comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quã quid ipas il prodẽe aliĩ obesse opinati sũt iõq deser¬
tis scudiis in solitũdines abiere et eximne illis scie loco fu
ignorãtia lr̃aꝵ de quorũ inditio ꝓminare difficile est Id
de quo ꝯstat extremũ accipe Nemo te fallat nec te uulgi scupor
nec stultorũ uoces moucat maiꝰ tutiusq est uirtutẽ ꝙͣ srĩs
clarũ fieri Ĩtaq semper illud optabile sepeq istũd formidabile
res oñdit ꝙ si ad uirtutem amini lyãꝵ lux accesserit cũ de¬
mũ ꝯsũmatum quiddã atq perfectum est ea quid si quani
rebus hũanis potest esse perfectio De mopi et infirma memoria

Expanded text:
quam quidam literas nil prodesse, alii obesse etiam opinati sunt. Ideoque deserquam quidam literas nil prodesse, alii obesse etiam opinati sunt. Ideoque desertis studiis, in solitudines abiiere, et eximie illis scientie loco fuit ignorantia literarum, de quorum iudicio pronuntiare difficile est. Id de quo constat extremum accipe, nemo te fallat, nec te vulgi stupor, nec stultorum voces moveant: maius tutiusque est virtute, quam literis, clarum fieri. Itaque semper illud optabile, sepe istud formidabile res ostendit, quod si ad virtutem animi literarum lux accesserit, tum demum consummatum quiddam atque perfectum est, ea quidem, si qua in rebus humanis potest esse perfectio. 101 DE INOPI ET INFIRMA MEMORIA
Abbreviated transcription (Latin):
nõ in signis glorie nec spes operũ magnoꝵ ita hinc eoroꝵ
grauiũ et turpis ignomime metus est tollerabilius aut
multo est fieri inglorũ ꝙͣ in famẽdo ingemio segni sum Rs
Quod equis segnibus fieri solet stimulos adhibe nõ hint
cibi corporis excusatio sed laboris occasio data est sũt qui
scatim qd nõ ultro ꝑuenerit deserend putẽt At tu pie in¬
sta ꝯtende gñosum añi difficultas eriglt alit labor illic ma¬
pimie intit᷑ idq płis extimat ubi resistentie plus inuenit
factũ stud io ingeniosum socratẽ legis disertũq demostene
et ꝙͣ multis i accĩdit Singłare quid nome pauci occupãt
rarior est fama ꝙͣ meritu eo Ingenio hebes sum canon
tibi ꝓ uectus ĩõ spes erepta est scd industrie iuecta nccĩtas
lido sunra si lrĩs nõ potes at uirtuti stũde nemo nõ ad
illã satꝭ ingemio sus ubi nõ acumẽ queritur sed uolũtas ad

Expanded text:
non insignis glorie nec operum magnorum spes, ita hinc errorum non insignis glorie nec operum magnorum spes, ita hinc errorum gravium et turpis ignominie metus est, tolerabilius autem multo est fieri inglorium, quam infamem. Ingenio segni sum. Quod equis segnibus fieri solet, stimulos adhibe, non hinc tibi torporis excusatio, sed laboris occasio data est. Sunt qui statim quod non ultro provenerit deserendum putent; at tu preme, insta, contende: generosum animum difficultas erigit, alit labor, illic maxime nititur, idque pluris extimat, ubi resistentie plus invenit. Factum studio ingeniosum Socratem legis, disertumque Demosthenem; et quam multis idem accidit! Singulare quidem nomen pauci occupant; rarior est fama quam meritum. Ingenio hebes sum. Non tibi provectus, ideo spes erepta, sed industrie inventa necessitas. lido sum. Si literis non potes, at virtuti stude: nemo non ad illam satis ingeniosus, ubi non acumen queritur, sed voluntas, ad
Abbreviated transcription (Latin):
Ra Gyauedo molestior sed hec quoq miniũtur
si diligenter intenderis Do. At pigro obtusoq
sum ingenio Raͦ Quĩd tu ergo huic morbo iñdig¬
natione au lamẽtis succurrend putas longe alio remedio
res eget nõ est indulgend sompno nõ libidini nõ tibo nõ
uinio nõ manibus fabulis nõ captande eocusacionũ cause
et ĩflexa in nãz culpa mertie succubend̃ s uigiland cogi¬
tand suspirand anheland enitend assirogẽd incitãda uis
amim excutiendus torpor ꝓpelbanda segnities abstinẽ d̾ uo¬
luptatiblis intubend studnis ml ta graue quod nõ leuet in
tentio ml tam duyã quod nõ lemãt nl tã obtusum quod
nõ acuat ml tã pigrũ quod nõ acciat uegeat il demq tã
defossum tãq abstrusum quod nõ eouat tã sopitũ quod nõ
excitet do ingemo tardus sum Ra Qui uelocitãte ingemii
laudẽ dicũt carditatẽ dicturos infanniã certe scio malim tñ
ingeniũ tardũ a modescũ ꝙͣ uelox ac prup̃tũ Nõi ut inde

Expanded text:
 Gravedo molestior, sed hec quoque minuitur si diligenter intenderis. At pigro obtusoque sum ingenio. Quid tu igitur, huic morbo indignatione an lamentis succurrendum putas? longe alio remedio res eget. Non est indulgendum somno, non libidini, non cibo, non vino, non inanibus fabulis, non captande excusationum cause, et reflexa in naturam culpa inertie succumbendum, sed vigilandum, cogitandum, suspirandum, anhelandum, enitendum, assurgendum, incitanda vis animi, excutiendus ptatibus, incumbendum studiis. Nil tam grave quod non levet, nil tam durum quod non leniat, nil tam obtusum quod non acuat, nil tam pigrum quod non urgeat, nil denique tam defossum tamque obstrusum, quod non eruat, tam sopitum quod non excitet intentio. Ingenio tardo sum. Qui velocitatem ingenii laudem dicunt, tarditatem dicturos infamiam certe scio; malim tamen ingenium tardum ac modestum quam velox et preruptum. Nam ut inde
Abbreviated transcription (Latin):
errore du ꝯtigit paudere sola quidem ueritas solida est
error tenus quoddam et mane quod inter amplectentũ ma¬
mis quasi fumus aut umibra desiliat dissiliat uis uemẽtq
uinbras abigat falsaq gaudia in apertu protrahat que fe¬
quere ab om̃ibus qui felices uel sibi uel aliis insi sunt ubi¬
nagentiu quone unit in statu sint de sua illa broui felici¬
tate quid sentiãt tacebũt ip̃i S loquetun ueritas testabi¬
q habitos felices fuisse miserrimos
De spe bona Capituliẽ

