comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
complexionis. humoꝵ q omnium cõmensuratio ꝓportionalis Infirmitas autem
ẽ sanitatis priuatio. integritatis q corruptio. Quatuor gͦ sunt humores ex q̃b
omne corpus conficit᷑. uegetat᷑. moderat᷑. nutritur atq conseruat᷑. hii omnes
in omni corpore ad unam legem sub rata s lissimili in dissimilib ꝓportione
conturrunt. ⁊ diuersam in diuersis complexionem constituunt. Debet itaq
ordo congrius congruaq mensura scł̃m nat᷑e modum in esse singłis ut sit
in eis ut̃ cdc̃m ẽ cõmensuratio ꝓportionalis. qͣmidu autẽ unus quisq ꝓprium
lotum arupat. motlũq sibi congruũ seruat: corpꝰ in sua sanitate ꝑtiurat
Qd̾ autẽ sunt qͣtuor humores incorpore: hoc sunt qͣtuor principales affechio¬
nes in corde. & qͦt ẽ sensus in carne: hoc intellectꝰ in mente. isus etiam ht̃
sensũ cortlis sicut sensũ corporis nominare. Unde etiam sententiam ñ a cods

Expanded text:
mque omnium commensuratio proportionalis. Infirmitas autem est sanitatis privatio, integritatisque corruptio. Quatuor ergo sunt humores ex quibus omne corpus conficitur, vegetatur, moderatur, nutritur atque conservatur. Hi omnes in omni corpore ad unam legem sub rata, sed dissimili in dissimilibus proportione concurrunt, et diversam in diversis complexionem constituunt. Debet itaque ordo congruus, congruaque mensura secundum naturae modum inesse singulis, ut sit in eis, ut dictum est, commensuratio proportionalis. Quandiu autem unusquisque proprium locum occupat, modumque sibi congruum servat, corpus in sua sanitate perdurat. Quod autem sunt quatuor humores in corpore, hoc sunt quatuor principales affectiones in corde, et quod est sensus in carne, hoc est intellectus in mente. Visus etiam habet sensum cordis, sicut sensum corporis nominare, unde et sententiam a corde, vel
Abbreviated transcription (Latin):
Si uaq anini afect̃ in młtis et moradinatus & in nullo penitu ad
sumiam equitatis mensuram mod̾atus non est qd mirari ut clubitare
lebeas. cum legas. A planta pedis usq ad uerticem capitis ñ ẽ in eo sanitas
Omni hora unmo ꝑsingła pene momenta in nr̃a estimatione fallim᷑. & ruptis
equitatis loris ad nr̃a ilesileria effrenam᷑. Nusqͣm modus nusqͣm certa mensa
seruat᷑. dum animꝰ semꝑ ex carnis impetu turbinis more huc illucq impellit᷑.
a planta pedis usq ad uerticem capitis non ẽ in eo sanitas. Felix tempꝰ & expecta-¬
bilis hora ubi iam ulteriꝰ nulla cogitatio in sua examinatione fallit᷑. uͭ ulla
affectio in suo desiderio effrenatur. Hanc cognitionis integritatẽ uirtutisq
ꝑfectionem. nulla uit̾u possumꝰ cognitione attingere. nulla animi in clu-¬
aria seruare.

Expanded text:
Si itaque animi affectus in multis est inordinatus, et in nullo penitus ad Si itaque animi affectus in multis est inordinatus, et in nullo penitus ad summam aequitatis mensuram moderatus, non est quod mirari vel dubitare debeas, cum legas: A planta pedis usque ad verticem non est in eo sanitas. Omni hora imo per singula pene momenta in nostra aestimatione fallimur, et ruptis aequitatis loris ad nostra desideria effrenamur. Nusquam modus; nusquam certa mensura servatur, dum animus semper ex carnis impetu turbinis more huc illucque impellitur. A planta itaque pedis usque ad verticem non est in eo sanitas. Felix tempus et exspectabilis hora, ubi jam ulterius nulla cogitatio in sua examinatione fallitur, ubi nulla affectio in suo desiderio effrenatur. Hanc cognitionis integritatem virtutisque perfectionem nulla interim possumus cogitatione attingere, nulla animi industria servare.
Abbreviated transcription (Latin):
in orlinate uł inmotiate gaudemꝰ siue dolemꝰ. Quẽ admod̾ autẽ humores in
corpore: sic & affectiones in corde. sicl̃m qł orc̃mẽ moclũ q congruum pertͣant
uarias infirmitates ꝓcreant. Suꝑiꝰ iam uidimꝰ qͣm sit hebes cordis sensus.
uileamꝰ nunc qͣm sit infirmꝰ cordis affectꝰ. Ostenie gͦ mͥ unum aliquid
circa qͦd ita animum tuum ad certam legitimamq mensuram restringas
ut aliter omnino aut ampliꝰ aut minus cirea id ip̃m extendere non
debeas. S quomodo poterit animꝰ affectũ suũ acd perft᷑am equitatis le¬
gem. uł in una aliqua re restringere qͣmdiu intellectꝰ nullam rem po¬
terit ad plenum comprehendere. nͨ dignitatis eiꝰ mensuram sub ꝑfecta
det̾minatione assignare: Quomodo enim fieri ꝑotest qͦtl sciri ñ potest
Si enim nescit᷑ certa mensura plene ⁊ perfecte ailectionis uł cuiꝰlibet al¬
teriꝰ affectionis. quomͦ custodiri potest mensura que scri non potest

Expanded text:
lemus. Quemadmodum autem humores in corpore, sic et affectiones in corde, secundum quod ordinem modumque congruum perturbant, varias infirmitates procreant. Superius jam vidimus quam sit hebes cordis sensus. Videamus nunc quam sit infirmus cordis affectus. Ostende ergo mihi unum aliquid circa quod affectum tuum ita ad certam, legitimamque mensuram restringas, ut aliter omnino, aut amplius, aut minus circa ipsum extendere non debeas. Sed quomodo poterit animus affectum suum ad perfectam aequitatis legem vel in una aliqua re restringere, quandiu intellectus nullam rem poterit ad plenum comprehendere, nec dignitatis ejus mensuram sub perfecta determinatione assignare? Quomodo enim fieri potest quod sciri non potest? Si enim nescitur certa mensura plenae et perfectae dilectionis, vel cujuslibet alterius affectionis, quomodo custodiri potest mensura quae sciri non potest?
Abbreviated transcription (Latin):
bonum uoluntas em̃dat᷑. ⁊ nͥ uoluntate correcta nũqͣm sensus uł appetitus restringit᷑.
ats corrigit᷑. Sic econuerso. priꝰ ẽ absꝙ dubio ut uitium appetituũ uł sensuũ destru-¬
atur qͣm uoluntas bona ad ueram pacem cõponat᷑. ⁊ qͣm diu uoluntas inuenit
unde oporteat erubescere: semꝑ cogitatio ħt qd̃ debeat accusare. Omnes autem
umee cultores ad uesꝑam denarium accipiunt: qui in uinee tult᷑a ꝑseuerant.
quid ẽ uesꝑa nͥ diei finis: t̾minus laboris. hora quietis. tempꝰ retributõis: Ad uespe
pore. omnis sensus hominis ail ꝑsectionem integritatis sicut dc̃m ẽ sublimat᷑. unũ
gͦ ilemq tempꝰ est finis laboris. ⁊ inchoatio quietis. t̾minꝰ oꝑis. ⁊ hora recributõis.
Nũqͣm enĩ labor culture finit᷑. numqͣm inquietud̃o conscientie compesait᷑. nisi cũ ani¬
mi ꝓfectꝰ adperfectionis t̾minum perducitur.

