comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
id ẽ. luetantis sortitꝰ ẽ. nomen. Nullus enĩ tã au¬
daci uoce ausus ẽ. dm̃ ad disceptationẽ iusticiȩ
ꝓuocare. & dicere ei : cur in rebus humanis. & in
mundi istius noai⁊ia tanta rerũ uersatur ini¬
quitas. Uociferabor ad te uim patiens & non sal¬
uabis: Quare ostendisti ^ miqͥtatẽ & laborẽ uidere :
Lacerata ẽ. lex & non ꝑuenit ad finẽ usq iudici¬
ũ: quia impius p̾ual& aduersus iustũ: ideo egre¬
dietur iudiciũ ꝑuersũ. Uides quod temeraria
uox sit. & quodammͦ blasphemantis creatorẽ su¬
ũ. ad iudiciũ ꝓuocare: & uas fragile aduersum
figulũ curtale uł tale factũ sit disputare. Nec¬
non & hoc animaduertendũ. qđ assumptio uł
pondꝰ que grauia eẽ. iam diximus ꝓpħe uisio.ẽ.
& aduersum montani dogna ꝑuersũ intelligit
quod uid&. Nec amens loquitur. nec more in¬
sanientiũ feminarũ : dat sine mente sonũ. Unde

Expanded text:
id est, luctantis sortitus est nomen. Nullus enim tam auid est, luctantis sortitus est nomen. Nullus enim tam audaci voce ausus est Deum ad disceptationem justitiae provocare et dicere ei: Cur in rebus humanis, et in mundi istius πολιτείᾳ tanta rerum versatur iniquitas? Vociferabor ad te vim patiens, et non salvabis? Quare ostendisti mihi iniquitatem et laborem videre? Lacerata est lex, et non pervenit ad finem usque judicium: quia impius praevalet adversus justum: ideo egreditur judicium perversum . Vides quod temeraria vox sit et quodammodo blasphemantis, sic Creatorem suum ad judicium provocare; et vas fragile adversum figulum , cur tale vel tale factum sit, disputare? Necnon et hoc animadvertendum, quod assumptio vel pondus, quae gravia esse jam diximus, prophetae visio est, et adversum Montani dogma perversum intelligit quod videt: nec ut amens loquitur, nec in morem insanientium feminarum dat sine mente sonum. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
.I. assumptionẽ interpͣtati sunt. in hebreo poni
massa : qđ̃ aquila uertit in pondus. Suꝑ qͦ
in naũ ꝓpħa plenius disputauimꝰ. Alassa au-¬
tẽ nũ quã p̃fertur in titulo: nisi cũ graue
& ponderis laborisq plenũ ẽ. quod uidetur.
austeritatis. ut sic̾ in naũ pondus quod uide¬
batur aduersũ ninuen assirioꝵ urbẽ graue
erat: ita & in hoc queratur eui pondus sit. quod
ꝓpħe reuelatur aspectui. Quattuor autẽ ꝓpħe
in duodecĩ. ꝓpħaꝵuolumine sunt. eqͥbꝰ tres in pͥn-¬
cipio. aNALa. id. ẽ. pondus titulũ habent: naũ.
ab acue. & malachias. Porro zacharias in medio
& circa finẽ : duos huiuscemodi ponit atulos.
dñi suꝑ isrł. De nau̾ orationibꝰ tuis iam liber e¬
ditus ẽ. De zacharia & malachia: si uita comes
fuerit: disseretur. Nunc abbacue habemus in ma¬
nibus. Qui ex eo quod amabilis dnĩ ẽ. uocatur
amplexatio. uł in certamen eductã: & ut ita
dicã complexũ cũ deo congreditur amplexantis

Expanded text:
est, assumptionem interpretati sunt, in Hebraeo poni MASSA  , quod Aquila vertit in pondus: super quo in Naum propheta plenius disputavimus. Massa autem numquam praefertur in titulo, nisi cum grave, et ponderis laborisque plenum est quod videtur. habere austeritatis, ut sicut in Naum pondus, quod videbatur adversus Niniven Assyriorum urbem, grave erat: ita et in hoc quaeratur, cui pondus sit quod prophetae revelatur aspectui. Quatuor autem prophetae in duodecim prophetarum volumine sunt, e quibus tres in principio λῆμμα, id est, pondus, titulum habent: Naum, Abacuc, et Malachias. Porro Zacharias in medio et circa finem duos hujuscemodi ponit titulos,Domini super Israel . De Naum, orationibus tuis jam liber editus est: de Zacharia et Malachia, si vita comes fuerit, disseretur. Nunc Abacuc habemus in manibus, qui vel ex eo quod amabilis Domini est, vocatur amplexatio: vel quod in certamen et luctam, et ut ita dicam amplexum cum Deo congreditur, amplexantis,
Abbreviated transcription (Latin):
decẽ tribꝰ. que uocantur isrł: ita abbaeue ꝓpħiã
habeat aduersum babilonẽ & nabuebodonosor.
scias eo tẽprẽ fuisse abbacue. qͦ iã due tribꝰ que
uocabantur uda ducte erant in captiuitate:
daniel docere te poterit. ad quẽ in lacũ leonum
abbacue eũ prandio mittitur: quãquã apud hebre¬
os hec ipsa non legatur historia. Igit᷑ siue quis
recipit scripturã illã fuie non recipit: utrũq
ꝓ nobis ẽ. Aut enĩ recipit: etiã post factã rẽ
liber abbacue texitur : aut non recipit. & qͣsi
ꝓpħa seribit quę uentura cognoseit.

Expanded text:
decem tribus, quae vocabantur Israel: ita Abacuc prophetiam habeat adversus Babylonem et Nabuchodonosor, scias eo tempore fuisse Abacuc, quo jam duae tribus quae vocabantur Judas, ductae erant in captivitatem, Daniel docere te poterit, ad quem in lacum leonum Abacuc cum prandio mittitur : quamquam apud Hebraeos haec ipsa non legatur historia. Igitur sive quis recipit Scripturam illam, sive non recipit, utrumque pro nobis est: aut enim recipit, et jam post factam rem liber Abacuc texitur: aut non recipit, et quasi propheta scribit quae ventura cognoscit.
Abbreviated transcription (Latin):
inuenient: In die illa deficient uirgines pulchrȩ. et
adolescentes in siti qͥ urant in delicto samarie. & di¬
cunt uiuit ds tuus dan. & uiit uia bersabee: & ca¬
dent & non refurgent ultra Looe Ecce dies uenuns
dicit dns ds. & emittã famẽ suꝑ terrã non famẽ pa¬
ms neq sitĩ aque: si famẽ audiendi uerbũ dnĩ.  cõ

Expanded text:
invenient. In die illa deficient virgines pulchrae, et adolescentes in siti: qui jurant in delicto Samariae, et dicunt. Vivit deus tuus, Dan, et vivit via Bersabee: et cadent, et non resurgent ultra. LXX: Ecce dies veniunt, dicit Dominus Deus, et emittam famem super terram: non famem panis, neque sitim aquae, s
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad orientẽ circuibunt querentes uerbũ dmĩ. &
ñ inuenient In die illa deficient uirgines pulchrȩ.
& cadent & ñ resurgent ãpliꝰ. Aquȩ in hebraico ñ
habentur. &ꝓptiatio quã nos in delicto uertimꝰ. &
ab hebreis uocatur. oc sac math. idolũ significat qđ
pͥnciptũ peccatorũ ẽ Uetꝰ narrat historia tã latina
quã greca. & om̃ium gentiũ barbararũ: nichil fame
durius. Qippe que cõpellit obsessos humanis uesci
carnibꝰ. & in suã seuire naturã. ita ut nec parentes par-¬
tȩ membra dilacer&. Si hoc facit fames corpoꝵ: quid
de fame dicendũ ẽ. animarũ : quȩ in die resurrectionis
dnĩ opp̃ssit popłm uideoꝵ & iuncta sibi ardentissima

