comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
persp̃mscm caelestiũ sacra¬
mentorum reuelata miste¬
ria. quẽ morse s non ignora¬
uit a&ernũ: Deniq statim
in principiomundi immo ante
principium cum dõ iunxit. quem
ante mundi principiũ sempitor¬
num eẽ cognouit : Namq siquis
diligenter aduertat: & patrẽ
in principio & filium cognosc&
& sp̃m ⁊ De patreenim scriptũ ẽ
Inprincipio fecitds caelũ &
terram De sp̃ũ dictum ẽ :
Sp̃s super ferebatur super
aquas: & bene in exordio
creaturȩ bapti smi figura sig¬
nat᷑: per quod habuit creatu¬
ra mundari : Lectum &iã de
filio : quia ipseẽ quidiscreuit
intermedium lucis & tenebras :
Vnus ẽ enimds pater quidicit
& unus dñs iũs qui facit: sed
nerursus aut arrogans putes
dicentis imperium. aut uile
facientis obsequium: a equa¬
lem sibi pater filium confite¬
tur operis unita te dicens
faciamus hominẽ adimaginẽ
& similitudinem nr̃am: &i¬
mago enim &operatio & simi¬
litudo communis. quidaliudi
nisi maiestatis eius dem signi¬

Expanded text:
sanctum coelestium sacramentorum revelata mysteria, quem Moyses non ignoravit aeternum. Denique statim in principio mundi, immo ante principium, cum Deo junxit, quem ante mundi principium sempiternum esse cognovit. Namque si quis diligenter 634 advertat, et Patrem in principio et Filium cognoscet et Spiritum. De Patre enim scriptum est: In principio fecit Deus coelum et terram . De Spiritu dictum est: Spiritus superferebatur super aquas . Et bene in exordio creaturae baptismi figura signatur, per quod habuit creatura mundari. Lectum etiam de Filio quod ipse est, qui discrevit inter medium lucis et tenebrarum; unus est enim Deus Pater qui dicit, et unus Dominus Jesus qui facit. 2. Sed ne rursus aut arrogans putes dicentis imperium, aut vile facientis obsequium; aequalem sibi Pater Filium confitetur operis unitate dicens: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram . Imago enim et operatio et similitudo communis quid aliud nisi majestatis ejusdem signi
Abbreviated transcription (Latin):
enim dns: Sidiligitisme man¬
data mea seruate: Rego ro¬
gabo patrem. & alium para¬
clytum dabit uobis. ut maneat
uobiscum in a&ernum . sp̃m
ueritatis quemmundus non
potest accipere. quia non ui¬
dit eum nec cognoscit eum.:
Vo sautem scitis eum quia
a&ernam: quia non accepe¬
rat sp̃m : Vbi autem sp̃s: ibi

Expanded text:
diligitis me, mandata mea servate: et ego rogabo Patrem, et alium paraclitum dabit vobis, ut maneat vobiscum in aeternum, Spiritum veritatis, quem mundus non potest accipere; quia non videt eum, nec cognoscit eum: vos autem scitis eum, quiaaeternam, quia non acceperat Spiritum: ubi autem Spiri
Abbreviated transcription (Latin):
ralia hoc eẽ uertendum: ac¬
cipe quia sic descendit & sp̃s
que madmodum descensurus ẽ
xp̃s: Nam & ipse cum uirtu¬
tedescendit. sicut habes: &¬
uidebunt filium hominis ue¬
nientem in nubib: caeli in uir¬
tute maxima & maiestate
Quomodo enim nonẽ una uir¬
tus atq eadem potestas. cum
unum opus unum iudicium
unum templum una uiuifi¬
catio una scĩ ficatio. unũ &iã regnũ
Dicant enim in quo dissimili¬
tudinem diuini operis arbi¬
trentur : quando quidem si¬
cut uitaẽ cognoscere patrem
& filium. quem admodum ip¬
sedns declarauit dicens: Hȩt ẽ autẽ¬

Expanded text:
ralia hoc esse vertendum, acralia hoc esse vertendum, accipe quia sic descendit et Spiritus, quemadmodum descensurus est Christus. Nam et ipse cum virtute descendet, sicut habes: Videbunt Filium hominis venientem in nubibus coeli, in virtute maxima et majestate . 25. Quomodo enim non est una virtus atque eadem potestas; cum unum opus, unum judicium, unum templum, una vivificatio, una sanctificatio, unum etiam regnum Dicant enim in quo dissimilitudinem divini operis arbitrentur. Quandoquidem sicut vita est cognoscere Patrem et Filium, quemadmodum ipse Dominus declaravit dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
Quia legisti sp̃m consilu atq.
uirtutis. & sicut filius magni
consiluangłs. Ita &iam sp̃s con¬
siliiẽ: utunum scias patris &
Consilium non derebus incer¬
tis aliquibus. sed prȩcognitis
& statutis : Arbitrum autem
diuini consilii. sp̃m &iam in de
cognosce: Nam cum supra
docuerimus arbitrum bap
rimus sicut habes. pharisei
autem consilium dĩ spreuer̃
inse non baptitati ab eo. li¬
quido dar& cumsine spũbap¬
tisma eẽ non possit. sine spũ
quoq non eẽ consilium dĩ ÷
& ut sciamus plenius uircutẽ
esse spm: scire debemus
ipsum eẽ promissum quando
dixit dñs : Effundã de spumeo
super omnem carnem : Illeergo
qui promissusẽ nobis: ipseest
uirtus. sicut &iam in euangło
idem filius declarauit dicens:
Etego mitto promissa patris
mei inuos: Vos autem sed &e¬
inciuitatem: quo ad indua mi¬
ni uirtutem exalto: Eousq
euangelista significat: ut &
cumui magna eum sc̃s lucas
descendisse memorar& di¬
putes ad sensibilia & corpo¬

Expanded text:
quia legisti: Spiritum consilii atque virtutis . Et sicut Filius magni consilii Angelus, ita etiam Spiritus consilii est, ut unum scias Patris etonsilium. Consilium non de rebus incertis aliquibus, sed praecognitis et statutis. 21. Arbitrum autem divini consilii Spiritum, etiam inde cognosce. Nam cum supra docuerimus arbitrum baptrimus sicut habes: Pharisaei autem consilium Dei spreverunt in se, non baptizati ab eo ; liquido claret, cum sine Spiritu baptisma esse non possit, sine Spiritu quoque non esse consilium Dei. 22. Et ut sciamus plenius virtutem esse Spiritum, scire debemus ipsum esse promissum, quando dixit Dominus: Effundam de Spiritu meo super omnem carnem . Ille ergo qui promissus est nobis, ipse est virtus; sicut etiam in Evangelio idem Dei Filius declaravit dicens: Et ego mitto promissa Patris mei inin civitate quoadusque induamini virtutem ex alto . Et evangelista significat, ut et cum vi magna eum sanctus Lucas descendisse memoraret, diputes ad sensibilia et corpo
Abbreviated transcription (Latin):
dñi r&ulit : quorum in omnem
terram exiuit sonus: Sp̃m
autem hocloco animã quã sus¬
cepit rationabilem atq per¬
fectam intellegimus: Quia
scriptura frequenter & animã
hominis sp̃s uocabulo de signa¬
uit. sicut habes. Quiereat sp̃m

