comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ipsos peccati morb in repit. et x¬
mors id plebes ꝑtransit. scilicoe ueldum
uala docent. ut dum faciunt praua. Ple¬
q sacerdotes et clerici praue uiuentes
sima ceteris in malũ existunt. qui inbo¬
sexemplũ esse debuer̾. Hii eñi qͦscũq
emplo male conu̾sationis sue ꝑdunt.
aullis rationẽ sine lubio redituri sũt.
Cxcarnaliũ p̾positorũ exemplo. plerum¬
q fit uita deterior subditorũ. & plebis
merito fiunt tales sacerdotes. qui exem¬
lo deterior ppłm destruant nõ edificẽr.
er merito eñi plebis nõ munquã ep̃i de¬
pauant᷑. quatenus procliuiꝰ corruant.
qui sequunt᷑. Capite languente cetera
coporis membra inficiunt᷑. Unde et scri¬
ptumẽ: omne capud languidii. et om̃e
cor merens.aplanta pedis usq ad uer¬
sicẽ nõ est in eo sanitas. Caput eñi lan¬
suidũ doctor est agens peccatũ euius
malũ ad corpꝰ prouehit᷑. dum eo uel pec¬
aute uel praue docente. pestifer lãguor
ad plebes subiectas transfẽrtur.

Expanded text:
 ipsos peccati morbus irrepit, et mors ad plebes pertransit: scilicet vel dum mala docent, vel dum faciunt prava. Plerique sacerdotes et clerici prave viventes, forma caeteris in malum existunt, qui in bonis exemplum esse debuerunt. Hi enim quoscunque exemplo malae conversationis suae perdunt, de illis rationem sine dubio reddituri sunt. Ex carnalium praepositorum exemplo, plerumque fit vita deterior subditorum; et plebis merito fiunt tales sacerdotes, qui exemplo deteriore populum destruant, non aedificent. Ex merito enim plebis nonnunquam episcopi depravantur, quatenus proclivius corruant qui sequuntur. Capite languescente, caetera corporis membra inficiuntur. Unde et scriptum est: Omne caput languidum, et omne cor moerens, a planta pedis usque ad verticem non est in eo sanitas . Caput enim languidum doctor est agens peccatum, cujus malum ad corpus pervenit, dum eo vel peccante, vel prave docente, pestifer languor ad plebes subjectas transfertur. 5.
Abbreviated transcription (Latin):
ntas et iusticia peccare noscuntur.
Inqui uidices errant. inuerita¬
n sentencie dum intendunt in
qqualitate ꝑsone ⁊ exulcerant. se¬
ie iustos dum inprobe defendũt
iniqnos qui autẽ recre presidere
fudoe. nec partẽ palpare nouit.
nec cohibere a iusticia diclicit.
de muneribꝰ.

Expanded text:
tas et justitia, peccare noscuntur. 2. Iniqui judices errant in veritate sententiae, dum intendunt in qualitatem personae, et exulcerant saepe justos, dum improbe defendunt iniquos; qui autem recte praesidere studet, nec partem palpare novit, nec cohibere a justitia didicit. De munerib
Abbreviated transcription (Latin):
emendare ualeat uł punire. Milta
adu̾sus pͥncipes ꝯiurationis crim¬
ne tereguntur. soe probare uolens
deus clemencrã principii. illo ma¬
ie cogitare ꝑmitrit. Istos nd deserax.
de illorũ inailo bene istis facii dum
culpas quas illi agunt. istimua pa¬
ciencia indulgit. Redere malũ ꝓ
inalo un cissitudo iusticie ẽ: sed qui
clemenciã addoe iusticie. ñ mali ꝓ
inalo culptis redos. sed bonũ po
malo offensis inꝑtit.

Expanded text:
emendare valeat, vel punire. Multi adversus principes conjurationis crimine deteguntur, sed probare volens Deus clementiam principum, illos male cogitare permittit, istos non deserit. De illorum malo bene istis facit, dum culpas quas illi agunt, isti mira patientia indulgent. Reddere malum pro malo vicissitudo est justitiae. Sed qui clementiam addit justitiae, non malum pro malo culpatis reddit, sed bonum pro malo offensis impertit.
Abbreviated transcription (Latin):
sus e bitudo sit: frequens tamen lectio l¬
telligentiã adhiboe. Siẽ qui tardusẽ ad
capiendũ pro intentõne tamen boni fu¬
din premiũ ꝑcipit. it.a qui prestitum sͥ
xdeo iugeniũ intelligentie negligit.
dempnationis existit reus. quia donũ
quo accipit despiͣt. et ꝑ desidiam derelin¬
quit. Quidam dei iudicio donum scien¬
te quod negligunt accipiunt. ut durius
terebus creditis puniant᷑. Tardiores cĩt
des quod scire cupiunt. difficult̾ inue¬
nunt. ut proximo exercicio laboris ma¬
mui premiũ habeant retributionis.

Expanded text:
sus habitudo sit frequens, tamen lectio intellectum adhibet. Sicut qui tardus est ad capiendum, pro intentione tamen boni ii, praemium percipit: ita qui praestitum sibi a Deo ingenium intelligentiae negligit, condemnatione reus existit, quia donum quod accipit, despicit et per desidiam derelinquit. Quidam Dei judicio donum scientiae quod negligunt, accipiunt, ut durius de rebus creditis puniantur. Tardiores autem ideo quod scire cupiunt difficulter inveniunt ut pro maximo exercitio laboris maximum praemium habeant retributionis.
Abbreviated transcription (Latin):
sese de ext̾ioribus scłi curis abftrahis. et r¬
tum inscripturarũ meditatõne defigit
Quidam habent intelligencie ingenul
soe negligunt lectõnis studiũ et quedle¬
gendo scire potuerũt negligendo ꝯremp¬
mit. Quidam uͦ amorẽ sciendi habent.
soe tarditate sensus prepedut᷑. qui ia¬
men assidua lectone sapiunt. qued ingl¬
niosi ꝑdesidiã non nouerũt. Ingauo al¬
dus. et si nõ ꝑnaturã: passiduitatẽ tan

Expanded text:
sese de exterioribus saeculi curis abstrahit, et tsese de exterioribus saeculi curis abstrahit, et totum sese in Scripturarum meditatione defigit. 5. Quidam habent intelligentiae ingenium, sed negligunt lectionis studium; et quod legendo scire potuerunt, negligendo contemnunt. Quidam vero amorem sciendi habent, sed tarditate sensus praepediuntur; qui tamen assidua lectione sapiunt, quod ingeniosi per desidiam non noverunt. 6. Ingenium tardius etsi non per naturam, per assidui
Abbreviated transcription (Latin):
on potest sensumscripture te le
sc̃e cognoscere. nisi legendi familiant¬
glorificaberis ab ea cũ eam fueris amplo¬
tus. Quand̾o quisq magis in sacris eloqu¬
is assidiuis fuerit tanto ex eisuberiore mtes¬
ligenciã capit. sic̃ terra que quanto ampsꝰ
excolitur. tanto uberius frucrificatur. Qiins¬
to amplius ad quamilibae artem homos¬
cendit. tanto magis ad hominẽ ars ipsade¬
cendit. sic̃ uilege scribitur: moyses ascen¬
dit in montẽ et dominus descendit. Uerist
est de otio spiritali. quod ille tantũ secre¬
ta cdiuinorũ scrutabit᷑ mandatorũ. qui al
actione t̾renecure. auocauerit auumui. ꝙ
sedula familiaritate scripturis scĩs mesnt
qi ambulare. soe nõ consimili libertatt. dũ
cecus ꝑ gens quo nõ uidoe offendat uidenꝰ
uͦ offendicula caueat. et quo sit ꝑgendim
aguoseat. sic et qui nubilo terrene eur fd¬
catur. Si temptx dei prescrutare mistrna
non ualoe. quia caligine curarũ nonui¬
doe. quod ille rantudẽ efficere ualox. qui

