comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
manisse se gͦ ẽ. ab inuisibilitatis sue mag¬
nitudie se uisibilem demonstrasse ꝑ formã
serui susceptã .q. eĩ dignitate se exuit. dũ for¬
mã serui sibi uniuit. forma dei. Et ne putareᷤᷤ
factus t¬

Expanded text:
 ab invisibilitatis suae magnitudine, se visibilem demonstrasse, per formam servi susceptam, quasi enim dignitate se exuit, dum formam servi sibi univit forma Dei. Et ne putares ffectus
Abbreviated transcription (Latin):
An ignoratis fr̃s¬
tempore uiuit: ꝙc̃. Hactenꝰ egit de
ui gr̃e ostendens ex ea ñ ex lege eẽ salutem.
Nc̃ dic̃ qd̾ lex ult᷑ ñ ẽ tenentla & ait de fine se¬
gis. ꝙ p̾ori inutilitate legis. Non gͦ nurent᷑

Expanded text:
An ignoratis, fratres, etc. Hactenus egit de vi gratiae, ostendens ex ea non ex lege esse salutem: nunc dicit quod lex ultra non est tenenda, et agit de fine legis, et priori inutilitate legis. Non ergo mirentur
Abbreviated transcription (Latin):
aititudĩem ñ ħs. & illa iam nͨ longitudo
adiutorẽ. qm̃ toronator ẽ. Postremo: ip¬
sũ p̃miũ deputare ñ aliud ab ip̃o ꝙͣ ip̃m
expectare. Si amas. gͣtis ama. si u̾e amas.
ĩe sit m̾ces quẽ amas. ꝙ sit ꝑfundũ tari¬
tatis .i. possitis intellige occultũ dei uidi

Expanded text:
altitudinem non habes; et illa jam nec latitudo adjutorem, ipsum conatorem: postremo ipsum praemium deputare, non aliud ab ipso quam ipsum exspectare; si amas, gratis amas; si vere amas, ipse sit merces quem amas. Et quid sit profundum charitatis, id est possitis intellige
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ̃ si in cͣne sit filiꝰ abrahe ꝓ nullo parcet᷑
ei. Occulte inquiunt: petrũ lacerat cui
supͣ in faciem se restitisse scͥpsit. ꝙ ũ recto
pede incessit ad euugłii u̾itatem s nͨ paulꝰ
tã ꝓcaci maledco de eccłie pͥnctpe loquere¬
t᷑: nec petrꝰ dignꝰ erat ut portaret iudiciũ
eccłie ꝯturbate. ex qͦ arbitͣndũ ẽ: de alio qͦ¬
damdici. qͥ uel cũ apłis fu̾at uel de uidea

Expanded text:
 si carne sit filius Abrahae, pro nullo parcetur ei. Hieronymus Occulte, inquiunt, Petrum lacerat, cui supra in faciem se restitisse scripsit, quod non recto pede incesserit ad Evangelii veritatem; sed nec Paulus tam procaci maledicto de Ecclesiae principe loqueretur, nec Petrus dignus erat ut portaret judicium Ecclesiae conturbatae, ex quo arbitrandum est de aliquo dici, qui vel cum apostolis fuerat, vel d
Abbreviated transcription (Latin):
or a uideis. ꝑsecutoes eĩ creb̾rimas sustinuit
ce si ꝙ̃ assero circcisionẽ iustificare. Scan¬
dalũ erat iucleis p̃dicatõ crucis. qr salb̾m
ꝙ circũcisionẽ euacuabat apłs. Si uͦ admit¬
teret circ̃cisionẽ ñ eẽt eis scandalũ: ꝙ pacifi¬
sarios qͣm dilectõis in eccłiam dsu u̾ba st̃.
sus: bonũ eis optat. cũ ait. Ut̃ ab.q .u.ꝯ. ñ¬
St̃ eĩ qͥdam spadones p̃p regnũ celoꝵ. Uelita.¬

Expanded text:
 Persecutiones enim creberrimas sustinuit ce, si assero circumcisionem justificare. Scandalum erat Judaeis praedicatio crucis, quia Sabbatum et circumcisionem evacuabat; si vero admitteret circumcisionem, non esse scandalum, et pacifisarios quam dilectionis in Ecclesiam verba sunt. sus, bonum eis optat, cum ait: utinam abscinSunt enim quidam spadones propter regnum coelorum. Vel ita
Abbreviated transcription (Latin):
is ꝓficiant. ñ solũ circũtisi s ꝙ̃ abscisi ut nł¬
lam om̃ino potentiã gn̾a̾ndi h̃eant. Et me¬
rito hoc opto ne uos recligant in s̾uitutem
b̾i estis ꝙ metꝰ legis ñ incũbit uob̃ ido desid̾ia
cͣnis seqͣmini. qr tc̃ ue̾ eritis serui q est

Expanded text:
ficiant, non solum circumcisi sed etiam abscisi, ut nullam omnino potentiam generandi habeant. Et merito hoc opto ne vos redigant in servitutem beri estis et metus legis vobis non incumbit, ideo desideria carnis sequamini, quia tunc eritis servi
Abbreviated transcription (Latin):
alibi q̃rit᷑ hic ꝑfc̃e inuenit᷑. Nam ꝙͥ sapientiꝰ
salomone: qͥd prudentiꝰ daniele: quib io ds̃
s mag̃ mutunt in errorem. ꝙ a deo auocant.
ut dũ his student clisputatõnũ rõcitiafõib
curã aĩe sue ñ agant. Qͥ uͦ xp̃m nouit: the¬

Expanded text:
alibi quaeritur, hic perfecte invenitur. Nam quid sapientius Salomone, quid prudentius Daniele, quibus ideo psed magis mittunt in errorem, et a Deo avocant, ut dum his student disputationum ratiocinationibus curam animae suae non agant. Q
Abbreviated transcription (Latin):
ii si in xͦ estis & eas nond̾ inuenistis qr ñ om̃ib
patent ñ his qͥ petunt ꝙ pultant. Uel aliis ñ
nuitatis ita pͭ legi uid̾ consolent᷑ corde sua di¬
co instructi in cã ꝙ ini om̃ib diuitiis. Alia litt̾a
pleni intlłes. ad qͥd: ad cognoscend̾ mist̾iũ łi¬

Expanded text:
ndum invenistis, quia non omnibus patent, nisi his qui petunt et pulsant. Vel aliis non mutatis, ita potest legi illud: Consolentur corda sua, dico, instructi in charitate, et in omnibus divitiis, alia littera, pleni, intellectus. Ad quid? ad cognoscendum,
Abbreviated transcription (Latin):
Est aũ fides. Quia de¬
tẽ ꝙ ust̃ ip̃ius fidei assignatõe ꝙ płima exẽ¬
ploꝵ luce ostendit. ꝙ ẽ hit laus q cõm̃dato
ficiat in nob̃. & ꝙ fundam̃tũ ẽ om̃iũ bonoꝵ.
ꝙ ꝙ de ñ apparentib ẽ de qͣ in epła ad roma¬
nos plene diximꝰ & ĩo hic breuit̾ ꝑstͥngimꝰ.

