comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pͥnũ impndẽtissimꝰ uerbis aggressus est
nescio cui mõtani artifitis opus ẽ missior
insame et sepe fateor in aĩm ueuit aĩciciꝰ
age et omissi iurgiis õnde̾ illũ sibi qd̾ si
possem siuł in solentiã homĩs comp̃ssissem
Sed difficilimũ est nouã doctuam durato
pectori insere pͥms equidẽ dedicendꝰ estr
error ut in am̃o occupato tandẽ ue̾ locus
fiat itaq despans destitis ignorauerã
pmũ quo mn cũ hoste bellũ ẽẽt et uelut
n tenebris ꝑ tussis auiso stricto ca lamo ĩ
curaliũ ire potam ignorãs uaticina bare
cãm net fallebar angurio uñ in me illa
uerborũ iatula mitterent᷑ dentiũ pate¬
stis insidiis coram uidi male dissiłati ho¬
stis effigiez ⁊ diligent̾ inspiciens signa
quedã ꝑtinatis atq arrogantis iusticie
ii nultu hõĩs legi iã nosse mͥ uideor illud
freuus taput/ et scio quosdã mltociçio frã¬
gi posse ꝙ flecti luquo igit illũ siba

Expanded text:
primum impudentissimis verbis aggressus est, primum impudentissimis verbis aggressus est, nescio cuius montani artificis opus est. Misereor insanie et sepe, fateor, in animum venit amicius agere et omissis iurgiis ostendere illum sibi; quod si possem, simul insolentiam hominis compressissem; sed difficillimum est novam doctrinam durato pectori inserere: prius equidem dediscendus est error ut in animo occupato tandem vero locus fiat; itaque desperans destiti. 6 Ignoraveram primum quo michi cum hoste bellum esset et velut in tenebris percussus a Niso, stricto calamo “in Eurialum ire” poteram ignorans; vaticinabar tamen, nec fallebar augurio, unde in me illa verborum iacula mitterentur; demum patefactis insidiis coram vidi male dissimulati hostis effigiem et diligenter inspiciens signa quedam pertinacis atque arrogantis inscitie in vultu hominis legi. Iam nosse michi videor illud ferreum caput et scio quosdam multo citius frangi posse quam flecti; linquo igitur illum sibi;
Abbreviated transcription (Latin):
bunt᷑ quisquis eiũ turbat᷑ ꝓcax ⁊ insanꝰ
et ille ix̃e est quẽ alloquor nõ y unus so¬
lus talis fit sz quia singlaris nũs sepe
significantior est et unꝰ se ue sane ducẽ
ex illo grege p̃stit̾at Iti ergo singlari
certanuine occurrendũ fuit ⁊ in uno młtoꝵ
ꝑcacitas castiganda Sũt xiũ qui de aduer¬
sarii moderatõe suꝑbiãt et de alieno silẽ ͦ
ad loq̃udũ amõs accipiãt ĩportunũ genꝰ
et ꝯuciatorũ nulgue cũ nitiis recondent᷑
Qui u̾o nũt huiꝰ lr̃atori belli status si
saire cupis possu̾ tͥ clare dice̾ ꝙ in castris
meis agit᷑ tota res enĩ sꝑint᷑ lo quaxqz
sine uiribꝰ aduersariꝰ ieridet et ita est
Ut opłe longioris fine dixi nõ disposui.
aculeos senciat si se mouerit et intelliget
hũc calamũ si se uelit ulcisti nõ ĩxune
tẽptari ille aũt mallet ut arbitror nõ ce
di nescius est Cirtuit ciuitatẽ dictatoris

Expanded text:
buntur; quisquis inde turbatur, procax et insanus buntur; quisquis inde turbatur, procax et insanus et ille ipse est quem alloquor, non quod unus solus talis sit, sed quia singularis numerus sepe significantior est et unus se vesanie ducem ex illo grege prestiterat. 3 Illi ergo singulari certamine occurrendum fuit et in uno multorum procacitas castiganda. Sunt enim qui de adversarii moderatione superbiant et de alieno silentio ad loquendum animos accipiant, importunum genus et convitiatorum vulgus convitiis retundendum. Qui vero nunc huius literatorii belli status? si scire cupis, possum tibi clare dicere quid in castris meis agitur. 4 Tota res enim spernitur loquaxque sine viribus adversarius irridetur, et ita est ut in epystole longioris fine dixi: non deposui aculeos; sentiet si se moverit et intelliget hunc calamum, si se velit ulcisci, non impune tentari. Ille autem mallet, ut arbitror, non cepdi nescius est, circuit civitatem, dictatoris
Abbreviated transcription (Latin):
nccĩa regnãtibꝰ u̾tus heroita quã ugilis
ardente lucanꝰ ignrã uotat nͥ nascenti
dinitꝰ data sit haud facilis ẽ quesitu iund
crucior qͥd affligor aduena ego sã ⁊ pere¬
gnus in t̾ra sicut om̃s mei exclusum uia¬
et moriar et ad u̾am pr̃iam meã ibo italia
stabit int̾ alpes et duo mariũ ut ab micio
rerũ stetit et si t̾reni regis auxilũ desit
imꝑatoris etui misicordia ĩplorabit Crede
aũt michi pater magnũ est in sede pet̾ mag
magnũ ẽ in solio Cesaris sedere uius et ua¬
le ad fontẽ sorgie .ii. Nonas axrilis pasto¬
rali calamo.
¶Ad eũdẽ ꝯt iinquos interp̃tes
Is est michi magna cũ medicis et
y inquies nõ metuis febres non
su adeo securs uerũ ex hiis medicis nichil
spero de quid ideo dicet aliqͥd tibi cõe cum
di nec penitet offendisse et ꝓfecto si ue¬
in dicio ẽ ptatixiũ et insano medito instri¬

Expanded text:
ia regnantibus virtus heroyca, quam Virgilius ia regnantibus virtus heroyca, quam Virgilius «ardentem», Lucanus «igneam» vocat; nisi nascenti divinitus data sit, haud facilis est quesitu. 9 Quid crucior? quid affligor? advena ego sum et peregrinus in terra, sicut omnes patres mei, exul sum viaet moriar et ad veram patriam meam ibo. Italia stabit inter Alpes et duo maria ut ab initio rerum stetit, et si terreni regis auxilium desit, imperatoris eterni misericordiam implorabit. Crede autem michi, pater: magnum est in sede Petri, magnum est in solio Cesaris sedere. Vive et Vale. Ad fontem Sorgie, III Nonas Aprilis, pastorali calamo. 6 Ad eundem, contra iniquos interpretes. 1 Lis est michi magna cum medicis. ‘Et quid?’ inquies, ‘non metuis febres?’ Non sum adeo securus, verum ex his medicis nichil spero. ‘Et quid ideo’ dices aliquis, ‘tibi comune cum di, nec penitet offendisse; et profecto si veindicio est: procaci enim et insano medico inscri
Abbreviated transcription (Latin):
Certior lris tuis fio forsan in spẽ p̃reptã
gaudeo s fuisse falsam dolro głiosũ enĩ
in uidebat᷑ et labor mũdo utilis s facta
obstant ut porte u̾bo utar u̾rorq ne Ce¬
sari nr̃o uine̾ sit satis et sacro u̾tici debitũ
dyadema despiciens nec impn curã nec
clarioris fame fenciat appetitũ Quid enr̃
agit seu qͥd cogitat c̾te si g̾mania sua et
nebris imꝑn contentꝰ rerũ caput linquit
Italia rex thentonitꝰ pot̾it esse rõnꝰ ẽẽ
non poterit imꝑator sꝑabam de meis ge¬
ne dicã inflãmasse añ Ac quẽ ne insignis
głia nes meritũ ingens nec facilis maxiã¬
rũ rerũ tangit occasio qͥd mirũ si leuia u̾¬
ba non tangũt deicerer aĩo nͥ młta exꝑi¬
entia didicissẽ de tͣnsitoriis nõ curandũ
omĩs fere non solũ meas sz om̃n spes curasqz
Suid ius dicã nõ omĩa possumꝰ om̃s in¬
quit Maro qui pt̃ cape̾ capiat ꝓst̃o eni¬

