comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qua scriptũ ẽ. Astitit regina a dextris tiuis in
uestitu deaurato: circũdata uarietate. Quib ue¬
stib indutã se credentiũ turba letat᷑. & dic̃. Exul¬
tabo in dño: qr induit me uestim̃tis salutis. & tu¬
niea leticiȩ. Dixerat enim ei dñs: uestiui te tri¬
piamus: quȩ tã pulerȩ sunt atq fubtiles: ut
capilloꝵ similes eẽ. uideant᷑. Has uestes ecclia
congregat ut habeat qͥb induat popłm suum
qr a uero concionatore p̃ceptũ ẽ. In omĩ temprẽ
sint uestim̃ta tua candida. & sic erit ruina
fuerint in castris illis sic̃ ruina hȩc. Laxx. Et¬

Expanded text:
qua scriptum est: Astitit regina a dextris tuis in vestitu deaurato, circumdata varietate . Quibus vestibus indutam se credentium turba laetatur et dicit: Exsultabo in Domino, quia induit me vestimentis salutis, et tunica laetitiae . Dixerat enim ei Dominus: Vestivi te τριpiamus, quae tam pulchrae sunt atque subtiles, ut capillorum similes esse videantur. Has vestes Ecclesia congregat, ut habeat quibus induat populum suum, cui a vero concionatore praeceptum est: In omni tempore sint vestimenta tua candida . Et sic erit ruina fuerint in castris illis, sicut ruina haec. LXX
Abbreviated transcription (Latin):
& cong̾egabit᷑ robur omĩũ popłoꝵ ꝑcircuitũ aurũ
& argentũ & uestes multas nmis. Cũ hec fterioi
expleta miracła ut caro hostiũ defluat. tabescans
ocłi. luigua i ore blasphemantiũ computrescat:
tc̃ erit magnꝰ tumultꝰ siue stupor in eis. Hoc enim
significat e sectacic. ꝗͣ locx. tͣnstulerunt. &appre¬
hend& unusquisq manũ ꝓoximi sui & conseretur

Expanded text:
t congregabit robur omnium populorum per circuitum: aurum, et argentum, et vestes multas nimis. Cum haec fuerint expleta miracula, ut caro hostium defluat, tabescant oculi, et lingua in ore blasphemantium computrescat: tunc erit magnus tumultus, sive stupor in eis; hoc enim significat ἔκστασις quam LXX transtulerunt: Et apprehendet unusquisque manum proximi sui, et conferetu
Abbreviated transcription (Latin):
felix uidea ꝓmittit aurũ accipe spans q xxxx.
argenteis dnm̃ app̾ciauit. Nos autẽ ceptũ sequẽ¬
tes ordinẽ om̃a ista referamꝰ ad ęccłię beatitudi¬
nẽ: qđ cuneti qͥ in ea fuerint admirent᷑ subiecti¬
onẽ hosttũ & suã felicitatẽ. & unusqͥsq app̾hen¬
dat manũ ꝓximi sui ut conserant desteras & mu¬
tua fide ac necessitudine copulentur. Qđ autem
in hebraico legimꝰ & iudas pugnabit ad uersus

Expanded text:
 accipere sperans, quae argenteis Dominum appretiavit. Nos autem coeptum sequentes ordinem, omnia ista referamus ad Ecclesiae beatitudinem, quod cuncti qui in ea fuerint admirentur subjectionem hostium, et suam felicitatem, et unusquisque apprehendat manum proximi sui, ut conserant dexteras, et mutua fide ac necessitudine copulentur. Quod autem in Hebraico legimus: Et Judas pugnabit adversum
Abbreviated transcription (Latin):
asinoꝵ & omiũ ium̃toꝵ quę fuerint in castris
illis urxta ruinã hanc. Et hec udei sub naiaa¬
UeNC suo carnalit̾ explenda contendunt. bran¬
dis reuera dni fortitudo. ut corruant in castris
hostiũ eqͥ & muli. cameli & asini. & omĩa ium̃ta

Expanded text:
um, quae fuerint in castris illis, juxta ruinam hanc. Et haec Judaei sub ἠλειμμένῳ suo carnaliter explenda contendunt. Grandis revera Domini fortitudo, ut corruant in castris hostium equi, et muli, cameli, et asini, et omnia jumenta
Abbreviated transcription (Latin):
babimꝰ etiã uixta litterã ꝓpħie ueritate᷑ ẽẽ. cõ¬
plecã. qđ putruerunt carnes eoꝵ & ocłi contabu¬
& lingua in pedorẽ & saniẽ dissoluta sit. Porro
si ex hoc dicto hereticis crudelitas dĩ uidetur
ostendi: audiant hec tnuersa fieri ut deficien¬
tib malis suecrescant bona. Qui enĩ in dño &
eũ dño steterit: defluent eiꝰ carnalia ut orian¬
tur spiritalia. & ocłi qui male uidebant cadens
de foraminib suis. ut alii reponant᷑ qͥ possint
dnm̃ suspicere eũ ꝓpħa dicente. Aa te leuaui
ocłos ineos: qͥ habitas in cȩlo. & lingua blasphe¬
mans ideo cõputresc&. ut altera lingua nascat᷑
quȩ glific& dm̃ & possit dicere. Lingua mea
meditabit᷑ iusticiã tuã totadie laudẽ tuã. Unde
& simeon suscipiens mulnuis infantẽ. & futura ꝓ¬
nuntians ait. Ecce hic positꝰ ẽ. in rumã & in resur¬
rectionẽ multoꝵ ut mala cadant & obtina sus¬

Expanded text:
iam juxta litteram, prophetiae veritatem esse completam, quod computruerint carnes eorum, et oculi contabuet lingua in pedorem et saniem dissoluta sit. Porro si ex hoc dicto haereticis crudelitas Dei videtur ostendi, audiat haec universa fieri, ut deficientibus malis succrescant bona. Qui enim in Domino et cum Domino steterit, defluent ejus carnalia, ut oriantur spiritualia, et oculi qui male videbant, cadent de foraminibus suis, ut alii reponantur, qui possint Dominum suscipere cum propheta dicente: Ad te levavi oculos meos, qui habitas in coelis . Et lingua blasphemans ideo computrescet, ut altera lingua nascatur, quae glorificet Deum, et possit dicere: Lingua mea meditabitur justitiam tuam, tota die laudem tuam . Unde et Simeon suscipiens in ulnis Infantem, et futura praenuntians, ait: Ecce hic positus est in ruinam et resurrectionem multorum , ut mala cadant, et optima sus
Abbreviated transcription (Latin):
Qogemnata dimicature sunt ierłm. Nos autẽ
dicemus om̃s ꝑsecutores qͥ afflxerunt ȩcctã
am̃ ut taceamꝰ de futuris crueiatib etiã in
p̾senti scło recepisse quȩ fecerint. Legamꝰ ecełia¬
sticas hystorias qͥd ualertanꝰ. qͥd deciꝰ. qͥd diode¬
tianus. qͥd maxunianꝰ. qͥd seiussimꝰ omĩũ maxi¬

