comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
de quibus alter forte dicendi locus fuerit
ribus ppłi et disiũctissĩ regionũ fines
ondunt/ Seneca tuus in quad ã tragedia
Rogen nõ facĩt opes non uestis tyrie cobor
uis frontis nota regie nõ auro intide trabes
Rex ẽ qui posuit metus et diri mala ptoris
Nec longe pꝯt mẽs regũ bona posside
u̾il ułlis opus ẽ equus inlarinis ⁊ merti¬
bus telis Que ꝓcul ingerit ꝑtus cũ simu¬
lat fugat al dmotis nichil est opus urbes
sterne machinis longe saxa rotantibꝰ
dex est qui metũit nichil hic ille Ad huc
Itaq regem ut pͥncipio ꝯueniat finis uo¬
catꝰ nusti quod ut ille iub̾et et ut tu pa-¬
reres quid aliud ꝙͣ studiorũ sũma ꝯformi¬
tas fecit Ille quidem ꝙͣ tũ curis suis so la¬
men astiuerit dicr̾m si apud alium loq̃rer
tibi c̾te ad int̾ni homĩs pacẽ quã ut sepe
querebaꝵ tustaꝵ rerũ fragor impulat
qua ꝯpendiosus ꝑgeres nõ erat Congͣ¬

Expanded text:
de quibus alter forte dicendi locus fuerit. de quibus alter forte dicendi locus fuerit. ribus populi et disiunctissimi regionum fines ostendunt. 12 Seneca tuus in quadam tragedia Regem non faciunt opes, Non vestis tyrie color, Non frontis nota regie, Non auro nitide trabes; Rex est qui posuit metus Et diri mala pectoris. Nec longe post: Mens regnum bona possidet; Nil ullis opus est equis, Nil armis et inertibus Telis, que procul ingerit Parthus, cum simulat fugas. Admotis nichil est opus Urbes sternere machinis Longe saxa rotantibus. Rex est qui metuit nichil. 13 Hec ille. Ad hunc itaque regem, ut principio conveniat finis, vocatus ivisti; quod ut ille iuberet et ut tu pareres, quid aliud quam studiorum summa conformitas fecit? Ille quidem quantum curis suis solamen asciverit, dicerem si apud alium loquerer; tibi certe ad interni hominis pacem, quam, uti sepe querebaris, tuscarum rerum fragor impulerat, qua compendiosius pergeres non erat. 14 Congr
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ stu̾nt aduersitas quõ serenꝰ ꝙ̃ moror
obnibilat/ quõ magnimꝰ quẽ mĩmarũ
et rerũ pauor examinat et ut fulgida
u̾tutũ nõmĩa taceamꝰ qͥs mͥ liberũ dicet
eum qui cupidinũ uariarũ ingo młn plici
hoĩem dicimꝰ quẽ scimꝰ ex hoĩe nichil p̃tꝰ
midam effigiem retine̾ beluarũ moribus
de formẽ et semorũ aĩanciũ feritatẽ t̾ri¬
bilem Mira ergo licz pubta demẽcia regẽ
eum dice qui nec rex nec liber et sepe
ne homo quid̾ sit magnũ ẽ ẽẽ regem ꝑ¬
eoignũ regem dici Rariores sunt regẽs
ꝙ uulgus existimat Non est titulus iste
uulgaris mĩnꝰ gẽmarũ atq eboris scep¬
tra ꝯsunent si soli reges illa portarẽt
ueri reges int᷑ se gerũt qd̾ eos uen̾abłes
facit semotis lz satellitibꝰ ⁊ abiectis insig¬
nibus regres sunt Cetos cultus ext̾ior fc̃ĩt
horribiles Robertus ue inlita et u̾e rex
est qui ꝙͣ sit imꝑis sus in srip̃m ex empla
maudite pacĩe et moderationis indicant

Expanded text:
 sternit adversitas? quomodo serenus quem meror obnubilat? quomodo magnanimus quem minimarum etiam rerum pavor exanimat? et ut fulgida virtutum nomina taceamus, quis michi liberum dicet eum qui cupidinum variarum iugo premitur mhominem dicimus, quem scimus ex homine nichil preter nudam effigiem retinere, beluarum moribus deformem et sevorum animantium feritate terribilem? Mira ergo, licet publica, dementia regem eum dicere, qui nec rex nec liber et sepe ne homo quidem sit. 11 Magnum est regem esse, perexiguum regem dici; rariores sunt reges quam vulgus existimat; non est titulus iste vulgaris. Minus gemmarum atque eboris sceptra consumerent, si soli reges illa portarent. Veri reges intra se gerunt quod eos venerabiles facit: semotis licet satellitibus et abiectis insignibus reges sunt; ceteros cultus exterior facit horribiles. Robertus vere inclitus et vere rex est; qui quam sit imperiosus in se ipsum exempla inaudite patientie et moderationis indicant,
Abbreviated transcription (Latin):
ptũ hoc bienuo ꝑ ꝯgressũ noue contra
uetrm uõtis ab obstiuatõe p̾stina r̾cessis¬
ti nõne tũc posses et si nõ certus ac saltẽ
sꝑans quadragesiõ etatis ãno mortem
appetẽ et illud residuũ iite in semũ abe¬
mtis eqͣ mẽte neglige̾ hoc atq siłes co¬

Expanded text:
quantum hoc biennio, per congressum nove contra quantum hoc biennio, per congressum nove contra veterem voluntatis, ab obstinatione pristina recessisti, nonne tunc posses, etsi non certus at saltem sperans, quadragesimo etatis anno mortem oppetere et illud residuum vite in senium abeuntis equa mente negligere?’.
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑest qd amare solebam iã non amo
mẽtior ams sed parcia itum ecc̃e mẽtitꝰ
sum amo s uerecundꝰ s tristius iã tand̾
mem q̃d̾ odisse cupiam amo tñ s ĩuictꝰ
s ceactus s mestus et lugens et ĩ me
ip̃o uersieuli illuis famosissum sura mi¬
ser expior edero si poto Si non inuitus
amabo nondũ michi t̾rius ãnus effluxͭ
ex quo uõs illa ꝑuersa et neꝙͣ que me
totũ hẽbat et in aula cordis mei sela sq̃
ꝯtradictõe regnabat cepit aliam habere
rebellez et reluctantẽ sibi int̾quas iam¬
Dudũ in campis cogitationũ mearũ de ut᷑¬
usq honuĩs imꝑio laboriosissima et au-¬
ceps etiã mĩs pugna ꝯserit᷑ Sic ꝑ ex¬
actũ decẽmũ cogitatione uoluebar huic
iam curas meas in at̾iora mittebã ⁊ que¬
rebã ex ineip̃o si tibi forte atingeret ꝑ
alia duõ lustra uolatilez hant intã ꝓducẽ¬
tm̃q pro rata tꝑis ad u̾tute accedere