Expanded text:
recta nunquam sensus vel appetitus restringitur atque corrigitur, sic e converso prius est, absque dubio, ut vitium appetituum vel sensuum destruatur, quam voluntas bona ad veram pacem componatur. Et quandiu voluntas invenit unde oporteat erubescere, semper cogitatio habet quod debeat accusare. Omnes autem vineae cultores, ad vesperum, denarium accipiunt, qui in vineae cultura perseverant. Quid est vespera, nisi diei finis, terminus laboris, hora quietis, tempus retributionis? Ad vesperpore, omnis sensus hominis ad perfectionis integritatem, sicut dictum est, sublimatur. Unum ergo idemque tempus est finis laboris, et inchoatio quietis, terminus operis, et hora retributionis. Nunquam enim labor culturae finitur, nunquam inquietudo conscientiae compescitur, nisi cum animi profectus ad perfectionis terminum perducitur.
Abbreviated transcription (Latin):
proximi: pascendis pecorib fratrum ꝑascua prestat. uanꝰ amor sui:
corruptionis dine occasionem administrat. Quod autẽ res patrem non
latet. etiam priusquam ad fratres sermo ꝑueniret: quial aliua nobis u¬
sinuat. nisi qđ corruꝑtele noticia animum ꝑrius per cogitationem q̃n
ꝑ affectum pulsat. S cum res in corde duitiꝰ uersatur. sepusq ꝑ cogita¬
tionem replicat᷑. qͣndoq usq ad cordis intima penetrat. cordisq affectum
tͣnsuerberat. Cum gͥ rei sollicitu cdine animꝰ afficit᷑. uarisq affectionib uieis¬
sim tangitur: iam usq adfilios lye. fratres autem dine ser

Expanded text:
proximi pascendis pecoribus fratrum pascua praestat, vanus amor sui proximi pascendis pecoribus fratrum pascua praestat, vanus amor sui corruptionis Dinae occasionem administrat. Quod autem res patrem non latet, etiam priusquam ad fratres sermo perveniret, quid aliud nobis insinuat, nisi quod corruptelae notitia animum prius per cogitationem quam per affectum pulsat? Sed cum res diutius in corde versatur, saepius per cogitationem replicatur, quandoque usque ad intima cordis penetrat, cordisque affectum transverberat. Cum igitur rei sollicitudine animus afficitur, variisque affectibus vicissim
Abbreviated transcription (Latin):
in suis ꝑeccorib pascendis turres occuꝑant᷑. Mens etenim que
caritate ceteris q uirtutib pollet sicut de sius malis dolere.
sic de proximoꝵ bonis gaudere solet Dum gͥ proximoꝵ uitam lustranto
eoꝵ bona consuderat suaq cum illoꝵ bonis comparat: sicut ñ potest
suis sepe fauorib non fauere. sic & de alioꝵ eam bonis congratula ri:
erit necesse. Mens utiq ꝑia dum alioꝵ profectum alioꝵ defectũ. hoꝵ
infirmitatem. illoꝵ perfectionem. diligentiꝰ intuet᷑: uarus nimirum
nunc his. nunc illis uicissim affectib tangit᷑. Incipit gͦ ꝑro aliis timere
pio aliis dolere. de hiis bona. de illis meliora sperare. uidet in aluis que
diligat: pro quib & gaudeat. inuenit in quibusdam que abhorreat: ꝓ qͥb
& iuste dolere debeat. In hunc itaq modum dum affectus boni simplicib
cogitationib alludunt. que ex insꝑecta & sibi complacita proximoꝵ dli¬
sciplina. hinc inde occurrunt: quid aliud fratres dine filii lye. qͣm pecora

Expanded text:
in suis pecoribus pascendis fratres occupantur. Mens etenim quae charitate caeterisque virtutibus pollet, sicut de suis malis dolere, sic et de proximorum bonis gaudere solet. Dum igitur proximorum vitam lustrando eorum bona considerat, suaque cum illorum bonis comparat, sicut non potest suis saepe favoribus non favere, sic et de aliorum eam bonis congratulari erit necesse. Mens utique pia dum aliorum profectum, aliorum defectum, horum infirmitatem, illorum perfectionem diligentius intuetur, variis nimirum, nunc his, nunc illis vicissim affectibus tangitur. Incipit ergo pro aliis timere, pro aliis dolere, de his bona, de illis meliora sperare. Videt in aliis quae diligat pro quibus et gaudeat invenit, et in quibusdam quae juste abhorreat, pro quibus et juste dolere debeat. In hunc itaque modum dum affectus boni simplicibus cogitationibus alludunt, quae ex inspecta et sibi complacita proximorum disciplina hinc inde occurrunt, quid aliud fratres Dinae, filii Liae, quam pecora
Abbreviated transcription (Latin):
sima destruȩt̾ mors in uictoriam. Tunc procul tlubio fupra motlim
ed qͣmdni caro contupiscit aduersus sp̃m. uirti¬
& sp̃c aduersus carnem: non potest rex ille qui in spiritalib & car¬
nalib contupiscentiis presiere ⁊ pretipere debet: inuenire plenam pacem
tot conflictationes tot disceptationes. sccł̃m qũ cogitationes cogitatio¬
nib contralitunt. & affectationes affectationib resistunt. & contrii
motꝰ contrarus motib occͣrunt. & surgit gens contra gentem. ⁊ regnũ
aduersus regnum. & infurgunt seꝑe boni contͣ malos. & mali contra
malos. & diuidunt᷑ contra semet ip̃os. ꝙ facit dñs concurere egyptios
contraegyptios. immoqͦd his omnib est mirabilis. boni contra bonos¬

Expanded text:
sima destruetur mors in victoriam, tunc procul dubio supra modum muSed quandiu caro concupiscit adversus spiritum, et spiritus adversus carnem, non potest rex ille qui et spiritualibus et carnalibus concupiscentiis praesidere et praecipere debet, invenire plenam pacem tot conflictationes, tot disceptationes, secundum quod cogitationes cogitationibus contradicunt, et affectiones affectionibus resistunt, et contrarii motus contrariis motibus occurrunt, et surgit gens contra gentem, et regnum adversus regnum, et insurgunt saepe boni contra malos, dividuntur contra semetipsos, et facit Dominus concurrere Aegyptios adversus Aegyptios: imo, quod his omnib
Abbreviated transcription (Latin):
gram uxta aliquid retuꝑare possit: integram tamen in hac uita hr̃e
non potest. ꝓuer semes truncatꝰ maiꝰ cõrpꝰ hr̃e potest. integritatẽ autẽ
omnino hr̃e ñ potest. grãm autem sane integram ueracit̾ tũc hr̃et: si ad
om̃e lebitũ soluendũ. & om̃e illicitum cauendũ sibi sufficeret. S sc̃m
salomonis sententiam ñ ẽ iustꝰ in t̾ra qui ñ peccet. Integram autẽ grãni
retuꝑare ñ potest. nͨ ad pͥme possibilitatis integritatem põst corruptionis ĩue
malũ ꝓficere potest: eo qł caput sit languidum. & infirmitas eiꝰ ꝑlenam cu¬
Itionem non recipit.

