comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in dedicatione ciuitatis suꝑ murũ ascen¬
dunt: quia ubi tẽpus retributionis ap¬
paruerit. generalẽ sceͤ ȩccłe conuersatio¬
nem altius uiuendo trascendisse ꝓba¬
buntur. Hi sunt nanq de quib eidẽ
stum est. ut qͥ nunc muris scẽ ȩccłẽ ui
ce uigilũ prȩlati sunt: tunc qͦq eisdẽ
gła remunerationis p̾mineant. Ubi duo
magni laudantiũ chori statuunt᷑: quia
de utroq popło uideors uidelicet &
gentiũ. qui suꝑna in patria dm̃ collau
uita geri. doctus quisq cognoscit. Qui
uidelicet chori eunt ad dexcera super
murũ: quia iusti ad uitã ȩternã recte
conuersando. & semꝑ in p̾senti festinant
& in futuro ꝑueniunt. Eunt ad portã
sterquilinu. in p̾senti quidẽ ut spurci¬
cim peccator de ęccła correctius uiuen¬
do & errantes corrigendo expurgent.
in futuro autẽ ut eos qͥ corrigi noluei t᷑
iudiciaria potestate de ciuitate dñi.
hoc ÷ ab ingressu patriȩ celestis expellant̃.
Uel certe chori laudantiu᷑ ad dexteram

Expanded text:
in dedicatione civitatis super murum ascendunt; quia ubi tempus retributionis apparuerit, generalem sanctae Ecclesiae conversationem altius vivendo transcendisse probabuntur. Hi sunt namque de quibus eidem stum est, ut qui nunc murus sanctae Ecclesiae vice vigilum praelati sunt, tunc quoque eisdem gloria remunerationis praemineant. Ubi duo magni laudantium chori statuuntur, quia de utroque populo, Judaeorum scilicet et gentium, qui superna in patria Deum collau quotidie geri doctus quisque cognoscit. Qui videlicet chori eunt ad dextram super murum, quia justi ad vitam aeternam recte conversando, et semper in praesenti festinant, et in futuro perveniunt. Eunt ad portam sterquilinii, in praesenti quidem ut spurcitiam peccatorum de Ecclesia correctius vivendo, et errantes corrigendo expurgent. In futuro autem, ut eos qui corrigi noluerunt, judiciaria potestate de civitate Domini, hoc est ab ingressu patriae coelestis expellant. Vel certe chori laudantium ad dexteram
Abbreviated transcription (Latin):
nrm ardens erat in nob̾ cũ loqueretur
in uia. & aꝑtret nobis scripturas: Cui
contra reproboꝵ corda & ipsa ardent.
sed igne scelerũ. Unde alius ꝓpħa de illis.
Om̃s inqͥt adulterantes. uelut clibanus
corda eorũ. Structores gͦ sc̃ẽ ciuitatis int̾
alia turrẽ furnorũ edificant: cũ docto¬
res auditorũ corda suoꝵ in fide & oꝑe
ueritatis instituunt. quo digni fiant
ad maiora sp̃s dona ꝑcipienda. nouasq
cotidie uirtutũ dapes in gaudiũ popłi
dt̃ ꝓferendas. Gaudentes uero ac dño lau¬
dem canentes suꝑ turrẽ furnorũ in die
dedicationis uerusolunorũ incedunt: cũ
in. tempore futurȩ retributionis de illor
quos uitę magisterus instituere gła¬
& eterna beatitudine congaudent.
ipsa est sublimitas & custodia bonors
oꝑum. qua eadẽ corda ne a malignis
spiritib possint ledi ne flãma uirtu¬
tum uento elationis inflecti uł turbari
ualeat. cutu̾ specta semꝑ necesse est
cautela & sollicitudine muniri. Et

Expanded text:
m ardens erat in nobis, cum loqueretur in via, et aperiret nobis Scripturas ? Et contra, reproborum corda et ipsa ardent, sed igne scelerum. Unde alius propheta de illis: Omnes, inquit, adulterantes velut clibanus corda eorum . Structores ergo sanctae civitatis, inter alia turrem furnorum aedificant, cum doctores auditorum suorum corda in fide et opere veritatis instituunt, quo digni fiant ad majora Spiritus dona percipienda, novasque quotidie virtutum dapes in gaudium populi Dei proferendas. Gaudentes vero, et Domino laudem canentes, super turrim furnorum in die dedicationis Hierosolymorum incedunt, cum in tempore futurae retributionis de illorum quos vitae magisteriis instituere gloria, aeterna beatitudine congaudent. ipsa est sublimitas et custodia bonorum operum; quae eadem corda, ne a malignis spiritibus possint laedi, ne flamma virtutum, vento elationis inflari vel turbari valeant, circumspecta semper necesse est cautela et sollicitudine muniri. Et
Abbreviated transcription (Latin):
Et tu quicquid int̾ fideles infidelitatis
& immundicie reꝑis: continuo proice
foras. ut mundatis credentiũ cordib que
sunt gazophylacia dñi. cũ uirtutum
fuerint plena diuitiis uasa dñi inferanł.
hoc est illa ipsa corda quȩ paulo ante
uasa erroris fuerant ꝑ culpã: denuo ua¬
sa dñi fiant ꝑ correctione. ibiq sacri¬
ficium bonȩ oꝑationis & thus pure
orationis. ubi pridem spelunca lationũ¬
erat inueniat᷑. Sed & illi uasa tobiȩ am¬
manitis de gazophylacio templi eiciuNT
ibiq uasa domꝰ dĩ & sacrificium & thus
ieferunt: qͥ excominunicatis suie anathe¬
matizatis hereticis aut falsis catholicis ac
de çccła expulsis. catholicos in eor gradũ
xp̃i famulos subiogant. qͥ fidelib ei acti¬
bus atq orationib deseruiant. Compa¬
randum sane hoc opꝰ neemie zelo dñi
saluatoris. quando inueniens uendentes
in templo & ementes fecit flagellum de
resticulis. & cunctos foras eiecit. Apteq
neemias sicut in coeteris suis actib. ita

Expanded text:
Et tu quidquid inter fideles infidelitatis et immunditiae reperis, continuo projice foras, ut immundatis credentium cordibus, quae sunt gazophylacia Domini, cum virtutum fuerint plena divitiis, vasa Domini inferantur; hoc est, illa ipsa corda, quae paulo ante vasa erroris fuerant per culpam, denuo vasa Domini fiant per correctionem; ibique sacrificium bonae operationis, et thus purae orationis, ubi pridem spelunca erat latronuinveniatur. Sed et illi vasa Tobiae Ammonitis de gazophylacio templi ejiciunt, ibique vasa domus Dei, et sacrificium et thus referunt, qui excommunicatis sive anathematizatis haereticis aut falsis catholicis, ac de Ecclesia expulsis, catholicos in eorum gradum Christi famulos subrogant, qui fidelibus ei actibus atque orationibus deserviant. Comparandum sane hoc quoque Nehemiae, zelo Domini Salvatoris, quando inveniens vendentes in templo et ementes, fecit flagellum de resticulis, et cunctos foras ejecit ; apteque Nehemias sicut in caeteris suis actibus, ita
Abbreviated transcription (Latin):
nem tenebant. De tribu autẽ iuda & ben¬
iamui quoscunq sors elegit habitabant
in ierłm. simul & de sacerdotali ac leuitica
tribu. Trib nanq beniamin ibi antiquitꝰ
manebat. qm huic ciuitas illa sorte ꝓue¬
nit. Trib uͦ udȩ ibidẽ intrauit a tempo¬
rib dauid. cũ eam ille totius isrłitici re¬
gni metropolim fecit. Quib & trib lcui
addita est. ex quo ibidẽ arta testamenti
addducta. & altare & templũ dĩ constructũ
est. Uide enĩ sequentia libri huiꝰ. & intie¬
nies quia de his solumͦ trib tribub habi¬
tatores ierłm computat. quor etiã sũmã
subtilit᷑ omniuꝰ annectit. Expleto autẽ
horũ cathalogo. curauit adhuc adiungere
scriptura. quib in urbib coeteraruꝰ pars
earundẽ tribuũ habitauerit. Nã sequit᷑.
De filiis uida habitauerunt in cariathar