Expanded text:
Est autem fides. Quia dtem et usum ipsius fidei assignatione et plurima exemplorum luce ostendit, et est hic laus et commendatio ficiat in nobis, et quod fundamentum est omnium bonorum, et quod de non apparentibus est; de qua in Epistola ad Romanos plene dix
Abbreviated transcription (Latin):
cut optimi medicoꝵ c̃ alios secu̾int ꝙ ꝑ incisi¬
onẽ doloris augm̃tũ fec̾int. solatiũ initiorib
medicamiub aufer̃t. ꝙ remediũ illi loco uͥ
dolor inest ꝙ ꝑtꝰbatã refouent aiãm sic apłs
fac̃. Postqͣ concussit aĩas eoꝵ ꝙ t̾ruit refouet
eos ꝑ laudẽ pͥoꝵ .s. rememorando pͥora eoꝵ bo¬

Expanded text:
cut optimi medicorum cum alios secuerint, et per incisionem doloris augmentum fecerint, solatium mitioribus medicaminibus afferunt et remedium; illi loco, ubi dolor inest, et perturbatam refovent animam: sic Apostolus facit, postquam concussit animas eorum et terruit, refovet eos per laud
Abbreviated transcription (Latin):
uob̾ ẽ imus ds̃ ñ tres ꝓ quoꝵ diu̾sis uolun¬
iliscordare. uia fides deo. recole q fides dicit᷑
ꝙ id q credit᷑ e sd qͦ credit᷑. Si gͦ fides hic ac¬
cipit᷑ ꝑ eoꝙ credit᷑. hic ẽ sensus. una ẽ sides.
.i. idem iubemini cred̾e ꝙ eodẽ mͦ oꝑari. qr
unũ ꝙ idẽ ẽ ꝙ credit᷑ a cunctis fidelibꝰ. Uñ
fides catholica łr .÷ uniu̾salis. Uel accipi¬

Expanded text:
n tres pro quorum diversis volundiscordare. Et una fides de Deo. Recole quia fides dicitur, et id quod creditur, et id quo creditur. Si ergo fides hic accipitur pro eo quod creditur, hic est sensus: Una est fides, id est idem jubemini credere, et eodem modo operari, quia unum et idem est quod creditur a cunctis fidelibus. Unde fides catholica dicitur u
Abbreviated transcription (Latin):
pseudo apłis resistat. ꝙ qͦmͦ eccłlam instruat.
qͣles pħros ł diaconos orilinet. qͣles uiduas
ꝙ ẽ uitentio apłi ui hac epła iustrue timothm
de ep̃alis dignitatis offõ. Modꝰ tal. Primo sa¬
lutat eũ deiñ monet ut pleudo apłis resis¬
tat. postea iustruit de ep̃ali offõ docens qͣles
debeat ordinare pb̃ros ꝙ diaconos. ꝙ qͣles¬
ꝑedebeat ꝙ postea de modo correctõrs instru¬
it eũ. In fine amonet ut int̾ ꝑfanas noui¬

Expanded text:
pseudoapostolis resistat, et quomodo Ecclesiam instruat, quales presbyteros et diacones ordinet, quales viduas re Timotheum de episcopalis dignitatis officio. Modus talis: primo salutat eum; deinde monet ut pseudo resistat; postea instruit de episcopali officio, docens quales debeat ordinare presbyteros et diaconos. debeat; postea de modo correptionis instruit eum; in fine autem monet ut vitet profanas novi
Abbreviated transcription (Latin):
iustus sit ex fide qͥ ei ẽ necia lex: s i̾o da¬
ta ẽ ut resi puniret. uel peccare uolentẽ
coħceret. iustꝰ m̃ ꝙ si ea ñ egeret utit᷑. ut sͦ
eẽt in auctoritate aliis ꝙ fitt᷑a attestaret᷑ ft̃ĩs.
Qmͦ aũ bona ẽ lex si ũ iusto est posita: E
sciend̃ qr iã iustus ñ eget pedagogo s iniꝰtꝰ
ut fiat iustꝰ. Et lege legitime utendi młti
time utt᷑ lege cũ intelligens qͣre sit clata
eiꝰ cõminatõe tanꝙͣ pedagogo ꝑducit᷑ ad¬

Expanded text:
 ei est necessaria lex? sed ideo data est, vel ut reum puniret, vel peccare volentem coerceret; justus tamen et si ea non egeret, utitur, ut sic esset in auctoritate aliis, et futura attestaretur factis. Quomodo autem bona est lex, si non justo est posita? Sed sciendum quia jam justus non eget paedagogo, sed injustus ut fiat justus. Et lege legitime utendi multilegitime utitur cum intelligens quare sit data, ejus comminatio ne tanquam paedagogo
Abbreviated transcription (Latin):
plene subdet᷑ corpꝰ ñ iam repugnabit. & qr spi¬
ritu simile erit. qr nec aliqͣm corruptõem
patiet᷑ nͨ alim̃tis egebit ut ħo añ pcc̃m egu
it. Et nota ꝙ cũ dic̃ corpꝰ tnsitursi ad intor¬
ruptõem corruptõis fat m̃tionẽ ut ostendat᷑

Expanded text:
plene subdetur corpus, non jam repugnabit. Et quia spiritui simile erit, quia nec aliquam corruptionem patietur, nec alimentis egebit, ut homo ante peccatum non eguit. Nota quod cum dicit corpus transiturum ad incorruptionem, corruptionis facit mentione
Abbreviated transcription (Latin):
sposuit. sic tñ saluꝰ erit qͣi rẽ cremabilem fe¬
rens ꝑ ignẽ tnsitorie tͥbułois re cremabili. qͦ¬
cremata euadet ip̃e. Et post istiꝰ sane corꝑis mor¬
tẽ don ueniat᷑ ad liem cdãpnatõis & remune.¬
ratõis. Uel si hoc tẽꝑis int̾uallo sp̃s defunt

Expanded text:
posuit. Sic tamen salvus erit, quasi rem cremabilem ferens, per ignem transitoriae tribulationis, qua cremata evadit ipse, et post istius sane corporis mortem, donec veniatur ad diem damnationis et remunerationis, si hoc temporis int
Abbreviated transcription (Latin):
tilis cũ esses oleaster .s. stilis nat᷑ałi ꝙ amarꝰ
si enĩ putata ẽ oliua ñ tñ amputata. Illi su
ꝓbi ꝙ blasphemi ꝑ fragmñtũ iã ibi ñ st̃. Olea¬
ster ñ ibi erat ibi est. slli ꝑ srbiam frangi me¬
ruert̃. iste. ꝑ hu̾ilttatẽ inseri meruit. Iilia¬
miser̃t radicẽ. iste tenuit eam. ꝙ fc̃s ẽ socꝰ ra¬
dicis ꝙ piguedĩs oliue in spe ꝓmissionis. q¬
em̃ arbor in ñ bonã inseri solet. hic ã ñ bona
u bonã. Dic̃ enĩ oleastrũ insextũ ut surcubꝰ
fructũ radicis afferat. Noli g̾ gaudere inmi¬
creclulitate alloꝵ. Ut enĩ atr salomon. Dupli¬
cet deo qͥ insultat mał alt̾iꝰ. net enĩ cã gentiũ
abiecti st̃. s qr ñ credidert p̃dicandi occõem¬
stantes. Ꝙ si głaris ad u̾sus ulos ałr tibi o gen¬
tilis ꝙ ñ tu raditẽ portas s radix te .i. gens
illa nicb a teħt. s tu ab ea fidem habes.

Expanded text:
tilis cum esses oleaster, id est sterilis naturaliter et amarus, si enim putata est oliva non tamen amputata. Illi enim superbi et blasphemi per fragmentum jam ibi non sunt. Oleaster non ibi erat, ibi est. Illi per superbiam frangi meruerunt, iste per humilitatem inseri meruit. Illi amiserunt radicem, et iste tenuit eam, et factus est socius radicis, et pinguedinis olivae in spe promissionis, etenim arbor in non bonam inseri solet. Hic autem non bona in bonam. Dicit enim oleastrum insertum, ut surculus fructum radicis afferat. Noli ergo gaudere in incredulitate illorum. Ut enim ait Salomon: Displicet Deo qui insultat malis alterius. Nec enim causa gentium abjecti sunt, sed quia non crediderunt, precandi stantes. Quod si gloriaris adversus illos, dicitur tibi, o gentilis, quod non tu radicem portas, sed radix te, id est gens illa nil a te habet, sed ab ea fidem habes.
Abbreviated transcription (Latin):
intͣrent. s ip̃i se ip̃os repbos fecert sꝑuentes
dei donũ. iuide ꝙ occõnem dedert̃ gentib ad
falutẽ ꝙͣ extollentiã repͥmi uult ut magis
saluti ꝯgaudeat᷑ ñ infirmitati insultet᷑. Ea¬
cile enĩ decipit᷑: qͥ gaisdet alieuis malis. tis

