comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qui clixit. Subiecti estote omĩ humane creature ꝓpt̾ dm̃. Ette de uacta
Nũc uideamꝰ de capra. S facile ẽ ni fallor ex suꝑiorib colligere cur
maluit dñs ab abraham capram potuis qͣm hyrtum exigere. In hyr¬
co uł capra mtłłigit᷑ uoluntariꝰ contemptꝰ. Capra autẽ lac prebere
solet: ñ hyrcus. Capͣm gͦ offerre ẽ contẽptũ suũ cũ magna cordis dul¬
cedine sustinere. Est autẽ ut cdtm ẽ suꝑuis fortior sexꝰ mastulinꝰ qͣm
femininꝰ. Hyitꝰ gͦ ñ capͣ offertur cum sui contemptꝰ a quolibet ñ tam
gaulent̾ suscipit᷑ qͣm fortit̾ sustinet᷑. Quigͦ capͣm ñ potest offerat nł
hẏrium. qui hoꝵ potest neutrum: offerat uł hedũ. Hedus tenera
res est. & qui sine lacte mr̃is uix uł nullo mͦ nuere potest. Hedum
itaq offert qui contemptũ suũ egre quidem & cũ magna molestia
sustinet. aliene tam̃ consolationis lacte retreatꝰ ꝑatientiã s extorquet.

Expanded text:
t: Subjecti estote humanae creaturae propter Deum . Ecce de vacca, nunc videamus de capra. Sed facile est, ni fallor, ex superioribus colligere, cur maluit Dominus ab Abraham capram potius quam hircum exigere. In hirco vel capra intelligitur voluntarius contemptus. Capra autem lac praebere solet, non hircus. Capram ergo offerre est contemptum suum magna cordis dulcedine sustinere. Est autem, ut dictum est superius, fortior sexus masculinus quam femininus. Hircus ergo non capra offertur, cum sui contemptus a quolibet non tam gaudenter suscipitur, quam fortiter sustinetur. Qui ergo capram non potest, offerat vel hircum; qui horum potest neutrum, offerat vel haedum. Haedus tenera res est, et qui sine lacte matris vix vel nullo modo vivere potest. Haedum itaque offert, qui contemptum suum aegre quidem et cum magna molestia sustinet, alienae tamen consolationis lacte recreatus patientiam sibi extorquet.
Abbreviated transcription (Latin):
mundi elegit deus. qͥd enĩ in hoc mundo stultiꝰ qͣm amissa ñ querere. possessa
rapientib relaxare. nullam ꝓmuiriis miuriam i eddere. imnio alus ad
militer eligunt. ip̃i dei sapientiam subtiliter contemplantur
seruis sius loquitur. cum eos intriisetꝰ ꝑ compunctionẽ prouehit.
auter cum ꝑlistridionem ne extollant᷑ premit. Quob modis locutio di¬

Expanded text:
mente teneamus. Quid enim in hoc mundo stultius quam amissa non quaerere, possessa rapientibus relaxare, nullam pro acceptis injuriam reddere, imo adjunctis militer eligunt, ipsi Dei sapientiam subtiliter contemplanturservis suis loquitur, cum eos intrinsecus per compunctionem provehit, aliter cum per districtionem ne extollantur premit. Per blandam enim locutio
Abbreviated transcription (Latin):
sua iustos dum crutiat p᷑gat. s iniquos dum letificat repr̃obos: monstrat.¬
humilitas proficit. prospera est ip̃a acluersitas que mentẽ ab elatõne custodit.
Um miens posita intemptatõne consilerat qd̵ a uirtutis sue pristina soliditate
funcditus amitat. fluctꝰ ꝙ in se in humeros ⁊ tumł̃tus coateruat. mͦ tͣnqͥllitatem
suam quia perdilit closet. mͦ ne usꝙ ad̃ praua opera corruat ꝑtimescit. mͦ in
qͦ culmine steterat meminit mͦ in qͦ uitioꝵs ꝓstindo ꝑ delectationẽ laceat aitũdit
mͦ ad resumendas iures se reparat. mͦ se eas posse resumere quasi uictꝰ iam fracfq

Expanded text:
Sed justos, dum cruciat, purgat; simulatores, dum laetificat, reprobos monstratm proficit, prospera est ipsa adversitas, que mentem ab elacione custodit.um mens posita in tentatione considerat, quod a virtutis suae pristina soliditate uod fuerat, fluctus in se innumeros tumultusque coacervat, modo tranquillitatem suam quia perdidit dolet; modo ne usque ad prava opera corruat pertimescit; modo in quo culmine steterat meminit; modo in quo vitiorum profundo per delectationem jaceat attendit; modo ad resumendas vires se reparat; modo se e
Abbreviated transcription (Latin):
mum ⁊ pene uł penitꝰ nichilum reputare. Attende quom in fa¬
ciem suam cetidit. quomͦ seipsum humiliauit uł humiliar
nos docuit. qͥ iusticias om̃s nr̃as panno mulieris menstruate
comꝑauit. Sed nec ualde magnum nec ad modũ mirũ si eo
nos temꝑe abicimꝰ. quo ꝑiculum nr̃m ĩminere iam cernimꝰ.
Tunc inqͥt rex cecidit in faciem suam. Tunc cecidit cũ damele
ꝑiculum docente suũ agnouit. Sed sciendum quod illa humi¬
liatio que sine ꝑseuerantia ẽ. inminenti ꝑucło repugnare non
potest. Illudiquoq notandum quod sepe quo se quis in consultius
et immod̾atius abicit. eo ad infaniorem & enormiorem post¬
modum suꝑbiam erũpit. Attende in rege humiliationẽ in¬
stabilem & indiscretam. ⁊ postmodũ suꝑbiam plusqmͣ humanã.
Nlam qͥ pͥus damelem adorauit: toem ipse postmodũ statuam
suam adorari p̃cepit.

Expanded text:
rmum et pene vel penitus nihilum reputare? Attende quomodo in farmum et pene vel penitus nihilum reputare? Attende quomodo in faciem suam cecidit, quomodo seipsum humiliavit, vel humiliari nos voluit, qui omnes justitias nostras panno mulieris menstruatae comparavit. Sed nec valde magnum, nec admodum mirum si eo nos tempore abjicimus, quo periculum nostrum imminere jam cernimus. Tunc, inquit, rex cecidit in faciem suam. Tunc cecidit cum, Daniele docente, periculum suum agnovit. Sed sciendum quod illa humiliatio, quae sine perseverantia est, imminenti periculo repugnare non potest. Illud quoque notandum quod saepe quo se quis inconsultius et immoderatius abjicit, eo ad insaniorem et enormiorem postmodum superbiam erumpit. Attende in rege humiliationem instabilem et indiscretam, et postmodum superbiam plus quam humanam. Nam qui prius Danielem adoravit, idem ipse postmodum statuam suam adorare praecepit
Abbreviated transcription (Latin):
et incensum p̃cepit ut sacrificarent ei. Multum nec
mirum seipsũ humiliauit.⁊ merito humiliars de¬
buit. postqm̃ tale tantũꝙ sib ꝑiculum ĩminere cognouit. S
in hoc eum qͥs non iure rep̃hendat quod illum qui soli deo debe¬
tur honorem: homini mortali exhibeat. S forte illum qͥa uerũ¬
dei templum ẽẽ dep̃hendit. tali honore dignũ iudicauit. Sẽd ad e¬
dificationem nr̃am oportet nos ista diligenter discutere. uł quid
in nobis uixta hoꝵ similitudinem actitari soleat subtiliter inqͥrere.
Cecidit inqͥt infaciem suam. ꝑ faciem suam homo cognoscitur.
et in ea pars in homine cet̾is decentior uł dignior habetur. Quid
itaq aliud ẽ in faciem cadere quã illud etiam quod in se p̃cipirum
uł optimũ est alta consid̾atione despicere. et illud utiq unde aliis
innotescere. ⁊ uelut uenañdus apparere consuerat. tanqmͣ inti¬