Expanded text:
errore diu contigit gaudere, sola quidem veritas solida est, errore diu contigit gaudere, sola quidem veritas solida est, error tenue quiddam et inane, quod inter amplectentium manus quasi fumus aut umbra dissiliat. Veniet que umbras abigat falsaque gaudia in apertum protrahat, que fequere ab omnibus qui felices vel sibi vel aliis visi sunt, ubinam gentium quove nunc in statu sint, de sua illa brevi felicitate quid sentiant: tacebunt ipsi, sed loquetur veritas testabiturque habitos felices, fuisse miserrimos. 109 DE SPE BONA Qui
Abbreviated transcription (Latin):
mant promittũtꝙ aliis acutissimi homines in multꝭ hac
in ꝑte cecissimi nã siue dñ cumulus bonorũ ad felicitatẽ
isq indefitiens ac stabilis requiritur et ꝙͣ multa desit
hom̃ uite stadiũ hoc agenti pro se quisq sentit et hec ip¬
sa que adsũt ꝙͣ incerta ꝙͣq labilia sint agnostit siue qd¬
de aliis uidetur sola uirtus hoc prestãt certe ip̃i qui scdm
uiotutem uitam agũt quos diffiniũt felices quosq fellcĩ¬
tati proximos/ non nego uitam ip̃am ꝑpetius temptationũ ꝓp̃¬
liis patiũtur infestam periculis semper multis et grauibus
expositi nec umꝙͣ ante exitum securi quod siue nesciũt suer
scuit eque miseri sũt habendi mella en cum exrore nulla su¬
no secitritate felititas ha felix ip̃e mithi uideor Razam res¬
pouesum habes si felicem exror faceoet paucissim nõ felices
essent falsa ergo felicitus tua est et cap̃a ꝑbreuis iulli

Expanded text:
iant promittuntque aliis, acutissimi homines in multis hac iant promittuntque aliis, acutissimi homines in multis hac in parte cecissimi: nam sive omnium cumulus honorum ad felicitatem isque indeficiens ac stabilis requiritur — et quam multa desint homini vite studium hoc agenti pro se quisque sentit et hec ipsa que adsunt quam incerta quanque labilia sint agnoscit — sive, quod aliis videtur, sola virtus hoc prestat, certe ipsi, qui secundum virtutem vitam agunt, quos diffiniunt felices quosque felicitati proximos non nego, vitam ipsam perpetuis tentationum preliis patiuntur infestam, periculis semper multis et gravibus expositi nec unquam ante exitum securi; quod sive nesciunt sive sciunt, eque miseri sunt habendi: nulla enim cum errore, nulla sine securitate felicitas. Felix michi ipse videor. Iam responsum habes: si felicem error faceret, paucissimi non felices essent; falsa ergo felicitas tua est et ea ipsa perbrevis: nulli
Abbreviated transcription (Latin):
trinset fulgoribus interioribus at domestice uite stãtus
et fortuna longe alia naturalis ac uioiliy sobolis desertꝰ
adbptiuoꝵ ac nepotum miature mortes et quoruñ morte
peior ꝯtumatia Ad hec et uilissimorum quoq homi in sidie
filie ac neꝑtis adulteria crebriora Demq nõ suus heres suc¬
cessorq nõ placitus et necessitate magis ꝙͣ iuditio electus
nec omnino se dignus nec imperio si horum dogo nemo
felix uel felicem aliũ da michi cum quo felix sis uel siune
consorte felix esto uel iam tandem ueriori sentẽtie aurẽ pbe
scdm quã dico iterum ante mortem nemo homi felix Gau
Ego aĩo felix sum Ratiesentio quã felicitãtẽ dicis aut felix¬
⁊ igitur errore tuo es ut ait ille que felicitas ut dixi missia.
est aut urrtute ani felix que nec ip̃a felicitas plena est
ꝙͣius sit ad felicitatem uĩa ad postremũ cũcta discutiens
ne mirari nõ dissimulo quã michi felicitatem quidã sõp¬

Expanded text:
trinsecis fulgoribus interioris ac domestice vite status trinsecis fulgoribus interioris ac domestice vite status et fortuna longe alia, naturalis ac virilis sobolis defectus, adoptivorum ac nepotum immature mortes et quorundam morte peior contumacia; ad hec et vilissimorum quoque hominum insidie filie ac neptis adulteria crebriora, denique non suus heres successorque non placitus et necessitate magis quam iudicio electus, nec omnino se dignus nec imperio. Si horum ergo nemo felix, vel felicem alium da michi cum quo felix sis vel sine consorte felix esto vel iam tandem veriori sententie aurem prebe, secundum quam dico iterum ante mortem nemo hominum felix. Ego animo felix sum. Sentio quam felicitatem dicis: aut felix igitur errore tuo es, ut ait ille, que felicitas, ut dixi, miseria est; aut virtute animi felix, que nec ipsa felicitas plena est, quamvis sit ad felicitatem via. Ad postremum cuncta discutiens, me mirari non dissimulo, quam michi felicitatem quidam somn
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ dolorem geminãt inli ab auctore susceptis iam reliquorũ
falsa felicitas in aperto est Silla felix tantu dictus est infe¬
licem tñ mẽte illum ac mortis atrocitas probat alexandri
macedonis ac iulyi cesaris et si fortuna prosperrimia uita
tamen inquieta semper at turbida atq iõ nũꝙ felix utruis¬
q mors rapida ille in medio belloꝵ cursu hic post uictoria repent
ille ueneno periit hic ferro Ecipionũ bellica felecitatẽ alt̾iꝰ
iidignũ exiliũ indigna quoq alterius et multani mors mi¬
nuit longum est euoluere singulorum fortunas ad fup¬
mũ uenio unus oñm fere õmibus felix uisus est augustꝰ
cesar monarchia oñm altissima diutirona pace uite spaeto
ac fine suauissimo quodq om̃na superat morũ atq amii
trãquillitate ꝑpetua quis hũc felicissimũ negauerit sed feli¬
cem negãt quibus hec strutandi scudiũ fuit obstat enĩ ex¬

Expanded text:
quod dolorem ingeminat, vili ab auctore susceptis. Iam reliquorum quod dolorem ingeminat, vili ab auctore susceptis. Iam reliquorum falsa felicitas in aperto est: Silla felix tantum dictus est, infelicem tamen vite illum ac mortis atrocitas probat; Alexandri Macedonis ac Iulii Cesaris, etsi fortuna prosperrima, vita tamen inquieta semper ac turbida atque ideo nunquam felix, utriusque mors rapida, ille in medio bellorum cursu, hic post victoriam; repente ille veneno periit, hic ferro. Scipionum bellicam felicitatem alterius indignum exilium, indigna quoque alterius et inulta mors minuit. Longum est evolvere singulorum fortunas; ad supremum venio: unus omnium fere omnibus felix visus est Augustus Cesar, monarchia omnium altissima, diuturna pace, vite spatio ac fine suavissimo quodque omnia superat, morum atque animi tranquillitate perpetua. Quis hunc felicissimum negaverit? Sed felicem negant, quibus hec scrutandi studium fuit. Obstat enim ex
Abbreviated transcription (Latin):
ett sed miserie maltum si quidem propriam nõ nosse
nuseriam miseoia sunima est Sa felix sum Ratioho t nicer
cariifitum ꝯladios magnus ilłe pompeiuis de se p̃dicat qd.
tamen si profundius uerũ fodis nũꝙͣ fuerat ne tu quidẽ
dum florentissimo in statu felicissimus uideretur Ga Eũ
felixsatifelix es et uiuis uiator insolitus mrus mosor
qui in hoc strupes et difficili talle sis felix inter mille pe¬
ncula uaptus iugiter et ignorãs quõ si quidem hic es fe¬
lio quod nemo nũꝙ fuit nemo eoit aut auguror nam
quid quest houn felis in iuiseonis nemo igitur felix pͥusꝙ̃
ex hac miseriarum ualle migrauerit duos quide e tũctis morli¬
bus colligunt felices in quibus opmatissimus est quintus metel:¬
lus et apud scriptores rerum et uulgo etiam felix sed hinc tñ
ꝙͣuis late iactatum felicitatis nomẽ in quibusdam exactioni¬
bus scriptis ereptum scio inurons aliquando grauissimis et

