comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
damnationẽ uł nimiam uł inustã putat. metiri
ꝓfecto nesc̃ qͣnta fuerit iquitas in peccando. uͥ
tanta erat non peccandi facilitas. Siẽ enĩ abrahe
ñ inm̾ito magna obedientia p̾dicatur. quia ut
occideret filium res difficilluna ẽ imꝑata: ita in
paradiso tanto maior in obedientia fuit. quanto
dientia scdi hominis eo p̃dicabilior. quo factus ẽ
obediens usq ad mortẽ ita in obedientia pͥmi ho¬
minis eo detestabilior. quo factus ẽ inobediens usq
ad mortem. Ubi enĩ magna inobedientie sit pena
posita.⁊ res a creatore facilis imꝑata: quis nã satis
explicet qͣntum malum ẽ ñ obedire in re facili et
tante potestatis imꝑio ⁊ tanto t̾renti supplitio: De
niq ut breuit̃ dicatur. in illiꝰ pecc̃i pena. quid in¬
obedientie nisi in obedientia retributa ẽ : Nam q̃
hominis ẽ alia miseria insi adu̾sus eũ ipsum in¬
obedientia eiꝰ ipsius. ut qm̃ noluit qd̃ potuit.

Expanded text:
damnationem uel nimiam uel iniustam putat, metiri damnationem uel nimiam uel iniustam putat, metiri profecto nescit, quanta fuerit iniquitas in peccando, ubi tanta erat non peccandi facilitas. Sicut enim Abrahae non inmerito magna oboedientia praedicatur, quia, ut occideret filium, res difficillima est imperata: ita in paradiso tanto maior inboedientia fuit, quanto dientia secundi hominis eo praedicabilior, quo factus est obediens usque ad mortem : ita inobedientia primi hominis eo detestabilior, quo factus est inobediens usque ad mortem. Ubi enim magna est inobedientiae poena proposita, et res a Creatore facilis imperata, quisnam satis explicet, quantum malum sit, non obedire in re facili, et tantae potestatis imperio, et tanto terrenti supplicio? 2. Denique, ut breviter dicatur, in illius peccati poena quid inobedientiae nisi inobedientia retributa est? Nam quae hominis est alia miseria, nisi adversus eum ipsum inobedientia ejus ipsius, ut quoniam noluit quod potuit,
Abbreviated transcription (Latin):
lier serpente suadente. uir muliere imꝑtiente
cred̾etur ante ponendum fuit. Quia gͦ contemptꝰ¬
ẽ ds̃ iubens qui creauerat. qui ad suam imaginẽ
fec̾at. qui cet̾is am̃alibꝰ p̃posuerat. qui in paradiso
constituerat. qui om̃ium copiã salutisq p̃stitãt.
qui p̃ceptis nec pluribꝰ nec grandibꝰ nec difficilibꝰ
hoñabat. s in uno breuissimo atq leuissimo obedi¬
entie salubritatẽ adminculau̾at. quo eam creat᷑ã
cui lib̾a seruitus expediret. secẽ dm̃ cõmonebat
iusta damnatio subsecuta ẽ. talisq damnatio. ut
homo qui custodiendo mandatum fut᷑us fͦuerat
etiam carne sp̃alis. fieret etiam mente carnalis.
Y. qui sua suꝑbia sͥ placuerat. dĩ iusticia sibi dona¬
retur. nec sit ut in sua eẽt omĩmodis potestate. s
ase ipse quoq dissentiens. sub illo eui peccando
consensit ꝓlib̾tate quam cupiuit duram miserãq
age̾t seruitutẽ. mortuus spũ uolens et corpore

Expanded text:
lier serpente suadente, vir muliere impertiente lier serpente suadente, vir muliere impertiente cederetur, anteponendum fuerit. CAPUT XV.-- Dest Deus iubens, qui creauerat, qui ad suam imaginem fecerat, qui ceteris animalibus praeposuerat, qui in paradiso constituerat, qui rerum omnium copiam salutisque praestiterat, qui praeceptis nec pluribus nec grandibus nec difficilibus onerauerat, sed uno breuissimo adque leuissimo ad oboedientiae salubritatem adminiculauerat, quo eam creaturam, cui libera seruitus expediret, se esse Dominum commonebat: iusta damnatio subsecuta est, talisque damnatio, ut homo, qui custodiendo mandatum futurus fuerat etiam carne spiritalis, fieret etiam mente carnalis et, qui sua superbia sibi placuerat, Dei iustitia sibi donaretur; nec sic, ut in sua esset omnimodis potestate, sed a se ipse quoque dissentiens sub illo, cui peccando consensit, pro libertate, quam concupiuit, duram miseramque ageret seruitutem, mortuus spiritu uolens et corpore
Abbreviated transcription (Latin):
sibi displiceant. qui iam sͥ placendo cecid̾unt.
Salubrus enim petrus sͥ displicuit qno fleuit.
qͣm sͥ placint qnõ p̃sumpsit. Hoc diẽ et sacer
psalmus. Imple facies eorum ignomina. ⁊ querãt
nomen tuuim dñe. idẽ ut tu eis placeas queren¬
tibus nomen tuum. qui sibi placuerunt que¬
rendo finim. S ẽ peior damnabilio suꝑbia qͣ
etiam in pecc̃is manifestis suffugiĩ excusatiõis
inquirit᷑. sic̃ illi pͥmi homines quoꝵ et illa diaẽ.
serpens decepit me et comedi. ⁊ ille dix̃ mulier
quam dedisti mecum. ħ miehi dedit aligno. ⁊ edi.
Nusquam hic sonat petitõ uenie. nusquã ex plo¬
ratio medicine. Nam licet non sic̃ cam quod
comiserunt negent. adhuc tamen suꝑbia in aliud
querit referre quod ꝑperã fecit suꝑbia mulieris
in serpentem. suꝑbia uiri in mulierem. S causa
gressio. Neq enim ħ ꝓpt̾ea non fecer̃t. quia id mu¬

Expanded text:
sibi displiceant, qui jam sibi placendo ceciderant. sibi displiceant, qui jam sibi placendo ceciderant. Salubrius enim Petrus sibi displicuit quando flevit, quam sibi placuit quando praesumpsit. Hoc dicit et sacer psalmus: Imple facies eorum ignominia, et quaerent nomen tuum, Domine; id est, ut tu eis placeas quaerentibus nomen tuum qui sibi placuerant quaerendo suum. Sed est pejor damnabiliorque superbia, qua etiam in peccatis manifestis suffugium excusationis inquiritur: sicut illi primi homines quorum et illa dixit: Serpens seduxit me, et manducavi; et ille dixit, Mulier quam dedisti mecum, haec mihi dedit a ligno, et edi . Nusquam hic sonat petitio veniae, nusquam imploratio medicinae. Nam licet isti non sicut Cain, quod commiserunt, negent , adhuc tamen superbia in alium quaerit referre, quod perperam fecit: superbia mulieris, in serpentem; superbia viri, in mulierem. Sed accusgressio. Neque enim hoc propterea non fecerunt, quia id mu
Abbreviated transcription (Latin):
dum sͥ fuffic̃e diligit. ab illo qui ei u̾e suffic̃ defic̃.
I llud itaq malum quo eum sibi homo placet tã¬
quam sit et ipse lum̃. uertitur ab eo lumine qd̃
ei si placeat et ipse fiat lumen. Illd̾ inquã malũ
p̃cessit in abdito. ut sequeretur hoc malũ qd̃
ꝓpetratum ẽ in aꝑto. Uerum enm ẽ qd̃ scͥptũ
ẽ. Ante ruinam exaltatur cor⁊⁊ ante głam hu¬
miliatur. Illa prorsus ruina quę fit in occulto.
p̃cedit ruinam quȩ fit in manifesto. dum illa
ruina cẽ non putat᷑. Quis enim exaltationẽ
ruinã putat. cum iam ibi sit defectꝰ. quod est
relictus excelsus: Quis aut̃ riunã cẽ non uideat
quando fit mandati eiudens atq indubitata
transgressio: ꝓpt̾ hoc deus illud ꝓhibuit. quod
cum eẽt admissum nulla posset imaginatione
iusticie excusari. S audõ dice suꝑbis ẽẽ utile ca¬
d̾e in aliqd̃ aꝑtum manifestumq peccatũ. unde

