comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
indice accpiet et uiuet ac semꝑ ingebit que
si tollas nͣ põt in uita hõim tam in utile tã
stultum iuderi ẽẽ qmͣ urtus cuiꝰ naturalis
bonitas et honestas deceret nos põt omnia ñ
esse mor ͤ. diuinum ꝙ illi adeo pͥmiũ constitu¬
tum. D idcirco uirtutem ipam deus sus ꝑ¬
sona scultiͤ noluit ẽẽ celatam ut mist̾ium
u̾itatis atꝙ religionis sue ẽẽt archada nũ¬
ut has regiones supientiam q terranam extollen¬
tem se alt̾ius sibiq multum placentem nainta¬
tis erroris q dampnaret ut ꝓposita demq dif-¬
ficultate augustissimꝰ trames adimimortalita¬
atq int̾fici quam cura tribus digitis apprer¬
hensa in focum iacere tam meptum iudetur
quam in periculo inte alt̾ius aminam mag̾
curare quam suam nestiunt emm quantuz
sit nrer nephas adorare aliud p̾t̾ qm̃ deui
qui condidit celum et t̾ram qui hũanũ genꝰ
inspirauit fixum luce donauit ꝙ si ẜuorum

Expanded text:
iudice accipiet et uiuet ac semper uigebit. quae iudice accipiet et uiuet ac semper uigebit. quae si tollas, nihil potest in uita hominum tam inutile. tam stultum uideri esse quam uirtus: cuius naturalis bonitas et honestas docere nos potest animam non esse mortalem diuinumque illi a deo praemium constitutum. sed idcirco uirtutem ipsam deus sub persona stultitiae uoluit esse celatam, ut mysterium ueritatis ac religionis suae esset arcanuut has religiones sapientiamque terrenam extollentem se altius sibique multum placentem uanitatis errorisque damnaret, ut proposita denique difficultate angustissimus trames ad immortalitaatque interfici malle quam tura tribus digitis conprehensa in focum iacere tam ineptum uidetur quam in periculo uitae alterius animam magis curare quam suam. nesciunt enim quantum sit nefas adorare aliud praeterquam deum, qui condidit caelum atque terram, qui humanum genus finxit inspirauit luce donauit. quodsi seruorum
Abbreviated transcription (Latin):
eris huic tu mir quas diuicias abicies que
imꝑia que regna qui ista putat hũana sua
bona diuina iudicat. quis ergo te sapientem
beli putet cum ip̃e tibi loqui re contraria et
quid adĩgis. ẜ si aut ingrati uniuersi innũd
multi aut inriuici potentes .ss. nirtutem pre¬
miis spoliant. O quam fragilem ꝙͣ manem
si bona sua diuina iudicat ut aiebas qui pos¬
sunt exist̾e̾ tam ingrati tam muidi. tam potẽ¬
tes qui nirtutem sploliare ualeant hus bonis
que fuerunt in eam collata diuinitus ne illa
se inquit multis solaciis oblectat maxime ꝙ
suo decore se ip̃a sustentat quibus solaciis qͥ
decore cum in crimen sepe uemiant et in pe¬
nam decor ille u̾tatur quid enĩ si ut furius
dicebat rapiatur nexetur extimẽtur egeat
auferantur ei manus effodiantur oculi dãp¬
netur inciatur uratur miẜ̾is eciam modis
necetur perdet ne suũ p̾miũ uirtus aut po-¬
cius ꝑibit ip̃a mĩe. s et mercedem suam deo

Expanded text:
eris: huic tu uiro quas diuitias obicies? quae eris: huic tu uiro quas diuitias obicies? quae imperia? quae regna? qui ista putat humana, sua bona diuina iudicat. quis ergo te sapientem, Laeli, putet, cum ipse tibi loquare contraria et quid adiungis? sed si aut ingrati uniuersi aut inuidi multi aut inimici potentes suis uirtutem praemiis spoliant, — o quam fragilem, quam inanem si bona sua diuina iudicat, ut aiebas, qui possunt existere tam ingrati, tam inuidi, tam potentes, qui uirtutem spoliare ualeant iis bonis quae fuerint in eam conlata diuinitus? — ne illa se inquit multis solaciis oblectat maximeque suo decore se ipsa sustentat. quibus solaciis? quo decore? cum in crimen saepe ueniat et in poenam decor ille uertatur. quid enim, si, ut Furius dicebat, rapiatur uexetur exterminetur egeat, auferantur ei manus, effodiantur oculi, damnetur uinciatur uratur, miseris etiam modis necetur. perdetne suum praemium uirtus aut potius peribit ipsa? minime, sed et mercedem suam deo
Abbreviated transcription (Latin):
ed minix hec cansa efficit ut scultus esse
uideatur qui ege aut mori malit qmͣ noceat
uel cupiat aliquid alt̾i ꝙ homĩem morte de-¬
leri putant ex qua ꝑsuasione om̃ẽs cũ nul-¬
gi tum eciam phõꝵ nascuntur errores si eĩ
post mortem nich̃ sumus ꝓfecto scultissimi
est homĩs non huic uite consulere ut sic
qm̃ diutiua et comodis om̃ĩb plena ꝙ si qͥs
faciet a iuisticie regula discedat ncce est si aũt
superem hõi uita melior et longior ꝙ et phi-¬
lo sophoꝵ magnoꝵ argumentis et natiu
responsis et ꝓphãꝵ diuinis uocibus dicimꝰ
hanc pñtem nitam cum bonis suis contemp¬
nere sapientis est cuiꝰ omĩs iactura immorͣ.
pensatur. Apud cicõnem idem ille iusticie de¬
fensor leluis nult inquit pene omẽs nirtus
honorem nec est uircutis ulla alia merces
Est plane et quidem nirtute dignissima ꝙͣ
accipiat facile exigit non acerbe Erras ne¬
hement̾ si putas ab homine pͥmũ solui posui.
posse uirtuti cum ip̃e alio loco uerissime dix¬

Expanded text:
ed nimirum haec causa efficit ut stultus esse uideatur qui egere aut mori malit quam noceat uel eripiat aliquid alteri, quod hominem morte deleri putant. ex qua persuasione omnes cum uulgi tum etiam philosophorum nascuntur errores. si enim post mortem nihil sumus, profecto stultissimi est hominis non huic uitae consulere, ut sit quam diutina et commodis omnibus plena. quod qui faciet, a iustitiae regula discedat necesse est. si autem superest homini uita melior et longior, quod et philosophorum magnorum argumentis et uatum responsis et prophetarum diuinis uocibus discimus, hanc praesentem cum bonis suis contemnere sapientis est, cuius omnis iactura inmortalitate pensatur. aput Ciceronem idem ille iustitiae defensor Laelius uult inquit paene uirtus honorem nec est uirtutis ulla alia merces. est plane et quidem uirtute dignissima, quam accipit facile, exigit non acerbe. erras uehementer, si putas ab homine praemium solui posse uirtuti, cum ipse alio loco uerissime dix
Abbreviated transcription (Latin):
beant nc̃ce est nec enu carent u̾tute ac
pudore ut hoc ꝓmustue aut in ꝓpaculo fa-¬
ciant sicut muta uiderimꝰ fac̾e̾ aĩalia si
domos habent consequens est ait ple ut et
urbes hẽant et quidem auctore nasone qui
ait plebs hĩtas diu̾sa locis ac fronte potẽ-¬
tes. ¶Celicole clariq suos posuere penates
Si hẽnt urbes et agros gͥ habebunt Iam qͥs
non udeat que sequãtur orare illos et co-¬
lere ꝙ uictus causa fit gͦ mortales sunt ꝙ
argumentum retrou̾sus Idem iudel si enĩ
agros non hñt nec urbes quidem si urbes
esse ergo dii non sunt dissoluat hoc argu-¬
mentum si quis põt ita enĩ res rem sequit᷑
ut ħ ultĩa ncce sit confiteri s ne illud qͥdẽ
dissoluet aliquis et duobus sexib alt̾ infrr

