comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bene congruens. nec om̃ino ꝑ imbecil¬
litatẽ deficiens corpus. nec ualde per
contumeliã repugnat sp̃c. Qui ad alie¬
na cupienda ñ ducit᷑. sed ꝓpria largi¬
tur. qui per pieratis iuscera citius ad
ignoscendtũ flectit᷑. sed numquã plꝰ
quã deceat ignoscens. Qui ab arte
rectitudinis ñ inclinat᷑. qui nulla in¬
licita ꝑpeitat. sed ꝑpetrata ab aliis
ut ꝓpria deplorat. Qui ex affectu cor¬
dis alienȩ infirmnitati compatit᷑. sicq
in bonis ꝓrimi. sicut in suis utilitati¬
biis letatur. Qui ita se imitabilem eȩ¬
teris in cunctis quȩ agit insinuat.
ut inter eos ũ habeat quod saltim
de transactis erubescat. Qui sic studet
uiuere. ut ꝓrimoꝵ quoq cortla aren¬
tia. doctrine ualeat fluentis irrigare.
Qui orationis usu & experimenti iam
didicit. quod optinere a dño quȩ po¬
poscerit possit. Cui per effectus uotẽ
iã quasi spetialiter dicitur. Adhuc
loquente te. cticã ecce aasrm. Si enĩ

Expanded text:
bene congruens, nec omnino per imbecilbene congruens, nec omnino per imbecillitatem corpus, nec valde per contumeliam repugnat spiritus. Qui ad aliena cupienda non ducitur, sed propria largitur. Qui per pietatis viscera citius ad ignoscendum flectitur, sed nunquam plus quam deceat ignoscens, ab arce rectitudinis inclinatur. Qui nulla illicita perpetrat, sed perpetrata ab aliis ut propria deplorat. Qui ex affectu cordis alienae infirmitati compatitur, sicque in bonis proximi sicut in suis provectibus laetatur. Qui ita se imitabilem caeteris in cunctis quae agit insinuat, ut inter eos non habeat quod saltem de transactis erubescat. Qui sic studet vivere, ut proximorum quoque corda arentia doctrinae valeat fluentis irrigare. Qui orationis usu et experimento jam didicit, quod obtinere a Domino quae poposcerit, possit, cui per effectus vocem jam quasi specialiter dicitur: Adhuc loquente te, dicam, Ecce adsum . Si enim
Abbreviated transcription (Latin):
at ne acceptã pecuniã in sucdario ligans.¬
de eiꝰ occultatione uicdicetur. Pecuniam
quippr in sudario ligare ẽ: ꝑcepta do¬
na sub otio lenti torporis abscondere.
At contra iste cũ regimen appetit. atteu¬
dat ne per exemplũ praui oꝑis pbari¬
seoꝵ more ad ingressũ regni tenden¬
tib obstaculum fiat. Qui iuxta magi¬
stri uocẽ nec ipsi intrant. nec alios intra¬
re ꝑmitunt. Cui consideranddũ quoq
est. qitia cũ causam popłi electꝰ spresul
suscipit. quasi ad egrũ medieus acce¬
dit. Si gͦ adhuc in eiꝰ oꝑe passiones
uint. qua presumptione ꝑcussũ me¬
deri ꝓperat. qra in facie uulnus por
Capituł.x. Qtalis quisq ad
regimen uenire debeat.
ue gͥ ille modis om̃ib debet ad exem¬
plum uiuendi ꝑtrahi. qui cunctis¬
suȩ carnis passionib moriens. iã sꝑalit̃
uiait. qui ꝓspera mundi post posurit.
qui nulla acuersa ꝑtimescit. qui sola
interna desiderat. Cuius intentioni

Expanded text:
at ne acceptam pecuniam in sudario ligans,at ne acceptam pecuniam in sudario ligans,de ejus occultatione judicetur. Pecuniam quippe in sudario ligare, est, percepta dona sub otio lenti torporis abscondere. At contra iste, cum regimen appetit, attendat ne per exemplum pravi operis, pharisaeorum more, ad ingressum regni tendentibus obstaculum fiat. Qui juxta vocem Magistri, nec ipsi intrant, nec alios intrare permittunt . Considerandum quoque est, quia cum causam populi electus praesul suscipit, quasi ad aegrum medicus accedit. Si ergo adhuc in ejus opere passiones vivunt, qua praesumptione percussum mederi properat, qui in facie vulnus portat? CAPUT X. Qualis quisque regimen venire debeat. Ille igitur, ille modis omnibus debet ad exemplum vivendi pertrahi, qui cunctis carnis passionibus moriens jam spiritaliter vivit, qui prospera mundi postposuit, qui nulla adversa pertimescit, qui sola interna desiderat. Cujus intentioni
Abbreviated transcription (Latin):
quia nequaquã ualet in culmne hti¬
militatẽ discere. qui in mnis positus ñ
desiit suꝑbire. Nescit laudem et̃ sup¬
petit fugere. quia adhãc didicit eũ de¬
Cesset anhelare. A equaquã uincere auari¬
ciã potest. quando ad multoꝵ sustenta¬
tionẽ tenditur. is cui sufficere ꝓpria nec
muticat quamits plerumq m oceupati¬
one regiminis. ipse quioq bom oꝑis usus
pciatir. qui in tranquillitate tenebatur:
quia quieto mari recte nauẽ & mmꝑptiuis
naita dirigit. turbatis auitẽ tempestateᷤᷤ
finctib. etiam peritus se nauta confun¬
ant. Quid namq potestas culminis.
nisi tempestas mentis. in qua cogitatio¬
nũ semꝑ ꝓcellis maitis cordis quatitar.
huc illucq incessanter impellit᷑. ut per
repentinos excessus oris & oꝑis. quasi ꝑ
nt uirtutib pollens coactus ad regi¬
men uenrat. uirtutib uacuus. nec coactꝰ
accecdat : Ille si omnino renititur: tane¬

Expanded text:
quia nequaquam valet in culmine huquia nequaquam valet in culmine humilitatem discere, qui in imis positus non desiit superbire. Nescit laudem cum suppetit fugere, qui ad hanc didicit cum deesset anhelare. Nequaquam vincere avaritiam potest, quando ad multorum sustentationem tenditur is cui sufficere propria neilludat. Quamvis plerumque in occupatione regiminis ipse quoque boni operis usus perditur, qui in tranquiquia quieto mari recte navem et imperitus nauta dirigit, turbato autem tempestatum fluctibus etiam peritus se nauta confundit. Quid est potestas culminis, nisi tempestas mentis, in qua dum cogitationum semper procellis navis cordis quatitur, huc illucque incessanter impellitur, ut per repentinos excessus oris et operis, quasiut virtutibus pollens, coactus ad regimen veniat; virtutibus vacuus, nec coactus accedat? Ille si omnino renititur, cave
Abbreviated transcription (Latin):
ed plerumq hii qui sumere
magisteriũ pastorale concupiset.
nomulli quoq bona oꝑa am
nio ꝓponunt: & quãuis hoc elations
intentione appetant. oꝑaturos tam̃
se magna ꝑtractant. Ritq ut aliu
in unis intentio subprimat. aliud
tractantis animo suꝑfluitas cogtrati¬
onis ostendat. Nam sepe sibi de se
mens ipsa mentit᷑. & fingit se d̾e bo¬
no oꝑe amare quod ñ amat. de.
mundi autẽ gła ñ amare qd̾ amat.
Que principari appetens. fit acl hoc pa¬
uida cũ querit. atidax tũ ꝑuenerit.
Tunens enĩ. ne ñ ꝑueniat trepidat. Sea
repente ꝑueniens. iure sibi hoc debi¬
tũ ad quod ꝑuenerit putat. Cumq
ꝑcepto principatus officio ꝑfrui secu¬
lariter ceperit. libenter obliuiscit᷑ quit¬
quid religiose cogitauit. Uncde necesse
est. ut cũ cogitatio extra usũ dueitur.
ꝓtinus occilus mentis ad oꝑa transacta
reuocetur. ac penset quisq quid ẜab¬
iectus egerit: & repente aguoscit. si prȩ¬
latus bona agere quȩ ꝓposuerit possit

