comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
&e er̃t duo in carne una. Qd̾ tamen
dñs iħc in euͣngłio dm̃ dixisse cõme¬
morat: qͥa d̃s utiq ꝑ hoĩem dixit:
qd homo ꝓphecando p̃dixit. Ergo
quȩ sequunt᷑ intuere. Orima in qͥt
compellatione cui oꝑi parata ẽẽt
ostendit: & dixit. Crescite & multi¬
plicamini ce replete terrã. Quis enĩ
nr̃m negat ad opus pariendi a dño
&e feminȩ. conuenientia generatio¬
nib membra formauit: & gigni cor¬
pora decorporib ordinauit. Cuiꝰ tam̃
efficiente potentia oꝑationis int̾ue¬
nit: omne q̃d ẽ ea administrans
uirtute qua condidit. Etiã hoc eẽ
catholicũ ꝯfitem᷑: et qd deinde sub
reputari: Post hec que ueracit et
catholice dicta st̃. ĩmo in diuinis li¬
bris ueraciter scͥpta. ñ autẽ ab isto
catholice dicta sunt. qͥa ñ intentio¬
ne catholici pectoris dicta st̃: iam
ꝓpt̾ qd ea dixit. pelagiana ce cele¬
stiana heresis incipit introduc. Nã
dicis eos qui de parentib qͣlibꝰcũꝙ
renascant᷑ in xp̃o: ostende gͦ nunc

Expanded text:
men dominus Iesus in euangelio deum dixisse commemorat, quia deus utique per hominem dixit, quod homo prophetando praedixit. ergo quae sequuntur intuere. prima>, inquit,, 'appellatione, cui operi parata esset, ostendit et dixit: crescite et multiplicamini et replete terram\'. quis enim nostrum negat ad opus pariendi a dominet feminae conuenientia generationibus membra formauit et gigni corpora de corporibus ordinauit, quorum tamen efficientiae potentia operationis interuenit, omne quod est ea administrans uirtute, qua condidit\'. etiam hoc esse catholicum confitemur et quod deinde subireputari?\' Post haec, quae ueraciter et catholice dicta sunt, immo in diuinis libris ueraciter scripta, non autem ab isto catholice dicta sunt, quia non intentione catholici pectoris dicta sunt, iam propter quod ea dixit, Pelagiana et Caelestiana haeresis incipit introduci. namdicis: "eos qui de parentibus qualibuscumque renascantur in Christo", ostende ergo nunc,
Abbreviated transcription (Latin):
unũ hõiem peccatũ intͣuit in mundũ.
&e ꝑ peccatũ mors. & ita in om̃s hoĩes
ꝑtransiit in qͦ õs peccauert̃: Cuiꝰ aũ
trꝰ. uelut muta a ĩalia ꝓcreata nat᷑a¬
lit̾ in captiuitatẽ et int̾itũ. Unde
uno loco paulus apłs utrũq ꝯmemo¬
rans. & irã dĩ cum qͣ nascim᷑. & gr̃am
qua liberam᷑: &e nos om̃s inqͥt ali¬

Expanded text:
uit in mundum et per peccatum mors, et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccauerunt? cuius autem Petrus, uelut muta animalia procreata naturaliter in captiuitate et interitu? unde uno loco Paulus apostolus utrumque commemorans, et iram dei, cum qua nascimur, et gratiam, qua liberamur, et nos omnes, inquit, ali
Abbreviated transcription (Latin):
nescio qͥb ea libͥs. causa qͣntum
existimo celerioris responsionis.
ne tuam differret instantiã uo¬
luisse decerꝑe. Qui autẽ sunt isti
libri cum cogitarem: eos ẽẽ arbi¬
tratus sum. quoꝵ m̃tionẽ uilia¬
nus facit in epłã quã romã mi¬
sit. Cuiꝰ exemplũ. semel ad me us
ꝙ ꝑuenit Ibi quippe ait. Dicunt
etiam istas que mͦ aguntur nup¬
tias: a do institutas ñ fuisse. Qd̃
in libro augustini legitur. Contra
quem ego mͦ quatuor libellis res¬
pondi. Eredo ex his libellis: ista
decerpta st̃. Unde melius fortasse
fuerat. ut uniu̾so oꝑi ipsi eiꝰ quod
quatuor uoluminib explicaui.
redarguendo &e refellendo nr̃a ela¬
boraret intentio: nisi ego respon¬
sionem differre noluissem: sicut
nec tu transmissionẽ scͥptoꝵ quib
respondendũ ẽ distulistĩ. Uerbagͦ
de libro meo tibi a me misso. tibiq
notissimo ista posuit: que refutare
conatus ẽ. Damnatores nos eẽ nup¬

Expanded text:
nescio quibus ea libris causa, quantum nescio quibus ea libris causa, quantum existimo, celerioris responsionis, ne tuam differret instantiam, uoluisse decerpere. qui autem sint isti libri cum cogitarem, eos esse arbitratus sum, quorum mentionem Iulianus facit in epistula quam Romam misit, cuius exemplum simul ad me usque peruenit. ibi quippe ait: \'dicunt etiam istas quae modo aguntur nuptias a deo institutas non fuisse, quod in libro Augustini legitur, contra quem ego modo quattuor libellis respondi.\' credo, ex his libellis ista decerpta sunt. unde melius fortasse fuerat, ut uniuerso ipsi operi eius, quod quattuor uoluminibus explicauit, redarguendo et refellendo nostra elaboraret intentio, nisi et ego responsionem differre noluissem, sicut nec tu transmissionem scriptorum, quibus respondendum est, distulisti. Verba ergo de libro meo tibi a me misso tibique notissimo ista posuit, quae refutare conatus est: \'damnatores nos esse nup
Abbreviated transcription (Latin):
Nter militiȩ tuȩ curas. & illustͥs
ꝑsonȩ quam ꝓ meritis gestas. a¬
ctusq rei publicȩ necessarios. fili
dilectissime &e honorande ualeri:
tanto stũdio te adũsus hereticos
in eloquia diuina flagrare. satis
diciñ potest quanta m̃tis iocun¬
ditate delecter. Itaq postea qͣm le¬
gi litteras sublimitatis tuȩ. quib
quibdam locis eiꝰdem libri heret¬
ci disputationes assumant: ad hũc
scͥbendum excitatus sum. Et quia
ñ tantum relatu memorati mei
frĩs addidici. uerum etiam ꝓlatas
ab eo cartulas legi quas post eiꝰ
de rauenna ꝓfectionẽ romã mit¬
tere ipse curasti. ubi adu̾sarioꝵ
potui uamiloqͥa reꝑire: ad ea res¬
pondere adiuuante dño. quanta
possum uitate. &e scͥpturaꝵ diuina¬
rum auctoritate ꝓposui. Cartula
cui nunc respondeo: hoc titulo p̃¬
notatur. Capitula de libro augh̾¬
ni: quem scͥpsit. Contra quȩ : delibͥs
pauca decerpsi. Hic uideo eumqui
tuȩ p̃stantiȩ ista scͥpta direxit. de

