comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut ł loa hunc ufumif. mulieri ⁊¬
maritus. alł uendat nĩimo uno
ut ip̃mquidem ius remancat
penes mantum pccpto uero
cculus nepti suc salutem ancil¬
la que nuipsit dotis quoq nomi¬
incui homims mansit cins cinꝯ
fuͣt añteqͣ eo nõie mnro tradetur
nisi forte usucapta ẽ. nec postea
quam apud cundem nir lib̾a fcã
est enus pecciñe cam mutare potu¬
it itaq nec facto quidẽ dinorno
aut dotis ure aut ꝑ conditdem re¬

Expanded text:
uel locet hunc usum fructum mulieri maritus uel uendat nummo uno, ut ipsum quidem ius remaneat penes maritum, perceptio ueroculus Nepoti suo salutem. Ancilla quae nupsit dotisque nominihilo minus mansit eius cuius fuerat antequam eo nomine uiro traderetur, nisi forte usucapta est. nec postea quam apud eundem uirum libera facta est, eius pecuniae causam mutare potuit. itaque nec facto quidem diuortio aut dotis iure aut per condictionem re
Abbreviated transcription (Latin):
dote reddenda ab extraneo inpo¬
sita diuortõ fcõ statim conin¬
ititur nec redintegrato matri¬
momio accõ stipulatori extranco¬
da est nesequenti matrimomo
mulier indotata sit simo ea des
si ab ip̃a ꝓfta sit quam alius ꝑ¬
missu eiꝯ stipulanis ẽ tunc consẽ¬
alii iipsisset postea ad priore
nx rediit tatite dos ei redigat᷑.
quid suo dotari ob uen̾it qui are¬
tatore noluit ad maritum ꝑtin̾e
ro soluto in atrimoĩo reddendũ¬
tas po diuornium erit cica red¬
dendum ius mulieri qm̃ diximꝯ
nisi domino ꝓprietatis et si erño

Expanded text:
dote reddenda ab extraneo interposita facto diuortio statim committitur nec redintegrato matrimonio actio sti pulatori quaeda est, ne sequenti matrimonio mulier indotata sit: si modo ea dos non ab ipsa profecta sit, quam alius permissu eius stipulatus est, tunc enim consenalii nupsisset, postea ad priorem uirum rediit, tacite dos ei redintegraquid seruo dotali obuenit, quod testator noluit ad maritum pertinere, id soluto matrimonio reddendutas erit post diuortium circa reddendum ius mulieri, quoniam dinisi domino proprietatis et, si extraneo
Abbreviated transcription (Latin):
uł ncio diri posse. s de dote uum
remii. quemadmodu siticio sitito̾
nississet dar nec mir cum ⁊ ian
ect ꝑmissum uirodorem possit de¬
legante eo rrñ proniittere et si di¬
ci solet alii qm̃ marito nõe dotis
mulierem siposse obligari hus
enĩ casibus uuro nõ enim existi¬

Expanded text:
io dari posse, sed de dote uirum teneri, quemadmodum si Titio iussisset dari. nec mirum, cum etiam promissura uiro dotem possit delegante eo alteri promittere, etsi dici solet alii quam marito dotis nomine mulierem non posse obligari. his enim casibus uiro dos quaerit
Abbreviated transcription (Latin):
ita ꝓtomisit ꝙ filius tiuus michi
deber iddotis tibi erit int̾ee puro
utrum filii obligatio anprĩs per
lium care oporret significarum
uł dematre uerso pumire oporte¬
bit. estimai̾ debebit qnͣtum sir eo
ma datis esse uidearur quam pͣ
denter apparint detinꝯ mulier
obligatõis sensit p̾sumptõe ad fi¬
lii debitam spectare i̾simile est
tem seie nõe ꝓmissis cumea ei mi¬
bere nollet tnͣ si postea iipserit do
die intercessisseret. ¶ Similier
ancillam pamphilam aticio sti¬
pulata dem̃ ei miptura. qd̾ is sib
debebat doti hr̃e promisit don et¬
si non erit uni pamphila ip̃a tñ
pamphila indotem ⁊ micirens ꝑ¬
iculo erit ante ⁊ qd̾ ea peperit red¬
di iitueri debebit quia sim sua
causa stipulato pͥor mansiss t̃ired¬
deretur nisi forte nisi forte refer

Expanded text:
ita promiserit: 'quod filius tuus mihi debet, id doti tibi erit', interesse puto, utrum filii ob ligatio an patris pelium dare oportet significatum uel in rem uerso praestare oportebit, aestimare debebit quantum sit eo ma dotis esse uideatur, qua patdenter apparuit, de cuius mulier obligatione sensit, praesumptionem ad filii debitum spectare uerisimile est,tem Seiae nomine promiseris, cum ea nubere ei nollet, tamen, si postea nupserit, dodiae intervenissent. Si mulier ancillam Pamphilam a Titio stipulata, deinde ei nuptura quod is sibi debebat doti habere permisit, etiamsi non erit viri Pamphila, an ipsa tamen Pamphila in dote et mulieris periculo erit? an et quod ea pepererit, reddi mulieri debebit? quia si in sua causa prior stipulatio mansisset, non redderet
Abbreviated transcription (Latin):
prohibita uellet debito mulieris
qui soluendo non erat dotem ei ꝓ
et siquid debitori ad so luendum fa¬
cultatis accesser piculum ad eam
sũmã que accesẜit cresset ꝑmane¬
bitq etiam siussus paupior factꝰ
er̃. quia neq tunc cum dos promit

Expanded text:
re uellet, debitor mulieris qui soluendo non erat dotem ei pret si quid debitori ad soluendum facultatis accesserit, periculum ad eam summam quae accesserit crescet permanebitque etiam, si rursus pauperior factus erit: quia neque tum, cum dos prom
Abbreviated transcription (Latin):
ĩoq etiammanente matrimon¬
io res quas ciadidit condicione
ulier nupturaitadotem promis¬
ueller id indotemer̃ et siquidem
dbitum maluisset dotis nomiñ
apud unim remare poc̃ eaexe¬
ptione seruen aduersus pecent¬
em fundumꝙ si fundum dediss
peccunam manto condisser ¶pr̃
etiam si flõ estimans se filiesuer
debitoremeẽ dotem promisisset

Expanded text:
ideoque etiam manente matrimonio res quas tradiderit condictione ulier nuptura ita dotem promisuellet, id in dote erit: et si quidem debitum maluisset dotis nomine apud uirum remanere, potest ea exceptione se tueri aduersus petentem fundum: quod si fundum dedisset, pecuniam marito condicet. Pater etiamsi falso existimans se filiae suae debitorem esse dotem promississet,
Abbreviated transcription (Latin):
nebunt¶que debitorem filium
familias he.sipr̃icius ita dotem
ligaturser efficitur ucidq actõ¬
nede peculio seruan apr̃e poterit
in dotem sic marcellus ait siue
gͥ cum filio ph̾si ue cumpre ag̾e
ũtiq siponupcias promissa eio

