comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
co sp̃it p̃niintiantib. seu p̃t̾itorum hysto¬
rica ueritate narrantib seu uite mom¬
ta apłica auctoritate tͣlentib. aliqua
ueluti diũsum sonante sententia. nel
mouetur lector. uel sollicitat᷑ auditor:
certa atꝙ: inconcussa fide cognita. ten̾e
culta significatione suspensum. aut a cõ¬
scͥbente breuiter indicatum. minusq
qmͣ humani cordis obtusio poscebat. ex¬
positum est: hic lucidiꝰ apparere. ibi altiꝰ
latere. nusqmͣ deesse nouerit ueritatẽ.
Qd̃ si etiam ꝓ magnitudine rei. de qua
facile intellectus sensib querentis occur¬
rit. maxime si de incõmutabili uolunta¬
te omĩpotentis dei diũsum sonet cano¬
nice auctoritatis utraꝙ sententia. ita sũt
omnia ad pietatis regłam dirigenda:
ut nec inuistum eẽ dm̃. nec m̃ita sĩgłoꝵ
confusa quadam ꝑsonarum acceptione
taxantem. nec infirmum qui quod uolu¬
erit ñ ualuerit explicare: in concussa
tatẽ. male ub̾a colla luxurient: que¬
stionis huiꝰ qnͣtum donante dño pos¬

Expanded text:
orum historica veritate narrantibus, seu vitae monita apostolica auctoritate tradentibus, aliqua veluti diversum sonante sententia vel movetur lector, vel sollicitatur auditor, certa et inconcussa fide cognitum tenereculta significatione suspensum, aut a conscribente breviter indicatum, minusque quam humani cordis obtunsio poscebat, expositum est, hic lucidius apparere, ibi altius latere, nusquam deesse noverit veritatem. Quod si etiam pro magnitudine rei, de qua facile intellectus sensibus quaerentis occurrit, maxime si de incommutabili voluntate omnipotentis Dei diversum sonet canonicae auctoritatis utraque sententia: ita sunt omnia ad pietatis régulam dirigenda, ut nec injustum Deum esse, nec merita singulorum confusa quadam personarum acceptione taxantem, nec infirmum, qui quod voluerit non valuerit explicare, inconcussa dtatem male libera colla luxurient, quaestionis hujus, quantum Deo donante pos
Abbreviated transcription (Latin):
re. qd̃ ei debebat᷑ ignoscere. deletisꝙ om̃ib
uet̾is culpe macłis. qmͣ fecerat reparmᷤ
naturam. dehis quib penam seueritaᷤ
nista decreuerat. scłm meffabilem di¬
spositionis oculte miscł̾iam. elegit uasa
que fẽceret in honorem. & alios auentura
ira ddono gratuite uocationis absoluit. alioᷤ
derelinquens. ad equalitatis iuditium re¬
seruauit: nulli tam̃ agnoscende uerita¬
tis abstulit facultatẽ. Et ita plenitudo
diuine p̾scientie inalios manente uisti¬
tia. in alios gr̃a ꝓfluente completa ẽ:
uit ꝑeuntib qͦs p̃scierat deus ẽẽ ꝑituroᷤ.
& saluatis quos in illa secreta sua electio¬
ne p̃scierat eẽ saluandos. toto orbe diftu
incduratꝰ es: & uistitiam confitere. Dic
quicũq ab origmali contagio. lauachro
grẽ te gratularis ablutum. Miserator
& misericors dñs. paciens & multe mĩe.¬

Expanded text:
re, quod ei debebatur dimittere, deletisque omnibus re, quod ei debebatur dimittere, deletisque omnibus veteris culpae maculis, quam fecerat reparare naturam. De his quibus poenam severitas justa decreverat, secundum ineffabilem dispositionis occultae misericordiam, elegit vasa quae faceret in honorem, et alios a ventura ira dono gratuitae vocationis absolvit; alios derelinquens ad aequalitatis judicium reservavit; nulli tamen agnoscendae veritatis abstulit facultatem: et ita plenitudo divinae praescientiae in alios manante justitia, in alios gratia profluente completa est; ut pereuntibus quos praescierat Deus esse perituros, et salvatis quos in illa secreta electione praescierat esse salvandos, toto orbe diffusinduratus es, et justitiam confitere. Dic, quicumque ab originali contagio lavacro gratiae te gratularis ablutum, Misericors et miserator Dominus, patiens et multae mise
Abbreviated transcription (Latin):
illa deterior meliorib repugnaret cordis
aftectibus. nͥ etiam plerumꝙ suꝑaret. in
captiuitatẽ diic̃ẽt. possideret: & ñ solum na¬
tos inadam homines. lex illa pectati ad mo¬
tus sni ministerium uendicaret. nͥ etiam
renatos in xp̃o manenti suggestione pulsa¬
ret: ciuia renẽra ꝑ ip̃m regen̾ationis munꝰ
reatus dimissus est ñ soluta conditionis
gra ẽ. uet̾um delens cyrographa debitatoꝵ.
ñ apassione carnali iam separans adhuc
nominem incarne uiuentem: ut omnis fu
turo tempore diuinũ ꝑdies singłos implo
emͤ monstrare peccatum. quod peccatũ ĩ
se nascentes passim sͥ homines uendicabat.
s coneupiscentie consensione possessos in
ñ eẽt factus assumpta carne ipse pecc̃m
ut apeccato carnis hõmine sanato. pec¬
catum dampnaret incarne. uenit q̃re¬
re quõd ꝑierat. sanare quod egrotabar.
erigere quod iacebat: potestatem habẽs
cimitt̾e peccata quod ñ debebat dona¬

Expanded text:
illa deterior melioribus repugnaret cordis illa deterior melioribus repugnaret cordis affectibus, nisi etiam plerumque superaret, in captivitatem duceret, possideret, non solum vel natos in Adam homines, sed lex ipsa peccati ad motus sui ministerium vindicaret, nisi etiam renatos in Christo, manente suggestione, pulsaret. Quia revera per id regenerationis munus reatus dimissus est; non soluta conditio gratiae est, veterum delens chirographa debitorum; non a passione carnali jam separans adhuc hominem in carne viventem, ut omnis homo futuro tempore divinum per singulos implorquam monstrare peccatum, quod peccatum in se nascentes passim sibi homines vindicabat, et concupiscentiae consensione possessos, inesset, factus assumpta carne peccatum, ut a peccato carnis homine sanato, peccatum damnaret in carne, venit quaerere quod perierat , sanare quod aegrotabat, erigere quod jacebat, potestatem habens dimittendi peccata, quod non debebat dona
Abbreviated transcription (Latin):
salutis inclinas. s tanqmͣ infirmus in õĩ¬
bus clamas addm̃. in clina cor meum in
testimonia tua. ꝙ ñ in auariam. nͥ quia
siggerit anaritiam lex in m̃bris nata pec
cati: Et ob hanc uult ocłos suos. nec ꝑse
potest uir sc̃s auertere. Ac sic earo concu
enim ad iacet. ꝑficere autem ñ cm̃iuis & ip̃m
uelle nonex nobis. s dei cdonum est: qm̃ ab
nlo habemus & uelle & ꝑficere ꝓ bona uolu¬
tite. Beatus gͦ es. qm̃ cum apłis xp̃i & doctͥ¬
ne &̃ pͥugne eciualitate concordas: quia et
mscͥptis tuis apłorum bella cognoscimus.
sitas. nͥ quia iusto diuinitatis uiditio contẽp¬
nens homo dm̃ creatura creatorem. infimꝰ
summum. intͣ semet ipsum. mobedientie
penas. ex cõtumatia inferioris inuenit:
Qua enim iustitia. qmͣuis meliori det̾ior
ereature. tam̃ creature seruiet. si ipsi qͦlis¬
cunte creatura seruire noluit creatori. S
ne hoc quidem suffecit adpenam. ut pars¬