Expanded text:
Domini retulit, quorum in omnem Domini retulit, quorum in omnem terram exivit sonus: spiritum autem hoc loco animam, quam suscepit rationabilem atque perfectam, intelligimus; quia Scriptura frequenter et animam hominis 645 spiritus vocabulo designat, sicut habes: Qui
Abbreviated transcription (Latin):
deriuatum ad mysterium as¬
sumptionis humanȩ: per seque¬
re scripturas. & inueniesopti¬
me congruere dexp̃o. De quo
bene conuenit aestimari: quia
firmauit tonitrua aduentu s uo
uimuidelic& & sonum cacles¬
tium scripturarum quarum
uelut quodam tonitruo mentes
nr̃ae redduntur at tonitȩ
ut timerediscamus. & reueren¬
ticm caelestibus deferamus
oraculis : Denique in eugło
fratres dñi filii tonitruidice¬
bantur.: & cumuox patris
facta && dicentis adfilium
& honorificaui. & iterum ho¬
norificabo: iudei dicebaNt.
tonitruum factumẽ illi : Nã
lic& gratiam ueritatis haurire
non possent: tamen confite¬
bantur inuiti. & igrari
mysterium loquebantur. eo quod
magnum patris defilio testimo¬
nium resultabat : IN iob quoque
libris scriptura dicit ⁊ Firma¬
mentum quoq tonitrui sui qui
scit quando faci& : utiq si ad hȩc
commotionum caelestium ton¬
trua pertiner&: non futura eor
firmamenta. sed facta dixiss& :
Ergo tonitrua adsermones

Expanded text:
derivandum ad mysterium asderivandum ad mysterium assumptionis humanae; prosequere Scripturas, et invenies optime congruere de Christo, de quo bene convenit aestimari quia firmavit tonitrua adventu suo, vim videlicet et sonum coelestium Scripturarum, quarum velut quodam tonitruo mentes nostrae redduntur attonitae, ut timere discamus, et reverentiam coelestibus deferamus oraculis. 55. Denique in Evangelio fratres Domini filii tonitrui dicebantur; et cum vox Patris facta esset dicentis ad Filium: Et honorificavi, et iterum honorificabo ; Judaei dicebant: Tonitruum factum est illi . Nam licet gratiam veritatis haurire non possent, tamen confitebantur inviti, et ignari mysterium loquebantur; eo quod magnum Patris de Filio testimonium resultabat. In Job quoque libro Scriptura dicit: Firmamentum quoque tonitrui sui quis scit quando faciet ? Utique si ad haec commotionum coelestium tonitrua pertinerent, non futura eorum firmamenta, sed facta dixisset. 56. Ergo tonitrua ad sermones
Abbreviated transcription (Latin):
tidiana generatione generen¬
tur: absit ut sequis quam tali
impi&ate contamin&. ut dicat
frequenter creari. autum quã
creari sp̃m scm ⁊ Cur enim
frequentor crȩariuideatur
non intellego: Nisi forte &
morieum credant frequent̃
& frequenter creari: sed quẽ¬
admodum moripote st sp̃s
uitȩ: Ergo simori non po¬
test: causam non hab& cursepi¬
us sit creandus: Aut quialiter
putant: in illud sacrilegium
recidunt. ut non distinguant
sp̃m sc̃m qui prolatiuum uer¬
bum putant in patrẽ redire.
Prolatiuum sp̃m in dm̃re¬
fundi ut unius refusio sit &
quedam uicissitudo inuarias
formas se saepe mutantes.
semper inmutalisq distinctio.
unitatom suȩ teneat potestatis.
Siquis tamen proph&acum dictũ
ideo deriuauum putat adinter¬
pr&ationem sp̃sscĩ. quia hab&
adnuntians in homines xp̃msuũ.
his ad in carnationis dominicȩ
misteria dictum facilius diri¬
uabit : Namsite mou& quia
sp̃m dixit. &ideo hoc non putas

Expanded text:
tidiana generatione generentidiana generatione generentur. Absit ut se quisquam tali impietate contaminet; ut dicat frequenter creari, aut umquam creari Spiritum sanctum. Cur enim frequenter creari videatur, non intelligo; nisi forte et mori eum credant frequenter, et frequenter creari. Sed quemadmodum mori potest Spiritus vitae? Ergo si mori non potest, causam non habet cur saepius sit creandus. 53. At qui aliter putant, in illud sacrilegium recidunt, ut non distinguant Spiritum sanctum, qui prolativum Verbum putant in Patrem redire, prolativum Spiritum in Deum refundi; ut unius refusio sit, et quaedam vicissitudo in varias formas se saepe mutantis: semper immutabilisque distinctio, unitatem suae teneat potestatis. 54. Si quis tamen propheticum dictum ideo derivandum putat ad interpretationem Spiritus sancti, quia habet: Annuntians in homines Christum suum ; is ad incarnationis Dominicae mysterium dictum facilius derivabit. Nam si te movet quia spiritum dixit, et ideo non hoc putas
Abbreviated transcription (Latin):
creantur ista cum fiunt. sp̃s
autem sc̃s a&ernus ẽ: Quem
siquis aud& dicere creatum.
non potesttamen dicere qđ
cotidie creatur. sicut flabra
uentorum : Denique ipsa sapi¬
entia secđm suscepti locuta cor¬
poris sacramentũ: ait. Dñs
creauitme : Quamuis uentu¬
ra proph&ar&: ta menquia
predestinatus erat dñi saluta¬
ris aduentus. non dixit creat
me sed creauitine: nefre¬
quenter sed se mel crederent
ex uirgine maria itiu corpus
ẽẽ generandum: Ex hocigi¬
tur qđ uelut cotidianã ope¬
rationem dĩ in tonitruum
firmamento & in spũ creati¬
one proph&a declarat intelle¬
gere nefas eẽ ut despũscõ tale
aliquid aestimemus. quemip¬
si impu ante scła eẽ negare
non possunt : Vnde &semper
eẽ eum & semper manere
pia assertione testamur.
Neque cnim quiante mundũ
super ferebatur super aquas.
potest uideri caepisse postmo¬
dum: aut multos eẽ sp̃s scõs
aestimarifasẽ. qui ueluti co¬

Expanded text:
creantur ista, cum fiunt: Spiritus creantur ista, cum fiunt: Spiritus autem sanctus aeternus est; quem si quis audet dicere creatum, non potest tamen dicere quod quotidie creatur, sicut flabra ventorum. Denique ipsa Sapientia secundum suscepti locuta corporis sacramentum, ait: Dominus creavit me . Quamvis ventura prophetaret, tamen quia praedestinatus erat Domini Salvatoris adventus; 644 non dixit, creat me, sed creavit, ne frequenter, sed semel crederent ex virgine Maria Jesu corpus esse generandum. 52. Et hoc igitur quod velut quotidianam operationem Dei in tonitrui firmamento, et in Spiritus creatione propheta declaravit, intelligere nefas est, ut de Spiritu sancto tale aliquid aestimemus, quem ipsi impii ante saecula esse negare non possunt; unde et semper eum esse, et semper manere pia assertione testamur. Neque enim qui ante mundum superferebatur super aquas , potest videri coepisse post mundum: aut multos esse Spiritus sanctos aestimari fas est, qui veluti quo
Abbreviated transcription (Latin):
lbro & indie secundo iterum
creasti sp̃m firmamenti. Tam̃
ut propositis inhereamus. hisui¬
delic& quat amos dixit. non¬
ne euidenter dictorum testi¬
ficatur seres. deistius creatu¬
ra mundi locutum prophetã:
Deniq ita coepit.: Ego dñs
firmans tonitruum: &cre¬
ans sp̃m: Ipseor donos doceat:
Namside sp̃uscõ dicere uoluis s&
nonde tonitrui utiq prȩmisisse:
Neq enim antiquiora tonitrua
sunt quam sp̃s sc̃s: Quamuis
impii sint : tamen id non audeno
dicere.  De inde cum subiectũ
uideamus esse deluce & nebu¬
la nonne manifestumest
quod decreatura mundi dictum
intellegendum sit : Cum enim
sunt aliq tẽ pestates istius mundi:
prȩcedere tonitrua. sequiuen¬
torum flatus caelum nebulis
caligare. lucem refundi exte¬
nebris. ipso usu cotidiano ex¬
emploł cognoscimus : Nã &iã
flatus uentorum sp̃s dicitur.
sicut scriptumẽ : Ignis & sul¬
scires quia hunc sp̃mdixit: ait:
Formans tonitruum &cre¬
anssp̃m. Quia frequenter

