comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
illã sareptenã de qua in p̃missa narrat᷑ lecti¬
oue p̃signatum est: ad quam ex p̃cepto dnĩ
ꝑrexit helias. cum multe uidue ẽẽnt in is¬
rł. Sic enim eccła de gentib legis ꝓph̃arũq
doctrinã missam d a deo fidei hospitio suscep̃.
remanente a pd̾ si nagogam siccitate et steri¬
litate quia sicut alibi testat᷑ dñs ꝯminatus
fuerat illi mandauerat nubib suis soilicet
gr̃e sue p̾dicatorib scĩs ne pluerent suꝑ illam
imbrẽ. atq ita hec humilians se xp̃o. dum col¬
ligit duo ligna crucis ut fac̾et sibi subcine¬
ritium panẽ penitentie exaltata ẽ. ñ defici¬
ente apud eam hydria farine. nec imminu-¬
to lechito olei .i. ꝑseuerante scientia legis pari¬
ter et grã euangłii. illa autẽ se exaltans hu¬
miliata sit a deo. ut nunc legis farinã molito¬
res eius pharisei molere sciant. nec oleũ euan¬
głu in philacterus suis et magnificis fim¬

Expanded text:
viduam Sarephtanam, de qua in praemissa narratur lectividuam Sarephtanam, de qua in praemissa narratur lectione, praesignatum est; ad quam ex praecepto Domini perrexit Elias, cum multae viduae essent in Israel . Sic enim Ecclesia de gentibus, legis prophetarumque doctrinam missam sibi a Deo, fidei hospitio suscepit, remanente apud Synagogam siccitate et sterilitate, quia sicut alibi comminatus fuerat Dominus illi, mandaverat nubibus suis, scilicet gratiae suae praedicatoribus sanctis, ne pluerent super eam imbrem , atque ita haec se humilians, a Christo, dum colligit duo ligna crucis, ut faceret sibi subcinericium panem, panem poenitentiae, exaltata est, non deficiente apud eam hydria farinae, 49 nec imminutio lecytho olei , id est perseverante scientia legis, pariter et gratia Evangelii. Illa autem se exaltans humiliata sit, adeo ut nec legis farinam molitores ejus Pharisaei molere sciant, nec oleum Evangelii in phylacteriis suis et magnificis fim
Abbreviated transcription (Latin):
illa legit᷑ euangłii lectio qua iudeis cõ¬
tinat᷑ dñs se ab illis ꝓpt̾ ꝑfidiam ipsoꝵ re-¬
cessurũ dicens. Ego u̾ado et queretis me. et in
pecc̃o ur̃o moriemini. Qd utiq dicendo ad
gentes migraturũ se ẽẽ significabat. Unde et
illi quasi diuinantes dicunt. Nunqͥd in dis¬
ꝑsionẽ gentiũ itutꝰ ẽ. et docturus gentes:
huic sane euangło congruit ꝓpħica damelis
que p̃mittit᷑ oratio qua furorẽ et irã dñi ab
eodem postulat auferri. hunc enĩ furorẽ et¬
xxiii hanç iram maxime lacrimosa ꝓpħe deplorat
in euangło culpans seribas et pharise¬
os qd̾ sedentes suꝑ cathedrã moysi uanie sibi
magisteriũ arrogant. dicendo et ñ faciendo.
et qd̾ ament salutationes in foro et uocari
ab hominib rabi: tandẽ ꝑcutit eos dicens.
oniĩs qui se exaltat humiliabit᷑. udelicet qr
suꝑbi illi a magisterio scientie dei remouẽ¬
di. et humiles magistri eccłe de gentib ca-¬
thedrã illoꝵ erant accepturi. Qd̃ ꝑ induam

Expanded text:
illa legitur Evangelii lectio, qua Judaeis comminatur Dominus, se ab illis propter perfidiam ipsorum recessurum dicens: Ego vado et quaeretis me et in peccato vestro moriemini ; quod utique dicendo, ad gentes migraturum se esse significabat. Unde et illi quasi divinantes dicunt: « Nunquid in dispersionem gentium iturus est, et docturus gentes? » Huic sane Evangelio congruit prophetica Danielis, quae praemittitur , oratio qua furorem et iram Domini ab eodem postulat auferri. Hunc enim furorem et hanc iram maxime lacrymosa prophetae deplorat in evangelio culpans Scribas et Pharisaeos, quod sedentes super cathedram Moysi, vane sibi magisterium arrogent, dicendo et non faciendo, et quod ament salutationes in foro, et vocari ab hominibus Rabbi, tandem eos percutit, dicens: Omnis qui se exaltat, humiliabitur . Videlicet quia superbi illi, a magisterio scientiae Dei removendi, et humiles magistri Ecclesiae de gentibus cathedram illorum erant accepturi. Quod per illam
Abbreviated transcription (Latin):
albato sacerdotib ordinatis. et cet̾is al¬
taris xp̃i ministris. hoc euangłm com¬
petenter legit᷑ assumpsit iesus petrũ et ia cobũ
& ioħem. et duxit eos in montem et transfigͦa¬
tus ẽ ante eos. Sacerdotes enim et ceti altaris
ministri. dum ad altariũ minist̾ium ꝓmo¬
uent᷑ quasi in montẽ altissimũ cum dño as¬
cendunt. ut reuelata eis facie splendidã eiꝰ
głam speculent᷑. et intelligant quid cum ip¬
so uel de ipso moyses et helias .i. lex ⁊ ꝓpħe lo¬
quant᷑. & ppło inferiori iam annuntient. et
cum fide xp̃i legalẽ moralitatẽ. et ꝓpħicam
doctrinam habentes. parati sint reddere rati¬
onẽ omĩ poscenti. Apte gͥ illa p̃mittit᷑ apłi lec¬
tio qua dicit. Rogamus uos frẽs corripite in qͥ¬
etos. consolamini pusillanimes ⁊ cet̾̃a. Ipsoꝵ
est enim hoc officiũ. qui ad hoc ut pastores
xxuanimarũ sint: ordinati sunt. De fenia .ii. eb¬

Expanded text:
abbato sacerdotibus ordinatis, et caeteris altaris Christi ministris, hoc evangelium competenter legitur: Assumpsit Jesus Petrum et Jacobum et Joannem, et duxit eos in montem et transfiguratus est ante eos . Sacerdotes enim et caeteri altaris ministri, dum ad tantum ministerium promoventur, quasi in montem altissimum cum Domino ascendunt, ut revelata facie speculandam ejus gloriam speculentur , et intelligant, quid cum ipso vel de ipso Moyses et Elias, id est, lquantur, et populo inferiori annuntient, et cum fide Christi legalem moralitatem propheticamque doctrinam habentes, parati sint reddere rationem omni poscenti . Apte igitur illa praemittitur Apostoli lectio, quae dicit: Rogamus vos, fratres, corripite inquietos, consolamini pusillanimes , etc. Ipsorum est enim hoc officium, qui ad hoc ut pastores animarum sint, ordinati sunt. CAPUT XV.
Abbreviated transcription (Latin):
uatoris. qui loquit᷑ ad samaritanã. si scires do¬
num dei. & quis est qui dicit tͥ damͥ bibere. tu
forsitan petisses ab eo & dedisset tͥ aquã uiuam.
ꝙ aqua quam dedero ei. fiet in eo fons aque sa¬
lientis in uitã et̾nam. Sciendum autẽ qd̾ ut
ait ieronimus homo aquam tͥbuat. d̾s autem