Expanded text:
et incensum praecepit ut sacrificarent ei . Multum, nec et incensum praecepit ut sacrificarent ei . Multum, nec mirum, seipsum humiliavit, et merito humiliari debuit postquam tale tantumque sibi periculum imminere cognovit. Sed in hoc eum quis non jure reprehendat, quod illum qui soli Deo debetur honorem homini mortali exhibeat? Sed forte illum, quia verum templum esse deprehendit, tali honore dignum judicavit. Sed ad aedificationem nostram oportet nos ista diligenter discutere, vel quod in nobis juxta horum similitudinem actitari soleat subtiliter inquirere: Cecidit, inquit, in faciem suam: per faciem homo cognoscitur, et ea pars in homine caeteris decentior vel dignior habetur. Quid itaque aliud est in faciem cadere quam illud etiam quod in se praecipuum, vel optimum est alta desideratione despicere, et illud utique unde aliis innotescere, et velut venerandus apparere consueverat, tanquam infi
Abbreviated transcription (Latin):
sierunt. Dm̃ respicere. ẽ illuminare.Cum enĩ sit lux uera. more
utiq solis eo ipso quo respicit et illustrat. accendit ⁊ illum inat.
Ao diuinum itaq respectum tanto sepe diurni luminis splendo¬
re replem ut in eo qͦd diuinitꝰ reuelatur om̃is mox ambiguita¬
tis uł hesitationis obnubilatio de medio tollatur. Nubes itaq tnͣ¬
seunt. cũ ille que animũ obnubilare consueuerant dubitatio¬
nes recedunt. Hubes tͣnsire. est ueritatis ꝑspicatiam et intelli¬
gentie serenum sine ulla ꝑcunctatione tenere. Eiusmodi certi¬
tudinem certitudinisq securitatẽ in sententie sue assertione
habere sedocuit. qͥ fiducialiter asseruit. et uerũ est sompniũ
et fidelis int̾pretatio eiꝰ. Sed qͥd adhoc rex fecerit scͥptura subiun
t. Quod humiliatio instabilis et indiscͤta sit quidem reprehensione cligna
unc rex nabugodonosor x x x¬
cecidit infaciem suam.⁊ danielem adorauit. et hostias

Expanded text:
sierunt , Domini respicere, est illuminare. Cum enim sit lux vera, more sierunt , Domini respicere, est illuminare. Cum enim sit lux vera, more utique solis eo ipso quo respicit, illustrat, accendit et illuminat. Ad divinum itaque respectum tanto saepe divini luminis splendore replemur, ut in eo quod divinitus revelatur omnis mox ambiguitatis vel haesitationis obnubilatio de medio tollatur. Nubes itaque transeunt, cum illae quae animum obnubilare consueverant dubitationes recedunt. Nubes transire est veritatis perspicaciam, et intelligentiae serenum sine ulla percunctatione tenere. Ejusmodi certitudinem, certitudinisque securitatem in sententiae suae assertione habere se docuit qui fiducialiter asseruit. Et verum est somnium, et fidelis interpretatio ejus. Sed quid ad haec rex fecerit, Scriptura subjungit. CAPUT XXXVI. Quod humiliatio instabilis, et indiscreta sit quidem reprehensione digna. Tunc rex Nabuchodonosor cecidit in faciem suam et Danielem adoravit, et hostias,
Abbreviated transcription (Latin):
potest. dum adhuc rex ẽ. et passionib suis dñari. et instans adhuc ꝑi¬
culum declinare potest. Hideamꝰ autẽ quid post hec om̃ia subum¬
gitur cũ dicit᷑. Et uerum ẽ sompniũ. et fidelis int̾pretatio. Mui¬
ta sepe diuinoꝵ mysterioꝵ ꝓfunda insite nobis rationis uiuacita¬
te penetramꝰ. et ñ nulla de fitturis prudentie ocłõ anteqmͣ ueniãt
cauta sollicitudine p̃uideamꝰ. Sed sepe in his constantia titubat. t
quid ꝑ certitudinis securitatem inconcusse teneat. haut plene com¬
p̃hendit. Cogitationes enĩ mortalium timsde et incerte ꝓuidentie
nr̃e. E contra autẽ quod in lumine cernimus. quod ex eius reuel̃a¬
tione cognoscimꝰ tanta certitudinis fiducia tenemꝰ ut nullo suꝑ
hoc ambiguitãs ancipiti pulsari possimꝰ. Hoc ẽ quod psalmista
figuraliter expͥmit. cũ dicit. Prefulgore in conspectu eiꝰ nubes tͣn¬

Expanded text:
potest dum adhuc rex est, et passionibus suis dominari et instans adhuc peripotest dum adhuc rex est, et passionibus suis dominari et instans adhuc periculum declinare potest! Videamus autem quid post haec omnia subjungitur, cum dicitur: Et verum est somnium, et fidelis interpretatio. Multa saepe divinorum mysteriorum profunda insitae nobis rationis vivacitate penetramus, et nonnulla de futuris prudentiae oculo antequam veniant cauta sollicitudine praevidemus. Sed in his saepe constantia titubat, et quid per certitudinis securitatem inconcusse teneat haud plene comprehendit. Cogitationes enim mortalium timidae, et incertae providentiae nostrae. Econtra autem, quod in lumine Dei cernimus, quod ex ejus revelatione cognoscimus, tanta certitudine et fiducia tenemus, ut nullo super hoc ambiguitatis ancipiti pulsari possimus. Hoc est quod Psalmista figuraliter exprimit, cum dicit: Prae fulgore in conspectu ejus nubes tran
Abbreviated transcription (Latin):
dlamel. ⁊ aodit. deus magnꝰ inquit ostendit regi que fu¬
tirra sunt postea. Ds̃ inquit magnꝰ. Forte in eius cogni¬
tione & dilectione creuerat. cui tantã misterioꝵ ꝓfun¬
ditatem reuelauerat. ut eiꝰ magnitudinem ñ inmerito p̃ceteris
magnificare debeat. Ds̃ magnꝰ ostendit regi. Non cuilibet homi¬
ni sed regi ista dñs ostendit. ut. regia libertate. ⁊ auctoritate illũd
suum regnũ regendum atq disponendum agnoscat. qͥ ad fut᷑oꝵ
p̃noticiam. et eiꝰmod gr̃am hanelat. Ds̃ magnꝰ ostendit regi.
que fut᷑a sunt postea. O qnta clei pietate agitur. ut cũ adhuc fu¬
tura est. dum adhuc p̃caueri potest. sua homini ruina reuelet᷑.
ut cauta sollicitudine p̃uideat. ⁊ agnoscat. qͥd timere qͥd sa uere.
cui ꝑicło repugnare clebeat. Tarda quidẽ et nimis ceca ꝓuidentia
est: cum iam imminens ꝑiculum uitari ñ potest. Ds magnꝰ ostendit
regi que fut᷑a sunt postea. felix ille qͥ imminentem ruinam p̃uidere

