comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
t factum est ut audie¬
runt gentes in circui¬
tu quia edificatum est al¬
tare et scificium sicut pͥus:
et irate sunt ualde. Et co¬
gitabant tollere genus ia¬
cob quod erat urter eos: et
ceperunt occidere de popło
et ꝑsequi. Et debellauit iu¬
das filios esau in idumea:
et eos qui erant in arabat¬
tane. quia circumsedebant
israhelitas et ꝑcussit eos
plaga magna. Et recorda¬
tus est malitiam filiorum
bean. qui erant popło ĩ la¬
queum et in scandalalum
insidiantes ei in uia. et cõ¬
clusi sunt abeo inturrib.
Et applicuit ad eos ⁊ anathe¬
matizauit eos: et incendit
turres eoꝵ igni cum oi ib
qui in eis e:ant. Et transi¬
uit ad filios ammon: et in¬
uenit manum fortem ⁊ po¬
pulum copiosum. et tynoth¬
eum ducem ip̃orum. Et cõ¬
misit cum eis prelia młta:.
et contriti sunt in coispͤtu
eorum. et ꝑcussit eos. Et ce¬
pit iazer ciuitatem ⁊ fili¬
os eius: et reuersus est in
uideam. Et congregar st̾
gentes que sunt ĩ galcad.

Expanded text:
t factum est ut audierunt gentes in circuitu quia aedificatum est altare et sancta sicut prius et iratae sunt valde et cogitabant tollere genus Iacob qui erant inter eos et coeperunt occidere de populo et persequi et debellabat Iudas filios Esau in Idumea et eos qui erant in Acrabattene quia circumsedebant Israhelitas et percussit eos plaga magna et recordatus est malitiam filiorum Bean qui erant populo in laqueum et in scandalum insidiantes in via et conclusi sunt ab eo in turribus et adplicuit ad eos et anathematizavit eos et incendit turres eorum igni cum omnibus qui in eis erant et transiit ad filios Ammon et invenit manum fortem et populum copiosum et Timotheum ducem ipsorum et commisit cum eis proelia multa et contriti sunt in conspectu eorum et percussit eos et cepit Iazer civitatem et filias eius et reversus est in Iudaeam et congregatae sunt gentes quae sunt in Galaad
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmanere: uocariq conuigiũ
non ꝑmixto corporis sexu. s
custodito mentis affectu. pre¬
sertun quia nasci eis filius
potuit sine illo complexu carna¬
il. qu propter solos gignendos
filios. adhibendus est. Neq enĩ
propterea non erat appellandꝰ
io seph pater xp̃i: quia non eum
concũbendo genuerat. quaudo¬
quidem recte pater ẽẽt etiam
eius. quem non ex sua cõnge
pro creatum aliunde ad optass.
utabatur qͥdem

Expanded text:
permanere vocarique conjugium, permanere vocarique conjugium, non permixto corporis sexu, sed custodito mentis affectu: praesertim quia nasci eis etiam filius potuit sine ullo complexu carnali, qui propter solos gignendos filios adhibendus est. Neque enim propterea non erat appellandus Joseph pater Christi, quia non eum concumbendo genuerat, quandoquidem recte pater esset etiam ejus quem non ex sua conjuge procreatum, aliunde adoptasset. 3. Putabatur quidem
Abbreviated transcription (Latin):
atheus euangelista sie
orsus est. Liber generati¬
onis ih̃u xp̃i. filii daiuid fillii a¬
braham. Quo exordio suo. satis
ostendit generationem xp̃i se-
cundum carnem. se suscepisse
narrandam. sccl̃m hanc enu
xp̃c filius hominis est. Quocd
etiam se ip̃e sepissime appellat.
cominendans nobis quid mise¬
ricorditer dignatus sit eẽ ꝓ nob̾.
Iam illa suꝑna et et̾na genera¬
tio. scđm quam filius di inge¬
nitus est ante omuem creaturã.
quia per ip̃m omia facta sunt.
ita ut effabilis est. ut de illa di-¬
ctum a ꝓpheta inrtelligatur. gene¬
rationem eius quis enarrabit.
Ex sequitur ergo humanam ge¬
nerationem xp̃i matheus: ab
abraham generatores comme¬
morans. quos ꝑducie ad ioseph
uirum marie de gua natus
est xp̃c. Neq enim fas erat
ut eum obhoc a coniugio marie
sepandum putaret. quod non
ex euis concubitu. sed uirgo pe¬
perit xp̃m. Hoc enim exemplo
magnifice insinuatur fidelib
coniugatis. etiam seruata pa¬
ri consensu continentia posse

Expanded text:
aeus evangelista sic orsus est: Liber generationis Jesu Christi, filii David, filii Abraham . Quo exordio suo satis ostendit, generationem Christi secundum carnem se suscepisse narrandam. Secundum hanc enim Christus filius hominis est, quod etiam se ipse saepissime appellat , commendans nobis quid misericorditer dignatus sit esse pro nobis. Nam illa superna et aeterna generatio, secundum quam Filius Dei unigenitus est ante omnem creaturam, quia omnia per ipsum facta sunt, ita ineffabilis est, ut de illa dictum a propheta intelligatur, Generationem ejus quis enarrabit ? Exsequitur ergo humanam generationem Christi Matthaeus, ab Abraham generatores commemorans, quos perducit ad Joseph virum Mariae de qua natus est Jesus. Neque enim fas erat ut ob hoc eum a conjugio Mariae separandum putaret, quod non ex ejus concubitu, sed virgo peperit Christum. Hoc enim exemplo magnifice insinuatur fidelibus conjugatis, etiam servata pari consensu continentia, posse
Abbreviated transcription (Latin):
dubio oculum non habemus.
Nam ecce phariseus. ad exhi¬
bendam abstinentiam ad
impendendam miscłiam.
ad referendas deo gratias.
ocłm habuerat: sed ad humi¬
litatis custodiam ñ habebat.
Et quid ꝓdest quod contra
hostium insidias. pene tota
ciuitas caute custoditur. si
unum foramen a pertum
relinquitur unde ab hostib

Expanded text:
dubio oculum non habemus. dubio oculum non habemus. Nam ecce Pharisaeus ad exhibendam abstinentiam, ad impendendam misericordiam, et referendas Deo gratias oculum habuerat, sed ad humilitatis custodiam non habebat, et quid prodest, quod contra hostium insidias pene tota civitas caute custoditur, si unum foramen apertum relinquitur unde ab hostibus
Abbreviated transcription (Latin):
blicanus. Quatuor st̃ species.
quib omnis tumor atrogan¬
tium demonstratur: cũ bonũ
aut a semetip̃is habere se esti¬
mant. aut sibi datum desuꝑ
credunt. ac pro suis se hoc acce¬
pisse meritis putant. aut
certe cum iactant se hapere
quod non habent. aut despe¬
ctis ceteris. singłarit̾ uideri
appetunt habere quod habent.
Qua phariseus iste iactantie
peste. laborasse dep̃hendit᷑:
qui idcirco de templo absq
iustificatione descendit. qͥa
bonorum merita sibi quasi
singulariter tribuens. oran¬
ti publicano se pretulit. Ie¬
iuno bis in sabbato: decimas
do omnium que possideo.
Iezechiel ꝓpheta: de ostensis
sib celi animalib scribit.
Erat totum corpus plenum
oculis incircuitu ip̃oꝵ. Qua¬
tuor corpora quippe animali
um idcirco plena oculis descͥ¬
buntur: quia scõꝵ actio. ab
omni parte circumspecta ẽ.
bona desiderabiliter ꝓuidẽs
mala sollerter cauens.S nos
sepe dum aliis reb intendi¬
mus: fit ut alia negligamus.
Et ubi negligimus: ibi ꝓcul