Expanded text:
intrarent, sed ipsi seipsos reprobos fecerunt spernentes Dei donum. Unde et occasionem dederunt gentibus ad salutem. Quam extollentiam reprimi vult, ut magis saluti congaudeatur, non infirmitati insultetur. Facile enim decipitur qui gaudet alienis malis. Tu
Abbreviated transcription (Latin):
ex seluto ħt ñ ex figulo. sic tota massa ħ̃uani
tuosa ẽ. Ideoq si inde uas in honorẽ fit nĩa est.
si in ꝯtumeliam iꝰtũ ẽ. qi hoc erat ex nat᷑a. Tõta¬
qd̃ om̃ib debebat᷑.ꝙ. ab illo lib̾ent᷑ uasa mĩe.¬
illa si media eẽt ut sĩc bom nil. ita nil pcci ha¬
beret ñ frustͣ uid̾et᷑ iniqͥtas. ut ex ea fierent ua¬
sa incontumeliam. Cũ uͦ ꝑ liberũ arbitͥum
pͥmi hois in condẽpnatõem massa uniu̾sa de

Expanded text:
ex luto habet, non ex figulo; tosa est: si inde vas in honorem, misericordia est; si in contumeliam, justum est, quia hoc erat ex natura: eccquod omnibus debebatur, et ab illa liberentur vasa miserilla si media esset, ut sicut nil boni, ita nil peccati haberet, non frustra videretur iniquitas, ut ex ea fierent vasa in contumeliam. Cum vero per liberum arbitrium primi hominis in condemnationem universa
Abbreviated transcription (Latin):
reꝑbet. Magna indignitas ẽ ꝙ p̃sũptõ hoiẽ
ꝯt̾radic̾e deo. iniqũ iusto. malsi bono. ĩperitũ
ꝑfc̃o. infirmũ firmissimo. mortalẽ ĩmortali.
seruũ dño. creat᷑am creatori. Mouet᷑ ã iniqꝰ
eo qd̾ de eadem massa creatos alios i̾nficat.
alios repbat. Ad hoc ã ostendendũ recte sĩ apłs
utit᷑ u̾bis ẏsaie. ꝙ figmñti siłitudĩe. ꝙ adu̾sꝰ

Expanded text:
dignitas est, et praesumptio hominem contradicere Deo, iniquum justo, malum bono, imperitum perfecto, infirmum firmissimo, mortalem immortali, servum domino, creaturam Creatori. Movetur autem iniquus eo quod de eadem massa creatos alios justificat Deus, alios reprobat. Ad hoc autem ostendendum recte fieri, utitur verbis Isaiae, et figmenti
Abbreviated transcription (Latin):
eĩ pecꝰ loqͥ posset ꝙ dece̾t deo qͣr me pecudẽ fecis¬
t cũ istũ fec̾is hõiem ñne uiste succend̾es ir li¬
ces. o pecꝰ tu qͥs es qͥ respondeas deo. Qͥa uͦ q̃sti¬
onis hꝰ rõ ex hoc illi firma uidet᷑ ꝙ ex una mas¬
sa sc̃i st̃ repbandi & iustificandi subdit. Anñ¬

Expanded text:
me pecudem fecisti, cum istum feceris hominem, non juste succenseres, et diceres: O pecus, tu quis es qui respondeas Deo? quia vero quaestionis hujus ratio ex hoc illi firma videtur quod ex una massa facti sunt, reprobandi et justificandi, subdit: An
Abbreviated transcription (Latin):
crimine dephenĩit᷑. T̃ radudit gͦ łs illos pͥus in
passones ignominiẽ .i. ui ardorẽ libidinis q̃ ẽ
passio natẽ nͨ noĩanda. postea tͣididit in ip̃m ac¬
tũ libidinus. Et uere. Nam femine eoꝵ ĩmu¬
tauer̾t natalem usum uiri legititimi. in eũ
usiũ qͥ ẽ contͣ natam. int̾ se .s. agentes. Nat᷑a¬

Expanded text:
radidit ergo illos Deus prius in passiones ignominiae, id est in ardorem libidinis, quae est passio naturae, nec nominanda. Postea tradidit in ipsum actum libidinis, et vere. Nam feminae eorum immutaverunt naturalem usum viri legitimi in eum usum qui est contra naturam, inter se
Abbreviated transcription (Latin):
uos estis in dlomino .i. in d̃no auctore. a si¬
milituline sigilli qr in uobts apparet quia
bitant: apłs defendor. ꝙ hoc est ꝙ ait. mea
interrogant utrum sim apłs. Et quia sũ
aposA¬

Expanded text:
mei vos estis in Domino, id est Domino auctore, a simili sigilli, quia in vobis apparet quod bitant, apostolus defendor. Et hoc est quod ait: Mea interrogant utrum sim apostolus. Et quia sum apost
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpone̾ in exemplũ ut sit̃ ip̃e abstinet a lici¬
tis ꝓ scandalo fr̃m uitando ita & illi abstine¬
ant. Ipse enĩ apłica dignitate potestatem
q. abstinete ab hoc licito  ego habeo lib̾tatẽ
accipiendi stipendia ꝙ tñ ñ accipio. ꝙ uere
habeo libertatem. Nunqͥd enĩ non sũ liber at¬
cipere: utiq liber sũ acciꝑe. q licet mͥ ꝙ ꝙ¬
inductum sit: intendit tñ cõpbare se apłm ꝙꝑ.
occasione ꝑseudo apsoꝵ minꝰ de eo senserunt

Expanded text:
oponere in exemplum, ut sicut ipse abstinet a licitis pro scandalo fratrum vitando, ita et illi abstineant. Ipse enim apostolica dignitate potestatem  Quasi dicat: Abstinete ab hoc licito, quia et ego habeo libertatem accipiendi stipendia, et tamen non accipio. Et vere habeo libertatem. Nunquid enim non sum liber accipere? Utique liber sum accipere, quia licet mihi inductum sit, intendit tamen comprobare se apostolum, quia occasione pseudoapostolorum minus de eo senserunt
Abbreviated transcription (Latin):
bũ ibi. in qͦ eĩ ħ dicunt᷑. ꝙ ꝑ ritũ ibi. &
amphus adhut manifestũ ẽ. & sit constat
aliũ surg̾e. gͦ illd̃ ñ consumabat. Insiste
consũmaret frustra aliꝰ surget sac̾dos. s¬
sai̾docio necessẽ ẽ ut legis tnͣsło fiat. Qͥa

Expanded text:
dicuntur; per ritum ibi: Et amplius adhuc manifestum est, et sic constat alium surgere. Ergo illud non consummabat. Insiste erdotium consummaret, frustra alius surgeret sacerdos. Ssacerdotio necesse est ut
Abbreviated transcription (Latin):
instruens de honorificentia p̃latis exhiben
tendatis uos nosse eos qͥ la. int̾ uos .i. in re
gimine ur̃i ꝙ doctrina. ꝙ p̾sunt uob̃ digni¬
tate ꝙ hoc in dño .i. in orlinatõe dñi ꝙ sui
officii debiro monent uos ut pares ad recta.
eis ministͣndo & reu̾entiã dignitati exhi
egestas dũ sat᷑ari q̃rit: a iusticia declinat. Ideo
bete par̃e cũ cis p̃õ opus iłloꝵ .i. scientes opꝰ illoꝵ
hoc exig̾e
ꝙ faciunt.

Expanded text:
instruens de honorificentia praelatis exhibeostendatis vos nosse eos qui laborant inteoctrina, et praesunt vobis dignitate: et hoc in Domino, id est ordinatione Domini, et sui officii debito monent vos, ut pares ad recta ieis ministrando, et reverentiam dignitati exhibegestas, dum saturari quaerit, a justitia declinat. Ideo bete pacem cum eis propter opus illorum, id est scientes opus illorum hoc exigere quod faciunt.
Abbreviated transcription (Latin):
dedit implebit. Ideo meliꝰ ħret᷑ arra ꝗͣ. pignꝰ.
Dedit nob̾ sp̃m ad hoc utiq .s. ut in redemp.¬
acqͥ .i. ad hoc ut in sangͥne eius redempti a
iure inimici. ut ultͣ ñ łnet᷑ nob̾ inimicus
acqͥramꝰ deũ ł acqͥram᷑ deo. Ad hoc enĩ rede¬
sp̃m utt laudet᷑ ip̃e deus.P¬

