comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tudines quas greciuocant. EyΥ¬
tes latinus possumus aippellare
iustitic᷑repperiuntur : Et prop¬
tereti etim suo calcauit et triuit
pede utquicumque peream
uolueri tambure cursuambul&
in offenso in hacergo semita iu¬
diciorum dñĩ sustinuerunt eũ
scĩ et sperauerunt in eo: quia spes
non confundit et nomen illius
et memoriale habuerunt in desi¬
derio animae dicentes : Concu¬
piuit animamea desideracre
iudiciatua in omni tempore:
Etiterum: desideratanim ame¬
&u et deficit in sclutarituð̃.
Quiccutem nomen dni habet in
desiderio aliud non desiderat
Ethoc notandum quod desideriumdi
non in carnesit sed inanima: Iux¬
ta illud quod in alio psalmolegim
sitiuit animamea adchim̃ dm̃ fost̃¬
& uiuum. Caro enim concupiscit
ciduersus spiritum et sp̃sciduersũ
carnem: Haec sibi inuicem aduer¬
santur neque uolumus illa fticia¬
mus: Quod que sequitur in noste.
iuxtalax sequenti capitulo iungi¬
tur iuxta hebracicum priori

Expanded text:
tudines, quas Graeci vocant εὐθtudines, quas Graeci vocant εὐθtes Latinius possumus appellare, justitiae reperiuntur, et propterea eam suo calcavit et trivit pede, ut quicumque per eam voluerit ambulare, cursu ambulet inoffenso. In hac semita judiciorum Domini, sustinuerunt eum sancti, et speraverunt in eo, quia spes non confundit. Et nomen illius et memoriale habuerunt in desiderio animae, dicentes: Concupivit anima mea desiderare judicia tua in omni tempore ; et iterum: Desiderat anima mea, et defecit in salutari tuo . Qui autem nomen Domini habet in desiderio, aliud non desiderat. Et hoc notandum, quod desiderium Domini non in carne sit, sed in anima, juxta illud quod in alio psalmo legimus: Sitivit anima mea ad Deum, fortem, vivum . Caro enim concupiscit adversus spiritum, et spiritus adversus carnem . Haec enim sibi invicem adversantur, ne quae volumus, illa faciamus. Quodque sequitur: In nocte, juxta LXX, sequenti capitulo jungitur, juxta Hebraicum priori.
Abbreviated transcription (Latin):
legium consecuti sunt: qui non
recepti excusserunt super eam
puluerem pedum suorum : et qui
i scluatoris dicitur uerbis
Omnis qui se exaltat humilicbitur
et qui sehumiliat excltabitur.
Non solum hoc adhomines sed et¬
ad contrarias quoque fortitudi¬
nes referre possumus: iuxtalxx
laudesdõ propheta decantat.
quod omnes superbos humiliet
et uniuersarum urbium muni
eam mitium que ethumilium
calcent pedes:
Semititiusti reltaest restusccillis
iustiad ambulandum etinsemita
iudiciorum tuorum hẽ sus tinui¬
muste nomen tuum et memori¬
aletuum indesiderio animae
anima mea desideyxbrete in noste:
LAX. Viciustorum resta ftista est
uia iustorum praeparata est:
Vicenim dñi iudicia sperabimus
in nominetuo et inmemoria
quaedesideraet anima nos troc:
Adhuc propheta dexp̃oloquitur
de quo supra dixeraet. conculca¬
biteam pes pedes pauperis hu¬
iusergo iusti semita resta est: siue ui
uerbum nouum fingam recti¬

Expanded text:
legium consecuti sunt; qui non legium consecuti sunt; qui non recepti, excusserunt super eam pulverem pedum suorum. Et quia 347 Salvatoris dicitur verbis, Omnis qui se exaltat, humiliabitur: et qui se humiliat, exaltabitur , non solum hoc ad homines, sed ad contrarias quoque fortitudines referre possumus. Juxta LXX, laudes Deo Propheta decantat, quod omnes superbos humiliet, et universarum urbium munimnctorum ea mitiumque et humilium calcent pedes. Semita justi recta est, rectus callis justi ad ambulandum: et in semita judiciorum tuorum, Domine, sustinuimus te, nomen tuum et memoriale tuum in desiderio animae: anima mea desideravit te in nocte. LXX: Via justorum recta, recta facta est via justorum, et praeparata. Via enim Domini judicium, speravimus in nomine tuo: et in memoria quam desiderat anima nostra. Adhuc Propheta de Christo loquitur, de quo supra dixerat: Conculcabit eam pes, pedes pauperis. Hujus ergo justi semita recta est, sive, ut verbum novum fingam, recti
Abbreviated transcription (Latin):
incuruabithabitantes in excelso
quia omnis quiseexciltat humilia¬
bitur qui patrem habracam se
habere ialtabant et in sugella¬
tione dñi loquebantur: nos de
fornicatione nati non sumus
ipseciuitatem nati sublimem humili¬
rusalem qua eo ccidit prophetas
et lapidat eos qui ad semissi ertnt
et adextremum patris familiae
interfecit filium: utherede iugu¬
ir serꝰ caria : Quam aquila
tatus esł et quam nos uelciuita¬
tulam uel aicum uel oppidum
possumus dicere : Et frequenter
inscripturis hoc nomine cippel¬
latur hieru salem: Pulchixeque
duplicem humilitatem posuit: hu
nis quando templum destrustum
est secundo subtito etuespasicno
Cuius ruinam usquecid finem per¬
manet: Conculcauit eam pes yepe¬
titque et copulat pedes pauperis
haud dubium quin xp̃i dequo et
supra diximus: fultcres fortitu¬
do pacuperis fortitudo intribula¬
tione suc gressus cgenorum cipłoꝵ¬
scilicet quuimitdentes dñĩ pauper¬
tatem: &i amuis tutiscius priui¬

