comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
serme muilia adueritaret. sies eum gorius quod
Llero solitus etat sint cucunolantes secuti. Cin
Aome comuniũ usq dum huc uenret Duo
Antreli in figura Auuenu apparentes ostenderũ
e quã uĩam aruꝑe deberes. In loco ł isto
quida dei serus srnc htacuilim habebat
R quio duuitus itã diruo ost. hib tu ꝑatte
et dinotus a mudistrepitu mansit Het oĩa ex
marci porte garimr / sumips. qui ad eundam
prẽm huc uemiẽs aliquot uorsus in euis Landõ
composint: quos in hio libellis caues mimã
Longitudine muiine descuipsi. Certimy tñ
est hunc egregiñ piem uocatũ colitus. ob hoc
O hunc fertilam locum. et tin oprina uallis
subiacet aduenisse. ut hic młtaim monachoꝵ
sicut et minc deo presule facta est congregatio
sieres. Sus cursu q̃ omittenda non erant
narratis. ad nr̃e seriᵉ dueotamiᵒ historire
g audoenꝰ de quo pͥmiseram ꝯ langobardor
uex Rodolindam in mrimomo habint:
que ei albomiũ uitu bellis aptum. et ꝑ oĩa stremiũ

Expanded text:
erme millia, adventaret, tres eum corvi, quos alere solitus erat, sunt circumvolantes secuti, cui ad omne convivium, usque dum hic veniret, duo angeli in figura juvenum apparentes, ostenderunt ei quam viam arripere deberet. In loco autem isto, quidam Dei servus tunc habitaculum habe bat, ad quem divinitus ita dictum est: 'His tu parce et remotus a mundi strepitu mansit. Haec omnia ex Marci poetae carmine sumpsi, qui ad eundemPatrem huc veniens aliquot versus in ejus laudem composuit, quos in his libellis, cavens nimiam longitudinem, minime descripsi. Certum tamen est hunc egregium Patrem vocatum coelitus ob hoc ad hunc fertilem locum et cui opima vallis subjacet, advenisse, ut hic multorum monachorum, sicut et nunc Deo praesule facta est, congregatio fieret. His cursim, quae omittenda non erant, narratis, ad nostrae seriem revertamur historiae Alboin, de quo premiseramus, Longobardorum rex. Rodolindam in matrimonium habuit, que ei Alboin, virum bellis aptum et per omnia strenuum,
Abbreviated transcription (Latin):
cimuilgs adintores fucrunt.
is tpibus siarsis ecꝭ bũccellino Duci bolliã¬
intulit. quẽ tbenidebertus rex francorũ
erim in ꝓtaliã iintroisset. renersus ad gallias
cum hamiigo alio dirce ad subiciendã italiã
Serelinquerãt. dm buccellinꝰ eñ pent tolam
ꝑtaliã Duepliomibus uastaret. et ilbendeberto
suo regi do/ proda italie inuuera copiosa ꝯferret
cum in camparia hiemare dissponeret
tandem in lgto gui tannetim nohest gram
bello a narsote suꝑatus exłinctus, est.
Hamingus uero cum Widmn gothorũ comiti
ontra narsctem dbollariti auxiliũ ferie gonatꝰ
Puisset ueriq ⁊ narseto suꝑati sunt. Noddm
captus constantinopolim exilatuo hamungi
uoio qui ci auxiliũ prebuerat narsotis gladio
pmintus. Torciꝰ qͦ frangorũ dux nõĩe Lentariꝰ
biellimi germanꝰ dri mlta proda ouuiftus¬

Expanded text:
mulos adiutores fuerunt. 2. His temporibus Narsis etiam Buccellino duci belluintulit. Quem Theudepertus rex Francorum, cum in Italia introisset, reversus ad Gallias, cum Amingo alio duce ad subiciendam Italiam dereliquerat. Qui Buccellinus cum pene totam Italiam direptionibus vastaret, et Theudeberto suo regi de praeda Italiae munera copiosa conferret, cum in Campania hiemare disponeret, tandem in loco, cui Tannetum nomen est, gravi bello a Narsete superatus, exstinctus est. Hamingus vero dum Widin Gothorum comiti, contra Narsetem rebellanti, auxilium ferre conatus fuisset, utrique a Ncaptus Constantinopolim exiliatur. Amingus vero, qui ei auxilium praebuerat, Narsetis gladio perimitur. Tertius quoque Francorum dux nomine Leutharius, Buccellini germanus, dum multa praeda onu
Abbreviated transcription (Latin):
gilus cuin ercũquaq frequentos Lan¬
hobardorũ uictorie ꝑsouarei Marsis tartu¬
Parius imꝑialis qui tunt preeral italie bellũ
Auersus totilam gofhorũ reg̃o preparans cũ
ꝑam pridõ langobardos federatos haberer logatos
suis manu direxit. qui omanis aduersio
eduatrai sinũ in ꝓaliã trans uocti sociali romaniis
purgnam mitruu cum gothis. Quibꝰ bs q ad
inteointione deletis parites cũ totila suo roge
honoreisi multis miincribus uictores ad propa

Expanded text:
Igitur cum circumquaque frequens Longobardorum victoriae personarent, Narses chartularius imperialis, qui tunc praeerat Italiae, bellum adversus Totilam regem Gothorum praeparans, cum jam pridem Longobardos confoederatos haberet, legatosrcitum direxit, qui Romanos adversus Adriatici sinum in Italiam transvecti, sociatique Romanis, pugnam inierunt cum Gothis. Quibus usque ad internecionem deletis, pariter cum Totila suo rege, honorati multis muneribus, victores ad propria
Abbreviated transcription (Latin):
uomͦ Langobardi conducti a ncusote cartubatio
eddẽ contia gothos auxiliũ prestiteriũ
ꝑtoliam uastauit
Se gͥmindia Rhomanorũ aduersus narsetem
italiam uennit
s Nnõ albomiꝰ ad ꝓtaliã uerir̃s moritẽ regis ascendi
et de bĩsontibus, foris
Di̾o albomꝰ uenctiarũ ẜiues ingressus est¬

Expanded text:
o Langobardi conducti a Narsete chartolario eidem contra Gothos auxilium praestiteruntItaliam vastavit. 5. De invidia Romanorum adversus NarsetemItaliam venit. 8. Quomodo Alboin ad Italiae fines veniens, montem Regis ascendit, et de bisontibus feris. 9. Quomodo Alboin Venetiarum fines ingressus
Abbreviated transcription (Latin):
pertiebun. ut attenꝰ eciã tam aprid baioatiorũ
gontero quãq il saponũ sed et/ alios pauis dem
Bingin hores enis liberalitas et gla. bellorũ ꝙ
ꝑolicitas et uiotus in eorum cadiminibꝰ celebretuo
Sina q precipna sub ox fabricaba fuisse a
multis hucusq nariatiro:

Expanded text:
etiam tam apud Baioariorum gentem quamque et Saxonum, sed et alios eiusdem linguae homines eius liberalitas et gloria bellorumque felicitas et virtus in eorum carminibus celebretur. Arma quoque praecipua sub eo fabricata fuisse, a multis hucusque narratur.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ dua saceo astendit splendida iusa uia est
Rupea septa potons nacta est ertore salen
Lrrorem euasit dupea septa petons
Poomata ꝑua dedit famulus ꝓ nluntro suppler
Rxul. mops termus poemata ꝑua dodir
tme procos appta tibi colestis tramitis indor
Obenrdc̃e pater sull precor aptã fibi

