comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Dhannes esto uir nor̃e .xcuii.
uidrat᷑. sexu tñ femĩa fuit Guꝰ mau¬
dita temeritas ut orbi toto nõtissima
fieret et in poste rũ mosteres᷑ effecit hꝯ
et si patriã magunciũ quidam fuisse
dicunt quod ꝓpriũ fuit nomẽ uix cog¬
nitũ est/ esto suit qui dicant fuisse gi¬
lebertã hoc ꝯstat asẜtiõe quorumdã
eam uix gñe a scolastico iiuene dilca.
quẽ ad eo dilexisse ferũt ut posita
uexecundia uirginali atq xauore fe¬
mineo clam e domo pr̃is effugẽt,/ et
amasiũ adolescentis in habitu et nui¬
tato seq̃ret᷑ nouñe apũd ꝙ̃ in anglia
studentẽ clericꝰ excimatꝰ ab oĩbꝰ et
ueneri et lr̃arũ militauit stud iis Inde
muene morte subtracto cũ se ꝯgnostẽt
ingenio ualere et dulcedine traheret᷑
streutie Berento hĩtu net adhertͤ uoluiti
alrers net se femuiaz ꝓfiteri quin ymo
studiis uigilant̾ insiscens adeo in libali¬
libus et sacdis luĩs ꝓfecit Ut p̃ ceteris
excellens haberetur/ et sit scĩa mira¬

Expanded text:
hannes, esto vir nomine videatur, sexu tamen femina fuit. Cuius inaudita temeritas ut orbi toto notissima fieret et in posterum nosceretur effecit. Huius etsi patriam Maguntium quidam fuisse dicant, quod proprium fuerit nomen vix cognitum est, esto sint qui dicant, ante libertum. Hoc constat, assertione quorundam, eam virginem a scolastico iuvene dilectam, quem adeo dilexisse ferunt ut, posita verecundia virginali atqumineo, clam e domo patris effugeret, et amasium adolescentis in habitu et mutato sequeretur nomine; apud quem, in Anglia studentem, clericus existimatus ab omnibus et Veneri et literarum militavit studiis. Inde iuvene morte subtracto, cum se cognosceret ingenio valere et dulcedine traheretur scienties, retento habitu nec adherere voluit alteri, nec se feminam profiteri, quin imo studiis vigilanter insistens, adeo in liberalibus et sacris literis profecit ut pre Ceteris excellens haberetur. Et sic, scientia mira
Abbreviated transcription (Latin):
post ꝑtus purgatões a uiro tangipa¬
ciebatur ulteriꝯ/ si aũt nõ ꝯcepisse
ꝑceꝑat se ultro postenti uiro ꝯsen¬
ciebat/ S laudabile iudiciũ mulieris
satis quid̃ apparet arbitratã aul ob
aludd a natura mortalib ꝯ m̃ussam
confuetur posferitas et ueliquim
tanꝙͣ suꝑnacaneũ uiciosũ ꝑrarissimas
ad optimna domestica p̃ter enuchos¬
⁊ tãte atq moribꝰ gͣues neminẽ unꝙͣ
uel praro admitti uoluit Uixit p̃terea

Expanded text:
post partus purgationes a viro tangi papost partus purgationes a viro tangi patiebatur ulterius; si autem non concepisse perceperat, se ultro poscenti viro consentiebat. O laudabile iudicium mulieris! Satis quidem apparet arbitratam nil ob aliud a natura mortalibus immissam conservetur posteritas et reliquum, tanquam supervacaneum, viciosum. Perrarissimas ad oportuna domestica preter eunuchos, etate atque moribus graves, neminem unquam, vel perraro, admicti voluit. Vix
Abbreviated transcription (Latin):
ppli qui ymo riꝰ tuuentes potentiã
suos posse ẜuare t̾r̃os fuere ꝯtẽti.
quit enĩ tanto illi bellorũ industria
et adeo acris milicie disciplina ut
eque illam magmipendent sui ex̾citꝰ
et time̾nt Apud quos nũꝙͣ ꝯtionata
enisi galenta/ et in expedinomibꝰ
uehiculo carpentario ꝑrarissie ute¬
batur/ equo sepius insedebat/ et non
iũꝙͣ tribꝰ uel qͣtuor milib ꝰ passuũ
cũ militibꝰ prdes signa p̾cedebat
Uec fastiduñt cũ ducibꝰ suis q̃u bibis¬
se cũ ess al sobria Sic cũ ꝑsis ⁊ ar¬
menis pͥncipibꝰ ut illos urbanitate
et facetia suꝑaret ẜuit tñ adeo pudi¬
cicie siuera ẜuatrix ut nedũ ab alis
abstine̾t omũo s et̃ odrnato uiro suo
dũ uine̾t se nĩꝙͣ exhibe̾ pteter ad
filios ꝓcreandos uoluisse leginius.
hac in hoc semꝑ habita diligentia
Ut post ꝯcubitũ unũ tam diu abstine̾t
ab alt̾o donec adu̾teret utiũ ꝯcepiss
ex illoꝰ quod̃ si ꝯtingerat nũꝙͣ preter

Expanded text:
uin imo eius timentes potentiam suos posse servare terminos fuere contenti. Fuit enim illi tanta bellorum industria et adeo acris militie disciplina, ut eque illam magni penderent sui exercitus et timerent. Apud quos nunquam concionata est nisi galeata; et in expeditionibus vehiculo carpentario perrarissime utebatur, equo sepius incedebat et non nunquam tribus vel quattuor milibus passuum cum militibus pedes signa precedebat: nec fastidivit cum ducibus suis quandoque bibisse, cum esset alias sobria; sic cum persis et armenis principibus ut illos urbanitate et facetia superaret. Fuit tamen adeo pudicitie severa servatrix ut nedum ab aliis abstineret omnino, sed etiam Odenato viro suo, dum viveret, se nunquam exhibere, preter ad filios procreandos, voluisse legimus; hac in hoc semper habita diligentia, ut post concubitum unum, tam diu abstineret ab altero, donec adverteret utrum concepisset ex illo; quod si contigerat, nunquam preter
Abbreviated transcription (Latin):
liano tebeblanis triñphus sỹcaçulo
zenobue ad muandus Io quo uit̾ asia
egregia et memoratu dignissima
eirodũ duxit quẽ sib. ex auio geni¬
misꝯͥ p̃ciosissiũ zenobia fabrica¬
ui fecerat/ sꝑans. se uom uenturam
noy quid̃ captinã s uerũ dñam atq
triũphaturã et Romanã possessuram
imꝑiũ quẽ et ip̃a cũ filiis p̾cessit Uex
ip̃a cathenis auueis collo mains ꝯ pe¬
dibusq miectis corona et uestinentis
Regiis ac margaritis et lapidibꝰ p̃cio¬
sis omista adeo ut cũ roboris mexhau¬
sti ess pondere fessa ꝑ sepe subsisteret
Sane ꝯsũmato triũpharo thesauro ⁊
uirtute spectabili auint illam p̾uato
in hĩtu nt̾ Rõnas mat᷑nas cũ filiis se¬
nsse ꝯcessa sibi et a senatu possons
apud tyburtũ/ Que genobiana diu
postmodũ ab ea deuõĩata est haud
longe a diui adriaui palatio quõd in
eo loco est/ cui conche ab incolis diceb at᷑
De Iohanna anglica paxa.