Expanded text:
vatoris , » qui loquitur ad Samaritanam: « Si scires dovatoris , » qui loquitur ad Samaritanam: « Si scires donum Dei, et quis est, qui dicit tibi: Da mihi bibere, tu forsitan petisses ab eo, et dedisset tibi aquam vivam, et aquam, quam ego dedero ei, fiet in eo fons aquae salientis in vitam aeternam . » Sciendum autem, quod ait Hieronymus, homo aquam tribuat, Deus autem
Abbreviated transcription (Latin):
eodem saxo durissimo. ꝑ resur rectionis potenti¬
am immortalit̾ solidato. & ecce ẽ contrͣio de uinea
sodomoꝵ uinea eorũ. et de suburbanis gomorre.
uua eorum uua fellis. ꝙ botrus a marissimus.
uero celi & t̾ra de quib alibi ꝑ ꝓpħam dicit. no¬
uos celos & nouam t̾ram ego creo. noui inqͣm celi
& noua eccłie terra audiuit uerba oris enis. sic̾
in sequenti tractu cantamꝰ. & concrescit in eisut
pluuia doctrina dmñ. & fluit ut ros eloquium
enis. quasi imber suꝑ herbam. &. quasi stille su¬
ꝑ gramina. quia nom̃ dni inuocat᷑ suꝑ nos. no
Non minus illa ysaie lectio. hec ẽ hereditas ser¬
uorũ dñi. hoc idem ut supra dictum ẽ tempꝰ
gr̃e respicit. ꝓuocans credentes & dicens. om̃s
sitientes uenite ad aquas. ut ueniant ad flum̃
dei qui repletus ẽ aquis. & cuius impetꝰ letifi¬
cat ciuuitatẽ dei. ut bibant aquas de fontib sal¬

Expanded text:
eodem saxo durissimo per resurrectionis potentieodem saxo durissimo per resurrectionis potentiam immortaliter solidato et ecce econtrario de vinea Sodomorum, et de suburbanis Gomorrhae uva eorum, uva fellis, et botrus amarivere coeli et terra, de quibus alibi per Prophetam dicit: « Novos coelos et novam terram ego creo . » Novi, inquam, coeli et nova Ecclesiae terra audivit verba oris ejus, sicut in sequenti tractu cantamus: Et concrescit in eis ut pluvia doctrina Domini, et fluit ut ros eloquium Domini, quasi imber super herbam et quasi stillae super gramina, quia nomen Domini invocatur super nos, nom regenerationis. Non minus illa Isaiae lectio: Haec est haereditas servorum Domini, hoc idem, ut supra dictum est, tempus gratiae respicit, provocans credentes et dicens: « Omnes sitientes venite ad aquas . » Ut veniat ad fluvium Dei, qui repletus est aquis , et cujus « impetus laetificat civitatem Dei , » ut bibant « aquas de fontibus Sal
Abbreviated transcription (Latin):
ectio quarta. scripsit.
moyses canticum. siue hec ẽ hereditas seruorũ dm̃.
Utreq enim uicissim legunt᷑ in pascha ꝙ in pente¬
costen. ꝙ ambe hoc tempus gr̾̃e manifeste ex pri¬
munt. In ea que ẽ scripsit moyses canticũ. ait
idem moyses. noui enim quod pꝰ mortẽ meã mni-¬
que agetis. et cetera. Mortem moysi finẽ legis acci¬
cuius grã sic legi quẽ admodũ iosue successit mo¬
ysi. qui ppłm dĩ transiordanẽ eductũ ingentib
preliis in t̾ram reꝓmissionis dux ictoriosus in
troduxit. ih̾m xꝑͥm nomine p̾figurans & oꝑe.
qui omnẽ electoꝵr ppłm. quorũ neminẽ lex ad
ꝑfectum adduxerat. sanguine suo contra dia¬
bolum dimicans. uictor mortis ꝑ baptismi gr̾am.
in paradysum reduxit. ꝑfecto in hoc temꝑe uxta
canticum qd̾ moyses scripsit. peccauerunt dño
płs stultus & insipiens. quẽ constituerat dñs et
pat̾ suis suꝑ excelsam t̾ram. scilicet legis ꝓpħar̃q
noticiam. ut suggeret mel celestis doctrine de

Expanded text:
ectio quarta: Scripsit Moses canticum ; sive: Haec est haereditas servorum Domini . Utraeque enim vicissim leguntur in Pascha et in Pentecosten, et ambae hoc tempus gratiae manifestius exprimunt. In ea, quae est: Scripsit Moses canticum, ait idem Moses: Novi enim quod post mortem meam inique agetis, etc. Mortem Mosi finem legis acci Christi, cujus gratia sic legi, quemadmodum Josue successit Mosi, qui populum Dei trans Jordanem eductum ingentibus praeliis in terram reroduxit, Jesum Christum nomine praefigurans et opere, qui omnem electorum populum, quorum neminem lex ad perfectum adduxerat, sanguine suo contra diabolum dimicans, victor mortis per baptismi gratiam in paradisum reduxit: Profecto in hoc tempore, juxta canticum, quod Moses scripsit, « Peccaverunt Domino, et Pater suus super excelsam terram , scilicet legis prophetarumque notitiam, ut sugerent mel coelestis doctrinae de
Abbreviated transcription (Latin):
gaudiũ ñ ad luctũ. Ego ero illi pat̾. ego
mater. ego fr̃ ⁊ soror. Ego faciam ei praua¬
indirecta. & asꝑa in uias planas. Ego ei oĩa
sic temꝑabo. & sic dispensabo: ut ce sp̃c ꝓfi¬
ciat. & corpus ñ deficiat᷑:¬

Expanded text:
gaudium, non ad luctum. Ego ero illi pater, ego gaudium, non ad luctum. Ego ero illi pater, ego mater, ego frater et soror. Ego faciam ei pravain directa, et aspera in vias planas: ego ei omnia sic temperabo et sic dispensabo, ut et spiritus proficiat, et corpus non deficiat
Abbreviated transcription (Latin):
i filium ur̃m d̾s facit & suũ. quid uos
ꝑditis. aut ipse quid ꝑdit: fit de diui¬
te ditior. de nobili gen̾osior. clarior de illu¬
stri. & qd̃ his om̃ib maius ẽ sc̃s de pecc̃ore.
Oportet aut̃ eum p̃parari regno. qd̾ sibi pa¬
ratũ est ab origine mundi. atq hꝰ rei grã
nec abrasa spurcitia bꝰ uitȩ scłaris. ac terre¬
no deterso pulu̾e. celesti mansioni fiat ido¬
neus. Si diligitis eũ. gaudebitis utiq qr ua¬
dit ad patrem: & talem patrẽ. Ipse quid̃ ua¬
dit addm. s uos ñ ꝑditis eũ: quin potius
multos ꝑ eũ adquiritis uob̃ filios. Quotqͦt
sumꝰ in claraualle uel de craraualle. ipsum
in fr̃em. uos in parentes suscipimꝰ. At fortas¬
sis metuitis corpieius uite asꝑitatẽ: qd̾ ni¬
mirũ ten̾um nostis ac delicatũ. Cet̾um de
huiꝰmodi timore dr̃. Ibi trepidauert timo¬
re. u ñ fuit timor. Confidite. consolamini.
ego ero illi in patrẽ. & ipse erit mͥ infilium.
quousq de meis manib excipiat eũ pater

