouimus cum
arinulfo st̃ fecit. & rei puplicȩ contra fidem uenit
& ualde insidiatur tidem cuntati. In quã celeriter¬
si dux non mittitur. omĩno iam int̾ ꝑditas habetur.
De hoc uõ qd̾ dicitis. incensȩ ciuitati seueri scismatici
elemosinam eẽ. mittendam. id circo ur̃a fraternitas
sentit. quia quȩ contra nos p̃mia in palatio mittat:

Expanded text:
 iterum ordinetur, valde ridiculum est, et ab ingenii vestri consideratione extraneum: nisi forte quod exemplum ad medium deducitur, de quo et ille judicandus est, qui tale aliquid fecisse perhibetur. Absit enim a fraternitate vestra sic sapere. Sicut enim baptizatus semdebet: ita consecratus semel, in eodem ordine iterum non valet consecrari. Sed si quis cum levi culpa ad sacerdocium venit, pro culpa penitentia indici debet, et tamen ordo servari. De Neapolitana vero urbe, excellentissimo exarcho instanter imminente, vobis indicamus, quia Arigis, ut cognovimus, cum Ariulpho se fecit, et reipublicae contra fidem venit, et valde insidiatur eidem civitati, in quam si celeriter dux non mittatur, omnino jam inter perditas habetur De hoc vero quod dicitis incensae civitati Severi schismatici eleemosynam esse mittendam, idcirco vestra fraternitas sentit, quia quae contra nos praemia in palatium mittat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuisuri ant̾e omĩa. ne cuiꝰsib& uitȩ ł meriti laicã
ꝑsonam prȩsumatis eligere. Et non solum ille ad
episcopatus apicem nulla ratione ꝓuehetur. uerum¬
&iam uos nillis intercessionib ueniam ꝓmereri
posse cognoscite. fed om̃s quos & uobis de laica ꝑsona
aspirasse ᷤ contigerit ab officio. & a cõmunione alienos
faciendos ꝓculdubio noueritis.

Expanded text:
provisuri ante omnia ne cujuslibet vitae vel meriti laicam provisuri ante omnia ne cujuslibet vitae vel meriti laicam personam praesumatis eligere: nam non solum talem ad episcopatus apicem nulla ratione provehendum, verumetiam vos nullis intercessionibus veniam promereri posse cognoscite; sed omnes quos ex vobis de laica persona aspirasse constiterit, ab officio et a communione alienos faciendos proculdubio noveritis.
Abbreviated transcription (Latin):
sollẽp̃nitate decreti om̃ium subscriptionib roborati.
& directionis tuȩ testimonio litterarum. ad nos ueniat
consecrandus. Prouisurus ante omĩa ne ad hoc cuilib&
conuersationis uł meriti laicȩ ꝑsonȩ aspuare p̃sumant.
& tu ꝑiculum ordinis tin qd̾ absit incurras. Alonasteria
aut̃ siqua sunt in ipsius parrochia constituta. sub tua
cura dispositioneq quo usq illic ꝓprius fuerit ep̃s¬
r̃ antistitis obitum cognoscentes. curȩ nobis
in mandatis. ut nil deꝓuectionib cbericorum
reditu. ornatu. ministeriisq aquoquam usurpari
patiatur. Cuius uos assiduis adhortasionib conuenit
obȩdire. quatinus in eocłastico obsequio sacerdos exqui¬
ratur. qui auenerandis canonib nulla discerpoe rati¬
one. Qui dum fuerit postalatus. cum sollẽpnitate
decreti omĩum subscriptionib roborati. & uisitato¬
ris pagina ꝓsequente. ad nos ueniat ordinandus.