Expanded text:
beant necesse est; nec enim carent uirtute ac beant necesse est; nec enim carent uirtute ac pudore, ut hoc promisce aut in propatulo faciant, sicut muta facere uidemus animalia. si domos habent, consequens est ut et urbes habeant, et quidem auctore Nasone, qui ait: plebs habitat diuersa locis, a fronte potentes caelicolae clarique suos posuere penates. si habent urbes, et agros igitur habebunt. iam quis non uideat quae sequantur? arare illos et colere, quod uictus causa fit: ergo mortales sunt. quod argumentum retrouersus idem ualet. si enim agros non habent, ne urbes quidem, si urbesesse: ergo dii non sunt. dissoluat hoc argumentum si quis potest. ita enim res rem sequitur, ut haec ultima necesse sit confiteri. sed ne illud quidem dissoluet aliquis: ex duobus sexibus alter for
Abbreviated transcription (Latin):
ost mostĩabilis quos tñ sicuti nascũtur mo-¬
ri necesse est quid deoꝵ esse tandem putemꝰ
qui tot seculis nati sunt in mortalesq mã¬
serũt cur gͦ tam pauci coluntur insi forte
arbitramur non gen̾andi cã s tãtũm capi¬
ende uoluptatis duos ẽẽ sexus deoꝵ et ea
excert̾e que homĩclos fac̾e et pati pudet. Cũ
u̾o dicantur aliqui ex aliquib nati conseqũs¬
est ut semꝑ nascuntur que quidem aliqͣndo
sunt nati uel si nasti desier̃t scire uos con-
poetas falacissimus iupit̾ defiere libo̾s tollere
utrum seragentans factus est et illi lex papia
fabulam imposuit. an impeteauit in trium
liborum illi uenit in mentem ab alio ex pec¬
tes alteri ꝙ fec̾is et timet ne quis sibi faci-
at ꝙ ip̃e saturno. Cãt illi qui deos asẜunt
uideant quomodo respondeant huic argumẽ-¬
to qd inferemus si duo funt sexus deorũ
sequitur concubitus si coeunt et domos ha-¬

Expanded text:
sit inaestimabilis, quos tamen, sicuti nascuntur, mosit inaestimabilis, quos tamen, sicuti nascuntur, mori necesse est; quid deorum esse tandem putemus, qui tot saeculis nati sunt, immortalesque manserunt? Cur ergo tam pauci coluntur? nisi forte arbitramur, non generandi causa, sed tantummodo capiendae voluptatis duos esse sexus deorum; et ea exercere, quae homunculos et facere et pati pudet. Cum vero dicantur aliqui ex aliquibest ut semper nascantur, siquidem aliquando sunt nati, uel si nasci desierunt, scire nos conuepoetas salacissimus Iuppiter desierit liberos tollere? utrum sexagenarius factus est et illi lex Papia fibulam inposuit? an impetrauit ius trium liberorum? an tandem illi uenit in mentem ab alio expectes alteri quod feceris et timet ne quis sibi faciat quod ipse Saturno? at isti qui deos adserunt, uideant quomodo respondeant huic argumento quod inferemus: si duo sunt sexus deorum, sequitur concubitus, si coeunt, et domos ha
Abbreviated transcription (Latin):
opi necessaria nam quãꝙͣ ip̃o religionis ca¬
pite destructo mnim̾sa sustulerimilib tamẽ
ꝑsequi ceta et redargu̾e plemus in uec̾tam
ꝑsuasiõm ut tandem homines suoꝵ pudeat
et peniteat errorum magnũ hoc opus et
honnẽ dignum rłionum aminos nodis ex¬
solu̾e ꝑgo ut ait lucrecius qui quidem hoc
rum deum assermins et falsos refucamus.
Illi enĩ qui poetas sixisse de diis fabulas
opinantur deas fennãs et ẽẽ credũt ⁊ colũt¬
¶ Reuoluuntur inprudentes ad id qd nega-¬
uerant coire illos ac ꝑere nec emm fieri
põt quin duo sexus gignendi cã suit insti-¬
tuti. Recepta no sexum diu̾sitate non intel¬
ligunt consequens ẽẽ ut concipiant ꝙ in
ioius eẽ silios dicunt et cet̾oꝵ deoꝵ nascũt᷑
gͦ ⁊ cotidie quidem dii noui nec enĩ unicũt᷑
ab homĩbus fecunditate gͥ deoꝵ in memi̾abi-¬
lium plena sunt omĩa nullo .s. moriente
Alam cum hõmi ius incredibilis nimerus

Expanded text:
eri necessaria. Nam quam vis ipso religionum capite destructo, universa sustulerim, libet tamen prosequi caetera, et redarguere plenius inveteratam persuasionem, ut tandem homines suorum pudeat ac poeniteat errorum. Magnum hoc opus, et homine dignum. Relligionum animos nodis exsolvere pergo, ut ait Lucretius, qui quidem hoc rum Deum asserimus, et falsos refutamus. Illi ergo, qui poetas finxisse de diis fabulas opinantur, et deas feminas et esse credunt et colunt, revolvuntur imprudentes ad id quod negaverant, coire illos, ac parere. Nec enim fieri potest, quin duo sexus generandi causa sint instituti. Recepta vero sexuum diversitate, non intelligunt consequens esse, ut concipiant: quod in Jovis esse filios dicunt, et caeterorum deorum. Nascuntur ergo et quotidie quidem dii novi, nec enim vincuntur ab hominibus fecunditate. Igitur deorum innumerabilium plena sunt omnia, nullo scilicet moriente. Nam cum hominum vis incredibilis, numerus
Abbreviated transcription (Latin):
gulos corporis sensus singule mentes reg̾e credant̾
¶tem multi affcũs quibus cõmoueri solemus uel
ad iram uel ad cupiditatem uel ad lecitiam uel as
metum uel ad mmiẜationum ut in hiis omib totidẽ
mentes putentur .¬

Expanded text:
gulos corporis sensus singulae mentes regere credantur, item multi adfectus, quibus commoueri solemus uel ad iram uel ad cupiditatem uel ad laetitiam uel ad metum uel ad miserationem, ut in his omnibus totidem mentes putentur
Abbreviated transcription (Latin):
hanc sĩam disserebant. dice archus primo
deinde demotͥcus postremo epicurꝰ a deo ut
res ip̃a de qua int̾ se pugnabant indubium
uocaretur demiq culius expositis hoꝵ ommiũ
de ĩnortalitate ac morte siñis nestire se quid

