comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ita & eaIem nota est. Et quia
signa freq̃nter eadem: ⁊ eo uł max¬
ime ars comectoris apparet. si sub
identitate signoꝵ. diu̾sitatẽ
rerũ cauta discretione distinguit.
hec qͥdem gen̾alia sunt. Que uͦ
st̃ sp̃ãlia singłoꝵ : latuis patent.
Non tñ p̃t̾eundum ẽ. signorum
uim ꝓ qualitate ꝑsonarũ seu̾io¬
rem aut mitiorem eẽ. Pecume
siqͥdem contrectatio aliis letum.
tristem aliis euentũ denunti¬
at. Sic ex non apparentib cau¬
sis inopina uen̾is p̃sentia ama¬
ritudinẽ fortune freq̃ntius in¬
gerit. Nñ illud ysiphiles arche¬
mͥ usa uenus. Si enĩ ex reliqͥis
cogitationũ aut cereris bachi¬
uestimulis incitata uenus oc¬
currat. ĩn somnioꝵ uanitati
rectius applicabitur. q̃ omĩa
comectoꝵ disciplina qͣsi uana
contẽpnit. iuxta illud uiri sa¬
pientis. Somina ne cures. nam
mens humana qd̾ optat. dũ
uigilat sꝑat ꝑ somnũ cernit
tithesim rerum: seq̃nda st̃ u̾i¬

Expanded text:
ita et eadem nota est. Et quia ita et eadem nota est. Et quia signa frequenter eadem, in eo vel maxime ars conjectoris apparet, si sub identitate signorum, diversitatem rerum cauta discretione distinguit. Haec quidem generalia sunt. Quae vero sunt specialia singulorum, latius patent. Non tamen praetereundum est, signorum vim, pro qualitate personarum, saeviorem aut mitiorem esse. Pecuniae siquidem contrectatio, aliis laetum, tristem aliis eventum denuntiat. Sic ex non apparentibus causis inopina Veneris praesentia amaritudinem fortunae frequentius ingerit. Unde illud Hypsipyles Archemihi visa Venus. Si enim ex reliquiis cogitationum, aut Cereris Bacchive stimulis incitata Venus occurrat, insomniorum vanitati rectius applicabitur, quae omnia conjectorum disciplina, quasi vana contemnit, juxta illud viri sapientis: Somnia ne cures, nam mens humana, quod optat, Dum vigilat, sperat, per somnum cernit tithesin rerum, sequenda sunt veri
Abbreviated transcription (Latin):
tarum significationũ. Om̃is uͦ
res quot ħt aliarũ similitudi¬
nes: tot gerit earũdem signifi¬
cationes. ita tñ ut maior nũqͣm
minoris sit signum. Signa siqͥ¬
dem semꝑ minora st̃. Inde: quod
hominẽ sub̾a que uis significat
uttpote aliquid cõmune c̃ omĩbꝰ
habentẽ. qd̾ ⁊ ĩfigura reptilium
petri ꝙ in locis płibus script᷑arũ
manifestũ ẽ. Porro quo similitu¬
do exp̃ssior ẽ: eo magis cognata
& familiarior ⁊ significatio. Simi¬
litudo uͦ aut substantialis ẽ. ut
que ex gen̾e aut spetie. aut acci¬
dentalis: ut ex qͣntitate aut qͣli¬
tate aut uariis accidentiũ formiᷤ.
aut imitationis ẽ: ut cũquis alii
quouis motu oꝑis ꝯformatur.
Et hoc qͥdem mͦ potest creatura
creatori ẽẽ consimilis. cũ tñ nul¬
lo sub̾ali uł accidentali participẽt.
Canse qͦ suuis conformat᷑ effectꝰ.
ꝙ reciꝑ e causa si tñ minor ẽ. effec¬
tui suo dr eẽ consimilis. Cet̾um
similiũ rerũ sic̃ idem iudicutmr:

Expanded text:
tarum significationum. Omnis vero res, quot habet aliarum similitudines, tot gerit earumdem significationes; ita tamen, ut major nunquam minoris sit signum. Signa siquidem semper minora sunt. Inde est quod hominem substantia quaevis significat, utpote aliquid commune cum omnibus habentem, quod et in figura reptilium Petri, et in pluribus locis Scripturarum manifestum est. Porro, quo similitudo expressior, eo magis cognata et familiarior est significatio. Similitudo vero aut substantialis est, ut quae ex genere, aut specie: aut accidentalis, aut ex quantitate, aut qualitate, aut variis accidentium formis: aut imitationis est, ut cum quis alii quovis motu operis conformatur. Et hoc quidem modo potest Creatori creatura esse consimilis, cum tamen nullo substantiali vel accidentali participent. Causae quoque suus conformatur effectus, et reciproce causa, si tamen minor est, effectui suo dicitur esse consimilis. Caeterum similium rerum sicut idem judicium,
Abbreviated transcription (Latin):
citas semꝑ pluribꝰ cedit. Ea ergo
cansa instituti sunt magistra¬
tus. ut asubditis in urie ꝓpul¬
sent᷑. ipsaq res publica qua¬
si illoꝵ. opificio calcietur. Est
enim quasi discalciata qͣndo
in uiriis exponitur. quo nicħ
potest ignominiosius ẽẽ geren¬
tib magistratũ. Afflictus nã-¬
q popłs. quasi pͥncipis po¬
dagram arguit ꝙ conuincit.
Cunc autẽ tocius rei publi¬
ce salus incolumis p̃claraq
erit. si suꝑiora menbra se mi¬
pendant inferiorib. & infe¬
riora suꝑiorib pari iure res¬
pondeant. ut singła sint
quasi alioꝵ adinuicem m̃¬
bra. ꝙ in eo ÷ͥ quisq maxi¬
me credat ẽẽ consultum. in
quo aliis utilius nouerit
eẽ ꝓspectum.

Expanded text:
citas semper pluribus cedit. Ea ergo citas semper pluribus cedit. Ea ergo causa instituti sunt magistratus, ut a subditis injuriae propulsentur, ipsaque respublica quasi illorum opificio calcietur. Est enim quasi discalciata, quando injuriis exponitur, quo nihil potest ignominiosius esse gerentibus magistratum. Afflictus namque populus, quasi principis podagram arguit et convincit. Tunc autem totius reipublicae salus incolumis praeclaraque erit, si superiora membra se impendant inferioribus, et inferiora superioribus pari jure respondeant, ut singula sint quasi aliorum ad invicem membra, et in eo sibi quisque maxime credat esse consultum, in quo aliis utilius noverit esse prospectum.
Abbreviated transcription (Latin):
uariis. consistunt. seruiles qͦ
obsecundationes. ꝙ multipli¬
ces uictus adquirendi uiteq
sustentande aut rem familia¬
rem amplificandi forme. q̃ nec
ad p̃sidendi ꝑtinent auctorrra¬
tẽ. ꝙ uniu̾sitati rei publice
usqueqͣ ꝓficiunt. hec autem
tot sunt. ut res publicanon
octi pedes cancros s ꝙ centi¬
pedes pedum numositate tͣn¬
scendat. Et qͥdem p̃multitudi¬
ne nuni̾ari non possunt: cũ tñ
non infinita sint ꝑ naturam.
s qr tam uarie figure sunt. ut
nullus uinquã officioꝵ scͥptor.
in singłas species eoꝵ specialia
p̃cepta dederit. Ueruntñ qd̾
generale ẽ omnib ꝙ singłis
ꝓcuratur:ut legis scilicet limi¬
tes non excedant. ꝙ ad publi¬
cam utilitatẽ omĩa referant᷑. De¬
bent autẽ obseqͥñ ĩtiora suꝑiorib.
que omia eisde uicisim debẽt neceͤ¬
sarium subsidium ꝓ indere
Unde plutarchꝰ ea dicit ĩ om̃ib
exequenda. que humiliorib id
÷ multitudini ꝓsunt. Nam pau-¬

