comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uib om̃ib sollemnit̃ & eo qͦdignũ erat
honore adimpletis. rex cum exercitu quẽ
congregare poterat iꝑram contendit: ⁊ seqͣ̃n¬
ti die sexto uidelicet. kł mai. comite sibi ex
condicto cum exercitu ex alia parte impigre
occurrente. cura horam diei sextam illucusꝙ
ꝑuenit. Porro sepe memoratus wilłmus ph̃i¬
lippi filius. regie maiestatis celsitudinẽ minꝰ
quã oporteret reueritꝰ. extra oppidum eis
multoꝵ & fortium quos sibi confederauerat
uroꝵ ⁊ armis fretus ⁊ animis audacter oc¬
currit: ⁊ contra uniuersũ illũ exercitũ acerri¬
me dimicare cepit. S ille se agere fortit arbi¬
tratus dum hostib obstinatissime repugnat:
dum in aduersos aciem dirigit & instaurat.
quȩ sibi infelicitatis tẽporalis & adu̾sitatiᷤ
fouea p̃parata sit miser ignorat. Et enĩ iam¬
pͥdem aliqui burgenses qui sacram̃tis ei ñ se¬
mel tantum sed frequent̃ fidelitatẽ fecerant.
cũ quibdã aliis hominib ipsiꝰ de ꝓditione eiꝰ

Expanded text:
uibus omnibus solemniter, et eo quo dignum erat honore, adimpletis, rex cum exercitu, quem congregare poterat, Ypram contendit, et sequenti die, sexto videlicet Kalendas Maii, comite sibi ex condicto cum exercitu ex parte alia impigre occurrente, circa horam diei sextam illuc usque pervenit. Porro saepe memoratus Guillelmus Philippi filius, regiae majestatis celsitudinem minus quam oporteret reveritus, extra oppidum ei, multorum et fortium quos sibi confoederaverat virorum et armis fretus et animis, audacter occurrit; et contra universum illum exercitum acerrime dimicare coepit. Sed ille fortiter se agere arbitratus, dum hostibus obstinatissime repugnat, dum in adversos aciem dirigit et instaurat, quae sibi infelicitatis temporalis et adversitatis fovea praeparata sit, miser ignorat. Etenim jampridem aliqui burgenses, qui sacramentis ei non semel tantum, sed frequenter fidelitatem fecerant, cum quibusdam aliis hominibus ipsius de proditione ejus
Abbreviated transcription (Latin):
quia pͥmitiua illa in primis discipłis ȩccła
a iudeis repulsa. eiusdem redẽptoris dis¬
pensationẽ ad noticiam gentiũ ꝑduxit.
Ipsa enĩ ȩccłia. ñ solũ ex gentib. uerum
etiam ex iudeis. ihrłm idest uisio pacis re¬
ete uocatur: de qua ꝑ psalmistam dicit᷑.
Ihrłm quȩ edificat᷑ ut ciuitas: cuiꝰ parti¬
cipatio eiꝰ in idipsũ. Ipsa & cemplũ: sicut¬

Expanded text:
quia primitiva illa in primis discipulis Ecclesia quia primitiva illa in primis discipulis Ecclesia a Judaeis repulsa, ejusdem Redemptoris dispensationem ad notitiam gentium perduxit. Ipsa enim Ecclesia non solum ex gentibus, verum etiam ex Judaeis, Jerusalem, id est Visio pacis, recte vocatur, de qua per Psalmistam dicitur: Jerusalem quae aedificatur ut civitas, cujus participatio e
Abbreviated transcription (Latin):
erigite: ad hoc pietatis affectu con
in carne humiliatũ: sed adorate in
sua diuinitate dm̃ excelsũ. Amplecti¬
mini paruulũ: sed cogitate immensũ.
Amate humiliatũ: sed timete excelsum.
Iam uͦ dilectissimi si querit᷑. quid mysti¬
ce significatũ fuerit in eo quod redemp¬
tor nr̃. a matre & parentib. ex ꝓpria ci¬
uitate in ihrłm. ad templũ dñi se porta¬
ri uoluit: inuenimꝰ ipsam głosam matrẽ
& uirgineri eitsq propinquos. figuram
gessisse illius ȩccłiȩ. quȩ ex iudea in apłis
credidit. Quando enĩ eccłia ñ uirgo.
uos uni uiro uirginẽ castam exhibere
aꝑo: Quando ipsa ñ mat̃ : de qua per
psalmistam dicit᷑. mat̾ syon dicit homo:¬
Ld in et ingłio. Quicuq fecerit uo¬
frat̃. soror & mat̾ est. Quando electi ñ ꝓpm¬
qui: qui fr̃s & sorores sunt appellati: Ma¬
ter itaq ac ꝓpinqui redemptorẽ nr̃m ana-¬
zareth in ihrłm ad templũ dm̃ deferunt:

Expanded text:
erigite; ad hoc pietatis affectu converigite; ad hoc pietatis affectu convin carne humiliatum, sed adorate in sua divinitate excelsum Deum. Amplectimini parvulum, sed cogitate immensum. Amate humiliatum, et timete excelsum. 6. Jam vero, dilectissimi, si quaeritur quid mystice significatum fuerit in eo quod Redemptor noster a matre et parentibus ex propria civitate in Hierusalem ad templum Domini se portari voluit, invenimus ipsam gloriosam matrem et virginem, ejusque propinquos figuram gessisse illius Ecclesiae quae ex Judaeis in apostolis credidit. Quando enim Ecclesia non virgo? vos uni viro virginem castam exhibere Christo ? Quando ipsa non mater, de qua per Psalmistam dicitur: Mater Sion dicet homo in Evangelio: Quicunque fecerit vofrater, soror, et mater est ? Quando electi non propinqui, qui fratres et sorores sunt appellati? Mater itaque et propinqui Redemptorem nostrum a Nazareth in Jerusalem ad templum Domini deferunt,
Abbreviated transcription (Latin):
filiũ recognouisti. lactasti. fouisti. ał¬
isti. Quis putas nobĩs pi let i aĩc.
int̾ huiꝰ rmodi obsequia. animi tui sen¬
sũ õbeatissima uirgo: cũ hiyx cerneres
ex te natũ tantillũ infantẽ illinc atten¬
deres dm̃ immensũ: Hinc creatũ: illino
creatorẽ: Hinc infirmũ : illinc fortis¬
simũ: Hinc alendũ: illinc alentem:
Hinc ñ loquentẽ: illinc angłos docen-¬
tẽ: Quis in quã tanti pectoris archa¬
na nobis reserare ualeat. quib modis
cogitatũ ad utraq flectebas: eũ unũ
eundeq dĩ ac hominis filiũ manib te¬
nens. hinc adorares ut dñm. illinc os¬
culareris ut pariulũ: Quis ad tam
ineffabile miraculũ ñ obstupescat:
Quis ñ pene elinguis fiat Generat
puella sciũ & om̃ium creatorẽ ⁊ nułt
suũ & omniũ nutritorẽ: portat ad tem¬
plũ suũ & omniũ creatorẽ. O admisen¬
dũ spectaculũ: ad quod ñ solum hu-¬
mana. uerum etiam angłica stupescit

