comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuersam. tẽ dicit᷑ bona: si conditio ser¬
uetur. & uirtꝰ ẽ. Animã nr̃am com¬
mendauit nobis dñs: seruemꝰ deposi¬
tum quale accepimꝰ. Nemo causari
pot̃ extͥnsecus situm: qđ in se nascit᷑.
Facturam suam qͥ fecit agnoscat:
opus suũ inueniat ut creauit. Suf¬
ficit nobis naturalis ornatꝰ. Non de¬
turpes homo: qd tibi largitio diuina
concessit. Oꝑa dĩ ummutari uelle:
polluere ẽ. Illud etiam sollicite ꝓ¬
uidere debemꝰ ut tyrannicam ire
superemus insaniam: qͥa scͥptum ẽ.
Iracundia uiri: iusticiam d̃i ñ oꝑat᷑.
& it̾um. Desiderium concupiscens:
parit peccatum. Quo ꝑacto: mors
exercitatos ad supplantandũ habemꝰ
inimicos: demones scilicet contra qͦs
nobis scd̃m apłicam contestationem

Expanded text:
si bona conditio servetur, et virtus est. Animam nostram commendavit nobis Dominus, servemus depositum quale accepimus. Nemo causari potest extrinsecus situm, quod in se nascitur; facturam suam qui fecit agnoscat, opus suum inveniat ut creavit. Sufficit nobis naturalis ornatus; ne deturpes, homo, quod tibi largitio divina concessit. Opera Dei immutare velle, polluere est. Illud etiam sollicite providere debemus, ut tyrannicam irae superemus insaniam, quia scriptum est: Iracundia viri justitiam Dei non operatur . Et iterum: Desiderium concupiscens parit peccatum, quo perfecto, mors m, 42 quia exercitatos ad supplantandum habemus inimicos, daemones scilicet, contra quos nobis, secundum apostolicam contestationem,
Abbreviated transcription (Latin):
manum applicui ad manũ ep̃i: &
uiuificauit eam. Nempe uiuebat
in mortuo gr̃a sanitatũ: & manus eiꝰ
fuit mortuȩ manui. qͦd mortuo heliseuᷤ.
Puer ille delonge uenerat: & manũ quã
pendentẽ attulerat. sanam in patriam
reportauit. Iam om̃ib rite ꝑactis. in ip-¬
so oratorio scẽ di genitͥcis mariȩ. in quo
sibi bene complacuit. malachias tradit᷑
sepulturȩ: anno ab incarnatione dñi
millesimo. centesimo. quadragesimo.
octauo: quarto nonas nouembris. Tu¬
um ẽ ihu bone depositũ qͦd nobis credi¬
tum ẽ: tuus thesaurus qui recondituᷤ
penes nos. Seruamꝰ illum resignandu
in tempore. quo reposcendũ censueris:
tantũ ut absq contubnalib suis ñ egre-¬
diatur: s quẽ habuimꝰ hospitẽ. habeamꝰ
ducem: tecum & cũ ipso parit̾ regnanteᷤ

Expanded text:
manum applicui ad manum Episcopi, et manum applicui ad manum Episcopi, et vivificavit eam. Nempe vivebat in mortuo gratia sanitatum: et manus ejus fuit mortuae manui, quod mortuo homini Elisaeus . Puer ille de longe venerat, et manum quam pendentem attulerat, sanam in patriam reportavit. Jam omnibus rite peractis, in ipso oratorio sanctae Dei genitricis Mariae, in quo sibi bene complacuit Malachias, traditur sepulturae, anno ab Incarnatione Domini millesimo centesimo quadragesimo octavo, quarto nonas novembris. Tuum est, Jesu bone, depositum, quod nobis creditum est; tuus thesaurus, qui reconditur penes nos. Servamus illum resignandum in tempore, quo reposcendum censueris: tantum ut absque contubernalibus suis non egrediatur, sed quem habuimus hospitem, habeamus ducem, tecum et cum ipso pariter regnaturi
Abbreviated transcription (Latin):
deuenit statum: cuncta gerunt᷑ ex or¬
dine: cuncta ex ratione ꝓcedunt. Et re
uera. quid rationis habet. immodera¬
tius plangere malachiã: Quasi ñ sit
p̾tiosa mors eiꝰ.qͥuasi ñ sit magis som¬
nus. quã mors: qͣsi ñ sit mortis portuͤ.
& porta uite. M alachias amicus nr̃
dormit: & ego lugeam. Luctus iste.ufu
se ñ ratione tuetur. Si dñs dedit dile¬
do suo somnũ. & talem somnũ. in qͦ¬
hereditas dñi filii merres fructꝰ uentri ᷤ:
qͦd hoꝵ uidet᷑ fletũ indicere: Ego ne fle¬
am illum: qui fletum euasit: Ille tͥpu¬
diat. ille tͥumphat. ille introductus ẽ in
gaudiũ dñi sui. & ego eum plangam:
Cupio mͥ hȩc: ñ illi inuideo. Interim
parantur exequie. offert᷑ ꝓ eo sacrificiũ:
consummant᷑ ex more omĩa cum sum¬
ma deuotione.
tabat eminus puer. cui e mortuũ
pendebat a latere brachiũ: magis illi
impedim̃to. quã usui. Quo comꝑto. in¬
nui ut accederet. Et app̾hensam aridã

Expanded text:
devenit statum: cuncta geruntur ex ordevenit statum: cuncta geruntur ex ordine, cuncta ex ratione procedunt. 691 75. Et revera quid rationis habet immoderatius plangere Malachiam, quasi non sit pretiosa mors ejus, quasi non sit magis somnus, quam mors; quasi non sit mortis portus, et porta vitae? Malachias amicus noster dormit, et ego lugeam? Luctus iste usu se, non ratione tuetur. Si Dominus dedit dilecto suo somnum, et talem somnum, in quereditas Domini, filii merces, fructus ventris, quid horum videtur fletum indicere? Egone fleam illum, qui fletum evasit? Ille tripudiat, ille triumphat, ille introductus est in gaudium Domini sui; et ego eum plangam? Cupio mihi haec, non illi invideo. Interim parantur exsequiae: offertur pro eo sacrificium; consummantur ex more omnia cum summa devotione. Stabat eminus puer, cui emortuum pendebat a latere brachium, magis illi impedimento, quam usui. Quo comperto, innui ut accederet: et apprehensam aridam
Abbreviated transcription (Latin):
Implet᷑ domꝰ. adest congregatio tota.
abbates quoq multi qͥ conuenerant:
psalmis & hymnis ce canticis sp̃ualib
ꝓsequim᷑ amicũ repatͥantem.
nno ȩtatis suȩ qͥnquagesimo qͣrto.
loco & tempore quo preelegit & p̾dixit.
felicit̾ obdormiuit in dño. Et uere ob¬
dormiuit. Uultus placidus. placidi ex¬
itus indicium fuit. Et qͥdem omniũ
ocłi fixi in eum: nemo tñ qui qͣndo
exiuit aduertere potuisset. Mortuus
uiuere. & uuens mortuus putabat᷑:
adeo nil int̾cidit. qͦd alterutrũ dister¬
minaret. Eadem uiuacitas uultus.
serenitas eadẽ: qualis apparere so¬
let in dormiente. Diceres mortẽ nil
hoꝵ tulisse: magis auxisse plurimũ.
Non ẽ mutatꝰ. s ipse mutauit om̃s.
Mirum in modum luctus & gemituᷤ
omniũ subito conquiescit: mutatur
in gaudiũ meror: planctum cantus
exeludit. Effertur: ferunt᷑ in celũ uoceᷤᷤ:
infertur oratorio abbatũ humeris. ui¬
cit fides. tͥumphat᷑ affectus: res in suũ

