comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
xit nos. Deinde accepta graͣ
cepit nos nec duce nec trah̾e
Sed adhuc contempnere no¬
biscum. post contẽptionem
erit et uctoria. Modo te et¬
si oppugnat non expugnet
postea cum ab sorta fuerit
tuors in uictoria pugnare ces¬
sabit. Qma ⁊i

Expanded text:
xit nos; deinde accepta gratia coepit nos nec ducere, nec trahere, sed adhuc contendere nobiscum: post contentionem erit et victoria. Modo te etsi oppugnat, non expugnet: postea cum absorpta fuerit mors in victoriam, et pugnare cessabit. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃i peccãti
aĩe duo sunt penalia ignorãtia
et difficultas. Ex ignorantia
dep̾uat error. Ex difficultate cͣ¬
ciatus affligit. Sed approbaẽ
falsa pro ueris ut erret ĩuitꝰ.
et resistente ĩpugnatõe carnał
uincłi non posse ab illicitis oꝑibꝰ
tp̃rare. non est natura instituti
hois Sed pena dampnati.¬

Expanded text:
Omni peccanti animae duo sunt poenalia, ignorantia et difficultas. Ex ignorantia depravat error, ex difficultate cruciatus affligit. Sed approbare falsa pro veris, ut erret invitus, et, resistente repugnatione carnalis vinculi, non posse ab illicitis operibus temperare, non est natura instituti hominis, sed poena damnati
Abbreviated transcription (Latin):
inqͥt dñi exaltauit me. Ma¬
gna uͥtus exaltare hmnlem dei¬
ncare mortalem p̾bere de infir¬
mitate ꝑfectõem. de sbiectione
głiam. de passione uctoriam.
dare auxiliũ de tribulatõe. ut af¬
flictis uera salus dei patesçeret
affligentib aũt uana salus ho¬
minis reman̾et.

Expanded text:
inquit, «Domini exaltavit me.» Magna virtus exaltare humilem, deificare mortalem, praebere de infirmitate perfectionem, de subjectione gloriam, de passione victoriam, dare auxilium de tribulatione; ut afflictis vera salus Dei patesceret, affligentibus autem vana salus hominis remaneret.
Abbreviated transcription (Latin):
Quod ẽ cibus ad salutem
hominis. hoc ẽ concubitus
ad salutem generis. Et ucrũ¬
q non est sine delectatione
pantia refrenante in usum
naturalem redacta libido ẽẽ
non põt. Quod ẽ antem in
sustentanda uita illicitꝰ cibꝰ.
hoc ẽ in acquirenda prole for¬
incatius uł adult̾inꝰ coneu¬
bitus. Et ꝙ est in luturia
uentris et guturis inlicitus
cibus hoc ẽ in libidine ulła
piem querente illicitꝰ con¬
cubitus. Et quod est in ci¬
bo licito non muus ĩmode¬
ratior appetitus. hoc est incõ¬
ingibus ueniał ille concubi¬
tus. Sicut ergo securius ẽ
Ita securius ẽ defungi sine li¬
concubitu stirpem habere. uñ¬
cũq autem nascantur hoĩes
sipentum uicia non sectent᷑
et deuni recte colant honesti
et salui erunt. Semen em̃
hõis ex quancũq homine. dĩ
creatura ẽ. Et eo male uten¬
tib male erit. non ip̃m alñ
malum erit. Sicut filii bo
est adulterioꝵ. Sic mali fe¬

Expanded text:
Quod est cibus ad salutem hominis, hoc est concubitus ad salutem generis, et utrumque non est sine delectatione perantia refrenante in usum naturalem redacta, libido esse non potest. Quod est autem in sustentanda vita illicitus cibus, hoc est in quaerenda prole fornicarius vel adulterinus concubitus. Et quod est in luxuria ventris et gutturis illicitus cibus, hoc est in libidine nullam prolem quaerente illicitus concubitus. Et quod est in cibo licito nonnullus immoderatior appetitus, hoc est in conjugibus venialis ille concubitus. Sicut ergo satius est ita satius est defungi sine licoitu stirpem quaerere. Undecunque autem nascantur homines, si parentum vitia non sectentur, et Deum recte colant, honesti et salvi erunt. Semen enim hominis ex qualicunque homine, Dei creatura est, et eo male utentibus male erit, non ipsum aliquando malum erit. Sicut autem filest adulteriorum, sic mali f
Abbreviated transcription (Latin):
cum caro essẽt pp̃ quos mnc
caro factus ẽ. cumu̾bũ eẽt.
Hac sane magna distancia
quia nos esfecti filii dei mu¬
tamur ĩ melius. Ille autem
s assumpsit quod erat ĩfi̾us.

Expanded text:
cum caro essent, propter quos unicus caro factus est, cum Verbum esset? Hac sane magna distantia, quia nos effecti filii Dei mutamur in melius, ille autem sed assumpsit quod erat inferius.
Abbreviated transcription (Latin):
homicidia. adulteria. forms¬
tiones. furta falsa testimou
blasphenie. hec sunt que co¬
inquinant hominem. Nuce
ẽ certe istorum maloꝵ Quo
ppetrari et iam menbs cõrpo
possint ꝙ cegitatio non aũcedit
mala et comquinat hominẽ
et iam si anquid impediat. ne
subsequãtur oꝑa flagiciosa. et
one. Nunquid io minidum
ẽ cor ascelere homicidii. Aut si
rem subripe alienanam non
quisquis uult põt. Nonquid
ioeo in ip̃a uoluntarte fur nõ
est. Aut si casta est quã mlt
adulterare non castus. ideo
eam non est in corde mechatꝰ.
aut si meretrix non ĩueĩat
in formce Io qui eam qͣrit
non formcatur in mente.
aut si cupienti ꝑ mendaciũ
ledere ꝓximum cẽpus nel lo¬
cus desit. Ideo falsum cesti¬
monium non ore interiore
iam dixit. Aut si quis hoĩes
minum que nullus agit cor
cos hũt ques iam et solus in

Expanded text:
dulteria, fornicationes, furta, falsa testimonia, blasphemiae. haec sunt quae coinquinant hominem. nihil est certe istorum malorum, quae perpetrari etiam membris corporis possunt, quod cogitatio non antecedat mala et coinquinet hominem, etiamsi aliquid inpediat, ne subsequantur opera flagitiosa et one, numquid ideo mundum est ab scelere cor homicidae? aut si rem subripere alienam non ut quis uult potest, numquid ideo in ipsa uoluntate fur non est? aut si casta est, quam uult adulterare non castus, ideo eam non est in corde moechatus? aut si meretrix non inueniatur in fornice, ideo qui eam quaerit, non fornicatur in mente? aut si cupienti per mendacium laedere proximum tempus uel locus desit, ideo falsum testimonium non ore interiore iam dixit? aut si quisquam homminum, quae nullus agit corpltos habent, quos etiam solus in
Abbreviated transcription (Latin):
Atorans autẽ fres di¬
lc̃ifsimi nec istuo ignoret queco¬
modũ ĩ templo cũphanseo publi¬
canus orauit. nõ elenatis ĩ celu
ĩputẽter ocłis. nec mãĩb impudẽ¬
risens sibi placeret. scĩficari magis
hic meruit qui sic orauit. qui miei¬
cordia spẽ sauitis nõ ĩ fioucia mo¬
cẽcie sue posuit. cũ m̃ocẽs nemo sit.

