comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cũ dĩ essec. fornã seruilẽ ꝓ nr̃a lib̾tate suscepit
xabdi ds̃ orationẽ meã & ne despexeris
dep̃catiorẽ meã : intende michi & exaudi
me Irplex haec dẽp̾catio idõ osten¬
ditur. qđ primã homo ds̃ in statu seruili manens
a conscientia scĩtatis emittit: Scđam. quia sẽ sẽit
iustũ. obedientiã non despici postulat. Tertiã.
ꝓpt̃ infirmitatẽ carnis. ut sibi intendat᷑ exorat
qua ratione intellige o homo: quia nisi pura conscien¬
tia dep̃ceris. adõ ꝓrsus non exaudieris
Contristatus sũ in exercitatione mea. Suã ꝓ mum¬
di uita suscepi. Quia semꝑ exercitatio. ad res
utales & necessarias agitur : Conturbatus sum
auoce mimici. Qui in me samaritanũ & demo¬
niũ habentẽ cũ dĩ essẽm ante scła increpabat:
Uel uox accła. Duos inimicos habet aeceła
Unũ aꝑte. & unũ occulte Unũ debet dilige¬
re. & aliũ odire. Diligere ꝓximũ. ut illudͣ
Diligite inimicos ur̃os : bene facite his qui uos

Expanded text:
suscepit. Exaudi, Deus, orationem meam, et ne despexeris deprecationem meam: intende mihi, et exaudi me. Triplex haec deprecatio ideo ostenditur: quod primam homo Deus in statu servili manens, a conscientia sanctitatis emittit. Secundam, quia se scit justum, obedientiam non despici postulat. Tertiam, propter infirmitatem carnis, ut sibi intendatur exorat. Qua ratione intellige, o homo: quia nisi pura conscientia depreceris, a Deo prorsus non exaudieris. Contristatus sum in exercitatione mea. Quam pro mundi vita suscepi: quia semper exercitatio ad res utiles ac necessarias agitur. Conturbatus sum a voce inimici. Qui me Samaritanum, et daemonium habentem, cum Deus essem antea saecula, increpabant. Vel vox Ecclesiae. Duos inimicos habet Ecclesia. Unum aperte, et unum occulte. Unum debet diligere, et alium odire. Diligere proximum, ut illud: Diligite inimicos vestros: benefacite his qui oder
Abbreviated transcription (Latin):
Et edux̃ eos m sp̃e &̾ ñ amuer̃. & inimicos eoꝵ
operuit mare. Collocatis his in spe aternitatis.
operuit mare mimicos eoꝵ : seilicet ut cũ hi
abluebant᷑ baptismo. dubolus cũ suis exerciti¬
bus mergeretur
Et indux̃ eos in montẽ scĩficationis su&: montẽ
quẽ adquisiuit dextera eius. In ipsam xcłaim.
quã uirtute gloriosẽ resurrec rionis suȩ ad quisiuit

Expanded text:
. Et eduxit eos in spe, et non timuerunt, et inimicos eorum . Et eduxit eos in spe, et non timuerunt, et inimicos eorum operuit mare. Collocatis his in spe aeternitatis, operuit mare inimicos eorum, scilicet ut cum hi abluebantur baptismo, diabolus cum suis exercitibus mergeretur. Et induxit eos in montem sanctificationis suae: in montem quem acquisivit dextra ejus. In ipsam Ecclesiam quam vir
Abbreviated transcription (Latin):
Habet uiã diuina ira. cũ in peccati ultione
quis traditus ñ liberat animã suã a supplicio
gehennȩ. uel cũ insipientia quae iumentis est
sĩmilis in morte sempiterna concluditur
Et ꝑcussĩt om̃e primogenitũ in terra eoꝵ. pri-¬
mitias om̃is laboris eoꝵ in tab̾naculis cham
Sicut hȩc gesta in aegypto referuntur : ita &
dñs pr̾incĩpatus & potestates siue demonioꝵ
ssue uitioꝵ in hoc mundo. sacro sc̃o aduentu
suo deleuit. ac triumphauit in ligno crucis suȩ
& ab eoꝵ corde depulit qui calliditati diabolicȩ
dediti fuerant: quia cham calliditas int̃p̃tat᷑
Et abstulit sicut oues popłm suĩ: & ꝑduxit
eos tanquã gregẽ in deserto. His plagis uer-¬
berata dñs aegr̃pto eduxit popłm suũ de
p̃dicta seruitute. quẽ sanguine sũo redime¬
rat. & collocauit eũ i ȩccła. quȩ prius steri.¬
lis fuerat ac deserta. Dẽ qua ait Multi filu
desertȩ : magis qũa eius quæx habetͣ uirũ

Expanded text:
Habet viam divina ira, cum in peccati ultione Habet viam divina ira, cum in peccati ultione quis traditus non liberat animam suam a supplicio gehennae. Vel cum insipientia, quae jumentis est similis, in morte sempiterna concluditur. Et percussit omne primogenitum in terra eorum: primitias omnis laboris eorum in tabernaculis Cham. Sicut haec gesta in Aegypto referuntur: ita et Dominus, principatus, et potestates, sive daemoniorum, sive vitiorum, in hoc mundo, sacrosancto adventu suo delevit, ac triumphavit in ligno crucis suae, et ab eorum corde depulit, qui calliditati diabolicae dediti fuerant, quia Cham calliditas interpretatur. Et abstulit sicut oves populum suum, et perduxit eos tamquam gregem in deserto. His plagis verberata Dominus Aegypto, eduxit populum suum de suprascripta servitute, quem sanguine suo redemerat, et collocavit eum in Ecclesia, quae prius sterilis fuerat ac deserta: de qua ait: Multi filii desertae, magis quam ejus quae habet virum
Abbreviated transcription (Latin):
Tradicht grandini iumenta eoꝵ : & possẽssionẽ
eoꝵ igniꝰ In grandine : castigatio diuina mon.¬
stratur: in qua uel uinexe uel arbores flagel¬
lant᷑ : hȩ scilicet quȩ ꝓ bonis fructib tribu.¬
los ꝓtulẽr̃ Ab hac enim grandine & iumen-¬
ta occidut᷑ . ut eoꝵ insipientia arguat᷑. qui
diuniũ nomen bestiis indider̃.: Ignis quoq ad
depascenda iitia & illuminandã credentium
corda mittit᷑ : sic̃ dñs ait. Ignẽ ueni mittere
in terrã : & hunc uolo ut accendatur
Misst in eos irã indignationis sũxe. indignationẽ
& irã & tribulationẽ. immissionẽ ꝑ angłos ma-¬
los: Ut qui duunis plagis ñ arguebant᷑: dia¬
bolicis insidiis tunderent᷑. Quod autẽ sint angł̃i:
ipsẽ dñs in euangelio declarauit. Ite inquit
in ignẽ. qũe p̃parauit pat̃ m̃s diabolo & angł̃is eiꝰ
Uiam fecit semitȩ ire sue: & ñ peꝑcit a morte
animas eoꝵ. & iumenta eoꝵ in morte conclusit