Expanded text:
nter militiae tuae curas et inlustris personae quam pro meritis gestas actusque reipublicae necessarios, fili dilectissime et honorande Valeri, tanto studio te aduersus haereticos in eloquia diuina flagrare satis dici non potest quanta mentis iucunditate delecter. itaque posteaquam legi litteras sublimitatis tuae, quibusquibusdam locis eiusdem libri haeretici disputationis adsumant, ad hoc scribendum excitatus sum. et quia non tantum relatu memorati mei fratris id didici, uerum etiam prolatas ab eo chartulas legi, quas post eius de Rauenna profectionem Romam mittere ipse curasti, ubi aduersariorum potui uaniloquia reperire, ad ea respondere adiuuante domino quanta possum ueritate et scripturarum diuinarum auctoritate proposui. Chartula, cui nunc respondeo, hoc titulo praenotatur: \'capitula de libro Augustini quem scripsit contra quae de libris pauca decerpsi\'. hic uideo eum qui tuae praestantiae ista scripta direxit de
Abbreviated transcription (Latin):
eam qͦdam mͦ detruncaret: illud
apłi testimoniũ formidauit ubi
ait. Miser ego homo: quis me li¬
Non enim erat corpus mortis hu¬
iꝰ in paradiso: ante peccatũ. Propt̃
qd̾ diximꝰ in corpore uitȩ illuis
quȩ ibi erat. sine isto morbo semi¬
nationẽ fieri potuisse filiorum:
sine quo nunc in corpore mortis
huius fieri ñ potest. Ut autẽ ad
istam cõmemorationẽ humanȩ
miseriȩ et diuinȩ gͣr̃e. ueniret
apłs. supra dixerat. uideo aliam
legem in membris meis. repug¬
nantẽ legi m̃tis meȩ: & captiuan¬
tem me in legẽ peccati que ẽ in

Expanded text:
eam quodam modo detruncaret, illud eam quodam modo detruncaret, illud Apostoli testimonium formidavit, ubi ait: Miser ego homo, quis me linon enim erat corpus mortis huius in paradiso ante peccatum, propter quod diximus in corpore uitae illius quae ibi erat sine isto morbo seminationem fieri potuisse filiorum, sine quo nunc in corpore mortis huius fieri non potest. ut autem ad istam commemorationem humanae miseriae et diuinae gratiae ueniret apostolus, supra dixerat: uideo aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis meae et captiuantem me in lege peccati, quae e
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o. Hec u̾ba nr̃a & pauloante iã
dixerat. Deinde subuinxit qd de xp̃o
termisit qd̃ ego posui. & ꝑ eiꝰ gr̃am¬
de potestate erui tenebraꝵ in reg¬
num illtꝰ: qui ex eadem sexus utriꝰq¬
commixtione nasci noluit trans¬
ferantur. Uide obsecro te quȩ nr̃a
ũba uitauit. tanqͣm inimicus oĩno
tia qua dixit de do patre. qui eruit
nos de potestate tenebraꝵ. & tͣnstu¬
lit in regnum filii claritatis sue im¬
ꝓbissime et impiissime paruulos se¬
parari. Ideo ꝑꝓculdubi s uerba ista pre¬
termittere qͣm ponere maluit. Post
hec illud nr̃m posuit. ubi diximus.
Hec enĩ que ab impudentib impu¬
denter laudatur pudenda ꝯcupis¬
centia. nulla ẽet. nisi homo ante pec
casset. Nuptiȩ uͦ eẽnt: etiã sinemopeo¬
casset. fieret quippe sine isto morbo:
seminatio filioꝵ Huc usq ille u̾ba
mea posuit. Tumuit enim qd adun¬
xi in corpore uite illiꝰ sine quo fieri
nẽ ñ potest in corpore mortis humˢ.
Et hic ut meã sententiã ñ finiret. si

Expanded text:
 Haec verba nostra et paulo ante jam dixerat. Deinde subjungit quod de Christo termisit quod ego posui, « Ut state eruti tenebrarum in regnum illius, qui ex eadem sexus utriucommixtione nasci noluit, transferantur\'. uide, obsecro te, qui nostra uerba uitauit tamquam inimicus omninotia, qua dixit de deo patre: qui eruit nos de potestate tenebrarum et transtulit in regnum filii caritatis suae, improbissime et impiissime paruulos separari. ideo procul dubio uerba ista praetermittere quam ponere maluit. Post haec illud nostrum posuit ubi diximus: \'haec enim quae ab impudentibus impudenter laudatur pudenda concupiscentia nulla esset, nisi homo casset: nuptiae vero essent, etiamsi nemo peccasset; fieret quippe sine isto morbo seminatio filiorum. Huc usque ille verba mea posuit. Timuit enim quod adjunxi, In corpore vitae illius, sine quo nunc fieri non potest in corpore mortis hujus. Et hic ut meam sententiam non finiret, sed
Abbreviated transcription (Latin):
gellant᷑: cusista ñ fiant. qnͣdo eũ tran¬
fierint. ꝓñ factis erunt in quib facta
sunt: Propt̃ quos aũt facta sunt. aut
meliores erunt. si temporalib in cõmo¬
dis em̃dati rectius elegerint uiuere.
aut excusationẽ in futuri iudicii sup¬
plicio ñ habebunt: si uitȩ huiꝰ angorib
ad ȩt̃nam uita desideriũ conuertere
noluerint. Qͥs aũt nouit. qͥd paruu¬
lis de quoꝵ cruciatib duritia maioꝵ
contundit᷑ aut exercet᷑ fides. aut mĩa¬

Expanded text:
gellantur, cur ista non fiant, quando, cum trangellantur, cur ista non fiant, quando, cum transierint, pro non factis erunt, in quibus facta sunt, propter quos autem facta sunt, aut meliores erunt, si temporalibus incommodis emendati rectius elegerint uiuere, aut excusationem in futuri iudicii supplicio non habebunt, si uitae huius angoribus ad aeternam uitam desiderium conuertere noluerint? quis autem nouit, quid paruulis, de quorum cruciatibus duritia maiorum contunditur aut exercetur fides
Abbreviated transcription (Latin):
nit: ce sicut inspectaculo aliquo locũ.
ita carnẽ ñ qũa uoluit. s quã noluit
occupauit: Nũquid hȩc &e talia uel
dicere possumꝰ uł sentire debemus:
Doce gͥ qͥd sentire qͥd dicere debeamꝰ:
ut constet nobis ratio nouarũ ani
saltem de penis paruuloꝵ. quas in
hac uita patiuntur: dixi aliqͥd in libͥs
illis de libero arbitrio. Qd̃ quale sit.
cecur mͥ in ista qmͣ habemꝰ in manib
questione ñ sufficiat. intimabo: ce eũ
ipsũ de tercio libro locũ secerptũ his
litteris inseram. Nam ita se babet.
De cruciatib aũt corꝑis quib affli¬
gunt᷑ paruuli. quoꝵ ꝑȩtatẽ nulla
peccata st̃. si animȩ quib animant᷑
ñ prius quã ipsi homines ẽẽ eȩꝑunt.
maior querela &e quasi misericors depo¬
ni solet. cũ dicit᷑. quid mali fecert̃ ut ista
paterent᷑: quasi poss ẽẽ innocentiȩ me¬
ritũ. antequã qͥsq nocere aliqͥd possit.
eis cari sunt dolorib ac mortib fla¬