Expanded text:
atam dimicaturae sunt Jerusalem. Nos autem dicemus, omnes persecutores, qui afflixerunt Ecclesiam Domini, ut taceamus de futuris cruciatibus, etiam in praesenti saeculo recepisse quae fecerint. Legamus Ecclesiasticas historias, quid Valerianus, quid Decius, quid Diocletianus, quid Maximianus, quid saevissim
Abbreviated transcription (Latin):
turris fortitudinis a facie timici. De turre a¬
naneel ꝑuenimꝰ ad regis torcularia : ꝓ qͥb &
tres psalmi tiailũ habent. & dñs dic̃ in ysaia.
Torcular calcaui solus: ut exuber& in illis nr̃a
uindemia. & expͥmamꝰ botrus & rubentia in xp̃i
sanguine musta calcemus: ut bibamus uinũ qđ
letificat cor hominis : & sponsa desideratssoda¬
lib loquens. Inducite in cellã uini: ponite
suꝑ me caritatẽ. Si nos istuismodi in ebriaue¬
rint torcularia : habitabimꝰ in ierłm in qͣ ana¬
thenra ultra ñ erit. maledictio uidelic& ⁊ ab-¬
te anathema eẽ. cupit: imitari uolens dnm su¬
um qͥ & ipse cũ ñ eẽt. maledictio ꝓ nobis factꝰ
eͣ. maledictio. Ablato autẽ omĩ anathemate
habitabit ierłm secura atq confidens: & illud
inse expͥmens. Q confidit in dño beatus ẽ. Et me¬
lus ẽ. confidere in dño. quã confidere in homi¬
ne. De qͣ securitate & confidentia ieremias ꝓpħa
cõmemorat. Benedictus erit homo qͥ confidit

Expanded text:
turris fortitudinis a facie inimici . De turre Ananeel pervenimus ad regis torcularia, pro quibus et tres psalmi titulum habent. Et Dominus dicit in Isaia: Torcular calcavi solus , ut exuberet in illis nostra vindemia, et exprimamus botros, et rubentia in Christi sanguine musta calcemus; ut bibamus vinum quod laetificat cor hominis ; et sponsa desiderat sponsi sodalibus loquens: Inducite me in cellam vini, ponite super me charitatem . Si nos istiusmodi inebriarint torcularia, habitabimus in Jerusalem, in qua anathema ultra non erit, maledictio videlicet et abte anathema esse cupit, imitari volens Dominum suum, qui et ipse cum non esset maledictio, pro nobis factus est maledictio . Ablato autem omni anathemate, habitabit Jerusalem secura atque confidens, et illud in se exprimens: Qui confidit in Domino, beatus est. Et: Melius est confidere in Domino, quam confidere in homine : de qua securitate et confidentia Jeremias propheta commemorat: Benedictus erit homo, qui confidit
Abbreviated transcription (Latin):
uultus mei. cooꝑuit me. Ae ꝑibis: ñ ad breue tẽ¬
pus sed ineternũ.: Eternũ enĩ qͣntũ inte fuit: frem̃
uulnere ꝑcussisti Sed & hec erit: causa orueiatus.:
Nã quando alieni deuastabant exercitum iacob. et
ingrediebantur ꝑ portus eius in pacificã quandã
ierłm: mittebantq sortes ut eius sibi spolia diuide¬
peiores ꝑsecutores uideos & hereticos in xpi̾anos
fieri: quã ethnicos. Possumus extraneos ingredien
cere portasq ierłm id ẽ. animȩ quiescentis & uiden¬
tis deũ quinq sensus interpretari : ꝑ quos introeans
hostes & spolia diuidant ierłm Si uiderimꝰ mulie¬
rẽ ad contupiscendũ: mors ingressa ẽ. ꝑ fenestras
nrãs Si susceperimꝰ ꝑ aures mendaciũ ac iudiciũ
sanguinis: ꝑ aliã portã hostis ingressus ẽ Oaora¬
tus qͦ gustus. & tactus. si uł uaruis odoribꝰ uł dui¬

Expanded text:
vultus mei operuit me : ac peribis, non ad breve temvultus mei operuit me : ac peribis, non ad breve tempus, sed in aeternum. Aeterno enim quantum in te fuit fratrem vulnere percussisti. Sed et haec erit causa cruciatus: nam quando alieni devastabant exercitum Jacob et ingrediebantur per portas ejus 374 in pacificam quondam Jerusalem, mittebantque sortes, ut ejus sibi spolia dividepejores persecutores Judaeos et haereticos in Christianos fieri, quam ethnicos. Possumus extraneos ingredientcere, portasque Jerusalem, id est, animae quiescentis et videntis Deum, quinque sensus interpretari, per quos introeant hostes, et spolia dividant Jerusalem. Si viderimus mulierem ad concupiscendum nostras : si susceperimus per aures mendacium ac judicium sanguinis, per aliam portam hostis ingressus est. Odoratus quoque, gustus et tactus, si
Abbreviated transcription (Latin):
ex die qua restitisti contra in die qua caperent alie¬
nigenȩ fortitudinẽ eius. & alieni ingressi sunt por¬
tas eius. & suꝑ ierłm miserunt sortẽ: & uos era¬
tis qͣsi unus ex eis: Ic circo interibit uir. de monte
esau. & peribit sapientia de idumea. & prudencia
de monte esau: qr int̾fecisti germanũ. & miq egi¬
sti contra frem̃ tuũ iacob quando chaldeis babilo¬
niisq uastantibꝰ ierłm. & obsidentibꝰ eiuitatẽ. & in¬
gredientibꝰ portas eius. iittentibꝰq sortẽ in diuisi¬
onẽ p̃clarum tu eorũ socius eras & in hostiũ nume¬
ro uersabaris. Aut̃ Cuncta quȩ scripta sunt paci¬
eris cruente & terrene crudelis qr falsa mortife¬
raq doctrina. & aduersũ dm̃ impietatẽ loquente
occidisti frem̃ tuum iacob Legimus in salomone.
Sunt qͥ loquunt᷑: & int̾ficiunt gladio & in alio loco.
U enenũ aspidũ sub labiis eorũ. & lingua eorũ gla¬
dius acutus. Oꝑuit gͦ te confusio: & dices Confusio

Expanded text:
Ex die qua restitisti contra, in die ut caperent alienigenae fotitudinem ejus, et alieni ingressi sunt portas ejus: et super Jerusalem miserunt sortem; et vos eratis quasi unus ex eis. Idcirco interibit vir de monte Esau, et peribit sapientia de Idumaea, et prudentia de monte Esau, quia interfecisti germanum, et inique egisti contra fratrem tuum Jacob: quando Chaldaeis, Babyloniisque vastantibus Jerusalem, et obsidentibus civitatem, et ingredientibus portas ejus, mittentibusque sortem, in divisione praedarum, tu eorum socius eras, et in hostium numero versabaris. Aliter: Cuncta quae supra scripta sunt patieris, o Edom cruente, terrene, crudelis: quia falsa mortiferaque doctrina, et adversum Dominum impietatem loquente, occidisti fratrem tuum Jacob. Legimus in Salomone: Sunt qui loquuntur et interficiunt gladio . Et in alio loco: Venenum aspidum sub labiis eorum . Et, Lingua eorum gladius acutus . Operiet ergo te confusio, et dices: Confusio
Abbreviated transcription (Latin):
ticos. ñ panẽ eucharistie. sed panẽ luctus & panẽ
subcinericiũ qͥ non reuersat᷑: ꝓponens questiones de
scripturis. tendent uisidias idumeo atq terreno. &
in om̃ibꝰ carneo p̃ceptori Hereses enim ad galathas
int̾ carnis oꝑa nuneratas legimꝰ : & tunc ñ eẽ. prit¬

