comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sibi testamentũ utrum que con¬
ueniat. sicut ait saluator: Non
ueni legem soluere sed adimplere.
& aduicẽ molarũ aliud prius
solo positum. aliud insuꝑ colloca¬
tum: hoc est legem primũ homi¬
nibus constitutã : deinde & per¬
fectum euuangelium: Quȩ lex
uelut inferius mole saxum. ita
erat tarda pigra & penitus
otiosa : ut quicquid operando
acceperat. idomẽ ꝑdiderit : dicen¬
te deiudaeis propheta: Om̃s
declinauerunt simulinutiles
factisunt: non est qui faciat bo¬
num. non est usque adunum:
Ergo nisi euuangelium super¬
positum fuiss&. adhuc lex uelu¬
ti tarda & grauis iacer& int̾ra
iudaica: & unͥls prouinciȩ
co operiretur angustiis: nisi
euuangelium in quã datũ eẽt:
lex necessaria om̃ino non ess&:
hoc autem lex operabatur
sine euuangelio: quod uno saxo
fieri potest: confringere pote¬
rat non prodesse : sicut art apłs
Lex autem iram operatur : grãm
uero non prestat: Statutȩ ergo
legi. euuangelium datum est :
quoducteri suꝑ positum. testa¬

Expanded text:
utrumque conveniat, sicut ait Salvator: Non veni solvere legem, sed adimplere . Et ad vicem molarum aliud prius solo positum, aliud insuper collocatum, hoc est legem primum hominibus constitutam, deinde perfectum Evangelium Quae lex, velut inferioris molae saxum, ita erat tarda, pigra et penitus otiosa, ut quidquid operando acceperat, id omne perdiderit; dicente de Judaeis propheta: Omnes declinaverunt, simul inutiles facti sunt, non est qui faciat bonum, non est usque ad unum . Ergo nisi Evangelium superpositum fuisset adhuc lex veluti tarda, et gravis jaceret in terra Judaica, et unius provinciae cooperiretur angustiis. Nisi Evangelium, inquam, datum esset, lex necessaria omnino non esset. Hoc autesine Evangelio, quod uno saxo fieri potest. Confringere poterat, noLex autem iram operatur , gratiam vero non praestat. Stante autem lege, Evangelium datum est, quod Veteri superpositum Testa
Abbreviated transcription (Latin):
tes ꝑ abstinentiã quidem corpus
afficiunt : sed ꝑ desiderium gloriȩ
mundo uiuunt: Conpassionem
uero animi plerumque latenter
obsid& pietas falsa: ut hanc non¬
numquam usque ad condescenden¬
dum uitus ꝑtrahat: dum adcul¬
pas quisque non debeat conpassio¬
nem exercere. sedzelum: Conpas¬
sio quippe homini. & rectitudo
uitiis debetur. ut in uno eodemq
homine. & diligamus bonũ quod
factus est. & ꝑsequamur mala quȩ
fecit. Nedum culpas in caute remit¬
timus. noniam ꝑcaritatẽ conpati.
sedꝑ neglegentiam concidisse uidea¬
mur: S equitur: Qui enim uolue

Expanded text:
tes per abstinentiam quidem corpus tes per abstinentiam quidem corpus afficiunt, sed per desiderium gloriae mundo vivunt. Compassionem vero animi plerumque latenter obsidet pietas falsa, ut hanc nonnunquam usque ad condescendendum vitiis pertrahat, cum ad culpas quisque non debeat compassionem exercere, sed zelum. Compassio quippe homini, et rectitudo vitiis debetur, ut in uno eodemque homine et diligamus bonum quod factus est, et persequamur mala quae fecit, ne dum culpas incaute remittimus, non jam per charitatem compati, sed per negligentiam concidisse videamur. 4. Sequitur: Qui enim volue
Abbreviated transcription (Latin):
nentiam carnis. & quod obsideat
conpassionem mentis: Euicino nãq
abstinentiã carnis. non numquam
uana gła obsid& Quia dum te¬
nuitas incorpore. dum pallor in
uultu respicitur. uirtus patefacta
laudatur: Et tanto scelerius foras
fundit. quanto adhumanos oculos
ꝑ ostensum pallorem exut: Etple¬
rumque fit. ut quod causa dĩ credit᷑.
ꝓsolis humanis fauorib agatur:
Q uod bene symon ille significat.
quunuentus initinere. crucem
dominicam in angariam portat:
Aliena quippe onera in angariã
portantur : quando ꝑuanitatis
studium aliquid geritur: Qui
ergo per sẏmonem designantur.
nisi abstinentes & arrogantes.
Qui per abstinentiã quidem
carnem afficiunt : sed fructum
abstinentiȩ interius non requiruNT:
Crucem ergo dñi in angariam sy¬
mon. portat : quia cum adopus¬
dñi bonum ex bona uoluntate
nonducitur : rem iustam sine fructu
peccator operatur: Unde isdem
sẏmon crucem portat. sed non mo¬
ritur : quia abstinentes & arrogan¬

Expanded text:
nentiam carnis et quod obsideat nentiam carnis et quod obsideat compassionem mentis. E vicino namque abstinentiam carnis nonnunquam vana gloria obsidet, quia dum tenuitas in corpore, dum pallor in vultu respicitur, virtus patefacta laudatur; et tanto se celerius foras fundit, quanto ad humanos oculos per ostensum pallorem exit. Et plerumque fit ut hoc quod causa Dei agi creditur pro solis humanis favoribus agatur. Quod bene Simon ille significat, qui, inventus in itinere , crucem dominicam in angaria 1589 portat. Aliena quippe onera in angaria portantur, quando per vanitatis studium aliquid geritur. Qui ergo per Simonem designantur, nisi abstinentes et arrogantes? Qui per abstinentiam quidem carnem afficiunt, sed fructum abstinentiae interius non requirunt. Crucem ergo Domini in angaria Simon portat, quia cum ad opus bonum ex bona voluntate non ducitur, rem justi sine fructu peccator operatur. Unde idem Simon crucem portat, sed non moritur, quia abstinentes et arrogan
Abbreviated transcription (Latin):
se uiciis abnegat. exquirendȩ
eiuirtutes sunt. in quib cres¬
cat. Namcum dictum est qui
uult postme uenire abneg&
seipsum: protinus additur.
Tollat crucem suã cotidie.¬
& sequatur me: Duob & enim
modis crux tollitur : cum aut
ꝑ abstinentiam afficitur corpꝰ
aut ꝑ conpassionem procimi
affligitur animus ¶P ensemus : qua¬
liter utroque modo. paulus crucẽ
suam tulerat quidicebat: Castigo
corpus meum & inseruitutẽ redigo.
neforte aliis prȩdicans. ipse reꝓb
efficiar: E cee in afflictione corpo¬
ris audiuimus crucẽ carnis audi¬
amus nunc inconpassione ꝓximi
crucem mentis Ait: Quis infir¬
matur & ego non infirmor Quis
scandalizatur & ego non uror.
Perfictus quippe praedicator¬
ut exemplum dar& abstinentiȩ:
trucem portabat incorpore: Et
quia inse trahebat dampna infir¬
mitatis alienę : crucẽ portabat in
corde: S ed quia ipsis uirtutibus
quaedam uitia iuxta sunt: dicen¬
dum nobis est. quod uitium absti¬