Expanded text:
nit, et sicut in spectaculo aliquo locum, nit, et sicut in spectaculo aliquo locum, ita carnem non quam voluit, sed quam valuit, occupavit? Numquid haec et talia vel dicere possumus, vel sentire debemus? Doce igitur quid sentire, quid dicere debeamus, ut constet nobis ratio novarum animsaltem de poenis parvulorum, quas in hac vita patiuntur, dixi, aliquid in libris illis de libero arbitrio . Quod quale sit, et cur mihi in ista, quam habemus in manibus quaestione, non sufficiat, intimabo, et eum ipsum de tertio libro locum excerptum his litteris inseram; nam ita se habet: De cruciatibus autem corporis quibus affliguntur parvuli, quorum per aetatem nulla peccata sunt, si animae, quibus animantur, non prius quam ipsi homines esse coeperunt, maior querela et quasi misericors deponi solet, cum dicitur: quid mali fecerunt, ut ista paterentur? quasi possit esse innocentiae meritum, antequam quisque nocere aliquid possit! suorum, qui eis cari sunt, doloribus ac mortibus fla
Abbreviated transcription (Latin):
aut sicut. in herode peccata puniri:
&e de quib dã exemplis quȩ ds ma-¬
nifesta ẽẽ uoluit. alia quȩ obscura
sunt hominũ comecture concedit᷑.
S hoc in maiorib. De paruulis aũ
qͥo respondeamꝰ edissere. si pȩnis tan¬
tis nulla in eis sunt. punienda peccata.
sitate immo absurditate qͥd dic̃a. quȩ
qͥdem in paruulis latet. s ab ipsis exor¬
diis naturalib ductũ apparet ingnͣ¬
dib: quoꝵ ñnulli t̾a tardi ce obliuiosi
sunt. ut ne prima qͥdem discere litte.¬
rarũ elem̃ta potuerint: qͥdam uͦ tantȩ
sunt fatuitatis. ut ñ multũ apecorib
differant. quos moriones uulgo uocai
Respondet᷑ fortasse. Corpora hoc faenrii
S nũqͥd scd̾m hanc sententiã quã de¬
fendere uolumꝰ anima sibi corpꝰ elegit.
&e in eligendo cũ falleret᷑ errauit: aut
cũ in corpꝰ cogeret᷑ intrare necessitate
nascendi. alia corpora p̃occupantibus
animarũ turbis. ipsa aliud ñ inue¬

Expanded text:
aut sicut in Herode peccata puniri aut sicut in Herode peccata puniri et de quibusdam exemplis, quae deus manifesta esse uoluit, alia, quae obscura sunt, hominum coniecturae concedi; sed hoc in maioribus. de paruulis autem quid respondeamus, edissere, si poenis tantis nulla in eis sunt punienda psitate, imo absurditate, quid dicam; quae quidem in parvulis latet, sed ab ipsis exordiis naturalibus ducta, apparet in grandibus, quorum nonnulli tam tardi et obliviosi sunt, ut ne prima quidem discere litterarum elementa potuerint: quidam vero tantae sunt fatuitatis, ut non multum a pecoribus differant; quos moriones vulgo vocant. Respondetur fortasse, corpora hoc faciunt. Sed numquid secundum hanc sententiam quam defendi volumus, anima sibi corpus elegit, et in eligendo cum falleretur, erravit? aut cum in corpus cogeretur 1008 intrare necessitate nascendi, alia corpora praeoccupantibus animarum turbis, ipsa aliud non inve
Abbreviated transcription (Latin):
dolorib. fame ce siti cruciant᷑: debilitan¬
tur m̃bris. priuant᷑ sensib̃ uexantur
ab immundis spiritib. Demonstrandũ
ẽ utiq: quomͦ ista sine ulla sua mala
causa iuste patiant᷑. Non enĩ dici
fas ẽ aut ista ignorante dõ fierr̾ aut.
eũ ñ posse resistere facientib: aut in¬
iuste ista uł facere uł ꝑmittere. Nũ¬
qͥd ña sicut animalia irrationabilia.
recte dicimꝰ in usus dari naturis ex¬
cellentiorib & si uitiosis. sic̃ aꝑtissime
in euangłio uidemꝰ porcos ad usum
desideratũ concessos ẽẽ dȩmonib :
hoc ce de homine recte possumꝰ dice¬
re:Animal ẽ enĩ. s rationale. et si
mortale: anima ẽ rationalis in illis
m̃bris quȩ tantiᷤ afflictiõibꝰ pęnaᷤ luit.
est. Hoc dubitare: om̃ino dem̃tis est.
Tantoꝵ gͦ maloꝵ quȩ fiunt in par¬
uuilis: iusta causa dicat᷑. Nempe cũ
maiores ista patiunt᷑. solemꝰ dicere
aut sicut in iob merita examinari:

Expanded text:
doloribus, fame et siti cruciantur, debilitandoloribus, fame et siti cruciantur, debilitantur membris, priuantur sensibus, uexantur ab inmundis spiritibus. demonstrandum est utique, quomodo ista sine ulla sua mala causa iuste patiantur. non enim dici fas est aut ista ignorante deo fieri aut eum non posse resistere facientibus aut iniuste ista uel facere uel permittere. numquidnam, sicut animalia inrationabilia recte dicimus in usus dari naturis excellentioribus etsi uitiosis, sicut apertissime in euangelio uidemus porcos ad usum desideratum concessos esse daemonibus, hoc et de homine recte possumus dicere? animal est enim sed rationale etsi mortale. anima est rationalis in illis membris, quae tantis afflictionibus poenas luit. nipotens est; hoc dubitare omnino dementis est. tantorum ergo malorum, quae fiunt in paruulis, causa iusta dicatur. nempe cum maiores ista patiuntur, solemus dicere aut sicut in Iob merita examinari
Abbreviated transcription (Latin):
temq consideratorẽ. ineffabiłe laudẽ
creatori excitat: qntomagis creatio
ñ cuiuslibet animalis s hominis:
Si aũt causa creandi querit᷑: nulla
citius & melius respondet᷑. nisi qͥa
omĩs creatura d̃ĩ bona ẽ. Et qͥd dig¬
nius. quã ut bona faciat bonus ds̃:
quȩ nemo potest facere nͥ ds: Hȩc
& alia quȩ possũ sicut possũ dico ad¬
uersus eos: qui hanc opinionẽ qua
credunt᷑ animȩ sicut illa una sin¬
gulis fieri. labefactare conant᷑. S
cũ ad penas uentũ ẽ paruuloꝵ. ma¬
gnis mͥ crede coartor angustiis. nec
qͥd respondeam ꝓrsus inuenio. Non
sołu eas penas dico. quas habet post
hanc uitã illa dampnatio: quo neces¬
se est trahant᷑. si de corꝑe exierint
sine. xp̃ianȩ grẽ sacram̃to. s eas ipsas
quȩ in hac uita dolentib nobis uersart᷑
ante ocłos. Quas enumerare si uelim:
prius tempꝰ quã exempla deficient.
Uanguescunt egritudinib. torquent᷑