Expanded text:
umque hi qui subire magisterium pastorale cupiunt, nonnulla quoque bona opera animo proponunt; et quamvis hoc elationis intentione appetant, operaturos tamen se magna pertractant; fitque ut aliud in imis intentio supprimat, aliud tractantis animo superficies cogitationis ostendat. Nam saepe sibi de se mens ipsa mentitur, et fingit se de bono opere amare quod non amat, de mundi autem gloria non amare quod amat: quae principari appetens, fit ad hoc pavida cum quaerit, audax cum pervenerit. Tendens enim, ne non perveniat trepidat; sed repente perveniens, jure sibi hoc debitum ad quod pervenerit putat. Cumque percepti principatus officio perfrui saeculariter coeperit, libenter obliviscitur quidquid religiose cogitavit. Unde necesse est ut cum cogitatio extra usum ducitur, protinus mentis oculus ad opera transacta revocetur; ac penset quisque quid subjectus egerit, et repente cognoscit si praelatus bona agere quae proposuerit possit,
Abbreviated transcription (Latin):
solet a grege uita pastoris. Oportet nmn
ut metri s̃e sollicite stucdeat. qitanta ie¬
nendȩ reclitudinis necessitate constrinꝙ
sub cuius estimatione poptilus grer ro¬
ratur. Sit gͦ necesse est cogitatione i¬
dus actione p̃cipuus. discretus in sileno¬
utilis in uerbo. singulis compassione ꝓn¬
mus. Pre cunctis contemplatione suspos¬
sus. bene agentib ꝑ humilitatẽ sotuis:
conia delniquentiũ tutia per telum icisti
erectus. internoꝵ curã in etterioꝵ occupat¬
one ñ minuens: exterioꝵ ꝓtudentiã in ii¬
ternoꝵ sollicitudine ñ relmquens. Ses
De quȩ breuiter enimeranddo ꝑstrini¬
mus. paulo latius replicando disseramus.
Ut sit rector cogitatione munctus

Expanded text:
solet a grege vita psolet a grege vita put metiri se sollicite studeat, quanta tenendae rectitudinis necessitate constringitur sub cujus aestimatione populus grex vocatur. Sit ergo necesse est cogitatione mundus, actione putilis in verbo, singulis compassione proximus, prae cunctis contemplatione suspensus, bene agentibus per humilitatem socius, contra delinquentium vitia per zelum justitiae erectus, internorum curam in exteriorum occupatione non minuens, exteriorum providentiam in internorum sollicutidine non relinquens. Sed haec quae breviter enumerando perstrinximus, paulo latius replicando disseramus.  XIII. Ut rector cogitatione s
Abbreviated transcription (Latin):
ponderis. cum humor iuscerũ ad uires
labitur. quȩ ꝓfecto cũ molestia decleco¬
ris inttimescunt. Ponderostis uero est.
qui totis cognationib ad lascuuã ddeflu¬
ens. pondus turpitudinis gestat in cor¬
de. & quamuis praua ñ ererceat oꝑe. ab
his tamen ñ euellitur mente. nec ad u¬
sum boni oꝑis in aꝑto ualet adsurgere.
quia grauat hunc in abditis pondus tur¬
pe. Quisquis gͦ quolibet hoꝵ uitio sub¬
icitur. panes dño offerre ꝓhibet᷑. ne pro¬
fecto diluere aliena delicta ñ ualet᷑. is
quẽ adhuc ꝓpria deuastant. Qitia igit᷑
pancis ad pastorale magisteriũ dignus
qualter ueniat. atq hoc indignus qua¬
liter ꝑtimescat ostendimus: nunc is
qui ad illud digne ꝑtienerit. in eo
qualiter uiuere debeat demonsttemꝰ.
Is qui ad regimen ordinate ꝑuenerit.
qualem se in ipso regimine debeat ex¬
hibere.
antum debet actionẽ popłi actio
iranstendere presulis. quantim distare

Expanded text:
ponderis, cum humor viscerum ad virilia ponderis, cum humor viscerum ad virilia labitur, quae profecto cum molestia dedecoris intumescunt. Ponderosus ergo est, qui totis cogitationibus 14 ad lasciviam defluens, pondus turpitudinis gestat in corde; et quamvis prava non exerceat opere, ab his tamen non evellitur mente. Nec ad usum boni operis in aperto valet assurgere, quia gravat hunc in abditis pondus turpe. Quisquis ergo quolibet horum vitio subigitur, panes Domino offerre prohibetur, ne profecto diluere aliena delicta non valeat is quem adhuc propria devastant. Quia igitur paucis ad pastorale magisterium dignus qualiter veniat, atque hoc indignus qualiter pertimescat ostendimus, nunc is qui ad illud digne pervenerit, in eo qualiter vivere debeat demonstremus.Is qui ad regimen ordinate pervenerit, qualem se in ipso regimine debeat exhibere. Tantum debet actionem populi actio transcendere praesulis, quantum distare
Abbreviated transcription (Latin):
peniginẽ quoq habet in torpore qeuseits
auaritra uastator in mente. Qix si in
parcus ñ compescitur. ntinirũ. sine men¬
sura dilatatur. Impetigo qtuppe sine do¬
lore corpais occupat. & absq occupati te¬
aio excrescens. menbroꝵ cdecorẽ fectat. quia
& auaritiã capti antinti dum quasi de¬
lectat erulcerat. dum adipiscenda queu
cogitationi obicit. ad inmiaitias accendit.
animo ex culꝑa habuncdantiam ꝓmittit.
S il decor membroꝵ ꝑditur. qtua aliorũ
quoq uirtutum per hatic pulchritudo
deprauat᷑: & quasi totũ corpus erasperat.
quia per unuiersa uitia animũ suppłan¬
tat. paulo attestante qti ait̃. Nadir om¬
nium maloꝵ est cupiclitas. Ponclerosus
uero est: qui tur pitudinẽ non exercet
oꝑe. sed tamen ab hac cogitatione conti¬
nua sine moderamine grauat᷑ in mente.
quia nequaquã quidem usq ad optis
nefarium rapit᷑. sed eiꝰ animus uiolupta¬
te luxuriȩ sine ullo repugnationis ob¬
staculo delectatur. Uitium qtuppe est

Expanded text:
pore quisquis avaritia vastatur in mente, quae si in parvis non compescitur, nimirum sine mensura dilatatur. Impetigo quippe sine dolore corpus occupat, et absque occupati taedio excrescens membrorum decorem foedat, quia et avaritia captivam animam, dum quasi delectat, exulcerat, dum adipiscenda quaeque cogitationi objicit, ad inimicitias accendit, animo ex culpa abundantiam promittit. Sed decor membrorum perditur, quia aliarum quoque virtutum per hanc pulchritudo depravatur, et quasi totum corpus exasperat, quia per universa vitia animum supplantat, Paulo attestante qui ait: Radix omnium malorum est cupiditas . Ponderosus vero est, qui turpitudinem non exercet opere, sed tamen ab hac cogitatione continua sine moderamine gravatur in mente; qui nequaquam quidem usque ad opus nefarium rapitur, sed ejus animus voluptate luxuriae sine ullo repugnationis stimulo delectatur. Vitium quippe est
Abbreviated transcription (Latin):
nocere bonos nequeant. etiam si concu¬
piscant: inter hos minirum debet terre¬
na pax construi. & priusquã ab eis uale¬
ant suꝑna cognosci: ut hi scilicet quõ
contra cdilectionẽ di malitia suȩ impieta¬
uis exasꝑat. saltem ex ꝓximi amore man¬
suescant: & quasi ẽ uicino ad melius
transeant. ut ad illam quȩ a se longe
est pacem conditoris ascendant.

