comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
torem meũ reod̾e uditium.¶ Qui
negotia hereditaria gerit: quondã
h̃s enͣstatꝰ quiaid es alienu cuince¬
teris hereditariis omib adeim tũ¬
sit. ¶ Siuiuotitio negotia euis ãmi¬
nrare cepi. int̃ mtere. mortuo eo
mortuus ẽ. nam q̃cũꝙ pͥoris negotii
exꝑlicandi causa gerunt̃. nichil re
choarentur. ¶ Mandato tuo negotia
melucius titius gessit ꝙ is ĩ rectege
siue ea que alicuiu̾s eeñt gerens. ali¬
tũ aut uinũ familie ꝯꝑauit. idq. ci¬
su quodam interierit. fortemcendi¬

Expanded text:
torem in eum reddere iudicium.Qui negotia hereditaria gerit, quodammoheres existat, quia id aes alienum cum ceteris hereditariis oneribus ad eum transit.Si uiuo Titio negotia eius administrare coepi, intermittere mortuo eo mortuus est: nam quaecumque prioris negotii explicandi causa geruntur, nihilum rechoarentur. Mandatu tuo negotia mea Lucius Titius gessit: quod is non recte siue ea, quae alicuius essent, gerens alintum aut uinum familiae parauerit idque casu quodam interierit, forte incendi
Abbreviated transcription (Latin):
tũs ꝙͣ connuni dundũdo iuditi¬
o posse me petere. quia potiupar¬
tem̾ meam ita defendeie. ut socu
partem defendere ñcogeter.
&̾ .i.. Qui ẜ unm meũ me iqͥrãte
dit. negotioꝵ gestoꝵ insolidũ.
mecũ non depeculio aget.
mea suscepis. Siduntarat amoͣ¬

Expanded text:
tius quam communi diuidundo iudicio posse me petere, quia potui partem meam ita defendere, ut socii partem defendere non cogerer.um meum me ignorante derit, negotiorum gestorum in solidum mecum, non de peculio aget. mea susceperis, si dumtaxat admo
Abbreviated transcription (Latin):
tiis gestis inicio cuius ꝙ ipris ꝯdi¬
tione spcctandamait. Qud emm
inquit sipupilli negotia ceꝑunge
reie. ⁊inter moras pubes faciu̾ sit
qĩ unũ negotium gestutus acces¬
sero. deinde alio anmo ad altm̃
accessero. eo tp̃r quo iampubes ł lib̾
łpat̃ familias effectus ẽ. hic enim
qͣĩ plur᷑a negotia gestas̃.⁊ ꝓqualita¬
te ꝑsonaꝵ. ⁊ actio foriat̃. ⁊ ꝯdẽpna¬
tio modctatur.

Expanded text:
is initio cuiusque temporis condicionem spectandam ait. quid enim, inquit, si pupilli negotia coeperim gerere et inter moras pubes factus sit?quasi unum negotium gesturus accessero, deinde alio animo ad alterum accessero eo tempore, quo iam pubes uel liber uel pater familias effectus est: hic enim quasi plura negotia gesta sunt et pro qualitate personarum et actio formatur et condemnatio moderatur.
Abbreviated transcription (Latin):
teegit maminsus. ncogit rẽdde¬
¶ plane siquid ꝯuexum fiñt ut sepa¬
mrir᷑atio eius ꝙ inẜuitute gestũ
ẽ. ab eoꝙ in lib̾tate gessit ñpossit.
constat uenire inuidienim.ł mã¬
dãt᷑i. ł negotioꝵ gestoꝵ ⁊̃ qd̾ inser¬

Expanded text:
te egit, manumissus non cogitur reddere. plane si quid conexum fuit, ut separari ratio eius quod in seruitute gestum est ab eo quod in libertate gessit non possit: constat uenire in iudicium uel mandati uel negotiorum gestorum et quod in ser
Abbreviated transcription (Latin):
d .i.. Litis contestate tͥpr qͣuerisol.
anpupillus cuius si netutoris aueto¬
ritate negotiagestas. locupletior
sit exeare faetus cunis patut̃ acoonẽ¬
¶ Si pecume quis negotium getat i su¬
ras quoꝗ prãre cogitur. ꝙ icusum
eoꝵ nosum que ipẽ contraxit. nisi
fortuitis casib debitores ita sua̾ for¬
admnustraui̾t. filio ac̾c negotioꝵ¬
ripħ .ł.Quisine uiliris pecunã
debebat creditoris sui gessit nego
at. dixi sia semet ipõ exigere eum
oportuit eebiturum usuras. Qo si
dies soluẽd peccume. tp̃r quo nego¬
tagerebat ñdum uenerat. usuras ñ
debiturum. si die p̃terito si ñ intulit
rationib creditoris cuius negona
gerẽt eam peccuniam a sedebitam
merito isuras bone fidei iuditio p̃¬
staturum: S⁊ quas usuras debebi.s
iudeamus ut̾rũ eas quibaliis idẽ
editor seͥne̾rass. qͥn ⁊ maximas u¬
unas. Qm̃ sbi quis eius peccumiã
euius tutelam negotiaue admi¬
nistrat. aut magistratus munici¬
pii piblicam in uilis suos ꝯuertit

Expanded text:
.Litis contestatae tempore quaeri solet, an pupillus, cuius sine tutoris auctoritate negotia gesta sunt, locupletior sit ex ea re factus, cuius patitur actionem.Si pecuniae quis negotium gerat, usuras quoque praestare cogitur et periculum eorum nominum, quae ipse contraxit: nisi fortuitis casibus debitores ita suas foradministrauit, filio actione negotioionum.Qui sine ‹us›uris pecuniam debebat, creditoris sui gessit negotat. dixi, si a semet ipso exigere eum oportuit, debiturum usuras: quod si dies soluendae pecuniae tempore quo negotia gerebat nondum uenerat, usuras non debiturum: sed die praeterito si non intulit rationibus creditoris cuius negotia gerebat eam pecuniam a se debitam, merito usuras bonae fidei iudicio praestaturum. sed quas usuras debebit, videamus: utrum eas, quibus aliis idem creditor faenerasset, an et maximas usuras: quoniam ubi quis eius pecuniam, cuius tutelam negotiave administrat, aut magistratus municipii publicam in usus suos convertit,
Abbreviated transcription (Latin):
qͣue imꝑendim retentuui. idẽ sola
custodirent̃. ueluti siꝑiculumerat.
nep̃ dia inpublicum ꝯuutterent̃.
nepena traiectitie peccunie auge¬
retur. aut exconꝓmisso ꝯmittẽ t̃:
ñsolum .x. que inhere ditaria ne¬
gotia imꝑpend̾im. sietiam .i. q̃ mͥ¬

Expanded text:
quae impenderim retenturum, id est sola custodi- rentur, ueluti si periculum erat, ne praedia in publicum committerentur, ne poena traiecticiae pecuniae augeretur aut ex compromisso committeretur: non solum decem, quae in hereditaria negotia impe‹n›derim, sed etiam q
Abbreviated transcription (Latin):
⁊seiuim. ⁊gauim. idoneos creanerũt
pꝰinodum hin actores int̾ se diuisert̃.
aoministrationẽ bonoꝵ. idꝙ egerũt
sine auctoritate. ⁊ siueꝯ sen su magi¬
stratuum. post aliꝙ tp̃s testam̃tum
ꝙͦ ꝑ qd̾ restitui ciuitati ħeditas fidĩ¬
ominissa ẽ irritum ꝓbatumẽ ꝓtribu¬
nali atꝙ ita ab intestato simphroniꝰ
legittunus hr̃s defuncti extitit. S
exhis actorib uns ñ soluendo dece¬

