comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
notesceret om̃ibz patriarche u¬
memor mali animus: oblitus ĩ
accersire eum et soluere. ab ex¬
comniunicatione. Cum gͦ a dd sar¬
ctum dñicum diem peruenissi
et sc̃o altari astitisset. ut incru¬
entum sacrificium offerret ian¬
diacono generalem orationem
pene consummante sc̃m uexillũ
exaltaturo: in mentem malicie
immemoris uenit. et statim di¬
uint precepti recordans asseren¬
us si offers munus tuum ad al¬
facienti orationem. qũa diaco¬
nus solitus erat facere: ut inci¬
peret a capite. Et si compleret᷑
iterum recapitularet: usq dũ
perueniat euis sc̃ificatio. finxit
enim se tanqũa si eum uentris
uecessitas pulsasset. Et uenienᷤ
inhonorabilem kimiliarchiũ.
misit statim fere uiguiti ebdo¬
madarios: querentes iam dic¬
tum mali modi clericũ Intentio
enim pastoris hec erat. ut iluce¬
ret de ore leonis ouem. Deus uͦ
qui uoluntatem timentiũ se
facit. fecit pre manib mox iu¬
ueniri clericum: et ueniente

Expanded text:
nnotesceret omnibus patriarchae imnnotesceret omnibus patriarchae immemor mali animus. Oblitus est accersire eum, et solvere ab excommunicatione. Cum ergo ad sanctum Dominicum diem pervenisset, et sancto altari astitisset, ut incruentum sacrificium offerret, jadiacono generalem orationem pene consummante, sanctum velum exaltaturo, in mentem malitiae immemoris venit; et statim divini praecepti recordans, asserentis: Si offers munus tuum ad alfacienti orationem, quam diaconus solitus facere erat, ut reinciperet a capite; et si impleretur, iterum recapitularet, usque dum perveniat ejus sanctificatio. Finxit enim se, tanquam si eum ventris necessitas compulisset. Et veniens in honorabile cimiliarchium, misit statim fere viginti hebdomadarios, quaerentes jam dictum mali modi clericum. Intentio enim pastoris haec erat, ut educeret de ore leonis ovem. Deus vero, qui voluntatem timentium se facit, fecit prae manibus inveniri mox clericum. Et veniente
Abbreviated transcription (Latin):
uibzdã duob cłicis in cul¬
pam cadentib. hoc ẽ ma¬
num in alterutrum inicienti¬
bus: hos excommunicauit ca¬
nonice per aliquot dies. Horũ
quidem unus suscepit increpa¬
tionem libenter: et cognourt cul¬
pam suam. Alter uero malicio¬
sus existens. gaudens preceptũ
suscepit: occasionem enum que¬
rebat miser ue ingrederetur et¬
clesiam: s licentiam haberet
seuerandi in nefaudis operibn
suis. Irascebatur enum contra pois
triarcham: et quantum inser
rat. nitnabat᷑ nocere ei. Quidan
uero dicebant et ipsum ẽe qui
diderat pecunias eccłie ad pari¬
cium nicetam. quas et rapuit mu¬
nu ut prescriptum est. Nuntia¬
tum est igitur qđ ille mali me¬
mor maliciam reseruaret. et ñ
rectam erga hunc beatium iohte
uoluntatem haberet. Ille entu
pastor memor dicti illius quis
tes impotentium portare: roli¬
it hunc accersire et decentere
monere. et soluere eum ab exĩ¬
nicatione. Uidebat entm lup̃
conantem rapere ouem. Oisper¬
satione uero det actum est ut m¬

Expanded text:
uibusdam duobus clericis in culpam cadentibus, hoc est, manum in alterutrum injicientibus, hos excommunicavit canonice per aliquot dies. Horum quidem unus libenter suscepit increpationem, et cognovit culpam suam; alter vero malitiosus existens, gaudens praeceptum suscepit. Occasionem enim quaerebat miser, ne ingrederetur ecclesiam, sed licentiam haberet perseverandi in nefandis actibus suis. Irascebatur autem contra sanctum patriarcham, et quantum in se erat, minabatur ei nocere. Quidam vero dicebant, et ipsum esse qui prodiderat pecunias Ecclesiae ad patricium Nicetam , quas et rapuit manu, ut praescriptum est. Nuntiatum est igitur quod ille mali memor malitiam reservaret, et non rectam erga beatum hunc voluntatem haberet. Ille autem vere pastor, memor dicti illius: Quistes impotentium portare , voluit hunc accersire, et decenter admonere, et solvere eum ab excommunicatione; videbat enim lupum conantem rapere ovem. Dispensatione vero Dei actum est ut i
Abbreviated transcription (Latin):
nisi xp̃o. cuius hoc donũ est:
Qui deuotum eius animum
erga suam preuidens maiesta¬
tem: hominem alio pene orbe
celatum. et inter tantas posi¬
tum solitudines africe hyspa¬
me. gallie. italie. illirico. ipsi
etiam que urbium caput est
rome ut in exordio ꝓmiserat
demonstrauit. Creatoris ẽ ista
benignitas: que famulos suos
licet nolentes nobilitare consu¬
euit. ut possibilis uirtus nec
extra humauam esse naturã
sanctorum doceatur exemplis.
et al beate uite imitationẽ ex
fructu laboris optimus qͥsq
bus librum magnoꝑe legere
curate: ut agnita fideli uita.
cat: et seruientib sibimet ñ
tantum regna celoꝵ. s etiam
hic in ipsis montium secretis
latere cupientib. fame tͥbuit
nobilitatem: scilicet ut et ip̃i
fruantur laude meritorũ. et
ceteri eorum prouocent᷑ exem¬
plis. Sinautem necessariũ fu¬
erit et gentib legite. ut ul sic
hiis qui eum sollicite colunt. et
in eum fideliter credunt. hanc

Expanded text:
nisi Christo, cujus hoc donum est? nisi Christo, cujus hoc donum est? qui devotos ejus animos erga suam praevidens majestatem, hominem alio pene orbe celatum, et inter tantas positum solitudines, Africae, Hispaniae, Galliae, Italiae, Illyrico, ipsi etiam, quae urbium caput est, Romae, ut in exordio promiserat, demonstravit. Creatoris est ista benignitas, qui famulos suos, licet nolentes, nobilitare consuevit, ut virtus possibilis nec extra humanam esse naturam sanctorum doceatur exemplis, et ad beatae vitae imitationem, ex fructu laboris optimus quisqubus librum magnopere perlegere curate, ut, agnita fideli vita scat, et servientibus sibimet, non tantum regna coelorum, sed etiam hic in ipsis montium secretis latere cupientibus, famae tribuit nobilitatem; scilicet, ut et ipsi fruantur laude meritorum, et caeteri eorum provocentur exemplis. Si autem necessarium fuerit, et gentibus legite, ut vel sic ilius, sed etiam his qui eum sollicite colunt, et in eum fideliter credunt, hanc
Abbreviated transcription (Latin):
munerib amplectit᷑. et tanqũa
magna hereditate ditatus. le¬
tanter per uestimentũ recorda¬
batur ymaginem sanctitatis.
it: ista pͥncipia meritoꝵ. Que li¬
cet partiore ut predixi sermo¬
ne narrauerum: tamen ex hiis
calcata. nec languori nec longe
quicqͣ etati aliquando conces¬
serit. magis autem equalitate
ꝓpositi tenens: nec uestimentũ
mutauit. nec pedes lauit: nec
escam sectatus est molliorem.
Oculoꝵ quoq aciem et nume¬
rum dentium licet paululum
ob etatem uiderentur attriti.
necnon et pedum incessum to¬
tius ettam corporis firmitatẽ.
tta contra tra nature merito¬
rum gratia custodiuit: ut lau¬
toꝵ corpoꝵ que balneis atq: de
uis caro uideretur.
omnes prouincias a¬
mor etus famaq uolitauit:
quem nec libroꝵ disseminato¬
rum oratio luculenta. nͨ mun¬
dane sapientie disputatio. nͦ
nobilitas generis nec opum in¬
finita congestio commendauit
cut om̃ium ore est asscribendũ