Expanded text:
filium recognovisti, lactasti, fovisti, alufilium recognovisti, lactasti, fovisti, aluisti. Quis putas nobis possit indicare, inter hujuscemodi obsequia, animi tui sensum, o beatissima Virgo? cum hinc cerneres ex te natum tantillum infantem, illinc attenderes Deum immensum; hinc creatum, illinc creatorem; hinc infirmum, illinc fortissimum; hinc alendum, 670 illinc alentem; hinc non loquentem, illinc angelos docentem. Quis, inquam, tui pectoris arcana nobis reserare valeat, quibus modis cogitatum ad utraque flectebas; cum unum eumdemque Dei atque hominis filium manibus tenens, hinc adorares ut Dominum, illinc osculares ut parvulum? 5. Quis ad tam ineffabile miraculum non obstupescat? Quis non pene elinguis fiat? Generat puella suum et omnium creatorem, nutrit suum et omnium nutritorem, portat ad templum suum et omnium rectorem. O admirandum spectaculum, ad quod non solum humana, verum etiam angelica stupescit
Abbreviated transcription (Latin):
obsernane. in templo quẽ edidisti: ut
ñ om̃ib sed paucis reueletur. quie ẽ
quẽ genuisti. Appareat interim lapiꝰ
humilis abscisus de monte sine mani¬
bꝰ. ut reprobetur ab edificantib: uis¬
quequo stattiam in pedib ꝑcutiens.
crescat in montẽ magnũ : impleatq
untuersũ orbem t̾rarum. Oquã par-¬
uus: o quã magnꝰ ẽ quẽ peꝑisti. Par¬
uus in humanitate: magnus in di¬
uinitate. Paruus in regno iudeoꝵ:
magnus in regno gentiũ. Sed non ab
omib in regno iudeoꝵ paruas estima¬
tur. Nam & ipsa quȩ hunc genusti:
ex ipso ppło isrł in uirgam creuisti.
Uirga enĩ de radice iesse surrexisti:
et florusti. Uirga aaron frondiusti.
&e nucem peꝑisti. Et quia pie om̃ibuᷤᷤ
immensitatẽ eits agnoiusti. quẽ tam
paruissimũ ex te natũ uidisti: ꝓculdu-¬
bio quẽ infantẽ gentusti. dm̃ om̃ĩ poten-¬
tẽ tremens adorasti. Adorasti: tremu-¬
isti. Quẽ tam̃ quia scd̃m humanitatẽ

Expanded text:
observans, in templo quem edidisti, ut observans, in templo quem edidisti, ut non omnibus, sed paucis reveletur quis est quem genuisti. Appareat interim lapis humilis abscissus de monte sine manibus, ut reprobetur ab aedificantibus, usquequo statuam in pedibus percutiens, crescat in montem magnum, impleatque universum orbem terrarum. 4. O quam parvus, o quam magnus est quem peperisti! Parvus in humanitate, magnus in divinitate; parvus in regno Judaeorum, magnus in regno gentium. Sed non ab omnibus in regno Judaeorum parvus aestimatur. Nam et ipsa quae hunc genuisti, ex ipso populo Israel in virgam crevisti. Virga enim de radice Jesse surrexisti, et floruisti. Virga Aaron fronduisti, et nucem peperisti: et quia prae omnibus immensitatem ejus agnovisti, quem tamen parvissimum ex te natum vidisti; procul dubio quem infantem genuisti, Deum omnipotentem tremens adorasti, adorans tremuisti: quem tamen quia secundum humanitatem
Abbreviated transcription (Latin):
ñ uenerat soluere. sed adimplẽre. Sei¬
ebat enĩ quo ordine conceꝑat: quo usu¬
pepererat: & quis eẽt quẽ genuerat: sed
legeni communẽ obseruans. expectauit
purgationis diem: celauit filii maiesta¬
tem. Hinc t̃ q od eum in templo duo-¬
aecim annoꝵ . nt doctores legis inueni-¬
C .s. filiũ iosepb uocat dicens. Fili quid
fecisti nobis sic: Ecce pat tuus & ego
dolentes: querebamꝰ te. Quẽ ꝓculdu¬
bio sciebat se sine concubitu ioseph con¬
cepisse: sine corruptione uirginali edi¬
disse. Sed cur abscondit conceptionis
ac natiuitatis illiꝰ sacramentũ: quẽ no¬
dit aliis : quẽ ad templũ deferens. scĩ
senis tradidit manib : Absit. Sed ut
sp̃u ꝓpħie repleta: redemptionẽ mundi
imꝑiis ñ aꝑiat. Sciebat enĩ iam tunc
gr̃a plena. sp̃u diuinitatis afflata:̃ quia
si hunc huiꝰ scłi pͥncipes cognouissent.:
numquã ꝓ salute nr̃a crucifixissent. Of¬
fer gͦ beatissima uirgo tanquã legem.

Expanded text:
non venerat solvere, sed adimplere. Scinon venerat solvere, sed adimplere. Sciebat enim quo ordine concepepererat, et quis esset quem genuerat. Sed legem communem observans, exspectavit purgationis diem, celavit Filii majestatem. Hinc est quod eum in templo duodecim annorum inter doctores legis inveniens, filium Joseph vocat dicens: Fili, quid fecisti nobis sic? ecce pater tuus et ego dolentes quaerebamus te , quem procul dubio sciebat se sine concubitu Joseph concepisse, sine corruptione virginali edidisse. Sed cur abscondit conceptionis ac nativitatis illius sacramentum, quem nodit aliis, quem ad templum deferens, sancti senis tradidit manibus? Absit. Sed utprophetiae repleta, redemptionem mundi impiis non aperiat. Sciebat enim jam tunc gratia plena, spiritu divinitatis afflata, quia si hunc hujus saeculi principes cognovissent, nunquam pro salute nostra crucifixissent. Offer ergo, beatissima Virgo, tanquam legem
Abbreviated transcription (Latin):
angło factam: post natiuitatẽ angłoꝵ
uocib declaratam: post circumcisionẽ
octaui diei in domo parentũ. hȩc in or¬
dine sequit᷑ dicens. Postquã impleti suił
dies purgationis matͥs eiꝰ. sodm legem
mnoysi: tulerunt illũ in ihrłm ut siste
rent cũ dño. sicut seriptũ ẽ in lege
dñi: quia om̃e masculinũ ad aꝑiens uul¬
uam. sc̃m dño uocabit᷑. Cunctis fideli¬
bꝰ liquet. nequaqͣm redemptoris matrẽ.
ex eiꝰ natiuitate maculam contraxisse:
qua illoꝵ dierũ spacio a sacris edib ab¬
stinens purgaretur: quȩ sine humana
concupiscentia. sine humano coneubitu
uirgo concepit: sine aliqua carnis cor
ruptione uirgo peꝑit: & sine fine uirgo
ꝑmansit. Ac ꝑ hoc nec masculus ex ea
legis narrationẽ euangłista conterens.
claudit impiis sacram̃tum diuine in¬
carnationis: matrẽq legem obser¬
uantẽ introducit. Sed nec mirũ. si
mater & seruaret legem: quã eiꝰ filiꝰ

Expanded text:
669 angelo factam, post nativitatem angelorum 669 angelo factam, post nativitatem angelorum vocibus declaratam, post circumcisionem diei octavi in domo parentum, haec in ordine sequitur dicens: Postquam impleti sunt dies purgationis matris ejus, secundum legem Moysi, tulerunt illum ptum est in lege Domini, quia omne masculinum adaperiens vulvam, sanctum Domino vocabitur . Cunctis fidelibus liquet nequaquam Redemptoris matrem ex ejus nativitate maculam contraxisse, qua illorum dierum spatio, a sacris aedibus abstinens, purgaretur, quae sine humana concupiscentia, sine humano concubitu, virgo concepit, sine aruptione virgo peperit, et sine fine virgo permansit; ac per hoc nec masculus ex ea legis narrationem evangelista contexens, claudit impiis sacramentum divinae incarnationis, matremque legem observantem introducit. Sed nec mirum si mater observaret legem quam ejus Filius
Abbreviated transcription (Latin):
actis a natiuitate xꝑi quadraginta di¬
sentatꝰ: hodie a scõ sẏmeone susceptus.
patri ẽ cum sacris munerib oblatus :
hodie redemptionẽ isrł expectantibus.
ab eodem symeone & anna publice p̃¬
dicatus ẽ. Oquam piũ spectaculũ: quo
non nisi pii delectari ꝓbantur. Stat hĩc
uirgo & mat̾: non cuiuscũq sed dei.
Suscipit᷑ hĩc paruulus uirginis filius:
cuiꝰ diuinitatẽ non capit mundus. Oc¬
latio ꝓ puero: non tam̃ quȩ delicta
emundet: sed quȩ sacram̃ta declaret.
Et quia huiꝰ diei p̃conium attollere
cupio: libet ipsam euangłicam lecti¬
onẽ colloquendo transcurrere. in qua
ista narrari agnosco: quatinꝰ ad ea qͦ
dico illa respondeat: immo ad ea quȩ
illa narrat. uox exhortationis mee re¬
spondeat. Deniq lucas euangłista ue¬
ritatis. hẏstoriam de xꝑi incarnatione
pleniꝰ atq ordinatiꝰ ceteris euangłistis
exequens: post annunciationẽ eius ab