Expanded text:
Impletur domus: adest congregatio tota: Impletur domus: adest congregatio tota: abbates quoque multi qui convenerant. Psalmis, et hymnis, et canticis spiritualibus prosequimur amicum repatriantem. Anno aetatis suae quinquagesimo quarto, loco et tempore, quo praeelegit, et praedixit feliciter obdormivit in Domino. Et vere obdormivit. Vultus placidus placidi exitus indicium fuit. Et quidem omnium oculi fixi in eum: nemo tamen, qui quando exivit, advertere potuisset. Mortuus vivere, et vivens mortuus putabatur: adeo nil intercidit, quod alterutrum disterminaret. Eadem vivacitas vultus, serenitas eadem, qualis apparere solet in dormiente. Diceres mortem nil horum tulisse, magis auxisse plurimum. Non est mutatus, sed ipse mutavit omnes. Mirum in modum luctus et gemitus omnium subito conquiescit: mutatur in gaudium moeror, planctum cantus excludit. Effertur, feruntur in coelum voces, infertur oratorio abbatum humeris. Vicit fides, triumphat affectus, res in suum
Abbreviated transcription (Latin):
stantes: desiderio desideraui inquit
hoc pascha manducare apud uos. Gr̃as
ago suꝑne pietati: ñ sum fraudatus a
desiderio meo. Uides hominẽ securum
in morte.: & necdum mortuũ iam cer¬
tum de uita: Nec mirũ. Uidens adẽe
noctem quã expectauerat. & in ipsa
diescere sibi: quasi de nocte tumphanᷤ.
uidet᷑ insultare tenebris. & quodãmͦ
loqui. Iam ñ dicam. forsitan tenebre
conculcabunt me: quia hȩc nox illu¬
minatio mea in delitiis meis. Et blan
de consolans nos. habete inquit curam
mei: ego ur̃i si licuerit ñ obliuiscar. Li¬
cebit autẽ. Credidi in d̾m: & omĩa possi¬
bilia credenti. Amaui dm. amaui uoᷤ.
&e caritas nunquã excidit. Et suspicienᷤᷤ
in celum: ds inquit serua eos in nomi¬
tio. Deinde imponens manus singłis.
& benedicens om̃ib. pausatum ur iu¬
bet:quia ñdum uenerat hora eiꝰ. Imꝰ.
redimus circa mediũ noctis: nam ea
hora lux lucere in tenebris nuntiat᷑.

Expanded text:
stantes: « Desiderio desideravi, inquit, stantes: « Desiderio desideravi, inquit, hoc pascha manducare apud vos. Gratias ago supernae pietati: non sum fraudatus a desiderio meo. » Vides hominem securum in morte, et necdum mortuum, jam certum de vita? Nec mirum. Videns adesse noctem quam exspectaverat, et in ipsa diescere sibi; quasi de nocte triumphans, videtur insultare tenebris, et quodammodo loqui: « Jam non dicam, Forsitan tenebrae conculcabunt me, quia haec nox illuminatio mea in deliciis meis. » Et blande nos consolans: « Habete, » inquit, « curam mei; ego vestri, si licuerit, non obliviscar. Licebit autem. Credidi in Deum, et omnia possibilia credenti. Amavi Deum: amavi vos, et charitas nunquam excidit. » Et suspiciens in coelum: Deus, » inquit, « serva eos in nomitio. » Deinde imponens manus singulis, et benedicens omnibus, pausatum ire jubet, quia nondum venerat hora ejus. 74. Imus: redimus circa medium noctis: nam ea hora lux lucere in tenebris nuntiatur.
Abbreviated transcription (Latin):
scͥptum ẽ. Cogitatio hominis confite¬
bitur tͥ: &e reliquie cogitationis diem
festum agent tͥ. Deficiente illi corporiᷤˢ
instrum̃to. silente organo oris. offitio
uocis cessante: reliquũ ẽ. ut m̃tis iu¬
bilo sollemnizet. Quid in sollemniret
sc̃s : qui scõꝵ ducit᷑ ad sollemnitatẽꝰ
Exhibet illis. qͦd mox sibi debebit᷑. Ad¬
huc modicũ: & ipse unus ex ipsis est.
Sub noctis crepusculo cum iam utcũ¬
q diei a nobis expleta celebritas font
Malachias appropiauerat ñ crepus¬
culo s aurorȩ. Annon illi aurora. eui
nox p̾cessit. dies autẽ appiopinqua¬
uit: Itaq febre inualescente. cpit
ex intimis ardens ꝑ om̃e corpꝰ erũꝑe
sudor: ut quodãmͦ transiens ꝑ ignẽ
& aquã educeret᷑ in refrigeriũ. Iam des¬
ꝑatur de uita eius: iam quisq suum
iudieiũ rep̃hendit: iam nulli dubiũ
malachie sententiã p̾ualere. Uocam᷑.
adsumus. & ille ocłos leuans in circũ¬

Expanded text:
scriptum est: Cogitatio hominis confitescriptum est: Cogitatio hominis confitebitur tibi, et reliquiae cogitationis diem festum agent tibi . Deficiente illi corporis instrumento, silente organo oris, officio vocis cessante, reliquum est ut mentis jubilo solemnizet. Quidni solemnizet sanctus, qui sanctorum ducitur ad solemnitatem? Exhibet illis, quod mox sibi debebitur. Adhuc modicum, et ipse unus ex illis est. 73. Sub noctis crepusculo, cum jam utcumque diei a nobis expleta celebritas foret, Malachias appropinquaverat, non crepusculo, sed aurorae. An non illi aurora, cui nox praecessit, dies autem appropinquavit? Itaque febre invalescente, coepit ex intimis ardens per omne corpus erumpere sudor, ut quodammodo transiens per ignem et aquam, educeretur in refrigerium. Jam desperatur de vita ejus, jam quisque suum judicium reprehendit, jam nulli dubium, Malachiae sententiam praevalere. Vocamur: adsumus. Et ille oculos levans in circum
Abbreviated transcription (Latin):
tuus apparebat. iuuenti similior.
ucurrimꝰ usq huc. s mͦ heremꝰ: qͥa
malachias cursum consummauit.
Stat ille: de nos parit̾ stamꝰ cũ eo. Alio¬
quin.quis libent̾ currat ad mortẽ: Pre¬
sertim tuam pat̾ sc̃e quis referre possit:
quis uelit audire. Attam̃ dileximꝰ nos
in uita: in morte ñ separabimͣ. fr̃s non
relinquamꝰ in morte: quẽ in uira ꝓse¬
quiti sumꝰ. Ab ulteriori scotia usq huc
cucurrit ille ad mortẽ: eamꝰ & nos. et
moriam cum eo. Oportet oportet dice¬
re: quã cernere necesse fuit. Ad est
omniũ sc̃oꝵ clara uͥq celebritas: sed
uixta ueterẽ sententiã. musica in lu¬
ctu. importuna narratio ẽ. Adsumꝰ.
canimꝰ uł inuiti. flendo cantamus.
&e cantando flemus: Malachias & si
ñ cantat. ñ plorat tam̃. Quid enĩ plo¬
ret: qui appropinquat ad gaudium:
Nobis qui relinquim᷑. relinquit᷑ luctꝰ.
solus malachias festum facit. Quod
enĩ ñ potest corpore. facit mente: siẽ

