comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ari. De dormientib autem nolo uos igno¬
rare fr̃s. Et alio loco. Ex quib plures ma¬
nent usq adhuc. quidam autem dormi ert̃:
& alia innumerabilia in hoc testimonia.
aꝑte ꝑ scripturas utriusq testamenti re-¬
tionesq huius scłi. iam iamq eius expectare¬
tur & sꝑaret᷑ aduentus. tamquã ꝓpinquus
& imnunens: ad quẽ se p̃parent. qui in eius
ẽẽ familia uidentur. Hoc ẽ enĩ qd̃ ait exisse
obuiam sponso & sponsȩ: tardante aũ spon
so dormierunt. Non enĩ tc̃ ueniet cũ sꝑat᷑.
s media nocte cum ualde obscurũ est. idẽ
occultum erit. adueniet. Unde dicit. Me
quã cõmemorat apłs ubi ait. canet enim
tuba: & mortui resurgent in corrupti. Tube
nomine aliquid eiudentissimum & precla¬
rissimum signum uult intelligi: ꝙͣ uocem
archangłi. & tubam di alio loco dicit. Quȩ
dr̃: quam audient hi qui in monumentis
sunt. & ꝓcedent. Surgunt gͦ omnes ille uir¬

Expanded text:
dicit: De dormientibus autem nolo uos ignodicit: De dormientibus autem nolo uos ignorare, fratres, et alio loco: Ex quibus plures manent usque adhuc; quidam autem dormierunt; et alia innumerabilia in hoc testimonia aperte per scripturas utriusque testamenti reptionesque huius saeculi iam iamque eius expectaretur et speraretur aduentus tamquam propinquus atque imminens, ad quem se praeparent, qui in eius esse familia uidentur. hoc est enim, quod ait exisse obuiam sponso et sponsae, so dormierunt omnes. non enim tunc ueniet, cum speratur, sed media nocte, cum ualde obscurum, id est occultum erit, an ueniat. unde dicit mediquam commemorat apostolus, ubi dicit: Canet enim tuba et mortui resurgent incorrupti. tubae nomine aliquod euidentissimum et praeclarissimum signum uult intellegi, quam uocem archangeli et tubam dei alio loco dicit. quae uangelio dicitur, quam audient hi, qui in monumentis sunt, et procedent. surgunt ergo omnes illae uir
Abbreviated transcription (Latin):
resurrectionis. de quo ait apłs paulus. in
ictu oculi in nouissima tuba: ce mortui re¬
surgent incorrupti. & nos immutabimur.
Inipso namq ictu oculi ante iudiciũ re¬
surget in uirtute in incorruptione. in gła
corpus sꝑuale: quod nunc seminatur. in
infirmitate. in corruptione. in contume¬
lia corpus animale. Imago uͦ que renouat᷑
in sꝑumentis. in agnitione dei: ñ ex teruis. s
interius de die indiem ipsa ꝑficiet᷑ uisione.
Quȩ tunc erit post iudicium facie ad faciem
minc autẽ ꝓficit ꝑspetulum in enignate. s p¬
ter ciuius ꝑfectionem dictum intelligendum
est. similes ei erimus: qm̃ uidebimus eũ sicuti
est. hoc enim donum tunc nob̾ dabit᷑. cum
dictum fuerit. uenite bñdicti patͥs in ei. possi¬
dete uob paratũ regnum. Tunc qͥppe tollet᷑
impius ne uideat maiestatem dei: quando
ibunt sinistri in supplicium ȩternum. eum¬
tib dextris inuitam ȩt̾̃nam. Hec ẽ aũ sicut
s̃ta mors sepe

Expanded text:
resurrectionis, de quo ait apostolus Paulus, In resurrectionis, de quo ait apostolus Paulus, In ictu oculi, in novissima tuba, et mortui resurgent incorrupti; et nos immutabimur . In ipso namque ictu oculi ante judicium resurget in virtute, in incorruptione, in gloria corpus spirituale, quod nunc seminatur in infirmitate, corruptione, contumelia corpus animale. Imago vero quae renovatur in spiritu mentis in agnitione Dei, non exterius, sed interius de die in diem, ipsa perficietur visione, quae tunc erit post judicium facie ad faciem, nunc autem proficit per speculum in aenigmate . Propter cujus perfectionem dictum intelligendum est, Similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est. Hoc enim donum tunc nobis dabitur, cum dictum fuerit, Venite, benedicti Patris mei, possidete paratum vobis regnum . Tunc quippe tolletur impius, ut non videat claritatem Domini , quando ibunt sinistri in supplicium aeternum, euntsta mors saepe
Abbreviated transcription (Latin):
rabilis ẽẽ ꝑhibetur. S qantacumq sit. priꝰ
oportet aerem qui supra ẽ transeant radii
demum ad solem ꝑueniant. quẽ uidemꝰ. Nũ gͥ
clausis ocłis faciem contra uisuri solẽ ponamꝰ.
ñne mox ut eos aꝑuerimus. ibi potiꝰ aciem
nrãm nos inuenisse. quam illuc eã ꝑduxisse
putabimus. ita ut nec ipsi ocłi pͥus aꝑti fuisse
uideantur. quam illo quo intenderant ꝑue¬
nisse: Et certe corporee lucis ẽ radius emi-¬
cans ex oculis nr̃is: & tam longe posita. &e tan¬
ta cęleritate contingens. ut estimari compa¬
rariq non possit. Nempe hic &e illa omĩa tã
ampla immensaq spacia. simul uno ictu tͣnsi¬
ri manifestum ẽ: &e qͥd pͥꝰ posteriꝰq transea¬
tur nichilominus certum ẽ. Merito resur¬
rectionis nr̃e celeritatẽ cum expͥmere uellet
apłs: in ictu ocłi dixit fieri. Neq enĩ aliquid
in rerũ corporeaꝵ motib uł ictib potest

Expanded text:
rabilis perhibetur; sed quantacumque sit, prius rabilis perhibetur; sed quantacumque sit, prius oportet aerem, qui supra est, transeant radii demum ad solem perueniant, quem uidemus. num igitur clausis oculis faciem contra uisuri solem ponamus, nonne mox, ut eos aperuerimus, ibi potius aciem nostram nos inuenisse, quam illuc eam perduxisse putabimus, ita ut nec ipsi oculi prius aperti fuisse uideantur quam illa quo intenderat peruenisse? et certe iste corporeae lucis est radius, emicans ex oculis nostris et tam longe posita tanta celeritate contingens, ut aestimari conpararique non possit. nempe hic et illa omnia tam ampla inmensaque spatia simul uno ictu transiri manifestum est et. quid prius posteriusque transeatur, nihilo minus certum est. Merito resurrectionis nostrae celeritatem cum exprimere uellet apostolus, in ictu oculi dixit fieri. neque enim aliquid in rerum corporearum motibus uel ictibus potest
Abbreviated transcription (Latin):
u̾m solem intuem᷑ orientẽ. certe mani¬
festum ẽ. qd̾ ad eũ acies nr̃a ꝑuenire ñ
posset. nisi transiret totum aeris. celiq spaciũ.
quod int̾ nos & ipsum ẽ. Hoc aũ cuiꝰ longin¬
quitatis sit. quis estimare sufficiat: Nec u¬
tiq ꝑueniret eadem acies uel radius oculoꝵ
nroꝵ ad transeundum aerem qui ẽ suꝑ mare.
nisi prius transisset eum qui ẽ suꝑ t̾ram: in
qualibet mẽdit̾ranea regione simusab eoloco
ubi sumus usq adlitus maris. Deinde si ad
eandem lineam contuitus nr̃i adhuc pꝰ ma¬
re terre adiacent. eum quoq aerem qui suꝑ
illas transmarinas terras ẽ. transire acies
nr̃a non potest. nisi prius ꝑ acto spacio aeris
illius qui suꝑ mare quod primũ occurrit.
extenditur. faciamus iam post illas trans¬
marinas t̾ras: non nisi oceanũ remanere:
Numquid & acrem qui suꝑ occeanum dif¬
funditur. potest transire acies nr̃a. nisi prius
transierit. quicqͥd aeris citra occeanum super
terram est: Occeani aũ magnitudo. in compa¬

