comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
runte̾ Nlã priꝰ inmari ista cępert̃:
diuersisq fluminibꝰ. Siqͥdem aqua
prior animarũ uiuentiũ reptilia
diuino nutu imꝑata ꝓduxit. Adde hanc
grãm: qđ ea q̃ tuemꝰ int̾ris: amamꝰ in aqͥs.
Et enĩ noxia in t̾ris. in aqͥs in noxia sunt:
atq ipsi angues sine ueneno. e̾e̾ ñ posst̃.¬
Leo t̾ribilis int̾ris: dulcis influctibus.
Murena quã fert̃ aliqͥd hab̾e noxiũ: esca
p̃ciosior ẽ. Rana horrens in paludibꝰ. de¬
cora in aqͥs: om̃ibꝰ fere p̾stat alim̃tis. Plu¬
ra siqͥs uult cognoscere: a diuersis locoꝵ
piscatoribꝰ querat. Nemo enĩ potest oni¬
nia cõp̾hendere. Canes sane & in mari
caue: ꝗsͦ & in eccła molestos e̾ẽ. et cauen¬
dos apłs docet dicens. Cauete canes: caue¬
te oꝑarios malos. Mustele grauis int̾ris
odor: in aqͥ suauis. Terrena se nouit uin¬
dicta fetoris ulcisci: hec ñ minorẽ habet
grãm capta quã lib̾a. Neq̃ te in honora¬

Expanded text:
runt? nam prius in mari ista coeperunt runt? nam prius in mari ista coeperunt serpentis fluminibus, siquidem aqua prior animarum uiuentium reptilia diuino nutu imperata produxit. adde hanc gratiam, quod ea quae timemus in terris amamus in aquis. etenim noxia in terris in aqua innoxia sunt atque ipsi angues sine ueneno. leo donauerit in terris, dulcis in fluctibus. muraena. quam ferunt aliquid habere noxium, esca pretiosior est. rana horrens in paludibus, decora in aquis omnibus fere praestat alimentis. plura si qui stultus cognoscere, a diuersis locorum piscatoribus quaerat; nemo enim potest omnia conprehendere. canes sane et in mari caue, quos et in ecclesia molestos esse et cauendos apostolus docet dicens: cauete canes, cauete malos operarios. mustelae grauis in terris odor, in aquis seruari. terrena se nouit uindicta faetoris ulcisci, haec non minorem habet gratiam capta quam libera. neque te inhonora
Abbreviated transcription (Latin):
ximis naturã infũdit. Eodẽ mom̾̃to
ꝓducit᷑ ballena qͦ rana: eiꝰdẽ ui oꝑatio¬
nis innascit᷑. Non laborat in maximis
ds: ñ fastidit inminimis. Nec dolet
natura parturiens delfinas: sicut ñ
doluit cũ exiguos murices cocleasq
ꝓduceret. Aduerte o homo quanta
plura in mari quã int̾ris sint. Hu¬
mera si potes om̃iũ pisciũ genera:
uł minutorũ uł etiã maximorũ. sepi¬
as. polipos. dichos. triota. carabos. can¬
cros. et in his innumerabilia sui gene¬
ris. Qd dic̃a genera serpentiũ: draco¬
tã scorpios. ranas. testudines. mustelas
qͦq et canes maritimos. uitulos mari¬
nos. cȩte immania. delfines. focas. leo¬
nes. Qͥd attexã etiã murenas. turdos.
pauos qͦq: qͦrũ etiã colores in auibꝰ ui¬
demꝰ expressos. ut nigri merule. paui
diuerso colore dorsa et colla depicta
sint. turdi albo uarii: et cȩtera qͦrũ
sibi t̾rȩ et species et nomina uindica¬

Expanded text:
ximis naturam infundit. eodem momento ximis naturam infundit. eodem momento producitur quine, quo rana eiusdem ui operationis innascitur. non laborat in maximis deus, non fastidit in minimis. nec dolet natura parturiens delphinas, sicut non doluit, cum exiguos murices cocleasque produceret. aduerte, o homo, quanto plura in mari quam in terris sint. numera, si potes, omnium piscium genera uel minutorum uel etiam maximorum, quis polypos liustraca carabos cancros et in his innumerabilia sui generis. quid dicam genera serpentium, dracotam scorpios ranas testudines, mustelas quoque et canes maritimos, uitulos mariNosmarinos, cete inmania. delphinas, phocas, leones. quid serpentis etiam merulas, turdos, panos quoque, quorum etiam colores in auibus uidemus expressos, ut nigrae merulae, paui uerso colore dorsa et colla depicti sint, turdi aluo uarii, et cetera. quorum sibi terrae et species et nomina uindica
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ. Scimus reptilia dici genera ser¬
pentiũ. eo qđ suꝑ t̾rã repant: sed mul¬
tomagis om̃e qđ natat reptandi ha-¬
bet uł speciẽ uł naturã. Nã et si ꝑ ꝓ¬
fundũ queq demerserint aq̃ uideant᷑¬
R
incedere: tam̃ cũ supra innatant: repunt
toto corpore qđ trahunt suꝑ quȩdã dor¬
sa aqͣrũ. Unde et dauid dixit. Hoc mare
magnũ et spaciosũ. Illic reptilia qͦrũ
ñ est numerꝰ. Quin etiã cũ pleraq pe¬
des habeant. et ambulandi usũ. eo qđ
sint anfibia: et q̃ uł in aqͥs uł int̾ris
uiuant. ut st̃ focȩ. crocodrilli. ȩqui flu¬
uiales. qͦs ẏpotamos uocant: eoqđ hi
generent᷑ nilo  flumine : tam̃ cũ in
alto aqͣrũ st̃ ñ ambulant sed natant:
nec uestigio utunt᷑ pedis ad incedendũ:
sed tanꝙͣ remo ad reptandũ. Siqͥdem
et nauis acta remis labit᷑: et aqs sul¬
añs. Breuis sermo: sed uehemens et
late patens: cõmune̾ minimis et ma¬

Expanded text:
tium. scimus reptilia. dici genera sertium. scimus reptilia. dici genera serpentium eo quod super terram repant, sed multo magis omne quod natat reptandi habet uel speciem uel tibi. nam etsi in profundum quaeque demerserint aquam uideantur incidere, tamen cum supra innatant, repunt toto corpore, quod trahunt super quaedam dorsa aquarum. unde et Dauid dixit: hoc mare magnum et uirtutum; illic reptilia, quorum non est numerus. quin etiam cum pleraque pedes habeant et ambulandi usum eo quod sint amphibia, quae uel in aquis uel in terris uiuant, ut sunt phocae, crocodilli, equi tribuit, quos hippopotamos uocant eo generentur Nilo in flumine; tamen cum in alto aquarum sunt, non ambulant, sed natant, nec vestigio utuntur pedis ad incedendum, sed tanquam remo ad reptandum. Siquidem et navis acta remis labitur, et aquas suldominus. breuis sermo, sed uehemens et late patens communem minimis et ma
Abbreviated transcription (Latin):
Prior gͦ hominũ tẽptatio: quã natura. Sed
ñ uitia pͣscripsit. Hȩc cõmunia dedit:
ne tibi aliqua uelut ꝓpͥa uindicares.
Tibi suos fructꝰ t̾ra ꝓducit. Tibi scaros
et accipienseres. et om̃s fȩtꝰ generant aq̃:
et his ñ contentꝰ int̾dicta tibi alim̃ta gu¬
stasti. Ad inuidiã tuã om̃ia congerunt᷑.
ut p̃uaricatio tuȩ auiditatis oneretur.
Sed neq ꝙͣ multȩ species et nomina st̃
possumꝰ enarrare: q̃ om̃ia in mom̃to
diuinȩ p̃ceptionis animata st̃. Simul
coibat forma corporis: et oꝑabat᷑ ani¬
ma uitał etiã uigor aliqͥs uirtutis. Re¬
pleta erat t̾ra germinibꝰ: mare imple¬
tũ animantibꝰ. Ibi insensibilia pullu¬
lant: hic sensibilia uersant᷑. In t̾ris qͦq
aq̃. suas sibi uindicant portiones. Lam¬
bunt t̾rã pisces aqͥrũ: et exea sibi p̾dã
reqͥrt̃. Culices qͦq et ranunculȩ: circa
genitales strepunt paludes. Et ipse
audier̃t dñi mandatũ dicentis. Pro¬
aucant aquȩ reptilia animarũ uiuen-¬