Expanded text:
se a vitiis abnegat, exquirendae se a vitiis abnegat, exquirendae ei virtutes sunt in quibus crescat. Nam cum dictum est: Qui vult post me venire, abneget sEt tollat crucem suam, et sequatur me. Duobus etenim modis crux tollitur, cum aut per abstinentiam afficitur corpus, aut per compassionem proximi affligitur animus. Pensemus qualiter utroque modo Paulus crucem suam tulerat, qui dicebat: Castigo corpus meum, et in servitutem redigo, ne forte aliis praedicans ipse reprobus efficiar . Ecce in afflictione corporis audivimus crucem carnis, audiamus nunc in compassione proximi crucem mentis. Ait enim: Quis infirmatur, et ego non infirmor? Quis scandalizatur, et ego non uror? Perfectus quippe praedicatorut exemplum daret abstinentiae, crucem portabat in corpore. Et quia in se trahebat damna infirmitatis alienae, crucem portabat in corde. 3. Sed quia ipsis virtutibus quaedam vitia juxta sunt, dicendum nobis est quod vitium absti
Abbreviated transcription (Latin):
fuerat sęuus ille ꝑsecutor: & uiuere
coeperat praedicate pius Si enĩ
ipse e̾et. pius ꝓfecto non ess&:
Sed quise uiuer denegat. dicat
unde est: quod scã uerba ꝑdoc¬
trinam ueritatis clamat: ꝓ̃tinus
subdit: Uiuit uero in me xp̃s:¬
Acsi aꝑte dicat: Ego quidem
amem& ipso extinctus sum.
quia tarnaliter nunc uiuo.
sed tamen essentialiter mor tuus
nonsum: quia inxp̃o spiritalit̃
uiuo: Dicat ergo ueritas dicat:
Siquis uult postme uenire: abne¬
g&c semet ipsum: Quia nisi quis
asem& ipso deficiat. ad eum qui suꝑ
ipsum est non adpropinquat: Nec
ualet ad prehendere quod ultra
ipsum est. sinescierit matare qđ ÷
Sic holerum plantȩ̨ trans ponun¬
tur ut ꝓficiant : atque ut ita
dixerim eradicantur utcrescant
Sic rerum semina terrae ad¬
mixtione deficiunt : & in repara¬
tione sui generis uberius ad surgunt:
unde enim uidentur ꝑdidisse qđ
erant : inde accipiunt hoc appa¬
rere quodnon erant: Sed iam qͥ

Expanded text:
fuerat saevus ille persecutor, et vivere fuerat saevus ille persecutor, et vivere coeperat praedicator pius. Si enim ipse esset, pius profecto non esset. Sed qui se vivere denegat, dicat unde est, quod sancta verba per doctrinam veritatis clamant; protinus subdit: Vivit vero in me ChrisAc si aperte dicat: Ego quidem a memetipso exstinctus sum, quia carnaliter non vivo; sed tamen essentialiter mortuus non sum, quia in Christo spiritaliter vivo. Dicat ergo Veritas, dicat: Si quis vult post me venire, abneget semetipsum. Quia nisi quis a semetipso deficiat, ad eum qui super ipsum est non appropinquat; nec valet apprehendere quod ultra ipsum est, si nescierit mactare quod est. Sic olerum plantae transponuntur ut proficiant, atque, ut ita dixerim, eradicantur ut crescant. Sic rerum semina in terrae admistione deficiunt, ut in reparatione sui generis uberius assurgant. Unde enim videntur perdidisse quod erant, inde accipiunt hoc apparere quod non erant. 3. Sed qui jam
Abbreviated transcription (Latin):
catum lapsi : aliud ꝑnaturam con¬
aii: Aliud quod fecimus : aliud¬
iii quod facti sumus Rdinquamus
nosm& ipsos quales peccando nos
fecimus: & maneamus nos met ipsi
quales ꝑ grãm facti sumus: Ecce
& enim qui suꝑbus fuit. si conuer¬
sus ad xp̃m humilis factus est: semo¬
ipsum reliquid Si luxuriosus qͥsq
ad continentiam uitam mutauit.
abnegauit utique quod fuit:
Si auarus quisque ambire iam
des̾it. & largiri didicit propria
quiprius aliena rapiebat: ꝓcul
dubio sem& ipsum reliquit: Ipse¬
est quidem ꝑ raturam: si non est
ipse ꝑmalitiam: Hinc enĩ scriptũ¬
est: Uerte impios: & non erunt:
Conuersi namque impii noner̃.
sentia : sed scilic& non erunt inim
pietatis culpa. Tuncergo nos m&¬
ipsos relinquimus. tunc nos m&¬
ipsos ahnegimus: cumuitamus
quodꝑ uetustatẽ fuimus. & adhoc
nitimur que ꝑ nouitatẽ uocam᷑:
Perisemus quomodo se paulus ab¬
negauerat qui dicebat Uiuo aut̃.
iamnon ẽgo: Extinctus quippe

Expanded text:
catum lapsi, aliud per naturam concatum lapsi, aliud per naturam conditi; aliud quod fecimus, aliud quod facti sumus. Relinquamus nosmetipsos quales peccando nos fecimus, et maneamus nosmetipsi quales per gratiam facti sumus. Ecce etenim qui susus ad Christum humilis factus est, semetipsum reliquit. Si luxuriosus quisque ad continentiam vitam mutavit, abnegavit utique quod fuit. Si avarus quisque ambire jam desiit, et largiri didicit propria qui prius aliena rapiebat, procul dubio semetipsum reliquit. Ipse quidem est per naturam, sed non est ipse per malitiam. Hinc enim scriptum: Verte impios, et non erunt . Conversi namque impii non erunt, sentia, sed scilicet non erunt omnino in impietatis culpa. Tunc ergo nosmetipsos relinquimus, tunc nosmetipsos abnegamus, cum vitamus quod per vetustatem fuimus, et ad hoc nitimur quod per novitatem vocamur. Pensemus quomodo se Paulus abnegaverat, qui dicebat: Vivo autem, jam non ego . Exstinctus quippe
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum: Minus quippe est abnega¬
re quod hab& : ualde enim mul¬
tumest ab negare quod est Ad se
autem nobis uemientib dñs prece¬
pit. ut renuntiemus nr̃is. Quia
quisquis ad fidei agonem uenimus.
luctã contra malignos sp̃i in hoc¬
mundo sumimus: Nihil autem
maligni sp̃s in hoc mundo ꝓpriũ
possident: Nudi ergo ciim nudo
luctari debemus: Nam siuestitꝰ
quisque cum nudo luctatur: citui
Ad terram deicitur: quia haba
unde teneatur: Quidenim sunt
terrena om̃a: nisi quaedã corpo¬
ris indumenta. Qui ergo con¬
tra diabolum adcertamen ꝓperat.
uestimenta abiciat mesuccũbat:
Nihil in hoc mundo amando pos¬
sideat : nullas rerum labentium
delectationes requirat: neunde
aduotum tegitur. ad casum in¬
de teneatur: Nec tamen sufficit
nr̃a relinquere: nisi relinquamꝰ
& nos Quidest quod dicimus
relinquamus & nos: si enim nos¬
ipsos relinquimus: quo ibimus extra
nos uel qui sest quiuadit. si se
deseruit. Sed aliud sumus ꝑ pec¬

