comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
te scciaueris. Meliꝯ tibi ẽ hr̃e
malorum clium: quã cgortui
Sicut bõa multa habet comũis
uita scõrum: sic plurimũ mali so¬
Claude etiam aures tuas: ue au¬
dias malũ. Respueẜmones ĩ¬
pudicos: fuge i. honesta uerba.
Nulla aures tuao ẜmoniĩ in pu¬
dicitia subripiat. Uauus ẜmoi¬
to polluit mentẽ. ⁊ facile agitur
ore tuo qd̾ impeclire po sit ꝓcedat
nicħ qd̾ non expeclit. sonus luxis
erimipat. Hoc ꝓcedat ex labiis:
qd̾ aures non polluat audiẽtis.
Cauenda u̾borum obscenitas.
fugienda turpitudo ẜmonio.
Serino uanus. uane cosriẽcie
uicexẽ. Mores hominis lingua
pandit. quał eĩ ẜmo ostenditur.
danitia enuncordis os loquitur.
Ab criogo ẜmone compesce lĩguã.¬
ccioso u̾bo reprime luiguã. Inep
et mania u̾ba ñ garrias. Reice
u̾bum quod nõ edifficat audiẽ¬
tes. Sermo oci osus nõ erit absi
ba stabunt. Qui eĩ cciosa u̾ba
non reprumit: ad noxia cito trã¬
sit. Quiminima speruit. ĩ ma¬

Expanded text:
e sociaveris. Melius est habere malorum odium, quam consortium; sicut multa bona habet communis vita sanctorum, sic plurima mala aftur ab eo; claude etiam aures tuas, ne audias malum. 45. Respue sermones impudicos, fuge inhonesta verba, nulla aures tuas sermonum impudicitia subrepat, vanus sermo cito polluit mentem, et facile agitur ore tuo, quod impedire possit, procedat; nihil quod non expedit sonus vocis erumpat; hoc procedat ex labiis, quod aures non polluat audientis. Cavenda est verborum obscenitas, fugienda est turpitudo sermonis, sermo vanus vanae conscientiae est index, mores hominis lingua pandit; et qualis sermo ostenditur, tia enim cordis os loquitur . 46. Ab otioso sermone compesce linguioso verbo reprime linguam. Cave et inania verba non garrias, retice verbum quod non aedificat audientes, sermo otiosus non erit absque  verba stabunt. Qui otiosa verba non reprimit, ad noxia cito transit; qui minima spernit, in ma
Abbreviated transcription (Latin):
cħ ẽ: hoc sunue turpitudinis ẽ.
Canuui mos est la ceuare: cani ĩ
lingua seceruere. canũ deute pes¬
tare nouerunt. qñ alio detrahis
ce discute. qũ alium mordes tua
peccata reclargue.si uis detra¬
here: ad tua peccata te retorq̃.
nõ alt̾ius delicra: d ꝓpͥa carue :
uiciatua ñ aliena intende. nũꝙͣ
detrahis: si te bene ꝑspexeno. De
tua igitur correptione esto solli¬
citus: de tua salute et emẽtatre¬
esto attentus. detrabentes nõ
andias. susurrantib auditũ ñ pbe
as. Pan reatu decra bentes et audi¬
entes tenẽtur. Utrisq simile discn¬
men impendit᷑. ⁊ qui decrabẽtẽ au¬
quunt᷑ homines: cognosc̾e nũꝙͣ
desid̾es. Noli q̃rere quidqͥs dicat
aut faciat. Euita curiositatẽ. am¬
te concupiscentia detesta te curio¬
sitatis subripiat. Nec oblitꝰ tuo¬
rum maloꝵ. aliena ꝑquiras. Tãta
cur corrige uicia tua: quanto stu¬
dio ꝑspicis aliena

Expanded text:
hil est, hoc summae turpitudinis est. Canum mos est lacerare, canum linguas exercere, canum dente pesro mordere. Quando alii detrahis, te discute; quando alium mordes, tua peccata redargue. Si vis detrahere, ad tua peccata te retorque; non alterius delicta, sed propria cerne. Vitia tua, non aliena intende. Nunquam alii detrahes, si bene te perspexeris. De tua ergo correctione sollicitus, de tua salute intentesto attentus, detrahentes non audias. Susurrantibus auditum non praebeas. 52. Pari reatu detrahentes et audientes tenentur, utrisque simile discrimen impenditur. Qui detrahentem auquantur homines cognoscere nunquam desideres. Noli quaerere quid quisque dicat vel faciat; devita curiositatemte concupiscentia detestandae curiositatis subripiat, nec, oblitus tuorum morum, alienos perquiras; tanta cura corrige vitia tua, quanto studio perspicis aliena
Abbreviated transcription (Latin):
On prebeas de
te spect acutu: nõ des aliis
de te obtrectandil ecũ. nec leui
misceas uamo Uita malos: ca¬
ignaues. fuge turbas homimĩ:
iaxiine eius eratis qui ad ui¬
cia prouisunt. Bons te ꝯuĩge.
bonorum consortiũ appete. bon¬
due adhere. Si fueris scciꝯ con¬
uersationis: eris et uirtutis.
Qui cum sapientib graditur.
sapiens ẽ. qui cũ stultis stulto
erit ẽ. Similis enum dimili adiũ¬
gi solet. Periculosu ẽ cũ his qͥ¬

Expanded text:
on praebeas de te aliis spectaculum, non des aliis de te obtrectandi locum, nec te admisceas vanis: vita malos, caignavos a te; fuge turbas hominum, maxime ejus aetatis qui ad vitia proni sunt. 44. Bonis te adjunge, bonorum consortium appete, bonidue adhaere. Si fueris socius conversationis, eris et virtutis; qui cum sapientibus graditur, sapiens erit, qui cum stultis, stultus erit, similes enim similibus conjungi solent. Periculosum est cum malis
Abbreviated transcription (Latin):
diculo: uita mõachi sine cupidita¬
tis et tuoris impeclimento. Uu
euin quisq a consorcio mũdi.
abstrahitur. nec cupiditas eum
obligat consentientẽ. nec cruci¬
at sentientẽ. Boniie corporalit̾
remotum ẽe amũdo. s multum
et corpore et corte discreto ẽ. Ona¬
ger ut ait iob contempnet ciuita¬
temi. et monachi cõmimẽ seculari¬
uniii aum cunium conuersatõe.