Expanded text:
hanc sententiam disserebant, Dicaearchus primo, hanc sententiam disserebant, Dicaearchus primo, deinde Democritus, postremo Epicurus, adeo ut res ipsa de qua inter se pugnabant in dubium uocaretur. denique Tullius expositis horum omnium de inmortalitate ac morte sententiis nescire se quid
Abbreviated transcription (Latin):
mendi et celeritas cogitandi et facilitas ꝑti¬
piendi acq distendi et menoria p̾t̾itoru
et ꝓuidentia futurorum et arciũ plerũꝙ
ĩnumi̾abilium scĩa qua cet̾e carent animã¬
tes dĩna et celestis appareat quia et orige
amini qui tanta capiat tanta ꝯtineat nulla
repiatur in terra siquidem exconcretõ ne ter¬
rena nichil hẽat admixtum s ncc̃e est inter-¬
ram resolui qdꝰ est in homine ponderosum
et dissolubile ꝙ ante tenue atq subtile iduo
esse indimidium ac domicilio corporis uelut
carc̾e̾ liberatum ad celum et ad naturã suã
puolare hec fere platonis collecta broiter
que apud ip̃m late copioseq explicant᷑. In eadi
sña fuit eciam pitagoras antea eiusq p̾cep¬
tor ferecides quem cicero pͥmũ tradit de eter¬
nitate aĩaꝵ disputauisse qui omes licet elo¬
quentia excellerent tamen in hac dũ taxat
contentõe nõ minus auctis habuerũt qͥ coñ

Expanded text:
niendi et celeritas cogitandi et facilitas perciniendi et celeritas cogitandi et facilitas percipiendi atque discendi et memoria praeteritorum et prouidentia futurorum et artium rerumque innumerabilium scientia, qua ceterae careant animantes, diuina et caelestis appareat, quia et origo animi, qui tanta capiat, tanta contineat, nulla reperiatur in terra, siquidem ex concretione terrena nihil habeat admixtum: sed necesse esse in terram resolui quod est in homine ponderosum et dissolubile, quod autem tenue atque suptile, id uero esse indiuiduum ac domicilio corporis uelut carcere liberatum ad caelum et ad naturam suam peruolare. haec fere Platonis collecta breuiter, quae aput ipsum late copioseque explicantur. in eadem sententia fuit etiam Pythagoras antea eiusque praeceptor Pherecydes, quem Cicero tradidit primum de aeternitate animarum disputauisse. qui omnes licet eloquentia excellerent, tamen in hac dumtaxat contentione non minus auctoritatis habuerunt qui contra
Abbreviated transcription (Latin):
nos su perut fecinums
num est igit᷑ sũmum bonum ĩortali¬
tatis ad quam capiendam et formati a pͥu-¬
cipio et nati sumus ad hanc tendimꝰ. hanc
spectat hunana natura ad hanc nos ꝓuehit
uirtusq bonũ ꝙ dep̾hendimus Buꝑest ut
eciam de ip̃a ĩnortalitate dicanius. platoĩs
documenta ꝙͣnuis ad remedium conferant
tamen parũ hñt firmitatis ad ꝓbandam
et implendam u̾itatem qm̃ nec ratõe totiꝰ
misterii magni cõsumauerat in unũq colle¬
gerat nec sũmum bonũ ꝯp̾henderat Nam
licet nerum de amme ĩmortalitate sentuxt
tamen nec ita de illa tãꝙͣ de sũmo disserebat
Mos igit᷑ certõribus signis elige̾ possimus
nitatem qui eam non aucipiti suspitõne col¬
ligimus s diunia traditõe cognonimꝰ. ¶Pla¬
to aũt sic argumentatus est ĩnortale eẽ qͥtqͦs¬
a semecip̃o non potest ꝙ argumentũ et mu-¬
ꝯĩtatem fieri non posse quin sit ĩortalis
aĩi humanus cuiꝰ miranda solertia mue¬

Expanded text:
nos superius fecimus. Unum est igitur summum bonum inmortalitas, ad quam capiendam et formati a principio et nati sumus. ad hanc tendimus, hanc spectat humana natura, ad hanc nos prouehit uirtus: quod bonum quia deprehendimus, superest ut etiam de ipsa inmortalitate dicamus. Platonis argumenta quamuis adtamen parum habent firmitatis ad probandam et implendam veritatem; quoniam nec rationem totius mysterii magni consummaverat, in unumque collegerat, nec summum bonum comprehenderat. Nam licet verum de animae immortalitate sentiret, tamen non ita de illa tanquam de summo bono disserebat. Nos igitur certioribus signis elicere possumus veritatem, qui eam non ancipiti suspicione collegimus, sed divina traditione cognovimus. Plato autem sic argumentatus est, immortale esse qa semetipso non potest. Quod argumentum etiam mucommunitatem, fieri non posse quin sit inmortalis animus humanus, cuius miranda sollertia inue
Abbreviated transcription (Latin):
nomibus eoꝵ consecrati sunt sicut si uiius
capito in libris spectaculoꝵ docet Si quis
igit᷑ spectaculis int̾est atq religionis grã
cõuenitimr discessit a dei cultu et ad deos se
contulit quorum natales et festa celebrauit
urium noluptas ex nocũ.
et cantuum suauitate ꝑcipitur. Que stilicz
tam nitiosa est ꝙͣ oblectatio illa de qua dixi

Expanded text:
nominibus eorum consecrati sunt, sicut Sinnius nominibus eorum consecrati sunt, sicut Sinnius Capito in libris spectaculorum docet. si quis igitur spectaculis interest ad quae religionis gratia conuenitur, discessit a dei cultu et ad deos se contulit, quorum natales et festa celebrauit. Aurium uoluptas ex uocum et cantuum suauitate percipitur, quae scilicet tam uitiosa est quam oblectatio illa de qua dixi
Abbreviated transcription (Latin):
adherentibus uitiis corruptiores ad cubicu-¬
la ren̾tuntur/ nec pueri modo quos p̾ma-¬
turis uiciis mibui non oportet d eciã senes
quos peccare iam non decet Circensium qͦ
insanam Tanto namq impetu concitantur¬
animi in furorem quanto illit impetu carrit᷑
ut hni amplius spectatuli exhibeant qui spec¬
tandi grã ueniunt cum exclamare et effer¬
ri et ex silire ceperint uitanda ergo specta¬
cula omĩa non solum ne quid nitioꝵ pecto¬
ribus infideat que sedata et pasifica ẽẽ debẽt
S ne cuius nos uoluptatis consuetudo de¬
liuiat et a deo atq a bonis oꝑibus au̾tat nã
ludorum celebrationes deoꝵ festa sunt. si qͥ¬
dem obnatales coꝵ uel temporum nouornz
dedicatõnes sunt constituti Et pͥmitus qͥdẽ
ueneratões que uocantur mumera sacurno
sunt actribute ludi aũt scenhiti libero. Cirtẽ-¬
ses u̾o neptuno. paulatimi tamẽ et ceterio
diis idem bonos tribui cepit Singuliq ludi

