comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Humana aut̃ eiusdem redemptoris
nr̃i infirmitas sine ad sumente se & in¬
habitante inse. & operante ꝑse diumi¬
tate. nos recreare nequiuit. Atq ideo
uerbum caro factumest. id est ds̃ homo
factusest & habitauit in nobis. ut ꝑ cogna¬
tum nobis hominis habitũ nobis conuer¬
sando congruere nos adloquendo instru¬
ere. nobis uiuendiuiam praebere. pro
nobis contra hostem confligere. nr̃ãm
mortẽ moriendo acresurgendo poss&
destruere. Per coaeternam uero patri
diuinitatem nos interius uiuificando
ad diuina sustoller&. remissionẽ nobis
peccatorum pariter & sp̃s scĩ dona con¬
ceder& & post bonorũ ꝑfectionem
operum nonsolũ nos ad uidendam
głam clarificatȩ suae ꝑducer& huma¬
nitatis. sed in commutabilem nobis
essentiam suae diumae maiestatis
ostender&. Inqua uiit & regnat
cum patre inunitate sp̃s scĩ ꝑom̃ĩ a¬

Expanded text:
humana autem ejusdem Redemptoris humana autem ejusdem Redemptoris nostri infirmitas, sine assumente se, et inhabitante in se, et operante per se divinitate, nos recreare nequivit. Atque ideo Verbum caro factum est, id est, Deus homo factus est, et habitavit in nobis, ut per cognitum nobis hominis habitum nobis conversando congruere, nos alloquendo instruere, nobis vivendi viam praebere, pro nobis contra hostem confligere, nostram mortem moriendo ac resurgendo posset destruere: per coaeternam vero Patri divinitatem nos interius vivificando ad divina sustolleret, remissionem nobis peccatorum pariter ac Spiritus sancti dona concederet, et post bonorum perfectionem operum non solum nos ad videndam gloriam clarificatae suae perduceret humanitatis, sed et incommutabilem nobis essentiam suae divinae majestatis ostenderet, in qua vivit et regnat cum Patre in unitate Spiri
Abbreviated transcription (Latin):
uirginis concipi: & homoficri inciper&
uerus. eẽt & ds̃ VUnde & eadem glori.¬
osa semꝑ uirgo maria non solum hominis
xp̃i. sed & di genitrix recte credenda
& confitenda est. Idem ueritate plenus
erat & est : ipsa uidelic& uerbi diuini¬
tate quae hominẽ illũ singulari ter
clectum. cum quo una xpĩ ꝑsona. eẽt
adsumere dignata est. Non aliquid
suae diuinae substantiae ut herẽtici
uolunt infaciendã hominis naturã
cõmutans. sed ipsa apud patre manens
totũ quod erat. totam desemine dauid
naturã ueri hominis quam non habe
ut qui humanam redemptoris nostri
natiuitatem hodie annua deuotione
recolimus. & diuinã pariter & huma¬
nam cius naturam non annuo sed conti¬
nuo semꝑ amplectamur amore Diui¬
nam ꝑquam creati sumus cum non esse¬
mus: humanã ꝑ quã recreati sumus
cumꝑditi essemus: Etquidem diuina
conditoris nr̃i uirtus sine assumptione
humanitatis. nos creare erat idonea

Expanded text:
virginis concipi, et homo fieri inciperet, virginis concipi, et homo fieri inciperet, verus esset et Deus; unde et eadem gloriosa semper virgo Maria non solum hominis Christi, sed et Dei genitrix recte credenda et confitenda est. Idem veritatis plenus erat, et est ipsa videlicet Verbi divinitate, quae hominem illum singulariter electum, cum quo una Christi persona esset, assumere dignata est, non aliquid suae divinae substantiae, ut haeretici volunt, in faciendam hominis naturam commutans; sed ipsa apud Patrem manens, totum quod erat, totam de semine David naturam veri hominis, quam non habebut qui humanam Redemptoris nostri nativitatem hodie annua devotione recolimus, et divinam pariter et humanam ejus naturam non annuo, sed continuo semper amplectamur amore. Divinam, per quam creati sumus, cum non essemus; humanam, per quam recreati sumus, cum perditi essemus. Et quidem divina conditoris nostri virtus, sine assumptione humanitatis nos recreare erat idonea:
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ non habucrat: SEQUITUR
Et uidimus głam eius głam quasi unigẽ¬
niti apatre Plenum grãe. & ueritatis
Cłam xp̃ĩ quamante in carnationẽ
uidere non poterant homines: post in¬
carnationem uiderunt: Aspicientes
humanitatem miraculis refulgentem.
& intellegentes diuinitatẽ intus latitan¬
tem Illi maxime qui & ẽiusclaritatem
ante passionem transffigurati in monte
sco contemplari meruerunt. uoce dilap¬
sa ad eum huiuscẽ modi amagnifica gła
hic est filius ms dilectus. in quo mihi
complacui: Et post passionẽ resurred¬
tionis ascensionis que ipsius gła conspecta
sp̃s eiussunt dono mirifice refecti: quib
om̃ibus manifeste cognouerunt: quod
huius modigła non cui lib& scõrum sed
illi solum homini quiess& indiuinitate
unigenitus apatre conuenir&: Quod
autem sequitur. plenum grãẽ & uerita¬
tis. Crã plenus erat idem homo xp̃siħs.
cui singulari munere praeccteris morta¬
libus datum. ẽ. ut statim ex quo inutero

Expanded text:
quem non habuerat. Sequitur: quem non habuerat. Sequitur: Et vidimus gloriam ejus, gloriam quasi unigeniti a PatrChristi quam ante incarnationem videre non poterant homines, post incarnationem viderunt, aspicientes humanitatem miraculis refulgentem, et intelligentes divinitatem intus latitantem; illi maxime, qui et ejus claritatem, ante passionem transfigurati in monte sancto, contemplari meruerunt, voce delapsa ad eum hujuscemodi a magnifica gloria: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi bene complacui : et post passionem resurrectionis ascensionisque ipsius gloria conspecta, Spiritus ejus sunt dono mirifice refecti; quibus omnibus manifeste cognoverunt quod hujusmodi gloria non cuilibet sanctorum, sed illi solum homini qui esset in divinitate unigenitus a Patre, conveniret. Quod autem sequitur: Plenum gratiae et veritatis. Gratiae plenus erat idem homo Christus Jesus, cui singulari munere prae caeteris mortalibus datum est, ut statim ex quo in utero
Abbreviated transcription (Latin):
diuinȩ uirtutissuae donaret. eẽ. parti¬
cipes E tuerbum caro factum est. & ha¬
bitauit in nobis Quod est dicere: E tfili¬
usdĩ homofactus est: & inter homines
conuersatus est: Sol& namque scriptura
modo animae. modo carnis uocabulo
totum designare hominem: An imȩ
uidelicet utscriptũ. ẽ. quia descendit
ia cuob in aegyptum inanimabus septu¬
aginta Carnis uero utrursus scriptũ ẽ
& uidebit om̃is caro salutaredĩ: Neque
enim uel animae sine corporib in ae-¬
gẏptum descendere. uel caro sine anima
uidere aliquid potest: Sedhic peranimã
totus homo. ibi designatur per carnẽ
Sic ergo hoc loco. quoddicitur E tuerbũ
caro factum est: nihil aliud deb& intel¬
legi quam sidiceretur & ds̃ homo fact. ẽ
carnem uidelicet induendo & animã.
utsicut quisque nr̃m unus homo ex carne
constat & anima. ita unus ab incarnatio
&x sistens uerus ut erat. hominem ex tẽpore
assumens inunitatẽ suae ꝑsonȩ uerum

