comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
N multa
infirmitate corꝑis & cordis anxictat
ds scit: dictaui ista ad uos. homo mist
nam nunc ipsum sp̃m in quo congͥga
un amitatem. qui in pͥmat ur̃is pectoris
calamitatẽ qmͣ patior qui imagñe mua
tristem ac supplicẽ sicut est fr̃ns afficlis
rep̃sentet. Hon hoc oro ut creet in uob̃
nouam miscdiam. quia noui ego qmͣ
familiaris uniu̾sitati ur̃ȩ sit illa uirtꝰ.
s hoc oro ut in intimo sentiatis quoe
qͣnto affectu oporteat misereri. Catꝰ
sum enim quia si id datum fuerit. omn¬
tinuo lacrimȩ de thesauro pietaus ai¬
pent. singultꝰ & gemit & suspiria. hiue
aut̃ẽ dico: ꝓpt̾ infirmitat̾ẽ nr̃am. asl¬
dero differri usq dum reu̾tar ad ub.
ut non moriar nisi inter uos. De cad¬

Expanded text:
n multa infirmitate corporis et cordis anxietate, Deus scit, dictavi ista ad vos, homo miser, ter. Utinam nunc ipsum Spiritum, in quo congregati unanimitatem, qui imprimat pectoribus vestris calamitatem quam patior; qui imaginem mei tristem ac supplicem, sicut est, fraternis affectibus repraesentet. Non hoc oro, ut creet in vobis novam misericordiam, quia novi ego quam 151 familiaris universitati vestrae sit illa virtus: sed hoc oro, ut in intimo sentiatis quo et quanto affectu oporteat misereri. Certus sum enim quia, si id datum fuerit, continuo lacrymae de thesauro pietatis erumpent, singultus et gemitus et suspiria hinc autem dico propter infirmitatem nostram: desidero differri usquedum revertar ad vos ut non moriar nisi inter vos. De ca
Abbreviated transcription (Latin):
tociꝰ consolationis. Nolite gͣ lugere &
nolite flere. quia gaufridus ur festi¬
nat ad gandiũ. non ad luctum. E go
ero illi pat ego ero mat̾. ego fr ego &
soror. E go faciam ei praua indirecta
&asꝑa in uias planas. Ego ei omnia
temꝑabo. & sic dispensabo: ut & sp̃e¬

Expanded text:
totius consolationis. Nolite ergo lugere, et totius consolationis. Nolite ergo lugere, et nolite flere; quia Gaufridus vester festinat ad gaudium, non ad luctum. Ego ero illi pater, ego mater, ego frater et soror. Ego faciam ei prava in directa, et aspera in vias planas: ego ei omnia sic temperabo et sic dispensabo, ut et sp
Abbreviated transcription (Latin):
i filium ur̃m d̾s facit &
suum quid ꝑditis. aut ipse
quid ꝑdit: Eit de diuite
aitior de nobili. generosior. clarior de
pparari regno quod sibi paratum ẽ.
ab origine mundi. atꝙ hiuiꝰ rei gra
modicum tempꝰ quod uiuere habet
manere nob̾cum. donec abrasa spurci¬
tia huiꝰ uitȩ scłaris ac terreno deterso
puluere cȩlesti mansioni fiat idoneꝰ.
Sidiligitis eum gaudebitis utiq qͥa
uadit ad pat̃ & talem patrẽ. Ipse
quide uadit ad dm̃. sed uos non ꝑdi¬
tis eum. quin potiꝰ multos ꝑeuin
nob̾ acquiritis filios. Quotquot sumꝰ
inclareualle uel de clareualle. ipsum
infiem. uos in parentes suscipimus.
At fortasse metiuitis corꝑi erꝰ uitȩ aspi¬
tatẽ. quei munirum teueriun nostis
ac delicatum: Ceterum de huiꝰnodi
tuore dr̃. ibi trepidauerunt timore
ubi non fuit tunor. Confidite conso¬
lamui ego ero illi in patrẽ. & iꝑse erit
mͥ in filium. quo usq de manib meis
excipiat eui pat̾ mmscdiarum. & d̾s

Expanded text:
i filium vestrum Deus facit et suum, quid vos perditis, aut ipse quid perdit? Fit de divite ditior, de nobili generosior, clarior de praeparari regno quod sibi paratum est ab origine mundi, atque hujus rei gratia modicum tempus, quod vivere habet, manere nobiscum, donec abrasa spurcitia vitae saecularis, ac terreno deterso pulvere, coelesti mansioni fiat idoneus. Si diligitis eum, gaudebitis utique quia vadit ad Patrem, et talem Patrem. Ipse quidem vadit ad Deum, sed vos non perditis eum; quin potius multos per eum acquiritis vobis filios. Quotquot sumus in Clara-Valle vel de Clara-Valle ipsum in fratrem, vos in parentes suscipimus. 2. At fortassis metuitis corpori ejus vitae asperitatem, quod nimirum tenerum nostis esse ac delicatum. Caeterum de hujusmodi timore dicitur: Ibi trepidaverunt timore, ubi non fuit timor . Confidite, consolamini: ego ero illi in patrem, et ipse erit mihi in filium, quousque de meis manibus excipiat eum Pater misericordiarum et Deus
Abbreviated transcription (Latin):
decepit me. homo uersipel¬
lũ &e uersutus. usticie in opbs. audi¬
entiam fugitans. propriȩ conscien¬
tie inimicus. fr̃ne incubans in iurie.
nescienti mͥ litteras ꝓse ꝑ dñm bel¬
uacensem elicuit. Quid enĩ ille ame
ñ optineret: Si ñ uultis ultra modũ
onerare conscientiam meam nil lu¬
cretur. surreptione dolosus: nec de
litteris nr̃is opprimat in nocentes.
Quam quã ne hoc quidem mͥ satis
fuerit. nisi &e penam portet quã me¬
ruit. surreptor malignissimꝰ. & aua¬
rissimus exactor.

Expanded text:
decepit me. Homo versipellis et versutus, justitiae inops, audientiae fugitans, propriae conscientiae inimicus, fraternae incubans injuriae, nescienti mihi litteras pro seper dominum Belvacensem elicuit. Quid enim ille a me non obtineret? Si non vultis ultra modum onerare conscientiam meam, nil lucretur subreptione dolosus, nec de litteris nostris opprimat innocentes. Quanquam ne hoc quidem mihi satis fuerit, nisi et poenam portet quam meruit subreptor malignissimus, et avarissimus exactor.
Abbreviated transcription (Latin):
rentissimo dño & pat̾ suo hui¬
baldo lugdunensi archiepo
abbas. si quid pot̾ peccatoris oratio.
Domnus ex̃e meldensis accepit lut̾is
ur̃as. forte tunc ad nos uisitandi gͦ
ueniebat. Cumq iam e domo nr̃a re¬
scrib̾e pararet. suis uras tanquam un
familiaris litteras ungẽ curauit. sno
sꝑans negocio ꝓfuturas. Cui cum n
possem negare quod uellet. id solum
mandum putaui quia si adũsꝰ ep̃m
querentem quȩ sunt itiu xp̃i. homi¬
nes seipsos amantes & quȩ sua sunt qu