Expanded text:
, Qua sacer ascendit splendida visa via est. , Qua sacer ascendit splendida visa via est. Rupea septa petens nacta est errore salutem, Errorem evasit rupea septa petens: Poemata parva dedit famulus pro munere supplex, Exsul, inops, tenuis, poemata parva dedit. Sint precor apta tibi coelestis tramitis index, O Benedicte pater, sint precor apta tibi
Abbreviated transcription (Latin):
otratus hirm rocribat ille suꝑbus equo
Colla pr̃na ferunt exlincti uistera nati
uiuentem natum colla pr̃na ferunt
Dĩa uincit amor uinxit soros mibre beatum
bommnꝰ abest oculis oĩa uincit amor
ebimplicitate placens nistar petĩt astra colũbe
Regna poli pourtrat simplicitato placoris
Dĩs apte Seo nuidus cii panditus omĩs
debdita qui lustras o nimis apte deo
flaiicꝰ orbis habet instum suꝑ etbera uantõ
Qũe prus ussit amor flãmeꝰ oib habet
Tor uocitat /ꝯ adest testis nonitatis habendus
carus amoro pris ter nocitatus ad est
Dux bonr bella monenb exemplis pectora frrmas
p̾mꝰ an armia ruis dux borse bebla meneris
Eqngiua signa dodit iite consertia ẜinquẽt
s ullam properans congrua signa dedu
posalmicen assidilus nũꝙͣ dabat ocia plectro
ebacra canerb obiit psalmicen assidiib
Mens quibus una finit tiuilo Dtir̃tuo eode
gla par rehuit meris quibus una fuit
ibplendida uiia ma est facibus scipata corustis¬

Expanded text:
Stratus humi recubat ille superbus equo. Stratus humi recubat ille superbus equo. Colla patema ferunt extincti viscera nati; Viventem natum colla paterna ferunt. Omnia vincit amor; vinxit soror imbre beatum; Somnus abest oculis; omnia vincit amor. Simplicitate placens instar petit alta columbae; Regna poli penetrat simplicitate placens. O nimis apte Deo, mundus cui panditur omnis, Abdita qui lustras, o nimis apte Deo! Flammeus orbis habet iustum super aethera nantem; Quem pius ussit amor, flammeus orbis habet. Ter vocitatus adest testis novitatis habendus; Carus amore patris ter vocitatus adest. Dux bone, bella monens exemplis pectora firmas, Primus in arma ruis, dux bone, bella monens. Congrua signa dedit vitae consortia linquens; Ad vitam properans congrua signa dedit. Psalmicen assiduus numquam dabat otia plectro; Sacra canens obiit psalmicen assiduus. MGloria par retinet mens quibus una fuit. Splendida visa via est facibus stipata coruscis
Abbreviated transcription (Latin):
Uocis ad imiperiti sacris non esse simĩtus
Intersuint sactis uocis ad imperium
Tellus huilta sum corprs propellit humatil¬
ꝓ rissa teuit coipꝰ tellꝰ huilta simi
Perfidus ille draco mulcet proꝑare fugaco
bistit itẽs uelitum perfidiis ille diato
Epitiale malum capitis decussit honorem
ꝑd procul imperruis exitiale maliur
fulua metalla pus nec htẽ promillit egẽti
Celitus excepit fulua metalla puris
Tu miserando entem narrant cui fella rolubri
Pucolume iecipis tũ mistrande entem
Asꝑa faxa intr̃u rapiut nͨ frangero possiunnt
Allesum serutĩ aspera saxa intrum
Cno procondo tues stillam p̾bere Lochiti
dolia certẽ flunt eus proconde tines
unde medela tibi spes d̃ cui nuilla salutis
Qui semꝑ funes unde medela tibi
Al mistrande seuex hostili concidit ictu
Ictu sed resipis ab miserando scirex
Barbara lora manꝰ ignaras criminis arcent
coponte sua fuguint Barbara lota maitꝰ
Ille suꝑbus equo reboanb clamore iinaci

Expanded text:
ocis ad imperium sacris non esse sinuntur; Intersunt sacris vocis ad imperium. Tellus hiulca sinu corpus propellit humatum; lussa tenet corpus tellus hiulca sinu. Perfidus ille draco mulcet properare fugacem; Sistit iter vetitum perfidus ille draco. Exitiale malum capitis decussit honorem; It procul imperiis exitiale malum. Fulva metalla pius, nec habet, promittit egenti; Caelitus excepit fulva metalla pius. Tu miserande, cutem variant cui fella colubri, Incolumem recipis, tu miserande, cutemAspera saxa vitrum rapiunt, nec frangere possunt; Inlaesum servant aspera saxa vitrum. Cur, promoconde, times stillam praebere lechiti? Dolia, cerne, fluunt; cur, promoconde, times? Unde medela tibi, spes est cur nulla salutis? Qui semper perimis, unde medela tibi? Ah lacrimande senex, hostili concidis ictu; Ictu sed resipis, ah lacrimande senex. Barbara lora manus ignaras criminis arcent; Sponte sua fugiunt barbara lora manus. Ille superbus equo reboans clamore minaci,
Abbreviated transcription (Latin):
Regis germanũ legatione ꝑfrineta prĩam regredi
Mittit puellam que oum nuintaret ut̃ uim
poculĩ dignaretus acciꝑe. Ille corde simplici
lut ꝯintasꝰ fuerat uenit. Et o erat sratura
pusielus en̾in fastu suꝑbit puella despexit

Expanded text:
regis germanum legatione perfuncta patriam regredi. regis germanum legatione perfuncta patriam regredi. Mittit puella, qui eum invitaret, ut vini poculum dignaretur accipere. Ille corde simplici, ut invitatus fuerat, venit; et quia erat statura pusillus, eum fastu superbiae puella despexit
Abbreviated transcription (Latin):
copiosam secum captiuoꝵ / młtitudite᷑ ab duixit
Tunt langobardi do sins regionibꝰ egressi uentrunt
in ingiland q Latino eloquio rugorũ prĩa d. atq
claffo filius suꝰ. De functo qͦ el affont
Tato eiisdõ filis septĩmꝰ ascondit ad regnũ.
Egressi qͦ langobardi do Bugiland. hitaueũ
in campis patentibꝰ. qui sermone barbarico
Wuels appoellantus. Quio in loco dum ꝑ trium
Anorli/ spatia morarẽtirs. Loellum exortum d̃
intes tatone atq Rodulphũ herulorũ regõ
Quos cui pus fodera nectorẽt eã inter eos distordic
ista fint/ Germanꝰ rodulplu regis ad tatone
seronde pagꝭ gra uentrat. Qui cũ explota legatione
prĩam srepoteret contigit ut̃ ante regib filie doncũ
que Buinetruda dicebatur transitum haberet
pla młtitudinẽ uiorũ nobilo q comitatum
espitieris interrogat quis iste eb̃ possit qui tam
siblime obsequin᷑ hrẽt Dict̾umq flli est. Bodulfi