Expanded text:
c. Quatuor sunt species, quibus omnis tumor arrogantium demonstratur. Cum bonum aut a semetipsis habere aestimant, aut si sibi datum desuper credunt, pro suis se hoc accepisse meritis putant, aut certe cum jactant se habere, quod non habent, aut despectis caeteris singulariter videri appetunt habere quod habent, qua Pharisaeus istae jactantiae peste laborasse deprehenditur, qui idcirco de templo absque justificatione descendit, quia bonorum operum merita sibi quasi singulariter tribuens, oranti publicano se praetulit. Jejuno bis in sabbato, decimas do omnium quae possideo. Ezechiel propheta de ostensis sibi coeli animalibus scribit: Et totum corpus plenum oculis in circuitu ipsarum , quatuor corpora quippe animalium quatuor, idcirco plena oculis describuntur, quia sanctorum actio ab omni parte circumspecta est bona desiderabiliter providens, mala solerter cavens. Sed nos saepe dum aliis rebus intendimus, fit ut alia negligamus, et ubi negligimus, ibi procul
Abbreviated transcription (Latin):
rabiliter prouidens. mala
quoq est: quod in translatiõe
ueteri non habetur. totum
corpus eorum plenum ocłis
in cireuitu: sed dicitur: dor¬
sa eorum plena ocłis. Quia
ergo et ea que in occultis sũt
discutiunt. atq et ab ipsis
se custodiunt que latenit: pro¬
fecto oculos in dorsis habent.
ter se aspiciunt. in quibus
ab aliis iudicari possunt. ⁊
districte se uident. sicut sepe
ab aliis districte uidentur.
qui ui se nec ea que se latere
poterant ignorant: lumen
in dorso portant.

Expanded text:
rabiliter praevidens, mala rabiliter praevidens, mala quoque quod in translatione veteri non habetur: Totum corpus eorum plenum oculis in circuitu, sed dicitur: Dorsa eorum plena oculis. 1226 ergo et ea quae in occultis sunt discutiunt, atque ab ipsis se custodiant quae latent, profecto oculos in dorsis habent. ter se aspiciunt, in quibus ab aliis judicari possunt, et districte se vident, sicut saepe ab aliis districte videntur, qui in se nec ea quae se latere poterant, ignorant, lumina in dorso portant.
Abbreviated transcription (Latin):
na est ergo similitudo
sp̃arum quatuor qͥa
diuina eloquia. et si tempori¬
bus distincta sunt. tam̃ sensi¬
bus unita. Et aspectus eaꝵ
et oꝑa earum. qͣsi si sit rota
nauit testamentum uetus.¬
partes euntes ibant: quia scͥp¬
tura sacra. per legem ad corda
hominum uadit. signando
misterium per prophetas
uadit. paulo aꝑtius prophe¬
tando dñm: per euangeliũ
uadit. exhibendo quem pro¬
phetauit: per apłos uadit.
predicando eum quem nr̃a
ergo rote facies et uias: qͥt¬
quia ostendunt sacra eloqͥa
noticiam preceptorum cũ
exhibitione oꝑum. Et non¬
rent: quia dum nouum desta¬
mentum non rescinditirr
dum uetus iam ꝑ spiritalẽ
intellectum tenetur. post se
non redeunt:quia usq ad
finem mundi. immutabilia
rotis et altitudo et horribuł
aspectus: quia scriptura sacͣ
in utroq testamento commo¬
nendo recta est. et ꝓmittendo
alta: et minando terribilis.
Et totum corpus plenũ ocłis.
in circuitu ipsorum quatuor
circumspecta est. bona deside¬

Expanded text:
na ergo est similitudo ipsarum quatuor, quia divina eloquia etsi temporibus distincta, sunt tamen sensibus unita. 15. Et aspectus earum et opera, quasi si sit rota tam est Testamentum partes euntes ibant, quia Scriptura sacra per legem ad corda hominum vadit, signando mysterium. Per prophetas vadit paulo apertius, prophetando Dominum. Per Evangelium vadit, exhibendo quem prophetavit. Per apostolos vadit, praedicando eum quem Paterergo rotae facies et vias, quia ostendunt sacra eloquia notitiam praeceptorum cum exhibitione operum. Et rent, quia dum Novum Testamentum non rescinditur, dum Vetus jam spiritaliter intellectum tenetur, post se non redeunt, quae usque ad finem mundi immutabilia rotis, et altitudo, et horribilis aspectus, quia Scriptura sacra in utroque Testamento 1224 et admonendo recta est, et promittendo alta, et minando terribilis.et totum corpus plenum erat oculis in circuitu ipsorum quatuor.circumspecta est, bona deside
Abbreviated transcription (Latin):
sus exercitus: cecidit ĩ tẽplo
nanee. consilio deceptus sacer¬
dotis nanee. Et enim cum ea
habitaturus uenit ad locũ
antiochus et amici eius: et
ut ariꝑet pecunias multas
dotis nomine. Cũꝙ ꝓposuissẽt
eas sacerdotes nanee: et ipse
cum paucis ingressus esset
intra ambitum fanz: clause¬
runt templum cum intrass
antiochus. Apertoq occulto
aditu templi. mittentes lapi¬
des ꝑcusserunt ducem et qui
cum eo erant: et diuiserũt
membratĩ. Et capitib am¬
putatis foras proiecerunt:
ꝑ omĩa benedictus deus qui
tradidit impios.

Expanded text:
nsus exercitus cecidit in templo nsus exercitus cecidit in templo Naneae consilio deceptus sacerdotis Naneae ut enim cum ea habitaturus venit ad locum Antiochus et amici eius et ut acciperet pecunias multas dotis nomine cumque proposuissent eas sacerdotes Naneae et ipse cum paucis ingressus esset intra ambitum fani clauserunt templum cum intrasset Antiochus apertoque occulto aditu templi mittentes lapides percusserunt ducem et qui cum eo erant et diviserunt membratim et capitibus amputatis foras proiecerunt per omnia benedictus Deus qui tradidit impios
Abbreviated transcription (Latin):
lietur uobis: nec uos deserat
in tempore malo. Et nunc hie
sumus orantes pro uobis reg¬
nante demetrio anuo cente¬
simo sexagesimo nono. Nos
iudei scͥpsimus uobis intri¬
bulatione et impetu qͥ super¬
uenit nobis in istis annis ex
quo recessit lason a sc̃a terra
et a regno. Portam succendeĩt:
⁊ effuderunt sanguinem in¬
nocentem. Et orauimus ad
dñm et exauditi sumus: ⁊
obtulimus sacrificitiũ et si¬
milaginem. et accendimus lu¬
cernas et ꝓposuimus panes.
Et nunc frequentate dies sce¬
nno centesimo octogesi¬
mo octauo: populus qui
est ierosolunis. et in iudea se¬
natusꝙ et iudas. aristobolo
magr̃o ptolomei regis qui ẽ
de genere christoꝵ sacerdotũ.
et hiis qui in egypto st̃ uideis
salutem et sanitatem: de ma¬
gnis ꝑiculis a deo liberati ma¬
gnifice. Gratias agimus ipsi
ut pote qui aduersus talem
regem dimicauimus: ip̃e enĩ
ebullire fecit de ꝑside eos qui
pugnauerunt contra scam
ẽẽt dux ip̃e ẽt cum ip̃o inm̃¬