Expanded text:
nebunt. Quae debitorem filium familias habet, si patri eius ita dotem ligatur, sed efficit, ut id, quod actione de peculio seruari a patre poterat, in dote sit. Marcellus. Siue igitur cum filio post hac siue cum patre ageutique si post nuptias promissa ‹do
Abbreviated transcription (Latin):
ncipiculo suntqr inh̾daturut
cas mantus ad arbitnum siu
distraacet qnqz so luto macrim¬
onio eiudemgẽris et qualita¬
tis alias restituas uel ipe uł he
pcilatione fũit incerposi ta nec
o loco manere o bligationem
que sentenciauera est ¶quocie¬
ns autem exneus accepto fet ḋ
bicori dotis constituende cau¬
sa si quidem inpcie in secute
un credendum ẽ breumaniac¬
cuicẽtermmuliei ꝑ lib̾am
psonam condicio adquir nõ
ptplane secutis nnpens muli¬
er so luto matrimomodotis ex¬
actionemba bebit nisi forte si c

Expanded text:
ntur, ut eas maritus ad arbitrium suum distrahat et quandoque soluto matrimonio eiusdem generis et qualitatis alias restituat uel ipse uel hptilatio fuerit interposita nec o loco manere obligationem. quae sententia uera est. Quotiens autem eo loco manere obligationem. bitori dotis constituendae causa, si quidem nuptiae insecutae im credendum est brevi manu acceterum mulieri per liberam personam condictio adquiri non potest. Plane secutis nuptiis mulier soluto matrimonio dotis exactionem habebit, nisi forte sic
Abbreviated transcription (Latin):
aliud .s. donaturus eius ꝑiculo
adid cuiadqui ratur adquin aut
iuuen accipienus ad quauire¬
i conmodum respicit/d̾ lb.
sset manet idaunim br̃is mrĩs
uendicariqz p̃t et omnino rem
indotem uirodatamnon eẽ plac¬
ut qr res illicita ẽmanto comp¬
is fecit res mulienpit h̃ quom¬
odoaccipimus utrum dotis no
is nomine promisit illudad¬
þuc sub ẽ utrumantan ponup¬
cias anpo nupcias io fem sic m

Expanded text:
licet donaturus, eius periculo ait, cui adquiritur: adquiri autem mulieri accipiemus, ad qu‹a›m rei commodum respicit. 34 Idesset, manet id aurum heredis matris uindicarique potest et eo minorem dotem uiro datam esse placuit: quia res euicta eis fecit. res mulieri perit. hoc quomodo accipimus? utrum dotis nomis nomine promisit. illud adhuc subest, utrum ante nuptias an post nuptias id factum sit: m
Abbreviated transcription (Latin):
ns ui sũptib fcis aderhibiti¬
oncm uroris ꝓmissas iisuras
renersus uir inprobe petit. ¶ Ge¬
ner. iscocro dotem arbitatuso
milemqr fundo nõ demonsti.⁊
nullum esse legatum uł stipu¬
latcem fiidi constaret cumint̾
mod̾ constituende dotis et corpo
ignorum diffrã magna sit do¬
tis ⁊n. dons qntitas pro modo fa
is exuoluntate prĩs puelle cum
filio tutoris iure contractis dos
modo facultatũ et dignitate na¬
taliũ recte ꝑ turorẽ constitin pot̾.
patrona dotem prolib̾a unre pro¬
missam quiertitit tnigrata non
retinebit cum res in dotem esti¬
maras soluto matrimõio red¬
diplacuit simima declaratur ñ

Expanded text:
nis uiri sumptibus factis, ad exhibitionem uxoris promissas usuras reuersus uir improbe petit. Gener a socero dotem arbitratu smile, quod fundo non demonstrato nullum esse legatum uel stipulationem fundi constaret, cum inter modum constituendae dotis ‹et› corpus ignotum differentia magna sit: dotis etenim quantitas pro modo facis ex uoluntate patris puellae cum filio tutoris iure contractis dos pro modo facultatium et dignitat‹e› natalium recte per tutorem constitui potest. Patrona dotem pro liberta iure promissam, quod exstiterit ingrata, non retinebit. Cum res in dotem aestimatas soluto matrimonio reddi placuit, summa declaratur,
Abbreviated transcription (Latin):
ut cristimẽ cumi lucrum fecisse
utiq si anteꝙ̃ matrimomi esse
inciꝑet usucep̾ et ineadẽ opimoẽ
eam nec dolo fecit quomino cã¬
Stis ꝓmissio pinissio nõ iõ mi¬
mis u alebit ꝙ ignorate ĩntio
pre nuptie frim̃t si postca con¬
tunc primũ peter cum maior
destian.neq domninare obliga¬
tce̾m si post alt̾rus manimor
cimibat cini dotem promiserat
lier in possessionem p̾diorũ q̃m
dotem promifit longo tpre fu̾it
cõuenisse tacite ñr ne dos que ꝓ¬
missa fuent petat et si perere
eam cepit parti exceptõe amu¬
licre repellitur. ¶Mulier pec¬
ciĩam tibi debita ascio cum usu¬
tenda demoscranit cas quoq do¬
tis porioem ẽe quar dies post
nupcias cessit rõnis ẽ. ¶ Asuraᷤ
dons instipulatũ cum dote pr¬
cundi matrimon non cẽ pran¬
das placuitq nec sortis eractõ¬

Expanded text:
ut existimem eum lucrifecisse, utique si, antequam matrimonium esse inciperet, usucepit. et in eadem opinione seam nec dolo fecerit, quo minus eaminus ualebit, quod ignorante initio patre nuptiae non fuerint, si postea contunc primum petetur, cum maior destinare neque durare obligationem, si post alterius matrimonium ei nubat cui dotem promiserat, lier in possessionem praediorum quae in dotem promisit longo tempore fuerit, conuenisse tacite uidetur, ne dos quae promissa fuerat petatur, et, si petere ea coeperit, pacti exceptione a muliere repellitur. Mulier pecuniam sibi debitam a Seio cum usutenda demonstrauit: eas quoque dotis portionem esse, quarum dies post nuptias cessit, rationis est. Usuras dotis in stipulatum cum dote pcundi matrimonii non esse praestandas placuit, quia nec sortis exact
Abbreviated transcription (Latin):
isq defectus sit facul tatibusin
ssi cate non exuoluntate dotem
promiscrat nlam sidonauit m
aliquoq parecendummanto.
quicum non precipi cauit ad
solutionemquidonaueritq̃z¬

Expanded text:
isque defectus sit facultatibus, imssitate, non ex voluntate dotem promiserat: nam si donauit, utcumque parcendum marito, qui eum non praecipitauit ad solutionem qui donauerat
Abbreviated transcription (Latin):
ut romeuulgofien et uidcam
uenam mulier res quas so ler
inusubrẽ indomomantineq
indocemdate in libellum solet
utilisse ħ igitur res anmanti fi¬
ant uidcamusẽt non puto no¬
nquod ei non cradunturquid
enim interest inferancur uolen¬
plerumq custodiam earum rer
banimrenirum nomine si ño
reddanturutium enmamo¬
carum andepositian mandati
inuucratriuit ut nichominis
maritus estimationem corum
pret quociens igitur non estimte
res indotemdantur et ineliores
etdetenores mulier fiunt¶sip¬
redus inertimatis aliquis acc