Expanded text:
piumque consideratorem, ineffabilem laudem piumque consideratorem, ineffabilem laudem creatori excitat, quanto magis creatio non cuiuslibet animalis sed hominis! si autem causa creandi quaeritur, nulla citius et melius respondetur, nisi quia omnis creatura dei bona est; et quid dignius, quam ut bona faciat bonus deus, quae nemo potest facere nisi deus ? Haec et alia, quae possum, sicut possum, dico aduersus eos, qui hanc opinionem, qua creduntur animae sicut illa una singulis fieri, labefactare conantur. sed cum ad poenas uentum est paruulorum, magnis, mihi crede, coartor angustiis nec, quid respondeam, prorsus inuenio; non solum eas poenas dico, quas habet post hanc uitam illa damnatio, quo necesse est trahantur, si de corpore exierint sine Christianae gratiae sacramento, sed eas ipsas, quae in hac uita dolentibus nobis uersantur ante oculos, quas enumerare si uelim, prius tempus quam exempla deficiunt. languescunt aegritudinibus, torquentur
Abbreviated transcription (Latin):
morit᷑ & mors illi ultra ñ dñabitur.
Illud uͦ qd̾ in libro aduersus rufinũ
posiusti. quosda huic sententiȩ całup¬
niari. qd̾ dm dare animas adulteri.¬
nis conceptib uideat᷑ indignũ. und̾
conant᷑ astruere meritis gestȩ ante
carnẽ uitȩ. animas quasi ad ergastu¬
la huis mundi iuste posse ꝑduei: ñ
me mouet multa cogitantẽ. quibus
hȩc poss calupnia refutari. Et qd̾ ipse
respondisti. ñ ẽẽ uitium sem̃tis in tͥtico
qd̃ furto dicit᷑ ẽẽ sublatũ. s in eo qui
frum̃ta furatus ẽ: nec ido tram ñ de¬
buisse gremio suo semina confouere. qͥa
sator ea immunda ꝓiecerit manu: e¬
legantissima similitudo ẽ. Qmͣ ce anteqͣ
legerem. nullas mͥ obiectio ista de ad¬
ulterinis fȩtib in hac questione faci¬
ebat angustias: generalit̃ intuenti bo¬
na multa dm facere. etiã de nrĩs ma¬
lis nr̃isq peccatis. Animalis aũ eiuꝰ
cũq creatio. si habeat pium pruden

Expanded text:
moritur et mors ei ultra non dominabitur. moritur et mors ei ultra non dominabitur. Illud uero, quod in libro aduersus Rufinum posuisti, quosdam huic sententiae calumniari, quod deum dare animas adulterinis conceptibus uideatur indignum, unde conantur adstruere meritis gestae ante carnem uitae animas quasi ad ergastula huius modi iuste posse perduci, non me mouet multa cogitantem, quibus haec possit calumnia refutari. et quod ipse respondisti non esse uitium sementis in tritico,. quod furto dicitur esse sublatum,. sed in eo, qui frumenta . furatus est, nec idcirco terram non debuisse gremio suo semina confouere, quia sator inmunda ea proiecerit manu, elegantissima similitudo est. quam et antequam legerem, nullas mihi obiectio ista de adulterinis fetibus in hac quaestione faciebat angustias generaliter intuenti multa bona deum facere etiam de nostris malis nostrisque peccatis. animalis autem cu
Abbreviated transcription (Latin):
longe omib artib p̃ferenda ẽ. nulla
in naturis nascentib &e occidentib tẽ¬
porum spatia. quȩ tanqm sillabȩ ac uer¬
ba ad particulas hui scłi ꝑtinent. in hoc
labentiũ rerũ tanquã mirabili canti¬
co. uł breuius uł ꝓductius qm modu¬
latio p̃cognita & pͣfinita deposcit. p̃te¬
rite ꝑmittit. Hoc cũ etiã de arboris
folio dixerim. & de nr̃oꝵ numero ca¬
pilloꝵ: qntomagis de hominis ortu &
occasu. cuio tẽporalis uita breuius
ꝓductiusue ñ tendit᷑. quã d̾s dispo¬
sitor tempoꝵ. nouit uniuersitatis mo¬
deramini consonare. Idetiã qd̾ aiunt.
om̃e qd̃ intẽpore cȩpit ẽẽ immortale
ẽẽ ñ posse. quia omĩa orta occiduñ.
ce aucta senescunt: ut eo mͦ credi co¬
gant. animũ humanũ ido ẽẽ in mor¬
talem. qd̾ ante omĩa tempora sit cre¬
atus: ñ mouet fidẽ nrãm.Ut enim
alia taceam: cepit ẽẽ in tẽpore. im¬
mortalitas carnis xp̃i: quȩ tam̃ ĩa ñ

Expanded text:
longe omnibus artibus praeferenda est, nulla longe omnibus artibus praeferenda est, nulla in naturis nascentibus et occidentibus temporum spatia, quae tamquam syllabae ac uerba ad particulas huius saeculi pertinent, in hoc labentium rerum tamquam mirabili cantico uel breuius uel productius, quam modulatio praecognita et praefinita deposcit, praeterire permittit! hoc cum etiam de arboris folio dixerim et de nostrorum numero capillorum, quanto magis de hominis ortu et occasu, cuius temporalis uita breuius productiusue non tenditur, quam deus, dispositor temporum, nouit uniuersitatis moderamini consonare! Id etiam, quod aiunt omne, quod in tempore coepit esse, inmortale esse non posse, quia omnia orta occidunt et aucta senescunt, ut eo mgant, animum humanum ideo esse immortalem, quod ante omnia tempora sit creatus, non movet fidem nostram. Ut enim alia taceam, coepit esse in tempore immortalitas carnis Christi, quae tamen jam non
Abbreviated transcription (Latin):
dicit᷑. quare facit animas eis qͦs nouit
cito morituros. possumꝰ respondere. pa¬
rentũ hinc peccata uł conuinci uel
flagellari. Possumus etiã recte illius
moderationi ista relinquere: quẽ scimꝰ
om̃ib generalit̾ transeuntib reb. ubi
sunt etiã animaliũ ortus ce obitꝰ. cur¬
sum ordinatissimũ atq ornatissimum
dare: s nos ista sentire. ñ posse. Quȩ si
sentirem: delectatione meffabili mul¬
ceremur. Non enĩ frustra ꝑꝓpħ̾am qͥ
tum ẽ de do. Qui ꝑfert numerose se¬
cułu. Unde musica. id ẽ scientia sensꝰ¬
ue bene modulandi: ad ammonitionẽ
magnȩ rei. etiã mortalib rationales
habentib animas. dĩ largitate con¬
cessa ẽ. Unde si homo faciendi arti¬
fex carminis. nouit quas quib mo¬
ras uocib tribuat: ut illud qd̾ canit᷑.
decedentib ac succedentib soms pul¬
cherrime currat & transeat: qͣntoma¬
gis ds̃ cuiꝰ sapientia ꝑ quã fecit omĩa.

Expanded text:
dicitur: \'quare facit animas eis, quos nouit dicitur: \'quare facit animas eis, quos nouit cito morituros?\', possumus respondere parentum hinc peccata uel conuinci uel flagellari. possumus etiam recte illius moderationi ista relinquere, quem scimus omnibus temporaliter transeuntibus rebus, ubi sunt etiam animalium ortus et obitus, cursum ornatissimum atque ordinatissimum dare, sed nos ista sentire non posse, quae si sentiremus, delectatione ineffabili mulceremur. non enim frustra per prophettum est de deo: qui profert numerose saeculum. unde musica, id est scientia sensusue modulandi, ad admonitionem magnae rei etiam mortalibus rationales habentibus animas dei largitate concessa est. unde si homo faciendi artifex carminis nouit, quas quibus moras uocibus tribuat, ut illud, quod canitur, decedentibus ac succedentibus sonis pulcherrime currat et transeat, quanto magis deus, cuius sapientia, per quam fecit omnia,
Abbreviated transcription (Latin):
se ipso tanqm suas particulas irro¬
rare: nec de illa una origmalit trahe¬
re. nec ꝓ delictis ante carnẽ cõmissis
carneis uinculis cõpedire:s nouas
creare singulas singulis. suã cuiq
nascenti: ñ aliqͥd facere dicit᷑ qd̾ ante
ñ fecerat. Iam enĩ sexto die fecãt hoẽmad
imaginẽ suã: qd̾ utiq scd̾m animã rati¬
onalem fecisse intelligit᷑. Hoc & nc̃ facit:
ñ instituendo qd̾ ñ eratis multiplican¬
do qd̾ erat. Unde ce illud uerũ ẽ. qͦd
a reb quȩ ñ erant instituendis reqͥ¬
euit: & hoc uerũ ẽ qd̾ ñ sołu gub̾nan¬
do quȩ fecit. uerũetiam aliqͥd ñ qd̾ nol¬
dum s qd̾ iam creauerat. numerosius
creando. usq nẽ oꝑat᷑. Uel sic gͦ uł alio¬
mͦ quolibet. eximus ab eo qd nob̃ obicit᷑
de requie dĩ ab oꝑib suis: ne ꝓꝑt̾ea non
credamꝰ nc̃ usq fieri animas nouas:
ñ ex illa una. s sicut ilła uña. Dam qd