Expanded text:
liano celebratus <triunphus>, spectaculo liano celebratus <triunphus>, spectaculo Zenobie admirandus, in quo, inter alia egregia et memoratu dignissima, currum duxit, quem sibi ex auro gemmisque preciosissimum Zenobia fabricari fecerat, sperans se Romam venturam, non quidem captivam, sed rerum dominam atque triunphaturam et romanum possessuram imperium; quem et ipsa cum filiis precessit. Verum ipsa catenis aureis collo manibus pedibusque iniectis corona et vestimentis regiis ac margaritis et lapidibus pretiosis honusta, adeo ut, cum roboris inexhausti esset, pondere fessa persepe subsisteret. Sane consumato triunpho thesauro et virtute spectabili, aiunt illam privato in habitu inter romanas matronas cum filiis senuisse, concessa sibi a senatu possessione apud Tiburtum, que zenobiana diu postmodum ab ea denominata est, haud longe a divi Adriani palatio, quodeo in loco est cui Conche ab incolis dicebatur. CI. De Iohanna anglica papa.
Abbreviated transcription (Latin):
dem haud longe emessam ciuitate adue-¬
uit quã penes zenobia in nullo ꝑter¬
uita unacũ zaba quodã ꝙ̃ belli suste¬
pat sociũ cũ exꝰcitu suo ꝯsed̾at Ibi int̃
aureliũ et gxnobiã de sũma rerũ acritꝰ
et diu pug̾natũ esti et ad ultimũ cũ
cũ asiꝙͣdi nullas uolens ꝯdirões dedi¬
tionuis audire mira solertia defendiss
ins pemitiã oꝑtimnatũ uerũ deducta ẽ
hit neqͣuitib ꝯ p almipenis aurelia¬
norũ obsistꝰ uiribꝰ int̾ceptis ẽt ab
rodeus psis armenioq et sarracens
auxilio zenobre uenientibꝰ armorũ
ui cuatas a Ronis capta est/ Ex qua
tũ enobia urgta diomonibꝰ cũ filiis
in psas aufag̾et ab aurelianis militi¬
uus senira et capta tñ filiis aurelia¬
ua uiĩa pnrata est Ex quo nõ alitꝰ
ꝙ si xͥmaxinũ suꝑass duce̾ et acerri¬
uu rrc̃i pui ͭ ͤ hostem aurelianiꝯgloria¬
mis est Ieachq triũ pho s̾uauit᷑ et
adduxit cũ filiis Rom̃ sude ab aure¬

Expanded text:
dem haud longe Emessam civitatem devedem haud longe Emessam civitatem devenit, quam penes Zenobia, in nullo perterrita, una cum Zaba quodam, quem belli susceperat sotium, cum exercitu suo consederat. Ibi inter Aureli<an>um et Zenobiam de summa rerum acriter et diu pugnatum est. Ad ultimum, cum cum aliquandiu, nullas volens conditiones deditionis audire, mira solertia defendisset, in penuriam oportunarum rerum deducta est. Hinc nequeuntibus Palmirenis Aurelianorum obsistere viribus, interceptis etiam ab eodem Persis Armenisque et Saracenis auxilio Zenobie venientibus, armorum vi civitas a Romanis capta est. Ex qua cum Zenobia vecta dromonibus cum filiis in Persas aufugeret, ab aurelianis militibus secuta et capta cum filiis, Aureliano viva presentata est. Ex quo non aliter quam si maximum superasset ducem et acerrimum reipublice hostem, Aurelianus gloriatus est eamque triunpho servavit et adduxit cum filiis Romam. Inde ab Aure
Abbreviated transcription (Latin):
samorũ ꝑmaxana ess nemo ubi oꝑ-¬
amnũ uisũ est ea magnifitentior aut
ꝓhusior uisus est t si płinm̃ ueriatõi¬
bus armisq uacass non obstite̾ hec
qui lnas egyptias nostet et sus lon¬
amio phylosopho p̃ceptore greras ẽt
lastmas gretas et baubaras sulio cã
serdis uidit et memorie ꝯmendauit
Lut hoc t quiymo crrditũ est illas
ẽt sub epythomatis brenitate tͣxise.
et p̃ter siũ p̾dionia nouit egyptiũ eoq
cũ syriatũ scroet usa est iussitq filios¬
latmne loqui Quid mulca tanti ꝓ̃fecco
fuit ue gasieno atq aurrolo et clau¬
Sis angusto sublatis et aurelians inte¬
gre uirtutis hoĩe in pͥncipatu suffectõ
ad ignomimã Romi nomĩs expiandam
et ad ingenrẽ gloriã ꝯseꝙ̃ dam in se rͣx̃¬
it nã marcomanito bello ꝑacto et
Nome urbꝯ ꝯpositis aurelianꝯ cũ om̃i
cura zenobranah oxpeditõe assĩ ꝑsit
et multis ygregie ad u̾sus barbaras
naroes xundo gfectis cũ legiomibꝰ Tan¬

Expanded text:
saurorum permaxima esset, nemo, ubi oportunum visum est, ea magnificentior aut profusior visus est. Et si plurimum venationibus armisque vacasset, non obstitere hec quin literas egyptias nosceret et sub Longino philosopho preceptore grecas etialatinas grecas et barbaras summo cum studio vidit et memorie commendavit. Nec hoc tantum; quin imo creditum est illas etiam sub epythomatis brevitate traxisse et preter suum ydioma novit egyptium eoque, cum syriacum sciret, usa est. Quid mula est. Quid multa? Tanti profecto fuit hec ut, Gallieno atque Aureolo et Claudio Augusto sublatis, et Aureliano, integre virtutis homine, in principatu suffecto, ad ignominiam romani nominis expiandam et ad ingentem gloriam consequendam, in se traxerit. Nam, marcomannico bello peracto, et Rome rebus compositis, Aurelianus cum omni cura zenobianam expeditionem assumpsit, et multis egregie, adversus barbaras nationes eundo, confectis, cum legionibus tan
Abbreviated transcription (Latin):
nũt ducis nũs militis officia ꝑagens
nõ solũ ac̾r̾imũ uirũ et bellorũ ex¬
ꝑtũ uirtute armorũ suꝑauit / s credi¬
tũ est eius oꝑe mesopotanuã in iuris¬
dc̃ionẽ uenisse et saporẽ castris ris
cũ ꝯcubinis et ingenti p̃da captis
usq thosiphonte pulsũ atq fequutũ
les multopꝰt quietũ matriau filiũ qͥ
patrio sub nõie orientis imꝑmͣ intra¬
uerat ut oppͥmẽtur curauit uigilãti
studio et cũ iam oem orientẽ ad rõ¬
nos spectant᷑e unacũ uiro pacatũ
obtiueret et ecce a meonio ꝯsobrino
suo odeuatꝰ una cũ herode filio occisus
estr et ut quidã asẜant ob inuidiam
existimãtibꝰ aliis zenobiã mortem
herodis p̃stitisse ꝯsensũ eo ꝙ sepius
eius dampnass moliciẽ et ut filiis
herẽniano et chimolao quos ex ode¬
nato susceꝑat successio cedẽt uegni.
et imꝑante metmo aliꝙ̃ diu quieuit.
Uerũ meomio breui a nulitibꝰ suis

