comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dieb quasi festiditas eo qd̃ in ea sola di
uĩna res sit. quib contrarii sunt fasti in qͥb
ri inalando. Sollemnitas autẽ a sacris dici¬
tur. ita suscepta ut murari ob religioner
ñ debeat. absoluto idest firmo atq solido
nominata. uł ex eo qd soleat fieri in anno.
Celebritas autem uocatur qd ñ ibi t̾rena seq
celestia tantũ agantur. Pascha festiuitatũ
omniũ pͥma est. deciuꝰ uocabulo iam suꝑł
dictum est. Pentecosten sicut ⁊ pascha apld
ebreos celebris dies erat. qd̵ post quinq de¬
cadas pasche celebratur. unde & uocabu¬
lum sumpsit. Pente enim grece quinq. in
quo die scđm segem panes ꝓpositionis de
nouis frugib offerebant. cuł figurã annꝰ
iubeleus in testamento ueteri gessit qui
nunc iterũ ꝑ figuram reꝑmissionis eteruã
requiem prefigurabat. Epyphania greco
latine apparitio siue manifestatio uocit.
eo enim die xp̾e syderis inditio magis aꝑ¬
parint ad orandus. qd fuit figura primite

Expanded text:
diebus, quasi festiditas, eo quod in eis sola res divina fit. Quibus contrarii sunt fasti, in quibus icitur. Sollemnitas a sacris dicitur, ita suscepta ut mutari ob religionem non debeat, ab †solito†, id est firmo atque solido nominata. vel ex eo, quod soleat fieri in anno. Celebritas autem vocatur quod non ibi terrena, sed caelestia tantum agantur. Pascha festivitatum omnium prima est, de cuius vocabulo iam superius dictum est. PentHebraeos celebris dies erat, quod post quinque decadas paschae celebratur, unde et vocabulum sumpsit. Pente enim Graece quinque. In quo die secundum legem panes propositionis de novis frugibus offerebantur: cujus figuram annus jubilaeus in Testamento Veteri gessit, quae nunc iterum per figuram repromissionis aeternam requiem praefigurat. Epiphania Graece, Latine apparitio sive manifestatio vocatur. Eo enim die Christus sideris indicio magis apparuit adorandus: quod fuit figura primitiae
Abbreviated transcription (Latin):
dent᷑. Rota aũ dicta qd̾ ruat. & rotundũ
a rota uocatũ. Reda genꝰ uebiculi qͣtuor ro¬
tarũ. has antiqui retas dicebant. ꝓpt̾ qd̾ ha¬
berent rotas. Carpentũ pompaticũ uehicu¬
ligenꝰ ẽ. qiͣ carrũ pompaticũ. Plaustrũ uehi¬
culũ duarũ rotax qͥb onera deferunt᷑. s dic¬
tũ plaustrũ qd̃ uolrut᷑. qiͣ diceret pilastrum.
Carracutiũ uehiculũ altissimarũ rotarũ
qiͣ carrũ acutũ. Capsus carruea undiq ꝯtex¬
ta qiͣ capsa. Pilentũ uł p̃toriũ ꝯtecta qͣtuor
rotaꝵ uehicula. qͥb matrone olim utebait᷑.
res calones atq caballi. pascendi. deducẽ¬
da p̃toria. Frant aũ antea pilenta uene¬
ti coloris. ñ ut nẽ st̃ rosati. qͥb nͥ caste ma¬
trone uti ñ poterant. sic̃ nec uittis. Baster

Expanded text:
dentur. Rota autem dicta quod ruat; et rotundum a rota vocatum. Reda genus vehiculi quattuor rotarum. Has antiqui retas dicebant, propter quod haberent rotas. Carpentum pompaticum vehiculi genus est, quasi carrum pompaticum. Plaustrum vehiculum duarum rotarum quo onera deferuntur: et dictum plaustrum, quia volvitur, quasi diceret pilastrum. Caracutium vehiculum altissimarum rotarum, quasi carrum acutum. Capsus carruca undique contecta, quasi capsa. Pilentum vel petorritum contecta quattuor rotarum vehicula, quibus matronae olim utebantur.res calones atque caballi pascendi, ducenda petorrita. Erant autem antea pilenta veneti coloris, non, ut nunc sunt, russati; quibus nisi castae matronae uti non poterant, sicut nec vittis. Baster
Abbreviated transcription (Latin):
dum est. sic militia. malitia. nequitia.&. ce¬
tera similia. In dubiis uͦ uerbis consuetudo
ueterum erat ut cũ eacdem littera aliũ intel¬
lectum correpta. alium ꝓducta haberet. lon¬
ge syllabe apicem apponebant. utputa ppłs si
arborem significaret. an hominũ multitudi¬
nem apice distinguebat. sic &e ubi luterȩ con¬
sonantes geminabant᷑. sic̾ilicũ supponebant.
ut cella. serra. asseres. Ueteres enim ñ duplica¬
bant litteras. s supra sicilicum apponebant.
qua nota ammonebat᷑ lector geminandam
XIIi. De analogia. mm

Expanded text:
dum est. Sic 'militia', 'malitia', 'nequitia', et cedum est. Sic 'militia', 'malitia', 'nequitia', et cetera similia. In dubiis quoque verbis consuetudo veterum erat ut, cum eadem littera alium intellectum correpta, alium producta haberet, longae syllabae apicem adponebant; utputa 'populus' arborem significaret, an hominum multitudinem, apice distinguebatur. Sic et ubi litterae consonantes geminabantur, sicilicum superponebant, ut 'cella', 'serra', 'asseres'. Veteres enim non duplicabant litteras, sed supra sicilicos adponebant; qua nota admonebatur lector geminandam § 28 De analogia.
Abbreviated transcription (Latin):
pena qđ est supplicium ꝑ oe ¶lttera tuno
recte ponitur cum illi statim .i. littera sequitur
& alia quelibet una pluresue uocales uingan¬
tur utaut una syllaba fiat cȩtera ꝑ s scribunt᷑
Quȩ ꝓnomen cum a scribendum. qͣue conurn
quis quit & in compositione nequeo nequis
nequit. Nuod q̃ndo ꝓnomen est ꝑ d scriben¬
s littera. Itaq apud antiquos. honos labos. ar¬
bos dicebatur nunc honor. labor. arbor. Sat
ꝑ t. scribi oportet quia integrum euis facit
satis. Selꝑ .d oportet seribi apud antiquos
enim secd sedum dicebat᷑. nos finales duas lit¬
teras ab scidimꝰ. Tantus sicut & quãtꝰ in me¬
dio.m. ħabebant qͣm enĩ e tam unde ce
qͣntitas q̃ntus. & tantitas tantus. Ue interiec¬
tio cum .a scribendum. ue coniunctio sine. a.
Ap̃c quia grecum est ꝑ .x scribendum ẽ ita &
xrisma.y. &.ẽ. literis sola greca nomina scri¬
buntur. Nam cum iusticia sonum ⁊ lute¬
re erxpͥmat. tamenquia latinũ est. ꝑ.t scben¬