Expanded text:
rendissimo domino et patri suo HUMBALDO Lugdunensi archiepisabbas, si quid potest peccatoris oratio. Dominus episcopus Meldensis cum accepit litteras vestras, forte tunc ad nos visitandi gratia veniebat. Cumque jam e domo nostra rescribere pararet, suis nostras tanquam vestri familiaris litteras jungere curavit, suo sperans negotio profuturas. Cui cum non possem negare quod vellet, id solum mandum putavi quia si adversus episcopum quaerentem quae sunt Jesu Christi, homines se ipsos amantes, et quae sua sunt qu
Abbreviated transcription (Latin):
me satiffatio. Scripta dignationis
ur̃ȩ quib me uenire ad uos. cum ui¬
bere possetis. rogare dignantissime.
maliustis. norit pat̾nitas ur̃a ad me
añ natiuitatẽ beatȩ marie minime
ꝑuenisse. Itaq non dico iuga boum
emi quinq. aut uillam emi. aut uro¬
rem duxi. s plane quod & uos non ig¬
noratis paruulos me lactare fateor.
& ideo quomͦ sine gͣui scandalo ac ꝑi¬
culo ipsoꝵ uenire non possim non
uideo

Expanded text:
me satisfacio. Scripta dignationis me satisfacio. Scripta dignationis vestrae, quibus me venire ad vos, cum jubere possetis, rogare dignantissime maluistis, norit Paternitas vestra ad me ante Nativitatem beatae Mariae minime pervenisse. Itaque non dico, Juga boum emi quinque; aut, Villam emi; aut, Uxorem duxi : sed plane quod et vos non ignoratis parvulos lactare me fateor; et ideo quomodo sine gravi scandalo ac periculo ipsorum venire possim, non video
Abbreviated transcription (Latin):
Nsolentia dericoꝵ cuius mater est ne¬
gligentia ep̃oꝵ: ubiq terrarum t̾bat.¬
& molestat eccłiam. Dant ep̃i scm̃ cani¬
bus & margaritam porcis. & illi conu̾¬
si conculcant eos. Merito quales fouent.
tales & sustinent. Quos ditant eccłiȩ
bonis non corrigunt eoꝵ mala: ma¬
losq gͣuati portant. Alienis nimirũ
laborib locupletant᷑ derici. comedunt
fructum terrȩ absq pecunia & ꝓdit
quasi exadipe iniquitas eoꝵ. Quos ꝓpͥe
hodieq respicit uetus illa scriptura.
Sedit ppłs manducare & bibere. & sur¬
rexerunt ludere. Mens quippe assueta
deliciis nec exculta disciplinȩ sarculo:
multas contͣhit sordes. Porro inuetera.¬
tam rubiginem si temptes abradere.
nec suminis saltem digitis contingi
patietur: s sicut scriptum est. incras¬
satus est dilectus & recalcitrauit. Insur¬
rexerunt testes iniqui homines. quos
negligere suam. Suplicat puer ũr ꝓ
eo cuius in hac discordia. si non fallor
tota culpa est: quod culpas redargue

Expanded text:
nsolentia clericorum, cujus mater est negligentia episcoporum, ubique terrarum turbat et molestat Ecclesiam. Dant episcopi sanctum canibus, et margaritam porcis: et illi conversi conculcant eos. Merito quales fovent, tales et sustinent. Quos ditant Ecclesiae bonis, non corrigunt eorum mala, malosque gravati portant. Alienis nimirum laboribus locupletantur clerici, comedunt fructum terrae absque pecunia: et prodit quasi ex adipe iniquitas eorum. Quos proprie hodieque respicit vetus illa scriptura: Sedit populus manducare et bibere, et surrexerunt ludere . Mens quippe assueta deliciis, nec exculta disciplinae sarculo, multas contrahit sordes. Porro inveteratam rubiginem si tentes abradere, nec summis saltem digitis contingi patientur; sed, sicut scriptum est, Incrassatus est dilectus, et recalcitravit . Insurrexerunt testes iniqui, homines quos negligere suam. Supplicat puer vester pro eo cujus in hac discordia, si non fallor, tota culpa est quod culpas redarguer
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃m curare colloquiũ. & optatam no¬
bis uelles exhib̾e presentiam. Sumus
enim biterbi: & te morari in urbe au¬
diuimus. Dignare rescribere nobis
quicquid illud sit qđ de his litt̾is nr̃is
corde conceꝑis. ut sciamus quid facien¬
dum sit nob̃. plus uidelicet. minusue.
dolendum. Qd̾ si omĩa contempnis
& in nullo nos audis. ego quid̃e fru¬
ctum non ꝑdam litt̾arum quȩ ex cari-¬
tate ꝓcedunt: s tu de contemptu añ
tribunal terrificum respondebis.

Expanded text:
nostrum curare colloquium, et optatam nonostrum curare colloquium, et optatam nobis tui velles exhibere praesentiam. Sumus enim Viterbii, et te morari in Urbe audivimus. Dignare rescribere nobis quidquid illud sit quod de his litteris nostris corde conceperis, ut sciamus quid faciendum sit nobis, plus videlicet minusve dolendum. Quod si omnia contemnis, et in nullo nos audis, ego quidem fructum non perdam litterarum, quae ex charitate procedunt; sed tu de contemptu ante tribunal terrif
Abbreviated transcription (Latin):
so te ne rideas dolorem meum.
Nam si tͥ minime uideris forsi.¬
tan esse dolendus. ideo magis dolendꝰ.
T̃u iuderis quid de te sentias: ego te ar¬
bitror om̃i lacrimaꝵ fonte plangen-¬
dum. Dolor m̃s non est dignus sub-¬
sannatione s compassione: quia ilo.¬
lor m̃s non est de carne & sanguine.
non de amissione rerum ꝑituraꝵ: s
de te ophilippe. Non potui exp̃ssius de¬
monstrare: magnitudinẽ cause dolo-¬
ris. Philippus est in causa. Cum hoc
dico grauem ecclłie ꝓnuntio luctum. q̃
it aliqndo suo gremio confouebat. ger¬
minantem sicut lilium. florentẽ do
damabat bonȩ spei uiuenem. bonȩ
indolis iuuenem. Ss heu mutatꝰ est
color optimus. A qnͣta spe decidit fnͣ¬
tius faceret. ne nr̃ om̃ium esset infru¬
duosus. dProcederem si sequerer sp̃m
meum: s nolo ꝓferre plurima in in¬
certum . & esse quasi aerem u̾berans. S
hec scripsi ut nr̃m utcumq erga te
affectum cognosceres. & ut nos scires
esse in ꝓrimo. si forte d̾s inspiret tibi