Expanded text:
tem circuibunt quaerentes verbum Domini, et non invenient. In die illa deficient virgines pulchrae, et cadent, et non 342 resurgent amplius. Aquae in Hebraico non habentur, et propitiatio, quam nos in delictum vertimus, et ab Hebraeis vocatur ASAMATH  , idolum significat: quod principium peccatorum est. Vetus narrat historia, tam Latina quam Graeca, et omnium gentium barbararum, nihil fame durius, quae saepe compellit obsessos humanis vesci carnibus, et in suam saevire naturam: ita ut nec parentes parvris membra dilaceret. Si hoc facit fames corporum, quid de fame dicendum est animarum? quae in die resurrectionis Domini oppressit populum Judaeorum, et juncta fami ardentissima
Abbreviated transcription (Latin):
meũ: & cetera his similia. Et ueniat ad te oratio
mea ad templũ sem̃ tuũ. Loe. similiter. Iocireo m
tribulatione dñi recorã atus sũ ut oratio mea
de extremo mari. & scissuris montiũ eonscendat
ad celos: & ueniat ad templũ sem̃ tuuĩ in qͦ tu
illius ascendat ad templũ dĩ. Pecte autẽ qͣsi pon¬
ricors ẽ. & paratus ut salu& elementia quos non
potest saluare iusticia. Nos autẽ uicio nr̃o para¬
tã miscdiã & ultro se offerentẽ ꝑdimus & pelias

Expanded text:
ad te oratio mea, ad templum 413 sanctum tuum. LXX similiter. Idcirco in tribulatione Domini recordatus sum, ut oratio mea de extremo mari, et scissuris montium conscendat ad coelos, et veniat ad templum sanctum tuum, in quo tu illius conscendat ad templum Dei. Petit autem quasi ponricors est, et paratus ut salvet clementia, quos non potest salvare justitia: nos autem vitio nostro paratam misericordiam, et ultro se offerentem perdimus et reli
Abbreviated transcription (Latin):
pelecto lxx. dixerint in generationẽ eiꝰ. ut sub¬
audiat᷑ terre. & hinc error exortus ẽ. qͥa uerbũ
hebraicũ barura. quod aqͥla & theodotio electũ.
badurares. litterã deleth estimantes ꝓpt̾ elem̃ti
nimiã st̃militudinẽ. qđ paruo apice distinguitur.
Nec non ubi nos transtulimus in die refurrectionis
meȩ in futurũ. & om̃s int̾p̃tati sunt in testimoniũ.
hebreus qͥ in scripturis scĩs instituit asserebat. led.

Expanded text:
Septuaginta dixerunt, in generationem ejus, ut subaudiatur, terrae. Et hinc error exortus est, quod verbum Hebraicum BARURA  , quod Aquila et Theodotio electum, BADURA  , RES litteram DALETH existimantes, propter elementi nimiam similitudinem, quod parvo apice distinguitur. Necnon ubi nos transtulimus, In die resurrectionis meae in futurum, et omnes interpretati sunt, in testimonium. Hebraeus qui me in Scripturis i
Abbreviated transcription (Latin):
platã: nec contra omẽ tempꝰ. s de eo suꝑ quo apłs
ait. Innouissimis diebꝰ aduenient tempora ꝑiculo¬
sa. Erunt enim homines se ipsos amantes. cupidi.
fastidiosi. suꝑbi. blasphemi. parentibꝰ non obedien-¬
tes. in grati. scelesti. sine affectione. pactũ non
custodientes. delatores. incontinentes. immites.
sine benignitate. ꝓditores. ꝓterui: inflati uoluta¬
tatũ amatores. magis quã dei: & cet̾a. Iunc enĩ

Expanded text:
prolatam, nec contra omne tempus, sed de eo super quo Apostolus prolatam, nec contra omne tempus, sed de eo super quo Apostolus ait: In novissimis diebus advenient tempora periculosa: erunt enim homines seipsos amantes, cupidi, fastidiosi, 517 superbi, blasphemi, parentibus non obedientes, ingrati, scelesti, sine affectione, pactum non custodientes, delatores, incontinentes, immites, sine benignitate, proditores, protervi, inflati, voluptatum amatores magis quam Dei , et caetera. Tunc
Abbreviated transcription (Latin):
U enerunt gͦ ultiones. & non erunt fletꝰ eoꝵ id .ẽ.
ultionũ ut plangant qui ante riserunt. & statĩ
exeuntes de scło torinta sustinuerunt. quȩ di¬
ues ile quondã purpuratus & delieiis affluens
sustin& in inferno: ubi ẽ. fletus & stridor dentiũ.
Quod autẽ seqr non erunt: uł in fine uniuscuiusq
uite intellige. uł in consũmatione rerũ omĩum
& in die uidicii qͣndo generales suꝑ uniuersos
uenient ultiones. Nlolite gͦ credere amicis: qͥa
omis amicus supplantatione supplantat. E qui
ꝓpt᷑ aliquid ẽ. amicꝰ: non tam amicꝰ eius ẽ. quẽ
amare se simulat. Abamore qͥppe amicꝰ dicit᷑ quã
eius rei quã diligit. Interrogatus quidã qͥd eẽt.
amicꝰ: respondit. alter ego. Quod si pitagoreorũ
nobis opponitur exemplũ. quis euadens inuicẽ ti¬
ranno dederunt : Dicimus non generalit̾ aduersũ
om̃s anncos. & caritatis affectus sententiã adeo eẽ.

Expanded text:
? Venerunt ergo ultiones, et nunc erunt fletus earum, id est, ? Venerunt ergo ultiones, et nunc erunt fletus earum, id est, ultionum, ut plangant qui ante riserunt, et statim exeuntes de saeculo, tormenta sustineant, quae dives ille quondam purpuratus, et deliciis affluens, sustinet in inferno, ubi est fletus et stridor dentium . Quod autem sequitur, Nunc erunt; vel in fine uniuscujusque vitae intellige, vel in consummatione rerum omnium, et in die judicii, quando generales super universos venient ultiones. Nolite ergo credere amicis, quia omnis amicus supplantatione supplantat, et qui propter aliquid est amicus, non tam amicus ejus est quem amare se simulat ab amore quippe amicus dicitur quam ejus rei quam diligit. Interrogatus quidam quid esset amicus, respondit: Alter ego. Quod si Pythagoraeorum nobis opponitur exemplum, qui se vades invicem tyranno dederunt, dicimus, non generaliter adversum omnes amicos et charitatis affectus, sententiam a Deo esse
Abbreviated transcription (Latin):
concubinas patris in cesto coitu maculans. filia
consurgit contra matrẽ suã. Cuius rei cũ interim
de scripturis scĩs testimoniũ non reꝑiamꝰ tanta ex¬
empla sunt cotidiane uitȩ. ut magis lugere qđ
tanta sunt. quã querere debeamꝰ. Nurꝰ contra socrũ
suã : ut uxor esau consurrexͣ contͣ rebeccã. Inimici
hominis uiri domestici eius. Hic exempla non que
ro. Plura sunt quam ut testimoniis indigeamꝰ. Cũ
gͦ hec sese ita habeant: nolite credere samarie¬
& ierłm pseudo ꝓpħis. Ego autẽ inquit ꝓpħa ad
dñm aspiciã. exultabo in dm̃ saluatorẽ meũ siue
expositio: qui dixerunt ue ue ultiones tuȩ ue¬
nerunt. id ẽ. supplicia quȩ ꝓsceleribꝰ inferenda st̃.¬
iͥ inqͥd iundictũ ego retribuã dic̃ dñs. & in alio
loco uenerunt dies retributionis tuȩ. Faẽ enĩ dñs
ultionẽ uociferantiũ ad se die ac nocte: atq di¬
dicas sangumẽ nr̃m de his qͥ habitant in terra:

Expanded text:
concubinas patris incesto coitu maculavit. Filia concubinas patris incesto coitu maculavit. Filia consurgit contra matrem suam: cujus rei cum 516 interim de Scripturis sanctis testimonium non reperiamus, tanta exempla sunt quotidianae vitae, ut magis lugere quod tanta sint, quam quaerere debeamus. Nurus contra socrum suam: ut uxor Esau consurrexit contra Rebeccam . Inimici hominis, viri domestici ejus. Hic exempla non quaero, cum plura sint, quam ut testimoniis indigeamus. Cum ergo haec ita se habeant, nolite credere, Samario autem, inquit propheta, ad Dominum aspiciam, exsultabo in Deum Salvatorem meum, sive expositio, qui dixerunt, Vae, vae, ultiones tuae venerunt, id est, supplicia quae pro sceleribus inferenda si, inquit, vindictam, et ego retribuam, dicit Dominus . Et in alio loco: Venerunt dies retributionis tuae . Facit enim Dominus ultionem vociferantium ad se die ac nocte atque dirum, de his qui habitant in terra
Abbreviated transcription (Latin):
ficat dicens: uastatio tua uenit. Nunc erit uasti¬
tas eorũ. id ẽ. habitatorũ: siue obsidio. Alabucha
sidionẽ & custodiã. quã uastitatẽ in hebreo sonat.
Mullis gͦ credentes uocibus ꝓpħarũ. nec accõmode¬
tis aurẽ decipientibꝰ blandicie diuinoꝵ. Qa si int̾
cara nomina. & consangunitatis affectũ. rara ẽ. fi¬
des: quanto magis his qui adulantes uobis men-¬
tiuntur ꝓpreda stia: & quasi egrotantibꝰ non qͥd
utile sit. sed quid delectabile & placens imperan.
Nolite credere amico. & achitofel quippe consurrex̃
aduersũ dauid: & uerꝰ achitofel uidas aduersus
xp̃m̃. Et nolite confidere in duce. ut uiri sichem
in abimel ech. Ipsi enĩ eũ fecerunt regẽ: & ab eo
opp̃ssi funt. Abea quȩ dormit in sinu tuo custodi
claustra oris tui : ne patiaris qđ sanison a dalila
ꝑpessus ẽ. Quia filius contumeliã facit patri
abessalon uidelic& dauid. non solũ regnũ. sed &

Expanded text:
ficat, dicens: Vastatio tua venit: nunc erit vastificat, dicens: Vastatio tua venit: nunc erit vastitas eorum, id est, habitatorum, sive obsidio: MABUCHA idionem et custodiam, quam vastitatem in Hebraeo sonat. Nullis ergo credatis vocibus prophetarum, nec accommodetis aurem decipienti blanditiae divinorum; quia si inter cara nomina et consanguinitatis affectum rara est fides, quanto magis in his qui adulantes vobis, mentiuntur pro praeda sua, et quasi aegrotantibus, non quid utile sit, sed quid delectabile, et placens imperant! Nolite credere amico; et Achitophel quippe consurrexit adversum David , et verus Achitophel Judas adversus Christum . Et, nolite confidere in duce, ut viri Sichem in Abimelech . Ipsi enim eum fecerunt regem, et ab eo oppressi sunt. Ab ea quae dormit in sinu tuo, custodi claustra oris tui : ne patiaris quod Samson a Dalila perpessus est . Quia filius contumeliam facit patri; Absalon videlicet David: non solum regnum, sed et
Abbreviated transcription (Latin):
uastitas eorũ. Nolite credere amieo: & nolite con¬
fidere in duce. Abea quę dormit insinu tuo eustodi
claustra oris tui: qr fllius contumeliã facit patri.
Filia consurgit aduersus matrẽ suã: nurꝰ contra so¬
crũ suã : immici hominis domestici eiꝰ. Ego autem
ad dnm̃ aspiciã : expectabo dm̃ saluatorẽ meũ.
audi& me ds meus. Locaͣ. Ue ue ultiones tue ue¬
nerunt. Nunc erunt fletus eoꝵ. Molite credere
in amicis neq sꝑetis in ducibꝰ. Abea quȩ tecum cubat
caue: ne credas ei. Quia filius contumeliã pa
tri : filia surgit aduersus matrẽ suã. Nurꝰ contͣ
socrũ suã : mimici hominis uiri. domestici eius.
Ego autẽ in dño contẽplabor: expectabo deũ salua¬
torẽ meũ. exaudiat me ds̃ meus. Excepto pͥncipio
capłi in reliqͥs partibꝰ editio utraq concordat: &
interĩ uixta historiã diẽ speculationis samarie
siue ierłm quã sepe expectauerat & timuerat
ẽẽ. uenturã. & uisitationẽ eius captiuitatẽ signi¬

Expanded text:
us. LXXVII Nolite credere amico et nolite confidere in duce: ab ea que dormit in sinu tuo custodi claustra horis tui. Quia filius contumeliam facit patri, filia consurgit adversus matrem suam, et nurus contra socrum suam: et inimici hominis domestici eius. Ego autem iam: exspectabo Deum salvatorem meum: audiet me Deus meus. LXX: Vae, vae, ultiones tuae venerunt, nunc erunt fletus eorum: nolite credere in amicis, neque speretis in ducibus. Ab ea quae tecum cubat, cave ne credas ei, quia filius contumeliam facit patri, et filia surgit adversum matrem suam, nurus contra socrum suam: inimici hominiEgo autem in Domino contemplabor, exspectabo Deum salvatorem meum: exaudiet me Deus meus. Excepto principio capituli, in reliquis partibus editio utraque concordat, et interim juxta historiam diem speculationis Samariae, sive Jerusalem, quam saepe exspectaverat et timuerat esse venturam, et visitationem ejus, captivitatem signi
Abbreviated transcription (Latin):
na in sanguinẽ : antequã ueniat dies dñ magnꝰ
& illustris &erit omĩs qͥ inuocauerit nom̃ dñi
aderant & dicerent Nonne oñs isti qͥ loquunt᷑ ga-¬
lilei sunt: Et quomͦ nos audiuimꝰ nr̃a lingua in qͣ
nati sumus: Parthi & medi & elamite : & reliqͣ¬