Expanded text:
Adorans autem, fratres dilectissimi, nec illud ignoret quemadmodum in templo cum Pharisaeo Publicanus oraverit, non allevatis in coelum impudenter oculis, nec manibus insolenrisaeus placeret, sanctificari hic magis meruit qui sic rogavit, qui spem salutis non in fiducia innocentiae suae posuit, cum innocens nemo sit,
Abbreviated transcription (Latin):
sapĩam sicut doctrina. queda
ꝓpter salutem. sicut cibus potꝰ¬
et sompmus. quedam pp̃ ami¬
ciciam sicut imiptie concubit
hinc enĩ subsistit ꝓpagatio ge¬
neris humani in quo sccietas
amicabił magnu ẽ bonum.
Hiis itaq bonis que pp̃aliud
nec̃ia sunt. qñ non ad hec quis¬
utitur. pp̃ qd̾ instituta sunt pec¬
cat. ar. uenialiter. ał dampnã¬
bilr. Quis quis uero eis ꝓpte
hoc utitur ꝓpter quor datast
benefacit. Tu igit᷑ non sũ
neccessaria si non eis utitur

Expanded text:
sapientiam, sicut doctrina; quaedam propter salutem, sicut cibus, potus, somnus; quaedam propter amicitiam, sicut nuptiae, vel concubitus. Hinc enim subsistit propagatio generis humani, in quo societas amicalis magnum bonum est. his itaque bonis, quae propter aliud necessaria sunt, qui non ad hoc utitur, propter quod instituta sunt, peccat alias uenialiter, alias damnabiliter. quisquis uero eis propter hoc utitur. propter quod data sunt, bene facit. cui ergo non sunt necessaria, si non eis utitur
Abbreviated transcription (Latin):
Quia maiorib maiores cõ¬
suen̾unt conflictiones oceur¬
rere. et acrius diuitib qm̃
panpib ĩnicetur. et non in¬
opes s locupeletes in quictat¬
infestatio sena latronũ. plus
duces et principes qm̃ milite.
ab hostib appetuntur. mn pug¬
na. et molentius ꝓpuisantur
uentis et curbinib culmĩa
quecũq fu̾int altiora. Io ma¬
g magisq quo pius cetio
tuendum ne inaliquo mino¬
retur.

Expanded text:
quia majores majoribus consueverunt conflictiones occurrere. Acrius divitibus quam pauperibus invidetur, et non inopes, sed locupletes inquiinfestatio saeua latronum. plus duces et principes quam milites ab hostibus appetuntur in pugna, et uiolentius propulsantur uentis et turbinibus culmina quaecumque sunt altiora. ideo magis magisque, quo plus ceteris tuendum ne in aliquo minoretur,
Abbreviated transcription (Latin):
De conu̾sione antem nlliꝰ
desꝑandum est uꝰ siue foris si
et uisitat in uirga facinora
feantur amime sue placentes
deo. E ic̃ enim bonus qui
pseu̾auerit usq infinem hic
saluꝰ erit. Sic et malus siue
foris siue nitus qui ꝑsen̾au̾it
usq infinem hic samius non
erit.
Deus non donat peccata s
differt nec ꝑsenerantem pec¬
catorem a morce liberat. Sed
ut uł sero cõu̾tatur et inuat
pacienter expectat.

Expanded text:
De conuersione autem nullius desperandum est siue foris siuet uisitat in uirga facinora sereantur animae suae placentes deo. sicut enim bonus qui perseuerauerit usque in finem, hic saluus erit, sic et malus siue foris siue intus qui perseuerauerit usque in finem saluus non erit.m non donat peccata, sed differt; nec perseverantem peccatorem a morte liberat, sed ut vel sero convertatur et vivat patienter exspectat,
Abbreviated transcription (Latin):
xaltatus quippe incru¬
ce xp̃s caput erectum ad ce¬
les tenuit. Manus suꝑ terrã
ad aquilonem detendit et
austrum. ut celi se ẽẽ uñm.
et uiu̾se cerre om̃nes q po¬
testates aereas sue dictioni
subditas. ip̃o etiam corporis
sytu signaret. Infima crucis
ip̃iꝰ ter̾re abdita penetrabãt
ut inferoꝵ regnum passione
tñsfixum ac destructum ẽẽ
astantes hebrei greci et ro¬
mani legebant. ut nicel
eiꝰ imꝑium apperet ꝑ om̃es
gentes ẽẽ uilatandum.In¬

Expanded text:
xaltatus quippe in cruce, caput erectum ad coelos tenuit, manus super terras ad aquilonem tetendit et austrum, ut et coeli se esse Dominum, et universam terram omnesque potestates aereas suae ditioni subditas ipso etiam corporis situ figuraret. Infima crucis ipsius terrae abdita penetrabant, ut inferorum regnum passione illius transfixum ac destructum esse astantes Hebraei, Graeci et Romani legebant, ut videlicet ejus imperium appareret per omnes gentes esse dilatandum.
Abbreviated transcription (Latin):
citias hẽas. adu̾so hoĩem cogi¬
tas finire. siue illius satisfactõe.
ras satisface̾ et cõcordare. cum
oyabolo aũt et angłis eiꝰ miła
concordia ẽ. Ip̃i nobis ĩuident
regnũ celoꝵ mitesce erga nos

Expanded text:
citias adversus hominem, cogitas finire; sive illius satisfactione,ras satisfacere et concordare: cum diabolo autem et angelis ejus nulla concordia est. Ipsi nobis invident regnum coel
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. łpe mifrimũ ẽ si aliqͦ
onci potuerut ubi dum
sum nõ ĩuenerunt. St
m seripturis sanctis hiꝰ etiã
cladis magna solacia. fuerĩ
in captinitate tres puera
fuit daniel. fuerunt am ꝑ
pphe. nec deus defuit conso¬
lator. Sic ergo non tesuirl
deles suos suo dominatione
gentio scet batare tamer
huiane qͣni ꝓpham no tesui¬
nec in uiscĩbus belue. Hoc qͦq
illi cum quib agimus ma¬
lunt irritere ꝙͣ credere. qͥ tñ
insius licceris creomit. arri¬
orem metynineum nobilis¬
simũ citharistam cum ẽẽt
deiectus ex naui exceptum
delfini dorso et ad terram eẽ
ꝓuectum. ueꝵ illud nr̃m de
iona ꝓph̾a incredibilius est.
Plane incredibiliꝰ. qr mirabi¬

Expanded text:
e miserrimum est, si aliquo duci potuerunt, ubi Deum suum non inuenerunt. Sunt in scripturis sanctis huius etiam cladis magna solacia. Fuerunt in captiuitate tres pueri, fuit Daniel, fuerunt alii prophetae; nec Deus defuit consolator. Sic ergo non deseruit fideles suos sub dominatione gentis, licet barbarae, tamen humanae, qui prophetam non deseruinec in uisceribus beluae. Haec quoque illi, cum quibus agimus, malunt inridere quam credere, qui tamen in suis litteris credunt Arionem Methymnaeum, nobilissimum citharistam, cum esset deiectus e naui, exceptum delphini dorso et ad terras esse peruectum. Verum illud nostrum de Iona propheta incredibilius est. Plane incredibilius quia mirabi
Abbreviated transcription (Latin):
nesciamus quo ndicio ista
nł faciat uł fieri sinat. apiro
ma sapĩa. Sũmaq iusticia.
Nulla infirmitas Nulla tem̾u¬
tas. Nulla miquitas/ salubri¬
ter tamen discimus nõ mas¬
pendere. seu bona sen mala q̃
nidemꝰ eẽ bonis malisq coĩa
et il la bona querere que solũ¬

Expanded text:
nesciamus quo judicio Deus ista vel faciat, vel fieri sinat, apud ma sapientia, summa justitia, nulla infirmitas, nulla temeritas, nulla iniquitas: salubriter tamen discimus non magnipendere seu bona, seu mala, quae videmus esse bonis malisque communia; et illa bona quaerere, quae bo
Abbreviated transcription (Latin):
mus sõaliter illabi aĩe. Sed
applicatione. et opp̾ssione uni¬
ri. Illabi aut menti illi soli pos.
est qui creauit. qr natura ib̃¬
sistens incorporeꝰ capiblis ẽ
sue facture.

