comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Et post dies detẽ assumptionis suae.
hoc est hodierna die. sps scĩ illos decelo
carismate donauit: ubi ipsũ xp̃m
ad eos uenisse nullus ambigit: qui
insepara bilem scȩ̃ trinitatis naturam
uirtutẽ. & operationẽ esse cognouit:¬
quod ipsi slatius exsequens quantũ
causa illorum degente non sca sit
discreta denunciat: Ad huc modicũ.
& mundusme iam non uid&: uos aut̃
uidetisme : quia ego uiuo & uos uiuetis:
Nam quia haec Uad passionẽ
iturus loquebatur: modicũ erat.
usque ad tempus explete passionis
&x quo illum reprobi uidere nũquã
ualebant: Soli & enim iusti quimorte
illius erant contristati: gaudium
resurrectionis eius uidere merueruN:
At quilusa morte eius exultabant:
nequaquã ipsi uisa eius resurretione
lactari. sed audita conturbari acdoleri.
prout decebat habebant: uos autẽ
uidetisme inquit: quia egouiuo &
uos uiuetis: Ego uiuo prȩsentis tem¬
poris uerbo posuit: & uos uiuetis futuri:

Expanded text:
et post dies decem assumptionis suae, et post dies decem assumptionis suae, hoc est hodierna die, Spiritus sancti illos de coelo charismate donavit. Ubi ipsum Christum ad eos venisse nullus ainseparabilem sanctae Trinitatis naturam, virtute et operatione esse cognovitQuod ipsum latius exsequens, quantum causa illorum de gente non sancta sit discreta denuntiat. Adhuc modicum, et mundus me jam non videt. Vos autem videtis me, quia ego vivo, et vos vivetis. Nam quia haec ad passionem iturus loquebatur, modicum erat usque ad tempus expletae passionis, ex quo illum reprobi nunquam videre valebant. Soli etenim justi qui morte illius erant contristati, gaudium resurrectionis videre meruerunt. At qui visa morte ejus exsultabant, nequaquam ipsi visa ejus resurrectione laetari, sed audita conturbari ac dolere prout decebat, habebant. Vos autem videtis me, inquit, quia ego vivo, et vos vivetis. Ego vivo praesentis temporis verbo posuit, et vos vivetis futuri,
Abbreviated transcription (Latin):
Unde bene cum diler& quẽ mundus
non potest accipere. mox addidit:
dicens quia nonuidet eũ necscit eum
Uos aut̃ cognoscetis eum: quia apud
uos manebit & inuobis erit Dñm
namque saluatorẽ & infideles ante
passionẽ in carne uiderunt : sed quia¬
dĩ filius eẽt. quia paraclytus adõ
missus inmundũ. nonnisi fideles
oculis uidere infideles. neque animo
ualebant cognoscer& Quia non in¬
dutus humanitate discipłirap̃paruit.
sed ita ad eos uenire. ita apud eos
maluit manere: ut in ipsis eorum
cordibus gratissimam sibi sedẽ consecra¬
r& : Hoc est enim quod ait : uos aut̃
cognoscetis eum. quia apuduos mane¬
bit. & in uobis erit: Qui autem
inuisibiliter in hac uita manet cum
gram suae cognitionis ex hibet.
Nonrelinquã uos orphanos: ueniã
aduos: Videbatur infidelibus quia
moriens incruce dñs discipulos relin¬
quer& orphanos. Sed non reliquid
orfanos. quibus & prebuit seipsum
uiuum post passionẽ suã in multis

Expanded text:
Unde bene cum diceret, Quem mundus Unde bene cum diceret, Quem mundus non potest accipere, mox addidit dicens: Quia non vidit eum, nec scit eum. Vos autem cognoscetis eum, quia apud vos manebit, et in vobis eritnamque Salvatorem et infideles ante passionem in carne viderunt; sed quia Filius Dei esset, quia Paraclitus a Deo missus in mundum, non nisi fideles m neque oculis videre infideles, neque animo valebant cognoscere, quia non indutus humanitate discipulis apparuit, sed ita ad eos venire, ita apud eos maluit manere, ut in ipsis eorum cordibus gratissimam sibi sedem consecraret; hoc est enim, quod ait: Vos autem cognoscetis eum, quia apud vos manebit, et in vobis erit. Qui autem invisibiliter in hac vita manet cum gratiam suae cognitionis exhibet. 600 Non relinquam vos orphanos, veniam ad vos. Videbatur infidelibus quia moriens in cruce Dominus, discipulos relinqueret orphanos; sed non reliquit eos orphanos, quibus et praebuit seipsum vivum post passionem suam in multis
Abbreviated transcription (Latin):
tuae dñe. lactificauerunt animã
meã: Alium ergo inquit paraclytũ
dabit uobis. ut maneat uobis cum
in aeternum: & addidit spm̃ uerita¬
tis quẽ mundus non potest accipere:
Mundũ aut̃ appellat homines
mundi huius amore deditos: sicut
ȩ contra scĩ qui caelestiũ desiderio
flagrant. caeli recte uocantur. dicen¬
te psalmista: Et ad nuntiabunt caeli
iustitiã eius. popło quinascetur:
Quod est aperte dicere Ad nuncia¬
bunt excelsi mente. uoce. actione
doctores. iustitiã eius populo qui
ad fidem ueniendo nuper in illo nasci
desiderat: Quisquis igitur consolatio¬
nem foris inmundi rebus inquirit.
hic diuinȩ consolationis munere intꝰ
reformarȩ̨ nonualet Quisquis infi¬
mis delectationib inhiat nonpo¬
test sp̃m accipere ueritatis: Pugit
enĩ sp̃s ueritatis cor quoduanitati sub¬
ditum cernit : solosque eos quosinanda¬
ta ueritatis. perdilectionẽ operari
conspicit. aduentus sui ltce reficit

Expanded text:
tuae, Domine, laetificaverunt animam tuae, Domine, laetificaverunt animam meam . Alium ergo, inquit, Paracletum dabit vobis, ut maneat vobiscum in aeternum. Et addidit: Spiritum veritatis, quem mundus non potest accipere. Mundum autem appellat homines mundi hujus amori deditos, sicut e contra sancti qui coelesti desiderio flagrant coeli recte vocantur, dicente Psalmista: Et annuntiabunt coeli justitiam ejus populo qui nascetur , quod est dicere: Et annuntiabunt excelsi mente, voce, actione, doctores justitiam ejus populo, qui ad fidem veniendo nuper in illo nasci desiderat. Quisquis igitur consolationem foris in mundi rebus inquirit, hic divinae consolationis munere intus reformari non valet. Quisquis infimis delectationibus inhiat, non potest accipere Spiritum veritatis. Fugit enim Spiritus veritatis cor quod vanitati subditum cernit, solosque hos quos mandata veritatis per dilectionem operari conspicit, adventus sui luce reficit.
Abbreviated transcription (Latin):
perdiuinitatem: Neque enĩ putandũ
est. quia ante passionẽ suã tantũ modo
pro eccła rogauerit. & non etiam
nunc post ascensionẽ rog&: cũ dicat
deillo apłs. quiest addexterã dĩ qui
etiã interpellat pronobis: habemus
uidere nequimus. ea tamen quae
incorpore gessit & docuit. in euuan¬
geliis scripta tenemus: Et si his
audiendis. legendis. inuicẽ conferendis.
corde & opere conseruandis curam
inpendimus Constat nimirũ quod
aerumnas scłi facillime quasi dño
nobiscum perpetuo cõ morante. ac nos
consolante uincamus: Si ergo hĩno
paraclẏtum diligimus. eiusque man¬
data seruamus : rogabit patrẽ. & aliũ
paraclẏtum dabit nobis: id est sp̃s
sui grãm nr̃is cordibus clementer
infund& : quaenos inter aduer Sa
praesentis ex ilii patriae caelestis
expectatione laetific&: ita ut cũ
proph&a possimus dicere. scđm
multitudinẽ dolorũ meorũ in corde
meo : Para clẏsis id est consolationis

