comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ILECTIO DUICE UERBUOS. sed dulcius factũ.
Sẽꝑ deilla loqͥ nonpossumꝰ. multaenĩ agimus.
& diuerse actiones distendunt nos. ut non uacent
lingue nr̃e sẽꝑ credilectione loqͥ. nã nichil meli
ageset lingua nr̃a. Sed quia sẽꝑ loqui nonlicet. seꝑ eam
custottire licet. Sicut nunc qͦd cantamꝰ alleliua. nũquid
sei hoc facimus: Uix uiius hore ñ cotospacio. sed pat¬
ua particula cantamꝰ alleliua. &uacamꝰ adaliud. Est aũt
allelua sicut ia̾nostis laudate dnm. Qui dm̃ lingualaudat.¬
affectus caritatis. sc̃itatis. pietatis. incorruptio castitad
modestia sobrietatis. semꝑ hetenende sunt. siue cũ in
publico sumus. siue cũ indomo. siue eu̾ante homines
siue incubiculo. siueloquentes. siue tacentes. siue aliqͥ
agentes: siue uacantes. sẽp he tenendesunt. quiane
sunt om̃s iste uirtutes quas nominaui. Quis aut̃ susfo
oins numerare: Quasi exercit̾ est imꝑatoris quisede

Expanded text:
ilectio dulce verbum, sed dulcius factum. Semper de illa loqui non possumus. Multa enim agimus, et diversae actiones distendunt nos, ut non vacet linguae nostrae semper de dilectione loqui: nam nihil melius ageret lingua nostra. Sed de qua semper loqui non licet, semper eam custodire licet. Sicut nunc quod cantamus, Alleluia, numquid semper hoc facimus? Vix unius horae non toto spatio, sed parva particula cantamus, Alleluia; et vacamus ad aliud. Est autem Alleluia, sicut jam nostis, Laudate Deum. Qui Deum laudataffectus charitatis, sanctitas pietatis, incorruptio castitatis, modestia sobrietatis, semper haec tenenda sunt: sive cum in publico sumus, sive cum in domo, sive cum ante homines, sive cum in cubiculo, sive loquentes, sive tacentes, sive aliquid agentes, sive vacantes; semper haec tenenda sunt; quia intus sunt omnes istae virtutes quas nominavi. Quis autem sufficit omnes nominare? Quasi exercitus est imperatoris, qui sedet
Abbreviated transcription (Latin):
tioꝵ unde domata est: Deranis & m̃uscis. Poterat di
& leones mit tere. sed aliqͥs magnus aleoue. terrendꝰ est
Quanto illetrant suꝑores. tanto reb contẽyabilibus &
alnectis coꝵ ceriuix mala fracta est: Sed danihelem¬
agnouertleones. quia ilie subditus erat đo. Qiuid:
martires qui adbestias pugnauert̃ & ferarũ morsib.
istos. sed opꝰ erat qͦdã flagello. per mittente dño.
dequo dicit scriptura. flagellat aut̃ om̃em filiũ quẽ
uoluisset: Non eũ ag̾nouit creatura. an exemplum
uisus est eripuisse. Io quosdã eripuit. neputes illũ
ñ potusse eripere. Testimoniũ dedit quia potest
ut ubi nonfacit secretiorẽ intellegas uoluntatẽ. non
suspiceris difficultatẽ. Sed quid fr̃s cũ euaserimꝰ om̃s isto
mortalitatis laqueos. cũ cransicrint tẽpora tẽptacions¬

Expanded text:
tiorum unde domita est? De ranis et muscis . Poterat Deus tiorum unde domita est? De ranis et muscis . Poterat Deus et leones mittere, sed aliquis magnus leone terrendus est. Quanto illi erant superbiores, tanto de rebus contemptibilibus et abjectis agnoverunt leones, quia ille subditus Deo erat. Quid? martyres qui ad bestias pugnaverunt, et ferarum morsibus istos . Sed opus erat quodam flagello, permittente Domino, qui dixit in Scriptura, Flagellat omnem filium quem voluisset? Non eum agnovit creatura sua? An exemplum visus est eripuisse. Ideo quosdam eripuit, ne putes illum non potuisse eripere. Testimonium dedit quia potest, ut ubi non facit, secretiorem intelligas voluntatem, non suspiceris difficultatem. Sed quid, fratres? Cum evaserimus omnes istos mortalitatis laqueos, cum transierint tempora tentation
Abbreviated transcription (Latin):
celi. & om̃iũ repentiũ que repunt suꝑt̾rã. Quare
hec esti naturalis potestas hominissinsta  Quialigmo
exeo habet potestatẽ ex qͦ factus est. adimaginẽ dẽi.
Ubi aũt factus est adimaginẽ di: In intellectu. in
m̃te. minteriore homine. in eo quod antelligit
suũ. Habet hanc intelligenciã quihabet prudenciã.
deo multi cũ ꝑcupiditatem malã de t̾rent uise imnaginẽ
dĩ. ut ipsã qͦdã modo flãmã intelligentię ꝑdiuersitatẽ
mors extinguerent. clamat illis scriptura. Nolite¬
fieri sicut ȩquus & mulus inqͥb ñ est intellectus. hoc
est dicere. Preposuite eqͦ & mulo. te ad inaginẽ
meã feci. potestatẽ tibi suꝑ ista dedi. Quareꝰ:
Quia ñ habent fere racionalẽ m̃tẽ. tuaũt racionali
m̃te capis ueritatẽ. intelligis qͦd suprate est. Sub¬
subdit̾ est ei supͣque eẽ debuit. Intendite qͥd dicã
s homo. pecora. Uerbigr̃a. supratedĩ. infiate pecora
Agnosce eũ. qͥ supͣte est. ut agnoscant te quȩ infrate sunt.

Expanded text:
li, et omnium repentium quae repunt super terram. Quare haec est naturalis potestas hominis in ista? Quia homo ex eo habet potestatem, ex quo factus est ad imaginem Dei. Ubi autem factus est ad imaginem Dei? In intellectu, in mente, in interiore homine; in eo quod intelligit suum. Habet hanc intelligentiam, qui habet prudentiam. Ideo multi cum per cupiditates malas detererent in se imaginem Dei, et ipsam quodammodo flammam intelligentiae perversitate morum exstinguerent; clamabat illis Scriptura, Nolitefieri sicut equus et mulus, quibus non est intellectus . Hoc est dicere, Praeposui te equo et mulo; te ad imaginem meam feci, potestatem tibi super ista dedi. Quare? Quia non habent ferae rationalem mentem: tu autem rationali mente capis veritatem, intelligis quod supra te est; subsubditur eis supra quae esse debuit. 7. Intendite quid dicam: Deus, homo, pecora: verbi gratia, supra te Deus; infra te pecora. Agnosce eum qui supra te est, ut agnoscant te quae infra te sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
hoc induerit incorrupcione & mortałe hoc in duern
immortalitatẽ. Iãꝑfectos filios dĩ. ubi non opus est
tẽptari. nec flagellari. agnoscit om̃is creatura. sub¬
Dedit enim tibi deus eẽ suꝑ bestias. idest meliorẽ eẽ quã
bestias. Hoc naturale habes. semꝑ melior eris quã bestia.
Siius melior eẽ quã alius homo. in uidebis e⁊ quando tibi
uidebis equalẽ. Debes uelle om̃s homines equales tibi.
& si uiceris aliquẽ ꝑprudenciã. aptare debes utsit &¬
ipse prudens. Quandiu tardus est discitate. Quandui
indoctus est indiget tui. & tuiuderis doctor. ille aũt
discens. Tugͦ suꝑior quia doctor es. ille inferior quia
discit. Nisi illũ optes equalẽ. semꝑius habere discentẽ.
Siaut̃ uis habere semꝑ discentẽ. inuidus erisdoctor. Si inudꝰ¬
eris doctor. quomͦ eris doctor: Rogate nolidocere

