comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
AECUS xiam quidam illumiato¬
pisitanȩ ciuitatis. cui uocabulũ
est donatianus. adstatianẽ potentis simi
medici stephani aduenit. Ibidemq
pulsans fidei preate. die oçtauo tam¬
quã dommicȩ resurrexionis sacramen¬
to quȩ facta est adie quidem passionis
tertio. sed indierum numerum post
sabbatum octauo : Eo die ut dixi perfi¬
dem lumen oculorum recłpit. quando
lucem mentium uniuersus mundus per
dnĩ resurrectionem excepit. Qui cũ
uota sua cupiens scõ martẏri reddere.
argenteam offerr& pro sua deuotione
candelam. nec inmerito candelam offe¬
rebat. qui lucem perceperat: Is accer¬
situs auenerabili epo atq interrogatus.
ut dicer& quid sibi prestum est: quare
illud donumi offerr&e. Astante uniuersa
aeccła etiam ore confessus est. quod &
corde & corpore spũali archiatro curan¬
te inluminatus redditus est tibi cuidã
filiũ suũ alatronib interfectũ.

Expanded text:
aecus etiam quidam Pisitanae civitatis, cui vocabulum est Donatianus, ad stationem potentissimi medici Stephani advenit. Ibi denique pulsans fidei pietate, die octavo, tanquam dominicae resurrectionis sacramento, quae facta est a die quidem passionis tertio, sed in dierum numero post sabbatum octavo, eo die, ut dixi, per fidem lumen oculorum recepit, quando lucem mentium universus mundus per Domini Resurrectionem excepit. Qui cum vota sua cupiens sancto Martyri reddere, argenteam offerret pro sua dovotione candelam nec immerito candelam offerebat, qui lumen receperat; is accersitus a venerabili episcopo, atque interrogatus ut ei diceret quid sibi praestitum esset, quare illud donum offerret, astante universa Ecclesia, etiam ore confessus est, quod et corde et corpore, spirituali archiatro curante, illuminatus redditus est. CAPUT XIV.-filium suum a latronibus interfectum.
Abbreviated transcription (Latin):
ra clauatũ. pallio toto purpu¬
reo auro. interstellato: & fermo¬
cinabantur int̃sẽ lȩtantes.
Oxitq bonus pastor domnus peerꝰ.
Hio frat̃ nr̃ postulat s anitatẽ. Et
dixit beatus domnus paulus.
Modo sanibitur. Et appropinquau
misit manũ suã adpectus domni
dronisii amicabilit : respexitq
addominũ poecrũ. Et dixit dõñ¬
p&rus ad domnũ dyonisiũ hila¬
rit. Tiaegratie est sanitas eius.
Et statim bratiis dronisius turribuldi
incensi. & palmã in manu tenens.
cum prbo & diacono qui in parte
stabant uenitad me: & dixit mihi.
Pax trcũ frãt: nolitimere: non me¬
rieris. donec ad sedẽ tuã prospere
reuertarif Surge sanus: & hoc al
missas gratiarũ agens. Erat em̾i
ibi inaestimabilis claritas & sua ui
& dicebant qui ibi aderant. qd
dementabã. Qua propt̃ reculi
matibus queuiderĩ: & quomodo
sanus fuerim. Etimpleui quȩ
iussa sunt mihi omnia: benedictꝰ¬
ds.
Sesta sunt hȩc in brato stephano

Expanded text:
ra clavato, pallio toto purpura clavato, pallio toto purpureo, auro interstellato, et sermocinabantur inter se laetantes. Dixitque bonus pastor dominus Petrus: Hic frater noster postulat sanitatem; et dixit beatus dominus Paulus: Modo sanabitur; et appropinquans misit manum suam Dionisii amicabiliter respexitque ad domnum Petrum; et dixit domnPetrus ad domnum Dionisium hilariter: 'Tua gratia est sanitas eiuEt statim beatus Dionysius thuribulum incensi, et palmam in manu tenens, cum presbytero et diacono qui in parte stabant, venit ad me, et dixit mihi: Pax tecum, frater, noli timere, non morieris, donec ad sedem tuam prospere revertaris. Surge sanus, et hoc almissas gratiarum agens. Erat enim ibi inaestimabilis claritas et suavitt dicebant qui ibi aderant quod dementabar. Quapropter retuli matibus quae videram, et quomodo sanus fuerim, et implevi quae jussa sunt mihi omnia. Benedicts. Gesta sunt haec a beato Stephano
Abbreviated transcription (Latin):
TEPTANUS
cpiscopus : seruus ser¬
uorũ dĩ. Sicut nemo
se debet iactare de
suis meritis: sic non
deb& operadĩ quȩ in illo fersuos
sc̃os fiunt si ne suis meritis sileutia.¬
re sed praedicare: quia sic angłs
Ad mon& tobiã. Unde ego pro
oppressione sc̃ȩ Aecdẽ arege atro¬
cissimo & blasphemo & nec dicendo
haistulfo. ad optimũ & sc̃i pecri
fidelẽ domnũ pippinũ xp̃ianis¬
simũ regẽ infranciã ueni: ubi
egrotaui usq ad mortẽ. & mansi
aliquot tempus apud pagun
parisi acũ. inuenerabili monaste¬
riosc̃i martyris xp̃i dronisu
Quo cũ iam mẽ medici desperarent.
fui sicut in oratione in aecła
eius dẽ beatimartyris subtus
campanas: & uidi ante altare
bonũ pastorẽ domnũ petrum.
& magistrũ gentiũ domnũ pau¬
lii: & nota mente illos recognoui
deilloꝵ surcariis. & ter beatũ
domnũ dronisiũ ad dexterã dom¬
nipari subtilẽ & longiorẽ Pul¬
chra facie. capillis candidis. colo¬
bio indutũ. candidissima purpu¬

Expanded text:
tephanus episcopus, servus servorum Dei. Sicut nemo se debet jactare de suis meritis, sic non debent opera Dei, quae in illo per suos sanctos fiunt sine suis meritis, silere sed praedicare, sicut angelus admonet Thobiam: unde ego pro oppressione sanctae Ecclesiae a rege atrocissimo et blasphemo et nec dicendo Haistulfo, ad optimum et sancti Petri fidelem domnum Pippinum Christianissimum regem in Franciam veni, ubi egrotavi usque ad mortem, et mansi aliquod tempus apud pagum Parisiacum in venerabili monasterio sancti martyris Dionysii; quem cum jam medici desperarent, fui sicut in oratione in ecclesia ejusdem beati martyris subtus companas, et vidi ante altare bonum pastorem dominum Petrum, et magistrum gentium dominum Paulum et nota mente illos recognovi de illorum surtariis et ter beatum dominum Dionysium ad dexteram domini Petri, subtilem et longiorem, pulchra facie, capillis candidis, colobio indutum candidissimo, purpu
Abbreviated transcription (Latin):
Etiussit decius. ut ipsa hora capi
IU III. nocte iussit decius cęsar una cum
ualeriano prȩfecto prętorii. inter¬
mas olrmpiadis. parari sibi tribu¬
nal: & pergit nocte adiermas
iuxta palatiũ salustn. & iussit sibi
beitũ laurentiũ offerri. Tunc cepit
yppolitus tristis plorare. Cui bea¬
tus laurentius ita dixit. Noli flere.
sed magis tace & gaude: quia ua-¬
do Adgloriã. Dicit ei yppolitus.
audi &uem. Et cum hoc dixisset.:
iussit decius cęsar omne genus
tormentorũ Ante tribunal suum
parare. plumbatas. fustes. Lamminas.
ungurs. lectus. uatulos: & sedit int̃¬
mas protribunali. Adducitur noc¬
te ante deciũ cȩsarẽ & ualerianũ¬

