comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Inueritate educet iudiciũ. non erit
tristis neq turbulentꝰ donec ponat
int̾ra uidiciũ: et legem eius insulȩ ex¬
pectabunt. Ex quo apparet matłim¬
euangłistam non ueteris int̾p̃tationis.
auctortate constrictũ demississe hebra¬
ieam ueritatẽ sed quasi hebreum eae
hebrȩis in dñi lege doctissimũ agen¬
tib ꝓtulisse quȩ in hebrȩo legerat: Si
enĩ sic accipiendũ ẽ ut septuaginta
intp̃tes edider̃. iacob puer m̃s suscipiã
eũ. isrł electus m̃s suscepit eũ anima
mea. quo modo in tħu intelligimꝰ esse
cõpletũ qđ de iacob et de isrł scriptũ
ẽ: qđ beatũ matheũ ñ solũ in hoc testi¬
monio: sed et in alio loco fecisse legimꝰ.
Ex egỹpto uocaui filiũ meũ. Pro quo
septuaginta transtuler̃. ede aegỹpto
cocauit filios suos. Quod utiq nisi
sequamur hebraicã ueritatẽ ad dñm
saluatorẽ ñ ꝑtinere manifestũ ẽ Seqͥtur
enĩ. Ipsi aũt immolabant bahalim.
Quod aũt de assũpto testimonio in

Expanded text:
t iudicium. non erit tristis neque turbulentus, donec ponat in terra iudicium; et legem eius insulae expectabunt. ex quo apparet Mattheeuangelistam non ueteris interpretationis auctoritate constrictum dimisisse Hebraicam ueritatem, sed quasi Hebraeum ex Hebraeis et in domini lege doctissimum ea gentibus protulisse, quae in Hebraeo legerat. si enim sic accipiendum est, ut septuaginta interpretes ediderunt: Iacob puer meus, suscipiam eum; Israhel electus meus, suscepit eum anima mea, quomodo in Iesu intellegimus esse conpletum, quod de Iacob et de Israhele scriptum est ? quod beatum Mattheum non solum in hoc testimonio, sed et in alio fecisse legimus: ex Aegypto uocaui filium meum, pro quo Septuaginta transtulerunt: ex Aegypto uocauit filios suos. quod utique, nisi sequamur Hebraicam ueritatem, ad dominum saluatorem non pertinere manifestum est. sequitur enim: ipsi autem immolabant Baalim. quod autem de adsumpto testimonio in
Abbreviated transcription (Latin):
nem quassatã non confringet: & li¬
num fumigans ñ extinguet donec
eiciat aduictoria iudicium: et in no¬
mine eiꝰ gentes sꝑabunt. Pro quo in
isaia uixeta seꝙtuaginta int̾prȩtes sic
scriptũ ẽ lacob puer m̃s suscipiã eum.
isrł electus m̃s suscepit eũ anima mea.
dedi sp̃m meũ suꝑ eũ. udiciũ gentib
ꝓfert. Non clamabit neq dimittet.
nec audietur foris uoxe eiꝰ Harundi¬
nem fractam non conteret: et linũ fumi¬
gans non extinguet: sed in ueritate ꝓ-¬
fert udiciũ. splendebit et ñ quassa¬
bitur donec ponat suꝑ t̾ram iudicium
et in nomine eiꝰ gentes sꝑabunt: Nos

Expanded text:
ringet, et linum fumigans non extinguet, donec ejiciat ad victoriam judicium: et in nomine ejus gentes sperabunt » . Pro quo in Isaia juxta Septuaginta Interpretes sic scriptum est: « Jacob puer meus, suscipiam cum. Israel electus meus, suscepit eum anima mea. dedi spiritum meum super eum, iudicium gentibus proferet. non clamabit neque dimittet nec audietur foris uox eius. harundinem confractam non conteret et linum fumigans non extinguet, sed in ueritate proferet iudicium. splendebit et non quassabitur, donec ponat super terram iudicium; et in nomine
Abbreviated transcription (Latin):
matheus de isaia ꝓpħa assumit testi¬
moniũ ponendũ ẽ: et ipsius uerba
isaiȩ iuxta sextuaginta int̾pretes. ipsũ¬
q hebrgicũ cui theodochion. aquila.
syminachusq consentiunt. Sic ergo
de quattuor euangłistis solus matheus
posuit. Ins aũt sciens recessit inde. &
secuti sunt eũ multi et curauit eosom̃s.
Et p̃cepit eis ne manifestũ eũ facerent.

Expanded text:
Matthaeus de Isaia Propheta assumit testimonium ponendum est, et ipsius verba Isaiae : juxta Septuaginta interpretes, ipsumque Hebraicum, cui Theodotio, Aquila, Symmachusque consentiunt. Sic ergo de quatuor Evangelistis, solus Matthaeus posuit: « Jesus autem sciens, secessit inde: et secuti sunt eum multi, et curavit eos omnes: et prae
Abbreviated transcription (Latin):
Miser nonne quando inspelunca cum
uirgine stare cȩpisti. caligauer̃ oculitui :
lingua torpuit. cõnciderunt brachia. pe¬
ctus intremuit. nutauit incessus : Post
apłi petri basilicã in qua xp̃i flammeo
consecrata ẽ. post crucis & resurrectionis.
et ascensionis dñicȩ sacram̃ta inquib
rursũ se in monasterio uicturã spopon-¬
derat. audes crim̃ acciꝑe. et tecũ noetib
dormiturã quẽ xp̃o messuerat in spelun¬
ca᷑. Deinde auesꝑe usq mane fenestrȩ illiꝰ
assidens. et quia ꝓpt̾ altitudinẽ herere
uob̾ cominꝰ ñ licebat: ꝑ funiculũ uł acci-¬
pis aliquid uł remutis. Uide quanta di¬
ligentia dñi fuerit: ut nunquã domi uir¬
ginẽ nisi in eccłia uideris. Et cũ talem
ut̃q ur̃m habuerit uoluntatẽ nisi per

Expanded text:
miser! nonne, quando in spelunca cum uirgine stare coepisti, caligauerunt oculi, lingua torpuit, conciderunt brachia, pectus intremuit, nutauit incessus? post apostoli Petri basilicam, in qua Christi flammeo consecrata est, post crucis et resurrectionis et ascensionis dominicae sacramenta, in quibus rursum in monasterio se uicturam spoponderat, audes crinem accipere tecum noctibus dormiturum, quem Christo messuerat in spelunca? deinde a uesperi usque mane fenestrae illius adsides et, quia propter altitudinem haerere uobis comminus non licebat, per funiculum uel accipis aliquid uel remittis. uide, quanta diligentia dominae fuerit, ut numquam uirginem nisi in ecclesia uideris et, cum talem uterque uestrum habuerit uoluntatem, nisi per
Abbreviated transcription (Latin):
aliquin Et sc̃s papa epiphanius egregiũ suꝑ
hoc uolum̃ edidit. Iđ si legere uolueris.
plenissimã scientiã consequeris. Ego iam
m̃surã epłe eaeceđe me intelligo: et exci-¬
pientis ceras uideo eẽ. cõpletas: Unde  ad
reliqua transeo: ut tandẽ finiat᷑ oratio.
Lammina aurea rutilat infronte. Nichil
eñi nob̃ ꝓdest omĩũ rerum eruditio: nisi
dei scientia coronemur. Lineis indum᷑.
ornam iacinechinis: sacrato balteo cin¬
gimur. Dantur nob̃ oꝑa. rationale in pe-¬
ctore ponitur: accipimꝰ ueritatẽ ꝓfert
sermo doctrinã. Imꝑfecta sunt uniuersa:
nisi tam decoro eurrui dignus quȩratur