Expanded text:
rat in tempore malo et nunc hic sumus orantes pro vobis regnante Demetrio anno centesimo sexagesimo nono nos Iudaei scripsimus vobis in tribulatione et impetu qui supervenit nobis in istis annis ex quo recessit Iason a sancta terra et a regno portam succenderunt et effuderunt sanguinem innocentem et oravimus ad Dominum et exauditi sumus et obtulimus sacrificium et similaginem et accendimus lucernas et proposuimus panes et nunc frequentate dies scenno centesimo octogesimo octavo populus qui est Hierosolymis et in Iudaea senatusque et Iudas Aristobolo magistro Ptolomei regis qui est de genere christorum sacerdotum et his qui in Aegypto sunt Iudaeis salutem et sanitatem de magnis periculis a Deo liberati magnifice gratias ipsi utpote qui adversus talem regem dimicavimus ipse enim ebullire fecit de Perside eos qui pugnaverunt contra nos pse et cum ipso inme
Abbreviated transcription (Latin):
incedens: nec adextris propt̾
terrores potentium. nec a sini¬
stris propter blandicias adu¬
lantium declinans. Qua ꝓpt̾
magnam pleben dño d̾o suo
in presenti prouincia adqui¬
siuit: et ibi honorera metuũ
promeruĩt. Unde populus enis
cernens religiosam in xp̃o de¬
uotionem. cepit eum attentiꝰ
honorare: et multa et pro ele¬
mosinarum largitione affer¬
re. Que ille ut erat cłi ⁊ prox¬
imoꝵ dilectione plenus. oĩa
in pauperum largitus est so¬
latia: maximeq in captiuoꝵ
expendit redemptionem. Cã
alios occultis diabolica frau¬
de peccatorum uinculis obli¬
grtos. ꝑsedule p̾dicationis
hortamenta soluebat: alios
seculari captiuitate opp̃ssos.
ꝑ pecunie largitionẽ redemit.
ut illi sp̃ualiter absoluti. io¬
cundarent in domino. ⁊ isti
carnali seruitute liberi. cõuer¬
terentur ad deum. lecõ. Un

Expanded text:
incedens nec a dextris propter incedens nec a dextris propter terrores potentium nec a sinistris propter blanditias adolantium declinans. Quapropter magnam plebem Domino Deo suo in hac praesenti prouincia adquisiuit et sibi honorem perpetuum promeruit. Unde populus eius cernens religiosam in Christo deuotionem coepit eum attentius honorare et multa ei pro elemosinarum largitione adferre quae ille, ut erat Dei et proximorum dilectione plenus, omnia in pauperum largitus est solatia maximeque in captiuorum expendit redemptionem. Nam alios occultis diabolica fraude peccatorum uinculis obligatos per sedulae praedicationis hortamenta soluebat, alios saeculari captiuitate oppressos per pecuniae largitionem redemit ut illi spiritaliter absoluti iocundarent in Domino et isti carnali seruitute liberati conuerterentur ad Deum. Et n
Abbreviated transcription (Latin):
ceco. et pes claudo. pat̾ orphano.
et causam quam nesciebam.
diligentissime ꝑscrutabar.
Qua propter undiq ad eum
infirmi confluebant. quos
leto suscipiens aĩo. medelam
eis consolationis per scãs orati¬
ones prebebat: nec leprosos uł
elefanticos exhorruit. sed qͣsi
fr̃es amplexabatur. balneisq
eoꝵ menbra sautia fouebat.¬
sp̃uali solatio sc̃e predicatiois
reficere ñ cessauit. et sicut mi¬
serorum idoneus ubic fuit
consolator. ita suꝑborũ durus
castigator ẽẽ non metuit. Hos
pietatis clementia eleuabat.
illos seuere inuectionis cen¬
sura depͥmebat: nec terrene
potentie iram foris metuebat.
qiuem timor interuis diuine
potẽtie corroborabat. totũ par¬
ui pendens diuitum minas.
ut preco ueritatis e isteret:
nec fuit arundo uent agitata.
ut eum aura humane laudis
uel detractionis cominoueret.
sed in arce solide iutatis ꝯsistẽs.
ab humano ore scdm apostolũ
uidicari contempsit. uiã regiã

Expanded text:
caeco et pes claudo, pater orfano caeco et pes claudo, pater orfano et causam quam nesciebam diligentissime perscrutabar». Quapropter undique ad eum infirmi confluebant; quos laeto suscipiens animo medelam eis consolationis per sanctas orationes praebebat. Nec leprosos uel elefanticos exhorruit sed quasi fratres amplexabatur balneisque eorum membra saucia fouebatspiritali solatio sanctae praedicationis reficere non cessauit. Et sicut miserorum idoneus ubique fuit consolator ita superborum durus castigator esse non timuit. Hos pietatis clementia eleuabat, illos seuerae inuectionis censura deprimebat. Nec terrenae potestatis iram foris metuebat, quem timor interius diuinae potentiae totum corroborabat parui pendens diuitum minas ut praeco ueritatis existeret. Nec fuit arundo uento agitata ut eum aura humanae laudis uel detractionis commoueret, sed in arce solidae ueritatis consistens, ab humano ore secundum apostolum iudicari contempsit, uia regia
Abbreviated transcription (Latin):
nus agricola spinas peccatoꝵ
de agro domini euangłico uo¬
mere eradicauit. et arida cor¬
da suꝑno ꝑpetue salutis rore
irrigauit: sed diuina clem̃tia
post euis irrigationem in popłõ.
plurima fidei dedit increm̃ta.
quia quod ore predicauit ex¬
emplo ostendit: et uiam uite
quam aliis sermone monstra¬
uit. ip̃e prior actu precucurrit.
Quicquid uero ei populus in
stipendia predicationis spon¬
te obtulit: omnia pauperib
diuidere festinauit. Indignũ
ei fuit de crastino preientis
uite cogitare: qui diuitias et̾¬
ne uite accipe anhelauit. Ideo
oblata ab hominib distͥbuit:
ut promissa adeo acciperet.
felix commertiũ. ut qͥ parua
ac transitoria hilariter distri¬
buerat: magna et et̾na felicit̾
eẽt accepturs. Nam scudio¬
sissimus fuit pauꝑum conso¬
lator. pegrinorum susceptor.
uduarum defensor.pupilloꝵ
et orphanoꝵ pater. ita ut ueris¬
sime de eo scĩssimi iob testimo¬
nium dici potuit: oculus fui