Expanded text:
ribu autem Juda et Benjamin quoscunque sors eligebat, habitabant in Hierusalem; simul et de sacerdotali ac Levitica tribu. Tribus namque Benjamin ibi antiquitus manebat; quoniam huic civitas illa sorte provenit. Tribus autem Juda ibidem intravit a temporibus David, cum eam illo totius Israelitici regni metropolim fecit. Quibus et Levi tribus addita est, ex quo ibidem arca testamenti adducta, et altare ac templum Dei constructum est. Vide enim sequentia libri hujus et invenies quia de his solummodo tribus tribubus habitatores Hierusalem computat, quorum etiam summam subtiliter omnium annectit; expleto autem horum catalogo, curavit adhuc adjungere Scriptura quibus in urbibus caetera pars earumdem tribuum habitaverit. Nam sequitur: De filiis Juda ha
Abbreviated transcription (Latin):
trię cȩlestis introducunt. Tunc int̾ alia
sc̃e moenia ciuitatis. etĩ suꝑ turrem
furnorũ in cuius pridem structura de¬
sudabant. neemias cũ choro laudantiũ
incedit: cũ magistri ueritatis de subli¬
mibus eoꝵ quos docuere p̾mus letant᷑.
Si eniꝰ panes furnicei qͥ in abdito co¬
quuntur internã mentis fideliũ deuoti¬
onem quȩ caritatis est igne confirmata¬
designant. unde & tales in sacrificiũ
dñi ꝑ legẽ iubebant᷑ offerri: qͥd ꝑ fur¬
nos in quib idem panes coquuntur.
aptius quã ipsa illor corda. quę flãma
amoris intimi semꝑ ardere & uirtutum
facta siue uerba solent ꝓcieare figurart̃.:
De quib pulchre ꝓpħa dicit. Dicit dñs
cuius ignis est in syon. & caminus eius

Expanded text:
triae coelestis introducunt. Tunc inter alia triae coelestis introducunt. Tunc inter alia sanctae moenia civitatis, etiam super turrim furnorum, in cujus pridem structura desudabant, Nehemias cum choro laudantium incedit, cum magistri veritatis de sublimibus eorum, quos docuere, praemiis laetantur. Si enim panes fornacei, qui in abdito coquuntur, internam mentis fidelium devotionem, quae charitatis est igne confirmata, significant; unde et tales in sacrificium Domini per legem jubebantur offerri , qui per furnos, in quibus iidem panes coquuntur, aptius quam ipsa illorum corda, quae flamma amoris intimi semper ardere, et virtutum facta sive verba solent procreare, figurantur. De quibus pulchre propheta dicit: Dominus tuus est ignis in Sion, et caminus eju
Abbreviated transcription (Latin):
Longũ ÷ de singulis portis siue turrib
specialit̾ disserere. Tantũ dixisse suffictat.
quia qui portas. turres & murũ ciuita¬
tis in magno labore. erũna. fame. frigo¬
rx. uigiliis diurnis nocturnisq repu¬
gnante indefesso hoste atq insidiante
ꝑfecerunt: nunc repulso & confuso hoste
ꝑ eiusdẽ ciuitatis portas. turres & edificia
deambulantes in canticis & ymnis. IN
psalteriis. ꝙmbalis & cytharis. in tubis
& gr̾arũ actione. una cũ ipsis qͥ auctores
opis & doctores legis dĩ fuete magistris
colletant᷑. Qd̃ eodẽ ordine etiã in sp̃uali
edificio fieri nulli dubiũ est. cũ instan¬
te tempore ultime retributionis. quasi
diu desiderata dedicatione ciuitatis dĩ
fideles ȩterna ꝓ oꝑib suis p̾inia conse¬
quuntur. quando uelut neemtis &
etras coeteriq sacerdotes & leuite suos
singuli oꝑarios ꝓducentes. cuncti fideliũ
popłor magistri. suos quiq quos dño
adquisierunt auditores ad moenia pa¬

Expanded text:
Longum est de singulis portis sive turribus specialiter disserere; tantum dixisse sufficiat quia qui portas, turres, et murum civitatis in magno labore, aerumna, fame, frigore, vigiliis diurnis, nocturnis quoque, repugnante indefesso hoste atque insidiante, perfecerunt, tunc repulso et confuso hoste per ejusdem civitatis portas, turres et aedificia deambulantes, in canticis et hymnis, in psalteriis, cymbalis, citharis, in tubis et gratiarum actione, una cum ipsis qui auctores operis et doctores legis Dei fuere, magistris collaetantur. Quod eodem ordine etiam in spirituali aedificio fieri, nulli dubium est. Cum instante tempore ultimae retributionis, quasi diu desiderata dedicatione civitatis Dei, fides aeterna pro operibus suis praemia consequitur; quando velut Nehemias et Ezras, caeterique sacerdotes et Levitae, suos singuli operatios producentes, cuncti fidelium populorum magistri, suos quique, quos Domino acquisierunt auditores, ad moenia pa
Abbreviated transcription (Latin):
uersus tẏrannidẽ nouã filii regis redderet
fortiores. Illos nimirũ significans. qui
disꝑsam abheretias eccłam subsidus uerbi
celestis confortare. atq ad debellandã eoꝵ
insaniaᷤ curant animare. At dũ idem he¬
retici neophẏtos & suis prauitatib & osten¬
sis alior exemplis sue uerbis malignis
ꝑdere nitunt᷑: quasi nati de incestu popłi
egressu ex ȩgypto isrł & suis armis & ba.¬
laam arioli qui interpretat᷑ uinitas po¬
puli. maledictis atq consilris unpugnanł
tnfandis. Sed ds̃ & maledictionẽ balaam
conuertit in benedictionẽ popłi sui. &
eũ abarmis inunicarũ gentiũ muniuit.¬