Expanded text:
muneribus amplectitur; et tanquam muneribus amplectitur; et tanquam magna haereditate ditatus, laetanter per 60 vestimentum recordatur imaginem sanctitatis .it, ista principia meritorum: quae licet parciori, ut praedixi, sermone narraverim, tamen ex his calcata, nec languori, nec longaevae quidquam aetati aliquando concesserit. Magis autem aequalitatem propositi tenens, nec vestimentum mutavit, nec pedes lavit, nec escam sectatus est molliorem; oculorum quoque aciem, et numerum dentium, licet paululum ob aetatem viderentur attriti, necnon et pedum incessum, totius etiam corporis firmitatem, ita contra jura naturae meritorum gratia custodivit, ut lautorum corporum, quae balneis atque dejus caro videretur. omnes provincias amor ejus famaque volitavit, quem nec librorum disseminatorum oratio luculenta, nec mundanae sapientiae disputatio, nec nobilitas generis, nec opum infinita congestio commendavit, cui omnium ore est ascribendum,
Abbreviated transcription (Latin):
muli nouerit. Confido in dño.
qͥa necessario resurrectionts
tempore hoc corpusculum resi¬
liet incorruptum. Uestunen¬
torum autem meoꝵ sit ista di¬
uisio. Melotem et pallium tri-¬
tum cui superiaceo. athanasio
detulerat. Serapion ep̃c alium
accipiat melotem. Nos cilicinũ
habetote uestimentum. et uela¬
te uscera mea. Antontus enum
migrat. et iam non erit in pre
pulis extendens paululũ pe¬
des mortem letus aspexit. ita
ut ex hylaritate uultus eiꝰ. sc̃o
dam animam etus descende¬
rant. presentia nosceretur. hos
intuens tanqͣ amicos uuderet
antmam exhalauit: et additꝰ
est patrib sciłm ordinẽ scriptu¬
rarum. Seruauerunt uͦ man¬
data discipuli. Nam inuolu¬
tum corpus ut preceperat hu
mo opertentes. et nemo alter
usq ad hanc diem pret̾ eos.
ubi sit conditus nouit. Lega¬
tarius autem antonii benedic¬
ti qui tritum pallium cũ me¬
lote imperio etus meruerat ac¬
cipere. antonium in autonii

Expanded text:
muli mei noverit. Confido in Domino, muli mei noverit. Confido in Domino, quia necessario resurrectionis tempore hoc corpusculum resurget incorruptum. Vestimentorum autem meorum sit ista divisio: Melotem et pallium tritum, cui superjaceo, Athanasio pse detulerat. Serapion episcopus aliam accipiat melotem; vos cilicinum habetote vestimentum, et valete, viscera mea; Antonius enim migrat, et jam non erit in praepulis, extendens paululum pedes, mortem laetus aspexit; ita ut ex hilaritate vultus ejus, angedam animam ejus descenderant, praesentia nosceretur. Hos intuens, tanquam amicos videret, animam exhalavit, et additus est patribus secundum ordinem Scripturarum. Servaverunt mandata discipuli, involutum ut praeceperat corpus humo operientes; et nemo interim usque ad hanc diem, praeter eos, ubi sit conditum, novit. Legatarius autem Antonii benedicti, qui tritum pallium cum melote imperio ejus meruerat accipere, Antonium in Antonii
Abbreviated transcription (Latin):
Nementote etiam admonitio¬
nun mearum: et incerte con¬
ditionis. Uitam cotidie anci.¬
pitem retractate: et celeste uo¬
bis premium sine cunctatione
tribuetur. Scismaticoꝵ quoq
et hereticoꝵ uenena uitate. me¬
um circa eos studtum sectemi
ui. xp̃i sunt inimici. Scitis
ipsi qł nullus mͥ pacificus qͥ¬
dem sermo cum eis aliquando
fuerit. ꝓpter prauam eorum uo¬
luntatem. et pertinax contra
xpistum bellum: in hoc autẽ
magis estote solliciti. ut domi¬
ni precepta seruetis: ut pꝰ mor¬
tem ur̃am sc̃i quiq qͣsi amicos
patris memoria est. siqua met¬
prestatis affectum. nullus ad
egyptum meas ꝑferat reliqui¬
as: ne uano corpus honore ser¬
uetur. ne uituperati ut uostis
a me ritus etiam circa me ser¬
uentur obsequia. Huiꝰ eñi rei
gratia: maxime huc sum regreᷤᷤ¬
sus. Uos igitur humo tegite:
uos patris operite corpusculũ.
Et illud quoq senis ur̃i custo¬
dite mandatum. ut nemo pre¬
ter ur̃am dilectionem locũ tu¬

Expanded text:
Mementote etiam admonitioMementote etiam admonitionum mearum et incertae conditionis, vitam quotidie ancipitem retractate, et coeleste vobis praemium sine cunctamine tribuetur. Schismaticorum quoque et haereticorum venena vitate, meumque circa eos odium sectamini, quia Christi sunt inimici. Scitis ipsi quod nullus mihi nec pacificus quidem sermo cum eis aliquando fuerit, propter pravam eorum voluntatem, et pertinax contra Christum bellum. In hoc autem magis estote solliciti, ut Domini praecepta servetis, ut post mortem vestram sancti quique, quasi amicos patris memoria est, si mpraestatis affectum, nullus ad Aegyptum meas perferat reliquias, ne vano corpus honore servetur, ne vituperati, ut nostis, a me ritus etiam circa me serventur obsequia. Hujus enim rei gratia maxime huc sum regressus. Vos igitur humo tegite, vos patris operite corpusculum, et illud quoque senis vestri custodite mandatum, ut nemo praeter vestram dilectionem locum tu
Abbreviated transcription (Latin):
multorum insitum euellit er¬
rorem: et repositiꝰ in terra cacda¬
uerib. deo gratias ꝓ bono ma¬
gisterio retulerunt. Metuens
ergo consuetudinem supradie¬
tam. ne eodem etiam circa se la¬
berentur errore: celeriter uale¬
dicens monachis qui cõfluxe¬
rant: ad amicum uirtutis ha¬
bitaculum repelauit.
modum senilta menbra turbas¬
set: uocatis ad se duob fr̃ibus
quos ibidem ante quindecim
annos modico interuallo se¬
tunctos instituerat. quiq ei ĩ
quidem filioli sciłm eloquia
scripturarum patrum gradi¬
uirat. iam cupio iudere cele¬
stia. Sed uos o uscera mea am¬
moneo: ne tanti temporis labo¬
rem repente perdatis. Hodie
uos religiosum studium arri¬
puisse arbitremini: et quasi
cepte uoluntatis fortituds sus¬
cresceret. Uarias demonũ no¬
stis insidias. Uidistis eorum
et impetus feroces. et uires ef¬
feminatas. Ihesum suspirate.
credulitatem nominis eiꝰ ur̃is
figite mentib: et a certa fide u¬
niuersi demones fugabuntur.