Expanded text:
ticos, non panem Eucharistiae, sed panem luctus, et panem ticos, non panem Eucharistiae, sed panem luctus, et panem subcinericium qui non reversatur, proponent quaestiones de Scripturis, tendent insidias Idumaeo atque terreno, et in omnibus carneo praeceptori haereses enim ad Galatas inter carnis opera numeratas legimus , et t
Abbreviated transcription (Latin):
d& & uolabit. & expand& alas suas suꝑ bosram.
& erit corfortiũ idumeȩ indie illa quasi cor mu¬
lieris parturientis: Om̃s qͥ ante erant federati edõ.
& in p̃sidio urbis suꝑbissimȩ fuerant reliquerunt
eũ. & iuncti hostibꝰ contra insidias tetenderunt: p̾¬
ualueruntq aduersus eũ: & tunc indicatũ ẽ. quia
in edom nulla eẽt. sapientia. dũ sperat in his qui
aduersarii demonstrati sunt Auter Cum abscondi¬
ta esau & quasi sacram̃ta magnifica. qͥbus prius
popłi fuerant irretiti. ꝓlata fuerint in medio: tta
ut uir ȩceliasticꝰ possit dicere. Nlon enĩ ignoramꝰ eus
astucias. Derelinquent t̾minos edom: & dimitters eũ.
& usq ad t̾minos ecelię transmigntes p̃ferͤunt doctri¬
nas pessimas: tunc illudent e resistent quondã ma¬
gistro suo dicentes falsa eẽ. quę didicerant Preuale¬
bunt contra eũ. & eruditi eccłiȩ fide falsum dogna
conuincent: illi qͥ quondã comedebant apud here¬

Expanded text:
olabit, et expandet alas suas super Bosram, et erit cor fortium Idumaeae in die illa, quasi cor mulieris parturientis , omnes qui ante erant foederati Edom, et in praesidio urbis superbissimae fuerant, reliquerunt eum, et juncti hostibus contra eum insidias tetenderunt: praevalueruntque adversus eum, et tunc indicatum est, quia nulla in Edom esset sapientia: dum sperat in his qui adversarii demonstrati sunt. Aliter: Cum abscondita Esau, et quasi sacramenta magnifica, quibus prius populi fuerant irretiti, prolata fuerint in medium, ita ut vir Ecclesiasticus possit dicere: Non enim ignoramus ejus astutias , derelinquent terminos Edom, et dimittent eum, et usque ad terminos Ecclesiae transmigrantes, proferent doctrinas pessimas. Tunc illudent 372 et resistent quondam magistro suo, dicentes falsa esse quae didicerant: praevalebunt contra eum, et eruditi fide Ecclesiae, falsum dogma convincet. Illi qui quondam comedebant apud haere
Abbreviated transcription (Latin):
deceperit: tam̃ adño superata atq deiecta Qđ inhe¬
reticis & in carne intelleximꝰ: contra uideos qͦq in¬
telligi potest Si fures introissent ad te si latrones
ꝑ noctẽ : qͦmꝰ conticuisses : Nlonne furati eeñt suf¬
ficientia sibi: & si uindemiatores introissent ad te
nonne reliqͥssent racemũ: Quomͦ ꝑscrutatꝰ ẽ. esau.
& dep̾hensa sunt abscondita eius: Ieremias similit̾:
lic& ordine cõmutato Si uindemiatores uenissent

Expanded text:
deceperit: tamen a Domino superata sit atque dejecta. Quod in haedeceperit: tamen a Domino superata sit atque dejecta. Quod in haereticis et in carne intelleximus, contra Judaeos quoque intelligi potest. Si fures introissent ad te: si latrones per noctem, quomodo conticuisses? Nonne furati essent sufficientia sibnonne reliquissent racemum? Quomodo perscrutatus est Esau, et deprehensa sunt abscondita ejus? Jeremias similiter, licet ordine commutato: Si vindemiatores venissent
Abbreviated transcription (Latin):
sidera posuerint nidũ suũ. inde detrahã eos dicit dñs:
Sic̃ enĩ dormiente patre familias int̾ bonã seiñtẽ ini¬
micꝰ hõ rirania suꝑseminat: ita sol& aqͥla illa gran¬
dis magnarũ alarũ longo mẽbrorũ ductu. plena plu¬
ins & uarietate. quȩ hab& ductũ int̾ndi in libanũ
& tollit de cacumine cedri. & plantat suꝑ aquas
multas. ut in uinea plantaria pullulent. int̾ sidã
ecclie. De qͥbꝰ & in alio log̾o dicitur. Iusti autẽ sic̃
stelle fulgebunt: ponere nidũ suũ. Dyxi hoc ipsũ
& aduersum carnẽ posse intelligi. qđ imminutȩ st̃
uires eius in aduentu xpi: & frustra erigat᷑ cũ ha¬
bit&e in cauernis petrȩ. uł sensibꝰ uł cogitationibꝰ
& uelit dñari anime. exaltans soliũ suũ : nec
oꝑa sua credens posse suꝑari Cui dicit᷑. Quod ꝗͣ uis
se erigat & aquile imitetur excelsa multosq scõꝵ

Expanded text:
sidera posuerint nidum suum, inde detraham eos, dicit Dominus. sidera posuerint nidum suum, inde detraham eos, dicit Dominus. Sicut enim dormiente patrefamilias, inter bonam sementem inimicus homo zizania superseminat : ita solet aquila illa grandis , magnarum alarum, longo membrorum ductu, plena plumis et varietate, quae habet ductum intrandi in Libanum, et tollit de cacumine cedri, et plantat super aquas multas, ut in vineam plantaria pullulent, inter sidera Ecclesiae, de quibus et in alio loco dicitur: Justi autem sicut stellae fulgebunt , ponere nidum suum. Dixi supra, hoc ipsum et adversum carnem posse intelligi quod imminutae sint vires ejus in adventu bitet in cavernis petrae, vel sensibus, vel cogitationibus, et velit dominari animae, exaltans solium suum, nec opera sua credens posse superari. Cui dicitur, quod quamvis se erigat, et aquilae imitetur excelsa, multosque sanctorum
Abbreviated transcription (Latin):
ad petrũ dicitur. Tues petrus. & suꝑ hane petrã edi¬
ficabo eccłiã meã: tam̃ & in contͣriã partẽ frequent̃
accipitur Auferã in qͥt corlapideũ: & dabo eis cor
carneũ. & potens ẽ. de lapidibꝰ istis suscitare filios
abrahe Maximeq hic ubi non dix̃ habitantẽ suꝑ pe¬
trã inqͣ prudens edificator domũ suã extrux̃ sed in
scissuris petre: ut hereseon a petra xp̃o & abeccłia
um suũ. & qͥ dic̃ in corde suo quis detrah& me in
terrã. tumorẽ heretice mentis ostendit. confidentiũ
sibi in misteriis & insecretis suis qͣntũ in ipsis ẽ hi¬
ꝑbolice autẽ hoc acciꝑe debemus reꝓmittentẽ sibi
ut & nos uobiscũ regnaremus . Iale qui d& damd
loqͥtur. Posuerunt incelũ os suũ & uingua eorum¬
transiuit in terra Si gͦ exaltati fuerit ut aqͥla. nã
& ipsi aqͥlarum sibi similitudinẽ pollicentur. quȩ
solent ad cadauer anicũ ẽgregari. & inter media¬