Expanded text:
so te ne rideas dolorem meum; nam si tibi minime videris forsitan esse dolendus, ideo magis dolendus. Tu videris quid de te sentias: ego te arbitror omni lacrymarum 155 fonte plangendum. Dolor meus non est dignus subsannatione, sed compassione: quia dolor meus non est de carne et sanguine; non de amissione rerum periturarum, sed de te, o Philippe! Non potui expressius demonstrare magnitudinem causae doloris: Philippus est in causa. Cum hoc dico, gravem Ecclesiae pronuntio luctum, quae te aliquando suo gremio confovebat, germinantem sicut lilium, florentem donclamabat, bonae spei juvenem, bonae indolis adolescentem? Sed heu! mutatus est color optimus . A quanta spe decidit Franctuus faceret ne noster omnium esset infructuosus. Procederem si sequerer spiritum meum: sed nolo proferre plurima in incertum, et esse quasi aerem verberans . Sed haec scripsi, ut nostrum utcumque erga te affectum cognosceres, et ut nos scires esse in proximo, si forte Deus inspiraret tibi
Abbreviated transcription (Latin):
ut habeamus utriq ur̃m complacet.
iubete ita firmit̾ & inconcusse teneri
bari. Alioquin ñ renniumꝰ dñi nr̃i
sequi exemplum. qui ꝓ se ñ dedigna¬
tꝰ ẽ. soluere censum. parati & nos li¬
bent quȩ sunt cesaris cesari reddere.
& uectigal eni nectigal. & tributum
cui tributum. psertim quia uixta
apłin ñ tam debenus require datũ
dõ ꝓ tam deuota uoluntãtẽ
quam eiga iplum &s sequos es
nos hie cognouimus. Quotiens enii
incorde carnali terrenis dignitatib
alto ulla uel minima scutillula
lestis amoris accensa iudetur. dinini
sine dubio e. munus. ñ hominis it
Et nos quidem largitatis urȩ ur̃is
amplectunur. Sed cognita illa subti
& grandi satis occupatione qua uos
detineri minc necesse ẽ. conueniens
fructum mag̃ requirere debemus.
Diẽ itaq nob̾ si placet. atq locum no¬
minare rescribendo ꝑ hunc murtiui¬
q̃ uiuante dõ. p̃sertun expedita in¬
stantia nr̃is partib appropinquare

Expanded text:
ut habeamus, utrique vestrum complacet; ut habeamus, utrique vestrum complacet; jubete ita firmiter et inconcusse teneri,bari. Alioquin non renuimus Domini nostri sequi exemplum, qui pro se non dedignatus est solvere censum , parati et nos libenter quae sunt Caesaris Caesari reddere, et vectigal cui vectigal, et tributum cui tributum : praesertim quia juxta Apostolum non tam debemus requirere datum o tam devota voluntate, quam erga ipsum et servos ejus vos habere cognovimus. Quoties enim in corde carnali, terrenis dignitatibus alto, ulla vel minima scintillula coelestis amoris accensa videtur, divinum sine dubio est munus, non hominis virtus. Et nos quidem largitatis vestrae vesamplectimur; sed cognita illa subita et grandi satis occupatione, qua vos nunc detineri necesse est, conveniens fructum magis requirere debemus. Diem itaque nobis, si placet, atque locum rescribendo per hunc nuntiuuvante Deo, praesenti expedita instantia, nostris partibus appropinquare
Abbreviated transcription (Latin):
albas de claraualle. sic suis
adinuicẽ caris ac castis delectari ample¬
xib. ut solus amor xp̃i suꝑet in ambo¬
bus. Ex quo cepimus mittere ꝓ nr̃a
necessitate in terram ur̃am. multam
semꝑ inuenimus in oculis ur̃ȩ digni¬
tatis familiaritatẽ & gram. Benedic¬
tionẽ largitatis ur̃ȩ nr̃is hominibꝰ
cum necesse fuit lib̾alit᷑ exhibuistis.
Passagium transeuntibꝰ & si quod ali¬
ud ẽ. ur̃i uiris debitum mercantibꝰ
ubent dunisistis. De quib omnibꝰ
sine dubio merces ur̃a multa ẽ. in
a. celis. si tam̃ uerum ẽẽ. credimus¬
sec quod dñs in eũgłio ꝓmittit.
Quam dui fecistis uni ex minimis
meis. hoc mͥ fecistis. Sed quid ẽ. qͦd
minstros ur̃os quȩ uos donastis exi¬
gere rursum ꝑmittitis: Dignum ẽ.
uob̾ & honorificum ut quod uob̃ ꝓ
salute animarũ ur̃arũ placuit do¬
nare. nemo ur̃m repetere audeat. Si
gͦ uos quod absit beneficiorũ uioꝵ ñ
penitet. donũq quod in beneplacito
uio a nob̾ sepe recepimus. eque adhuc

Expanded text:
abbas de Clara-Valle, sic suis ad invicem charis et castis delectari amplexibus, ut solus amor Christi superet in ambobus. Ex quo coepimus mittere pro nostra necessitate in terram vestram, multam semper invenimus in oculis vestrae dignitatis familiaritatem et gratiam. Benedictionem largitatis vestrae nostris hominibus, cum necesse fuit, liberaliter exhibuistis. Passagium transeuntibus, et si quod est aliud juris vestri debitum, mercantibus libenter dimisistis. De quibus omnibus sine dubio merces vestra multa est in coelis, si tamen verum esse credimus quod Dominus in Evangelio promittit: Quandiu fecistis uni ex minimis meis, hoc mihi fecistis . Sed quid est quod ministros vestros, quae vos donastis, exigere rursum permititis? dignum est vobis et honorificum, ut quod vobis pro salute animarum vestrarum placuit donare, nemo vestrorum repetere audeat. Si ergo vos quod absit! beneficiorum vestrorum non poenitet, donumque quod in beneplacito vestro a vobis saepe recepimus, aeque adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
rem taliquodam elegit dauid ser¬
uum suum. & suscepit eum de gͥ¬
gibus ouium de post fetantes ac¬
cepit eum. ita inqͣm ita & de nr̃o
eugenio in beneplacito dñi po¬
qm̃ filius delicatꝰ est & tenera ue¬
recundia eius assueta. potius ocio
& quieti. qm t̾ctandis quȩ foris
sunt: timendumq ne non ea. qua.
sin officia exequat᷑. Quid putatis
gerere animi nunc hominẽ illũ
qui de secreto int̃nȩ contemplati¬
onis & amica soluudine cordis. tã¬
qm̃ infans egremio & sinu matris
subito ꝑturbat᷑. tractum se ad me¬
dium uidet. & quasi ouem ad ui¬
ctimam ductum ad t̾am sueta &
insuauia . Nisi dominꝰ supponat
manum suam: heu necesse est ob¬
ruatur & opprimat᷑ onere insueto
& nimio. qd̾ & gygantinis ut aiunt.
uł ipsis quoq angłicis humeris
formidabile uidẽat᷑. Uerumptam̃
quia sic factum est & sicut multi
libq obsequiis sollicite confoueri.
quod ur̃is manib constat elabora¬

Expanded text:
rem tali quodam modo elegit David serrem tali quodam modo elegit David servum suum, et suscepit eum de gregibus ovium, de post fetantes accepit eum ? Ita, inquam, ita et de nostro Eugenio in beneplacito Domini pomen, quoniam filius delicatus est, et tenera verecundia ejus, assueta potius otio et quieti, quam tractandis quae foris sunt: timendumque ne non ea  officia exsequatur. Quid putatis gerere animi nunc hominem illum, qui de secreto internae contemplationis et amica solitudine cordis, tanquam infans e gremio et sinu matris subito perturbatus, tractum se ad medium videt, et quasi ovem ad victimam ductum ad tam insueta et insuavia? Nisi Dominus supponat manum suam, heu! necesse est obruatur et opprimatur onere insueto et nimio, quod et gigantinis, ut aiunt, vel ipsis quoque angelicis humeris formidabile 233 videatur. Verumtamen quia sic factum est, et, sicut multi libusque obsequiis sollicite confoveri, quod vestris manibus constat elabora
Abbreviated transcription (Latin):
Quid gͥ roius seu consilii habuit de¬
fuclo summino pontifice re pente ir¬
miere in hominem rusticanũ latenti
nncere manus. & excussa e manibꝰ
sicuri & ascia uel lu gone in palaciũ
nahere. leuare in cathedrã. induere
purpura & bẏsso. acciugere gladio
a faciendam uindictam ii nationibꝰ
merepationes in ppłis ad alligauilos
reges in compedibꝰ & nobiles corum
unt uos. & exercitatꝰ cui potiꝰ ista con¬
uenirent: Ridiculum ꝓfccto uidet᷑
parnosum homuncionẽ assumi ad
psidendum pͥncipib ad imꝑandũ
cp̃is. ad regna & imꝑia disponenda.
Ridiculum an miraculum: Plane
unum horum. Non nego ñ diffido
possc fuisse etiam hoc opus dĩ. qui
facit mirabilia magna solus. psertĩ
cumaudiam usꝙ quaq ex ore multoꝵ
ego oblitus sum iudiciorũ dĩ ainti¬
q̃uoꝵ. & scripture plurunoꝰ recensen¬
tis ex pͥuata seu etiam rusticana ui¬
ta olim assumptos in uoluntate.
dĩ ad regendum ppłm eius. Deniq
nonne ut unum e plurib memo¬