Expanded text:
Et tradidit grandini jumenta eorum, et possessiones Et tradidit grandini jumenta eorum, et possessiones eorum igni. In grandine castigatio divina monstratur: in qua vel vineae, vel arbores flagellantur: hae scilicet quae pro bonis fructibus, tribulos protulerunt. Ab hac enim grandine et jumenta occiduntur, ut eorum insipientia arguatur, qui divinum nomen bestiis indiderunt. Ignis quoque ad depascenda vitia et illuminanda credentium corda mittitur, sicut Dominus ait: Ignem veni mittere in terram: et quid volo, nisi ut accendatur ? Misit in eos iram indignationis suae: indignationem, et iram et tribulationem, immissionem per angelos malos. Ut qui divinis plagis non arguebantur, diabolicis insidiis tunderentur. Qui autem sint angeli, ipse Dominus in Evangelio declaravit: Ite, inquit, in ignem, quem praeparavit Pater meus diabolo et angelis ejus . Viam fecit semitae irae suae, et non pepercit a morte animabus eorum, et jumenta eorum in morte conclusit.
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ ne biberent. Uana phylosophoꝵ uerba
quae in doctrinis platonicis aeccłx paruulos
deiceps potarentur.
Misit in eos cynomiã & comedit eos. In cy¬
nomia cr̃ncoꝵ sec tã inelicauit. quȩ libidi¬
nẽ atq luxuriã summũ p̃dicat᷑ bonum
Et ranã: & disꝑdidit eos. In randeꝵ uocib
poctarũ carmina designant᷑: quȩ ꝑ inflatio¬
nem uerbositatis exterminationum fabu¬
las intuleruNt
Et dedit erugini fructus eoꝵ: In erugne
siue canicula: fornicationis forma monstrat᷑
Pã sic̃ haec lento repens conamine crudelis:¬
sime arboꝵ fructib insidiatur. ita & hȩc
blande illicens homines. iniquis eos atq oc¬
cultis morsib seuissime uorat. Et labores
eoꝵ locustę In locusta. humani generis
discordiaxe confutant᷑. Qua cũ sine: ordinatum
ducat exercitũ : humanũ tamen genus sẽmꝑ
dissidet ac discordat
Oecidit in grandine uineas eoꝵ : & moros
eorum m pruma

Expanded text:
eorum ne biberent. Vana philosophorum verba, eorum ne biberent. Vana philosophorum verba, quae in doctrinis Platonicis Ecclesiae parvulos deinceps potarentur. Misit in eos cynomyiam, et comedit eos. In cynomyia Cynicorum sectam indicavit, quae libidinem atque luxuriam, summum praedicat bonum. Et ranam, et disperdidit eos. In ranarum vocibus, et poetarum carmina designantur, quae per inflationem verbositatis exterminationum fabulas intulerunt. Et dedit aerugini fructus eorum. In aerugine, sive canicula, fornicationis forma monstratur. Nam sicut haec lento repens conamine, crudelissime arborum fructibus insidiatur: ita et haec blande illiciens homines, iniquis eos atque occultis morsibus saevissime vorat. Et labores eorum locustae. In locusta, humani generis discordiae confutantur. Quae cum sine rege ordinatum ducat exercitum, humanum tamen genus semper dissidet ac discordat. Occidit in grandine vineas eorum, et moros eorum in pruina.
Abbreviated transcription (Latin):
dit om̃em irã suã: Multitudo enĩ msericordi-¬
arũ continet eũ : ut dũ expectat pęnitentiam.
non puniat delinquentẽ : quia ñ uult mortẽ
pecratoris. sed ut conuertatur & inuat
Et rememoratus ẽ. quia caro sunt Scit enim
quia caro semꝑ resistic legi dĩ. Sp̃s uadens &
non rediens: Nouit eniꝰ quia homo amissõ
recedit a peccatorib: qu̾a dni in uolatabris pec¬
caminũ sunt. non reuertitur ad eos:
uotiens exacerbauer̃ eũ in desẽrto : in iram
concitauer̃ eũ in maquosõ In incredulitate
utiq atq ariditate cordis sui
exacerbauer̃ Erat tunc morses sc̃s isrł. qui
dm̃ & mente uidebat & ocilis: quẽ sẽpius exa¬
cerbant. Sed & ninc exacerbant. cũ audiunt
N on sunt recordati manus eiꝰ. die qua redemit
eos de manu tribulantis. Pharaonis utiq
qui figuraliter diabolus dicitur
Sicut posint in agypto signa sua: & ꝓdigia
sua in campo taneos. Sicut enĩ tunc in decẽ
Conuertit in sanguine flumina eoꝵ : & imbres

Expanded text:
is eorum, etc. Multitudo enim misericordiarum continet eum, ut dum exspectat poenitentiam, non puniat delinquentem: quia non vult mortem peccatoris, sed ut convertatur et vivat . Et rememoratus est, quia caro sunt. Scit enim, quia caro semper resistit legi Dei. Spiritus vadens, et non rediens. Novit enim quia homo, amisso recedit a peccatoribus, quamdiu in volutabris peccaminum sunt, non revertitur ad eos. Quoties exacerbaverunt eum in deserto: in iram concitaverunt eum in inaquoso. In incredulitate utique atque ariditate cordis sui. exacerbaverunt. Erat tunc Moyses sanctus Israel, qui Deum et mente videbat et oculis, quem saepius exacerbabant. Sed et nunc exacerbant, cum audiunt,Non sunt recordati manus ejus: die qua redemit eos de manu tribulantis. Pharaonis utique, qui figuraliter diabolus dicitur. Sicut posuit in Aegypto signa sua, et prodigia sua in campo Taneos. Sicut enim tunc in decem Convertit in sanguinem flumina eorum, et imbres
Abbreviated transcription (Latin):
penitentiã agere ceperint. excitat᷑. & ꝑcussis
uitiis usq in posteriora tempoꝵ. traditisq in
oppbriũ sempiternũ iugilat in eis
Et reppulit tab̾naculũ iosẽph. & tribũ effrem
non elegit: Sed elegit tribũ iuda. montẽ sron
que dilexit. Non ad hoc reppulit tribũ ioseph.
uel effrẽ. ut in xternũ sperneret. sed noluit
de ea suscipere carnẽ. eligens tribũ uidae de
qua beata maria ꝓcederẽt. ex qua nasceretur
ipse. ut dilectionis suȩ montẽ idẽ. xccl̃am eleuant
Et edificauit sicut imicornũ sc̃ificiũ suũ in t̾ra
quã fundauit in scła. Ipsam accl̃am suam
singulari urtute firmauit.: ut immobilis
in secula sempiterna persisteret
Elegit diud scruuĩ ͥx sustulit eũ de grogibus
ouiũ : & de post fetantes accepit eum
Pascere iacob seruũ siuĩ: & isrł hereditatẽ suã¬

Expanded text:
poenitentiam agere coeperint, excitatur. Et percussis poenitentiam agere coeperint, excitatur. Et percussis vitiis usque in posteriora temporum, traditisque in opprobrium sempiternum, vigilat in eis. Et repulit tabernaculum Joseph, et tribum Ephraim non elegit: sed elegit tribum Juda, montem Sion quem dilexit. Non ad hoc repulit tribum Joseph vel Ephraim, ut in aeternum sperneret: sed noluit de ea suscipere carnem, eligens tribum Juda, de qua beata Maria procederet, ex qua nasceretur ipse, ut dilectionis suae montem, id est, Ecclesiam elevaret. Et aedificavit sicut unicornium sanctificium suum in terra, quam fundavit in saecula. Ipsam Ecclesiam suam singulari virtute firmavit, ut immobilis in saecula sempiterna persisteret. Elegit David servum suum, et sustulit eum de gregibus ovium, et de post fetantes accepit eum. Pascere
Abbreviated transcription (Latin):
non plorabant᷑ Manufeste hic excidiũ illud
quod in herusolimis sub tito uesp̾asimoq actũ
est p̃conauit Et quia tanquã acta agenda
p̃dixit : nouerit qui legit. quia apud dñm
futura iã facta sunt: Sed utinã & in nobis
hoec dño cooperante funt: ut concupiscẽntia de¬
cidat: Erecta potestate uirtutũ. forma mi-¬
qui amoris corruat. Electa axcła pulchritar¬
dine. interimat᷑ popłs uitioꝵ Uiuificata nũ¬
meroñtate uirtutũ. respuatur terrena heredi¬
tas: adquirat᷑ regnũ dei. Iuuenulũ id ẽ. inci¬
pieris peccatũ. a uirtute sp̃s scĩ exurat᷑: &
uirgo anima lxtetur incentorẽs uitiorum.
glidio idẽ uerbo dĩ trucident᷑. ut exultent
mentes ab his uiduatȩ cum xp̃o
t excitatus ẽ. tanqũa dormiens dñs: tanqu̾a
potens crapulatus a umo
Et ꝑcussĩt mimicos suos in posteriora: opꝓbriũ
sempiternũ dedit eis. Ut dormiens & quasi
ebrius habet᷑ dñs in cordib iniquoꝵ Cinaut̃