Expanded text:
rit, sed miserie multum, si quidem propriam non nosse rit, sed miserie multum, si quidem propriam non nosse miseriam miseria summa est. Felix sum. Hoc inter carnificum gladios magnus ille Pompeius de se predicat; quod tamen, si profundius verum fodis, nunquam fuerat, ne tum quidem, dum florentissimo in statu felicissimus videretur. Sum felix. Felix es et vivis? viator insolitus, mirus cursor, qui in hoc scrupeo et difficili calle sis felix, inter mille pericula raptatus iugiter et ignorans quo, si quidem hic es felix, quod nemo unquam fuit, nemo erit, ut auguror. Nam quis, queso, hominum felix in miseriis? Nemo igitur felix, priusquam ex hac miseriarum valle migraverit. Duos quidem e cunctis mortalibus colligunt felices, in quibus opinatissimus est Quintus Metellus et apud scriptores rerum et vulgo etiam felix; sed huic tamen quamvis late iactatum felicitatis nomen in quibusdam exactioribus scriptis ereptum scio, iniuriis aliquando gravissimis et,
Abbreviated transcription (Latin):
sui iugum ferre pontificatum quõ liceat ambire nõ uideo
nõ modo larigitione profusissima Ded quod nõ multo mi¬
mus est turpe blandichis atq mendaciis indignis uiro axti¬
bus ses cõĩbus adeo. ut hec fere iam uinca sit in altũ uia¬
Ga Romanis pontifex sum fatio teo uorum Diceris caue
ne dñorum dns dici uelis memento pro fessionis memẽto
debiti memẽto dñi qui merito nuilli magis ꝙͣ uicario lesus
Um felix Ratio pontificatu forsan an imperio aut
onnuimo potentia atq oꝑibus felicem fieri credis
falleris ino felicem faciut ista uel miferum sed de¬
tepͥũt atq ostendũt sed quĩ facerent miseriũ
potius ꝙͣ felicem faceret sũt em̃ plena ꝓcriculis quibus hu¬
manoũ est affixa mniseriaꝵ rudix safelix sum̃doiᵒ Omisi
qui in tot malis tẽ felicem speres Sa tum felix Raͦ Opini¬
que fortassis tua que ꝙͣ falsa est felicitati mchil addĩde¬

Expanded text:
sui iugum ferre, pontificatum quomodo liceat ambire non video, sui iugum ferre, pontificatum quomodo liceat ambire non video, non modo largitione profusissima sed, quod non multo minus est turpe, blanditiis atque mendaciis, indignis viro artibus, sed communibus adeo, ut hec fere iam unica sit in altum via. Romanus pontifex sum. Servorum servus diceris: cave ne dominorum dominus fieri velis, memento professionis, memento debiti, memento Domini, qui merito nulli magis quam vicario lesus felix. Pontificatu forsan aut imperio aut omnino potentia atque opibus felicem fieri credis. Falleris: non felicem faciunt ista vel miserum, sed detegunt atque ostendunt; et, si quid facerent, miserum potius quam felicem facerent: sunt enim plena periculis, quibus humanarum est affixa miseriarum radix. Felix sum. O miser, qui in tot malis te felicem speres! Sum felix. Opinione fortassis tua que, quoniam falsa est, felicitati nichil addide
Abbreviated transcription (Latin):
sima ad quod olim consueuerãt et deberent cogi homines inde
nũt retrahi nõ p̃nt et tam p̃ceps feouet ambitio ut nõ xp̃ia¬
nus pudor ac mõdestiã uideatur s aydor et ꝑiucatia pagano¬
rum quã in huiustemõdi petitiomibus tantam fuisse didicinꝰ
ut de uilio cesare lectum sit ꝙ pontifitatum maxmi pecnĩt
nõ sine profusissima largitione in qua reꝑutans magnitu¬
dile eois aliem cũ mane ad comitia descenderet p̃dixisse
matri osculanti fertur domũ se insi pontifuem reuersurũ
ne sefellit pontifex est reuersus liquet autem quo impetu
illud ambierit quo nõ imperato uel moriendum sibi terte
uel exulandum esse decreuissẽt hoc illi aũtẽ utciq licuer.
nii a pͥma etate ppositũ sit reggnare ita ut imuria suam
putet si qua est hoc orbe ptas altera ꝙ cesar si tellus ulla
duorum et at xpĩano hb̃mi cui ꝓpositum sit feouioe duiq

Expanded text:
sima! Ad quod olim consueverant, et deberent, cogi homines, inde sima! Ad quod olim consueverant, et deberent, cogi homines, inde nunc retrahi non possunt et tam preceps fervet ambitio, ut non christianus pudor ac modestia videatur, sed ardor et pervicacia paganorum, quam in huiusmodi petitionibus tantam fuisse didicimus, ut de Iulio Cesare lectum sit quod pontificatum maximum petiit non sine profusissima largitione, in qua reputans magnitudinem eris alieni, cum mane ad comitia descenderet, predixisse matri osculanti fertur domum se nisi pontificem non reversurum; nec fefellit: pontifex est reversus. Liquet autem quo impetu illud ambierit, quo non impetrato vel moriendum sibi, certe vel exulandum esse decrevisset. Hoc illi autem utrunque licuerit, cui a prima etate propositum sit regnare, ita ut iniuriam suam putet, si qua est orbe potestas altera quam Cesar, si tellus ulla duorum est: at christiano homini cui propositum sit servire dominique
Abbreviated transcription (Latin):
cendas sobrie ne in illo grege rapiaris de quo dictũ est
colluntur in altum ut lapsu grauore muant Ex om
quidem mortali fastigio descendendum nemo dubitat
sed hoc interest ꝙ uistorum ac sapientum descensus.
reliquorum uero precipitiũ ac uuina est iõq penus ille
dux moriens qui dixisse fertur finis ad alta leuatꝭ
est ruere non improprie ait ut inustus Ga. Sũmi
pontificatus arcem rego Ratio Dolebant pͥmi ex hoc sta¬
tu ad martiriũ peti nũt ad delitias uocari credunt
iõq certatim hic locus appetitur et huc onn ferme mor¬
talium uota suspirant Quis aut uel romanũ uel
quẽtũq pontificatum aliam cupit ob causam insi que
potentior ac dicior sit contya iustitie p̃ceptum pesse
queritur nõ prodesse quodtũq sacrilegum pudendũꝙ
Uel dictu est magnis sepe muneribus quin et pactis et sponso¬
ribus spes emitur sacerdo cii ꝑngiuoris O uertigo morũ pes¬