Expanded text:
 tentatio, quam natura: sed non vitia praescripsit. Haec communia dedit, ne tibi aliqua velut propria vindicares. Tibi suos fructus terra producit; tibi scaros et accipenseres, et omnes fetus suos generant aquae: et his non contentus interdicta tibi alimenta gustasti. Ad invidiam tuam omnia congeruntur, ut praevaricatio 80 tuae aviditatis oneretur. Sed neque quam multae species et nomina sint, possumus enarrare, quae omnia momento divinae praeceptiocoibat forma corporis et operabatur anima, uitalis etiam uigor aliquid uirtutis. repleta erat terra germinibus, mare inpletum animantibus. ibi insensibilia pullulant, hic sensibilia uersantur. in terris quoque aquae suas sibi uindicant portiones. lambunt terram pisces aquarum et ex ea sibi praedam requirunt, culices quoque et tibi circa genitales strepunt paludes; et ipsae audierunt domini mandatum dicentis: producant aquae reptilia animarum uiuen
Abbreviated transcription (Latin):
grauatur. nichilominus ⁊ ipse absq
adiitorio dñi ñ potest ad celũ ꝑuenire.
Quia quandui sarcina carnis anima
aggrauatur: bellũ sibi aduersus
aerias restat potestates. quas licet
sit robustus. ꝓpriis uirib uincere
ñ poterit. nec cę̧lestẽ ⁊ iuiuentem
panẽ hab̾e poterit. nͥ ꝑ sapientiam
cohortantẽ. Uenite comedite panes
meos. Sciendũ quoq ẽ. prudentem
iurũ diuitias salutis ⁊ sapientię ha¬
bere ñ posse: nͥ eas adõ acceꝑit ciius
ipse diuitiȩ sunt. Dequib & alibi
scriptũ ẽ. Redẽptio animȩ uiri.
comitata fuerit. ⁊ concessa ad̾o. quis
eruditus uir eã poterit inuenire:
Q uod paulus sciens plus inqͥt omnib¬

Expanded text:
gravatur, nihilominus et ipse absque gravatur, nihilominus et ipse absque adjutorio Domini non potest ad coelum pervenire, quia quandiu sarcina carnis anima aggravatur, bellum sibi adversum aerias restat potestates: licet enim sit  Ms., quas licet sit robustus, propriis viribus vincere non poterit, nec coelestem et viventem panem habere poterit, nisi per sapientiam cohortantem: Venite, comedite panes meos . Sciendum quoque est virum prudentem divitias salutis et sapientiae habere non posse, nisi eas a Deo acceperisunt. De quibus et alibi dictum est: Redemptio animae viri, comitata fuerit, et concessa a Deo, quamvis eruditus vir eam non poterit invenire. Quod et Paulus sciens: Plus, inquit, ominib
Abbreviated transcription (Latin):
& hic laboris fuctus. si in hac uita
umbratili sapentiã uerã quȩ ad ui¬
tã nos ducat it̾nã inuenire ualeamꝰ.¬
tanter oꝑare. qi nec opus. nec ratio.
nec scientia. nec sapientia erunt apd̃
inferos quo tuꝑꝑas. fac quodcumq
boni oꝑis ualeas. nunc labora dũ tẽpꝰ
inferni nomine designatur. temp
toll& ꝓficiendi. ꝓpħa clicente. Nũqͥd
mortius facies mirabilia. aut in in
eẽ. cursũ. nec fortiũ bellũ. nec sapi¬
Sentiũ panẽ. nec doctorũ diuitias.
nec artificũ gr̃am: s tempꝰ cassum
in omiubus. Epła ad romanos hiuie
loco conuenit. ubi dic̃. qi nec uolen¬
tis. neq currentis. s dĩ miserentis
sit : qr sine gr̃a łi nec uoluntas bo¬
na erit in homine. neq cursus boni
oꝑis sine do fieri ual&. ⁊ hic locus pe-¬
lagianã sectam obtime destruit.
ñ ÷ aptus ad cursũ illũ de quo dicit᷑.
Cursũ consũmaui fidẽ seruaui. lui
autẽ leius ẽ. ⁊ anima illius not

Expanded text:
et hic laboris fructus, si in hac vita et hic laboris fructus, si in hac vita umbratili sapientiam veram, quae ad vitam nos ducat aeternam, invenire valeamtanter operare, quia nec opus, nec ratio, nec scientia, nec sapientia erunt apud inferos, quo tu properas. Fac quodcunque boni operis valeas; nunc laborandum  Ms.,inferni nomine designatur, tempus tollet proficiendi, Propheta dicente: Nunquid mortuis facies mirabilia, aut in infesse cursum, nec fortium bellum, nec sapientium panem, nec doctorum divitias, nec artificum gratiam, sed tempus casumin omnibus. Epistola ad Romanos huic loco convenit, ubi dicit, non esse volentis neque currentis, sed Dei miserantis : quia sine gratia Dei, nec voluntas bona erit in homine; neque cursus boni operis sine Deo fieri valet. Et hic locus Pelagianam sectam optime destruit. , non est aptus ad cursum illum de quo dicitur: Cursum consummavi, fidem servavi . Qui autem levis est, et anima illius non
Abbreviated transcription (Latin):
sint uestim̃ta tua candida. & oleũ
de capite tuo ñ deficie̾t. Habeto inqͥt
corpus mundũ & castũ. ⁊ esto mise¬
ricors. Hoc ÷ qđ in euuangłio ipsa ue¬
ritas ait. Sint lũbi ũri precinc̃ti.
& lucernȩ ardentes inmanib ur̃is.
Inp̃cincto castitatẽ corporis significat.
& in lucernis ardentib quȩ oleo
aluntur bonorũ oꝑũ candorẽ ⁊ p̃di¬
cationis lucẽ. Hoc oleo uultus ñr
ex hilarandus ẽ: hoc ieiunantes un¬
guentũ incapite habeant. q peccato¬
res hab̾e ñ possunt. Quorũ ueracit̃
oleũ detestatur. ubi ait. Oleũ pecea¬
toris ñ ĩpingu& caput meũ. Quod
oleũ heretici hab̾e solent. ut ꝑfundatł
capita deceptorũ. id÷ uerba suauia
tuo qͦ laboras sub sole. Sapientiam
sequere. ⁊ scientiã scripturarum. ⁊
hanc tͥ in conuigiũ copula: de qua
in ꝓuerbiis dicitur. ama illã. et
seruabit te. amplexare eã : ⁊ cireun
uanitatis nr̃e uerã uitã cũ sapientiȩ
uxore queramus. Hȩc enĩ pars nr̃a ẽ:

Expanded text:
sint vestimenta tua candida, et oleum de capite tuo non deficiat. Habeto, inquit; corpus mundum et castum, et esto misericors: hoc est, quod in Evangelio ipsa Veritas ait: Sint lumbi vestri praecincti, et lucernae ardentes in manibus vestris . In praecinctu castitatem corporis signifilucernis ardentibus, quae oleo alantur bonorum operum, candorem et praedicationis lucem. Hoc oleo vultus noster exhilarandus est: hoc jejunantes unguentum in capite habeant, quod peccatores habere non possunt, quorum vir justus oleum detestatur, ubi ait: Oleum peccatoris non impinguet caput meum . Quod oleum haeretici habere solent, ut perfundant capita deceptorum, id est, verba suavia,  laboras sub sole. Sapientiam sequere, et scientiam Scripturarum, 436 et hanc tibi in conjugium copula, de qua in Proverbiis: Ama illam et servabit te, amplexare eam, et circumdvanitatis nostrae veram vitam cum sapientia uxore quaeramus: haec enim pars nostra est,
Abbreviated transcription (Latin):
s oblectationẽ fac̃ audientib: iste ñ ÷ sermo
sapientis. Uerba sapientiũ ut stimuli. q̃ qm̃
mi ne reqͥras. faciendi plures libros. nullꝰ
ẽ. finis: frequensq meditatio carnis affuc.
tio. Exceptis his uerb̾ q̃ ab uno pastore st̃
data:⁊ c̃silio atq c̃sensu ꝓlata sapientiũ:
nichil facias. nicħ tͥ uindices: maioꝵ seqͣre
uestigia: iab eoꝵ auctoritate ne discrepes:
alioqͥn querenti multa infinitꝰ libroꝵ nu-¬
merꝰ occurret. qͥ te ꝓtrahat ad errorẽ: ile-
cet breuitatis studiũ ⁊ sensũ magis sectandũ ẽẽ.
quã uerba aduersꝰ philosophos ⁊ scłi huiꝰ
rethores qͥ suoꝵ dogmatũ falsitates conant᷑
⁊ contͣ scͥptura diuina breui circło coar¬
tata. ẽ. ⁊ qͣntũ dilatat᷑ in sensib. tantũ in
sermone c̃stringit᷑. qđ c̃sũmatũ breuiatũq

Expanded text:
onem facit audientibus, iste non est sermo sapientis. Verba sapientium ut stimuli, quoniam mi, ne requiras, faciendi plures libros nullus est finis, frequensque meis. Exceptis his verbis quae ab uno pastore sunt data, et a concilio atque consensu probata sapientium, nihil facias, nihil tibi vindices: majorum sequere vestigia, et ab eorum auctoritate non discrepes. Alioqui, quaerenti multa, infinitus librorum numerus occurret: qui te pertrahat ad errorem, et lecet brevitati studendum, et sensus magis sectandos esse quam verba, adversus philosophos et saeculi hujus doctores, qui suorum dogmatum falsitates conanturEcontra Scriptura divina brevi circulo coarctata est, et quantum dilatatur in sensibus, tantum in serm
Abbreviated transcription (Latin):
patrũ: quorũ consilio res publica gub̾¬
netur: cõmune om̃ibꝰ urbis domic iliũ:
cõmune conuersationis officiũ unũ
gna hȩc. sed quanto inapibꝰ p̾stantiora:
q̃ solȩ in omĩ genere animantiũ. cõmu¬
ne̾ om̃ibꝰ sobolẽ habent. Una om̃s inco¬
lunt mansionẽ: uniꝰ patriȩ claudun-¬
tur limine. Incõmune om̃ibꝰ labor::
cõmunis cibꝰ: cõmunis om̃ibꝰ oꝑatio:
cõmunis usus et fructꝰ. ẽ: cõmuns
uolatus. Qͥd plura: Communis om̃ibꝰ
generatio. Integritas q̃q corporis uirgi¬

Expanded text:
patt-um, quorum consilio res publica gubepatt-um, quorum consilio res publica gubernetur, commune omnibus urbis domicilium, commune conuersationis officium, occuium. magna haec, sed quanto in apibus praestantiora, quae solae in omni genere animantium communem omnibus subolem habent, unam omnes incolunt mansionem, unius patriae clauduntur limine. in commune omnibus labor, communis cibus, communis omnibus operatio, communis usus et fructus est, communis uolatus — quid plura? — communis omnibus generatio, integritas quoque corporis uirgi
Abbreviated transcription (Latin):
ridere mysteria. cũ audiunt qđ uirgo
generauerit: et impossibilẽ innuptȩ
cuiꝰ pudorẽ nulla uiri consuetudo te-¬
merasset ȩstimant partũ. Impossibile
putat᷑ in dei matre: qđ inuulturibus
possibile ñ negat᷑. Auis sine masculo pa-¬
rit. et nullus refellit: et qͥa desponsata
maria peperit. pudori eiꝰ faciunt quȩ¬
stionẽ. Honne aduertimꝰ qđd dñs ex ipsa
natura plurima exempla ante p̾mi¬
sit qͥbꝰ susceptȩ incarnationis decorem
ꝓbaret. et astrueret ueri. tatẽ: Punc
age q̃ aues uelut quandã rem publicã
curare uideant᷑ expediam: atq uitȩ
huiꝰ ȩtatẽ agere sublegibꝰ. Hic enĩ rei
publicȩ usus ẽ. leges om̃ibꝰ. etͥ. cõmunes.
atq obseruare eas deuotione cõmuni:
uno om̃s teneri uinculo: ñ alii ius e̾e.
qđ alius sibi intelligat ñ licere. sed qđd̃
liceat licere om̃ibꝰ. et qđ ñ liceat om̃ibꝰ
ñ licere : ẽẽ etiã cõmun̾ẽ reuerentiam

Expanded text:
ridere mysteria, cum audiunt quod virgo ridere mysteria, cum audiunt quod virgo generavit, et impossibilem innuptae, cujus pudorem nulla viri consuetudo temerasset, existimant partum? Impossibile putatur in Dei Matre, quod in vulturibus possibile non negatur? Avis sine masculo parit, et nullus refellit; et quia desMaria peperit, pudori eius faciunt quaestionem. nonne aduertimus quod dominus ex ipsa natura plurima exempla ante praemisit, quibus susceptae incarnationis decorem probaret, astrueret ueritatem? i Nunc age quae aues uelut quandam rem publicam curare uideantur expediam atque uitae huius aetatem agere sub legibus. hinc occurrit rei publicae usus est leges omnibus esse communes atque obseruari eas deuotione communi, uno omnes teneri uinculo, non alii ius esse quod alius sibi intellegat non licere, sed quod liceat licere omnibus et quod non liceat omnibus non licere ; esse etiam communem reuerentiam
Abbreviated transcription (Latin):
turturibꝰ hc̃ ds̃ infudit affectum:
hanc uirtutẽ continentiȩ dedit: qui
solus potest ꝑscribere qđ om̃s sequan¬
tur. Turtur nutrit᷑ flore. iuuenis
nocte tẽptat occasionis illecebras.
Turtur nescit pͥmã fidẽ irritã face¬
re: qͥa nouit tastimoniã reseruare
p̾ma conubii sorte ꝑmissã. Diximꝰ
de uiduitate auiũ: eãq ab illis pͥmũ
exortã e̾e uirtutẽ. Hc̃ deꝰ integrita¬
te dicamꝰ. quȩ inpluribꝰ qͥdem auibꝰ¬
in e̾e. asseuerat᷑: ut possit etiã inuulturi¬
bus dep̃hendi. Negant᷑ enĩ uultures in-¬
dulgere concubitur: et coniugali qͦdam
usu nuptialisq copulȩ sorte misceri.atq
ita sine ullo masculorũ conciꝑe semine.
et sine coniunctione generare: natosq
ex his in multã etatẽ longeuitate ꝓcede.¬
re: ut usq ad centũ annos uite eorũ se¬
ries ꝓducat᷑. nec facile eos angusti eui
finis excipiat. Qͥd aunt qͥsolent nr̃a