Expanded text:
aretur — et sanctus papa Epiphanius egregium super hoc uolumen edidit, quod si legere uolueris, plenissimam scientiam consequeris —: ego iam mensuram epistulae excedere me intellego et excipientis ceras uideo esse conpletas; unde ad reliqua transeo, ut tandem finiatur oratio. lamina aurea rutilat in fronte; nihil enim nobis prode est omnium rerum eruditio, nisi dei scientia coronemur. lineis induimur, ornamur hyacinthinis, sacrato balteo cingimur, dantur nobis opera, rationale in pectore ponitur: accipimus ueritatem, profert sermo doctrinam; inperfecta sunt uniuersa, nisi tam decoro currui dignus quaeratur
Abbreviated transcription (Latin):
OMUINO kem̾o. et desiderantissimo
Audiui ꝑuenisse in manus tuas litteras
meas. Sed quodadhuc rescripta ñ merui.:
nequaquã imputauerim dilectioni tuȩ:
Aliquid ꝓculdubio impedimenti fuit
Vnde agnosco dñm a me potius deprȩ¬
candum : ut tuȩ uoluntati det facultatẽ
mitendi qđ rescripseris. Nam reseriben.¬
di iam dedit: quia cũ uolueris facillime
poteris. Et iam hoe ad me sane ꝑlatũ ẽ.¬
utrũ quidẽ crederem dubitaui: sedhinc
quoq tibi aliquid utrũ scribem dubita.¬
re non debui. Hoc aũt breue ẽ suggestũ esse¬
caritati tuȩ. Anescio quib fr̃ib michi
dictũ est: quod librũ aduersus te scripserĩ
romãq miserim. Hoc falstĩ eẽ. noueris.
Dñm dm̃ testor: hoc me ñ fecisse. Sed si
forte aliqua in aliquib scriptis meis rep¬¬
periunt᷑ in quib alit̃ aliquid quam tu
sensisse repꝑͥioͣr : non contrate dictũ. sed
quod mͥ uidebatur a me scriptũ eẽ puto
te debe cognoscere. Aut si cognosci non

Expanded text:
mo et desiderantissimo Audiui peruenisse in manus tuas litteras meas, sed, quod adhuc rescripta non merui, nequaquam inputauerim dilectioni tuae; aliquid procul dubio inpedimenti fuit. unde agnosco a me dominum potius deprecandum, ut tuae uoluntati det facultatem mittendi, quod rescripseris; nam rescribendi iam dedit, quia, cum uolueris, facillime poteris. Etiam hoc ad me sane perlatum utrum quidem crederem,, dubitaui, sed hinc. quoque tibi aliquid utrum scriberem, dubitare non debui. hoc autem breue est: suggestum caritati tuae a nescio quibus fratribus mihi dictum est, quod librum aduersus te scripserim Romamque miserim. hoc falsum esse noueris. deum nostrum testor hoc me non fecisse, sed si forte aliqua in aliquibus scriptis meis reperiuntur, in quibus aliter aliquid quam tu sensisse reperiar, non contra te dictum, sed, quod mihi uidebatur, a me scriptum esse puto te debere cognoscere aut, si cognosci non
Abbreviated transcription (Latin):
calũniatorib et ꝓ ꝑsecutorib tuis ores.
ut ꝑcutienti maxillam alteram prę¬
beas. ut in uidicio scłari non litges.
ut siquis tua auferre uoluerit gra-¬
tanter amittas. ut nec iracundiae
nec zeli. nec liuoris malũ intra pectꝰ
admittas. ut crim̃ auaritiȩ fugias.
ut om̃is suꝑbiȩ ac iactantiȩ malum¬
caueas. et humilis ac mitis xp̃i uiuas
excemplo: inalorũ consortia in tantũ
uitans. ut cũ fornieatorib an auaris.
an maledicentib. aut inuidis. an de-¬
tractorib. an ebriosis. an rapacib cy
bum non capias. Quẽ sun aliquo con¬
tempseris. si peꝑcit adȩ parcet & tibi:
immo magis illi parcendũ fuerat qui
adhue rudis et nouellus erat. & nul¬
lius ante peccantis et ꝓpt̾ peccatum
suũ morientis retrahebatur exemplo.
Tibi uero post tanta docum̃ta. post
legem. post ꝓpħas. post euangelia.
post apłos. si derelinquere uolueris.
quo modo indulgeri possit ignoro.

Expanded text:
calumniantibus et pro persecutoribus tuis ores, calumniantibus et pro persecutoribus tuis ores, ut percutienti maxillam alteram praebeas, ut in iudicio saeculari non litiges, ut si qui tua auferre uoluerit, gratanter amittas, ut nec iracundiae nec zeli nec liuoris malum intra pectus admittas, ut crimen auaritiae fugias, ut omnis superbiae ac iactantiae malumcaueas, et humilis ac mitis Christi uiuas exemplo, malorum consortia in tantum uitans, ut cum fornicatoribus aut auaris aut maledicentibus aut inuidis aut detractoribus aut ebriosis aut rapacibus nec cibum capias. quem si in aliquo contempseris, si pepercit Adae, parcet et tibi. immo illi magis parcendum faera.t, qui adhuc rudis et nouellus erat, et nullius ante peccantis et propter peccatum suum morientis retrahebatur exemplo. tibi uero post tanta documenta, post legem, post prophetas, post euangelia, post Apostolos si delinquere uolueris, quomodo indulgeri possit ignoro.
Abbreviated transcription (Latin):
ris cũ scriptũ sit. qui uniuersã legem
seruauerit offendat aũt in uno: fac¬
tus ẽ. om̃iũ reus. Adam enĩ semel
peccauit. & mortuus ẽ. et tu te uiuere
posse existimas. illud sepe cõmittens
quod aliũ dũ semel ꝑpetrasset occidit:
An grande illũ cõmisisse crim̃ putas
unde merito ac uire damnatus sit :
Uideamꝰ ergo quid fecerit contra
mandatũ. De fructu arboris edit
Quid gͦ: propt̃ arboris fructũ deus
hominẽ morte multauit : Non ꝓpt̃
arboris fructũ: sed ꝓpt̃ mandati con¬
temptũ. Ergo non agitur iam dequa¬
litate peccati: sed de transgressione
mandati. Et qui dixcit ade ut de ar-¬
boris fructu non ederit: ĩpse tibi
prȩcepit ut non maledicas. non men¬
tiaris. non detrahas. nec detrah entẽ
auscultes. ut om̃ino non uires. ut
non concupiscas. non inuideas. non
sis tepidus. non sis auarus. ut rulli ma¬
lum ꝓ malo reddas. ut inimicos tuos
diligas. ut maledicentib benedicas.¬

