comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cem iuxta lucam siue iaxta bunc matheum adcoaequales suos loquebantur quia
generis gentisq suȩ populis patria cotidie uocesolebant exprobrare quod
nec ad laudes nec aduirtucis opera consentiebant assurgore nam saltationis¬
uorbotion istrionicis motib: sinuati corporis rotatus sed impigri deuotio cordis
Ereligiosa membrorum designatur agilitas quotien s excidia uel facca ab hosto
uł fuenenda prophetarũ lam̃taresonabant & nesic auditores ad penitentiȩ remedia cno¬
fugere curabant. Canit psalmista. Ex ultatedõ adiutorinr̃o inbilatedõ ia cobsumite
ꝑsalmum & date trmpanum & cotera. Sed quid sequid sequitur÷ et non audiuit popu¬
lus meus uocenmeam & isrł non intendit mihi clamat propheta haec dicit dnd coruetu¬
tnenini admne intetoconde ur̃o in ie iunio & fletu & planctu e sc indite corda ura & questim̃¬

Expanded text:
cem juxta Lucam, sive juxta hunc Matthaeum, ad coaequales suos loquebantur: quia cem juxta Lucam, sive juxta hunc Matthaeum, ad coaequales suos loquebantur: quia generis gentisque suae populis patria quotidie voce solebant exprobrare quod nec ad laudes, nec ad virtutis opera consentiebant assurgverbo non histrionicis motibus sinuati corporis rotatus, sed impigri devotio cordis, et religiosa membrorum designatur agilitas. Quoties excidia vel facta ab hoste, vel fienda prophetarum lamenta resonabant, et nec sic auditores ad poenitentiae remedia confugere curabant. Canit Psalmista: Exsultate Deo adjutori nostro, jubilate Deo Jacob, sumite psalmum, et date tympanum , et caetera. Sed quid sequitulus meus vocem meam, et Israel non intendit mihi . Clamat propheta: Haec dicit Dominus: Convertimini ad me in toto corde vestro, in jejunio et fletu et planctu, et scindite corda
Abbreviated transcription (Latin):
in lcicas nuptias arguit capite truncatus. Sunt quidam qui propterea iobannem he¬
lam uocari putetit. quod quamodo insaluatoris aduentus scđm iuxta malachiam
p̃cessuns e belias & uenturum iudicemnuntiaturus sic iobannes in primo aduen¬
tu fecerit & ut q: sit nuntius uel primi aduentus dñi uel secundi. Cui autem similem
adsoimabo generationem istame similis .ẽ. pueris sedentib: in foro quiclamantes co¬
aequalib: dicunt cecinimus uobis & non saltastis : lamentauimus & non planxis¬
tis. Generatio uidȩorũ comparatur ꝓueris sedentib: inforo : qui adoctores olim
propbetas accipiebat dequib: dicitur. Exore in fantium & lactantiũ ꝑfecisti
laudem & alibi Declaratios erinonum tuorum inluminat me & intellectum
dat paruulis Id .e. bumilib: spũ ÷ crum autem dominicũ uelsrnagoga uel
ipsa ẽ. bierusalem in qua p̃ceptorum caclestium iurare condebant᷑ ubi ad inui¬

Expanded text:
illicitas nuptias arguit, capite truncatur. Sunt quidam qui propterea Joannem Eillicitas nuptias arguit, capite truncatur. Sunt quidam qui propterea Joannem Eliam vocari putent, quomodo in Salvatoris adventu secundo, juxta Malachiam , praecessurus est Elias, et venturum judicem nuntiaturus; sic Joannes in primo adventu fecerit; et uterque sit nuntius vel primi adventus Domini, vel secundi. Cui autem similem aestimabo generationem istam? Similis est pueris sedentibus in foro, qui clamantes coaequalibus dicunt: Cecinimus vobis, et non saltastis; lamentavimus, et non planxistis. Generatio Judaeorum comparatur pueris sedentibus in foro: quia doctores olim et prophetas accipiebat, de quibus dicitur: Ex ore infantium et lactentium perfecisti laudem ; et alibi: Declaratio sermonum tuorum illuminat me, et intellectum dat parvulis , id est, humilibus spiritu. Forum autem Dominicum vel Synagoga vel ipsa est Jerusalem, in qua praeceptorum coelestium jura recondebantur, ubi ad invi
Abbreviated transcription (Latin):
uirgines filia sphilippi sed quod lex & prophete quos scriptos legimus quicquid propheta uer
Et si uultis recipere ipse .ẽ. helias quiuenturus .e. Quihabet aures audiendi a udiat. hoo
quod dictum e siuultis recipere ipse .e. helias misticũ eẽ & egere intelligentia sequen
sermodñi demonstratdicens. Quibabet aures audiendi audiat. Si en implanus eẽt
sensus & manifesta sententia qui necesse fuit nos adillius intelligentiã praepararie
Heliasergo iobannes dicitur non scđm stultos philos ophos & quos dam bereticos qui intro¬
ducunt animas in corpora alia reuerti sed quod iuxta aliud testi monium euangelui
Seduitae aus teritas nigorq: mentis beliȩ & iohannis paress: Ille inberemo & iste in
beremo illetona pellicia cingebatur & iste simile habuit cingulum. Ille qñm regẽ
achab & ietabel impietatis arguit figure compulsus .e istequia herodis & herodiadis¬

Expanded text:
virgines filias Philippi; sed quo lex et prophetae quos scriptos legimus, quidquid prophetaverunt virgines filias Philippi; sed quo lex et prophetae quos scriptos legimus, quidquid prophetaverunt Et si vultis recipere, ipse est Elias qui venturus est. Qui habet aures audiendi, audiat. Hoc quod dictum est: Si vultis recipere, ipse est Elias, mysticum esse, et egere intelligentia sequens sermo Domini demonstrat, dicens: Qui habet aures audiendi, audiat. Si enim planus esset sensus, et manifesta sententia, quid necesse fuit nos ad illius intelligentiam praeparari? Elias ergo Joannes dicitur, non secundum stultos philosophos et quosdam haereticos, qui introducunt animas in corpora alia reverti: sed quod juxta aliud testimonium EvangeliSed et vitae austeritas rigorque mentis Eliae et Joannis pares sunt. Ille enim in eremo, iste in eremo: ille zona pellicea cingebatur, et iste simile habuit cingulum. Ille quoniam regem Achab et Jezabel impietatis arguit, fugere compulsus e
Abbreviated transcription (Latin):
solis enim iustis caelestis patriae praemia debentur. Vt humiles casti
mites auq miseri cordes ad gaudia superna perueniant. Cum uero quis uel
superba tum idus uel carnis facinore pollutus uel iracundia accensus uelcnu¬
delitate impius. post culpas ad paenitentiam redit. et uitam aeternam ꝓcipit
quasi in locum peccator intrat alienum. Vnde si primus io hannes ut supradixi¬
mus paenitentiam populis nuntiauit dicens Paenitentam agite approp in¬
quauit onĩ regnũ celorũ. Consequent̃ adieb: illis regnum cȩlorũ uimpatitur et uiolentidi¬
nipiunt illud Grandis est enim uiolontia interra nos eẽ generatos et caelorum
sedem quaerere . Possiderit per uirtutem quad non potuimus possidere pernatura
Ones enim prophetae etlex usque adio hanner proplieta uerunt: Nin quo post
lolia memexcladac prophetas. Legimusenim inactibus apłorum et agabum proobetasse & quartuor