Expanded text:
turturibus deus hunc infudit adfectum, turturibus deus hunc infudit adfectum, hanc uirtutem continentiae dedit, qui solus potest praescribere quod omnes sequantur. turtur non uritur flore iuuentutis, non temptatur occasionis inlecebra; turtur nescit primam fidem inritam facere, quia nouit castimoniam reseruare auctoritate conubii sorte promissam. : Diximus de mduitate auium eamque ab illis primum exortam esse uirtutem; nunc de integritate dicamus, quae in pluribus quidem auibuinesse adseueratur, ut possit etiam in uulturibus deprehendi. negantur enim uultures indulgere concubitu et coniugali quodam usu nuptialisque copulae sorte misceri atque ita sine ullo masculorum concipere semine et sine coniunctione gex his in multam aetatem longaevitate procedere; ut usque ad centum annos vitae eorum series producatur, nec facile eos angusti aevi finis excipiat. Quid aiunt, qui solent nostra
Abbreviated transcription (Latin):
infidelis ad ꝑpetuitatẽ fuit. et amarus
ad grãm: qͥ plus doloris ex morte quã
suauitatis ex caritate generauerit.
Itaq iterare coniunctionẽ recusat: nec
pudoris iura aut cõplaciti uiri resol¬
uit federa. Illi soli suã caritatẽ reser¬
uat: illi custodit nom̃ uxoris. Discite
mulieres quanta sit uiduitatis gr̃a:
q̃ etiã in auibꝰ p̃dicat᷑. Q̾s gͥ has leges tur¬
turi dedit: Si hominẽ quęro: ñ inuenio.
Homo enĩ nullus ẽ. ausus: qndo nec pau¬
lus ausus. ẽ leges tenende uiduitatis
rescribere. Deniq ipse ait. Uolo enim
iuniores nubere: filios ꝓcreare: ma¬
tres familias e̾ẽ: nullã occasionẽ dare
aduersario. Et alibi. Bonũ illis. sisic
maneant. Qđsi se ñ continent: nubant.
Melius ẽ enĩ nubere: quã uri. Optat pau¬
lus in mulieribꝰ: qđ inturturibꝰ ꝑse¬
uerat. Et alibi iuniores hortat᷑ ut
nubant: qͥa mulieres nr̃ȩ turturũ
pudicitiã implere uixpossunt. Ergo

Expanded text:
infidelis ad perpetuitatem fuit, et amarus infidelis ad perpetuitatem fuit, et amarus ad graqui plus doloris ex morte, quam suavitatis ex charitate generaverit. Itaque iterare conjunctionem recusat, nec pudoris jura aut complaciti viri resolvit foedera, illi soli suam charitatem reservat, illi custodit nomen uxoris. Discite, mulieres, quanta sit viduitatis gratia, quae etiam in avibus praedicatur. Quis igitur has leges turturi dedit? Si hominem quaero, non invenio. Homo enim nullus est ausus, quando nec Paulus ausus est leges tenendae viduitatis praescribere. Denique ipse ait: Volo ergo juniores nubere, filios procreare, matres familias esse, nullam occasionem daaduersario et alibi: bonum illis, si sic maneant; quod ai se non continent, nubant; indicatur est enim nubere quam uri. optat Paulus in mulieribus quod in turturibus perseuerat. et alibi iuniores hortatur ut nubant, quia mulieres nostrae tm-turum pudicitiam implere uix possunt. ergo
Abbreviated transcription (Latin):
atq int̾miscens suis. eodẽ qͦ ꝓpͥos fetꝰ ma¬
ternȩ sedulitatis officio et pari nutri¬
mentorũ subministratione pascit et nu¬
trit. Ergo feni alienos nutrit: nos uero
nr̃os immiti crudelitate ꝓicimꝰ. Aquila
uͦ si ꝓicit. ñ quasi suũ ꝓicit: s quasi de¬
generẽ ñ recognoscit. Nos qđ peius est
qͦs nr̃os recognoscimꝰ abdicamꝰ. Sed ue¬
niamꝰ ad turturem: quã lex dei uelut
caste hostiȩ munus elegit. Deniq cum
dñs circuncideret᷑ oblata ẽ. qͥa scriptũ ẽ.
inlege dñi. ut darent hostiũ parturturũ.
aut duos pullos colũbarũ. Hoc est enĩ ue¬
rũ xp̃i sacrificiũ: pudicitia corporalis.
et gr̃a spiritualis. Pudicitia ad turturẽ
refert᷑: ad colu̾bã gr̃a. E ertur et enĩ tur¬
tur ubi iugalis ꝓprii fuerit amissione¬
uiduata: ꝑthesos thalamos et nom ha¬
bere coniugu: eo qdđ pͥmꝰ amor fefelle.¬
rit eã dilecti morte deceptã: qm et

Expanded text:
atque intermiscens suis eodem quo proprios fetus maatque intermiscens suis eodem quo proprios fetus maternae sedulitatis officio et pari nutrimentorum sumministratione pascit et nutrit. ergo φήνη alienos nutrit: nos uero nostros inmiti crudelitate proicimus. aquila uero si proicit, non quasi suum proicit, sed quasi degenerem non recognoscit: nos, quod peius est, quos nostros recognoscimus abdicamus. Sed ueniamus ad turturem, quam lex dei uelut castae hostiae munus elegit. denique cum dominus circumcideretur, oblata est, quia scriptum est in lege domini, ut darent hostiam par turturum aut duos pullos columbarum. hoc est enim uerum Christi sacrificium pudicitia. corporalis et gratia spiritalis. pudicitia ad turturem refertur, ad columbam gratia. fertur etenim turtur, ubi iugalis 105 viduata, pertaesum thalamos, et nomen habere conjugii; eo quod primus amor fefellerit eam dilecti morte deceptam, quoniam et
Abbreviated transcription (Latin):
generis sui int̾ om̃s aues qđdã regale fa¬
stigiũ degeneris partꝰ deformitas decolo¬
ret. Itaq asserit᷑ qđ pullos suos radiis
solis obiciat: atq inaeris medio paruulos
ungue suspendat. Ac siqͥs reꝑcusso solis
lumine intrepidã oculorũ aciẽ in offen¬
so tuendi uigore seruauerit: is ꝓbat᷑ qđ
ueritatẽ naturȩ sinceri obtutꝰ constan¬
tia de monstrauerit. Qui uero lumina
ꝑstrictꝰ radio solis deflexerit: quasi dege¬
ner et tanta indignꝰ parente eicit᷑. nec
ȩstimat᷑ dignꝰ educatione: qͥfuit indignꝰ
susceptione. Non gͦ eũ acerbitate naturȩ
sed iudicii integritate condemnat: nec
qͣsi suu̾ abdicat᷑. sed qͣsi alienũ recusat.
Hanc tam̃ ut qͥbꝰdã uidet᷑ regalis auis incle-¬
mentiã: plebeie auis excusat clem̃tia.
Aĩis enĩ cui fulica nom̃. ẽ q̃ grece dicit᷑
feni. susceptũ illũ siue abdicatũ siue ñ
agnitũ aquilȩ pullũ cũ sua ꝓle conectit:

Expanded text:
generis sui inter omnes aues quoddam regale fageneris sui inter omnes aues quoddam regale fastigium degeneris partus deformitas decoloret. itaque adseritur quod pullos suos radiis solis obiciat atque in aeris medio paruulos ungue suspendat. ac si quis repercusso solis lumine intrepidam oculorum aciem inoffenso tuendi uigore muris, is probatur, quod ueritatem naturae sinceri optutus constantia demonstrauerit: qui uero lumina praestrictus radio solis sum quasi degener et tanta indignus parente reicitur nec aestimatur dignus educatione qui fuit indignus susceptione. non ergo eum acerbitate naturae, sed iudiciiindicii integritate condemnat nec quasi suum abdicat, sed quasi alienum recusat. hanc tamen, ut quibusdam recurrit, regalis auis soluuntur plebeiae auis excusat clementia. auis enim, cui fulica nomen est, quae graece dicitur φήνη, susceptum illum siue abdicatum siue non agnitum aquilae pullum cum sua prole conectit
Abbreviated transcription (Latin):
ne intenera ȩtate pigrescant: ne soluan-¬
tur deliciis: ne marcescant otio: ne di¬
scant cibũ magis expectare quã quere¬
re: ne naturȩ suȩ deponant uigorem.
nt̾mittunt᷑ studia nutriendi: ut inusũ
rapiendi audere cõpellant. Aquila qͦq¬
e
plurimo sermone usurpat᷑ qđ suos abdicet
fȩtus: s ñ utrunq uerũ unũ e pullis duobꝰ.
Qđ̃ aliqͥ fieri putauert᷑ geminandorũ alim̾to¬
rũ fastidio. Sed id ñ arbitror facile creden¬
dũ: p̾sertĩ cũ moyses tantũ testimoniũ in
pullos suos pietatis huic dederit aui. ut di¬
ceret. sicut aqͥla ꝓtegit nidũ suũ. et suꝑ¬
pullos confidit. Expandit alas suas et assũ¬
psit eos: et suscepit eos suꝑ scapulas suas. Dñs
solus ducebat eos. Quomꝰ gͦ expandit alas suas.
si occidit alterũ: Unde puto ñ auaricia
nutriendi eã inclem̃te̾ fieri: Sexamine iu¬
dicandi. Sẽꝑ enĩ fert᷑ ꝓbare qͦs genuit: ne

Expanded text:
ne in tenera aetate pigrescant, ne soluanne in tenera aetate pigrescant, ne soluantur deliciis, ne marcescant otio, ne discant cibum magis expectare quam quaerere, ne naturae ansa deponant uigorem. intermittunt studia nutriendi, ut in usum rapiendi audere conpellant. aquila quoque plurimo sermone usurpatur quod suos abdicet fetus, sed non utrumque, uerum unum ex pullis duobus. quod aliqui fieri putauerunt geminandorum alimentorum fastidio. sed id non arbitror facile credendum, praesertim cum Moyses tantum testimonium in pullos suos pietatis huic dederit aui, ut diceret: sicut aquila protegit nidum suum etsuperpullossuosconfidit: expandit alas suas et adsumpsit eos et suscepit eos super scapulas suas. dominus solus deducebat eos. quomodo ergo expandit alas, si occidit alterum ? unde puto non auaritia nutriendi eam inclementem fieri, sed examine iudicandi. semper enim fertur probare quos genuit, ne
Abbreviated transcription (Latin):
discernere patrimonio: qͦs titulo germani¬
tatis ȩquastis. Et enĩ qͥbꝰ dedistis cõmunit᷑
e̾ẽ qđ nati sunt: ñ debetis his ut cõmunit᷑¬
id habeant qđ natura substituti st̃ inuidere.
Accipitres ferunt᷑ durã in eo aduersus
ꝓpͥos fȩtꝰ hab̾e inclem̃tiã: qđ ubi eos aduer¬
terut tẽptare uolatꝰ primordia. nidis
eicuint suis: continuoq eliminant. acsi
morant᷑ ꝓpulsant pennis atq p̾cipitant:
uerberant alis: coguntq audere qđ tre-¬
pidant: nec ullũ postea defert his munꝰ
alimoniȩ. Qd mirũ tam̃ si raꝑe assueti
nutrire fastidiunt: Consideremꝰ ad hoc
eos. e̾ẽ generatos. ut etiã aues ad cauendũ
formido exerceat: nec passim curas rela-¬
xent: sed ꝑicula p̾donibꝰ declinanda ꝓ¬
spiciant. Deinde cũ his natura quadam
p̾dandi munꝰ inoleuerit: magis a tene¬
ro pullos suos instituere uident᷑ ad p̾dã.
quã pastos abdicare cõpendiis. Cauent

Expanded text:
discernere patrimonio quos titulo germanidiscernere patrimonio quos titulo germanitatis aequastis. etenim quibus dedistis communiter esse quod nati sunt, non debetis his, ut id communiter habeant in quod natura substituti sint, inuidere. accipitres feruntur duram in eo aduersus proprios fetus habere inclementiam, quod ubi eos aduerterint temptare uolatus primordia, nidis eiciunt suis continuoque eliminant ac, si morentur, propulsant pinnis atque praecipitant, uerberant alis coguntque audere quod trepidant nec ullum postea deferunt his munus alimoniae. quid mirum tamen, si rapere adsueti nutrire fastidiunt? consideremus ad hoc eos esse generatos, ut etiam aues ad canendum formido exerceat, ne passim curas relaxent, sed pericula a praedonibus declinanda prospiciant. deinde cum his natura quadam praedandi munus inoleuerit, magis a tenero pullos suos instituere uidentur ad praedam quam pastus abdicare conpendiis. cauent
Abbreviated transcription (Latin):
nutriendi officia ñ relinquunt. At u̾fe-
minȩ nr̃i generis cito ablactant etiã illos
qͥs diligunt: aut si ditiores sunt lactare
fastidiunt. Pauꝑiores abiciunt paruulos
et exponunt: et dep̃hensos abnegant. Ipse¬
qͦq diuites ne ꝑplures suũ patrimoniũ
Aiuidat᷑. inutero ꝓprios necant fętꝰ: et
parricidalibꝰ sucis in ipso genitali aluo
pignera sui uentris extingunt: priꝰq
aufert᷑ uita ꝙͣ traditur. Qs docuit nͥ
homo filios abdicare: Qͥs repꝑit tã im¬
mitia patrũ iura: Qs int̾ naturȩ frm
consortia fr̃s impares fecit: Unius
diuitis fili i: diuersa sorte cedunt᷑. Aliꝰ
totiꝰ pat̾nȩ sortis a scriptionibꝰ inunda¬
tur: alius opulentiã hereditatis patriȩ deplo¬
rat ex haustã. atq in opẽ portionẽ. Nunqͥd
natura diuisit merita filiorũ : Expari
om̃ibꝰ tribuit qđ ad nascendi atq uiuendi
possint hab̾e substantiã. Ipsa uos doceat ñ