Expanded text:
recuperare possit, integrans tamen in hac vita habere non poterit. Puer semel truncatus majus corpus habere potest, integrum autem omnino habere non potest: gratiam sane integrum veraciter tunc haberet, si ad omne debitum solvendum, et omne illicitum cavendum sibi sufficeret: Sed, secundum Salomonis scientiam, non est justus in terra, et qui non peccet . Integram itaque gratiam recuperare non potest, nec ad primae possibilitatis integritatem post corruptionis suae malum proficere potest, eo quod caput languidum sit, et infirmitas ejus plenam curationem non recipit.
Abbreviated transcription (Latin):
in seipͥm diuisum . a. &. il. supra .. cacdet. Cum gͦ audieritis prelia &
selitiones & opimones belloꝵ: nolite timere. Namille mani fortis qͥ
suum. ⁊ iuste quidem eo qđ bonꝰ pater gignat seꝑe malum filium. ⁊ filiꝰ
bonus młtotiens habeat patrẽ malum. Cum enim mens de turyi delec
recte talis ꝓles aduersus talem patrem excitat᷑. Similit̾ cum castitas
suꝑbiamgignit. recte prolem suam talis parens detestat᷑ ⁊ oclit. ⁊ se
aduersus eam diuidit. ⁊ uixta hunc modum pugnat seꝑe uir aduer¬
sis frẽm suum. ⁊ uir contra amicum suum. & iimici hominis domesticieiꝰ.

Expanded text:
et domus supra domum cadet. Cum ergo audieritis praelia, et seditiones, et opiniones bellorum, nolite terreri. Nam ille manu fortis qui suum: et juste quidem, eo quod bonus pater gignat saepe malum filium, et filius bonus multoties habeat patrem malum. Cum enim mens de turpi delectrecte talis proles adversus talem patrem separatur. Similiter, cum castitas superbiam gignit, recte prolem suam talis parens detestatur et odit, et se adversus eam dividit et juxta hunc modum pugnat saepe vir adversus fratrem suum,
Abbreviated transcription (Latin):
suum̃. siuitas acsuersus ciuitatem. & regnum aluersus regnũ. & unus¬
quisq carnem brachii sui uorabit. effraim manassen. ⁊ manasses contͣ¬
tio inter auariciam ⁊ gulam. non dicam de talento: s uno solo
nũmo cum qđ una ułt expendi. altera precipit reseruari. Sic sepe
suꝑbia luxͣie aduersat᷑. & una ab altera uehement̾ infestat᷑. & multots
malum luxurie compescit᷑. ut mens elata habeat unde głietur. qͣm mulai
sunt que prohibet tenatia que tñ precipit ⁊ preualet uana gloria. Et
cum aluuait᷑ aduersus semet ip̃m. Quis tamen ignorat qͣm sepe hoc fiat
& tum superbie suꝑbia obuiat ut una alteri cetlat. ⁊ hoc ip̃m qũ suꝑba
uincit᷑ suꝑbie militare conuincit᷑. Sic sepe suꝑbie exiuias abicimus. ⁊ de
bumili habitu ampliꝰ intumescimis. Sic honoris subimitas contempnit
ut ile honoris contemptu qͣnto otcultius. tanto altius subleuemur s

Expanded text:
adversus regnum, et unusquisque carnem brachii sui vorabit, Ephraim Manassen, et Manasses Eptio inter avaritiam et gulam, non dicam de talento, sed de uno solo nummo, cum quod una vult expendi, altera praecipit reservari. Sic saepe superbia luxuriae adversatur, et una ab altera vehementer infestatur, et multoties malum luxuriae compescitur, ut mens elata habeat unde glorietur. Quam multa sunt quae prohibet tenacia, quae tamen praecipit, et praevalet vana gloria. Et um adversus semetipsum. Quis tamen ignorat quam saepe hoc fiat, ut cum superbiae superbia obviat, ut una alteri cedat, etiam hoc ipsum quod superbia vincitur, superbiae militare convincitur? Sic saepe superbiae exuvias abjicimus, et de humili habitu amplius intumescimus. Sic honoris sublimitas contemnitur, ut de honoris contemptu quanto occultius, tanto altius sublimemur. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
poterit nͥ ex eiꝰ munere qui potens est suscitare de puluere inopem. ⁊ dle st̾core
ꝓpħa qđ ip̃e dñator dñs ⁊ in manui eiꝰ honor & imꝑium. & cui uoluerit dabit
Aluc. & iclcirco eihumiliter supplicat. ut sibi suum regnum restituat. cum
oc cotidie regnum paulatim & per parpes in suis electis rex regum.
restituit. Numqͣm tñ in hac uita ad eam ꝑacem & seturitatẽ quam
ainte peccatum homo in paradiso habuit. eo qđ langor capitis aĩ plenũ
urari non possit. ⁊ liberum arbitrium pͥmi statꝰ ugorem ꝑfecte retuꝑare¬

Expanded text:
poterit nisi ex ejus munere qui potens est suscitare de pulvere inopem, et de stercore poterit nisi ex ejus munere qui potens est suscitare de pulvere inopem, et de stercore  dominator Dominus, et in manu ejus honor, et imperium, et cui voluerit dabit illud, et idcirco ei humiliter supplicat, ut suum sibi regnum restituat, cum testatis. Hoc quotidie regnum paulatim et per partes in suis electis Rex regnum restituit, nunquam tamen in hac vita ad eam pacem vel securitatem quam ante peccatum homo in paradiso habuit, eo quod languor capitis ad plenum curari non possit, et liberum arbitrium primi status vigorem perfecte recu
Abbreviated transcription (Latin):
domini aues morsu amarissimo: Egitationes mee inquit dissipate sunt
torquentes cor meum. Dentes bestiaꝵ ꝓpħ̃a timebat. cum pro his alño sups¬
cabat. Salua me ex ore leonis & acornib unicornium humilitatẽ meini
Saebat sane quia stultum interficit iratuntlia. ⁊ paruulum occitlit
inuidia. nec exꝑtum latere poterat qͣm timenãa ẽẽt talium bestiaꝵ
seuuitia. Turbatꝰ est inquit alibi a furore oculus m̃s. S mirum in mocs̃i
uixta humane industrie usum ulem ꝓpħa bestiã domabat aduenatõeis
⁊ edomitis bestis: iudomitaᷤᷤ uenabatur ad mortem. Augietã u. mqͥt agems̃¬
tu cordis mei. Ecce qͦm rugitꝰ gementis suffocabat rugitum ꝑriꝰ furentis
sce quis contracuictionis. cĩe quia rebelioms prenaricator inuent
in regno qͦd priꝰ pacatum ⁊ tranqͥllum possedit. Potestatẽ itaq pͥstinam
ꝑdiere acceptumq regnum amittere potuit retuꝑare autẽ uł retinere nũqͣm