Expanded text:
multorum insitum evellit ermultorum insitum evellit errorem, et repositis in terra cadaveribus, Domino gratias pro bono magisterio retulerunt. Metuens ergo consuetudinem supradictam, ne eodem etiam circa se laberentur errore, celeriter valedicens monachis, qui confluxerant, ad amicum virtutis habitaculum repedavit. modum senilia membra turbasset, vocatis ad se duobus fratribus, quos ibidem ante quindecim annos modico intervallo sejunctos instituerat, quique etiamquidem, filioli, secundum eloquia Scripturarum , patrum gradiinvitat, jam cupio videre coelestia. Sed vos, o viscera mea, admoneo, ne tanti temporis laborem repente perdatis. Hodie vos religiosum studium arripuisse arbitremini, et quasi coeptae voluntatis fortitudo succrescet. Varias daemonum nostis insidias, vidistis eorum et impetus feroces, et vires effeminatas. Jesum suspirate, et credulitatem nominis ejus vestris figite mentibus, et a certa fide universi daemones fugabuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
precipue beatoꝵ martyrum¬
corpora linteamine quidem ob¬
uoluere: et studium funeri so¬
litum domi non negare. terra
uero non abscondere: s super.
lectulos domi posita reserua-¬
re. Hunc honoreni quiescenti¬
bus reddi: inueterate consue¬
tudinis uanitas tradidit. De
hoc antontus sepe et ep̃os de¬
precatus est: ut ppłm eccłiasti¬
ca contestatione corrigerẽt: et
laicos uiros ac mulieres rigi¬
dius ipse conuenit. dicens nec
legitimum hoc esse nec do pla¬
citum: quippe cum patriar¬
charum et ꝓpħarum sepulcra
que ad nos usq perdurant.
hec facta conuincerent. Dñici
quoq: corporis exemplũ oporte¬
re intueri iubebat. qđ in sepul¬
chro positum lapide usq ad re¬
surrectionis diem terciũ clau¬
sum fuerit. Atq his modis ui¬
tium circa defunctos egypti:e¬
tiam si sc̃a essent corꝑa coargu¬
ebat dicens. Quid maiꝰ aut san¬
ctius corpore potest esse dñico:
qł iuxta consuetudinem gen¬
tium ceterarum. humo condi

Expanded text:
praecipue beatorum martyrumpraecipue beatorum martyrumcorpora linteamine quidem obvolvere, et studium funeri solitum non negare; terra vero non abscondere, sed super lectulos domi posita reservare. Hunc honorem quiescentibus reddi, inveteratae consuetudinis vanitas tradidit. De hoc Antonius saepe et episcopos deprecatus est, ut populos ecclesiastica contestatione corrigerent; et laicos viros ac mulieres rigidius ipse convenit, dicens, nec licitum hoc esse, nec Deo placitum; quippe cum patriarcharum et prophetarum sepulcra, quae ad nos usque perdurant, haec facta convincerent. Dominici quoque corporis exemplum oportere intueri jubebat, quod in sepulcro positum, lapide usque ad resurrectionis diem tertium clausum fuerit . Atque his modis vitium circa defunctos Aegypti, etiamsi sancta essent corpora, coarguebat, dicens: Quid majus aut sanctius corpore potest esse Dominico, quod juxta consuetudinem gentium caeterarum humo condit
Abbreviated transcription (Latin):
rituros. ut ante predixerat a
sordib cogitationibus animã
sustodire: et omnem emulatio¬
nem ad sc̃os quosq conu̾tere.
ad scismaticos uero neꝓpe qui¬
dem accedere. Scitis enim aie¬
bat. eorum antiquam peruersi¬
tatem. Neq cum arriants in cõ¬
munione iungamini: qͥa impi¬
etas eorum iam om̃ib manife¬
sta est. Hiis etiam illud addebat.
nullum debere xp̃ianum cum
scłi uiderit potestates. pro arri¬
anorum et militanorum pugna¬
ta discedere ueritate. mortaliũ
fallacem permanere posse fanta¬
siam. Quaꝓpter atebat. Custodi¬
enda est filioli pia fides in xp̃o
et patrum religiosa traditio. qͣ
et scripturarũ lectione. et cre
bro mee paruitatis didicistis
tres uehementissime eũ retar¬
dabant: glorioso patris cupt¬
entes termino decorari. S mul-¬
tas ob causas quas et silentio
demonstrabat: precipue tam̃
ob presumptam egypti consue¬
tudinem contradixit. Mos et¬
enim egyptiis est nobilium. et

Expanded text:
rituros, ut ante praedixerat, a rituros, ut ante praedixerat, a sordidis cogitationibus animam custodire, et omnem aemulationem ad sanctos quoque convertere, ad schismaticos vero ne prope quidem accedere. Scitis enim, aiebat, eorum antiquam perversitatem; neque cum Arianis communione jungamini, quia impietas eorum jam omnibus manifesta est. His etiam illud addebat, nullum debere 59 Christianum, cum saeculi viderit potestates pro Arianorum et Meletianorum pugnatum discedere veritate; mortalium fallacem permanere posse phantasiam. Quapropter, aiebat, custodienda est pia fides in Christo, et patrum religiosa traditio, quam ex Scripturarum lectione et crebro meae parvitatis didicistis tres eum vehementissime retardabant, glorioso Patris cupientes termino decorari. Sed multas ob causas, quas et silentio demonstrabat, praecipue tamen ob praesumptam Aegypti consuetudinem contradixit. Mos etenim Aegyptiis est, nobilium et
Abbreviated transcription (Latin):
dum laboris commertiũ fuit.
Fãtigatio enim itineris emo¬
lumentum uiatici reportabat.
sicut rei probauit effectꝰ. Nam
post resolutionem eiꝰ: quasi c̃õ¬
munt uulnere orbitatis excep
desideretis audire: quia ⁊ hoc
in eo imitabile cunctis fuit. Iu¬
xta consuetulinem ad uisendoᷤ
fratres qui in exteriort monte
erant uenit. ibiq a diuina pro¬
uidentia de sua morte condis¬
cens. ita exorsus est. Ultimam
filioli patris audite sententiã.
lon enim arbitror qł in hoc se¬
culo iterum uos uisuri sumus.
sogit conditio nature: ut post
centenarium numerum quem
annis quinq: supergredior ĩa
resoluar. Ita locutus audienti-¬
um pectora contristauit: gemi¬
tus lacrimeq dicta merentia cõ¬
seruta sunt. Amplexabantur
cum uniuersi: quasi tam de se¬
ulo recessurum. At ille tanqͣ. a¬
lienam deserens ad ꝓpriam pa¬
triam proficisceretur. magna
cum leticia precipiebat desidi¬
am instituto non debere subri¬
pere: sed tanquam cotidie mo¬