Expanded text:
per divinitatem. Neque enim putandum per divinitatem. Neque enim putandum est quia ante passionem suam tantummodo pro Ecclesia rogaverit, et non etiam nunc post ascensionem roget, cum dicat de illo Apostolus: Qui est ad dexteram Dei, qui etiam interpellat pro nobis . Habemus raliter videre nequimus, ea tamen quae in corpore gessit et docuit, in Evangeliis scripta tenemus. Et si his audiendis, legendis, invicem conferendis, corde et opere conservandis curam impendimus, constat nimirum quod aerumnas saeculi facillime, quasi Domino nobiscum perpetuo commorante ac nos consolante, vincamus. Si ergo hunc Paracletum diligimus, ejusque mandata servamus, rogabit Patrem, et alium Paracletum dabit nobis, id est, Spiritus sui gratiam nostris cordibus clementer infundet, quae nos inter adversa praesentis exsilii, patriae coelestis exspectatione laetificet, ita ut cum Propheta possimus dicere: Secundum multitudinem dolorum meorum in corde meo paracleses id est consolationes
Abbreviated transcription (Latin):
tumest. quando illis incaenaculo oran¬
tibus. repente sp̃s sc̃s inigneis linguis
apparuit: eosque & in ore perdiuersi¬
tatẽ linguarũ docuit. & incorde per
amoris sui consolationẽ roborauit.
habebant aut̃ & prius paraclytum. nͥ¬
ipsum uidelic& dnm secum in carne
cõmorantẽ.: cuius aamiraculorũ dulce¬
dine & ope prędicationis: neinfi¬
delium persecutione scandaliz ari
possent. erigi & confortari solebant:
Uerum quia ille postresurrectionem
ascendens in caelum eos corporaliter
deseruit. quibus tamen diuinae
pracsentia maiestatis numquã abfuit:
Recte dehoc paraclyto idest spũ scõ
subiunxit. utinaneat uobiscũ in aet̾nũ:
In acternũ nãque manet cumscĩs.
quos & in hac uita semper inuisibilit̾
intus inlustrat. & in futuro ad contẽplandã¬
perpetuo speciem suae maiestatis in
pronobis patrẽ. & alium paraclẏtũ
dabit nobis pater Rogabit patrem
per humanitatem : quid abit cũ patre

Expanded text:
tum est, quando illis in coenaculo orantum est, quando illis in coenaculo orantibus, repente Spiritus sanctus in igneis linguis apparuit, eosque et in ore per diversitatem linguarum docuit, et in corde per amoris sui consolationem roboravit. Habebant autem et prius Paracletum, ipsum videlicet Dominum secum in carne commorantem, cujus et miraculorum dulcedine, et ope praedicationis, ne infidelium persecutione scandalizari possent, erigi et confortari solebant. Verum quia ille post resurrectionem ascendens in coelum eos corporaliter deseruit, quibus tamen divinae praesentia majestatis nunquam abfuit, recte de hoc Paracleto, id est, Spiritu sancto subjunxit: Ut maneat vobiscum in aeternum. In aeternum namque manet cum sanctis, quos et in hac vita semper invisibiliter intus illustrat, et in futuro ad contemplandperpetuo speciem suae majestatis intpro nobis Patrem, et alium Paracletum dabit nobis Pater. Rogabit Patrem per humanitatem, qui dabit cum Patre
Abbreviated transcription (Latin):
mus aduen¬
tum: debe¬
mus ipsi
congruere
sollempnitati quam colimus Hoc
dignȩ gaudia cęlebramus: sinos quoq
dño opitulante aptos reddiderimus.
adquos sp̃s sc̃s aduenire & in quibus
habitare dignetur: Ea aut̃ solũ modo
ratione. aduentu & in lustratione
scĩ sp̃s apti existimus: si & corda nr̃a
diuino amore repleta. & corpora
sint dominicis mancipata pręceptis.
Si diligitisme : mandata mea seruate.
Etego rogabo patrẽ: & alium para¬
clytum dabit uobis: Paraclytus
quippe. consolator inter pretatur.
Et sp̃s sc̃s recte paraclytus uocatur.
quia corda fidelium neinter huius
scłi aduersa deficiant. caelestis uitȩ
desideriis subleuat ac reficit: Unde
inactibus apłorum crescente sca eccła
dicitur : Et aedificabatur ambulans
in timore dñi: & consolatione scĩ sp̃s
replebatur: Quod ergo ait sidiligitis
me mandata mea seruate. & ego rogabo
patrẽ & alium paraclytum dabit uobis.
In ipsis quidem discipłis qui eũ uere dile

Expanded text:
mus adventum, debemus ipsi congruere solemnitati quam colimus. Hoc digne gaudia celebramus, si nos quoque Domino opitulante aptos reddiderimus, ad quos Spiritus sanctus advenire, et in quibus habitare dignetur. Ea autem solummodo ratione adventu et illustratione sancti Spiritus apti existimus, si et corda nostra divino amore repleta, et corpora sint Dominicis mancipata praeceptis. Si diligitis me, mandata mea servate. Et ego rogabo Patrem, et alium Paracletum dabit vobis. Paracletus quippe consolator interpretatur. Et Spiritus sanctus recte Paracletus vocatur, quia corda fidelium, ne inter hujus saeculi adversa deficiant, coelestis vitae desideriis sublevat ac reficit. Unde in Actibus apostolorum, crescente sancta Ecclesia, dicitur: Et aedificabatur ambulans in timore Domini, et consolatione sancti Spiritus replebatur . Quod ergo ait, Si diligitis me, mandata mea servate. Et ego rogabo Patrem, et alium Paracletum dabit vobis, in ipsis quidem discipulis, quos eum vere dilex
Abbreviated transcription (Latin):
demalo thesauro profert mala: Hoc ad¬
superius iungendum est: quomodo homo
bonus non profert mala. necimalus
bona: Sic non potest xp̃s mala. nec
diabolus facere bona: Nam delumine¬
Uerbum quodnoꝵ aedificat audien¬
tes.
non erit absque periculo loquentis.
quanto magis uos qui opera sp̃s scĩ calum¬
niamini dicentes. opera beelzebub ẽẽ.
exuerbo otioso & Otiosum uerbũ est.
quod sine utilitate loquentis & audien¬
tis dicitur. Siue quodratione & pieta¬
te car& : siue quod nec boni nec mali
aliquid agit: pro quo redditur ratio¬
Ex uerbis enim tuis iustificaberis. &
ex uerbis tuis condempnaberis: id est
uel hic uel infuturo: Per oris ergo locu¬
tionẽ dñs uniuersa quae uelactu. uel
factu. uel cogitatu decorpore ꝓferimꝰ
insinuat: quȩ sunt magis quã hominib
dicta. nuda. & aꝑta oculis eius :̃ Nam
& moris est scripturarũ ÷ ꝓrebus ponere .
Unde psalmista : Dicinquit anime
meae : salus tua egosum : Et ezechias.