Expanded text:
se ipso tamquam suas particulas inrose ipso tamquam suas particulas inrorare nec de illa una originaliter trahere nec pro delictis ante carnem commissis carneis uinculis compedire sed nouas creare singulas singulis suam cuique nascenti, non aliquid facere dicitur, quod ante non fecerat. iam enim sexto die fecerat hominem ad imaginem suam, quod utique secundum animam rationalem fecisse intellegitur. hoc et nunc facit non instituendo, quod non erat, sed multiplicando, quod erat. unde et ills requieuit, et hoc uerum est, quod non solum gubernando, quae fecit, uerum etiam aliquid, non quod nondum sed quod iam creauerat, numerosius creando usque nunc operatur. uel sic ergo uel alio quolibet modo eximus ab eo, quod nobis obicitur de requie dei ab operibus suis, ne propterea non credamus nunc usque fieri animas nouas non ex illa una sed sicut illam unam. Nam quod
Abbreviated transcription (Latin):
utrũq uerũ ẽẽ monstrat᷑. & qd̾ dictũ
ẽ requieuit ab oꝑib suis. & qd̾ dictũ ẽ
usq nunc oꝑatur: qm̃ genesi ñ potest¬
euangłium ẽẽ contrariũ. Uerũ his qui
hȩc ido dicunt. necredat᷑ mͦ d̾s sicut il¬
lam un̾ã. nouas animas quȩ ñ erant
facere. s ex illa una quȩ iam erat eas
creare. uł ex fonte aliquo siue thesau¬
ro quodã quẽ tunc fecit eas mittere:
facile respondet᷑ etiã illis sex dieb mul¬
ta dm creasse ex his naturis. quas ĩa
creauerat: sicut ex aquis alites &pis¬
ces. ex t̾ra aũt arbores fenũ animalia:
s qd̾ ea que ñ erant tc̃ fecerit manife.¬
stum ẽ. Nulla enĩ erat aius. nullus
piscis. nulla arbor. nullũ animal. Et
bene intelligit᷑ ab his creatis requie¬
usse. quȩ ñ erant & creata st̃. id ẽ ces¬
sasse ne ultra quȩ ñ erant crearent᷑.
S nunc qd̾ dicit᷑ animas nescio in qͦ
fonte iam existentes mittere. nec de

Expanded text:
utrumque uerum esse monstratur, et quod dictum utrumque uerum esse monstratur, et quod dictum est: requieuit ab operibus suis, et quod dictum est: usque nunc oeuangelium esse contrarium. Uerum his, qui haec ideo dicunt, ne credatur modo deus sicut illam unam nouas animas, quae non erant, facere, sed ex illa una, quae iam erat, eas creare uel ex fonte aliquo siue thesauro quodam, quem tunc fecit, eas mittere, facile respondetur etiam illis sex diebus multa deum creasse ex his naturis, quas iam creauerat, sicut ex aquis alites et pisces, ex terra autem arbores, faenum, animalia. sed quod ea, quae non erant, tunc fecerit, manifestum est. nulla enim erat auis, nullus piscis, nulla arbor, nullum animal et bene intellegitur ab his creatis requieuisse, quae non erant et creata sunt, 2 id est cessasse, ne ultra, quae non erant, crearentur. sed nunc quod dicitur animas non in nescio quo fonte iam existentes mittere nec de
Abbreviated transcription (Latin):
una primi hominis fieri om̃s. s sicut
illa una uni. ita singłis singłe: fa uͦ q̃
dicunt᷑ alia contra hanc opinionem
facile me puto posse refellere: sicuti ẽ
consummauerit d̃s omĩa oꝑa sua sexto
die. & septimo requieuerit: si nouas ad¬
huc animas ereat. Quib si dixerimus.
qd̾ ex euangłio in supradictã epłam
posiusti. pat̾ m̃s usq mͦ oꝑatui: respõ¬
debunt. Oꝑatur dictũ ẽ institutas
amministrando. ñ nouas instiruen¬
do naturas: ne seripturȩ geneseos
contradicat᷑: ubi aꝑtissime legit᷑ cor¬
summasse dđm omĩa oꝑa sua. Nã &e qd̾
eũ scͥptum ẽ requieuisse. utiq a cre¬
andis nouis creaturis intelligendũ
ẽ ñ a gubernandis: qͥa tẽ ea quȩ non
erant fecit. a quib faciendis requieuit:
qͥa cõsummauerat omĩa. quȩ anteqͣm
eeñt uidit ẽẽ facienda: ut deinceps ñ
ea quȩ ñ erant. s exhis quȩ iam erant.
crearet & faceret qͥcquid faceret. Ita

Expanded text:
una primi hominis fieri omnes sed sicut una primi hominis fieri omnes sed sicut illa una uni ita singulis singulae? Ea uero, quae dicuntur alia contra hanc opinionem, facile puto me posse refellere, sicuti estconsummauerit deus omnia opera sua sexto die et septimo requieuerit, si nouas adhuc animas creat. quibus si dixerimus, quod ex euangelio in supra dicta epistula posuisti: pater meus usque nunc operatur, respondent: \'operatur\' dictum est institutas administrando, non nouas instituendo naturas, ne scripturae Geneseos contradicatur, ubi apertissime legitur consummasse deum omnia opera sua. nam et quod eum scriptum est requieuisse, utique a creandis nouis creaturis intellegendum est, non a gubernandis, quia tunc ea, quae non erant, fecit, a quibus faciendis requieuit, quia consummauerat omnia, quae, antequam essent, uidit esse facienda, ut deinceps non ea, quae non erant, sed ex his, quae iam erant, crearet et faceret, quicquid faceret. ita
Abbreviated transcription (Latin):
ñ peccant. qua iusticia creatoris ita
peccato obligant᷑ alieno:. cũ exinde
ꝓpagatis m̃bris mortalib inserunt᷑.
ut eas nisi ꝑ eccłiam subuentũ fue¬
rit dãpnatio consequat᷑. cũ in earũ
potestate ñ sit. ut eis possit grã bap¬
tismi subueniri. Tot gͥ ammarum
milia. quȩ in mortib paruuloꝵ sine.
indulgentia xꝑiani saeram̃ti de corpib¬
exeunt. qua equitate dapnantur: si no¬
uȩ creaturȩ nullo suo p̃cedente pec¬
cato. s uoluntate creatoris singule sin¬
gulis nascentib adheserunt. quib eas
animandis ille creauit &e dedit. qui
utiq nouerat. qd̾ unaquȩq earũ nul¬
la sua culpa sine baptismo xꝑi de corꝑe
ri peccatrices. uł puniat innocentes:
neq negare fas nobis ẽ. eas quȩ sine
xp̃i sacram̃to de corꝑib exierint. etiã
paruuloꝵ ñ nisi in dapnationẽ tra¬
hi: obsecro te quomͦ hȩc opinio defen¬
ditur: qua credunt᷑ animȩ ñ ex illa