Expanded text:
solis enim justis coelestis patriae praemia debentur, ut humiles, casti, solis enim justis coelestis patriae praemia debentur, ut humiles, casti, mites atque misericordes, ad gaudia superna perveniant. Cum vero quis vel superbia tumidus, vel carnis facinore pollutus, vel iracundia accensus, vel crudelitate impius, post culpas ad poenitentiam redit, et vitam aeternam percipit, quasi in locum peccator intrat alienum. Unde si primus Joannes, ut supra diximus, poenitentiam populis nuntiavit, dicens: Poenitentiam agite, appropinquat enim regnum coelorum, consequenter a diebus illis regnum coelorum vim patitur, et violenti diripiunt illud. Grandis est enim violentia, in terra nos esse generatos, et coelorum sedem quaerere; per virtutem possidere quod non potuimus possidere per naturam. Omnes enim prophetae, et lex usque ad Joannem prophetaverunt. Non quod postJoannem excludat prophetas. Legimus in Actibus apostolorum , et Agabum prophetasse, et quatuor
Abbreviated transcription (Latin):
Suieum respuunt. Proprii insectantur. complectuntur inimici. Heredita¬
te adoptio expetit familia reicit. Testamentum filii repudiant seruire¬
cognoscunt: Itaque uimregnum caelorum uimpatitur inferentesq diripiunt
quia gloria isrł a patrib debita a prophetis nunciata. ax põ oblata fide gerau
caelorum possit s Cur eandem uim a diebus iohannis baptistae. et non etiam ante
pertulerit. sed cumlex dicat siquis haec uel illa fecerit marte moriatur. Cunctis
legentib liquet quia peccatores quos quae poene suae seueritatis perculit.
Non autem per paenitentiam aduitam reduxit. Cum uero iohannes bapusta re¬
demptoris gratiam p̃currens paenitentiam p̃dicat. Qui peccator qui exculpa mo
tuus .ẽ ꝑ conuersionem uiuat. Profecto adiebus iohannis baptstae regnum
caelorum uimpatitur. Quid .ẽ autem regnum caelorum nisi locus iustorum

Expanded text:
Sui eum respuunt, alieni suscipiunt: proprii insectantur, complectuntur inimici. HaereditaSui eum respuunt, alieni suscipiunt: proprii insectantur, complectuntur inimici. Haereditatem adoptio expetit, familia rejicit. Testamentum filii repudiant, servi recognoscunt. Itaque vim regnum coelorum patitur, inferentesque diripiunt: quia gloria Israel a patribus debita, a prophetis 724 nuntiata, a Christo oblata, fide gentium coelorum potest, cur eamdem vim a diebus Joannis Baptistae, et non etiam ante, pertulerit. Sed cum lex dicat, Si quis haec vel illa fecerit, morte moriatur, cunctis legentibus liquet quia peccatores quosque poena suae severitatis perculit, non autem per poenitentiam ad vitam reduxit Cum vero Joannes Baptista, Redemptoris gratiam praecurrens, poenitentiam praedicat, ut peccator, qui ex culpa est mortuus, per conversionem vivat, profecto a diebus Joannis Baptistae regnum coelorum vim patitur. Quid est autem regnum coelorum, nisi locus justorum?
Abbreviated transcription (Latin):
ei qui ñatus ex uirgine et spũ scõ quamquam in eo quod dixit non surrexit internatos mulio¬
rum maior iohanne baptista non cetoris prophetis et patriarchis cuncasq. hominibus
rohannem p̃tulit sediohann ceteros exequauit. suo n enimstatim sequitu
ut sialii maiores eonon sunt ille maior aliorum sit. Uerum ut aequalitutem cũ
Multi desaluatore hoc intelligiuolunt: quod qui minor est ten penia mcumd sre
consictur apontebat in regno. et in abrahȩ et isaac et ia cob familia atq. agni¬
tione recinere sed omnis haec p̃dicatio profectum publicanis et peccatoribus
afferebat. Ex his enim iam credentes. ex his iam apłi. ex his iam reenum
caelorum. Ceterum io hanni a plebe noncreditur auctoritatem xpĩ opera non¬
merentur. Crux futura erat scandalo iam prophetia cessat Iamlex explet

Expanded text:
qui est natus ex Virgine et Spiritu sancto. Quanquam in eo quod dixit: Non surrexit inter natos muliequi est natus ex Virgine et Spiritu sancto. Quanquam in eo quod dixit: Non surrexit inter natos mulierum major Joanne Baptista, non caeteris prophetis, patriarchis cunctisque hominibus Joannem praetulit, sed Joanni caeteros exaequavit: non enim statim sequitur, ut si alii majores eo non sunt, ille major aliorum sit cunctorum, ut aequalitatem cum est illo. Multi de Salvatore hoc intelligi volunt, quod qui minor est tempore, major sit constitui oportebat in regno, et in Abrahae, et in Isaac, et Jacob familia, atque agnatione retineri. Sed omnis haec praedicatio profectum publicanis et peccatoribus afferebat. Ex his enim jam credentes, et ex his jam apostoli, ex his jam regnum coelorum. Caeterum Joanni a plebe non creditur, auctoritatem merentur, crux futura erat scandalo. Jam prophetia cessat, jam lex expletur,
Abbreviated transcription (Latin):
quentant quibrsso sirisco. et mollib: uestiuntur. sed quid existis uidere prophetam
ctiam dico uobis et plusquam prophetam. Hinc ẽ en im de quo scriptum ẽ. Eccecgomitao
angelum in eum ante faciem tuam qui p̃ parabit uiamtuam antete. In eo io hannes prophe¬
tis cetens ondior ec quod quem illi p̃dicauerant esse uenturum. hic uenisse digtio demons¬
trauit dicens Etce agnusdĩ etcequitollit peccata mundi Et cui ad fafagium propners¬
nuntium quoduenturum dñm nuntia uerit . Fecte ergo quin untiare suoernumliudicem
mitumou angelus uocatur ut digititem seruet in nomine quam es pet operaudne
Aitum quidem nomen est seduita nomine inferior non est Amendicouabis non surnex
internatos mulierum maior iobanne baptista : Intermulierum inquit natos
His ergo p̃fertur hominibus quide o mulieribus nati sunt. Et de concubitu uiri et non