Expanded text:
libro: Et in die secundo iterum creasti spiritum firmamenti ; tamen ut propositis inhaereamus, his videlicet quae Amos dixit, nonne evidenter dictorum testificatur series de istius creatura mundi locutum prophetam? 50. Denique ita coepit: Ego Dominus firmans tonitruum, et creans spiritum. Ipse ordo nos doceat; nam si de Spiritu sancto dicere voluisset, non de tonitruo utique praemisisset. Neque enim antiquiora tonitrua sunt, quam Spiritus sanctus: quamvis impii sint, tamen id non audent dicere. Deinde cum subjectum videamus esse de luce et nebula, nonne manifestum est quod de creatura mundi dictum intelligendum sit? Cum enim fiunt aliquae tempestates istius mundi, praecedere tonitrua, sequi ventorum flatus, coelum nebulis caligare, lucem refundi ex tenebris, ipso usu quotidiano, exemploque cognoscimus. Nam etiam flatus ventorum spiritus dicitur, sicut scriptum est: Ignis et sulscires quia hunc spiritum dixit, ait: Firmans tonitruum, et creans spiritum; quia frequenter
Abbreviated transcription (Latin):
Suncostendamus: quia¬
creator est noster
&iam secundum gratiae
sacramentum: Et sicut
creat pator. ita creat filius.
enim donumẽ : nonexo¬
peribus ut nequis glori&
Ipsius enim sumus factura:
operibus bonis. creat & fi¬

Expanded text:
unc ostendamus quiacreator est noster, etiam secundum gratiae sacramentum. Et sicut creat Pater, ita creat et Filiuenim donum est, non ex operibus, ne quis glorietur; ipsius enim sumus factura, operibus bonis . CAPUT VI
Abbreviated transcription (Latin):
gimus: Quia inuenta ẽ ma¬
creauit & sp̃s. Accipe quia cre¬
auit & filius dĩ. Dicente salo¬
mone : sapientia fecit sibi
ergo eẽ poterat creatura :
De generalitate autem su¬
pra ostendimus: quia secundũ
carnem creator est nr̃ sp̃s

Expanded text:
gimus, quia inventa est Magimus, quia inventa est Macreavit et Spiritus: accipe quia creavit et Filius Dei, dicente Salomone: Sapientia fecit sibi esse potest creatura? 61. De generalitate autem supra ostendimus quia secundum carnem creator est noster Sp
Abbreviated transcription (Latin):
mã suam sp̃s appellatione
sione memorauit. Addidit.
quod nuntiar& in homines
enim inbaptisiate dicens.
Tues filius m̃s dilectus: in quo
bene complacui : Adnuntia¬
uit in monte dicens : Hicẽ
filiusm̃s dilectꝰ : ipsũ audite
Adnuntiauit in passione :
cumsol recessit. maria
terraeq tremuerunt ⁊ Adnun¬
tiauit incenturione quiait.
Vere filius dĩ eratiste ⁊ Totũ
igitur hunc locum aut adsim¬
plicem intellectum istius fla¬
tus quiuiuendo hauritur:
aut admysterium dominici
corporis referre debemus:
Namsihic creatum dixiss&
scriptura declarare potiuss&.
sicut defilio dĩ frequenter le
quod carnem pronobis susce¬
pit: considerarenos conue¬
nit. ut diuinam potentiam
in ipsa corporis assumptione
mus. quia creauit pat̃. in car
tum creauit & sp̃s: ita &iam
pus creauit: Creauit enim
pater: scđm quod scriptumẽ
Dñs creauitine: Ealibi
Misit ds̃ filiumsuum factum
ex muliere factum sublege
Creauit & sp̃s illud omne mis¬
terium: secundum quodle¬

Expanded text:
mam suam spiritus appellatione sione memoravit, addidit quod nuntiaret in homines enim in baptismate, dicens: Tu es Filius meus dilectissimus, in quo bene complacui . Annuntiavit in monte, dicens: Hic est Filius meus dilectus, ipsum audite . Annuntiavit in passione, cum sol recessit, maria terraeque tremuerunt. Annuntiavit in centurione, qui ait: Vere Dei Filius erat iste . 58. Totum igitur hunc locum aut ad simplicem intellectum istius flatus qui vivendo hauritur, aut ad mysterium Dominici corporis referre debemus, nam si hic creatum dixissetScriptura declarare potuisset, sicut de Filio Dei frequenter legquod carnem pro nobis suscepit, considerare nos convenit; ut divinam potentiam in ipsa corporis assumptione mus quia creavit Pater Dominicae tum, creavit et Spiritus; ita etiam pus creavit; creavit enim Pater, secundum quod scriptum est: Dominus creavit me ; et alibi: Misit Deus Filium suum factum ex muliere, factum sub Lege . Creavit et Spiritus illud omne mysterium, secundum quod le
Abbreviated transcription (Latin):
spectate merita seruienti
um: Credidit paulus & qui¬
a credidit. studia perse cu¬
toris abiecit. coronã iustiti¬
ae reportauit : Credidit
ille quiecdesi as deuastabat :
sed conuersus adfidem prae¬
dicabat inspũ quod sp̃s impe¬
rabat: Vnguebat athle¬
tam suum sp̃s & puluere impie¬
&atis excussodebellatorem
in fidelium in eluctabilem ua¬
ruis impiorũ congressionibus
efferebat atque ad brauiũ
supernae uocationis in xp̃o
ihũ diuersis passionib erudie¬
bat : Barnabas quoq credidit.
& qͥa credidit paruit : Ita que
sc̃ĩ sp̃s electus imperio quod ei
ad omne redundat insigne
meritorum: non fuit tanto in¬
dignus collegio: Vna cnim gr̃a
fulgebat in his quos sp̃s unus e¬
legerat: Nec paulus inserior
p&ro quamuis ille ecđȩ funda¬
mentum et hic sapiens archi¬
tectus sciens uestigia creden¬
tium fundare populorum
Nerpaulus inquam indignus
a postorum collegiocum pri¬
mo quoque facile conferen¬
dus & nullise cundus: Namo
quise in parem nescit. fecit