Expanded text:
divinae virtutis suae donaret esse partidivinae virtutis suae donaret esse participes. Et verbum caro factum est, et habitavit in nobis. Quod est dicere: Et Filius Dei homo factus est, et inter homines conversatus est. Solet namque Scriptura modo animae, modo carnis vocabulo, totum designare hominem. Animae videlicet, ut scriptum est: Quia descendit Jacob in Aegyptum in animabus septuaginta ; carnis vero, ut rursus scriptum est: Et videbit omnis caro salutare Dei . Neque enim vel animae sine corporibus in Aegyptum descendere, vel caro sine anima videre aliquid potest; sed hic per animam totus homo, ibi signatur per carnem. Sic ergo hoc loco quo dicitur: Et Verbum caro factum est, nihil aliud debet intelligi quam si diceretur: Deus homo factus est, carnem videlicet induendo et animam; ut sicut quisque nostrum unus homo constat ex carne et anima, ita unus ab incarnationexistens verus ut erat, hominem ex tempore assumens in unitatem suae personae verum,
Abbreviated transcription (Latin):
potestatem filios dĩ fieri Quot quot
inquit receperunt. Non est enim per¬
sonarum acceptor ds̃: sedinom̃i gente
qui timet eum & operatur iustitiam
acceptus est illi: Quo aut̃ ordine cre¬
dentes filii dĩ possunt ficri: & quantum
haec generatio a carnali distet sub secutus
guinibus inquit neque ex uolunta te
carnis. neque & uoluntate uiri : sed ex
dõ natisunt. Carnalis quippe nr̃a singu¬
lorum generatio ex sanguinibus. id estꝰ
&natura maris & facmine. ac conplexu
coniugu duxit originem : At uero spiri¬
talis sp̃s scĩ gratia ministratur: quam
a carnali distinguens dñsait. Nisi quis
renatus fuerit ex aqua & spũ scõ: non
potest introire inregnum dĩ. Quod¬
.ẽ. despũ: sp̃s est Uerum nequis hominũ
dubitet filium se dĩ & coheredẽ xp̃i posse
fieri. dat exemplum euuangelista
Quia & ip̃se filius dĩ homo fieri. & in ter
homines habitare dignatus est uthumanȩ
particeps exsistendo fragilitatis homines

Expanded text:
potestatem filios Dei fieri; Quotquot, potestatem filios Dei fieri; Quotquot, inquit, receperunt eum. Non est enim personarum acceptor Deus, sed in omni gente, qui timet eum et operatur justitiam, acceptus est illi. Quo autem ordine credentes filii Dei possunt fieri, et quantum haec generatio a carnali distet, subsecutus i non ex sanguinibus, inquit, neque ex voluntate carnis, neque ex voluntate viri, sed ex Deo nati sunt. Carnalis quippe nostra singulorum geex semine maris et feminae, a complexu conjugii duxit originem; at vero spiritalis Spiritus sancti gratia ministratur; quam a carnali distinguens Dominus ait: Nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu, non potest introire in regnum D spiritus est. Verum ne quis hominum dubitet filium se Dei et cohaeredem Christi posse fieri, dat exemplum evangelista, quia et ipse Filius Dei homo fieri et inter homines habitare dignatus est, ut humanae particeps existendo fragilitatis, homines
Abbreviated transcription (Latin):
tudo dul cedinis cius. Unicus expatre
natus .ẽ.  & noluit remanere unus.
Descendit ad terrã ubi fratres sibi
quibus regnum patrissui dare poss&
adquireret Ds exdõ natus est: & noluit
dĩ tantum filius manere hominis
quoque filius fieri dignatus est: non
amit tens quod erat. sed assumens quod
non erat: ut ꝑhoc homines indĩ filios
transferr&. gloriȩq suȩ faceret cohere¬
des. qui quod ipse semꝑ habebat ꝑnatu¬
ram. inciperent habere pergram
Consideremus quanta uirtus est fidei
cuius merito potestasdatur hominib
filios dĩ fieri. Unde bene scriptum est :
quia iustus ex fide uiuit Uiuit enim
iustus ex fide. non illa quae labiorum
tantum confessione ꝓfertur. sed ea
quae ꝑ dilectionẽ operatur : Alioquin
fides sinon habeat opera : mortua est
insemet ipsa : Nullus se ipsum despiciat:
longe. merea murfieri ꝓpe insanguine
xp̃i Uideamus quoddicitur : quia
quot quot receperunt eum dedit cis

Expanded text:
tudo dulcedinis ejus. Unicus ex Patre tudo dulcedinis ejus. Unicus ex Patre natus est, et noluit remanere unus. Descendit ad terram, ubi fratres sibi, quibus regnum Patris sui dare posset, acquireret. Deus ex Deo natus est, et noluit Dei tantum Filius manere; hominis quoque filius fieri dignatus est, non amittens quod erat, sed assumens quod non erat; ut per hoc homines in Dei filios transferret, gloriaeque suae faceret cohaeredes, qui, quod ipse semper habebat per naturam, inciperent habere per gratiam. Consideremus, quanta virtus est fidei, cujus merito potestas datur hominibus filios Dei fieri. Unde bene scriptum est, quia justus ex fide vivit . Vivit justus ex fide, non illa quae labiorum tantum confessione profertur, sed ea quae per dilectionem operatur. Alioquin fides, si non habeat opera, mortua est in semetipsa . Nullus seipsum despiciat, longe, mereamur fieri prope in sanguine Christi. Videamus quod dicitur: Quia quotquot receperunt eum, dedit eis
Abbreviated transcription (Latin):
Inpropriauenit : & sui eum non recepe¬
runt: Quem enĩ inpotentia deitatis
cuncta creantem regentemque non
cognouerant. ipsum in carnis infirmi¬
tate miraculis choruscantẽ recipere
noluerunt: Etquod grauius est sui cũ
non receperunt: homines scilicet quos
ipse creauit. iudaei quos peculiarem
sibi elegerat inplebem. quib suae
cognitionis reuelauerat archanum
quos mirificis patrũ glorificauerat
actis. quibus suȩ legis doctrinam
contulerat. ex quibusse incarnandũ
ꝓmiserat. & inquibusse in carnatum
ut promiserat ostendit. ipsi cum recipe¬
re uenientem magna exparte recusar:
Neque enim omsrecusarunt: alio quin
nullus esset saluus: Nunc autẽ multi
eum exutroque populo credendo recepe¬
runt: de quib: euuangelista consequent̃
insinuat dicens. Quot quot autẽ rece¬
perunt eum: dedit eis potestatẽ filios
dĩ fieri his quicredunt in nomine cius
Consideremus fr̃s km̃i. quanta gratia
redemptoris nr̃i : quã magna sit multi¬