Expanded text:
non peccant, qua iustitia creatoris ita non peccant, qua iustitia creatoris ita peccato obligantur alieno, cum exinde propagatis membris mortalibus inseruntur, ut eas, nisi per ecclesiam subuentum fuerit, damnatio consequatur, cum in earum potestate non sit, ut eis possit gratia baptismi subueniri ? tot igitur animarum milia, quae in mortibus paruulorum sine indulgentia Christiani sacramenti de corpexeunt, qua aequitate damnantur, si nouae creatae nullo suo praecedente peccato sed uoluntate creatoris singulae singulis nascentibus adhaeserunt, quibus eas animandis ille creauit et dedit, qui utique nouerat, quod unaquaeque earum nulla sua culpa sine baptismo Christi de corpore ri peccatrices uel puniat innocentes, neque negare fas nobis est eas, quae sine Christi sacramento de corporibus exierint, etiam paruulorum, non nisi in damnationem trahi, obsecro te, quomodo haec opinio defenditur, qua creduntur animae non ex illa
Abbreviated transcription (Latin):
strum nocte uenerat: qͥa fortassis e¬
rubescebat discere. qui docere. consu¬
euerat. Me aũt potius magistrũ au
dire: quã uelut magistrũi delectat. au¬
diri. Recolo enĩ qͥd dixerit eis: quos
pre ceteris elegit. os aũt inquit
sen etiã ꝑ iethro. nec alius corneliũ etiã
ꝑ pͥorem petrũ: nec. alius petrũ etiã
ꝑposteriorem paułu. A quocũq ue¬
rum dicit᷑. illo donante dicit᷑. qui est
ipsa ueritas. Qd̃ si ido̾ ista nescimꝰ ad¬
huc. & ea neq orando neq legendo &
cogitando & ratiocinando inuenire.
potium ut ꝓbemur ñ sołu in doctos
qnͣta caritate doceamꝰ. uerũetiam a
doctis qnta humilitate. discam: doce
gͦ queso qd̾ doceam. doce qd̾ teneã: ce dic
mͥ. si animȩ singillatim singłis hodieq
nascentib fiunt: ubi in paruulis pec¬
cent. ut indigeant insacram̃to xꝑi
remissione peccati. peccantes in adã
ex quo caro ẽ ꝓpagata peccati: aut si

Expanded text:
strum nocte uenerat, quia fortassis estrum nocte uenerat, quia fortassis erubescebat discere, qui docere consueuerat. me autem magistrum potius audire quam uelut magistrum delectat audiri. recolo enim, quid dixerit eis, quos prae ceteris elegit: uos autem, inquit,sen etiam per Iothor nec alius Cornelium etiam per priorem Petrum nec alius Petrum etiam per posteriorem Paulum. a quocumque uerum dicitur, illo donante dicitur, qui est ipsa ueritas. quid, si ideo adhuc ista nescimus et ea neque orando neque legendo neque cogitando et ratiocinando inuenire potuimus, ut probemur, non solum indoctos quanta caritate doceamus, uerum a doctis etiam quanta humilitate discamus? Doce ergo, quaeso, quod doceam, doce, quod teneam, et dic mihi, si animae singillatim singulis hodieque nascentibus fiunt, ubi in paruulis peccent, ut indigeant in sacramento Christi remissione peccati peccantes in Adam, ex quo caro est propagata peccati; aut, si
Abbreviated transcription (Latin):
quireret. si tam̃ id tͥ ex affrica scͥpsit.
Nam quando scͥpsit nescio: tantũ scio.
qd̃ de hoc bene. cognouerit cunctati¬
onem meã.Unde. me in consulto fa¬
cere uoluit: quãquã etiã si consule¬
ret. magis hortarer ce grãs agerem.
qd̾ nobis conferre om̃ib poss. nͥ tu
breuit̾. rescribere quã respondere ma¬
luisses: credo ne suꝑfluo laborares
ubi ego eẽm: quẽ putabas id optime
scire qd̾ ille quesierat. fece uolo. ut il¬
la sententia etiã mea sit. S ñdum ẽẽ
confirmo. Misisti ad me discipłos: ut
ea doceam. quȩ ñdum ipse didiei. Do¬
ce gͦ qd̾ doceam. Nam ut doceã multi
a me flagitant: eisq me sicut alia mul¬
ta e hoc ignorare confiteor. Et fortasse
quãuis in os meũ uerecundent᷑. tam̃ a¬
pud se dicunt. Tu es magister in isrł.
hȩc ignoras: Qd̾̃ qͥdem dñs ei dixit: qͥ
erat unus illoꝵ. quos delectabat uo¬
cari rabbi. Unde etiã ad uerũ magi¬

Expanded text:
quireret, si tamen id tibi ex Africa scripsit. quireret, si tamen id tibi ex Africa scripsit. nam, quando scripserit, nescio; tantum scio, quod de hoc bene cognouerit cunctationem meam, unde me inconsulto facere uoluit. quamquam, etiam si consuleret, magis hortarer et gratias agerem, quod nobis conferri omnibus posset, nisi tu breuiter rescribere quam respondere maluisses, credo ne superfluo laborares, ubi ego essem, quem putabas id optime scire, quod ille quaesierat. ecce uolo, ut illa sententia etiam mea sit, sed nondum esse confirmo. Misisti ad me discipulos, ut eam rem doceam, quam nondum ipse didici. doce ergo, quod doceam. nam ut doceam, multi a me flagitant eisque me sicut alia multa et hoc ignorare confiteor. et fortasse, quamuis in os meum uerecundentur, tamen apud se dicunt: tu es magister in Israhel et haec ignoras? quod quidem dominus ei dixit, qui erat unus illorum, quos delectabat uocari rabbi, unde etiam ad uerum magi
Abbreviated transcription (Latin):
ipsam dĩ boni substantiã ex parte qua
capta ẽ. corruptã & opp̃ssam. & ad pec¬
candi necessitatẽ ꝑductã ẽẽ contenduis
Hoc itaq excepto hereticȩ opinionis
errore: ex quatuor reliquis opiniomi¬
bus quȩ nã sit eligenda scire deside¬
ro. Quȩcũq enĩ eligenda ẽ. absit ut
impugnet hanc fide de qua certi su¬
mus. om̃i animȩ etiã paruuli infan¬
tis. necessariã ẽẽ liberationẽ ex obliga¬
singlas animas singlis nascentib etrã
mͦ d̃s faciat. Cui sententiȩ ne obitiatur.
qd̾ om̃s creaturas sexto die cõsumma¬
uerit ds̃. & septimo requieuerit: adhi¬
bes testimoniũ ex euangłio. Pat̃ m̃s usq¬
cellinum scͥpsisti. In qua epła. etiã mei¬
cõmemorationẽ beniuolentissime. fa¬
cere dignatus es: qd̾ hic haberet. me¬
in affrica: qui ei ipsam facilius possem¬
explicare sententiam. Qd si potuissẽ:
ñ ille hoc abs te. tam longe posito in¬