Expanded text:
quentant qui bysso, serico et mollibus vestiuntur. Sed quid existis videre? prophetam? quentant qui bysso, serico et mollibus vestiuntur. Sed quid existis videre? prophetam? Etiam dico vobis et plusquam prophetam. Hic est enim de quo scriptum est: Ecce ego mitto angelum meum ante faciem tuam, qui praeparabit viam tuam ante te. In eo Joannes prophetis caeteris major est, quod quem illi praedicaverant esse venturum, hic venisse digito demonstravit dicens: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi. Et cui ad fastigium prophetat nuntium, quod venturum Deum nuntiaverat. Recte ergo qui nuntiare supernum judicem mittitur, angelus vocatur, ut dignitatem servet in nomine quam explet operatione. Altum quidem nomen est, sed vita nomine inferior non est. Amen dico vobis, non surrexit inter natos mulierum major Joanne Baptista. Inter mulierum, inquit, natos. His ergo praefertur hominibus qui de mulieribus nati sunt, et de concubitu viri, et non
Abbreviated transcription (Latin):
rent iobannem non sibi interrogasse sed discipulis suis. Quid existis inquit in aesertum ui¬
dere. Numquid ob hoc ut homines uidereas calamosimilem qui omniuento circumfert
ut leuitate mentis de eo am bigeret quem antea p̃dicauerat. anforsitun stimulis contrame
inuidiae cogitur et p̃dicatio eius uanam sectitur gloriam ut ex eo quaerit lucra
Curductias cupiat ut affluat dapibus locustis uescitur et mellesiluestri. Anut mal
uestiatur. pili camelorum tegmen eius sunt. Istius modicib: et uestis carceris hospitio
recipiuntur. Et p̃dicatio ueritutis tale habet habitaculum. Qui autem falso p̃dicatit
adulatores sunt: sec tantur lucra. Quaerunt diuitias et delicus affluant et mollibrues¬
tiuntur istiindomibus regum sunt. Ex quo osteditur rigidam uitam et austeram p̃dic¬
tionem uitare debere aulas regum : Et molliur hominum palatia declinare quas fre¬

Expanded text:
rent Joannem non sibi interrogasse, sed discipulis suis. Quid existis, inquit, in desertumrent Joannem non sibi interrogasse, sed discipulis suis. Quid existis, inquit, in desertum: nunquid ob hoc ut hominem videretis calamo similem, qui omni vento circumfertur, ut levitate mentis de eo ambigeret, quem antea praedicaverat? An forsitan stimulis invidiae contra me cogitur, et praedicatio ejus vanam sectatur gloriam, ut ex eo quaerat lucra? Cur divitias cupiat, ut affluat dapibus. Locustis vescitur et melle silvestri. An ut mollibus vestiatur? Pili camelorum tegmen ejus sunt. Istiusmodi cibus et vestis carceris hospitio recipiuntur, et praedicatio veritatis tale habet habitaculum. Qui autem falso praedicant adulatores sunt, sectantur lucra, quaerunt divitias, et deliciis affluunt, et mollibus vestiuntur, isti in domibus regum sunt. Ex quo ostenditur rigidam vitam et austeram praedicationem vitare debere aulas regum, et mollium hominum palatia declinare, quae fre
Abbreviated transcription (Latin):
tiorum I teminquit et dicte iobanni signa quae cennitis. Caecos uidentes claudos ambu¬
lantes. et cetera. et quod his nonminus .ẽ pauperes eu angeligatos uel pauperes spũ
uel certe opibus. pauperes ut nulla inter nobiles et ignobiles interdiuites et egenos
in p̃dicatione distantia sit. Haec magistririgorem haec p̃ceptonis comprobant ueritatẽ
Quando omnis apud eum qui saluari potest aequalis .ẽ. Quod autemait. et becctus qui
illis coepit inc̃ dicere ad turbas de iohanne. Quid existis indesertum uidere. arundinem
untur indomib: regum sunt. si superior sententia contraio hannem prolata fuerat ut pleriq
arbitrantur . in eo quod ait beatus est quin on fuerit scandalitatus in me. Quomodo nunc io¬
hannes tuntis laudib: p̃dicatur. sed quia turba cirtum stans interrogationis mrsterium
nesciebat itaut puturet iobannem dubitare dexpõ quem ipse monstrauerat ut intellige¬

Expanded text:
ntiorum. Ite, inquit, et dicite Joanni signa quae cernitis, caecos videntes, claudos ambuntiorum. Ite, inquit, et dicite Joanni signa quae cernitis, caecos videntes, claudos ambulantes, etc., et, quod his non minus est, pauperes evangelizatos. Vel pauperes spiritu, vel certe opibus pauperes, ut nulla inter nobiles et ignobiles, inter divites et aegros, in praedicatione distantia sit. Haec magistri rigorem, haec praeceptoris comprobant veritatem, quando omnis apud eum qui salvari potest aequalis est. Quod autem ait: Et beatus qui illis, coepit Jesus dicere ad turbas de Joanne: Quid existis in desertum videre? arundinem untur in domibus regum sunt. Si superior sententia contra Joannem prolata fuerat, ut plerique arbitrantur, in eo quod ait: Beatus est qui non fuerit scandalizatus in me, quomodo nunc Joannes tantis laudibus praedicatur? Sed quia turba circumstans interrogationis mysterium nesciebat, ita ut putaret Joannem dubitare de Christo, quem ipse monstraverat, ut intellige
Abbreviated transcription (Latin):
auterq tiuio ianieiunanti ÷ Et alib Magister cuitestimoniutupbuist adiordanẽ
eccediscipuli eius baptitant: Et plures ueniunt adeio quasi aigeradtortane
deserimur. Hic raritas ẽ et adillum turba concurrit. Tues inquid quiuenturus es an aliũ
expectanus Non ait tues quiueniso sed tues quiuenturus es. Cuiussententiae potest
sensus Mad a inquit mihi quia ad inferna descensurus sum. ut rumte et inferis debeum
nuntiare qui nuntiaui superis an non conueniat filiodĩ ut gustet mortem et alium adhȩc sacram̃ta¬
missurus es. Et respondens inc̃ ait illis : Euntes renuntiate iohanni quae audistis et
uidistis. Caeciuident claudi ambulant laeprosimundantur. surdi audiunt mortui
Iohannes interrogauerat ꝑ discipulos. Tues quiuenturus es analium expectumus. xp̃s
signa demonstrat. Non adea respondens quae interrogatus fuerat. sed ad scandalum ni¬