Expanded text:
ris, cum scriptum sit: qui uniuersam legem ris, cum scriptum sit: qui uniuersam legem seruauerit, offendat autem in uno, factus est omnium reus. Adam enim semel peccauit et mortuus est: et tu te uiuere posse existimas illud saepe committens, quod alium, dum semel perpetrasset, occidit? an grande illum commisisse crimen putas, unde merito poena damnatus sit acriore? uideamus ergo quid fecerit: contra mandatum de fructu arboris edit. quid ergo ? propter arboris fructum Deus hominem morte multauit? non propter arboris fructum, sed propter mandati contemptum. ergo non agitur de qualitate peccati, sed de transgressione mandati. et qui dixit Adae ut de arboris fructu non ederet, ipse tibi praecipit ut non maledicas, non mentiaris, non detrahas, non detrahentem auscultes, ut omnino non iures, ut non concupiscas, non inuideas, non sis tepidus, non sis auarus, ut nulli malum pro malo reddas, ut inimicos tuos diligas, ut maledicentib
Abbreviated transcription (Latin):
se abstinere. nisi etiã bonorũ oꝑum
officia ꝑfecerit: Quod illo uel ma-¬
xime testimonio cõprobatur quo
cõminatur dñs ȩterni ignas retis fo¬
re qui quãuis mali nichil gesserint
tunc dicet rex his qui ad sinistram
sunt. discedite a me maledicti inignẽ
ȩternũ que parauit pat̾ m̃s diabolo
et angłis eius. Esuriui enĩ: et ñ dedi
cedite a me maledicti quia homicidi-¬
um fecistis. quia adulteriũ ꝑpetra¬
stis. an quia furta fecistis. Non enim
quia malũ fecissent. sed quia bonũ
ñ fecerant condemnantur. & ȩt̃nis
gehennę suppliciis addicuntur. nec
quia quȩ ꝓhibita fuerant admisis.¬
sent: sed quia quȩ prȩcepta erant
implere noluerunt. Vnde animad.¬
uertendũ ẽ. quã spem hab̾e possint
qui adhuc aliquid eorũ faciunt
quȩ ꝓhibentur cũ etiã illi ȩterni ig¬
nis rei sint qui non fecerint quȩ iu¬
bentur. Nolo enĩ tibi ^ blandiaris si
aliqua non feceris. quia aliqua fece¬

Expanded text:
ae abstinere, nisi etiam bonorum operum ae abstinere, nisi etiam bonorum operum officia perfecerit, quod illo uel maxime testimonio comprobatur , quo comminatur Dominus aeterni ignis reos fore, qui quamuis mali nihil gesserint,Tunc dicet rex his qui ad sinistram sunt: discedite a me, maledicti, in ignem aeternum. quem praeparauit pater meus diabolo et angelis eius. esuriui enim, ecedite a me, maledicti, quia homicidium fecistis, quia adulterium perpetrastis, aut quia furtum fecistis: non enim quia malum fecenon fecerant, condemnantur et aeternae gehennae suppliciis addicuntur, nec quia quae prohibita sunt admisissent, sed quia quae praecepta erant implere noluerunt. unde animaduertendum est quam spem habere possint qui adhuc aliquid eorum faciunt quae prohibentur, cum etiam illi aeterni ignis rei sint qui non fecerunt quae iubentur. nolo enim tibi in hoc blandiaris, si aliqua non feceris, quia aliqua fece
Abbreviated transcription (Latin):
um nr̃orũ ds̃ infructuosum quęrit
humorẽ: sed quia lacrimȩ̨ doloris in¬
diciũ sunt. uult te ita alterius angusti¬
as sentire ut tuas. Et quo modo tibi in
tali tribulatione si esses subuenire cu
peres. ita alteri ipse subuenias. propt̃
illudͣ quȩcũq utiltis ut faciant uobis
homines bona. ita et uos facite illis si¬
milit̃. Nam cũ flente flere. et nichil
cũ possis flenti conferre conferas: sub¬
sannationis non pietatis indicium ẽ
Deniq saluator nr̃ cũ maria & mar¬
cha lazari consororib fleuit: & immsȩ
miscđiȩ affectũ lacrimarũ contesta¬
tione monstrauit. Et uerȩ pietatis in¬
dicia mox oꝑa sub secuta. ẽ. eũ suscitat᷑¬
dñs lazarus cuiꝰ causa lacrimȩ fun¬
debantur sororib redditur. Hoc
fuit pie cũ flentib flere. occasionẽ
fletus auferre. Sed quasi potens in
quid imꝑatur: impleuit omĩa qui
quod potuit fecit. Sed ut dicere
ceꝑamus ñ sufficere xp̃iano amalis

Expanded text:
um nostrorum Deus infructuosum quaerit um nostrorum Deus infructuosum quaerit humorem, sed quia lacrimae doloris indicium sunt, uult te ita alterius angustias sentire ut tuas. et quomodo tibi, in tali tribulaperes, ita alteri ipse subvenias propter illud: Quaecumque vultis ut faciant vobis homines bona, ita et vos facite illis similiter . Nam cum flente flere, et nihil, cum possis flenti conferre, conferas, subsannationis, non pietatis indicium est. Denique Salvator noster cum Maria et Martha Lazari sororibus flevit, et immensae iae adfectum lacrimarum contestatione monstrauit. et uerae pietatis indicia mox opera subsecuta sunt, cum suscitatus Lazarus, cuius causa lacrimae fundebantur, sororibus redditur. hoc fuit pie cum flentibus flere, occasionem fletus auferre. sed quasi potens, innpossibile imperatur: impleuit omnia qui quod potuit fecit. Sed ut dicere coeperamus, non sufficit Christiano a malis
Abbreviated transcription (Latin):
lo: et fac bonũ. Nolo enĩ putes in
hoc constare iustitiã. ut malũ non
facias cũ et bonũ non facere malũ
sit: Et in utroq legis pręuaricatio
cõmittatur : qm̃ qui dixeit recede
a malo. ipse diacit et fac bonum.
Si amalo recesseris. et non feceris
bonũ: transgressor es legis. quȩ non
tantũ in malorũ actuũ abominatio¬
ne sed et inbonorũ oꝑum ꝑfectione
cõpletur. Neq eñi hoc solũ tibi prę-¬
cipitur ut uestitũ suis ñ spolies indu¬
mentis. sed ut spoliatũ oꝑias tius:
neq ut habenti panẽ ñ auferas suũ.
sed ut non habenti tuũ libent̃ imꝑ-¬
tias: neq solũ ut pauꝑem suo non
pellas hospitio. sed ut pulsũ et non
habentẽ recipias tuo. Preceptũ enim
nob̃ ẽ. flere cũ flentib. Quo modo
cũ illis flemus si in nullo eorũ neces-¬
sitatib participamus: Nec aliquod
eis in his ꝓpt̃ quas lacrimant᷑ causis
prȩbemus auxilium: Neq enĩ fletu-¬

Expanded text:
lo et fac bonum. nolo enim putes in lo et fac bonum. nolo enim putes in hoc constare iustitiam ut malum non facias, cum et bonum non facere malum sit et in utroque legis praeuaricatio committatur, quoniam qui dixit \'recede a malo\', ipse dixit \'et fac bonum\'. si a malo recesseris et non feceris bonum, tra-nsgressor es legis, quae non tantum in malorum actuum abominatione, sed et in bonorum operum perfectione completur. neque enim hoc solum tibi praecipitur ut uestitum suis non spolies indumentis, sed et ut spoliatum operias tuis, neque ut habenti panem non auferas suum, sed et non habenti tuum libenter impertias, neque solum ut pauperem suo non pellas hospitio, sed ut pulsum et non habentem recipias tuo. praeceptum enim nobis est flere cum flentibus. quomodo cum illis flemus, si in nullo eorum. necessitatibus participamus, nec aliquod eis in his propter quas lacrimantur causis praebemus auxilium? neque enim fletu
Abbreviated transcription (Latin):
et ꝓpt̃ quod eam habeas non hab̾e
uel eui rei mundũ contempnas si iusti-¬
tiam ꝓpt̾ quã pudicitiã. ꝓpt̾ quam
mundi contemptũ habe te conuenit
non custodias: Quia ut prima species.
tertiam : quȩ si non fuerit. nec prima
nec sed̾a ꝓficiet. Dicis forsitan. Doce
ergo me quid sit iustitia: ut eam si co-¬
gnouerim facilius implere sufficiam.
Dicã breuit̃ ut ualeo. et uerborũ utar
simplicitate cõmuniũ: quia causa de
qua agimus talis ẽ quȩ disertioribus
facundiȩ sermonibus nequaquam
debeat obscurari. sed simplicioris elo¬
quentiȩ narrationib pandi. Res enĩ
om̃ib in cõmune necessaria: cõmuni
debet sermone monstrari. lustitia
ergo non aliud ẽ quã non peccare.
Non peccare aũt ẽ. legis prȩcepta
seruare. Prȩceptoꝵ uero obseruatio
duplici genere custoditur ut nichil
eorũ quę ꝓhibentur facias: et cun-¬
cta quȩ iubentur implere conten¬
das. Hoc ẽ. quod dicit: recede a ma-¬