Expanded text:
tipsum. Minus quippe est abnegatipsum. Minus quippe est abnegare quod habet, valde autem multum est abnegare quod est. 1587 2. Ad se autem nobis venientibus Dominus praecepit ut renuntiemus nostris, quia quicunque ad fidei agonem venimus, luctamen contra malignos spiritus sumimus. Nihil autem maligni spiritus in hoc mundo proprium possident. Nudi ergo cum nudis luctari debemus. Nam si vestitus quisquam cum nudo luctatur, citius ad terram dejicitur, quia habet unde teneatur. Quid enim sunt terrena omnia, nisi quaedam corporis indumenta? Qui ergo contra diabolum ad certamen properat, vestimenta abjiciat, ne succumbat. Nihil in hoc mundo amando possideat, nullas rerum labentium delectationes requirat, ne unde ad votum tegitur, ad casum inde teneatur. Nec tamen sufficit nostra relinquere, nisi relinquamus et nos. Quid est quod dicimus, Relinquamus et nos? Si enim nosmetipsos relinquimus, quo ibimus extra nos? Vel quis est qui vadit, si se deseruit? Sed aliud sumus per pec
Abbreviated transcription (Latin):
UIA DNS acredẽpi¬
tor noster nouus
homo uenit inmundo.
noua prȩcepta
dedit mundo: Uitae enim nr̃ae
ueteri inuitus enutrite : contrari¬
etatem opposuit nouitatis suae:
Quidenim uetus. quid carnalis
homo nouerat. nisi sua retinere.
Aliena rapere siposs&. concu pisce¬
re si non poss&: Sed caelestis medi¬
cus. singulis quibusque uitis obui¬
antia adhib& medicamenta: Nam
sicut arte medicinę calida frigidis.
frigida calidis curantur: ita dñs
nr̃t contraria opposuit praedica¬
menta peccatis: ut lubricis contia¬
nentiam. tenacib largitatem &
iracundis mansuetudinẽ. aclatis
prȩciper& humilitatẽ: Certe
cumse sequentib noua mandata
proponer& : dixit: Nisi quis renun¬
tiauerit omibus quac possidet:
non potest ins. ẽẽ. discipulus:
Acsi aꝑte dicat: Quiꝑuitã uete¬
rem aliena concupiscitis : ꝑ nouȩ̨
contemplatignis studium & ur̃a¬
II largimini Quiducro in hac
lectione dicat. audiamus Qui
uult postine uenire: ab nega
laboriosum est relinquere sem&¬

Expanded text:
uia Dominus ac Redemptor noster novus homo venit in mundum, nova praecepta dedit mundo. Vitae etenim nostrae veteri in vitiis enutritae contrarietatem opposuit novitatis suae. Quid enim vetus, quid carnalis homo noverat, nisi sua retinere, aliena rapere, si posset; concupiscere, si non posset? Sed coelestis medicus singulis quibusque vitiis obviantia adhibet medicamenta. Nam sicut arte medicinae calida frigidis, frigida calidis curantur, ita Dominus noster contraria opposuit praedicamenta peccatis, ut lubricis continentiam, tenacibus largitatem, iracundis mansuetudinem, elatis praeciperet humilitatem. Certe cum se sequentibus nova mandata proponeret, dixit: Nisi quis renuntiaverit omnibus quae possidet, non potest meus esse discipulus . Ac si aperte dicat: Qui per vitam veterem aliena concupiscitis, per novae conversationis studium et vestra largimini. Quid vero in hac lectione dicat, audiamus: Qui vult post me venire, abneget laboriosum est relinquere seme
Abbreviated transcription (Latin):
scriptum lumen uidere : Nullo
mortis metu affici. incorruptio¬
nis ꝑpetuȩ munere lactari.
Sehdecꝰ audita in ardescit animꝰ:
iam que illic cupit adsistere. ubise
sperat sine fine gaudere: Sed ad
magna praemia ꝑuenire non potest.
nisi ꝑmagnos labores: Vnde &
paulus egregius praedicator dicit:
mentem magnitũdo praemioꝵ:
sednon de terreat certamen
laborum: Vnde ad se uenientib
ueritas dicit: Siquis uenit adme.
& non odit patrem suũ. & matrẽ.¬

Expanded text:
scriptum lumen videre, nullo mortis metu affici, incorruptionis perpetuae munere laetari? Sed ad haec audita inardescit animus, jamque illic cupit assistere, ubi se sperat sine fine gaudere. Sed ad magna praemia perveniri non potest, per magnos labores. Unde et Paulus egregius praedicator dicit: ergo mentem magnitudo praemiorum, sed non deterreat certamen laborum. Unde 1628 ad se venientibus Veritas dicit: Si quis venit ad me, et non odit patrem suum et matre
Abbreviated transcription (Latin):
.km̃i quae & quanta sunt
quae nobis ꝓmittuntur in
caelis uilescunt animo om̃a quae
habentur in terris: Terrena nãque
substantia supernȩ̨ felicitati com¬
parata : pondus est non subsidium:
Temporalis uita aeternȩ̨ uitę cõ¬
parata : morsest potius dicenda
quã uita: Ipse enim cotidianus
defectus corruptionis. quidest
aliud quã quaedam prolixitas
mortis Quae aut̃ lingua dice¬
re. uelquis intellectus capere
sufficit : illa suꝑnȩ ciuitatis quan¬
tasint gaudia. angłoꝵ choris in¬
ter. eẽ Cubeatissimis spiritib

Expanded text:
imi, quae et quanta sunt quae nobis promittuntur in coelis vilescunt animo omnia quae habentur in terris. Terrena namque substantia supernae felicitati comparata pondus est, non subsidium. Temporalis vita aeternae vitae comparata mors est potius dicenda quam vita. Ipse enim quotidianus defectus corruptionis quid est aliud quam quaedam prolixitas mortis? Quae autem lingua dicere, vel quis intellectus capere sufficit illa supernae civitatis quanta sint gaudia, angelorum choris interesse, 1627 cum beatissimis spiritib
Abbreviated transcription (Latin):
corpore ex ire: Mementote quid
ueritas dicit: Orate: nefiat fuga
ura hieme uel sabbato: Perlegis
quippe mandatum: ambulare lon
gius insabbato non lic& hiemps
quoque ad ambulandũ impedim̃tũ
est : quia gressus ambulantium
torpor frigoris adstringit: Ait
ergo: O rate. nefiat fuga ur̃a hie¬
me uel sabbato: Acsi aꝑte dicat:
Uidetę netunc quaeratis pecca¬
ta ur̃a fugere : quando iam non
lic& ambulare: Illud ergo tempꝰ
quo fugere non lic&: modo deb&
cogitare dumlic&: Illa hora est
nr̃i exitus semper intuenda: ista
redemptoris ammonicio: ante m̃tis
oculos semꝑ ponenda: qui ait: Uigi¬
late itaque : quia nescitis diem