Expanded text:
In propria venit, et sui eum non recepeIn propria venit, et sui eum non receperunt. Quem enim in potentia deitatis cuncta creantem regentemque non cognoverunt, ipsum in carnis infirmitate miraculis coruscantem recipere noluerunt. Et quod est gravius, sui eum non receperunt, homines scilicet, quos ipse creavit. Judaei quos peculiarem sibi elegerat in plebem, quibus suae cognitionis revelaverat arcanum, quos mirificis patrum glorificaverat actis, quibus suae legis doctrinam contulerat, ex quibus se incarnandum promiserat, et in quibus se incarnatum, ut promiserat, ostendit, ipsi eum recipere venientem ex magna parte recusarunt. Neque enim omnes recusarunt, alioquin nullus esset salvus. Nunc autem multi eum ex utroque populo credendo receperunt, de quibus evangelista consequenter insinuat dicens: Quotquot autem receperunt eum, dedit eis potestatem filios Dei fieri, his qui credunt in nomine ejus. ConsRedemptoris nostri, quam magna sit multi
Abbreviated transcription (Latin):
ruit: consequenter euuangelista
describit dicens. Inmundo erat &
mundus ꝑ ipsum factus est: & mundus
cum non cognouit In propriauenit.
& sui eum non receperunt. In mundo
quippe erat & mundus ꝑ ipsum factus est
quia ds̃ erat: quia totus ubique. quia
suae praesentia maiestatissine labore
regens. & sine onere continens qđ fecit
Et mundus eum non cognouit: quia lux
intenebris lucet & tenebrȩ cã non com¬
prachenderunt Mundum nãque hoc
loco dicit homines mundi amore decep¬
tos: atque inherendo creaturae abag¬
noscenda creatorissui ma iestate
reflexos. In propria uenit.
quia inmundo quẽ ꝑdiuinitatem
fecit ꝑhumanitatem apparuit
In propria uenit: quia ingente iudȩa
quam sibi praeceteris nationibus speciali
grã copulauerat incarnari dignatus. ẽ¬
uel abire. humanitatis est: manere
ess& perdiuinitatẽ mundus eũ non cog¬
nouit : dignatus est uenire in mundum
ꝑhumanitatem. ut uel sic eum mundus
cognoscer&: Seduideamus quid sequit᷑

Expanded text:
ruit, consequenter evangelista ruit, consequenter evangelista describit dicens: In mundo erat, et mundus per ipsum factus est, et mundus eum non cognovit. In propria venit, et sui eum non recequippe erat, et mundus per ipsum factus est, quia Deus erat, quia totus ubique, quia suae praesentia majestatis, sine labore regens et sine onere continens quod fecit. Et mundus eum non cognovit. Quia lux in tenebris lucet, et tenebrae eam non comprehenderunt. Mundum namque hoc in loco dicit homines, mundi amore deceptos, atque inhaerendo creaturae, ab agnoscenda creatoris sui majestate reflexos. In propria venit, quia in mundo, quem per divinitatem fecit, per humanitatem natus apparuit. In propria venit, quia in gente Judaea, quam sibi prae caeteris nationibus speciali gratia copulaverat, incarnari dignatus evel abire humanitaesset per divinitatem, mundus eum non cognovit, dignatus est venire in mundum per humanitatem, ut vel sic eum mundus cognosceret; sed videamus quod sequitur:
Abbreviated transcription (Latin):
non solum lucere inse ipsa. sed sua prac¬
sentia quoscum que attigerit in lustra¬
re sufficit. Ad cuius comparationem
uerae lucis non tantũ minores quilib&
electi. uerum etiam ipse iohannes
quo maior internatos mulierũ non
surrexit. lux non esse asseritur. utuide¬
licet xp̃s non esse quodputabatur mons¬
tretur . Ille enim ut scriptum est ẽrat
lucerna ardens & lucenf Ardens scilic&
fide & dilectione: lucens uerbo & actio¬
ne Cratiam uero lucis pectoribus infun¬
dere̾ solius est eius dequodicitur. erat
luxuera quae mluminat omnẽ hominẽ
uenientem inmundum: Omnẽ uidelic&
qui inluminatur: siue naturali inogenio.
scu sapientia diuina: Sicut enim nemo
ase ipso esse. ita etiam nemo ase ipso
sapiens. eẽ. potest Sed illo inlustrante
dequo scriptum est: Om̃is sapientia
ad nõ do est Cuiusutram que naturã¬
& E diuinã uidelic& qua semper
ubique totus manet. & humanã e&x qua
intempore natus loco inclusus appa¬

Expanded text:
non solum lucere in seipsa, sed et sua praenon solum lucere in seipsa, sed et sua praesentia, quodcunque attigerit, illustrare sufficit. Ad cujus comparationem verae lucis, non tantum minores quilibet electi, verum etiam ipse Joannes, quo major inter natos mulierum nemo surrexit , lux non esse asseritur, ut videlicet Christus non esse quod putabatur monstretur. Ille enim, ut scriptum est, erat lucerna ardens et lucens . Ardens scilicet fide et dilectione, lucens verbo et actione. Gratiam vero lucis pectoribus infundere, solius est ejus de quo dicitur: Erat lux vera, quae illuminat omnem hominem venientequi illuminatur sive naturali ingenio, seu sapientia divina. Sicut enim nemo a se ipso esse, ita etiam nemo a se ipso sapiens esse potde quo scriptum est: Omnis sapientia a Domino Deo est. Cujus utramque naturam, et divinam, videlicet, qua semper ubique totus manet, et humanam, ex qua in tempore natus, loco inclusus appa
Abbreviated transcription (Latin):
& ueritatis. Fuit inquit homo missus
adõ: cui nomen erat iohannes: hic uenit
intestimonium ut testimonium ꝑhiber&
delum ine. ut om̃s crederent perillum
Non ait utom̃s crederent millũ: Male¬
dictus enim homo qui confidit in homine.
& ponit carnem brachium suum: sed
ut om̃s in quit crederent perillum:
hoc est ꝑ illius testimoniũ crederent
inlucẽ : quam necdum uidere nouerant
tur Egosum ligxmundi. quisequitur me
non ambulat intenebris sed habebit
lumenuitat: SEQUITUR
Non erat ille lux. sedut testimoniũ ꝑhibera
delumine. Erat luxuera: quae inlumi¬
nat omnem hominem uenientẽ inmundũ
Et scĩquidem homines lux sunt recte uoca¬
ti dicente ad cos dnõ. Uos estis lux mundi
Et apło paulo Euistis aliquando tene¬
brȩ: nunc autt̃ lux in dño Sedmultũ
distat inter lucem quae in luminatur.:¬
& lucem quae inluminat Inter eos
qui participatione uerȩ lucis accipiuss
utluceant. & ipsam lucẽ ꝑpetuã quac