Expanded text:
Spectate merita servientium? 156. Credidit Paulus; et quia credidit, studia persecutoris abjecit, coronam justitiae reportavit. Credidit ille qui Ecclesias devastabat: sed conversus ad fidem, praedicabat in Spiritu, quod Spiritus imperabat. Ungebat athletam suum Spiritus, et pulvere impietatis excusso, debellatorem infidelium ineluctabilem variis impiorum congressionibus offerebat, atque ad bravium supernae vocationis in Christo Jesu diversis passionibus erudiebat . 157. Barnabas quoque credidit, et quia credidit, paruit. Itaque sancti Spiritus electus imperio, quod ei ad omne redundat insigne meritorum, non fuit tanto indignus collegio. Una enim gratia fulgebat in his, quos Spiritus unus elegerat. 158. Nec Paulus inferior Petro, quamvis ille Ecclesiae fundamentum, et hic sapiens architectus sciens vestigia credentium fundare populorum: nec Paulus, inquam, indignus apostolorum collegio, cum primo quoque facile conferendus, et nulli secundus. Nam qui se imparem nescit, facit
Abbreviated transcription (Latin):
rerũ significata nominib ẽ. Non enĩ id qđ nascendo substitit. potest
id ipͤũ uideri eẽ. qđ unicuiq sẽpit̃nũ ẽ : sed exȩt̃nodõ patre. unigenitꝰ
filius in subsistentẽ dm̃ natꝰ ut ñ alienꝰ. eẽ. anatura pat̾nę diuinitatis
possit intelligi. ꝑ hȩc ꝓprietatũ nomina subsistens ostensus .ẽ. qͥb.
cũ audio. &ds erat uerbũ: ñ dictũ solũ audio uerbũ. sed
mons tratũ intelligo eẽ qđ ds̃ ẽ. Quia sicuti superius in moysen dõ. et
nom̃: sed subsistens ueritas. & manens causa. & naturalis generis ꝓpri-¬
etas &uideamus in hanc euangelitȩ p̃dicationẽ : apłi thomę con-¬
dm̃ confitetur. Et certe dic tũ ñ ignorabat a d̾ño: audi isra hel
dñi ds̃ tuus unus ẽ & quomodo apłica fides principalis immemor est
uendũ . sed apłstotius sacramenti fidẽ ꝑuir tutẽ resurrectionis intelli¬

Expanded text:
rerum significata nominibus est. Non enim id quod nascendo subsistit, potest rerum significata nominibus est. Non enim id quod nascendo subsistit, potest id ipsum videri esse, quod unicuique sempiternum est. Sed aeterno Deo Patre unigenitus Filius in subsistentem Deum natus, ut non alienus esse a natura paternae divinitatis posset intelligi, per haec proprie nomina tantum subsistens ostensus est, quibus, s erat Verbum; non dictum solum audio Verbum Deum, sed demonstratum intelligo esse quod Deus est: quia sicut superius in Moyse deo et nomen, sed subsistens veritas, et manens causa, et naturalis generis prEt videamus an hanc Evangelistae praedicationem, apostoli Thomae conDeum confitetur. Et certe dictum non ignorabat a Domino: Audi, Israel, Dominus Deus tuus unus est : et quomodo apostolica fides principalis immemor est ssione vivendum? Sed Apostolus totius sacramenti fidem per virtutem resurrectionis intelli
Abbreviated transcription (Latin):
infilio. sed natiuitatis sacramentũ p̃dicamꝰ : nec separatio fuit imꝑfe¬
cta sed ꝓgenies ꝑfecta. quia natiuitas ñ habet de trim̃tũ generan
di. cũ ꝓfectũ teneat nascendi Et id circo earũ rerũ unigenito dõ
aptatet cognomina sunt : quȩ cũ eũ subsistentẽ exnatiuitt te
consũment. tam̃ patri insint ex indemutabilis uirtute naturae
Vnigenitꝰ enĩ ds̃ & uerbũ ẽ : sed in nascibilis pat̾ nũquã om̃ino sine uerbo
ẽ Non qđ platio uocis natura sit filii : sed ex dõ ds̃ cũ natiuitatis ue-¬
ritate subsistens. ut a patre ꝓprius & ꝑnaturȩ in differentiã in sepa-¬
rabilis doceretur. significatus in uerbo. ẽ sicut xp̃s sapientia & iuirtꝰ
dĩ ẽ : nille ut intelligi solet int̾nę potestatis aut sensus efficax motꝰ.
sed natura tenens ꝑnatiuitatẽ substantiȩ uertattẽ in his internarum

Expanded text:
in Filio, sed nativitatis sacramentum praedicamus. Nec separatio fuit imperfein Filio, sed nativitatis sacramentum praedicamus. Nec separatio fuit imperfecta, sed progenies perfecta: quia nativitas di, cum profectum teneat nascendi. Et ideo earum rerum unigenito Deo apta cognomina sunt, quae cum eum subsistentem ex nativitate consumment, tamen Patri non desint; exinde mutabilis virtute naturae. Unigenitus enim Deus, et Verbum est. Sed innascibilis Pater nunquam omnino sine Verbo est, non quod prolatio vocis natura sit Filii, sed ex Deo Deus cum nativitatis virtute subsistens, ut a Patre proprius, et per naturae indifferentiam inseparabilis doceretur, significatus in Verbo est, sicut Christus sapientia et virtus Dei est, non ille, ut intelligi solet, internae potestatis aut sensus efficax motus, sed natura tenens per nativitatem substantiae veritatem his internarum
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ datus ẽ : cęterũ ñ ei ẽ. & natura & nom̃ ut dssit. Memini quoq
& alterius nuncupationis ubi dr̃ Ego dixi dii estis. Sed meo.¬
ego dixi dii estis: indulti nominis significatio ẽ &ubi refert᷑
ego dixi : loquentis potius ẽ sermo quãrei nom̃. quia rer nomeN
intelligentiã rei affert. Cȩterũ uoluntas appellationis ex alio.ẽ.:
& ubise nuncupationis auctor ostendit : ibi ꝑsermonẽ auctoris
.ẽ. nuncupatio. ñ naturale nom̃ ingenere At uero hic uerbũdĩ .ẽ:
res existit in uerbo. uerbi res enuntiatur in nomine. Uerbi enim
appellatio in dĩfilio desacram̃to natiuitatis. ẽ : sicuti sapientiae
& uirtutis ẽ. nom̃. Iuȩ cũ indm̃filiũ cũ substantia uerȩ natiuitatis
extiterint: dõ tam̃ ut sua ꝓpria quãuis exeo indm̃ sint nata non
desunt. Non enĩ sicut frequent̃ dictũ anob̵ .ẽ. denatura diuisionem