Expanded text:
salutis inclinas, sed tanquam infirmus in omnisalutis inclinas, sed tanquam infirmus in omnibus clamas ad Deum, Inclina cor meum in testimonia tua, et non in avaritiam? Nisi quia suggerit avaritiam in membris nata lex peccati; et ab hac vult oculos suos, nec per se potest vir sanctus avertere: ac sic caro concupenim adjacet, perficere autem non : quamvis et ipsum velle non ex nobis, sed Dei donum est; Quoniam ab ipso habemus et velle et perficere, pro bona voluntate . Beatus ergo es, que et pugnae aequalitate concordas: quia et in scriptis tuis Apostolorum bella cognoscimus, rsitas; nisi quia justo divinitatis judicio contemnens homo Deum, creatura Creatorem, infimus summum, intra semetipsum inobedientiae poenas ex contumacia inferioris invenit? Qua enim justitia, quamvis meliori deterior, creaturae tamen creatura serviret, si ipsi qualiscumque creatura servire noluit Creatori? Sed ne hoc quidem sufficit ad
Abbreviated transcription (Latin):
bor legem tuam. & custodiam illam in toto
corde meo: Parum erat quod adscrutandã
legem poposserat intellectum. nͥ etiam ad
custodiendam necessarium significaret auri¬
lium: dicens. & custodiam illam in totocor¬
de meo. Quasi dicẽt. Tunc custodiam illam
in toto corde meo: si tu dederis intellectum.
adhuc suꝑbus ileꝓpͥe uoluntatis domuno
adista respondeat: cur qd̾ ꝓpba ad intelligĩ¬
te impleturꝰ fuerat. opem diuini postu¬
larit aurilii. Que si ita sunt: ate paululũ
libet beate dauid sensuum tuorum occulta
ꝑ qiuirerẽ. Unde rogo tͥ pugna carnis & sp̃c:
utiq illuminatus atꝙ eruditus intelligentie
munere qmͣ diunitus postularas: clamas
& dicis. Auerte oculos meos. ne uideant ua¬
nitatem. Intellectu certe discernende uam¬
tatis aueritate. sicut poscebas accepto. cur
ocłos tuos auanitate que displicet ñ aũtiͤ:
Si auaritiam rep̃hendis. cur ab ea ꝓprio
separatus arbit̾o cortuum ad mandata

Expanded text:
bor legem tuam, et custodiam illam in toto bor legem tuam, et custodiam illam in toto corde meo? Parum erat quod ad scrutandam legem poposcerat intellectum; nisi etiam ad custodiendam necessarium significaret auxilium, dicens, Et custodiam illam in toto corde meo : quasi diceret, Tunc custodiam illam in toto corde meo, si tu dederis intellectum.Adhuc superbus ille propriae voluntatis defensor ad ista respondeat, quod Propheta ad intelligente impleturus fuerat, opem divini postulaverit auxilii. Quae si ita sunt, a te paululum libet, beate David, sensuum tuorum occulta perquirere. Unde, rogo, tibi pugna carnis et spiriutique illuminatus atque eruditus intelligentiae munere, quam divinitus postulaveras, clamas et dicis, Averte oculos meos, ne videant vanitatem . Nam intellectu certe discernendae vanitatis a veritate, sicut poscebas, accepto, cur oculos tuos a vanitate, quae displicet, non avertis? Si avaritiam reprehendis, cur non ab ea proprio separatus arbitrio, cor tuum ad mandata
Abbreviated transcription (Latin):
Plus inquit omnib laboraui. Ne muitum
suꝑbias solius liberi defensor arbitrii. au¬
diens paulum de suis laborib głantem:
attende quod sequitur. Non autem ego:
ẜ gr̃a dei mecum. Puto sane quod nulꝰ
dehis qui contͣ dei grãm exal tato ante
ruinam sic̃ scͥptum est. corde blasphemãt.
tantum arrogantie impudentis assiunat:
ut beati ꝓpħe dauid m̃itis. aut eqndum se.
aut etiam existimet p̃ferendum. Cuiuis ut
de illa pͥma remun̾atione qmͣ nullus non
fateatur indebitam delati scilicet regni in¬
terim taceam: orationum & confessionum
eiꝰ intentiones affectusꝙ pensemꝰ. Ipse siqͥ¬
dem detinit in psalmo. Beatus homo quẽ
tu erudieris domine: & de lege tua docueris
eum. S indeamus utrum ipsi iam erulito &
omni legis seiencia sccł̾m institutionem uidda¬
icam sufficient᷑ instructo: ad beatitudinem
res hec sola sufficerit. Cur gͦ rursus iclem
clamat ad dñm. da mͥ intellectum & seruta¬

Expanded text:
Plus, inquit, omnibus laboravi. Ne multum Plus, inquit, omnibus laboravi. Ne multum superbias, o liberi defensor arbitrii, audiens Paulum de suis laboribus gloriantem: attende quod sequitur: Non ego autem, sed gratia Dei mecum . Puto sane, quod nullus de his qui contra Dei gratiam exaltato ante ruinam, sicut scriptum est, corde blasphemant, tantum arrogantiae impudentis assumat, ut beati prophetae David meritis aut aequandum se, aut etiam existimet praeferendum. Cujus, ut de illa prima remuneratione, quam nullus non fateatur ut indebitam, delati scilicet regni, interim taceam, orationum et confessionum ejus intentiones affectusque pensemus. Ipse siquidem definit in Psalmo, Beatus homo quem tu erudieris, Domine, et de lege tua docueris eum . Sed videamus utrum ipsi jam erudito, et omni legis scientia secundum institutionem Judaicam sufficienter instructo, ad beatitudinem res haec sola suffecerit. Cur ergo rursus idem clamat ad Dominum, Da mihi intellectum, et scruta
Abbreviated transcription (Latin):
suit laboribus loqueret᷑. Nõ ego autẽ.
s grã dei mecum. Aucliat dei uocem
in psalmo. de his quos deseruerat dicen¬
tem. Et dnnisi eos ieam desid̃ia cordiᷤ
eorum: ibunt inuoluntatib suis. Aucdliat
temporibus sibi tantum mala: gr̃e aũ
deibona omnia tͥbuentem. Qui prius fui
blasphemus & ꝑsecutor. Et alio loco. Grã cli
sufficit sibi sicut dictũ ẽ. ad nequitiam
natura lib̾tatis humane: cum uͦ de p̾senti
miseretur de inceps ĩ rectis conatibꝰ aduiiã¬
do. sicut serie psalmi narratum atꝙ di¬
gestum est: beatus etiam apłs paulus
continua narratione seruauit. Si enm
mordine que passim excerpta memora¬
uit testimonia relegant᷑. ita sequuntur.
Gr̃a inquit dei sum so quod sum. Hec ẽ
pͥma miscłia: qmͣ libere uoluntatis oꝑa
sequunt᷑. S ut apłi pauli uocationẽ bona
oꝑa sequerentur. quid ait: Et gr̃a euis
mme uacua ñ fuit. Quud enim fecisti:

Expanded text:
suis laboribus loqueretur, Non ego autem, suis laboribus loqueretur, Non ego autem, sed gratia Dei mecum. Audiat Dei vocem in Psalmo, de his quos deseruerat dicentem, Et dimisi eos secundum desideria cordis eorum, ibunt in voluntatibus suis . Audiat temporibus sibi tantum mala, gratiae autem Dei bona omnia tribuentem, Qui prius fui blasphemus, inquit, et persecutor : et alio loco, Gratia Dei sufficit sibi, sicut dictum est, ad nequitiam natura libertatis humanae. Cum vero de praesentis miseretur deinceps incoeptis conatibus adjuvando, sicut serie Psalmi narratum atque digestum est, beatus etiam apostolus Paulus continua narratione servavit. Si enim in ordine, quae passim excerpta memoravi, testimonia relegantur, ita sequuntur: Gratia Dei, inquit, sum id quod sum. Haec est prima misericordia, quam liberae voluntatis opera consequuntur. Sed ut apostoli Pauli vocationem bona opera sequerentur, quid ait? Et gratia ejus in me vacua non fuit. Quid enim fecisti?
Abbreviated transcription (Latin):
te susciꝑent: penes se autem ꝓ misit
effectum. Lib̾o gͦ qui locus reseruatur
arbitͥo. ubi sine dei adiutorio ad explen¬
dum quod uoluerit. rationabili dignita¬
te suffulta sͥ ipsa suffitiat humana na¬
t᷑a: continuo psaimus ostendit. Et non
audiuit ppł meus uocem meam: & isrł
ñ intendit mͥ. Quid dixerat cum uocaret:
Deus ds tuis sum ego. Quid etiam abip¬
sis fieri uisserat. quos de t̾ra egypti & ig¬
norantie tenebris liberatos. & inluce mã¬
datorum suorum splendore uocationis
ecluxerat: Duata inquit os tuum Statĩ¬
ꝙ quasi clicẽt. s dilatare te. me deserẽ
te nichul ꝓderit: ita ad dit. Et imple¬
bo ulud. Quid gͦ alle qui uocau̾at. & uo¬
catos docuerat. querula de eisdem uoce
subiungit: Et ñ aucdiuit inquit po¬
pulus meus uocem meam: & isrł non
intendit mͥ. Exerat nunc linguam li¬
p̃i cont᷑ dei gr̾am defensor arbitrii.
audiat dicentem apłm cum deboniˢ

Expanded text:
te susciperent: penes se autem promisit te susciperent: penes se autem promisit effectum. Libero ergo qui locus reservatur arbitrio, ubi sine Dei adjutorio ad complendum quod voluerit rationali dignitate suffulta sibi sufficiat ipsa humana natura, continuo Psalmus ostendit, Et non audivit populus meus vocem meam, et Israel non intendit mihi. Quid dixerat, cum vocaret: Dominus Deus tuus ego sum. Quid etiam ab ipsis fieri jusserat, quos de terra Aegypti et ignorantiae tenebris liberatos, in luce mandatorum suorum splendore vocationis eduxerat? Dilata, inquit, os tuum. Statimque quasi diceret, Sed dilatare te deserente me, nihil proderit; ita addidit, et adimplebo illud. Quid ergo ille qui vocaverat, et vocatos docuerat, querula de iisdem voce subjungit? Et non audivit, inquit, populus meus vocem meam, et Israel non intendit mihi. 13. Exeat nunc liberi contra Dei gratiam defensor arbitrii; audiat dicentem Apostolum, cum de bonis
Abbreviated transcription (Latin):
mus uelle et perficere pro bono uolun¬
tate. Ab ipso habemus uelle:
quia uocat & illuminat. Ab ip̃so ꝑficere.
am̃ ad nos ꝑtinet conari bona. que & uel¬
le donauit. Nec uicaute ab apło cum dix¬
iss. quia ab ipso habemus & uelle et ꝑ¬
fic̾e. acdclitum ẽ ꝓ bona uoluntate: ut
etiam atꝙ etiam uicdeant. uͥ habeant
adei iustitia liberum de quo głantur
arbit̾um. S illum ordinem quo mise¬
cłias. diũsa dñs temporũ dispensatiõe
distribuit: sieut moysen clixisse sensit
apłs. etiam in continua psalmi huiuᷤ
oratione uideamus. Quid enim ait:
Postqmͣ uocatos docuerat dicens. ego
sum dñs deus tuus qui eduxi te de
t̾ra egypti: dilata inquit os tuum &
adimplebo illisd. Hic aliquid rursus apparet
homini fuisse seruatum: quod ꝑ lib̾um fac̃ẽ
deberet arbitum. Dilatare enim iubetur
os suum. s deus se implere ꝓmutit. sic̃ etiã
aiscipłis suis dñs in euͣgło dixerat. Nolite
tͥbulatio nis necessitatem libenter ꝓ u̾ita¬

Expanded text:
mus velle et perficere pro bona voluntate . Ab ipso enim habemus velle, quia vocat et illuminat; ab ipso perficere, quoniam ad nos pertinet conari bona, quae et velle donavit. Nec incaute ab Apostolo cum dixisset, Quia ab ipso habemus et velle et perficere, additum est pro bona voluntate: ut etiam atque etiam videant, ubi habeant a Dei justitia liberum de quo gloriantur arbitrium. Sed illum ordinem quo misericordias diversa Dominus temporum dispensatione distribuit, sicut Moysen dixisse sensit Apostolus, etiam in continua Psalmi hujus oratione videamus. Quid enim ait, postquam vocatos docuerat dicens, Ego enim sum Dominus Deus tuus, qui eduxi te de terra Aegypti? Dilata, inquit, os tuum, et ego adimplebo illud. Hic aliquid rursus apparet homini fuisse servatum, quod per liberum facere deberet arbitrium. Dilatare enim jubetur os suum, sed Deus se implere promittit. Sicut etiam discipulis suis in Evangelio dixerat: Nolite tribulationis necessitatem libenter pro verita
Abbreviated transcription (Latin):
enim diuine uocationis muñe derelicto ad
mmpiam rursus defluxere ꝑfidiam: ipsis
dei grã desererente. adimplendum quoduo¬
luerant sũfficit arbitͥum. Nide enĩ quẽ am¬
moddum psalmus miscd̾iarum dei ordinẽ.
& testificabor tͥ. Quid eos uolebat audire.
quib cum testificatione loq̃batur: Quid
Ego enim sum dñs ds tius: qui eduxite
de t̾ra egypti. Et hec ẽẽ manclata uite.
inoratione qua discipłos suo patri dñs
cõm̃dabat: ostendit dicens. Nec est enim
uita et̾na: ut cognoscant te solum uerũ

Expanded text:
enim divinae vocationis munere derelicto, ad enim divinae vocationis munere derelicto, ad impiam rursus defluxere perfidiam, ipsis, Dei gratia deserente, ad implendum quod voluerant suffecit arbitrium. Vide enim quemadmodum Psalmista, misericordiarum Dei ordinem, et testificabor tibi. Quid eos volebat audire, quibus cum testificatione loquebatur? Quid Ego enim sum Dominus Deus tuus, qui eduxi te de terra Aegypti. Et haec esse mandata vitae, in oratione qua discipulos suos Patri Dominus commendabat, ostendit dicens: Haec est enim vita aeterna, ut cognoscant te solum verum
Abbreviated transcription (Latin):
ei. unde ꝓbas. parum putauit auctoritatem
sue ualere doctrine: nͥ sententiam suã etiã
iegis docẽt exemplo. Sic enim intelligi uo¬
luit. qd̃ moyses dixerat. misereor euius mi¬
serebor. & misccł̃iam p̃stabo cui misericor
fuero. ut pͥmam adeo misccłiam uocatiõe
credamꝰ hom̃ib p̃rogari. que sola ad recte
uiuendũ ñ sufficit. si deserat qui uocauit.
sit etiam ipsa miscłie oꝑa: que cum uide¬
mur impendere. dĩ miscdiam ꝓ meremͣ.
Sio enim in eugło dñs dicit. B̾eati mise¬
ricordes: qm̃ ipsis miserebit᷑ ds. Qd̾ nisi sic
sputationi sue hoc testimoniũ curasset P¬
inserere. Si quẽ uͦ mouet. qd̾ ñ om̃s etiã
de his qui iam uocati sunt ad sccłam gri¬
tiam id est ad recte uuendi domim ꝑuemi¬
re mereant᷑. sicut dñs in euͣgłio dicit. mul¬
ti uocati. pauci uͦ electi: hinc intelligat. qͣ¬
le sit qd̾ contͣ dei gr̃am defensare molit᷑.
qui de libero sibi blanditur arbito. Quĩp