Expanded text:
copiosam secum captivorum multitudinem abduxit. copiosam secum captivorum multitudinem abduxit. Tunc Langobardi de suis regionibus egressi, venerunt in Rugiland, quae latino eloquio Rugorum patria diciturcessit Claffo, filius suus. Defuncto quoque Claffone, Tato, eiusdem filius, septimus ascendit ad regnum. Egressi quoque Langobardi de Rugiland, habitaverunt in campis patentibus, qui sermone barbarico “feld” appellantur. Quo in loco dum per trium annorum spatia morarentur, bellum exortum est inter Tatonem atque Rodulfum Herolorum regem. Quos cum prius foedera necterent, causa inter eos discordiae ista fuit. Germanus Rodulfi regis ad Tatonem serendae pacis gratia venerat. Qui cum expleta legatione patriam repeteret, contigit, ut ante regis filiae domum, quae Rumetruda dicebatur, transitum haberet. Illa multitudinem virorum nobilemque comitatum aspiciens, interrogat, quis iste esse possit, qui tam sublime obsequium haberet. Dictumque illi est, Rodulfi
Abbreviated transcription (Latin):
ugorũ rego magnaꝵ muicitiaꝵ fomeo earsit.
Qui pheletens illis diebus darubni ulteriorẽ ⁊ipam
incolebas quã a norici finibꝰ idem damubius soparat
In hnis norlcoꝵ fimbus bt̃i tunc erat ebeneru tenobiũ
qui omi abstinentie sanctitate preditus multis
iã erat urotusibus clarus. Nui cu eisdõ in locꝭ ad
nrapolun demet. Hic sepius hunc de quo diximꝰ
felelheũ eiusq cõnigo̾ ei nocabulũ gisa fuii
ut ab miquilate quiesterẽt uerbis celestibꝰ monuit
Quibꝰ pia uerba spernr̃tiba hoc quod eis pꝰmodũ
configit longe autea fulutũ predixit. Adimatꝭ
gͥ odoachar gontibus que eius ditiom parebant.
idest turcilingis. etherolis. Bngorũ q ꝑte quos
iaidudũ possederat᷑. nrcñ eg italie ppllo. uenit
in ingiland pugnauit q cum iugio. ultima ꝙ
cos clade conficiens. feletheu insuꝑx corid regẽ
extingit. Uastata q om̃i promĩtia / italiã repetes

Expanded text:
Rugorum regem, magnarum inimicitiarum fomes exarsit. Rugorum regem, magnarum inimicitiarum fomes exarsit. Qui Feletheus illis diebus ulteriorem Danubii ripam incolebat, quam a Norici finibus idem Danubius separat. In his Nuricorum finibus beati tunc erat Severini coenobium, qui omni abstinentiae sanctitate praeditus, multis iam erat virtutibus elarus. Qui cum isdem in locis ad iximus Feletheum eiusque coniugem, cui vocabulum Gisa fuit, ut ab iniquitate quiescerent, verbis coelestibus monuit. Quibus pia verba spernentibus, hoc quod eis postmodum contigit, longe antea futurum praedixit. Adunatis itur Odoacar gentibus quae eius dicioni parebant, id est Turcilingis et Herolis Rugorumque partem, quos iam dudum possidebat, necnon etiam Italiae populis, venit in Rugiland pugnavitque cum Rugis, ultimaque eos clade conficiens, Feletheum insuper eorum regem extincxit; vastataque omni provincia, Italiam repetens,
Abbreviated transcription (Latin):
se suosq ariis defenderent᷑. meluis eõ dicẽs
in bollo aĩam pourro quã ut uilia mancipia
eñ diceret. et nc̃ minis. nͨ promissiomibus
D folleranda corũ aĩos belli certanña roboraret
si qui eciã scoiilis conditionis pugnãtẽ indisser
Sibertate eñ simuil cum preminib donaret.
fanddẽ hortatu egemplis q principis qui pomꝰ
Ad bollum prosilieras. accorisi suꝑ hostes irtuiũ
prigncu affrocites et magna aduersarios clade
prosteonũt.  Tandẽ q do uictoribꝰ uictoriam
capicutes tam regis sui fimꝰ ꝙͣ propas inutias
ulciscinitur dunc magna de hostiũ exruris
preda potiti. sex illo iã tpẽ ad expetondos belli
astendit. q̃ui cũ plta ferme annos regnasset
hildehoc filiũ. qui quartꝰ fuit in miniero
regni successore reliquit. hoc qͦ desincto
quintus ondehoc regnuͣ suscepit.
iis tp̃ibꝰ inter ddoachas qui in gtalia peo aliqͦt
Diam ãnos rognabat dt flletheũ qui et feua dẽs est

Expanded text:
se suosque armis defenderent, melius esse dicens, se suosque armis defenderent, melius esse dicens, in bello animam ponere quam ut vilia mancipia vociferans diceret, et nunc minis nunc promissionibus ad toleranda eorum animos belli certamina roboraret; si quem etiam servilis conditionis pugnantem vidisset, libertate eum simul cum praemiis donaret: tandem hortatu exemplisque principis, qui primus ad bellum prosilierat, accensi, super hostes inruunt, pugnant atrociter, et magna adversarios clade prosternunt; tandemque de victoribus victoriam capientes, tam regis sui funus quam proprias iniurias ulciscuntur. Tunc magna de hostium exuviis praeda potiti, ex illo iam tempore ad expetendos belli ascendit. Qui cum quadraginta ferme annos regnasset, Hildehoc filium, qui quartus in numero fuit, regni successorem reliquit. Hoc quoque defuncto, quintus Godehoc regnum suscepit. 19. His temporibus inter Odoacar, qui in Italia per aliquot iam annos regnabat, et Feletheum, qui
Abbreviated transcription (Latin):
nichuil aduersi suspicarentur. et eẽnt quirti
Norte demq tñ negligõtia d soluti tuticti quir/cerẽt
sibito suꝑ eos uolgares utnõtes plures ex eib
saucians. multos prostermũ. et infantum
pes eorũ castra debachati sunt ut̃ ip̃m ageliũdũ
regc inferficerẽt. enis q uincã filiã/ sorte capti
uiribꝰ Lamissiont̃ de quo suꝑnis digeramꝰ
sibiiegõ constituler᷑. Ami ut eiut inuemili
efatẽ ferudꝰ. et ad belli certamũa satis prompt̃ a
nom aliud insi ageliundi nece ulcisti cupĩs
in uulgares arma conuertĩt. Primo / iox¬
plio cõmisso. Langobardi hostib terga dantes
dd castra resugnã. Tunc rex lamissio ista
conspitiens eleuata altius noce. oĩ exercitin
clamare cepit ut oprobuorũ que pertulerimt
reministerentus Reuocatet q an ocuilos dodecus
quo corti rego hostes ingulauerint quã mistra¬
biliter ciꝰ natam quã sibi reginã optauerant
captĩnã abduxerint. Postrems hortatus ut