Expanded text:
nocere bonis nequeant, etiamsi concunocere bonis nequeant, etiamsi concupiscant, inter hos nimirum debet terrena pax construi et priusquam ab eis valeat superna cognosci; ut hi scilicet quos contra dilectionem Dei malitia suae impietatis exasperat, saltem ex proximi amore mansuescant; et quasi e vicino ad melius transeant, ut ad illam quae a se longe est, pacem Conditoris ascendant.
Abbreviated transcription (Latin):
unanimiter ꝑsequntur. Unde predio¬
tor egregius graui phariseoꝵ sacluceori
diuidere studuit. quos contra se unito
grauiter uidit: cum clamauit dicens.
Uiri fr̃s. ego phariseus sum filitis pban¬
seorum: de spe & resurrectione mortuo¬
rum ego iudicor: Dumq sadrcei spem¬
resurrectionẽq mortuoꝵ eẽ. denegarert
quam pharisei uixta sacra eloquii precep¬
ta crederent. facta autẽ pͥsecutoꝵ una¬
iumitate. dissensio est: & diuisa turba
inlesus paulus exiit. quȩ hunc unita pͥ¬
us immaniter pressit. Ammonendi
namq sunt. qui faciendę pacis studus
occupant᷑. ut prauoꝵ mentib prius
amorem debeant internȩ pacis infun¬
dere: quatenus eis postmodum ualeat
exterior pax ꝓdesse: ut dum eoꝵ cor i il¬
luis cognitione. suspenditur. nequaquã
d nequitiam ex huius ꝑceptione rapiatur.
Sumq suꝑna ꝓuident. terrena nullomͦ
ad usum suȩ deteriorationis ielment.
Cum uero ꝑuersi quiq tales sunt. ut

Expanded text:
unanimiter persequuntur. Unde praedicunanimiter persequuntur. Unde praedicatodividere studuit quos contra se unitos graviter vidit, cum clamavit, dicens: Viri fratres, ego Pharisaeus sum, filius Pharisaeorum, de spe et resurrectione mortuorum ego judicor . Dumque Sadresurrectionemque 72 mortuorum esse denegarent, quam Pharisaei juxta sacri eloquii praecepta crederent, facta in persecutorum unanimitate dissensio est, et divisa turba illaesus Paulus exivit, quae hunc unita prius immaniter pressit. Admonendi itaque sunt qui faciendae pacis studiis occupantur, ut pravorum mentibus prius amorem debeant internae pacis infundere, quatenus eis postmodum valeat exterior pax prodesse; ut dum eorum cor in illius cognitione suspenditur, nequaquam ad nequitiam ex hujus perceptione rapiatur; dumque supernam provident, terrenam nullo modo ad usum suae deteriorationis inclinent. Cum vero perversi quique tales sunt, ut
Abbreviated transcription (Latin):
trahens. eis iter ascensionis abscidit.
At contra aminonendi sunt pacifici.
ne tantȩ actionis pondus leuigent:
si inter quos fundare pacẽ debeant
ignorant. Nam sicut multum no¬
cet. si unitas desit bonis. ita ualde.
est noxium. si desit malis. Si ergo ꝑuersoꝵ
nequitia in pacem iungitur. ꝓfecto eom̃
malis actib robur augetur: quia quo
sibi in malitia congruunt. tanto se
bustius bonorũ afflctionib inlidunt
Hinc namq est. quod contra cdampnan
illius uasis uidelicet anticristi preclicato¬
res. diuina uoce beato iob dicit᷑. Membr
carnium eius. coherentia sibi. Hinc sub
suamarũ specie. de euis satellitib phibet.
Una uni coniungit᷑ & ne spiractilũ qui¬
dem incedit per cas. Sequaces quippe
illius quo nulla inter se discorcdi ꝑ auir¬
sitate. diuisi sunt: eo in bonoꝵ grauius
nece glomerantur. Qui ꝙͦ iniquos paco
sociat. inquitati iures amministrat:
quia bonos deterius eeprimunt. quos &

Expanded text:
trahens, eis iter ascensionis abscidit. trahens, eis iter ascensionis abscidit. At contra admonendi sunt pacifici, ne tantae actionis pondus levigent, si inter quos fundare pacem debeant, ignorent. Nam sicut multum nocet si unitas desit bonis, ita valde est noxium si non desit malis. Si ergo perversorum nequitia in pace jungitur, profecto eorum malis actibus robur augetur; quia quo sibi in malitia congruunt, eo se robustius bonorum afflictionibus illidunt. Hinc namque est quod contra damnati illius vasis, videlicet Antichristi praedicatores, divina ' voce beato Job dicitur: Membra carnium ejus cohaerentia sibi . Hinc sub squamarum specie de ejus satellitibus perhibetur: Una uni conjungitur, et ne spiraculum quidem incedit per eas . Sequaces quippe illius quo nulla inter se discordiae adversitate divisi sunt, eo in benorum gravius nece glomerantur. Qui ergo iniquos pace sociat, iniquitati vires administrat, quia bonos deterius deprimunt, quos et
Abbreviated transcription (Latin):
radice subsistat. Audiant semina¬
iores uirgiorum. quod scriptum est.
Beati pacifici: qm̃ filii dei necabunt᷑.
Atq ediuerso colligant. quia si dei¬
uecantur filii qui pacem faciunt. pro¬
culdubio satanȩ sunt filii qui con¬
sundunt. Om̃s enim qui per discor¬
diam seꝑant᷑. a uiriditate. dilectionis
arefiunt: quia & si boni oꝑis fructus
in suis actionib ꝓferunt. ꝓfecto nul¬
li sunt. quia ñ ex unitate caritatis
oritintur:. Hinc gͥ ppendant seminan¬
tes uirgia. quã multipliciter peccant.
qui dũ unam nequitiã ꝑpetrant. ab
humanis cordib cunctas simul uir¬
tutes eradicant. In uno enĩ malo in¬
numera ꝑagunt: quia seminando dis
Quia autẽ rachil ẽ prȩtiosius do uir¬
ute dilectionis. nichil desiderabilius
est diabolo extinctiõe caritatis. Muis¬
quis gͥ semmando uirgia dilectionẽ
ꝓrimoꝵ perinit: hosti dei familiari¬
us seruit. quia qua ille amissa ceci¬
dit: hac iste uiͥnerati s cordib sub