Expanded text:
 potest sensum Scripturae sacrae plene cognoscere, nisi legendi familiaritglorificaberis ab ea, cum eam fueris amplexatus . 2. Quanto quisque magis in sacris eloquiis assiduus fuerit, tanto ex eis uberiorem intelligentiam capit; sicut terra, quae quanto amplius excolitur, tanto uberius fructificat. 3. Quanto amplius ad quamlibet artem homo conscendit, tanto magis ad hominem ars ipsa descendit, sicut in Lege scribitur: Moyses ascendit in montem, et Dominus descendit . 4. Verum est de otio spirituali, quod ille tantum secreta divinorum scrutabitur mandatorum, qui ab actione terrenae curae a vocaverit animum, et sedula familiaritate Scripturis sanctis inhaque ambulare, sed non consimili libertate, dum caecus pergens quo non videt offendat, videns vero offendicula cavet, et quo sit pergendum 291 agnoscat; sic et qui nubilo terrenae curae fuscatur, si tentet Dei perscrutari mysteria, non valet, quia caligine curarum non videt. Quod ille tantumdem efficere valet, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ad intelligendũ que legit. Sequent
idonens ad proferendũ que didicit.
Lector strenius pocius ad ĩplendum
que legit. quã ad sciendum erit pro¬
mptissimꝰ. Mdinor eñi pena ẽ nesci¬
re quid appetas. quã ea que noueris
preceptis dei discedit oꝑe quociens ea¬
dem clei precepta legere nel audite
potuerit. corde suo reprehensus con¬
fundit᷑: quia id quod nõ agit memo¬
ratur. & teste ꝯsciencia interius accu¬
sat᷑. Unde et adaiuid ꝓpħa. deprecatur
dicens: tunc non ꝯfundar dum respi¬
cio in om̾lamandata tua. Grauiter
namq unusquisq confundit᷑. quãdo
mandata dei. uel legendo uł audiende
respicit. qui uiuendo ⁊tempuit. Corde

Expanded text:
ad intelligendum quae legit, sequenter ad intelligendum quae legit, sequenter idoneus ad proferendum quae didicit. 6. Lector strenuus potius ad implendum quae legit, quam ad sciendum, erit promptissimus. Minor enim poena est nescire quid appetas, quam ea quae noveris praeceptis Dei discedit opere, quoties eadem Dei praecepta legere vel audire potuerit, corde suo reprehensus confunditur, quia id quod non agit memoratur, et teste conscientia interius accusatur. Unde et David propheta deprecatur dicens: Tunc non confundar, dum respicio in omnia mandata tua . Graviter namque unusquisque confunditur quando mandata Dei vel legendo, vel audiendo respicit, quae vive
Abbreviated transcription (Latin):
Rationib mnundam̃. lectioni¬
b instrium᷑. utrumq bonĩ si
liceat. Si non liceat. melius ẽ orare
quã legere. Qui uult cum deo semꝑ
ẽẽ. frequent̾ debet orare. frequent̾ et
legere. Namcumoramꝰ ipsi cũ deo
loquimꝰ. cum uͦ legimus deus nobiscũ
loquitur. Oninis profectus ex lectio¬
ne et meditatõne preceadit. que eĩ nes¬
cimus lectione dicimus. que autẽ
clidicinius meditatõnib ꝯseruamꝰ.
Geminũ ⁊fert donum lectio scaruin
scripturarũ. siue quia intellectũ men¬
tis erudit: seu quod amundi uanita¬
tib abstractũ homine ad amorẽ dei
ꝑclucit. excitati eñi sepe illius sermo¬
ne sub trahim̾a desiderio uite mũ¬
dane atq accensi in amorẽ sapiencie
tanto uana spes mortalitatis huiꝰ
nobis uilescit. quanto amplius le¬
gendo spes eterna claruent. Sei¬
nũ est lectionis ftadium. primũ qͦ¬
modo scripture intelligant᷑. scdm
qua utilitate uel dignitate dicant᷑.
Erit eñi antea quisq promptus ad¬

Expanded text:
rationibus mundamur, lectionibus instruimur; utrumque bonum, si liceat; si non liceat, melius est orare quam legere. 2. Qui vult cum Deo semper esse, frequenter debet orare, frequenter et legere. Nam cum oramus, cum Deo ipsi loquimur; cum vero legimus, Deus nobiscum loquitur. 3. Omnis profectus ex lectione et meditatione procedit. Quae enim nescimus, lectione discimus; quae autem didicimus, meditationibus conservamus. 4. Geminum confert donum lectio sanctarum Scripturarum: sive quia intellectum mentis erudit, seu quod a mundi vanitatibus abstractum hominem ad amorem Dei perducit. Excitati enim saepe illius sermone, subtrahimur a desiderio vitae mundanae; atque accensi in amorem sapientiae, tanto vana spes mortalitatis hujus nobis vilescit, quanto amplius legendo spes aeterna claruerit. 5. Geminum est lectionis studium: primum, quomodo Scripturae intelligantur; secundum, qua utilitate vel dignitate dicantur. 289 Erit enim antea quisque promptus
Abbreviated transcription (Latin):
ne amore caritatis. quãuis quisq
recte credat. ad beatitudinẽ pueni¬
re non potest. quia tanta ẽ carita¬
tis uirtus. ut oeiam prophoe̾ia. &
martiriũ sine illa nichileẽ credan
t̃. Nullũ premiũ caritati pensat᷑
Caritas eñi uirtutũ. om̃nĩ obturice
pͥncipatũ. Unde et uinculũ ꝑfectõ¬
nis caritas ab apło dicit᷑. eo quod um¬
u̾se uiͬtutes eius uinculo religent᷑.
Dilectio dei morti comparat᷑. dicen¬
te salomone. Ualida ẽ ut mors dilec¬
tio. Id circo quia siẽ mors uiolent̾ se¬
parat animã a corpore. ita et dilectõ
dei uiolent̾ segregat hominẽ amũ¬
dano et carnali amore. Qui dei precep¬
ta ꝯtempnit. dm̃ nõ diligit. neq
eñi regem diligimꝰ.siodio leges
cuis habemus. Tenenda ẽ cum scĩs
iiris unitas caritatis. & qͣnto se quiᷤ¬
ut se adsociet. bonoꝵ ꝯsorcio. Cari¬
tas in dilectõne dei et ꝓximi ꝯftat:
Seruat aũt inse dilectionẽ deis
cantate no diuidit᷑ ꝓximii. Quias