Expanded text:
aliter illabi animae: sed applicatione et oppressione uniri. Illabi autem menti illi soli possibile est, qui creavit: qui natura subsistens incorporeus capabilis est suae facturae.
Abbreviated transcription (Latin):
dire. Uirtus ẽ aĩe tue. nanã
ma caduca calcare. et ꝑ illiꝰ a¬
more qui te redemit dũ ninis
ĩ corꝑe latorare. Uirtus ẽ aĩe cu¬
e. humilitati stucte. et suꝑbia
ab hõiari. Untus ẽ aĩe tuer irã¬

Expanded text:
dire. Virtus est animae tuae vanam nia caduca calcare, et pro illius amore qui te redemit, dum vivis in corpore, laborare. Virtus est animae tuae humilitati studere, et superbiam abominari. Virtus e
Abbreviated transcription (Latin):
losa arbitreris dei p̾cepta. aut
quasi a me edita. dũ ex fonte
saluatoris nr̃i sint enianata.
ne franget aĩam tuam ulla
adu̾sitas. uł ꝑ spitas mũdi.

Expanded text:
losa arbitreris Dei praecepta aut quasi a me edita, dum ex fonte Salvatoris nostri sunt emanata. Ne frangat animam tuam ulla adversitas vel prosperitas mundi
Abbreviated transcription (Latin):
pceuit attingat adillud quod
cũcta pcellit᷑. Id ẽ. unũ deũ op¬
timũ sine quo milla natura
sbnctit. suula doctrina ĩstruit
Nullus usus expedit. ip̃e q̃rat᷑
ubi nob securasunt oĩa. Ipe
cernatur. nbi nobis certa st
oĩa. Ip̃e diligatur ubi nobis rͦ¬
ta sunt oĩa.

Expanded text:
lud, quod cuncta praecellit, id est, unum verum optimum Deum, sine quo nulla natura subsistit, nulla doctrina instruit, nullus usus expedit: ipse quaeratur, ubi nobis secura sunt omnia; ipse cernatur, ubi nobis certa sunt omnia; ipse diligatur, ubi nobis recta sunt omnia.
Abbreviated transcription (Latin):
E pualib aĩs pat᷑e corsi¬
co nullam naturam deo.
eẽ posse cõtrariam. Si em̃ ip̃e
ẽ. et de solo dõ ꝓprie dici põt ħ
uerbum. Est qd enm uere
est. incõmucabilr̃ manet. qm̃
quod mutatur fuit anquid qd̾
iam non est. et erit quod nõ¬
contrarium. Siemin quere̾¬
cur a nobis quid sit albo ꝯ̃riũ
respoisc̾emsꝰ igrum. Sique¬
retur quid sit calido contriũ.
responderemus frigioum. Cñ
autem queritur quid sit con¬

Expanded text:
ualibus animis patere confido, nullam naturam Deo esse posse contrariam. Si enim ille est, et de solo Deo proprie dici potest hoc verbum quod enim vere est, incommutabiliter manet; quoniam quod mutatur, fuit aliquid quod jam non est, et erit quod noncontrarium. Si enim quaereretur a nobis quid sit albo contrarium, responderemus nigrum: si quaereretur quid sit calido contrarium, responderemus frigidum: si quaereretur quid sit
Abbreviated transcription (Latin):
Quor uasoꝵ. uel eciam statu¬
aꝵ. et picturaꝵ uarietate erco¬
gitau̾it et impienit᷑ Quẽ in
tͥn eatris mirabilia spectantib
audientib incredibilia façien¬
tib. et exhilenda molita st̃. i
capiendis. occitẽdis. comadis
ittõnablĩb aĩantib: Que et
ꝙ̃ta repit adu̾sus ip̃os hõies
tot gen̾a uenenoꝵ. tot armo¬
n. tob machinamẽtoꝵ: Et p
salute mortali tuẽda at re
panda. quot medicamẽta.at¬
ꝙ adiumẽta eẽ cõprehẽtent.
pro uoluptate fanciũ quot cõ¬
dimẽta et gule incitameta re¬
pit Ad indicandas. et suaden¬
das cogitatõnes. ꝙtam młti¬
tudĩe. uanetatẽq signoꝵ.uiͬ
p̾cipnũ locũ ueiba etͦ lut̾e te
nẽt ad delcantos aĩos. quoᷤᷤ¬
carmninũ copiam: Ad mulcẽ¬
das aures. quot organa mu¬
sica. quot cantilene modos ex¬
cogitanert: Q̾tã ꝑitiã dimẽ¬
et oroĩes syterr ꝙta sagaçita¬
te cõp̾hẽcerit. Qrmłta reꝵ mũ¬

Expanded text:
que vasorum, vel etiam statuarum et picturarum varietate excogitaverit et impleverit; quae in theatris mirabilia spectantibus, audientibus incredibilia facienda et exhibenda molita sit; in capiendis, occidendis, domandis ionalibus animantibus quae et reppererit; aduersus ipsos homines tot genera uenenorum, tot armorum. tot machinamentorum, et pro salute mortali tuenda adque reparanda quot medicamenta adque adiumenta conprehenderit: pro uoluptate faucium quot condimenta et gulae inritamenta reppererit; ad indicandas et suadendas cogitationes quam multitudinem uarietatemque signorum, ubi praecipuum locum uerba et litterae tenent; ad delcarminum copiam; ad mulcendas aures, quot organa musica, quos cantilenae modos excogitaverit: quantam peritiam dimenet ordines siderum quanta sagacitate compre
Abbreviated transcription (Latin):
Non ergo asꝑe qnͣtum exsti¬
mo non duricer. non modo
ĩpioso ista tolluntur. S ma¬
gis docendo qmͣ iubendo. ma¬
gis monendo qmi minatido
Sic enĩ agendum est cũ
est exercenda in paucor pec¬
cata. Et siquide minanir
cum dolore fiat. de scripturis
cõminando uindictam futu¬
ram. ne nes ip̃i in nra pote¬
state. Sed deus in nrõ ẜmo¬
ne timeatur Itaq prius
monebuntur sp̃uales. Aut
auctoritace lenissimis qͥder
s instantissimis admonitio¬
nib cet̾a multitudo franga

Expanded text:
Non ergo aspere quantum existimo non duriter, non modo imperioso ista tolluntur; sed magis docendo quam jubendo, magis monendo quam minando. Sic enim agendum est cum em exercenda in paucorum peccata et si quidem minamur, cum dolore fiat, de scrcomminando vindictam futuram, ne nos ipsi in nostra potestate sed Deus in nostro sermone timeatur. Ita prius movebuntur spirituales vel auctoritate et lenissimis quidem, sed instantissimis admonitionibus caetera multitudo franga
Abbreviated transcription (Latin):
ille ꝑ quem factũ ẽ celũ et
terra pp̃ eum quem fecit de
terra descendit in cerram et
incelum hinc leuauit terrã.

