comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
niũ. & ꝑseptẽ dies ieiunantes: audietis sermo¬
nẽ ueritatis. Octaua aut̃ die: purificabimi¬
ni abom̃i delicto. & eritis tales quales fuistis
infantes. ñ habentes conscientiã ulliꝰ eriminis.
ulliusq peccati. Dicit ei hilaria. Si iubes: dici¬
mꝰ qđ coluimꝰ. & ita demũ docȩ. qͥd colere de
qͥa bene poteritis susciꝑe qͥd colere debeatis: cũ¬
quid coliustis eudenter exponitis. ẜt ait Dicite¬
gͦ culturã uram. Hilaria respondit. Paren
sacris ueneris. Et coli uenꝰ ñ potest: n ab his
femuis. quȩ meretricatȩ fuerut. Deniq ego
filiã meã sacris ueneris conserraris qͣsi deȩ ue¬
neri seruiturã. & de meretricio placituram:
in ꝓstibulo manere ꝑmisi credens hoc quod¬
messet ꝓpitiata uenus. si filiã meã diuinis es
mitationib occupassẽ: Nã quanto plures
aenatores poterit habere mulier quȩ ue
neri seruit.: tanto plus ueneri placere posse

Expanded text:
nium, et per septem dies jejunate, audientes sermonium, et per septem dies jejunate, audientes sermonem veritatis; octava autem die purificabimini ab omni peccato, et eritis tales quales fuistis infantes, non habentes conscientiam ullius criminis, ulliusque peccati. Dicit ei Hilaria: Si jubes, dicimus quod colimus, et ita demum doce nos quid ctua mente fundasti. Tamen quia video te capacem nium, et per septem dies jejunate, audientes sermonem veritatis; octava autem die purificabimini ab omni peccato, et eritis tales quales fuistis sacra ueneris et uenus coli non potest . nisi ab his feminis .| qui meretricate fuerunt . denique ego filiam meam .| sacris ueneris consecrans quasi deae ueneri seruituram .| de+ meretricio platuram in brostibulo manere mihi esset propitia Venus, si filiam meam divinis eius imitationibus occupassem. Nam quanto plures amatores potuerit habere mneri seruierit . tanto plus| ueneri placere posse
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃s uenilur mea ostende faciẽ tuã. & salui
ꝑet. Et dũ ille orationẽ suã finisset: iusst nos
sibi respondere & dicere amen: Et lux ful¬
goris illius: paulati recedebat aboculis niis.
Post hȩc misi me ad pedes eiꝰ &e dixiei. Inui¬
riã tͥ grandẽ fecisti: qͥa ad me introisti.
aut̾ circa horã terciã: ostender̃ se mͥ. qui
ante qua lucesceret insidiati fuerant sco¬
narcisso epo. ut exeunte᷑ tenerent & occi¬
derent. Sed cũ ñ exirent: conuener me.
Ego uͦ. ubi fascinas de lino habeo abscondi
eos: & timeo ne serutet᷑ locus. Si iubes do¬
mina mat̾: huc eos transire facio. qͥa ꝓ.
cata tua deleantur. Audiens hȩc mater es
gaudio est repleta. & dixit. P restet ds
ut & mͥ hec contingant. Cui afra dix. Er¬
go nocte ueniente. transmigro huc. Cui
diũ magnũ. ita ut hilaria ꝑ tres horas te¬
neret plantas eiꝰ dicens. Obsecro te dñe: ut &¬
quã disceres uerbũ ueritatis. ipsã ueritatẽ in
tua mente fundasti. Tam̃ qͥa uideo te capacẽ

Expanded text:
e caelo, ostende faciem tuam, et salvi peret. Et dum ille orationem suam finisset, iusssibi respondere et| dicere . amen . et lux fulgoris illius . pallatim recessit ab oculis| nostris . post haec misi me ad pedes eius . et dixi illi . iniuriam| tibi grandem fecisti qui ad me introisti . autem circa tercia oram ostenderunt se mihi qui+| antequam luceret insidiati fuerant . ut exeuntes tenerent .| et occiderent eos sed cum +exirent. conuenerunt +me. Ego uero| ubi fascinas ligni abeo . +abscondi eos . et timeo ne scrutentur| locum . si iubes domina mater . hic eos transire faciam quia pro| cata tua| delebuntur. Audiens haec mater eius gaudio repleta esset| dixit prestet deus ut et mihi hoc contingat cui dixit afra . ergo| nocte uenient et transmigro eos huic.gaudium magnum . ita ut hi| laria per tres horas teneret plantas eius et diceret obsecro te| de ut et quam disceris| uerbum ueritatis ipsam ueritatem tua mente fundasti. Tamen quia video te capacem
Abbreviated transcription (Latin):
cripsit epłam. E goclem̃tissime impr̃. udens
aminũ tuũ dõ deuotũ hoc cuꝑe que ad modũ
ꝑ orbẽ t̾rarũ firma par excłastica ꝑmane¬
ret. satis cũ gaudio litteras tuas accepi. Sus
hoc intimare dignati sunt. ut plena ratio

Expanded text:
me imperator, videns animum tuum devotum hoc cupere, quemadmodum per orbem terrarum pax ecclesiastica permaneret; satis cum gaudio litteras tuas accepi. Suscorum quibus hoc intimare dignati sunt, ut plena mihi relatio
Abbreviated transcription (Latin):
abi it inmonasteriũ. qđ longe erat a ciuitate
miliariis triginta &e septẽ. Et̾ ingressus in mo¬
nasteriui. ꝑficiebat om̃e opus qd erat monasterii.
ita ut ampliꝰ eũ abbas eiꝰ quã ceteros quim mo¬
nasterio erant diligeret. eoqđ fideł ẽẽt in
om̃ib Contigit aut̃ post aliquot tẽpus. ut re
affligi int᷑ se. Et cũ ꝑmultos dies hoc faceret.
udic eũ abhas tribulantẽ. diritq ei. Quid

Expanded text:
e erat de civitate milliaria triginta duo. Et ingressus perficiebat omne opus quod erat monasterii, ita ut abbas ejus amplius eum quam caeteros qui in monasterio erant diligeret, eo quod fidelis esset et obediens. Contigit autem, post aliquod tempus, ut recaffligi intra se. Et cum per multos dies hoc faceret, vidit eum abbas ejus tribulantem, et dixit ei: Quid
Abbreviated transcription (Latin):
ut ab om̃ib diligeretur. Habelit autꝰ mo¬
nasteriũ par hoũ & carrũ. qͥa uicinũhabe¬
bat
mare ubi erat emporiũ pandocis cuiꝰdã. ad¬
milariatria. llunt gͥ monachi. & afferebant
que necessaria erant inmonasterio. Una
aut̃ die. dixit ei abbas eiꝰ. Fr marine. quare
& tu ñ uadis cũ fr̃ib. & adiuuas eos: Qui
respondit. Ut iubes pat̾. Et coepit fr̃ ma

Expanded text:
et ab omnibus diligeretur. Habebat autem monasterium par boum et carrum, quia vicinum habebat mare, ubi erat emporium ad millia tria; et ibant monachi, et afferebant quae necessaria erant monasterio. Una vero die dicit abbas ejus: Frater Marine, quare et tu non vadis cum fratribus et adjuvas eos? Quae respo
Abbreviated transcription (Latin):
dere me libuit uariabilis ordine cq̃
Di qua prosa fugit musa iocosa redit
intu tribuis doctor p̃ciose gregor
i bona das famulis. sed mala nulla tu
ertfris coepi. nudus tua munia dixi.
nqie me factis. uelleribusq tuis.
quia mortalis de sunt cõmercia cari¬