Expanded text:
de malo thesauro profert mala. » Hoc de malo thesauro profert mala. » Hoc superiori jungendum est. Quomodo bonus homo non profert mala, nec malus bona: sic non potest Christus mala, nec diabolus facere bona. Et hoc inverbum quod non aedificat audientes, non erit absque periculo loquentis: quanto magis vos qui opera Spiritus sancti calumniamini, dicentes opera Beelzebub? « Verbum otiosum. » Otiosum verbum est quod sine utilitate loquentis et audientis dicitur, sive quod ratione et pietate caret, sive quod nec boni nec mali aliquid agit: « Reddet ratioEx verbis enim tuis justificaberis, aut ex verbis tuis condemnaberis. » Id est, vel hic vel in futuro. Per oris ergo locutionem Dominus universa, quae vel actu, vel facto, vel cogitatu, de corde proferimus, insinuat, quae magisdicta nuda et aperta sunt oculis ejus. Nam et moris est Scripturarum, verba pro rebus ponere. Unde Psalmista: Dic inquit animae meae, salus tua ego sum . Et Ezechias:
Abbreviated transcription (Latin):
uidia sp̃s scĩ dicit facta eẽ. in beelze¬
bub: neque in hoc scło neque infuturo
remit tetur. ei: O stendit alia esse pec¬
cata : quae in iudicio ꝑ ignem purga¬
torium remit tuntur Aut facite arbo¬
rem bonam: & fructum eiusbonum :⁊
Concludit eos syllogismo: si inquit di¬
abolus bona opera facere non potest.:
si autẽ bona sunt quaecernitis. subau¬
ditur scire debetis utnonsit diabolus
qui ea facit: N eque enim fieri potest ut
ex malo bonam. aut ex bono oriatur
malum : Arbor enim bona xp̃s. arbor
uero mala diabolus est: Acsi dicat:
Opharisei ex me fructus bonus orie¬
tur cumsanauero mundum: & uobis
aut̃ malus. cumme crucifigitis: Proge¬
nies uiperarũ : quomodo potestis bona
loqui. cũsitis mali: Ex habundantia
enim cordis. os loquitur: Quasi dixis¬
s&: non fructus boni arboris ex uobis
prodeunt sed folia. hoc est uerba sola
& non opera: Bonus homo debono xl.¬
thesauro profert bona : & malus homo

Expanded text:
vidia Spiritus sancti dicit facta esse in Beelzevidia Spiritus sancti dicit facta esse in Beelzebub. « Neque in hoc saeculo neque in futuro remittetur ei. » Ostendit aliqua esse peccata, quae in judicio per ignem purgatorium remittuntur. « Aut facite arborem bonam, et fructum ejus bonum. » Concludit eos syllogismo. Si, inquit, diabolus bona opera facere non potest, si autem bona sunt quae cernitis, subauditur scire debetis, ut non sit diabolus qui ea facit. Neque enim fieri potest ut ex malo bonum, aut ex bono oriatur malum. Arbor enim bona Christus est: arbor vero mala, diabolus est. Ac si dicat: O Pharisaei, ex me fructus bonus orietur, cum sanavero mundum. Ex vobis autem malus, cum me crucifigetis. « Progenies viperarum, quomodo potestis loqui bona, cum sitis mali? Ex abundantia enim cordis os loquitur. » Quasi dixisset, non fructus bonae arboris ex vobis prodeunt, sed folia, hoc est, verba solum, et non opera. « Bonus homo de bono thesauro profert bona, et malus homo
Abbreviated transcription (Latin):
rat. Ille predicat idola. hic unius dĩ
notitia Ille trahit aduitia. hic ad
uir tuces: Ille congregat adunius di
notitiã. hic spargit suadendo multa
inutilia : Siue quinon est mecũ. here¬
ticus infidelis semꝑ resistens fidei meȩ.
Q uinon congregat mecũ spargit: uni¬
tatẽ destruens. inmultas diuidit herer¬
ses : Moraliter Quinon est mecũ :
idest. qui non est inmandatis meis. &
uoluntati meȩ resistit: Qui non con¬
gregat. qui suos affectus in amorem
Idi non colligit: inuaria mundi deside¬
dictum fuerit. ꝑ pęnitentiã remit¬
tetur: Sp̃s autem blasphemia. qua
blasphematur illud per quod salus fit
non remit tetur: Quicumque dixerit
dicens. quod filiussim fabri & mariae.¬
& cetera. quãuis culpa non careat er¬
roris. tamen hab& ueniam prapt̃ carnis
scilic& uilitatẽ: Qui dixerit conitra
spm scm̃. manifeste intellegens opera
dĩ. cum de eis negare non possit. ꝓ in¬

Expanded text:
rat: ille praedicat idola, hic unius Dei rat: ille praedicat idola, hic unius Dei notitiam: ille trahit ad vitia, hic ad virtutes: ille congregat ad unius Dei notitiam, hic spargit suadendo multa inutilia. Sive, « qui non est mecum, » haereticus infidelis semper resistens fidei meae. « Qui non congregat mecum, spargit. » Unitatem destruens, in multas dividit haereses. Moraliter.: « Qui non est mecum, » id est qui non est in mandatis meis, et voluntati meae resistit. « Qui non congregat mecum, » qui suos affectus in amorem Dei non colligit, in varia mundi desidedictum fuerit, per poenitentiam remittetur. « Spiritus autem blasphemiae, » quo blasphematur illud, per quod salus fit, « non remittetur. » Quicunque dixerit dicens quod Filius sim fabri et Mariae, etc., quamvis culpa non careat erroris, tamen habet veniam, propter carnis scilicet vilitatem. « Qui dixerit contra Spiritum. » Qui manifeste intelligens opera Dei, cum de eis negare non possit, pro in
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ scilic& illud sublime solium. deqͦ
inscriptura sacra canitr: Pęnitentia
agite : ad propinquabr enĩ regnesm
caelorum : E titem contra reꝓbos.
Auferetur a uobis regnũ dĩ : & dabit᷑
illud genti facienti fructus cius: Et
alibi ad discipulos: Regnum dĩ intra
pars regni iustorum : Aut quomodo
potest quisquã intrare indomũ for¬
tis & uasa eius diripere : nisi prius
alligauerit fortem. & tunc domum
illius diripiat: Aliam similitudinẽ
uiri fortis inducit. sicut deregno &
ciuitate predixerat: idest quomodo
demones eicere potuissem. si princi¬
pem eorum consentientẽ & nͣuictum
haberem: Siue simpliciter accipitur.
quod fortis diabolus axp̃o incruce
alligatus est : cuius domus mundus in
maligno positus : Uasa uero homines
mecum aduersumme est . & qui non
congregat mecum spargit: Acsi di¬
cer&: N on possunt opera saluatoris:
be el zebub operib comparari Ille
cupit animas teneri captiuas. hic libe¬