Expanded text:
superest. Quod amare solebam, iam non amo; superest. Quod amare solebam, iam non amo; mentior: amo, sed parcius; iterum ecce mentitus sum: amo, sed verecundius, sed tristius; iantandemmem, quod odisse cupiam; amo tamen, sed invitus, sed coactus, sed mestus et lugens. Et in me ipso versiculi illius famosissimi sententiam miser experior: Odero, si potero; si non, invitus amabo. 22 Nondum michi tertius annus effluxit, ex quo voluntas illa perversa et nequam, que me totum habebat et in aula cordis mei sola sine contradictore regnabat, cepit aliam habere rebellem et reluctantem sibi, inter quas iandudum in campis cogitationum mearum de utriusque hominis imperio laboriosissima et anceps etiam nunc pugna conseritur’. Sic per exactum decennium cogitatione volvebar. 23 Hinc iam curas meas in anteriora mittebam, et querebam ex me ipse: ‘Si tibi forte contingeret per alia duo lustra volatilem hanc vitam producemque pro rata temporis ad virtutem accedere
Abbreviated transcription (Latin):
nose ꝑ quas ferus ille quondã hostis rõm
nomĩs tnsunt aceto si faiue credimꝰ sax
a ꝓrumpens iuxta in iuse sũt cũ tñ mag̃¬
no distent int̾uallo Buspiraui fateor ad
italicũ aerem am̃o potiꝰ ꝙͣ oculis appentẽ
atq inextimabilem me ardor ĩnasit et
amicũ et pr̃iam reuidendi Ita tñ ut int̾im
in uetroq nondũ uirilis afftũs molliciem
increpadem ꝙuis excusatio utrobiqs non
deforet magnorũ testiũ fulta p̃sidio. Oc
capauit inde añi noua cogitatio atq a
locis traduxit ad tp̃ra dicebam enĩ ad me
ip̃m hodie. deciuꝰ annius ꝯplectit. ex qͦ
pueri libus studiis dinssis bononia ex/¬
cessisti O deus ĩmortalis o ĩmutabilis sa¬
pientia quot et ꝙͣtas morũ tuorũ muta¬
tiones hoc mediũ tempus uidit in finita
uniu̾sa ꝑcurrã p̃fatus illud augustĩ tui
recordari uolo tusactas feditates meas
et carnales corruptões ame mee nõꝙ

Expanded text:
vose, per quas ferus ille quondam hostis romani vose, per quas ferus ille quondam hostis romani nominis transivit, aceto, si fame credimus, saxa perrumpens, iuxta michi vise sunt, cum tamen magno distent intervallo. Suspiravi, fateor, ad italicum aerem animo potius quam oculis apparentem, atque inextimabilis me ardor invasit et amicum et patriam revidendi, ita tamen ut interim in utroque nondum virilis affectus mollitiem increparem, quamvis excusatio utrobique non deforet magnorum testium fulta presidio. 19 Occupavit inde animum nova cogitatio atque a locis traduxit ad tempora. Dicebam enim ad me ipsum: ‘Hodie decimus annus completur, ex quo, puerilibus studiis dimissis, Bononia excessisti; et, o Deus immortalis, o immutabilis Sapientia, quot et quantas morum tuorum mutationes hoc medium tempus vidit! Infinita universa percurram, prefatus illud Augustini tui: «Recordari volo transactas feditates meas et carnales corruptiones anime mee, non quod
Abbreviated transcription (Latin):
hodiernũ iter corꝑeis pedibus ꝑegi ac
nescio an non longe facilius esse debeat
quod ꝑ ip̃m am̃ agilem er ĩmortalez sine
Ullo locali motu in ictu trepidantis oculi fi̾
corpis obsequiũ ac sub gui mẽbroꝵ fasce
gerendũ est Collis est om̃m supmꝰ quem
silirestres filiolum uocant cun ignoro nisi
qd ꝑ antifrasim ut quedã alia dici suspicor
uidet᷑ em̃ uere pater om̃ uicinoꝵ monciũ
illius in u̾ticre planicies ꝑua esti Illic de¬
nũ fessi cõ quienimꝰ Et qm̃ audisti quee¬
nã ascendentis impetus ascenderĩt cure
Audi pr̃ et reliqͣ et unã p̃cor horam tuã
taculo lib̾ore ꝑmotus stupendi silis steti
Respicio mibes erant sub pedibꝰ/ iãq mͥ
minꝰ incredibiles fc̃i sunt athos ⁊ olimpꝰ
Dumi ꝯd̾ de illis audierã et legerã in miõ¬
ris faie monte ꝯspicio dirigo de huic
oculorũ radios ad ꝑtes italicas/ quo magis
niclinat animꝰ alpes ip̃e rigentes ac in¬

Expanded text:
hodiernum iter corporeis pedibus peregi! Ac hodiernum iter corporeis pedibus peregi! Ac nescio annon longe facilius esse debeat quod per ipsum animum agilem et immortalem sine ullo locali motu in ictu trepidantis oculi fiercorporis obsequium ac sub gravi membrorum fasce gerendum est. 16 Collis est omnium supremus, quem silvestres ‘Filiolum’ vocant; cur, ignoro; nisi quod per antifrasim, ut quedam alia, dici suspicor: videtur enim vere pater omnium vicinorum montium. Illius in vertice planities parva est; illic demum fessi conquievimus. Et quoniam audiisti quenam ascendentis in pectus ascenderint cure, audi, pater, et reliqua; et unam, precor, horam tuam taculo liberiore permotus, stupendi similis steti. Respicio: nubes erant sub pedibus; iamque michi minus incredibiles facti sunt Athos et Olimpus, dum quod de illis audieram et legeram, in minoris fame monte conspicio. 18 Dirigo dehinc oculorum radios ad partes italicas, quo magis inclinat animus; Alpes ipse rigentes ac ni
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰ exꝑtus es idscito et tibi accidere et
multis accedentibꝰ ad btãm utã s idc̾co
quoq colles int̾eminẽt et de u̾tute in u̾tu¬
tem p̃claris gradibꝰ ambulandũ In sũ¬
mo finis est om̃i et uie t̾iuina ad quẽ
pegnatõ nr̃a disponit᷑ eo ꝑue̾nire uolũt
om̃s Bed ut naso uelle parũ est cupias
multis in hoc quoq te fallis nõ solũ ius
s etiã cupis/ Quid ergo te retinet nimirũ
nicħ aliud nisi ꝑ t̾renas ⁊̃ insimas uolup¬
tates planior et ut pͥma fronte uidet᷑ ex pe-¬
ditior ma u̾mptĩ ubi multũ errau̾is aut
sub ponde male dilati laboris ad ĩpius te
br̃e nte culien oꝑtet ascende̾ aut in ꝯual¬
ommari horreo ibi te tenebre ⁊ unbra
mortis inuenerint et̾na noctẽ in ꝓpetuis
aĩm et corpus erex̾it atq utinã uł sit aĩo
ꝑagam iter illud cui diebus et noctibꝰ sus¬
piro sicut suꝑatis tandem difficultatibus

Expanded text:
huius expertus es, id scito et tibi accidere et huius expertus es, id scito et tibi accidere et multis, accedentibus ad beatam vitam; sed idcirco quoque colles intereminent et de virtute in virtutem preclaris gradibus ambulandum est; in summo finis est omnium et vie terminus ad quem peregrinatio nostra disponitur. Eo pervenire volunt omnes, sed, ut ait Naso, Velle parum est; cupias, multis, in hoc quoque te fallis — non solum vis sed etiam cupis. Quid ergo te retinet? nimirum nichil aliud, nisi per terrenas et infimas voluptates planior et ut prima fronte videtur, expeditior via; veruntamen, ubi multum erraveris, aut sub pondere male dilati laboris ad ipsius te beate vite culmen oportet ascendere aut in convalominari horreo — ibi te “tenebre et umbra mortis” invenerint, eternam noctem in perpetuis animum et corpus erexerit. Atque utinam vel sic animo peragam iter illud, cui diebus et noctibus suspiro, sicut, superatis tandem difficultatibus,
Abbreviated transcription (Latin):
bam aliisq iam excelsa tenentibꝰ per
ualles errabam cũ nichilo mitior aliũ¬
de pate̾t accessus s et uia cresce̾t et ĩn¬
tilis labor ingnesteret/ Intea cũiam tedio
ꝯfectũ ꝑplexi pige̾t erroris penitus alta
peratere disposu cũq oꝑientẽ fr̃em et
longo refectũ accubitũ fessus et auxius
attigissem aliꝙͣ diũ equis passis incessimꝰ
uix dum collem illum reliq̃ramꝰ et ecce
pͥoris anfractas oblitus it̾m adinfiora
deicior atq it̾m ꝑagratis uallibus dum
uiarũ facibem longitudinẽ sector ĩ longã
difficultate iñdo differebã nempe asten¬
di molestia s ingenio huãno rerũ nat᷑a
non tolłr̃ nes fieri potest nec corꝑeũ aliꝙ
ad alta descendendo ꝑueniat. Guid młta
nõ sine fr̃is risu hoc indignãti michi ter
amplius intra paucas horas ꝯtigit S ie
seps de lusus quadã in ualle ꝯsẽdi Illic a
corꝑeis ad incorꝑea uolucri cogitatione