Expanded text:
certior literis tuis fio, falsam michi spem prereptam certior literis tuis fio, falsam michi spem prereptam gaudeo, sed fuisse falsam doleo. Gloriosum enim iter videbatur et labor mundo utilis, sed «fata obstant», ut poete verbo utar, vereorque ne Cesari nostro vivere sit satis et sacro vertici debitum dyadema despiciens, nec imperii curam nec clarioris fame sentiat appetitum. 7 Quid enim agit, seu quid cogitat? certe si Germania sua et membris imperii contentus, rerum caput linquit, Italiam, rex theutonicus poterit esse, romanus esse non poterit imperator. Sperabam demens gene dicam inflammasse animum. At quem nec insignis gloria nec meritum ingens nec facilis maximarum rerum tangit occasio, quid mirum si levia verba non tangunt? 8 Deicerer animo nisi multa experientia didicissem de transitoriis non curandum; omnes fere non solum meas sed omnium spes curasque Quid vis dicam? non omnia possumus omnes, inquit Maro; «qui potest capere capiat»; profe
Abbreviated transcription (Latin):
libellis s młto maxr̃e ꝑ admonitõe illa
breuissima q̃ me cͥca ꝑtẽ nẽ exignã spei
mee armas ac minꝰ ubes gr̃as ago ⁊
qd̵ moues amplector sensera et hoc ip̃m
prius tacitꝰq notauerã s młtũ est dun
cognitõi dubie accedit docentis ac aucͣtas
qd oppinabar scio epłam q̃d meã ad s
nr̃i tp̃ris galienos quoꝵ ingemo ut ipsi
uolunt subdit᷑ salus langor mors et uita
hom̃i destinato seriꝰ ꝓuenturã i̾itꝰ audis
noui ri amentiã uident᷑ sibi magnũ ali¬
quid dixisse et facile sibi ꝑsuadebunt me
in rñdendo diu młtũq dissudasse uentosũ
et mane genꝰ auĩalum ꝓnũq s de se crede̾
opinionesq murificas de srip̃is ꝯcipere
ac nutrire sid aũt recte suit cotidis uite
ꝑicło huãna credulitas exꝑit᷑ S et sus¬
picent᷑ ut lib ꝑius eiũ error fu̾it maio¬
unũ diem eũqt nõ integrũ et uniꝰ noctis
ꝑtem ultimã ꝯsũpsisse ꝙͣuis aliqt diebꝰ
inter rescribentis mans heserit in eo sa¬

Expanded text:
libellis, sed multo maxime pro admonitione illa brevissima qua me circa partem non exiguam spei mee armas ac munis, uberes gratias ago et quod mones amplector. Senseram et hoc ipsum prius tacitusque notaveram, sed multum est dum cognitioni dubie accedit docentis autoritas. 4 Quod opinabar scio: epystolam quidem meam ad illos nostri temporis Galienos, quorum ingenio, ut ipsi volunt, subditur salus languor mors et vita hominum, destinato serius perventuram, invitus audio. Novi enim amentiam; videntur sibi magnum aliquid dixisse et facile sibi persuadebunt me in respondendo diu multumque desudasse, ventosum et inane genus animalium pronumque sibi de se credere opinionesque mirificas de se ipsis concipere ac nutrire; quid autem vere sint, quotidie vite periculo humana credulitas experitur. 5 Sed suspicentur utlibet; parvus enim error fuerit, maiounum diem eumque non integrum et unius noctis partem ultimam consumpsisse, quamvis aliquot diebus inter rescribentis manus heserit. 6 In eo sa
Abbreviated transcription (Latin):
mea dici riũ nulło poss eloquio ꝙͣti faciã
fragmẽta illa głiosa regnie urbiũ ruinas¬
q magnificas et uestigia illa tã multa
et tã clara u̾tutũ seu celi seu trx iter m¬
gressus lumẽ p̃ferentia fuiẽq mõstran᷑
et nũs solito ẽt cupidis in radẽ uibe ditẽ¬

Expanded text:
im nullo posset eloquio quanti faciam fragmenta illa gloriosa regine urbium ruinasque magnificas et vestigia illa tam multa et tam clara virtutum, seu celi seu terre iter ingressis lumen preferentia finemque monstrantia. Et nunc solito etiam cupidius in eadem urbe
Abbreviated transcription (Latin):
tor lr̃arum eras sub obtentu cuiusd̾̃ rene̾re
stili mei mirabilitꝰ excusasti ⁊. dũ suꝑ cala¬
mo meo admiratõrm tuã u̾bis elegãtissis
ac mira urbanitate ꝯfigis ip̃e me ĩ stu¬
porem tui calami nõ modicie cõpulisti an
aũt nõ adutis aume nõ adu̾sarꝭ sꝑas te
nũt qd mltis sexe accidit ꝓprio igenio t̾¬
cũuentũ nullaq re mag̾ excusatõe ꝓpria
reũ fieri epla niũ tua testis erit in posterũ
posse te ad omia magͥfice rñde̾ ne dũ mich
s tullio ⁊ de p̃terito testis est qd rũdere᷑
neglexis ml tibi insi tp̃us forte uł animũt
defuisse Ecrebã ita ẽẽ s exła tua ne dissi

Expanded text:
tor literarum eras, sub obtentu cuiusdam reverentie stili mei mirabiliter excusasti, et dum super calamo meo admirationem tuam verbis elegantissimis ac mira urbanitate confingis, ipse me in stuporem tui calami non modicum compulisti. 2 An autem non advertis an me non adversurum speras te nunc — quod multis sepe accidit — proprio ingenio circumventum nullaque re magis quam excusatione propria reum fieri? epystola enim tua testis erit in posterum posse te ad omnia magnifice respondere nedum michi sed Tullio; et de preterito testis est, quod respondere neglexeris, nil tibi nisi tempus forte vel animum defuisse. Sciebam ita esse, sed epystola tua n
Abbreviated transcription (Latin):
hñt me absentẽ ab esse nõ senciãt michi
uiũ uni ꝓhaci breuissima uite uia uiãtici
satio est abunde est minis ẽ inlq ãpliꝰ
requiro Tu mitissiẽ pat̾ igno sce obsecro
si forsitan ut tibi uolens letusꝯz parru dũ
potui sic tandẽ nc̃citati cui reges ac pͥnti¬
pes colla