Expanded text:
variis consistunt, serviles quoque obsecundationes, et multiplices victus acquirendi, vitaeque sustentandae, aut rem familiarem amplificandi formae; quae nec ad praesidendi pertinent auctoritatem, et universitati reipublicae usquequaque proficiunt. Haec autem tot sunt, ut respublica non octipedes cancros, sed et centipedes pedum numerositate transcendat. Et quidem prae multitudine numerari non possunt, cum tamen non infinita sint per naturam, sed quia tam variae figurae sunt, ut nullus unquam officiorum scriptor, in singulas species eorum specialia praecepta dederit. Verumtamen quod generale est omnibus et singulis procuratur, ut legis scilicet limites non excedant, et ad publicam utilitatem omnia referantur. Debent autem obsequium inferiora superioribus, quae omnia eisdem vicissim debent necessarium subsidium providere. Unde Plutarchus ea dicit in omnibus exsequenda, quae humilioribus, id est multitudini, prosunt. Nam pau
Abbreviated transcription (Latin):
utilia suadentẽ. qr ꝙ inea ad
erudicionẽ tuam sp̃s loquit᷑
Preuidet angłm cohibentẽ il¬
licitos gressus tuos. ꝙ eũ osten¬
dit tͥ. Quauia ad honores eccłi¬
asticos ascendendum sit. q̃ uia
sit fugienda. canones docent.
Contempnis tñ. quia inuia
mandatoꝵ dei non uides an¬
głm tenentẽ gladium. ut occi¬
dat te. Cadem incedit asina.
homo tui collatione stolidus
ꝙ tardus ꝙ qui uerbi ꝙ exem¬
pli tui calcarib urgendus ẽ ut
faciat legem. iudet angłm. ti¬
met. subsistit. ꝙ consilium dei
tͥ enunciat. Loquitur in casu
isto. Lu miracłm uenerare. ꝙ
singła uerba eus repone &
ex sculpe intabulis cordis
tui.

Expanded text:
utilia suadentem, quia et in ea ad eruditionem tuam spiritus loquitur. Praevidet angelum cohibentem illicitos gressus tuos, et eum ostendit tibi. Qua via ad honores ecclesiasticos ascendendum sit, quae via sit fugienda, canones docent. Contemnis tamen, quia in via mandatorum Dei non vides angelum tenentem gladium, ut occidat te. Eadem incedit asina homo tui collatione stolidus et tardus, et qui verbi et exempli tui calcaribus urgendus est, ut faciat legem, videt angelum, timet, subsistit, et consilium Dei tibi enuntiat. Loquitur in casu isto. Tu miraculum venerare, et singula verba ejus repone, et exculpe in tabulis cordis tui.
Abbreviated transcription (Latin):
rerum. siqͥs semel aut amplius
st̾nutauerit: Qͥd si oscitauerit:
Quid demiq si undecũq sonum
emiseritꝰ. Hec tñ ex causis quas
phisici nouerunt. aliqͣtenus
ad eũ ꝑtinent: c̾ca quẽ fiunt.
Esto dũ aliena oꝑa impeclire aut
ꝓmou̾e ñ queant. sic̃ nec ĩania
sarmina. aut suꝑsticiose q̃ dam
ligat᷑e. que tota medicoꝵ secta
condempnat. licet hec ip̃a aqͥb¬
dam eminentiori qͦdam noĩe¬
phisica soleant apellari. Phisi¬
cũ ꝙ enĩ dñt. cuiꝰ occultissima

Expanded text:
rerum, si quis semel aut amplius rerum, si quis semel aut amplius sternutaverit? Quid si oscitaverit? Quid denique si undecunque sonum emiserit? Haec tamen ex causis quas physici noverunt, aliquatenus ad eum pertinent circa quem fiunt. Esto, dum aliena opera impedire, aut promovere non queant. Sicut nec inania carmina, aut superstitiosae quaedam ligaturae, quae tota medicorum secta condemnat, licet haec ipsa a quibusdam eminentiori quodam nophysica soleant appellari. Physicum etenim dicunt, cujus occultissima
Abbreviated transcription (Latin):
coIA cedt̃ inusũ
sapientis. hcq
mat̾iã uͥtutis exer¬
cende. qͣcͣq dicunt᷑
aut fiunt. Nã & ocia eiꝰ: negotia
stͣ. & dũ ronis libramine rerũ
oͣiũ uires pensat. ꝓuida dispñ¬
satione qͥcqͥd adbeatitudinẽ
ꝑfic̃: qͣdam qͣsi manu uͥtutis
appͣhñdit. T gͦ diuine sapĩe¬
tuş argum̃to ualidissimo du¬
plicit᷑ fidẽ facis. dũ & intuis
actibꝰ rectꝰ incedis. & philoso¬
pharis ĩnugis alienis. Alacres
itaq exeant nuge nr̃e qͣs sere¬
nitas tua ꝓdire iubet ĩpublicũ.
ut c̃iectores mathematicos cũ
qͥb dã aliis nugatoribꝰ urͦdu-¬
cant. qͥa qͥbꝰ dedisti eg̃diendi
audatiã securitatis quoq fi¬
dutiam p̾stabis. Connectant᷑
gͦ inferiora suꝑioribꝰ. & siqͥd in
alterutͥs uitiosũ aut de forme
apparuerit: benignitatis tuȩ
prudentia corrigatur.
Qui somnũs & auguriis credit.
ñqͣmfore securũ. Ego sentnͣtiã
& u̾issimam & fidelissimã pu-¬
to. Qͥd eñi refert adc̃seq̃ntiam

Expanded text:
ia cedunt in usum sapientis, habentque materiam virtutis exercendae, quaecunque dicuntur aut fiunt. Nam et otia ejus negotia sunt, et dum rationis libramine rerum omnium vires pensat, provida dispensatione quidquid ad beatitudinem proficit, quadam quasi manu virtutis apprehendit. Tunc ergo divinae sapientiae tuae argumento validissimo dupliciter fidem facis, dum et in tuis actibus rectus incedis, et philosopharis in nugis alienis. Alacres itaque exeant nugae nostrae, quas serenitas tua prodire jubet in publicum, ut conjectores, mathematicos, cum quibusdam aliis nugatoribus introducant; quia quibus dedisti egrediendi audaciam, securitatis quoque fiduciam praestabis. Connectantur ergo inferiora superioribus, et si quid in alterutris vitiosum, aut deforme apparuerit, benignitatis tuae prudentia corrigatur. Qui somniis et auguriis credit, nunquam fore securum. » Ego sententiam et verissimam et fidelissimam puto. Quid enim refert ad consequentiam
Abbreviated transcription (Latin):
ficatiam ex̃c̃itus sicut. ꝓu̾bialit̾
dici solet. quasi altera lance cõ¬
pensat. Cesareos tumphos duci
pocius quam ex̾citui. uet ustas
ascͥpsit ¶t enim solmꝰ ait qͣntũ
senitius aut sergius inter mi¬
lites. tantum inter duces im
ad notauit. Signis collatis qͥn-¬
quagies ꝙ bis dimicauit. Mar¬
cum marcellum solus suꝑ gres
sus: qͥ nouies ꝙ tͥcies pari mͦ fue¬
rat p̃liatus. Ad hec nullus celeriꝰ
scͥpsit. nemo uelocius legit. Qua¬
t̾nas etiam epłas ꝑhibetur simul
dictasse. Benignitate adeo p̃di
tus. ut quos armis sub egerat:
clem̃tia magis uicerit.