Expanded text:
adhaerentibus uitiis corruptiores ad cubicuadhaerentibus uitiis corruptiores ad cubicula reuertuntur, nec pueri modo, quos praematuris uitiis imbui non oportet, sed etiam senes, . quos peccare iam non decet. circensium quoqm uanitatem insaniam? tanto namque impetu concitanturanimi in furorem, quanto illic impetu curritur, ut iam plus spectaculi exhibeant qui spectandi gratia ueniunt, cum exclamare et efferri et exsilire coeperint. uitanda ergo spectacula omnia, non solum ne quid uitiorum pectoribus insidat, quae sedata et pacifica esse debent, sed ne cuius nos uoluptatis consuetudo deleniat et a deo atque a bonis operibus auertat. nam ludorum celebrationes deorum festa sunt, siquidem ob natales eorum uel templorum nouorum dedicationes sunt constituti. et primitus quidem uenationes, quae uocantur munera, Saturno sunt attributae, ludi autem scaenici Libero, circenses uero Neptuno. paulatim tamen et ceteris diis idem honos tribui coepit singulique ludi
Abbreviated transcription (Latin):
an sic corruptela uitiosior liam et comite
fabule de scupris uirginũ locuntur aut¬
aut amatoribus meretricum Et quo magis sũt
cloquentes Qui flagitia finxerunt eo magis
sententiarum elegantia suadent et facilius
mherent audientium memorie uersus nu-¬
merosi et ornati. Item traice hystorie subiciũt
oculis parricidia et incesta regum maloꝵ
et cõturuata stelera demonstrant. hystrionũ
quoq impudicissimi motus quid aliud insi
libidines et docent et instigant quoꝵ ener¬
uata corpora et in muliebrem incessum ha¬
bitumq mollita eciam impudicas feminas
inhonestious gestibus menciuncier Q ind
de minus loquar corruptelaꝵ p̾ ferentibus
distiplinam qui docent adulteria dũ fingũt
et simulacris erudiunt at nero quid iune¬
nes aut uirgines faciant Qum hec et fieri
sine pudore et spectari ab om̃ibus libent᷑ cer¬
nunt ad monentur utiq quid fac̾e̾ possint
et inflamantur libidine que aspectu maxi.

Expanded text:
an sit corruptela uitiosior. nam et comicae an sit corruptela uitiosior. nam et comicae fabulae de stupris uirginum loquuntaut amoribus meretricum, et quo magis sunt eloquentes qui flagitia illa finxerunt, eo magis sententiarum elegantia persuadent et facilius inhaerent audientium memoriae uersus numerosi et ornati. item tragicae historiae subiciunt oculis parricidia et incesta regum malorum et coturnata scelera demonstrant. histrionum quoque inpudicissimi motus quid aliut nisi libidines et docent et instigant? quorum eneruata corpora et in muliebrem incessum habitumque mollita inpudicas feminas inhonestis gestibus mentiuntur. quid de mimis loquar corruptelarum praeferentibus disciplinam, qui docent adulteria, dum fingunt, et simulacris erudiunt ad uera? quid iuuenes aut uirgines faciant, cum haec et fieri sine pudore et spectari libenter ab omnibus cernunt? admonentur utique quid facere possint et inflammantur libidine, quae aspectu maxime
Abbreviated transcription (Latin):
gat ei qui noluit ut alatur addixit certe sã-¬
guinem suum uel ad ẜuitutem uel ad lu¬
panar. Que autem possint uel soleant acci-¬
dere in utroq sexu ꝑ errorem quis non in¬
celligit quis ignorat qd̾ uel minis edipo¬
dis declarat exemplum duplici stelere con-¬
fusum Tam igitur ne farium est exponͬe
ꝙͣ necare ait enĩ paricide facultatum angus-¬
tias conqueruntur nec se płib liberis edu-¬
candis suffic̾e posse p̾tendunt quasi uero
aut facultates in potestate sint possidentiũ
aut non cotidie deus ex ex diuitib pauꝑes
et ex pauꝑibus diuites faciat Quare si qͥs
liberos ob pauꝑiem non poterit educare.
satius est ut se ab uxoris congressione con-¬
tineat quã sceleratis manibus dei oꝑa cor-¬
rũpat Ergo si homicidium fac̾e̾ nullo modo
licet nec int̾esse omĩo conceditur ne cõstiẽ¬
tiam ꝓfundat ullus cruor si quidem pplo
sangiũs ille p̾statur. In stenis quoꝙ nestio

Expanded text:
gat ei quod uoluit, ut alatur, addixit certe sangat ei quod uoluit, ut alatur, addixit certe sanguinem suum uel ad seruitutem uel ad lupanar. quae autem possint uel soleant accidere in utroque sexu per errorem, quis non intellegit, quis ignorat? quod uel unius Oedipodis declarat exemplum duplici scelere confusum. tam igitur nefarium est exponere quam necare. at enim parricidae facultatum angustias conqueruntur nec se pluribus liberis educandis sufficere posse praetendunt: quasi uero aut facultates in potestate sint possiden-. tium aut non cottidie deus et ex diuitibus pauperes et ex pauperibus diuites faciat. quare si quis liberos ob pauperiem non poterit educare, satius est ut se ab uxoris congressione contineat quam sceleratis manibus dei opera corrumpat. ergo si homicidium facere nullo modo licet, nec interesse omnino conceditur, ne conscientiam perfundat ullus cruor, siquidem populo sanguis ille praestatur. m scaems quoque nescio
Abbreviated transcription (Latin):
auus insticia est ip̃a militia neq accusare
quemꝙͣ crimine capitali Quia nchil distat
utrum ne ferro an uerbo pocius occidas qm̃
occisio ip̃a prohibetur Itaq in hoc dei p̾cep-¬
to nillam prorsus exceptionem fieri oportz
quin occide hominem sit semꝑ nefas quẽ
deus sacrosanctum alias ẽẽ uoluit Ergo ne
illus quidem concedi aliquis existimet ut
recens natos liceat oblidere que uel maxĩa
est impietas ad utam emm deus inspirat
ammas non ad mortem. uerum homines
ne qd sit sacinus quo manus suas nõ pollu¬
ant. rudibus adhuc et simplicibus aminab
abnegant lucem non a se datain. expectet
u̾o aliquis ut alieno sangiuni parcant suo
quid illi quos falsa pietas cogit expon̾e̾ nõ
possunt innocentes existimari qui iustera sua
in predam cambus obiciũt Et quantũ in ip̃is
est crudelius necant ꝙͣ si frangulassent Quid
dubicet quim impnis sic qui aliene misericor¬
die locum tribuit. quin eciam eciam si contin-