Expanded text:
nunc ducis, nunc militis officia peragens, nunc ducis, nunc militis officia peragens, non solum acerrimum virum et bellorum expertum virtute armorum superavit, sed creditum eius opere Mesopotamiam in iurisdictionem venisse et Saporem, castris eius cum concubinis et ingenti preda captis, usque Thesiphontem pulsum atque secutum. Nec molto post Quietum, Macriani filium, qui patrio sub nomine orientis imperium intraverat, ut opprimeretur curavit vigilanti studio. Et cum iam omnem orientem ad Romanos spectantem una cum viro pacatum obtineret, et ecce a Meonio consobrino suo Odenatus una cum Herode filio occisus est; et, ut quidam asserunt, ob invidiam, existimantibus aliis, Zenobiam in mortem Herodis prestitisse consensum, eo quod sepius eius damnasset molliciem et ut filiis Herenniano et Thimolao, quos ex Odenato susceperat, successio cederet regni. Et imperante Meonio aliquandiu quievit. Verum Meonio brevi a militibus suis
Abbreviated transcription (Latin):
rolere quib ꝯ fugata muliebri moli¬
cie adeo eam in uirile uobur duratã
niu ut cortaneos uiuenes luctis pa¬
lestritis q ludis om̃ib ꝯ urribꝰ suꝑaret
Rande inftante etate nubili cnuitorũ
ꝯsilio odenato inuem equis ffudiis du¬
uato et longe palmirenox nobiliori
pncipi miptã uolunt Erat het sp̃osa
rorpe esto paululũ fusta colore sit
eu uiente sole urgionis illiꝰ ões sũt
incole p̃terea nigris oculis iueieq
dentibꝰ decora/ Que cũ cerue̾t odrna¬
tũ capta ⁊ supore uege ꝑsatũ ualeri¬
ano augusto turpiq ffuicio dãpnato
agalieno filio effemũate torpestente
ad ouentale occupandũ imꝑiũ inten¬
Q non ĩnremor duricie pͥstine ar¬
misͬ sounio sitatẽ tegere et sub uiro
nulicare disposuit et cu eo supto Regio
nom̃e et ornatu atq cũ herode pri¬
uigno collectis copiis in sapolẽ late
iam mesopotamiã occupantẽ amose
ꝓ gressa est et nillis ꝑceus laboribꝰ

Expanded text:
colere. Quibus fugata muliebri mollicolere. Quibus fugata muliebri mollicie adeo eam in virile robur duratam aiunt ut coetaneos iuvenes luctis palestricisque ludis omnibus viribus superaret. Tandem, instante etate nubili, amicorum consilio, Odenato, iuveni equis studiis durato et longe Palmirenorum nobiliori prmcipi, nuptam volunt. Erat hec speciosa corpore, esto paululum fusca colore; sic enim, urente sole, regionis illius omnes sunt incole; preterea nigris oculis niveisque dentibus decora. Que cum cerneret Odenatum, capto a Sapore rege Persarum Valeriano Augusto turpique servitio damnato et Galieno filio effeminate torpescente, ad orientale occupandum imperium intentum, non immemor duriciei pristine armis formositatem tegere et sub viro militare disposuit; et cum eo, sumpto regio nomine et ornatu, atque cum Herode privigno, collectis copiis, in Saporem, late iam Mesopotamiam occupantem, animose progressa est; et, nullis parcens laboribus,
Abbreviated transcription (Latin):
Quobia p almirenorũ fuit re-¬
gina tam eximie u̾tutis feĩa
priscis testantibꝰ lũs ut cen̾s genti¬
libꝯ inclita fama p̃ponenda sit Aec
añ alia genẽ fuit insignis nã a tho-¬
lomeis egyynorũ regibꝰ clarã uo¬
sunt origius habuusse ꝑontibus tñ
memorie nõ ꝯressis Dicũt aũt ãt
apintia sua sprens om̃io muliebri¬
bus offitiis nũ iam corpustiulũ edux¬
isfõt m robur siluas et nemora rr̃¬
colusse pl̃inũ et acciuctã ꝓharetra
celui capisq tuesu atq sagatis fu¬
sse infessaz inde sũ in atriores deue¬
nisse uires ursos amplecti ausam
pardos seonesq insequo obmos ex¬
prstare caꝑs et octideꝰ at in ỹdam tͣ¬
here. et impauidã ñt hos nũ illos
faltus et p̃rupta monciũ discuryere.
lustia ꝓseritari ferarũ et sub dino
so inpnos ẽt ꝑ noctẽ caꝑe ymbres
estus et frigora mira tollerantia su¬
pare amores hõm et ꝯubernia sꝑ¬
uere assuetã etiã uirginitatẽ sũmoꝵe

Expanded text:
obia Palmirenorum fuit regina, tam eximie virtutis femina, priscis testantibus literis, ut ceteris gentilibus inclita fama preponenda sit. Hec ante alia genere fuit insignis. Nam a Ptholomeis Egyptiorum regibus claram volunt originem habuisse, parentibus tamen memorie non concessis. Dicunt autem hanc a pueritia sua, spretis omnino muliebribus offitiis, cum iam corpusculum eduxisset in robur, silvas et nemora coluisse plurimum et accinctam pharetra, cervis capriisque cursu atque sagittis fuisse infestam. Inde cum in acriores devenisset vires, ursos amplecti ausam, pardos leonesque insequi, obvios expectare, capere et occidere ac in predam trahere; et impavidam, none hos nunc illos saltus et prerupta montium discurrere, lustra perscrutari ferarum et sub divo somnos etiam per noctem capere, imbres, estus et frigora mira tolerantia superare, <amores hominum et contubernia spernere> assuetam et virginitatem summopere
Abbreviated transcription (Latin):
Ut a nõnullis creditũ est uertente ter¬
ram ligonibus uiro. colo nere adin-¬
uenisser seyius dolores partus exꝑta
est et quibus ob mortem filioꝵ atq
mepotũ angustis angeret᷑ animus.
eque misere passa, et ut algores estꝰ¬
q suã et incõmoda cetera fessa la¬
boribus moritura deuenit ĩ semũ
De semiraunde Regina

Expanded text:
ut a non nullis creditum est — vertente terut a non nullis creditum est — vertente terram ligonibus viro, colo nere adinvenisset, sepius dolores partus experta est; et, quibus ob mortem filiorum atque nepotum angustiis angeretur animus, eque misere passa; et, ut algores estusque sinam et incomoda cetera, fessa laboribus moritura devenit in senium. II. De Semiramide regina
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ nicolatus ꝑadisi ciuis facta ⁊ amit¬
ta splendore nobis incognnto dũ una
cũ uiro loci deliciis frueret aiide mui-¬
dus sue felicitatis hostis nepharia
illi suasione ingessit am̃o si adu̾sus
uincam sibi legem a deo impo sitam
iret in ampliorem iri posse Cui dum
benitate feminea magis ꝙͣ illi nobisq
oportuerit crederet seq stolide ad al¬
tiora ꝯscensuram arbitraret᷑ ante
alia blanda quadam suggestione uirũ
flectibilem in fententiã suam trahit et
in legem agentes arboris boni ⁊ mali
ponia dũ gustassent temerario ausu
seq genusq suũ om̃e fututũ ex qͥete
et eternitate in labores anxios et
iniseram mortem et ex delectabili pa¬
tria inter uepres glebas et scopulos
deduxere Nam cũ luxcorusta qua in¬
cedebant amicti abiissent a curbato
creatore suo obiurgati ꝑizomatibus
cincti ex deliciatũ loco in agͦs ebron
pulsi exulesq uenere Ibi egregia
mulier hiis facinoribꝰ clara cũ pͥma