Expanded text:
entem habent, me abesse non sentiant. 8 Michi entem habent, me abesse non sentiant. 8 Michi enim uni pro hac brevissima vite via viatici satis est, abunde est, nimis est, nilque amplius requiro. Tu, mitissime pater, ignosce, obsecro, si forsitan ut tibi volens letusque parui dum potui, sic tandem necessitati, cui reges ac principes colla
Abbreviated transcription (Latin):
tñ longius iturs nã quo addabit᷑ ad fon¬
tẽ sorgie subsistã Si qͥs forte int̾rm reditꝰ
adu̾so am̃o et obluctãte fortuna retinere
si possit met̾nũ uelit ⁊ dũ desideriis ꝓpͥis
inẜuiũt me non uident quorũ me caritas
multa pati ꝓpulit ad q̃ nulla unꝙͣ ambia¬
tio ꝯpaliss illa manũincetit ĩrecit et fa-¬
tigatũ corpus diũ temut ubi nĩmꝰ nõ e̾at
nouissiẽ aut ut dixi iussionis tue pondꝰ
accessit inotũq iam uiucłis sc̃nxit pedẽt
⁊ si om̃is labor om̃isq difficultas q sum
ꝓxnnior eo gnior plure̾ hane bimẽstre
morã ꝙͣ añi spatiũ eisdẽ mͥ actũ in locis
extimabis ꝓ quo mito qñ alia nõ assũt
fllud extrenũ queso ut eam absencie mee
rõnem heas ne amicis absit meis si qͥd
ꝓme mognũ actitabas ꝑna eĩ nõ soles
guissiniã mͥ rẽm fec̾is si quitꝙͦ illud erat
destinatũ mͥ ad illos ueniãt dũ te putem¬

Expanded text:
tamen longius iturus; nam quoad dabitur, ad fontamen longius iturus; nam quoad dabitur, ad fontem Sorgie subsistam, siquis forte interim reditus averso animo et obluctante fortuna retinere, si possint, in eternum velint, et dum desideriis propriis inserviunt, me non vident; quorum me caritas multa pati perpulit, ad que nulla unquam ambitio compulisset; illa manum iniecit et fatigatum corpus diu tenuit ubi animus non erat. 7 Novissime autem, ut dixi, iussionis tue pondus accessit motumque iam vinculis strinxit pedem, et si omnis labor omnisque difficultas quo fini proximior eo gravior, pluris hanc bimenstrem moram quam anni spatium eisdem michi actum in locis extimabis; pro quo merito quando alia non adsunt, illud extremum queso, ut eam absentie mee rationem habeas, ne amicis obsit meis; siquid pro me magnum actitabas — parva enim non soles — gratissimam michi rem feceris, si quicquid id erat destinatum michi, ad illos veniat ut dum te pres
Abbreviated transcription (Latin):
merui felix sũ Id eĩ nemo sñ u̾tutis aux¬
ilio metur si hͦ in sñ meritis accidit fortũ¬
natus saltẽ astroq qd aũt beniuolo ac
fauenti equid̃ parendi auidꝰ nõ uno tñi
ꝙͣ ab sencie tue metã p̃fixeras s duobꝰ
ne quitip mensibꝰ expectans suspensum
gressũ tenui nicħ mag̾ expectando q̃rens
ꝙͣ te it̾um uidẽ quẽ sꝑ iudeo sed qͥd ad cupi¬
dos ocłos sidereñq nultũ tuũ attireat cũ
semel abiero diu te nͥ fallor augurio int̾¬
iusurꝰ sũ libens Itaq uent᷑o desid̾i̾o ꝓuide¬
bam diuid aũt rexille regũ maxumꝰ et
tibi amore ꝑit muctꝰ ⁊ sang̾ne siił et
tua ꝑisius ⁊ secana blandior tue te ꝓmissi¬
onis ĩmenore ult̾ p̾stitutũ reditꝰ tp̃us
tenẽt me tristis amno et molentꝰ rodans
egre hactenꝯ tenne fessus tandẽ plenꝰ¬
q rerũ curialiũ ⁊ ex pectare amplius
non ualens hoc ip̃o die iter arrixui non

Expanded text:
merui, felix sum: id enim nemo sine virtutis auxmerui, felix sum: id enim nemo sine virtutis auxilio meretur; si hoc michi sine meritis accidit, fortunatus saltem astroque, quod aiunt, benivolo ac faventi. 4 Equidem parendi avidus non uno tantum, quam absentie tue metam prefixeras, sed duobus nequicquam mensibus expectans, suspensum gressum tenui, nichil magis expectando querens quam te iterum videre, quem semper video; sed quod ad cupidos oculos meos sidereumque vultum tuum attinet, cum semel abiero, diu te, nisi fallor augurio, intervisurus sum; libens itaque venturo desiderio providebam. 5 Quid autem? Rex ille regum maximus et tibi amore pariter iunctus et sanguine, simul et tua Parisius et Secana blandior tue te promissionis immemorem ultra prestitutum reditus tempus tenent; me tristis Avinio et violentus Rodanus egre hactenus tenuere. Fessus tandem plenusque rerum curialium et expectare amplius non valens, hoc ipso die iter arripui, non
Abbreviated transcription (Latin):
Itentiã abeundi quã in digrediens
u̾bo dederas. remissis ex itiu̾e lrĩs
abstulisti in quibꝰ ꝙ tue mirifice benitatis
fu̾i̾t rogas ac ꝯsulio qd̾ mee denote hũili¬
tatis est. p̃ces ac ꝯsilia ꝓ p̾ceptis accipio
Rogas inqͣm et ꝯsulis ne me loco mouram
donec uł ip̃e redeas uł rescribas quad de
re magna tangente ut ais statũ nrũ cui
ꝓuiribꝰ ꝓuehendo tete hoffers huanitatẽ
sil ac lib̾alitatẽ mirabili eiũ u̾o qͥs huic a̾
gradũ mrũ extimet aut reue̾ntiã metiat᷑.
Talia tanto tã pusillo et qd̾ laudẽ tuã ge¬
minas sñ ułlis ptibꝰ meis meq penitus
ignoro licet de te uł nisi masuetũ ac magͥ¬
ficũ oppinante pace seculi nr̃i dix̾im nõ
ħ moderne ꝯsuetudiuis stilus ẽ et u̾tute
tuã igit᷑. ⁊ meã mirari cogor ac laudare
fortuuã Cũ tuorũ u̾o pns nec absens obliꝰ¬
niscis nrq ab illoꝵ cõmodis atq honori¬
bus unꝙͣ cessas Ego si tuorũ uius esse

Expanded text:
icentiam abeundi, quam michi digrediens verbo dederas, remissis ex itinere literis abstulisti; in quibus, quod tue mirifice lenitatis fuerit, rogas ac consulis — quod mee devote humilitatis est, preces ac consilia pro preceptis accipio — rogas, inquam, et consulis ne me loco moveam donec vel ipse redeas vel rescribas quadam de re magna tangente, ut ais, statum meum, cui pro viribus provehendo te te offers humanitate simul ac liberalitate mirabili. 2 Enimvero quis hic aut gaudium meum extimet aut reverentiam metiatur? Talia tantus tam pusillo et, quod laudem tuam geminat, sine ullis precibus meis meque penitus ignaro, licet de te nil nisi mansuetum ac magnificum opinante! Pace seculi nostri dixerim, non hic moderne consuetudinis stilus est. 3 Et virtutem tuam igitur, et meam mirari cogor ac laudare fortunam: tu tuorum nec presens nec absens oblivisceris, neque ab illorum commodis atque honoribus unquam cessas; ego si tuorum unus esse
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃am hẽat etate cõsulti meliora ⁊ ꝯsũmata
in homĩe pessimũ extirpanti qd̾q ẽopti ͭ
illam studiorũ curã in qua ego sic ex̾ceor
amice qͣi nũs ceꝑim et si nichil amplius
satis ẽ qd młtis inte̾a curis g̾uibꝰ abstra¬
hor et obliiscor tx̃rm et delector et inuat
uniẽ et ea quibꝰ maxĩe conflictant᷑ ho¬
mines uix sencio Itãq uiciis alii alii
honoribꝰ aut uoluptatibꝰ inherens Ego
ini has diuitias ureas in hac honores uo
tutinis ibam horis nũs gradũ qͣi pulsus
ingemmo uersa ad occasũ die memorq
iptarũ rerũ funda ͭ ͣ recemi festio laborũ
certus ambignusq successuũ serũ cons
ex xꝙ̃dum accedũt exẽpla clarissimorũ