Expanded text:
ficaciam exercitus, sicut proverbialiter dici solet, quasi altera lance compensat. Caesareos triumphos duci potius, quam exercitui vetustas ascripsit. Ut enim Solinus ait, quantum Senicius aut Sergius inter milites, tant noluit. Signis collatis quinquagies dimicavit, Marcum Msus, qui novies et tricies pari modo fuerat praeliatus. Ad haec nullus celerius scripsit, nemo velocius legit, quaternas etiam epistolas perhibetur simul dictasse. Benigntus, ut quos armis subegerat clementia magis uicerit.
Abbreviated transcription (Latin):
uasi inquit qͥ mittit la¬
pidem inac̾uum mereu¬
rii. sic q̃ dat insipienti honorẽ.
hoc adiu̾sis diu̾so mͦ exponitur.
Ego sapientioꝵ. uenia inpetͣ¬
ta: a cuum credo mercurii in
quo consistit ratio calculandi.
qr mercurius num̃ eorum ẽ qͥ
negotiationẽ exercent. ꝙ ratio¬
ciniis suis diligenter inuigilãt.
Mittere gͦ lapidem in ac̾ium
quo regitur racio calculandi:
ẽ totam turbare calculi rõnẽ.
ꝙ honorẽ conferre insipientrẽ
rei publice subu̾tere uitam. Et
inpossibile ẽ ut alios utiliter
regat. quem propriꝰ subuertit
error. Ait enim Ubi non ẽ gu¬
b̾nator. popłs corruet. Y alibi.
Rex insipiens ꝑdet popłm suuĩ.
ꝙ cinitates in habitabunt᷑ suꝑ
sensum prudenciũ. Om̃is potẽcatꝰ
grauat medicũ. Breuem lan¬
guorem p̾scidet medicus. sic &
rex hodie ẽ. ꝙ cras moriet᷑. Cum
enim morietur hom᷑ heclitabit

Expanded text:
uasi, inquit, qui mittit lapidem in acervum Mercurii, sic qui dat insipienti honorem. Hoc a diversis diverso modo exponitur. Ego, sapientiorum venia impetrata, acervum credo Mercurii, in quo consistit ratio calculandi, quia Mercurius numen eorum est qui negotiationem exercent, et ratiociniis suis diligenter invigilant. Mittere ergo lapidem in acervum, quo regitur ratio calculandi, est totam turbare calculi rationem: et honorem conferre insipienti, est reipublicae subvertere vitam. Et impossibile est, ut alios utiliter regat, quem proprius subvertit error. Ait enim: Ubi non est gubernator, populus corruet . Et alibi: Rex insipiens perdet populum suum, et civitates habitabuntur super sensum prudentium. Omnis potentatus gravat medicum. Brevem languorem praecidet medicus, sic et rex hodie est, et cras morietur. Cum enim morietur homo, haereditabit
Abbreviated transcription (Latin):
aliis inuideret. ad eo ut pu¬
blico testimonio se citharedũ
pͥncipem ganderet appellari.
omnẽ ꝑosus : gͣuitatem. Philo¬
sophiam ꝑsequens qͣsi maies¬
tatis imꝑii inimicam. & nobi¬
liora ingenia uerit. se consili¬
is subdidit histrionum. quo¬
rum ipse non erubuit turpi¬
tudinẽ exercere. Hinc illud. qł
nõ dant ꝓceres dabit histrio.
Cum uͦ eẽt omĩum auarissimus.
ad eo ut nulli qd̾ cũq officiũ de¬
legaret. quin ꝓsequeret᷑ nosti qͥd
& mimis pecunias infinitas e¬
rogare non gͣuabatur. singłos
ꝓut quisq placuerat amplissi¬
me dignitatis noĩe suboenabat.
alios pat̾cios. alios senatores di¬
cens. hos illustrium spectabili¬
um ue nominib illustrabat.

Expanded text:
aliis invideret, adeo ut pualiis invideret, adeo ut publico testimonio se citharoedum principem gauderet appellari. omnem perosus est gravitatem. Philosophiam persequens quasi majestatis imperii inimicam, et nobiliora ingenia veritus, se consiliis subdidit histrionum, quorum ipse non erubuit turpitudinem exercere. Hinc illud: Quod non dant proceres, dabit histrio. Cum vero esset omnium avarissimus, adeo ut nulli quodcunque officium delegaret, quin prosequeretur: « Nosti quid et mimis pecunias infinitas erogare non gravabatur; singulos, prout quisque placuerat, amplissimae dignitatis nomine subornabat, alios patricios, alios senatores dicens. Hos illustrium spectabiliumve nominibus illustrabat.
Abbreviated transcription (Latin):
perete uiꝰ ille uerbi ꝑcussus ama¬
ritudineos manus et animũ
in euum ab huiꝰ mi leuitate sus¬
pendit. habuitq semꝑ grãm
exꝓbranti. S longe secus nero ñ
imꝑatorũ s hoĩum fedisimꝰ. qͥ ad¬
eo scribitur captus amenitare
uocis. ut non m᷑pomis cibisq no¬
centib abstin̾et. s eiꝰ grãconser¬
uande. freq̃nti disterio uomitu¬
q purgaret᷑. plumbeãq carthel¬
lam supino uentre mandato
phisicoꝵ sepius & diutiꝰ susti¬
net. Adeo uero delectabat᷑ in
cantu. ut nec theatro t̾re mo¬
tu concusso cũ semel ceꝑat egͣ¬
deret᷑: añqͣm inchoata finiret.
Nlec qũẽqͣm egredi eo cantan¬
te licitum erat. Uñ płiq affec¬
ti tedio audiendi. simulato
funere elati sunt. Milites quͦq
nͥ alio uerba ꝓnuntiante nõ
apellabat. Hec agebat qͥcqͣm se¬
rio ioco ue quin phonascus as¬
taret: qͥ eum suis arteriis par¬
cere hortaret᷑. Instrum̃toꝵ qͦ
curiosissimꝰ erat ut eoꝵ ꝑitiã

Expanded text:
peret? » Cujus ille verbi percussus amaritudine, os, manus, et animum in aevum ab hujusmodi levitate suspendit; habuitque semper gratiam exprobranti. Sed longe secus Nero, non imperatorum, sed hominum foedissimus, qui adeo scribitur captus amoenitate vocis, ut non modo pomis cibisque nocentibus abstineret, sed ejus gratia conservandae, frequenti clysterio vomituque purgaretur, plumbeamque cartellam supino ventre, mandato physicorum, saepius et diutius sustineret. Adeo vero delectabatur in cantu, ut nec theatro, terraemotu concusso, cum semel coeperat, egrederetur, antequam inchoata finiret. Nec quemquam egredi eo cantante licitum erat. Unde plerique affecti taedio audiendi, simulato funere elati sunt. Milites quoque, nisi alio verba pronuntiante, non appellabat; nec agebat quidquam serio jocove, quin phonascus astaret, qui eum suis arteriis parcere hortaretur. Instrumentorum quoque curiosissimus erat, ut eorum peritiam
Abbreviated transcription (Latin):
das eẽ ꝓbabile ẽ. nͥ sint
reꝓbate lectionis cum om̃ia ñ
modo que scͥpta s etiam q̃ fac¬
ta sunt. ad ntilitatẽ hominis
corporeus scđ̾m assertionem
patrũ ad corporis usum insti¬
tutus ẽ. Ab uutio bñdixit ds̾¬

