comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
asserũtur/ cuiꝰ ⁊ hodie alterũ sepulcrum apud ephesũ
ostenditur Et nõnulli putant duas meõrias eiusd̾
auditorem eius uentum fuĩt. disseremus. Qͣr todecĩo
igͣ. anno scdãm post neronem psecucõnẽ. mouente domi¬
sim. quã int̾p̃tat᷑ iustinꝰ martix et hyreneꝰ int̾fecto aut̃
domiciano. et actis eius obnmiam crudelitatem a sena¬
tu rescissis sub pertinace redit ephesum ĩbiq usq ad
traianum principem pseuerans tocius asye fundauit
dm̃i anno mortuus iuxta eandem urbem sepultus .c.x.
Erman cuius apłs paulꝰ ad Romanos stribens
et qui cum eis frẽs asserũt auctorem ẽẽ libri. qui appella¬
legitur. Reuera utilis liber multiq de eo scriptorum
ueterunt bsurpauerunt testimonia. Sed apud latinos
pene ignotus est.

Expanded text:
asseruntur, cujus et hodie alterum sepulcrum apud Ephesum ostenditur, etsi nonnulli putant duas memorias ejusdemauditorem ejus ventum fuerit, disseremus. Quarto decimo igitur anno, ssim, quam interpretatur Justinus Martyr et Irenaeus. Interfecto autem Domitiano, et actis ejus ob nimiam crudelitatem a senatu rescissis, sub Nerva principe redit Ephesum, ibique usque ad Trajanum principem perseverans, totas Asiae fundavit st passionem Domini anno mortuus, juxta eamdem urbem sepultus est.Herman, cujus Apostolus Paulus ad Romanos scribens , Hermen, et qui cum eis fratres sunt , asserunt auctorem esse libri, 847 qui appellalice legitur. Revera utilis liber, multique de eo Scriptorum veterum usurpavere testimonia. Sed apud Latinos pene ignotus est.
Abbreviated transcription (Latin):
est. Quod fuit abmicio quod audiuimus et uidinus
oculis nrĩs. qd̾ ꝑspeximus. et manus nr̃e contrectauerit
de uerbouite. Que ab yminersis ecclĩasticis et exuditis
uiyis probatur. Reliquie autem due quarum pnͥcipiũ
ẽ. Senior electe domiie et natis eius et sequentis Semor
gaio krarissimo quenrego diligo in ueritate Iohĩs ꝑbrĩ¬

Expanded text:
imus oculis nostris, quod perspeximus, et manus nostrae contrectaverunt de verbo vitae, quae ab universis Ecclesiasticis et eruditis viris probatur. Reliquae autem duae, quarum principium est: Senior Electae dominae et natis ejus, et sequentis: Senior Caio charissimo, quem ego diligo in veritate, Joannis pr
Abbreviated transcription (Latin):
sapiẽciũ. samnitas ẽ. Lux sapientis fons uite. ut
declinet a Runa mortis. Qui cum sapiẽtib gͣdit᷑.
sapiens erit. et amicus stultorum efficitur similis
eie. Sapiens timet. et dechinat a malo. Corona
sapiencie diuicie eorũ. et in prudencia scultorũ
fatutas. In corde prudentis requiestit sapientia¬
et in doctos quosq erudiet. labia sapientiũ dissemĩabt
scĩam. cor scultorũ similis erit. Cor sapientis q̃rit
doctrinam. et os stultorum pascetur ĩꝑiacia. Posside
qr preciosior ẽ argento. Qui sapiẽs ẽ corde appłit᷑
Aqua profuda ex ore uiri. et torrẽs redundãs fons
sapiẽ. In facie prudẽtis lucet sapĩa oculi scultorum
insimbz terre. Custos prudẽtie ĩueniet bona. et the
saurũ et pulcritudinẽ gẽmarũ. Os aut̃ p̾ciosum.

Expanded text:
sapientum sanitas est . Lex sapientis fons vitae, ut declinet a ruina mortis . Qui cum sapientibus graditur, sapiens erit, amicus stultorum efficietur similis eis. Sapiens timet, et declinat a malo . Corona sapientum divitiae eorum, et imprudentia stultorum fatuitas. In corde prudentis requiescit prudentia, indoctus quoque erudietur. Labia sapientum disseminabunt scientiam, cor stultorum dissimile erit. Cor sapientis quaerit doctrinam, et os stultorum pascitur imperitia . Posside quia pretiosior est argAqua profunda, verba ex ore viri; et torrens redundans fons sapientiae . In facie prudentis lucet sapientia . Oculi stultorum in finibus terrae . Custos prudentiae inveniet bona . Est enim aurum et multitudo gemmarum. Vas autem pretiosum
Abbreviated transcription (Latin):
bel filuis adam et pastor ouium. inuita in¬
nocens. in morte paciens. post mortem non
sileus. in martirio primus. In obediencia sumnius.
cricida nouꝰ Ira stuuiulante iniudie. innocim
feris nõdiu sangiu̾e maculato prostrauit cum adhuc
deo. malorũ nescius. mortis ignarus. qui sceleratorũ
bite condicionem.

Expanded text:
bel filius Adam et pastor ovium, in vita innocens, in morte patiens, post mortem non silens, in martyrio primus, in obedientia summus, rricida novus, stimulante invidia innocuum ferro nondum sanguine maculato prostravit, cum adhuc Deo, malorum nescius, mortis ignarus, qui sceleratorum vitae conditionem.
Abbreviated transcription (Latin):
homas discipulus xpĩ didinues nomenatus
Let iuxͣ latinam linguami repĩ gẽmus ac silĩs
saluatori. audi endonicredulus. in uidendo fidelis.¬
hic enuãgelium predicauit parthis medis. et per¬
sis hucanisq et bractianis et intrans orientalem
plagam et minte minterna gencuun penetrans.
sibi p̃dicationem suam. usq ad titulũ sue passionis
ꝑducens. lanceis enĩ transfixus octubiit in calaninna
licaoniam in forte p̃dicacõnis accepit. atq eiu̾c ͫ
iixta matheum apud indos ĩ eorum lingua con̾tit.
ad ultimũ in albano maioris armenie urbe uiuens a
barbaris decoriatus sicq tene conditus.