Expanded text:
ne amore charitatis, quamvis quisque recte credat, ad beatitudinem pervenire nequaquam potest. Tanta est charitatis virtus, ut etiam prophetia et martyrium si charitate pensatur. Charitas enim virtutum omnium obtinet principatum. Unde et vinculum perfectionis charitas ab Apostolo dicitur , eo quod universae virtutes ejus vinculo religentur. 4. Dilectio Dei morti comparatur dicente Salomone: Valida est ut mors dilectio ; idcirco, quia sicut mors violenter separat animam a corpore, ita et dilectio Dei violenter segregat hominem a mundano et carnali amore. 5. Qui Dei praecepta contemnit, Deum non diligit. Neque enim regem diligimus, si odio leges ejus habemus. 6. Tenenda est cum sanctis viris unitas charitatis; et quanto se quisut se associet honorum consortio. 7. Charitas in dilectione Dei et proximi constat. Servat autem in se dilectionem Dei, qui a charitate non dividitur proximi. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ rex suꝑ omnes filios suꝑbie. Nulla
c̃ uirtus que nõ habeat contrariũ in¬
uidie malũ. sola miseria caret inui¬
dia. quia nemo inuidae misero: eui
nõ reuera non libor obicitur. seo sola
miscctĩa ad hibetur. Multi et bonos
unitare uolunt. & de bonorũ profec¬
tib inuidie libore tahescunt: quo fit
ut nec illi corrigant᷑ a malo suo. sed ꝓ
inuidencia deteriorent᷑. et bonus a rec¬
to studio quantũ in ipsis ẽ si poruerĩt
deprauare conentur. Quando malos
boni proficere uident. nõ scandaliren¬
tur. sed quẽ sint finẽ habituri maxi
me cogirent. Hoc om̃is inuidus alie¬
nis uirtutib prestat. quod bearo iob
sachan prestitiz. Nam dum emulat᷑
prosꝑitatib cominouit aduersa. sed¬
unde eum credidit diabolꝰ posse proᷤᷤ¬
ternere. inde eius aucta sunt merita.
atq in de claruerũt probabiliora pati¬
encie documenta. Ita requirũt inui¬
di aditũ male fame ꝑ quã bonorũ ui¬
tam maculent. sic̃ querebant ostium

Expanded text:
est rex super omnes filios superbiae . 4. Nulla est virtus quae non habeat contrarium invidiae malum; sola miseria caret invidia, quia nemo invidet misero, cui re vera non livor objicitur, sed sola misericordia adhibetur. 5. Multi et bonos imitari nolunt, et de bonorum profectibus invidiae livore tabescunt. Quo fit ut nec illi corrigantur a malo suo, sed per invidentiam deteriorentur, ut bonos a recto studio, quantum in ipsis est, si potuerint, depravare conentur. 315 6. Quando malos boni proficere vident, non scandalizentur; sed quem sint finem me cogitent. Hoc omnis invidus alienis virtutibus praestat: quod beato Job Satan praestitit . Nam dum cumulatus prosperitatibus commovit adversa, unum eum credidit diabolus posse prosterni, in eo aucta sunt merita, atque inde claruerunt probabiliora patientiae documenta. Ita requirunt invidi aditum malae famae, per quam bonorum vitam maculent, sicut quaerebant ostium
Abbreviated transcription (Latin):
iciere patit᷑. Tunc uere amicus ama¬
ir. sinõ pro se sed piodeo ametur. qͥ
ro pro se amicũ adiligit nisipienter
diligit quã oporite. Qui eni in tẽ¬
e amicũ amat. pro se magis illũ
imq diligit in aliũ homo quod odit
sse: ut pote in ĩfantibus amamus eĩ
uandã eorum ignauiã et tamen odi¬
ius. quia ignauiẽe nolumꝯ: sic lapi¬
l equos & cetera que licoe diligimus.
ꝯtamen nolumꝰ hoc ẽẽ eriam si possimꝰ.
amicus. nã in pros¬
itare incerta ẽ amicicia. nec scitur
trum ꝑsona anfelicitas diligitꝰ. Se¬

Expanded text:
cadere patitur. 5. Tunc vero amicus amacadere patitur. 5. Tunc vero amicus amatur, si non pro se, sed pro Deo ametur. Qui vero pro se amicum diligit, insipienter diligit quam oportet. Qui enim intemperanter amicum amat, pro se magis illum rumque diligit in alio homo, quod odit in se, utpote in infantibus. Amamus enim quamdam eorum ignaviam, et tamen odimus, quia ignavi esse nolumus. Sic lapides, equos et caetera, quae licet diligimus, sed tamen nolumus hoc esse, etiam si possimus.cus; nam in prosperitate incerta est amicitia, nec scitur utrum persona an felicitas diligatur. 2
Abbreviated transcription (Latin):
tus adueniã dumq pocuis hec mag¬
na sit culpa: qnͣdo tarduis relarant
fraterna delicta. Qui fratrẽ sibi tas¬
dius reconciliat. deum sibi tarduis pla¬
cat. Frustra eñi propiciari sibi dems
querit qui cito placari in prexinis
negligit.
uo sunt erga dilectione poris
oseruaada unũ ne malũ quisii¬
ferat alterum. ut bomi inpendat pt¬
Uut caueat ledere. sequent̾ ut dis
apestare. Amicicra est animorũ
atas. hec quiꝑpe a duob incipit.
mmimis quã inter duos dilectio
ño poterit. Antiqui dixerũt de
hetate duorii unam ẽẽ animã. in
u corpora propter ium scilicce amo¬
s sic in actib apłorum legimus. erat
uocor unũ et anima una. Non qr
ilta coipora unam habebant ani
sasrus sapiebant. Anncicia &e pros¬
pas isaulces facit. et aduersas cõmu¬
mone temꝑat. leuioresq reddoe. quia
lum intribulatione amei consolatio
iouingit᷑. nec frangitur animꝯ: nec

Expanded text:
tus ad veniam; dum potius haec magtus ad veniam; dum potius haec magna sit culpa, quando tardius relaxantur fraterna delicta. 7. Qui fratrem sibi tardius reconciliat, Deum sibi tardius placat. Frustra enim propitiari sibi Deum quaerit, qui cito placari in proximum negligit. ectione. 1. Duo sunt erga dilectionem proximi conservanda; unum, ne 317 malum quis inferat; alterum, ut bonum impendat. Primum, ut caveat laedere; sequenter, ut discat praestare. 2. Amicitia est animorum societas. Haec quippe a duobus incipit. Nam minus quam inter duos dilectio esse non poterit. 3. Antiqui dixerunt de societate duorum, unam esse animam in duobus corporibus, propter vim scilicet amoris, sicut in Actibus apostolorum legimus: Erat illis cor unum, et anima una. Non quia multa corpora unam habebant animsensione sapiebant. 4. Amicitia et prosperas res dulciores facit, et adversas communione temperat levioresque reddit. Quia dum in tribulatione amici consolatio adjungitur, nec frangitur animus, nec
Abbreviated transcription (Latin):
da flebiliter aũt deplorandi sut
qui odio infratre tabescunt. contra
a regno eñi dei se separant qui semoe¬
ipsos acaritate clissociant. Sic̃ mar
eccłia praue ab om̃ib hereticis p̾m¬
tur. sed tamen eos uenientes ad se benio¬
na caritute amplectre. ita et singuli
nr̃m quoscũq inimicos sustinemus.
reu̾tentes materna unitatõne amples¬
ti statim debemus. Cito est ignosee¬
dũ cui quã dum ueniam postulat.
Non eñi posse peccata dimitti ei qͥ
inse peccanti debita nõ dimitat. for¬
mã eñi nobis inclulgencie leus ex
merito conclitionis nr̃e inposuit. dii
ita orare nos precepit. dimitte nobis
debita nr̃a. sic̃ et nos dimiritimus dͥe¬
bitorib nr̃is. Iustum est eñi dei uidi¬
ciũ tantumq peccatori a se inclulgioᷤᷤ¬
tendit. quantũ alt̾utrum unꝰquisq
in se offenso indulgit. Quidam de su¬
is fidentes meritis pigre inse delinqͥn¬
tib ueniã prestant. sed nichil prose
esse in libatũ a culpti. qui nõ est para¬