Expanded text:
e est, nisi sint reprobatae lectionis, cum omnia non modo quae scripta, sed etiam quae facta sunt, ad utilitatem hominis, corporeus secundum assertionem Patrum, ad corporis usum institutus est. Ab initio benedixit D
Abbreviated transcription (Latin):
elemosina. Sic bestie. sic
aues sic capiunt᷑ ꝙ pisces.
Modica esca in hamo poni¬
tur. ut in eo matronarũ
saccłi ꝓtrahant᷑. Est utiq
melius non habere qd̃ tri¬
buas: quam ut tribuas
petere impudenter. Non
h̾nt fratres hospitalis uł
alii quid hic de me queran¬
tur. qui enim hec loquit᷑
doctor eccłie ẽ: ꝙ forte ad eos
ierommus non respexit.
Ipsilicet ego non nou̾im:¬

Expanded text:
elemosyna. Sic bestiae, sic elemosyna. Sic bestiae, sic aves, sic capiuntur Modica esca in hamo ponitur, ut in eo matronarum sacculi protrahantur. Est utique melius non habere quod tribuas, quam ut tribuas petere impudenter. Non habent fratres hospitales, vel alii quod hic de me querantur. Qui enim haec loquitur, doctor Ecclesiae est, et forte ad eos Hieronymus non respexit. licet ego no
Abbreviated transcription (Latin):
monachoꝵ minus benigne
audiant eo qd̃ cłicos qd̾ ad
aliquid uisus ÷ p̃tulisse. Au¬
ctor ẽ. in quã quod uestis
nequaꝙͣ religionis diffenti¬
am faciat. s in om̃i habitu
qui timet d̾m ꝙ oꝑat᷑ iusti¬
ciam acceptus ẽ. illi. Idem
qͦ ait uestes pullas eque ii¬
ta ut candidas. Ornatus
ut sordes pari mͦ fugienda.
qr alt̾m delicias. alterum
głam redolet. Non absq li¬
neo amictu incedere. s p̃ciũ
linearũ uestiũ non habere:
laudabile ẽ. Et manifeste
uidetur expͥmere sectam tẽ¬
poris nr̃i hominũ scił qͥ irre¬
gularẽ quandam regłam ꝓ¬
fitent᷑. quos an ex uerbis enis
possis agnoscere: audi qͥd in¬
continenti subiungat. Alio¬
quin inquit ridicłm ꝙ ple¬
nũ dedecoris ẽ. referto mar¬
supio quod sudarium & ora
rium non habeas głari. St̃
qui pauꝑib parum tribu¬
unt ut amplius accipiant.
q sub p̃textu elemosine: q̃¬
runt diuicias. que magis
uenatio apellanda ẽ quã

Expanded text:
monachorum minus benigne monachorum minus benigne audiant, eo quod clericos ad aliquid visus est praetulisse; auctor est, inquam, quod vestis nequaquam religionis differentiam faciat, sed in omni habitu qui timet Deum, et operatur justitiam, acceptus est illi. Idem quoque ait: Vestes pullas aeque vita ut candidas. Ornatus ut sordes pari modo fugienda, quia alterum delicias, alterum gloriam redolet. Nam absque lineo amictu incedere, sed pretium linearum vestium non habere, laudabile est. Et manifeste videtur exprimere sectam temporis nostri, hominum scilicet, qui irregularem quamdam regulam profitentur, quos an ex verbis ejus possis agnoscere, audi quid incontinenti subjungat. Alioquin, inquit, ridiculum et plenum dedecoris est, referto marsuriumque non habeas, gloriari. Sunt, qui pauperibus parum tri- buunt, ut amplius accipiant, et sub praetextu elemosynae quaerunt divitias; quae magis yenatio appellanda est quam
Abbreviated transcription (Latin):
isti stimulo necessitatis ur¬
gentur. ꝙ sepe inuiti. St̃
tñ in habitu cõmuni quoᷤᷤ
scłares non audeo nomina¬
re. cum nicħ scłare sit di
chil s obseruatio man¬
datoꝵ dei sic ut religio¬
sorum pace dicam mo¬
nachatus nicħ ÷ ꝙ cano¬
nicatus nicħ. mandatoꝵ
obseruatione deducta.
hec igitur tandem ꝓsunt:
siquis legem obseruet. Si
uͦ sine his quispiam obser¬
uat legem. eum nequaꝗͣ
dixerim scłarem. Nerum¬
tũ geramus morem religio¬
sis. sint scłares int̾imi: quos
uestis pulla ab aliis non dis¬
cernit. Nulla enĩ iactura
nominis nͥ scłaris sit ꝙ uita.
Indignant᷑ aliqui qd̾ de religio¬
sis ego habitu scłaris. ꝙ conu̾¬
satione peccator ista ꝓnuncio:
ꝙ dum cõmendo cenobitas.
me aliis detrahere cͥminant᷑
Adu̾sus hos: non cesarems
benedictũ apello. qui sicut
girouagos ꝙ sarabaitas argu¬
it. sic manifeste cõmendat
cenobitas. Auctor mͥ ierom¬
musẽ. licet eum non nulli

Expanded text:
isti stimulo necessitatis uristi stimulo necessitatis urgentur, et saepe inviti. Sunt tamen in habitu communi, quos saeculares non audeo nominare, cum nihil saeculare sit dichil, sed observatio mandatorum Dei; sic, ut religiosorum pace dicam, monachatus nihil est, et canonicatus nihil, mandatorum observatione deducta. Haec igitur tandem prosunt, si quis legem observet. Si vero sine his quispiam observat legem, eum nequaquam dixerim saecularem. Verumtamen geramus morem religiosis, sint saeculares interim, quos vestis pulla ab aliis non discernit. Nulla enim jactura nominis, nisi saecularis sit et vita. Indignantur aliqui quod de religiosis ego habitu saecularis, et conversationis peccator ista pronuntio, et dum commendo coenobitas, me aliis detrahere criminantur. Adversus hos non Caesarem, sed Benedictum appello, qui sicut Gyrovagos et Sarabaitas arguit, sic manifeste commendat coenobitas. Auctor mihi Hieronymus est, licet eum nonnulli
Abbreviated transcription (Latin):
se aliquis scłarium mei scił
similiũ iam dictis ꝓfessio¬
nib conferat. qr uix ẽ. ut
quispiam talis: uł ignauo
cenobite possit equari. Si
quis enim in nobis aseptẽ¬
bris idib usq ad pascha ie¬
uinet. omni die nocturnis
assit uigiliiẜ iugiter abstine¬
at ab esu carniũ. omnẽ ue¬
neris ininundiciã nesciat.
horis competentib nũꝙͣ
desit aut raro. ꝙ hoc ex
rusta causa. sobrietatis li¬
mites non excedat. cautã
ponat filentu custodiam
ori suo. ꝙ diurnos excessus
deleat satisfactione cotidi¬
ana. ꝙ qd̾ p̃cipitur incun¬
ctanter ꝙ sine mora exple
rat ꝑacient̾ ut coram ton¬
dente se oͬmutescat. quis¬
quis non eũ quasi uirtutis
egregie ꝙ singłaris meriti
hominẽ admiret᷑. ꝙ cum
reu̾entia p̃conetur. tanqͣ
re uera apłicũ uirũ ꝙ ex¬
hec autẽ eciam ignaui
ex necessitate tñ faciunt
cenobite. Nam ineo astudi¬
osis differunt. qd̾ illi ex di¬
lectione ex̾cent ea: ad que