Expanded text:
um solem intuemur orientem, certe manifestum est, quod ad eum acies nostra peruenire non posset, nisi transiret totum aeris caelique spatium, quod inter nos et ipsum est. hoc autem cuius longinquitatis sit, quis aestimare sufficiat? nec utique perueniret eadem acies uel radius oculorum nostrorum ad transeundum aerem, qui est super mare, nisi prius transisset eum, qui est super terram, in qualibet mediterranea regione simus, ab eo loco, ubi sumus, usque ad litus maris. deinde, si ad eandem lineam contuitus nostri adhuc post mare terrae adiacent, eum quoque aerem, qui super illas transmarinas terras est, transire acies nostra non potest, nisi prius peracto spatio aeris illius, qui super mare, quod primum occurrit, extenditur. faciamus iam post illas transmarinas terras nonnisi oceanum remanere. numquid et aerem, qui super oceanum diffunditur, potest transire acies nostra, nisi prius transierit quidquid aeris citra oceanum supra terram est? oceani autem magnitudo inconpa
Abbreviated transcription (Latin):
t multum misericors omĩb inuocantib
te. Et quid ẽ quod dicit multis locis scͥp¬
tura. quia inuocabunt. & non exaudiã eos.
certe misericors omĩb inuocantib te. nisi
qͥa qͥdam inuocantes. non ipsum inuocant:
ueniat ad te. Porro sidm ꝓpt̾ea inuocas. ut
ueniat ad te pecunia: ut ueniat adte here¬
ditas. ut ueniat ad te scłaris dignitas: illa
inuocas quȩ uis ut ueniant adte. Quid ergo
it dñs: qd̾ te docuit celestis magister. Inuo¬
Ilo melius nicħ est. Ipsum desidera: ipsũ con¬
cupisce. Uide inuocantẽ dm̃ in alio psalmo.
Unam petii a dño: hanc requirã. Qd ẽ quod
petiit: Ut in habitem in domo dni: ꝑ om̃s
dies uite meȩ. Et ut qͥd hoc: ut contempler
delectationẽ dñi. Si gͦ amator dĩ ẽẽ uis: sin¬
cerissimis medullis. castisq suspiriis ipsum
dilige: ipsum ama. illi flagra. illi inhia: qͦ
iocundius nicħ inuenis: quo melus. qͦ letuis.
quo diuturnius. Qͥd enĩ tam diuturnũ:
ꝑeat : qui facit ne tu ꝑeas. Si gͦ tu in uocas

Expanded text:
t multum misericors es omnibus invocantibus te.» Et quid est quod dicit multis locis Scriptura, quia «invocabunt, et non exaudiam eos» certe «misericors omnibus invocantibus te»; nisi quia quidam invocantes, non ipsum invocant? d vis ut veniat ad te. Porro, si Deum propterea invocas, ut veniat ad te pecunia, ut veniat ad te haereditas, ut veniat ad te saecularis dignitas; illa invocas quae vis ut veniant ad te: sed Deum it Dominus, quod te docuit coelestis magister. Invoillo melius nihil est; ipsum desidera, ipsum concupisce. Vide invocantem Deum in alio psalmo: «Unam petii a Domino hanc requiram.» Quid est qpetiit? Ut inhabitem in domo Domini per omnes dies vitae meae. Ut quid hoc? Ut contempler delectationem Domini. Si ergo amator es, sincerissimis medullis castisque sdilige, ipsum ama, illi flagra, illi inhia quo jucundius nihil invenis, quo melius, quo laetius, quo diuturnius Quid enim tam diuturnum, ando a te pereat, qui facit ne tu pereas. Si ergo tu invocas
Abbreviated transcription (Latin):
iusticie ẽ dilectio. Hoc munus ẽ dei.
ut in preceptis eio ñ timore penȩ anguste¬
mur: s dilectione & dilatatione iusticiȩ. di¬
nem dicens. Habitabo in eis: & deambu¬
labo. Qm̃ enim latũ ẽ ubi deambulabat
ds̃: in hanc latitudinẽ diffundit᷑ caritas

Expanded text:
ustitiae est delectatio. Hoc munus est Dei, ut in praeceptis ejus non timore poenae angustemur, sed dilectione et delectatione justitiae dinem ejus dicens: «Habitabo in eis, et deambulabo» . Quam enim latum est ubi deambulat Deus! in hac latitudine diffunditur charitas
Abbreviated transcription (Latin):
quãdu legitur moyses: uelam̃ suꝑ corda
eoꝵ positum ẽ. Cum aũ inde quisꝙͣ transi¬
erit ad xꝑm: auferetur uelamen. Transe¬
untiũ quippe intentio. ipsa mutat᷑ de ue¬
tere ad nouumꝰ ut ñ iam quisquã inten¬
dat acciꝑe carnalem. s sꝑualem felicitatẽ:
idest ab intentione qua expectabat᷑ in
carnali regno falsa beatitudo carnalis:
ad intentionem qua ꝑ nouum testam̃tũ
expectatur in regno cęloꝵ beatitudo ue¬
rissima. sꝑual¬

Expanded text:
u legitur Moyses, uelamen super corda eorum positura est; cum autem inde quisque transierit ad Christum, auferetur uelamen. Transeuntium quippe intentio ipsa mutatur de uetere ad nouum, ut iam non quisque intendat accipere carnalem, sed spiritalem felicitatem. id est ab intentione, qua exspectabatur in carnali regno beatitudo falsa carnalis, ad intentionem, qua per nouum testamentum exspectatur in regno caelorum beatitudo uerissima s
Abbreviated transcription (Latin):
ñ intelligebatur. aqua erat. In aqua enĩ:
uinum quodammͦ latet. Dicit apłs quid
intelligamus in ista aqua. Usq in hodi
ipsum uelamen suꝑ cor eoꝵ positum ẽ
qd̃ ñ reuelatur. quia in xꝑo euacuatur.
Et cum transieris inquit ad dnm̃: aufe¬
retur uelamen. Uelamen dicit ad oꝑtio¬
nem ꝓpħiȩ: ut non intelligeret᷑. Tollitur
uelamen: cum transieris ad dñm. Sic tollit᷑
insipientia cum transicris ad dnm̃: & qd a¬
qua erat. uinum tͥ fit. Lege libros om̃s
ꝓpħicos. ñ intellecto xꝑo: quid tam insipi¬
dum & fatuum inuenies: Intellige ibi
xꝑm. ñ solum sapit qd̾ legis: s &̃ in ebri¬
at mutans mentem a torpore: ut p̃terita
obliuiscens. in ca quȩ ante st̃ extendaris.¬