Expanded text:
dum sibi sufficere deligit, ab illo, qui ei uere sufficit, deficit. dum sibi sufficere deligit, ab illo, qui ei uere sufficit, deficit. Illud itaque malum, quo, cum sibi homo placet, tamquam sit et ipse lumen, auertitur ab eo lumine, quod ei si placeat et ipse fit lumen — illud, inquam, malum praecessit in abdito, ut sequeretur hoc malum quod perpetratum est in aperto. Verum est enim quod scriptum est: Ante ruinam exaltatur cor et ante gloriam humiliatur. Illa prorsus ruina, quae fit in occulto, praecedit ruinam, quae fit in manifesto, dum illa ruina esse non putatur. Quis enim exaltationem ruinam putat, cum iam ibi sit defectus, quo est relictus Excelsus? Quis autem ruinam esse non uideat, quando fit mandati euidens adque indubitata transgressio? Propter hoc Deus illud prohibuit, quod cum esset admissum, nulla defendi posset imaginatione iustitiae. Et audeo dicere superbis esse utile cadere in aliquod apertum manifestumque peccatu
Abbreviated transcription (Latin):
scło maxime com̃dat᷑ humilitas. et in eiꝰ rege qͥ
ẽ cep̃s maxime p̃dicat᷑. contrariũq. huic ũtuti
elationis intium. in enus aduisario qui ẽ diabolo¬
maxime dominari sacris littis edocet᷑ ꝓfecto ista ẽ
magna differentia qua enuitas uñ loquim᷑. utraq
dise̾nitur. una scilicet societas piorum hominũ
alta impiorum. unaqueq cum angłis ad se ꝑtinẽ¬
tibus in quibꝰ p̃cessit amor dĩ. ac amor sui. M am¬
festo ergo aꝑtoq pec̃co ubi factum ẽ. quod ds̃ fie¬
ri ꝓhibuerat. abłs hominem non cepisset. nisi
iam ille sibi ipsi place cepisset: Hinc enĩ et delecta¬
bat quod dictũ r̃ eritis sic̃ dii qd̾ melius ẽẽ pos¬
sent fũmo u̾oq pͥncipio. coherendo ꝑ obedientiã.
non suum sͥ existendo pͥncipium ꝑ suꝑbiã. Dii
enim creati non sua u̾itate. s dei u̾i participatiõe
sunt dn. Plus aut̃ homo appetendo mins ẽ. qͥ

Expanded text:
saeculo maxime commendatur humisaeculo maxime commendatur humiest Christus, maxime praedicatur; contrariumque huic virtuti elationis vitium, in ejus adversario, qui est diabolumaxime dominari, sacris Litteris edocetur: profecto ista est magna differentia, qua civitas, unde loquimur, utraque discernitur; una scilaltera inpiorum, singula quaeque cum angelis ad se pertinentibus, in quibus praecessit hac amor Dei, hac amor sui. Manifesto ergo apertoque peccato, ubi factum est quod Deus fieri prohibuerat, diabolus hominem non cepisset, nisi iam ille sibi ipsi placere coepisset. Hinc enim et delectauit quod dictum est: Eritis sicut di. Quod melius esse possent summo ueroque principio cohaerendo per oboedientiam, non suum sibi existendo principium per superbiam. Di enim creati non sua ueritate, sed Dei ueri participatione sunt di. Plus autem adpetendo minus est, qui,
Abbreviated transcription (Latin):
neħ eẽt. sed inelinatus ad semetipsum minus eẽt
qͣmeum ei qui sũme ẽ inherebat. Relicto itaq dõ
alio nomine appellant᷑ sͥ placentes. B onm ẽ enĩ
furfum hr̃e cor. non tamen ad seipsum qd ẽ suꝑbie.
s ad dñm qd̾ ẽ obedientie. quȩ nisi humiliũ ñ pot̃
eẽ. Est gͥ aliquid bumilitatis miro mͦ qd̾ sursum
faciat cor. ẽ aliquid elationis. qd̾ deorsum faciat
cor. Hoc quidẽ quasi contrariũ uidet᷑. ut elatiofit
deorsum. ⁊ humilitas sursum. S pia humilitas
facit subditum suꝑiori. nicħ ẽ aut̃ suꝑns dõ. et
idõ exaltat humilitas quȩ facit subditum do.
E latio aut̃ quȩ in uitio ẽ. eo ipsorespiit subiectionẽ.
tollerent᷑. Non enĩ at cũ eleuati fuissent. aut pͥꝰextolle¬
rent᷑. ⁊ p̾ea aeic̾ent᷑. s cũ extollerẽt᷑. tc̃ deiecti sunt. Ipsum
quipe extolli. iam deici est. Qua propter qd nunc
in enutate dĩ et ciuitati di in hoc ꝑ egrinanti

Expanded text:
nihil esset, sed ut inclinatus ad se ipsum minus essetnihil esset, sed ut inclinatus ad se ipsum minus esset, quam erat, cum ei qui summe est inhaerebat. Relicto itaque Deoalio nomine appellantur sibi placentes. Bonum est enim sursum habere cor; non tamen ad se ipsum, quod est superbiae, sed ad Dominum, quod est oboedientiae, quae nisi humilium non potest esse. Est igitur aliquid humilitatis miro modo quod sursum faciat cor, et est aliquid elationis quod deorsum faciat cor. Hoc quidem quasi contrarium uidetur, ut elatio sit deorsum et humilitas sursum. Sed pia humilitas facit subditum superiori; nihil est autem superius Deo; et ideo exaltat humilitas, quae facit subditum Deo. Elatio autem, quae in uitio est, eo ipso respuit subiectionem tollerentur. Non enim ait: \'Cum elati fuissent\\ ut prius extollerentur et postea deicerentur; sed cum extollerentur, tunc deiecti sunt. Ipsum quippe extolli iam deici est. Quapropter quod nunc in ciuitate Dei et ciuitati Dei in hoc peregrinanti
Abbreviated transcription (Latin):
dabilis boni a quo illustrabat᷑ ut ud̾et et accen¬
debatur ut amaret. stabilis man̾et. non inde ad
sbi placendum conũteretur ut ex hoc tenebras¬
cer atq. frigescet. ut uł illa ered̾et uerum dixiᷤ¬
se serpentem. uł ille dĩ mandato uxoris p̃pon̾et
uoluntatem. putaretq se uenialit̾ trans gressiorẽ
&̃ p̾cepti. si uite sociã non desereret. etiam in so¬
cietate pecẽi. Hon malum gͦ opus factum. idẽ illa
transgressio ut cibo ꝓhibito uescẽntur. non nisi
ab eis factum ẽ qui iam mali erant. Neqi enĩ fieret
ille fructus malus. nisi arbore mala. Ut aut̃
eẽt arbor mala contra naturam factum ẽ. quia nͥ
intio uoluntatis quod contra naturã ẽ. non utiq
fieret. Sed ⁊ uitio de prauari nisi ex nichilo facta
natura non posset. Ae ꝑhoc ut natura sit ex dõ ht̃
qd̾ a dõ facta ẽ. ut aut̃ ab eo quod ẽ deficiat. ex ħ
qd̾ de nichilo facta ẽ. Nec sicdefec̃ homo ut omĩno