Expanded text:
ei, Unde probas? Parum putavit auctoritatem ei, Unde probas? Parum putavit auctoritatem suae valere doctrinae, nisi sententiam suam etiam legis doceret exemplo. Sic enim intelligi voluit quod Moyses dixerat, Misereor cujus miserebor, et misericordiam praestabo cui misericors fuero : ut primam a Deo misericordiam vocatione credamus hominibus praerogari, quae sola ad recte vivendum non sufficit, si deserat qui vocavit. sit etiam ipsa misericordiae opera, quae cum videmur impendere, Dei misericordiam promeremur. Sic enim in Evangelio dicit: Beati misericordes, quoniam ipsis miserebitur Deus . Qsputationi suae hoc testimonium curasset inserere. Si quem vero movet quod non omnes, etiam de his qui jam vocati sunt, ad secundam gratiam, id est, ad recte vivendi donum pervenire mereantur, sicut Dominus in Evangelio dicit, Multi sunt vocati, pauci vero electi : hinc intelligat, quale sit quod contra Dei gratiam defensare molitur, qui de libero sibi blanditur arbitrio. Quicumque
Abbreviated transcription (Latin):
buens: sollicita pietate subuinr̃. Non ego
autem: s grã dei mecũ. Iam gͦ & uocato. &
uocationẽ ꝑ oꝑa iustitie subsecuto. quid su¬
ꝑ erat alusd. nͥ ut lib̾atus de corpore mortiͤ
huiꝰ ad illus alt̾uis uite.que sc̃is omnibus
ũitatis ore ꝓmissa est beatitudiẽ ꝑueni¬
ret: Quod nilis humanis m̃itis redidis
dei docens grã largiente donari: sibi p̾e
respondet post gemitus qiuib chixerat.Mi¬
ser ego homo. quis me lib̾abit de corpore mor¬
nr̃m. Hanc itaꝙ distributionẽ. qua dixins
adeo homĩes nullis existentib m̃itis uocati.
& uocatos ut boni aliquid oꝑent᷑. clei ãmi¬
nieulis adiuuari. sumpto de net̾ib libris
apłis monstrat exemplo: postqm᷑ illam de
duob geminis electionem. omni repulsa
laude m̃itorum ad cdei gr̃am uditiũꝙ retu¬
lerat. udens quid impia posset blasphema¬
re garrulitas. Nunquid iniqͥtas in quiens
apud dm̃: Et sequit᷑ Absit. Et quasi dic̃et᷑

Expanded text:
buens, sollicita pietate subjunxit: Non ego buens, sollicita pietate subjunxit: Non ego autem, sed gratia Dei mecum . Jam ergo et vocato et vocationem per opera justitiae subsecuto, quid supererat aliud, nisi ut liberatus de corpore mortis hujus, ad illius alterius vitae, quae sanctis omnibus Veritatis ore promissa est, beatitudinem perveniret? Quod nullis humanis meritis reddi, sed Dei docens gratia largiente donari, sibi ipse respondet, post gemitus quibus dixerat, Miser ego homo, quis me liberabit de corpore hurum . Hanc itaque distributionem, qua diximus a Deo homines nullis existentibus meritis vocari; et vocatos, ut boni aliquid operentur, Dei adminiculis adjuvari, sumpto de veteribus Litteris Apostolus monstrat exemplo: postquam illam de duobus geminis electionem, omni repulsa laude meritorum, ad Dei gratiam judiciumque retulerat, videns quid impia posset blasphemare garrulitas, dixit, Numquid iniquitas est apud Deum? Et sequitur, Absit . Et quasi diceretur
Abbreviated transcription (Latin):
grua pietate susceꝑunt. qui carnalib nõ
subuigant᷑ illecebris. qͥ iactantie uitio. a¬
uaricie facib. uento suꝑbie caruer̃t. &
qnͣtum in homĩe est. cdei inse tlona seruã¬
tes. ad spiritalia exercitia omine studium cõ-¬
tulerunt. & magone huuis uite certantes
adiuuat: & coronas uincentib largiturẽt¬
nas. Ipse rursus delinquentes deserit. resisten¬
tes induirat: ꝯtempnentesꝙ condempnat. Uin
De horum graduũ distributione qmͣuł
i nob̾ deus oꝑatur. uł nos iubet aliquid oꝑa-¬
sensib ꝑ diũsa uolumina uaria quidẽ io¬
cutione. s una att eadem intentione dige¬
stis: siqͥd in hoc loco latet. alt̾uis scientie colla¬
tione reseret᷑. Hocatum adeo apostolum
paulum. uł ieo libro legimꝰ ubi eorum ge¬
sta canonica ueritate narrant᷑: uł ipse in
epsa sua confitetur. dicens. Paulus sernus
rat oꝑatus: ipse sic dicit. Plus om̃ib illis
laboraui. S ne hoc ipsum quidẽ sibi tri¬

Expanded text:
arnalibus non arnalibus non subjugantur illecebris, qui jactantiae vitio, avaritiae facibus, vento superbiae caruerunt, et quantum in homine est, Dei in se bona servantes, ad spiritalia exercitia omne studium contulerunt; et in agone hujus vitae certantes adjuvat, et coronas vincentibus largitur aeternas: ipse rursus delinquentes deserit, resistentes indurat, contemnentes condemnat. CAP. X. De horum graduum distributione, quam vel in nobis Deus operatur, vel nos jubet aliquid operasensibus per diversa volumina, varia quidem locutione, sed una atque eadem intentione digestis, si quid in hoc loco latet, alterius sententiae collatione reseretur. Vocatum a Deo apostolum Paulum, vel in eo libro legimus ubi ejus gesta cum omni veritate narrantur, vel ipse in Epistola sua confitetur, dicens: Paulus servus rat operatus, ipse sic dicit: Plus omnibus illis laboravi . Sed ne hoc ipsum quidem sibi tri
Abbreviated transcription (Latin):
inultimam fecem descie resolutus. ar
crederet posse lecerri. & nullus laboris
industriam stuclio sui ꝓfectus adhibera.
ita & int᷑ se atꝙ homĩes dlens tempora ot¬
fitiaꝙ diftribuens ordinauit: nt uocatiõe
ipsius. bonoꝵ pͥncipia sum̃emꝰ. uocati aũ
atts ulluminati auas mandatoꝵ eius. ra¬
tionis ingenite intelligentia nosceremꝰ¬
arbito: quas tata ũ ipsuis fulti adiutorio
ꝯtinua deuotione seq̃remur. int̾ine rursuᷤ
ñ repugnante mandatis suis. sub iectã
mnob̾ obedientiã coeonaret. lib̾um uͦ ad̾
ahes habenꝰ arbitum ꝓno ad nequitiã
lapsui fluit: s cũ ad uͥtutis indolem di
auxilis cdeserente nicħ pꝰsit. ad genus
onmne peceati. donea fultũ uͥtute subaistit.
Trabit enim nos lex in m̃bris nata peccati.
& deus a leni iuigo mandatorum suorum
leuiq sarrina retedentes. atc inpeccati au¬
rissimam seruitutem. lib̾o a iustitia uolũ¬
tatis arbito. defluentes. scłm suam iustitiã
derelinqͥt: eos uͦ qui uocationis munus cõ¬