Expanded text:
da. Flebiliter autem deplorandi sunt qui odio in fratre tabescunt, et contra A regno enim Dei se separant qui semetipsos a charitate dissociant. Sicut mater Ecclesia grave hominibus haereticis premitur, sed tamen eos ad se venientes benigna charitate amplectitur, ita et singuli nimirum quoscunque inimicos sustinemus, revertentes materna imitatione amplecti statim debemus. Cito est ignoscendum cuique, dum veniam postulat. Non enim possunt peccata dimitti ei, qui in se peccanti debita non dimittit. Formam enim nobis indulgentiae Deus ex merito conditionis nostrae imposuit, dum ita nos orare praecepit: « Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . Justum est enim Dei judicium, tantumque peccatori a se indulgeri ostendit, quantum alterutrum unusquisque in se offenso indulget. 6. Quidam de suis fidentes meritis pigre in se delinquentibus veniam praestant, sed nihil proficit esse illibatum a culpa, qui non est para
Abbreviated transcription (Latin):
andũlenter. Tunc quisq magis fit
letati iusticieq diuine ꝯtrarius qͣndo
despicit amicũ aliqua aduersitate ꝑcus¬
sum. qua inre et sibi occasionẽ mercedis
tollit. et erga ꝑcussionẽ proxun crude¬
lis existit: uelut iactum est inter laza¬
rũ ulcerosum diuitemq suꝑbum. ꝑ
aduersa igitur et prospera cõprobant᷑.
si utiq uere diligatur deus et proximꝰ.
qui aduersa procedunt amicus fraudu¬
lentus detegitur. statimq despicit ꝙͣ
se cliligere sumilauit. Amicicia certa
nulla ui excluditur. nullo tẽpore obolit᷑.
ubicũq eñi se uerterit tempus illa fir¬
ma est. Rari sunt qui usq in finem ex¬
istant cari. Nam multos a caritate aut
adu̾sitas temporis aut ꝯtentio qualiboe
actionis auertit. Sepe et pro honore¬

Expanded text:
. Tunc quisque magis fit pietati justitiaeque divinae contrarius, quando despicit amicum aliqua adversitate percussum. Qua in re et sibi occasionem mercedis tollit, et erga percussionem proximi crudelis existit: veluti actum est inter Lazarum ulcerosum divitemque superbum. Per adversa igitur et prospera comprobatur, si utique vere diligatur Deus, et proximus; nam dum adversa procedunt, amicus fraudulentus detegitur, statimque despicit quem se diligere simulavit. 4. Amicitia certa nulla vi excluditur, nullo tempore aboletur, ubicunque enim se verterit tempus, illa firma est. 5. Rari sunt amici qui usque ad finem existant chari. Multos a charitate aut adversitas temporis, aut contentio quaelibet actionis avertit. 6.
Abbreviated transcription (Latin):
raudulencie genus in mo simul
dũ faretre subriliter insidiarũ saͤ¬
gittas celat. ut falsam faciar securitatẽ
decipiatq callide eũ contra que molit᷑
occulte cauendus ẽ muicus.qr mani¬
festus ẽ: sed magis ille qui uicdi non po¬
test. facile uincimꝰ quẽ uidemus. que
aũt nõ uidemus. difficile a nob̾ expelli¬
muis. Naro nocitur homo ab extrane¬
is si sui eum ñledant. magis em̃ insidi¬
is ur̃orũ quã aliorũ pielitamur Laten
sepe uenenti circũ lita melle ueteou

Expanded text:
raudulentiae genus in modum pharetrae subtiliter insidiarum sagittas celat, ut falsam faciat securitatem, decipiatque callide eum contra quem molitur occulte. 2. Cavendus est inimicus qui manifestus est, sed magis ille qui videri non potest. Facile enim vincimus quae videmus, quae autem non videmus difficile a nobis expellimus. 3. Raro nocetur homo ab extraneis, si sui eum non laedant. Magis enim insidiis nostrorum quam aliorum periclitamur. 4. Latent saepe venena circumlita mell
Abbreviated transcription (Latin):
custodiunt. nedum ahos a cerrenai¬
tentione crigunt. ipsi in terrene landi
appetitu dimergant᷑. Quidam ꝑ in¬
eautam uirtutũ iactaneiam relalus
pulsu frequent̾ plangunt. de ipsa
nrmitate ꝑ humilitatẽ ualiclius con¬
ulescunt. sᵈ lerumq utile est ad rogã¬
riis deseri a deo. quatenus sue infir¬
uitatis conscii ad humilitatẽ redeant.
rhumiles post casum existant. Nõ
nlli falsa opinione arrogantie se esse
fcos existimant. dum nõ sint: qr
bertis temptationib innotescunt.
Lnto quisq fit ueritati uicinior. qͣn
slisse longius ab ea fuerit arbitratꝰ.

Expanded text:
custodiunt, ne dum alios a terrena icustodiunt, ne dum alios a terrena intentione erigunt, ipsi in terrenae laudis appetitu demergantur. 13. Quidam per incautam virtutum jactantiam relabuntur impulsum frequenter plangunt, de ipsa infirmitate per humilitatem validius convalescunt. 14. Plerumque utile est arrogantibus deseri a Deo, quatenus suae infirmitatis conscii ad humilitatem redeant, et humiles post casum existant. 15. Nonnulli falsa opinione arrogantiae se esse perfectos existimant, dum non sint qui obortis tentationibus innotescunt. 16. Tanto quisque fit veritati vicinior, quanto se esse longiu
Abbreviated transcription (Latin):
tes scõrum ꝑ ostentatõins appetitumdo¬
nnuo demonũ inmundorũ subicum¬
tur. sicut erechiasrex qui diuicias suras
caldeis periactanciã prodidit et ꝓpt̾ea
perituras ꝑ ꝓph̾am odiunt: ut signi¬
ficaret dei seruum. uirtutes suas dum
uane głe ftudio prodiderit ꝑdere: et
statun demones suorũ oꝑum duosfi¬
cere. Sic ille ꝑostentationẽ caldeos re
dei augendam gloriam & ecculta pla
tione uitanda bumana ille aut deber
puplicare bonũ quod agit. qui ꝑfecta
humilitate fundato. milla iam elati¬
one ꝯtingitur. nam his qui se itelli¬
git adhuc amore laudispulsari. facta
bona in occulto agat. ne forte quod ege¬
rit ꝑdat. Interdum uiri scĩ dum cupi¬
unt funditus suam motabilitatem
corrige̾. aliqͣndo tumore tangunt᷑ e la¬
tionis sue conscii actione iusticie. sed ab
huius supreptionis malo humilitatis
cõpinctione purgantur. Tun sc̃i no
unt. et tamen in his alta se ꝯsiderato ne