Expanded text:
Dei, scilicet illud sublime solium, de quo Dei, scilicet illud sublime solium, de quo in Scriptura sacra canitur: « Poenitentiam agite, appropinquabit enim regnum coelorum . » Et item contra reprobos: « Auferetur a vobis regnum Dei, et dabitur illud genti facienti fructum ejus . » Et alibi ad discipulos: « Regnum Dei intra pars regni justorum. « Aut quomodo potest quisquam intrare in domum fortis, et vasa ejus diripere, nisi prius alligaverit fortem? Et tunc domum illius diripiet. » Aliam similitudinem viri fortis inducit, sicut de regno et civitate praedixerat, id est: Quomodo daemones ejicere potuissem, si principem eorum consentientem, non vinctum haberem? Sive simpliciter accipitur, quod fortis diabolus qui a Christo in cruce alligatus est, cujus domus mundus in maligno positus. Vasa vero homines mecum, contra me est; et qui non congregat mecum, spargit. » Ac si diceret: Non possunt opera Salvatoris Beelzebub operibus comparari. Ille cupit animas tenere captivas, hic libe
Abbreviated transcription (Latin):
quinquagesimo legitur. ubi quia t̃tio
sp̃s repetitur. non nulli ergo intelle¬
gunt ibi trinitatem significari. Inspũ
Daemones agrecis dictos aiunt quasi
dempnas: id est peritos acrerũ pręscios:
Presciunt enim futura multa: unde &
solent responsa aliqua dare Hi ante
trans gressionẽ quidem caelestia cor¬
pora gerebant: lapsi uero in aeri m
qualitatem conuersisunt: Nec aeris
illius puriora spatia. sed ista caliginosa
tenere permissisunt : quicis quasi car¬
cer tisque ad tempus iudici. postea
uero igne in ex tinguibili sine fine
cruciandi sunt: Hisunt preuaricato¬
res angłi : quorum princeps. ẽ. diabo¬
lus. Ista exparte subauditur: discretio
splraitum minifesta de comproba¬
UII tur: ad consolationet credentiums
redeundum est: Igitur peruenit in
uos regnum di: Hoc est sicreditisme
Tinspĩs eñ eicere dęmones. idest aequa¬
lem me patri in diuinigite credids¬
ritis: regnum dĩ uobis patet: Regni

Expanded text:
quinquagesimo legitur, ubi quia tertio quinquagesimo legitur, ubi quia tertio spiritus repetitur, nonnulli ergo intelligunt ibi trinitatem significari: in prinDaemones a Graecis dictos autem quasi δαίμονας, id est peritos ac rerum scios. Praesciunt autem futura multa, unde et solent responsa aliqua dare. Hi ante transgressionem quidem coelestia corpora gerebant, lapsi vero, in aeriam qualitatem conversi sunt. Nec aeris illius priora spatia, sed ista caliginosa tenere permissi sunt, qui eis quasi carcer est, usque ad tempus judicii: postea vero igne inexstinguibili sine fine cruciandi sunt. Hi sunt praevaricatores angeli, quorum princeps est diabolus. Ista ex parte subauditur discretio spirituum manifesta comprobatur, ad consolationem credentium redeundum est. « Igitur pervenit in vos regnum Dei. » Hoc est, si creditis me in spiritu Dei ejicere daemones, id est aequalem me Patri in divinitate credideritis, regnum Dei vobis patet. Regnum
Abbreviated transcription (Latin):
CCEHICRINPTAS
uidetur : trinitas
appellata. quod fiat
totum unum: Nã
dum triasint unum
sunt: quia & singula in se manent.
unum. idem & tria : innatura unũ.
inper sonis tria: Unum propt̃ maies¬
tatis cõmunionẽ. tria propter per¬
sonarum proprietatem: Quod aũt
dicit inspũ dei eicio dȩmones : osten¬
dit quod sp̃s scĩ cooperatione pater
& filius operari credantur. psalmista
ad testante quiait: Uerbo dñi cęli
firmatisunt. & spũ oris eiꝰ om̃is uirtus
eorum.: Qui ex patre filioque ꝓce¬
dit: ideo sp̃s scs predicatur deus: &
substantiam eius hab&: Neque enĩ
aliud depatre ꝓcedere potuit : quã
quod ipse est pater Sp̃s aut̃ dictus.
scđm id quod ad aliquid refertur
spirans. & inspirans utique : & ex co
appellatus sp̃s est: Proprie autem
sp̃s sit : Nam & hoc nomen quod sp̃s dici
significat ¶ Om̃is enim incorporea na¬
tura. sp̃s inscripturis scĩs appellatur ::
Sp̃s autem principalis tamen inpsalmo

Expanded text:
hic trinitas videtur Trinitas appellata, quod fiat totum unum. Nam dum tria sunt, unum sunt, quia et singula in se manent, unum, idem et tria: in natura unum, in personis tria. Unum, propter majestatis communionem: tria, propter personarum proprietatem. Quod autem dicit: « In spiritu Dei ejicio daemones. » Ostendit quod Spiritus sancti cooperatione Pater et Filius operari credantur, Psalmista attestante, qui ait: « Verbo Domini coeli firmati sunt, et spiritu oris ejus omnis virtus eorum . » Quia a Patre et Filio procedit, ideo Spiritus sanctus praedicatur Deus, et substantiam ejus habet. Neque enim aliud de Patre procedere potuit, quam quod ipse est Pater. Spiritus autem dictus secundum id quod ad aliquid refertur, spirans et inspirans, utique et ex eo appellatus spiritus est. Proprie autem spiritus sit. Nam et hoc nomen quod spiritus dsignificat. Omnis enim incorporea natura spiritus in Scripturis sanctis appellatur. Spiritus autem principalis tamen in Psalmo
Abbreviated transcription (Latin):
mutandi hospitii necessitudinisque
uiolandę causa non suppetat: Etqui¬
cumque non receperint uos. ex euntes
deciuitate illa. etiam puluerẽ pedũ
urõrum excutite intestimonium suꝑ
illos. Puluis excutitur depedibus in
testimonium laboris sui. qui ingressi
sunt inciuitatẽ. ut predicatio apos¬
tolica ad illos usque ꝑueniat. Siue
excutitur puluis. ut nihil ab eis acci¬
piant : nec uel uictum quidẽ necessa xl¬
rium qui euuangelium spreuerint:: IiII¬
Allegoricȩ autem qui uerbo humilit̃
intendunt : siquibus ut homines terrȩ¬
ne leuitatis neuis obscurantur. per ea
moxque recipiuntꝰ euuangelicȩ prȩ¬
dicationis uestigia purgantur: Qui
uero ꝑ fidia uel neglegentia scã studia
contempnunt : horum uitanda cõmu¬
nio. fugienda synagoga censetur. ⁊¬
Excutiendus est puluis: negestis in¬
anibus & pulueri comparandis. m̃tis
castȩ uestigium pollua tur: E gressi
aute: circuibant per castellũ euuan¬

