comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
caro xp̃i. in aliis aũ habuit quȩ m̃¬
bra sunt eiꝰ. Quȩ aũ caro in hac ui¬
ta sine peccato: nisi illa sola quȩ ñ
habuit in se uitiũ: Et ñ est suꝑpo¬
sitũ suꝑ eam iugũ. ñ enĩ subiuga¬
ta est inquitati. cui subiugatos
inueniens liberauit: & eoꝵ um
cula dirupit: ut ei dicat᷑ dirupisti
uincła mea. łͥ sacrificabo hostiam laudiˢ
Suꝑ illius quippe carnẽ non ẽ positum
iugũ: qui pocestatẽ habuit ponendi
aĩam suã. & iterũ sum̃di eam. Et dab̃
eam inqͥt ad eleazarũ sacerdotẽ. Cur
ñ ad aaron. nͥ forte ita prefiguratũ ẽ
ñ ad cempꝰ quod tunc erat᷑ s ad poste¬
ros huiꝰ sacerdotii passionẽ dn ꝑuen¬
turã. Et eicient eam extra castra: sic̃
& eiectus est d̾ns passurꝰ extra ciuicatẽ.
Qd̾ aũ ait in locum mundu. significatũ
ẽ ita: qͥa ñ habuit causam malã. Et oc¬
cident eã in conspectu eiꝰ sic̃ occisa est
caro xp̃i in conspectu eoꝵ. qui iam fuqͣ

Expanded text:
caro Christi, in aliis autem habuit, quae memcaro Christi, in aliis autem habuit, quae membra sunt eius. quae enim caro in hac uita sine peccato nisi illa sola quae non habet in se uitium? et non est superpositum super eam iugum. non enim subiugata est iniquitati, cui subiugatos inueniens liberauit et eorum uincnla disrupit, ut ei dicatur: disrupisti uincula mea, tibi sacrificabo hostiam laudis. super illius quippe carnem non est positum iuanimam suam et iterum sumendi eam . Et dabis eam, inquit, ad Eleazarum sacerdotem. Cur non ad Aaron, nisi forte ita praefiguratum est, non ad tempus quod tunc erat, sed ad posteros hujus sacerdotii passionem Domini perventuram? Et ejicient eam extra castra: sic et ejectus est Dominus passurus extra civitatem. Quod autem ait, in locum mundum; ita significatum est, quia non habuit causam malam. Et occident eam in conspectu ejus: sicut occisa est caro Christi in conspectu eorum qui jam futuri
Abbreviated transcription (Latin):
dñs dicens. in duob uidelicet testa¬
m̃tis: ut deinde sequat᷑. loquere
filiis ifrł. & accipiant a te iuuencã
rufam sine uicio. Iuuenca rifa:
carnẽ xp̃i significat. Sexus femineꝰ
aũ ait accipiant ate in ipso moy¬
se figurã legis ostendit: qm̃ scd̾m le¬
gem sibi uisi funt occidere xp̃m.
qͥa soluebat sccłm ipsos sabb̃m:
&e sicut putabant. obseruationes
legitimas ꝓphanabat. Qd̃ gͦ sine ui¬
tio dr hȩc iuuenca: mirũ non est.
Hanc enĩ carnẽ etiam ceterȩ hostiȩ
figurabant: ubi similit̾ sine uitio
pecora unmolari iubent᷑. Erat qͥp
pe illa caro in similitudine carnis
peccati: s ñ caro peccati. Ueruntñ
hic uͥ euidentiꝰ legis distinctionẽ
ds uoluit cõmendareꝰ parũ fuit
qd̾ eam rem ipsa repetitio firmius
cõmendauit: qͣmqͣm & illud non
abhorret auero. ut ideo additũ
intelligat᷑. quȩ ñ habet in se ru¬
tiũ. cum iam dictum eẽt. uiuencã
sine uitio: qͥa in se ñ habuit uitiũ

Expanded text:
 in duobus uidelicet testamentis, ut deinde sequatur: loquere filiis Israhel, et accipiant ad te iuuencam rufam sine uitio. iuuenca rufa carnem Christi significat: sexus femineusautem ait: accipiant ad te, in ipso Moyse figuram legis ostendit, quoniam secundum legem sibi uisi sunt occidere Christum, quia soluebat secundum ipsos sabbatum et, sicut putabant, obseruationes legitimas profanabat. quod ergo sine uitio dicitur haec iuuenca, mirum Hanc enim carnem etiam caeterae bestiae figurabant, ubi similiter sine vitio pecora impe illa caro in similitudine carnis peccati, sed non caro peccati. uerum tamen hic ubi euidentius legis distinctionem deus uoluit commendare, parum fuit quod eam rem ipsa repetitio firmius commendauit. quamquam et illud non abhorret a uero, ut ideo additum intellegatur "quae non habet in se uitium", cum iam dictum esset: iuuencam sine uitio, quia in se non habuit uitium
Abbreviated transcription (Latin):
Attendendu uͦ est. qd̾ hȩc omĩa quȩ
ab introitu missȩ cõmemorata sunt.
illis sacrificiis congrue cõparantur.
q̃ sacerdotes in exteriori tabernacło
ĩmolabant: quia sicut ab illis con¬
tuendis ppłs ñ amouebat᷑: ita hȩc
omĩa in audientia omniũ celebra¬
bant᷑. S mirabit᷑ aliquis q̃ sit ista
cõparatio sacram̃toꝵ: tũ illa uetera
fierent de corporib: noua ista fiant
in uocib. S in significatis bene
conueniunt. qͥa dispensationẽ incarna¬
ti u̾bi sicut suꝑius dictum ẽ. quã prefi

Expanded text:
Attendendum vero est, quod haec omnia, quae ab introitu missae commemorata sunt, illis sacrificiis congrue comparantur, quae sacerdotes in exteriori tabernaculo immolabant, quia sicut ab illis contuendis populus non amovebatur, ita haec omnia in audientia omnium celebrantur. Sed mirabitur aliquis, quae sit ista comparatio sacramentorum, cum illa vetera fierent de corporibus, nova vero ista fiant in vocibus. Sed in significatis bene conveniunt, quia dispensationem incarnat
Abbreviated transcription (Latin):
de eugłicis ꝓferamus. qd̾ fidei astru¬
at ueritatẽ. uł moꝵ cõmendet hone¬
statẽ. quasi uitulum labioꝵ nr̃oꝵ
ad altare offerimꝰ: quia mysteriũ
u̾bi di m̃tib alta sapientib in qͥb
ignis duuni amoris ardet. & caro cre¬
matur. aꝑimꝰ. Unde & in hoc iutulo
qͣsi coriũ detrahit᷑. cum remoto uela¬
mine litterȩ. sp̃ũalis intelligentia

Expanded text:
verbis proferamus, quod fidei astruat veritatem, vel morum commendet honestatem, quasi vitulum labiorum nostrorum ad altare offerimus, quia mysterium verbi Dei mentibus alta sapientibus, in quibus ignis divini amoris ardet, et caro crematur, aperimus. Unde et ab hoc vitulo quasi corium detrahitur, cum remoto velamine litterae, spiritualis intel
Abbreviated transcription (Latin):
quib spũale premiũ occulte signi¬
ficet᷑:. Hic aũ manifestissime spũa
terrenã transitoriãq felicitatẽ a do¬
mino dr ꝓmagno munere sꝑanda
&e optand̾a: qͣndo quide in unige¬
nito filio suo quẽ tanta illa ꝑpeti
uoluit. longe aliud a se peti expecta¬
riq oportere aꝑtissima distinctione
duũ testam̃toꝵ. hoc qd̃ de iuuencȩ
rufȩ mactatione narrat᷑: satis coi¬
grue prefigurat. Loquutꝰ est enim¬
dns ad moysen ce aaron dicens. Ista
distinctio legis q̃ cũq ꝯstituit dominꝰ:
ac deinde mandare incipit. hec
adiungens. dicens. loq̃re filiis ifrł.
P otest etiã ita distingui. Et locutꝰ ẽ
dns ad moysen & aaron dicens. Ista
distinctio legis. quecunq consticu¬
it dns dicens. ñ quecũq constiture¬