Expanded text:
homas Christi Didymus nominatus, et juxta Latinam linguam Christi geminus, ac similis Salvatori, audiendo incredulus, videndo fidelis, Evangelium praedicavit Parthis, Medis et Persis, Hircanisque Bactrianis et Indis, tenens Orientalem plagam, et terram gentium penetrans; ibique praedicationem suam usque ad titulum suae passionis perducens. Lanceis enim transfixus, occubuit in Calamina Lycaoniam in sortem praedicationis accepit, atque Evangelium juxta Matthaeum apud Indos in eorum linguam convertit. Ad ultimum in Albano majoris urbe Armeniae vivens a Barbaris decoriatur, sicque terrae conditur.
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ iusticie ĩpace semmat᷑. facientib pacem. Salon
Non affligit deus fame aĩam iusti. insidias autẽ¬
impioꝵ subuertit. Memoria iusci cum laudibus.
ĩaĩo impioꝵ putrescit. fructus iusti ad uitam. et
fructus impii ad pectatũ. argentũ electũ lingna iusti.
et os impioꝵ ꝓ nchilo. Qui tumet ipiꝰ ueniet sr̃ eũ.
Desi deriũ suũ dabitur iusto. labia iusti ꝯsiderant

Expanded text:
pace seminatur, facientibus pacem . SALOMON. Non affligit Dominus fame animam justi, et insidias impiorum subvertit . Memoria justi cum laudibus, et nomen impiorum putrescit . Opus justi ad vitam, et fructus impii ad peccatum. Argentum electum lingua justi, cor impiorum pro nihilo . Quod timet impius, veniet super eum, desi
Abbreviated transcription (Latin):
lare rigore rostringende sunt. Graudis gͦ uirtutii
est. et solicite diligencie. suꝑare ꝙ natus sis ĩ trͣne.
et non carnalit̾ uiuere. sed solum effussio sãgiĩs
in ꝯfessione reputatur. sed deuote mẽtis ĩmachata
uirtus cotidianũ nrm̃ est. Hostis calidus. tarda ad

Expanded text:
ragore restringendae sunt. Grandis ergo virtutis est, et sollicitae diligentiae, superare quod natus sis in carne et non carnaliter vivere. Non solum effusio sanguinis in confessione reputatur, sed devotae mentis immaculata servitus quotidianum martyrium est. Hostis callidus tarda ad
Abbreviated transcription (Latin):
intima cordis. Dũ nõ sentitur illibatur. Dũc em̃¬
cirta eum quẽ possidet dyabolꝰ acrius seuite
qñ se uirtute diuma ab eo expellendũ cognostit.
Syabolus qñ decipere ꝙꝙͣ querit prius nat᷑am
uinuscuiusq actendit. et inde se applicat
aptũ hoĩem ad pettandũ aspexi̾t. Nñꝙ eĩ dyabel
adu̾sꝯ hoĩe iustũpugnare cessat. Aut enĩ tribula¬
cones cordis il li exagat. aut dolores corͣ. sustitat.
canius insi cupiditate ad uolãtatẽ deflectimur ⁊

Expanded text:
 non sentitur, illabitur. Tunc contra eum quem possidet diabolus acrius saevit, quando se virtute divina ab eo expellendum agnoscit. Diabolus quando vult decipere quemquam prius naturam uniuscujusque attendit, et inde se applicat unde aptum hominem ad peccatum aspexerit. Nunquam enim diabolus adversus hominem justum pugnare cessat. Aut enim tribulationes cordis illi exagitat, aut dolorem corporis suscitat. camus ubi cupiditatem ad voluntatem de flectimus.
Abbreviated transcription (Latin):
magis suĩt ꝑsecutionis inuiria. tanto iustior
fiet et graiior ꝓ ꝑsecutione uindicta. Aullus
his dolor est de incursione malorũ p̾senciũ quib
xpĩ suꝑ ĩducit᷑. nõ p̃ualebit malicia dyaboli. En¬
sebius.

Expanded text:
major fuerit persecutionis injuria, tanto justior fiet et gravior persecutionis vindicta. Nullus his dolor est de incursione malorum praesentium, quiChristi superinducitur, non praevalebit malitia diaboli. EUSEBIUS.
Abbreviated transcription (Latin):
quo et ip̃e stribat librum. ex quo heresis catafri¬
garum habĩt exordiũ. Terculliamis sex uolumĩb
aduersus ecclĩam editis. quo scripsit de extasi. sep¬
timum proprie aduersus appollomium claborauit
In quo omnia que ille arguit conatur defendere
Floruit autem appollonius sub commodo seueroq¬
commodi imperatoris anno antiochie ep̃s
ordinatus scripsit epłam ad carmum et pontui
de heresi montam in qua et hoc addidit. ¶t aut
sciatis falsi hiiꝰ dogmatis idest none prophecie
ab omni mundo insaniam. Neprobari. inisi uobis
appolmaris beatissum ꝯui fint imerapoliasre᷑.¬
imerapoli asye epũs literas. Ad dñm ꝯuoq ꝯui
ꝓsecutionis tpr̃e adiudeos declinauit uolumen
composiut. Et alium de enuanglio quod subnoie
petri fertur librum. ad adrocensem tilitie ettlesie
que in heresim eius ex lettione deuerat. leguntur
et spar sim breues eius epistole auctoris sui ascesi et

Expanded text:
quo ipse scribebat librum, ex quo haeresis Cataphryquo ipse scribebat librum, ex quo haeresis Cataphrygarum habuerit exordium. Tertullianus sex voluminibus adversus Ecclesiam editis, quae scripsit περὶ ἐκστάσεως, septimum proprie adversus Apollonium elaboravit, in quo omnia, quae ille arguit, conatur defendere. Floruit autem Apollonius sub Commodo SeveroqCommodi imperatoris anno Antiochiae episcopus ordinatus, scripsit epistolam ad Caricum et Pontium, de haeresi Montani, in qua et haec addit: Ut autem 883 sciatis falsi hujus dogmatis, id est, novae prophetiae ab omni mundo insaniam reprobari, misi vobis Apollinaris beatissimi, qui fuit in Hierapoli Asiae episcopus, litteras. Ad Domninum quoque, qui persecutionis tempore ad Judaeos declinaverat, volumen composuit; et alium de Evangelio, quod sub nomine Petri fertur, librum ad Rhosensem Ciliciae Ecclesiam, quae in haeresim ejus lectione diverterat. Leguntur et sparsim ejus breves epistolae, auctoris sui ἀσκήσει et
Abbreviated transcription (Latin):
⁊liciades ciuꝰ Rodon in opere suo qd adu̾sum
montanũ priscam maxinullamq ꝯposuit.
Recordatus est. stripsit contra eodem uolumen
p̾cipium et adũsus gentes iudeosq libros alios
et pñcipib illiꝰ temꝑis ad pologetitum dedit b
ploruit a ut̃ Marci antomim commodiqz temporib¬
ppollonius uir dissertissimus scripsit ad uersum¬
montanũ priscam et maximillam. insigne
et longum uolumen. in quo asẜit montanũ et ĩ sanes
uates perisse suspendio et multa alia in quib de prsca
et maximilla refert. Si negant eas accepisse muna
confiteantur non prophetas qui actipiant. Et
mille hoc testib approbabo. Sed et ex aliis fructibus
ꝓbantur ꝓpħẽ non ẽẽ Dit michi crinem fuitat ꝓphẽs.
Stibio oculos lunt prophẽs. Uestib et geminis
ornatus prophẽs/ tabula ludit et tesseris ꝓpheta
fenꝰ accipit Respondeant utrum hec fieri liceat
an non. Meum est approbare que fecerũt. Dixit ĩ
eodem libro quadragesimũ annũ ẽẽ usq ad tempꝰ