Expanded text:
ut Romae uolgo fieri uidemus nam mulier res, quas solet in usu habere in domo mariti neque in dotem dat, in libellum solet intulisse: hae igitur res an mariti fiant, uideamus. et non puto, non quod non ei traduntur quid enim interest, inferantur uolenplerumque custodiam earum marrerum nomine, si non reddantur, utrum rerum amotarum an depositi an mandati dtriuit, ut nihilo minus maritus aestimationem eorum praestet. quotiens igitur non aestimatae res in dotem dantur, et meliores et deteriores mulieri fiunt. Si praediis inaestimatis aliquid acc
Abbreviated transcription (Latin):
ca ẽ cric arbitiium mantiatru¬
mui stamintentonem an pociꝰ
scruum prẽt et h si semus uiuit
q si decessitanaicellus ait mag̾
ceterum si simpliciter dedisset ⁊
proculdn bio ꝑiculo cius more¬
iuoreciruenca marcellus probat
planum si ep̃corem bicmulier
am estimationem eẽ prandan⁊
soq:dum tarat uxorim inoriam
sidolus eius affirit iustam estami¬
amacionem praũdam et pucou¬
crus quod secuolaait ¶sicumum¬
ancodebitore mule̾ pacta sit ⁊
ut id ꝙ debeat in dotem be̾at do
constancius dicetur pdolicrecp¬
tionenem in efficassem fi erstip¬

Expanded text:
 arbitrium mariti, utrum iustam aestimationem an potius seruum praestet. et haec, si seruus uiuit. quod si decessit, Marcellus ait magis ceterum, si simpliciter dedisset, procul dubio periculo eius moreinore circumuenta Marcellus probat. plane si emptorem habuit mulieraestimationem praestandam idque dumtaxat uxori minori ansi dolus eius adfuit, iustam aestimationem praestandam: et puto uerius, quod Scaeuola ait. Si cum marito debitore mulier pacta sit, ut id quod debeat in dotem habeat, dconstantius dicetur per doli exceptionem inefficacem fieri
Abbreviated transcription (Latin):
iego seieres dedero ut ip ¶Ip̃ib¬
sa suo nomine indocenidet. effi¬
non possumc pp̾macuimoni int¬
dictionemex po teriore casu res
mec remanebunc¶sres alicuz
cradid̾ ouc nupcuis secutis do¬
tis efficianturet ante nuptias
decesseio ansecutis nuptusdo¬
ac diiuindiscedert abeo qui
dedicqr pendz  donatio indien
nupciarum et eumdicitur co¬
ndicio nuptiaruiniam heredis
domium e aquodiscetere
reum non possedomunumin¬
dum ẽsi benignus ẽ fauore do¬
tumneceuentatem in ponihũ
cosentire ei quod defunctus feẽ
debemus ca que indotem dantᷤ
cetenm sires denturinea que¬

Expanded text:
ego Seiae res dedero, ut ipsa suo nomine in dotem det, effinon possunt propter matrimonii interdictionem, ex posteriore casu res meae remanebunt. Si res alicui tradidero, ut nuptiis secutis dotis efficiantur, et ante nuptias decessero, an secutis nuptiis doat dominium discedere ab eo qui dedit, quia pendet donatio in diem nuptiarum et cum sequitur condicio nuptiarum, iam heredis dominium est, a quo discedere rerum non posse domindum est. sed benignius est fauore dotium necessitatem imponi heredi consentire ei quod defunctus fecitdebemus ea, quae in dotem dantur. Ceterum si res dentur in ea, qu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinet si aliquid decessit muuen
dampnum est ¶sicerui sobolcm
edericmanti lucrum non est ses
insapicum erardgnitis esidu¬
secutum secutis igicui nupcus
estimatio recum ꝑficituret fic

Expanded text:
rtinet: si aliquid decessit, mulieris damnum est. si serui subolem ediderunt, mariti lucrum non est. Sedm capitum ex adgnatis residusecutum'. secutis igitur nuptiis aestimatio rerum perficitur et fit
Abbreviated transcription (Latin):
locupletatus. ⁊ alt̾ius re ip̃a ne
gociu sit nec possit qd̾ alicui
acquisitu ẽ ip̃o gestu hoc tuu
negociũ uidi. ¶ Uideamus ĩ

Expanded text:
locupletatus et alterius re ipsa gestum negotium sit, nec possit, quod alii adquisitum est ipso gestu, hoc tuum negotium uideri. Uideamus i
Abbreviated transcription (Latin):
cofiuctuano suins debeatꝰ
fructuarius non ẜuitutem.e
Rusum fructum iudicare d¬
bet adusus iuciu fundi do
usum fructum siuc alii nco¬
deusu frctuo testatam fiu̾t
finitus usus fructus anul¬
tius fructus desinat deb̾i et
puto desinemnam et simo¬
fu̾it usus fructus legatus

Expanded text:
fructuario seruitus debeatur, fructuarius non seruitutem, sed usum fructum uindicare debet aduersus uicini fundi domusum fructum siue alii nusu fructu contestatam fuerit finitus usus fructus, an ulterius fructus desinant deberi? et puto desinere: nam et si mofuerit usus fructus legatus,
Abbreviated transcription (Latin):
eum quoq de eiuuctione urus
fructus o portet qd enͥmsi fu¬
dumaũt ẜuimus qui possi¬
debat pignoris deditisq b
eo qui pignoriaccepit. uire
uti probiretur. derebit ita¬
q habere cautumisic fructu

Expanded text:
eum de evictione usus fructus oportet: quid enim si servum aut fundum is qui possidebat pignori dedit isque ab eo qui pignori accepit iure uti prohibetur? debebit itaque habere cautum. Sicut fructu
Abbreviated transcription (Latin):
fructus pr̃andi sunt ita et
pro prietatis domnno sie
sit possessorquia agat nam
et possessori conpẽtũt. qd fi
possident ichu tructuum
nomie consequntur qs̃
eigo officium erit iudicis ꝙͣ
hec̃ ut secuturus consequaf
fructuanus fiuendilicenciã.
proprictatis dñs nõ inquite
Ticrusu fructu udiciumac¬
nocante inrerum na¬
turaqmas dies uent¬
it quo pranda est quem. io¬
mecium cum stipuiamur

Expanded text:
fructus praestandi sunt, ita et proprietatis domino, si sit possessor qui agat nam et poss‹ess›ori competunt: quod si possident, nihil fructuum nomine consequentur. quid ergo officium erit iudicis quam hoc, ut securus consequatur fructuarius fruendi licentiam, proprietatis dominus, ne inquiede usu fructu iudicium acnec ante in rerum natura est, quam si dies uenit, quo praestanda est, quemadmodum cum stipulamur
Abbreviated transcription (Latin):
alieno est cum inuito se ne¬
gat ius ẽe ntendi fructuatioi
uł sibiius eẽ ꝓ bibendi.
Quocd si forte quiagu domi¬
nus ꝓprietatis ñ sit qͣmuis

Expanded text:
alieno, cum inuito se negat ius esse utendi fructuario uel sibi ius esse prohibendi. quod si forte qui agit dominus proprietatis non sit, quamuis
Abbreviated transcription (Latin):
laleonis et nue siũam pro¬
bat existimancum ẜuitutẽ
quidemeum irendicare non
posse u̾musum fructum uen¬
dicaturum ac perhoc ucinũ
si non patiatur eum ite et ag¬
ere. teneri eiquasi non pauia¬
tur utifrui. ¶ Usus fructus
legatus.ad miniculis et get
sine quibus utifrui quibus¬
quis non pot̃. et ideo suisus
sequatureumaditus uszad
frucnu legato iter ad adempt
sit. in utilis ẽ ademꝑtio quia
sempstqͥturusum fiuctumi¬
b̾rditanum fundum extesta¬
mento utiq agendo fructua
to eiusu fructu. pomp̃. lib̾.u. ⁊
dubitat et recte putat prou
usus frctus peeptio desid̾ar¬
et boc ei prandum. ¶Sr an ⁊
alias utisitates et sumttes
el br̃s prare debeat. puta lu¬
mium. et aquarum anuo
non et puto eas solas prare
aliquo incõmo utaturnor
Iab hrde ex testamẽto fundi
usus fructus sit petitus qui
arbores deietiss aut elificiũ
demoluus eẽt aut auquo i¬
mõ  detiorem usum fructum
dicis religionem ꝑtinz utĩ¬