Expanded text:
autem tui non jejunant? Et alibi: Magister, cui tu testimonium praebuisti ad Jordanem, autem tui non jejunant? Et alibi: Magister, cui tu testimonium praebuisti ad Jordanem, ecce discipuli ejus baptizant, et plures veniunt ad eum. Quasi dixerint: Nos deserimur, hic raritas, et ad illum turba concurrit. Tu es, inquit, qui venturus es, an alium exspectamus? Non ait: Tu es qui venisti, sed, Tu es qui venturus es. Cujus sententiae talis esse potest sensus: Manda, inquit, mihi, quia ad inferna descensurus sum, utrum te et inferis debeam nuntiare, qui nuntiavi superis: an non conveniat Filiomissurus es? Et respondens Jesus, ait illis: Euntes 68 renuntiate Joanni quae audistis et vidistis. Caeci vident, claudi ambulant, leprosi mundantur, surdi audiunt, mortui Joannes interrogaverat per discipulos: Tu es qui venturus es, an alium exspectamus? Christus signa demonstrat, non ad ea respondens quae interrogatus fuerat, sed ad scandalum nu
Abbreviated transcription (Latin):
ut pobanc oceasi onem uidentes signa atq uirtutes crederent in eum et magistro interri¬
gante sibi discerent. Misit quoq: ad dnm̃ ut auctoritatem dictissuis illius opera
consepetinr nes ps alius expectaretur quam cui testimonium opera praesatisse c̃s
Sed pbetur in his quae a iohanne gesta sunt intelligentia amplior et cum faca ef fi¬
cienea prati meo ex preissa sentitur. ut propheta ipse ipso quoq conditionis suȩ
opus legis et pleuit: leiturcessante iamlegeq̃ peccatis plebis inauia et populerat¬
iuncta intue nieips posset irtollieun culis et carcene condnebatur. Erepadera¬
gelia od intenda liex mitat ut infidelitas fidem dictorum contem pletur in faad eu
haberd monliquid mordacitatis exliuore et inuidia superior quoqunterp̃¬
tuiasi demoastrauit euangelista referente. Turic acces serunt ad eum discipu¬
luobannis dicentes Quarenos et pharisaei ieiuinamu frequenterd eimi discipu

Expanded text:
stum, ut per hanc occasionem videntes signa atque virtutes, crederent in eum, et magistro interrostum, ut per hanc occasionem videntes signa atque virtutes, crederent in eum, et magistro interrogante, sibi discerent. Misit quoque ad Dominum, ut auctoritatem dictis suis illius opera conferrent, ne Christus alius exspectaretur, quam cui testimonium opera praestitissent. Sed praebetur in his quae a Joanne gesta sunt intelligentia amplior; et cum facti efficientia, gratia in eo expressa sentitur: ut propheta ipse, ipso quoque conditionis suae totum legis explevit. Igitur cessante jam lege, quae peccatis plebis inclusaistus posset intelligi, vinculis et carcere continebatur. Ergo ad Evangelia contuenda lex mittit, ut infidelitas fidem dictorum contempletur in factis: haberent aliquid mordacitatis ex livore et invidia, superior quoque interpretatio demonstravit, evangelista referente: Tunc accesserunt discipuli Joannis dicentes: Quare nos et Pharisaei jejunamus frequenter, discipuli
Abbreviated transcription (Latin):
dem euenit quodidem legiferp̃dixit. Quoqui ẽ prophetam illum recipere et audire nol¬
lec. Exterminaretur anima eius depopulis suis Ipsiq auctores et tȩsces p̃dicationis suae
iurẽ exaiterant qui tempus uisitationis suȩ attendereneglexeraN Sequitur post haec
eua n gelista et dicit. Iohannes autemcum audis set inuinculis operaxp̃i mittens duos de¬
discipulis suis ait illi Tues qui uenturus es an alium ex pectimus Nonquasi ignorans
interrogat ipse enim ceteris ignorantib: demonitrat dicens: Etce agnus di ece qui
tallie pecratum mundi et patris uocem intonantis audierat. Hic ẽ filius meus dileitꝰ
in quomibi complacui Sed quomodo saluator interrogat ubi sit positus latarus. ut
quilocum sepulchri indicabat saltim sic pararentur ad fidem et uiderent mortuum
resurgantam sic et iobannes interficiendus ab hero de discipulos suos mitat ad xpm̃

Expanded text:
dem evenit quod idem legifer praedixit: quod qui prophetam illum audire et recipere noldem evenit quod idem legifer praedixit: quod qui prophetam illum audire et recipere nollet, exterminaretur anima ejus de populis suis. Ipsique auctores et testes perditionis suae jure exstiterant, quia tempus visitationis suae attendere neglexerant. Sequitur post haec evangelista et dicit: Joannes autem cum audisset in vinculis opera discipulis suis, ait illi: Tu es qui venturus es, an alium exspectamus? Non quasi ignorans interrogat; ipse enim caeteris ignorantibus demonstrat, dicens: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi ; et Patris vocem intonantis audierat: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi complacui ; sed quomodo Salvator interrogat ubi sit positus Lazarus, ut qui locum sepulcri indicabant, saltem sic pararentur ad fidem, et viderent mortuum resurgentem: sic et Joannes interficiendus ab Herode, discipulos suos mittit ad Chri
Abbreviated transcription (Latin):
Rememorans igitur eu angelista illum locum inquodñs addiscipulos suosdixit. Messis
quidem multã operami autem pauci Rogate dnm̃ messis ut mittat operarios in messem
suam usq: ad illud ubi ait. Hos duo decim misit itic̃p̃cipiens eis et dicens: Inuiam gentiũ
ne abieritis. Et in ciuitates samaritanorum ne in traueritis. sed potius ite adouesquae pe¬
rierunt domus isrł Ostendit ipsum dnm̃ id factis ut bonum mazistrum implere quod
eum constat uerbis ante mandasse. Tran siit ergo et p̃dicauit inciuitatib: iudaeorũ
ut eis occasionem credulitatis tribueret. Et si oblatum munus suꝑnae gratiae nequit
spernerent in excusabiles forent. quia quod ds̃ patrib: eorum promisit̃ ueraciter im¬
pleuit mittens ẽi sunigenitum suum saluatorem et propugnatorem quiliber aret eos.
Prophetam uidelicet eis suscitans defr̃ib: suis quem legis lator illis promisit. Et ob hoc eis¬

Expanded text:
Rememorans igitur evangelista illlum locum in quo Dominus ad discipulos suos dixit: Messis Rememorans igitur evangelista illlum locum in quo Dominus ad discipulos suos dixit: Messis quidem multa, operarii vero pauci. Rogate Dominum messis ut mittat operarios in messem suam, usque ad illud ubi ait: Hos duodecim misit Jesus, praecipiens eis et dicens: In viam gentium ne abieritis et in civitates Samaritanorum ne intraveritis: sed potius ite ad oves quae perierunt domus Israel, ostendit ipsum Dominum id factis ut bonum magistrum implere, quod eum constat verbis ante mandasse. Transiit ergo et praedicavit in civitatibus Judaeorum, ut eis occasionem credulitatis tribueret; et si oblatum munus supernae gratiae nequiter spernerent, inexcusabiles forent, quia quod Deus eorum promisit, veraciter implevit, mittens eis Unigenitum suum salvatorem et propugnatorem, qui liberaret eos: Prophetam, videlicet, eis suscitans, de fratribus suis quem legislator eis promisit . Et ob hoc eis
Abbreviated transcription (Latin):
municet autem inquit his qui cathecitatur. ei qui secathecizat in omnib: bonis Et dis¬
cipulos ad magistrorum refrigeria cohortutur. et quia poterant quilibet obtende¬
re pauꝑtatm et p̃ceptum eludere. priusquum ille proponat imminentem solurt
quae stionom dicens Nolite errare ds̃ non irridetur. Quae autem semina uerit homo¬
haec et metet. Et ẽ sensus frustra causaris in opiam cum aliud habeat conscientia
Neputes fallere cohortantem. sed scito quod quantum cumq: semin aueris tuntum
et messurus es : Nam auia finiuit euangelista hocinlaco sermones dnĩ quoscum apłis habuit simul
et nos tunc librum finientes cum illo aliud in itium sermonum et factorum eius in sequenti libro su¬
cuisset quasi ad alia transmigrans sic secutus ẽ dicens : Et factum ẽ cum consummasset
inc̃ p̃cipiens duodecim discipulis suis transit inde ut daceret et p̃dicaret inciuitatib eoro