Expanded text:
et veritatis. Fuit, inquit, homo missus et veritatis. Fuit, inquit, homo missus a Deo, cui nomen erat Joannes. Hic venit in testimonium, ut testimonium perhiberet de lumine, ut omnes crederent per illum. Non ait, Ut omnes crederent in illum. Maledictus enim homo qui confidit in homine, et ponit carnem brachium suum ; sed ut omnes, inquit, crederenhoc est, ut per illius testimonium crederent in lucem quam necdum videre noverant,tur: Ego sum lux mundi: qui sequitur me, non ambulabit in tenebris, sed habebit lumen vitae . Sequitur: Non erat ille lux, sed ut testimonium perhiberet de lumine. Erat lux vera, quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum. Et sancti quidem homines lux sunt recte vocati, dicente ad eos Domino: Vos estis lux mundi , et apostolo Paulo: Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino . Sed multum distat inter lucem quae illuminatur et lucem quae illuminat. Inter eos qui participatione verae lucis accipiunt ut luceant, et ipsam lucem perpetuam, quae
Abbreviated transcription (Latin):
suae praesentia cognitionis inlustrat:
Tenebrae aut stulti sunt & iniqui : quorũ
caeta praecordia lux aeterne sapientiae
qualia sint manifeste cognoscit. quãuis
capere ꝑintellegentiã possint ueluti
siquilib& caecus iubare solis offundat᷑
nectamen ipse solem cuius lumine ꝑfun¬
ditur aspiciat. Sed non tamen tales
omnino suꝑna pietas despexit. uerum
medelam eis salutisqua aduidendam
lucem ꝑuenire possent adhibuit Ipsa
lux inuisibilis. ipsa dĩ sapientia carne
inqua uideri poss& induta est quae in
hominis habitu apparens. & loquens
hominibus paulatimfide purificata
corum corda ad cognitionẽ suae diuinȩ
uisionis proueher&. Missus est ante illũ
homo magni meriti cuius testimonio para¬
rentur om̃s ad audiendam mox ut appa¬
reret ipsam dĩ sapientiã aduidendum
ipsum solem iustitiac nube iam corporis
tectum. id est aduidendum audiendũq
hominem. quids̃ ess& plenum gratiae

Expanded text:
suae praesentia cognitionis illustrat: suae praesentia cognitionis illustrat: tenebrae autem stulti sunt et iniqui, quorum caeca praecordia lux aeternae sapientiae qualia sint manifeste cognoscit, quamvis,per intelligentiam capere possint: veluti si quilibet caecus jubare solis offundatur, nec tamen ipse solem, cujus lumine perfunditur, aspiciat. Sed non tamen tales omnino superna pietas despexit, verum medelam eis salutis, qua ad videndam lucem pervenire possent, adhibuit. Ipsa enim lux invisibilis, ipsa Dei sapientia, carnem, in qua videri posset, induta est, quae in hominis habitu apparens, et loquens hominibus paulatim fide purificata, eorum corda ad cognitionem suae divinae visionis proveheret. Missus est ante illum homo magni meriti, cujus testimonio pararentur omnes ad audiendam mox, ut appareret, ipsam Dei sapientiam, ad videndum ipsum solem justitiae, nubae jam corporis tectum; id est, ad videndum audiendumque hominem, qui Deus esset, plenum gratiae
Abbreviated transcription (Latin):
est illi ratio uoluntatis suę. in qua
ab acterno habuit & hab&. quid
& quando crear&. qualiter creaturã
gubernet ut maneat: adquem finẽ
singula quae creauit ꝑducat.
SEQUITUR: E tuita erat lux
hominum: Quo uerbo aperte docet᷑.
quod ipsa uitalis ratio ꝑquã om̃a dispo¬
sita sunt & reguntur: non omnẽ creatu¬
ram sed rationabilem tantũ ut sapere
possit inluminat: Homines nam que
qui adimaginem dĩ factisunt ꝑcipere
sapientiam possunt. Animalia non
possunt Sed & animalis quicũq ẽ.
homo : non ꝑcipit ea quae sunt sp̃s
dĩ: Unde bene cum dixiss& & uita
erat lux hominũ subiunxit & dehis
qui ab humanȩ conditionis honore ꝓcul
recedentes: comparati sunt iumentis insi¬
pientibus & similes facti sunt illis tque
ideo recte ueritatis luce priuantur:
Etlux inquit intenebris lucet: & tene¬
brȩ eam non comprȩhenderunt: Lux
quippe est hominum xp̃s: qui om̃a quae
in luminari merentur corda hominum.

Expanded text:
est illi ratio voluntatis suae, in qua est illi ratio voluntatis suae, in qua ab aeterno habuit et habet quid et quando crearet, qualiter creatum gubernet ut maneat, ad quem finem singula quae creavit perducat. Sequitur: Et vita erat lux hominum. Quo verbo aperte docetur quod ipsa vitalis ratio, per quam omnia disposita sunt et reguntur, non omnem creaturam, sed ratipossit illuminat. Homines namque, qui ad imaginem Dei facti sunt, percipere sapientiam possunt, animalia non possunt. Sed animalis quicunque est homo, non percipit ea quae sunt Spiritus Dei . Unde bene cum dixisset: Et vita erat lux hominum, subjunxit et de his qui, ab humanae conditionis honore procul recedentes, comparati sunt jumentis insipientibus, et similes facti sunt illis , atque ideo rectae voluntatis luce privantur. Et lux, inquit, in tenebris lucet, et tenebrae eam non comprehenderunt. Lux quippe est hominum Christus, quia omnia quae illuminari merent
Abbreviated transcription (Latin):
iam non negarent: non tamen natum
expatredm̃ sed factum a patre : & ideo
minorem patre quia creaturã crede¬
rent: Etiam hosdampnat cuuangelicꝰ
sermo: quidicit: Om̃a ꝑipsum facta suq̃.
& sine ipso factumest nihil: Sienim
nihil creaturarũ sine ipso factum est.
patet ꝓfecto quia ipse creatura non ẽ.
ꝑ quem omis creatura facta est Et
nequis audiens factam ꝑdnm creaturã.
mutabilem creder& eius uolunta tem
quasi qui subito uellet facere creaturã
quam abaeterno num quam ante
feciss&: M anifeste docet euuangelista
factam quidem intempore creaturã:
sed in aeterna creatoris sapientia.
quando & qualis crearetur semper
fuisse disposi tum: & hoc est quodait
quod factum est in ipso uita erat: Id est
quod factum intempore siue uiuum.
siue uita carens apparuit: omne hoc
inspiritali factoris ratione quasi semꝑ
uixerat & uiuit: Nonquia coeternũ . ẽ.
creatori quod creauit: sed quia coȩt̃na