Expanded text:
et Gaium idoneos creauerunt: postmodum hi actores inter se diuiserunt administrationem bonorum idque egerunt sine auctoritate et sine consensu magistratuum. post aliquod tempus testamentum, per quod restitui ciuitati hereditas fideicommissa esset, irritum probatum est pro tribunali atque ita ab intestato Sempronius legitimus heres defuncti extitit: sed ex his actoribus unus non soluendo dece
Abbreviated transcription (Latin):
bes. S ꝓculuis int̃ dũ et̾iam casũ
prare debere. ueluti si nouũ nego¬
tium ꝙ nonsit solitus ab sens facẽ
tunomine eius geras ueluti uenale
nouicios coem̃do . ł aliquã negoti¬
amouẽ ineundo. namsiꝙ cãpnum

Expanded text:
bes. sed Proculus interdum etiam casum praestare debere, ueluti si nouum negotium, quod non sit solitus absens facere, tu nomine eius geras: ueluti uenales nouicios coemendo uel aliquam negotiationem ineundo. nam si quid damnum
Abbreviated transcription (Latin):
nisi spã lit̃ idactumẽ. ut neut̃ adu̾¬
sus altm̃ hãt actionẽ. ¶Is aũt ꝗ
negotioꝵ gestoꝵ aͤgit. ñsolũ sief¬
fectum habuit negonium ꝙ ge̾sit
actione ista utetur. s sufficit. si
negotium. Et idõ si insulã fulsit.
łẜuuẽgͣrũ curaut etiam sim¬

Expanded text:
liter id actum est, ut neuter aduersus alterum habeat actionem.Is autem qui negotiorum gestorum agit non solum si effectum habuit negotium quod gessit, actione ista utetur, sed sufficit, si negotium. et ideo si insulam fulsit uel seruum aegrum curauit, etiamsi
Abbreviated transcription (Latin):
bat. Sutcelsus refert. ꝓculus apͤ
eum notat ñ semꝑ debere dari. Qđ
enim sieam in sulam fulsit quã dñs
quere. s u stam sententiam celsus
elegant̃ dericet. Is enm negõꝵ
gestoꝵ in qͣit hãt actionẽ. quiu¬
tilit̃ negotia gͣessit. nonaũt uti¬
lit̃ negotia gerit quiñ necessari¬
anrem ł que honeratura ẽ patrẽ
familias agͥgreditur. Iuxta ħ ẽ¬

Expanded text:
bat. sed ut Celsus refert, Proculus apud eum notat non semper debere dari. quid enim si eam insulam fulsit, quam dominus quere. sed istam sententiam Celsus eleganter deridet: is enim negotiorum gestorum, inquit, habet actionem, qui utiliter negotia gessit: non autem utiliter negotia gerit, qui rem non necessariam uel quae oneratura est patrem familias adgreditur. iuxta
Abbreviated transcription (Latin):
ne fidei iudiens offitum uidicis na¬
let quantum istipłationẽ norãtum
uatur: põsse eiꝰ imꝑutari. cur oblata
minus negõꝵ gestoꝵ actioneerit
obligatus. Id̾ erit dicendum.⁊ in
ea cã exquam̃s nontenentui. ut
maicellus icribit. CItem si fundñ.
tuum łciitati ł obreptionẽ peti¬
eroͦ. negotiumtuum ł cuutatis ge¬
rens. ⁊ampliores quã opoͣrtͦuit fru¬
ctus fuero consecutus. de bebo hoc

Expanded text:
ae fidei iudiciis officium iudicis ualet, quantum in stipulatione nominatim batur, posse e‹i i›mputari, cur oblata minus negotiorum gestorum actione erit obligatus. idem erit dicendum et in ea causa, ex qua heres non teneretur, ut Marcellus scribit.Item si fundum tuum uel ciuitatis per obreptionem petiero negotium tuum uel ciuitatis gerens et ampliores quam oportuit fructus fuero consecutus, debebo hoc
Abbreviated transcription (Latin):
tuum extrauidicium ãmonuero. ⁊
is m soluist cum debit᷑or ñ eẽt. tuꝙ
postea cognoueris ⁊ ratũ habueris.
debitor tuus nfuĩt. Srͣati habitio
inꝰquit fecit tuũ negotium. Et sic̃

Expanded text:
tuum extra iudicium admonuero et is mihi soluerit, cum debitor non esset, tuque postea cognoueris et ratum habueri‹s›:debitor tuus non fuerit. sed ratihabitio, inquit, fecit tuum negotium: et sicut
Abbreviated transcription (Latin):
tum is seio piãir ꝯeb. ciuł madati
⁊ negotioꝵ gestor nomme obliga¬
tus est. tino aut acͣtio conpent cũ eo
cui mandauit aliena negotia ge̾n¬
ai. ⁊ anteq̃ ipẽ quicquam dno prẽt
natus fu̾it: cũ eo ñ tutele si negõꝵ̾

Expanded text:
tum is Seio praestare debet, cui uel vel negotiorum gestorum nomine obligatus est. Titio autem actio competit cum eo, cui mandavit aliena negotia gerenda, et antequam ipse quicquam domino praestet, natus fuerit, cum eo non tutelae, sed negotiorum
Abbreviated transcription (Latin):
binone Ceodem loco poponius seͥ¬
inpecculio. qm̃ plus patridnõne
debetur. impant̃ dandã accionẽ.
inquantũ locupletior exmea ad¬
mini stratioẽ factus sit. ¶ S⁊ i si
hõĩs lib̾i qui tͥ hona fide ẜuiebat.
negotia gessero. siquid̃ putans
tuũ eẽ ẜnũ gessi. põponius seͥbit
eaꝵ rerũ poculiariũ cã quete seq

Expanded text:
bitione eodem loco Pomponius scrin peculio, quoniam plus patri dominove debetur, et in patrem dandam actionem, in quantum locupletior ex mea administratione factus sit. Sed si hominis liberi qui tibi bona fide serviebat negotia gessero: si quidem putans tuum esse servum gessi, Pomponius scribit earum rerum peculiarium causa, quae te seq
Abbreviated transcription (Latin):
dauero ut meñ negotium gerat. ꝙ
mͥ tecumerat cõe. dicendũeẽ labe¬
oait. si ttuũ gessit scieus negoti¬
oꝵ gestoꝵ eunt̾ͥ teneri. ¶ Si quis
qĩ ẜ uus ms negotium incũ gesse
ui uideamꝰ antecum negõꝵ gestoꝵ¬

Expanded text:
dauero, ut meum negotium gerat, quod mihi tecum erat commune, dicendum esse Labeo ait, si et tuum gessit sciens, negotiorum gestorum eum tibi teneri.Si quis quasi seruus meus negotium meum gesserserui, uideamus, an tecum negotiorum gesto
Abbreviated transcription (Latin):
executor ap̃tore innegotio meo
datus dolum m fecerit. dabit̃ mad
uersus eu accio ¶Int̃dum innego¬
tioꝵ gestoꝵ accõne labeo seribit do¬
lu solũmodo uersari. Na si affecti¬
one coactus. neboa mea disribir.¬
ant̃: negotiis temeis optiuulis. eꝗs¬
simũ eẽ dolum dimitaxat teꝑrare

Expanded text:
exsecutor a praetore in negotio meo datus dolum mihi fecerit, dabitur mihi aduersus eum actio.Interdum in negotiorum gestorum actione Labeo scribit dolum solummodo uersari: nam si affectione coactus, ne bona mea distrahantur, negotiis te meis optuleris, aequissimum esse dolum dumtaxat te prae
Abbreviated transcription (Latin):
Sicum ꝓposundẽ negotiã gerere.
tum̾ mandaueris utgẽram. añut̃¬
ꝙ accõne uti possim: Et egoputo
uttãq lociuuhie. Queadmodũ
ipẽ marcellus seribit sifideuissorẽ
acceponegotia gesturus. Nã ⁊ hic