Expanded text:
nihil adversi suspicarentur et essent quiete nihil adversi suspicarentur et essent quiete Noctu denique cum neglegentia resoluti cuncti quiescerent, subito super eos Vulgares inruentes, plures ex eis sauciant, multos prosternunt, et in tantum per eorum castra debachati sunt, ut ipsum Agelmundum regem interficerent eiusque unicam filiam sorte captivviribus, Lamissionem, de quo superius dixeramus, sibi regem constituerunt. Qui ut erat juvenili aetate fervidus, et ad belli certamina satis promptus, non aliud nisi Agelmundi necem ulcisci cupiens, in Bulgares arma convertit. Primoque praelio mox commisso, Langobardi hostibus terga dantes ad castra refugiunt. Tunc rex Lamissio ista conspiciens, elevata altius voce omni exercitui clamare coepit, ut opprobriorum, quae pertulerant, reminiscerenquomodo eorum regem hostes iugulaverint, quam miserabiliter eius natam, quam sibi reginam optaverant, captivam abduxerint. Postremo hortatur, ut
Abbreviated transcription (Latin):
Langobardis qͦ transitum parauisse. hoc siquids̃
inter utrasq acres prius tonstitisse q̃to si arazona
eadõ Lamissionr̃ superaret Langobardi a fluir̃
recederet. em uero allamissione ut et fcrã est
ip̃a uincerchiro langobardis eadõ permrandi fluẽta
copia p̾beretur. Constat sanc qo hꝰ assertionis series
nimꝰ ueritate subrxa est. Dibus etem̃ quibus
ueteros historie note sunt. patet gentem amazonĩ
Longo antea ꝙͣ h fieri potuerit eẽ deletam.
nisi forte qr loca eadõ ubi hͭ gostã ferũtus non
satis hstoriographis nota fuerũt: et uix ab aliquo
eorũ Uolgatã sunt ficri potrcrit. Ut usq ad id tpñs
hꝰcemodi mibi mulierĩ gen haberetus Ulã et ego
referti a quibusdã audim usq hodie in intiuis
ͣ frãsmeato langobardi de quo dixeramꝰ
fliur cum ad urteriores terras ꝑuenissent
illit per tp̃s aliqͦs cõmorabantuu. Interca cũ

Expanded text:
Langobardis quoque transitum paravisse. Hoc siquidem Langobardis quoque transitum paravisse. Hoc siquidem inter utrasque acies prius constitisse, quatenus, si Amazon eadem Lamissionem superaret, Langobardi a flumine recederent; sin vero a Lamissione, ut et factum est, ipsa vinceretur, Langobardis eadem permeandi fluenta copia praeberetur. Constat sane, quia huius assertionis series minus veritate subnixa est. Omnibus etenim quibus veteres historiae notae sunt, patet, gentem Amazonum longe antea, quam haec fieri potuerint, esse deletam; nisi forte, quia loca eadem, ubi haec gesta feruntur, non satis historiographis nota fuerunt et vix ab aliquo eorum vulgata sunt, fieri potuerit, ut usque ad id tempus uscemodi inibi mulierum genus haberetur. Nam et ego referri a quibusdam audivi, usque hodie in intimis m. 16. Igitur transmeato Langobardi de quo dixeramus flumine, cum ad ulteriores terras pervenissent, illic per tempus aliquod commorabantur. Interea cum
Abbreviated transcription (Latin):
semel peꝑisse Et hoc ceotum est maxĩr apud
egriptios firri. Contigit itaq ue rex agelmĩdꝰ
da ites carperet ad eandẽ pistinã deueniret
Qin tn eqrio retento nusesandos infantrlos nura¬
retur. hasta qͣ quã manu gerebat huc illuc q
eos inuerteret. unꝰ ex illis manu mirctã hastam
regiã comprebendit. Rex mña motus. fattumq
altius admiratꝰ eum magnũ futiunũ p̾mĩtiat
traditum onui cum studio iuaridat alenduum
Et qo eñ de pistina q̃ eorũ lingiia Lama Dicitus
abstulis. Lamissio eidẽ nomr inposint. Qunicũ
Aolenisset adoo strõimꝰ inuenis effectus est. ul
et bellicosissimꝰ extiterit. et pꝰ ageliuudi fimꝰ
regin gubernacula rexerit. ferũt hũc dũ langobardi
cum rego suo iter agontes add quendã fliuim
ꝑuenisset. et ab amazonibꝰ eent probibiti ultra
pernraro. cũ eaꝵ fortissima in flunio natatu
pugnasse/ ram q ꝑemisso. eibi q laudis głam

Expanded text:
simul peperisse. Et hoc certum est maxime apud simul peperisse. Et hoc certum est maxime apud Aegyptios fieri. Contigit itaque ut rex Agelmundus, dum iter carperet, ad eamdem piscinam deveniret. Qui cum equo retento miserandos infantulos miraretur, hastaque, quam manu gerebat, huc illucque eos inverteret, unus ex illis manu injecta hastam regiam comprehendit. Rex misericordia motus, factumque altius admiratus, eum magnum futurum pronuntiat. traditum omni cum studio mandat alendum; et quia eum de piscina, quae eorum lingua “lama” dicitur, abstulit, Lamissio eidem nomen inposuit. Qui cum adolevisset, tam strenuus iuvenis effectus est, ut et bellicosissimus extiterit et post Agelmundi funus regni gubernacula rexerit. Ferunt hunc, dum Langobardi cum rege suo iter agentes ad quendam fluvium pervenissent et ab Amazonibus essent prohibiti ultra permeare, cum earum fortissima in fluvio natatu pugnasse eamque peremisse, sibique laudis gloriam,
Abbreviated transcription (Latin):
s rei Rirmitatem quedam prĩa uerba. Egressiitaq
Langobardi de mauoinga. applicuerut in golanda
ubi aliꝙͥto tpe cõmorati dicũtus Post hͨ anthabet
banchaib pari mõ et Wurgũdaib per annos
aliqͥͦs possedisse que nos arbitrari possumꝰ esse
uocabula pagorum seu quorucumnq locoꝵ
Oofins interea ibor et aione Ducibꝰ qui
Langobardos a scadinamia eduxerant.
et usq ad ħͨ tpã rexerant. nolentes iam ultra
Langobardi õe sub ducibus Rege sibi ad ceteraꝵ
instar gentiu statuerũt. Rognauit gͦ supes
eos pͥmꝰ Agelmundus filius aionis ex pro¬
sapia duçes originr gungintaꝵ. que apud eos
generosior habebattir. Hi sicut a maiorib traditiro
puorulos emxa. Beluus omũbus mater tru¬
Seliors in premina proitcit᷑ necandos. hoc si cui
impossibile uĩdetus d logat᷑ historias ueterũ ot inue
auit no solũ infantulob sod et̃ none uniã mulierẽ