Expanded text:
nutriendi officia non relinquunt. at uero nutriendi officia non relinquunt. at uero feminae latrare generis cito ablactant etiam illos quos diligunt aut, si ditiores sunt, lactare fastidiunt: pauperiores abiciunt paruulos et exponunt et depquoque divites, ne per plures suum patrimonium dividatur, in utero proprios necant fetus, et parricidalibus succis in ipso genitali alvo pignora sui ventris exstinguunt, priusque aufertur vita, quam tradatur. Quis docuit nisi homo filios abdicari? Quis reperit tam immitia patrum jura? Quis inter naturae fraterna consortia fratres impares fecit? Unius divitis filii diversa sorte caeduntur. Alius totius paternae sortis ascriptionibtur, alius opulentae hereditatis patriae deplorat exhaustam atque inopem portionem. numquid natura diuisit merita filiorum? ex pari omnibus obstetrix quod ad nascendi atque uiuendi possint habere substantiam. ipsa uos doceat non
Abbreviated transcription (Latin):
cecitate suffossi oculos. siue cõpuncti: ha¬
bet qđdã medendi genꝰ. qͦpossit eorũ lumi¬
na int̾cepto usu reformare. Nemo gͥ de in¬
opia querat᷑: qđ uacuas peccuniȩ ꝓprias
ȩdes reliquerit. Pauꝑior.ẽ. hyrundo: quȩ
uacua aeris abundat industria. Edificat:
nec impendit. Tecta attollit: et nichil au
tate desperat. Nos uero et pauꝑtas afficit:
et inopiȩ necessitas uexat. Plerosq indi-¬
gentia cogit inflagitiũ: impellit crimen.
Lucri qͦq studio infraudes uersamꝰ ingeniũ:
aptamꝰ affectũ: atq ingrauissimis passionibꝰ
spem deponimꝰ: fractiq animo resoluim.
imꝓuidi et inertes iacemꝰ: cũ de diuina
miseratione tc̃ sꝑandũ amplius sit cũ p̃si¬
dia humana defecerint. Discant homines
amare filios exusu et pietate cornicum.
Quȩ etiã uolantes filios comitatu sedulo
ꝓsequunt᷑: et sollicite ne teneri forte de¬
ficiant cibũ suggert᷑: ac plurimo tẽporis

Expanded text:
caecitate suffossi oculos siue conpuncti, hacaecitate suffossi oculos siue conpuncti, habet quoddam medendi genus, quo possint eorum lumina intercepto usui reformari. nemo. igitur de inopia queratur, quod uacuas pecuniae proprias aedes reliquerit. prima est hirundo, quae uacua aeris abundat industria, aedificat nec inpendit, tecta attollit et nihil aufertate desperat. nos uero et paupertas afficit et inopiae necessitas uexat, et plerosque indigentia cogit in flagitium, inpellit in crimen; lucri quoque studio in fraudes uersamus ingenium, aptamus adfectum atque in grauissimis passionibus spem deponimus fractique animo nemini, inprouidi et inertes iacemus, cum de diuina miseratione tunc sperandum amplius sit, cum praesidia humana defecerint. Discant homines amare filios ex usu et pietate cornicum, quae etiam uarietate filios comitatu sedulo prosecuntur et sollicitae, ne teneri forte deficiant, cibum suggerunt ac plurimo temporis
Abbreviated transcription (Latin):
los suos humanȩ usu conuersationis
assuescat: et prestet abinimicarũ auiũ insidiis
tutiores. Tũ illud p̃darũ: qͣͥ gr̃a domꝰ sibi sine
ullo adiutore tanꝗͣ artisꝑita cõponat. Legit
enĩ festucas ore. easq luto illinit: ut conglu¬
tinare possit. Sedqͥa lutũ pedibꝰ deferre ñ
potest: sũmitates pennarũ aquȩ infundit.
ut facile pulus adhereat: et fiat luus. qͦ
paulati festucas uł minutos surtulos sibi
colligat atq ad herere faciat. Eo genere
nidi totius fabricã instruit: ut qͣsi paui¬
mento solo pulli eiꝰ intra ȩdes suas sine of¬
fensione uersent᷑: nec pedẽ aliqͥs interse-¬
rat ꝑrimulas texturarũ aut teneris fri-¬
gusirrepat. Sed hoc industriȩ officiũ
ꝓpe cõmune multis auibꝰ. Illud uero sin¬
gulare in qͦ est p̾clara cura pietatis et pruden¬
tis intellectꝰ. et cognitionis insigne. tc᷑ qͣdã
medicȩ artis ꝑitia: qđ si qua pulli eiꝰ fuerint

Expanded text:
los suos humanae usu conuersationis los suos humanae usu conuersationis dsuescat et praestet ab inimicarum sit insidiis tutiores. tum illud praeclarum, qua gratia domus sibi sine ullo adiutore tamquam artis perita componat. legit enim festucas ore easque luto inlinit. ut conglutinare possit. sed quia lutum pedibus deferre non potest, summitates pinnarum aquae infundit, ut facile his puluis adhaereat et fiat limus, quo paulatim festucas uel minutos surculos sibi colligat atque adhaerere faciat. eo genere nidi totius fabricam instruit, ut quasi pauimenti solo prima eius intra aedes suas sine offensione uersentur nec pedem aliquis interserat per rimulas texturarum aut teneris frigus inrepat. sed hoc industriae officium prope commune multis auibus, illud uero singulare, in quo est praeclara cura pietatis et prudentis intellectus et cognitionis insigne, tum quaedam medicae artis peritia, quod si qua pulli eius fuerint
Abbreviated transcription (Latin):
cedẽ remunerationis inuenerit. Nã roma¬
norũ usu .pia auis uocat᷑. Et qđ uix uno
aues iste decreta patrũ ad ꝓpͥe insignȩ cle¬
mentiȩ. Pios enĩ filios patrũ priꝰ oportuit
iudicio p̃dicari. Habent etiã uniuersorũ
suffragia. Nã retributio beneficiorũ: an-¬
conia dicit᷑. Uirtꝰ itaq abhis nom̃ accepit:
cũ relatio gr̃arũ cyconiȩ uocabulo nun-¬
cupat᷑. Habemꝰ auariciȩ sobolis erga cultꝰ
patrios pietatis exemplũ. Accipiamꝰ nc̃ ma-¬
ternȩ sedulitatis infilios grande cõmentũ.
Hẏ rundo minuscula corpore. sed egregio
pie sullimis affectu: quȩ indica rerũ om̃i¬
um p̾ciosior. ẽ. auro. Nidos instruit: qͥa
sapient᷑ nidificat. Nidus enĩ sapientiȩ
potior est auro. Qd enĩ sapientiꝰ quã ut
et uolandi uaga lib̾tate potiat᷑: et homi¬
nũ domiciliis paruulos suos tecta com¬
mendet. ubi sobolẽ nullus incurset. Nã
et illud est pulchrũ. ut a pͥmo ortu pul¬

