comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& incõmutabilẽ ꝑmanere substantiã. ac
ꝑ hoc inuera & sincera ĩmortalitate consi¬
stere: nos qui nunqͣm apparusse corpo¬
reis ocłis dm nec patrẽ nec filiũ nec
sp̃m scm dicimꝰ. nisi ꝑsubiectã sue po¬
testati corporeã creaturã. in pace catho¬
lica pacifico studio requiramꝰ. parati
corrigi si fraterne ac recte reprehen¬
dimͥ. parati etiã si ab inimico uera tam̃
dicente mordem᷑. utrũ indiscrete deus
apparuerit patrib nr̃is anteqͣm xp̃c
ueniret incarne: an aliqua ex tͥnitate
ꝑsona. an singillatim quasi ꝑ uices .ui.
genesi locutum dm cũ homine
que de limo finxerat. si excepta figura¬
ta significatione. ut rei gestȩ fides etiã
ad licterã teneat᷑. ista tractamꝰ: in spe¬
cie hominis uidetur d̃s cum homine
tẽ locutus. Non quidẽ expresse hoc in li¬
bro positum est: s circunstantia lectio¬
nis id resonat. maxime illo qd̾ scriptũ ẽ.

Expanded text:
et incommutabilem permanere substantiam, ac et incommutabilem permanere substantiam, ac per hoc in vera et sincera immortalitate consistere: nos qui nunquam apparuisse corporeis oculis Deum nec Patrem, nec Filium, nec Spiritum sanctum dicimus, nisi per subjectam suae potestati corpoream creaturam, in pace catholica pacifico studio requiramus, parati corrigi, si fraterne ac recte reprehendimur; parati etiamsi ab inimico, vera tamen dicente, mordemur; utrum indiscrete Deus apparuerit patribus nostris antequam Christus veniret in carne, an aliqua ex Trinitate persona, an singillatim quasi per vices.  locutum Deum cum homine quem de limo finxerat, si excepta figurata significatione, ut rei gestae fides etiam ad litteram teneatur, ista tractamus, in specie hominis videtur Deus cum homine unc locutus. Non quidem expresse hoc in libro positum est, sed circumstantia lectionis id resonat, maxime illo quod scriptum est,
Abbreviated transcription (Latin):
tiã mutatur & uertitur: s in ipsa
sua substantia quicqͥd alio mͦ nc̃ est
aut fuit. scdm̃ id quod destitit ẽẽ qd̵
erat. mortale deprehendit᷑. Qa itaq
inquiunt antequã natꝰ eẽt filius di
de uirgine maria. ipse apparuit pa¬
trib nr̃is. ñ in una eademq specie.
s multiformit̾ aliter atq aliter:
& uisibił est ꝑseipsum. qͥa non du
carne assumpta. substantia eiꝰ conspi¬
cua mortalib ocłis fuit. & mortalis
alias columba. alias ignis apparuit. Un¬
de ñ trinitati aiunt. s singłarit̾ & ꝓpͥe
patͥ tantũ modo conuenit qd̾ dictum est.
ĩmortali inuisibili soli dõ: & qui solus ht̃
immortalitatẽ. & lucem habitat mac¬
cessibilem: quẽ nemo hominũ uidit nec
uidere potest. Omissis gͦ istis qui nec
amiiȩ substantiã inuisibilem nosse
potuert. unde longe remotũ ab eis erat.
ut nossent uniꝰ ce solius di. id est patͥs &
filii ce sp̃c scĩ non solũ inuisibilẽ uerũ

Expanded text:
tiam mutatur et vertitur: sed in ipsa tiam mutatur et vertitur: sed in ipsa sua substantia quidquid alio modo nunc est ac fuit, secundum id quod destitit esse quod erat, mortale deprehenditur. Quia itaque, inquiunt, antequam natus esset Filius Dei de virgine Maria, ipse apparuit patribus nostris, non in una eademque specie, sed multiformiter, aliter atque aliter, et visibilis est per se ipsum, quia nondum carne assumpta, substantia ejus conspicua mortalibus oculis fuit; et mortalis,alias columba, alias ignis apparuit. Unde non Trinitati, aiunt, sed singulariter et proprie Patri tantummodo convenit quod dictum est, Immortali, invisibili, soli Deo; et, Qumortalitatem, et lucem inhabitat inaccessibilem; quem nemo hominum vidit, nec videre potest. 16. Omissis ergo istis, qui nec animae substantiam invisibilem nosse potuerunt, unde longe remotum ab eis erat ut nossent unius et solius Dei, id est, Patris et Filii et Spiritus sancti, non solum invisibilem, verum
Abbreviated transcription (Latin):
lio solꝰ habet immortalitatẽ: quia &
uerbũ eius ꝑ quod facta sunt omĩa.
ht̃ immortalitatẽ. Neq enĩ quia
carnẽ assũpsit mortalẽ. id̾o ami¬
sit immortalitatẽ suam: qͣndoqͥde
nec animȩ humane hoc accidere po¬
tuit. ut cũ corpore moreret᷑. dicente
assumpsit: De quo utiq sine dubio
turbabunt᷑. si propt̾ carnẽ mortalis
ẽ filiꝰ. quomͦ accipiant patrẽ tantũm
sine filio & sine spũ scõ habere ĩmor¬
talitatẽ: quando quid̾e sp̃c sc̃s non
assumpsit carnẽ. Qui si ñ habet ĩmor.
talitatẽ: non gͦ propt̾ carnẽ mortalis
ẽ filius. Si aũ habet sp̃c sc̃s immor¬
talitatẽ: ñ de patre tantũm dictũ est.
qͥa solus ht̃ immortalitatẽ. Quo cir¬
ca ita se arbitrant᷑. & ante incarna¬
tionẽ ꝑ se ipsum mortalem filiũ pos¬
se conuincere: qͥa ipsa mutabilitas
ñ inconuenient̾ mortalitas dicit᷑.
scd̾m quã & anima dicit᷑ mori. ñ qͥa
in corpꝰ uel in aliquã alteram substan¬

Expanded text:
litatem; quia et Verbum ejus, per quod facta sunt omnia, habet immortalitatem. Neque enim quia carnem assumpsit mortalem, ideo amisit immortalitatem suam: quandoquidem nec animae humanae hoc accidere potuit, ut cum corpore moreretur, dicente tus carnem assumpsit, de quo utique sine dubio turbabuntur, si propter carnem mortalis est Filius, quomodo accipiant Patrem tantummodo sine Filio et sine Spiritu sancto habere immortalitatem; quandoquidem Spiritus sanctus non assumpsittalitatem, non ergo propter carnem mortalis est Filius: si autem habet Spiritus sanctus immortalitatem, non de Patre tantummodo dictum est, Qui solus habet immortalitatem. Quocirca ita se arbitrantur et ante incarnationem per se ipsum mortalem Filium posse convincere, quia ipsa mutabilitas non inconvenienter mortalitas dicitur, secundum quam et anima dicitur mori: non quia in corpus vel in aliquam alteram substan
Abbreviated transcription (Latin):
acciꝑe. dicentẽ ut fiat quicqͥd facere uo¬
luit. Omĩa enĩ ꝑ uerbũ suũ fecit: quod
uerbũ eius unicũ filiũ eius scđm rectã
fid̾i regulam nouimꝰ. Si gͦ ds pater
locutus ẽ ad primũ hominẽ. & ipse
deambulabat in paradyso ad uesꝑam.
& ab eius facie se in merlio ligni para¬
oysi peccator absconderat: cur ñ ram
ip̃se intelligat᷑ apparuisse abrahȩ &
moysr & quib uoluit quẽ a mmnodu
uoluit ꝑsubiectã sibi cõminutabilem
atq uisibilem creaturã: cum ipse in se