Expanded text:
ob rei firmitatem quaedam patria verba. Egressi itaque ob rei firmitatem quaedam patria verba. Egressi itaque Langobardi de Mauringa, applicuerunt in Golanda, ubi aliquanto tempore commorati, dicuntur post haec Anthab et Banthaib, pari modo et Vurgundaib, per annos aliquod possedisse; quae nos arbitrari possumus esse vocabula pagorum seu quorumcumque locorum. 14. Mortuis interea Ibor et Aione ducibus, qui Langobardos a Scadinavia eduxerant et usque ad haec tempora rexerant, nolentes iam ultra Langobardi esse sub ducibus, regem sibi ad ceterarum instar gentium statuerunt. Regnavit igitur super eos primus Agelmund, filius Agionis, ex prosapia ducens originem Gungingorum, quae apud eos generosior habebatur. Hic, sicut a maioribus traditur, puerulos enixa, beluis omnibus mater crudelior in piscinam proiecit necandos. Hoc si cui impossibile videtur, relegat historias veterum, et inveniet non solum septem infantulos, sed etiam novem unam mulierem
Abbreviated transcription (Latin):
rerfanr exuret. ea uidelte conditione ut si suꝰ
bollatos uictoriã caꝑer langobardi itinere quo
uontrãt abnet e m uero superaretur ab altero
tunt se Langobardis transitum peo fuico propos
non uetituros. Cumq langobardi quẽ e suis
potius aduersus uirt̃ bellicosissimũ mitteĩi ambigerẽt
quidã ex seruili conditione spõte se oꝑtuilit. promitłit
se prouocãti hosty congressurũ ea rõme uf si de hoste
uictoriã caporet a se sua q progenie sernitutis
nenũ anfoirẽt. Duid plura. Gratanter quie postularat
c̃ẽ factuiros pollicentus. Aggressus hostem expugnauit
et iucit. Langobardib transcundi facultatem suibq
ut optauerast iura libertatio indeptus est.
tr langobar di tande in maus ingã ꝑuemefes
ut bellatorũ possint ampliare nmrrum
plures a seruili ngo ereptos ad libertatis statum
perducũt ut que rata corũ hr̃ posset libcottis. sanctiũ
more solito per sagittam in minomurantes nchiloꝰ

Expanded text:
certamen exiret, ea videlicet conditione, ut, si suus certamen exiret, ea videlicet conditione, ut, si suus bellator victoriam caperet, Langobardi itinere quo venerant abirent; sin vero superaretur ab altero, tum se Langobardis transitum per fines proprios non vetituros. Cumque Langobardi, quem e suis potius adversus virum bellicosissimum mitterent, ambigerent, quidam exse provocanti hosti congressurum, ea ratione, ut, si de hoste victoriam caperet, a se suaque progenie servitutis naevum auferrent. Quid plura? Gratanter quae postularat sese facturos pollicentur. Adgressus hostem, pugnavit et vicit; Langobardis transeundi facultatem, sibi suisque, ut optaverat, iura libertatis indeptus est. 13. Igitur Langobardi tandem in Mauringam pervenientes, ut bellatorum possint ampliare numerum, plures a servili iugo ereptos ad libertatis statum perducunt. Utque rata eorum haberi possit ingenuitas, sanciunt more solito per sagittam, inmurmurantes nihilominus
Abbreviated transcription (Latin):
e quia egredir̃tes Dũ in mauringam
transire disponerẽt assipiti eorũ iter
impediunt. Seurgantes eis omłmodis per
suos tpnios fransitũ Porro langobardi cum
magnab hostiũ copias cernerent. m euiii
eis ob̾ pancitalom cepercitus congredi auderẽt
Sñ ꝙ quid agero deberent Docedntrẽt tandẽ
nccilas consiliũ repperit. umilant sem
tastrib sius hr̃o ey nocephalos. Dest camim
tapitis hoĩcs. Cmulgarit apĩ hostes hob
pbiriacites bella gerere. humanũ sangninẽ
Babere. et si hostem isse qui non possil propriũ
potare sangninẽ. Utq hunc assertiomi fidem facerõi
Ampliant tentoria. płimos in castris ignies
accudiũ. His hostes auditis uisib q creduili effecti
bollñ quod muinabãͦ Iam temptare nõ aude̾t
ebobant tamẽ apud se uirũ forfissimum
Se cꝰ fidobant uiribus posse se procul dubio
optintre qd iueliet. hunc solũ pro onribus pugna¬
turũ obiciũt. Mandant langobardis unĩ quẽ
uellont suorũ mifterent. qui cũ eo ad singulare

Expanded text:
e qua egredientes, dum in Mauringam transire disponerent, Assipitti eorum iter impediunt, denegantes eis omnimodis per suos terminos transitum. Porro Langobardi, cum magnas hostium copias cernerent, neque cum eis, ob paucitatem exercitus, congredi auderent, dumque quid agere deberent, decernerent, tandem necessitas consilium repperit. Simulant, se in castris suis habere cynocephalos , id est canini eapitis homines. Divulgant aput hostes, hos pertinaciter bella gerere, humanum sanguinem bibere et, si hostem adsequi non possint, proprium potare cruorem. Utque huic adsertioni fidem facerent, ampliant tentoria plurimosque in castris ignes accendunt. His hostes auditis visisque creduli effecti, bellum quod minabantur iam temptare non audent. 12 . Habebant tamen apud se virum fortissimum, de cuius fidebant viribus, posse se procul dubio optinere quod vellent. Hunc solum pro omnibus pugnaturum obiciunt. Mandant Langobardis, unum quem vellent suorum mitterent, qui cum eo ad singulare
Abbreviated transcription (Latin):
Se qua unrã tantrim filiã alꝑsiundã nõe genint
Obnt interoa turisendꝰ rex gepidoꝵ Cin succossir
cunimũsꝰ in rogno Qui uendicare ueteres
gepidorũ inirias eupirns iuptõ tum lango¬
Basidis fodere. bollum potius quã pacẽ clegit
Albomiꝰ uero tum auaribus qui pͥmũ huni
postra do rogis propri nõit auaros appellati sẽn
sodus perpotũ munt. Dehine ad preparatũ

Expanded text:
ndam nomine genuit. Obiit interea Turisindus rex Gepidorum; cui successit Cunimundus in regno. Qui vindicare veteres Gepidorum iniurias cupiens, inrupto cum Langobardis foedere, bellum potius quam pacem elegit. Alboin vero cum Avaribus, qui primum Hunni, postea de regis proprii nomine Avares appellati sunt, foedus perpetuum iniit. Dehinc ad praepar
Abbreviated transcription (Latin):
ferro barbe longitudine cũ pͥmo Winili
Dicti fũtrint ita postmodum appellatos
Ulã uixta illoꝵ lingnã lang longã. bart
Batbã sic̾at. Auotan sane quẽ el adiectalrã
gõdan dixerunt. ipo est qui apid romanos
intiturius dͦ. Et ab uniuersis geruiauit
¶Wandalis prelio. acrites uepote pro libertatꝭ
tła docedtantes uictoriã capint. Sodmn magnã
pꝰ modũ famis perniriã in leadẽ scoringa pudcia¬