Expanded text:
corpore exire. Mementote quid corpore exire. Mementote quid Veritas dicat: Orate ne fiat fuga vestra hieme vel Sabbato . Per legis quippe gius in sabbato non licet. Hiems quippe ad ambulandum impedimento est, quia gressus ambulantium torpor frigoris astringit. Ait ergo, Orate ne fiat fuga vestra hieme vel sabbato. Ac si aperte dicat: Videte ne tunc quaeratis peccata vestra fugere, quando jam non licet ambulare. Illud ergo tempus quo fugere non licet, modo debet cogitari dum licet. Illa hora est nostri exitus semper intuenda; ista Redemptoris admonitio ante mentis oculos semper ponenda, qui ait: Vigilate itaque, quia nescitis diem
Abbreviated transcription (Latin):
Eos autẽ quosille insistentes sibi
grauiter tolerabat: ipsi malignos
sps uidere non poterant: Sed corũ
prȩsentiã in confusione. inpallore.
actimore illius qui trahebatur uide¬
bant: Pauore autẽ tetrȩ eorum
imaginis. huc illucque uertebat᷑
in lectulo: Iacebat insinistro latere
aspectum eoꝵ ferre non poterat:
uer tebatur adparietem. ibi aderan:
Cumque constrictus nimis rela¬
xari se iamposse desperar&: coepit
magnis uocib clamare: Inducias
uel usque mane : inducias uel usq
mane: Sed cum haec clamar& inip¬
sis suis uocib. dehabitaculo Suȩ
carnis euulsus est: De quo nimirũ
constat. quia pronobis non prose
hȩc uiderit : ut eius uusionib pro¬
ficiant. quos adhuc diuina patien¬
tia longanimiter expectat: Na
illi tetros sp̃s ance mortẽ uidisse.
& inducias petisse. quid prostũt.
qui easdem inducias quaspetuit
inuacuum tempora pereant: &
tunc quȩ ramus adbene agendũ
uenire: cũ iam compellimur de

Expanded text:
Eos autem quos ille insistentes sibi Eos autem quos ille insistentes sibi graviter tolerabat ipsi malignos spiritus videre non poterant, sed eorum praesentiam in confusione, in pallore ac tremore illius qui trahebatur videbant. Pavore autem tetrae eorum 1481 imaginis huc illucque vertebatur in lectulo, jacebat in sinistro latere, aspectum eorum ferre non poterat; vertebatur ad parietem, ibi aderant. Cumque constrictus nimis relaxari se jam posse desperaret, coepit magnis vocibus clamare, dicens: Inducias vel usque mane, inducias vel usque mane. Sed cum haec clamaret, in ipsis suis vocibus de habitaculo suae carnis evulsus est. De quo nimirum constat quia pro nobis ista, non pro se, viderit, ut ejus visio nobis proficiat, quos adhuc divina patientia longanimiter exspectat. Nam illi tetros spiritus ante mortem vidisse, et inducias petiisse, quid profuit, qui easdem inducias quas petiit, in vacuum tempora pereant, et tunc quaeramus ad bene agendum vivere, cum jam compellimur de
Abbreviated transcription (Latin):
uintia nomine crisorius fuit.
quẽ lingua rustica populus crise¬
rium uocabat: Uir ualde idoneus.
sed tantum plenus uitiis. quantũ
rebus: Suꝑbia tumidus. carnis
suȩ uoluptatib subditus. in adqui¬
rendis rebus auaritię facib accen¬
sus: Sedcum tot malis dñs finẽ in¬
ponere decreuiss&: sicut areligio
so quodam quinunc suꝑest. pro¬
pinquo illius didici: cõrporis
languore percussus est: Qui
adextremum ueniens. ea hora
qua iam decorpore erat exiturus.
apercis oculis uidit tetros & neger¬
rimos sp̃s coramse adsistere : &
uchementer imminere. ut ad infer¬
ni claustra se raperent: Coepit
tremescere. pallescere. sudare : &
magnis uocib inducias pecere:
Filiumque suum nomine maximũ
quem ipse iam monachus monachũ
uidi. nimis turbatis clamorib uo¬
care dicens: Maxime curre: nũ¬
quam tibi male aliquid feci. in
fide tua me suscipe: Turbatus
mox maximus ad fuit: lugens &
per strepens familia conuenit:

Expanded text:
vincia nomine Chrysaorius fuit, vincia nomine Chrysaorius fuit, quem lingua rustica populus Chryserium vocabat: vir valde idoneus, sed tantum plenus vitiis, quantum rebus; superbia tumidus, carnis suae voluptatibus subditus, in acquirendis rebus avaritiae facibus accensus. Sed cum tot malis Dominus finem ponere decrevisset, sicut a religioso viro quodam, qui nunc superest, propinquo illius didici, corporis languore percussus est. Qui ad extremum veniens, eadem hora qua jam de corpore erat exiturus, apertis oculis vidit tetros et nigerrimos spiritus coram se assistere, et vehementer imminere, ut ad inferni claustra se raperent. Coepit tremere, pallescere, sudare, et magnis vocibus inducias petere, filiumque suum nomine Maximum, quem ipse jam monachus monachum vidi, nimiis et turbatis clamoribus vocare, dicens: Maxime curre, nunquam tibi aliquid mali feci, in fidem tuam me suscipe. Turbatus mox Maximus adfuit, lugens et perstrepens familia convenit.
Abbreviated transcription (Latin):
Uigilate itaque. quia nescitis
diem neque horam. Quia post
peccata ds̃ pęnitentiã suscipit:
Siscir& quisque de pręsenti Scło
quo tempore exir&: Aliud tẽpus
uoluptatis. atque aliud pęniten¬
tie aptare potuiss& Sed qui pęni¬
tenti ueniam spondt. peccanti
diem crastinum non promisit:
Semper ergo extremum diem
debemus metuere: quẽ num quiã
possumus pręuidere: Ecce hunc
ipsum diem in quo loquimur.
Ad inducias conuersionis accepimꝰ:
& camen mala quȩ fecimus flere
stcusamus: Nonsolum cominissa
non plangimus: sedetiã quȩ deflran¬
tur augemus: At sialiqua nos rgri¬
tudo corripiat. si signa egritudĩ¬
nis uicinam mortem denuntient.
inducias uiuendi quaerimus. ut
peccata nr̃a defleamus: & tas cum
magno estu desiderii petimus. quas
acceptas modo pronihilo habemus:¬
Remfrs refero. qua suntenta audi¬
re uult caritas ur̃a: ex consideratio¬
ne illius uehementer instruitur:
Quidam uir nobilis in ualeria pro¬

