comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
stinctionem falsorum deoꝵ: qͦs
uel de mortius sibi hominib in¬
stituit. uel maiore dementia de
insensibili materia quos adora¬
ret creauit. De qualib canitur
in psalmo. Simulachra gentiũ
argentum & aurum. oꝑa ma-¬
nuum hominum. Os habent
& non loquent᷑ ꝙ ceta. Notet
autem dilectio ur̃a: quam miran¬
da distinctione sit factum. ut cũ
de utraq eiusdem dñi & salua¬
toris nr̃i natura ab ipso dño &
a fideli eius discipło eẽt profe¬
renda sententia: dñs humilitatẽ
assumpte humanitatis profite
atur: discipłis excellentiam di¬
uinȩ eternitatis ostendat. Dñs
de se quod minus ẽ: discipłs de
domino intimat quod mauis ẽ.
Dñs de se quod factus e ꝓpter
nos: discipłs de clarat de dño:
quia ipse ẽ qui fecit nos. Sic q
in euuangłio dominus. multo
crebrius se filium hominis. quã
filium dei appellare consueuit.
ut nos ammoneat dispensatio
quam pro nobis suscepit.
Sed nos necesse ẽ tanto humilius

Expanded text:
stinctionem falsorum deorum, quos stinctionem falsorum deorum, quos vel de mortuis sibi hominibus instituit, vel majore dementia de insensibili materia quos adoraret, creavit, de qualibus canitur in Psalmo: Simulacra gentium argentum et aurum, opera manuum hominum. Os habent et non loquentur, etc. . Notet autem dilectio vestra quam miranda distinctione sit factum ut cum de utraque ejusdem Domini et Salvatoris nostri natura ab ipso Domino et a fideli ejus discipulo esset proferenda sententia, Dominus ipse humilitatem assumptae humanitatur, discipulus excellentiam divinae aeternitatis ostentet. Dominus de se quod minus est, discipulus de Domino intimat quod majus est. Dominus de se quod factus est propter nos, discipulus declarat de Domino quia ipse est qui fecit nos. Sic et in Evangelio Dominus multo crebrius se Filium hominis quam filium Dei appellare consuevit, ut nos admoneat ejus dispensationis quam pro nobis suscepit. Sed nos necesse est tanto humilius
Abbreviated transcription (Latin):
tum loqui nouerant. qui diuini¬
tatis eius archana nesciebant.
Nam qui diuinitatis eius my-¬
steria capere norunt: merito
supra homines ẽẽ dicuntur: apło
attestante qui ait. Quod oculus
non uidit. nec auris audiuit. nec
in cor hominis ascendit: que p̃pa-
hȩc de hominib hoc ẽ humana
oculo. p̃mitteret: mox de se ac de
suis similib qui generalem hu¬
manitatis scientiam transcende¬
rant. adiecit. Nobis autem reue¬
lauit d̾s ꝑ sp̃m suum Cui simile
est quod hic dominus cum inter¬
rogasset discipłos. quem eum di¬
cerent ẽẽ homines. ut illi diuer¬
sas diũsorum opiniones promp¬
sissent. dicit illis. Uos autẽ quẽ
ẽẽ dicitis: Quasi ab hominum
generalitate illos sequestrans. &
dõs ac di filios ꝑadoptionem iã¬
factos insinuans. iuxta illud psal¬
mistȩ. Ego dixi dii estis. &. filii ex¬
celsi omnes. Respondens symon
petirus dixit. Tu es xp̃c filius dĩ
uiui. Dm̃ uiuum appellat addi¬

Expanded text:
tum loqui noverant, quia divinitum loqui noverant, quia divinitatis ejus arcana nesciebant. Nam qui divinitatis ejus mysteria capere norunt, merito supra homines esse dicuntur, Apostolo attestante, qui ait: Quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor Al., hominis, hoc est, humana oculo praemitteret, mox de se ac de suis similibus, qui generalem humanitatis scientiam transcenderant, adjecit: Nobis autem revelavit Deus per spiritum suum . Cui simile est quod hic Dominus, cum interrogasset discipulos quem eum dicerent homines esse, et illi diversas diversorum opiniones praemisissent, dicit illis: Vos autem quem me esse dicitis? Quasi ab hominum generalitate illos sequestrans, et deos ac Dei filios per adoptionem factos insinuans, juxta illud Psalmistae: Ego dixi, dii estis, et filii excelsi omnes . Respondens Simon Petrus, dixit: Tu es Christus Filius Dei vivi. Deum vivum appellat ad di
Abbreviated transcription (Latin):
dee contra septenitrionem. ap¬
pellauit eam cesaream philippi.
inmemoriã uidelicet sui nominis
paritq honorem tyberii cesaris.
sub quo ipse regnabat. In cuius
partes ueniens iħe: interrogabat
discipłos suos dicens. Quem di¬
cunt homines ẽẽ filium hominis:
Non autem quasi nesciens sentẽ¬
tiam de se uel discipłorum uel ex¬
traneorum inquirit: sed ideo dis¬
cipłos quid de se sentiant inter¬
rogat. ut confessionẽ recte fidei il¬
Iorum digna mercede remuneret.
Nam sicut interrogatis genera¬
liter omnib petrus respondit
unus ꝓ omnib. ita quod petro
dominus respondit. in petrro om¬
nib respondit. Ideo quid alii de se
sentiant inquirit: ut expositis
pͥmo sententiis errantium. disci¬
puliprobarentur ueritatem sue
confessionis. non de opinione uul¬
gata. sed de ipso ꝑcepisse dominice
ruulationis archano. Quem in¬
quit dicunt homines ẽẽ filium
hominis: Pulchre homines appel¬
lat eos qui de filio hominis tan¬