Expanded text:
facere voluit. Omnia enim per Verbum suum fecit, quod Verbum ejus unicum Filium ejus secundum rectam fidei regulam novimus. Si ergo Deus Pater locutus est ad primum hominem, et ipse deambulabat in paradiso ad vesperam, et ab ejus facie se in medio ligni paradisi peccator absconderat: cur jam non ipse intelligatur apparuisse Abrahae et Moysi, et quibus voluit, et quemadmodum voluit, per subjectam sibi commutabilem atque visibilem creat
Abbreviated transcription (Latin):
isse arbitror. Uerũ illiqui ista ñ
filiũ non ꝑ carnẽ de uirgine assũptã:
s etiã antea ꝑseipsum. Nam ipse
inqͥunt: apparuit ocłis patrũ. Quib
uultis intelligi qd̾ dictum ẽ. qui solꝰ
ht̃ immortalitatẽ : an si propt̾ carnẽ
susceptã mortał est filiꝰ ꝓpter hanc
sinite ut sit & uisibił: respondent nec
sicut & ante uisibilem. ita & ante mor¬
talẽ. Nam si propt̾ carnẽ dicunt fi¬

Expanded text:
eritas. Verum illi qui ista non Filium, non per carnem de Virgine assumptam, sed etiam antea per se ipsum. Nam ipse, inquiunt, apparuit oculis Patrum. Quibus elligi, quod dictum est, Qui solus habet immortalitatem: nam si propter carnem susceptam mortalis est Filius, propter hanc sinite ut sit et visibilis: respondent, nec sicut et ante visibilem, ita et ante mortalem. Nam si propter carnem Fi
Abbreviated transcription (Latin):
suauit̾: & cuius dictũ est celum sedes. &
t̾ra scabellum pedum eiꝰ: & qui dixit.
quã domũ edificabitis mͥ. aut qͥs locus
quietis ineȩ. ñ ne manꝰ mea fecit hȩc oĩa:
S udelicet intelligit᷑ locus penes eum
in qͦ statur supͣ petrã. ipsa catholica ec¬
clesia: ubi salubrit̾ uidet pascha dñi.
idest transitũ dni. & posteriora eiꝰ. id est
corpꝰ eius. qui credit in resurrectionẽ exꝰ.
Et stabis inqͥt suꝑ petrã. statim ut tran¬
siet mea maiestas. Reuera enĩ statim
ut tͣnsiit maiestas dni m clarificatione

Expanded text:
suaviter ; et cujus dictum est coelum sedes, et suaviter ; et cujus dictum est coelum sedes, et terra scabellum pedum ejus; et qui dixit, Quam domum aedificabitis mihi? aut quis locus quietis meae? Nonne manus mea fecit haec omnia ? Sed videlicet intelligitur locus penes eum in quo statur super petram, ipsa Ecclesia catholica, ubi salubriter videt Pascha Domini, id est transitum Domini, et posteriora ejus, id est, corpus ejus, qui credit in resurrectionem ejus. Et stabis, inquit, super petram, statim ut transiet mea majestas. Revera enim statim ut transiit majestas Domini in clar
Abbreviated transcription (Latin):
Unde certa spe adoptionẽ expectamus.
redemptionẽ corporis nri: quia hoc in
m̃bris xꝑi sꝑamus. quȩ nos ipsi sumꝰ.
qd̾ ꝑfectum eẽ in ipso tamꝙͣ in capite nr̃o
fidei sanitate cognoscimꝰ. Inde ñ uult
nisi cũ transierit uideri posteriora sua:
ut in eiꝰ resurrectione credat᷑. Pascha enĩ
hebreũ uerbu dicit᷑: quod transitũ int̾¬
precam᷑. Unde & ioħes eugłista dicit.¬
Ante diem aũ festum paschȩ sciens iħc
qͥa uenit eiꝰ hora: ut tͣnseat ex hoc mun¬
do ad patrẽ. Hoc aut̃ qui credunt. nec ta¬
men in catholica. s in scismate aliquo
aut in heresi credunt: ñ de loco qui ẽ
penes eum. uident posteriora dni. Qͥd
enĩ sͥ uult qd̾ ait dñs: ecce locus est penes
me. & stabis supͣ petrã: Quis locus terre¬
nus est penes dnm: nͥ hoc est penes eum
qd̾ eum spualiter attingit: Nam quis
locus ñ est penes d̾nm: qui attingit afi¬
ne usq ad finẽ fortit̾. & disponit omnia

Expanded text:
unde certa spe adoptionem exspectamus unde certa spe adoptionem exspectamus redemptionem corporis nostri ; quia hoc in membris Christi speramus, quae nos ipsi sumus, quod perfectum esse in ipso tanquam in capite nostro fidei sanitate cognoscimus. Inde non vult, nisi cum transierit, videri posteriora sua, ut in ejus resurrectionem credatur. Pascha enim hebraeum verbum dicitur, quod Transitus interpretatur. Unde em festum Paschae, sciens Jesus quia venit hora ejus, ut transeat de hoc mundo ad Patrem . 30. Hoc autem qui credunt, nec tamen in Catholica, sed in schismate aliquo aut in haeresi credunt, non de loco qui est penes eum vident posteriora Domini. Quid enim sibi vult quod ait Dominus, Ecce locus est penes me, et stabis super petram? Quis locus terrenus est penes Dominum, nisi hoc est penes eum quod eum spiritualiter attingit? Nam quis locus non est penes Dominum, qui attingit a fine usque ad finem fortiter, et disponit omnia
Abbreviated transcription (Latin):
ũ ꝑ spẽm: posteriora xp̃i hoc est
carnẽ ꝑ ipsam fidem uidere debemꝰ.
id est in solido fidei firmam̾to stanteᷤ.
qd̾ significat petra: & eam de tali tutis¬
sima specula intuentes. in catholica sci¬
licet ȩccłia de qua dictum est. suꝑ hanc
petrã ȩdificabo ȩccł̃iam meã. Tanto enĩ
certius diligimꝰ. quã uidere desideramꝰ
fidem xp̃i: quanto in posteriorib ag
noscimꝰ. quantũ nos prior dilexit xp̃c.
S in ipsa carne. fides resurrectionis eius
saluos facit atq iustificat. Si enĩ cre¬
dideris inquit in corde cuo. quia deus
suscitauit illũ a mortuis: saluus eris
Et iterum. Qui traditꝰ est inqͥt ꝓpter de¬
licta nr̃a: & resurrexit propt̾ iustificati¬
onẽ nr̃am. Id̃oq meritum fidi nr̃e: re¬
surrectio corporis d̾ni ẽ. Nam mortuã
ẽẽ carnẽ illam in cruce passionis etiam
inimici eiꝰ credunt: s resurrexisse ñ
credunt. Qd̾ firmissime nos credentes:
tamꝙͣ de petrȩ soliditate contuemur.