Expanded text:
dum laboris commercium fuit. dum laboris commercium fuit. Fatigatio enim itineris emolumentum viatici reportabat, sicut rei probavit effectus. Nam post resolutionem ejus, quasi communi vulnere orbitatis exceptdesiderio audire, quia et hoc in eo imitabile cunctis fuit. Juxta consuetudinem ad visendos fratres qui in exteriori monte erant, venit, ibique a divina providentia de sua morte condiscens, ita exorsus est: Ultimam, filioli, patris audite sententiam, non enim arbitror quod in hoc saeculo iterum vos visuri simus. Cogit conditio naturae, ut post centenarium numerum, quem annis quinque supergredior, jam resolvar. Ita locutus, audientium pectora contristavit: gemitus lacrymaeque dicta moerentia consecutae sunt. Amplexabantur eum universi, quasi jam de saeculo recessurum. At ille, tanquam aliena deserens, ad propriam patriam profecturus, magna cum laetitia praecipiebat, desidiam instituto non debere subrepere, sed tanquam quotidie mo
Abbreviated transcription (Latin):
to. statim et duttum despexit
opulentias: et in sua letatus ẽ
paupertate:Quis post lassitu¬
dinem monachus. non eiꝰ uege¬
tatus est hortamentis: Quis a¬
dolescens etatis succensus ardo¬
rib. non ex etus admonitu pu¬
dicitie amator fuit: Quis uexa¬
tus a diabolo. sine medela redi¬
uit: Quis inimici cogitationi¬
bus destractus. non ceca tempe¬
state sopita: sereno regressus ẽ
anuno: Sciebat enim qͦ quis¬
q: laboraret incommodo: et ex
uite meritis discretionem sp̃i¬
rituum agnoscens. adhibebat
morborum prout erant uulne¬
ra sanitatem.Unde effectũ est.
ut post eius doctrinam om̃es
diaboli panderentur insidie.
pene thalamo receilentes. In er¬
clesie matris gremio consede¬
runt. Quid plura: Totius or¬
bis homines ad eum conflue¬
bant. et uniuersarum gentiũ
uarietas bellicosissimum con-¬
tra demones uirum conspice¬
re gestiebat. Nullus se frustra
illuc uenisse conquestus est.
om̃ib delectabile atq iocun¬

Expanded text:
to, statim et divitum despexit to, statim et divitum despexit opulentias, et in sua laetatus est paupertate? quis post lassitudinem monachus non ejus vegetatus est hortamentis? quis adolescens succensus ardoribus, non ex ejus admonitu pudicitiae amator fuit? quis vexatus a diabolo, sine medela rediit? Quis inimici cogitationibus distractus, non caeca tempestate sopita, sereno regressus est animo? Sciebat enim quo quisque laboraret incommodo, et ex vitae meritis discretionem spirituum agnoscens, adhibebat morborum, prout erant vulnera, sanitatem. Unde effectum est ut post ejus doctrinam omnes diaboli panderentur insidiae.pene thalamo recedentes, in Ecclesiae matris gremio consederunt. Quid plura? Totius orbis homines ad eum confluebant, et universarum gentium varietas bellicosissimum contra daemones virum conspicere gestiebant. Nullus se frustra illuc venisse conquestus est, omnibus delectabile atque jucun
Abbreviated transcription (Latin):
mora eius lacerauit atq corro¬
sit. ita ut statim relatus ad ci¬
uitatem post tercium diem mo¬
reretur. uniuersiq cognosce¬
rent minarum ab antonio p̾¬
dictarum effectũ quantotius
consecutum: digno persecuto¬
ris fine completo. Ceteros ad se
uenientes mira cum modestia
admonebat: ut oblita scłi dig¬
nitate remotioris uite beatitu¬
dinem appeterent. Siqui autẽ
maiori potestate premebantur.¬
nec poterant obtinere iusticiam.
ita eos obnixe defendebat: tt
ipse pro illis pati uideretur in¬
iuriam. Multis utilis fuit pre¬
clari senis oratio: multi mag¬
nis diuitiis et altioris gradu
militie derelicto. eius herere
curriculis cupiebant. Etut in¬
finita breui sermone comp̾hen¬
dam: bonum egypto medicum
xp̃c indulserat. Quis non tͥsti¬
ciam apud antontum mutauit
in gaudium: Quis non irã uer¬
tit in pacem: Quis orbitatis luc¬
tum. non ad eius temperauit
aspectum: Quis non merore pau¬
pertatis quo premebatur abiec¬

Expanded text:
mora ejus laceravit atque corromora ejus laceravit atque corrosit, ut statim relatus ad civitatem post tertium diem moreretur; universique agnoscerent minarum ab Antonio praedictarum effectum quantocius consecutum, digno persecutoris fine completo. CAP. LV.--Caeteros ad se venientes mira cum modestia Antonius admonebat, ut, oblita saeculi dignitate, remotioris vitae beatitudinem appeterent. Si qui autem majori potestate premebantur,nec poterant obtinere justitiam, ita eos obnixe defendebat, ut ipse pro illis pati videretur injuriam. Multis utilis fuit praeclari senis oratio; multi, magnis divitiis et altiori gradu militiae derelicto, ejus haerere curriculis cupiebant. Et ut infinita brevi sermone comprehendam, bonum Aegypto medicum Christus indulserat. Quis non tristitiam apud Antonium mutavit in gaudium? quis non iram vertit in pacem? quis orbitatis luctum non ad ejus temperavit aspectum? quis non moerore paupertatis, quo premebatur, abjec
Abbreviated transcription (Latin):
quitati studiosissimus fautor.
ita xp̃i eccłiam persequeret᷑:
ut animo uesano uirgines
mo nachosq nudatos uerbe¬
raret in publico: ad eum
antonius litteras misit. qua¬
rum ista sententia est. Uideo
iram dei uenientem super te.
desine persequi xp̃iauos. ne
te ira occupet: que proximũ
iam tibt minatur interitum.
begit infelix epłam et irrisit.
atq in eam excreans ꝓtecit
interram. Portitores quoq
multis afficiens iniuriis: an
chorum est: etiam ac te mei ui¬
goris transiliet disciplina. S
confestim minitatorem oppres¬
sit supplicium: et post quinq
dies os effrenatum ultio diui¬
na compescuit. Egrecditur ad pͥ¬
mam mansionem alexandrie
que appellatur cereum: cum su¬
pradicto egypti prefecto nesto¬
rio. Uehuntur equis quos int̾
mansuetissimos nutriebant. Cũ
igitur pariter solito sibimet e¬
qui alluderent: mitior quo ne¬
storius uehebatur. morsu repen¬
tino balachium discussit in t̾¬
ram: ac sic in eum inhians. fe¬

