comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uertitur: cum nobis iam ꝑ iudici¬
um manifestatur. Bene autem de
eum uenerit & pulsauerit: confe¬
stim aꝑiant ei. Uenit quippe. cum
ad uidicium ꝓꝑat. Pulsat uero: cũ
iam ꝑegritudinis molestias ẽẽ mor¬
tem uicinam designat. Cui confe¬
stim aꝑimus: si hunc cum amore
suscipimus. Aꝑire enim iudici pul¬
sant non uult qui exire de corpo¬
re trepidat. & uidere eum quem
contempsisse se meminit iudicem
formidat. Qui autẽ de sua spe &
oꝑatione securus ẽ: pulsanti cõ¬
festim aꝑit: quia letus udicem su.¬
stinet. Et cum tempus ꝓpinque
mortis agnouerit: de gła retri-¬
butionis hilarescit. Unde & ꝓ-¬
tinus subditiur. B̾eati sunt ser-¬
ui illi: quos cum uenerit dñs in¬
uenerit uigilantes. Uigilat. qͥ¬

Expanded text:
rtitur cum nobis jam per judicium manifestatur. Bene autem de cum venerit et pulsaverit, confestim aperiamus ei. Venit quippe, cum ad iudicium properat, pulsat vero, cum iam per aegritudinis molestias esse mortem vicinam designat. Cui confestim aperimus, si hunc cum amore suscipimus. Aperire etenim iudici pulsanti non vult, qui exire de corpore trepidat, et videre eum, quem conteformidat. Qui autem de sua spe et operatione securus est, pulsanti confestim aperit, quia laetus judicem sustinet; et cum tempus propinquae mortis agnoverit, de gloria retributionis hilarescit. Unde et protinus subditur: Beati sunt servi illi, quos cum venerit dominus, invenerit vigilantes. Vigilat q
Abbreviated transcription (Latin):
restringere. & lucernas tenere: ut
& munditia castitatis in corpore
& lumen ueritatis in oꝑatione.
Redemptori et enim nr̃o unum
sine altero placere nequaquam
potest. si aut is qui bona agit
adhuc luxuriȩ inquinam̃ta non
deserit: aut is qui castitate p̃mi¬
net. necdum se ꝑ bona oꝑa exer¬
cet. Nec castita ⁊ ergo magna ẽ
sine bono oꝑe: nec opus bonũ est
aliquid sine castitate. Sed & si¬
ille ẽ spe ad suꝑnam patriam ten¬
dat: nequaquam se a uiciis ꝓ mun¬
di huius honestate contineat. qui
q si quȩdam bona aliquando ꝓ
honestate inchoat: in eiꝰ tamen
intentione non debet ꝑmanere:
nec ꝑbona oꝑa p̾sentis mundi glo¬
riam querere. sed totam spem in
redemptoris sui ad uentu constitu¬
at. Unde & protinus subdit. Et
uos similes hominib expectantib

Expanded text:
estringere, et lucernas tenere, ut et munditia sit castitatis in corpore et lumen veritatis in operatione. Redemptori etenim nostro unum sine altero placere nequaquam potest, si aut / is, qui bona agit, adhuc luxurię inquinamenta non deserit, aut is, qui castitate praeminet, necdum se per bona opera exercet. Nec castitas ergo magna est sine bono opere, nec opus bonum est aliquid sine castitate. Quid eniille est spe ad supernam patriam tendat, et nequaquam se a vitiis pro mundi hujus honestate contineat. Qui etsi quaedam bona aliquando pro honestate inchoat, in ejus tamen intentione non debet permanere, nec per bona opera praesentis mundi gloriam quaerere, sed totam spem in Redemptoris sui adventum constituat. Unde et protinus subditur: Et vos similes hominibus exspectantibus
Abbreviated transcription (Latin):
re meminerint. Nam sequitur
Lucerna corporis tui: est oculus
tuus. Corpus quippe dicit. oꝑa
quȩ palam cunctis apparent. Ocu¬
lum uero: ipsam mentis intentio¬
nem quȩ oꝑatur. De cuius merito.
eadem oꝑa lucis an tenebrarum
sint oꝑa discernunt᷑: sicut ipse cõ¬
sequenter exposuit dicens. Si ocu¬
lus tuus fuerit simplex: totum
corpus tuum lucidum erit. Si au¬
tem nequam fuerit. etiam corpus
tuum tenebrosum erit. Si inquit
pura rectaq intentione quȩ po¬
tes agere bona studueris. lucis
ꝓfecto sunt oꝑa quȩ facis. etiam
si coram hominib inꝑfectionis
aliquid habere udeantur. qm̃
diligentib dm̃ omnia cooꝑant᷑
inbonum. his qui sodm ꝓpositũ

Expanded text:
re meminerint. Nam sequitur: re meminerint. Nam sequitur: Lucerna corporis tui est oculus tuus. Corpus quippe dicit opera quae palam cunctis apparent; saeculum vero ipsam mentis intentionem, qua operatur, et de cujus merito eadem opera lucis an tenebrarum sint opera, discernuntur, sicut ipse consequenter exposuit, dicens: Si oculus tuus fuerit simplex, totum corpus tuum lucidum erit; si autem nequam fuerit, etiam corpus tuum tenebrosum erit. Si, inquit, pura rectaque intentione quae potes agere, bona studueris, lucis profecto sunt opera quae facis, etiam si coram hominibus imperfectionis aliquid habere videantur. Quoniam diligentibus Deum omnia cooperantur in bonum, his qui
Abbreviated transcription (Latin):
e se ipso dñs hec loqͥt᷑
ostendens. & si supra
dixerit nullum gene¬
rationi nequam nisi
signum ionȩ dandum: nequaqͣm
tam̃ lucis suȩ claritatẽ fidelibus
occultandam. Ipse quippe lucernã
accendit: qui testam humanȩ na-¬
turȩ flamma suȩ diuinitatis im¬
pleuit. Quam ꝓfecto lucernam.
nec credentib abscondere. nec mo¬
dio subponere: hoc ẽ sub mensu¬
ra legis includere: uel intra unius
uidee gentis terminos uoluit co¬
hibere: sed suꝑ candelabrum inqͥt.
ut qui ingrediuntur lumen uide¬
ant. Candel abrum eccłiam dicit:
cui lucernam suꝑ posuit: quia nr̃is
infrontib fidem suȩ incarnationis
affixit ut qui ȩccłiam fideliter in¬
gredi uoluerint: lumen ueritatis.
palam queant intueri. Qua senten¬
tia. iudeorum quoq ꝓceres condemp¬
nat: qui signa querentes exte¬
rius. aꝑtam lucis ianiram nolue¬
runt intrare credendo. Deniq p̃¬
cipit nec oꝑa tantummͦ. sed ꝙ co¬
gitationes. & ipsas etiam cordis
intentiones mundare & castiga¬