Expanded text:
Et iussit decius cesar| ut ipsa hora capitEt iussit decius cesar| ut ipsa hora capitm nocte iussit decius cesar una cum ualeriano| praefecto in termas olimpiadis parari sibi tribunal . et pergi nocte| ad termas iuxta palatium salustiani . et iussit sibi beatum lau| rencium offerri; Tunc cępit ypolitus tristis plorare;| Cui beatus laurencius ita dixit; Noli flere sed magis tace| et gaudę quia uado ad gloriam; Dicit ei ypolitus; audi et ueni; Et cum| hęc dixisset . iussit decius cesar omne genus tormentorum| ante tribunal suum parare plumbatas . fustes . lamminas .| ungues . lectum . batulos . et sedit in termas pro tribunali;| Adducitur n\o/cte an
Abbreviated transcription (Latin):
sed tũ dñe propt tuã pietatem¬
dona nobis gratiã tuã: ut cognos¬
cant omnes circũ ftantes. quia tu¬
consolaris seruos tuos. Eadẽ hora
unus demilitibus nomine romanus
beati laurentii : & cępit dicere ad
beatũ laurentiũ. Uidio antete ho¬
minẽ pulcherrimũ gtantẽ cum
linteo: & extergentt̃ membra tua.
misit angł̃m suũ : neme derelinquas.
Tunc decius furore plenus &dolore:
dixit adualerianũ. Uicti sumus
per artẽ magicã. Etiussit solui eũ
decatasta. & leuari. Eadẽ hora
romanus ad ferens urceũ cum aqua.
r& brato laurentio. Iunc decius
cȩpit ȩstuare: & iussit ut yppolito.
redderetur. ibi tantũ inpalatio
Ueniens autẽ romanus offerens aquã.
misit se adpedes beati laurentir &
⁊ aretur. Et accept̾a aqũa benedix.
& baptirauit rum. Audiens autt̃¬
decius hoc factũ dixit. Exlbete
cum cum fustibus. Etadductus
est ante conspectũ decu cęsaris.
non interrogatus cepit clamare
uoce magna diceus. xp̃ianus sum.

Expanded text:
erreptus . iussit ut cum plumbada nobis gratiam, ut cognoscant omnes circum consolaris seruos tuos; Eadem| hora unus de militibus nomine romanusbeati laurentii et cepit dicere ad beatum lauren| tium; Video ante te hominem pulcherrimum stantem| cum linteo et extergentem membra tua; misit angelum suum ne me derelinquas;| Tunc decius furore plenus et dolo dixit ad ualerianum; Victi| sumus per artem magicam; Et iussit solui eum de catasta . et| leuare; Eadem +ora romanus afferens urceum cum aqua .t| beato lauren+; Tunc decius cepit estuari . et iussit ut| yppolito redderetur . tantum in palatio; Veniens autem ro| manus offerens aquam . misit se ad pedes laurentii| et zaretur; Et accepta aqua . benedixit .| et baptizauit eum; Audiens decius hoc factum dixit;| Exibete eum cum fustibus; Et adductus est ante conspectum| decii cesaris . non interrogatus . cepit clamauit uoce| magna dicens; Christianus sum;
Abbreviated transcription (Latin):
fecit cęlũ & terrã & quȩ mes
uoluntate perseueras. ut non¬
pondit. Bona uoluntas quae
dñm nouit: mutari non potest
ergo scire perte: qui sint pie¬
sinsti: nos delatores non esse.

Expanded text:
fecit caelum et terram, mare et voluntate perseveras? pondit: Bona voluntas quae Deum novit, immutari non potest. ergo scire ex te, qui sint precensaistis delatores non esse.
Abbreviated transcription (Latin):
praeda. aduescendũ aepulandũq
uictrix turba consedit. In terea
ueteranus quidã ultimę aetatis
senio fatigatus nomine uictor.
ad contaminatũ cedibus locũ iti¬
neris necessitate deductus est.
Oum ad aepulas pro aetatis uenera¬
tione ab omnibus rogaretur. re¬
quirere cępit quȩ nam causa
cẽt letitia. quod int̃ tot eor¬
interemptor. gaudentes exulti¬

Expanded text:
praeda . ad| uescendum . aepulandumque praeda . ad| uescendum . aepulandumque uictrix turba| consedit. Cum interea ueteranus quidam| ultimę aetatis . senex fatigatus. nomine uictor| ad contaminatum caedebus locum . iteneris| necessitate deductus est. Dum ad epulas pro| aetatis ueneratione ab omnibus rogaretur| requerire coepit . que nam esset causa leticiae| quod inter tot corpora peremptorum gauden“tes”| exult
Abbreviated transcription (Latin):
Hec mandata legionis. Remeans ad
maximianũ cęsarẽ satelles nuntiat.
Atillequasi nihil iteratim fuisset sce¬
lus perpetratũ. ire propere exercitũ
iubet. & circum fundi imperat legi¬
onẽ. Nullumq de tanto scoꝵ ex¬
ercitu. prȩcepit relinqui. Uentũ¬
itaq & scircumsistit beatã legionẽ
turba carnificũ. omnis aetas sine
discretione perimitur: laniantur¬
q beata corpora. & deuotas dõ
animas fideli mortis professione
commendant. Operta est terra
illic pro cumbentibus in morte
corporibus iustoꝵ. Fluxeruntq
prȩtiosi sanguinis riui. quȩ umquã
rabies absq bello tantã humanoꝵ
corporũ stragẽ dedit. qui con
tempsit rem praesentiũ obspẽ
futuroꝵ. Sic interfecta est illa
plane angelica legio. quȩ ut cre¬
dimus cum illis angłoꝵ legionib
percussores praeda diuiditur.
Namq maximianus facultatẽ dede¬
rat. ut quisq legionis illius militẽ
iugulasset. interempti spolus
uteretur. Diuisa igitur omnium

Expanded text:
ec mandata legionis remeans .| ad maximianom caesarem satellis nunciat ad ille| quasi nihil iterato fuisset . scelere perpetratum| ire propere exercitum iubet . et circumfundi imperat| legionem. nullumque de tanto sanctorum exercitu| praecepit derelinque+. Ventitaque circum|  beatam legionem turba carnificum| omnes aetas sine descricione perimitur . lanian| turque beata corpora . et deuotas deo animas| fidele mortis professione sunt. 11. Operta est terra illic, procumbentibus in mortem corporibus piorum; fluxerunt pretiosi sanguinis rivi. Quae umquam rabies absque bello tantam humanorum corporum stragem dedit? Quae tempsit rem praesentium ob spem futurorum. Sic interfecta est illa plane angelica legio, quae, ut credimus, cum illis angelorum legionibus nctorum per| cussores praeda deuiditur. namque maxi| mianus facultatem dederat ut quisque legio| nes illius militem iugulasset . interempti spoliis| uteretur. Diuisa . igitur omnium
Abbreviated transcription (Latin):
Etecce subito eisdem prosperan¬
tibus temporibus. animositas
durissimaru gentiu commota.
uincias uindicaturi. truculenta¬
tudo properando accelerat.
emptis utriusq sexus progeni¬
toribus cum filus. non aliam
dignitatis gloriã. ant aliud
aliquid intemporalibus lucris
nẽ haurire. ac fundere. & in¬