Expanded text:
n intelligebatur, aqua erat. In aqua enim vinum quodammodo latet. Dicit Apostolus quid intelligamus in ista aqua: « Usque ad hoipsum velamen super cor eorum positum est; quod non revelatur, quia in Christo evacuatur. Et cum transieris, inquit, ad Dominum, auferetur velamen » . Velamen dicit adopertionem prophetiae, ut non intelligeretur. Tollitur velamen, cum transieris ad Dominum: sic tollitur insipientia, cum transieris ad Dominum, et quod aqua erat, vinum tibi fit. Lege libros omnes propheticos, non intellecto Christo, quid tam insipidum et fatuum invenies? Intellige ibi Christum, non solum sapit quod legis, sed etiam inebriat; mutans mentem a corpore, ut praeterita obliviscens, in ea quae ante sunt extendaris
Abbreviated transcription (Latin):
stipulam: Edificarent autem aurũ. argẽ¬
tum. lapides preciosos. & de utroq ignẽ
securi ẽẽnt: non solum de illo ȩt̃no. qui in
ȩt̾nũ cruciat᷑us ẽ impios. s &̃ de illo. qui
emendabit eos qui ꝑ ignem salui erunt.
Dicitur enim. Ipse autem saluus erit:
sic tamen quasi ꝑ ignem. Et quia dicit᷑
saluus erit: contem̃pnitur ille ignis. Ita
plane quamuis salui ꝑ ignẽ. grauior
tam̃ erit ille ignis. quam quicquid potest
homo pati in hac uita: & nostis quanta
hic passi sunt mali: quanta potuert̃ pati¬
& boni. Quid enim quisq maleficuis. lat.
adulter sceleratus. sacrilegus ꝑtulit legib
quod ñ ꝑtulit martyr in confessione xꝑi.:
Ita gͦ que hic sunt multa faciliora sunt:
&ẽ tamen uidete. quẽadmodũ ea homines
ne patiantur. quicquid iusseris faciunt.
Quanto melius faciant quod iubet ds̃: ne
illa grauiora patiant᷑¬

Expanded text:
stipulam? Aedificarent autem aurum, argenstipulam? Aedificarent autem aurum, argentum, lapides pretiosos, et de utroque igne securi essent; non solum de illo aeterno qui in aeternum cruciaturus est impios, sed etiam de illo qui emendabit eos qui per ignem salvi erunt. Dicitur enim, Ipse autem salvus erit, sic tamen quasi per ignem . Et quia dicitur, salvus erit, contemnitur ille ignis. Ita plane quamvis salvi per ignem, gravior tamen erit ille ignis, quam quidquid potest homo pati in hac vita. Et nostis quanta hic passi sunt mali, et boni. Quid enim quisque maleficus, latro, adulter, sceleratus, sacrilegus pertulit legibus, quod non pertulit martyr in confessione Christi? Ista ergo quae hic sunt mala, multo faciliora sunt: et tamen videte quemadmodum ea homines ne patiantur, quidquid jusseris faciunt. Quanto melius faciunt quod jubet Deus, ne illa graviora patiant
Abbreviated transcription (Latin):
omine ne in indignatione tua ar¬
guas me: neq in ira tua emendes
me. futurum ẽ enim. ut quidam in ira
dei emendentur. & in indignatione ar¬
guantur: & forte non om̃s qui arguen¬
tur.emendabuntur. Nam utiq arguet
eos quib dicet. Esuriui & ñ dedistis mͥ
manducare. & sitiui ce ñ potastis me. &
cȩtera quȩ ibi ꝓsequens quandam in hu¬
manitatem &e sterilitatẽ increpat: dicẽs
malis ad sinistram constitutis. ite in ig¬
nem ȩternũ qui paratus ẽ diabolo &
angłis eius. Hec iste grauiora formi¬
dans excepta uita ista. in cuiꝰ malis
plangit. & gemit. rogat. & dicit. dñe
ne in indignatione tua arguas me. ut¬
non sim inter illos quib dicturus es: ite
in ignem eternum. qui paratus ẽ diabo¬
lo. & angłis euis. Neq in ira tua em̃des
me. s in hac uita purges me. & talem me
reddas. cui iam emendatoriꝰ ignis opus¬
ñ sit: ꝓpter illos qui salui erunt. sic tam̃
quasi ꝑ ignem. Quare: nisi quia hic edi¬
ficant suꝑ fundamentũ. ligna. fenum.

Expanded text:
omine, ne in indignatione tua arguas me, neque in ira tua emendes me. Futurum est enim ut quidam in ira Dei emendentur, et in indignatione arguantur. Et forte non omnes qui arguuntur emeeos quibus dicet, Esurivi, et non dedistis mihi manducare; sitivi, et non potastis me: et caetera quae ibi prosequens, quamdam inhumanitatem et sterilitatem increpitat malis ad sinistram constitutis, quinem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus . Haec iste graviora formidans, excepta vita ista, in cujus malis plangit et gemit, rogat et dicit: Domine, ne in indignatione tua arguas me. Non sim inter illos quibus dicturus es: Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus. Neque in ira tua emendes me: ut in hac vita purges me, et talem me reddas, cui jam emendatorio igne non opus sit, propter illos qui salvi erunt, sic tamen quasi per ignem. Quare; nisi quia hic aedificant supra fundamentum ligna, fenum,
Abbreviated transcription (Latin):
De ilis quiod̾unt unitatẽ.: & partes sͥ xii
faciunt in hominib Audrant illũ qͥ uolebat
eos face unũ in uno adunũ: audiant illũ dicen¬
tem: nolite uos face multos. Ego plantaui. a¬
pollo rigauit: s d̃s increm̃tũ dedit. Neq qui
plantat ẽ aliqͥd neq qͥ rigat: s qͥ merem̃tũ dat
unũ estote: unus estote. Nemo ascendit incelũ:
nͥ qui descendit de celo. Ecce uolumꝰ ẽẽ tui. dice¬
bant paulo. Et ille. Nolo sitis pauli: s eiꝰ estote.
cuiꝰ ẽ uobiscum paulus.

Expanded text:
e illis qui oderunt unitatem, et partes sibi faciunt in hominibus! Audiant illum qui volebat eos facere unum in uno ad unum: audiant illum dicentem, Nolite vos facere multos: ego plantavi, Apollo rigavit; sed Deus incrementum dedit: sed neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat, seunum estote, unus estote: Nemo ascendit in coelum, nisi qui de coelo descendit. Ecce volumus esse tui, dicebant Paulo. Et ille: Nolo sitis Pauli, sed ejus estote cujus est vobiscum Paulus.
Abbreviated transcription (Latin):
ntelligitur iħc discipłos suos decarnalibus
uł animalib se spiritales ꝓmisisse factũ:
quãuis ñdum tales quales erimus. qͣnͣdo¬
&e spiritale etiã corpus habebimus ħ qualis
erat qui dicebat. sapĩam loquim᷑ int̃ ꝓfet¬