Expanded text:
 speciem , posteriora Christi, hoc est carnem, per ipsam fidem videre debemus, id est in solido fidei fundamento stantes, quod significat petra; et eam de tali tutissima specula intuentes, in catholica scilicet Ecclesia, de qua dictum est, Et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam . Tanto enim certius diligimus, quam videre desideramus faciem Christi, quanto in posterioribus ejus agnoscimus quantum nos prior dilexerit Christus. 29. Sed in ipsa carne fides resurrectionis ejus salvos facit, atque justificat, Si enim credideris, inquit, in corde tuo, quia Deus illum suscitavit a mortuis, salvus eris : et iterum, Qui traditus est, inquit, propter delicta nostra, et resurrexit propter justificationem nostram . Ideoque meritum fidei nostrae resurrectio corporis Domini est. Nam mortuam esse illam carnem in cruce passionis, etiam inimici ejus credunt, sed resurrexisse non credunt. Quod firmissime nos credentes, tanquam de petrae soliditate contuemur:
Abbreviated transcription (Latin):
Fortasse aliqͥs cogit ut dicamꝰ etiam
a se ipso missũ esse filiũ: quia ille ma¬
riȩ conceptus & partus oꝑatio tͥnita¬
tis est: qua creante omĩa creantur.
Et qͦmͦ iam inqͥt pater eũ misit: si
ipse se misit: Cui primũ respondeo
scĩficauit. si se ipse scĩficauit. Utrũq
enĩ idem dñs dicit. Quẽ pater in qtͥ
scĩficauit & misit in h̃c mundũ:
uos dicitis quia blasphemas. qm̃
dixi filius dei sum: Alio aũ loco ait:
& ꝓ eis scifico meipsũ. Iterũ quero: qͦmͦ
eũ pat̾ tradidit. si ipse se tradidit. Utrũ¬
q enĩ dicit apłs paulus. Qui filio inqͥt
qͥ me dilexit & tradidit seipsũ ꝓ me.
Credo respondebit si hec probe sapit. qͥa
una uoluntas est patͥs & filii: & inse¬
parabilis oꝑatio. Sic gͦ intelligat illã
incarnationẽ. & ex uirgine natiuitatẽ.

Expanded text:
Fortasse aliquis cogat ut dicamus etiam a seipso missum esse Filium, quia ille Mariae conceptus et partus operatio Trinitatis est: qua creante, omet "quomodo iam" inquit "pater eum misit, si se ipse misit?" cui primum respondeo ater sanctificauit, si se ipse sanctificauit. utrumque enim idem dominus ait: quem pater, inquit, sanctificauit et misit in hunc mundum, uos dicitis, quia blasphemat, quoniam dicit: filius dei sum. alio autem loco ait: et pro his sanctifico me ipsum. item quaero, quomodo eum pater tradidit, si ipse se tradidit. utrumque enim dicit apostolus Paulus: qui filio, inquiqui me dilexit et tradidit se ipsum pro me. credo, respondebit, si haec probe sapit, quia una uoluntas est patris et filii et inseparabilis operatio. sic ergo intellegat illam incarnationem, ex uirgine natiuitat
Abbreviated transcription (Latin):
in qua de uirgine natus ẽ. & mortuus.
& resurrexit: sue ꝓpt̾ postremitatem
mortalitatis posteriora dicta sunt. sie
qd̾ eam ꝓpe in fine scłi hoc est posterius.
susciꝑe dignatus ẽ. Facies aũ eiꝰ. illa
di forma in qua ñ rapinã arbitratur
eẽ ȩqualis dõ patͥ. qd̾ nemo utiq po¬
test uidere & uiuere: siue qͥa post hãc

Expanded text:
in qua de Virgine natus est, et mortuus, et resurrexit; sive propter posterioritatem mortalitatis posteriora dicta sint, sive quod eam prope in fine saeculi, hoc est, posterius suscipere dignatus est: facies autem ejus illa Dei forma, in qua non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo Patri , quam nemo utique potest videre et vivere; sive quia post
Abbreviated transcription (Latin):
du qd̾ opus fuit. ad tempꝰ apparuert̃:
& ẽẽ postea destitert̃. Cur gͦ ñ & pater
dicitur missus ꝑ illas spẽs corporales
ignẽ rubi & columnã nub̾ uł ignis.
& fulgura in monte. & siqua talia
tc̃ apparuert̃. cum eũ coram locutũ
ꝑatrib teste scͥptura didicimꝰ: si per
illos ereature modos. & formas cor¬
poralit̾ expressas. & humanis pre¬

Expanded text:
ndum quod opus fuit ad tempus apparuerunt, ndum quod opus fuit ad tempus apparuerunt, et esse postea destiterunt. Cur ergo non et Pater dicitur missus per illas species corporales, ignem rubi, et columnam nubis vel ignis, et fulgura in monte, et si qua talia tunc apparuerunt, cum eum coram locutum Patribus, teste Scriptura didicimus, si per illos creaturae modos et formas corporaliter expressas et humanis
Abbreviated transcription (Latin):
uisa sit. Nec sicut diciniꝰ filiũ petrã.¬
sumꝰ dicere. spm̃ columbã uel ignem.
Illa enĩ petra iam erat in creatura
& ꝑ actionis modi muncupata ẽ noĩe
xp̃i quẽ significabat: sicut lapis ille
quẽ iacob positũ ad caput etiã unctionẽ
ad significandu d̾nm assũpsit: sicut
ysaac xp̃c erat. cũ ad se immolandũ
ligna portabat. Accessit istis actio q̃¬
dam significatiua iã existentib. ñ aũ
sic̾illa columba & ignis. ad hec tantũ¬
mͦ significanda repente extiterunt.
Magis ista similia mͥ uident᷑ flãmȩ illi
quȩ in rubo apparuit moysi. & illi co¬
lumnȩ quã ppłs in heremo sequebat᷑:
& fulgorib & tonitruis quȩ fiebant cũ
ad eũ significand̾ui. & sic̾ humanis
sensib oportebat demonstrandũ tem
est. sic̃ filius ꝓpt̾ formã serui. qͥa illa
forma serui inhesit ad unitatẽ ꝑso¬
ne: ille uͭ spẽs corporales ad demonstnͣ¬

Expanded text:
visa sit. Nec sicut dicimus Filium petravisa sit. Nec sicut dicimus Filium petrasumus dicere Spiritum columbam vel ignem. Illa enim petra jam erat in creatura, per actionis modum nuncupata est nomine Christi quem significabat; sicut lapis ille, quem Jacob positum ad caput etiam unctione, ad significandum Dominum assumpsit ; sicut Isaac Christus erat, cum ad se immolandum ligna portabat . Accessit istis actio quaedam significativa jam existentibus: non autem, sicut illa columba et ignis, ad haec tantummodo significanda repente exstiterunt. Magis ista similia mihi videntur flammae illi quae in rubo apparuit Moysi , et illi columnae quam populus in eremo sequebatur , et fulguribus et tonitruis quae fiebant cum ad eum significandum, et sicut humanis sensibus oportebat demonstrandum tempest, sicut Filius propter formam servi; quia illa forma servi inhaesit ad unitatem personae, illae vero species corporales ad demonstra
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ dicimꝰ filiũ & dm & hominẽ: nec sic̃
dicunꝰ filiũ agnũ di. ñ solum iohanne
baptista dicente. ecce agnus di. s etiã
ioħe eugłista uidente agnũ occisũ in
apocalypsi. Illa quippe uisio ꝓpħica
disceptari potest. utrũ ocłis anspiritu
uisus sit ꝓpter u̾ba sic posita. Non eñ
ait. uiderunt linguas diuisas uelut
ignẽ: s uise sunt eis. Non enĩ sub ea¬
dem significatione solemꝰ dicere. uifũ
est mͥ: qua dicimꝰ. uidi. Et in illis quid̾e
spĩtalib uisis ymaginũ corporaliũ
solet dici & usum est mͥ. & uidi: in
istis uͦ quȩ ꝑ expressam corporalem
speciẽ oculis demonstrant᷑. non solet
dici. uisũ est mͥ. s uidi. De illo gͦ igne
potest eẽ questio qͦmͦ uisus sit: utrũ
intꝰ in spũ. tamꝙͣ foris. an uere foris
corã oculis carnis: de illa uͦ columba
quȩ dicta est corporali specie descen¬
disse. nullꝰ umꝗͣ dubitauit qd̾ oculis