Expanded text:
rtutes sanctorum per ostentationis appetitum dortutes sanctorum per ostentationis appetitum dominio daemonum immundorum subjiciuntur, sicut Ezechias rex, qui divitias suas Chaldaeis per jactantiam prodidit, et propterea perituras per prophetam audivit, ut significaret Dei servum virtutes suas, dum vanae gloriae studio prodiderit, perdere, et statim daemones suorum operum dominos facere, sicut ille per ostentationem Chaldaeos rerDei augendam gloriam, et occulta pro elatione vitanda humana. Ille autem debet publicare bonum, quod agit, qui, perfecta humilitate fundatus, nulla jam elatione contingitur. Nam qui se intelligit adhuc amore laudis pulsari, facta bona in occulto agat, ne forte quod egerit perdat. 11. Interdum viri sancti, dum cupiunt funditus suam mutabilitatem corrigere, aliquando tumore tanguntur elationis suae conscii 312 actionis justitiae, sed ab hujus subreptionis malo humilitatis compunctione purgantur. 12. Viri sanunt, et tamen in his alta se consideratione
Abbreviated transcription (Latin):
est quod natura expectat delectari in
laudib sed tune recte siin deo nõ inse
quisq laudetur. sic̃ scriptumẽ in du̾o
landabitu animamea. Sepe uanã
głam ⁊tempnendo in aliud gemisela¬
nonis inceditur. dum inse quisq glo¬
riatur pro eo quod ꝯtempnat ab homi¬
nib laudẽ. Quibdam ꝯcessum est:
tantundem bene agere: et fructũboni
oꝑis nõ habere. quod ipse sibi auferunt.
fiudium humane iactancie. Semꝑ
suam aspiciant feditatẽ qui uane glo¬
rie feruores diligunt. ce ꝑdidisse bo¬
nũ opus doleant. quod pro humana
ostentatione fecert̃. Amator uane glo¬
rie. unde possit semꝑ laudan agere
non quiescit. et sub inde ille uers
nitatis prauos appetitus auget. P
oꝑis inchatio nõ deboe ciciuspalam
ad hominũ cognitionẽ ꝑuenire. n
dum uoni incoatio humanis occubs
reseratur. a uirtute ꝑfectionis manes¬
cat ceptio scĩtatis. ante maturitatis
eñi tempus messes florentes cito pen¬
unt geͬmina que inurilia fiunt. Uimi¬

Expanded text:
od natura expetit delectari in laudibus; sed 311 tunc recte, si in Deo, non in se quisque laudetur, sicut scriptum est: In Domino laudabitur anima mea . 4. Saepe vanam gloriam contemnendo, in aliud genus elationis inciditur, dum in se quis gloriatur, pro eo quod contemnat ab hominibus laudem. 5. Quibusdam concessum est tantumdem bene agere, et fructum boni operis non habere, quod ipsi sibi auferunt per studium humanae jactantiae. 6. Semper suam aspiciant foeditatem, qui vanae gloriae favores diligunt, et perdidisse bonum opus doleant, quod pro humana ostentatione fecerunt. 7. Amator vanae gloriae, unde possit semper laudari, agere non quiescit, et subinde illi vires vanitatis pravus appetitus auget. 8. Boni operis inchoatio non debet citius palam ad hominum cognitionem venire, ne dum boni inchoatio humanis oculis reseratur, a virtute perfectionis inanescat coeptio sanctitatis. Ante maturitatis enim tempus messes florentes cito pereunt, germinaque eorum inutilia fiunt. 9. Vi
Abbreviated transcription (Latin):
ex bene uolencra oritur interfictos
beneficio adiungitur. Non sunt fi¬
deles inamicieia. quos munus non
gracia copular. Nlam cito deserunt.
nisi semꝑ acceꝑint. Pilectio eñi que
munere glutinatur. eodem suspenso
dissoluitur. Illa uera ẽ amicicia. que
nich il querit ex reb amici. nisi so¬
lam bene uolenciã scilicae ut gratis
amet amantẽ. Plerumq amicicia
ex necessitate uel indigencia nascit᷑.
ut ꝑ quem quisq uel quod desicerat
consequatur. ille aũt eamueraciter
querit. qui nichil agendo eam appetir.
Nam ĩlla ex inopia breuisẽ et fu¬
gata. ista pura arq ꝑpetua.O¬

Expanded text:
ex benevolentia oritur, inter fictos beneficio adjungitur. 2. Non sunt fideles in amicitia, quos munus, non gratia copulat. Nam cito deserunt, nisi semper acceperint. Dilectio enim quae munere glutinatur eodem suspenso dissolvitur. Illa vera est amicitia, quae nihil quaerit ex rebus amici, nisi solam benevolentiam, scilicet ut gratis amet amantem. 3. Plerumque amicitia ex necessitate vel indigentia nascitur, ut sit per quem quisque quod desiderat consequatur. Ille autem eam veraciter quaerit, qui nihil egendo eam appetit. Nam illa ex inopia brevis est et fucata, ipsa pura atque perpetua.
Abbreviated transcription (Latin):
monachũ ut quem ꝑro scli amorẽ
retinere nõ potuit. ab huntilitatis
culiine subtrahat. et ꝑ suꝑbie tumo¬
rem sibi sub ditum faciit. Dei seruus
semꝑ fallentes diaboli preuidere deboe
uisidias. & manͥus in bonis oꝑib cor¬
dis deboe ad hibere cantelam ne ꝑ uanã

Expanded text:
monachum, ut quem per saeculi amorem monachum, ut quem per saeculi amorem retinere non potuit, ab humilitatis culmine subtrahat, et per superbiae tumorem sibi subditum faciat. 9. Dei servus semper fallentis diaboli praevidere debet insidias, et magis in bonis operibus cordis de
Abbreviated transcription (Latin):
torporem mentis ab igne caritatis dei
extinctisunt: et ꝑ mundi appetitum
aluce suꝑne inluminatõnis prinati
ingredine peccatoruĩ fuscant᷑. Quidam
utentionẽ bone oꝑtitionis metu extin¬
gunt in opie. nec ꝑmittunt᷑ infirma
mente desiderata ꝑficere. et cum indi¬
gere in iniuido metuunt. a gła supna
semet ipsos abscidunt. A ultis ⁊ silioꝵ
argum̃tis insidiatur eis diabolus in ad¬
quirendo pluria. qui in paucis et mo¬
dicis uenerantes se ꝯtemptu opponet
igitur ueorũ mentes futuras filiorũ
sibi egenisq sufficiat. quatenus his
blandim̃tis intentionẽ bone deuotõnis
subuertat atq terrenis lucris deceptam
mentẽ reducat. Multis argumentiᷤᷤ
insidiatur eis diabolus. qui renunciar
scculo ut eius se iterum amorisubster¬
nant. Grauius ant illos in ꝯeupiscen¬
ciis scłi ferit. quos post renunciationẽ
ad mundi amorẽ reduxerii. Et maxĩ
me ꝑcenodoriam subieit sibidiabolꝰ