Expanded text:
peractis a Nativitate Christi quadraginta diperactis a Nativitate Christi quadraginta disentatus. Hodie a sancto Simeone susceptus, Patrique cum sacris muneribus oblatus. Hodie redemptionem Israel exspectantibus ab eodem Simeone et Anna publice praedicatur. O quam pium spectaculum, quo nonnisi pii delectari probantur! Stat hinc virgo et mater, non cujusque, sed Dei: suscipitur hinc parvulus virginis filius, cujus divinitatem non capit mundus. Oclatio pro puero, non tamen quae delicta emundet, sed quae sacramenta declaret. 2. Et quia hujus diei praeconium attollere cupio, libet ipsam Evangelicam lectionem colloquendo transcurrere, in qua ista narrari cognosco: quatenus ad ea quae dico illa respondeat; imo ad ea quae illa narrat, vox exhortationis meae respondeat. Denique Lucas evangelista veritatis historiam de Christi incarnatione plenius atque ordinatius caeteris evangelistis exsequens, post annuntiationem ejus ab
Abbreviated transcription (Latin):
i subtiliter a fidelib quȩ
sit huius diei festiuitas
ꝑpendatur: eo deuotio¬
nis affectu. hanc cȩlebͣn¬
dam suscipient: quo dm̃¬
oe natiuitatis. circũcisi¬
onis atq apparitionis sollempnia st̃
obsecuti. Illius ẽ enim ista sollempni¬
tas: cuiꝰ & ille. Sed nec minor ista: quã
ille. Quod utiq in hoc sermone: aꝑtis
monstrabimꝰ docum̃tis. Huiꝰ quippe sol-
lempnitas diei sicut a quib dam xp̃iariᷤᷤ¬
sallempnitatib honoratior habetur: ma-
rime eo loco. quo pͥmatum eccłia catho¬
ica in pͥmo pastore sortita ẽ. In tanta e¬
n. in reuerentia ab illis habetur: ut ea
tie cuncta ciuitatis turba in unum col
lecta. immensis cereoꝵ luminibꝰ chorus-¬
concelebret: nullusq aditum publicȩ
stationis intret. qui lum̃ inanu ñ tenu-¬
crit: tanquã scilicet dñm in templo ob¬
laturi. immo etiam suscepturi. Fidei
lum̃ quo int̾ius fulgent: exteriꝰ oblati¬
onis suȩ religione demonstrant. Hodie
namq iuxta legem atq euuangłm. ꝑ

Expanded text:
 Subtiliter a fidelibus quae sit hujus diei festivitas perpendatur; eo devotionis affectu eam celebrandam suscipient, quo dominicae nativitatis, circumcisionis atque apparitionis solemnia sunt obsecuti. Illius enim est ista solemnitas cujus et illa, sed nec minor ista quam illa: quod utique in hoc sermone apertis monstrabimus documentis. Hujus quippe diei solemnitas, sicut a quibusdam igsolemnitatibus honoratior habetur: maxime autem eo loco quo primatum Ecclesia catholica in primo pastore sortita est. In tanta enim reverentia ab illis habetur, ut ea die cuncta civitatis turba in unum clecta, immensis cereorum luminibus corusconcelebrent: nullusque aditum publicae stationis intret, qui lumen manu non tenuerit: tanquam scilicet Dominum in templo oblaturi, imo etiam suscepturi; fidei lumen quo interius fulgent, exterius oblationis suae religione demonstrent. Hodie namque, juxta legem atque evangelium,
Abbreviated transcription (Latin):
tunc uere sp̃ualis turtur efficit᷑. si uerã
t̾ͥnitatis fidem firma credulitate conser¬
uet: & hereticȩ prauitatis sensũ. tanꝗͣ
formeationis inquinam̃ta repudiet.
Tunc uere erit columba. si longanimit᷑
usq ad finẽ in catholica societate ꝑma¬
neat : & contra tẽptationum scandala
immobili firmitate ꝑsistat: ut nec here¬
tica formeatio. corrũpat in corde fidei
castitatẽ : nec amara dissensio. eccłiasticȩ
caritatis dissipet unitatẽ. Hȩc ẽ enim
eccłia catholica. quȩ fidem uni dño tan¬
quã legitimo uiro conseruat: & congre¬
gationẽ multoꝵ in fide multiplicat. Se¬
quit᷑. Ecce homo erat in ihrłm cui nom̃
sy meõn: & homo iste iustus & timoratuᷤ:¬
expectans redemptionẽ & consolatio¬

Expanded text:
tunc vere spiritalis turtur efficitur si veram tunc vere spiritalis turtur efficitur si veram trinitatis fidem firma credulitate conservet, et haereticae pravitatis sensum tanquam fornicationis inquinamenta repudiet. Tunc vero erit columba si longanimiter usque in finem in catholica societate permaneat, et contra tentationis scandala immobili firmitate tica fornicatio corrumpat in corde fidei castitatem, nec amara dissensio ecclesiasticae charitatis dissipet unitatem. Haec enim est Ecclesiae catholica, quae fidem uni Domino tanquam legitimo viro conservat, et congregationem multorum in fide multiplicat. Sequitur 6. Et ecce homo erat in Jerusalem, cui nomen Simeon, et homo iste justus et timoratuexspectans
Abbreviated transcription (Latin):
Ambulate in dilectione. sicut & xꝑc dilexit
nos: & tradidit semetipsũ ꝓ nobis. oblati¬
onẽ & hostiam do. in odorem suauitatis.
Et rursum. Qui dilexit me inquit: & tra¬
didit semet ipsum ꝓ me. Quia uͦ om̃s ele¬
cti m̃bra sunt xꝑi. in turture scilicet tur¬
tures. atq columbȩ in columba: designat
etiam hȩc oblatio mortificationẽ electoꝵ :
quib ꝑ eundem apłm dicit᷑. Obsecro uos ꝑ
miscłiam dĩ: ut exhibeatis corpora ur̃a ho
stiam uiuentẽ. scãm. o placentẽ. Sed nul¬
la ẽẽ potest accepta dõ mortifieationis
oblatio: in quib ñ fuerit uerȩ fidei casti¬
tas. uerȩ caritatis concordia. Proinde ñ
sine causa sacrificiũ. quod ꝓ dño nstice
oblatũ ꝑhibetur: ex turturib. & colũbiꝰ
fuisse narratur. In tarture enĩ castitas in¬
Turtur nãq intemeratã seruat uni uiro
fidem: columba uͦ alioꝵ cohabitantiũ non
deserit unitatẽ. Catholicus igit᷑ xꝑianꝰ.