Expanded text:
ur rationis seu consilii habuit, defuncto summo Pontifice repente irruere in hominem rusticanum, latenti injicere manus, et excussa e manibus securi et ascia vel ligone, in palatium trahere, levare in cathedram, induere purpura et bysso, acictam in nationibus, increpationes in populis, ad alligandos reges eorum in compedibus, et nobiles eorum sapiens et exercitatus, cui potius ista convenirent? Ridiculum profecto videtur, pannosum homuncionem assumi ad praesidendum principibus, ad imperandum episcopis, ad regna et imperia disponenda. Ridiculum, an miraculum? Plane unum horum. Non nego, non diffido posse fuisse hoc etiam opus Dei, qui facit mirabilia magna solus: praesertim cum audiam usquequaque ex ore multoruego oblitus sum judiciorum Dei antiquorum, et Scripturae plurimos recensentis ex privata seu etiam rusticana vita olim assumptos in voluntate Domini ad regendum populum ejus. Denique nonne ut unum e pluribus memo
Abbreviated transcription (Latin):
manib tius eradicctur. Ad hoc enim
constitutus es suꝑ gentes & regna.
ut euellas & destruas & edifices & plan¬
tes. Multi audito hoc uerbo: dixe¬
Sin quo sarm̃ta sterilia recidentur. ut
Sea quȩ p̾ualent ub̾iꝰ fructum ferant
C onfortare gͥ & esto robustus. manus
Stuę in ceruicib miicoꝵ tuoꝵ. Uen
⁊ dica tͥ auimni constantia. & iugore
I sp̃e. partẽ quam dedit extra fres tuos.¬

Expanded text:
tuis manibus eradicetur. Ad hoc enim tuis manibus eradicetur. Ad hoc enim constitutus es super gentes et regna, ut evellas, et destruas; et aedifices, et plantes. Multi audito hoc verbo dixein quo sarmenta sterilia recidentur, ut ea quae praevalent, uberius fructum afferant. 7. Confortare igitur, et esto robustus: manus tuae in cervicibus inimicorum tuorum. Vindica tibi animi constantia et vigore spiritus partem, quam dedit extra fratres tuos
Abbreviated transcription (Latin):
dicam de dño & intoniensi: O ꝑa
quȩ ipse facit. testunoniũ phibent
de eo. Porro archiep̃c cantuariensis
cui adũsantur. uir religiosus ẽ. & su¬
aue olentis opinionis. Pro ipso peti¬
mus ut respondeat ei iusticia sua.
U̾crum illoꝵ unquitas suꝑ illos. ut
sit sicut scriptum ẽ. Iusticia iusti
suꝑ cum erit. & impietas impii erit
suꝑ cum. Cum acceꝑis tempꝰ scdm
oꝑa manuũ illoꝵ retribues illis. ut
sciant ꝓpħam eẽ. in isrł. Quis michi
det antẽquam moriar uidere ȩccłam
dĩ sicut u dieb antiquis quando apli
iaxabant retia in capturam. non in cap¬
turam auri uel argenti.ẜ. in capturã
aminarum: Quamcupio illiꝰ te hedi¬
tare uocẽ. cuiꝰ adeptꝰ es sedem. Pecu¬
ma inquit tua tecum sit inꝑditiõe.
Ouox tonitrui. o uox magnificentiȩ
& urtutis. ad cuiꝰ terrorem confun
filii matris tuȩ. pusilli cuin maiorib
desiłant. hoc suipirant. ut plantatio
quam non plantauit pat̾ celestis:

Expanded text:
dicam de domino Wintoniensi? Opera dicam de domino Wintoniensi? Opera quae ipse facit, testimonium perhibent de eo. Porro archiepiscopus Cantuariensis, cui adversantur, vir religiosus est, et suaveolentis opinionis. Pro ipso petimus, ut respondeat ei justitia sua. Verum illorum iniquitas super eos, ut sit sicut scriptum est: Justitia justi super eum erit, et impietas impii erit super eum . Cum acceperis tempus, secundum opera manuum illorum retribues illis, ut sciant prophetam esse in Israel. 6. Quis mihi det, antequam moriar, videre Ecclesiam Dei, sicut in diebus antiquis; quando apostoli laxabant retia in capturam, non in capturam argenti vel auri, sed in capturam animarum? Quam cupio illius te haereditare vocem, cujus adeptus es sedem! Pecunia, inquit, tua tecum sit in perditionem . O vox tonitrui! o vox magnificentiae et virtutis! ad cujus terrorem confundfilii matris tuae, pusilli cum majoribus desiderant, hoc suspirant: ut omnis plantatio, quam non plantavit Pater coelestis,
Abbreviated transcription (Latin):
sit tͥ ꝯtͣ te in testimonium. Mcri¬
to tali pastori. tali nutricio commissa
cꝰ. eccła. cum adhuc tenera adhuc in
cunabulis cẽt. cuiꝰ edocta magisterio
& exemplo educata omnia terrena
calcaret. itt pote qui excusserat manꝰ
suas ab omni munere qui dicebat
de corde puro & conscientia bona. ar-¬
gentum & aurum non ẽ.mͥ. Hec hac¬
tenus. Ceterum cansa quare ante tẽpꝰ
diunt᷑ uno sp̃u cum cantuariensi ar¬
chiep̾o.s incedunt sͥ ex aduerso. &
hec uctꝰ ẽ. de legatione querela. Ue¬
rumpt̾n quis ẽ. ille. & qui sunt illi:
Nonne eboracensis ipse ẽ. cui te p̃sente
cum adhuc eẽs quasi unus ex nobis
fr̃es tui restiterunt in faciem eo qͦd
rephensibilis erat: S sꝑauit in mul¬
titudine diuitiarum suarum. & p̃ua-¬
luit in uanitate sua. C ertum ẽ. tñ
quod non intrauit ꝑ ostium in oui¬
le ouiũ. ẜ ascendit aliunde. Si pastor
fusset diligendus erat. si mercenna¬
riꝰ tolerandꝰ. nunc autẽ cuendus &
repellendus. ut pote fur & latro. Qͣd