Expanded text:
stendit regi quae futura sunt postea . Deus, inquit, magnus, forte in ejus cogitatione et dilectione creverat, cui tantam mysteriorum profunditatem revelaverat, ut ejus magnitudinem non immerito prae caeteris magnificare debeat. Deus magnus ostendit regi, non cuilibet homini, sed regi ista Dominus ostendit, ut regia libertate et auctoritate illud suum regendum atque disponendum agnoscat, qui ad futurorum praenotitiam et ejusmodi gratiam anhelat. Deus magnus ostendit regi quae futura sunt postea. O quanta Dei pietate agitur, ut cum adhuc futura est, dum adhuc praecaveri potest, sua homini ruina reveletur, ut tanta sollicitudine praevideat, et agnoscat quid timere, quid cavere, cui periculo repugnare debeat. Tarda quidem et nimis sera providentia est, cum jam imminens periculum vitari non potest. Deus magnus ostendit regi quae futura sunt postea. Felix ille qui imminentem ruinam praevidere
Abbreviated transcription (Latin):
digna non sunt. S qͣd hͣnc statuã gndẽ sublimen t̾ribilem auduu¬
mus. ad triplicem consid̾ationem recte accõmodare possumꝰ. Huma¬
ne siguidem uite conditio que in hac statua figurat᷑ qũa uis unum¬
qͦdq sccłm aliqͥd in singłis inuenit᷑. specialius tam̃ et expressius
ex uno grandis ex altero sublimis. ⁊ ex alio inuenit᷑ terribilis. U¬
na itaq humane conditionis consideratio et ĩmanis est ex ea parte
qua subracet corruptiomi: et sublimis ex ea parte qua reseruatur re¬
parationi. et terribilis ex ea parte qua patet ꝑditioni. Uultis audi¬
re quanta immanitas corruptionis. Cui comꝑabo te. uł cui assi¬
milabo te filia ierłm. cui exequabo te et consolabor. te uirgo filia
sẏon: Magna uelut mare contricio tua: Quis midebitur tui. Uultis
agnoscere quanta sit sublinitas reꝑationis. Nam quos presciuit &

Expanded text:
digna non sunt. Sed quod hanc statuam grandem, sublimem, terribilem audividigna non sunt. Sed quod hanc statuam grandem, sublimem, terribilem audivimus, ad triplicem considerationem recte accommodare possumus. Humanae siquidem vitae conditio, quae in hac statua figuratur, quamvis unumquodque secundum aliquid in singulis invenitur, specialius tamen, et expressius, ex uno grandis, ex altero sublimis, et ex alio invenitur terribilis. Una itaque humanae conditionis consideratio et immanis est, ex ea parte qua subjacet corruptioni; et sublimis est ex ea parte qua reservatur reparationi; et terribilis ex ea parte qua patet perditioni. Vultis audire quanta immanitas corruptionis? Cui comparabo te, vel cui assimilabo te, filia Hierusalem; cui exaeguabo te, et consolabor te, virgo filia Sion? Magna velut mare contritio tua. Quis medebitur tui? . Vultis agnoscere
Abbreviated transcription (Latin):
hid ẽ statua: nisi effigies humana. Quid itaq est statuã.
hoc ẽ similitudinem humanã ꝑ uisionem feruere: nisi
humane uite modũ uł ordinem. quasi ꝑspeculum et in e¬
niginate ocło ꝯtemplationis aspicere: Tu rex inquit uidebas.⁊ ecce
quasi statua una grandis. Si modũ uł qualitatem humane uite
ꝑscrutari uelis. si ad dignitatẽ conditionis. si ad facillitatem corrup¬
uidebis te in singlis deficere: & nichil hoꝵ ad plenum posse comp̃¬
hendere. uide ergo mnintuentis ocłis qm gͣnde est quod ab ipsius
aspectu om̃ino comp̃hendi non potest. Statua inqͥt illa magna.
et statura sublimis stabat contra te. et intuitus eiꝰ erat t̾ribilis. Bene
autẽ postomͣ magnã dixit: & sublimen fore adiungit. Siqͥdẽ ali¬
ud ẽ esse magnũ: ⁊ aluid ẽ ẽẽ altum. Nam ⁊ ager magnus dicitur.
qui tñ nulla altitudine attollitur. Sic sane quedã pene. incomp̃¬
hensibilia sunt que tam̃ multa in uestigatione uł ammiratione.

Expanded text:
id est statua, nisi effigies humana? Quid itaque est statuam, hoc est similitudinem humanam per visionem cernere, nisi humanae vitae modum, vel ordinem, quasi per speculum, et in aenigmate oculo contemplationis aspicere? Tu rex, inquit, videbas, et ecce quasi statua una grandis . Si modum vel qualitatem humanae vitae perscrutari velis, si ad dignitatem conditionis, si ad facilitatem repvidebis te in singulis deficere, et nihil horum ad plenum posse comprehendere. Vide ergo in intuentis oculis quam grande est, quod ab ipsius aspectu omnino comprehendi non potest: Statua, inquit, illa magna, et statura sublimis, stabat contra te, et intuitus ejus erat terribilis. Bene autem postquam magnam dixit, et sublimem forte adjungit. Siquidem aliud est esse magnum, et aliud est esse altum. Nam et ager magnus dicitur, qui tamen nulla altitudine attollitur. Sic sane quaedam pene incomprehensibilia sunt, quae tamen multa investigatione, vel admiratione
Abbreviated transcription (Latin):
uas. Cont̾cio enĩ et infelicitas inuiis eoꝵ Contͥcio ꝓpter teste cor¬
ruptibilitatẽ: et infelicitas ꝓpter ferri rigorem: eo quod pedum
pars quedã sit testea. pars uero quedã ferrea. Quid autẽ est quod
huiꝰ modi homines ad sua iterũ desideria coni̾itunt᷑. quod post
oꝑa eris et ferri ad opꝰ figuli trahunt᷑ nisi quod ñ habeant pret¬
quam qmͣ in concupiscentiis sus nisi delectent᷑. eo quod ꝑsimusa¬
tionem pͥus ꝑdiderint gaudiũ bone conscientie. et postinodum
ꝑ crudelitatem głam fame. Ut autẽ ea que diffusiꝰ iam dixiiꝰ. ad
compendiũ reuocemꝰ. incapite aurreo intelligitur deuotio. in
membris argenteis discretio. inereis simulatio in ferreis indigna