Expanded text:
diculo, vita monachi, sine cupiditadiculo, vita monachi, sine cupiditatis et amoris impedimento. Dum enim quisque a consortio mundi abstrahitur, nec cupiditas eum obligat consentientem, nec cruciat sentientem. Bonum est corporaliter remotum esse a mundo, sed multo ulo corpore et corde discretus est. Onager, ut ait Jeremias, contemnit civitatem , et monachi communem saecularium civium conversationem.
Abbreviated transcription (Latin):
originali poc̾o obuoxia c̾clatur nas¬
a posti̾tas. eisq uire fidelium uirgi¬
num uł continentiu preferenda i¬
deceatur integritao. nec unũt̾uita¬
tis baptisma ꝙ nefas ẽ ite̾tur. neq
ꝓdiu̾sitate tradentiũ ministroru
eingulis putetur quibꝰ cõferri: O
a deo singulari potestate doũri. de
quo dictum legimuo. Suꝑ ꝙ̃ uidis¬

Expanded text:
o obnoxia credatur nasci posteritas, eisque jure fidelium virginum vel continentium praeferenda doceatur integritas. Nec unum Trinitatis baptisma, quod nefas est, iteretur, neque pro diversitate tradentium ministrorum singulis putetur quibusque conferri, sed a Deo singulari potestate donari. De quo dictum legimus: Super
Abbreviated transcription (Latin):
tib. s ꝑ du̾si diuina grãm capi
cio ꝑreu̾antiam inunitate eccłie ip¬
sius solidarinec humane uolũtͣtis
arbitrio boni quicꝙͣ deputandu
existim̃re. s secũdu ꝓpositu uolũ¬
tatis dei omne numer̃ ełctorũ ac¬
quinbõã quoq temporalia bõis
malisq comũia a deo crean: eiusq
dispensatr̃e singulis quib ułtrib¬
ui uł negari. quoruz bonorum in
uno queq fidelium. ñ habitꝰ ñ u¬
sus aut imꝓbandꝰ ẽ aut ꝓbanto.i
Certa uero eterna q boã solos posse
bonos in futuro conseq: quoꝵ pigu¬
ore eccłiam iunc inform̃tam cre¬
dimus detinen. ħ habentem pͥmi¬
cias sp̃c. in futuro ꝑfectõez. hic sus¬
tentari inspe. postea pasclĩre. hic
uidere ꝑspeculum in eingmͣte. ĩ futõ
aũt faciead faciem: cum ad specie
fu̾it plucta fidem. Ꝙ donec ꝑficiat᷑.
ut sinm dei bonis ftuamur et̾ins. fru¬
endum in deo nouerimus ⁊ ꝓxim¬
is. Eam quoq nes spem resurrefi¬

Expanded text:
sed per divinam gratiam capiti cis perseverantia in unitate Ecclesiae ipsius solidari. Nec humanae voluntatis arbitrio boni quiddam deputandam existimari, sed secundum propositum voluntatis Dei omnem numerum electorum acquiri. Bona quoque temporalia bonis malisque communia a Deo creari, ejusque dispensatione singulis quibusque vel tribui vel negari: quorum bonorum in unoquoque fidelium non habitus, sed usus aut improbandus, aut probandus. Certa vero aeternaque bona, solos posse bonos in futuro consequi, quorum pignore Ecclesiam nunc informatam credimus detineri, hic habentem primitias Spiritus, in futuro perfectionem; hic sustentari in spe, postea pasci in re; hic videri per speculum in aenigmate, in futuro autem facie ad faciem, cum ad speciem fuerit perducta per fidem. Quod donec perficiatur, ut summi Dei bonis fruamur aeternis, fruendum, inde non oberimus et proximis. Eam quoque nos spem resurrecti
Abbreviated transcription (Latin):
s extoto non uidaite. Non eĩ dolũ
in aq̃ nec tñ in sp̃u. s hoc solu addi¬
dit qd inpenitentia baptizant.
sicut ait paulus apłs maccibi
apłorum. iohannes baptismo pẽi¬
tamen ido̾ datum est in aqua

Expanded text:
udaice; non enim solum in aqua, nec tamen in Spiritu, sed hoc solum addidit, quod in poenitentiam baptizavit, sicut ait Paulus in Actibus apostolorum, Joannes baptismo poenitamen ideo datum est in aqua
Abbreviated transcription (Latin):
set dei c̾atura ex inchilo ã dita. idoq
incorporea ꝙ ad imaginẽ deic̾ata.¬
tate morum sine qua secundii cras¬
osa torpescit. et cum qua integrtas
dilectionem quoq inimicorũ ꝑtẽ¬

Expanded text:
ura ex nihilo condita, ideoque incorporea, quia ad imaginem Dei creata.tate morum, sine qua fiosa torpescit, et cum qua integritasdilectionem quoque inimicorum perten
Abbreviated transcription (Latin):
quoq sathauã cũ angłis ouis at
cultorib etemo incendio cc̾dẽpnã¬
dexneq secũdũ qͦrũdã sactilegam
disputatõem ad pristinã.i angłicã
digintatez ex qua ꝓpͥa malignita¬
te ceadit reducendii. Hec est catͥo¬
lice traditionis fideiuera integ¬
tas: deq̃ siimũ quollibet respua
origine pandam. baptizait moy¬
ses minibe et minari.⁊ intipo ⁊ in
figura. Ita eium paulus ꝓnũciat.
habuit ergo mare forma baptisim¬
aq̃. imbes uero sp̃c sc̃i. manna pau¬
is uite. Illic enim sic̃ patrũ exem¬
pla decent. egypclꝰ dimergitur: et

Expanded text:
uoque Satanam cum angelis suis, 465 atque cultoribus aeterno incendio condemnandum, neque secundum quorumdam sacrilegam dispositionem ad pristinam, id est, angelicam dignitatem, ex qua propria malignitate cecidit, reducendum . Haec est catholicae traditionis fidei vera integritas, de qua si unum quodlibet respuatorigine pandam, baptizavit Moyses in nube, et in mari, in typo et in figura, ita enim Paulus pronuntiat . Habuit ergo mare formam aquae, nubes vero Spiritus sancti, manna panis vitae. Illic enim, sicut Patrum exempla docent,
Abbreviated transcription (Latin):
ost catͥecuminos secũto tẽtibꝰ
competẽciũ gradus ẽ. Cõpe¬
tentes autem sunt: quiiam post doc¬
petentes. Nan cat̾ecuminũ tm̃ au
cliunt: nec clumpetũt. sunt eĩ qͣi
hospites et uicmi fideliu de fori
audiunt nust̾ia. audiu̾t gn̾am. O

Expanded text:
ost catechumenos secundus competentium gradus est. Competentes autem sunt qui jam post docpetentes. Nam catechumeni tantum audiunt, necdum petunt: sunt enim quasi hospites et vicini fidelium; deforis au
Abbreviated transcription (Latin):
tes autem iam petũt. iam acciput.
iam cathez izantur: itest inibuũt᷑
instructione sacram̃toumi. Istis eĩ
salutare simbolum traditur. qͣi cõmo¬
intoriũ fidei et sc̃e confessionis indi¬
ciumi. q̃ instructi agnorant: qͣles
imbolum au̾t
ꝙ ĩtẽ competetes accipuit:
taliroe iustitutu: maiores ñĩ dixert.
Tradunt enim hisub. qd post ascẽ¬
tionez domini ⁊ saluatoris nr̃i adi
patrem. cum per aduentum spe sc̃ĩ:
discipuli elus inflamniati. liuguis
ouinuz gentuiz loq̃rentur. quo pre¬
sagio consecutuzẽ ut nulla illis ges
extera. nulla gens lingua laubaris¬
ma. in accessa uł iniua uideret᷑. pre¬
ceptum ers a domino datũ ad p̾dicã¬
natros abire. discessim itaq ab inui¬
ceni: nor manisibi future p̾licatio¬
io in cõmiie cõstituunt. ne loca¬
lit̾ ab inuicem discedentes diu̾su
aliquid uł dissonum plicarent.
ẽẽ regłam statuunt. simbolũ antẽ
hoc multis et iustissimis ex cãis ap¬
pllare uoluerunt. Simbolũ eiu