Expanded text:
solemnitate decreti omnium subscriptionibus roborati, solemnitate decreti omnium subscriptionibus roborati, et dilectionis tuae testimonio litterarum, ad nos veniant consecrandi; provisurus ante omnia ne ad hoc cujustibet conversationis seu meriti laicae personae aspirare praesumant, et tu periculum ordinis tui, quod absit, incurras. Monasteria autem si qua sunt in earum parochiis constituta, sub tua cura dispositioneque, quousque illic fuerit pantistitis obitum cognoscentes, curae nobis in mandatis ut nihil de provectionibus clericorum, reditu, ornatu, ministeriisque a quoquam usurpari patiatur, cujus vos assiduis adhortationibus convenit obedire; quatenus in ecclesiastico obsequio sacerdos exquiratur, qui a venerandis canonibus nulla discrepet ratione. Qui dum fuerit postulatus cum solemnitate decreti omnium subscriptionibus roborati, et visitatoris pagina prosequente, ad nos veniat ordinandus:
Abbreviated transcription (Latin):
ideantur iuste rep̃hendi. debent semꝑ ꝑffaternitatis
contigerint. hȩc ad nos subtiliter referre uos uolumus.
ut inquisitionis ur̃ȩ testimonio roborati. quȩ legib
canonib q conueniunt. salubri uiuante dño consilio
bitum illius antistitis directa relatio patefecit. Qua¬
ꝓpter uisitationis desitutȩ ꝑccłȩ. fraternitati tuę
oꝑam sollep̃niter delegamus. Quam ita te conire.¬
nit exibere. ut nihil deꝓuectionib cbericoꝵ. reditu. or¬
natu. ministerusq uł quicquid illud ẽ. inpatrimomo
eiusdem aquoquam p̃sumatur eccłt̃. Et idõ fr̾ntas¬
tua ad predictam ȩccłam ire ꝓperabit. & assiduis ad¬
hortasionib clerum plebemq eius ad monere festin&.
ut remoto studio uno eodemq consensu. talem sibi p̃.¬
ficrendum expetant sacerdotem: qui & tanto ministerio
dignus ualeat reperiri. & auenerandis canonib nul¬
latemis respuatur. Qui dum fuerit postulatus. cũ

Expanded text:
videantur juste reprehendi, debent semper per fraternitatis videantur juste reprehendi, debent semper per fraternitatis contigerint, haec ad nos subtiliter referre vos volumus, ut inquisitionis vestrae testimonio roborati, quae legibus canonibusque conveniunt, salubri, juvante Domino, consilio itatis antistitis directa relatio patefecit. Quapropter visitationis destitutae ecclesiae fraternitati tuae operam solenniter delegamus, quam ita te convenit exhibere, ut nihil de provectionibus clericorum, reditu, ornatu ministeriisque, vel quicquid est in patrimonio ejusdem, a quoquam ptua ad praedictam Ecclesiam ire properabit, et assiduis adhortationibus clerum plebemque ejusdem Ecclesiae admonere festinet, ut, remoto studio, uno eodemque consensu talem sibi praeficiendum expetant sacerdotem qui et tanto ministerio dignus valeat reperiri, et a venerandis canonibus nullatenus respuatur. Qui dum fuerit postulatus, cum
Abbreviated transcription (Latin):
nosmetipsos diligere. toꝵq languorib tamq
ꝓprus infirmitatib condoltre. Quoꝵꝰ memor ur̃a¬
fraternitas. competenti sibi more castorium frẽm
uisitare. & eum post modum ꝓ excrescente molestia
corporis. in rauennati urbe susciꝑe. Unde non solũ
nos impensȩ caritatis sed & dm̃ uobis fecistis ꝓcul
dubio debitorem. cui in frĩs insirmitate condoluis.
seꝓbamini. ipsumq egrum in sui molestia ñ solum
uisitasse: sed & iam suscepisse. Quem quidem ipse
ꝓ sua simplicitate illic ordinare omĩ modo renue¬
bam: sed potentium importututas fecit. ut contͣ¬
dicere nullatenus potiussem. Si aut̃ firri potest.
multum mͥ & ipsi consulitis. si rum ad me uł ꝑsiciliam
transmittatis. si tamen ei graue non eẽ. ꝑpenditis. De
hollium uenire non possint. turã urã staternitas gerat.
Ita tam̃. ut ꝓcausis suis ad rauennatem urbẽ nullite¬
nus reuocentur ne eos hoc tempore uixare aut fati¬
gare in aliquo indramur. Sed siqua sunt quȩ in ris

Expanded text:
diligere, eorumque languoribus tanquam propriis infirmitatibus condolere. Quorum memor fraternitas vestra competenti sibi more Castorium fratrevisitare, et eum postmodum pro excrescenti molestia corporis in Ravennati urbe suscipere. Unde non solum nos impensae charitatis, sed et Deum vobis fecistis procul dubio debitorem, qui in fratris infirmitate condoluisse probamini, ipsumque aegrum in sui membri molestia non solum visitasse, sed etiam suscepisse. Quem quidem ipse pro sua simplicitate illic ordinare omnimode renuebam, sed petentium importunitas fecit ut contradicere nullatenus potuissem. Si autem fieri potest, multum mihi et ipsi consuletis, si eum ad me vel per Siciliam transmittatis, si tamen ei grave non esse perpenditis. De hostium venire non possunt, curam vestra fraternitas gerat. Ita tamen ut pro causis suis ad Ravennatem urbem nullatenus revocentur, ne eos hoc tempore vexare aut fatigare in aliquo videamur. Sed si qua sunt, quae in eis
Abbreviated transcription (Latin):
nibus in hoc scło ne quantum appetunt nocere uabe.¬
ant. potenter obuiat. totam spem mentis inflectite.
quatinus prauas hominum uoluntates brachu sui
oppositione reuerber&s. conatusq eoꝵ ut consueuit
miscdit᷑ ipse constringat. Głosum dõnũ apionem.