Expanded text:
et propter quod eam habeas non habere? et propter quod eam habeas non habere? uel cur res mundi contemnas, si iustitiam, propter quam pudicitiam, propter quam Mundi contemptum habere te conuenit, non custodias? quia ut prima. species tertiam: quae si non fuerit, nec prima nec secunda proficiet. Dicis forsitan : \'doce me ergo quid sit iustitia, ut eam, si cognouerim, facilius implere sufficiam\'. Dicam breuiter, ut ualeo, et uerborum utar simplicitate communium, quia causa de qua agimus talis est, quae disertioribus facundiae sermonibus nequaquam debeat obscurari, sed simplicioribus eloquentiae narrationibus pandi. res enim omnibus in commune necessaria communi debet sermone monstrari. Iustitia ergo non aliud est quam non peccare, non peccare autem est legis praecepta seruare. praeceptorum autem obseruatio duplici genere custoditur, ut nihil eorum quae prohibentur facias, et cuncta quae inbentur implere contendas. hoc est quod dicit: recede a ma
Abbreviated transcription (Latin):
Tertia uero iustitia. Quȩ ut connexe
plurimũ se possidentib prȩstant Ita
diuisȩ ꝓdesse difficile possunt: dum
una quȩq earũ non ꝓpt̃ se tantum
sed ꝓpt̾ aliã flagitatur. In primis gͦ
queritur pudicitia. ut facilius sub¬
sequatur mundi contemptus. quia
ab illis mundus contempni leuius
potest. qui matrimonii neccib non
tenentur. Mundi uero contemptus
exposcitur ut iustitia conseruetur.
quã implere difficile possunt qui
scłariũ bonorũ cupiditatib et mun-¬
danarũ uoluptatũ negociis implicant᷑.
Quisquis ergo pudicitiȩ primã spe-¬
ciem possidet & scđam qui ẽ. mundi
contemptus non obtinet. pene sine
causa possidet primã quando scđam
non habet: ꝓpt̾ quã prima quȩsita ẽ
Et si primã & sccđam habeat cui tertia
quȩ ẽ iustitia desit. frustra laborat:
qm̃ suꝑiores duȩ ꝓpt̃ tertiã prȩcipue
requiruntur. Quid enĩ prodest ꝓpt̃
mundi contemptũ pudicitiã hab̾e.

Expanded text:
tertia uero iustitia, quae ut conexae tertia uero iustitia, quae ut conexae plurimum se possidentibus praestant, ita diuisae prodesse difficile possunt, dum unaquaeque earum non propter ae tantum, sed propter aliam efflagitatur. in primis ergo quaeritur pudicitia, ut facilius subsequatur mundi contemptus, quia ab illis mundus contemni leuius potest qui matrimonii nexibus non tenentur. mundi uero contemptus exposcitur, ut iustitia conseruetur, quam implere difficile possunt qui saecularium bonorum cupiditatibus mundanarum uoluptatum negotiis implicantur. quisquis ergo pudicitiae primam speciem possidet et secundam, quae est mundi contemptus, non obtinet, paene sine causa. possidet primam, quando secundam non habet, propter quam prima quaesita est. et si primam et secundam habeat, cui tertia, quae est iustitia, desit, frustra laborat, quoniam superiores duae propter tertiam praecipue requiruntur. quid enim prodest propter mundi contemptum pudicitiam habere,
Abbreviated transcription (Latin):
ginitatẽ sapiens ex lege nullus ignorat
apło dicente: de uirginib aũt pręcep¬
tum dñi non habeo: consiliũ aũt do.
Cũ ergo obtinende uirginitatis consili¬
datum eam eẽ. ꝓfessus ẽ. Quicũq ergo
uirginitatẽ seruant: maus quã precep¬
tum ẽ. faciunt. Tunc enĩ ꝓderit ampli¬
us fecisse quã ussũ ẽ: siquod iussum ẽ.
feceris. Nam quo modo plus fecisse gło¬
riaberis siminus aliquid facias cupiers
diuinũ implere consiliũ. Ante omnia
serua mandatũ. uolens uirginitatis prę¬
miũ consequi. uitȩ amplectere merita:
ut sit cuiꝰ remunerari castitas possit.
Nam ut uitã prestat obseruatio man¬
datorũ: ita eorum econtrario generat
prȩuaricatio mortẽ. Et qui ꝑ prȩuari¬
eationẽ in morte fuerit. uirginitatis
coronã sperare ñ poterit: neq pudici¬
tiȩ premiũ expectare consatutꝰ inpȩna¬
regni possessio introitur. Prima pu¬
dicitia ẽ. Scda mundi contemptus.

Expanded text:
ginitatem sapiens ex lege nullus ignorat, ginitatem sapiens ex lege nullus ignorat, Apostolo dicente: de uirginibus autem praeceptum Domini non habeo, consilium autem do. cum ergo obtinendae uirginitatis consilidatum eam esse professus est. quicumque ergo uii\'ginitatem seruant, maius quam praeceptum est faciunt. tunc enim proderit amplius fecisse quam iussum est, si quod iussum est feceris. nam quomodo plus fecisse gloriaberis, si minus aliquid non facias P cupiens diuinum implere consilium ante omnia serua mandatum: uolens uirginitatis praemium consequi uitae amplectere merita, ut sit cuius remunerari castitas possit. nam ut uitam praestat obseruatio mandatorum, ita eorum e contrario generat praeuaricatio mortem. et qui per praeuaricationem in mortem fuerit deputatuscoronam sperare non poterit, neque pudicitiae praemium exspectare constitutus in poenaregni possessio introitur: prima pudicitia est, secunda mundi contemptus,
Abbreviated transcription (Latin):
afferre sufficiat: et tantus nichil pro-¬
derit labor dũ uane ꝓdesse creditur.
quod absq reb necessarus possidetur.
Nisi fallor enĩ ob cęlestis regni p̃mium
pudicitiȩ seruatur integritas: quod
sine ȩternȩ uitȩ merito neminẽ con-¬
sequi posse satis certũ ẽ. Eternã uero
Uitã ergo ñ habet nisi qui cuncta le-¬
gis mandata seruauerit: et qui uitam
non habuerit cęlestis regni. ñ potest
ẽẽ. possessor: in quo ñ mortui sed uiui
quiq regnabunt: Nichil gͦ uirgini¬
tas sola ꝓficiet quȩ cȩlestis regni głam
sperat: nisi et illud habuerit eui per¬
petua uita ꝓmittitur ꝑ quã cȩlestis
regni prȩmiũ possidetur. Ante omĩa
ergo pudicitiã integritatemq seruantib
et eius remunerationẽ adĩ ęquitate spe¬
rantib mandatoꝵ sunt custo dienda
prȩcepta. ne gloriosȩ eastitatis & conti¬
nentiȩ labor in interitũ deducatur.
Supra mandatũ uel preceptũ ẽs uir-¬