Expanded text:
onis et Neruae sententiam probat existimantium seruitutem quidem eum uindicare non posse, uerum usum fructum uindicaturum ac per hoc uicinum, si non patiatur eum ire et agere, teneri ei, quasi non patiatur uti frui. Usus fructus legatus adminiculis eget, sine quibus uti frui quis non potest: et ideo si ussequatur eum aditus, usque fructu legato iter ademptum sit, inutilis est ademptio, quia semper sequitur usum fructum.hereditarium fundum, ex testamento utique agendo fructuarius to ei usu fructu, Pomponius libro quinto dubitat: et recte putat, prout usus fructus perceptio desiderat, hoc ei praestandum. Sed an et alias utilitates et servitutes ei heres praestare debeat, puta luminum et aquarum, an vero non? et puto eas solas praestaliquo incommodo utatur, non ab herede ex testamento fundi usus fructus petitus sit, qui arbores deiecisset aut aedificium demolitus esset aut aliquo modo deteriorem usum fructum dicis religionem perti
Abbreviated transcription (Latin):
Um peccumat erat relicta
titio. ita ut post mortem le¬
galarii ad memnurediret qͣm¬
qͣm ad scriptum sit ut usur
eius tiriꝯ heret proprietarẽ
tanͬcalegatãrt usus ment¬
ione fra quia erat restituer¬
da abeo peccunia post morre
eius. diui seu̾um et antoni

Expanded text:
um pecunia erat relicta Titio ita, ut post mortem legatarii ad Maeuium rediret, quamquam adscriptum sit, ut usum eius Titius haberet, proprietatem tamen ei legatam et usus mentionem factam, quia erat restituenda ab eo pecunia post mortem eius, diui Seuerus et Antoni
Abbreviated transcription (Latin):
Ui usuni siuctum traditu
sibi ex cansa fide i ꝯmisi desut
surus eum fuit actonem ad
restituendum eum br̃e non
de bet est enm absiridum
plus uns habere cos qui pos¬
sessionem dum taxat usus

Expanded text:
ui usum fructum traditum sibi ex causa fideicommissi desiisurus eum fuerit, actionem ad restituendum eum habere non debet: est enim absurdum plus iuris habere ‹eos›, qui possessionem dumtaxat usus
Abbreviated transcription (Latin):
aetios non enim suscepis
dum fuit. secundum legatũ
id est cautionis. non brouz
usus fructus est relictus. cui¬
qr testatoꝵ ꝓspic̾e uomut et

Expanded text:
acturos: non enim suscepissdum fuit secundum legatum, id est cautionis, non heredum usus fructus relictus est cuique testator prospicere uolu
Abbreviated transcription (Latin):
filius mueret tucredens eum i¬
indraum annali acc̃one egens
et quia annus p̾uert excep̃tõe
sis repulsus antuisus exꝑiri t̾
opto errore pmitendum est.
et ait ꝑmitti debe dum taxat
depeccuuo. non etiam de in rez
uso nãpriori uidito deĩres
u̾so recte accuest quia ãnna
excepto ad pecculium. non ad

Expanded text:
filius uiueret, tu credens eum mortuum annali actione egeris et, quia annus praeterierat, exceptione sis repulsus, an rursus experiri tibi comperto errore permittendum est. et ait permitti debere dumtaxat de peculio, non etiam de in rem uerso: nam priore iudicio de in rem uerso recte actum est, quia annua exceptio ad peculium, non ad
Abbreviated transcription (Latin):
morte uł alienatione exting¬
uitur peccunu sufficiebat i¬
us ad annum pluci obliga¬
u̾o desierunt eẽ in potestare ãi¬
malis erit actio ł et si morte
pr̃is uł deportarone sui uris
fu̾it efectus filius depeceulio
intra annum hẽs pr̃is uł fisc¬
hus tenebintirgnalienatõ
accipitur utiq uenditor qui
actione depeculio intra amniũ
tencturs et si donauit ẜuum
uł ꝑmutauit uł indotem dedit.
In eadem causa c temhẽs euis

Expanded text:
morte vel alienatione extinguitur peculium, sufficiebat usque ad annum produci obligat esse in potestate, annalis erit actio. sed et si morte patris uel deportatione sui iuris fuerit effectus filius, de peculio intra annum heres patris uel fiscus tenebuntur.In alienatione accipitur utique uenditor, qui actione de peculio intra annum tenetur: sed et si donauit seruum uel permutauit uel in dotem dedit, in eadem causa est: item heres
Abbreviated transcription (Latin):
cuilegatum fit pecculium de
peccuuo actõmanergo tencã
hẽs et au cecilius teneri quia
pectulium penes eiunsit qui
tradendo io legatano selibanͭ
pegasus aut̃ cau̾ brdi debere.
ut᷑ abeo cu pecculium legatũ
sit. quia adeum uemunt cre¬
duores ergo sitradidit sũ ca¬
utõne ent ꝯueniendus. ¶Si
pceptosuo et pecculio rogatꝰ
sit hẽs restune hrditatem side
pecculio ꝯuemanur trebelliãi
exceptone nonutetur. ut m̃r¬
cellus tractans aomitit. Is
aut̃ cui restitutaẽ hrditas nõ
renetur ut sceuoia ait. cum

Expanded text:
cui legatum sit peculium, de peculio actionem. an ergo teneatur heres? et ait Caecilius teneri, quia peculium penes eum sit, qui tradendo id legatario se liberavit. Pegasus autem caveri heredi debere ait ab eo, cui peculium legatum sit, quia ad eum veniunt creditores: ergo si tradiderit sine cautione, erit conveniendus. Si praecepto servo et peculio rogatus sit heres restituere hereditatem, si de peculio conveniatur, Trebelliani exceptione non utetur, ut Marcellus tractans admittit: is autem cui restituta est hereditas non tenetur, ut Scaevola ait, cum
Abbreviated transcription (Latin):
nec diemuenit. prospiciend
est ꝑcautõnem ut de indemp¬
nitate caueat quiꝑ quem feñ
fuit neomis peccunia souiet᷑
aut ut caueat se et quisolidũ

Expanded text:
nec dies uenit, prospiciendum est per cautionem, ut de indemnitate caueat per quem factum fuerit, ne omnis pecunia solueretur, aut ut caueat se ei qui solidum
Abbreviated transcription (Latin):
an ea fuia p̾cipua ictinĩe possit i
cum hos filios h̾rdes instituss
quercbatur iustam causamit¬
tinendum possessionis hre fi¬
bus querebatur dots ẽe uolu¬
it et matrimo mum post mor¬
tem queq pr̃is steterat Rndi¬