Expanded text:
ferro barbae longitudine, cum primitus Winnili ferro barbae longitudine, cum primitus Winnili dicti fuerint, ita postmodum appellatos. Nam iuxta illorum linguam “lang” longam, “bart” barbam significat. Wotan sane, quem adiecta littera Godan dixerunt, ipse est qui apud Romanos Mercurius dicitur et ab universis Germaniae Wandalis proelio, acriter, utpote pro libertatis gloria, decertantes, victoriam capiunt. Qui magnam postmodum famis penuriam in eadem Scoringa p
Abbreviated transcription (Latin):
fert hoc loco antiquitas Ridicula fabulã
ꝓ accedontes uuandali ad uodan. uictoria
Se uinilis postulauerint Ille q ruderit se
illis uictoriã daturũ quos p̾mũ oriente sole
conspexisset. tunc accessisse gambarã ad
sreã uxorẽ Wodan/ et uinulis uictoriam
postulasse freamq conciliũ dodisse ut
Coimulorũ mulieres solutos crmes erga facie
a barbe silitudinẽ componerent maneq p ͦ
tũ iuris adẽont soseq auodan uidendas pister
e regione qua ille per fouestrã orientẽ uorsus
eiat solieꝰ aspicere collocarent. atq ita fcm
fuisse Quas cũ Wodan oriente sole ꝯspiceret
bipisse qui sunt isto Longibardi . Tunt freã
subripisse ut quibus noͫ fributrat uitoriã
cordouaret. ebicq Uuinulis Ayodan uictoriã
toncessisse. hec rism Digna simt et pro¬
anchilo habenda. Uictoria enĩ niõ płali est
attributa hõim se celo potiuris ministratur.
Eotũ fame est longobardos ab intacte¬

Expanded text:
Refert hoc loco antiquitas ridiculam fabulam: Refert hoc loco antiquitas ridiculam fabulam: quod accedentes Wandali ad Godan victoriam de Winnilis postulaverint, illeque responderit, se illis victoriam daturum quos primum oriente sole conspexisset. Tunc accessisse Gambara ad Fream, uxorem Godan; et Winnilis victoriam postulasse, Freaque consilium dedisse, ut Winnilorum mulieres solutos crines erga faciem ad barbae similitudinem conponerent maneque primo cum viris adessent seseque Godan videndas pariter c regione, qua ille per fenestram orientem versus erat solitus aspicere, conlocarent. Atque ita factum fuisse. Quas cum Godan oriente sole conspiceret, dixisse: 'Qui sunt isti longibarbi'? Tunc Frea subiunxisse, ut quibus nomen tribuerat victoriam condonaret. Sicque Winnilis Godan victoriam concessisse. Haec risui digna snihilo habenda. Victoria enim non potestati est attributa hominum, sed e coelo potius ministratur.Certum tamen est, Langobardos ab intacta
Abbreviated transcription (Latin):
puadit. credibile est paruos limõi otcultos q hr̃e
nratꝰ quibus et dcedentes aque sorboantus. et
rutsum inuasure Lictora renomiaturo. Hib ita plibatꝭ
gͦ egressi de scadinama Winilo cũꝓ bor
et aiont ducibꝰ in regionr que appollatur
scoringa uemr̃tes per annos illic aliqs ꝯsedorũt
Illo itaq tp̃e ambri et assi uandalorum duces
uicinas quasq prouincias bello premebant.
hu iã multis elati uictoriis. nũcips ad onmilos
mittunt. ut aut tributa Wandalis persoluorent
aut se ad belli certamina prepararẽt Cmnie ibor
et aio aintentẽ mr̃e gamibara. deliberdũ mieluus
dẽ amius libertatem tueri y tributorũ eonidõ solutioneͤ
fodare: mandãt per legatos wandalis pugnatriros
se potius ꝙ seruituiros. Erant siquide tunt Winili
uinuersi inuemili etate florentes s mmiᵗ ͦ ꝑexigni
quippe qui uinꝰ noĩe amplitudlins insule
tercia solidmo particula fucrint

Expanded text:
pervadit, credibile est, parvos huiusmodi occultosque habere pervadit, credibile est, parvos huiusmodi occultosque habere meatus, quibus et recedentes aquae sorbeantur et rursum invasurae litora revomantur. His ita praelibatis, . Igitur egressi de Scadinavia Winnili, cum Ibor et Aione ducibus, in regionem quae appellatur Scoringa venientes, per annos illic aliquot consederunt. Illo itaque tempore Ambri et Assi Wandalorum duces vicinas quasque provincias bello premebant. Hi iam multis elati victoriis, nuntios ad Winnilos mittunt, ut aut tributa Wandalis persolverent, aut se ad belli certamina praepararent. Tunc Ibor et Aio, adnitente matre Gambara, deliberant, melius esse armis libertatem tueri, quam tributorum eandem solutione foedare. Mandant per legatos Wandalis, pugnaturos se potius quam servituros. Erant siquidem tunc Winnili universi iuvenili aetate florentes, sed numero perexigui, quippe qui unius non nimiae amplitudinis insulae tertia solummodo particula fuerint. 8.
Abbreviated transcription (Latin):
nb hat cãds caribdi uorate sunt. Uuꝰ anĩ
solid  ex om̃ibus niris qui i nanibꝰ fuerant
morientibꝰ eeteus dum adhuc spuãs fluctibꝰ
suꝑnataret a quaru labentiũ. abductus ad
horam usq ĩmanissum illius baratri ꝑuenit
Qui cum tam profundissimũ et siue fuie
patens chaos aspiceret ip̃oq pauore pͥmortu
so illuc Binturũ expectaret subito quod
peraro non poterat/ saxo quodã suꝑiectus
nisedu Decursis siquidẽ Iã omribus que sorbende
etat aquib. ore illius fuerãt margines Denudati.
Dum q ibi intes tot angustias anxiꝰ uix ob inrtũ
palpitans resideret. Silatamq ad modicũ mortem
soppe nichiloꝰ oꝑiret . conspexit ecce subit quasi
magnos aquarũ montes Do profudo resilito.
Uauesq q̃ absorte fuerant p̾rmas emergere. Enq̃
unacex ilis ei tõtigna firrefꝰ. ad eã se oñsu qͦ pot̾uit
apprchendit srec mora celeri uolatu prope Dittris
Ouettus. nietuende nrcib caũs euasit proptii pͦmod

Expanded text:
eadem Caribdi voratae sunt. Unus autem solummodo ex omnibus viris qui in navibus illis fuerant, morientibus ceteris, dum adhuc spirans fluctibus supernataret, vi aquarum labentium abductus, ad oram usque inmanissimi illius baratri pervenit. Qui cum iam profundissimum et sine fine patens chaos aspiceret, ipsoque pavore praemortuus se illuc ruiturum exspectaret, subito, quod sperare non poterat, saxo quodam superiectus insedit. Decursis siquidem iam omnibus quae sorbendae erant aquis, orae illius fuerant margines denudati; dumque ibi inter tot angustias anxius vix ob metum palpitans resideret, dilatamque ad modicum mortem nihilominus operiret, conspicit ecce subito quasi magnos aquarum montes de profundo resilire navesque, quae absortae fuerant, primas emergere. Cumque una ex illis ei contigua fieret, ad eam se nisu quo potuit adprehendit; nec mora, celeri volatu prope litus advectus, metuendae necis casus evasit, proprii postmodum
Abbreviated transcription (Latin):
sepe naues raptim eursimꝙ attrahi affir¬
mantur tanea ecleritate. ut sagiftarum
per acra lapsus niuitari uideantur: et nõmãp
in illo baratro horrendo oumnis exitu peroũi
ebepe cũ tam iamq mergende sint subitis
undarum mollibus retroacto tanta rirosa
agilitato exinde elongantur quãta prius
actracto sunt. Affirmant ẽõ et aliã hinõi
uoiagnnt̃ inteo britlanniã insulã galliãq¬
proud̾ciã/ em eciã Dei astiprilantur sequa¬
ince aquitame q liltora que bis in die tam
subitis muddationibꝰ opplentus ut qui fortasse
aliquãtulũ introrsus a littore reꝑtus fucrit
euadere big possit. Uideas eatũ regionũ flro¬
mina fonte uersus enrsu uelocissimo relabi
at pes multoriũ miliũ spatia Sulces flumi¬
uũ Eimphas in amaritudinr̃ uertie Trignita
Porine a sequanico lictore enodia insula mi¬
cibuis distat in qua sicut ab illius iicolis
esseneraens uergentiũ in eandõ at caribdim