Expanded text:
sicut dicimus Filium et Deum et hominem: nec sicut sicut dicimus Filium et Deum et hominem: nec sicut dicimus Filium agnum Dei, non solum Joanne Baptista dicente, Ecce Agnus Dei ; sed etiam Joanne evangelista vidente Agnum occisum in Apocalypsi . Illa quippe visio prophetica disceptari potest, utrum oculis, an spiritu visus sit, propter verba sic posita. Non enim ait, Viderunt linguas divisas velut ignem; sed, Visae sunt eis. Non autem sub eadem significatione solemus dicere, Visum est mihi, qua dicimus, Vidi. Et in illis quidem spiritualibus visis imaginum corporalium solet dici, et, Visum est mihi; et, Vidi: in istis vero quae per expressam corporalem speciem oculis demonstrantur, non solet dici, Visum est mihi; sed, Vidi. De illo ergo igne potest esse quaestio, quomodo visus sit; utrum intus in spiritu tanquam foris, an vere foris coram oculis carnis. De illa vero columba quae dicta est corporali specie descendisse, nullus unquam dubitavit quod oculis
Abbreviated transcription (Latin):
caro. acsi diceret᷑. om̃is hõ. Non gͦ sic est
assũpta creatura. in qua appareret sp̃c
sc̃s: sicut assumpta ẽ caro illa. & huma¬
na illa forma ex uirgine maria. Neq
enĩ columb̾a beatificauit sp̃c. uł illum
flatũ. uł illũ ignẽ: sibiq & ꝑsone suȩ
in unitatẽ habitumq coniunxit
inȩternũ. Aite uͦmutabił & conuertibi¬
fierent. s ipse in illud atq illud muta¬
bilit̾ uerteret᷑. sicut aqua in glaciem᷑.
S apparuert̃ ista sicut oportune appa-¬
rere debuert. creatura seruiente creato¬
ri: & ad nutũ eius incõmutabilit̾ in se
ipso ꝑmanentis. ad eũ significandu &
demonstrandu sicut significari & de¬
monstrari mortalib oportebat. mu¬
tata atq conu̾sa Proinde qͣmqͣm illa
cũ diceret᷑. uisȩ sunt inqͥt illis lingue
diuise uelut ignis. qͥ & insedit super
quẽ ammodu sꝑc dabat eis ꝓnuinciare.
ut ostend̾et ꝑ illũ ignẽ sp̃m demonstratũ
sic̃ ꝑ columbã: ñ tñ itapossumꝰ dic̃e sp̃m¬

Expanded text:
homo. Non ergo sic est assumpta creatura, in qua appareret Spiritus sanctus, sicut assumpta est caro illa et humana illa forma ex virgine Maria. Neque enim columbam beatificavit Spiritus, vel illum flatum, vel illum ignem, sibique et personae suae in unitatem habitumque conjunxit in aeternum: aut vero mutabifierent, sed ipse in illud atque illud mutabiliter verteretur, sicut aqua in glaciem. Sed apparuerunt ista, sicut opportune apparere debuerunt, creatura serviente Creatori, et ad nutum ejus incommutabiliter in se ipso permanentis, ad eum significandum et demonstrandum, sicut significari et demonstrari mortalibus oportebat, mutata atque conversa. Proinde, quanquam illa cum diceretur, Visae sunt illis, inquit, linguae divisae velut ignis, qui et insedit super quemadmodum Spiritus dabat eis pronuntiare , ut ostenderet per illum ignem Spiritum demonstratum, sicut per columbam: non tamen ita possumus dicere Sp
Abbreviated transcription (Latin):
do tpr̃is. misit d̾s filiũ suũ factum ex
muliere: qnquide & antea mutebat᷑
cũ ꝑ illas creaturȩ mutabiles formas
patrib apparebat᷑. Aut si ñ recte poss
dici missꝰ nisi cũ uerb̾u caro factum est.
incorporatio facta est: Si uͦ ꝑ illa uisi¬
bilia quȩ in lege & in ꝓpħis comm̃dan-¬
tur. nec pat̾ nec filiꝰ. s sp̃c sc̃s ostende¬

Expanded text:
do temporis, misit Deus Filium suum factum ex muliere : quandoquidem et antea mittebatur, cum per illas creaturae mutabiles formas Patribus apparebat? Aut si non recte posset dici missus, nisi cum Verbum caro factum est; incorporatio facta est? Si vero per illa visibilia quae in Lege et Prophetis commendantur, nec Pater, nec Filius, sed Spiritus san
Abbreviated transcription (Latin):
ulla distinctione ꝑsonaꝵ sicut dicit᷑
d̾s unus &e solus. id est ipsa trinitas
ꝑ illas creaturȩ formas patrib ap¬
paruerit: deinde quodlibet hoꝵ muẽ¬
tũ uisum ue fuerit. utrũ ad hoc opus
tantũ modo creatura formata sit. in
qua ds sicut tunc oportuisse ipse uidi¬
cauit humanis ostenderet᷑ aspectib:
an angłi qui iam antea erant ita
mictebant᷑. ut ex ꝑsona di loquerẽt᷑.
assumentes corporalẽ spẽm de creatã
corporea in usum ministerii sui sicut
cui ñ subdunt᷑ s subditũ regunt. in¬

Expanded text:
ersonarum, sicut dicitur Deus unus et solus, id est, ipsa Trinitas per illas creaturae formas Patribus apparuerit. Deinde, quodlibet horum inventum visumve fuerit, utrum tantum creatura formata sit, in qua Deus, sicut tunc oportuisse judicavit, humanis ostenderetur aspectibus; An angeli, qui iam erant, ita mittebantur, ut ex persona dei loquerentur, assumentes corporalem speciem de creatura corporea in usum ministerii sui aut cui non subduntur, sed subditum regunt,
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ est. & patͥ filus ẽ: nullꝰ aũ pater de
filio est qd̾ est. s filio pater est. Quedã
itaq ita ponunt᷑ in scͥpturis de patre
& filio. ut indicent unitatẽ ȩqualita¬
temq substantiȩ. sicuti est. ego & pat̾
unũ sumꝰ. & cum in forma dĩ eẽt. ñ
rapinã arbitratꝰ est ẽẽ ȩqualis deo:

Expanded text:
quod est, et patri filius est: nullus autem pater de quod est, et patri filius est: nullus autem pater de filio est quod est, sed filio pater est. 3. Quaedam itaque ita ponuntur in Scripturis de Patre et Filio, ut indicent unitatem aequalitatemque substantiae, sicuti est, Ego et Pater unum sumus ; et, Cum in forma Dei esset, non rapin
Abbreviated transcription (Latin):
nicã regłam. quomꝰ intelligat᷑ di fihꝰ
&e ȩqualis patͥ scđ̾m di formã inqua est.
& minor patre scdm serui formã quã ac¬
cepit. inqua forma ñ solum patre. sed
etiã spũ scõ. neq hoc tantũ. s etiã se ip¬
so minor muentꝰ est. ñ se ipso qui fuit.
s seipso qui est. qͥa forma serui accepta
formã di non amisit. sicut scͥpturarũ
quȩ in suꝑiore libro cõmemorauimꝰ.
testimonia docuert̃: st̾ tam̃ queda in
diuinis eloqͥis tea posita. ut ambiguũ
sit ad quã potius regulani referant᷑:
utrũ ad eam qua intelligimꝰ minorẽ
filiũ in assumpta creatura: an ad eã
qͣ intelligimꝰ ñ quide minorẽ eẽ filiũ.
s equale patͥ. tam̃ ab illo hunc ẽẽ dm̃
dedo. lum̃ de lumine. Filiũ quippe
dicimꝰ dm de do: patrẽ autẽ dm tantũ
ñ de d̾o. Unde manifestũ est qd̃ filius
habeat alium de qͦ sit. & cui filius sit:
pat̾ aut̃ ñ filiũ deqͦ sit habeat: s tm̃
cui pat̾ sit. Omĩs enĩ filius de patre est