Expanded text:
bam, aliisque iam excelsa tenentibus, per bam, aliisque iam excelsa tenentibus, per valles errabam, cum nichilo mitior aliunde pateret accessus, sed et via cresceret et inutilis labor ingravesceret. Interea, cum iam tedio confectum perplexi pigeret erroris, penitus alta petere disposui, cumque operientem fratrem et longo refectum accubitu fessus et anxius attigissem, aliquandiu equis passibus incessimus. 11 Vixdum collem illum reliqueramus, et ecce prioris anfractus oblitus, iterum ad inferiora deicior, atque iterum peragratis vallibus dum viarum facilem longitudinem sector, in longam difficultatem incido. Differebam nempe ascendendi molestiam, sed ingenio humano rerum natura non tollitur, nec fieri potest ut corporeum aliquid ad alta descendendo perveniat. Quid multa? non sine fratris risu, hoc indignanti michi ter aut amplius intra paucas horas contigit. 12 Sic sepe delusus quadam in valle consedi. Illic a corporeis ad incorporea volucri cogitatione
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ amuctũ laterũ saxis ac uepribꝰ nec ĩꝙͣ
aut añ illud tp̃us aut postea auditũ apᵈ
te nobis ut sũt animi iuuenũ monitõib
increduli. crescebat ex ꝓhibitõe cupidi¬
tas Itaq senex sibi amiadũtit se ne ꝙꝙͣ
nniti aliꝙͣtulũ progr essus intꝰ rupes arduũ
penes illũ si ꝙͣ uestiũ aut rei cuiuspiã imxe¬
dimento e soli dũtaxat ascensui attĩgini᷑
conatũ uelox fatigatio subsequit᷑ Non ꝓ¬
cul inde igit᷑ quadã in rupe subsistimus
Inde itm digressi ꝓuehim᷑ s lenciꝰ et p̃¬
sitimn ego montanũ iter gressu iã modesti¬
ore carpebam/ et suꝑ compendiosa quidã
uia ꝑ ip̃ius inga montis ad altiora tende¬
bat/ ego mollior ad yma uergebã. reuo¬
cantiq et iten rectius oñdenti rñdebam
sꝑãe me alt̾ius lat̾is faciliorem a ditum
nec horrere longiorez mã ꝑ quã planis
incederẽ hanc excusatõem ignauie p̃tẽdẽ¬

Expanded text:
et amictum lacerum saxis ac vepribus, nec unquam et amictum lacerum saxis ac vepribus, nec unquam aut ante illud tempus aut postea auditum apudvociferante, nobis, ut sunt animi iuvenum monitoribus increduli, crescebat ex prohibitione cupiditas. Itaque senex, ubi animadvertit se nequicquam niti, aliquantulum progressus inter rupes, arduum penes illum siquid vestium aut rei cuiuspiam impedimento esset, soli duntaxat ascensui accingimur conatum velox fatigatio subsequitur; non procul inde igitur quadam in rupe subsistimus. Inde iterum digressi provehimur, sed lentius: et presertim ego montanum iter gressu iam modestiore carpebam, et frater compendiaria quidem via per ipsius iuga montis ad altiora tendebat; ego mollior ad ima vergebam, revocantique et iter rectius designanti respondebam sperare me alterius lateris faciliorem aditum, nec horrere longiorem viam per quam planius incederem. 10 Hanc excusationem ignavie pretende
Abbreviated transcription (Latin):
Domestica ꝯu̾tor auxilia Sermanoq̃ meo
unico mĩori natu quẽ ꝓbe nosti rem apio
nl pot̾at letius audire gͣtulatus qd̾ apᵈ
me amici simł ac fr̃ĩs teneat locũ s ta¬
tuta die digressi domo malausanã ueni¬
mus ad uesꝑam locus est in radicibꝰ mõ¬
tis uersus ĩboream illic unũ diẽ moratĩ
hodre tandem cũ singulis famlis montez
ascendimꝰ nõ sine multa difficultate est
enĩ p̃rupta et pene maccessibilis sapose
telluris moles s bñ a poeta est dictũ
labor om̃ia uincit ĩprobus dies longa
blandus aer am̃orun uigor corꝑũ robur
ac destitas et si qua sunt eiusmõi eñtibꝰ
aderant sola nobis obstabat nat᷑a loci
Pastorem ex acte etatisint̾ ꝯnexa mõ¬
tis mienimꝰ qui nos ab asceusu retͣhere
multis u̾bis eiusus est dicens se añ ãnos
qͥnquagurta eodem Iiuenił arde̾s ĩpetu
sompniũ in u̾ticem ascendisse nichiłq iñ
retulisse pter pnĩam et laborẽ corpus qz

Expanded text:
domestica vertor auxilia, germanoque meo domestica vertor auxilia, germanoque meo unico, minori natu, quem probe nosti, rem aperio. Nil poterat letius audire, gratulatus quod apud me amici simul ac fratris teneat locum. 6 Statuta die digressi domo, Malausanam venimus ad vesperam; locus est in radicibus montis, versus in boream. Illic unum diem morati, hodie tandem cum singulis famulis montem ascendimus non sine multa difficultate: est enim prerupta et pene inaccessibilis saxose telluris moles; sed bene a poeta dictum est: labor omnia vincit Improbus. Dies longa, blandus aer, animorum vigor, corporum robur ac dexteritas et siqua sunt eiusmodi, euntibus aderant; sola nobis obstabat natura loci. 7 Pastorem exacte etatis inter convexa montis invenimus, qui nos ab ascensu retrahere multis verbis enisus est, dicens se ante annos quinquaginta eodem iuvenilis ardoris impetu supremum in verticem ascendisse, nichilque inde retulisse preter penitentiam et laborem, corpusque
Abbreviated transcription (Latin):
illius exꝑientia ẽẽt ꝙͣ huiꝰ fuit diu du¬
biũ esse non sinẽm Cetm ut illo omisso¬
ad hunc ꝯonte ueniã excusabile insis
est in iuuene pͥuato qd̾ in rege seue nõ
carpit᷑ s de socio cogitanti mirũ dictu
uix amicoꝵ quisꝙͣ om̃i ex ꝑte y doneus
uidebit᷑ adeo etiã int̾ caros exactissima
illa uoluntatũ om̃n morũq ꝯcordia rara
est hic segnior ille uigilantior ħ tardior¬
et ille celerior hic mestror ille letior deniq
hic stultior prudentior ille ꝙͣ uellẽ huiꝯ
silenciũ illius ꝓcatitas huiꝰ pondus ac
pinguedo/ illius macies atq mbetillitas
tenebat huiꝰ frigida incuriositas illius
ardens occupatio dehortabat᷑ que qmꝙ
tus animꝰ honesteq delcatiõis appetẽs
circũspiciens qz librabat singula sine ulla
quidẽ amicitie lesione tacitusq quidꝙꝰ ꝓ
posito itineri p̃idebat molestũ fieri pos¬
se dampnabat/ Quid putas tanden ad

