comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gam non enim potest quis regere popłm. nͥ habe¬
bat uirgam. Nnde ⁊ paulus apłs. quia pͥnceps erat
popłi. iccirco dicebat quid uultis: In uͥga ueniã ad
uos. aut in caritate. spuq mansuetudinis: Om̃s gͦ
pͥncipͤs tribuum. habeant necesse. ẽ. uirgas suas. S
unus solus. ẽ. sicut scͥptura refert pontifex aaron cꝰ
uͥga geminauit. Nerum quoniã ut sepe ostendimꝰ
uerus pontifex xͤ. ẽ: ipse solus. ẽ cuius uͥga crucis ñ
solum germinauit. s et floruit: er om̃s hos credñ
ctus quem aitulit: Nuces inquit. Ꝙ fructꝰ pͥmo qui
dem indumento amarus. ẽ. sequenti munit᷑ ac te¬
git᷑. t̾cio sumentem pascit ⁊ nutrit. lał gͦ. ẽ. in ad¬
utorio xͥ. doctrina legis ⁊ propħarum. Prima lit¬
tere facies satis amara. ẽ que circuncisionẽ carnis p̃¬
cipit. que de sacͥficiis mandat. ⁊ cetera que ꝑ occidẽ¬
tem litteram designant᷑ hȩc omnia tanquam a¬
marũ nucis corticem ꝑice. Scdõ in loco admunita

Expanded text:
gam. Non enim potest quis regere populum nisi habeat virgam. Unde et Paulus apostolus, quia princeps erat populi idcirco dicebat: Quid vultis? In virga veniam ad vos, aut in charitate spirituque mansuetudinis ? Omnes ergo principes tribuum, habeant necesse est virgas suas, sed unus solus est sicut Scriptura refert, pontifex Aaron, cujus virga germinavit. Verum quoniam, ut saepe vidimus, verus pontifex Christus est, ipse solus cujus virga non solum germinavit, sed et floruit, et omnis credulitatctus quem attulit? Nucis, inquit. Qui fructus quidem primo indumento amarus est, sequenti munitur ac tegitur, tertio sumentem pascit ac nutrit. Talis ergo est in auditorio Christi, doctrina legis et prophetarum. Primo litterae facies satis amara est, quae circumcisionem carnis praecipit, quae de sacrificiis mandat, et caetera, quae per occidentem litteram designantur: haec omnia tanquam amarum nucis corticem, projice. Secundo in loco ad munimenta
Abbreviated transcription (Latin):
tie ꝑ quos int̾itum imminentis exicii. possimꝰ
euadere. hec puto accidisse etiam popło illi qͥ
fuit añ nos. quando om̃s declinauerunt. simul
inutiles facti st̃: non fuit qui faceret bonitatẽ. ñ
fuit usq ad unũ. Si em̃ fuisset: nunquã utiq
dereliquisset eos ds. S ⁊ nos timeamꝰ ne forte simi¬
le aliquid inueniatur in nob̾. limeo eñĩ illam
sentñtiã. in qua dñs ⁊ saluator nr̃. qui cuncta pre

Expanded text:
tiae, per quos interitum imminentis exitii possimus tiae, per quos interitum imminentis exitii possimus evadere. Hoc puto accidisse etiam populo illi, qui fuit ante nos, quando omnes declinaverunt, simul inutiles facti sunt, et non fuit qui faceret bonitatem, non fuit usque ad unum. Si enim fuisset, nunquam utique dereliquisset eos Dominus. Sed et nos timeamus, ne forte simile aliquid inveniatur in nobis. Timeo enim illam sententiam, in qua Dominus et Salvator noster, qui cuncta pr
Abbreviated transcription (Latin):
supplicandi dõ. ⁊ obsecrandi eũ forma ꝯsistant. Sigͦ
accidat aliquando indignari nobis uł umuerso po¬
pło dm̃. ⁊ suam sententia ultionis ꝓcelat a dño. re¬
deat aũt lex dĩ in cor nr̃m commonens nos ⁊ docẽs
ꝯuerti ad penitentiam. satisfac̾ẽ ꝓdelictis. suppli¬
care ꝓculpis: cessabit continuo iracundia. indig¬
natio conquiescet. propitiabitur dñs quasi moy¬
se ⁊ aaron int̾redentib ꝓ nobis. ⁊ proumuerso po¬
pulo supplicantib Si uͦ aliquando oriat᷑ indigna¬
tio d̾i. ⁊ ueniat propeccatis seua correptio. indurẽ¬
tur aũ corda nr̃a. ne conuertam᷑ ad dm̃. ne ue hu¬
miliemur inconspectu eiꝰ. ut in ꝯfessione suppli¬
cationũ motus eius ⁊ iracundiam mitigemꝰ. s eꝯͣ
munt: si talia cogitemꝰ incordib nr̃is. ⁊ hec de ore
nr̃o ꝓcedant. certum. ẽ. non. eẽ. in nobis moysen
⁊ aaron. legis scilicet scientiam. ⁊ fructus penitũ¬

Expanded text:
supplicandi Deo, et obsecrandi eum forma consistat. Si ergo supplicandi Deo, et obsecrandi eum forma consistat. Si ergo accidat aliquando indignari nobis, vel universo populo Domini, ut sententia ultionis procedat a Deo, redeat autem lex Dei in cor nostrum, commonens nos et docens converti ad poenitentiam, satisfacere pro delictis, supplicare pro culpis, cessabit continuo iracundia, indignatio conquiescet. Propitiabitur Dominus, quasi Moyse et Aaron intercedentibus pro nobis et pro universo populo supplicantibus. Si vero aliquando oriatur indignatio Dei, et veniat pro peccatis saeva correptio, indurentur autem corda nostra, nec convertamur ad Dominum, neque humiliemur in conspectu ejus, ut in confessione supplicantium motus ejus et iracundiam mitigemus, sed coiunt: si talia cogitemus in cordibus nostris, et haec de ore nostro procedant, certum est non esse in nobis Moysen et Aaron, legis scientiam, et fructus poeniten
Abbreviated transcription (Latin):
bulationibꝰ. intiecessitatib incarcerib fuisse. t̃¬
icła fluminum. ꝑ icula latronũ. ꝑ icła a falsis fr̃ĩ¬
b : Que quantomagis habundant: tanto ampliꝰ¬
his qui pacient̾ tulerint ꝯferunt głam dĩ. Et lo¬
cutꝰ. ẽ. dñs ad moysen ⁊ aaron dicens. Discedite de
medio synagoge huiꝰ. ⁊ interimã illos in semel.
Et ceciderunt in faciem suam Insodomis quidẽ
quando adminimũ. decem requirebant᷑ ꝑ qͦs uix si
forte saluari possent hii qui habitabant penta po¬
lim sodomorum. nunc aũ etiam duo si tam̃ inue¬
niantur tales quał moy ses fuit. ⁊ aaron: suffic̾e pos¬
sunt ut gens isrłitarum tota saluetur. Qͥd gͦ dicimꝰ am¬
plus. ẽe. inhis duobꝰ: Que tanta u̾tꝰ: Qd̃ meritũ. qd̃
sexcenta milia ⁊ eo ampliꝰ liberent᷑ ab int̾itu uastato¬
ris: Ego arbitror quod in moysen lex significetur.
que docet homines scientiam ⁊ amorẽ di. in aaron