Expanded text:
cendas sobrie, ne in illo grege reperiaris de quo dictum est: cendas sobrie, ne in illo grege reperiaris de quo dictum est: “Tolluntur in altum ut lapsu graviore ruant”. Ex omni quidem mortali fastigio descendendum nemo dubitat; sed hoc interest, quod iustorum ac sapientum descensus, reliquorum vero precipitium ac ruina est ideoque Penus ille dux moriens, qui dixisse fertur: “Finis ad alta levatis est ruere” non improprie ait, ut iniustus. Summi pontificatus arcem rego. Solebant primi ex hoc statu ad martyrium peti; nunc ad delitias vocari credunt ideoque certatim hic locus appetitur et huc omnium ferme mortalium vota suspirant. Quis autem vel Romanum vel quemcunque pontificatum aliam cupit ob causam, nisi quo potentior ac ditior sit? Contra iustitie preceptum preesse queritur, non prodesse quodque sacrilegum pudendumque vel dictu est, magnis sepe muneribus, quin et pactis et sponsionibus spes emitur sacerdotii pinguioris. O vertigo morum pes
Abbreviated transcription (Latin):
tificem sum electus Rae iuersa ut libet hac in re tain expe¬
tita hodie quod est totum uel mans uel durum est ut nõ
ĩmerito quidam sumi pontifices tedio rerum uicti nõ sup¬
plitiũ aliud ꝙͣ felicitatem illam hoscibus suis optaueriit
Nam ut ꝑautis expediam sũmus pontificatus si rite geriͤ
sũmus est honor sumiũ demio onus sũma seruitus fũmꝰ
labor at si male sũmũ aĩe periculum sũmũ malum sũ¬
ma miseria sũmus pudor anceps omni ex ꝑte negotiũ¬
Gae Sumi pontificatus sẽdem teneo Ra non tenebis diu
breuis est homi uita regnũ breuior pontificumq breuissi¬
mnia eo ꝙ p̃ter pondus uastatriciũ curãrũ etas ĩpã põti¬
ficis romani tempus angustãt que ad hoc culiuẽ nsi ad¬
mõdum fesfa .uix peruenit Gas ũmi pontificatus in
uertitem sedeo Ratio Quo sublimnor sedes eo grauioe cass
uir ex alto sine periculo ac labors descenditur cura ut des¬

Expanded text:
tificem sum electus. Versa ut libet: in re tam expetificem sum electus. Versa ut libet: in re tam expetita hodie, quod est totum vel inane vel durum est, ut non immerito quidam summi pontifices, tedio rerum victi, non supplicium aliud quam felicitatem illam hostibus suis optaverint: nam, ut paucis expediam, summus pontificatus, si rite geritur, summus est honor, summum onus, summa servitus, summus labor; at si male, summum anime periculum, summum malum, summa miseria, summus pudor: anceps ex omni parte negotium! Summi pontificatus sedem teneo. Non tenebis diu: brevis est hominum vita, regum brevior, pontificum brevissima, eo quod preter pondus vastatricium curarum, etas ipsa pontificis Romani tempus angustat, que ad hoc culmen nisi admodum fessa vix pervenit. Summi pontificatus in vertice sedeo. Quo sublimior sedes, eo gravior casus; vix ex alto sine periculo aut labore descenditur. Cura ut des
Abbreviated transcription (Latin):
procellam turbati sutlẽt moti sũt sicut ebeuio et omis
sapia corum deuorata est Ga Cumi soliũ pontificatur
ustendi ta. Quo mare altius et uenti plures a peri¬
cillosior tempestas ca Romamus pontifex factus sum¬
Ra Quo maior urbibus roma est eo maior telaborũ moles manet
erũt qui te colant qui adorat qui obfideãt ac nõcustent qui tibi
serics terram sternant auro mueos frenãt equos qui unca da¬
pes ꝙ in struant ac prelambãt Priscis pontificibus maudĩtũ
obsequn henus ex diuerso exũt quii obimissis rebus propriis
in te figant oculos te notent de tẽ uĩdicent et ꝙͣ iuste deus
uiderit qui demq mores tuos argũãt utoba distorqueant
famã lacerent uitam carpant quidꝙͣ usꝙͣ mali exit quasi
e fonte unico malorum ex te prodiisse dicent ppłi discordia¬
rum scelerumq omi unus tu cã uocaberis quõ inquient sa¬
nũ erit ecclesie corpus cum egr̃ũ ac languidum sit caput
tex ut quietis et fame pretio quere uelit Sa ĩn sũmũ põ¬

Expanded text:
et moti sunt sicut ebrius et omnis sapientia eorum devorata est”. Summi solium pontificatus ascendi. Quo mare altius, et venti plures et periculosior tempestas. Romanus pontifex factus sum. Quo maior urbibus Roma est, eo maior te laborum moles manet. Erunt qui te colant, qui adorent, qui obsideant ac circumstent, qui tibi serico terram sternant, auro niveos frenent equos, qui vina dapesque instruant ac prelambant, priscis pontificibus inauditum obsequii genus; ex diverso erunt qui omissis propriis rebus in te figant oculos, te notent, de te iudicent et quam iuste Deus viderit, qui denique mores tuos arguant, verba distorqueant, famam lacerent, vitam carpant, quicquid usquam mali erit, quasi e fonte unico malorum, ex te prodiisse dicent: populi discordiarum scelerumque omnium unus tu causa vocaberis. “Quomodo” inquient “sanum erit ecclesie corpus, cum egrum ac languidum sit caput?” tex, ut quietis et fame pretio queri velit? In summum pon
Abbreviated transcription (Latin):
respicandi tempus optare fatigati est iiferi autem et in¬
sami est nec pacem pcrti posse nec bellum De pentifica
Ro Tempestate in portũ fugi solet tue portu ĩ
tempestatem sponte fugis tua nirus nauta¬
Ga Pontificium sum adeptus Ra  parum ne dit¬
ficilis parũ graiuis umuo luẽ tibi tura uidebatur insi om̃i
cura in te unũ atq oĩm sartinas transtulisfeo fortes hu¬
meri an fortis ambitio eo aĩos cogens̾ ubi male sibi fu¬
turum sant Ga. Ad pontificatum astendi Ra Quo trami¬
te uideris duplex est em̃ uia utraos ad laborem altera
uero ẽtiam ad mifebiã ducit quatũq perrexeris uel te
ni sepum uel ut optime cesseoit ex libero seruũ suto
sit qui astendisse diceris descendisti unus iam illor mm
quibus cantur prophetitum illũd qui descendũt in mare :¬
nauibus fatientes operationem in aquis mult qui asce¬
dunt usq ãd celos et descendũt usq ad abysfos quoru