Expanded text:
quibus spiritale praemium occulte signiquibus spiritale praemium occulte significetur ; hic autem manifestissime spiritterrenam transitoriamque felicitatem a domino deo pro magno munere sperandam et optandam: . quandoquidem in unigenito filio suo, quem tanta illa perpeti uoluit, longe aliud a se peti expectarique oportere apertissima distinctione duorum testamentorum, hoc quod de iuuencae rufae mactatione narratur, satis congrue praefigurat. <Et> locutus est dominus ad Moysen et Aaron dicens: ista distinctio legis, quaecumque constituit dominus. ac deinde mandare incipit haec adiungens dicens: loquere filiis Israhel. potest etiam ita distingui: et locutus est dominus ad Moysen et Aaron dicens: ista distinctio legis, quaecumque constituit dominus dicens, non qu
Abbreviated transcription (Latin):
ctio legis: quecũq constituit dñs.
ꝓculdubio ñ est distinctio: uisi int̾
aliqͣ duouel plura. Nam distinctio
tinctionẽ ciuuslibet rei cõmemora¬
uit: s addidit. legis. Nec cuiꝰcunq
legis: assidue quippe in scͥptura dr.
de una quaq re de qua legitime pre¬
cipit᷑. hec est lex illiuis uł illuis rei:
ñ unii̾salis lex quȩ continet omĩa
q̃ legitime precipiunt᷑. Hic uͦ cum
dixiss hec est distinctio legis: secutꝰ
adiunx̃. quecũq constituit d̾ns: p̃¬
cipiendo utiq ñ creando. Nlam etiã
ñnulli int̾preces quecũq precepit
dns transtulert̃. Si gͦ hec ẽ distinctio
legis. quecũq precepit d̾ns: ꝓculdu¬
bio magna est ista distinctio: &e rec¬
te intelligit᷑ duo testam̃ta distingue¬
re. Eadem quippe sunt in uetere &¬
nouo: ibi obumbrata. hic reuelata:
ibi p̾figurata. hic manifestata. Nã
ñ solum sacram̃ta diu̾sa sunt. s etiã
ꝓmissa. ibi uident᷑ tpr̃alia ꝓponi.

Expanded text:
ctio legis, quaecumque constituit dominus. procul dubio non est distinctio nisi inter aliqua duo uel plura; nam singularitatinctionem cuiuslibet rei commemorauit, sed addidit: legis, nec cuiuscumque legis. assidue quippe in scriptura dicitur de unaquaque re, de qua legitime praecipitur: haec est lex illius uel illius rei, non uniuersalis lex, quae continet omnia quae legitime praecipiuntur. hic uero cum dixisset: haec est distinctio legis, secutus adiunxit: quaecumque constituit dominus, praecipiendo utique non creando. nam etiam nonnulli interpretes "quaecumque praecepit dominus" transtulerunt. si ergo haec est distinLegis, quaecumque praecepit Dominus; procul dubio magna est ista distinctio: et recte intelligitur duo Testamenta distinguere. Eadem quippe sunt in Vetere nouo: ibi obumbrata, hic reuelata, ibi praefigurata, hic manifestata. nam non solum sacramenta diuersa sunt uerum etiam promissa. ibi uidentur temporalia proponi,
Abbreviated transcription (Latin):
sũpsit nr̃e passibilitatis & mortalita¬
tis. Unde psalmista. Tuit᷑ iniuenit
sͥ nidũ: id est dispensationẽ suȩ incar¬
nationis in qua pullos fecit. id est fide
Suꝑ quẽ uideri ᷤᷤ spm̃ descendentẽ & ma-¬
uentẽ: ipse est qui baptizat. In eodem
di u̾bo sẏmilaginẽ offerimꝰ: cũ expur¬
gato feriñto malicie & nequitiȩ. ppłos
ad unitatẽ eccłiasticã conuocamꝰ. Qui
du cathetizant᷑: quasi molunt᷑. Cum
baptizant᷑: in uiũ corpꝰ ut unus panis
fiant. adunant᷑. Cũ ad agonem instru¬
unt᷑: quasi clibani decoctione roboran¬
tur. scdi illud. Llasa figuli ꝓbat for¬
nax: homines aũ iustos demptatio
tribulationis. Et illud. Fili. accedens
ad seruitutẽ di: prepara animã tuam
ad temptationẽ. Tum uͦ idem populi
qͣsi panis oblationis oleo limuntur:
cũ ꝑmanus impositionẽ. sacro xp̃is¬
mate ad eundẽ agonẽ fortit̾ coleran¬
du. contͣ spũales nequitias confirmã¬
tur. Nos qͦq sido placere contendimꝰ.

Expanded text:
tis et mortalitatis. Unde et Psalmista: Turtur invenit sibi nidum, id est dispensationem suae incarnationis in qua pullos fecit , id est fidelSuper quem videris Spiritum descendentem, et manentem, ipse est qui baptizat . » In eodem Dei verbo similaginem offerimus, cum expurgato fermento malitiae et nequitiae, populos ad unitatem ecclesiasticam convocamus. Qui dum catechizantur, quasi moluntur; cum baptizantur, in unum corpus, ut unus panis fiant, adunantur; cum ad agonem instruuntur, quasi clibani decoctione roborantur, secundum illud: « Vasa figuli probat fornax, homines autem justos tentatio tribulationis . » Et illud. « Fili, accedens ad servitutem Dei, praepara animam tuam ad tentationem . » Tum vero iidem populi, quasi panis oblationis oleo liniuntur, cum per manus impositionem sacro chrismate ad eumdem agonem fortiter tolerandum contra spirituales nequitias confirmantur. Nos quoque si Deo placere contendimus,
Abbreviated transcription (Latin):
uerit in terrã. linguabit᷑. tabula rade¬
tur. Si ñ fuerit cabula ut ñ conculce¬
tur locus. radet᷑. & igne consumet᷑. & ci¬
nis intͣ altare recondet᷑: & sacerdos .xl.
diespeniteat. Si suꝑ altare stillau̾it
calix. sorbeat minister stillã: &e tres
dies peniteat. Si suꝑ linteũ altaris
aut ad aliud stilla ꝑuenerit : unͥ. dies
peniteat. Siusq terciũ umͦ. dies peni¬
teat. Siusq ad quartũ : xx. dies penite¬
at. & linteamina quȩ tetig̾int stillam.
minister abluat trib uicib calice sub¬
tus posito: & aqua ablutionis sumat᷑::
& iuxta altare recundat᷑.¬

Expanded text:
lavit in terram, lingua lambetur et tabula radetur. Si non fuerit tabula, ut non conculcetur, locus corradetur et igne comburetur, et cinis in altare recondetur. diebus poeniteat. Si super altare stillaverit calix, sorbeat minister stillam, et III diebus poeniteat. Si super linteum altaris, et ad aliud stilla pervenerit, IV diebus poeniteat. Si usque ad tertium. IX diebus poeniteat; si usque ad quartum viginti diebus poeniteat, et linteamina quae tetigerint stilla, minister abluat tribus vicibus calice subtus posito et aqua ablutionis sumatur, et juxta altare recondat
Abbreviated transcription (Latin):
orsum lata. qͥa multi imꝑfecti. sur¬
sum stricta. quia pauci ꝑfecti. deor¬
dauerunt aque. qui constat ex qua¬
ter decẽ: uitã p̾sentẽ significat: in
qua fluctib temptationũ & ꝑsecu¬
tionum incessant̾ quatim: & tam̃
decalogũ. & quatuor euangłia com¬
plere debemus. Montes armenie:

Expanded text:
orsum lata, quia multi imperfecti, surorsum lata, quia multi imperfecti, sursum stricta, quia pauci perfecti. unt aquae qui constat ex quater decem, vitam praesentem significat, in qua fluctibus tentationum et persecutionum incessanter quatimur: tamen et Decalogum et quatuor Evangelia complere debemus. Montes Armeniae
Abbreviated transcription (Latin):
toꝵ tͥum pͥncipaliũ uirtutũ. fidei. spei.
&e caritatis. figurat sublimitatẽ. Hoc
qͦd ex omnib animantib inducta
sunt in archam. significat qͦd ex omĩ¬
b gentib homines addunt᷑ in scãm
eccłiam. Munda animantia que sep¬
dena funt inducta. designant bonos qͥ
ꝑ septiformem grãm sunt iustificati.
Immunda uͦ quȩ bina introducta ft̃.
significant reꝓbos: qui ꝑ culpã a dõ
& a semetipsis sunt diuisi. Binarius
actiuos: uolatilia que fursum erant
contemplatiuos. femine designant
infirmos: masculi robustos. Esca
nificat bonã ationẽ ꝑ quã unitatẽ
sc̃ẽ eccłiȩ ingredim᷑: fenestra sursum
lamur. Montes quos aqua oꝑuit.
scĩ sunt p̾lati: quos ñnunquã ꝑsecu¬
tio opprimit. Cubitus in quo consũ¬
mata ẽ archa. xp̃c ẽ: qui est caput
eccłiȩ. Archa deorsum lata erat. qͥa
multi sunt uocati: sursũ stricta.
qͥa multi sunt actiui. sursũ stricta.
quia pauci sunt contem platiui. de¬

Expanded text:
palium virtutum, fidei, spei, et charitatis, significat sublimitatem. Hoc, quod ex omnibus animantibus inducta sunt in arcam, significat quod ex omnibus gentibus homines ducuntur in sanctam Ecclesiam. Munda animalia, quae septena sunt introducta, significant bonos, qui per septiformem gratiam sunt justificati. Immunda vero, quae bina intromittuntur, significant reprobos, qui per culpam a Deo et a semetipsis sunt divisi. Binarius activos; volatilia, quae sursum erant contemplativos. Feminae designant infirmos, masculi robustos, esca nificat bonam actionem, per quam in unitatem sanctae Ecclesiae ingredimur. Fenestrae sursum lamur. Montes, quos aqua operuit, sunt sancti praelati, quos nonnunquam persecutio opprimit. Cubitus, in quo consummata est arca, Christus est, qui est caput Ecclesiae. Arca deorsum lata erat, quia multi sunt vocati; sursum stricta, quia multi sunt activi, sursum stricta quia pauci comtemplativi. De
Abbreviated transcription (Latin):
tio culpe: archa eccłia: noe prelati:
familia eiꝰ subiecti: inundatio di¬
luuii. tẽptationes &e ꝑsecutiones se¬
culi. singła ligna. singulȩ animȩ̃ le¬
uigatio lignorũ iustificatio animaꝵ:
linitio int̾ior. carita  in affectu cordiũ ÷
exterior linitio caritas in exhibitio¬
ne oꝑum. mansiunculȩ &e tristega
diu̾si ordineᷤ. & diu̾sa merita. bi¬
cameratio bona actio. & contẽpla¬
tio: tricameratio. comugiũ. conti¬
nentia. uirginitas. Longitudo ar
um pͥncipaliũ uirtutũ. fidei. spei.
& caritatis. Animalia actiui: uolu¬
cres contemplatiui. Esca. scͥptura.
Quadraginta dies: uita presens. Mõ¬
tes armeniȩ. sublimitas uite ȩt̾nȩ.
Recessus siue desiccatio aquaꝵ ablatio
temptationũ. & ꝑsecutionũ¬

Expanded text:
tio culpae; arca, Ecclesia; Noe, praelati; familia Noe, ejus subditi; inundatio diluvii, tentationes, et persecutiones saeculi; singvigatio lignorum, justificatio animarum; linitio interior, charitas in affectu cordium; exterior linitio, charitas in exhibitione operum; mansiunculae et tristega, diversi ordines et diversa merita; bicameratio, bona actio et contetio; tricameratio, conjugium, continentia, virginitas; longitudo arcum principalium virtutum, fidei, spei et charitatis; animalia, activi; volucres, contemplativi; esca, Scriptura; quadraginta dies, vita praesens; montes Armeniae, sublimitas vitae aeternae; recessus sive desiccatio aquarum, ablatio tentationum et persecutionu
Abbreviated transcription (Latin):
mnis caro corruperat ꝑ illicitum
comugiũ uiã suã. &e inuenit noe
grãm coram dño. Et ait dñs ad noe.
fac tͥ archam de lignis leuigatis: & in¬
trabis in eam tu & tres filii tui. uxor
tua &e uxores filioꝵ tuoꝵ: & de cunctiᷤ
animantib & uoluerib mundis. sep¬
tena & septenã. de immundis uͦ bi¬
na &e bina. Adducã aquas diluuii.
& delebo hominẽ. & cuncta quȩ feci
culpe. Inundatio diluuii. ꝑturbati¬
onem. instabilitatẽ. fluciuationẽ. &
ꝑsecutionẽ figurat p̾sentis scł̃i. Noe
significat xp̃m. siue quẽlibet bonũ¬
p̾latum: qui in quantũ potest facit
archam. idest edificat eccłiam: ut ip¬
se saluet᷑ in ea. & filii eiꝰ & subiecti eiꝰ.

Expanded text:
mnis caro corruperat per illicitum conjugium viam suam, et invenit Noe gratiam coram Domino. Et ait Dominus ad Noe: Fac tibi arcam de lignis laevigatis, et intrabis in eam tu, et tres filii tui, uxor tua, et uxores filiorum tuorum, et de cunctis animantibus et volucribus mundis septena et septena, de immundis vero bina et bina. Adducam enim aquas diluvii, et delebo hominem, et cuncta quae feci . Inundatio diluvii perturbationem, instabilitatem, fluctuationem et persecutionem significat praesentis saeculi. Noe significat Christum, sive quemlibet praelatum, qui, inquantum potest, facit arcam, id est aedificat Ecclesiam, ut ipse salvetur in ea, et filii ejus, id est
Abbreviated transcription (Latin):
archa. caritatẽ significat: quo bitu¬
ris. dum demonstrat᷑ in exhibitione
oꝑum. Mansunculȩ in aicha ce tri¬
stega. diuersos significant ordines: &
diu̾sa bene uiuentrũ merita. Qd̃ dr

Expanded text:
Bitumen charitatem significat. Quo bituris, dum demonstratur in exhibitione operum. Mansiunculae in arca et tristega diversos significant doctores et diversa bene viventium merita. Quod dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
rincipes patrum dederunt.ui
impensas templi. auri solidos qͣ¬
draginta milia. &e mille argenti: mnaᷤ
quinq milia: & uestes sacerdotales
centum. Aurum & argentũ & uestes
sacerdotales. pͥncipes patrum scđ̾m
uires suas in impensas oꝑm templi
offerunt: cum uiri scĩ quicqͥd sapĩȩ.
eloquentiȩ. & actionis bonȩ ꝑcipuit᷑:
bene uiuendo in edificationẽ fide¬
lium conferunt. Certum ẽ pondus
auri & argenti: certus est numerus
sacerdotaliũ uestium: ut sciamus dm
seãe digne remunerare
tione templi.