Expanded text:
er quem factum est coelum et terra, propter eum quem fecit de terra, descendit in terram, et in coelum hinc levavit terram.
Abbreviated transcription (Latin):
Cõfioera aia mea. Intendite
oĩa ĩtima mea qmͣ illi debeat
quia me fecisti debeo amori
tuo me totum. qr me redmi¬
sti. debeo meip̃m cotum. qr
tanta promisisti debeo meip̃z
totum. ĩmo debeo amori tuo
plusqmͣ meip̃m. qm̃ cu es ma¬
ior me pro quo dedisti teip̃z
mine me gustare per amorẽ
qd̾ gusto per agnitionem. Sẽ¬
tiam ꝑ asfectum qd̃ sentio ꝑ
intellectum. Plus tibi debeo
qm̃ meip̃m totum. Sednec
plus hẽo. nec hocipm ꝑme to¬

Expanded text:
Considera, anima mea, intendite, omnia intima mea, quantum illi debeat quia me fecisti, debeo amori tuo meipsum totum; quia me redemisti, debeo meipsum totum; quia tantum promittis, debeo meipsum totum, imo tantum debeo amori tuo plusquam meipsum, quantum tu es major me, pro quo dedisti teipsummine, me gustare per amorem d gusto per agnitionem; sentiam per affectum, quod sentio per intellectum. Plus tibi debeo quam me ipsum totum; sed nec plus habeo, nec hoc ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
Mentem nr̃am delectat ĩmi¬
sibił pulcra casta scã canora
dulcis iusticia ut non ad eã
timore cogamim. si enĩ ad eã
timore cogimini nondum
delectat. peccare nõ debes. nõ tĩo¬
re pene. S amore iusticie¬

Expanded text:
mentem vestram delectet invisibilis, pulchra, casta, sancta, canora, dulcis justitia, ut non ad eam timore cogamini. Si enim ad eam timore cogimini, nondum delectat. Peccare non debes, non timore poenae, sed amore justiti
Abbreviated transcription (Latin):
ut conscituat. sibi retrorsum
insisdias .i. insidiantes bellato¬
res ad insidiand̃ hostib. Hinc
admonemur. Dec non ĩiuste
fieri ab hiis qui iustum bellũ
gerunt. et nichil homo uisto
precipue cogitare debeat in
hiis rebo nisi ut instum bellũ
suscipiat. cui bellare fas est.
Non em̃ om̃ib fas est. Cũ
ãt instum bellum suscepit. u¬
trum apta pugna. uł utrum ĩ¬
sions uncat. Stchil ad instici¬
am interest. Iusta autem bella.
disfuuri solent. que ulciscunt
iniurias. Sic gens nel ciuitas
bello petendo ẽ que uł ninoicae
neglexerit qd̾ a sus improbe
dubio iustum est ꝙ deus ĩpal
apico quem non eit iniquitis
et nouit quio cmq fieri oboll
In quo bello ductor ex̃citus uel
ip̃e populus non tamen auctor
telli qm̃ ininister iudicandus

Expanded text:
ut constituat sibi retrorsus insidias, id est insidiantes bellatores ad insidiandum hostibus. Hinc admonemur, hoc non injuste fieri ab his qui justum bellum gerunt, ut nihil homo justus praecipue cogitare debeat in his rebus, nisi ut justum bellum suscipiat cui bellare fas est. Non enim omnibus fas est. Quum autem iustum bellum susceperit, utrum aperta pugna, utrum insidiis uincat, nihil ad iustitiam interest. iusta autem bella ea definiri solent quae ulciscuntur iniurias, si qua gens uel ciuitas, quae bello petenda est, uel uindicare neglexerit quod a suis inprobe dubitatione iustum est, quod deus imperat, apud quem non est iniquitas et nouit quid cuique fieri debeat. in quo bello ductor exercitus uel ipse populus non tam auctor belli quam minister iudicandus
Abbreviated transcription (Latin):
Sac forma ẜu accepta. fc̃m obediẽtẽ
usq ad mortẽ crucis. nisi in hac di
put ẽ ad capescẽdu regnũ regnũ ce¬
loꝵ. uiuificaret. saluos faceret. libe¬
raret. redim̾et. et illinaret. qui priũ
cõstituti. sub ptate dy abłi pr̃icipis
pccoꝵ. ac sic fieret mediator dei et
hõimi. ꝑ que pꝰ inuicicias ĩpietatis
nt̃e illlus gr̃e pace finitas. recõcili¬
aremur deo ĩ eternam uitam abe¬
terna morte. que talib ĩpediebat e¬
repti.

Expanded text:
ac forma serui accepta factum oboedientem usque ad mortem crucis, nisi ut hac disput est ad capessendum regnum caelorum, uiuificaret, saluos faceret, liberaret, redimeret, inluminaret, qui prius  constituti, sub potestate diaboli principis peccatorum, ac sic fieret mediator dei et hominum, per quem post inimicitias impietatis nostrae illius gratiae pace finitas reconciliaremur deo in aeternam uitam ab aeterna morte quae talibus inpendebat erepti.
Abbreviated transcription (Latin):
promisit deus scĩs siis quis ex¬
plicet uerbis facilius tamẽ pos¬
sunus dicere in illa uita et̾na
quto ibinonsit. qmͣ quid ibisit
iassitudo. Non est infirmitas.
Non est fames. Nulla sitis Nlli
estus. Nulla corruptio. Nulla ĩ¬
digentia. Nulla discordia. Nulla
tristicia. Ecce oiximꝰ quid ibi
uonsit. Quto antem ibi sit uultĩ
nosse. Hoc nec oculus uidit. nec
auris aiount et e.

Expanded text:
promittit Deus sanctis suis, quis explicet verbis suis? Facilius tamen possumus dicere in illa vita aeterna quid ibi non sit, quam quid ibi sit.lassitudo, non est infirmitas, non est fames; nulla sitis, nullus aestus, nulla corruptio, nulla indigentia, nulla moestitia, nulla tristitia. Ecce diximus quid ibi non sit: quid autem ibi sit vultis nosse? Hoc est, Nec oculus vidit, nec au
Abbreviated transcription (Latin):
ysi. Inter magnos et egregios ca¬
tholice doctores ecõe. p̾clarũ fuisse et ẽẽ.
cũ dĩna et hũana eruditõe mirablem õs
orthodori ĩ toto t̾raꝵ orbe uenerãt᷑ preci¬
pue tñ apłice sedis antistites scripta eius
latio eis usos se fuisse testantur. Nam
na enes matucti nel pocius eadẽ illustͣ¬
pretua ĩ tantũ tonate deo post̾is ꝓsũt
ut et ieimos copiosius pascant. et for¬
ꝯtes armis spũalib muniant. Cotholi¬
ca siquitẽ dine legis ip̃iꝰ explanatõ. nõ
solĩtesurientib alimoniam. s et unin¬
cantib efficit᷑ armatura. ita nec ĩmerito
ore ꝓpris cõmed auit cp̃pastoralis officii
sociũ et copiosagregidnico de pratis
scripturaꝵ pabula ꝓcurãtẽ. ꝑ amplius
dilexerũt suũ uerissime putates bonũ
uentũ scientes hũc intelligibłe ad cõ¬
diendos aĩos salem eciã pocorib abie¬
ctissimis ꝓfuturũ. Quoꝵ om̃iũ. ego
prsus abiectior ex aliꝙ̃tis eiufdem bi