Expanded text:
respirandi tempus optare fatigati est, miseri autem et inrespirandi tempus optare fatigati est, miseri autem et insani est nec pacem pati posse nec bellum. 107 DE PONTIFICATU E tempestate in portum fugi solet; tu e portu in tempestatem sponte fugis tua: mirus nauta! Pontificium sum adeptus. Parumne difficilis, parum gravis unius anime tibi cura videbatur, nisi omnium curas in te unum atque omnium sarcinas transtulisses? Fortes humeri an fortis ambitio, eo animos cogens ubi male sibi futurum sciunt! Ad pontificium ascendi. Quo tramite videris; duplex est enim via: utraque ad laborem, altera vero etiam ad miseriam ducit. Quacunque perrexeris, vel te miserum vel, ut optime cesserit, ex libero servum scito. Sic qui ascendisse diceris, descendisti, unus iam illorum quibus canitur propheticum illud: “Qui descendunt in mare navibus, facientes operationem in aquis multis”, qui “ascendunt usque ad celos et descend
Abbreviated transcription (Latin):
tra ac libido et ut dixi discomima net pautiora nec mi¬
ꝙͣ coga campus securior ꝙͣ thalamus tuda ꝙͣ tibie sol ꝙ
Umbra sũt quibus nl tutius bello sit quod luliũ cescre
prẽdicante de se suisq militibus audisti ꝑacem oero li
pine uitiis ueniret et celeste munus et scdm nulli boru
fateor raro autẽ sine uitiis uenit Ga Sed feci induciat¬
la de difti hostim spatiũ ad colligendas uies quibut for¬
tis te feriret Ga Indutias habeo Ra : Cognate indutipe
insidie sunt mult̾a per insidias hostiliter fieri undto plã
etiam facta legis ut nl aluid belli consilia licentius cogi¬
tantur sibeuinus ꝯrrahũtur auxilia quosd fello iniuctes
Iñdutie ꝯfecene Ca Sũt michi cum hostibus indutie ra
Iynauã tempus nec pace letum nec bellis extocitum fed
dicbiys inter utoũqs pulsum fluctibus ubi et tumoꝵ paci
obstat et timor bello nestio an sit prauiꝰ pendere ꝙ euere

Expanded text:
tia ac libido et, ut dixi, discrimina nec pauciora nec mitia ac libido et, ut dixi, discrimina nec pauciora nec miquam toga campusque securior quam thalamus, tuba quam tibie, sol quam umbra. Sunt quibus nil tutius bello sit, quod Iulium Cesarem predicantem de se suisque militibus audisti; pacem vero, si sine vitiis veniret, et celeste munus et secundum nulli bonum fateor; raro autem sine vitiis venit. Sed feci indutias. Dedisti hosti spatium ad colligendas vires, quibus fortius te feriret. Indutias habeo. Cognate indutiis insidie sunt, multa per insidias hostiliter fieri vides, plura etiam facta legis: ut nil aliud, belli consilia licentius agitantur, liberius contrahuntur auxilia; quosdam bello invictos indutie confecere. Sunt michi cum hostibus indutie. Ignavum tempus, nec pace letum nec bellis exercitum, sed dubiis inter utrunque pulsum fluctibus, ubi et tumor paci obstat et timor bello! Nescio an sit gravius pendere quam ruere;
Abbreviated transcription (Latin):
est ciuꝰ si examinẽtur cum urotutibus uitia haud facile
sit dictu utrum bello melior an pace pexintiosior fuerit
lideo ꝙͣ rem public o armatus ẜuauit eam poio toga¬
tus oñn genere fraudis postremo armis hoftiliter euertit¬
Pa Pacem ꝑaloie partã letor Ra Quid si pax interdum
quod in homiẽ optimã est extinguit mitrieq quod pessͫ
romane uirtutis moilta dixisset inter quas est et proxi¬
mus urbi hambal ad extremũ intulit nũt patimur lõ¬
ge pacis mala seuior armis luxuria in cubuit uictũ es
ulcistitur orbem Est ne autẽ oro te ulla pax tanti ut nõ¬
odiofasit uiois epoegnis comitante luxuria Certe altius
cogitanti positꝭ licet armis pax uideri nequit ubi bello domes¬
tico uitioram insidiosissimo et carente indutiis oppugnãtur ãi
bom mores in exiliũ pelluntur uoluptates imperat᷑ uixtꝰ
appomutur Ga Pax fryma est Ra Et paris comites licen¬

Expanded text:
est, cuius si examinentur cum virtutibus vitia, haud facile est, cuius si examinentur cum virtutibus vitia, haud facile sit dictu utrum bello melior an pace perniciosior fuerit, adeo quam rempublicam armatus servavit, eam primo togatus omni genere fraudis, postremo armis hostiliter evertit. Pacem patrie partam letor. Quid si pax interdum quod in homine optimum est extinguit nutritque quod est pRomane virtutis multa dixisset, inter quas est et proximus urbi Hannibal, ad extremum intulit: Nunc patimur longe pacis mala: sevior armis luxuria incubuit victumque ulciscitur orbem. Estne autem, oro te, ulla pax tanti, ut odiosa sit viris egregiis comitante luxuria? Certe altius cogitanti, depositis licet armis, pax videri nequit ubi bello domestico vitiorum insidiosissimo et carente indutiis oppugnantur animi, boni mores in exilium pelluntur, voluptates imperant, virtus opprimitur. Pax firma est. Et pacis comites, licen
Abbreviated transcription (Latin):
uir optimus nasica male non sibi creditam iurabit et uera lo¬
quutũ docti hommes fatebũtur Ga Patem habeo Ratio Mo¬
deste utere bello quolibet funestior pax superba et negligens
sepe armati inter gladios tuti mox togati in gladios inci-¬
derunt et seris uotis optauerut bellum quod iiunam mox
atq ip̃ius hũantatis interitum loquar quot iã bello uiri op̃¬
timi pace pessimi euaser quasi cum aomis omnẽ penitus
exuti uirtutem mox cum toga uitia omia induissent sic
interior habitus cum extexiore mutatus est Cocꝰ quidem rei
et si multa milia hominũ in testimoniũ tyahi possunt ta¬
men habunde suffecerint testes duo Silla et marius qͦꝵ
primũ ut de illo scribitur neq laudare neq uituperare
quisꝙͣ satis dax digne potest qe dum querit uictorias Sci¬
pionem se ppło romans du exercet seurtiã hamibalem re-¬
presentauit Scdus uero uir fuit ut de illo ididem scriptũ

Expanded text:
vir optimus Nasica male non sibi creditum iurabit et vera lovir optimus Nasica male non sibi creditum iurabit et vera locutum docti omnes fatebuntur. Pacem habeo. Modeste utere: bello quolibet funestior pax superba et negligens; sepe armati inter gladios tuti, mox togati in gladios inciderunt, et seris votis optavere bellum. Quid ruinam morum atque ipsius humanitatis interitum loquar? Quot iam bello viri optimi pace pessimi evasere, quasi cum armis omnem penitus exuti virtutem, mox cum toga vitia omnia induissent: sic interior habitus cum exteriore mutatus est, cuius quidem rei, etsi multa milia hominum in testimonium trahi possunt, tamen abunde suffecerint testes duo, Silla et Marius. Quorum primum, ut de illo scribitur, neque laudare neque vituperare quisquam satis digne potest, quia, dum querit victorias, Scipionem se populi Romani, dum exercet sevitiam, Hannibalem representavit. Secundus vero vir fuit, ut de illo itidem scriptum
Abbreviated transcription (Latin):
õdiis apeota tyramudo Retordare quod cuuli ohim bello ꝑsaga
ule dixlt net fefellit superos quid prodest poste pacem tũ dños
pax ista uenit melior est autẽ bellecosa libertas urois fortibus
interim bellum habes
Acem habes Ra. Bonũ ingens si sincerũ esset atq
lateat neq pacem ꝙͣius puram diuturña sunt aĩoꝵ insc̃abi¬
litas secum assidue nõ minus ꝙͣ cũ hoste pugnãtiũ Gapos que¬
sita est ra. Sed amissa cantio et disciplina militaris fida ur¬
biũ tutela quesita autẽ lenta segnitres et semper periulosa
securitas cum in multis nempe sit melior bello pax in hoc uno
bellũ melius ꝙ cautius atq experientius nũꝙ rõmana uix¬
tus abiisset si bellum carthagmnense. mansisset pax punica
romane uebis exxidiũ fuit urbibusq aliis documentum sem¬
piternũ nõ sempeo ppłis atq imperiis optimã pacem esse ĩdq