Expanded text:
radice subsistat. Audiant jurgradice subsistat. Audiant jurgiorum seminatores quod scriptum est: Beati pacifici, quoniam filii Dei vocabuntur . Atque e divocantur filii qui pacem faciunt, procul dubio Satanae sunt filii qui confundunt. Omnes autem qui per discordiam separantur, a viriditate dilectionis arefiunt; qui et si boni operis fructus in suis actibus proferunt, profecto nulli sunt, quia non ex unitate charitatis oriuntur. Hinc ergo perpendant seminantes jurgia quam multipliciter peccent, qui dum unam nequitiam perpetrant, ab humanis cordibus cunctas simul virtutes eradicant. In uno enim malo innumera peragunt, quia Quoniam autem nihil est pretiosius deo virtute dilectionis, nihil desiderabilius est diabolo extinctione caritatis. Quisquis igitur seminando iurgia dilectionem proximorum perimit, hosti dei familiarius servit, quoniam qua ille amissa cecidit, hanc iste vulneratis cordibus su
Abbreviated transcription (Latin):
minantes uirgia. atq aliter
pacifici. Ammonendi nãq
sunt. qui uurgia seminant.
ut cuius sint sequaces agnoscant.
De apostata quippe angło scriptum
est. Ctim bonȩ messi ritania fuiss
inserta: immicus homo hoc
fecit. De cuius etiam membro. per
salomonẽ dicitur. Homo apostata.
uir inutilis. graditur ore ꝑuerso:
annuit ocłis. terit pede. digito locͥ¬
tur. prauo corde machinat᷑ malum.
& mom̃i tempore uirgia seminat.
Ecce quem seminantẽ iurgia dicere.
uoluit. prius apostatã nominauit.
quia nisi more suꝑbientis angli a
conspectu conditoris pruis intus auer¬
sione cederet. foras postmodum asq
ad seminanda iurgia ñ ueniret. Qtu
recte. describitur: quod annuit ocłis.
digito loquit. terit pede. Interior nãq
est custodia. quȩ ordinate seruat exteri¬
us membra. Qui gͦ statum mentis per¬
didit. subsequenter foras in inconstan¬
tia motionis fluit. atq exteriore mo¬
bilitate indicat. quod nulla interius

Expanded text:
minantes jurgia, atque aliter minantes jurgia, atque aliter pacifici. Admonendi namque sunt qui 71 jurgia seminant, ut cujus sint sequaces agnoscant. De apostata quippe angelo scriptum est, cum bonae messi inserta fuisset zizania: Inimicus homo hoc fecit . De cujus etiam membro per Salomonem dicitur: Homo apostata, vir inutilis, graditur ore perverso, annuit oculis, terit pede; digito loquitur, pravo corde machinatur malum, et omni tempore jurgia seminat . Ecce quem seminantem jurgia dicere voluit, prius apostatam nominavit: quia nisi more superbientis angeli a conspectu Conditoris prius intus aversione mentis caderet, foras postmodum usque ad seminanda jurgia non veniret. Qui recte describitur quod annuit oculis, digito loquitur, terit pede. Interior namque est custodia, quae ordinata servat exterius membra. Qui ergo statum mentis perdidit, subsequenter foras in inconstantiam motionis fluit, atque exteriori mobilitate indicat, quod nulla interius
Abbreviated transcription (Latin):
los ut pacẽ cum om̃ib haberent. premi¬
sit cdicens: si fieri potest. atq subuinxit
quod ex uobis est. Difficile. qupe erat.
ut si mals acta corriperent: habere pa¬
cem cũ om̃ib possent. Sed cum tempora¬
lis pax in prauoꝵ cordib ex nr̃a increpa¬
none confunditur. inuiolata necesse ẽ
ut nr̃o corde seruetur. Recte itaq ait.
quod ex uobis est. Ac si nimirũ dicat.
Qma par ex duarum partium consensu
subsisiit. si ah eis qui corripiunt᷑ expelli¬
tur integra tamen in ur̃a qui corripitis
mente teneatur. Unde isclem rursum
discipłos ammonet dicens. Si quis ñ
obelit terbo nr̃o. per epistolam hanc.¬
hunc notate: & ñ commnisceamini cũ
illo ut confundatur. Atq i lico ad¬
unxit. & nolite ut inimicũ estimare.
illum: sed corripite ut fratrem. Ac
si diceret. Pacem cum eo exteriorem
solutte: sed interiorem circa illum
mecdullitus custodite. ut peccantis men¬
tem sic ur̃a discordia feriat: quatenus

Expanded text:
los ut pacem cum omnibus haberent, praemilos ut pacem cum omnibus haberent, praemisit, dicens: Si fieri potest, atque subjunxit: Quod ex vobis est. Difficile quippe erat ut si male acta corriperent, habere pacem cum omnibus possent. Sed cum temporalis pax in pravorum cordibus ex nostra increpatione confunditur, inviolata necesse est ut in nostro corde servetur. Recte itaque ait: Quod ex vobis est. Ac si nimirum dicat: Quia pax ex duarum partium consensu subsistit, si ab eis qui corripiuntur expellitur, integra tamen in vestra qui corripitis mente teneatur. Unde idem rursum discipulos admonet, dicens: Si quis non obedit verbo nostro, per epistolam hunc notate: et non commisceamini cum illo, ut confundatur . Atque illico adjunxit: Et nolite ut inimicum existimare illum, sed corripite ut fratrem . Ac si diceret: Pacem cum eo exteriorem solvite, sed interiorem circa illum medullitus custodite; ut peccantis mentem sic vestra discordia feriat, quatenus
Abbreviated transcription (Latin):
ligamitr. Unde iosaphat qui tot de
ante acta uita preconiis attollitur.
le ahab regis amicitis pene ꝑiturus in¬
leratiul. Cuui a dño per ꝓphetam dicitur
Inpis prebes auxilium. & his qui oderunt
aasnum amicitia iungeris: & id eirco
ram quidem dñi merebaris. secl bona oꝑa
puersorum amicitiis uita nr̃a concordat.
ammonencti funt pacati. ne si al correp¬
tonis uerba ꝓsiliant. temporalem pacem
sibi ꝑturbari formident. Rti sumq am¬
monendi funt. ut eandem pacẽ dilectione.
megra intrinsecus teneant: quã per in¬
uitionẽ uocis sibi extrinserus turbant.
uare cum dicit. Cum his qui oderunt pa¬
um eram pacificus: cum loquebar illis
mpugnabant me gratis. Ecce loquens im¬
pugiabatur. & tamen impugnatus erat pa¬
aficus: quia nec insanientes cessabat re¬
prehendere. nec rephensus negligebat ama¬
re. Hinc etiam paulus ait. Si fieri potest
quod ex uobis est: cum omnib homitnib
nicem habentes. Hortaturiis enim discipti¬

Expanded text:
ligamur. Unde Josaphat, qui tot de ligamur. Unde Josaphat, qui tot de anteacta vita praeconiis attollitur, de Achab regis amicitiis pene periturus increpatur. Cui a Domino per prophetam dicitur: Impio praebes auxilium, et his qui oderunt Dominum, amicitia jungeris; et idcirco iram quidem Domini merebaris, sed bona opera perversorum amicitiis vita nostra concordat. Admonendi sunt pacati, ne si ad correptionis verba prosiliant, temporalem pacem sibi perturbare formident. Rursumque admonendi sunt, ut eamdem pacem dilectione integra intrinsecus teneant, quam per invectionem vocis sibi extrinsecus turbant. perhibet, cum dicit: Cum his qui oderunt pacem, eram pacificus, cum loquebar illis, impugnabant me gratis . Ecce et loquens impugnabatur; et tamen impugnatus, erat pacificus, quia nec insanientes cessabat reprehendere, nec reprehensos negligebat amare. Hinc etiam Paulus ait: Si fieri potest, quod ex vobis est, cum omnibus hominibus pacem habentes . Hortaturus enim discipu
Abbreviated transcription (Latin):
internȩ constringeret. testatur quod
cum malis concordiam ñ teneret: di¬
Scens. Nonne qui oderunt te dñe ode¬
ram illos. & suꝑ inimicos tuos tabesce.¬
bam : Perfecto odio oderã illos. mimi¬
ci facti sunt michi. Inimicos &enim
dei. ꝑfecto odio odisse est:qͣuod facti
sunt diligere: & quod facunt incre¬
pare. mores prauoꝵ prȩmere. uttę
ꝓdesse. Pensandum est gͥ. qnͣdo ab
increpatione. quiescitur. quanta cul¬
pa cum pessimis par tenet᷑. si ꝓpheta
tnͣtus hoc uelut in hostiam dõ optulit.
quod contͣ se pro dño prauoꝵ inimici¬
tias excitauit. Hinc est quod leui tri
bus assumptis gladiis per castrorum
media transiens. quia feriendis nolitt
peccatorib partere. do manus dicta est
consecrasse. Hinc sinees petcantiũ cuu¬
um gr̃am spernens. coeuntes cum ma¬
dianitis ꝑculit: & iram d̾i iratus placa¬
cit. Nolite arbitrari. quia uenerim
mittere sed gladium. Malorũ namq.
cum incaute. amitiis ungim᷑. culpis