Expanded text:
ligatur Dei Filius et aequalis Patri secundum Dei formam in qua est, et minor Patre secundum servi formam quam accepit ; in qua forma non solum Patre, sed etiam Spiritu sancto, neque hoc tantum, sed etiam se ipso minor inventus est, non se ipso qui fuit, sed se ipso qui est; quia forma servi accepta, formam Dei non amisit, sicut Scripturarum, quae in superiore libro commemoravimus, testimonia docuerunt: sunt tamen quaedam in divinis eloquiis ita posita, ut ambiguum sit ad quam potius regulam referantur; utrum ad eam qua intelligimus minorem Filium in assumpta creatura, an ad eam qua intelligimus, non quidem minorem esse Filium, sed aequalem Patri, tamen ab illo hunc esse Deum de Deo, lumen de lumine. Filium quippe dicimus Deum de Deo: Patrem autem, Deum tantum; non, de Deo. Unde manifestum est quod Filius habeat alium de quo sit, et cui Filius sit; Pater autem non Filium de quo sit habeat, sed tantum cui Pater sit. Omnis enim filius de patre est
Abbreviated transcription (Latin):
uentꝰ ut hõ: cum hoc quando fecerit
ꝑ partũ uirginis nouerimꝰ : Quomͦ gͥ
anteq̃m hoc feciss: ut uir unꝰ apparuit
abrahȩ: An illa forma uera ñ erat:
Possem ista querere. si unꝰ uir apparu¬
iss abrahȩ: idemq di filius crederet᷑.
Cum gͦ tres uisi sunt. nec quisquã in eis
uł forma uł etate uł potestate maior
ceteris dictus est. cur ñ hic accipiamꝰ ui¬
sibilit̾ insinuatã ꝑ creaturã uisibilem
tͥnitatis ęqualitatẽ: atq in trib ꝑsonis

Expanded text:
quando fecerit per partum Virginis noverimus. Quomodo igitur antequam hoc fecisset, ut vir unus apparuit Abrahae? An illa forma vera non erat? Possem ista quaerere, si vir unus apparuisset Abrahae, idemque Dei Filius crederetur. Cum vero tres viri visi sunt, nec quisquam in eis vel forma, vel aetate, vel potestate major caeteris dictus est; cur non hic accipiamus visibiliter insinuatam per creaturam visibilem Trinitatis aequalitatem, atque in tri
Abbreviated transcription (Latin):
eromittã eũ ad uos. Qua ĩ q̃stiõe primũ
q̃re unde & qͥmissꝰ sit filiꝰ. Ego inqͥt a pat᷑
exiui: & ueni in hunc mundu Ergo
a patre exire. & uenire in hc̃ mundũ:
hoc est muti. Quid gͥ est. qđ de illo
idem ipse eungłista dicit. in hoc mũ¬
do erat. & mundꝰ ꝑ eũ factus est. ꝙ
mundꝰ eum ñ cognouit: deinde con¬
iungit. in sua ꝓpria uenit: Iiluic
utiq missus ẽ: quo uenit. At si in hunc
mundu missus ẽ. quia exiit a patre &
uenit in hc̃ mundu. & in hoc mundo
erat: illuc gͦ missus ẽ ubi erat. Nam &
illud qd̾ scriptũ est in ꝓpħa dm dicere.
cȩlum & terram ego impleo:. si de filio
dictũ est. ipsum enĩ nonnulli uolunt
enĩ erat quiait: cȩlum & terrã ego im¬
pleo. Si aũ de patre dictum est. ubi esse
potuit. sine u̾bo suo & sine sapĩa sua᷑
quȩ ꝑtendit a fine usq ad finẽ fortit̾
& disponit omĩa suauit̾: S neq sine¬

Expanded text:
in quaestione primum quaero, unde et quo missus sit filius. ego, inquit, a patre exii et ueni in hunc mundum. ergo a patre exire et uenire in hunc mundum, hoc eat mitti. quid igitur est quod de illo idem ipse euangelista dicit: in hoc mundo erat, et mundus per ipsum factus est, et mundus eum non cognouit? deinde coniungit: in sua propria uenit. illuc utique missus est, quo uenit; at si in hunc mundum missus est, quia exiit a patre et uenit in hunc mundum et in hoc mundo erat, illuc ergo missus est, ubi erat. nam et illud quod scriptum est in propheta deum dicere: caelum et terram ego impleo, si de filio dictum est — ipsum enim nonnulli uolunt enim erat, quia ait: caelum et terram ego impleo. si autem de patre dictum est, ubi esse potuit sine uerbo suo et sine sapientia sua, quae pertendit a fine usque ad finem fortiter et disponit omnia suauiter? s
Abbreviated transcription (Latin):
Ratant̾ enĩ suscipit oculũ colum¬
binũ pulcherruma & modestissi¬
ma caritas: dentẽ autẽ caninũ uł eui¬
tat cautissima humilitas. uł recundit
solidissima u̾itas. Magisq optabo a qͦ¬
libet reprehendi: qͣm siue ab errante.
suie ab adulante laudari. Nullus enĩ
reprehensor formidandꝰ est:amatori ue¬
ritatis. Etenĩ aut immicꝰ reprehensurꝰ
est: aut amicꝰ. Si gͦ inimicꝰ insultat: fe¬
rendꝰ est. Amicus aũ si errat. docendꝰ est:
si docet. audiendꝰ. Laudator uͭ e errans
confirmat errorẽ: &e adulans illicit in er¬
rorẽ. Emendabit gͦ me iustꝰ inmiscdia
& arguet me: oleum aũ peccatoris ñ
impinguabit caput meũ. Quãobrem¬

Expanded text:
ratanter enim suscipit oculum columbinum pulcherrima et modestissima charitas; dentem autem caninum vel evitat cautissima humilitas, vel retundit solidissima veritas: magisque optabo a quolibet reprehendi, quam sive ab errante, sive ab adulante laudari. Nullus enim reprehensor formidandus est amatori veritatis. Etenim aut inimicus reprehensurus est, aut amicus. Si ergo inimicus insultat, ferendus est: amicus autem si errat, docendus; si docet, audiendus. Laudator vero et errans confirmat errorem, et adulans illicit in errorem. Emendabit ergo me justus in misericordia, et arguet me; oleum autem peccatoris non impinguabit caput meum . CA
Abbreviated transcription (Latin):
dictum est de illo. ñ eñ loquetur a se¬
met ipso. s quecũq audiet loquetur.
Scđ̾m hoc enim dictum est: qd̾ de patre
ꝓcedat: cur ñ ambo filii dicant᷑. nec
ambo geniti. s ille unꝰ filius unigeni
tus. qͥa si genitus. utiq filius. alio
loco sids donauerit & quantũ dona¬
gilent si possunt qͥ hoc eciã sͥ suffra¬
gari putauert̃. quasi ad demonstnͣ
& id̾o de enis accipiet. quia omĩa quȩ h̃t
pat̾. ipsius sunt: manifestũ est. qͥa cũ sp̃c¬