Expanded text:
torporem mentis ab igne charitatis Dei torporem mentis ab igne charitatis Dei exstincti sunt, et, per mundi appetitum a luce supernae illuminationis privati, nigredine peccatorum fuscantur. 6. Quidam intentionem bonae operationis metu exstinguunt inopiae, nec permittuntur infirma mente desiderata perficere; et cum indigere in mundo metuunt, a gloria superna semetipsos abscindunt. 7. Multis consiliorum argumentis insidiatur eis diabolus in acquirendo plurima qui paucis et modicis voverant esse contenti. Opponit igitur in eorum mentes futuram egestatemsibi egenisque sufficiat, quatenus his blandimentis intentionem bonae devotionis subvertat, atque in terrenis lucris deceptam mentem reducat. 8. Multis argumentis insidiatur diabolus eis qui renuntiant saeculo, ut ejus se iterum amori substernant. Gravius autem illos in concupiscentiis saeculi ferit, quos post renuntiationem ad mundi amorem reduxerit. Et maxime per cenodoxiam subjicit sibi diabolus
Abbreviated transcription (Latin):
ioblectamenta mundi. prouoeait qui¬
in eos amor xp̃i. sed reuocat cupidi¬
sas scłi. qui prouide obliuiscunt᷑ uoti.
quia capuuit᷑ in lecebris uanititis.
Quecumq mens procellis mundi hu¬
us inuolueris lignũ ꝯscendere crucis.
it amari idẽ tempestate hiius seculi
lberes. nam nullus te alacumortis
huianẽ saluabit. nisi xp̃s eruerit.
Qui scło renunciare disposuit. trans¬
gressionis reatu ad stringitur si uotũ
murauerit. atrociter en̾i in discussione
dini iuclicri arguendi sunt qui qd
professionis ponderant. implere oꝑe
otempserũt. Mirabilit̾ conparatur
similitudo a uoluptatib mundi conti¬
ti redire addin. retinentib eum cu¬
piditatib scłi ei qui dormitans exsur¬
gere conatur et sopore sompni depuni¬
tur. Ille en̾i ad bonũ nouit redire. et
uoluptatũ fascib non sinitur. iste me¬
lius eligitur iugulare sed sopons torpo¬
re tenet᷑. A bono in deteriꝰ lapsos supra
carbones frigidos fieri iugriores. quia

Expanded text:
mentis mundi. Provocat quidem eos amor Christi, sed revocat cupiditas saeculi. Qui proinde obliviscuntur voti, quia capiuntur illecebris vanitatis. 2. Quaecunque mens procellis mundi hujus involveris, lignum conscende crucis, ut a mari, id est, tempestate hujus saeculi libereris. Nam nullus te a lacu mortis humanae salvabit, nisi Christus eruerit. 3. Qui saeculo renuntiare disposuit, transgressionis reatu astringitur, si votum mutaverit. Atrociter enim in discussione divini judicii arguendi sunt, qui, quod professione spoponderant, implere opere contempserunt. 4. Mirabiliter comparatur similitudo a voluptatibus mundi conanti redire ad Deum, retinentibus eum cupiditatibus saeculi, ei qui dormitans exsurgere conatur, et sopore somni deprimitur. Ille enim ad bonum novit redire, et voluptatum facibus non sinitur. Iste melius eligit vigilare, sed soporis torpore tenetur. 5. A bono in deterius lapsos supra carbones frigidos fieri nigriores, quia per
Abbreviated transcription (Latin):
cesocculi ebetat᷑. sic &e qui in modera¬
ulta de se scrutat᷑ ab intentione ue
ubtundit᷑. Sic̃ aquila exalto ad es¬
sionlabitur. sic homo de alto bone
m̾sationis ꝑ carnalẽ appetitum.ad
uriora dimergitur. De ypocrisi

Expanded text:
culorum hebetatur sic et qui immoderate altiora scrutatur, ab intentione veri obtunditur. 18. Sicut aquila ex alto ad escas collabitur, sic homo de alto bonae conversationis per carnalem appetitum ad inferiora demergitur. CAPUT XXI
Abbreviated transcription (Latin):
am int̾actis quã indictis cauendã
esse iacranciam. flenda ẽ tamen
ruula. sibi queniquã maigisquã deo
placere. et laudẽ ab hominib compare.
ma appetere. et ad capiendam terentĩ
laudẽ studiũdare.circum iuspice temoe¬
ipsum homo. nichilq tibi ad roges que
inte sunt preter peccatum. Non decli¬
uat ad clext̾am qui nõ sibi sce̾ deo tribu¬
et bona que agit neq ad sinistram se
uertit. qui diuina indulgencia peccã

Expanded text:
actis quam in dictis cavendam esse jactantiam; flendam tamen ruinam, qua sibi quemquam magis quam Deo placere, et laudem ab hominibus compararmam appetere et ad capiendam terrenam laudem studium dare. Circumspice temetipsum, homo, nihilque tibi arroges, quae in te sunt praeter peccatum. Non declinat ad dexteram, qui non sibi, sed Deo tribuit bona quae agit; neque ad sinistram se vertit, qui d
Abbreviated transcription (Latin):
apud quosdam ex iurtute uiciũ gigni¬
tur. dum quisq decaritatis et abstinẽ¬
cie meritigloriat᷑. Nam et quia elemo
uiciũ facit. S& et is qui de sapiencia ad¬
rogantiã baboeꝰ. et qui ꝑiusticiã premi¬
ũ appetit. et qui aliquod domĩ dei quod
menut in suam laudẽ conuertit. aur
in malo nsus adsumae. proculdubio
uirtutẽ inuiciũ transfert. Homines
de uirtutib iucia mitriunt. ex qui¬
bus pareant. Iteriundeus arte porer¬
tissima ex nm ucio uitutes formar.
qͥb nos ab iniqͥtare reformet

Expanded text:
apud quosdam ex virtute vitium gigniapud quosdam ex virtute vitium gignitur, dum quisque de castitatis et abstinentiae meritis gloriatur. Nam et qui eleemoperpetrat. Sed et is qui de sapientia arrogantiam habet, et qui pro justitia praemium appetit, et qui aliquod donum Dei, quod meruit, in suam laudem convertit, aut in malos usus assumit, procul dubio virtutem in vitium transfert. 7. Homines de virtutibus vitia nutriunt, ex quibus pereant. Iterum Deus arte potentissima ex nostro vitio virtutes format, quibus nos ab iniquitate reformet
Abbreviated transcription (Latin):
A terdum et male use uurtutes. ex
se uicia gignunt. quod fit ꝑ unicte¬
ratũ anumi appetitũ qui no sufficir
donum quod meruit. nͥ uide aut lau¬
des aut lucra dampnanda quesierrt.
Interdũ uirtutes uicia gignunt. dũ
aliquando pro tempore oportuno mi¬
nime relaxantur. Sicq fit ut que
incongrue uirtutes sunt: loco in ꝯgruo
uicia deputent᷑. Ueluti si pro fratris
aduentu canonicũ non soluat᷑ ieiuni
ii.Uirtutũ igitur discretionẽ a pau¬
lo apło sume. qui ad tempus egit. qd
agendum ẽẽ omumno ꝓibuit. Item
quedam iurtutes dur discretioni nõ
seruiunt. in uiciis transeunt. Nam
sepe iusticra dum suũ modũ excedit
crudelitatis seiiciũ gignit. & mmiai
pietas dissolutionẽ discipline parturir.
& ⁊ elftudium dũ plus est quã oportae.
iniracundiumeiũ transit. et multa
mansuetudo torporis gignitiem mit¬
tit. I. rudentes aũt uiri discretio soller¬
ter p̾spicit. ne bonũ intemꝑant᷑ agat.
et de uirtute inuiciũ transeat. Item