Expanded text:
 induerit incorruptionem, et mortale hoc induerit immortalitatem ; jam perfectos filios Dei, ubi non opus est tentari, nec flagellari, agnoscet omnis creatura: subDedit enim tibi Deus esse super bestias, id est, meliorem esse quam bestias. Hoc naturale habes; semper melior eris quam bestia. Si vis melior esse quam alius homo, invidebis ei quando tibi esse videbis aequalem. Debes velle omnes homines aequales tibi esse; et si viceris aliquem per prudentiam, optare debes ut sit et ipse prudens. Quamdiu tardus est, discit a te; quamdiu indoctus est, indiget tui; et tu videris doctor, ille autem discens: tu ergo superior, quia doctor es; ille inferior, quia discens. Nisi illum optes aequalem, semper vis habere discentem. Si autem vis semper habere discentem, invidus eris doctor. Si invidus doctor, quomodo eris doctor? Rogo te, noli docere
Abbreviated transcription (Latin):
scimus quia habitat innobis. & hoc ipsũ uñ cognoscimuis:
& hoc ipsũ quia despũsuo dedit tibi. unde cognoscis:
Interroga iuseeratua. siplenasunt caritate. H abes sp̃m¬
di inte: Unde cognoscimꝰ quia inde cognoscis habitare
incordib ur̃is inquid ꝑspmsem̃ quidat̾ est nobis. & nos
uidimus & destes sumus. Quiapat̾ misit filiũ suũ saluatore
namda. Secum estote. quia egrotis talis medicꝰ uenit.
Hespabatis. magnierant morbi. insanabilia erant uul¬
nera. desꝑata erat egritudo. magnitudinẽ malitui
isti sunt quipͥmo sanati &annunciantes medicũ. & ipsi
ta plus sanati spe quãre. Nã sic dicit apłs. spe enĩsalui
facti suimis. Cepimnꝰ gͦ sanari inspe.ꝑficietur aũt salus
nt᷑a cũ corruptibise hoc induerit inmortalitatem.
lec spes est ñ dũres. sed qui gaudet inspe tenebit inre.
qui aũt spẽ non habet. adrem nonꝑuenit. Quicũq¬

Expanded text:
scimus quia habitat in nobis. Et hoc ipsum unde cognoscimus, scimus quia habitat in nobis. Et hoc ipsum unde cognoscimus, a de Spiritu suo dedit tibi, unde cognoscis? Interroga viscera tua: si plena sunt charitate, habes Spiritum Dei. Unde cognoscimus quia inde cognoscis habitare datus est nobis . 13. Et nos vidimus, et testes sumus, quia Pater misit Filium suum Salvatorem mundi. Securi estote qui aegrotatis: talis medicus venit, et desperatis? Magni erant morbi, insanabilia erant vulnera, desperata erat aegritudo. Magnitudinem mali tuiisti sunt qui primo sanati, et annuntiantes medicum; et ipsi tamen plus spe sanati quam re. Nam sic dicit Apostolus: Spe enim salvi facti sumus . Coepimus ergo snem, et mortale hoc induerit immortalitatem . Haec spes est, nondum res. Sed qui gaudet in spe, tenebit et rem: qui autem spem non habet, ad rem non poteri
Abbreviated transcription (Latin):
Sic &tu. si odit te inimicus tuus. & oditte iniuste. nouers
quia cupiditas scłi in illo regnat. ꝓpterea oditte. Si od
Sed ꝑsequitur te. rẽtuã tollit tibi nescio quis quãhat es
int̾ra. ido illũ odisti. qͥa angustias tibi fecit. Int̾ra noli
patiangustias. mnigra incelum. sursucor ibi ab ebis ubi
laticudo est. ut mullas angustias paciaris inspe uitȩ et̾ne
Adtende que tibi tollit. nec ipsa tibi colieret nisulle per¬
init teret qui flagellat omẽm filiũ quẽ recepit. Quodi¬
modo ferram̃tũ dei est qͦ saneris immicus tuus. Sinouit
de illo te curat. opta ut ille sanetur. Dm̃ nemo uidit im
ficieris. Cepisti diligere. cepit inte dĩ habitare. Ama
eũ qui inte cępit habitare. ut ꝑfectius habitando faciat
te ꝑfectũ. In hoc cognoscimꝰ quia inipso manemꝰ. & ipse in
nobis. quia despũ suo dedit nobis. Bene dđo grãs. cogno¬

Expanded text:
Sic et tu: si odit te inimicus tuus, et injuste te odit; noveris Sic et tu: si odit te inimicus tuus, et injuste te odit; noveris quia cupiditas saeculi in illo regnat, propterea te odit. Si Sed persequitur rem tuam; tollit tibi nescio quae, quae habes in terra: ideo illum odisti, quia angustias tibi facit in terra. Noli pati angustias, migra in coelum sursum: cor ibi habebis ubi latitudo est, ut nullas angustias patiaris in spe vitae aeternae. Attende quae tibi tollit: nec ipsa tibi tolleret, nisi ille permitteret qui flagellat omnem filium quem recipit . Quodammodo ferramentum Dei est quo saneris, ipse inimicus tuus. Si novit de illo te curat, opta ut ille sanetur. 12. Deum nemo vidificieris. Coepisti diligere? coepit in te Deus habitare; ama eum qui in te coepit habitare, ut perfectius inhabitando faciat te perfectum. In hoc cognoscimus quia in ipso manemus, et ipse in nobis, quia de Spiritu suo dedit nobis. Bene, Deo gratias. Cogno
Abbreviated transcription (Latin):
dandata erant. Si eni caritas nulla est in uobis.
nielil aiximꝰ si aũt est in uobis: cãquã oleũ inflama ad¬
iecimꝰ. & in qͦ nonerat forte uerbis. acotitsa est. Inalio
creuit que erat malio cepit ẽẽ quonolierat. Obhoc
gͦ ista diximꝰ. nepigrisitis diligere iniicos. Seeat inte
homo. ille seuit. tup̃care. ille cedittumiereres
Febris anime illius de odit. sanus erit & gr̃as tibi aget.
Quomꝰ medici diligunt egrotos. nũqͥd egrotos diligunt.
Si egrotos diligunt. uolunt ut seꝑ egrotenti Adboc.
diligunt egrotos ne egroti remaneant sed ex egrotis
sanifiant: & quanta plerũq paciuntur afroneticis.
quales contumelias uerbors. plerũq & ꝑcuciuntur
Persetruitur ille febrẽ. ignoscit hõmin. Et qͥđ dicãfrs
Amat inimicũ suũ immo odit imiicũ siuĩ. Morbũ em̃ psc̃
odit. & iat homuiẽ adͦ percutitur. odit febrẽ Aqͥrsi
ꝑcutitur Amorbo. ab egritudine. afebre. Iuudtiqut
qui illi aduersatir. ut remaneat. illud unde gratuletn