Expanded text:
ibulationibus, in necessitatibus, in carceribus fuisse, ibulationibus, in necessitatibus, in carceribus fuisse, ericula fluminum, pericula latronum, pericula a falsis fratribus ? Quae quanto magis abundant, tanto amplius, qui patienter tulerint, conferunt gloriam Dei. Et locutus est Dominus ad Moysen et Aaron dicens: Discedite de medio synagogae hujus, et interimam illos de semel; et ceciderunt in faciem suam. In Sodomis quidem quando minimum decem requirebantur, per quos vix si forte salvari possent hi, qui habitabant Pentapolim Sodomorum, nunc autem etiam duo, si tamen inveniantur tales qualis fuit Moyses et Aaron, sufficere ponit, ut gens Israelitarum tota salvetur. Quid ergo dicemus amplius esse in his duobus. Quae tanta virtus, quod meritum, quo sexcenta millia et eo amplius liberentur ab interitu vastatoris? Ego arbitror quod in Moyse lex significetur, quae docet homines scientiam et amorem Dei, in Aaron
Abbreviated transcription (Latin):
moysen ⁊ aaron: nisinunc cum insurrexesit in
cos popłs. ⁊ lapidare eos uoluit. Discamꝰ ex hoc
quanta sit utilitas inꝑsecutionib xp̃ianis. qͣn¬
tum gr̃e conferatur. quomͦ propugnator eis fiat
as. quomͦ abundant̾ sp̃s sc̃s infundatur. lunc
eñi maxime gratia dei ad ẽ cum hominũ seui¬
tia concitatur. Et tunc pacem habemꝰ apud dm̃:
cum ab hominib propt̾ iustitiam bella ꝑpetim᷑.
ubi eñi habundauerit peccatum: suꝑ habun¬
dabit gr̃a. Ad operuit gͦ eos nubes tabernacłi ⁊
irriut synagoga suꝑ moysen. ⁊ aaron: apparu¬
it gła dñi. Quamuis magni sint ute meritomoy¬
ses ⁊ aaron. quamuis animi uͥtutib polleant. ap¬
parere eis tamen di gła non potuisset nͥ inperse.¬
cutionib intribulationib inꝑiculis. atq ĩip¬
sa pene morte iam positis. Et tu gͦ non putes tibi
dormienti ⁊ otioso apparere posse głam dm̃. Aut
ruit: Nonne suꝑ om̃s ceteros enumerat se intͥ¬

Expanded text:
Moysen et Aaron, nisi nunc cum insurrexerit in eos populus, et lapidare eos voluit. Discamus ex hoc quanta sit utilitas in persecutionibus Christianis, quantum gratiae conferatur, quomodo propugnator eis fiat Deus, quomodo abundanter Spiritus sanctus effundatur. Tunc enim maxime gratia Domini adest, cum hominum saevitia concitatur. Et tunc pacem habemus apud Deum, cum ab hominibus propter justitiam bella perpetimur. Ubi enim abundaverit peccatum, superabunda vit et gratia. Adoperuit ergo nubes tabernaculum, et irruit synagoga super Moysen et Aaron, et apparuit gloria Domini. Quamvis magni sint vitae merito Moyses et Aaron, quamvis animi virtutibus polleant, apparere tamen eis gloria Dei non potuisset nisi in persecutionibus, in tribulationibus, in periculis atque in ipsa morte jam positis. Et tu ergo non putes tibi dormienti et otioso, apparere posse gloriam Domini. An ruit? Nonne super omnes caeteros enumerat se, in tr
Abbreviated transcription (Latin):
unum sit sp̃c ꝑ sub stantiam: singłis tam̃ diuersus
ers ⁊ segnis. ẽ. de eo statu in quo non recte ꝯfticit.
itnseundum ad alium statum tanquam uͥga cõ¬
pulso id ẽ. seueritate doctrine rigidioris ad mo¬
nitu. Q uͦ ustus. ẽ quia iustus sicut palma flore¬
indiget: exiit ad eum uͥga. qͥ aũ ꝓficit ad iustitiã
ascendit ⁊ inflore. ascendit aũt usq qͦ afferat fructꝰ
sp̃c. qui sunt caritas gaudiũ. pax pacientia. ⁊ reli¬
que uirtute in xp̃o iħu dño nr̃o: cui. ẽ. gła ⁊ im

Expanded text:
unum sit Christus per substantiam, singulis tamen diversus unum sit Christus per substantiam, singulis tamen diversus ners et segnis est, de eo statu in quo non recte consistit; et transeundum ad alium statum, tanquam virga compulso, id est, veritate doctrinae rigidioris admonito. Qui vero justus est, quia justus ut palma floreindiget, exit ad eum virga; qui autem proficit ad justitiam, ascendit ei in flore: ascendit usquequo afferat fructus Spiritus, qui sunt, charitas, gaudium, pax, sapientia, et reliquae virtute
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ. Possumus ad huc etiam sic intelligere eorum
que in uirga germinauerant differentias. Omĩs
t ⁊ młto pluraetiam hec figura quod uͥga arida post modum gerim¬
nat. Est gͦ pͥmum gerinen pͥma hominiᷤ in xp̃o ꝯfessio.
suanitate decorari. ac fraglantiam miscłie ⁊ benig¬
nitatis effundẽ. Ad ultimum quoq affert etam
fructus iustitie quib non solum ipse uiuat. s et
fecerit hoc. ẽ. attulisse fructus. quib alii nutriant᷑
aliis scͥpture locis uelut etates quatuor designant᷑
p̃hendit. Ait enim. Scribo uob̃ pueri. scribo uob̃
ad olescentes. ⁊ scrͥbo uob̃ iuuenes. ⁊ scribo uob patͦs
ferentias ponit. ut etiam in hoc sacerdotał uirge ger¬
nune obseruauimꝰ designari. Habent᷑ gͦ ħ omnia
ñ tam in uͥga aãron. quam inea uͥga que exiit de
tadice iesse. ⁊ flos de radice eius ascendit. supͣ quã
requiescit sp̃c dĩ. In quo nec hoc ipsũ uidetur otio¬
sum: qd̃ exire dr uirga ⁊ flos ascendere. Quãnis eñi

Expanded text:
. Possumus adhuc etiam sic intelligere, eorum quae in virga germinaverant differentias. Omnis t est etiam haec figura, quod nat. Est ergo primum germen, prima hominis in Christo confessio. suavitate decorari, ac fragrantiam misericordiae et benignitatis effundere. Ad ultimum quoque affert etiam fructus justitiae, quibus non solum ipse vivat, sed et fecerit; hoc est attulisse fructus, quibus alii nutrianturaliis Scripturae locis velut aetates quatuor designanturprehendit. Ait enim: Scripsi vobis, pueri; et, Scripsi vobis, adolescentes; et, Scripsi vobis, juvenes; et, Scripsi vobis, patres ferentias ponit, ut etiam in hoc sacerdotalis virgae germina observemus designari. Habentur ergo haec omnia non tam in virga Aaron, quam in ea virga quae exiit de radice Jesse; et flos de radice ejus ascendit, super quem requiescit Spiritus Domini. In quo nec hoc solum videtur otiosum, quod exire dicitur virga, et flos ascendere. Quamvis enim
Abbreviated transcription (Latin):
magnifice in eis uirtus animi clariusset: nͥ reli¬
quoꝵ decem. turpis ignauie formido patuisset.
hec aũ diximꝰ de uatillis eoꝵ qui condẽpnati st̃.
que altari iubent᷑ affigi. qd̾ excomꝑatione infe-¬
riorum iusti clariores apareant. simul ut ⁊ posteris
daretur exemplum ne qui p̾sũptione suꝑbi spc.
non sibi adõ datum munus pontificatꝰ inuad̾ et.
s ut illi cedat quem non ambitio humana. non fa¬