Expanded text:
illius experientia esset quam huius fuit, diu duillius experientia esset quam huius fuit, diu dubium esse non sinerem. 3 Ceterum, ut illo omishunc montem veniam, excusabile visum est in iuvene privato quod in rege sene non carpitur. Sed de sotio cogitanti, mirum dictu, vix amicorum quisquam omni ex parte ydoneus videbatur: adeo etiam inter caros exactissima illa voluntatum omnium morumque concordia rara est. 4 Hic segnior, ille vigilantior; hic tardior, ille celerior; hic mestior, ille letior; denique hic stultior, prudentior ille quam vellem; huius silentium, illius procacitas; huius pondus ac pinguedo, illius macies atque imbecillitas terrebat; huius frigida incuriositas, illius ardens occupatio dehortabatur; que, qtus animus honesteque delectationis appetens circumspiciensque librabat singula sine ulla quidem amicitie lesione, tacitusque quicquid proposito itineri previdebat molestum fieri posse, damnabat. Quid putas? tandem ad
Abbreviated transcription (Latin):
ne ꝓfessorrm de curis ꝓpriis
⁊tissimũ regionis huiꝰ mõte
quẽ nõ ĩmerito uento sũ uo¬
saut hodierno die sola uiden¬
di in signe loci altitudinẽ cupiditate
ductus ascendi młtis iter hoc ãnis in aĩo
fu̾at ab infantia enũ hyis in locis ut nosti
fatores homi u̾sante uersatus sũ mons
añt hic late undiq conspectus u̾e semꝑ
in oculis est cexit impetus tandẽ aliqñ
face qd̾ cotidie faciebã p̃cipue postꝙͣ rele¬
genti pridie res rõnas apud lunũ for̃te
ille michi locus occurrerat ubi philip¬
pus macedonũ rex is qui cũ ppło Rõno
bellum gessit heniũ monte thessalicũ
ꝯstendit e cuiꝰ uertice duo maria uideri
adriaticũ et euximũ fame crediderat
ue ne an fło saris comꝑti nithil hẽo ꝙ ⁊
mons a nr̃a urbe femotus et scriptorum
dissensio dubiã rem faciat ne eiũ cũctos
enoluã pomponiꝰ mela cosmogͣphus sic
dẽ nichil hesitans refert E. talimꝰ flarũ¬
fanã opinat᷑ michi si tñ ꝓmpta mõtis

Expanded text:
ne professorem, de curis propriis. 1 Altissimum regionis huius montem, quem non immerito Ventosum vocant, hodierno die, sola videndi insignem loci altitudinem cupiditate ductus, ascendi. Multis iter hoc annis in animo fuerat; ab infantia enim his in locis, ut nosti, fato res hominum versante, versatus sum; mons autem hic late undique conspectus, fere semper in oculis est. 2 Cepit impetus tandem aliquando facere quod quotidie faciebam, precipue postquam relegenti pridie res romanas apud Livium forte ille michi locus occurrerat, ubi Philippus Macedonum rex — is qui cum populo Romano bellum gessit — Hemum montem thesalicum conscendit, e cuius vertice duo maria videri, Adriaticum et Euxinum, fame crediderat, vere ne an falso satis comperti nichil habeo, quod et mons a nostro orbe semotus et scriptorum dissensio dubiam rem facit. Ne enim cuntos evolvam, Pomponius Mela cosmographus sic esse nichil hesitans refert; Tfamam opinatur; michi si tam prompta montis
Abbreviated transcription (Latin):
esse desierũt Qurd sagũtinos qui dũ sera
a nob auxilia sperant extremas a cru¬
delissimo hoste misias accepũt longũ est
ꝑ cuncta discurre̾ itaq ut unde est ortus
ale sermo desinat ultima iactare nauis
anchora spes est quã si quis in hoc ꝓtello¬
so mari laborantibꝰ abstinderit milla est
ad intã ma nullus ad requiẽ portus nul
tuũ subscribas exemplorũ turbas raras
et forte uanas s firmas utrq spes hntẽ
Et hec michi quidẽ curiosiꝰ explicando
erãt ut affectũ stribentis agnoste̾s c̾ra ĩ

Expanded text:
esse, desierunt? quid Saguntinos, qui dum sera esse, desierunt? quid Saguntinos, qui dum sera a nobis auxilia sperant, extremas a crudelissimo hoste miserias acceperunt? Longum est per cunta discurrere; itaque ut unde est ortus illic sermo desinat, ultima iactate navis anchora spes est, quam siquis in hoc procelloso mari laborantibus absciderit, nulla est ad vitam via, nullus ad requiem portus, nultuum subscribas exemplorum turbe, raras et forte vanas sed firmas utique spes habentem. Et hec michi quidem curiosius explicanda erant, ut affectum scribe
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ualuit. Idem ille maiores nr̃i pꝯt alliam
pot ticinũ post trebiã post tn simenũ in
aciem redierunt post tardine pacis igno¬
mĩa gloriosissimas uictorias retulerunt
ferũ reipu ͭ ͤ naluꝰ ne ab ignauis ciuibꝰ
de̾linq̃ret᷑ italia ¶ Contͣ suñam cecilii mẽ¬
te lli fulgens affricani gladius obtinuit.
Qd nnsi inc̾ta spes uniꝰ eiusdẽq admodũ
potencie uestigia suꝑ essent faciente eũ
ut flori hystorici uerbis utar de italia af¬
fricam hambale ꝓfecto noy latini sed affei
coloni ytaliam possiderent Et si qͥs forte
mansiss ytali sangiũs tantis suꝑstes
cladibus non aliter ꝙͣ dultis aque riuulꝰ
pelago mixtus ĩꝑegrinos mores mentẽq
barbariem ꝯcessisset qd non sumꝰ igit.
et qd̾ sumꝰ fatem᷑. ingenu spei bone dũ¬
taxat uinꝰ homis debeniꝰ/ et de nob̾ qͥdẽ
hactenꝯ euid lacedemomos quid ue cartha¬
ginenses memorẽ qui sperare nõ prius ꝙͣ

Expanded text:
prevaluit. Idem illi maiores nostri post Alliam, prevaluit. Idem illi maiores nostri post Alliam, post Ticinum, post Trebiam, post Transimenum, in aciem redierunt; post Caudine pacis ignominiam gloriosissimas victorias retuleruntferum reipublice vulnus, ne ab ignavis civibus derelinqueretur Italia, contra sententiam Cecilii Metelli fulgens Africani gladius obtinuit. 9 Quod nisi invicta spes unius, eiusdemque admodum potentie vestigia superessent. “Faciente” enim, ut Flori historici verbis utar, “de Italia Africam Hanibale”, profecto non Latini sed Afri coloni Italiam possiderent; et siquis forte mansisset italici sanguinis tantis superstes cladibus, non aliter quam dulcis aque rivulus pelago mixtus in peregrinos mores victricemque barbariem concessisset. Quod non sumus igitur et quod sumus, fateamur ingenue, spei bone duntaxat unius hominis debemus. Et de nobis quidem hactenus. 10 Quid Lacedemonios quid ve Carthaginienses memorem, qui sperare non prius quam
Abbreviated transcription (Latin):
mane suspensus de insolito specu solitas
p̃das agat Iam ssr ad nũma rerũ catio¬
nando descendimꝰ nec apibus quidẽ pre¬
repti mellis ĩuria mellificandi dulcedi¬
nẽ nec formicis sub terra latentiũ horre¬
orũ ĩmuidatio graniferi laboris ex ꝑiẽͣ
freq̃ntizq cursus ac recursus ĩnuunt
uoluptatez Non eni desꝑant infeliciten
tenta retenta posse felicius alioqiũ si cã
successibus rerũ aĩorũq simł spes int̾e¬
at. corpebunt estus hii quos und iq t̾iꝰ
actionũ uariarũ cotidie int̾p ellantibꝰ fatꝭ
et uitã situ marcidã exitus ingloriꝯmã¬
nebit qd ne forte ꝯtingẽt aĩantibꝰ cũctis
⁊ p̃sertim hõm dura ꝓpositi tenatia pec¬
tora data sunt urbem roma ut retro iã
facili faltu ab ymis rerum ad altissima
ꝯscendamꝰ a gallis senonibꝰ incensam
restituẽ maiores qua iute canulli auc̃tas
tribums ꝯtra intentibꝰ omme ẽt adiuta