Expanded text:
cujus militia est ipsa justitia; neque vero accusare cujus militia est ipsa justitia; neque vero accusare quemquam crimine capitali: quia nihil distat utrumne ferro, an verbo potius occidas; quoniam occisio ipsa prohibetur. Itaque in hoc Dei praecepto nullam prorsus exceptionem fieri oportet, quin occidere hominem sit semper nefas, quem Deus sanctum animal esse voluit. Ergo ne illud quidem concedi aliquis existimet, ut recens natos liceat oblidere, quae vel maxima est impietas; ad vitam enim Deus inspirat animas, non ad mortem. Verum homines, ne quod sit facinus, quo manus suas non polluant, rudibus adhuc et simplicibus animis abnegant lucem non a se datam. Expectet vero aliquis ut alieno sanguini parcant, quiQuid illi, quos falsa pietas cogit exponere? Num possunt innocentes existimari, qui viscera sua in praedam canibus objiciunt, et quantum in ipsis est, crudelius necant, quam si strangulassent? Quis dubitet, quin impius sit, qui alienae misericordiae locum tribuit? qui etiamsi co
Abbreviated transcription (Latin):
paciuntur occidi s et flagitant feruntq ad
mortem crudelia et in humana suffragia nec
uulueribus saciati nec cruore contenti qͥn
eciam procussos iacentesq repeti iubent et
cadauera ictibus dissipari ne quis illos si¬
mulata morte deludat irascuntur eciam
pugnantibus insi celerit̾ eduobus alter
occisus est et tamꝙͣ hominũ sanguinem
siciant oderunt moras. alios illis compa-¬
res dari poscunt recentiores ut ꝙͣ pͥmum
oculos suos sacient hac consuetudine ĩbicti
humanitatem ꝑ diderunt Itaq non parcũt
eciam innocentibus s ex̾cent in omnes qd̃
in malorum trucidatione didicerunt. huiꝰ¬
igitur puͦ homicidii socios et participes esse
non cõuenit cos qui iusticie mamn tenere ni¬
tuntur non euim eum occidere deus uetat
la trocinari nos tantum prohibet quod ne
ꝑleges quidem publicas licet. S ea quoꝙ
ne fiant monet que apus hommnes pro lici-¬
tis habentur Ita neq militare iusto licebit

Expanded text:
patiuntur occidi, sed et flagitant, feruntque ad patiuntur occidi, sed et flagitant, feruntque ad mortem crudelia et inhumana suffragia, nec vulneribus satiati, nec cruore contenti: quin etiam percussos jacentesque repeti jubent, et cadavera ictibus dissipari, ne quis illos simulata morte deludat. Irascuntur etiam pugnantibus, nisi celeriter e duobus alter occisus est; et tanquam humanum sanguinem sitiant, oderunt moras. Alios illis compares dari poscunt recentiores, ut quamprimum oculos suos satient. Hac consuetudine imbuti, humanitatem perdiderunt. Itaque non parcunt etiam innocentibus: sed exercent in omnes, quod in malorum trucidatione didicerunt. Huigitur publici homicidii socios et participes esse non convenit eos, qui justitiae viam tenere nituntur. Non enim cum occidere Deus vetat, latrocinari nos tantum prohibet; quod ne per leges quidem publicas licet: sed ea quoque ne fiant monet, quae apud homines pro licitis habentur. Ita neque militare justo licebit,
Abbreviated transcription (Latin):
tum terrestrium nos exortati sunt et ad
coli spectaculum excitanerũt tamen spec¬
tacula hec puͣ. non contempnũt Itaq hiis
et delectancur et libenter int̾sunt. Que qm̃
maxima sunt irritamenta uitioꝵ et ad
corrũpendos ammos potentissime ualent
tollenda sunt nobis quia non modo ad
beatam nitam nichil conferũt ẜ eciã nocẽt
pluriniũ. riam qui hominem ꝙͣuis obme¬
rita dampnatum in conspectu suo iugulari¬
pro uoluptate computat constientiam suã no¬
luit tam scilicet ꝙͣ si homicidii qd sit occulte
spectator et particeps fiat. hos tamẽ ludos
uocant in quibus humanus sanguis ef¬
funditur adeo longo ab hominibus secessit
humanitas ut cum aminas hominũ int̾¬
ficiant lude se opinentur nocentiores se
om̃ibus hiis quoꝵ sanguinem uoluptati
habent Quere nunc an possint pni et iusti
hommes esse qui constitutos sub utu mor-¬
tis ac misericordiam dep̾cantes non tantũ

Expanded text:
tum terrestrium nos exhortati sunt, et ad tum terrestrium nos exhortati sunt, et ad coeli spectaculum excitaverunt, tamen spectacula haec publica non contemnunt. Itaque his et delectantur, et libenter intersunt. Quae, quoniam maxima sunt irritamenta vitiorum, et ad corrumpendos animos potentissime valent, tollenda sunt nobis, quia non modo ad beatam vitam nihil conferunt, sed etiam nocent plurimum. Nam qui hominem, quamvis ob merita damnatum, in conspectu suo jugularipro voluptate computat, conscientiam suam polluit, tam scilicet, quam si homicidii, quod fit occulte, spectator et particeps fiat. Hos tamen ludos vocant, in quibus humanus sanguis effunditur. Adeo longe ab hominibus secessit hamanitas; ut cum animas hominum interficiant, ludere se opinentur, nocentiores iis omnibus, quorum sanguinem voluptati habent. Quaero nunc, an possint pii et justi homines esse, qui constitutos sub ictu mortis, ac misericordiam deprecantes, non tantum
Abbreviated transcription (Latin):
cum homini suue natura sine quis deus
nichil mence prestabilius dedisset hinc
diuino muneri ac dono nichil tam mi¬
mitum ꝙͣ uoluptatem nec enim libidi-¬
ne dommnante temperantie locum esse
neq in noluptatis regno nrtutem posse¬
posse consiste s econtrario deus idcirco uirtu-¬
tem dedit ut expugnaret ac uinceret nolup¬
tatem eamq egredientem fines sibi datos
intra p̾sc̾ptum coherce̾t ne hominem suaui-¬
catibus delinitum atq captum diciomi sue
subice̾t ac sempit̾ua morte mulctaret noluptas
oculoꝵ naria est et multiplex que capitur
ex aspectu rerum que sunt in usu hominũ
uel natura uel opere delectabiles hanc phĩ
reccissime sustulerunt aiunt enĩ multo ẽẽ
p̾clarius et homine dignius celum pocius
ꝙͣ celata intueri et hoc pulcerrimũ opus int̾¬
micantibus astrorum luminib tamꝙͣ flori¬
bus adornatum ꝙͣ picta et futa et genimis
distincta mirari S cum disterte ad contẽp¬

Expanded text:
cumque homini siue natura siue quis deus cumque homini siue natura siue quis deus nihil mente praestabilius dedisset, huic diuino muneri ac dono nihil tam inimicum quam uoluptatem: nec enim libidine dominante temperantiae locum esse neque in uoluptatis regno uirtutem posse consistere. sed e contrario deus idcirco uirtutem dedit, ut expugnaret ac uinceret uoluptatem eamque egredientem fines sibi datos intra praescriptum coherceret, ne hominem suauitatibus delenitum atque captum dicioni suae subiceret ac sempiterna morte multaret. uoluptas oculorum uaria est et multiplex: quae capitur ex aspectu rerum quae sunt in usu hominum uel natura uel opere delrectissime sustulerunt. Aiunt enim multo esse praeclarius et homine dignius, coelum potius, quam caelata intueri: et hoc pulcherrimum opus intermicantibus astrorum luminibus, tanquam floribus adornatum, quam picta, et ficta, et gemmis distincta mirari. Sed cum diserte ad contemp
Abbreviated transcription (Latin):
estat ut contra quinq sensuũ uolup
dicam breuit̾ riam et ipĩus libri mensa iã
modum flagitat quem omẽs quam qm̃
uitiose ac mortifere sunt nirtute suꝑari
atq opprimi debent nel quod paulo ante
dicebam de affectibus ad rationem suam
reuocari cetere anmantes p̾t̾ unam no-¬
luptatem que ad generandum ꝑtinet
nullam sentiunt utuntur ergo sensibus
ad nature sue necessitatem. bident ut
aspectant ea quibus opus est ad uitam
tuendam audiũt inuicem seq dinostũt
nt possint congregari que utilia sunt ad
uictum aut ex odore inueniũt aut ex sa-¬
pore ꝑcipiunt iuitilia respiciunt respuũt
ac recusant. edendi. ac bibendi officium
uentris plenitudine metiuntur homini u̾õ
solertissimi artificis ꝓuidentia dedit infi-¬
nitam et initium cadentem quia ꝓposuit
ei uirtutem que cum noluptate sem per
tamꝙͣ cum domestico hoste pugnaret Ci-¬
cero in catone maiore. Stupra n̾o in qͥt
et adulteria et om̃ẽ flagicium millis
excitari aliis illesebris nisi noluptatis