Expanded text:
dere me libuit variabilis ordine campi, Postquam prosa fugit, musa jocosa redit. Haec mihi tu tribuis, doctor pretiose Gregori, Qui bona das famulis, sed mala nulla, tuis. Vestitus coepi, nudus tua munia dixi, Indue me factis, velleribusque tuis. Et quia mortalis desunt commercia car
Abbreviated transcription (Latin):
psallere coepit infornace ce dicere. Addu-¬
cent᷑ regi uirgines postea. ꝓrime eiꝰ: Addu¬
centur in leticia & exultatione. Datianꝰ gͥ an
mꝰ. Hec uirgo ꝑdurat i̾iislis. He gͦ glori¬
ari se putet. educite eã: & seurrone uidete
& decaluetur ante quã patiat᷑. Decaluatã

Expanded text:
allere in fornace cepit| hac dicere. Adducentur regi uirgini post eam proximi eius ad| ducentur in laetitia et in exultatione. Calpurnianmus . haec uirgo perdurat in malis . sed ne gloriare| se putet . educite eam et scurronem uidete . et deducatur ante| quam paciatur decaluata .
Abbreviated transcription (Latin):
ante conspectũ dĩ eo qđ afflirerĩte. quiar
tuii. & ego ñ cognoui inueritate scam conuer¬
sationẽ tuã. Tunc abbas scm̃ corpus inmo¬
pit. Puella aut̾ arrepta a demonio uenit ad
monasteriũ. & confitebatꝰ crim̃ qđ meã adi¬
serat. & de quo concepisset. Septimo uͦ die re¬
pausationis sc̃e marine in dño. ibi int̾ orato¬
a demonio. Audientes aut̃ qui erant in ipso
emporio & uicim monasterii que acta fuerant¬

Expanded text:
ante conspectum Dei eo quod afflixerim te, quia tuum, et ego non cognovi in veritate sanctam conversationem tuam. Et die puella illa arrepta a daemonio venit ad monasterium, et confitebatur crimen quod admiserat, et de quo concepisset. Et in septima die repausationis ejus in Domino, ibi intra oratoa daemonio. Audientes autem qui erant in ipso emporio, et vicina monasteria, mira
Abbreviated transcription (Latin):
tare ad locũ que olim preparauimꝰ tibi
Cũq hec di uisset: accepto feretro in qͦ gleba
corporis scã iacebat. leuauer̃ eũ in humeris
suis nullũ onus sentientes cũ magno psallen¬
tio deferentes canebant dicentes. Ambulant
scĩ uia quã elegisti: festina ad locũ qͥ tibi
prȩparatus est. Tradiderunt enĩ ei sepultura
que decuit di seruo in eccła ad dertro cor¬
nu altaris. ubi ipse pontificali cathedrae
fungebatur officio. Nã actũ est post aliqͥͦt
tepus ut domus eade̾ in qua sc̃s ut dasis
pontifer uitã finierat: ignis incendio fla.¬
graret. ac totã partẽ domꝰ consumeret: cũ¬
ecce subito uisũ est ut una ancillarũ fide¬
lissima nomine habita. beato uedasio uisi-¬
bilit̾ cerneret ignẽ a cellula ubi lectũ erat
in qͦ ipse defunctus fuerat a uelleret. & om̃i¬
modo consumeret. Sola tantumꝰ cũ lecto cel¬
lula incolumis remansit. qua ꝓpterea re¬

Expanded text:
tare ad locum quem olim tibi praeparauimus». tare ad locum quem olim tibi praeparauimus». Cum haec dixisset, accepto feretro, in qua gliba corporis sancti iacebat, leuauerunt eum in humeris suis, nullo onus sentientes; cum magno psallentio deferentes, canebant, dicentes: «Ambula, sancti, uiam quam elegisti; festina ad locum quem tibi preparatum est». Tradiderunt ei sepultura qua decuit Dei seruo in ecclesia ad dextro cornu altaris, ubi ipse pontificale cathedrae fungebat officio. Nam actum est post aliquo tempore, ut domus eadem, in qua uir sanctus Vedastis pontifex uitam finierat, ignis incendio flagraret ac totam partem domus consumeret. Cum subito uisum est, ut una ancillarum fidelissima nomine Habita beato Vedasto uisibiliter cerneret, et ignem ad cellola, ubi lectum erat, in quo ipse defunctus fuerat, auelleret, et omnimodo consumeret, sola tantummodo cum lecto cellola incolomis remansit. Quam propterea re
Abbreviated transcription (Latin):
uere potuer. Int̾rogatũ est gͦ a uiro uenera¬
bili scopilione archi prbo loci illius que ipse
beatus pontifer enutrierat qͥd nã esset. At
ile nescire se dirit. Utiq unũ scio quia cũ
esset in corpore. audiui eũ dicentẽ: qͥa in¬
fra muros ciuitatis nullus defunctus ne
quiescere debet. Nã ipse pontifer in orato¬
rio que ipse uiuens de ligneis tabulis suꝑ
litus orientio fluuiolo edificauerat reqͥes¬
cere disponebat: sed tam̃ nec locus sic diler.¬
tus. nec momumtũ prȩparatũ esse uidebatur.
Dũ gͦ de hoc ad inuicẽ loquerent᷑. uł qͥd de ip¬
so agere deħent: uenerabilis uir scubilio
merore cordis repletus. cõmotus in lacri¬
mis suꝑ corpus beati utdasłi genib ꝓuo.¬
lutus erupit in uoce dicens. Heu me beat̾is¬
sime pat. qͥd uis ut faciã quia iã declinat¬
dies ad uesꝑam & om̃s qui conuenerunt re.¬
meare festinant ad ꝓpͥa: lube gͦ te depor¬

Expanded text:
vere potuerunt. Interrogatum est ad viro reneravere potuerunt. Interrogatum est ad viro renerabile Scupilioni arcepresbitero loci illius, quem ipse beatus pontifex enutriverat, quidnam esset. At ille nescire se dixit: 'Utique unum scio, quia cum esset in corpore, sepius audivi eum dicentem, quasi infra muros civitatiquiescere debebat». Nam ipse pontifex in oraturio, quem ipse uiuens de ligneis tabulis super litus Criencio fluuiolo aedificauerat, requiescere disponebat; sed tamen nec locus sic delectus nec monumentum praeparatum esse uidebatur. Dum de hoc ad inuicem loquebantur, uel quid de ipso agere deberent, uenerabilis uir Scupilio merore cordis repletus, commotus in lacrimis, super corpus beati Vedastis genibus prouolutus, erupit in uoce, dicens: «Heu me, beatissimae pater, quid uis ut faciam, quia dies iam declinat ad uespera, et omnes, quis conuenerunt, remeare festinant ad propriam? Iube ergo te depor
Abbreviated transcription (Latin):
let de huiꝰ uitȩ erũnis ad cęleste prouehiere
regnũ. febre corripit᷑. ac exitũ denunci-¬
auit. Nã cũ in eadẽ urbe in qͣdã cellula
iaceret : ignis colũne celo diffusa supra
cellule tegum̃ta caput tenuit. hac ꝑ
longa noctis spacia plusquã duarũ fere
horarũ immobilis stetit. Qd cũ uir uene.¬
rabilis audisset suũ exitũ denunciauit.
ac om̃ib uale dicens post munitionẽ affa¬
mini animã creatori reddidit . uIIͦI. idis
februarias. felice̾q de hac uita exitũ agens
solũ desideriũ uiuentib reliqͥt. Multi in
hac hora uoces psallentiũ audierunt in
cȩlo: & cũ beato funere om̃s audissent ad¬
uenerunt clerus & pleps ñ solũ de illo
oppido. sed etiã de uicinis urbili: ponti¬
fices & sacerdotes ut ipso di seruo sco ue¬
dasto pontifice qua dignũ erat tradider̃
sepultura. Beatũ uͦ corpus in medio domi
positũ ut mos est om̃ib accipientes feretru
ipsũ scm̃ corpus nullatenꝰ eũ de loco ꝓmo¬