Expanded text:
e seipso Dominus haec loquitur ostendens, etsi supra dixerit nullum generationi nequam, nisi signum Jonae dandum, nequaquam tamen lucis suae claritatem fidelibus occultandam. Ipse quippe lucernam accendit, qui testam humanae naturae flamma suae divinitatis implevit: quam profecto lucernam nec credentibus abscondere, nec modio supponere, hoc est, sub mensura legis includere, vel intra unius Judaeae gentis terminos voluit cohibere. Sed supra candelabrum, inquit, ut qui ingrediuntur, lumen videant. Candelabrum Ecclesiam dicit, cui lucernam superposuit, quia nostris in frontibus fidem suae incarnationis affixit, ut qui Ecclesiam fideliter ingredi voluerint, lumen veritatis palam queant intueri. Qua sententia Judaeorum quoque proceres condemnat, qui signa quaerentes exterius, apertam lucis januam noluerint intrare credendo. Denique praecipit ne opera tantummodo, sed et cogitationes, et ipsas etiam cordis intentiones mundare et castiga
Abbreviated transcription (Latin):
sunt suꝑterram. fornicationẽ im¬
munditiam. libidinem: & cetera
talia. Si gͥ ipse bonum bona in¬
tentione patraueris. non habens
intua conscientia aliquam par-¬
tem tenebrosȩ cogitationis: etiã¬
si contigerit aliquem ꝓximorum¬
in tua bona actione noceri. uerbi
gr̃a. aut de pecunia quam a te
indigens & petens acceꝑat: facere
uel pati aliquid mali: aut deuer¬
bo exortationis quo errantẽ corri-¬
gere uolebas. forte ꝑnitiosus erra-¬
re: tu tamen pro tuo simplici &
lucido corde: hic ꝙ infuturo lu¬
cis gr̃a donaberis. Hȩc contra hy¬
pochrisim phariseorum. sub dolo
signa querentium specialiter dic¬
ta: nos iuxta sensum moralem ge¬
neraliter insticuant.¬

Expanded text:
sunt super terram, fornicationem, immunditiam, libidinem , et caetera talia. Si igitur ipse bonum bona intentione patraveris, non habens in tua conscientia aliquam partem tenebrosae cogitationis, etiamsi contigerit aliquem proximorum tua bona actione noceri, verbi gratia, aut de pecunia quam a te indigens et petens acceperat, facere vel pati aliquid mali, aut de verbo exhortationis quo errantem corrigere volebas, forte perniciosius errare, tu tamen pro tuo simplici et lucido corde et hic et in futuro, lucis gratia donaberis. Haec contra hypocrisin Pharisaeorum subdole signa quaerentium specialiter dicta, nos juxta sensum moralem generaliter instituant
Abbreviated transcription (Latin):
uum ẽ omne opꝰ quod sequitur.
quamuis rectum eẽ uideatur
de ergo. ne lumen quod inte est
tenebre sint hoc ẽ ne ipsa cordis
intentio quȩ lumen ẽ animȩ. ui¬
eiorum caligine fuscetur: sedula
discretione ꝓpende. uixta quod
alibi precipitur. Omni custodia
ꝓcedit. Si ergo corpus tuum luci¬
dum fuerit non habens aliquam
partem tenebrarum: erit lucidũ
totum. Et sicut lucerna fulgoris:

Expanded text:
opus quod sequitur, quamvis rectum esse videatur. Vide ergo, ne lumen quod in te est tenebrae sint. Hoc est, ne ipsa cordis intentio, quae lumen est animae, vitiorum caligine fuscetur, sedula discretione perpende. Juxta quod alibi praecipitur: Omni custodia procedit . Si ergo corpus tuum totum lucidum fuerit, non habens aliquam partem tenebrarum, erit lucidum totum, et sicut lu
Abbreviated transcription (Latin):
piscentia mala contempnitur. dũ
iniqua cogitatio cohibetur. dum
libidini resistit animus. dum lasci¬
uiȩ denegatur effectus. dum caleat᷑
luxuria. dum auaritia contempni¬
tur & rapina. dum ꝓximi lesio de¬
bilitatur. dum suꝑbia uincitur. dũ
inuidia suꝑatur. Ardent uero lucer¬
nae fidelium. dum recte fidei regu¬
lam seruant. dum insinu matris
ȩccłiae longanimit̃ ꝑseuerant. di
terrena contempnunt. & cȩlestia
concupiscunt Dum solliciti pacĩ
eustodiunt. dum se inuieem pure
diligunt. dum mutuo se honore
preueniunt: dum mansuetudine
cordis & humilitate ꝓficiunt: dũꝙ¬

Expanded text:
upiscentia mala comprimitur, dum upiscentia mala comprimitur, dum iniqua cogitatio cohibetur, dum libidini resistit animus, dum lasciviae denegatur affectus, dum calcatur luxuria, dum avaritia contemnitur et rapina, dum proximi laesio devitatur, dum superbia vincitur, dum invidia superatur. Ardent vero lucernae fidelium, dum rectae fidei regulam servant, dum in sinu matris Ecclesiae longanimiter perseverant, dum terrena contemnunt et coelestia concupiscunt, dum solliciti pacem custodiunt, dum se invicem pure diligunt, dum mutuo se honore praeveniunt, dum mansuetudine cordis et humilitate proficiunt, du
Abbreviated transcription (Latin):
mus. & sc̃ę caritatis oꝑib feruea¬
mus. Iubens ut sint lumbi nr̃i
precincti. mandat ut mala desid̾ia
atq oꝑa fugiamꝰ. Iubens ut sint
lucernȩ nr̃ȩ ardentes: monet ut bo¬
na diligamus. atq faciamus. Utrũ¬
tuit. unus dominus dedit. Et si sunt
utriusq testamenti diuersu ꝓ tempo¬
ralib sacramenta concordet. tamen
in utroq salutis humane sententi
qua precipitur ut ñ peccemus. &
iubetur ut inbonis oꝑib insistamꝰ
Precipit itaq dominus: ꝑ beatum
cdauid dicens. Declina amalo & fac
bonum. ꝑ ysaiam quoq omnes his
ammonet uerbis. Auferte malum
cogitationum ur̃arum ab oculis m eis.
quiescite agere ꝑuersȩ. diseite bent¬
facere. Hoc gͦ nunc dominus pse
ur̃i precincti. nͥ declinate amalo:
Qd est lucerne ardentes. nisi fac¬
te bonum: Quid est sint lumbi
ur̃i precincti. nisi quiescite agere
tes nisi discite benefacere: Precu¬
guntur. gͥ fidelium lumbi: dum cõ-¬

Expanded text:
mus, et sanctae caritatis operibus ferveamus, et sanctae caritatis operibus ferveamus. Jubens ut sint lumbi nostri praecincti, mandat ut mala desideria atque opera fugiamus; jubens ut sint lucernae nostrae ardentes, monet ut bona diligamus atque faciamus. 10tuit, unus Dominus dedit; et si sunt utriusque Testamenti diversa pro temporibus sacramenta, concordat tamen in utroque salutis humanae sententia, qua praecipitur ut non peccemus, et jubetur ut bonis operibus insistamus. Praecipit itaque Dominus per beatum David, dicens: Declina a malo, et fac bonum . Per Isaiam quoque omnes his admonet verbis: Auferte malum cogitationum vestrarum ab oculis meis; quiescite perverse agere, discite benefacere . Hoc ergo nunc Dominus per vestri praecincti, nisi, Declinate a malo? Quid est, Sint lucernae ardentes, nisi, Facite bonum? Quid est, Sint lumbi vestri praecincti, nisi, Quiescite agere tes, nisi, Discite benefacere? 11. Praecinguntur igitur fidelium lumbi, dum conc
Abbreviated transcription (Latin):
tue cogitationis intelligas. Osten¬
dens autẽ dominus quomͦ incelis thes-¬
aurizare possimus. ait. Sint lumbi
ur̃i precincti. & lucerne ardentes.
Si istum domini sermonẽ scđm lit¬
teram uelimus acciꝑe: nichil in eo
commodi sp̃italis possumus inue¬
nire. Quid enim ꝓficit ad animȩ
salutem. si aliquis corporaliter aut
lumbos suos precingat. aut lucer¬
nam accendat. Alia gͦ in precin¬
ctis lumbis & lucernis ardentib
querenda ẽ intelligentia sp̃italis:
quȩ scilicet diumo sit p̃cepto con¬
digna. quȩ nr̃e saluti congrun rep¬
periatur & commoda. Neq enim
frustra quodam loco ipse dominus
ait. uerba quȩ ego loquutus sum
concupiscentia carnalis ostendit᷑
In lucernis uero. fides ce caritas xp̃¬
ana monstratur. Iubens gͥ dominꝰ
lum bos nr̃os p̃cingi. concupiscenti-¬
as carnis sine dubio precepit refre-¬
nari. Imꝑans autem ut lucernas
ardentes habeamus. hoc itaq iubet
ut & lumine uere fidei splendea-¬