Expanded text:
magnifice in eis virtus animi claruisset, nisi reliquorum ignaviae formido patuisset.ximus de thuribulis eorum qui condemnati sunt, quae altari jubentur affigi, quod ex comparatione impiorum justi clariores appareant: simul ut et posteris daretur exemplum, ne quis praesumptione superbi spiritus non sibi a Deo datum munus pontificatus invaderet; sed ut illi cedat, quem non ambitio humana, non fa
Abbreviated transcription (Latin):
quiq manifesti fiant int̾uos. hoc. ẽ. dice. opor¬
tet hereticorũ uatillis altare circundari: ut certa
⁊ manifesta omnib fiat fideliũ atq infideliũ
differentia. sum enim fides eccł̃iastica uelut aurũ
ceꝑit refulgere. ⁊ p̃dicatio eius ut argentũ igne
ꝓbatum intuentib resplenduerit: tum maiore
cũ turpitudine ⁊ dedecore. hereticorũ uoces ob¬
scuri eris uilitate sordebunt. Nis aũt scire quod

Expanded text:
quique manifesti fiant inter vos . Hoc est dicere, Oporquique manifesti fiant inter vos . Hoc est dicere, Oportet haeretiet manifesta omnibus fiat fidelium atque infidelium differentia. Cum enim fides ecclesiastica velut aurum coeperit fulgere, et praedicatio ejus ut argentum igne probatum intuentibus resplenduerit, tunc majore cum turpitudine et decore, haereticorum voces obscuri aeris vilitate sordebunt. CAPUT XIX. D
Abbreviated transcription (Latin):
Et pͥmo hoc ipsum quod erea ducunt᷑: non ociosum
uidebit᷑. Ubi eñi uera fides. ẽ. ⁊ integra u̾bi dĩ p̃dica¬
tio. aut argentea dicunt᷑. aut aurea. ut fulgor auri
declaret fidei puritatẽ: & argentũ igne ꝓbatũ elo¬
quia examinata significet. Ista uͦ que dicunt᷑ erea:
insono tantũ uociꝰ consistunt: non inuirtute sp̃c.
Et sunt ut apłs dic̃. ut eram̃tũ sonans aut cymba¬
si adhibeamus ad altare di. uͥ diuinꝰ ignis. ẽ uͥ ue¬
ra fidei p̃dicatio: meliꝰ ipsa ueritas. ĩ falsoꝵ cõꝑa¬
tione fulgebit. Si eñi ut u̾bi gr̃a dicam. ponã dicta
narũ testimoniis uelut dium altaris igne confu¬
tẽ: nonne ͤuidentior coꝵ sipsa cõꝑatione appare¬
bit impietas: Nam si doctrina eccłiastica simplex
eẽt. ⁊ nullis extrinsecꝰ hereticoꝵ dogniatũ assertiõib
cingeret᷑: non pot̾at tam clara. ⁊ tam eraminata uide¬
rifides nr̃a.s icarco doctrinam catholicã contra-¬
dicentiũ obsidet obpugnatio. ut fides nr̃a non

Expanded text:
o hoc ipsum, quod aerea dicuntur, non otiosum videbitur. Ubi enim vera fides est, et integra verbi praedicatio, aut argentea dicuntur, aut aurea. Ut fulgur auri declaret fidei puritatem, et argentum igni probatum, eloquia examinata significet. Ista vero quae aerea dicuntur, in sono tantum vocis consistunt, non in virtute spiritus, et sunt ut Apostolus ait, aeramentum sonans aut cymbasi adhibeamus ad altare Dei, ubi divinus ignis est, ubi vera fidei praedicatio, melius ipsa veritas ex falsorum comparatione fulgebit. Si enim, ut verbi gratia dicam, ponam dicta narum testimoniis, velut divini altaris igne, confutem; nonne evidentior eorum ex ipsa comparatione apparebit impietas? Nam si doctrina ecclesiastica simplex esset, et nullis extrinsecus haereticorum dogmatum assertionibus cingeretur, non poterat tam clara et tam examinata videri fides nostra. Sed idcirco doctrinam catholicam contradicentium obsidet impugnatio, ut fides nostra no
Abbreviated transcription (Latin):
ses ⁊ aaron exire de medio synagoge: ut int̾imat᷑
synagoga de semel. S uideamꝰ isti quid faciunt.
Scĩ sunt ꝑ fecti sunt: & plus magis euangłii dis¬
cipłi quã legis. iło etiam diligunt inimicos suos
atq orant ꝓ ꝑsecutorib suis. Illis eñi seuientib
ut int̾ficerent eos. isti procidunt infaciem super t̾rã.
Et ait moyses ad aaron. Assume uatillũ ce impone
suꝑ illud ignẽ ab altari. ⁊ inice illi incensũ. ⁊ effer
uelocit̾ in castra. ⁊ exora proipsis. Exiit eñi ira acon¬
spectu dñi. ⁊ iam cepit uastare popłm. Uerum qm̃
m hos ꝑuenimꝰ locos: uolo debonitate di ad mone̾

Expanded text:
ses et Aaron exire de medio synagogae, ut interimatur synagoga de semel. Sed videamus isti quid faciunt. Sancti sunt, perfecti sunt, et plus magis Evangelii discipuli, quam legis; et ideo diligunt etiam inimicos suos, atque orant pro persecutoribus suis. Illis venientibus ut interficerent eos, isti procidunt in faciem suam super terram. Et ait Moyses ad Aaron: Assume batillum, et impone super illud ignem ab altari, et injice illi incensum, et offer velociter in castra, et exora pro ipsis. Exiit enim ira in conspectu Domini, et jam coepit vastare populum. Verum quoniam in hos pervenimus locos, volo de bonitate
Abbreviated transcription (Latin):
nis in lege: S qm̃ caritas nunquã cadit. nec mã¬
datũ caritatis aliquando ueterascit: hoc quod
nunquã ueterascit. semꝑ nouũ. eẽ. ꝓnunciat. Sẽꝑ¬
enĩ nouũ obseruantes ⁊ custo dientes caritatis mã¬
datũ: nouos reddit in sp̃u. Peccatori aũt oe cari¬
tatis federa non seruanti: etiam euangłia uete¬
rascunt. Nec potest. ẽe. nouũ. ei testamentũ. qui ñ
deponit ueterẽ hominẽ: ⁊ induit nouũ ac sccłm
deum creatũ. hortat᷑ gͦ moyses pontificẽ magnũ.

Expanded text:
nis in lege; sed quoniam charitas nunquam cadit, nec mannis in lege; sed quoniam charitas nunquam cadit, nec mandatum charitatis aliquando veterascit, hoc quod nunquam veterascit, semper novum esse pronuntiat. Semper enim observantes et custodientes se, charitatis mandatum novos reddit in spiritu. Peccatori autem et charitatis foedera non servanti, etiam Evangelia veterascunt. Nec potest ei novum esse testamentum, qui non deponit veterem hominem, et induit novum ac secundum Deum cre
Abbreviated transcription (Latin):
tinet s iustitiã. Nideant gͦ qui dm̃ parit̾ criminãt᷑.
&e legem. quomͦ moyses ipse. ⁊ aaron. pͥores fecert̃
hoc qd̾ post modum euangłium docuit. Ecce di¬
ligit moyses inunicos ⁊ orat ꝓꝑ secutorib suis. Qd̃
cadentes infaciem suꝑ t̾ram orant ꝓ illis qui ad
int̾ficiendos eos insurrexerunt. Sic gͦ inuenit᷑¬
⁊ euangłii uͥtus inlege: & fundamento legis sub¬
nixa intelliguntur euangłia. Nec uetꝰ testamentũ
nomino ego legẽ: si eam spũalit̾ intelligã. Illis tm̃¬
mͦ lex uetus efficitur testamentum: qui tam car¬
nalit̾ intelligere uolunt. Et necessario illis uetꝰ ef¬
fecta. ẽ. ⁊ senuit. quia uiris suas non potest opti¬
nere. Nobis aũt qui eam sp̃ualit̾ ⁊ euangłico sen¬
su intelligimus ⁊ exponimus. semꝑ noua. ẽ utͥnq¬
in epła sua eadem sentit cum dicit. filioli man¬
datum nouum do uob̾ ut inuicem uos diligatiᷤᷤ.
cum utiq sciret olim. ẽẽ. datum mandatũ dilectio¬