Expanded text:
quitatis studiosissimus fautor, quitatis studiosissimus fautor, ita Christi Ecclesiam persequeretur, ut animo vesano virgines monachosque nudatos verberaret in publico, ad eum Antonius litteras misit, quarum ista sententia est: Video iram Dei venientem super te, desine persequi Christianos, ne te ira occupet, quae proximum jam tibi minatur interitum. Legit infelix epistolam, et irrisit, atque in eam exspuens, projecit in terram; portitores quoque multis afficiens injuriis, Antchorum est, etiam ad te mei vigoris transibit disciplina. Sed confestim minatorem oppressit supplicium, et post quinque dies os effrenatum ultio divina compescuit. Egreditur enim ad primam mansionem Alexandriae, quae appellatur Chaereum, cum supradicto Aegypti praefecto Nestorio. Vehuntur equis, quos inter mansuetissimos nutrierat. Cum ergo pariter solito sibimet equi alluderent, mitior, quo Nestorius vehebatur, morsu repentino Balacium decussit in terram, et sic in eum inhians, fe
Abbreviated transcription (Latin):
sibi solitudinis recorilabatur.
Post coactam itaq presentiam
quam ducis preces. et qđ ue¬
rius est miseroꝵ fletus extor¬
serat: post salutaria monita
post reorum commendationẽ
quorũdam uero et absolutio¬
nem: postulanti duci ut pau¬
lo largius eidem suam presen¬
tiam indulgeret. ait non se prc
se duitius ibidem morari: gra¬
to usus exemplo ql̃ sicuti pis¬
ces ab aqua extracti. mox in
arenti terra mortunt᷑: ita ⁊ mo¬
nachi cum scł̃arib retarilamt.
humanis statun resolui confa¬
bulationib. Ob id ergo inqui
conuenit ut pisees ad mare.
ta nos montem festinare: ne
tarilantib nob̃ aliqua pposm
succedat obliuio. Pro tanta ho¬
minis sapientia dux miratus.
iustam de eo tulit ueramq: sen¬
tentiam: dicens uerum istum
esse dei famulum. nec in rusti¬
co homine potuisse tantam ali¬
quando inesse saptentiam. nt¬
rea cum balachius qͥ sub nesto¬
rio prefecto alexandrie dux e¬
gypit fuit. homo arriane ini-¬

Expanded text:
sibi solitudinis recordabatur. sibi solitudinis recordabatur. Post coactam itaque praesentiam, quam ducis preces, et, quod verius est, miserorum fletus extorserat, post salutaria monita, post reorum commendationem, quorumdam etiam absolutionem, postulanti duci, ut paulo largius eidem suam praesentiam indulgeret, ait non posse se diutius 58 ibidem morari, grato usus exemplo, quod sicuti pisces ab aqua extracti, mox in arenti terra morerentur , ita et monachos cum saecularibus retardantes, humanis statim resolvi confabulationibus. Ob id ergo, inquit, convenit ut pisces ad mare, ita nos ad montem festinemus, ne tardantibus nobis aliqua propositi succedat oblivio. Pro tanta hominis sapientia dux miratus, justam de eo tulit veramque sententiam, dicens: Vere justum esse Dei famulum, nec in rustico homine potuisse tantam aliquando inesse sapientiam, nirea cum Balacius, qui sub Nestorio praefecto Alexandriae dux Aegypti fuit, homo Arianae ini
Abbreviated transcription (Latin):
per electum famulum suum in¬
dulgenter exercuit. Antonius
tantum orabat: et ob uite eius
tem: ad exteriorem montẽ a fra¬
tͥb ꝑducebat᷑. Et cũ iudices qͥ al
interius archisterium propter
asperitatem itineris. et obseq̃n¬
tium multitudinem. et horri¬
dam solitudinem ire non pote¬
rant: peruenirent et quererent
ut eius fruerentur aspectibus.
nec impetrare possent: quia mo¬
lestissime ferebat. uexationen
discursuum: ipsos cathenatos
quos aut noxietas aut uigor
publicus constrinxerat ad eum
lestinabant: scientes tales ab
antonio non posse contẽpni. Quo¬
rum fletib superatus. pertrahe¬
batur ad exteriorem montem:
agnoscens laborem suum utis ẽ
miseris fore. Suadebatq tuili¬
cib qui eum inuitauerant. uit
in sententia proferenda. et odio
et gratie dei timorem antepone¬
rent: nec ignorare eos debere
qd scriptum est. Quocumq
iudicio iudicaueritis: in eo
iudicabit᷑ de uobis. Et tamen
inter medios sermones: care

Expanded text:
per electum famulum suum inper electum famulum suum indulgenter exercuit. Antonius tantum orabat, et ob vitae ejus tem, ad exteriorem montem a fratribus perducebatur. Et cum judices, qui ad interius archisterium propter asperitatem itineris, et ob sequentium multitudinem, et horridam solitudinem ire non poterant, pervenirent, et quaererent ut ejus fruerentur aspectibus, nec impetrare possent, quia molestissime ferebat vexationem discursuum, ipsos catenatos, quos aut noxietas, aut vigor publicus constrinxerat, ad eum destinabant, scientes tales ab Antonio non posse contemni; quorum fletibus superatus pertrahebatur ad exteriorem montem, agnoscens laborem suum utilem miseris fore; suadebatque judicibus, qui eum invitaverant, ut in sententia proferenda, et odio et gratiae, Dei timorem anteponerent; nec ignorare eos debere quod scriptum est: Quocunque judicio judicaveritis, in eo judicabitur de vobis ; attamen inter medios sermones charae
Abbreviated transcription (Latin):
esset inuiria. Nam istuismodi
preposteram. et architector ho¬
nor migrauit ad domum. ⁊ me¬
retur. Omniũ quoq artificũ
merita uel laudes: ad operato¬
rem tranfferentur. Quid ad
hec dicitis ut agnoscamꝰ que sit
crucis ridicule uob ignomini
losophis oculos simulq musi¬
tantib: subridens antonius
rursum per iiterpetem ait. fle¬
in nomine meo. dabit uob̃. Pe¬
tite: et accipieris. Ipse eñi disci¬
credentiũ. nunc subiectionem
demonum. nunc uariarũ in¬
firmitatum pollicen⁊ curatio¬
uem: aiebat. Gratis accepistis.
gratis date. Nuniqͥd sue uͥtu¬
tis imperio curabat antonius:
ssumqͥd sue possibilitatis arbi¬
trabatur esse: qł fecerat oratio¬
nib: Non preceptis demones
morbiq cesserunt: et ad xp̃i dĩ
nr̃i nominationem semꝑ untu̾¬
sa perfecta sunt. Nemo sapien¬
tum sanitatum adintrationem
ascribat antonio. s dño th̾u qui
solitam erga creaturas suas ex¬
hibens beniuolentiam: nc̃ quoq