Expanded text:
as nulla est in vobis, nihil diximus. Si autem est in vobis, tanquam oleum in flammas adjecimus; et in quo non erat, forte verbis accensa est. In alio crevit quod erat; in alio coepit esse quod non erat. Ad hoc ergo ista diximus, ne pigri sitis diligere inimicos. Saevit in te homo? ille saevit, tu precare; ille odit, tu miserere. Febris animae ipsius te odit: sanus erit, et gratias tibi aget. Quomodo medici diligunt aegrotos? Numquid aegrotos diligunt? Si aegrotos diligunt, volunt ut semper aegrotent. Ad hoc diligunt aegrotos, non ut aegroti remaneant, sed ut ex aegrotis sani fiant. Et quanta plerumque patiuntur a phreneticis? quales contumelias verborum? Plerumque et percutiuntur. Persequitur ille febrem, ignoscit homini: et quid dicam, fratres? amat inimicum suum? Imo odit inimicum suum morbum; ipsum enim odit, et amat hominem a quo percutitur: odit febrem. A quo enim percutitur? A morbo, ab aegrotatione, a febre. Illud tollit quod illi adversatur, ut remaneat illud unde gratuletur.
Abbreviated transcription (Latin):
caritatẽ frat̾nã. di aut̃ caritatẽ id est quadebemꝰ diligere
dm̃. nontã assidue nominauit. sed tam̃ non ominotacut
nobis dicit ut diligamꝰ inimicos. sed dicit nobis ut fr̃s dili¬
gamꝰ. modo uͦ cũ euangłiũ legeretur audiuimus. Sieniꝰ
diligmi̾eos quiuos diligunt quã mercȩdes habebitis: Nne

Expanded text:
qua debemus diligere Deum, non tam assidue nominavit; sed tamen non omnino tacuit. nobis dicit ut diligamus inimicos; sed dicit nobis ut fratres diligamus. Modo vero cum Evangelium legeretur, audivimus, Si enim diligitis eos qui vos diligunt, quam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑceꝑant: Hȩc siplicit̃ uel loquendo. uel scribendo di plebi tͣdeluan.
eñ sicut diuini gentiũ qͥ quȩ ipsi decorde suo finperant. hoc turb̃

Expanded text:
perceperat, haec simpliciter vel loquendo vel scribendo Dei plebi tradebant, perceperat, haec simpliciter vel loquendo vel scribendo Dei plebi tradebant, et non sicut gentium
Abbreviated transcription (Latin):
interĩ nocturnã ꝑtinet qđ filii dĩ sumꝰ &e ñdũ apparuit qͥderinꝰ.
Et in cõparacione qͥdẽ ĩpiorũ diessumꝰ. paulo dicente. fiustis aliqͣs
tenebre. nc̃ aut̃ lux in dño: sed cõparem᷑ illiuitȩ inquafuturi sum
adhuc nox sumꝰ. & lucerna indigemꝰ. Et lucifer oriat᷑ incordibus
ur̃is. Quis ẽ. lucifer iste : Sidnm̃dicas: parũest. Lucifer ipse clarꝰ
erit. singuli. insingulis uidebimꝰ. qͦmͦ nc̃ facies nr̃as alterutrũ
p̃tacione ñfit. Pendet hic uersiculus exeo qd suꝑius ait. cui bene
facitis ad tendentes. Qui enĩ ꝓpħarũ uerbis ad tendentes. bene
telligere debent. qđ nullus ꝓpħarũ scõrĩi ꝓpͥa sua int̾ p̃tacione¬
popłis dogmata uitȩ p̃dicaret: sed qđ adño didicerant. hȩc sus
auditorib agenda cõmendabant. quęq insecreto cȩlestia arcala

Expanded text:
interim nocturnam pertinet quod filii Dei sumus, et nondum apparuit quid erimus . interim nocturnam pertinet quod filii Dei sumus, et nondum apparuit quid erimus . Et in comparatione quidem impiorum, dies sumus, Paulo dicente: Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino . Sed si comparemur illi vitae in qua futuri sumus, adhuc nox sumus, et lucerna indigemus. Et lucifer oriatur in cordibus vestris. Quis est lucifer iste? Si Dominum dicas, parum est. Lucifer ipse, claruerit, singuli in singulis videbimus, quomodo nunc facies nostras alterutrum pturae, etc. Pendet hic versiculus ex eo quod superius ait: Cui bene facitis, attendentes; qui enim prophetarum verba attendentes bene telligere debent, quia nullus ppopulis dogmata vitae praedicarit, sed quae a Domino didicerant, haec suis auditoribus agenda commendabant, quaeque in secreto coelestia arcana
Abbreviated transcription (Latin):
Et habemꝰ firmiorẽ ꝓpħicũ sermonẽ. illũ uidelicet qͦexpsona
mediatoris dĩ & hominũ loqͥt᷑ dicens. Dñs dixit adme filius
meusestu: ego hodie genuite. Sieni qͥspiã inqͥt nr̃o testimono
discredendũ putauerit. qđ insecreto głam redeptoris nr̃i c̃spex¬
rimꝰ diuinã : qđ uocẽ patris ad eũ factã audierimꝰ. certe ser mom
ꝓpħico nemo ẽ tͣdicere: nullus dehoc abigere audebit. quẽ diuinis
scripturis iã oli insertũ õsuerũ esse testant᷑. Cuibene facitis adten¬
dentes. quasi lucerne lucenti incaligoso loco. Ordo sensus est. cui
adtendentes quasi lucerne lucenti incaliginoso loco: bene facitis
In huius &e eni scłi nocte tenebrosis tẽptacionib plena. ubi difficile
qͥs qua inuenitur qͥ ñ offendat: qͥdessemꝰ silucernã ꝓpħici sermonis
ñ hab erimꝰ: Sednũqͥd sẽꝑ lucerna erit necessaria : Nonutiq
Donec dies inqͥt lucescat. Mane eni asstabo. dec̃tẽplabor. Adlucerns

Expanded text:
idelicet, quo ex persona Mediatoris Dei et hominum dicitur: Dominus dixit ad me, Filius meus es tu, ego hodie genui te . Si enim quispiam inquit nostro testimonio discredendum putaverit, quod in secreto gloriam Redemptoris nostri conspeximus divinam, quod vocem Patris ad eum factam audierimus, certe sermoni prophetico nemo contra dicere, nullus de hoc ambigere audebit, quem divinis Scripturis jam olim insertum omnes verum esse testantur. Cui bene facitis, attendentes, quasi lucernae lucenti in caliginoso loco, etc. Ordo sensus est: Cui attendentes quasi lucernae lucenti in caliginoso loco, bene facitis. In hujus etenim saeculi nocte tenebrosis tentationibus plena, ubi difficile quisquam invenitur qui non offendat, quid essemus si lucernam prophetici sermonis non haberemus? Sed nunquid lucerna semper erit necessaria? Non utique. Donec inquit dies lucescat. Mane enim astabo et contemplabor . Ad lucernam
Abbreviated transcription (Latin):
ahereticos tangit. qͦrũ pͥmi qͥcqͥd eos delectabat dõs appellare
ñtinuerunt: scdi acceptis di ueri misteriis. decetero ñdiuinis
scripturis ad tendere. sed ad suũ pocius sensũ erroneũ. has
male int̾ p̃tando transferre ftuduerunt. Et hanc uoc̃e nos
auchaumꝰ decȩlo allatã. Quidã hane epłam negant ab eato
apłopetro esse c̃scriptã. Quisi hunc uersiculũ sollercius ad¬
tenderent. & hoc qđ sequitur. cũ essemꝰ cũ ipso inmonte sc̃o:

Expanded text:
et haereticos tangit, quorum primi quidquid eos delectabat, deos appellare non timuerunt; secundi, acceptis Dei veri mysteriis, de caetero non divinis Scripturis attendere, sed ad suum potius sensum erroneum has male interpretando transferre studuerunt. Et hanc vocem nos audivimus de coelo allatam, etc. Quidam hanc Epistolam negant a beato Petro apostolo esse conscriptam; qui si hunc versiculum solertius attenderent, et hoc quod sequitur: Cum
Abbreviated transcription (Latin):
tantib generent: s carpas fatescunt. ac resoluuntur incinerẽ
sumũq excitant. quasi adhuc ardeant. Unde in libro sapientiȩ
dicitur. Hec iustũ apereuntib impiis liberauit fugientẽ. des-¬
ante igne inpentapolim: cuius intestimoniũ neqͥciȩ fumigan unda
estat deserta terra. & incerto tẽpore fructꝰ habentes arbores.
sibaudit᷑ ips fumigabundȩ c̃staterrȩ. Et hoc est qđ hic
quoq subiungit᷑. Exemplũ eorũ qͥ ĩpie acturisunt ponens. Nã
aeignis qͥsodomitas semel puniit. ostendit patent̃ qͥd impii sint
sine fine passuri: & qd terra eorũ fumigabunda c̾stat qđ fruetꝰ
eꝰ pulcherrimmi cinerẽ habent intꝰ &e fetorẽ: aꝑte õĩb scłis innuit.
quia delectacio carnalis & si stultorũmentib ad p̃sens arridet.
anefandorũ iniuriosa c̃uersacione eruit.Aspectu enĩ & auditu
uistus erat. habitans inter eos qͥdedie indiem cruciabant animã

Expanded text:
tantibus generant. Si carpas, fatiscunt, ac resolvuntur in cinerem, tantibus generant. Si carpas, fatiscunt, ac resolvuntur in cinerem, fumumque excitant, quasi adhuc ardeant. Unde in libro Sapientiae dicitur: Haec justum a pereuntibus impiis liberavit fugientem descendente igne in Pentapolim. Cujus in testimonium nequitiae fumigabunda constat desertat ipsae fumigabundae constant desertae. Et hoc est quod hic quoque subjungitur: Exemplum eorum qui impie acturi sunt ponens. Nam et ignis qui Sodomitas semel puniit, ostendit patenter quod impii sint sine fine passuri. Et quod terra eorum fumigabunda constat, quod fructus ejus pulcherrimi cinerem habent intus et fetorem, aperte omnibus saeculis innuit quia delectatio carnalis, etsi stultorum mentibus ad praesens arrideat,a nefandorum injuria conversatione eruit; aspectu enim et auditu justus erat, habitans inter eos qui de die in diem animam
Abbreviated transcription (Latin):
onis oiũ & uniuersalis iudicii. lusticiȩ aut̃ p̃conẽ noȩ nomi¬
nauit. quia iusticiȩ oꝑa faciens: cunctis intuentib qualtter
corã chomino uiuendũ esset ostendit. Neq eñi uerbo quẽ pia
docere repperit᷑. cuius nec unius sermorepperit᷑ ad dm̃ ꝓlar
uel hominẽ. sed qđ maxime uirtutis est intota arce fabris
in aduentu diluuii insequentis ęui pͥmorch is ore quidem
silente sed cordis deuocione ꝓpitissima. uissis ob tẽperau
celestib. Et ciuitates sodomorũ &gomorreorũ incinerẽ
incinerẽ redactas asserit. duplicit̾ intelligi debet. quia
qͥmo ꝑ incendiũ eas cũ adiacentib terris incinerẽ rediget.
acũloca incendii pꝰmodũ mor tuimaris undis c̃texerit.
seruare adhuc uoluit circũ positã regionẽ pͥscȩ speciẽ pene.
suint᷑ eñ poma pulcherrima. quȩ & edendi cupiditatẽ spec¬

Expanded text:
ionis omnium et universalis judicii. Justitiae autem praeconem Noe coionis omnium et universalis judicii. Justitiae autem praeconem Noe coter coram Domino vivendum esset ostendit. Neque enim verbo quempiam docere reperitur, quippe cujus nec unus sermo reperitur ad Deum prolatus vel hominem, sed quod maximae virtutis est, in tota arcae fabrica, in adventu diluvii, in sequentis aevi primordiis, ore quidem silente, sed cordis devotione promptissima jussis obtemperare coelestibus. Et civitates Sodomorum et Gomorrhaeorum, in cinerem redactas asserit, dupliciter intelligi debet. Quia et primo per incendium eas cum adjacentibus terris in cinerem redegit, et cum loca incendii postmodum mortui maris undis contexerit, servare adhuc voluit circumpositam regionem priscae speciem poenae. Nascuntur enim poma pulcherrima, quae et edendi cupiditatem spec
Abbreviated transcription (Latin):
adcrescentiũ altitudine c̃sũptis. t̾ra ẽ qͦq in alterã faciem exe¬
dentib aqͥs inmutata. Nã & si montes aliqͥ atq colles abinicio
facticredunt᷑. ñtam̃ tanti quanti nc̃ in orbe cernunt᷑ unu̾s
qd negari forte potuisset. siñ & nẽ oĩb annis terrarũ faciem
cerneremꝰ aquarũ subuersione mutatã. Qd tanto magis te
fuisse factũ creditur: qͣnto maior acdiutur nior impetus
aquarũ terras obsidens alluebat. Sedoctauũ noe iusticię
õĩb qđ noȩ decima abadã gn̾acione natꝰ ẽ: sed octauũ eum
nominat. quia octo homines diluuũ euaserunt: eqͥb ille
imꝰ erat. Iccirco aut̃ octaui numeri facit mentionr̃. ut occult
insinet qui a tẽpora diluuii discrimen significent examins
ultimi: qnͣdo dãpnatis õib reꝓbis. õs uisti głam uite ꝑpetis
agit᷑ etas in illa uita ubi animȩ scõrũ sabbato felici id÷ reqs
ꝑfruuntur ȩterna: octaua est uentura tẽpore resurrecu¬

Expanded text:
accrescentium altitudine consumptis, terra quoque in alteram faciem excedentibus aquis immutata. Nam etsi montes aliqui atque convalles ab initio facti creduntur, non tamen tanti quanti nunc in orbe cernuntur universo. Quod negari forte potuisset, si non etiam nunc omnibus annis terrarum faciem cerneremus aquarum subversione mutatam. Quod tanto magis tunc fuisse factum creditur, quanto major ac diuturnior aquarum impetus terram obsidens alluebat. Sed octavum Noe justitiae omnibus quia Noe decima ab Adam generatione natus est, sed octavum eum nominat, quia octo homines diluvium evaserunt, e quibus ille unus erat. Idcirco autem octavi numeri facit mentionem, ut occulte insinuet quia tempus diluvii discrimen significet examinis ultimi, quando, damnatis omnibus reprobis, omnes justi gloriam vitae perpetis agitur aetas, in illa vita ubi animae sanctorum Sabbato felici, id est, requie perfruuntur aeterna, octava est ventura tempore resurrect
Abbreviated transcription (Latin):
qͥemit eos p̾̃cio sanguinis negant. qui a illũ ñqualẽ ueritas
ostendit. sed qualẽ sibi ipsi fingunt p̾dicant: & ꝓpterea aredes¬
tore alieni facti. nilcercius quã foueã ꝑdicionis expectant
Perqͦs uiaueritatis blasphemabit᷑. Uia ueritatis ꝑhereticos
blasẜhemabit᷑. ñ solũ in eis qͦs suȩ heresi seductos ad sociant.
sed ineis qͦq qͦs ꝑmpurissima sua facta & sacrificia. uel misto
execranda quȩ faciunt in odiũ nominis xp̃iani ẽcitant: existi¬
mantib ĩꝑitis. om̃s xp̃ianos huius modi flagici is esse manci¬
patos. qualib dicit scriptura: ꝑuos nom̃ meũblas phematur
ingentib Quib iudiciũ iã oli ñcessat. Quomͦ dicit᷑ ĩa olim¬