Expanded text:
internae constringeret, testatur quod internae constringeret, testatur quod cum malis concordiam non teneret, dicens: Nonne qui te oderunt, Deus, oderam illos, et super inimicos tuos tabescebam? Perfecto odio oderam illos, inimici facti sunt mihi . Inimicos etenim Dei perfecto odio odisse, est et quod facti sunt diligere, 70 et quod faciunt increpare; mores parvorum premere, vitae prodesse. Pensandum ergo est, quando ab increpatione quiescitur, quanta culpa cum pessimis pax tenetur, si propheta tantus hoc velut in hostiam Deo obtulit, quod contra se pro Domino pravorum inimicitias excitavit. Hinc est quod tribus Levi assumptis gladiis per castrorum media transiens, quia feriendis noluit peccatoribus parcere, Deo manus dicta esconsecrasse: hinc Phinees peccantium civium gratiam spernens, coeuntes cum Madianitis perculit, et iram Dei iratus placacit: Nolite arbitrari, quia venerim mittere, sed gladium . Malorum namque cum incaute amicitiis jungimur, culpis
Abbreviated transcription (Latin):
cant: & quo delectant presentia. eo ñ
inquirantur ȩterna. Unde. & per se¬
meupsam ueritas loquens. cum terre.¬
nam pacẽ a suꝑna distingueret. atq
caret: ait. Pacem meam do uobis. pa¬
cem relinquo uobis. Relmquo scilic&s
transitoriã. do mansuram. Si ergo
in eam cor quȩ relicta est figitur: nũ¬
quam ad illam quȩ danda ẽ ꝑuenit᷑.
diligi debeat. & contempni. ne si inmo¬
derate diligit᷑. diligens animus in cul¬
ꝑa capiatur. Unde & ammonendi
sunt pacati. ne dum ninis humanã
pacem desiderant. prauos hominum
mores nequaquã redarguant: & con-¬
sentiendo puersis. ab auctoriᷤ sui se pace
disiungat. ne dum humana foras uupi¬
a meturint. interni federis discessione
feriantur. Quid est enm par transito¬
ria: nisi quoldam uestigium pacis ȩter¬
nȩ: Quid gͦ esse dementius potest. quã
uestigia in puluere. impressa diligere.
s ipsum a quo impressa sunt ñ amares
Hinc dauid dum se totũ ad federa pacis

Expanded text:
cant; et quo delectant praesentia, eo non cant; et quo delectant praesentia, eo non inquirantur aeterna. Unde et per semetipsam Veritas loquens, cum terrenam pacem a superna distingueret, atquecaret, ait: Pacem relinquo vobis, pacem meam do vobis . Relinquo scilicet transitoriam, do mansuram. Si ergo in ea cor quae relicta est figitur, nunquam ad illam quae danda est, pervenidiligi debeat et contemni; ne si immoderate diligitur, diligentis animus in culpa capiatur. Unde et admonendi sunt pacati, ne dum nimis humanam pacem desiderant, pravos hominum mores nequaquam redarguant; et consentiendo perversis, ab auctoris sui se pace disjungant; ne dum humana foras jurgia metuunt, interni foederis discissione feriantur. Quid est enim pax transitoria, nisi quoddam vestigium pacis aeternae? Quid ergo esse dementius potest, quam vestigia in pulvere impressa diligere, sed ipsum a quo impressa sunt, non amare? Hinc David dum totum se ad foedera pacis
Abbreviated transcription (Latin):
nus tuum. Ex qua scilicet precep¬
tione pensandum est: quoꝵ hostia
repellitur. quam intolerabilis cul¬
pa monstratur. Nam cum mala
cuncta bonis seguentib diluantur.
pensemus qnͣta sint mala discordiȩ.
quȩ nisi extincta funditus fuerint. bo¬
num subsequi ñ ꝑmittunt. Ammonen¬
di sunt discorles. ut si aures a manda¬
tis cȩlestib declinant. mentis ocłos ad
consideranda ea quȩ in infimis tiersan¬
tur aꝑiant. qđ seꝑe aues unius eiꝰ¬
demq generis sese. socialiter uolando
non deserunt. quod gregatim animalia
bruta pascunt᷑: quia si sollerter aspici¬
mus q̃uid concordando sibi inrationa¬
nis intentione. ꝑdidit: quod illa motu
naturali custodit. At contra ammo¬
nendi sunt pacati. ne dum plusquã
necesse est pacẽ quam possident amaũ.
ad ꝑpetuam ꝑuenire ñ appetant.
Plerumq enim grauuis intentionẽ.
mentium rerũ tranquillitatẽ pu¬
tant. ut quoͥ sunt molesta quę opti¬
nent. eominus amabilia fiant quiȩ uo¬

Expanded text:
 24. Ex qua scilicet praeceptione pensandum est quorum hostia repellitur, quam intolerabilis culpa monstratur. Nam cum mala cuncta bonis sequentibus diluantur, pensemus quanta sint mala discordiae, quae nisi exstincta funditus fuerint, bonum subsequi non permittunt. Admonendi sunt discordes, ut si aures a mandatis coelestibus declinant, mentis oculos ad consideranda ea quae in infimis versantur aperiant; quod saepe aves unius ejusdemque generis sese socialiter volando non deserunt, et quod gregatim animalia bruta pascuntur. Quia si solerter aspicimus, concordando sibi irrationanis intentione perdidit, quod illa motu naturali custodit. At contra admonendi sunt pacati, ne dum plus quam necesse est, pacem quam possident amant, ad perpetuam pervenire non appetant. Plerumque enim gravius intentionem mentium rerum tranquillitas tentat; ut quo non sunt molesta quae tenent, eo minus amabilia fiant quae vo
Abbreviated transcription (Latin):
chrũ uenustũq uidistie. qͥd etĩa
de cet̾is inulierib in tẽptatio¬
ne luxuriȩ sentiri debeat li¬
qͥdo colligatis: q̃m caro illa &
tẽ putredo ueracit̾ erat. cũ
ad se spectandũ lubricos in¬
tuentiũ ocłos ꝓuocabat. Qid
enĩ tc̃ fu̾it: nẽ euident̾ osten¬
dit Et quelibet hominis ca¬
ro quȩ nẽ uirere conspicit᷑.
nequaqͣm post obitũ de se¬
putredinẽ generat. sed que
sẽꝑ fu̾at tc̃ se tantũmͦ putre¬
dinẽ manifeste declarat