Expanded text:
deus datus est: caeterum non ei est et natura et nomen, ut Deus sit. Memini quoque deus datus est: caeterum non ei est et natura et nomen, ut Deus sit. Memini quoque et alterius nuncupationis, ubi dicitur, Ego dixi, dii estis , sed in eo indulti nominis significatio est. Et ubi refertur, ego dixi, loquentis potius est sermo, quam rei nomen: quia rei nomen intelligentiam rei affert, caeterum voluntas appellationis ex alio est. Et ubi se nuncupationis auctor ostendit, ibi per sermonem auctoris est nuncupatio, non naturale nomen in genere. 11. Filius cur veres existit in Verbo, Verbi res enuntiatur in nomine. Verbi enim appellatio in Dei filio de sacramento nativitatis est, sicuti sapientiae et virtutis est nomen: quae cum in Deum filium cum substantia verae nativitatis exstiterint, Deo tamen, ut sua propria, quamvis ex eo in Deum sint 183 nata, non desunt. Non enim, sicut frequenter dictum a nobis est, divisionis
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ.: & quia contradictio omĩs ex causa ẽ: nunchic negandi de ⁊
quȩro causam. Simplex namq nuncupatio ẽ: & caret offendiculo
affectionis alienȩ. Werbũ enĩ quod caro factũ.ẽ: nihil aliud quã
ds. ẽ. Nonẽ. hic deputtitiuȩ aut assup ȩ nuncupationis relicta
putatiuas aut assũptiuas appellationes. Ad moysen dictũ est
haraoni.: Aut nũquid ei naturã dĩ intulit . & non potius i
metueret . t̃rorẽ. cũ dracones magicos draco moysi mox uirga
manens derioret. cũ cynomiã quã imnminis trat abigit. cũ grandi¬
nẽ potestate qua euocarat auertit. cũ locusta se auirgute qua
inuexerat re prlit. cũ oꝑcitionib eius magi confitent᷑ digitũ dĩ ẽẽ :
c̃ moyses pharaoni ds̃ datus .ẽ. dũ timetur. dũ orxtur. dũ
dũ medetur: & aliud . ẽ. dm̃ dari. aliud ẽ dm̃. eẽ. Inpharaone enim

Expanded text:
est? Et quia contradictio omnis ex causa est, nunc hic negandi Dei est? Et quia contradictio omnis ex causa est, nunc hic negandi Dei quaero causam. 182 Simplex namque nuncupatio est, et caret offendiculo adjectionis alienae. Verbum enim, quod caro factum est, non aliud quam Deus est. Non est hic deputatae aut assumptae nuncupationis relicta putativas, aut assumptivas appellationes. Ad Moysen dictum est,Pharaoni? Aut numquid ei naturam Dei intulit, et non potius in eum qui metueret terrorem, cum dracones magicos draco Moysi mox virga manens devorat, cum cynomyiam quam immiserat abigit, cum grandinem potestate qua evocaverat avertit, cum locustas ea virtute qua invexerat repulit, cum in operationibus ejus magi confitentur digitum Dei esse ? Sic Moyses Pharaoni deus datus est, dum timetur, dum oratur, dum punit, dum medetur. Et aliud est deum dari, aliud est Deum esse. In Pharaonem enim
Abbreviated transcription (Latin):
cautelȩ : primũ ut hereticoꝵ incertt esse om̃ia &erratica nos-¬
cerentur. cũ quando sibi ꝓnob̾ inuicẽ dissiderent. tũ deinde nemo
sub in discrete naturȩ demonstratione. deoꝵ diuersitas conueniret
Nunc quia negantib dĩfiliũ adõ exnatiuitatis ueritate sub¬
sistere. libro suꝑiore scđm euangłia responsum ẽ : demonstran¬
dũ.ẽ. eũ quiuere exnatura filius dĩ.ẽ. uere quoq ꝑnaturã dm̃. eẽ
Ita tetm̃. ut neq ad singularẽ neq ad alterũ deũ fides nr̃a depe-¬
reat: cũ neq unum dm̃sit sic p̃dicatura quasi solũ. neq quasi ñ unũ
uimus. nomine. natiuita te. natura. potestate ꝓfessione. & de
nomine nihil puto ambiguittitis. legimꝰ enĩ. In principio erat
uerbũ : & uerbum erat apud dm̃. & ds̃ erat uerbũ. Quid calũ niȩẽ.
cur ñsit qđ nuncupatur : Aut nũquid nom̃ ñnaturȩ significatio

Expanded text:
cautelae: primum ut haereticorum incerta esse omnia et erratica noscautelae: primum ut haereticorum incerta esse omnia et erratica noscerentur, cum quando sibi pro nobis invicem dissiderent: tum deinde ne mesub indiscretae naturae demonstratione deorum diversitas conveniret. Nunc quia negantibus Dei filium a Deo ex nativitatis veritate subsistere, libro superiore secundum Evangelia responsum est: demonstrandum est eum, qui vere ex natura filius Dei est, vere quoque per naturam Deum esse: ita tamen, ut neque ad singularem, neque ad alterum Deum fides nostra depereat; cum neque unum Deum sit sic praedicatura quasi solum, neque quasi non unum vimus, nomine, nativitate, natura, potestate, professione. Et de nomine nihil puto ambiguitatis. Legimus enim, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum . Quid calumniae est, cur non sit quod nuncupatur? Aut numquid nomen non naturae significatio
Abbreviated transcription (Latin):
uicẽ uincendo uincuntur : dũ & hi quinunc sunt denatura dĩ confu¬
tantur. & sabellius de sacram̃to filii refellit᷑. & fotinꝰ natũ ante scła
dĩfiliũ uł ignorare arguitur uł negare sed int̾hȩc ȩcłȩ fides euange¬
licis atq aplicis fundata doctrinis: & aduersũ sabelliũ tenet filii
ꝓfessionẽ. & aduersus arriũ dĩ naturã & aduersus fotinũ scłicreator ẽ
& hoc uerius : qđ hȩc ab his inuicẽ ñ negantur . Naturã enĩdĩ inoꝑib
sabellius p̃dicat : sed oꝑ antẽ filiũ nescit: hi uero filiũ nuncupant : sed
ueritatẽ ineo naturȩ dĩ non confiaent᷑. Hominẽ autẽ fotinus usurpat:
sed inusur pato sibi homine natiuitatẽ dĩ ante scła ignorat. Ita dũ
quȩ unus quisq defendit aut damnat: ueritatẽ fidei nrȩ. hȩc ip̾a
put sunt religiose & defendentes & damnantes ostendunt. Hȩc gͥ¬

Expanded text:
vicem vincendo vincuntur: dum et hi , qui nunc sunt, de natura Dei confuvicem vincendo vincuntur: dum et hi , qui nunc sunt, de natura Dei confutantur, et Sabellius de sacramento filii refellitur, et Photinus natum ante saecula Dei filium vel ignorare arguitur, vel negare. Sed inter haec Ecclesiae fides, evangelicis atque apostolicis fundata doctrinis, et adversus Sabellium tenet filii professionem, et adversus Arium Dei naturam, et adversus Photinum saeculi creatorem: et hoc verius, quod haec ab his invicem non negantur. Naturam enim Dei in operibus Sabellius praedicat, sed operantem filium nescit. Hi vero filium nuncupant, sed veritatem in eo naturae Dei non confitentur. Hominem 181 autem Photinus usurpat, sed in usurpato sibi homine nativitatem Dei ante saecula ignorat. Ita dum quae unusquisque defendit aut damnat, veritatem fidei nostrae, haec ipsa prout sunt religiose et defendentis et damnantis, ostendunt. 8.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. qui crucifixus ẽ. mortuus & sepultus ẽ. qui demortuis resur gens
indextris dĩ .ẽ. qui uiuoꝵ uidex .ẽ. ac mor tuoꝵ: in hunc renascendũ
ẽ. hic confitendus. ẽ huiꝰ regnũ. ẽ. ꝓmerendũ. Ut̃q hostis ȩccłȩ res
ȩccłȩ agit : dũ sabellius dm̃ exnatura in oꝑib. p̃dicat. hi uero ex sa¬
cramento fidei filiũ confitentur Iam .uͦ. quȩ fidi nr̃ȩ uic toria hebion
qui fotinus ẽ. aut uincit aut uincitur : dũ sabelliũ arguit cur ho-¬
minẽ neget filiũ dĩ. Dũ ab arriomanitis confutatꝰ: cur in homine
nesciat filiũ dĩ. Aduersũ sabelliũ euangłia sibi exfilio mariȩ defendit.
arrius ei euangłia ꝑ solũ mariȩ filiũ ñ relinquit. Aduersum hunc quifiliũ¬
negat. homo abeo infiliũ usurpatur. ab hoc ei quia ante scła filiũ nesci¬
at. filius ei solũ negatur exhomine Uincant ut uolunt quia se in¬