Expanded text:
tinere possit, cum omn‹e›s filios heredes instituisset, quaerebatur. iustam causam retinendae possessionis habere fibus quaerebatur dotis esse uoluit et matrimonium post mortem quoque patris steterat r
Abbreviated transcription (Latin):
Nlac ilioitio ꝯdempnationes
et absoluubins in om̃iu p¬
sona faciende sunt et io suna
licuus ꝑsona omissa ꝯdemp¬
natiosit mcetorum quoq ꝑ¬
sona qd fecit index non uale¬
bit quinon pot̾ ex uno indito¬

Expanded text:
hoc iudicio condemnationes et absolutiones in omnium persona faciendae sunt: et ideo si in alicuius persona omissa sit damnatio, in ceterorum quoque persona quod fecit iudex non ualebit, quia non potest ex uno iudic
Abbreviated transcription (Latin):
tana nobiciatur ẽcutori qd̃
mimo se licitus sit. ¶s huus
reiratio habebitur quia qd̃ ẽ¬
ditor eg̾it. ꝓeo habendum est
acsicebitor ⁊porocinatorem

Expanded text:
 obiciatur creditori, quod animose licitus sit. sed huius rei ratio habebitur quia quod creditor egit, pro eo habendum est ac si debitor per procuratorem
Abbreviated transcription (Latin):
fiusse cobrdem̃. Paulus.
uisione tinasoror lucio frit
ap̾tore amplius fr̃em accepisse
xꝑit lirs instintus cansam
dedotis bonis quam onĩs h̃r¬
des paciehantur obinductar
mortem suscepit et obtimt

Expanded text:
sse coheredem. 38 Paulus uisionem Titia soror Lucio fratra praetore amplius fratrem accepisse heres institutus causam de totis bonis, quam omnes heredes patiebantur ob inultam mortem, suscepit et optinui
Abbreviated transcription (Latin):
aquoh̾rde infamilie ercistun¬
de iiditio. Iudex familie h̾re in
et omnino que ꝑte expecdiri
non possumt. s iunus cogente
cidimus ineunnontũ diligẽ¬
ciam prare debet qualem dili¬

Expanded text:
a coherede in familiae erciscundae iudicio.Iudex familiae erciscuet omnino quae pro parte expediri non possunt si unus cogente cidimus in eum: non tamen diligentiam praestare debet, qualem dili
Abbreviated transcription (Latin):
ter me autem et te ettitium
seiana posse unum iudicium
accipiunt tres .i. pomponius
scribit tem siplures h̃rdita¬
tes intnos omunes sunt po¬
ssumus deuna familie hrcis¬
staror remominnemcum exͣ¬
alicuilegauit aut hr̃s ante

Expanded text:
ter me autem et te et Titium Seiana, posse unum iudicium accipi inter tres Pomponius scribit. Item si plures hereditates inter nos communes sunt, possumus de una familiae ercisstator rem communem cum extalicui
Abbreviated transcription (Latin):
ut eam ꝑtem quetestatoris fi¬
it alicui inbeat tradi. ¶Quod
scunde iuditium uenire negr
pompo. ¶Idem seribit cum
ego et tubrde titio extitissemꝰ
situptem fundiquem totum
hrditarium dicebam asempĩo
petiens et uictus fũris mox

Expanded text:
ut eam partem, quae testatoris fuit, alicui iubeat tradi. Quod pscundae iudicium venire negat Pomponius. Idem scribit, cum ego et tu heredes Titio extitissemus, si tu partem fundi, quem totum hereditarium dicebas, a Sempronio petieris et victus fueris, mox
Abbreviated transcription (Latin):
liquie sunt ꝯlite quibus reli
nam parente quooreiusdem p¬
npille ibi seputisunt s cuto¬
tores distiahere fundumno¬
lunt ego nonconsencio. s po¬
mtione meam posside malo cũ
unu̾sitatem em̃e non possim
et ueumpmeo arbimo exeq

Expanded text:
liquiae sunt conditae, quibus religbebatur, nam parentes quoque eiusdem pupillae ibi sepulti sunt: sed tutores distrahere fundum uolunt: ego non consentio, sed portionem meam possidere malo, cum uniuersitatem emere non possim et uelim pro meo arbitrio exseq
Abbreviated transcription (Latin):
mam pompiliũ binos questo¬
res hũisse. quos ip̃i no sua uoce
s ppłi suffragio crearent. refert
ssicuti dubium ẽ an romulo
et numa regnantib questo
fu̾it. ita atullio hostilio rege qͥs¬
tores fuisse certu ẽ⁊ sane crebi¬
or apud uet̾es oppinio c̃ tulliũ
hostiliũ primũ mrem publu¬
cam induxisse questores. et a
gne querendi questores imitõ
nestella scribunt. ex questoribꝰ
quidam solebant ꝓuncias so
prouicias sortiebantur. ueru
paubus insenatu legendisua¬
cant. hoclieq optinuit inidiffe¬
rent̾ questores creari.tã pricios
qm plebeios. ingressus e̾em̃ et
quasi primordium gerendoꝵ
honorum sentencieq in sena
sunt qui candidati principisi
dicebanturquiq ephas eius

Expanded text:
mam Pompilium binos quaestores habuisse, quos ipsi non sua uoce, sed populi suffragio crearent, refert. sed sicuti dubium est, an Romulo et Numa regnantibus quaestor fuerit, ita Tullo Hostilio rege quaestores fuisse certum est: et sane crebrior apud ueteres opinio est Tu‹ll›um Hostilium primum in rem publicam induxisse quaestores.Et a genere quaerendi quaestores initio nestella scribunt.Ex quaestoribus quidam solebant prouincias prouincias sortiebantur, uerum palibus in senatu legendis uacant.Hodieque optinuit indifferenter quaestores creari tam patricios quam plebeios: ingressus est enim et quasi primordium gerendorum honorum sententiaeque in senats, quidam sunt qui candidati principis dicebantur quique epistulas eius
Abbreviated transcription (Latin):
dit. uidendum an uł sic. atci¬
guatur brditas dedi qui est
deficile cum p̃e seo bligatus
¶Adeo autem quilocuple
b̾rdemꝑtem dimidiam he

Expanded text:
dit, videndum, an vel sic attingatur hereditas: quod est difficile, cum ipse sit obligatus. Adeo autem qui locupleheredem partem dimidiam he
Abbreviated transcription (Latin):
conditio nelegati dnñum fu̾it
translatum arbitrio iudicis⁊
absolu̾i eum oportet et offici
decłit obenictionẽ om̃ibus ⁊¬
suuni factum contingentem

Expanded text:
condicione legati dominium fuerit translatum, arbitrio iudicis absolui eum oportet: et officideditur ob euictionem ob suum factum contingentem
Abbreviated transcription (Latin):
ut etiam fructum actoris faci¬
am. S ꝑ p̾torem idem cõ sequͣt
ego dñs proprietatis / ut aut
cogat p̾corte pestimationet
nsus fructus ꝯferre ad lits
estimatom. aut usum fructũ
ced̾e. si hoc ex pediat et si ego do¬
minus pro prietans eum su¬
um nolin defendere. defentio
tibi ꝑmittenda ẽ. et si dampñ¬
tus rominem tradas adu̾sus
me tuereris. Pom p̃o.¬

Expanded text:
ut etiam usum fructum actoris faciam: sed per praetorem id consequar ego dominus proprietatis, ut aut cogat praetor te pro aestimatione usus fructus conferre ad liti‹s› aestimationem aut usu fructu cedere, si hoc expediat. et si ego dominus proprietatis eum seruum nolui defendere, defensio tibi permittenda est, et si damnatus hominem tradas, et aduersus me tueris. 18 Po
Abbreviated transcription (Latin):
tionem dechit tñsciendum est
et b̾rdem filisipat̾ familias de¬
cesserit et pre eius sifilius fam¬
uias decesẜit exceptone uti po¬
sse. ¶ Intrlumet si senatus cõ¬
sulto locus sit tñmalium dat᷑
actio ut putasi filius famillas