Expanded text:
cum subito eisdem prosperitatis temporibus animositatem durissimarum gentium Deus commovit, vincias, intentione truculentatudo properanter accelerat, emptis utriusque sexus progenitoribus cum filiis, non aliam dignitatis gloriam, non aliud aliquid in temporalibus lucris haurire ac fundere sanguin
Abbreviated transcription (Latin):
quos gentiles deos creditis errore
decepti: nec colimus nec adoramus.
His auditis rictiouarus: catenis eos
uinctos maximiano impio duci
prȩsentari pracepit. Qui adueni¬
ens amaxinuano interrogatus an
contemptores prȩceptorũ imperia¬
liũ. crispinũ uidelic& accrispima¬
nũ sibi presentandos adduxerit.
respondit ad esse utrumq. Quib
cũ introducti fuissent: idẽ maxi¬
mianus dixit. Ex quo genere estis.
aut cui deorũ famulatũ impenditis. o¬
Sc̃i uero martires fulti superm regis
presidio: impio audacter regi res¬
pondentes dixerunt. Rome no¬
bili orti progene. ingallias
uenisse amore : qui est ds uerus
creator omnium. cũ patre sum
lectione deuoti: incuius & iamusq
in finẽ perseuerare cupimus ser¬
uitio sc̃o. Quibus dictis: ira reple¬
tus maximianus ait. Peruirtutes
deorũ. quia si in hac stultitia per¬
dura ueritis. multis uos afflictos
male perdã tormentis: utsitis cę¬
teris exemplũ pessima morte

Expanded text:
quos gentili deos creditis errore quos gentili deos creditis errore decepti nec colimus| nec adoramus. His auditis ritiouarus catines eos uinctos . maximiano impio duci presentandos .| precipit. Qui adueniens a maximiano interrogatus .| an contemptoris praeceptorum imperialium. Crispi| num uidilicet ac crispinianum sibi presentandos| adduxerit. Respondit adesse utrumque quibus| cum introducti fuissent. Idem maximianus dixit| Ex quo genere estis . aut cui deorum famulatum| inpenditis. Sancti uero martyres fulti superni regis| presidio impio audaciter regi. Respondentes di| xerunt romae nobili orti progeniae. In gallias uenisse amore. Qui est| deus uerus . creatur omnium cum patre summlectione deuotae. In cuius etiam usque in finem| persiuerare cupimus seruitio sancto . quibus dictis| ira repletus maximianus. Ait per uirtutes deorum| quia si in hac stulticia perduraueritis multis uos| adflictus mali perdam tormentis. Vt sitis ceteris| exemplum pessima morte
Abbreviated transcription (Latin):
uncti amore: ut non nulli corum
noi tam necessitate artificii. quã
amore uerbi dĩ adbeatos martyres
uenrent frequent̃. Etita suꝑna
percos operante uirtute: multi re¬
licto gentilitatis errore. abdicatis¬
toto corde cȩperunt. Audiens
autẽ hȩc maximianus impius: con¬
cite ad perquirendos eos rictioua¬
rum suae direxit impietatis mi¬
nistrum. Aquo & quęsiti: caltia¬
menta sunt inprȩdicta urbe
pauprrum sarcientes reperti.
Quibus accessitis: proprusq conpella¬
tis nominibus: ait. Crispine. &
crispimane : cuius dĩ cultures cuiꝰ
ue religionis uos ueneratores fate¬
mini. o Utrum iouẽ andianã.
seu apollinẽ colitis: Aut mercuri¬
um uel saturnũ.o. Sci uero
crispinus & crispinanus. quibus
erat fidei immobile supra petrã
solidissimã positũ fundamentũ.
unius sẽ ueriq dĩ constantissimne
protestantes cultores dixerunt.
Louẽ & apollinẽ. mercurium. ac
saturnũ. aut quemlib& borũ

Expanded text:
uincti amore| Vt nonnulli eorum uincti amore| Vt nonnulli eorum non tam necessitati artificii quam| amore uerbi dei. Ad beatus martyres ueniebant.| frequenter. Et ita superna per eos operante uirtute.| Multi relicto gentilitatis errore abdicatistoto corde coeperunt. Audiens autem haec maxi| mianus impius concete ad perquirendos eos. Ricio| uarum suae direxit impietatis ministrum a quo et qui| siti calciamenta sunt in predicta urbe pauperum| sarcientes reperti quibus arcessitis propriis\que/ conpel| latis nominibus Ait Crispine et crispiniane . cuius| die cultores. Cuius uel religionis. uos ueneratores| fatimini utrum iouem an dianam appollonem ne co| litis. Aut mercorium uel saturnum. Sancti uiro cris| pinus et crispinianus . quibus erat fidei inmobile| supra petram solidissimam positum fundamen| tum unius si ueriquae dei constantissime protes| tantes cultores dixerunt. Iouem et apollonem.| mercorium ac saturnum uel quemlibet horum .|
Abbreviated transcription (Latin):
ET CRISPINIANI. QU¬
um sub maxii¬
qui simul impens
persecutio seua morbe pene
rufinus. ualerius & eugenius.
rome claris ortinatalib ingi¬
lias praedicaturi ueneruntꝰ.
Quos secuti eidẽ fidei deuoti
paresq natalium nobilitate
crispinus. & crispinianus: sues¬
nis ciuitatẽ hospitã suę pere
grinationis elegerunt. Inqui
qm̃ ita preualuerat error
gentilium. ut hospitiũ cis ci
quod essent xp̃iani ac huml¬
nitas uetaretur : hi compera
crudelitate gentiliũ. ut seque¬
tes doctoris gentiũ magister
labore manuũ sibi presents
uite necessaria prouideren
sutoriã artẽ quȩ quiete extu¬
est dicaicerunt. In quo opere
o d Tos huius artis artifices
dulti ueites corũ opera. iinaren¬
i pasitẽ Ac diligerent. Nam & llud
mipcidũ impiis ualde erat miracu¬
lop dt cun omnib pene elegantuis
ox treitur artisicibus. Anullo mer¬
endẽ peracti operis exigerent co¬
acti. Quagentiles admiratione
petnooi. ita horũ mooe sunt de¬