Expanded text:
jam accipiunt, jam catechizantur, id est, imbuuntur instructione sacramentorum. Istis enim salutare symbolum traditur, quasi commonitorium fidei, et sanctae confessionis indicium, quo instructi agnoscant quales mbolum autem, quod iidem competentes accipiunt, tali ratione institutum majores nostri dixerunt. Tradunt enim his verbis, quod post ascensionem Domini et Salvatoris nostri ad Patrem, cum per adventum sancti Spiritus discipuli ejus in flammarum linguis omnium gentium loquerentur: quo praesagio consecutum est, ut nulla illi gens extera, nulla lingua, barbaris inaccessa, aut invia videretur, praeceptum eis a Domino datum ad praedicannationes abire. Discessuri itaque ab invicem, normam prius sibi futurae praedicationis in communi constituunt, ne localiter ab invicem discedentes diversum aliquid vel dissonum praedicaretur esse regulam statuunt. Symbolum autem hoc multis et justissimis ex causis appellare voluerunt. Symbolum enim
Abbreviated transcription (Latin):
uiiisquisq dux ouis militib tra¬
dit. quelatine uł indicia uł digna
iincupant᷑. ut si forte creurrerit ꝗs
de quo clubitetur interregatuo⁊
sunbolum ꝓdat. si sit hostis anscciꝰ.
anio. s retineti oo̾dicib tradidũt.
ut certumeet nẽmẽ s ex lectõe q̃ it̃¬
dum ꝑuenire ĩ ad infideles solet.
tis et fidei sue apłi indiciũ imposu
erunt. Est autem simboliini.signu
crecetes accipiunt. ut nouennt q̃lr̾¬
contra diabolum fidei certamina p̃¬
parent. in quo quidẽ panca st̃ u̾¬
ba: o omnia continent᷑ aiciamta.
detotis eĩ scupturio hec breuiatĩ
collecta sunt ab apłis: ut qui płes

Expanded text:
uis militibus tradit, quae Latine ut signa, ut indicia nuncupantur; ut si forte occurrerit quis de quo dubitetur, interrogatus Symbolum, prodat si sit hostis an socius. anis, sed retinere cordibus tradiderunt; ut certum esset neminem hoc ex lectione, quae interdum pervenire etiam ad infideles solet, tis et fidei suae apostoli indicium impoerunt. Est autem symbolum signum credentes accipiunt; ut noverint qcontra diabolum fidei certamina praepararent. In quo quidem pauca sunt verba, sed omnia continentur sacramenta. De totis enim Scripturis, haec breviatim collecta sunt ab apostolis
Abbreviated transcription (Latin):
paschalio uen̾ato hinc cele¬
bratur: ꝓ eo qd̾ eodem die diis in se¬
plero quieuit. unde et bene hebreo
ẜmõe sabbatum requies interpretͣ¬
tur. siue qd deus in eodem die re¬
qͥeuit mundo ꝑfẽo: sine qd̾ ineo re¬
sepulcro. Hic aut dies int̾ mor

Expanded text:
paschalis veneratio hinc celebratur, pro eo quod eodem die Dominus in sepulcro quievit. Unde et bene in Hebraeo sermone Sabbatum requies interpretatur, sive quod Deus eodem die requievit mundo perfecto, sive quod in eo Dsepulcro. 2. Hic autem dies int
Abbreviated transcription (Latin):
affectent laudio: aut ꝑueniant adi
hos sepius discordia aborit᷑. inuidie¬
q liuor defint̾io ꝓfectib gignitur.
amor temporalumiretum grassatiur
eoq̃utes terrenas cc̾cupiscentias. tã to
manit̾ quanto sepiꝯ. ut ante huma¬
eo ittuꝑ ueq̃qͣm monachi uoci tandi

Expanded text:
am laudis, aut perveniant ad hos saepius discordia oboritur, invidiaeque livor de fraternis profectibus gignitur, amor temporalium rerum grassatur, sequentes terrenas concupiscentias tanto inhianter quanto saepius et ante humaes itaque nequaquam monach
Abbreviated transcription (Latin):
studiũ defluxerit pauptatis.ł
quis huius conu̾sationis extitit auc¬
tor euius isti habitum uuitãt᷑ qñtũ
cipes helias ⁊ liscipulus eiꝯ heliseꝯ
fuerunt.siue alii ꝓpħarum quiba¬
bitalunt in solitucline. turbib relic

Expanded text:
studium defert paupertatis, vel quis hujus conversationis exstiterit auctor, cujus isti habitum imitantur; quantcipes Elias et discipulus ejus Elisaeus fuerunt, sive filii prophetarum, qui habitabant in solitudine, urbi
Abbreviated transcription (Latin):
cem ꝙ uictuopo est resumentes. hos
mores ac uitam hanc institutõe:
ten̾e indentur ce nobia uirginũ sic̃
mẽachorium. Mxnachi autem secii¬
dimi humilitatez eliguntur. Mul¬
tos enini ex eis cenodoxie morb cõ¬
maculat. multes abstinentie ĩflat.
extollit scientia. faciunt enimlrã o¬

Expanded text:
cem quod victui opus est resumentes. Hos cem quod victui opus est resumentes. Hos mores, hanc vitam, hanc institutionem tenere videntur coenobia virginum ac monachorum. 18. Monachi autem secundum humilitatem eliguntur. Multos enim ex eis cenodoxiae morbus commaculat, multos abstinentia inflat et extollit scientia. Faciunt enim
Abbreviated transcription (Latin):
tiex eo numero uiri magni mutã¬
diq excit̾unt. Nam ꝓpt̾ea ⁊ infumͣ
mundielegit deus ut confiniteret¬
forcia. ⁊ stulta mundi elegit ut cõ¬
finidet sapientes. ⁊ ignobilia nuui¬
di et ea que ñ sunt tanꝙͣ sut ut¬
ea que omnt euacuentur: ut nõ
glietur ominscaro coramteo. Sim¬
ili quoq mo extant cenobia fem¬
inarum deo sollicite casteq ẜ uiẽ¬
tiũ. que habitaculis suio segrega¬
te ac remote auiris q̃mlongislie:
pia rantum sc̃itatio caritate imi¬
guntur et imitatẽe iurtutis. ad qͣs
iunemim nullus accessꝯ est. neq
ip̃orum qͣuuis grauissimorsi ⁊ pro¬
batissimorũ senimr uͥ usq aduesti¬
bulum neccͣia prebendi quib indi¬
get grã. his presunt oingule gra¬
uissime ac probatissime. nõ taut
instituendis componendisq mo¬
rib. s ⁊̃ instruendis mentib pe¬
rite atq parate. lanificio ⁊ corpoi
excerrent atq sustentanti uestes¬
ꝙ ip̃as incaachis tradunt: abhis iumi¬