Expanded text:
in sanguinem, antequam veniat dies Domini magnus et illustris. Et erit, omnis qui invocaverit nomen Domini, aderant, et dicerent: Nonne omnes isti qui loquuntur Galilaei sunt; et quomodo nos audivimus linguam nostram in qua nati sumus? Parthi
Abbreviated transcription (Latin):
tibꝰ ꝑdideratis in uobis. qͣndo oꝑa ura locusta bru¬
chus rubigo. erueaq consumpserit᷑ : dñs uobis ꝑire
ñ passus ẽ Tunc comedetis fruges iusticie. & satu¬
cũ mirabilia Sin autẽ pꝰpenitentiã tantã uber¬
tatẽ ds omĩum rerũ poslicetur : quid respondebit no-¬
uatꝰ negans penitentiã. & reformari posse peccatoreᷤ
in pͥstinũ statũ. si digna fecerint opera penitentię:
n tantũ enim ds̃ recipit penitentes. ut uocet cos
populũ suum. & neqͣꝗͣ asserat confundendos & ha¬
bitaturũ se inmedio eorũ reꝓmittat nec ampluis
eos aliũ habituros deũ. s in eũ toto animo confisu¬
ros qͥ m illis maneat in ęternũ Et erit pꝰhec¬

Expanded text:
tibus perdideratis in vobis, quando otibus perdideratis in vobis, quando ochus, rubigo erucaque consumpserat. Deus vos perire non passus est, tunc comedetis fruges justitiae, et satucum mirabilia. Si autem post poenitentiam tantam ubertatem Deus rerum omnium pollicetur, quid respondebit novatus? negans poenitentiam, et reformari posse peccatores in pristinum statum; si digna fecerint opera poenitentiae; in tantum enim Deus recipit poenitentes, ut vocet eos populum suum, et nequaquam asserat confundendos et habitatorem se in eorum medio repromittat nec amplius eos alium habituros Deum, sed in eum toto animo confisuros, qui in illis maneat in aeternum re
Abbreviated transcription (Latin):
pͥus sementẽ dñicam tuã ariditate ꝑdideras: qͥa
tũ : ut etiã uim̃ta regionis. & deserte solitudines
letis noualibꝰ complerentur Et lignũ crueis af
cunctis tribuerent largitatẽ Uos qͦq qͦs iuste post
penitentiã uoco filios sion & eclĩȩ lȩtamini atq
gaudete. qr dedit uobis ds pater doctorẽ iusticie.
siue tribuit uobis alim̃ta iusticie. & descendere
fecit ad uos pluuias temporaneas & serotinas Pu
uia tempestiua ẽ: qͣndo pͥmũ doctrinã suscipimus
Pluuia serotina: qͣndo laboris nr̃i fructus recipimꝰ.
& ad ꝑfectã scãrũ scripturarũ scientiã ꝑuenimus
Potest pluuia temporanea. & serotina nouũ & uetus
accipi testam̃tũ & ñ solũ inquit hoc dedit: sed fe¬
cit uos nouis uirtutũ frugibꝰ abundare. & saturari:
atq inebriari frumento & uino & oleo: de qͦ sepe
diximꝰ Et amios quos ꝑturbationibꝰ ante regnan¬

Expanded text:
prius sementem dominicam tua ariditate perdideras: quia prius sementem dominicam tua ariditate perdideras: quia tum, ut etiam jumenta regionis et desertae solitudinis laetis novalibus complerentur, et lignum crucis affa suam cunctis tribuerent largitatem. Vos quoque quos juste post poenitentiam voco filios Sion et Ecclesiae, laetamini atque gaudete, quia dedit vobis Deus pater doctorem justitiae, sive tribuit vobis alimenta justitiae, et descendere fecit ad vos pluvias temporaneas atque serotinas . Pluvia 200 tempestiva est quando primum doctrinam suscipimus pluvia; serotina quando laboris nostri fructus recipimus, et ad perfectam sanctarum Scripturarum scientiam pervenimus. Potest pluvia temporanea et serotina, vetus et novum accipi Testamentum. Et non solum, inquit, hoc dedit; sed fecit vos novis virtutum frugibus abundare, et saturari atque inebriari frumento, vino et oleo, de quo saepe diximus. Et annos quos perturbationibus ante regnan
Abbreviated transcription (Latin):
piendũ & exercitata ad ruinas & multos ante
deceperat: loquitur ds̃. Decipies & p̃ualebis: e¬
gredere & fac ita Sp̃s qͦq ille qͥ suffocabat saul
de qͦ dixerunt ad eũ pueri sui: ecce sp̃s dei malus
obstupescere te facit: de sinistris partibꝰ erat quȩ
ministrant dũo ad piiniendos eos qͥ cruciari ꝓpter
peccata meruerunt Non solũ enĩ homines ministri
sunt & ultores tre eius. his qui malũ operantur
& ñ sine causa portat gladiũ: sed etiã contrarie for¬
titudines quȩ appellantur furor & ira dei quos ꝓ¬
pħa declinans ait Dñe ne infurore tuo arguas me:
neq in ira tua corripias me Istiusmodi ut ita dicã
questionariis atq tortoribꝰ tradidit apłs peccatorẽ
in interitũ carnis: ut sp̃s saluuis fler& De qͥbus &
sathanas ẽ: cui tradidit alios ut discerent non
blasphemare Hec de eruca: cur dei appellata sit
uirtus Transeamus ad ordinẽ intelligentie spiri¬
talis Ne timeas terra immo confide atq letare quȩ

Expanded text:
piendum, et exercitata ad ruinas, et multos ante deceperat, loquitur Deus: Decipies et praevalebis: egredere et fac sic. Spiritus quoque ille qui suffocabat Saul, de quo dixerunt ad eum pueri sui: Ecce spiritus Dei malus obstupescere te facit , de sinistris partibus erat, qui ministrant Domino ad puniendos eos qui cruciari propter peccata meruerunt. Non solum enim homines ministri sunt, et ultores irae ejus, in his qui malum operantur, et non sine causa portant gladium; sed etiam contrariae fortitudines, quae appellantur furor et ira Dei, quos propheta declinans ait: Domine, ne in furore tuo arguas me, neque in ira tua corripias me . Istiusmodi ut ita dicam quaestionariis atque tortoribus tradidit Apostolus peccatorem in interitum carnis, ut spiritus salvus fieret , de quibus et Satanas est, cui tradidit alios ut discerent non blasphemare . Haec de eruca cur Dei appellata sit virtus. Transeamus ad ordinem intelligentiae spiritualis: Ne timeas, terra, immo confide atque laetare, quae
Abbreviated transcription (Latin):
contra spiritalia neqͥciȩ in cȩlestibꝰ. Cũ qͦq qͥ ab a-¬
qͥlone ẽ. de qͦ iheremias loquit᷑. abaqͥlone ex ar¬
descent mala suꝑ om̃s habitatores t̾re. de qͦ
& salomon scribit. Aqͥlo uentꝰ durissimꝰ: ꝓcul
inquit a uobis faciã & expellã eũ in terram
inuã & desertã que ñ hab& noticiã dei In qua ñ
habitat sp̃s sc̃s. faciesq eius erit in mari pͥmo & in
mari nouissimo In his qͥ aꝑuerit ei ianuã peccatoꝵ.
& apud quos usq ad extremũ uitȩ tẽpus ꝑmanse¬
rit. & fetor illiꝰ & putredo ascend& etiã in eos. qui
crescimus tanto magis timere debemus: ne de sub¬
limibꝰ corruamꝰ: Iuxta litterã: greges locustarum
magis aiter quã aquilo confueuit aaducere Ia
ẽ.ñ ex frigore ueniunt: sed ex calore Uerũ qm̃ de
assiriis loquebatur locustarũ ponens siilitudi¬
nẽ: ideo aqͥlonẽ int̾posuit. ut non uerã locustam
exulta & letare qm̃ magnificauit dns ut facer&.