Expanded text:
gratiam habeat etati consulenti meliora et consummanti gratiam habeat etati consulenti meliora et consummanti in homine pessimum, extirpanti, quodque est opillam studiorum curam, in qua ego sic exerceor, amice, quasi nunc ceperim, et si nichil amplius, satis est quod et multis interea curis gravibus abstrahor et obliviscor temporum et delector et iuvat vivere et ea quibus maxime conflictantur homines, vix sentio. Itaque divitiis alii, alii honoribus aut voluptatibus inhient; ego in hac divitias meas, in hac honores voltutinis ibam horis, nunc gradum quasi pulsus ingemino, versa ad occasum die, memorque quantarum rerum fundamenta iecerim, festino, laborum certus ambiguusque successuum; serum consilium exequendum. Accedunt exempla clari
Abbreviated transcription (Latin):
in altero aũt es usq ꝓ dii ut accidenti se¬
no in dies uberius grates agam malisq
me uniclis ab solui et graui one̾ leuari.
qm̃ in mito ꝙͣtũ huic cõuicio diffamatã eta¬
tem illam rear ꝑfecto eĩ nõ etatis s ig¬
nauie esti ꝙ accusator nate excusatorq sui
ppłus aũis imputat om̃ĩs etas et uirtus
et uicii et głie ⁊ infamie capax ẽ ex quo
pͥmũ intellige̾ ac rõne uti ceꝑit u̾m sic̃
huãno uictui ꝑ seip̃am bruuã nõ sufficit.
ac si puidentia estuia p̃cesferit haud ma¬
mena ꝑs ani est sic longe sẽnectꝰ iutie
suctedens mops tristro et sterłis atq nu¬
filis nte ꝑos eadẽ uuur̃te studiis p̃fulta sol¬
licite dines bonarũq ferax arciũ atq util
et rotunda ẽ uene si ad mlalid ꝑdess ꝙͣ¬
ꝙ p̃cedruciũ etatũ oñ estus benit habunde
in fallor causi erat cur et optanda essent
et amanda Wnis eterũ insi ingratus non

Expanded text:
—; in altero autem eousque prodii, ut accedenti se—; in altero autem eousque prodii, ut accedenti senio in dies uberius grates agam malisque me vinclis absolvi et gravi honere levari; quin immerito, quantum hinc conicio, diffamatam etatem illam rear. 29 Profecto enim non etatis sed ignavie est quod accusator nature excusatorque sui populus annis imputat; omnis etas et virtutis et vitii et glorie et infamie capax est, ex quo primum intelligere ac ratione uti ceperit. Verum sicut humano victui per se ipsam bruma non sufficit, at si providentia estiva precesserit, haud inamena pars anni est, sic longe senectus inertie succedens, inops tristis et sterilis atque inutilis vite pars; eadem iuvente studiis prefulta solicite, dives bonarumque ferax artium atque utilis et iocunda est. 30 Que si ad nil aliud prodess precedentium etatum omnium estus lenit, abunde, ni fallor, cause erat cur et optanda esset et amanda. Quis etenim, nisi ingratus, non
Abbreviated transcription (Latin):
cere cõsurtudinẽ feci ĩtaq sepe qd̾ mira¬
b̾is xquo sedens uiã suuł carmenq com¬
płeui et dicet ꝓcul ab hõm turbis sũ in
alt̾utro elicone nr̃o nͥ ꝑegrini cõmue re¬
sprctus impediat/ semꝑ calamꝰ ag̾stes
intꝰ xpulas eminet nec ulla inͥ mensa sũ
pugillaribꝰ tabellis instruit᷑ sepe rtiam
nocte media ex ꝑrectꝰ sopito liũe ante
oim̃a pulunarũ herentẽ calamũ arri¬
pur ne ꝯcepta deflue̾nt int̾ tenebo scrip¬
se d̾ reuersa luce uix begem hee sũt cure
et intelliges me ex hiis pudorẽ potius
aliã ꝙͣ añe curã gerã Sic sũ tñ et michi
ꝑsuadeo añe ẽt ꝓfutura que molior ꝓce
iam discendũ censes/ multa quid disco qͣ¬
liter sponte nrea inuenis ẽẽ iam desmã
et qd semꝑ cupide didici nec inꝙͣ minis
discit᷑ disco senesce disco mori quoꝵ in
alt̾am quorsũ studio ꝓuectus sim dies extͣ¬
na testabit᷑ ancipitis eiũ exꝑimentũ est
qd̵ in om̃i tp̃re fieri nequit ampliꝰ ꝙ sel

Expanded text:
sepe, quod miraberis, equo sedens viam simul carmenque complevi, et dum procul ab hominum turbis sum, in alterutro Elicone nostro, nisi peregrini convive respectus impediat, semper calamus agrestes inter epulas eminet, nec ulla michi mensa sine pugillaribus tabellis instruitur. Sepe etiam nocte media experrectus, sopito lumine, ante omnia pulvinari herentem calamum arripui et ne concepta defluerent, inter tenebras scripsi, quod reversa luce vix legerem. He sunt cure  meum cernes, et intelliges me ex his pudorem potius aliam quam anime curam geram. Sic sum tamen, et michi persuadeo anime etiam profutura que molior. 27‘iam discendum censes?’ Multa quidem: disco qualiter sponte mea iuvenis esse iam desinam, et quod semper cupide didici nec unquam nimis discitur, disco senescere, disco mori. 28 Quorum in altero quorsum studio provectus sim, dies extrema testabitur — ancipitis enim experimenti est quod in omni tempore fieri nequit amplius quam semel
Abbreviated transcription (Latin):
E ed hoc quoq non nutile nec sꝑuendũ
Et si alt̾utro deliq̃ndũ erat mane dormi-
extremꝰ est de omibus inte annis una
mortio hora ꝓnũciat ad hanc componi
singlaris et sũme ꝓuidentre opus ẽ hins
olun om̃e tp̃us atq om̃e scudiũ u̾tendum
erat qd si effusũ mutiliter dolemꝰ saltem
ueliquias releganꝰ et qd̵ desidia ꝑit dili¬
rei sim ut enuĩ prciũs infanus sit quarũd
rerũ exatta tenacitas gliosa ust/ quis
cerimomarũ obẜ̾nancia ii religioso nõ lau¬
det tenacitatẽ pudicicie in matrona in studi¬
oso tp̃ris ꝑcitatẽ hanc amplectar hanc te¬
nr̃a hac qua dat᷑ amissi tpris dampna
restaurẽ hoc meditor huc suspiro huc forsi¬
tan duce deo et magna aĩmi intentõe ꝑue¬
mã curabo ne qͥd ꝑrat et si id nõ asseqͣr¬
Ut nũnũ cũ sompno et uoluptate tepidus
parciar nõ sinã ut ulla ꝑtẽ mei uiris oc¬
cuprut ẽ ad quã ꝑuocẽ si p̾mar uirtus in¬