Expanded text:
emit eos pretio sanguinis sui, negant, quia illum non qualem veritas ostendit, sed qualem ipsi sibi fingunt praedicant. Et propterea a Redemptore alieni facti, nihil certius quam foveam perditionis exspectantblasphemabitur per haereticos non solum in eis quos suae haeresi eductos associant, sed in eis quoque quos per impurissima sua facta et sacrificia, vel mysteria exsecranda quae faciunt, in odium Christiani nominis concitant, existimantibus imperitis omnes Christianos hujusmodi flagitiis esse mancipatos. Qualibus dicit Scriptura: Per vos nomen meum blasphematur in gentibus . Quibus judicium jam olim non cessat. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
qđ iudit is aias. aut aliqͥs alius ꝓpħa. nisi quia in occulto uisionũ
celestiũ lucidissimo mentis intuitu. conoscebant archana quȩ
foras suis auditorib palã uerbis qͥb cũq uellent efferrent:¬

Expanded text:
quod vidit Isaias , aut aliquis propheta, nisi quia in occulto visionum quod vidit Isaias , aut aliquis propheta, nisi quia in occulto visionum coelestium lucidissimo mentis intuitu cognoscebant arcana, quae foras suis auditoribus palam verbis quibuscunque vellent efferrent
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħe ñ sua ꝓpͥa sedcũ uerba scribebant: ita ae lector eorũ ñ sua
maint̾ p̃tacione potest uti nea sensu ueritatis exorbitet: sed hoc
qi modis debet ad tendere. qͦmͦ sua uerba uoluerit intelligi ipse
qͥscripsit Ploneni uoluntate humana allataest aliqndo ꝓphe¬
corũ nerat ut quęq uellent docerent. sed quȩ spũ il lustrati di-¬
dcerent. ea sola docebant. Hȩc idõdi cunt᷑ neqͥs adlibitũ suum
scripturas exponere audeat. Ridicule qͥdã hȩc heati petriuerba
int̃p̃tatꝰ est dicens. qđ sicut fistula flatu oris humani ut resonet
accepit: nec sonũ tam̃ ipsa quẽ ministrat quia insensibilis nature
ore ꝓferrent. nec tam̃ ea quȩdicerent ipsimente tenerent.
iuxta illud maronis: dat sine mente sonũ. qđ in pudentissimi
erroris esse palã claret. Quomͦ enĩ audientib tã sana uiuendi
c̃silia darent. si insanis similes ipsiquȩ loquerent᷑ nescirent :
luare uidentes appellant᷑ ꝓphȩ: Qua racione scriptũ. ẽ. uerbũ

Expanded text:
e non sua propria, sed Dei verba scribebant, ita et lector eorum non sua propria interpretatione potest uti, ne a sensu veritatis exorbitet, sed hoc omnimodis debet attendere, quomodo sua verba voluerit intelligi ipse qui scripsit. Non enim voluntate humana allata est aliquando propheeorum non erat, ut quaecunque vellent docerent, sed quae Spiritu illustrati didicerant, ea sola dicebant. Haec ideo dicimus, ne quis ad libitum suum Scripturas exponere audeat. Ridicule quidam haec beati Petri verba interpretatus est, dicens quod sicut fistula flatum eris humani, ut resonet, accipit, nec sonum tamen ipsa quem ministrat, quia insensibilis naturaeore proferrent, nec tamen ea quae dicerent ipsi mente tenerent, juxta illud Maronis: Dat sine mente sonum; quod impudentissimi erroris esse palam claret. Quomodo enim audientibus tam sana vivendi consilia darent, si insanis similes ipsi quae loquerentur nescirent? Quare videntes appellantur prophetae? Qua ratione scriptum est: Verbum
Abbreviated transcription (Latin):
potest: sicut quantũ ad eiusdẽ aeris altitudine. terra quȩ
inferius iacet. inferꝰ intelligi & ꝓfundũ potest. Rudentes
aut̃ inferni appellat ipsã suꝑbiȩ iactantiã qua angłicus sp̃s¬
etͣc̃ditorẽ intumuit. Rudenttes
relinquant: sesequȩ sẽꝑ abiguis ponti fluctib credant. qͥb
c̃uenient̃ rudentib inmundorũ sp̃uũ conamina cõparantur.
qͥmoxut flatu suꝑbiȩ inpulsi. se aduersus c̃ditorẽ erexerunt.
psis elacionis suȩ conatib in abissi ꝓfunda sunt rapti. Quidã
codices habent. sed rugientib inferni detractos. intar tarum
tradidit. qduocẽ uel suꝑbiȩ elacionis. uel eiulatꝰ inpenissigni.¬
ficat Ruguint nãq fere. cũ uel famẽ. uel aliud molestie pa¬
aunt᷑ ꝓpt̾ nimietatẽ elacionis. ferre ñualentes siq eis aduer¬
sitas occurrerit. Et originali mundo ñpeꝑcit. Idẽ ipse mun¬
dus est inqͦnunc humanũ genus habitat. quẽ ihabitauer̃

Expanded text:
usdem aeris altitudinem, terra quae usdem aeris altitudinem, terra quae inferius jacet, infernus intelligi potest et profundus. Rudentes autem inferni appellat ipsam superbiae jactantiam, qua angeli ejus spa Conditorem intumuit. Rudentes qrelinquant, seseque ambiguis semper ponti fluctibus credant. Quibus convenienter rudentibus immundorum spirituum conamina comparantur, qui mox ut, flatu superbiae impulsi, se adversus Conditorem erexerunt, ipsis elationis suae conatibus in abyssi profunda sunt rapti. Quidam Codices habent: Sed rugientibus inferni detractos in tartarum tradidit, quod vocem vel supernae elationis, vel ejulatus in poenis significat. Rugiunt namque fere, cum vel famem vel quid aliud patiuntur, propter nimietatem elationis ferre non valentes, si quid eis adversitatis occurrerit. Et originali mundo non pepercit. Idem ipse mundus est, in quo nunc humanum genus habitat, quem inhabitaverunt
Abbreviated transcription (Latin):
hi uersiculi imo fine clauclunt᷑. Nouit dñs pios detẽptacion
eripere. Sieñi inqͥt dsangłis peccantib ñpeꝑcit. sedeo s
nscrni traditos penis admaiores in die uidicii seruat
ruciatus si originalẽ mundũ ꝓpt̾ scelera diluuio ꝑdens.
pe iustũ seruauit: si sodomorũ flagicia punien s. loth
iusticie cultorẽ. ab iniustiseruit: constat ꝓcerto qđ nouit
dĩs pios detẽptacione eripere. inqͦs uͦ indie udici i cruciandos
reseruare. Et notandũ in eo qđ ait. dm̃ angłis peccantib ñ pe¬
mali. Sedruentib inferm detractos intartarũ tradidit
miudicui cruciandos reseruari. Ostendit ergo angłis apostatis
ultimi uidicii penãdeberi. dequa dñsdicit: ite in igne et̃ nũ
qͥpparatꝰ ẽ cliabolo aangłis eiꝰ. Quãuis iã penalit̾ hunc infer¬
nũ. hoc ẽ inferiorẽ caliginosũ aerẽ tãquã carcerẽ acceꝑint.
Quantũ ad sublimitatẽ celi. iã huius aerisspaciũ dici infernus