Expanded text:
in ultimam fecem desidiae resolutus, ardcrederet posse deferri, et nullius laboris industriam studio sui profectus adhiberet, ita inter se atque hominem Deus tempora officiaque distribuens ordinavit, ut vocatione ipsius bonorum principia sumeremus, vocati autem atque illuminati vias mandatorum ejus boni ingenii intelligentia nosceremuo. Quas tamen si ipsius fulti adjutorio continua devotione sequeremur, in fine rursus non repugnantem mandatis suis, subjectam in nobis obedientiam coronaret. Liberum vero quod ab eo habemus arbitrium, prono ad nequitiam lapsu fluit; et cum ad virtutis indolem Dei auxilio deserente nihil possit, ad genus omne peccati idonea fultum virtute subsistit. Trahit enim lex in membris nata peccati, et Deus a leni jugo mandatorum suorum levique sarcina recedentes, atque in peccati durissimam servitutem libero a justitia voluntatis arbitrio defluentes, secundum suam justitiam derelinquit. Eos
Abbreviated transcription (Latin):
tib. Et ad iecit. Circũcidimini gͦ a
duritia cordis ur̃i: & ceruitẽ ur̃am ne
incuretis amplius. S hanc in eis mã¬
mansisse cluritiã cordis sieut sup iam
cdiximꝰ: beatꝰ stephanꝰ cum uideos in¬
creparet ostẽdit. In actib em̃ apłoꝵ
si corde &e aurib: uos semꝑ sp̃ui sc̃õ
restitistis. Unde dura ceruix meo ppło.
qui ex omini mundo electꝰ est. qui de
seriutute decem muracłis meruit lo̾ars
emi lex data. cuiꝰ salnti ora ꝓpharum
omniũ militarunt. ex quib factus
sełm arnẽ as ad quos misiuis ẽ xp̃enͥ cr etetaᷤ¬

Expanded text:
. Et adjecit: Circumcidimini ergo a duritia cordis vestri, et cervicem vestram ne induretis amplius. . Sed hanc in eis mansisse duritiam cordis, sicut supra jam diximus, beatus Stephanus cum Judaeos increparet, ostendit. In Actibus enim Apossi corde et auribus, vos semper Spiritui sancto restitistis . Unde dura cervix in illo populo, qui ex omni mundo electus est, qui de servitute decem miraculis meruit liberari, cui lex data est, cujus saluti ora Prophetarum omnium militarunt, ex quo factus se
Abbreviated transcription (Latin):
uite inuitam. aliis odor mortis inmortẽ.
Qnͣtum ad naturam. ambo nomines erant.
qnͣtum ad dignitatẽ. ambo reges: qntũ
ad causam. ambo captuum dei ppłm pos¬
sidentes. qnͣtum ad penam. ambo flagel¬
lis clement̃ ammoniti. Quid gͦ fines eoꝵ
tiens. in recordatione ꝓpͥe ĩ iquitatis inge¬
muit. alt̾ uͦ lib̾o contra dei miscłissimã
ueritatem pugnauit arbitrio: Hic qͥẽ¬
ꝙͥ respondet. illi ut mutaretur affuis¬
se diunum. huic induraret᷑ defuisse
p̃sidium. & hoc contendit iniustum ꝓpt̾
quod rerum ipsarum fines indei uolun¬
tate cõstituens clixit apłs. cui uult mise¬
retur & quẽ uult indurat dicente etiam¬

Expanded text:
vitae in vitam, aliis odor mortis in mortem ? vitae in vitam, aliis odor mortis in mortem ? Quantum ad naturam, ambo homines erant: quantum ad dignitatem, ambo reges: quantum ad causam, ambo captivum populum Dei possidentes: quantum ad poenam, ambo flagellis clementer admoniti. Quid ergo fines eotiens, in recordatione propriae iniquitatis ingemuit, alter libero contra Dei misericordissimam veritatem pugnavit arbitrio? Hic quicumque respondet, illi ut mutaretur adfuisse divinum, huic ut induraretur defuisse praesidium, et hoc contendit injustum; propter quod rerum ipsarum fines in Dei voluntate constituens, dixit Apostolus, Cujus vult miseretur, et quem vult indurat : dicente
Abbreviated transcription (Latin):
Respondetur. dei p̃scientiam ñ cogere
hominẽ. ut talis sit. qualem p̃scuit d̾s:
s p̃scire talem futurum qualis futuruꝰ
est. qmͣuis eum ñ sic fec̾i̾t ds. Qm̃ si co¬
git eẽ: hoc utiq cogit quod ñ est. Porro
Qd̃ de deo qmͣ impiᷤ dicatur. ñ adũcit
quisq qui peccatis suis in deblanditur qd̃
deus eum peccatorẽ futurum eẽ p̃scierit.
minus idoneam ad salutem uam: si
nulla intͥnsecus uocatione pulsatus. tan¬
tum quispiã flagelletur. Unde nabugo¬
donosor penitentiã meruit fructuosamͤ
honne post tantas ĩputãtes flagellatus
penituit. & regnum qd̃ ꝑ diderat rursꝰ
accepit: Pharao autem ipsis flagellis ẽ
durior effectus: & ꝑiit. Hic mͥ rationem
reddat. qui diuinum consilium numium
atto. ut ñ dicam sapienti corde diuidicat.
cur medicam̃tum uniꝰ medici confectum.
alii ad interitum. alii ualuerit ad salu¬
tem. nͥ quia xp̃i bonus odor. aliis est odor

Expanded text:
respondetur Dei prae scientiam non cogere respondetur Dei prae scientiam non cogere hominem ut talis sit qualem praescivit Deus; sed praescire talem futurum qualis futurus est, quamvis eum non sic fecerit Deus. Quem si cogeret esse, hoc utique cogeret quod non est. Porro Quod de Deo quam impie dicatur, advertit quisque qui peccatis suis inde blanditur, quod Deus eum peccatorem futurum esse praescieriminus idoneam ad salutem viam, si nulla intrinsecus vocatione pulsatus, tantum quispiam flagelletur. Unde Nabuchodonosor poenitentiam meruit fructuosam ? Nonne post innumeras impietates flagellatus poenituit, et regnum quod perdiderat, rursus accepit? Pharao autem ipsis flagellis est durior effectus, et periit . Hic mihi rationem reddat, qui divinum consilium nimium altum sapienti corde dijudicat, cur medicamentum unius medici confectum, alii ad interitum, alii valuerit ad salutem: nisi quia Christi bonus odor, aliis est odor
Abbreviated transcription (Latin):
li ult̾iuis uistitie csi culpam tue malu¬
rationis ascribere. quia om̃s uie dm̃
fuerint consecuti uiditio ueritatis. de me¬
ritis siuis aliquid głentur: nec hi qui in¬
clurati att clampnati sunt. excusationẽ cul¬
pe ex hoc habere secrecdant. quod nillam
qua conũterentur sint mĩam consecuti.
Hanc gͦ pharao miscd̾iam ñ accepit: et
ideo ei ad ꝑeundum. lib̃um sufficit arbi¬
tͥum. Quem quidẽ nullus ita ignarus di¬
uinarum scͥpturum erit: qui audeat
dicere illa omĩa iniuste eẽ ꝑpessum. An
forte si pie de deo sicut expedit sentiamꝰ.
etiam pharaoni datam miscłiam reꝑimꝰ:
Pacientia enim dei ei ualere debuit ad
salutẽ: quia differens iustum. m̃itũꝙ
suppliciũ miracłorum uerbera crebra den¬
sabͥat. Nunquid ñ potuit sicut flagel¬
lis cedens expulit ppłm ita miracłis cre¬
dens dm̃ tante uirtutis agnoscere. S
dicit᷑. iam pharaonem ñ potuisse nutari:
quia eum p̾scierat cdeus ñ ẽẽ mutandum.