Expanded text:
estat ut contra quinque sensuum uoluptates dicam breuiter: nam et ipsius libri mensura iam modum flagitat. quae omnes quoniam uitiosae ac mortiferae sunt, uirtute superari atque opprimi debent uel, quod paulo ante dicebam de adfectibus, ad rationem suam reuocari. ceterae animantes praeter unam uoluptatem, quae ad generandum pertinet, nullam sentiunt. utuntur ergo sensibus ad naturae suae necessitatem: uident, ut adpetant ea quibus opus est ad uitam tuendam; audiunt inuicem seque dinoscunt, ut possint congregari; quae utilia sunt ad uictum aut ex odore inueniunt aut ex sapore percipiunt, inutilia respuunt ac recusant; edendi ac bibendi officium uentris plenitudine metiuntur. homini uero sollertissimi artificis prouidentia dedit uoluptatem infinitam et in uitium cadentem, quia proposuit ei uirtutem, quae cum uoluptate semper tamquam cum domestico hoste pugnaret. Cicero in Catone maiore stupra uero inquit et adulteria et omne flagitium nullis excitari aliis inlecebris nisi uoluptatis.
Abbreviated transcription (Latin):
multi unũ deum p̾dicant unum loquntur qͥppe
qui uniꝰ dei spũ pleui que futura essent pari et
consona noce pͥdixerunt. ac enĩ u̾tatis᷑ ex ptes
non putant hiis esse credendum illas eni non

Expanded text:
multi, unum deum praedicant, unum locuntur, quippe multi, unum deum praedicant, unum locuntur, quippe qui unius dei spiritu pleni quae futura essent pari et consona uoce praedixerint. at enim ueritatis expertes non putant his esse credendum: illas enim non
Abbreviated transcription (Latin):
uod si quis profecto dicat ne ipãm quidem
uña est habere iudeatur. ¶ Quod si in uno corꝑe
tantarum rerum gubn̾ationem mens una possidet
et uniu̾sis semel intenta est cur aliquis existimet
mundum non posse ab uno regi. a płib posse ꝙ
rebus ac partib dicunt ut uius tamen sic rector
exmius. Iam gͦ cet̾i non dii erũt set sacellites ac
m̃stri quos ille unus maximus ac potens õĩm
hus officiis prefecerit et ip̃i eius imꝑio ac miti¬
bus suiant ¶ Si uniu̾si pares non sunt nõ igit̾
dn oñs sunt . ¶ Nec eni potest hoc idem ẽẽ quod
ẜuit et quod dominatur. ¶Nam si deus no-¬
men est sũme põtatis incorruptibilis esse debẽt
ꝑfectus inpassibilis nulli rei subiectus. ergo dii
non sunt quos parere uni et maximo deo necessicas
cogit. ¶ Sz quia non frustra falluntur qui hoc
ita putant cãm huiꝰ erroris paulo post apiemꝰ
nunc potestatis diuine unitatem tostimoniis cõ¬
probemus. ¶ Prophete qui fuerunt ad modũ

Expanded text:
uod si quis profecto dicat, ne ipsam quidem, quae una est, habere videatur. Quod si in uno corpore tantarum rerum gubernationem mens una possidet, et universis simul intenta est; cur aliquis existimet mundum non posse ab uno regi, a pluribus posserebus ac partibus dicunt, ut tamen unus sit rector eximius. Jam ergo caeteri dii non erunt sed satellites ac stri, quos ille unus maximus ac potens omnium iis officiis praefecerit, ut ipsi eius imperio ac nutibus seruiant. si uniuersi pares non sunt, non igitur dii omnes sunt: nec enim potest hoc idem esse quod seruit et quod dominatur. nam si deus nomen est summae potestatis, incorruptibilis esse debet, perfectus inpassibilis nulli rei subiectus. ergo dii non sunt quos parere um maximo deo necessitas cogit. sed quia non frustra falluntur qui hoc ita putant, causam huius erroris paulo post aperiemus. nunc unitatem diuinae potestatis testimoniis conprobemus. Prophetae, qui fuerunt admodum
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ ea prior fec̾is quia nacura hõm̃ ꝓl̃iuis in
uicia iuberi iilt non modo cum uenia s eciã
cum ratione pcc̃are oꝑtet magr̃m doctorem ꝙ
uirtutio hoĩm similimũ fieri ut uincendo pcc̃m¬

Expanded text:
nisi ea prior feceris, quia natura hominum procliuis in nisi ea prior feceris, quia natura hominum procliuis in uitia uideri uult non modo cum uenia, sed etiam cum ratione peccare, oportet magistrum doctoremque uirtutis homini simillimum fieri, ut uincendo pec
Abbreviated transcription (Latin):
ri excusatio. nͥ ut qui docet saiciat que docet et fit
qͣi pͥmus et manum porrigat secuturo ꝙ̃admodũ
añ põt face̾ que docet si non sit simuilio a quem
docet nam si nulli sic subiectus passiom pot̾ ei
docenti homo sic responbere uolo equidem nõ pec-¬
care ẜ unicor. indncus sum enim carne fragili
et inbecilli. hoc est que ꝯcupistit irastitur que do-¬
lere / que mori timet et ita ꝙ ducor mnuitus et
peccato non quia nolo ẜ quia cogor. sencio me et¬
et ip̃e pcc̃are s nccĩtas fragilitatio impellit cui re¬
pugnare non possum Quid ad h respondebit pre¬
ceptor ille iusticie. quomͦ confucabit ac redarguet
hominem qui delictis suis excusacõm carmio op-¬
tendet. nͥ et ip̃e carne fu̾it inductus ut ostendat¬
nͥ et ip̃e eciam carue posse caꝑe uirtutem Con¬
tumatia enĩ redargui non potest. nͥ exempla
nam si h̃re non possunt que doceas firmitatez