Expanded text:
tuae cogitationis intelligas. Ostentuae cogitationis intelligas. Ostendens autem Dominus quomodo in coelis thesaurizare possimus, ait: Sint lumbi vestri praecincti, et lucernae ardentes . 9. Si istum Domini sermonem secundum litteram velimus accipere, nihil in eo commodi spiritalis possumus invenire. Quid enim proficit ad animae salutem, si aliquis corporaliter, aut lumbos praecingat, aut lucernam accendat? Alia ergo in praecinctis lumbis et lucernis ardentibus quaerenda est intelligentia spiritalis, quae scilicet divino sit praecepto condigna, quae nostrae saluti congrua reperiatur et commoda. Neque enim frustra quodam loco ipse Dominus ait: Verba quae ego locutus sum concupiscentia carnalis ostenditur, in lucernis vero fides et caritas Christiana monstratur. Jubens igitur Dominus lumbos nostros praecingi, concupiscentias carnis sine dubio praecipit refrenari. Imperans autem ut lucernas ardentes habeamus, hoc utique jubet ut et lumine verae fidei splendea
Abbreviated transcription (Latin):
re consortes. Sit ille talis qui cum do¬
mino iudicaturus sedeat. sit iste talis
qui ad dexteram uidicandꝰ assistat.
Sit ille talis qui ȩterna tab̾nacula
ꝑpetuo iure possideat. sit iste talis
quem ille recipiat. Ammonet enĩ
nos dominus dicens. Facite uobis
amicos de mammona iniquitatis.
qui uas recipiant in eterna taberna
gens. nemo sit sterilis. nemo p̾senti¬
um dilectione futura contempnat.
nemo ȩterna despiciens. sola tempo¬
ralia ꝑuersus aspiciat. nemo sp̃ita-¬
lib corporalia preferat. nemo terre¬
na cęlestib ante ponat. Thesaurum
cornr̃m in celis habere possimus.
Necesse ẽ enim ut quo precesserit
Actionis thesaurus. illuc etiam
cogitationis sequatur affectus. Idõ
ueritas ait. Ubi enim̾ thesaurus
cȩlis thesaurizemus. celestia diliga¬
mus. Uis nosse ubi thesaurizas:
atcende quod amas Uis nosse qd̾
amas. attende qđ cogitas. Itafiet.
ut thesaurum tuum ex tuo amore
cognoscas. & amorem tuum indicio

Expanded text:
re consortes. Sit iste talis qui cum Dore consortes. Sit iste talis qui cum Domino judicaturus sedeat; sit ille talis qui ad dexteram judicandus assistat. Sit ille talis qui aeterna tabernacula perpetuo jure possideat; sit iste talis quem ille recipiat. Admonet enim nos Dominus dicens: Facite vobis amicos de mammona iniquitatis, qui vos recipiat segnis, nemo sit sterilis, nemo praesentium dilectione futura contemnat, nemo aeterna despiciens, sola temporalia perversus aspiciat; nemo spiritalibus corporalia praeferat, nemo terrena coelestibus anteponat. Thesaurum cor nostrum in coelis habere possimus. Necesse est enim ut quo praecesserit dilectionis thesaurus, illuc etiam cogitationis sequatur affectus. Ideo Veritas ait: Ubi enim thesaurus coelis thesaurizemus, coelestia diligamus. Vis nosse ubi thesaurizas? attende quid amas. Vis nosse quid amas? attende quid cogitas. Ita fiet ut thesaurum tuum ex tuo amore cognoscas, et amorem tuum indicium
Abbreviated transcription (Latin):
enim ueraciter dicit. quia neq aua¬
ri. neq rapaces regnum di posside¬
bunt. Manifestum eꝰ autem quia.i
omnes qui aregno di alienantur
in ȩterno igne cum diabolo. eiusq
angłis dampnabuntur. Proinde
dilectissimi sinon omnes possunt
implere. qđ dominus ait. uendite
luntas: omnib facile. si absistat
dira cupiditas: omnib salubre. si
ferueat caritas. Cunctis gͦ debet
ẽẽ commune: ut omnib donetur
ȩterna felicitas. Q gͦ tantam uir-¬
tutem accepit a domino ut om¬
nia quȩ inmundo sunt celestis
regni amore contempnat. quȩ habet
uendat. & egenis expendat. Qui gͦ
bona uoluntas. quantum suppetit̃.
facultas. ꝑfectus possideat pͥmum uir¬
tutis locum: imꝑfectus salum ꝑue-¬
niat ad scłm. Efficiat᷑ ille głose dig¬
nus: sit iste laudabilit largus.Sit
sit iste scorum pauꝑum pussmus cõsola
Habeat iste an. te dm̃ patronos pau¬
ꝑes quos ille segaudet iuirtutis habe¬

Expanded text:
enim veraciter dicit quia neque avaenim veraciter dicit quia neque avari, neque rapaces, regnum Dei possidebunt . Manifestum est autem quia omnes quia a regno Dei 549 alienabuntur, in aeterno igne cum diabolo ejusque angelis damnabuntur. 7. Proinde, dilectissimi, si non omnes possunt implere quod Dominus ait, Vendite luntas; omnibus facile, si non adsit dira cupiditas; omnibus salubre, si ferveat caritas: cunctis ergo debet esse commune ut omnibus donetur aeterna felicitas. Qui ergo tantam virtutem accipit a Domino ut omnia quae in mundo sunt coelestis regni amore contemnat, quae habet vendat, et egenis expendat. Qui vero bona voluntas quantum suppetit facultas. Perfectus possideat primum virtutis locum, imperfectus saltem perveniat ad secundum. Efficiatur ille gloriose dignus, sit iste laudabiliter largus. Ssit iste sanctorum pauperum piissimus consolator. Habeat iste apud Deum patronos pauperes, quos ille se gaudet virtutis habe
Abbreviated transcription (Latin):
terra cor ad celum leuet ut aia¬
ritiam calcet: ut ad ꝑfections
culmen tota mentis intentione fe¬
stinet. Ut non sit sollicitus quȩ st̃
mundi. sed quȩ sunt domini. ut
mundum sibi crucifixum habeat.
seꝙ mundo erucifixum exhibeat.
ut sit omnino pauꝑ inscło. & di¬
ues inxp̃o. Qs ignoret boni huius
magnitudinẽ.: Uidemus autem:
non omnib uendendarum rerum
suarum in ẽẽ uirtutem. Unusqͥsq
enim ꝓpͥum habet donum adeo.
Eere hoc tam magnum bonum
pauei possunt implere multi non
possunt. Nunquid quia non nisi¬
paucis donatur ista ꝑfectio. ꝓptea
debent ẽẽ pessimi. quicumꝙ in bo¬
no nondum possunt ẽẽ ꝑfecti:
Nunquid ꝓpterea xp̃ianus debet
uicio rapacitatis insistere: quia for¬
te nondum potest omnes suas res
pauꝑib erogare: Aut ideo debet
aliena concupiscere. quia ꝓpͥa nec¬
dum potest omnino contempnere:
Absit hoc fr̃s ab omnib xp̃ianis:
auertat hoc ds a fidelib suis Apłs