Expanded text:
ena', quod est supplicium, per OE. Q littera tunc recte ponitur, cum illi statim U littera sequitur, et alia quaelibet una pluresve vocales iunguntur, ita ut una syllaba fiat. Cetera per C scribuntur. 'Quae' pronomen cum A scribendum; 'que' coniunquis, quit', et in conpositione 'nequeo, nequis, nequit'. 'Quod' quando pronomen est, per D est scribenS littera. Itaque apud anticos 'honos', 'labos', 'arbos' dicebatur, nunc 'honor', 'labor', 'arbor'. 'Sat' per T scribi oportet, quia integrum eius facit 'satis'. 'Sed' per D oportet scribi. Apud anticos enim sed 'sedum' dicebatur; nos finales duas litteras abscidimus. 'Tamtus', sicut et 'quamtus' in medio M habebant. 'Quam' enim et 'tam', unde et 'quamtitas', 'quamtus', 'tamtus'. 'Vae' interiectio cum A scribendum; 've' coniunctio sine A. Xp̃s, quia Graecum est, per X scribendum. Ita et 'Xrisma'. Y et Z litteris sola Graeca nomina scribuntur. Nam cum 'iustitia' sonum Z littera exprimat, tamen, quia Latinum est, per T scriben
Abbreviated transcription (Latin):
tus qđ est filius ꝑ .g. scribendum. quia facit ge¬
neratus. H. quȩ aspirationis litta̾ est in latino
is nominib Heus aut̃ a&e heu interiectiones ꝑ.h.
scribendȩ. Iluteram inter duas uocales consti¬
tutam. bis seribi quidam existimabant ut in¬
troia & maia. hoc ratio ñ ꝑmittit. nunqͣm e¬
nim tres uocales in una syllaba scribunt᷑. s i
littera int̾ duas uocales constituta ꝓ duplici
habetur. Id ꝓnomen neutrigeneris ꝑd. scribi¬
tur ab eo qđ est.is. ea. id quia facit idem. qđ si
uerbum est terciȩ ꝑsone ꝑ t notabit᷑. ab eo qđ
est. eo. is.it. quia facit itur. K. litt̾am antiqui p̾¬
ponebant quoniens a sequebat᷑ ut kaput. kan¬
na. halamus. nunc aut̃ kalendȩ. & kartago.¬

Expanded text:
quod est filius, per G scribendum, quia facit generatus. H, quae aspirationis littera est, in Latino is nominibus. 'Heus' autem et 'heu' interiectiones per H scribendae. 11. I litteram inter duas vocales constitutam his scribi quidam existimabant ut Trojia, Majia, sed hoc ratio non permittit. Nunquam enim tres vocales in una syllaba scribuntur. Sed i littera inter duas vocales constituta pro duplici habetur. 12. Id, pronomen neutri generis per d scribitur, ab eo quod est is, ea, id, quia facit idem. Quod si verbum est tertiae personae per t notabitur, ab eo quod est eo, is, it, quia facit itur. 13. K litteram antiqui praeponebant quoties A sequebatur, ut kaput, Kanna, Kalamus. Nunc autem Kartago
Abbreviated transcription (Latin):
subtraitia Inferdlum aũt alis latere an locum
aliarum rite p onunt᷑ s. ce ꝑ litrets qued am
sosnatio est nam pro bitro dicanꝰ purum .e
etꝙ quancdam cognationt̃ habent nam eũ
licis centum &e trecentos postea dicunꝰ qua
aringentos d  dneutes ꝑ .e. C. & q similit̃ cog¬
adedita s. debet scribi. quia exsul dicitur qui
extra solum est. exultat meliꝰ sine s. lutera scri¬
bit. na esi ipsa .x ex .cce s. constat quomͦ cum
factum. Forsitan ꝑ .n. scribendũ in fine. quia
integrum eius facit. forte si tandem. Felus
qdđ est deformis ꝑ .e. solam scribendũ fedus qđ¬

Expanded text:
subtractis. 4. Interdum autem aliae litterae in locum aliarum rite ponuntur. B et p litteris quaedem cognatio est; nam pro birro dicimus pirrum. C et g quamdam cognationem habent; nam cum dicimus centum etdringentos', G ponentes pro C. C et Q similiter cogaddito S debet scribi, quia exsul dicitur qui extra solum est. 'Exultat' melius sine S littera scribitur. Nam cum ipsa X ex C et S constat, quomodo, cum factum. 'Forsitan' per N scribendum in fine, quia integrum eius est 'si forte tandem'. 'Fedus', quod est deformis, per E solam scribendum es
Abbreviated transcription (Latin):
oniunctio dicta est qđ sensus senten¬
tasq coniungat. hec erum ꝑ se richil
ualet: s in copulatione sermonum
quasi quoddã exhibet glutinũ. Aut enim
nomina sociat ut augustuiꝰ ce ieromimꝰ. aut
uerba. ut scribit &e legit. una autẽ uis om¬
nium. siue copulent siue disiungant. Co¬
pulatiuȩ autẽ comunctiones dictȩ. eo qđ
sensum uł ꝑsonas comungant. ut ego ce
tu eamꝰ ad forum ipsum &e sensum coniun¬
xit. Disiunctiue dicte. quia disiungunt res
aut ꝑ sonas. ut ego aut tu faciamus. Subui¬
cdiuę dicuntur quia subiungunt᷑ ut q.
dicunꝰ enim regiq hominiq cloq. ñ dici¬
mus ꝙregi. ꝗ homini. ꝙdo. Expletiuȩ
dicte. quia expłent preposit n rem. itpu¬
ta si hoc ñ uis saltem illud fac. Coĩ un es no
les dicunt᷑ a causa. e qđ aliquid cogitent
facere. ut puta occieis illum quia habet
aurũ. causa est. Rationales dicunturara¬
tione qua quisq utit᷑ in faciendo. ut quomͦ
eum occidam ne agnoscar. ferro an uene¬

Expanded text:
oniunctio dicta, quod sensus sententiasque coniungat. Haec enim per se nihil valet, sed in copulatione sermonum quasi quoddam exhibet glutinum. Aut enim nomina sociat, ut 'Augustinus et Hieronymus': aut verba, ut 'scribit et legit'. Una autem vis omnium, sive copulent, sive disiungant. Copulativae autem coniunctiones dictae eo, quod sensum vel personas coniungant, ut 'ego et tu eamus ad forum'. Ipsud 'et' sensum coniunxit. Disiunctivae dictae, quia disiungunt res aut personas, ut 'ego aut tu faciamus'. Subiunctivae dicuntur, quia subiunguntur, ut 'que'. Dicimus enim 'regique hominique Deoque'; non dicimus, 'que regi, que homini'. Expletivae dictae, quia explent propositam rem, ut puta, 'si hoc non vis, saltim illud fac'. Communes nomiles dicuntur a causa eo, quod aliquid cogitent facere, ut puta, 'occido illum, quia habet aurum'; causa est. Rationales dicuntur a ratione, qua quisque utitur in faciendo, ut 'quomodo eum occidam, ne agnoscar? veneno an fe
Abbreviated transcription (Latin):
in pelago ẽ ꝑ diriuationẽ ab alto id ẽ mari.
uocatꝰ. nã alter ẽ flatꝰ in ripis. quẽ diximꝰ atria
nã aura t̾re ẽ. Turbo ẽ uolubilitas uentoꝵ
q turbo dictꝰ a t̾ra. qͦciens uentꝰ surgit. ⁊t̾ra
in circũitũ mittit. Tempestas aut ꝓ tpr̃e d̾r
ne utriꝰꝙ tprĩs ex nunctione aerũ ꝯtrarioꝵ
effitiunt᷑ tẽpestates. fragor a fractarũ rerũ
nominatꝰ ẽ sonitu. qr sicca q̃q ꝙ arida faci¬
le frangit. ꝓcella ab eo qd̃ ꝑcellat id ẽ ꝑentiat
ꝙ euellat. ẽ enĩ uis uenti cũ pluuia. ꝓcelleañ
aut de fluminib aut de uentis fiunt. ncħ
aũ uelotiꝰ uentis uñ ꝙ ꝑpt̃̾ celeritatẽ tã uent qͥ
flumina alata fingunt poete. ut aspiratio¬