Expanded text:
ET CRISPINIANI um sub maximiqui simul| imperii Persecu| tio seua in orbe pene inus . luceus. rufinus. ualerius. et eugenius. romae| clarus orti natalibus in gallias predicaturi uene| runt.Quos secuti eadem fidei deuotione. paris que natalium nobilitate. Crispinus et crispi| nianus suessiones ciuitatem hospitam suae pere| grinaciones elegerunt . in qua quoniam ita preua| luerat error gentilium ut hospicium eis eo quod essent| christiani ac humanitas uetaretur at hi conperta cru| delitate gentilium ut sequentes doctoris gencium| magisterium labore manu\u/m sibi presentes uitae| necessaria prouiderent. Suturum artem que quiete| exerest dedicerunt. In quo operi. Ita cunc| tus huius artis artifices multi uidentes eorum opera mirarentur pa| riter ac diligerent. Nam illud stupendum impiis| ualde erat miraculum ut \cum/ omnibus pene elegancius| operarentur artificibus a nullo mercedem per“ac”ti| operis exigerint quoacticie qua gentiles admira| tione permoti . ita horum mox sunt de
Abbreviated transcription (Latin):
Adquẽ cũ die noctuq uicini mesti
penderes. confisi de cius oratione.
quod si porer& dñm font̾e possit
suo restituere loco: ait. Eamus
in quit dilectissimi: & siuera sunt
quae portitor nr̃ adseruit. haec
esse clementis martyris pignera:
nunc apparebit cũ eius fuerit
uirtus manifesta. Tunc cu gaudio¬
magno ad lo cũ fontis accedit. &¬
dictis psalmis in oratione proster.¬
nitur : positisq sc̃is reliquiis impso
fontis aditu. petut. ut qui quonda
indeserto dampnatis ad secanda
marmora flumeri inriguum pate¬
fecit: in hunc locũ quas prius pra
indulserat clementia. clementis
iterũiter cessio reuocar&. Ilico uens
recurrit ad aditũ. magnas c̃uomieis
aquas: illumq quẽ prius tenurra
alurũ decurrendo replers. Admi¬
rantibus populis in mensae graue
domino referuntur : qui & martns
uirtutem prodidit. & fidelis sui oran¬
onẽ implere dignatus est. Nam¬

Expanded text:
Ad quem cum die noctuque vicinia maesta Ad quem cum die noctuque vicinia maesta penderent, confisi de eius oratione, quod, si peteret Dominum, fontem possit suo restituere loco, ait: 'Eamus', inquid, 'dilcctissimi, et si vera sunt, quae portitor noster adseruit, hacc esse Clementis martyris pignora, nunc apparebit, cum eius furit virtus manifestata'. Tunc cum psallentio ad locum fontis accedit. Et dictis psalmis, in oratione prosternitur; positisque sanctis reliquiis in ipso fontis aditu, petiit, ut, qui quondam in deserto damnatis ad secanda marmora flumen inriguum patefecit, in hunc locum aquas, quas prius pia indulserat clementia, Clementis iterum intercessio revocaret. Ilico vena recurrit ad aditum, magnas evomens aquas, illumque quem prius tenuerat alveum decurrendo replevit; admirantibus populis, inmensae gratiae Domino referuntur, qui et martyris virtutem prodidit et fidelis sui orationem implere dignatus est.
Abbreviated transcription (Latin):
olus siue uirgultũ. cũ fuisso ab eodem
in rigatum. Opiculabatur &iam in
eo gratia maiestatis diuinat: ut
in quo fuiss& fluentũ emissum. ue¬
lociter germina acciperent inere¬
mentũ. Cumq eũ in colae loci
quasi ludũ agentes persingula
quȩq loca deducerent: insidiaco¬
ris ut credo inuidia subterra de-¬
hiscit: ac uelut instadis duo dec̃i
inmediũ paludis. ubi nullũ pror-¬¬
sus possa opus efficere. fluctibus
sparsis exoritur. Exemplo omniũ
mentes timor obsedit: & nouum
quoddã aduenire regioni loci in¬
colȩ praesto lantur. Interitũ simulq
& beneficiũ quod habere consueue¬
rant: iugi fletu deplorant. Curri¬
culum igitur unius atq alterius
anni : in hac ariditate pertransit.
Arescunt siti loci illius omnia:
quae in rigari consueuerant.
Tertio quoq anno accidit ut qui¬
dã iteragens beati clementis
martyris cuius iam supra memini¬
mus reliquias exhiber&: quas
aridio ipsius urbis praeͥbitero. ui¬
ro in omni scitate religioso doulit.

Expanded text:
olus sive virgultum, si fuisset ab eodem inrigatum. Opitulabatur etiam in eo gratia maiestatis divinae, ut, in quo fuisset fluentum emissum, velociter germina acciperent incrementum. Cumque cum incolae loci quasi ludum agentes per singula quaeque loca deducerent, insidiatoris, ut credo, invidia sub terra dehiscit, ac velut in stadiis duodecim in medium paludis, ubi nullum prorsus possit opus efficere, fluctibus sparsis, exoritur. Extemplo omnium mentes timor obsedit, ei novum quoddam advenire regioni; loci incolae praestulantur interitum, simulque et beneficium, quod habere consueverant, iugi fletu deplorant. Curriculum igitur unius atque alterius anni in hac ariditate pertransiit. Arescunt siti loci illius omnia, quae inrigare consueverat. Tertio quoque anno accidit, ut quidam iter agens beati Clementis martyris, cui iam supra meminimus, reliquias exhiberet, quas Aridio ipsius urbis presbitero, viro in omni sanctitate religiose, detulit.
Abbreviated transcription (Latin):
domus praecipitari. & ligato ad
collũ eius saxo inputeũ dimer¬
Dgi : & ineo perrudera cum ulari.
eius Nomine asterius cũ clericis
uit incymiterio calepodii. uia

Expanded text:
domus praecipitari, et ligato ad collum ejus saxo, in puteum demergi, et in eum per rudera cumulari. er ejus Asterius, cum clericis vit in coemeterio Calepodii II
Abbreviated transcription (Latin):
agnas martyrũ laudes¬
praecelsasq uirtutes.
humilis ad tenuat poti¬
us quã explicat sermo. Nihil tam̃
amittunt exproprio. qui perse

Expanded text:
agnas martyrum praecelsasque uirtutes . hu| milis adtinuat . potius quam explecat sermo| Nihil tamen aminiti sunt ex proprio quam| nusse
Abbreviated transcription (Latin):
quasi adiutorẽ quatreres: quid
consortium passionis meae expe
tis.o Totam tibi hereditatem eius
dimitto. Quid praesentiam mrã
requiris. o Infirmi discipuli
magistrum praecedant: ueri sequantur
magisterio. Sic helias: heliseũ reliqid.
Tibi ergo mando: nr̃ae uirtutis suoces.¬

Expanded text:
quasi adjutorem quaereres. Quid quasi adjutorem quaereres. Quid consortium passitis? Totam tibi haereditatem ejus dimitto. Quid praesentiam meam requiris? Infirmi discipuli magistrum praecedant, fortes sequantunon indigent magisterio. Sic et Elias Elisaeum reliquit. Tibi ergo mando nostrae virtutis succes
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. Quõ pro grederis sine filio
pater : quo sacerdos sc̃e sine diacono
properas. o Tunum quã sacrificium
trum elegeris. Qui commisisti
dominici sanguinis consecrationẽ
consortium credidisti: huic sangui-¬
nis tui consortium negas. Uide
ne periclitetur in me iudiciu̾ tuum:
dum fortitu do laudatur. Abrectio
discipuli : detrimentu est magistri
Qui quod in lustrius certantes
uiri discipuloꝵ certaminibus quã
suis uincunt. o Deniq abraham
filiũ obtulit : petrus stephanũ
prȩmisit. Et tu pater : ostende in
filio uirtute tuam. Offer quẽ
erudisti: ut securus iniuditi tui
comitatu nobili perueniam ad
coronã. Tunc beatus xistus con¬
te fili derelinquo. nec desero.
sed maiora tibi debentur certa¬
mina. Nos quasi senes leuioris
pugnae cursum recipimus: te
quasi iuuent̃ man& gloriosior
detrranno triumphus. Mox ueni¬
es: flere desiste. Postriduũ me
sequeris. Inter sacerdotẽ & leuit᷑a.
medius hic numerus dec&.
Non erat tuu̾ sub magistro uincere.