Expanded text:
 non negarent, non tamen natum  non negarent, non tamen natum ex Patre Deum, sed factum a Patre, et ideo minorem Patre, quia creaturam, crederent. Etiam hos damnat evangelicus sermo, qui dicit: Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil. Si enim nihil creaturarum sine ipso factum est, patet profecto quia ipse creatura non est per quem omnis creatura facta est. Et ne quis audiens factam per Dominum creaturam, mutabilem crederet ejus voluntatem, quasi qui subito vellet facere creaturam quam ab aeterno nunquam ante fecisset, manifeste docet evangelista factam quidem in tempore creaturam, sed in aeterna Creatoris sapientia, quando et qualis crearetur, semper fuisse dispositum. Et hoc est quod ait: Quod factum est, in ipso vita erat. Id est, quod factum in tempore, sive vivum sive vita carens, apparuit, omne hoc in spirituali factoris ratione, quasi semper vixerat et vivit. Non quia coaeternum est Creatori quod creavit, sed quia coaeterna
Abbreviated transcription (Latin):
Sicnim alius apud alium erat: duo sunt
modo filius. modo etiam sp̃s sc̃s est: quasi
mutabilis sit diuinae substantiae natu¬
ra: cum aꝑtissime iacobus dicat apłs:
Apud quẽ non est transmutatio. nec
uicissitudinis obumbratio: Item fuere
quidam praui dogmatis auctores: qui
xp̃m̃ hominẽ tantũ confitentes dm̃
pror sus esse non crederent: quos conse¬
quenter obprimit cũ ait Etds̃ erat uerbũ:
Fuere alii quidm̃ quidem illum sed ex¬
tempore incarnationis factũ. non autẽ
aeternum ante scła natũ apatre puta¬
rent: Vnde quidam talium dixisse
commemoratur: non inuideo xp̃o facto
dõ: qnm & ego siuolo possum fieri scđm
ipsum: Ethorũ nefandam refellit
sententiam euuangelista cumait:
hocerat in principio apud dm̃ Id est
hoc uerbũ quodds̃ est non ex tempore
coepit: sed in principio erat ds̃ apud
dm̃: Item fuere ueritatis inimici. qui
xp̃m & ante partũ uirginis fuis se¬

Expanded text:
Si enim alius apud alium erat, duo sunt Si enim alius apud alium erat, duo sunt modo Filius, modo etiam Spiritus sanctus est: quasi mutabilis sit divinae substantiae natura, cum apertissime Jacobus dicat apostolus: Apud quem non est transmutatio, nec vicissitudinis obumbratio. . Item fuere quidam pravi dogmatis auctores, qui Christum hominem tantum confitentes, Deum prorsus esse non crederent: quos consequenter exprimit , cum ait: Et Deus erat Verbum. Fuere alii qui Deum quidem illum, sed ex tempore incarnationis factum, non autem aeternum ante saecula natum a Patre putarent. Unde quidam talium dixisse commemoratur: Non invideo Christo facto Deo, quoniam et ego si volo, possum fieri secundum ipsum. Et horum nefandam refellit sententiam evangelista, cum ait. Hoc erat in principio apud Deum. Id est, hoc Verbum quod Deus est, non ex tempore coepit, sed in principio erat Deus apud Deum. Item fuere veritatis inimici qui Christum et ante partum Virginis jam fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
dicens Om̃a ꝑipsum facta sunt: & sine
ipso factum est nihil Etmire beatus
iohannes initio euuangelii sui dediuini¬
tate saluatoris & fidem recte credentiũ
sublimiter imbuit: & hereticorũ ꝑfidiã
potenter ex superat : Fuere namque
heretici quidicerent: Siergo natus est
xp̃s: erat tempus quando ille nonerat
quos primo sermone redarguit cũ ait:
In principio erat uerbum: Neque uero
ait in principio coepit esse uerbum.
sed inexortu temporum existentem :
acꝑhoc sineullo temporisinitio depatre
natum monstrar&: iuxta quod ipse
loquitur in prouerbiis : Dñs possedit
me initio uiarũ suarum : antequam
quicquã faceret a principio: ab aet̾no
ordinatasum: Item fuerunt heretici
quitres scae trinitatis ꝑsonas esse
negantes . dicerent idem ds̃ quando
uult pater est. quando uult filius est.
quando uult sp̃s scs̃ est: ipse tamen unus¬
est: Quorum destruens errorem sub¬
iungit: Etuerbum erat apud dm̃:

Expanded text:
dicens: Omnia per ipsum facta sunt, et sine dicens: Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil. Et mire beatus Joannes in initio Evangelii sui de divinitate Salvatoris, et fidem recte credentium sublimiter imbuit, et haereticorum perfidiam potenter exsuperat. Fuere namque haeretici, qui dicerent: Si ergo natus est Christus, erat tempus quando ille non erat: quos primo sermone redarguit, cum ait: In principio erat Verbum. Neque vero ait, In principio coepit esse Verbum, sed in exortu temporum jam existentem, ac per hoc sine ullo temporis initio de Patre natum monstraret, juxta quod ipse loquitur in Proverbiis: Dominus possedit me initio viarum suarum, antequam quidquam faceret a principio, ab aeterno ordinatus sum . Item fuerunt haeretici qui, tres sanctae Trinitatis personas esse negantes, dicerent: Idem Deus quult, pater est, quando uult, filius est, quando uult, spiritus sanctus est. Iste est. Quorum destruens errorem, subjungit: Et Verbum erat apud Deum.
Abbreviated transcription (Latin):
nitate dixcrunt: hic autẽ quasi ad
caclũ uolat cum dño: quiper pauca
detem poralibus eius actis edisscreos
aeternam diuinitatis eius potentiam
perquã om̃a facta sunt. sublimius mente
uolando & limpidius speculando cog¬
nouit: ac nobis cognoscendã scribendo
contradidit: Ergo alii cuuangelistae
xp̃m ex tempore natum describunt:
Tohannes cundem in principio fuisse
testatur dicens: In principio erat uerbũ:
Alii inter homines eum subito apparuis¬
se commemorant: Ille ipsum apuddm̃
semper fuisse declarat dicens: Et uerbũ
erat apuddm̃: Alii eum uerũ hominẽ:
ille uerum confir mat esse dm̃ dicens:
Et ds̃ eratuerbum: Alii hominẽ eum
apud homines temporaliter conuersa¬
tum: ille dm̃ apuddm̃ in principio
manentem ostendit dicens: Hoc erat
in principio apud dm̃: Alii magnalia
quȩ in homine gessit perhibent. ille
quod omnẽ creaturam uisibilẽ & inuisi¬
bilem per ipsum ds̃ paterfecerit docet