Expanded text:
ri excusatio, nisi ut qui docet, faciat quae docet, et si ri excusatio, nisi ut qui docet, faciat quae docet, et si quasi praevius, et manum porrigat seculuro? quemadmodum autem potest facere quae docet, si non sit similis ei quem docet? Nam si nulli subjectus sit passioni, potest ei docenti homo sic respondere: Volo equidem non peccare; sed vincor; indutus sum enim carne fragili, et imbecilla; haec est, quae concupiscit, quae irascitur, quae dolet, quae mori timet. Itaque ducor invitus, et pecco, non quia volo, sed quia cogor. Sentio me et ipse peccare: sed necessitas fragilitatis impellit, cui repugnare non possum. Quid ad haec respondebit praeceptor ille justitiae? quomodo confutabit ac redarguet hominem, qui delictis suis excusationem carnis obtendet, nisi et ipse carne fuerit indutus, ut ostendat etiam carnem posse capere uirtutem? contumacia enim redargui non potest nisi exemplo. nam si habere non possunt quae doceas tirmitatem,
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ fieri non possit racio clara est diam si ueniat ad
homines ut deus non omictam ꝙ mortales oculi
claritatem maiestatis eius conspice ac sustinere
non possunt ip̃e certe deus urcutem docere non¬
potit quia expro corpis non faciet que docebit. at
ꝑ hoc doct̾na cuiꝰ ꝑfecta non erit alioquim si
sũma uirtus est dolorem pacientes ꝓ iustitiã of¬
ficio q ꝑferre. si uirtus est mortem ipãm et intẽ¬
tam non metuere. et illatam fortit̾ sustinere deb
gͦ doctor ille ꝓfectus et doce̾ ista p̾cipiendo et cõ-¬
firmare faciendo. quia qui dat p̾cepto uiuendi
amputare debet oñ excusatõnũ mas ut impo¬
nat homĩb parendi nntcͣitem non in aliqua sed
pubore et tamen libertatem reliquit ut et pͥmiũ
sit constitutum parentib quia poterant nõ parẽ
si uellent et non parentibz pena quia et poterãt
ꝑere si uellent/ ¶Quomõ igitur poterit amputa¬

Expanded text:
autem fieri non possit, ratio clara est. nam si ueniat ad autem fieri non possit, ratio clara est. nam si ueniat ad homines ut deus, ut omittam quod mortales oculi claritatem maiestatis eius conspicere ac sustinere non possunt, ipse certe deus upoterit, quia expers corporis non faciet, quae docebit, ac per hoc doctrina ejus perfecta non erit. Alioqui si summa virtus est, dolorem patienter pro justitia officioque perferre, si virtus est, mortem ipsam et intentatam non metuere, et illatam fortiter sustinere; debet ergo doctor ille perfectus, et docere ista praecipiendo, et confirmare faciendo; quia qui dat praecepta vivendi, amputare debet omnium excusationum vias, ut imponat hominibus parendi necessitatem, non vi aliqua, sed pudore, et tamen libertatem relinquat, ut et praemium sit constitutum parentibus, quia poterant non parere, si vellent, et non parentibus poena, quia poterant parere, si vellent. Quomodo ergo poterit amputa
Abbreviated transcription (Latin):
ge nũc conside̾mus andoctor e celo missꝰ
possit non ẽẽ ꝑfectus. Rondum de hoc loquor ꝙ̃
ueniss a deo negant. fingamius aliꝙͥ de colo esse
mittendum qui uitam hoĩmi rudimentis iurtutis
nistituat et ad iusticiam formet Nemini dubiũ
potest esse qͥn is doctor qui celitus mittitur tam
int̾ celestem terreñꝙ differat. Iiam in homiẽ
int̾na et ꝓpria doct̾na eẽ nullo pacto potest nec
enĩ mens t̾renis uiscerib inclusa et tale corꝑis
impedita aut cõp̾hende ꝑ se põt aut cape̾ i̾ta¬
tem uͥ aliunde doceatur et si maxĩe possit sum-¬
mam tamen iurtutem cape̾ nequeat et omib
uiciis resist̾e quo materia in iusterib ꝯtinetur¬
et eofit ut t̾remꝰ doctor ꝑfectus ẽẽ non potest
ac non celest cͥ scĩam diuinitas uirtutẽ ĩor-¬
talitatis tribuit in docendo quoq sicut in ceteris
ꝑfectus et consũmatus sit nec eẽ. at id omo¬
fieri non potest iisi mortale cor pus sibi assumat cur

Expanded text:
ge, nunc consideremus, an doctor e coelo missus possit non esse perfectus. Nondum de hoc loquor, quem venisse a Deo negant. Fingamus aliquem de coelo esse mittendum, qui vitam hominum rudimentis virtutis instituat, et ad justitiam formet. Nemini dubium potest esse, quin is doctor, qui coelitus mittitur, taminter coelestem terrenumque differat. Nam in homine interna et propria doctrina esse nullo pacto potest. Nec enim mens terrenis visceribus inclusa, et tabe corporis impedita, aut comprehendere per se potest, aut capere veritatem, nisi aliunde doceatur. Et si maxime possit, summam tamen virtutem capere nequeat, et omnibus vitiis resistere, quorum materia in visceribus continetur. eo fit ut terrenus doctor perfectus esse non possit. at uero caelestis, cui scientiam diainitas, uirtutem inmortalitas tribuit, in docendo quoque sicut in ceteris perfectus et consummatus sit necesse est. at id omnfieri non potest, nisi mortale sibi corpus adsumat. cur
Abbreviated transcription (Latin):
possibilia se docere inde euenit ut phõꝵ nullus
uerba. quia loqui facile est. prestare difficile uti¬
namq tam multi bñface̾nt ꝙͣ multi loquit᷑ bñ. s
qui pcipuint nec facĩt ab est ab hus fides et si ho-¬
mines fuunt ꝯdempuentur ut leues. si deus op¬
ponetur ei excusacio fragilitatis humane su ꝑest
uinci p̾dicant oꝑtere nominem posse ad uirtutẽ
quia falso p̾dicant erudire ob eam q cãm putãt
neminem ꝑfectum adhuc exticisse sapientem
in quo sũme doct̾ne ac stĩe sũma uirtus et ꝑstã
iusticia consenẜit ꝙ quidem uerũ suit. nemo eĩ
post mũdum conditum talis extitit. nͥ xp̃c qui
et uerbo sapĩam tradidit et doct̾nam p̾senti uir-¬
tute firmainit

Expanded text:
possibilia se docere? inde euenit ut philosophorumpossibilia se docere? inde euenit ut philosophorumuerba, quia loqui facile est, praestare difficile: utinamque tam multi bene facerent quam multi locuntur bene! sed qui praecipiunt nec faciunt, abest ab iis fides: et si homines fuerint, contemnentur ut leues, si deus, opponetur ei excusatio fragilitatis humanae. superest uinci praedicant oportere, neminem possunt ad uirtutem quam falso praedicant erudire ob eamque causam putant neminem adhuc perfectum extitisse sapientem, id est in quo summae doctrinae ac scientiae summa uirtus et perfecta iustitia consenserit; quod quidem uerum fuit. nemo enim post mundum conditum talis extitit nisi Christus, qui et uerbo sapientiam tradidit et doctrinam praesenti uirtute firmauit
Abbreviated transcription (Latin):
suam faciat si re ip̃a resoluat ꝙ uerbis uitat᷑ astrĩ¬
gere unusquisq enĩ cum audit p̾cipientem non
uult impõĩ sibi ncc̃atem parendi tanꝙͣ sibi ius
libertatis adimiatur respondet staq doctori. hoc mͥ
non possum face̾ que iubes qm̃i sunt inpossibilia. ue¬
tas me irasci. uetas cuꝑe. uetas libidine cõmou̾i
uetas dolorem. uetas mortam timere. s hoc a deo
contͣ naturam est ut huo affectib ammalia uniu̾¬
sa subierta sunt. uel si adeo putas repugnare pos¬
se nature tu ip̃e qui p̾cipis fuc ut sciam fieri pos¬
so. cum aũt ip̃e non facias que in solentia est ut
homini libero imponere uelis leges quib ip̃e ñ
pareas. pͥus diste quid doceo et anteꝙͣ mores a¬
lioꝵ corrigas tuos corrige quis neget iustam
ẽẽ hanc responsionem qͣn eciam in contemptu
noĩet huiꝰ doctor et deludetur uicissim quia ui¬
debitur et ip̃e deludere. quid ergo faciet ille p̾¬
ceptor si hec ei fuerint apposita quomodo adim