Expanded text:
hic versiculi uno fine clauduntur: Novit Dominus pios de tentatione eripere. Si enim, inquit, Deus angelis peccantibus non pepercit, sed eos inferni traditos poenis ad majores in die judicii servat cruciatus; si originalem mundum propter scelera diluvio perdens, Noe justum servavit; si Sodomorum flagitia puniens, Loth justitiae cultorem ab injustis eruit; constat pro certo quia novit Dominus pios de tentatione eripere, iniquos vero in diem judicii cruciandos reservare. Et notandum in eo quod ait, Deum angelis peccantibus non pemali. Sed rudentibus inferni detractos in tartarum tradiditin judicio puniendos reservari. Ostendit ergo adhuc angelis apostatis ultimi judicii poenam deberi, de qua Dominus dicit: Ite in ignem aeternum qui paratus est diabolo et angelis ejus , quamvis jam poenaliter hunc infernum, hoc est inferiorem caliginosum aerem, tanquam carcerem acceperint. Quantum enim ad sublimitatem coeli, ja
Abbreviated transcription (Latin):
qͦmͦ oĩa nobis diuinę uir tutis suȩ donata sunt ꝑ eiꝰ grãm
quȩ aduitã obtinendã & pieratẽ c̃ seruandã susficiunt
Unde ait. quia oĩa quecũq audiui apatremeo nota feciuoh
& alibi. Et ego claritatẽ quã dedistimͥ dedieis. Qd silegat᷑ ut
qͥdã codices habent. quȩ aduitã & pietatẽ donata est: hic

Expanded text:
ivinae virtutis suae donata sunt per ejus gratiam, quae ad vitam obtinendam et pietatem conservandam sufficiunt. Unde ait: Quia omnia quaecunque audivi a Patre meo nota feci vobis . Et alibi: Et ego claritatem quam dedisti mihi, dedi eis . Quod si legatur ut quidam Codices habent: Quae ad vitam et pietatem don
Abbreviated transcription (Latin):
muinera que aduita & pietatẽ ducunt donata sunt: ut siar n
ꝓmissa ab illo dona uel accepimꝰ uel accepturos nos esse aineus
dubietate c̃sidimꝰ ita & uos credentes dedonis eiꝰ existatis indi
Fugientes eiꝰ quȩ inmundo est c̃cupiscentiȩ corrupcionẽ henui
dicit c̃cupiscentiã mundi habere corrupcionẽ. idõq else
quia ẽ & incorruptibilis c̃cupiscentia dequa canitur: c̃cupun
&e defecit anima mea in atria dñi. Dequa & in libro sapientie
ꝑfigurã locucionis quȩ grece climax. latine gradacio uocatun
pulcherrime refert᷑. Iniciũ inqͥt sapientiȩ uerissima est disa¬
pline. c̃cupiscentia: cura ergo discipline dileccio est: & dileccio
custodia legũ illius est. custodicio aut̃ legũ c̃sũmacio incor¬
rupcionis est: incorrupcio aut̃ facit esse ꝓximũdõ. c̃cupiscenti

Expanded text:
munera, quae ad vitam et pietatem ducunt, donata sunt. Ut sicut nos munera, quae ad vitam et pietatem ducunt, donata sunt. Ut sicut nos promissa ab illo dona vel accepimus, vel accepturos nos esse sine ulla dubietate confidimus, ita etiam vos eredentes de donis ejus non existatis dubii. Fugientes ejus, quae in mundo est, concupiscentiae corruptionem. Bene dicit concupiscentiam mundi habere corruptionem, ideoque fugiquia est et incorruptibilis concupiscentia, de qua canitur: Concupivit et defecit anima mea in atria Domini . De qua etiam in libro Sapientiae per figuram locutionis quae Graece κλῖμαξ, Latine gradatio vocatur, pulcherrime refertur: Initium inquit sapientiae, verissima est disciplinae concupiscentia . Cura ergo disciplinae dilectio est, et dilectio custodia legum illius est. Custoditio autem legum consummatio incorruptionis est. Incorruptio autem facit esse proximum Deo. Concupisc
Abbreviated transcription (Latin):
mirima & p̾ciosa nobis ꝓmissa donauit. Perquã cognicionẽ eiꝰ
dict qui aqͣnto qͥs ꝑfeccius dnmcognoscit: tanto alcius ꝓmissoꝵ
eiꝰ magnitudinẽ sentit. Ut ꝑ hȩc efficiamini diuinȩ c̃ sor tec
naturȩ. Mutat repente ꝑsonã. & qͥpͥus dese suisq hixerat p̾ciosa
nobis ꝓmissa donauit: c̃uersus extĩplo adeos qͥb loquebatur.
sedꝓuident̃ agit. Idõ inqͥt dñs nobis qͥnatura iudei. qͥ sublege
sumꝰ nati. qͥmagisterio ipsius etiã corporalit̾ inbuti. oiã diuina
ur tutis sue secreta reserauit: idõ nobis suis uidelicet discipłis
gentib estis. qͥeũ corporalit̃ uidere neqͥuistis: diuinȩ suȩ
naturȩ cdonare esse participes. nobis scilicet uos quȩ. aib ipso
audiuimꝰ docentib. uos ꝑ eiꝰ misteria c̃ secrantib. Unde rec¬
tissime qđ supatt. gr̃a uobis & pax ad impleat᷑ in cognicione dñi
& pietatẽ donata sunt. potest itadictũ accipi: grã uobis & pax

Expanded text:
ima et pretiosa nobis promissa donavit. Per quam, per cognitionem ejus dicit, quia quanto quis perfectius Deum cognoscit, tanto altius promissorum ejus magnitudinem sentit. Ut per haec efficiamini divinae consortes naturae. Mutat repente personam, et qui prius de se suisque dixerat: Pretiosa nobis promissa donavit, conversus extemplo ad eos quibus loquebatur: sed providenter agit. Ideo inquit Dominus nobis, qui natura Judaei, qui sub lege sumus nati, qui magisterio ipsius etiam corporaliter imbuti, omnia divinae virtutis suae secreta reseravit, ideo nobis, suis videlicegentibus estis, qui eum corporaliter videre nequivistis, divinae suae naturae donaret esse participes, nobis scilicet vos quae ab ipso audivimus docentibus, vos per ejus mysteria consecrantibus. Unde rectissime quod supra ait: Gratia vobis et pax adimpleatur in agnitione Domiet pietatem donata sunt, potest ita dictum accipi: Gratia vobis et pax
Abbreviated transcription (Latin):
enoc emptore & paulis ait. Empti estis p̃cio magno. głificate
& portate dm̃ incorpore ur̃o. Merito etiã sibi eda
ꝑdicionẽ suꝑducunt. qͥredẽptorẽ suũ negantes. hunc
recte confitendo glorificare. & benefaciendo suo incor¬
pore ferre detractant: qđ om̃s faciunt heretici. Nã &
arrius qͥ redẽptorẽ nr̃m indiuinitate patriminorẽ¬

Expanded text:
ficate et portate Deum in corpore vestro . Merito autem sibi celerem perditionem superducunt, qui Redemptorem suum negantes, hunc recte confitendo glorificare, et bene faciendo suo in corpore ferre detrectant: quod omnes faciunt haeretici; nam et Arius, qui Redemptorem nostrum in divinitate Patr
Abbreviated transcription (Latin):
Inpietate aut̃ amorẽ fr̃nitatis. ut ñ alterius rei intuitu
netans oꝑa suis qͥsq aduersariis inpendat nͥ frat̾ne tantum
aleccionis: hoc uidelicet tota intentione ꝓcurans. ut qͦs docendo
ssu uel redarguendo neqͥt: ad affectii pietatis orrindo. uel bene
puendo c̃uertat. In amore aut̃ fratnitatis. caritatẽ. Caritatẽ
hoc loco appellat specialit̾ eã qua ẽcditorẽ diligimꝰ. quȩ ꝓficientib
urtutũ gradib merito amori fraternitatis ad iungitur
qdẽ dĩ amor excellentior est amore ꝓximorũ. quia illos sicut
nos ipsos: dm̃ uͦ ex toto corde. tota anima. totauir tute diligere
ubem. sedtam̃ c̃ suetudine nos amorisfrat̾ni opor tet ad amorẽ
cditoris ascendere. Quieñi ñdiligit fratrẽ suũ quẽ uidet cotiche.¬