Expanded text:
orent aves morsu amarissimo? Cogitationes meae, inquit, dissipatae sunt torquentes cor meum . Dentes bestiarum Propheta timebat, cum pro his Domino supplicabat: Salva me ex ore leonis, et a cornibus unicornium humilitatem meam . Sciebat sane, quia stultum interficit iracundia, et parvulum occidit invidia, nec experto latere poterat quam timenda esset talium bestiarum saevitia: Turbatus est, inquit alibi, a furore oculus meus . Sed mirum in modum, juxta humanae industriae usum, idem Propheta bestias domabat ad venationem, et edomitis bestiis indomitas venabatur ad mortem: Rugiebam, inquit, gemitu cordis mei . Ecce quomodo rugitus gementis suffocabat rugitum prius furentis. Ecce quid contradictionis, ecce quid rebellionis praevaricator invenit in regno quod prius pacatum et tranquillum possedit. Potestatem itaque pristinam perdere, acceptumque regnum amittere potuit, recuperare autem vel retinere nunquam
Abbreviated transcription (Latin):
sus. omnis appetitꝰ. omnis affectꝰ omnis cogitatus: ad eiꝰ nutum mo uebatur
dirigebat᷑. refrenabat᷑. reprimebat᷑. Oqͣm sublimis potestas. o qͣm potens hi¬
limitas. imꝑare bestiist̾re. uolucres celi & pisces maris. sub potestate habere
O dignitas sublimitatis. o sublimitas potestatis. tot uolatꝰ auium. tot ur̃¬
sus bestiaꝵ. tot natatꝰ piscium. in tot stuliis. tot exercitiis. tot oblectam.
sublumium. inuestigationib młtiplicium. affectionum uariarum uolus¬
tatum sub arbitrii sui uire possidere. ⁊ pro uoluptate disponere & as
etl iam preuaricator hunc tante obelientie famłatum amisit. quia
debite seruitutis reuerentiam suo creatori exhibere contempsit. i
accipiens armat᷑am zelus creatoris. armauit creat᷑am in ultionem imni¬
coꝵ. ⁊ pugnat ꝓ illo orbis terraꝵ contra insensatos. Iam leo rugiens cutut

Expanded text:
sus, omnis appetitus, omnis affectus, omnis cogitatus ad ejus nutum movebatur, sus, omnis appetitus, omnis affectus, omnis cogitatus ad ejus nutum movebatur, dirigebatur, refrenabatur, reprimebatur. O quam sublimis potestas! O quam potens sublimitas, imperare bestiis terrae, volucres coeli et pisces maris sub potestate habere! O dignitas sublimitatis! O sublimitas potestatis, tot volatus avium, tot discursus bestiarum, tot natatus piscium, in tot studiis, tot exercitiis, tot oblectamentis sublimium, investigationum, multiplicium affectionum, variarum voluptatum, sub arbitrii sui jure possidere, et pro voluntate disponere, et ad potestatis. Sed jam praevaricator hunc tantae obedientiae famulatum amisit, quia debitae servitutis reverentiam suo Creatori exhibere contempsit. Nam, accipiens armaturam zelus Creatoris armavit creaturam in ultionem inimicorum, et pugnat pro illo orbis terrarum contra insensatos, jam leo rugiens
Abbreviated transcription (Latin):
imunttam in eos cũ furore trahentium suꝑ t̾ram atq serpentium. De potestate
corle humano quic̃ sit illud qđ ad ymagnnem & similitudinem dei formatur
qd aliis oĩb i lignitatis sue priuilegio prefert᷑. cuiꝰ pedib cetera omnia subiti¬
unt᷑: & inuenies ut arbitror nichil aliud qͣm liberum rationalemq consensũ.
de qͦ hoc tectꝰ intlligat᷑. Huꝰ namq consensus cur non recte dicat᷑ ad ymagi-¬
nem & similitudinẽ dei factꝰ inqͣntum liber ad ymagnem. inq̃ntum rationais
ad similituduniẽ: hic omĩa sibi subiecta ante preuaricationem habuit. Et
omnino insibi subtectis nichil contradictionis inuenit: qͣmliu se sponte si-
ꝑiori subiecit. S debitam obelientiam qͣm suo suꝑiori exhibuit ab infero¬
t̾ib accepit. Nichil qͦd in homine erat eiꝰ imperio contradicebat. Omnia gibe¬
nabat. omnia disponebat. omnib imperabat. Nichil mouebat᷑ contra es
uoluntatem. nichil preter eiꝰ uoluntatem. Omnis motꝰ corporeus. om̃is sen¬

Expanded text:
e trahentium super terram, atque serpentium . CAPUT corde humano quid sit illud quod ad imaginem et similitudinem Dei formatur, quod aliis omnibus dignitatis suae privilegio praefertur, cujus pedibus caetera omnia subjiciuntur, et invenies, ut arbitror, nihil aliud quam liberum rationalemque consensum de quo hoc rectius intelligatur. Hujusmodi namque consensus cur non recte dicatur ad imagiet similitudinem Dei factus, inquantum liber ad imaginem, inquantum rationalis ad similitudinem. Hic omnia sibi subjecta ante praevaricationem habuit, et omnino in sibi subjectis nihil contradictionis invenit, quandiu se superiori sponte subjecit, sed debitam obedientiam quam suo superiori exhibuit ab inferioribus accepit. Nihil quod in homine erat ejus imperio contradicebat. Omnia gubernabat, omnia disponebat, omnibus imperabat. Nihil movebatur contra ejus voluntatem, nihil praeter ejus voluntatem. Omnis motus corporeus, omnis sen
Abbreviated transcription (Latin):
ueratiter ꝑsallere. Ego autem constitutꝰ sum rex ab eo suꝑ syon montem
sc̃m eiꝰ. Itaq liber arbitrii ille consensus. tociꝰ terre tot cogitationũ. tot
affectionum appetituum. sensiũ. imꝑator ⁊ dñs ñ potest interim oĩa
scanlala de regno aufferre. uͨ plenam perpetuamq pacem firmare

Expanded text:
veraciter psallere: Ego autem constitutus sum rex ab eo super Sion montem veraciter psallere: Ego autem constitutus sum rex ab eo super Sion montem sanctum ejus . Itaque liber ille arbitrii consensus totius terrae, tot cogitationum, tot affectionum, appetituum, sensuum, imperator et Dominus, non potest interim omnia scandala de regno suo auferre, nec plenam perpetuamque pacem pote
Abbreviated transcription (Latin):
no acliutorio : qđ non potest ex seip̃o. ⁊ qͦd iam potest ꝑnat᷑am: accipit
tonum posse ꝑ grãm. Cotidie cressit ad bonum. cotidie roborat᷑ contͣ malũ.
Crescit acl bonum: sic ut iam in potestate consistens. ⁊ habens sub se milites
possit dicere huic uacde & uadit. & alio ueni & uenit. & seruo suo fac hoc
& facit. Roborat᷑ & eque contra malum. ita ut iam non regnet peccatum.
in hoc mortali corꝑe sepe autẽ adeo ut iam sibi illud lcm credat absq m¬
ꝑio tuo non mouebit quisq manũ aut pedem in omni t̾ra egypti. Et
qͣntũ hoc ẽẽ putamꝰ omnes rebelles anime motꝰ posse repͥmere. a ab actu
cohibere. quãuis nͨdũ possit omnes ꝑfecte delere ⁊ regnum suum ad
ylenam pacem reformare : qiͣus itaq non possit om̃s patis ailuersarios
extinguere: uł omĩum manꝰ uł peles truncare. magnũ tñ erit si nulli
liceat sine eiꝰ mmꝑio manum uł pedem mouere. Et potest qui huiꝰmodi est