Expanded text:
est, qui crucifixus est, mortuus et sepultus est, qui de mortuis resurgens est, qui crucifixus est, mortuus et sepultus est, qui de mortuis resurgens in dextris Dei est, qui vivorum judex est et mortuorum. In hunc renascendum est, hic confitendus est, hujus regnum est promerendum. Uterque hostis Ecclesiae, res Ecclesiae agit: dum Sabellius Deum ex natura in operibus praedicat, hi vero ex sacramento fidei filium Dei confitentur. 7. Photini cuqui Photinus est, aut vincit aut vincitur: dum Sabellium arguit, cur hominem neget filium Dei; dum ab Ariomanitis confutatur, cur in homine nesciat Dei filium. Adversum Sabellium Evangelia sibi ex filio Mariae defendit: Arius ei Evangelia per solum Mariae filium non relinquit. Adversum hunc Sabelliuno usurpatur in filium. Ab hoc ei, qui ante saecula filium nesciat, filius Dei solum negatur ex homine. Vincant, ut volunt, quia se in
Abbreviated transcription (Latin):
sabelliũ filiũ esse eousq ut et minor patre sit : & honor ẽ p̃teritum
dei defendit ingestis: & cũ unũ dm̃ nouella hȩc nunc heresis ñ negauit
ne filiũ dm̃credat : sabellius tam̃ dm̃ unũ nefilus om̃ino extet in
hic unũ dicit: iste unũ negabit. Sabellius se ttti tuebitur dicens opera
quȩ gesta sunt p̃t̃ quã dĩ natura ñ efficit. peccatoꝵ remissio. curatio
infirmitatũ claudoꝵ cursus. cȩcoꝵ uisus. mortuoꝵ uita: adõ solo ẽ
Non alia natura quã quȩ sui conscia.ẽ. diceret.: ego & pat̾ unũ sumus
Iuidme insubstantiã alterã rapis. quid indm̃ alium sollicitas. Gesta
quȩ ꝓpria dĩ sunt . dsunus hȩc gessit clamabunt uero contra hec.
dissimilẽ dõ patri filiũ p̃dicantes ñminus ore uiꝑeo. sacram̃tũ salutis
tuȩ nescis. Credendus. ẽ. filius ꝑquẽ scła facti sunt : ꝑqu ẽ formatꝰ¬

Expanded text:
Sabellium, Filium esse eo usque, ut et minor Patre sit, ut et honorem praeteritum Sabellium, Filium esse eo usque, ut et minor Patre sit, ut et honorem praeteritum Dei defendit in gestis: et cum unum Deum novella haec nunc haeresis non negabit, ne filium Deum credat; Sabellius tamen Deum unum, ne filius omnino exstet, in Hic unum dicet: iste unum Deum negabit. Sabellius se ita tuebitur dicens, Opera, quae gesta sunt praeter quam Dei natura non efficit: peccatorum remissio, curatio infirmitatum, claudorum cursus, caecorum visus, mortuorum vita a Deo solo est. Non alia natura, quam quae sui conscia est, diceret, Ego et Pater unum sumus . Quid me in substantiam alteram rapis? quid in Deum alium sollicitas? Gesta, quae propria Dei sunt, Deus unus haec gessit. Clamabunt vero contra haec dissimilem Deo patri filium praedicantes non minus ore vipereo: Sacramentum salutis tu
Abbreviated transcription (Latin):
qui informadĩ manebat ostenderet. Suc cedit quoq ad huiꝰ prauȩ
opinionis stultũ furorẽ. etiã in hoc dictũ dnĩ. ego & pat̃ unũ sumꝰ.
Naturȩ enĩ in dissimilis unitas irreligiose adunius ꝓficit errorẽ.
& rationẽ dicti uirtus sola intellecta ñ tenuit. Non enĩ solitariũ
significat: ego & pat̾ unũ sumꝰ Nam coniunctio ea quȩ significat et
patrẽ. intelligentiã ñ admittit unius: & illud qđ sumꝰ. ñ patit᷑ singu¬
larẽ Hoc .uͦ. qđ unũ sumꝰ. ñ natiuitatẽ adimit. sed naturã ñ discernit
furoris p̃sentiũ hereticoꝵ furorẽ. ut aduersus sabelliũ sibi ad sus Legisse
se asserent pater maior me ẽ. &nihil uł exnatiuitatis sacramento
uel exmys terio euacuati a sedĩ & assũptȩ carnis intelligentes. naturȩ
facient deminutionẽ ꝓfessione maioris Contendent enĩ aduersum

Expanded text:
qui in forma Dei manebat, ostenderet. Succedit quoque ad hujus pravae qui in forma Dei manebat, ostenderet. Succedit quoque ad hujus pravae opinionis stultum furorem etiam hoc dictum Domini: Ego et Pater unum sumus . Naturae enim indissimilis unitas irreligiose ad unionis profecit errorem: et rationem dicti 179 virtus sola intellecta non tenuit. Non enim solitarium significat, Ego et Pater unum sumus. Nam conjunctio ea, quae significat et patrem, intelligentiam non admittit unius: et illud quod sumus, non patitur singularem: hoc vero quod unum sumus, non nativitatem adimit, sed naturam non discernit orum Arianorum furorem, ut adversum Sabellium sibi adsint. Legisse se asserent, Pater major me est : et nihil vel ex nativitatis sacramento, vel ex mysterio evacuati a se Dei et assumptae carnis intelligentes, naturae facient deminutionem professione majoris. Contendent enim adversum
Abbreviated transcription (Latin):
contra ȩccłam ueniunt : sed dũ heretici om̃s se in uicẽ uincunt. nihil
tam̃ sibi uincunt. Wictoria enĩ eoꝵ ȩccłȩ triũ phus ex om̃ib: ẽ di¬
meo heresis contra alterũ pugnat. qđ inheresi altera ȩccłȩ fides
damnat. Nihil enĩ ẽ quod hereticis cõmune ẽ : & int̃ hȩc fidem
filii natiuitate sublata : dum naturȩ uirtutẽ quȩ oꝑata in homi-¬
ne ẽ. dm̃ ñ esse ambigit. sacram̃to & enĩfilii ignorato: ꝑ gestoꝵ
admirationẽ fidẽ uerȩ generationis amisit : &dũ audit quime
uidet uidet & patrẽ : in discretȩ & in dissimilis in patre & filio natu-¬
rȩ impie arripuit unionẽ. non intelligens naturalẽ uitater
itaq alterius in altero ẽ : quia ñ differt alter ab altero natura.
Et in quo nihil differ̃ in eo in differens contẽplatio. ẽ. de ꝓprie¬
tate naturȩ: nec sane ambigi potest quin exse spetiẽ dĩ formȩ