Expanded text:
tuus apparebat, viventi similior. 72. tuus apparebat, viventi similior. 72. Cucurrimus usque huc: sed modo haeremus, quia Malachias cursum consummavit. Stat ille, et nos pariter 690 stamus cum eo. Alioquin quis libenter currat ad mortem? praesertim tuam, pater sancte, quis referre possit? quis velit audire? Attamen dileximus nos in vita; in morte non separabimur. Fratres, non relinquamus in morte, quem in vita prosecuti sumus. Ab ulteriori Scotia usque huc cucurrit ille ad mortem: eamus et nos, et moriamur cum eo. Oportet, oportet dicere, quam cernere necesse fuit. Adest Omnium Sanctorum clara ubique celebritas; sed juxta veterem sententiam, Musica in luctu importuna narratio est . Adsumus, canimus vel inviti. Flendo cantamus, et cantando flemus. Malachias etsi non cantat, non plorat tamen: Quid enim ploret, qui appropinquat ad gaudium? Nobis, qui relinquimur, relinquitur luctus: solus Malachias festum facit. Quod enim non potest corpore, facit mente, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
dunt᷑. Nec longe aberat dies ipsa: cum
talia loqueret᷑. Interea iubet se sacro
oleo ungi. Exeunte conuentu fr̃m ut
sollemnnt̾ fieret: ñ sustinuit ut ad se
ascenderent: ipse descendit ad eos. Iace¬
bat siqͥdem in solario: domo suꝑiori.
Ungitur. &e sumpto uiatico. frm seora¬
tionib. & fr̃s cõmendans do: ad lectũ
reuertit᷑. Alto de solio descendebat pe¬
dib suisͥ & rursum nichilominꝰ suis
pedib ascendebat: & dicebat mortem
ẽẽ in ianuis. Quis hunc hominẽ crede¬
ret moriturũ: Solus ipse. & ds: id scire
poterant. Non uultꝰ pallidior: ñ maci¬
lentior uidebat᷑. Non rugata frons. ñ
reconditi ocłi. ñ nares extenuatȩ. non
contracta labia. ñ adusti dentes. non
collum exesum &e gracile: ñ curui hu¬
meri. ñ caro exinanita in corpore reli¬
quo. Hȩc erat gr̃a corporis eiꝰ. & hȩc gła
uultus eiꝰ. quȩ ñ euacuat᷑. ne in morte
qͥdem. Talis quoad uixit: talis &e mor¬

Expanded text:
duntur » Nec longe aberat dies ipsa, cum duntur » Nec longe aberat dies ipsa, cum talia loqueretur. Interea jubet se sacro oleo ungi. Exeunte conventu fratrum ut solemniter fieret, non sustinuit ut ad se ascenderent: ipse descendit ad eos. Jacebat siquidem in solario domus superioris. Ungitur, et sumpto Viatico, fratrum se orationibus, et fratres commendans Deo, ad lectum revertitur. Alto de solario descendebat pedibus suis, et rursum nihilominus suis pedibus ascendebat: et dicebat mortem esse in januis. Quis hunc hominem crederet moriturum? Solus ipse, et Deus id scire poterant. Non vultus pallidior, non macilentior videbatur; non rugata frons, non reconditi oculi, non nares extenuatae, non contracta labia, non adusti dentes, non collum exesum et gracile, non curvi humeri, non caro exinanita in corpore reliquo. Haec erat gratia corporis ejus, et haec gloria vultus ejus, quae non evacuatur, ne in morte quidem. Talis quoad vixit, talis et mor
Abbreviated transcription (Latin):
reportaret. Assistere om̃s: om̃s solliciti
erant cira frequens minst̾ium: medi¬
cam̃ta ꝑ quirere adhibere fom̃ta: urge¬
re sepius ad gustandum. Ad quos ille.
sine causa inquit hec: s caritate ur̃i
facio quicqͥd iniungitis. Sciebat enĩim¬
rent dicentes. ñ oportere diffidere de
uita. nec enim signa mortis in eo ali¬
qua apparerent: oportet inqͥt hoc an¬
no malachiã exire de corpore. Et infert.
Ecce appropinquat dies: quẽ ut opti¬
me nostis. optaui semꝑ ipsum fore di¬
em resolutionis mex̧. Scio cui credidi.
& certꝰ sum: ñ fraudabor reliquo desi¬
derii mei. qui partẽ iam teneo. Qui me
sua miscdłia ꝑduxit ad locum quem
petii: t̾minũ quẽ eque uolui ñ negabit.
Quod ad hoc corpusculũ attinet. hie
requies meaͥ qͦd ad animã dñs ꝓuide¬
bit.: qui saluos facit sꝑantes in se. N ec
parũ spei repositũ mͥ in die illa: qua
mortins tanta a uiuis beneficia impen¬

Expanded text:
reportaret. Assistere omnes, omnes solliciti reportaret. Assistere omnes, omnes solliciti erant circa frequens ministerium: medicamenta perquirere, adhibere fomenta, urgere saepius ad gustandum. Ad quos ille: « Sine causa, » inquit « haec sed charitate vestri facio quidquid injungitis. » Sciebat enim imrent dicentes, non oportere diffidere de vita; nec enim signa mortis in eo aliqua apparerent: « Oportet, » inquit, « hoc anno Malachiam exire de corpore. » Et infert: « Ecce appropinquat dies, quem, ut optime nostis, optavi semper ipsum fore diem resolutionis meae. Scio cui credidi, et certus sum; non fraudabor reliquo desiderii mei, qui partem jam teneo. Qui me sua misericordia perduxit ad locum quem petii, terminum quem aeque volui, non negabit. Quod ad hoc corpusculum attinet, hic requies mea: quod ad animam, Dominus providebit, qui salvos facit sperantes in se. Nec parum spei repositum mihi in die illa, qua mortuis tanta a vivis beneficia impen
Abbreviated transcription (Latin):
Nempe hylarem. nempe affabilẽ ꝑ egri¬
nus nr̃ omib se p̾bebat: omĩb incre¬
dibilit̾ gratum. Quã bonũ & quam
iocundum agebat hospitẽ apud eos.
quos minirũ uidere uenerat a finib
terre: ñ auditurꝰ salomonẽ. s exhibitii¬
rus. Deniq audiuimꝰ sapientiam eiꝰ:
teniunꝰ p̾sentiam eiꝰ & tenemus. Iam
quatuor aut quinq dies huiꝰ nr̃e sol¬
lempnitatis defluxerant: cũ ecce die sol¬
lemni beati luce eugłistȩ. missa in con¬
uentu sua illa scã deuotione celebrata:
febre correptꝰ lecto decubuit: &e nos cũ
illo om̃s. Extrema gaudii nr̃i meror
occupat: moderatior tam̃ qͦd lenior in¬
terim febris eẽ uideret᷑. Uideres discur¬
rere fr̃s: dandi auidos. uł accipiendi.
Cui ñ dulce uidere illum: cui ñ dulciꝰ
ministrare illi: Utrumq suaue: utrũ¬
q salutare. Et humaniratis erat. p̾bere
obsequiũ: & ꝓfectus cuiq sui cũ gr̃am