Expanded text:
mutandi hospitii necessitudinisque mutandi hospitii necessitudinisque violandae causa non suppetat. Et quicunque non receperint vos, exeuntes de civitate illa, etiam pulverem pedum vestrorum excutite in testiillos. » Pulvis excutitur de pedibus in testimonium laboris sui, quod ingressi sunt in civitatem, et praedicatio apostolica ad illos usque pervenerit. Sive excutitur pulvis, ut nihil ab eis accipiant, nec ad victum quidem necessarium, qui Evangelium spreverint. Allegorice autem qui verbo humiliter intendunt, si quibus ut homines terrenae levitatis naevis obscurantur, per ea mox quae recipiunt evangelicae praedicationis vestigia, purgantur; qui vero perfidia vel negligentia vel etiam studio contemnunt, horum vitanda communio, fugienda synagoga censetur. Excutiendus pedum pulvis, ne gestis inanibus et pulveri comparandis mentis castae vestigium polluatur. « Egressi autem circuibant per castella, evan
Abbreviated transcription (Latin):
portantur nonde erunt : hoc & de
duabus tunicis intellegendum est.
nequisque eorũ pręter eã qua esset
indutus. Aliam portandã putaret
sollicitus neopus ess& cum ex illa po¬
testate possocaccipere. Quod uero
scđm marcum non portari uel haberi
duas tunicas. sed ex pressius indui ꝓhi¬
b& dicens. & ne induerentur duab
tunicis. quid eos monet nisi non du¬
pliciter sed simpliciter ambulare.
Aliter: Induabus tunicis uidetur mͥ
duplex ostendere uestimentum : non
quod in locis scythiȩ. & glaciali niue
rigentibus una quis tunica debeat. eẽ.
contentus : sed quod intunica uestimen¬
tum intellegamus. ne alio uestiti aluo
nobis futurorum timore Seruemus.
Et inquã cumque domũ intraueritis.
ibi manete & inde ne exeatis: Dat
constantiȩ generale mandatum.
ut hospitalis necessitudinis uira custodi¬
anteAlienum predicatorem regni cae¬
lestis astruens cursitare perdomos:
& in uiolabilis hospicii iura mutare

Expanded text:
portantur, non deerunt. Hoc et de portantur, non deerunt. Hoc et de duabus tunicis intelligendum est, ne quisquam eorum, praeter eam, quam esset indutus, aliam portandam putaret, sollicitus ne opus esset, cum ex illa potestate posset accipere. Quod vero secundum Marcum non portari vel haberi duas tunicas, sed expressius indui prohibet, dicens: Et ne induerentur duabus tunicis : quid eos monet, nisi non dupliciter, sed simpliciter ambulare? Aliter. In duabus tunicis, vident mihi duplex ostendere vestimentum. Non quod in locis Scythiae et glaciali nive rigentibus una quis tunica debeat esse contentus, sed quod in tunica, vestimentum intelligamus, ne alio vestiti, aliud nobis futurorum timore servemus. Et in quamcunque domum intraveritis, ibi manete, et inde ne exeatis. Dat constantiae generale mandatum, ut hospitalis necessitudinis jura custodiant, alienum a praedicatore regni coelestis astruens cursitare per domos, et inviolabilis hospitii jura mutare.
Abbreviated transcription (Latin):
quam grauis ess&: sed potestatẽ dedit
in qua scirent sibi ista deberi: Cũ autẽ
adnõ aliquid imperatur. nisi fiat ino¬
boedientiae culpa est: Cum autem
potestas datur. licet cuique non uti.
& tam quã desuo iure cedere  hoc ergo
ordinauit dñs. quod eum ordinas se
dicit apłs: his qui euuangeliũ ad nun¬
tiant de euuangelio uiuere Ille a¬
postolis loquebatur: ut securi non pos¬
siderent. neque portarent huic ui.¬
tac necessaria. nec magnas nec mini¬
ma : Ideo posuit necuirgam : ostendens
A fidelibus suis om̃a deberi ministris
suis. nulla superflua requirentibus:
acꝑ hoc addidit. dignus est enim ope¬
rarius cẏbo suo: Prorsus aperuit
& illustrauit: unde om̃a loqueretur:
Hinc ergo potestatẽ. uirge nomine:
significauit cũ dicit: nequid tolle¬
rent inuia. nisi uirgã tantũ : ut in¬
tellegatur quia hii qui potesta tem
adño accipiunt. quae uirge nomi¬
ne significata est: etiam quaenoNi

Expanded text:
quam gravis esset, sed potestatem dedisse, quam gravis esset, sed potestatem dedisse, in qua scirent, sibi ista deberi. Cum autem a domino aliquid imperatur, nisi fiat, inobedientiae culpa est. Cum autem potestas datur, licet cuique non uti, t tanquam de suo jure cedere. Hoc ergo ordinans Dominus, quod eum ordinasse dicit Apostolus, iis qui Evangelium annuntiant, de Evangelio vivere, illa apostolis loquebatur, ut securi non possiderent, neque portarent huic vitae necessaria, nec magna, nec minima. Ideo posuit, Nec virgam, ostendens a fidelibus suis, omnia deberi ministris suis, nulla superflua requirentibus. Ac per hoc addendo: Dignus est enim operarius cibo suo , prorsus aperuit et illustravit, unde haec omnia loqueretur. Hanc ergo potestatem virgae nomine significavit, cum dicit, ne quid tollerent in via, nisi virgam tantum. Ut intelligatur, quia per potestatem a Domino acceptam, quae virgae nomine significata est, etiam quae non
Abbreviated transcription (Latin):
quae scđm marcũ ferenda est. & sub
alia illam quaescđm matheũ & lucã
non esti ferenda: Sicut subalia signis¬
ficatione intellegitur. temptatio de
qua dictumest : dneminẽ temptat:
Et sub alia dequa dictum est. tem̃p¬
tatuos dñs ds̃ ur̃t. ut sciat sidiligatis
eum: Illa seductionis est. haec ꝓbatio¬
enim scđm matheum dicer&e eifnoci¬
te possidere aurũ. neque argentum.¬
est enimoperarius cybo suo unde sa¬
tis ostendit cur eos haec possidere
ac ferre noluerit. non quod necessa¬
ria non sint sustentationib uitae:
sed quia sic eos mittebat. ut eis haec
deberi monstraret abillis. quibus
euuangelium credentib adnuntia¬
rent: Clar& aut̃ haec nonita prȩcepis¬
se dñm : tam quã euuangelistę uiue¬
re aliunde non debeant. quã eis pre¬
bentibus quibus adnuntiant euuan¬
gelium: Alioquin contra hoc precep
tum fecit apłs : quiuictum demanuũ
suarum laborib transiebat. nęcui-¬