Expanded text:
lia nequitiae in coelestibus . Eum quoque qui ab Aquilone est de quo Jeremias loquitur: Ab Aquilone exardescent mala super omnes habitatores terrae : de quo et Salomon scribit: Aquilo ventus durissimus  procul, inquit, a vobis faciam, et expellam eum in terram inviam et desertam, quae non habet notitiam Dei, in qua non habitat Spiritus sanctus. Faciesque ejus erit in mari primo et in mari novissimo, in his qui aperuerint ei januam peccatorum, et apud quos usque ad extremum vitae tempus permanserint, et fetor illius et putredo ascendit etiam in eos qui crescimus, tanto magis timere debemus ne de sublimibus corruamus. Juxta litteram, greges locustarum magis Auster quam Aquilo consuevit adducere, id est, non ex frigore veniunt, sed ex calore: verum quoniam de Assyriis loquebatur, locustarum ponens similitudinem, ideo Aquilonem interposuit, ut non veram locustam, exulta et laetare quoniam magnificavit Dominus ut faceret
Abbreviated transcription (Latin):
suo: & sponsa de tbalamo suo Int̾ crepidinẽ &
altare plorabant sacerdotes mimstri dnĩ & di¬
cent Parce anẽ populo tuo. & nedederis heredi¬
tatẽ tuã in obꝓbriũ ut dominent᷑ eorũ gentes.
ne dicant innationibꝰ ubi ẽ. deus eorũ Adhuc eoᷤ
ad penitentiã cohortatur : antequã ueniat hosti¬
lis exercitiis Supra inqͥt dixerã. canite tuba
in syon. ululate in monte scõ meo. & reliqua. qͥa

Expanded text:
suo. Inter crepidinem et altare plorabunt sacerdotes ministri Domini, et dicent: Parce, Domine, populo tuo, et ne dederis haereditatem tuam in opprobrium, ut dominentur eorum gentes, ne dicant in nationibus: Ubi est Deus eorum? Adhuc eos ad poenitentiam cohortatur, antequam veniat hostilis exercitus. Supra, inquit, dixeram: Canite tuba in Sion, ululate in monte sancto meo, et reliqua, quia
Abbreviated transcription (Latin):
cundũ multitudinẽ miserationũ tuarũ dele iiqͥ¬
tatẽ meam Sed qͥa ꝓfundũ diuiciarũ & sapien¬
tie & scientie dei nosse non possumus: sententiã
tẽꝑo & opto pociꝰ quã p̾sumo dicens Quis scit si
conuertat᷑ & ignoseat: Quod ait qͥs: aut impos¬
sibile aut difficile sentiendũ ẽ. Sacrificiũ & li¬
banien: dnõ deo nr̃o. Ut post quã dederit benedicti¬
onẽ & nr̃a nobis peccata donauerit: deo hostias
offerre ualeamus Canite tuba in fyon. scĩficate
ieuiniũ. uocate cętũ congregate popłm. scifica¬
te eccłiã. coadunate senes. congregate paruulos

Expanded text:
itudinem miserationum tuarum dele iniquitatem meam . Sed quia profundum divitiarum et sapientiae et scientiae Dei nosse non possumus, sententiam tempero, et opto potius quam praesumo, dicens: quis scit si convertatur 192 et ignoscat? Quod ait quis, aut impossibile, aut difficile sentiendum est: Sacrificium et libamen Domino Deo nostro; ut postquam dederit benedictionem, et nostra nobis peccata donaverit, Deo hostias offerre valeamus. Canite tuba in Sion: sanctificate jejunium, vocate coetum, congregate populum: sanctificate Ecclesiam, coadunate sen
Abbreviated transcription (Latin):
ur & ñ ẽ.ãplius : & ñ confundetur popłs m̃s in ȩt̃nũ
Laco. Confide t̾ra gaude atq letare: qͥa magnifi¬
cauit ut facer& Confidite ium̃ta cãpi. qm̃ germi¬
nauerunt campi solitudinis. qͥa lignũ attulit fru¬
ctũ fuũ. Ficꝰ & uinea dederunt fortitudinẽ suã. &
filu syon gaudete atq letamini in dnõ deo ur̃o:¬

Expanded text:
et non est amplius, et non confundetur populus meus in sempiternum. LXX: Confide, terra, gaude atque laetare, quia magnificavit Dominus ut faceret: confidite, jumenta campi, quoniam germinaverunt campi solitudinis, quia lignum attulit fructum suum, ficus et vinea dederunt fortitudinem suam: et filii Sion, gaudete atque laetamini in Domino Deo
Abbreviated transcription (Latin):
amimantia. idcirco fecerit. deus: ut fragilitatẽ
& imbecillitatẽ nrẽ fragilitat ostender& Que
intantũ nichili ẽ : ut abhis que parua sunt uul¬
neretur Si autẽ eruca paruusq uermieulus for¬
humana conteminit: Qdã locũ istũ sic interpͣtan¬
tur Ad extris & asinistris uirtutes & fortitudineᷤ
dei legimꝰ : qͣs greci dina ueic uocant Ad extris
seraphim & cherubin cunctasq angłicas potestates:
a sinistris contͣrias fortitudines de qͥbꝰ scriptũ ẽ.
misit in eos irã indignationis sue: furorẽ & iram

Expanded text:
animananimanet imbecillitatem nostrae carnis ostenderet, quae in tantum nihil est, ut ab his quae parva sunt vulneretur. Si autem eruca parvusque vermiculus forhumana contemnit? Quidam autem locum istum sic interpretantur: A dextris et a sinistris virtutes et fortitudines Dei legimus, quas Graeci δυνάμεις vocant. A dextris seraphim et cherubim, cunctasque angelicas potestates, a sinistris contrarias fortitudines, de quibus scriptum est: Misit in eos iram indignationis suae, furorem et ir
Abbreviated transcription (Latin):
Hec iuxxta litterã qͥa a dnõ repimissa sunt credimus
accidisse: & sterilitatẽ p̾̃teritã nouis frugibus
compensatã. Ut quicqͥd tropicos locusta & brucus
& rubigo & erugo consumpserat: annis sequentibꝰ
impleretur Querimꝰ cur eruea fortitudo uł uirtꝰ
dnĩ appellata sit : & non solũ uirtꝰ sed uirtꝰ magna
Quomͦ potencia dei in egiptiis plagis ostensa ẽ. ꝑpar¬
ua animalia & p̾cipue sciniphes qͥ tã parui sunt
culices ut uix cernantur oculis. Sic & nunc in par¬
uo tardoq uermiculo. qͥ uix moueri potest & leui
tactu conteritur dei potentia & humana fragili¬
tas demonstratur: Nam qdđ ds̃ ad uiditiĩ suũ & po¬
tentie sue maiestatẽ nequeat terras subuertere:
& oꝑire cuncta diluuio uł fulmine coneremare. s
ꝑparua & ut ita dicã puncta corporũ ostendit hu¬
manã fragilitatẽ Unde illud solemꝰ marcioni & ce¬
teris respondere hereticis: qͥuetꝰ lamant testam̃tũ
qd̃ & pulices & culices. & cimices. & huuscemodi