Expanded text:
. Contritio enim et infelicitas in viis eorum. Contritio propter testae corruptibilitatem, et infelicitas propter ferri rigorem, eo quod pedum pars quaedam sit testea, pars vero quaedam sit ferrea. Quid autem est, quod hujusmodi homines ad sua iterum desideria convertuntur, quod post opera aeris et ferri ad opus figuli trahuntur, nisi quod non habeant praeterquam in concupiscentiis suis ubi delectentur, eo quod per simulationem prius perdiderint gaudium bonae conscientiae, et postmodum per crudelitatem gloriam famae. Ut autem ea quae diffusius jam diximus, ad compendium revocemus, in capite aureo, intelligitur devotio, in membris argenteis discretio, in aereis simulatio, in ferreis indigna
Abbreviated transcription (Latin):
te decipiuitt. et uiam gressuum tuoꝵ dissipant. Qui gͥ blandũ
se exhibet in sermone: benignũ in oꝑe: prauũ autẽ atq ꝑuer¬
sum in cogitatione et uoluntate ille ꝓfecto abiecto argento iam
opatur inere. Eris enĩ more suautter tinit extͥnsecus. sed uo¬
suntatis depͣuatione pallescit intͥnsecus. Nunqͥd nam tib non ta¬
le udetur opus illoꝵ qͥ loquunt᷑ pacem cum ꝓximo suo: mala au¬
tem in cordib eoꝵ:. In huiꝰ modi oꝑe ut arbitror desudabat. quem
dñs increpando arguit. cum dicat. Scio oꝑa tua: quia nom̃ habes
quod uiuas. et mortuus es. Sed quisquis huiꝰmodi es: ñ te existi¬
mes dui posse latere. Sed si exaltatus fueris ut aquila. et inter sy¬
dera posueris nidum tuũ. inde detrahabam te dicit dñs. Quandoq¬

Expanded text:
te decipiunt, et viam gressuum tuorum dissipant . Qui igitur blandum te decipiunt, et viam gressuum tuorum dissipant . Qui igitur blandum se exhibet in sermone, benignum in opere, pravum autem atque perversum in cogitatione et voluntate, iste profecto abjecto argento jam operatur in aere. Aeris enim more suaviter tinnit extrinsecus, sed voluntatis depravatione pallescit intrinsecus. Nunquidnam tibi non tale videtur opus illorum, qui loquuntur pacem cum proximo suo, mala autem in cordibus eorum. In hujusmodi opere, ut arbitror, desudabat, quem Dominus increpando arguit, cum dicat: Scio opera tua, quia nomen habes, quod vivas, et mortuus es . Sed quisquis hujusmodi es, non te existimes diu posse latere: Sed si exaltatus fueris ut aquila, et inter sidera posueris nidum tuum: inde detraham te, dicit Dominus . Quandoq
Abbreviated transcription (Latin):
Time ergo nisi ad pͥora bona citiꝰ redeas: ne adhuc indet̾iora cadas.
Elige quid malis: ascendere siue descendere. Non enĩ potest ho¬
mo in eodem fixus dutiꝰ stare. Fugit enĩ uelut naturalit̾. et nun¬
qm in eodem statu ꝑmanet. Memoriter tene. nec mediocriter ti¬
me: qm̃ qui ad pͥmam caritatẽ non reu̾titur. cito eiꝰ candelabrũ
deloco suo transfertur. Quid ꝑ candelabrum gestatoriũ lucis. nisi
opus bonum. opus ueritatis. Huiꝰmodi candelabrum stat in loco
suo: quando opus bonũ surgit ex ꝓposito bono. S huiꝰmodi cande¬
labrum de loco suo tͣnsfert᷑ cũ bona boni oꝑis intentio in malam
cõmutatur. Sic opꝰ argenteũ. transit in ereum. Et est quidem se¬
quens hoc malum inter filios hominũ. Sepe enĩ quod pͥus quis
agebat ex ueritate. ad laudem hominũ resolutus. postmodũ acti¬
tat ꝓhumano fauore. spłs inqͥt meus qui beatum te dicunt. ip̃i

Expanded text:
Time ergo nisi ad priora bona citius redeas, ne adhuc in deteriora cadas. Time ergo nisi ad priora bona citius redeas, ne adhuc in deteriora cadas. Elige quid malis; ascendere sive descendere. Non enim potest homo in eodem fixus diutius stare. Fugit enim velut umbra, et nunquam in eodem statu permanet. Memoriter tene, nec mediocriter time, quoniam qui ad primam charitatem non revertitur, cito ejus candelabrum de loco suo transfertur. Quid per candelabrum gestatorium lucis, nisi opus bonum, opus veritatis? Hujusmodi candelabrum stat in loco suo, quando bonum opus surgit ex proposito bono. Sed hujusmodi candelabrum de loco suo transfertur, cum bona boni operis intentio in malam commutatur. Sic opus argenteum transit in aereum. Et est quidem frequens hoc malum inter filios hominum. Saepe enim quod prius quis agebat ex veritate, ad laudem hominum resolutus, postmodum actitat pro humano favore: Popule, inquit, meus, qui beatum te dicunt, ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
stultum aurũ siĩi in argentũ mutuare. Om̃is homo mittens ma¬
num suã ad aratrum et respiciens retro. ñ est aptus regno dei. Nul¬
tis autẽ nosse quomͦ diuinꝰ eum sermo ꝑ in crepationẽ feriat. qͥ
aureum opꝰ in argentũ cõmutarat: Scio inqͥt oꝑatua: & labo¬
rem et pacientiam tuam. Eete opꝰ bonum: ecce brachia. ecce pectus
argenteum. S uideamꝰ quio seqͥtur. cum postmodũ subinfertur.
S habeo inqͥt aduersum te quod caritatẽ tuam pͥmam dereliqͥsti
Arguitur ergo. qui adhuc bonum agitur. quod caritatem tuam pͥ¬
mam reliqͥt. et aureum caput inpectus argenteum deflexit. Qui¬
cumq huiꝰmodi te ẽẽ ppendis memior esto unde excideris. et age peni¬
tentiam. et pͥma oꝑa fac. Alioqͥn time illud quod seqͥtur. quod
minime resipiscenti diuinꝰ sermo minatur. Sinautẽ: inqͥt uenio
tͥ: et mouebo candelabrũ tuum de loco suo. nisi penitentiã egeris.

Expanded text:
stultum aurum suum in argentum mutare. Omnis enim homo mittens mastultum aurum suum in argentum mutare. Omnis enim homo mittens manum suam in aratrum, et respiciens retro, non est aptus regno Dei. Vultis autem nosse quomodo divinus eum sermo per increpationem feriat, qui aureum opus in argentum commutarat? Scio, inquit, opera tua et laborem, et patientiam tuam . Ecce opus bonum, ecce brachia, ecce pectus argenteum. Sed videamus quid sequitur, cum postmodum subinfertur: Sed habeo, inquit, adversum te, quod charitatem tuam primam dereliquisti . Arguitur ergo qui adhuc bonum agit, quod charitatem primam reliquit, et aureum caput in pectus argenteum deflexit. Quicunque hujusmodi te esse perpendis, memor esto unde excideris, et age poenitentiam, et prima opera fac. Alioqui time illud quod sequitur, quod minime resipiscendi divinus sermo minatur: Sin autem, inquit, venio tibi, et movebo candelabrum tuum de loco suo, nisi poenitentiam egeris .
Abbreviated transcription (Latin):
rionis gͣdib de sũmis ĩ una corruat sepe animꝰ humanus.
ec statim tñ inchoata desunt: sedagunt adhuc bona q̃
possunt. Refrigescente namq caritate: oꝑantur sane
bona ex delib̾atione. Quid putamꝰ tñ intesse: int pri¬
orem illum statũ. et istum scłm: Multũ ꝑ omnẽ mõdũ. Aluid est
bonũ sequi ex desiderio: neq aluid ex solo consilio. Aliud inquam
bonũ ẽ oꝑari cũ magna delectatione: atq aliud ex sola de lib̾atione.
Istud bonum. s illud optimum. Istud ad argentum. Illud ꝑti¬
net etd aurum. Pretiosum qͥdem metallum ĩ argento. licet lon¬
ge uilius sit auro. Studeat ergo in argento oꝑari. cui forte. de est
copia auri. Si non potes bona agere ex dilectione. age tñ saltem
ex ueritate et ueritas liberabit te. Uultis autẽ nosse opꝰ quõd
fit ex huiꝰmodi argento. quomͦ luceat. uł quantũ placeat. ⁊ pos¬
sunt. Bonum ẽ itaq argento huiꝰmodi abundare: sed̃ nec minꝰ