Expanded text:
ed hoc quod dedit implebit Ideo melius habetur arrha quam pignus. Dedit nobis spiritum, ad hoc utique, scilicet in redemp est ad hoc ut sanguine ejus redempti a jure inimici, et ultra non dominetur nobis inimicus. Acquiramus Deum, vel acquiramur a Deo. Ad hoc enim redeSpiritum, ut laudetur ipse Deus.
Abbreviated transcription (Latin):
uiuet in ea .i. ñ pumet᷑ legali pena. qr lex
moysi reos illos ñ faciebat si seruaret᷑ .i. uiue¬
bant faciendo legẽ. ꝙ niocat hic iticiã leg̃ oꝑa
illa legalia. uide ꝙ in moyse ita ħet᷑. Q fec̾it
ea: uiuet in ilł. Tunebant utiq ne si ñ ea fe¬

Expanded text:
us, id est non punietur legali poena, quia lex Mosi reos illos non faciebat, si servaretur, id est vivebant faciendo legem. Et vocat hic justitiam legis opera illa legalia. Unde et in Mose ita habetur: Qui fecerit ea, vivet in illis . Timebant utique ne si non ea fe
Abbreviated transcription (Latin):
dii gentiũ. ł bñficii gr̃a ut sc̃i. aut ꝙ. seli¬
tur sic̃ ałs tͥnitas. extollit᷑ ilico ita ut sede¬
cet᷑ aũ antixͦ in babilone de tͥbu dan iuxͣ
ꝙ iacob ait. Eiat dan colub̾ in uia cerastes
in semita. Et cũ uen̾it iosolimã circũcidet se

Expanded text:
dii gentium; vel beneficii gratia, ut sancti. Aut quod colitur, ut Deus Trinitas. Extollitur dico, ita, ut sedecetur Antichristus in Babylone de tribu Dan, juxta quod Jacob dicit: Fiat Dan coluber in via, cerastes in semita . Et cum venerit Hierosolymam, circumcidet se,
Abbreviated transcription (Latin):
duplam uetustatẽ sua simpla ꝯsũpsit. Unde ꝙ¬
uno die ꝙ drab noctib in sepulchro qͥeuit.
¶unã diem simpla eiꝰ uetustas signat᷑ ꝑ duas
noctes gemina nra uetustas. Qleuit gͦ in sepulas
nna die ꝙ duab noctib qr sua simꝑla uetustate
nram gemunã tulit. Et udeamꝰ qͣłt culpã dele
tisit ea remitendo. p̃sentia hoĩes ab eis retra¬
hendo ꝙ̃ stẽ cemiterao. futi ũ ñ ea remitendo
tulit s grãm qͣ uitatent᷑ ꝯfe̾ndo. gͦ futa tulit. qr
ꝓrsus deleuit ut eã ũ sentiant uere penitentes.
Temꝑałe uͦ ñdũ penitꝰ tulit. manet eĩ fames. sitiᷤ.

Expanded text:
am vetustatem sua simpla consumpsit. Unde uno die et duabus noctibus in sepulcro quievit. Per unum diem simpla ejus vetustas signatur, per duas noctes gemina nostra vetustas. Quievit ergo in sepulcro una die et duabus noctibus, quia sua simpla vetustate nostram geminam tultulit ea remittendo, praesentia, homines ab eis retrahendo, et item remittendo; futura vero non ea remittendo tulit, sed gratiam qua vitarentur conferendo. Ergo futura tulit, quia prorsus delevit, ut eam non sentiant vere poenitentes; temporalem vero nondum penitus tulit. Manet enim fames, sitis,
Abbreviated transcription (Latin):
mortis figͣa ꝙ̃ moyses in ħemo sr̃ lignũ exaltaũ
serpentẽ. ꝓsuasione qͥppe serpentis h̃o in dãpna¬
tõem mortis cecidit. Itaq serpens ad sig̃tatõen
ip̃iꝰ mortis ꝯuenient᷑ in ligno exaltatꝰ ẽ. In illa
ensĩ figa serpens pendebat in ligno. Ꝙ aũ pepen¬
dit in ligno crucis nͥ mors dñi ut mortẽ mori¬
endo suꝑaret. ꝙ maledẽm gemine uetustatis

Expanded text:
r lignum exaltavit serpentem; persuasione quippe serpentis, homo in damnationem mortis incidit. Itaque serpens, ad significationis ipsius mortis convenienter in ligno exaltatus est. In illa enim figura serpens pendebat in ligno. Quid autem pependit in ligno crucis nisi mors Domini, ut mortem moriendo superaret, et maledictum geminae vetustatis
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ ꝑ iliã liabolꝰ aĩam retinebat. ꝙ a suo creatore
separabat maneat in c̾tamine qͦ corpꝰ nr̃m casti¬
gamꝰ ꝙ seruituti subuimꝰ. Ue̾tustas itaq nr̃a pe
ne ꝙ culpe q̃ ẽ ex maledc̃o pͥmi hois in cruce xͥ
destructa ẽ. qͥ nr̃am mortalitatẽ susceẜ ꝙ pcc̃a

Expanded text:
per illam diabolus animam retinebat et a suo Creatore separabat, maneat in certamine quo corpus nostrum castigamus, et servituti subjicimus. Vetustas itaque nostra et culpae, quae est ex maledicto primi hominis in cruce Christi destructa est, qui nostram mortalit
Abbreviated transcription (Latin):
ra .i. odio alicuiꝰ ⁊ disceptatõe .i. hesitatõe. nͥ
ẽ eĩ tempestas ire ł hesitatõ: ñ placet deo. Di¬
stingue. ira ẽ ad ꝑximũ: disceptatõ ad deũ.
Simlli ꝙ mulieres. uolo ut orent ꝙ manꝰ
leuent sñ ira ꝙ disceptaid̃e existentes in hi¬
tu ornato .s. religione eaꝵ ornante eas. mu¬
lieres dito ornantes se aliis uirtutib cũ
uecunilia uultꝰ. ut s̃i sint atcrite fixntis ut
metrices. ꝙ sebrietate ñitis. ꝙ ñ ornantes¬

Expanded text:
 est odio alicujus, et disceptatione, id est haesitatione. Ubi est enim tempestas irae vel haesitatio, non placet Deo. Distingue: ira est ad proximum: disceptatio ad Deum. Similiter et mulieres, volo ut orent et manus levent sine ira et disceptatione existentes, in habitu ornato, scilicet religionem earum ornante. Eas mulieres dico, ornantes se, aliis virtutibus cum verecundia vultus, ut non sint attritae frontis ut meretrices; et sobrietate mentis; et n
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ̃ potens ł sapens uir orans aliquid a deo aut
ñ sit lib̾e mñtis deterꝑat cap̃ suũ .i. turpe ẽ ei
ilsd̃ fac̃e uelato capite. In aliis enĩubi opus
ẽ pͣ uelare s ñ dũ suo trelici se offeit. ꝙ collo¬
qͥtur uͥ ꝯditõem suã necelle ẽ ꝑfit̾i. Om̃us ã

Expanded text:
 potens vel sapiens, orans aliquid a Deo, autnon sit liberae mentis, deturpat caput suum, id est turpe est ei illud agere velato capite. In aliis enim, ubi opus est, potest velare, sed nondum suo judici se offert, et colloquitur, ubi conditionem suam necesse
Abbreviated transcription (Latin):
ħt unde laudet de spe fufoe eos attollit ad q̃
ꝑ p̾t̾ita allit̾ ꝙ recreat aĩos eoꝵ ꝙ confortat
antiqͣ eis in m̃tem reuorans. ꝙ fãt eos ñ ex¬
tiet uob̃ d̾s. Sit enĩ pͥora bona ꝑ seq̃ntia ma¬
la mortua fuerant ꝙ irrita fc̃a. ita ip̃a eadem
ꝑ penitenttam & alia bona seq̃ntta illa ma¬
la. reuiuiscent. ꝙ hoc ẽ ꝙ ait. Nlon eĩ iniꝰtus
oꝑa bona illa fecistis. ꝙ ħ om̃ia fecistis in nõie
q̃ uiforiat actc̃es. ecce alacritas. & hoc ad
głam dei ecce pura & recta uitentio. ecce tri¬
plex bo¬