Expanded text:
potest de seipso, et quod jam non potest per naturam, accipit bonum posse per gratiam. Quotidie crescit ad bonum, quotidie roboratur contra malum. Crescit ad bonum, ita ut jam in potestate consistens, et habens sub se milites, possit dicere huic: Vade, et vadit; et alii: Veni, et venit; et servo suo: Fac hoc, et facit. Roboratur et aeque contra malum, ita ut jam non regnet peccatum in hoc mortali corpore, saepe autem a Deo, ut jam sibi illud dictum, credat. Absque imperio tuo non movebit quisquam manum, aut pedem in omni terra Aegypti. Et quantum hoc esse putamus omnes rebelles animae motus posse reprimere, et ab actu cohibere, quamvis necdum possit omnes perfecte delere, et regnum suum ad plenam pacem reformare? Quamvis itaque non possit omnes pacis adversarios exstinguere, nec omnium manus, vel pedes truncare, magnum tamen erit, si nulli liceat sine ejus imperio manum, vel pedem movere, et potest qui hujusmodi est
Abbreviated transcription (Latin):
posse est uere posse. sicut cogi non posse: est uere liberum esse. Si enim
ad bonum uł ad malum ab alio cogi posset. iam omnino liber ñ ẽẽt ⁊sibo¬
nũ facere uel malũ declinare posset non solũ liber. s & potenseẽt. Sͥ
si etiam eũ ante pec̃em aliquid boni sine adiuncta gr̃a potuisse negamꝰ:
tam̃ ñ mediocrem faciendi boni possibilitatem peccando amisisse negare

Expanded text:
posse, est vere posse, sicut cogi non posse, est vere liberum esse. Si enim posse, est vere posse, sicut cogi non posse, est vere liberum esse. Si enim ad bonum seu ad malum ab alio cogi posset, jam omnino liber non esset; et si bonum facere vel malum declinare posset, non solum liber, sed et potens esset. Sed si etiam eum ante peccatum aliquid boni sine adjuncta gratia potuisse negamus, tamen non mediocrem faciendi boni possibilitatem peccando amisisse negare
Abbreviated transcription (Latin):
quente. Recte gͦ ⁊ preueniens ꝙ subsequens potest diti gr̃a. s illa prima
ista sccła. S consuetudo habet cõmune nomen. uni specialiter attribuere
et eiꝰ significationem cirra unius tantũ dlesignationẽ restringere. ⁊ sec̃at
grãm ex usu gr̃am uocare. Nam pͥmani gr̃am uocamus pociꝰ naturam
quam grãm. Cum gͦ dicimus hominem ante peccatum aliquid boni
potuissẽ ꝑ seip̃m. nichil aliud dicimus qͣm potuisse ꝑ naturale boniu.
Sic cũ negamus eum aliquid boni posse ex seip̃o: subintłłigimꝰ eum iam
nil boni posse ex solo nat᷑ali bono. S ñquid licemus eum nil boni potu¬
isse ex nat᷑a. hoc est ex prima gr̃a anteqͣm natura ẽẽt corrrupta: S si
aliquid bom potuisse ex ip̃a conditionis sue accepit: hoc est qq̃ peccando
amisit. amisit itaq potestatem: non audẽ libertatem. Nam bonum

Expanded text:
quenti. Recte ergo et praeveniens, et subsequens potest dici gratia; sed illa prima, quenti. Recte ergo et praeveniens, et subsequens potest dici gratia; sed illa prima, ista secunda. Sed consuetudo habet commune nomen uni specialiter attribuere, et ejus significationem circa unius tantum designationem refringere, et secundum gratiam ex usu, gratiam vocare. Nam primam gratiam vocamus potius naturam quam gratiam. Cum ergo dicimus hominem ante peccatum aliquid boni potuisse per seipsum, nihil aliud dicimus quam potuisse per naturale bonum. Sic cum negamus eum aliquid boni posse ex seipso, subintelligimus eum jam nil boni posse ex solo naturali bono. Sed nunquid dicemus eum nil boni potuisse ex natura hoc est prima gratia antequam natura esset corrupta? Sed si aliquid boni potuisset, ex ipsa conditionis suae natura accepit, hoc est quod peccando amisit. Amisit itaque potestatem, non autem libertatem. Nam bonum
Abbreviated transcription (Latin):
nita contentio. nisi de languore capitis & defectu natiue iurtutis. ⁊ pͥuatio¬
ne antiq potestatis: Manet enĩ usq hodie omne caput languidũ. et
snuis arbitrium hominis uere sit liberum. ꝑseuerat tamen infirmum. ñ
potest curari ad plemim: donec mortale hoc mauerit inmortalitatem. et
corruptibile hoc induerit incorruptionem. quomͦ enim non ħt interior
ille homo nr̃ capud languidum qͦd ꝑse ip̃m numqͣm uł exigit ad moclicũ
de se ip̃o etiam ante peccatum: & tum adhuc eẽt in ꝑadiso: Quid̃
enim habuit qͦd non accepit. Nichil sane habuit qͦd ab alio non acceꝑerit.
natura. alia potuit ex gr̃a. Alia namq bona nat᷑e: alia sunt dona gratie
uerumptam̃ as hec & illa: constat ẽẽ ex gr̃a. Nam ex gr̃a utiq est & ip̃a na¬
tura. ꝑrima itaq bona ex gr̃a preueniente. sccl̃a audem bona ex gr̃a subse¬

Expanded text:
nita contentio, nisi de languore capitis, et defectu nativae virtutis, et privationita contentio, nisi de languore capitis, et defectu nativae virtutis, et privatione antiquae potestatis? Manet enim usque hodie omne caput languidum, et quamvis arbitrium hominis vere sit liberum, perseverat tamen infirmum, nec potest curari ad plenum, donec mortale hoc induerit immortalitatem, et corruptibile hoc induerit incorruptionem. Quomodo enim non habet interior ille homo noster caput languidum, quod per seipsum nunquam vel erigit ad modicum, seipso etiam ante peccatum, et cum adhuc esset in paradiso? Quid enim habuit quod non accepit? Nihil sane habuit quod ab alio non acceperit, natura, et alia potuit ex gratia. Alia namque bona naturae, et alia sunt dona gratiae. Verumtamen et haec, et illa constat esse ex gratia: nam ex gratia utique est ipsa natura. Prima itaque bona ex gratia praevenienti. Secunda autem bona ex gratia subse
Abbreviated transcription (Latin):
abalia. ⁊ fit inter huiꝰmodi conciues celi contentio dura. ⁊ eandem fre-¬
quenter culꝑam qͣm iubet iustitia puniri: miscłia mandat ignosci.
nec patit᷑ iusticia seꝑe uł parum quid se a suo rigore relaxari. nec susti-¬
net misccłia. ul̃ minimum quid a sua se lenitate deflecti. s imperat
hec totũ usscisci. illa nitit᷑ ai totũ indulgendum. & unaqq trans gredit᷑
possessionis sue t̾minum & molit᷑ occupare alteriꝰ predium. ⁊ contra insti-
tuta diuine sanctionis. ⁊ contͣ regłam cliscretionis non simunt sibi cliui¬
dit̾ram in funiculo distributioms. Iuxta hunc itaq moclum cluulunt᷑
sepe boni contra bonos. & insurgunt alii contra alios. & scindit᷑ regnum
isrł in uas partes & concitant inter se sepe prelia & seditiones.  nunĩqͣm
in hac uita quocumq statu. qͦtumq profectu inuenit᷑ firma pax aut plena
requies. S unde queso ista in corde humano młtiformis altercatio & infĩ¬