Expanded text:
prouehere regnum, febre corripuit ac exitum denuntiauit. Nam cum in eadem urbi in quadam cellolam iaceret, ignis columna e caelo diffusa super cellole tegumenta capud tenuit ac per longa noctis spatia plus quam duarum fere horarum inmobilis istetit. Quod cum uir uenerabilis audisset, suum exitum denuntiauit, ac omnibus uale dicens, post monitionis effamina animam creatore reddedit VIII. Idus Febroariis, felicemque de ac uita exitum agens, solum desiderium uiuentibus reliquid. Multi in hac hora psallentium audierunt in caelo. Cum hoc beato funere omnes audissent, aduenerunt clerus et plebs non solum de illo opido, sed etiam de uicinis urbium pontifices et sacerdotes, ut ipso Dei seruo sancto Vedaste ponteficae, qua dignum erat, traderent sepultura. Beatum corpus in medio domi positum, ut mos est omnibus, accipientes feretrum cum ipso sancto corpus, nullatenus eum de loco promo
Abbreviated transcription (Latin):
quanta ͭ diabolice fraudis astutia : ad ani¬
mas hominũ decipiendas. Nã quã putas
hic de monũ fuisse comiecsturã que ꝑ hunc li¬
quore ceruise corda hominũ preuaricatio¬
ne suffocata etne mortis subdere stude¬
rent: sed nunc uirtute diuina pulsata ac
effugata demones arte scire cunctis ne¬
cessariũ est qualit̃ ad salubria medica¬
inta uere fidei xpiane discant confugere.
ut has suꝑstitiones gentiliũ omino stude.¬
ant p̃t̾mittere. Quȩ causa multis qui ade¬
rant ꝓfuit ad salutẽ: na multi ex hoc ad
gram baptismi confugerunt ac sce̾ religio.¬
i colla sũmiserunt. Rexit gͦ supradicta

Expanded text:
quanta sit diabolicae fraudis astutia ad aniquanta sit diabolicae fraudis astutia ad animas hominum decipiendas. Nam quam putas hic demonum fuisse coniecturam, quae per hunc ligorem cervisae corda infidelium, praevaricationem suffocata, aeterent, sed nunc uirtute diuina pulsata ac effugata demonis arte? Scire cunctis necessarium est, qualiter ad salubria medicamenta uere fidei christiani descant confugire et has superstitiones gentilium omni nisu studeant pretermittere.» Quae causa multis qui aderant profuit ad salutem; nam multi ex hoc ad gratiam baptismi confugerunt ac sanctae relegionis colla submiserunt. Erexit ergo supradictam
Abbreviated transcription (Latin):
lubrib doctrinis educar&. ac ꝑ regiã aucto¬
ritate plerosq ad sacrũ baptismũ ꝓuocare
uellet. Cũ gͦ attonitus ad prandiũ uocatus
ueniss&e. domũ introiens. conspicit gentili ritu
uasa plena ceruise domi astare. Qđ ille
sciscitans qͥd sibi uasa in medio domꝰ posita
uellent inqͥrero: responsũ est se alia xp̃ia¬
nis alia uͦ paganis opposita: ac gentili ritu¬
sacrificata. Cũq ita sibi denunciatũ fuisso.
potentis di nomine in uocato cũ fidei ad¬
miniculũ cęlitus auxiliante dño benedi¬
xit. Cũq benedictionẽ signo crucis supra
uasa que gentili fuerant ritu sacrata pre¬
missoe: moꝙ̃ soluta ligaminib cunctũ cer¬
uise liquore quẽ capiebant uascula in pa¬
uimtũ de iecer̃. Unde rer miraculo ꝑculsus.
ac omis ꝓcerũ cat̾ua sciscitant qͥd geste
rei causa fuerit. & sibi in ꝓpatulo narra¬
retur. Cui uenerandus uir uedasis: ait
Orea tuoꝵ decus francorũ. cernere potes

Expanded text:
lubribus doctrinis edocerit ac per regiam auctolubribus doctrinis edocerit ac per regiam auctoritatem plerosque ad sacrum baptismum prouocare uellit,- cumque ergo adtonitus ad prandium uocatus uenisset, domum introiens, conspicit gentile ritu uasa plena ceruisae domi adstare. Quod ille sciscitans, quid sibi uasa in medio domi posita uellent, inquirerit, responsum est, se alia christianis, alia uero paganis opposita ac gentile ritusacrificata. Cumque ita sibi denuntiatum fuisset,potentis Dei nomen inuocato, cum fidei adminiculum, caelitum auxiliante dono, benedixit. Cumque benedictionem cum crucis signo super uasa, quae gentili fuerant ritu sacrificata, premisisset, mox soluta legaminibus, cunctum cervisae ligorem quem capiebant in pavimentum deiecerunt. Unde rex miraculo perculsus ac omnes procerum caterva sciscitare, quid gestae rei causa fuerit, et sibi in propatulo narraret. Cui venerandus vir Vedastus ait: 'O rex, tuorum decus Francorum, caernere potes,
Abbreviated transcription (Latin):
inculta ac neglegentia ciiũ paganoꝵ
pret̾missã uł nimiũ densitate oppleta. s¬
coꝵ ac bestiarũ habitaculũ polluta. merore
corda subdit: omĩq tristicie colla submittt
Nec ꝓrsus hominis habitatio urbẽ frequentabat.
que oli abaclanac hunoꝵ rege diruta: ac
turpens scalore relicta fuerat. ibi &e habi¬
tatio urse reꝑta: quȩ cũ amimę dolore
ouallo urbis deiecit: ac ne crientiũ fluui¬
penes regiam aulã. nec ualebat francoꝵ ui
ris ac ꝓphanis errorib ex integro de uiare
sed paulati ut se ꝑdulci municionis affami¬
ni religione subdebant. eccłe recipiebantur
simi. Actũq deinceps ut mortuo chlodoueo:
chlothariꝰ ad prandiũ filius eiꝰ patris in loco
gimina regeret: euenit ut aliqͥs uir francꝰ
noie ocinꝰ rege clothariũ ad prandiũ uocar&.
ac int̾ alios uenerabilẽ uirũ uedastũ pontifice̾
inuitar&. At ille ñ qd eiꝰ consentiendo gule fa.¬
uer&e. sed coadunata ad regis pranhũ uocaroe¬