Expanded text:
m pariter criminantur et legem, quomodo Moyses ipse et Aaron priores fecerunt hoc, quod postmodum Evangelium docuit. Ecce diligit Moyses inimicos, et orat pro persecutoribus suis: quod cadentes in faciem super terram, orant pro illis, qui ad interficiendos eos insurrexerunt. Sic ergo et invenitur Evangelii virtus in lege, et fundamento legis subnixa intelliguntur Evangelia. Nec Vetus Testamentum nomino ego legem, si eam spiritaliter intelligam. Illis tantummodo lex Vetus efficitur Testamentum, qui eam carnaliter intelligere volunt. Et necessario illis vetus effecta est et senuit, quia vires suas non potest obtinere. Nobis autem, qui eam spiritaliter et evangelico sensu intelligimus et exponimus, semper nova estin Epistola sua eadem sentit cum dicit: Filioli, mandatum novum do vobis, ut invicem diligatis ? cum utique sciret olim datum esse mandatum dilectio
Abbreviated transcription (Latin):
incireuitu altaris affigi. Chore figuram tenet eorũ qͥ
contra eccł̃iasticam fidem. ⁊ doctrinam ueritatis insur¬
gunt. Scͥptum. ẽ. enim de chore. ⁊ de cetu eius. qd̃ in
uatillis ereis incensum obtulerunt ignis aliem. Iubet᷑
adõ ignis quidem alienis disꝑgi.⁊ effundi. uatilla uͦ
inquit quia sanctificata sunt. facito ea lamininas
ductiles. ⁊ circunda ex eis altare. quia oblata sunt
coram dño ⁊ sanctificata sunt. Hoc gͦ mͥ ꝑhanc figu¬
ram uidetur ostendi. quod uatilla ista que scͥpt᷑a
nominat erea: figuram teneant scͥpture diuine. sui
scͥpture heretici ignem alienum imponentes. hoc. ẽ.
trariam introducentes: in censũ dño non suaue
s execrabile offerunt. Et id̾o forma eccłiarum sacer-¬
dotib dat᷑ ut si quando tale aliquid fuerit exor¬
tum. ea quidem que aueritate aliena sunt ab
eccłia di penitus abstrudantur. si qua aũ etiam
impsis hereticorum uerb̃ ex scͥpture diuine sensi¬
bus inueniunt᷑ inserta: ne parit̾ cum illis que ue¬

Expanded text:
ice autem Chore figuram tenet eorum qui contra ecclesiasticam fidem et doctrinam veritatis insurgunt. Scriptum ergo de Chore et de coetu ejus, quod in batillis aereis incensum obtulerit ignis alieni. Jubetur a Deo ignis quidem alienus dispergi et effundi. Batilla vero, inquit, quia sanctificata sunt, facito eas laminas ductiles, et circumda ex eis altare, quia oblata sunt coram Domino, et sanctificata sunt. Hoc ergo mihi per hanc figuram videtur ostendi, quod batilla ista quae Scriptura nominat aerea, figuram teneant Scripturae divinae: cui Scripturae haeretici ignem alienum imponentes, hoc est,  contrariam introducentes, incensum Domino non suave, sed exsecrabile offerunt. Et ideo forma ecclesiarum sacerdotibus datur, ut si quando tale aliquid fuerit exortum, ea quidem, quae a veritate aliena sunt, ab Ecclesia Dei penitus abstrudantur; si qua autem etiam in ipsis haereticorum verbis ex Scripturae divinae sensibus inveniuntur inserta, ne pariter cum illis, quae ve
Abbreviated transcription (Latin):
głs. qui excubabat pro isrł. De quo scriptum ẽ.
dicetite domino ad moysen: angłs meus ibit te¬
cum. Per tendenti gͦ ire conceditur. in uia conte¬
ritur ab asina. s magos demonas uidet. angłm
non uidet: asma tamen uidet. Non quo digna
cẽt. uidere angłm sicut nec loqui digna erat. s
co scriptura mutum animal humana uoce res¬

Expanded text:
gelus qui excubabat pro Israel, de quo scriptum est, gelus qui excubabat pro Israel, de quo scriptum est, dicente Domino ad Moysen: Angelus meus ibit tecum . Pertendenti ergo ire conceditur: in via conteritur ab asina. Sed magus daemones videt, angelum non videt; asina tamen videt: non quod digna esset videre angelum, sicut nec loqui digna erat; sed n quodam loco, Mutum animal humana voce res
Abbreviated transcription (Latin):
abhis qui habitabant tunc mesopotamiam. ap̃
quos magnificus habebatur balaam. quosq
artis eius constat fuisse discipłos: Ex illo demq
fertur magorum genus ⁊ institutio in partibus
orientis ingere. Qui descripta habentes apud se
omnia que ꝓphauerat balaam: etiam hoc habue¬
runt scriptum. quod orietur stella ex iacob. ⁊ exur¬
get homo ex isrł. hec scripta habebant magi ap̃
semet ipsos. ⁊ ideo quando natus est iħc agnoue¬
runt stellam. ⁊ intellȩxerunt ad impleri ꝓpħiam¬
magisipsi quam popłs isrł: qui scõrum ꝓpħarũ¬
audire uerba contempsit. Illi gͦ ex his tantum
que balaam scripta reliquerat agnoscentes ad eẽ.
tempusuenerunt. ⁊ requirentes eum statim ad¬
orauerunt. ut ⁊ fidem suam magnam eẽ. declara¬
rent: paruum puerum quasi regem uenerati sunt.
am. ⁊ extorquet prope modum ꝑmitti sibi ut eat
maledicere filiis isrł: ⁊ inuocet demones ad quẽ iã

Expanded text:
ab his qui habitabant tunc Mesopotamiam, apud ab his qui habitabant tunc Mesopotamiam, apud quos magnificus habebatur Balaam, quosque artis ejus constat fuisse discipulos? Ex illa denique fertur magorum genus et institutio in partibus Orientis vigere: qui descripta habentes apud se omnia quae prophetaverat Balaam, etiam habuerunt hoc scriptum, quod orietur stella ex Jacob et exsurget homo de Israel . Haec scripta habebant magi apud semetipsos; et ideo quando natus est Jesus, agnoverunt stellam, et intellexerunt adimpleri pmagis ipsi quam populus Israel, qui sanctorum prophetarum verba contempsit. Illi ergo ex hoc tantum quae Balaam scripta reliquerat, agnoscentes adesse tempus, venerunt; et requirentes eum adoraverunt, et ut fidem suam magnam esse declararent, parvulum puerum quasi regem venerati sunt. am, et prope extorquet permitti sibi, ut eat maledicere filiis Israel, et invocet daemones ad quem jam
Abbreviated transcription (Latin):
nib auferatur lbertas arbitrii: nullus ultra
ĩ pugnabit athietas xp̃i. Hullo autem oppugnan¬
te: nec certamen aliquod erit. Et sublato certa¬
mine: nuilum erit p̾mium. nulla uictoria. Iccir¬
o igitur taliina utitur deus. ut ⁊ popłs adhuc
rudis. ⁊ qui nuꝑ abstrahi ceꝑat acuttu demonũ.
demonib non tradatur:⁊ muocanti mago res¬
ponsa deferantur.⁊ genus demonum non ui¬
detur priuare arbitrui potestate. Et ideo preue¬
nit deus. ⁊ ire balaam atq uiuocare demon es
ad maledicendum prohibet: si tamen acupidita¬
te cessasset. S quia ꝑsistit in desid̾io pecume: in¬
duigens deus arbitrii libertati. rursus ire per¬
mitrit. Uerbum tamen suum micit mos euis.
prohibens maledictionem fieri ꝑ demon as. ut
benedictionib locum daret. ⁊ ꝓ maleditis pro¬
ferre fecit balaam benedictiones ac propħias.
que possint edificare ñ solum ifrł: s ⁊ reliquas
gentes. Si enuim ꝓphie euis a moyse sacris inserte
sunt uoluminib quanto magis descripte sunt