Expanded text:
dictum est de illo: non enim loquetur a sedictum est de illo: non enim loquetur a semet ipso, sed quaecumque audierit loquetur; secundum hoc dictum est, quod de patcur non ambo Filii dicantur, nec ambo geniti, sed ille unus Filius unigenittus, quia si genitus utique Filius, alio loco, si Deus donaverit, et quantum donagilent, si possunt, qui hoc etiam sibi suffragari putaverunt, quasi ad demonstranet ideo de ejus accipiet quia omnia quae habet Pater ipsius sunt; manifestum est quia cum Spir
Abbreviated transcription (Latin):
pat̾ mea sunt. ꝓpterea dixi qͥa de meo
accipiet. & annunciabit uob̃: credere¬
ammodu ille de patre. De se quippe di¬
xerat. mea dectrina ñ est mea. s eiꝰ qͥ¬
mifit me: de spũ aũ scõ. ñ enĩ loquet᷑
a semet ipso. s quecũq audiet loq̃¬
tur: qͥa de meo accipiet. & anñciabit
uob̾. S qͥa reddidit causam cur dixerit
de meo accipiet: ait enĩ. omĩa quecũq
ht̃ pat̾ mea sunt. ꝓpterea dixi. qͥa de meo
accipiet: restat ut intelligat᷑ etiam sp̃c
qui a patre ꝓcedit. ille testimoniũ ꝑhi¬
bebit de me: P rocedendo itaq apatre
dicit᷑ non loqͥ a semet ipso: & ficut non
ex eo fit. ut minor sit filius. qͥa dixit.
ñ pot̾ filius a se facere quicquã. nͥ qd̃
uid̾it patrẽ facientẽ. non enĩ hoc ex
forma dixit serui. sed ex forma dĩ. sicut
iã ostendimꝰ : hȩc aũ uerba ñ indicart
qd̾ minor sit. s qd̃ de patre sit: ita non
hinc efficitur. ut minor sit spc̃ sc̃s. quia

Expanded text:
pater, mea sunt; propterea dixi: de meo accipiet et annuntiabit uobis, crederectus, quemadmodum ille de patre. de se quippe dixerat: mea doctrina non est mea, sed eius qloquetur a semetipso, sed quaecumque audiet loquetur; et, Quia de meo accipiet, et annuntiabit vobis. Sed quia reddidit causam cur dixerit, de meo accipiet; ait enim, Omnia quaecumque habet Pater, mea sunt; propterea dixi, Quia de meo accipiet: resta ut intelligatur etiam Spiritus qui a patre procedet, ille testimonium perhibebit de me? procedendo itaque a patre dicitur non loqui a semet ipso; et sicut non ex eo fit, ut minor sit filius, quia dixit: non potest filius a se facere quicquam, nisi quod uiderit patrem facientem — non enim hoc ex forma serui dixit, sed ex forma dei, sicut iam ostendimus; haec autem uerba non indicant, quod minor sit, sed quod de patre sit — ita non hinc efficitur, ut minor sit spiritus sanctus, quia
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ subito de cȩlo sonus. quasi ferretur
flatus uehemens. & uisȩ sunt illis
lingue diuisȩ sicut ignis: qͥ & insedit
suꝑ unũ quẽq eoꝵ. Hȩc oꝑatio uisibi¬
lit̾ expressa. & ocłis oblata mortalib
missio sp̃c scĩ dicta est: ñ ita ut appare¬
ret eiꝰ ipsa substantia. qua & ipse in¬
uisibił & incõmutabił est. sicut pater
& filius: s ut ext̾iorib uisis hominũ
corda cõmota. a temporali manifesta¬
tione uenientis. ad occultã ęt̾nitatẽ
semꝑ presentis. conuerterent᷑. Ideo

Expanded text:
est subito de caelo sonus, quasi ferretur est subito de caelo sonus, quasi ferretur flatus uehemens, et uisae sunt illis linguae diuisae quasi ignis, qui consedit super unumquemque eorum. haec operatio uisibiliter expressa et oculis oblata mortalibus missio spiritus sancti dicta est, non ut appareret eius ipsa substantia, quia ipse inuisibilis et incommutabilis est sicut pater et filius, sed ut exterioribus uisis hominum corda commota a temporali manifestatione uenientis ad occultum aeternitatis semper praesentis conuerterentur. QVO
Abbreviated transcription (Latin):
& tͣnsiens uerteret᷑: ita missus appa¬
rere intelligeret᷑ filius. ut tantum
missus. ñ etiã cum patre mittens in¬
ueniret᷑. Cum gͦ sic accepta ẽ forma
serui. ut maneret incõmutabił forma
di: manifestũ est qd̾ a patre & filio
ñ apparentib factũ sit qd̾ appareret in fi¬
lio: id est ab inuisibili pat᷑ cũ inuisibili filio
idem ipse filius uisibilis muterẽt᷑. Cur
gͦ ait: & ame ipso ñ ueni. Iam hoc scdm
formã serui dictũ est: scđm quã dictũ
ẽ. ego ñ uidico quẽquã. Sigͦ missus dicit᷑
in quantũ apparuit. foris in creatura cor¬
porali. qui intꝰ in natura sp̃itali oculis
mortaliũ semꝑ occultꝰ est: iam in ꝑmptu
ẽ intelligere. etiã de spũ scõ. cur missus
& ipse dicat᷑. facta est enĩ queda crea¬
turȩ sp̃es ex tempore. in qua uisibiliter
dnm corporali specie uelut columba
descendit. siue cum decẽ dieb ꝑactis
pꝰ eiꝰ ascensionẽ. die pentecostes factꝰ

Expanded text:
et transiens uerteretur, ita missus a paet transiens uerteretur, ita missus a patre intellegeretur filius, ut tantum missus, non etiam cum patre mittens inueniretur. cum uero sic accepta est forma serui, ut maneret incommutabilis forma dei, manifestum est, quod a patre et filio non apparentibus factum sit quod appareret in filio, id est ab inuisibili patre cum inuisibili filio idem ipse filius uisibilis mitteretur. cur ergo ait: et a me ipso non ueni? iam hoc secundum formam serui dictum est, secundum quam dictum est: ego non iudico quemquam. Si ergo missus dicitur, in quantum apparuit foris in creatura corporali qui intus in natura spiritali oculis mortalium semper occultus est, iam in promtu est intellegere etiam de spiritu sancto, cur missus etiam ipse dicatur. facta est enim quaedam creaturae species ex tempore, in qua uisibiliter dominum corporali specie uelut columba descendit, siue cum decem diebus peractis post eius ascensionem die pentecostes factus
Abbreviated transcription (Latin):
in nob̃̾. Que plenitudo tpr̃is cũ ueniss
misit d̾s filiũ suũ factũ ex muliere:
natũ hominib appareret: qd in ipso
u̾bo sine tp̃r erat. in quo tprẽ fieret.
Ordo quippe tempoꝵ in et̾na di sapĩa
sine tp̃r est. Cum itaq hoc apatre &
filio factũ eẽt ut in carne filius appa¬
reret. congruent̾ dictus est missus ille
qͥ in carne apparuit: misisse aũ ille
qui in ea ñ apparuit: qm̃ illa que co¬
rã corporeis ocłis foris gerunt᷑. ab inte¬
riore apparatu naturȩ spiritalis exi¬
stunt: ꝓpterea conuenient̾ missa dicũt᷑.
Forma porro illa suscepti hominis. fi¬
lii ꝑsona est: ñ etiã patͥs. Quaꝓpter
pat̾ inuisibilis una cũ filio secũ in uisi¬
bili. eunde filiũ uisibilẽ faciendo. mi¬
sisse eũ dictus ẽ: qui si eo modo usibi¬
lis fieret. ut cũ patre inuisibił ẽẽ desi¬
steret. id est si substantia iuisibilis
u̾bi in creaturã uisibilem mutata