Expanded text:
versus tyrannidem novam filii regis redderet versus tyrannidem novam filii regis redderet fortiores; illos nimirum significans, qui dispersam ab haereticis Ecclesiam subsidiis verbi coelestis confortare, atque ad debellandam eorum insaniam curant animare. At dum iidem haeretici, neophytos et suis primatibus, et ostensis aliorum exemplis, sive verbis malignis perdere nituntur, quasi nati de incesto populi egressum ex Aegypto Israel, et suis armis, et Balaam arioli, qui interpretatur vanitas populi maledicti, atque consiliis impugnant infandis. Sed et Deus maledictionem Balaam convertit in benedictionem populi sui, et eum ab armis inimicarum gentium munivit
Abbreviated transcription (Latin):
maledicendũ ei. Et coetera. Constat moa¬
bitas & ammanitas quia de incestu nati
sunt. hereticorũ figurã tenere. quortim
auctores dũ doctrinaᷤ patrũ de qua ipsi
eruditi sunt male intelligendo corrum¬
punt: quast filiȩ loth semine paterno
furam & in tenebris & ñ legitime utuł
ldeoq taliũ ꝓles hoc ÷ sectatotes heresũ.
nullã unquã in ȩccła dñt partẽ habere
queunt. Nam quicunq ex his corrigunt᷑.
uã non erunt taliũ soboles genitricum.
Oocurrerent autẽ filus isrł egredientib
ex egypto cũ pane & aqua. si ipsi bene ui¬
uentes & catholica in pace uersantes. sola¬
tium uerbi diꝰ conferrent eis. qui nuꝑ
a seruitio peccatoꝵ ꝑ aquã baptismi tan
quam ꝑ fluctus rubri maris eruti. ad li¬
bertatem patriȩ celestis anhelant. Quomͦ
fecit berzellai galaadites. qͥ fugienti dd̃
& exercitui eiꝰ a facie absalon cũ alim̃tis
occurrit. quo eos refocilando adiutos ad¬

Expanded text:
maledicendum ei et convermaledicendum ei et converbitas et Ammonitas, quia de incesto nati sunt, haereticorum figuram tenere, quorum auctores, dum doctrinam patrum, de qua ipsi eruditi sunt, male intelligendo corrumpunt, quasi filiae Loth semine paterno furtim et in tenebris, et non legitime utuntur: ideoque talium proles, hoc est sectatores haeresum, nullam unquam in Ecclesia Domini partem habere queant. Nam quicunque ex his corriguntur, jam non erunt talium soboles genitricum. Occurrerunt autem filiis Israel, egredientibus ex Aegypto, cum pane et aqua, si ipsi bene viventes, et catholica in pace versantes, solatium verbi Dei conferrent eis, qui nuper a servitio peccatorum per aquam baptismi et per fluctus maris eruti, ad libertatem patriae coelestis anhelant; quomodo fecit Bercellai Galaadites , qui fugienti David et exercitui ejus a facie Absalon, cum alimentis occurrit, quo eos refocillando adjutos, ad
Abbreviated transcription (Latin):
si humo uitiorꝰ cor tuuꝰ pregrauari ne
in eo ciuitatẽ diuinȩ habitationi digna
ȩdificare ualeas. si te ab expurgandis uitio¬
rum ruderib. abedificandis uirtutum
moenib hostẽ malignũ retrahere uelle
ꝑspexeris . audi consolationẽ & consilia
sacerdotũ. auscultandis & custodiendis di¬
uuinis lectionib assiduus esto. Sicq fit. ut
habitaculũ pectoris tui expulsis demorũ
insidiis. ds uictor quasi suã ciuitatem
sci̾ficaturus. & mansionẽ apud te facturꝰ
introeat. Et scĩ ficabant leuitas. & leui¬
leuitas detimas eis dando quasi scĩs dĩ.
& ipsi leuitȩ scificabant sacerdotes
decimã eis partẽ quast sublimiorib de
suis offerendo detimis. In die autẽ illo le
ctum est in uolumine moysi audiente
popło. & inuentũ . e̾. scriptũ in eo quod
ñ debeant intdire ammanites & moa¬
bites in eccłam diꝰ usq in ȩternũ. eõqđ
ñ occurrerint filus isrł cũ pane & aqua.
& conduxerint aduersũ eos balaã ad

Expanded text:
si humo vitiorum cor tuum praegravari, ne in eo civitatem divina inhabitatione dignam aedificare valeas, si te ab expurgandis vitiorum ruderibus, ab aedificandis virtutum moenibus, hostem malignum retrahere velle perspexeris, audi consolationem et consilia sacerdotum; auscultandis et custodiendis divinis lectionibus assiduus esto; sicque stes, ut habitaculum praetorii tui, expulsis daemonum insidiis, Deus victor, quasi suam civitatem sanctificaturus, et mansionem apud te facturus introeat. Et sanctificabant Levitas, eLevitas, decimas eis dando, quasi sanctis Dei; et ipsi Levitae sanctificabant sacerdotes, decimam eis partem, quasi sublimioribus de suis offerendo decimis. In die autem ctum est in volumine Mosi audiente populo et inventum est scriptum in eo quod non debeat introire Ammanites et Moabites in ecclesiam Dei usque in aeternum eo quod non occurrerint filiis Israhel cum pane et aqua et conduxerint adversum eum Balaam ad
Abbreviated transcription (Latin):
obtutib maiestatis erudim. Potest hoc
etiã de ꝑsecutione gentiliũ qua eccła scã
creberrime concussa est mostice accipi.
quȩ occisione quidẽ martyrũ uidebat᷑
funditus. eẽ. delenda. sed eis in occulto
coronatis melius construebat᷑. Quorũ
etũ post mortẽ clarescentib intraculis
maior ad confessionẽ fidei confluebat¬
popłs. donec apex quoq ipse munda¬
ni imꝑu uigo xp̃i suauissimo collũ
subdere consensit. ut status scę ciuita
rat impugnatus incredulis. denuo
credentiũ regũ & pͥncipũ scł̃i adiuua¬
retur & ꝓpigaretur instantia. quomͦ
ciuitatẽ ierusolimã reges quidẽ chal¬
deorum qui interp̾tantur feroces. uł
quasi demonia subuerterunt. sed reges
irisione restaurant. & honore debito

Expanded text:
obtutibus majestatis erudimur. Potest hoc obtutibus majestatis erudimur. Potest hoc etiam de persecutione gentilium, qua Ecclesia sancta creberrime concussa est, mystice accipi; quae occasione quidem martyrum videbatur funditus esse delenda, sed eis in occulto coronatis melius construebatur. Quorum etiam post mortem clarescentibus miraculis, major ad confessionem fidei populus confluebat, donec apex quoque ipse mundani imperii jugo Christi suavissimo collum subdere consensit, ut status sanctae civirat impugnatus incredulis, denuo credentium regum et principum saeculi adjuvaretur et propagaretur instantia; quomodo civitatem Hierosolymam reges quidem Chaldaeorum, qui interpretantur feroces, vel quasi daemonia subverterunt, sed reges tati, amica provisione restaurant, et honore debito
Abbreviated transcription (Latin):
instantia catholicorũ doctorũ lucem
ueritatis recepit: plures ad cognoscendã
tuendãq rationẽ recuꝑate eiusdẽ ueri¬
tatis filios ꝓcreauit. Neq enĩ unquã
beati patres athanasus. ambrostus. hyla¬
rius. augustinus. & coeteri tales. tot
& tam magnificos in scãm scripturã
tractatus conderent: si ñ contra fidem
rectam tam multifarius hereticorum
fuisset error obortus. Sed dũ heretici
mendaciũ suũ testimonus scripturarũ
astruere nitebant᷑: coacti sunt patres
econtrario earundẽ scripturarum illos
auctoritate refellere. & harũ dicta quo¬
modo sint recte intelligenda disserere.
Quȩ nos eor hodie scripta relegentes.
quast ad portas & uestibula scę cuittatis
ac templi custodes uigilantiores quasi
ad officiũ altaris. & hostiarũ dñi copio¬
siores accipimꝰ ministros: quia ꝑ illoꝵ
sermones ad custodiã fidei & bonȩ acti¬
onis. ad seruiendũ intentionis diuine