Expanded text:
daeae contra septentrionem, apdaeae contra septentrionem, appellavit eam Caesaream Philippi, in memoriam videlicet sui nominis, pariterque honorem Tiberii Caesaris, sub quo ipse regnabat. In cujus partes veniens Jesus, interrogabat discipulos suos dicens: Quem dicunt homines esse Filium hominis? Non autem quasi nesciens sentetiam de se, vel discipulorum, vel extraneorum inquirit, sed ideo discipulos quid de se sentiant interrogat, ut confessionem rectae fidei illorum digna mercede remuneret. Nam sicut interrogatis generaliter omnibus Petrus respondit unus pro omnibus, ita quod Petro Dominus respondit, in Petro omnibus respondit. Ideo quid alii de se sentiant inquirit, ut expositis primo sententiis errautinm, discipuli probarentur veritatem suae confessionis non de opinione vulgata, sed de ipso percepisse Dominicae revelationis arcano. Quem, inquit, dicunt homines esse Filium hominis? Pulchre homines appellat eos qui de Filio hominis tan
Abbreviated transcription (Latin):
ectio sc̃i euuangelii. quã
modo fr̃s audistis. tanto
intentius cogitanda. ac
sine obliuone est iugiter retinen¬
da: quanto constat quia magnã
nobis fidei ꝑfectionẽ commendat.
magnum eiusdem ꝑfecte fidei. cõ¬
tra omnia temptamenta. robur
equȩ demonstrat. Si enim scire
uolumus quomido in xp̃m credi
oporteat. quid lucidius eoqd̃ ait
ad eum petrus tu es xp̃e filius dei
uiui: Rursus si audire delectat
quantum hȩc fides ualeat: quid
aꝑtius eo quod ait dñs de ȩccłia
quȩ suꝑ eum ȩdificanda erat. et
porte inferi non p̃ualebunt aduer¬
sus eam: Sed hȩc suis in locis me¬
lius exponentur. Nunc autem
reuertentes ad explanandam exor¬
dine lectionem dominicã. pͥmo ui¬
deamus de loco in quo habita me¬
morantur. Uenit inquit ih̾e in
partes cesareȩ philippi. Philippꝰ
ut lucas testatur: erat tetrarcha
itureȩ ꝙ traconitidis regionis.
Hic ergo statuens ciuitatem in
loco ubi iordanis ad radices orit᷑
libani montis. & ẽ terminus ui¬

Expanded text:
cti Evangelii, quam modo, fratres, audistis, tanto intentius cogitanda, ac sine oblivione est jugiter retinenda, quanto constat quia magnam nobis fidei perfectionem commendat, magnum ejusdem perfectae fidei contra omnia tentamenta robur aeque demonstrat. Si enim scire volumus quomodo in Christum credi oporteat, quid ludicius eo quod ait ad eum Petrus, Tu es Christus Filius Dei vivi. Rursus, si audire delectat quantum haec fides valeat, quid apertius eo quod ait Dominus de Ecclesia quae super eum aedificanda erat, Et portae inferi non praevalebunt adversus eam? Sed haec suis in locis plenius exponentur. Nunc autem revertentes ad explanandam ex ordine lectionem Dominicam, primo videamus de loco in quo habita memoratur. Venit, inquit, Jesus in partes Caesareae Philippi. Philippus, ut Lucas testatur , erat tetrarcha Ituriae et Traconitidis regionis. Hic ergo statuens civitatem in loco ubi Jordanis ad radices oritur Libani montis, et est terminus Ju
Abbreviated transcription (Latin):
ripi. atꝙ ad adnuntiandas etꝰ
laudes. portas filiȩ syon: hoc est
t̾is intrare. Nec sufficere nobis
ad salutem arbitremur. si turbis
negligentium. uel quorumlibet
indoctorum fide uel actib ad eqͦ¬
mur: quib in litceris sacris unica
ẽ credendi pariter ꝙ uidendi re¬
gula prescripta. Sed quociensẽq
nobis errantium ingerunt exem¬
pla. nos confestim auertens ocłos
mentis nr̃ȩ ne uideant uanitatẽ
magis quid ueritas ipsa decer-¬
nit. sedulo corde scrutemur. seqͦn¬
tes exemplum beati petri. qui spre¬
tis errantium sectis. uere fidei
archanum quod cognouerat. in¬
dubia oris confessione protulit
insuꝑabili cordis cura seruauit.
Nam de fidutia confessionis in¬
hoc loco cognouimus: de uirtu¬
te autem unice in xp̃m dilectio¬
nis. ipse alibi testatur. Qui cum
discederent ab eo quidam disci¬
płoꝵ eius. diceretq ille ad duo¬
decim nunquid & uos uultis abi¬
re: Respondit ei dicens. Dñe. ad¬