Expanded text:
Nempe hilarem, nempe affabilem peregriNempe hilarem, nempe affabilem peregrinus noster omnibus se praebebat, omnibus incredibiliter gratum. Quam bonum, et quam jucundum agebat hospitem apud eos, quos nimirum videre venerat a finibus terrae, non auditurus Salomonem, sed exhibiturus! Denique audivimus sapientiam ejus, tenuimus praesentiam ejus, et tenemus. Jam quatuor aut quinque dies hujus nostrae solemnitatis defluxerant, cum ecce die solemni beati Lucae evangelistae, Missa in conventu sua illa sancta devotione celebrata, febre correptus, lecto decubuit: et nos cum illo omnes. Extrema gaudii nostri moeror occupat, moderatior tamen, quod levior interim febris esse videretur. Videres discurrere fratres, dandi avidos, vel accipiendi. Cui non dulce videre illum? cui non dulcius ministrare illi? Utrumque suave, utrumque salutare. Et humanitatis erat praebere obsequium, et profectus cuique sui, cum gratiam
Abbreviated transcription (Latin):
qͥdem impedim̃tũ &e si fuit contrariũ
malachiȩ uoluntati: s ñ uoto. Dolebat
differri a desiderio suo. nesciens magis
ꝑ hoc impletũ iri. Nam si incontinen¬
ti transiret. oportebat transire etiã cla-¬
ramuallem: ut summũ pontificẽ seqͤ¬
retur. Iam enim abierat: &e erat romȩ.
aut ꝓpe romam. Nunc uͦ int̾cidente
dilatione factum ẽut tardius trans¬
fietans ad locum &e horam scĩssimi
sui obitus. oportune occurreret.
dente ueniens uisitans nos oriens ex alto
Oquantũ nr̃e clareualli irradians.
sol ille claritatis adauxit: quã iocun¬
dus ad enis introitũ dies festus illuxit
tremulus ac debilis mox ipse occurri.
Quam letus in oscula rui: quã lȩtis
brachiis missam celitus mͥamplexatuᷤ
sum grãm. Quã alacri uultu &e ani¬
mo. mi pat̾ introduxi te in domũ ma¬
tͥs mee: &e in cubiculum genitͥcis meȩ.
Quam festiuos deinde duxi tecũ dies:
s paueos. Quid uͦ ille uicissim nobis:

Expanded text:
quidem impedimentum, etsi fuit contrarium quidem impedimentum, etsi fuit contrarium Malachiae voluntati, sed non voto. Dolebat differri a desiderio suo, nesciens magis per hoc impletum iri. Nam si incontinenti transisset, oportebat transire etiam Claram-Vallem, ut summum Pontificem sequeretur. Jam enim abierat, et erat Romae, aut prope Romam. Nunc vero intercedente dilatione factum est ut tardius transfretans, ad locum et horam sanctissimi sui obitus opportune occurreret. dente veniens, visitans nos Oriens ex alto. O quantum nostrae Clarae Valli irradians sol ille claritatis adauxit! quam jucundus ad ejus introitum dies festus illuxit tremulus licet ac debilis, mox ipse occurri! quam laetus in oscula rui! quam laetis brachiis missam mihi coelitus amplexatus sum gratiam! quam alacri vultu et animo, mi pater, introduxi te in domum matris meae, et in cubiculum genitricis meae! Quam festivos deinde tecum duxi dies, sed paucos! Quid vero ille vicissim nobis?
Abbreviated transcription (Latin):
bate: nam secum ad hoc ipsum eos ad¬
duxerat: uale dicens eis ꝓfectus ẽ. Et
cum transiret. occurrit ei rex dauid:
a quo susceptꝰ cum gaudio. & retentuᷤ
ꝑ aliquot dies. multaq oꝑatꝰ placita
deo. inchoatum repetit iter. Et ꝑtran¬
siens scotiã. in ipso introitu angliȩ di¬
uertit ad eccłiam gisiburnensem. uͥ
habitant uiri religiosi canonicã ducẽ¬
tes uitã: ab antiquo familiares ei. ꝓ
fua religiositate & honestate.
Bi adducta ẽ ad eum mulier patienᷤ
morbum. quẽ cancrũ uulgo appellant.
ipso horrendum uisu: & fanauit eam.
Nam uͥ aqua cui benedixit. asꝑsa st̃
ulcerũ loca. dolorem ñ sentit. Die uͦ se¬
quenti: uix ulcera apparebant. Abi¬
ens inde. ad mare uenit: s negat᷑ tran¬
situs. Causa ni fallor fuit. orta simultaᷤᷤ
quedam int̾ summũ pontificẽ ce regẽ
anglie: quo rex nescio qͥd mali suspica¬
retur de bono illo homine.si transiret.
slam neq alios ep̃os transire sinebat. Qd̾

Expanded text:
bate nam secum ad hoc ipsum eos adbate nam secum ad hoc ipsum eos adduxerat, valedicens eis, profectus est. 69. Et cum transiret, occurrit ei rex David, a quo susceptus est cum gaudio, et retentus per aliquot dies: multaque operatus placita Deo, inchoatum repetit iter. Et pertransiens Scotiam, in ipso introitu Angliae divertit ad ecclesiam Gisiburnensem, ubi habitant viri religiosi, canonicam ducentes vitam, ab antiquo familiares ei pro sua religione et honestate. Ibi adducta est ad eum mulier patiens morbum, quem cancrum vulgo appellant, ipso horrendum visu; et sanavit eam. Nam ubi aqua, cui benedixit, aspersa sunt ulcerum loca, dolorem non sensit. Die vero sequenti vix ulcera apparebant. Abiens inde, ad mare venit; sed negatur transitus. Causa, ni fallor, fuit orta simultas quaedam inter summum pontificem et regem Angliae, quod rex nescio quid mali suspicaretur de bono illo homine, si transiret: nam neque alios episcopos transire sinebat. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
exiret ñ inueniens. Angustiȩ undiq:
dum nil occurreret ab alterutro tutũ
ꝑiculoͬ uoti uidelicer. aut pmissi. Uisũ
ẽ tandem id potiꝰ eligendum. qͦd in p̾sen¬
tiarum plus urget: reliquũ suꝑne cõ-¬
mittendum dispositioni. Annuit tͥstiᷤ
qͥdem: s magis illos noluit contͥstare.
Et respondens eisut uolunt: ascendit
nauẽ. Et cum iam fere mediũ equoreũ
ꝑegissent: subito contrariꝰ uentꝰ nauẽ
repellit. & reducit in t̾ram hyberniȩ.
Descendens de nauian ipso portu in qua¬
dam sua ȩccłia ꝑ noctauit. Et lȩtus gr̃as¬
egit diuinȩ consilio ꝓuidentie: quo
factum est.ut iam fecerit satis ꝓ sua
ꝓmissione. Mane uͦ intrans nauem.
ipsa die ꝓspero cursu transfretauit:
&e uenit in scotiam. Die tercia ꝑuenit
ad locum qui uiride stagnũ dicitur.:
quẽ fecerat p̾parari ut ibi statueret
abbatiã. Et relicto illic de filiis sus
fr̃ib nrĩs. monachoꝵ conuentu & ab¬

Expanded text:
exiret non inveniens. Augustiae undique, exiret non inveniens. Augustiae undique, dum nil occurreret ab alterutro tutum periculo, voti videlicet, aut promissi. Visum est tandem id potius eligendum, quod in praesentiarum plus urgeret, reliquum supernae committendum dispositioni. Annuit tristis quidem; sed magis illos noluit contristare: et spondens eis, ut volunt, ascendit navem. Et cum jam fere medium iter aequoreum peregissent, subito contrarius ventus navem repellit, et reducit in terram Hiberniae. Descendens de navi, in ipso portu in quadam sua ecclesia pernoctavit. Et laetus, graegit divinae consilio providentiae, quo factum est ut jam fecerit satis pro sua promissione. Mane vero intrans navem, ipsa die prospero cursu transfretavit, et venit in Scotiam. Die tertia pervenit ad locum qui Viride-Stagnum dicitur: quem fecerat praeparari, ut ibi statueret abbatiam. Et relicto illic de filiis suis, fratribus nostris, monachorum conventu et ab
Abbreviated transcription (Latin):
tur: His uerbis & lacrimis filii. flebat
enim. pat̾na uiscera concussa sunt: &e¬
amplexatꝰ ẽ eum blandiendo. Imp̾s¬
soq pectori eius signo crucis. certꝰ esto
inquit. te eiꝰmodi nil passurum. donec
redeam. Erat autẽ epilenticꝰ. & cadebat
frequent᷑: ita ut int̾dum ñ semel. s sepiꝰ
pateret᷑ in die. Hoc iam ꝑsex annos mor¬
bo horrido laborabat: s ad uerbum ma¬
lachiȩ ꝑfecte conualuit. Ab illa hora
nil tale ꝑpessus ẽ: nil tale ut confidimꝰ
deinceps ꝑpessurꝰ quia malachias dein¬
ceps rediturꝰ ñ ẽ. In ipso ascensu nauis
accedunt duo. ex his qui illi familiariꝰ
adherebant: audentes & petentes ali¬
quid ab eo. Quib ille. Quid uultis: Non
dicimus inquiunt: nͥ spondeas te datu¬
rum. Spondet. Et illi. Uolumus nob̾
certo ꝓmitti a tua dignatione: te in hy¬
b̾niam incolumem reu̾surũ. Instare ce
cȩteri om̃s. Tum ille parumꝑ delibe¬
rans. pͥmo penitere qͦd se alligasset. qua