Expanded text:
sit tibi contra te in testimonium. Merito tali pastori, tali nutritio commissa est Ecclesia, cum adhuc tenera, cum adhuc in cunabulis esset; cujus edocta magisterio et exemplo educata, omnia terrena calcaret: utpote qui excusserat manus suas ab omni munere, qui dicebat de corde suo et conscientia bona: Argentum et aurum non est mihi . Haec hactenus. 5. Caeterum causa, quare ante tempusdiuntur uno spiritu cum Cantuariensi archiepiscopo: sed incedunt sibi ex adverso, et haec vetus est de legatione querela. Verumtamen quis est ille, et qui sunt illi? Nonne Eboracensis ipse est, cui te praesente, cum adhuc esses quasi unus ex nobis, fratres tui restiterunt in faciem, eo quod reprehensibilis erat? Sed speravit in multitudine divitiarum suarum, et praevaluit in vanitate sua. Certum est tamen quod non intravit per ostium in ovile ovium, sed ascendit aliunde. Si pastor fuisset, diligendus erat; si mercenarius, tolerandus: nunc autem cavendus et repellendus, utpote fur et 235 latro. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
Somnib tam oꝑib tius memento te
F c̃e. hominem. & tunor ciꝰ qui aufert
E sp̃m pͥncipum. seimꝑ sit aute oculos¬
⁊ tuos. Quantoꝵ inbreui romanoꝵ
⁊pontificum mortes tuis oculis as¬
Epexisti. Ipsi te p̃decessores tui tue
certissimȩ & citissimȩ decessionis
ammnoneant. & modicum tempꝰ do¬
minationis eorum paucitatẽ dierĩ
tuoꝵ muntiet tͥ. Iugi ꝓinde medita¬
tione int̾ huiꝰ tranieuntis głe ulan¬
dim̃ta memorare nouissua tua. qͥa
quib snccessisti in sedem. ipsos sine
dubio sequeris ad mortẽ. Ad eundẽ¬

Expanded text:
ibus tuis memento te esse hominem, et timor ejus qui aufert spiritum principum, semper sit ante oculos tuos. Quantorum in brevi Romanorum Pontificum mortes tuis oculis aspexisti! Ipsi te praedecessores tui tuae certissimae et citissimae decessionis admoneant; et modicum tempus dominationis eorum paucitatem dierum tuorum nuntiet tibi. Jugi proinde meditatione inter hujus transeuntis gloriae blandimenta, memorare novissima tua: quia quibus successisti in sedem, ipsos sine dubio sequeris ad mortem. E
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃ȩ saltem uos amici eius. & qͣntũ
potestis date oꝑam ne tam det¬
stabili facto detur assensus. ad
tsis & patͥb reuerendis cardi¬
nalib & ep̃is om̃ib qui sunt
de curia: puer sc̃ĩtatis eoꝵ.
Parcat uob̾ ds̃. quid fecistis: Se¬
pultum hominem reuocastis ab
homines. fugitantẽ curas & tur¬
bas. curis denuo implicuistis. &
inmis ciuistis turbis. Fecistis nouis¬
simum pͥmum: & ecce nouissima¬
hominis illius ꝑiculosiora pͥorib
Crucificus mundo ꝑ uos reuixit
mundo. & qui elegerat abietꝰ
esse in domo di sui: ipsum uosi
diim omniũ clegistis. Cur consiliu
inopis confudistis. Cur paupis hõs
& mendiei & conpuncti corde iudi¬
cium ꝑturbastis: Currebat bene.
Quid uob̃ usum ẽ. scpire iuias eiꝰ ali¬
tere semitas. gressus inuoluere: Qsi
& qui se tanꝗ̃ iuolcntis quib̾dam dl¬
Hum iccireo pismmi dese¬
nit ut rcciꝑet romam. Num qui ĩ

Expanded text:
sanctae, saltem vos amici ejus; et quantum sanctae, saltem vos amici ejus; et quantum potestis, date operam, ne tam detestabili facto detur assensus. 232is et patribus reverendis, cardinalibus, et episcopis omnibus qui sunt de curia, puer Sanctitatis eorum. 1. Parcat vobis Deus; quid fecistis? Sepultum hominem revocastis ad homines; fugitantem curas et turbas curis denuo implicuistis, et immiscuistis turbis. Fecistis novissimum primum, et ecce novissima illius periculosiora prioribus. Crucifixus mundo per vos revixit mundo: et qui elegerat abjectus esse in domo Dei sui, ipsum vos in dominum omnium elegistis. Cur consilium inopis confudistis? cur pauperis hominis, et mendici, et compuncti corde judicium perturbastis? Currebat bene: quid vobis visum est saepire vias ejus, avertere semitas, gressus involvere? Quaset qui se tanquam violentis quibusdam diNum idcirco Pisam deseruit, ut reciperet Romam? Num qui in
Abbreviated transcription (Latin):
mam traxit. si non miseremini
magnis & religiosis monasteriis.
quib om̃ino sub incubatore illo
destructio imminet si quod pri¬
mum dice̾ debui zelus domꝰ dĩ
non comedit uos. numqͥd adeo
inimici. hominis u̾sutia p̾ualebit.
ut ꝓprium quoq contemptũ &
infamiam hanc pessimam. eccłiȩ
principes equanimĩt ferant.Sd
icere symonem: qm ꝓhibere co¬
nantem. Alioquin quid facietis
religiosis uiris: qui omino non
inueniunt salua conscientia. uł
ipsa cõmunia. sacm̃ta. de lepsa
manu suscipe.SAnte. nisi fallor.
eligent fugere qͣm dare manus
morti: & exulare pͥus qm uesci
idolotitis. Qd̃ si contͣ conscientiaᷤᷤ
suas coegerit eos romana curia
curuare. genua ante. baal. uideqt
d̾s & iudicet. uideat curia illa ꝙ¬
lestis in qua nulla pot̾it ambiuũ
subu̾ti iudicium. In fine om̃ĩno
obsecrat uos puer ur̃ ꝑ uiscera mi¬
sericordie di nr̃i. si quis in uobis
est zelus dĩ nr̃i miferemini eccłe

Expanded text:
mam traxit; si non miseremini mam traxit; si non miseremini magnis et religiosis monasteriis, quibus omnino sub incubatore illo destructio imminet; si quod primum dicere debui zelus domus Dei non comedit vos: numquid usque adeo inimici hominis versutia praevalebit, ut proprium quoque contemptum, et infamiam hanc pessimam Ecclesiae principes aequanimiter ferant? Quid jicere Simonem, quam prohibere conantem. Alioquin quid facietis religiosis viris, qui omnino non inveniunt, salva conscientia, vel ipsa communia Sacramenta de leprosa manu suscipere! Ante, ni fallor, eligent fugere, quam dare manus morti; et exsulare prius, quam vesci idolothytis. Quod si contra conscientias suas coegerit eos Romana curia curvare genua ante Baal, videat Deus et judicet: videat curia illa coelestis, in qua nulla poterit ambitione subverti judicium. In fine omnium obsecrat vos puer vester per viscera misericordiae Dei nostri, si quis in vobis est zelus Dei, miseremini Ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
Non urauit ille: & iste in cathedra
pestilentiȩ sedet. Quis tribuat ut
adu̾sus fornicationem hanc finees
cum pugione ꝓcedat. aut uiuat in
sede sua petuꝰ. qui spũ labioꝵ suoꝵ
int̾ficiat impios.Multi clamant
ad uos in toto corde suo ut saclegi¬
um hoc digna ammadu̾sione uin¬
dicare studeatis. Alioquin dico uo¬
bis scandalum magnum nimis erit
in eccłia dĩ. & timeo ne romanȩ se¬
dis auctoritas g̃uem admodũ iactu-¬
ram & det̾m̃tum grande suscipiat.
nisi in eum qui pi̾ttit gen̾alem eiꝰ
sententiam uindicta ꝓcesserit. &
taliter ut cet̾i metum habeant.
Quid enim de eo dicam quod oc-¬
cultas & uere tenebrosas luteras ha
circumcisoꝵ subsannant romanã
tiam furtim datas esse auint con¬
trarias litteras. Quid dicam uob̃.:
Si non uos urit scandalum gͣue.
quo scandalizant᷑ non pusilli s
magni & ꝑfecti uiri. si non com¬
patimini pauꝑib abb̃ib quos
afinib terrȩ uocatio apłica Ro¬