Expanded text:
nibus in hoc saeculo ne quantum appetunt nocere valenibus in hoc saeculo ne quantum appetunt nocere valeant, potenter obviat, totam spem mentis inflectite, quatenus pravas hominum voluntates brachii sui oppositione reverberet, conatusque eorum, ut consuevit, misericorditer ipse confringat. Gloriosum domnum Appionem
Abbreviated transcription (Latin):
olãm excellentiȩ ur̃ȩ suscipiens. uotiuo sum in co¬
lumitatis rius nuntio releuatus. optans ut uitam
de autem miratus sum cur deliberatȩ uiꝑ eundi ad loci
scã intentionem & uotum boni oꝑis deflexistis. dumi si
quando bonum aliquod dono conditoris in corde c̃cipit᷑.
cleri necesse ẽ. deuotione compleri. Ne dum callidus
insidiator animum redire nititur. subinde impedim̃¬
ta suggerat. quib ad effectum minime desideria sua
mens occupationib debilitata ꝑducat. Unde necesse
ẽ. ixcellentiam urãm om̃ib impedim̃tis pus causis
obinantib ante ire. & ad fructum boni opis totiscor¬
dis nisibus in hiare. ut & inp̃senti scło tranquille ui.¬
uere. & infuturo cȩleste regnum ualeat possidere.
Illud autẽ qd scripsistis. passuum contra uos aliquas
molitum fuisse calũmas. pussimos uõ imꝑatores ñ
solum libenter non audisse. sid & iam asꝑe suscepisse.
cuiꝰ hoc fuerit donũ ꝑpendite. & ad tum qui homi¬

Expanded text:
olam excellentiae vestrae suscipiens, votivo sum incolumitatis ejus nuntio relevatus, optans ut vitam de autem miratus sum cur deliberatae viae eundi ad loca sancta intentionem et votum boni operis deflexistis, dum si quando bonum aliquod dono Conditoris in corde concipitur, celeri necesse est devotione compleri, ne dum callidus insidiator animum irretire nititur, subinde impedimenta suggerat, quibus ad effectum minime desideria sua mens occupationibus debilitata perducat. Unde necesse est excellentiam vestram omnibus impedimentis piis causis obviantibus anteire, et ad fructum boni operis totis cordis nisibus inhiare; ut et in praesenti saeculo tranquille vivere, et in futuro coeleste regnum valeat possidere. Illud autem quod scripsistis, Passivum contra vos aliquas molitum fuisse calumnias, piissimos vero imperatores non solum libenter non audisse, sed etiam aspere suscepisse, cujus hoc fuerit donum, perpendite; et ad eum qui homi
Abbreviated transcription (Latin):
anñ de insula ꝓchyta quȩ ti uicina erat mise¬
ricordiȩ se iatuitu fuisse largitum Et nunc
eas dt eadem insula successorem ipsius tamquã
debitis uolenter ixigere. Et qm̃ hoc ne de exc̃o
temptari debrat postulat ꝓhiberi: gła ur̃a cura
ad discere: & si hoc qd̾ qutritur ueritate subsistit
Et hyc ante consuetudo non fuit. huꝰmodi gra¬
uam̃ iustitia suadente conpescat. Et studrat
ut pietatis administratio. inprȩfata insula
onuspiudicu non inponi̾t. Quia uõ priuiltgia
ciuitatis suꝑ uel causas in sulȩ illiuꝰ anobis gloriȩ
ur̃ȩ petit commendandas. hortamur. ut ur̃am
tis tuitionem inpendere seruata equitate
quocumq necesst fuerit debratis. Et siqua
in re. utilitas populi cui prȩ ÷. contra rationis
sicut ait ordinẽ prȩgrauatur. In posita onera
usq ad modum iustitiȩ uobis suffragantibus
releuentur: Nec priuilegia toruni quolibae
modo calcentur: sed om̃ĩa quȩ usus antiquitatis