Expanded text:
tabilis boni, a quo inlustrabatur ut uideret et accentabilis boni, a quo inlustrabatur ut uideret et accendebatur ut amaret, stabilis permaneret, non inde ad sibi placendum auerteretur et ex hoc tenebresceret et frigesceret, ut uel illa crederet uerum dixisse serpentem, uel ille Dei mandato uxoris praeponeret uoluntatem putaretque se uenialiter transgressorem esse praecepti, si uitae suae sociam non desereret etiam in societate peccati. Non ergo malum opus factum est, id est illa transgressio ut cibo prohibito uescerentur, nisi ab eis qui iam mali erant. Neque enim fieret ille fructus malus nisi ab arbore mala. Ut autem esset arbor mala, centra naturam factum est, quia nisi uitio uoluntatis, quod contra naturam est, non utique fieret. Sed uitio deprauari nisi ex nihilo facta natura non posset. Ac per hoc ut natura sit, ex eo habet quod a Deo facta est; ut autem ab eo quod est deficiat, ex hoc quod de nihilo facta est. Nec sic defecit homo, ut omnino
Abbreviated transcription (Latin):
facta ẽ. ut ei subditum eẽ sit utile. ꝑnitiosũ ant̃
suam non eiꝰ a quo facta ẽ. fac̾e uoluntate. hoc
itaq dde uno ibi genere non edendo. ubi aliot
ta copia subiacebat. tam leue p̃ceptum obscria¬
dum. tam breue ad memoriã retinendũ. un pdi¬
tim nondum uoluntati cupiditas resistebat. qs
de pena transgressionis postea subsocutũ ẽ. tarto
maiore iniusticia uiolatum ẽ. qͣnto faciliori pises
obseruatione custodiri. In occulto aut̃ mali e &e¬
ꝑunt. ut in aꝑtã mobedientiã lib̾arent᷑. Nõ en̾
ad malum opus ꝑueniret᷑. nisi p̃cessiss uolunte
mala. Porro male uoluntatis initiũ. quid puciꝰ
ẽẽ nisi suꝑbiam: Initium om̃is peccati. supbia ͤ.
Auid ẽ aut suꝑbia. nisi ꝑu̾se celsitudinis apeciã¬
hoc fit cum sibi nimis placet. sibi u̾o ita pliaie dͣ
ab illo bono immutabili deficit. quo magis ei¬
qlacere debuit qͣm ipse sͥ Spontaneus aut̾ ẽ. iste
befetus. qñ si uoluntas in amore suꝑioris umu¬

Expanded text:
ditam esse sit utile; perniciosum autem suam, non eius a quo creata est facere uoluntatem. Hoc itaque de uno cibi genere non edendo, ubi aliorum tanta copia subiacebat, tam leue praeceptum ad obseruandum, tam breue ad memoria retinendum, ubi praesertim nondum uoluntati cupiditas resistebat, quod de poena transgressionis postea subsecutum est, tanto maiore iniustitia uiolatum est, quanto faciliore posset obseruantia custodiri. coeperunt, ut in apertam inoboedientiam laberentur. Non enim ad malum. opus perueniretur, nisi praecessisset uoluntas mala. Porro malae uoluntatis initium quae potuit esse nisi superbia? Initium enim omnis peccati superbia est. Quid est aute esse principium. Hoc fit, cum sibi nimis placet. Sibi uero ita placet, cum ab illo bono inmutabili deficit, quod ei magis placere debuit quam ipse sibi. Spontaneus est autem iste defectus, quoniam, si uoluntas in amore superioris inmu
Abbreviated transcription (Latin):
nosmetipsos sedueimus. ⁊ u̾itas in nob̾ ñ ẽ. Ut
gaudeant in oꝑibꝰ bonis. audiunt ylarẽ enim
datorẽ dilg̾ ds. Item sic̃ se infirmitas eoꝵ firmi¬
tasq habuerit. metuunt temptari. cupiunt tem¬
ptari. dolent intemptationibꝰ. gaudent in tem¬
ptationibꝰ. Ut enin metuant temptari. audiunt.
Siquis p̃ocupatus fuerit in aliquo delicto. uos
qui sp̃ales estis instruite hꝰmodi in spũ mansue

Expanded text:
nos ipsos seducimus, et ueritas in nobis non est; ut nos ipsos seducimus, et ueritas in nobis non est; ut gaudeant in operibus bonis, audiunt: Hilarem datorem diligit Deus. Item sicuti se infirmitas eorum firmitasque habuerit, metuunt tentari, cupiunt tentari; dolent in tentationibus, gaudent in tentationibus. Ut enim metuant tentari, audiunt: Si quis praeoccupatus fuerit in aliquo delicto, uos, qui spiritales estis, instruite huius modi in spiritu mansue
Abbreviated transcription (Latin):
his philosophis quod adistam questionẽ de am¬
mi ꝑturbationibꝰ attinet. iam respondimꝰ in nono
huiꝰ opis libro. ostendentes eos non tam de rebꝰ
qͣm de u̾b̾. cupidiores eẽ contentionis qͣm u̾itatis.
A pud aut̃ nos uixta scͥpt᷑as scãs sanamq doctrinã.
eues scẽ ciuitatis dĩ in huiꝰ uitȩ ꝑ egͥnationẽ scdm
d̃m uiuentes. metuunt. cupiunt. dolent gaudẽtq
Et quia rectꝰ ẽ amor corum. istas om̃s affectiones
rectas hñt. Metuunt penam ȩt̾nam. cupiunt
uitam et̾̃nam. dolent in se quia ipsi in semetipsis
adhuc ingemiscunt adoptionẽ exe pectantes re¬
demptionem corpr̃is sui. gaudent spe quia fiet
sermo qui seͥptus ẽ. absorta ẽ mors in inctoriam.
Item metuunt peccare. cupiunt ꝑseuerare. dolent
in pecẽis. gaudent in oꝑibꝰ bonis. Ut eni metu¬
usq in finem. hic saluus erit. Ut doleant in pec¬
eatis. audiunt. si dix̾imus quia peccatũ ñ habemꝰ.

Expanded text:
his philosophis, quod ad istam quaestionem de anhis philosophis, quod ad istam quaestionem de animi perturbationibus attinet, iam respondimus in nono huius operis libro ostendentes eos non tam de rebus quam de uerbis cupidiores esse contentionis quam ueritatis. apud nos autem iuxta scripturas sanctas sanamque doctrinam ciues sanctae ciuiDeum viventes, metuunt cupiuntque, dolent gaudentque; et quia rectus est amor eorum, istas omnes affectiones rectas habent: metuunt poenam aeternam, cupiunt vitam aeternam, dolent in re, quia ipsi in semetipsis adhuc ingemiscunt, adoptionem exspectantes, redemptionem corporis sui; gaudent in spe, quia fiet sermo qui scriptus est: Absorpta est mors in victoriam. Item metuunt peccare, cupiunt perseverare, dolent in peccatis, gaudent in operibus bonis. Ut enim metuusque in finem, hic saluus erit; ut doleant in peccatis, audiunt: Si dixerimus quia peccatum non habemus,
Abbreviated transcription (Latin):
uos. nunc gaudeo non quia contͥstati estis.s
quia contͥstati estis in penitentiã. Contͥstati en
estis scd̃m dm̃. ut in nullo detͥmentũ paciamin
ex nob̾. Quȩ enĩ scđ̾m dm̃ ẽ tͥstitia penitencis
in salutẽ in penitendo oꝑat᷑. Mundi aut̃ tͣiea.
mortem oꝑat᷑. Ecce enim idipsum scđ̾m d̃m o¬
tristari. quantã ꝑfic̾ in uob̃ industriam. Ac pħ
possunt stoyei ꝓsius partibꝰ respond̾e ad ha
undi utilẽ eẽ tͥsticiã ut peccasse peniteat. In aiꝰ
aut̃ sapientis idõ eẽ ñ posse. quia nec peccati
in eum eadit. euiꝰ penitentia contͥstet᷑. noc ulli
alud malum. qd̾ ꝑpetiendo et sentiendo sit tlis.
Nam et alciad ẽ fer̃ si me de nomine hominis ne¬
strante fleuisse. Hinc gͦ stulticia fuit causa
etiam huiꝰ utilis obtandeq tͥsticie. quia hans¬
&e̾ sedolet. quod eẽ non debet. Stoyei aut̃ non
stultum s sapientẽ aiuint tͥstem eẽ non posse⁊ Ueꝵ¬