Expanded text:
esset injuria. Nam secundum isesset injuria. Nam secundum ispraeposteram, et architecti honor migravit ad domum; et meretur, omnium quoque artificum merita vel laudes ad opera transferentur. Quid ad haec dicitis, ut agnoscamus quae sit crucis ridiculae vobis ignominiointer se philosophis oculos, simulque mussitantibus, subridens Antonius rursum per interpretem ait: ex ipso conspectu suam comprobant servitutem. Sed quoniam vos obcredentium gregi nunc subjectionem daemoniorum, nunc variarum infirmitatum pollicens curationem, aiebat: Gratis accepistis, gratis date . Nunquid suae virtutis imperio curabat Antonius? Nunquid suae possibilitatis arbitrabatur esse quod fecerat? Orationibus, non praeceptis daemones morbique cesserunt, et ad Christi nostri nominationem semper universa perfecta sunt. Nemo sapientum sanitatum admirationem ascribat Antonio, sed Domino Jesu, qui solitam erga creaturas suas exhibens benevolentiam, nunc quoque
Abbreviated transcription (Latin):
tionem. seruiens ambulanti cło
suo mare demonum fugas: re¬
surrectionem mortuorũ. et de¬
functoꝵ ab inferis reditus: Hec
luminib continentur p̃conia
matestatis. et mortis dedecora.
Quamobrem odio quo imbu¬
ti estis abiecto. inuenietis ilico
lutis humane gratia fragilem
assumpsisse naturam. Uestram
tamen nob̾ si non pudet narra¬
te religionem. Seil quas error
infelix poterit referre culturaᷤ.
de tanta rerum feritate atq: ue¬
cordia: nisi forte ut audio fabu¬
losas asseritis deorum ur̃orum
semiclodum uulcanum. et de¬
bilem. ignem. tunonem aerem.
apollinem solem. dianã lunã.
neptunũ. marta ⁊ libidinũ pͥnci¬
pẽ iouem etherẽ int̾petantes: Nec
post hanc excusationis ꝓcaci¬
tatem: deum s creaturas con¬
tempto creatore suscipitis. Qd̃
si pulchritudo uos elementoꝵ
ad sui traxit uenerationts mo¬
ilum: fas erat custodire ⁊ opor¬
tebat mirari tantum nec colere.
ne facture ueneratio creatoris

Expanded text:
tionem, serviens ambulanti Deo tionem, serviens ambulanti Deo suo mare, daemonum fugas, resurrectionem mortuorum et defunctorum ab inferis reditus? Haecluminibus continentur praeconia majestatis et mortis dedecora. Quamobrem odio, quo imbuti estis, abjecto, invenietis illico, lutis humanae gratia fragilem assumpsisse naturam. CAP. XLVII.--Vestram tamen nobis, si non pudet, narrate religionem. Sed quas error infelix poterit referre culturas de tanta rerum foeditate atque vecordia? nisi forte ut audio fabulas asseratis deorum vestrorum, semiclaudum Vulcanum et debilem, ignem; Junonem, aerem ; Apollinem, solem; Dianam, lunam ; Neptunum, maria; et libidinum principem Jovem, aetherem interpretantes. Nec post hanc excusationis procacitatem Deum, sed creaturas, contempto Creatore, suscipitis. Quod si pulchritudo vos elementorum ad suam traxit venerationem, modum fas erat custodire; et oportebat mirari tantum, nec colere, ne facturae veneratio Creatoris
Abbreviated transcription (Latin):
sidiarum typhonis. pudeat sa¬
turni fuge. et deuorationis cru¬
ddelissime liberoꝵ. Frubescite
parricidium iouis et incestũ.
erubescite raptum eiꝰ et coitũ
multerum atq pueroꝵ. Ille si¬
cut ur̃i fingunt poete ad ex¬
plendum imnmanissime libi¬
dinis furorem: molles dedit in
amore uagitus. Ille in clane flu¬
xit sinus. ipse amator et p̾tiũ.
Ille modulatus ales ledeos pe¬
tiuit amplexus: ille in ꝓpriũ
seuiens sexum. regium puerũ
ministris auibz polluit. Hec
uos creditis. hec colitis: hec st̃
uestrorum ornamenta templo¬
rum. Ego deprecor pro ur̃a salu¬
te: nr̃a delicta pensate iudicio
cuncta. An nichil credendum
In libris xp̃ianis ẽ: Si nichil
nec crucis quoq cui detrahitis
nomen agnoscitis.Si autẽ uni¬
uersa credenda sunt: cur cum
hisdem libris crucis resurrec¬
tio non copuletur: Passionem
diuinam stolido laceratis eloqͥo.
et non statim tungitis cecorum
uisum. surdoꝵ auditum. clau¬
dorum cursum. lepre emunda¬

Expanded text:
sidiarum Typhonis; pudeat Sasidiarum Typhonis; pudeat Saturni fugae et devorationis crudelissimae liberorum. Erubescite parricidium Jovis et incestum, erubescite raptum ejus et coitum mulierum atque puerorum. Ille, sicut vestri fingunt poetae, ad explendum immanissimae libidinis furorem, molles dedit in amore vagitus; ille in Danaes fluxit sinus, ipse amator et pretium; ille modulatus ales Ledaeos petivit amplexus; ille in proprium saeviens sexum, regium puerum ministris avibus polluit. Haec vos creditis, haec colitis, haec sunt vestrorum ornamenta templorum. Aequo, deprecor, pro vestra salute, nostra dicta pensate judicio. Cuncta, an nihil credendum in libris Christianis est? Si nihil, nec crucis quoque, cui detrahitis, nomen agnoscitis. Si universa credenda sunt, cur, cum in iisdem libris cruci resurrectio copuletur, passionem divinam stolido laceratis eloquio, et non statim jungitis caecorum visum, surdorum auditum, claudorum gressum, leprae emunda
Abbreviated transcription (Latin):
ana fides que om̃ipotentiã dei
clementiamq ueneratur. conse¬
quenter incarnationem dicit
deo fuisse possibilem: ita tamei
ut non euacuaret incarnatio
lignitatem dei.Uos qui aĩan
ex splendidissimo dei fonte n¬
uantem. turpiter decidisse las¬
tatis: qui mutabilem et conu¬
tibilem eam post sui diminuts¬
nem audetis asserere. iam illan
quoq naturam domtnam set¬
lorum: ꝑ anime contumelias
impia lingua temeratis Ima¬
go enim que scł̃m uos natura¬
lem similitudinem sui reture
auctoris: cui una est ex quo de¬
fluxit eadeniq substantia: hu¬
militates ꝓprias et iniurias
consequenter ad suam originẽ
remittit. Igitur anunaduerti¬
te: contumelias animarũ. ad
phemiam redundare. Crux xͥ
ligionis obscenitas. Nonne po¬
trus est crucem aut alicuius
generis mortem. ab iniquis ho¬
minib illatam patienter susti¬
nere: quam miseris plangere
post hos uagos incertosq dis¬
cursus: Puleat queso uos in¬