Expanded text:
annos de insula Prochyta, quae ei vicina erat, miseannos de insula Prochyta, quae ei vicina erat, misericordiae intuitu se fuisse largitum, 986 et nunc eas de eadem insula successorem ipsius tanquam debitas violenter exigere. Et quoniam hoc ne de caetero tentari debeat, postulat prohiberi, gloria vestra curet addiscere. Et si hoc quod queritur veritate subsistit, et haec ante consuetudo non fuit, hujusmodi gravamen justitia suadente compescat, et studeat ut pietatis administratio in praefata insula onus praejudicii non imponat. Quia vero privilegia civitatis suae, vel causas insulae illius a nobis gloriae vestrae petit commendandas, hortamur ut vestram ei tuitionem impendere, servata aequitate, quocunque necesse fuerit debeatis, et si qua in re utilitas populi qui praeest contra rationis, sicut ait, ordinem praegravatur, imposita onera usque ad modum justitiae vobis suffragantibus releventur, nec privilegia eorum quolibet modo calcentur; sed omnia quae usus antiquitatis
Abbreviated transcription (Latin):
masistro mni li⁊ ren
alde mirati sumus. ut uobis in nrapolitana
ciuitate positis uenire ad nos ꝓ quibusdam
cogeretur : Maxinie dum in illa sȩre contra
antiquũ morem afratre & coep̃o nr̃o fortunato
quȩratur prȩiudicium ꝑtulisse : quan adcuram
ur̃a testeasserat sine dubio ꝑtinere. Qd si ita
se res hab&: omnino contristamur. Cur in eius
uos defensione ueritas non ꝓmou&. ut & libere
qd. ett̃. ratio disceretis. & reseruari qd longa sibi
consuetudo iure uendicat faceretis. Quia ergo gra¬
ue nimis. ẽ. contra ueterem usum sacerdotes sibi
quicquam arrpt̾re. unde in laicorum uidẽntar
actus incedere. prȩdicto fratri coep̃oq nr̃o scri¬
bere quȩ nobis sunt uisa curauimus. Ipsorumq
aduos scriptorum ixemplar transmisimus: ut ex
Prȩterea indicauit nobis supra scriptłs porator
uectano qd qui cones fuit in missaniti castello.
ꝓpterqd̾ tum nobilem fuisse nouerat. & pauꝑ-¬
tate nimia laborabat: xx urnas uini ꝑduos

Expanded text:
istro militum. Valde mirati sumus ut vobis in Neapolitana civitate positis venire ad nos pro quibusdam cogeretur, maxime dum in illa re se contra antiquum morem a fratre et coepiscopo nostro Fortunato queratur praejudicium pertulisse, quam ad curam ria vestra teste, asserat sine dubio pertinere. Quod si ita se res habet, omdori defensionem veritas non permovit, ut et libere quid esset ratio disceretis, et reservari quod longa sibi consuetudo jure ve nimis est contra veterem usum sacerdotes sibi quidquam arripere, unde in laicorum videntur actus incidere, praedicto fratri coepiscopoque nostro scribere quae nobis sunt visa curavimus, ipsorumque ad vos scriptorum exemplar transmisimus, ut ex cognoscat. Praeterea indicavit nobis supradictus portitor, Vectano qui comes fuit in Missinati castello, propterea quod eum nobilem fuisse noverat, et paupertate nimia laborabat, viginti urnas vini per duos
Abbreviated transcription (Latin):
degentes. Et quotrens usus ixitrit in¬
uacatis singulis eiusis atq ꝑsonis prestant¬
aconstituta prestamus. nullos penitus cuiꝰ¬
cumq conditionis de sacro sc̃is eoclesus
ortodoxȩ fidti expelli ant. Trahi ł ꝓtrabi
consigas. Et paulo post. Qui hoc molin
aut factre aut nudi saltim cogitatione atq
tractatu ausi futrint temptare. capitali
& ultima supplicu animaduersions plecten¬
dist. Ea his trgo locis torumꝰ finib qł ante.¬
riorum legum scripta sanxer̃ : Nullos¬
expelli aut eici aliquem patimur. Nec ipsis
ȩcołis reutrendis. Itaq quam decinen: atq
constringi ut ti aliquid aut uetualiũ rerũ.
aut urstis negetur. aut requits. & reliqua.¬