Expanded text:
inane suspensus de insolito specu solitas inane suspensus de insolito specu solitas predas agat. 6 Iam sensim ad minima rerum ratiocinando descendimus; nec apibus quidem prerepti mellis iniuria mellificandi dulcedinem, nec formicis sub terra latentium horreorum inundatio graniferi laboris experientiam frequentisque cursus ac recursus imminuit voluptatem; non enim desperant infeliciter tentata retentari posse felicius. 7 Alioquin, si cum successibus rerum animorum simul spes intereat, torpebunt estus hi quos undique cernimus, actionum variarum, quotidie interpellantibus fatis, et vitam situ marcidam exitus inglorius manebit. Quod ne forte contingeret animantibus cuntis et presertim homini, dura propositique tenacia pectora data sunt. 8 Urbem Romam — ut retro iam facili saltu ab imis rerum ad altissima conscendamus — a Gallis Senonibus incensam restituere maiores, qua in re Camilli autoritas, tribunis contra nitentibus, omine etiam adiuta,
Abbreviated transcription (Latin):
indũ ab eodem inseq̃ntis puerpem fortuã
temptatura saspendit Rem dicam nouam
tibi sed om̃ibꝰ uallis huiꝰ incolis notissimã
Aqula iam pridẽ in hiis montibꝰ hĩtat sub¬
ultus aduena ne dñ quos pascit suibus s
hirsutis ẽt apris asꝑior clam indo insidia¬
tus est neq aĩam sũa pluris extumãs ꝙͣ
ualet de altissiã dape quee fonti sorgie nu¬
bibus parimpendẽt ancipiti fune demisso
cuiꝯ rei uel meñsse horror est ad aeriã
domũ temerarius p̃dator accessit ⁊ plliͭ ͤ
genita spem gnis pullos ĩplines ab stulit
id semel idq it̾m et it̾m ausus nil ampliꝰ
aquilaz mouit quã ut nuꝑ tristi domici ͦ
deserto nidũ dumosã suppellectile in alte¬
ram rupis ꝑtem parũꝑ auͤxerit Illic mõ
sepius amisse soboli spem refouet nichi
solito lenitius ut reor Biquide̾ saxens iste
sins hostis exigui lucri capidus inite pro¬
digus iam restem nodosq p̃pat quibꝰ ꝑ

Expanded text:
nidum ab eodem ramo, sequentis puerperii fortunam nidum ab eodem ramo, sequentis puerperii fortunam tentatura, suspendit. 4 Rem dicam novam tibi sed omnibus vallis huius incolis notissimam. Aquila iampridem in his montibus habitat; subulcus advena, nedum quos pascit suibus sed hirsutis etiam apris asperior, clam nido insidiatus est, neque animam suam pluris extimans quam valet, de altissima rupe, que fonti Sorgie nubibus par impendet, ancipiti fune demissus, cuius rei vel meminisse horror est, ad aeriam domum temerarius predator accessit, et solicite genitrici, spem generis, pullos implumes abstulit. 5 Id semel, idque iterum et iterum ausus, nil amplius aquilam movit, quam ut, nuper tristi domicilio deserto, nidum dumosamque supellectilem in alteram rupis partem parumper avexerit; illic modo sepius amisse sobolis spem refovet, nichil solito letius, ut reor; siquidem saxeus iste suus hostis, exigui lucri cupidus, vite prodigus, iam restem nodosque preparat, quibus per
Abbreviated transcription (Latin):
licos sere et naufragos nauigare et rui-¬
nis uix elaysos noua suꝑ ñ fdem fudamẽtꝭ
dificia molliri et orbos senes int̾ sepultra
filiorũ aliis ꝓcreandis intende̾ uideamꝰ pis¬
catores frigoribus et fame ꝯfectos h añ ocu-¬
los hẽo mirũ et ꝓesus incredibile totos dies
tp̃us in aliis aliqͣnto foesan utiliꝰ ꝯsumendũ
ꝑdere neq tñ obstinatis ad inceptũ animis
arenã uertentes alueo qua fugĩt egestatẽ
int̾ undas et scopłos inueniũt mꝙͣ forte qd̾
tantoꝑe satagũt reꝑturi Illa quidl̃ dcũ mi¬
nora nestio an maiori admiratõe digna suit
ferarũ scudiũ tociens uatuatis cubilibus non
lentescit Nouis fetibus pariendis alendis¬
q pͥoris raptu ninꝙͣ segnior tigris reddit
Columbe crebri partus solatio destrtute nicħ
moderatior in reliquũ ardor est Philomena
postꝙͣ pastorali furto ꝑditos natos longo
gemitu et predultibꝰ q̃rimoniis ꝓ secuta ẽ

Expanded text:
licos serere et naufragos navigare et ruilicos serere et naufragos navigare et ruinis vix elapsos nova super eisdem fundamentis edificia moliri et orbos senes inter sepulcra filiorum aliis procreandis intendere videamus. Piscatores frigoribus et fame confectos hic ante oculos habeo. 2 Mirum et prorsus incredibile, totos dies tempus, in aliis aliquanto forsan utilius consumendum, perdere; neque tamen obstinatis ad inceptum animis arenam imo verrentes alveo, quam fugiunt egestatem inter undas et scopulos inveniunt, nunquam forte quod tantopere satagunt, reperturi. 3 Illa quidem dictu minora, nescio an maiori admiratione digna sint. Ferarum studium, totiens vacuatis cubilibus, non lentescit; novis fetibus pariendis alendisque prioris raptu nunquam segnior tigris redit; columbe, crebri partus solatio destitute, nichilo moderatior in reliquum ardor est; philomena, postquam pastorali furto perditos natos longo gemitu et predulcibus querimoniis prosecuta est,
Abbreviated transcription (Latin):
bibliotheca huĩsse memorat᷑ sexaginta
dus libroꝵ nulia ꝯtinentẽ qͦs om̃s gordia¬
no minori qui tũc erat imꝑator amãtissi¬
mo discipulo suo moriẽs reliquit que res
nõ minꝰ illũ quodamodo ꝙͣ imꝑiũ hone¬
latio tantorũ comitũ dc̃a suur . Tuu̾o si t
tarus sum qͣm̃ quib ꝯ fidis ⁊ lr̃atis uiris hãt
curã imponite Etruriã ꝑquirãt religio¬
sorũ armaria euolant/ ceterorũq studioso
non ignores quibꝰ lacuba pistari quibus
Ue fruticetis aucupari soleo ne qua tamẽ
falli queas hiis seorsũ lr̃is quid maxĩe
Uelus int̾serui quo q uigilantio: fiabscito
me easorm p̃ces amicis aliis in britãnia
galliasq et hyspanias destmnasseare tui
est adu̾sus infelicit᷑ exꝑta ut neq
sterilitas agricolam neq tempestas nau¬
tam neq tectorũ casus architectũ neq
pr̃emfamilias sobolis acerbus interitus
der̾reat ab incepto hinc illtͣs coĩa ut fame¬