Expanded text:
ab alia, et fit inter hujusmodi concives coeli contentio dura, et eamdem frequenter culpam quam jubet justitia puniri, misericordia mandat ignosci, nec patitur justitia saepe, vel parum quid se a suo rigore relaxari, nec sustinet misericordia vel minimum quid a sua se lenitate deflecti. Sed imperat haec ulcisci totum, illa nititur ad totum indulgendum, et unaquaeque transgreditur posssanctionis, et contra regulam discretionis non sinunt sibi dividi terram in funiculo distributionis. Juxta hunc itaque modum dividuntur saepe boni contra bonos, et insurgunt alii contra alios, et scinditur regnum Israel in duas partes, et concitant inter se saepe praelia, et seditiones, et nunquam in hac vita, quocunque statu, quocunque profectu invenitur firma pax, aut plena requies. Sed unde, quaeso, ista in corde humano multiformis altercatio, et infi
Abbreviated transcription (Latin):
potestatis amisit. Sane abses dubio & sine omĩ contradictione sufficien-¬
tem grãm habuit ante peccatũ ñ ad omne bonũ faciendũ: s ad om̃e
debitũ soluendũ. & ad omẽ malũ cauenũ. Qnͣta queso hec potestas
ad ponum & contra malum fuit qͣm ex cooperante gr̾a habuit:
uł totũ ñfecisse qđ ñ licuit: qnͣdo queso poterit homo omne debitũ
soluere. qui sccłm sententiam iob non potest respondere unũ ꝓmille.
s & illud scimꝰ qd in multis offendimus om̃s. & si dixerimꝰ qͥuia pecc̃m

Expanded text:
potestatis amisit. Sane absque dubio, et sine omni contradictione sufficientem gratiam habuit ante peccatum, non ad omne bonum faciendum, sed ad omne debitum solvendum, et ad omne malum cavendum. Quanta, quaeso, haec potestas ad bonum, et contra malum fuit quam ex cooperante gratia habuit? vel totum non fecisse quod non licuit? Quando, quaeso, poterit homo omne debitum solvere qui, secundum sententiam Job, non potest respondere unum pro mille? Sed et illud scimus, quia in mul
Abbreviated transcription (Latin):
mum. Inueni mͥ unum aliquem ex omnib qui unum aliquã hoꝵ ad
plenum comprehendat de quo secure dr̃e ⁊ ueratiter affirmare auileat
Q hoc tm̃ ualet. nͨ ꝑlus nͨ minus. ⁊ quia hoc tm̃ cdiligendum ẽ nͨ plus ñ¬

Expanded text:
mum. Inveni mihi unum aliquem ex omnibus qui unum aliquid horum mum. Inveni mihi unum aliquem ex omnibus qui unum aliquid horum plenum comprehendat, de quo secure dicere et veraciter affirmare audeat, quia hoc tantum valet, nec plus, nec minus, et quia hoc tantum diligendum e
Abbreviated transcription (Latin):
fit uespere ⁊ mane. ut sit tempꝰ flendi ⁊ tempꝰ ridendi. ꝓ eo qu ad uesꝑum
demorabit᷑ fletꝰ : ⁊ acs matutinum leticia. Quid gͥ mirum si omne cor meret
qd̃ dliuinam lucem semꝑ presentem hr̃e non ualet. sine qua nichil clare
prospicit nichil recte discernit. Plus aliquid̃ ailhuc audeo dicere. & qd̃
nemo ut arbitror audeat negare. quia & si homo grãm presentẽ semꝑ¬
h̾ret: nec sic quidem meroris causas plene euaderet. Numqͣm eñ homo
in hac uita etiam pro hac parte ht grãm sufficientem qͣmuis tñ qͣnaoq
h̾at grãm presentem. Quod enim suꝑiꝰ iliximꝰ delibertate arbitrii:
hoc ilem affirmamꝰ de discretione utlicii. Sicut namq in hac uita ñꝙͣ
habemꝰ sufficientẽ grãm albonum faciendum: sic numqͣm hic sufficien¬
tem grãm hr̃e possumꝰ ad uerrum discernenlum. Attende nunc obsecro
qͣnta sit młtitudio bonoꝵ in numerabilium a sũmo creat᷑arum usq adi¬

Expanded text:
eo quod ad vesperum demorabitur fletus, et ad matutinum laetitia. Quid igitur mirum, si omne cor moeret quod divinam lucem semper praesentem habere non valet, sine qua nihil clare perspicit, nihil recte discernit? Plus aliquid adhuc audeo dicere, et quod nemo, ut arbitror, audeat negare, quia homo etsi gratiam praesentem haberet, nec sic quidem moeroris causas plane evaderet. Nunquam enim homo in hac vita etiam pro hac parte habet gratiam sufficientem, quamvis tamen quandoque habeat gratiam praesentem. Quod enim superius diximus de libertate arbitrii, hoc idem affirmamus de discretione judicii. Sicut namque in hac vita nunquam habemus sufficientem gratiam ad bonum faciendum, sic nunquam hic sufficientem gratiam habere possumus ad verum discernendum. Attende nunc, obsecro, quanta sit multitudo bonorum innumerabilium a summo creaturarum usque ad i
Abbreviated transcription (Latin):
Suꝑuis agnouimꝰ de infirmitate liberi arbitrii ꝑ languorem caꝑttis.
hic didicimꝰ iam de ambiguitate consilii ꝑ merorem cordis. Restat acdhus
audire ⁊ agnoscere de inquietudine desiderii per infirmitatẽ corpori¬
De concupiscentia mali. xxxii

Expanded text:
de infirmitate liberi arbitrii per languorem capitis, hic jam didicimus de ambiguitate consilii per moerorem cordis. Restat adhuc audire, et agnoscere de inquietudine desiderii per infirmitatem corporie concupiscentia mali.
Abbreviated transcription (Latin):
eñ ⁊ ille quidem nantem gr̾am ñ semꝑ habemꝰ p̾sentẽ nũqͣm aũ suffitientẽ . xxxi
el ⁊ ille quidem
qui iam huiꝰmoli talenta accipere meruit: non ita securus sit qͣsi iam
ulteriꝰ falli non possit. Nam sicut ille solus sapienter discernit & prudent̾
sibi consulit: quem diuna gr̃a inspirat. ⁊ eiꝰ inspiratio illuminat. sic tũc so¬
ium utrumq utilit̾ ualet: tum aspirantem grãm ꝑresentem h̃t. Si quis
Illumina oclos meos. ⁊ illud. Emite lucem tuam ⁊ ueritatem tuam. Diuinꝰ
itaq ille interne inspirationis radiꝰ qͣndoq infundit᷑. qͣndoq subtrahitur.
Posuit enim tenebras & facta est nox in ip̃a pertransibunt omnes bestie si