Expanded text:
ntelligatur Jesus discipulos suos de carnalibus vel animalibus se spirituales promisisse facturum, quamvis nondum tales quales erimus, quando spirituale etiam corpus habebimus; sed qualis erat qui dicebat, « Sapientiam loquimur inter perfec
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃ualia cõparantes. Animalis aũ homo:
ñ ꝑcipit ea quȩ sunt sp̃e dĩ. Non itaq ꝑcipi¬
ens quȩ sunt sꝑc dĩ homo animalis. sic au¬
dit quecumq audit de dei natura. ut aliud
quam corpꝰ cogitare ñ possit: quãlibet am¬
plissimũ uł immensũ: quãlibet lucidum
ac speciosũ. corpꝰ tam̃. Ideo ꝓuerbia illi ft̃
quec̃q dicta sapĩȩ de incorporea immuta¬
biliq substantia: ñ qd̾ ea tãquã ꝓu̾bia depu¬
tat: s quia sic cogitat. quomͦ qui ꝓu̾bia so¬
lent audire. neq intelligere. Cum uͭ sp̃alis
diiudicari: &̃ si in hac uita ad huc
uelut ꝑ speculum. & ex parte. ꝑspicit tam̃
ñ nullo corporis sensu. ñ nulla imaginaria
cogitatione quȩ capit aut fingit qualiũ¬
cũq similitudines corpoꝵ. s mentis certis¬
sima intelligentia dm̃ ñ corpus ẽẽ s sꝑm:
ita palam de patre annuntiante filio. ut
eiꝰdem substantie conspiciat᷑ &e ipse qui an¬
nuntiat: tunc in eiꝰ noĩe petunt qͥ petunł:

Expanded text:
comparantes. Animalis autem homo non percipit quae sunt Spiritus Dei. » Non itaque percipiens quae sunt Spiritus Dei homo animalis, sic audit quaecumque audit de Dei natura, ut aliud quam corpus cogitare non possit, quamlibet amplissimum vel immensum, quamlibet lucidum ac speciosum, corpus tamen: ideo proverbia illi sunt quaecumque dicta sapientiae de incorporea immutabilique substantia; non quod ea tanquam proverbia deputat, sed quia sic cogitat, quomodo qui proverbia solent audire neque intelligere. Cum vero spiritdijudicari , etiamsi in hac vita adhuc velut per speculum ex parte, perspicit tamen non ullo corporis sensu, non ulla imaginaria cogitatione quae capit aut fingit qualiumcumque similitudines corporum, sed mentis certissima intelligentia, Deum non corpus esse, sed spiritum: ita palam de Patre annuntiante Filio, ut ejusdem substantiae conspiciatur et ipse qui annuntiat. Tunc in ejus nomine petunt qui petunt;
Abbreviated transcription (Latin):
corporib ipsius unius mentis distributio
figuratur. Ascendentib itaq introrsus
quibusdam gradib considerationis. per
animȩ partes. unde incipit aliqͥd occur¬
rere. quod non sit nobis commune cum
bestiis: inde incipit ratio. ubi iam homo
interior possit agnosci. Qui etiam ipse si
ꝑ illam rationem cui temꝑalium rerum
administratio delegata est. immoderato
ꝓgressu nimis in exteriora ꝓlabitur. con¬
sentiente sibi capite suo. id est non eam
cohibente atq refrenante. illa quȩ in
specula consili presidet. quasi uirili portio¬
ne inueteratur inter inimicos suos uirtutiᷤᷤ
inuidos demones. cum suo principe diabo¬
lo: eternoꝵq illa uisio ab ipso etiam capite
cum coniuige manducante uetitum subtra¬
hitur: ut lumen oculoꝵ eius non sit cum illo.
Ac sic ab illa illustratione ueritatis ambo
nudati. atq aꝑtis oculis conscientiȩ. ad ui¬
dendum quam in honesti atq indecori re¬

Expanded text:
corporibus ipsius unius mentis distributio corporibus ipsius unius mentis distributio figuratur. Ascendentibus itaque introrsus quibusdam gradibus considerationis per animae partes, unde incipit aliquid occurrere, quod non sit nobis commune cum bestiis, inde incipit ratio, ubi homo interior jam possit agnosci. Qui etiam ipse si per illam rationem cui temporalium rerum administratio delegata est, immoderato progressu nimis in exteriora prolabitur, consentiente sibi capite suo, id est, non eam cohibente atque refrenante illa quae in specula consilii praesidet quasi virili portione, inveteratur inter inimicos suos virtutis invidos daemones cum suo principe diabolo: aeternorumque illa visio ab ipso etiam capite cum conjuge vetitum manducante subtrahitur, ut lumen oculorum ejus non sit cum illo ; ac sic ab illa illustratione veritatis ambo nudati, atque apertis oculis conscientiae ad videndum quam inhonesti atque indecori re
Abbreviated transcription (Latin):
estis: xpi indiustis. Non est uideus
neq grecus: non est seruus neq liber.: ñ est
masculus neq femina. Om̃s enim uos
igitur. fideles femine sexum corporis a¬
miserunt: S quia ibi renouantur ad
imaginem dĩ ubi sexus nullus ẽ. ibi fa¬
ctus ẽ homo ad imaginem dĩ. ubi sexus
nullus est: boc ẽ in sꝑu mentis sue. Cur
gͥ uir ꝓpterea non debet caput uelare qͥa
imago est & głia di mulier autem debet
quia gła uiti est. quasi mulier ñ reno¬
uetur in sꝑumentis suȩ: qui renouatur
in agnitionem dĩ scdm imaginẽ eius qͥ
creauit eum: S quia sexus corporis distat
a uiro. recte potuit in eius corporali uela¬
mento figurari pars illa rationis. que ad
temꝑalia gub̾nanda deflectitur. ut non
maneat imago dei nisi ex qua parte meis
humana ecernis rationib conspiciendis
uel consulendis adherescit: quam non solũ
masculos. s etiam feminas habere ma¬
nifestum ẽ. Ergo in eoꝵ iam mentibus
cõmunis natura cognoscitur: in eoꝵ uero

Expanded text:
istis. non est Iudaeus neque Graecus, non est seruus neque liber, non est masculus neque femina: omnes enim uos igitur fideles feminae sexum corporis amiserunt? sed quia ibi renouantur ad imaginem dei, ubi sexus nullus est, ibi factus est homo ad imaginem dei, ubi sexus nullus est, hoc est in spiritu mentis suae. cur ergo uir propterea non debet caput uelare, quia imago est et gloria dei, mulier autem debet, quia gloria uiri est, quasi mulier non renouetur spiritu mentis suae, qui renouatur in agnitionem dei secundum imaginem eius qui creauit eum? sed quia sexu corporis distat a uiro, rite potuit in eius corporali uelamento figurari pars illa rationis, quae ad temporalia gubernanda deflectitur, ut non maneat imago dei nisi ex qua parte mens hominis aeternis rationibus concupiscendis uel consulendis adhaerescit, quam non solum masculos, etiam feminas habere manifestum est. Ergo in eorum mentibus communis natura cogn
Abbreviated transcription (Latin):
capite loquitur: quod nͥ ad aliquod secre¬
tum sacramenti referatur. in ane remane¬
bit. Sicut enim non solum ueracissima ra¬
tio. s etiam ipsus apłi declarat auctoritaᷤ.
ñ scđm formam corporis homo factus est.
ad imaginem di: s scđm rationalẽ mentẽ
Cogitatio quippe turpit̾ uana ẽ: quȩ opinat̃
dm̃ menbroꝵ corporalium liniamentis. cir¬
cum scribi atq diffiniri. Porro aũ nonne
idem beatus apłs paulus dicit: renoua¬
mini sꝑu mentis uestrȩ. & induite nouũ
cum ac̃tib eius: & induite nouum qui reno¬
uatur in agnitionem di scđd̾m imaginẽ eiꝰ
qui creauit eum. Si ergo sp̃u mentis nostre
renouamur. & ipse est nouus homo. qui re¬
nouatur in agnitionem dei icdm imagi¬
nem eius qui creauit eum: nulli dubiũ ẽ.
non scđm corpus. neq scd̾m quamlibet a¬
nuni partem. s scdm rationalem mentẽ
ubi potest ẽẽ agnitio dĩ. hominẽ factum
ad imaginem euis qui creauit eum. Scde