Expanded text:
li injustitiae Dei culpam tuae indurationis ascribere, quia omnes viae Dofuerint consecuti a Deo, judicio veritatis de meritis suis aliquid glorientur; nec hi qui indurati atque damnati sunt, excusationem culpae ex hoc habere posse se credant, quod nullam qua converterentur, sint misericordiam consecuti. Hanc ergo Pharao misericordiam non accepit, et ideo ei ad pereundum liberum suffecit arbitrium, quem quidem nullus ita ignarus divinarum Scripturarum erit, qui audeat dicere illa omnia injuste esse perpessum. An forte si pie de Deo sicut expedit sentiamus, etiam Pharaoni datam misericordiam reperimus? Patientia enim Dei valere ei debuit ad salutem, qua differens justum meritumque supplicium, miraculorum verbera crebra densabat. Nunquid non potuit, sicut flagellis caedens expulit populum, ita miraculis credens Deum tantae virtutis agnoscere? Si dicitur jam Pharaonem non potuisse mutari, quia cum praesciverat Deus non esse mutandum,
Abbreviated transcription (Latin):
scͥptum ẽ. Iacob dilexi: esau aũ odio ha¬
biu. Statinq subiecit. Ed dicentꝰ: Nũ¬
qͥd iniqͥtas apd̾ dm̃: Negansꝙ respondit.
Absit. ut iam cet̾a que secunt᷑ adhanc sẽ¬
tentiã suspensa referant᷑. & relata soluã¬
t᷑: qͣ negauit apd̃ dm̃ eẽ iniqͥtatẽ. S hic
qͥd eg̾it apłice disputatiõis intentio: satiᷤ
admodũ claret. Nõ solũ enĩ fr̃s. s id ge¬
minos. nͨ solũ geminos. s uno etiã concu¬
bitu fusos inut̾o comparauit: ut qmͣm
ñdũ natis ñdũꝙ aliqͥd oꝑatis. nulla eẽ pot̾¬
ant mom̃ta m̃toꝵ. ne ex parentũ qͥdem
m̃itis q̃ diu̾so qͥdẽ tẽpore uaria ẽẽ potu¬
er̃t. aliqͥd contͣ gr̃am relinq̃ret᷑ obstacłi.
Que utiq parẽtũ merita. etiã si ꝑ mitamꝰ
diuinũ pariulis uł aũtisse uł ꝯciliasse p̃¬
sidiũ. seu bona seu mala cͥca geminã ꝓlẽ.
q̃ eodem concepta cõcubitu. eodẽꝙ inlu¬
ce ꝓiecta mom̃to ẽ: eẽ paria debuer̃t.

Expanded text:
lexi, Esau autem odio habui. Statimque subjecit, Quid dicemus? numquid iniquitas apud Deum? Negansque respondit, Absit . Ut jam caetera quae sequuntur, ad hanc sententiam suspensa referantur, et relata solvantur, qua negavit apud Deum esse iniquitatem. Sed hic quid egerit apostolicae disputationis intentio, satis admodum claret. Non solum enim fratres, sed et geminos; nec solum geminos, sed uno etiam concubitu fusos in utero comparavit: ut quoniam in nondum natis nondumque aliquid operatis nulla esse poterant momenta meritorum, ne ex pso tempore varia esse potuerunt, aliquid contra gratiam relinqueretur obstaculi. Quae utique parentum merita, etiamsi permittamus divinum parvulis vel avertisse vel conciliasse praesidium, seu bona, seu mala, circa geminam prolem, quae eodem concepta concubitu, eodemque in lucem projecta momento est, paria esse debuerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
tentiam: qua dicit deus pharaõi. In hoc
ip̃m excitaui te ut ostendã in te uͥtutẽ
meã: & ut ad anñcietur nom̃ meũ mu
niũsa t̾rã. Utente enimdeo bene etiam
malis. induratione pharaonis. flagelł
egypti. & tot ac tantis milla gente mi¬
raculis. parit̾ aceruatunꝙ ꝑfectis. qͥd
alud gestũ est. qmͣ ut di uirtus apud
se magna. in se plena. ad humani gn̾is
notitiam ꝑueniret. ñ ło s ipsis religẽ¬
tib ꝙ credentib futura: Pharaonẽ ñ
eẽ mutandũ. & illã omnẽ gentẽ que pꝰ
armis etiam insectari conabat᷑ ꝙ bello.
alta illa ds̃ ꝓuidentie sue luce p̾scuit.
ẜ ꝑituroꝵ int̾itũ. p̃destinatis a se uasiᷤᷤ
misccłiẽ. salutis ẽẽ uoluit argum̃tũ. &
alioꝵ ꝑditiõe ad salutẽ usus ẽ aliorũ: quia
potestatẽ ht̃ figulus luti ex eaclem massa

Expanded text:
i, In hoc ipsum excitavi te, ut ostendam in te virtutem meam, et ut annuntietur nomen meum in universa terra. Utente enim Deo bene etiam malis, induratione Pharaonis, flagellis Aegypti, et tot ac tantis in illa gente miraculis pariter acervatimque peractis, quid aliud gestum est, quam ut Dei virtus apud se magna, in se plena ad humani generis notitiam perveniret, non Deo, sed ipsis relegentibus et credentibus profutura? Pharaonem non esse mutandum, et illam omnem gentem, quae post armis etiam insectari conabatur et bello, alta illa Deus providentiae suae luce praescivit. Sed periturorum interitum praedestinatis a se vasis misericordiae salutis esse voluit argumentum, et aliorum perditione ad salutem usus est aliorum: quia potestatem habet figulus luti ex eadem massa
Abbreviated transcription (Latin):
miis uas electionis meruit nonũari. mi¬
ratus exclamat: o altitudo diuitiarum
sap̃ie &̃ scientie dei. & inscrutabiles uias
euis. & inscrubilia confitens ẽẽ dei uiditia.
Cum illo gͦ qnͣdo detalib querit᷑ animi¬
ñ dignat᷑ angustias. in illa iustitie mi
ꝑmanere. inconcussa equitate faceam:
ne de suꝑiorib diune uoluntatis ar¬
chanis. alit̾ cimͣ modus conditionis nr̃e
patitur disputantes. di iustitiam re¬
liuqͣmus. & nr̃am statuere cupientes.
inima contumatie uoragie decidamꝰ.¬