Expanded text:
ltiades, cujus Rhodon in opere suo, quod adversus Montanum, Priscam, Maximillamque composuit, recordatur, scripsit contra eosdem volumen praecipuum, et adversus Gentes Judaeosque libros alios, et Principibus illius temporis Apologeticum dedit. Floruit autem M. Antonini Commodique temporibpollonius, vir disertissimus, scripsit adversuMontanum, Priscam et Maximillam insigne et longum volumen, in quo asserit Montanum, et insanas vates ejus periisse suspendio: et multa alia, in quibus de Prisca et Maximilla refert: Si negant eas accepisse munera, confiteantur non esse Prophetas, qui accipiunt: et mille hoc testibus approbabo. Sed et ex aliis fructibus probantur Prophetae. Dic mihi, crinem fucat Prophetes? stibio oculos linit? Prophetae vestibus et gemmis ornantur? Prophetes tabula ludit et tesseris? Propheta fenus accipit? Respondeant, utrum hoc fieri liceat, an non: meum est approbare, quod fecerint. Dicit in eodem libro, quadragesimum esse annum usque ad tempus,
Abbreviated transcription (Latin):
contuiuelie. patiẽcie cli peo frante. Item contra
euirtus. si non ledis a quo lesus es. Magno est
si cui potiusti nocere parcas. Ciprianus pacificos
e contordes deus n domo sua habitare precipat.
ut qui filis dei ẽẽ cepimius. in dei pace maneam.
ut quib spũs unus ẽ. unus sit amimus et sensus.¬
qͥtem si sacrisicurme deomauis ẽ.pax ña ⁊ fraterna
concordia. Item Q ui pacem et fraternam concordiã
rumpit. aduersus xp̃m facit. qui dixit. paten ie¬
ꝯuerere debet. filius pacis. Itẽ s eqr em̃ pt accipene e¬

Expanded text:
contumeliae patientiae clypeus frangit. Contra contumeliae patientiae clypeus frangit. Contra m. Magna est virtus, si non laedas a quo laesus es. Major si, cui potuisti nocere, parcas. CYPRIANUS. Pacificos enim et concordes Deus in domo sua habitare praecepit. Ut qui filii Dei esse coepimus, in Dei pace maneamus: et quibus spiritus unus est, unus sit animus et sensus. Sacrificium Deo majus est pax vera et fraterna concordia. Qui pacem Christi et concordiam rumpit, adversus Christum facit, qui dixit: Pacem mequippe quaerere debet filius pacis. Neque enim potest
Abbreviated transcription (Latin):
Item fili si cuprs pacienciam hr̃e. mone teipm̃
primum. ut ad mandata diuina excites mẽtẽ
tuam. Item exhabundancia letitie pacificus
homo dinostitur. et ex uultu marcido furore
plenus. inuidus demonstrat. ĩtem uir benignus
etiam si paciatur iniuriam pronichilo ducit.
Iniquus autem homo paruũ uerbum audiens
a proximo. cõtumelias arbitratur. Alibi qui etiã
amplectitur paceni. inmentis sue hospicio. mã
scere consueuit. Item si quis tibi intulerit mala.
ne uelis Irasci. sed dole pocius eo. qz deus illi irasci¬
cogitando comoda ꝙͣ iuistus tolerando aduersa.
alibi. Qui bona mundi diligit. uelit nolit. tĩoris¬
fenendum ẽ. ꝙ multis accidit. Ipe dicit pena
et qui affligitur mortalis ẽ. Item malorim
prauitas non te octidit. sed erudit. Alibi. habeto
pacientiam ĩ aduersis et pronicior esto ad susci¬
piendam qmͣ inferendam molestiam. Ĩtem con¬
tumelias detrabencium paciencia supera. Sagitas

Expanded text:
 Fili, si cupis patientiam habere, moneo primum  Fili, si cupis patientiam habere, moneo primum teipsum ut ad mandata divina excites mentem tuam. Ex abundantia laetitiae pacificus homo dignoscitur, et ex vultu marcido et furore pleno invidus demonstratur. Vir benignus etiamsi patiatur injuriam, pro nihilo ducit. Iniquus autem etiam parvum verbum audiens a proximo, contumeliam arbitratur. Qui enim amplscere. Si quis tibi intulerit mala, ne irascaris; sed dole potius pro eo, quia Deus illi irasciexcogitando commoda, quam justus tolerando adversa. Qui enim bona mundi diligit, velit nolit, timorisferendum est, quod multis accidit tolerabile. Poena et qui affligitur, mortalis est. Malorum perversitas non te occidit, sed erudit. Habeto patientiam in adversis: et promptior esto ad suscipienda, quam ad ferenda molesta. Contumelias detrahentium patientia superat. Sagittas
Abbreviated transcription (Latin):
stem cum patientia reliquitur, etiam bona reliquas
ipm̃ amat ⁊ quem portat. Nam tolerare et odisse
non ⁊̃ uirtus mansue tudimis sed uelamẽtũ fiuoris.¬
Item cum resistere possunius. iram supbiencium
humilit declinemus. Item gloriosius ẽ nuiunamt
Supernus arbiter nr̃ et si pondus consideiet mretri¬
butione. tñ rures pensat impendere Item qrerur
lata nens fuĩt per amorem / tm̃ erit ⁊ patiens ꝑ
longanũtatem. Item tñi quisq poctat ꝓxnnum.
ꝙ̾fism iniat. Si em̃ amas portas. Si desistis ama¬
ye i desistis et tolerares alibi dicit. Quẽ minus dili¬
ginus. minus ⁊̃ toleramus. item Irruente st Ia¬
stidio cicius facta proximi.adducũtur ingrauedĩs
luis. Patificus homo consortium angłoꝵ meretur.
Inuidus autem. particeps demomorum esficitur
Qui pacienter tolerat mala⁊ infuturo corouani
Imudia autem copulat eas . alibi diciti Sicus paꝵ
secretamentis illimm̃at Ita muidia ortulta cordis
teni. imudus auteni in tribulatione ẽ semper.¬

Expanded text:
Igitur, cum patientia relinquitur, etiam bona reliqua qt quae et ipsum amat quem portat. Non tolerare et odisse, non est virtus mansuetudinis, sed velamen furoris. Cum resistere possumus irae superbientiu Gloriosius est injuriam Supernus arbiter noster, etsi pondus considerat in retributione, tamen vires pensat in pondere. Quantum laeta mens fuerit per amorem, tantum erit et patiens per longanimitatem. Tantum quisque portat proximum, quantum amat: si enim amas, portas; si desistis amare, desistis et tolerare. Quem minus diligistidio citius facta proximi adducuntur in gravedinem LIUS. Pacificus homo consortium angelorum merebitur; invidus autem particeps daemoniorum efficietur. Qui patienter hic tolerat mala, in futuro gloriam invidia autem copulat eas. Sicut pax secreta mentis illuminat, ita invidia occulta cordis t invidus in tribulatione est semper.
Abbreviated transcription (Latin):
Qui fuĩt pacientior ad potentior constituetur in
tibus nrĩs. Ieronimus. Si autem credenciũ pax xͨ.
cõtumeliam miser ẽ. Grauiꝰ ẽ sustinere ꝙ nolis,
ꝙͣ desiderare quem diligis. Alibi. dic̃ ad ꝓprias ĩiurias
pacientes ẽẽ debemus. Ita si aliquem hiderimus erga
demi ore sacrilego blasphemãtenr, illi tenere pacien
benius simbrosius. Ad faciem publicam paciẽtiã
fingunt. et in aĩo iracundie iuius abscondunt
ad nocendum patis cum nocendi tempus adue¬
nerit Istem tribus modis uirtus patiencie excerceri
nanq ꝑsecutiones dampna ⁊ contumelias ab antiqͦ
ad ue: sario temptamẽta iadeo autem flagella toleram.
Gregorius. Ad pacis donum peruenne nequaquam
potest aqui pacem dom̃ discordie finore rumpit atẽ
ꝑatiencia uera ẽ aliena mala equanimiter ꝓpete. et