Expanded text:
nus agricola spinas peccatorum nus agricola spinas peccatorum de agro Domini euangelico uomere eradicauit et arida corda superno perpetuae salutis rore inrigauit. Sed et Diuina Clementia post eius inrigationem in populo isto plurima fidei dedit incrementa.quia quod ore praedicauit exemplo ostendit et uiam uitae quam aliis sermone monstrauit ipse prior actu percucurrit. Quicquid uero ei populus in stipendia praedicationis sponte obtulit omnia pauperibus diuidere festinauit. Indignum ei fuit de crastino praesentis uitae66 cogitare, qui diuitias aeternae uitae accipere anhelauit. Ideo oblata ab hominibus distribuit ut promissa a Deo acciperet. Felix commercium ut qui parua ac transitoria hilariter distribuerat magna et aeterna feliciter esset accepturus. Nam studiosissimus fuit pauperum consolator, peregrinorum susceptor, uiduarum defensor, pupillorum et orfanorum pater ita ut uerissime de eo sanctissimi Iob testimonium dici potuit: «Oculus fui
Abbreviated transcription (Latin):
undiq religiosis uiris
ad predictos dei famulos.De¬
atus audomarus mummo¬
liuum multitudini preposu¬
nis sumpsit. et altiora pietatis
fastigia. gradibus cotidie hu¬
militatis scandere nitebatur:
et arreptum semel uite iter.
fidei passib ꝑ agere conatus
est. et posteriora obliuiscens.
se in anteriora cum apostolo
extendit: illiuis uersiculi ꝑ
singłos gradus memor. ibũt
scĩ de uirtute in uirtutẽ. qua¬
tinus ꝑueniret ad id quod se¬
quitur: uidebitur deus deoꝵ
in syon. Itaq mox a proposito¬
ꝓfessionis sue tam dura ca
stigatione se constrinxit. ut pꝰt
longa et diuturna ieiunia.
pane se ordeaceo cinere cõmix¬
to. et aqua lacͥmis temperata.
fessum ieuiniis corpusculum
refocillaret. Et huius cibi su¬
stentaculo: deuotus xp̃i atthle¬
ta. uigilus et orationib die
noctuq dño militabat. Cuiꝰ
ut famulus dei magna humi¬
litate ornauit. et uera cartrate
ex colrit. et uerbi dei p̃dicati¬
one ampliauit. atq uelud bo¬

Expanded text:
undique relegiosis viris ad predictos Dei famulos, beatus Audomarus Mummolinum multitudini preposunis sumpsit et ad altiora pietatis fastigia gradibus cotidie humilitatis scandere nitebatur et arreptum semel uitae iter fidei passibus peragere conatus est et posteriora obliuiscens se in anteriora cum apostolo extendit illius uersiculi per singulos gradus memor «Ibunt sancti de uirtute in uirtutem» quatenus perueniret ad id quod sequitur «Videbitur deus deorum in Sion». Itaque mox ab initio conuersionis suae tam dura se castigatione constrinxit ut post longa et diuturna ieiunia pane se ordeacio cinere commixto et aqua lacrimis temperata fessum ieiuniis corpusculum refocilauit et huius cibi sustentaculo deuotus Christi athleta uigiliis et orationibus die noctuque Domino militabat non ut famulus Dei magna humilitate ornauit et uera caritate excoluit et uerbi Dei praedicatione ampliauit atque uelut bo
Abbreviated transcription (Latin):
nitu dei timore correptꝰ.
angłm. Et si probauero quod
uere angłs dei sit: faciã quod
hortarisSi autem uixum
alterum diligis: te et illum

Expanded text:
nutu dei timore correptus:angelum et si probauero quod uere angelus sit, faciam quod hortaris. Si autem uirum alium diligis et te et ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
casti consilii suscipe seminũ
fructus. quos in cecilia semi¬
apis tibi argumentosa deser
uit: nam sponsum quem
quasi leonem ferocem acce¬
pit: ad te quasi agnum mã¬
suetissimum destinauit. Iste

Expanded text:
pe seminum fructus, quos in Caeciliam semiapis tibi argumentosa deservit. Vers. Nam sponsum quem quasi leonem accepit, tibi quasi agnum mansuetissimum sociavit. Cae
Abbreviated transcription (Latin):
Sed angło domini comi¬
tante: ad eundem presbr̃m.
sub omi  ueleritate ꝑuenit.
et per uastam solia dinẽ
rectissime tramite utriq
aduirũ dei increlibi ͥ festina¬
tione ꝑuenerunt. Quo iu¬
so uir beatissimus magno
repletus est gaudio: ei q
precept. ut curam geieret
funeris sui. Cumq celesti
patrie indesinenter. hanbx¬
laret. et a colloquuis diuinis
non cessaret. oculisq ac ma¬
nibus in celum semper in¬
tentus. in uictum aborati¬
one sp̃m non mutaret: cor¬
pore et sanguine redemp¬
toris nr̃i se muniens. sc̃am
animam carne sobitam
die pͥmo mensis octobris.
reddidit omnipotent. dño
poli aula crim in effabili tͥ¬
umpho exceptus.

Expanded text:
Sed, angelo Domini comiSed, angelo Domini comitante, ad eundem presbiterum sub omni celeritate pervenit, et per vastam solitudinem rectissimo tramite utrique ad virum Dei incredibili festinatione pervenerunt. Quo viso, vir beatissimus magno repletus est gaudio eique praecepit, ut curam gereret funeris sui. Cumque caelesti patriae indesinenter anhelaret et a colloquiis divinis non cessaret, oculis ac manibus in caelum semper intentus, invictum ab oratione spiritum non relaxaret, corpore et sanguine redemptoris nostri se muniens, sanctam animam carne solutam die primo mensis Octobris reddidit omnipotenti Domino, poli aula cum ineffabili triumpho exceptus.
Abbreviated transcription (Latin):
Anctissimus atq
religiosissimus uir
domini bauo. pꝰt
confessionem pe¬
nitentie quam a beato a¬
mando pontifice ꝑceperat.
anns trib preter quadui¬
ginta dierura ubscinentiã
quam expleuit. domino an¬
nuente. sagaci studio mirifi¬
coq affectu. in hoc sclo ꝓpt̾
regnum dei militauit. Plenꝰ
namq uirtutibus ⁊ sc̃itate.
intellexit uix deo plenus ul¬
steriĩ: dissolutionem sui cor¬
poris imminere. Ac qͣndã
presbiterum fidelem longe
a se positum. noĩe deolinũ
euocari uoluit turholtensis
monasterii: quia cuprebar
eius ꝑfrui colloquiis. Mul¬
tum namq itineris spaiũ
erat: atq uaste solitudinis
densoꝵ lignoꝵ saltus occupa¬
uerat iter: quod erat iiter
cellam beati uirz ⁊ monaste¬
rium turholtense. ĩ qͦ presb̾r
prefatus morabatur. Tco.¬
Andemq accersito mi¬
nistro: ad memoratũ
presbiterum ire precepit.
Et ille obedientiam non re-¬
nuens: et uiam qua ꝑgeret
minime sciens: cepit iter
agere nescius sibi ĩiũctũ.