Expanded text:
iendum est et heredem filii, si pater familias decesserit, et patrem eius, si filius familias decesserit, exceptione uti posse.Interdum tamenetsi senatus consulto locus sit, tamen in alium datur actio, ut puta filius familias
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ exhis rebus nendicdissac
cepit peccumam. quesitum est
peccuniam no accipe eotpr̾pi¬
gnoris obligatio item xtam¬
et iõ inspiciendum quas res
aparente pignori acce pit re¬
legetur. qͥ pignores pͥignore ha¬

Expanded text:
ex his rebus vendidisset, accepit pecuniam: quaesitum est, pecuniam non accipere, eo tempore pignoris obligationem et ideo inspiciendum, quas res a parente pignori accepit, relegatur. QUI POTIORES IN PIGNORE
Abbreviated transcription (Latin):
gister quis sit ꝓposutus. ¶S
c̾te alit̾ fien nõ pot̃ q̃nsi ulud
quoqz scierit necessariam reft¬
ctioni peccimiamẽe. Quare et
sunea cansa fu̾it nams ut re

Expanded text:
gister quis sit praepositus, quod certe aliter fieri non potest, quam si illud quoque scierit necessariam refectioni pecuniam esse: quare etsi in ea causa fuerit nauis, ut re
Abbreviated transcription (Latin):
pret̾ea quartã ꝑtemis an impu¬
ben arrogator sbstitue possit que¬
ritur. et putono admitti sb̃stitu¬
tonẽ nisi forte ad quarta solam
quam ex bonis eius consequit᷑
et actenus ut eiusq ad pub̾tatẽ
dei cõmissu qr ħ nõ exiudicioeiꝰ
ad eum puc̾iat s principali pro¬
uidenci.a. ħ au̾t om̃ia diceda sunt
siue in locu filu siue in locũ nepo

Expanded text:
quartam partem.Sed an impuberi adrogator substituere possit, quaeritur: et puto non admitti substitutionem, nisi forte ad quartam solam quam ex bonis eius consequitur, et hactenus ut ei usque ad pubertatem deicommissum, quia hoc non iudicio eius ad eum peruenit, sed principali prouidentia. Haec omnia dicenda sunt, siue in locum filii siue in locum nepo
Abbreviated transcription (Latin):
get nerat̾ones reddat. ltem ĩqui¬
rendum ẽ ne forte cã turpis arro
gindi sõsitseorum dum taxat
pupillorum arogato pmitten¬
da esthis qui uł naturali cogna¬
tone uł sc̃issima affectone ducti
adoptarent. cet̾orum ph̾nda est
ne ẽẽ in pot̾ate tutorum ⁊ finire
tucelam ⁊ sb̾sticutõ aparẽte fcĩ
extingere ⁊ pͥmũ quid extucien¬
dum erit que facultates pupil¬
li sit. ⁊ que enis qui adoptare eũ
uelit ut extimetur ex compatõe
euum an salubris adopto possi¬
sit pupillo intelligi. deinde ciuꝰ

Expanded text:
get, ne rationes reddat. item inquirendum est, ne forte turpis causa adrogandi subsit.Eorum dumtaxat pupillorum adrogatio permittenda est his, qui uel naturali cognatione uel sanctissima affectione ducti adoptarent, ceterorum prohibenda, ne esset in potestate tutorum et finire tutelam et substitutionem a parente factam extinguere.Et primum quidem excutiendum erit, quae facultates pupilli sint et quae eius, qui adoptare eum uelit, ut aestimetur ex comparatione earum, an salubris adoptio possit pupillo intellegi: deinde cuius
Abbreviated transcription (Latin):
non solum natura uerũ
etiam adoptiones facin¬
Enalit̾ enim adopto duob mo¬
dis fit. aut principis aũcte aut
que spes adoptonis dr arrogatõ
quia ⁊ his qui adoptat rogãtur
i. mt̾rogaturan uelit eũ qui ad¬
optaturus sit iustum sibi filiu
et is qui adoptatur rogatur.an
is fieri paciatur. ¶ impio magiꝰ¬
tratus adoptamus eos qui in po¬
testate parentis sunt. siue pͥmu
gradum liboru optineant.q̃lis
est filius filia. siue inferiorẽ qua¬
lis nepos neptis.⁊ꝓnepos ꝓnep¬
riallud utriusq adoptõis cõr ẽ¬

Expanded text:
non solum natura, uerum et adoptiones facieralis enim adoptio duobus modis fit, aut principis auctoritatequae species adoptionis dicitur adrogatio, quia et is qui adoptat rogatur, id est interrogatur, an uelit eum quem adoptaturus sit iustum sibi filium esse, et is qui adoptatur rogatur, an id fieri patiatur. imperio magistratus adoptamus eos qui in potestate parentis sunt, siue primum gradum liberorum optineant, qualis est filius filia, siue inferiorem, qualis est nepos neptis, pronepos proneptis.Illud utriusque adoptionis co
Abbreviated transcription (Latin):
Eradoptonem dignitas non
minuitur. s angetur. uñ sena¬
tor ⁊ si aplebeio adoptatus est
Mancipare filiu apre quocũqe
loco posse constat. nt exeat depas¬
tria potestate apud ꝓconsulez
non ẽ amanumitti ⁊ madop¬
tonem dan placet. Iden De

Expanded text:
er adoptionem dignitas non minuitur, sed augetur. unde senator etsi a plebeio adoptatus est, mancipari filium a patre quocumque loco posse constat, ut exeat de patria potestate.Apud proconsulem non est, et manumitti et in adopt
Abbreviated transcription (Latin):
erant potestate nepotes apudar¬
rogatorem efficũitur. simulq
tes ex comauina turał retinẽ¬
tur pot᷑ate. ¶ Non tĩn cuz quis
adoptat. s et cum arrogat ma¬
ior d ẽẽ eo quem sibi p arrogati¬
onem uł adoptom filiũ facit.⁊
utiq plene pub̾tatis id̾.xuiii.
rogando suu b̾rdem sibi accres¬
cere põt. nec ei corporale uicuiz
illi in potate emancipaunt. et
postea eum adoptauit. mortu

Expanded text:
erant potestate, nepotes apud adrogatorem efficiuntur simulque tes ex eo in aui naturalis retinentur potestate.Non tantum cum quis adoptat, sed et cum adrogat, maior esse debet eo, quem sibi per adrogationem uel per adoptionem filium facit, et utique plenae pubertatis: id rogando suum heredem sibi adsciscere potest nec ei corporale uitium i est in potestate, emancipauerit et postea eum adoptauerit: mortu
Abbreviated transcription (Latin):
fuit minus ꝑcipiat qm̃ dignu
erit. eum consequiantdum ⁊ di¬
torem ꝑmittituradoptare pau¬
perior sunte eius sobrictas clara
fuit. uł affecto honesta nec ĩcogni
qui arrogare pupillũ nolet etia
seresticutur. eaque exbonis eius
con sequtus fu̾it illis adquos res