Expanded text:
cum proposuissem negotia Titii gerere, tu mihi mandaueris ut geram, an utraque actione uti possim? et ego puto utramque locum habere. quemadmodum ipse Marcellus scribit, si fideiussorem accepero negotia gesturus: nam et hic
Abbreviated transcription (Latin):
aius .ł.s. Siquis absentis negotia
se inrem ab sentis alicui obligaue¬
rit. ht̃ eonoie accionẽ. Itaꝙ eo
casti ultro entroq nascitur accio
q̃ appellatur negonoꝵ gestoꝵ. Et
sane sicut equũ ẽ ip̃m actus suͥrõ¬
uẽ reddere. ⁊ conomine ꝯ dẽpnari.
quicꝗd ł ñ ut oportuit gessit. ł
exhis negonis retm. itaexdiuĩ¬
so ustũ est siutilit̃ gessit. prãri¬
adutrũꝙ serum refertur. ¶Pu¬
pillus sinegotia sane gesserit.
post rescptum dupii. etiam ꝯ¬
uenir põt mid ꝙ factus ẽ locu¬
pletior. agendo aũt. conpensati¬
onẽ eius qd̾ gessit patitur. ¶ Et
si furio si negotia gesserim. ꝯpe¬
tit mͥ aduersus euimꝰ negotioꝵ .g.
accio ¶Curatoriaũt furosi ł furi¬
oscadu̾ sus eum camue dandã
it. ¶ ħ uerba siue quis negotia
queciuius ꝙ cũus morit᷑ fuint
gesserit. significant illud tp̃s qͦ
quis post mortẽ alicuiꝰ negotia
gessit. de quo fuit necessariũ edi¬
cere. Qñ neꝙ testatoris iamde¬

Expanded text:
 Si quis absentis negotia se in rem absentis alicui obligauerit, habe‹t› eo nomine actionem: itaque eo casu ultro citroque nascitur actio, quae appellatur negotiorum gestorum. et sane sicut aequum est ipsum actus sui rationem reddere et eo nomine condemnari, quidquid uel non ut oportuit gessit uel ex his negotiis retinet: ita ex diuerso iustum est, si utiliter gessit, praad utrumque sexum refertur.Pupillus sane si negotia gesserit, post rescriptum diui Pii etiam conueniri potest in id quod factus est locupletior: agendo autem conpensationem eius quod gessit patitur.Et si furiosi negotia gesserim, competit mihi aduersus eum negotiorum gestorum actio: curatori autem furiosi uel furiosae aduersus eum eamue dandam it.Haec uerba: 'siue quis negotia, quae cuiusque cum is moritur fuerint, gesserit' significant illud tempus, quo quis post mortem alicuius negotia gessit: de quo fuit necessarium edicere, quoniam neque testatoris iam de
Abbreviated transcription (Latin):
sus.t. anusus ẽ alio ꝗd̾ possidẽte.
alio aũt liti se offerente. ũ suffic̾
sicetut pignoridedit :is ꝗ alcoꝑi
gnori accepit uire uti ꝓhibet. De¬
bebit itaꝙ habere cautum. ¶ Sic̃
fructuanio inrẽ ꝯfessotia̾ agenti
ita oemũ si ñpossit possessor qui a¬
gat. Nã ⁊ possessori ꝯpetũtꝰ ꝙ sipos.¬
sident. nicħ fructuum nõĩe ꝯseqñ¬
tur. Qd̃ gͦ officium iudicis etit.

Expanded text:
us amissus est alio quidem possidente, alio autem liti se offerente, non sufficissidebat pignori dedit isque ab eo qui pignori accepit iure uti prohibetur? debebit itaque habere cautum. Sicut fructuario in rem confessoriam agenti ita demum, si non sit possessor qui agat nam et possessori competunt: quod si possident, nihil fructuum nomine consequentur. quid ergo officium erit
Abbreviated transcription (Latin):
extimatio fiet. It̃ uoluptatiᷤᷤ łas
fectionis ẽstimatio ñ habebitur.
ueluti si dilexerit eumdñs. aut ĩ

Expanded text:
estimatio fiet.Item uoluptatis uel affectionis aestimatio non habebitur, ueluti si dilexerit eum dominus aut
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tit. cumsine die ⁊ consulesit: R̾.
habitumis ue eẽt. quesitumẽ ancorpo¬
ra pecẽ quã idem debitor ab alio mutu¬
am accepit cuminbonis eius facsta
sint: obligata creditori pignori esse&
conuentolicuit uendere ꝯbustaẽ. de¬
inde a debitore tuo restituta id̾ ino oro¬
uainspla iurͣis habere¬

Expanded text:
sit, cum sine die et consule sit. reshabiturusve esset: quaesitum est, an corpora pecuniae, quam idem debitor ab alio mutuam accepit, cum in bonis eius facta sint, obligata creditori pignoris esse conuento licuit uendere, combusta est, deinde a debitore suo restituta, idem in noua insula iuris habe
Abbreviated transcription (Latin):
alia substituerunt c̾ditor pꝰ eap̃dia cũ
mancipiis distrarit. qr̃ amipã mãcipra
quesunt mõ inp̃diis ꝯstituta. ħ est in
i pothecis ep̃tor ussidi carerecte possit.
ũ mancipia. neq expigneratis ancill
nata mimine creditorib obligata eẽ.
dederat exleuissima offensa uinxit. i
liqua actio creditori inin debitorẽ ꝯsti

Expanded text:
alia substituerunt: creditor postea praedia cum mancipiis distraxit. quaeritur, an ipsaquae sunt modo in praediis constituta, hoc est in hypothecis, emptor vindicare recte possit. ata sunt ipsa mancipia neque ex pigneratis ancillis nata, minime creditoribus obligata esse. dederat, ex leuissima offensa uinxit, moliqua actio creditori in debitorem consti
Abbreviated transcription (Latin):
pignoris oatio ⁊ pote teue. ut si intra
certum ip̃s nonsit soluta pecuna. ui¬
ie ep̃toris possideat remiusto precio
abeo qui pulliciana uti
potuit quia dñium ñ habuit pig̾ri
accepi. sictuetur ineꝑ ẜuicianã p̃tor.
quẽ admõdum debitorem ꝑ publici

Expanded text:
pignoris datio hypothecaeue, ut, si intra certum tempus non sit soluta pecunia, iure emptoris possideat rem iusto pretio ab eo, qui Publiciana uti potuit quia dominium non habuit, pignori accepi, sic tuetur me per Servianam praetor, quemadmodum debitorem per Publici
Abbreviated transcription (Latin):
ia ꝑmittendumsit. ⁊puto dandam pi
turał obligatio consistit᷑ pignus ꝑ¬
potteec daĩ possunt at fructus pẽdẽtes
adillam quecottidie in seri sol⁊ cau¬
tiõnib ut speͣcialit reb rpothece
noiẽ datis cetã etiam bona teneant̃

Expanded text:
ora permittendum sit. et puto dandam pigora permittendum sit. et puto dandam pigturalis obligatio consistit, pignus pothecae dari possunt, ut fructus pendentes,ad illam, quae cottidie inseri solet cautionibus, ut specialiter rebus hypothecae nomine datis cetera etiam bona teneantur
Abbreviated transcription (Latin):
creontor põt ad usus quelib possessorẽ
siue tantum pactum qientum d̾ rpo¬
theca int̾ uenerit. s iueetiam possessi¬
oeuis tradita fiũt. deinde amissa fit.
Q sicreditor udicãtum debitorem fece¬
nt ypothecamant obligatamꝗ asuas
conditiones ht̃ rpothecaria actio .i. si
soluta ẽ pecunia aut satis factumest
quib  cessanti ten⁊ Sicum defenso¬
tem inꝑsonã egero. licz is mͥ satis de¬
d̾it ⁊ dapnatus sit eque rpotheca ma¬
theca dicendumẽ antecondictionẽ
m̃ecte agicumnicb ĩnͦtim debeatur.
Siisi sub conditione debiticondictio
uenerit rursus agere põterit. Si sip̃¬
sens sit debitum. ypotheca uõ sub con¬
ditione. ⁊agatur ante condictionem
ipothecaria uerum quid̃ ẽ pecuniã
solutam neẽ. s⁊ auferri rpothecã ini
quũ est. Idõꝙ arbitrio iudicis cau̾tio¬
nes int̃ponedesunt. si cõnͣditio extitũ
nec pecinia soluatur: restitui ipothecã
si inrerum natura sit pp̃t usuras quoꝙ
siobligatasit ypotheca: usure solui d̾¬