Expanded text:
instantia catholicorum doctorum lucem instantia catholicorum doctorum lucem veritatis recepit, plures ad cognoscendam tuendamque rationem recuperantes, ejusdem veritatis filios procreavit. Neque enim unquam beati Patres Athanasius, Ambrosius, Hilarius, Augustinus, et caeteri tales, tot et tam magnificos in sanctam Scripturam tractatus conderent, si non contra fidem rectam tam multifarius haereticorum fuisset error ortus. Sed dum haeretici mendacium suum testimoniis Scripturarum astruere nitebantur, coacti sunt partes econtrario earumdem Scripturarum illos auctoritate refellere, et harum dicta quomodo sint recte intelligenda disserere. Quae nos hodie eorum scripta legentes, quasi ad portas et vestibula sanctae civitatis ac templi custodes vigilantiores, quasi ad officium altaris et hostiarum Domini copiosiores accipimus ministros; quia per illorum sermones ad custodiam fidei, et bonae actionis ad serviendum intentius divinae
Abbreviated transcription (Latin):
minorũ sacerdotũ ac leuitarũ qui illoꝵ
ftiere temporib. ut scire possimꝰ. quod
aggtegato in ierłm cuuũ numero copio¬
so. sacerdotũ quoq ac leuitarũ coetus
fuerit exunius ac nobilissimus. qͥ ad
ministeria templi & altaris. ad conficen¬
dum & laudandũ dm̃. ad custodiam
eiusdẽ templi & ciuitatis. ad erudien¬
dam plebem sufficerent. Neq absq my¬
sterii sacratioris intelligentia factũ est.
quod reȩdificata ciuitas terłm tantam
ciuiũ copiã in om̃i gradu & ordine
meruit. quantã insistente ac destruente
hoste nunquã ꝑdidisse legit᷑. Sic & enĩ
sepe scã eccła ex detrimentis suis mauora
recipit incrementa. cũ uno ꝑ incuriã
lapso in peccatũ. plures exemplo eiꝰ t̾riti
ad ꝑsistendũ in castitate fidei fiunt
cautiores. Sepe ipsi idem qͥ peccauerurł
maiores post actam poenitentiã bonor
oꝑum fructus ferte incipiunt. quam
ante incursũ peccati ferre consuerant.
Sepe abhereticis ȩccła uastata. postqͣm

Expanded text:
sacerdotum ac Levitarum qui illorum fuere temporibus; ut scire possimus, qui, aggregato in Hierusalem civium numero copioso, sacerdotum quoque ac Levitarum coetus fuerit eximius ac nobilissimus, qui ad ministeria templi et altaris, ad confitendum et laudandum Deum, ad custodiam ejusdem templi et civitatis, ad erudiendam plebem sufficerent. Neque absque mysterii sacratioris intelligentia factum est, quod reaedificata civitas Hierusalem tantam civium copiam in omni gradu et ordine meruit, quantam insistente ac destruente hoste nunquam perdidisse legitur. Sic etenim saepe sancta Ecclesia ex detrimentis suis majora recepit incrementa, cum uno per incuriam lapso in peccatum, plures exemplo ejus territi, ad persistendum in castitate fidei fiunt cautiores. Saepe idem ipsi qui peccaverunt, majores post actam poenitentiam bonorum operum fructus ferre incipiunt, quam ante incursum peccati ferre consuerant. Saepe ab haereticis Ecclesia vastata, postquam
Abbreviated transcription (Latin):
Et coetera. lã dudũ edificata erat ciuitas.
sed ñ decebat eã dedicari prius quam
habitatorib aggregatis. & ministri
templo idonet & portis ac uestibulis
essent custo des deputati. Facta autẽ
cuitas scã dedicat᷑ cũ completo IN
fine scli numero electoꝵ. eccła unitier¬
saliter in celis ad uisionẽ fui condito¬
ris introducit᷑. Cuiꝰ uitȩ desideriis qͦti¬
ens in hac uita sustollimꝰ: quasi de fu¬
tura ciuitatis nr̃ȩ dedicatione lȩtam̃
Unde & bifarie hȩc eadem dedicatio
potest ꝑ significationẽ accipi. interim
uidelicet in spe desiderantiu ac mun¬
dantium oculos cordis quib dm̃ ui¬
dere ualeant. tunc uͦ in re ipsa fruen¬
tium diuiha uisione beator hominũ
in corporib sp̃ualib. int̾ angłicors
agmina sp̃uum. Requistert᷑ inquit¬

Expanded text:
 etc. Jam dudum aedificata erat civitas, sed non decebat eam dedicari priusquam habitatoribus aggregatis, et ministri templo idonei, et portis ac vestibulis essent custodes deputati. Facta autem civitas sancta dedicatur, cum, completo in fine saeculi numero electorum, Ecclesia universaliter in coelis ad visionem sui Conditoris introducitur. Cujus vitae desideriis, quoties in hac vita sustollimur, quasi de figura civitatis nostrae dedicatione laetamur. Unde et bifarie haec eadem dedicatio potest per significationem accipi; interim videlicet in spe desiderantium ac mundantium oculos cordis, quibus Deum videre valeant; tunc vero in re ipsa fruentium divina visione beatorum hominum in corporibus spiritualibus inter angelicorum agmina spirituum. Requis
Abbreviated transcription (Latin):
in uerłm. Et nos sullimẽ uitã electors
quã sequi imitando ñ possumus. con¬
gaudendo ac uenerando nr̃am facere
debemus. Notandũ autẽ uxta fidem
sacrȩ hẏstoriȩ. quia ñ alii erant qui in
terłm habitasse dicunt᷑. quã de tribu
iuda & beniamin & leui. Sequit᷑ enĩ
minifeste. Habitauit autẽ unusquisq
in possessione sua. in urbib sitis isrł.

Expanded text:
 etc. Et nos sublimem vitam electorum, quam sequi imitando non possumus, congaudendo ac venerando nostram facere debemus. Notandum autem, juxta fidem sacrae Historiae, quia non alii erant qui in Hierusalem habitasse dicuntur, quam de tribu Juda et Benjamin, et Levitae. Sequitur enim manifeste: Habitavit autem unusquisque in po
Abbreviated transcription (Latin):
contigerit habitatio scę ciuitatis. sicut
& coeterarũ possessio ciuitatũ tẽporib
iosue sorte data est filiis isrł. Quia ni¬
mirum & parua parui. & magna bona
magni. ñ sut lib̾tate uł industria arbitru.
sed occulti tudicis ac largitoris munere
ꝑciprunt. Benedixit autẽ popłs utris.¬