Expanded text:
fuit minus percipiat quam dignum erit eum consequi.Interdum et ditiorem permittetur adoptare pauperiori, si uitae eius sobrietas clara sit uel affectio honesta nec incogniqui adrogare pupillum uolet, si case restituturum ea, quae ex bonis eius consecutus fuerit, illis, ad quos res
Abbreviated transcription (Latin):
gat̾onib cognito utitur unum̃
forte minor.ix. annis fit is qui
arrogat. quia mag̾ ub̃orũ catoni
studere d arisi forte moribus aut
ualitudo in cãsit. aut alia iustar
cã adrogandiułnti si ꝯuĩctã sibi
ꝑsonam uelis adoptaresitem nõ
d quis plures arrogare nisi ex
iusta cã. s nec libeitu alienum

Expanded text:
gationibus cognitio uertitur, num forte minor sexaginta annis sit qui adrogat, quia magis liberorum creationi studere debeat: nisi forte morbus aut ualetudo in causa sit aut alia iusta causa adrogandi, ueluti si coniunctam sibi personam uelit adoptare.Item non debet quis plures adrogare nisi ex iusta causa, sed nec libertum alienum,
Abbreviated transcription (Latin):
rsus eniam nichil agitur
re actore emt qm̃ius uendi¬
tor iam ei obligatus fiit tñq
pupullus noncenebatur reu¬
ocata uenditio efficit ut in fi¬
cit uicem obligansint quod
si aut tucoris aucitas int̾uen̾¬
it deinde sine tutore actore ⁊¬
enut nuactum ẽ post̾iore em¬
ptõne. ¶ Idem pot̾ quen et si
su tutoris auẽte pactum fu̾it
ut discedatur abemptõne an
ꝑinde sitacque si abmitio suie

Expanded text:
rsus emam, nihil agitur re auctore emit, quamuis uenditor iam ei obligatus fuit, tamen quia pupillus non tenebatur, renouata uenditio efficit, ut inuicem obligati sint: quod si ante tutoris auctoritas interuenerit, deinde sine tutore auctore emit, nihil actum est posteriore emptione. idem potest quaeri, si sine tutoris auctoritate pactus fuerit, ut discedatur ab emptione: an proinde sit, atque si ab i
Abbreviated transcription (Latin):
I quanrem ate em̃i cademrem
rursus ateplis minoris. ne
emero discessimus apriore emp¬
tõne. põt enim dumres integra
est ꝯuentõne nr̃a infecta fienep¬
tõatq itaꝯsistit p̾tior empto qi

Expanded text:
i quam rem a te emi, eandem rursus a te pluris minorisue emero, discessimus a priore emptione potest enim, dum res integra est, conuentione nostra infecta fieri emptio atque ita consistit posterio‹r› empti
Abbreviated transcription (Latin):
Nmemptornenditoriũs emp¬
toriuenditor acceptum faciat
uonintas uttiuis ostendinir io
agentis ut anego discedatur
fu̾it mortuo aut̃ homine ꝑm̾
hibendaiẽ uendito ac si traditꝰ
fuisset. ut pore ꝯuenditor lib̾a¬
retur etemptorihomo peat q̃¬
re nͥ iusta ꝯuentõ int̾uen̾it ac¬
tões exepto et uendito mane

Expanded text:
emptor uenditori uel emptori uenditor acceptum faciat, uoluntas utriusque ostenditur id agentis, ut a negotio discedatur it.Mortuo autem homine perinde habenda est uen‹ditio› ac si traditus fuisset, utpote cum uenditor liberetur et emptori homo pereat: quare nisi iusta conuentio interuenerit, actiones ex empto et uendito mane
Abbreviated transcription (Latin):
ioabeo senptus hrs euz ignora¬
ret fundum uenden te ẜuo h̾rd¬
itario qua si ꝓeurato sub seripsit
quesitum ẽ. ancognito eo prius¬
qmemptio ꝓfice̾tur auendito¬

Expanded text:
io ab eo scriptus heres, cum ignoraret, fundum uendente seruo hereditario, quasi procurator subscripsit: quaesitum est, an cognito eo, priusquam emptio perficeretur, a uenditio
Abbreviated transcription (Latin):
ex solu̾e soudum cum minoris
ueniss fundus q̃i debiti su¬
ma eẽt. p̾ces ꝓuincie rescĩdi
uenditom eumiq restitui ius¬
sit lucio ticio. quesitum ẽ an
stitueretur in bonis luciitim
lege dic̃taut siad diem peccu¬
miam non soluiss res inemp
sence die souira de functo uẽ¬
ditore filius eius pupiuans
etatis et ip̃e tutorcum aliisda¬
cus. neq cum tutoribus p̾eui
ẜu legem mĩauit. nec rõnibus
nimanam et sempniam ei sꝰ¬
u̾siam moturas. pactus ẽ cu
enditore eam legem inẜuit¬
nsegit itautsineillaqone ep¬

Expanded text:
dum, cum minore venisset fundus, quam debita summa esset, praeses provinciae rescidit venditionem eumque restitui iussit Lucio Titio: quaesitum est, an stitueretur, in bonis Lucii Titii lege dicta, ut, si ad diem pecuniam non solvisset, res inempsenti die soluta, defuncto uenditore, filiis eius pupillaris aetatis et ipse tutor cum aliis datus, neque contutoribus preti legem numeravit nec rationibus Numeriam et Semproniam controversiam moturas, pactus est cum enditorensegi‹t›, ita ut sine ulla
Abbreviated transcription (Latin):
prem et filum et me conuem¬
ie deb̾e. ne si cumprẽ solo pactus
fim: filius non possit lib̾ar. et
quentur utrimi ne ii. agatur
ex ea pactone anuo ego et qu¬
idem lib̾ ex filiis mancat obli¬
gatus. si cutisipupinus fñtuto¬
ns auc̃te paciscatur ip̃e quide
lib̾atur non etiam qui cum eo p̃x¬
tus est. ¶Ran cum quod an¬
sto dixit posse ita pascut inni
maneat obligatus. nonest i¬

Expanded text:
trem et filium et me conuenire debere, ne, si cum patre solo pactus sim, filius non possit liberari et quaeratur, utrumne nihil agatur ex ea pactione an uero ego quidem liberer, filius maneat obligatus, sicuti, si pupillus sine tutoris auctoritate paciscatur, ipse quidem liberatur, non etiam qui cum eo pactus est. nam quod Aristo dixi‹t› posse ita pacisci, ut unus maneat obligatus, non est
Abbreviated transcription (Latin):
añq̃infu̾it res ꝑ secuta. Ioq q̃¬
situm ẽ. si emptor fideuissorem
acccpit. uł uenditor stipulatus
fu̾it. inuuda uoluntate resolũ¬
tur obligato iulianus scribit ex
empto quidem agi non posse. qr

Expanded text:
antequam fuerit res secuta: ideoque quaesitum est, si emptor fideiussorem acceperit uel uenditor stipulatus fuerit, an nuda uoluntate resoluatur obligatio.Iulianus scripsit ex empto quidem agi non posse, qui
Abbreviated transcription (Latin):
quumpulit. ¶Siquis incol¬
liicratione. nł in pancratione
Suł pugilles dumint̾ secertãt
alius alium occidit siquidem
inpubico c̾tamine alius anũ
occioit.cessat aquilia. quia gle