Expanded text:
bibliothecam habuisse memoratur sexaginta bibliothecam habuisse memoratur sexaginta duo librorum milia continentem, quos omnes Gordiano minori, qui tunc erat imperator, amantissimo discipulo suo, moriens reliquit; que res non minus illum quodammodo quam imperium honelatio tantorum comitum dicta sint. Tu vero, si tibi carus sum, aliquibus fidis et literatis viris hanc curam imponito: Etruriam perquirant, religiosorum armaria evolvant ceterorumque studiosornon ignores quibus lacubus piscari quibus ve fruticetis aucupari soleo, nequa tamen falli queas, his seorsum literis quid maxime velim interserui; quoque vigiliantior fias, scito me easdem preces amicis aliis in Britanniam Galliasque et Hispanias destinasse. Ne cuiest adversus infeliciter experta, ut neque sterilitas agricolam, neque tempestas nautam, neque tectorum casus architectum, neque patremfamilias sobolis acerbus interitus deterreat ab incepto. Hinc illa comunia, ut et fame
Abbreviated transcription (Latin):
lent s hũdi libidine neq tam ut ingenii
p̃sidum ꝙͣ ut thalani ornamentũ Atqr
Ut reluse sileam fuit rõne bibliothete
cura dius imꝑatoribꝰ. Iulio cesari et cesal
angusto tanteq rei p̃fectus ab alt̾o yace
demetrũ ph alerii dixim qui in hac re cla¬
rũ apud egipcios nõmẽ habet Nich in¬
fior ne dicam longe suꝑior martꝰ uarro
ab alt̾o pompeius macer uir et ip̃e doctis¬
suns Sũmo quoq gte lacineq bibliothe¬
ce scudio flaguit a sunꝯ polio orator cla¬
rissimꝰ qui pmo hanc rome publicasse tͣ¬
ditur Illa enĩ p̃uarta sunt catonis insacia¬
bilis libroꝵ fames cuiꝰ cico testis ẽ ipuisq
ciceronis ardor ad inqͥrendos libs ꝙͣ multe
testant᷑ epłe ad athicũ cui eam curam nõ
segnꝰ ĩponit agens sũma instantia mł¬
tãq p̃cum ii qͣm ego nũt tibi W si opu
uiri studiũ et amicicia pͥncipiũ ad ueri¬
similitudinẽ reuocaret. Amonito serenꝰ

Expanded text:
lent, sed habendi libidine, neque tam ut ingenii lent, sed habendi libidine, neque tam ut ingenii presidium, quam ut thalami ornamentum. 11 Atque, ut reliquos sileam, fuit romane bibliothece cura divis imperatoribus Iulio Cesari et Cesari Augusto; tanteque rei prefectus ab altero — pace Demetrii Phalerii dixerim, qui in hac re clarum apud Egiptios nomen habet — nichil inferior, ne dicam longe superior, Marcus Varro; ab altero Pompeius Macer, vir et ipse doctissimus. Summo quoque grece latineque bibliothece studio flagravit Asinius Pollio orator clarissimus, qui primus hanc Rome publicasse traditur. 12 Illa enim privata sunt: Catonis insatiabilis librorum fames, cuius Cicero testis est, ipsiusque Ciceronis ardor ad inquirendos libros, quem multe testantur epystole ad Athicum, cui eam curam non segnius imponit, agens summa instantia multaque precum vi, quam ego nunc tibi. Quodsi opulviri studium et amicitia principum ad verisimilitudinem revocaret: Amonicus Serenus
Abbreviated transcription (Latin):
illa quidẽ longa mus recordatio p̃stiam
gͣnia ͭ ͥ Iuuenat olim łcio. quot mͥ librorũ
ꝑrg̾na nõia ꝯgesserit Quot postinodum
plinis sc̃dus Ceuot nouissiẽ nonus marcel¬
lus, quociensq saluiã excitau̾it Nemo ergo
mirabit᷑ ut redeam uñ digressus sũ uehe¬
ment̾ hus aĩos inflãmari atq ꝯfirgi qͣrꝭ
singula suas sintillas suosq aculeos pa¬
lam hñt aliosq claucculũ in suui gestant
est excusabilior ne dicã gn̾osior semper
michi cupiditas uisa est athenẽsis tirãn
philadelphi studiũ ꝙͣ crassi aurũ et si
multo plures utatores crassus hẽat.
S ne rome alexandria uł athenẽ ⁊ yta¬
lre g̾cia uł egiptus insultet. et nob̾ studi¬
os pͥncipes ãtignat hñq tam multi ut
eos uł enu̾are difficile sit tamq huit rei
dediti ut inuentus sit cui pħye ꝙͣ imꝑñ
librorũ ꝙ libris ꝙͣ ꝯtẽtarũ rerũ Sũt eĩ
qui libros ut cet᷑ nõ utendi studio cum/¬

Expanded text:
quidem longa nimis recordatio, Prisciani quidem longa nimis recordatio, Prisciani grammatici iuvenilis olim lectio quot michi librorum peregrina nomina congesserit, quot postmodum Plinius Secundus, quot novissime Nonius Marcellus, quotiensque salivam excitaverint. 8 Nemo ergo mirabitur, ut redeam unde digressus sum, vehementer eis animos inflammari atque configi, quorum singula suas scintillas suosque aculeos palam habent aliosque clanculum in sinu gestant est — excusabilior, ne dicam generosior semper michi cupiditas visa est Atheniensis tyrannPhiladelphi studium quam Crassi aurum, etsi multo plures imitatores Crassus habeat. 10 Sed ne Rome Alexandria vel Athene, et Italie Grecia vel Egiptus insultet, et nobis studiosi principes contigerunt, hique tam multi, ut eos vel enumerare difficile sit, tamque huic rei dediti, ut inventus sit cui philosophie qulibrorum, quam libris contentarum rerum. Sunt enim qui libros, ut cetera, non utendi studio cumu
Abbreviated transcription (Latin):
De titonis opłis senete prins ꝙͣ oculis meit
credidi Et senece ꝯtͣ suꝑstitiones librĩo ut
q̃rere inciꝑrm augustinꝰ admonuit. Et ap¬
pollonii argonantica siuiꝯ oñdit Et rec¬
pub ͭ ͤ libros tũ multi tñ xc̾ipus lactancius
optabiles reddidit/. Et ronam plumii tran¬
quillus hystoriam et agellius elo ꝙ̃tiã fauxrĩri
Itemq amnei flori florentissima breuitas
que teste non egent et tñ cũ accesẜit tes¬
tis illustror alciꝯ in am̃ descendũt quales
Cm̃ declamationibꝰ senete laudatus ille
Qiconiane facundis pͥncipatus ingeniiq
singulare p̃comũ / Et illud in sat̾nalibꝰ
multiforme maronis eloquiũ ab ensebio
Demonstratũ. Et illud statii pamꝑini poe¬
te reuens submissũq testimoniũ de uirgi¬
liana eneyde cuiꝰ longe seq̃nda est et udo¬
randa uestigia thebaideñ suã in xub ͫ
exiturã admonet et illud ab oratio flacto
ymo uo ab omibꝰ ꝯcordit̾ delatũ homero
portarũ pͥncipi plibus etgo nr̃e est nã¬