Expanded text:
terra cor ad coelum levet, ut avaterra cor ad coelum levet, ut avaritiam calcet, ut ad perfectionis culmen tota mentis intentione festinet, ut non sit sollicitus quae sunt mundi, sed quae sunt Domini ; ut mundum sibi crucifixum habeat, seque mundo crucifixum exhibeat; ut sit omnino pauper in saeculo et dives in Christo. Quis ignoret boni hujus magnitudinem? 6. Videmus autem, non omnibus vendendarum rerum suarum inesse virtutem. Unusquisque enim proprium habet donum ex Deo, ce hoc tam magnum bonum implere pauci possunt, multi non possunt. Nunquid quia paucis donatur ista perfectio, propterea debent esse pessimi quicunque in bono nondum possunt esse perfecti? Nunquid propterea Christianus debet vitio rapacitatis insistere, quia forte nondum potest omnes res suas pauperibus erogare? Aut ideo debet aliena concupiscere, quia propria necdum potest omnino contemnere? Absit hoc, fratres, ab omnibus Christianis; avertat hoc Deus a fidelibus suis. Apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
ra di ẽ: infusio gr̃ȩ spũalis. Ds ͣ
colit. Dum compluit: aufert anobis
ignorantiȩ. siccitatem Dum colit bi¬
ne uiuendi condonat ubertatem
Dum pluit. t̾ram cordis nr̃i irrigat
Dum uero colit de ipsa t̾ra spinas
& tribulos. mundane cupiditatio
exstirpat Debemus itaq fecunda¬
ri cȩlestib pluuiis. debemus itaq¬
congrua fructificatione. manibus
suꝑni respondere cultoris. Et sinm
possunt omnes arbores equaleste¬
uctus afferre: nulla tamen debet
in agro dominico sterilis ꝑ mane
dicitur: Omnis arbor quȩ non fa¬
cit fructum bonum: excidetur &
in ignem mittetur. Quod si stu¬
litas in ignem mutitur: rapacias
quid meretur: Aut quid recpa
qui alienum tulerit. si sẽꝑ ardebis
qui de suo nondederit: Et suudl¬
cium sine miscdia erit illi. qui ĩ
fecit misccłiam quale udicum e¬
rit illi qui fecerit & rapinam.
Timeamꝰ gͦ fr̃s timeamus adis
nr̃os. Obeliens xp̃o uendat a
possidet & elemosinam det utl

Expanded text:
ra Dei est infusio gratiae spiritalis. Deus ra Dei est infusio gratiae spiritalis. Deus colit. Dum compluit, aufert a nobis ignorantiae siccitatem; dum colit, bene vivendi condonat ubertatem; dum pluit, terram nostri cordis irrigat; dum vero colit, de ipsa terra spinas et tribulos mundanae cupiditatis exstirpat. Debemus itaque fecundari coelestibus pluviis, debemus congrua fructificatione manibus superni respondere cultoris. Et si non possunt omnes arbores aequales fructus afferre, nulla tamen debet in agro dominico sterilis permanedicitur: Omnis arbor quae non facit fructum bonum excidetur, et in ignem mittetur . Quod si sterilitas in ignem mittitur, rapacitas quid meretur? Aut quid recipiet qui alienum tulerit, si semper ardebit qui de suo non dederit? Et si judicium sine misericordia erit illi qui non fecit misericordiam , quale judicium erit illi qui fecerit et rapinam? Timeamus ergo, fratres, timeamus actus nostros. Obediens Christo vendat quae possidet et eleemosynam det, ut de
Abbreviated transcription (Latin):
diuidit: uniu̾̃si pascamur. Inde ali¬
menta bonȩ uitȩ sumamus: ut ad
ȩternȩ uitȩ p̃mia ꝑuenire possimꝰ
In illum credentes. in illo sꝑantes:
illum p̃ omnib & in omnib dili¬
gentes qui se ipsum nobis & alim̃¬
tum prestat nedeficiamus inuia.
ꝙ p̃mium seruat. ut gaudeamus
in patria. Xp̃c ẽ enim alimentum
sacietas & exultatio quiescentium
beatorum. Ad ipsam tritici itaꝙ men¬
suram ꝑtinet: quod dominus ait.
Uendite quȩ possidetis & date ele¬
mosinam. facite uobis sacculos qui
non uetereseunt. thesaurum non de¬
ficientẽ incelis. quo fur non appro¬
piat. neq tinea corrumpit. Maginĩ
anis omnib appetendum. ut inis¬
quisq deficere non delectet᷑ inpeius
sed omnes ꝓficere studeamus inne¬
lius. Arbores sumus fr̃s in agro ali¬
cola. Ille nos compluit. ille colit:
ipse fecunditatẽ donat. ipse fructi¬
ficandi gram subministrat. Pluuia
di e̾ sermo sc̃ȩ p̃dicationis. Cultu¬

Expanded text:
dividit, universi pascamur, inde alidividit, universi pascamur, inde alimenta bonae vitae sumamus, ut ad aeternae vitae praemia pervenire possimus, in illum credentes, in illo sperantes, illum prae omnibus et in omnibus diligentes, qui seipsum nobis, et alimentum praestat ne deficiamus in via, et praemium servat ut gaudeamus in patria. Christus est enim alimentum satietas et exsultatio quiescentium beatorum. Ad ipsam itaque tritici mensuram pertinet quod Dominus ait: Vendite quae possidetis, et date eleemosynam; facite vobis sacculos qui non veterascunt, thesaurum non deficientem in coelis, quo fur non appropiat, neque tinea corrumpit . Magnum hristianis omnibus appetendum, ut unusquisque deficere non delectetur in pejus, sed omnes proficere studeamus in melius. 4. Arbores sumus, fratres, in agro docola: ille nos compluit, ille colit, ipse fecunditatem donat, ipse fructificandi gratiam subministrat. Pluvia Dei est sermo sanctae praedicationis, cultu
Abbreviated transcription (Latin):
neglectoꝙ militiȩ spũalis officio ser¬
uus piger infideliter imprudentu
dormitet. ipse beatus apls ep̃os quoq
dispensatores ẽẽ ostendens ait. Opor¬
tet enim ep̃m sine crimine ẽe: sicut
d̃i dispensatorem. Serui gͦ patrĩfa
milias sumus. dispensatores domini
sumus. mensuram tritici quam uo¬
bis erogemus accepimus. Quȩ uero
sit ista mensura tritici si queramus.
ipsam quoq nobis beatus paulus
apłs ostendit dicens. Unicuiq siẽ
ds diuisit mensuram fidei. Quam
mensuram fidei paulus appellat.
ut agnoscamus ñ aliud eẽ spũale tri-¬
ticum quam xp̃ianȩ fidei uenerabile
sacramentum. Huius tritici mensu¬
ram uobis innomine domini damꝰ:
quotiẽs illuminati dono gr̃ȩ spũalis
Et eandem tritici mensurã ꝑ domini¬
cos dispensatores accipitis. cum cotidie
ꝑ dĩ famulos uerbum ueritatis au¬
ditis. De ipsa nunc gͦ tritici mensu-¬
ra loquimur: ex ipsa sicut dominus