Expanded text:
nes eorum, etc. Manifeste hic excidium illud quod in Jerosolymis sub Tito Vespasianoque actum est, praeconavit. Et quia tamquam acta agenda praedixit, noverit qui legit, quia apud Deum futura jam facta sunt. Sed utinam et in nobis haec, Domino cooperante, fiat, ut concupiscentia decidat, erecta potestate virtutum. Forma iniqui amoris corruat, erecta Ecclesiae pulchritudine. Interimatur populus vitiorum, vivificata numerositate virtutum. Respuatur terrena haereditas, acquiratur regnum Dei. Juvenculus, id est, incipiens peccatum, a virtute Sancti Spiritus exuratur, et virgo anima collaetetur. Incentores vitiorum, gladio, id est, verbo Dei trucidentur, ut exsultent mentes ab his viduatae cum Christo. Et excitatus est tamquam dormiens Dominus, tamquam potens crapulatus a vino, et percussit inimicos suos in posteriora, opprobrium sempiternum dedit eis. Ut dormiens et quasi ebrius, habetur Dominus in cordibus iniquorum. Quum autem
Abbreviated transcription (Latin):
ris debemus accipere. quia leue fuit & nullo
peccato p̃grauatũ ẽ : Aut certe nuibẽ leuẽ debe¬
mus sanc̾ tã mariã accipere. nullo semine hu¬
mano p̃grauatã Ecce iñs uenit in aegrpto scłi
istius sũꝑ nubẽ leuẽ uirginẽ: Et dẽduxit eos
in nube diei. Pulchre dixit diei Nubes enĩ.
illa non fiut in tenebris : sed semꝑ in luce
Et tota noc te in illuminatione ignis. Et tene.¬
brae ñ sunt absconsȩ ate. Sicut lux tibi. ita
dixit quid consumens. Nobis intelligentiã
dereliquit Qui suꝑ fundamentũ xp̃i edifica:¬
uer̃ lignũ. fenũ: stipulã. dñs illis ignis consu¬
mens ẽ. Ignis : duplicẽ habet naturã. Et lucet:
& urit Siꝰ peccatores sumus : incendit. Si
iusti: lucet nobis.
nterrupit petrã in deserto. In terrupta nobis
ẽ. petra in heremo. Percusiã ẽ. petra. & fluxer̃
aquae. Illa petra quȩ dxit: qui sĩtit ueniat¬
& bibat: de cuius uengre fluxer̃ flumina:.

Expanded text:
corpus debemus accipere: qui leve fuit, et nullo corpus debemus accipere: qui leve fuit, et nullo peccato praegravatum est. Aut certe nubem levem debemus sanctam Mariam accipere: nullo semine humano praegravatam. Ecce Dominus venit in Aegyptum, saeculi istius: super nubem levem, Virginem. Et deduxit eos in nube diei. Pulchre dixit, diei: Nubes enim illa non fuit in tenebris, sed semper in luce. Et tota nocte in illuminatione ignis. Et tenebrae non sunt absconsae a te. Sicut lux tibi, ita mens. Non dixit quid consumens, nobis intelligentiam dereliquit. Qui super fundamentum Christi aedificaverunt, lignum, fenum, stipulam : Dominus illis ignis consumens est. Ignis duplicem habet naturam, et lucet, et urit. Si peccatores sumus, incendit: si justi, lucet nobis. Interrupit petram in deserto. Interrupta nobis est petra in eremo. Percussa est petra, et fluxerunt aquae. Illa petra quae dicit: qui sitit, veniat et bibat; de cujus ventre fluxerunt flumina .
Abbreviated transcription (Latin):
Post oc toginta annos sub roboam. postea scnsaẽ
sunt decem tribus: Uides ergo quid dicitur
Non dicit᷑ dẽ decẽ tribub: secꝰ de hereticis ꝓphe¬
tat᷑ Corã patrib eoꝵ quae fecit mirabilia
Obliti sunt heretici patrib suis: Iuȩ fecit mira-¬
bilia in terra aegypti: In tenebris istius scłi quo-¬
modo illos liberauit In xeccła renati
sunt: & postea ubi nati sunt displicet eis aeccła
in terra xgypti in campo itneos. Ubi ido¬
latria ubi rex agypti. ubi equites agypti.
ubi iamnes & mambres aduersarii morsi.
ubi idolatrȩ nos om̃s eramus in aegrpto. & adño
liberati sumus. Interrupit mare & eduxit eos
Usq hodie o monache fidelis quando educeris
de aegypto. in terrũpit᷑ mare. & sic educeris
Statuit aquas quasi in utrẽ In hebreo non
habet utrem. sed aceruũ Et eduxit eos in
nube diei Ecce dñs ueniet in ȩgrpto. in nube
leui Nubẽ leuẽ. aut ꝓprie corpus saluato

Expanded text:
Post octoginta annos sub Roboam, postea scissae Post octoginta annos sub Roboam, postea scissae sunt decem tribus. Vides ergo quod dicitur, non dicitur de decem tribubus, sed de haereticis prophetatur. Coram patribus eorum fecit mirabilia. Obliti ergo sunt haeretici patris sui, qui fecit mirabilia in terra Aegypti, in tenebris istius saeculi, quomodo illos liberavit. In Ecclesia renati sunt, et postea ubi nati sunt, displicet eis Ecclesia. In terra Aegypti in campo Taneos: ubi idololatria, ubi rex Aegypti, ubi equitatus Aegypti, ubi Joannes et Mambres adversarii Moysi, ubi idololatria. Nos omnes eramus in Aegypto, et a Domino liberati sumus. Interrupit mare, eUsque hodie, o Monache fidelis, quando educeris de Aegypto, interrumpitur mare, et sic educeris. Statuit aquas quasi in utre. In Hebraeo non habet, utrem: sed, sicut acervum. Et deduxit eos in nube diei. Ecce Dominus venit in Aegyptum in nube levi. Nubem levem, aut proprie Salvatoris
Abbreviated transcription (Latin):
consequentia. Non custodier̃ testamentũ dei.
& in lege eius noluer̃ ambulare. & obliti sut
beneficiis fuis. Consurrexer̃ contra eũ qui
eos regenerauit in baptismate. Et mirabilia
mrab̾ilia. Uidete sensus scripturarũ. quo¬
modo de filus effrẽ uenit ad historias pre¬
teritas : ut illud quod scriptũ ẽ. Aperiam
i parabolis os meũ. eloquar ꝓposttiones
ab intio. parabolice dictũ ostencht
Corã patrib coꝵ ͥ fecit mirabilia in terra agĩpti
in campo taneos
Interrupit mare & ꝑduxit eos. & statuit aquis
quasi m utrẽ
⁊ deduxit eos in nube diei Dicat aliquis.
U̾im facis scripturae. Simplicit̃ ȩnĩ dieit᷑ de
popło isrł. quando eductus ẽ. de terra egipti
Et ꝓpterea scłm historiã dicit᷑. Et legimus
decem trib qm̃ dereliquer̃ dñ. & idolatrȩ effe.¬
cti sunt: & quasi secuti sunt uitulos aureos
Uideamus asaph ꝓpħ̃ia quo tẽpore fuit. Nt̾iq
illo tempore. quando fuit dauid qua draginta
annis. Rursũm salomon quadraghita annis