Expanded text:
nibus auferatur libertas arbitrii, nullus ultra impugnabit athletas Christi. Nullo autem oppugnante, nec certamen aliquod erit; et sublato certamine, nullum erit praemium, nulla victoria. Idcirco igitur tali via utitur Deus, ut et populus adhuc rudinon tradatur; et invocanti mago responsa deferantur, et genus daemonum non nudetur arbitrii potestate. Et ideo praevenit Deus adire Balaam, atque invocare daemones ad maledicendum prohibet, si tamen a cupiditate cessasset. Sed quia persistit in desiderio pecuniae indulgens, Deus arbitrii libertate rursus ire permittit; verbum tamen suum injicit in os ejus, prohibens maledictionem fieri per daemones, ut benedictionibus locum daret, et pro maledictis proferre faciat Balaam benedictiones ac prophetias, quae possint aedificare non solum Israel, sed et reliquas gentes. Si enim prophetiae ejus a Moyse sacris inserta sunt voluminibus, quanto magis descriptae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
explicare. pͥmo gͦ omnium fatendum ẽ. in quibꝰ dam
plus posse ⁊ plus ualere uerba quam corꝑa. quia quod
exercitꝰ multarum gentium nequiret efficere. qd̃ fer¬
ro ⁊ armis ñ posset obtineri: hoc uerb̾ efficitur. Et nõ
dico sciꝰ uerbis. uł dei uerbis: s uerbis quibusdã que ĩ

Expanded text:
etc. Primo ergo omnium fatendum est, in quibusdam locis plus posse valere verba quam corpora, quia quod exercitus multarum gentium nequit efficere, nec scuto et armis potest obtineri, hoc verbis efficitur. Et non dico sanctis verbis
Abbreviated transcription (Latin):
eccła prius portabat balaam: nunc autẽ xp̃m
ex quo soluta est a discipulis ⁊ aquib innȩxa
erat unculis relaxata. ut filins dei sederet suꝑ
eam. ⁊ cum ipsa ingrederetur in scãm ciuitatem
ierłm celestem. ⁊ compleretur scriptura que dicit.
us uenit tibimitis. ⁊ sedens suꝑ subuigalem idest
a sinam. Credentes sine dubio ex iuideis dicit. & pul¬
lum nouellum eos ꝓfecto qui sunt ex gentibus

Expanded text:
Ecclesia, prius portabat Balaam, nunc autem Christum, ex quo soluta est a discipulis, et a quibus innexa erat vinculis relaxata, ut Filius Dei sederet super eam, et cum ipsa ingrederetur sanctam civitatem Jerusalem; et compleretur Scriptura quae dicit, us venit tibi mitis, sedens super subjugalem , id est, asinam. Asinam, credentes sine dubio ex Judaeis dicit; et pullum novellum, eos profecto qui sunt ex Gentibus
Abbreviated transcription (Latin):
dei diuitius memorant᷑. Tamen ꝓhis qui studio¬
si sunt. ⁊ sitiunt audire ⁊ possunt caꝑe sp̃ualem
sensum: pauca aliqua dicemus ex multis. Potest
laam maledicat popło. inuocati demones fĩats
endo destruere: Quid gͦ opus erat ut ipse ue¬
niret ad balaam. ⁊ consuetos demones prohib̾et
accedere. ne uel temptarent aut conarentur lidẽ
uelle popłm suum: Ad hec gͦ licet nonomnia
que possunt occurrere ꝓferenda stint: tamen
dicimus ex parte quia non nuit demonum ge¬
nus ante tempꝰ dampnare. Sciunt enim ⁊ ip¬
si demones quia tempus eorum p̃sens hoc secu¬
lum continet. propterea deniq ⁊ deum rogabars.
ut non torqueret eos ante tempꝰ: neq in abyssũ
mitteret. Et ob hoc neq diabolum remouit a pͥn¬
cipatu seculi hunis: quia adhuc opus est oꝑa enis

Expanded text:
i diutius immorantur. Tamen pro his qui studioi diutius immorantur. Tamen pro his qui studiosi sunt et sitiunt audire, possuntque capere spiritalem sensum pauca aliqua dicimus ex multis. Potest laam, maledicat populo: invocari daemones faciant endo destruere? Quid ergo opus erat, ut ipse veniret ad Balaam, et consuetos daemones prohiberet accedere, ne vel tentarent aut conarentur laedere velle populum Dei? Ad haec ergo, licet non omnia quae possunt occurrere proferenda sunt, tamen dicimus ex parte, quia non vult Deus daemonum genus ante tempus damnare. Sciunt enim et ipsi daemones, quia tempus eorum praesens hoc saeculum continet. Propterea denique et Dominum rogabant, ut non torqueret eos ante tempus, neque in abyssum mitteret. Et ob hoc neque diabolum removit a principatu saeculi hujus, quia adhuc opus est opera ejus
Abbreviated transcription (Latin):
pletur. Igitur balaam diuinaculis acceptis: cum
solerent demones ad se uenire fugatos quidem
demones uidet. ad esse dm̃. Et ideo dicit int̾roga¬
re se deum. quia consuetos sibi parere. nusquam
demones uidit. Uenit enim ipse ad balaam. Non
quo dignus eẽt ad quem ueniret deus: s ut fuga¬
rentur illi qui ei ad maledicendum. uel ad male
faciendum ad esse consueuetant. Iam hunic enim¬
deus prouidebat popło suo. Ad est gͦ ⁊ dicit qͥeus
ad eum. Quid homines isti uenerunt ad te: Et
dixit balaam ad eum. Balac filius sophor rer
moab misit eos ad me: dicens. E cce popłs exut
de egẏpto ⁊ oꝑuit faciem t̾re: ⁊ hic sedet uixta
me. Ueni gͦ nunc ⁊ maledic michi eum: si forte
poterimus ꝑcutere eum ⁊ eicere. Et dyxit deus ad
balaam. Non eas cum eis. neq maledicas popłi:
est enim benedictus. Altior hic ecoritur questio. &
nescio utrum comieniat rem tam profundi mi¬
steru denudate ⁊ proferre ad turbas. que ad audi
⁊ continuo discedunt: nec inmeditatione uerbi¬