Expanded text:
 inter magnos et egregios catholicae doctores ecclesiae praeclarum fuisse et esse cum diuina et humana eruditione mirabilem omnes orthodoxi toto terrarum orbe uenerentur, praecipue tamen apostolicae sedis antistites scripta. eiuslacio his usos se fuisse testantur. nam na eius instructi uel potius eadem inlustrpraemia in tantum donante Deo posteris prosunt, ut et jejunos copiosius pascant, et fortes armis spiritalibus muniant. Catholica siquidem divinae legis explanatio, non solum esurientibus alimonia, sed et dimicantibus efficitur armaore proprio commendavit compastoralis officii socium, copiosa gregi dominico de pratis Scripturarum, pabula procurantem, peramplius dilexerunt: suum verissime putantes bonum, ventum. Scientes hunc intelligibilem ad condiendos animos salem etiam pecoribus abiectissimis profuturum. quorum omnium ego prorsus abiectior ex aliquantis eiusdem beati
Abbreviated transcription (Latin):
nat quis ꝑ amicis suis. Ut gͦ
amaretur. prior amauitr et ut ꝓ¬
nõie eiꝰ nemo mori timex prior
ficaret ĩ coroib hõmũ caritatẽ.
misit dyabolũ foras.s. de cordi

Expanded text:
nat pro amicis suis . Ut ergo amaretur, prior amavit: ut in nomine ejus nemo mori timeret, prior ficaret in cordibus hominum charitatem, misit diabolum for
Abbreviated transcription (Latin):
qui amati saluũ uult hĩe qd̃ am̃t¬
Et si intelligat q̃ sit uera salus.
incipit illamꝰ amare ĩ se. et ip̃am
cogitur ueram amare. et ĩ ami¬
et iliũ sub deo eẽ. Amas uitam
et̾nam. illic eũ uis tecũ regnare
ĩ eternũ. Inimitũ tnũ uites ꝑse¬

Expanded text:
qui amat, salvum vult habere quod amat; si intelligat quae sit vera salus, incipit illam amare in se, et ipsam cogitur veram amare et in amiet illum esse sub Deo: amas vitam aeternam, illic eum vis tecum regnare in aeternum. Inimicum tuum vides il
Abbreviated transcription (Latin):
ut se. pp̃pñtẽ salute. sic tu que¬
cũq diligis pp̃ uitam et̾nam oi¬
lige. Cũ ĩuenis iram. indig̃cõ.
odiũ. ĩiquitate. sic coneris expłꝰ¬
lere morbu aĩ. quõ amicus scli
morbu corpis Ad ħ eĩ amas. ut¬
tu facias qd̃ et tu es. et enit ĩte
ꝑfca caritas. H si ĩuen̾is. ao h a¬

Expanded text:
sentem salutem: sic tu quemcumque diligis, propter vitam aeternam dilige; cum inveneris iram, indignationem, odium, iniquitatem, sic coneris expellere morbum animi, quomodo amicus saeculi morbum corporis: ad hoc enim amas, ut facias quod et tu es: et erit in te perfecta charitas. Hoc si inveneris, ad h
Abbreviated transcription (Latin):
sicut pax in bonoꝵ finib p̾di¬
cata est. ita laudata qd̃ uł q̃le
belium eorio in finib maloꝵ¬
possit intelli. Ueꝵ qui hoc querit
atcendat quid inbello noxium
puciosumq sit. et uidebit nich
aliud qmͣ reꝵ ẽẽ inter se aduer¬
sitatem atq conflictum. Qued
g̾ bellum grauius atq amariue
excegitari pot qmͣ ubi uoluntas
sic aduersa esi passioni. et pas¬
sio uoluntati. ut milliꝰ eorum
uictoria tales mimicicie fiman¬
tur. Et ubi sic confligitur cum
at̃ qñ contĩgit iste conflictus.
aut dolor uincit. et sensũ mors
adimit natura uincit et dolo¬
rem sanitas tosuit. Ibi antẽ et
dolor ꝑmanet ut affligat. et nͣ
ꝑdurat ut sentiat quia utrũq
idõ nõ defficit. ne pena defficiat.

Expanded text:
sicut pax in bonorum finibus praedicata est adque laudata, quod uel quale bellum e contrario in finibus malointellegi. Verum qui hoc quaerit, adtendat quid in bello noxium perniciosumque sit, et uidebit nihil aliud quam rerum esse inter se aduersitatem adque conflictum. Quod igitur bellum grauius et amarius cogitari potest, quam ubi uoluntas sic aduersa est passioni et passio uoluntati, ut nullius earum uictoria tales inimicitiae finiantur, et ubi sic confligit cum ipenim quando contingit iste conflictus, aut dolor uincit et sensum mors adimit, aut natura uincit et dolorem sanitas tollit. Ibi autem et dolor permanet ut adfligat, et natura perdurat ut sentiat; quia utrumque ideo non deficit, ne poena deficiat.
Abbreviated transcription (Latin):
ergo fuit in uerbo dei ẜinge¬
nitam sapientiam deince fcã¬
increatura in creatura spilali
hoc est in cognitione angeloꝵ
ẜm creatam in illis sapiam¬

Expanded text:
erat in Verbo Dei secundum genitam Sapientiam; deinde facta est in creatura spirituali, hoc est in cognitione Angelorum secundum creatam in illis sapi
Abbreviated transcription (Latin):
gitare deũ. et gratis amare ip̃m
Adiutorẽ. ip̃m expectatorẽ. ip̃m co¬
ronatorẽ. ip̃m p̾mii largitorem.
que amas. An u̾o tibi cara st̃ oĩa.
et uilis ẽ ille qui cõdidit oĩa: li

Expanded text:
are Deum; et gratis amare ipsum Deum adjutorem, ipsum spectatorem, ipsum coronatorem, ipsum praemii largitorem; quem amas. An vero tibi chara sunt omnia, et vilis est ille qui condidit omni
Abbreviated transcription (Latin):
dũt adulatores oleũ. qui siue fal¬
sa. siue ignorata lauõado. Mĩas in
ertores mittũt. et eis uana gaudi¬
a. tanꝙͣ fatuis cõsilianto aliqua
te hiis mercetẽ. siue eqͦr. siue pe¬
cũie. siue honoris. siue alicuiꝰ com¬
modi tp̃alis accipiũt. nõ ĩtelugẽ¬
tib gõ dcm ẽ. Qui uos felices di¬
cũt. in errorẽ uos mittũt. Melius¬
est autẽ o biurgari a iusto. ꝙ̃ a pico¬
poc̃oris nõ ĩpĩguet caput meum.

Expanded text:
um adulatores, qui siue falsa siue ignorata laudando in errorem animas mittunt et eis uana gaudia tamquam fatuis conciliando aliquam de his mercedem siue ciborum siue pecuniae siue honoris siue alicuius commodi temporalis accipiunt, non intellegentibus quod dictum est: qui uos felices dicunt, in erroreest autem objurgari a justo quam a peccatopeccatoris non impinguet 60 caput meum.
Abbreviated transcription (Latin):
tem uerbis aliud oppinantis qmͣ
catholica u̾itas decet. nõ eẽt ĩtegͣ
sed fabulosis falsitatib in qͥnata.
siam sub eisdem uerbis .i. in noĩe
patris et filii et sp̃s scĩ. Non solũ
marchion aut ualentinus. Aut
arius. aut. Ennomius. s ip̃i car¬
si p̾rofecerint et oppimonũ car¬
nauũ uanitatem emendañmt de¬
no quod acceꝑant repetendim

Expanded text:
dem verbis aliud opinantis quam catholica veritas docet, non esset integra, sed fabulosis falsitatibus inquinata. Nam sub eisdem verbis, id est, In nomine Patris et Filii et Spiritus sancti, non solum Marcion, aut Valentinus, aut Arius, aut Eunomius, sed ipsi carsi profecerint et opinionum carnalium uanitatem emendauerint, denuo quod acceperant repetendum
Abbreviated transcription (Latin):
cerçi scriptura diunia mos
ppłi dei uł insticuta maioꝵ
pro lege ceuendasunt. De qͥ¬
bus si disputare uoliũmus.
et ex alioꝵ consuetudine ali¬
os inprobare. orietur int̾imi

Expanded text:
statuit scriptura diuina, mos populi dei uel instituta maiorum pro lege tenenda sunt. de quibus si disputare uoluerimus et ex aliorum consuetudine alios inprobare. orietur intermin
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ̃ de ligno ꝓhibi¬
to seducta młier manducauit. eiq
dedit ut simł et̾ent. noluit eã cõtri¬
stari qua ccedebat sine suo solatio¬
posse cõtabesc̾e. si ab eius alienare¬
tut aĩo. et oĩo illa ĩt̾ire discordia.
nõ quidẽ carnis uictus cõcupĩa. ꝙͣ
beniuolẽcia qua płmq fit ut offen¬
datur deus. ne hõ ex amico fiat im¬
ne sũie iistus exitus indicauit.