Expanded text:
creditor potest adversus quemlibet possessorem, sive tantum pactum conventum de hypotheca intervenerit, sive etiam possessio tradita fuerit, deinde amissa sit. Etiamsi creditor iudicatum debitorem fecerit, hypotheca manet obligata, quia suas condiciones habet hypothecaria actio, id est si soluta est pequibus cessantibus tenet. et si cum defensore in personam egero, licet is mihi satisdederit et damnatus sit, aeque hypotheca matheca, dicendum est ante condicionem non recte agi, cum nihil interim debeatur: sed si sub condicione debiti condicio venerit, rursus agere poterit. sed si praesens sit debitum, hypotheca vero sub condicione, et agatur ante condicionem hypothecaria, verum quidem est pecuniam soquum est: ideoque ar bitrio iudicis cautiones interponendae sunt 'si condicio exstiterit nec pecunia soluatur, restitui hypothecam, si in rerum natura sit.' Propter usuras quoque si obligata sit hypotheca usurae solui de
Abbreviated transcription (Latin):
um conu̾enit ut his qͥ ad
refectionẽ edifitii ardidit oepenso¬
nib uire pignoris ipẽ cieditum reci¬
piat enamactiones ũtiles adũsus ĩ¬
quilinos accipiz cautioĩs exẽplo ꝗͣ debi

Expanded text:
um conuenit, ut is, qui ad refectionem aedificii credidit, de pensionibus iure pignoris ipse creditum recipiat, etiam actiones utiles aduersus inquilinos accipiet cautionis exemplo, quam debi
Abbreviated transcription (Latin):
uno donasset. idꝙ p̃diumuir pig̾ri
dedisf. post diuortiũ mulier possessi¬
onẽ p̃dii suirecuꝑauit. ⁊ id̾ ꝑ̃ dium
titate ꝓprium mulier negotiũ genis¬
se nͨ auenũ suscepine idetn.¬

Expanded text:
o donasset idque praedium uir pignori dedisset, post diuortium mulier possessionem praedii sui reciperauit et idem praedium titate proprium mulier negotium gessisse, non alienum suscepisse uidet
Abbreviated transcription (Latin):
taerat ut sipꝰ certum tp̃s uec i łgał solu¬
tum ñ eẽt. is fimdus addĩ i edeat. pꝰ¬
ea is fundus aposteron pignori datũ
ẽ. quesitum ẽ anrecte pignoridatus ẽẽt
galis tam debitor quã cred ĩtorcessarz̃.¬

Expanded text:
solutum non esset, is fundus ad dominum redeat: postea is fundus a possessore pignori datus est: quaesitum est, an recte pignori datus est. galis tam debitor quam creditor cessa
Abbreviated transcription (Latin):
.x. ⁊ P ertint ħedictũ ad
cas capitis diminutiones. q̃ saluaci¬
uitate contiñgũt Iceteꝵ suie amis¬
sione ciutatis. siuelibt̃atis amis¬
siõe ꝯtingat. capitis diminutio
cessabit edictum. neꝙ possũt hii ĩc¬
pemtus conueniri. Dabit̃ plane
accio m̃cõs. adquos bona ꝑuene

Expanded text:
. Pertinet hoc edictum ad eas capitis deminutiones, quae salua ciuitate contingunt. ceterum siue amissione ciuitatis siue libertatis amissione contingat capitis deminutio, cessabit edictum ‹n›eque possunt hi penitus conueniri: dabitur plane actio in eos, ad quos bona peruene
Abbreviated transcription (Latin):
dõ ut ciuitatem anittant. ¶Nẽre¬
spiciendũ q̃ capitis dimimitioẽ pe¬
ant. ⁊ pͥmo deea capitis diminutioẽ
q̃ salua cuitate accidit. ꝑꝗ̃ publica
ura ñ int̃uerti constat. nã man̾e
magistratum. ł senatorem. ł iuidi¬
cem certumest

Expanded text:
o, ut ciuitatem amittant. Nunc respiciendum, quae capitis deminutione pereant: et primo de ea capitis deminutione, quae salua ciuitate accidit, per quam publica iura non interuerti constat: nam manere magistratum uel senatorem uel iudicem certum est
Abbreviated transcription (Latin):
luta eẽ deb. aut conomine satis fac¬
tinueẽ utnascitur pigneratitia accõ
¶Satis factũ aut̃ accipinus ꝗ admodũ
uoluit creditor licr ñ sit solutum si¬
uealuis pigñoril sibi caueriuoluit.
sut abħ recedat. siue fide iussorib siue
reo dato. siue p̃cio aliquo. ł uuda ꝯim̃¬
tione. nascitur pigneraticia accio.
Et gnãliter dicendument quonens
recede uoluit c̾ditor apignore. iud̾i
ei sanc factum. siut ipẽ uoluit sibiea¬
uit. licr inħ dece̾ptus sit. ¶ Is quoꝙ
quirem alienã pigñori dedit solutape¬
cuna põt pignetatitia age ¶Qañ¬

Expanded text:
mine satisfactum esse, ut nascatur pigneraticia actio. satisfactum autem accipimus, quemadmodum uoluit creditor, licet non sit solutum: siue aliis pignoribus sibi caueri uoluit, ut ab hoc recedat, siue fideiussoribus siue reo dato siue pretio aliquo uel nuda conuentione nascitur pigneraticia actio. et generaliter dicendum erit, quotiens recedere uoluit creditor a pignore, uideri ei satisfactum, si ut ipse uoluit sibi cauit, licet in hoc deceptus sit. Is quoque, qui rem alienam pignori dedit, soluta pecunia potest pigneraticia e
Abbreviated transcription (Latin):
ut instrum̃ti facuitate subducta
debitor ca perenr. posse debitorẽ si
ditorragi. ¶Titius peciniã mutu¬
am accepit. agaio seio subpignore
culleoꝵ. Isfos culleos cumsens ihõ¬
reos haberet. missus exoffitio anno¬
ne centurio culleos adamonã su¬
stulit acpostea insꝑnͣtia gaii seii e̾¬
oitoris recuꝑatisint. Quero in ter¬
itiura qͥue̾ et o̾yis facta est utrum
titius debitor. anseius creditoragͦ¬
scere debeat: respondi scd̾m ea que¬

Expanded text:
ut instrumenti facultate subducta debitor caperetur, posse debitorem peceditore agi. Titius cum pecuniam mutuam accepit a Gaio Seio sub pignore culleorum: istos culleos cum Seius in horreo haberet, missus ex officio annonae centurio culleos ad annonam sustulit ac postea instantia Gaii Seii creditoris reciperati sunt: quaero, intertrituram, quae ex operis facta est, utrum Titius debitor an Se‹ius› creditor adgnoscere debeat. respondit secundum ea qu
Abbreviated transcription (Latin):
põt creditor. siforte pigneratitia. ł ex
alia causa cumeoagetur. ¶Quireꝓbos
nũmos soluit c̃ditori. anhãt pigno¬
raticiam accõnẽ quasi soluta pecunia:
querit̃. ⁊ constat neꝙ pigneraticia eũ
oagere. neq lilti eumposse. quiareꝓ¬
ln pecunia ñ lib̾ai᷑ soluentem. Reꝓbiᷤᷤ
anuo̾ ł expectare debeat quoᷤ ad ep̃tor
soluat. ł susciꝑe acciones adu̾sus ep̃to¬
rem.⁊ arbitror ñ eẽ urguendum ad so¬
utlone creditorem. s aut expectare
delere debitorẽ. aut siñ expectat mã¬
dr̃ ei accõnes adu̾sus ep̃torem ꝑiculo tñ.
uñditoris. Qd̾ si accepit iampecumam¬
nec suꝑ fluum reddidit inprgneratitio
taũi. Ulane sꝑꝑmaleficiis sius coher