Expanded text:
enim ex eo numero uere magni et imitanenim ex eo numero uere magni et imitandi extiterunt. nam propterea et infirma mundi elegit deus, ut confunforcia, et stulta mundi elegit, ut confunderet sapientes, atque ignobilia mundi et ea, que non sunt, ut ea, que sunt, evacuaret, ut non glorietur omnis caro coram deo. ili quoque modo exstant et coenobia feminarum Deo sollicite casteque servientium, quae in habitaculis suis segregatae ac remotae a viris quam longissime pia tantum sanctitatis charitate junguntur, et imitatione virtutis. Ad quas juvenum nullus accessus est, neque ipsorum quamvis gravissimorum et probatissimorum senum, nisi usque ad vestibulum necessaria praebendi, quibus indigent, gratia. His praesunt singulae gravissimae ac probatissimae, non tantum instituendis componendisque moribus, sed etiam instruendis mentibus peritae, atque paratae. Lanificio etiam corpus exercent atque sustentant, vestesque ipsas monachis tradunt, ab his invi
Abbreviated transcription (Latin):
dieb singulis interpositiᷤ ad huc
patrem. audiunt autem ip̃m eũ¬
crelibili studio. sũmo silentioaf
o demde cum silentio refsenuit tã¬
tum quantum saluti nec̃ce ẽ: eoh¬
errente uno quoq eorum per par¬
simoniam concupiscentie gulaz.
Itaq non solum a carnib ⁊ auin¬
o abstinent ꝓsufficientia domã¬
darũ librdinum: s ⁊̃ ab om̃bus
queuentris ⁊ gut̾is ꝓuocant ap¬
petitum. Sane quicꝗd necc̃io uic¬
tin suꝑest ex operib manuũ ⁊ epu¬
larum restrictione tantacura egẽ¬
tib clistribuitur: ut uicħ remane¬
at qd̾ habundauerit. ad euio cuiꝰ
sanete milicie ꝓpositumueĩunt. nĩ
solum liberi s ⁊̃ plerumq ex condi¬
tione ẜuili. uł ꝓpt̾ hoc pocius liberã¬
di. Ueniunt quoq ex uita rustica.¬
et ex opificum excercita tr̃e ⁊ ex pl¬
ebeio labore: tantoutiq feliciꝯi
quanto fortius educati. Qͥ si ñ
adinittantur: graue delictũ ẽ. Mł

Expanded text:
diebus singulis interpositis, dum adhuc diebus singulis interpositis, dum adhuc Patrem. Audiunt autem incredibili studio, summo silentio af. Deinde cum silentio magno reficiunt tantum quantum saluti necesse est, coercente unoquoque per parcimoniam concupiscentiae gulam, Itaque non solum a carnibus et vino abstinent pro sufficientia domandarum libidinum, sed etiam ab omnibus, quae ventris et gutturis provocant appetitum. Sane quidquid necessario victui superest ex operibus manuum et epularum restrictione, tanta cura egentibus distribuitur, ut nihil remaneat, quod superabundaverit. Ad cujus sanctae militiae propositum veniunt non solum liberi, sed etiam plerumque ex conditione servili, vel propter hoc potius liberandi. Veniunt quoqet ex opificum exercitatione et plebeio labore, tanto utique felicius quanto fortius educati: qui si non admittantur, graue delictum est; multi
Abbreviated transcription (Latin):
tanquam cliuino celeunate cõro¬
lantur. Opꝰ autem suum tradiuit
eis quos decanq launt. eo ꝙ sint
digmppõitiut neniinẽ illorum:
cuma sui corporio umpecdliat appol¬
to mentis. neq incibo neq in uesti¬
bus mento. neq sicut siquid aliqͥd
opus est uł cotidiane uecessitatis.
ur mutue ut adsolet ualitudinis.
Ipi aũt decam tradunt ea p̾posito.
s̃positus cum magna sollicitudie
omina dispone̾s: presto facit ꝗcꝗd
illorumuita ꝓpt̾ inbecillitatez cor
patrem urant. Hiuero pr̾es iutel¬
lectu tollerantia atq discretõe in¬
signes omnib reb excelsi uulla
suꝑbia consulunt his quos filios
appellant. magna sua inuibendo
auctoritate: eorum in obediendo
uoluntate. Conueniunt aũt õs
frequent̾ die ac nocte dato signo
festina cumꝓpatione ad oronem
sollempniũ orarum. celebrantes
fixa intentc̃e cordio ⁊ usq ad cõ¬
iũmato̾em poalmorum sine fasti¬
dio persistentes. Item conuẽiunt

Expanded text:
tanquam divino celeusmate consotanquam divino celeusmate consolantur. Opus autem suum tradunt eis, quos decanos vocant, eo quod sint denis praepositi, ut neminem illorum cura sui corporis impediat a proposito mentis neque in cibo, neque in vestimento, nec si quid aliud opus est, vel quotidianae necessitati, vel mutuae, ut adsolet, valetutudini. Ipsi autem decani tradunt ea praeposito, praepositus autem, cum magna sollicitudine omnia disponens, praesto facit quidquid illorum vita proptePatrem vocant. Hi vero Patres intellectu, tolerantia atque discretione insignes omnibus rebus excelsi nulla superbia consulunt his, quos filios appellant, magna sua in jubendo auctoritate, illorum in obediendo voluntate. Conveniunt autem omnes frequenter nocte dieque dato signo festina cum properatione ad orationem solemnium horarum, celebrantes fixa intentione cordis, et usque ad consummationem Psalmorum sine fastidio persistentes. Item conveniunt
Abbreviated transcription (Latin):
olio tbã iobid auctor extitit. quihe¬
remum solu in coluit. locutis tã¬
tum et agresti melle nutiitus. Iã
deinde progeniti sunt conuersati¬
oms huius nobilissimi principes.
paulus. antonius. hilanon. abbas¬
machariꝯ. cet̾iq pres: quorũ exepl¬
is ꝑ uniu̾sum mund̃ adoleuit sc̃a
institutio mõãchorum. Sex autẽ
sunt gen̾a mõachorũ. Quorũtria
optima. reliq̃ uero deterrima: atq
om̃imod̾ uitanda. Prinũ genꝯ
tium. adiustar scõrum illorũ qui
temporib apłorum inihergolim¬
io uenditis ac distributio omĩb
ouio indigentib habitabant in
sc̃e cõmumione uite. non dicentes
aliquid ꝓp̾ũ.: s erant illis om̃ia cõia.
et aiuima et coruũ in deũ horum
institutrs monasteria sumperei
te pecculiari posidet. preciosis uł col¬
oratis uestib ũ indiumtur: set
ulissumo atq sinceris. Lauacrio
nunquam utuntur dilectione
quam ꝓgrediutur nec aliquid:
ab eio sine nutu pat̾u̾e assimutur
manib oꝑantes: ⁊ ip̃m laboremi

Expanded text:
 baptista auctor extitit, qui heremum solus incoluit, locustis tantum et agresti melle nutritus. lam deinde progeniti sunt conversacionis huius nobilissimi principes Paulus, Anthonius, Hilarion, Macharius ceterique patres, quorum exemplis per universum mundum adolevit sancta isunt genera monachorum, quorum tria optima, reliqua vero teterrima, atque omnimodis evitanda. Primum genus tium, instar sanctorum illorum qui temporibus apostolorum Jerosolymis, venditis ac distributis omnibus suis indigentibus, habitabant in sancta communione vitaliquid proprium, sed erant illis omnia communia, et anima et cor unum . Horum institutione monasteria sumpserunt te peculium possidet. Pretiosis ac coloratis vestibus non induuntur, sed vilissimis atque sinceris. Lavacro nunquam utuntur delectationnquam progrediuntur, nec aliquid ab eis sine nutu paternae jussionis manibus operantes, et ipsum laborem
Abbreviated transcription (Latin):
umilitate domino ẜuiẽtes. Ex eo¬
rumordine fuit ille natͥanael. qͥ ĩ
euangelio iohanius diuina pro¬
ditione cõmonitꝰ: saluatorẽ me¬
uere isrlita: in quo dolus nõ ẽ. De¬
niq isti oblationes intp̃onte dũ
suscipiunt appłis: isti obediunt offi¬
cus leuitarimi. isti quoq uasa cor¬
porio ⁊ sanguinis xp̃i diaconibus
ad altarium offerunt. De quib ꝗdẽ¬
mundicia liberi. uxtaꝙ illis ꝓp¬
heta docente ubetur. Mimdanũ
qui fertis uasa domimi. Higͥ cumi
uite manus impositõem non susci