Expanded text:
Vigilate itaque, quia nescitis Vigilate itaque, quia nescitis diem neque horam. Quia post peccata Deus poenitentiam suscipit, si sciret quisque de praesenti saeculo quo tempore exiret, aliud tempus voluptatibus, atque aliud poenitentiae aptare potuisset. Sed qui poenitenti veniam spopondit, peccanti diem crastinum non promisit. Semper ergo extremum diem debemus metuere, quem nunquam possumus praevidere. Ecce hunc ipsum diem, in quo loquimur, ad inducias conversionis accepimus, et tamen mala quae fecimus flere recusamus. Non solum commissa non plangimus, sed etiam quae defleantur augemus. At si aliqua nos aegritudo corripiat, si signa aegritudinis vicinam mortem denuntient, 1480 inducias vivendi quaerimus, ut peccata nostra defleamus, et eas cum magno aestu desiderii petimus, quas acceptas modo pro nihilo habemusmi, refero, quam si intente audire vult charitas vestra, ex consideratione illius vehementer instruetur. Quidam vir nobilis in Valeria pro
Abbreviated transcription (Latin):
Ibi iam adõ non potest mereri.
quod petit. qui hic noluit audire
quodiussit: qui tempus congrue
penitentię ꝑ didit. frustra ante
regni ianuã cum precib uenit:
Hinc est enim quod ꝑsalomonem
dñs dicit: Uocaui & rennuistis.
extendi manum meam & non fuit
qui aspicer&: Despexistis omne
consilium meum : & increpationes
meas neglexistis: Ego quoque in
interitu ur̃o ridebo: & subsannabo
cum uobis quod timebatis aduene¬
rit: Cum inruerit repentina cala¬
mitas. & in teritus quasi tempestas
ingruerit. Quando uenerit
suꝑuos tribulatio & angustia.
tunc inuocabunt me & non exaudia.
mane consurgent & non inueni¬
entme: Ecce aperite clamant:
& repulsionis suȩ dolore conpulsę.
appellationẽ dominantis ingemi¬
nant dicentes: Dñe dñe. aperi nobis
Prȩces offerunt. sed nesciuntur:
Q uia tunc uelut in cognitos ds̃
deserit: quos modo suos ꝑuitȩ
meritum non agnoscit: ubi aperta
quoq generalis addiscipłos ex hor¬
tatio sub infertur cum dicitur:

Expanded text:
Ibi jam a Deo non potest mereri quod petit, qui hic noluit audire quod jussit: qui tempus congruae poenitentiae perdidit, frustra ante regni januam cum precibus venit. Hinc est enim quod per Salomonem Dominus dicit: Vocavi et renuistis; extendi manum meam, et non fuit qui aspiceret despexistis omne consilium meum et increpationes meas neglexistis ego quoque in interitu vestro ridebo et subsannabo cum vobis quod timebatis advenerit cum inruerit repentina calamitas et interitus quasi tempestas ingruerit quando venerit super vos tribulatio et angustunc invocabunt me, et non exaudiam; mane consurgent, et non invenient me . Ecce aperiri clamant, et, repulsionis suae dolore compulsae, appellationem dominantis ingeminant, dicentes: Domine, Domine, aperi nobis. Preces offerunt, sed nesciuntur, quia tunc velut incognitos Dominus deserit, quos modo suos per vitae meritum non agnoscit. 6. Ubi apte quoque generalis ad discipulos exhortatio subinfertur, cum dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
plere: Quanta uero tunc erit elec¬
torum laetitia : quide cius merent᷑
uisione gaudere. decuius conspectu
uident & elementa contremescere.
cum eo simul adnuptias intrare:
Qui & sponsi nuptiis gaudent.
& tamen ipsi sunt sponsȩ. Quia in
illo aeterni regni thalamo. uisioni
nrãe ds̃ coniungitur: quae scilic&
uisio numquã iam inꝑpetuũ ab amo¬
ris sui amplexib euellatur: Tunc
regni ianua lugentib clauditur:
quaemodo cotidie pęnitentibus
aperitur: Erit namque & tunc
pęnitentia. sed fructuosa iã non
erit.Quia nequaquã tunc ueni¬
am inuenit: quimodo aptũ ueniȩ
tempus perdit: Hinc enĩ paulus
dicit: Ecce nunc tempus accepta
in uocantes dñs non audit : quia int̃¬
clausa r̾egni ianua. is qui prope. ẽẽ.
poterat. prope iam non est: Nam
subditur: N ouissunȩ ueniunt reli¬
que uirgines dicentes: Dnẽ. dñe.

Expanded text:
plicare. Quanta vero tunc erit elecplicare. Quanta vero tunc erit electorum laetitia, qui de ejus merentur visione gaudere, de cujus conspectu vident et elementa omnia contremiscere, cum eo simul ad nuptias intrare! Qui et in sponsi nuptiis gaudent, et tamen ipsi sunt sponsa, quia in illo aeterni regni thalamo visioni nostrae Deus conjungitur. Quae scilicet visio nunquam jam in perpetuum ab amoris sui amplexibus evelletur. Tunc regni janua lugentibus claudetur, quae modo quotidie poenitentibus aperitur. Erit namque et tunc poenitentia, sed fructuosa jam non erit, quia nequaquam tunc veniam invenit, qui modo aptum veniae tempus perdit. Hinc etenim Paulus dicit: Ecce nunc tempus acceptabinvocantes Dominus non audit, quia interclusa regni janua, is qui prope esse poterat, prope jam non erit. Nam subditur: Novissime veniunt et reliquae virgines, dicentes: D
Abbreviated transcription (Latin):
ille. qui aduentu suo elementa
concutit: in cuius conspectu cęlũ
cum terra contremescit: Unde
etiam perproph&ã dicit: Adhuc
semel: & ego mouebo nonsolũ t̾rã.
sed & caclum: A d cuius ex amen
om̃e humanum genus deducitur:
Cui aduindictam malorũ. remu¬
nerationem que bonorum. angłi
archangłi. troni. principatus.
& dominationes obsequuntur:
tanti udicis. qui in illo die t̾ror
erit: quando iam inpoen̾a remedi¬
um nonerit:Quae illi confusio.
cui reatu suo exigente conting&
inconuentu om̃ium homipum
angelorumq rrubescere: Qui erit
pauor eum quẽ & tranquillum
mens humana capere non ual&:
etiam iratũ uidere: Quẽ diem bene
propheta intuens ait: Dies ire. dies
illa. dies tribulationis. & angustie.
dies calamitatis & miseriȩ : dies tene¬
brarũ & caliginis: dies nebulȩ & tͣ
binis .: dies tubȩ & clangoris: Pensate
corda reproborũ qua asperitate
propheta uidit a marescere : quẽ
tot appellationib non ualet ex¬

Expanded text:
ille qui adventu suo elementa ille qui adventu suo elementa concutit, in cuius conspectu caelum cum terra contremescit. Unde etiam per prophetam dicit: Adhuc semel, ego movebo non solum terram, sed etiam caelum. Ad cuius examen omne humanum genus deducitur, cui ad vindictam malorum remunerationemque bonorum angeli, archangeli, throni, principatus et dominationes obsecuntur. tanti iudicis, qui in illo die terror erit, quando iam in poena remedium non erit! Quae illa confusio cui reatu suo exigente continget in conventu omnium hominum angelorumque erubescere! / Qui pavor eum, quem et tranquillum mens humana capere non valet, etiam iratum videre! Quem diem bene propheta intuens ait: dies irae, dies illa, dies tribulationis et angustiae, dies calamitatis et miseriae, dies tenebrarum et crbinis, dies tubae et clangoris . Pensatecorda reproborum qua asperitate propheta vidit amarescere, quem tot appellationibus non valet ex
Abbreviated transcription (Latin):
dicentes: N eforte non sufficiat No¬
bis. & uobis: In illo & enim die.
quod tamen dequibusdam inpace
eccłȩ quiescentib loquor. sibi met¬
ipsis testimonium unius cuiusque
uix sufficit : quantominus & sibi
& proximo: uibi & protinus ꝑin
crepationem subdunt: Ite potius
aduendentes : & emite uobis: Uer¬
ditores quippe olei : adulatores
sunt: Quienim accepta qualib&
gratia. uanis suis laudib nitorẽ
głe offerunt: quasi oleum uenduns:
Dequo profecto oleo psalmista dicit:
Oleum autẽ peccatoris: noninpinguex
capitis. ea quaeprincipatur corpori.
mens uocatur: Inpinguat ergo ca¬
put oleum peccatoris: cum demul¬
e& mentem fauor adulantis:
Sedcum irent emere : uenit sponsus:
Quia cumuitȩ suę testimonium
a proximis quaerunt uidex uenit:
ianua:: O si sapere cordis palatũ
possit. quid ammirationis habet
quod dicituruenit sponsus: quid
dulcedinis. intrauerunt cumeo
adnuptias : quid amaritudinis
& clausaest ianua: Uenit quippe