Expanded text:
sed hoc quoque non inutile nec spernendum; sed hoc quoque non inutile nec spernendum; et si in alterutro delinquendum erat, mane dormitaextremus est; de omnibus vite annis una mortis hora pronuntiat. Ad hanc componi singularis et summe providentie opus est; huc olim omne tempus atque omne studium vertendum erat; quod si effusum inutiliter dolemus, saltem reliquias relegamus, et quod desidia periit, dilirei sim; ut enim pecunie infamis, sic quarundam rerum exacta tenacitas gloriosa est. Quis cerimoniarum observantiam in religioso non laudet, tenacitatem pudicitie in matrona, in studioso temporis parcitatem? 19 Hanc amplectar, hanc teneam, hac qua datur amissi temporis damna restaurem; hoc meditor, huc suspiro, huc forsitan duce Deo et magna animi intentione perveniam. Curabo nequid pereat; si id non asseqvoluptate tempus partiar; non sinam ut ullam partem mei iuris occupent. Est, ad quam provocem si premar, virtus, in
Abbreviated transcription (Latin):
gus ex huic largus fu̾am iã ꝑtus iãq aua¬
rus et tenax fiere uelum hora quid̃ admon
nẽtcitas cogit/ nõ iocandi locis p̃uenimur
et p̃uercem᷑ in mediis in crede conatibꝰ
nͥ exꝑgiscim᷑ et obstamꝰ et insi totis aĩ
iam tandẽ ꝑiculi magͥtudo nõ minꝰ ꝙͣ
themosticłem trephra nulciadis e sõp̃no
excitant fepe me semisopitũ ad huc clau¬
sies ocłis s obrecto aĩo cura uigil stratis
extutit Ita ut lumẽ qd in de more per¬
nox extubas nõ iudrã s p̾tenta manu qͣr
ꝑ tenebs̃ ad ꝓximũ famulũ excitandum
ꝓficistan interdũq inͥ acc̃it qd̾ rideas ut
aptis int̾im ocłis conspectũ lumẽ extiuxe¬
rim ne suꝑueniens famlus frustra quia
se uexat᷑ intuens secũ ipx̃e ul tacitꝰ meas
rid̾et mextias et nescio qͥd aliud rerum
nesciꝰ cogitaret sic sũ et ꝙͣiuis mors pemi¬
teat consilii nõ pudet utinã hec inueni
mens fuiss unũ hoc saltẽ gͣtulor srme̾it
utile illud et magnis pͥncixiis oꝑtunũ.

Expanded text:
gus, ex hinc largus fueram, iam parcus iamque avarus et tenax fieri velim. Hora quidem admonet, necessitas cogit; non est iocandi locus; preveniemur et prevertemur in mediis, michi crede, conatibus, nisi expergiscimur et obstamus; et nisi totis animi iantandem periculi magnitudo, non minus quam Themistoclem trophea Miltiadis, e somno excitant. Sepe me semisopitum, adhuc clausis oculis sed experrecto animo, cura vigil stratis excutit, ita ut lumen, quod michi de more pernox excubat, non videam, sed pretenta manu quasi per tenebras ad proximum famulum excitandum proficiscar. 15 Interdumque michi accidit, quod rideas, ut apertis interim oculis, conspectum lumen extinxerim, ne superveniens famulus frustraque se vexatum intuens, secum ipse vel tacitus meas rideret ineptias, et nescio quid aliud, rerum nescius, cogitaret. 16 Sic sum, et quamvis more peniteat, consilii non pudet. Utinam hec iuveni mens fuisset; unum hoc saltem gratulor, seni erit. Utile illud et magnis principiis oportunum;
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ciose nestis manẽ głiam frons atq
aũꝰ sĩt armandi et fortassis efficiam
nec ubi magnoꝑe armis indigeãt. Tu
uale nr̃i menor/ et ora obsecro ut sit
uniã qualiter uellem uixisse dũ moriar
mhediolam extͣ muros uii. Idus decembr

Expanded text:
preciose vestis inanem gloriam frons atque preciose vestis inanem gloriam frons atque animus sint armandi, et fortassis efficiam necubi magnopere armis indigeant. Tu vale, nostri memor, et ora, obsecro, ut sic vivam qualiter vellem vixisse dum moriar. Mediolani, extra muros, VII Idus Decembr
Abbreviated transcription (Latin):
fiu̾nt loci mutatõe p̾menã exuuit naturã
assimũtq aliã qͥd intendã iudes nã et ego
qͥd riũ tibi res meas celem qd̾ nõ soleo ꝓpe
alius rure mͥ indeor alius in uibibꝰ Rempe
ibi naͣm sequor ħ exempla inq hͦ maxie
sencio ꝙͣ adhuc remotꝰ inde sun quo perue/¬
uisse iam debui uniformitatẽ dico notoꝵq
constantiã quã quisqͥs attig̾it metã tenet
et in quẽ stultorũ nauigatio nõ penetrat
tutũ ac placidũ inte portũ uł uictor Itaq
uel nuctus ad reliqua in hac ꝑte belli he¬
reo. et qui gule sompno frenos dedi qui
libidinẽ nõ frenã s ope dñn roris obtĩxi
leniora eg̾gnis domo et in eo plus michi
negocii est qd̾ ad cõrm et modestũ ne di-¬
cam phicũ irestis modu inde dũ inclinare
młtus sum multũ breui tp̃re ꝓfecisse inde¬
as ita tñ ut ad multũ restet, Sed iã mag̾
aduersus obsolute puderem qͣm aduersus

Expanded text:
fuerint, loci mutatione primevam exuunt naturam fuerint, loci mutatione primevam exuunt naturam assumuntque aliam. 11 Quid intendam, vides, nam et ego — quid enim tibi res meas celem, quod non soleo? — prope alius rure michi videor, alius in urbibus; nempe ibi naturam sequor, hic exempla; inque hoc maxime sentio quam adhuc remotus inde sim quo pervenisse iam debui, uniformitatem dico votorumque constantiam, quam quisquis attigerit, metam tenet, et in quem stultorum navigatio non penetrat, tutum ac placidum vite portum. 12 Vel victor itaque vel invictus ad reliqua, in hac parte belli hereo, et qui gule somnoque frenos dedi, qui libidinem non frenavi, sed ope divini roris extinxi, leviora egrius domo, et in eo plus michi negotii est quod ad comunem et modestum, ne dicam philosophicum, vestis modum vixdum inclinare multus sum multumque brevi tempore profecisse videas; ita tamen ut et multum restet, sed iam magis adversus obsolete pudorem quam adversus
Abbreviated transcription (Latin):
elicone ag̾em audisti. ne flam tñ opinionẽ
plene frugalitatis indueris/ cogita ruris
nicolam et rusticane fauentẽ ꝯtinencie
dũ id scribrm me fuisse cet̾um qd fateri
oꝑtet et si nõ ad extremũ solidos diuos
tñ et rigidos affcus ul frangñt loca ul mol¬
lunt Alexandr̃ ꝑsis hanbale fregit ca¬
pua que roma nõ freg̾at ut illud ab hoste
eius at̾rimo elegant̾ ac ꝓpe dice̾tur cãpu¬
am hambali carnas fuisse neq solũ uiri
Uniꝰ uirtus loci mutatõe s sepe tociꝰ gen¬
tis robur elanguit macedonicũ robur debi¬
litãt babilon gallicã feritatẽ mitigauit a¬
sya Rõnamq u̾tutẽ fregit yspania fregͭ
affrica nõ quidẽ ferio hostili s exercituũ
ignauia et discipline militaris int̾itu hic
ip̃e ppłus tantꝰ et tantoꝵ opũ tuiꝰ iã pens
himaniꝰ nichil ẽmitiꝰ tͣnsplacate succos
mutãt herbe arbusta siluestria si iuncta