Expanded text:
i filium vestrum Deus facit et suum, quid vos erditis, aut ipse quid perdit? Fit de divite ditior, de nobili generosior, clarior de illustri; et, quod his omnibus majus est, sanctus de peccatore. Oportet autem eum praeparari regno quod sibi paratum est ab origine mundi, atque hujus rei gnec abrasa spurcitia vitae saecularis, ac terreno deterso pulvere, coelesti mansioni fiat idoneus. Si diligitis eum, gaudebitis utique quia vadit ad Patrem, et talem Patrem. Ipse quidem vadit ad Deum, sed vos non perditis eum; quin potius multos per eum acquiritis vobis filios. Quotquot sumus in Clara-Valle vel de Clara-Valle ipsum in fratrem, vos in parentes suscipimus. 2. At fortassis metuitis corpori ejus vitae asperitatem, quod nimirum tenerum nostis esse ac delicatum. Caeterum de hujusmodi timore dicitur: Ibi trepidaverunt timore, ubi non fuit timor . Confidite, consolamini: ego ero illi in patrem, et ipse erit mihi in filium, quousque de meis manibus excipiat eum Pater
Abbreviated transcription (Latin):
gilantia & ipii ñ inueniri leues instabilẽ.
fluctuantes. Scͥptum est enĩ. uir duplex animo.
inconstans ẽ in om̃ib uiis suis. Et rursum.
accepi dignus habitꝰ sũ minister consilii hꝰ.
Et consiliũ do: & auxiliũ spondeo. Si uideor
necessarius. aut certe si dignus uidicor ñ re¬
cuso laborem: ñ deero ꝓ urrib. Deuotꝰ sup¬
pono hum̾os & siam fessos sarcinȩ huic: si
mͥ celitꝰ imponat᷑. Letus & obuiis manib
Quã libens uixta mandatũ ꝓpħicũ occurro
cũ panib fugientib a facie gladii. aquã fe¬
ro sitientib. Reliqua posui in ore nr̃i. immo
& ur̃i Gaufridi. Quicquid uob̃ uice nr̃a dixe¬
rit ille: nr̃m ñ dubitetis esse consilium.

Expanded text:
gilantia et ipsi non inveniri leves, instabiles, fluctuantes. Scriptum est enim: Vir duplex animo, inconstans est in omnibus viis suis ; et rursum: accepi, dignus habitus sum minister eligi consilii hujus. Et consilium do, et auxilium spondeo. Si videor necessarius, aut certe si dignus judicor, non recuso laborem, non deero pro viribus. Devotus suppono humeros, etsi jam fessos, sarcinae huic, si mihi coelitus imponatur. Laetus et obviis, Quam libens, juxta mandatum propheticum, occurro cum panibus fugientibus a facie gladii, aquam fero sitientibus! Reliqua posui in ore nostri, imo et vestri Gaufridi. Quidquid vobis vice nostra dixerit ille, nostrum non dubitetis esse consilium.
Abbreviated transcription (Latin):
te ałs inspiret tͥ nr̃m curare couloquiũ: &e oꝑ¬
tatam nob uelles exhib̾e p̃sentiam. Sumus
enĩ bnichi: & te morari in urbe auduumꝰ.
Dignare rescrib̾e nob̃ quicqͥo illud sit. qd̾ de
his literis nr̃is corde conceꝑis: ut sciamꝰ q̃d
faciendũ sit nobis. plus uideł minꝰ ue do¬
lendũ. Qd̃ si om̃ia contempnis. ⁊ innullo
nos audis. ego quid̾ fructum ñ ꝑdam iutera¬
rũ. que ex caritate ꝓcedunt: s tude contẽp¬
tu añ tribunal terrificũ respondebis. Ad il

Expanded text:
te Deus inspiraret tibi nostrum curare colloquium, et opte Deus inspiraret tibi nostrum curare colloquium, et optatam nobis tui velles exhibere praesentiam. Sumus enim Viterbii, et te morari in Urbe audivimus. Dignare rescribere nobis quidquid illud sit quod de his litteris nostris corde conceperis, ut sciamus quid faciendum sit nobis, plus videlicet minusve dolendum. Quod si omnia contemnis, et in nullo nos audis, ego quidem fructum non perdam litterarum, quae ex charitate procedunt; sed tu de contemptu ante tribunal t
Abbreviated transcription (Latin):
Phylippe km̃e: s queso te. ne irride
uid̾is esse dolendus: ideo magis dolendus.
Tu uidis quid de te sentias: ego te arbitror
om̃i lacrimaꝵ fonte plangentũ. Dolor m̃s
ñ est aignus subsannatione s compassiõe.
qr dolor m̃s ñ est de carne & sanguine ñ de
amissione rerũ ꝑituraꝵ: s de te o phylippe.
Non potiu exp̃ssius demonstrare magnitu¬
amẽ cause doloris. Phynippus ẽ in causa.
Cũ hoc dico grauem ȩccłȩ ꝓnuncio luctum.
que te aliqñ suo gremio confouebat. germi¬
nantẽ sicut liliũ. florentem donis celestib.
uenẽ Gone indolis adolescentẽ: S heu:
mutatus ẽ color optimꝰ. A quanta spe deci¬
Ait francia: quȩ te genuit e nut̾uit. Osi
ret. ne nr̃ om̃nuĩ esset infructuosus. ꝓcedem
si sequerer sp̃m meũ: s nolo. ꝓferre płima
in incertũ: & esse quasi aerem uerb̾ans. S
ħ sepsi. ut nr̃m utcũq erga te affectum cog¬
nosceres: & ut nos scires esse in ꝓximo. si for¬

Expanded text:
harissime: sed quaeso te ne ridea forsitan esse dolendus, ideo magis dolendus. Tu videris quid de te sentias: ego te arbitror omni lacrymarum 155 fonte plangendum. Dolor meus non est dignus subsannatione, sed compassione: quia dolor meus non est de carne et sanguine; non de amissione rerum periturarum, sed de te, o Philippe! Non potui expressius demonstrare magnitudinem causae doloris: Philippus est in causa. Cum hoc dico, gravem Ecclesiae pronuntio luctum, quae te aliquando suo gremio confovebat, germinantem sicut lilium, florentem donis coelestibusvenem, bonae indolis adolescentem? Sed heu! mutatus est color optimus . A quanta spe decidit Francia quae te genuit et nutrivit! O siret ne noster omnium esset infructuosus. Procederem si sequerer spiritum meum: sed nolo proferre plurima in incertum, et esse quasi aerem verberans . Sed haec scripsi, ut nostrum utcumque erga te affectum cognosceres, et ut nos scires esse in proximo, si for
Abbreviated transcription (Latin):
uuentute. tanto plurib erant ꝑditionis
exemplũs leg̾am ñ multos nobiles. ñ mul¬
tos sapientes ñ multos potentes elegit d̾s.
at nunc pret̾ regulã mira łi potentia taliũ
ꝯu̾tit᷑ multitudo. Uilescit gła p̃sens: iuuen¬
tutis flos conculeat᷑ ñ reputat᷑ gen̾ositas
sapientia. cłi stulticia iudicat᷑ ñ acquiescit᷑
carn & sanguini. parentũ ⁊ caroꝵ remin¬
ciat᷑ affectib. fauores & honores ⁊ dignita¬
tes reputant᷑ ut stercora. ut xp̃c lucrifiat
Laudarem uas: si uob hec acciaisse ex uob̃
cognosc̾em. Cet̾um digitus d̃ĩ est istes mu¬
tãtio plane dexterȩ excelsi. datũ optimũ
est & donũ ꝑfectum: nec dubiũ. qͥn descen¬
ciens a patre luminũ. Idcico inipsũ om̃e
pͥconũ referimꝰ. quifacit mirabilia solus.