Expanded text:
uos; nunc gaudeo, non quia contristati estis, sed uos; nunc gaudeo, non quia contristati estis, sed quia contristati estis in paenitentiam. Contristati enim estis secundum Deum, ut in nulnim secundum Deum est tristitia, paenitentiam in salutem inpaenitendam operatur; mundi autem tristitia mortem operatur. Ecce enim id ipsum secundum Deum contristari quantam perfecit in uobis industriam. Ac per hoc possunt Stoici pro suis partibus respondere, ad hoc uideri utilem esse tristitiam, ut peccasse paeniteat; in animo autem sapientis ideo esse non posse, quia nec peccatum in eum cadit, cuius paenitentia contristetur, nec ullum aliud malum, quod perpetiendo et sentiendo sit tristis. Nam et Alcibiadem ferunt si me de nomine hominis metus esset, demonstrante fleuisse. Huic ergo stultitia fuit causa etiam huius utilis optandaeque tristitiae, qua homo esse se dolet, quod esse non debet. Stoici autem non stultum, sed sapientem aiunt tristem esse non posse.
Abbreviated transcription (Latin):
quo magis libido accendat᷑ tua. Gaudiũ uero
eos et in malo posuisse ille ipse uirgilianꝰ testis
ẽ. u̾sꝰ. ubi has .iiiͦi. ꝑturbationes summa bre¬
uitate complexꝰ ẽ. hinc metuunt. cupiuntq dͥo¬
lent. gaudentq. Dixit etiam idẽ auctor mala
mentis gaudia. Ainde uolunt cauent gaudent
et boni et mali. atq ut eadẽ aliis u̾b̃ enuneiem.
cupiunt timent. letantur. boni ⁊ mali. s isti
bene. illi male. sic̃ hominibꝰ ẽ seu recta seu ꝑu̾sa
uoluntas. Ipsa quoq tristicia. ꝓ qua stoyei in
am̃o sapientis. nicħ ur ueniri posse putauert.
reꝑitur in bono et maxime ap̃d nr̃os. Nam
laudat apłs corinthios. qd̾ cotristati fuerint scłm
dm̃. S fortasse quis dix̾it. illis apłm fuisse congͣ¬
tulatum qd̃ tristati fuerint penitendo. quał tri¬
sticia nisi eoꝵ qui peccauert̃ eẽ ñ pot̾. Ita eni
dic̃. Uidõ qd̃ epła illa et si ad horam ꝯtristauit

Expanded text:
quo magis libido frustra accendatur tua? Gaudium uero quo magis libido frustra accendatur tua? Gaudium uero eos et in malo posuisse ille ipse Vergilianus testis est uersus, ubi has quattuor perturbationes summa breuitate conplexus est: Hinc metuunt cupiuntque, dolent gaudentque. Dixit etiam idem auctor: Mala mentis gaudia. Proinde uolunt cauent gaudent et boni et mali; adque ut eadem aliis uerbis enuntiemus, cupiunt timent laetantur et boni et mali; sed illi bene, isti male, sicut hominibus seu recta seu peruersa uoluntas est. Ipsa quoque tristitia, pro qua Stoici nihil in animo sapientis inueniri posse putauerunt, reperitur in bono et maxime aput nostros. Nam laudat apostolus Corinthios, quod contristati fuerint secundum Deum. Sed fortasse quis dixerit illis apostolum fuisse congratulatum, quod contristati fuerint paenitendo, qualis tristitia, nisi eorum qui peccauerint, esse non potest. Ita enim dicit: Video quod epistula illa, etsi ad horam, contristauit
Abbreviated transcription (Latin):
prauitate illa distinguit᷑. qͣm p̾dicauert̃ angłi
dicentes. pax in t̾ra hominibꝰ bone uoluntatiᷤ.
Nam eoc abundantia additũ ẽ bone si cẽ ñ pot̾
nisi bona. Quid aut̃ magnum in caritatis
laudibꝰ dixisset apłs quod ñ gaudeat suꝑ ini¬
quitate. nisi qr ita malignitas gaudet: &.
ap̃d auctores scłarium litt̾arum tał istoꝵ u̾boꝵ
indifferentia reꝑitur. Ait enĩ eicero orator
amplissimus. Cupio patres consc̾pti me eẽ ele¬
mñtẽ. Quia id u̾bum in bono posint. quis tam
ꝑu̾se doctꝰ existat. qui non eum cupio s uolo
potus drẽ debuisse contendat: Poiro ap̃ t̾entiũ
flagitiosus adolescens iisana flagrans cupidine.
ncħ uolo aliud inquid nͥ philomenã. Quã uo¬
liuitatẽ fuisse libidinem. responsio quȩ ibi seruis
samoris inducit᷑ satis indicat. Art namq dño
suo. Quanto satus ẽ te id dare oꝑam quo isti
amorẽ ex animo amoueas tuo. quam id loqui

Expanded text:
pravitate illa distinguitur, quam praedicaverunt Angeli pravitate illa distinguitur, quam praedicaverunt Angeli dicentes, Pax in terra hominibus bonae voluntatis . Nam ex abundanti additum est, bonae, si esse non potest nisi bona. Quid autem magnum in charitatis laudibus dixisset Apostolus, quod non gaudeat super iniquitate , nisi quia ita malignitas gaudet? Nam et apud auctores saecularium litterarum, talis istorum verborum indifferentia reperitur. Ait enim Cicero oratoimus: Cupio, patres conscripti, me esse clementem. Quia id uerbum in bono posuit. quis tam peruerse doctus existat, qui non eum \'Cupio\', sed \'Volo potius dicere debuisse contendat? Porro aput Terentium flagitiosus adulescens insana flagrans cupidine:. Nihil nolo aliud, inquit, nisi Philumenam. Quam uoluntatem fuisse libidinem responsio, quae ibi serui eius sanioris inducitur, satis indicat. Ait namque domino suo: Quanto satius est, Te id dare operam, qui istum amorem ex animo amoueas tuo, Quam id loqui,
Abbreviated transcription (Latin):
intelligende ubi rectus sensꝰ aliũ exitũ ñ pot̾
inuenire. sic̃ ista s̃ q̃ exempli gr̃a partĩ ex ꝓpħa. partĩ
ex eugłio cõmemoranimꝰ. Quis enĩ nesc̃ impioᷤ
ecrultare leticia: & tam̃ ñ ẽ gaud̾e impiis
diẽ dñs. Unde nisi quia gaud̾e aliud ẽ quando
ꝓpͥe signateq hoc u̾bum ponitur: Itẽ quis ne¬
gau̾it non recte p̃cipi hominibꝰ ut quec̃q sibi¬
ab ab aliis fieri cupunt hec eis et ipsi faciant.
ne si inuicem turpitudine illicite uoluptatiᷤ
oblectentur: &̾ tamen salub̾rimũ uerissimũq
p̃ceptum ẽ. quec̃q uultis ut faciant uob̾ homi¬
nes. eadem ⁊ uos facite illis et hoc inde quia
hoc loco mͦ quodã ꝓpͥo uoluntas posita ẽ. quȩ
inmalo accipi non pot̾. Locutione uͦ usitatio¬
re quam frequentat maxime consuetudo ser¬
monis non utiq dr̃ẽtur noli uelle m̃tiri om̃e
m̃datium. nisi ẽẽt et uoluntas mala. A euiꝰ