Expanded text:
amentum Dei, et in lege ejus noluerunt ambulare, et obliti sunt benefactorum ejus. Consurrexerunt contra eum, qui eos regeneravit in baptismate. Et mirabilium . Videte sensum Scripturarum, quomodo de filiis Ephraim venit ad historias praeteritas: ut illud quod scriptum est: Aperiam in parabolis os meum, loquar propositiones ab initio: parabolice dictum ostendit. Coram patribus eorum quae fecit mirabilia in terra Aegypti, in campo Taneos: interrupit mare, et perduxit eos, statuit aquas quasi in utre, et deduxit eos in nube diei. Dicat aliquis: Vim facis Scripturae: simpliciter enim dicitur de populo Israel, quando eductus est de terra Aegypti, et propterea secundum historiam dicitur. Et legimus decem tribus quoniam dereliquerunt Deum, et idololatrae effecti sunt, et quasi secuti sunt vitulos aureos. Videamus Asaph propheta quo tempore fuerit. Utique illo tempore, quando fuit David quadraginta annis. Rursum Salomon aliis quadraginta annis.
Abbreviated transcription (Latin):
Cum occideret eos querebant eũ & reuerteban-¬
tur : & diluculo ueniebant ad eũ Fagellati
in peccatis. reuertebant᷑. Excussõq infideli.¬
tatis somno: maturabant ut audirent uerbũ dĩ
Et rememorati sunt quia ds̃ aduitor ẽ. eoꝵ.
& ds̃ excelsus redemptor coꝵ ẽ. Nullũ possẽ
intellexer̃ adiutoriũ ferre. nisi illũ qui eos
de sẽruitute agẏpti liberauit.
Et dilexer̃ eũ mͦ ore suo. Cũ dicerent. Om̃ia
quaetunq p̃ceperit mor̾ ses: faciemus Et
lingua sua mentiti sũnt ei. Dicentes morsi.
Om̃ia quȩcunq dixerit dñs. faciemus.
Cor autẽ coꝵ ñ erat rectũ cũ eo: nec fide.¬
les habiti sunt in testam̃to eiꝰ: Nam &
dñs testimonio utens isaiae ꝓpħae. dicebat
Popłs hic labiis me honorat: cor autẽ eoꝵ
longe ẽ a me
usas autẽ e misericors & ꝓpitius fiet pecea

Expanded text:
Cum occideret eos, quaerebant eum, et revertebanCum occideret eos, quaerebant eum, et revertebantur, et diluculo veniebant ad eum. Flagellati in peccatis revertebantur: excussoque infidelitatis somno, maturabant ut audirent verbum Dei. Et rememorabant, quia Deus adjutor est eorum, et Deus excelsus redemptor eorum est. Nullum posse intellexerunt adjutorium ferre, nisi illum qui eos de servitute Aegypti liberavit. Et dilexerunt eum in ore suo. Cum dicerent: Omnia quaecumque praeceperit Moyses, faciemus . Et lingua sua mentiti sunt ei. Dicentes Moysi: Omnia quaecumque dixerit Dominus, faciemus. Cor autem ipsorum non erat rectum cum eo, nec fideles habiti sunt in testamento ejus. Nam et Dominus testimonio utens Isaiae prophetae, dicebat: Populus hic labiis me honorat: cor autem ejus longe est a me . Ipse autem est misericors, et propitius fiet pe
Abbreviated transcription (Latin):
sic & qui eũ desiderauerit. cȩlesti qũẽ suꝑius
dximus pane replet. Ergo hi qui carnes
tantũ & ñ dm̃ desiderauer̃: quid in sẽquenti
pertulerunt indeamus
Adhuc escx eoꝵ erant. in ore ipsoꝵ.
& ira dei ascendit suꝑ ͫ eos
Et occidit pingues eoꝵ. hoec his qui dm̃ post
acceptũ manna dereliquer̃: Nã & nunc in
aeccła sĩ quis carne &̃ sangune xp̃i reficitur.
& declinat ad uitia: nouerit sibi iudiciũ dĩ¬
iminere sicut paulus apłs dicit Qui acce¬
perit corpus & sanguinem xp̃i indigne :
iudiciũ sib̵i simit & bibit Et electͥos isrł
impediuit: Impediunt᷑ & nunc elec tae xcłe:
si non ipsi quoq sacerdotes. innocent̃ hoec sacra¬
menta percipiant
In om̃ib his peccauer̃ adhuc: & non
credider̃ mn mirabilibus eius.
quoadusq desiciant Et cũ festinatione defici¬
unt. quia sãcerdotes dĩ obaudire contemnurĩ.
sic̃ & popłs ille qui contra famulũ dĩ morsen.
murmurabat

Expanded text:
sic et qui eum desideraverit, coelesti, quem superius sic et qui eum desideraverit, coelesti, quem superius diximus, pane replet. Ergo hi qui carnes tantum, et non Deum desideraverunt, quid in sequenti tulerint, videamus. Adhuc esca eorum erat in ore ipsorum, et ira Dei ascendit super eos, et occidit pingues eorum. Haec de his qui Deum post acceptum manna dereliquerunt. Nam et nunc in Ecclesia si quis Carne et Sanguine Christi reficitur, et declinat ad vitia, noverit sibi Dei judicium imminere, sicut Paulus apostolus ait: Qui acceperit corpus et Sanguinem Christi indigne, judicium sibi sumit, et bibit . Et electos Israel impedivit. Impediuntur, et nunc electi Ecclesiae: si ne ipsi quoque sacerdotes innocenter haec sacramenta percipiant. In omnibus his peccaverunt adhuc: et non crediderunt in mirabilibus ejus. quoadusque deficiant, et cum festinatione deficiunt: qui sacerdotibus Dei obaudire contemnunt, sicut et populus ille qui contra famulum Dei Moysen murmurabat.
Abbreviated transcription (Latin):
pane cęli : scĩ reficumt᷑ & angłi Erbaria
misit eis in abundantiã Ut ĩ ñ litterae
ordeo. sed sp̃italis tritici dognate satient᷑
t transtulit austrũ de cęlo : & induxit in
uirtute sua affricum
Et pluit suꝑ eos sicut puluerẽ carnes: &¬
in uentis. flatũ sp̃s scĩ demonstrat. Collatio
autẽ multitudinis quae pulueri uel arenae
maris assĩmilatur: terrenũ & durũ eorũ
arguit sensum
Et cecider̃ in medio castroꝵ eorum.
circa tabernacula eorum
Et manducauer̃ & sãturati sunt nimis
Castra synagogas dicr. Tabernacula uero.
corda eoꝵ in quib haec defluxer̃. Iuad aut̃
eos nimis indicat saturatos: inglunẽ eoꝵ
carnalẽ inerepat. Qđ hi qui de di p̃ceptis
refici debuerant : de puluereis se carnib sen¬
tiunt satiatos Et desideriũ eoꝵ actulit eis:
ñ sunt fraudaiti a desiclerio suo. Immensa pie-¬
tas dm̃i. ut terreno iuetu efũrientes pascit.