Expanded text:
chrum venustumque vidistis, quid etiam chrum venustumque vidistis, quid etiam de caeteris mulieribus in tentatione luxuriae sentiri debeat, liquido colligatis; quoniam caro illa et tunc putredo veraciter erat cum ad se spectandam lubricos intuentium oculos provocabat; quid enim tunc fuerit, nunc evidenter ostendit. Et quaelibet hominis caro, quae nunc vivere conspicitur, nequaquam de se post obitum putredinem generat; sed, quae semper fuerat, tunc se tantummodo putredinem manifeste declarat
Abbreviated transcription (Latin):
eeͬt & incolumis. abbatẽ mo¬
nasterii sc̃i xp̃ofori martyris
ut sͥ sepulturã construeret
petiit. Illoq renitente. eãq de¬
lirare ꝑhibente. difficiliꝰ impe¬
trauit. Factũq intͦ monachoꝵ
claustra sepuldirũ mox ut in-¬
gressa conspexit. nescio quo iu¬
dicio in egͥtudinẽ corruit. ac
paulopt aboruit e obiie. Cauꝰ
ꝓfecto tumulꝰ cũ ce̾t gypses.
artificiosisq cementarioꝵ stu-
circulũ exalauit. ut tolerari
uix posset: nec sr̃s qͥescete in tota
illiꝰ claustri medietate ꝑmuteret¬
Et cũ multa circũq̃q sepulchra
subsiderent. eadẽq satis minora
inpendia ꝑcepissent. nullũ pt̾
hoc solũ molestias narib ingere¬
bat: ut luce cdaris innotesceret.
qm̃ humana caro qͣnto ten err
ac molliꝰ educat᷑ tanto deteri
in pitredinẽ ac nauscã u̾titur
inqͥsissent. qd mͥ uidebat᷑ expo¬
sui. Hoc inqm ut opinor ad sa¬
lutẽ urãm diuinitꝰ agit᷑. ut ĩ
illo uno corpore qd̾ tam pul¬

Expanded text:
esset et incolumis, abbatem moesset et incolumis, abbatem monasterii sancti Christophori martyris ut sibi sepulturam construeret petiit; illoque renitente, eamque delirare perhibente, difficilius impetravit. Factumque intra monachorum claustra sepulcrum mox ut ingressa conspexit, nescio quo judicio, in aegritudinem corruit, ac paulo post abortiit, et obiit. Cujus profecto tumulus cum esset gypseus, artificiosisque caementariorum studicirculum exhalavit, ut tolerari vix posset, nec fratres quiescere in tota illius claustri medietate permitteretEt cum multa circumquaque sepulcra subsiderent, eademque minora satis impendia percepissent, nullum, praeter hoc solum, molestias naribus ingerebat, ut luce clarius innotesceret quoniam humana caro quanto tenerius ac mollius educatur, tanto deterius in putredinem ac nauseam vertitur. inquisissent, quod videbatur, exposui: Hoc, inquam, ut opinor, ad salutem vestram divinitus agitur, ut in illo uno corpore quod tam pul
Abbreviated transcription (Latin):
fortassis econt᷑ dicit᷑
qͥa corpuscłm tuũ gͦcile nimis
& delicatũ. ab ipsis lactentis
infantię rudim̃tis. esculentis.¬
simis ac pene regalib fuit epulis
cłis assueta. Sed nec holere
quid̾e uł comunib cũ eis utri
potes eduliie: quȩ marinas exqui-¬
sitasq delicias indicis assueu̾as
infertire pigmentis. Hiis itaq
male blandientib suadelis. ĩmo
litis melle sagittis. ex diabolica
pharetra manifeste uibratis. tu
discipła crucifixi prudent̾ occur-¬
re: easq a te conditionis tue se¬
dula consideratione repelle. Per¬
pende qͥa caro que nẽ accuratis
dapib enutͥt᷑: paulopt u̾mib
scaturire conpellit᷑. Ipsaq tc̃
fit esca rodentiũ. quȩ nẽ delec¬
tabilit̾ saginat᷑ iocunditate
ciboꝵ: ac tanto gͣuiorẽ exalat
putrefacta fetorẽ. qͣnto suaui-¬
Ecce dũ ista conscribim. sophia
nobis ad memoriã rediit duoꝵ
scił marchionũ ugoronis soror.
rainerii filia. Que fere ante
hoc sexenmũ dũ sana adhue

Expanded text:
fortassis econtra dicitur quia corpusculum tuum gracile nimis et delicatum, ab ipsis lactantis infantiae rudimentis esculentissimis ac pene regalibus fuit epulis  ferculis assueta; sed nec olere quidem, vel communibus cum eis uti potes eduliis, quae marinas exquisitasque delicias Indicis assueveras infercire pigmentis. His itaque male blandientibus suadelis, imo litis melle sagittis ex diabolica pharetra manifeste vibratis, tu discipula Crucifixi prudenter occurre, easque a te conditionis tuae sedula consideratione repelle. Perpende igitur quia caro, quae nunc accuratis dapibus enutritur, paulo post vermibus scaturire compellitur; ipsaque tunc fit esca rodentium, quae nunc delectabiliter saginatur jucunditate ciborum, ac tanto graviorem exhalat putrefacta fetorem, quanto suaviEcce, dum ista conscribimus, Sophia nobis ad memoriam redit, duorum scilicet marchionum, Uguzonis soror, Rainerii filia, quae ante hoc fere sexennium, dum sana adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
tarei. Iusto di iudicio ista fit con-¬
mel cõparat redimere ñ desinat.
donec male pereat. His dictis p̾¬
dolores t᷑abui: & addere suꝑsedi.
Sed cũ int̾ cet̾a mala quȩ nr̃is
tẽporib emergunt. insolent̾
ipsas qͦ eccłias uiolenti homines
bona sacri iuris inuadant: ñmil¬
los mouet utrũ eccłiarũ rectores
expet̾e uindictã debeant. ut ma-¬
lis mala more scłariũ reddant.
Nã pleriq mox ut eis infert᷑ is
iniuriȩ ad indicenda ꝓtinꝰ bella
ꝓsiliunt. armatoꝵ cuneos in¬
struunt: sicq hostes suos acri
asserant. Qd eñĩ magis xp̃iane
legi uidetꝰ ẽt contrariũ qͣm redi¬
tas: Si enĩ nobis ñ licet eadẽ
ipsa quȩ nobis ablata sunt repe¬
t̾e. qͦm ꝓ his licet atorie retͥbu¬
tionis nulnꝰ inferre : Ubi & il¬
lud si ꝑcusserit tͥ maxillã p̃be ei
& alterã. si angariauerit. te mil¬
le passus. uade cũ eo alia duio mi¬
lia. si tulerit tͥ tumc̃a. da ei &