Expanded text:
quam incolatus, paradisi civis facta et amicquam incolatus, paradisi civis facta et amicta splendore nobis incognito, dum una cum viro loci delitiis frueretur avide, invidus sue felicitatis hostis nepharia illi suasione ingessit animo, si adversus unicam sibi legem a Deo impositam iret, in ampliorem gloriam iri posse. Cui dum levitate feminea, magis quam illi nobisque oportuerit, crederet seque stolide ad altiora conscensuram arbitraretur, ante alia, blanda quadam suggestione, virum flexibilem in sententiam suam traxit; et in legem agentes, arboris boni et mali poma dum gustassent, temerario ausu seque geausque suum omne futurum ex quiete et eternitate in labores anxios et miseram mortem et ex delectabili patria inter Vepres glebas et scopulos deduxere. Nam, cum lux corusca, qua incedebant amicti, abiisset, a turbato Creatore suo obiurgati, perizomatibus cincti, ex delitiarum loco in agros Hebron pulsi exulesque venere. Ibi egregia mulier, his facinoribus clara, cum prima
Abbreviated transcription (Latin):
ditũ est cũ iam ex limo terre rerum
õmĩ faber optimꝰ adam manu compe¬
gisset ꝓpria et ex agro cui postea
damascenus inditũ nomen est in orto
deliciarũ tustulisset enmq in soporem
soluisset placidũ artificio sibi tantũ
ꝯgnito ex dormientis la tere eduxit
eandem sui ꝯpotem et maturã uiro
et loci amenitate atqz sui factoris le¬
cabundã intuitu ĩmortalem et rerum
dñam atqz uigilantis iam uiri sociaz
et ab rodem euã etiã noĩata Muĩd
nascenti pretra hanc arbit᷑ri possum
corporea formositate mirabilem quod
eñ dei digito factũ est qd cetera non
excedat pulcritudine Et ꝙuis formo¬
sitate hec anositate ꝑit᷑a sit a me¬
suas mulieres nũant et plurimũ ex
ea glorie mortaliũ indiscreto iudiciõ
iam ꝯsecute sũt, non suꝑflue inter
claritates earũ tanꝙͣ fulgor p̃cipius
et apposita/ et in seq̃ntibꝰ apponenda
ueniẽt/ Hec insuꝑ tam iure originis

Expanded text:
ditum est — cum iam ex limo terre rerum ditum est — cum iam ex limo terre rerum omnium Faber optimus Adam manu compegisset propria, et ex agro, cui postea Damascenus nomen inditum est, in orto delitiarum transtulisset eumque in soporem solvisset placidum, artificio sibi tantum cognito ex dormientis latere eduxit eandem, sui compotem et maturam viro et loci amenitate atque sui Factoris letabundam intuitu, immortalem et rerum dominam atque vigilantis iam viri sociam, et ab eodem Evam etiam nominatam. Quid nascenti? Preterea hanc arbitrari possumus corporea formositate mirabilem. Quid enim Dei digito factum est quod cetera non excedat pulchritudine? Et quamvis formositas hec annositate peritura sit aut, mesuas mulieres numerant, et plurimum ex ea glorie, mortalium indiscreto iudicio, iam consecute sunt, non superflue inter claritates earum, tanquam fulgor precipuus, et apposita est et in sequent tibus apponenda veniet. Hec insuper, tam iure originis
Abbreviated transcription (Latin):
singulis uolunũbꝰ a piis hominibus
sacris litteris et ueneranda maresta¬
te conspicuis descriptas esse ꝯgnosci¬
mus Wbi illarũ merita nulło in hoc
edito uolum̃e sp̃uli ut iam dc̃m est et
a nemine demonstrata describere qͣi
aliquale reddituri p̃miũ inchoamꝰ
Curquidem pio oꝑi ip̃e rerũ om̃i pat̾
deus assit et laboris sũpti fautor qd
scripsero in suam u̾am landem sepsisse
ꝯcedat De en aparente prima
Cripturis igitur quibus ful¬
goribus mulieres clarueruit
insignes a mr̃e om̃i sũpsisse exordium
non apparebit indignũ Ea quippe ue¬
tussima parens uti pͥma sic mactuifigꝭ
fuit in signis splendoribꝰ / Nam nõ in
hac erũpnosa miseriarũ ualle in qua
ad laborem cet̾i mortales nasemiur
producta est nec eodem malleo aut
incude etiã fabrefc̃a seu ciulans nas¬
cendi crimen de flens aut iualida ce¬
terorũ ritũ ueuit in uitam Quinymo
quod nemini unꝙͣ alteri ꝯtigisse au-¬

Expanded text:
singulis voluminibus a piis hominibus, singulis voluminibus a piis hominibus, sacris literis et veneranda maiestate conspicuis, descriptas esse cognoscimus; ubi illarum merita, nullo in hoc edito volumine speciali — uti iam dictum est — et a nemine demonstrata, describere, quasi aliquale reddituri premium, inchoamus. Cui quidem pio operi ipse rerum omnium pater Deus assit; et, laboris assumpti fautor, quod scripsero in suam veram laudem scripsisse concedat. I. De Eva parente prima. Scripturus igitur quibus fulgoribus mulieres claruerint insignes, a matre omnium sumpsisse exordium non apparebit indignum: ea quippe vetustissima parens, uti prima, sic magnificis fuit insignis splendoribus. Nam, non in hac erumnosa miseriarum valle, in qua ad laborem ceteri mortales nascimur, producta est, nec eodem malleo aut incude etiam fabrefacta, seu eiulans nascendi crimen deflens, aut invalida, ceterorum ritu, venit in vitam; quin imo — quod nemini unquam alteri contigisse au
Abbreviated transcription (Latin):
touarũ ignare sint fermone ꝓlixiore
indigent et lecant. Actameñ uisum
est ne omiserim ex cepta matre pͥma
hiis om̃ibus fere gentilibꝰ nullas
ex sacus nulieribꝰ hebreis xp̃anis¬
q miscuisse non eĩ satis bñ ꝯuemiũt
nec equo incedere uident᷑ gradu. hee
quippe ob et̾nam et uerai glain sese
fere in adu̾sam ꝑsepe humanitati
collerantiam coegere sacro saucti¬
i
p̃ceptoris tam iussa ꝙͣ uestigia mutan¬
tes ubi ille seu quodam nat᷑e munere
uel instinctu seu potius huiꝰ momen¬
tanei fulgoris cupiditate ꝑcite non
absq tñ acri mentis robore deuenere
uel fortune urgentis impulsu non
nuĩqm guissima ꝑtulere põterea hee
uera et indeficienti luce coruste in
meritam et̾utatez non solum clarissi¬
me uiuũt sed earmy uiegitatem
cascimoniã sc̃ĩtatem uirtute et in su¬
ꝑandis tam ꝯcupiscenciis carnis ꝙͣ¬
suppliciis tyranuorũ inuicta ꝯstan¬
tiam ip̃arum meritis exigentibus