Expanded text:
contigerit habitatio sanctae civitatis, sicut contigerit habitatio sanctae civitatis, sicut et caeterarum possessio civitatum temporibus Josue sorte data est filiis Israel; quia nimirum et parva parvi et magna bona magni, non sui libertate, vel industria arbitrii, sed occulti judicis ac largitoris munere percipiunt. Benedixit autem populus viris
Abbreviated transcription (Latin):
suscipit. relique uͦ nouẽ suis in urbib re¬
fident. quia nunirũ ꝑfector est eoꝵ uide¬
licit qͥ precepta decalogi ad integrũ in dĩ
& ꝓximi dilectione custodiunt. archanis
celestib mente ꝓximare. atq ut ita dixe¬
rim scĩmȩ pacem beatitudinis int̾ tur¬
bines uite labentis imnitari. Quãuis &
illis qͥ generalia dĩ mandata seruant.
intrandi ad uitã eternã ianua pateat.
iuxta qd dñs in euangłio int̾roganti se
diuiti declarat. Tales nanq quasi in ci¬
uitatib sibi a dño traditis commorant᷑.
quia in custodia diuinȩ legis sese abinsi¬
dus hostis antiqui munire sollerter in¬
uigilant. Qui uͦ ꝑfecti. ẽẽ. uolentes. om̃ib
suis uenditis atq in elemosinas pauꝑum
distributis. sic dnm sequunt᷑: hi uelut
in arce ierłm. & ꝓximi templo dĩ atq
arcȩ testamenti in habitant. quia gr̃e
conditoris sui sullimius apꝓpiant. De¬
quib bene dicit᷑. quia ñ eis humane ꝓ¬
uidentia electionis. sed ꝓuentu sortis

Expanded text:
it, reliquae vero novem suis in urbibus resident; quia nimirum perfectorum est, eorum videlicet qui praecepta Decalogi ad integrum in Dei et proximi dilectione custodiunt, arcanis coelestibus mente proximare, atque ut ita dixerim summae pacem beatitudinis inter turbines vitae labentis imitari. Quamvis et illis qui generalia Dei mandata servant intrandi ad vitam aeternam janua pateat, juxta quod Dominus in Evangelio interroganti se diviti declarat. Tales namque quasi in civitatibus sibi a Domino traditis commorantur, quia in custodia divinae legis sese ab insidiis hostis antiqui munire solerter invigilant. Qui vero perfecti esse volentes, omnibus suis venditis, atque in eleemosynas pauperum distributis, sic Dominum sequuntur, hi velut in arce Hierusalem et proximi templo Dei atque arcae testamenti inhabitant, quia gratiae Conditoris sui sublimius appropiant. Bene dicitur, quia non eis humanae providentia electionis, sed proventu sortis
Abbreviated transcription (Latin):
ficata. Et nob̾ sabbatũ .e̾. sp̾uale semper
agendũ. semꝑ a seruili oꝑe hoc ẽ. peccato
rate a peccatis conscientie. ꝑuenire possi¬
mus ad sabbatũ futurę in celis głe. Sed
querunt popłi tͦre nr̃m ꝓphanare sabbatũ.
uenalia nob̾ quȩq inferendo in die scifica¬
ta: quia sp̃s immundi satagunt nr̃i mun¬
diciam cordis cõmaculare. & accepto precio
consensus nr̃i uitiorꝰ nob̾ illecebras inge¬
rere. quo diem nre scificationis uiquinen.
id÷ lucẽ pię cogitationis fiuie actionis nr̃e
immissis errorib obnubilent. Sed huiꝰ¬
modi mertatũ nos clausi muris nr̃e
urbis. hoc ÷ uitȩ custodia ꝑfectioris.
ꝓrsus uitare debemꝰ. Et statuemꝰ suꝑ
nos p̾cepta ut demꝰ tentiã partẽ stli ꝑ

Expanded text:
c. Et nobis sabbatum est spirituale semper agendum, semper a servili opere, hoc est peccato rati a peccatis conscientiae, pervenire possimus ad sabbatum futurae in coelis gloriae. Sed quaerunt populi terrae nostrum profanare sabbatum, venalia nobis quaeque inferendo in die sanctificata; quia spiritus immundi satagunt nostri munditiam cordis commaculare, et accepto pretio consensus nostri vitiorum nobis illecebras ingerere, quo diem maximae sanctificationis inquinent; id est, lucem piae cogitationis sive actionis nostrae immissis erroribus obnubilent. Sed hujusmodi mercatum nos clausi muris nostrae urbis, hoc est vitae custodia perfectioris prorsus vitare debemus. Et statuemus super nos praecepta, e
Abbreviated transcription (Latin):
ta est dispositio quę mox facta ciuitate
crat inchoata. sed usq ad hoc tẽpus ne¬
quibat terminari. prius quã recenfito
popłi numero & expletis solennis se¬
ptimi mensis. qui uidelicet in ipsa sca
ciuitate. qͥ aliis in urbib habitare deb̾eñ.
Congruit autẽ figuris sacramentorũ.
qđ principes popłi in ierłm habitasse
referuntur. Decet nanq prȩsules sce eccłe
quantũ culmine potentię plebẽ transceu¬
dunt: tantũ eã etiã uitȩ meritis tran¬
scendere. Cuitates quippe isrł relique.
deuotã plebis dĩ conuersationẽ designanł
Porro habitatio ierusolimorũ eor specia¬
liter actus figurat. qͥ suꝑato iã certamine
uitiorũ libera mente tusioni suꝑnȩ pacd
appropinquant. iuxta illud psalmistȩ.

Expanded text:
ta est dispositio, quae mox facta civitate erat inchoata; sed usque ad hoc tempus nequibat terminari, priusquam recensito populi numero, et expletis solemniis septimi mensis, qui videlicet in ipsa sancta civitate, qui et aliis in urbibus habitare deberent. Congruit autem figuris sacramentorum quod principes populi in Hierusalem habitasse referuntur. Decet namque praesules sanctae Ecclesiae, quantum culmine potentiae plebem transcendunt, tantum eam et vitae meritis transcendere. Civitates quippe Israel reliquae devotam plebis Dei conversationem designant. Porro habitatio Hierosolymorum, eorum specialiter actus figurat, qui, superato jam certamine vitiorum, libera mente visioni supernae pacis appropinquant, juxta illud Psalm
Abbreviated transcription (Latin):
tib adiungit᷑. Popłs autẽ stabat
gradu suo. Cũ entm presules quantum
honore prestant. tantũ etiã bonis oꝑib
subditos anteire satagunt: tuno & idẽ
subditi bonis eoꝵ incitati exemplis. sue
gradũ uite iam deuoti exequuntur.
eorũq pus exhortationib admoniti. la¬
crimas ꝓ admissis erratib. siue etiam
ꝓ desiderio patriȩ celestis crebras fundẽ
delectantur. Unde & hic quoq apte
subiungitur. Elebat autẽ om̃is popłs.
cũ auduet uerba legis. Uerũ quia idem
doctores scĩ qͥ mentes auditorũ suor &
lectionib sacris & deuotis suis exhortatio¬
nib ad lacrimas excitant. easdẽ qͦq lacri¬
mas consolant᷑. dũ sempiterna illas gau¬
dia secutura. eẽ. ꝓmittunt. recte subum¬
gitur. Et dixit eis. Ite & edite pinguia