Expanded text:
tarei. 2. Iusto Dei iudicio fit ista contarei. 2. Iusto Dei iudicio fit ista consemel comparat, Redimere non desinat, donec male pereat. 3. Cataddere supersedi. Sed cum inter caetera mala, quae nostris temporibus emergunt, ipsas quoque Ecclesias violenti homines bona sacri juris invadant, nonnullos movet, utrum Ecclesiarum rectores expetere vindictam debeant, ut malis mala, more saecularium, reddant. Nam plerique mox, ut eis vis injuriae, ad indicenda protinus bella prosiliunt, armatorum cuneos instruunt, sicque hostes suos acrius asserant. Quid enim magis Christianae legi videtur esse contrarium quam redtas . » Si enim nobis non licet eadem ipsa, quae nobis ablata sunt, repetere; quomodo pro his licet ultoriae retributionis vulnus inferre? Ubi et illud: « Si percusserit tibi maxillam, praebe ei et alteram: Si angariaverit te mille passus, vade cum eo duo alia millia: Si tulerit tibi tunicam, da ei et
Abbreviated transcription (Latin):
maris littore furentib discidii
discordiȩq ꝓcellis cuncta homi¬
nũ corda uexant᷑. & tanqͣm spu¬
mosis fluct. fluctib illidunt᷑.
Insatiabilis enĩ homicida omĩa
scrutat᷑. omsĩa mundi uetut
unꝰ agri loca plustrat: ne qͥd
infecundũ alicubi a lundi fo¬
mitis satione pͣtereat. Hinc est¬
enĩ qd̃ ad eccłiastici statꝰ uniuer¬
sale ꝑicłm ab mincẽ sacerdoti¬
ũ imꝑiũq resiliunt: atq dĩ
omĩpotentis iniuriã cũ untis
papa in apłico sit solio constitut ⁊:
alt̾ a finib aquilonis destinatur
elect. Sed ie papȩ abusiũ pap̃ã
ꝓculdubio suꝑaddidit: qui pͥmꝰ
omĩpotentis dĩ uocabulũ plurali
numero declinauis. Eritis in qͥt
sicut dii scientes bonũ & malum
Suꝑ quo nimirũ potis flere com¬
peliim᷑. qͣm ꝓlixis qͥd scribere delec¬
tam᷑. Unde cũ ante dies hymnos
rithiniflendo deꝓmerẽ: heu sedes
efficeris officina symonis. Terunt
meridẽ mallei. nũmi sunt tar-¬

Expanded text:
maris littore, furentibus dissidii maris littore, furentibus dissidii discordiaeque procellis, cuncta hominum corda vexantur, et tanquam spumosis fluctibus illiduntur. Instabilis enim homicida omnia scrutatur, omnia mundi velut unius agri loca perlustrat, ne quid infecundum a lividi fomitis satione praetereat. Hinc est, quod ad ecclesiastici status universale periculum ab invicem sacerdotium imperiumque resiliunt, atque ad Dei omnipotentis injuriam nunc cum unus papa in apostolico sit solio constitutus, alter a finibus aquilonis destinatur electus. Sed ille papae abusivum papam procul dubio superaddit, qui primus omnipotentis Dei vocabulum plurali numero declinavit: « Eritis, inquiens, sicut dii, scientes bonum et malum . » Super quo nimirum potius flere compellimur, quam prolixius quid scribere delectemur. Unde, cum ante aliquot dies hymnos rhythmicos flendo depromerem: efficeris officina Simonis; Terunt incudem mallei, nummi sunt Tar
Abbreviated transcription (Latin):
rantiũ meritoꝵ suoꝵ. securita¬
te dormire. p̃sertĩ cũ inũdꝰ undiq
fremat. undiq uelut maritũ pela¬
gus intumescentib ꝓcellis se at¬
torat. tantasq nobis quibuscũq
raptorib molestias ingerat: itt
t̾renis nos potis inseruire nego¬
tiis qͣm obsequiis uacare dun¬
nis. uł ad puritatis aspirare nim¬
diciã plerũq cõpellat. Malignꝰ
plane sp̃s humanũ genꝰ nc̃ sori¬
to nehementiꝰ ꝑ omĩa uicioꝵ ab¬
rupta p̃cipitat: truculentiꝰ ta¬
men ocdioꝵ ac simultatũ om̃s
liuiore ꝑturbat. Tot enĩ cotidie
bella deseniunt. arinate acies ꝓ¬
riunte. hostiles impetꝰ in horres¬
cunt. ut de militarib quidẽ ui¬
ris plures gladis uideat᷑ absum̾e
qͣm in grabattulis quiescentes
corporeȩ conditionis egritudo fi¬
nire. ut ꝓpemotũ maris more
gerat᷑ hic mundus. Sicut enĩ cũ
uentoꝵ tẽpestas oborit᷑. crispan¬
te mitiꝰ pelago in uicmn̾a litto¬

Expanded text:
rantium meritorum suorum securitarantium meritorum suorum securitate dormire, praesertim cum mundus undique fremat, undique velut maximum pelagus intumescentibus procellis se attollat, tantasque nobis quibuscunque raptoribus molestias ingerat, ut terrenis potius nos inservire negotiis quam obsequiis vacare divinis, vel ad puritatis aspirare munditiam plerumque compellat. Malignus plane spiritus humanum genus nunc solito vehementius per omnia vitiorum abrupta praecipitat, truculentius tamen odiorum, ac simultatum omnes livore perturbat. Tot enim quotidie bella desaeviunt, armatae acies proruunt, hostiles impetus inhorrescunt ut de militaribus quidem viris plures gladius videatur absumere, quam in grabatulis quiescentes corporeae conditionis aegritudo finire, ut propemodum maris more geratur hic mundus. Sicut enim cum ventorum tempestas oboritur, crispante mitius pelago, in vicinia litto
Abbreviated transcription (Latin):
pientes. quoꝵ. oꝑa in manu dñi
& tam̃ nescit homo utrũ amo¬
re an odio dignꝰ sit: sed omĩa ru
futurũ seruant᷑ incerta. Ubi
notandũ cũ iustos dicat atq
sapientes. qui nimirũ occulta¬
debuerant subtili nosse: ipsos
etiã ꝑhibet que futura sunt
ignorare. Eniuͦ qd̾ me ñ solũ de
sapientia. sed & de uite qͦ qͣsi sc̃ita¬
te laudastis ñ ut hoc sc̃ã ur̃a
prudentia crederet. sed ob liãc
fortassis industriã. ut me ad
ꝓcinctũ scĩ certaminis acriꝰ in¬
stigaret. qua confidentia uł ni
hoc ualeo quantũlibet assenti¬
re. dũ ꝓ qͦuis ocioso uerbo ratis
reddit᷑. dũ sola fatiti copellatio
gehenne suppliciũ cõminet᷑:
dũ diuine legis ñ apex. ñ iota
p̃t̾eat. dũ sola coneup iscentie
uisio mechiȩ crum̃ incurrit
Hȩc & huiꝯmodi uen̾abilis pat̾.
qͥsqͥs digna consideratione ppen-¬
dit. ex diuina quidẽ potest mi¬
seratione p̾sin̾e: sed nescio utru
ualeat in quantũlibet exube-¬

Expanded text:
a in manu Domini, et tamen nescit homo utrum amore an odio dignus sit, sed omnia in futurum servantur incerta . » Ubi notandum quia, cum justos dicat et sapientes, qui nimirum debuerant subtilius nosse ipsos etiam perhibet, quae futura sunt ignorare. Enimvero quod me non modo de sapientia, sed et de vitae quoque quasi sanctitate laudastis, non ut hoc vestra prudentia crederet, sed ob hanc fortassis industriam, ut me ad procinctum sancti certaminis acrius instigaret, qua confidentia, vel in hoc valeo quantumlibet assentire, dum pro quovis otioso verbo ratio redditur: dum sola fatui compellatio gehennae supplicium comminatur, dum divinae legis non apex, non iota praetereat, dum sola concupiscentiae visio moechiae crimen incurrit? Haec et hujusmodi, venerabilis pater, quisquis digna consideratione perpendit, ex divina quidem potest miseratione praesumere, sed nescio utrum valeat in quantumlibet exube
Abbreviated transcription (Latin):
sus ult̾i astra deseruiant: utrũ¬
ue post eoꝵ quȩ nc̃ sunt alia rur-¬
sus elementa succedant. Unde &ͣ
seraphym illa que ysaias ꝓpha ĩ
conspectu dm̃ stare conspexit:
senas alas habrusse descͥbte. Duabꝰ
inqͥt alis uelabant faciẽ & duab
uelabant pedes: e duab uola¬
bant. Uelabant porro faciẽ si ue
intelligi: Alarũ gͦ seraphim
&e plures sunt que uelant &
paucȩ sunt quȩ uolant. qͥa ex
diumoꝵ opũ celsitudine cũ ꝓpau-