Expanded text:
contra Ecclesiam veniunt: sed dum haeretici omnes se invicem vincunt, nihil contra Ecclesiam veniunt: sed dum haeretici omnes se invicem vincunt, nihil tamen sibi vincunt. Victoria enim eorum, Ecclesiae triumphus ex omnibus est, dum eo haeresis contra alteram pugnat, quod in haeresi altera Ecclesiae fides damnat nihil enim est, quod haereticis commune est: et inter haec fidem Filii nativitate sublata, dum naturae Virtutem, quae operata in homine est, Deum esse non ambigit. Sacramento etenim filii ignorato, per gestorum admirationem fidem verae generationis amisit: et dum audit, Qui me vidit, et Patrem , indiscretae et indissimilis in Patre et filio naturae impie arripuit unionem, non intelligens naturalem unitatemitaque alterius in altero est, quia non differt alter ab altero natura: et in quo nihil differunt, in eo indifferens contemplatio est de proprietate naturae. Nec sane ambigi potest, quin ex se speciem Dei formae,
Abbreviated transcription (Latin):
ex tranquillissimis finib suis alios abicere aut ꝑdere. dũ indigni
fiunt tantȩ matris habitaculo. Sed discedentib Ex ea hereticis
uł ab iectis: quantũ admit tit occasionis largiendȩ exse salu
tantũ as sequitur exfide expetendȩ dese beatitud in
Cognosci enĩ hoc: ex ip̃is hereticoꝵ studiis ꝓmptissimũ est
Namq cũ eccła adño instituta & ab apłis confirmata una
om̃iũ sit: ex quase diuersarũ impietatũ furens error abscide¬
rit nec negari possit exuitio malȩ intelligentiȩ fidei extitis¬
se discidium dum qđ legitur sensui potius coaptatur quam
lettioni sensus obtemperat : tamen dũsibi partes singulȩ ad¬
uersantur. ñ solũ suis sed aduersantiũ .ẽ. intelligenda doctri¬
nis. ut dũ aduersus unã eam om̃s sunt. impiissimum tam̃ error ẽ
om̃iũ ꝑid qđ sola .ẽ. atq una confutet. Heretici igit᷑ om̃s

Expanded text:
ex tranquillissimis sinibus suis alios aut abjicere, aut perdere, dum indigni ex tranquillissimis sinibus suis alios aut abjicere, aut perdere, dum indigni fiunt tantae matris habitaculo: sed discedentibus ex ea haereticis, vel abjectis, quantum amittit occasionis largiendae ex se salutis, tantum adsequitur ad fidem expetendae de se beatitudinis. Cognosci enim hoc ex ipsis haereticorum studiis promptissimum est. Namque cum Ecclesia a Domino instituta, et ab Apostolis confirmata, una omnium sit, ex qua se diversarum impietatum furens 178 error absciderit; nec negari possit, ex vitio malae intelligentiae, fidei exstitisse dissidium, dum quod legitur, sensui potius coaptatur, quam lectioni sensus obtemperat: tamen dum sibi partes singulae adversantur, non solum suis, sed adversantium est intelligenda doctrinis; ut dum adversum unam eam omnes sunt, impiissimum tamen errorem omnium per id quod sola est atque una confutet. Haeretici igitur omnes
Abbreviated transcription (Latin):
ingeruntur. quib religio & confirmatu & perit: Nonꝰ enĩ unũ dm̃
At uero dĩfilium sicut ẽ. dm̃ p̃dicantes: periclitamꝰ fidẽ dĩ unuiꝰ
tariũ confiteri: Ethȩc quidẽ mundi stulta ñsentiunt : dũ his
neq in ñ solo significari unus uidetur. neq in uno ñ solus intelligi
Sed eã ut spero ȩccła doctrinȩ suȩ lucem etiã in prudentiȩ
scłi inuehit: ut licet fidĩ sacram̃tũ ñ suscipiat. ttm̃ aduer¬
sus hereticos ueritatẽ sacram̃ti a nob intelligat p̃dicari Magna
enĩuis ẽ. ueritatis quȩ cũ ꝑse intelligi possit. ꝑ ea tam̃ ipsa quȩ ẽi
aduersant᷑ elucet: ut innatura sua immobilis manens. firmitatem
naturȩ suę quotidie dũ a Ttentatꝰ adquirat. Hoc enĩ ȩccłȩ ꝓpriũ
ẽ: ut tũ uincat cũ lȩdit᷑. tunc intelligatur cũ arguitur. tũ obtine¬
at cũ deserit᷑ Oms quidẽ illa secũ atq intrase uellet manere. nec

Expanded text:
ingeruntur, quibus religio et confirmatur, et deperit. Non enim unum Deum ingeruntur, quibus religio et confirmatur, et deperit. Non enim unum Deum At vero Dei filium, sicut est, Deum praedicantes, periclitamur in hominum exitarium confiteri. Et haec quidem mundi stulta non sentiunt, dum his neque in non solo significari unus videtur, neque in uno non solus intelligiSed eam, ut spero, Ecclesia doctrinae suae lucem, etiam imprudentiae saeculi invehet, ut licet fidei sacramentum non suscipiat, tamen adversum haereticos veritatem sacramenti a nobis intelligat praedicari. Magna enim vis est veritatis, quae cum per se intelligi possit, per ea tamen ipsa quae ei adversantur elucet: ut in natura sua immobilis manens, firmitatem naturae suae quotidie dum attentatur acquirat. Hoc enim Ecclesiae proprium est, ut tunc vincat, cum laeditur, tunc intelligatur cum arguitur, tunc obtineat cum deseritur. Omnes quidem illa secum atque intra se vellet manere, nec
Abbreviated transcription (Latin):
Non meis enĩ: sed apłicis scando gradib Michi. uͦ. aut angusti is
decedere. aut indefossa incidere. aut plagis illaqueari. seꝑ inperi¬
desideratũ cibũ morsu sȩiussimo transuorans. Negantẽ me
rursum contra sabelliũ unũ dm̃. & conftaentẽ uerũ deum dĩ filium:
expectat noua heresis ut ame duos deos arguat p̃dicari Natũ
quoq dĩfiliũ exmaria dicturo. hebion qđ ẽ. fotinus assistit:
auctoritatẽ m̃datii sui exꝓfessionis ueritatẽ sumpturus
Deceteris taceo: quia ab om̃ib esse extra ȩccłam ñ ignoratur. Hoc
uero damnatũ & ab iectũ licet frequent̃: sed int̾nũ hodie adhuc malũ
e : Impie multos adunius dĩ ꝓfessionẽ : galatia nutriuit. Male into¬
tũ pene orbẽ quos negat deos duos alexanaria ꝓtulit: pestife¬
periclitatur ueritatẽ ñ tenere ꝑuera. dũ ea ei adirreligiositatem