Expanded text:
 de ligno prohibito seducta mulier manducauit eique dedit ut simul ederent, noluit eam contristare quam credebat posse sine suo solacio contabescere, si ab eius alienaretur animo, et omnino illa interire discordia: non quidem carnis uictus concupiscentiabeniuolentia, qua plerumque fit ut offendatur deus, ne homo ex amico fiat inntentiae iustus exitus indicauit.
Abbreviated transcription (Latin):
egrituoĩe. obsequus meis int̾¬
blandiens appellabat me piũ.
et cõmemorabat grandi deuo¬
tõis afftũ nũꝙͣ se auoisse ex o¬
te meo iacłatũ ĩ se durũ. aut
cõtum eliosũ ẜmonẽ.

Expanded text:
egritudine obsequiis meis interblandiens appellabat me pium et conmemorabat grandi dilectionis affectu numquam se audisse ex ore meo iaculatum in se durum aut contumeliosum sonum.
Abbreviated transcription (Latin):
stie uł ledant homines nel
int̾imant cimi siña domini
manifesta sit quaeas honĩi
subdidit ut earum hẽat pote¬
statem. Quam questionem
sic soluit. ut dicat aute pcc̃m
om̃s bestias homini fuisse sõ¬
ditas. Quod antem nuncho¬
minib nocent penam pͥmi
bestias et pauemus non cõtͣ¬
dico. et a pͥncipatu decidiniꝰ
et hoc dico etiam s non hoc
ostendit legem tri ẽẽ menda¬
cem Ab micio enim non itai
res erant dispoĩte. S time¬
bant et cremebant. et subici¬
ebantur domino. Et qm̃ a¬
fiducia decidimus pro pcc̃o pro¬
fecto et ab honore.Unde he
manifestum est. Aducit enim¬
deus bestias adadam uidere
quid eas nocaret. et non resi¬
luit adam tanqmnͣ timens. hc
homini abinicio terribiles be¬
stie Sym aliud isto manifesti
erem disputatio. Si enĩ eẽnt¬
bestie terribiles hominib. nõ
non ei cum tanta ẜmecinaret᷑
fiducia. S ed statim ad ip̃m
expanisset. et resiluiss aspectũ
Nuc antem disputat et nõ
timet. Nondum enĩ erat timõ

Expanded text:
stiae vel laedant homines, vel interimant, cum sententia Domini manifesta sit, qua eas homini subdidit, ut earum habeat potestatem . Quam quaestionem sic solvit, ut dicat, ante peccatum omnes bestias homini fuisse subjectas; quod autem nunc hominibus nocent, poenam primi « bestias, et pavemus: non contradico. Et a principatu decidimus: et hoc dico ipse etiam. Sed non hoc ostendit legem Dei esse mendacem: ab initio enim non ita res erant dispositae; sed timebant, et tremebant, et subjiciebantur domino. Et qfiducia decidimus, profecto et ab honore. Unde hoc manifestum est? Adduxit bestias ad Adam, videre quid eas vocaret, et non resiluit Adam tanquam timens. » Ehomini ab initio terribiles bestiae; secundum aliud isto manifestiuerpentem disputatio. Si enim essent terribiles hominibus bestnon ei cum tanta sermocinaretur fiducia, sed statim ad ipsum et expavisset et resiluisset aspectum: nunc autem et disputat, et non timet. Nondum enim erat timor
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑet alium. Idq sit lõge p̾¬
stabilius qmͣ est iuico und
ab alio suꝑatur. ac ꝑ hoc sano
uoq indicio cum continen¬
tia cõnigio p̾feratur. Me¬
lior tanen homo fidelis con¬
iugatꝰ ꝙͣ continens infid̾lis
S inficeł homo non solum
minus laudandꝰ ueꝵ etia
manime decestandus est
Constituamus ambos conõ
et sic eciam profecto melior
est cõiugatꝰ fidelissimus. e
obedientissimus ꝙͣ continẽs
minoris fider minorisq ob¬

Expanded text:
superat alium, idque sit longe praestabilius, quam est illud, unde ab alio superatur. Ac per hoc sano ueroque iudicio, cum continentia coniugio praeferatur, melior est tamen homo fidelis coniugatus quam continens infidelis. Sed infidelis homo non solum minus laudandus, uerum etiam maxime detestandus est. Constituamus ambos bonos; etiam sic profecto melior est coniugatus fidelissimus et oboedientissimus Deo quam continens minoris fidei minorisque ob
Abbreviated transcription (Latin):
nesçio quio mͥ ex eo utile sic uel
eis quos diligo tibi illuo cõmit¬
to pr̃ scissime atq optĩe. ꝓ eo ꝙ¬
exoro excellẽtissimam clemẽcia
tuam. ut me ad te cõuertas. ni¬
chilq mn̾ repugnare facias tẽtẽ¬
ti ad te. ibeasq me. dũ ħip̃m cor¬
pus ago atq porto. purũ. mag̃¬

Expanded text:
nescio quid mihi ex eo utile sit, vel eis quos diligo, tibi illud committo, Pater sapientissime atque optime, et um oro excellentissimam clementiam tuam, ut me penitus ad te convertas, nihil mihi repugnare facias tendenti ad te, jubeasque me, dum hoc ipsum corpus ago atque porto, purum, magn
Abbreviated transcription (Latin):
huuum figulsim et artifi¬
cem hẽamus. Credamus
quia potens est et repare ꝑdi¬
ta qui creauit hec omnĩa in¬
cegra. ip̃e enim ait. Sicut
lutum in mam figuli. Ita
huiliemus nes submanu
omipotentis dei. ut nos exal¬
tet in tempore isitationis
Cogitemus nes in conspec¬

Expanded text:
eum figulum et artificem habemus; credamus quia potens est reparare perdita, qui creavit haec omnia integra. Ipse enim ait: Sicut lutum in manu figuli, ita humiliemus nos sub manu omnipotentis Dei, ut nos exaltet in tempore visitationis . Cogitemus nos in conspec
Abbreviated transcription (Latin):
Nullilaici milli cłici. nlle
uł relicti sumus suꝑ terra
pcca nr̃a cognoscamus ne
cum impus peamus. ne¬
dum cito digna sacisfactõe
uelcciter placauit irã eius
ille qui dixit peccatũ meũ
cognoni. et iusticias meas
non opui. dixi pronũciabo
adiisum me iniusticiã meã
domino. et quid secutum ẽ.¬
Tu diminsti impietatem
cordis mei. Paratus est
semꝑ deus peccata nrã di¬
mittere. si non cardaummus
ad eum reu̾ti. Si aũt tarda¬
lumꝰ cimeam᷑ ne inferat
nobis iram suam. Quia
quosdam quidem p̾destina¬
uit ad supplicium. Quib¬
dam quide magnum p̾sti¬
cit bene ficium. Nec tamẽ
ħ iniuste. S in alto iudicio¬
suo. Nan Caym ꝑfecit ho¬
micidium. et iob mulũ atꝰ
dei amicꝰ est eit effectus et¬
nec cũ Iob diucius passus
est cruciatum. nec caym
locum donauit ad ignoscẽ¬
dum. nec paulum deẜuit¬
collaphizatum quem sua gr̃a
fecit robustum. nec udam
suscepit penitẽtem. nec pet
deẜuit flentem. et sicpius
uas olim ꝑfectum in ꝑdicti¬