Expanded text:
pane coeli, sancti reficiuntur et angeli. Cibaria pane coeli, sancti reficiuntur et angeli. Cibaria misit eis in abundantia. Ut jam non litterae hordeo, sed spiritualis tritici dogmate satientur. Et transtulit Austrum de coelo, et induxit in virtute sua Africum, et pluit super eos sicut pulverem carnIn ventis, flatum Spiritus sancti demonstrat. Collatio autem multitudinis, quae pulveri vel arenae maris assimilatur, terrenum et durum eorum arguit sensum. Et ceciderunt in medio castrorum eorum, circa tabernacula eorum, et manducaverunt, et saturati sunt nimis. Castra, synagogas dicit. Tabernacula vero, corda eorum in quibus haec defluxerunt. Quod autem eos nimis indicat saturatos, ingluviem eorum carnalem increpat: quod hi qui de Dei praeceptis refici debuerant, de pulvereis se carnibus sentiunt satiatos. Et desiderium eorum attulit eis: non sunt fraudati a desiderio suo. Immensa pietas Domini, ut terreno victu esurientes pascit:
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ docet eẽ. israhelẽ scđn carnẽ de quo di¬
citur. Et fornicatus ẽ. ssrł. Si enĩ uidissẽc
mente dm̃. fornicatus utiq non fuisset: Sic¬
& de iacob. cũ esau pollutum idolis adorabat
dioens: Udeo faciẽ tuã: tanquã faciẽ angli
dĩ Uel cũ impnguatus recaleitrauit: non erat
sũpplantator uitioꝵ Ideo & hic ita intelligen.¬
dum ẽ. quia accensus ẽ. in iacob ignis coneu-
carnalem ascendit
Quia non credider̃ in deo. nec sperauer̃ in salu¬
tari eius Nec patrẽ nec filiũ qui salus mun-¬
di est crediderunt
⁊ mandauit nubib de suꝑ: & ianuas cȩli ape¬
ruitͥ Et pluit illis manna ad manducandũ.
uerbũ p̃dicationis quo anima spiritalit̾
pascat᷑ annuntient: Panẽ cȩli dedit cis
panẽ angeloꝵ manducauit homo. Ipse homi¬
ni crbũ p̃buit : qui dixit. Egosum panis
unitȩ qui de cęlo descendi. quiꝰ manducaue¬
rit ex eo. uiu̾et in aternũ Ex hoc enim

Expanded text:
autem docet esse Israelem secundum carnem , de quo diautem docet esse Israelem secundum carnem , de quo dicitur: Et fornicatus est Israel . Si enim vidisset mente Deum, fornicatus utique non fuisset. Sic de Jacob, cum Esau pollutum idolis adorabat, dicens: Video faciem tuam tamquam faciem angeli Dei ; vel, cum impinguatus recalcitravit, non erat supplantator vitiorum. Ideo et hic ita intelligendum est: quia accensus est in Jacob terrenus ignicarnalem ascendit. Quia non crediderunt in Deum, nec speraverunt in salutari ejus. Nec Patrem, nec Filium, qui salus mundi est, crediderunt. Et mandavit nubibus desuper, et januas coeli aperuit. Et pluit illis manna ad manducandum. verbum praedicationis, quo anima spiritualiter pascatur, annuntient. Panem coeli dedit eis, panem angelorum manducavit homo. Ipse homini cibum praebuit, qui dixit: Ego sum panis vitae, qui de coelo descendi: qui manducaverit ex eo, vivet in aeternum . Ex hoc enim
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ male loquit᷑. & qui iustitiã esurire debu-¬
doctores repleti sunt. ex quoꝵ nos p̃dicatione
sĩam uerbi dĩ restingimus. Sed & fontem
baptisim nobis atq martrrii. eadẽ petra osten¬
dit: De latere enĩ eiꝰ cũ ꝑcussus ẽ. singuis
& aqua ꝓcessĩt: quod baptismũ & martyri:¬
ũ figurauit: Torrentes autẽ doc tores dicti.
quna priusquã crederent ab imbrib & uoluta¬
bris istius scłi erant repleti. Nunc autem
baptismo abluti. a fonte uitae ꝑhennis in un-¬
dauer̃ : Addit murmuratio uidaica dicens
unquaid & panẽ poterit dare. aut parare men-¬
sam popło suo. Difficilẽ putat uirtutẽ di.
ut qui edixerit aquã de saxo: quasi non pos.¬
sit i manna dare de cȩlo
Ideo auduit dñs & distulit. Se utiq ab eis.
ne in terrã repromissionis intrarent. Et ignis
accensũs ẽ. in iacob: & ira ascendit in isrł
lacob non semꝑ supplantator uitioꝵ intelligit᷑.
nec nsrł i om̃ib uidens dm̃ accipitur : Apłs

Expanded text:
Deum male loquitur, et qui justitiam esurire debudoctores repleti sunt. Ex quorum nos praedicatione, sitim verbi Dei restinguimus. Sed et ad fontem Baptismi nobis atque martyrii, eadem petra ostendit. De latere enim ejus cum percussus est, sanguis et aqua processit, quod baptismum et martyrium figuravit . Torrentes autem doctores dicti, quia priusquam crederent, ab imbribus et volutabris hujus saeculi erant repleti. Nunc autem baptismo abluti, a fonte vitae perennis inundaverunt. Addit murmuratio Judaica, dicens: Numquid et panem poterit dare, aut parare mensam populo suo? Difficilem putat virtutem Dei: ut qui eduxerit aquam de saxo, quasi non possit manna dare de coelo. Ideo audivit Dominus, et distulit. Utique se ab eis, ne in terram repromissionis intrarent. Et ignis accensus est in Jacob, et ira ascendit in Israel. Jacob non semper supplantator vitiorum intelligitur; nec Israel in omnibus videns Deum accipitur. Apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
liberatorẽ suũ iniquas uculant uerboꝵ sagutas
In ira concitauer̃ eũ in collib siis. & in scul¬
ptilib suis ad emulationẽ eũ ꝓuocauer̃
Relicto enĩ eo. seruier̃ idolis & simulachris:
adorantes etiam i montibus:
Audiuit ch̃s & spreuit : & ad nichilũ redegit
ualde ifrł. Illum qui tantũ nomine & non

Expanded text:
sagittas. In iram concitaverunt eum in collibus suis: et in sculptilibus suis ad aemulationem eum provocaverunt. Relicto enim eo, servierunt idolis ac simulacris, adorantes etiam in montibus. Audivit Dominus et sprevit: et ad nihilum redegit valde Israel. Illum qui tantum n
Abbreviated transcription (Latin):
eis terrã in funiculo distributionis
t habitare fec̃ in tab̃naculis eoꝵ trib isrł
Ciec tis peccati gentib a cordib humanis.
data ẽ. eis possẽssio terrxe uiuentiũ Factũ¬
q ẽ. ut ubi quondã sortilegus ariolusq
habitauerat : nunc mente dm̃ in habitet
Et temptauer̃ & exacerbauer̃ dm̃ excelsũ :¬

Expanded text:
ulo distributionis, et habitare fecit in tabernaculis eorum tribus Israel. Ejectis peccatis gentibus a cordibus humanis, data est eis possessio terrae viventium: factumque est, ut ubi quondam sortilegus hariolusque habitaverat, nunc mente videns Deum inhabitet. Et tentaverunt, et exacerbaverunt
Abbreviated transcription (Latin):
platoniei sunt Deniq ut sc̃iatis qm̃ om̃is elo¬
quentia sęcularis aurũ dicit᷑. hoc ẽ. qđ lingua
eoꝵ quasĩ ꝓpt̃ sp̃lendorẽ auri dcit᷑ calix aureus
babylomi in manu dm̃i Uidete quid dicat
Babylon. confusionis Ergo mundus iste calix
aureus ẽ. De hoc calice aureo: om̃s gentes ꝓ.¬
pinant᷑. filii effr̃e intendentes & mittentes