Expanded text:
incurvabit habitantes in excelso, incurvabit habitantes in excelso, quia omnis qui se exaltat humiliabitur; qui patrem Abraham se habere jactabant, et in suggillationem Domini loquebantur: Nos de fornicatione nati non sumus . Ipse civitatem sublimem humilirusalem, quae occidit Prophetas, et lapidavit eos qui ad se missi erant, et ad extremum patrisfamilias interfecit filium, ut haerede juguIR  , sed CARIA   quam Aquila tatus est, quam nos, vel civitatulam, vel viculum, vel oppidulum possumus dicere, et frequenter in Scripturis hoc nomine appellatur Jerusalem. Pulchreque duplicem humilitatem posuit: Humniis, quando templum destructum est, secundo sub Tito et Vespasiano, cujus ruina usque in finem permanet. Conculcabit eam pes, repetitque et copulat pedes pauperis, haud dubium quin Christi. De quo et supra diximus: Factus est fortitudo pauperi; fortitudo egeno in tribulatione sua. Gressus egenorum, Apostscilicet, qui imitantes Domini paupertatem, etiam virtutis ejus privi
Abbreviated transcription (Latin):
usque puluerem conculcabit
eampes pedes pauperis gressus
egenorum lxx. Ds magnae
a&ernae qui humiliasti etdes¬
truxistieosqui habi tantinex¬
celsis ciuitates robustas detru¬
es et deduces usque cid pacui men¬
tum et conculcabunt ecs pe¬
desmansuctorum et humi¬
lium: Et haec propheto
loquitur qui abeo responditloco
in quosuprac dixerat. sperxte in dño
in scceculis ci&ernis : et iungit ei quod
nunc proposuimus indnõdõ fostun
perpetuum et reliqua: Prodnõ
dõ fosti in hebrcico triahabet no¬
cliud in uisibilem caliud in effabilẽ
cliud robustum sonat : Quorum
primum incilleluia extrema
syllaba ponitur: Et hoc diligens
lestor obseru& quod interdum
textum in propositione testimo¬
nuidiuidamus qm̃ cliũ Ixxeditio
et alium ex hebraeo ciduerbum
exproces sctrans latio efficit sensum
dicitergo propheta speratem
dño in sccec ulis cieternis indñodõ
fosti inperpetuum: cuius auxi¬
lium sempiternum est: ipseenim

Expanded text:
usque ad pulverem. Conculcabit usque ad pulverem. Conculcabit eam pes, pedes pauperis gressus egenorum. LXX: Deus magne aeterne, qui humiliasti, et detraxisti eos qui habitant in excelsis, civitates robustas destrues, et deduces usque ad pavimentum, et conculcabunt eas pedes 346 mansuetorum et humilium. Et haec Propheta loquitur, qui ab eo respondit loco in quo supra dixerat: Sperate in Domino in saeculis aeternis; et jungit ei quod nunc proposuimus: In Domino Deo forti in perpetuum, et reliqua. Pro Domino Deo forti, in Hebraico tria habet noaliud invisibilem, aliud ineffabilem, aliud robustum sonat, quorum primum in ALLELUIA   extrema syllaba ponitur. Et hoc diligens lector observet, quod interdum textum in propositione testimonii dividamus: quoniam alium LXX editio, et alium ex Hebraeo ad verbum expressa translatio efficit sensum. Dicit ergo Propheta: Sperate in Domino in saeculis aeternis: in Domino Deo forti in perpetuum, cujus auxilium sempiternum est. Ipse enim
Abbreviated transcription (Latin):
homo homo filiorum isrł et
innumerorum libro uiriuiri
cuius uxor cubile macularit
et duplex homo et duplex uir
pacem duplicem consequantur:
meremur autem in quiuntpacẽ
quia inte cotamente confidimꝑ
Post populi uerba et responsi¬
onem dñi. Et rursum populi
uocem. propheta loquitur ad
credentes: sperastis uel spera¬
te indño in saeculis sempit̃nis
Et ceterx quae secuntur iuxta
lxx ille ingreditur in poslas
dñi quicus toditius titiam
inbonis operibus et scruat
siue amplestitur ueritatem in
fidei uerita temet᷑ perbonc ope¬
yoc et fide perueniat ad pacem
qua e omnẽ sensum exsuperat¬
& ipsam pacem mereatur ac¬
cipere quia credidit ind̃o
quiaa&ernus bonorum r&ri
butior est: Vnde et inadioloco
scribitur. desiderasti patien¬
tiam serua mandata et dñs
p&ribuet tibi etm
Ind̃o dõ fostiinperpetuum
qui incur uabithabitantes¬
in excelso ciuitatem sublimẽ
humiliabit. humiliabit ecm
usque ad terram de trocheceam

Expanded text:
Homo, homo, filiorum Israel . Et Homo, homo, filiorum Israel . Et in Numerorum libro: Vir, vir, cujus uxor cubile macularit : ut duplex homo et duplex vir, pacem duplicem consequantur. Meremur autem, inquiunt, pacem, quia in te tota mente confidimus. Post populi verba et responsionem Domini, et rursum vocem populi Propheta loquitur ad credentes: Sperastis, vel sperate in Domino, in saeculis sempiternis, et caetera quae sequuntur. Juxta LXX, ille ingreditur portas Domini, qui custodit justitiam in bonis operibus, et servat sive amplectitur veritatem in fidei veritate, ut per bona opera et fidem perveniat ad pacem, quae omnem sensum exsuperat, et ipsam pacem mereatur accipere; quia credidit in Deum qui aeternis bonorum operum retributor est . Unde et in alio loco scribitur: Desiderasti sapientiam, serva mandata, et Dominus tribuet tibi eam . In Domino Deo forti in perpetuum: quia incurin excelso: civitatem sublimem humiliabit, humiliabit eam usque ad terram: detrahet eam
Abbreviated transcription (Latin):
tis filicesion iustuntrabunt in eci
et quomodo perplures margtritcs
adunum porgitur margaritum.
sic permulta suias et postas perue¬
nimus ad eum quidicit esse seuiam
et postam perquem ingredimur
ad patrem : Post sermonem dĩ
respondit populus hebrcice iesser
samuch : quod aquila & symmachus
similiter transtulerunt riaCMA
hoc est terror noster ab latus est
siue cogitatio n r̃ firmata est
quae prius interte et idolis flustuci¬
bat: ut nequaquam cirtum feramur
omniuentodostrinae : sed intednm
saluatorem totamente cpedamus
Proquono s ut sensus manifestior
fieret transtulimus uetusertor
cbuit et quia cogitationr̃te firma¬
taest propteret seruabis nobis
pacem quam apostolis pollicitus
es dicens. Pacem mecmdo uob
pacem meam relinquo uobis
& solum semel sed et secundo
ut secura sit r&ributio : quae
duplici sermone promittitur
iuxtaquod etapostolus loque¬
batur ꝯtiudete iterum dico
gcuidete. hocautem ille conse¬
quitur : de quo in leuitico dicitur:

Expanded text:
ta Domini, justi intrabunt in eam . Et quomodo per plures margaritas ad unum pergitur margaritum: sic per multas vias et portas pervenimus ad eum qui dicit esse se viam et portam, per quam ingredimur ad Patrem. Post sermonem Dei, respondit populus 345 Hebraice JESER SAMUCH  , quod Aquila et Symmachus similiter transtulerunt, πλᾶσμα hoc est, error noster ablatus est, sive cogitatio nostra firmata est, quae prius inter te et idola fluctuabat, ut nequaquam circumferamur omni vento doctrinae, sed in te Dominum Salvatorem tota mente credamus. Pro quo nos ut sensus manifestior fieret, transtulimus, vetus error abiit. Et quia cogitatio nostra firmata est, propterea servabis nobis pacem, quam Apostolis pollicitus es, dicens: Pacem meam do vobis, pacem meam relinquo vobis ; et non solum semel, sed secundo, ut secura sit retributio quae duplici sermone promittitur, juxta quod et Apostolus loquebatur: Gaudete, iterum dico gaudete . Hoc autem ille consequitur, de quo in Levitico dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
quinunchabitant inpuluere.
Dequibus et indanihelem scriptum est.
Multidormientium in terraepul¬
uepemi resurgent hi inuitã c&ernã
ethi in o probrium & confusionem
sempiternam &in iohannem euan¬
gelis tarilegimus : Veniechora et
nuncest quando qui in sepulchris sunt
dudient uocem filiidĩ et quiccudie¬
rint uiuent᷑: Et egredientur quibo¬
nafecerunt in resurrestionem uitae
Et qui mala in resurrestionem iudicu:
Rosenim dñi iuxta fabulas poetarũ
uincens omnes herbas pecunias
uiuificabit corpora mostuorum:
& quomodo iastis interram seminib
rospaulatim crescere facit herbas
et ad fruges sui generis peruenire :
sic dñi ros qui promiseri cordia poni¬
tur roserit luminum plurimorũ
quod hebyacicedicitur orõth: Ter¬
ram acutem idest corporx raephaĩ.
gigantum uidelic& et impiorum :
dñs in poenas detrahet sempiternas
Deniquepro rapham: solilax im¬
pios transtulerunt : Et quia supra
legimus mostuiuitam non uide¬

Expanded text:
qui nunc habitant in pulvere, qui nunc habitant in pulvere, de quibus in Daniele scriptum est: Multi dormientium in terrae pulvere resurgent, hi in vitam aeternam, et hi in opprobrium, et confusionem sempiternam . Et in Joanne Evangelista legimus: Veniet hora, et nunc est, quando qui in sepulcris sunt audient vocem Filii Dei, et qui audierint vivent, et egredientur qui bona fecerunt in resurrectionem vitae, et qui mala, in resurrectionem judicii . Ros enim Domini, juxta fabulas Poetarum vincens omnes herbas Paeonias, vivificabit corpora mortuorum. Et quomodo jactis in terram seminibus, ros paulatim crescere facit herbas, et ad fruges sui generis pervenire: sic Domini ros qui pro misericordia ponitur, ros erit luminum plurimorum, quod Hebraice 357 dicitur OROTH  . Terram autem, id est, corpora Raphaim, gigantium videlicet et impiorum, Dominus in poenas detrahet sempiternas. Denique pro RAPHAIM   soli LXX impios transtulerunt. Et quia supra legimus: Mortui vitam non vide
Abbreviated transcription (Latin):
& interrenis operibus fixa roc¬
dice fundati sunt : & non cadenT
qui sedent in orbe terrarum
timei resurgant : Expergis¬
cimini & laudate quihabita¬
tis inpuluerem: quiaros
luminum rostuus et terrtem gi¬
gantum detroches in ruinam
LXX Resurgent mostui et pesur¬
gent desepulchris. et la& abuntur
qui sunt interra ros enim tuus
scinitas est illis: terraciutem impi¬
orum cdet
Sc̃is pasturientibus et parientib
spm̃ & habitatoribus terrae corru¬
entibus qui cisalutes non fecerunt
in terra: hi quos in xp̃o mostuos
cipostolus uocat & propter nomep
dñi interfesti sunt resurgent inglo¬
riaa : & quia mors eorum somnus
est Nequaquam iuxtalxx resur¬
gere sed expergisci et euigilaredi¬
cuntur : Vnde et latarus qui euigi¬
laturus erat adño dormiens cippel¬
latur: Omnesigitur mastrres
et scĩ uiri quiproxp̃o fuderunt san¬
guinem & quorum fuit tota uita mar¬
trrium: resurgent et euigilabunt
at que laudabuntdm̃ crecitorem suũ

Expanded text:
et in terrenis operibus fixa raet in terrenis operibus fixa radice fundati sunt; et non cadent qui sedent in orbe terrarum ti mei resurgant: expergiscimini et laudate, qui habitatis in pulvere, quia ros luminum ros tuus, et terram gigantium detrahes in ruinam. LXX: Resurgent mortui, et resurgent de sepulcris, et laetabuntur qui sunt in terra. Ros enim tuus sanitas eorum, terra autem impiorum cadet. Sanctis parturientibus et parientibus spiritum, et habitatoribus terrae corruentibus, quia salutes non fecerunt in terra, hi quos in Christo mortuos Apostolus vocat, et propter nomen Domini interfecti sunt, resurgent in gloria . Et quia mors eorum somnus est, nequaquam juxta LXX resurgere, sed expergisci et evigilare dicuntur. Unde et Lazarus qui evigilandus erat, a Domino dormiens appellatur . Omnes igitur martyres et sancti viri, qui pro Christo fuderunt sanguinem, et quorum fuit tota vita martyrium, resurgent et evigilabunt, atque laudabunt Deum Creatorem suum,
Abbreviated transcription (Latin):
siueigitur legerimus propter
timorem tuum dñe : In utero
accepimus siue iuxta hebrocicã
afticietuadnẽ concepimus et
inutero accepimus: Vtrumq
ad idpertinet ut extimore
et recordationedñi : sermonẽ
concipimus dĩ & inluminetur
cornostrum. dicentium:
signatum est supernos lumen
uultus tuidnẽ : & ostende fa¬
ciem tuam & scdui erimus:
Salutes non fecimus in terra
ideo non ceciderunt habitacto¬
habitatores terrue:
Di uersa interpretctio: neces¬
seest ut diuersum habeat et
sensum Iuxtahebracicum hoc
dicitur : quia nihildignum
iuxtatuã fecimus misericor¬
diã ptopterea impii non cor¬
ruerunt sedusque hodie proce¬
ualent & possident terram
Ixx cuitem hoc adserunt quod
fcicientibus scĩs spm̃ sclutis suꝑ
terem. hii qui terrae habitato¬
res sunt corruant : lic& in ter
orbem qui hebracice thebełdi
citur. et grecedicitur
& terrã multa diuersitassit:
Cadentȩ sergo quicum que habi¬
tationi terrae sedederunt