Expanded text:
nulli laici, nulli clerici, nullae ui sumus super terram, peccata nostra agnoscamus, ne cum impiis pereamus, dum cito digna satisfactioneuam velociter placavit iram ejus ille qui dixit: Peccatum meum cognovi et injustitiam meam non operui. Dixi: pronuntiabo adversum me injustitiam meam Domino Et remisisti impietatem cordis mei. Paratus est semper Deus peccata nostra indulgere, si non tardaverimus ad eum reverti. Si enim tardaverimus, timeamus ne inferat nobis iram suam, quia quosdam quidem praedestinavit ad supplicium, et quibusdam quidem magnum praestitit beneficium: nec tamen hoc injuste, sed in alto suo judicio. Nam Cain perfecit homicidium, et Job vulneratus Dei amicusnec tamen Job diutius passus est cruciatum, nec Ananiae locum dedit ad ignoscendum , nec Paulum deserucolaphizatum, quem sua gratia fecit robustum , nec Judam suscepit poenitentem , nec Petrum deseruit flentem . Et sic piusvas olim perfectum in perditi
Abbreviated transcription (Latin):
Quim
mirũ auaricie morbus. nũꝙ̃
melius cõpescitur. insi cũ dies
mortis sine obluuione medi¬
tatur. cũ qualis pꝰ modicum
ĩ sepulcro futurus sit hõ. cõsi¬
teratur. Hoc certe fixũ mane¬
bat ĩ illi memoria. qui dice¬
bat. Hõ putredo. et filius ho¬
moria nõ recesserat. qui aie¬
bat. In oĩb opib tuis. mẽo¬
rare nouissima tua. et ĩ eter

Expanded text:
Qui nimirum avaritiae morbus nunquam melius compescitur, nisi cum dies mortis sine oblivione meditatur, cum qualis post modicum in sepulcro futurus sit homo, consideratur. Hoc certe fixum manebat in illius memoria qui dicebat: « Homo putredo, et filius hoo non recesserat, qui dicebat: « In omnibus operibus tuis memorare novissima tua et in aet
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut a nobis
dñs ꝑ suscepti offici nccitate
loquenoi deposcit officiũ. ita a
uobis kini audiendi requint
pedit hus que ꝓ saluce ur̃a dici¬
mus o bedire. sicut nobis m̃nin
nõ tac̾e. Nam si nos offensam
metuunt de silẽcio. ꝙ tomagis
uos eam cebetis exꝑauesçe te
cõtẽptu. Si inꝙͣ nobis grante

Expanded text:
Sicut a nobis Dominus, pro suscepti officii necessitate loquendi deposcit officium, ita a vobis, charissimi, audiendi requirit pedit, his quae pro salute vestra dicimus obedire, sicut nobis imminet non tacere. Nam si nos offensam metuimus de silentio, quanto magis vos eam debetis expavescere de contemptu? Si, inquam, nobis grande
Abbreviated transcription (Latin):
uiroꝵ consorcio fruere. et
a u̾bis eoꝵ nõ añtas aurem
tuam. et in eoꝵ consçilio de
hiis qui ea libenter audiunt
et attendunt. Sicut soloriẽs
effugat caliginem. ita scõꝵ
doctrina a sen̾sib nrĩs expellit
tenebras. Deuita queso iuro
suꝑbos. inuides. detractores.
mendaces ꝑiures. et salucem
suam neglgentes. qui mor¬
tui sunt uircutib. et letantur
in ꝓpriis uolinitatib ut gau¬
diis careant dinis. Nion dico
ut uł unum talem in domo
tua hẽas. Sed etiam ubicũq
tales eẽ auoieris hos deuita.
cũ hmõi homĩb milla tibi cõ¬
mixtio sit uł familiaritas.
Neq uelis cum eis ẜmoci¬
nari. si non ualeas domino
mifance eos ab errore suo re¬
morbidam poliuĩtur totus
grex. et modica ꝑs fellis ma¬
gnum dulcorem uertit ĩ ama¬
tibi clarus ac nobił. et dulcia
si agit tecum contrariis ma¬
gis nocet illius calis fictura
qmͣ placeat ex u̾bis figura.
Non enim ex u̾bis s exuir¬
tutib homoꝓbatut.

Expanded text:
um consortio fruere, et a verbis eorum ne avertas aurem tuam, et in eorum consilio deliis qui ea libenter audiunt et attendunt. Sicut sol oriens effugat caliginem, ita sanctorum doctrina a sensibus nostris expellit tenebras. Evita, quaeso, viros superbos, invidos, detractores, mendaces, perjuros, et salutem suam negligentes, qui mortui sunt virtutibus, et laetantur in propriis voluptatibus, ut gaudiis careant divinis. Non dico, ut vel unum talem in domo tua habeas: sed etiam ubicumque tales esse audieris, hos devita. Cum ejusmodi hominibus nulla tibi commixtio vel familiaritas sit: nec velis cum eis sermocinari; si non valeas, Domino miserante, eos ab errore suo remorbidam polluitur totus grex: et modica pars fellis magnum dulcorem vertit in amatibi clarus ac nobilis, et dulcia si agat tecum contrariis, magis nocet illius talis factura, quam placeat ex verbis figura; non enim ex verbis, sed ex virtutibus homo probatur.
Abbreviated transcription (Latin):
¶Duco iam de ceteris nec¬
cessitatibus dicam frm̃ soro¬
rum generoꝵ atq socroꝵ. et
qualibet consanguinitate et
affinitate iũctoꝵ si caritas ĩ¬
certa. uoluntas q suspectaẽ
filiis pentum et pentibus
fiuorum dum beniuolencie
non redditur debita. quianͦ
deberi putatur qñ in alio qd̃
non uidecur ẽẽ non creditur
Lorro sinon ingemosa
s odiosa est ip̃a cantela. ubi
nos amari non credimus qr
amorem amantium non
uidemus. uicemq non re¬
pendimius quib eam non
debere mutuam non puta¬
mus. usq adeo res humane
mus hominum uoluntate
quas utiq uidere uõ possu¬
mus¬