Expanded text:
in pelago est, per derivationem ab alto, id est mari, in pelago est, per derivationem ab alto, id est mari, vocatus. Nam alter est flatus in ripis quem dixe est. Turbo est volubilitas ventorum; et turbo dictus a terra, quotiens ventus consurgit et terram in circuitum mittit. Tempestas aut pro tempore ne utriusque temporis ex coniunctione aerum contrariorum efficiuntur tempestates. Fragor a fractarum rerum nominatus est sonitu, quia sicca quaeque et arida facile frangit. Procella ab eo quod percellat, id est percutiat et evellat; est enim vis venti cum pluvia. Procellae enim aut de fulminibus, aut autem velocius ventis, unde et propter celeritatem, tam ventos quam fulmina alata fingunt poetae, ut: aliti
Abbreviated transcription (Latin):
flatu uiuificent᷑. hic latine fanonꝰ q pr
uocatꝰ in africa enĩ mitiũ flandi sumiti
rus ẽ qͥ ab occidente estiuo flat. & uoeat eu
qd̾ ipse uentoꝵ circulũ elaudat. ꝙ qr ehor
faciat. hic antea caurus dictꝰ qũe plerion
gesten dieunt. ñ ut imprudens uulg agreser
Septentrio dictꝰ eo qd̾ a cireulo septẽ stelem
ꝯfurgit. q̃ uertente se mundo resupinatoa
pite ferri uident᷑. Circius eo qd̾ choro fit iunt
hẽ hispani gallicũ uocant. ꝓpt̾ qd̾ eis a parte
galliciȩ flat. Aquilo dictꝰ eo qd̾ aquas srii¬
inde enĩ origo eiꝰdẽ uenti ẽ. uñ ꝙ frigid et
Natura enĩ om̃iũ septentrionaliũ uentorfu
gida ꝙ sicca ẽ. australiũ humida ꝙ calidda.
rectũ a borea in egyptũ ferunt qͥb austerat̾¬
riꝰ ẽ. Duo aũ st̃ extra hos ubiq sp̃c magis qͥ
uenti. aura. & altanꝰ. aura abaere dicta. qi
aeria. qd̃ lenis sit motꝰ aeris. agitatꝰ enĩ aer

Expanded text:
flatu vivificentur. Hic Latine Favonius diciflatu vivificentur. Hic Latine Favonius dicivocatus; in Africa enim initium flandi sumit. Corus est qui ab occidente aestivo flat. Et vocatud ipse ventorum circulum claudat, et quasi chorum faciat. Hic antea Caurus dictus, quem plerique Argesten dicunt, non ut imprudens vulgus Agrestem. 11. Septentrio dictus, eo quod a circulo septem stellarum consurgit, quae vertente se mundo resupinatopite ferri videntur. Circius dictus eo quod Coro sit iunctus. Hunc Hispani Gallicum vocant, propter quod eis a parte Galliciae flat. Aquilo dictus eo quod aquas strininde enim origo eiusdem venti est; unde et frigidus est. Natura enim omnium septentrionalium ventorum frigida et sicca est, australium humida et calida. rectum a Borea in Aegyptum ferunt, quibus Auster contrarius est. Duo sunt autem extra hos ubique spiritus magis quam venti: aura et altanus. Aura ab aere dicta, quasi aeria, quod lenis sit motus aeris. Agitatus enim aer
Abbreviated transcription (Latin):
uentꝰ aspirat. habentes geminos hinc inde
euroaustrũ. a sinistris: austroaffricũ. fauo¬
niꝰ a parte dextra africũ. a leua corũ. por¬
ro septentrio a dextris circiũ a sinistris. anͥ¬
lonẽ. Hi duodecĩ uenti mundi globũ flati¬
bꝰ circũ agunt. quoꝵ noĩa ꝓp̾is ex causis sig¬
nata st̃. nã subsolanꝰ uocatꝰ eo qd̾ sub ortu
solis nascat᷑. furus eo qd̾ ab eo fluat. idẽ ab
oriente. ẽ enĩ ꝯiunctus subsolano. Hulturnꝰ¬
eo qd̃ alte tonat. de qͦ lucretiꝰ. altitonanᷤ uul¬
turnꝰ. & auster fulmine pollens. Auster ab
hauriendo aquas uocatꝰ. uñ ꝙ erassũ aerem
in reliquas regiones transmictit. s sic̃ auster
pestilentiã gignit. sic aquilo repellit. furo¬
auster dictꝰ. qd̾ ex una parte habeat. eurũ.
ab altera austrũ. Austroaffricꝰ qd̾ iunctꝰ sit
hinc inde austro ꝙ affrico. ipse ⁊ liponothus
qd̾ sit lips hinc inde ꝙ nothus. ⁊ephirus gre¬
eo noĩe appellatꝰ eo qd̾ flores ꝙ germina eiꝰ

Expanded text:
entus aspirat, habentes geminos hinc inde Euroaustrum, a sinistris Austroafricum; Favonius a parte dextra Africum, a laeva Corum. Porro Septentrio a dextris Circium, a sinistris Aquilonem. Hi duodecim venti mundi globum flatibus circumagunt. 4. Quorum nomina propriis ex causis signata sunt. Nam Subsolanus vocatus, eo quod sub ortu solis nascatur. Eurus, eo quod ab Eoo flat, id est, ab Oriente. Est enim conjunctus Subsolano. 5. Vulturnus, quod alte tonat; de quo Lucretius: Altitonans Vulturnus, et Auster fulmine pollens. 6. Auster, ab hauriendo aquas vocatus, unde et crassum aerem in reliquas regiones transmittit; sed sicut Auster pestilentiam gignit, sic Aquilo repellit. Euroauster dictus, quod ex una parte habeat Eurum ex altera Austrum. 7. Austroafricus, quod junctus sit hinc inde Austro et Africo. Ipse, et Libonotus, quod sit ei Libs hinc, et inde Notus. 8. Zephyrus, Graeco nomine appellatus eo quod flores et germina eius
Abbreviated transcription (Latin):
Acoliti grece. latine ceroferarii dicunt̃. a de¬
portandis cereis qn est legendum euangłm
aut sacrificiũ offerendũ. tunc enĩ accendun¬
tur luminaria ab eis. & deportant̃ ñ ad effu¬
gandas tenebras dũ eo tempore sol rutilet.
s ad signũ leticiȩ demonstrandum ut sub
typo luminis corporalis illa lux ostendat᷑
de qua in euanglio legit᷑ erat lux uera que
illuminat omnẽ hominẽ uenientẽ in hũc

Expanded text:
Acolythi Graece, Latine ceroferarii dicuntur, a deAcolythi Graece, Latine ceroferarii dicuntur, a deportandis cereis, quando legendum est evangelium, aut sacrificium offerendum; tunc enim accenduntur luminaria ab eis, et deportantur, non ad effugandas tenebras, dum sol eodem tempore rutilet, sed ad signum laetitiae demonstrandum, ut sub typo luminis corporalis illa lux ostendatur, de qua in Evangelio legitur: Erat lux vera quae illuminat omnem hominem venientem in hunc
Abbreviated transcription (Latin):
dño seruientes. Oblationes autẽ in templo
cłi a fidelib ipsi suscipiunt. & leuitis suꝑpo¬
nendas altarib deferunt hi apud ebreos
nathinei uocantur. Lectores a legendo. psal¬
miste a psalmis canendis uocati. illi enim
p̾dicant ppłis quid sequant᷑. isti canunt ut
excitent ad compunctionẽ animos audien¬
tium. licet & quida lectores ita miserant̾
ꝓnuntient. ut quosda ad luctum. lamen¬
tationemq compellant. idem etiam &. pro¬
nuntiatores uocantur. qđ porro annunti¬
ent. tanta enĩ & tam clara erit eoꝵ uox ut
qͣmuis longe positoꝵ aures adimplearit.
Cantor autem uocatus. qd̃ uoce moduletur
in cantu. huiꝰ duo genera dicunt᷑ in artemu¬
sica. sicut ea docti homines latine dicere po¬
tuerunt. Precentor & succentor. Precentor sci¬
licet qui uocem p̾mittit in cantu succentor
autem qui subsequent̾ canendo respondet.
Concentor autẽ dicit᷑ qui consonat. qui autẽ¬
ñ consonat: nec concinit. nec concentorerit.