Expanded text:
Platonici sunt. Denique ut sciatis, quoniam omnis eloPlatonici sunt. Denique ut sciatis, quoniam omnis eloquentia saecularis, aurum dicitur: hoc est, quoniam lingua eorum quasi propter splendorem auri dicitur: Calix aureus Babylon in manu Domini. Videte quid dicat: Babylon confusionis. Ergo mundus iste, calix aureus est. De hoc calice aureo omnibus gentibus propinatur . Filii Ephraim intendentes et mittentes
Abbreviated transcription (Latin):
maiora conscendere. Dicamus ergo filios effre
om̃s eẽ. hereacos. Et isti enĩ recester̃ de
domo dei. & isti dimiser̃ dauid. & habitant
in desertis. Et dicunt᷑ quidẽ columbȩ. quia
legunt ipsi scripturas. sed insipient̃ intelliguis
Multa sunt quae dicant᷑. Filii effr̃e intenden¬
tes & mittentes arcũ Uide om̃s hereticos
qui dereliquer̃ herłm. qui dereliquer̃ tẽplũ
dĩ. qui habitant in samaria: ubi fecer̃ uitulos
aureos in bethel & in dan Et uide quid di-¬
cat fecer̃ intulos aureos in bethel in domo
dĩ: idolatrae facti sunt Et fecer̃ illud in dan
Hoc ẽ. in nicdiciũ suũ & in condemnationẽ dere¬
liquer̃ domũ dñi. & nichil aliud nis̃ de auro
cogitant. Dicat aliquis. Quare fecer̃ uitulos
aureos : Noster thesaurus repositus ẽ. in ua-¬
sis fic tilib Aeccłastici enĩ rustici funt. sim¬
plices sunt. Om̃s uero heretici. aristotelici &

Expanded text:
majora conscendere. Dicamus ergo, filios Ephraim, majora conscendere. Dicamus ergo, filios Ephraim, omnes esse haereticos. Et isti enim recesserunt de domo Dei, et isti dimiserunt David, et habitabant in desertis. Et dicuntur quidem columbae, quia legunt ipsi Scripturas, sed insipienter intelligunt. Multi sunt qui dicuntur, filii Ephraim, intendentes et mittentes arcum. Vide omnes haereticos, qui dereliquerunt Jerusalem, qui dereliquerunt templum Dei, qui habitant in Samaria. Ubi fecerunt vitulos aureos? In Bethel, et in Dan. Et vide quid dicat: Fecerunt vitulos aureos in Bethel, in domo Dei, idololatrae facti sunt. Et fecerunt illud in Dan: hoc est, in judicium suum, et in condemnationem. Dereliquerunt domum Domini, et nihil aliud nisi de auro cogitant. Dicat aliquis, Quare fecerunt vitulos aureos? Noster thesaurus repositus est in vasis fictilibus. Ecclesiastici enim, rustici sunt et simplices: omnes vero haeretici, Aristotelici et
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ sub roboam filiũ salomonis hieroboam filius
nabath scidit popłm a reliquo popło: & decẽ
trib duxit in samariã ludȩ uero tribus &
beniamin: remanser̃ sub imperio roborim. & mul¬
ti de trib leui. qui habitabant hierłm sacerdo¬
tes & leuitȩ. sicut scriptũ ẽ. in paralipomenon
reuersi sunt ad templũ dĩ: hoc ẽ. in hieru̾m
Tres ergo tribus fuer̃. hoc ẽ. uida ipsa regalis
tribus. & beniamin. & postea leuitȩ qui uene.¬
rant de diuersis tribubus ad templũ. Qui ergo
erant in samaria : de tribu effrem habebant regẽ
Quomodo enĩ qui regnabant in udȩa habebant
regẽ de tribu uida & genere dauid: sic qui re-¬
gnabant in samaria habebant regẽ de tribu ef.¬
fraim. & reges ipsoꝵ uocabant᷑ efframi. Lega¬
mus osee ꝓp̾nam: & omnẽ ꝓphetiã euis contra
ligut domũ. & habitat in silus: habitat inde¬
sertis hoc interim scđ̃m literã. debemꝰ
enĩ & historiã ponere. Numc uero post
litterã quasi ꝑ quosclã gradus debemus ad

Expanded text:
quoniam sub Roboam filio Salomonis, Jeroboam filius Nabath scidit populum a reliquo populo, et decem tribus duxit in Samariam . Judae vero tribus, et Benjamin remanserunt sub imperio Roboam, et multi de tribu Levi, qui habitabant in Jerusalem sacerdotes et Levitae, sicut scriptum est in Paralipomenon, reversi sunt in templum Dei, hoc est, in Jerusalem . Tres ergo tribus fuerunt: hoc est, Juda: Juda ipsa regalis tribus, et Benjamin, et postea Levitae ibi venerant de diversis tribubus ad templum. Qui erant ergo in Samaria, de tribu Ephraim habebant regem. Quomodo enim qui regnabant in Judaea, habebant regem de tribu Juda, et genere David: sic qui regnabant in Samaria, habebant regem de tribu Ephraim, et reges ipsorum vocabantur Ephraim. Legamus Osee prophetam, et omnem prophetiam ejus contra liquit domum, et habitat in silvis, habitat in desertis. Hoc interim secundum litteram, debemus enim et historiam ponere. Nunc vero post litteram, quasi per quosdam gradus debemus ad
Abbreviated transcription (Latin):
triarcha & ꝓpħae locui sunt nobis: Et patres
nostri narrauerunt nobis
Propterea illi locuti sunt: uit nos filii eoꝵ sc̃iremus
Et legem posint in ifrahel
Quanta mandauit patrib nr̃is. Ille carnaliter locu¬
tus ẽ: sed nos spiritaliter intelligimus: Ut nota fã.¬
ceret ea filuis suis: hoc ẽ. nobis Propterea illis
locutus ẽ: ut nobis proderent
ilii qui nascentur & exurgent: & narrabunt filuis
suis. Ero patrib inquit tuis. nati sunt tibi filri
Nos filii sumus illoꝵ: illi nobis narrauer̃. & nos
narrauimus filiis nr̃is. Filii coꝵ nos sumiis
Ut ponant in dõ spẽ suã Ut̾ iam non credant in
idolis. sed in dõ credant. Et non oblunscantur
opera dĩ. Ut uideant ordinẽ creatur& : & ex
creatura intelligant creatorẽ Et mandata eius
exquirant Non contemnant sicut iudȩi: sed
exquirant sicut xp̃iani.
Ne fiant sicut patres eoꝵ. Ne murmurent sicut
murmurauer̃ quidã in deserto : & perier̃ Nec¬