Expanded text:
t unde laudet; de spe futurorum eos attollit, ad quam per praeterita allicit et recreat animos eorum, et confortat antiqua eis in mentem revocans; et facit eos non exciet Deus vobis. Sicut enim priora bona persequentia mala mortua fuerunt, et irrita facta, ita ipsa eadem per poenitentiam, et alia bona sequentia mala reviviscent. Et hoc est quod ait: Non enim injustus ona opera illa fecistis. Et haec omnia fecistis, in nominquae informat actiones, ecce alacritas; et hoc ad gloriam Dei, ecce recta et pura intentio. Ecce triplex bo
Abbreviated transcription (Latin):
nauit eriꝑe. arbitrisi eoꝵ ab eiꝰ liberans pͥa¬
te. ut illo ñ inpeliente credant hõies in istũ
libera uoluntate. Sude hoc opꝰ est gbe qͣm
attulit sccłs adam ñ nate ꝙͣ corrupit pͥmꝰ
adam. Filios a iliffidentie: regit pͥnceps iste
.i. diabolus ad arbitriũ fuũ ꝙ. nec ip̃e ħt libe¬
rũ ad bnfaciend̾ s iu maximã maliuolen¬
tiam suis scełib obcecatũ. Uñ nemo sane
fidei tredit ł dic̃ hos apostatas angłos ad
pͥstinã pͥatẽ correcta aliq̃n uoluntate ꝯu̾ti.
Qͥ aũ oꝑat᷑ hic pͥnceps in fllios liffidentie
nͥ oꝑa sua mala: ꝙ un pͥms maxͦq ip̃am¬

Expanded text:
navit eripere. Arbitrium eorum ab ejus liberans potestate, ut illo non impediente credant in istum libera voluntate. Proinde hoc opus est gratiae quam attulit secundus Adam, non naturae quam corrupit primus Adam. Filios autem diffidentiae regit princeps iste, id est diabolus, ad arbitrium suum, quod nec ipsum habet liberum ad faciendum, sed in maximam malevolentiam suis sceleribus obduratum. Unde nemo sanae fidei credit vel dicit hos apostatas angelos ad pristinam pietatem correcta aliquando voluntate converti. Quid autem operatur hic princeps in filios diffidentiae, nisi opera sua mala? et in primis ma
Abbreviated transcription (Latin):
tis s in aliqͦ delicto. q. ñ usu cotuliano
lenitatis .i. rationabiłr ꝙ lenit̾. ne si ałr
fet̾itis: ñ patiat᷑ se argui s defend̾e se in¬
cipiat. ne tͣpis uideat᷑. Ideo lenit̾ instrui¬
te. qr fr̃s estis ꝙ si suꝑiores. Attende qͥd
gend̾. Delictũ gͥ fortasse ẽ declinare a bono.
poc̃m ẽ fac̾e̾ malũ. ut sic̃ in laudabili uita
aliud ẽ declinare a malo aliud fac̾e bonũ
ꝙ ãmonem᷑ dicente scpta. declina a malo
& fac bonũ. ita in dãpnabili alud sit decli¬
li. delictũ. desertio boni. ꝙ ꝙ ip̃m nomen
ostendit. Ꝙ̾ cĩ aliud sonat delictũ nͥ d̾elic¬
tũ: Et qͥ d̾elinqͥt qͥ delinqͥt nͥ bonũ: uel
pͣ uideti illud ẽẽ delictũ ꝙ ignorant̾ fit. pͦ

Expanded text:
tis, sed in aliquo delicto, quasi non usu quotidiano lenitatis, id est rationabiliter et leniter, ne si aliter feceritis, non patiatur se argui, sed defendere se incipiat, ne turpis videatur. Ideo leniter instruite, quia fratres estis, etsi superiores. Attende quodgendum. Delictum igitur fortasse 160 est declinare a bono. Peccatum est facere malum, vel sicut in laudabili vita, aliud est declinare a malo, aliud facere bonum, quod admonemur, dicente Scriptura: Declina a malo et fac bonum ; ita in damnabili aliud sit declili. Delictum desertio boni, quod et ipsum nomen ostendit. Quid enim aliud sonat delictum, nisi derelictum, et quid derelinquit qui delinquit, nisi bonum? Vel potest videri illud esse delictum quod ign
Abbreviated transcription (Latin):
qr qsꝙͣ. ñ sumit sibi honorẽm ut sibi impu¬
tandũ sit s dꝑo qͥ uocat. s ille recte fit ponti¬
fex qͥ uocat᷑ a deo .i. qͥ recte eligit᷑ a deo uo¬
cat᷑ tanꝙͣ. aaron. qͥ uilicio uirge ꝙ intendio
emuloꝵ electus ẽ: & monstratus plat̾e deo.
tutes semetsꝑm ut sibi sum̾et .i. sibi tͥbueret.
ñ elarificauit clico ita ut pontifex fieret sit̃
ip̃e ait. Ego ñ clarifico me ip̃m s ille clarifi¬
cauit eũ in bapto ꝙ pontificẽ ꝯstituit. qͥ ali¬
bi locutꝰ ẽ ad eum dicens in psalmo filiꝰ m̃s
e tu ꝙ sdem dicturꝰ erat ei in bapt̃mo & in
tussigatẽe. ꝙ add̾. ego hodie genui te mͥ ꝯsub¬
stantialem. qr idẽ ẽ cũ pr̃e in suba. Clarificatꝰ
eĩ ẽ filiꝰ a pr̃e cũ dix̃. hic ẽ fuliꝰ m̃s dilc̃s in qͦ mͥ¬

Expanded text:
 non sumit sibi honorem, ut sibi imputandum sit, sed Deo qui vocat; sed ille recte fit pontifex, qui vocatur a Deo, id est qui recte eligitur a Deo vocatur, tanquam Aaron, qui indicio virgae et incendio aemulorum electus est, et monstratus placere Deo.tutes semetipsum, ut sibi sumeret, id est sibi tribueret. Non clarificavit, dico, ita ut pontifex fieret, sicut ipse ait: Ego non glorifico meipsum , sed ille clarificavit eum in baptismo et pontificem constituit. Qui alibi locutus est ad eum, dicens in Psalmo: Filius meus es tu. Quod idem dicturus erat ei in baptismo et in transfiguratione. Et addit: Ego hodie genui te, mihi consubstantialem, quia idem est cum Patre in substantia. Clarificatus est enim Filius a Patre cum dixit: Hic e
Abbreviated transcription (Latin):
uos ip̃i ñ solũ ego: pleni estis diłcre qͣ uelitis
bonũ. ꝙ repleti scĩa qͣ possitis cognosce̾. om̃i
s. scĩa uet̾is ꝙ uoue logis. ita repleti estis his
duob ut possitis uͥ culpa ur̃a remaneat mo¬
nere uos ut ñ licã docere alt̾itrũ .i. iucessim
ra eos more exhortantis. Qͥ eĩ uidet se laiscari
cere s monere .i. ñ dic̃ ut se doceant s mone

Expanded text:
os ipsi, non solum ego, pleni estis dilectione, qua velitis bonum, et repleti scientia, qua possitis cognoscere, omni, scilicet veteris et novae legis, ita repleti estis his duobus, ut possitis, nisi culpa vestra remaneat monere vos, ut non dicam docere, alterutrumra more exhortantis. Qui enim videt se laudari,cere, sed monere, id est non dicit ut se doceant, sed mone
Abbreviated transcription (Latin):
parte.s. ẽpłe. Soꝑsi dico ñ .q. pritans uos insi¬
pientes. s tanqͣ. reducens uos in memoriã.
.i. qͣi faciens uos memores qͥd ag̾e debeatis in
qͦ eos .q. oblitos latent̾ arguit. dico ꝙ scͥpsi
uob̾ aucdact᷑ s ñ temi̾e qr hoc ad mne ꝑtinet pp̃¬

Expanded text:
si dico, non quasi putans vos insipientes, sed, tanquam reducens vos in memoriam, id est quasi faciens vos memores quid agere debeatis. In quo eos quasi oblitos latenter arguit. Dico quod scripsi vobis audacter, sed non temere, quia hoc ad me pertinet, p
Abbreviated transcription (Latin):
citi utiq aliis s cogniti soli sapienti deo qr
qͣ solus ꝑftẽ nouit cur ita fẽm ẽ in qͦ repͥmit
inqͥsitores qͥ q̃r̃t cur tm̃ distulit d̾s uenire. tͣ
tot g̾s ꝑire ꝑmisit. In ħ aũ ꝙ ait soli sapien¬
tideo error qͥb dam surrepit arbitutib solũ
prẽm hic sĩgrari ꝙ solũ uere sapientẽ ẽe. c̃ tñ
ñ fit dẽm soli saꝑienti pr̃i s soli sapienti deo.¬