Expanded text:
.Si quis in colluctatione uel in pancratio, uel pugiles dum inter se exercentur alius alium occiderit, si quidem in publico certamine alius alium occiderit, cessat Aquilia, quia gloriae
Abbreviated transcription (Latin):
adio sũ et̾ fuste uł aliteio. uł
manibus si forte transgula u̾¬
it enmaiłcalce ꝑiit petuit uł
capite uł qualitercumq. s et
siquis plus iusto hoñatus d̾¬
lia locumht̃ fuit enim in p̃iꝰ
arbitrio ita se non honare. nã
ge aquilia eum tẽm. itade m̃
si uł plus iustose honan̾it ur
negligencius plubricum trã¬
sient pinde si qus alt̾ius in¬
pulsu dampnu decłit ꝓculus
scribit neq eũ qui impunt te¬
nen quia non occidit ncq eũ¬

Expanded text:
elo uel manibus si forte strangulauit eum uel calce petiit uel capite uel qualiter qualiter.Sed si quis plus iusto oneratus deilia locum habet: fuit enim in ipsius arbitrio ita se non onerare. nam ge Aquilia eum teneri ita demum, si uel plus iusto se on‹er›auerit uel neglegentius per lubricum transierit.Proinde si quis alterius inpulsu damnum dederit, Proculus scribit neque eum qui impulit teneri, quia non occidit, neque eu
Abbreviated transcription (Latin):
eo exigebat querebatur anet̾
pip̃a solarectia portorumi dat¬
mulionouignoraint et case
debe puto nͥ in locando aliter
non eẽt ꝯp̾hensum ut uineas
pon̾et nichilomiꝰ infundou¬
neas instituit. et pp̃ earum fru¬
ctũs amplius amuns
aureis agerlocari ceꝑat que¬
situmẽ sidñs istum colonu
fundo eiectum pensionum de¬
bitarum nomine ꝯuemiat an
sumptus utiliter fcos in un¬
eis instituendis reputare põ¬
ssit opposita doli mali excep
nm.uł uͥl amplius p̾staturũ
Cuanem gcluxit ut deꝓuincia
cirenensi aquileiam nauigar
olei metrens tribus milibus
iposius et frum̾ti modiis oc¬
to milibus c̾ta m̃cede. s eue¬
nit ut hon̾atananis inip̃a ꝓ¬
uincia nouẽ mnsibus retiien¬
turet honus impositum ꝯm¬
isso tolletur quertum ẽ annec¬
turas quas ꝯueint aconducto

Expanded text:
 quaerebatur, an etiam pro ipsa sola reda portorium datmulio non ignorauit ea sedebere puto, nisi si in locando aliter non esset comprehensum, ut uineas poneret, nihilo minus in fundo uineas institu‹it› et propter earum fructum denis amplius aureis annuis ager locari coeperat. quaesitum est, si dominus istum colonum fundi eiectum pensionum debitarum nomine conueniat, an sumptus utiliter factos in uineis instituendis reputare possit opposita doli mali excepnihil amplius praestaturum. Nauem conduxit, ut de prouincia Cyrenensi Aquileiam nauigaret olei metretis tribus milibus impositis et frumenti modiis octo milibus certa mercede: sed euenit, ut onerata nauis in ipsa prouincia nouem mensibus retineretur et onus impositum commisso tolleretur. quaesitum est, an uecturas quas conuenit a conductore
Abbreviated transcription (Latin):
tior agendo. aut compensat̾o¬
nem eius qd̾ gessit patiturẽt
si furiosi negocia gesserim ꝯ pe¬
tit mn adu̾sus eũ negorũ gesto¬
nuim acco. curacori auit furiosi
uł furiose adisus eam ucdã¬

Expanded text:
tior: agendo autem conpensationem eius quod gessit patitur.Et si furiosi negotia gesserim, competit mihi aduersus eum negotiorum gestorum actio: curatori autem furiosi uel furiosae aduersus eum ea
Abbreviated transcription (Latin):
possumus quia aliud pron
ali inito crelitore solui
non pot. ¶Aplłata ẽ aut̃ m
ntrui datione. abeo qd̃ de meo
fiat tunim et ideo sinon firit
tuum non nascitur obliga¬
no. ¶Treclitum ergo am̾u¬
iuo eo diffeit quo genus.i.

Expanded text:
o alio inuito creditori solui non potest. Appellata est autem mutui datio ab eo, quod de meo tuum fit: et ideo, si non fiat tuum, non nascitur obligatio. Creditum ergo a mutuo differt qua genus a
Abbreviated transcription (Latin):
Itutoris iussu suo pupilli ered¬
itum sit puto ñ exmilitate pu¬
pilli fint crecditum. inpupillũ
eẽ dandam actom qd uissit tu¬
russu prĩsfilie c̾ditum sit dan

Expanded text:
tutoris iussu seruo pupilli creditum sit, puto, si ex utilitate pupilli fuerit creditum, in pupillum esse dandam actionem 'quod iussit tuiussu patris filiae creditum sit, dan
Abbreviated transcription (Latin):
donatas ẽẽ dicebit. respon¬
sumest. siudicii mutandi
cã donatio fca fu̾it prioremi
dominum ex ꝑi oportere.⁊
ut rem mag̃ qͣmlitem inmi¬
remalrenau̾it. ex lege licim̃¬

Expanded text:
onatas esse dicebat, responsum est, si iudicii mutandi causa donatio facta fuerit, priorem dominum experiri oportere, ut rem magis quam litem in mirem alienaverit, ex lege Lici
Abbreviated transcription (Latin):
i̾madpossessionẽ quoq ali¬
oquin is cum quo inrenag¬
ebatur in quit si possessionẽ
cessit non tebitur. siquis ob aut
ualitudinem aut etatem ar
occupationes necias. litem
li fiat mentio cet̾um erit in

Expanded text:
possessionis quoque: alioquin cum quo in rem agebatur, inquit, si possessione cessit, non tenebitur. Si quis autem ob valetudinem aut aetatem aut occupationes necessarias litem  doli mali fiat mentio. ceterum erit in
Abbreviated transcription (Latin):
plura talia¶pot aucemquis
colo malo desm̃e possid̾e nec
tñ mutandi indii causafetis
hoc alienat. quidum tarat
rat. ut molestum adu̾sam̃¬

Expanded text:
quis dolo malo desinere possidere, nec tamen mutandi iudicii causa fecisse enim alienat, qui dumtaxat rat, ut molestum adversa
Abbreviated transcription (Latin):
huisse. forte . quas impensas
fecit.au siquam aliam in¬¬
mocłit  tem passus ent alio
adus eno substituto. quid er¬
go est si is adusus q̃initalis
c̾onpetit. paratus sit utile iu¬
dictum patipiñ hac si ꝑo ssidẽt
recce dicitur denegandam ẽe
eo cui alienate sunt. nec peti

Expanded text:
uisse: forte si quas inpensas fecerit aut si quam aliam incommoditatem passus erit alio aduersario substituto.Quid ergo est, si is, aduersus quem talis actio competit, paratus sit utile iudicium pati perinde ac si possideret? recte dicitur denegandam esse eo cui alienatae sint nec peti
Abbreviated transcription (Latin):
siquid mnegriẜm euratone im¬
pensum ẽ antraditõm aut siqu¬
idem in dicipluas inquas i̾usi¬
mue erat et etiam emp torem
cum res uen̾it ut locuplexab

Expanded text:
i serui curationem impensum est ante traditionem aut si quid in disciplinas, quas uerisimile erat etiam emptorem ut, cum res ueniret, ut locuples ab