Expanded text:
Quid jam de caeteris neQuid jam de caeteris necessitudinibus dicam, fratrum, sororum, generorum atque socerorum, et qualibet consanguinitate et affinitate junctorum, si charitas incerta, voluntasque suspecta est, et filiis parentum, et parentibus filiorum, dum benevolentia non redditur debita; quia nec deberi putatur, quando in alio quae non videtur, esse non creditur? Porro si non ingeniosa, sed odiosa est ista cautela, ubi nos amari non credimus, quod amorem amantium non videmus, vicemque non rependimus, quibus eam nos debere mutuam non putamus: usque adeo res humanaemus hominum voluntates, quas utique videre non possumus
Abbreviated transcription (Latin):
ueꝵ est hr̃i posse amicum etiã
in reb prospis. probari autẽ
certius in reb adũsis. sedtñ
ut eum probes ꝑiculis cuis
non te ei cõmicteres nisi cre¬
auferatur hec fides de rebus
humanis quis non atcendat
qnͣta eaꝵ ꝑturbatio. et qmͣ hor¬
renda confusio subsequatur.
Quis enim mutua caritate
diligetur ab aliquo cum sit ĩ¬
uisibilis ip̃a dilectio si quod
non uideo credere non debeo
nisi mutuo amore constat.
cõmubioꝵ neq cognatõnũ
et affinitatis uincula ĩ aĩmo
ẜuanbuntur. quia inhiis u¬
ciq amica coniẽsio est. Non
gͦ cõiugem cõiũx uicissim
dilig̾e pot̾it qñ se diligit. qr
ip̃am dilectionem non põt
uidere non credit nec filies
Hr̃e desio̾abunt ques uicissi
ẽẽ non credunt. Qui sin ascĩ¬
tur et crescant multo minꝰ
ip̃i pentes sucs amabunt qͦꝵ
ergase amoremn in eornm
cordib. quia est ĩuisibilis
non uidebunt si ea que nõ
identur non laudabili fide
s culpabili ueritate credũt᷑

Expanded text:
um est haberi posse amicum etiam in rebus prosperis, probari autem certius in rebus adversis. CAPUT ut eum probes, periculis tuis nec te committeres, nisi creauferatur haec fides de rebus humanis, quis non attendat quanta earum perturbatio, et quam horrenda confusio subsequatur? Quis enim mutua charitate diligetur ab aliquo, cum sit invisibilis ipsa dilectio, si quod non video, credere non debeo? nisi mutuo amore constat. connubiorum neque cognationum et affinitatum vincula in animo servabuntur; quia et in his utique amica consensio est. Non ergo conjugem conjux vicissim diligere poterit, quando se diligi, quia ipsam dilectionem non potest videre, non credit. Nec filios habere desiderabunt, quos vicissim esse non credunt. Qui si nascantur et crescant, multo minus ipsi parentes suos amabunt, quorum erga se amorem in eorum cordibus, quia est invisibilis, non videbunt; si ea quae non videntur, non laudabili fide, sed culpabili temeritate creduntur.
Abbreviated transcription (French):
Cor¬
reptionib xp̃s reprimit ec¬
inflata dissiliat. Et consola¬
tionib erigit. ne grauata in¬
firmitate succũbat᷑. Hiuc ẽ

Expanded text:
correptionibus eam reprimit,inflata dissiliat, et consolationibus erigit, ne grauata infirmitate succumbat. hinc est
Abbreviated transcription (Latin):
nem ip̃a caro peccat que aĩa
grauat. et aĩa acarne suꝑata
consentit carm in peccatis.
Caro enim pr e ceps est ao
libromẽ improba. ad pectulã¬
tiam freq̃ns ad luxuriam in¬
uerecunda ad fornicationem.
crim̃ cotidie crimini suꝑponẽ
peccatum peccatis. et non ces¬
sat pessimis deteriora cõnĩg̾e.
Doluntate ẽ crudelis. uana ĩ
sipiens semper ad malum ꝓ¬
na. ad bonum excusabilis et
pigerrima. Uelor ad mortez
aduitam difficilis cumn exosa
sunt opera lucis et tenebraꝵ
amatissima. quia cadere dili¬
git surgere negligit. amara
est illi Salus. et d̾ulcis ꝑdicõ
in malum. semper corrisensĩ
et decerius et de peiori in pessi¬
ma defluens. Inquieta. ĩpa
mina cupiditatis et auari¬
primit. abstrahens se a celesti¬
bus et delectans interrenis
relinquit ueritatem. festinat
haurire uanitatem et ubã
mendacii et quid pluri. Sicͭ
tinea lanam denorat. et sicut
ignis ligna et fenimi et sti¬
pula consinut. ita caro rebel¬
et delicata aĩmam consu

Expanded text:
 Ipsa caro peccat, quae animam gravat: et anima a carne superata consentit carni in peccatis. Caro enim praeceps est ad libidinem, improba ad petulantiam, frequens ad luxuriam, inverecunda ad fornicationem, crimen quotidie crimini superponens, peccatum peccatis; non cessat pessimis deteriora conjungere; voluntate crudelis, vana et insipiens, semper ad malum prona, ad bonum excusabilis et pigerrima, velox ad mortem, ad vitam difficilis; cui exosa sunt opera lucis, et tenebrarum amantissima; quia cadere diligit, surgere negligit; amara est illi salus, et dulcis perditio; de malo semper corruens in deterius, et de pejori in pessimiora defluens; inquieta et impatmina cupiditatis et avariprimit, abstrahens se a coelestibus, et delectans in terrenis; relinquit veritatem, festinat haurire vanitatem, et verba mendacii. Et quid plura? Sicut tinea lanam devorat, et sicut ignis ligna, fenum, et stipulam consumit: ita caro rebel delicata animam consu
Abbreviated transcription (Latin):
uł adulta aqua super quam nom̃
ip̃m nomen adulteꝵ est. baꝑtis¬
mus nõ xp̃i uerbis euangelicis cõ¬
secratus. et per adulteros et in ad¬
ult̾is sc̃s est. ꝙuis illi sint ĩpudici
et ĩmundi. quia ip̃a eius sanccitas
pollui nõ potest. et sacrõ suo dim¬
na nirtus assistit. siue ad salutem
bñ utentium. siue ad ꝑniciem ma¬
le utentiũ. An u̾o solis uel etiam
lucerne lux cũ per cenosa diffundi¬
tur. nichil inde sordidũ contrahit.
bus inqͥnari. Si enim ad ip̃as te
uisibiles quib sac̃mẽta tractãtur
aĩmũ conferamus. quis nesciat
eas ẽẽ corruptibiles. Siantẽ ad
cipiant nel penas luant

Expanded text:
et adultera, super quam nomenipsum nomen adulterum est. Baptismus vero Christi verbis evangelicis consecratus, et per adulteros et in adulteris sanctus est, quamvis illi sint impudici et immundi: quia ipsa ejus sanctitas pollui non potest, et sacramento suo divina virtus assistit, sive ad salutem bene utentium, sive ad perniciem male utentium. An vero solis vel etiam lucernae lux, cum per coenosa diffunditur, nihil inde sordium contrahit, bus inquinari? Si enim ad ipsas res visibiles quibus Sacramenta tractantur, animum conferamus; quis nesciat eas esse corruptibiles? Si autem adercipiant, vel poenas luant
Abbreviated transcription (Latin):
ergo aurum bonum est. hẽs
non incoe sis bonus. seo mĩ
paupib. Iusticia eus manet
peccuniã anges insticiam.
iuscicia eius manet in seculũ
seculi Uide quro minuatur.
et quid augeat᷑. Minuitur p̾¬
cuma. augetur iusticia. Ic
minutur qd̾ eras dimiss¬
rus. Illud minuitur quos
eras relicturus. Illud augetͦ
qõ meternum es possessurus.
cari. Laudas enim mercato¬
rem qui uendit plubũ. et
acquirit aurum. et nõ lau¬
Das mercatorem qui erogat
peccuniam. et acquirit iusti¬

Expanded text:
ergo aurum, bonum est: habes, non unde sis bonus, sed undepauperibus; justitia ejus manet pecuniam, auges justitiam. justitia ejus manet in saeculum saeculi. Vide quid minuatur, et quid augeatur. Minuitur pecunia, augetur justitia. Illud minuitur quod eras dimissurus, illud minuitur quod eras relicturus: illud augetur quod in aeternum es possessurus. cari. Laudas enim mercatorem, qui vendit plumbum, et acquirit aurum; et non laudas mercatorem qui erogat pecuniam, et acquirit justi