Expanded text:
us Jesus ? Sive igitur legerimus, propter us Jesus ? Sive igitur legerimus, propter timorem tuum, Domine, in utero accepimus: sive juxta Hebraicum, a facie tua, Domine, concepimus, et in utero accepimus, utrumque ad id pertinet, ut ex timore et recordatione Domini sermonem concipiamus Dei, et illuminetur cor nostrum dicentium: Signatum est super nos lumen vultus tui, Domine . Et, ostende faciem tuam, et salvi erimus . Salutes non fecimus in terra: ideo non ceciderunt habitatohabitatores terrae. Diversa interpretatio necesse est ut diversum habeat et sensum. Juxta Hebraicum hoc dicitur: Quia nihil dignum tua fecimus misericordia, propterea impii non corruerunt, sed usque 356 hodie praevalent et possident terram. LXX autem hoc asserunt, quod facientibus sanctis spiritum salutis super terram, qui terrae habitatores sunt corruant, licet inter orbem, qui Hebraice THEBEL , et Graece dicitur ac terram, multa diversitas sit. Cadent ergo quicumque habitationi terrae se dederunt,
Abbreviated transcription (Latin):
cietua d̃e concepimus etquasipar.¬
turiuimus et peperimus spm̃ sclutes¬
parturiens cum ad propinquat ad
pastum indolore suoclamat sic fac¬
Sicut ad pastum muliercid propin¬
quans dolore cogitur exclamape:
sic nos in angustia requirimuste et
a facie formidinis tucie concepimus
et pasturiuimus et pariuimus. non
carnis liberos sed sp̃s : ut tota intemer¬
tecredamus: Et quem perbeneficia
non sensimus. per tormenta disca¬
mus : Hoc quod lxx addiderunt sic
fustisumus dilesto tuo. proquocete¬
ritranstulerunt: sic falti sumusce
facietua dñe oboelo precenotandũ
est: Possumus cuitem dilestum dña
xp̃m accipere proptercuius timorẽ
terra. potesthoc etapostolicus uir
dicere quando populos erudit &¬
imitatur apostolum paulum
filiolimei quositerum pasturio
donec xp̃s formetur in uobis: an
dubitandum est quod pcculus apłs
dehierusclem usque cid illiri eum
euan gelium procedicauit & qua¬
si scpiens circhitestus fundamensũ
posuit. extracquod nullus ciliũs

Expanded text:
cie tua, Domine. Concepimus et quasi parturivimus, et peperimus spparturiens cum appropinquat ad partum in dolore suo clamat: sic facSicut ad partum mulier appropinquans, dolore cogitur exclamare: sic nos in angustia requirimus te, et a facie formidinis tuae concepimus, et parturivimus, et peperimus, non carnis liberos, sed spiritus: ut tota in te mente credamus, ut quem per beneficia non sensimus, per tormenta discamus. Hoc quod LXX addiderunt, sic facti sumus dilecto tuo; pro quo caeteri transtulerunt, sic facti sumus a facie tua, Domine, obelo praenotandum est. Possumus autem dilectum Domini Christum accipere, propter cujus timorem terram. Potest hoc et Apostolicus vir dicere, quando populos erudit et imitatur apostolum Paulum: Filioli mei, quos iterum parturio, donec Christus formetur in vobis . An dubitandum est quod Paulus apostode Jerusalem usque ad Illyricum Evangelium praedicavit , et quasi sapiens architectus fundamentum posuit, extra quod nullus alius
Abbreviated transcription (Latin):
recesserunt. propterea dñe percu¬
te eos ut in angustiate requiraent
et in tribulatione murmuris doc¬
trinatua sit eis : Quando tantum eis
malorum pondus incumb& ut
nec clamare quidem cudeant confi¬
denter sed dolorem suum silentio
deuorent : Iuxtalax in tribula¬
tione propheta dñi recordatur. iux¬
t illud quod inpsalmodicitur
Intribulatione in uocauid ñm. et ex¬
cudiuitme in latitudinem: et in alio
loco addnm̃ cum tribularer da¬
maui et excuidiuitme: Vndeet
apostolus loquitur : Tribula mur
sed non cocngustamur: Persecutio¬
nempatimur. sed non de relinqui¬
mur: Et in clio loco Non sunt con¬
digne passiones huius temporis cd
uentu remgloriam qua ereuelabitus
in nobis si autem parua tribulatio
docet etemendat et corripit. quan¬
tomagis magna cumad monemur
condiionis nrãe etdĩ potentiae
pecorde mur
Si cut quae concepit cum ad propin¬
quauerit ad pastum dolens damas

Expanded text:
recesserunt; propterea, Domine, percurecesserunt; propterea, Domine, percute eos, ut in angustia te requirant, et in tribulatione murmuris doctrina tua sit eis: quando tantum eis malorum pondus incumbet, ut ne clamare quidem audeant confidenter, sed dolorem suum silentio devorent. Juxta LXX, in tribulatione Propheta Domini recordatur, juxta illud quod in psalmo dicitur: De tribulatione invocavi Dominum, et exaudivit me in latitudine . Et in alio loco: Ad Dominum cum tribularer clamavi, et exaudivit me . Unde Apostolus loquitur: Tribulamur, sed non angustiamur: persecutionem patimur, sed non derelinquimur . Et in alio loco: Non sunt condignae passiones hujus temporis ad venturam gloriam quae revelabitur in nobis . Si autem parva tribulatio docet, et emendat, et corripit, quanto magis magna, cum admonemur conditionis nostrae, et Dei potentiae recordamur! 355 Sicut quae concepit cum appropinquaverit ad partum, dolen
Abbreviated transcription (Latin):
inquid gloriam dñi rursum
propheta exaltetur manus tu¬
a ad pertutiendum : & non uide¬
ant gloriam tuam: quam non
merentur aspicere : Ad quod
dñs : Videant magis et confun¬
dantur. rursum propheta
dñe pacem da nobis. & possidenos
quitui nominis recordamur:
Impii autem & superbi nonuiuart
nec resurgant in gloria sed con¬
tere omngomemoriam eorum:
Causasque reddit cureoscupiat
interire : Indulsisti gentid̃e
indulsistigenti : Num quid glo¬
rificatuses Et est sensus. Sue¬
pemises tus es gentibus. id est
humano generi et exercuis ti
in etis incyedibilem clementiã:
Num quid te cognouerunt : Num¬
quid glorificauerunt nomen
tuum: Nonne econtrario ate
enim neglegentiam: neglegen¬
tia contemptum parit.
Dñe in angustia requisieruntte.
intribulatione murmuris
dostrinatuaeis : Lxx. Dne
intribulatione recordatus sum
tui intribulatione parua doc¬
trinatua nobis:
Quic indulgens saepe contemp¬
tuses nec glorificatus. sed
econtrario omnesatui scientia

Expanded text:
inquit, gloriam Domini. Rursum inquit, gloriam Domini. Rursum Propheta: Exaltetur manus tua ad percutiendum, et non videant gloriam tuam, quam non merentur aspicere. Ad quod Dominus: Videant magis et confundantur. Rursum Propheta: Domine, pacem da nobis, et posside nos, qui tui nominis recordamur. Impii autem nec resurgant in gloria, sed contere omnem memoriam eorum. Causasque reddit, cur eos cupiat interire. Indulsisti genti, Domine, indulsisti genti, numquid glorificatus es? Et est sensus: Saepe misertus es gentibus, id est, humano generi, et exercuisti in eas incredibilem clementiam, numquid te cognoverunt? numquid glorificaverunt nomen tuum? Nonne e contrario a teenim negligentiam, negligentia contemptum parit. Domine, in angustia requisierunt te, in tribulatione murmuris doctrina tua eis. LXX: Domine, in tribulatione recordatus sum tui, in tribulatione parva doctrina tua nobis. Quia indulgens saepe contemptus es, nec glorificatus; sed e contrario omnes a tua scientia
Abbreviated transcription (Latin):
masculinum tochor : Et hac uerbi
ambiguitate deceptum arbitraentur
scul: quando pugnauit contra
a malech: et in terfecit omne mascu¬
linum eorum : Dõ enimpracecipien¬
te utdeleretur omnis memoria
amalech subcaelo: ille prome moria
non tamenꝰ errore quam pradeduc¬
tus cupidine. masculos interprx eta¬
tus est: Nesciens illud apostoli No¬
liccerrare. ds̃ non in ridetur:
Indulsisti gentidñe indulsistigenti:
Num quid glorificatuses elongas¬
tiomnes terroce terminos
mala gloriosis tentre:
in hebracico non habencur
sed quia supra dixerant. ideo
induxisti et perdidisti et culisti
eundem sensum secuti. addideruN
desuo mala ut qui gloriosi inter¬
ra sunt. malisduplicibus oppri¬
mantur: Porro iuxta hebraeos
multo alter est sensus ut pri¬
ori disputationi congruens. dixe¬
ractdñs: Miserecimur impio
Propheta respondit: ubi est
iustitiatua. Praesestim cum
tantamala in scõstuos operatus
sit : Ad quod dñs: et non uidebit