Expanded text:
iam civium paganorum praetermissam, veprium densitatem oppletam, stercorum ac bestiarum habitaculum pollutam, merore corda subdit omnique tristicia colla submittit. Nec prorsus hominis habitatio urbem frequentabat, que olim ab Attilane Chunorum rege diruta ac torpens squalore relicta fuerat. Ibi et habitatio ursi reperta; quem cum animae dolore a vallo urbis eiecit, ac ne Crientium fluvipris a profanis erroribus ex integro deuiare, sed paulatim, ut se per dulcia municionis effamina relegioni subdebant, ecclesiae recipiebantur sinu. Actumque deinceps, ut, mortuo Chlodoueo, Chlothacharius, filius eius, patris in locumgimina regeret, euenit, ut aliqui uir e Francis nomine Hocinus regem Chlothacharium ad prandium uocaret aulicos regis venerabilem virum Vedastem pontificem invitaret. At ille, – non quod eis consentiendo gulae faverit, sed quoadunatam ad regis prandium tur
Abbreviated transcription (Latin):
potissimũ sẽꝑ ac solerti indagatiore ul
imitando exẽplo. uł litterarũ sacrȩ memo¬
rie ÷ cõmendanda: ut clara ꝓrsus luce rd¬
dita. ad sui cultus imitationẽ derelinquns
animos studeant ꝓuocare : quatinꝰ ñ solu sibi
mercedis lucra affatim cõpleta. uerũ etia ali¬
orũ ꝓfectu coadunator congaudeant. ertt¬
q equus arbit̃ rerũ statura eternuf. ut qui
illis solamina ad augendã religionis copia tn¬
buit : imitatorib supplem̃tũ ꝑficiendi p̃beri
ñ abnuat. Hec fastidire qͥspiã debet. si in anqiu¬
b reb que erigue hominib uidentur sup¬
ne uirtutis indicia suffragari: cũ crebrn in maq¬
nis ac minimis rectus arbit̾ & pensand sub¬
ueniat. & subueniendo ut inmaiorili con¬
ualescant prestet auxiliũ. U EΠERAΠDΙ E¬
go uiri uedasti pontificis attrabatũ urbis.
meoria posteris com̃dare ratũ ducimꝰ ut
undde origine duxerit uł sane uiȩ cursũ ꝑ¬

Expanded text:
per iure ac solerti indagatione uel imitando exemplo uel litterarum seriae memoriae est conmendando, ut clare prorsus lucae reddita ad sui cultus imitationem delinquentium animus studeant prouocare, quatenus non solum sibi mercedis lucra affatim cumpilata, uerum etiam aliorum profecto quoadunata congaudeant: eritque aequus arbiter rerum sator aeternus ut, qui illis solamina ad augendam relegionis copiam tribuit, imitatoribus supplimentum perficiendi praebere non abnuat. Nec fastidire quispiam debet, si in aliquibus rebus, que exiguae hominibus uideantur, supernae uirtutis indicia suffragare, cum crebro in magnis ac minimis rectus arbiter et pensando subueniat et subueniendo, ut in maioribus conualescant, prestet auxilium. Venerandi ergo uiri Vedasti pontificis Atrapatum urbis memoriam posteris commendare ratum ducimus, ut, unde originem duxerit, uel sane ui
Abbreviated transcription (Latin):
tande consilii ut atrabatũ ibi eũ pontifiẽ a¬
ceret quo francoꝵ gente ad baptismi gran
paulatim docendo. ac de industria moneno
attraher& curando. Suscepto itaq pontise¬
lis cathedrȩ honus: ad urbẽ atrabatũ uent.
dũq intra muros adire uellet: obuos habu¬
it cecĩ & claudu alimonia postulantes Cus
ille apłica fonte hauriens uerba de ꝓmartꝰ
ac diceret se neqͣquã supplemto auri argar¬
tiq honerari: illi attentius pulsant ac dͥe
industria peccunia quȩ habet extorqri um
nite bantur. Ille de inceps importune petentibi
rius affluentia redundabit. Illi auint sese
ad omia paratos. Si fides inquit ur̃a mascu¬
mitatur dictis. pͥstina sospitate utriusq um
om̃ipotentis pietas largiatur: Manuq mor oelis
suꝑ posuit ac debilia mẽbra attracta crucis
signo facto. sursũ celos aspiciens. quȩ oraut
impetrauit. Nã stati cecus uisũ. claudus rec.

Expanded text:
tandem consilii, ut Atrapatum urbi eum pontificem fatandem consilii, ut Atrapatum urbi eum pontificem faceret, quo Francorum gentem ad baptismi gratiam paulatim docendo ac de industria monendo adtrahere curaret. Suscepto itaque pontificalis cathedrae onus, ad urbem Atrapatum uenit; dumque intra muros adire uellit, obuios habuit caecum et clodum, alimoniam postulantes. Cumque ille apostolica de fonte auriens uerba depromeret ac diceret, se nequaquam subplimento auri argentique honerari, illi adtentius pulsant ac de industria pecuniam quam haberet extorquere uim nitebantur. Ille deinceps inportunae opem petentibus rius affluentia reddundaret». Illi aiunt, sese ad omnia paratos. «Si fides», inquid, «uestra meis commitatur dictis, pristinam sospitatem utriusque uestrum omnipotentis pietas largiatur». Manuque mox oculos superposita ac debilia membra adtrectata, crucis signo facto, sursum caelos aspiciens, quae poposcit impetrauit. Nam statim caecus uisum, clodus gressum
Abbreviated transcription (Latin):
uas quo haurire solitus fuerat quicquã
uini remansisse. Quo audito. gemens celũ
conspicit: ac mente ad suꝑna attulit:
ut cito clemens pietas subueniret. Mox
eode more quo in chana galilee aquas inui¬
no mutauit. sapore huils necessitatis tri-¬
buit uicissitudine. ac mox post impleta
orationẽ ministro urgens imꝑat: ut ad
uas festinus ꝓperaret. & que dñs tribuat
afferri festinet. Moxq oboediens minister
celer uenit uasq a quo uinũ haurire solitꝰ
fuerat superfluentẽ repperit. oppletus
gaudio imperatũ munus deportat: ac de
affluenti munere letus denunciat. Qđ ille
stati audiens. ne fauor pate facte uirtutis
mente iacular&e: ministro iubet ut nulli in
ꝓpatulo iactando denunciaret. sed quo adusq
int suꝑos uitã degeret: silendo tegi ubet
Cũq ia celeberrima fama in prefata urbe
remoꝵ esset de eo. & beatus remigius eũ ue¬
nerat ionis cultu attollere interetur: fuit