Expanded text:
in nobis. quae plenitudo temporis cum uenisset, in nobis. quae plenitudo temporis cum uenisset, misit deus filium hominibus appareret; quod in ipso Verbo sine tempore erat, in quo tempore fieret. Ordo quippe temporum in aeterna Dei Sapientia sine tempore est. Cum itaque hoc a Patre et Filio factum esset, ut in carne Filius appareret, congruenter dictus est missus ille qui in ea carne apparuit; misisse autem ille qui in ea non apparuit. Quoniam illa quae coram corporeis oculis foris geruntur, ab interiore apparatu naturae spiritualis existunt, et propterea convenienter missa dicuntur. Forma porro illa suscepti hominis, Filii persona est, non etiam Patris. Quapropter Pater invisibilis una cum Filio secum invisibili, eumdem Filium visibilem faciendo misisse eum dictus est: qui si eo modo visibilis fieret, ut cum Patre invisibilis esse desisteret, id est, si substantia invisibilis Verbi in creaturam visibilem mutata
Abbreviated transcription (Latin):
ta est in utero hñs de spũ scõ. Nam
etiã si ita queramꝰ. enodatiꝰ fortassis
qd̾ dicimꝰ apparebit: quomͦ misit ds
filiũ suũ. Iussit ut ueniret. atq ille
iubenti obtemꝑans uenit: an roga¬
uit. an tantũmodo ãmonunt: Sed
quodlibet hoꝵ sit: uerbo itaq factũ
est. Dei aũ uerbum: ipse est dĩ filius.
Quapropt̾ cum eũ pat̾ uerbo misit: a
patre & uerbo eiꝰ factũ est ut mitteret᷑.
Ergo a patre & filio missus ẽ idem fili:
qͥa uerbũ patris idem est filiꝰ. Qs enĩ
tam sacrilega se induat opinione: ut
putet temporale uerbũ a patre factũ ẽẽ.
ut ȩcernꝰ filius mitteret᷑. & in carne
appareret ex tempore. S utiq in ipso
di uerbo qd̾ erat in pͥncipio apud dm̃.
& dͥs erat. in ipsa scilicet sapĩa d̾i sine
tempore erat: quo tempore illũ in car¬
ne apparere oporteret. Itaq cũ sine
ullo inicio temporis in pͥncipio esset
uerbũ: sine ullo cpr̃e in ipso uerbo erat.
qͦ tprẽ uerbũ carofieret. & habitaret

Expanded text:
ta est in utero habens de Spiritu sancto. Nam etiam si ita quaeramus, enodatius fortassis quod dicimus apparebit. Quomodo misit Deus Filium suum? Jussit ut veniret, atque ille jubenti obtemperans venit; an rogavit, an tantummodo admonuit? Sed quodlibet horum sit, Verbo utique factum est: Dei autem Verbum, ipse est Dei Filius. Quapropter cum eum Pater Verbo misit, a Patre et Verbo ejus factum est ut mitteretur. Ergo a Patre et Filio miquia uerbum patris est ipse filius. quis enim se tam sacrilega induat opinione, ut putet temporale uerbum a patre factum esse, ut aeternus filius mitteretur et in carne appareret ex tempore? sed utique in ipso dei uerbo, quod erat in principio apud deum et deus erat, in ipsa scilicet sapientia dei sine tempore erat quo tempore eam in carne apparere oporteret. itaque cum sine ullo initio temporis in principio esset uerbum, sine ullo tempore in ipso uerbo erat quo tempore uerbum caro fieret et habitaret
Abbreviated transcription (Latin):
naturã uerb d̃ atq sapĩam. quȩ
in seipso mauens innouat omma.
quẽ unicũ filiũ di dicimꝰ: ñ solum
mutabilẽ. uerũ etiã insibilem ẽẽ pu¬
tauert̃. Hi enĩ multũ crassũ cor
diuinis reb inquirendis audaciꝰ
qͣm religiosius attulert̃. Amma
quippe cũ sit substantia spĩtalis.
cumq etiã ipsa facta sit. nec ꝑali
um potuerit fieri. nͥ ꝑ quẽ facta
sunt omĩa. & sine quo factũ est
nicħ: qͣmuis sit mutabił non est
tam̃ uisibilis: qd̾ illi de u̾bo ipso
atq ipsa di sapientia ꝑ quã facta
est anima credidert: cum sit illa ñ
inuisibił tantũ. qd̃ & anma est:
s etiam incõmutabił. qd̾ anima
ñest. Eadem quippe incõmutab¬
litas eiꝰ cõmemorata ẽ: ut diceret᷑
in se ipsa manens innouat omĩa.
Et isti quippe ruiã erroris sui di¬
umaꝵ scͥpturaꝵ testimoniis qͣs
fulcire conantes. adhibent pauli
apłi sententiã: & qd dictũ est de
uno solo do. in quo ipsa trinitas

Expanded text:
naturam Verbi Dei atque Sapientiam, quae in se ipsa manens innovat omnia, quem unicum Dei Filium dicimus, non solum mutabilem, verum etiam visibilem esse putaverunt. Hi enim multum crassum cor divinis rebus inquirendis audacius quam religiosius attulerunt. Anima quippe cum sit substantia spiritualis, cumque etiam ipsa facta sit, nec per alium fieri potuerit, nisi per quem facta sunt omnia, et sine quo factum est nihil quamvis sit mutabilis, non est tamen visibilis quod illi de Verbo ipso atque ipsa Dei Sapientia, pequam facta est anima, crediderunt; cum sit illa non invisibilis tantum, quod et anima est; sed etiam incommutabilis, quod anima non est. Eadem quippe incommutabilitas ejus commemorata est ut diceretur, In se ipsa manens innovat omnia . Et isti quidem ruinam erroris sui divinarum Scripturarum testimoniis quasi fulcire conantes, adhibent Pauli apostoli sententiam; et quod dictum est de uno solo Deo, in quo ipsa Trinitas
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa ñ sic est assumpta creatura in qua
appareret sp̃c sc̃s. sicut assũptus ẽ filiꝰ
hominis. in qua forma ipsius u̾bi dei
ꝑsona presentaret᷑: ñ ut haberet uerbũ
di sicut alii sc̃ĩ sapientes. s pre partici
pib suis: ñ utiq qd̾ ampliꝰ habebat uer¬
bũ ut eẽt qͣm ceteri excellentiore sapĩa
s qd̾ ipsum uerbũ erat. Aliud est enĩ
uerbũ in carne. aliud u̾bum caro: id est
aliud ẽ uerb̾u in homine: aliud uerbũ
hõ. Caro enĩ ꝓ homine posita ẽ. in eo qd̃
ait. uerb̾u caro factũ est: sicut & illud

Expanded text:
quia non sic est assumpta creatura, in qua appareret Spiritus sanctus, sicut assumptus est filius hominis, in qua forma ipsius Verbi Dei persona praesentaretur: non ut haberet Verbum Dei, sicut alii sancti sapientes, sed prae parpibus suis, non utique quod amplius habebat Verbum, ut esset quam caeteri, excellentiore sapientia, sed quod ipsum Verbum erat. Aliud enim Verbum in carne, aliud Verbum caro, id est aliud Verbum in homine, aliud Verbum homo. Caro enim pro homine posita est in eo, quod ait: Verbum car
Abbreviated transcription (Latin):
est: sinant ut ȩquales sint. qui se inui
ce głificant. Scriptũ est aũ: qd̾ & filiꝰ glo¬
rificet patrẽ. Ego inqͥt te głificaui super
maior ambob quia głificat filiũ quẽ
głificat pater: ipsum aũ nec apatre.
conuicti: ad illud se conu̾tunt ut dicãt.
maior est qui mittit. qͣm qui mittitur
Proinde maior est pat̾ filio. qͥa filiꝰ a pa¬
tre se missũ assidue cõmemorat: ma¬
ior est & spũ scõ. quia de illo dixit iħc
quẽ mitet pat̾ in noĩe meo: ce spc̃ sc̃s¬