Expanded text:
toriarum ignare sint, sermone prolixiori toriarum ignare sint, sermone prolixiori indigent et letantur. Attamen visum est, ne omiserim, excepta matre prima, his omnibus fere gentilibus nullas ex sacris mulieribus hebreis christianisque miscuisse; non enim satis bene conveniunt, nec equo incedere videntur gradu. He quippe ob eternam et veram gloriam sese fere in adversam persepe humanitati tolerantiam coegere, sacrosancti eceptoris tam iussa quam vestigia imitantes; ubi ille, seu quodam nature munere vel instinctu, seu potius huius momentanei fulgoris cupiditate percite, non absque tamen acri mentis robore, devenere; vel, fortune urgentis inpulso, non nunquam gravissima pertulere. Preterea he, vera et indeficienti luce corusce, in meritam eternitatem non solum clarissime vivunt, sed earum virginitatem, castimoniam, sanctitatem, virtutem et, in superandis tam concupiscensuppliciis tiramnorum invictam constantiam, ipsarum meritis exigentibus,
Abbreviated transcription (Latin):
cruentos ciuilis sangnis sillam mariũq
et eque diuitem et auarũ crassum alios¬
q tales sepe legisse meminerim Uerũ
qm̃ extiuisse laudibꝰ memoratu digna
et de pressisse increpatõnibꝰ nefanda
nõmmꝙͣ non solum erit huic egisse
generosos et inde ignauos habenis
ab infaustis p aululũ retraxisse Sed
id restaurasse qd̵ quarũdã turpitudi¬
nbus uenustatis opustulo demptũ
uidet᷑ datus sum qͣudoq hystoriis in¬
ferre nõnilla lepida blandimenta
uirtutis et in fugam atq detestatõe
scelerũ aculeos addere et sic fiet ut
ĩmixta hystoriarũ delcatiom sacra
mentẽ subintrabit utilitas et ne mo¬
re prisco apices tñi rerũ tetigisse ui¬
dear ex quibꝰ a fidedigno p otero ꝯog¬
nouisse amplius in longiusculam
hystoriam protraxisse non solum utile
sed optumũ arbitror existimãs harũ
faciuora non minꝰ mulieribꝰ ꝙͣ uiris
ẽt placitura Cuie cũ ut plurintũ hys¬

Expanded text:
cruentos civilis sangui<ni>s Syllam Mariumque cruentos civilis sangui<ni>s Syllam Mariumque et eque divitem et avarum Crassum aliosque tales sepe legisse meminerim. Verum, quoniam extulisse laudibus memoratu digna et depressisse increpationibus infanda non nunquam, non solum erit hinc egisse generosos ab infaustis paululum retraxisse, sed id restaurasse quod quarundam turpitudinibus venustatis opusculo demptum videtur, ratus sum quandoque historiis inserere non nulla lepida blandimenta virtutis et in fugam atque detestationem scelerum, aculeos addere; et sic fiet ut, inmixta hystoriarum delectationi, sacra mentes subintrabit utilitas. Et ne more prisco apices tantum rerum tetigisse videar, ex quibus a fide dignis potuero cognovisse amplius in longiusculam hystoriam protraxisse non solum utile, sed oportunum arbitror; existimans harum facinora non minus mulieribus quam viris etiam placitura; que cum, ut plurimum, hys
Abbreviated transcription (Latin):
diffiallime uiris extollende sunt
Et ideo ne merito fraudent᷑ suo ue¬
ut in am̃m ex hiis quas memoria
refert in glorie sue decus in unui
Seduc̾e̾ eisdemq addere ex multis
quasdam quas aut audacia aͥ uires
ingenii et industria aut nat᷑e munꝰ
uel fortune gracia seu miuria nota¬
biles fecit/ hiisq pauca ãnectere
que et si non memoratu ⁊ ignũ aliqͥd
fecere causas tamen maximis faci¬
noribus prebuere Net uolo legẽtibꝰ
uideat᷑ nicongruũ si penelopi lucre¬
tie sulpicie ue pudicissimis mat̾uis
ĩmixtas medram fioram sempromã¬
claritatis nomen adeo strictũ sumere
Ut semꝑ in uirtutez uideat᷑. exire quin
ymo in ampliorem sensum boua cum
pate legentiũ trahẽ et illas intel¬
lgere claras quas quocũq ex faciude
orbi uulgato sermone notissimas no¬
uero cum et inter leouidas scipiones
cathonesq atq fabriciõs uiros illu¬
stres/ sidiciosissimos graccos uersipel¬
lem hanibalem proditorem ingartam

Expanded text:
difficillima viris, extollende sunt? difficillima viris, extollende sunt? Et ideo, ne merito fraudentur suo, venit in animum ex his quas memoria re; feret in glorie sue decus in unum deducere; eisque addere ex multis quasdam, quas aut audacia seu vires ingenii et industria, aut nature munus, vel fortune gratia, seu iniuria, notabiles fecit; hisque paucas adnectere que, etsi non memoratu dignum aliquid fecere, causas tamen maximis facinoribus prebuere. Nec volo legenti videatur incongruum si Penelopi, Lucretie Sulpitieve, pudicissimis matronis, immixtas Medeam, Floram Semproniamclaritatis nomen adeo strictim summere, ut semper in virtutem videatur exire; quin imo in ampliorem sensum — bona cum pace legentium trahere et illas intelligere claras quas quocunque ex facinore orbi vulgato sermone notissimas novero; cum et inter Leonidas Scipiones Catonesque atque Fabritios, viros illustres, seditiosissimos Graccos, versipellem Hanibalem, proditorem Iugurtam,
Abbreviated transcription (Latin):
Cripsere Iam dudũ non
nulli ueterũ sub ꝯpendio
de uiris illustribꝰ libros
et nr̃o euo latiori tame
uolure et accuratiori stilo uir insignis
et poeta egregiꝰ francistus petrarcha
p̃ceptor noster scribit et digne nam
qui ut ceteros auteirent claris facino¬
ribꝰ studiũ om̃e substantias sangne
et anĩam exigente oꝑtunitate po¬
suere profecto ut eorũ nomen in po¬
steros ppetua deducat᷑ memoria meru¬
ere E ane miratus sum plurimũ adeo
modicũ apud huiuste uiros potuisse
mulieres ut nullam memorie graciã
in speciali aliqua destriptione couse¬
cute suit cum liquido ex amplioribus
hystoriis constat quasdã tam exstre¬
nue ꝙͣ fortiter egisse nõmilla Et si
extollendi sunt homes dun concesso
sibi robore magna ꝑfecerunt qͣnto
amplius mulieres quibus fere oĩbus
a natura rerũ mollicies insita et
corpus debile ac tardum ingenium
datũ est si in uirilem euaserint añi
et ingeno celebri ac uirtute conspi-¬
cua audeant atq ꝑficiant etiam