Expanded text:
adferre sufficiat, et tantus nihil proadferre sufficiat, et tantus nihil proderit labor, dum uane prodesse creditur, quod absque rebus necessariis possidetur. nisi enim fallor, ob caelestis regni praemium pudicitiae seruatur integritas, quod sine aeternae uitae merito neminem consequi posse satis certum est. aeternam ueruitam ergo non habet nisi qui cuncta legis mandata seruauerit, et qui uitam non habuerit, caelestis regni non potest esse possessor, in quo non mortui, sed uiui quique regnabunt. nihil ergo uirginitas sola proficiet, quae caelestis regni gloriam sperat, nisi et illud habuerit cui perpetua uita promittitur, per quam caelestis regni praemium possidetur. ante omnia ergo pudicitiam integritatemque seruantibus et eius remunerationem a. Dei aequitate sperantibus mandatorum sunt custodienda praecepta, ne gloriosae castitatis et continentiae labor in irritum deducatur. supra mandatum uel praeceptum esse uir
Abbreviated transcription (Latin):
luntariũ eiꝰ ferre laborem. Unde illi
semꝑ castitati derogant: qui eã aut
ñ habent. aut hab̾e coguntur inuito
Nune itaq qm̃ paueis licet ta laborẽ
quã meritũ integritatis ostendimus.
ne resquȩ grandi uirtute constat et
ingenti prȩmio destinatur. carere
fructu suo possit. diligentius excu¬
bandũ ẽ. Quantũ enĩ quęcũq speci¬
es pretiosior fuerit: tanto maiori solli¬
citudine custoditur. Et qm̃ multa
sunt quȩ bono ꝓprio careant. nisi
aliarũ rerũ inuentꝰ auxcilio. ut. ẽ mel¬¬
lis species que nisi cerarũ custodia
et fauorũ cellulis conseruetur. et ut
uerius dixerim nutriatur. naturalem
gr̃am ꝑdit. & subsistere ꝑ se ipsa non
potest. sic̃ et uini species quod si non
boni odoris uasis & reparatis crebrius
picib foueatur. genuinę uini suauitatis
amittit. Attentius ergo ꝑuidendum ẽ.
ne forte et uirginitati aliqua sint ne¬
cessaria sine quib nequaquã fructum

Expanded text:
luntarium eius ferre laborem. unde illi luntarium eius ferre laborem. unde illi semper castitati derogant qui eam aut non habent aut habere coguntur inuiti. Nunc itaque quoniam, paucis licet, tam laborem quam meritum integritatis ostendimus, ne res quae et grandi uirtute constat et ingenti praemio destinatur, carere fructu suo possit, diligentius excubandum est. quanto enim quaecumque species pretiosior fuerit, tanto maiore sollicitudine custoditur. et quoniam multa sunt quae bono proprio carent, nisi aliarum rerum iuuentur auxilio, ut est mellis species, quae nisi cerarum custodia et fauorum cellulis conseruetur et, ut uerius dixerim, nutriatur, naturalem gratiam perdit et subsistere per ae ipsa non potest, sicut et uini species, quod nisi in boni odoris uasis et reparatis crebrius picibus foueatur, genuinae uim suauitatis amittit: adtentius prouidendum est, ne forte et uirginitati aliqua sint necessaria, sine quibus nequaquam fructum
Abbreviated transcription (Latin):
et quã digna deo sit manifestius possit¬
intelligi : illud recogitetur quod dñs
ut huiꝰ modi płurimũ sibi cõplacere
monstraret: et ut pudicitiȩ bonũ utriq¬
sexui intimaret. Uirginem habuit
matrem uirgo mansurus: inse uiris. &
in matre feminis prębuit uirginitatis
exemplũ: quo demonstrat᷑ in utroq se¬
xu beatam integritatẽ diumitatis habe
plenitudinẽ meruisse : dũ totũ in matre
fuit. quicquid habitabat in filio. ded qͥd
ego satis ago excellens ae sublime
pudicitiȩ meritũ reuelare. & glori¬
osȩ bonũ uirginitatis ostendere. cũ
de haere plerosq ꝑorasse non nes¬
ciam. et eius beatitũdinẽ manifestis.¬
fimis rationib cõprobasse. & nulli sa¬
pienti uenire in dubiũ possit eã rem
maioris ẽẽ. meriti quȩ sit amplioris
laboris: Quisq enĩ p̾udicitiam aut
nulliꝰ prȩmu aut parui existimat:
certũ ẽ. illũ aut ignorare. aut non uo¬

Expanded text:
et quam digna Deo sit manifestius et quam digna Deo sit manifestius intelligi possit, illud cogitetur quod Dominut hujusmodi plurimum sibi placere monstraret, et ut pudicitiae bonum utriqsexui intimaret, uirginem habuit matrem uirgo ipse permansurus: in so uiris et in matre feminis praebuit uirginitatis exemplum, quo demonstraretur in utroque sexu beatam et integram diuinitatis habitare plenitudinem meruisse , dum totum in matre fuit quicquid habitabat in filio. sed quid ego satisago excellens ac sublime pudicitiae meritum reuelare et gloriosum bonum uirginitatis ostendere, cum de hac re plerosque perorasse non nesciam et eius beatitudinem manifestissimis rationibus conprobasse, et nulli sapienti uenire in dubium possit eam rem maioris esse meriti, quae sit amplioris laboris? quisquis enim pudicitiam ant nullius praemii aut parui existimat, certum est illum aut ignorare aut non uo
Abbreviated transcription (Latin):
conatu uim genuinȩ oblationis
ex cludẽ. uiuere contra humani
generis morem. despicere solatium
conuigũ. dulcedinẽ contemnere li¬
berorum: et quȩcũq pręsentis uitae
eẽ. cõmoda possunt: ꝓnichilo spe fu¬¬
turȩ beatitudinis cõputare. Magna
hȩc ut dixi et admirabilis uirtus ẽ
et non inmerito ꝓ magnitudine la¬
boris sui ingenti pręmio destinata:.
Dabo spadonib dicit dñs in domo
mea et inmuro meo locũ nominatũ.
meliorẽ infiliis et filiabus. nomen
ȩt̾nũ dabo eis. et ñ deficient: de qͥb
spadonib dñs in euangłio repetit di¬
cens. Sunt enĩ spadones qui seipsos
castrauer̃ ꝓpt̃ regnũ cȩlorũ. Magnꝰ¬
ẽ quidem pudicitiȩ labor: sed ma¬
ius est prȩmiũ: temporalis custodia.:
sed remuneratio ȩterna. De his enim
puto nullũ eis locũ in cęlesti aula clau¬
dendum : et cuncta eis diuinarũ mansi¬
onum Prabitacula reseranda. Sed ut il¬
lustrius uirginitatis meritum clareat.