Expanded text:
quae secundum Marcum ferenda est, et sub quae secundum Marcum ferenda est, et sub alia illam, quae secundum Mattheum et Lucam non est ferenda, sicut sub alia significatione intellegitur temtatio, de qua dictum est: deus neminem temtat, et sub alia, de qua dictum est: temtat uos dominus deus uester, ut sciat, si diligitis eum. illa seductionis est, haec probatioenim secundum Mattheum diceret eis: nolite possidere aurum neque argentumest enim operarius cibo suo. » Unde satis ostendit cur eos haec possidere ac ferre noluerit, non quod necessaria non sunt sustentationi hujus vitae, sed quia sic eos mittebat, ut eis haec deberi monstraret ab illis, quibus Evangelium credentibus annuntiarent. Claret autem hoc non ita praecepisse Dominum, tanquam Evangelistae vivere aliunde non debeant, quam eis praebentibus, quibus annuntiant Evangelium: alioqtum fecit Apostolus, qui victum de manuum suarum laboribus transigebat, ne cui
Abbreviated transcription (Latin):
duodecim Apłis. dedit illis uirtutẽ
& potestatem super om̃a dęmonia.
& ut languores curarent: Etrłq̃. oc̃ł¬
potestate signorum.
misit prȩdicare regnũ
dĩ: ut promissorũ mag¬
nitudiñe ad testaretur
etiam magnitudo factorum : fidẽq
uerbis dar& uirtus ostensa. & noua
facerent quinoua predicarent: unde
nunc quoque cumfidelium numero¬
sitas ex creuit in scãm eccłam: multi
sunt quiuitã uirtutũ non habent:
quia frustra miraculum foris osten¬
ditur eis. side est quodintus ꝯpere¬
tur Nam iuxtã magistri uocẽ gen
tium. linguae in signum sunt.: non
fidelibus sed infidelibus: Et ait
adillos Nihil tuleritis iNiuia.
neque uirgam. neque perã. neq panẽ.
neque pecuniã : neque duas tunicas ha¬
beatis: Sol& quęri. quomodo mathe¬
us & lucas cõmemorauerint dixisse
dnm discipłis. ut nec uirgam ferrent:
cum dicit marcus & praecepit eis ne
Q uodita soluitur : ut intellegamus
sub alia significatione dictã uirgam.

Expanded text:
duodecim apostolis, dedit illis virtutem et potestatem super omnia, et ut languores curarent. » Et reliqua. Cpotestate primo signorum, misit eos praedicare regnum Dei, ut promissorum magnitudinem attestaretur etiam magnitudo factorum, fidemque verbis daret virtus ostensa: et nova facerent, qui nova praedicarent. Unde nunc quoque cum fidelium numerositas excrevit intra sanctam Ecclesiam, multi t signa virtutum non habent, quia frustra miraculum foris ostenditur, si deest quod intus operetur. Nam, juxta Magistri gentium vocem, linguae in signum sunt non fidelibus, sed infidelibus . Et ait ad illos: Nihil tuleritis in via, neque virgam, neque peram, neque panem, neque pecuniam, neque duas tunicas habeatis. Solet quaeri quomodo Matthaeus et Lucas commemoraverint dixisse Dominum discipulis ut nec virgam ferrent, cum dicat Marcus: Et praecepit eis ne quod ita soluitur, ut intellegamus sub alia significatione dictam uirgam,
Abbreviated transcription (Latin):
eccłȩ morem . cẽ. contraditũ : ut pon¬
tificali benedictione consecrato oleo
per unguatur aegrotus: Predicabant
autem. ut poenitentiã agerent. Et ce¬
tera: Misit illos inquit euuangeliz are
regnũ dĩ : quia uidelic& utrum que
iuxta ioħis baptistȩ. uel ipsius salua¬
toris exemplum prȩdicabant: Paeniten¬
tiã agite. ad propinquabit enĩ regnũ
÷caelorum : Regni enim caedorũ ianuis
abeo discesserat penitere. FR. uII

Expanded text:
esiae morem esse contraditum, ut pontificali benedictione consecrato oleo, perungantur aegroti. Praedicabant autem, ut poenitentiam agerent; et supra, Misit illos, inquit, evangelizare regnum Dei . Quia videlicet utrumque, juxta Joannis Baptistae, vel ipsius Salvatoris exemplum praedicabant: Poenitentiam agite, appropinquavit enim regnum coelorum . Regni enim coelorum januis ab eo discesserat, poenitere. Audi
Abbreviated transcription (Latin):
: Nam corporalia illa miracula
ostendunt aliquando scĩtatem.
non autẽ faciunt: Haec uero spiri¬
talia quae aguntur inmente
uirtutẽ uitae non ostendunt sed faci¬
sunt: Illa habere & mali possunt.
istis aut̃ perfrui nisi boni non pos¬
sunt: unde quibusdã ueritas dicit .
Multi dicent mihi in illa die: Dñe¬
dñe. nonne in nomine tuo pro

Expanded text:
 Nam corporalia illa miracula  Nam corporalia illa miracula ostendunt aliquando sanctitatem, non autem faciunt; haec vero spiritalia, quae aguntur in mente, virtutem vitae non ostendunt, sed faciunt. Illa habere et mali possunt, istis autem perfrui nisi boni non possunt. Unde de quibusdam Veritas dicit: Multi mihi dicent in die illa: Domine, Domine, nonne in nomine tu
Abbreviated transcription (Latin):
ueteris secularia uerba derelinquuNt.
scã aut̃ mysteria insonant. condito¬
rissui laudes & potentiã quantum
pręualent narrant. quid aliud faci¬
unt. nisi nouis linguis loquuntur.
:Quidũ bonis suis ex ortationibus
malitiã de alienis cordib auferunt.¬
⁊ serpentes tollunt: Et dum pestiferas
suasiones audiunt. sed tamen ado¬
perationẽ prauam minime ꝑtrahunt᷑.
morciferũ quidem est quod bibunt.¬
s̃ sed non eis nocebit: Qui quotiens
proximos suos in bono opere infir¬
mari conspiciunt. dum eis tota uir.
tute concurrunt. & exemplo suae
operationis illorũ uitã roborant
qui in propria actione titubabaNT.
quid aliud faciunt. nisi super egros
manus inponunt. ut bene habeant.
Quae nimirũ miracula tanto
maiora sunt: quanto spiritalia
Tanto maiora sunt: quanto ꝑhoc
noncorpora sed animȩ suscitant᷑ . i¬
: dõ si uultis uos facitis: Ex illis
enim ex teriorib signis: obtineri
uita ab haec operantib nonualet.¬

Expanded text:
veteris saecularia verba derelinquunt, veteris saecularia verba derelinquunt, sancta autem mysteria insonant, conditoris sui laudem et potentiam, quantum praevalent, narrant, quid aliud faciunt, nisi novis linguis loquuntur? Qui dum bonis suis exhortationibus malitiam de alienis cordibus auferunt, serpentes tollunt. Et dum pestiferas suasiones audiunt, sed tamen ad operationem pravam minime pertrahuntur, mortiferum quidem est quod bibunt, sed non eis nocebit, quia quoties proximos suos in bono opere infirmari consptute concurrunt, et exemplo suae operationis illorum vitam roborant qui in propria actione titubant; quid aliud faciunt, nisi super aegros manus imponunt, ut bene habeant? Quae nimirum miracula tanto majora sunt, quanto spiritalia; tanto majora sunt, quanto per haec non corpora, sed animae suscitantur:  Deo si vultis vos facitis. Ex illis enim exterioribus signis obtineri vita ab haec operantibus non valet.
Abbreviated transcription (Latin):
sequentur: Innomine meo dȩ monia
eicient: linguis loquentur nouis.
serpentes tollent: Et si mortiferum
quid biberint: non e s nocebit:
Super aegros manus inponent. &
:bene habebunt: Num quid fr̃s mei¬
quia ista signa non facitis: minime
:credidistis: Sed haec necessaria. in
x ordio eccłȩ fuerunt: ut enĩ ad fidẽ
crescer&. miraculis fuerat nutrien¬
:da: quia & nos cum arbusta planta¬
mus: tamdiu eis aquã fundimus.
quousque ea in terra coaluisse uide¬
amus: Atsi semel radicem fixerint.
quod paulus dicit: Linguȩ insignũ
sunt. non fidelib sed infidelibus:
An habemus dehis signis atque uirtu¬
tibus. quae adhuc subtilius considera¬
re debeamus: Scã quippe ecclesia
cotidie spirraliter facit. quod tunc
per apłos corporaliter faciebat . :¬
Nam sacerdotes eius cũꝑ ex orcismi
grãm manũ credentibus in ponuNT.
& habitare malignos sp̃s in eorum
mente contradicunt: quid aliud
faciunt nisi dȩ monia eiciunt.
:Etfideles quique quiiam uitae