Expanded text:
capite loquebatur. quod nisi ad aliquod secrecapite loquebatur. quod nisi ad aliquod secretum sacramenti referatur, inane remanebit. Sicut enim non solum ueracissima ratio sed etiam ipsius apostoli declarat auctoritas, non secundum formam corporis homo factus est ad imaginem dei, sed secundum rationalem mentem. cogitatio quippe turpiter uana est, quae opinatur deum membrorum corporalium liniamentis circumscribi atque definiri. porro autem nonne idem beatus apostolus dicit: renouamini spiritu mentis uestrae et induite nouumu cum actibus suis induite nonum, qui renouatur in agnitio ne dei secundum imaginem eius qui creauit eum? si ergo spiritu mentis nostrae renouamur et ipse est nonus homo, qui renouatur in agnitione dei secundum imaginem eius qui creauit eum, nulli dubium est non secundum corpus neque secundum quamlibet animi partem, sed secundum rationalem mentem, ubi potest esse agnitio dei, hominem factum ad imaginem eius qui creauit eum. secundum
Abbreviated transcription (Latin):
minus ex qua parte conspectam consulit ue¬
ritatem. i mago di est: ex qua uͦ intenditur
in agenda inferiora. ñ est imagod̾i. Et qm̃
quantum cumq se extenderit in id quod
et̃num ẽ. tantomagis inde format᷑ ad ima¬
ginem di. & ꝓpt̾ea non est cohibenda ut se
inde contineat. ac temꝑet: Ideo uir ñ debet
uelare caput. Quia uͦ illi rationali actioni
quȩ in reb corporalib. temporalib q u̾sat᷑
ꝑiculosa est nimia in inferiora ꝓgressio. de¬
bet habere potestatem suꝑ caput. qd̾ indicat
uelamentum. quo significatur ẽẽ cohibenda.
Grata ẽ enim scĩs angłis. sacrata & pia signi¬
ficatio. Nam dͥs non ad tempus uidet. nec
aliquid noui fit in eiꝰ uisione atq scientia.
cum aliquid temporaliter atq transitorie
geritur: sicut inde afficiuntur sensus
uł carnales animalium & hominum. uł
etiam celestes angelorum. Itẽ ex eode libro.
igurate ac mistice de uelando mulieris

Expanded text:
minus ex qua parte conspectam consulit veminus ex qua parte conspectam consulit veritatem, imago Dei est; ex qua vero intenditur in agenda inferiora, non est imago Dei, et quia quantumcunque se extenderit in id quod aeternum est, tanto magis inde formatur ad imaginem Dei, et propterea non est cohibenda, ut se inde contineat ac temperet; ideo vir non debet velare caput. Quia vero illi rationali actioni quae in rebus corporalibus temporalibusque versatur, periculosa est nimia in inferiora progressio; debet habere potestatem super caput, quod indicat velamentum quo significatur esse cohibenda. Grata est enim sanctis Angelis sacrata et pia significatio. Nam Deus non ad tempus videt, nec aliquid novi fit in ejus visione atque scientia, cum aliquid temporaliter ac transitorie geritur, sicut inde afficiuntur sensus vel carnales animalium et hominum, vel etiam coelestes Angelorum. 11. In isto igurate ac mystice, quia de uelando muliebri
Abbreviated transcription (Latin):
quomͦ non sit contrarium quod dicit apłs.
ñ mulierẽ. s uirum ẽẽ imaginem dĩ. Hinc
quidem scͥptum est in genesi. fecit ds̃ ho¬
minem. ad imaginem dei fecit eum: mas-¬
culum & feminam fecit eos. & benedix̃ eos.
Ad imaginẽ quippe dei. naturam ipsam
humanam factam dicit. quȩ sexu utroq¬
completur: nec ab intelligenda imagine
dei separat feminam. Dico enim quod fecit
ds̃ hominem ad imaginem di:ͥ fecit eũ in qͥt
mascłm &e feminam: uł certe alia distinctione.
masculum & feminam fecit eos. Quomͦ gͦ ꝑ
de caput uelare ꝓhibetur. mulierẽ autẽ non
& ideo hoc ipsa facere iubetur: nisi credo illud
illa substantia: Cũ aũ ad adiutorium distri¬
buitur: quod ad ipsam solam attinet. ñ ẽ ima¬
go dei. Quod aũ ad iurum solum attinet ima¬
go dei ẽ. tam plena atq integra quã in unũ
ueritatem imago di ẽ. Et cum ex ea distribui
tur aliquid. & quadam intentione diriia¬
tur ad actionem rerum temporaliũ: nichilo¬

Expanded text:
n sit contrarium quod dicit Apostolus, non mulierem, sed virum esse imaginem Dei, huic quod scriptum est in Genesi, Fecit Deus hominem, ad imaginem Dei fecit eum; masculum et feminam fecit eos, et benedixit eos. Ad imaginem Dei quippe naturam ipsam humanam factam dicit, quae sexu utroqcompletur, nec ab intelligenda imagine Dei separat feminam. Dicto enim quod fecit Deus hominem ad imaginem Dei, Fecit eum, inquit, masculum et feminam: vel certe alia distinctione, masculum et feminam fecit eos. Quomodo ergde caput velare prohibetur, mulierem autem non, et ideo ipsa hoc facere jubetur? nisilla substantia. Cum autem ad adjutorium distribuitur, quod ad eam solam attinet, non est imago Dei. Quod autem ad virum solum attinet, imago Dei est, tam plena atque integra, quam in unum veritatem, imago Dei est; et cum ex ea distritur aliquid et quadam intentione derivatur ad actionem rerum temporalium, nihilo
Abbreviated transcription (Latin):
melchisedech. Incensum enim qd̃ ẽ grece thimi¬
ama. sicut exponit iohes in apocalipsi. oratio¬
latum sit aliqͥd. aut quod idolũ sit aliqͥd:S
quȩ immolant gentes demoniis immolant:
& ñ deo. Nolo aũ uos socios fieri demonioꝵ.¬

Expanded text:
Melchisedec. Incensum enim quod est graece θυμίαμα, sicut exponit Joannes in Apocalypsi, oratiolatum sit aliquid, aut quod idolum sit aliquid? Sed quae immolant gentes, « daemoniis immolant, et non Deo . » Nolo autem vos socios fieri daemonio
Abbreviated transcription (Latin):
consequentẽ. quȩ illis umbris precedentib si¬
gnificata ẽ ueritatem. Et immolat do in corꝑe
xꝑi sacrificium laudis: ex quo ds̃ dõꝵ locuitus.
uocauit terram a solis ortu usq ad occasum.
guitur ille isrł scd̾m carnem: qͥ seruiebat in
umbris sacͥficioꝵ quib significabat᷑ singulare
sacrificium. quod nunc offert isrł scđm sꝑm. cui¬