Expanded text:
conatu uim genuinae oblectationis excludere, uiuere contra humani generis morem, despicere solacia coniugii, dulcedinem contemnere liberorum, et quaecumque praesentis uitae esse commoda possunt, pro nihilo spe futurae beatitudinis computare. magna haec, ut dixi, et admirabilis uirtus est et non inmerito pro magnitudine laboris sui ingenti praemio destinata. Dabo inquit spadonibus, dicit Dominus, in domo mea et in muro meo locum nominatum meliorem a filiis et filiabus; nomen aeternum dabo eis et non deficiet. de quibus spadonibus Dominus in euangelio repetit dicens: sunt enim spadones, qui se ipsos castrauerunt propter regnum caelorum. Magnus quidem est pudicitiae labor, sed maius est praemium, temporalis custodia, sed remuneratio aeterna. de his enim puto, nullum eis locum in caelesti aula claudendum et cuncta eis diuinarum mansionum habitacula reseranda. Sed ut inlustrius uirginitati
Abbreviated transcription (Latin):
cursus. ꝑegrinoꝵ susceptio. defensio pau¬
perũ. standi in orationt ꝑseuerantia.
uisitatio languentiũ. labor manuum:
unde p̃beantur elemosinȩ. Et ne ser¬
monẽ longius traham: cuncta quȩ per
corpus excercentur. fracto corpore mino
ra fiunt. Nec hoc dieo qđ in iuenibus
& adhuc solidioris etatis. his dũ taxat
qui labore. & ardentissimo studio uitȩ qͦq
scĩmonia & orationis ad dñm frequen¬
tia scientiã consecuti sunt frigeat sapi¬
entia: quȩ inplerisq senib ȩtate mar-¬
cescit: sed ꝙ adolescentia multa corpo¬
ris sustinet᷑ bella. & int̾ incentiua uiti¬
orũ. & carnis titillationes quasi ignis in
lignis uiridib suffocet᷑ ut suũ ñpossit
explicare fulgorẽ. Senectꝰ uͦ rursus am.¬
moneo eoꝵ qui adolescentiã honestis

Expanded text:
census, peregrinorum susceptio, defensio pauperum, instantia orationum, et perseverantia, visitatio languentium, labor manuum, unde praebeantur eleemosynae, et ne sermonem longius traham cuncta, quae per corpus exercentur, fracto cra fiunt. nec hoc dico, quod in iuuenibus et adhuc solidioris aetatis, his dumtaxat, qui labore et ardentissimo studio, uitae quoque sanctimonia et orationis ad deum frequentia scientiam consecuti sunt, frigeat sapientia, quae in plerisque senibus aetate marcescit, sed quod adulescentia multa corporis bella sustineat et inter incentiua uitiorum et carnis titillationes quasi ignis in lignis uiridioribus suffocetur et suum non possit explicare fulgorem. senectus uero — rursus admoneo — eorum, qui adulescentiam suam honestis
Abbreviated transcription (Latin):
confitent᷑: non quo ut suꝑius iudicaui
uere ioseph pat̾ fuerit saluatoris: sed qͦ
dimutere eã. In tantũ suũ ñ eẽ. qui con-¬
ceptꝰ fuerat c̃fitebat. Sed iã satis docen¬
di magisquã respondendi studio dis-¬
putatũ ẽ: cur ioseph pat̾ dñi. cur ma-¬
ria appellata sit coniunae. In quo & hoc
breuit continet᷑: cur fr̃s eiꝰ quidã eẽ.

Expanded text:
confitetur. Non quod ut superius indicavi confitetur. Non quod ut superius indicavi vere pater Joseph fuerit Salvatoris; sed quodimittere eam. 210 Intantum suum non esse, qui conceptus fuerat, confidebat. Sed jam satis docendi magis, quam respondendi studio disputatum est, cur Joseph pater Domini, cur Maria appellata sit conjux: in quo et hoc breviter continetur, cur fratres ejus quidam esse
Abbreviated transcription (Latin):
quos in alio loco cõpetentius disseremꝰ.:
Deniq excepto ioseph ec elisabeth. et
ipsa maria. paucisq ad modũ. si quid
ab his audisse possumꝰ ȩstimare. om̃s
iħm filiũ estimabant ioseph: in tantũ
ut etiã eu̾głiste oppituonẽ uulgi expͥ¬
mentes quȩ uera hẏstoriȩ lede ẽ. patrẽ
eũ dixerint saluatoris. ut ibi. et uenit
in sp̃u intẽplũ. haud dubiũ quin in¬
symeon. Et cũ inducerent parentes
puerũ iħm ut facerent de illo scđ̾m ẽsu¬
etudinẽ legis: et alibi. et erant pat̾ illiꝰ
et mat̾ admirantes suꝑ his quȩ diceban-¬
tur de eo: et rursũ. et ibant parentes
eiꝰ ꝑannũ in hierłm in solemni die
quo mͦ erit hoc quia uirũ ñ cognoseo.
Quid de ioseph loquit᷑ ausculta. Fili qͥd
fecisti nob̾ sio: ecce pat̾ tuus & ego dolen¬
tes quęrebamꝰ te. Non hie udȩoꝵ ut ple-¬
riq argum̃tant᷑: non illudentiũ uox ẽ.
Euangłistę patrẽ dicunt: matrẽ mariã

Expanded text:
quos in alio loco competentius disseremus. quos in alio loco competentius disseremus. Denique excepto Joseph, et Elisabeth, et ipsa Maria, paucisque admodum, si quos ab his audisse possumus aestimare, omnes Jesum filium aestimabant Joseph: intantum, ut etiam Evangelistae opinionem vulgi exprimentes, quae vera historiae lex est, patrem cum dixerint Salvatoris, ut ibi, Et venit in spiritu in Templum haud dubium quin Simeon et cum inducerent parentes ejus puerum Jesum, ut facerent de illo secundum consuetudinem legis . Et alibi: Et erant pater illius et mater admirantes super his quae dicebantur de eo . Et rursum: Et ibant parentes ejus per annum in Jerusalem in solemni die Quomodo erit hoc, quia virum non cognovi, quid de Joseph loquitur, ausculta: Fili, quid fecisti nobis sic? Ecce pater tuus et ego, dolentes quaerebamus te . Non hic Judaeorum, ut plerique areph dicunt: patrem Maria
Abbreviated transcription (Latin):
satam uiro in cãpo. et uim faciens dormi¬
erit cũ ea. moriatur: quia humiliauit uxo¬
rem ꝓoeimi sui. Et in alio loco. Siaũt fu-¬
erit adolescentula desponsata uiro. et in¬
uenerit eã homo in ciuitate & dormierit
cũ ea: educetis utrũq ad portã ciuitatis il¬
lius. et lapidabunt᷑ lapidib et morient᷑.
cipiat eã. Sicui aũt scrupulus cõmouet᷑
quare desponsata & ñ potius sine sponso.
siue ut seriptura appellat marito uirgo
conceꝑit : seiat triplicẽ fuisse rationem.
Primo: ut ꝑ genealogiã ioseph cuiꝰ maria
cognata erat: drigo quoq mariȩ monstra¬
retur. Scdo: ne iuxta legẽ moẏsi adulte
cũ fugiens hab̾et solatiũ custodis potius
uenisse angłm gabrihel: dĩ fuisse man¬
datum: ae ñ magis quasi adulterã iuxta
eocẽplũ susannȩ sententiȩ omĩũ condẽp¬
nassent: cũ hodie toto credente iã mun¬
ginem: id ẽ. haalma ñ bethola. adu̾sũ