Expanded text:
cripsere iam dudum non nulli veterum sub compendio de viris illustribus libros; et nostro evo, latiori tamen volumine et accuratiori stilo, vir insignis et poeta egregius Franciscus Petrarca, preceptor noster, scribit; et digne. Nam qui, ut ceteros anteirent claris facinoribus, studium omne, substantias, sanguinem et animam, exigente oportunitate, posuere, profecto ut eorum nomen in posteros perpetua deducatur memoria meruere. Sane miratus sum plurimum adeo modicum apud huiusce viros potuisse mulieres, ut nullam memorie gratiam in speciali aliqua descriptione consecute sint, cum liquido ex amplioribus historiis constet quasdam tam strenue quam fortiter egisse non nulla. Et si extollendi sunt homines dum, concesso sibi robore, magna perfecerint, quanto amplius mulieres, quibus fere omnibus a natura rerum mollities insita et corpus debile ac tardum ingenium datum est, si in virilem evaserint animum et ingenio celebri atque virtute conspicua audeant atque perficiant etiam
Abbreviated transcription (Latin):
eiusdem ymaginẽ sculpi fecere tem¬
ploq p̃posuere suo/ hec tandẽ regi
magno impta excrescente eius in
dies imꝑio atqz fama longe lateq
nomen ip̃ius effente nõ modicũ et
ip̃a spłrudoris ꝯsecuta est Bane pꝯt¬
ꝙ poeticis fictionibus, et insana au-¬
tiquorũ liberalitate celi regnia fcã
est que mortalis regnia fuerat olim¬
pi regnis eum diuiciisq p̃fecerit nec
non et illi ꝯigalia Iura atq pariẽ¬
tium auxilia ꝯmisere. et alia longe
plura rideuda pociꝰ ꝙ credenda/. EEx
quis ꝯ sic hũani generis hoste suadeñ¬
te muita illi undiq ꝯstructa sũt tem¬
pla altaria płima sacerdotes ludi
et sacra more uet̾i instituta et ut de
Reliquis taceã post samos celebri ue¬
neratõe ab argiuis a chape populis
et a carchaginensibꝰ diu houorata
est et postremũ a ueiis rõm delata
In capitolio et in cella iouis optimi
maxinai non aliter ꝙͣ uiro iuncta
suo locata sub uocabulo iunonis re¬

Expanded text:
eiusdem ymaginem sculpi fecere temeiusdem ymaginem sculpi fecere temploque preposuere suo. Hec tandem regi magno nupta, excrescente eius in dies imperio atque fama longe lateque nomen ipsius efferente, non modicum et ipsa splendoris consecuta est. Sane, postquam poeticis fictionibus et insana antiquorum liberalitate celi regina facta est, que mortalis regina fuerat, Olympi regnis eam divitiisque prefecere nec non et illi coniugalia iura atque parientium auxilia commisere; et alia longe plura, ridenda potius quam credenda. Ex quibus, sic humani generis hoste suadente, multa illi undique constructa sunt templa, altaria plurima, sacerdotes, ludi et sacra, more veteri instituta; et, ut de reliquis taceam, post Samos, celebri veneratione ab Argivis Achaye populis et a Cartaginensibus diu honorata est; et postremo a Veiis Romam delata in Capitolio et in cella Iovis optimi maximi, non aliter quam viro iuncta suo, locata, sub vocabulo Iunonis re
Abbreviated transcription (Latin):
uno saturni et opis filia porta¬
rum carmine et errore gentilium toto
orbi p̃ cet̾is mulieribus gentilitatis
infectis labe celeberrima fcã est In lñ
ut nequiueruit taciti tempis dentes
cũ cuncta corrodant adeo infame ex¬
edisse opus quĩ ad etatem usq nr̃am
notissimũ xius non euaserit nomen
Uerum ex hac pociꝰ fortiuã rgregiã
morabile dictu refre Ruit eñĩ cũ io¬
ne illo cretensi ꝙ̃ decẽpti ueteres celi
fiuxere deum eodem edita partu et
ab in fantia tͣnsiissa saniũ ubiq ad
pubertatem usq cũ diligentia educata
Ioui denũ fratri nupta est quod per
multa secula eiusdem statua est in tẽ¬
plo uaui cestata nã existimantes
samii non modicũ sibi posterisq suis
afferre glorie ꝙ se peues alta atqz
desponsata iuno sit qͣm celi reginam
arbitrabant᷑ et deam ne memoria
dilueret᷑ facile templum ingens et
pre cet̾i̾s orbis mirabile conscruxere
numiniq dicauere suo et ex mariore
pario in habita nubentis uirginis

Expanded text:
uno, Saturni et Opis filia, poetarum carmine et errore gentilium toto orbi pre ceteris mulieribus, gentilitatis infectis labe, celeberrima facta est, in tantum ut nequiverint taciti temporum dentes, cum cuncta corrodant, adeo infame exesisse opus, quin ad etatem usque nostram notissimum eius non evaserit nomen. Verum ex hac potius fortunam egregiam od memorabile dictum referre. Fuit enim cum Iove illo cretensi, quem decepti veteres celi finxere deum, eodem edita partu et ab infantia transmissa Samum ibique ad pubertatem usque cum diligentia educata, Iovi demum fratri nupta est; quod per multa secula eiusdem est statua in templo Sami testata. Nam existimantes Samii non modicum sibi posterisque suis afferre glorie quod se penes alta atque desponsata Iuno sit, quam celi reginam arbitrabantur et deam, ne memoria hec dilueretur facile, templum ingens et pre ceteris orbis mirabile construxere numinique dicavere suo et ex marmore pario, in habitu nubentis virginis,
Abbreviated transcription (Latin):
geluq horridos montes non longo
Uiarũ tractu deduxit atq ꝯclusit.
et moprm oꝑtunitãtũ fere uñm int̾
satiaret iram. Chamiris aũt effe-¬
uato am̃o iussit intꝰ cadauera cyri
torpus exquibi cui ꝯꝑto auferri
caput/ et in utrem sangne suorun
plrnũ inmitti mandauit et quasi
suꝑbo Regi dignũ ex hibuisser tumu¬
lu dixit Gaciare sungne quẽ sitis
tr Sed quid tandẽ nl prerer bͦ faci¬
mis thamiris hẽnus tanto clabius
ꝙto cyri maius fuerat imꝑium
De leena meretrice. xluiii.

Expanded text:
geluque horridos montes, non longo geluque horridos montes, non longo viarum tractu, deduxit atque conclusit et inopem oportunitatum fere omnium, inter satiaret iram. Thamiris autem efferato animo iussit inter cadavera Cyri corpus exquiri; cui comperto auferri caput et in utrem, sanguine suorum plenum, immicti mandavit; et quasi superbo regi dignum exhibuisset tumulum, dixit: — Satiare sanguine quem sitisti —. Sed quid tandem? Nil preter hoc facinus Thamiris habemus, tanto clarius quanto Cyri maius fuerat imperium. L. De Leena meretrice. L
Abbreviated transcription (Latin):
uonentem cũ xx̾citu inuenẽ frande
ꝙͣ armis uinte̾ statuit / castris z
uio quod nondũ nouerat scy the
epulisq et deliciis cen̾s ꝯfectis re-¬
lictis fugam fiuxit Que uatua
cũ intrasset inuens quasi uictor
hosteq fugato letus cũ schytis
non ad bellũ s ad epulas m̃itatꝰ
ample cibos et pocula incognita
igurgitaue cepere/ ex quo solu¬
ta disciplina militari sõpuꝰ affuit
quo sopulti suꝑueniens cyrus illũ
tũ ueliquis dedit in mortem et ꝙͣi
certꝯ uictorie ad ult̾iora processit
Thamiris aut̾ cũ audisset suorum
cedem et si płimũ ob unici filii ne-¬
tem uidua moueret᷑. non tñ feĩes
more se dedit in lacinas quymo
illis ira et uindicte cupiditate se da¬
tis cũ uesiduo copiarũ ea abte qua
captũ filiũ audierat ẽt̃ si nõ omit-¬
terent᷑ ueferta poculis castra
hostem et si astuctissimꝰ ess capipos¬
se existimauit et locorũ gnaba fugã
sinulaus auidũ secutorẽ int̾ steriles