Expanded text:
intellegendae, ubi rectus sensus alium exitum non potest intellegendae, ubi rectus sensus alium exitum non potest inuenire; sicut ista sunt, quae exempli gratia partim ex propheta, partim ex euangelio comexsultare laetitia? et tamen non est gaudere impiis, dicit Dominus. Unde, nisi quia gaudere aliud est, quando proprie signateque hoc verbum ponitur? Item quis negaverit non recte praecipi hominibus, ut quaecumque sibi ab aliis fieri cupiunt, haec eis et ipsi faciant; ne se invicem turpitudine illicitae voluptatis oblectent? Et tamen saluberrimum verissimumque praeceptum est, Quaecumque vultis ut faciant vobis homines, eadem et vos facite illis. Et hoc unde, nisi quia hoc loco modo quodam proprio voluntas posita est, quae in malo accipi non potest? Locutione vero usitatiore, quam frequentat maxime consuetudo sermonis, non utique diceretur, Noli velle mentiri omne mendacium ; nisi esset et voluntas mala, a cujus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpͥe piorum ẽ et bonoꝵ. Item ills̾ in eugłio quec̃q̃
uultis ut faciant uob̃ homines. ħ uos facite iłł.
ita dictum uidet᷑ tamqͣm nemo possit aliquid
mali uł turpit̾ uelle s cuꝑe. Deniq ꝓpt̾ con¬
suetudinem locutionis ñ nulli int̾p̾tes addidert̃
bona et ita int̾p̃tati sunt. quecũq uultis ut
faciant uob̃ h omines bona. C auendũ enĩ pu¬
tauerunt ne quisqͣm inhonesta uelit sͥ fieri ab
hominibꝰ. ut de turpioribꝰ taceam certȩ luxurio¬
sa conunua. in quibꝰ se si et ipse illis faciat. hoc
p̃ceptũ existimet impletur. S in greco eugłio
unde in latinum translatum ẽ ñ legitur bona.
s quec̃q uultis ut faciant uob̾ homines et uoꝰ ħ¬
facite illis. credo ꝓpt̾ea quia in eo qd̃ dix̃ uultiᷤᷤ
iam uoluit intelligi bona non enim ait cupitiᷤ.
Non tamen semꝑ his ꝓpͥetatibꝰ locutio nr̃a fre¬
nanda ẽ. s int̾dum his utendũ: & cum legimꝰ
cos quoꝵ auctoritati resultare fas ñ ẽ ibi sunt

Expanded text:
piorum est. Item illud in euangelio: Quaecumque uultis ut faciant uobis homines, haec et uos facite illis, ita dictum uidetur, tamquam nemo possit aliquid male uel turpiter uelle, sed cupere. Denique propter consuetudinem locutionis nonnulli interpretes addiderunt \'bona et ita interpretati sunt: \'Quaecumque uultis ut faciant uobis homines bona.\' Cauendum enim putauerunt, ne quisquam inhonesta uelit sibi fieri ab hominibus, ut de turpioribus taceam, certe luxuriosa conuiuia, in quibus se, si et ipse illis faciat, hoc praeceptum existimet iupleturum. Sed in Graeco euangelio, unde in Latinum translatum est, non legitur \'bona\', sed: Quaecumque uultis ut faciant uobis homines, haec et uos facite illis; credo propterea, quia in eo quod dixit uultis, iam uoluit intellegi \'bona. Non enim ait \'cupitis. Non tamen semper his proprietatibus locutio nostra frenanda est, sed interdum his utendum est; et cum legimus eos, quorum auctoritati resultare fas non est, ibi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
na. ant utruisq sectati sunt. aut qui potuer̃ cogno¬
cere dm̃. non ut dñ honorauer̃ uł gr̃as eger̃. s eua¬
nuerunt in cogitatiombꝰ suis. ⁊ obscuratũ ẽ insipici
cor eoꝵ. dicentes se cẽ sapientes id est dñante sibi
suꝑbia insua sapientia sese extollentes stubti fach
sunt. ⁊ ĩmutauer głam in corruptibił dĩ in simili¬
tudinẽ ymaginis corruptibił hominis. ⁊ uolucri

Expanded text:
na aut utriusque sectati sunt, aut qui potuerunt cognona aut utriusque sectati sunt, aut qui potuerunt cognoscere Deum, non ut Deum honorauerunt aut gratias egerunt, sed euanuerunt in cogitationibus suis, et obcor eorum: dicentes se esse sapientes, id est, dominante sibi superbia in sua sapientia sese extollentes, stulti facti sunt; et immutaverunt gloriam incorruptibilis Dei in similitudinem imaginis corruptibilis hominis,
Abbreviated transcription (Latin):
ut neq angłs neq hoõ cadẽt in dĩ potestate ñ fuisse:
s. ħ eoꝵ potestati maluit aufene. atq ita ⁊ quantũ
mali eoꝵ suꝑbia.⁊ qͣntũ boni sua gr̃a uał łet ostñde.¬
ẜ ecer̃ itaq eiuitates duas amores duo. t̾renã scł amor
sui usq ad contemptũ dĩ. cęlestẽ u̾o dĩ amor usq ad
contemptũ sin. Deniq illa inse ipsa. hȩc in dño gł̃at.
Illa enim querit ab hominibꝰ głam. huic aut̃ ds̃ con¬
scientiȩ testis maxima ẽ gła. Illa ingła sua exaltat
caput siĩ. hec dic dõ suo. gła mea ⁊ exaltans capit
mm. Illi in pͥncipibꝰ eiꝰ uł in eis quas subigit natio¬
nibꝰ dnandi libido damnat᷑ in hac seruiunt inucẽ
in caritate ⁊ p̃positi consulendo ⁊ subditi obtemꝑando
Illa insis potentibꝰ dilig̾ uirtutẽ suã. hec diẽ dõ
suo. diligã te domine uͥtꝰ mea. Idõq in illa sapientes
eiꝰ seđ̃m hominẽ uiuentes. aut corꝑis aut amĩ suibo¬

Expanded text:
ut neque angelus, neque homo caderet, in Dei potestate non fuisse? Sed hoc eorum potestati maluit non auferre; atque ita et quantum mali eorum superbia, et quantum boni sua gratia valeret, ostendeFecerunt itaque ciuitates duas amores duo, terrenam scilicet amor sui usque ad contemtum Dei, caelestem uero amor Dei usque ad contemtum sui. Denique illa in se ipsa, haec in Domino gloriatur. Illa enim quaerit ab hominibus gloriam; huic autem Deus conscientiae testis maxima est gloria. Illa in gloria sua exaltat caput suum; haec dicit Deo suo: Gloria mea et exaltans caput meum. Illi in principibus eius uel in eis quas subiugat nationibus dominandi libido dominatur; in hac seruiunt inuicem in caritate et praepositi consulendo et subditi obtemperando. Illa in suis potentibus diligit uirtutem suam; haec dicit Deo suo: Diligam te, Domine, uirtus mea. Ideoque in illa sapientes eius secundum hominem uiuentes aut corporis aut animi sui bo
Abbreviated transcription (Latin):
diant᷑ magna oꝑa dñ. ex quisita in om̃s uoluntateᷤᷤ
eiꝰ. qm̃ qui ꝓuident̃ atq omipotent̾ sua euiq distri¬
buit non solum bonis ueꝵ etiã mał bñ uti noũ. Ac
ꝑ hoc ꝓpt̾ m̃itum pͥmȩ malȩ uoluntatis. ita dãnato
atq obdurato angło malo ut iam bonã uoluntatẽ
uftius ñ hrẽt bñ utens ds̃. eur ñ ꝑmitt̾et ut ab illo
pͥmus hõo qͥ rectꝰ ħ ẽ bone uoluntatis c̾atꝰ fuerat tẽ¬
ꝑtaret᷑. quõquidẽ sic erat institutꝰ. ut si de adutorio
dĩ fid̾et bonus hõ malũ angłm uinc̾et. si aut̃ c̃atorẽ atq
adnitorẽ cdm̃ suꝑbȩ sͥ placendo desereret uinc̾et᷑ m̾itũ
uine gr̃e bnficus sͥ placendo reced̾ e ñ habebat in po¬
testate. Nam sic̃ in hac carne uiu̾e sine adium̃tis alim̃¬
toꝵ in potestate ñ ẽ. ñ aut̃ in ea uiu̾e in potestate ẽ.
qd̾ faenint qui se ipsos necant. ita bñ in ea uiu̾e sine
aditorio dĩ ⁊̃ in ꝑadiso ñ erat in potestate. erat aut̃