Expanded text:
ana fides, quae omnipotentiam Dei ana fides, quae omnipotentiam Dei clementiamque veneratur, consequenter incarnationem dicit Deo fuisse possibilem, ita tamen, ut non evacuaverit dignatio dignitatem; vos qui animam ex splendidissimo Dei fonte manentem turpiter decidisse jactatis, qui mutabilem et convertibilem eam post sui diminutionem audetis asserere, jam illam quoque naturam dominam saeculorum per animae contumelias impia lingua temeratis. Imago enim, quae secundum vos naturalem similitudinem sui retinet auctoris, cui una est ex quo defluxit eademque substantia, humilitates proprias et injurias consequenter ad suam originem remittit. Igitur animadvertite, contumelias animarum, ad phemiam redundare. Crux Chrligionis obscenitas? nonne potius est crucem aut alicujus generis mortem, ab iniquis hominibus illatam patienter sustinere, quam Isidis plangere post Osirim vagos incertosque discursus? Pudeat, quaeso, vos in
Abbreviated transcription (Latin):
est quil ue honestius. crucem co¬
lere an adulteria parricidium.
uel incestum hiis assignare qͦs
colitis: cum in altero contemptꝰ
mortis insigne uirtutis sit. in
altero turpis religio sit obsceni¬
tatis magistra: Quid melius ẽ
dicere qd dei uerbum manens
ut erat ob salutem nr̃am huma¬
num corpus assumpserit. ut so¬
cietate mortalitatis nos euehe¬
ret ad celum. participesq natu¬
re celestis efficeret. anut ip̃i as¬
seriis diuine mentis haustum
ad terrena ueneranda submute¬
re: et pecudum atq serpentiũ
formis celeste nomen include
tem auiletis irridere. dicentiũ
xp̃m filium dei sine sui detrim¬
to: et cepisse esse qd̃ non erat. et
mansisse qđ fuerat: cum ipsi a¬
numam de celestib detrahentes.
non tantum hominum s: et ser¬
pentium et pecudum soleatis
sepeliri corporib: Ypistiana cre¬
dulitas pro salute mundi de
um uenisse suum testat᷑: uos
uero innatam animam p̃diean¬
tes. ultro citroq transfertis. x¬

Expanded text:
est, quidve honestius, crucem coest, quidve honestius, crucem colere, an adulteria, parricidium, vel incestum his assignare quos colitis; cum in altero sit contemptus mortis insigne virtutum, in altero turpis religio obscenitatis magistra? Quid melius est dicere quod Dei Verbum, manens ut erat, ob salutem nostram humanum corpus assumpserit, ut societate mortalitatis nos eveheret ad coelum, participesque naturae coelestis efficeret; an, ut ipsi asseritis, divinae mentis haustum, ad terrena veneranda caput submittere, et pecudum atque serpentum formis coeleste nomen includerlitatem audetis irridere, dicentium Christum Filium Dei sine sui detrimento, et coepisse esse quod non erat, et mansisse quod fuerat; cum ipsi animam de coelestibus detrahentes, non tantum hominum sed et serpentium et pecudum soleatis sepelire corporibus? Christiana credulitas pro salute mundi Deum suum venisse testatur; vos vero innatam animam praedicantes, ultro citroque transfertis. Christi
Abbreviated transcription (Latin):
ctor atq: inuentor litterarũ. ait.
Igit᷑ sicui sensus incolumis est
hic luteras non inquirit. Quis
presentium post hane collucta¬
tionem non exclamauerit: cum
obstupuerint et ipsi qui uicti
sunt. tantam in imperito litte¬
rarum sagacitatem anuni ad¬
mirantes: Neq enim ut solitu¬
dine et montib uersatus. ati:
ibidem exigens uitam agrestis
et rigidus erat: s iocundus at¬
q affabilis sermone. Scdm a¬
postoli preceptum diuinũ ser¬
monem conditum sale ꝓferebat.
ita ut et inuidia careret. et amo
parum esset bis gentilitatẽ fu¬
isse superatan. tercio uener̃t¬
matione doctissimi. Hii cũ rati¬
onem ab eo exigerent fudei qͣm
in xp̃o habemus. et niterentur
arguta sophysmatum interro¬
gatione de diuina cruce eum il¬
ludere: Intra silentium paulu¬
lum uoce compressa. pͥmum eo¬
de per interpretem qui etꝰ uer¬
ba diligentissime in grecum so¬
lebat exprimere sermonem. ita
exorsus est dicens. Quid pulcriꝰ

Expanded text:
ctor atque inventor litterarum, ait: ctor atque inventor litterarum, ait: Igitur si cui sensus incolumis est, hic litteras non requirit. Quis praesentium post hanc colluctationem non exclama verit, cum obstupuerint et ipsi qui victi sunt, tantam in imperito litterarum sagacitatem animi admirantes? Neque enim, ut in solitudine et montibus versatus, atque omnem ibidem exigens vitam, agrestis et rigidus erat, sed jucundus atque affabilis, sermonem, secundum Apostoli praeceptum, divino conditum sale proferebat, ita ut invidia careret, et amorparum esset bis gentilitatem fuisse separatam, et tertio venermatione doctissimi. Hi cum rationem ab eo exigerent fidei, quam in Christo habemus, et niterentur arguta sophismatum interrogatione de divina cruce eum illudere, in silentium paululum voce compressa, primum eode per interpretem, qui ejus verba diligentissime in Graecum solebat exprimere sermonem, ita exorsus est, dicens: Quid pulchrius
Abbreviated transcription (Latin):
posse decipere. Erat enim in su-¬
periort monte. Quos cum uidis¬
set: paganos intellexit ex uultu
Et procedens ad eos: per interpre¬
tem ita cepit appellare. Quare f̃i
longe al stultum hominẽ sapt¬
entes se uexare uoluerunt: Ii¬
lis dicentib non esse illum stul¬
tum s nimiun sapientem. iugi¬
lanter respondit. Si ad stultũ
uenistis. suꝑfluus labor uester¬
est. Si autem putastis me sapi¬
entem esse. et sapientiam habe¬
re: bonum est ut imitemini que
probatis. quia bona conuenit
unitari. Si ego ad uos uenissẽ.
uos imitarer. S quia uos ad
me quasi ad sapientem uenis¬
tis: estote sicut et ego sum xp̃ia¬
iii. Abscesserunt pbilosophi:u¬
trumq: mirantes. et acumen
irridere cupiebant quia litte¬
ras ignorabat. tali disputatio¬
ne colligauit dicens. Responde¬
te michi quid est prius sensus
aut lutere: et quid cius exordi¬
um est. Sensus ex literis. au
littere oruintur ex sensu: Illis
asserentibz quia sensus esset au¬