Expanded text:
odiis, aperta tyrannide. Recordare quid civili olim bello presagus odiis, aperta tyrannide. Recordare quid civili olim bello presagus ille dixit, nec fefellit: Superos em bellicosa libertas viris fortibus Interim bellum habes. cem habeo. Bonum ingens, si sincerum esset atque lateat neque pacem, quamvis puram, diuturnam sinit animorum instabilitas, secum assidue non minus quam cum hoste pugnantium. Pax quesita est. Sed amissa est cautio et disciplina militaris, fida urbium tutela, quesita autem lenta segnities et semper periculosa securitas: cum in multis nempe sit melior bello pax, in hoc uno bellum melius, quod cautius atque experientius. Nunquam Romana virtus abiisset, si bellum Carthaginense mansisset. Pax Punica Romane urbis excidium fuit urbibusque aliis documentum sempiternum non semper populis atque imperiis optimam pacem esse idque
Abbreviated transcription (Latin):
nisi bello affucti pacem uel noscere intipits uel arlare cãꝙ
ue perditam fletis sic mox redditam pari lenitate ꝯtemꝑitꝭ
donet uos iterũ atq itẽrũ permissa peodoceat bona uiã nõ
sproncos mala ura nõ cupere demq nõ meꝑture nõ furete
quod anꝙ̃ assequanĩ pudeat sepissime idem uobis audiendũ
uet audisse sat est sepissime et uidendũ et experiendum
dicam ꝓprie ut distatꝭ aliquod sepissime uapulandum esohsau¬
A um pay sequetuy Ra ᵒ ureluis p̃cessisset bello iter obstouc¬
tura nchil insamꝰ ꝙ spe uemẽdii ulto ulilueri sese offerre
aux ilut̃ nõ cãm dant fomẽta uulueribus egro salutem op¬
tare natura est sano erotũdinẽ sp̃o salut in sania Ca pax
futura est fotet par Raͦ Solet pax uobibus mutatione
rerum afferre pestiferam optina quĩdem ipsa sed pessimis tro¬
cuuallata comitibus iniquis legibus fluxis moribus otalt

Expanded text:
nisi bello afflicti pacem vel noscere incipitis vel amare eamque nisi bello afflicti pacem vel noscere incipitis vel amare eamque ut perditam fletis, sic mox redditam pari levitate contemnitis, donec vos iterum atque iterum amissa perdoceat bona vestra non spernere, mala vestra non cupere, denique non ineptire, non furere; quod antequam assequamini pudeat. Sepissime idem vobis audiendum; nec audisse sat est, sepissime videndum et experiendum; dicam proprie: ut discatis aliquid, sepissime vapulandum est. Bellum pax sequetur. Melius precessisset bello iter obstructura: nichil insanius quam spe remedii ultro vulneri sese offerre. Auxilium, non causam dant fomenta vulneribus: egro salutem optare natura est, sano egritudinem spe salutis insania. Pax futura est. Solet pax urbibus mutationem rerum afferre pestiferam: optima quidem ipsa, sed pessimis circumvallata comitibus, iniquis legibus, fluxis moribus, occultis
Abbreviated transcription (Latin):
Quatudr uobiscum habitant patis hostes aucoitia miudia
roa ⁊ supeobia has cternũ in eiliũ pellite pax eterna uoit¬
Ra⁊ per patis haud dubia ẽ la inter spem pacis ac pacẽ
multa intidũt leue uerbũ gestus facilis compositam sepe tur¬
bauuit patem ip̃i tyactatus pacifitiq serniones ferro sepe frã¬
guntuo aĩos q acuit bellũq asperat patis sp̃es sic amicitie
metionẽ roritum quasi totem dixeris odiorum Sã De pacẽ
agituo pax erit da De pate trebro ne quidꝙ agitiro nõ nũꝙͣ
utro pebitulose de pace agebãt atq epeõt et ꝯallorũ et penoꝵ
dutes quando illos tamillus oppressit hos sc̃ipio Ga Post belli
finem pax fromabitur Ra . Quãto firmata esset utilius oñ
belli pucipiũ quot dampnis ac mortibus tempestina pate esi
occuosum sed uos pueoi tõtumaces ac discoli sine uerberib
non sapitꝭ in pate bellum in bello pacem quebit neq umꝙ

Expanded text:
Quattuor vobiscum habitant pacis hostes: avaritia, invidia, Quattuor vobiscum habitant pacis hostes: avaritia, invidia, ira, superbia; has eternum in exilium pellite, pax eterna erit. Spes pacis haud dubia est. Inter spem pacis et pacem multa incidunt: lene verbum, gestus facilis compositam sepe turbavit pacem; ipsi tractatus pacificique sermones ferro sepe franguntur animosque acuit bellumque asperat pacis spes. Sic amicitie mentionem irritam quasi cotem dixeris odiorum. De pace agitur, pax erit. De pace crebro nequicquam agitur, nonnunquam vero periculose; de pace agebant atque egerant et Gallorum et Penorum duces, quando illos Camillus oppressit, hoc Scipio. Post belli finem pax firmabitur. Quanto firmata esset utilius ante belli principium! Quot damnis ac mortibus tempestiva pace esset occursum! Sed vos pueri contumaces ac discoli sine verberibus non sapitis; in pace bellum, in bello pacem queritis neque unquam
Abbreviated transcription (Latin):
mici morte gaudeo Ra Nõ audis forsitan an ꝯtempnis ꝯsi¬
lium notissimũ sapient Noli inquit de mortuo mimico¬
tuo gaudere sciens q̃m om̃es mormi et in gandiũ uolimꝰ
uerure Sanum prorsus seu ꝯsilim seu preceptum
Pero pacem̃ Ratiã Melius est pacem seruare ꝙͣ spera¬
re. Situlti est fastidioe res certas ambiguas spes
amplecti eau pacem spero raᵈ Tenuisses eam
arctius, nec abire sineres quã spercroes ꝙ eñ si
it spem impatientia perduxit tua ut sperando angi
eligerts qlo n aubendo uti poteras Ga P acem spero Ra t̾pes
patis multos peodidit sperateq pacis succẽdens insꝑata
talamitas incautos obruit sopitos ꝙ quos exꝑcorectos mue¬
mens non lesisset Gat pero pacem Raᵈ Quĩd tam diusꝑe¬
ras quod mox assequi in tua situ manu est roroi sũt qui pãte
non iuemat᷑ si bona fide uelle reperint sed hii spi quibus dul¬
conome pacis pax amara est pocẽ itaq pẽtetes paci obstãt