Expanded text:
Ambulate in dilectione, sicut et Christus dilexit Ambulate in dilectione, sicut et Christus dilexit nos, et tradidit semetipsum pro nobis oblationem et hostiam Deo, in odorem suavitatis ; et rursum: Qui dilexit me, inquit, et tradidit seipsum pro me . 8. Quia vero omnes electi membra sunt Christi, in turture scilicet turtures, atque in columba columbae, designat etiam haec avium oblatio mortificationem electorum, quibus per eumdem apostolum dicitur: Obsecro vos per misericordiam Dei, ut exhibeatis corpora stiam viventem, sanctam, Deo placentem . Sed nulla esse potest accepta Deo mortificationis oblatio, in quibus non fuerit verae fidei castitas, veraeque charitatis concordia. Proinde non sine causa sacrificium quod pro Domino mystice oblatum perhibetur, ex turturibus et columbis fuisse narratur. In turture enim castitas inTurtur namque servat intemeratam uni viro fidem, columba vero aliarum cohabitantium non deserit unitatem. Christianus igitur
Abbreviated transcription (Latin):
conuenit. & templũ ad templũ currit:
cũ hi om̃s una sint ihrłm ciuitas. unũ
& templũ. In hac itaq ciuitate atq in
dio eccłiȩ. quȩ ẽ templũ tuũ. Siue autẽ
iuxta historicum. siue uxta mysticũ intel¬
lectũ. cur rꝑc a parentib ad scãm eiui¬
tatẽ & tẽplum ducat᷑: causa manifestat᷑.
cũ subiungit᷑. Ut darent hostiam scd̾m
quod dictum ẽ in lege dñi: par turturã.
aut duos pullos columbaꝵ. Preceptum
siquidẽ legis fuerat: si eui forte agnus
defuisset. & unũ hoꝵ. idest. aut par tur¬
turũ aut duos pullos columbaꝵ inuenis¬
set: do in oblationẽ filii offerret. Nec p̃¬
iudicaret᷑ ex altero: qui unũ qͣdlibet hoꝵ
ad sacrificium matrẽ inuenisse atq obtu¬
lisse. Demq in hac oblatione auium illa
prefigurabat᷑ oblatio. quȩ pro salute mun¬
di oblata ẽ uespera diei. dm̃i uidelicet pas¬
sio: ꝑ quã sumus dõ reconciliati. De hac
quippe hostia: ꝑ paulum fidelib dicitur.

Expanded text:
d templum occurrit: cum hi omnes una sint Hierusalem civitas, unum et templum. In hac itaque civitate, atque in dio ecclesiae, quae est templum tuum. 7. Sive autem juxta historiam, sive autem juxta mysticum intellectum, cur Christus a parentibus ad sanctam civitatem et templum ducatur, causa manifestatur cum suquod dictum est in lege Domini, par turturum, aut duos pullos columbarum . Praeceptum quidem legis fuerat, ut si cui forte agnus defuisset, et unum horum, id est aut par turturum, aut duos pullos columbarum invenisset, Deo in oblationem filii offerret, nec praejudicaretur ex altero, qui unum quodlibet horum ad sacrificium matrem invenisse atque obtulisse. Denique in hac oblatione avium illa praefigurabatur oblatio quae pro salute mundi oblata est vespera diei, Domini videlicet passio, per quam sumus reconciliati Deo. De hac quippe hostia per Paulum fidelibus dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
tib imbrem parturiens lacrimaꝵ. Stant
iubratis dextris cognate acies: licentiã scele¬
rum flagitantes. Oquam execrabilis pugna:
ubi sine hostib geruntur bella. O certamen¬
diuidit᷑ caritas. Crescit in scelerib rabies: &
unde infirmari solent inualescunt cladib
⁊ ñ habet crudelitas modũ. Aderat ea die¬

Expanded text:
 imbrem parturiens lacrymarum. Stant vibratis dextris cognatae acies, licentiam scelerum flagitanubi geruntur sine hostibus bella! O certamenec pudori. Crescit in sceleribus rabies, et unde infirmari solent, invalescunt cladibus et non habet crudelitas modum. Ubi es
Abbreviated transcription (Latin):
nno itaq uerbi incarnati.mͦ.cͦ. xͦx.¬
uiͦ. indictione .u. sexto nonas mar-¬
nestate. extincta om̃i fere felicita¬
te mortaliũ. guerrarũ. laboꝵ tur¬
pitudinũ & totius infelicitatis detestabile
cepit exordiũ. Eode enĩ ipfitis anni die. in
unius uita multoꝵ uite ꝑiclitate: & ex una
unius indebita morte. multoꝵ iusto dĩ iu-¬
dicio mortes debitȩ t̾ribili quadã gen̾ati
in conspectu dñi: & antiqua peccata nr̃a no¬
ua ceꝑunt ultione feriri: ut in cuiꝰ mami
post am̃ actenus constabat salus ppłi eo
de medio sublato. manifeste detur intel¬
ligi. & diuini iam in publicũ ꝓdiret cen¬
sura iudicii. quȩ pͥus latuerat in occulto
p̾scientiȩ dĩ. Ipso enĩ die. in plurimoꝵ ꝑni-¬
ciem execrabili quoꝵdam scelere. interfe¬
ctus ẽ bruggis. in eccłia scĩ donatian ka¬
rolus comes flandriȩ. filius canuti mar-¬
tyris. regis qͦndam daciȩ: & adelȩ regine.
qͣm postea uxorem duxit rogerus dux a.¬

Expanded text:
nno itaque Verbi incarnati 1127, indictione V, sexto Nonas Marnestate, exstincta omni fere felicitate mortalium; guerrarum, laborum, turpitudinum, et totius infelicitatis detestabile coepit exordium. Eodem enim ipsius anni die, in unius vita multorum vitae periclitatae: et ex unius indebita morte, multorum justo Dei judicio mortes debitae terribili quadam generatiin conspectu Domini, et antiqua peccata nostra nova coeperunt ultione feriri: ut, in cujus manu post Deum hactenus constiterat salus populi, eo de medio sublato, manifeste daretur intelligi quod divini jam in publicum prodiret censura judicii, quae prius latuerat in occulto praescientiae Dei. Ipso enim die in plurimorum perniciem exsecrabili quorumdam scalere interfectus est Brugis in ecclesia S. Donatiani Carolus comes Flandriae, filius Canuti martyris, regis quondam Daciae, et Adelae reginae, quam postea duxit uxorem Rogerius dux A
Abbreviated transcription (Latin):
rat fructũ sem̃ uerbi tu. Exaudi me:
cũ illo sapiente tuo. deprecantẽ te. Tan¬
tũ uictui meo tͥbue necessaria. Et sicut
optat patͥarcha iacob. panẽ ad edendũ:
& uestim̃tũ quo oꝑiar. Cũ autẽ ut ad
ꝓpositũ redeam. omib istiꝰ mundi boniᷤ
floreret lucis huiꝰ filius: diuitiȩ afflu-¬
entia. potentiã: potentia uͦ parturiuit
ei & peꝑit suꝑbiam. Qua elatus ex̧¬
teros despiciebat: & tumore nimio
inflatus. iam se se ñ capiebat. Et qͥa
qualis pat̾familias tales sunt & do¬
mestici eiꝰ: nepotes eiꝰ & domestici. qͦs
nimis carnalit̾ contra suã salutẽ in fe¬
lix nutriebat. & diligebat: dũ ꝓ diret
quasi ex adipe iniquitas eoꝵ: eadem
qua ipse peste laborare ceꝑunt. De ca¬
ocidit autẽ. ut quidam lumpnia¬
miles nobilis. aduersꝰ seruilitatiᷤ.¬