Expanded text:
Non juravit ille, et iste in cathedra Non juravit ille, et iste in cathedra pestilentiae sedet. Quis tribuat ut adversus fornicationem hanc Phinees cum pugione procedat, aut vivat in sede sua Petrus, qui spiritu labiorum suorum interficiat impios? Multi clamant ad vos in toto corde suo, ut sacrilegium hoc digna animadversione vindicare studeatis. Alioquin, dico vobis, scandalum magnum nimis erit in Ecclesia Dei: et timeo ne Romanae Sedis auctoritas gravem admodum jacturam et detrimentum grande suscipiat, nisi in eum qui pervertit generalem ejus sententiam vindicta processerit, et taliter, ut caeteri metum habeant. 2. Quid enim de eo dicam, quod occultas et vere tenebrosas litteras habcircumcisorum: subsannant Romanam tiam, furtim datas esse aiunt contrarias litteras. Quid dicam vobis? Si non vos urit scandalum grave, quo scandalizantur non pusilli, sed magni et perfecti viri; si non compatimini pauperibus abbatibus, quos a finibus terrae vocatio apostolica Ro
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃as qualescumq oaĩos.
Om̃ib scribendũ fuit: de eo quod
spectat. ad om̃s. Nec uereor. ne forte
p̃sumptionis arguar. quippe qui licet.
omium minimꝰ. tam̃ romanȩ curiȩ in¬
uiriam ame. non iudico alienam.
Urimur assidue dico uob̃. urimur
g̃uiter nimis. ita ut nos tedeat. etiã
uiuere. In domo di uidemus hor¬
renda. & quia corrigere nos non pos¬
sumus. saltem suggerimus his ad
quos spectat. Si quidẽ em̃dauerint:
bene. Sin autem: nos animas nr̃as
lib̾auimꝰ. uos excusationẽ non habe-¬
bitis de pecc̃o. Non ignoratis ꝓlatã
esse sententiã a dño p̃p̃ bonȩ memo¬
riȩ innocentio cum ur̃o & romanȩ
curiȩ generali assensu irritam esse
Willi eboracensis electionem. immo
intrusionẽ. nisi wilłmꝰ alter tunc
decanus quod obiectum ei fuerat ꝓpͥe
latuit qũa plena esset sententia non
uidicii s miscdĩȩ. nimirum cum hoc
Wilłmꝰ ipse quesisset. S utinam uł
ipsa stet: & quod adu̾sus eam factũ
est stare non possit. Quid enim:

Expanded text:
ras qualescunque orationes. 1. Omnibus scribendum fuit de eo quod spectat ad omnes. Nec vereor ne forte praesumptionis arguar, quippe qui, licet omnium minimus, tamen 231 Romanae curiae injuriam a me non judico alienam. Urimur assidue, dico vobis, urimur graviter nimis, ita ut nos taedeat etiam vivere. In domo Dei videmus horrenda. Et, quia corrigere nos non possumus, saltem suggerimus his ad quos spectat. Si quidem emendaverint, bene; sin autem, nos animas nostras liberavimus: vos excusationem non habebitis de peccato. Non ignoratis prolatam esse sententiam a domino papa bonae memoriae Innocentio, cum vestro et Romanae curiae generali assensu, irritam esse Willelmi Eboracensis electionem, imo intrusionem, nisi Willelmus alter, tunc decanus, quod objectum ei fuerat, proplatuit quam plena esset sententia, non judicii, sed misericordiae: nimirum cum hoc Willelmus ipse quaesisset. Sed utinam vel ipsa stet, et quod adversus eam factum est, stare non possit. Quid enim?
Abbreviated transcription (Latin):
dñi tui sponsa. mutẽt in melius
sponsi es ne dixeris dilectam eius
pͥncipem ineam s pͥncipem. nil
tuum in ea uendicans. nisi qd̃
ea si oportuerit etiam anim̃ã di¬
re debes. Si xp̃e te misit estimabis
te ministrari s ministrare. uenis¬
se. & ministrare non solum sub¬
stantiam s ipsam qͦq animã sic̃
p̃fatus sum. Uerus successor pau¬
li: dicet cum paulo. Non quia do¬
minam̃ fidĩ ur̃ȩ. s auditores siu¬
mus gaudii ur̃i. Petri heres: au¬
di & petrum dicentẽ. Neq ut

Expanded text:
Domini tui sponsa mutetur in melius,Domini tui sponsa mutetur in melius,sponsi es, ne dixeris dilectam ejus. Principem meam; sed, Principem: nil tuum in ea vindicans, nisi quod pro ea, si oportuerit, etiam 234 animam dare debes. Si Christus te misit, aestimabis te non ministrari, sed ministrare venisse: et ministrare non solum substantiam, sed ipsam quoque animam, sicut praefatus sum. Verus successor Pauli dicet cum Paulo: Non quia dominamur fidei vestrae, sed adjutores sumus gaudii vestri . Petri haeres audiet Petrum dicentem: Neq
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ semel cepi: loquar ad dnĩn
meum. Iam enim filium dicere
non audeo: quia filius in patr̃e.
pat̾ est mutatꝰ in filium. Qui po¬
st me uenut ante me factus est.
s non inuideo quia quod mͥ de¬
erat. in eo me habere confido: qui
non solum post me. s etiam ꝑme
uenit. Nam si dignaris: quodamͦ
corona głȩ. nonne uos ante dm̃
Deniq filius sapiens: gła est patͥs.¬
Amͦ tam̃ non uocab̾is filius. s uo¬
cabitur tibi nom̃ noñu quod os
dñi nominauit. Hec est mutatio
dextere excelsi: t multi in muta¬
tione ista gaudebunt. Nam qũe¬
admodũ olim abram in abrahã.
iacob in isrł. & ut de tuis magis
p̃descessorib tibi ꝓponam. sic
symon in cepham. saulus i pau¬
lum. sic filius m̃s Bernardus in
patrem meũ eugeniũ leta ꝓrsus
tus di est iste. fuscitans de pulue¬
re egenum & de stercore. erigeis
pauꝑem: ut sedeat cum prini¬
pibus & solium gle teneat. Sup¬
est ut facta hac mutatione tui
ipsa quoq quȩ tibi cõmissaest