Expanded text:
Elicone agerem, audisti. Ne falsam tamen opinionem Elicone agerem, audisti. Ne falsam tamen opinionem plene frugalitatis indueris, cogita ruris incolam et rusticane faventem continentie, dum id scriberem, me fuisse. Ceterum quod fateri oportet, etsi non ad extremum solidos, duros tamen ac rigidos affectus vel frangunt loca vel molliunt. Alexandrum Persis, Hanibalem fregit Capua, quem Roma non fregerat, ut illud ab hoste eius acerrimo eleganter ac proprie diceretur: «Capuam Hanibali Cannas fuisse». 9 Neque solum viri unius virtus loci mutatione sed sepe totius gentis robur elanguit: macedonicum robor debilitavit Babilon, gallicam feritatem mitigavit Asia, romanamque virtutem fregit Hispania, fregit Africa, non quidem ferro hostili, sed exercituum ignavia et discipline militaris interitu. 10 Hic ipse populus tantus et tantarum opum, cuius iam pene humanius, nichil est mitius. Transplantate succos mutant herbe; arbusta silvestria, si inserta
Abbreviated transcription (Latin):
horũ ne fieri uiuat eximo ego u̾o longe
non posse pati hec qͣm care hiis nõ posse
malirerĩ sũt quibꝰ delicie uilẽ excitẽt cõti¬
miata uoluptas iniusram ferat si głiari
licet apud te ex hiis me nõ minꝰ nuimiã
ꝙͣ studiũ fecit ab ãnis tenus exquisitas
epłas insi praro/ longas uo meusas et ĩ
noctẽ t̾cta cõniuia semꝑ exhorrui semꝑ
cena brenis inuat et ꝓpe rũrũ sempnus
ac diuitũ delicias non tã studio u̾tutis
cuiꝰ amatior fuisse cuꝑxm ꝙͣ illarũ con¬
temptu atq odio et ꝙ secũ ferũt tedii
metu eiusq ꝙͣ felicẽ uulgus iudicat uite
fastidio asꝑuatus sũ. rebellat tñ aĩmus
interdũ rebełlantq ocłi añi subit cumlatio
demẽs nũc in speculo sepe noct̾nis uigiliis
actritos liuẽtesq conspiciens miror ⁊ an
ille ego sim tacitus mecũ quero u̾m ita
rebellant uti facile suꝑent᷑. De uestibꝰ et
reliquo apꝑatu olim ex me dũ in tnsalpino

Expanded text:
horum ne fieri iuvat ex numero? Ego vero longe horum ne fieri iuvat ex numero? Ego vero longe non posse pati hec quam carere his non posse maluerim. 5 Sunt quibus delitie bilem excitent, continuata voluptas nauseam ferat; si gloriari licet apud te, ex his me non minus natura quam studium fecit. Ab annis teneris exquisitas epulas nisi perraro, longas vero mensas et in noctem tracta convivia semper exhorrui, sempCena brevis iuvat et prope rivum somnus ac divitum delitias, non tam studio virtutis, cuius amantior fuisse cuperem, quam illarum contemptu atque odio, et quod secum ferunt, tedii metu, eiusque, quam felicem vulgus iudicat, vite fastidio, aspernatus sum. 7 Rebellat tamen animus interdum rebellantque oculi; animum subit emulatio, demens, nunc in speculo sepe nocturnis vigiliis attritos liventesque conspiciens miror et an ille ego sim, tacitus mecum quero. Verum ita rebellant ut facile superentur. 8 De vestibus et reliquo apparatu olim ex me, dum in transalpino
Abbreviated transcription (Latin):
torũ miror alt̾um ut homo nemo tã sa¬
piencie deditus qui non q̃nq ad hũani ͭ ͤ
redeat ꝯr̃m et publicis moribꝰ condes¬
cendat ꝙuis ut ui fateor non uulgaris
s pbicus mos sic quẽ inte hodie noctare
decueram atq ideo ꝓpe iam pͥncipium
peniteat semꝑq tu yridem sis semper
unũ ex pancis siquidẽ nulgus instu
quo plura q̃sierãt płibus indiget panti
aut hoc est docti homũes quo pła didice¬
rũt plibus inbiant Itaq ut hñdi sic nos¬
cendi cupiditas in expleta est tu nͥ ult ᷤ
supiorẽ epłam accepisses hanc mĩme
ut arbitror exegisses ille haustus hant
noste uelis et reliqua qͥd de uictu faciã
ac uestitu de utroq dudũ meis lr̃is edoc¬
tus s oppinor ueritus ne quid tenori nũt
descripto locus aut tp̃us dep̃serit repe¬
tam ergo et quẽ inte modũ in hiis teneã
in plumis aus in recenti rosã ueluit niẽ¬
bra cõpone̾ qͥ nisi aureis ac gẽmatis potu-¬
lis lemis sitin posse nõ putent qͥd ergo

Expanded text:
facis, alterum ut homo; nemo tam sapientie deditus, qui non quandoque ad humanitatem redeat comunem et publicis moribus condescendat, quamvis, ut verum fatear, non vulgaris sed philosophicus mos sit quem in te hodie notare decreveram, atque ideo prope iam principii peniteat semperque tu michi idem sis, semper unus ex paucis. 2 Siquidem vulgus inscium quo plura quesierit, pluribus indiget; pauci autem, hoc est docti homines, quo plura didicerint, pluribus inhiant; itaque ut habendi sic noscendi cupiditas inexpleta est. Tu nisi ultro superiorem epystolam accepisses, hanc minime, ut arbitror, exegisses. 3 Ille haustus hanc nosse velis et reliqua, quid de victu faciam ac vestitu, de utroque dudum meis literis edoctus, sed, opinor, veritus nequid tenori tunc descripto locus aut tempus dempserit. Repetam ergo et quem vite modum in his teneam, in plumis aut in recenti rosa nolint membra componere; qui nisi aureis ac gemmatis poculis leniri sitim posse non putent. Quid ergo?
Abbreviated transcription (Latin):
et ceptorũ exitus lenora nũc ubĩnosse
incipit posse desunit, mallem pͥus s nõ
ẽ inuemilis ingemi tp̃ri p̃ciũ imponere
male riũ extimat quisqͥs hũdat par est
dare se credẽ diquidẽ error omis non in
rebus s in opĩone consistit nulli morͣ lum
tp̃us hũndat s huꝰ terei penuriã non
ex quo om̃s intelligunt equid̾ om̃i etati
caligo uenti tp̃ris xqua effunditut. nicħ¬
q plus c̾ti hc̃ florentissimꝰ adolescens ꝙͣ
ꝑturimo et crapularis senex nisi ꝙ plus

Expanded text:
et ceptorum exitus letiores. Nunc ubi nosse et ceptorum exitus letiores. Nunc ubi nosse incipit, posse desinit; mallem prius, sed non est iuvenilis ingenii tempori precium imponere. 11 Male enim extimat quisquis abundat; par est dare se credere; siquidem error omnis non in rebus sed in opinione consistit. Nulli mortalium tempus abundat, sed huiusce rei penuriam non ex equo omnes intelligunt. 12 Equidem omni etati caligo venturi temporis equa suffunditur, nichilque plus certi habet florentissimus adolescens, quam procurvus et capula
Abbreviated transcription (Latin):
desunt Mlorũ ꝓst̃a durat inta et tñ demũ
iocunda cum u̾a uita eẽ incipit dũ ꝑfecta
est. mͥ uni ex rorũ grege qui mediũ lo¬
cũ tenẽt cui necdũ ꝑ acta nec in longumi
cupiditatis imꝑio ꝓtͣhenda nũꝙͣq pagẽ¬
da uita est cui aliquid cui multũ desit si
finitũ tñ cui p̃tr̾a ad ꝑagenda que suꝑãt
nõ młtis scłis sit opũs s cũ tp̃re opus
sit et sole tpre angustis trmeant᷑ ea quã
dixi laxandi tp̃us uctͣia ars uidet᷑. Id
it̾m quo nã mõ fieri queat ꝑcunctabere
totũ in ip̃ius tp̃ris dispensatr̃e consistit
fundũt uina ebrii obsessi ẽt aquis ꝑcĩt
ꝓdigalitatẽ. copia egestas ꝑcimonian
parit sepe sub extremũ qͥd ab inicio agẽ¬
dum fuiss appar̾e incipit ymo nuĩq u̾e
consiliũ et facultas corunt hẽt Illud dũ
hec urget dñq illud intendit᷑. hec lantescit¬
cist. Alio qͥn feliciora ẽẽnt huãnanegotia