Expanded text:
ec juxta litteram, quia a Domino repromissa sunt, credimus accidisse, et sterilitatem praeteritam novis frugibus compensatam: ut quidquid locusta, bruchus, et rubigo, et eruca consumpserat, annis sequentibus impleretDomini appellata sit, et non solum virtus, sed virtus magna? Quomodo potentia Dei in Aegyptiis plagis ostensa est per parva animalia, et praecipue ciniphes, qui tam parvi sunt culices, ut vix cernantur oculis. Sic et nunc in parvo tardoque vermiculo, qui vix moveri potest, et levi tactu conteritur, Dei potentia et humana fragilitas demonstratur. Non quo Deus ad nutum suum et potentiae majestatem nequeat terras subvertere, et operire cuncta diluvio, vel fulmine concremare; sed per parva, et, ut ita dicam, puncta corporum, ostendit humanam fragilitatem. Unde et illud solemus Marcioni et caeteris respondere haereticis qui vetus laniant Testamentum, quod et pulices et culices et cimices, et hujuscemodi
Abbreviated transcription (Latin):
coger& multitudinẽ. scificar& eccłiã. eliger& se¬
nes : paruulos & suggentes ubera congregar&e.
& egrederentur sponsus de cubiculo suo. & sponsa
de thalamo suo: & neqͣꝗͣ carm & uoluptati. sed am¬
me & fletibꝰ inseruirent. Telatus ẽ. dñs terrã suã
quã pͥus quasi alienã contempserat. & passus fue¬
rat locusta uastante populari. & in tantũ peꝑcit pe¬
nitentibꝰ. ut eos dignos sua responsione facer&. dice
stauit Ideo dabo uobis frum̃tũ & ceta quę ꝓpħa de¬

Expanded text:
cogeret multitudinem, sanctificaret Ecclesiam, eligeret senes, parvulos et sugentes ubera congregaret, et egrederetur sponsus de cubili suo, et sponsa de thalamo suo, et nequaquam carni et voluptati, sed animae et fletibus inservirent. Zelatus est Dominus terram suam, quam prius quasi alienam contempserat, et passus fuerat locusta vastante populari, et intantum pepercit poenitentibus, ut eos dignos sua responsione faceret, dicevastavit: ideo dabo vobis frumentum, et caetera
Abbreviated transcription (Latin):
peccabat uocabatur non popłs tuus Ilunc pꝰꝗͣ
recessit auiciis : appellatur popłs tuus & ne
des hereditatẽ tuã in opꝓbruĩ: ut dominent᷑
eis nationes Aꝑtũ ẽ. enigia quod latebat Po¬
pulus enim ille multus & fortis. qͥ supͣ sub eruce.
& locuste. & briłci. & rubigiis descriptꝰ ẽ. nomi¬
ne: nunc manifestius qͥs st̃t ostenditur: ut domi¬
nentur inquit eis nationes: Datur autẽ in oppro¬
briũ hereditas dm̃i. qͣndo seruient hostibus. & di¬
xerint nationes ubi ẽ. ds eorũ : quẽ sibi p̾sulẽ
quẽ defensorẽ eẽ. iactabant. Possumꝰ nationes
int̾pretari & aduersarias potestates : quȩ quã¬
diu ñ agimꝰ penitentiã dominant᷑ nr̃i & exꝓbrans¬

Expanded text:
peccabat, vocabatur non populus tuus: nunc postquam recessit a vitiis, appellatur populus tuus. Et ne des haereditatem tuam in opprobrium, ut dominentur eis nationes. Apertum est aenigma quod latebat. Populus enim ille multus et fortis, qui supra sub erucae, et locustae, et bruchi, et rubiginis descriptus est nomine, nunc manifestius qui sit ostenditur: Ut dominentur, inquit, eis nationes. Datur autem in opprobrium haereditas Domini, quando servierint hostibus, et dixerint nationes: Ubi est Deus eorum, quem sibi praesulem, quem defensorem esse jactabant? Possumus nationes interpretari et adversarias potestates, quae quamdiu non 194 agimus poenitentiam, dominantur
Abbreviated transcription (Latin):
tiã iohel expletã eẽ. memorarit : hoc tantum
querimꝰ qͦmͦ & superiora & media & quȩ sequunt᷑. usq
ad finẽ uoluminis sibi ualeant coherere: nesubuno
textu consequentiaq sermonis diuisa & dissonanᷤᷤ
int̾ se explanatios uideatur Apͥncipio gͦ usq ad

Expanded text:
pletam esse memoret, hoc tantum quaerimus, quomodo et superiora et media, et quae sequuntur usque ad finem voluminis sibi valeant cohaerere, ne sub uno textu consequentiaque sermonis, diversa et dissonans inter se explanatio scatere videatur? A principio ergo usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
corizania fecerit. id ẽ. auenas & loliũ : & offende¬
rit deum suum: & postea egerit penitentiã. plan¬
gensq dixerit. parce dne parce popło tuo: zelat᷑
dñs t̾rã suã & parcet ei quã dudũ contẽpserat:
suoq eã dignatur alloqͥo & dicit. Mittã uobis fru¬
mentũ de quo scriptũ ẽ. amen amen dico uobis ni¬
si granũ frumenti cadens in terra mortuũ fuerit:
ipsum solũ man&: si autẽ mortuũ fuerit multos
fructus facit: & uinũ qđ letificat cor hominis. &
oleũ qđ ex hilarat faciẽ. ut uetus tristicia peccatoꝵ
ut repleantur eis atq saturentur Cũq hoc fuerins
consceuti. neq̃ꝗͣ tradent᷑ in opꝓbriũ gentibus de
qͥbꝰ apłs loqͥtur. Non ẽ. nobis colluctatio aduersus

Expanded text:
co zizania fecerit, id est, avenas et lolium, et offendeco zizania fecerit, id est, avenas et lolium, et offenderit Dominum suum, et postea egerit poenitentiam, 196 plangensque dixerit: Parce, Domine, populo tuo, zelatur Dominus terram suam, et parcet ei quam dudum contempserat, suoque eam dignatur alloquio et dicit: Mittam tibi frumentum, de quo scriptum est: Amen amen, dico vobis, nisi granum frumenti cadens in terram mortuum fuerit, ipsum solum manet: si autem mortuum fuerit, multos fructus facit : et vinum quod laetificat cor hominis, et oleum quod exhilarat faciem, ut vetus tristitia peccatoruut repleantur eis atque saturentur. Cumque hoc fuerint consecuti, nequaquam tradentur in opprobrium gentibus, de quibus Apostolus loquitur: Non est nobi
Abbreviated transcription (Latin):
mortuũ nominatur : eo qđ nulla ibi uiuant animan¬
cia. Mare autẽ nouissimũ hoc qđ ad occidentẽ ẽ:
& qđ ducit in egiptũ. In cuius littore gaza & asca¬
lon. azotusq & ioppe. & cesarea: & cetere urbes
maritime sitȩ sunt Cũq littora utriuisq maris
a ceruis mortuarũ locustarũ quas aque euoniue¬
rant implerentur : putredo eorũ & fetor intantũ
noxius fuit. ut aerẽ quoq corrũper&: & pestilen¬
ciã tã iumentoꝵ quã hominũ gigner&. Querat
eruditus lector. ubi hoc iuxta litterã factũ sit
de chaldeis: non multo post tẽpore quã bec ꝓpbe¬
tata sunt Siqͥdẽ inisaia legimꝰ : cͣ.lxxex.uͭ. milia¬
chaldeorũ sub rege ezechia muna nocte anglo
seuiente ꝑcussa Hoc: iuxta historiã diximꝰ. Ceterũ
iuxta tropologiã: omĩs anima terra ẽ. dnĩ. in qua
seminat pat̾ familias sementẽ suã. Que cũ ꝓtriti¬