Expanded text:
mus vas electionis meruit nominari, miratus exclamat, O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei! et inscrutabiles vias ejus, et inscrutabilia confitens Dei esse judicia . Cum illo ergo, quando de talibus quaeritur, adminon dignatur angustias, in illa justitiae, mplenitudine permanere inconcussa aequitate fateamur: ne de superioribus divinae voluntatis arcanis aliter quam modus conditionis nostrae patitur disputantes, Dei justitiam relinquamus, et nostram statuere cupientes , in imam contumaciae voraginem decidam
Abbreviated transcription (Latin):
iuste punit᷑ iniqͥtas: iistis gͣtia nulla
institia munerat᷑. Nec sufficit beato moysi qd̃
dxerat. ñ ꝓpt̾ m̃ita ipsorum h̾editatẽ t̾re iliꝰ
israhelitico ppso fuise cõcessam: nͥ etram ad¬
deret qd̃ aduux̃. uide eos omni bono mon¬
straret indignos. Sequit᷑ enim post illud. ad̾
supͣ memoranimꝰ. Et scies scies hodie. quia ñ
apt̾ iustitias tuas. dñs deus tuus dat tibi
ꝓpba tẽptauert̃ eum in deserto. quotiens ira¬
cundiam eleicorctis aũsione meruert. & sal¬
tiam÷ Hoc it̾um apłs dicit. Sustiit in

Expanded text:
juste punitur iniquitas, in istis gratis nulla juste punitur iniquitas, in istis gratis nulla justitia muneratur. Nec sufficit beato Moysi quod dixerat, non propter merita ipsorum haereditatem terrae Israelitico populo fuisse concessam; nisi etiam adderet quod adjunxit, unde eos omni bono monstraret indignos. Sequitur enim post illud quod supra memoravimus. Et scies hodie quia non propter justitias tuas Dominus Deus tuus dat tibi propheta: Tentaverunt eum in deserto ? Quotiens iracundiam Dei cordis aversione meruerunt, et saltam
Abbreviated transcription (Latin):
nce tẽ mͥ uͥtutẽ magnã hanc. & memo¬
rabis dñi dei tui. qr ip̃e tͥ dat fortitudamẽ.
fate uͥtutem. ut statuat testam̃tũ suum
quod iurauit pr̃ib tuis. Item paulopost
Iiclẽ ad eos. Nedicas inquit in corde tuo cũ
cosũserit dñs deus tuus gentes istas ante
fatiem tuã dicens: ꝓpt̃ iustitias meas in¬
aupxit me dñs hereditare t̾ram bonã stã.
son ꝗt᷑ iustitiam tuã. neꝙ ꝓpt̃ sc̃itatẽ cerdiᷤ
tui intras hereditate t̾ram eoꝵ.: s ꝓpter
miqͥtatem gentium istaꝵ. dñs disꝑdet
eos afacie tua. Ecce qmͣ antiquũ duuni
israbelititi ppłi exordiis scĩ sp̃e uoce fir¬
matũ: nouelle p̃sũptionis impietas co¬
nat᷑ euert̾e. Clare siquidẽ in imo atcy eo¬
dẽ scͥpture loco. bonitatẽ & seueritatem
dei ꝓpħa beatꝰ ostencdit. dicens ñ ꝓpter
iustitias suas ppło ħeditatẽ t̾re ulius red¬
di s gra tantũ miserante donari: illos
autẽ ꝓpt̃ inustitias suas pelli. Ecce milł

Expanded text:
cit mihi virtutem magnam hanc: sed memoraberis Domini Dei tui, quia ipse tibi dat fortitudinem, facere virtutem, ut statuat testamentum suum quod juravit patribus vestris . Item paulo post ibidem ad eos: Ne dicas, inquit, in corde tuo, cum consumpserit Dominus Deus tuus gentes istas ante faciem tuam dicens: Propter justitias meas induxit me Dominus haereditare terram bonam istam. Non propter justitiam tuam, neque propter sanctitatem cordis tui intras haereditare terram eorum, sed propter iniquitatem gentium istarum Dominus disperdet eas a facie tua. Ecce quam antiquum Spiritus Israelitici populi exordiis sancti Spiritus voce firmatum, novellae praesumptionis impietas conatur evertere. Clare siquidem in uno atque eodem Scripturae loco, bonitatem et severitatem Dei Propheta beatus ostendit, dicens, non propter justitias suas populo haereditatem tedi, sed gratia tantum miserantis donari, illos autem propter injustitias suas pelli. Ecce in illis
Abbreviated transcription (Latin):
enͣgłii. popłm sine lege fieri. quando a
sectabant᷑ iustitiam. ap̃phenderunt tͦti¬
tiam. Quando qui longe fuerunt fẽi
sunt ꝓpe in sanguine xp̃i. qui aliqͣndo
est tempꝰ acceptabile & dies salutis. et
tempora refrigerii inconspectu altissi¬
mi. qnͣdo una queꝙ gens habet testẽ
resnrrectionis. quando ip̃e ꝓtestatur di¬
cens. Ecce ego uobiscum sum ommbꝰ
dieb usꝙ ad consũmationẽ scłi. Non

Expanded text:
Evangelii populum sine lege fieri, quando ApEvangelii populum sine lege fieri, quando Apsectabantur justitiam, apprehenderunt justitiam ; quando qui longe fuerant, facti sunt prope in sanguine Christi ; qui aliquando est tempus acceptabile et dies salutis et tempora refrigerii in conspectu altissimi, quando unaquaeque gens habet testem resurrectionis, quando protestatur Dominus: ecce ego nobiscum sum omnibus diebus usque ad consumma
Abbreviated transcription (Latin):
talitatẽ: tunc ipsi morti insultabitur.
que inuictoriam resurrectione corporis
ab sorbebit᷑. Tc̃ ei dicetur. Ubi ẽ mors ꝯtẽ¬
tio tna. uͥ ẽ mors aculeus tuus: Mortig
corꝑis hoc dicetur. hanc enĩ absorbebit
uictoriosa immortalitas: cum mortale
om̃s sic uiceras. ut etiam di filius tecũ
confugeret. deq ñ uitam donando set
suscipiendo suꝑaret : Hicisti in moriẽ¬
tib: uicta es in resurgentib. Uictoria
tua qua absorbueras corpora morien¬
tiũ temporalis fuit: uictoria nr̃a qua
in corporib absorta es resurgentiũ ẽt¬
na constabit. Ubi ẽ aculeus tuuͭ. hoc
est peccatum. quo puncti & uenenati
sumus. ut etiam innr̃is corporib figeres.
& eam tam longo tempore possideres:
Aculeus autem mortis ẽ peccatũ: uirtꝰ
uͦ peccati lex. Peccauimꝰ in uno om̃s
ut moreremur in uno om̃s. Accepimꝰ
legem. ñ ut emendatione fimremus
peccatum: s ut tͣns gressione augeremꝰ.