Expanded text:
tibus adjungitur: Populus autem stabat in tibus adjungitur: Populus autem stabat in gradu suo. Cum enim praesules, quantum honore praestant, tantum etiam bonis operibus subditos anteire satagunt, tunc et iidem subditi bonis eorum incitati exemplis, suae gradum vitae jam devoti exsequuntur; eorumque piis exhortationibus admoniti, lacrymas pro admissis erratibus, sive etiam pro desideriis patriae coelestis crebras fundere delectantur. Unde et hic quoque apte subjungitur: Flebat autem omnis populus, cum audiret verba legis. Verum quia iidem doctores sancti, qui mentes auditorum suorum et lectionibus sacris et devotis suis exhortationibus ad lacrymas excitant; easdem quoque lacrymas consolantur, dum sempiterna illos gaudia secutura esse promittunt. Recte subjungitur: Et dixit eis: Ite, et edite pinguia
Abbreviated transcription (Latin):
eneam. Qd enim sepe dictũ . ẽ. sicut es ꝓ
diuturnitate ꝑdurandi uł suauitate
sonandi diuuris competit sacramentis.
quȩ nulla scłor longitudine deficiusł.
& in omnẽ terrã exiuit sonus eoꝵ. ita
etiã lignũ eisdẽ aptissime congruit.
ꝓpt̾ uidelicet tropheũ dñicȩ passionis
Suꝑ uniuersũ gͦ popłm pontifex eminet.
quando is ꝗͥ gradum doctores accipit.
merito uite ꝑfectioris actionẽ uulgi
transcendit. Stat autẽ in gradu ligneo
quẽ fecerat ad loquendũ: quando singu¬
lari imitatione dnĩce passionis altiorẽ
se coeteris facit. unde merito fiduciã
libere uerbũ dĩ predicandi obtineat.
Nam qui passionem dñi ꝓ suo modulo
contemiit imitari: necdũ gradum
ligneũ unde infirmis suꝑ emineat
ascendit. Ideoq necesse .ẽ. talis scriba
trepidus precepta dĩ predicet. timens siue
erubescens ea que ipse non fecit aliis
facienda ꝓponere. Unde apte in sequen¬

Expanded text:
aeneam. Quod enim saepe dictum est, sicut aes pro aeneam. Quod enim saepe dictum est, sicut aes pro diuturnitate perdurandi, vel suavitate sonandi, divinis competit sacramentis, quae nulla saeculorum longitudine deficiunt, et in omnem terram exivit sonus eorum , ita etiam lignum eisdem aptissime congruit, propter videlicet trophaeum Dominicae passionis. Super universum ergo populum pontifex eminet quando is qui gradum doctoris accipit, merito vitae perfectioris actionem vulgi transcendit. Stat autem in gradu ligneo, quem fecerat ad loquendum, quando singulari imitatione Dominicae passionis altiorem se caeteris facit. Unde merito fiduciam libere verbum Dei praedicandi obtinet. Nam qui passionem Domini pro suo modulo contemniligneum, unde infirmis superemineat, ascendit. Ideoque necesse est talis scriba trepidus praecepta Dei praedicet, timens vel erubescens ea quae ipse non fecit, aliis facienda proponere. Unde apte in sequen
Abbreviated transcription (Latin):
eminebat. Huius loci uidet᷑ meminisse
scriptura paralẏpomenon ubi dictũ:
quia stetit salomon corã altari dñi ex
aduerso uniuersȩ multitudinis istł.
& extendit manus suas. Siquidẽ fecerat
salomon basem aeneã. & posuerat eã
in medio basilice habentẽ qͥnq cubitoᷤ
longitudinis. & qͥnq cubitos latitudi
nis. & tres cubitos in altũ. stetitq suꝑ
eam. In inedio natiq basilice. in medio
dicit atrii sacerdotũ. Cui basilica maior
atriorum exteriorũ. om̃i exparte tẽpli
erat cutundata. Dȩ quib suꝑius in eodẽ
libro scriptũ est. Fecit etiã atriũ sacerdo¬
tum. & basilicã grandẽ. Uerũ salomori
quasi rex basem fecit enea. Porro etras
quasi minoris potentię. gradũ ad lo¬
quendum ligneu̾ constituit. Sicut etiã
salomon suie moyses altare holocausti
fecerunt ȩ̨neũ. ꝓ quo filii transinigra¬
tionis reposuerunt lapideũ. Sed ñ est
putandum minoris sacramentũ ꝑfectio¬
nis ligneũ gradũ. quã basem habere

Expanded text:
m, etc. Hujus loci videtur meminisse Scriptura Paralipomenon, ubi dictum est: Quia stetit Salomon coram altare Domini, ex adverso multitudinis Israel, et extendit manus suas. Siquidem fecerat Salomon basim aeneam, et posuerat eam in medio basilicae, habentem quinque cubitos longitnis, et tres cubitos in altum stetitque super eam. In medio namque basilicae, in medio dicit atrii sacerdotum, quae basilica major atriorum exteriorum omni ex parte templi erat circumdata. De quibus superius in eodem libro scriptum est: Fecit etiam atrium sacerdotum, et basilicam grandem. Verum quia Salomon quasi rex, basem fecit aeneam, porro Esdras quasi minoris potentiae, gradum ad loquendum ligneum constituit. Sicut etiam Salomon sive Moyses altare holocausti fecerunt aeneum, pro quo filii transmigrationis reposuerunt lapideum. Sed non est putandum, minoris sacramentum perfectionis ligneum gradum, quam basem habere
Abbreviated transcription (Latin):
marum qͥ manus uictricis ornatus
est: ut uictrice̾ gule. irȩ auariciȩ. cȩ¬
titorumq uitiorum mentem semper
geramus. semꝑ hostib cunctis existere
fortiores curemus. quatinꝰ illor iN
futuro mereamur esse consortes. de qͥb
ait in apocalypsi sua ioħes. Stabant
ante thronũ in conspectu agni ami¬
cti stolis albis. & palmȩ in manib cor.
Frondes quoq ligni nemorosi. hoc est
reliquarũ ornamenta uirtutũ. De qͥb
oiñib mostica nob̃ tab̾nacula facimꝰ.
cũ bonis delectati oꝑib autmũ totũ
a mundanis abstrahimꝰ illecebris. Et
egresscis est popłs & attulert᷑: fecertq

Expanded text:
marum, qui manus victricis ornatus marum, qui manus victricis ornatus est, ut victricem gulae, irae, avaritiae caeterorumque vitiorum mentem semper geramus, semper hostibus cunctis existere fortiores curemus; quatenus illorum in futuro mereamur esse consortes, de quibus ait in Apocalypsi sua Joannes: Stabant ante thronum in conspectu Agni, amicti stolis albis, et palmae in manibus eorum . Frondes quoque ligni nemorosi, hoc est reliquarum ornamenta virtutum; de quibus omnibus mystica nobis tabernacula facimus, cum bonis delectati operibus animum totum a mundanis abstrahimus illecebris. Et egressus est populus, et attulerunt, etc.
Abbreviated transcription (Latin):
egrediamur quasi de mansione quadã
generalium cogitationũ in altitudinẽ
scãrũ scripturarũ crebrius meditandã.
&̾ afferamus nob̾ inde quasi frondes
oliue fructus miscłiȩ. quib pauperes
recreando nos simul abestu tẽptantiũ
uitiorũ obumbremus. Et frondes ligni
pulcherrimi qđ uidei tẏtrũ uocant᷑.
fructus nimirũ caritatis. quȩ int̾ om̃s
pulcherrima & exirnia est uirtutes. ꝑ
quã & dñs nr̃ lignũ crucis ꝓ nr̃a sa¬
ltte conscendit. Cuiꝰ passionẽ dũ ce
nos in quantũ possibile est umnitam᷑:
frontib ꝓfecto ligni pulcherrunt ꝓte¬
gimur. Afferamus & frondes myrti.
in mortificationẽ libidinũ & uitior
omniũ. Hã & magi dño inyrrã offeren¬
tes in munere: docuerunt typice eos
qui uiss aẽi sunt carnẽ suã cũ uitus
& concupiscentiis crucifigere debere.
lt̃ frondes myrti ad faciendũ sibi ha¬
bitaculum affert: quicunq potest
dicere. quia xp̃i bonus odor sumꝰ dõ
in om̃i loco. Afferamus & ramos pal¬