Expanded text:
triarchae et prophetae locuti sunt nobis. Et patres triarchae et prophetae locuti sunt nobis. Et patres nostri narraverunt nobis. Propterea illi locuti sunt, ut nos filii eorum sciremus. Et legem posuit in Israel: quanta mandavit patribus nostris. Illis carnaliter locuti sunt: sed nos ea spiritualiter intelligimus. Ut nota facerent ea filiis suis. Hoc est, nobis. Propterea illis locutus est, ut nobis proderent. Filiis qui nascentur et exsurgent, et narrabunt filiis suis. Pro patribus, inquit, tuis nati sunt tibi filii . Nos filii sumus illorum. Illi nobis narraverunt, et nos narravimus filiis nostris, filii eorum nos sumus. Ut ponant in Deo spem suam. Ut jam non credant in idolis, sed in Deo credant. Ut non obliviscantur opera Dei. Ut videant ordinem creaturae, et ex creatura intelligant creatorem. Et mandata ejus exquirant. Non contemnant sicut Judaei, sed exquirant sicut Christiani . Nec fiant sicut patres eorum. Ne murmurent sicut murmuraverunt quidam in deserto, et perierun
Abbreviated transcription (Latin):
inde agrũ figuli in sepulturã peregrinoꝵ. Preciũ
demach: quod ẽ. ager sanguinis Sanguinis ager
fuimus & aduen&e : & non habebamus ubiꝰ re¬
quiesceremus: Ille crucifixus ẽ. & mortnus:
& nos cũ illo consepulti suntus. Ut compleret᷑
inquit quod scriptũ ẽ. in hieremia ꝓpħa
Reculit inquit tringinta argenteos. preciũ quod
in tacharia: Sicets ergo quia & hic erpor
fuit sicut & ibi
Quanta audiumus & cognouimus ea hi uersiculi.
aitendie popłs meus m legẽ meã. usq in istum
uersiculũ & loquar ꝓpositiones ab mitio : ex ꝑsona
xp̃i dicuntur. Ipse saluator loquit᷑. lam̃ ceteros
uersiculos usq ad finẽ psalmi. ex ꝑsona apłor ũ
debemus accipere. Dicente ergo dño. inclinate au.¬
rem ur̃am in uerba oris mei: Oapħ. quod inquit
audistis i sẽcreto. p̃hicate suꝑ tecta Quid dicunt
apłi. Quanta audiuimus & cognouimus ea : & pa¬

Expanded text:
inde agrum figuli in sepulturam peregrinorum . Pretium inde agrum figuli in sepulturam peregrinorum . Pretium demach, quod est, ager sanguinis. Sanguinis ager fuimus et advenae, et non habebamus ubi requiesceremus. Ille crucifixus est, et mortuus est, et nos cum illo consepulti sumus. Ut impleretur, inquit, quod scriptum est in Jeremia propheta: Retulit, inquit, triginta argenteos, pretium quod in Zacharia: Videtis ergo, quia et hic error fuit, sicut ibi . Quanta audivimus et cognovimus ea. Hi versiculi ab: Attendite, populus meus, legem meam: usque in istum versiculum, loquar propositiones ab initio: ex persona Christi dicuntur, et ipse Salvator loquitur. Jam caeteros versiculos usque ad finem psalmi, ex persona apostolorum debemus accipere. Dicente ergo Domino: Inclinate aurem vestram ad verba oris mei. O apostoli, quod, inquit, andistis in secreto, praedicate super tecta . Quid dicunt apostoli? Quanta audivimus et cognovimus ea; et pa
Abbreviated transcription (Latin):
bolis os meũ : loquar ꝓpositiones ab mitio
Hoc isaias non loquit᷑ sed asaph. Deniq & impi¬
us ille porphirius ꝓponit aduersũ nos hoc ipsũ
& dicit. Euangelista uester matheus tã imperi
ab iitio: Ergo simpliciter dicantus: quomodo illud
sũ scriptũ ẽ. in marco : quia hora tertia crueifi¬
xus sit: Hoc udet᷑ eẽ. diuersũ : sed non ẽ. dier¬
sũ. Error scriptoꝵ fuit Et in marco hora sexta
scriptũ fuit. sed multi ꝓ eprsomo groco. putaue.¬
runt eẽ. gamma. Sic enĩ ibi error fuit serptoꝵ.
ut ꝓ asapħ isaã scriberent. Nescimus quia plu
rima aeccła de imperitis congregata fuit gentili¬
bus : Ergo cũ leger̃ in euangelio. ut impleret᷑
quod scriptũ ẽ. in asaph ꝓpħa ille qui primus
scribebat euangeliũ. cep̾it dicere. Quid ẽ. iste
asaph.  ꝓpħa non erat notus in popło: Et quid
teos. & noluer̃ accipere sacerdotes. nec mittere
in corbanan qm̃ erat p̃ciũ sanguinis: & emer̃

Expanded text:
bolis os meum, et loquar propositiones ab initio. bolis os meum, et loquar propositiones ab initio. Hoc Isaias non loquitur, sed Asaph. Denique et impius ille Porphyrius proponit adversum nos hoc ipsum, et dicit: Evangelista vester Matthaeus tam imperitpositiones ab initio: ergo simpliciter dicamus: quomodo illud sum scriptum est in Marco: quia hora tertia crucifixus sit. Hoc videtur esse diversum, sed non est diversum. Error scriptorum fuit: Et in Marco hora sexta scriptum fuit; sed multi episemum Graecum ς, putaverunt esse γ· sicut et ibi error fuit scriptorum: ut pro Asaph, Isaiam scriberent. Scimus enim quia prima Ecclesia de imperitis congregata fuit gentibus. Ergo cum legerent in Evangelio: Ut impleretur quod scriptum est in Asaph propheta: ille qui primus scribebat Evangelium, coepit dicere: Quis est iste Asaph propheta? Non erat notus in populo, et hoc teos, et noluerunt accipere sacerdotes, nec mittere in corbonam, quoniam erat pretium sanguinis: et emerunt
Abbreviated transcription (Latin):
hoc inquit fac tñ ẽ. ut impleretur quod scriptũ
ẽ. Aperiã in parabolis os meũ: & loquar ꝓpo¬
sitiones ab mitio. Uidet᷑ nobis nichil reman:¬
sisse questionis. Sed diligenter attendite
Studii enĩ mei ẽ : non declamare more retho.¬
rico. sed scripturarũ sensus aperire: Deniq
& dñs atq saluator quid dicit. Scrutamini
scripturas: & ibi inuemetis quomodo de me
scriptũ ẽ. Et aliud dixit iuidȩis. Erratis nesci¬
entes scripturas : neq uirtutẽ dĩ. Uidete qͥd
dicat. Erratis. Quare : Nescientes scripturas
Qm̃ autẽ nesitis scripturas. ꝓpterea nescitis
xp̃m qui ẽ. dĩ uirtus & dĩ sapientia Dicit᷑
ergo in matheo: hoec inquit facta sunt.
ut impleretur quod scriptũ ẽ in asiph ꝓpħi¬
Sic enĩ mnuenit᷑ in om̃ib ueterib codicib Sed
homines ignorantes tuler̃ illud Deniq multa
eiungelia usq hodie ita habent: ut impleretur
quod dic tũ ẽ. ꝑ isaiã ꝓpħam Aperiã in para.¬

Expanded text:
ur quod scriptum est: Aperiam in parabolis os meum, et loquar propositiones ab initio. Videtur nobis nihil remansisse quaestionis, sed diligenter attendite : Studii enim mei est non declamare more rhetorico, sed Scripturarum sensus aperire. Denique et Dominus atque Salvator quid dixit? Scrutamini Scripturas, et ibi invenietis quomodo de me scriptum est. Et alibi dixit Judaeis: Erratis, nescientes Scripturas, neque virtutem Dei. Videte quid dicat: Erratis. Quare? Nescientes Scripturas . Quoniam autem nescitis Scripturas: propterea nescitis Christum, qui est Dei virtus, et Dei sapientia. Dicitur ergo in Matthaeo: Haec inquit, facta sunt, ut impleretur quod scriptum est in Asaph propheta. Sic invenitur in omnibus veteribus codicibus, sed homines ignorantes tulerunt illud. Denique multa Evangelia usque hodie ita habent: Ut impleretur quod scriptum est per Isaiam prophetam: Aperiam in para
Abbreviated transcription (Latin):
Generatio praua & exasperans. Hon ego hoc lo¬
quor. Eropħa tuus hoc loquit᷑ de te. Generatio
praua & exasperans. Generatio pessima & adul¬
tera signũ querit : & signũ non dabitur ei nsi
signũ ionae ꝓpħae Suare dixit praua : Quia
facti sunt in arcũ peruersũ. Arcus enĩ nunqũa
extenditur in eũ qui se mittit. sed contra aduer¬
sarios. Ista autẽ generatio cũ esset recta adõ
condita. & haberetur in manu dĩ quasi arcus ut
mitteret ꝑ eã sagittas. uersa ẽ. quasi arcus
ꝑuersus blasphemantes in creatorem suum.¬
P. Generatio quȩ non drexit cor suũ. Usq