Expanded text:
potest creditor, si forte pigneraticia uel ex alia causa cum eo agetur. Qui reprobos nummos soluit creditori, an habet pigneraticiam actionem quasi soluta pecunia, quaeritur: et constat neque pigneraticia eum agere neque liberari posse, quia ‹re›proba pecunia non liberat soluentem, reprobis an uero uel exspectare debeat, quoad emptor soluat, uel suscipere actiones aduersus emptorem? et arbitror non esse urguendum ad solutionem creditorem, sed aut exspectare debere debitorem aut, si non exspectat, mandandas ei actiones aduersus emptorem periculo tamen uenditoris. quod si accepit iam pecuniam, superfluum reddit. In pigneraticio tauit. plane si pro maleficiis suis coer
Abbreviated transcription (Latin):
pecunia ñ solueret̃. ratem in flumine
sua auctorit᷑ate detimnt. postea slim̃
c̃rint᷑ tratm abifint. siinuito rati¬
ario retinuiss: eius piculo ratem fu¬
isse respondi. Si si debitor sua uolura

Expanded text:
pecunia non solueretur, ratem in flumine sua auctoritate detinuit: postea flumen creuit et ratem abstulit. si inuito ratiario retinuisset, eius periculo ratem fuisse respondit: sed si debitor sua uolunta
Abbreviated transcription (Latin):
engendis p̃posito. Uñ sidomũ cõdu¬
ueris. ⁊ eius partem inͥ locauis. egaq
locaton tuo pensionẽ soluero. pigno¬
raticiam adusus te potero experiri. Nã
uilianus scribit. solmei posse. ⁊ sipar¬
temtibi partem enoluero. tantud̾
erit dicendumꝰ. Plane ieam dũta¬
rat sũmã inuectamea ⁊ illata tene¬
bunturt inqua cenãculum conduri

Expanded text:
gendis praeposito. unde si domum conduxeris et eius partem mihi locaveris egoque locatori tuo pensionem solvero, pigneraticia adversus te potero experiri nam Iulianus scribit solvi ei posse: et si partem tibi, partem ei solvero, tantundem erit dicendum. plane in eam dumtaxat summam invecta mea et illata tenebuntur, in qu
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ cumeo pignon daret affir ma¬
uerit hoc auꝑee. ⁊ ita pignor dedit
idendum erit anes pignori obliga¬
uerit. ⁊ nũquid quia incorpore ꝯsen¬
sumẽ pignor eẽ uideatur qd̾ magiꝰ
ẽ. ł enebitur tam̃ pigneraticia ꝯtra¬
ria accõne quidedit p̃te̾r stelliona
quos itłe sount ei creditori cupignꝰ¬
sdedãt. tiiq enmeo conuenit utea
res quã iam undidat pignori tͥ eẽt.
nichi teegisse constat. quia rẽ aliͨe¬
nã pignori accepis. Eaemmratioẽ
c̃ptorem pignus lib̾atum habere ce¬
pisse neꝙ ad remꝑtinnisse. qd̾euape¬

Expanded text:
 daret, adfirmauit hoc aurum esse et ita pignori dederit, uidendum erit, an aes pignori obligauerit et numquid, quia in corpus consensum est, pignori esse uideatur: quod magis est. tenebitur tamen pigneraticia contraria actione qui dedit, praeter stellionaquos ille soluit ei creditori, cui pignus dederat tibique cum eo conuenit, ut ea res, quam iam uendiderat, pignori tibi esset, nihil te egisse constat, quia rem alienam pignori acceperis: ea enim ratione emptorem pignus liberatum habere coepisse neque ad rem
Abbreviated transcription (Latin):
cepto ferendumẽ. nec audiendus ẽ
debitor sicupa ꝵ  iͥ doneũ seͥeẽ sciat. eli¬
gi quonoiẽ ex honeratipignus suũ
ialit᷑. ¶Pignus manente pͥetate de¬
bitoris. solam poͣssessionẽ trans fert
quesitumẽ.: In quaspecie rectissime sa
iecisset. furtiteneri. Qd̾ si indandoes¬

Expanded text:
cepto ferendum est: nec audiendus est debitor, si, cum parum idoneum se esse sciat, eligit, quo nomine exonerari pignus suum malit. Pignus manente proprietate debitoris solam possessionem transfert quaesitum est. in qua specie rectissime Sabiecisset, furti teneri: quod si in dando
Abbreviated transcription (Latin):
ab imꝑatore no posse ꝑ lilum ꝑ sonam
possessionẽ acquiri. Namh̾ eo ꝑtine¬
bit iupossimus pignoris nob̾ obliga¬
ti possessionẽ ꝑ ꝓ curatorem łtutorem
app̃hendere. Ipãm aũt obligationem
liba ꝑ sona nobis nonsemp acqͣnret.
S̾i siꝓcuratorm̃s ł tutor rempignoi̾
oedit: ipẽ agerepignoratitia potñt.
ꝙ in ꝓcuratore itapcedit. sici mãdatũ
fiũt pignoridare.¬

Expanded text:
ab imperatore nostro posse per liberam personam possessionem adquiri: nam hoc eo pertinebit, ut possimus pignoris nobis obligati possessionem per procuratorem uel tutorem adprehendere, ipsam autem obligationem libera persona nobis non semper adquiret. Sed si procurator meus uel tutor rem pignori dederit, ipse agere pigneraticia poterit: quod in procuratore ita procedit, si ei mandatum fuit pignori dare
Abbreviated transcription (Latin):
sciens prudens ꝙ ł siquis alii obliga¬
tam michi obligauit. necine dehoc
cerciorault. eodem cͥmine plectet᷑.
plane siearos amͣpłac. ⁊ admodicum
eris fuĩt piguorata. dici debebit cessa¬
re. ñ solum stellionatus ernũ. sretiã
pigneraticiam᷑. ⁊ dolo accõnẽ quasi ii
nullo captus sit ꝗ pigͦn scdo̾ loco accep̃.¬

Expanded text:
rudensque uel si quis alii obligatam mihi obligauit nec me de hoc certiorauerit, eodem crimine plectetur. plane si ea res ampla est et ad modicum aeris fuerit pignerata, dici debebit cessare non solum stellionatus crimen, sed etiam pigneraticiam et de dolo actionem, quasi in nullo captus sit, qui pignori secundo loco accep
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ .ł. sẜuemalie̾nam in debitor
pignondedit. aut maliciose in pigͦ¬
re uersatus sit. dicendumẽ locum
hĩe contiarium iudicium. ¶Ntm̃
aut̃ obpecumam. s ob aliam causam
pignus daripõt ueluti siquis pignuꝰ
alicui ded̾it utꝓse fide uibeat.

Expanded text:
 Si rem alienam mihi debitor pignori dedit aut malitiose in pignore uersatus sit, dicendum est locum habere contrarium iudicium. Non tantum autem ob pecuniam, sed et ob aliam causam pignus dari potest, ueluti si quis pignus alicui dederit, ut pro se fideiubeat.
Abbreviated transcription (Latin):
utͦqui dam mał hõib deciperet̃ tuũ
ñ meum detrum̃tumerit. si idmali
piusti. deinde cum ꝯmodati agetes.
necate scirẽ eẽ subreptam uiderine
ꝯdep̃nauit. ⁊ solui postea ꝯperiate rẽ¬
eẽ surreptam. quesituinẽ que tibril
agerepossunt. qͣnͣ ⁊ nora cap̃ sequit᷑
Et sitibirẽ ꝑieulotuo utendã ꝯmo¬
dauero ea que a seruo meo surripiat᷑.
agere mecum futi᷑ posses serui noĩe:¬
iẜuus quẽ tibi ꝯmodane¬
rim furiũ fecerit: utrum sufficiat
contraria ꝯmodati accio. quẽ ad mo¬
ignoranti ꝯmodauit.
utereri usꝙ ad t̃tum locum: simul¬
laculpa tua int̃ueniente in ip̃o m¬
nere deterior equus factus sit: ñ te:¬
neris ꝯm̃odati. Namego inculpa eo¬
io qui intam longumiter. conmo¬
daui: qdieum laborem sustinere
non potuit