Expanded text:
degentes, quoties usus exegerit invocati, singulis causis atque personis praesentanea constituta praestamus, nullos penitus cujuscunque conditionis de sacrosanctis Ecclesiis orthodoxae fidei expelli, aut trahi, vel protrahi confugas. Et post pauca: Qui hoc moliri, aut facere, aut nuda cogitatione saltem atque tractatu ausi fuerint tentare, capitali et ultima supplicii animadversione plectendi sunt. Ex his ergo locis, eorumque finibus, quos anteriorum legum praescripta sanxerexpelli aut eici aliquando patimur nec in ipsis ecclesiis reverendis ita quemquam detineri atque constringi, ut ei aliquid aut victualium rerum aut vestis negetur aut requies. Sed si qu
Abbreviated transcription (Latin):
hoc adtendendum t̃. quia nec inintus ad
iudicium trahi nec ab ep̃is alieni concilu
enim. Sed neq ꝓquale cumq pecuniaria
ł criminali causaꝰ. uidicem cuultm aut mi
& uerberib subdendum: Et in rxibo de¬
portandum: Item post multa. Si autem
aclerico. aut alio quocumq aditio contra
epm̃ fiat ꝓpter quamlbae causam. apud.
scłssimun eius metropolitam scđm scãs
regulas. & nr̃as causa leges iudicetur. Et si
quis iuidicitis contradixerit : adbeatissimũ
archiepm & patriarcham diocestos illius:
referatur causa. Et ille scdm̃ canones &
lrges hinc prȩbrat furem. Contra hoc si
dictum fuerit. quia nec metropolitã habuit
nec patriarcham. Dicendum ẽ. Quia sede
apostolica que om̃ium eccłarũ caput est :
& prȩdictus ep̃s petisse dinoscitur. Qui
ep̃as alieni concilii habuit omnino suspec¬
tos: Quia ergo sententia non a suo iudice
dicta nibil firmitatis optintat. lictionis
causis huius modi forma seruetur. Nequẽ quã

Expanded text:
hoc attendendum est, quia nec invitus ad judicium trahi, nec ab episcopis alieni concilii enim: Sed neque pro qualicunque pecuniaria vel criminali causa ad judicem civilem sive mil verberibus subdendum, et in exsilium deportandum. Item post multa: Si autem et a clerico aut laico quocunque aditio contra episcopum fiat, propter quamlibet causam, apud sanctissimum ejus metropolitam, secundum sanctas regulas et nostras leges causa judicetur. Et si quis judicatis contradixerit, ad beatissimum archiepiscopum et patriarcham dioeceseos illius referatur causa, et ille secundum canones et leges huic praebeat finem. Contra haec si dictum fuerit, quia nec metropolitam habuit nec patriarcham, dicendum est quia a sede apostolica, quae omnium Ecclesiarum caput est, et praedictus episcopus petiisse dignoscitur, qui episcopos alieni concilii habuit omnino suspectos. Quia ergo sententia non a suo judice dicta nihil firmitatis obtineat, lectionis causis hujusmodi forma servetur, ne quemquam
Abbreviated transcription (Latin):
sacrilegii suꝑbrerit ut in ȩccłas catholicas
in rueus sacerdõtib & ministris ł ipsis cultoribꝰ
loco quȩ aliquid inpporto in iurie: quod
geritur a ꝓuinciȩ rectorib animaduer.¬
tatur. A tq ita prouinere moderator.
quoq ipsius. & diuini cultus in iuriam.
capitale inconiuctas siue confessos fen¬
sententia nouerit uindicandos. Et post
panca. Eit quacumq landabile. factuis
a troces sacerdotalibus ant ministris in iurias.
ut luti publicum crimen insequi. ac de

Expanded text:
sacrilegii incurrerit, ut in Ecclesia catholica irruens sacerdotibus et ministris, vel ipsi cultui locoque aliquid importet injuriae; quod geritur a tatur; atque ita provincię moderator, quoque ipsius et divini cultus iniuriam capitali in convictos sive confessos sententia noverit vindicandum. Et post pauca: Sitque cunctis laudabile factas atroces sacerdotibus aut ministris injurias veluti publicum crimen insequi, atque de
Abbreviated transcription (Latin):
F icbeli ac deuota prȩceptione sancimus.
nemini licere ad sagrostas ecclesus confugi¬
entes ab ducere. subhac uidelic& definiti¬
ont ut si quisquam contra hanc legem
norio septies & theodosio tertio consulib
Item eius dem tituli constitutionͭ sexta impt̃¬

Expanded text:
Fideli ac devota praeceptione sancimus nemini licere ad sacrosanctas Ecclesias confugientes abducere, sub hac videlicet definitione, ut si quisquam contra hanc legem norio septies et Theodosio tertio consulibus. Item l. ejusdem tit., constit. 5. Imp
Abbreviated transcription (Latin):
scitndum . t̃. grauit̃ omnino & contra legiss eẽ
act̾uum uiolenter de eccłã traberetur. dum¬
quando siquimlib& aliam in uiriam a quo
lox capitali pęna ꝑcutiat. Et sicut magis¬
tatis tratireum omnib deͣt accusandi illum
licentiam. ut huius legis series loquitur.
Codicis libro primo. titulo tertio. constitu.¬