Expanded text:
rincipes patrum dederunt in impensas templi, auri solidos quadraginta millia, et mille. Argenti minas quinque millia, et vestes sacerdotales centum . Aurum, et argentum, et vestes sacerdotales, principes patrum secundum vires suas in impensas operum templi offerunt, cum viri sancti quidquid sapientiae, eloquentiae et actionis bonae perceperunt, bene vivendo ad aedificationem fidelium conferunt. Certum est pondus auri et argenti, certus est numerus sacerdotalium vestium, ut sciamus Deue, et digne remunerare.tione templi.
Abbreviated transcription (Latin):
ipse est ds. Redemptor ñr contra pͥnci
pẽ tenebraꝵ ⁊ satellites eiꝰ decertans ae su¬
ꝑans. altare dñ qd destructũ fuerat.
id est fideliũ corda a labe iniquitatis pur¬
seu doctrinã sequunt᷑ gratissima ara
deo construit᷑: in qua sacrificiũ laudiˢ
in odorem suauitatis offertur. fecitq¬
aqueductũ. ex contrito uidelicet cor
de &e humiliato sp̃u:. flumina ꝓdu¬
cendo lacͥmaꝵ ꝓ timore gehenne. &
desiderio uitȩ ȩterne. Ibi &e composuit
emplum uitȩ credentib constituit. Di¬
uisitq ꝑ m̃bra bouem. & posuit suꝑ
ligna: cum om̃s actus suos ad exempłu
scoꝵ patrum fideles formare docuit.
Iussit suꝑ holocaustũ &e suꝑ ligna se
fossȩ aquȩ ductus repleant᷑. id est donec
futurũ gaudiũ presenti merori succe¬
dens ꝑfecte compleat᷑. sicq erit uixta
id qͦd sequit᷑. cecidit ignis dñi &e uora
suꝑni iudicis. dicta acfacta &e totam
uitam nr̃am ꝑfecte examinans. ꝓban-¬
cabit ꝑpetua: ut ad instar isrłitaꝵ. in

Expanded text:
 Et Redemptor noster contra mundi principem ac satellites ejus decertans ac superans, altare Domini quod destructum fuerat, id est fidelium corda a labe iniquitatis purseu doctrinam sequuntur gratissima ara Deo construitur, in qua sacrificium laudis in odorem suavitatis offertur. VERS. 32.-- Fecitque. Ex contrito videlde et humiliato spiritu flumina producendo lacrymarum prae timore gehennae et desiderio vitae aeternae. « Ibi et composuit emplum credentibus constituit. « Divisitque per membra bovem, et posuit super ligna, » cum omnes actus suos ad exemplum sanctorum patrum fideles formare docuit. « Jussitque super holocaustum et super ligna semfossae aquaeductus repleantur, id est, donec futurum gaudium praesenti moerori succedens peid quod sequitur: Cecidit ignis Domini et vorsuperni judicis dicta ac facta, et totam vitam nostram perfecte examinans, probancabit perpetua, ut ad instar Israelitarum in
Abbreviated transcription (Latin):
sum sanguine uituli & hyrci. scũ¬
ariũ. & tabernacłm. & altare. muit¬
tunt filii aaron manꝰ suas suꝑ ca
ei mittunt eũ uuiũ in solitudinẽ.
portantẽ peccata filioꝵ isrł. Dehinc
reuertit᷑ suminꝰ sacerdos in castra
orans ꝓ domo sua: & ꝓ omĩ cetu filioꝵ
ifrł̃. Mictunt quippe manꝰ suas
iudei ueteri umbrȩ seruientes in
xp̃m: id est diuinitati eiꝰ quȩ caput
humanitatis erat. scđm apłm di¬

Expanded text:
ersum sanguine vituli et hirci sanctuersum sanguine vituli et hirci sanctuarium et tabernaculum et altare, mittunt filii Aaron manus suas super ei, mittunt eum vivum in solitudinem, portantem peccata filiorum Israel. Dehinc revertitur summus sacerdos in castra, orans pro domo sua, et pro omni coetu filiorum Israel. Mittunt quippe manus suas Judaei, veteri umbrae servientes in Christum, id est divinitati ejus, quae caput humanitatis erat, secundum
Abbreviated transcription (Latin):
id est oblatã cominemoramꝰ. ꝑ hec do¬
na tua usibilia tͥ hostiam puram.
quałe significabant animalia. quȩ
ĩmolanda sine macła querebantur
Et hanc ueri sacͥficii cõmemoratio¬
nẽ postulat sacerdos ita dõ patͥ fore
acceptã. sicut accepta fuerunt mu¬
nera abel. abrabe. melchysedech:
in qͦꝵ oblationib iniciata st̃ noui
sacerdotii sacram̃ta. nondu institu¬
to leuitici ordinis sacerdotio. Quid
ꝑ abel figurat᷑. nisi xp̃c: qui innocẽs
a nocentib occisus est᷑. Qdͥ ꝑ abrahã
nͥ obedientia: qua patͥ obediens fu¬
it usq ad mortẽ: Quid item ꝑ mel¬
chisedech. nisi idem xp̃c. panẽ &
uinũ in corpus suũ commutans:
& hunc noui sacerdocii ritũ disci¬
płis suis cõmendans. Nec miran¬
dũ est. nec suꝑfluitati ascribendũ.
si in sacram̃tis nr̃is hoc frequent̾
cõmemorat᷑: qd̾ in uet̾ib umbris ñ
ociose frequent̾ figurabat᷑. Post
chimiamatis oblationẽ. post asꝑ¬

Expanded text:
id est oblatam commemoramus per haec doid est oblatam commemoramus per haec dona tua visibilia, tibi « hostiam puram, qualem significabant animalia, quae immolanda sine macula quaerebantur. Et hanc veri sacrificii commemorationem postulat sacerdos ita Deo Patri fieri acceptam sicut accepta fuerunt munera Abel, Abrahae, Melchisedech, in quorum oblationibus initiata sunt novi sacerdotii sacramenta, nondum instituto Levitici ordinis sacerdotio. Quid per Abel figuratur nisi Christus, qui innocens a nocentibus occisus est? Quid per Abraham, nisi obedientia, qua Patri obediens fuit usque ad mortem? Quid item per Melchisedech, nisi idem Christus, panem et vinum in corpus suum commutans, et hunc novi sacerdotii ritum discipulis suis commendans? Nec mirandum est, nec superfluitati ascribendum, si in sacramentis nostris hoc frequenter commemoratur, quod in veteribus umbris non otiose frequenter figurabatur. Post thymiamatis oblationem, post asp
Abbreviated transcription (Latin):
& humana: qͥa sicut dicit apłs. com¬
placuit patͥ inipso instaurare omĩa
ꝓpter riunã apostatȩ angłi immi¬
nuta. Imitat᷑ sacerdos nr̃ intͣ sacra
mysteria tanꝙͣ intͣuelũ hanc xp̃i
sanguinis asꝑsionẽ: quotiens sacra¬
m̃ta ipsa ad orientem uersus unde
saluator nob̾ aduenit. typicis uel
ꝓpͥis nominib nominans. eade signo
crucis consignat. Qd est enĩ int̾ ipsa
myst̾ia reb sacratis uł sacrandis sig¬
nũ crucis suꝑpouere: nisi mortẽ dni
cõmemorare: Unde & d̾ns formã con¬
secrandi corꝑis & sanguinis sui tͣdens:
ait int̾ cȩtera. Hoc facite in meã com¬
memorationẽ. Quotienscũq hoc faci¬
tis: mortẽ d̾ni anñciatis donec ueniat.
m̃toꝵ. eande sangͥnis aspsionẽ com¬
memorantia: ex uoce sacerdotis orati¬
onẽ suam ad patrẽ intendentis. Un¬
de & memores dne nos tui seru pas¬
sionis filii tui. resurrectionis & as¬
censionis. offerimꝰ maiestati tuȩ.