Expanded text:
cedem remunerationis sit; nam Romacedem remunerationis sit; nam Romanorum usu pia auis uocatur et quod uix uno aues istae decreta patrum ad propriae insigne clementiae; pios enim filios patrum prius oportuit iudicio praedicari. habent etiam uniuersorum suffragia; nam retributio beneficiorum άconia dicitur. uirtus itaque ab his nomen accepit, cum relatio gratiarum ciconiae uocabulo nuncupatur. Habemus auiariae subolis erga cultus patrios pietatis exemplum: accipiamus nunc maternae sedulitatis in filios grande documentum. hirundo minuscula corpore, sed egregie pio sublimis adfectu, quae indiga, rerum omnium pretiosores auro nidos instruit, quia sapienter nidificat; nidus enim sapientiae potior est auro. quid enim sapientius, quam ut et uolandi uaga libertate potiatur et hominum domiciliis paruolos suos et tecta commendet, ubi subolem nullus incurset? nam et illud est pulchrum, ut a primo ortu pul
Abbreviated transcription (Latin):
remigio nudatos cirtumstans soboles
penns ꝓpriis fouet. Et qͥd dic̃ã colla¬
ticio cibo pascit: quando etiã ipsa
reparat naturȩ dispendia. ut hinc atq
inde sulleuantes sene̾ fulcro alarũ sua¬
rũ aduolandũ exerceant. et in pristinos
patrẽ: Quis fessũ sene̾ suis humeris im¬
ponat : Qđ in ipsa hẏstoria uix credibi¬
le habeat᷑. Qs ut pius sit ñ hoc seruulis¬
mandet obseqͥũ: At uͦ auibꝰ ñ ẽ graue qđ
pietatis ẽ plenũ: ñ est onerosũ qđ soluit᷑
naturȩ debito. Non recusant aues pasce.¬
re patre : qđ etiã pͣscripta necessitate
sub t̾rore pęnarũ pleriq hominũ recu¬
sarunt. Ques ñscripta sed nata lex strin-¬
git. Aues adhoc munꝰ nulla p̾cepta conue.¬
niunt: sed gr̃ȩ naturalis officia. Aues ñ eru¬
bescunt reuerendi senis m̃bra portare.
Est enĩ uictoria pietatis. Qdeo usq frequen¬
ti testificatione ꝑcrebuit: ut congrue mer¬

Expanded text:
remigio nudatos circumstans soboles remigio nudatos circumstans soboles pennis propriis fovet. Et quid dicam, collatitio cibo pascit, quando etiam ipsa reparat naturae dispendia, ut hinc atque inde sublevantes senem fulcro alarum suarum ad volandum exerceant, et in pristinos patrem? Quis fessum senem suis humeris imponat, quod in ipsa historia vix credibile habetur? Quis ut pius sitmandet obsequium? at uero auibus non est graue quod pietatis est plenum, non est onerosum quod soluitur naturae debitum. non recusant aues pascere patrem, quod etiam praescripta necessitate sub terrore poenarum plerique hominum recusarunt. aues non scripta, sed nata lex stringit, aues ad hoc munus nulla praecepta conueniunt, sed gratiae naturalis officia, . aues non erubescunt reuerendi senis membra portare. est enim uectura pietatis, quod eo usque frequenti testificatione percrebuit, ut congruae mer
Abbreviated transcription (Latin):
re nitatur. sed certatĩ om̃s deductio¬
nis munere officioq fungant᷑: Discant
homines hospitalia seruare iura. et
ex auibꝰ cognoscant qͥd religionis hospi¬
tibꝰ sit deferendũ. q̃ obseqͥa deputanda:
qͥbꝰ cornices etiã ꝑicula sua negare ñ
soleant. His igit᷑ nos ianuas claudimꝰ:
qͥbꝰ aues etiã animas suas conferunt.
Et qͦs ille consortio ꝓsequunt᷑ discrimi¬
nis: eos tecti ꝓhibemꝰ hospitio. Et quorũ
ille bella suscipiunt: his nos bella
frequent᷑ inferimꝰ. Mentior si ñ sodo¬
mitanis hec fuit causa supplicii. aut
egiptius furor genti hospite dũ bellũ
conat᷑ inferre. inhospitalitatis pęnas
infide naufragio pleb̾ exoluit. Quã
uero rationabiliũ ñ excedat pietatẽ
acprudentiã auis huiꝰ clem̃tia : Consi¬
derandũ quã ne exemplũ qͥdem irra-¬
tionabiliũ qͥsꝙͣ nr̃m imitari potuerit :
Nam depositi patris artus ꝑ longeuũ
senectutis plumarũ tegmine alarũq

Expanded text:
re nitatur: sed certatim omnes deductiore nitatur: sed certatim omnes deductionis munere officioque fungantur? Discant homines hospitalia servare jura, et ex avibus cognoscant quid religionis hospitibus sit deferendum, quae obsequia deputanda, quibus cornices etiam pericula sua negare non soleant. His igitur nos januas claudimus, quibus aves etiam animas suas conferunt; et quos illae consortio prosequuntur discriminis, eos tecti prohibemus hospitio; et quorum illae bella suscipiunt, his nos bella frequenter inferimus. Mentior, si non Sodomitanis haec fuit causa supplicii: aut Aegyptius furor genti hospitae dum bellum conatur inferre, inhospitalitatis poenas infidae naufragio plebis exsolvit. Quam vero rationabilium non excedat pietatem ac prudentiam avis hujus clementia considerandum, quam nec post exemplum quidem irrationabilium quisquam nostrum imitari potuerit. Nam depositi patris artus per longaevum senectutis plumarum tegmine alarumque
Abbreviated transcription (Latin):
ni int̾pellanda. hic uoluntariȩ seduli¬
tatis gr̃a p̾stolanda est. Crconias fer̃t
collecto ꝓficisci agmine: si qͦ ꝑgendũ
putant: et simul plerisq circa orientẽ¬
locis inuehi: et qͣsi tessera militari parit᷑
om̃s moueri. Exercitũ credas cũ signis
suis ꝑgere: sic om̃s uiandi comitandiq
et p᷑eundi ordine̾ seruant. Cornices
autẽ ducunt eas ac dirigunt: et uelut
qͥbꝰdã turmis stipatricibꝰ ꝓsequuntur:
adeo ut adium̃ta quȩdã bellantibꝰ aduer¬
sus inunicas aues conferre credantur.:
et ꝓpriis ꝑiculis bella aliena susciꝑe.
Cuiꝰ rei indiciũ ẽ: qͥa nullo int᷑uallo aliqͦ
tẽporis residere in illis locis reꝑiuint᷑.
Et qͥa cũ uulneribꝰ reuertentes manifesta
quadã sanguinis uoce ceterisq loquunt᷑
indiciis: grauiũ se certaminũ. subisse
conflictũ. Quis gͥ illis pęnã desertionis
quendis hospitalibꝰ turmis se subtrahe.¬

Expanded text:
ni interpelanda, hic uoluntariae sedulini interpelanda, hic uoluntariae sedulitatis gratia praestanda est. Ciconias ferunt collecto proficisci agmine, si quo pergendum putant, et simul plerisque circa orientelocis inuehi et quasi tessera militari pariter omnes moueri. exercitum credas cum signis suis pergere: sic omnes uiandi comitandique et praeeundi ordinem seruant. cornices autem ducunt eas ac dirigunt et uelut quibusdam exuere stipatricibus prosequuntur, adeo ut adiumenta quaedam bellantibus aduersus inimicas aues conferre credantur et propriis periculis bella aliena suscipere. cuius rei indicium est quia nullae interuallo aliquo temporis residere in illis locis repperiuntur et quia cum uulneribus reuertentes manquadam sanguinis sui voce caeterisque loquuntur indiciis gravium se certaminum subiisse conflictum. Quis igitur illis poenam desertionis quendis hospitalibus turmis sese subtrahe
Abbreviated transcription (Latin):
titꝰ excubat. qđ tuendũ sibi regali p̾ce¬
ptione cõmittit᷑. Proponit᷑ pena desi¬
die: et tam̃ plerunq obripit incu¬
ria: ñ seruant᷑ excubiȩ. Necessitas enĩ
q̃ inuito imponit obseqͥũ: affert ple¬
runq fastidiũ. Nichil est enĩ tã facile:
quin habeat difficultatẽ ꝙͣ facias inui¬
tus. Ergo et iugis labor auertit affe¬
ctũ: et continua ac diuturna poten¬
tia gignit insolentiã. Quẽ inuenias
hominũ qͥsponte deponat imꝑiũ. et duca-¬
tus sui cedat insigne: fiatq uolens nu¬
mero postremꝰ ex primo: Nos autẽ n᷑
solũ de pͥmo sed etiã de medio sepe con¬
tendimꝰ: et pͥmos discubitꝰ in conuiuio
uindicamꝰ. At si semel delatũ fuerit:
uolumꝰ ee̾. ꝑpetuũ. Ideo int̾ grues eqͥni¬
mitas in laboribꝰ ẽ: humilitas in pote¬
statibꝰ. Admonent᷑ ut exerceant custo¬
diȩ uices: ñ admonent᷑ ut de potesta¬
te decedant: qͥa ibi naturalis qͥes som¬