Expanded text:
municet autem, inquit, is qui catechizatur ei qui se catechizat in omnibus bonis , et dismunicet autem, inquit, is qui catechizatur ei qui se catechizat in omnibus bonis , et discipulos ad magistrorum refrigeria cohortatur. Et quia poterat quilibet obtendere paupertatem, et praeceptum eludere, priusquam ille proponat, imminentem solvit quaestionem, dicens: Nolite errare, Deus non irridetur. Quae autem seminaverit homo, et metet . Et est sensus: Frustra causaris inopiam, cum aliud habeat conscientia: et me potes fallere cohortantem, sed scio quod quantumcunque seminaveris, tantum et messurus es. Nam quia finivit Evangelista hoc in loco sermones Domini, quos cum apostolis habuit, simul et nos hunc librum finientes cum illo, aliud initium sermonum et factorum ejus in sequenti libro sucuisset, quasi ad alia transmigrans sic subsecutus est, dicens: I. Et factum est cum consummasset Jesus, praecipiens duodecim discipulis suis, transiit inde ut doceret in civitatibus eorum.
Abbreviated transcription (Latin):
ns fuerit qui susceptus sit. Et quicumq patum dederituni exminimis i stis calicema qũe
frigidae tantum in nomine discipuli amendico uobis non ꝑdet mercedem suam Legimꝰ
in propheta dauid adex cusandas excusationes in peccatis. Quod multi peccatorum suorũ
tur Dixerat qui recipit uos merecepit. Sed hoc p̃ceptum multũ ꝑseudo grophe as
eu falsi pdicatores potorants impedire medicatus ẽ huic quoq scandalo dicens Qu
necipit ustum in nomine iufa mercedem iufo accipiet. Pursus poterat alius causaro
et aicere : pauptant prohibeor tenuitas meretinet ut hosꝑitalis eẽ ñ possim Et hane
excusationem leuissimo p̃cepto diluit ut calicem aquae frigidae tato animo porrigam
ꝑrigidae in quit aquae et non calidae nein calida pauꝑtatis et in opiae ligorum occa¬
sio quaereretur. Talequit et apts sicut ante iam diximus ad galathas p̃cepit. Com¬

Expanded text:
gnus fuerit qui susceptus sit Et quincunque potum dederit uni ex minimis istis, calicem aquae gnus fuerit qui susceptus sit Et quincunque potum dederit uni ex minimis istis, calicem aquae frigidae tantum, in nomine discipuli, amen dico vobis non perdet mercedem suam. Legimus in propheta David: Ad excusandas excusationes in peccatis , quod multi peccatorum suorum etur, dixerat: Qui recipit vos, me recipit. Sed quia hoc praeceptum multi pseudoprophetae et falsi praedicatores poterant impedire, medicatus est huic quoque scandalo, dicens: Qui recipit justum in nomine justi, mercedem justi accipiet. Rursus poterat alius causari et dicere: Paupertate prohibeor, tenuitas me retinet ut hospitalis esse non possim. Et hanc excusationem levissimo praecepto delevit, ut calicem aquae frigidae toto animo porrigamus. Frigidae, inquit, aquae, et non calidae, ne et in calida paupertatis et inopiae lignorum occasio quaereretur. Tale quid et Apostolus, sicut ante jam diximus, ad Calatas praecepit: Com
Abbreviated transcription (Latin):
ire non p̃sumit iuftitiae illius libertatem sibi participem facit ut cum eo parrerelo
iustitiae p̃mia recipiat quem sustentando uiuit quatenus eandem uistiiam libereloq
hoc quo dpropheta ẽtribuit propheciae Eliusuires ad loquendum debtoesur poo¬
pbeca ergomercedẽ prophetae rccipiet quietsi sp̃u propbetiae plenus non fuit hocta
intelligit cum defuturis loquentẽ hic mercedem prophetae accipiet. Igitur iudaei car
ni professione dit anium mixtum est trtaco. Pmiserat qui reciptt uos menecipit osiaequi
merecipit recipit eumqui memisit : Ad susceptionem magistrorum discipulas prouocaa¬
uerat. Doterat occulta cẽ credentium responsio. Ergo et pseudo propletro ut iudo
proditorem debemus suscipere et illis alimoniam ministrare hoc dns ante procurausa
dicitꝰ non ꝑsonas suscipiendas eẽ sed nomina et mercedem non ꝑdere suscipientis licet indi¬

Expanded text:
libere non praesumit, justitiae illius libertatem sibi participem facit, ut cum eo pariter libere non praesumit, justitiae illius libertatem sibi participem facit, ut cum eo pariter justitiae praemia recipiat, quem sustentando adjuvit, quatenus eamdem justitiam libere loquhoc quod propheta est, tribuit, prophetiae illius vires ad loquendum dedit. Cum propheta ergo mercedem prophetae 1522 recipiet, quia etsi spiritu prophetiae plenus non fuit, hoc tamen intelligit eum de futuris loquentem, hic mercedem prophetae accipiet. Igitur Judaei carn professione zizanium mixtum est tritico. Praemiserat: Qui recipit vos, me recipit: et qui me recipit, recipit eum qui me misit. Ad susceptionem magistrorum discipulos provocaverat. Poterat 66 occulta esse credentium responsio; ergo et pseudoprophetas et Judam proditorem debemus recipere, et illis adicit non personas suscipiendas esse, sed nomina, et mercedem non perdere suscipientes, licet indi
Abbreviated transcription (Latin):
adeo enim inquid nibildistat int̾ meeceum ut qui merecipit recipiat eũ quimemisit
Qui recpit prophetã in nomine prophetȩ mercede prophetȩ accipiet. et quireupit iustum
in nomine iusti mercedẽ iusti accipiet : in quibus uerbis notandũ ẽ qui a non ait mercedẽ depros he
ł mercedẽ deiusto sed mercedẽ prophece et mercedẽ iustia cupiet. Aliud est enĩ merces depro¬
pheta aliud merces prophetȩ. Atq aliud merces deiusto. aliud merces iusti. Quid ẽ enimmero
cedem prophec accipiet . nisi quia is qui prophetã sua largitate sastentat quã uis ipse propbe¬
tiã non habeat apud omnipotentẽ tam̃ dñm prophetiȩ p̃mia habebit. Iste enim fortasse uistus sũ
et quanto in hoc mundo nihil possidet tanto loquendi proiuiftitia fidatia maior babet har elũ
ille sastentat quiin hoc mundo aliquid possidet et fortasse aliquid adhuc proiustitia loque