Expanded text:
consequentem quae illis umbris praecedentibus significata est veritatem. Christi sacrificium laudis, ex quo Deus deorum locutus vocavit terram, a solis ortu usque ad occasum. m; a quo distinguitur ille Israel secundum carnem, qui serviebat in umbris sacrificiorum, quibus significabatur singulare sacrificium quod nunc offert Israel secun
Abbreviated transcription (Latin):
domo ñ accipit uitulos: neq de gregib eiꝰ hir¬
cos. Iste immolat do sacrificium laudis non
scđm ordinem aaron: s scđm ordinem melchise¬
dech. Quod in eo psalmo positum ẽ. quẽ dñs
rens a uideis respondentib xꝑm filium eẽ
dño meo sede a dextris meis: donec ponam
inimicos tuos scabellum pedum tuoꝵ. Ibi qͥp¬
tu es sacerdos in ȩternum scđm ordinẽ melchise¬
Dech. Nouerunt qui legunt quid ꝓtulerit mel¬
chisedech: quando benedixit abraham. Et si
iam sunt participes eius: uident tale sacͥficiũ
nunc offerri dõ. toto orbe terraꝵ. Dĩ aũ iura¬
tio: in creduloꝵ ẽ increpatio. Et qd̾ dm̃ ñ peni¬
tebit: significatio ẽ. quia hoc sacerdotium ñ
mutabit. Mutauit quippe sac̾dotiũ. scdm or¬
dinẽ aaron. Unde & alius ꝓpħa dicit ad eũ qͥ
carnalis est isrł. ñ ẽ mͥ uoluntas in uob̃ dicit

Expanded text:
domo non accipit vitulos, neque de gregibus ejus hircos. Iste immolat Deo sacrificium laudis, non secundum ordinem Aaron, sed secundum ordinem Melchisedec. Quod in eo psalmo positum est, quem Domirens a Judaeis respondentibus Christum filium esse Domino meo, Sede a dextris meis, donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum. Ibi quipTu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedec . Noverunt qui legunt, quid protulerit Melchisedec, quando benedixit Abraham : et si jam sunt participes ejus, vident tale sacrificium nunc offerri Deo toto orbe terrarum. Dei autem juratio incredulorum est increpatio. Et quod Deum non poenitebit, significatio est quia hoc sacerdotium non mutabit. Mutavit quippe sacerdotium secundum ordinem Aaron. Unde alius propheta dicit ad eum qui carnaliter est Israel: Non est mihi voluntas i n vobis, dicit
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ plenitudine om̃s acciꝑent: s qͥa sic ex
eiꝰ plenitudine ipse acceꝑat baptirandi po¬
mum sic habiturꝰ. ut ꝑquẽlibet daret᷑ siue
excellentioris gre ministrũ. siue inferioris. sue
ꝑcenteni fructus hominẽ. siue sexageni. siue
triceni. siue ꝑfrum̃tũ siue ꝑ paleam ñ nͥ illiꝰ
uniꝰ ẽẽ cognosceret᷑: & hoc ꝑ sp̃m didicit. ue¬
lut ꝑ columbã descendentẽ & manentẽ suꝑ
eum. Itaq inuenimꝰ dictũ ab apłis. & głã
mus aũ m̃s nemo eoꝵ dixit omĩno. Neq enĩ
om̃ium equalis ẽgła: nec ministrant om̃s
equaliter. nec ȩquali prudentia st̃ õs prediti:
& in euangłizando alius alio meliꝰ oꝑat᷑. Et
ĩ deo dici potest aliꝰ auo doctior & ipsa doctͥna
salutari: alius aũ alio maiꝰ miniisue baptitatꝰ
dici ñ potest: siue ab inferiori siue a maiori bap¬

Expanded text:
cuius plenitudine omnes acciperent, sed quia sic ex cuius plenitudine omnes acciperent, sed quia sic ex eius plenitudine ipse acceperat baptizandi pomum sic habiturus, ut, per quemlibet daretur siue excellentioris gratiae ministrum siue inferioris siue per centeni fructus hominem siue sexageni siue triceni siue per frumentum siue per paleam, non nisi illius unius esse cognosceretur; et hoc per spiritum didicit uelut columbam descendentem et manentem super eum. Itaque inuenimus dictum ab apostolis mus autem meus nemo eorum dixit omnino. neque enim omnium aequalis est gloria nec ministrant omnes aequaliter nec aequali prudentia \' sunt omnes praediti et in euangelizando alius alio melius operatur et ideo dici potest alius alio doctior et ipsa doctrina salutari: alius autem alio magis minusue baptizatus dici non potest, siue ab inferiore siue a maiore bap
Abbreviated transcription (Latin):
oterat enim si uoluisset dñs iħe baptis¬
mi sui potestatem dare alicui. uł ali¬
quib p̃cipuis seruis suis quos ĩa fecisset
amicos suos: qualib ait. Iam ñ dicam uos¬
seruos s amicos: ut quẽadmodũ ꝑ uirgã
florentem demonstratus ẽ aaron sacerdos:
ita in eius eccłia ubi plura & maiora miracła
facta sunt. ꝑ aliqͦd signũ demonstrarentur
excellentioris scĩtatis ministri. & dispensato¬
res mist̾ioꝵ: qui soli baptizare deberent. S si
hoc fieret. quãuis eis adño attributꝰ. tñ ipsoꝵ
iam baptismus diceret᷑: sicut baptismꝰ ioħis
fuit. Ideo paulꝰ grãs agit do qd̾ neminẽ ipsoꝵ
baptizauerat: qui tamꝗͣ obliti in cuꝰ noĩe¬
baptizati ẽẽnt. ꝑ hominũ se noĩa diuidebañ.
Cum enim tantũ ualet baptismꝰ ꝑ hominẽ
dicisse testatur. Nam scđm qͥd aliud dixerit
& ego nesciebam eum ñ plane uideo: nisi qr
scd̃m aliqͥd sciebat eũ: scd̃m aliqͥd adhuc nescie¬
bat. Sciebat uidelicet sponsũ filiũ dĩ. de

Expanded text:
oterat enim, si uoluisset, dominus Iesus baptismi sui potestatem dare alicui uel aliquibus praecipuis seruis suis quos iam fecisset amicos suos, qualibus ait: iam non uos dicam seruos sed amicos, ut, quemadmodum per uirgam florentem demonstratus est Aaron sacerdos, ita in eius ecclesia, ubi plura et maiora miracula facta sunt, per aliquod signum demonstrarentur excellentioris sanctitatis ministri et dispensatores mysteriorum, qui soli baptizare deberent. sed si hoc fieret, quamuis eis a domino adtributus tamen ipsorum iam baptismus diceretur, sicut baptismus Iohannis fuit. ideo Paulus gratias agit deo, quod neminem ipsorum baptizauerat, qui tambaptizati essent, per hominum nomina se dividebant. Cum enim tantum valet baptismus per hominem dicisse testatur. Nam secundum quid aliud dixerit: Et ego nesciebam eum , non plane video, nisi quia dum aliquid eum sciebat, secundum aliquid adhuc nesciebat? sciebat uidelicet sponsum filium dei de
Abbreviated transcription (Latin):
inqua hominib appareret. ac deinde illa
species pret̾iret: s in unitate ꝑsone sue. manẽ¬
te inuisibili di forma. accepit uisibilem hoĩs¬
formam: non solum natus ẽ in ea de homine
mat᷑ uerũ etiã creuit in ea. ⁊ manducauit & bi¬
bit. & dormiuit in ea. ⁊ occisꝰ ẽ in ea. & resurrex̃ in¬
ea: ⁊ ascendit incelũ ⁊ sedet ad dext̾am patͥs in ea.