Expanded text:
nantem gratiam non semper habemus praesentem, nunquam autem sufficientem. Sed et ille quidem, qui jam hujusmodi talenta accipere meruit, non ita securus sit, quasi jam ulterius falli non possit. Nam, sicut ille solus sapienter discernit et prudenter sibi consulit, quem divina gratia inspirat et ejus inspiratio illuminat, sic tunc solum utrumque utiliter valet cum aspirantem gratiam praesentem habet. Sed quis Illumina oculos meos ; et illud: Emitte lucem tuam, et veritatem tuam . Divinus itaque ille internae aspirationis radius quandoque infunditur, quandoque subtrahitur. Posuit enim tenebras, et facta est nox, in ipsa pertransibunt omnes bestiae si
Abbreviated transcription (Latin):
uid̃ est tibi mare qđ fugisti & tu iordanis quia conuersus es retrorsũ
Exclamatio est uox ista ꝓpħe cũ admiratione admiratio cũ exultatione
Uiclebat enim lirunum quondam miraculum nec unum tantũ s geminum.
utrumq magnum. utrumq mirum. utrumq ualde stupendum. Nidebat
mare ante conspectum isrł̃ fugere. uidebat iordanem cursus sui impetum
in fontem reflectere. uidebat utrumq hebreo ppł̃o cetlere. & proficiscentib¬
relinquere liberum iter. Quid hoꝵ non nouum: Quid hoꝵ non mirum:

Expanded text:
fugisti; et tu Jordanis, quia conversus es retrorsum? Exclamatio est vox ista Prophetae, cum admiratione; admiratio cum exsultatione. Videbat enim divinum quoddam miraculum; nec unum tantum, sed geminum, utrumque magnum, utrumque mirum, utrumque valde stupendum. Videbat mare ante conspectum Israel fugere; videbat Jordanem cursus sui impetum in fontem reflectere; videbat utrumque Hebraeo populo cedere et proficiscentibus liberum iter relinquere. Quid horum non novum, quid horum no
Abbreviated transcription (Latin):
asscribei deo tuo bona tua. confessio uera confessio recta. Iua ẽ tͥminis: ista ẽ
lauddis. utͣt sane utilis. utͣts laudabilis. Similit̾ ẽ duplex tͣnsitus. ut̾i qͥlem
bonꝰ. ut̾q necessariꝰ. Qui tͣnsit le maio ad bonum: bene quidem transit. & qui
tͣtsit de bono ad optimum: bonum & ip̃e tͣnsitum facit. Cognosce gͦ & con¬
fitere mala tua. & noli in ip̃is remanere. s transi ea. & factus ẽ transitꝰ
pͥmus & confessio pͥma. Similit̾ confitere tleo de bonis tuis. Laula ip̃m
pro donis suis. & noli torpere in ip̃is. s nitere qͣntum potes ad meliora.
& tͣnsi acdoptima. & factꝰ est tͣnsitus scł̃s & confessio sccl̃a. Ad confessionem
pͥmam solet fieri miracłm pͥmum & ad confessionem sccl̃am miracłum

Expanded text:
ascribere Deo tuo bona tua, confessio vera, confessio recta. Illa est criminis, ista est ascribere Deo tuo bona tua, confessio vera, confessio recta. Illa est criminis, ista est laudis; utraque sane utilis, utraque laudabilis. Similiter est duplex transitus; uterque quidem bonus, uterque necessarius. Qui transit de malo ad bonum, bene quidem transit; et qui transit de bono ad optimum, bonum et ipse transitum facit. Cognosce ergo, et confitere mala tua, et noli in ipsis remanere; sed transi ea, et factus est transitus primus, et confessio prima. Similiter confitere Deo de bonis tuis, lauda ipsum pro bonis suis, et noli torpere in ipsis: sed nitere quantum potes ad meliora, et transi ad optima, et factus est transitus secundus, et confessio secunda. Ad confessionem primam solet
Abbreviated transcription (Latin):
Oxclamabat gͦ in uoce exultationis & confessionis. Quiil est tibi mare qd̃
fugisti: & tu iordanis quia conuersus estretrorsum. Primum mira culun
fit in exitu isrł̃ de egypto. Scđ̃m autem fit in exitu isrł de deserto. Quis m
tandem det aliqͣndo perfecte deserere regionem dissimilitudinis: Quis mͥ
dare possit introire int̾ram ꝓmissionis ut et eũ iuidere possim fugã maris
conuersionem iordanis: Pulchrum spectatulum satisq iotundum uidere
aqͣm maris fugientem. uidere aqͣm iordanis reuertentẽ. amaram recedere
dulcem refluere. amaritudinem deficere. dulcetlinem reduncdare. Quisqu
onfessio facit uitleum. transitus facit hebreum. Iudeus siquidem
confitens. hebreus transiens interpretat᷑. & ẽ confessio uera. & ẽ confes¬
sio ficta. Similiter est transitꝰ bonꝰ. & ẽ transitus malus. Confessio uera facit
uideum uerum. & tͣnsitꝰ bonꝰ facit hebreum bonum. Asscribe tͥ mala tua

Expanded text:
oce exsultationis et confessionis: Quid est tibi, mare, quod fugisti: et tu, Jordanis, quia conversus es retrorsum? Primum miraculum fit in exitu Israel de Aegypto, secundum autem fit in exitu Israel de deserto. Quis mihi tandem aliquando det perfecte deserere regionem dissimilitudinis: quis mihi dare possit introire in terram promissionis, ut aeque videre possim fugam maris, et conversionem Jordanis? Pulchrum spectaculum, satisque jucundum videre aquam maris fugientem, videre aquam Jordanis revertentem, amaram recedere, dulcem refluere, amaritudinem deficere, dulcedinem redundare. Quisquionfessio facit Judaeum, transitus facit Hebraeum. Judaeus siquidem confitens, Hebraeus transiens interpretatur. Et est confessio vera, et est confessio ficta. Similiter est transitus bonus et est transitus malus. Confessio vera facit Judaeum verum, et transitus bonus facit Hebraeum bonum. Ascribere tibi mala tua,
Abbreviated transcription (Latin):
humano corꝑe caput tenet sumũ locũ. pes imum cor melii &e intum̃
Caput. lib̃um arbitriũ. cor: consiliũ. pes: carnale significat desidium.
caput toti corꝑi suꝑeminet. & liberum arbitrium: omni actõni presidet.
cor meliũ & intimum locũ tenet. & salubre consiliũ ux de occulto erui
& in secreto inueniri ualet. pes in imo latet & carnale desicłium ꝑ appenitũ
quia tũ male egeris: cũ iam peccatũ in forib affuerit. subt̾ te tñ erit appetitꝰ
eiꝰ. & tu dominaberis illiꝰ. quuil ẽ. erit subt̾ ce: nusi sub arbitrio tuo. eo qđ
qui uis appetitꝰ in actum non prodeat sine nutu spontaneo. & consensu uolun¬
tario: sonsiliũ querit᷑ insecreto. & eruit᷑ ab intimo. eo qđ sap̃ia trahit᷑ de oc¬
culto. In imo iacet carniꝰ ꝯcupiscentia: qͣm diu aheserit paiumento anima
mea. qͣmdui conglutinatꝰ est in t̾ra uenter meus. De dignitate liberi arbi¬