Expanded text:
neglectoque militiae spiritalis officio, serneglectoque militiae spiritalis officio, servus piger infideliter imprudenterque dormitet, ipse beatus apostolus episcopus quoque dispensatores esse ostendens, ait: Oportet episcopum sine crimine esse sicut Dei dispensatorem . Servi ergo patrisfamilias sumus, dispensatores Domini sumus, mensuram tritici quam vobis erogemus accepimus. Quae vero sit ista mensura tritici si quaeramus, ipsam quoque nobis beatus Paulus apostolus ostendit dicens: Unicuique sicut Deus divisit mensuram fidei . Quammensuram fidei Paulus appellat: ut agnoscamus non aliud esse spiritale triticum quam Christianae fidei venerabile sacramentum. Hujus tritici mensuram vobis in nomine Domini damus, quoties illuminati dono gratiae spiritaet eamdem tritici mensuram per dominicos dispensatores accipitis, cum quotidie per Dei famulos verbum veritatis auditis. De ipsa nunc ergo tritici mensura loquamur . Ex ipsa, sicut Deus
Abbreviated transcription (Latin):
sius discipłis ait. Uos uocatis me ma¬
gister & dor ie. & benedicitis. Sum
etenim. Quȩ etiam huiꝰ domini fa¬
milia: Nimuirum illa e̾ quam ipse
dominus de manu inimici redemit:¬
& suo dominio maneipauit. Hȩc au¬
tem familia scã eccł̃ia ẽ catholica. qͣ
ꝑ orbem terrȩ copiosa fertilitate dif¬
fundit᷑ & redemptam se precioso
sui domini sanguine głatur. filius
enim hominis sicut ipse ait. uenit
non ministrari. sed ministrare. & da¬
re animã suam redemptionem pro
multis. Ipse ẽ enim pastor bonus. qͥ
animã suam posuit ꝓ ouib suis.
Grex gͦ boni pastoris ipsa ẽ familia
redemptoris. Dispensator uero quis
sit. quem oportet ẽẽ fidelẽ pariter
& prudentem paulus nobis osten¬
dit apłs. qui deͤ suisq sociis loquenᷤ
ait. Sic nos existimet homo ut mi¬
nistros xp̃i. & dispensatores myste¬
riorum dei. Hic iam queritur int̾
dispensatores. ut fidelis quis in¬
ueniatur. Ne quis autẽ nr̃m solos
apłos dispensatores factos existunet

Expanded text:
suis discipulis ait: Vos vocatis me Magister et Domine; et bene dicitis: sum etenim . Quae est etiam hujus Domini familia? Nimirum illa est quam ipse Dominus de manu inimici redemit, et suo dominio mancipavit. Haec autem familia sancta est Ecclesia catholica, quae per orbem terrae copiosa fertilitate diffunditur, et redemptam se pretioso sui Domini sanguine gloriatur. Filius enim hominis, sicut ipse ait, venit non ministrari, sed ministrare, et dare animam suam redemptionem pro multis . Ipse est etiam Pastor bonus qui animam suam posuit pro ovibus suis. Grex ergo boni Pastoris ipsa est familia Redemptoris. Dispensator vero quis sit, quem oportet esse fidelem pariter et prudentem, Paulus nobis ostendit apostolus, qui de se suisque sociis loquens ait: Sic nos existimet homo ut ministros Christi, et dispensatores mysteriorum Dei. Hic jam quaeritur inter dispensatores ut fidelis quis inveniatur . Ne quis autem nostrum solos apostolos dispensatores factos existimet
Abbreviated transcription (Latin):
tribuit damus. ipsumq dñm iugi¬
ter exoramus. ut & nos & uos inti¬
more. gr̃e suo pascere dignet᷑ auxi¬
lio. Auferat a nobis dominationem
prauȩ cupitlitatis. donet omnibus
ꝓfectum & ꝑseuerantiam caritatis
Lumbos nr̃os ipse precingat. lucer¬
nas nr̃as ipse ardere faciat ardentes¬
q custodiat. ut nec refrigescat nr̃a
caritas. nec aliqua nobis dominet᷑
iniquitas: sed dominus ac redemp¬
tor nr omnib gr̃am tribuat. Uni¬
uersis domum sc̃e illuminationis
ac uirtutis infundat. nobis donet
ut quod ab illo audiuimus. recte
intelligamus. sicut oportet faciẽmꝰ
Uobisq faciendum sermone suffi¬
cienti. & congruo p̃dicemus. Uobis
quoq donet ut qđ ab illo ꝑ seruos
eius auditis: & corde intelligatis. &
oꝑe faciatis. Hoc gͦ diuina miscłia
oꝑetur in omnib nob̃. ut nos quos
uoluit ẽẽ dispenatores fideles fa¬
ciat & prudentes. Uos quoq faciat
obedientes & humiles: ut mensurã

Expanded text:
tribuit, damus; ipsumque Dominum jugitribuit, damus; ipsumque Dominum jugiter exoramus, ut et nos et vos in timore gratiae suo pascere dignetur auxilio. Auferat a nobis dominationem pravae cupiditatis, donet omnibus profectum et perseverantiam caritatis. Lumbos nostros ipse praecingat, lucernas nostras ipse ardere faciat ardentesque custodiat: ut nec refrigescat nostra caritas, nec aliqua nobis dominetur iniquitas. Sed Dominus ac Redemptor noster omnibus gratiam tribuat, universis donum sanctae illuminationis ac virtutis infundat. Nobis donet ut quod ab illo audimus recte intelligamus et sicut oportet faciamus, vobisque faciendum sermone sufficienti et congruo praedicemus. Vobis quoque donet ut quod ab illo per servos ejus auditis, et corde intelle faciatis. Hoc ergo divina misericordia operetur in omnibus nobis, ut nos, quos voluit esse dispensatores, fideles faciat et prudentes; vos quoque faciat obedientes et humiles: ut mensuram
Abbreviated transcription (Latin):
nus p̃cinctos habeat lumbos it
fugeat libidinem. ardentem haibe¬
at lucernam. ut custodiat caslta¬
tem. Precinctos habeat lumbos.
ut alienum aliquid nec rapiat ne
furetur. ardentem habeat lucerua
cinctos habeat lumbos. ut haben
ti non auferat cibum. ardentens
habeat lucernam. ut esurienti
tribuat alimtuim. Precinctos ha¬
beat lumbas ut non expoliãt ls¬
sticum. ardentem habeat lucernam.
ut uestiat nudum. Precinctos ha¬
beat lumbos. ut domum nullius
inuadit: ardentem habeat lucernã
ut ꝑegrinos. xp̃i libenter suscipiat.
frecinctos habeat lumbos. ut fugi¬
at elationem: ardentem habeat lu-¬
cernam. ut seruet humilitatem.
Precinctos habeat lumbos ut expelꝰ¬
lat a se inuidiam & liuorem: ar¬
dentem habeat lucernam. ut pu¬
ram cunctis ȩchibeat caritatem.
Precinctos habeat lumbos. ut non
exhibeat menbra sua arma iniqui¬
tatis peccato: ardentem habeat lu¬
cernam: ut exhibeat menbra sua
toris ẽ domini pascenda familia.
Ex hac uobis uobis quantum dñs