Expanded text:
satam viro in campo, et vim faciens dormisatam viro in campo, et vim faciens dormierit cum ea, morte moriatur, quia humiliavit uxorem proximi sui . Et in alio loco: Si autem fuerit adolescentula desponsata viro, et invenerit homo eam in civitate, et dormierit cum ea, educetis utrumque ad portas civitatis illius, et lapidabuntur lapidibus, et morientur. cipiat eam . Si cui autem scrupulus commovetur, quare desponsata, et non potius sine sponso, sive ut Scriptura appellat marito, virgo conceperit, sciat triplicem fuisse rationem. Primo, ut per genealogiam Joseph, cujus Maria cognata erat, origo quoque Mariae monstraretur. 209 Secundo, ne juxta legem Moystum fugiens haberet solatium masculi, qui venisse angelum Gabriel, Dei detulisse mandatum; ac non magis quasi adulteram, juxta exemplum Susannae, sententiae omnium condemnassent, cum hodie, toto jam credente munginem, id est, AALMA, non BETHULA? Adversus
Abbreviated transcription (Latin):
inciꝑ et : quasi dixerit. ante quã oscula am¬
plexusq miscerent : ante quã rẽ agerent.
nuptiarũ: inuenta ẽ. habens inutero. Inuen
ta aũt a nullo alio nisi a ioseph: qui sponse
uterũ tum̃tẽ. pęne iã licentia maritali et
curiosis eulis dep̃hendit. Non tam̃ seqͥt᷑
ut pͥorib docuimꝰ exemplis. et̃ cũ maria
conuenisse post partum: cuiꝰ c̃ueniendi
desidiũ uteri conceptione sublatũ ẽ. Qđ
aũt in somnis dr̃ ad ioseph. Nie timeas ac-¬
ciꝑe mariã uxorẽ tuam: Q rursũ. exur¬
gens aũt ioseph a somno. fec̃ sic̃ p̃cepit ei
angłs dñi. et accepit uxorẽ stiam: Nullum
debet mouere. quasi eo eo qđ uaxor ẽ appel¬
lata. sponsa eẽ desierit: cũ hanc eẽ . serip¬
turae diuinȩ confuetudinẽ nouerimus::
ut sponsas appellet uxores. sic̃ consequen¬¬
tb de utero nomii. testimoniis approbat᷑.
Siquis inquit inuenerit uirginẽ despor¬

Expanded text:
inciperet. Quasi dixerit: Antequam oscula aminciperet. Quasi dixerit: Antequam oscula amplexusque miscerent; antequam rem agerent nuptiarum, inventa est habens in utero. Inventa est autem a nullo alio, nisi a Joseph, qui sponsae uterum tumentem pene jam licentia maritali, et curiosis oculis deprehendit. Non tamen sequitur, ut prioribus docuimus exemplis, eum cum Maria convenisse post partum, cujus conveniendi desiderium, uteri conceptione sublatum est. Quod autem in somnis dicitur ad Joseph: Ne timeas accipere Mariam uxorem tuam. Et rursusicut praecepit ei Angelus Domini, et accepit uxorem suam, nullum movere debet, quasi ex eo quod uxor est appellata, sponsa esse desierit: cum hanc esse Scripturae divinae consuetudinem noverimus, ut sponsas appellet uxores. Sicut in sequentibus Deuteronomii testimoniis approbatur: Si quis, inquit, invenerit virginem despon
Abbreviated transcription (Latin):
ne an rideã nescio: imꝑiciȩ arguã. an te-¬
meritatis accusem : quasisiquis dixerit
antequã in portu prandem: ad africam
nauigaui: non possit stare sententia. nͥ¬
ei et in portu qͣndoq prandendum fit.
Aut siuelimꝰ dicere. paulꝰ apłs antequã
ad hispanias ꝑgeret. romȩ inuincula
comectꝰ ẽ: aut certe illud. heluidius an-¬
tequã pęnitentiã ageret. morte p̃uentꝰ ẽ.
statim. aut paulo post uincula adhis-¬
panias sit eundũ. Aut heluidio pęniten¬
tia agenda post mortem: cũ scriptura
dicat: in inferno aut̃ quis confitebit᷑
tibi: aut ñ potius sic intelligendũ quod
ante p̃positio licet sȩpe & consequentia
indicet: tam̃ ñ nũquã ea tantũ quȩ pͥus
cogitabant᷑ ostendat. necesse sit ut cogi¬
tata fiant: cũ idõ aliud int̾uenerit. ne ea
quȩ cogitata s̃ fierent. Igit᷑ cũ eu̾głista
dicat p̾rius quã conuenirent: ꝓximũ
nuptiarũ tẽpus ostendit: et in eo iã rem
fuisse. ut quȩ pͥus sponsa fuerat. ẽẽ uxor

Expanded text:
ne, an rideam, nescio: imperitiae arguam, an temeritatis accusem? Quasi, si quis dixerit, Antequam in portu pranderem, ad Aphricam navigavi: non possit stare sententia, nisi in eo portu prandendum quoque sit. Aut si velimus dicere: Paulus apostolus antequam ad Hispanias pergeret, Romae in vincula conjectus est. Aut certe illud: Helvidius antequam poenitentiam ageret, morte praeventus est: statim aut Paulo post vincula ad Hispanias sit eundum: aut Helvidio poenitentia agenda post mortem; cum Scriptura dicat: In inferno autem quis confitebitur tibi ? Ac non potius sit intelligendum, quod, ante, praepositio, licet saepe consequentiam indicet, tamen 208 nonnumquam ea tantum quae prius cogitabantur, ostendat. Unde nec necesse sit ut cogitata fiant, cum aliud ideo intervenerit, ne ea quae cogitata sunt, fierent. Igitur cum Evangelista dicat: priusquam convenirent, proximum nuptiarum tempus ostendit, et in eo jam rem fuisse ut, quae prius sponsa fuerat, esse uxor
Abbreviated transcription (Latin):
Curramꝰ ꝑ singula. & impietatẽ hisdem
quib ingressa ẽ uestigiis ꝑ sequentes:
pugnantia int̾ se dixisse doceamꝰ. Despori-¬
satã confitet᷑: et statim uxorẽ uult esse :¬
quã confessus ẽ. sponsam. Rursũ quã
uxorẽ nominat. dic̃ ñ ob aliud desponsa-¬
tam : nisi qͣndoq nupturã. Et ne parũ
hoc arbitremur: habes inquit despon-¬
satã ñ cõm̃datã. id. ẽ. necdũ uxorẽ. necdũ
maritali uinculo copulatã. In eo uͦ qđ ait
neq enĩ de ñ conuenturis eu̾głista dixis

Expanded text:
Curramus per singula, et impietatem iisdem, quibus ingressa est, vestigiis persequentes, pugnantia inter se dixisse doceamus. Desponsatam confitetur: et statim uxorem vult esse quam confessus est sponsam. Rursum quam uxorem nominat, dicit non ob aliud desponsatam, nisi quandoque nupturam. Et ne parum hoc arbitremur: « Habes, inquit, desponsatam, et non commendatam, id est, necdum uxorem, necdum maritali vinculo copulatam. In eo vero quod ait, Ne
Abbreviated transcription (Latin):
uersam᷑ in reb scłi et anima nr̃a posses¬
sionũ ac redituũ ꝓcuratione deuincta
ẽ de dõ libere cogitare ñ postumꝰ. Quȩ
enĩ participatio iustitię cũ iniquitate.
aut quȩ sociecas lucis ad tenebras. qui
consensus xp̃i ad belial: quae pars fide¬
li cũ infidele: Non potestis inquit dñs
seruire dõ & mamone. Aurũ deponere
incipientiũ ẽ. ñ ꝑfectoꝵ. Fecit hoc tebanꝰ
crates. fecit antistenes se ipsũ offerre dõ¬