Expanded text:
ripi, atque ad annuntiandas ejus ripi, atque ad annuntiandas ejus laudes, portas filiae Sion, hoc est amur intrare. Nec sufficere nobis ad salutem arbitremur si turbis negligentium vel quorumlibet indoctorum fide vel actibus adaequemur, quibus in litteris sacris unica est credendi pariter et vivendi regula praescripta, sed quotiescunque nobis errantium ingeruntur exempla, nos confestim avertentes oculos mentis nostrae ne videant vanitatem, magis quid Veritas ipsa decernit, sedulo corde scrutemur, sequentes exemplum beati Petri, qui, spretis errantium sectis, verae fidei arcanum quod cognoverat indubia oris confessione protulit, inseparabilis cordis cura servavit. Nam de fiducia confessionis hoc loco cognovimus, de virtute autem unicae in Christum dilectionis ipse alibi testatur: qui, cum discederent ab eo quidam discipulorum ejus, diceretque ille ad duodecim: Nunquid et vos vultis abire? respondit ei Petrus, dice
Abbreviated transcription (Latin):
ethinicus qꝵ publicanus. Et ne
non quisquam putaret ȩccłiȩ iu¬
dicio condempnari: mox terribi¬
liter a diunxit. Amen dico uobis.
quȩcumq alligaueritis suꝑ ter¬
ram. erunt ligata & incęlo.
Omni gͥ electorum eccłiȩ uixia
modum culparum uel peniten¬
tiȩ ligandi ac soluendi datur
auctoritas. Sed id̾o beatus petuꝰ
qui xp̃m uera fide confessus uero
ẽ amore sequutus: specialiter
claues regni cȩloꝵ & principa¬
tum udicarie potestatis acceptt
ut omnes ꝑ orbem credentes intel¬
ligant. quia quicumq ab unita¬
de fidei uel societatis illius quo¬
libet modo semet ipsos segregãt
tales nec uinculis peccatoꝵ ab
solui. nec ianuam possint reg¬
ni cȩlestis ingredi. Unde nos
q fidei quam docuit sacramen¬
ta discere: & congruentia fidei
oꝑa demonstrare. Necesse est om¬
ni uigilantia multiplices subt¬
lesꝙ portarum inferi cauere insi¬
dias. quatinus iuxta psalmistȩ
uocem. de his adiuuante dno e¬

Expanded text:
ethnicus et publicanus . Et ne ethnicus et publicanus . Et ne leve quisquam putaret Ecclesiae judicio condemnari, mox terribiliter adjunxit: Amen dico vobis, quecumque solveritis super terram, erunt soluta et in celo. Omni igitur electorum ecclesie iuxta modum culparum vel penitencie ligandi ac solvendi datur auctoritas. Sed ideo beatus Petrus, qui Cristum vera fide confessus, vero est amore secutus, specialiter claves regni celorum et principatum iudiciarie potestatis accepit, ut omnes per orbem credentes intelligant, quia, quicumque ab unitate fidei vel societatis illius quolitales nec vinculis peccatorum solvi, nec januam possunt regni coelestis ingredi. Unde nos harissimi, et fidei quam docuit sacramenta discere, et congruentia fidei opera demonstrare. Necesse est omni vigilantia multiplices subtilesque portarum inferi cavere insidias, quatenus, juxta Psalmistae vocem, de his adjuvante Domino e
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ quodcumq solueris suꝑ terrã
erit solutum & incȩlis. Quȩ sol¬
uendi ac ligandi potestas. quã¬
uis soli petrro data uideatur ado¬
mino. absq ulla tamen dubie.¬
tate noscendum ẽ quia & ceteris
apłis datur. ipso teste qui post
passionis & resurrectionis suȩ
triumphum apparens eis in¬
sufflauit & dixit omnib Accipi¬
te sp̃m scm. Quorum remiseritis
peccata. remutunt᷑ eis. Et quor
retinueritis: retenta sunt. Nec¬
non etiam nunc in ep̃is ac prh̃ris
omni ȩccl̃iȩ officium idem cõmit¬
titur. ut udelicet agnitis pecean¬
tium causis quoscumq humiles
ac uere penitentes aspexerit: hos
iam atimore ꝑpetue mortis mi¬
serans absoluat: quos ulero in per¬
catis quȩ egerint ꝑ sistere cogno¬
uerit. illos ꝑhennib supplicib
obligandos insinuet. Unde alias
dominus decorrepto semel ꝙ ite¬
rum ac tercio: sed non penitent e
fratre precipit dicens. Si autem
eccłiam non audierit. sit tibi sic̃