Expanded text:
olim taciti aliis, sed cogniti soli sapienti Deo, ququi solus novit cur ita factum est. In quo reprimitinquisitores qui quaerunt cur tantum distulit Deus venire, cur tot gentes perire permisit. In hoc autem quod ait, soli sapienti Deo, error quibusdam subrepit, arbitrantibus hic solum Patrem significari, et solum vere sapientem esse, cum tamen non sit dictum soli sapienti Patri, s
Abbreviated transcription (Latin):
R eꝓb̾o qͥdẽ. Ostend̾̃ sac̾dociũ ẽẽ tnͣslatũ ex tͥbu
ꝙ ritu ꝑ qͦ constat legem qͦ ẽẽ tͣnslatã. S qꝑ
forte ad tnͣffe̾nde legis demonstratõem saĩdo¬
om̃iũ ħoim aninis satis fuc̃ si cãm alicꝰ rei
agnou̾int. Ostend̾ eĩ qͣre uetꝰ t̾. sit destructũ

Expanded text:
Reprobatio quidem. Ostendit sacerdotium esse translatum ex tribu et ritu, pro quo constat legem quoque esse translatam. Sed quia forte ad transferendae legis demonstrationem sacerdoomnium hominum animis satisfacit, si causam alicujus rei cognoverint. Ostendit enim quare
Abbreviated transcription (Latin):
haros uͭ eos dit̃ qͥst̃ qͣi exleges qͥ nͨ hebrei nͦ grra.
nͭ latini st̃. Et debitor sũ eũgłirare sapientib ꝙ
Hiis aũ om̃ib se debitorem testat᷑: qr messus
ad õs. Nulli enĩ gentiũ ppͦ specialiꝰ debet᷑ ħ p̃di¬
catõ. qr ad hoc missus fuit ut om̃tib p̃dicaret.¬
qͥ ad hoc accepit iloctnã ut aliis tͣleret. De iu¬
cdeis aũ tacet. qi mag̾r gentiũ erat. Et sit̃ ali¬
is clebeo. ita ꝙ nob̾ qͥ rome estis debeo eugłra¬
ergo alt̾ius culpa remansit. Qͣuis missũ si
manis se asserit eũgłizare. aput qͦs regni¬
romani caput & sedes. Ad mnbra enĩ ꝑtinet¬
si caput inqͥetũ si fu̾it. Ideo romanoꝵ pacem
optat. ut ñ ml̾tũ se iactet sathanas. ꝙ ut me¬
on enim erubesco eũgłn.

Expanded text:
i exleges, qui nec Hebraei, nec Graeci, nec Latini sunt. Et debitor sum evangelizare, sapientibus et His autem omnibus se debitorem testatur, quia missus ad omnes; nulli enim gentium populo specialius debetur haec praedicatio, quia ad hoc missus fuitliis traderet. De Judaeis autem tacet, quia magister gentium erat; et sicut aliis debeo, ita et vobis qui Romae estis debeo evangelizaergo alterius culpa remansit. Quamvis missum smanis se asserit evangelizare, apud qRomani caput et sedes est. Ad membrorum enim utilitsi caput inquietum non fuerit. Ideo Romanorum pacem optat, ut non multum se jactet Satanas, et ubeon enim erubesco E
Abbreviated transcription (Latin):
ł confinib ciuitatib causa aliqͣ siue religionis
gr̃a romam ueniebãt. Cũq sepe uellet uenite.
ꝙ phiberet᷑. sic fc̃m ẽ ut scrib̾et epłam. ne cliu in
malo detenti difficiliꝰ corrig̾ent᷑. Qͣsi qͥs diceret.
Desid̾as uenire cur ergo ñ uenis: Ait. Qa ꝓhibi¬
nire ad uos & ꝓhibitus s. uenire ad uos aliqͥb
ĩpedim̃tis. deo id agente. s putetis culpa ur̃a
fieri. ut modo uos ilignos paretis. Non gͦ ociose
se ꝓhibitũ dic̃. s ꝙ causas moraꝵ tliscernit.
nos se effic̾e̾nt. a uitiis carnalib abstinentes
ad excipiendam eam. Pmibitus sũ ddico. usq
adhuc .i. usq in presens. ꝑ hoc ostendit᷑ id etiã

Expanded text:
is gratia Romam veniebant. Cumque saepe vellet venire, et prohiberetur, sic factum est, ut scriberet Epistolam, ne diu in malo detenti difficilius corrigerentur, quasi quis diceret: Desideras venire, cur ergo non venis? Ait: Quia prohibinire ad vos, et prohibitus sum venire, aliquibus impedimentis Deo id agente, Ambrosius sed putetis culpa vestra fieri, ut modo dignos vos paretis. Non ergo otiose se prohibitum dicit, sed et causas morarum discernit, nos se efficerent a vitiis carnalibus abstinentes ad excipiendam eam. Prohibitus sum dico usque adhuc, id est usque in praesens. Per hoc ostenditur, id etiam
Abbreviated transcription (Latin):
fructũ habeat aput deum minist̾ii sui. Fruc¬
tũ ħeam in uob̾ dico. sic̃ ꝙ in cet̾is gentib. Ex¬
emplo cet̾aꝵ gentiũ lacescit illos ad fidẽ rec¬
tam. ꝓmptior enĩ fit qͥs ad rem sibi traditã
baris. sapientib ꝙ insipientibꝰ

Expanded text:
 Deum, ministerii sui. Fructum habeam in vobis, dico, sicut et in caeteris gentibus. Exemplo caeterarum gentium lacescit illos ad fidem rectam, promptior enim, fit quis ad rem sibi traditam, baris, sapientib
Abbreviated transcription (Latin):
qr duos pps discordes pacificauit in sela¬
pide angulari. hiuc numerũ deoꝵ & fa
discordabant ꝙ sic fc̃i sunt pacifici. Ip̃e
enĩ ẽ pax nr̃a qͥ fecit utͣq unũ duos ppͦs
ꝯdens in se. s scdm istos xͦ ñ ẽ arbit̾ du

Expanded text:
quia duos populos discordes pacificavit in se lapide angulari. Hinc numerum deorum, etdiscordabant, et sic facti sunt pacifici. Ipse enim est pax nostra qui fecit utraque unum , duos populos condens in se. Sed secundum istos, Christu
Abbreviated transcription (Latin):
legẽ delit q̃ pcc̃i morbũ detexit: ñ ꝯsũpsit.
Qͣ data inualuit morb. & aucta ẽ iufirmi¬
tas. ñ legis s nate uitio. & diaboli instan¬
tia. ut ita cognita utͥusq legis uisufficiẽ¬
tia iy sua infirmitate clamaret ad medicũ
ꝙ q̃teret gratie auxiliũ. ꝙ ita fr̃m est.
Multiplicatis enĩ infirmitatib postea acce¬
lerauer̃t ad medicũ qͥ ueniens in forma ser¬
ui sanauit uulua hois languidi. Hic ẽ sa¬
maritanꝰ ille qͥ ad uuln̾atũ qͥ incid̾at in
latrones appropinqͣuit atq uulu̾a eiꝰ alli¬
gauit. quẽ sai̾dos ꝙ leuita ĩmiscd̾i ꝑtisie¬