Expanded text:
nus praecinctos habeat lumbos, ut fugiat libidinem; ardentem habeat lucernam, ut custodiat castitatem: praecinctos habeat lumbos, ut aliquid alienum nec rapiat, nec furetur; ardentem habeat lucernam, cinctos habeati non auferat cibum; ardentem habeat lucernam, ut esurienti tribuat alimentum: praecinctos habeat lumbos, ut non spoliet stitum; ardentem habeat lucernam, 551 ut vestiat nudum: praecinctos habeat lumbos, ut domum nullius invadat; ardentem habeat lucernam, ut peregrinos Christi libenter excipiat: praecinctos habeat lumbos, ut fugiat elationem; ardentem habeat lucernam, ut servet humilitatem: praecinctos habeat lumbos, ut expellat a se invidiam et livorem; ardentem habeat lucernam, ut puram cunctis exhibeat caritatem: praecinctos habeat lumbos, ut non exhibeat membra sua arma iniquitatis peccato; ardentem habeat lucernam, ut exhibeat membra sua toris est pascenda familia. Ex hac vobis , quantum Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
ominicus sermo quem
debemus omnes: non so¬
lum studiose uerum eti¬
am sapienter audire. eui
nos oportet humiliter
ac delectabiliter obedire: moderationie
suȩ tenens ubiq temperiem. ut nec
otub desint pabula. nec pastorib ali
menta. quȩdam specialiter spͣrecipit:
uobis. Nobis namq id est seruis
quos pater ille familias. rerum om¬
nium dominus. ad hoc in sua mag.¬
na domo constituit. ut popło eius
uerbum gr̃ȩ ministremꝰ. specialiter
in uingitur sc̃e predicationis offici¬
um: generalit̃ uͦ & nobis &e uobie
salutaris indicitur obedientia man¬
datorum. In quib denuo mandatis
tanquam ditissimis ferculis. sic cele¬
stium deliciarum copia sp̃italis ex¬
uberat: ut in uerbo di habundet &¬
qđ ꝑfectus comedat. habundet eti¬
am quod paruulus sugat. Ibi est
enim simul & lacteus potus. quo
tenera fidelium nutriatur infantia
& solidus cib quo robusta ꝑfectoꝵ
iuuentus. sp̃italia sẽȩ uir tutis acci¬
piat incrementa. Ibi prorsus ad salu¬

Expanded text:
ominicus sermo, quem debemus omnes, non solum studiose, verum etiam sapienter audire, cui nos oportet humiliter ac delectabiliter obedire, moderationis suae tenens ubique temperiem, ut nec ovibus desint pabula, nec pastoribus alimenta, quaedam specialiter solis praeci et nobis et vobis. Nobis namque, id est servis quos pater ille familias, rerum omnium dominus, ad hoc in sua magna domo constituit, ut populo ejus verbum gratiae ministremus, specialiter injungitur sanctae praedicationis officium: generaliter vero nobis et vobis, salutaris indicitur obedientia mandatorum. In quibus denuo mandatis, tanquam ditissimis ferculis, sic coelestium deliciarum copia spiritalis exuberat, ut in verbo Dei abundet quod perfectus comedat, abundet etiam quod parvulus sugat. Ibi est enim simul et lacteus potus, quo tenera fidelium nutriatur infantia, et solidus cibus, quo robusta perfectorum juventus spiritalia sanctae virtutis accipiat incrementa. Ibi prorsus ad salu
Abbreviated transcription (Latin):
quos popło suo p̃posuit dominus
specialiter. uolens officium demon¬
strare: ait quod ex euuangłio audiui¬
mus. Quis putas est fidelis dispen¬
sator && prudens. quem constituit dñs
supra familiam suam. ut det illis in

Expanded text:
quos populo suo praeposuit, Dominus speciale volens officium demonstrare, ait, quod ex Evangelio modo audivimus: Quis putas est fidelis dispensator et prudens, quem constituit Dominus supra familiam suam, ut det illis in
Abbreviated transcription (Latin):
cat. Quia qđ uult ut ds ignoscat. ip¬
se agnoscit & uenit ad lucem. cui gras
agit quod illi quid inse o disset o
nisi iterum dicat: qm̃ facinus meũ
ego agnosco. ꝙ peccatum meum con-¬
tra me ẽ semꝑ.Sit ante te: quod non
uis ẽẽ ante dm̃. Si autẽ post te feceris
peceatum tuũ retorquet tibi illud ds¬
ante oculos tuos. & tunc retorquebit:
quando iam penitentiȩ fructus. nul-¬
lus erit.

Expanded text:
cat, quia quod vult ut Deus ignoscat, ipcat, quia quod vult ut Deus ignoscat, ipse agnoscit, et venit ad lucem: cui gratias agit, quod illi quod in se odisset ostnisi iterum dicat: « Quoniam facinus meum ego agnosco, et peccatum meum contra me est semper , » sit ante te, quod non vis esse ante Deum. Si autem post te feceris peccatum tuum, retorquet tibi Deus illud ante oculos tuos: et tunc retorquet, quando jam poenitentiae fructus nullus erit.
Abbreviated transcription (Latin):
ris do. Quasi duȩ res sunt. homo &e
peceator Quod audis homo ds fecit
qđ aulis peccator ipse homo fecit. De¬
lo qđ fecisti: ut d̾s saluet qđ fecit. O por¬
tet ut tu oderis opus tuum inte. & a¬
mes inte opus dei. Cũ autẽ ceꝑit tͥ inte
displicere quod fecisti. incipiunt bona
oꝑa tua. quia accusas mala oꝑa tua.
Quid ẽ autẽ facis ueritatẽ: Nonte pal¬
pes. non tibi blandiaris. non tibi adu¬
leris. non dicas ustus sum: cum sis
iniquus. & incipis facere ueritatem
Uenis autem ad lucem ut manifestent᷑
oꝑa tua. quia in do sunt facta. quia &
hoc ipsum qđd tihi displicuit peccatũ.
non tibi displiceret: nisi ds tibiluceret
&e eius ueritas tibi ostenderetur. Sed
qui etiam ammonitus diligit. pecca¬
ta sua. odit ammonentẽ lucem &e fu¬
git eam: ut non arguant᷑ oꝑa eius
mala quȩ diligit. Q autẽ facit ueri¬
tatẽ: accusat in se mala sua. Non sibi
parcit. non sibi ignoscit. ut ds ignos¬

Expanded text:
ris Deo. Quasi duae res sunt, et homo et ris Deo. Quasi duae res sunt, et homo et peccator. Quod audis homo, Deus fecit: quod audis peccator, ipse homo fecit. Dele quod fecisti, ut Deus salvet quod fecit. Oportet ut oderis opus tuum in te, et ames in te opus Dei. Cum autem coeperit tibi displicere quod fecisti, inde incipiunt bona opera tua, quia accusas mala opera tuaQuid est facere veritatem? Non te palpes, non tibi blandiaris, non tibi aduleris, non dicas: justus sum, cum sis iniquus, et incipis facere veritatem. Venis autem ad lucem, ut manifestentur opera tua, quia in Deo sunt facta. Quia et hoc ipsum quod tibi displicuit peccatum tuum, non tibi displiceret, nisi Deus tibi luceret, et ejus veritas tibi ostenderet. Sed qui etiam admonitus diligit peccata sua, odit admonentem lucem, et fugit eam, ut non arguantur opera ejus mala, quae diligit. Qui autem facit veritatem, accusat in se mala sua, non sibi parcit, non sibi ignoscit, ut Deus ignos
Abbreviated transcription (Latin):
dum: & dilȩxerunt homines magis
denebras quam lucem. Erant enim
nia enim oꝑa mala inuenit. Quomͦ
gͦ quidam fecerunt ueritatẽ. & uene¬
runt ad lucem: Hoc enim sequitur.
Q autem facit ueritatẽ uenit ad lucẽ
ut manifestent᷑ oꝑa eius. quia indło
sunt facta. Quomͦ gͦ quidam bonũ
opus fecerunt ut uenire nt ad lucẽ
id est ad xp̃m: Et quomͦ quidam di¬
lexerunt tenebras. si omnes pecca¬
nat qui mortui fuerant: Et ꝓpter mo¬
sus serpentis erectus ẽ serpens: idest
mors dñi ꝓpter mortales homines qͦs
inuenit iniustos. Quomͦ intelligitur
hoc ẽ iudicium. qm̃ lux uenit in mun¬
dum. & dilexerunt homines magis
tenebras quam lucem: Erant enim
eoꝵ mala oꝑa. Quid ẽ enim hoc: quoꝵ
enim erant oꝑa bona: Nonne ueni¬
sti. ut uidices impios: Sed dilexer̃t
sint uim. Multi enim dilexerunt
peccata sua: multi confessi st̃ pecca
ta sua. Qui confitetur peccata sua.
& accusat peccata sua. iam cum do
ta tua ds̃. & si tu accuses coniunge¬