Expanded text:
umilitate Domino servientes . Ex eorum ordine fuit ille Nathanael, qui in evangelio Joannis divina proditione commonitus, Salvatorem mevere Israelita, in quo dolus non est . Denique isti oblationes in templo Domini suscipiunt a populis. Isti obediunt officiis levitarum. Isti quoque vasa corporis et sanguinis Christi diaconibus ad altaria munditia liberi, juxta quod illis propheta docente jubetur: Mundamini, qui fertis vasa Domini . Hi ergo cum unt manus impo
Abbreviated transcription (Latin):
intĩoris: qñ bõa desidena surgunt
ut calcẽt mala. Qñ ergoita in cor
hoiius fiunt: sciendumẽ tũc ẽẽ
deum ꝑ grĩm cordi humano p̾cete.
unte se tunc magis homo ac uere ad
compiuactionem deb. qñ sentit et
minis iusti ex uera compunctione
rapiaturet qualit̾ infirmata reu̾¬
catur degꝯtata lucis magnitudie.
illum uosse posse qui ian aliquid ex¬
ñ gꝯtauit. Sunt qui non ex uerͣ
cordis compunctione sui acc̃ator¬
es fiunt:s tantum ad hoc se eẽ pocõ¬
res adssignant. ut ex ficta humilitͣre
confessionis. l ocũ inueniant scĩtatis

Expanded text:
interior vis, qua bona desideria surgunt, interior vis, qua bona desideria surgunt, ut calcentur mala. Quando ergo ista in corde hominis fiunt, sciendum est tunc esse Deum per gratiam cordi humano praesentem; unde se tunc magis homo acuere ad compunctionem debet, quando sentit et minis justi ex vera compunctione rapiatur, et qualiter infirmata revertatur degustatae lucis magnitudine, illum nosse posse qui jam aliquid exinde gustavit. 8. Sunt qui non ex vera cordis compunctione sui accusatores fiunt, sed tantum ad hoc esse se peccatores assignant, ut ex ficta humilitate confessionis locum inveniant sanctitatis
Abbreviated transcription (Latin):
Ompunctio cordis ẽ humilit̾s
mentis cum lactimꝰ. exoriens
de recbrdati one peci et timore iudicii.
Illa ẽ conu̾sis perfectior conpũctõis
affectio. que omnes a se carnaluiz
de si deriorum affectꝰ tepellit: ⁊ uitẽ¬
tionem suam toto mẽtis studio ĩ
dei contemplatione deficit. Gemi
rum mala cõsiterat: uł dum deside¬
tium eterne inte suspirat. Quatuor
ẽe qualitates affectionum: quibus
mens iusti teclio salubri compũgit᷑.
hoc ẽ memoria pret̾itorum facinoꝵ.
recordatio futurarum penarsi. cõsi¬
deratio peregriationis sue ĩ huiꝯ
uite lõginquitate. desideruz suꝑne
patrie: quatenus ad eam qͣnto ciꝰ ua¬
leat ꝑuenire. Quisq ꝑ pec̾orũ mem¬
oria cõpungit᷑ ad lamenta tunc dei
se admisisse recolit: in t̾iꝯ erubecit.
Suo quoq indicio penitento iaz
punit. Tam tũc petrꝰ fleuit qu ĩ¬
eũ xp̃c respex̃. Unde et ꝑcalmo. Nes¬
pexit in quit et cõmota ẽ et contre¬
mint tr̾a. Gresso dei sunt in cor hõĩs

Expanded text:
ompunctio cordis est humilitas mentis cum lacrymis, exoriens de recordatione peccati et de timore judicii. Illa est conversis perfecta compunctionis affectio, quae omnes a se carnalium desideriorum affectus refellit, et intentionem suam toto mentis studio in Dei contemplationem defigit. Geminrum mala considerat, vel dum desiderio aeternae vitae suspirat. Quatuor esse qualitates affectiomens justi taedio salubri compungitur, hoc est, memoria praeteritorum facinorum, recordatio futurarum poenarum, consideratio peregrinationis suae in hujus vitae longinquitate, desiderium supernae patriae, quatenus ad eam quantocius valeat pervenire. Cum quisque peccatorum memoria compungitur ad lamenta, tunc Dei se amisisse recolit, interius erubescit suoque judicio poenitendo jam punit. Nam tunc Petrus flevit, quus respexit . Unde et psalmus: Respexit, inquit, et commota est, et contremuit terra . 6. Gressus Dei sunt in cor hominis
Abbreviated transcription (Latin):
diunest nob̾. ut nec diuersa pondã
incorlib ur̃is: nec in domo consciẽ¬
tie nr̃e mensuras duplices hãmus.
.i. ne ip̃i ea que districtionis regula
moliunt reniissiore in clulgentia p̃¬
districtiorib pceptis/ et grauiorib
qͣm ip̃i perferte pꝯsumus pondenb
obruanius. Qd̾ cum facius: ꝗd¬
nͥ diuerso pond̾e atq m̃sura pr̃epto¬
rum dñi. merce frugemq uł appẽ
increpanur a domino. eo qd̾ stat̾as
diuersas aut mensuras duplices h¬
abe̾mus. secundum illam sentenciã
salomonis qua dicitur. Abhomina¬
tio ẽ domino pondus dupplex et sta¬
tera dolga nonẽ bonum in cospectu

Expanded text:
est nobis, ut nec diversa pondera est nobis, ut nec diversa pondera in cordibtiae nostrae mensuras duplices habeamus, id est, ne ipsi ea quae districtiori regula moliuntur, remissiore indulgentia prdistrictioribus praeceptis et gravioribus, quam ipsi perferre possumus, ponderibus obruamus. Quod cum facimus, quasi diverso pondere atque mensura praeceptorum Domini mercedem frugemquincrepamur a Domino, eo quod stateras diversas aut mensuras duplices habeamus: secundum illam sententiam Salomonis, qua dicitur: Abominatio est Domino pondus duplex et statera dolosa, non est bonum in conspectu
Abbreviated transcription (Latin):
mala inquantu ius siũ metu. Na
d̾s pius ẽ: Et ad indulgendũ paratus.
S utiliter tunc mola utraq habetur:
si et spes sit cumemendante formidĩe:
uis enimmũdo renũciantos egipciã
concupiscentiam declinemꝯ: tñ dũp̃
sentis seculi necͣcitateb subduuur.
mus. Et licet ab ip̃a qͣdam disc̾tõe :¬
diano indumento q contenti. hoc
cium figuralit̾ mandabat᷑ uilege.
non ab hominaberis egyptum.ui.
Subabebis in saculo diu̾sa
pond̾a maius et minus: nec
erit in domo tua mcdius mior et
minor. Pondus habebis ustũ et
uerum. ⁊ inclius equalis erit tͥ et
uetuo: ut multo uinas tempore
super terram. hoc et idẽ legis lator
etiam in leuitico int̾cliait. salomõe
quoq parem super hoc sententia
proferente. Pondus magnũ et pu¬
sillum. ⁊ mensure due duplices : in¬
munda sunt utraq ante dominũ.
et qui facit ea in adinuenti omibi
suis cõpedietur. prouide non solum