Expanded text:
masculum, ZOCHOR. Et hac verbi masculum, ZOCHOR. Et hac verbi ambiguitate deceptum arbitrantur Saul, quando pugnavit contra Amalech et interfecit omne masculinum eorum . Deo enim praecipiente, ut deleret omnem memoriam Amalech sub coelo, ille pro memoria, non tam errore, quam praedae seductus cupidine, masculos interpretatus est, nesciens illud Apostoli: Nolite errare, Deus non irridetur . Indulsisti genti, Domine, indulsisti genti. Numquid glorificatus es? elongasti omnes terminos terrae. mala gloriosis terrae: in Hebraico non habentur; sed quia supra dixerat, Ideo induxisti et perdidisti, et tulistieumdem sensum secuti, addiderunt de suo, mala: ut qui gloriosi in terra sunt, malis duplicibus opprimantur. Porro juxta Hebraeos multo aliter est sensus, et priori disputationi congruens. Dixerat Dominus: Misereamur impio. Propheta responderat: Et ubi est justitia tua? praesertim cum tanta mala in sanctos tuos operatus sit. Ad quod Dominus: Et non videbit,
Abbreviated transcription (Latin):
retur : unde etpharoco non uule
interficere sexum ftemin. eum
quiperse frocgilis est. et faccileinte¬
rire potest : sed omne mascubinumi
quodsi cdultum fuerit et in uirilm
a&aitem peruenerit: difficulter
occiditur : Iuxta symmachum
mostui non uiui ficabunti : qui pec¬
catomostui alio suiui ficare non
possunt Nee pulchite lciudatio est¬
inore peccatoris. Et gigantes idest
raphaim non suscitabunt alios
qui ipsi iuxta genescos librumap¬
pellancur cadentes: Visitatqdo¬
nis delectur memoria solus enim est
qui suscitat mostuos dequodicitur:
sicut pater suscitat mostuos & uiuifi¬
cct: sic & filius uiuificat quosuult:
Possumus mostuos simulachrc ap¬
pellare hominum mostuorum : &
giguntes daemones qui simulacris
corum ad sident Nec terrere deb&
quarelax masculum etceterunter¬
pretes memoriam transtulerunt :
Cumisdem tribus litteris zci. et cãph
etres: utrumque scribatur apud
hebreos: sed quando memoriale
dicimus legitur zaichar : quando

Expanded text:
retur. Unde et Pharao non vult retur. Unde et Pharao non vult interficere sexum femineum, qui per se fragilis est et facile interire potest, sed omne masculinum, quod si adultum fuerit, et in virilem aetatem pervenerit, difficulter occiditur . Juxta Symmachum, mortui non vivificabunt, quia peccato mortui, alios vivificare non possunt, nec pulchra est laudatio ore peccatoris. Et gigantes, id est, RAPHAIM  , non suscitabunt alios, qui ipsi juxta Geneseos librum appellantur cadentes. Visitatqnis deleatur memoria. Solus enim est qui suscitat mortuos de quo dicitur: Sicut Pater suscitat mortuos et vivificat, sic et Filius vivificat quos vult . Possumus mortuos simulacra appellare hominum mortuorum, et gigantes daemones, qui simulacris eorum assident. Nec terrere nos debet, quare LXX masculum, et caeteri Interpretes memoriam transtulerunt, cum eisdem tribus litteris ZAI  , et CHAPH  , et RES   utrumque scribatur apud Hebraeos. Sed quando memoriale dicimus, legitur ZACHAR; quando
Abbreviated transcription (Latin):
suscitabunt sensus perspicuus
est condemnari fabulas poe¬
ttirum quiab ȩscolapio iac¬
tant uirbium suscitatum : Non
solum cutem hoc demostuis. sed
deomni in firmitate dicendum
est quod absquedĩ misericordia.
nihil medendiars uod ect : sed
quomodo nisid ñs cedificauerit
domum in uanum laboro uer̃
qui cedificaT etm: Nisid ñscus¬
todierit ciuitatem frustrocui¬
gilcđ quicusto dit eam: sic
nisidñs languorem curauerit.
inuanum laborant medici: qui
cupiunt sanare languentes:
Nisidñ scus todierit sani tatem:
inuanum custodiunt quietiam
procecepta cus todiendae sclucis
propriis ed untlibris: semperque
dicendum est non solum corpors
sed &iam & animae sanitate: be¬
nedicanimamea dnm: qui sanat
omnes languorestuos. Porro
qui peccatomostui perseuerant.
et nulla arte medicinae possunt
recipere animae sanitatem: isti
disperdentur eccollentur adño
& quicquid robustum in eis est qđ
masculinum uocatur. penitus aust¬

Expanded text:
suscitabunt, sensus perspicuus suscitabunt, sensus perspicuus est, condemnari fabulas poetarum, qui ab Aesculapio jactant Virbium suscitatum. Non solum autem hoc de mortuis, sed de omni infirmitate dicendum est, quod absque Dei misericordia nihil medendi ars valeat. Sed quomodo? Nisi Dominus aedificaverit domum, in vanum laboraverunt qui aedificant eam: Nisi Dominus custodierit civitatem, frustra vigilavit qui custodit eam . Sic nisi Dominus languorem curaverit, in vanum laborant medici qui cupiunt sanare languentes. Nisi Dominus custodierit sanitatem, in vanum custodiunt, qui etiam praecepta custodiendae salutis propriis edunt libris: semperque discendum est non solum in corporis, sed etiam in animae sanitate: Benedic, anima mea, Domino, qui sanat omnes languores tuos . Porro qui peccato mortui perseverant, et nulla arte medicinae possunt recipere animae sanitatem, isti disperdentur et tollentur a Domino, et quidquid robustum est in eis, quod masculinum vocatur, penitus aufe
Abbreviated transcription (Latin):
resurgant: Propterea uisi tas
& contriusti eos et perdidisti omnem me¬
moriam eorum: Lxx. Mor¬
tuienim uitam non uidebunt.
Neq medicisuscittibunt: id circo
Srmmachus more suo manifesti¬
us mostui non resuscitabunt
Dicamus primum iuxtalxx:
quaestio uidetures se difficilis
Quomodo mostuiuitam non uide¬
ant: quae sic soluitur : Tam diu
eosuitam non uidere: quam diu
mostui sunt: Quomodo sidicamis
caecus non uidetlumen quam diu
caecus est  sinautem receperit
sanitatem lumen aspiciet : sic &
qui iniquitate mostuus est atque
peccatis antequam uiuificetiur
iustitia atque uistutibus eum
quidicit Ego sum uita. ui dere
non poterit : Vnde etdsuiuor
dicitur non mostuorum:
Anima enim quae peccauerit i psa
morietur : Legimus in episttila
quaedhebraceos scribitur ne
rursum funda mentum icien¬
tes paenitentiae aboperibus
mostuis: sinautem peccata
appellantur opera mostua.
qua pe non e contrario uirtu¬
tescippellentur operouiua
quod que sequitur nec medici