Expanded text:
 levitarum. Oblationes enim in templo Dei a fidelibus ipsi suscipiunt, et levitis superponendas altaribus deferunt. Hi apud Hebraeos Nathanei vocantur. Lectores a legendo, psalmistae a psalmis canendis vocati. Illi enim praedicant populis quid sequantur, isti canunt ut excitent ad conpunctionem animos audientium; licet et quidam lectores ita miseranter pronuntiant, ut quosdam ad luctum lamentationemque conpellant. Idem etiam et pronuntiatores vocantur, quod porro adnuntiant. Tanta enim et tam clara erit eorum vox, ut quamvis longe positorum aures adinpleant. Cantor autem vocatus quia voce modulatur in cantu. Huius duo genera dicuntur in arte musica, sicut ea docti homines Latine dicere potuerunt, praecentor et succentor. Praecentor scilicet, qui vocem praemittit in cantu. Succentor autem, qui subsequenter canendo respondet. Concentor autem dicitur, quia consonat; qui autem consonat nec concinit, nec concentor erit.
Abbreviated transcription (Latin):
grece diacones latine ministri dicuntur.
quia sicut in sacerdote consecratioita in
diacono ministerii dispensatio habetur
Yppodiacones grece quos nos subdiaco¬
nes dicimꝰ. qui ido sic appellant᷑. quia subia¬
cent p̾ceptis & officiis leuitarũ. qui in hesdra¬

Expanded text:
Graece diacones, Latine ministri dicuntur, Graece diacones, Latine ministri dicuntur, quia sicut in sacerdote consecratio, ita in diacono ministerii dispensatio habetur. Hypodiacones Graece, quos nos subdiaconos dicimus, qui ideo sic appellantur, quia subiacent praeceptis et officiis levitarum. Oblationes
Abbreviated transcription (Latin):
posserit. filo capita tantũ religare ceꝑunt
nam nudis eos penitꝰ capitib incedere ne¬
fas erat. unde a filo quo utebantur slamin
dicti sunt. quasi filamines. uerũ festis d̾ic
filo deposito pilleum imponebant ꝓ sacti¬
dotii eminentia. Presbit̾ grece latine sene
int̾pretatur. ñ ꝓ etate uł decrepita senehi¬
te s ꝓpt̾ honorem ac dignitate quã accept
runt p̾sbiteri nominant᷑. Id̾o autẽ & pͥss¬
teri sacerdotes uocant᷑. quia sacrũ dant si¬
cut & ep̾i. qui licet sint sacerdotes tam̃ pii¬
tificatus apicem ñ habent. qui a nec crima¬
te frontem signant. nec paracly tum sym
dant. qd̃ solis deberi ep̃is lectio actus apło
demonstrat. unde & apud ueteres ideu
ep̃i &e. p̾sbit̾i fuerunt. quia illud nomen
dignitatis est. hoc etatis. Leuite ex nomi¬
ne auctoris uocati. de nomine enĩ leul¬
leuitȩ exorti sunt a quib in templodi
stici sacramenti ministeria explebantur. hi

Expanded text:
possent: filo tantum capita religare coeperunt. possent: filo tantum capita religare coeperunt. Nam nudis penitus eos capitibus incedere nefas erat. Unde a filo, quo utebantur, flamines dicti sunt, quasi filamines. Verum festis diebus filo deposito pileum imponebant pro sacerdotii eminentia. Presbyter Graece, Latine senior, interpretatur: non pro aetate vel decrepita senectute: sed propter honorem et dignitaterunt, presbyteri nominantur. Ideo autem et presbyteri sacerdotes vocantur, quia sacrum dant, sicut episcopi, qui licet sint sacerdotes, tamen pontificatus apicem non habent; quia nec chrismate frontem signant, nec Paracletum Spiritum dant, quod solis deberi episcopis lectio Actuum apostolorum demonstrat. Unde et apud veteres idem episcopi et presbyteri fuerunt, quia illud nomen dignitatis est, hoc aetatis. Levitae ex nomine auctoris vocati. De Levi enim levitae exorti sunt, a quibus in templo Dei mystici sacramenti ministeria explebantur. Hi
Abbreviated transcription (Latin):
uia sequentiũ. ipse & sum mꝰ sacerdos. ipse
pontifex maximꝰ nuncupat᷑. ipse enĩ efficr
sacerdotes & leuitas. ipse om̃s ordines ec¬
cłi asticos disponit ipse qd̾ unusqͥsq facere
debeat ostendit. Antea autem pontificese
reges erant nã maioꝵ ħ erat ꝯsuetudo. ut rex
etiam esset sacerdos uł pontifex. unde & ro¬
niani imꝑatores pontifices dicebant᷑. Ua¬
tes a ui mentis appellatus. cuiꝰ significatio
multiplex est. nam modo sacerdotem. mͥ
cerdos dictus. ab eo qd̾ aute stat. pͥmꝰ est enim
in ordine eccłiȩ. & supͣ senullũ habet. Sacer¬
dos autẽ nom̃ habet compositũ ex greco &
latino. quasi sacrũ dans. sicut enĩ rex a
regendo. ita sacerdos a scĩficando uocatist
ꝯsecrat enim & scificat. Sacerdotes autẽ gen¬
tiliũ flamines dicebant᷑. hi in capite habi¬
bant pilleũ in quo erat breuis uirga desuꝑ
habens lane aliquid. qd cũ ꝑ estum ferre nĩ

Expanded text:
via sequentium: ipse et summus sacerdos, ipse via sequentium: ipse et summus sacerdos, ipse pontifex maximus nuncupatur: ipse enim efficit sacerdotes atque Levitas: ipse omnes ordines ecclesiasticos disponit: ipse, quid unusquisque facere debeat, ostendit. Antea autem pontifices et reges erant. Nam majorum erat haec consuetudo, ut rex esset etiam sacerdos vel pontifex. Unde et romani imperatores pontifices dicebantur. Vates a vi mentis appellati. Cujus significatio multiplex est. Nam modo sacerdotem, modcerdos dictus ab eo, quod ante stat. Primus est enim in ordine ecclesiae, et supra se nullum habet. Sacerdos autem nomen habet compositum ex Graeco et Latino, quasi sacrum dans. Sicut enim rex a regendo, ita sacerdos a sanctificando vocatus est. Consecrat enim et sanctificat. Sacerdotes autem gentilium flamines dicebantur. Ii in capite habebant pileum, in quo erat brevis virga desuper habens lanae aliquid. Quod cum per aestum ferre non
Abbreviated transcription (Latin):
metropoliranis qm ep̃̾is cet̾is. Singulis
enim ep̃i ꝓuinciis p̾minent. quoꝵ au¬
ctoritati &e doctrine cet̾i sacerdores sub¬
iecti sunt sine quibus nichil reliquis
epischopis agere licet. Sollicitudo enim
totiꝰ ꝓuintiȩ ipsis cominissa est. Omnes
autem suꝑiꝰ designati ordines ñ uno eodẽ¬
q uocabulo ep̃i nominant᷑. s idõ pͥuato no¬
mine quida utunt᷑ ꝓpt̾ distinctionem
potestatũ quã singularit̾ acceꝑunt. Pa¬
triarcha. pater pͥncipum. Archon enĩ pͥn¬
ceps archiep̾c pͥnceps ep̃oꝵ: sicut metro
ciuitatũ nom̃ acceꝑunt. Episcopatus aũ
uocabulũ inde dictum est. qd̾ ille qͥ suꝑ¬
efficitur suꝑintendat curam scilicet sub¬
dicoꝵ gerens. S copin enim latine suꝑ¬
intendere dicit᷑. Ep̃i autẽ grece latine hx¬
culatores int̾p̾tantur. nam speculator est
ĩpositus in eccłia dictꝰ. eo qd speculit at h
p̾spiciat ppłoꝵ infra se positoꝵ mores & i¬
tam. Pontifex pͥnceps sacerdotũ est. quasi