Expanded text:
mala in quantum vis absque metu; nam mala in quantum vis absque metu; nam Deus pius est et ad indulgendum paratus. Sed utiliter tunc mola utraque habetur, si et spes sit cum emendante formidine, amvis enim mundo renuntiantes Aegyptiam concaesentis saeculi necessitatibus subdimur, mus: et licet ab ipsa discretione diano indumentoque contenti. Hoc enim figuraliter mandabatur in lege, Non abominaberis Aegyptium.abebis in sacculo diversa pondera, majus et minus; nec erit in domo tua modius major et minor. Pondus habebis justum, et verum, et modius aequalis erit tibi, et verus, ut multo vivas tempore super terram. Hoc et idem legislator etiam in Levitico interdicit , Salomone quoque parem super hoc sententiam proferente: Pondus magnum, et pusillum, et mensurae duplices, immunda sunt utraque ante Dominum, et qui facit ea, in adinventionibus suis compedietur . 467 2. Proinde non sollum
Abbreviated transcription (Latin):
auide accipitres uocautur. Uñ eti
paulus apłs dicit. sustinetis ẽr.siꝗs
deuorat.s. quo accipit. ac si cliceret:
siquis rapit. Pignus uero debito¬
ris: ẽ confessio pct̃oris. Adebitore eĩ
pignus accipitur: cũ apcc̃ore iam cõ¬
fessio poc̃i tenetur. Superior aũt et
uiferior inola ẽ: spes ⁊ tunor. Spes
quipe ad alta subuehit: tuuor aũt
oor inferius preut. S mola supert¬
or et inferior itasͥ necessario uiig¬
untur: u una sine alt̾a imitiliter
hãtur. In poc̃oris pectore itaq ĩ cess¬
aut̃ debet spes ⁊ formido coniñgi.
confidit. loco g̾ͥ pignoris mola supe¬
rior aut inferior tolli prohibetur.q
qui p̃clicat pẽcori tanta oispensatõe
componere p̾elicatõez debet. ut nec dẽ¬
licra spe unorem subtrahat: nec sb̾¬
tracra spe: in solo eum timore dereli¬
qͣt. Tollit enu superiorẽ: si flenti pͤ¬
catori dicat. non habebis ueniam de
cõmissis. Tollit inferiorem: si peccã¬
tem deceptione palpet. Ac si dicat. Age

Expanded text:
ipitres vocantur. Unde et Paulus apostolus dicit: Sustinetis enim si quis devorat, si quis accipit ; ac si diceret: Si quis rapit. Pignus vero debitoris est confessio peccatoris, a debitore enim pignus accipitur, cum a peccatore jam confessio peccati tenetur. Superior autem et inferior mola est spes et timor. Spes quippe ad alta subvehit, timor autem cor inferius premit. Sed mola superior et inferior ita sibi necessario junguntur, ut una sine altera inutiliter habeatur. In peccatoris pectore itaque incessanter debet spes et formido conjungi, isericordia confidit. Loco igitur pignoris mola superior aut inferior tolli prohibetur, quia qui praedicat peccatori, tanta dispensatione componere praedicationem debet, ut nec derelicta spe timorem subtrahat, nec subtracta spe in solo eum timore derelinquat. 4. Tollit enim superiorem, si flenti peccatori dicat: Non habebis 466 veniam de commissis. Tollit inferiorem, si peccantem deceptione palpet. Ac si dicat: Age
Abbreviated transcription (Latin):
tores crcupati in dectima uecrͣia sͥ¬
on coquendum hedu ĩ lac¬
tȩmatuis suohedus hic:
sub pecorio figura introducitur.
Puide peccans nõ ẽ coquendus
in lacte mr̃is sue .i. ñ ẽ purgando
mediccrib tenerruisq eccͣe dis¬
ciplinis: o austerlorib precep¬
tis eiꝯ sunt excoquenta poc̃a ciuꝯ
magna sunt crimina. ut qui per
lasciuie blandimenta seperdid¬
it. forciori disciplina se reliuat ax¬
Oniudues uestem lana li¬
noꝙ contextam. per lanã
quippe simplicitatis. per luiuz
uero subtilitas designatur. Et ni¬
nurum uestis que ex lino lañq
conficitur: linunint̾iꝰ celat. in
superficielanam demõstrt. Ues¬
temergo ex laualinoq contex¬
tam induit: qui sub lecutõe in¬
nocentie nitus subtilitatez ce¬
lat malicie. hoc secundum moral¬
em sensimi. Cec̾um uixta alta
allegoriam lineis uestib misc̃
u̾sis generib ⁊ professionis uelle
misceri ut uł sc̃imõialis hãt ornͣ¬

Expanded text:
tores occupati in doctrina necestores occupati in doctrina neceson coques haedum in lacte matris suae. Haedus hic sub peccatoris figura introducitur. Proinde peccans non est coquendus in lacte matris, id est, non est purgandus mediocribus tenerrimisque Ecclesiae disciplinis: sed austerioribus praeceptismagna sunt crimina, ut qui per lasciviae blandimenta se perdidit, fortiore disciplina se redimaton indues vestem ex lana linoque contextam. Per lanam quippe simplicitas, per linum vero subtilitas designatur. Et nimirum vestis quae ex lino lanaque conficitur, linum interius celat, in superficie lanam demonstrat. Vestem ergo ex lana linoque contextam induit, et qui sub locutione innocentiae, intus subtilitatem celat malitiae. Hoc secundum moralem sensum; caeterum juxta altam allegoriam lineis vestibus miscere uersi generis professiones uelle miscere, ut uel sanctimonialis habeat orna
Abbreviated transcription (Latin):
ue simul ⁊asino: Ao si cliceret. fa¬
tuum sapienti in predicatione ñ
sccies. ne per eum qui uem imple¬
re non ualet: ⁊ illi qui p̃ualet obsis¬
tat. bouem quippe et asimmmisi ne¬
cesse fint sit uusquisq sine det̾¬
mento operis runget. Sapiẽtez
uero et stultum. non ut unus p̃¬
dalo quisq comites facit.
Onasligabis os boiis t̾cu¬
rantis. dietũ ẽ qued in bou
io nõmine: uita unius cuiusq
oꝑantis expruuitur. Dicit quo¬
dam in loro apłs paulus reprehẽ¬
dens ⁊ clolõs qd nemo illi comuni¬
cau̾it in rr̃e dati ⁊ accepti. Quid
ẽ in rõe dati et accepti.nͥ qd̾ alioĩ
lͦo aperte exposuit dicens. sinos
nob̾ sp̃ualia seminauimꝰ. magi¬
numẽ ut carnalia nrt insetamꝰe
hoc significat ũ alligabis os bo¬
uis triturantio. Unde et idẽ apłs
alio locodicit. Dignus ẽ oꝑariꝰ
meirede sua. uult ergo scripturͣ
dectorib prestari camalia: aqbꝰ
sp̃ualia consequintur. qr p̾dica¬