Expanded text:
et humana; quia, sicut dicit Apostolus, « comet humana; quia, sicut dicit Apostolus, « complacuit Patri in ipso instaurare omnia,propter ruinam apostatae angeli imminuta. Imitatur sacerdos noster intra sacra mysteria, tanquam intra velum, hanc Christi sanguinis aspersionem, quoties sacramenta ipsa ad orientem versus, unde nobis Salvator advenit, typicis vel propriis nominibus nominans, eadem signo crucis consignat. Quid est enim, inter ipsa mysteria rebus sacratis vel sacrandis signum crucis superponere, nisi mortem Domini commemorare? Unde et Dominus formam consecrandi corporis et sanguinis sui tradens, ait inter caetera: « Hoc facite in meam commemorationem. Quotiescunque hoc facitis, mortem Domini annuntiabitis donec veniat . mentorum, eamdem sanguinis aspersionem commemorantia, ex voce sacerdotis orationem suam ad Patrem intendentis: « Unde et memores, Domine, nos tui servi passionis Filii tui, resurrectionis et ascensionis, offerimus majestati tuae, »
Abbreviated transcription (Latin):
nob̃ corpus & sanguis xp̃i. Hȩcora¬
tio tanꝙͣ subtilissimoꝵ fumo aroma¬
tũ obumbrat ꝓpiciatoriũ: quȩ terre¬
strẽ materiã & corruptibilem celesti
& incorruptibili corpori postulat
incorporari. S huic diuini consilii
altitudini sola fides adhibenda est.
quȩ ꝓcedit usq ad int̾iora uelami¬
nis: quȩ meritũ non haberet. si sa¬
cram̃ta q̃ continet. ꝑsuasibilib hu¬
manȩ sapientiȩ u̾bis ꝓbare conten¬
ueret. Asꝑgit sacerdos umnbre deser¬
uens ad orientẽ uersus. ꝓpiciatoriũ.¬
scũariũ. & tabernacłm. sanguine
uituli: & eodem ritu sanguine hyr¬
ci immolati: qͥa idem xp̃c qui figura¬
bat᷑ ꝑ uitulum: significabat᷑ & ꝑ hyr¬
cum ꝓpeccato oblatum. Asꝑgit &
est ascendens. ipsum scilicet patrem:
quẽ asꝑsione sui sanguinis ꝓpiciũ
nob̃ fecit. Asꝑgit & scũarium & tab̾¬
nacłm: quia ꝑ propriũ sanguinẽ
introiens in scã pacificauit diuma

Expanded text:
nobis corpus et sanguis Christi. Haec oranobis corpus et sanguis Christi. Haec oratio tanquam subtilissimorum fumo aromatum obumbrat propitiatorium, quae terrestrem materiam et corruptibilem, coelesti et incorruptibili corpori postulat incorporari. Sed huic divini consilii altitudini sola fides adhibenda est, quae procedit usque ad interiora velaminis: quae initium non haberet, si sacramenta quae continent persuasibilibus humanae sapientiae verbis probare contenderet. Aspergit sacerdos umbrae deserviens, ad orientem versus propitiatoriunctuarium et tabernaculum sanguine vituli et eodem ritu sanguine hirci immolati: quia idem Christus qui figurabatur per vitulum significabatur et per hircum pro peccato oblatum, aspergit,est ascendens, ipsum scilicet Patrem, quem aspersione sui sanguinis propitium nobis fecit. Aspergit et sanctuarium et tabernaculum, quia per proprium sanguinem introiens in sancta, pacificavit divina
Abbreviated transcription (Latin):
& hyrcoꝵ ñ poterat ꝑfectum facere
seruientẽ. Hȩc uͦ hostia nr̃a rationa¬
lis ẽ: quia ipsa eadem & sacrificans ẽ
& sacrificiũ Cum enĩ causã redderet
apłs. q̃re seipsum xp̃c obtulisset. sub¬
iunx̃. Si enim eẽc suꝑ terrã: nec eẽt
sacerdos. Acsi diceret. Iccirco ipse¬
ipse factus ẽ hostia: qͥa suꝑ terrã ñ fu¬
it eque dignaita sufficiens ad exhau¬
rienda mundi crimina. Iccuro ipse
offerens. qui ñ eẽt sacerdos eque dignꝰ.
qͥa lex constituit sacerdotes pecea¬
tores: qui pͥmo offerrent ꝓ delictis
suis. deinde ꝓ. ppłi. Peccator gͦ sacer¬
dos qui sͥ sufficere ñ poterat. tã scãm
hostiam offerre ñ ualuit: s ipsa sc̃a
& innocens seipsam obtulit. qͥa uo¬
luit. Unde & ineugłio dicit. Nemo
tollit ame animã meã: s ego pono
eam. Post illa u̾ba cõmuua specia¬
lit̾ exponit sacerdos quid petat: sci¬
licet ut illȩ corporeȩ niaterie fiant

Expanded text:
rum non poterat perfectum facere rum non poterat perfectum facere servientem . Haec vero hostia nostra rationalis est, quia ipsa eadem et sacrificans est, et sacrificium. Cum enim causam redderet Apostolus quare seipsum Christus obtulisset, subjunxit: « Si enim esset super terram, nec esset sacerdos ; » ac si diceret: Idcirco ipse factus est hostia, quia super terram non fuit aeque digna, ita sufficiens ad exhaurienda mundi crimina. Idcirco ipse offerens, quia non esset sacerdos aeque dignus, quia lex constituit sacerdotes peccatores, qui primo offerrent pro peccatis suis, deinde pro populi. Peccator ergo sacerdos, qui sibi sufficere non poterat, tam sanctam hostiam offerre non valuit; sed ipsa sancta et innocens seipsam obtulit, quia voluit. Unde et in Evangelio dicit: « Nemo tollit a me animam meam, sed ego pono eam . » Post illa verba communia spiritaliter exponit sacerdos quid petat, scilicet ut illae corporeae materiae fiant
Abbreviated transcription (Latin):
ribulo. qͥ obumbraret oracłm: ne uide¬
ret᷑ summiꝰ pontifex dum eẽt in scũa¬
rio. Legitur in apocalypsi de nr̃o sũ¬
mo pontifice. qui fuit angłs magni
consilii. qd̾ impleto churibulo de ig¬
ne altaris. id est habitante in xp̃i
corpore onuĩ plenitudine diuinita¬
tis. tanta ꝓcessit ex eo plenitudo &
ascensus uirtutũ: ut excederet omne
humanũ intellectũ. dicente iohanne.
Non enuĩ ad mensurã dat ds spm̃. Oran¬
te qͦ sacerdote nr̃o. dum sacram̃ta no¬
ui testam̃ti celebrat. tanta puritas
orationis. tanꝙͣ fumꝰ incensoꝵ aro¬
matũ dirigitur ad d̾m: q̃ & rationẽ
humanã & omnẽ suꝑeminet incel¬
lectũ. Orat enĩ sacerdos. ut oblati
illã singłariter benedictã. id ẽ ab om̃i
peccato iminunẽ. Ascriptã. idest ñ
nouit̾ insticutã: s ueterum figuris
& scͥpturis assignatã. Ratam id est
ñ transitoriã: quia uetus hostia irri
cruee oblatus est. Rationabilem id
est ñ pecualem: q̃ sanguine tauroꝵ¬