Expanded text:
Mortuum nominatur, eo quod nulla ibi vivant animanMortuum nominatur, eo quod nulla ibi vivant animantia. Mare autem novissimum, hoc quod ad Occidentem est, et quod ducit in Aegyptum, in cujus littore Gaza, et Ascalon, Azotusque et Joppe, et Caesarea, et caeterae urbes maritimae sitae sunt. Cumque littora utriusque maris acervis mortuarum locustarum, quas aquae evomuerant, implerentur, putredo earum et fetor intantum noxius fuit, ut aerem quoque corrumperet, et pestilentia tam jumentorum quam hominum gigneretur. Quaerat eruditus lector ubi hoc juxta litteram factum sit de Chaldaeis? Non multo post tempore quam haec prophetata sunt, siquidem in Isaia legimus, centumEzechia in una nocte angelo saeviente percussa . Hoc juxta historiam dixerimus. Caeterum juxta tropologiam, omnis anima terra est Domini, in qua seminat pater familias sementem suam, quae cum pro triti
Abbreviated transcription (Latin):
atq chaldeũ qͥ ab aqͥlone ẽ. ꝓcul faciã auobis: de
quo supͣ dictũ ẽ: Popłs multus & fortis: ante faciem
eiꝰ ignis uorans. & post eũ exurens flamina Quasi
re orieutale: & posteriores in mare nouissuo. Et
ascend& fetor eiꝰ id ẽ. qͥ ab aqͥlone ẽ. & putredo qr
suꝑbe egit. Sepe comonui sub translatione locu
starũ describi impetũ chaldeorũ: quo uidea ua-¬
stata ẽ. Itaq seruat metaphorã in reliqͥs: & urxta
siaui ꝓuintie sic loqͥtur. quasi non de hostibꝰ sed de
na locustarũ terrã texisse iudeã. quȩ postea mi¬
sericordia dñi int̾ uestibulũ & altare. hoc ẽ. int̾
crucis & resurrectionis locũ sacerdotibꝰ & popłis
dnm dep̾cantibꝰ atq dicentibꝰ parce popło tuo.
uento surgente in mare pͥmũ & nouissimũ p̾ci¬
pitatȩ sunt. Mare pͥmũ qđ̃ iuxta solitudinẽ ẽ.
& uergit ad orientẽ illud intellige. in qͦ fuit qͦn¬
dã sodoma & gomorra adama & sẽboim. qđ nunc

Expanded text:
e quo supra scriptum est: Populus multus et fortis, 195 ante faciem ejus ignis vorans, et post eum exurens flamma, quasi re Orientale, et posteriores in mare novissimum, et ascendet fetor ejus, id est, qui ab Aquilone est, et putredo, quia superbe egit. Saepe commonui sueorum, quo Judaea vastata est. Itaque servat metaphoram in reliquis, et juxta situm provinciae sic loquitur, quasi non de hostibus, sed de na locustarum terram texisse Judaeam, quae postea misericordia Domini inter vestibulum et altare, hoc est, inter crucis et resurrectionis locum, sacerdotibus et populis Dominum deprecantibus atque dicentibus: Parce populo tuo, vento surgente, in mare primum et novissimum praecipitatae sunt. Mare primum quod juxta solitudinem est, et vergit ad Orientem, illud intellige, in quo fuit quondam Sodoma et Gomorrha, Adama et Seboim, quod nunc
Abbreviated transcription (Latin):
minatus : nunc contraria pollicetur Supra dixerat
ignis comedit speciosa deserti. & flamina succendit
omĩa ligna regionis. & besti& agri quasi area sicienᷤᷤ¬
imbrẽ suspexerunt adte: qm̃ exsiccati sunt fontes
aqͣrũ & ignis deuorauit speciosa deserti Nunc le¬
tis tristia mitigate. lacrinas uertite in risũ Nolite
inquit timere ammalia regionis: quia germinauert
speciosa deserti Quia liginũ attulit fructũ suũ. ficꝰ
& uinea dederunt uirtutẽ suã & tanta erto rerũ
areȩ frum̃to. & redundent torcularia uino & oleo
Ut non solũ ipsi comedere: sed etiã aliis p̾bere uale¬
atis Ad filios qͦq fyon specialiter loqͥtur. ut exul¬
tent & gaudeant ñ in qͣcũq re leui. sed in dño deo
atq letentur: &laudent nom̃ dñi dei sui qͥ fecit
cum eis mirabilia Et neqͣꝗͣ confundantur: & sci¬
ant qr dñs ds̃ isrł habit& in medio illoꝵ & preter
illũ nullus sit alius. qͥa pater infilio & filius in

Expanded text:
minatus, nunc contraria pollicetur. Supra dixerat: ignis comedit speciosa deserti, et flamma succendit omnia ligna regionis, et bestiae agri quasi area sitienimbrem suspexerunt ad te: quoniam exsiccati sunt fontes aquarum, et ignis devoravit speciosa deserti. Nunc laetis tristitiam mitigat, et lacrymas vertit in risum. Nolite, inquit, timere, animalia regionis: quia germinaverunt speciosa deserti: quia lignum attulit fructum suum, ficus et vinea dederunt virtutem suam: et tanta erit rerum areae frumento, et redundent torcularia vino et oleo, ut non solum ipsi comedere, sed etiam aliis praebere valeatis. Ad filios quoque Sion specialiter loquitur, ut exsultent et gaudeant, non in quacumque re levi; sed in Domino Deo atque laetentur, et laudent nomen Domini Dei sui, qui fecit cum eis mirabilia, et nequaquam confundantur: et sciant quia Dominus Deus Israel habitet in medio eorum, et praeter illum nullus sit aliu
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ ñ humanã imitetur impatientiã: sed longo
suꝑ peccatis penitentiã. & ipsũ peniteat cõmina¬
tionis sue: & mala quȩ cõminatus ẽ. nobis ñ in¬
ferat nr̃eq mutatione sententiȩ & ipse mutetur:
Maliciã autẽ hoc loco ñ contrariã uirtuti debemus
accipere: sed afflictionẽ iuxta illud qđ alibi legi¬
mus Sufficit diei malicia sua. &si ẽ. inciuitate
malicia quã dñs non fecerit Simulq qͥa supͣ di¬
xerat benignus & misericors. patiens & multus