Expanded text:
ientior ad injuriam, potentior constituetur in tibus nostris. HIERONYMUS. Si autem credentium pax Chricontumeliam, miser est. Gravius est sustinere quem nolis, quam desiderare quem diligis. Sicut ad proprias injurias patientes esse debemus, ita si aliquem viderimus erga Deum ore sacrilego blasphemantem, illi tenere non debe. AMBROSIUS. Ad faciem publicam patientiam fingunt, et in animo iracundiae virus abscondunt. Ad nocendum parati, cum nocendi tempus advenerit. Tribus modis virtus patientiae exerceri namque persecutiones, damna et contumelias. Ab antiquo adversario tentamenta, a Deo autem flagella toleramus. GREGORIUS. Ad pacis donum nequaquam pervenire potest qui pacem Domini discordiae furore rumpit. Patientia vera est aliena mala unanimiter perpet
Abbreviated transcription (Latin):
et dux humentum substantiarũ. Ita et ecclĩa baptismi
et pͥdicacionũ. Et ꝙͣadmodum luna crestente crestroit
oñis fructus atq ea minuente minuũtur noualiter i¬
telligimus de ecclĩa in cuiꝰ incremento proficimus cũ
ip̃a. Cum ꝑsecutione patitur et minuitur et nos cumu
illa patinu ⁊ et minuimur. Item sicut seꝑtem formas ht̃
lima dic tot gracias meritorum ecclĩa.¬

Expanded text:
et dux humentium substantiarum, ita Ecclesia baptismi et dux humentium substantiarum, ita Ecclesia baptismi et praedicationum. Et quemadmodum, luna crescente, crescunt omnes fructus, atque ea minuente, minuuntur; non aliter intelligimus et Ecclesiam, in cujus incremento proficimus cum ipsa. Cum vero persecutionem patitur et minuitur, et nos cum illa patimur et minuimur. 7. Item sicut septem formas habet luna, sic tot gratias meritorum 32 ha
Abbreviated transcription (Latin):
suo luĩe ut̾e̾tur. necesse erat semper eam ẽẽ eqͣler
nec die tracesima exilem fieri. et si suo lumĩe uteretui
huꝰ nũꝙͣ eclipsis fieret. Ceterum ꝙͣtum ad intellectũ
ptinet misticum. lima huiꝰ mũdi speciem tenet. qd
sicut ista mestrius complecionib deficit. Ita mundus
ad cõflacionem temporũ currens cotidianis defectibus
cadit. Iuna quippe elementi sin uarietate diuersie cur¬
sibus desinit. Ut crestat. crestit ut desmat. Sed ideo alte¬
rius incibus cõmutationẽ sideris rep̾sentat. Ut doceat
homĩes ex ortu morituros ex morte uicturos atq ideo
cũ senestit. mortem corporum prodit. cũ augetur et¬
initatem indicat aĩarum. Non nũꝙͣ uero ead̾ luna
etiam eclĩa accipitur pro eoꝙ sicut ista a sole dic
ortus. Frequent᷑ enĩ deffectibus suis creuit. et his meruit
adimpleri. dum ꝑsecucionib minuitur. et confessoꝵ
martirio coronatur Item sicut luna lag larta ẽ Roris

Expanded text:
suo lumine uteretur, necesse erat semper eam esse aequalem, suo lumine uteretur, necesse erat semper eam esse aequalem, nec die XXX exilem fieri; et si suo lumine uteretur, hujus nunquam eclipsis fieret. 5. Caeterum, quantum ad intellectum pertinet mysticum, luna hujus mundi speciem tenet, quia sicut ista menstruis completionibus deficit, ita mundus ad conflationem temporum currens quotidianis defectibus cadit. Luna quippe elementi sui varietate diversis cursibus desinit ut crescat, crescit ut desinat. Sed ideo alternis vicibus commutationem sideris repraesentat, ut doceat homines ex ortu morituros, et ex morte victuros; atque ideo cum senescit, mortem corporum prodit; cum augetur, aeternitatem indicat animarum. 6. Nonnunquam vero eadem luna etiam Ecclesia accipitur, pro eo quod sicut ista a sole, sicortus. Frequenter enim defectibus suis crevit, et his meruit ampliari, dum persecutionibus minuitur, et confessorum martyrio coronatur. Item sicut luna larga est roris
Abbreviated transcription (Latin):
cipere lumen. Sol enĩ illi loco superior est hinic euenit
nt qñ sub illo est parte superiori luceat. Inferiore
Uo̾ quam ht̃ ad terras obstura sit. Cum uõ ab illo di¬
scedere ceperit. illustretur etiam ex ea parte quam ht̃
ad terras incipiens a cormbus. sicq paulatim sole lon¬
gius discedente pars omĩs superior illuminatur donec
efficiatur qnͥtadecima luma. post dunidiũ autem mẽ¬
sem cum ceperit ex alio semicirculo ꝓpiquare soli. ꝙͣto
magis superiore parte illustratur. tantomagis ab ea
parte ꝯuam terris auertit nõ põt accipere radios solis
et pp̃ ea uidetur decreste᷑. Illud certe manifestum ẽ et
aũ ius aduertente facie coginituni. qd̾ lima nõ augeut̃
Ad oculos nr̃os nsi cum ei fũĩt ad solem ex parte alia
propmꝙͣdum ab illo ergo accipit lumen. et cum sub
illo est semper eyigna est. Cum uõ ab illo longius
abscesserit fit ampla. suoq ambitu plena. Si enum

Expanded text:
cipere lumen. Sol enim illi loco superior est. Hinc evenit cipere lumen. Sol enim illi loco superior est. Hinc evenit ut quando sub illo est, parte superiore luceat, inferiore vero, quam habet ad terras, obscura sit. Cum vero ab illo discedere coeperit, illustretur ex ea parte, quam habet ad terram, incipiens a cornibus. Sicque paulatim, sole longius discedente, pars omnis subterior illuminatur, donec efficiatur quintadecima luna. Post dimidium autem mensem, cum coeperit ex alio semicirculo propinquare soli, quanto magis superiore parte illustratur, tanto magis 31 ab ea parte quam terris avertit, non potest excipere radios solis, et propterea videtur decrescere. 4. Illud certe manifestum est, et cuilibet advertenti facile cognitum, quod luna non augeatur ad oculos nostros, nisi propinquando. Ab illo ergo accipit lumen, et cum sub illo est, semper exigua est; cum vero ab illo longius abcesserit, fit ampla, suoque ambitu plena. Si enim
Abbreviated transcription (Latin):
et scus augustmꝰ in ꝑsalmi detimm exposicõe
Queritur in quit unde habeat lumen luna
due tñ opiniones traduntur.sed que sit hoꝵ uerax
aliam obstiram et dum mouetur in circulũ ẽadem
parte qua lucet paulatim ad terras conuierti. et ut die.¬
uideri a nobis possit. et ideo prius quasi coriculato liũe
fulget. Nam et si formis pilam ex parte mediam cãdidã
et parte obsturam tũc eam ꝑtem que obstura est . si coĩa
oculis hẽas nichil candoris aspicias cum ceperis illã
partem tandidam paulatim ad oculos comĩte̾. pͥmũ
ueluti corima candoris uidebis. De hunc sensum crescit
Donec tota pars cadens opponatur oculis. et nchil
obsturũ alterius partis uideatur. qd̾ si de nuo paulatĩ
ꝯũteris incipit obsturitas apparere. et candor mimu
donec iterum ad cormia redeat ac si totus candor ab
oculis auertatur et ut sola iterum obstura pars possit
uideri qd̾ fieri dicũt cũ lũe line uidetur crest̾e usq ad
mia. Donec penitrs nnchil mea lucis apparcat. At alii