Expanded text:
de Ciceronis epystolis Senece priusquam oculis meis credidi. Et Senece Contra superstitiones librum ut querere inciperem, Augustinus admonuit, et Apollonii Argonautica Servius ostendit, et Reipublice libros cum multi tum precipue Lactantius optabiles reddidit, et Romanam Plinii Tranquillus Historiam et Agellius eloquentiam Favorini itemque Annei Flori florentissima brevitas que teste non egent, et tamen, cum accesserit testis illustrior, altius in animum descendunt; qualis est in Declamationibus Senece laudatus ille ciceroniane facundie principatus ingeniique singulare preconium; et illud in Saturnalibus multiforme Maronis eloquium ab Eusebio demonstratum; et illud Statii Pampinii poete reverens submissumque testimonium de virgiliana Eneyde, cuius “longe sequenda et adoranda vestigia” Thebaydem suam, in publicum exituram, admonet; et illud ab Horatio Flacco, imo vero ab omnibus concorditer delatum Homero poetarum principi. 7 Pluribus ago quam n
Abbreviated transcription (Latin):
mea fert nichil eq̃ adimat ac nobilum
ingenorã familiaritas. et clarorũ uiroꝵ
ꝯuersatio. Ceruis ut arbitror ꝙ inten¬
Dam dicam tñ exp̃ssuis qͥs in g̾cia clari¬
or themiscocle ait tulluis Ego fidentissiẽ
quis in italia ỹmo u̾o̾ quis in europa cla¬
rior roberto in quo sepe cogitans soleo nõ
erim qui nõ subditos mõ s seip̃m regit ac
frenat qui ex̾ces iñ passiones suas mi¬
ꝑium que sunt am̃o rebelles illũ si cesse¬
rit opp̃ssure ut nulla est quidẽ tlarior uic¬
toria ꝙ seip̃m uince̾ sic nullũ regnũ al¬
tus ꝙ srip̃m regere quorĩo ille iͥ rex

Expanded text:
mea fert, nichil eque adiuvat ac nobilium mea fert, nichil eque adiuvat ac nobilium ingeniorum familiaritas et clarorum virorum conversatio. 7 Cernis, ut arbitror, quid intendam; dicam tamen expressius. «Quis in Grecia clarior Themistocle?» ait Tullius; ego fidentissime: ‘Quis in Italia, imo vero quis in Europa clarior Roberto?’ in quo sepe cogitans soleo non erim, qui non subditos modo, sed se ipsum regit ac frenat; qui exercet in passiones suas imperium, que sunt animo rebelles, illum, si cesserit, oppressure. Ut nulla est quidem clarior victoria quam se ipsum vincere, sic nullum regnum altius quam se ipsum regere. 9 Quomodo ille
Abbreviated transcription (Latin):
Est eiũ salubrosum it atq augustũ et
difficile et amena et pua ccũdenia et
autẽ ut in sagittando sic in alia qualibet
oꝑatione mortaliũ oberrare ꝑ facile sig¬
nũ eligere attingere Is demũ artifici
finis est Ĩdcirco difficilior qr ad illu una
m̃imedo ad errorem immr᷑abiles sunt uie
mosissimis atq doctissuuis uiris forteałr
uisum sit in hoc corꝑis ergastulo meri qͥdẽ
ut cuiq p̃t labor hũanus et sꝑare amplecti
aũt et teneri non p̃t hoc gͦ stadio dec̾rit᷑
fuus ẽ ubi quiescit inten ᵈ neq nobis hoc
selis ꝑsuasum est Caud enĩ aliũd citero sẽ¬
dere Iam tñ humanas missias louge infͣ
se uideat et in uno stãs adhuc suꝑne feli¬
citatis luce resplendeat hoc sane nõ diui¬
cre p̃stant non insanentis uulgi plausꝰ
non poͬ non uoluptas s u̾tutũ comitatꝰ
atqz aui tnquillitas ad quã adipistendã
diuersũ fortasse aliis uidebit᷑ s qͣntũ opĩo

Expanded text:
Est enim salebrosum iter atque angustum et Est enim salebrosum iter atque angustum et difficile, et amena ac prona circum devia; est autem, ut in sagittando, sic in alia qualibet operatione mortalium, aberrare perfacile. Signum attingere, is demum artificii finis est; idcirco difficilior, quia ad illum una tantummodo, ad errorem innumerabiles sunt vie. 5  ingeniosissimis atque doctissimis viris forte aliter visum sit, in hoc corporis ergastulo mereri quidem utcunque potest labor humanus et sperare, amplecti autem ac tenere non potest. Hoc ergo stadio decurritur; finis est ubi quiescit intentio. Neque nobis hoc solis persuasum est; quid enim aliud Cicero sendere — iam tamen humanas miserias longe infra se videat et in imo stans adhuc superne felicitatis luce resplendeat. Hoc sane non divitie prestant, non insanientis vulgi plausus, non potentia, non voluptas, sed virtutum comitatus atque animi tranquillitas, ad quam adipiscendam, diversum fortasse aliis videbitur, sed, quantum opinio
Abbreviated transcription (Latin):
quis expecto non possũ breuit᷑ itaq longis
incipiam optauit aliqñ tibi genitrix longi¬
tudinẽ dierũ mmerabi libꝰ ꝑiculis et ca¬
lamitatibꝰ obiectã aliqñ diuicias huranarũ
menciũ non mediocrẽ laqueũ ac fuirestã
sarciuã libertatis alii foruã corpis de for¬
mitatis aĩe plerũq mat̾iam quid de soda¬
libus Quid de mitcula tua dicã młiercu¬
larũ om̃ una lex est mepta cupiũt. riden¬
da formidant de pre libet altiora credere
optau̾i̾t gͦ filio quod ait satiricus Eloqͥũ
et famã demostenis aut cit̾onis que qͣnti
sepe ꝑiculi plena suit utriusqz exitus est
testis Multis et mambꝰ uel tuis ul alioꝵ
ꝓte notis fatigate sunt aures dei horũ tibi
aliquid anxie nõ opto qͣre qr stultũ est ue¬
hement appete qd̾ pt pessimo fine ꝯcludi
Illud bonũ tibi cupio ꝙ michi bonã nita
ad quã multi suspirant panei ꝑueniunt

Expanded text:
quis, ‘expecto’. Non possum breviter; itaque longius quis, ‘expecto’. Non possum breviter; itaque longius incipiam. 2 Optavit aliquando tibi genitrix longitudinem dierum, innumerabilibus periculis et calamitatibus obiectam; aliquando divitias, humanarum mentium non mediocrem laqueum ac funestam sarcinam libertatis; aliquando formam corporis, deformitatis anime plerunque materiam. 3 Quid de sodalibus, quid de nutricula tua dicam? muliercularum omnium una lex est: inepta cupiunt, ridenda formidant. De patre libet altiora credere; optaverit ergo filio quod ait Satyricus, Eloquium et famam Demosthenis aut Ciceronis, que quanti sepe periculi plena sint, utriusque exitus est testis. Multis et inanibus vel tuis vel aliorum pro te votis fatigate sunt aures Dei. 4 Horum tibi aliquid anxie non opto: quare? quia stultum est vehementer appetere quod potest pessimo fine concludi. Illud bonum tibi cupio quod michi, beatam vitam, ad quam multi suspirant, pauci perveniunt.
Abbreviated transcription (Latin):
miũ felix si quis usꝙͣ est de illo sensisse
arbitror poetam felix qui potuit rerũ
cognoste causas atq metus om̃s et in¬
exorabile fatum subiecit pedibus strepi-¬
tũq acherontis auari M ꝙͣto studio la¬
borandũ ẽẽt non ut altiorez tram s ut
elatos t̾renis impulsibus appetitus sub
pedibus hr̃emus hos int̾ undosi pecto¬
ris motus sine scensu scrupulosi t̾mitis
ad illud hospiciolum eusticam uñ ante
lucẽ nouerã ꝓfunda nocte remeaui ⁊ lu¬
na ꝑnox gͣtum obsequiũ p̃stabat eũtibꝰ
iterũ ergo dũ famulos apparende cene
studiũ excͨet solus ego in ꝑtem domius ab¬
dicam ꝑrexi hec tibi raptim et ex temꝑe
scripturus ne si distulissem pro uarieͭͤ
locorũ mutatis forsan affc̃ĩbus scribendi
lin qui tibi ne dũ uniu̾sam uitã mẽã sed
cogitatus singulos tam diligent᷑ patefeci
postꝙͣ uocem tuã audire desierunt
ꝙͣ ꝙ ad regem uocatus accesseris. rõne in¬