Expanded text:
sciendum est graviter omnino et contra leges esse actum, ut violenter de ecclesia traheretur; dum, si quamlibet aliam injuriam a quociantem lex capitali poena percutiat, et sicut majestatis reum omnibus det accusandi illum licentiam, ut hujus legis series loquitur codicis lib. I, tit. III, constitu
Abbreviated transcription (Latin):
hoc adtestandum ẽ. quia siquam causã
habuit. non ab alio teneri sed ep̃s ipsuis adiri
debuit. ficut hȩc nouellarum constitutio ma¬
nifestat quȩ loquitur. De scĩssimis o dto
amabilibus ac reuerentissimis epĩs & cleri¬
cis & monachis imꝑante iustiniano p̃p aug̃
aliquem clericum aut monachum aut diaco
nissam aut monasteriam aut amscitriam
haba aliquam actionem: docoe prius seĩssi¬
mum epm̃ cui horum unusquisq subiacae.¬
Illt uõ causam inter ros indice Et si
quidem utraq pars his q. iudicata sunt ad¬
quituerit. Iubemus ꝑ loci indicem bȩc txse¬
non depb̃ro. Screndum ẽ. quia suꝑius in
eadem constitutione. Li capit̃ legitur. appel¬
lationt clericorum iam pb̃ros aut diaconos

Expanded text:
hoc attendendum est, quia, si quam causam habuit, non ab alio tener. sed episcopus ipsius adiri debuit, sicut novella constitutio manifestat, quae loquitur de sanctissimis et Deo amabilibus, ac reverentissimis episcopis, clericis et monachis: Imp. Justinianus Augustus aliquem clericum aut monissam aut monastriam aut ascetriam habet aliquam actionem, doceat prius sanctissimum episcopum cui horum unusquisque subiaceille vero causam inter eos iudicet. Et si quidem utraque pars his quae iudicata sunt adquieverit, iubemus per loci iudicem haec exenon de presbytero, sciendum est quia in eadem constitutione, L. I. c., legitur appellatione clericorum etiam presbyteros et diaconos
Abbreviated transcription (Latin):
resedi iudicio : eaqͣ. contra eum statuta sunt. quia¬
lic& iure non teneant nec alios momentisint:
iudicio atq dampnatione in iuste & contra
dĩ timorem uersati sunt. Condempnaus.
in monast᷑ recipiendos ad agendam in tempo¬
re pęnitentiam statuo atq decerno. Illum
uõ qui locum aute dicti stĩssimi ianuarii contra
sacrum canonum statuta nequit̃ p̃sumpsit
inuaderei Idem condempnans priuari sacer¬
dotio. & ab om̃i ȩcclesiastico ordint remoueri
statuo. ut & hoc qd̾ male.t̃. ad eptus amittat. adid
qd ante indignus gesserat reuertatur. Sept¬
dictum autem scĩssimum ianuarium epm abso¬
lutum: loco suo inxpiscopatus gradu dõ auctore
reuerti ac modis om̃ib reformari constituo:¬

Expanded text:
resedi judicio, ea quae contra eum statuta sunt, resedi judicio, ea quae contra eum statuta sunt, licet jure non teneant, nec alicujus sint momenti, judicium atque condemnationem injuste et contra Dei timorem versati sunt, condemnans, in monasterio recipiendos ad agendam in tempus poenitentiam statuo atque decerno. Illum vero qui locum antedicti sanctissimi Januarii contra sacrorum canonum statuta nequiter praesumpsit invadere, condemnans, privari sacerdotio et ab omni ecclesiastico ordine removeri statuo, ut et hoc quod male est adeptus amittat, nec ad officium quod ante indigne gesserat revertatur. Saepedictum autem sanctissimum Januarium episcopum absolutum loco suo in episcopatus gradu Deo auctore reverti ac modis omnibus reformari constituo
Abbreviated transcription (Latin):
cui officium cognitoris in uingitur. tta se
pura atq intemerata conscientia deba
inom̃ib ex hibere. ut exhis quȩ. aliis indu¬
cat. ipse ultionẽ ȩterni oxiaminis non
incurrat. Dum igitur ex deputationi & lussio¬
bratissimi atq apostolici domni mei papę
& ilł ep̃os cognitores resedissem: necesse ha¬
bin causam predicti ianuaru. in terna inqͥ¬
sitione discutere. & apartib subtiliter qut.¬
rere ueritatem. Aut si ut pecitio eius conti.¬
una cum hominib gloriosi comitioli: de
ȩccła fuerit uoltuter abstractus. Qui dũ
multa contra se mincem sicut gesta testant᷑
obicerent. ad conclusionum utreq partes
aliquando terminum ꝑuenerunt. petentes
me debere de agnitis iudicare. Unde solli
diligenti inutstigatione ꝑ quirens: Nullã
ritatẽ legum censura districtissime feriat:
Ego tamen legum uirorẽ sacerdotali mode¬
rat̾ione temperans. Medus sacroscĩs euange¬
lus quib presentib abinitio in hoc cognitor