Expanded text:
Generatio prava et exasperans. Non ego hoc loquor: Propheta tuus hoc loquitur de te. Generatio prava et exasperans. Generatio adultera et pessima signum quaerit, et signum non dabitur ei, nisi signum Jonae . Quare dixit, prava? Quia facti sunt in arcum perversum. Arcus enim numquam extenditur in eum qui se mittit, sed contra adversarios. Ista autem generatio cum esset recta a Deo condita, et haberetur in manu Dei quasi arcus, ut mitteret per eam sagittas, versa est quasi arcus perversus, blasphemans in Creatorem suum. Generatio quae non direxit cor suum. Usque
Abbreviated transcription (Latin):
dit in specie colũba. non descendit suꝑ turbas
iudȩorum : sed suꝑ unũ iħm: Suuis ergo iudȩe
spom̃ sc̃m̃ accipere: crede in iħm. quoniam sp̃s
s̃s̃ sedet in ihesu
ilii effrẽ intendentes & mittentes arcũ: O quanta
mysteria. o quantaͥ flores. Non dico dies. sed
totus mensis ad intelligentiã istius psalmi non
potest sufficere. In singulis uerbis sensus sunt
Multi hoc interpretantur de corpore & de sp̃u
scõ : hoc ẽ. habemus & thesaurũ in uasis fic filibus
Est quidẽ & ista intelligentia: sed ista multo me¬
lior ẽ. Qm̃ habemus thesarũ preciosisũmũ in
uasis fictilib hoc ẽ. in uerbis rusticis mỹsteria¬
scripturarũ: filii effe ntendentes & muten¬
tes arcũ : conuersi sunt in die belli

Expanded text:
dit in specie columbae, non descendit super turbas Judaeorum, sed super unum Jesum. Si vis ergo, Judaee, spiritum accipere, crede in Jesum, quoniam Spiritus sanctus sedet in Jesu. Filii Ephraim intendentes et mittentes arcum. O quanta mysteria! o quanti flores! Non dico dies, sed et totus mensis ad intelligentiam istius psalmi non potest sufficere. In singulis verbis sensus suntMulti hoc interpretantur de corpore, et de Spiritu sancto: hoc est, habemus thesaurum in vasis fictilibus. Est quidem et ista intelligentia: sed ista multo melior est, quoniam habemus thesaurum pretiosissimum in vasis fictilibus: hoc est, in verbis rusticis Scripturarum. Filii Ephraim intendentes et mittentes arcum, conversi sunt in die belli
Abbreviated transcription (Latin):
necessĩtate compellimur om̃e quod scriptũ est
scđ̾m intelligentiã sp̃italẽ intelligere. Scriptũ
c̃. in terra agypti. In campo taneos. Interrupit
mare. Et eduxit eos in nube diei. & tota no¬
cte in illuminatione ignis: & cetera. Uidemꝰ

Expanded text:
necessitate compellimur omne quod scriptum est, necessitate compellimur omne quod scriptum est, secundum intelligentiam intelligere. Scriptum est: In terra Aegypti in campo Taneos; Interrupit mare, et eduxit eos in nube diei, et tota noc
Abbreviated transcription (Latin):
recepit scriptura diumna. quando ad duutis
prandiũ iuitati fuerimus: cũ intelligentia mitta¬
mus manũ nr̃am ad epulas. Igitͣ & nobis duntis
prandiũ. ꝓpositũ scripturarũ ẽ: Uenimus in pra¬
inde candent lilia. Diuersi flores sunt: anima nr̃a
huc illucq trahit᷑. unde flores pulchriores capiat
Si rosam colligimus: liliũ relinquimus. Si lilium
tulerimus : uiola nobis suꝑsunt: Ita in septuagesĩ¬
mo septimo psalmo qui mesticus ẽ. & sacramentis
plurimis inuolutus. quãcunq aspexeris litteram
flores sunt. flores diuersi. & non possumus totos
eligere. Eligamus autẽ om̃e qđ possumus. Ex
paucis: potest & cetera florũ dignitas contemplari:
Intellectus asaph hiuc titulo p̃notat᷑. Ipsẽ nos
titulus ad intelligentiã ꝓuocat. Asipħh. unus
fuit de choro didascalis. sicut fuer̃ & filii chore.
& idithum : & ceteri. Ergo de ceteris choro¬
didascalis: & iste imus c̃. ꝓpħa. Iuia ergo intel¬
lectus ẽ. simplex. & in psalmo narrat᷑ historia:

Expanded text:
ecipit Scriptura divina, quando ad divitis prandium invitati fuerimus, cum intelligentia mittamus manum nostram ad epulas. Igitur et nobis dives prandium praepositum Scripturarum est. Venimus in prainde candent lilia, diversi flores sunt. Anima nostra huc, illucque trahitur, unde flores pulchriores capiat. Si rosam colligimus, lilium relinquimus: si lilium tulerimus, violae nobis supersunt. Ita et in septuagesimo septimo psalmo, qui mysticus est, et sacramentis plurimis involutus: quamcumque aspexeris litteram, flores sunt. Flores diversi, et non possumus totos colligere. Eligamus autem omne quod possumus, e paucis potest et caetera florum dignitas contemplari. Intellectus Asaph. Hoc titulo praenotatur. Ipse nos titulus ad intelligentiam provocat. Asaph unus fuit de chorodidascalis, sicut fuerunt et filii Core, et Idithun, et caeteri. Ergo de caeteris ex chorodidascalis, et iste unus est propheta. Quia ergo intellectus est simplex, et in psalmo narratur historia:
Abbreviated transcription (Latin):
TENDIIE popłs meus legẽ meĩ: inclina¬
te aurẽ ur̃am mn uerba oris mei
perã in parabolis os meũ : loquar
ꝓpositiones ab mitio. Uidetis quia bene: scriꝰ¬
ptũ ẽ. intellec tus asaph. Demq & in ipsap.¬
phecia sĩc incipit. Attendite popłs meus legẽ
meã Non morsi legẽ. sed legem meã. Inclina¬
te aurem ur̃am in uerba oris mei hocẽ qđ
dicit in euangelio. Qui habet aures audiendi:
audiat. Aperiã in parabolis os meũ. quod¬
illis in parabolã loquor feris: uobis intrinsẽcus
aperiã. Et loquor ꝓpositiones ab initio. Pro
ꝓpositionib in hebrȩo habet enigmata Ergo
om̃e quod dicit᷑. enigna ẽ. Enignia non ẽ. hoc

Expanded text:
linate aurem vestram in verba oris mei. Aperiam in parabolis os meum, et loquar propositiones ab initio. Videtis quia bene supra scriptum est: Intellectus Asaph. Denique et ipsa prophetia sic incipit: Attendite, populus meus, legem meam: non Moysi legem, sed legem meam. Inclinate aurem vestram in verba oris mei. Hoc est quod dicit in Evangelio: Qui habet aures audiendi, audiat . Aperiam in parabolis os meum. illis in parabolis loquor foris, vobis intrinsecus aperiam. Et loquar propositiones ab initio. Pro propositionibus, in Hebraeo habet, in aenigmate. Ergo omne quod dici