Expanded text:
nitate dixerunt: hic autem quasi ad nitate dixerunt: hic autem quasi ad coelum volat cum Domino, qui perpauca de temporalibus ejus actis edisserens, aeternam divinitatis ejus potentiam, per quam omnia facta sunt, sublimius mente volando, et limpidius speculando cognovit, ac nobis cognoscenda scribendo contradidit. Ergo alii evangelistae Christum ex tempore natum describunt, Joannes eumdem in principio jam fuisse testatur, dicens: In principio erat Verbum. Alii inter homines eum subito apparuisse commemorant, ille ipsum apud Deum semper fuisse declarat, dicens: Et Verbum erat apud Deum. Alii eum verum hominem, ille verum confirmat esse Deum, dicens: Et Deus erat Verbum. Alii hominem eum apud homines temporaliter conversatum, ille Deum apud Deum in principio manentem ostendit, dicens: Hoc erat in principio apud Deum. Alii magnalia quae in homine gessit perhibent, ille quod omnem creaturam visibilem et invisibilem per ipsum Deus Pater fecerit, ostendit,
Abbreviated transcription (Latin):
UIA TEM PORALẼ
mediatoris dĩ &hominum
hominis
quae hodierna die facta est scorum
uerbis euuangelistarum mathei ui de¬
lic& & lucȩ manifestatam cognouimꝰ.
libet etiam deuerbi idest diuinitatis
eius aeternitate inquã patrimanet
semꝑ aequalis. beatiiohannis euuange¬
listȩ dicta scrutari : qui singularis
priuilegio meruit castitatis utceteris
altius diuinitatis ipsius caperet simul¬
& pate faceret archanum: Neque
enim frustra incaena supra pectus
dñi ihũ recubuisse perhibetur: sedꝑ
hoc tẏpice docetur quia caelestis haus¬
tum sapientiae. ceteris ex cellentius
descissimo eiusdem pectoris fonte
potauerit: Unde & merito infigura
quat tuor animalium: a quilȩ uolanti
corꝑaratur: Cunctis quippe auibus
a uula delsius uolare cunctis animantib
darus solis radiis insigere consucuit ob¬
tutus & ceteri euuangeliste quasi mt̃ra
ambulant cumdño: qui temporalẽ eius
generationẽ pariter & temporalia facta
sufficienter ex ponentes: pauca dediui¬

Expanded text:
uia temporalem mediatoris Dei et hominum, hominis quae hodierna die facta est, sanctorum verbis evangelistarum, Matthaei videlicet et Lucae, manifestatam cognovimus, libet etiam de Verbi, id est, divinitatis ejus, aeternitate in qua Patri manet semper aequalis, beati Joannis evangelistae dicta scrutari, qui singularis privilegio meruit castitatis ut caeteris altius divinae et patefaceret arcanum. Neque enim frustra in coena supra pectus Domini Jesu recubuisse perhibetur, sed per hoc typice docetur quia coelestis haustum sapientiae caeteris excellentius de sanctissimo ejusdem pectoris fonte potaverit. Unde et merito in figura quatuor animalium aquilae volanti comparatur. Cunctis quippe avibus aquila celsius volare, cunctis animantibus clarius solis radiis infigere consuevit obtutus. Et caeteri evangelistae quasi in terra ambulant cum Domino, qui temporalem ejus generationem pariter et temporalia facta sufficienter exponentes, pauca de divi
Abbreviated transcription (Latin):
Ietendit arcum suum quasi in imicus.
firmaint dexteram suam quasi hostis.
& occidit om̃e quodpulchrum erat uisu:
Intabernaculo fili&e syon. effudit quasi
ignem indignationem suam:
Pactusest dns uelut inimicus. precipi¬
Ttauit israhel. precipitauit omnia
moenia eius: Dissipauit municiones
cius. & repleuit infilia iuda humiliatũ
& humiliatam.a+¬
Et dissi pauit quasi hortum tentoriũ
suum. demolitus est tabernaculũ suum:
Obliuioni tradidit dñs in syonfestiui¬
tatem arsabbatum & obprobrio
in indignationem furoris sui regem & sa¬
cerdotemAi
Reppulit dñs altare suum. maledixit
scĩficationi suae : Tradidit in manu
inimici muros turrium cius. uocẽ dede¬
runt indomo dñi. sicut indie sollẽpra
dissipare murum filiae syon.
tetendit funiculũ suũ. & non
auereitmanum suam a perditione:
Luxitque ante murale. & murus pari¬
ter dissipatus est

Expanded text:
etendit arcum suum quasi inimicus firmavit dexteram suam quasi hostis et occidit omne quod pulchrum erat visu in tabernaculo filiae Sion effudit quasi ignem indignationem suam HE factus est Dominus velut inimicus praecipitavit Israhel praecipitavit omnia moenia eius dissipavit munitiones eius et replevit in filia Iuda humiliatum et humiliatamet dissipavit quasi hortum tentorium suum demolitus est tabernaculum suum oblivioni tradidit Dominus in Sion festivitatem et sabbatum et obprobrio in indignatione furoris sui regem et sacerdotem ZAI reppulit Dominus altare suum maledixit sanctificationi suae tradidit in manu inimici muros turrium eius vocem dederunt in domo Domini sicut in die sollemni HETH dissipare murum filiae Sion tetendit funiculum suum et non avertit manum suam a perditione luxitque antemurale et murus pariter dissipatus est
Abbreviated transcription (Latin):
Quis est iste quidixit ut ficr& d ño
non iubente.
Exore altissimi non egredientur: nec
mala nec bona.

Expanded text:
quis est iste qui dixit ut fieret Domino non iubente MEM ex ore Altissimi non egredientur nec mala nec bona
Abbreviated transcription (Latin):
rs aduentum angłi ab hominbuis ado
guint. nisi quodnaturã nram quã prius
despexerant postquam hanc superse
ad sumptam conspiciunt. prostratam
sibi uidere ꝑtimescunt. Nec iam subse
uelut infirmam contempnere ausisunt¬
quã superse uidelic& in caeli rege.
uenerantur. Nec habere dedignantur
hominem socium: qui superse ad orant
nequanos inmunditia polluat qui inae¬
terna praescientia & dĩ ciues. & anglis
acquales sumus Uindicemus moribus.
dignitatem nr̃am Nulla nos luxuria
in quinet. nulla turpis cogitatio accuset
Nonmalitia mentẽ mordeat: non in uidie
rubigo consumat. Non elatio inflet.
non elatio ꝑ terrena oblectamenta dila.¬
niet. nonira inflammet Du & enim
uocatisunt homines. Defende ergo tibi
o homo contrauitia honorẽ dĩ: quia
ꝓpterte factus est ds̃ homo. qui uiuit
& regnat in scła scłorum. Amen.