Expanded text:
tur? » His verbis et lacrymis filii flebat tur? » His verbis et lacrymis filii flebat enim paterna viscera concussa sunt, eamplexatus est eum blandiendo, impressoque pectori ejus signo crucis: « Certus esto, » inquit, « te ejusmodi nil passurum, donec redeam. » Erat autem epilepticus, et cadebat frequenter, ita ut interdum non semel, sed saepius pateretur in die. Hoc jam per sex annos morbo horrido laborabat: sed ad verbum Malachiae perfecte convaluit. Ab illa hora nil tale perpessus est; nil tale, ut confidimus, deinceps perpessurus, quia Malachias deinceps rediturus non est. 68. In ipso ascensu navis accedunt duo ex his, qui illi familiarius adhaerebant, audentes et petentes aliquid ab eo. Quibus ille: « Quid vultis? Non dicimus, » inquiunt, « nisi spondeas te daturum. » Spondet. Et illi: « Volumus nobis certo promitti a tua dignatione, te in Hiberniam incolumem reversurum. » Instare et caeteri omnes. Tum ille parumper deliberans, poenitere primo quod se alligasset, qua
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfessione. Magis uͦ qͦd suȩ clareuallis
sp̃alis filius extitisset: nec timeri apd̾
illum se ullam sustinere difficultatẽ.
Itaq conuocant᷑ ep̃i. conciliũ cogitur.
tractata tͥduo quȩ tempori imminẽ¬
rent: die quarto aꝑitur consiliũ de
palleo requirendo. Placet: s si ꝑ alium
requirat᷑. Tam̃ quia breuior uia. & ob
hoc tolerabilior peregrinatio uideret᷑:
ñ fuit qui eiꝰ obuiare p̾sumeret consilio.
&e uoluntati. Et malachias soluto ꝯ¬
cilio: arripit iter. Prosequunt᷑ eum
qui conuenerant fr̃s usq ad litus: ñ
multi tam̃. ipso nimirũ ꝓhibente.
Ad quẽ unus illoꝵ catholicꝰ nomine.
flebili uoce & uultu. heu tu abis in¬
quit: &e in quanta pene cotidiana ue¬
xatione me deseris. ñ ignoras: nec fers
opem misertus mei: Si ego dignꝰ qui
patiar. fr̃s qͥd peccauerunt: qui uix diẽ.
noctemue ullama tam laboriosa cura
& custodia mei. feriatam habere sinun¬

Expanded text:
professione: magis vero, quod suae Clarae-Vallis professione: magis vero, quod suae Clarae-Vallis specialis filius exstitisset, nec timeret apud illum se ullam sustinere difficultatem. Itaque convocantur episcopi, concilium cogitur; tractata triduo, quae tempori imminerent - die quarto aperitur consilium de pallio requirendo. Placet, sed si per alium requiratur. Tamen quia brevior via, et ob hoc tolerabilior peregrinatio videretur, non fuit qui ejus obviare praesumeret consilio et voluntati. 688 Et Malachias, soluto concilio, arripit iter. Prosequuntur eum, qui convenerant fratres, usque ad littus, non multi tamen, ipso nimirum prohibente. Ad quem unus illorum, Catholicus nomine, flebili voce et vultu: « Heu, tu abis, » inquit, « et in quanta pene quotidiana vexatione me deseris, non ignoras, nec fers opem misertus mei! Si ego dignus qui patiar, fratres quid peccaverunt, qui vix diem, noctemve ullam a tam laboriosa cura et custodia mei feriatam habere sinun
Abbreviated transcription (Latin):
ñ respondet. Instantib illis. si hinc mi¬
groinquit: nusquã libentius. qͣm un¬
de una cum nr̃o apło resurg̾e possim.
Dicebat autẽ scm̃ patͥcium. Si ꝑegͥnari
oportet. & ita ꝑmittit d̾s: clarãuallẽ
delegi. Requisitꝰ item de tempore: di
sic uidimus: de loco parit. & de die. Bi¬
camus parit᷑ breuiter quo oedie istud.
quaue occasione ꝓuenerit.
gre satis ferebat hyb̾niam usq ad¬
hũc palleo caruisse. utpote emulator
sacramentoꝵ: quoꝵ ne uno quolibet
gentẽ suam uellet omĩno fraudari. Et
recordatus sibi a papa innocentio fuis¬
se ꝓmissum: inde magis tristari. quod
dum adhuc ille suꝑfuit. ñ fuit missũ
ꝓ eo. Et nactus occasionẽ qͦd papa euge¬
nius summã regiminis teneret. & eo tẽ¬
poriᷤ usq in frantiã appropiasse nunti¬
aretur: oportunitatẽ requirendi se in¬
uenisse gauisus ẽ. P resumebat autẽ de
illo. utiq uiro tali: & de tali assũpto

Expanded text:
non respondet. Instantibus illis: « Si hinc minon respondet. Instantibus illis: « Si hinc migro, » inquit, « nusquam libentius, quam unde una cum nostro Apostolo resurgere possim. » Dicebat autem sanctum Patricium. « Si peregrinari oportet, et ita permittit Deus, Claram-Vallem delegi. » Requisitus item de tempore, diesic vidimus de loco pariter, et de die. Dicamus breviter, quo ordine istud, quave occasione provenerit. Aegre satis ferebat, Hiberniam usque adhuc pallio caruisse, utpote aemulator sacramentorum: quorum ne uno quolibet gentem suam vellet omnino fraudari. Et recordatus sibi a papa Innocentio fuisse promissum; inde magis tristari, quod dum adhuc ille superfuit, non fuit missum pro eo. Et nactus occasionem, quod papa Eugenius summam regiminis teneret, et eo temporis usque in Franciam appropiasse nuntiaretur, opportunitatem requirendi se invenisse gavisus est. Praesumebat autem de illo, utique viro tali, et de tali assumpto
Abbreviated transcription (Latin):
ritis fuit: qui tam multꝰ in signis exti¬
tit. & in rarirate tanta. Quo enĩ anti¬
quoꝵ genere miraculoꝵ. malach is
ñ claruit: Si bene adu̾timꝰ pauca ip¬
sa quȩ dicta sunt: ñ ꝓpħia defuit illi.
ñ reuelatio. ñ ultio impioꝵ: ñ gracia
sanitatũ: ñ mutatiomentiũ. ñ deniq
mortuoꝵ suscitatio. Pom̃ia benedictus
ds̃. qui sic amauit ce ornauit eum:. qui
& magnificauit eum in conspectu re¬
gum: & dedit illi coronam głȩ. A mor
ꝓbatur in meritis: ornatus insignis.
magnificatio in ultione immicoꝵ
glificatio in p̾mioꝵ retͥbutione. Ha¬
bes diligẽs lector in malachia meo qͥd
mueris: habes &e quid imiteris: nunc
iam quid tͥ ex hissperandum sit. studi-¬
osus attende. Nam finis horum: pre¬
ciosa mors est:¬
Perrunctatꝰ aliquando quoe nam in
loco si optio detur. extremũ malit ag̾e
diem. de hoc siqͥdem fr̃s querebant int̾
se.quẽ sibi quisq diligeret: cunctat᷑ &e