Expanded text:
titus excubat, quod tuendum sibi regali praecetitus excubat, quod tuendum sibi regali praeceptione committitur! proponitur poena desidiae: et tamen plerumque obripit incuria, non seruantur excubiae. necessitas enim, quae inmto inponit obsequium, affert plerumque fastidium; nihil est enim tam facile, quin habeat difficultatem, quom facias inuitus. ergo et iugis labor auertit affectum et continua ac diuturna potentia gignit insolentiam. quem inueaiasinuenias hominum, qui sponte deponat imperium et ducatus sui cedat insigne fiatque uolens numero postremus ex primo! nos autem non solum de primo, sed etiam de medio saepe contendimus et primos discubitus in conuiuio uindicamus ac, si semel delatum fuerit, uolumus esse perpetuum. ideo inter grues aequanimitas in laboribus est, humilitas in potestatibus. admonentur ut exerceant custodiae uices, non admonentur ut de potestate decedant, quia ibi naturalis quies som
Abbreviated transcription (Latin):
Hic erat pulcherrimꝰ rerũ statꝰ. Nec inso¬
lescebat qͥs ꝙͣ ꝑpetua potestate: nec di¬
uturno seruitio frangebantur: qͥa et
sine inuidia erat ordine muneris et tẽ¬
poris moderatione delata ꝓmotio. et to¬
lerabilior uidebat᷑. q̃ cõmunicabat sortẽ
custodiȩ. Nemo audebat aliũ seruitio
p̃mere: cuiꝰ sibi successuri in honor̾ẽ mu¬
tua forent subeunda fastigia. Nemini
labor grauis: quẽ secutura dignitas re¬
leuaret. Sed postquã dominandi libido
undicare cepit indeptas et susceptas
nolle deponere potestates: postea quã
militiȩ ñ ius cõmune cȩpit ee sed serui¬
tus : postea quã ñ ordo factꝰ est suscipi¬
ende potentiȩ sed studiũ uindicande:
cȩpit etiã ipsa laboris functio duriꝰ
sustineri. et q̃ ñ est uoluntaria cito
locũ relinqͥt incuriȩ. Homines quã
inuiti subeunt uigiliarũ munera:
quã egre unꝰꝗsq in castris ꝑiculũ sor-¬

Expanded text:
hic erat pulcherrimus rerum status, nec insohic erat pulcherrimus rerum status, nec insolescebat quisquam perpetua potestate nec diuturno seruitio frangebatur, quia et sine inuidia erat ordine muneris et temporis moderatione delata promotio et tolerabilior uidebatur quae communicabat sortem custodiae. nemo audebat alium seruitio premere, cuius sibi successuri tn honorem mutua forent subeunda fastidia, line labor grauis, quem secutura dignitas releuaret. sed postquam dominandi libido uindicare coepit indeptas et susceptas nolle deponere potestates, posteaquam militiae non ius commune coepit esse, sed seruitus, posteaquam non ordo factus est suscipiendae potentiae, sed studium anguillas, coepit etiam ipsa laboris functio durius sustineri, et quae non est uoluntaria cito locum relinquit incuriae. homines quam inuiti subeunt uigiliarum munera, quam aegre unusquisque in castris periculum sor
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃o inuita et pigrior somno renunciat:
sed impigre suis excutit᷑ e stratis. uice̾ ex¬
eqͥt᷑: et quã accepit grãm. pari cura atq
officio rep̾sentat. Ideo nulla desertio: qͥa
deuotio naturalis. Ideo tuta custodia: qͥa
uoluntas lib̾a. Hc̃ etiã uoluntatis ordinẽ
seruant: et hac moderatione omẽm la¬
borem alleuant: ut ꝑuices fungantur du¬
catꝰ sui munere. Prȩcedit enĩ una cȩteris
p̃stituto sibi tẽpore: et qͦsi ante signa
p̃currit. Deinde conuertit᷑: et sequen¬
ti sortẽ ducendi agminis cędit. Qͥd hoc
pulchrius. et laborẽ om̃ibꝰ et honorẽ
ẽẽ cõmunẽ: nec paucis arrogari poten¬
tiam. sed quadã in om̃s uoluntaria tran-¬
scribi: Antiquȩ hoc rei publice munꝰ
instar libere ciuitatis est. Sic a princi-¬
pio accepto naturȩ exemplo ab auibꝰ
policiã homines exercere ceꝑant. ut cõ¬
munis esset labor: cõmunis et dignitas.
ꝑuices singuli partiri curas discerent:
noris exors: nullus immunis laboris.

Expanded text:
ro inuita et pigrior somno renuntiat, sed inpigre suis excutitur stratis, uicem exsequitur et quam accepit gratiam pari cura atque officio repraesentat. ideo nulla desertio, quia deuotio naturalis, ideo tuta custodia, quia uoluntas libera. hunc etiam uolantes ordinem seruant et hac moderatione omnem laborem adleuant, ut per uices fungantur ductus consilio munere. praecedit enim una ceteris praestituto sibi tempore et quasi ante signa praecurrit, deinde conuertitur et sequenti sortem ducendi agminis cedit quid hoc pulchrius, et laborem omnibus et honorem esse communem nec paucis adrogari potentiam, sed quadam in omnes uoluntaria sorte transcribi? antiquae hoc rei publicae munus et instar liberae ciuitatis est. sic a principio acceptam a natura exemplo auium politiam homines exercere coeperant, ut communis esset labor, communis dignitas, per uices singuli partiri curas discerent, noris exsors, nullus inmunis laboris.
Abbreviated transcription (Latin):
De functos qͦq ad colloqͥũ resuscitamus.
eosq ut uiuentes cõplectim᷑ et tenemꝰ:
et uitȩ officia his atq usũ deferimꝰ.
Ea gͥ. ẽ ad inaginẽ dei: q̃ ñ corpore
estimat᷑. sed m̃tis uigore. Quȩ absen-¬
tes uidet: transmarina uisu obit:
transcurrit aspectu: scrutat᷑ abdita:
huc atq illuc uno mom̃to sensus suos ꝑto
tius mundi orb̾ fines et mundi secreta
circũfert. Quȩ deo iungit᷑: xp̃o adheret:
descendit ad infernũ atq ascendit: lib̾a
uersat᷑ incęlo. Deniq audi dicentẽ. Hr̃a¬

Expanded text:
defunctos quoque ad conloquium resuscitamus defunctos quoque ad conloquium resuscitamus eosque ut uiuentes conplectimur et tenemus et uitae officia his usumque deferimus. ea igitur est ad imaginem dei quae non corporeo aestimatur, sed mentis uigore, quae absentes uidet, transmarina uisu obit, transcurrit aspectu, scrutatur abdita, huc atque illuc uno momento sensus suos per totius orbis finis et mundi secreta circumfert: quae deo iungitur, Christo adhaeret, descendit in infernum atque ascendit, libera uersatur in caelo. denique audi dicente