Expanded text:
saepe naves raptim, cursimque attrahi affirsaepe naves raptim, cursimque attrahi affirmantur, tanta celeritate, ut sagittarum per aera lapsus imitari videantur, et nonnunquam in illo baratro horrendo nimis exitu pereunt. Saepe cum jam jamque mergendae sint, subitis undarum molibus retroactae, tanta rursus agilitate exinde elongantur, quanta prius attractae sunt. Affirmant esse et aliam hujusmodi voraginem, inter Britanniam insulaprovinciam; cui etiam rei adstipulantur Sequanicae Aquitaniaeque litora; quae bis in die tam subitis inundationibus opplentur, ut, qui fortasse aliquantulum introrsus a litore repertus fuerit, evadere vix possit. Videas earum regionum flumina fontem versus cursu velocissimo relabi ac per multorum milium spatia dulces fluminum limphas in amaritudinem verti. Triginta ferme a Sequanico litore Evodia insula milibus distat. In qua, sicut ab illius incolis adseveratur, vergentium in candem Caribdi
Abbreviated transcription (Latin):
mrdio celi in egipto et Ferosoliuis et in eorũ uiti¬
intate constituas locis nulle uideantur umbre
In arabia bero hoc ipo tpẽ sol supͣ inrdiui celi
ad ꝑtem aquilonis ceritus umibreq uersa uice
contra meridir̃ uidentus.
Ec satis procul ab hoc De quo pmisimꝰ¬
Littore eontra occidentalẽ partõ qua sur
fuir occeanũ pelagus patet profundissuna
aquatũ illa / uorago ẽ quã usitato nõit marib
Umbilicti uocamꝰ que bis in dir fluctꝰ absorbere¬
Dicitus et Bursum euomere. sicnt per uinuersa
ꝑra littora accedentibꝰ ac Recedentibꝰ fluctibꝰ
deleritate mima freri comprobatus. Huiꝰ mõi
uorago sine uertigo a poeta uigilio carildis ap¬
pellasus Cuã ills in freto siculo ẽẽ in carm̃te
implacata caribdis obsidet atq mio baratri tũ
guigite uastos sorbet in abruptũ fluctꝰ. Biusaq
sub auras engit alternos et sỹdera berberas unda¬
Ab hac sanc Se qua dixnnꝰ uertignne

Expanded text:
medio caeli, in Aegipto et Hierosolimis et in eorum vicimedio caeli, in Aegipto et Hierosolimis et in eorum vicinitate constitutis locis nullae videantur umbrae. In Arabia vero hoc ipso tempore sol supra medium caeli ad partem aquilonis cernitur, umbraeque versa vice contra meridiem videntur. 6. Nec satis procul ab hoc de quo praemisimulitore, contra occidentalem partem, qua sine fine oceanum pelagus patet, profundissima aquarum illa vorago est, quam usitato nomine maris umbilicum vocamus, quae bis in die fluctus absorbere, et rursum evomere dicitur, sicut per universa illa littora, accedentibus, et recedentibus fluctibus, celeritate nimia fieri comprobatur. Hujusmodi vorago, sive vertigo, a poeta Virgilio Charybdis appellatur, quam ille in freto Siculo esse suis in carimplacata Charybdis Obsidet, atque imo baratri ter gurgite vastos Sorbet in abruptum fructus, rursusque sub auras Erigit alternos, et sidera verberat undaAb hac sane de qua diximus vertigine,
Abbreviated transcription (Latin):
Palio assimile. De cuiꝰ ego corio ut fucrat
pilis hispidũ uostem in modum fitince
gemitenus aptatam conspexi: sicrit
Ham fati ue dlatum ost icrtobim utĩ᷑
Quibus in loas errca estiuale solsticiũ
per aliquot dies et̃ noctu clarlssima lux
cernntus. Dies q ibi młto maiores quã
alibi habentiro. ebicut econtrario cirta
bruinale solsticiũ. ꝙnis diri lux assit
usquã alibi. noctos ꝙ longiores existrnt
tanto sol ip̃e terre uicimor apparet et umibro
hongiores excrestunt. Demq in italia
sicut et antiqui scripscrũ eirca dix̃ natalis
Dñ nonc̃ pedes in umbra stalure humanr
hora sexta metudtus. Ego añt in gallia bel¬
gica in loco qui totonis uilla dicituo dostitrꝰ
status mei umbra metirns decẽ et nond et
senno podes mueni. chit qͦ conttario modo
quãto propinquiꝰ icridie uersus ad solẽ acce¬
dituro tantũ semꝑ umbre breuiores uidentur
Intm̃ ue solflicio estiuali iespiciente solo de

Expanded text:
satis absimile, de cuius ego corio, ut fuerat satis absimile, de cuius ego corio, ut fuerat pilis hispidum, vestem in modum tunicae genu tenus aptatam conspexi, sicut iam fati, ut relatum est, Scritobini utuntur. Quibus in locis circa aestivale solstitium per alicernitur, diesque ibi multo majores quam alibi habentur, sicut e contrario, circa brumale solstitium, quamvis diei lux adsit, usquam alibi, noctanto sol ipse terrae vicinior apparet et umbrae longiores excrescunt. Denique in Italia, sicut et antiqui scripserunt, circa diem Natalis Domini novem pedes in umbra staturae humanae hora sexta metiuntur. Ego autem in Gallia Belgica in loco qui Totonis villa dicitur constitutus, status mei umbram metiens, decem et novem et semis pedes inveni. Sic quoque contrario modo, quanto propinquius meridiem versus ad solem acceditur, tantum semper umbrae breviores videntur, in tantum ut solstitio aestivali, respiciente sole de
Abbreviated transcription (Latin):
siue ulla per tot annoꝵ curricula corruptione
ꝑdurãt apud andociles casdẽ et barbaras
nationes ueneratiom habeantur. hn demq
ꝙͣtum ad habitum spectat Romam ẽẽ cernĩ
⁊ quibus dum unũ quidã eupiditate sti¬
chia aruerũt penaq sua eeteros perterruis
ne quis eos ulterus contingere auderet.
Uiderib ad quod eos profectum per tot tp̃a
prouidentia diuina conseruet. Fortasse
gentes ille predicationr saluando sut
unc Loco scritobini sic eni gens illa
nõĩatus uicin simit / qui et estatis
cp̃o inmbus non carent. nec aliud
utpote feris ipĩs rõne non dispares.
qua erudis agrestiũ aĩantium carmbꝰ
Sestios de quorũ et̃ hitis pellibꝰ sibi
mnduncta craptanit. Hii a saliendo
iota lingna barbarã echimologiã diciu
caltibus enn utentes arte quadã ligno
in euruo ad arcus similitudinẽ feras
secidtur. Apud hos est aĩal ceruo nõ