Expanded text:
ad Petrum dicitur, Tu es Petrus, et super hanc petram aediad Petrum dicitur, Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam ; tamen et in contrariam partem frequenter accipitur: Auferam, inquit, cor lapideum, et dabo vobis cor carneum . Et: Potens est Deus de lapidibus istis suscitare filios Abrahae : maximeque hic, ubi non dixit, habitantem super petram, in qua prudens aedificator domum suam exstruit; sed in scissuris petrae, ut haereseon a petra Christo  Al. Chum tuum: Et, qui dicit in corde suo: Quis detrahet me in terram? tumorem haereticae mentis ostendit, confidentium sibi in mysteriis et in secretis suis, et quantum in ipsis est hyperbolice autem hoc accipere debemus, repromittentium sibi ut et nos vobiscum regnaremus . Tale quid et David loquitur: Posuerunt Al. Postransivit in terram . Si exaltati ergo fuerint, ut aquila nam et ipsi aquilarum sibi similitudinem pollicentur, quae solent ad cadaver Dominicum congregari, et si inter medi
Abbreviated transcription (Latin):
tus uolitare etiã hi qui denatura auiũ disputant
memorie ꝓdiderunt.: Iantiq contuitus eẽ.dr̃: ut cũ
suꝑ maria imimobili penna feratur. nec humanis pa¬
teat obtutibꝰ de tanta sublimitate pisciculos natare
raptãq ł pennis ad litus ꝑtrahere Si didicimꝰ historia.
sequam̃ intelligentiã spiritale̾ Lic& tͥ oheretice
magnus eẽ. uidearis. & conteninas eccłiȩ paucitatẽ.
tam̃ paruus in gentibꝰ es: & contẽptibilis Q& ñ solum
contemptibilis : s& et eũ eΠITUcei. ualde contẽpti¬
bilis Suꝑbra cordis tui extulit te: Qͥs enĩ heretieoꝵ
ñ infuꝑbiã extollitur. eccłie simplicitatẽ pariupen¬
dens. & fidei imꝑitiã reputans : Habitantẽ inscis¬
suris petre exaltantẽ soliũ suum Petra quãꝗͣ freqͦn¬
ter uł in ꝑsona dnĩ uł in soliditate ponatur. unde
& ꝓpħa dic̃. Statuit supra petrã pedes meos &

Expanded text:
tius volitare, etiam hi qui de natura avium disputant, tius volitare, etiam hi qui de natura avium disputant, memoriae prodiderunt: tantique contuitus esse dicitur, ut cum super maria immobili penna feratur, nec humanis pateat obtutibus, de tanta sublimitate pisciculos natare e, raptamque praedam pennis ad littus pertrahere. Si didicimus historiam, sequamur intelligentiam spiritualem. Licet tibi, o haeretice, magnus esse videaris, et contemnas Ecclesiae paucitatem: tamen parvus es in gentibus, et contemptibilis, et non solum contemptibilis, sed et cum ἐπιτάσει valde contemptibilis. Superbia cordis tui extulit te. Quis enim haereticorum non in superbiam extollitur, Ecclesiae simplicitatem parvipendens, et fidem imperitiam reputans? Habitantem in scissuris petrae, et exaltantem solium suum. Petra quamquam frequenter vel in persona Domini, vel in soliditate ponatur unde et propheta dicit, Statuit supra petram pedes meos : et
Abbreviated transcription (Latin):
detrabã te dic̃ dñs: In int̾pretatione ꝓpħica debemꝰ
morẽ nrm̃ seqͥ. ut p̾mũ historie findam̃ta iaciamus
deinde si possimꝰ excelsas turres & tectorũ eulmina
subrigamꝰ Dinqͥt edomi. qͥ cũ mninimussis int̾ om̃s ineir¬
cuiti nationes. & ad comparationẽ gentiũ ceterarũ par¬
uus innumero: ultra uires erigeris suꝑbia: Cũq ha¬
bites in speluncis. mino in cauernis petrarũ humilis
atq pauꝑculus. & excelsa edificioꝵ tecta ñ possiden.
qͣsi aqͥla in sublime sustolleris & tantũ cogitataone in¬
tumescis. ut int̾ sidera habitare te credas: etiã si ul¬
tra naturã celi posses alta penitrare. inde te detrae
rẽ & ad terrã deducerẽ dic̃ dns ds̃ Illud autẽ qđ̃ in
ieremia additũ ẽ. & app̾hendere niteris altitudinẽ
collis. aꝑuit enigma. collẽ significans montẽ syon.
Ac ꝑ hoc uł ipsam urbẽ ierłm. uł templũ qđ in ea con¬
dicũ ẽ. uult intelligi Aquilã autẽ cunctis auibꝰ al¬

Expanded text:
etraham te, dicit Dominus. » In interpretatione prophetica debemus morem nostrum sequi, ut primum historiae fundamenta jaciamus, deinde, si possumus, excelsas turres et lectorum culmina subrigamus. O, inquit, Edom, qui cum minimus sis inter omnes in circuitu nationes, et ad comparationem gentium caeterarum parvus in numero, ultra vires erigeris superbia. Cumque habites in speluncis, imo in cavernis petrarum, humilis atque pauperculus, et excelsa aedificiorum tecta non possidens, quasi aquila in sublime sustolleris, et tantum cogitatione intumescis, ut inter sidera habitare te credas: etiam si ultra naturam posses coeli alta penetrare, inde te detraherem, 368 et ad terram deducerem, dicit Dominus Deus. Illud autem quod in Jeremia additum est, et apprehendere niteris altitudinem collis, aperuit aenigma, collem significans montem Sion, ac per hoc vel ipsam urbem Jerusalem, vel templum quod in ea conditum est, vult intelligi. Aquilam autem cunctis avibus al
Abbreviated transcription (Latin):
te ioc. p̃liorũ. Qͥ& iħu filio nauę gladiũ tenens ap¬
parui : & amalech in crucis meę uexillo moyse pu¬
gnante suꝑaui.: Ieremias in uisione contra idumeam
non multum abhis discrepat. Auditũ inqͥt audiui
a dnõ.: & legatꝰ ad gentes missus ẽ. Congregamuim &
uenite contra eam: & consurgamus in p̾luĩ Seqr inab¬
dia ꝓpħa. Ecce paruulũ dedi te in gentibꝰ contẽptibił
tu es ualde: suꝑbea cordis tui extulit te. habitantẽ in

Expanded text:
ὸς praeliorum, qui et Jesu filio Nave gladium tenens apparui: et Amalec in crucis meae vexillo, Moyse pugnante, superavi . Jeremias in visione contra Idumaeam non multum ab his discrepat: Auditu, inquit, audivi a Domino, et legatus ad gentes missus est: congregamini, et venite contra eam, et consurgamus in praelium . Sequitur: Ecce parvulum dedi te in gentibus: contemptibilis tu es valde. Superbia cordi
Abbreviated transcription (Latin):
uir de monte esau: qui & pugnare ꝓciuitate. & pru¬
denter dare consiliũ solitus erat. Aliter: Post quã
hi. qͥ pͥus decepti erant conuersi fuerint ad ȩceliã:
tunc ipso dño dunicante ꝑibunt sapientes idumee.
qͥ carnalia & terrena sapiebant & auferetur pru¬
dentia de monte esau quȩ eleuabatur contra scienciã
dei. Et qui pͥus ꝓ esau & idumea dialeetiea arte
pugnabant. & erant in p̾sidiis theman. qđ interp̃ta¬
turꝰ consũmatio: desinent pugnare ꝓmagistris pͥo¬
ribꝰ. siue qͥ ante lumen sibi scientię ꝓmittebant.
& putabant se cẽ. in meridie: timebunt & formida¬
bunt ȩccliastico uiro obtinente. sophismata eorũ. In¬
tantũ ut millus resideat qͥ possit uł regis consilio
uł pugnatoribꝰ uiris ꝓhereticorũ suꝑbia & falso do¬
gmate dimicare: ołpt̃ int̾fectionẽ. & iniqͥtatẽ in¬