Expanded text:
juventute, tanto pluribus erant perditionis juventute, tanto pluribus erant perditionis exemplum? Legeram, Non multos nobiles, non multos sapientes, non multos potentes elegit Deus ; at nunc praeter regulam mira Dei potentia talium convertitur multitudo. Vilescit gloria praesens, juventutis flos conculcatur, non reputatur generositas; sapientia mundi stultitia judicatur; non acquiescitur carni et sanguini; parentum et charorum renuntiatur affectibus; favores, et honores, et dignitates reputantur ut stercora, ut Christus lucrifiat. Laudarem vos, si vobis haec accidisse ex vobis cognoscerem: caeterum digitus Dei est iste, mutatio plane dexterae Excelsi. Datum optimum est, et donum perfectum 118, nec dubium quin descendens a Patre luminum. Idcirco in ipsum omne p
Abbreviated transcription (Latin):
cat multos. inimo uniuersã letificat ciui¬
tatem ddi: ita ut letent᷑ celi & exultet terra.
& om̃is singua głificet łm de urã conuer¬
sione. Terra mota est: q distillauer̃ celi a
facie di synai: pluentes dieb istis solito a¬
bundantiꝰ pluiuã uoluntariam. quã segre¬
gauit ads hereditati sue. Non apparebit ulf
tis filiis diffidentiȩ. qui tardantes conuerti
ad nm̃ de die indiem. in ꝑuisa morte sub¬
tracti. in puncto descendunt ad inferos.
Omĩno refloruit & nc̃ quasi de nouo lignũ
in quo pependit dñs głe: qui mortuus ẽ ñ¬
tm̃ ꝓ gente. s ut filios d̃ĩ qui erant disꝑsi.
congregaret inunũ. Ipse ipse colligit uas.
qui diligit uos tanqͣm iuscera sua. tanqͣm
fructũ preciosissimũ crucis sue tanqͣm aig¬
nissimã recompensationẽ effusi sanguinus
sui. Si gͦ gaudent angłi suꝑ uno .p. peñ. a.
quid intãmuitis. ⁊ ullis peceorib. qui qͣnto
ulustriores uidebant᷑ in scło scientia. gen̾e.

Expanded text:
tificat civitatem Dei, ita ut laetentur coeli, et exsultet terra, et omnis lingua glorificet Deum de vestra conversione. Terra mota est, quia coeli distillaverunt a facie Dei Sinai, pluentes istis diebus solito abundantius pluviam voluntariam, quam segregavit Deus haereditati suae. Non apparebit ultrtis filiis diffidentiae, qui tardantes converti ad Dominum de die in diem, improvisa morte subtracti, in puncto descendunt ad inferos. Omnino refloruit et nunc quasi de novo lignum in quo pependit Dominus gloriae, qui mortuus e gente, sed ut filios Dei, qui erant dispersi, congregaret in unum. Ipse, ipse colligit vos, qui diligit vos tanquam viscera sua, tanquam fructum pretiosissimum crucis suae, tanquam dignissimam recompensationem effusi sanguinis sui. Squid in tam multis, et illis peccatoribus, qui, quanto illustriores videbantur in saeculo, scientia, genere,
Abbreviated transcription (Latin):
cramenta salutis nr̃e. Sic̃ enim pꝰ passionẽ dni
maiora qͣm ante carismatũ dona grã largiente
effusa sunt: sic post euũgłii lectionẽ maiora sacͣ¬
menta ordinata st̃. Tunc gͦ si sit dies dñica. uel ali¬
qua condigna festiuitas. decorata: cantat᷑ sim¬
bolũ. qͣd ẽ credo in unum. Maxime enĩ dnĩcȩ¬
hoc fidei tripudiũ: quando noua soboles eccłe ui¬
tu. bene et consone chorus catholicus doctrine res¬
pondet euũgłice. et ne dicat ei puer electus celestis
cantilene doctor. iocundus. musicus. cantauimꝰ
uob̾ et ñ saltastis. cantando et alatri mente saltã¬
do ostendit. quã bene suauẽ cantilene eiꝰ modum
retinuerit. Int̾im subdiaconꝰ aꝑtũ circunfert
euũgłn librum om̃ib religioso osculo salutan¬
dũ. quẽ ad introitũ portauerat clausũ. qͥa post
p̃dicationẽ xp̃i cepit lex credentib quã antea ge¬
stabat clausam: aꝑtam ostendẽ fidẽ euũgłicam.¬
De offerenda .ii.

Expanded text:
cramenta. Sicut enim, post passionem Domini, majora quam ante charismatum dona gratia largiente effusa sunt, sic post evangelii lectionem majora sacramenta ordinata sunt. Tunc ergo, si sit dies Dominica, vel aliqua condigna festivitate decorata, cantatur symbolum, quod est: Credo in unum Deum. Maxime enim Dominihoc fidei tripudium, quando nova soboles Ecclesiae vitu bene et consone chorus catholicus doctrinae respondet evangelicae, et ne dicat ei puer electus, coelestis cantilenae doctor, jucundus musicus: « Cantavimus vobis, et non saltastis , » cantando et alacri mente saltando ostendit quam bene suavem cantilenae ejus modum retinuerit. Interim subdiaconus apertum circumfert Evangelii librum, omnibus religioso osculo salutandum, quem ad introitum portaverat clausum, quia post praedicationem Christi coepit lex credentibus, quam antea gestabat clausam, apertam ostendere fidem evangelicam.De offerenda.
Abbreviated transcription (Latin):
habere possit. ꝓbabo me amicũ: & oꝑam
meã sicut opus fuerit ñ negabo. Apd̃ a¬
matorem iusticie. in excusando eo qd̃ ꝓ
iusticia ẽ. ñ multũ mͥ laborandũ. uos aut̃
apd̃ comitissam. ꝑ ea que uob rescͥpsi ha¬
bete me excusatum

Expanded text:
habere possit, probabo me amicum; et operam habere possit, probabo me amicum; et operam meam, si opus fuerit, non negabo. Apud amatorem justitiae in excusando eo quod pro justitia est, non multum mihi laborandum. Vos autem apud comitissam per ea quae vobis rescripsi, habete
Abbreviated transcription (Latin):
quantũ nouit dñs melius qͣm uos.
Mẽ quoq diligi a uob̃ ñ dubito: s ꝓpter
d̾m. Quem si offendo. ñ erit qd̾ me dili¬
gere debeatis: cũ iam ñ fuerit in causa
d̾s̃. Quis enĩ ego sum. ut de tantillo tan¬
tus pͥnceps curetis: ñ qͣmdiu dm in me
esse credetis: Ergo ut offendam eũ. for¬
tassis uob̃ expedit. Offendo aut̃ ꝓculdu¬
bio. si facio qd̃ requiritis. Nam honores
& dignitates ȩccłasticas ñ ignoro deberi
his: qui eas digne scdm d̾m addministra¬
re ⁊ uelint & possint Porro eas acquiri
paruulo filio ur̃o. precib meis uel ur̃ĩs
nec uob̃ iustũ: nec m̃ tutũ esse nou̾itis. Nã
nam uel ȩccłȩ necessitatẽ. uel ꝑsone utili¬
tatẽ. Quamobrẽ si uob̃ uidet᷑ hic durus
sermo. & placet qd̾̃ cogitastis implere. par
nec uos minꝰ qͣm uultis efficitis: nͨ ego pec¬
aliquid habeat: ne ñ d̾m habeat. Et si aliꝰ
secus uoluerit. nolo ꝑ me habeat: ne ꝑdã
& ego dm. ubi uͦ emerserit qd̾ scm dm