Expanded text:
desinit, illorum perfecta durat vita, et tum demum desinit, illorum perfecta durat vita, et tum demum iocunda, tum vera vita esse incipit, dum perfecta est. 8 Michi uni ex eorum grege qui medium locum tenent, cui necdum peracta, nec in longum cupiditatis imperio protrahenda nunquamque peragenda vita est, cui aliquid, cui multum desit, sed finitum tamen, cui preterea ad peragenda que superant non multis seculis sit opus, sed tamen tempore opus sit et sole temporis angustie timeantur, ea quam dixi laxandi temporis necessaria ars videtur. 9 Id iterum quonammodo fieri queat, percontabere. Totum in ipsius temporis dispensatione consistit; fundunt vina ebrii, obsessi etiam aquis parcunt; prodigalitatem copia, egestas parsimoniam parit; sepe sub extremum quid ab initio agendum fuisset, apparere incipit; imo nunquam fere consilium et facultas coeunt. 10 Hebet illud dum hec viget, dumque illud intenditur hec lentescit; alioquin feliciora essent humana negotia
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑrgeritom̃e id ꝓpter qd̾ maxĩe uiuere
exoptabat. Rarũ genꝰ soluisq u̾tutis
studio deditũ hoc est enũ Iłlud uinẽ unta
pacta cuiꝯ mentio apud senecã est quo
uite gn̾e̾ ut oppinor nichil ust dulcius q̃ñ
nicħ t̾ret nncħ sollicitat nichil augit
nicħ expͨtatur insi qd̾ adeo uenturũ ẽe
certũ esti ut nullo obice possit arceri
qñ pñs bonũ recordatio p̾teriti uentĩq
spes accumulant ad hñc finẽ nõ ꝑueni¬
unt qui post ꝯcupĩas suas eunt nũꝙͣ eñ
ꝑagunt qui sꝑ incipiũt nũꝙͣ impleture
sutile uas aut ꝑtusũ nullus infinito fune
est Semꝑ aũt recens ẽ semꝑ incipiens
sꝑ uaga et infinita cupiditas est Qui hãc
igit᷑ sectant᷑ infi ͫ iter arripiũt atq iõ
finit᷑ s abrũpit᷑. inter ordinandũq succi¬
dit᷑ Illorũ u̾o uite ꝑactis officiis felices
ocioseq ꝙ reliquie sũt horũ igĩ ĩpfc̃a

Expanded text:
peregerit omne id propter quod maxime vivere peregerit omne id propter quod maxime vivere exoptabat, rarum genus soliusque virtutis studio deditum. Hoc est enim illud “vivere vita peracta” cuius mentio apud Senecam est; quo vite genere, ut opinor, nichil est dulcius, quando nichil terret, nichil solicitat, nichil angit, nichil expectatur, nisi quod adeo venturum esse certum est, ut nullo obice possit arceri; quando presens bonum recordatio preteriti venturique spes accumulant. Ad hunc finem non perveniunt qui post concupiscentias suas eunt; nunquam enim peragunt qui semper incipiunt, nunquam impletur futile aut pertusum vas, nullus infinito finis est; semper autem recens, semper incipiens, semper vaga et infinita cupiditas est. 7 Qui hanc igitur sectantur, infinitum iter arripiunt, atque ideo finitur sed abrumpitur, inter ordiendumque succiditur; illorum vero vite peractis officiis felices otioseque reliquie sunt; horum igitur imperfecta
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ nõ eodẽ calle s eisdẽ passibꝰ gradine᷑.
dui̾sisq tramitibꝰ om̃is unũ petinꝰ fi¬
nr̃ nec ideo ꝙ hic illo seriꝰ ꝑuenit bentiꝰ
incessit s me pluscłm et meta r̾motior
fuitq ꝙuis remotissĩa iudeat᷑ hand du¬
bie ixta ẽ ad hanc minꝰ magno mi¬
petu oñe monitũ nes impellit et mut¬
tos ex hoc pelago in portũ trudit uie a¬
mantes metuẽtes t̾mum p̃posteros mato¬
res frust eguersant᷑ ire oꝑtet ymo u̾o
ꝑuenire iter a t̾go est finis ante oculos
Quid faciã ergo seu qd istud laxande
Uite ꝓpositũ est dicã tibi in pͥmis fateor
cõpourndũ am̃ ad morẽ fuiis Ñam qͥd
queso tam salubre ꝙ discere ut libent᷑
facias qd face ul cractũ oꝑteat ubi didi¬
cerit aĩmꝰ mania nõ tue̾ amare na¬
turalia menitabilia ẽt optare eũ securꝰ
atq alatꝰ exp̃cabit qd tam meste tã tre¬
pide huãnũ genus exp̃cat id ego nulli
penitus posse ꝯtinge̾ arbitror nnisi qui

Expanded text:
Non eodem calle sed iisdem passibus gradimur, diversisque tramitibus omnes unum petimus finem; nec ideo quod hic illo serius pervenit, lentius incessit; sed vie plusculum et meta remotior fuit, que quamvis remotissima videatur, hauddubie iuxta est. 4 Ad hanc imus magno impetu; omne momentum nos impellit et invitos ex hoc pelago in portum trudit, vie amantes, metuentes termini, preposteros viatores. Frustra tergiversamur, ire oportet, imo vero pervenire; iter a tergo est, finis ante oculos. 5 Quid faciam ergo seu quod istud laxande vite propositum est? Dicam tibi. In primis, fateor, componendum animum ad amorem finis; nam quid, queso, tam salubre quam discere ut libenter facias quod facere vel coactum oporteat? Ubi didicerit animus inania non timere, amare naturalia, inevitabilia etiam optare, tum securus atque alacer expectabit quod tam meste tam trepide humanum genus expectat. 6 Id ego nulli penitus posse contingere arbitror, nisi qui
Abbreviated transcription (Latin):
que restant nũc pñtem cũ mei stati
cuiꝰ noscendi auidũ te screbã nosti hns
artibꝰ miror fugã rapidissimi tp̃ris fre¬
mare si liceat et hos pancles dies morti
subripe legendo scribendo cogitando ui¬
gilando Si em̃ ꝙ magni dixunt uiri
sompnꝰ ẽ mors nitã ingilia ẽ sic saltẽ
plibꝰ horis uiuã Wale mrrdiolañ ⁊ dibꝰ