Expanded text:
ia ejicient, linguis loquentur novis, serpentes tollent, et si mortiferum quid biberint, non eis nocebit. Super aegros manus imponent, et bene habebunt. Nunquid quia ista signa non facimus, minime credimus? Sed haec necessaria in exordio Ecclesiae fuerunt. Ut enim ad fidem cresceret, miraculis fuerat nutrienda. Quia et nos cum arbusta plantamus, tandiu eis aquam fundimus, quousque ea in terra convaluisse videamus. At si semel radicem fixerint, quod Paulus dicit: Linguae in signo sunt, non fidelibus, sed infidelibus . An habemus de his signis atque virtutibus, quae adhuc subtilius considerare debeamus? Sancta quippe Ecclesia quotidie spiritualiter facit quod tunc per apostolos corporaliter faciebat. Nam sacerdotes ejus cum per exorcismi gratiam manum credentibus imponunt, et habitare malignos spiritus in eorum mente contradicunt, quid aliud faciunt, nisi daemonia ejiciunt? Et fideles quique, qui jam vitae
Abbreviated transcription (Latin):
Patres ur̃ĩ manducauerunt in deser¬
to manna & mortui sunt: non qͥa
malum erat. sed quia male manduca¬
uerunt: hic est panis: quidecaelo
descendit: Hunc panem significauit
tur paria sunt: Apłm audi: Nolo
autem uos inquit ignorare fratres.
qm̃ patres nr̃i om̃s subnube fuerunt
& om̃s mare transierunt: & om̃s in
moyse baptizatisunt innube. & in

Expanded text:
Patres vestri manducaverunt in deserPatres vestri manducaverunt in deserto manna, et mortui sunt. » Non quia malum erat, sed quia male manducaverunt. « Hic est panis qui de coelo descendit. » Hunc panem signavit tur, paria sunt. Apostolum audi: « Nolo autem vos, » inquit, « ignorare fratres, quoniam patres nostri omnes sub nube fuerunt, et omnes mare transierunt, et omnes in Moyse bapt
Abbreviated transcription (Latin):
& mor tui sunt: Quare manducaue¬
runt & mortui sunt. Quia quod
uidebant credebant: quod non uide¬
bant non intellegebapt. Ideo di co
ron & ceteri scĩ quifuerunt inpopło
manna manducauerunt & non sunt
mortui : sed quia spiritaliter uisibilẽ
cẏbum intellexerunt. spiri taliter esu¬
rierunt: Alii manducauerunt & per¬
manserunt in infidelitate: sicut iudei
audientes loquentẽ xp̃m. sed non spi¬
rita liter uerba eius intellexerunt:
Ideo dixit eis: Patres ur̃i manducaue¬
runt manna indeserto : &mor tui st̃:
Qua morte. nisi infidelitatis
Nam communi morte mortui sunt:
& scĩ qui fuerunt inter cos: Ideo Sig¬
nificauit dñs his uerbis mortẽ spirita¬
lem. non carnalem: Patres ergo istoꝵ.
id est mali patres malorũ infideles
Patres in fidelium: mur muratores
patres murmuratorum: Nam denulla
re magis dõ offendisse ille populus
dictusest quã contra dm̃ murmuran¬
do : ideo dñs uolens ostendere taliũ
filios. hinc ad eoscȩpit: Quidmur

Expanded text:
t mortui sunt. Quare manducaverunt et mortui sunt? quia quod videbant credebant, et quod non videbant non intelligebant. » Et post ron, et caeteri sancti qui fuerunt in populo, manna manducaverunt, et non mortui sunt, quia spiritaliter visibilem cibum intellexerunt, spiritaliter esurientes. Alii manducaverunt et permanserunt in infidelitate: sicut Judaei audierunt loquentem Christum, sed non spiritualiter verba ejus intellexerunt. Ideo dixit eis, Patres vestri manducaverunt manna in deserto, et mortui sunt; qua morte, nisi infidelitatis? Nam communi morte mortui sunt, et sancti qui fuerunt inter eos. Ideo signavit Dominus Jesus his verbis mortem spiritualem, non carnalem. Patres ergo istorum, id est mali patres malorum, infideles patres infpatres murmuratorum. Nam de nulla re magis Deum offendisse ille populus dictus est, quam contra Deum murmurando. Ideo Dominus volens ostendere talium filios, hinc ad eos coepit: Quid mur
Abbreviated transcription (Latin):
phariseis: ut tenebras indie iuditu pecca¬
torib
repromissas. iam apud superos paciantur. ⁊¬
Apud superos ergo crucifixo xp̃o. inmo¬
rantur tenebrȩ : Quid mirum siapud supe¬
ros sunt tenebre: Cum lux descendit ad
inferos: Igitur fr̃som̃s in hac die scã. exul¬
tare debemus: Nullusse a cõmuni laetitia
peccatorum conscientia subtra hat : nullꝰ
apublicis uotis. delictorum sarcina reuo¬
cetur. Quamuis enim peccator: in hac die
deindulgentia non deb& desperare. est
enim prae rogatiua non parua: Sienim
latro paradysum meruit. cur non mereat᷑
ueniam xpĩanus. : Et si illi dñs cum cruci¬
figitur miseretur. multo magis huic mise¬
rebitur cum resurgit: Etsi passionis
humilitas tantũ prestitit confitenti. re¬
surrectionis gloria quantũ tribuet dep̃¬
canti. Largior enim ad praestandum
sol& esse. sicut ipsi scitis. laeta inctoria:
quam ad dicta captiuitas.:IT CM SOR¬