Expanded text:
uibusdam malis hominibus deciperetur, tuum, non meum detrimentum erit, si id malipuisti: deinde cum commodati ageres nec a te scirem esse subreptam, iudex me condemnauit et solui: postea comperi a te esse subreptam: quaesitum est, quae mihi agere possunt, quando et noxa caput sequitur. et si tibi rem periculo tuo utendam commodauero eaque a seruo meo subripiatur, agere mecum furti possis serui nomineuus, quem tibi commodauerim, furtum fecerit, utrum sufficiat contraria commodati actio quemadmoignoranti commodauit.utereris usque ad certum locum, si nulla culpa tua interueniente in ipso itinere deterior equus factus sit, non teneris commodati: nam ego in culpa ero, qui in tam longum iter commodaui, qui eum laborem sustinere non potuit
Abbreviated transcription (Latin):
ficta Idẽq isi accepto latasit pecuĩa.
sortemountarat. ł inusinas obstric¬
suieñsint. sitam̃pignus ⁊ ineas obli¬
gatum fuit: quã diu quidexbis debetͣ
pigneraticia cessabit. Alia causa est
eaꝵ quas quis supralicitum moduni
ꝓmisit. Namhepenitus illiei̾te st̃t.¬
¶ Sicceditori plures ħedes extiteruit.¬
⁊ uniexhis pars eius soluatin. ñ debr̃
ceteri h̾edes creditoris in iuria afsici.
si possũt totũ fũdũun de oblato debi¬
tori eõ qd̾ coheredi eoꝵ soluit. Quesẽ¬
tentia non ẽ sine̾ratione. ¶ Solutan¬

Expanded text:
facta: idemque et si accepto lata sit pecunia, sortem dumtaxat vel in usuras obstricsive non, si tamen pignus et in eas obligatum fuit, quamdiu quid ex his debetur, pigneraticia cessabit. alia causa est earum, quas quis supra licitum modum promisit: nam hae penitus illicitae sunt. Si creditori plures heredes exstiterint et uni ex his pars eius solvatur, non debent ceteri heredes creditoris iniuria adfici, sed possunt totum fundum vendere oblato debitori eo, quod coheredi eorum solvit: quae sententia non est sine ratione. Soluta
Abbreviated transcription (Latin):
gnoris que corpom s ap̃ eum fui̾t resti¬
tuere deb. ne᷑e quicꝗͣ am̃pliuo p̃iare
cogͥ. Itaꝙͣ simedio tpẽ pignus eͥditor
pignor ced̾it. dno soluentẽ pecunã
quamdebuit. sod̾i̾ ꝑignoris neꝙ ꝑse¬
cimo d̾abinir. neꝙͣ retentio relinq̃t̃.¬

Expanded text:
tituere debet nec quicquam amplius praestare cogitur. itaque si medio tempore pignus creditor pignori dederit, domino soluente pecuniam quam debuit secundi pignoris neque persecutio dabitur neque retentio relinque
Abbreviated transcription (Latin):
pensionib p̃teritis. etiam sicia pp̃¬
tio soluta non sit: prgnus põtuenire.
¶S⁊ si ita sepͥtum sit .s. quirecumia sua
die soluta nonerit. stati conpetit ei
pacti conuentio ¶deuenͬdendopigͦ¬
re iirempactio concipiendaẽ ut om̃
contineantur. S⁊ ⁊ si creditoris dum¬
ne uenirepot ñ solum obsortem ñ
solutã uenne poterit. s obceteraꝙͦ¬

Expanded text:
teritis, etiamsi una portio soluta non sit, pignus potest uenire. sed si ita scriptum sit: 'si qua pecunia sua die soluta non erit', statim competit ei pacti conuentio. De uendendo pignore in rem pactio concipienda est, ut omnes contineantur: sed et si creditoris dumne uenire potest, non solum ob sortem non solutam uenire poterit, sed ob cetera
Abbreviated transcription (Latin):
tor pluris fundum pignoratũ un¬
did̾it. si id feneres. usinã eius pecu¬
me prãme deb ei qui ded̾it ꝓignus.
S⁊ ⁊ supẽ usus sit e apecnma uilnã
prãri oportet. Qd̾ sieamde positam
habuĩt. usuras ñ deb.¬

Expanded text:
pigneratum uendiderit, si id faeneret, usuram eius pecuniae praestare debet ei, qui dederit pignus: sed et si ipse usus sit ea pecunia, usuram praestari oportet. quod si eam depositam habuerit, usuras non deb
Abbreviated transcription (Latin):
dict int̃ pretatio ñ est difficilis u̾ium
solum modo notandũ. qd̾ ꝗ edictũ ꝯce¬
pit. ꝯmodati fecit m̃tionem. cũ pacuinꝰ
utendi fecit m̃tionẽ. ¶ Int̾ ꝯmodatũ
aũt tutendum datum. labeo ꝗ dcant
tantum int̾ eẽ: quantũ int̃ genus et
spẽm. ꝯmodari urẽ m̾obilem. ñ etiam
paret ꝓͥe ꝯmodata res licit᷑.⁊ quesoli
pilli ꝑsonã sinetutoris auetoritate. isꝙ¬

Expanded text:
dicti interpretatio non est difficilis. unum solummodo notandum, quod qui edictum concepit commodati fecit mentionem, cum Pac‹o-› nius utendi fecit mentionem. inter commodatum autem et utendum datum Labeo quidem ait tantum interesse, quantum inter genus et speciem: commodari enim rem mobilem, non etiamprie commodata res dicitur et quae soli pilli persona sine tutoris auctoritate, us
Abbreviated transcription (Latin):
lus .a2. sunt cessiss⁊ stq̃pusatio succer¬
sisse ¶Item quero si ñ successiss: an
deconsti tuta teneat̃ : marcellus.Rꝵ. ĩ
pꝰsitqͦuesitum est. Dixi ñ eẽ audienonm.
siuelit hodie fidem ꝯ stitute rei fr̃an¬
ẽ. ¶ Siune uirando d̾e sato deb̾i tͥ¬
oubitat modestius facere qui referat
ꝗ̃ ut ipẽ iuret. Nulla distinetio adhi¬
bentur.tam ni obtuam facilitatem
acmeam uereclundiam sub secutasit
eius modi fecit decẽ quelutius titiuᷤ
exarra tua nitua acceꝑat. salua rõe¬
scd̾m ea queꝓponerentur accõne deꝯ
stituta pecunia eum teneri.
labeonis existimantis. si postquã ꝗ
ꝯstituit ꝓ alio. dñs eidenunei⁊. nesol¬
uat ifactum exeptionẽ oandã. Nlec
ininito roponuis. Nã cumsemel sit¬

Expanded text:
stipulatio, successisse. item quaero, an, si non successisset, de constituta teneatur. Marcellus respondit in possit, quaesitum est. dixi non esse audiendum, si uelit hodie fidem constitutae rei frangere. Si iureiurando delato deberi tubitat modestius facere qui referat, quam ut ipse iuret, nulla distinctio adhibetur, tametsi ob tuam facilitatem ac meam uerecundiam subsecuta sit eiusmodi fecit: 'Decem, quae Lucius Titius ex arca tua mutua acceperat, salua rdum ea quae proponerentur actione de constituta pecunia eum teneri. Labeonis existimantis, si, postquam quis constituit pro alio, dominus ei denuntiet ne soluat, in factum exceptionem dandam: nec immerito Pomponi
Abbreviated transcription (Latin):
ip.i. Simei cnisa᷑ doluntantũ. ¶ Co¬
modatam rẽ missus ꝗ repetẽt cummirece¬
piss. aufugit si dñs eidan uisserat.
dũo piit. Si cominonẽdicã miserat.
utreferretur res ꝯmodiata: ei cui cõ¬
cauendum eiest ut reptamiẽ dãs ei
prẽt. ¶ Si quẽ questum fecit is qui
ex pumndum ꝗd accepit. ueluti siui¬
m̃ta fuerint eaꝙ locata sint. idip̃m
piabit eiuexpun dumdedit. Ne¬
ꝙ eium ante eam tem questui cmꝙ eẽ
oportet. priusquã piculo ẽibs sit.¶Si
lbo homini quimichi bonatide ẜ ui¬
ebat qnͣasi ẜuqrem ꝯmodauero uide¬
amus anhabeam ꝯmodati accõnẽ:
Nam ⁊ celsusꝰ filius aiebat siuississẽ¬