Expanded text:
vir de monte Esau, qui et pugnare pro civitate, et pruvir de monte Esau, qui et pugnare pro civitate, et prudenter dare consilium solitus erat. Aliter: Postquam hi qui prius decepti erant, conversi fuerint ad Ecclesiam: tunc ipso Domino dimicante, peribunt sapientes Idumaeae, qui carnalia et terrena sapiebant, et auferetur prudentia de monte Esau, quae elevabatur 373 contra scientiam Dei. Et qui prius pro Esau, et Idumaea dialectica arte pugnabant, et erant in praesidiis Theman, quod interpretatur consummatio, desinent pugnare pro magistris prioribus. Sive qui ante lumen sibi scientiae promittebant, et putabant se ese in meridie, timebunt et formidabunt, ecclesiastico viro obtinente sophismata eorum: intantum ut nullus resideat qui possit, vel regis consilio, vel pugnatoribus viris, pro haereticorum superbia et falso dogmate dimicare. Propter interfectionem et
Abbreviated transcription (Latin):
uir de monte esau Loee. In die illa dicit dñs. ꝑdã
sapientes ex iaumea. & intelligentiã de monte esau.
& pauebunt pugnatores tui de theman. ut aufe¬
ratur homo de monte esau Cũ hostes fines tuos pos¬
sederint: & om̃s uiri federis tui illuserint tͥ & p̃
ualuerint contra te : tunc ꝑibit sapientia de idumea.
& calliditas eis stulticia de monstrabitur.: Prudentiam
qͦq ipse dñs aufer& de monte esu. id ẽ. de montibus
seir: uł qr urbs idumea in monte sita ẽ: uł qͥa omĩs
illa regio que ad austrũ uergens confinis ẽ. heremo
p̃ruptis montibus edita sit. Unde & dicitur: Paueburs
pugnatores tui de theman. qđ nos interp̃tati sumus
meridiẽ Quomͦ autẽ supͣdixerã esau tribꝰ nominibꝰ
appeliatũ: ita & plaga regni eius quȩ ad austrũ uer¬
git tribus uocabulis appellatur. Saroa. Theman.
pas es. Que omia iuxta ierechiel. austrũ. affricũ.
meridiẽq significat. Post quã uͦ timuerunt fortes

Expanded text:
illa, dicit Dominus, perdam sapientes ex Idumaea, et intelligentiam de monte Esau. Et pavebunt pugnatores tui de Theman, ut auferatur homo de monte Esau. Cum hostis fines tuos possederit, et omnes viri foederis tui illuserint tibi, et praevaluerint contra te: tunc peribit sapientia de Idumaea et calliditas ejus stultitia demonstrabitur. Prudentiam quoque ipse Dominus auferet de monte Esau, id est, de montibus Seir, vel quia urbs Idumaea in monte sita est, vel quia omnis illa regio quae ad Austrum vergens confinis est eremo, praeruptis in montibus edita sit. Unde et dicitur: Pavebunt pugnatores tui de Theman, quod nos interpretati sumus, meridiem. Quomodo autem supra dixeram, Esau tribus nominibus appellatum: ita et plaga regni ejus, quae ad Austrum vergit, tribus vocabulis appellatur, Darom, Theman, Nageb  , quae omnia juxta Ezechiel, Austrum, Africum, Meridiemque significant. Postquam vero timuerint fortes
Abbreviated transcription (Latin):
tia in eo. Qͥdã id qđ supra exposuimꝰ quomͦ ꝑscrutatꝰ
ẽ. esau & comp̃hensa sunt abscondita eius. ad t̃mi¬
nos usq distingunt: ut sit sensus Abscondita tua
atq secreta : usq ad t̾minos reuelata sunt Nobis
autẽ meliꝰ uidetur: ut cũ posterioribꝰ copuletur:
U eniente gͦ nabucbodonosor de qͦ in ieremia contra¬

Expanded text:
tia in eo. Quidam id quod supra exposuimus, Quomodo perscrutatus tia in eo. Quidam id quod supra exposuimus, Quomodo perscrutatus est Esau, et comprehensa sunt abscondita ejus, ad terminos usque distinguunt: ut sit sensus, abscondita tua atque secreta usque ad terminos revelata sunt. Nobis autem melius videtur, ut cum posterioribus copuletur. Veniente
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ tegebantur occulta. Unde & cũ admiratione
dicitur. Quomͦ ꝑserutatus ẽ. esau. & deprehensa ft̃
occulta eius: Unde marcionẽ & ualentinũ & om̃s
hereticos quomͦ in doctrinis demoniorũ cautertatam
habentes conscientiã applaudant sibi : & simplices
animas qͣsi qͥbusdã diuinis misteriis initiantes cõ-¬
posito sermone decipiant Sed cũ.xxcͣx. aeonas. &
quadrigas. & ogdoadas. & duodecadas. & dupplicem
dm̃. & portentuosũ abraxas. in mediũ sermo ꝓtu-¬
lerit: tunc prudentia esau stutticia de monstrabit᷑
& inuestigabuntur secreta eius Usq ad terminos
emiserunt te om̃s uiri fetestam̃ti tui. illuserunt tͥ
inualuert᷑ aduersũ te uiri pacis tuę Qͥ comeduns
tecũ : ponent insidias suꝑ te Non ẽ. prudentia meo
Laa. Usq ad t̾minos dimiserunt te om̃s uiri testa¬
menti tui restituerunt tͥ. p̾ualuerunt aduersũ te.
uiri pacifici tui. posuert̃ insidias suꝑ te ñ ẽ. sapien¬

Expanded text:
quae tegebantur occulta. Unde et cum admiratione dicitur, « quomodo perscrutatus est Esau? Deprehensa sunt occulta ejus. » Vide Marcionem et Valentinum, et omnes haereticos, 371 quomodo in doctrinis daemoniorum, cauteriatam habentes conscientiam, applaudant sibi, et simplices animas quasi quibusdam divinis mysteriis initiantes, composito sermone decipiant. Sed cum triginta aeonas, et quadradas, et octoadas et duodecadas, et duplicem deum, et portentosum Abraxas in medium sermo protulerit: tunc prudentia Esau stultitia demonstrabitur, et investigabuntur secreta ejus. Usque ad terminos emiserunt te omnes viri foederis tui, illuserunt tibi, invaluerunt adversum te viri pacis tuae, qui comedunt tecum, ponent insidias subter te: non est prudentia in eo. LXX: Usque ad terminos dimiserunt te: omnes viri testamenti tui ti restiterunt tibi, praevaluerunt adversum te viri pacifici tui: posuerunt insidias subter te: non est sapien
Abbreviated transcription (Latin):
esau: id ẽ qđ t̾rã p̃mebatur inmediũ ꝓtuli & aꝑ¬
ta sunt omia quę cludebas: substanciãq tua me
pariter cũ hostibꝰ ꝑcurrente. nulla potuerunt secre¬
ta celare. Aut̃ fures & latrones qͥ ingrediunt᷑ nocte
qr filii sunt noctis & tenebrarũ: hereticos puto contͣ¬
ria ueritati dogmata p̾dicantes: Qui furantur suffici¬
cientias de  quotidie de eccłiȩ gregibꝰ rapere festinant:
Isti ingredientes uineã dnĩ nr̃i quam de egipto huius
seli transtulit. & de cuius gemimine uinũ se eẽ. bibi
turũ in regno patris pollicetur. ita cupiunt uniuer¬
sa populari: ut uix racemũ relinquant in ea. Sed e-
contͣrio dñs agit Om̃a enĩ secreta eoꝵ & occulta mi¬
steria. & patriarcharũ esau hos qͥppe intelligo. qui pͥ