Expanded text:
venientem cum exercitu iuvenem, fraude venientem cum exercitu iuvenem, fraude quam armis vincere statuit; castrisque vino, quod nondum noverant Scythe, epulisque et deliciis ceteris confertis relictis, fugam finxit. Que vacua cum intrasset iuvenis, quasi victor hosteque fugato letus cum Scythis, non ad bellum, sed ad epulas invitatus, ample cibos et pocula incognita ingurgitare cepere. Ex quo, soluta disciplina militari, somnus affuit; quo sepulti, superveniens Cyrus, illum cum reliquis dedit in mortem; et quasi certus victorie ad ulteriora processit. Tamiris autem cum audisset suorum cedem, etsi plurimum ob unici filii necem vidua moveretur, non tamen femineo more se dedit in lacrimas, quin imo, illis ira et vindicte cupiditate sedatis, cum residuo copiarum, ea arte qua captum filium audierat, etiamsi non omicterentur referta poculis castra, hostem, etsi astutissimus esset, capi posse existimavit; et locorum gnara, fugam simulans, avidum secutorem inter steriles
Abbreviated transcription (Latin):
ad suã gloriã extollendi ꝙͣ imꝑium
augendũ/ Audierat quippe patpes
et siluestres schithas fore sed a
maxiiis regibꝰ et usq fuisse ñuctos
hac̃ ergo tractꝰ aiiditate ĩ thamurĩ
Regniã uiduã egit ex̾citũ cuiꝰ cum
p̃nouiss aduentũ thamiris esto toti
asye et fere orbi gestorũ amplitu¬
dir̃e forundabilis foret, non tñ nt
feña t̾rita latebras penit seu le¬
ges pacis cadaceatore postulauit
mrdio quĩymo ꝯgregatis copiis et
belli dux stã cun possit nauato oꝑe
obsistere eũ cũ oñi excitu araxem
frisire passa est/ et suos intrare fi¬
neo abbitrata sagax femĩa longe
meli expugri cyri rabiem intra
tͥmũos suos posse ꝙͣ extra ⁊ ctior
fcã eum ad int̾i̾ora pruet᷑sse regni
adolestentulo filio unnico tertia co¬
piarum ꝑte ꝯcessa inssit ut cyro ob¬
mam pngnaturꝰ ꝓcederet. Cyrus
U̾o tam qualitate locorũ et gentiũ
moribꝰ pensatis ꝙͣ auditis sencies

Expanded text:
ad suam gloriam extollendam quam imperium ad suam gloriam extollendam quam imperium augendum audierat quippe pauperes et silvestres homines Scythas fore, sed a maximis regibus eousque fuisse invictos; hac ergo tractus aviditate, in Thamirim reginam viduam egit exercitum. Cuius cum prenovisset adventum Thamiris, esto toti Asye et fere orbi, gestorum amplitudine, formidabilis foret, non tamen, ut femina, territa, latebras petiit, seu leges pacis caduceatore postulavit medio; quin imo congregatis copiis et belli dux facta, cum posset navato opere obsistere, eum cum omni exercitu Araxem transire passa est et suos intrare fines, arbitrata sagax femina longe melius expugnari Cyri rabiem infra terminos suos posse quam extra. Et certior facta eum ad interiora penetrasse regni, adolescentulo filio unico tercia copiarum parte concessa, iussit ut Cyro obviam pugnaturus procederet. Cyrus vero, tam qualitate locorum et gentium moribus pensatis quam auditis, sentiens
Abbreviated transcription (Latin):
libebo/ nec ulla deiiceps̃ nupudica
neri incũbens uidente uiro et patre
moribunda collapsa est/ nec diu et
aian cũ fangiũe fudit Infelix equidẽ
pulcritudo enis et tanto clariꝯ nũꝙͣ
satis landata pudicitia sua dignis p̃¬
comis exrolenda est ꝙto acriꝰ inge¬
sta ui ignominia expiata cũ ex ea¬
dem non solum re integratũ sit decꝰ
qd̵ feditate facinoris muenis labe-¬
factarat meptus s ꝯsequuta sit ro-¬
mana libertas
Ne thanuri scitharũ regnia .xluii.
guia fuit Euiquid̃ scithe c̃
in sterili solo et sub gelida celi pla-¬
ga Ripheis yꝑborersq ãnexi mõ¬
tibus suit et inde sibi fere tñi ꝯgniti
ex quibꝰ thambis sit orta ꝑntibus
seu cui nincta ꝯmibio nicognitũ est
et ideo hac tantũ qͣntũ ad insigne
nobilitatis nota ꝯspitua est ꝙ feris
et indomitis ppłis imꝑarit Cyro iã
asye regna tenente Qui cũ forsã
Ut clauius nosteret᷑ thamiris ĩ cupi¬
dinẽ regni scitici deuerret magis

Expanded text:
libero; nec ulla deinceps impudica, libero; nec ulla deinceps impudica, neri incumbens, vidente viro ac patre, moribunda collapsa est; nec diu et animam cum sanguine fudit. Infelix equidem pulcritudo eius et tanto clarius, nunquam satis laudata, pudicitia sua dignis preconiis extollenda est, quanto acrius ingesta vi ignominia expiata; cum ex eadem non solum reintegratum sit decus, quod feditate facinoris iuvenis labefactarat ineptus, sed consecuta sit romana libertas. XLIX. De Thamiri Scitharum regina. gina fuit. Qui quidem Scythe, cum in sterili solo et sub gelida celi plaga Ripheis Yperboreisque annexi montibus sint et inde sibi tantum fere cogniti, ex quibus Thamiris sit orta parentibus, seu cui iuncta connubio, incognitum est; et ideo hac tantum, quantum ad insigne nobilitatis, nota conspicua est, quod feris et indomitis populis imperarit, Cyro iam Asye regna tenente. Qui cum — forsan ut clarius nosceretur Thamiris — in cupidinem regni scythici deveniret, magis
Abbreviated transcription (Latin):
desiderio et mortis impandã terne¬
ret ad dampnandã recuruens astu¬
tiam inquit se ilłam secꝰ seyuũ ex suis
occisuram/ et cunctis eanis se ob
adulteriũ cum adultero cesam dicere
Dubstitit hiis auditis tremebunda
nulier et a tam obscena infamia
paueftã tunens si eo occideretur
parto purgatorẽ sue iuotentie de¬
futirrũ et ob id aspernanti ammo
corpus ꝑmisit adultero Qui cui
illetrbri uoluptati sue satisfecisset ⁊¬
abiisset iudiçio suo uictor/ egra tam
scelesti faciuotis lucretia elucescẽte
die tricipitiũ xr̃em et brutũ colla¬
tini affine amentem usq in dĩẽ illũ
existimatũ/ aliosq nc̃carios ꝯfestĩ
accersiyi iussit et uirũ. Quibꝰ adue¬
cnientibꝰ que a sexto nocte intẽpesta
in ean gesta suit cũ lacrimis et ordi¬
ne retulit, et cũ eam flentẽ misere
so larent᷑ affines cultrũ quem sub
ueste texerat educens inquit Ego
me sipeccato abso luo supplicio non