Expanded text:
posse decipere. Erat vero in suposse decipere. Erat vero in superiori monte. Quos cum vidisset, paganos intellexit ex vultu; et procedens ad eos, per interpretem ita coepit loqui: Quare tam longe ad stultum hominem sapientes se vexare voluerunt? Illis dicentibus, non esse illum stultum, sed et nimium sapientem, vigilanter respondit: Si ad stultum venistis, superfluus est labor vester; si autem putatis me sapientem esse, et sapientiam habere, bonum est ut imitemini quod probatis, quia bona convenit imitari. Si ego ad vos venissem, vos imitarer; sed quia vos ad me quasi ad sapientem venistis, estote, sicut ego sum, Christiani. Abscesserunt philosophi, utrumque mirantes, et acumen irridere cupiebant, quia litteras ignoraret, tali disputatione colligavit, dicens: Respondete mihi, quid prius, sensus an litterae? et quid cujus exordium? Sensus ex litteris, an litterae oriuntur ex sensu? Illis asserentibus quia sensus esset au
Abbreviated transcription (Latin):
fore: ipse tranquillo antmo cdice¬
bat. Numqͥd hic cetꝰ demonũ ma¬
ior est turbis: Numqͥd obsequen¬
tiũ multitudo. colluctatoꝵ in
monte nr̃oꝵ cat̾uiꝰ ẽ numerosior:
redeuntem eirca portam
ꝓsequerem᷑. a tergo quedam mu¬
lier clamitaret dicens. Expecti
homo dei. filia mea atrocissimo
uexatur demonio. Expecta obsi¬
cro expecta. ne et ego corruens is¬
tercam. Hoc audito admirabilis
senex a nob admonitus. uoleus
tamen et ipse paululum substi¬
tit. Cumq appropinquante mu¬
liere puella iaceret explosa. ora¬
uit tacitus ibesum. Et ad cõmi¬
nationem euis. statim spiritus
impurus egressus est puella u¬
columis ppłs in laudioz cłi. mat
in gaudio fuit. Ipse autem leta¬
batur. quia ad desideratam solis¬
tudinem repedabat. Erat autem
ualde sapiens. Et hoc in se mura¬
bile habebat. qͥa cum litteras ñ
didicisset: ingeniosissimus et
prudentissimus erat.
phi duo gentiles uener̃t
ad eum. putantes antontum se

Expanded text:
fore, ille tranquillo animo dicefore, ille tranquillo animo dicebat: Nunquid hic coetus daemonum major est turbis? nunquid obsequentium multitudo colluctatorum in monte nostrorum catervis est numerosior? redeuntem circa portam prosequeremur, a tergo quaedam mulier clamitaret, dicens: Exspecta, homo Dei, filia mea atrocissimo vexatur daemonio; exspecta, obsecro; exspecta ne et ego corruens inteream. Hoc audito, mirabilis senex a nobis admonitus, volens tamen et ipse, paululum substitit. Cumque appropinquante muliere, puella jaceret explosa, oravit tacitus Dominum Jesum, et ad comminationem ejus statim spiritus impurus egressus est. Puella incolumis, populus in laudibus Dei, mater in gaudio fuit. Ipse autem laetabatur, quia ad desideratam solitudinem repedabat. Erat autem valde sapiens, et hoc in se mirabile habebat, quia cum litteras non didicisset, ingeniosissimus et prudentissimus erat. phi duo gentiles venerunt ad eum, putantes Antonium se
Abbreviated transcription (Latin):
quem omnia. et in quo omma
facta sunt: uudeat aggregari.¬
hec tanti uiri prelicatio. expͥ¬
int non potest: quantum ad fi¬
deni ppłos roborauerit. Letaban¬
tur quippe hostilem. et xp̃i ii
micam heresim. anathematira¬
ri ab eccłie columpna. Tunc nul
la etas nullus sexus ilomi reman¬
sit. Taceo de xꝑianis: pagani qͦ¬
q: et ipsi ydoloꝵ sacerdotes ad
apud untuersos conspieuum
erat nomen antonii. Ambiebant
quoq saltem uel fimbriã uesti¬
menti eius attingere: multum
sibi et tactum prodesse creden-¬
tes. Quot tunc diabolica obsidi¬
one et uariis infirmitatib libe¬
rati. quot simulachris erepta
sunt spolia: quanti etiã ab er¬
rore gentilium retracti. nostro
iuncti sunt gregi: Tanti certe
ut paucorum dierum spatio.
ex ẏdoloꝵ suꝑsticione conu̾sio.
omnem per annum credentiũ
tunceret turbam. Preterea cũ
irruentem multitudinẽ comi¬
tes repellerent. estimantes. esti¬
mantes tedio illi conuentũ ppłi

Expanded text:
quem omnia, et in quo omnia quem omnia, et in quo omnia facta sunt , videat aggregariec tanti viri praedicatio exprimi non potest quantum ad fidem populos roboraverit. Laetabantur quippe hostilem et Christo mimicam haeresim anathematizari ab Ecclesiae columna. Nulla tunc aetas, nullus sexus domi remansit. Taceo de Christianis: pagani quoque et ipsi idolorum sacerdotes ad apud universos conspicuum erat nomen Antonii. Ambiebant quoque saltem fimbriam vestimenti ejus attingere, multum sibi et tactum prodesse credentes. Quot tunc diabolica obsidione et variis infirmitatibus liberati! quot simulacris erepta sunt spolia! quanti etiam ab errore gentilium retracti, nostro juncti sunt gregi! Tanti certe, ut paucorum dierum spatio ex idolorum 54 superstitione conversio omnem per annum credentium vinceret turbam. Praeterea cum irruentem multitudinem comites repellerent, aestimantes taedio illi conventum populi
Abbreviated transcription (Latin):
fratrib alexandriam descen¬
dit: ibiq: arrionanitas sermo¬
timam hanc esse heresim. ⁊ p̃¬
cursorem antixp̃i affirmans.
Predicauitq in ppło filiũ dĩ
non facturam non exullis ex¬
istentib s ꝓprie et unius cũ
patre substantie. ne creatura
potius aut adoptio. aut appel¬
latio iuderet᷑. impium esse di¬
cens. uel niente conciꝑe. erat
quaudo non erat: cum uerbum
dei deus qui est semper patͥ sit
coeternus: quia ex eo natus est
patre. qui semper est. Unde aie¬
bat. Cum arrianis uobis nulla
sit conunctio. Que enini socie¬
tas luci ad tenebras: uos fide¬
liter credentes xp̃iani estis. illi
uerbum filium qui ex patre do¬
est: creaturam dicentes nullo in¬
teruallo a gentib separantur:
qui seruiunt creature potius
qũa creatori. qui est benedictꝰ
in scła. Ipsa michi credite tras¬
cuntur elementa: et om̃is con¬
tra arrianum furorem sciłm a¬
postoli dictum congenuscit cre¬
atura. qł sibi dñm suum per

Expanded text:
fratribus, Alexandriam descenfratribus, Alexandriam descendit; ibique Ariomanitas publitimam hanc esse haeresim et praecursorem Antichristi affirmans; praedicavitque in populo Filium Dei, non facturam, non ex nullis exstantibus, sed proprium, unius cum Patre substantiae, ne creatura potius, aut adoptio, aut appellatio videretur, impium esse dicens vel mente concipere: Erat quando non erat, cum Verbum Dei Deus, qui est semper, Patri sit coaeternus, quia ex eo natus est Patre, qui semper est. Unde aiebat: Cum Arianis vobis nulla sit conjunctio. Quae enim societas luci ad tenebras? Vos fideliter credentes, Christiani estis; illi Verbum, id est Filium, qui ex Deo Patre est, creaturam docentes, nullo intervallo a gentibus separantur, qui serviunt creaturae potius quam Creatori, qui est benedictus in saecula . Ipsa, mihi credite, irascuntur elementa, et omnis contra Arianum furorem, secundum Apostoli dictum, ingemiscit creatura , quod sibi Dominum suum, per