Expanded text:
Esau, id est, quod terra premebatur in medium protuli, et apEsau, id est, quod terra premebatur in medium protuli, et aperta sunt omnia quae claudebas, substantiamque tuam me pariter cum hostibus perquirente, nulla potuerunt secreta celare. Aliter, Fures et latrones, qui ingrediuntur nocte, quia filii sunt noctis et tenebrarum, haereticos puto, contraria veritati dogmata praedicantes, qui furantur sufficientia sibi, et quotidie de Ecclesiae gregibus rapere festinant. Isti ingredientes vineam Domini nostri , quam de Aegypto hujus saeculi transtulit, et de cujus genimine vinum se esse bibturum in regno patris pollicetur, ita cupiunt universa populari, ut vix racemum relinquant in ea: sed e contrario Dominus agit: omnia enim secreta eorum et occulta mysteria et patriarcharum Esau hos quippe intel
Abbreviated transcription (Latin):
Qđ dic̃ hoc ẽ. Si fures & latrones qui nocte domos
suffodere consuerunt. & rapere quȩ in domibꝰ st̃
introissers ad te. & absconditi tenebris cireuissens
domus tue angulos utiq hoc tulissent qđ sibi
putabant posse sufficere: & aliqͥd in edibꝰ suis uł¬
ꝑ sacietatẽ uł ꝑ ignorantiã reliqͥssent Si uidemi¬
atores introissent uineã tuã. & eã uł hostiliter
eorum fuiss& uindemia. tam̃ racemos uitibꝰ foliisq
celatos int̾ palmites reliquissent. Sed hostes qͥ ad te
d nõ iubente uenerunt: significat autẽ babil onisᷤ
& exercita̾ Nabuchodonosor. inuestigauerur⁊ omĩa
secreta tua: & cauernas. & foramina speluncarũ
qͥbꝰ habitas iustrauerunt. & reuera ut dicamꝰ aliqͥd
& de natura loci: omis australis regio idumeoꝵ
de eleutheropoli usq petrã & hailã. hec ẽ. enim
possessio esau. In specubꝰ habita ciunculas hab&:
& ꝓpt̾ nimios calores solis qr meridiana ꝓuincia
ẽ. sub t̾raneis tuguriis utitur Discooperui in qͥt

Expanded text:
Quod dicit hoc est: Si fures et latrones, qui nocte domos suffodere consuerunt, et rapere quae in domibus sunt, introissent ad te, et absconditi tenebris circuissent domus tuae angulos, utique hoc tulissent, quod sibi putabant posse sufficere: et aliquid in aedibus, vel per satietatem, vel per ignorantiam reliquissent. Si vindemiatores inteorum fuisset vindemia, tamen racemos vitibus foliisque celatos, inter palmites reliquissent. Sed omnia hostes, qui ad te, Domino jubente, venerunt significat autem Babylonios, et exercitum Nabuchodonosor, investigaverunt omnia secreta tua, et cavernas, ac foramina speluncarum, in quibus habitas, lustraverunt. Et revera, ut dicamus aliquid et de natura loci, omnis australis regio Idumaeorum de Eleutheropoli usque Petram, et Ailam haec est enim possessio Esau, in specubus habitatiunculas habet. Et propter nimios calores solis, quia meridiana provincia est, subterraneis tuguriis utitur. Discooperui, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
sensũ eẽ. conitio.: Transmigratio ierłm quȩ in cun-¬
ctis terminis regionibꝰq diuisa ẽ: urbes austri
lerunt hi qui salui fuerint. in hebreo scriptũ est
mosu̾: Qui non ut aquila & septuaginta. & theo do¬
tores intelligendi sunt Siqͥdẽ. sesosmeno. id ẽ. salua¬
ti: fletim hebreo sermone dicuntur Qͥ iuxta histo¬
riã ut potuimus int̾pretati sumus: & int̾ confrago¬
sos scopulos nram nauiculã reximus. sp̃ali intelli¬
gentie uela pandamus: ut flante dñõ & sua re¬
ferente misteria. leti ꝑueniamus ad portũ. E otẽprẽ

Expanded text:
sensum esse conjicio: Transmigratio Jerusalem, quae in cunsensum esse conjicio: Transmigratio Jerusalem, quae in cunctis terminis regionibusque divisa est, urbes Austri, lerunt, 384 hi qui salvi fuerint, in Hebraeo scriptum est, MOSIM  : qui non ut Aquila, et Septuaginta, et Theodotores intelligendi sunt. Siquidem σεσωσμένοι, id est, salvati, PHELETIM   Hebraeo sermone dicuntur. Quia juxta historiam, ut potuimus, interpretati sumus, et inter confragosos scopulos nostram naviculam reximus: spiritualis intelligentiae vela pandamus, ut flante Domino, et sua reserante mysteria, laeti perveniamus ad portum. Eo tempore
Abbreviated transcription (Latin):
sidebunt ciuitates austri quȩ sunt in tribu uida
Reuersi ent̃ in urbẽ suã: & quȩ urbi tucina sunt
obtinebunt: Cumq expleta fuerint hec sic̃ in libro
iudicũ mittebat dñs saluatores qͥ popłm de captiui¬
tate saluarent. sic ascendent & uenient in montẽ
sẏon. ut iudicent atq discernant quasi subiectũ
& seruientẽ sibi montẽ esau: id ẽ. idumeos Sub¬
iugatisq omĩb : erit dnõ regnũ. Ubi nos posuimus
simmachus & theodocion cũ hebraica ueritate
concordent.. Nos autẽ abhebreo qͥ nos in scripturiᷤᷤ
erudiuit didicimus bosphorũ sic uocari & quasi
autẽ locũ quelib& regni babilonis intelligere.
ꝗͣꝗͣ aliud arbitrer: Nã consuetudinis ꝓpħarum
ẽ quando loquiitur contra babilonẽ. ammo¬
nitas. moabitas philistiim. & ceteras nationes mui¬
tis sermonibus lingue eorũ abuti: & seruare idio¬
mata ꝓuinciarũ.: Quia gͦ lingua assiriorũ t̾minus

Expanded text:
sidebunt civitates Austri, quae sunt in tribu Juda: sidebunt civitates Austri, quae sunt in tribu Juda: reversi enim in urbem suam, ea quae urbi vicina sunt obtinebunt. Cumque haec expleta fuerint, sicut in Judicum libro, mittebat Dominus salvatores qui populum de captivitate salvarent: sic ascendent, et venient in montem Sion, ut judicent atque discernant, quasi subjectum, et servientem sibi montem Esau, hoc est, Idumaeos: subjugatisque omnibus, erit Domino regnum. USymmachus et Theodotio cum Hebraica veritate concordent. Nos autem ab Hebraeo, qui nos in Scripturis sanctis erudivit, didicimus bosphorum sic vocari: et quasi autem locum quemlibet regni Babylonis intelligere, quamquam et aliud arbitrer. Nam consuetudinis prophetarum est, quando loquuntur contra Babylonem, Ammonitas, Moabitas, Philisthiim, et caeteras nationes, multis sermonibus linguae eorum abuti, et servare idiomata provinciarum. Quia ergo lingua Assyriorum terminus,
Abbreviated transcription (Latin):
is isrł.terrã chananeorũ usq sarathã. & transmi¬
gratio ierłm usq ad euphratẽ possidebunt ciuita¬
tes nageb: & ascendent qͥ salui fuerint de monte
sion ut puniant montẽ esau: & erit dnõ regnũ.
Multũ in hoc loco translatio nr̃a discrepat: ab edi¬
tione uulgata. Unde debemus in expositione histo¬
riȩ : hebraicã ueritatẽ sequi Qui de babilone uix-¬
ta uolum̃ ezram. & neemiã. peuersi fuerint in
uideã : recte transiigratio uoeabuntur Iotus ille
exercitus filiorũ illorũ. ad meridiẽ qͥdẽ & ad oc¬
cidentẽ. & ad septentrionẽ possidebunt idu meos
& palestinos. & montẽ ephraĩ. & samarͥam & ben¬
iamin. qr confinis ẽ. solitudini : specialiter obtine¬
bit galaad. Contra orientẽ uero cunctis quȩ in
terra chananeorũ sunt imꝑabunt. usq ad sareptã
sidoniorũ: ubi quondã heliã pauit iudua. Porro
hi qui de ipsa ierłm metropoli ciuitate tͣnslati fu¬
erant in sapharat. qđ nos in bosphoro ueramꝰ: pos¬