Expanded text:
anctissimus atque religiosissimus vir Domini Bavo post confessionem penitentiae, quam a beato Amando pontifice perceperat, annis tribus praeter quadraginta dierum abstinentiam quam explevit, Domino annuente, sagaci studio mirificoque effectu in hoc saeculo propter regnum caelorum militavit. Plenus namque virtutibus et sanctitate intellexit vir Deo plenus ulmonasterii dissolutionem sui corporis imminere ac quendam presbiterum fidelem longe a se positum nomine Domlinum evocari voluit Turholtensis monasterii, quia cupiebat eius perfrui colloquiis. Multum namque itineris erat spatium atque vastae solitudinis densorum lignorum saltus occupaverat iter quod erat inter cellam beati viri et monasterium Turholtense, in quo presbiter praefatus morabatur. Tandem, arcessito ministro, ad memoratum presbiterum ire práecepit. At ille obedientiam non rennuens et viam qua pergeret minime sciens, cepit iter agere nescius sibi iniunctum.
Abbreviated transcription (Latin):
uo autem sunt que
iubentur: et lumbos
restringere et lucernas te¬
nere: ut sit et munditia
castitatis ir corpore et lum̃
ueritatis in oꝑatione. Le¬
demptori et enim nr̃o unũ
sine altero placere nequaqͣm
potest. si autis qui bona
agit adhuc luxurice inqͥna¬
menta non deserit: aut is
qui castitate p̾minet. nec¬
dum se per bona oꝑa exer¬
cet. Nec castitas ergo mag¬
na est sine bons opere: nec
bonum opus est aliquid
sine castitate. Sed et si utr̃q
agitur: restat ut quisquis
ille est spe ad suꝑnam patͥ¬
am tendat: nequa quam se
auiciis pro mundi huuig
honestate contineat. qui et

Expanded text:
uo autem sunt quae jubentur, et lumbos restringere, et lucernas tenere, ut et munditia sit castitatis in corpore, et lumen veritatis in operatione. Redemptori etenim nostro unum sine altero placere nequaquam potest, si aut is qui bona agit adhuc luxuriae inquinamenta non deserit, aut is qui castitate praeeminet necdum se per bona opera exercet. Nec castitas ergo magna est sine bono opere, nec opus bonum est aliquod sine castitate. 2. Sed et si utrumque agitur, restat ut quisquis ille est spe ad supernam patriam tendat, et nequaquam se a vitiis pro mundi hujus honestate contineat. Qui et
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut fecisti fiet tibi retͥ¬
buitionem tuam comtã ĩ
caput tuum. Quomͦ enĩ
bibisti super montem sanctũ
meum bibent omnes gentes
iugiter: et bibent. et absor¬
bent: et erunt. quasi non
sint. Et in monte syon erit
saluatio. et erit sanctꝰ. et
possidebit domus iacob eos
qui se possederant. Et erit
domus iacob ignis: et domꝰ
ioseph flamma. et domus
esau stipula. Et succenden¬
tur in eis. et deuorabunt eos.
et non erunt relique domꝰ
esau: quia dominus locutꝰ
est. Et hereditabunt hi qui
ad austrum sunt montem
esau. et qui in campestribꝰ
philistiim: et possidebunt
regionem ephraym. et regi¬
onem samarie. Et benia¬
min possidebit galaad: et
transinigratio exercitꝰ huiꝰ¬
filiorum isrł. omĩa loca chana¬
neoꝵ usq ad saraptham. Et
transinigratio ierłm que
bosforo est. possidebit ciui¬
tates austri. Et ascendent
saluatores in montem syon.
iudicare montem esau: et
erit dño regnum.¬

Expanded text:
sicut fecisti fiet tibi retrsicut fecisti fiet tibi retributionem tuam convertet in caput tuum quomodo enim bibisti super montem sanctum meum bibent omnes gentes iugiter et bibent et absorbent et erunt quasi non sint et in monte Sion erit salvatio et erit sanctus et possidebit domus Iacob eos qui se possederant et erit domus IJoseph flamma, et domus Esau stipula: Et succendentur in eis, et devorabunt eos: et non erunt reliquiae domus Esau, quia Dominus locutus est. Et haereditabunt hi qui ad austrum sunt, montem Esau, et qui in campestribus Philisthim: Et possidebunt regionem Ephraim, et regionem Samariae: et Benjamin possidebit Galaad. Et transfiliorum Israhel omnia Chananeorum usque ad Saraptham et transmigratio Hierusalem quae in Bosforo est possidebit civitates austri et ascendent salvatores in montem Sion iudicare montem Esau et erit Domino regnum
Abbreviated transcription (Latin):
et prudentiam de monte esau:
Et timebunt fortes tui meri¬
die: ut interreat uir de mõ¬
te esau propter interfectio¬
nem et propter iniquitatẽ
in fratrem tuum iacob. Ope¬
riet te confusio et peribis ĩe¬
ternum. In die cum stares
aduersus eum. quando ca¬
piebant alieni exertitũ eiꝰ.
et extranei ingrediebantur
portas eius. et suꝑ ierłm
mittebant sortem: tu quoq
eras quasi unus ex eis. Et ñ
despiciens in die fratris tui.
in die peregrinationis euis:
et non letaberis suꝑ filios
iuda in dic ꝑditionis eoꝵ.
et non magnificabis os tuũ
in die angustie. neq ingredi¬
eris portam populi mei ĩ die
ruine eoꝵ. Neq despicies et
tu in malis eui̾s in die uasti¬
tatis illuis. et non emitteris
aduersum exercitũ eius ĩ die
uastitatis illius: neq stabis
in exitibus ut interficias eos
qui fugerint. et ñ cõcludẽt
reliquos euis in die tribula-¬
tionis:. qm̃ iuxta est dies
domini suꝑ omnes gentes.

Expanded text:
et prudentiam de monte Esau et prudentiam de monte Esau et timebunt fortes tui a meridie ut intereat vir de monte Esau propter interfectionem et propter iniquitatem in fratrem tuum Iacob operiet te confusio et peribis in aeternum in die cum stares adversus quando capiebant alieni exercitum eius et extranei ingrediebantur portas eius et super Hierusalem mittebant sortem tu quoque eras quasi unus ex eis et non despicies in die fratris tui in die peregrinationis eius et non laetaberis super filios Iuda in die perditionis eorum et non magnificabis os tuum in die angustiae neque ingredieris portam populi mei in die ruinae eorum neque despicies et tu in malis eius in die vastitatis illius et non emitteris adversum exercitum eius in die vastitatis illius neque stabis in exitibus ut interficias eos qui fugerint et non concludes reliquos eius in die tribulationis quoniam iuxta est dies Domini super omnes gentes
Abbreviated transcription (Latin):
Iilio abdie. Hee Qieit ans
deus ad edom. Fuditũ
auduumus a domino: et le¬
gatum ad gentes misit. Sur¬
gite: et consurgamus aduer¬
sum eum imprelium. Ecce
paruulum te dedi ingenti¬
br. contemptibilis es ualde.
superbia cordis tui extulit
te: habitantem inscissuris
petre. exaltantem soliuĩ suũ.
qui dicit in corde suo: quis
detrahet me in terram: Si
exaltatus fueris ut aquila: et
si inter sidera posueris nidũ
tuum: inde traham te dicit
dominus. Si fures introissẽt
ad te. si latrones per noctem:
quomodo conticuisses: Nõne
furati eẽnt sufficientia sibi.
Si uindemiatores introissẽt
ad te. numquid saltim race¬
mos reliquissent tibiͦ Quomͦ
scrutati sunt esauꝰ Inuestiga¬
uerunt abscondita eius: usꝙ
ad terminum emiserunt te.
Omnes uiri federis tui illu¬
serunt tibi. inualuerunt ad¬
uersum tẽUiri pacis tue qͥ
comedunt tecum ponent in¬
sidias subter te: non ẽ pru¬
dentia in eo. Numquid ñ
in die illa dicit dominus
ꝑdam sapientes de idumea.