Expanded text:
ris adventum angeli ab hominibus adorris adventum angeli ab hominibus adorgiunt; nisi quod naturam nostram, quam prius despexerant, postquam hanc super se assumptam conspiciunt, prostratam sibi videre pertimescunt? Non enim jam sub se velut infirmam contemquam super se videlicet in coeli Rege venerantur. Nec habere dedignantur hominem socium, qui super se adorant ne qua nos immunditia polluat, qui in aeterna praescientia et Dei cives, et angelis ejus aequales sumus. Vindicemus moribus dignitatem nostram, nulla nos luxuria inquinet, nulla nos turpis cogitatio accuset, non malitia mentem mordeat, non invidiae rubigo consumat, non elatio inflet, non ambitio per terrena oblectamenta dilaniet, non ira inflammet. Dii etenim vocati sunt homines. Defende ergo tibi, o homo, contra vitia honorem Dei, quia propter te factus est Deus homo, qui vivit et regnat in saecula saeculorum. Amen.
Abbreviated transcription (Latin):
chori concinunt. & congaudentes clamant
Gła in excelsisdõ: & in terra pax hominib
bonȩ uoluntatis. Prius quippe quã redẽp
cũ angłis habuimus : a quorũ claritate
atque munditia ꝑ primȩ culpȩ meritũ.
ꝑcotidiana delicta longe distabamus.
Quia enim peccando ex tranci eramus
adõ: ex traneos nos a suo consortio deputa
bant angłi ciuesdĩ : Sed quia cognouimus
regem nr̃m. recognouerunt nos angłi
ciues suos. Quia enim rex caeli terram
nrae carnis ad sumpsit : infirmitatem
nram illa iam angelica celsitudo nondespi¬
cit Ad pacẽ nram angłi redeunt: intenti¬
onem prioris discordiȩ post ponunt
Et quos prius infirmos abiectosq despexe¬
rant: iam sociosuenerantur hinc est enĩ
quod loth & iosue angłos ad orant. nec
tamen ad orare ꝓhibentur. Ioħes uero
in apocalypsi ad orare angłm uoluut
adotare conpescit dicens Uide nefcuer¬
ns conseruus cnim tuussum & fratrum
tuorum. Quid est quod anteredempto¬

Expanded text:
chori concinunt, et congaudentes clamant: chori concinunt, et congaudentes clamant: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis. Prius quippe quam Redempt cum angelis habuimus, a quorum claritate atque munditia per primae culpae meritum, per quotidiana delicta longe distabamus. Quia enim peccando extranei eramus a Deo, extraneos nos a suo cobant angeli, cives Dei. Sed quia nos cognovimus regem nostrum, recognoverunt angeli cives suos. Quia enim coeli rex terram nostrae carnis assumpsit, infirmitatem nostram illa jam angelica celsitudo non despicit. Ad pacem nostram angeli redeunt, intentionem prioris discordiae postponunt, et quos prius infirmos abjectosque despexerant jam socios venerantur. Hinc est enim quod Loth et Josue angelos adorant, nec tamen adorare prohibentur; Joannes vero in Apocalypsi adorare angelum voluit, adorare compescit, dicens: Vide ne feceris, conservus enim tuus sum et fratrum tuorum . Quid est quod ante Redempto
Abbreviated transcription (Latin):
scđm naturã Nam de potestate eius
scriptum est : In propria uenit Innatura
& enim sua ante tempora natus est: innra
uenit ex tempore. Quiergo acternus
ꝑmanens temporalis apparuit : alienũ ẽ
ubi descendit. Et quia ꝑ prophetam dr̃
om̃is caro focnũ.: factus homo faenum
nrm̃ uertit infrumentũ. Quide semet¬
ipso ait. Nisi granũ frumenti cadens int̃¬
ra mor tuum fucrit: ipsum solũ manet.
Vnde & natus in praesepio reclinatur:
ut fideles om̃s uidelic& scã animalia carnis
suae frumento reficerq. ne abaeterne
intellegentiae pabulo ieiuna remanerent
Quidest hoc quodiugilantibus pastorib
angłs appar& eosque dĩ claritas circũ fulga
nisi quod illi praeceteris uidere sublimia
merentur. qui fidelibus gregibus prae.cẽ:
sollicite sciunt: Dumque ipsi pie super
gregem iugilant. diuina suꝑ eos gratia
largiuschoruscat. Regem uero natum
angłs nuntiat : eiusq: uoci angelorum

Expanded text:
secundum naturam. Nam de potestate ejus secundum naturam. Nam de potestate ejus scriptum est: In propria venit . In natura etenim sua ante tempora natus est, in nostra venit ex tempore. Qui ergo aeternus permanens temporalis apparuit, alienum est ubi descendit. Et quia per prophetam dicitur: Omnis caro fenum , factus homo, fenum nostrum vertit in frumentum, qui de semetipso ait: Nisi granum frumenti cadens in terram mortuum fuerit, ipsum solum manet . Unde et natus in praesepio reclinatur, ut fideles omnes videlicet sancta animalia, carnis suae frumento reficeret, ne ab aeternae intelligentiae pabulo jejuna remanerent. Quid autem est quod vigilantibus pastoribus angelus apparet, eosque Dei claritas circumfulget, nisi quod illi prae caeteris videre sublimia merentur, 1462 qui fidelibus gregibus praeesse sollicite sciunt? Dumque ipsi pie super gregem vigilant, divina super eos gratia largius coruscat. 2. Regem vero natum angelus nuntiat, ejusque voci angelorum
Abbreviated transcription (Latin):
dño missarum sollẽp¬
nia ter hodie caelebraturi sumus: loqui
dui de cuuangelica lectione non possumꝰ.
sed nos aliquid uel breuiter dicere redẽp¬
toris nr̃i natiuitas ipsa compellit.
Quid est quod nascituro dñõ mundus
describitur. nisi hoc quod aꝑte monstrat᷑.
quia ille apparebat incarne. qui electos
suos adscriber& in aternitate : Quo
contra derẽprobis ꝑproph&am dicitur
Deleantur delibro uiuentium : & cum
iustis non scribantur . Quibene ctiam
inb& hleem nascitur. Bethleem quippe.
domus panis interpretatur. Ipse nam que
ẽ: quiait. Egosum panis uiuus: qui decelo
descendi. Locus ergo inquo dñs nasceret᷑
domus panis ante uocatus est: quia futurũ
ꝓfecto erat. ut ille ibi ꝑmateriã carnis
apparer&. qui electorũ mentes interna
satietate reficer& Quinon inparentũ
domti. sed inuia nascitur: ut ꝓfecto osten¬
der&. quia ꝑ humanitatẽ quã ad sumpse¬
rat. quasi in alieno nascebatur: Alienum
uidelic& : non scđm potestatẽ dico. sed