Expanded text:
is Israel: terra Chananaeorum usque Sareptham, et transmigratio Jerusalem usque Euphrathem, possidebunt civitates Nageb. Et ascendent qui salvi fuerant de monte Sion: ut puniant montem Esau, et erit Domino regnum. Multum in hoc loco translatio nostra discrepat ab Editione Vulgata: unde debemus in expositione historiae Hebraicam veritatem sequi. Qui de Babylone juxta volumen Esdrae et Neemiae reversi fuerant in Judaeam, recte transmigratio vocabuntuexercitus filiorum Israel tam ad meridiem, quam ad occidentem, et ad septentrionem possidebunt Idumaeos, et Palaestinos, et montem Ephraim et Samariam. Benjamin, quia confinis est solitudini, specialiter obtinebit Galaad. Contra orientem vero cunctis, qui in terra Chananaeorum sunt, imperabunt usque ad Sareptham Sidoniorum, ubi quondam Eliam pavit vidua . Porro hi qui de ipsa Jerusalem metropoli civitate translati fuerant in Sapharad, quod nos in Bosphorum vertimus, pos
Abbreviated transcription (Latin):
mine. & qͥ tenent campestria & humilia. id ẽ. disci¬
pli eius qͥdic̃. discite ame qͥa mitis sũ & humilis
corde. possidebunt montẽ esau & pilistiim. Qes pos-¬
sumꝰ ꝓpt̾ suꝑbiã dogmatũ & eloquentiã scłarẽ in eth¬
nicorũ ꝑsonã acciꝑe.: ut in monte magistri suit. in
pbilistiim & aliengenis discipuli qͥ magistrorũ au-¬
etoritate ducuntur. & non solũ montẽ esau & alie¬
nigenas: sed regionẽ qͦq ephraĩ & samariȩ possi¬
debunt. Ephraim & samaria erebro in osee legimꝰ
& in heresibus que sub nomine xpiano ȩccłiã di¬
uidunt int̾pretati sumꝰ. & ibi enim sꝑatur ub̾tas.
& ibi custodiã fidei reꝓmittunt: Porro beniamin fi¬
lius dexterȩ atq uirtutis ubi templũ dei est.
possidebit galaad. quȩ interp̃tatur tͥnsmigratio
testimonii. iherłm carneã significans. Abillis enĩ
ad nos: testimonium dĩ conmigrauto. Iuxta. lxco.¬

Expanded text:
mine, et qui tenent campestria et humilia, id est, discimine, et qui tenent campestria et humilia, id est, discipuli ejus, quibus dicit: Discite a me quia mitis sum, et humilis corde , possidebunt montem Esau et Philisthiim: quos possumus propter superbiam dogmatum, et eloquentiam saecularem in Ethnicorum persona accipere. Ut in monte sint magistri, in Philisthiim, et alienigenis discipuli, qui magistrorum auctoritate ducuntur. Et non solum montem Esau, et alienigenas, sed regionem quoque Ephraim et Samariae possidebunt. Ephraim et Samariam crebro in Osee legimus, et in haeresibus, quae sub nomine Christiano Ecclesiam dividunt, interpretati sumus. Et ibi enim speratur ubertas, et ibi custodiam fidei repromittunt. Porro Benjamin, filius dexterae, atque virtutis, ubi Templum Dei est, possidebit Galaad, quae interpretatur transmigratio testimonii, Israelem carneum significans: ab illis enim ad nos testimonium Domini commigravit. Juxta
Abbreviated transcription (Latin):
.ẽ. cãpestrẽ regionẽ que circa eleuteropolĩ ẽ. reꝓ¬
mitti. qđ ad rinocurusã & ad mare usq tenden¬
da sit: id ẽ. de tribu uida non solũ eleutheropo¬
lim teneat. sea usq ad maritimã ꝑueniant & phi¬
listiim suo imꝑio subiugent. quos pͥus non habue¬
rant subiugatos. Duabit᷑ qͦq t̾minꝰ filiorũ uda
usq ephraim. ubi nunc neapolis ẽ. & usq ad regio¬
nẽ samariȩ ubi sebaste condita ẽ.. Beniamin autẽ
cuius statĩ ab ierłm cont̾ septẽtrionẽ t̃mini dila¬
tantur. cunctã possidebit arabiã. que pͥus uocaba
& beniamin & galaad. hi qͥ fuerunt in meridie pos¬
si debunt. Hoc utrũ factũ sit: as uiderit Potest enim
ex parte ꝑ aimos qͥngentos usq ad aduentũ xp̃i eẽ.
completũ. Quod certissime scio quotidie completur¬
in nobis: & in regno ȩcclie confirmatur. Hi enĩ qui
habitant in meridie id ẽ. nageb. & in uero sunt lu¬

Expanded text:
est, campestrem regionem quae circa Eleutheropolim est, repest, campestrem regionem quae circa Eleutheropolim est, repromitti: quod ad Rhinocoruram, et ad mare usque tendenda sit, id est, de tribu Juda non solum Eleutheropolim teneant, sed usque ad maritima perveniant, et Philisthiim suo imperio subjugent, quos prius non habuerant subjugatos. Dilatabitur quoque terminus filiorum Juda usque ad Ephraim, ubi nunc Neapolis est, et usque ad regionem Samariae, ubi Sebaste condita est. Benjamin autem cujus statim ab Jerusalem, contra septentrionem termini dilatantur, cunctam possidebit Arabiam, quae prius vocabatt Benjamin, et Galaad, hi qui fuerint in Meridie possidebunt: hoc utrum factum sit, Deus viderit; potest enim ex parte per annos quingentos usque ad adventum Christi esse completum: quod sicut certissime scio, 382 quotidie completur, et in regno Ecclesiae confirmatur. Hi enim qui habitant in Meridie, id est, in Nageb, et in vero sunt lu
Abbreviated transcription (Latin):
qͥlucẽ xp̃i habere se simul&. Qem̃ ipse sathanas
transfiguratur in angłm lucis. Ethereditabunt hi
qͥ ad austrũ sunt montẽ esu. & qͥ in campestribꝰ
philistuim. & possidebunt regionẽ ephraim. & regi¬
onẽ samarie. & bemamin possidebit galaad. Laoe
Et possidebłt qͥ in nageb montẽ esau. & qͥ in sephela
alienigenas. & possidebunt montẽ ephraim. & cam¬
pũ samariȩ & beniamin & galaad Reuerso in re¬
gnũ suũ uida qͥ habitauit in meridie. & possedit
cunctã regionẽ iuxta diuisionẽ iħu filii nauȩ. quȩ
uergit ad scorpionẽ. id ẽ. omem̃ acribitinã. bi qͥ pͥus
t̾minis artabantur angustis. possidebunt montẽ
esau iã ẽ. montes scir. & montana que ante edom
possederat. Qͥ autẽ habitabant in sephela. id ẽ. in
campestribꝰ lidda. & eminaus. diospolim scilic& n
copolimq significans : possidebunt palestinos. qͥnq
geth: uł om̃em illã plagã. quę uxta actus apłoꝵ¬
saronas appellatur: Alii uͦ putant eã sephelã. id