Expanded text:
dicentes: Ne forte non sufficiat nodicentes: Ne forte non sufficiat nobis et vobis. In illo enim die quod tamen de quibusdam in pace Ecclesiae quiescentibus loquor sibimetipsi testimonium uniuscujusque vix sufficit; quanto minus et sibi et proximo? Unde et protinus per increpationem subdunt: Ite potius ad vendentes, et emite vobis. Venditores quippe olei adulatores sunt. Qui enim accepta qualibet gratia, vanis suis laudibus nitorem gloriae offerunt, quasi oleum vendunt. De quo profecto oleo Psalmista dicit: Oleum autem peccatoris non impinguet capitis ea quae principatur corpori mens vocatur. Impinguat ergo caput oleum peccatoris, cum demulcet mentem favor adulantis. Sed dum irent emere, venit sponsus, quia cum vitae suae testimonium a proximis quaerunt, judex venit, . O si sapere in cordis palatum possit quid admirationis habet quod dicitur, Sponsus venit! quid dulcedinis, Intraverunt cum eo ad nuptias! quid amaritudinis, Et clausa est janua! Venit quippe
Abbreviated transcription (Latin):
sus uenit. ex ite obuiã ei De aduen¬
u sponsi clamor in media nocte fit.
quia sic dies iudicii subripit. ut pre¬
uideri non ualeat quando uenit r.
unde scriptum est: Dies dñi sicut
fur : ita in nocte ueniet: Tunc
om̃s uirgines surgunt: quia electi
& reprobi a somno suȩ mortis exci¬
tantur: Lampades ornant: quia
sua secum opera numerant: ꝓ quib
aecernam recipere beatitu dinem
&x pectant: S edlampades fatuarũ
uirginum ex tinguntur : qui a carũ
opera quaeclara hominib foras
apparuerunt: in aduentu uidicis
intus obscurantur : & ad retributionẽ
nonueniunt : quia proeis receper̃
abhominib laudes quas a mauer̃:
Quidest aut̃ quodtunc a pruden¬
tibus oleum petunt: nisi quod in
aduentu iudicis. cũse intus uacuas
inuenerint. testimonium foris
quęrunt.Acsi a sua fiducia
deceptȩ. proximis dicant: quia nos
quasi sine opere repelli conspicitis.:
dicite denr̃is operib quid uidistis:
Sedprudentes uirgines. respondenT

Expanded text:
sus venit, exite obviam ei. 3. De advensus venit, exite obviam ei. 3. De adventu sponsi clamor in media nocte fit, quia sic dies judicii subrepit, ut praevideri non valeat quando venit. Unde scriptum est: Dies Domini sicut fur in nocte ita veniet . Tunc omnes virgines surgunt, quia et electi et reprobi a somno suae mortis excitantur. Lampades ornant, quia sua secum opera numerant, pro quibus aeternam recipere beatitudinem exspectant. Sed lampades fatuarum virginum exstinguuntur, quia earum opera, quae clara hominibus foris apparuerant, in adventu judicis intus obscurantur. Et a Deo retributionem non inveniunt, quia pro eis receperunt ab hominibus laudes quas amaverunt. Quid est autem quod tunc a prudentibus oleum petunt, nisi quod in adventu judicis cum se intus vacuas invenerint, testimonium foris quaerunt? Ac si a sua fiducia deceptae proximis dicant: Quia nos quasi sine opere repelli conspicitis, dicite de nostris operibus quid vidistis. Sed prudentes virgines respondent,
Abbreviated transcription (Latin):
signatur: Uascula aut̃ nr̃a sunt cor¬
da: in quib ferimus cuncta quae
cogitamus: Prudentes ergo oleum
inuasis habent. quinitorẽ głȩ
intra conscientiam retinent : paulo
ad testante quiait: Gła nr̃a. haec ẽ.
testimonium conscientiȩ nr̃ȩ:
Fatuȩ auti uirgines oleum secũ
non sumunt : quia głam intra
conscientiã non habent: Quia
plerumque bona inse opera cum
electis & reprobi ostendunt: Sed
soli ad sponsum ueniunt cumoleo.
quidehis quaeforis egerint. intus
głam requirunt: Unde ꝑpsalmistã
quoque descã electorum ecclesia
dicitur: Omĩs gła eius: filiȩ regũ
sponso : dormitauerunt om̃s & dor¬
mierunt: Quia dumuenire iu¬
dex eͦxtremũ udicium differt: electi
& reprobi in mortis somno sopiuntur:
Dormire & enim moriest : ante som¬
num uero dormitare est. ante mor¬
tem a salute languescere: Quia
perpondus egritudinis. peruenit᷑
ad somnũ mortis: Media autem
note clamor factus est: ecce spon¬

Expanded text:
designatur; vascula autem nostra sunt cordesignatur; vascula autem nostra sunt corda, in quibus ferimus cuncta quae cogitamus. Prudentes ergo oleum in vasis habent, quia nitorem gloriae intra conscientiam retinent, Paulo attestante, qui ait: Gloria nostra haec est, testimonium conscientiae nostrae . Fatuae autem virgines oleum secum non sumunt, quia gloriam intra conscientiam non haplerumque bona in se opera, cum electis et reprobis ostendunt, sed soli ad sponsum veniunt cum oleo, qui de his quae foris egerint intus gloriam requirunt, unde per Psalmistam quoque de sancta electorum Ecclesia dicitur: Omnis gloria ejus filiae regis sponso, dormitaverunt omnes, et dormierunt, quia dum venire judex ad extremum judicium differt, electi et reprobi in mortis somno sopiuntur. Dormire etenim mori est. 1478 Ante somnum vero dormitare est ante mortem a salute languescere, quia per pondus aegritudinis pervenitur ad somnum mortis. Media autem nocte clamor factus est: Ecce spon
Abbreviated transcription (Latin):
colligitur. Sc̃a ȩccła decem uirginib
similis denuntiatur : in qua quia
mali cumbonis. & reprobi cumelec¬
tis admixtisunt : recte similis
uirginibus prudentibus & fatuis
esse perhibrtur SSunt nam que
plerique continentes. qui abexte¬
& spe ad interiora rapiuntur:
Carnem macerant: & toto deside¬
rio ad supernam patriã anhe¬
lant: E terna pręmia expetun:
prolaborib Suis recipere laudes
humanas nolunt: hi nimirũ głam
suam non in ore hominũ ponunt :
sedintra conscientiã contegunt Et
sunt plerique qui corpus perabstinen¬
tiam affligunt : sedde ipsa sua absti¬
nentia humanos fauores expetunt:
Doctrine inseruiunt: indigentib
multa largiuntur: Sed fatuę ꝓfecto
sunt uirgines: quia solam laudis
transitoriȩ retributionẽ quȩrun
Vnde & apte subditur: Quinque
fatuȩ : non sumpserunt oltum secũ
Prudentes autem: acceperunt
oleum inuasis suis cum lampadib
Per oleum quippe : nitor głȩ de