Expanded text:
suam faciat, si re ipsa resoluat quod uerbis nitatur adstringere. unus quisque enim cum audit praecipientem, non uult inponi sibi necessitatem parendi, tamquam sibi ius libertatis adimatur. respondet itaque doctori hoc modo: \'non possum facere quae iubes, quoniam sunt inpossibilia. uetas me irasci, uetas cupere, uetas libidine commoueri, uetas dolorem, uetas mortem timere, sed hoc adeo contra naturam est, ut his adfectibus animalia uniuersa subiecta sint: uel si adeo putas repugnari posse naturae, tu ipse qui praecipis fac, ut sciam fieri posse. cum autem ipse non facias, quae insolentia est ut homini libero inponere uelis leges quibus ipse non pareas? prius disce qui doces et antequam mores aliorum corrigas, tuos corrige.\' quis neget iustam esse hanc responsionem? quin etiam in contemtum ueniet huiusmodi doctor et deludetur uicissim, quia uidebitur et ipse deludere. quid ergo faciet ille praeceptor, si haec ei fuerint obposita? quomodo adimet
Abbreviated transcription (Latin):
catum et rurstis alia que dicit. suꝑ undas am-¬
bulabit infirmitatem hõim soluet reẜ g̾e̾ faciet
mortuos repellet multos dolores. et pane minis
testimomiis quidam reuicti solent eo confugere
ut aiunt non ẽẽ illa carmina sibillina s a nr̃is
conficta atq composita ꝙ ꝓfecto non putabit
qui ciceronem narronem q legerit alios q ue-¬
teres. qui eritheam sibillam ceterooꝙ cõmemo¬
rant quaꝵ ex libris ista exempla ꝓferimus
mina pͥoribus temporibus ꝓ deliramentis hĩta
sunt cum ea nemo intelligeret denũciabant
enĩ monstrosa quedam miracł̃a quoꝵ nec
ratio nec tempus nec auctor designabatur. de¬
inq erithea fore ait ut dic̾etur insana mẽdax

Expanded text:
catum. Et rursus aliqua dixit: Super undas amcatum. Et rursus aliqua dixit: Super undas ambulabit, infirmitatem hominum solvet, resurgere faciet mortuos, et pellet multos dolores, et de pane unius testimoniis quidam revicti, solent eo confugere, ut aiant non esse illa carmina Sibyllina, sed a nostris ficta atque composita. Quod profecto non putabit qui Ciceronem Varronemque legerit, aliosque veteres, qui Erythraeam Sibyllam caeterasque commemorant: quarum ex libris ista exempla proferimus:mina prioribus temporibus pro deliramentis habita sint, cum ea nemo tum intelligeret. Denguntiabant enim monstruosa quaedam miracula, quorum nec ratio, nec tempus, nec auctor designabatur. Denique Erythraea fore ait, ut diceretur insana, et mendax
Abbreviated transcription (Latin):
igitur quid hic ars magica potuit moliri cuiꝰ
ꝑicia nichil aliud ꝙͣ ad circũstribendos oculos
ualet Idẽ secessurus ortandi grã sicut solebat
in montem precepit distipulis ut uamculam
sumerent seq procedent acꝙ illiurgente iam
uesꝑa ꝓfecti contrario uento laborare ceperũt
cum ꝙ iam medium frecum tenerent cũ pedib
pelago incedentem qui demersa corpis parte
humero suꝑeminet undas et rursus cum ob-¬
dormisset in naui et uentus usq ad extremũ
ꝑiculum seuire cepisẜ excitatꝰ e sompno sile
uencum ꝓtinus uissit et fluctum qui maximi
ferebantur conquiest̾e statim ꝙ sub uerbo euꝰ
tranquillitas insecuta est menciuntur fortasse
lr̃e st̃e docentes tantam in eo fuisse potestatem
ut imꝑio suo cogeret nentos maria senire
morlos cedere inferos obedire quĩd ꝙ eadem sibil¬
le carmimbus suis aũt docuerũt quaꝵ una ciuꝰ
supͣ fecimꝰ mentionem sit ait uentos compestet¬
sternet u̾o insanũ mare pedib pacis ꝙ fide cal-¬

Expanded text:
igitur quid hic potuerit ars magica moliri, cuius peritia nihil aliut quam ad circumscribendos oculos ualet. idem secessurus orandi gratia, sicut solebat, in montem praecepit discipulis, ut nauiculam sumerent seque praecederent. atque illi urguente iam uespera profecti contrario uento laborare coeperunt. cumque iam medium fretum tenerent, tum pedibus pelago incedentem, qui demersa corporis parte umero supereminet undas. et rursus cum obdormisset in naui ac uentus usque ad extremum periculum saeuire coepisset, excitatus e somno silere uentum protinus iferebantur, conquievere, statimque sub verbo ejus tranquillitas insecuta est. Mentiuntur fortasse Litterae sanctae , docentes tantam fuisse in eo potestatem, ut imperio suo cogeret ventos obsequi, maria morbos cedere, inferos obedire. Quid quod eadem Sibyllae carminibus suis ante docuerunt? quarum una, cujus supra fecimus mentionem, sic aitsternet vero insanum mare pedibus, pacisque fide cal
Abbreviated transcription (Latin):
cum triduo moratus esẜ ac fame pplo labora¬
ret uocauit distipłos suos querens qntos se¬
cum cibos portarent. ac illi qnq panes et duoꝰ
pistes in pera se hr̃e dixerunt afferri ea iussit
ac mulcitudinem ꝑ qͥnquagenos discributam
discumibore ꝙ cum discipuli faciunt frangebat
ip̃e panem minutatim tarnem ꝙ pisciũ com¬
minuebat et utrasq in manib oiis angebãt᷑
et cum apponẽ illa ppło discipulis imꝑasset satura¬
ta sunt quĩq hoĩm milia et insuꝑ duodecim co-¬
phimi de residius fragiinib impleti. quid aut
dici aut fieri potest mirabilius. at id futurum
Sibilla cecinerat olim cui uersus tales ferunt᷑¬

Expanded text:
cum triduo moratus esset. ac fame populus laboracum triduo moratus esset. ac fame populus laboraret, uocauit discipulos suos quaerens quantos secum cibos gestarent. at illi quinque panes et duos pisces in para se habere dixerunt. adferri ea iussit ac multitudinem per quinquagenos distributam discumbere. quod dum discipuli faciunt, frangebat ipse panem minutatim carnemque piscium comminuebat: et utraque in manibus eius augebantur. et cum adponere illa populo discipulis imperasset, saturata sunt quinque milia hominum et insuper duodecim cophini de residuis fragminibus inpleti. quid aut dici aut fieri potest mirabilius? at id futurum Sibylla cecinerat olim, cuius uersus tales ferunt