Expanded text:
tus Augustinus in Psalmi decimi expositione: Quaeritur, inquit, unde habet luna lumen. Duae tantum opiniones traduntur, sed quae sit harum verax,aliam vero obscuram, et dum mpartem, qua lucet, paulatim ad terras conuerti, ut uideri a nobis posfulget. 2. Nam et si formes pilam ex parte media candidam, ex parte obscuram, tunc eam partem, quae obscura est, si coram oculis habeas, nihil candoris aspicies; cum coeperis illam candidam partem paulatim ad oculos convertere, primum veluti cornua candoris videbis; dehinc sensim crescet, donec tota pars candens opponatur oculis, et nihil obscurum alterius partis videatur; quam si denuo paulatim converteris, incipit obscuritas apparere, et candor minui, donec iterum ad cornua redeat, ac sic totus candor ab oculis avertatur, et sola iterum obscura pars possit videri. Quod fieri dicunt, cum lumen lunae videtur crescere usque anua, donec penitus nihil in ea lucis appareat. 3. At co
Abbreviated transcription (Latin):
Imon zeloces qui prius dictus est chananeus.
zelo dñi feruens. par in cognomẽto petri et similis
in honore accepit egipti principatum. ⁊ post Iacobum
iustum cathedram tenut. Ier osolimorum post anmoe
centum higniti meruit subtraiano per crucẽ sustinere
martirii passionem iacet in pofforo. hii fuerunt xp̃ĩ¬
singuli tñ eorum propriis certisq locis ĩmũdũ ad p̾dicãd̾
asiam. Matheus macedomã. philippus galliam. Bartholeꝰ
Nam sit̃ petro et reliquis circũcisionis apostolatus ẽ datus
Ita populo prepucii in gentibus. hic autem septem ec¬
clesus et tribus euuangeliz at discipulis. Lxxxͫ capł.¬
Arnabas qͥ ⁊ Ioseph nacionẽ aprie cĩtatis a cyr̃o rege
deinde p̃p Iohem̃ discipulũ qui ⁊ cognomẽto martꝰ applłat.

Expanded text:
imon Zelotes, qui prius dictus est Chananaeus, zelo Domini fervens, par in cognomento Petri, et similis in honore, accepit Aegypti principatum, et post Jacobum Justum cathedram tenuit Jerosolymorum. Post annos autem centum viginti meruit sub Trajano per crucem sustinere martyrii passionem. Jacet in Bosphoro. CAPUT LXXXIsinguli tamen eorum propriis certisque locis in mundo ad praedicandum Asiam, Matthaeus Macedoniam, Philippus Galliam, Bartholomaeus Nam sicut Petro et reliquis circumcisionis est apostolatus datus, ita Paulo praeputii in gentibus. Hic autem septem Ecclesiis et tribus evangelizat discipulis. CAPARNABAS, qui et Joseph, natione Cypriae civitatis a Cyro PersarDeinde propter Joannem discipulum, qui etiam cognomento Marcus appellatur,
Abbreviated transcription (Latin):
piũciarũ ⁊ urbiũ epłĩs erudiret. E quib ẽ una ad
lacedemomios. alia et ad themẽses. tertia ad ncho¬
medienses. quarta ad cretenses. quinta ad ectlĩam
amasdrinam. et ad reliquas ponti ecclĩas. sexta
ad guosianos. et ad pmitum eiusdem uibis ep̃m
septima ad Romanos quam scripsit ad sotherem
epmn eorum. Octaua ad crisophoram sanitã dominã.
Claruit sub imperatore marco antonmo uero ⁊ lucior
epm. ualde elegantem epłam. in qua docet nõ semꝑ
lacte populos mitriendos. ne quasi pariuili ab ultĩo
octupentur die. sed et solido uesti debere cibo. Ut in
spũalems proficiant senectutem et hic sub marco
antonino et aurelio cõmodo florint.

Expanded text:
inciarum et urbium epistolis erudiret. E quibus est una ad Lacedaemones, alia ad Athenienses, tertia ad Nicomedienses, quarta ad Erethenses, et ad ecclesiam Amastrinam, et ad reliquas Ponti ecclesias, sexta ad Gnosianos et ad Philetum ejusdem urbis episcopum, septima ad Romanos, una quam scripsit ad Soterem episcopum eorum, octava ad Erisophoram sanctam feminam. Claruit sub imperatore Marco Antonino Vero, et Lucirinthiorum valde elegantem epistolam, in qua docet non semper lacte populos nutriendos, ne quasi parvuli ab ultimo occupentur die, sed et solido vesci debere cibo, ut in spiritalem proficiant senectutem. Et hic sub Marco Antonino et Lucio Commodo floruit.
Abbreviated transcription (Latin):
quem ad galliarum epõs scripsit. et in psalmos
octauo decimo usq ad extremũ in quo oꝑe mutata
originem. nõnulla etiam de suis addidit. Est ei ꝰ
ad constancium libellus quem uiuenti cõstãtino¬
poli porrex̾at. et alius in constanciũ. que post
mortem eius scripsit. et lib̾ adu̾sim ualentem
et uesaciun historiam armimensis et seleutiẽsis
synodi continens et ad p̾fatumi salustinũ. siue ꝯͣ
dioscorum. et liber hympnorum. et misceriorĩ
alius et cõmẽtarios in matheum et tractatus
in Iob quos de greco origenis ad sensũ trãstulit.
et alius elegans. libellus contra arre auxentiũ
itnoratur. MDortuus ẽ pittauis ualentiano et
ualente regnantibus.
Iitorinus nacione afer Romane sub cõstãctio
principe rethoricam docuit. et in extrema
senectute urũ se tradens fidei. stripsit adu̾sus arriũ
Iibros more dialetito ualde obsturos. qui insĩ ab eru¬
ditis intelliguntur et cõmentarios in apłm̃. c n¬