Expanded text:
se aliquis saecularium, mei scilicet se aliquis saecularium, mei scilicet similium, jam dictis professionibus conferat, quia vix est ut quispiam talis vel ignavo coenobitae possit aequari. Si quis enim in nobis, a Septembris Idibus usque ad Pascha, jejunet omni die, nocturnis adsit vigiliis, jugiter abstineat ab esu carnium, omnem Veneris immunditiam nesciat, horis competentibus nunquam desit, aut raro, et hoc ex justa causa, sobrietatis limites non excedat, cautam ponat silentii custodiam ori suo, et diurnos excessus deleat satisfactione quotidiana, et quod praecipitur incunctanter, et sine mora explearat patienter, ut coram tondente se obmutescat; quis non eum quasi virtutis egregiae, et singularis meriti hominem admiretur, et cum reverentia praeconetur, tanquam revera apostolicum virum, et exHaec autem etiam ignavi, ex necessitate tamen, faciunt coenobitae. Nam in eo a studiosis differunt, quod illi ex dilectione exercent ea, ad quae
Abbreviated transcription (Latin):
talis: qui nullo decoloret
actu hominũ singłaris enu¬
nentie uenustatẽ. Alii basi¬
lium. alii benedictũ. hi au¬
gustinũ. at isti: singłarem
magistrũ habent dñm iħm¬
ꝓfessiones minus tũ qũa me¬
rueruit cõmendau̾im: nicħ
deo teste insuggillationẽ ali
oꝵ rꝓfessionib suis recte in¬
cedentiũ ꝓtuli. Sc̃ĩ sunt uti¬
q cistercienses. cluniacenses
seĩ. scĩ monachi. ꝙ canonici
regłares. ꝙ inhis sicut stella
astella differt inclaritate:
sunt alii aliis sanctiores. ꝙ
quaus ꝓfessionẽ ꝓfessio añ¬
cedat: in quauis earũ forte
reꝑient᷑ qui possint scĩs suꝑi¬
oribꝰ ad equari. Nlane uirgi¬
nũ pͥmus gradus ꝙ singłaris
głe titulus ẽ. incontinentib
tũ ꝙ comugatis. forte sunt
aliqui multis uirginib p̃fe¬
rencti. Confessorib martires
p̃ferendos catholica confi¬
confessores: aliqͥb martiri¬
b forte quod ad aliquid ñ
uerebit᷑ coequare. Nec ẽ qd̃

Expanded text:
talis, qui nullo decoloret talis, qui nullo decoloret actu hominum singularis eminentiae venustatem. Alii Basilium, alii Benedictum, hi Augustinum, at isti singularem magistrum habent Domiprofessiones, minus tamen quam meruerint, commendaverim, nihil, Deo teste, in suggillationem aliorum, in professionibus suis recte incedentium, protuli. Sancti sunt utique Cistercienses, Cluniacenses sancti; sancti monachi et canonici regulares, et in his, sicut stella a stella differt in claritate, sunt alii aliis sanctiores, et quamvis professionem professio antecedat, in quavis earum forte reperientur, qui possint sanctis superioribus adaequari. Plane virginum primus gradus et singularis gloriae titulus est: in continentibus tamen, et conjugatis, forte sunt aliqui multis virginibus praeferendi. Confessoribus martyres praeferendos catholica conficonfessores, aliquibus martyribus forte quoad aliquid, non verebitur coaequare. Nec est quod
Abbreviated transcription (Latin):
fiet. nec quicꝗͣ ferm̃ti ac mel¬
lis. adolebit᷑ insacrificio dñi.
Suꝑbie namq ferm̃tũ offer¬
tur ꝙ mellis. cum quis neglec¬
ta humilitate ꝙ amaritudi¬
ne mandatoꝵ: quippiam of¬
fert ad nutũ ꝓp̾e uoluntatis.
Qui uͦ mandatis legitimis
ꝓpͥam subicit uoluntatẽ. qͥc¬
quid offerat: tumorẽ ferm̃ti
ꝙ mellis a scrificio ꝓhibttã
itaq ꝓpͥe uoluntatis in me¬
mores q̃rentes ingiter quomͦ
placeant ei cui se ꝓbauerũt.
laudem que ab hominib
ẽ. contẽpnentes. nec haben¬
tes nec uolentes habere di¬
uicias. ꝙͣ dicendi sunt hab̾e
cum hypocritis porcionẽ:
Qd̃ tñ mirab̾is iam ad car¬
tu. s ienses diu̾tisse dictus÷
aliquis. ut ascõꝵ consortio
euocatus ascenderet. ꝙ postea
conu̾sus retroesum. qͥd que¬
sierit oꝑum testimonio de¬
darasse. At ille iudicẽ suũ
tuit. ut scĩssime ꝓfessionis
głam denigraret. De mag¬
no moute neminẽ adhuc
assũptum audii s utinã
aut nũquam assumat᷑ aut

Expanded text:
fiet, nec quidquam ferment; ac mellis adolebitur in sacrificio Domini . Superbiae namque fermentum offertur et mellis, cum quis neglecta humilitate et amaritudine mandatorum, quidpiam offert ad nutum propriae voluntatis. Qui vero mandatis legitimis propriam subjicit voluntatem, quidquid offerat, tumorem fermenti et mellis, a sacrificio prohibitam itaque propriae voluntatis immemores, quaerentes jugiter quomodo placeant ei, cui se probaverunt, laudem, quae ab hominibus est, contemnentes; nec habentes, nec volentes habere divitias, quam dicendi sunt habere cum hypocritis portionem? Quod tamen miraberis, jam ad Carthusienses divertisse dictus est aliquis, ut a sanctorum consortio evocatus ascenderet, et postea conversus retrorsum, quid quaesierit operum testimonio declarasse. At ille judicem suum tuit, ut sanctissimae professionis gloriam denigraret. De Magno Monte neminem adhuc assumptum audivi, sed utinam aut nunquam assumatur, aut
Abbreviated transcription (Latin):
cłatum se custodire ab hoc
scło. Hec autẽ politicoꝵ
omĩum ÷. & bene cũ istis
agit᷑. si eam fideliter seruat.
Porro insacro ocio dei de¬
gentium regłam in se ꝓpħa
expͥmit dicens: ꝓuidebã
dñm inconspectu meo .s.¬

Expanded text:
culatum se custodire ab hoc saeculo. Haec autem politicorum omnium est: et bene cum istis agitur, si eam fideliter servant. Porro in sacro otio Dei degentium, regulam in se Propheta exprimit, dicens: Providebam Dominum in conspectu meo s
Abbreviated transcription (Latin):
Cet̾m ego uitã placentẽ do
arbitror cupiditatis igna-¬
rã insistentẽ innocencie.
ꝙ ꝑuigilem in oꝑe caritatis.
Quid gͦ in his aut in illis sͥ
palliata hypocrisis uendi¬
cabit. cupiditate deducta:
Regula namq u̾issima est:
qd̃ de radice caritatis non
oriuntur mala. ꝙ de cupidi¬
tatis planta nequaꝙͣ bona
ꝓuenient. Nec est qd̾ displi¬
ceat deo. uͥ sincere uolun¬
tatis uictima immolat᷑. aut
qd̃ eum non offendat. si in
qualibet ꝑingui oblatione
ꝓpͥam ei quis subtraxerir
uoluntatẽ. Ergo qui suam
uoluntatẽ facere disponit
illius se subicit uoluntati
altissimũ placat. In eo siqͥł
solo uere iusticie sũma con¬
sistit. Unde illud in euͣngłio.
Iudicium meũ inquit do¬
minis iustum ẽ: qr ñ facio