Expanded text:
ve simul et asino? ac si diceret: Fave simul et asino? ac si diceret: Fatuum sapienti in praedicatione non socies, ne per eum qui rem implere non valet, et illi qui praevalet obsistas. Bovem quippe et asinum, si necesse sit, unusquisque sine detrimento operis jungit: sapientem vero et stultum, non ut unus pdalo quisque comites facit.is os bovi trituranti . Dictum est quod in bovis 464 nomine vita uniuscujusque operantis exprimitur. Dicit quodam in loco Apostolus Paulus, reprehendens et dolens, quod nemo illi communicaverit in ratione dati et accepti . Quid est in ratione dati et accepti, nisi quod alio in loco aperte exposuit, dicens: Si nos vobis spiritualia seminavimus, magnum est ut carnalia vestra metamus ? Hoc significat: Non alligabis os bovi trituranti. 2. Unde et idem Apostolus alio loco dicit: Dignus est operarius mercede sua . Vult ergo Scriptura doctoribus praestare carnalia, a quibus spiritualia consequuntur, quia praedica
Abbreviated transcription (Latin):
non reluquat. neo hoc humanis
cculis qͣi subdito ullere ostẽdat.
ad sola ergo diuina sacrificia boũ
primogeuita ouiũq ꝓficiant. ũ
quicquid forte iunccuũ incipimnꝰ.
hoo ad honorem intum iudicis ĩ
aram corclis unmolemus. Od̾ ab
illo proculelubio rantolibenciuo
accipitur. quanto et ab homimbꝰ
cocultatum i illo lauelis appetitii
maculatur. Sepe autem nouecõu̾¬
sationis primordia: adhuc caru¬
ali uite sunt ꝑnuxta. Et ideuro in¬
notes c̾e̾ acuis non debẽt : ne cum
laudantur bõa que placent. deceptꝰ
laude sua animꝰ deprehend̾e in eio¬
lateat nequeat mala que la tent.
pulus excurum cisiono positus sb̃̾
ppłs gentium ꝑtinẽs ad euuãgłiũ.
qui sic recipit euangliu ut udai¬
caru supeisticionum. que num¬
bram ⁊ imaginem p̃cesserant: ceri¬
monias non relinquet. Itez nõ¬
nnꝙͣ in boue bene oꝑantiũ uita.
m asino stultorum uecordia fig̾a¬
tur. Quid ẽ ergo ũ arabis in bo¬

Expanded text:
non relinquat, nec hoc humanis non relinquat, nec hoc humanis oculis, quasi subducto vellere, ostendat. 3. Ad sola ergo divina sacrificia boum primogenita, oviumque proficiant, ut si quid forte innocuum incipimus, hoc ad honorem intimi Judicis in ara cordis immolemus. Quod ab illo procul dubio 463 tanto libentius accipitur, quanto et ab hominibus occultatum nullo laudis appetitu maculatur. 4. Saepe autem novae conversationis primordia adhuc carnali vitae sunt commista. Et idcirco innotescere citius non debent, ne cum laudantur bona quae placent, deceptus laude sua animus deprehendere in eis nequeat mala quae latent. pulus ex circumcisione positus sub populus gentium, pertinens ad Evangelium. qui sic recipit Evangelium ut Judaicarum superstitionum, quae in umbra et imagine praecesserunt, caeremonias non relinquat. Item nonnunquam in bove bene operantium vita, in asino stultorum vecordia designatur. Quid est ergo, Non arabis in bo
Abbreviated transcription (Latin):
pomorumq germina inmũda:
etut ub nec̃ edetis ex cio. ligna
quo pomifera: funt oꝑa untutibꝰ
fecunda. Prepucia lignorum au fe¬
rimꝰ: cum de ip̃a inchoationis in fir¬
mitate suspecti. pͥmordia operum
nr̃orum ñ approbamus. Pomi̾autẽ
que geruunant inmũda existim̃mo.
nr̃sq eibis non aptamus: qr cuz
primordia boni landantur oꝑis.dig¬
nimi ẽ ut hoc annuũ non pascat o¬
pantio uedum accepta laus sua¬
uit̾ carpitur. fructus oꝑio intẽpesti¬
ue comendat᷑.
boius operan ẽ: bone conu̾satõis
primordia in excercitio publice ac¬
tionis ostende. Ouium queq pri¬
mogenita tonde est: ab occultatio¬
uo sue reguine bumans cculis
nchoantia bonanr̃a denudare. In
primogento tgobouio openn ꝓ
hibemur: atq aprimogeuitis oui¬
ui de tondendis compescunur. qr
et si quied robtum incipiꝰ exc¬
ercere. hoc in aperto cicuis nõ debe¬
mus ostencde. sz cunuita nr̃a sim¬
plex quid iunocuum ichoat:dig¬
nun est ut secreti sui uelamina

Expanded text:
germina immunda erunt vobis, nec edetis ex eis . Ligna quippe pomifera sunt opera virtutibus fecunda. Praeputia lignorum auferimus, cum de ipsa inchoationis infirmitate suspecti primordia operum nostrorum non approbamus. 2. Poma autem quae germinant immunda existimamus, nostrisque cibis non aptamus, quia cum primordia boni laudantur operis, dignum est ut hoc animum non pascat operantis, ne, dum accepta laus suaviter carpitur, fructus operis intempestive comedatur. bovis operari est bonae conversationis primordia in exercitio publicae actionis ostendere. Ovium quoque primogenita tondere est ab occultationis suae tegmine humanis oculis inchoantia bona nostra denudare. 2. In primogenito ergo bovis operari prohibemur, atque a primogenitis ovium detondendis compescimur, quia etsi quid robustum incipimus exercere, hoc in aperto citius non debemus ostendere. Sed cum vita nostra simplex quid atque innocuum inchoat, dignum est ut secreti sui velamina
Abbreviated transcription (Latin):
On plantabis omne lignuz
uixta altare dei: nec plantes
nemus intra Int̾licitur quippe ne
nenus conplantetur intemplor.
nemus frondentes arbores et uifr¬
uctuge sunt. solum ad delectatr̃ei
uisus plautate. Tales sunt et gen¬
tiles quinemsuam u̾borũ decore
componunt. ut ñ conu̾tãt amei¬
is s delectent.atq istiusmnodi sed¬
uetione persuadeant. Nos autem
secundum p̃ceptũ urx̃ altare dei.
nemus non plantamius: si circa
osum. nich audientie seculano il¬
lecebrosum componimꝰ s sola pu¬
ritateu̾itatis scientia i p̃licatõ¬
ins tenemus. hoc nemꝯ in p̾dica¬

Expanded text:
Non plantabis omne lignum juxta altare Dei, nec facies nemus in terra. Interdicitur quippe ne nemus complantetur in templo. Nemus frondentes arbores et infructuosae sunt, solum ad delectationem visus plantatae. Tales sunt et gentiles, qui rationem suam verborum decore componunt, ut non convertant a vitiis, sed delectent, atque istiusmodi seductione persuadeant. 2. Nos autem secundum praeceptum juxta altare Dei nemus non plantamus, si circa osum, nihil audientiae saeculari illecebrosum componimus, sed sola puritate veritatis scientiam paerdicationis tenemus. Hoc nemus in praedica
Abbreviated transcription (Latin):
Iber deutõnonin: Nepetito
est pceclentium qͣtuor libro¬
rum legio. Nai dimuilli in
se ꝓpͥas contineant cão: iste
tñ replicat om̃iu.
Habent autez et
ip̃e ꝓpͥa uinumera
farua pro excerricio lecroris studiu
memoranda. Dentero nonuũ aũt
secunda legislatõ dicitur: qd signu¬
ficat enuangłium. In cuius pͥnci¬
pio uotand ẽ quid indicet ꝙ unde¬
moyse scribr̃. nisi ad signisicãdu
intaice plebis lapsum in euãgłio
pet tuinsgressionez decalegi man¬
quadraginta anni quib la¬