Expanded text:
 magna opera Domini, exquisita in omnes uoluntates eius, quoniam qui prouidenter adque omnipotenter sua cuique distribuit, non solum bonis, uerum etiam malis bene uti nouit. Ac per hoc propter meritum primae malae uoluntatis ita damnato adque obdurato angelo malo, ut iam bonam uoluntatem ulterius non haberet, bene utens Deus quur non permitteret, ut ab illo primus homo, qui rectus, hoc est bonae uoluntatis, creatus fuerat, tentaretur? Quando quidem sic erat institutus, ut, si de adiutorio Dei fideret bonus homo, malum angelum uinceret; si autem creatorem adque adiutorem Deum superbe sibi placendo de- \' sereret, uinceretur; meritum uinae gratiae beneficiis sibi placendo recedere non habebat in potestate. Nam sicut in hac carne uiuere sine adiumentis alimentorum in potestate non est, non autem in ea uiuere in potestate est, quod faciunt qui se ipsos necant: ita bene uiuere sine adiutorio Dei etiam in paradiso non erat in potestate; erat autem
Abbreviated transcription (Latin):
In tanta facilitate reꝵ. ⁊ felicitate hominĩ. absit ut si¬
picem᷑ ñ potuisse ꝓlẽ seri sine libidinis morbo. s uolun¬
tatis nitu mou̾ent᷑ m̃bͣ illa quo cet̾a. ⁊ sine ardoris illece¬
brosostimulo eũ tͣnqͥllitate amii et corporis. nulla corrup¬
tione integͥtatis infundet᷑ gremio maritꝰ uxoris. Neq¬

Expanded text:
In tanta facilitate rerum et felicitate hominum absit, ut suIn tanta facilitate rerum et felicitate hominum absit, ut suspicemur, non potuisse prolem seri sine libidinis morbo, sed eo voluntatis nutu moverentur membra illa, quo cetera, et sine ardoris illecebroso stimulo, cum tranquillitate animi et corporis, nulla corruptione integritatis, infunderetur gremio maritus uxoris.
Abbreviated transcription (Latin):
cum et̾na erit. Uiuebat itaq homo in ꝑadiso siẽ uolebat.
qͣmdu ħ uolebat q̃ ds usserat. Uiuebat fruens dõ. ex
quo bono erat bonus. Uiuebat sine ulla egestate. ita
semꝑ uiu̾e hnĩs in potestate. Cibꝰ aderat ne esuriret. potꝰ
ne sitiret. lignum uite ne illuĩ senecta dissolu̾et. Nicħ
gerebat. nullꝰ intͥnsecꝰ morbꝰ. nullꝰ ictꝰ metuebat᷑ extͥn¬
sccꝰ. Sũma in carne sanitas. in am̃o tota tͣnqͥllitas. Sic̃
in ꝑadiso nullꝰ estꝰ aut frigꝰ. ita in eiꝰ habitatore nulla
ex cupiditate uł timore accedebat bone uoluntatis
offensio. Nicħ omĩno triste. nicħ erat in anit̾. letũ gau¬
dium. uera et ꝑpetua bĩtudo ex dõ inquẽ flagͣbat ca¬
ritas de corde puro ⁊ conscientia bona ⁊ fide ñ ficta.
atq int̾ se conuigũ fida ⁊ ea honesto amore societas. cõ¬
cors m̃tis corꝑisq uigilia ⁊ mandati sine labore custodia.
ñ lassitudo fatigabat ociosũ. ñ soninꝰ p̾mebat inuitũ.

Expanded text:
uisse. Viuebat itaque homo in paradiso sicut uolebat, quamdiu hoc uolebat quod Deus iusserat; uiuebat fruens Deo, ex quo bono erat bonus; uiuebat sine ulla egestate, ita semper uiuere habens in potestate. Cibus aderat ne esuriret, potus ne sitiret, lignum uitae ne illum senecta dissolueret. Nihigerebat. Nullus intrinsecus morbus, nullus ictus metuebatur extrinsecus. Summa in carne sanitas, in animo tota tranquillitas. Sicut in paradiso nullus aestus aut frigus, sic in eius habitatore nulla ex cupiditate uel timore accidebat bonae uoluntatis offensio. Nihil omnino triste, nihil erat inaniter laetum. Gaudium uerum perpetuabatur ex Deo, in quem flagrabat caritas de corde puro et conscienAtque inter se conjugum fida et ex honesto amore societas, concors mentis corporisque vigilia, et mandati sine labore custodia. Non lassitudo fatigabat otiosum, non sommus premebat invitum.
Abbreviated transcription (Latin):
qͦmͦ nc̃ eum ista cõmemorant᷑ sensibꝰ occuirit huma¬
nis. nisi exꝑientia libidinis tͦpidat᷑ coniectura pla¬
cide uoluntatis: hinc ẽ q̃ impedit loqnti pudor.⁊
sũmo ac sũme bono c̾atori om̃iũ nat᷑aꝵ. uoluntatũ
aut bonaꝵ aduitori ⁊ remun̾atori. malaꝵ aut̃ relic¬
tori ⁊ damnatori. utraꝵq ordinatori. non defuit utiq
consiliũ qͦ e̾tum num̾ũ cuuũ in sua sapĩa p̾destinatũ
cẽ ex damnato gen̾e humano suȩ cuntatis impleret.
ñ eos iã meritis qñquidẽ unu̾sa massa tãꝗͣ ĩ uiciata
radiee damnata ẽ s gr̃a disc̾nens et lib̾tatis non solũ
de ipsis uerũ etiam de ñ lib̾tatis quid eis largiat᷑ ostũ¬
dens. Non enĩ debita s. gratuita bonitate tẽ se quisq ag¬
nosẽ erutũ multis mał. cum ab eoꝵ hominũ consortio
eis ⁊ quid eorum culpa meret᷑ ⁊ quid sua gr̃ã donaret᷑
posset ostend̾e. nec sub illo c̾atore ac dispositore ꝑu̾sa