Expanded text:
desiderio suo et mortis impavidam cernedesiderio suo et mortis impavidam cerneret, ad damnandam recurrens astutiam, inquit se illam secus servum ex suis occisurum; et cunctis eam a se ob adulterium cum adultero cesam dicere. Substitit his auditis tremebunda mulier et a tam obscena infamia terrefacta, timens, si eo occideretur pacto, purgatorem sue innocentie defuturum; et ob id aspernanti animo corpus permisit adultero. Qui cum illecebri voluptati sue satisfecisset et abiisset, iudicio suo, victor, egra tam scelesti facinoris, Lucretia, elocescente die, Tricipitinum patrem et Brutum, Collatini affinem, amentem usque in diem illam existimatum, aliosque necessarios confestim accersiri iussit, et virum. Quibus advenientibus, que a Sexto nocte intempesta in eam gesta sint, cum lacrimis et ordine retulit; et cum eam flentem misere solarentur affines, cultrum, quem sub veste texerat, educens inquit: — Ego me, si peccato absolvo, supplicio non
Abbreviated transcription (Latin):
equis deuenere collatiũ ubi cũ mulie¬
ribꝰ suis lanificio uacantẽ ⁊ nullo
exornatã cultu inuenere lucretiã.
quãdbrem iudicio õmi landabilior
uisa est/ Collatinꝰ aũt ueliquos iu-¬
uenes benigne suscepit in donuin
In qua dũ honorant᷑. sextus suꝑbi
filius impudicos oculos in honestatẽ
atq formositatẽ caste mulieris in¬
ient/ et nephasto succensus igne ꝑ
ui potũddam si alit̾ non det᷑ eiusd̃
Uenustatẽ tacito secũ ꝯsilio disponit
Uec multis int̾positis diebꝰ urgẽte
infania clam castris uelictis nocte
uenit collatiũ ubi eo ꝙ uiri ꝯsan¬
guineꝯ ess a lucretia cõmit̾ suscex¬
tus et honoratus/ postꝙͣ domum
onrem tacitã sensit et sic om̃es sopi¬
tos arbitratus exerpto gladio cubi¬
culũ int̾uit lucrecie, et quis ess ape¬
ruit minatusq illi mortem si uocem
emitteret, aut sue nõ acquiesteret
uolintati Quã cũ reluctantẽ suo¬

Expanded text:
equis devenere Collatium; ubi cum mulieequis devenere Collatium; ubi cum mulieribus suis lanificio vacantem et nullo exornatam cultu invenere Lucretiam; quam ob rem iudicio omnium laudabilior visa est. Collatinus autem reliquos iuvenes benigne suscepit in domum, in qua, dum honorantur, Sextus, Superbi filius, impudicos oculos in honestatem atque formositatem caste mulieris iniecit; et nephasto succensus igne, per vim potiundam, si aliter non detur, eiusdern venustatem tacito secum consilio disponit. Nec multis interpositis diebus, urgente insania, clam castris relictis, nocte venit Collatium. Ubi, eo quod viri consanguineus esset, a Lucretia comiter susceptus et honoratus, postquam domum omnem tacitam sensit et sic omnes sopitos arbitratus, exerto gladio, cubiculum intravit Lucretie, quis esset aperuit minatusque illi mortem si vocem emicteret aut sue non acquiesceret voluntati. Quam cum reluctantem
Abbreviated transcription (Latin):
erũt et a dolestentis cor sapħo ca¬
nente molisse noluerint
De lucretia collatini coniuge .xlui.¬
ucretia Romane pudicitie
dux egregia atq sc̃issinum
uetuste ꝑcimonie decus filia fuit lu¬
trecii spurii tricipiaui tlarissimi
inter uõnos uiri ꝯiunx tarquii col¬
latini olim egerii fr̃is tarquinii yͥs¬
ci filii Incertũ ucrũ oris formosita¬
te an honestate morũ inter uomanas
mat̾nas sprciosior uisa sit Qeue cũ
obsidente carquinio suꝑbo ardeam
ciuitatẽ apud tollatii oppidũ h aud
longe ab urbe in uiri edes secessiss
actum ẽ ut in castris cũ obsidio tͥhe̾t᷑
in longũ cenantibꝰ regiis Inuenibus
int᷑ pos et collatinꝰ erat et forte
mime calentibꝰ uino caderet sermo
de ꝯiĩgũ honestate et cũ suã cer̾is
tibus ignare ꝯiuges ex̾cerent᷑ offi-¬
tiis ꝓbabiliorẽ occulta fide ꝑceꝑunt
Tane cũ uiuenes regias romã inter
corquales ludentes niueuissent u̾sis

Expanded text:
erunt et adolescentis cor. Sapho caerunt et adolescentis cor. Sapho canente, mollisse noluerunt. XLVIII. De Lucretia Collatini coniuge. Lucretia romane pudicitie dux egregia atque sanctissimum vetuste parsimonie decus, filia fuit Lucretii Spurii Tricipitini, clarissimi inter Romanos viri, et coniunx Tarquinii Collatini, olim Egerii fratris Tarquinii Prisci filii; incertum utrum oris formositate an honestate morum inter romanas matronas speciosior visa sit. Que, cum, obsidente Tarquinio Superbo Ardeam civitatem, apud Collatii oppidum haud longe ab Urbe, in viri edes secessisset, actum est ut in castris, cum obsidio traheretur in longum, cenantibus regiis iuvenibus, inter quos et Collatinus erat, et forte nimio calentibus vino, caderet sermo de coniugum honestate. Et cum suam ceteris tibus, ignare coniuges exercerentur offitiis, probabiliorem oculata fide perciperent. Sane cum iuvenes regias Romam inter coequales ludentes invenissent, versis
Abbreviated transcription (Latin):
clarissimũ suũ carmen testimonio ue¬
terũ lucens sit et erecta illi fuerit
statua enea et suo dicata nomini
et ip̃a int̾ poetas telebres nr̃ata
quo sosendore ꝓfecto non clariora sũt
regũ dyademata non pontificũ in¬
fule nec enã triũphantiũ lauree.
Uerũ se danda fides est uti feliciter
scuduit sic infelici amore capta ẽ.
nã seu facetia sen decore seu alia gr̃a
cuiisdã nnenis dilectõe ymo intolle¬
rabili occupata peste cũ ille desiderio
sus nõ esset accõmodus ingemiscens
in eius obscinatã duriciẽ dicũt u̾sus
flebiles cecinisse, quos elegos fuisse
purassem cũ tali suit elegi attribute
matie ni legissem ab ea qͣr pteritoꝵ
carminũ foriis sp̃tis nouũ ad inuẽ¬
tũ genus diuersi a cet̾is incedens pe-¬
dibus quod adhuc ex xius nõie sa-¬
phicũ appellat᷑. Sed qͥd accusande
uident᷑ pyerides tangente ãphyo¬
ne liram ogigia saxa mouisse potu-¬

Expanded text:
clarissimum suum carmen testimonio veclarissimum suum carmen testimonio veterum lucens sit, et erecta illi fuerit statua enea et suo dicata nomini, et ipsa inter poetas celebres numerata; quo splendore profecto, non clariora sunt regum dyademata, non pontificum infule, nec etiam triunghantium lauree. Verum — si danda fides est — uti feliciter studuit, sic infelici amore capta est. Nam, seu facetia seu decore seu alia gratia, cuiusdam iuvenis dilectione, imo intolerabili occupata peste, cum ille desiderio suo non esset accomodus, ingemiseens in eius obstinatam duritiem, dicunt versus flebiles cecinisse; quos ego elegos fuisse putassem, cum tali sint elegi attributi materie, ni legissem ab ea, quasi preteritorum carminum formis spretis, novum adinventum genus, diversis a ceteris incedens pedibus, quod adhuc ex eius nomine saphycum appellatur. Sed quid? Accusande videntur Pyerides que, tangente Anphyone lyram, ogygia saxa movisse potu