Expanded text:
isio Abdiae. Haec dicit Dominus Deus ad Edom: Auditum audivimus a Domino, et legatum ad gentes misit: Surgite, et consurgamus adversus eum in praelium. Ecce parvulum te dedi in gentibus: contemptibilis tu es valde. Superbia cordis tui extulit te habitantem in scissuris petrae exaltantem solium suum qui dicit in corde suo quis detrahet me in terram si exaltatus fueris ut aquila et si inter sidera posueris nidum tuum inde detraham te dicit Dominus si fures introissent ad te si latrones per noctem quomodo conticuisses nonne furati essent sufficientia sibi si vindemiatores introissent ad te numquid saltim racemos reliquissent tibi quomodo scrutati sunt Esau investigaverunt abscondita eius usque ad terminum emiserunt te omnes viri foederis tui inluserunt tibi invaluerunt adversum te viri pacis tuae qui comedunt tecum ponent insidias subter te non est prudentia in eo numquid non in die illa dicit Dominus perdam sapientes de Idumea
Abbreviated transcription (Latin):
fidelis. quia suꝑ panca fuisti
fidelis supra mutta te consti¬
tuam intra in gaudium dñi
tui. Parua sunt presentis ui¬
te bona. in comparatione fu¬
turorum bonorum. Sed qui
in hiis fideliter laborat: in ilł
feliciter requiescet. Quid ẽ¬
felicius: quam in bona conu̾¬
ueniamus ante tribunal sũ¬
mi uidicis. quid boni opis
nobiscum deferamus. Equi-¬
tas illius nullius accipiet
ꝑsonam: sed unicuiq reddet
scłm oꝑa sua. Et qui plus
laborat in oꝑe der: plus mer¬
cedis accipiet in regno dei.
Unus quisq in qua uocatio¬
ne uocatus est in ea uiriliter
suam oꝑetur salutem. lc̃ .uiͣ.

Expanded text:
pauca fuisti fidelis, super multa te constituam, intra in gaudium Domini tui . Parva sunt praesentis vitae bona in comparatione futurorum bonorum. Sed qui in his fideliter laborat, in illis fideliter requiescet. III. felicius quam in bona converveniamus ante tribunal summi judicis, quid boni operis nobiscum deferamus. Aequitas illius nullius accipiet personam; sed unicuique reddet secundum opera sua: et qui plus laborat in opere Dei, plus mercedis accipiet in regno Dei. Unusquisque in qua vocatione vocatus est, in ea viriliter suam operetur salutem. Omni
Abbreviated transcription (Latin):
cibo alitur: om̃s mortaliũ sentit af¬
fectus: nec ullis cõpetentib signis.
tantȩ maiestatis indicia clarescun.
Larualis illa purgatio. debiliũ curȩ.
reddita uita defunctis: hȩc si & alios
cogites. dõ parua st̃. Interuenimꝰ ul¬
terius inquirenti: solutoq conuen¬
tu ad potioris ꝑitiȩ merita distulimꝰ:
ne du incautius secreta temerantur:
in culpã deflecteret error innocuuᷤ
Accepisti uir totiꝰ głȩ capax imꝑitiȩ
confessionẽ: qͥd a partib nr̃is deside¬
retur agnoseis: uit̾est famȩ tuȩ ut
quesita nouerimꝰ. Ut cr̃iq absq detri¬
mento cultus diuimi. in aliis sacer¬
dotib toleratur inscitia: at cũ ad
antistitẽ augustinũ uenit᷑: legi de¬
est quieqͥd contigerit ignorari. Hȩc¬
tuã diuinitas sũma tueatur: dñe ue¬
re sc̃e ac merito uenerabilis pater:¬

Expanded text:
cibo alitur, omnes mortalium sentit afcibo alitur, omnes mortalium sentit affectus nec ullis competentibus signis tantae maiestatis indicia clarescunt; larualis illa purgatio, debilium curae, reddita uita defunctis haec, si et alios cogites, deo parua sunt\\ interuenimus ulterius inquirenti solutumque conuentum ad potioris peritiae merita distulimus, ne, dum incautius secreta temerantur, in culpam deflecteret error innocuus. accepisti, uir totius gloriae capax, inperitiae confessionem. quid a partibus uestris desideretur, agnoscis. interest famae tuae, quaesita noverimus. Utcumque absque detrimento cultus divini in aliis sacerdotibus toleratur inscitia; at cum ad antistitem Augustinum venitur, legi deest quidquid contigerit ignorari. tuam divinitas summa tueatur, domine vere sancte, ac merito venerabilis pater
Abbreviated transcription (Latin):
di libido: tuncq magis ignorata ue¬
ritas. postquã presumptũ est qd̾ pos¬
sit agnosei. Dum in his confabulatio
nr̃a remoratur: unus e multis. & qͥs
inquit est sapientia ad ꝑfectũ xꝑia¬
nitatis imbutus. qͥ ambigua in qͥb
hereo possit aꝑire: dubiosq sensus
meos uera uł ueri simili creduli¬
tate firmare: Stupemꝰ tacentes.
Tunc in hȩc sponte prumpit. Miror
utrũ mundi dñs & rector. inteme¬
ratȩ feminȩ corpꝰ impleuerit: ꝑtu¬
lerit decem mensiũ longa illa fastidia
mater: &e tam̃ uirgo enixa sit sollẽp¬
nitate pariench: &e post hec uirginitaᷤᷤ
putatur intacta. His & alia subnectit.
Intra corpusculũ uagientis infantiȩ
latet. cui par uix putat᷑ uniu̾sitas:
patit᷑ puerilitatis annos: adolescit:
uuentute solidat᷑ : tamdiu a sedib¬
suis abest ille regnator: atꝙ ad unũ
corpuscułu. totiꝰ mundi cura trans¬
fertur: Deinde in sompnos reisoluit᷑¬