Expanded text:
quantum, novit Deus melius quam vos. Me quoque diligi a vobis non dubito, sed propter Deum: quem si offendero, non erit quod me diligere debeatis, cum jam non fuerit in causa Deus. Quis enim ego sum, ut de me tantillo tantus princeps curetis, nisi quandiu Deum in me esse creditis? Ergo ut offendam eum, fortassis nec vobis expedit. Offendo autem procul dubio, si facio quod requiritis. Nam honores et dignitates ecclesiasticas non ignoro deberi his, qui eas digne secundum Deum administrare et velint, et possint. Porro eas acquiri parvulo filio vestro precibus meis, vel vestris, nec vobis justum, nec mihi tutum esse noveritis. Nam nam vel Ecclesiae necessitatem, vel personarum utilitatem. Quamobrem si vobis videtur hic durus sermo, et placet quod cogitastis implere; parcnec vos minus quod vultis, efficitis; nec ego pecaliquid habeat, ne non habeat Deum. Quod si alius secus voluerit, nolo per me habeat, ne perdam et ego Deum. Ubi vero emerserit quod secundum Deum
Abbreviated transcription (Latin):
Lectio que seq̃r doctrinã signat eoꝵ de epła.¬
Qui sunt p̃missi septuaginta duo:
Edocet assensũ se tribuisse chorus:
Quã pia laus oris sit comitata fidem:. de erangłio
Inde sinistrorsũ dm̃ sacͣ uerba legunt᷑
Plebs bacłos ponit. stat. retegitq caput:
Neue suꝑueniens ⁊irania seminet hostis:
Prontib inpͥmit᷑ mistica forma crucis:
Reiciente fidẽ nidea: grã xp̃i
Transiit ad gentes. israhel errat adhuc:
Transitus is quotiens ȩuͣngeliũ recitat᷑.
Mentib occurrit. expͥmiturq loco:
Ad leuam legit᷑. quia quo tͣnsiuit aberrans:
Et uelut a leua gens ydolatra fuit
Ut sis attentus. patiens. erectus in hostem:
Et caput & baculus. & status ipse docet.
Quippe caput retegens attente audire moneris:
Parcere cũ baculum reicis instrueriꝰ:
Q d̾ te pugna grauis sub uigili hoste manet:

Expanded text:
Lectio quae sequitur, doctrinam signat eorum, Qui sunt praemissi septuaginta duo. Edocet assensum se tribuisse chorus. Quam pia laus oris sit comitata fidem De Evangelio. Inde sinistrorsum Domini sacra verba leguntur: Plebs baculos ponit, stat, retegitque caput. Neve superveniens zizania seminet hostis. Frontibus imprimitur mystica forma crucis. Rejiciente fidem Judaea, gratia Christi Transiit ad gentes; Israel errat adhuc. Transitus is, quoties Evangelium recitatur, Mentibus occurrit, exprimiturque loco. Ad laevam legitur, quia quo transivit aberrans, Et velut a laeva gens idololatra fuit. Ut sis attentus, patiens, erectus in hostem, Et caput, et baculus, et status ipse docet. Quippe caput retegens, attente audire moneris, Parcere, cum baculum rejicis, instrueris.Quod te pugna gravis sub vigili hoste manet.
Abbreviated transcription (Latin):
mors ut presentis est exitus uite. ita intͦi¬
tus melioris. Bona mors si pecc̃o moriaris:
ut iusticiȩ uiuas. ħ mors necesse ẽ p̃cur¬
rat: ut sequat᷑ illa secura. In hac uita qͣm¬
diudurat compara tͥ illam: que semꝑ
durat. Dũ uiuis in carne more mundo.
ut post mortem carnis do uiu̾e incipi¬
as. Quid enĩ si ꝙ̃cicłit mors saccũ corꝑis
tui: dũ te subinde circundet leticia : O
quã beati mortui qui in dño moriunt᷑: au¬
dientes a sp̃u. ut requiescant a laborib
suis. Non solũ aut̃. s & succedit iocundi¬
tas. de nouitate: ac de eternitate securitas.
Bona pem̃ mors iusti ꝓpt̃ requiẽ. melior
ꝓpt̃ nouitatẽ: optima ꝓpt̾ securitatem.
E contra mors pecc̃oꝵ pessima. E audi
uñ pessima. Mala siquid̃ est in amissiõe¬
ma in uermis ignisq duplici contritiõe.
Eia gͦ festina . exi. recede: moriat᷑ anima
tua morte iustoꝵ: quo fiant & nouissi¬

Expanded text:
mors ut praesentis est exitus vitae, ita introimors ut praesentis est exitus vitae, ita introitus melioris. Bona mors, si peccato moriaris ut justitiae vivas. Haec mors necesse est ut praecurrat, ut sequatur illa secura. In hac vita, quandiu durat, compara tibi illam quae semper durat. Dum vivis in carne, morere mundo, ut post mortem carnis Deo vivere incipias. Quid enim si conciderit mors saccum corporis tui, dum te subinde circumdet laetitia? O quam beati mortui qui in Domino moriuntur, audientes a Spiritu, ut requiescant jam a laboribus suis! Non solum autem; sed et succedit jucunditas 110 de novitate, ac de aeternitate securitas. Bona proinde mors justi propter requiem, melior propter novitatem, optima propter securitatem. E contra, mors peccatorum pessima . Et audi unde pessima. Mala siquidem est in mundi amissioma in vermis ignisque duplici contritione. Eia ergo festina, exi, recede: moriatur anima tua morte justorum, quo fiant et novissi
Abbreviated transcription (Latin):
fecisti km̃e. tui nob̃ ꝑ litteras renouans
dulcẽ inemoriam: ⁊ excusans molestissi¬
mã morã. Mimmne quid̃ desidantiũ te cor¬
dib ulia potuit subriꝑe qñq obliuio
tuȩ dilectionis: s te tun fateor pene obli¬
tũ esse. putauimꝰ. p̾us qͣm illas litteras ui¬
deremꝰ. Nunc itaq rumpe moras. fac cito
qd̃ scpsisti: & si ueracit̾ stilus exp̃ssit affectũ
efficacit᷑ opus stilũ testificet᷑. Quid tardas
ipsũ quã iam dudũ concepisti sp̃m par¬
turire salutis: sil mortalib uel morte
certiꝰ. uel incertiꝰ hora mortis. Siquid̾ tan¬
qͣm fur innocte: ita ueniet. ue pregnan.¬
ꝑfodiet domũ. sc̃m germen extinguet.
sũ enĩ dix̾int pax & securitas. tẽ repen¬
ñ effugient. uolo te mortem & si ñ effug̾e.
certe uel ñ cimere. Iustus quippe mortẽ
ce siñ cauet. tam̃ ñ pauet. Deniq si mor¬
te p̾occupatus fuerit: in refrigerio erit.
Morit᷑ quid̃ ⁊ iustus. s secure: quippe cuiꝰ

Expanded text:
harissime, tui nobis per litteras et renovans dulcem memoriam, et excusans molestissimam moram. Minime quidem desiderantium te cordibus ulla potuit subrepere quandoque oblivio tuae dilectionis; sed te tui, fateor, pene oblitum esse putavimus, priusquam illas litteras videremus. Nunc itaque rumpe moras, fac cito quod scripsisti; et si veraciter stylus expressit affectum, efficaciter opus stylum testificetur. Quid tardas ipsum, quem jamdudum concepisti, spiritum parturire salutis? Nil mortalibus vel morte certius, vel incertius hora mortis: siquidem tanquam fur in nocte, ita veniet. Vae praegnanm, heu! perfodiet domum, sanctum germen exstinguet. Cum enim dixerint, Pax et securitas, tunc repenn effugient . Volo te mortem etsi non effugere, certe vel non timere. Justus quippe mortem, etsi non cavet, tamen non pavet. Denique si morte praeoccupatus fuerit, in refrigerio erit . Moritur quidem et justus, sed secure; quippe cujus
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ filius. ⁊ sp̃c sc̃s. Itẽ in anima mens p̃cedit tẽꝑe.
seq̃r intellectus ⁊ gaudiũ. In d̾o nicħ pͥusant
post̾ius. Trmnitas gͦ mentis qualiscũq yma-¬
go respectu sũme t̾ͥnitatis exigua ẽ: ⁊ maxi¬
ma parte illi dissimilis. s tam̃ ymago: nͨ ꝓpt̃
hoc tm̃ ut dicit augustinꝰ. qr sui meminit᷑ menͨ.
⁊ intelligit. ⁊ diligit se: s qr pͣ meminisse.
⁊ intellig̾e̾ ⁊ amare dm̃ a quo facta ẽ. qui au-