Expanded text:
ionis gradibus de summis in ima corruat saepe animus humanus. Nec statim tamen inchoata deserunt, sed agunt adhuc bona quae possunt. Refrigescente namque charitate, operantur sane bona ex deliberatione. Quid putamus tamen interesse inter priorem illum statum, et istum secundum? Multum per omnem modum. Aliud est bonum sequi ex desiderio, atque aliud ex solo consilio. Aliud, inquam, est bonum operari cum magna delectatione, atque aliud ex sola deliberatione. Istud bonum, sed illud optimum. Istud ad argentum, illud pertinet ad aurum. Pretiosum quidem metallum in argento, licet longe vilius sit auro. Studeat ergo in argento operari, cui forte deest copia auri: Si non potest bona agere ex delectatione, age tamen saltem ex veritate, et veritas liberabit te. Vultis autem nosse opus quod fit ex hujusmodi argento, quomodo luceat, vel quantum placeat, et possunt . Bonum est itaque argento hujusmodi abundare, sed nec minus
Abbreviated transcription (Latin):
ro tractabiliꝰ. quid testa fragilius: Quomͦ caritas se attrectare. qͦmͦ
attenuare ꝓmittit. que om̃ia suffert. om̃ia credit. omĩa sꝑat. om̃ia
sustinet: Quid autẽ uoluptate contemptibiliꝰ. quid delicata mente
deterius. que semꝑ et in ꝓspis ꝑconcupiscentiam resoluitur. et in
adu̾sis ꝑ inpatientiã frangitur: Ne illis ait scriptura qui ꝑdiderũt

Expanded text:
ro tractabilius, quid testa fragilius? Quomodo charitas se attrectare; quomodo ro tractabilius, quid testa fragilius? Quomodo charitas se attrectare; quomodo attenuare permittit, quae omnia suffert, omnia credit, omnia sperat, omnia sustinet? Quid autem voluntate contemptibilius, quid delicata mente dejectius, quae super et in prosperis per concupiscentiam resolvitur, et in adversis per impatientiam fr
Abbreviated transcription (Latin):
ratis. et unde hec tam seua crudelitas. et ferri duritia in uob̾.
Quid putas cause ẽ quod sunt iam ueloces pedes eoꝵ ad effun¬
denctum sauguinem. nisi qͦd tibias et ferreas plantas habert.
qui letant᷑ cum male egerint et exultant in reb pessimis. S
hoc ẽ in istis p̃ om̃ib murabile. imino supra oĩa miserabile qd
sicut sunt prompti et audaces ad mala inferenda. sic sunt pu¬
sillaniies et supra modũ in patientes ad teleranda illata: ut rec¬
te mirari possis quo nam mͦ conuenire possit ferrũ cum testa: tar¬
ta crudelitas cũ tanta impacientia. Etce statua nr̃a in qualem fi¬
nem desinit. que post caput aureum fictites plantas accepit. fili
syon melit et amicti auro pͥmo quomͦ reputati sunt inuasa teste¬
a opus manuum figuli: Quid auro preciosiꝰ. quid testa ulius. Quo¬
modo ergo obscuratum ẽ aurũ. mutatꝰ est color optimꝰ: Quid au¬

Expanded text:
ratis, et unde haec tam saeva crudelitas et ferri duritia in vobis? ratis, et unde haec tam saeva crudelitas et ferri duritia in vobis? Quid putas causae est, quod sunt tam veloces pedes eorum ad effundendum sanguinem, nisi quod tibias et plantas ferreas habent, qui laetantur cum male egerint, et exsultant in rebus pessimis? Sed hoc est in istis prae omnibus mirabile, imo supra omnia miserabile, quod sicut sunt prompti et audaces ad mala inferenda, sic sunt pusillanimes et supra modum impatientes ad toleranda illata, ut recte mirari possis quonam modo convenire possit ferrum cum testa, tanta crudelitas cum tanta impatientia. Ecce statua nostra in qualem finem desinit, quae post caput aureum fictiles plantas accepit. Filii Sion inclyti, et amicti auro primo, quomodo reputati sunt in vasa testea, opus manuum figuli? Quid auro pretiosius, quid testa vilius? Quomodo ergo obscuratum est aurum, mutatus est color optimus? Quid au
Abbreviated transcription (Latin):
tur ignominia tua. et uidebit᷑ obꝓbrium tuum. Denudata autẽ
turpitũdine tua. cũ iam ceꝑint uenter et femora erea apparere.
incipies mox laudatorib tius. initio ĩa derisorib tuis sordescere.
et de ddie incdiem magis magisq uilescere. Iam tunc illis incipi¬
s irasqi. in dignari illos detestari et crudeliter ꝑsequi: quĩb
antea multum placere studuist. Et qmͣ blandus eras pͥus:
tam eris postmõdũ asper ⁊ duxus. Sic es tuũ mutabit᷑ infer¬
rum: cdiceturq tͥ. Quomͦ conu̾sa es in amaritudinem uitis alie¬
ne: Aut dubium ẽ opus ereum mutasse inferreum: benitatẽ
in seueritatẽ. quoꝵ os maledictione et amaritudine plenum
est. qui pͥus linguis suis dolose agebant. uenenum alpidum
sub labiis eoꝵ. Qui pͥns uos tam blandos tam benignos exhibu¬
istis: unde iam bella et lites in nobis: Iam zelum amarũ habetis:
et contentiones in uobis. Occiditis et zelatis. litigatis. et bellige¬

Expanded text:
inia tua, et videbitur opprobrium tuum . Denudata autem turpitudine tua, cum jam coeperint venter et femora aerea apparere, incipies mox laudatoribus tuis, imo jam derisoribus tuis sordescere, et de die in diem magis magisque vilescere. Jam tunc illis incipies irasci, indignari, illos detestari et crudeliter persequi, quibus antea multum placere studuisti. Et quam blandus eras prius, tam eris postmodum asper et durus. Sic aes tuum mutabitur in ferrum, diceturque tibi: Quomodo conversa es in amaritudinem vitis aliena? Haud dubium est opus aereum mutasse in ferrum. Lenitatem in severitatem, quorum os maledictione et amaritudine plenum est, qui prius linguis suis dolose agebant, venenum aspidum sub labiis eorum. Qui prius vos tam blandos, tam benignos exhibuistis, unde jam bella et lites in vobis? Jam zelum amarum habetis, et contentiones in vobis. Occiditis et zelatis, litigatis et bellige
Abbreviated transcription (Latin):
guetur. et uermis eoꝵ non moriet᷑. Eoꝵ utiq qui ducunt inbo¬
no dies suos. et in puncto ad inferna descendunt. Ex his omnib
ut arbitror ꝑpendis: Qmͣ fit horrendũ inetoere in manꝰ dei uiuen¬
tis. Quid his terribiliꝰ dici: quod his horribilius potest excogitari.
et intuitꝰ inquit eiꝰ terribilis. Quod autẽ destatua dicit᷑. stabat con¬
trate. ñ multa eget expositione. Tunc ꝓculdubio contra unũ quem¬
libet huiꝰmodi statua erigit᷑. quando speculantis animi feditas. in¬
firmitas. calamitas. oculis eiꝰ ingeritur. et qualis sit. uł qualis ad¬
huc ẽẽ possit ei ꝑ reuelationem ostendit᷑: ut eiꝰ impudentia. suꝑ¬
bia. duritia. confundat᷑. humiliet᷑. conterat᷑. Arguam te inquid
et statuam contra faciem tuam. Diuinitꝰ arguit᷑. quando diui¬
na inspiratione iam tactus animꝰ conscientie ꝓprie accusatione
confundit᷑. Et quasi contra faciem ꝓpriam p̃uaricatrix aĩa sta¬