Expanded text:
ribulo qui obumbraret oraculum, ne videretur summus pontifex, dum esset in sanctuario. Legitur et in Apocalypsi de nostro summo pontifice qui fuit Angelus magni consilii, quod, impleto thuribulo de igne altaris, id est habitante in Christi corpore omnipotenti divinitatis, tanta processit ex eo plenitudo, et ascensus virtutum, ut excederet omnem humanum intellectum , dicente Joanne: « Non enim ad mensuram dat spiritum . » Orante quoque sacerdote nostro dum sacramenta Novi Testamenti celebrat, tanta puritas orationis tanquam fumus incensorum aromatum dirigitur ad Deum, quae et rationem humanam, et omnem superemineat intellectum. Orat enim sacerdos, ut oblatioillam singulariter benedictam, id est ab omni peccato immunem; ascriptam, id est non noviter institutam, sed veteribus figuris et scripturis assignatam; ratam, id est non transitoriam, quia vetus hostia irritia in cruce oblatus est; rationabilem, id est non pecualem, quae sanguine tauro
Abbreviated transcription (Latin):
Hic est filius ms̃ dilectus: in quo bene
cõplacui mͥ. In his uerb̾ ascensionem
dni manifeste cõmemoramꝰ in qͥb
filiũ cum patre honorari pari gloria
ꝓfitemur. Quib laudib tanqͣm de
int̾iorib ad exteriora ꝓcedens. assensũ
eccłiȩ q̃rit sacerdos: dicens sonora uo
suꝑ orationẽ eius locum idiotȩ. &
respondet am: hac una uoce parti¬
cipẽ se faciens omniũ karismatum.
q̃ sacerdos multiplici sacram̃toꝵ
diu̾sitate studuit impetͣre. Iam gͦ
quasi murato habitu qͦ utebatur.
dum sacra myst̾ia tractaret: mutat
uocẽ. & deinceps tanqͣm in ext̾iori
ede q̃ restant sacram̃ta mifsȩ ꝑficit:
hortans secum ppłm ad faciendam
dnicam orationẽ: qͦ & sacram̃toꝵ
consecratio ꝑficiatur: & ppłs ad ꝑci¬
pienda eadem sacram̃ta orando pre

Expanded text:
lectus, in quo mihi bene lectus, in quo mihi bene complacui . » In his verbis Ascensionem Domini manifeste commemoramus, in quibus Filium cum Patre honorari pari gloria profitemur. Quibus laudibus tanquam de interioribus ad exteriora procedens, assensum quaerit Ecclesiae sacerdos, dicens sonora vocsuper orationem ejus locum idiotae, et respondet, « Amen . » Hac una participem voce se faciens omnium charismatum, quae sacerdos multiplici sacramentorum diversitate studuit impetrare, jam ergo quasi mutato habitu, quo utebatur dum sacra mysteria tractaret, mutat vocem: et deinceps tanquam in exteriori aede, quae restant sacramenta missae perficit, hortans secum populum ad faciendam Dominicam orationem, qua et sacramentorum consecratio perficiatur et populus ad perficienda ead
Abbreviated transcription (Latin):
dos de m̾itis suis ñ presumens: orat
ut scõꝵ m̾itis assequam᷑. qd̾ nr̃is m̾itis
ñ ualemꝰ. Et hoc tam̃ ꝑ mediatorẽ qͥ
factus est ꝓ nob̃ ꝓpiciatio. redemptio.
& sc̃ificatio: ꝑ quẽ etiam hec sacram̃ta¬
nob̾ instituta sunt. ad medicinã uul¬
nerũ nr̃oꝵ. Et hoc est qd̾ sequit᷑. Per
quẽ hȩc omĩa creas. id est in aliam es¬
sentiã & efficientiam mutas: ꝙͣ eoꝵ
pͥma conditio habeat. & uisꝰ ostendat.
Scĩficas. uiuificas: id est scĩtatis &
uitȩ sacram̃ta efficis. Pipsum est cͥ¬
om̃is honor & gła: id est qͥa ꝑipsum cunc¬
ta oꝑaris: n̾to ꝑ ipsum qui eciã exce ẽ.
ab om̃ib suꝑ omĩa ds honoraris. & oĩũ
laude głificaris. Et cum ipso est tͥ gła:
qͥa & ipse filius in oꝑib quȩ ꝑ eũ facis
sicut coequalis tecum honorat᷑ & con¬
głificat᷑. Et in ipso est tͥspecialis głia.
sicut ipse ꝑ columbȩ tue uocẽ dixisti.

Expanded text:
dos de meritis suis non praesumens, orat dos de meritis suis non praesumens, orat ut sanctorum meritis assequamur quod nostris meritis non valemus: et hoc tantum per mediatorem qui factus est nobis propitiatio, redemptio et sanctificatio . Per quem nobis haec sacramenta instituta sunt ad medicinam vulnerum nostrorum. Et hoc est quod sequitur: « per quem haec omnia creas, » id est in aliam essentiam et efficentiam mutas, quam eorum prima conditio habeat et visus ostendat. « Sanctificas, vivificas, » id est sanctitatis et vitae sacramenta efficis. Sequitm cuncta operaris, merito per ipsum, qui etiam ex te est, ab omnibus super omnia Deus honoraris, et omnium laude glorificaris. « Et cum ipso » est tibi gloria, quia et ipse Filius in operibus quae per eum facis, sicut coaequalis tecum honoratur, et conglorificatur: « et in ipso » est tibi spiritalis gloria, sicut ipse per columbae tuae vocem dixist
Abbreviated transcription (Latin):
luget peccata: & eos do reconciliare stu¬
det. ꝑ orationũ suffragia. dicens cũ ꝓpħa
fectos ppłi mei. Hoc continent seq̃ntes
istas orationes adhibent᷑ scõꝵ suffragia.
apłoꝵ scilicet & martyrum: qͦꝵ exem¬
plis informari. & mitis muniri pre¬
sens poscit eccł̃ia. Concinit aũ ueceri
sacerdotio: ista precedentiũ patrũ cõ¬
meinoratio. In duob enim uestim̃tis
portabat pontifex scã ingrediens pa¬
triarchaꝵ nomina. in rõnali & in su-¬
ꝑhumerali. q̃ colligata erant adinui¬
cem: significãtx spũ scõ. ut sacerdos
xp̃i iusticiam & ueritatẽ quã habet
in corde. studeat exercere in oꝑe. Pec¬
tus enĩ locus est cordis: humerꝰ uͭ locus
ẽ portandi oneris. Ad hanc similitu¬
dinẽ int̾ sacram̃ta nr̃a bis habetur
scõꝵ cõmemoratio: ut sacerdos nr̃ ge¬
sta scõꝵ & corde ineditet᷑. & factis uni¬
tet᷑. facta scõꝵ cõmemoratione. sacer¬