Expanded text:
Caeterum ego vitam placentem Deo Caeterum ego vitam placentem Deo arbitror cupiditatis ignaram, insistentem innocentiae, et pervigilem in opere charitatis. Quid ergo in his aut in illis, sibi palliata hypocrisis vindicabit cupiditate deducta? Regula namque verissima est, quod de radice charitatis non oriuntur mala, et de cupiditatis planta nequaquam bona provenient. Nec est quod displiceat Deo, ubi sincerae voluntatis victima immolatur: aut quod eum non offendat, si in qualibet pingui oblatione, propriam ei quis subtraxerit voluntatem. Ergo qui suam voluntatem facere disponit,illius se subjicit voluntati, Altissimum placat. In eo siquidem solo verae justitiae summa consistit. Unde illud in Evangelio: Judicium meum, inquit Dominus, justum est, quia non facio
Abbreviated transcription (Latin):
elegerunt. & non mͦ auaricie
s ipsius nature ꝗdammͦ do¬
mitores. om̃ia necessitatis
imꝑia excluserunt. abiece¬
runt sollicitudinẽ crastim.
omĩa mundi oblectam̃ta
contẽpnere parũ ÷ apud
eos. quecũq ad portas eoꝵ
pulset imagine. excludit᷑.
q confusus abscedit. in eas
quippe solus xp̃c ingredit᷑.
cuiꝰ iuitunt᷑ grẽ iactantes
cogitatum suũ ineũ qͥ par¬
uulos emitrit. ꝙ dat unũ¬
tis escam pullisq coruoꝵ.
lilia uestit agri ꝙ om̃ibus
sꝑantib inse aut constituti¬
onis sue obtemꝑantib le¬
gi: necessaria p̾stat. ut nicħ
defit his qui se eiꝰ non sub¬
traxerint uolmitati. Totã
gͦ sollicitudinẽ suã ꝙ omnẽ
meum ꝓicuint cui de fide¬
lib cura ÷. adeoq ꝓuidentie
deuitant angustias. ut
urta eoꝵ tota nonnullis
temptatio uideat᷑. S cĩ siqͥd̾
patres genus temprationis
diffiniunt. cũ qͥs agendoꝵ
habenas diuino dumtaxat
cõmittit miracło. humano
nondum auxilio destitutꝰ.

Expanded text:
elegerunt, et non modo avaritiae, sed ipsius naturae quodammodo domitores, omnia necessitatis imperia excluserunt, abjecerunt sollicitudinem crastini, omnia mundi oblectamenta contemnere parum est apud eos, quacunque ad portas eorum quis pulset imagine, excluditur et confusus abscedit: in eas quippe solus Christus ingreditur, cujus innituntur gratiae: jactantes cogitatum suum in eum, qui parvulos enutrit, et dat jumentis escam, pullisque corvorum ; lilia vestit agri, et omnibus sperantibus in se, aut constitutionis suae obtemperantibus legi, necessaria praestat, ut nihil desit his, qui se ejus non subtraxerunt voluntati. Totam ergo sollicitudinem suam, et omnem in eum projiciunt, cui de fidelibus cura est, adeoque prudentiae devitant angustias, ut vita eorum tota nonnullis tentatio videatur. Sancti siquidem Patres genus tentationis diffiniunt, cum quis agendorum habenas divino duntaxat committit miraculo, humano nondum auxilio destitutus.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ maria exempta a turb̾.
& in euͣngłio sedẽssecus
pedes dñi. ut audiret uer¬
bum eius. At ut de hypo¬
critis sermo claudat᷑ quid
beatus iob de his ꝓnunti¬
et: ꝓferat᷑ in mecdium. hoc
inquit scio apͥncipio ex
quo positus ⁊ homo sr̃ t̾ram
qd̾ laus impioꝵ breuis sit.
ꝙ gaudiũ hypocrite. ad¬
instar puncti. Si ascend̾it

Expanded text:
 Maria exempta a turbis, et in Evangelio, sedens secus pedes Domini ut audiret verbum ejus. At ut de hypocritis sermo claudatur, quid beatus Job de his pronuntiet proferatur in medium. Hoc, inquit, scio a principio, ex quo positus est homo super terram, quod laus impiorum brevis sit, et gaudium hypocritae adinstar
Abbreviated transcription (Latin):
duo inuentioni u̾itatis płimũ
aduersant᷑. si aut uera dicenti
quis succenseat: aut ꝑtinacit᷑
infalsitatis defensione laboret.
Nam ut ait ethicus inpedit
ira animũ ne possit cͥnere ue¬
rũ. ꝙ ueritas ipsa incarnata
recessit ab eis. qui in cororaim
restiterunt. S ꝙ udeos ꝑtina¬
cia excecauit. ut adhuc ocłos
coꝵ uelũ templi tentat qd̾ dño paciẽ¬
omĩa possunt. ꝙ sp̃s ubi
nult spirat. ꝙ frequens ẽ ut
eoꝵ q̃ adoctorib ꝓferunt᷑ mul¬
titudinis sit multiplex intel¬
lectus. ex uerbis socͣtis & plato¬
nis secte multe ꝓfluxerunt.
om̃s tũ ad unum s quasi ꝑua¬
rias semitas ꝓꝑantes. Illud aũ
quo omiũ intiocinabiliũ uer¬
git intencio: uera beatitudo
ẽ. Nemo & enĩ ÷ qui non uelit
ẽẽ beatuis. s ad hoc qd̾̃ desid̾ant.
non una uia om̃s incedunt.
quasi strata regia frindit᷑ inse¬
mitas multas. ħ autẽ uirtus
ẽ. Nam nͥ ꝑ uirtutem. nemo

Expanded text:
duo inventioni veritatis plurimum duo inventioni veritatis plurimum adversantur, si aut vera dicenti quis succenseat, aut pertinaciter in falsitatis defensione laboret. Nam ut ait ethicus: Impedit ira animum, ne possit cernere verum. Et veritas ipsa incarnata recessit ab eis, qui in Corazaim restiterunt. Sed et Judaeos pertinacia excaecavit, ut adhuc oculos eorum velum templi teneat, quod Domino patienomnia possunt, » et spiritus ubi vult spirat , et frequens est, ut eorum quae a doctoribus proferuntur, multitudinis sit multiplex intellectus, ex verbis Socratis et Platonis, sectae multae profluxerunt, omnes tamen ad unum, sed quasi per varias semitas properantes. Illud autem quo omnium rationabilium vergit intentio, vera beatitudo est. Nemo etenim est, qui non velit esse beatus; sed ad hoc quod desiderant, non una via omnes incedunt. quasi strata regia, scinditur in semitas multas. Haec autem virtus est. Nam nisi per virtutem, nemo
Abbreviated transcription (Latin):
pͥdem auctore deo homine ex¬
plosa sententia ẽ. Obuiare gͦ
pͥncipiis aut reb ꝑ se notis. siue
de his ambigere. in sensati est
aut uecordis. siue qũ det̾ius :
cͥminosi. S nec de his dubita¬
re licet que ex pͥncipiis conse¬
cunt᷑. dum ea tñ sequi planũ
sit. Int̾im nainq st̃ q̃stionib
agitandadum illoꝵ ad pͥncipia
uł consecutiua eoꝵ: coh̾entia
pateat. Nam de singłis istoꝵ
dubitare non ẽ mutile. Et qͥ¬
dem intalib donec app̃bendẽt
u̾itatem. achademicoꝵ ꝓbabili¬
um disceptatio u̾tebat᷑. Qͥd enĩ
refert aut quoꝵ int̾est si qͥ semꝑ
& omĩa q̃rebant. dicentes & nũ¬
quã ad scĩam u̾itatis ꝑuenienteᷤ.
qr nicͥ c̾tum hr̃e nouerant. hanc
gͦ legem achademicoꝵ p̃scribit
ꝓbabiliter elu cescit u̾itas: adqͥ¬
escat. Ait enim. Nos qͥ seqͥmur ꝓba¬
bilia. nec ultra id qd̾ ꝓbabile oc¬
currit ꝓgredi possumꝰ: & refelłe
sine iracundia. ꝙ refelli sine ꝑ¬
tinatia parati sumꝰ. hec enim