Expanded text:
ritis fuit, qui tam multus in signis exstiritis fuit, qui tam multus in signis exstitit, et in raritate tanta. Quo enim antiquorum genere miraculorum Malachias non claruit? Si bene advertimus pauca ipsa quae dicta sunt, non prophetia defuit illi, non revelatio, non ultio impiorum, non gratia sanitatum, non mutatio mentium, non denique mortuorum suscitatio. Per omnia benedictus Deus, qui sic amavit et ornavit eum: qui et magnificavit eum in conspectu regum, et dedit illi coronam gloriae. Amor probatur in meritis, ornatus in signis, magnificatio in ultione inimicorum, glorificatio in praemiorum retributione. Habes, diligens lector, in Malachia quid mireris, habes et quid imiteris. Nunc jam quid tibi ex his sperandum sit, studiosus attende. Nam finis horum, pretiosa mors estPercunctatus aliquando, quonam in loco, si optio detur, extremum malit agere diem de hoc siquidem fratres quaerebant inter se, quem sibi quisque deligeret, cunctatur, et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓdere qͦd uidisset: quoad uiueret ipse.
Iliqͣndo cum in ardinacha eẽt cũ
quodam coep̃o suo de nocte surgens cȩ¬
pit memorias scoꝵ. que in cimiterio sc̃i¬
patricii multȩ sunt: orando lustrare.
Et ecce.unum de altarib subito arde¬
re conspiciunt. Ambo enĩ uiderunt
uisionẽ hanc magnã: & ambo mira¬
ti sunt. Et malachias intelligens sig¬
num ẽẽ magni meriti illiꝰ. uł illoꝵ
quoꝵ sub altari illo corpora requiesce¬
rent:currens & se mediis immergens
flammis expansis brachiis sacram am¬
plexatus est aram. Quid ibi fecerit. qͥd¬
ue senserit. nemo qͥ sciat: s qͦd ampliꝰ
solito cȩlesti igne suecensus ex illo ig¬
ne exierit. fr̃m qui cũ eo tunc erant.
reor neminẽ eẽ qui nesciat:
ec dicta sunt. pauca qͥdem de pluri¬
b: s multa ꝓ tempore. Non enĩ signoꝵ
tempora hȩc: scđm illud. signa nr̃a ñ
uidimus. iam ñ ẽ ꝓpħa. Unde satis ap¬
paret. malachias meus quantꝰ in me¬

Expanded text:
prodere quod vidisset, quoad viveret ipse. prodere quod vidisset, quoad viveret ipse. Aliquando cum in Ardmacha esset cum quodam coepiscopo suo, de nocte surgens, coepit memorias sanctorum, quae in coemeterio Sancti-Patricii multae sunt, orando lustrare: et ecce unum de altaribus subito ardere conspiciunt. Ambo enim viderunt visionem hanc magnam, et ambo mirati sunt. At Malachias intelligens signum esse magni meriti illius, vel illorum, quorum sub altari illo corpora requiescerent, currens, et se mediis immergens flammis, expansis brachiis sacram amplexatus est aram. Quid ibi fecerit, quidve senserit, nemo qui sciat: sed quod amplius solito, coelesti igne succensus ex illo igne exierit, fratrum qui cum eo tunc erant, reor neminem esse qui nesciat. 66. Haec dicta sunt, pauca quidem de pluribus, sed multa pro tempore. Non enim signorum tempora haec, secundum illud: Signa non vidimus; jam non est propheta . Unde satis apparet, Malachias meus quantus in me
Abbreviated transcription (Latin):
nocte ipsa. Cui iniungens penitentiã:
ñ debueras inquit hodie ministrasse:
s uerecunde te subtrahere sacris. & de¬
ferre tantis tamq diuinis mysterris:
ut hac humilitate purgatus. dignius
exinde ministrares:
tem alia uice sacrificante illo ce orante
hora sacrificii. ea qͥdem scĩtate &e purita¬
te cordis. qua solitus erat: astanti diaco¬
no uisa ẽ columba intrare ꝑ fenestrã.
in claritate magna. Ea sacerdos ꝑfun¬
ditur totus: ea subobscurior basilica to¬
ta refulget. Columba uͦ aliquã diu cir¬
cumuolitans: tande residet suꝑ crucẽ.
ante faciem sacerdotis. Obstupuit dia¬
conus.cͬe pauens tum ꝓ luminis tũ pro
uolucris nouitate. qͦd illa sit rara auis
in terra: cecidit suꝑ faciem suam: & uix
palpitans sese erigere ausus ẽ. uł qͣn¬
do officii sui necessitaᷤ postulauit. Ptꝰ
missam seoesum conuentꝰ a malachia.
sub ꝑicło uitȩ iubet᷑. nullatenꝰ secretũ

Expanded text:
nocte ipsa. Cui injungens poenitentiam: « nocte ipsa. Cui injungens poenitentiam: « Non debueras, » inquit, « hodie ministrasse; sed verecunde te subtrahere sacris, et deferre tantis tamque divinis mysteriis, ut hac humilitate purgatus, dignius exinde ministrares. » Item alia vice sacrificante illo, et orante hora sacrificii, ea quidem sanctitate et puritate cordis, qua solitus erat, astanti diacono visa est columba intrare per fenestram in claritate magna. Ea sacerdos perfunditur totus, ea subobscurior basilica tota refulget. Columba vero aliquandiu circumvolitans, tandem residet super crucem ante faciem sacerdotis. Obstupuit 687 diaconus; et pavens tum pro luminis, tum pro volucris novitate, quod illa sit rara avis in terra, cecidit super faciem suam, et vix palpitans, sese erigere ausus est, vel quando officii sui necessitas postulavit. Post Missam seorsum conventus a Malachia, sub periculo vitae jubetur nullatenus secretum
Abbreviated transcription (Latin):
de illo. Die autẽ t̾cia: en ille cum uiro
qͦdam nobili dño suo. Qui apiens uo¬
tum &e desideriũ iuuenis rogabat ut
a se cõmendatũ reciꝑe dignaret᷑: & ha¬
bere de cȩtero int̾ suos. Et malachias
agnoscens eum: ñ est opus inquit. ut
quẽ iam ds cõm̃dauit. homo cõm̃det.
App̾hensumq manu sua tradidit ab¬
bati congano nr̃o. &e ille frĩb. Ipse uero
iuuenis adhuc nnfallor uiuens. pͥmus
conu̾sus laicus suriensis monasterii:
testimoniũ habet ab om̃ib. qͦd sc̃e con¬
u̾setur int̾ fr̃s scd̾m ordinẽ cistsiensem.
Et cognouerunt discipuli.: etiam in hoc
solum autẽ: s & in eo qͦd subiuncturi
um sacram̃ta offerret. & appropias¬
set ei diaconus facturus aliquid ꝓ offitio
suo. intiutꝰ eum sacerdos ingemuit. qͦd
sensisset penes illum latere. qͦd ñ conue¬
niret. Peracto sacrificio. secreto ꝑcun¬
ctatus de conscientia sua. confessus ẽ.
&e ñ negauit. illisum sibi ꝑ somnium