Expanded text:
iber Deuteronomii repetitio est praecedentium quatuor librorum legis. Nam dum illi in se proprias contineant causas, iste tamen replicat omnium. Habet autem et ipse propria innumera pauca pro exercimemoranda innexui. Deuteronomium autem secunda legislatio dicitur, quod significat Evangelium, in cujus principio notandum est quid indicet quod undeMoysi scribitur, nisi ad significandum Judaicae plebis lapsum in Evangelio per transgressionem Decalogi manquadraginta anni
Abbreviated transcription (Latin):
piumm aaron ⁊ filii eiꝯ in testimõi¬
um sacerdocii ⁊ scĩtatis punctist᷑.
demq quaq et reges eodo crism̃¬
gibus et sacerdotib mistica nucto¬
celesti ac mistico unguento ẽ delibu¬
tuo. Iam non soli pontifices ⁊ reges
s omns ecelia unctione crism̃tis

Expanded text:
ron et filii ejus in testimonium sacerdotii et sanctitatis peruncti sunt. Deinde quoque reges eodem chrismagibus et sacerdotibus mystica unctcoelesti et vero unguento est delibutus, jam non soli pontifices et reges, sed et omnis Ecclesia unctione chrismatis
Abbreviated transcription (Latin):
et om̃ia per figura ad eiꝯ similitu¬
dinem refferunt᷑. Cõmina hõĩ oĩa
n aturalia ẽẽ cum omnib reb q̃
cõstant: et in homine om̃ia cõti
atq ineo om̃iũ rerũnaturã cõsiste̾.¬

Expanded text:
et omnia per figuram ad ejus similitudinem referuntur. Communia homini omnia naturalia esse cum omnibus quae constant, et in homine omnia contineri, atque in eo omnium rerum naturam consiste
Abbreviated transcription (Latin):
rit subiugatꝰ. sibiq ẜuiet nolẽs: ꝗ
d̾o noluit uolens. Quamuarie per
diu̾sa huninũ deflux̃ geuus. dũ se.
ab una stabili semꝑq m̃nẽte diuin¬
itatis soliditate subtraxit: Nam
dum opꝯ qd̃ libet appetit q̃ĩ ut ͥ ia
tequiẽ mẽtis infigat. Dil ei ñ suffi¬
cit. mnutata intẽrõne ad alias atq ali¬
as actiones transit. Dumq ꝑ diu̾¬
sa reꝗen solidã qͥrit nͨ inueit. In lab¬
ore misenie et uanetͣte uiuit. ⁊ uacu¬
us a requie manz. Quãuis eadem
mutabilitas non sit homini cõc̾at᷑
s prom̾ito pͥme p̃uaricatõis illiac¬
nalit̾ a primo hoĩe. diẽ et mors ĩ os
hõies transiit

Expanded text:
ubjugatus, sibique serviet nolens, qui Deo noluit volens. 10. Quam varie per diversa humanum defluxit genus, dum se ab una stabili semperque manente divinitatis soliditate subtraxit! Nam dum opus quodlibet appetit, quasi ibi jam requiem mentis infigit. Sed dum ei non sufficit, mutata intentione, ad alias atque alias actiones transit; dumque per diversa requiem solidam quaerit, nec invenit, in labore miser et varietate vivit, et vacuus a requie manet. Quamvis eadem mutabilitas non sit homini concreata, sed pro merito primae praevaricationis illi acnaliter, a primo homine, sicut et mors, in omnes homines transit
Abbreviated transcription (Latin):
uiri formata ẽ. Parit̾ u̾o ꝯditi sũt
unitate. Uir ad ymagine dĩ fcũs
est: mulierad ymaginez uiri for¬
mata ẽ. Unte et illi lege nature sb̾¬
iecta est. Itemuir pp̃ semetipm fa¬
ctus: mulier obadintoriũ uni c̾a¬
et diabolo. tr̾amimanducabis. Uñ¬

Expanded text:
. Pariter ergo conditi sunt unitate. 5. Vir ad imaginem Dei factus est, mulier ad imaginem viri formata est; unde et illi lege naturae subjecta est. 6. Item vir propter semetipsum factus est, mulier ob adjutorium viri creaet diabolo: Terram manducabis. Un
Abbreviated transcription (Latin):
suffic̾e̾t: et siñ difficulta te statim
actio obtemꝑaret. diuisio et pugnͣ.
ut in hominis anmo penͣ poci ẽ ex pͥ¬
mohomine in omes ei ꝯ filios ꝓ¬
pagata. ut qui noluit c̃ d̾o eẽ unicꝰ.
eet in semetip̃o diuisꝰ.⁊ quu mꝑã¬
ti domino nolint ẽẽ subiectꝰ: fi̾et

Expanded text:
sufficeret, et sine difficultate statim actio obtemperaret. 9. Divisio et pugna, ut sit in hominis animo, poena peccati est, ex primo homine in omnes ejus filios propagata, ut qui noluit cum Deo esse unitus, esset in semetipso divisus, et qui imperanti Domino noluit esse subjectus, fieret
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ homo dignitate u̾tutis: ex ip̃a reu̾¬
entia dr̃ c̾ationis. duniõia dix̃ d̾s fi¬
dicens. Faciannis hominẽ ad ynĩgi¬
nem ⁊ similitudinẽnir̃a. Qr enim
bonisumꝰ naturalit̾ oonditr. eulpe
effecti sic̃ p̃sciuit d̾s homͥnem peccatu

Expanded text:
st homo dignitate virtutis, ex ipsa reverentia discitur creationis, dum omnia, dixit Deus, fiesse, dicens: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram. Quia enim boni sumus naturaliter conditi, culpae effecti. Sicut praescivit Deus hominem pec
Abbreviated transcription (Latin):
Isce a xp̃o in celestiam. disce
tolerantiam. xp̃m attende:
mis enim peosꝯ. lagellis cesꝯ. spu¬
tis derisꝯ. claus confixo. spmis
coronatus. cruici dampnato: sẽꝑ
tacuit. Magna ẽ untus: si nõ le¬
das aquo lesus es. magna ẽ forti¬
tudo: si ⁊ iesus remittas. magñͣ
id faciunt. quicquid tͥ ꝯtingit ad¬
leuins portab: si pro quib infert̾
incenderis. Cum ergo derogat᷑¬
tur tibi: tu ora: cum inaledicitur.
tu benedic. maledicenti de benedic¬
tionem oppone ⁊ irascentez paci¬
entia delinire. blandimentao: ir¬
acun liam furentis dissolue. uin¬
ce nequiciã lenitate.uince bonitte
maliciam. inimicos pacis inecles¬
cia placa: mala aliorum tuo bono
quillo corde tolorem iiurie. iil¬
nus quamuis graue sit: aper¬
tum enaporat. ¶Odium aute
comelit animaz. uulms melusũ¬
auget iram. quanto eĩ magis id

Expanded text:
isce a Christo modestiam, disce tolerantiam, Christum attende, mis enim percussus, flagellis caesus, sputis derisus, clavis confixus, spinis coronatus, cruci damnatus, semper conticuit. Magna est virtus, si non laedas, a quo laesus es; magna est fortitudo, si etiam laesus remittas; magna id faciunt. Quidquid tibi contigit ad34. Levius portabis, si pro quibus infertur intenderis; cum ergo derogatur tibi, tu ora; cum maledicitur tibi, tu benedic maledicenti, benedictionem oppone, irascentem patientia delinire, blandimento iracundiam furentis dissolve. Vince nequitiam lenitate, vince bonitate malitiam, inimicos pacis omni modestia placa, mala aliorum tuo bono quillo corde dolorem; injuriae vulnus, quamvis grave sit, apertum evaporat, valde autem comedit animum vulnus inclusum, quanto enim magis id