Expanded text:
 detexit non consumpsit: qua data invaluit morbus, aucta est infirmitas, non legis, sed naturae vitio et diaboli instantia, ut ita cognita utriusque legis insufficientia et sua infirmitate clamaret ad medicum, et quaereret gratiae auxilium, et ita factum est. Multiplicatis enim infirmitatibus postea acceleraverunt ad medicum, qui veniens in forma servi sanavit vulnera hominis languidi. Hic est Samaritanus ille qui ad vulneratum qui inciderat in latrones appropinquavit, atque vulnera ejus alligavit, quem sacerdos et levita immisericordite
Abbreviated transcription (Latin):
erant de lege. Magno utiq ꝯsilio dei fr̃m ẽ
ut post ħois casũ ilico lex ñ daret᷑. ł dei filiꝰ¬
ñ nuttet᷑. Nisi enĩ ħois suꝑbia pͥus ures suaᷤ
exꝑiret᷑. sui lib̾tati arbitrii sufficientiã arro¬
garet. & legem suꝑflue datam. ꝙ dei filium
frustra uenisse udicaret. Itẽ uͥ lex pͥus scͥpta
ei daret᷑. ꝑ quã qͥd posset ꝓbaret. xp̃i aduen¬
tũ sr̃ fluũ iudicaret. Ne gͥͣ detͣhendi ł mm̾an¬
di occonem ħret. reliqͥt eũ ds pͥus ui lib̾ta¬
te arbit̾i in lege nat᷑ali. ut sic uires sue na
ture cognost̾et ubi cũ defic̾e̾t uidens sibi libe¬
rũ arbitͥum ñ suffic̾e ad iusticiam. nͨ sic se
huiliauit ad poscendam grãm s suꝑbe legẽ
scͥptã legi nate adiuuctã suffic̾e sibi putanᷤ.
clamabat. Non deest qͥ impleat. s deẽ qͥ iube¬

Expanded text:
erant de lege. Magno utique consilio Dei factum est ut post hominis casum illico lex non daretur, vel Dei Filius mitteretur. Nisi enim hoexperiretur, sui arbitrii libertati sufficientiam arrogaret, et legem superflue datam, et Dei Filium frustra venisse judicaret. Item, nisi lex scripta ei daretur, per quam quid posset probaret, Christi adventum superfluum judicaret. Ne igitur detrahendi vel murmurandi occasionem haberet, reliquit eum Deus prius in libertate arbitrii in lege naturali, ut sic vires naturae suae cognosceret, ubi cum deficeret videns sibi liberum arbitrium non sufficere ad justitiam, nec tamen sic se humiliavit ad poscendam gratiam, sed superbe legem scriptam legi naturae adjunctam sibi sufficere putans clamabat: non deest qui impleat
Abbreviated transcription (Latin):
hibendam .i. ut saltem timore cessarent ho¬
iniues tͣnsg̃di ut q̃nq idem fat̾ent uolun¬
tate. Da̾ta ẽ gͦ ut ppłm dei erudiret subti¬
more dei. ut dignꝰ fieret exciꝑe ꝑmissionẽ.
suis uirib fidens acciꝑet p̃cepta in quib
ueficiens ꝙ fc̃s p̾uaricator. lib̾atorẽ salua¬
torẽq reqͥreret. Data ẽ gͦ lex ut suꝑboꝵ
ceruix qͦs fac̾e̾t tnͣsgredi humiliaret᷑ et
ut medicus optaret᷑. qui sibi tm̃ tͥbueb̾at.
ꝙ uoluntati sue tm̃ arrogabant ut liberũ
arbitͥum sibi putarent suffice̾ ad tꝰtictã.
dicentes. Non deest qͥ impleat: s deẽ qͥ iu¬
beat. Data ẽ gͦ lex ad domandã eoꝵ suꝑbiã
duris in fagellũ. Sata ẽ ꝙ̃ ur signũ futo᷑.¬
rũ ut fuia futis atrestarent᷑. Etce ħs .iiiͦi.
causas legis date breuit̾ distinctas q̃ in
epła ad romanos pleniꝰ explicant᷑ u̾ dicit᷑.

Expanded text:
hibendam, id est ut saltem timore cessarent homines transgredi, et quandoque idem facerent voluntate. Data est ergo ut populum Dei erudiret sub timore Dei, ut dignus fieret excipere promissionem suis viribus fidens acciperet praecepta, in quibus deficiens et factus praevaricator, liberatorem salvatoremque requireret. Data ergo est lex, ut superborum cervix quos faceret transgredi humiliaretur, ut medicus optaretur, qui sibi tantum tribuebant, et voluntati suae tantum arrogabant, ut liberum arbitrium sibi putarent sufficere ad justitiam, dicentes; Nec deest qui impleat, sed deest qui jubeat. Data est ergo lex ad domandam eorum superbduris in flagellum, data est etiam in signum futurorum, ut futura figuris attestaretatae legis causas breviter distinctas, quae in Epistola ad Romanos plenius explicantur, ubi dicitur;
Abbreviated transcription (Latin):
tia sanguoris. Scd̾imn. desꝑat̃o cuntõis t̃tiũ.
adepfo sanitatis. Añ legem nãq ho morbum
suũ ñ agnoscebat. ĩoq sile bat. nec reme¬
oit languidis uuln̾a sua: mox ruptũ ẽ
silentium ꝙ cepest egͥ posce remediũ. s ꝑ
oꝑa legis uͭ si ẽ salus. sanari uolentes: ꝙ
querebant inuenire neqͥbant. Taudẽ gͥ ꝯsi

Expanded text:
m desperatio curationis, tertium adeptio sanitatis. Ante legem namque homo morbum non agnoscebat suum, ideoque silebat, nec quaedit languidis vulnera sua, mox ruptum est silentium, et coeperunt aegri poscere remedium; sed opera legis, ubi non est salus sanari volentes, quod quaerebant, invenire nequibant. Tandem i
Abbreviated transcription (Latin):
forma serui uidutus in mundũ uenit. sa¬
maritanꝰ ad uuln̾atũ appropinguit. an¬
gelus magni ꝯsilii in piscinã cdescendit.
helẏseus ad suscitandũ mortuũ accessit.
.i. sũmi regis filiꝰ de ꝯsessu pr̃is ad tołan¬
dam mortẽ passionis de eqͣlitate maiesta¬
tis ad patibulsi cruris de sede regali ad
officinam pcc̃i. de lumine celi ad tenebͣs
mundi ł inferni uenit. & ueniens locu
r̃t egͥ pura fide ac uera confessione.q. ma¬
gus clamorib flagitate remediũ. ꝙ ac¬
cełate ad medicũ ꝑ quẽ uuln̾a sanarent᷑.
morbus ciuaret᷑. recepta uero sanitate.
ꝙ donata uent᷑e ĩ mortalitatis felicita¬
te. nicħ ultra restabat petendũ. ꝙ tunc
erit terciũ beatũ silentium. Ordinabi ły
gͥ q sapienti consilio lex data ẽ ꝑ angłos
contra eũ facitis qͥ eam destrũxit .i. ꝯtͣ¬

Expanded text:
servi indutus in mundum venit. Samaritanus ad vulneratum appropiavit, Angelus magni consilii in piscinam descendit, Eliseus ad suscitandum mortuum accessit, id est summi regis Filius, de concessu Patris ad tolerandam mortem passionis, de aequalitate majestatis ad patibulum crucis, de sede regali ad officinam peccati, de lumine coeli ad tenebras mundi vel inferni venit. Et veniens locutunt aegri pura fide ac vera confessione, quasi magnis clamoribus flagitare remedium, et accelerare ad medicum, per quem vulnera sanarentur, morbus curaretur. Recepta vero sanitate, et donata venturae immortalitatis felicitate, nihil ultra restabit petendum: et tunc erit tertium beatum silentium. Ordinabiliter igitur et sapienti consilio lex data est per angecontra eum facit is qui eam destruxit, id
Abbreviated transcription (Latin):
mͣ ꝙ int̾positꝰ redd̾et nos ꝙ recontiliaret
ei a quo auersi pc̃cis nr̃es & delictio tene¬
bamur. Ipse est caput nr̃m & ipse est de¬
us equalis patri. set deus ut crearemur:
homo: ut recrearemur. deus: ut faceret.