Expanded text:
terdum et male usae virtutes ex se vitia gignunt: quod fit per immoderatum animi appetitum, cui non sufficit donum quod meruit, nisi inde aut laudes aut lucra damnanda quaesierit. 2. Interdum virtutes vitia gignunt, dum aliquando pro tempore opportuno minime relaxantur. Sicque fit, ut quae congruo loco virtutes sunt, incongruo vitia deputentur, veluti si pro fratris adventu canonicum non solvatur jejunium. 3. Virtutum igitur discretionem a Paulo apostolo sume, qui ad tempus egit, quod agendum esse omnino prohibuit. 4. Item quaedam virtutes, dum discretioni non serviunt, in vitia transeunt. Nam saepe justitia, dum suum modum excedit, crudelitatis saevitiam gignit; et nimia pietas dissolutionem disciplinae parturit, et zeli studium, dum plus est quam oportet, in iracundiae vitium transit, et multa mansuetudo torporis segnitiem gignit. 237 5. Prudentis autem viri discretio solerter prospicit, ne bonum intemperanter agat, et de virtute in vitium transeat 6. Item
Abbreviated transcription (Latin):
ne luxurie. Duris circa suos electos ĩ
hac uita deus agit. ut dum forcioribꝰ
flagelli. stuilis feriunt᷑: milla oblec¬
tamenta presentis uite delectent᷑. sed
celestẽ patriam ubi certa requies expec¬
tatur uidesment̾ desiderent. Electos
uite istius aduersitate piobari. ut secũ¬
dum poerum iudiciũ adomo dei incipi¬
at: diun in hac uita electos suos deus
iudicii flagello castigat.¬

Expanded text:
ne luxuriae. Durius circa suos electos in ne luxuriae. Durius circa suos electos in hac vita Deus agit, ut, dum fortioribus flagelli stimulis feriuntur, nulla oblectamenta praesentis vitae delectent, sed coelestem patriam, ubi certa requies exspectatur, indesinenter desiderent. Electos hujus vitae adversitate probari, ut secundum Petrum judicium a domo Dei incipiat , dum in hac vita electos suos Deus judicii flagello castigat.
Abbreviated transcription (Latin):
acmporalib passionib. sed etiam de
sitilib oportoe intelligi. ut quanto
iisq aut incorpore aut inmente
lgella suftinet: tanto se infine re¬
iumerari speroe. Sepe occulto dei uidi
lextra flagelli correptionẽ. sunt re¬
hobi in hoc mnundo. dumq multa dãp¬
iabilia cominisisse uideantur. despecti
finen a deo nullo em̃dationis u̾bere fe¬
lilit᷑. I. lus corripit᷑ flagello qui ateo
llgitur si peccauerit. dicente amos
fha. tantũ modo uos cognoui ex onn¬
b uationib terre. idcnco insitabo su¬
ꝑ uos om̃s iniqͥtates ur̃as. Quẽ eñidi¬
ligit dominus corripit. flagellat aũt¬
omnẽ filiũ quẽ recipit. Ualde semꝑ¬
necessariũ est: iustum in hac uita et¬
uiciis temptari et uerberari flagello
aut dum uciispulsat᷑. de uirtutib
non suꝑbiat. dum uͦ aut anme aut car¬
nis dolore arteritur. amundi amore se¬
parat᷑. Temptare aũt oportae iustum.
sed temptatione plage. nou temptatõ¬

Expanded text:
poralibus passionibus, sed etiam de poralibus passionibus, sed etiam de spiritualibus oportet intelligi, ut quanto quisque aut in corpore aut in mente flagella sustinet, tanto se in fine remunerari speret. 9. Saepe occulto Dei judicio extra flagelli correptionem sunt reprobi in hoc mundo: dumque multa damnabilia commisisse videantur, despecti tamen a Deo, nullo emendationis verbere feriuntur. 10. Plus corripitur flagello, qui a Deo diligitur, si peccaverit, dicente Amos propheta: Tantummodo vos cognovi ex omnus nationibus terrae, idcirco visitabo super vos omnes iniqligit Deus corripit: « Flagellat omnem filium quem recipit . » Valde necessarium est justum in hac vita vitiis tentari et verberari flagello, ut, dum vitiis pulsatur, de virtutibus non superbiat: dum vero aut animi aut carnis dolore atteritur, a mundi amore retrahatur. Tentari autem oportet justum, sed tentatione plagae, non tentatio
Abbreviated transcription (Latin):
mu ꝓpħe. quria ipse sit et restes et uã
Miserere domme misero ysidoro udie¬
na agenti et digna pacienti. assidue s¬
r bominẽ ꝑ flagella a peccatis emẽ¬
uis. et postea ab ererno supplicio libe¬
. E lectus eñi dei. dolorib ue huiꝰ
fteritur. ut ꝑfectior uite future lu¬
at᷑. Nequaquã deus delinq̃nti par
at qmpeccatorẽ aut flagello tempora
a purgationẽ ferit. aut uidicio eter¬
i puniendũ. relinquit. aut in se ip
somo penitendo punit. quod male
dnsit: hac proinde ẽ quod deus de¬
noit non parcit. Iusto temporali fla¬
ailud eterna proficiunt gaudia ideo
q riustus in penis gaudere. et impiꝰ
inposꝑitatib runeri deboe. Neque
ifto neq reprobo deus misccłiam abᷤ
pulem clemenciã. et illue puuit ꝑ
amã iusticiam. In hac eñiuita ds
rit impiis ce tamen nõ parcet
ts. In illa parcit electis. non rain¬
anquillus nam iniquus post mortẽ
ncitur cruciandꝰ. iustus uerodormit
pst labore securꝯ. Nou tantũ decor¬

Expanded text:
e: Quia ipse est et testis et judex . Miserere, Domine, misero Isidoro,na agenti, et digna patienti, assidue pechic hominem per flagella a peccatis emendat, et postea ab aeterno supplicio liberat. Electus enim Dei doloribus hujus vitae atteritur, ut perfectiora vitae futurae lucretur. 3. Nequaquam Deus delinquenti parcit: quoniam peccatorem aut flagello temporali ad purgationem ferit, aut judicio aeterno puniendum relinquit, aut ipse in se homo poenitendo punit quod male admisit; ac proinde est quod Deus delinquenti non parcit. Justi per temporalia flagella ad aeterna proficiunt gaudia. Ideoque et justus in poenis gaudere, et impius in prosperitatibus timere debet. Neque justo neque reprobo Deus misericordiam et poralem clementiam, et illic punit per aeternam justitiam. In hac enim vita Deus parcit impiis, et tamen non parcit electis; in illa parcet electis, non tamor tranquillus. Nam ducitur cruciandus, justus vero dormit st laborem securus. 8. Non tantum de cor
Abbreviated transcription (Latin):
is. de peccandi necessitate
orum mali quod sumus. uecessita
oaus ñ uoluntate existimus. u̾tenda
uis. ecessitas mali in uoluntate bo
pletiq non uoluntate sed sola neceᷤ¬
e peccant. ꝑtimescentes temporalẽ
upiam. et dum p̾sentis scłi necessita
esigiunt. a futuris bonis priuant᷑.
i traistiuit iniqͥ sed tantũ cupuĩt

Expanded text:
I. De peccandi necessitate. 1. Interdum mali quod sumus, necessitate potius, non voluntate existimus. Vertenda est autem necessitas mali in voluntatem boni. Plerique non voluntate, sed sola necessitate peccant, pertimescentes temporalem inopiam. Et dum praesentis saeculi necessitatem refugiunt, a futuris bonis privantur.inopia existunt iniqui; sed tantum grat
Abbreviated transcription (Latin):
enqͥt. Quãius humana indicia
uibter fugiat om̃is qui male agit.
diciũ tamen consciencie sue effugi¬
i non potest. Nam et si aliis celat
pedegit. sibi tam̃ celare non possit. q̃
rene nouit malũ quod gessit. Puplex
t g̾ieo iudiciũ. quia et hic sue con¬
suencie reatu punit᷑. et illuc ppetuali
m dampnabit᷑. Hoc eñi significat
nssus ab yssum inuocat inuoce ca¬
nactarũ tuarũ. Abissus eni abissũ