Expanded text:
non meis enim, sed apostolicis scando gradibus. Mihi vero aut angustiis non meis enim, sed apostolicis scando gradibus. Mihi vero aut angustiis decedere, aut in defossa incidere, aut plagis illaqueari, semper in peridesideratum cibum morsu saevissimo transvorans. Negantem me rursum contra Sabellium unum Deum, et confitentem verum Deum Dei filium, exspectat nova haeresis, ut a me duos deos arguat praedicari. Natum quoque Dei filium ex Maria dicturo, Hebion quod est Photinus assistit, auctoritatem mendacii sui ex professionis veritate sumpturus. De caeteris taceo, qui ab omnibus esse extra Ecclesiam non ignorantur. Hoc vero damnatum et abjectum licet frequenter, sed internum hodie adhuc malum est. Impie multos ad unius Dei professionem Galatia nutrivit. Male 177 in totum pene orbem quos negat duos deos Alexandria protulit. Pestifepericlitatur veritatem non tenere per vera, dum ea ei ad irreligiositatem
Abbreviated transcription (Latin):
głiis ꝓferemus. ut qui filius uerus ẽ. uerus quoq ds̃ esse noscatur Quia
neq uerus filius erit . nisi uerus & ds̃ .ẽ : neq uerus ds̃. nisiuerus & filius
aut ignorata aut repentina sunt. habent quidẽ miserabilẽ securi¬
tatẽ. sed ñhabent metũ futuri: quia ñ ignaro accidentiũ. anxietas
ipa pena patiendi .ẽ. Non egonunc nauẽ eportu soluo naufragii
ignarus : neq it̃ in eo infestos nescis latronib saltus. nec libiȩ arenas
incertos scorpiones ubiq & aspides & basiliscos ad eẽ. transcurro: Nihil
sollicitidini meȩ: nihil conscientie uacat. sub specula enĩ om̃iũ
hereticoꝵ. ad occasiones singuloꝵ uerboꝵ mos meũ pendentiũ loquor
& om̃e sermonis mei it̃. aut angustiis p̃ruptũ.ẽ. aut foreis incisũ¬
c̃. aut laquȩis p̃tensũ. ẽ. Iam qđ arduũ audifficile sit : minꝰ conqueror:

Expanded text:
geliis proferimus, ut quia filius verus est, verus quoque Deus esse noscatur: quia geliis proferimus, ut quia filius verus est, verus quoque Deus esse noscatur: quia neque verus filius erit, nisi verus et Deus est; neque verus Deus, nisi verus et filius aut ignorata aut repentina sunt, habent quidem miserabilem securitatem, sed non habent metum futuri: quia non ignaro accidentium, anxietas ipsa poena patiendi est. Non ego nunc navem e portu solvo naufragii ignarus, neque iter ineo infestos nescius latronibus saltus, nec Libyae arenas incertus scorpiones ubique et aspides et basiliscos adesse transcurro: nihil sollicitudini meae, nihil conscientiae vacat. Sub specula enim omnium haereticorum ad occasiones singulorum verborum in os meum pendentium loquor, et omne sermonis mei iter aut angustiis praeruptum, aut foveis incisum, aut laqueis praetensum est. Jam quod arduum ac difficile sit, minus conqueror:
Abbreviated transcription (Latin):
intelligentiã natura incorporalis admittat: & dĩ ex dõ fidem
unus tantũ nob̵ ds̃ in confessione dissoluat: sed superiorib iam
libellis fallacẽ hanc eoꝵ atq inutilẽ p̃dicationẽ ex lege ac ꝓpħis
docentes: eã responsionis formã tenuimꝰ. quȩ indõ ex dõ p̃dicato. &
õ ac uero ꝓfesso. neq inunius ueridĩ unione deficeret. neq a
dĩ alterius excederet . dũ neq solitarius nob̾ ds̃ in confessione. neq duo
sunt. & int̾ hȩc unũ neq negando neq confitendo. fidei conseruata ꝑ¬
nis ab soluturi : ñ aliud primũ debuimꝰ quãdĩ filiũ uerȩ natiuitatis sub¬¬
sistentẽ naturã cognitioni audientiũ intimare. neq aliunde. neq
exnihilo. sed ex dõ esse filiũ manifestare. Quod quia scđm ea quȩ
anteriore libro ȩditti sunt ambigi ñ potest. quin cessante adoptioni
nomine. uerus filius exnatiuitate ueritatis sit : ea nunc quoq ex euan¬

Expanded text:
intelligentiam natura incorporalis admittat, et Dei ex Deo fidem intelligentiam natura incorporalis admittat, et Dei ex Deo fidem unus tantum nobis Deus in confessione dissolvat. Sed superioribus jam libellis fallacem hanc eorum atque inutilem praedicationem ex lege ac prophetis docentes, eam responsionis formam tenuimus, quae in Deo ex Deo praedicato, et uno Deo ac vero professo, neque in unius veri Dei unione deficeret, neque ad fidem Dei alterius excederet; dum neque solitarius nobis Deus in confessione, neque duo sunt. Et inter haec, unum neque negando neque confitendo, fidei conservata pnis absoluturi, non aliud primum debuimus, quam Dei filium verae nativitatis subsistentem 176 naturam cognitioni audientium intimare; neque aliunde aut ex nihilo, sed ex Deo esse filium manifestare. Quod quia secundum ea, quae anteriore libro edita sunt, ambigi non potest, quin cessante adoptionis nomine, verus filius ex veritate nativitatis sit: ea nunc quoque ex Evan
Abbreviated transcription (Latin):
tit dm̃ unũ. m̃tita pietatẽ. ẽ:ꝓfessa rursum dĩfiliũ: audientes
fefellit in nomine. Dicens etiam ñ fuisse antequã nasceretur : mundi
sapientiȩ satis fecit: Indemutabilẽ quoq & in corporeũ dm̃ confitens:
natiuitaitẽ dĩ ex dõ ꝑ demonstrationẽ subdolȩ rationis exclusit
Mr̃is aduersum nos usa doctrinis. ȩccłȩ fide contra ȩccłȩ fidẽ pug¬
nans. grauissimo aduermos uł responsionis uel silentii periculo cõpa-¬
ito : dũ ꝑea quȩ non negantur ea p̃dicat quȩ negantur & quidẽ cȩce-¬
ris superiorib libris admonitos anobis legentes meminimꝰ. ut totius
blasphemiȩ editionẽ ꝑtractantes. anĩ aduerterent nihil aliud
dũ ei concessis tantũ ex quadam ad optione nominib & dĩ natura
itur & filii. cũ & indemutabilis atq in corporeus ds̃ sicua o¬
crrco affirmatur ne filius natus exdosit . & ds̃pat̃ obid tantũ in con¬

Expanded text:
ta Deum unum, mentita pietatem est; professa rursus Dei filium, audientes ta Deum unum, mentita pietatem est; professa rursus Dei filium, audientes fefellit in nomine; dicens etiam non fuisse ante quam nascitur, mundi sapientiae satisfecit; indemutabilem quoque et incorporeum Deum confitens, nativitatem Dei ex Deo per demonstrationem subdolae rationis exclusit: nostris adversum nos usa doctrinis, et Ecclesiae fide contra Ecclesiae fidem pugnans, gravissimo adversum nos vel responsionis vel silentii periculo comparato, dum per ea quae non negantur, ea praedicat quae negantur. 2. Quid eris superioribus libris admonitos a nobis legentes meminimus, ut totius blasphemiae editionem pertractantes, animadverterent non aliud dum ei concessis tantum ex quadam adoptione nominibus, et Dei natura negatur et filii: cum et indemutabilis atque incorporeus Deus, sicucirco affirmatur, ne Filius natus ex Deo sit; et Deus pater ob id tantum in con