Expanded text:
uas, quo aurire solitus fuerat, quicquam uas, quo aurire solitus fuerat, quicquam uini remansisse. Quo audito, gemens caelum conspicit ac mentem ad superna adtollit, ut cito clemens pietas subueniret, mox eodem more, qui in Chana Galileae aquas in uinum mutauit saporem, huius necessitatis tribuat uicissitudinem. Ac mox post impletam orationem ministro urgens imperat, ut ad uas festinus properauit et quae Dominus tribuat adferre festinet. Moxque oboediens minister caeler uenit uasque, a quo uinum aurire solitus fuerat, superfluentem repperit; oppletus gaudio, imperatum munus deportat ac de affluente munere letus denuntiat. Quod ille statim audiens, ne fauor patrate uirtutis mentem macularet, ministro iubet, ut nulli hoc in propatulo iactitando denuntiet, sed, quoadusque inter superis uitam degeret, silendo tegi iobet. Cumque iam caeleberrimae famae in prefata urbae Remorum esset, et beatus Remegius eum uenerationis cultu adtollere niteretur, fuit
Abbreviated transcription (Latin):
fiunt. Hac deinde ad remorũ urbe̾ ad pon¬
tificẽ Remisim qͥ tunc in ibi sacerdotalem
cathedrã regebat ꝑduxit: qͦ aliqͣntisꝑ mo¬
ratus sacre trinitatis fidẽ chlodoueus ꝓfes¬
sus: baptismi gram recepit. Indeq ꝓgresuis.
uictor ad patriã rediens. iã dictũ uedastiu
beato rsmnsio cõmendauit. Qui cũ apud eu
moraret᷑ &e in prefata urbe reinoꝵ uta de¬
geret: accidit ut qͦdã intẽpore aliqͥ ex ilis¬
trib uiris ad cellula eiꝰ uenirent. Frat eni
mitis animo. & ȩloqͥo suaius: nouerat ope
miseris ferre. mestisq uerbis fouere: ac iglꝰ¬
uos qͦsq ad sobrietatis normã redigere.
omẽmq religionis censurã & exẽplo monstrarce
& uerbis studebat educare. Cũ gͦ ut diximꝰ
quidã de illustrib uiris ad eũ ꝓpe ꝑueniss&e.
ille de industria ministõ iub& ut concito
gradu post salubria affamina huic uiro
poculũ inferret. Ille att. se neqͦquã in

Expanded text:
fiunt. Hac inde ad Remorum urbem ad ponfiunt. Hac inde ad Remorum urbem ad pontificem Remegium, qui tunc inibi sacerdotalem cathedram regebat, perduxit. Quo quantisper moratus, sacre Trinitatis fidem Chlodoueus professus, baptismi gratiam recepit. Indeque progressus, uictor ad patriam rediens, iam dictum Vedastem beato Remegio commendauit. Qui cum apud eum moraretur et in praefata urbae Remorum uitam degerit, accedit, ut quodam in tempore aliqui ex inlustribus uiris ad cellolam eius ueniret. Erat enim mitis animo alloquioque suauis; nouerat opem miseris ferre mestosque uerbis fouere ac ignauos quosque ad subrietatis normam redigere, omnemque relegionis censuram et exemplo monstrare et uerbis studebat edocere. Cumque ergo, ut diximus, quidam de inlustribus uiris ad eum prope peruenisset, ille de industria ministro iubet, ut concitu gradu post salubria effamina huic uirum poculum inferret. Ille ait, se nequaquam in
Abbreviated transcription (Latin):
auctore dm pulsaret: cessit tandẽ hostis
t̃ga uertendo. & uictoria chladoueo. Uictor
deinde alamannos cũ rege inditione coepit:
ouansq ad patriã festinus rediens ad tullũ
oppidũ uenit. Et cũ iã desideriũ retinere
ut celer ad baptisim grãm confuger&: scisci¬
tando cõꝑit in ibi beatũ u t dastom sub reli¬
gionis cultu uitã degere: que max sibi¬
in itinere iunxit. Cũq parit̾ ꝑgerent: qui¬
dã die uener̃ in pago uungisse ad locũqͥ
dr̃ grande ponte iuxta uillã reculiacũ
suꝑ fluuiũ axona. obuiũ habens cecũ inib¬
tors annoꝵ spacia abhac luce da̾natum.
petiit beatũ ut dastũ ut ꝓ se immense pie¬
tatis postularet auxiliũ. ut lumꝰ qͦ cari¬
bat ipso deniq impetrante reciꝑe merere¬
tur. Ille fidus de miscdia dñi. leuauit dex¬
it. statimq lum ocłoꝵs recepit. ibiq a
xp̃ianis hominib basilica constructa ei
uidet᷑: ubi in eiꝰ honorẽ multa mirabilid

Expanded text:
auctorem pulsaret, cessit tandem hostis auctorem pulsaret, cessit tandem hostis terga uertendo uictoriam Chlodoueo. Victor deinde Alamannos cum rege in dicionem coepit, ouansque ad patria festinus rediens, ad Tullum opidum uenit. Et cum iam desiderium reteneret, ut caeler ad baptismi gratiam confugiret, sciscitando conperit, inibi beatum Vedastem sub relegionis cultu uitam degere, quem mox sibi itinere iunxit. Cum pariter pergerent, quadam diae uenerunt in pago Vungense ad locum qui dicitur Grandeponte, iuxta uilla Riguliaco, super fluuium Axona. Obuium habens caecum, multorum annorum spatia ab hac lucae damnatum, petiit beato Vedasto, ut pro se inmensae pietatis postolaret auxilium, ut lumen quod carebat, ipso denique inpetrante, recipere mereretur. Ille fidus de misericordiam Domini dex statimque lumen oculorum recepit. Ibique a christianis hominibus basilica constructa esse uidetur, ubi in eius honore multa mirabilia
Abbreviated transcription (Latin):
GrTUA cũ inclitus francoꝵ rex clodoueus
om̃i industria sollers. francis regnaret:
euenit ut quodã in tẽpore int̾ incendia bel¬
lorũ. aduersũ alamannos gente̾ ferocẽ bel¬
laturus ꝑ ger&e. Quo cũ uenisset. & ab utroq
acies nͥ obuiũ hoste̾ habuss& reni alueũ tran¬
sire uell&: cũ gͦ utrunq hostiũ cat̾ue asta¬
rent. & ta franci quã alamanni ad mutua
cedẽ inirent. cõmisso prelio ita uehemens t̾ror
chladouei animu obrepserat. ut in ea pugna
se uiuendi finẽ horrenda anxietate ci¬
daret. Cũ gͦ suos pene ad int̾netionẽ oppͥmi
cerneret. tande diuino fultus aurilio in ani-¬
mũ: ocłesq ad cęlũ eleuatos attollit. Unice
inquit potestatis ac maiestatis ds̃: que erho.¬
tildis collateranea mea confitetur. quẽq hu¬
mili prece die noctuq supplicare nͥ cessat:
tu mͥ hodie hic de hostib concede uictoria.
ut & ego te deinceps & corde credendo te¬
nea & adore. Cũq huiꝰmodi prȩcib rerũ

Expanded text:
gitur cum inclitus Francorum rex Chlodoueus omni industria sollers Francis regnaret, euenit, ut quodam in tempore inter incendia bellorum aduersum Alamannos gentem ferrocem bellaturus pergerit. Quo cum uenisset ab utroque acies, et nisi obuium hostem habuisset, Reni alueum transire uellit, cumque ergo utrumque hostium chunei adstarent, et tam Franci quam Alamanni ad mutuam caedem inhierent, commisso proelio, ita uehemens terror Chlodouei animum obrepserat, ut in ea pugna seuiendi finem horrenda anxietate trucinaret. Cumque ergo suos paene ad internitionem obpremi cerneret, tandem diuino fultus auxilio in animum, oculosque ad caelum eleuatos adtollit: «Unice, inquid, potestatis ac maiestatis Deus, quem Chlodchildis, conlateranea mea, confitetur, quemque humile precae diae noctuque supplicare non cessat, tu mihi hodie hoc de hostibus concede uictoriam, ut et ego te deinceps et corde credendo teneam et adorem». Cumque his huiusmodi precibus rerum
Abbreviated transcription (Latin):
Is cibũ habebat oues capras. eqͦs houes &
homines arripiens deuorabat. Ad quã bes¬
tiã sc̃s donatus sine gladio. sine qͦlibet iacu¬
lo uenions dũ illa leuasset caput qͣsi deuo¬
rat᷑a uirũ. ille uexillũ crucis ante faciẽ eiꝰ¬
digito designans in aerẽ : in os eiꝰ expuit.
Sestia uͦ sputũ mox ore suo suscipiens expi-
cãpũ traxert̾ Et misso igne. cõbusta est:
ne aere foetore corrũꝑet. Uerũ defectus