Expanded text:
unt homines magis tenebras quam lucem; erant enim nia enim mala opera invenit. Quomodo ergo quidam fecerunt veritatem, et venerunt ad lucem? Hoc enim sequitur: Qui autem facit veritatem, venit ad lucem, ut manifestentur opera ejus, quia in Deo sunt facta. Quomodo ergo quidam bonum opus fecerunt ut venirent ad lucem, id est, ad Christum: et quomodo quidam dilexerunt tenebras, si omnes peccanat, qui morsi fuerunt, et propter morsus serpentis erectus est serpens, id est, mors Domini propter mortales homines, quos invenit injustos. Quomodo intelligitur: hoc est judicium; quoniam lux venit in mundum et dilextenebras quam lucem. Erant enim eorum mala opera . » Quid est hoc? Quorum enim erant opera bona? Nonne venisti ut justifices impios? Sed « dilexerusuit vim, multi enim dilexerunt peccata sua, multi confessi sunt peccata sua: quia qui confitetur peccata sua et accusat peccata sua, jam cum Deo ta tua, et tu cum accuses, conjunge
Abbreviated transcription (Latin):
quam ꝑdidimus uitam. Sequit᷑.
Non enim misit ds filium suum in
mundũ ut uidicet mundũ. sed ut sal-¬
uet᷑ mundus ꝑ ipsum. Ergo quantũ
in medicoᷤ sanare uenit egrotum. sed
interimit᷑ qui p̃cepta medici obser¬
uare non uult. Uenit saluare mun¬
dum. Quare saluator dictus ẽ mun-¬
di nͥ ut saluet mundũ: ñ ut uidicet
mundum: s aluari non uis ab ipso
Q credit in eum. ñ iudicabit᷑ Nautẽ
non credit. quid dicturũ sꝑabas nͥ ui
dicatur: Iam inquit uidicatus ẽ No¬

Expanded text:
itam. Sequitur: « Non enim misit Deus Filium suum in mundum ut judicet mundum, sed ut salvetur mundus per ipsum. » Ergo quantum in medico est, sanare venit aegrotum, sed interimitur, qui praecepta medici servare non vult. Venit salvare mundum. Quare salvator dictus est mundi, nisi ut salvet mundum, non ut judicet mundum? Salvari non vis ab ipso?« Qui credit in eum non judicatur. Qui autem non credit. » Quid dicturum sperabas, nisi judicetur? « Jam, inquit
Abbreviated transcription (Latin):
ad numerũ uidic. um se ꝑtinere
demonstrat cum dicit. Nescitis
quia angłos iudicabimꝰ: De ipsis
quoq iudieandis in hoc numero
duodenario: similis causa ẽ. Non
enim quia dictum ẽ udicantes
duodecim trib isrł: trib leui quȩ
tercia decima ẽ ab eis udicanda
non erit: aut solum illum popłin
non etiam gentes ceteras iudica¬
bunt. Quod autem ait in regene¬
ratione: ꝓculdubio mortuoꝵ re-¬
surrectionẽ. nomine uoluit rege¬
nerationis intelligi. Sic enim ca¬
ro nr̃a regenerabitur ꝑ incorrup¬
tionem: quemadmodum ẽ anima
nr̃a regenerata ꝑfidem.

Expanded text:
ad numerum iudicum se pertinere ad numerum iudicum se pertinere demonstrat. cum dicit: Nescitis quia angelos iudicabimquoque judicandis in hoc numero duodenario similis causa est. Non enim quia dictum est, judicantes duodecim tribus Israel, tribus Levi, quae tertia decima est ab eis judicanda non erit, aut solum illum populum, non etiam gentes caeteras judicabunt. Quod autem ait, in regeneratione, procul dubio mortuorum resurrectionem nomine voluit regenerationis intelligi, sic enim caro nostra regenerabitur per incorruptionem, quemadmodum est anima nostra regenerata per fidem.
Abbreviated transcription (Latin):
derit filius hominis in
sede maiestatis sue. sedebi¬
tis & uos suꝑ sedes duodecĩ uidicantẽs duodecĩ
trib isrł. Hic discimus. cum suis
discipłis iudicaturum iħm. Unde
& alibi iudeis dixit. Si ego in beel¬
zebub eicio demonia: filii ur̃i in
quo eicunt. Ido ipsi uidices ur̃i
erunt. Nec qm̃ suꝑ duodecim
sedes sessuros eẽ ait duodecim so¬
los homines cum illo iudicaturos
putare debemus. Duodenario qͥp¬
pe numero uniũsa quȩdam signi¬
ficata ẽ iudicantium multitudo
ꝓpter duas partes numeri sep¬
tenarii: quo significatur plerũq
uniu̾sitas. quȩ due partes id est
tria & quatuor: altera ꝑ alteram¬
partem multiplicate: duodecim
faciunt. Nam & quatuor ter &
tria quater: duodecim sunt. Et
si qua alia huius duodenarii
numeri quȩ adhoc ualeat. ratio
repperitur. Alioquin qm̃ in locũ
uidȩ traditoris. apłm mathiam
legimus ordinatum. apł̃s paulus
qui plus omnib illis laborauit.
ubi adiudicandũ sedeat non
habebit: qui ꝓfecto cum aliis scĩs

Expanded text:
ominis in sede majestatis suae, sedebitis et vos super sedes duodecim, judicantes duodecim tribus Israel . Hic discimus cum suis discipulis judicaturum Jesum. Unde et alibi Judaeis dixit: Si ego in Beelzebub ejicio daemonia, filii vestri in quo ejiciunt? Ideo ipsi judices vestri erunt . Nec quoniam super duodecim sedes sessuros esse ait, duodecim solos homiputare debemus. Duodenario quippe . numero uniuersa quaedam significata est iudicantium multitudo propter duas partes numeri septenarii, quo significatur plerumque uniuersitas; quae duae partes, id est tria et quattuor, altera per alteram multiplicatae duodecim faciunt, nam et quattuor ter et tria quater duodecim sunt, et si qua alia huius duodenarii numeri, quae ad hoc ualeat, ratio reperitur. Alioquin, quoniam in locum Iudae traditoris apostolum Matthiam legimus ordinatum, apostolus Paulus, qui plus omnibus illis laborauit, ubi ad iudicandum sedeat non habebit; qui profecto cum aliis sanctis
Abbreviated transcription (Latin):
um uenisset iħe in do¬
socrum eius iacentem
& febrititantẽ. & teti¬
git manum eius. & di¬
misit eam febris. Hoc factum lucas
&r mareus narrant pͥusquam de
leproso dicant. sed nichil obstat nar-¬
randi diũsitas. ubi eadem res nunti