Expanded text:
um. Igitur Balaam divinaculis acceptis, cum solerent daemones ad se venire, fugatos quidem daemones videt, sed adesse Deum; et ideo dicit interrogare se Deum, quia consuetos sibi parere nusquam daemones videt. Venit ergo ipse ad Balaam, non quod dignus esset ad quem veniret Deus, sed ut fugarentur illi qui ei ad maledicendum et male faciendum adesse consueverant. Jam hinc enim providebat Deus populo suo. Adest ergo, et dicit Deus ad eum: Quid homines isti venerunt at te? Et dixit Balaam ad Deum: Balac filius Sephor rex Moab, misit eos ad me, dicens: Ecce populus exivit de Aegypto et cooperuit faciem terrae, et hic sedit juxta me. Veni ergo nunc et maledic eum, si forte poterimus percutere eum et ejicere. Et dixit Dominus ad Balaam: Non eas cum eis, neque maledicas populum. Est enim benedictus. Altior hic exoritur quaestio; et nescio utrum conveniat rem tam profundi mysterii denudare, et proferre ad turbas, et eas turba, continuo discedunt, nec in meditatione verb
Abbreviated transcription (Latin):
exposita didici. Scriptum est gͦ. Et dixit ad seniores
madian. Nunc ablingit sẏnagoga hec omnes qͥ
in circuitu nr̃o sunt: sicut ablingit uitulus herbã
ablingit uitulus herbam campi: Ob hoc sine
dubio quia uitulus ore ab rumpit herbam de cã¬
po: ⁊ lingua tamquam falce quecumq inuenerit
secat. Ita ⁊ popłs hic quasi uitulus ore. ⁊ labis
pugnat: ⁊ arma habet in uerbis ac precibus. hec gͥ
sciens rex mittit ad balaam. ut ⁊ ipse deferat u̾ba¬
nerbis contraria.⁊ precib preces. Nec mireris si
est in magica arte tale aliquid. Esse enun hanc ar¬
tem designat etiam scriptura: s uti ea ꝓhibet.
Nam ⁊ demones scriptura eẽ. designat: s coli eos
⁊ exorari uetat. Recte gͦ etiam ⁊ magicam artem ꝓ
hibet: quia magorum magistri angłorum sunt
refuge.⁊ sp̃s maligni ⁊ demonia immunda. Nui¬
lus enim scõrum sp̃rium obtemꝑat mago. hon
potest in uocare magus michael. ñ potest inuocare
raphael. neq gabriel. Multomagis magiis inuo

Expanded text:
edicendum. Scriptum est ergo: Et dixit Moab ad seniores Madian. Nunc ablinget synagoga haec omnes, qui in circuitu nostro sunt, sicut ablinget vitulus herbam ablinget vitulus herbam campi. Ob hoc sine dubio, quia vitulus ore abrumpit herbam de campo, lingua tanquam falce, quaecunque invenerit secat. Ita et populus hic quasi vitulus, ore et labiis pugnat, et arma habet in verbis ac precibus. Haec igitur sciens mittit ad Balaam, ut et ipse deferat verba contraria, et precibus preces. Nec mireris, si est in magica arte tale aliquid. Esse enim hanc artem designat etiam Scriptura, sed uti ea prohibet. Nam et daemones Scriptura designat, sed coli eos et exhortari vetat. Recte ergo magica arte uti prohibet, qui magorritus maligni, et daemonia immunda. Nullus enim sanctorum spirituum obtemperat mago. Non poterat invocare magus Michaelem, non poterat invocare Raphael neque Gabriel. Multo magis magus non
Abbreviated transcription (Latin):
m amma reedificare. atq honesta ac religiosa plan¬
tare. De reg̾o seon ñ est scriptum ait nullus imuis
relinquatur: nec de regno moab. forte eium et ul
opus habemus aliquib ⁊ ñnuius eorum ꝓuite hui
agonib ⁊ ecerticiis indigemis. Auoqum debuissemꝰ
de hoc mundo exisse. De basan uͦ hoc est de turpitu
ame. nulo penitus indigemus: nichil ex ea relinqua¬
mus. Excidenda omnia. omĩa subuercenda funt oꝑa
turpituduis. Innullo enim ꝑ otest honestum eẽ. qd̾
turpe est. Et ꝓfecti inde filii fsrł: collo cauerunt castꝰ
ab occidente moab uixta iordanem contra iericob. Et¬
ut uidit balac filuis sephor.⁊ reliqua onña. Iamq de
balaam. ⁊ asina eiis scribuntur. hystoria plena est¬
nogociis: interior uͦ intellectus multo negotiosio:
et nescio si facue sit uel ipsas tantum hystoritas er¬
pianare sententias. Deo tamen donante breuter que

Expanded text:
in animo reaedificare atque honesta ac religiosa planin animo reaedificare atque honesta ac religiosa plantare. De regno Sehon non est scriptum ut nullus vivus relinquatur, nec de regno Moab. Forte enim ex illis opus habemus aliquibus, et nonnullis eorum pro vitae hujus agonibus et exercitibus indigemus. Alioquin debuissemus de hoc mudine, nullo penitus indigemus, nihil ex eo relinquamus. Excidenda omnia, omnia subvertenda sunt opera turpitudinis. In nullo enim potest honestum esse, quod t quod profecti filii Israel collocaverunt castra ab Occidente Moab juxta Jordanem contra Jericho, et vidit Balac filius Sephor, et reliqua omnia quae de Balaam et asino scribit historia plena negotiis . Interior vero intellectus multo negotiosior: et nescio si facile sit vel ipsas tantum historicas explanare sententias: Deo tamen donante, breviter quae
Abbreviated transcription (Latin):
que media referunt᷑. p ostea enĩ quam obtinuerunt
filii ifrł ciuutates amorreorum: ascenderunt etiã
uiam que ducit inbasã ubierat og rex basan.
S adhũc neq legatos mitt̾e dignantur. neq pet̾e
ab eo. ut ꝑ t̾ram eus transeant: s continuo con
rito gͦ nec legati mittuntur ad istam gentẽ: nec
transitus ꝑ t̾ram euis pocit᷑. Nuilus enim nob̾ tran¬
situs eẽ. debet. nullus accessus ad turpitudinem:
s ab mitio statim expugnanda. ⁊ omnimodis ca¬
uenda est. Og autem qui cẽ. rexdicit᷑ basan: inter¬
clusio int̾pretatur. potest hic siguram tenere om¬
nium carnalium ⁊ mat̾ialium rerum. quarum
amore ⁊ desid̾io detenta anima eceluditur ⁊ seꝑat᷑
a deo. Aduersus hos gͦ ita precipitur bellum. ge¬
rendum: ut ñ relinquatis inquit ex eo uiuentem.
ꝯullum enim a filus irł oportet relinquim reg¬
no turpitudinis ⁊ dedecoris inuentem. s decet ifrłi¬
ticam uirtutem: eccidere ⁊ resetare turpia. ⁊ pia qͦq

Expanded text:
empore. » Postea enim quam obtinuerunt filii Israel civitates Amorrhaeorum, ascenderunt etiam viam quae ducit in Basan, ubi erat Og rex Basan. Sed ad hunc neque legatos mittere dignantur, neque petere ab eo ut per terram ejus transeant, sed continuo confrito ergo legati mittuntur ad istam gentem, nec transitus per terram ejus poscitur. Nullus enim nobis transitus debet esse, nullus accessus ad turpitudinem, sed ab initio statim expugnanda et omnimodis cavenda est. Og autem, qui rex dicitur Basan, interclusio interpretatur. Potest hic figuram habere omnium carnalium et materialium rerum, quarum amore et desiderio detenta anima excluditur et separatur a Deo. Adversus hos ergo ita praecipitur bellum gerendum, ut non relinquatur ex eo vivens. Nullum enim a filiis Israel oportet relinqui in turpitudinis regno, et Deo viventem; sed decet Israeliticam virtutem excidere et resecare turpia, et pia quaeque
Abbreviated transcription (Latin):
esebon ciuitas seon. S uon continuo desertus
et destitutus iste relinquet᷑ in quo subuersa st̃ genti¬
lium doginata. Non enĩ disciplina est filiis isrł: de¬
structas relinquere qͣs destruxerunt ciuitates. S cum
subruerint ⁊ eũterit in hominẽ malas cogitatio¬
nes ⁊ impios sensus: reedificant rursus in corde eiꝰ
quẽ destruxtrunt bonas cogitationes. pios sensus.
doctrinam u̾itatis. inserent religionis ritum. t̾dent
figuras legis ⁊ enignata spũalit̾ intelligunt: enig¬
matiste appellant᷑: hoc ẽ. qd̾ ⁊ ieremias figurali ni¬
chilominꝰ sermone designat. ubi adeum dicit᷑ a dño.
Ecce dedi u̾ba mea in os tuum. ecce constituite hodie
suꝑ gentes ⁊ regna: eradicare ⁊ subu̾tere.⁊ reedificare
⁊ replantare. Quid eradicat. ⁊ quid subu̾tit: suutatẽ
esebon que erat regis seon. Quid eradicat inea. ⁊ quid¬
subu̾tit: Cogitationes impias ⁊ impuras. Quid recdi¬