Expanded text:
talitatem.. tunc ipsi morti insultabitur, talitatem.. tunc ipsi morti insultabitur, quae in uictoriam resurrectione corporis absorbebitur. tunc ei dicetur: ubi est, mors, uictoria tua? ubi est, mors, aculeus tuus? morti ergo corporis hoc dicetur. hanc enim absorbebit uictoriosa inmortalitas, cum mortale tua, qua hic omnes sic uiceras, ut etiam dei filius tecum confligeret teque non uitando, sed suscipiendo superaret? uicisti in morientibus, uicta es in resurgentibus. uictoria tua, qua absorbueras corpora morientium, temporalis fuit, uictoria nostra, qua in corporibus absorta es resurgentium, aeterna constabit. ubi est aculeus tuus? hoc est peccatum, quo puncti et uenenati sumus, ut etiam in nostris corporibus fieres et ea tam longo saeculo possideres? aculeus autem -mortis est peccatum, uirtus uero peccati lex. peccauimusin uno omnes, ut moreremur in uno omnes; accepimus legem, non ut emendatione finiremus peccatum, sed ut transgressione augeremus.
Abbreviated transcription (Latin):
quo mors facta est: nõ quẽ mors fecit.
scientia fieret hominis. ñ qd̃ ꝑ suam
scientiã fecerit homo. sic gͦ & aculeus
mortis quo mors facta est. ñ quẽ morᷤ
fecit. Sic enim dicimus & pocuslũ mor¬
tis ciuo aliquis mortuus sit uel mori
possit: ñ qd̾ moriens mortiuis ue cõ¬
fecerit. Aculeus itaꝙ mortis: pectatum
ẽ. Peccati puncto: mortificatũ ẽ genuᷤ
humanum. Quid adhuc q̃rimus ciuiu
mortis. utrum anime an corporis. utr̃
pͥme qua nũe om̃s morim᷑. an scclłe qͣ
tunc impii morientur: Nulla causa
ẽ exagitandi questionem. nullus ter¬
giũ sandi locus. Apłi ũba quib id age¬
bat int̾rogata respondent. Cum mor¬
tale hoc inquit induerit immortali¬
tatẽ: tunc fiet sermo qui scͥptus. Ab¬
sorta est mors in uictoria. Ubi est mors
uctoria tua: Nbi est mors aculens til:
Aculeus antem moris: pectatum. Uir¬
tus uͦ peccati lex. Deresurrectiõe corporis
agebat. quod absorbebitur mors iniuc¬
toria. cum mortale hoc induerit inmor¬

Expanded text:
quo mors facta est, non quem mors fecit; scientia fieret hominis, non quod per suam scientiam fecerit homo. sic ergo et aculeus mortis, , quo mors facta est, non quem mors fecit. sic enim dicimus et poculum mortis, quo aliquis mortuus sit ucl mori possit, non quod moriens mortuusue confecerit. aculeus itaque mortis peccatum est, peccato punctum mortificatum est genus humanum. quid adhuc quaerimus cuius mortis, utrum animae an corporis? utrum primae, qua nunc omnes morimur, an secundae, qua tunc impii morientur? nulla causa est est exagitandi quaestionem, nullus tergiuersandi locus; apostoli uerba, quibus id agebat, interrogata respondent.. cum mortale hoc, inquit, induerit inmortalitatem, tunc fiet sermo qui scriptus est: absorta es.t mors in uictoriam. ubi est, mors, uictoria tua? ubi est, mors, aculeus tuus? aculeus autem mortis peccatum, uirtus uero peccati lex. de resurrectione corporis agebat, quod absorbebitur mors in uictoriam, cum mortale hoc induerit inmor
Abbreviated transcription (Latin):
tio tua: Nbi est mors aculeus tuuis:
Deinde subiecit. Aculeus autem mor¬
tis. ẽ peccatum. Uirtus autem peccati
lex. Quia gͦ sicut apłi aꝑtissima ũba
declarant. eo ab sorbebitur mors inuic¬
toria. quo corruptibile & mortale hoc.
induet incorruptionẽ & immortalita¬
tẽ. id ẽ quod iuificabit deus & mor

Expanded text:
ria tua? ubi est, mors, aculeus tuus? ria tua? ubi est, mors, aculeus tuus? deinde subjecit, Aculeus autem mortis est peccatum; virtus vero peccati, lex . Quia ergo, sicut Apostoli apertissima verba declarant, eo absorbebitur mors in victoriam, quo corruptibile et mortale hoc induet incorruptionem et immortalitatem; id
Abbreviated transcription (Latin):
thios. ꝑ hominẽ mors. & ꝑ hominẽ
resurrectio mortuoꝵ. Sicͣnt enim
inadam om̃s moruintur: sic & in
xp̃o om̃s uiuificabũt᷑. Nemo quippe
ambigit hoc ibi de corpore mortis
dictum. qm̃ de resurrectiõe corporis
magna apłi intentione questio uer¬
sabatur: & ideo uidetur ibi de pet¬
cato tacuisse. quia ñ erat questio de
iustitia. Hic autem ad romanos
utrumꝙ posuit: & utrumꝙ dui¬
tissime cõmendauit. P̃ eccatum in
adam. iustitiam in xp̃o: & mortem
inadam. & uitam in xp̃o. Que omĩa
ũba sermonis apłici. quãtum potui
ip̃m de resurrectione dui tctatum.
sic infine concluserit. ut nos dubi¬
tare nõ smeret. mortem quoq cor¬
poris merito accidisse peccati. Cũ enĩ
dixiss. oporte corruptibile hoc indue¬
re incorruptionẽ & mortale hoc in¬
duere inmortalitatem. cum autẽ
corruptibile hoc inclutum fuerit¬
incorruptionẽ. & mortale hoc ĩmor¬
mo qui scͥptus est. Ab sorta est
mors inuictoria. Ubi est mors conten¬

Expanded text:
hominem resurrectio mortuorum; sicut enim in Adam omnes moriuntur, sic et in Christo omnes uiuificabuntur. nemo quippe ambigit hoc ibi de morte corporis dictum, quoniam de resurrectione corporis magna apostoli intentione quaestio uersabatur. et ideo uidetur ibi de peccato tacuisse, quia non erat quaestio de iustitia; hic autem ad Romanos utrumque posuit et utrumque diutissime commendauit, peccatum in Adam, iustitiam in Christo et mortem in Adam, uitam in Christo; quae omnia uerba sermonis apostolici, quantum potui ipsum de resurrectione diu tractatum sic in fine concluserit, ut nos dubitare non sineret mortem quoque corporis merito accidisse peccati. cum enim dixisset: oportet corruptibile hoc induere incorruptionem et mortale hoc induere inmortalitcorruptibile hoc incorruptibili, et mortale hoc imor Absorpta est mors in victoriam. Ubi est, mors, victo
Abbreviated transcription (Latin):
tisq aꝑtissimis diuinaꝵ scͥptura¬
rum testimoniis. quib docemur.
p̃t̾ rp̃i societatẽ que in illo & cũillo
fit cum sacram̃tis euis imbuim.
& euis membris incorporamur.
uitam salutemq et̾nam adipisci
nemunen posse. nimis incͤipienter
atq infelicit̾ repugnare udicem᷑.
Neq enim alio sensu dictum ẽ ad
romanos ꝑunum hommnẽ pecca¬
tum intͣnit inmundũ. & ꝑ pecẽm

Expanded text:
 Illis diuinarum scripturarum testimoniis, quibus docemur praeter Christi societatem, quae in illo et cum illo fit, cum sacramentis eius inbuimur et eius membris incorporamur, uitam salutemque aeternam adipisci neminem posse, nimis insipienter atque infeliciter repugnare iudicemur. neque enim alio sensu dictum est ad Romanos: per unum hominem peccatum intrauit in mundum et per peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
maria suꝑabat᷑. Eo ad ip̃am ꝑtint scãm car¬
nis integritatẽ loqͦr. Nã que alia sitĩ Marie
merita qͥs ignorat: Mores itaꝙ ꝯgruos huic
tanto ꝓposito adiungant: ut de p̃pollenti
p̃mio certã securitatẽ gerart: scientes sͥ atrꝑ¬

Expanded text:
Maria superantur. quod ad ipsam pertinet sanctam carMaria superantur. quod ad ipsam pertinet sanctam carnis integritatem, loquor; nam quae alia sint Mariae menta, quis ignorat? mores itaque congruos huic tanto proposito adiungant, ut de praepollenti praemio certam securitatem gerant, scientes sa