Expanded text:
 cibum habebat, oves, capras, equos, boves, homines arripiens devorabat. Ad quam bestiam Donatus sine gladio, sine quolibet jaculo veniens dum illa levasset caput, quasi voratura virum, tum ille vexillum crucis ante faciem edigito designans in aere, in os ejus exspuit. Bestia vero sputum mox in ore suo suscipiens exspircampum traxerunt; et misso igni combusta est, ne aerem fetore corrumperet. Hujus itaque
Abbreviated transcription (Latin):
loquente. Consiliũ in qͥt regis bonũ ÷ abscondere :
oꝑa aut̃ dĩ preclarũ . ẽ enarrare. Sed & mun.¬
di lucerna reRonimos. ad istud nos ꝓuocauit
exeplũ. qͥ post quã testamentũ uetus & nouu
preclaro transtulit eloquio. etiã uitas ana-¬
chorttarũ: hilaaionis. pauli. inalchi. & alioꝵ
florentissimo depinrit stilo. in memoriã pos¬
teris ꝓfuturũ. & licet humanis laudib us.¬
tis ñ egeat que presentia apͥi clartficat.¬
& aula paradisi uł societas angłica ĩa re.¬
tentat. tamen fidei ꝓpagantur augm̃ta
cũ xpc ꝑ suos famulos monstratur magna
popłis o̾stendisse miracula.

Expanded text:
regis bonum est abscondere; opera autem Dei praeclarum est enarrare. Sed et lucerna mundi Hieronimus ad istud nos provocavit exemplum, qui postquam testamentum vetus et novum praeclaro transtulit eloquio, etiam vitas anachoritarum Hylarionis, Pauli, Malchi et aliorum florentissimo depinxit stilo in memoriam posteris profuturum. Et licet humanis laudibus iustus non egeat, quem praesentia Christi clarificat et aula paradisi vel societas angelica iam retentat, tamen fidei propagantur augmenta, cum Christus per suos famulos monstratur magna populis ostendisse miracula.
Abbreviated transcription (Latin):
angłi ac̃me uenerunt cũ magno impetu:.
dicentes qͦd ỹcib beati mrarcialis suscitan¬
dui essem. Infernꝰ nulla habet mensurã.
bi÷ flecus & amaritudo ibi sunt tenebrȩ.
mugitus & planctus & tristicia magna.
frigus & ignis magnꝰ & horribilis nunqua
deficiens. morsus serpentiũ & fȩcor intole-¬
rabilis & putredo atq miseria. & uermis
qui non morit᷑. Ibi sunt carcerarii infer-¬
nales. qui animas quas rapiunt diuersis
flagellis cruciant. Cũq hȩc & his similia
sit dari pauꝑibꝰ. Post hȩc abiit ad similitu¬
simulacͥrorũ & innichilũ redegit. Deinde
diaboli errore decepti. Inqu̾e ingressus.¬

Expanded text:
angeli ad me venerunt cum magno impetu, dicentes quod precibus beati Martialis suscitandus essem. Infernus nullam habet mensuram. Ibi est fletus et amaritudo; ibi sunt tenebrae, mugitus et planctus et tristitia magna; frigus et ignis magnus et horribilis, nec unquam deficiens; morsus serpentium et fetor intolerabilis, putredo et miseria, et vermis qui non moritur. Ibi sunt carcerarii infernales, qui animas quas rapiunt diversis flagellis cruciant. » Cumque haec et his similia sit dari pauperibus. Post haec ad similituia confregit et in nihilum redegit. Deinde diabolico errore deceptis ver
Abbreviated transcription (Latin):
marcialẽ uenire. Quicũ in presentia eiꝰ uenisset.
ꝓsternens se dux adpeddes eiꝰ cũ magno fletu coepit
dicere adeũ. Peccauio uir scissime fundens san¬
gumẽ iustũ. sed precor te ut resuscites hune
armigerũ meu: & me facias creder e in dm tui

Expanded text:
Martialem venire rogavit. Qui cum in praesentia ejus venisset, prosternens se dux ad pedes ejus, cum magno fletu coepit dicere: « Peccavi, o vir sanctissime, fundens sanguinem justum; sed precor te ut resuscites hunc armigerum meum, et me facias credere in Deum
Abbreviated transcription (Latin):
marcialis uenerunt. Erant aut̃ qͣsi ȩdnopes
ingriores fuligine. pedes eors magni. ocłi¬
t̾ribiles &e cruenti. capilli totũ tegebant
carpus. atq ꝑ os eora & nares. sulphureus
emanabat ignis. Loquentes uͦ: coruinaᷤ¬

Expanded text:
Martialis venerunt. Erant autem quasi Aethiopes nigriores fuligine, pedes eorum magni terribiles oculi et cruenti, capilli totum tegebant corpus, atque per os eorum et nares ignis emanabat sulphureus; loquentes vero corvina
Abbreviated transcription (Latin):
odor nectareus: tanquã si fuisset multis
aromatib delibutus. Corpus impositũ fe¬
retro. diuinis canticis circundatũ cat̾ua
sequebat᷑ plangentiũ. Atq uirta prȩcep¬
tũ ipsius uiri scĩ: instillicidio basilicȩ ad pe¬
des sc̃ę colũbe tradider̃ corpusculũ antro
sepulchri. uerentes transcendere iussa magis¬
tri. Ubimanꝰ dnĩ. uirtutũ inultiplicauit con
aduenisset exfide : sana recessit cũ lumine.
yd & alia cũtracta menbris: recepit ibidẽ
premia sanitatis. Moliea quedã nobilis bet¬
tola noiẽ. cũ ebdomada sine cibo &e sõno
degeret & acri dentiũ torqueret᷑ dolore:
cũ expuluere sepulchri sputo mirto
locũ linisset doloris. confestĩ recepit gau¬
desꝑatus a medicis : in cõmodo tenebat ur
languoris: ita ut septẽ dierũ euoluto cur¬
riculo. nulla penitus sumeret alimenta. Sedd
cũ leuatus ingrabato ad scĩ fuisset depor¬
tatus sepulcrhũ : qui uenerat exfide. sus¬