Expanded text:
anima mens praecedit tempore, sequitur intellectus et gaudium. In Deo nil prius nil posterius. Trinitas ergo mentis qualiscunque imago respectu summae Trinitatis exigua est, et ex maxima parte illi dissimilis, sed tamen imago. Nec propter hoc tantum dicit Augustinus quia sui meminit mens, et intelligit et diligit se, sed quia potest meminisse et intelligere et amare Deum, a quo facta est. Qui a
Abbreviated transcription (Latin):
ut qd̃ eternũ est sig̃caret᷑ ab humano usu accep¬
ta sunt. s ne om̃imoda int̾ diuma ⁊ humana
uid̾et᷑ similitudo adiecit ut patrẽ om̃ipotentẽ.
filiũ sapientẽ appellaret. ne putaret᷑ esse ut in a¬
liis. ⁊ qui a nllo ẽ pater dr. qr ibi erat qui ab il¬
lo erat. ⁊ ille filius cũ in sub̃a ⁊ natura idemsit qd̾
ille. ñ qui ille. qui ab utroq est sp̃c sc̃s. qui ab utͦq¬
inspirat᷑. Ut aut̃ ait augustinꝰ hoc uocabulũ ꝑ¬
sona fides repꝑit catholica ad discretionẽ t̾nita¬
tis. ñ ut ꝑ id dic̾e̾t᷑ quid esset. s ne om̃ino tace̾t᷑
qͥd esset. ꝑ hoc enĩ uocabulũ ut idem dicit ñ ddi¬
uersitatem sigc̃are uoluit. s singłaritatẽ. Cũ
enĩ fides pluralinum̾o ꝑsonas ꝯfitet᷑. ñ ꝑ hoc ĩ
essentia t̾a esse intelligit. s eandẽ ꝑsonã ñ esse
declarat. ⁊ hoc ẽ solũ uocabulũ qd ẽ cũ de sin-¬

Expanded text:
ut quod aeternum est significaretur ab humano usu acceput quod aeternum est significaretur ab humano usu accepta sunt. Sed ne omnimoda inter divina et humana videretur similitudo, adjecit ut Patrem omnipotentem Filium sapientem appellaret, ne putaretur esse ut in aliis. Et qui a nullo est, Pater dicitur, quia ibi erat qui ab illo erat; et ille Filius, cum in substantia et natura idem sit quod ille, non qui ille. Qui ab utroque est Spiritus sanctus, qui ab utroque spiratur. Ut autem ait Augustiuus, hoc vocabulum persona, fides reperit Catholica ad discretionem Trinitatis, non ut per id diceretur quid esset, sed ne omnino taceretur quid esset. Per hoc enim vocabulum, ut idem dicit, non diversitatem significare voluit, sed singularitatem noluit. Cum enim fides plurali numero personas confitetur, non per hoc in essentia tria esse intelligit, sed eamdem personam non esse declarat. Et hoc est solum vocabulum quod cum de sing
Abbreviated transcription (Latin):
post̾ius. Singule aut̃ haꝵ mutationũ remouent᷑
a ło. qr nͨ loco mouet᷑. qr ubiq est. nͨ forma. qr sĩ¬
plex essentia partib caret. Itẽ nec cognitione q
scientia eius nec crescit nͨ minuit᷑. nͨ unũ pͥus. nͦ ali¬
ud post̾ius comp̃hendit. Simiłr nͨ affectu mutat᷑
qr sũmũ bonũ nicħ ꝯtrariũ suȩ bonitati recipit.
Cũ gͥ ds nullo gen̾e istoꝵ .iiiʳ. motuũ mittet᷑. nec
temꝑe mutabr. Quia gͥ caret pͥncipio ⁊ fine. &
mutabilitate ut dictũ est: ds etermis ẽ. Repꝑit
et̾nitatissine successione. equalitatẽ inmensitatis
sñ diminitione. hoc ẽ inuintate totũ. in umñsi¬
tate plenũ. in eternitate ꝑfectũ. Cũ aut̃ anima
in do tͥnitatẽ ꝑ hoc qd̾̃ in se sentiebat ꝑ creat᷑as.
ꝑ doctͥnam ⁊ inspir̃onem inuenisset. ut aliquib
certis ⁊ discretis uocabulis de t̾nitate ageret᷑. fi¬
des tͥa quasi ꝓp̾a imposuit nomina. eũ qui a
nullo ẽ appellando patrẽ. qui ab illo solo ẽ fili¬

Expanded text:
. Singulae autem harum mutationum removentur a Deo quia nec loco movetur, quia ubique est; nec forma, quia simplex essentia partibus caret; nec cognitione, quia ejus scientia nec crescit, nec minuitur, nec unum prius vel aliud posterius comprehendit. Similiter nec affectu mutatur, quia summe bonus nihil contrarium suae bonitati recipit. Cum igitur Deus nullo genere istorum quatuor mutetur, nec tempore mutabitur. Quia ergo caret principio, et fine, et mutabilitate, ut aeternitatis sine successione, aequalitatem immensitatis sine diminutione. In unitate totum, in immensitate plenum, in aeternitate perfectum. Cum autem anima in Deo trinitatatem per hoc quod in se sentiebat per creaturas, per doctrinam, per inspirationem invenisset, ut aliquibus certis et discretis vocabulis de Trinitate ageretur, fides tria quasi propria imposuit nomina, cum qui a nullo est appellando Patrem; qui ab illo solo est, Fili
Abbreviated transcription (Latin):
tͦpologice sig̃r̃ant aliud in uoce. ut diliges do¬
minũ dm tuũ. ꝑ signũ u̾itatis fides. ꝑ signũ
uirtutis moralitas docet᷑. Res uͦ int̾ior: ueritas
uł uirtus dr. Res ext̾ior signũ. ut in sacram̃to
u̾bi incarnati duo inueniunt᷑ humanitas ⁊
diuinitas. ⁊ in sacram̃to corꝑis dñi. sp̃es ext̾ior
signũ est. res int̾ior u̾itas ⁊ uirtus i. corpꝰ dm̃.

Expanded text:
pologice significat; aliud in voce, ut Diliges Dominum Deum tuum . Per signum veritatis fides, per signum virtutis moralitas docetur. Res ergo interior veritas vel virtus dicitur, res exterior signum. Ut in sacramento Verbi incarnati duo inveniuntur, humanitas et divinitas: et in sacramento corporis Domini, species exterior signum est, res interior
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ sub̃ȩ. s stmmlitudinẽ. Negat enĩ solitudinẽ¬
⁊ diu̾sitatem ⁊ singłaritatẽ. Uñ hylarius: Efessio
ꝯsortii sustulit intelligentiã singłaritatis. Itaq
cũ dicimꝰ płes ꝑsonas. tollimꝰ soluudinẽ. ⁊ sig̃camꝰ
qd̃ pater ñ est solus. Cumq tres ꝓfitem᷑ ꝑsonas.