Expanded text:
Hesebon civitas Seon. Sed non continuo desertus Hesebon civitas Seon. Sed non continuo desertus et destitutus relinquitur iste in quo subversa sunt gentilium dogmata. Non enim disciplina est filiis Israel destructas relinquere, quas destruxerunt civitates, sed cum subruerint et everterint in homine malas cogitationes et impios sensus, reaedificant rursus in corde ejus, quam destruxerant bonas cogitationes, pios sensus, doctrinam veritatis inserent, religionis ritum tradent, figuras legis et aenigmata spiritaliter intelligunt, aenigmatistae appellantur. Hoc est, quod et Jeremias figurato nihilominus sermone designat, ubi ad eum dicitur a Domino: Ecce dedi verba mea in ore tuo, ecce constitui te hodie super gentes et regna, eradicare et subvertere, et reaedificare et replantare . Quid eradicat et quid subvertit? Civitatem Hesebon, quae erat regis Seon. Quid eradicat in ea? Cogitationes impias et impuras. Quid reaedi
Abbreviated transcription (Latin):
quia eniginata sit que scribit. hoc mͥ declarat. Et eĩt
inquit u̾ba ub̾ huius. sicut u̾ba libri signati: quem
si dederint ĩmanus hominis nescientis lnteras et
dixerint ei lege: dicet. Non noui litieras. Si aũt de¬
derint: scienti: dicet. non possum legere. sig¬
natus. ẽ. enim. Signatus autẽ dr lib̃ ꝑ eo qͦo figu¬
ris ꝑplexus. ẽ. ⁊ enigmatib inuolutꝰ. Dicunt gͦ isti
enigmatistẽ. Uenite in esebon. ut edificet᷑ secidit
pͥma illa esebon. mimo subuersa. ẽ ⁊ incensa: re¬
edificanda. ẽ. alia. S quomͦ hoc fiat: assũpto ostũ¬
damꝰ exemplo. Si uicdas gentilem indecorẽ uite
positũ. ac religionis erre: non dubites de eo dice
qđ sit h esebon ciuitas in regno regis seon. Rignat
enĩi cogitationib eiꝰ rex infructuosus ⁊ elatꝰ.
dium sp̃c. destruat in eo om̃s mu nitiones dogina¬
tũ gentiliũ. ⁊ elationes argumentoꝵ ens igne ue¬
titatis exurat: dicito ⁊ de hoc. quia subuersa .ẽ.

Expanded text:
quia aenigmata sint quae scripsit, hoc modo declarat. Erunt, inquit, verba libri, sicut verba libri signati: quem si dederint in manus hominis nescientis litteras et dixerint ei, Lege, dicet, Non novi litteras. Si autem dederint scienti litteras, dicet, Non possum legere, signatus est enim . Signatus autem dicitur liber, eo quod figuris perplexus est, et aenigmatibus involutus. Dicunt ergo isti aenigmatistae: Veniteprima illa Hesebon, imo subversa est et incensa, reaedificanda est alia. Sed quomodo hoc fiat, assumpto ostendamus exemplo. Sed videamus gentilem in dedecore vitae positum, ac religionis errore, non dubites de eo dicere, quod sit haec Hesebon civitas in regno regis Seon. Regnat enim in cogitationibus ejus, rex infructuosus et elatus. dium spiritus, et destruat in eo omnes munitiones gentilium dogmatum, et elationes argumentorum ejus, igne veritatis exurat, dicito de hoc, quia subversa est
Abbreviated transcription (Latin):
facit: ⁊ iterum restituit. Contraria autem uirtus
male quidẽ facere aliquid potest: s restituere in
integrum ñ potest. hec autem omnia p̃misimꝰ:
ut oꝑa balaam uel uerba euis possimus adũtere.
Sunt enim ⁊ magorum ñ nulle differentie. aliiem̃
plus: alii minus ualent. hic balaam famosissimꝰ
erat iarte magica. ⁊ in carminibꝰ noxiis p̃potens.
Non enim habebat potestatẽ uel artem uerboꝵ
ad benedicendum: s habebat ad maledicendum.
Demones enim ad maledicendum inuitantur: ñ ad
benedicendũ. Et ideo quasi exꝑtus in talibus: in o¬
pinione erat omnibꝰ qui erant in oriente. Nisi enim
exꝑimenta eiꝰ plurima precessissent. quod frequent
maleditis hostem uertisset armatum: ñ utiq pre¬
sumpsisset hoc rex posse fieri sermonibꝰ. quod ferro
⁊acie uix possit impleri. sertus gͦ balac de hoc ⁊ fre¬
quent᷑ exꝑtus: omissis omnib instrumentis. ⁊ auxili¬
is bellicis. mittit ad eum legatos dicens. Ecce popłs¬

Expanded text:
facit, et iterum restituit; contraria autem virtus male quidem facere aliquid potest, sed restituere in integrum non potest. Haec autem omnia praemisimus, ut opera Balaam vel verba ejus, possimus advertere. Sunt et mus quam propheta. Hic Balaam famosissimus erat in arte magica, et in carminibus noxiis praepotens. Non enim habebat potestatem vel artem verborum ad benedicendum; sed habebat ad maledicendum. Daemones enim ad maledicendum invitantur, non ad benedicendum. Et ideo quasi expertus in talibus, in opinione erat omnibus qui erant in Oriente. Nisi enim experimenta ejus plurima praecessissent, quod frequenter maledictis hostem vertisset armatum, non utique praesumpsisset rex hoc posse fieri sermonibus, quod ferro et acie vix posset impleri. Certus ergo Balac de hoc, et frequenter expertus, omissis omnibus instrumentis et auxiliis bellicis, mittit ad eum legatos, dicens: Ve
Abbreviated transcription (Latin):
ac. ⁊ iacob. ⁊ omnes scĩ. Impiorum nullus scit
benedicere. S tandem ueniunt ad balaam lega¬
ti. Uenerunt enim inquit seniores moab. ⁊ seni¬
In illis diuinationis artib quas curiositas hu¬
mana composiut: sunt quedam que scriptura
quidem diuinacula nominauit. gentil autem
consuetudo. uel tripodas uł cortinas uel alus hu¬
uismodi uocabulis appellat. Que quasi ad hoc
ipsum consecreta. moueri ab eis⁊ contrectari so¬
lent. Scriptura sane duuna effod quoddam
uersaculo sermone nominat in prophis: quod
indumentum tradunt eẽ. propħantium. Alud¬

Expanded text:
ac et Jacob, et omnes sancti: impiorum nullus scit ac et Jacob, et omnes sancti: impiorum nullus scit benedicere. Sed tandem veniunt legati ad Balaam. Venerunt enim, inquit, seniores Moab et seniIn illis divinationis artibus, quas curiositas humana composuit, sunt quaedam quae Scriptura quidem divinacula nominavit. Gentilis autem consuetudo, vel tripodas vel cortinas, vel aliis hujusmodi vocabulis appellat. Quae quasi ad hoc ipsum consecrata, moveri ab eis et contrectari solent. Scriptura divina sane Ephot quoddam vernaculo sermone nominat in prophetis, quod indumentum tradunt esse prophetantium.
Abbreviated transcription (Latin):
demones arte quadam ⁊ compositione uerborum.
in amicicias ut ita dicam cesserant balaam: quoꝵ
amicitiis fretꝰ magnus apud homines uidebatur.
Ob hoc gͦ mittit ad eum rex: ⁊ ait. Uem nuinc ⁊
maledicito michi popłm hunc. quia fortior est hic
quam nos: si forte possimus ꝑcutere aliquos ex
eis ⁊ eicere eos a terra. Uidetur michi rex hic non
exintegro confidere in balaam diuio: ingenti
credo de uirtutibꝰ que in popło facte sunt audtio¬
ne ꝑterritus. Et ideo dicit. si forte uel eo usq pre¬
ualeant maledictiones balaam: ut aliquos ex ip¬
sis possit ꝑcutere. Ceceros uero fugare ꝑterritos.
&e propͥa cerra depellere. Addit prop̃terea. qura
do quia sciret rex quod quibuscumq benedixiss
balaam benedicti essent: s iudetur michi ad ulan¬
digrã hec dicere. ait artem eius efferens ⁊ extoriens
promptiorem sibieum reddat ad facinus. Ars
enim magica nescit benedicere: quia nec demo¬
nes scuint benefacere. Noe scit benedicere. ysa¬