Expanded text:
dem auctore Deo homine, explosa sententia est. Obviare ergo principiis, aut rebus per se notis, sive de his ambigere, insensati est, aut vecordis, sive quod deterius est, criminosi. Sed nec de his dubitare licet, quae ex principiis consequuntur, dum ea tamen sequi planum sit. Interim namque sunt quaestionibus agitanda, dum illorum ad principia vel consecutiva eorum, cohaerentia pateat. Nam de singulis istorum dubitare non est inutile. Et quidem in talibus, donec apprehenderent veritatem, Academicorum probabilium disceptatio vertebatur. Quid enim refert, aut quorum interest, si qui semper et omnia quaerebant, discentes, et nunquam ad scientiam veritatis pervenientes, quia nihil certum habere noverant? Hanc ergo legem Academicorum praescribit probabiliter elucescit, veritati acquiescat. Ait enim: Nos qui sequimur probabilia, nec ultra id quod probabile occurrit, progredi possumus, et refellere sine iracundia, et refelli sine pertinacia parati sumus. Haec enim
Abbreviated transcription (Latin):
Utiq dñs ẽ. Qd̾ beneplacitũ est
iocłis suis faciet. Dispositioni
gͦ aptare tempora. ꝙ rerum mo¬
m̃ta uariare temporib solus
ille qͥ disposuit potest. Et cũ mul¬
torum noticiam scđm benepla-¬
citi sui m̃suram concesserit cre¬
ature: hoc sibi trinitas singła-¬
riter reseruauit. Qñ itaq ꝙ
qͣm du quid fut᷑um sit nouit.
ꝙ etates tempoꝵ ille dispensat:
ꝑ q̃m ip̃a tempora facta sunt.
Ip̃a quoq tempora motu ꝙ ua¬
riatione rerum quasi quibꝰdã
colorib pingit. ꝙ uolubilem
temporis rotam iugali qͦdam
nexi rerum quo teneatur illa¬
queat. & ut rem in cõp̃hensi¬
bilem ingerat intellectui ean¬
dem mirabiliter rerum ꝓp̾e¬
iatib quasi suis informat. Nõ
est inquit u̾bum altissimi
ur̃m nosse tempora ut plene
sciatis qñ & qͣmdiu quid fu¬
turum sit. uł momĩta. ut pos¬
sitis modos ꝙ uarietates eorũ
q̃ futura st̃ cõp̃hendere. Ecce
cessitate eueniendi. Porro que m

Expanded text:
Utique Dominus est: quod beneplacitum est Utique Dominus est: quod beneplacitum est in oculis suis faciet. Dispositioni ergo aptare tempora, et rerum momenta variare temporibus, solus ille qui disposuit, potest: et cum multorum notitiam, secundum beneplaciti sui mensuram, concesserit creaturae, hoc sibi Trinitas singulariter reservavit. Quando itaque, et quandiu quid futurum sit novit, et partes temporum ille dispensat, per quem ipsa tempora facta sunt. Ipsa quoque tempora motu et variatione rerum, quasi quibusdam coloribus pingit, et volubilem temporis rotam, jugali quodam nexu rerum quo teneatur, illaqueat, et ut rem incomprehensibilem ingerat intellectui, eamdem mirabiliter rerum proprietatibus, quasi suis informat. Non est, inquit verbum Altissimi, vestrum, nosse tempora , aut plene sciatis quando et quandiu quid facturum sit; vel momenta, ut possitis modos, et varietates eorum, quae futura sunt, comprehendere. Ecce cessitate eveniendi. Porro quae in
Abbreviated transcription (Latin):
pientie ꝙ scĩe dei. cũ tͥ compre¬
hensibilia sint udicia eius̾as
troꝵ ducatu ꝑ uestigabiles uie
eiꝰ. tq uadabilis sit uidicioꝵ
eius abyssus multa. Si de ea
natura nteris que in reb .i. fre¬
qͣnti rerum cursu u̾satur. fru¬
stra tͥ de sidum familiaritate
blandiris cũ asolito rerum
cursu multa din̾tant. ꝙ eo
maiori admiratione feriant
sensus hominũ: quo ñ mͦ insu¬
eta s ip̃i nature uident᷑ adu̾sa.
ut cum soł defectus plemlumo
contigit. aut si circa sinodum
aut citra plemluniũł ultra:
luminis sui luna patiat᷑ ecli¬
psim. Qui enu sidib legem
dedit. qͥ curricła temꝑum
uoluntatis sue freno modat᷑.
qui rerũ mom̃ta temporibus
suis accõmodat. q̃n uult ꝙ qͦ
mͦ uult nouum stupente na¬
tura aut rarum pͥ ꝑducere
effectum ex causis concurren¬
tib que aliter parere consue¬
uerãt. Quis enim consiliarius
eiꝰ fuit. aut dicet ei curita facis:

Expanded text:
pientiae et scientiae Dei, cum tibi comprepientiae et scientiae Dei, cum tibi comprehensibilia sint judicia ejus, et astrorum ducatu pervestigabiles viae ejus, tibique vadabilis sit judiciorum ejus abyssus multa. Si de ea natura niteris quae in rebus, id est frequenti rerum cursu, versatur, frustra tibi de siderum familiaritate blandiris, cum a solito rerum cursu multa divertant, et eo majori admiratione feriant sensus hominum, quo non modo insueta, sed ipsi naturae videntur adversa: ut, cum solis defectus plenilunio contingit, aut si circa synodum, aut circa plenilunium, vel ultra, luminis sui luna patiatur eclipsim. Qui enim sideribus legem dedit, qui curricula temporum voluntatis suae freno moderatur, qui rerum momenta temporibus suis accommodat, quando vult, et quo modo vult, novum stupente natura, aut rarum potest producere effectum ex causis concurrentibus, quae aliter parere consueverant. Quis enim consiliarius jus fuit , aut dicet ei: Cur ita facis ?
Abbreviated transcription (Latin):
ratio indubitata signoꝵ. licet
enim possibile sit rem aliter
eẽ eam tñ ita tñ futuram ẽẽ
manifesta signa p̃nuntiant.
nec mea inquit astroꝵ secreta¬
rius int̾est an aliter ẽẽ possit.
dum id de quo agit᷑ ita fit᷑iumn
eẽ non dubitem. S q̃nam ẽ
hec certitudo signoꝵ: Nempe
rerũ plerumq exꝑim̃tum fal¬
lax. iudicium difficile. ip̃oꝵ¬
ꝙ signoꝵ uaria ẽ ꝙ multiplex
significatio. Porro uarietas am¬
biguitatẽ inducit. In ambigu¬
is aũ om̃is diffinitio ꝑicłosa ẽ.
S esto qd̾ signa uniformisint.
Nñ illa una significatio ĩnotesc̃.
Aut qͥd eam ꝓhibet eẽ falsã: Na¬
tira inquis. Illa ne que ĩ rebus
an q̃ indiuina uoluntate con¬
sistit: Porro diuine ñ obloquor
uoluntati. sciens qr omĩa que¬
cũq uoluit fecit. Si ea tͥ in no¬
tuit bene ẽ. Potes utiq inlumi¬
ne illo uidere lumen. & uera in¬
ẽ: ꝙ. mortem uirtute ꝓpͥa inter¬
emit. Noli amodo cũ apło mi¬
rari altitudinẽ diuitiarũ sa¬