Expanded text:
di libido, tuncque magis ignorata vedi libido, tuncque magis ignorata veritas, postquam praesumptum est quod possit agnosci. 2. Dum in his confabulatio nostra remoratur, unus e multis: Et quis, inquit, est sapientia ad perfectum Christianitatis imbutus, qui ambigua in quibus haereo possit aperire, dubiosque assensus meos vera vel verisimili credulitate firmare? Stupemus tacentes. Tunc in haec sponte prorumpit: Miror utrum mundi Dominus et rector intemeratae feminae corpus impleverit, pertulerit decem mensium longa illa fasmater et tamen uirgo enixa sit sollemnitate pariendi et post haec uirginitas putatur intacta\'. his et alia subnectit: Intra corpusculum uagientis infantiae latet. cui par uix putatur uniuersitas, patitur puerilitatis annos, adolescit, iuuentute solidatur; tam diu a sedibsuis abest ille regnator, atque ad unum corpusculum totius mundi cura transfertur; deinde in somnos resolvit
Abbreviated transcription (Latin):
ess inuentio: quȩ inuentionis acrimo¬
nia: quantus disponendi labor: quȩ
nismatũ pulchritudo: & ꝓingenio na¬
turaq materiȩ apposita etiã dicendi
facultas. Alii rursũ poeticã eleuabant.
fauentes ne hane quidẽ eloquentie
partẽ tacitam. aut inhonoram reliqͥs:
ut conuement̃ poeta dixerit. inter
uictrices hederas tͥ serpere lauros.
Dicebatur gͦ quantus echonomiȩ eẽt
ornatus: quȩ metaphoraꝵ uenustas:
quanta in cõparatione sublimitas:
iam leues enodesq uersus. atq ut
ita dixerim cesurarũ modulata ua¬
riatio. Tunc ad familiarẽ tuã philo¬
sophiam sermo deflectit᷑: quã ipse a¬
risthotheleo more tanquã esotheri¬
cam fouere ꝯsueueras. Querebamꝰ
& quid egerit p̾ceptor ex lychio: qͥd
achademie multiplex & continuata
cunctatio: qͥd ille disputator ex pͣoetis:
qͥd phisicoꝵ ꝑitia. qͥd epicureoꝵ uo¬
luptas.: qͥd int̾ om̃s infinita disputan¬

Expanded text:
esset inventio, quae inventionis acrimoesset inventio, quae inventionis acrimonia, quantus disponendi labor, quae nismatum pulchritudo, et pro ingenio naturaque materiae apposita etiam dicendi facultas. Alii rursus poeticam elevabant faventes. Ne hanc quidem eloquentiae partem tacitam aut inhonoram relinquis, ut convenienter poeta dixerit: Inter victrices hederam tibi serpere lauros. Dicebatur ergo quantus oeconomiae esset ornatus, quae metaphorarum venustas, quanta in comparatione sublimitas; jam leves enodesque versus, atque, ut ita dixerim, caesurarum modulata variatio. Tunc ad familiarem tuam philosophiam sermo deflectit, quam ipse Aristotelico more tanquam Isocraticam fovere consueveras. Quaerebamus et quid egerit praeceptor ex Lyceo; quid Academiae multiplex et continuata cunctatio; quid ille disputator ex Porticu; quid Physicorum peritia; quid Epicureorum voluptas; quid inter omnes infinita disputan
Abbreviated transcription (Latin):
omino uere scõ ac merito ue.¬
nerabili patri augustino ep̃o:
uolusi anus. Petis me uir ꝓ¬
bitatis iusticięq documentũ: ut ali¬
qua ex ambiguis lectionis ꝑite discen¬
da ꝑcuncter. Amplector grãm mune¬
ris imꝑati: meq libens in disciplinaᷤᷤ
tuas offero. ueteris sententiȩ aucto¬
ritatem secutus: quȩ nulła ad ꝑdis¬
cendu abundare credit ȩtatẽ. Neq
immerito sapiens prudentiȩ. studia.
nullis terminis neq fine conclusit:
quando primordiis suis remota uir¬
tus. nunquã adeo reserat᷑ ad euntib:
ut omĩs ꝓtinꝰ ad agnitionẽ patescat.
Dñe uere sc̃e ac merito uenerabilis
pater: ẽ oꝑe preciũ cognoscere. habi¬
tam int̾ nos ꝓrime confabulationẽ.
Quibdã amicoꝵ conuͤ entib ade¬
ramus: frequentes ꝓferebant᷑ illic
ꝓ ingeniis studiisq sententiȩ: erat
tam̃ sermo. rethorica partitio. Apud
cognoscentẽ loquor: nam etiã ista
pauloante dociusti. Astruebatur qͥd

Expanded text:
OMINO VERE SANCTO AC MERITO VENERABILI PATRI AUGUSTINO EPISCOPO VOLUSIANUS. Petis me, uir probitatis iustitiaeque documentum, ut aliqua ex ambiguis lectionis peritae discenda perconter. amplector gratiam muneris imperati meque libens in disciplinas tuas offero ueteris sententiae auctoritatem secutus, quae nullam ad perdiscendum abundare credit aetatem. neque inmerito sapiens prudentiae studia nullis terminis neque fine conclusit, quando primordiis suis remota uirtus numquam adeo reseratur adeuntibus, ut omnis protinus ad agnitionem patescat, domine uere sancte ac merito uenerabilis pater. etam inter nos proxime confabulationem. Quibusdam amicorum conventibus aderamus, frequentes proferebantur illic pro ingeniis studisque sententiae. Erat tamen sermo rhetorica partitio: apud agnoscentem loquor; nam etiam ista paulo ante docuisti. Adstruebatur quid
Abbreviated transcription (Latin):
latini sermonis in ista ꝓuintia nota¬
rioꝵ patimur penuriã: & iccirco tuiͤ¬
p̃ceptis parere ñ possũ. maxime. in e¬
ditione septuaginta. quȩ asteriscis
uerubꝰq distincta ẽ. pleraq enĩ pͥoris
laboris. fraude ciiꝰclam amisimꝰ. Epł̃¬

Expanded text:
latini sermonis in ista provincia notariorum patimur penuriam; et idcirco praeceptis tuis parere non possumus, maxime in editione Septuaginta, quae asteriscis verubusque dictincta est: pleraque enim prioris laboris, fraude cujusdam amisimus. EP
Abbreviated transcription (Latin):
terror congregatoꝵ circũcellionũ. Re
agamꝰ ratione agamꝰ diuinarũ sc̃ptu-¬
rarum auctoritatib agamꝰ. quieti
atq tranquilli qñtum possumꝰ petamꝰ.
queramꝰ pulsems ut accipiamꝰ &e inue¬
niamus ce aꝑiat᷑ nob̾: ne forte fieri pos¬
sit. ut adiuuante dño concordes conatꝰ
ce orationes nrãs. tanta deformitas atq
impietas affricanarũ regionũ. de nr̃is
t̾ris incipiat aboleri. Si ñ credis ptꝰ
discessũ militũ me uelle agere: ptꝰ dy¬
cessum militũ tu rescribe. Si enĩ ego
p̃sente milite litteras meas legere ppło
uoluero ꝓlata ȩpła mea demonstrabit
me ficdĩ uiolatorẽ. Qd̾ miscdia dni au̾¬
tat a morib atq instituto meo: qd m ꝑ
uigũ suũ inspirare dignatꝰ ẽ. Ep̃c ms
beniuolentiȩ tuȩ fortasse potrꝰ litteraᷤ
misiss. si eẽt p̾sens: aut ego illo uł iu
sente. cũ diaconi rebaptizatio recens
one ñ passus sũ: de fr̾na ae uera morte.