Expanded text:
quomodo nunc cum ista commemorantur, sensibus occurrit humanis, nisi experientia libidinis turbidae, non conjectura placidae voluntatis? Hinc est quod impedit loquentem pudor, summo ac summe bono creatori omnium naturarum, voluntatum autem bonarum adjutori et remuneratori, malarum autem relictori et damnatori, utrarumque ordinatori, non defuit utique consilium, quo certum numerum civium in sua sapientia praedestinatum etiam ex damnato genere humano suae civitatis impleret: non eos jam meritis, quandoquidem universa massa tanquam in vitiata radice damnata est, sed gratia discernens; et liberatis non solum de ipsis, verum etiam de non liberatis, quid eis largiatur, ostendens. Non enim debita, sed gratuita bonitate tunc se quisque agnoscit erutum malis, cum abquid eorum culpa mereretur, et quid sua gratia donaretur, posset ostendere, nec sub illo creatore ac dispositore perversa
Abbreviated transcription (Latin):
loqͥm᷑ corꝑis partibꝰ. Quisq gͦ ad has litt̾as ĩpudicus
accedit culpã refugiat ñ naturã. Facta denotet sue
turpitudinis ñ u̾ba nr̃e necessitatis. in quibꝰ mͥ facil¬
lime pudicꝰ ⁊ religiosꝰ. lector uł auditor ignoseit. donce
infidelitatẽ refellã. ñ de fide rerum inexꝑtaꝵ. s de
sensu exꝑtaꝵ argum̃tantẽ. Leg̃ enĩ hȩc sine offen¬
sione. qͥ ñ ex horret apłm horrenda feminaꝵ flagitia
rep̃hendentẽ. quę minutauer̃ nat᷑alẽ usũ in eũ usũ
qui ẽ contra nat᷑am. p̃cipue qi nos non damnabilẽ

Expanded text:
loquimur corporis partibus. Quisquis ergo ad has litteras inpudicus loquimur corporis partibus. Quisquis ergo ad has litteras inpudicus accedit, culpam refugiat, non naturam; facta denotet suae turpitudinis, non uerba nostrae necessitatis; in quibus mihi facillime pudicus et religiosus lector uel auditor ignoscit, donec infidelitatem refellam, non de fide rerum inexpertarum, sed de sensu expertarum argumentantem. Legit enim haec sine offensione, qui non exhorret apostolum horrenda feminarum flagitia reprehendentem, quae inmutauerunt naturalem usum in eum usum, qui est contra naturam, praecipue quia nos non damn
Abbreviated transcription (Latin):
ñ cedit. Sed eum alia membͣ retinent᷑ uoluntatis ĩꝑio.
sine qͥbꝰ illa quȩ stͣ uoluntatẽ libidine concitant᷑ id qd̾
appetunt implere non possunt. pudicitia eustodit᷑ nõ
gnantiã uoluntatis ⁊ libidinis rixã. uł c̃te ad uolun¬
tatis sufficientiã libidinis indigentiã ꝓculdubio nͥ
culpabił in obedientia penali in obedientia plecteret᷑.
in paradiso nuptiȩ ñ hab̾ent. s uoluntati mẽbͣ ista
ut cet̾a cuncta seruirent. Sicq uirile membrũ semen
tius disputare uerecundia resistit.⁊ cõpellit ueniã ho¬
nore p̾fato a pudicis auribꝰ pose̾e̾. eur id fieret nuilla
causa eẽt. s in omĩa quȩ de hmodi mẽbris sensũ cogi¬
tantis attingẽnt. sine ullo timore obscenitatis lib ser¬
mo feiret᷑. nec ipsa u̾ba eẽnt. quȩ uocarent᷑ obscenas
qͥcqͥd iñ dicet᷑. tam honestum ẽẽt. qͣm de aliis quibꝰ

Expanded text:
non cedit. Sed cum alia membra retinentur uoluntatis imperio, non cedit. Sed cum alia membra retinentur uoluntatis imperio, sine quibus illa, quae contra uoluntatem libidine concitantur, id qappetunt, implere non possunt; pudicitia custoditur, nognantiam, hanc voluntatis et libidinis rixam, vel certe ad voluntatis sufficientiam, liculpabilis inoboedientia poenali inoboedientia plecteretur, in paradiso nuptiae non haberent, sed uoluntati membra, ut cetera, ita cuncta seruirent. Ita genitale aruum tius disputare uerecundia resistit et conpellit ueniam honore praefato a pudicis auribus poscere, quur id fieret nulla causa esset, sed in omnia, quae de huius modi membris sensum cogitantis adtingerent, sine ullo timore obscenitatis liber sermo ferretur. nec ipsa uerba essent, quae uocarentur obscena, sed quidquid inde diceretur, tam honestum esset, quam de aliis cum
Abbreviated transcription (Latin):
et tamen ipse am̃s imꝑat corꝑi faciliꝰ qͣm sͥ. Uerump¬
tamen ħ libido deqͣ nc̃ disserimus. eo mag̃ erubescen¬
da existit. quo am̃s in ea nec sͥ efficacit̾ imꝑat. ut
omĩno ñ libeat. nec omino corꝑi ut pudenda mẽbra
uoluntas potuis qͣm libido commoueat. Qd̾ si ita eẽnt.
pudenda non eent. Nunc uͦ pudet aminũ. resisti gͥ a
corꝑe. qd̾ ei natura inferiori subiectũ ẽ. In aliis qͥppe
affectionibꝰ eũ sͥ resistit. idõ minꝰ pudet. q eñ a seipso
uincitur. ipse se uincit ⁊ si in ordinate atq uiciose. qr
amĩs uincit. ut irrationales motꝰ eiꝰ m̃ti rõniq subdã¬
tur. si tamen ⁊ illa dõ subiecta ẽ. laudis atq uirtutis ẽ.
Muius tam̃ pudet eum sͥ anĩs ex uiciosis partibꝰ non
obtemꝑat. quã cũ ⁊ corpus qd̾ alt̾m ab illo ẽ. atq ĩfra
illũ ẽ. ⁊ cuiꝰ sine illo natura non uint. uolenti iubentiq

Expanded text:
et tamen ipse animus imperat corpori facilius quam sibi. Verumet tamen ipse animus imperat corpori facilius quam sibi. Verumtamen haec libido, de qua nunc disserimus, eo magis erubescenda existit, quod animus in ea nec sibi efficaciter imperat, ut omnino non libeat; nec omnimodo corpori, ut pudenda membra voluntas potius quam libido commoveat: quod si ita esset, pudenda non essent. Nunc vero pudet animum resisti sibi a corpore, quod ei natura inferiore subjectum est. In aliis quippe affectionibus cum sibi resistit, ideo minus pudet, quia cum a se ipso vincitur, ipse se vincit; etsi inordinate atque vitiose, quia animus vincit, ut irrationales motus ejus menti rationique subdantur si tamen et illa Deo subdita est, laudis atque virtutis est. Minus tamen pudet, cum sibi animus ex vitiosis suis partibus non obtemperat, quam cum ei corpus, quod alterum ab illo est adque infra illum est et cuius sine illo natura non uiuit, uolenti iubentique
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntati potuisse seruire. eui tot membͣ nc̃ seruiunt.
An u̾o manꝰ ⁊ pedes mouemꝰ cum uolumꝰ ad ea quȩ his
mẽbris agenda sunt. sine ullo renisu. tanta facilitate
qͣnta in nob̾ ⁊ in aliis uidemus maxue in artificibꝰ
quoꝵq oꝑũ corꝑaliũ. uͥ ad ex̃cendã infirmiorẽ tardiorẽq
naturã agilior accessit industria.⁊ ñ ẽdmius ad opꝰ gen̾a¬
tionis filiorum si libido ñ fuisset quę pecco in obedientiȩ
retͥbuit᷑. obedient̾ hominibꝰ ad uoluntatis nutũ similit̾¬
potuisse illa membͣ seruire: Nonne ħ cicero in libris
de re publica cũ de impioꝵ differentia disputaret.
et hꝰ rei similitudinẽ ex natura hominis assum̾et. ut
filiis dix̃ imꝑare corpis mẽbris p̃p̃ obedientiȩ facilitatẽ.
uiciosas am̃i partes ut seruos a suꝑiore imꝑio eoher¬
ceri: Et utiq ordine naturali animꝰ anteponit᷑ corꝑi.