Expanded text:
mici morte gaudeo. Non audis forsitan an contemnis consimici morte gaudeo. Non audis forsitan an contemnis consilium notissimum sapientis: “Noli” inquit “de inimico tuo mortuo gaudere, sciens quoniam omnes morimur et in gaudium volumus venire”? Sanum prorsus seu consilium seu preceptum! 105 ero pacem. Melius est pacem servare quam sperare; stulti enim est fastidire res certas, ambiguas spes amplecti. Pacem spero. Tenuisses eam artius nec abire sineres quam sperares; quid enim si ad hanc spem impatientia te duxit tua ut sperando angi eligeres, quo gaudendo uti poteras? Pacem spero. Spes pacis multos perdidit sperateque paci succedens insperata calamitas incautos obruit sopitosque, quos experrectos inveniens non lesisset. Spero pacem. Quid tamdiu speras quod mox assequi in tua situm manu est? Rari sunt qui pacem non inveniant, si bona fide velle ceperint. Sed hi ipsi quibus dulce nomen pacis, pax amara est; pacem itaque petentes paci obstant.
Abbreviated transcription (Latin):
um uultis nec feruẽs desideriũ mores fert itaq quidquid
uultis statim uultꝭ hunc nõ mõ uota impia sod uenena
sod cedes et quid quid homo in homine striit nocetissinũ
ał in suam sp̃ẽm multa uero optat᷑ꝭ que si in ꝯsieũ rõ
esset admissa trueretꝭ et uarietas uotorũ male electionis
argumẽtum est nec prius ad rectum redit imꝑetus ꝙ̃ in¬
ꝯsulti afftus infaustis cascigentur effect ibus Ga De morte
hostis gaudeo r̾a ͦ Si est hostis inglorius de ip̃ius morte
gaudere turpe est et doleot superfluũ Sin illuster hones¬
tus puisq est dolor et si nõ ꝓꝑter hominẽ ac ꝓꝑter urotu¬
tem que indies uariora habet hospitia Sic metellus mace ⁊ͣ¬
donicus affricami iumoris sic cesar pompen dit alexand̾
darii mortem fleuit Ga Gaudes de mimici morte Ra Quo¬
modo de illius morte gaudeas que diligere iubearis nõ ut
hostem sed ut proximiũ eiusd̃ q opus opificis Gade mi¬

Expanded text:
um vultis nec fervens desiderium moras fert, itaque quicquid um vultis nec fervens desiderium moras fert, itaque quicquid vultis, statim vultis: hinc non modo vota impia, sed venena, sed cedes et quicquid homo in hominem struit, nocentissimum animal in suam speciem. Multa vero optatis que, si in consilium ratio esset admissa, timeretis; et varietas votorum male electionis argumentum est nec prius ad rectum redit impetus quam inconsulti affectus infaustis castigentur effectibus. De morte hostis gaudeo. Si est hostis inglorius, de ipsius morte gaudere turpe est et dolere superfluum; sin illustris, honestus piusque est dolor, etsi non propter hominem at propter virtutem, que in dies rariora habet hospitia. Sic Metellus Macedonicus Africani iunioris, sic Cesar Pompeii, sic Alexander Darii mortem flevit. Gaudeo de inimici morte. Quomodo de illius morte gaudeas quem diligere iubearis, non ut hostem, sed ut proximum eiusdem opus opificis? De ini
Abbreviated transcription (Latin):
nmnis seu gaudere illi forsai sit ꝑ eomisfum si quis
usꝙͣ esset immortalis ⁊ perare autẽ alterius mortẽ
que tibi possit ante ꝯtingere uel gaudere id hosci euenisse qd
tibi nc̃tio euẽtuxũ sit sculta spes mane gaudue Gasaudeo
de mimiri mortẽ de tua mox gaudebit alius Ga De inimci
morte gaudeo Raͦ. si quã ur̃e ꝯditionis memoriam hẽret
nũꝙͣ homo de morte homĩs gauderet quando em̃ queso
duorũ que simul ad supplitiũ ducerentur alter alterius
de morte gaudiũ cepit sciens idem sibi supplicnĩ genus in sta¬
re et nõ potius in illius morte suã cogitans ingeniuit Ga
De inimici morte gaudiu senfi Ra Quotiens putas optata
mors honn uoti ꝯpotes torserit et optare uitam foustya
ceperint qui nõ foustra mortem prius optauerint dũ intel¬
ligere incipiũt in suam se perintiem optasse s ed p̃cpi¬
tos sũt affectus ur̃i quid quĩd uultꝭ ualde uultis quod de
mabto brlto ua dixisse uilius cesar fertur y mõ uero mini¬

Expanded text:
minis vel gaudere, illi forsitan sit permissum, si quis usquam esset immortalis: sperare autem alterius mortem, que tibi possit ante contingere, vel gaudere id hosti evenisse, quod tibi necessario eventurum sit, stulta spes, inane gaudium. Gaudeo de inimici morte. De tua alius mox gaudebit. De inimici morte gaudeo. Si quam vestre conditionis memoriam haberetis, nunquam homo de morte hominis gauderet; quando enim, queso, duorum, qui simul ad supplicium ducerentur, alter alterius de morte gaudium cepit, sciens sibi idem supplicii genus instare et non potius in illius morte suam cogitans ingemuit? De inimici morte gaudium sensi. Quotiens putas optata mors hominum voti compotes torserit et optare vitam frustra ceperint qui non frustra mortem prius optaverint, dum intelligere incipiunt in suam se perniciem optasse? Sed precipites sunt affectus viri: quicquid vultis, valde vultis, quod de Marco Bruto dixisse Iulius Cesar fertur. Immo vero nimi
Abbreviated transcription (Latin):
mqsuis seq oosstetor utq antiqua p̃tebea acheiaq En nelqua pro¬
tiam et friai ectiq ahias. ubi et uibes hauste osrpi fundigus ebros¬
lapsi insites et demense insule ut omittam ueteres droꝵ mõtiũ
fapilo insnre et uesam apud uos nper ip̃a uibur capasi rom co¬
memut quodq cuslis belli temꝑoribils peo monstro habitia alꝑce
hamtate irouussims tremueriue et ꝯulse eupes altissomi solis ra¬
diie insuetũ a sotulis prebuerut iter hispanie ac gexmanie bona ꝑs
corouit uidisti m̃õ stantes uobes uidisti solidas artes atq oppulr
paut post diebus in fabile spectarulum atq terrifitũ humi ꝑassum
strata om̃ia quui et solito mestiorẽ rhenũ ip̃m quase flente labi
defor matu uuins utpaq upam cãꝙ ꝑcipue que dedifico ornadio
futrat que ruiut abluente uerticibus de sme iam seturus esse ubi
secuuoitas milla estTtub pedibus terra est nõ tam certa sedes
domtilis an sepuleri Ad ttrram peruenisse gaudeo Sila si¬