Expanded text:
quem ad Galliarum episcopos scripsit: et in Psalmos quem ad Galliarum episcopos scripsit: et in Psalmos decimo octavo usque ad extremum: in quo opere imitatus Origenem, nonnulla etiam de suo addidit. Est ejus et ad Constantium libellus, quem viventi Constantinopoli porrexerat: et alius in Constantium, quem post mortem ejus scripsit: et liber adversus Valentem et Ursacium, historiam Ariminensis et Seleuciensis synodi continens: et ad praefectum Sallustium, sive contra Dioscorum: et liber hymnorum, et mysteriorum alius: et commentarii in Matthaeum; et Tractatus in Job, quos de graeco Origenis ad sensum transtulit: et alius elegans libellus contra Auxentium: et nignoratur. Mortuus est Pictavis, Valentiniano et Valente regnantibus.ictorinus, natione Afer, Romae sub Constantio principe rhetoricam docuit, et in extrema senectute, Christi se tradens fidei, scripsit adversus Arium libros more dialectico valde obscuros, qui nisi ab eruditis non intelliguntur, et Commentarios in Ap
Abbreviated transcription (Latin):
edidit in psalmos cõmẽtarios eusebii cesariensis quos
de greco in latinum conu̾terat. et mortuus ẽ ualen¬
timano et ualente regnantibz.
Ortunacianus nacione afer aquileiensis epus
de testabilis qd liberum romane urbis epm̃ pro fide ad
exiliũ ꝑgentem primus sollicitauit et fregit et ad suscrip¬
cionem he̾seos compulit.
nicupabant. cesariensis ecclĩe in palestina epũs
elaborauit in ecclesiasten decem ⁊ septem uolumina.
In tm̃ autem sub constancio impeyatore claruit ut ĩ
men scolastici meruit. carus antonii monachi.
edidit adu̾sũ manicheũ egregiũ librũ et de psalmoꝵ
titulis. alium. et ad diu̾sos utiles epłas. et sub cõstãcio
principe etiam incõfessione intlitus fuit..
Nlarius urbis pictauinorum acquitance eps
factione saturiuin arelatensis epĩ. de synodo
bitenensi frigiam relegatus dnodecim aduersũ
arrianos confecit libros. et alium librũ de sinodis

Expanded text:
edidit in Psalmos commentarios Eusebii Caesariensis, quos edidit in Psalmos commentarios Eusebii Caesariensis, quos de Graeco in Latinum verterat, et mortuus est sub Valentiniano et Valente regnantibus. ortunatus natione Apher, Aquileiensis episcdetestabilis, quod Liberium Romane urbis episcopum pro fide ad exilium pergentem primus sollicitavit ac fregit et ad subscripcionem hereseos compulit. nuncupabant, Caesariensis Ecclesiae in Palaestina episcopus, elaboravit in Ecclesiasten decem et septem volumina, ntum autem sub Constantio imperatore claruit, ut inmen scedidit adversum Manichaeum egregium librum, et de psalmorum titulis alium, et ad diversos utiles epistolas, et sub Constantio principe etiam in confessione inclytus fuit. larius urbis Pictavorum Aquitaniae episcopus, factione Saturnini Arelatensis episcopi, de synodo Biterrensi Phrygiam relegatus, duodecim adversus Arianos confecit libros: et alium librum de synodis,
Abbreviated transcription (Latin):
constantino celeberyimus fuit. legi eius ĩ canticum¬
tanticorem comentauos et multa alia composiuisse
tutas in ꝑsecutione echuicis traditas. totam pene
affricam et maxinie inumidiam sua persecutione
decexit. Extant eius multa ad suam here sim
scripsit regnante constancio inepla ad Rõnos.
et in euuãglia et in psalmos cõmẽtarios et multa alia
que a sue patris homĩbz studiosissime legiitur.
ncifer caralitanus epũs cum pancracio et hylaro
romane ecclie clerias. et ad cõstantum imperatorẽ
aliberio xpõ pro fide legatus missus cum nollet sub
nonñe achanasii in cenã clamare fidem. in palestinã
misit. ac nõ multo post sub iuliano principe reuersus
caralis ualentinano reguante obiit
usebius nacione sardus et ex lectore urbis Ro¬
mane uercellensis epũs ob cõfessionem fidei a
cõstantio principe scytopolim. et inde cappadociam rele¬
gatus. sub uiliano imperatore ad eccłiam reuersus

Expanded text:
Constantio celeberConstantio celebercanticorum commentarii ejus, et multa alia composuisse fturas in persecutione ethnicis traditas, totam pene Africam, et maxime Numidiam sua persuasione decepit. Exstant ejus multa ad suam haeresim scripsit regnante Constantino in Epistolam ad Romanos, et in Evangelia, et in Psalmos commentarios, et multa alia, quae a suae partis hominibus studiose leguntur. cifer, Caralitanus episcopus, cum Pancratio et Hilario Romanae Ecclesiae clericis, ad Constantium imperatorem a Liberio episcopo, pro fide legatus misnomine Athanasii Nicaenam damnare fidem, et in Palaestinam misit, ac non multo post sub Juliano principe reversus Catalis, Valentiniano regnante, obiit. usebius natione Sardus, et ex lectore urbis Romae Vercellensis episcopus, ob confessionem fidei a Constantio principe Scythopolim et inde Cappadociam relegatus: sub Juliano imperatore ad Ecclesiam suam reversus,
Abbreviated transcription (Latin):
Ntomus monachus ciuus uitam athanasius
est misit egipciate ad diu̾sa monasteria aplĩti sensus
sermonisq eplas septem que in grecam linguã tnslate
sũt. Quarum precipua est ad arsenotas. Florunt sub cõ¬
stantino et filiis eius regnantib.¬
Asilius aquininus epũs artis medice scripsit
ꝯ̃ maxellum et de uirginitate librum et nõmulla
alia et sub rege constancio macedonians partus cum
eustasio princeps fuit.
usebius emisenus epũs elegantis et rethorici
Ungemi Iniumerabiles et qui ad plausũ popule
ꝑtinent confecit libros magisq̃ historiam secutus ab
hur qui declamare uolunt scudiosissime legitur. Eͣ
quib precipui sunt adũsum Iudeos et gentes et no¬
naciauos et ad galathas libri decem. et in euuãgelice
omenis brenes sed plurime. floruit temporib cõstãcii
Impeyatoris sub quo et mortuus anciochie sepultꝰ ẽ.¬
Nacilus cypriledrensis siue leuthoritheon epũs¬
eloquencia eloquentissimus sue etatis et sub rege

Expanded text:
ntonius monachus, cujus vitam Athanasius est. Misit Aegyptiace ad diversa monasteria apostolico sensu sermoneque epistolas septem, quae in Graecam linguam translatae sunt: quarum praecipua est ad Arsetas. Floruit praecipue Constantino et filiis ejus regnantibasilius Ancyranus episcopus, artis medicinae, scripsit contra Marcellum de virginitate librum, et nonnulla alia, et sub rege Constantio Macedoniae partis cum Eustasio Sebasteno fuit.usebius, Emesenus episcopus, elegantis et rhetorici ingenii, innumerabiles, et qui ad plausum populi pertinent, confecit libros, magisque historiam secutus, ab his qui declamare volunt, studiosissime legitur, e quibus vel praecipui sunt adversum Judaeos, et Gentes, et Novatianos, et ad Galatas libri decem, et in Evangelia homiliae breves, sed plurimae. Floruit temporibus Constantii Imperatoris, sub quo et mortuus, Antiochiae sepultus eius, Cypri Ledrensis, sive Leucotheon episcopus, eloquentissimus suae aetatis, et sub rege
Abbreviated transcription (Latin):
thanasius alexandrme urbis epũs. multas
arrianorum perpessus insidias ad cõstantẽ
galliarum principem fugit. Unde reuersus cũ literis
et rursus post mortem illuis fugatus usq ad Ioui¬
mani imperium latuit. a quo recepta ecclĩa sub
ualente moritur. ferutur eius adũsus gẽtes duo
libri et contra ualentem et ursatiũ uiuis / et
de uirginitate et de persecucõnb arrianorum
plurimi et de psalmorum titulis et historia an¬
tonii monachi uitam cõtinens et eortapsice epli