Expanded text:
uersamur in rebus saeculi et anima nostra possesuersamur in rebus saeculi et anima nostra possessionum ac redituum procuratione deuincta est, de deo libere cogitare non possumus. quae enim participatio iustitiae cum iniquitate aut quae societas luci ad tenebras? qui consensus Christi ad Belial? quae pars fideli cum infidele? non potestis, inquit dominus, seruire deo et mammonae. aurum deponere incipientium est, non perfectorum. fecit hoc Thebanus Crates, fecit Antisthenes. se ipsum offerre d
Abbreviated transcription (Latin):
dit. et seit illud. Ibunt de uirtute in
uirtutẽ. Mysticũ sortitꝰ ẽ nom̃. & uiã
tͥ aꝑuit quomͦ ñ queras ea quȩ tua st̃
sed quȩ aliena et illos putes parentes.
fr̃s. affines. atq cognatos qui tͥ in xp̃o
copulati funt. Mat̾ inquit mea & fr̃s
mei hui funt qui faciunt uoluntatẽ
patris mei. Habes tecũ pͥus in carne
nune in spũ sociã de coniuge germanã.
de femina uirũ. de subiecta parem quȩ
sub eodẽ iugo ad cȩlestia simul regna
festinet. Cauta rei familiaris dispensa¬
tio & ad cauculos rediens ñ cito deponi¬
tur. ioseph cũ tenica agypti effugere
ñ potuit. Adolescens ile qui opertus
sindone sequebat᷑ iħm quia tentꝰ fue¬
rat aministris t̾renũ abiciens oꝑim̃tũ
nudus euasit. Helias igneo eurru raptꝰ
ad celũ. melotem reliquit in t̾ris. Helise.¬
us houes & iuga pͥoris oꝑis uertit in uo-¬
ta. Loquit᷑ sapientissimꝰ uir. Qui tan¬
git picem: inquinabit᷑ ab ea. Quãdiu

Expanded text:
dit et scit illud: ibunt de uirtute in dit et scit illud: ibunt de uirtute in uirtutem, mysticum sortitus est nomen et uiam tibi aperuit, quomodo non quaeras ea, quae tua sunt, sedfratres, affines, atque cognatos, qui tibi in Christo copulati sunt. mater, inquit, mea et fratres mei hi sunt, qui faciunt uoluntatem patris mei. Habes tecum prius in carne, nunc in spiritu sociam, de coniuge germanam, de femina uirum, de subiecta parem, quae sub eodem iugo ad caelestia simul regna festinet. cauta rei familiaris dispensatio et ad calculos rediens non cito deponitur. Ioseph cum tunica Aegyptiam effugere non potuit. adulescens ille, qui opertus sindone sequebatur Iesum, quia tentus fuerat a ministris, terrenum abiciens operimentum nudus euasit. Helias igneo curru raptus ad caelum melotem reliquit in terris. Heliseus boues et iuga prioris operis uertit in uota. loquitur sapientissimus uir: qui tangit picem, inquinabitur ab ea. quamdiu
Abbreviated transcription (Latin):
et magnitudine lȩcitie rem meroris
patior. Ruth in lacrimas uerba pro¬
rũpant. Lach eus publicanꝰ ad unius
hore conuersionẽ hospitẽ habere
meruit saluatorẽ. Martha et maria
conuiuio p̃parato dñm susceꝑe: mere¬
trix lauat fletib pedes. et unguentis
bonoꝵ oꝑum dnĩ corporis dedicat
sepulturã. Symon leprosus inuitat
magistrũ cũ discipłis. et ñ contẽpnitur
Abrahȩ dr̃. Egrede de t̾ra tua. et de cog¬
natione tua. et de domo patris tui. et
uade int̾rã qũa monstrauero tͥ. Reli¬
quit chaldeam. reliquit mesopotamiã: ꝓpri¬
quȩ̨rit qđ nescit. ne ꝑdat quẽ inuene¬
nit Non enĩ arbitratꝰ ẽ. simul habere
posse et patriã & domũ. Sed iã tunc
illud ꝓpħȩ dauid oꝑe cõpleat. adue¬
nasũ apud te. et ꝑegrinꝰ sic̃ om̃s patres.
mei: hebreus idẽ perotes atq transitor
dũ ñ ẽ p̃senti uirtte contentas. sed pͣ¬
teritoꝵ obliuiscens. in futurũ se eocten¬

Expanded text:
et magnitudine laetitiae rem maeroris et magnitudine laetitiae rem maeroris patior, ut in lacrimas uerba prorumpant. Zacheus publicanus ad unius horae conuersionem hospitem habere meruit saluatorem, Martha et Maria conuiuio praeparato dominum suscipere. meretrix lauat fletibus pedes et unguentis bonorum operum dominici corporis dedicat sepulturam. Symon leprosus inuitat magistrum cum discipulis et non contemnitur. Abrahae dicitur: egredere de terra tua et de cognatione tua et de domo patris tui et uade in terram, quam monstrauero tibi. relinquit Chaldaeam, relinquit Mesopotamiam; quaerit, quod nescit, ne perdat, quem inuenerat. non enim arbitratus est simul habere se posse et patriam et dominum, sed iam tunc illud prophetae Dauid opere conplebat: aduena sum apud te et peregrinus sicut omnes patres mei. Hebraeus, id est nzeQavrjg atque transitor, dum non est praesenti uirtute contentus, sed praeteritorum obliuiscens in futurum se exten
Abbreviated transcription (Latin):
rui tͥ. Et iterũ. Ecce elongaui fugiens.
& mansi insolitudine. Expectabam eũ
qui saluũ me feẽ apufilla nimitate sp̃s.
et tẽpestate. Obsecro gͦ te & moneo pa¬
rentis affectii. ut qui sodomã reliquisti.
ad montana festinans. post tergũ ne
respicias. ne aratri stiuã. ne fembriã et¬
saluatoris. ne incinos eiꝰ noctis rore made¬
facto s qͦs semel tenere cȩpisti aliquando
dimittas. ne de tecto uurtutũ pristina
quęsiturꝰ uestim̃ta descendas. ne de agro
reuertaris domũ. ne campestria cum
loth. et amȩna ortorũ diligas quȩ non
irrigant᷑ de cęlo. ut t̾ra scã. sed de tur¬
bidoso flumine iordane post quam
dulces aquas maris mortui cõmistio-¬
ne mutauit. Cȩpisse multoꝵ ẽ: ad
ronam. Ate contͣ de nob dr̃. Sio currite
ut app̃hendatis. Non ẽ inuidus ago¬
nicheta nr̃: nec alterius palma alteri
parat ignomiã. Om̃s athletas suos
desidat consonare. gaudec anima mea

Expanded text:
rui tibi . Et iterum: Ecce elongavi fugiens, rui tibi . Et iterum: Ecce elongavi fugiens, et mansi in solitudine. expectabam eum, qui saluum me fecit a pusillanimitate spiritus et tempestate. obsecro ergo te et moneo parentis affectu, ut, qui Sodomam reliquisti ad montana festinans, postergum ne respicias, ne aratri stiuam, ne fimbriam saluatoris, ne cincinnos eius noctis rore madefactos, quod semel tenere coepisti, aliquando dimittas, ne de tecto uirtutum pristina quaesiturus uestimenta descendas, ne de agro reuertaris domum, ne campestria cum Loth et amoena hortorum diligas, quae non inrigantur de caelo ut terra sancta, sed de turbido flumine Iordane, postquam dulces aquas Maris Mortui commixtione mutauit. Coepisse multorum est, ad ronam. at e contra nobis dicitur: sic currite, ut adprehendatis. non est inuidus agonitheta noster nec alterius palma alteri parat ignominiam. omnes athletas suos desiderat coronari. gaudet anima mea