Expanded text:
de illo. Die autem tertia, en ille cum viro de illo. Die autem tertia, en ille cum viro quodam nobili, domino suo: qui aperiens votum et desiderium juvenis, rogabat, ut a se commendatum recipere dignaretur, et habere de caetero inter suos. Et Malachias agnoscens eum: « Non est opus, » inquit, « ut quem jam Deus commendavit, homo commendet. » Apprehensumque manu sua tradidit abbati Congano nostro, et ille fratribus. Ipse vero juvenis, adhuc ni fallor vivens primus Conversus laicus Suriensis monasterii, testimonium habet ab omnibus, quod sancte conversetur inter fratres secundum ordinem Cisterciensem. Et cognoverunt discipuli, etiam in hoc solum autem, sed et in eo, quod subjuncturi Cum Sacramenta offerret, et appropiasset ei diaconus, facturus aliquid pro officio suo, intuitus eum sacerdos, ingemuit, quod sensisset penes illum latere quod non conveniret. Peracto sacrificio, secreto percunctatus de conscientia sua, confessus est, et non negavit illusum sibi per somnium
Abbreviated transcription (Latin):
attente notauit de loco & modo &e qua¬
litate. tanta diligentia obseruauit. ut
ꝑacto tempore factũ uiso simillimũ
appareret: acsi ce sibi cũ moyse dictum
audierit. Uide ut omĩa facias scdm
exemplar: qͦd tͥ ostensum ẽ in monte.
odem uisionis genere. id quoq qͦd
in saballino situm ẽ. ante quã fieret
p̾ostensum est illi: ñ mͦ oratoriũ. s ce
monast̾i̾um totum:
ranseunte illo ꝑ quandã ciuitatẽ.
& multitudine magna concurrente
ad eum: casu uidit iuuenẽ int̾alios
uidendi securiosum. Ascenderat la¬
pidem. & stans suꝑ summos articulo ᷤ
extento collo. oculis & animo intendeis
in eum: quenda illi de nouo zacheum
exhibebat. Nec latuit malachiã sc̃õ qͥ¬
dem sp̃u reuelante. uere illũ uenisse
in sp̃u & uirtute zachei. dissimulauit
tunc tam̃: tacitusq ꝑtransiit. Cȩterũ
in hospitio nocte ipsa narrauit fr̃ib
quomͦ illum uidisset: & qͥd p̾uidisset

Expanded text:
attente notavit de loco, et modo, et quaattente notavit de loco, et modo, et qualitate, tanta diligentia observavit, ut peracto opere, factum viso similimum appareret, ac si et sibi cum Moyse dictum audierit: Vide, ut omnia facias secundum exemplar quod tibi ostensum est in monte . Eodem visionis genere id quoque, quod in Saballino situm est, antequam fieret, praeostensum est illi, non modo oratorium, sed et monasterium totum. ranseunte illo per quamdam civitatem, et multitudine magna concurrente ad eum, casu vidit juvenem inter alios videndi se curiosum. Ascenderat lapidem, et stans super summos articulos, extento collo, oculis et animo intendens in eum, quemdam illi de novo Zacchaeum exhibebat. Nec latuit Malachiam, sancto quidem Spiritu revelante, vere illum venisse in spiritu et virtute Zacchaei . Dissimulavit tunc tamen, tacitusque pertransiit. Caeterum in hospitio nocte ipsa narravit fratribus quomodo illum vidisset, et quid praevidisset
Abbreviated transcription (Latin):
nitudo eiꝰ. Inde ẽ qͦd malachias reꝑtoᷤᷤ
argenteos multos ñ reposuit.s exposu¬
it. Nam totum munus di: in d̃i opus
iubet expendi. Non suas ñ suoꝵ con¬
siderat necessitates: s iactat cogitatum
suum in dño: ad quẽ utiq recurrendy
ñ dubitat. quotiens necessitas postula
Uec dubiũ ddi opus eẽ: quod Frit.¬
deo reuelante malachias preuidit. Con¬
tulerat pͥmum cum fratͥb de oꝑe illo:
& multi pro inopia minus libenter as¬
sentiebant. Inde anxiꝰ dubiꝰq qͥd ag̾et:
cȩpit int̾ orandũ uehem̃ter inquire¬
re quenã foret uoluntas di. Et die qͣ¬
dam de uia regredienscũ iam loco ap¬
ꝓpiaret ꝓsperit eminꝰ. de ecce oratoriũ
apparuit. magnũ. lapideũ. & pulchrũ
ualde. Et intuens diligent̾ sitũ formã.
& compositionẽ. cum fidutia arripit
opus: priꝰ qͣͥdem indicata uisione seni¬
orib frĩb paucis tam̃. Sane totũ quod

Expanded text:
nitudo ejus . Inde est, quod Malachias repertos nitudo ejus . Inde est, quod Malachias repertos argenteos multos non reposuit, sed exposuit. Nam totum munus Dei in Dei opus jubet expendi. Non suas, non suorum considerat necessitates; sed jactat cogitatum suum in Domino, ad quem utique recurrendum non dubitat, quoties necessitas postularit. Nec dubium Dei opus esse, quod Deo revelante Malachias praevidit. Contulerat primum cum fratribus de opere illo: et multi prae inopia minus libenter assentiebant. Inde anxius dubiusque quid ageret, coepit inter orandum vehementer inquirere, quaenam foret voluntas Dei. Et die quadam de via regrediens, cum jam loco appropiaret, prospexit eminus: et ecce oratorium apparuit magnum lapideum, et pulchrum valde. Et intuens diligenter situm, formam et compositionem, cum fiducia arripit opus, prius quidem indicata visione senioribus fratribus, paucis tamen. Sane totum, quod
Abbreviated transcription (Latin):
lictus ẽ autẽ eisp̾c dñi malus. qui eũ
colaphizet: ut discat ñ blasphemare.
Credimus eum uiuere usq adhuc: &
usq ad hȩc tempora. luere peccatum
grande qͦd peccauit in sc̃m: certis tem¬
porib tam̃. ferunt lunaticũ eẽ. Porro p̾¬
dicte possessiones cum iam ꝓ sui imbe¬
cillitate & inutilitate eas tenere ñ ua¬
luit: in pace ad locum cuiꝰ extiterant.
redierunt. Nec renuit malachias. p̾t
multam demum uexationẽ: pacis ob¬
tentu. S iam ad opus ȩdificii qͦd mala¬
chias aggressus ẽ. sermo recurrat:
t qͥdem ñ erat malachiȩ ñ dico un¬
de ꝓficeret. s unde faceret quicquã.
cuniȩ thesauris: pecunia ñ deeẽt. Qui ᷤ
enim alius fecit ut thesauru eo loci re-¬
poneret᷑: repositꝰ ñ repiret᷑ usq ad tempꝰ
&e opus malachiȩ: Inuenit di famulꝰ
in di marsupio: quod defuit suo. Me
um: & marsupiũ unum eẽt amboꝵ:
supium di:
eniq ait. Meus ẽ orbis terrȩ. d&e ple¬