Expanded text:
rat fructum semen verbi tui. Exaudi me rat fructum semen verbi tui. Exaudi me cum illo sapiente tuo deprecante te : Tantum victui meotribue necessaria; et, sicut optat patriarcha Jacob , panem ad edendum, et vestimentum quo operiar. Cum autem, ut ad propositum redeam, omnibus istius mundi bonis floreret lucis hujus filius, divitiarum affluentia potentiam, potentia vero parturivit ei et peperit superbiam. Qua elatus caeteros despiciebat, et tumore nimio inflatus jam sese non capiebat. Et quia, qualis paterfamilias, tales sunt et domestici ejus; nepotes et domestici ejus, quos nimis carnaliter contra suam salutem infelix nutriebat et diligebat, dum prodiret quasi ex adipe iniquitas eorum, eadem qua ipse peste laborare coeperunt. 24. Accidit autem ut quidam miles nobilis adversus ali
Abbreviated transcription (Latin):
rat illis temporib p̃positus quida
bruggensis. bertulfus nomine. ar¬
chicapellanus & cancellariꝰ totiꝰ flandren¬
sis curiȩ. Qui cũ imm̃sas arridente sibi
scło congregasset diuitias: quippe & qui
ex pat̾na hereditate & pͥncipũ. karoli sci¬
licet antecessoꝵ. eiꝰ liberalitate possessio-¬
nes haberet amplissimas: ne quiã tẽpo¬
ralis ei deesse uideret᷑ ꝓsꝑitatis ꝓpinqͦ¬
rum amicoꝵ. & hominũ suoꝵ. quos in¬
numerabiles habebat. turba magna si¬
bi obediente. culm̃ adeptus ẽ maximȩ
potestatis: quib omĩb nimiũ ex satu.¬
ratus: in suꝑbiam miser ẽ eleuatꝰ. Qđ
ꝓfecto ut fident̃ arbitror. gr̃a dĩ ꝓte-¬
gente ei nequaꝗͣ contigisset: si bona
csĩ creatura. ad uiaticũ hac inualle la-¬
cͥmaꝵ nobis concessa humilit᷑ uti. ñ au¬
tẽ or dine ꝑuerso frui ac delectari uoluis¬
set. Ex stirpa bone agricola spinas de
t̾ra cordis mei: ut in ea si ñ eentenum
uł sexagenũ. aut ut minus tͥcenũ affe-¬

Expanded text:
rat illis temporibus praepositus quidam Brugensis, Bertulfus nomine, archicapellanus et cancellarius Flandrensis curiae; qui cum immensas, arridente sibi saeculo, congregasset divitias quippe qui et ex paterna haereditate, et principum, Caroli scilicet et antecessorum ejus, liberalitate, possessiones haberet amplissimas ne quid temporalis ei deesse videretur prosperitatis; propinquorum, amicorum et hominum suorum, quos innumerabiles habebat, turba magna sibi obediente, culmen adeptus est maximae potestatis. Quibus omnibus nimium exsaturatus in superbiam miser est elevatus. Quod profecto, ut fidenter arbitror, gratia Dei protegente, ei nequaquam contigisset, si bona Dei creatura, ad viaticum hac in valle lacrymarum nobis concessa, humiliter uti, non autem ordine perverso, frui ac delectari voluisset. Exstirpa, bone agricola, spinas de terra cordis mei, ut in eo, si non centesimum vel sexagesimum aut ut minus tricenum, affe
Abbreviated transcription (Latin):
ante ipsius fores eccłiȩ ꝑtrahentes. pal¬
pitantẽ adhuc in extrenris iterata cede
eius sp̃m eiecerunt. Uualterũ autẽ eũ
di quesitũ ñ inuenirent. & de inuenti-¬
one eius iam desꝑarent: qͥdam puer di
cit᷑ eũ prodidisse. & latibulũ qͦd eũ intan-¬
ta necessitate oportune satis occultabat.
ꝑsecutorib ostendisse. Qui ut se ꝓditum
sensit: ueloei cur su ꝓtinꝰ fugam miit: et
usq ad altare scĩ donatiam currendo
anxius ꝑuenit: & uelo qͦd altari oppansũ
erat se quantũ poctut oꝑuit. Quo in loco¬
eũ ministri diaboli ꝑsecuti arripuerunt:
& confessionis faciendȩ quã solã petebat
sibi facultate suꝑbe negata. de ȩccłia ex¬
trahentes occiderunt. Prepositales cor¬

Expanded text:
ante ipsius fores ecclesiae pertrahentes, palante ipsius fores ecclesiae pertrahentes, palpitantem adhuc in extremis, iterata caede ejus spiritum ejecerunt. Gualterum autem cum diu quaesitum non invenirent, et de inventione ejus jam desperarent, quidam puer eum dicitur prodidisse, et latibulum quod eum in tanta necessitate opportune satis occultabat, persecutoribus ostendisse. Qui ut se proditum sensit, veloci cursu protinus fugam iniit, et usque ad altare S. Donatiani currendo anxius pervenit; et velo, quod altari oppansum erat, se quantum potuit operuit. Quo in loco ministri diaboli persecuti arripuerunt, et confessionis faciendae, quam solam petebat, sibi facultate superbe negata, de ecclesia extrahentes occiderunt. 43. Cor
Abbreviated transcription (Latin):
uaserunt: & multis tuln̾i̾b confodert̃.
Quo facto. continuo quos supra cõmemora¬
uimꝰ comurati. singuli cũ suis satellitib ad¬
fuert̃: & uniu̾sam uillam quȩ iustar ciui-¬
tatis frequens erat & ampla. nemine re-¬
sistente ꝑserutantes. reliquos morti iam
pͥdem ab eis destinatos. circũquaq ꝑse¬
qui studuert̃. Quoꝵ duos p̃fati uidelicet
remorantẽ. & heu frustra fortit̾ repug-¬
nantẽ. & gislebertũ extra uillam habitu
mutato. cũ castellano curtriacensi ef¬
fugere conantẽ. crudelit̾ int̾emert̃: & sic
demũ ad ꝑquirendũ gualterũ dapiferũ
quẽ elapsum fuga timebant redierunt.
Sed eũ castellanũ confessionẽ sacerdoti
fecisse. & corporis ac sanguinis dñi my-¬
steria ꝑcepisse. & nec dũ obisse cogno¬
rerunt: & ꝑ pedes eum arripientes. ac
ꝑ confragosam graduũ in equalitatẽ im¬
petuose trahentes. caput eiꝰ singalis illi¬
sum gradib confregerunt: & sic eũ

Expanded text:
vaserunt, et multis vulneribus confoderunt. vaserunt, et multis vulneribus confoderunt. Quo facto continuo, quos supra memoravimus, conjurati singuli cum suis satellitibus adfuerunt, et universam villam, quae instar civitatis frequens erat et ampla, nemine resistente, perscrutantes, reliquos morti jam pridem ab eis destinatos, circumquaque persequi studuerunt. Quorum duos, praefati videlicet remorantem, et heu! frustra fortiter repugnantem, et Gillebertum extra villam habitu mutato cum castellano Curtriacensi effugere conantem, crudeliter interemerunt; et sic demum ad perquirendum Gualterum dapiferum, quem elapsum fuga timebant, redierunt. Sed cum castellanum confessionem sacerdoti fecisse, et corporis ac sanguinis Domini mysteria percepisse, et necdum obisse cognorrerunt, et per pedes eum arripientes, ac per confragosam graduum inaequalitatem impetuose trahentes, caput ejus singulis illisum gradibus confregerunt, et sic eum
Abbreviated transcription (Latin):
uos occidi ꝓ ueritate.: qͥd hac queso gło¬
sius morte: Quid enĩ martyrio excel¬
lentiꝰ in gła: Quod ꝓculdubio qͣntũ
ego conicio ñ dixisset: nisi martyrii
amore flagraret. Uidisti gͥ quȩ fuerit
causa mortis eiꝰ: nunc uide si placet qͦd
fuerit opus enis. utiq peccata sua iã¬
pͥdem confessus fuerat: & ꝓ eis cunc pe¬
nitentiã agebat. Orationi eadem hora
ut dictũ ẽ incũbebat: quã etiã elemo¬
sina acceptabiliorẽ dño faciebat. Sed
& si de t̾renis contagiis. aliquȩ ei macu-¬
lȩ adheserunt. sanguinis effusione &
mortiᷤ amaritudine credibile ẽ qͦd deleri po-¬
tuer̃t. Igit int̾fectores eiꝰ. sibi qͥdem mortiᷤ fo-¬
ueã effoder̃t: s eũ ꝑ portã mortis. ad uitȩ ianu-
tis exuer̃t. & se confusione sua sicut diploide
sanguinẽ adhuc sitientes. they-¬
nardũ brugburgensẽ castellanũ. qui
foite ꝓpe aderat. ceteris diffugientib in-¬