Expanded text:
sus ulterius astra deserviant et utrumsus ulterius astra deserviant et utrumne post ea, quae nunc sunt, alia rursus elementa succedant. Unde et Seraphim illa, quae Isaias propheta in conspectu Domini stare conspexit, senas alas habuisse describit: « Duabus, inquit, velabant faciem, et duabus velabant pedes, et duabus volabant. » Velabant porro faciem, sive intelligi? Alarum ergo Seraphim et plures sunt, quae velant, et paucae quae volant, quia ex divinorum operum celsitudine
Abbreviated transcription (Latin):
quisqͥs me inos meũ laudat: cupi
laudis accusat. Remordente sci¬
licet conscientia ꝓtim aio. Cũ iste
i loqͥͣ uelit ad uotũ. meq conetꝰ
benriolũ reddere: numqͣm me
oleo lenificȩ suauitatis asꝑgeret.
si me delectari laudũ fauorib ñ
sparet. In mneagͥ laude confundor:
& cũ magnificari uideor. erubesco.
Ipse quippe fauor oburgat me:
qui laudis auidũ & is qͥ uidet᷑ ẽe
laudator existimat. Huc accedit qd̃
quecũq mens humana suo uiget
fulta consilio. si se subtilit̾ & sol¬
lert̾ inquirit: uix in suis facul¬
tatib inuenit. unde merito sꝑa¬
re p̃coniũ possit. Mortalis quippe
condicio undiq coartata atq con-¬
scͥpta. qͥd nouit unde possit ex¬
tolli Quis enĩ sciat qͥd in et̾nita¬
te fsu̾it anteqͣm̃ ds̃ hc̃ conderet
mundũe Sed dũ ignoret qͥd fu̾it
ante mundi pͥncipiũ. nouit for¬
sitan qͥd pꝰt ei t̾minũ sit fuiturũ:
utrũ scilicet in ministio sui cur¬

Expanded text:
quisquis me in os meum laudat, cupidquisquis me in os meum laudat, cupid laudis accusat. Remordente scilicet conscientia protinus aio: Cum iste mihi loqui venit ad votum meque conetur benevolum reddere, nunquam me oleo delinificae suavitatis aspergeret, si me delectari laudum favoribus non speraret. In mea igitur laude confundor, et, dum magnificari videor, erubesco. Ipse quippe me favor objurgat, qui laudis avidum, et is qui videtur esse laudatus, existimat. Huc accedit quia quaecunque humana mens sano viget fulta consilio, si se subtiliter et solerter inquirit, vix in suis facultatibus invenit unde merito sperare praeconium possit. Mortalis quippe conditio, undique coarctata atque constricta, quid novit unde possit extolli? Quis enim sciat quid in aeternitate fuerit, antequam Deus hunc conderet mundum? Sed cum ignoret quid fuerit ante mundi principium, novit 113 forsitan quid post ejus terminum sit futurum, utrum scilicet in ministerio sui cur
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃o .P. peccator
monachꝰ. inexple¬
bilẽ deuotionis
affectũ. Melli¬
fluã ur̃e sc̃itatis epłam. quanta coꝵ¬
dis auiditate susceꝑin: ꝑseuerantia
ꝓbat. Eam quippe cobabitat᷑cẽ mͥ
in cellula iugit̾ teneo. cũ ea sepe con¬
sabulor: in ea int̾ioris hominis ur̃i
speciẽ ac ueri uultꝰ maginẽ mani¬
feste contẽplor. Est tam̃ qd̃ in ea
gͣuit᷑ fero: qͥa scilicet ñ tã honora¬
tũ qͣm ou̾atũ me tã sc̃ĩ nominis lau¬
de repio. In hoc siqͥde flebilior est
mea calamitas. qd̾ ñ mͦ me mei reatᷤ
impediunt: sed insuꝑ sc̃ĩ homines
in mea ꝓhdolor estimatione delm-¬
quunt. Apsit autẽ ut tantũ ui¬
rũ fatear etiã me p̾dicando menti-¬
ri: sed qͥa homo es. potes saltĩ ꝑ be¬
iuolentiã fałli. Quia uͦ mentiri
est cont᷑ mentẽ loq̃ contingit ali¬
qͣndo ut idẽ sit & ex dicentis opi¬
nione uerũ: e ex ipsi rei qualita¬
te mencdacrã. Confiteor id dño meo
qd̃ uersat᷑ in animo meo. qͣm

Expanded text:
ETRUS peccator monachus inexplebilem devotionis affectum. Mellifluam vestrae sanctitatis epistolam quanta cordis aviditate susceperim, perseverantia probat. Eam quippe cohabitatricem mihi in cellula jugiter teneo, cum ea saepe confabulor, in ea interioris hominis vestri speciem ac veri vultus imaginem manifeste contemplor. Est tamen quod in ea graviter fero, quia scilicet non tam honoratum quam oneratum me tam sancti nominis laude reperio. In hoc siquidem flebilior est mea calamitas, quod non modo mei me reatus impediunt, sed insuper sancti homines in mea, proh dolor! aestimatione delinquunt. Absit autem, ut tantum virum fatear etiam me praedicando mentiri; sed quia homo es, potes saltem per benevolentiam falli. Quia vero mentiri est contra mentem loqui, contingit aliquando ut idem sit et ex dicentis opinione verum, et ex ipsius rei qualitate mendacium. Confiteor in domino meo versatur in animo meo, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
culta. Nã qd̾ funditꝰ ignoremꝰ
qͥd aute mundi pͥnciptñ fuerit.
e qͥd post consũmationẽ iã futu¬
rũ sit: ide ꝑhibet ysaias Prio¬
ra inqͥt aniunciate mͥ. ꝙ nouis¬
sima que futura ft̃: & dicã qͥa
dii estis. De mediis autẽ panca
ut cũq cognoscimꝰ: que tam̃ ce
scͥpturarũ nobis attestatione
pandunt᷑. Porro autẽ & in his tp̃ss

Expanded text:
 ignoremus quid ante mundi principium fuerit, et quid jam post consummationem sit futurum, idem perhibet Isaias: « Priora, inquit, annuntiate mihi, et novissima quae futura sunt, et dicam quia dii estis . » De mediis autem pauca utcunque cognoscimus, quae ex Scripturarum attestatione nobis panduntur. Porro autem et in
Abbreviated transcription (Latin):
uoluit᷑. tẽ autẽ ad eoꝵ głam
uniu̾soꝵ ocłis aꝑit᷑ : ut in es
p̃uaritatores tanqͣm ꝑ diges¬
te scͥptionis articulum
legant diuine legis mandata.
que dũ aduiuerent seruare
cont̾epserant. Illic cõpellunt᷑ e
leg̾e : qui hic ꝑ arrogantia sas¬
tũ u̾ba dĩ dedignant᷑ audire
Iuic iugũ dm̃ leue & onꝰ eiꝰ

Expanded text:
. Tunc autem ad eorum gloriam universorum oculis aperitur, ut in eis praevaricatores tanquam per digestae scriptionis articulum legant divinae legis mandata, quae dum adviverent, servare contempserant. Illic jam compelluntur et legere qui hic per arrogantiae fastum verba Dei dedignabantur audire. Illic jugum Domini le