Expanded text:
inum. si mei causa, dolum tantum. Commodatam rem missus qui repeteret cum recepisset, aufugit. si dominus ei dari iusserat, domino perit: si commonendi causa miserat ut refer‹r›etur res commodata, ei qui comcauendum ei est, ut repertam dominus ei praestet. Si quem quaestum fecit is qui experiendum quid accepit, ueluti si iumenta fuerint eaque locata sint, id ipsum praestabit qui experiundum dedit: neque enim ante eam rem quaestui cuique esse oportet, priusquam periculo eius sit. Si libero homini, qui mihi bona fide seruiebat, quasi seruo rem commodauero, uideamus, an habeam commodati actionem. nam et Celsus filius aiebat, si iussisse
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃.ł.Solntum ñui detur silis ꝯtesta¬
ta cum debitore sit deipõ debĩto ł si
ipẽ fi deuissor ꝯuentus fuerit.
uata aũt debiti obligatio pignus ꝑi¬
mit. nisi conuenit itpignus repera

Expanded text:
. Solutum non uidetur, si lis contestata cum debitore sit de ipso debito uel si fideiussor conuentus fuerit. Nouata autem debiti obligatio pignus peremit, nisi conuenit, ut pignus repeta
Abbreviated transcription (Latin):
crptimo eo quem dem dustria ad idpo¬
suerit. labeo ait furͣti te agere cum
cipiat debitor depignore abi reddito
replicabitur dedolo ac fraude. ꝑ quam
necreoditum. s ꝑfallaciam ab latum
id intelligitur
im̃ditio ualet. ueꝵ incipit ep̃tor

Expanded text:
cepturo eo, quem de industria ad id posuerit, Labeo ait furti te agere cum cipiat debitor de pignore sibi reddito, replicabitur de dolo et fraude, per quam nec ‹r›ed‹d›itum, sed per fallaciam ablatum id intellegitur.uenditio ualet, uerum incipit emptor
Abbreviated transcription (Latin):
tum tp̃s c̾ditor cum sup̃ma sua oroina¬
quifuit debitor. Quero anexħ qd̾ si¬
gnauit. p̃uidi cĩ aliꝙ sibi fece¬
rit. cum  nullũ marum̃tũ
ũditiõis ꝓferat̃. s solum pacͣtu¬

Expanded text:
tum tempus creditor cum suprema sua ordinaqui fuit debitor. quaero, an ex hoc quod signauit praeiudicium aliquod sibi fecerit, cum nullum instrumentum uenditionis proferatur, sed solum pactu
Abbreviated transcription (Latin):
cipio bnf̾itũ ac nude uoluntatis fua̾t.
ꝯit̾ti innuituas prãtiones accionesꝙ
cuules ntaccidit meo ꝗ absentĩ ne¬
gotia gerere inchoauit. Lleꝙ umpu
nepm̾ra deseret. Susbepiis enim forta¬
sis alius. sus ñcepiss Uoluntatis ni
ẽ suscipe mandatum necessitatis cõ¬
sumare. Igitur sipugillares mͥ ꝯmo¬
dasti ut debitor mͥ caueret. ñr̃ecte faci¬
eonportune repetendo. Hamsinega¬
ses. łemissem. łtestes adhibuissem.

Expanded text:
ncipio beneficii ac nudae uoluntatis fuerat, conuerti in mutuas praestationes actionesque ciuiles. ut accidit in eo, qui absentis negotia gerere inchoauit: neque enim impune peritura deseret: suscepisset enim fortassis alius, si is non coepisset: uoluntatis est enim suscipere mandatum, necessitatis consummare. igitur si pugillares mihi commodasti, ut debitor mihi caueret, non recte facies importune repetendo: nam si negasses, uel emissem uel testes adhibuissem.
Abbreviated transcription (Latin):
artificiis nẽcẽs sariis. erit aocio contia¬
ria./nontam̃ sicut cogatur ẜuis carete
ꝓquantitate sũꝑtuũ debitor. Sient
en neglegere me t̾oitorem dolus
distrahere ꝗ uelim receptim. aut pe
creditor audĩatiur

Expanded text:
artificiis necessariis, erit actio contraria, non tamen sic, ut cogatur seruis carere pro quantitate sumptuum debitor. sicut enim neglegere creditorem dolus distrahere quod uelim receptum aut tibicreditor audiatur
Abbreviated transcription (Latin):
łuxori quohonestius. culta adsede¬
duceret̃. ł siquis ludo sedens p̃tor see¬
ni᷑cs ꝯmodauit. ł ip̃i p̃tori. qͥ ultꝰ
ꝯmõdauit. ¶Nunc indendum deꝗ
b specieb ꝯmodati accio locum hãt
⁊ est ap̃uetẽs dehuius modispciel
dubitatum. Remt᷑ dedi. utẽditori
tuo pignoridaro. dedisti. nrepig̾ra
ut inichi reddas labeo ait. ꝯmodati.
accõnẽ locumhr̃e. Qd̾ ego pͦuto ueꝵ
eẽ. nisi meroes int̾uenit. Tunc enim
ł in factum ł exlocato. ⁊ condueto. a¬
gendum erit.¶Plane siegoꝑĩt᷑ rem
pignor dedo.tnauolimtate. mãda¬
ti eritactio. Idem labeo recte dicit.
ditor aũt noluit redderepignꝰ. ꝯpe¬
in pecuniam. su̾e soluere sumparatꝰ.
Sũptũs plane litis cetrraꝙ equũ ẽ
eum agnoitere ꝗ ꝯmodatum accep̃.
¶Sieroganeris ut ẜuũ tibi cũlan

Expanded text:
uxori, quo honestius culta ad se deduceretur, uel si quis ludos edens praetor scaenicis commodauit, uel ipsi praetori quis ultro commodauit. Nunc uidendum, in quibus speciebus commodati actio locum habeat. et est apud ueteres de huiusmodi speciebus dubitatum. Rem tibi dedi, ut creditori tuo pignori dares: dedisti: non repigneras, ut mihi reddas. Labeo ait commodati actionem locum habere, quod ego puto uerum esse, nisi merces interuenit: tunc enim uel in factum uel ex locato conducto agendum erit. plane si ego pro te rem pignori dedero tua uoluntate, mandati erit actio. idem Labeo recte dicit, ditor autem nolit reddere pignus, compeui pecuniam siue soluere sum paratus. sumptum plane litis ceteraque aequum est eum adgnoscere, qui commodatum accepit. Si me rogaueris, ut seruum tibi cum lance
Abbreviated transcription (Latin):
nbr. itaut tanũ eo̾casus ñprẽt quib
resisti ñpossit. ueluti mortes ẜ uoꝵ q̃
sinedolo ⁊ culpa eius accidunt. latro¬
nũ hostumue incursum. pirataꝵan¬
sidias. nausraguincendium. fugaᷤ
delatronib ⁊ puatis ⁊ naufragio dixi
inuitatum sedice̾t. ⁊ id pegre secum
portamt. sineulla dubitatioe. etiam
pirataꝵ ⁊ latronũ ⁊ naufragiicasimi
praredeb. ¶ħ itasi dumtaxat accipi¬
entis grã ꝯmodata sit res. ¶It sutriuᷤ¬
q. ueluti si ꝯmunẽ amicũ ad cenãin¬
uitauerimus. tuꝙ euis reicurã su sre