Expanded text:
In pietate autem amorem fraternitatis, ut non alterius rei intuitu In pietate autem amorem fraternitatis, ut non alterius rei intuitu pietatis opera suis quisque adversariis impendat, nisi fraternae tantum dilectionis, hoc videlicet tota in intentione procurans ut quos docendo solum vel redarguendo nequit ad effectum pietatis, orando vel bene faciendo convertat. In amore autem fraternitatis, charitatem. Charitatem hoc loco appellat specialiter eam qua Conditorem diligimus, quae proficientibus virtutum gradibus merito amori fraternitatis adjungitur, quidem Dei amor excellentior est amore proximorum, quia illos sicut semetipsos, Deum vero toto corde, tota anima, tota virtute diligere jubemur: sed tamen consuetudine nos amoris fraterni oportet ad amorem Conditoris ascendere. Qui enim non diligit fratrem suum, quem videt quotidie
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ꝓfortitudine ac miraculis. sed ꝑconuersacione bona posuit:
quȩ fidei recte iungenda .ẽ. ne sine oꝑib ociosasit & mor tua.
Inqͦrecte omñe curã subinferre p̃cipit. qui aqͥmollis & dissolutꝰ ẽ
in oꝑe suo.: fr̃ est sua oꝑadestruentis. Inuir tute aut̃ scientiam.
uirta illud isaie: discite bene facere. querite iudiciũ. Inscientia
aut̃ abstinentiã. ut cũ bona facere didicerint. inox amalic
abstineant: ne inuacuũ scientia cȩlestiũ cedat. sise abillecebris
terrestribc̾tinere neglexerit. In abstinentia aut̃ paci¬
entiã. Abstinentiã necesse ẽ. sẽꝑut pacientia comitetur. ut qͥcuq
auoluptatib mundi se c̃tinere didicit: eiꝰ qͦq aduersa corde
sustineat. adextris uidelicet. &e asinistris: ꝑ arma iusticiȩ munit
Inpacientia aut̃ pietatẽ. ut erga eos qͦs pacient̃ tolerat. & puis
existat: iuxta illud apłi pauli. caritas paciens est: benigna est

Expanded text:
non pro fortitudine ac miraculis, sed pro conversatione bona posuit, quae fidei rectae jungenda est, ne sine operibus otiosa sit et mortua. In quo recte omnem curam subinferre praecipit, quia qui mollis et dissolutus est in opere suo, frater est sua opera destruentis. In virtute autem scientiam, juxta illud Isaiae: Discite bene facere, quaerite judicium. In scientia autem abstinentiam, ut cum bona facere didicerint, mox a malis abstineant, ne in vacuum scientia coelestium cedat, si se ab illecebris terrestribus quis continere neglexerit. In abstinentia autem patientiam; abstinentiam necesse est semper patientia comitetur, ut quicunque a voluptatibus mundi se continere didicit, ejus quoque adversa corde firmo sustineat, a dextris videlicet et a sinistris, per arma justitiae munitus. In patientia pietatem, ut erga eos quos patienter tolerat etiam pius existat, juxta illud Apostoli Pauli: Charitas patiens est, benigna est.
Abbreviated transcription (Latin):
ter huius uitȩ ꝑagant. & contra aduersar ios ueritatis
certam̃ agant. Certꝰ sũ qđ uelox ẽ. deposicio taber naculimci.
ulcherrime beatꝰ petrus obitũ suũ ñ mor tẽ. sed deposicionẽ
tabernaculi su idicit: quia nimirũ sic est ꝑfectis dĩ famulis
carnis retinaeula exuere. sicut uiatorib c̃fecto itinere do¬
mũ ꝓpͥã ꝓhabitacione tabernaculi adire: sicut positis in ex¬
pedicione fugato hoste. uel ꝓstrato. ad patriã recdire solani
ãq sibi domũ ꝓpͥã. solũ municipatũ. solã patriã norunt in
celis. Dequa &e apłs paulus. Scimꝰ inqͥt. si terrestris domꝰ nr̃a
huius habitacionis dissoluat᷑ qđ edificacionẽ ex dõ habemus
domũ ñ manu factã ȩt̃nã incęlis. Non enĩ indoctas fabula¬

Expanded text:
iter hujus vitae peragant, et contra adversarios veritatis iter hujus vitae peragant, et contra adversarios veritatis certamen agant. Certus quod velox est depositio tabernaculi mei. Pulcherrime beatus Petrus obitum suum non mortem, sed depositionem tabernaculi sui dicit, quia nimirum sic est perfectis Dei famulis carnis retinacula exuere, sicut viatoribus confecto itinere domum propriam pro habitatione tabernaculi adire, sicut positis in expeditione fugato hoste vel prostrato ad patriam redire. Solam namque sibi domum propriam, solum municipatum, solam patriam norunt in coelis. De qua et apostolus Paulus: Scimus, inquit, si terrestris domus nostra hujus habitationis dissolvatur, quod aedificationem ex Deo habemus, domum non manufacta
Abbreviated transcription (Latin):
aecaritatẽ. Deqͥb nimirũ gradib psalmꝰ dicit. ascensus in
corde eiꝰ disposuit: aeceterausq dũait. Ambulabunt de
uir tute inuir tutẽ. uidebit᷑ dsdõrũ insion. Propt̃ quoc
oꝑib qͦs habere scientiã dicit. & dep̃senti a ueritatis esse con¬
firmatos: nisi for te obhoc ut scientiã quãnorunt oꝑib exer¬
ceant. & ueritatẽ cuius p̾sentia c̃firmatisunt fixamente
custodiant: neqͣndo ꝑmagistros erroris excedant asimpli¬
citate & castitate fidei: Deqͥb uidelicet magistris in ꝓcessu
epłȩ plura loqͥt᷑. Concinit aut̃ huic sententia beati iobis
quadicit Nonscripsimꝰ uobis quasi ignorantib ueritatẽ.
Ioquens pꝰpauca subiungit. Uos qđ audistis abinicio in uobis
pmaneat. Iustũ aut̃ arbitror quã diu sũ in hoc taber naculo¬
ulinbello uti. & idõ se recte fideles quãdiusunt incorpore
a peregrinant᷑ adño intabernaculis esse testant᷑: inqͥbus

Expanded text:
et charitatem. De quibus nimirum gradibus Psalmista dicit: Ascensus in et charitatem. De quibus nimirum gradibus Psalmista dicit: Ascensus in corde ejus disposuit ; et caetera, usque dum ait: Ambulabunt de virtute in virtutem, videbitur Deus eorum in Sion . Propter quod operibus, quos habere scientiam dicit, et de praesentia veritatis esse confirmatos? nisi forte ob hoc, ut scientiam quam norunt operibus exerceant, et veritatem cujus praesentia confirmati sunt fixa mente custodiant, ne quando per magistros erroris excidant a simplicitate et castitate fidei, de quibus videlicet magistris in processu Epistolae plura loquitur. Concinit autem huic sententia beati Joannis, quobis permaneat . Justum autem arbitror quandiu sum in hoc tabernaculovel in bello uti, et ideo se recte fideles, quandiu sunt in corpore, et peregrinantur a Domino, in tabernaculis esse testantur, in quibus
Abbreviated transcription (Latin):
uertuntur. cũ inhis ex ac uita migrauerint: certũ iã om̃ib
quiareꝓbi sunt reddunt. Hȩc eñi facientes ñ peccatis aliqͣndo
Demaiorib peccatis dicit. quȩqͥcũq egerit ñ habet hereditas
in regno xp̃i aedĩ. & aqͥb oĩs qͥsupͣdictis uirtutib se manci¬
parit. ĩ munis dnõ ꝑmanet. Alioqͥn sunt peccata minora de
qͥb scriptũ ẽ. qͥ anẽ homo iustus int̾raqͥfaciat honũ & non¬
peccet: & ñ iustificabit᷑ inc̾spectutuo oĩs uiuens. Sicenĩ habis
dant̾ ministrabit᷑ uobis introitꝰ inet̾nũ regnũ dñinri &¬
ubi deedificio inmonte c̾stituto loquens ait. & in octo gͣdib
ascensus eiꝰ. Et hic enĩ beatꝰ petrus octo uir tutũ gͣdus enumer
qͥb fugientes mundalis c̃eupiscentię corrupcionẽ: adhabi¬
tacionẽ regnicelestis ascendere debeamꝰ. fidẽ scilicet. uir tut¬
scientiã. abstinentiã. pacientiã. pietatẽ. amorẽ frater nitat