Expanded text:
ngulis enim provinciis praeeminent, quorum auctoritati et doctrinae ceteri sacerdotes subiecti sunt, sine quibus nihil reliquos episcopos agere licet. Sollicitudo enim totius provinciae ipsis commissa est. Omnes autem superius designati ordines uno eodemque vocabulo episcopi nominantur, sed inde privato nomine quidam utuntur propter distinctionem potestatum, quam singulariter acceperunt. Patriarcha pater principum. Archon enim princeps. Archiepiscopus princeps episcoporum, civitatum. Episcopatus autem vocabulum inde dictum, quod ille qui superefficitur, superintendat, curam scilicet subditorum gerens. Scopin enim Latine ntendere dicitur. Episcopi autem Graece, Latine speculatores interpretantur. Nam speculator est praepositus in Ecclesia dictus: eo quod speculetur atque praespiciat populorum infra se positorum mores et vitam. Pontifex princeps sacerdotum est, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
nis. qui in ueteri testam̃to electi sunt ad
custodiam templi. ut ñ ingrederet᷑ in eũ
immundus in om̃i re. Dicti autẽ ostiarii
eo qd essent custodes templi. ipsi enim te¬
nentes clauem omnia intus extraq cu¬
stodiunt. atq int̾ bonos & malos haben¬
tes udiciũ. fi deles recipiunt. respuunt in¬
xiii. De monachis.

Expanded text:
s, qui in Veteri Testamento electi sunt ad custodiam templi, ut non ingrederetur in illud immundus in omni re. Dicti autem ostiarii, od praesint ostiis templi. Ipsi enim tenentes clavem, omnia intus extraque custodiunt, atque inter bonos et malos habentes judicium, fideles recipiunt, respuunt inXIII. De monachis.
Abbreviated transcription (Latin):
syllaba est. q iasi din alirs pes est. Oioi isiis
linties fillabarũ or inui singulas formas ap¬
tissimas secit. & ob id statua honoratus est.
sen ib ilis audimi qͣntum in ipso e̾ omĩs
uox aut articulata. aur confusa. Arti¬
culata est quȩ littis comp̾hendi potest. con¬
fusa est que scribi ñ potest.iiii. De pedib.

Expanded text:
syllaba una est, quasi dimidius pes est. Dionysius Lintius syllabarum omnium singulas formas aptissimas fecit, et ob id statua honoratus est. ensibilis auditu, quantum in ipso est. Omnis uox aut articulata est aut confusa. Articulata est quae litteris comprehendi potest. Confusa est quae scribi non potest. 7. DE LI
Abbreviated transcription (Latin):
muis. est solis anfractus. cum ꝑactis. cec.
Annus autem dictus quasi anus quia mensibus¬
in se currentib uoluit᷑ unde ⁊ anulus dicitur
quasi anus uł annuuis. idest circulus qđ in se re
ante inuentas litteras. opanpicto dracone cau¬
dam suã mordente quia in se recurrit. Alii
nera annoꝵ. aut est enĩ lunaris annus trigii¬
ta dierum. aut solstitialis. qui .xii. continet m̃¬
ses. aut magnus omnib planetis in eundem
locum recurrentib qui fit post annos solsti¬
tiales plurimos. Era singuloꝵ annoꝵ est con¬
stituta a cesare augusto. quando pͥmũ censu̾
exigit. ac romanoꝵ orbem descripsit. Dicta au
publice
C. De olimpiadib ⁊ lustris ⁊ iubileis.

Expanded text:
us est solis anfractus, cum peractis trecAnnus autem dictus quiain se recurrentibus volvitur. Unde et anulus dicitur, quasi annuus, id est circulus, quod in se redante inventas litteras picto dracone caudam suam mordente, quia in se recurrit. Alii nera annorum. Aut enim lunaris annus est triginta dierum; aut solstitialis, qui duodecim continet menses; aut magnus, omnibus planetis in eundem locum recurrentibus, qui fit post annos solstitiales plurimos. Aera singulorum annorum est constituta a Caesare Augusto, quando primum censu exagitato Romanum orbem descripsit. Dicta autpublicae. § 37 De olympiadibus et lustris et iubileis.
Abbreviated transcription (Latin):
se enim in alio euangłista thadeus seribit᷑
quẽ eccłiastica tradit hystoria missũ ad edis¬
in condemnationẽ sui. Isachax enim int̾¬
p̾tatur merces. ut significarẽt p̾ciũ ꝓdito¬
ris quo uendidit dñm. sicut scriptũ est.¬
ce: acceꝑunt mercedem in eã .xxx. argen¬
teos p̾cium qͦd app̾ciatus sum ab eis. ¶a¬
thias qui int̾ apłos solus sine cognomine
habetur. int̾p̾tat᷑ donatus. ut subaudiat᷑
ꝓ uida. ipse enim in locũ eiꝰ electus est ab
apłis. cum ꝑ duob sors muteret᷑. ¶arcus ex¬
se eleuans. eo qđ eleuauerit predicationem
euangłii post alios. Barnabas filiꝰ ꝓpħe. uel
filius consolationis
.X. De reliquis in euai¬
glio nominibus

Expanded text:
se in alio evangelista Tadeus dicitur, se in alio evangelista Tadeus dicitur, quem ecclesiastica tradit historia missum Edisin condemnatione sui: Ysacar enim interpretatur merces, ut significaretur pretium proditionis quo vendidit Dominum; Scarioth intceperunt mercedem meam, triginta argenteos, pretium quod adpretiatus sum ab eis.' Matthias, qui inter Apostolos sine cognomine solus habetur, interpretatur donatus, ut subaudiatur pro Iuda. Iste enim in locum eius electus est ab Apostolis, cum pro duobus sors mitteretur. Marcus exse elevans eo quod elevaverit praedicationem Evangelii post alios. Barnabas filius prophetae, vel filius consolationis. § 10 De reliquis in evangelio nominibus
Abbreviated transcription (Latin):
mariã deophe iohes euangłista cognomi¬
nat. a patre siue a gentilitate familiȩ aut
quacumꝙ alia causa ei nomen imponẽs
Alpheus autẽ ebreo sermone in latinum
expͥmitur millesimuᷤᷤ siue doctus. Philippuꝰ
os lampad arũ. uł os manuũ. Thomas abyꝰ¬
sus uł geminꝰ. unde & grece didimꝰ appel¬
latur S artholomeus filius suspendentis
aquas uł filus suspendentis me. syrũ
est ñ ebreum. ¶atheus in ebreo donatꝰ
exprimit᷑. idem appellat᷑ leui. ex tribu a
qua ortus fuit in latino autẽ ex oꝑe pu¬
blicani nom̃ accepit quia ex publicanis
fuit electus. & in apłatum translatꝰ. Sy¬
mon chananeus ad distinctionẽ symoniꝰ
petri. de uico galilee chana. ubi aquas dñs
mutauit in uinũ. ipse est qui in alio euan¬
głista scribit᷑ relotes. Chana quippe ⁊ elus
int̾ptatur. Iudas iacobi qui alibi appellat᷑
lebbeus. figuratũ nom̃ habet a corde qd̾ nos
diminutiue coreulũ possumꝰ apꝑ ellare. Iy¬