Expanded text:
e sed solitudinem, negat enim solitudinem et singularitatem. Unde Hilarius: Professio consortii sustulit intelligentiam singularitatis. Itaque cum dicimus plures personas, tollimus solitudinem et significamus quod Pater non est solus. Cumque tres profitemur personas,
Abbreviated transcription (Latin):
aliis reb. Miseret᷑ enĩ nobis ñ ad suã utilita¬
tem: nos uͦ miserem᷑ aliis ad nr̃am utilitatem.
um aut̃ ut dictũ est om̃is materia sacre
scͥpture anres sit aut signũ. qr de occul¬
tis intendimꝰ. de re int̾iori pͥus dicamꝰ. ⁊ pri¬
mũ de illa que u̾itas dr. nͨ a qualibet. s a sum¬
ma u̾itate ipsa iuuante incipiamꝰ. amonte
ificant u̾itatẽ. s res qͦ. ut qñ abraham in
ostensa ẽ tͥnitas. cuius ymaginẽ anima quodã
mͦ rep̃sentat. cui ds se manifestauit ꝑ naturã
creaturã. Hos .iiiiʳ. modos apłs breuit̃ comp̃¬
hendit dicens. Qõ notũ est di manifestũ est
in illis. Nunc aut̃ uideamꝰ quantũ r̃o ꝑse ua-¬
luit. Ratio inuenit d̃m esse. ⁊ unũ essẽ. ⁊ trinũ¬
esse. Consid̾ans enĩ se ñ semꝑ fuisse. intelligit
se esse ab alio. Qõ ne in infinitũ ꝓcedat. ꝓbat
nunꝗͣ cepisse. ⁊ sic cognoscit dm̃ esse. Itẽ. Ssi-¬
derans qd si plures essent. uł singłaritas in

Expanded text:
nobis, non ad suam utilitatem; nos vero miseremur aliis ad nostram utilitatem. Cum vero, ut dictum est, omnis materia sacrae Scripturae aut res sit aut signum, quia de ocultis intendimus, de re interiori prius dicamus. Et primum de illa quae Veritas dicitur, nec a qualibet sed a summa veritate ipsa juvante incipiamus, a montenificant Trinitatem, sed res quoque, ut quando Abraham in ostensa est Trinitas cujus imaginem anima quodam modo repraesentat; cui Deus se manifestavit per naturam creaturam. Hos quatuor modos Apostolus breviter comprehendit dicens: Quod notum est Dei, manifestum est in illis . Nunc autem videmus quantum ratio per se valuit. Ratio invenit Deum esse, et unum esse et trinum. Considerans enim non semper se fuisse, intelligit se esse ab alio; quod ne in infinitum procedat, probat id nunquam coepisse, et sic cognoscit Deum esse. Item considerans quod si
Abbreviated transcription (Latin):
d̾m esse. ⁊ unũ esse ⁊ trinũ. In unitate etiã in¬
uenit et̾nitatem. ⁊ inmensitatẽ in eternitate. in¬
mutabilitatẽ in inmensitate. simplicitatẽ. hoc ẽ
eternitatẽ sine temꝑe. inmensitatẽ sine qͣnti¬
tate. eternitatẽ dico sine temꝑe. qr iniciũ ñ
habuit. Id enĩ a quo om̃ia esse habent. a nullo
esse ht̃. nec habiturũ finẽ. qr idem ẽ ei esse. ⁊ id
qd̾ est. nec ullam recipit mutabilitatẽ. Nullo
enĩ gen̾e mutabilitatis mutari.pͭ. Nec enĩ loco
uł forma uł temꝑe mutari .pͭ. quib modis¬

Expanded text:
trinum, in unitate etiam invenit aeternitatem et immensitatem, in aeternitate immutabilitatem, in immensitate simplicitatem, hoc est aeternitatem sine tempore, immensitatem sine quantitate. Aeternitatem dico sine tempore, quia initium non habuit. Illud enim a quo omnia esse habent, a nullo esse habet, nec habiturum est finem, quia idem est ei esse et idem quod est, nec ullam recipit mutabilitatem. Nullo enim genere mutabilitatis potest mutari. Nec enim loco vel forma vel tempore mutari potest; quib
Abbreviated transcription (Latin):
inc quałr anima rõnalis dep̃hendit t̾ͥnuĩ
esse uideamꝰ. Augustinꝰ in libro detͥnitate
tͥnitatẽ quandã in om̃i re esse demonstrat: ut
eximiũ simulachrũ .i. ad mentẽ que ẽ ymago
dĩ: ut sicut ꝑ illam dm esse ce unũ esse cognos

Expanded text:
deprehendit Deum esse trinum videamus. Augustinus, in libro De Trinitate, trinitatem quamdam in omni re demonstrat, ut eximium simulacrum, id est ad mentem quae est imago Dei, et sicut per illam Deum esse et unum esse cog
Abbreviated transcription (Latin):
queri .pͭ. cũ ħ t̾a in dõ ꝑsone dicant᷑ quare illa
t᷑a in anima quȩ st̃ ymago huius tͥnitatis ꝑso¬
ne ñdicant᷑. ad qd̃ dicimus. qd̾ licet sint substã¬
tiałr in anima. ñ tam̃ om̃imodo sunt idẽ cũ ea.
s uariant᷑ circa ipsam. Que aut̃ in do sunt ñ
uariant᷑. s uere idẽ sunt cũ dõ in quo ft̃ ⁊ unũ
in ipsa eius ymagine ⁊ similitudine. que
dam pulchre. tãq subtilis resplender in aĩa.
apparent mirȩ dissimilitudines. Anima enĩ

Expanded text:
um haec tria in Deo personae dicantur, quare illa tria in anima quae sunt imago hujus Trinitatis, personae non dicantur. Ad quod dicimus quod, licet sint substantialiter in anima, non tamen omni modo sunt idem cum ea, sed variantur circa eam. Quae autem in Deo sunt, non variantur, sed vere idem sunt cum Deo in qin ipsa ejus imagine et similitudine quae tam pulchra tamque subtilis resplendet, in anima apparent mirae dissimilitudines. Anima enim
Abbreviated transcription (Latin):
ut sũmũ bonũ. alie. quib utendũ quib adiu¬
uam᷑. alie que fruunt᷑ e utunt᷑. ut hoĩes & an¬
głi. fr̾ui aut̃ est amare aliqͥd ꝓpt̾ ipsũ. ut ibi
finẽ ponas. Uti ẽ qd inusum uen̾it referre
ad habendũ id qd̃ fruendũ est. licet frui ⁊ uti
qriam quodãm᷑ habent. quoplene &e ꝑfecte
fruent᷑ in futuro. utendũ est gͦ uirtutib. &
ꝑ eas fruendũ sũma t̾ntate .i. sũmo & incõ-¬
mut abili bono. Idẽ de bona uoluntate dici¬
mus. Uñ augustinꝰ. uoluntas ẽ ꝑ quã fruim᷑.

Expanded text:
num; aliae quibus utendum, quibus adjuvamur; aliae quibus fruuntur et utuntur ut homines et angeli. Frui autem est amare aliquid propter ipsum, ut in eo finem ponas. Uti est quod in usum venerit referre ad habendum id quod fruendum est, licet frui et uti quia jam quodammodo habent quo plene et perfecte fruentur in futuro. Utendum est virtutibus ergo et per eas fruendum summa Trinitate, id est summo et incommutabili bono. Idem de bona voluntate dicimus. Unde Augustinus: Voluntas est per quam fruimur.
Abbreviated transcription (Latin):
spũałr opus restaurationis .i. incarnatio
uerbi cũ om̃ib sacram̃tis suis sicut opus crea¬
tionis materia ẽ phylosophoꝵ gentiliũ. s diffe¬
runt. qr hocin .ui. dieb. ⁊ illud in .ui. ꝑficit᷑ e¬
tatib. Diuidit᷑ aut̃ ħ mat̾ia inrẽ int̾iorẽ: ⁊ spe
ciẽ ext̾iorẽ. Res int̾ior in ueritatẽ ⁊ uirtutẽ. Ex¬
t̾ior species insignũ ueritatis. ⁊ signũ uirtutis.
Cũ enĩ auris int̾ior obsurduerat: foris loquutꝰ