Expanded text:
 in dosocrum ejus jacentem et febricitantem, et tetigit manum ejus, et dimisit eam febris. Hoc factum Marcus et Lucas narrant, priusquam de leproso dicant. Sed nihil obstat narrandi diversitas, ubi eadem res nunti
Abbreviated transcription (Latin):
q nature indiuisum continet sa¬
cramentũ. Uere suscipiendum
cunctis. & mirabilem piseatorẽ.
qui dum maris ꝓfunda runatur.
ad altissimũ maiestatis ȩternȩ ꝑ-¬
uenit archanum. Hu itaq sunt
ȩccłiarum columpnȩ petrꝰ & pau¬
lus: quos & uita scissima uenera¬
bilem ꝑduxit ad mortem. & glo¬
riosus occasus fecit ẽẽ ꝑpetuos.
Quos non solum honoramus ut
martyres: sed ut magistros pa¬
tresꝙ martyrum ueneramur. qͥ
ȩceliam dei & cȩlestis predicatio¬
nis doctrina: & pii sanguinis ef

Expanded text:
sque naturae indivisum continet sasque naturae indivisum continet sacramentum, vere suscipiendum cunctis; et mirabilem piscatorem, qui dum maris profunda rimatur, ad altissimum majestatis aeternae pervenit arcanum. Hi itaque sunt Ecclesiarum columnae: Petrus et Paulus, quos et vita sanctissima venerabilem perduxit ad mortem, et gloriosus occasus fecit esse perpetuos, quos non solum honoramus, ut martyres, sed et ut magistros, patresque martyrum veneramur, qui Ecclesiam Dei et coelestis praedicationis doctrina, et pii sanguinis ef
Abbreviated transcription (Latin):
qđ ꝑsequi uidebatur eccłiam. non
impietate irreligiosi animi seuiebat.
sed sub nube ignorantiȩ nouam ñ
uotionis errabat. Ideo deniq ab eiꝰ¬
oculis ueteris umbra caligo deter¬
sa ẽ: ut uerum illud lumen quod
de cęlestib choruscabat. & sibi ad¬
quireret. & omnib reuelaret. Cecatꝰ
illuminatusq ẽ: non alia dispensa¬
tione: nisi ut el ausis carnalibus
oculis spiritalis ei aspectus ad in¬
spiciendam dei głam formaretur.
Accepit & fidelissimus petrus hos
situm ad diuinitatẽ suam specie
assumpti hominis occultantem.
filium eẽ dei uiui scĩ sp̃e radio illu¬
minatus aspexit. Ait enim dño ꝑ
cuntanti quis ẽẽ ab hominib pͥu¬
taretur. tu es inquit. xp̃e filius di
uiui. Quis non responsionis ple¬
nitudinem. piscatorem protulisse
miretur: Qui compendio bre¬
uissime confessionis aꝑuit: & qd̃
de patre habebat dñs: & quod
de humana natiuitate susceperat.
Xp̃e enim ꝙ filius dei uiui. utriꝰ¬

Expanded text:
quod persequi videbatur Ecclesiam, non quod persequi videbatur Ecclesiam, non impietate irreligiosi animi saeviebat, sed sub nube ignorantiae, 228 novavotionis errabat. Ideo denique ab oculis ejus veteris umbrae caligo detersa est, ut verum illud lumen, quod de coelestibus coruscabat, et sibi acquireret, et omnibus revelaret. Caecatus illuminatusque est, non alia dispensatione, nisi ut clausis carnalibus oculis, spiritualis ei aspectus ad inspiciendam Dei gloriam formaretur. Accepit et fidelissimus Petrus hos situm, et divinitatem suam sub specie assumpti hominis occultantem, Filium esse Dei vivi Spiritus sancti radio illuminatus inspexit; ait enim Domino percunctanti quis esse ab hominibus putaretur: Tu es, inquit, Christus Filius Dei vivi . Quis non responsionis plenitudinem piscatorem protulisse miretur, quam compendio brevissimae confessionis aperuit, et quod de Patre habebat Dominus, et quod de humana nativitate susceperat? Christus enim et Filius Dei vivi, utriu
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s quorum hodie nata¬
lem sollempniter cele¬
bramus. cunctis ẽ ho¬
noranda credentib. quos pro ui¬
sticiȩ pietatisq plenitudine sal¬
uator mundi humano generi. &
patres ẽẽ dedit & iudices. Quante
autem integritatis. quante pieta¬
tis fuerint. hinc uel maxime ꝓui¬
dencium ẽ: quod eos ad emendatio¬
nem corrupti scłi: & ministerium
sue uoluntatis elegit. quem non fal¬
lebat electio. Uocauit nanq petrũ
opib pauꝑem. oꝑe piscatorem: qui
a conuersatione poplari & comiu¬
ne urbium segregatus. uitam inter
fluctus agebat innocuam: ꝙ uic¬
tum de simplicitate querebat. Quẽ
tamen ita dixerim pauꝑem. ut cõ¬
petens ei substantia non deesset. quẽ
bene merentẽ ded̾o copiosi maris
diues unda pascebat. Uectus ergo
ẽ ad predicationem salutaris uer¬
bi: ut mutata uice cęlestis mysterio
saeram̃ti. qui captura piscium aleba¬
tur: salute hominũ pasceretur. Glo-¬
riosissimum paulum etiam ad fidẽ
nominis sui. xp̃e uocat e cȩlo: qui

Expanded text:
fratres, quorum hodie natalem solemniter celebramus, cunctis est honoranda credentibus, quos pro justitiae pietatisque plenitudine Salvator mundi humano generi et patres esse dedit et judices. Quantae autem integritatis, quantaeve pietatis fuerint hinc vel maxime pervidendum est, quod ille eos ad emendationem corrupti saeculi, et ministerium suae voluntatis elegit, quem non fallebat electio. Vocavit namque Petrum opibus pauperem, opere piscatorem; qui a conversatione populari, et communione urbium segregatus, vitam inter fluctus agebat innocuam, et victum de simplicitate quaerebat; quem tamen ita dixerim pauperem, ut competens ei substantia non deesset; quem benemerentem de Deo copiosi maris dives unda pascebat. Electus ergo est ad praedicationem salutaris verbi, ut, mutata vice coelestis mysterio sacramenti, qui captura piscium alebatur, salute hominum pasceretur. Gloriosissimum etiam Paulum ad fidem nominis sui Christus vocavit e coelo; qui
Abbreviated transcription (Latin):
cio. Ex uerbis enim tuis iustificaberis.
q ex uerbis tuis condempnaberis.
idest uel hic uel infuturo. ẜ oris gͦ¬
loquutionẽ dominus uniu̾sa quȩ uel¬
actu. uel factui. uel cogitatu de corpore
quam hominib dicta. nuda & aꝑta
oculis eius. Nam hȩc moris ẽ scrip¬
turarum pro reb ponere. Unde psal¬
mista. Dic inquit animȩ meȩ: salus
tua ego sum. Et erechias. Non fuit
uerbum quod non ostenderim eis. qͥ
utiq rerum & non uerborum chalde¬
is reuelat archana. Itemq apl̃s. Et ne
intellectu cernit: nemo uoluntate am¬
plectitur nisi ꝑ grãm sp̃c scĩ¬

Expanded text:
« Ex verbis enim tuis justif« Ex verbis enim tuis justif» haereticus infidelis semper resistens fidei meae. « Qui non congregat mecum, spargit. » Unitatem destruens, in multas dividit haereses. Moraliter.: « Qui quam hominibus dicta nuda et aperta sunt oculis ejus. Nam et moris est Scripturarum, verba pro rebus ponere. Unde Psalmista: Dic inquit animae meae, salus tua ego sum . Et Ezechias: Non fuit verbum, quod non ostenderim eis . Qui utique rerum et non verborum Chaldaeis revelarat arcana. Itemque Apostolus: Et nemintellectu cernit, nemo voluntate amplectitur, nisi per gratiam Spi