Expanded text:
qui non humanam imitatur impatientiam; sed longo super peccatis poenitentiam, et ipsum poeniteat comminationis suae, et mala quae comminatus est nobis non inferat, nostraeque mutatione sententiae, et ipse mutetur. Malitiam autem in hoc loco non contrariam virtuti debemus accipere, sed afflictionem, juxta illud quod alibi legimus: Sufficit diei malitia sua . Et: Si est in civitate malitia, quam Dominus non fecerit . Similiterque quia supra dixerat
Abbreviated transcription (Latin):
ambulabunt : in iaculis hi quos acceperint con¬
sumendos Hȩ sunt fenestre de qͥbꝰ & ieremias
dicit Mors intrabit ꝑfenestras uras ꝑom̃s enĩ
sensus nros ingredi hostes desiderant & capere
urbẽ bone conscientiȩ: & ꝑ nr̃a munim̃ta discur¬
rere. domosq qͣs nobis bonis oꝑibꝰ ȩdificauimus
destruere Omiã autẽ faciunt introeintes ꝑ fene¬
stras quasi fur Libere enim ñ ingrediuntur ut
sagitent in obscuro rectos corde A facie istius po¬
tanta miserorũ supplicia uidere non poterunt.
& merebunt habentia officii sui iusticiã. Et ꝓ
claro lumine tenebris operientur horrendis.
his om̃ibus dabit uocẽ suã: ante faciẽ exercitus
sui. Quomͦ enĩ babilonii punientes israelẽ dĩ uocan¬
dm̃ faciunt uoluntatẽ. Magnus ẽ. dies dñ atq ter¬
ribilis: de quo alibi scriptum ẽ. Ut quid desideratis
diẽ dñi : & hic ẽ. tenebre & ñ lux & terribilis
ualde Rarusq aut millus eũ poterit sustinere:

Expanded text:
Al. suis cadent hi, quos acceperint consumendos. Hae sunt fenestrae, de quibus et Jeremias dicit: Mors intrabit per fenestras nostras : omnes enim sensus nostros ingredi hostes desiderant, et capere urbem bonae conscientiae, et per nostra munimenta discurrere, domosque quas nobis bonis operibus aedificavimus, destruere. Omnia autem faciunt introeuntes per fenestras, quasi fur: libere enim non ingrediuntur, ut sagittent in obscuro rectos corde . A facie istius potanta miserorum supplicia videre non poterunt, et moerebunt, non habentia officii sui justitiam, et pro claro lumine, tenebris operientur horrendis; his omnibus dabit Dominus vocem suam, ante faciem exercitus sui. Quomodo enim Babylonii punientes Jerusalem, Dei vocanDomini faciunt voluntatem. Magnus est dies Domini atque terribilis, de quo alibi scriptum est: Ut quid desideratis diem Domini ? et hic est tenebrae, et non lux; et terribilis valde; rarusque aut nullus eum poterit sustinere,
Abbreviated transcription (Latin):
eccłiȩ. electionis senũ. congregationis paruuloꝵ.
& suggentiũ ubera. ñ seruiat sponsus & sponsa
oꝑi nuptiali. qͥbꝰ & lege ꝑmissũ ẽ. ut ad bella ñ
ꝓcedant Unde & apłs recedendũ parũꝑ a coitu
p̃cipit . ut uacare possimus oratiom Ergo qͥ m
castigatione uictꝰ & ieiunio atq elemosinis dicit
se agere penitentiã: frustra hoc sermone ꝓmit¬
tit nisi egrediatur de cubili suo. & scm̃ purũq
ieiunum pudica expleat penitentia Qđ̃q seqͥt᷑
int̾ uestibulũ & altare plorabant sacerdotes: ꝓ
ipsũ uerbũ hebraicũ posuit. ulam. quã nos ante
fores tẽpli porticũ possumꝰ dicere Et nota quod
int̾ tẽplũ & altare: & dicant cũ apło. Quis infir¬
matur & ego ñ infirmor: Quis scandalizatur

Expanded text:
Ecclesiae, electionis senum, congregationis parvulorum Ecclesiae, electionis senum, congregationis parvulorum et sugentium ubera, non serviat sponsus et sponsa operi nuptiali, quibus et Lege permissum est, ut ad bella non procedant. Unde et Apostolus recedendum parumper a coitu praecepit, ut vacare possimus orationi . Ergo qui in castigatione victus, et jejunio atque eleemosynis dicit se agere poenitentiam, frustra hoc sermone promittit, nisi egrediatur de cubili suo, et sanctum purumque jejunium pudica expleat poenitentia. Quodque sequitur: Inter vestibulum et altare plorabunt Sacerdotes, pro ipsum verbum Hebraicum posuit ULAM  : quam nos ante fores templi porticum que possumus dicere. Et nota quae inter templum et altare, et dicant cum Apostolo: Quis infirmatur, et ego non infirmor? quis scandalizatu
Abbreviated transcription (Latin):
tiã in popłis p̾dicate: scĩficate ieiumũ. p̃dicate
curationẽ. siue cętũ: de qͥbꝰ ante iã diximꝰ. Con¬
gregate popłni: ut qͥ disꝑsus peccauerat. congre¬
gatus peccare desistat. Scificate ȩccłiã. ut nuliꝰ
in eccłia non scs sit. ne forsitan impediant᷑ ora¬
tiones ur̃e : & modicũ fermentũ totã massam
corrumpat Coadunate siue eligite senes: ut
ñ etas in eis sed scĩtas eligatur Congregate qͦq
paruulos & suggentes ubera: ne ulla sit etas
que ñ conuertatur ad dmni Paruulos atq lacten¬
tes: de quibꝰ & in psalmis e meuangelio legimꝰ.
Ex ore infantiũ & lactentiũ ꝑfecisti lauae. Qõs
petrus rationali & absq dolo dicit eẽ. nutritos.
Quibus paulus loqͥtur: Lac uobis potũ dedi ñ escã:
Quorum & saluator meminit Ne contẽpseritis
unum de minimis istis Egrediatur quoq spons
de cubili suo. & sponsa de thalamo suo: ut in
tempore ieiunii uocationis & cȩtus scĩficationis

Expanded text:
e curationem, sive coetum, de quibus jam ante diximus: congregate populum, ut qui dispersus peccaverat, congregatus peccare desistat. Sanctificate Ecclesiam, ut nullus in Ecclesia non sanctus sit, ne forsitan impediantur orationes vestrae, et modicum fermentum totam massam corrumpat . Coadunate, sive eligite senes, ut non aetas in eis, sed sanctitas deligatur. Congregate quoque parvulos et sugentes ubera, ne ulla sit aetas quae non convertatur ad Dominum. Parvulos atque lactentes, de quibus in Psalmis et in Evangelio legimus: Ex ore infantium et lactentium perfecisti laudem . 193 Quos Petrus rationali et absque dolo dicit lacte nutritos : quibus  Al. de quibus Paulus loquitur: Lac vobis potum dedi, non escam : quorum et Salvator meminit: Ne contempseritis unum de minimis istis . Egrediatur quoque sponsus de cubili suo, et sponsa de thalamo suo: ut in tempore jejunii, vocationis et coetus, sanctificationis
Abbreviated transcription (Latin):
sponte rumpuntur Cumq hoc feceritis redite
nũ fecerant Nlec desꝑetis ueniã scelerũ mag¬
nitudine: qͥa magna peccata magna deleuit
miscdia Est enim benignꝰ & musericors: malenꝰ
penitentiã peccatoꝵ quã mortẽ Paciens & muiltꝰ¬

Expanded text:
sponte rumpentur. Cumque hoc feceritis, reditesponte rumpentur. Cumque hoc feceritis, reditenum fecerant: nec desperetis veniam scelerum magnitudine; quia magna peccata magna delebit misericordia. Est enim benignus et misericors, malens poenitentiam peccatorum, quam mortem , patiens et mult