Expanded text:
odor nectarius, tamquam si fuisset multis odor nectarius, tamquam si fuisset multis aromatibus delibutus. Corpus inpositum feretro, divinis canticis circumdatum, caterva sequebatur plangentium; atque iuxta praeceptum ipsius viri sancti in stillicidio basilicae ad pedes sanctae Columbae tradiderunt corpusculum claustra sepulchri, verentes transcendere iussa magistri: ubi manus Domini virtutum multiplicavit conglorum, dum ibidem advenisset ex fide, sana recessit cum lumine. Sed et alia contracta membris recepit ibidem praemia sanitatis. Mulier namque nobilis Bettola nomine, cum ebdomada sine cibo et somno degeret et acri dentium torqueretur dolore, cum ex pulvere sepulchri sputo mixto locum livisset doloris, confestim recepit gauserviens, desperatus a medicis, incommodo tenebatur languoris, ita ut, VII dierum evoluto curriculo, nulla penitus sumeret alimenta. Sed cum levatus in grabatto ad sancti fuisset deportatus sepulcrum, qui venerat ex fide, re
Abbreviated transcription (Latin):
tasset dominica die. & ipse deuotus offerre sa¬¬
crificiũ eurora ꝑgeret uicũ: audito incȩlo
sonitu. astitit equo insidens diu in uno loco.
Sicq diutiꝰ cȩlo intentꝰ: orationẽ dominicã de¬
cantari audiuit. int̾ angłicos choros. Aleri.¬
to nanq ei patebant suꝑna misteria: cuius
mens assidue erat cȩlo intenta. Sufficere
itaq sibi credidit: qđ sub prȩsentia xp̃i
clesiã scĩs ⁊ eꝑhani introisset. Tunc relicto
prandio alacer obuia ꝑgit. nemine nunci
tione cõpleta: dato pacis osculo. ad ꝓpͥũ
ꝑdurit conuiuiũ. MUlxa ostendit incorpo¬
re: quȩ longũ est paginis intimare. Plu¬
res a languoris morbo curauit: cecis lum
reddidit surdis auditũ restituit. infir man
uentu. scĩs predicationib exhortato. fle¬
nte choro circũ stantiũ. scm̃ ad dnm̃ tra¬
quȩ ad demonstrandã pontificis głam. odo.¬
re suauitatis ostendit. Elagrabat de illo

Expanded text:
tasset dominica die et ipse devotus offerre satasset dominica die et ipse devotus offerre sacrificium aurora pergeret vico, audito in caelum sonitu, adstetit equo insidens diu in uno loco, sicque diutius caelo intentus orationem dominicam decantari audivit inter angelicos choros. Merito namque ei patebant superna misteria, cuius mens assidue erat caelo intenta. Sufficere itaque sibi credidit, quod sub praesentia Christi clesiam sancti Stephani introisset. Tunc, relicto prandio, alacer obviam pergit, nemine nuntiatione completa, praelato pacis osculo, ad proprium perduxit convivium. Multa ostendit in corpore, que longum est paginis intimare. Plures a languoris morbo curavit. Caecis lumen reddidit, surdis auditum restituit, infirmantiventu sanctis praedicationibus exortato, flente choro circumstantium, sanctum ad Dominum traquae ad demonstrandam pontificis gloriam odorem suavitatis ostendit; flagrabat de illo
Abbreviated transcription (Latin):
signũ ȩccłȩ tangeret. Quadã gͥ nocte dii
debasilica scĩ remisii ad domũ eccłe ꝑger&:¬
adulterari cũ mulierib uelle audiens: eadẽ
hora presens noluit eis se ostendere. ne iterũ
meiꝰ absentia addestinatũ uolutabrũ festina.¬
rent. Melius gͥ credidit: ut eoꝵ casũ ꝑ scãs
orationes subleuaret. Concitꝰ ȩccłam ꝑgit :
breuiatã ꝓ illis orationẽ effudit. Mox sig¬
nũ sci stephani manu tangit : ut matu-¬
tinas laudes clerꝰ cõueniens celebraret.
Mirũ in modũ mox ut in eoꝵ aurib signi
lus ardoris recessit. Tunc ad eccłam currunt :
debita officia soluunt. Expletaq psalmodia:
a scõ correpti ueniam petunt. melioris ui-¬
tȩ exordia sumunt. Sic diuina uirtꝰ: ꝑpa.
tientiã sci. er ipuit iã casuros de fouea inimici.
ddantur stilo: quȩ crescunt uirtutes incu¬
mulum. Dũ quidam uir nobilis herlefredus
nomine. eũ causa prandi i titiacũ uillã inui¬

Expanded text:
signum ecclesiae tangeret. 23. Quadam nocte, dum signum ecclesiae tangeret. 23. Quadam nocte, dum de basilica sancti Remigii ad domum. eccleadulterare cum mulieribus volentes. Eadem hora praesens noluit eis se ostendere, ne iterum in eius absentia ad destinatum volutabrum festinarent. Melius igitur credidit, ut eorum casum per sanctas orationes sublevaret. Concitus ecclesiam pergit, breviatam pro illis orationem effudit. Mox signum sancti Stephani manu tangit, ut matutinis laudibus clerus conveniens celebraret. Mirum in modum, mox ut in eorum auribus signi lus ardoris recessit; tunc ad ecclesiam currunt, debita officia solvunt. Expleta psalmodia, ab eo correpti, veniam petunt, melioris vitae exordia sumunt. Sic divina virtus per patientiam sancti eripuit iam casuros de fovea inimici. 24. Addantur stilo, quae crescunt virtutes in cumulum. Dum quidam vir nobilis Herlefredus nomine eum causa prandii Titiaco villa invi
Abbreviated transcription (Latin):
a senonica urbe: ꝑdidit dulcedine̾ sonitꝰ sui
Quo rex agnito: ilico iussit loco pͥstino restitui
signum. at ubi ꝑuenit pontẽ siriacũ red¬
dito signo a dño in uirtute scĩlupi. insonuit
miliario septimo. Uir sc̃s cũ sederet in urbe:
ret antiquus hostis affuit. & ei ualidã siti in¬
flixit. lussitq sacer ministro aquã frigidã
deportare. & dolos intelligens inimici: sig¬
consueuerat strictim suꝑ uasculũ posuit: ibiq
radians clara se lãpade t̾ris infudit uariis
uocib ululans: qͥs fuisset ostendit. & qui tep¬
tare uenerat: confusus abscessit . Erai con¬
suetudo scĩ uigilandi donũ a dño sibi collatũ.
ut una cũ com̃ite basilicas circuiret exmore:
&& pene noctib singłis n solũ infra muroꝵ
moema. sed etiã circũqͦq uicina scoꝵ lus¬
traret oracula. & hoc ita  nimo agebat
strinuo: ut hora qua clerũ agere matil¬
tina solennia cõpeteret. ipse ꝓp̃ria manu

Expanded text:
a Senonica urbe, perdidit dulcedinem sonitus sui. a Senonica urbe, perdidit dulcedinem sonitus sui. Quo rex agnito ilico iussit loco pristino restituere signum; at ubi pervenit Ponte Siriaca , reddito sono a Domino, in virtute sancti Lupi insonuit miliario septimo. Vir sanctus cum sederet in urbe, ret, antiquus hostis adfuit et ei validam sitim inflixit. Iussit sacer ministro aquam frigidam deportare, et dolos intellegens inimici, sigcapite, strictum super vasculum posuit, ibique radians claro se lampade terris infudit, variis vocibus ululans, quis fuisset, ostendit, et qui temptare venerat, confusus abscessit. 22. Erat consuetudo sancti, vigilandi donum a Domino sibi conlatum, ut uno cum comite basilicas circumiret ex more et pene noctibus singulis non solum infra murorum moenia, sed etiam circumquaque vicina sanctorum lustraret oracula. Et hoc ita animo agebat strenuo, ut hora, qua clerum agere matutina sollemnia competeret, ipse propria manu
Abbreviated transcription (Latin):
ris inconfabulatione: seuerus incorreptione.
fortis in exhortatione. ꝓuidus indissertatione.
Condolebat merenti: fouebat egente. con¬
fortabat iustũ. reqͥrebat infirmũ. subleua¬
bat miserũ. nullũq aboꝑe dĩ pret̾mittebat
teriũ: coram sacerdotali uł leuitico choro.
gema de celo in calicẽ eiꝰ descendit a dno
int̾ manꝰ pontificis. comixtionẽ corporis
&e sanguinis. xp̃i celebrantis. Que scllicet
gema radio fulgente pulcherrima: di.¬
utius senonis conseruata: regia iubente
potentia it̾ reliqua scoꝵ pignera pala¬
qui est de portata. Hinc nanq apparet
qͣntũ ꝓp̾c ipsũ dilexerit: inter cui manꝰ
tã preclarũ miraculũ demonstrauit.
miracula liudto rex clotharuis de sig¬
no sc̃i srophani qđ mira haberet dusce¬
dinẽ: iussit eũ parisius de portari. ubi ipsũ
sepius debuisset audiri. Sed dũ hoç sc̃o ñ pla¬
cuisset pontifici: mor ut sublatũ est signũ