Expanded text:
mei statum, cuius noscendi avidum te sciebam, nosti. His artibus nitor fugam rapidissimi temporis frenare si liceat, et hos pauculos dies morti subripere legendo scribendo cogitando vigilando. Si enim, quod magni dixerunt viri, somnus est mors, vita vigilia est; sic saltem pluribus horis vivam. Vale. Mediolan
Abbreviated transcription (Latin):
tp̃ris eẽ ꝯtentos sextẽ horas dormiebat
Angustus in delicys stratoq aureo easq
nõ in cegras sepe int̾pellantibꝰ sõpnũ
curis paciscar ego tũ ocłis meis sex illis
Ut sufficiant hore due in reliquos ncͣcios
possibilia torpor fecit nichil prorsus m¬
ꝑiũ est u̾tuti młta possemꝰ nisi desꝑata.
prius ꝙͣ tẽptata liquisseꝰ fuit ut famia ẽ
et qui celum penius pxt̾et et qͥ sub flucti¬
bus aĩam cõseruaret raro sũt fateor sed
talibꝰ delectam᷑. om̃ioq fastidiũ freꝙ̃tia.
in hac ꝑcitate tp̃ris Angustim seq̃ns et
int̾ tondendũ radrndũq lege̾ aut scribe̾
aut legẽtes audire es seribentibꝰ dictare

Expanded text:
temporis esse contentos. Septem horas dormiebat Augustus in delitiis stratoque aureo, easque non integras, sepe interpellantibus somnum curis. Paciscar ego cum oculis meis sex illis ut sufficiant; hore due in reliquos necessarios  quedam nobis impossibilia torpor fecit, nichil prorsus impervium est virtuti; multa possemus, nisi desperata priusquam tentata liquissemus. 23 Fuit, ut fama est, et qui celum pennis peteret, et qui sub fluctibus animam conservaret. Rara sunt, fateor; sed talibus delectamur, omninoque fastidium frequentia, in hac parcitate temporis, Augustum sequens et inter tondendum radendumque legere aut scribere aut l
Abbreviated transcription (Latin):
Ugustũq inte spaciũ laxare ꝓpo¬
sui id quibꝰ artibus fieri possit
in t̾roges fugacissimũ quidẽ tp̃us est
frenariqs ullo ingeno non p̃t seu sopito
seu ingili labunt hore dies mẽses ãni
secła omĩa que sub celo sũt mox ut orta
maior dierũ ꝙ noctiũ fuga ẽ ex quo solli¬
citi prodeũt ac segnes et qui uident᷑ stare
festinãt non ut in mari uentis alt̾nantibꝰ
Uaria nangatio s unꝰ semꝑ ẽ ite cursꝰ
Isq celerrumꝰ nũꝙ regredi mõꝙ subsiste̾¬

Expanded text:
gustum vite spatium laxare proposui; id quibus artibus fieri possit interroges. Fugacissimum quidem tempus est, frenarique ullo ingenio non potest; seu sopito, seu vigili labentur hore dies menses anni secula; omnia que sub celo sunt, mox ut orta maior dierum quam noctium fuga est; ex equo soliciti prodeunt ac segnes, et qui videntur stare, festinant; non ut in mari ventis alternantibus varia navigatio, sed unus semper est vite cursus isque celerrimus; nunquam regredi nu
Abbreviated transcription (Latin):
rem omem fine ꝯcludo Noli inqͥs ꝯsultoribꝰ
aurẽ p̃bere neq famã neq salutem tuan
Siligũt id tm̃ ꝯsulunt qd̾ uł sibi elige̾nt uel
tibi gͣtum putant/ tu uo nichil p̃ter honestũ
cogitare nich̃ in bonis mĩare debes at utile
lucrũ est Ita ꝓrsus si cũ honestate ꝯuĩctũ sit
alioquĩ iul noui̾s ẽẽ posse dãpnosius uulga¬
tũ est Quid de hoc ip̃o in officialib ꝰ libris Ci¬
cero idem disputet Ez magͣ ꝑs legencium
rerũ negligens solis uͥbis inhiat ⁊ p̃cepta
Uite indicio auriũ qi totidem fabellas ãꝑlectit᷑
Lũ memẽto illic non lingne sed añi negociũ
athicis notũ fuit et themiscoclis ꝯsiliũ Et
aristidis interp̃tatio et iudiciũ cõcionis ꝓui¬
de ꝙͣuis uulgus irrideat hac demũ lege emo¬
lumentũ non aspnor si nichil probrimixtũ
affert si secus nõ alitꝰ aurum qd̾ seopulũ ui¬
tabo Aurũ eiũ ut ait planͣtas młta m̃łtis se¬

Expanded text:
rem omnem fine concludo: noli iniquis consultoribus rem omnem fine concludo: noli iniquis consultoribus aurem prebere; neque famam neque salutem tuam diligunt, id tantum consulunt quod vel sibi eligerent vel tibi gratum putant. Te vero nichil preter honestum cogitare, nichil in bonis numerare debes. 7 ‘At utile lucrum est’. Ita prorsus, si cum honestate coniunctum sit; alioquin nil noveris esse posse damnosius. Vulgatum est quid de hoc ipso in officialibus libris Cicero idem disputet; sed magna pars legentium, rerum negligens, solis verbis inhiat et precepta vite iudicio aurium quasi totidem fabellas amplectitur. 8 Tu memento illic non lingue sed animi negotium “Athicis” notum fuit, et Themistoclis consilium et Aristidis interpretatio et iudicium contionis. Proinde, quamvis vulgus irrideat, hac demum lege emolumentum non aspernor, si nichil probri mixtum affert; si secus, non aliter aurum quam scopulum vitabo. Aurum enim, ut ait Plautus, multa multis
Abbreviated transcription (Latin):
aduertent hoc dicere non sum nescius quid de
bonũ est unũ qd felices faciat ur̃a quid̾ m̃s
mis furũ insidiis expõita miuis deniq solliͭ ͣ
semꝑ ac trepida quo nichil est a felicitate re¬
mocius nã illa epicuri in uoluxtate ꝯsistens
non solum nͣ felicitas s extrema miseria
esti quid eiũ honuĩ miserius ꝙͣ huanũ bonũ
bono petudis hͦ est rõnez seusibꝰ substrauisse
ẜ non ego parũ sani capitis udeboꝵ qui int̾
tantas ꝑtes suꝑ lite tam dubia iudex nõ elec¬
tus accesserĩ credat ergo quisq qd credidit
Surũ est enĩ ab ĩueteratis opinionis ꝰ auelli
Extant de hiis phorum tͣctatus uarii quoꝵ
uix nomĩa epłe claude̾nt᷑ angustiis Extat᷑
integer ciceronis libꝰ qui de fine bonorũ ⁊ ma¬
lorũ instribit᷑ quẽ cũ legi̾s nescio an quitꝙͣ
uel auribꝰ ul ingenio relictũ sit qd reqͥrend̃
abditũ est s qͥd mnͥ uideret᷑ postulasti breui

Expanded text:
advertenter hoc dicere, non sum nescius quid de advertenter hoc dicere, non sum nescius quid de bonum est, unum quod felices faciat. 4 Vestra quiimis furum insidiis exposita, nimis denique solicita semper ac trepida, quo nichil est a felicitate remotius. Nam illa Epycuri, in voluptate consistens, non solum nulla felicitas, sed extrema miseria est; quid enim homini miserius quam humanum bonum bono pecudis, hoc est rationem sensibus, substravisse? 5 Sed nonne ego parum sani capitis videbor, qui inter tantas partes super lite tam dubia iudex non electus accesserim? Credat igitur quisque quod credidit; durum est enim ab inveteratis opinionibus avelli. Extant de his philosophorum tractatus varii, quorum vix nomina epystole clauderentur angustiis; extat integer Ciceronis liber qui De fine bonorum et malorum inscribitur; quem cum legeris, nescio an quicquam vel auribus vel ingenio relictum sit quod requirenabditum est —, sed quid michi videretur postulasti, brevi