Expanded text:
thanasius, Alexandrinae urbis episcopus, multas Arianorum perpessus insidias, ad Constantem Galliarum principem fugit, unde reversus cum litteris, et rursum post mortem ejus fugatus, usque ad Joviani imperium latuit, a quo recepta Ecclesia, sub Valente moritur. Feruntur ejus adversum Gentes duo libri, et contra Valentem et Ursacium unus, et de virginitate, et de persecutionibus Arianorum plurimi, et de Psalmorum titulis, et historia Antonii monachi vitam continens, et ἑορταστικαὶ epi
Abbreviated transcription (Latin):
mon. Odiũ sustitat rixas. unuersa delicta operit
rauitas. Sugustius. Si per uiam caritatis uere¬
rolumus currẽ/ ad eternam patriam feliciter pos¬
sumus peruenire. Ite msine caritatel omneqꝵ¬
expendimus studium si nõ hẽmus caritater
ye e deus ł itemi regnas carualis cupiditas ubi
non ẽ dei caritas. alibi dicit. Tũc homo ꝑfectue
⁊̾  qn caritate plenus ẽ. Item sine amore caritatis.

Expanded text:
MON. Odium suscitat rixas, et universa delicta operit charitas . AUGUSTINUS. Si per viam verae charitatis volumus currere, ad aeternam patriam feliciter possumus pervenire. Sine charitate eexpendimus studium, si non habemus charitatem quae Deus est. Regnat enim carnalis cupiditas, ubi non est Dei charitas. Tunc enim homo perfectus est, quando charitate plenus est. Sine amore charita
Abbreviated transcription (Latin):
qr ꝑ oblectam̃ta maniũ fabularum mẽtẽ exitant
ad incentina libidinũ. Ideo libri sc̃i simplici sermone
cõscripti sunt ut nõ in sapĩa uerbi. sed in obstentiẽe
spũs. homines ad fidem ꝑducerentur. in lectione
nõ u̾ba. sod uitas ẽ amanda. cũ sit utilis ad ĩstruẽdũ
lectio ad hĩta aut̃ collactõne maiorem intllĩgẽtiã
prebet. Melius ẽ eñ conferre. ꝙͣ legere. qd̾ enm
obsturum est. aut dubiũ. cõfeñdo cito ꝑspititur. sic̾
instruere solet collatio. Ita contencio destruit cum
gendo prospitis. uiuendo cõtempna.

Expanded text:
r oblectamenta inanium fabularum, mentem excitant ad incentiva libidinum. Ideo libri sancti simplici sermone scripti sunt, ut non in sapientia verbi, sed in ostensione spiritus homines ad fidem perducerentur. In lectione non verba, sed veritas est amanda. Cum sit utilis ad instruendum lectio, adhibita tamen collatione majorem intelligentiam praebet. Melius est enim conferre quam legere. Quod enim obscurum est aut dubium, conferendo cito perspicitur. Sicut instruere solet collatio, ita contentio destruit. Cumquod perspicis, vivendo contemnas.
Abbreviated transcription (Latin):
claudũtur. Quis diuina eloquia. in lectioẽ arro¬
sũt. Reprobis autẽ atq suꝑerbis quodãmodo tene¬
que enĩ sensum interioris intelligentie ꝑcipit.
qui lrãm legis accendunt. eius occulta penetrare

Expanded text:
clauduntur. Nam quamvis divina eloquia in lectione arroclauduntur. Nam quamvis divina eloquia in lectione arrosuqui eam sensu interioris intelligentiae percepit. Qui litteram legis
Abbreviated transcription (Latin):
ebetudo sit. freꝙ̃s tam̃ lecto intellectũ hr̃. Sicut tar¬
dus ẽ ad capiendũ. ꝓ intencione tñ bomi studii
p̾miũ ꝑcipit. ita ꝙ prescitũ sibi ingenium in¬
celligencie negligit comdempnatõnis reus
exiscit. quia domimi qd̾ accepit despicit. et ꝑ
desidiã dereliquid. Quidã dei iudicio Donũ scĩe
qd̾ negligũt accipiunnt. ut durius derebus credi¬
tis pumantur. Tardiores autem iõ ꝙ scire cupiũt.
difficultꝰ inueniũt. ut pro maximo excicio laboris
nũqmͣ descendit. pleriq ĩ acumine ĩtllĩgẽcie muaces
existunt. sed loquendi inopia angustãtur Quidã
uõ in ut̾sq pollẽt. pleriq scientia accepta scripturaꝵ
nõ ad dei glĩam. sed ad suam laudem utuntur. dũ
ex ipã scĩa extollũtur ibi pectãt. ubi picã mundare
debuerant. Semper eñ superbi legũt. et minqmͣ¬
ad deum intrãtib patent. praiis auc̃ atq suꝑbis

Expanded text:
habitudo sit frequens, tamen lectio intellectum adhibet. Sicut qui tarhabitudo sit frequens, tamen lectio intellectum adhibet. Sicut qui tardus est ad capiendum, pro intentione tamen boni studii, praemium percipit, ita qui praestitum sibi ex Deo ingenium intelligentiae negligit, condemnationis reus existit, quia donum quod accepit despicit, et per desidiam delinquit. 8. Quidam Dei judicio donum scientiae quod negligunt accipiunt, ut durius de rebus creditis puniantur. Tardiores autem ideo quod scire cupiunt difficulter inveniunt, ut pro maximo exercnunquam descendit. Plerique in cacumine intelligentiae vivaces existunt, sed loquendi inopia angustiantur. Quidam vero in utrisque pollent. Plerique scientia accepta Scripturarum, non ad Dei gloriam, sed ad suam laudem utuntur, dum ex ipsa scientia extolluntur, et ibi peccant ubi peccata mundare debuerunt. Semper enad Deum intrantibus patent; pravis autem atque superbis
Abbreviated transcription (Latin):
freꝙͣter debet orare. freꝙͣ̃ter et legẽ. Nam cum ora
tatione procedit. Que eiñ nescimus. lectiõe discimꝰ
Que aut̃ didiscimꝰ. meditacõnib conẜuanius.
Geminũ confert donũ lectio sanctaꝵ scripturarũ.
sine quia intellectum mẽtis erudit. seu ꝙ a mũdi
uanitatib abstractũ hoĩem ad amorẽ dei perducit.
Danto unaspes mortalitatis huiꝰ nobis uilescit.
ꝙͣto amplius legendo spes et̾na claruerit. Lector
stremius pocius d eẽ ad implendũ que legit. ꝙͣ
ad sciendũ promptissimꝰ. Minor enĩ pena ẽ nescire
ꝙ appetas. qmi ea q̃ noueris nõ implere Sicut
familiaritate. Qnto quisqz magis in sacris elo-¬
quiis assiduus fuĩt. tanto exeis uberiorem in¬
telligenciam capiet Quãtum amplius ĩꝙͣlibet
artem homo asceudĩt. tantomagis ad hoĩem ars
ip̃a descendit. Quidã hũt intłligẽcie ingeniũ.
sed negligũt lectiones studiũ. et ꝙ legendo sare
potuerũt negligendo cõtempnũt Quãius sẜꝰ