Expanded text:
 ita ut tantum eos casus non praestet, quibus resisti non possit, ueluti mort‹e›s seruorum quae sine dolo et culpa eius accidunt, latronum hostiumue incursus, piratarum insidias, naufragium, incendium, fugas de latronibus et piratis et naufragio diximinuitaturum se diceret, et id peregre secum portauerit, sine ulla dubitatione etiam piratarum et latronum et naufragii casum praestare debet. haec ita, si dumtaxat accipientis gratia commodata sit res. at si utriusque, ueluti si communem amicum ad cenam inuitauerimus tuque eius rei curam susce
Abbreviated transcription (Latin):
que exsententia indicis accede poͣt
ñ d̾e beapit᷑. nec sit in obligationem
¶adeo uͭtͦ nimc ꝙ̃ sortes etͥuta. ł sicapu¬
epetatur. arbitrium uidici̾s cesset.
nisiquis di ͤat siuidex ce̾ntũ et ni¬
ginti ꝯ dẽpnare debuerat. centum
soluts eximiu̾sitate. tamersorte
quã expena solutum uid̾i in suꝑsit
petitio eius. ꝙ excedit᷑ sortẽ. ⁊acce¬
datpena ꝓc᷑adem qnͣtitate. Qdꝰ nõ
puto adnnttendũ. Tantomagi qd̾
creditor accipiendo pecumam. etiã

Expanded text:
quae ex sententia iudicis accedere potest, non debeatur nec sit in obligatione, adeo ut nunc quoque sorte soluta uel si Capuae petatur, arbitrium iudicis cesset: nisi si quis dicat, si iudex centum et uiginti condemnare debuerit, centum solutis ex uniuersitate, tam ex sorte quam ex poena solutum uideri, ut supersit petitio eius quod excedit sortem, et accedat poena pro eadem quantitate. quod non puto admittendum, tanto magis, quod creditor accipiendo pe
Abbreviated transcription (Latin):
rit eum qui ꝯmodatũ accep̃. ñ teneri.
nisi fuge p̃stitt culpã. ¶ Si demepe¬
tisses utiriclinium tibi stẽrũerem.
rargentũ adnunisterium p̃berem.
tenerit. q̃ accõne agipossit. ⁊ cuuiᷤ¬
nultumuteẽ custodem posuit: annĩ
Siposu admopericulũ spectare. sumi¬
nus: ad eumpenes quẽ relict̾ũmẽ. E¬
goputo ꝯmodati quid̾ agendum. ueꝵ
custodiam eũprãre debere. penes quẽ
res relict᷑esunt: nisi aliud noĩatĩ ꝯue¬
int. ¶ Siduob nehiculũ ꝯmodatũ
sit. Plocanim simuil. celsus offilius:
scribit.ł .ui.dig̃. quenposse. utrum

Expanded text:
rit, eum qui commodatum accepit non teneri, nisi fugae praestitit culpam. Si de me petisses, ut triclinium tibi sternerem et argentum ad ministerium praeberem, et perierit: qua actione agi possit et cuiinteresse, custodem posui an non: si posui, ad me periculum spectare, si minus, ad eum penes quem relictum est. ego puto commodati quidem agendum, verum custodiam eum praestare debere, penes quem res relictae sunt, nisi aliud nominatim convenit. Si duobus vehiculum commodatum sit vel locatum simul, Celsus filius scripsit li
Abbreviated transcription (Latin):
ssbiinachina perierit. teneri fabrũ
ꝯmodati. ꝗ negligentius machinã
colligant. ¶Qumninmo ⁊ quialias
reꝯmodata unt̃. ñ solum ꝯmodati.
u̾eꝵ q̃ fur̃titenetur ut iulianus .ł.¬
xi. dig̃. scribit. ¶ Demqait sitibico¬
dicẽ ꝯmodaueto. ⁊ ineo cirographari¬
um debitorẽ uum eauere feceris: e¬
ptum. etiã irtoneri ui ĩquit᷑ ꝯmo.¬
dati. Inmo an etiã furti. qm̃ alit̃ re
ꝯmodata usus eo quẽ ad modũ ꝙ eqͦ
inquit ł uestim̃to alit̃ quã ꝯmoda¬
tumẽ unt᷑. furtitenet᷑. ¶usq adeo
añt diligentia inreꝯmodata prãn¬
modatam prar᷑i debeat. Utputa e ꝗͣ
tibi ꝯmodaui ꝗͣ pullus ꝯmittabatur.
etiam pulliie custodiã prãre debeue

Expanded text:
sub machina perierit, teneri fabrum commodati, qui neglegentius machinam colligauit. Quin immo et qui alias re commodata utitur, non solum commodati, uerum furti quoque tenetur, ut Iulianus  scripsit. denique ait, si tibi codicem commodauero et in eo chirographum debitorem tuum cauere feceris eiptum, etiam teneris mihi, inquit, commodati: immo, aitquemadmodum qui equo, inquit, uel uestimento aliter quam commodatum est utitur, furti tenetur. Usque adeo autem diligentia in re commodata praestanmodatam, praestari debeat: ut puta equam tibi commodaui, quam pullus comitabatur: etiam pulli te custodiam praestare debere
Abbreviated transcription (Latin):
rim inẜ uũ aut infundum q̃ pigͣriᷤ
cã acceꝑim. ñ tantumretentionem
si etiam contrariã pigneraticiã accõ¬
nẽ habebo. Finge enim medicis cun
egrotaret ẜuus. &edisse mereamniã.
⁊ cum decessisse. i teminsula tuuuse
łͣrefecisse postea deuitanoẽ. nec hr̃e
qd̾ possem retinere: ¶ Si pignori pła
mancipia datasint. ⁊ quedam certip̃¬
eoꝵ piãret ⁊ cditum suumbãt. reliqͣ¬
in ancipia põt retere. donec eicaue
tõtares pignori attam̃datauenne
poterit. quẽ admodum supẽ cebitor
gnus. pactusꝙ sim utnisisuaquaꝙ
die pecuna solutaeet. unde pignus mͥ¬

Expanded text:
t in fundum, quem pignoris causa acceperim, non tantum retentionem, sed etiam contrariam pigneraticiam actionem habebo: finge enim medicis, cum aegrotaret servus, dedisse me pecuniam et eum decessisse, item insulam fulsisse vel refecisse et postea deustam esse, nec habere quod possem retinere. Si pignori plura mancipia data sint, et quaedam certis pret, et creditum suum habeat, reliqua mancipia potest retinere, donec ei cavetota res pignori data uenire poterit, quemadmodum si ipse debitor gnus pactusque sim, ut nisi sua quaque die pecunia soluta esset, uendere eam m
Abbreviated transcription (Latin):
dubitatum est. Namintoum ⁊ hominiᷤ
custo dia pr̃anda ẽ. sunctus ẽ. ꝯ̃modat᷑.
łetiameius etatis ut custodia indigeret
Certe siħ actumẽ ut custodiam is quro¬
gauit prẽt dicendum erit p̃stare ¶Si in¬
t̃dum ⁊ mortis dãpnum ad eum qui con¬
modatum rogauit ꝑtini. Namsitibi e¬
quũ ꝯm̃ dauero ut aduillã adouceres
tua dbellum duxeris ꝯmodati tenebis.
Ioemerit ⁊ in ho᷑mine.¶Planesisie ꝯmo¬
daui ut adbellum adduceres meũ erit

Expanded text:
dubitatum est. nam interdum et hominis custodia praestanda est, si uinctus commodatus est, uel eius aetatis, ut custodia indigeret: certe si hoc actum est, ut custodiam is qui rogauit praestet, dicendum erit praestare. Se‹d› interdum et mortis damnum ad eum qui commodatum rogauit pertinet: nam si tibi equum commodauero, ut ad uillam adduceres, tu ad bellum duxeris, commodati teneberis: idem erit et in homine. plane si sic commodaui, ut ad bellum duceres, meum erit