Expanded text:
ipsam boni Dei substantiam ex parte qua ipsam boni Dei substantiam ex parte qua capta est, corruptam et oppressam, et ad peccandi necessitatem perductam esse contendant. Hoc itaque excepto haereticae opinionis errore, ex quatuor reliquis opinionibus quaenam sit eligenda scire desidero. Quaecumque enim eligenda est, absit ut impugnet hanc fidem, de qua certi sumus, omni animae etiam parvuli infantis necessariam esse liberationem ex obligasingulas animas singulis nascentibus etiam modo Deus faciat. Cui sententiae ne objiciatur, quod omnes creaturas sexto die consummaverit Deus, et septimo die requieverit, adhibes 1003 testimonium ex Evangelio, Pater meus usqcellinum sccommemorationem beniuolentissime facere dignatus es, quod hic me haberet in Africa, qui ei possem istam facilius explicare sententiam. quod si potuissem, non ille hoc abs te tam longe posito in
Abbreviated transcription (Latin):
bet earũ uera eẽt. ñ impediret in¬
dentionem mea̾: qua tc̃ aduersus eoͤ
qntis poterã uirib agebam. qui na
turam mali suo principio editam. adu̾¬
sus dm conant᷑ inducere. id est contra
manicheos. Nam de priscillianistis ni¬
chil adhuc audierã:. qui ñ multũ ab
istis dissimiles blasphẽmias fabulant᷑.
Idõ qͥntam opinionẽ ñ addidi. qmͣ in
tua ȩpła int̾ cȩteras cõmemorasti. ne
aliquã p̃terires: ubi de hac questione
int̾roganti reseripsisti religiose memo¬
rie uiro. nobisq in xꝑi caritate gratis¬
simo marcellino. qd̾ anima ñ sit pars
dĩ: primo quia ñ de incarnatione er
s de natura querit᷑ cũ hoc queritur:
deinde quia hoc sentiunt illi contra
quos agebam. & id maxime agebam.
ut creatoris inculpabiłe inuiolabilẽ¬
q naturã. a creaturȩ uitiis ce labe se¬
cernerem. cũ illi a substantia mali eui
ꝓpͥum pͥncipium pͥncipesq tribuunt.

Expanded text:
bet earum uera esset, non impediret inbet earum uera esset, non impediret intentionem meam, qua tunc aduersus eos quantis poteram uirituram mali suo principio praeditam aduersus deum conantur inducere, id est contra Manicheos. nam de Priscillianistis adhuc nihil audieram, qui non multum ab istis dissimiles blasphemias fabulantur. ideo quintam opinionem non addidi, quam in tua epistula inter ceteras commemorasti, ne aliquam praeterires, ubi de hac quaestione interroganti rescripsisti religiosae memoriae uiro nobisque in Christi caritate gratissimo Marcellino, quod anima sit pars dei, primo quia non de incarnatione eius sed de natura quaeritur, cum hoc quaeritur, deinde, quia hoc sentiunt illi contra quos agebam, et id maxime agebam ut Creatoris inculpabilem inviolabilemque naturam a creaturae vitiis et labe secernerem, cum illi a substantia mali, cui proprium principium principesque tribuunt,
Abbreviated transcription (Latin):
uaniloquia redarguens. adhibuisti
destimoniũ ex libro iob. nemo mundꝰ
in conspectu tuo. nec infans eiuꝰ est
diei unius uita suꝑ t̾ram: deinde ad¬
iunxisti. tenemurq rei in similitudi¬
nem p̃uaricationis ade: ce liber tu¬
us in ionam ꝓph̾am. satis hoc insigni¬
ter dilucideq declarat:. ubi ieiuna¬
re paruulos. ꝓꝑt̾ ipsũ originale pec¬
catum merito coactos ẽẽ dixisti: no
inconuenient̃ abs te quero hunc rea¬
tum anima ubi contraxerit̃ nde
oporteat eam etiam in illa etate. ꝑsac̾
ante aliquot annos. cũ libros qͦsclam
scriberem de libero arbitrio. qͥ in mul¬
toꝵ manus exierunt & habent᷑ a plu¬
rimis: quatuor opiniones de animȩ
incarnatione. utrũ ex illa una quȩ
pͥmo homini data ẽ cȩterȩ ꝓpagentur.
an singulis quibꝰq noue etiã mͦ fiant.
an alicubi existentes uł mittant᷑ di¬
uinitus. uł sponte labantur in corꝑa.
ita putaui ẽẽ tractandas: ut quęli¬

Expanded text:
uaniloquia redarguens adhibuisti uaniloquia redarguens adhibuisti testimonium ex libro Iob: Nemo mundus in conspectu tuo nec infans, cuius est diei unius uita super terram, deinde adiunxisti: 'Tenemurque rei in similitudinem praeuaricationis Adae\\ et liber tuus in Ionam prophetam satis hoc insigniter dilucideque declarat, ubi ieiunare paruulos propter ipsum originale peccatum merito coactos esse dixisti, non inconuenienter abs te quaero, hunc reatum anima ubi contraxerit, unde oporteat eam etiam in illa aetate per saante aliquot annos, cum libros quosdam scriberem de libero arbitrio, qui in multorum manus exierunt et habentur a plurimis, quattuor opiniones de animae incarnatione, utrum ex illa una, quae primo homini data est, ceterae propagentur, an singulis quibusque nouae etiam modo fiant, an alicubi iam existentes uel mittantur diuinitus uel sponte labantur in corpora, ita putaui esse tractandas, ut, quaeli
Abbreviated transcription (Latin):
& in ultimo iudicio recepturã corpus
ad pęnã: si aũt post generationẽ huma¬
nam quȩ facta ẽ ex adam regeneret᷑
in xp̃o. ad eius ꝑtinens societatẽ:ce re¬
quiem post mort̾ẽ corꝑis habituram:
&e corpus ad głam recepturã. Hȩc sunt:
quȩ de anima firmissime teneo. Nunc
accipe obsecro qͥd requirã: &e noli me
spernere. si te ñ spernat: qui ꝓ nobiᷤ
dignatus est sperni.
uero ubi contraxerit anima re¬
atum̃. quo trabat᷑ ad condẽpnationẽ
etiã infantis morte preuenti:. si ei ꝑ
sacram̃tum quo etiã paruuli bapti¬
zantur. xp̃i grã ñ subuenerit. Non
eñĩ es ex illis. qui mͦ noua quȩdam
garrire ceꝑunt: dicentes nulłu rea¬
tum ẽẽ ex adam tractũ. qui ꝑ baptis¬
mũ in infante soluat᷑. Qd̾ te sapere si
scirem: inmo nisi te idñ saꝑe seirem:
nequaquã id abs te quererẽ: aut que¬
renłu putarẽ. S quia tenemꝰ de hac
re sententiã tuã concinentẽ catholi¬
cȩ fidĩ fundatissimȩ. qua ce iouimani