Expanded text:
adeo enim, inquit, nihil distat inter me et eum, ut qui me recipit, recipiat eum qui me misit. adeo enim, inquit, nihil distat inter me et eum, ut qui me recipit, recipiat eum qui me misit. Qui recipit prophetam in nomine prophetae, mercedem prophetae accipiet; et qui recipit in nomine justi, mercedem justi accipiet . In quibus verbis notandum est quia non ait: mercedem de propheta, vel mercedem de justo; sed: mercedem prophetae, atque mercedem justi accipiet. Aliud est enim merces de propheta, aliud merces prophetae, atque aliud merces de justo, aliud merces justi. Quid est enim dicere, Mercedem prophetae accipiet, nisi quia is qui prophetam sua largitate sustentat, quamvis ipse prophetiam non habeat, apud omnipotentem tamen Dominum prophetiae praemia habebit? Iste enim fortasse justus est, et quanto in hoc mundo nihil possidet, tanto loquendi pro justitia fiduciam majorem habet. Hunc dum ille sustentat qui in hoc mundo aliquid possidet, et fortasse adhuc pro justitia loqui
Abbreviated transcription (Latin):
inseetiam medictoris offitium. quicum sit receptus a nobis atqu ille profectus exdõ sit
ds̃ ꝑ illum transfusus in nossit. Atq ita qui ꝑ apłos recipit xpm̃ recipit. Qui uerõ xpm̃ rece¬
perit patrem dm̃ recipiet . qui cnon aliud in apłis recipit quam quod in xpõ .ẽ. Neq in xpo
aliud .ẽ quam quod indõ .ẽ. Perquem hunc ordinem gratiarum non aliũd.ẽ. apłos recepis se
nemmitat docet pericula nontimenda affectum subicit stictureligionis. aurum supra
tulerat. aes detona excusserat. Dura eu angelisturum conditio Vndeergo sumptul
unde uictus necessaria austeritate mandatorum spe temperat promissorum. Qui retipi
inquiens uos merecipit. Et qui recipit me recipit eum qui memisit. Vt in suscipieras
apłis unuscuisq credentium sesus cepiss ex pm̃ arbitraretur. et in susceptione x pĩ eneder&
sedmñ patrem accepisse : Talem seutiq actantũ uult credi qualis et quantus est pater. usq

Expanded text:
in se etiam mediatoris officium, qui cum sit receptus a nobis, atque ille profectus ex Deo sit, Deus per illum transfusus in nos sit. Atque ita qui apostolos recipit, Christum recpit, Patrem Deum recipiet, quia non aliud in apostolis recipit quam quod in Christo est, neque in Christo aliud est quam quod in Deo est. Perque hunc ordinem gratiarum non aliud est apostolos recepisse, onem mittit, docet pericula non timenda, affectum subjicit statui religionis, aurum supra tulerat, aes de zona excusserat, dura evangelistarum conditio. Unde ergo sumptus, unde victus necessaria? Austeritatem mandatorum spe temperat promissorum: Qui recipit, inquiens, vos, me recipit; et qui recipit me, recipit eum qui me misit. Ut in suscipiendis apostolis unusquisque credentium se suscepisse Christum arbitretur, et in resurrectione Christi credat se Deum Patrem accepisse, talem se utique ac tantum vult credi, qualis et quantus est Pater: Usque
Abbreviated transcription (Latin):
subscantiae iure s̃ propria nondonaconlata ꝑgratiã. Tradita autem sibi omnia nion
caelum & terrã & elem̃ta intelligenda c̃ e cetera quȩ ipse fecerit & condidit
sed hi qui ꝑfilium acces sum habent ad patrem & ante rebelles dm̃ postea sentiro coeper¬
ł radita autam non alia sunt quamq infilis solinotas patri nota uero filu soli er quae cedissnt ati¬

Expanded text:
substantiae jure sunt propria, non dono collata per gratiam. Tradita autem sibi omnia, non substantiae jure sunt propria, non dono collata per gratiam. Tradita autem sibi omnia, non coelum, et terra, et elementa intelligenda sunt, et caetera quae ipse fecit et condidit, sed hi qui per Filium accessum habent ad Patrem, et ante rebelles, Deum postea sentire coeperTradita autem non alia sunt quam quae in Filio soli nota sunt Patri; nota vero Filio soli esse quae Patris sunt: at
Abbreviated transcription (Latin):
dix N oc uidelicot ostendens qui ainiustũ eẽ non potestast quod placuit iusto unde an
uinea mercedem laborantib: reddens cum quosdam operarios aequales inopene ȩquaro
inp̃mio & plus in mercedom q̃ reret quilabori amplius insudasset : ait Nonne ex dona¬
ria eanuenistimecũ  uolo autẽ & buic nouissimodare sicut &tibi. Aut ñ licot mihi faoe
quod uolo  in cunctis ergo quȩ exterius disponuntur aꝑtȩ causa rationis e ocouiti fuus¬
titia uouoluntatis. omnia mibi traditas̃ a patremeo et tradentem patrem & accipn¬
teni filiũ mistice intelliger& lio quinsi iuxta nram fragilitatem sentire uolumus cũcoepo¬
ni b abere qui accepit incipiet non babere cumomã legis omni potentem agnoscis nop
decolorem ñ de genorem patri cũ tradita legis filiũ confitens cui ꝑnatura omnia unius

Expanded text:
dixit: hoc videlicit ostendens quia injustum esse non potest quod placuit justo. Unde et in dixit: hoc videlicit ostendens quia injustum esse non potest quod placuit justo. Unde et in vinea mercedem laborantibus reddens, cum quosdam operarios inaequales in opere aequaret in praemio, et plus in mercede quaereret qui labori amplius insudasset, ait: Nonne ex denario convenisti mecum? volo autem et huic novissimo dare sicut et tibi. Aut non licet mihi quod volo facere? . In cunctis ergo quae exterius disponuntur aperte causa rationis est, occultae justitia voluntatis. Omnia mihi tradita sunt a Patre meo. Et tradentem Patrem, et accipientem Filium, mystice intellige. Alioquin, si juxta fragilitatem nostram sentire volumus, cum coeperit habere qui accipit, incipiet non habere qui dederit. Cum omnia legis, omnipotentem agnoscis, non decolorem, non degenerem Patri; cum tradita legis, Filium confiteris, cui per naturam omnia unius
Abbreviated transcription (Latin):
quae ignorauer seribȩ e pharisei quisibi sapientes uidentur & inoans pectu suoprude
iustificata sapientia a filus suis ubi pulcbrȩ sapientib: a prudentib: non insipienter
& hebetes sed paruulos id .ẽ humiles opposuit at probaret secumorem dampnas¬
se non accumen qui abaeo .e. clauis dequa a libi dicit Tulistis clauem scientiae hoc ẽ
humilitatem fideixp̃i quia ad diuintatis eius agnitionem ꝑuenire poteratis s ꝑnentesab¬
cere maluistis. it a pat qum̃ sic fuit placitũ antete. Blandientis affectu loquitur
ad patrem ut coeptum in apłos beneficiũ compleatur His dnĩ uerbis exempla humilitati
accipimus netomere discutero suꝑ naconsilia de aliorum uocatione aliorum uero pulsi¬
one p̃sumam: cum enim intulis set utrũq: non moxrationem reddidit sed sic dõ placitũ