Expanded text:
coepit: Quo progrederis sine filio, pater: quo, sacerdos sancte, sine diacono properas 55 tuo? Numquam sacrificium trum elegeris. Cui commisisti Dominici sanguinis consecrationem, consortium sacramentorum, huic sanguinis tui consortium negas? Vide ne periclitetur judicium dum fortitudo laudatur. Abjectio discipuli detrimentum magistri est. Quid quod illustrius praestantes viri discipulorum certaminibus quam suis vincunt? Denique Abraham filium obtulit ; Petrus Stephanum praemisit. Et tu, Pater, ostende in filio virtutem tuam; offer quem erudisti, ut securus judicii tui comitatu nobili pervenias ad coronam. Tunc beatus Sixtute derelinquo, fili, nec desero, sed majora tibi debentur certamina. Nos quasi senes levioris pugnae cursum recipimus, te quasi juvenem gloriosior manet de tyranno triumphus. Mox veniens flere desiste, post triduum me sequeris. Inter sacerdotem et levitam hic medius numerus decet. Non erat tuum sub magistro vincere,
Abbreviated transcription (Latin):
& fecit. Na arege
didicit ꝗd ubus
papa in regioris̃
illã ubi sc̃s clemltꝰ
iacebat ad desaen¬

Expanded text:
 fecit. Nam a rege didicit, quod Iulius papa in regionem illam ubi sanctus Clemens iacebat ad destruen
Abbreviated transcription (Latin):
Dum ad sacramenta superius memo-¬
rata cunctos in exercitu suo
iracundiat furore complous.
satellites mitat: ut legionẽ adsaq¬
mentorũ suorũ sacrilegia reuoo¬
rent. Erat in eadẽ legione primio¬
rius mauritius. & signifer exsupe¬
rius & candidus senator. Qui ita
commilitonibus suis prar erant: ut
amore potius aequalitatis. quam
terrore militario oboediendo
praeciperent. Quaru legionũ. est

Expanded text:
Dum ad sacramenta superius| memorata cunctos in exercito suo iracundie| furorae conpletus satelletes mittet . ut legionem| ad sacramentorum suorum sacrilegia reuocarent| Erat in eadem legione primicirius mauricius . et signifer| exsuperius . et candidus senator . qui ita conmilitonibus| suis praeerant. Vt amore potius aequalitates quam| terrore militare obaedienda praeciperent. Requirunt| itaque
Abbreviated transcription (Latin):
perspicer&: ad consortiũ imptrii
uel laboris. olim sibi commiliconẽ
erculeũ maximianũ caesare̾ fecit.
Eumq contra amandum & elianũ
qui in bagadarũ nomen praesump¬
tione seruili arma commnouerant:
ad gallias destinauit. Cui ad sub¬
plementumi exerbitus. legionem
thebrã exorientalibus militibus
dedit : quȩ legio sex milia sexeen¬
tos acsexaginta sex uiros ualiflos
animis & instructos armis anti¬
quoru̾ romanoru̾ habebat exem¬
plo. Hiigitur milites xp̃ianae
religionis ritum orientali tradi¬
tione susceperunt: fidemq sa.¬
cram uirtuti & armis omnibus
praeponebant. Maximianus cȩsar¬

Expanded text:
perspiceret. Ad| consorci“u”m imperii perspiceret. Ad| consorci“u”m imperii uel laboris olim sibi conmilitonem| herculium maximianum cesarem fecit . eumque| contra amandum et aelianum qui in bacaudarum| nomen . praesumpcione seruile arma commouerant| ad gallias distinauit. Cui ad subplimentum exercitus| legionem tebeam ex orientalibus militibus dedit . quę| legio sex milia sexcentos ac sexaginta+ uiros ualidos| animis . et instructus armis . antiquorum romanorum| habebat exemplo . hii . igitur milites christianae religi| onis ritum orientali tradicione susciperant . fidemque| sacram . uertutem et armis omnibus praeponebant.| Maximianus
Abbreviated transcription (Latin):
Erant igitur parentes illius locu-¬
pletes ualde : tam inpecunia. quã
& iã inmagna atq amplissima
possessione. Erat uero beatus piatꝰ
elegans & pulcherrimus: inter om̃s
suae ubertatis cortanros. Sapiens
uerbis. prudens moribus. consilio
firmus. ingenio uigens. decorus
aspectu. blandus alloquio. Et
quod his maius est aprimo aetatis
sua tyrocinio in amore supernae
patriar ita exarsit: ut cuncta quib
mortaliũ fouetur uita despicer&.
atq in mortalis uitat appetitu
desudar&. Cunctis et uirtutibus¬
quibus caeleste regnum adipiscitur:
sc̃i pueri nutriebatur infantia. Nibil
deterrenis fastiguis ambiens: mentis
aciem in creatoris omnium timore
simul &amore fixã tenebat. Erat
ailteiiioeo ltanta largitatis indus-¬
tria i sito omnlal quae praetsim
I plex indilialentũ haberes poterat.
pauperibus & egehisi erogareo.
romanae rei publice princeps.
cum ad imperiũ totius orbis fuis
s& electus. omnesq prouincias
turbari quorundã praesumptione

Expanded text:
Erant autem parentes illius locupletes valde tam in pecuniae quam etiam in agrorum amplissima possessione. Erat vero beatus Trudo elegans et pulcherrimus inter omnes suae pubertatis coaetaneos, sapiens verbis, prudens moribus, consilio firmus, ingenio vigens, decorus aspectu, blandus alloquio et, quod his maius est, a primo aetatis suae tyrocinio in amore supernae patriae ita exarsit, ut cuncta, quibus mortalium fovetur vita, dispiceret atque inmortalis vitae appetitudesudaret. Cunctis enim virtutibusquibus caeleste regnum adipiscitur, sancti pueri nutriebatur infantia. Nil de terrenis fastibus ambiens, mentis aciem in creatoris omnium timore simul et amore fixam tenebat. Erat autem in eo tanta largitatis industria, ut omnia, quae praeter simplex indumentum habere poterat, pauperibus et egenis erogaret, roman e rei publicę| princips. Cum ad imperium totius orbis fuis| set electus. Omnisque prouincias turbari| quorundam praesumpcione
Abbreviated transcription (Latin):
piens. in quo non est intellectus.
sicut incane rabido : putas tu
donũ dĩ pecunia cuertere. os¬
Tecum sint opes tuae mper-¬
ditionẽ: me autẽ non potes mutare
a sensu meo. quẽ habeo in xp̃o tħu¬