Expanded text:
evertuntur, cum in his ex hac vita migraverint, certum jam omnibus evertuntur, cum in his ex hac vita migraverint, certum jam omnibus quia reprobi sunt reddunt. Haec enim facientes, non peccabitis aliquando. De majoribus peccatis i et Dei, et a quibus omnis qui supradictis virtutibus se manciparit, immunis Domino permanet. Alioquin sunt peccata minora, de quibus scriptum est: Quia non est homo justus in terra, qui faciat bonum ; et non justificabitur in conspdanter ministrabitur vobis introitus in aeternum regnum, ubi de aedificio in monte constituto loquens ait: Et in octo gradibus ascensus ejus . Et hic enim beatus Petrus octo virtutum gradus enumerat, quibus fugientes mundialis concupiscentiae corruptionem ad habitationem regni coelestis ascendere debemus, fidem scilicetabstinentiam, patientiam, pietatem, amorem fraternitatis,
Abbreviated transcription (Latin):
ueritatis ignorans. manũ adopꝰ qđ ñuidet extendit. gressue ad
quia p̃scire neqͥbat incid it: Talis aut̃ ẽ. õĩs cui ñ p̃sto sunt hȩc
quȩ petrus loqͥt᷑. quĩ ꝑincrementa uirtutũ sp̃ualiũ ad c̃sorciũ
diuinitatis ꝑuenire c̃ueni t. At c̃tra salomon sapientẽ monens
auditorẽ. & palpebre inqͥt tuȩ p̃cedant gressus tuos: qđ est
patent̃ suggerere. ut incunctis actib nr̃is qͥnosfinis sequat᷑
sedula intentione p̃uidere curemꝰ: qͥd scđm di uoluntatẽ. quid
alit̾ agat᷑. soller ter exploremꝰ. Qua ꝓpt̾ fr̃s magis satagite. ut
ꝑbona oꝑa certã urãm uocacionẽ. & eleccionẽ faciatis. Multist̃
uocati. pauci aut̃ electi. Cer ta est uocacio cunctorũ qͥ ad fidẽ
ueniunt. qͥ uͦ fidei sacramentis quȩ ꝑceperunt bona qͦq opera
ꝑseuerant̃ adiungunt: isti suã uocacionẽ & eleccione certã
intuentib faciunt. sicut econtra qͥpꝰ uocacionẽ aderimina n¬

Expanded text:
rans quasi manum ad opus quod non videt extendit, gressus in quam praescire nequibat, incidit. Talis autem est omnis cui non praesto sunt haec quae Petrus loquitur, quia per incrementa virtutum spiritualium ad consortium divinitatis pervenire nos conveniat. At contra Salomon sapientem monens auditorem: Et palpebrae inquit tuae praecedant gressus tuos . Quod est patenter suggerere, ut in cunctis actibus nostris qui nos finis sequatur, sedula intentione praevidere curemus, quid secundum Dei voluntatem, quid aliter agatur solerter exploremus. Quapropter, fratres, magis satagite ut per bona opera certam vestram vocationem et electionem faciatis. Multi sunt vocati, pauci vero electi . Certa est vocatio cunctorum qui ad fidem veniunt; qui vero fidei sacramentis quae perceperunt bona quoque opera perseveranter adjungunt, isti suam vocationem et electionem certam intuentibus faciunt. Sicut, e contra, qui post vocationem ad crimina r
Abbreviated transcription (Latin):
aeñ modis locucionis in scripturis ẽ. usitatissimꝰ. & appellat᷑
qr imaticis eclipsis: id ÷ defectꝰ necessariȩ diccionis qͣle e̾ u
hsilmo. Quianeq ab oriente neq ab occidente neq adeser tis
rib pendet. quia ꝑcognicionẽ dñi & saluatoris nr̃i oĩa diui¬
ustatis eiꝰ misteria qͥb saluarem᷑ agnoiuimꝰ. qͥnos ꝓpͥagła & uir
uite uocauit. quia ñ angłm ad saluacionẽ nr̃am. ñ archangelũ
insit. ñ in nobis aliqͥd meriti boni ꝓ qͦ saluarem᷑ inuenit: qͥn pocius
infirmos & ingłosos cernens. suanos uir tute recuperuut & ła.¬

Expanded text:
est usitatissimus; et appellatur a grammaticis ellipsis, id est, defectus necessariae dictionis, quale est in psalmo: Quia neque ab oriente, neque ab occidente, neque a desertis oribus pendet, quia per cognitionem Domini et Salvatoris nostri omnia divinitatis ejus mysteria, quibus salute vocavit, quia non angelum ad salvationem nostram, non archangelum misit, non in nobis aliquid meriti boni pro quo salvaremur invenit, quin potius infirmos et inglorios cernens, sua nos virtute recupera
Abbreviated transcription (Latin):
coequalẽ nobis sortitisunt fidẽ. Scriptũ est in
sequentib huius epłe. eccehanc uobis carissimi
scdam scribo epłam. Unde c̃stat. quia hanc eisde
qͥb & pͥorẽ epłam miserat electis ꝓselitis. disꝑsi¬
onis ponti. galaciȩ. cappadociȩ. asiȩ. & bithiniȩ. epłam seripsit.¬
uos coequales sibi cognoscit. ñquia circũcisionẽ exlege acce¬
pant. quã ipse ut natura uideus habebat: sed qui a eandẽ quã
asio legalis sedsola est fides euangelica quȩgentiũ popłosantiq¬
dĩplebi consociet. Uerũ quia fides eadẽ sine oꝑib saluare ñpore

Expanded text:
tc. Scriptum est in sequentibus hujus Epistolae: Ecce hanc vobis, charissimi, secundam scribo Epistolam. Unde constat quia hanc eisdem quibus et priorem Epistolam miserat, electis proselytis, dispersionis Ponti, Galatiae, Cappadociae, Asiae et Bithyniae, scripsituos coaequales sibi cognoscit, non quia circumcisionem ex lege acceperant, quam ipse ut natura Judaeus habebat, sed quia eamdem quam icisio legalis, sed sola est fides evangelica, quae gentium populos antiqDei plebi consociet. Verum quia fides eadem sine operibus salvare non potest,
Abbreviated transcription (Latin):
ni locutussũ qđ utinã ñdixis sẽ. & alterũ qͥb ultͣ ñ addã. In¬
qͥetũ malũ. plena ueneno mor tifero. Inqͥetũ addit hoc quod
dixerat eã clomare ñposse cũbestiȩ doment᷑. & uolueres. Penã
udicit ueneno mor tifero: ut exponat indomabile eam

Expanded text:
dixissem, et alterum, quibus ultra non addam . Inquietum malum plena veneno mortifero, etc. Inquietum addit, ob hoc quod dixerat eam domari non posse, cum bestiae domentur et volucres. Plenam vero dicit veneno mortifero, ut exponat indomabilem