Expanded text:
quae ignoraverunt scribae et Pharisaei, qui sibi sapientes videntur et in conspectu suo prudentes. quae ignoraverunt scribae et Pharisaei, qui sibi sapientes videntur et in conspectu suo prudentes. Justificata sapientia a filiis suis. Ubi pulchre sapientibus et prudentibus non insipientes et hebetes, sed parvulos, id est humiles, opposuit, ut probaret se tumorem damnasse non acumen: quia haec est clavis de qua alibi dicit: Tulistis clavem scientiae , id est, humilitatem fidei Christi, qua ad divinitatis ejus agnitionem pervenire poteratis, spernentes, abjicere maluistis. Ita, Pater, quoniam sic fuit placitum ante te. Blandientis affectu loquitur ad Patrem, ut coeptum in apostolos beneficium compleatur. His Domini verbis exempla humilitatis accipimus ne temere discutere superna consilia de aliorum vocatione aliorumve repulsione praesumamus. Cum enim intulisset utrumque, non mox rationem reddidit, sed sic Deo placitum
Abbreviated transcription (Latin):
iusta eẽ dicitur in comparatione maioris in iustitiȩ inerusalem cum illa exemplis lots
non fuerit correcca. & ista filii dĩ uerbis & miraculis semꝑ extiterit in grata immo prophe¬
tas nec non & ipsum saluatoremoacidit & apłos eius ꝑsecuta .ẽ. ueruntamendico uobis quia
torne sodomorũ remis sus erit in die iudiouquã tibi. Remis siorergo eorũ erit poena
quorũ minor e culpa & in cos fortior procedecuindicta quorũ maior õ noxa In ili
pae nui uliã tsedo gratiarũ actionem signi ficat ut in psalmis sȩpis sime legimus. Audi¬
ant qui saluatorem non natũ sed creatum calumniantur quod patre suum uocet celi¬
sumlit appellare potost scultũ fuit non & sui & caeli& terrae dñm uel patrem simila
appellare quia abscondistibaec a sapientib: & prudentib: & reuelastiea parutibis
Gratias agit & exultat in patre quod apłis aduentus sui aperuit sacramenta

Expanded text:
justa esse dicitur in comparatione majoris injustitiae Hierusalem, cum illa exemplis Lot justa esse dicitur in comparatione majoris injustitiae Hierusalem, cum illa exemplis Lot non fuerit correcta, et ista Filii Dei verbis et miraculis semper exstiterit ingrata. Imo prophetas nec non et ipsum Salvatorem occidit, et apostolos ejus persecuta est. Verumtamen dico vobis quia terrae Sodomorum remissius erit quam tibi. Remissior ergo eorum erit poena, quorum minor est culpa; et in eos fortior procederet vindicta, quorum major est noxa. Ipoenitentiam, sed et gratiarum actionem significat, ut in Psalmis saepissime legimus. Audiant qui Salsimiliter appellare potest, stultum fuit non et sui et coeli, et terrae Dominum vel Patrem similiter appellare. Quia absconditi haec sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis. Gratias agit et exsultat in Patre quod apostolis adventus sui aperuerit sacramenta,
Abbreviated transcription (Latin):
saluatoribs peu angelium ab soluit. et tuc aphanaum num quidusq: ad caclum ex altaberis uscu
in infernum descendens In altero exemplam repperimus & tucapharnaum quo usq ad cȩlum
ex altata es usq: ad inferna descondisti et .ẽ. duplex intelligentia . uelideo ad inferna descon¬
des quia contra p̃dicationem meã suꝑbissime restitisti. uelideo quia ex altata esusq: adcelũ
meo hospitio & meis signis atq: uirtutib: tantum babens priuilegium maiorib: plectens
supplicus quo is quoq: credere noluisti. Incapharna ũ autem quȩ int̃ praetatur uilla pulcher¬
rima condempnatar incredula bierusalem cuidicitur ꝑezechielem iustificata & sodoma
sorortua exte unde & consequenter subditur quia si in sodomis factae fuis sent untuter
quae factȩ s̃ inte fortemansis seddusq adhunc diem. Mli noris ergo iniustiuȩ sodoma & quas

Expanded text:
Salvator Jesus per Evangelium absolvit Et tu, Capharnaum, nunquid usque ad coelum exaltaberis? an usque Salvator Jesus per Evangelium absolvit Et tu, Capharnaum, nunquid usque ad coelum exaltaberis? an usque in infernum descendes? In altero exemplari reperimus: Et tu, Capharnaum, quae usque ad coelum exaltata es, usque ad inferna descendisti. Et est duplex intelligentia: vel ideo ad inferna descendes, quia contra praedicationem meam superbissime restitisti, vel ideo quia exaltata es usque ad coelum meo hospitio et meis signis, tantum habens privilegium, majoribus plecteris suppliciis, quod his quoque credere noluisti. In Capharnaum autem, quae interpretatur villa pulcherrima, condemnatur incredula Hierusalem, cui dicitur per Ezechielem: Justificata est Sodoma, soror tua, ex te. . Unde et consequenter subditur: Quia si in Sodomis factae fuissent virtutes quae factae sunt in te, forte mansissent in hunc usque diem. Minoris ergo injustitiae Sodoma et quasi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsecutionis dara. Sane quod dñs dicit incilicio &cinere peniterent incilicio qđ de
pilis caprarum contecitur a speram peccati pungentis memoriam qua indie iudiou
sinistrapars .e. inducenda significat. incinere autem in ortis considerati anem
perquam tota bumani generis massa in puluerem est redigenda de monstrat. Nota¬
dumautem quod trrus metropolis .ẽ phenicis intribu nepthalim Haec quondam
insula fuit posita altoman quod nunc .ẽ. contigua terrae Si don quoq urbi e
pbenicis in signis olim terminus chananeorum ad aquilonem respiciens & postea
regionis iudeae cecidit autem in sortem trib: aser sed noneam possedit quia
hostes nequaquam ualuit expellere. interp̃tantur autem trrus angustia
& sidonuenatio & significant gentes quasuenator diabolus in angustia peccaticom p̃hendit sed