Expanded text:
mur, et interpositus redimeret nos et reconciliaret ei, a quo aversi peccatis nostris et delictis tenebamur. Ipse est caput nostrum, ipse est Deus aequalis Patri; sed Deus, ut crearemur; homo, ut recrearemur; Deus ut faceret,
Abbreviated transcription (Latin):
tos infirmos ñ tũ reliqͥt sapientes diuites ꝙ
nobiles. s si cos pͥmos elig̾et. nu̾to taliũ rerũ
uid̾ent᷑ sibi eligi atq inflati. de hiis reb salu¬
tẽ ħuilitatis si reciꝑent. ꝙ ita eẽt ii eis suꝑbia:
qͣ ho cecidit. Ideoq s̃ eleg̃ reges ł seuatores. uel
phelosophos. ł oratores ĩmo eleg̃ plebeios pau¬
pes. indoctos piscatores. Nsi fidełr p̃cede̾t prsca¬
tor: ñ huiłr seq̃ret᷑ orator. Uñ nathanacl doctꝰ

Expanded text:
on tamen reliquit sapientes, divites et nobiles; sed si eos primos eligeret, merito talium rerum viderentur sibi eligi, atque inflati de his rebus salutem humilitatis non reciperent, et ita esset in eis superbia qua homo cecidit. Ideoque non elegit reges, vel senatores, vel philosophos, vel oratores. Imo elegit plebeios, pauperes, indoctos piscatores. Nisi fideliter praecederet piscator, non humiliter sequeretur orator. Unde Nathanael doctus
Abbreviated transcription (Latin):
lium ẽ qr in temꝑedib mala st̃ in qͥb cau¬
te ꝙ prudent̾ conu̾sandsi ẽ. Cui ã dat᷑ sap̃ĩa.
qͣi sol est. cui scientia: luna in nocte scłi. il
celsarta sunt. Uñ in ps̃o. Solem in po. di.
it. alii dat᷑ sap̃ia alii scĩa. s ait sermo sap̃ie

Expanded text:
lium est, quia in temporalibus mala sunt, in quibus caute et prudenter conversandum est. Cui autem datur sapientia, quasi sol est; cui scientia, luna in nocte saeculi. cessaria sunt. Unde in Psalmo: Solem in potestatit, alii datur sapientia, alii scientia, sed ait, sermo sapientiae
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ cũ intͦss uidit sẏsarã iacentẽ mortusĩ.
Hũiliauit gͦ łs die illo iabin regẽ cha¬
naan: corã filiis istł. Et de samson qͥ ut
leg᷑ in libro iuilicũ asflix̃ uehxinter phili¬
steos. Et de iepthe qͥ cũ iret ad pugnã ꝯtͣ

Expanded text:
idit Sisaram jacentem mortuum . Humiliavit ergo Deus die illo Jabin regem Chanaan coram filiis Israel. Et de Samson, qui ut legitur in libro Judicum afflixit vehementer Philisthaeos. Et de Jephte, qui cum iret ad pugnam cont
Abbreviated transcription (Latin):
laudat᷑ pietatis nõie. ꝙ filiũ ñ scełate
s obedient̾ uoluit cecidere. ꝙ m̾ito q̃rit᷑
utrũ ꝓ iussu dei sit habendũ ꝙ reꝑthe
filiam sibi occͤrentẽ occidit oũ id se uoui¬
sset deo ĩmolat᷑m ꝙ ei redeunti de p̃lio
uictoꝵ pͥmitꝰ occͣriss. nͨ samson alr ex¬
cusat᷑ ꝙ seip̃m cũ hostib ruina domꝰ op

Expanded text:
laudatur pietatis nomine quod filium non scelerate, sed obedienter voluit occidere. Et merito quaeritur utrum pro jussu Dei sit habendum quod Jephte filiam sibi occurrentem occidit, cum id se vovisset Deo immolaturum quod ei redeunti de praelio victori primitus occurrisset. Nec Samson aliter excusatur quod ipsum cum host
Abbreviated transcription (Latin):
cepto signo uelłis a dño iuit ꝯt madtani¬
tas cũ tretentis uiris expugnauntq eos no¬
ctu. Et de banach de qͦ in libro iuicũ legͣ
ꝙ iabin regẽ chanaan affligente flios is¬
rael delbora ꝓpħissa q̃ iudicabat isrł tẽpe
illo p̃cepit batach filio abymoen ut assu¬
m̾et .x. milia pugnatoꝵ secũ ꝙ iret ꝯtra
sẏsaram pͥntipem exetrꝰ iabyn. qͥ dix̃ seire
si ip̃a cũ eo iret. itaq ꝙ iuit ip̃a c̃ eo. Dñs
aũ ext̾ruit excttũ iabin quẽ ꝯgregauãt
sysara ad torrentẽ cyson. fugitq sẏsara
ad tentoria iabel uxoris aber cinei ubi cũ
absconditꝰ dormiss. iabel clauũ tab̃natłi
ꝑcussũ cũ malleo defix̃ in cerebrũ eiꝰ usq
ad t̾ram ꝙ mortuꝰ ẽ. ꝙ ecce barach seq̃us¬

Expanded text:
cepto signo velleris a Domino ivit contra Madianitas cum 300 viris, expugnavitque eos noctu; et de Barach, de quo in libro Judicum legitur quod, Jabin rege Chanaan affligente filios Israel, Debora prophetissa, quae judicabat Israel tempore illo, praecepit Barach filio Abynoen ut assumeret decem millia pugnatorum: fecit; et iret contra Sisaram principem exercitus Jabin, qui dixit se ire, si ipsa cum eo iret. Itaque et ivit ipsa cum eo. Dominus autem exterruit exercitum Jabin quem congregaverat Sisara ad torrentem Cison. Fugitque Sisara ad tentoria Jabel uxoris Abercinei, ubi cum absconditus dormisset Jabel clavum tabernaculi percussum cum malleo defixit in cerebrum ejus usque ad t
Abbreviated transcription (Latin):
ani. re. cui ꝯͣriũ uidet᷑ ꝙ mortuo egyptio ilisces¬
sit inde in t̾ram madian. s ꝙ̃ pͥus fug̃ in t̾rã
macdian ñ fuit metꝰ s fides qr credebat se a
deo lib̾ari. noluit ibi manere ne eẽt cã iat¬
tantie si in aꝑtũ ꝑicł̃m se p̃ciptaret ꝙ temꝑ¬

Expanded text:
. Cui contrarium videtur, quod mortuo Aegyptio discessit inde in terram Madian. Sed quod prius fugit in terram Madian, non fuit metus, sed fides, quia credebat se a Deo liberari. Noluit ibi manere: ne esset causa jactantiae, si in apertum periculum se praecipitaret, e
Abbreviated transcription (Latin):
mip̃o dlis uidicii erit eis inclignatõ. qr sib
ip̃is indignabunt᷑. & iut̾im añ udiciũ it
carnis absolutõem erit eis tͥhulatõ ꝙ antꝰ¬
tia in aĩa sola. Post iudiciũ aũ ira & indg¬
irasci ꝙ ñ uindicare subdit. indignatõ
qͣm addens sr̃ iram inuiriã suã deũ iudici¬
turũ sig̃cat. Uñ p̃dc̃a exponens subd̾. tͥbuo

Expanded text:
ipso die judicii erit ejus indignatio, quia sibi ipsis indignabuntur; et interim ante judicium post carnis absolutionem erit eis tribulatio et angustia, in anima sola; post judicium autem erit ira et indigirasci, et non vindicare, subdit: 12 indignatio, quia addens supra iram, injuriam suam Deum vindicaturum significat. Unde praedicta exponens sub
Abbreviated transcription (Latin):
filioli qr remittunt᷑ uob̾ pcc̃a ꝑ nom̃ eiꝰ. Et nota
ꝙ ꝑ hoc uerũ ꝙ tenebant illi choruithii fat̃ eos
erubesc̾e de falsis q̃ tenebant. Hoc eiũ erat ꝓpͥum
ꝙ detestabile eoꝵ uitiũ ꝙ dicebant. ego sũ pault¬
ꝙ c̃. nͦ illos qͦs inscismata dissiluisse redarguit:
arbitror uerã fidẽ ħuisse in hoc ꝙ dicebant ego
sũ pauli. ħ eĩ falsũ erat. Q uͦ sciebant xp̃m ꝓse¬

Expanded text:
emittuntur vobis peccata per nomen ejus . Et nota quod per hoc verum quod tenebant illi Corinthii, facit illos erubescere de falsis quae tenebant. Hoc enim erat proprium et detestabile eorum vitium, quod dicebant, ego sum Pauli, nec illos quos in schismata dissiluisse redarguit, arbitror veram fidem habuisse in hoc quod dicebant, ego sum Pauli, etc. Hoc enim falsum erat. Quod vero sciebant Chris