Expanded text:
egrediamur de mansione quadam quasi generalium cogitationum, in altitudinem sanctarum Scripturarum crebrius meditandam; et afferamus nobis inde quasi frondes olivae fructus misericordiae, quibus pauperes recreando nos simul ab aestu tentantium vitiorum obumbremus; et frondes ligni pulcherrimi, quod Judaei cedrum vocant, fructus nimirum charitatis, quae inter omnes pulcherrima et eximia est virtutes, per quam et Dominus noster lignum crucis lute conscendit. Cujus passionem dum et nos, in quantum possibile est, imitamur, frondibus profecto ligni pulcherrimi protegimur. Afferamus et frondes myrti, in mortificatione libidinum et vitiorum omnium. Nam et magi Domino myrrham offerentes, in munere docuerunt typice, eos qui Jesu Christi sunt, carnem suam cum vitiis et concupiscentiis crucifigere debere. Item frondes myrti ad faciendum sibi umbraculum affert quicunque potest dicere: Quia Christi bonus odor sumus Deo, in omni loce . Afferamus et ramos pal
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtima autẽ que est in alia uita sabba¬
tismum animarũ uoluit sꝑare. Recte
uicesimo quinto eiusdẽ mensis die cõ¬
pletur : ꝓpt̃ uidelicet qͥnq corporis sen
sus. quoꝵ ministerio bona foris oꝑari
debemus. Sicut enĩ quinarius numerꝰ
simplex hos solet seusus figurare: ita idẽ
ꝑ se ipsũ multiplicatus atq ad triginta¬
ꝑductus. eosdẽ ipsos maiori ꝑfectione
corporis nr̃i sensus diligent̃ diuinis
mancipantes seruitiis. cõepta uirtutum
studia ad finẽ firmũ ꝑductinꝰ. & quȩq
ad munitionẽ catholice pacts fideliter
agere cocpimus. efficacit᷑ dño idiuuarite
complemus. Qui uidelicet murus. bene
etiã quanquaginta & duob dieb dicit᷑¬
esse completus. Quinquagesimus nanq
poenitentiȩ ac remissionis est psalmus
in quo etiã de hitiꝰ edificatione ciuitatiꝰ
specialit̃ orat ꝓpħa dicens. Benigne fac
dñe in bona uoluntate tua syon. &
edificent᷑ muri terłm. Quinquagesimo

Expanded text:
ptima autem, quae est in alia autem vita, sabbaptima autem, quae est in alia autem vita, sabbatismum animarum voluit sperare. Recte vicesimo quinto ejusdem mensis die completur, propter quod videlicet quinque corporis sunt sensus quorum ministerio bona foris operari debent. Sicut enim quinarius numerus simplex hos solet sensus figurare, ita idem per seipsum multiplicatus, atque ad XXV perductus, eosdem ipsos majori perfectione corporis nostri sensus diligenter divinis mancipantes servitiis, coepta virtutum studia ad finem firmum perducimus, et quae ad munitionem catholicae pacis fideliter agere coepimus, efficaciter Domino adjuvante complemus. Qui videlicet murus bene etiam quinquaginta et duobus diebus dicitur completus; quinquagesimus namque poenitentiae ac remissionis est psalmus, in quo etiam de hujus aedificatione civitatis specialiter orat Propheta, dicens: Benigne fac, Domine, in bona voluntate tua Sion, ut aedificentur muri Jerusalem . Quinquagesima
Abbreviated transcription (Latin):
ñ misisset eũ. sed quasi uaticinans locutꝰ
esset ad me. & tobia & sataballath con¬
duxissent eũ. Acceꝑat enĩ preciũ ut
territus facerẽ & peccarẽ. Pulsatus insidiis¬
hostiũ neemias domũ samaię quasi ami¬
ci & fr̃is ingrettit᷑. sed & ipsũ insidiatorẽ
atq hostẽ inuenit. ut pote externorũ
donis & amicicia corruptũ. Sẽꝑ nanq
habent electi foris pugnas. tntꝰ timores.
falsis fr̃ib suspectã uitã agebant.
Completus ÷ autẽ murus uicesimo qͥnto
Mensis elul scđm hebreos sextus aun
est mensis. qͥ apud tomanos appellat᷑
september. Et recte murus sc̃ę ciuitatis
sexto anni mense complet᷑. ut etiã hoc
numero tẽporis ꝑfecta fideliũ siue poe¬
nitentium seu innocentiũ actio designet᷑
H& senario numero solet ꝑfectio boni
oꝑis designari. uł qͥa dñs sexto die crea¬
tionem mundi consũmauit atq in se¬
ptimo requieuit. uł qͥa nos in sex huiꝰ
scłi ȩtatib bonis desudare oꝑib. in se¬

Expanded text:
non misisset eum, sed quasi vaticinans locutus esset ad me, et Tobias, et Sanaballat conduxissent eum; acceperat enim pretium, ut territus facerem, et peccarem, hostium Nehemias, domum Samaiae quasi amici et fratris ingreditur; sed et ipsum insidiatorem atque hostem invenit, ut pote externorum donis et amicitia corruptum; semper namque habent electi foris pugnas, intus timores; falsis fratribus suspectam vitam agebant. Completus est autem murus vicesimo quinto Mensis Elul secundum Hebraeos sextus anni est mensis, qui apud Romanos appellatur September. Et recte murus sanctae civitatis sexto anni mense completur, ut etiam hoc ultimo tempore perfecta fidelium sive poenitentium seu innocentium actio designatur. Nam senario numero solet perfectio boni operis designari; vel quia Dominus sexto die creationem mundi consummavit, atque in septimo requievit; vel quia nos in sex hujus saeculi aetatibus bonis desudare operibus, in se
Abbreviated transcription (Latin):
distinctione miser afflicti popłi da¬
mor agebatur. Quidã nanq fame co¬
acti. filios suos ditiorib uendere dispo¬
nebant. Alti lib̃is paitentes. agros potius
ac domos suas ꝓ cibo dare disponebant.
Noniulli econtia prohibeNites
& liberorum & agrorũ uenditionẽ. tantũ
hoc ꝑsuadebant: ut mutuo sumerent
pecuniã in tributa regis datis loco pigne¬
ris agris suis & uincis. donec redeunte
copia fertilitatis ac frugũ. possent resti¬
tuere feneratorib qđ mutuũ accepisseN T.
Et increpaui optimates & magistratus. &¬