Expanded text:
loquar ad dominum meum. Jam enim filium dicere non audeo, quia filius in patrem, pater mutatus est in filium. Qui post me venit, ante me factus est: sed non invideo, quia quod mihi deerat, in eo me habere confido, qui non solum post me, sed etiam per me venit. Nam si dignaris, quodammocorona gloriae? Nonne vos ante Deum? Denique filius sapiens gis filius, sed vocabitur tibi nomen novum, quod os Domini nominavit . Haec est mutatio dexterae Excelsi, et multi in mutatione ista gaudebunt. Nam quemadmodum olim Abram in Abraham . Jacob in Israel ; et, ut de tuis magis praedecessoribus tibi proponam, sicut Simon in Cepham , Saulus in Paulum : sic filius meus Bernardus in patrem meum Eugenium, laeta prorsus e pulvere egenum, et de stercore erigens pauperem, ut sedeat cum principibus, et solium gloriae teneat. 2. Superest ut, facta hac mutatione tui, ipsa quoque quae tibi commissa est,
Abbreviated transcription (Latin):
formosa. & lib̾a speciosissimi sp¬
si ꝑ te in desideratos asciscet᷑ am¬
plexus. Alioquin ꝑ qũe alium
hec tam debita lib̾tas sꝑabit᷑ sie
tu quod absit in xp̃i hereditati
queras quȩ tua sunt. qui iam &
ante didiceras non dico tua non
ritinere. s nec tuus esse. Ergo fidi¬
ciam talem habemus in te qualin
in nullo p̃descessoꝵ tuoꝵ amuluis

Expanded text:
formosa speciosissimi sponsi per te in desideratos adsciscetur amplexus. Alioquin per quem alium haec tam debita libertas sperabitur, si et tu quod absit in Christi haereditate quaeras quae tua sunt, qui jam et ante didiceras, non dico tua non retinere, sed nec tuus esse? 3. Ergo fiduciam talem habens in te, qualem in nullo praedecessorum tuorum
Abbreviated transcription (Latin):
uditum est in terra prima.¬
nr̃a & celebri sermone uul¬
gatũ uerbum hoc quod fa¬
tum est de uob̃ a dño. Presseram
stilum hactenus: rem tacitus con¬
siderabam. Expectabam enim litt̃aᷤᷤ
ur̃as. &. pͣueniri auob̃ in benedicti¬
onib dulcedinis. Expectabam ui¬
rum fidelem qui ueniret alatere
tuo. qui dicet cuncta ꝑ ordinem
quio quomodo uł qualit̃ actũ eẽt
Expectabam siquis forte de filiis
meis reu̾terẽt᷑ qui leniret dolorem
patͥs. qui diceret iospħ filius tuus
uiuit. & ipse dñat᷑ in tota terra e¬
gypti. Hinc est qd̾ litt̾ȩ iste non
sunt uoluntatis. s necessitatis.
& amicoꝵ ex toto p̃cib quib nega¬
re non possum modicum illud qͥc

Expanded text:
uditum est in terra nostra, et celebri sermone vulgatum verbum hoc, quod factum est de vobis a Domino. Presseram stilum hactenus, rem tacitus considerabam. Exspectabam enim litteras vestras, et praeveniri a vobis in benedictionibus dulcedinis. Exspectabam virum fidelem, qui veniret a latere tuo, qui diceret cuncta per ordinem: quid, quomodo, vel qualiter actum esset. Exspectabam si quis forte de filiis meis reverteretur, qui leniret dolorem patris, qui diceret: Joseph filius tuus vivit; et ipse dominatur in tota terra Aegypti . Hinc est quod litterae istae non sunt voluntatis, sed necessitatis, et amicorum extortae precibus, quibus negare non
Abbreviated transcription (Latin):
ne bis intruso pͥmo quid̃e ꝑ regẽ
demde ꝑ legatum. quippe qui illũ
in scũarum dĩ contͣ us & fascont᷑
mandatum summi pontificis. mnĩ¬
iuriam summȩ sedis & totius roma¬
nȩ curie. cum non potuit ꝑ ostiũ.
fodit argenteo ut aiuint sarculo
unde impudent̃ intrusit.Ante
n fallor suis sedib exulabunt
qͣm dare manus acquiescant ido¬
um finees in confusionẽ. duoꝵ tam
turpit fornicantiũ stringeretis.
qͣm tot scõs aut de suis fugere lo¬
cis ꝑmutitiᷤᷤ aut contͣ suas consci¬
entias cogitis remanere. Ad totã¬

Expanded text:
ne bis intruso, primo quidem per Regem, ne bis intruso, primo quidem per Regem, deinde per Legatum? Quippe qui illum in sanctuarium Dei, contra jus et fas, contra mandatum summi Pontificis, in injuriam summae Sedis et totius Romanae curiae, cum non potuit per ostium, fodit argenteo, ut aiunt, sarculo, unde impudenter intrusit. Ante, nisi fallor, suis sedibus exsulabunt, quam dare acquiescant manus idoum Phinees in confusionem duorum tam turpiter fornicantium stringeretis, quam tot sanctos aut de suis fugere locis permittitis, aut contra conscientias suas cogitis remanere? EPISTOLA
Abbreviated transcription (Latin):
ante iudicem accusatꝰ. nec purgai
immo & conuictꝰ. & sic consect᷑ est
Uiderit qui huic manum post
ista imposuit. an magis extẽtus
debuerim dic̾e non enim negabĩ
sic se ista habere. non negabit
sic se ex litt̾is apłicis ad se ꝓhocus
so directis. eadem comꝑisse. Diea
forte aliquis. quia non est datl
iudicium. non fuisse conuidĩ
ego dico & confessum. Nam al
ut iudicium euaderet. ultro ele¬
qt ad testimonium uilli decani
onfurgere. illo sibi deficiente. qͥd
nsi suo iudicio a causa decidit.
ort ꝓprio condemꝑnat᷑: Quȩ cũ
ita sint. uidete dñe pater ne de¬
amet cor ur̃m in opus maliciȩ
obligationes ad ducet dñs cum
oꝑantib iniquitatem. Alioquin
quod consilium datis miseris ab¬
batib illis. quos ad accusandũ
cum uocatio apłica romam trax̃.
s & aliis qm płib ex illo ep̃atu ui¬
ris religiosis. sint ne obedituri
huic & sac̃m̃ta accepturi ab homi¬

Expanded text:
ante judicem accusatus, nec purgatus, ante judicem accusatus, nec purgatus, imo et convictus, et sic consecratus est. Viderit qui huic manum post ista imposuit, an magis exsecratus dicere debuerim. Non enim negabit sic se ista habere, non negabit sic se ex litteris apostolicis ad se pro hoc ipso directis eadem comperisse. Dicat forte aliquis, quia non est datum judicium, non fuisse convictum. Ego dico et confessum. Nam qui, ut judicium evaderet, ultro elegit ad testimonium Willelmi decani confugere: illo sibi deficiente, quid nisi judicio suo a causa decidit, ore proprio condemnatus? 3. Quae cum ita sint, videte, domine Pater, ne declinet cor vestrum in opus malitiae,obligationem adducet Dominus cum operantibus iniquitatem . Alioquin quod consilium datis miseris abbatibus illis, quos ad accusandum eum vocatio apostolica Romam traxit; sed et aliis quam pluribus ex illo episcopatu viris religiosis? sintne obedituri huic, et sacramenta accepturi ab homi
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ uideat᷑ sapientiam uicisse mali¬
cia. M onst̾tur digito matris ȩxtlis
turpitudo. pat̾s innocentũ uereni¬
da irredent᷑. denudata. a seruo ne
qmͣ. qm̃ mortuum putat: s uiur
in uob̾. Si is exitus imminebat cur
elonginquo romam est ꝑtͣctata car¬
sa spurcissima. umbra magis &. au¬
gulo digna.cur tanta mari terraq
amultis assumpta fatigatio. cur
a finib terrȩ euocati uiri religiosi
qui eum accusarent & pauꝑum
xp̃i marsupia longi itineris expen¬
sis exhausta sunt. .Non poterat
ep̃ari turpis infamisq ꝑsona. qd̃
inuitꝰ dolensq loquor nͥ quȩ in
illo horrebat anglia francia ab¬
hominabat᷑. etiam roma cognos¬
ceret. Qmͣ melius in romana cura
causa eius minime uentilata fuis¬
set: & non tangeret. uł sacͣ limma
generalis atq horribilis fetor: Qmn̾
tolerabilius ignorass apłica sedes
tam intolerabile malum: qm to¬
lerat mantfestum. Quid istud ti¬
meritatis fuit: Puplice infamat.