Expanded text:
quenter debet orare, frequenter et legere. Nam cum oramtatione procedit. Quae enim nescimus, lectione discimus: quae autem didicimus, meditationibus conservamus. Geminum confert donum lectio sanctarum Scripturarum. Sive quia intellectum mentis erudit; seu quod a mundi vanitatibus abstractum hominem, ad amorem Dei perducit. Tanto una spes mortalitatis hujus nobis vilescit, quanto amplius legendo, spes aeterna claruerit. Lector strenuus potius ad implendum quae legit, quam ad sciendum promptissimus esto. Minor enim poena est nescire quid appetas, quam ea quae noveris non implere. Sicut familiaritate. Quantum quisque magis in sacris eloquiis assiduus fuerit, tantum ex eis uberiorem intelligentiam capit. Quanto amplius in quamlibet artem homo conscendit, tanto magis ad hominem ars ipsa descendit. Quidam habent intelligentiae ingenium, sed negligunt lectionis studium; et quod legendo scire possunt, negligendo contemnunt. Quamvis sensus
Abbreviated transcription (Latin):
que uite ẽ. diuinitus inspirata. utilis est. uerbũ xpĩ
habitet ĩ nobis habũdãt᷑ Iacobus scienti bonũ. et nõ
facienti ꝓctm̃ ẽ illi. Salon. Post industriã seqͥt᷑ sapĩa.
ut melligas qd̾ sequatur. Illa scudeamus discere ĩt̾ris
quoꝵ nobis noticia ꝑseueret in celis. Beatus est
qui diuinas scripturas legens uerba uertit in opere.
et inidam crucem iuidus sequitur. puris manib
et candido pectore pauperem se spũ et oꝑib glĩatur.
Gregorius. Acire emĩ eiꝙͣ qd̾ non põt facere. pena magl
qr uirtus est. Quãto eñ ꝯuisq inscriptura satra

Expanded text:
ura divinitus inspirata, utilis est . Verbum Christi habitet in vobis abundanter . JACOBUS. Scienti igitur bonum, et non facienti, peccatum est illi . SALOMON. Post industriam sequitur sapienut intelligat quid sequatur. Illa studeamus discere in terris, quorum nobis notitia perseveret in coelis. Beatus est qui, divinas Scripturas legens, verba vertit in opera, et nudam crucem nudus sequitur puris manibus et pedibus, et candido pectore pauperem se spiritu et operibus gloriatur. GREGORIUS. Scire etenim cuiquam quod non potest facere, poena magis quam virtus est. Qua
Abbreviated transcription (Latin):
epistole. In quarum una asserit se etiami in eccle siasten
cepisse strib̾e cõmentarios. sed et adu̾sus paulum sa¬
maratenum. aute paucos dies ꝙ̃ moreretur insignis
eius fertur epła. moritur duodecim galieni anno. Lpex c¬
Suacianus uome brbis pbr̃ aduersum corneliũ
cathedram sac̃dotalem conatus limadere. nonaci¬
auorum quod grece dicitur cheron. dogina constitiut ua
uolens apostatas suscipere penitentes huiꝰ auitor nonte¬
ti ciprianus ꝓbr̃ fiuit Scripsit autem de pascha de sab᷑
de circũcisione. de sac̃dote. de oratione. de cibis iudaicis ñd¬
instancia. de aitalo. multaq alia. et detrinitate grande
uolumẽ qiͣ epitom̃ operis terculliani faciene qd pli̾mi

Expanded text:
Epistolae, in quarum una se asserit, etiam in Ecclesiasten Epistolae, in quarum una se asserit, etiam in Ecclesiasten coepisse scribere commentarios. Sed et adversus Paulum Samosatenum, ante paucos dies quam moreretur, insignis ejus fertur epovatianus Romanae urbis presbyter adversum Cornelium cathedram sacerdotalem conatus est invadere. Novatianorum, quod Graece dicitur catharos, dogma constituit, nolens apostatas suscipere poenitentes. Hujus auctor Novatus Cypriani presbyter fuit. Scripsit autem de Pascha, de Sabbato, de Circumcisione, de SacInstantia, de Attalo multaque alia, et de Trinitate grande volumen, quasi ἐπιτομὴν operis Tertulliani faciens, quod pleri
Abbreviated transcription (Latin):
auditor fuit hic incipriam et affricane fynodi smodi
dogma consenciens de heticis baptizandie plurimat̃ ad
anthigenum epm̃ stripsit de penitentia. et ad Romanos
ꝓypolitum alteram. et ad quintum qui scephano suc¬
ceserat duas̃ eplas. et ad philemonem et ad diomisium
dioisius nonaciano fratei salutem. Siinitus ut dicis
oddinatus ee. probabis cum bolens recesseris. Est eius
ad diomium et ad dimum alt̾a epła. et cortastice de
pascha plurame declamatorie sermone constripte et
ad alexandemam ecclĩam de exilio. Et ad heraclam
mez ipto epm̃. et alia de mortalitate et de sabbato
tone deco et duo libri adũsus nepotem epis copũ
qua ierlle aiorum corporale reginum sius striptir
sfeuerat In quib et de apocalipsi Iohannis diluretissie
disputtat et adu sũs sabellium. et ad dammonẽ haromtis
ep̃m̃ et ad telesphorum. et ad eufran et quatuor iioruis
de penitencia. de ordine delictorũ. de natura ad thimoteũ
de temptacõnib ad Reufranorem ad basilidem quoq mlte

Expanded text:
auditor fuit. Hic in Cypriani et Africanae synodi dogma consentiens, de haereticis rebaptizandis, ad aper Hippolytum alteram: ad 909 Xystum, qui Stephano successerat, duas epistolas, et ad Philemonem et ad Dionysium, Dionysius Novatiano fratri salutem. Si invitus, ut dicis, ordinatus es, probabis, cum volens recesseris. Est ejus ad Dionysium et Didymum altera epistola, et de Pascha plurima declamatorie conscripta. Est et ad Alexandrinam ecclesiam de exsilio, et ad Heraclam in Aegypto episcopum et alia de mortalitate et de sabbato tione Decii, et duo libri adversum Nepotem episcopum, qui mille annorum corporale regnum suis scriptis asseruit, in quibus et de Apocalypsi Joannis diligentissime disputat. Adversum Sabellium et Hermamonem Beronicis episcopum, et ad Thelesphorum et ad Eufran quarti libri, et de poenitentia et de ordine delictorum, de natura ad Timotheum, de tentationibus ad Euphranorem. Ad Basilidem quoque multae