Expanded text:
guetur, et vermis eorum non morietur. Eorum utique qui ducunt in bono dies suos, et in puncto ad inferna descendunt. Ex his omnibus, ut arbitror, perpendis quam sit horrendum incidere in manus Dei viventis. Quid his terribilius dici, quid his horribilius potest excogitari? Et intuitus, inquit, ejus erat terribilis. Quod autem de statua dicitur, stabat contra te, non multa eget expositione. Tunc procul dubio contra unum quemlibet hujusmodi statua erigitur, quando speculantis animi foeditas, infirmitas, calamitas oculis ejus ingeritur, et qualis sit, vel qualis adhuc esse possit, ei per revelationem ostenditur, ut ejus impudentia, superbia, duritia confundatur, humilietur, conteratur: Arguam te, inquit, et statuam contra faciem tuam . Divinitus arguitur, quando divina inspiratione jam tactus animus conscientiae propriae accusatione confunditur. Et quasi contra faciem propriam praevaricatrix anima sta
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃as. Suscipe es imminentie altitudinem. sciłm gr̃am confirmantẽ.
Qm̃ scdm alcitudinem celi a t̾ra: corroborauit. inisccłiam suam suꝑ
timentes se. Estima si potes dignitatis sublimitatẽ. scd̃m gr̃an glo¬
rificantem. Quicũq enĩ sp̃u di agunt᷑. hii filii sunt dei. Si autẽ fi¬
lii et heredes. heredes quidem łi. coheredes autẽ. xp̃i. O statue nr̃e as¬
pectum. nere t̾ribilem sciłm pene addictionẽ. Terribile ẽ scłm iudici

Expanded text:
am confirmantem. Quoniam secundum altitudinem coeli terra corroboravit misericordiam suam super timentes se. Aestima, si potes, dignitatis sublimitatem, secundum gratiam glorificantem: Quicunque enim Spiritu Dei aguntur, hi filii sunt Dei. Si autem filii, et haeredes. Haeredes quidem Dei, cohaeredes autem Christi . O statuae nostrae aspectum vere ter
Abbreviated transcription (Latin):
nitus in multis fr̃ib. Quos p̃destinauit: hos & uocauit. Et quos uo¬
cauit. hos et iustificauit. Quos autẽ iustificaure. illos et magnificauit.
Nultis et illud nosse quantꝰ sit terror diuine ꝑcussionis. Quis in qͥt
nouit potestatem ire tue. et p̃timore iram tuam dinumerare. Re¬
uelatur enĩ ira dei de celo suꝑ omnẽ impietatẽ et iniusticiã hominũ:
eoꝵ qui ueritatẽ dei in uꝰticia deciuent. Attende ergo magnitudinẽ
statue nr̃e inconsideratione culpe: altitudinem in consioeratione gr̃e.
terrorẽ inconsid̾atione pene. Ouere cł̃pe magnitudiem ⁊ scdm cl̃pã originalem.
⁊ sdm culpã ac̾tualem. Et ꝓ culpa originali. Audi qͥd de homine dicit᷑ ho¬
mini. homo cũ in honore ẽẽt non intellexit: comꝑatꝰ est ium̃tis insi¬
pientib et similis factus ẽ illis. Et deculpa actuali. Accipe uocẽ imꝑ¬
perii. In om̃i colle sublimi et sub om̃i ligno frondoso tu ꝓsterneba-¬

Expanded text:
 vocavit, et quos vocavit, hos et justificavit; quos autem justificavit, illos et magnificavit . Vultis et illud nosse quantus sit terror divinae percussionis? Quis, inquit, novit potestatem irae tuae, et prae timore tuo iram tuam dinumerare? . Revelatur enim ira Dei de coelo super omnem impietatem, et injustitiam hominum eorum, qui veritatem Dei in injustitia detinent. Attende ergo magnitudinem statuae nostrae in consideratione culpae; altitudinem, in consideratione gratiae; terrorem, in consideratione poenae. Quaere culpae magnitudinem, et secundum culpam originalem, et secundum culpam actualem. Et pro culpa originali audi quid de homine dicitur homini: Homo cum in honore esset, non intellexit, comparatus est jumentis insipientibus, et similis factus est illis . Et de culpa actuali, accipe vocem improperii: In omni colle sublimi, et sub omni ligno frondoso tu prosterneba
Abbreviated transcription (Latin):
tribulatione pacientes. sollicitos in oꝑe. studiosos in lectione ibec¬
tione. deuotos in oratione. Quid isti uident᷑ tibi. nisi in auro oꝑa¬
ri. et incaritate mitiari. Caritas enĩ ut scͥptum ẽ. patiens ẽ benig¬
na ẽ. Omĩa suffert. om̃ia credit. om̃ia sꝑat. om̃ia sustinet. Nonne
opartter uidetur in auro cui dictum ẽ a dño: noui oꝑa tua. et ca¬
ritatem. et fidem. et ministerium. et patientiam tuam: S sunt
multi qͥ ad tempꝰ credunt: & ir temꝑe temptationis recẽdunt. Nec
latimi deffuit: & t̾ra alliuuone consumit᷑. Siqͥdem qͥ huiꝰ mo¬
disunt. paulatim incipiunt a pͥstino desiderio tepescere: et a pͥo¬
riferuore magis magisq deficere .xxiiii. Quomodo uł qͥb corrup

Expanded text:
tribulatione patientes, sollicitos in opere, studiosos in lectribulatione patientes, sollicitos in opere, studiosos in lectione, devotos in oratione. Quid isti videntur tibi, nisi in auro operari, et in charitate initiari? Charitas enim, ut scriptum est, patiens est, benigna est, omnia suffert, omnia credit, omnia sperat, omnia sustinet . Nonne operari tibi videtur in auro, cui dictum est a Domino: Novi opera tua, et charitatem, et fidem, et ministerium, et patientiam tuam? Sed sunt multi qui ad tempus credunt, et in tempore tentationis recedunt. Nec latim defluit, et terra alluvione consumitur. Siquidem quae hujusmodi sunt, paulatim incipiunt a pristino desiderio tepescere, et priori fervore magis magisque deficere. CAPUT XXIV. Quomodo vel quibus corrup
Abbreviated transcription (Latin):
tiam iniqͥtatis. Caritas ad aurũ. iniquitas ꝑtinet ad ferrum. Omi¬
rabilem unmo detestabilem cõmutationem: de caritate. ad inqͥtatem.
Si auert̾it se inquid intus a iusticia sua et fecerit iniqͥtatem. omnes
iusticie eiꝰ quas fecerat ñ recordabuntur. Opus detestabileet dignũ con¬
fusione quod inchoatur exauro: et consũmatur intesta et ferro.
Sic nam describitur pedum pars ferrea. et quedã testea. O confusi¬
biles oparios qui in initio conu̾sationis sue. opussuũ inchoant ex
auro: et tandem consũmant in luto. Scimꝰ quia sepe cũ immundus
sp̃c exierit ab homine querens reqͥem et ñ inueniens assumptis secũ
septem spiritib neqͥorib se reuercit᷑ in domũ suam. et ingressus
habitat ibi. et fiunt nouissima hoĩs illiꝰ peiora pͥorib. Quam multos
uidemꝰ in inttio sue conu̾sationis. spe gaudentes sp̃u feruentes: in