Expanded text:
mium felix! siquis usquam est, de illo sensisse mium felix! siquis usquam est, de illo sensisse arbitrer poetam: Felix qui potuit rerum cognoscere causas Atque metus omnes et inexorabile fatum Subiecit pedibus strepitumque Acherontis avari! O quanto studio laborandum esset, non ut altiorem terram, sed ut elatos terrenis impulsibus appetitus sub pedibus haberemus! 35 Hos inter undosi pectoris motus, sine sensu scrupulosi tramitis, ad illud hospitiolum rusticum unde ante lucem moveram, profunda nocte remeavi, et luna pernox gratum obsequium prestabat euntibus. Interim ergo, dum famulos apparande cene studium exercet, solus ego in partem domus abditam perrexi, hec tibi, raptim et ex tempore, scripturus; ne, si distulissem, pro varietate locorum mutatis forsan affectibus, scribendilim, qui tibi nedum universam vitam meam sed cogitatus singulos tam diligenter aperipostquam vocem tuam audire desierunt, quam quod ad regem vocatus accesseris. ‘Rationem’ in
Abbreviated transcription (Latin):
impiũ Et sicut anthonius hiis auditis
aluid non quesiuit et sicut angustinꝰ hiis
lc̃is ult̾iue non ꝓcessit/ sic et in pautis ĩ¬
Uerbis q̃ p̃misi totius lcĩonis tumis fuit
in silentio cogitanti ꝙta mortalibus cõ¬
silii ẽẽt mopia qui nobilissima sui ꝑte
neglecta diffuidant᷑ in płima et mambꝰ
spectaculis euanestant quod intus ĩueni¬
ri pot̾at q̃rentes extͥusecus admirãtiq
nobilitate anĩ nr̃i nisi sponte de gen̾ans
ab originis sue pͬmordiis aberrass ⁊ q̃
sibi dederat in honorez deus ip̃e in oppro
diens et in tergũ u̾sus cacumẽ mõtis as
pexi/ et iux uniꝰ cubiti altitudo uisa est
Si tm̃ sudoris ac laboris ut corpus celo
paululũ ꝓximꝰ fieret fubire non pi¬
guit, que crux, quis carcer quis eculens
debet t̾rere am̃ aꝓpinqͣnte deo turgi¬
dñq cacumen in solentie et mortalia
fata calcantẽ/. et hoc quoto cuiq accidet
Ut ab hac semita uel durarũ metu rex
uel molliũ cupidine non diu̾tat O mi¬

Expanded text:
 Et sicut Antonius, his auditis, aliud non quesivit, et sicut Augustinus, his lectis, ulterius non processit, sic et michi in paucis verbis que premisi, totius lectionis terminus fuit, in silentio cogitanti quanta mortalibus consilii esset inopia, qui, nobilissima sui parte neglecta, diffundantur in plurima et inanibus spectaculis evanescant, quod intus inveniri poterat, querentes extrinsecus; admirantique nobilitatem animi nostri, nisi sponte degenerans ab originis sue primordiis aberrasset, et que sibi dederat in honorem Deus, ipse in opprodiens et in tergum versus, cacumen montis aspexi! et vix unius cubiti altitudo visa est si tantum sudoris ac laboris, ut corpus celo paululum proximius fieret, subire non piguit, que crux, quis carcer, quis equuleus deberet terrere animum appropinquantem Deo, turgidumque cacumen insolentie et mortalia fata calcantem? 34 et hoc: quotocuique accidet, ut ab hac semita, vel durarum metu rerum vel mollium cupidine, non divertat? O ni
Abbreviated transcription (Latin):
onn mollissun olei uasculũ tibi offert qd̾
sponte sua et ut aiunt u̾ginitate suata
nullo p̃mente de fluxit e bactis arborum
nr̃arum que in collibus istis sunt ubi
paschabitis athemis reꝑtricez olee miner¬
nam hĩtare dice̾m nisi eam iam pridem
iannensi lictore ad portũ uenetus atq
herĩtei cõllo cassem in affrice mee libris
uale ad fontez sorgie .iiiͦ kł maias

Expanded text:
omnium mollissimi, olei, vasculum tibi affert; quod omnium mollissimi, olei, vasculum tibi affert; quod sponte sua et, ut aiunt, virginitate servata, nullo premente, defluxit e baccis arborum nostrarum, que in collibus istis sunt; ubi, posthabitis Athenis, repertricem olee Minervam habitare dicerem, nisi eam iampridem Ianuensi litore ad portum Veneris atque Hericem collocassem in Africe mee libris. Vale. 12 Ad fontem Sorgie, III Kal. Maias
Abbreviated transcription (Latin):
captus amore tui cũ hiis lr̃is iterim ad
arctatũ expediͣt nisi iudicis ĩo quodiã
ab micio uerebar ad suppliciũ obstinato
non sit p̾cibus locũ fama eiũ est tũ dolo̾e
sunul ⁊ murdia delibari u̾ginei floris ĩ¬
samie ad quẽ ip̃e sicient̾ ut memorant as¬
pirabat indignantẽ grauit̾ plus ĩ amo¬
ris regno pauꝑis blandicias ꝙͣ suas in¬
eptas diuicias ualuisse O si accidat ut
partus erit integer mĩe sue tibi beniuo¬
lentie tue fructus, Iste quoqz agrestis
aimititie sue debitũ me opitulante per¬
solu̾it ille aũt amator infelix si aliteꝵ
eẽ non p̃t amoris sui dulcedinẽ qd młti
fecerũt mortis acerbitate pensubit hũs
sane quo nã hũilium amitorũ loco nu¬
meres tun erit ip̃s te dñorũ suorũ int̾
pͥmos nimerat aliꝙͣtoq in de tua gra
iam ꝙ de uet̾is ama uita uidet᷑ tͥ prsus¬
insumet ⁊ allegorico munusculo am̃
suũ suauissĩe tibi deditũ oñdat liquoris

Expanded text:
captus amore tui, cum his literis iterum ad captus amore tui, cum his literis iterum ad arctatum expediat; nisi iudicis animo, quod iam ab initio verebar, ad supplicium obstinato non sit precibus locus. Fama enim est eum dolore simul et invidia delibati virginei floris insanire, ad quem ipse sitienter, ut memorant, aspirabat; indignantem graviter plus in amoris regno pauperis blanditias quam suas ineptas divitias valuisse. 10 Quod si accidat ut partus erit integer misericordie sue, tibi benivolentie tue fructus; iste quoque agrestis amicitie sue debitum, me opitulante, perautem amator infelix, si aliter esse non potest, amoris sui dulcedinem — quod multi fecerunt — mortis acerbitate pensabit. 11 Hunc sane quonam humilium amicorum loco numeres, tuum erit; ipse te dominorum suorum inter primos numerat, aliquantoque michi de tua gratia iam quam de veteris amiinsinuet et allegorico munusculo animum suum suavissime tibi deditum ostendat, liquoris