Expanded text:
cui officium cognitoris injungitur ita se pura ac intemerata conscientia debet in omnibus exhibere, ut ex his quae in aliis judicat ipse ultionem aeterni examinis non incurrat. Dum igitur ex deputatione beatissimi atque apostolici domni mei papae t illos episcopos cognitor resedissem, necesse habui causam praedicti Januarii interna inqusitione discutere, et a partibus subtiliter quaerere veritatem, si, ut petitio ejus continis 1256 una cum hominibus gloriosi Comitioli, de Ecclesia fuerit violenter abstractus. Qui dum multa contra se invicem, sicut gesta testantur, objicerent, ad conclusionis hunc utraeque partes aliquando terminum pervenerunt, petentes me de agnitis debere judicare. Unde sollicdiligenti investigatione perquirens, nullam ritatem legum censura districtissime feriat, ego tamen legum vigorem sacerdotali moderatione temperans, mediis sacrosanctis Evangeliis, quibus praesentibus ab initio in hoc cognitor
Abbreviated transcription (Latin):
bi canonicam districtionẽ culparum
contra se qualitas excitat. post ponere
quȩ corrigendil sunt non debemus.
ne dissimulatione uires dare prauis actib¬
quas falce nos disciplinȩ resecare c̃uenit.
uideamur. Quia igitur ꝑuenit ad nos mona c
monasteru qd÷ incaprina insula quȩ iuxta
maioricam insulã. ẽ. posita ita ꝑuersa
agere ac uitam suam diuersis facinoribus
sũmississe. Ut non omĩpotenti dõ fed anti¬
quo hosti qd cum gemitu dicimus osten.¬
dant᷑ potius militare : exꝑientia tua p̃sta¬
ti auctoritate cõmonita. ad prȩdictum
monasterium accedere. & uitam morei
illic conuersantium. subtili studeat in¬
uestigatione ꝑ quirere. Et ita quȩq
resecatione dignareppererit. sicut cano¬
nicus oro considerat. congrua ultiont
corrigere. adque eos quȩ obseruare dẽbe¬
ant studeat informare . Quatinus em̃¬
dationis tuȩ modus. & istos ad uiam rectȩ
conuersationis reducere: & te apud nos
nullomodo ualtat accusare culpabilem.

Expanded text:
bi canonicam districtionem culparum contra se qualitas excitat, postponere quae corrigenda sunt non debemus, ne dissimulatione quos falce disciplinae resecare nos convenit, videamur. Quia ergo pervenit ad nos monachos monasterii in Capricana insula, quae juxta Majoricam insulam est posita, ita perverse agere, ac vitam suam diversis facinoribus submisisse, ut non omnipotenti Deo, sed antiquo se hosti, quod cum gemitu dicimus, ostendant potius militare, experientia tua, praesenti auctoritate commonita, ad praedictum monasterium accedere, et vitam moresque illic conversantium subtili studeat ivestigatione perquirere, et ita quaeque resecatione digna repererit, sicut 1257 canonicus ordo desiderat, congrua ultione corrigere, atque eos quae observare debeant informare, quatenus emendationis tuae modus, et istos ad viam rectae conversationis reducere, et te apud nos nullo modo valeat accusare culpabilem.
Abbreviated transcription (Latin):
nussum ẽ. necesse. ẽ. ut qd̾ contra beges actũ
ẽ. firmitatem non habrat. Quales autem
testes ł cuiꝰ opinionis ad testimonium
ad mittendi funt: plurimȩ leges ostendunt.
quȩ pene nulli habentur incognite. Quȩ
&iam & illud sanciunt. ut uilissimis testibus
sint corporali discussione credi non debrat.
Qd autem dicitur quia nihil scriptis iudica¬
tũ ẽ. legendum c̃. t̾t̾ xuiiii lib̾ ui const̃ quia
scriptis debuit iudicari. Nam ibi inter alia
prȩcipitur. ut si sententia sine scripto dicia
fuerit : nec nomen habere sentiae mereatur:¬