Expanded text:
in qua hominibus appareret, ac deinde illa in qua hominibus appareret, ac deinde illa species praeteriret; sed in unitatem personae suae, manente invisibili Dei forma, accepit visibilem hoformam, non solum natus in ea de homine matre, verum etiam crevit in ea, manducavit, bibit, dormivit, occisus est in ea, resurrexit, ascendit in coelum, sede
Abbreviated transcription (Latin):
filio ẽẽ maiorem: quia in forma serui
erat filius. & ad huc in forma ẽ humana filiꝰ.
quam leuauit in cęlum. ꝓpt̾ea de illo dictũ
ẽ quod & nunc int̾pellat ꝓ nob̾: & sempit̾na
erit in regno hȩc eadem forma immorta lita
tis: ꝓpt̾ qd̾ dictũ ẽ. Tunc & ipse filius subiectꝰ
erit ei qui illi subiecit omnia. Nam de sꝑu scõ
qui nullam suscepit creaturam ad unitatẽ
ꝑsone suȩ. quamuis se ꝑ subiectam creat᷑am
uisibiliter & ipse siue ꝑ columbe speciem. suie¬
numquam dictus est minor patre. Ad horã
do. monstrarent uisibiliter inuisibilẽ. Colũ¬
ba ꝓpt̾ amorem scm̃: ignis aũ ꝓpt̾ caritatis
lumen. atq feruorem. Et ꝑacto significatio¬
nis officio. corporales ille species transier̃t. atq
ẽẽ ulterius destiterunt: sicut columpna nu¬
bis nebulosa ꝑdiem. luminosa ꝑ noctem.
Deniq ne putaretur columba uel flamma.
aut in unitatem ꝑsone sue ista susceꝑit. nũꝙͣ
postea sic apparuisse legitur sp̃e sc̃s. Uꝑc autẽ

Expanded text:
Filio majorem, quia in forma servi erat Filius; et adhuc in forma est humana Filius, quam levavit in coelum: propterea de illo dictum est quod et nunc « interpellat pro nobis » . Et sempiterna erit in regno haec eadem forma immortalis: propter quod dictum est « Tunc et ipse Filius subjectus erit ei qui illi subjecit omnia » . Nam de Spiritu sancto qui nullam suscepit creaturam ad unitatem personae suae, quamvis se per subjectam creaturam visibiliter et ipse, sive per columbae speciem, sivnunquam minor dictus est Patre. Ad horam do monstrarent visibiliter invisibilem; columba, propter amorem sanctum; ignis autem, propter charitatis lumen atque fervorem; et peracto significationis officio, corporales illae species transierunt, atque esse ulterius destiterunt; sicut columna nubis, nebulosa per diem, luminosa per noctem . Denique ne putaretur columba vel flamma aaut in unitatem personae suae ista susceperit, nunquam postea sic apparuisse legitur Spiritus sanctus. Chr
Abbreviated transcription (Latin):
ed quid ẽ. iam ñ uidebitis me: Non
enim ait ad patrẽ uado. & ñ uidebi¬
tis me. ut temporis interuallum qͦ ñ ui¬
debitur significasse intelligeret᷑. siue bre¬
ue siue longum. tam̃ utiq t̾minatũ: s di¬
cendo iam ñ uidebitis me. uelut nũquã
eos decetero usuros xꝑm. ueritas C¬

Expanded text:
ed quid est, Jam non videbitis me? Non enim ait, Ad Patrem vado, et non videbitis me; ut temporis intervallum quo non videbitur, significasse intelligeretur, sive breve, sive longum, tamen utique terminatum: sed dicendo, Jam non videbitis me, velut nunquam eos de caetero visuros Chri
Abbreviated transcription (Latin):
Erit itaq inquit iusticia ur̃a. qua mundus
arguitur. quia uado ad patrẽ & iã ñ uide¬
bitis me: qm̃ in eum quẽ ñ uidebitis. creditiᷤᷤ
in me: & qñ me uidebitis qd̾ t̃c̃ ero: ñ uidebi¬
tis me qd̃ sum uob̾cum mͦ. Non uidebitis
humilem s excelsum: ñ uidebitis mortalẽ s
sempit̾num: ñ uidebitis uidicandũ s iudi¬
caturũ: & de hac fide ur̃a. id ẽ iusticia ur̃a.¬

Expanded text:
ustitia, qua mundus arguetur, quia vado ad Patrem, et jam non videbitis me: quoniam in eum quem non videbitis credetis in me: et quando me videbitis, quod tunc ero, non videbitis me quod sum vobiscum modo; non videbitis humilem, sed excelsum; non videbitis mortalem, sed sempiternum; non videbitis judicandum, sed judicaturum: et de hac fide vestra, id est justitia
Abbreviated transcription (Latin):
Postremo scdm hanc iusticiam. num quid dic¬
turi sumus paulum apłm ñ fuisse iustũ
confitentem se uidisse xꝑm pꝰ ascensionẽ
euis in celumeꝰ De quo itiq tẽpore iam¬
dixerat: iam ñ uidebitis me. Nũquid scđm
iusticiam hanc uistꝰ ñ erat głosissimꝰ stẽpha¬
nus: qui cũ lapidaretur ait ecce uideo cȩlos
aꝑtos & filium hominis stantẽ ad dexterã
dei: Quid ẽ gͦ ad patrẽ uado & ia ñ uidebitiᷤᷤ¬
me. nͥ qd̾ modo sum. cum uob̾cum sũ: Tunc̃
enim erat adhuc mortalis in similitudine
carnis peccati: qui esurire poterat. ac sitire:
fatigari poterat atq dormire. Hunc gͦ
xꝑm. idest talem xꝑm. cũ transiret de hoc
mundo ad patrem. ñ erant iã uisuri: &¬

Expanded text:
Postremo secundum justitiam, nunquid dicturi sumus Paulum apostolum non fuisse justum, confitentem se vidisse Christum post ascensionem ejus in coelum , de quo utique jam tempore dixerat: Jam non videbitis me? Nunquid secundum justitiam hanc justus non erat gloriosissimus Stephanus, qui cum lapidaretur, ait: Ecce video coelos apertos, et Filium hominis stantem ad dexteram Dei ? Quid ergo me, nisi quomodo sum, cum vobiscum sum? Tunc enim adhuc erat mortalis in similitudine carnis peccati, qui esurire poterat ac sitire, fatigari atque dormire. Hunc ergo Christum, id est, talem Christum, cum transisset de hoc mundo ad Patrem, non erant jam visuri:
Abbreviated transcription (Latin):
boni xꝑiani. ꝓpterea tacent &e sufferuit
alioꝵ peccata quȩ nouerunt: quia docum̃tis
sepe deseruntur: & ea quȩ ipsi sciunt iudicibꝰ
eccłiasticis ꝓbare non possunt. Quamuis enĩ
uera sit q̃dam ñ t̃n iudici facile credenda st̃:
nisi certis indiciis demonstrent᷑. Nos uͦ a com¬
muniõe q̃ quã ꝓhibere ñ possumꝰ. quãuis hec
ꝓhibitio nondum sit mortalis. s medicina¬
lis: nͥ aut sponte confessum. aut in aliquo
siue scłari. siue eccłiastico iudicio nomina¬
audeat assumere: ut cuiquã sit ipse & accu¬
sator &e iudex: Cuiusmodi regulam &̃ pausꝰ
se intelligit᷑: cum quib dam talib cõmemo
bis in epła non cõmisceri fornicariis. Non
utiq fornicariis huius mundi. aut auari.
aut raptorib. aut idolis seruientib. alio¬
quin debueratis de hoc mundo exire. Non
enim possunt homines in hoc mundo ui¬
uentes. nisi cum talib uiuere: nec eos posst̾
lucri facere xꝑo. si eoꝵ colloquiũ conuiuiũq