Expanded text:
sine ulla per tot annorum curricula corruptione sine ulla per tot annorum curricula corruptione perdurant, apud indociles easdem et barbaras nationes veneratione habeantur. Hi denique, quantum ad habitum spectat, Romani esse cernuntur. E quibus dum unum quidam cupiditate stichia aruerunt, poenaque sua ceteros perterruit, ne quis eos ulterius contingere auderet. Videres, ad quod eos profectum per tot tempora providentia divina conservet. Fortasse gentes illae praedicatione salvandae sunt. 5. Huic loco Scritobini – sic enim gens illa nominatur – vicini sunt. Qui ctiam aestatis tempore nivibus non carent, nec aliud, utpote feris ipsis ratione non dispares, quam crudis agrestium animantium carnibus vescuntur; de quorum etiam hirtis pellibus sibi indumenta peraptant. Hi a saliendo iuxta linguam barbaram ethimologiam ducunt. Saltibus enim utentes, arte quadam ligno incurvo ad arcus similitudinem feras adsecuntur. Aput hos est animal cervo non
Abbreviated transcription (Latin):
res que ex illis ꝑs prĩam dlinquert nouas¬
uitus ea parb enr sors doderat gemi¬
tale solum excedere / extera q arua¬
sectari. ordinatis suꝑ se dnobus ducibꝰ
Ibor siz er ayont qui et germami erãt. et tu¬
uenili otate floridi. et eeteris prãntiores
ad exquirendas quas possins incole ferrab
sedes q statuiere ualedicentes suus sinul
et patrit Iter arripnũ. Lhorum eras dica
mater nõie Gambara. mulier ꝙ̃tum int̾
suos et ingemo acris et consiliis prouida
So cmiꝰ in Robus dubiis prudentia non
ninimũ confidobant.
aud ab re ẽe arbitror paulisꝑ narrãdi
Pordint̃ pꝰponere. et quua adhuc stilꝰ
in germania uertitur miraculũ quod illie
apud oẽs celobre habetur. sod et quedam
alia breniter Intimare. Rn extremis arcũ
uersus germamie fmibꝰ in ipo occoan littore
antrũ sub eminetiti iupe conspicitur ubi
septem uiri incertũ ex quo ep̃e longo sopiti
sopore quiescunt. ita illesis non solum cor¬
poribus sod eciã bestimentib ut ex hoc ip̃o ꝙ

Expanded text:
ntes, que ex illis pars patriam relinquere novasigitur pars, cui sors dederat genitale solum excedere exteraque arsectari, ordinatis super se duobus, Ibor scilicet et Aione, qui et germani erant, et juvenili adhuc aetate floridi, et caeteris praestantiores, ad exquirendas quas possint incolere terras, sedesque statuere, valedicentes suis simul et patriae, iter arripiunt. Horum erat ducmater nomine Gambara, mulier quantum inter suos et ingenio acris et consiliis provida; de cuius in rebus dubiis prudentia non minimum confidebant. Haud ab re esse arbitror, paulisper narrandi ordinem postponere, et quia adhuc stilus in Germania vertitur, miraculum, quod illic apud omnes celebre habetur, seu et quaedam alia, breviter intimare. In extremis circium versus Germaniae finibus, in ipso Oceani littore, antrum sub eminenti rupe conspicitur, ubi septem viri, incertum ex quo tempore, longo sopiti sopore quiescunt, ita inlaesis non solum corporibus, sed etiam vestimentis, ut ex hoc ipso, quod
Abbreviated transcription (Latin):
sox dessolictis anmis fugam gueuris Nnos
Reuegtinisiis. Cnmq ꝑacta langobardi uictoria
ad s. des proptias renirassent. regi suo audoerio
in prelio uictoriã cepissent. ut q pri in peritulo
iudu se hoc facere mimine posse. ne ritum
gentis infringeret. ebcitis linquit non esse
aepĩ nõso consuetudanẽ ut regis cum pre
ẜ̾ilus prandeat. inisi prius a rege gentib extere
Larina sustipiat.
is albomiꝰ a pr̃o auditis quadragnnta solũ ͦ
inuenes secum tollens ad turisendum
cum quo dũdum bellum gesserat regõ gepĩoꝵ¬

Expanded text:
mox dissolutis animis fugam iniunt. Quos mox dissolutis animis fugam iniunt. Quos revertuntur. Cumque peracta Langobardi victoria ad sedes proprias rerueassent, regi suo Audoin in proelio victoriam cepissent; ut, qui patri in periculo, pondit, se hoc facere minime posse, ne ritum gentis infringeret. 'Scitis', inquit, 'non esse aput nos consuetudinem, ut regis cum patre filius prandeat, nisi prius a rege gentis exterae arma suscipiat'. 24. His Alboin a patre auditis, quadraginta solummodo secum iuvenes tollens, ad Turisindum, cum quo dudum bellum gesserat, regem Gepido
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e odio hũs. un ex suis qui dicebatur garipald
un cõingiũ tradidit. Derciã bero Wato bxorbm
hnu herulorũ regis filiam noir baligam Ex ipa
natus est filius quẽ Waltari appellauit . quiq
Wacont mortuo suꝑ langobardos iã octanꝰ rognauit
hõirs Lithingi fueriũ. sic eterum aprd eos queda
nobilis prosapia uocabatus.
temusses ab hac luco subtractus est.
ꝑoost quẽ nonꝰ audoenꝰ regnũ adeptito est¬
qui nom amlto pꝰ tpõ Langrobardos an pãnolnã
Ad duxit.
Eepidi ig̃i ac langobardi tonceptam ia indudũ
rixa fandem partuonint. bollumq ab unrisq
ꝑtibus preparatus Cõmisso itaq p̾lio dum ambe
atirs porfiles dupicarent. et nrntra alteri cederet.
contigit ut in ip̃o certannur albom filius andoeiu
et futs mnodꝰ tueisindi filius e obur fierent
qĩe albom spata ꝑcutreris de equo pͥmpitatũ
otiuxit Ccritentes gepidi filiũ regis per
Iut magnacey ꝑte bellumm constiterat inferisse

Expanded text:
ipse odio habens, uni ex suis, qui dicebatur Garipald, ipse odio habens, uni ex suis, qui dicebatur Garipald, in conjugium tradidit. Tertiam vero Wacho uxorem habuit, Herulorum regis filiam nomine Salingam. Ex ipsa natus est filius quem Waltari appellavit, quique Wachone mortuo super Langobardos jam octavus regnavit. Hi omnes Lithingi fuerunt, sic enim apud eos quaedam nobilis prosapia vocabatur. tenuisset, ab hac luce subtractus est. Post quem nonus Audoin regnum adeptQui non multo post tempore Langobardos in Pannoniam adduxit. Gepidi igitur ac Langobardi conceptam iam dudum rixam tandem parturiunt, bellumque ab utrisque partibus praeparatur. Commisso itaque proelio, dum ambae acies fortiter dimicarent et neutra alteri cederet, contigit, ut in ipso certamine Alboin, filius Audoin, et Turismodus, Turisindi filius, sibi obvii fierent. Quem Alboin spata percutiens, de equo praecipitatum extincxit. Cernentes Gepidi, regis filium, per quem magna ex parte bellum constiterat, interisse,