Expanded text:
vos occidi pro veritate, quid hac, quaeso, gloriovos occidi pro veritate, quid hac, quaeso, gloriosius morte? Quid enim martyrio excellentius in gloria? » Quod procul dubio, quantum ego conjicio, non dixisset, nisi martyrii amore flagraret? 41. Vidisti igitur quae fuerit causa mortis ejus: nunc vide si placet, quod fuerit opus ejus. Utique peccata sua jampridem confessus fuerat, et pro eis tunc poenitentiam agebat. Orationi eadem hora, ut dictum est, incumbebat; quam etiam eleemosyna acceptabiliorem Domino faciebat. Sed et si de terrenis contagiis aliquae ei maculae adhaeserunt, sanguinis effusione et mortis amaritudine credibile est quod deleri potuerunt. Igitur interfectores ejus sibi quidem mortis foveam effoderunt, sed eum per portam mortis ad vitae januamexuerunt, et se confusione sua sicut diploide sanguinem adhuc sitientes Themardum Brugburgensem castellanum, qui forte prope aderat, caeteris diffugientibus in
Abbreviated transcription (Latin):
auro conscientiȩ margaritũ. iustꝰ qͥppe
ut leo confidit. ꝓtulerit. Ego inquit ibo:
& dõ ꝓtectore securus ibo. Ubi & si me
occidi forte contigerit: ꝓ iusticia certe
occiimb̃e. ñ tam ꝑiculosũ quã głosũ erit.
De uindicta uͦ ds ꝓuidebit. Ut autẽ co¬
nicere possis. hoc ipsum eũ ñ transeunt̾
uł leuit. sed prudent᷑ dixisse: accipe qͦd
ipse ab eo accepi. Cũ siquidẽ eode die
aduesꝑam prepositꝰ clericoꝵ regulariũ
in eodem loco cõmorantiũ. minas quo¬
rundam scłarium sibi suꝑbia ipsoꝵ
impellente intentatas mͥ exposuisset :
meq quid suꝑ his facere deberet. con-¬
suluisset: cõmuni consilio ad eũ ut pote
defensorem humiliũ rem ipsam deculi¬
mꝰ. & huiꝰmodi ab ore immo ut post pa¬
tuit ꝑ os de corde eiꝰ responsũ accepimꝰ.
Quascũq inquit uobis minas intentent:
certus sũ qͥa qͣndii uixero. in nullo uoꝰ
ledere p̃sument. Quod & si contingeret

Expanded text:
auro conscientiae margaritam justus quippe auro conscientiae margaritam justus quippe ut leo confidit protulerit: « Ego, inquit, ibo, et Deo protectore, securus ibo. Ubi etsi me forte occidi contigerit, pro justitia certe occumbere non tam periculosum quam gloriosum erit. De vindicta vero Deus providebit. » Ut autem conjicere possis hoc ipsum eum non transeunter vel leviter, sed prudenter dixisse, accipe quod ipse ab eo accepi. Cum siquidem eodem die ad vesperam praepositus clericorum regularium, in eodem loco commorantium, minas quorumdam saecularium sibi, superbia ipsorum impellente, intentatas mihi exposuisset, meque quid super his facere deberet consuluisset, communi consilio ad eum, utpote defensorem humilium, rem ipsam detulimus: et hujusmodi ab ore, imo ut post patuit, per os de corde ejus responsum accepimus: « Quascunque, inquit, vobis minas intentent, certus sum quia quandiu vixero, in nullo vos laedere praesument. Quod etsi contingeret
Abbreviated transcription (Latin):
ed iam ab his tͥstib conuertam᷑: Stis.¬
& de karoli nr̃i exitu felici. quȩ lȩ-¬
ta sunt & om̃i gaudio recolenda intuea¬
mͣ. Quẽ ꝓfecto sĩ diligenti cũ discretio-¬
ne attendimꝰ. cũ martyrib eum ñ nichil
habere cõmune. ut salua eoꝵ reuerentia
loquam᷑. ñ absurde ꝑpendimꝰ. Nam ut
scͥptũ ẽ: martyrẽ ñ tam facit pena quã
causa. Sed huiꝰ rogo ut ita dicam marty¬
rii quȩ fuit causaͥ nͥ iusticia: Qui enĩ ido
occisus ẽ quia a rectitudine ñ declina¬
bat ȩquitatis: ꝓ testimonio utiq occifriᷤ
ẽ ueritatis. Et ut noueris eũ hoc mortiᷤ
ꝑiculum. sibi ab illis flagiciosissimis iam
olim int̾pretatũ nequaꝗͣ prorsus ignoras¬
se: & tam̃ iuste confidentia cause ñ decli-¬
nasse: in conuentu ꝓcerum iprȩ t̾cio kł
martii ficut dictũ ẽ congregatoꝵ cũ de
hoc pessimo burchardi ꝓposito. mentio
facta fuisset: audi quod de bonȩ thes¬

Expanded text:
ed jam ab his tristibus convertamur, eted jam ab his tristibus convertamur, et de Caroli nostri exitu felici, quae laeta sunt, et omni gaudio recolenda intueamur. Quem profecto si diligenti cum discretione attendimus, cum martyribus eum nonnihil babere commune, ut salva eorum reverentia loquamur, non absurde perpendimus. Nam ut scriptum est, « martyrum non tam facit poena quam causa. » Sed hujus rogo, ut ita dicam, martyrii, quae fuit causa nisi justitia! Qui enim ideo occisus est, quia a rectitudine non declinabat aequitatis, pro testimonio utique occisus est veritatis. 40. Et ut noveris eum hoc mortis periculum sibi ab illis flagitiosissimis jam olim intentatum nequaquam prorsus ignorasse, et tamen justae confidentia causae non declinasse, in conventu procerum Yprae tertio Kal. Martii, sicut praedictum est, congregatorum, cum de hoc pessimo Burchardi proposito mentio facta fuisset, audi quod de bonae thes
Abbreviated transcription (Latin):
Certe dñm ur̃m: certe ꝓ sua iusticia: certe
in qͣdragesi maĩcerte in eccłia. & hoc cer¬
te sine aliqua reuerentia. Comparet᷑ igit᷑
si placet facinus ur̃m. facinori patrũ ur̃oꝵ.
detestabiliũ iudeoꝵ. Illi nempe dñm suũ.
ñ tam manib quã lingua extra portam
cruitatis occidert̃: quẽ tam̃ dñm suũ neqͣ¬
quã eẽ cognouert̃. Si enĩ ut apłs ait cog¬
nouissent: numꝗͣ dñm gle crucifixissent.
uos audẽ quẽ dñm ur̃m ẽẽ sine dubio cog¬
nouistis: in loco sc̃o. & tẽpore sc̃õ. & lin¬
gua. & manib occide ñ horruistis. Igitur
scelus patrũ ur̃oꝵ ur̃o scelere ñ solũ ad¬
equastis: sed etiam si dici fas ẽ suꝑastis.
Unde timendũ uobiᷤᷤ. & ualde timendũ ẽ: ne qͦs
suꝑgͤssi uidemini in culpa: illiᷤᷤ quoq gͣuiuᷤᷤ iudi-¬
cemini in pena. Quoꝵ exemplo locũ &
hec quid̃e nisi digne penitueritis: initia