Expanded text:
distinctione miser afflicti populi cladistinctione miser afflicti populi clamor augebatur. Quidam namque fame coacti, filios suos ditioribus cibo vendere disponebant; alii liberis parcentes, agros potius ac domos suas pro cibo dare volebant; nonnulli econtra prohibentes et liberorum et agrorum venditionem, tantum hoc persuadebant, ut mutuo sumerent pecuniam in tributa regis, datis loco pignoris agris suis et vineis, donec redeunte copia fertilitatis ac frugum possint restituere feneratoribus quod mutuo accepissent. Et increpuit optimates et magistratus,
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitatis. sed magnitudine famis aboꝑe
scõ prepediebat᷑. Quã uidelicet famem
non solũ pecunia frugũ. sed & pͥncipũ
auaricia fecerat. cũ abeodẽ popło muo¬
ra quã reddere poterat tributa exige¬
rent. Qd apud nos cotidie eodẽ ordine
fieri uidemus. Quanti enĩ sunt N
popło dĩ. qͥ diuinis libenter cupiant
obtemꝑare mandatis. sed ne possint un-¬
plere qđ cupiunt. & inopia rerũ tem¬
poralium ac pauꝑtate & exemplis retar.¬
dentur eorꝰ qui habitu religionis uident
esse prediti. cum ipsi abeis quib preesse
uidentur. & immensũ ierũ scłarium
pondus ac uectigal exigunt. & nichil
eorũ saluti ꝑpetue uł docendo. uł exẽpla
uiuendi prebendo. uł oꝑa pietatis impen¬
dendo conferunt. Atq utinã aliqͥs in
dieb nr̃is neemias id ÷ consolator a hr̃io
adueniens nr̃os compescat errores. nr̃a
ad amorẽ diuinũ prȩcortia accendat.
Sed uideamꝰ iuxta litterã. qͥa triplici

Expanded text:
civitatis, sed magnitudine famis ab opere civitatis, sed magnitudine famis ab opere sancto praepediebatur. Quam videlicet famem non solum penuria frugum, sed et principum avaritia fecerat, cum ab eodem populo majora quam reddere poterat tributa exigerent, quod apud nos quotidie eodem ordine fieri videmus. Quanti enim sunt in populo Dei, qui divinis libenter cupiunt obtemperare mandatis, sed ne possint implere quod cupiunt, et inopia rerum temporalium, ac paupertate et exemplis retardantur eorum qui habitu religionis videntur esse praediti, cum ipsi ab eis quibus praeesse videntur, et immensum rerum saecularium pondus ac vectigal exigunt, et nihil eorum saluti perpetuae, vel docendo, vel exempla vivendi praebendo, vel opera pietatis impendendo conferunt. Atque utinam aliquis diebus nostris Nehemias, id est, consolator a Domino adveniens, nostros compescat errores, nostra ad amorem divinum praecordia accendat, Sed videamus juxta litteram, quia triplici
Abbreviated transcription (Latin):
quantũ studii in oꝑando habuerint. qͥ
etiã noctu in labore ꝑstiterunt. Sic fecit
apłs qͥ nocte & die oꝑabat᷑ manib suis.
ne quẽ credentiũ uictũ quęritando fati¬
garet. Hisi forte ita sibi ꝑ uices successisse
creddendi sunt ad oꝑandum: ut alii ꝑ
diem laborarent in oꝑe muri. alii excu¬
bias noctis contra irruptĩones agerent
hostium. Nam & nr̃ȩ ciuitatis structo¬
res utrumq simuil faciunt. ldemq ipsi
qui fideles instituendo ȩcłam ȩdificanł:
etiã incredulos & contradictores arguen¬
do abeccłe lesione ꝓpellunt. Et factus:¬
clamor popłi & uxorũ eius magiiꝰ ad¬
uersus fr̃s suos iudeos. Et erant qͥ dice¬
rent. Filii nr̃i & filiȩ nr̃e multȩ sunt
nimis. accipiamꝰ ꝓ precio eoꝵ frumentũ.
& comedamus & bibamꝰ. Et erant qͥ di¬
cerent. Agros nr̃os. & uincas & domus
nr̃as opponamꝰ. & accipiamus frum̃ta
in fame. Et alii dicebant. Mttuo su¬
mamus petunias in tributa regis. demꝰq

Expanded text:
quantum studii in operando habuerint, qui etiam noctu in labore perstiterunt. Sic fecit Apostolus, qui nocte et die operabatur manibus suis, ne quem credentium victum quaeritando fatigaret . Nisi forte ita sibi vices successisse credendi sunt ad operandum, ut alii per diem laborarent in opere muri, alii excubias noctis contra irruptiones agerent hostium. Nam et nostrae civitatis exstructores utrumque simul faciunt. Idemque ipsi qui fideles instituendo Ecclesiam aedificant, etiam incredulos et contradictores arguendo ab Ecclesiae laesione propellunt. CAPUclamor populi et uxorum ejus magnus, adversus fratres suos Judaeos. Et erant qui dicerent: Filii nostri, et filiae nostrae multae sunt nimis: accipiamus pro pretio eorum frumentum, et comedamus, et vivamus. Et erant qui dicerent: Agros nostros, et vineas, et domos nostras opponamus, et accipiamus frumentum in fame. Et alii dicebant: Mutuo sumamus pecunias in tributa regis, demusque
Abbreviated transcription (Latin):
eius. Qđ supͣ dictũ . e̾. quia confitebant᷑
peccata sua. & peccata patrũ suorum:
plenius etra deprecante qualit sit fa¬
ctum ostendit᷑. Qđ uͦ in conclusione dicꝰ
scenophegie conuentũ fecerint. Ut uide¬
licet tota se intentione a sceleratorum
contagiis expurgatos duino foederi
contungerent. ipsamq foederis sc̃i con-¬
ditionem & sermone confirmarent &e
scripto. acsic abimpiorũ consortio se¬
parati securiores implerent opus qͦd iã¬
dudũ coeꝑant. id÷ congruos facte urbi
ciues de numero pioꝵ instituerent.

Expanded text:
etc. Quod supra dictum est, Quia confitebantur peccata sua et peccata patrum suorum; plenius Ezra deprecante qualiter sit factum ostenditur. Quod vero in conclusione dicit, Scenopegia conventum fecerint, ut videlicet se tota intentione a scelerum contagiis expurgatos, divino foederi conjungerent, ipsamque foederis sancti conditionem et sermone confirmarent et scripto, ac si ab impiorum consortio separati, securiores implerent opus quod jamdudum coeperant; id est, congruos factae urbis cives de numero piorum instituerent.
Abbreviated transcription (Latin):
esset opus hoc Qui antea structores
sce ciuitatis terrere querebant. ut eos
aboꝑando retardarent: nunc completa
ciusdẽ ciuitatis constructione timent
ipsi atq animo concidunt. agnito qđ
edificatio illa dõ auctore coepta esset
atq completa. Sic & in scã ęccła cum
caritatis. continentie. pacis. & co eterarũ
uirtutũ structura firma surrexerit. ti¬
fugata eorũ tẽptatio repellit᷑. atq ad
ntam potius uictoriam ꝓficit. Qđ & de
hereticis eque ac falsis catholicis accipi
potest. qui constanti bonorũ fide per
dilectionem oꝑante. aut corrigitntur
emendati. aut manifestati cauentur. &
eccłe finib expellunt᷑. Postquã autem

Expanded text:
es, etc. Qui ante structores sanctae civitatis terrere quaerebant, ut eos ab operando retardarent, nunc completa ejusdem civitatis constructione timent ipsi, atque animo concidunt, agnito quod aedificatio illa Deo auctore coepta esset atque completa. Sic et in sancta Ecclesia, cum charitatis, continentiae, pacis, et caeterarum virtutum structura firma surrexerit, titris effugata eorum tentatio repellitur, atque ad nostram potius victoriam proficit. Quod et de haereticis aeque ac falsis catholicis accipi potest; qui constanti bonorum fide per dilectionem operante aut corriguntur emendati, aut manifestati caventur, et Ecclesiae finibus expelluntur. Postquam autem