Expanded text:
daemones arte quadam et compositione verborum, in amicitias, ut ita dicam, cesserant Balaam, quorum amicitiis fretus, magnus apud homines videbatur. Ob hoc ergo mittit ad eum rex et ait: Veni nunc et maledic mihi populum hunc, quia fortior hic est, quam nos: si forte possimus percutere aliquos ex eis, et ejicere eos a terra. Videtur mihi rex hic non ex integro confidere in Balaam divino ingenti; credo de virtutibus quae in populo Dei factae sunt auditione perterritus, et ideo dicit, si forte vel eo usque praevaleant maledictiones Balaam, ut aliquos ex ipsis possit percutere, caeteros vero fugare perterritos, et propria terra depellere. Addidit praeterea, Quia do quia sciret rex quod quibuscunque benedixisset Balaam, benedicti essent. Sed videtur mihi adulandi gratia haec dicere, ut artem ejus efferens et extollens, promptiorem sibi eum reddat ad facinus. Ars enim magica nescit benedicere, quia nec daemones sciunt benefacere. Noscit benedicere Isa
Abbreviated transcription (Latin):
non possit impleri. Uerbi grã erant in egypto incan¬
tatores ⁊ magi. Quis potest hominum fortitudine
corpis uirgam mutare in serpentem. qd̾ ab ulis fac¬
tum refertur: Aut quis potest iurib corpis aquani
insanguinem uertere: fecerunt hoc tamen eyp¬
tiorum incantatores ⁊ magi. fecerat enim hec prius
moyses. S quia sciebat rex egypti quod possiunt hec
arte quadam fieri uerborum que habent᷑ inter ho¬
mines: putauit ⁊ moysen ñ hec dei urtute s magita
arte fecisse. ⁊ quod humana arte fecerat: id dei factum
iurtite simularet. Conuocat continuo egyptiorum
in cantatores ⁊ magos. ⁊ int̾ eum qui untute dei opa¬
batur.⁊ eos qui demones muocabant: facit esse certa¬

Expanded text:
nes habentur. Verbi gratia, erant in Aegypto incantatores et magi. Quis potest hominum fortitudine corporis virgam mutare in serpentem, quod ab illis factum refertur? Aut quis potest viribus corporis aquam in sanguinem vertere? Fecerunt tamen hoc Aegyptiorum incantatores et magi. Fecerat enim haec prius Moyses. Sed quia sciebat rex Aegypti, quod possent haec arte quadam fieri verborum, quae habentur inter homines, putavit et Moysen non haec Dei virtute, sed magica arte fecisse, et quod humana arte fecerit, id Dei factum virtute simulare. Convocat continuo Aegyptiorum incantatores et magos, inter eum qui virtute Dei operabatur, et eos qui daemones invocabant, facit esse certa
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ u̾bum cdi. In huius gͦ gadii nece cecidit sp̃ualis se¬
inquit fuii isrł monĩ t̾ra euis. Omnis quidem re
ꝙ iaboc. Arnon ⁊ iaboc ciuitates erant regni seon:
s initium regni eius erat arnon.⁊ fines iaboc. ⁊
ideo dicitur. Qluia dominati sunt ab arnon. usq
aaboc. Int̾pretatur aũt arnon maledictiones eoꝵ
Initiumgͦ regni seon huius elati ⁊ infructuosi ma¬
lecdictiones sunt: finis uͦ. ẽ. iaboc quod int̾p̃tat᷑ luc¬
tam̃. Necesse. ẽ. enim ut omnis qui uult exire de
regno diaboli ⁊ fines eius euacde: listamen uiue¬
niat. ⁊ ceitanuna ei aministris eiꝰ ⁊ satellitib susci¬
tentur: s si luctatus fuerit ⁊ uicerit: iamñ erit ia¬
boc ciuitas seon. s erit ciuitas isrł. Hoc. ẽ. uinurũ

Expanded text:
seinquit, filii Israel in omni terra ejus. Omnis quidem regque Jaboc. Arnon et Jaboc civitates erant regionis Seon. Sed initium erat regni ejus Arnon, et finis Jaboc. Et ideo dicitur quia dominati sunt ab Arnon usque Jaboc. Interpretatur autem meledictiones eorum. Initium ergo regni Seon, hujus elati et infructuosi maledictiones sunt; fines vero est Jaboc, quod interpretatur luctamen. Necesse est enim ut omnis qui vult exire de regno diaboli et fines ejus evadere, luctamen inveniat, et certamina ei a ministris ejus et satellitibus suscitentur. Sed si luctatus fuerit et vicerit, jam non erit Jacob civitas Seon, sed erit civitas Israel . Hoc est nimirum
Abbreviated transcription (Latin):
ad ulti̾a. fulta. falsa testimonia. blasphemie. ⁊ ista sc̃
que coinquinant hominẽ. Et idõ necessario in cũ¬
dit᷑ ista ciuitas. ⁊ igni exurit᷑. Quo igni: Illo pro¬
fecto de quo dicit saluator. Ignẽ ueni mitte in t̾rã.
⁊ quem uolo ut accenclat᷑. Post pauca aũ refert᷑
matiste. U enite in esebon ut edificet᷑. ⁊ construat᷑¬
ciuitas seon. Qm̃ ignis ꝓcessit de esebon ⁊ flamma
de ciuitate seon: &r deuorauit usq moab. Seon
ut diximꝰ erat rex cuuis erat ciuitas esebon. Sie
gͦ intelligendus. ẽ. ordo u̾borũ. quia dicant isti
enigmatiste. uenite ut edificetur. ⁊ construat᷑ ese
bon que fuit cuutas seon. s requiramꝰ nunc qui
sint isti enigmatiste. Pnigia d̾r sermo figuratꝰ. Enig¬
matiste gͦ dicunt᷑ qui figuralit̾ locunt᷑. Et quis. ẽ.¬
alius aliquis qui infiguris iocutꝰ sit. nͥ lex ⁊ ꝓpħe:¬

Expanded text:
nia, blasphemiae: et ista sunt, nia, blasphemiae: et ista sunt, quae inquinant hominem . Et ideo necessario incenditur ista civitas et igni exuritur. Quo igni? illo profecto quo dicit Salvator: Ignem veni mittere in terram, et quam volo, ut accendatur . Post pauca autem refertur erbio: Venite in Hesebon, ut aedificetcivitas Seon, quoniam ignis processit de Hesebon, et flamma de civitate Seon, et devoravit Ar Moabitarum. Seon, ut diximus, erat rex, cujus erat civitas Hesebon. Sic ergo intelligendus est ordo verborum, quia dicunt isti aenibon, quae fuit civitas Seon. Sed requiramus nunc qui sunt isti aenigmatistae. Aenigma dicitur sermo figuratus. Aenigmatistae ergo dicuntur, qui figuraliter loquuntur. Et quis est alius, qui in figuris locutus sit, nisi lex e