Expanded text:
tiam iniquitatis. Charitas ad aurum, iniquitas pertinet ad ferrum. O mitiam iniquitatis. Charitas ad aurum, iniquitas pertinet ad ferrum. O mirabilem imo detestabilem commatationem de charitate ad iniquitatem! Si averterit, inquit, justus justitia sua, et fecerit iniquitatem, omnes justitiae ejus quas fecerat, non recordabuntur . Opus detestabile et dignum confusione, quod inchoatur ex auro, et consummatur in testa et ferro. Sic namque describitur pedum pars ferrea, et quaedam testea. O confusibiles operarios, qui, in initio conversionis suae, opus suum inchoant ex auro, et tandem consummant luto. Scimus, quia saepe cum immundus spiritus exierit de homine, quaerens requiem et non inveniens, assumptis secum septem spiritibus nequioribus se, revertitur in domum suam, et ingressus habitat ibi, et fiunt novissima hominis illius pejora prioribus. Quam multos videmus in initio suae conversionis spe gaudentes, spiritu ferventes, in
Abbreviated transcription (Latin):
riora eo clariora redduntur. Caritatis claritatem auri fulgor expri¬
mit: que celestis desiderii igne flãmascit. Et sicut aurum cet̾is me¬
tallis p̃fextur: sic caritas cet̾as iurtutes suꝑ greditur. O quantum
est inter testam et aurũ: inter statue finẽ. et statue pͥncipium. Sta¬
tua que exauro incipit. intestã desinit. Puto quia nemo repente
fit turpissimus. Sed quia minima negligit. paulatim defluit. Sic̃
quilidã ꝓfectuum gradib ad alta concendit᷑: sic rursum grãdatĩ ad
ima descendit᷑. Attende quomͦ in hac statu pͥus aurũ postea argentũ.
post hec mediantem ere sequat᷑ ⁊ ferrũ. O qnͣta differentia auri et fer¬
ri. O quantũ inter se differunt: caritas et crudelitas. Quid tam̃ dehis.
ait uerttas: Abundabit inqͥt iniqͥtas. et refrrgescet caritas multoꝵ.
uide queso unde quo puenit᷑. De habundantia caritatis: ad abundan¬

Expanded text:
rtiora, eo clariora redduntur. Charitatis claritatem auri fulgor exprirtiora, eo clariora redduntur. Charitatis claritatem auri fulgor exprimit, quae coelestis desiderii igne flammescit; et, sicut aurum caeteris metallis praefertur, sic charitas caeteras virtutes supergreditur. O quantum est inter testam et aurum, inter statuae finem et statuae principium! Statua, quae ex auro incipit, testam desinit. Puto, quia nemo repente fit turpissimus. Sed qui minima negligit, paulatim defluit. Sicut quibusdam profectuum gradibus ad alta conscenditur, sic rursum gradatim ad ima descenditur. Attende quomodo in hac statua prius aurum, postea argentum, post haec mediante aere, sequitur et ferrum. O quanta differentia auri et ferri! O quantum in se differunt charitas et crudelitas! Quid tamen de his ait Veritas? Abundabit, inquit, iniquitas, et refrigescet charitas multorum . Vide, quaeso, unde quo pervenitur de abundantia charitatis ad abundan
Abbreviated transcription (Latin):
testea. In auro: intelligitur caritas. in argento. ueritas. in ere. simulãs.
inferro crudelitas: in testea fictili fragilitas. Testea enĩ facultate fran¬
gitur. et ꝑ eam recte in pacientie fragilitas figurat᷑. Ferrũ. quod cet̾a
om̃ia metalla cõminuit: et domat. competent̃. quidem crudelitatis
iolentiam designat. que resistentia. queq p̃mit ite oppͥmat. Es
autẽ argentum imitat᷑ in sono: sẽd multũ dissonat in precio. Sic sic
simulatio suauem adulationis t̾minũ habet insermonera. et sua¬
uiter reboat et dulciter resultat in oꝑe. s quantũ ꝑ uerbum et ex¬
ercitium demulcet extͥnsecus. tantũ ꝑ consilium et desiderium pal¬
let intrinsecus. Argentum quoq quo frequentiori usu atteritur.
eo utiq claxiꝰ redditur. sic ueritas ueheñti discussione quo magis
eo melius comm̃datur. sic ueritatis consilia exꝑientie usu. quo fe¬

Expanded text:
testea. In auro intelligitur charitas, in argento veritas, in aere simultas, testea. In auro intelligitur charitas, in argento veritas, in aere simultas, in ferro crudelitas, in testa fictili fragilitas. Testa enim facile frangitur, et per eam recte impatientiae fragilitas figuratur. Ferrum quod caetera omnia metalla comminuit et domat, competenter quidem crudelitatis violentiam designat, quae resistentia quaeque premit, ut opprimat. Aes autem argentum imitatur in sono, sed multum dissonat in pretio. Sic simulatio suavem adulationis tinnitum habet in sermone, et suaviter reboat, et dulciter resultat in opere; sed quantum per verbum, et exercitium demulcet extrinsecus, tantum per consilium et desiderium pallet intrinsecus. Argentum quoque quo frequentiori usu atteritur, eo utique clarior redditur: sic veritas vehementi discussione quo magis eo melius commendatur, si veritatis consilia experientiae usu ce
Abbreviated transcription (Latin):
ut discamꝰ in quolibet uirtutũ culmine moꝵ ruinam timere: ut
satagamꝰ semꝑ et ubiq uere et ꝑfecte humilitatis forman. modũq
tenere.
enere.xxiii. Quod de magno sepe uͥtutũ culmure soleat mens huma
ne cadat. De qmlibet celso fastigio facultate potest in
una corrui.:uł ꝓfundum demergi. Imino ꝓculdu¬
bio qrͣto grãdus altior tanto casus det̾ior. Dẽbet.
nos semꝑ illud nabugodonosor sompniũ et cautos reddere. et
sollicitos efficere. Uide. obsecro uisionis eiꝰ statuam: uide in qmͣ
a qͣnta sublimitate incipitur. et inqualem tandẽ finem dedu¬
citur. habet sane caput aureum: et finem testeum. Quid auro
carius. qͥd testa uilius. Attende ⁊ illud qͦmͦ gradatim ad det̾iora
uergit. ⁊ quandoq infedissimo fine finẽ facit. Prima pars au¬
rea. sccl̃a argeutea. t̾cia erea. quarta ferrea. et quinta describrẽ¬