Expanded text:
quod videatur sapientiam vicisse maliquod videatur sapientiam vicisse malitia. Monstratur digito matris Ecclesiae turpitudo: patris Innocentii verenda irridentur, denudata a servo nequam, quoniam mortuum putat: sed vivit in vobis. Si is exitus imminebat, cur e longinquo Romam est pertracta causa spurcissima, umbra magis et angulo digna? cur tanta mari terraque a multis assumpta fatigatio? cur a finibus terrae evocati viri religiosi qui eum accusarent, et pauperum Christi marsupia longi itineris expensis exhausta sunt? Non poterat episcopari turpis infamisque persona quod invitus dolensque loquor, nisi quae in illo horrebat Anglia, Francia abominabatur, etiam Roma cognosceret? Quam melius in Romana curia causa ejus minime ventilata fuisset et non tangeret vel sacra limina generalis atque horribilis fetor! Quam tolerabilius ignorasset apostolica Sedes tam intolerabile malum, quam tolerat manifestum! Quid istud temeritatis fuit? Publice infamatus,
Abbreviated transcription (Latin):
natib tanta frustraret᷑ ambitio.
Hoc autẽ non ex iudicio s ex mise¬
ricordia: sic enim rogauerat ipse.
Mitissima. plane sententia. quippe
cum de płib & pessimis pulsaret᷑.
quȩ nullatenꝰ ꝓpulsare ualebat.
& utinam uł ipsa stet. Quid enĩ
si non sufficit uiri: dum mͦ suffi¬
ciat eccłiȩ lib̾ationi. Non causa¬
mur sententiȩ remissionem: quȩ
nil nocuit. Neq enim ꝓfuit ad¬
u̾sario & si largior indulgentia:
que ne ipsum qd̃ ultro spopon¬
derat implere p̃ualuit. Nam de
quo p̾sumere uisus est defecit. ei:
ne sibupsi deficeret peierans.
Qnͣdo enim uir bonꝰ attestaret᷑ ho¬
mini. que rumor. puplicȩ. opini¬
onis & oꝑis ueritas detestatur.
Quid gͦ Aue non uirauit. & iste
ep̃c est᷑: Orem ignorantia. om̃iũ
dignam: & ꝑpetuo si fieri posset
silentio compͥm̃dam. Uerum id
sero. Heu notꝰ est orbi tumphus
diaboli. ubiq ꝑtonat plausus.i¬
circumcisoꝵ & planctꝰ bonoꝵ ꝓeo

Expanded text:
natibus tanta frustra retur ambitio. natibus tanta frustra retur ambitio. Hoc autem non ex judicio, sed ex misericordia: sic enim rogaverat ipse. Mitissima plane sententia, quippe cum de plurimis et pessimis pulsaretur, quae nullatenus propulsare valebat. Sed utinam vel ipsa stet. Quid enim si non sufficit juri, dummodo sufficiat Ecclesiae liberationi? Non causamur sententiae remissionem quae nil nocuit. Neque enim profuit adversario etsi largior indulgentia, qui ne ipsum quod ultro spoponderat, implere praevaluit. Nam de quo praesumere visus est, defecit ei, ne sibi ipsi deficeret pejerans. Quando enim vir bonus attestaretur homini, quem rumor publicae opinionis et operis veritas detestatur? Quid ergo? ille non juravit, et iste episcopus est. 2. O rem ignorantia omnium dignam, et perpetuo, 230 si fieri posset, silentio comprimendam! Verum id sero. Heu! notus est orbi triumphus diaboli. Ubique pertonat plausus incircumcisorum et planctus bonorum, pro eo
Abbreviated transcription (Latin):
iusticiam quȩ ex lege est susci-¬
tare semen fr̃is ur̃i defuncti.
Qd̾ digne implebit᷑. si pp̃ȩ innocen.¬
tio cui in hereditate dñi successistis.
& defenditis bene gesta & minꝰ ad¬
impleta ꝑficitis. Pre manib est: in
quo id liceat exꝑiri. Causam ebora¬
censis eccłe ꝑ eum fuisse decisam qͥs
nesciat.. Aut quomͦ executioni man-¬
datum sit quod egressum est de la¬
bus tauti uiri: utmam nesciretur.
Quis det ut non adnuntiet᷑ in geth
neq in cõpetis ascalonis. s: ut
uerbum abbreuiatum faciam au¬
rib occupatis. audiat paucis dñs
m̃s. quid dictum fuerit. & quid
factum teneamꝰ. Cum in multis
accusaretur is qui sibi uendicare.
electionem in p̃fata eccłia impie
cupiebat. tandẽ om̃is contͦu̾sia
ad testimoniũ uiri illust̾s uilli
ipsius ecclẽ tunc decani conqui¬
escere iussa est. ut nifi capłm in¬
trusionis quod huic int cęt̾a im¬
pingebatur ille ꝓpͥe manus iura¬
mento amoueret: suis omͣino co¬

Expanded text:
ustitiam, quae ex lege est, suscitare semen fratris vestri defuncti. Quod digne implebitur, si papae Innocentio, cui in haereditate Domini successistis, et defenditis bene gesta, et minus adimpleta perficitis. Prae manibus est in quo id liceat experiri. Causam Eboracensis Ecclesiae per eum fuisse decisam quis nesciat? At quomodo exsecutioni mandatum sit quod egressum est de labiis tanti viri, utinam nesciretur. Quis det ut non annuntietur in Geth, neque in compitis Ascalonis? Sed, ut verbum abbreviatum faciam auribus occupatis, audiat paucis dominus mens quid dictum fuerit, et quid factum teneamus. Cum in multis accusaretur is qui sibi vindicare electionem in praefata Ecclesia impie cupiebat, tandem omnis controversia ad testimonium viri illustris Willelmi, ipsius Ecclesiae tunc decani, conquiescere jussa est: ut nisi capitulum intrusionis, quod huic inter caetera impingebatur, ille propriae manus juramento amoveret, suis omnino co
Abbreviated transcription (Latin):
sti me. Altiorem quippe locum sortitꝰ
es. s. non tutiorem. Sublimiorẽ ñ se¬
curiorẽ. Terribilis ꝓrsꝰ. terribilis ẽ.
locus iste. Lociis inquam in quo stas.
terra sc̃a ẽ. locus petri .ẽ. locus pͥncipis

Expanded text:
sti me . Altiorem quippe locum sortitus sti me . Altiorem quippe locum sortitus es, sed non tutiorem; sublimiorem, non securiorem. Terribilis prorsus, terribilis est locus iste. Locus, inquam, in quo stas, terra