Expanded text:
terror congregatorum Circumcellionum. re terror congregatorum Circumcellionum. re agamus, ratione agamus, diuinarum scripturarum auctoritatibus agamus, quieti atque tranquilli, quantum possumus, petamus, quaeramus, pulsemus, ut accipiamus et inueniamus et aperiatur nobis, ne forte fiere possit, ut adiuuante domino concordes conatus et orationes nostras tanta deformitas atque impietas Africanarum regionum de nostris terris incipiat aboleri. si non credis post discessum militum me uelle agere, post discessum militum tu rescribe. si enim ego praesente milite litteras meas legere populo uoluero, prolata epistula mea demonstrabit me fidei uiolatorem. quod misericordia domini auertat a moribus atque instituto meo, quod mihi per iugum suum inspirare dignatus est. Episbeniuolentiae tuae fortasse potius litteras misisset, si esset praesens, aut ego illo uel iusente cum diaconi rebaptizatio recens one non passus sum de fraterna et uera morte
Abbreviated transcription (Latin):
cies uł riranioꝵ. uł p̾cisoꝵ de uitȩ dñi
sarm̃toꝵ. Quã collationẽ mecũ si liben¬
ti animo susceꝑis. ut concordib nobis
amboꝵ littere: ppłis recitent᷑: inesfabi¬
li exultabo lȩticia. Si aũt id equo ani
mo ñ accipis: qͥd faciam fr̃. nisi ut te ꝙͦ
inuito ȩpłas nrãs ppło catholico legãt
quo ẽẽ possit instructior: Qd si reseri¬
bere dignatus ñ fueris: uł meas solas
legere decreui: ut saltim diffidentia
urã cognita rebaptizari erubescant.
Neq id agam cũ miles p̾sens ẽ. ne. quis
ur̃m arbitret᷑ tumultuosius me age¬
re uoluisse. quã ratio pacis desiderat.
s post abscessũ militis: ut om̃s qͥ nos
audiunt. intelligant ñ hoc ẽẽ ꝓpositi
mei. ut inuiti homines ad cuiusquã
cominunionẽ cogant᷑: s ut quietissi¬
me querentib ueritas innotescat.
Cessabit a nrĩs partib terror tẽporali¬
um potestatũ: cess etiã a urĩs partibꝰ

Expanded text:
cies uel zizaniorum uel praecisorum de uite domini cies uel zizaniorum uel praecisorum de uite domini sarmentorum. quam conlationem mecum si libenti animo susceperis, ut concordibus nobis amborum litterae populis recitentur, ineffabili exultabo laetitia. si autem id aequo animo non accipis, quid faciam, frater, nisi ut te quoque inuito epistulas nostras populo catholico legam, quo esse possit instructior? quod si rescribere dignatus non fueris, uel meas solas legere decreui, ut saltem diffidentia uestra cognita rebaptizari erubescant. Neque id agam, cum miles praesens est, ne quis uestrum arbitretur tumultuosius me agere uoluisse, quam ratio pacis desiderat, sed post abscessum militis, ut omnes, qui nos audiunt, intellegant non hoc esse propositi mei, ut inuiti homines ad cuiusquam communionem cogantur, sed ut quietissime quaerentibus ueritas innotescat. cessabit a nostris partibus terror temporalium potestatum; cesset etiam a uestris partibus
Abbreviated transcription (Latin):
partib imꝑitis iactari contra inuic̃ẽ
solent: nec tu obicias tẽpora macharia¬
na: nec ego seuiciã circũcellionũ. Si ħ
ad te ñ ꝑtinet: nec illud ad me. Area
dñica ñdum uentilata ẽ: sine paleis
esse ñ potest. Nos oremo atq agamꝰ qñ¬
tum possumꝰ: ut frum̃tum simꝰ fgo de
rebaptizato nr̃o diacono silere ñ possũ.
scio enĩ quã mͥ silentiũ ꝑniciosũ sit. Nos
enĩ cogito in eccłiasticis honorib tẽpo¬
ra uentosa transigere: s cogito me pͥnei¬
pi pastoꝵ omniũ. rationẽ de cõmissis o¬
uib redditurũ. Si forte nolles ut hec t̾
seriberẽ: oportet te fr̃ ignoscere timori
meo. Multũ enĩ timeo: ne me tacente
&e dissimulante. alii qͦq rebaptizent᷑ a
uob̾. Decreui gͦ qñtum uires & faculta¬
dem dñs p̾bere dignat᷑. causã istã sic
agere: ut pacificis collationibus nrĩs
oñs qͥ nob̾ cõmunicant nouerint. ab

Expanded text:
partibus inperitis iactari contra inuicem partibus inperitis iactari contra inuicem solent, nec tu obicias tempora Macariana nec ego saeuitiam Circumcellionum. si hoc ad te non pertinet, nec illud ad me. area dominica nondum uentilata est; sine paleis esse nntum possumus, ut frumentum simus. Ego de rebaptizato diacono nostro silere non possum: scio enim quam mihi silentium perniciosum sit. Non enim cogito in ecclesiasticis honoribus tempora ventosa transigere, sed cogito me principi pastorum omnium rationem de commissis ovibus redditurum. Si forte nolles ut haec tibi scriberem, oportet te, frater, ignoscere timori meo. Multum enim timeo ne me tacente et dissimulante, alii quoque rebaptizentur a uobis. decreui ergo, quantum uires et facultatem dominus praebere dignatur, causam istam sic agere, ut pacificis conlationibus nostris omnes, qui nobis communicant, nouerint, ab
Abbreviated transcription (Latin):
cito pax erit: ne ꝓpt̾̃ honores nrõs de qua
sarcina ꝑiculosa ratio reddit᷑. miserȩ ple¬
bes eredentes in xpmhabeant in domib̾
suis cõmunes cibos: ce m̃sam xꝑi cõmunẽ
habere ñ possint. Nonne ingemiscimꝰ. qd̾
uir & uxor ut fidelit̾ coniungant corꝑa
Hoc tantũ scandalũ tantꝰ diaboli tr iumpbͤ.
tanta ꝑnicies animarũ. si ꝑ tuã modestiam
ae prudentiã &e dilectionẽ. quã debemꝰ ei
medio in his regionib fuerit: qͥs explicet
uerbis. quã tͥ palmã preparet dñs. ut
ad cetã m̃bra sananda. quȩ ꝑ totã africã
tabefacta miserabilit̾ iacent. a te ꝑficis¬
catur tã imitabile medicinȩ docum̃tum:
Quã uereor qm̃ cor meũ uidere ñ potes
ne tͥ cũ insultatione potiꝰ quã cũ dile¬
ctione loqui uidear. S certe ampliꝰ qͥd
faciã ñ inuenio: nͥ ut inspiciendũ ser¬
monem meũ tͥ offerã: animũ dõ. Tolla¬
mus de medio inania obiecta.quȩ a

Expanded text:
cito pax erit, ne propter honores nostros, de qua cito pax erit, ne propter honores nostros, de qua sarcina periculosa ratio redditur, miserae plebes credentes in Christum habeant in domibus suis communes cibos et mensam Christi communem habere non possint. nonne ingemescimus, quod uir et uxor, ut fideliter coniungant corpora hoc tantum scandalum, tantus diaboli triumphus, tanta pernicies animarum si per tuam modestiam et prudentiam et dilectionem, quam debemus ei, medio in his regionibus fuerit; quis explicet verbis quam tibi palmam praeparet Dominus, ut ad caetera membra sananda, quae per totam Africam tabefacta miserabiliter jacent, a te proficiscatur tam imitabile medicinae documentum? quam uereor, quoniam cor meum uidere non potes, ne tibi cum insultatione potius quam cum dilectione loqui uidear! sed certe, amplius quid faciam, non inuenio, nisi ut inspiciendum sermonem meum tibi offeram, animum deo. Tollamus de medio inania obiecta, quae a