Expanded text:
persecutionis daret. Sane quod Dominus ait: In cilicio et cinere poeniterent: in cilicio, quod de persecutionis daret. Sane quod Dominus ait: In cilicio et cinere poeniterent: in cilicio, quod de pilis caprarum texitur, asperam peccati pungentis memoriam, qua in die judicii sinistra pars est induenda, significat; in cinere autem mortis considerationem, per quam tota humani generis massa in pulverem est redigenda, demonstrat. Notandum autem quod Tyrus metropolis est Phoenicis, in tribu Nephthalim. Haec quondam insula fuit posita alto mari, sed nunc contigua terrae. Sidon quoque urbs est Phoenicis insignis, olim terminus Chananaeorum, ad aquilonem respiciens, et postea regionis Judaeae. Cecidit autem in sortem tribus Aser, sed non eam possedit, quia hostes nequaquam valuit expellere. Interpretantur autem Tyrus angustia, et Sidon venatio, et significant gentes quas venator diabolus in angustia peccati comprehendit, sed
Abbreviated transcription (Latin):
int̃ ceteras ergo arbes & uicos estimandũ .ẽ. inchoro ram quoq & bethsaida dnmui reiaes
dictũ saluatonis quia scilicet choro tain & bethsaida p̃sented ño credere noluer Trrus autẽ
acsidon & quondam dauid ac salomoni amice fuere & post euangeli tantib: xp̃i credore
discipulis. Tantaq fidem deuotione susceper̃ ut paulum apłm trro abeuntom cuncaciues
cũ uxonibia filiis usq foras ciuitatem prosequerentur. pulcherrimoq spectaculo tanta
hominũ multitudo paucissimos hospites sed profide xp̃i carissimos ad nauesusq uale¬
faccura deduceret: Sed quare nonolim his qͥ credere potuer̃ uerum iudȩis quicredero noluer
sit euangelizatũ : ipsius .ẽ. scre cuius uni uersȩ uiȩ miseri cordia & ueritas. propositum
namq: fuerae dnõ iudeȩ fines ñ excedere ne iustam phariseis & sacerdotib: occasionem

Expanded text:
liqua. Inter caeteras ergo urbes et vicos aestimandum est in Chorozain quoque et Bethsaida Dominum liqua. Inter caeteras ergo urbes et vicos aestimandum est in Chorozain quoque et Bethsaida Dominum dictum Salvatoris. Quia scilicet Chorozain et Bethsaida, praesente Domino, credere noluerunt; Tyrus autem ac Sidon et quondam David ac Salomoni amicae fuere, et post evangelizantibus Christi credidere discipulis: tantaque fidem devotione susceperunt, ut Paulum apostolum Tyro abeuntem, cuncti cives cum uxoribus et filiis usque foras prosequerentur ; pulcherrimoque spectaculo tanta hominum multitudo paucissimos hospites, sed pro Christi fide charissimos, ad naves usque valefactura deduceret. Sed quare non olim his qui credere potuerunt, verum Judaeis qui credere noluerunt, sit evangelizatum, ipsius est scire cujus universae viae misericordia et veritas. Propositum namque fuerat Domino Judaeae fines non excedere, ne justam Pharisaeis et sacerdotibus occasionem
Abbreviated transcription (Latin):
uenatorum dr̃ sicut & capharnaũ atq: trberias quã iobannes nominat ciuitates̃ galileae
sitae in litorelaci genes aretb qui iordanefluente efficitur & abeuangelistis etiã mare gali¬
leae uel mare trberiadis appellatur. plangitergo dñs ciuitates quȩ condam misterium
dĩtenuer̃ & uirtutumiamfructũ gignere debuer̃ inqua spiritales uenatores missis̃ quod
posttanta miracula atq uirtutes nom penituerint peioresq: gentib: quinaturale solum modi
iusdissipant post descriptȩ legis contemptũ filium quoq: di conculcare gratiãq: in gratispnen
nontimuer quȩ rimus ergo ubi scriptumsit qđ inchorotai et bethsaida dñs signa fecerit
Supra legimus & circũibat iħs ciuitates & om̃s uicos curan somnem in firmitatem & rłq

Expanded text:
venatorum dicitur, sicut et Capharnaum, atque Tiberias, quas Joannes nominat, civitates sunt Galilaeae, venatorum dicitur, sicut et Capharnaum, atque Tiberias, quas Joannes nominat, civitates sunt Galilaeae, sitae in littore laci Gennesareth, qui Jordane fluente efficitur, et ab evangelistis etiam mare Galilaeae, vel mare Tiberiadis appellatur. Plangit ergo Dominus civitates quae quondam mysterium Dei tenuerunt, et virtutum jam fructum gignere debuerunt: in quas et spiritales venatores missi sunt, quod post tanta miracula atque virtutes non poenituerunt, pejoresque gentilibus qui naturale solummodo jus dissipabant, post descriptae legis contemptum, Filium quoque Dei conculcare gratiamque ingrati spernere non timuerunt. Quaerimus ergo ubi scriptum sit quod in Chorozain et Bethsaida Dominus signa fecerit. Supra legimus: Et circumibat Jesus civitates et omnes vicos, curans omnem infirmitatem, et re
Abbreviated transcription (Latin):
ea quorum non usus. sed concupiscentiare p̃bendenda ẽ nonenimregnum dĩ ȩsca & potus se
ustitia & pax & gaudium & quia solent homines multum gaudere de carnalibus
epulis addidit inspũ sco. in quouera sacietas tribuitur. in quibusdamergo ea ange¬
lus legitor iustificata ẽ sapientia ab operibus suis. Sapientia quippe non querit
uocis cestimonium sed o perũ. Tunc coepitex probare ciuitatib: in quib: factaes̃ plurimȩ
uircutes eiꝰ quia ñ egissent pęnitentiã. Ex probratio ciuitatũ choraram & becbsarda
& caphamaum capitulibu iustitulo panditur quodideo ex probrauerit eis quia p̃factas
uircutes & signa quã plurima ñ eger̃ pȩnitentiã uȩ tibi coro zom uȩtibi berhsaida
Carozain quȩ int̃ p̃taturmisteriũ meum & becbsaida quȩ domus fructuũ uel domus

Expanded text:
ea quorum non usus, sed concupiscentia reprehendenda est. Non est enim regnum Dei esca et potus, sed ea quorum non usus, sed concupiscentia reprehendenda est. Non est enim regnum Dei esca et potus, sed justitia, et pax, et gaudium. . Et quia solent homines multum gaudere de carnalibus epulis, addidit. In Spiritu sancto, in quo vera satietas tribuitur. In quibusdam ergo Evangeliis legitur: Justificata est sapientia ab operibus suis; sapientia quippe non quaerit vocis testimonium, sed operum. II. Tunc coepit exprobrare civitatibus in quibus factae essent plurimae virtutes, quia non egissent poenitentiam. Exprobratio civitatum Chorozain, et Bethsaida, et Capharnaum, capituli hujus titulo panditur. Quod ideo exprobraverit eis, quia post factas virtutes et signa quamplurima non egerunt poenitentiam. Vae tibi, Chorozain, vae tibi, Bethsaida. Chorozain, quae interpretatur mysterium meum, et Bethsaida, quae domus fructuum vel domus