Expanded text:
qui sepe non stetit utque antiqua preteream Achaiamque et reliquam Greciam et Syriam atque alias ubi et urbes hauste olim funditus et collapsi montes et demerse insule, ut omittam veteres vestrorum montium casus Etne ac Vesevi, apud vos nuper ipsa urbium caput Roma contremuit quodque civilis belli temporibus pro monstro habitum, Alpes hac etate gravissime tremuerunt et convulse rupes altissime solis radiis insuetum a seculis prebuere iter. Hispanie et Germanie bona pars corruit: vidisti modo stantes urbes, vidisti solidas arces atque oppida paucis post diebus, miserabile spectaculum atque terrificum!, humi passim strata omnia; quin et solito mestiorem Rhenum ipsum quasi flentem labi, deformatam ruinis utranque ripam eamque precipue que edificiis ornatior fuerat querulis abluentem vorticibus. Desine iam securus esse, ubi securitas nulla est. Sub pedibus terra est. Non tam certa sedes domicilii quam sepulchri. Ad terram pervenisse gaudeo. Similia si
Abbreviated transcription (Latin):
deo Inulti in portu pereũt plures in lictore per
ra ꝙ pelagi ꝙͣuis occultiora suit nõne hec in equo posuit is que
hiemes ꝙ nothos q saudat et experti meliora peritula port habras iuro¬
desum E nothosibuo eo pluribus patens quo plus hony fcorae mo¬
lt saymuaxia si quidẽ maxina pooẽ malorũ homo hõĩ est si uide mors
ꝑronemt uñde auniliũ debebatur ut silea pestiferas auiãntũ. spẽs

Expanded text:
deo. Multi in portu pereunt, plures in litore; permquam pelagi, quamvis occultiora, sint. Nonne hoc in equo posuit is qui hyemesque notosque laudat et experti meliora pericula ponti. In terra sum. Casibus eo pluribus patens, quo plus hominum terras incolit quam maria: si quidem maxima pars malorum homo homini est, sic inde mors provenit und
Abbreviated transcription (Latin):
Ed iascor Ra Ego aduersis opem
polliceor. nõ uichͣs non ira nõ fortuita eñ illa
sed uolũtaria sũt et in ur̃a ptãte quis te ergo co-¬
git ipasti do Irascor offensus ra is fortasse que
ffendisse ce arguitur se offensum abste queritur nõ cm̃ est
offensaꝵ quãtũ insolentie eu Ira estuo la furis ergo ira fu¬
ror breuis est inquit flaccus fit autem a pleris q mala con¬
suetudine et impatientia longus furor Emnnus autẽ iam
iuiciũ dixit in samem cũ plerisq miis illa sequẽtibus

Expanded text:
ed irascor. Ego adversis opem polliceor, non vitiis; non fortuita enim illa, sed voluntaria sunt, et in vestra potestate. Quis te igitur cogit irasci? Irascor offensus. Is fortasse, qui offendisse te arguitur, se offensum absque te queritur: non tantum est offensarum, quantum insolentie. Ira estuo. Furis ergo. Ira furor brevis est, inquit Flaccus. Fit autem a plerisque mala consuetudine et impatientia longus furor. Ennius autem iram initium dixit insanie, cum plerisque nimis illam sequentibus
Abbreviated transcription (Latin):
durũ ꝑ̃t esse nõ miserũ culpa eñ caret que miserie radix est¬
qũ autẽ prouidendi obtigit facultas unũ facito ut te furor
si uitai nequit in securo saltem statu c̃e reperiat inuocens
si furere ceperis aut inuocens resipistes aut ĩn oces morieris
milla etas nuilla sanctitas nulla custodia sic mocentiam cõ¬
seruatot furor quale mueit cale reddit mifurẽ metuo ra
heroas conntes ac reginas metuis an fastidis hercule ⁊ aiãce
heccubã et cassandr̃a an ex alio gne lucretũ spernis et em¬
pedoclem me surẽ ꝑtimesco raꝰ Multa uatitinari solitos fu-¬
rentes accepiniꝰ sit quo nullũ acume sam capit᷑ꝭ ꝑuenissẽt
uagus et rapidus furor uenit atq hine grai quã uos di¬
iuinationẽ dicitis a furore mãticẽ dice uolut Mchorreo uiui
furoris ra et sanos mestos et furẽtes letos uidimꝰ falsa ꝙͣ¬
us opinione habet et error uoluptãte suame furendi pauor

Expanded text:
durum potest esse, non miserum. Culpa enim caret, que miserie est radix. Quadurum potest esse, non miserum. Culpa enim caret, que miserie est radix. Quando autem providendi obtigit facultas, unum facito, ut te furor si vitari nequit, in securo saltem statu anime reperiat; innocens si furere ceperis, aut innocens resipisces, aut innocens morieris. Nulla etas, nulla sanctitas, nulla custodia sic innocentiam conservat ut furor: qualem invenit talem reddit. Furere metuo. Heroas comites ac reginas metuis, an fastidis Herculem et Aiacem, Hecubam et Cassandram, an ex alio genere Lucretiam spernis et Empedoclem? Furere pertimesco. Multa vaticinari solitos furentes accepimus. Sic quo nullum acumen sani capitis pervenisset, vagus et rapidus furor venit; atque hinc Grai, quam vos divinationem dicitis, a furore “manticen” dici volunt. Horreo vim furoris. Et sanos mestos et furentes letos vidimus, falsa quamvis opinione, habet et error voluptatem suam. Furendi pavor
Abbreviated transcription (Latin):
cogitationibus bonis at placidis quidẽ furori uiã
passionibus fatĩt ex multis affectibus nõ sa¬
ns uera tand̾ prodit insana sic ex ꝯtrariis ue¬
ra uirtus, frequẽtatꝭ actibus queri habitũ pħindmn dogina est
ãmi uintus est at si corporis consulend succurrẽdũq̃s illi est
si qua tei huiꝰ arb est ip̃os apud corporum mag̃ros qui phi
nũcupantur que si i hoc ut in mult ahis aut nulla est aut
professoribus suis inrognita ego arte hãc unã tibi p̃fcrpseri
abstmẽtiam et õnis excessus fugã Notũ illud atꝙ antiqui ui¬
ri sc̃i uirtutibus corpus edificant multũ ꝯferũt aĩo siul
et corpori frena libidinũ ac gule Multos strauit luxuyia m̃l¬
tos oppsit crapula multos sompnꝰ multos ebrietas sẽpelunt ml¬
toꝵ uite feruor atq impetus et furibunda licentia ueru abiĩt
in furorem me Times naturalit̾ in furore agi daᵒ Qd nã infert

Expanded text:
cogitationibus bonis et placidis. Quidam furori viam cogitationibus bonis et placidis. Quidam furori viam passionibus faciunt; ex multis affectibus non sanis, vera tandem prodit insania, sicut ex contrariis vera virtus; frequentatis actibus queri habitum, philosophicum dogmanimi virtus est; at si corporis, consulendum, succurrendumque illi est, si qua rei huius ars est, ipsos apud corporum magistros qui physici nuncupantur; que, si in hoc, ut multis aliis, aut nulla est, aut professoribus suis incognita, ego artem hanc unam tibi prescripserim, abstinentiam et omnis excessus fugam. Notum illud atque antiquum: viri sancti virtutibus corpus edificant; multum conferunt animo simul et corpori frena libidinum ac gule. Multos stravit luxuria, multos oppressit crapula, multos somnus, multos ebrietas sepelivit, multorum vite fervor atque impetus, et furibunda licentia verum abiit in furorem. Timeo naturaliter in furorem agi. Quod natura infert