Expanded text:
piens . in quo non est intellectus sicut in| cane rapido . potas tu donum dei+ pecuniam uertere| habeant+ opes tuae tecum in perdicionem . me autem| non poteris mutare a sinsum meum qui habeo in
Abbreviated transcription (Latin):
stã in medio ciuitatis: confortare
& corrobora omnẽ populu̾. ut
zentur : quia ad propinquabit
redemptio eõꝵ : ut & potius confin¬
datur inimicus dñi ritiouarus
tinus cum transiss& primam &

Expanded text:
sta in media ciuetatem . confortare| et conrobora omnem populum ut c . et baptizentur quia adpropinquauit redemptio| eorum et potius confundatur inimicus domini. Ricio| uarus t cum transisset prima et
Abbreviated transcription (Latin):
dixit. Et hic & illic ds est : qui
ur̃as superabit insanias. Sed ego
confidens sum: cursum uitae meae
in hac prouintia mẽ accepturũ.
Tunc ritiouarus iussit pondero¬
sis catenis collũ euis cireu̾dari:
& militibus praecepit dicens.
Ite. euos diligent̃ custodite

Expanded text:
dixit . et hic et illic deus est qui dixit . et hic et illic deus est qui uestram| superauit insaniam . nam ego confidens sum in eum| cursum fines meae in hac prouinciam accepturum| Tunc riciouarus iussit eum ponderosis catenis circa| collum eius circumdare . et militibus praecepit| dicens. Ite diligenter \et/ custodite
Abbreviated transcription (Latin):
quem dat diligentibus se finẽ
non hab&: sed permanebit in ȩter¬
num. Ritiouarus dixit. Ergo hoc
quam uiuere. os Sc̃s quintinus
respondit. Hȩc mors non est
runtur. Ritiouarus dixit. Per
magnos deos uiro: quia cȩleriuꝰ
faciam tẽ puniri. Sc̃s quintinus
respondit. Oñs mi hi adiutor
est: non timebo quid faciat
mihi homo. Tunc ritiouarus
furore commotus. iussit eum ad
trocleas torqueri: ita ut menbra
eius separarentur. Et resticulis fer¬¬
reis eũ cedi praccepit. oleum
candens. & picẽ & adipẽ feruentẽ
supra dorsum eius infundere
praecepit: insuper &lam pades
candentes ad latera eius adplica¬
ri prarcepit. Cumq adplicuissent: Ie.¬
Furcifer. mens diabolica. filius ini¬
quitatis : ista omnia quȩ atẽ
mihi inferuntur. non dolorem
sed refrigeriũ mihi praestant.
tamquã ros qui decaelo descen¬
dit super herbã. Ritiouarus dĩx
ubi tũmultis tormentis subiciaris
corã magno imperatore. cui tũ
fugalis effectus es. Sc̃s quintinus

Expanded text:
finem non habet. Sed permanet in sempiternum. Ricio| uarus dixit . ergo hac quam uiuere. Quintinus+ respondit . hec mors| non est runtur. Riciouarus dixit per magnus deos iuro| quia celerius te faciam deponere. Quintinus respon| dit. Dominus mihi adiutor est . non timebo quid faciat| mihi homo . tunc riciouarus furore commotus iussit| eum ad trocleas torquere . ita ut membra eius sepa| rarentur et resticulis ferreis cedi praecipi“t . et oleum”| ca\n/dentem et picem . et adipem feruentem supra dorsum| eius infundi praecipit . insuper et lampadas ar| dentes ad latera eius adplecare. Cumque adplecu| issent heFurcifer . mine diaboli . filius iniquitatis .| ista omnia que a te mihi inferuntur . non dolorem| sed refrigerium mihi praestant . tamquam si ros| qui de celo discendit in erbam. Riciouarus dixubi multa tormenta subiciare quoram domino imperatore cui tu fugalis effectus es.| Sanctus quintinus
Abbreviated transcription (Latin):
cremabuntur. Ritiouarus dixit.
Ergo uos magi effecti estis. o. Qui
dixerunt. Nos magi non sumus:
sed sumus confessores filii dĩ rħu
& terram mare & omnia quae
meis sunt. Ritiouarus dixit.
Insania lo quimini : nihil est ista
ur̃a credulitas. Recedite ame
insipientes: & stulti corde & tc̃

Expanded text:
cognouimus. Riciouarus dixit ergo et uos magi| effecti estis. At illi responderunt. Nos magi non sumus .| sed sumus confessores filiuet terram mare et omnia que in eis sunt| Riciouarus dixit . insane loquimeni . et nihil est “ista”| uestra credulitas. Recidete . a me insipientes . et s| tulti corde . tunc
Abbreviated transcription (Latin):
Pracfectus dĩx. Perdros iuro.
quia magus es: & maleficia tua
pracualent. Tunc iussit eum carce¬¬
re mancipari. dicens. Ducite
eum mobscuru̾ locum: ubi nec
lumen uideat. Nec ullus depopu-¬
lo xp̃iano adeu ingredi possit.
Sc̃s uero quintinus psallebat
dicens. Eripe me dñe abhomine
malo: auiro iniquo libera me
sicut serpentes: uenrnũ aspidũ

Expanded text:
Perfectus dixit per deo iuro Perfectus dixit per deo iuro quia| magus est et maleficiae suae praeualent . tunc| iussit eum in carcere recide dicens. Ducite eum in obs| curiorem locum . ubi nec lumen uideat . nec ullus de| populo ad eum ingredere possit. Sanctus quintinus| psallebat dicens. Eripe me domine ab homine malo, a viro iniquo libera me.sicut serpentes: venenum aspidum
Abbreviated transcription (Latin):
ueritatis fidei. & lumen iusticiae
nesciunt : sed sunt in tenebris &
inigne perpetuo cremabuntur.
Ritiouarus dixit. Accede nunc :
& sacrifica diis. Nam si nolue¬
qui fecit caelu̾ & terra mare
& omnia que ineis sunt . quia
non pertimesco poenas tuas.
furore commotus iussit eumtendi:
& quaternionibus eũ cedi praecepit.
Oñe dĩ m̃s qui omnia nosti priusquã
da mihi indigno peccatori uirtutẽ
tuae : qualiter possim omnia tela
iimici superare: & te iubente con-¬
fundere tribunal huius ritiouari
praefecti : ut magnific&ur ingentib
Nomen tuũ. quod est benedictũ
Et uox decelo dixit ei. Quintine
famule meus constans esto. in rili¬
terage ego autẽ adero tibi. Tunc
abangelis torquebantur: & excla.
mauerunt ad praefectũ dicentes.
Domine nr̃ adiuuanos. Nam & nos
magis flagellis cedimur & igne
crema mur : & ia nec lo qui. nec
stare possumus. Sc̃s uero quintinus
nihil mali sentiebat: quẽ spiritꝰ¬
sc̃s suo defendebat auxilio.