Expanded text:
luget peccata, et eos Deo reconciliare stuluget peccata, et eos Deo reconciliare studet per orationum suffragia, dicens cum prophrfectos populi mei? » Haec continent sequentes istas orationes adhibentur sanctorum suffragia, apostolorum scilicet et martyrum, quorum exemplis informari, et meritis muniri praesens poscit Ecclesia. Concinit autem veteri sacerdotio ista praecedentium Patrum commemoratio. In duobus enim vestimentis portabat pontifex, sancta ingrediens, patriarcharum nomina in rationali et in superhumerali, quae colligata erant adinvicem, significante Spiritu sancto, ut sacerdos Christi justitiam et veritatem, quam habet in corde, studeat habere in operatione: pectus enim locus est cordis, humerus vero locus est portandi oneris. Ad hanc similitudinem inter sacramenta nostra bis habetur sanctorum commemoratio: ut sacerdos noster gesta sanctorum et corde meditetur, et factis imitetur. Facta sanctorum commemoratione, sacer
Abbreviated transcription (Latin):
suũ: & qͥa grã dĩ non consumit᷑ in orsib.
Unde augustinꝰ in expositione psalmi
qͥnquagesimi qrͣti. Donec fimatur scłm
sursum ẽ dns: s tam̃ hic etiã nobiscũ
ueritas ẽ dns. Ecce habemꝰ xp̃m inte¬
grũ in celo: ꝑ ostensionẽ carnis. patrẽ
interpellantẽ ꝓ nob̾. Habemꝰ & corpꝰ
integrũ in saeram̃to altaris. In suꝑniᷤ or̃õ
filii est. Uolo pat̾. ut uͥ ego sum: illic sit &
munister m̃s. Hȩc oratio est ꝓ familia sua.
ꝓm̃bris sius: & hoc est qd̾ legitur sũmꝰ
sacerdos in castra reu̾sus lauare uestim̃¬
ta sua. Xp̃c enim in castris id est inecłia
lauat uestim̃ta fua. cũ mundat ꝑ bap¬
tismũ. uł ꝑ confessionẽ peccata nr̃a: qͥ
uestis eius sumꝰ. sicut dicitur eiꝑ ꝓpħã.
His omnib sicut uestim̃to uestieris.
lauat & sacerdos post altitudinẽ secre¬
toꝵ ad curã inferioꝵ descendens uesti¬
m̃ta sua: cũ sibi adherentiũ populoꝵ

Expanded text:
suum, et quia gratia Dei non consumitur morsibus. suum, et quia gratia Dei non consumitur morsibus. Unde Augustinus in expositione psalmi quinquagesimi quarti: Donec finiatur saeculum, sursum est Dominus; sed tamen hic etiam nobiscum veritas est Dominus. Ecce habemus Christum integrum in coelo per ostensionem carnis, Patrem interpellantem pro nobis: Habemus et corpus integrum in sacramento altaris. In supernis oratio Filii ejus est: « Volo, Pater, ut ubi ego sum, illic sit et meus minister ; » haec oratio est pro familia sua, pro membris suis. Et hoc est, quod legitur summus sacerdos, in castra reversus, lavare vestimenta sua. Christus enim in castris, id est in Ecclesia, lavat vestimenta sua, cum mundat per baptismum vel per confessionem peccata nostra, qui vestis ejus sumus, sicut dicitur per prophetam. « His omnibus sicut vestimento vestieris . » Lavat et sacerdos, post altitudinem secretorum ad curam inferiorum descendens, vestimenta sua, cum sibi adhaerentium populorum
Abbreviated transcription (Latin):
sumpserimꝰ. omĩ benedictione cȩlesti
repleam. Ecce ad memoriã ueniunt
u̾ba beati andreȩ apłi quib asserit
& in celis ẽẽ corpus dni: & de altari pos¬
se sumi corpꝰ dñi. Cuiꝰ inquit carnes
cũ sint comeste in t̾ris appło & sangͥs¬
sticutionis omniũ. in celestib ad dex¬
teram patͥs integer ꝑseuerat & uiuus.
Si queris qualit̾ id fieri possit: breuit̾
respondebo. Quia sacramentũ fidei ẽ
salubrit̾ credi potest: muestigari nͥ
ꝑicłose ñ potest. Inde ẽ qd̾ quidã car¬
nales discipłi recessert̃ ab eo. cũ dixiss
nͥ manducau̾itis carnẽ filii hominis
& bib̾itis euis sanguinẽ. ñ habebitis
uitã. Putauert̃ enim qd̃ erogaturꝰ
eẽt eis corpus suir̃ uł elixum in lebetib:
uł assum inuerub. Unde & d̾ns eos
qͥ remanserant instruit dicens. Si ui¬
derias filiũ hominis ascendentẽ: ubi
erat pͥus. Acsi diceret: Tunc intelligetis
qͥa ñ eo mͦ quo putabatis erogat corpꝰ

Expanded text:
sumpserimus, omni benedictione coelesti sumpserimus, omni benedictione coelesti repleamur. » Ecce ad memoriam veniunt verba beati Andreae apostoli, quibus asserit et in coelis esse corpus Domini, et de altari posse sumi corpus Domini. Cujus, inquit, carnes cum sint comestae in terris a populo, et sangstitutionis omnium in celestibus ad dexteram patris integer perseuerat et uiuus. Si queris modum quo id fierespondebo: Quia sacramentum fidei est, salubriter potest investigari; nisi periculose, non potest. Inde est quod quidam carnales discipuli recesserunt ab eo, cum dixisset: « Nisi manducaveritis carnem Filii hominis, et biberitis ejus sanguinem, non habebitis vitam . » Putaverunt enim quod erogaturus esset eis corpus suum, vel elixum in lebetibus, vel assum in verubus. Unde et Dominus eos qui remanserant, instruit, dicens: « Si videritis Filium hominis ascendentem, ubi erat prius . » Ac si diceret: Tunc intelligitis, quia non eo modo quo putabitis, erogat corpus
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ suꝑ nos & suꝑ filios nr̃os: & uiuũ
cũ miserunt in solitudinẽ. qͥ diui¬
nitati eiꝰ nocere ñ potuerunt: quia
ad illã solitariã głam quã habet
cũ patre. de morte carnis liberum
ascendere dimisert̃: ꝑ hoĩem para¬
tũ idest ꝑ seipsum. portantẽ peccata
filioꝵ isrł. id est tollentẽ petcata mũ¬
di:ñ habentẽ. Hoc cõmemorat
sacerdos nr̃ dicendo do patͥ. Iube
hȩc ꝑferri ꝑ manꝰ angłi tui in sub¬
lime altare tuũ. Quis ẽ iste angłs.
nͥ angłs magni consilii: qui ꝓpͥis
manib idest singłari dignitate
preditis oꝑib celos meruit ascendere :¬
& in sublime altare. id est ad dexterã
patͥs ꝓ nob̾ int̾pellans seipsum sub¬
leuare: Reuertit᷑ dehinc summꝰ pon¬
tifex in castra. Et dns dicit diseipłis su¬
is instruens eos de assumptione sua:
pͥmũ suis precib leuans xp̃i corpus.
suꝑ omnẽ celestium subluitatẽ. inde
ex hac altaris participatione sacroscm̃
corpꝰ & sanguinem dilectissimi filii tui

Expanded text:
 nos et super filios nostros . » Eum vivum miserunt in solitudinem, qui divinitati ejus nocere non potuerunt, quia ad illam solitariam gloriam quam habet cum Patre, de morte carnis liberum ascendere dimiserunt, per hominem paratum, id est per seipsum, portantem peccata filiorum Israel, id est tollentem peccata mundi, non habentem. Hoc commemorat sacerdos noster, dicendo Deo Patri: « Jube haec perferri per manus angeli tui in sublime altare tuum. » Quis est site angelus, nisi Angelus magni consilii, qui propriis manibus, id est singulari dignitate praeditis operibus, coelos meruit ascendere, et in sublime altare, id est ad dexteram Patris pro nobis interpellans , seipsum sublevare? Remittitur dehinc summus pontifex in castra, et Dominus dicit discipulis, instruens eos de assumptione sua: Primum suis precibus levans Christi corpus super omnem coelestium sublimitatem. Inde ex hac altaris participatione sacrosanctum corpus et sanguinem dilectissimi Filii tui
Abbreviated transcription (Latin):
Deuorat intestina: cũ computari
uult & concorꝑari int̾ intima eius
m̃bra. Deuorat pedes: dum illos
sͥ incorporare studet. qͥ cũ capite
laboraturi sunt in t̾ra. Unde in
hac t̾cia oratione pacem sͥ dari
poscit eccłia. Redit post hec sacer¬
dos ad dexterã partẽ altaris: & ibi
osficiũ missȩ consĩnnat: significãs