Expanded text:
resurgant. Propterea visitasti et contrivisti eos, et perdidisti omnem memoriam eorum. LXX: Mortui enim vitam non videbunt: neque medici suscitabunt. Idcirco Symmachus more suo manifestius: Mortui non vivificabunt:Dicamus primum juxta LXX: Quaestio videtur esse difficilis, quomodo mortui vitam non videant? Quae sic solvitur: tamdiu eos vitam non videre, quamdiu mortui sunt. Quomodo si dicamus, caecus non videt lumen quamdiu caecus est; sin autem receperit sanitatem, lumen aspiciet: sic et qui iniquitate mortuus est atque peccatis, antequam vivificetur justitia atque virtutibus, per eum qui dicit, Ego sum vita , vivere non poterit. Unde et Deus vivorum dicitur, non mortuorum . Anima enim quae peccaverit, ipsa morietur . Legimus in Epistola quae ad Hebraeos scribitur: Ne rursum fundamentum jaciamus poenitentiae ab operibus mortuis . Sin autem peccata appellantur opera mortua: quare non e contrario virtutes appellentur opera viva? Quodque sequitur, Nec medici
Abbreviated transcription (Latin):
dñe usque in sempi ternum:
Omne hoccanticum quod inter¬
roc confessionis et laudisscĩ
cantaturi sunt: Mutat repen¬
te personas et quasi perinter¬
rogttionem et responsionem
texitur: dixerat populusdĩ.
Vrbsfortitudinis nrãce salua¬
tor ponetur in eamurus et an¬
temurale respondit dñs im¬
mo pracecipit non eis quihoc
dixercint sed angelis quipostis
urbis dominicae procesidebant.
ut aperiant postas et ingreditur
pereas gensiustocustodiens uerita¬
tem siue ut in hebraico dicitur
titur fides pluralinumero non
singulari : Quae sunt postae quae
aperiuntur abangelis. ut in gredi¬
atur non populus iud aeorum qui
abiestus est sed gensiusta quae
exfide fidelium nomenaccepit
utique de quibus et sc̃s loquitur:
Aperite mihi portasiustitiae in¬
ꝯressus in eas confitebordño has
cuitem postas nullus poterit ingre¬
di nisi quide postis mostis fueri
libenatus. Et cum psal mista dixe
Et quomodo postas mostis reor

Expanded text:
Domine, usque in sempiternum. Domine, usque in sempiternum. Omne hoc canticum quod in terra confessionis et laudis sancti cantaturi sunt, mutat repente personas, et quasi per interrogationem et responsionem texitur. Dixerat populus Dei: urbs fortitudinis nostrae Salvator, ponetur in ea murus et antemurale. Respondit Dominus, immo praecepit non eis qui hoc dixerant, sed Angelis qui portis urbis Dominicae praesidebant, ut aperiant portas, et ingrediatur per eas gens justa, custodiens veritatem, sive ut in Hebraico dicitur titur, fides, plurali numero, non singulari. Quae sunt portae, quae aperiuntur ab Angelis; ut ingrediatur non populus Judaeorum, qui abjectus est, sed gens justa, quae ex fide fidelium nomen accepit? Utique illae de quibus sanctus loquitur: Aperite mihi portas justitiae, ingressus in eas confitebor Domino . Has autem portas nullus poterit ingredi, nisi qui de portis mortis fuerit liberatus; et cum Psalmista dixerEt quomodo portas mortis reor
Abbreviated transcription (Latin):
Huius urbis ille conditor est
de quoloquitur pater: istecie¬
dificabit ciui tatem meam.
Immo urbs fostitudinis nostrace
saluator est id est ihs̃ et pone¬
tur in ea murus etante muro¬
le : Murus bonorum operum:
Et ante murocle pecte fidei. ut
duplicis epta sitmunimento:
Non enim sufficit murum ba¬
bere fidei : nisi ipsa fidesbonis
operibus confirmetur. hic
murus et hocante muraele
siue circum murole: decuius
lapidibus extruitur qui iux¬
ta prophetam uoluuntur
superteram : Pro eo quod nos
uestimus aante murale sym¬
machus firmamentum inter¬
pr&catus est : ut ipsimurimuni¬
tionibus cinstisint et uallo fos¬
scique etciliis muris quosinae¬
dificctione solent castrorum
inulas loricas dicere
A perite postas et ingrediatur
gensiusta Cus todiens uerita¬
tem uetuserro abiit. seruabis
pcicem : quic in tesperocuimus : pace¬
sperastis ind ñõ inscacculis
a&ernis Lxx Aperite
postas ingredictur populus
pacem quituntesperaueruNT

Expanded text:
Hujus urbis ille conditor est, Hujus urbis ille conditor est, de quo loquitur pater: iste aedificavit civitatem meam: immo urbs fortitudinis nostrae Salvator est, id est, Jesus. Et ponetur in ea murus et antemurale. Murus bonorum operum, et antemurale rectae fidei, ut duplici septa sit munimento. Non enim sufficit murum habere fidei, nisi ipsa fides bonis operibus confirmetur. Hic murus et hoc antemurale sive circummurale, de vivis lapidibus exstruitur, qui juxta prophetam volvuntur super terram. Pro 344 eo quod nos vertimus, antemurale, Symmachus firmamentum interpretatus est: ut ipsi muri munitionibus cincti sint, et vallo fossaque et aliis muris, quos in aedificatione castrorum solent loriculas dicere. Aperite portas, et ingrediatur gens justa, custodiens veritatem. Vetus error abiit, servabis pacem: pacem, quia in te speravimus. Sperastis in Domino in saeculis aeternis. LXX: Aperite portas, ingrediatur populus pacem, quoniam in te speraverunt,
Abbreviated transcription (Latin):
Vrbsfortitudinis nostroce salua¬
tor ponetur in etmurus et ante¬
murole Lxx. die illa cantabi¬
tur canticum istud superte rtẽ
iudaecm ecceciuitas fostis et
sclutapenostrum ponet murũ
et circum murtele:
Cum humiliatus fuerit mocib et
de tracstus ad terram usque cidpul¬
uerem. Et omnes inimici substra
tixp̃i pedibus: Tunc cantabitur
canticum istud interrax iuda siue
iudaea: quod interpretatur
utrum que confessio. Vt quo¬
modosion ethierusalem urbẽ
caelestem intelleximus: Ita et
regionem huius urbis. intellega
carmen iudocie cantape nolen¬
tes dicunt: Quomodo cantabi¬
mus canticum hñi in terracodiena.
Egoputo hoc esse canticum. de
quo et in alio loco sc̃is prcecipitꝰ:
Canta ted nõ canticum nouum
Eritautem canticum hoc quod
sequitur Vrbs fortitudins
nrace saluator. Quaeest
ista urbs quae in montesita
latere non potest. Dequa
et inciliolo coscriptumest.
fluminis impetus la&ificat
ciui tatem dr. et rursum: elo¬
rio scdista suntdete ciuitas dĩ