Expanded text:
Mariam Cleophae Joannes evangelista cognomiMariam Cleophae Joannes evangelista cognominat, a patre, sive a gentilitate familiae, aut quacunque alia causa ei nomen imponens. Alphaeus autem Hebraeo sermone in Latinum exprimitur, millesimus, sive doctus. 16. PHILIPPUS, os lampadarum vel os manuum. THOMAS, abyssus, vel geminus, unde Graece Didymus appellatur. BARTHOLOMAEUS, filius aquas, vel filius suspendentis me. Syrum est, non Hebraeum. Matthaeus in Hebraeo donatus exprimitur. Idem et appellatus Levi ex tribu a qua ortus fuit. In Latino autem ex opere publicani nomen accepit, quia ex publicanis fuit electus et in apostolatum translatus. Simon Cananeus ad distinctionem Simonis Petri, de vico Galileae Cana, ubi aquas Dominus mutavit in vinum. Ipse est qui in alio evangelista scribitur Zelotes. Cana quippe zelum interpretatur. Iudas Iacobi, qui alibi appellatur Lebbaeus, figuratum nomen habet a corde, quod nos diminutive corculum possumus appellare; ip
Abbreviated transcription (Latin):
apłoꝵ sp̃c sc̃s dicit segregate mͥ barnabã
& paulum ad opus qđ elegi eos. Latino
autẽ sermone paulus a modico dictus:
qͣndo paulus humilis. modicus. Id̾o sic
loquim. paulo post udebo te idest post
modicũ. nam quia modicus factus est
ipse dicit: ego enim sum minimꝰ apłoꝵ
ti. ut essent etiam ipso nomine noui. li
ne. & coheres gr̃ẽ. scd̾m ebream ethimolo¬
hiam int̾p̾tatur decorus. siue respondens.
sermone autẽ greco a uiro uirilis appellat
Iohannes quoda uaticinio ex merito no
cognominat᷑. quem reliquens cũ iohe uerũ
patrẽ sequuti sunt hi sunt filii tonitrui.
qui etiam boanerges ex firmitate &
magnitudine ficłi nominati sunt. hic
est iacobus filius ⁊ ebedei fr̃̾ iohis. qui pꝰ
nat᷑ qui dicit᷑ ⁊ ebedei. sicut & iste filus
alphei. Cognomentũ gͥ ambo a patre sup̃¬
serunt. Iste est iacobꝰ minor qui in euglis
frater dñi nuncupatur. quia maria
uxor alphei. soror fuit matris dni. quam

Expanded text:
 sanctus dicit: Segregate mihi Barnabam, et Saulum ad opus, ad quod elegi eos . Latino autem sermone Paulus a modico dictus; quando Paulus, humilis et modicus. 10. Ideo sic loquimur: Paulo post videbo te, id est, post modicum. Nam quia modicus factus est, ipse dicit: Ego enim sum novissimus apti, ut essent etiam ipso nomine novi, sicne, et cohaeres gratiae, secundum Hebraeam etymologiam, interpretatur decorus, sive respondens, sermone autem Graeco a viro virilis appellatur. 336 12. Joannes, quodam vaticinio ex merito nomcognominatur, quem relinquens, cum Joanne verum Patrem secuti sunt. Hi sunt filii tonitrui, qui etiam Boanerges ex firmitate et magnitudine fidei nominati sunt. Hic est Jacobus filius Zebedaei, frater Joannis, qui post natus qui dicitur filius Zebedaei, sicut iste filius Alphaei: cognomentum igitur ambo a patre sumpserunt. 15. Iste est Jacobus minor, qui in Evangelio frater Domini nominatur, quia Maria uxor Alphaei, soror fuit Matris Domini, quam
Abbreviated transcription (Latin):
sundant᷑ lapides. id ẽ enuittant᷑. Balista
genꝰ torm̃ti ab emittendo iacula dicta. bala
enĩ grece. nttere di. Torquet᷑ enĩ uerbere
neruoꝵ. & magna ui iacit ut hastas. aut sara.
bonib inter se colligatis

Expanded text:
undantur lapides, id est, emittantur. Ballista, genus tormenti, ab emittendo jacula dicta: ballein enim Graece mittere dicitur. Torquetur enim verbere nervorum, et magna vi jacit aut hastas aut saxa: bonibus inter se colligatis
Abbreviated transcription (Latin):
oratio & a lege metri soluta. ꝓsumenĩ
antiqui ꝓductum dicebant & rectum
Unde ait uarro apud plautũ ꝓsis lectis signi¬
ficari rectis. unde etiam que ñ est ꝑflexa nu¬
mero s recta ꝓsa oratio dicitur. in rectum ꝓ¬
ducendo. Alii auint psam dictam ab eo qdͤ
rat nullo sibi t̾mino p̾finito. Preterea tam
apud grecos qͣm apud latinos longe antiqui¬
orem curam fuisse carminũ qͣm ꝓse. Omiua
enum pͥus uersib condebant᷑. ꝓse autẽ studiũ
sero uguit. Primꝰ apud grecos fertides syrus
soluta oratione scripsit apud romanos ap
piꝰ cecus aduersus pyrrum solutam orati¬
onem pͥmus exercuit. iam ex hinic & ceteri
ꝓse eloquentia condiderunt.

Expanded text:
oratio et a lege metri soluta. Prosum enim antiqui productum dicebant et rectum. Unde ait Varro apud Plautum 'prosis lectis' significari rectis; unde etiam quae non est perflexa numero, sed recta, prosa oratio dicitur, in rectum producendo. Alii prosam aiunt dictam ab eo quodrat, nullo sibi termino praefinito. 2. Praeterea tam apud Graecos quam apud Latinos longe antiquiorem curam fuisse carminum, quam prosae. Omnia enim prius versibus condebantur, prosae autem studium sero viguit. Primus apud soluta oratione scripsit; apud Romanos autem Appius Caecus adversus Pyrrhum solutam orationem primus exercuit. Iam exhinc et ceteri prosae eloquentia contenderunt.
Abbreviated transcription (Latin):
tegat. qiͣ minor casa. inde & eueulla qiͣ minor
cella sic ce greci. Planetas dictas. qd̾ horiᷤ er¬
rantib euagant᷑. uñ &e stelle planete idẽ ua¬
ge. eo qd̾ uage suo errore motuq discurrant.
Birrus a greco uocabulũ trahit. illi enĩbir¬
rũ bibrũ dicunt. Melotes q̃ etiã pera uocat᷑
pellis ẽ caprina. a collo pendens p̾cincta usq
ad lumbos. ẽ enĩ habitꝰ ꝓpͥe uecessartꝰ ad oꝑis
exercitiũ. fiebant aũ priꝰ ut qͥdã existimais¬

Expanded text:
tegat quasi minor casa. Inde et cuculla, quasi minor tegat quasi minor casa. Inde et cuculla, quasi minor cella. Sic et Graece planetas, dicta quia oris errantibus evagantur. Unde et stellae planetae, id est vagae, eo quod vago sui errore motuque discurrunt. Birrus a Graeco vocabulum trahit, illi enim birrum bibrum dicunt. Melotes, quae etiam pera vocatur, pellis est caprina a collo pendens praecincta usque ad lumbos: est autem habitus proprie necessarius ad operis exercitium. Fiebat autem prius, ut q
Abbreviated transcription (Latin):
tũ croceo uelamen achanto. Circũtextũ aũ
dictũ qr ẽ rotundũ palliũ. Diplois grecum
onib cepit &e p̃da hostili. de qua ẽ uox illa
senatui togis depositis qͥrites ad saga fuger̃t
Sagum aũ gallicũ nom̃ ẽ. dictũ aũ sagũ qua¬
drũ. eo qd̃ ap̃ eos pͥmũ qdratũ uł q̃druplexẽ.
Penula ẽ palliũ eũ fimbriis longis. Lacerna
palliũ fimbriatũ. qͦ olim soli milites utebait᷑.
uñ &e in distinguenda castrensi urbanaq
turba. hos togatos illos lacernatos uocabañ.
inde aũ lacerne qͣi amputatis caꝑitibꝰ fim¬
briarũ. neq ita laxis ut st̃ penulax. Mantũ
hispani uocant qd̾ manꝰ tegat tantũ. ẽ enĩ
breue amictũ. Pretexta puerile ẽ palliũ
qͦusq ad sedeci annos pueri nobiles sub diͤ¬
cipline cultu utebant᷑. un & p̃textati pueri
appellati st̃. Dicta aũ p̃texta. qr p̃texebat᷑ ei
latior purpura. Casula ẽ uestis eucullata
dicta ꝑ diminutionẽ acasa. qd̾ totũ hominẽ