Expanded text:
devorat intestina, cum computari devorat intestina, cum computari vult et concorporari inter intima ejus membra; devorat pedes, dum illos sibi incorporare studet, qui cum capite laboraturi sunt in terra. Unde in hac tertia oratione, pacem sibi dari poscit Ecclesia. Redit post haec sacerdos ad dexteram partem altaris, et ibi officium Missae consummat significans
Abbreviated transcription (Latin):
portionũ supͣ memorataꝵ du sacra¬
m̃ta sumunt̾: ter agnꝰ di achoro
cantat᷑. Primo orat eccłia agnũ non
figurantẽ istũ. s uerũ & tollentẽ
peccata mundi: ut int̾ eius menbra
numeret᷑. cuiꝰ corpori cõmunicat &¬
sanguini: id est ut adhereat ei tan¬
qͣm capiti. Orat scd̾o eunde agnũ:
quatinꝰ societur illi parti corporis
xp̃i quȩ iam cũ capite quiescit
in pace. Hoc in suꝑiorib orauit sa¬
cerdos: cum cõmemoratis apłis ce
martẏrib addit. intͣ quoꝵ nos con¬
sortiũ non estimator mĩti. s uenie¬
q̃s largitor admute. Tercio orat eũ¬
dem agnũ. ut mundi pressura ñ
suꝑetur a malicia. qd̃ suꝑius com¬
p̾hendebat oratio dnĩca. & ne nos
inducas in temptationẽ. s libera
nos amale amn. Et hoc ipsum con¬
tinet dnĩcȩ orationi conexa oratio.
Nicħ iam restat de carnib agni: qd̾
ñ assumat hec oratio. Deuorat ca¬
put: cum seipsam facit ei corpus.

Expanded text:
portionum supra memoratarum, dum sacraportionum supra memoratarum, dum sacramenta sumuntur, ter Agnus Dei a choro cantatur. Primo orat Ecclesia agnum non figurantem istum agnum, sed verum tollentem peccata mundi, ut inter ejus membra numeretur, cujus corpori communicat et sanguini, id est, ut adhaereat ei tanquam capiti. Orat secundo eumdem agnum, quatenus societur illi parti corporis Christi, quae jam cum capite quiescit in pace. Hoc superioribus oravit sacerdos, cum memoratis apostolis et martyribus addidit: « Intra quorum nos consortium non aestimator meriti, sed veni largitor, admitte. » Tertio orat eumdem Agnum, ut mundi pressuris non superetur, et malitia, quod superius comprehendebat oratio Dominica: « Et ne nos inducas in tentationem, sed libera nos a malo. Amen . » Et hoc ipsum continet Dominicae orationi connexa oratio. Nihil jam restat de carnibus agni, quod non assumat haec oratio. Devorat caput, cum seipsam facit ei corpus;
Abbreviated transcription (Latin):
usq in finẽ. Secunda portio quã cũ
pͥma in patena ponimꝰ: illam xp̃i
corporis id est eccłiȩ partem significat.
q̃ iam cũ capite suo quasi in sabb̃o
quiescit. & unã iam immortalitatis
stollam possidet: in qua illũ latro¬
nẽ credimꝰ esse. cui in cruce confiten¬
ti dñs dicit. Hodie mecũ eris inpa¬
radyso: & de qua cantat eccłia. gan
quã in sanguine pominꝰ. illã eccłiȩ
partẽ significat. quȩ calicem dñibi¬
bit. id est xp̃i passiones imitat᷑: cui
in apłis a d̾no dictum est. In me
pacem habetis: in mundo aũ pres¬
surã habebitis. Facta cõminutioẽ
sacram̃ti. & compleca oratione que
subnectitur dnicȩ orationi. cõmu¬
nicat sacerdos & ministri: & certis
significat᷑ unitas capitis. id ẽ xp̃i
& eccłiȩ. id est corporis xp̃i: sicut ip¬
se dicit. Qͥmanducat carnẽ meã.
& bibte sanguinẽ meũ: in me manet.¬
& ego in eo. Consideratione trium

Expanded text:
usque in finem . » Secunda portio, quam cum usque in finem . » Secunda portio, quam cum prima in patena ponimus, illam Christi corporis, id est Ecclesiae partem significat, quae jam cum capite suo quasi in sabbato quiescit, et unam jam immortalitatis stolam possidet, in qua illum latronem credimus esse, cui in cruce confitenti Dominus dixit: « Hodie mecum eris in paradiso , » et de qua cantat Ecclesia: « quam in sanguine ponimus illam Ecclesiae partem significat, quae calicem Domini bibit, id est Christi passionem imitatur, cum apostolis a Domino dictum est: « In me pacem habebitis, in mundo autem pressuram habebitis . » Facta comminutione sacramenti et completa oratione, quae subnectitur Dominicae orationi, communicat sacerdos et ministri, certis csignificatur unitas capitis, id est Chri id est corporis Christi, sicut ipse dicit: « Qui manducat carnem meam, et bibit sanguinem meum, in me manet, et ego in eo . » Consideratione trium
Abbreviated transcription (Latin):
randa sͥ eccłiam celesti pane uictu
ram figurauit. Hoc etiam in obla¬
tione sũmi sacerdotis. prefiguratũ
fuit: qui de fragm̃tis similagins
oleo consꝑsȩ. mane & pꝰt meridiem
offerre iubetur: ut suauitas interni
panis q̃ mane id est primitꝰ in litte¬
ra latebat. pꝰt meridiẽ id est luce
ueritatis apparente. credentib mi¬
scditer gustanda preberet᷑. Nos qͦ
ñ ociose sacramentũ corporis xp̃i
in tres partes diuidimꝰ: qͥa & xp̃i
passionẽ ꝑ hoc commnemoramꝰ pre¬
teritã. quã ille significabat uentu
tatẽ commnendamꝰ. Prima enuĩ por¬
tione substantiuũ xp̃i corpus figu¬
ramꝰ. quod sabbato requieute in
sepulchro: de quo ipse dñs dicit
in psalmo. Caro mea requiescet in
spe. Et seqñtib u̾bis suam ꝓmit¬
tit resurrectionẽ. & ad dexteram
patͥs consessionẽ: nec dab̃ sc̃m tuũ
uidere corruptionẽ: notas mͥ fecisti
uias uitȩ. adimpleb̾ me lecicia cũ uul¬
tu tuo. delectationes in dextera tua

Expanded text:
 Ecclesiam coelesti victuram pane figuravit. Hoc et in oblatione summi sacerdotis praefiguratum fuit, qui de fragmentis similaginis oleo conspersae, mane et post meridiem offerre jubetur, ut 283 interni panis suavitas, quae mane, id est primitus in littera latebat, post meridiem, id est luce veritatis apparente, credentibus misericorditer gustanda praeberetur. Nos quoque non otiose sacramentum corporis Christi in tres partes dividimus, quia et Christi passionem per hoc commemoramus praeteritam, qutatem commendamus; prima enim portione, substantivum Christi corpus figuramus, quod Sabbato quievit in sepulcro, de quo ipse Dominus dicit in psalmo: « Caro mea requiescet in spe . » Et sequentibus verbis suam promittit resurrectionem, et ad dexteram Patris consessionem. « Nec dabis sanctum tuum videre corruptionem. Nvias vitae, adimplebis me laetitia cum vultu tuo, delectationes in dextera tua