Expanded text:
est; sinant ut aequalcem glorificant. scriptum est autem, quod et filius glorificet patrem. ego, inquit, te glorificau i super maior ambobus, qui glorificat filium, quem glorificat pater, ipse autem nec a patre conuicti ad illud se conuertunt, ut dicant: "maior est qui mittit quam qui mittitur; proinde maior est pater filio, quia filius a patre se missum assidue commemorat; maior est et spiritu sancto, quia de illo dixit Iesus: quem mittet pater meus in nomine meo
Abbreviated transcription (Latin):
aliud requiret᷑: s soloipso illustrari ꝑ.¬
fruiq fufficiet. Ideoq ille in quo sp̃c
int̾pellat gemitib menarrabilib. unã
inqͥt petii a dño hanc requirã: ut in ha¬
bitẽ in domo dni ꝑ om̃s dies uitȩ meȩ

Expanded text:
aliud requiretur, sed solo ipso inlustrari pealiud requiretur, sed solo ipso inlustrari perfruique sufficiet. ideoque ille in quo spiritus interpellat gemitibus inenarrabilibus: unam, inquit, petii a domino, hanc requiram, ut inhabitem in do
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc aũ significat in eo qd̾ ait. iterũ
uidebo uos & gaudebit cor ur̃m:
& gaudiũ ur̃m nemo auferet auob̃.
Huiuis gaudii similitudinẽ pre¬
signabat maria sedens ad pedes
dñi. & intenta in uerbũ eus. quie¬
ta scilicet ab omĩ actione. & inten¬
ta in ueritate. scdm quẽda mođu
cuiꝰ capax est ista uita: quo tam̃¬
p̃figuraret illud qͦd futurũ est meternũ.
Maria quippe sorore sua in necessitatis
actione conu̾sante. qͣmius bona & utili.
tam̃ cũ requies successerit cñsitura.
ipsa requiescebat in u̾bo dni: & idõ dñs
conquerenti marthe qd̾ eam ñ adiuua¬
ret. respondit. Maua optimã partẽ
elegit: quȩ ñ auferet᷑ ab ea. Non malã
partẽ dixit qd̾ agebat marcha: s istã
optimã quȩ ñ auferet᷑. Illa enim quȩ
in ministerio indigentiȩ est: cũ indig̃n¬
tia ipsa tnsierit. auferetur. Boni quip¬
pe oꝑis transituri: merces est requies
ꝑmansura. In illa gͥ contemplatione
d̃s erit omĩa in om̃ib quia nicħ ab illo

Expanded text:
ficat in eo quod dicit: iterum uidebo uos, et gaudebit cor uestrum, et gaudium uestrum nemo auferet a uobis. huius gaudii similitudinem praesignabat Maria sedens ad pedes domini et intenta in uerbum eius, quieta scilicet ab omni actione et intenta in ueritatem secundum quendam modum, cuius capax est ista uita, quo tameaefiguraret illud quod futurum est in aeternum. Martha quippe sorore sua in necessitatis actione conuersante quamuis bona et utili, tamen cum requies successerit transitura, ipsa requiescebat in uerbo domini, et ideo dominus conquerenti Marthae, quod eam ret, respondit: Maria optimam partem elegit, quae non auferetur ab ea; non partem malam dixit quod agebat Martha, sed istam optimam, quae non auferetur. illa enim quae in ministerio indigentiae est, cum indigentia ipsa transierit, auferetur. boni quippe operis transituri merces est requies permansura. in illa igitur contemplatione deus erit omnia in omnibus, quia nihil ab illo
Abbreviated transcription (Latin):
& solus potens. rex regum & dns do¬
minantiũ. qui solus ht̃ immortali¬
tatẽ: nec sic inde separatũ filium opor¬
teret intelligi. Neq enim quia ipse
filius alibi loquens uoce sapĩe. ipse
est enĩ di sapĩa quȩ ait. girum cȩli
circuiui sola: separauit a se patrem.
Quanto magis gͦ non est necesse. ut
tantũ modo de patre pret̾ filiũ intel¬
ligatur qd̾ dictum est. qui solus ht
iminortalitatẽ: cum ita dictum sit. ut
serues inquit mandatũ sine macula
regum & dns d̾nantiũ. qui solus ht̃¬

Expanded text:
et solus potens, rex regum et dominus doet solus potens, rex regum et dominus dominantium, qui solus habet immortalitatem", nec sic inde separatum filium oporteret intellegi. neque enim, quia ipse filius alibi loquens uoce sapientiae — ipse est enim sapientia dei — ait: gyrum caeli circuiui sola, separauit a se patrem, quanto magis ergo non est necesse, ut tantummodo de patre praeter filium intellegatur quod dictum est: solus habet immortalitatem, cum ita dictum sit: ut serues, inquit, mandatum sine maRegum, & Dominus Dominantium: 16. qui
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. At omnia ꝑ ipsum facta st̃. Uniꝰ
gͥ eiusdemq cumpatre substantiȩ est:
& id̾o ñ tantũ ds̃. s & uerus ds. Qd̃ idem
iohannes aꝑtissime in epła sua dicit
Scimꝰ qd̾ filius di uenerit & dederit no¬
bis intellectum ut cognoscamꝰ uerũ:
& simꝰ in uero filio eius iħu xp̃o. Hic ẽ
uerus ds: & uita ȩterna. Hinc etiam
consequent̾ intelligit᷑. ñ tantũ modo
de patre dixisse apłm paulũ. qui solus
habet immortalitatẽ: s de uno & solo
do. quod est ipsa trinitas. Neq enim
uita ȩt̾na mortalis ẽ. scđm aliquam
mutabilitatẽ: ac ꝑ hoc filius d̾i quia
uita ȩterna est. cum patre etiam ipse
intelligitur. ubi dictum ẽ. solus ht̃
ĩmortalitatẽ. Eius enĩ uitȩ eternȩ
& nos participes facti: ꝓmodo nr̃o
ĩmortales efficim᷑. S aliud est ipsa
cuiꝰ participes efficim᷑. uita ȩcerna:
aliud nos qui eius participatione
uiuemꝰ inecernũ. Si enĩ dixisset que
tprib ꝓpriis ostendet pater beatus

Expanded text:
ipsum facta sunt, unius igitur eiusdemque cum patre substantiae est, et ideo non tantum deus sed et uerus deus. quod idem Iohannes apertissime in epistula sua dicit: scimus, quod filius dei uenerit et dederit nobis intellectum, ut cognoscamus uerum et simus in uero, filio eius Iesu Christo. hic est uerus deus et uita aeterna. Hinc etiam consequenter intellegitur non tantummodo de patre dixisse apostolum Paulum: qui solus habet immortalitatem, sed de uno et solo deo, quod est ipsa trinitas. neque enim ipsa uita aeterna mortalis est secundum aliquam mutabilitatem, ac per hoc filius dei, quia uita aeterna est, cum patre etiam ipse intellegitur, ubi dictum est: solus habet immortalitatem; eius enim uitae aeternae et nos participes facti pro modulo nostro immortales efficimur. sed aliud est ipsa cuius participes efficimur uita aeterna, aliud nos qui eius participatione uiuimus in aeternum. si enim dixisset: "quem temporibus propriis ostendit pater beatus