Expanded text:
ris in confabulatione, severus in correptione, ris in confabulatione, severus in correptione, fortis in exortatione, providus in discretione. Condolebat merenti, fovebat egentem, confortabat iustum, requirebat infirmum, sublevenat miserum nullumque ab opere Dei praetermittebat terium, coram sacerdotali vel levitico choro gemma de caelo in calice descendit a Domino inter manus pontificis, commixtionem corporis et sanguinis Domini celebrantis; quae scilicet gemma radio fulgente pulcherrima diutius Senonas conservata, regia iubente potentia, inter reliqua sanctorum pignora palatio est deportata. Hinc namque apparet, quantum Christus ipsum dilexerit, inter cuius manus tam praeclarum miraculum demonstravit. miracula. Audito rex Chlotharius de signo sancti Stephani, quod miram haberet dulcedinem, iussit eum Parisius deportare, ubi ipsum saepius debuisset audire; sed dum hoc sancto non placuisset pontifici, mox ut sublatum est signum
Abbreviated transcription (Latin):
tisset. Petens gͦ iterũ uenia ꝓ scelere. a sõ
leuatur de puluere: offerens multoꝵ nu
Sed quãuis sc̃s dĩ lopus senonas ꝑgeret: an¬
so illo paradiso. adhuc uirtus dñi in eai
fulgeat loco. Uale dicentes gͥ incliti sacerdi¬
tes lupos ato: uUINEBaudus regi ce ꝓcerib
illiꝰ : dũ uincti scttatis uinculo ꝑtransirut
parisius. multa reors t᷑ba catenarũ uinculis
tenta. uł ergastularib angustiis trusa.
mane horreũ usq ad sũmũ plenũ ignis ua¬
lauit incendiũ. nec poterat qͥspiam psa¬
re auxiliũ. Tunc uir dni inoratione pli
nitur: fulinen cęlitus emissũ. suꝑ incers
cernit᷑ illud. flama extinguit᷑. illesa apo-¬
tur: meritũ sacerdotis agnoscitur. Ob uia
deinde pontisici &e scõ ui nebaudo plebs seno¬
nice urb̾ egreditꝰ cũ ymnis & canticis: &¬
flentib prȩgaudio plurimis. intra edẽ ꝓpͥã
desideratꝰ introiuit antistes. Erat enĩ hla¬

Expanded text:
essisset. Petens ergo iterum veniam pro scelere, a sancto essisset. Petens ergo iterum veniam pro scelere, a sancto levatur de pulvere, offerens munerum muSed quamvis sanctus Dei Lupus Senonas pergeret, Ant, iam clauso illo paradiso, adhuc virtus Domini in eodem fulgeat loco. Valedicentes igitur incliti sacerdotes Lupus atque Winebaudus regi et proceribus illius, dum iuncti sanctitatis vinculo pertransirent Parisius, multa reorum turba catenarum vinculis tenta vel ergastularibus angustiis trusa, nmanem horreum usque ad summum plenum ignis vallavit incendium, nec poterat quispiam praestare auxiliusternitur; fulmen emissum super incendium cernitur. Ilico flamma extinguitur; inlesa apotur, meritum sacerdotis agnoscitur. Obviam deinde pontifici et sancto Winebaudo plebs Senonicae urbis egreditur cum hymnis et canticis, flentibus prae gaudio plurimis, intra edem propriam desideratus introivit antistes. Erat enim hila
Abbreviated transcription (Latin):
lunt inqͥt pie uiuere in xp̃o: ꝑsecutionẽ
patiunt᷑ ab hominib TUNC SC̃S GUIHEBAUDUS
cubeato lupo rp̃o: letus ad palatiũ remeans.
regis obtutib se presentat. rex seu turba ꝓce¬
rum: gratulabatur sacerdotis presentia. Con¬
tẽplatusq eũ. & eiꝰ duricia ad pietate cõmouet᷑.
& indulgentiã illiꝰ postulat. Uidens etiã rex
beatũ afflictũ & corpus illiꝰ tabe factũ. ut
erat intonsa barba & capillis ꝓ abstinentia
cumulando rigorẽ: tremens & eiulans in
gemitũ mouetur. & pietatis more lacrunis
irrigatur. reu se ẽẽ in eiꝰ penuria. irritati¬
ons iacula in scĩ accusatores imprecat᷑. Iussit
eũ cũ magno decore reparari. & serutiuim
pendi: comã & barbã cũ honore pͥstino de¬
tonderi. Recepto itaq decore ȩccłastiq sus
rex precepit inter ẽẽ conuiuio. Eit xp̃i on
repente. conuersio. Efficit᷑ rex ex ꝑsecutor
minister: ut ipse suis manib partes tribus¬
eret. qui illi prius afflictionis dapna inp¬

Expanded text:
 pie vivere in Domino, persecutionem patiuntur ab hominibus. 16. Tunc Winebaudus cum beato Lupo episcopo laetus ad palatium remeans, regis obtutibus antistitem praesentat. Rex seu turba procerum gratulans sacerdotis praesentiae', contemplatusque est eum et eius duricia ad pietatem promovetur. et indulgentiam illius postulat; videns etiam rex beatum afflictum et corpus illius tabefactum, ut erat intonsus barba et capite pro abstinentiae cumulando rigore, tremens et eiulans in gemitum movetur et pietatis more lacrimis irrigatur, reum se esse huius penuriae, irritationis iacula in sancti accusatoribus inprecatur. Iussit eum cum magno decore reparare et servitium inpendere, comam et barbam cum honore pristino detondi. 17. Recepto itaque decore ecclesiastico, suo rex praecepit interesse convivio. Fit Christi ope repente conversio; efficitur rex ex persecutore minister, ut ipse suis manibus partes tribueret, qui illi prius afflictionis penuriam ing
Abbreviated transcription (Latin):
ranii ferocia. rex humilitate flectit᷑. odiũ
inamorẽ conuertit᷑. Missus e latere regis uir
coeperunt parit̾ alterutrũ loquentes. etiã
beatus Wines audus condolens huiꝰ exilii pe¬
nuriȩ. Ad ea beatus lupus respondit diuini
sermonis eloqͥa: qͥa ñ sunt condigne passiones

Expanded text:
ranni ferocia, rex humilitate flectitur, odium ranni ferocia, rex humilitate flectitur, odium in amorem convertitur; missus e latere regis vir coeperunt; pariter alterutrum conloquentes, etiam beatus Winebaudus condolens huius exilii penuriam. Ad ea beatus Lupus respondit divini sermonis eloquia: quia non sunt condignae passiones