Expanded text:
ueritatem fidei et lumen iusticiae ueritatem fidei et lumen iusticiae non scient . sed| sunt in tenebris et in igne perpetuo cremabuntur| Riciouarus dixit. Accede nunc . et sacrifica diis .| nam si noluequi fecit celum et terram mare et omnia que in eis| sunt quia non pertemisco menas tuas furore| commotus iussit eum tendi et quaternione boum| cedi praecepit . eus meus qui| omnia nusti priusquam da mihi indigno peccatore fortitudituae qualiter| possim omni telam inimici superare . et te iuuante| confundere tribunal huic riciouaro perfecto ut m\a/g| nifecitur in gentibus nomen tuum . quod est benedictum| Et uox de celo dixit ei. Quintini .| famuli meus . constans estu . uiriliter age . ego autem| adero tibi. Tunc ab angelis torquerentur et cla| mauerunt perfecto dicentes . Domine adiuua nos . nam| nos magis flagellis cedemur . et ignem cremamur .| ut iam nec loqui nec stare possimus. Sanctus uero quin| tinus nihil male senciens quem spirits suum defen| debat auxilium.
Abbreviated transcription (Latin):
Dñe ds m̃s eripeme demanu
peccatoris. & demanu contra
legem agentis & iniqui. Quia¬
uentute mea. Et sequenti die.
ritiouarus iussit sibi tribunal
tinũ sibi exhiberi praecepit.
Cumq fuisset adductus: ait adeũ
ritionarus. Quod tibi nomen
est: Sc̃s quintinus respondit.¬
Tamen si certissime scire uis
nomen meuꝰ: quintinus nuncupor
Ritiouarus dixit. Ex quã genie
natus es. or Sc̃s quintinus res-¬
pondit. Urbis romae oriundus
sum & filius sum genonis sena-¬
toris. Ritiouarus dixit. Quid
passus es ut de tam nebili genere.
& talis uiri filius. uanissime tẽ
tradidisses religioni: & colas eũ
qui ab hominibus est crucifixus. o¬
Sc̃s quintinus respondit. Liber¬
tas utra & nobilitas est. cognos-¬
cere factorẽ caeli & terrae. &
omniu nr̃orũ creatorẽ. Ritio¬
uarus dixit. Quintine recede
ab hac stulticra qua teneris.
& sacrifica dus. Sc̃s quintinus
respondit. Stultus non sum: sed
sapientiã quęro. Nam illi stulti
sunt qui tibi obaudiunt &

Expanded text:
me de manu peccator | et de manu contra lege agentes et iniqui uentute mea. Et sequen die| Riciouarus iussit sibi tribunal quintinum exhibere+ praecipit. Cumque| fuisset adductus . ait ad eum . quod tibi nomen| est Quintinus respondittamen certissime nomen meum scire uis| quintinus nuncupor. Riciouarus dixit . ex qua| progenie natus es. Sanctus quintinus respondit urbis| rome oriundus sum . et filius sum “g”enonis senatoris| Riciouarus dixit quid passus es ut de tam| nubile genere et tale uiri filius uanissime  tra| deres religionem et colas eum qui ab hominibus es“t”| crucefixus Quintinus respondit libertas uero| et nubilitas est cognuscere factorem caeli et terr“ae”| et omnium nostrorum creatorem. “R”iciouarus dixit| Quintini . recede ab hanc stulticia . qua teneris et| sacrifica diis. Quintinus respondit Stultus| non sum sed sapienciam quero . nam illi stulti sunt| qui tibi obaudiunt .
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ in eis sunt: Qui mortuos sus¬
citauit. cęcis uisum restituit.
languentes sanauit. mulierẽ
afluxu sanguinis ue locius liber¬
uit. leprosos mundauit. parab¬
ticos ambulare fecit. inchapa
eos a tribulatione. Et cum prolo¬
gassec sermonẽ: crediderunt iue
sex centi uiri. Et euigilantes custo des.
muenerunt carcerẽ clausum. &
neminẽ intus. Currentes igitur
eñ in medio populoꝵ praedicantẽ

Expanded text:
e in eis sunt. Qui mortuos suscitauit .| cecis uisum restituit. Languentes sanauit . mulierem| a fluxu sanguinem liberauit. Lebrosus mundauit| paraliticus ambulare fecit . In chaneos a tribulatione.| Et cum prolongasset sermonem crediderunt per eum| .CC.+ uiri. Euigilantes custodes inuenerunt carcerem| clausum . \et/ nemenem intus inuenientes et eum in medio populi
Abbreviated transcription (Latin):
gistro meo petro apostolo tuo
dedisti locũ impetrandi apud
te quȩ desiderat: tũ resuscita
hanc puella. quia tua est
creatura: & non est alius ds̃ praet

Expanded text:
gistro meo apostolo tuo Petro dedisti locum impetrandi apud te, quae desiderat. Tu suscita hanc puellam, quae tua est creatura, et non est alius Deus praet
Abbreviated transcription (Latin):
illa defide credulitatis non dubi¬
tans. iter quod ei angelus nuntiauit.
proficisci conabatur. Iunxit curricu¬
los suos. & omnia quȩ ei erant
necessaria secu duxit. pueros &
puellas & ministeriũ copiosum:
si corpuf beati uiri inuenir& lin¬
teamina ad sepeliendũ secum leua-¬
uit. Atubi uero intra gallias angło
comitante. ingressa est: cȩleriter

Expanded text:
illa de fide credulitatis . non dubiilla de fide credulitatis . non dubitans iter .| quem ei angelus nunciauit profeciscere conabatur| iuncxit corricolos suos . et omnia que ei erant neces| saria secum duxit pueros uel puellas et menisterium| cupiosum si corpus beati uiri inuinerit lenteamina| ad sepeliendum secum. Leuauit ad ubi inter gal| lias angelum cometantem ingressa est celeriter
Abbreviated transcription (Latin):
delimo terrae co operiri pracce¬¬
pit dicens: ut nec corpus beati uiri
apopulo xp̃iano honorẽ aut lau.¬
dem acciper&. Consum mauit
bris. Aqua autẽ illi fuit tumulus.
annis circiter quin quaginta &¬
xpletis igitur his diebus:
uoluit ds̃ ostendere huic
opibus ualde diuitẽ. & nobi lem
natalibus. Quius erat locuplitatio
magna : & infinitus familiae nu-¬
merus. & ministerũt copiosum.
Ethec ceca erat effecta: perannos
dita est depraecatio tua. Surge
& uadens intragallias require
locũ qui dicitur augusta uir¬
mandorum. nuixta fluiu qui
dicitur sumena: ubi transit
ager publicus. qui uenit deam¬
bianensiũ ciuitate. & pergit
contra lugdunũ clauatũ. In ipso
igitur loco require: & inuenies
sub aqua corpus scĩ quintini
martyris mei. Atubi reuelata latentia.
pertẽ inpopulo fuerint demonstrata.
statim oculorũ recipies lumen: &
sano corpore & firma mente
ad tuum rediges tugurium. Cum¬
q bis uel ter hȩc uisio appariuss &:

Expanded text:
de limo terrae coope| rire praecide limo terrae coope| rire praecipit . ne corpus beati uiri a populo christiano| honorem aut laudem acciperet. Consumauit das nouembris Aqua autem illi| fuit tumulus annis circiter quinquaginta xpletis igitur his diebus uoluit deus ostendere huic| ouebus ualde diuitem . et nubile nata| lebus cuius erat locoplectacio magna . et infinitus| familiae numerus . et ministerium copiosum . et hic| ceca +erat effecta per annis dita est deprae| catio tua. Surge et uade inter gallias+ require| locum que dicitur agusta uermandorum iuxta| fluuium . qui dicitur sumena . ubi transit ager publi| cus qui uenit de ambianinsium ciuitatem et per| git contra lugduno clauato . in ipso igitur loco| require . et inuenies sub aqua corpus sancti martiris mei . Ad ubi releuata latencia per te+ in populo| fuerit demonstratum statim oculorum recipies| lumen et sano corpore et firma mente ad tuum redies| tugurium. Cumque bis uel ter hec uisio aparuisset| ad
Abbreviated transcription (Latin):
petut a per cussorib ut paulu.¬
lũ orationi uacar&. Cum ergo
nẽ: qui celũ palmo metisti. &
terrã pugillo: qui producis nu-
quȩ non sunt tamquã ei quȩ
sunt : qui sołe tuũ oriri facis
superbonos & malos. & iubes
pluere super iustos & miustos: te
de praecor agius inurritate sca tua¬
xp̃e. quem confiteor. quem reti¬
neo. quẽ cernere desidero. cu¬
me tradidi extoto cordemeo.¬
& extota anima mea. & extotis¬
& animã meaᷤ. Nederelinquas me
in sempiternũ : qui regnas xp̃e¬
Haec cum dixiss&: ceruices suas
percussoribus obtulit dicens.
Facite nunc. quod uobis praeceptũ
est. Atilli abstracto gladio: caput
eius amputauerunt. Illo sacri san¬
guinis unda perfuso : statim exut
decollo eius columba candida
tam quã nix: quae cęlos penitra-
coronã tibi praeparatã. Suscipiant
Tunc ritiouarus iussit custo¬
diri corpus beati uiri quintini¬
usq in nocte : & secrete iussit in flu¬¬
uium sub plũbari corpus eius. &¬

Expanded text:
petiit a percussoribus ut paulopetiit a percussoribus ut paulolum| orationem uacaret. Cum ergo . qui caelo palmo mitisti . et terra| pogillo . qui producis nubique| non sunt tamquam que sunt. Qui solem tuum orire| super bonus et malus iuues et plues super iustus et in| iustos te depraecor deus aius in ueritate tua christi quem| confiteor. Quem reteneo quem cernere desidero . cum cra| dedi ex toto corde . ex tota anima mea suscipe smeam ne derelinquas . in sempiternum| qui regnas Hec cum dixisset ceruices| suas percussoribus obtulit dicens. Facite nunc| quod uobis praeceptum est. At illi abstracto gladio| capud eius amputauerunt . at illi sacro sanguine| unda perfusus statim exiit de collo eius columba| candita tamquam nix qui caelus penetraui . quam tibi praeparaui . suscipi| enTunc riciouarus iussit custodire| corpus beati uiri usque in nocte . et secretum iussit . in| fluuio subplumbare . corpus et
Abbreviated transcription (Latin):
Cumq peruenissent in quod&̃
municipiũ quod augusta uir mind
nuncupatur: in eodẽ loco iusserat qͥ¬
expectare. non quasi ex hoc impe
cipere. Ueniens ipse ritiouarus
nibus. frat᷑ quintme. ad huc
patiens sum intẽ: consenti mih.
&o sacrifica magnis dus. iou. &
appollim. Et si nolueris roman
reuerti: in hac prouintia tẽ
facia magnis opibus ditari. Etit
peratorẽ : ut te principe & iudici
respondit. Iam sepius tibi dixi: no
sacrifico dȩ moniis. qui carlũ & ten
non fecerunt. Ipsi pereant &ou
seruiunt eis: Quia sunt sculptib
auditu. sine ullo flatu. absq
gressu: in quo nec elo quiũ. neq
in eis. Tunc ritiouarus iussit
Et alias decẽ quȩ inter ungulis
perplectar: fecit faber quod ei
praecepit: similit̾ indigitis cius can-¬
dentes tarmcas intulit dicens.
consiliũ a quodã seuero honorato.
ut rum capitalẽ iuber& subire
sententiã Cumq adductus fuiss&¬
meum locũ ubi cursum finis con¬
summationis erat accepturus.

Expanded text:
Cumque per| uenissent in quodam municipium qui agusta uer| mandorum noncupatur . in eodem locum eos iusse| rat expectare . non quasi ex hoc imperaccipere. Veniens ipsi riciouarus nibus. Frater quintini . adhuc paciens| sum in te consenti mihi et sacrifica magnis diis| iouem et appollonem si nolueris romam reuerti in| hanc prouinciam te faciam magnis opebus ditare| et peratorem . ut te| principem in loca ista dixit.| Iam sepius tibi dixi+ non sacrifico demoni\i/s . qui| caelos et terram non fecerunt ipsi+ pereant . et qui| seruiunt eis . quia sunt sculptilia . auditu . sine ullo flato . absque| gressu . in quo nec eloquium .nec sin eis. Tunc riciouarus perfectus iussit|. alias . x . qui inter ungulas perplectar. Perfecit faber que ei ipraecipit. Similiter et in digita eius candentes| tarincas intulit dicens uconsilium a quodam seuero honorato . et cum| capitale iuberet subire sentenciam. Cumque .| ductus fuisset in locum ubi cursum consummationes| erat accepturus
Abbreviated transcription (Latin):
orationẽ expless&: erecta sursũ
genis ubertim fl&uũ ymbribus
made factis. dum diuercit in
parte altera uultu. aspicit filiu̾
ineo loco ubi eu̾ dormient̾e re-¬
liquerat in ipso adhuc sopore
teneri. Aestimans autẽ eum esse
defunctũ : accedit cõmminus
quasi collectura cadauer exam¬
me. Sed cum eu dormire cog.¬
nouissa: excitatu uelo citer
spectantibus populis in colomem
leuauit inulnis: Interrogans
inter oscula. ubi peranni fuiss&
spatia. Nescire se ait. si annus
in teger praeteriss&: tantũ dor¬
misse sẽ suaui sopore munius
noctis spatio aestimabat. Nam¬
fuit ostendere. fons erat in riguus
ruri cuidã infra terminũ urbis
lamouicinae. Cuius unda tam
hortorũ sata quam agrorũ culta
uel fouebat accessu: uel imp&u
foecundabat. O educebatur eni
factis decursibus perloca neces-¬
saria: ut ubi eu natura non da¬
bat. studiũ prouocar&. Eterat
tam dulcis uena exuberantis
fluenti: ut gaudere cerneres

Expanded text:
orationem explesset, erecta sursum, orationem explesset, erecta sursum, genis ubertim fletuum imbribus madefactis, dum divertit in parte altera vultum, aspicit filium in eodem loco, ubi eum dormientem reliquerat, in ipso adhuc sopore teneri. Aestimans autem eum esse defunctum, accedit cominus, quasi collectura cadaver exanime: sed cum eum dormire cognovisset, excitatum velociter, exspectantibus populis, incolumem levavit in ulnis; interrogansque inter oscula, ubi per anni fuisset spatium. Nescire se ait, si annus integer praeteriisset, tantum dormiisse se suavi sopore in unius noctis spatio aestimabat. ute reducta. Fons erat irriguus ruri cuidam, infra territorium urbis Lemovicinae, cujus unda tam hortorum sata quam agrorum culta vel fovebat accessu, vel impetu fecundabat. Deducebatur etiam factis decursibus per loca necessaria, ut ubi eum natura non 763 dabat, studium provocaret. Et erat tam dulcibus vena exuberante fluentis, ut gaudere cerneres