Expanded text:
Certe dominum vestrum, certe pro sua justitia, certe Certe dominum vestrum, certe pro sua justitia, certe in Quadragesima, certe in ecclesia, et hoc certe sine aliqua reverentia. Comparetur igitur, si placet, facinus vestrum facinori patrum vestrorum detestabilium Judaeorum. Illi nempe Dominum suum non tam manibus quam lingua extra portam civitatis occiderunt, quem tamen Dominum suum ei enim, ut Apostolus ait , cognovissent, nunquam Deum gloriae crucifixissent. » Vos autem, quem dominum vestrum esse sine dubio cognovistis, in loco sancto, in tempore sancto et lingua et manibus occidere non horruistis. Igitur scelus patrum vestrorum vestro scelere non solum adaequastis, sed etiam, si dici fas est, superastis. Unde timendum vobis, et valde timendum est, ne quos supergressi videmini in culpa, illis quoque gravius cruciemini in poena. Quorum etiam exemplo locum ethaec quidem, nisi digne, poenitueritis, initia
Abbreviated transcription (Latin):
git. Qui cũ faciem eleuato capite ad eũ
conu̾teret: frontẽ illam reuerentissimã
suꝑboꝵ deiectricem. humiliũ erectricem.
furibundus ualido ictu ꝑcussit: & ce¬
rebrũ eiꝰ in pauim̃tũ exctissit. Complici¬
b quoq eiꝰ in hoc ipsũ ꝑpetrandũ con-¬
currentib. & eum unanimit̾. ne quiꝗͣ
tam̃ cũ pͥmꝰ ad mortẽ eiꝰ suffecisset ictus
ferientib: plurib caput eiꝰ uuln̾b con¬
cidert̃: & brachium eiꝰ dextrũ cũ manu.
qua eadem hora pauꝑi mulieri elemosi¬
nã petenti numnũ uł potiꝰ nũmos por-¬
rexerat. & alios petituris porrigendos
libet stilũ a narrationis serie parumꝑ
declinare: & enormitatẽ tanti facinoris.
nefandissime burcharde qͥd fecisti:  in-¬
sanissime bertulfe qͥd consensisti: O om̃s
scelestissimi huiꝰ cͥminis cõplices & mini-¬
stri: qͥd dispofuistis. qͥd egistis. qͥd ꝑegistiᷤꝰ
Quẽ. quare. qͣndo. ubi. & quomͦ occidistiᷤ:

Expanded text:
git. Qui cum faciem elevato capite ad eum git. Qui cum faciem elevato capite ad eum converteret, frontem illam reverentissimam, superborum dejectricem, humilium erectricem, furibundus valido ictu percussit, et cerebrum ejus in pavimentum excussit, complicibus quoque ejus in hoc ipsum perpetrandum concurrentibus, et eum unanimiter, nequidquam tamen, cum primus ad mortem ejus suffecisset ictus, ferientibus, pluribus caput ejus vulneribus, conciderunt, et brachium ejus dextrum cum manu, qua eadem hora pauperi mulieri eleemosynam petenti nummum vel potius nummos porrexerat, et alios petituris porrigendos t stylum a narrationis serie parumper declinare, et enormitatem tanti facinoris, nefandissime Burcharde, quid fecisti! o insanissime Bertulfe, quid consensisti? O omnes sceleratissimi hujus criminis complices et ministri, quid disposuistis, quid egistis, quid peregistis? Quem, quare, quando, ubi, et quomodo occidistis?
Abbreviated transcription (Latin):
a & oratoria ubiq disꝑsis ꝓcedit: & corã
altari sc̃ȩ dĩ genitͥcis marie qͦd in suꝑiori
parte eccłiȩ scĩ donatiani constitutum
erat. in orationẽ se ꝓsternit. In quo loco
cũ genua freq̃nter flectendo diutiꝰ ora¬
ret. & semet ipsũ attentiꝰ dño comĩda¬
ret: tande ꝓnũ se in pauim̃to ꝓiecit:. &
septẽ penitentiales psalmos. ꝓ suoꝵ abso¬
plex decantare incepit. Interim autem
clero. capellanis eiꝰ uidelicet horas diei
pͥmã & t̾ciam more eccłiastico canente.
cũ oratione dñica iam dicta. illi p̾ces
t̾ciȩ. & ille qͥnquagesimũ psalmũ. et
ipsũ quartũ penitentialẽ trib iam dic¬
tis recitaret: nam ita orare consueue¬
rat. ut a circũstantib audiri ualeret:
magister fraudis & ductor sceleris bur¬
chardus. sex sibi spartariis ex elientela
p̃positi & sua adiunctis. lateri eiꝰ retro
imꝓuisus astitit: & mido eũ gladio ut
caput feriendũ erigeret. pͥus lemit̾ deti.¬

Expanded text:
a ubique dispersis, procedit; et coram altari sanctae Dei Genitricis Mariae, quod in superiore parte ecclesiae S. Donatiani constitutum erat, in orationem se prostravit. In quo loco cum genua frequenter flectendo diutius oraret, ac semetipsum attentius Domino commendaret, tandem pronum se in pavimento projecit, et septem poenitentiales psalmos pro suorum abplex decantare incepit. 37. Interim autem clero, capellanis ejus videlicet, horas diei primam et tertiam more ecclesiastico, canente cum Oratione Dominica jam dicta illi preces tertiae, et ille quinquagesimum psalmum, et ipsum quartum poenitentialem, tribus jam dictis, recitaret nam ita orare consueverat, ut a circumstantibus audiri valeret, magister fraudis, et ductor sceleris Burchardus, sex sibi spatariis ex clientela praepositi et sua adjunctis, lateri ejus retro improvisus astitit, et nudo eum gladio, ut caput feriendum porrigeret, prius leniter teti
Abbreviated transcription (Latin):
singuloꝵ manꝰ summa osculabat᷑ uenera¬
tione. Huic quoq religiosȩ consuetudi¬
nis cumulo nuꝑ adiecerat:. ut omĩ die qͥn¬
q pauꝑes nouis uestim̃tis indueret. & cal.¬
ciam̃tis. Quo elemosinȩ sacͥ ficio suꝑ sacrȩ¬

Expanded text:
singulorum manus summa osculabatur venerasingulorum manus summa osculabatur veneratione. Huic quoque religiosae consuetudinis cumulo nuper adjecerat, ut omni die quinque pauperes novis vestimentis indueret et calceamentis. Quo eleemosynae sacrificio su
Abbreviated transcription (Latin):
tinꝰ eiꝰ meritis. nr̃is peccatis. eoꝵ qͦq eͥmini-¬
b nefandis exigentib. illi palma. nobis
tͥsticia. &e illis ꝑfidis iusta acceleraretur
uindicta. Sic enĩ ut pie credi fas ẽ. & il¬
lũ requie optata donari: & nos quo in-¬
digni eramꝰ defensore & ꝓtectore orbari:
& illos nefarios condigna oportuit pena
octe quoq illa exacta.cũ głosus pͥn-¬
ceps paulo diutiꝰ solito in stratu suo qui¬
euisset. surrexit. manꝰ lauit: & sic ad opꝰ
miscdiȩ more solito deuotꝰ ꝓpauit. Sie
quippe uitã suã ordinauerat: ut omĩb
dieb oꝑum suoꝵ initia dño dedicaret:
ut scilicet anteꝗͣ ad eccłiam ꝓcederet:
elemosinã ꝓpriis manib pauꝑib dis¬
pensaret. Quod etiã ob ingentẽ in xꝑm
deuotionẽ nudis consueuerat pedib cȩ¬
lebrare: ita ut neminẽ in hoc pietatis
officio sibi pateret᷑ ministrare: sed sin¬
gula fercula singłis deferens. singillatĩ