Expanded text:
ut discamus, in quolibet virtutum culmine morum ruinam timere, ut ut discamus, in quolibet virtutum culmine morum ruinam timere, ut satagamus semper et ubique verae et perfectae humilitatis formam modumque tenere. CAPUT XXIII. Quod de magno saepe virtutum culmine soleat meus humane cadat . De quantumlibet celso fastigio facile potest in ima corrui, vel in profundum demergi, imo procul dubio quanto gradus altior, tanto casus deterior. Debet nos semper istud Nabuchodonosor somnium, et cautos reddere, et sollicitos efficere. Vide, obsecro, visionis ejus statuam; vide, inquam, a quanta sublimitate incipitur, et in qualem tandem finem deducitur. Habet sane caput aureum, et finem testeum. Quid auro charius, quid testa vilius? Attende et illud quomodo gradatim ad deteriora vergit, et quandoque in foedissimo fine finem facit. Prima pars aurea, secunda argentea, tertia aerea, quarta ferrea, et quinta describ
Abbreviated transcription (Latin):
es. ne forte oporteat uelis nolis quandoq int̾ius uł exterius talem
fore. int̾ius apud te in tua ex istimatione uł exterius etiam corã
aliis in tua actione. Interiꝰ in qmͣ ex ꝓposito ⁊ studio nobilitatis.
uł exteriꝰ ex defectui et fluxui humane corruptibilitatis. Et qm
multi sunt qui nullo m ab altitudine ꝓprie estimatioĩs descen¬
dunt. nisi tẽ pͥmum ẽ exteriꝰ in actione turpiter cadunt. Ad hoc
namq ꝓculoubio ñ nulli ꝑmittunt᷑ in actione deformit̃ cadere.
et aurũ suum mnargentũ. argentũ in es. es inferrũ. ferrũ in te¬
stam mutare: ut ex ꝓprio defectu. et quasi ꝑ exꝑimentũ discant.
qͥo de. ꝓpria uirtute et fortitudine sentire debeant. Hideamus
ergo quomͦ quosclã contingat iuxta ostense ymaginis formã. qͣsi
desiinis bonis pene usq inextrema mala ꝑ uarios corruptionũ.
oefectus corruere. et uelut aureum caput in testeos pedes t̾minare:

Expanded text:
es, ne forte oporteat velis nolis, quandoque interius vel exterius talem es, ne forte oporteat velis nolis, quandoque interius vel exterius talem forte, interius apud te in tua existimatione, vel exterius etiam coram aliis in tua actione. Interius, inquam, ex proposito et studio voluntatis, vel exterius ex defectu et fluctu humanae corruptibilitatis, et quam multi sunt qui nullo modo ab altitudine propriae aestimationis descendunt, nisi tunc primum cum exterius in actione turpiter cadunt. Ad hoc namque procul dubio nonnulli permittuntur in actione deformiter cadere, et aurum suum in argentum, argentum in aes, aes in ferrum, ferrum in testam mutare, ut ex proprio defectu, et quasi per experimentum discant, quid de propria virtute et fortitudine sentire debeant. Videamus ergo quomodo quosdam contingat, juxta ostensae imaginis formam, quasi de summis bonis pene usque in extrema mala per varios corruptionum defectus corruere, et velut aureum caput in testeos pedes terminare,
Abbreviated transcription (Latin):
statua quodã modo staturt᷑. quando ad sui impiꝰ confusionẽ et hu¬
miliationem diuio quodã nutu sue ei corruptibilitatis ymago ꝓpo¬
nttͣ. Disce itaq homo disce confidentiã tui si subito et semel non po¬
tes gradatĩ saltem. et ꝑ tempoꝵ int̾ualla depon̾e. stude satagẽ de
te humiliora semꝑ magis magisq sentire. ut ad uerã ꝓfectamq
humilitatẽ possis uł sero ꝑtingere. Hec st̃ consũmate caritatis
inconcussa fundam̃ta. Hec sunt et̾ne securitatis regnantis anime
firma muniñita. Depone arrogantiam: depͥme suꝑbiam: cont̾e
ꝑuersam illam de tua uirtute. fidutiam. iacta in dño curã tuam.
Omnẽ uirtutẽ. Omnẽ fortitudinẽ. omnẽ industriam tuã: rẽpu-¬
ta uelut cinerem et fauillam. Quid aliud nouit fauilla qm om̃i
turbini cẽdere: imino ad quelibet uł tenuem flactum dissilire. qͥe¬
tisq sue locũ deserere. Congrua satis corruptele nr̃e forma et
ymago conuenient̾ expressa in cinere ⁊ fauilla. uide gͦ quisqͥs

Expanded text:
onfusionem, et humiliationem divino quodam nutu suae ei corruptibilitatis imago proponitur. Disce itaque, homo, disce confidentiam tui si subito, et semel non potes, gradatim saltem et per temporum intervalla, deponere stude; satage de te humiliora semper magis magisque sentire, ut ad veram perfectamque humilitatem possis vel sero pertingere. Haec sunt consummatae charitatis inconcussa fundamenta, haec sunt aeternae securitatis regnantis animae firma munimenta. Depone arrogantiam, deprime superbiam, contere perversam illam de tua virtute fiduciam, jacta in Domino curam tuam. Omnem virtutem, omnem fortitudinem, omnem industriam tuam reputa velut cinerem et favillam. Quid aliud notavit favillam quam omni turbini cedere, imo ad quemlibet, vel tenuem flatum dissilire, quietisque suae locum deserere? Congrua satis corruptelae nostrae forma, et imago convenienter expressa in cinere et favilla. Vide, quisquis
Abbreviated transcription (Latin):
hanc itaq considerationem quid aliud est meror nisi lacrimaꝵ effusio.
tusus q ebetatio: Assidua enim lacrunaꝵ effusio aciem oculoꝵ corrũpit.
⁊ cicꝰ caligare facit. Recte gͦ dr̃ quia omne cormerens. qͥa adom̃e consi¬
lium ratõnis acumen hebet. hinc est illud̃ sapientis preceptum. uel
documentum. Nou minti prudentie tue. Ignorat enim homo qͥl confu¬
cat sibi in uita sua nimero dieruni ꝑegrinationis sue. ⁊ temꝑe qͦd uelud
umbra preterut. Nisi enim int̾ior ille oculus caligaret: tociens proculdubis
inueritatis uidicio minime erraret. Inde queso contraria consilia tãsepe
tãꝙ diuerse sententie ũ dicam de diuersis. s de uno eodemq corde &e pe¬
ne sub eodem tempore. Unde inquam nͥ de cordis caligine & ueritatis ambigu¬
De gemino errore uilicii .xxu.

Expanded text:
hanc itaque considerationem, quid aliud est moeror, nisi lacrymarum effusio, hanc itaque considerationem, quid aliud est moeror, nisi lacrymarum effusio, visusque hebetatio? Assidua enim lacrymarum effusio aciem oculorum corrumpit, et citius caligare facit. Recte ergo dicitur, quia omne cor moeret, quia ad omne consilium rationis acumen habet. Hinc est illud Sapientis praeceptum, vel documentum: Noli inniti prudentiae tuae . Ignorat enim homo quid conducat sibi in vita sua numero dierum peregrinationis suae, et tempore quod velut umbra praeterit. Nisi enim interior ille oculus caligaret, toties procul dubio in veritatis judicio minime erraret. Unde, quaeso, contraria consilia tam saepe, tamque diversae sententiae, non dicam de diversis, sed de uno eodemque corde, et pene sub eodem tempore? Unde, inquam, nisi de cordis caligine, et veritatis ambiguDe gemino errore judicii. Du