Expanded text:
uoluntati potuisse seruire, cui tot membra nunc seruiunt. uoluntati potuisse seruire, cui tot membra nunc seruiunt. An uero manus et pedes mouemus, cum uolumus, ad ea quae his membris agenda sunt, sine ullo renisu, tanta facilitate, quanta et in nobis et in aliis uidemus, maxime in artificibus quorumque operum corporalium, ubi ad exercendam infirmiorem tardioremque naturam agilior accessit industria; et non credimus ad opus generationis filiorum, si libido non fuisset, quae peccato inoboedientiae retributa est, oboedienter hominibus ad uoluntatis nutum similitpotuisse illa membra servire? Nonne Cicero in libris de Republica, cum de imperiorum differentia disputaret, et hujus rei similitudinem ex natura hominis assumeret, ut filiis dixit imperari corporis membris propter obediendi facilitatem: vitiosas vero animi partes ut servos asperiore imperio coerceri? Et utique ordine naturali animus anteponitur corpori,
Abbreviated transcription (Latin):
diligant. Quisqͥs aut̃ dic̃ non fuisse cohituros nec
gen̾at᷑os si ñ peccassent. quid dic̃. nisi pp̃ nim̾ositatẽ
scoꝵ necessarium hominis fuisse peccm: Si enĩ non
peccando soli reman̾ent. quia sic̃ putant nͥ peccassent
gen̾are ñ possent. ꝓfecto ut ñ solũ duo iusti homines
possent eẽ s multi necessariũ pecẽm fuit. Iuod si cre¬
dere absurdũ ẽ. illd̾ potius ẽ credendũ qd̾ scõꝵ num̾us
quantus complende illi sufficit bĩssime ciuitati. tantꝰ
existet.⁊ si nemo peccasset. quantꝰ nẽ ꝑ dĩ gr̃am de
multitudine colligr̃ pecc̃oꝵ. quo usq filii huiꝰ scłi
gen̾ant ⁊ gen̾ant᷑. R idõ ille nuptie digne felicitate
paradisi. si pecẽm ñ fuisset ⁊ diligendã ꝓlẽ gigñent.
et pudendã libidinẽ non hab̾ent. S quomͦ idfieri poᷤ¬
set. nc̃ ñ ẽ quo demonstret᷑ exemplo. nec ido tamen in¬
credibile deb uidĩ etiã illud unũ sine ista libidine

Expanded text:
is. Quisquis autem dicit non fuisse coituros nec generaturos, nisi peccassent, quid dicit, nisi propter numerositatem sanctorum necessarium hominis fuisse peccatum? Si enim non peccando soli remanerent, quia, sicut putant, nisi peccassent, generare non possent: profecto ut non soli duo iusti homines possent esse, sed multi, necessarium peccatum fuit. Quod si credere absurdum est, illud potius est credendum, quod sanctorum numerus quantus conplendae illi sufficit beatissimae ciuitati, tantus existeret, etsi nemo peccasset, quantus nunc per Dei gratiam de multitudine colligitur peccatorum, quo usque filii saeculi huius generant et generantur. Et ideo illae nuptiae dignae felicitate paradisi, si peccatum non fuisset, et diligendam prolem gignerent et pudendam libidinem non haberent. Sed quo modo id fieri posset, nunc non est quo demonstretur exemplo. Nec ideo tamen incredibile debet uideri etiam illud unum sine ista libidine
Abbreviated transcription (Latin):
in defuncto nullꝰ inueniebat᷑ hanelitꝰ. Hominũ tñ uo¬
ces si clariꝰ loquerent᷑. tamqͣm de longinquo se audire
corruptibili hanc erumnosã ducentibꝰ uitã. ita in ple¬
risq motionibꝰ ⁊ affectionibꝰ extͣ usitatũ nat᷑e modũ
mirabilit̾ seruiebat. qͥd cause ẽ. ut non c̃damꝰ añ inobe
dientiȩ pecc̃m corruptionisq supplitiũ. ad ꝓpagandã
ꝓlẽ sine ulla libidine seruire uoluntati humana m̃bͣ
Nam si ut uellet utueret. beatũ se putaret. s nec sic tñ.
ñ uiuit ut uult.⁊ nullꝰ bs̃ nisi uistꝰ. S etiã ipse iustꝰ
ñ uiuit ut uult. nͥ eo ꝑuen̾it uͥ mori falli ⁊ offendi
expetit. Nc̃ ño quis hoĩuĩ p̃ ut uult uuiere nͥ qͥ ñ uult¬
uiuere. si idõ mori uelit. non qd̾ nolit uiuere. s ut pꝰmor¬
tem meliꝰ uiuat: nondum gͦ ut uult uiuit. s cii adid
qd̾ uult moriendo ꝑuen̾it. Uerũ ecce uiuit ut uult. qm̃

Expanded text:
in defuncto nullus inueniebatur anhelitus; hominum tamen voin defuncto nullus inueniebatur anhelitus; hominum tamen voces si clarius loquerentur, tanquam de longinquo se audisseicet in carne corruptibili hanc erumnosam ducentibus vitam, ita in plerisque motionibus et affectionibus extra vsitatum nature modum mirabilidientiae peccatum corruptionisque supplicium ad propagandam prolem sine ulla libidine seruire uoluntati humanae humaNam si ut uellet uiueret, beatum se putaret; sed nec sic tamen n uiuit ut uult, et nullus beatus nisi iustus. Sed etiam ipse iustus non uiuet ut uult, nisi eo peruenerit, ubi mori falli offendi expetit. Nunc uero quis hominum potest ut uult uiuere, quiuere? Et si ideo mori uelit, non quo nolit uiuere, sed ut post mortem melius uiuat: nondum ergo ut uult uiuit, sed cum ad id quod uult moriendo peruenerit. Verum ecce uiuat ut uult, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
ut nisi uideant᷑. omino disc̾ni ñ posfi nt. Nõ nulli ab
imosine pudore ullo ita num̾oses ꝓ arbitrio sonitꝰ
edunt. ut ex illa etiam parte cantare uideant᷑. Ipse
sum exꝑtꝰ sudare hoĩnẽ sołe cum uellet. Notũ ẽ qͦsdã
flere cum uolunt. atq ub̃tim lacͥmas fund̾e̾. Iam
recentissima exꝑti s̃. Prb̃r fuit qͥdã nomine restitutꝰ
in panochia calam̃sis eccłȩ.qͥ qn̾o ei placebat roga¬
bat᷑ aut̃ ut hoc faceret ab eis qui rẽ mirabile cora scire
cupiebant. ad imitatas qͣsi lam̃tantis eui lib hoĩs
uoces ita se auferebat a sensibꝰ ⁊ iacebat simillimꝰ mor¬
tuo. ut iam nõ solum uellicantes atq pũgentes mi¬
mine sentiret. s ali qño si igne ureret᷑ ad moto. sine ullo
doloris sensu nͥ pꝰ modũ ex uuln̾e mat̾et. Non aut̃ ob¬
intendo s ñ sentiendo ñ mou̾e corpꝰ eo ꝓbabat᷑ qd̾ tãqͣm

Expanded text:
ut, nisi uideantur, discerni omnino non possint. Nonnulli ab ut, nisi uideantur, discerni omnino non possint. Nonnulli ab imo sine putore ullo ita numerosos pro arbitrio sonitus edunt, ut ex illa etiam parte cantare uideantur. Ipse sum expertus sudare hominem solere, cum uellet. Notum est quosdam flere, cum uolunt, adque ubertim lacrimas fundere. Iam recentin parrochia Calamensis ecclesie. Quando ei placebat rogabatur autem vt hoc faceret ab eis qui rem mirabilem coram scire cupiebant ad imitandas quasi lamentantis cuiuslibet hominis voces, ita se auferebat a sensibus et iacebat simillimus mortuo, vt non solum vellicantes atque pungentes minime sentiret, sed aliquando etiam si igne vreretur admoto sine vllo doloris sensu nisi postmodum ex vulnere; non autem obnitendo, sed non sentiendo non mouere corpus eo probabatur, quod tanquam