Expanded text:
croceo velamen acantho. Circumtextum autem dictum quia est rotundum pallium. Diplois Graecum onibus coepit e praeda hostili. De qua est vox illa senatui: 'Togis depositis Quirites ad saga fuerunt.' Sagum autem Gallicum nomen est: dictum autem sagum quadrum eo quod apud eos primum quadratus vel quadruplex esset. Paenula est pallium cum fimbriis longis. Lacerna pallium fimbriatum quod olim soli milites utebantur; unde et in distinguenda castrensi urbanaque turba hos togatos, illos lacernatos vocabant. Inde autem lacernae quasi amputatis capitibus fimbriarum, neque ita laxis ut sunt paenularum. Mantum Hispani vocant quod manus tegat tantum; est enim breve amictum. Praetexta puerile est pallium quo usque ad sedecim annos pueri nobiles sub disciplinae cultu utebantur; unde et praetextati pueri appellati sunt. Dicta autem praetexta quia praetexebatur ei latior purpura. Casula est vestis cucullata, dicta per diminutionem a casa, quod totum hominem
Abbreviated transcription (Latin):
or insigniorq ess. cicero in oratione ꝙͣ ha¬
buit otͣ cõpetitores intoga candida seripsit.
Cinctus gabinꝰ ẽ cũ ita imponit᷑ toga. ut toge
lacinia q̃ post secus reicit᷑ attrahit᷑ ad pectꝰ
ita ut ex utͦq latere ex humeris picture pen¬
deant. ut sacerdotes gentiliũ faciebant. aut
cingebant᷑ pretores. Trabea erat toge speci¬
es ex purpura & cocco. qua oꝑti romanoꝵ re¬
ges initio p̾̃cedebant hanc pͥmũ romulꝰ adinue.¬
nisse ꝑhibet᷑ ad discretionẽ regũ habitꝰ. Tra¬
bea ar̃ dicta qd̾ in maiori gła hominẽ tñs¬
bearet. hoc ẽ ultra & in posterũ ampliori di¬
gnitate honoris beatũ faceret. Paludam̃tũ
paludam̃ta mutauit. erat aũ palliũ belli¬
faceret imꝑator bellũ futurũ. Circũtextũ¬

Expanded text:
or insigniorque esset. Cicero in oratione quam haor insigniorque esset. Cicero in oratione quam habuit contra conpetitores 'In Toga Candida' scripsit. Cinctus Gabinus est cum ita inponitur toga ut togae lacinia, quae post secus reicitur, adtrahitur ad pectus, ita ut ex utroque latere ex humeris picturae pendeant, ut sacerdotes gentilium faciebant aut cingebantur praetores. Trabea erat togae species ex purpura et cocco qua operti Romanorum reges initio procedebant. Hanc primum Romulus adinvenisse perhibetur ad discretionem regii habitus. Trabea autem dicta quod in maiori gloria hominem transbearet, hoc est ultra et in posterum ampliori dignitate honoris beatum faceret. Paludamentum 'paludamento mutavit.' Erat autem pallium bellifaceret im
Abbreviated transcription (Latin):
Sallium ẽ quo ministrantiũ scapule ꝯte¬
gunt᷑. ut dũ ministrant expediti discurrani.
plautꝰ si qͥd facturus es. appende in humeriˢ
U ictũ aũ palliũ a pellib qr priꝰ suꝑ indum̃ta
induit᷑ neq ꝯsuit᷑. s fibula infrenat᷑. hinc &
grece nom̃ accep̃. Toga dicta. qd̾ uelam̃to sui
corpꝰ tegat atq oꝑiat. ẽ aũ palliũ purũ forma
rotunda effusiore & qiͣ inundante sinui ⁊ sub
dextro ueniens supͣ humerũ sinistru ponit᷑.
cuiꝰ similitudinẽ in oꝑim̃tis simulachroꝵ
uł picturaꝵ aspicimꝰ. easq statuas togataᷤᷤ uoca¬
mus. Toga aũ romani in pace utebant᷑. bell
aũ tpr̃e palũdam̃tis. mensura toge iuste si
sex ulnas habeat. Toga paliata dicebat᷑ ꝙͣ
merebant᷑ hi qͥ reportabant de hostibꝰ palmaᷤᷤ
ipsa uocabat᷑ & toga picta. eo qd uictorias cũ
palmis intextas haberet. Toga candida eãd̾e¬
q eretata in qua candidati id ẽ magistratũ
petentes ambibant. addita creta qͦ candidi¬

Expanded text:
allium est quo ministrantium scapulae conteguntur, ut dum ministrant expediti discurrant. Plautus: Si quid facturus es, appende in humeris Dictum autem pallium a pellibus, quia prius super indumenta induitur, neque consuitur, sed fibula infrenatur. Hinc et Graece nomen accepit. 3. Toga dicta, quod velamento sui corpus tegat, atque operiat. Est autem pallium purum forma rotunda effusiore, et quasi inundante sinu, et sub dextro veniens supra humerum sinistrum ponitur, cuius similitudinem in operimentis simulacrorum vel picturarum aspicimus; easque statuas togatas vocamus. Toga autem Romani in pace utebantur, belli autem tempore paludamentis. Mensura togae iusta si sex ulnas habeat. Toga palmata dicebatur quam merebantur hi qui reportabant de hostibus palmas: ipsa vocabatur et toga picta, eo quod victorias cum palmis intextas haberet. Toga candida eademque cretata in qua candidati, id est magistratum petentes, ambiebant, addita creta quo candidi
Abbreviated transcription (Latin):
pecies causarum quinq sunt. id est ho¬
nestũ ammirabile. humile. anceps obscu¬
rum. Honestũ cause genus est cui statim
sine oratione nr̃a fauet animꝰ auditoris. Am¬
mirabile. eo qđ est alienatus animmꝰ eoꝵ qui
audituri sunt. Humile est. qđ negligitur ab
dubia est. aut causa honestatis &e turpitudi¬
beniuolentiam pariat offensam. Obscurum.
in quo aut tarcdi auditores sunt aut diffici¬
liorib reb ad cognoscendũ negotiũ causa x¬
cernitur implicata.

Expanded text:
era causarum quinque sunt: Honestum, admirabile, humile, anceps, obscurum Honestum sine oratione nostra favet animus auditoris. Admirabile est, quo attentus fit animus eorum qui audituri sunt. Humile est, quod negligitur ab dubia est, aut causa honestatis et turpitudievolentiam pariat et offensam: obscurum in quo aut tardi auditores sunt, aut difficilioribus ad cognoscendum negotiis, causa cernitur implicata.
Abbreviated transcription (Latin):
ronica grece dicit᷑ que la¬
tine tempoꝵ series oppella¬
tur. qualem apud grecos
eusebiꝰ cesariensis ep̃c edͥi¬
dit. ⁊ ieronimꝰ prb̾r inla¬
tinam linguam conuer¬
tit. Cronos enim grece. latine tempꝰ int̾pretat.
Tempora autẽ momentis. horis. dieb m̃sib
omentum est mi

Expanded text:
ronica Grece dicitur, que Latine temporum series appellatur. Qualem aput Grecos Eusebius Cesariensis edidit, et Ieronimus presbyter in Latinam linguam convertit; cronos enim Grece, Latine tempus interpretatur. Tempora autem momentis, horis atque diebus, omentum est mi
Abbreviated transcription (Latin):
maritꝰ. Uidua uocata. qd̾ eũ uiro uno fuerit.
serint udue ñ dicunt᷑. Item uidria dicta. qd so¬
la sit. nec eirea ꝯsortiũ alteriꝰ uiri ꝯiugalia iura
custodiat. frĩs uxor frat᷑rissa uocat᷑. mariti fr̾
uocant᷑. qĩ eande̾ ianuã terentes. uł ꝑ eandem
ianuã it̾ habentes. Hiri soror galos appellat᷑. so¬
roris uir speciale nom̃ ñ ħt. nec uxoris fr̃. Mat̾
coeunt. utputa ciues romani pari utiq dign¬
tate. Conubiũ aũ ñ ẽ cũ enuis romanꝰ cũ latina
ꝯiungit᷑. quotiens aũ conubiũ ñ ẽ: filii patr̃ẽ
ñ secunt᷑. hymeneuᷤᷤ dictꝰ. a qͦdã hymineo. qͥ