Expanded text:
no, missarum solemnia ter hodie celebraturi sumus, loqui diu de Evangelica lectione non possumus. Sed nos aliquid vel breviter dicere Redemptoris nostri nativitas ipsa compellit. Quid est quod nascituro Domino mundus describitur, nisi hoc quod aperte monstratur, quia ille veniebat in carne, qui electos suos ascriberet in aeternitate? Quo contra de reprobis per Prophetam dicitur: Deleantur de libro viventium, et cum justis non scribantur . Qui bene etiam in Bethlehem nascitur: Bethlehem quippe domus panis interpretatur. Ipse namque est qui ait: Ego sum panis vivus, qui de coelo descendi . Locus ergo in quo Dominus nascitur, domus panis antea vocatus est, quia futurum profecto erat ut ille ibi per materiam carnis appareret, qui electorum mentes interna satietate reficeret. Qui non in parentum domo, sed in via nascitur, ut profecto 1461 ostenderet, quia per humanitatem suam quam assumpserat quasi in alieno nascebatur. Alienum videlicet non secundum potestatem dico, sed
Abbreviated transcription (Latin):
rifico patrem. scio enim quodhabeat
filium : & non honorifico inpatris
nomine. Non enim patrẽ intelligo
sine filio. honorifico tamen & filium
tamquã minorem. Corrigaote ipse
filius: & reuocat te dicens. ut omnes
honorificat filium. nec patrẽ honori¬
ficat quimisit illum: Ego inquit ma¬
iorem honorem uolo dare patri. mino¬
rem filio Ibi tollis honorem patri
ubi minorem das filio. Quid enim tibi
patrem aequalem sibi filium generare
aut noluit aut non potuit.  Sinoluit
inuidit: si non potuit defecit. Non ergo
meliosus in patrẽ : Pro inde sic honorifi¬
ca filium. quomodo honorificas patrẽ.
siuis honorificare & filium & patrem

Expanded text:
rifico Patrem; scio enim quod habeat rifico Patrem; scio enim quod habeat Filium, et non erro in Patris nomine, non enim Patrem intelligo sine Filio, honorifico tamen et Filium tanquam minorem: corrigit te ipse Filius, et revocat te dicens: Ut omnes honorificat Filium, nec Patrem honorificat, qui misit illum. Ego, inquis, majorem honorem volo dare Patri, minorem Filio. Ibi tollis honorem Patri, ubi minorem das Filio. Quid enim tibi Pater aequalem sibi Filium generare aut noluit aut non potuit? Si noluit, invidit; 513 si non potuit, defecit. Non ergo meliosus in Patrem. Proinde sic honorifica Filium, quomodo honorificas Patrem, si vis honorificare et Filium et Patrem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓferamus eiusdem dnĩ certam manifes¬
tamque sententiam. qua ostendimus
ipsam fuisse causam ut dicer& pater non
iudicat quem quam: sed om̃e iudicium
dedit filio. quia iudex forma filii homi¬
nis apparebit. quae forma non est
patris sed filii. nec ea filii inqua aequalis
est patri. sed inqua minor est patre.
ut sit in iudicio conspicuus bonis & ma¬
lis. & om̃s honorificent filium. sicut
honorificant patrem: Qui non hono¬
rificat filium. non honorificat patrẽ
Quid est enim honorificare patrem.
nisi quodhabeat filium: Aliud estem̃
cũ tibi cõmendatur ds̃. quia ds̃ est: & ali¬
ud cum tibi cõmendatur ds̃ quia pa¬
tabilis tibi commendatur. Cum uero
tibi quia pater est cõmendatur: nihil
tibi aliud quã & filius cõmendatur.
quia pater dici non potest si filium
non hab&. sicut nec filius si patrẽ non
hab&. Sedne forte patrem quidem
honorifices tamquã maiorem: filium
uero tam quã minorem utdicas hono¬

Expanded text:
proferimus eiusdem domini certam manifesproferimus eiusdem domini certam manifestamque sentipsam fuisse causam ut diceret: Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio, quia judex forma filii hominis apparebit. Quae forma non est Patris, sed Filii, nec ea Filii in qua aequalis est Patri, sed in qua minor est Patre: ut sit in judicio conspicuus bonis et malis. Ut omnes honorificent Filium, sicut honorificant Patrem. Qui non honorificat Patrem, non honorificat Filium. « Quid est enim honorificare Patrem, nisi quod habeat Filium? Aliud est enim cum tibi commendatur Deus quia Deus est, et aliud, cum tibi commendatur Deus quia Patabilis tibi commendatur: cum vero tibi Pater quia pater est commendatur, nihil tibi aliud quam et Filius commendatur, quia Pater non dici potest, si Filium non habet; sicut nec Filius, si Patrem non habet. Sed ne forte Patrem quidem honorifices tanquam majorem, Filium vero tanquam minorem, ut dicas mihi: Hono
Abbreviated transcription (Latin):
Sed sicut suscitat pater mor tuos & uiui¬
ficat. sic & filius quosuult uiuificat. Non
enim alios pater. alios filius uiuificat:
sed una potestas unam uiui ficationem
facit. quȩ etiam potestas uno honore
honoranda est. & ideo consequenter
subiunxit. Pater enĩ non iudicat quẽ¬
quam. sed om̃e iudicium dedit filio.
silium. non honorificat patrem. Pater
non iudicat quem quam. quia pater
personam hominum non suscepit. nec
iniudicio uidebitur. sed sola filii
filius uidebitur iniudicio in ea natura
qua consubstantialis est dõ patri. sed
mea qua consubstantialis est matri: &
homo factus est. Ita intellegendum. ẽ.
pater non iudicat quemquam. sed om̃e
iudicium dedit filio: Acsi diceretur
Patrem nemo uidebit iniudicio uiuorũ
& mortuorum sed om̃s filium: qui a
& filius hominis est ut possit & abimpus
uideri. cum & illi uidebunt. inquem
pupugerunt. Quod ne conicere potiu̾
quam aperte demonstrare uideamur.

Expanded text:
Sed sicut suscitat Pater mortuos et viviSed sicut suscitat Pater mortuos et vivificat, sic et Filius quos vult vivificat. Non enim alios Pater, alios Filius vivificat, sed una potestas unam vivificationem facit, quae etiam potestas uno honore honoranda est. Et ideo consequenter subjunxit: « Pater enim non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio: Filium, sicut honorificant Patrem. Pater non judicat quemquam, quia Patris persona hominem non suscepit, nec in judicio videbitur, sed sola Filii Filius videbitur in judicio in ea natura qua consubstanin ea qua consubstantialis est matri, et homo factus est. Ita intelligendum est, « Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio, » ac si dicere"patrem nemo uidebit in iudicio uiuorum et mortuorum, sed omnes filium", quia et filius hominis est, ut possit et ab impiis uideri, cum et illi uidebunt in quem pupugerunt. Quod ne conicere potius quam aperte demonstrare uideamur,