Expanded text:
istiani propterea tacent et sufferunt aliorum peccata, quae noverunt, quia documentis sepe deseruntur, et ea quae ipsi sciunt, iudicibus ecclesiasticis probare non possunt. Quamvis enim vera sint quaedam, non tamen iudici facile credenda sunt, nisi certis indiciis demonstrentur. Nos vero a communione quamquam prohibere non possumus, quamquam haec prohibitio nondum sit mortalis, sed medicinalis, nisi aut sponte confessum, aut in aliquo sive seculari sive ecclesiastico iuditio nominaaudeat assumere, ut cuiquam ipse sit accusator et judex? Cujusmodi regulam etiam Pause intelligitur, cum quibusdam talibus commemorbis in epistola, non commisceri fornicariis: non utique fornicariis hujus mundi, aut avaris, aut raptoribus, aut idolis servientibus; alioquin debueratis de hoc mundo exire. Non enim possunt homines in hoc mundo viventes, nisi cum talibus vivere: nec eos possunt lucrifacere Christo, si eorum colloquium convictumque
Abbreviated transcription (Latin):
i enim me sciretis: & patrem meum for¬
sitan sciretis. Ille qͥ omĩa scit. qñ dicit
forsitan. ñ dubitat: s increpat. Attende enĩ
qͣmͦ increpatiue dicatur ipsũ forsitan. quod
de qͥa nesciente. Cum uͦ dicit᷑ a deo uerbum
dubitationis. cũdm nicħ utiq lateat. illa
dubitatione arguitur infidelitas: ñ opina¬
tur diuinitas. Homines de his reb qͥs certaᷤᷤ
hñt. aliq̃n increpatiue dubitant: id est u̾by
dubitationis ponunt. cũ corde ñ dubrtent: ue¬
lut si indigneris seruotuo & dicas. contẽp¬
nis me: considera forsitan dñs tuus sũ. hinc
& apłs. ad quosdam contemptores suos lo¬
Qui dicit puto. dubitare uidetur: s ille in¬
crepabat. non dubitabat. Et ipse dñs xpc
alio loco increpans infidelitatẽ futurã gn̾is
humani: cum uenerit inquit filiꝰ homi¬
nis. putas inueniet fidem in terrã: De his ui¬

Expanded text:
i enim me sciretis, et Patrem meum forsitan sciretis. Ille qui omnia scit, quando dicit forsitan, non dubitat, sed increpat. Attende enim quomodo increpative dicatur ipsum forsitan, quod te quia nesciente: cum vero dicitur a Deo verbum dubitationis, cum Deum nihil utique lateat, illa dubitatione arguitur infidelitas, non opinatur divinitas. Homines enim de his rebus quas certas habent, aliquando increpative dubitant, id est, verbum dubitationis ponunt, cum corde non dubitent: velut si indigneris servo tuo et dicas, Contemnis me; considera, forsitan dominus tuus sum. Hinc et Apostolus ad quosdam contemptores suos loQui dicit, puto, dubitare videtur: sed ille increpabat, non dubitabat. Et ipse Dominus Christus alio loco increpans infidelitatem futuram generis humani: Cum venerit, inquit, Filius hominis, putas, inveniet fidem in terra ? 4.
Abbreviated transcription (Latin):
trinitas: An quod ẽ pater cum filio: caput ẽ ei
qd̃ est solus filius: Cum filio enim pater ds ẽ.
Solus aũ filius xp̃c ẽ: maxime quia iam u̾bũ
caro factum loquitur. Scđm quã humilitatẽ¬
eius aẽ maior ẽ pat̾. sicut dicit. qm̃ pat̃ maior
me ẽ: ut hoc ipsum dm̃ eẽ . quod illi cum patre
unum ẽ. caput sit hominis mediatoris qͦd ip¬
se solꝰ ẽ. Si enĩ mentẽ recte dicimus pͥncipale
hominis. idest tamquã caput humanȩ sub-¬
stantie cum ipse homo. cum mente sit homo
cur ñ multo congruentius. multoq magis
ro factum est. intelligi non possit: Namsi¬

Expanded text:
Trinitas? An quod est Pater cum Filio, caput est ei Trinitas? An quod est Pater cum Filio, caput est ei quod est solus Filius? Cum Filio enim Pater Deus, solus autem Filius Christus est: maxime quia jam Verbum caro factum loquitur, secundum quam humilitateeius etiam maior est pater, sicut dicit: quoniam pater maior me est, ut hoc ipsum deum esse, quod illi cum patre unum est, caput sit hominis mediatoris, quod ipse solus est. si enim mentem recte dicimus principale hominis, id est tamquam caput humanae substantiae, cum ipse homo cum mente sit homo, cur non multo congruentius multoque magis ro factum est, intellegi non possit?
Abbreviated transcription (Latin):
hominis pͥmi nati sumus: ut nondum red¬
dita luce mentis. carnalib sensib subditi. car¬
nalem uitam sine ulla ueritatis intelligentia
transigamus. Tales necesse est infantes esse &¬
paruulos pueros: quia ñdum possunt acciꝑe
rationem. Et quia naturales sunt isti sensus.
qui pͥmã ȩtatem regunt. & d̾o artifice nob̃ tri¬
buti sunt. recte dicuntur uiri. idest mariti.
tamꝙͣ legitimi: qm̃ non eos error uitio ꝓpͥo. s
dĩ artificio natura contribuit. Cum aũ quisq
uenerit ad eam ȩtatem. ut iam possit eẽ capar
rationis. si ueritatẽ statim comp̃hendere potu¬
erit. ñ iam illis sensib rectorib utetur: s habe¬
bit uirum sꝑm rationabilem. cui sensus illos
in famulatum redigat. seruititi subieiens

Expanded text:
hominis nati sumus, ut nondum reddita luce mentis, carnalibus sensibus subditi, carnalem vitam sine ulla veritatis intelligentia transeamus. Tales necesse est esse infantes et parvulos pueros, qui nondum possunt accipere rationem. Et quia naturales sunt isti sensus, qui primam aetatem regunt, et Deo artifice nobis tributi sunt, recte dicuntur viri, id est mariti, tanquam legitimi; quoniam non eos error vitio proprio, sed Dei artificio natura contribuit. Cum autem quisque venerit ad eam aetatem, ut jam possit capax esse rationis, si veritatem statim comprehendere potuerit, non jam illis sensibus rectoribus utetur; sed habebit virum, spiritum rationalem, cui sensus illos in famulatum redigat, servituti subjiciens
Abbreviated transcription (Latin):
cios fieri demonioꝵ: et iterum. quȩ enĩ con¬
sonantia xꝑi ad belial: nisi forte quia belial
nominauit. & generalem societatem deme¬
niorum ꝓhibuit: licet xp̃ianis sacrificare
neptuino. quia nichil ꝓpriȩ de neptino ue¬
lare caput suum: qm imago &e gła dei est
Aulier aũ gła uiri est. Non enim uir ex mu¬
liere: s mulier ex uiro. Et enim ñ est creatꝰ
uir ꝓpter mulierem: s mulier ꝓpter uirum
Ideo debet mulier potestatẽ habere super

Expanded text:
cios fieri daemoniorum ? et iterum, Quae enim concios fieri daemoniorum ? et iterum, Quae enim consonantia Christi ad Belial ? Nisi forte quia Belial nominavit, et generalem societatem daemoniorum prohibuit, licet Christianis sacrificare Neptuno, quia nihil proprie de Neptuno velare caput suum; quoniam imago et gloria Dei est, mulier autem gloria viri est. Non enim vir ex muliere est, sed mulier ex viro. Etenim non est creatus vir propter mulierem, sed mulier propter virum. Ideo debet mulier velamen habere super