Expanded text:
. Quamvis humana judicia subterfugiat omnis qui male agit, 226 judicium tamen conscientiae suae effugere non potest. Nam etsi aliis celat quod egit, sibi tamen celare non potest, qui plene novit malum esse quod gessit. Duplex fit ergo in eo judicium, quia et hic suae conscientiae reatu punitur, et illic perpetuali poena damnatur. 4. Hoc enim significat: Abyssus abyssum invocat in voce cataractarum
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. Conuersus sum inerunina mea
ũ feci et dixi. promuinciabo aduersũ me
iusticras meas dño. Supra eñi dix̾at.
qui tacui hoc ẽ non sum confessus. in¬
ueterauert ossa mea dum clamarẽ tota
die. Quid gͦ tacuisse se penitoe. nisi ꝯfes¬
sionẽ peccatorii: Qui clamare dolet.
nisi defentionẽ malorũ: Qui ergo pec̾¬
catorũ suorũ defensor extit̾it. necesse
est ut penitendo accuset. quod suꝑbi
ens praue admisit.
cia quod cogitatõne admittit᷑. Prius
aũt actio resecanda ẽ postea cogitatio.
Prius prauaoꝑa post modũ desideria.
Uicissim iũt et acogitatõne oꝑa proce¬
dunt. et ab ope cogitatio nascit᷑. Quã¬
uiset si ab oꝑe malo quisq nacet. pro
solius tamen praue cogitatõnis malicia
non erit innocens. Unde et domi
linquimꝰ. si eis inlicite occurrenb
sitis lacerata pimit᷑. ita nos eogio¬

Expanded text:
dicit: Conversusdicit: Conversusbi feci. Dixi: Pronuntiabo adversum me injustitias meas Domino . Supra enim dixerat: Quoniam tacui, hoc est, non sum confessus, inveteraverunt omnia ossa mea, dum clamarem tota die. Quid ergo tacuisse se poenitet, nisi confessionem peccatorum? Quid clamasse se dolet, nisi defensionem malorum? Qui ergo peccatorum suorum defensor exstitit, necesse est ut poenitendo accuset quod superbiens prave admisit. tia, quod cogitatione admittitur. 2. Prius autem actio resecanda est, postea cogitatio; prius prava opera, postmodum desideria. Vicissim autem et a cogitatione opera procedunt, et ab opere cogitatio nascitur, quamvis etsi ab opere malo quisque vacet, pro solius tamen pravae cogitationis malitia non erit innocens. Unde et Dominus delinquimus, si eis illicite occurrentisitis lacerata perimitur, ita nos cogi
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ ymber suꝑ ymbrem occurrat. Mdo¬
rapeccandi in manitatẽ facit sceleris.
unde et ꝓpħa. Ue inquit qui trahitis
iicͥtate in funiculis uantatiset qi
uinculu plaustri peceatũ. T rabit eñi
iniquitatẽ ut finculũ. qui tardat cõ¬
uerti ad dm̃. Trcihere est eñi inqͥtatẽ.
moram facere iniqͥtati. Unde et psal¬
mus. Prolonganer̃ iniquitates suas.
dũs instusconcid& ceruices peccatorum.¬
onum est homini semꝑ depeccati.
ante occulos ꝓpria adhibe recordatoͦe.¬
re delicta. Sedm psalmi sentenciam et
peccatũ meũ ante me est semꝑ. Sic̃ eñi
non oportoe reminiscere peccati affectũ.
sic semꝑ necesse ẽ unum quẽq suum in
deflendo cominemorare peccatũ. Apud
uistum recordatio peccati facit tedium
anun. qui aũt luxurie et cupiditatis
subditi sunt. contumaci suꝑbia de ipso
peccati oꝑe gloriant᷑. Seruidei tantare¬
cordatio ẽẽ deboe pcc̾i. ut ea que gessit sẽ¬
per lacrimis confiteat᷑. Unde et psalmꝰ

Expanded text:
si imber super imbrem occurrat. 12. Mora peccandi immanitatem facit sceleris, unde et Propheta: Vae, inquit, qui trahitis iniquitatem in funiculis vanitatis, et quasi vinculum plaustri peccatum ! Trahit enim iniquitatem ut funiculum, qui tardat converti ad Deum. Trahere enim iniquitatem est moram facere iniquitati. Unde et psalmus: Prolongaverunt iniquitates suas; Dominus justus concidet cervices peccatorumonum est homini semper ante oculos propria adhibere delicta, secundum psalmi sententiam: Et peccatum meum ante me est semper . Sicut enim non oportet reminisci peccati affectum, sic semper necesse est unumquemque suum in flendo commemorare peccatum. 2. Apud justum recordatio peccati facit taedium animi. Qui autem luxuriae et cupiditati subditi sunt, contumaci superbia etiam de ipso peccati opere gloriantur. 3. Servo Dei tanta recordatio esse debet peccati, ut ea quae gessit semper lacrymis confiteatur. Unde et psalmus
Abbreviated transcription (Latin):
uere. quaniemendare. facilius
ursstuno hosti aquo nondũ uicti
ins. quã ei a quo suꝑati ac deuieti cog¬
sumur. Omne peceatũ antequã ad¬
utat᷑. amplius ꝑtimescit᷑. Quãuis¬
nstunat᷑. et sine ullo metu cominit
rstis fomitib quasi quibdam gra¬
ucõrilescit omne peccatũ. cogitatio
unq praua delectationẽ parit. delec
uodsentionẽ. consensio actionẽ. Ac
donsuetudinẽ. consuetudo necessita
dieq hisuinculis homo implica¬
alquadã cathena uiciorũ tenetur ad¬

Expanded text:
um quam emendare. Facilius enim resistimus hosti, quo nondum victi sumus, quam ei a quo superati ac devicti esse cognoscimur. Omne peccatum antequam amittatur amplius pertimescitur, quamvisxistimatur et sine ullo metu committitur. 3. Istis fomitibus, quasi quibusdam gradibus, coalescit omne peccatum. Cogitatio namque prava delectationem parit, delectatio consensionem, consensio actionem, actio consuetudinem, consuetudo necessitatem. Sicque his vinculis homo implicatus, quadam catena vitiorum tenetur a
Abbreviated transcription (Latin):
cogitationẽ mentis ueniant. Sed us¬
qr gloriandum ẽ simens mala abo¬
o intellecturationis discernat. Ite¬
ul uuat quot inter bonũ et malũ
ut mala cognita caueamꝰ. aut boñd
nellecta faciamꝰ.
uinana conditio dum diuersis
uitiositatib mentẽ conturbar.
um ante pendis gehenne. Per inꝯ¬
dsan anime appentũ iam penas con¬

Expanded text:
cogitationem veniant; sed macogitationem veniant; sed magis gloriandum, si mens mala a bonis intellectu rationis discernat. l juvat quod inter bonum et malum aut mala cognita caveamus, aut bona intellecta faciamus. Humana conditio, dum diversis vitiositatibus mentem conturbat, etiam ante poenas gehennae per incognitum animae appetitum jam poenas con