Expanded text:
rbs fortitudinis nostrae, Salvator ponetur in ea murus et antemurale. LXX: In die illa cantabunt canticum istud super terram Judaeam: Ecce civitas fortis, et salutare nostrum ponet murum et circummurale. Cum humiliatus fuerit Moab, et detractus ad terram usque ad pulverem, et omnes inimici substrati Christi pedibus, tunc cantabitur canticum istud in terra Juda sive Judaea, quod interpretatur utrumque confessio: ut quomodo Sion et Jerusalem urbem coelestem intelleximus, ita et regionem hujus urbis confessionecarmen Judaeae cantare nolentes, dicunt: Quomodo cantabimus canticum Domino in terra aliena ? Ego puto hoc esse canticum, de quo et in alio loco sanctis praecipitur: Cantate Domino canticum novum . Erit autem canticum hoc quod sequitur: Urbs fortitudinis trae Salvator . Quae est ista urbs? Quae in latere non potest, de qua et in alio loco scriptum est: Fluminis impetus laetificat civitatem Dei ; et rursum: Gloriosa dicta sunt de te, civitas Dei .
Abbreviated transcription (Latin):
qui fccctor est hominis: quidam iux¬
ta mysticos intellectus piscinam
ucterem legisum bram intellegunt:
& induosmuros nouum uidelicet &
uccus testamentum edificatum lo
quemcndatis quia quas continere
non possit et non respexis secos
codfilium dĩ. nec illius presentia cre¬
didisse quemolim non uider int
quia semperdi preceptis increduli
fuerint: Et uocauit dñs ds̃ exer¬
cituum in dicilla ad fletum & ad
planctum ad cduicium etcdcin
gulum sacci & hȩc cegaudiũ & l&itiã
Oc cidereuitulos etugulcearictes
comedere carnes ebibercuinum
Comedamus etbibamus crasenim
moriamur: et reuel atccest inccuri¬
bus meis dñi exercituum si dimitte¬
tur iniquitas hcatuobis donet
moriamini dicit dñs exercituum¬

Expanded text:
qui factor est hominis. Quidam juxqui factor est hominis. Quidam juxta mysticos intellectus piscinam veterem, Legis umbram intelligunt, et inter duos muros, novum videlicet et vetus Testamentum, aedificatum lacque mandatis, qui aquas continere non possit: et non respexisse eos ad Filium Dei, nec illius praesentiam credidisse quem olim non viderint, quia semper Dei praeceptis increduli fuerint. Et vocabit Dominus Deus exercituum in die illaad fletum, et ad planctum, et ad calvitium, et ad cingulum sacci. et ecce gaudium et laetitia occidere uitulos et iugulare arietes, comedere carnes et bibere uinum. comedamus et bibamus: cras enim moriemur. et reuelata sunt in auribus meis domini exercituum: si dimittetur haec iniquitas uobis, donec moriamini, dicit dominu
Abbreviated transcription (Latin):
crcuitu ciuitatis hicru scdem
innumerabilis est fusus exer¬
citus et upełta sunt scã scõ¬
rum et ar mamentarium
quo d nemor consitum erat hostili
populatione reseratum etper
cuncta s urbis pates. diuisismuris
hostis ingressus est: ec congregas¬
tis aquas piscinȩ inferioris ecdo¬
destruxistis domos admuniep¬
dum murum edacum fecistis inter
duos muros et cdaquam piscine
ueteris et non supexistis adcum
qui fecerat cam. eto perato remcius
delon gernonuidistis:
N carrat quomodo obsidioni part¬
uerint ciuitatem. &cquas infcri¬
oris piscinȩ quacapi poterat ad
trans tulerint destructis qued omi¬
bus muros cedificauerint etper
singulas cognationes quecedomus
quantum aquaedeher& accipere
dinumerarent fecerunt que cis¬
terncm interduos muros epis¬
cincm uccerem in staurarent ad
seruandas aquas et non magisdi
iinuotuerint auilium quicondi¬
torum urbis sit piscinȩ quedñs
qutsi aliis uerbis dixerit fiducias
habuistis iphomine & non indõ

Expanded text:
circuitu civitatis Jerusalem, circuitu civitatis Jerusalem, innumerabilis est fusus exercitus, et aperta sunt Sancta sanctorum, et armamentarium, quod nemore consitum erat, hostili populatione reseratum, et per cunctas urbis partes divisis muris hostis ingressus est. Et congregastis aquas piscinae inferioris, et dodestruxistis domos ad muniendum murum. Et lacum fecistis inter duos muros ad aquam piscinae veteris: et non suspexistis ad eum qui fecerat eam, et operatorem illius de longe non vidistis. Narrat quomodo obsidioni paraverint civitatem, et aquas inforis piscinae, quae capi poterant ad transtulerint destructisque domibus, muros aedificaverint, et per singulas cognationes, quae domus quantum aquae deberet accipere, dinumerarint, fecerintque cisternam inter duos muros, et piscinam veterem instaurarint ad servandas aquas: et non magis Dei invocaverint auxilium, qui conditor urbis sit, piscinaeque Dominus; quasi aliis verbis dixerit: Fiduciam habuistis in homine, et non in Deo,
Abbreviated transcription (Latin):
scm hieruscdem cum serrurt
fumesitis ur guereturbem hicre¬
mias cd paeni tertiam populũ
prouocabat Catontnaerio reges
ac principes etuulgusmiserabila
desperation epcreuntm recbil¬
hebat abipulis: N hilcut
si coffendit dm̃ quam postpet¬
cata erecta cerumx etexdespe¬
ratione concemptus quod &
percmos loquitur. supratres¬
& super quat tor impictutes
non cuersabor cum quodet
gita uerit etnonegerit pceni¬
tentiam in super etdocuerit mec¬
lum: unde &runc dicitur sidi¬
mictetur iniquitas. huecuo¬
bis donec moriamini
Putant allegoria interpr&es
de passi onexp̃i es seprediccum
quoduocaueritds̃ etiam post
cruam dñi siductor is infelicem
populum ad pcenitentiam
& nihi lominus ille sedes perae¬
tioni tradiderit etuoluptati
Principium quippe istius uisi¬
onis in cocuit cdamoris plena
urbs frequens ciuitas exultans
cdillud tempus roferunt quan¬
do aphariseis populus incitatus
pari contraihũ uoce pesonabat
crudifige crucifigetalem srb¬
Nos non habemus regehinisice¬