Expanded text:
ratio indubitata signorum. Licet enim sit possibile rem aliter esse, eam tamen ita futuram esse, manifesta signa praenuntiant. Nec mea, inquit astrorum secretarius, interest, an aliter esse possit, dum id de quo agitur, ita futurum esse non dubitem. Sed quaenam est haec certitudo signorum? Nempe rerum plerumque experimentum fallax, judicium difficile, ipsorumque signorum varia est et multiplex significatio. Porro varietas ambiguitatem inducit; in ambiguis autem omnis diffinitio periculosa est. Sed esto quod signa uniformia sint, unde illa una significatio innotescit, aut quid perhibet eam esse falsam? Natura, inquis? Illane quae in rebus, an quae in divina voluntati, consistit? Porro, divinae non obloquor voluntati, sciens quia omnia, quaecunque voluit, fecit . Si ea tibi innotuit, bene est. Potes utique in lumine illo videre lumen, et vera inest, et mortem virtute propria interemit. Noli amodo cum Apostolo mirari altitudinem divitiarum sa
Abbreviated transcription (Latin):
erum quia ꝓbabile ẽ celesti¬
um aliqͣm eẽ uirtitẽ. cũ ꝙ
interra non credat᷑ aliquid gigni
qd̾ amami opificis dei bonum ali¬
quem non sortiatur effectũ: qui
curiosiores ft̃ celestium potentiã
inuestigant. & de singłis que in
subliari globo ꝓueniunt astro¬
nomie sue regłis nitunt᷑ reddẽ
rõnem. Est autẽ astronomie no¬
bilis ꝙ głosa scĩa. si clientelam
suam intra moderatiõis metas
cohibeat. qͣm silicentiori uanita¬
impietatis decipula ẽ. Et qͥdem
multa sunt mathesi doctrinali
& diuinatorie mathesi ꝯmunia.
s dũ diuinatio sobrietatis men

Expanded text:
erum, quia probabile est coelestium aliquam esse virtutem, cum et in terra non credatur aliquid gigni, quod a manu opificis Dei, bonum aliquem non sortiatur effectum. Qui curiosiores sunt, coelestium potentiam investigant, et de singulis, quae in sublunari globo proveniunt, astronomiae suae regulis nituntur reddere rationem. Est autem astronomiae nobilis et gloriosa scientia, si clientelam suam, intra moderationis metas cohibeat, quam si licentiori vanitaimpietatis decipula est. Et quidem multa sunt mathesi doctrinali, et divinatoriae mathesi communia, sed dum divinatio sobrietatis men
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ hoc glachio ĩminente ñ timet.
Et ecce in faciẽ eccłie inconspe¬
ctu omĩum imminet. Deniq
q momnes dirigit᷑. Inquit enĩ.
Qndo ingressus fũis terrã qͣm
dñs ds tuus dabit tͥ. caue ne
imitari uelis ab hominationes¬

Expanded text:
qui hoc gladio imminente non timet. qui hoc gladio imminente non timet. Et ecce in facie Ecclesiae, in conspectu omnium imminet. Denique et in omnes dirigitur. Inquit enim: Quando ingressus fueris terram, quam Dominus Deus tuus dabit tibi, cave ne imitari velis ab
Abbreviated transcription (Latin):
chil mͥ appareret nͥ ungues
aut peluis. ꝙ cet̾a que antea
nou̾am. Exinde gͦ ad huiꝰ᷑
mutilis iudicatus sum. ꝙ qͣsi
qͥ sacͥlegia hec impedirem ne
ad talia accederem condẽna¬
tus. & quotiens remhanc ex̃¬
cere decreuerant: ego qͣi tociuᷤ¬
tras diuinationis impedim̃¬
tũ arcebar. Sic mͥ in ea etate
ꝓpitiatꝰ ẽ dñs. Cum uͦ paulu¬
lũ ꝓcessissem. flagitiũ hoc ma¬
gis & magis exhorrui. & eo for
om̃s anteqͣm defic̾e̾nt aut de¬
fectu nature. aut manu hosti¬
libñficio luminis orbatos uidi.
ut cet̾a incõmoda taceam. qͥb
inconspectu meo adño aut ꝓstra¬
ti aut ꝑturbati st̃. Exceptis du¬
ob sacdote uidelicet qͣm p̃mi¬
si. & diacono qͦdam. qͥ specu¬
larioꝵ uidentes plagam: effu¬
gert̃ alter ad sinũ canonice.
alter ad portum cellule cluni¬
acensis sacͥs uestib insigniti.
Cosdem tñ p̃cet̾is in congrega¬
tionib suis adu̾sa płima pꝰmod̾
ꝓpessos eẽ. misertussũ. Sane si¬

Expanded text:
ihil mihi appareret, nisi ungues ihil mihi appareret, nisi ungues aut pelvis, et caetera quae ante noveram. Exinde ergo ad hujusmodi inutilis judicatus sum, et quasi qui sacrilega haec impedirem, ne ad talia accederem condemnatus, et quoties rem hanc exercere decreverant, ego quasi totius divinationis impedimentum arcebar. Sic mihi in ea aetate propitiatus est Dominus. Cum vero paululum processissem, flagitium hoc magis et magis exhorrui, et eo fortomnes antequam deficerent, aut defectu naturae, aut manu hostili, beneficio luminis orbatos vidi, ut caetera incommoda taceam, quibus in conspectu meo a Domino, aut prostrati, aut perturbati sunt, exceptis duobus, sacerdote videlicet, quem praemisi, et diacono quodam, qui speculariorum videntes plagam, effugerunt, alter ad sinum Canonicae, alter ad portum cellulae Cluniacensis, sacris vestibus insigniti. Eosdem tamen prae caeteris in congregationibus suis adversa plurima postmodum perpessos e
Abbreviated transcription (Latin):
inmundo sp̃ui peꝑcit. qr ĩmu¬
liere uentri loqua apłis & p̃¬
dicationi eoꝵ testimonium
sus pestem istam salubruis ẽ.
qͣm siquis huiꝰmodi uanita¬
ti omĩo aurem subtrahat.
Grãs ago deo qͥ mͥ etiam intene¬
riori etate. adu̾sus has malig
mhostis insidias beneplaciti
sui scutum opposuit. Dum
enim puer ut psalmos addis¬
cerem sacerdoti traditus eẽm
qui forte speculariam magi¬
cam ex̃cebat. contigit ut me
ꝙ paulo gͣndiuscłm puerum
p̃missis qͥbdam maleficiis. ꝓ
pedib suis sedentes ad specula¬
rie saclegium applicaret. ut in
unguib sacro nescio oleo aut cͥs¬
mate delibutiᷤ. ĩ ext̃so ⁊ leiugato
corpore pelins. qd̾̃ querebat nr̃o
manifestaretur indicio. Cum
itaq p̃dictis nominib q̃ ip̃o
horrore licet puerulus eẽm de¬
monũ uidebant᷑. & p̃missis
acdiurationib quas do aucto¬
re nescio. socius m̃s se nescio qͣs
imagines teninter tñ & mibi¬
losas uidere indicasset ego qͥuod̾
ad illud ita cecus extiti. ut in¬

Expanded text:
immundo spiritui pepercit, quia in muliere ventriloqua, apostolis et praedicationi eorum testimonium sus pestem istam salubrius est, quam si quis hujusmodi vanitati omnino aurem subtrahat. Gratias ago Deo, qui mihi etiam in teneriori aetate, adversus has maligni hostis insidias, beneplaciti sui scutum opposuit. Dum enim puer, ut Psalmos addiscerem, sacerdoti traditus essem, qui forte speculariam magicam exercebat, contigit ut me, et paulo grandiusculum puerum, praemissis quibusdam maleficiis, pro pedibus suis sedentes, ad speculariae sacrilegium applicaret, ut in unguibus sacro nescio oleo, aut chrismate delibutis, vel in exterso et levigato corpore pelvis, quod quaerebat, nostro manifestaretur indicio. Cum itaque praedictis nominibus, quae ipso horrore licet, puerulus essem, daemonum videbantur, et praemissis adjurationibus, quas, Deo auctore, nescio, socius meus se, nescio quas imagines, tenues tamen et nubilosas videre judicasset, ego quidem ad illud ita caecus exstiti, ut n