Expanded text:
humano corpore caput tenet summum locum, pes imum, cor medium et intimum. Caput liberum arbitrium, cor consilium, pes carnale desiderium. Caput toti corpori supereminet, et liberum arbitrium omni actioni praesidet. Cor medium et intimum locum tenet, et salubre consilium vix de occulto erui, et in secreto inveniri valet. Pes in imo jacet, et carnale desiderium per appetitum quia etiam cum male egeris, cum jam foribus peccatum adfuerit, subter te tamen erit appetitus ejus, et tu dominaberis illius. Quid est, erit subter te, nisi sub arbitrio tuo, eo quod quivis appetitus in actum non prodeat sine nutu spontaneo et consensu voluntario? Consilium quaeritur in secreto, et eruitur ab intimo, eo quod sapientia trahitur de occulto. In imo jacet carnis concupiscentia, quandiu adhaeserit pavimento anima mea, quandiu conglutinatus est in ter
Abbreviated transcription (Latin):
opꝰ. opere castigatur. assertio: assertione corrigitur. Quotiens gͦ aliquiã falsum
statim nos reprehensibiles esse minime ignoramꝰ. S munqͥa eque om̃s rep̾hentõe
dignos se esse uidicant. qͣndo aliquid inunle & inordinatum cogitant: Multoꝵ
est se ip̃os reprebendere de peruerso opere. uel pͣua uoluntate: Pauci sunt quui
se ip̃os idiiudicent de mordinata cogitatione. S quia perfecti uiri hoc faciunt¬
& facere eos oportet qui perfecti esse uolunt: idcirro iacob preceꝑit uł preclicit
dicens. Dan udicabit ppłm suũ sicut alia trib in israhel

Expanded text:
opus opere castigatur, assertio assertione corrigitur. Quoties ergo falsum aliquid opus opere castigatur, assertio assertione corrigitur. Quoties ergo falsum aliquid  statim nos reprehensibiles esse minime ignoramus. Sed nunquid aeque omnes reprehensione dignos se esse judicant, quando aliquid inutile vel inordinatum cogitant? Multorum est se ipsos reprehendere de perverso opere vel prava voluntate; pauci sunt qui seipsos dijudicent de inordinata cogitatione. Sed, quia perfecti viri hoc faciunt, et facere eos oportet qui perfecti esse volunt, idcirco Jacob praedicit vel praecipit, dicens: Dan judicabit populum suum sicut alia tribus in Israel
Abbreviated transcription (Latin):
ctu. qͣndo sp̃c sanctꝰ aufert se ab huis etiam que sunt sine intellectu: Sepe fit:
ut in oratione constituti quasdam cogitationum fantasias cum importunitate
magna se ingerentes: corde toleremꝰ. S nunquid eas sine nr̃a reprehensione nesi¬
gere debemꝰ : NIonne magis eas oportet acriter arguere. & ut dictum est per repre¬
sentationem pene reprimere irritationem culpe. & cogitationes cogitationib
castigare: unde scriptũ est. Dan iudicabit popłm suũ sicut alia trib in isrł.
Ad filios quippe telphe: pertinet disciplina operum. Ad filios lye: dispositio uolin¬
tatum. Ad filios Rachel: sententia assertionum. Ad filios uero bale.: moderatio
cogitationum. Quelibet cognatio ergo qͣsi in sua tribu iudicat᷑. qͣndo om̃e erra¬
tum per suum simile corrigitur. qͣndo uoluntas uoluntate emenclat᷑. qͣnclo

Expanded text:
ctu, quando Spiritus sanctus aufert se ab his etiam quae sunt sine intellectu? Saepe fit ctu, quando Spiritus sanctus aufert se ab his etiam quae sunt sine intellectu? Saepe fit ut in oratione constituti, quasdam cogitationum phantasias cum importunitate se magna ingerentes corde toleremus. Sed nunquid eas sine nostra reprehensione negligere debemus? Nonne magis eas oportet acriter arguere, et, ut dictum est, per repraesentationem poenae reprimere irritationem culpae et cogitationibus castigare? Unde scriptum est: Dan judicabit populum suum sicut alia tribus in Israel . Ad filios quippe Zelphae pertinet disciplina operum, ad filios Liae dispositio voluntatum: ad filios Rachel sententia assertionum, ad filios vero Balae moderatio cogitationum. Quaelibet ergo cogitatio quasi in sua tribu judicatur, quando omne erratum per suum simile corrigitur, quando voluntas voluntate emendatur, quando
Abbreviated transcription (Latin):
qͣnto subtilior: tanto etiam inuenit᷑ utilior. Sc̃i etenu uiri quo¬
tiens se sentiunt turpib cogitationib pulsari. & ad illicitam de-¬
lectationem incitari: totiens solent in ip̃o etiam temptatõis aditu futura
mens suggerit ante turꝑem delectationẽ extinguere. Hoc gͦ mͦ in se statim pas
consilerationem ꝑene. ulciscunt᷑. & damꝑnant blandimenta culpe. Quia gͦ per
officium dan illecebrosas cogitationes deprehendimꝰ. arguimꝰ. tamꝑnamꝰ. castiga¬
mus: recte eum dan .i. iudicium uocamꝰ. S quia hoc de turpib tantũ agita¬
tionib loquimur. qͣndoqͥdem uanas & inutiles cogitationes ꝑerfecti iuri non
leuiter abhominant᷑ propt̾ illud qͦd scriptum est. ue qui cogitatis inutile: Ei
illiul. Sp̃c sanctꝰ discipline effugiet fictum & aufert se a cogitationib que sunt
sine intellectu. Quiad̃ gͦ queso fiet de hiis que sentimꝰ ñ sine quoclam illicito afse¬

Expanded text:
nto subtilior, tanto etiam invenitur et utilior: sancti etenim viri quoties se sentiunt turpibus cogitationibus pulsari, et ad illicitam delectationem incitari, toties solent in ipso etiam tentationis aditu futura illicitum suggerit, ante turpem delectationem exstinguere. Hoc igitur modo in se statim, per considerationem poenae ulciscuntur, et damnant blandimenta culpae. Quia ergo per officium Dan illecebrosae cogitationes deprehendimus, arguimus, damnamus, castigamus, recte eum Dan, id est judicium, vocamus. Sed, quid hoc de turpibus tantum cogitatibus loquimur, quandoquidem vanas et inutiles perfecti viri non levitesanctus disciplinae effugiet fictum, et auferet se a cogitationibus quae sunt sine intellectu . Quid ergo, quaeso, fiet de his quae sentimus non sine quodam illicito affe
Abbreviated transcription (Latin):
exercere potuisset. Nunc autẽ eadem ipsa necessitatis officia iuste e¬
rubescimus. quia corruptionis nr̃e uitio deuict sine culpa exerce¬
re ñ ualemꝰ. Recte gͥ babilonice possessioni deputatur. lata illa ꝙ
uere multũ dilatata infirmitatis nr̃e corruptela que confusioni
subiacere ñ dubitat᷑ In huiꝰmodi itaq ꝓuintia ⁊ necessitatis nr̃e of

Expanded text:
exercere potuisset. Nunc autem eadem ipsa necessitatis officia juste eexercere potuisset. Nunc autem eadem ipsa necessitatis officia juste erubescimus, quia corruptionis nostrae vitio devicti, sine culpa exercere non valemus. Recte ergo Babylonicae possessioni deputatur lata illa, et vere multum dilatata infirmitatis nostrae corruptela, quae confusioni subjacere non dubitatur. In hujusmodi itaque provincia, et necessitat