Expanded text:
lictus est autem ei spiritus Domini malus, qui eum lictus est autem ei spiritus Domini malus, qui eum colaphizet, ut discat non blasphemare. Credimus eum vivere usque adhuc, et usque ad haec tempora luere peccatum grande, quod peccavit in sanctum: certis temporibus tamen ferunt lunaticum esse. Porro praedictae possessiones, cum jam pro sui imbecillitate et inutilitate eas tenere non valuit, in pace ad locum, cujus exstiterant, redierunt. Nec renuit Malachias post multam demum vexationem, pacis obtentu. 63. Sed jam ad opus aedificii, quod Malachias, aggressus est, sermo recurrat. Et quidem non erat Malachiae, non dico unde perficeret, sed unde faceret quidquam. cuniae thesauris, pecunia non deesset. Quis enim alius fecit, ut thesaurus eo loci reponeretur, repositus non reperiretur usque ad tempus et opus Malachiae? Invenit Dei famulus in Dei marsupio, quod defuit suo. Merum, et marsupium unum esset amborum? supium Dei? Denique ait: Meus est orbis terrae, et ple
Abbreviated transcription (Latin):
ritatis & discipłs. & amator: &e conuitiũ
intulit. simiam appellans. Et malachiaᷤᷤ
qͥdem doctꝰ ñ reddere maledictũ ꝓ male¬
dicto obmutuit & ñ aꝑuit os suũ: dum
consisteret peccator adu̾sus eum. S
ñ dñs oblitꝰ sermonis sui quẽ dixerat:
mͥ uindictam. ego retribuã. Padem die
domũ reu̾sus homo. luit linguȩ effre¬
nis temeritatẽ: ipso ultore quo insti¬
gatore laxarat. Arreptum in ignem
ꝓicit demon. s mox manib assisten¬
tium extractus ẽ. adustus tam̃ corpo¬
ris parte. & mente captus. Et dum in¬
saniret uocatꝰ malachias uenit: reppe¬
ritq maledicũ spumantia ora torquẽ¬
tem. horrendis uocib & motib terren¬
tem omĩa:ac toto corpore agitatũ. uix
posse teneri a plurib. Et orans ꝓ ini¬
mico uir tociꝰ ꝑfectionis. exauditꝰ est.
s ex parte. Nam ilico qͥdem scõ orante
ille aꝑuit ocłos: & sensum recepit. Re¬

Expanded text:
ritatis et discipulus, et amator: et convicium ritatis et discipulus, et amator: et convicium intulit, simiam appellans. Et Malachias quidem doctus non reddere maledictum pro maledicto, obmutuit, et non aperuit os suum, dum consisteret peccator adversus eum. Sed non Dominus oblitus sermonis sui, quem dixerat: Mihi vindictam, et ego retribuam . Eadem die domum reversus homo, luit linguae effrenis temeritatem, ipso ultore, quo instigatore laxarat. Arreptum in ignem projicit daemon; sed mox manibus assistentium extractus est; adustus tamen corporis parte, et mente captus, Et dum insaniret, vocatus Malachias venit, reperitque maledicum spumantia ora torquentem; horrendis vocibus et motibus terrentem omnia, ac toto corpore agitatum, vix posse teneri a pluribus: et orans pro inimico vir totius perfectionis, exauditus est; sed ex parte. Nam illico quidem sancto orante, ille aperuit oculos et sensum recepit. Re
Abbreviated transcription (Latin):
fectum: Quam quã am̃tis magis est
uincit uires: suꝑat facultates. Cessa
cessa. desine a uesania hac. Alioquin.
nos ñ sinimꝰ. ñ sustinemꝰ. Hoc dixit ꝓ¬
dens qͥd uellet: ñ quid posset considerãs
Nam de quib p̾sumebat & secũ ad dux¬
erat. iuso uiro mutati sunt: &e iam non
ibant cum eo. Ad quẽ uir sc̃s tota lib̾¬
tate utens. miser inquit opus qͦd inchoa¬
tum uides. & inuides. sine dubio ꝑfici
attendito tͥ ne in peccato tuo moriariᷤ.
Ita. ille mortuus ẽ. & opus completũ
ẽ: s ille ñ uidit: qui ut p̾fati sumꝰ anno
eodem mortuus ẽ.
Nterim pat̾ audito mox qͥd de filio uir
sc̃s p̾dixisset. sciens u̾bum eiꝰ uiuum &
efficax eẽ: int̾fecit inquit filiũ meum.
Et instigante diabolo tanto furore ex¬
arsit in illũ. uti coram duce &e maiorib
ulidie. falsitatis & mendatii arguere ñ
uereret᷑ hominẽ. qui ueracissimꝰ eẽt ue¬

Expanded text:
erfectum? Quanquam amentis magis est,erfectum? Quanquam amentis magis est,vincit vires, superat facultates. Cessa, cessa, desine a vesania hac: alioquin nos non sinimus, non sustinemus. » Hoc dixit, prodens quid vellet, non quid posset considerans. Nam de quibus praesumebat, et secum adduxerat, viso viro, mutati sunt, et jam non ibant cum eo. 62. Ad quem Vir sanctus, tota libertate utens: « Miser, » inquit, « opus, quod inchoatum vides, et invides, sine dubio perficattendito tibi, ne in peccato tuo moriaris. » Ita est: ille mortuus est, et opus completum est; sed ille non vidit, qui, ut praefati sumus, anno eodem mortuus est. Interim pater audito mox, quid de filio Vir sanctus praedixisset, sciens verbum ejus vivum et efficax esse: « Interfecit, » inquit, « filium meum. » Et instigante diabolo, tanto furore exarsit in illum, ut coram duce et majoribus Ulydiae falsitatis et mendacii arguere non vereretur hominem, qui veracissimus esset, ve
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ erat p̾sumptuosus & insolens: non¬
mͦ miratꝰ ẽ .s. indignatꝰ. Ex qua indig¬
natione concepit dolorẽ &e peꝑit iniqͥ¬
tatem. Et factus susurro in ppłis. nc̃
secreto detrahere. nunc blasphemare
palam: notare leuitatem: nouitatem
horrere. sumptꝰ exaggerare. Istiuis mo-¬
di uenenatis sermonib sollicitans ce
indiicens multos ad ꝓhibendũ. seqͥ¬
mini me inquit: & quod ñ nͥ ꝑ nos
fieri debet. contra nos fieri ñ sinamuᷤᷤ
Itaq cum plurib qͦs suadere ualuit
uescendit ad locum. reꝑtũ conuenit
hominẽ di: pͥmꝰ ipse dux uerbi. qͥ erat
pͥncipiũ mali. O bone uir qͥd tͥ uisũ ẽ.
nr̃is hanc inducere regionib nouitatẽ:
Scoti sum. ñ galli. Quȩnã leuitas hȩc:¬
Quid opus erat᷑: oꝑe tam suꝑfluo. tam
suꝑbo: Unde tͥ pauꝑi & inopi sũptuᷤ
ad ꝑficiendu: Quis ꝑfectũ uidebit:
Quid istud p̾sumptionis. inchoare qͦd
ñ queas ñ dico ꝑficere. s nec uidere ꝑ¬

Expanded text:
sicut erat praesumptuosus et insolens, nonsicut erat praesumptuosus et insolens, non miratus est, sed indignatus. Ex qua indignatione concepit dolorem, et peperit iniquitatem. Et factus susurro in populis, nunc secreto detrahere, nunc blasphemare palam; notare levitatem, novitatem horrere, sumptus exaggerare. Istiusmodi venenatis sermonibus sollicitans et inducens multos ad prohibendum: « Sequimini me, » inquit, « et quod nonnisi per nos fieri debet, contra nos fieri non sinamus. » Itaque cum pluribus, quibus suadere valuit, descendit ad locum, repertum convenit hominem Dei, primus ipse dux verbi, qui erat principium mali: « O bone vir, quid tibi visum est nostris hanc inducere regionibus novitatem? Scoti sumus, non Galli. Quaenam levitas haecQuid opus erat opere tam superfluo, tam superbo? unde tibi pauperi et inopi sumptus ad perficiendum? Quis perfectum videbit? Quid istud praesumptionis, inchoare quod non queas, non dico, perficere, sed nec videre p