Expanded text:
maritus. 16. Vidua vocata, quod cum viro duo fuerint, serint, viduae non dicuntur. Item vidua dicta, quod sola sit, nec circa consortium viri conjugalia jura custodiat. 17. Fratris uxor fratrissa vocatur. Mariti frater vocantur, quasi eandem ianuam terentes, vel per eandem ianuam iter habentes. Viri soror galos appellatur. Sororis vir speciale nomen non habet, nec uxoris frater. Macoeunt, ut puta cives Romani, pari utique dignitate. Conubium autem non est, cum civis Romanus cum Latina iungitur. Quotiens autem conubium non est, filii patrem non se
Abbreviated transcription (Latin):
tab̃nacułu mͦ huc mͦ illuc p̾figit᷑. Repudiũ
ẽ. qd̾ sub testimonio testrum uł absenti uł pͥ¬
senti mittit᷑. Diuortium ẽ. qͦtienser̃q difsolu¬
to matrimonio alter eoꝵ alteras nuptiaᷤ se¬
qͥtur. Diuortiũ aũ dictũ a flexi uiax hoc ẽ
inas in diu̾sa tendentes. fribołri eñ eo animo
separantur. ut rursũ ad se inuicẽ reu̾tant᷑
nã fribols ẽ uelut casse m̃tis ⁊effluxe neosta¬
tilia. Trib aũ e causis ducit᷑ uxor pͥma et

Expanded text:
quod modo huc, modo illuc praefigitur. Repudium est quod sub testimonio testium vel praesenti vel absenti mittitur. Divortium est quotienscumque dissoluto matrimonio alter eorum alteras nuptias sequitur. Divortium autem dictum a flexu viarum, hoc est, viae in diversa tendentes. Frivolum est separantur ut rursus ad se invicem revertantur: nam frivolum est velut sementis effluxe nec statilia. Tribus autem ob causis ducitur uxor: prima est
Abbreviated transcription (Latin):
ferens enea. Hirtute. ꝙͣ forti pectore ⁊armis.
oratione. heu qͥb ille iactatus fatis. q̃ bella
ex hausta canebat. Genere. credo equidẽ nec
uana fides genꝰ ẽẽ deoꝵ. Item in eligenda uxo¬
re: qͣtuor res ĩpellunt hoiẽm ad amorẽ. pulc̾¬
tudo. genꝰ. diuitie. mores. Melius ẽ tñ si in ea
mores ꝙͣ pulc̾tudo querãt᷑. Nc̃ aũ ille q̃runt᷑
moꝵ com̃dat. Id̾o aũ femine sub uiri potestate
ꝯsistunt. qr leuitate animi plerũq decipiuit᷑.
un sequũ erat eas uiri auctoritate reprimi.
Proinde ⁊ uet̾ẽs uoluert̃ feminas innuptas ꝙͣ.¬

Expanded text:
ferens! Virtute: Quam forti pectore et armis! Oratione: Heu quibus ille iactatus fatis, quae bella exhausta canebat! Genere: Credo equidem, nec vana fides, genus esse deorum. Item in eligenda uxore quattuor res inpellunt hominem ad amorem: pulchritudo, genus, divitiae, mores. Melius tamen si in ea mores quam pulchritudo quaeratur. Nunc autem illae quaeruntur,  30. Ideo autem feminae sub viri potestate consistunt, quia levitate animi plerumque decipiuntur. Unde et aequum erat eas viri auctoritate reprimi. Proinde et veteres voluerunt feminas innuptas, qua
Abbreviated transcription (Latin):
nͨ ꝯugiũ. nͥ adieceris uir eiꝰ. Maritꝰ uͦ etiã sñ
adiectione ꝯiugem sonat. ⁊a marte maritꝰ
qiͣ mas. Est enĩ nom̃ pͥme positionis. qd̾ facit
in dimnritiõe masculꝰ in diriuatiõe ma¬
ritꝰ. Sponsꝰ aspondendo uocatꝰ. nã añ usũ
tabellax matͥmonii cautiones sͥ inuicẽ emit.¬
tebant. in qͥb spondebant se inuiẽe ꝯsentire
in uira mat̾monii ⁊ fideussores dabant.
uñ admissũ ẽ. ut sponsũ dicamꝰ uirũ ab
spondendo. ⁊ sponsã similit̃: ceterũ ꝓpͥe spon¬
dere uelle ẽ. gͦ sponsꝰ ñ qr ꝓmittit. s qr spon¬
det. osponsores dat sua uoluntate. Arrabo
dicta. qiͣ arra bona. qd̃ enĩ dat᷑ ꝓ ꝯiugio. bene
dat᷑. qr ꝯiugiũ bonũ ẽ. qd̃ uͦ causa forneatiõis
aut adulterii malũ ẽ. icc̾co arrabo ñ ẽ. Dicta
reddat᷑ aut cõpleatur. Proci petitores nupti¬
arũ. a p̃cando ⁊ petendo dicti. Pronuba
dicta eo qd̃ nubentib p̃est. q̃q nubentẽ ui¬

Expanded text:
niugium, nisi adieceris vir eius. Maritus vero etiam sine adiectione coniugem sonat; et a mare maritus, quasi mas. Est enim nomen primae positionis, quod facit in diminutione masculus, in derivatione maritus. Sponsus ab spondendo vocatus. Nam ante usum tabellarum matrimonii cautiones sibi invicem emittebant, in quibus spondebant se invicem consentire in iura matrimonii, et fideiussores dabant. Unde admissum est ut sponsum dicamus virum, ab spondendo, et sponsam similiter. Ceterum proprie sponDERE velle est. Ergo sponsus non quia promittitur, sed quia spondet et sponsores dat. 5. Arrabo dicta, quasi arrha bona. Quod enim datur pro conjugio, bene datur, quia conjugium bonum est. Quod vero causa fornicationis, aut adulterii malum est, idcirco arrabo non est. 6. Dicta re data, ut compleatur. Proci, nuptiarum petitores, a precando et petendo dicti. Pronuba dicta eoque nubentibus praeest, quaeque nubentem vi
Abbreviated transcription (Latin):
suos uelent. tnslatũ nom̃ a nubib qͥb tegit᷑
cȩlũ. um̃ s nuptiȩ dicunt᷑. qd̃ ibi pͥmũ nuben¬
tiũ capita uelent᷑. Obnubere enĩ cooꝑire ẽ.
cuiꝰ ꝯt̾ria innuba. hoc ẽ ĩnupta. qr adhue uul¬
tũ suũ ñ uelat. Uxores uocate qi unxiores. mo¬
ris enĩ erat antiquitꝰ. ut nubentes puellȩ si¬
mul uenirent ad lim̃ mariti. ⁊ postes añꝙͣ
ĩgredent᷑ ornarent laneis uittis. noleo un¬
guerent. um̃ uxores dictȩ qiͣ unxiores. q̃ id̾o
uetabant᷑ limina caleare. qd̾ illȩ ianuie ⁊ co¬
eant ⁊ separent᷑. Matrona ẽ quȩ iã nupsit.

Expanded text:
 nomen a nubibus, quibus tegitur caelum. Unde et nuptiae dicuntur, quod ibi primum nubentium capita velantur. Obnubere enim cooperire est. Cuius contraria innuba, hoc est innupta, quae adhuc vultum suum non velat. Uxores vocatae, quasi unxiores. Moris enim erat antiquitus ut nubentes puellae simul venirent ad limen mariti, et postes, antequam ingrederentur, ornarent laneis vittis et oleo unguerent. Et inde uxores dictae, quasi unxiores: quae ideo vetabantur limina calcare, quod illic ianuae et coeant et separentur. Matrona est quae iam nup