Expanded text:
er opus restaurationis, id est incarnatio Verbi cum omnibus sacramentis suis, sicut opus creationis materia est physicorum gentilium; sed differunt, quia hoc in sex diebus, et illud in sex perficitur aetaticiem exteriorem. Res interior in veritatem et virtutem; exterior species in signum veritatis, et in signum virtutis. Cum enim auris interior obsurduerat, foris locutus
Abbreviated transcription (Latin):
luit creaturã. utrũ aliqd̃ uestigiũ u̾itatis in
ea reꝑiret. ⁊ idẽ ꝑ eam cognouit qd̃ in se sen¬
tiebat. ꝑtransitũ enĩ rerũ cognouit d̾m es¬
se: qr qui transit ab alio ht̃ iniciũ. ꝑstatũ¬
uͦ rerũ intellexit unũ esse. qr ordinate res sibi ꝓ¬
ueniunt. ut sũma infimis. & pͥma postremis ꝯcor¬
dent. Itaꝙ ꝑ unicã ꝯcordiam ñ dubitat unũ es-¬
se artificem. tͥnũ qͦ cognouit. qr ꝑ uniu̾sitatẽ te¬
rũ diuinã inuestigauit potentiã. ꝑ pulcͥtudinẽ
sapientiã. ꝑ utilitatẽ benignitatẽ. S licet ꝯtes

Expanded text:
luit creaturam utrum aliquod vestigium Trinitatis in luit creaturam utrum aliquod vestigium Trinitatis in ea reperiret: et ideo per eam cognovit quod in se sentiebat. Per transitum enim rerum cognovit Deum esse, quia qui transit ab alio habet initium. Per statum rerum intellexit unum esse, quia ordinatae res sibi proveniunt, ut summa infimis et prima postremis concordent. Itaque per unicam concordiam non dubitat unum esse artificem. Trinum quoque cognovit, quia per immensitatem rerum divinam investigavit potentiam; per pulchritudinem, sapient
Abbreviated transcription (Latin):
memoriã. intelligentiam. delectationem
uł gaudiũ. aut sic dicamꝰ naturalẽ uim intel¬
ligendi. que mens appellat᷑. ex qua nascit᷑ no¬
ticia. ⁊ exhis ꝓcedit amor. hec ta idem sunt in
uicẽ referuntͦ nec tam̃ sunt accidentia. s sub¬
stantiałr in anima. ⁊ unũ in essentia. qr una
uita. una mens. una essentia. ⁊ quicqͥd ad se¬
ipsa singła dñr etiã simul ñ plurałr s singła¬
rit̃ dñr. ⁊ inseparabilia. ⁊ equalia sibi sunt.
qi a singłis capiunt᷑ omĩa & tota. Ex hoc enĩ
tam̃ substantiałr sunt in sua suba. Mens se
cognoscens. noticiã tanquã ꝓlem gignit. Ter¬
cius ẽ amor: qui ab ipsis ꝓcedens utriusq cõ¬
plexio ẽ. Aniia aut̃ ex hoc qd̃ reꝑꝑit in se.
inuestigat supͣse. ⁊ inuenit in do potentiam.
sapientiã. gaudiũ. s different̃. In anima enĩ
sic sunt qd̾ temꝑe mens ꝓ̃cedit. ex qua ẽ intel¬
lectus. Seqr̃ gaudiũ. In dõ simul qr ab eterno

Expanded text:
memoriam, intelligentiam, delectationem vel gaudium, aut si dicamus naturalem vim intelligendi quae mens appellatur, ex qua nascitur notitia, et ex his procedit amor. Haec tria idem sunt in invicem referuntur, nec tamen sunt accidentia, scilicet substantialiter in anima, et unum in essentia, quia una vita, una mens, una essentia et quidquid ad seipsa singula dicuntur, etiam simul non pluraliter, sed singulariter dicuntur, et inseparabilia et aequalia sibi sunt, quia a singulis capiuntur omnia et tota. Ex hoc enim tamen substantialiter sunt in sua substantia. Mens se cognoscens, notitiam tanquam prolem gignit. Tertius est amor, qui ab ipsis procedens utriusque complexio est. Anima autem ex hoc quod reperit in se, investigat supra se et invenit in Deo potentiam, sapientiam, gaudium, sed differenter. In anima enim sic sunt, quod tempore mens praecedit, ex qua est intellectus; sequitur gaudium. In Deo simul, quia ab aeterno.
Abbreviated transcription (Latin):
reꝑiunt᷑. signa sunt ⁊ ymago tͥnitatis quȩ in do
ẽ. tͥa uͦ que foris in creaturis ꝯspiciunt᷑ tm̃ sig¬
na sunt. s ñ ymago. Licet enĩ ꝑ inmensitatẽ
creature inuestiget᷑ potentia di. ñ tam̃ inmen-¬
sitas ẽ potentia uł pulcͥtudo. sapientia uł uti¬
litas. benignitas. Que uͦ in anima sunt &̾ ỹma-¬
go sunt. qr sic̃ inmente potentia. ita in d̾o potñ¬
tia ẽ. s nimis incomparabiłr. cũ inmente poten-¬
tia ymago ẽ. Itẽ. Sapientia uł gaudiũ in m̃te
ymago sapientia uł gaudii. que in dõ sunt. s

Expanded text:
r, tantum signa sunt et imago Trinitatis, quae in Deo est. Tria vero quae foris in creaturis conspiciuntur, tantum signa sunt, sed non imago. Licet enim per immensitatem creaturae investigaretur potentia Dei, non tamen immensitas est potentia, vel pulchritudo sapientia, vel utilitas benignitas. Quae vero in anima sunt etiam imago sunt, quia sicut in mente est potentia, ita in Deo potentia est, sed nimis incomparabilter, cujus in mente est potentia imago. Item sapientia vel gaudium in mente, imago est sapientiae vel gaud
Abbreviated transcription (Latin):
simquã adeo miratꝰ ẽ ꝓpt̃ umbrã uel figuram
futuroꝵ que in somnis uiderat. quanto mag̃ nos
ꝑactã rei ueritatẽ intuentes. excitari deberemꝰ
thel .i. domũ dei. ubi uere ñ ẽ aliud nisi domus
dei et porta celi. scilicet ñ aliud quam beata ꝓge¬
mes et głosa uirgo que celi regẽ genuit: q̾ si sta¬
tim surgens iacob tulit lapidem quẽ supposue-¬
rat capiti suo et erexit in titulũ. fundens oleũ
desuꝑ. quantomag̾ nos confestim ubi nobis hec
generatio recitata ẽ attollere debemus summnis
laudib lapidẽ summũ angłarẽ. p̃tiosũ. quẽ
supposuimꝰ capiti .i. cordi nr̃o. ut stabile funda¬
mentũ. et suꝑ illũ fundere oleũ pie confessi¬
onis ac deuote grãrum actionis: Bene gͦ statĩ
missarũ sollemnia celebramus. Et sicut uisi
sunt angłi descendentes et ascendentes. et nos
ascendimus ꝑ fidem. pͥmã missam ut dictũ
est in laudẽ diuine natiuitatis. sccłam can-¬
tantes in confessionẽ et honorẽ humane qͣm

Expanded text:
inquam, adeo demiratus est propter umbram vel figuram futurorum, quae in somnis viderat, quanto magis nos peractam rei veritatem intuentes, excitari debemus ithel, id est domum Dei, ubi vere non est aliud nisi domus Dei, et porta coeli, scilicet non aliud quam beata progenies, et gloriosa Virgo, quae coeli Regem genuit? Et si statim « surgens Jacob tulit lapidem, quem supposuerat capiti suo, et erexit in titulum, fundens oleum desuper , » quanto magis nos confestim, ubi nobis haec generatio recitata est, attollere debemus summis laudibus lapidem summum, angularem, pretiosum , quem supposuimus capiti, id est cordi nostro, ut stabile fundamentum et super illum fundere oleum piae confessionis et devotae gratiarum actionis? Bene ergo statim missarum solemnia celebramus, et sicut visi sunt angeli ascendentes, et descendentes, nos quoque ascendimus per fidem, primam missam, ut dictum est, in laudem divinae nativitatis, secundam cantantes in confessione et honore humanae quam