Expanded text:
Pharisaeis, ut tenebras in die judicii peccaPharisaeis, ut tenebras in die judicii peccatoribus repromissas jam apud superos patiantur. Apud superos ergo, crucifixo immorantur tenebrae: quid mirum, si apud superos sunt tenebrae, cum lux descendit ad inferos? Igitur, fratres, omnes in hac die sancta exsultare debemus: nullus se a communi laetitia peccatorum conscientia subtrahat; nulla a publicis votis delictorum sarcina revocetur. Quamvis enim peccator, in hac die de indulgentia non debet desperare; est enim praerogativa non parva; si enim latro paradisum meruit, cur non mereatur veniam Christianus, et si illi Dominus, cum crucifigitur, miseretur, multo magis huic miserebitur, cum resurgit; et si passionis humilitas tantum praestitit confitenti, resurrectionis gloria quantum tribuit deprecanti? Largior enim ad praestandum solet esse, sicut ipsi scitis, laeta victoria, quam addicta captivitas. HO
Abbreviated transcription (Latin):
intenebris luco : & tenebrȩ eam non con¬
prachenderunt. Inresurrectione ergo
Xpi elementã omnia gloriantur Nam
& solem ipsum: arbitror ẽsse. in hac dieo
solito clariorem: Necesse est enim: ut sołsixo
in eius resurrectione gaudeat. incuius
passione condoluit : & cuius mortẽ lucubri
quadam caligine prosecutus est eiusdemA
uitam nitidioris lucis splendore suscipiat:
& tam quã bonus minister sicut tunc obs¬
curatus est ad ex sequias sepulturae.
modo chorusc& inresurrectionis obse¬
quium: In passione enim xp̃i caliginum.
se nocte circumdedit: & udaeorum
facinus mundo teste congemuit: Indi÷¬
cium enim quoddã doloris insole est.
tanto sceleri offitium luminis denegasse.
& ultione quadam iudacorum oculis
tenebras in fu disse: ut quorũ mentẽ
cęcitas inuas erat. eorum oculos cęcitas
occupar&. Nec lucer& eis mundi lumen.
a quibus fuerat lumen salutis extinctũ:
Dampnatio igitur quac̾dam ingeritur

Expanded text:
in tenebris lucet, et tenebrae eam non comin tenebris lucet, et tenebrae eam non comprehenderunt . In resurrectione ergo Christi elementa omnia gloriantur; nam et solem ipsum arbitror esse in hac die solito clariorem; necesse enim est ut sol in ejus resurrectione gaudeat, in cujus passione condoluit; et cujus mortem lugubri quadam caligine prosecutus est, ejusdem vitam nitidioris lucis splendore suscipiat; et tanquam bonus minister, sicut tunc obscuratus est ad exsequias sepulturae, modo coruscet in resurrectionis obsequium; in passione enim Christi caliginum se nocte circumdedit, et Judaeorum facinus, mundo teste, congemuit: judicium enim quoddam doloris in sole est, tanto sceleri officium luminis 182 denegasse, et ultione quadam Judaeorum oculis tenebras infudisse; ut quorum mentem caecitas invaserat, eorum oculos caecitas occuparet, nec luceret eis mundi lumen, a quibus fuerat lumen salutis exstinctum. Damnatio igitur quaedam ingeritur
Abbreviated transcription (Latin):
tur: Quodenim super terrã fulgeat.
dicit iohannes: Erat lux uera : quae in¬
luminat omnẽ hominẽ uenientẽ in hunc
mundũ: Quod in inferno luceat. ait
propheta : Quisedebant in regione um¬
brie mortis. lux orta est eis: Quod in
caelis dies iste permaneat: refert¬
dauid dicens: Ponam in słm scłi semen
eius. & sedem tius sicut dies cacli: Quis
autem est dies cacli: nisi xp̃s dñs dequo
dicitur perproph&am. diesdici eructat
uerbum. Ipse est enim dĩ filius: cuipater
dies diuinitatis suae eructat archanum:
Ipse inquam est dies. quiait ꝑsalomonẽ.
Ego feci utoriretur in caelo lumen in¬
deficiens: Sicut ergo diem caeli. nox
omnino non sequitur. ita & xp̃i iusti¬
tiam peccatorum tenebrȩ non sequunt᷑:
Semper enim dies caeli splend&. luc&.
& fulg& : neque aliqua potest obscurita¬
te concludi: Ita & lumenxp̃i: semper
micat. radiat. choruscat: Nec aliqua
potest delictorũ caligine conprachendi
unde ait euuangelista iohannes. Et lux

Expanded text:
tur. Quod enim super terram fulgeat, tur. Quod enim super terram fulgeat, dicit Joannes: Erat lux vera quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . Quod in inferno luceat, ait propheta: Qui sedebant in regione umbrae mortis, lux orta est illis . Quod in coelis dies iste permaneat, refertvid dicens: Ponam in saeculum saeculi semen ejus, et sedem ejus sicut dies coeli . Quis autem dies coeli nisi Christus? de quo dicitur per prophetam: Dies diei eructat Verbum . Ipse est enim dies Filius, cui Pater dies divinitatis suae eructat 181 arcanum. Ipse, inquam, est dies qui ait per Salomonem: Ego feci, ut orietur in coelo dies indeficiens . Sicut ergo diem coeli nox omnino non sequitur, ita et Christi justitiam peccatorum tenebrae non sequuntur; semper enim dies coeli splendet, lucet et fulget, neque aliqua potest obscuritate concludi; ita et lumen Christi semper micat, radiat, coruscat, nec aliqua potest delictorum caligine comprehendi; unde ait evangelista Joannes: Et lux
Abbreviated transcription (Latin):
quã fecit dñs exultandum: Seddicit aliqͥs:
si indic gratulandum est. his utique gratu¬
landum est: quȩ dies ipsa conplectitur.:
Caelum autem & tartarum: ex trahuiꝰ
mundi diem sunt constituta: quomodo
igitur possunt ea ȩlementa adfestiuitatẽ
huius diei uocari. cuius diei ambitu onte¬
nentur. Sed hic dies quẽ fecit dñs penetrat
omnia Cuniuersa contin&. Caelum. terrã.
tartarumq: conplectitur: Luxenĩ xp̃i.
non parietib obstruitur : non aelementis
diuiditur. non tenebris obscuratur:
Luxinquã xpi dies est sine nocte.
dies sine finc. ubique splend&. ubique
sit. dies aut̃ ad propinquauit: Praccessit
inquit nox nonsequit᷑ ut intellegas suꝑ¬
ueniente xp̃i lumine. & diaboli tenebras
effugari. & peccatorum obscura non scqui:
& iugi splendore praeteritas caliginaͣs
depelli: Subripientia delicta prohibe¬
ri : Nam quia hic dies xp̃s. caelum. t̾rã.
tar tarumq: conlustrat: scriptura testa¬

Expanded text:
quam fecit Dominus, et laetandum. Sed dicit aliquis: quam fecit Dominus, et laetandum. Sed dicit aliquis: Si in die gratulandum est, iis utique gratulandum est 180 quos dies ipsa complectitur: coelum autem et tartarus extra hujus mundi diem sunt constituta: quomodo igitur possunt ea elementa ad festivitatem hujus diei vocari, cujus diei ambitu non tenentur? Sed hic dies quem fecit Dominus penetrat omnia, universa continet, coelum et terram tartarumque complectitur. Lux enim Christus non parietibus obstruitur, non elementis dividitur, non tenebris obscuratur. Lux, inquam, Christi dies est sine nocte, dies sine fine, ubique splendet, ubique sit, dies autem appropinquavit . Praecessit, inquit, nox, non sequitur: ut intelligas, superveniente Christi lumine, et diaboli tenebras effugari, et peccatorum obscura non sequi, et jugi splendore praeteritas caligines depelli, surrepentia delicta prohiberi. Nam quia hic dies Christus coelum, terram, tartarumque collustret Scriptura testa