Expanded text:
 in ultimo iudicio recepturam corpus ad poenam. si autem post generationem humanam, quae facta est ex Adam, regeneretur in Christo ad eius pertinens societatem, et requiem post mortem corporis habituram et corpus ad gloriam recepturam. haec sunt, quae de anima firmissime teneo. Nunc accipe, obsecro, quid requiram, et noli me spernere; sic non te spernat, qui pro nobis dignatus est sperni. quaero, ubi contraxerit anima reatum, quo trahitur in condemnationem etiam infantis morte praeuenti, si ei per sacramentum, quo etiam paruuli baptizantur, Christi gratia non subuenerit. non enim es ex illis, qui modo noua quaedam garrire coeperunt dicentes nullum reatum esse ex Adam tractum, qui per baptismum in infante soluatur. quod te sapere si scirem, immo nisi te id non sapere scirem, nequaquam hoc abs te quaererem aut quaerendum putarem. sed quia tenemus de hac re sententiam tuam concinentem catholicae fundatissimae fidei, qua et Iouiniani
Abbreviated transcription (Latin):
ero. patientiã mͥ petam a dño dõ nr̃o:
in quẽ sic credimꝰ ut si aliqua nob̾
ñ aꝑiat. etiã pulsantib. nullomͦ ad¬
uersus eũ murmurare debeamus.
Meminerimus ipsis apł̃is dictum.
Multa habeo uobis dicere: s ñ pote¬
stis illa portare mͦ. In his quantum
ad me attinet etiã hoc deputẽ. nec
qui hoc sciam me indigner indignũ:
ne hoc ipso etiã conuincar indigni¬
or. Multa enĩ alia similit̾ nescio: quȩ
cõmemorare uł numerare ñ possũ.
Et hoc tolerabilit̾ ignorarẽ.: nisi metuerẽ.
ne aliqua ista opinionũ. contra illud
qd̾ firmissima retinemus fide. ineautiᷤᷤ
obreꝑet mentib. S antequã sciã quȩ¬
nam earũ potius eligenda sit. hoc
me ñ temere sentire ꝓfiteor. eã quȩ
uera ẽ ñ aduersari robustissimȩ ac
fundatissimȩ fidi. qua xp̃i excłia nͨ
paruulos homines recentissime. na¬
tos a dapnatione credit. nͥ ꝑ grãm
nominis. xp̃i. quã in suis sacram̃tiᷤ

Expanded text:
ero, patientiam mihi petam a Domino Deo nostro: ero, patientiam mihi petam a Domino Deo nostro: in quem si credimus, ut si aliqua nobis non aperiat etiam pulsantibus, nullo modo adversus eum murmurare debeamus. Memini prius ipsis Apostolis dictum: Multa habeo vobis dicere, sed non potestis illa portare modo . In his, quantum ad me attinet, etiam hoc deputem. Nec qui hoc sciam me indigner indignum, ne hoc ipso etiam conuincar indignior. multa enim alia similiter nescio, quae commemorare uel numerare possum; et hoc tolerabiliter ignorarem, nisi metuerem, ne aliqua istarum opinionum contra illud, quod firmissima retinemus fide, incautis obreperet mentibus. sed antequam sciam, quaenam earum potius eligenda sit, hoc me non temere sentire profiteor, eam, quae uera est, non aduersari robustissimae ac fundatissimae fidei, qua Christi ecclesia nec paruulos homines recentissime natos a damnatione credit nisi per gratiam nominis Christi, quam in suis sacramentis
Abbreviated transcription (Latin):
agunt isti: ut post nescio qnͣta uolu¬
mina scłoꝵ. iterũ ad istã sarcinam
corruptibilis carnis & supplicia pen¬
denda redeundr sit. Q opinione qͥd
horribilius cogitari possit ignoro. Dem¬
de qͥs tandẽ iustus defunctus ẽ. de qͦ
ñ si isti uera dicunt. solliciti ẽẽ debea¬
mus: ne. in sinu abrahȩ peccans in
fłamas illius diuitis deiciat᷑. Cur
enĩ non ce post hoc corpus peccari
possit. si ce ante potuit: Postremo
longe aliud ẽ in adam peccasse. uñ
dicit apłs. in quo om̃s peccauerunt:
&e aliud ẽ extra adam nescio uͥ peccaᷤᷤ¬
se: & ido in adam id ẽ in carnẽ quȩ
ex adam ꝓpagata ẽ. tanqmͣ in carce-¬
rem trudi. Illam uͦ opinionẽ qͦd ex
una fiant om̃s animȩ: nec discute¬
re uolo nͥ necesse sit. Atq utinã ista
de qua nc̃ agimus si uera ẽ. sic abs
ardentib exoptem & expetam. ut ꝑ
de mͥ dñs huius rei auferat ignoran¬
tiam: tam̃ si qd̾ absit minime meru¬

Expanded text:
agunt isti, ut post nescio quanta uoluagunt isti, ut post nescio quanta uolumina saeculorum iterum ad istam sarcinam corruptibilis carnis et supplicia pendenda redeundum sit, qua opinione quid horribilius cogitari possit, ignoro. deinde quis tandem iustus defunctus est, de quo non, si isti uera dicunt, solliciti esse debeamus, ne in sinu Abrahae peccans in flammas illius diuitis deiciatur? cur enim non et post hoc corpus peccari possit, si et ante potuit r postremo lOnge aliua est m Adam peccasse - unde dicit apostolus: i n quo omnes peccauerunt — et aliud est extra Adam nescio ubi peccasse et ideo in Adam, id est in carnem, quae ex Adam propagata est, tamquam in carcerem trudi. illam uero opinionem, quod ex una fiant omnes animae, nec discutere uolo, nisi necesse sit, atque utinam ista, de qua ardentibus exoptem et expetam, ut per te mihi Dominus hujus rei auferat ignorantiam: tamen si, quod absit, minime meru
Abbreviated transcription (Latin):
illos sequitur: qui ĩa existentes alibi a¬
nimas. & ab initio diumnoꝵ oꝑum p̃para¬
tas. a dõ mitti opinant᷑ in corpora. Nam
& abhis hoc idem querit᷑. si animȩ in¬
culpatȩ obedient̃ ueniunt quo mit¬
tuntur: cur inparuulis si ñ baptizati
uitã istã finierint puniunt᷑. fadem
ꝓrsus in utraq sententia difficultas
ẽ. Illi sibi uident᷑ de hac faciliꝰ exire
questione: qui animas asseuerant ꝓ
meritis uitȩ prioris singłas singulis
corꝑib implicari. Hoc enĩ putant ẽẽ
in adam mori. in carne scilicet. quȩ
ꝓpagata ẽ ex adam supplicia pendere:
a quo reatu inquiunt gr̃a xp̃i lib̾at
pusillos cũ magnis. Hoc quidem recte
ueracit̾ optime. qd̃ gr̃ã xp̃i liberat
a reatu peccatoꝵ pusillos cũ magnis:
s in alia suꝑiori uita peccare animas.
ce inde p̃cipitari in carceres carne¬
os ñ credo ñ ad quiesco. ñ consentio.
Primo qm̃ ꝑnescio quos circuitꝰ id

Expanded text:
illos sequitur, qui iam existentes alibi aillos sequitur, qui iam existentes alibi animas et ab initio diuinorum operum praeparatas a deo mitti opinantur in corpora. nam et ab his hoc idem quaeritur: si animae inculpatae oboedienter ueniunt, quo mittuntur, cur in paruulis, si non baptizati uitam istam finierint, puniuntur? eadem prorsus in utraque sententia difficultas est. illi sibi uidentur de hac facilius exire quaestione, qui animas adseuerant pro meritis uitae prioris singulas singulis corporibus implicari. hoc enim putant esse in Adam mori, in carne scilicet, quae propagata est ex Adam, supplicia pendere, a quo reatu, inquiunt, gratia Christi liberat pusillos cum magnis. hoc quidem recte, ueraciter, optime, quod gratia Christi liberat a reatu peccatorum pusillos cum magnis. sed in alia superiore uita peccare animas et inde praecipitari in carceres carneos non credo, non adquiesco, non consentio, primo, quoniam nescio per quos circuitus id