Expanded text:
usalem, cum ferrum, fames, sitis urgeret urbem, Jeremias ad poenitentiam populum provocabat , et e contrario reges ac principes, et vulgus miserabile desperatione pereuntium se tradebat epulis. Nihil autem sic offendit Deum quam post peccata erecta cervix, et ex desperatione contemptus. Quod et per Amos loquitur: Super tres et quatuor impietates non aversabor eum; quod et rit, et non egerit poenitentiam: insuper et docuerit malum. Unde et nunc dicitur: Si dimittetur iniquitas haec vobis, donec moriamini . Putant allegorici Interpretes de passione Christi esse praedictum, quod vocaverit Deus etiam post crucem Domini Salvatoris infelicem populum ad poenitentiam, et nihilominus ille se desperationi tradiderit, et voluptati. Principium quippe istius visionis, in quo ait: Clamoris plena, urbs frequens, civitas exsultans, ad illud tempus referunt, quando a Pharisaeis populus incitatus, pari contra Jesum voce resonabat: Crucifige, crucifige talem: non habemus regem nisi Cae
Abbreviated transcription (Latin):
Quodquesequitur &suꝑomne
quod uisupulchrum ests Vtlex
tronstulerunt: & sup omnẽ
aspestum pulchritudinis naui¬
um eodem sensu accipiendũ.
quod destruatur adiedñi quic¬
quid pulchrum uidetur in
uerbis & humanaratione cons¬
łtrustum siseerigat contro scien¬
tiam di:

Expanded text:
Quodque sequitur: Et super omne, Quodque sequitur: Et super omne, quod visu pulchrum est: sive ut LXX transtulerunt, Et super omnem aspectum pulchritudinis navium, eodem sensu accipiendum, quod destruatur a die Domini quidquid pulchrum videtur in verbis, et humana ratione constructum, si se erigat contra scientiam
Abbreviated transcription (Latin):
quae sunt traens aethiophiam.
q̃ Sunt cutem econtrario & bonae
naues dequibus ine isdem psalmis
dicitur. Qui descendunt in mare
innauibus. & faciunt opus in aquis
multis ipsi uiderunt operadnĩ.
& miraebilia eius in profundo
Quienim in scłihuius fluctibus non
sunt otiosi. sed operantur & mer¬
cespostant dominicas. & adpor¬
tum qui &is uenire festinant.
ipsiuident opera dñi & mirabilia
eius in profundo: quando ad p¬
fundam scientiã ꝑ uenerint
Et uniuersa scrutantes hoc est.
&iam profunda dimirabilia
eius aspexerint : Iosephus tharsis.
urbem ciliciae tharsum arbitra¬
tur. Alii regionem putant
inditte & hoc nomine &ũam de
duodecim gemmis lapidem appel¬
CΟMoCobmarini coloris simili¬
tud inẽ : Melius cute est char¬
sis ł mare uel pelagus absolute
accipere. Neque enim ionas
dei oppe nauigans ad indiam
poterat ꝑuenire. ad quam illo
mari non potest nauigari: sed
simpliciter i rein pelagu &
ad quascumque insulas ꝑgere:

Expanded text:
quae sunt trans Aethiopiam quae sunt trans Aethiopiam . Sunt autem econtrario et bonae naves, de quibus in eisdem psalmis dicitur: Qui descendunt mare in navibus, et famultis. Ipsi viderunt opera Domini, et mirabilia ejus in profundo . Qui enim in saeculi hujus fluctibus non sunt otiosi, sed operantur, et merces portant dominicas, et ad portum quietis venire festinant, ipsi vident opera Domini, et mirabilia ejus in profundo, quando ad profundam scientiam pervenerint, et universa scrutantes, hoc est, etiam profunda Dei et mirabilia ejus aspexerint. 42 Josephus Tharsis urbem Ciliciae Tarsum arbitratur: alii regionem putant Indiae, et hoc nomine etiam de duodecim gemmis lapidem appelhrysolithus, ob marini coloris similitudinem. Melius autem est, Tharsis vel mare, vel pelagus, absolute accipere. Neque enim Jonas de Joppe navigans, ad Indiam poterat pervenire, ad quam illo mari non potest navigari; sed simpliciter ire in pelagus, et ad quascumque insulas pergere.
Abbreviated transcription (Latin):
Protharsis quod omnes similiter
transtulerunt solilex marein¬
terprexetati sunt: hebrocei puitiNT
ligua propri esua mare. tharsis
appellari : Quandocutẽ dicitur.
iam non hebrocico sermoneappel¬
lari sed syriaco habuit & iosaphał
naues quas mittebat intharsis
sed contrite sunt in asion gaber:
habuit & sclomon quae bant
intharsis & posttres annos reuer¬
tebantur adferebant querex
argentum & curum . ebur & si¬
mias Sed quiarex uterq pecca¬
uerat alius deditus uolup tecti
Et externarum gentium amars
feminas clius secum regescim&¬
rice copulans. Quod ũtrumq
adethnicos refestur &hereti¬
cos in quibus nihil est aliudnisi
fulgor eloquentiae & sensus
dicib olica asteconstrustus &
sermomostuus quod interp̃tat᷑
indentibus & similitudoractio¬
nis humanae quod sentitur in
simus id circo in psalmis legimus:
Inspũuiolento confringes naues
tharsis & dehisnauib idem
esaias loquitur. Vaen aues nauiũ

Expanded text:
Pro Tharsis, quod omnes similiter Pro Tharsis, quod omnes similiter transtulerunt, soli LXX mare interpretati sunt. Hebraei putant, lingua proprie sua mare THARSIS appellari, quando autem dicitur IAM , non Hebraico sermone appellari, sed Syriaco. Habuit et Josaphat naves, quas mittebat in Tharsis , sed contritae sunt in Asiongaber. Habuit et Salomon quae ibant in Tharsis , et post tres annos revertebantur, afferebantque regi argentum et aurum, ebur et simias. Sed quia rex uterque peccaverat, alius deditus voluptati, et externarum gentium amans feminas: alius se cum rege Samariae copulans: quod utrumque ad ethnicos refertur, et haereticos, in quibus nihil est aliud nisi fulgor eloquentiae, et sensus diabolica arte constructus, et sermo mortuus, quod interpretatur in dentibus, et similitudo rationis humanae, quod sentitur in simiis; idcirco in Psalmis legimus, In spiritu violento confringes naves Tharsis . Et de his navibus idem Isaias loquitur; Vae alis navium,