Expanded text:
colligitur, sancta Ecclesia decem virginibus colligitur, sancta Ecclesia decem virginibus similis denuntiatur. In qua quia mali cum bonis et reprobi cum electis admisti sunt, recte similis virginibus prudentibus et fatuis esse perhibetur. Sunt namque plerique continentes qui ab appe spe ad interiora rapiuntur, carnem macerant, et toto desiderio ad supernam patriam anhelant, aeterna praemia expetunt, pro laboribus suis recipere laudes humanas nolunt. Hi nimirum gloriam suam non in ore hominum ponunt, sed intra conscientiam contegunt. Et sunt plerique qui corpus per abstinentiam affligunt, sed de ipsa sua abstinentia humanos favores expetunt, doctrinae inserviunt, indigentibus multa largiuntur. Sed fatuae profecto sunt virgines, quia solam laudis transitoriae retributionem quaerunt. Unde et apte subditur: Quinqueus, non sumpserunt oleum secum; prudentes autem acceperunt oleum in vasis suis cum lampadibus. Per oleum quippe nitor gloriae
Abbreviated transcription (Latin):
Mict& filius hominis angłos suos.
& colligent de regno eius om̃a scanda¬
la: Neque enim millo regno beatis¬
tudinis. in quo pax summa est. in¬
uęniri scandala poterunt : quaecol¬
liguntur: Etunde rursum dicitur
Q ui ergo soluerit unum deman¬
datis istis minimis & docuerit Sic
homines : minimus uocabitur in
regno caelorum: Mandatũ quippe
soluit & doc&: quando hoc quisque
prȩdicat uoce. quod uiuendo non
implet: Sed adregnum aeterne
beatitudinis peruenire nonual&.
quinon uult opere implere quõd
doc&: Quomodo in eo minimus
uocatur : qui ad hoc nullo modo
intrare ꝑmittitur: Quid itaq
perhanc sententiã. nisi praesens
eccła caelorum regnum dicitur:
in qua doctor qui mandatum sol¬
uerit minimus uocatur: Quia
cuius uita despicitur. restat ut &p̃¬
dicatio contempnatur: Inquinq
aut̃ corporis sensus: unus quisque
subsistit: E eminatus aũt quina¬
rius. denarium ꝑficit: Etquia
exutroque sexu. fidelium multitudo

Expanded text:
Mittet filius hominis angelos suos, Mittet filius hominis angelos suos, et colligent de regno eius omnia scandala. Neque enim in illo regno beatitudinis, in quo pax summa est, inveniri scandala poterunt, que colligantur. Et rursum dicitur: Qui ergo solverit unum de mandatis istis minimis et docuerit sic homines, minimus vocabitur in regno celorum. Mandatum quippe solvit et docet, quando hoc quisque voce predicat, quod vivendo non implet. Sed ad regnum eterne beatitudinis pervenire non valet qui non vult opere implere quod docet. Quomodo ergo in eo minimus vocatur qui ad hoc nullo modo intrare permittitur? Quid itaque per hanc sententiam nisi praesens et fatuae dicantur. Dum enim coelorum in qua doctor qui mandatum solverit minimus vocatur, quia cujus vita despicitur, restat ut pradicatio contemnatur. In quinque autem corporis sensibus unusquisque subsistit, geminatus autem quinarius denarium perficit. Et quia 1477 ex utroque sexu fidelium multitudo
Abbreviated transcription (Latin):
admoneo praua opera fu¬
gere. mundi huius in qui¬
namenta deuitare: Sed hodierna
scĩ euuangłi lectione compellor
dicere : ut & bona quae agitis
cum magna cautela timeatis:
Neꝑhoc quod auobis rectũ geritur.
fauor aut grã humana requiratur:
ne appetitus laudis subripiat: & qđ
foris ostenditur. in tus a merce de
uacuetur: Ecce enĩ uoce redemp¬
toris decem uirgines. & om̃s dicunt᷑
uirgines: & tamen intra beatitudi¬
nis ianuam. non om̃s recepte
Quia eorum quaedã dum deiuir¬
gmitate sua głamforis expetunt.
inuasis suis oleum habere noluer̃:
Sedprius quaerendum nobis est
quid sit cadorum regnum : aut
cur decem uirginibus cõparetur.
quae etiam prudentes uirgines
& fatuȩ dicantur: Dum enim cȩloꝵ
regnum constat. quia reproboꝵ
nullus ingreditur : etiam fatuis
uirginibus cursimile. ẽe. ꝑhibet᷑:¬
UIII. Sciendum ẽ. quod sepe in
sacro elocuis. regnum caelorum
presents temporis eccła diciui.¬
dequa alio in loco dis dicit:

Expanded text:
admoneo prava opera fugere, mundi hujus inquinamenta devitare; sed hodierna sancti Evangelii lectione compellor dicere ut et bona quae agitis cum magna cautela timeatis, ne per hoc quod a vobis rectum geritur favor aut gratia humana requiratur, ne appetitus laudis subrepat, et quod foris ostenditur intus a mercede vacuetur. Ecce enim Redemptoris voce decem virgines, et omnes dicuntur virgines, et tamen intra beatitudinis januam non omnes sunt receptae, quia earum quaedam, dum de virginitate sua gloriam foris expetunt, in vasis suis oleum habere noluerunt. Sed prius quaerendum nobis est quid sit regnum coelorum, aut cur decem virginibus comparetur, quae etiam virgines prudentes et fatuae dicantur. Dum enim coelorum regnum constat quia reproborum nullus ingreditur, etiam fatuis virginibus cur simile esse perhibetur? Sed sciendum nobis est quod saepe in sacro eloquio regnum coelorum praesentis temporisadmoneo prava opera fuDe quo in alio loco Dominus dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
secto cum aliis scĩs adnumerum
udicum se pertinere demonstrat.
cum dicit: Nescitis quia angłos iudi¬
cabimus. Deipsis quoque iudican¬
dis. in hoc numero duodenario similis
causa est: Non enim quia dictum est
iudicantes duodecim tribus isrł
Tribus leui que tertia decima est
abcis ululcanda non erit: autsolum
illum populum non etiam gentes
ceteras iudicabunt Quod autẽ
ait in regeneratione: f rocul dubio
mortuorum resurie. lione. nomua
uoluit re neratienis intellegi: Sic
enĩ cilo nr̃a regenerabitur ꝑincor¬
ruptis nẽ : que ad modũ . ẽ. aniia¬
nr̃a regenerata perfidem:

Expanded text:
fecto cum aliis sanctis ad numerum fecto cum aliis sanctis ad numerum iudicum se pertinere demonstrat. cum dicit: Nescitis quia angelos iudicabimus? De ipsis quoque iudicandis in hoc numero duodenario similis causa est. Non enim quia dictum est: Iudicantes duodecim tribus Israel, tribus Leui, quae tertia decima est, ab eis iudicanda non erit, aut solum illum populum, non etiam gentes cet.eras indicabunt. Quod autem ait: In regeneratione, procul dubio mortuorum resurrectionem nomine uoluit regenerationis intellegi. Sic enim caro nostra regenerabitur per incorruptionem, quem ad modum est anitra regenerata per fidem.-
Abbreviated transcription (Latin):
ric filius hemnis ir sedi maiefa¬
tii suę : sedebitis & uos suferse es
duodecim. iudicantes duodetĩ trib
sasel: hic discimus cumsius discipłis
iudicaturum iħim: Unde exalibi iu¬
dieis dixit Siego inbeelze bub eicio
demonia : filii ur inquo ciciunt.
Ideo ipsi iudices ur̃i erunt: Nec qm̃
super duodecim sedes. sessuros. eẽ ait.
duodecim solos homines cumillo iu¬
dicaturos putare debemus: Duo de¬
nario quippe numero. uniuersa quȩ¬
dam significata est iudicantium
mniulcitudo : propter duas partes
nameri septenarii. quo significatur
plerumque uniuersitas: quae duȩ
partes. ⁊dest tria & quat tuor. alte¬
i per alterã partẽ multiplicatȩ
duodecim faciunt: Nam & quat¬
tuor ter. & tria quater: duodecim
sunt: Etsiqua alia huius duodena¬
rii numeri quae adhoc ualeat ratio
repperitur Alioquin qm̃ in locum
uide traditoris. apłm mathian legimꝰ
ordinatum: Apłs paulus quiplus
omibus illis laborauit. ubi adiudi¬
candum sedeat non habebit: qui pro¬

Expanded text:
hominis in sede majestatis suae, sedebitis et vos super sedes duodecim, judicantes duodecim tribus Israel. Hic discimus cum suis discipulis judicaturum Jesum, unde et alibi Judaeis dixit: Si ego in Beelzebub ejicio daemonia, filii vestri in quo ejiciunt? ideo ipsi judices vestri erunt. Nec quoniam super duodduodecim solos homines cum illo iudicaturos putare debemus. Duodenario quippe . numero uniuersa quaedam significata est iudicantium multitudo propter duas partes numeri septenarii, quo significatur plerumque uniuersitas; quae duae partes, id est tria et quattuor, altera per alteram multiplicatae duodecim faciunt, nam et quattuor ter et tria quater duodecim sunt, et si qua alia huius duodenarii numeri, quae ad hoc ualeat, ratio reperitur. Alioquin, quoniam in locum Iudae traditoris apostolum Matthiam legimus ordinatum, apostolus Paulus, qui plus omnibus illis laborauit, ubi ad iudicandum sedeat non habebit; qui pro
Abbreviated transcription (Latin):
tribus isrł: Nondixit qui reliquistis
om̃ia: hoc enim & socrates fecit
philosophus. & multi alii diuitias
contempserunt. sed qui secuti estis
me : quod proprie apłorum est
atque credentium. In regeneratio¬
ne cum sederit filius hominis insede
maiestatis suȩ : quando exmorcuis
decorruptiones surgent incorrup¬
t Sedebitis & uos in solus udican¬
tium. condempnantes duodecim
tribus isrł : quia uobis credentib
illi credere noluerunt: Et omis

Expanded text:
xit, qui reliquistis omnia, hoc enim et Socrates fecit philosophus, et multi alii divitias contempserunt; sed qui secuti estis me, quod proprie apostolorum est atque credentium; in regeneratione cum sederit Filius hominis in sede majestatis suae, quando ex mortuis de corruptione resurgent incorrupti, sedebitis et vos in soliis judicantium condemnantes duodecim tribus Israel, quia vobis credentibus illi credere noluerunt. Hic dis
Abbreviated transcription (Latin):
ideo opus non est illa numerare
quae euuangelium narrat: & totꝰ
mundus clamat:nimirũ illa
sunt opera: quae in eoꝵ ualitu¬
dine tanta miracula salutis
ostendunt : quanta illis antea ne
& hoc eis ex probrans adiungit &
dicit: N unc autẽ & uiderunt. &
oderunt : & me & patrẽ meum:
Quosensu hoc intelle gendũsit.
paulo ante ex posuimus: Sedut
impltatur sermo qui in lege eoꝵ
scriptus est : quia odio habuerun
me gratis: Eorũ legem dicit. non
abipsis inuentã. sed ipsis datam :
mala : & propt̃ nimiã cordis
malitiã. oderunt diligentem eos
& benefacientẽ illis.

Expanded text:
Ideo opus non est illa enumerare, Ideo opus non est illa enumerare, quae Evangelium narrat, et totus mundus clamat: « Nimirum illa sunt opera, quae in eorum valetudine tanta salutis ostendit, quanta illis antea nem hoc eis exprobrans adjungit, et dixit: Nunc autem et viderunt, et oderunt et me, et Patrem meum. » Quo sensu hoc intelligendum sit, paulo ante exposuimus. Sed ut impleatur sermo, qui in lege eorum scriptus est: Quia odio habuerunt me gratis . « Eorum legem dicit non ab ipsis inventam, sed ipsis datam. Gmala; et propter nimiam cordis malitiam oderunt diligentem eos, et benefacientem illis.
Abbreviated transcription (Latin):
& non crediderunt inxp̃m : qui ue¬
nit inplenitudine temporis factus
sublege : ut eos qui sublege eoseraN
redimerent: Quime odit : & patrẽ
meum odit: Sicut qui diligit filiũ.
diligit & patrẽ. quia una dilectio
est patris & filii : sicut una natura.
ita & qui filium odit. odit & patrẽ:¬
Si opera non fecissem in eis quae
nemo alius fecit : peccatũ non ha¬
odit & patrẽ meum odit: utiq
enim qui odit ueritatẽ: Necesse.ẽ.
oderit a quo & ueritas nataest:
N uncdicit si opera non fecissem
in eis quaenemo alius fecit: pecca¬
tum non haberent: Peccatũ illud
scilic& magnum : dequo & superius
ait : Sinon uenisse & locutus eis¬
fuissem: peccatum non haberent:
Hoc est peccatũ: qđ ã loquentem
& operantẽ non credideruN:
Quoddixit. nemo alius fecit in
eis. tamquã si aliqui miracula
scõrum fecissent ante inpopulo
dĩ : sicut helias uel heliseus mortuos
suscitarunt. nemo tamen tanta
fecit miracula uel tanta salutis

Expanded text:
et non crediderunt in Christum, quia veet non crediderunt in Christum, quia venit in plenitudine temporis factus sub lege, ut eos qui sub lege erant redimeret . Qui me odit, et Patrem meum odit. Sicut qui diligit Filium, diligit et Patrem, quia una dilectio est Patris et Filii, sicut una natura; ita et qui Filium odit, odit et Patreuae nemo alius fecit, peccatum non haodit, et Patrem meum odit. Utique enim, qui odit veritatem, necesse est oderit a quo et veritas nata est. Nunc dicit: Si opera non fecissem in eis quae nemo alius fecit, peccatum non haberent; peccatum illud scilicet magnum, de quo et superius ait: Si non venissem, et locutus fuissem eis, peccatum non haberent, hoc est, peccatum, quod in eum loquentem et operantem non crediderunt. » Quod dixit: Nemo alius fecit in eis, tanquam si aliqui miracula sanctorum non fecissent ante in populo Dei: aut sic ut Elias vel Elisaeus mortuos non suscitarent. Nemo tamen tanta fecit miracula, vel tanta salutis