Expanded text:
missum est, necesse est ut quod contra leges actum missum est, necesse est ut quod contra leges actum est firmitatem non habeat. Quales autem testes, vel cujus opinionis ad testimonium admittendi sunt, plurimae leges ostendunt, quae pene nulli habentur incognitae; quae etiam et illud sanciunt, ut vilissimis testibus sine corporali discussione credi non debeat. Quod autem dicitur, quia nihil scriptis judicatum est, legendus est tit. 44 lib. VII Codicis, quia scriptis debuit judicari. Nam ibi inter alia praecipitur ut sententia quae sine scripto dicta fuerit nec nomen sententiae haber
Abbreviated transcription (Latin):
Quõ quidam aut apud locorumꝰ defensores.
aut clarissimos ꝓuinciarum iudices. aut &iã¬
ut adsolee hic apud clarissimum magistrũ census.
in gredientes & quȩrentes. tamquam abi. alio
passi aliquid contra leges. Aut alit̃ in iustitiam
sustinentes. aut dampnificat : testes uolunt
ꝓducere : ne postea abiciatur tis quia ꝑunam
partem gesta confecta sunt. Oport& & illum qͥ impeti
in ipsa oiuitate. constitutũ ubi testimonia dant̃
audire testes: Siuõ nolurrit aduenire. sed
contempserit. ut ex una par  testimonia
aduersus tum inutilia sint. sancimus huius¬
modi testimonia ita ualere. Tamquã si non
& una parte consisterent. sed & iam ipso prę¬
sente fuissent Facta: cum repudiauerit. &
uenire noluerit. & audire quȩ deponuntur.
Cum utiq inpublico sit. & non &xinruitabili
quadam necessitate urnire non possit. & quia talit̃
erunt. tamquam si aduenisset : & nulla utili
audiendos testes adueniat. Qd̃ quia iico.¬

Expanded text:
quoniam quidam aut apud locorum defensores, quoniam quidam aut apud locorum defensores, aut apud clarissimos ut assolet, hic apud clarissimum magistrum census ingredientes, et querentes tamquam ab passi aliquid contra leges, aut aliter injustitiam sustinentes, aut damnificati testes volunt producere. At ne postea objiciatur eis quia per unam partem gesta confecta sunt, oportet et illum qui impetitur, in ipsa civitate constitutum ubi testimonia danturaudire testes. Si vero noluerit advenire, sed contempserit ut ex hoc ab una parte testimonia adversus aliam inutilia sint, sancimus hujusmodi testimonia ita valere, tanquam si non ex una parte consisterent, sed etiam ipso praesente fuissent facta. Si enim repudiaverit, et venire noluerit et audire quae deponuntur, cum utique in publico sit et non ex inevitabili quadam necessitate venire non possit, aequaliter erunt tanquam si advenisset, et nulla utaudiendos testes adveniat. Quod quia hic o
Abbreviated transcription (Latin):
lib& domus cuiꝰdũq criminis dilator. atq
accusitor emerent. tuis oxistimationem. caput
atq fortunas petitur. cuiꝰ fimiliaritatł ł domi¬
no mhȩscrint. Ante &hibitionem testum:
ante eaaminationem iudien. in ipsi exposi¬
tione criminum atq accusationis &xordio.
ultore gladio feriatur. Nocem enim sunestã
interdicioport& potius quam audiri: maiesta.¬
quia de hoc accusatus ẽ. qd ad maiestatis crim̃
adtendit. nec ipsum de eo credendum fuit. si
uitał opinio rius talis ante non extitit. sicut
iudicib non occasione principalis maiestatis in¬
ueneratione habendum. t̃: sed inueritate.
Nam & ꝑsonam expectandu̾m eẽ. an potuerit
facere. & ante quid fecerit. & anteꝰ cogitaue.¬
rit: Q̾ aut̃ dicit isdem ep̃s quiast absente
aliqui ulissimi sunt testes exhibiti: hoc si
utrũ ẽ: nullius. eẽ. momenti lege noscendũ
ẽ: constitutio nouelleͥ quȩ de testibus loqui¬
tur. cap̃ xxi. hoc quoq sepius agnouimus.

Expanded text:
libet domus cujuscunque criminis delator atque accusator exstiterit, ejus aestimationem, caput atque fortunas petiturus cujus familiaritati vel dominio inhaeserit, ante exhibitionem testium, ante examinationem judicii, in ipsa expositione criminum atque accusationis exordio, ultore gladio feriatur. Vocem enim funestam intercidi oportet potius quam audiri. Majestaquia de hoc accusatus est, quod ad majestatis crimen attendit, nec ipsum de eo credendum fuit, si vita vel opinio ejus talis ante non exstitit, sicut iudicibus non in occasione ob principalis maiestatis venerationem habendum est, sed in veritate: nam et personam spectandam esse, an potuerit facere, et ante quid fecerit, et an cogitaverit. Quod autem dicit idem episcopus, quia se absente aliqui vilissimi sint testes exhibiti, hoc si verum 1255 est, nullius esse momenti lege noscendum est, Constitutione novella quae de testibus loquitur, c. 16: Hoc quoque saepius agnovimus,