Expanded text:
lucem Christi habere se simulat. Et enim ipse Satanas transfiguratur in Angelum lucis . Et haereditabunt hi qui ad Austrum sunt, mentem Esau: et qui in campestribus, Philisthiim: et possidebunt regionem Ephraim, et regionem Samariae: et Benjamin possidebit Galaad. LXX: Et possidebunt qui in Nageb, montem Esau: et qui in Sephela, alienigenas, et possidebunt montem Ephraim, et campum Samariae, et Benjamin, et Galaad. Reverso in regnum suum Juda, qui habitavit in Meridie, et possedit cunctam regionem, juxta divisionem Jesu filii Nave, quae vergit ad scorpionem, id est, ad omnem Acrabitthenam, hi qui prius terminis arctabantur angustis, possidebunt montem Esau, id est, montes Seir, et montana quae Edom ante possederat. Qui autem habitabant in Sephela, id est, in campestribus, Liddam et Emmaus, Diospolim scilicet, Nicopolimque significans, possGeth, vel omnem illam plagam quae, juxta Actus apoSaronas appellatur. Alii vero putant eam Sephelam, id
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ aut uixta historiã sũb rorobabel eẽ. iã factũ. aut
certe iã uixta ꝓpħiã & mysticos intellectus quoti¬
die in eccłia fieri. & in regno animȩ aduersũ car¬
nẽ in uno quoq compleri. Frum̃tariũ autẽ scdm
tropologiã desmere eẽ. dicimus in hereticis. qͣndo
nullus fuerit qͥ apd̃ eos gͣnũ tritici qđ in t̾ra mortuũ
ẽ. & panẽ de celis habere se iactet St̃ qͥ tryeo ꝙ̃or¬

Expanded text:
 aut juxta historiam sub Zorobabel esse jam factum, aut certe juxta prophetiam, et mysticos intellectus quotidie in Ecclesia fieri, et in regno animae adversus carnem, in unoquoque compleri. Frumentarium autem secundum tropologiam desinere esse dicimus in haereticis, quando nullus fuerit qui apud eos granum tritici, quod in terra mortuum est, et panem de coelis habere se jactet. Sunt
Abbreviated transcription (Latin):
isaac dicit᷑ ad esau. Dnm̃ tuũ illũ feci: & om̃s sr̃s
tuos subieci ei seruos. friq tuo seruies Et ñ erurs
reliqͥȩ domus esau: quando om̃a genu xpõ flectuꝵ
celestiũ. terrestriũ. & infernorũ. & subicient᷑ ei uni¬
iccirco domꝰ iacob & ioseph in ignẽ uertet᷑. & flã¬
mã: imitans deũ suũ qͥdic̃: Ego sũ ds̃ ignis consu¬
mens. Ut deuoretis paleis peccatoꝵ. frum̃tũ purũ¬
in horrea congregentur: Cimeta quȩ diximꝰ & quȩ
dicturi sumus. udei sibi futuro temprẽ pollicentur
saluatoris: Ego ueni in nomine patris mei & ñ susce¬
pistis me. Si alius uenerit in nomine suo illũ susci

Expanded text:
m tuum illum feci: et omnes fratres tuos subjeci ei servos: fratrique tuo servies . Et non erunt reliquiae domus Esau, quando omnia Christo genuflectent coelestium et terrestrium, et infernorum , et subjicientur ei uniidcirco domus et Jacob et Joseph in ignem vertetur et flammam, imitans Dominum suum, qui dicit: Ego sum Deus ignis consumens , ut devoratis paleis peccatorum, frumentum puruin horrea congregetur. Cuncta quae diximus, et quae dicturi sumus, Judaei sibi futuro tempore pollicentur, Salvatoris: Ego veni in nomine Patris mei, et non suscepistis me: si alius
Abbreviated transcription (Latin):
hereditate possederant. Et erit domꝰ iacob id est
uida ignis: & domus iosepħ id ẽ. decẽ tribuũ flã¬
ma. De ioseph quippe natꝰ ẽ. epbraim : ex qͣ tribu
samarie imꝑiũ fuit.: Domus autẽ esau id ẽ. idune¬
orũ qͥ tam seui & crudeles extiterant. contra fra¬
tre suũ. uertetur in stipulã ut qͦmͦ ignis & fla¬
ma eito stipulã deuorat. sic duo regna in unus¬
in unius sibi uirgę tuxta iezechiel copulã fede¬
rata: uastabunt idumeã & deuorabunt eã. Et ñ
erit residuus ex popło. qͥ possit euersionẽ aduer-¬
sariosum uicinis gentib nunciare. Hoc ẽ. enĩ qđ
loexe. transtuleruntꝰ ΠYEOΦOΡΟN. qđ nos in fram̃¬
tariũ uertimus: iuxta antiqͥ sermonis eloqͥum.
Cos enim qͦs nunc agentes in rebꝰ uel ueredarios
appellant. ueteres frumentarios nominabant S
meliꝰ ẽ. ut ipsũ sequamur hebraieũ. id ẽ. sarith:
qđ int̾pretat᷑ uł reliquus uixta aqͥlã. uł effu¬
giens iuxta simmachũ. uł scđ̾m theo docionem¬

Expanded text:
possederant. Et erit domus Jacob, id est, Juda, ignis, et domus Joseph, id est, decem tribuum, flamma. De Joseph quippe natus est Ephraim, ex qua tribu Samariae imperium fuit; domus autem Esau, id est Idumaeorum, qui tam saevi et crudeles exstiterant contra fratrem suum, vertetur in stipulam. Et quomodo ignis et flamma cito stipulam devorat: sic duo regna in unius sibi virgae juxta 379 Ezechiel copulam foederata, vastabunt Idumaeam et devorabunt eam, et non erit residuus ex populo, qui possit eversionem adversariorum vicinis gentibus nuntiare. Hoc est enim quod LXX transtulerunt πυροφόρον, quem nos in Frumentarium vertimus, juxta antiqui sermonis eloquium; eos enim quos nunc Agentes in rebus, vel Veredarios appellant, Veteres Frumentarios nominabant. Sed melius est, ut ipsum sequamur Hebraicum, id est, SARID  , quod interpretatur vel reliquus, juxta Aquilam, vel effugiens, juxta Symmachum, vel s
Abbreviated transcription (Latin):
domꝰ iacob eos qui se possederant. Nerit domꝰ iacob
ignis. & domus ioseph flamma : & domus esausti¬
syon erit saluatio. & erit scm̃. & possidebit donus
iacob eos qͥ se possederant. Et erit domꝰ iacob ignis.
& domus ioseph flamma. Domꝰ esau stipula. & sue-¬
cendentur in eos. & deuorabunt illos. &ñ erit fru¬
ñtariꝰ domui esau: qr dñs loquutꝰ est. Idumea
subuersa & abinimicis gentibꝰ cũ qͥbus priꝰ contra
ia cob fedꝰ inierat deuorata. In monte fyon erunt
reliquiȩ. eritq saluatio. & erit sc̃s. hoc ẽ. uł ipse dñs
reuertetur ad templũ quod ꝓpt̾ peccata dimiserat.

Expanded text:
ulg. possederant. Et erit domus Jacob ignis, et domus Joseph flamma, et domus Esau stiSion erit salvatio; et erit sanctum, et possidebit domus Jacob qui se possederant. Et erit domus Jacob ignis, et domus Joseph flamma, domus autem Esau stipula, et succendentur in eos, et devorabunt illos, et non erit frumentarius domui Esau, quia Dominus locutus est. Idumaea subversa, et ab inimicis gentibus, cum quibus prius contra Jacob foedus inierat, devorata, in monte Sion erunt reliquiae, eritque salvatio, et erit sanctus; hoc est, vel ipse Dominus revertetur ad templum, quod propter peccata dimiserat,