Expanded text:
tenus ejus meritis, nostris peccatis, eorum quoque criminibtenus ejus meritis, nostris peccatis, eorum quoque criminibus nefandis exigentibus, illi palma, nobis tristitia, et illis perfidis justa acceleraretur vindicta. Sic enim, ut credi pie fas est, et illum requie optata donari, et nos, quo indigni eramus, defensore et protectore orbari, et illos nefarios condigna oportuit poena itaque illa exacta, cum gloriosus princeps paulo diutius solito in stratu suo gemuisset, surrexit, manus lavit, et sic ad opus misericordiae more solito devotus properavit. Sic quippe vitam suam ordinaverat, ut omnibus diebus operum suorum initia Domino dedicaret; ut scilicet antequam ad ecclesiam procederet, eleemosynam propriis manibus pauperibus dispensaret. Quod etiam ob ingentem in Christum devotionem nudis consueverat pedibus celebrare, ita ut neminem in hoc pietatis officio sibi pateretur ministrare: sed singula fercula singulis deferens, singillatim
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑando ꝓsequente. ac instigando ꝓuehente:
chardus. & alteriꝰ fr̃is eiꝰ roberti filius rob̾tꝰ.
Willelmꝰ quoq uirouiacenfis. & ingramnꝰ
esnensis. & ysaac p̾positi consanguineus secre¬
to conspirant. ut comitẽ quã citiꝰ potuerint
occidant: & id ipsũ ꝑficiendũ & donec ꝑficia-¬
tͣ celandũ. fidei ne dicã ꝑfidiȩ pactionẽ con-¬
iurant. Et hec quidẽ in nocte sunt gesta. ut-¬
puta ñ lucis sed tenebrarũ oꝑa. Quȩ om̃ĩa
licet in occulto factitarent᷑. latere tam̃ pror¬
sus ñ potuert̃. ⁊lam rumusculis quoꝵdam
delatũ: & ip̃si qͦd ꝑiculo eiꝰ ageret᷑. ẽ nuncia-¬
tũ. Illi autẽ ut hoc crederet nequaꝗͣ potuit
ꝑsuaderi: qͥppe quẽ conscientia sua ñ solũ ꝑ¬
peram hac in causa quicꝗͣ gessisse ñ accusa¬
bat: uerũ etiam de rectitudinis oꝑe ueracit̾
iustificabat. Quod nimirũ iusto & occulto
dĩ iudicio actũ fuisse facile crediderim:. qua¬

Expanded text:
operando prosequente ac instigando provehente, chardus, et alterius fratris ejus Roberti filius Robertus, Guillelmus quoque Viroviacensis, et Ingrasnus Esnensis, et Isaac praepositi consanguineus conspirant ut comitem quam citius potuerint occidant, et idipsum perficiendum, et donec perficiatur celandum, fidei, ne dicam perfidiae, pactione conjurant. 35. Et haec quidem in nocte sunt gesta, utputa lucis, sed tenebrarum opera. Quae omnia licet in occulto factitarentur, latere tamen non potuerunt. Nam rumusculis quorumdam delatum, et ipsi quod de periculo ejus ageretur est nuntiatum. Illi autem ut haec crederet nequaquam potuit persuaderi. Quippe quem conscientia sua non solum perperam hac in causa quidquam gessisse non accusabat, verum etiam de rectitudinis opere veraciter justificabat. Quod nimirum justo et occulto Dei judicio actum fuisse facile crediderim qua
Abbreviated transcription (Latin):
ualidissimis febrib estuaret: euticiꝰ cũ morte
confligens. pellẽ manus sue tenebat corã om̃ib
dicens. Confiteor: qͥa õs in hac carne resurgemꝰ Post
quã catholicȩ fid̃i confessionẽ: defunctꝰ ẽ. Quo mor¬
duo. qͥa pene nullꝰ erat qui eiꝰ dicta sequeretur.

Expanded text:
validissimis febribus aestuaret, Eutychius, cum morte validissimis febribus aestuaret, Eutychius, cum morte confligens, pellem manus suae tenebat coram omnibus, dicens: Confiteor quia omnes in hac carne resurgemus. Post quam catholicae fidei confessionem defunctus est; quo mortuo, quia pene nullus erat qui ejus di
Abbreviated transcription (Latin):
dũ granũ. hoc insinuat qd̃ uidemꝰ: qͥa ui¬
delicet granũ cũ culmo & foliis nascitur:
qͦd sine culmo ⁊ sine foliis seminat᷑. Ille
itaꝙ in augm̃to głe resurrectionis ñ dixit
grano seminis de ẽẽ qd̾ erat: s ad eẽ qd̾ ñ erat.
lu aũ dum uerũ corpꝰ resurgere denegas
neqͣqͣ dicis ad eẽ qͦd deerat: s deesse qd̾ erat
longã concertationẽ ꝑducti. grauissima ceꝑũt¬
ab inuicẽ simultatione resilire: cũ pie memo¬
rie tiberiꝰ constantinꝰ imꝑator. secreto utrũq
suscipiens. qͥd int̾ eos discordie uersaret᷑ agno¬
uit. Et utͥusꝙ partis allegationẽ subtilit̾ pen¬
sans. eundẽ librũ quẽ euticiꝰ de resurrestione
conscͥpserat. suis qͦꝙ allegationib destruens:
deliberauit ut flammis cremari debuiss. A qͦ
uidelicet piissimo imꝑatore ut simul egressi
st̃ post longissimȩ disputatioĩs conflictũ pa-¬
rit̾ egrotantes: in lectũ decider̃t. Cũ gͦ gregoriꝰ

Expanded text:
 granum hoc insinuat quod videmus, quia granum cum culmo et foliis nascitur, quod sine culmo et foliis seminatur. Ille itaque in augmento gloriae resurrectionis non dixit grano seminis deesse quod erat, sed adesse quod non erat. Iste autem dum verum corpus resurgere denegat, nequaquam dicit adesse quod deerat, sed deesse quod erat. longa contentione perducti, gravissima a nobis coepimus simultatione resilire, cum piae memoriae Tiberius Constantinus imperator secreto me et illum suscipiens, quid inter nos discordiae t utriusque partis allegationem subtiliter pensans, eumdem librum quem Eutychius de resurrectione conscripserat suis quoque allegationibus destruens, deliberavit ut flammis cremari debuisset. A quo videlicet piissimo imperatore ut simul egressi sunt, post longissimae disputationis conflictum pariter aegrotantes in lectulum deciderunt. 30. Cum ergo Gregorius
Abbreviated transcription (Latin):
naturam erit: s scd̾m passionis desid̾ia ñ erit:
quia deuicto mortis aculeo in ȩt̃na incorrup¬
pabile resurgere posse denegauit. Qui &̃ in
indiderat dicentis. Tu qͦd seminas ñ uuifi¬
cat᷑. nͥ prius moriat᷑. ⁊ qd̾ ñ corpus qd̾ fũtũ
ẽ seminas s nudũ granũ: hoc nimirũ ostẽ¬

Expanded text:
naturam erit, sed secundum passionis desideria non erit; quia, devicto mortis aculeo, in aeterna incorruppabile resurgere posse denegabat. Qui etiam estimonium indiderat, dicentis: « Tu quod seminas, non vivificatur, nisi prius moriatur: et quod non corpus, quod futurum est seminas, sed nudum granu