Expanded text:
et quodcunque solveet quodcunque solveerit solutum et in coelis. Quae solvendi ac ligandi potestas, quamvis soli Petro data videatur a Domino, absque ulla tamen dubietate noscendum est quod et caeteris apostolis datur, ipso teste, qui post passionis, resurrectionisque suae triumphum apparens, eis infflavit et dixit omnibus: Accipite Spiritum sanctum. Quorum remiseritis peccata, remittuntur eis: et quorum retinueritis, retenta sunt . Necnon etiam nunc in episcopis ac presbyteris omni Ecclesiae officium idem committitur, ut videlicet agnitis peccantium causis, quoscunque humiles ac vere poenitentes aspexerit, hos jam a timore perpetuae mortis miserans absolvat; quos vero in peccatis quae egerint persistere cognoverit, illos perennibus suppliciis obligandos insinuet. Unde alias Dominus de correpto semel et iterum, ac tertio, sed non poenitente fratre praecipit, dicens: Si autem Ecclesiam non audierit, sit tibi sicut
Abbreviated transcription (Latin):
cillime contempnit. At quicumq
credentium fidem. uel oꝑe uel ne¬
gatione deprauatus ꝓdidit: ñ
hic suꝑ petram domino cooꝑante
domum sue ꝓfessionis ȩdificasse :
sed uixta alterius loci parabolã
suꝑ arenam sine fundamento po¬
suisse credendꝰ ẽ: hoc ẽ non simpli¬
ei ac uera intentione xp̃m sequi.
sed terrenam quamlibet fragilẽq
obcausam habitum pretendisse
xp̃iani. S equitir. Et tibi dabo
elaues regni cȩlorum. Qui regẽ
cȩlorum maiori preceteris deuo¬
tione confessus ẽ: merito prece¬
teris ipse collatis clauib regni
cȩlestis donatus ẽ: ut constaret
omnib quia absq ea confessio¬
ne ac fide. regnum cȩlorum nul¬
lus possit intrare. Claues autem
regni cȩlorum. ipsam discernen¬
di scientiam. potentiamq nomi¬
nat. qua dignos reciꝑe in reg.¬
num indignos secludere deberet
a regno. Unde manifeste subiun.¬
git. Et quodecumq ligaueris suꝑ
terram. erit ligatum ꝙ incȩlis:

Expanded text:
cillime contemnit. At quicunque cillime contemnit. At quicunque credentium fidem vel opere vel negatione depravatus prodiderit, non hic supra petram Domino cooperante domum suae professionis aedificasse, sed juxta alterius loci parabolam , super arenam sine fundamento posuisse credendus est, hoc est, non simplici ac vera intentione Christum sequi, sed terrenam quamlibet fragilemque ob causam habitum praetendisse Christiani. Sequitur: Et tibi dabo claves regni coelorum. Qui regem coelorum majori prae caeteris devotione confessus est, merito prae caeteris ipse collatis clavibus regni coelestis donatus est, ut constaret omnibus quia absque ea confessione et fide regnum coelorum nullus posset intrare. Claves autem regni coelorum ipsam discernendi scientiam potentiamque nominat, qua dignos recipere in regnum, indignos secludere deberet a regno. Unde manifeste subjungit: Et quodcunque ligaveris super terram, erit ligatum et in coelis:
Abbreviated transcription (Latin):
seruantiã mandatoꝵ xp̃i. ad sor¬
tem electoꝵ. & ȩternam ꝑtingi¬
tur uitam. apło atcestante qui
ait. fundamentum enim aliud
nemo potest ponere. preter id
Et porte inferi. non p̃ualebunt
adũsus eam. Portȩ inferi doctrinȩ
sunt nequam: quȩ seducendo in¬
prudentes adinferos trahunt.
Porte quoq inferi. & tormenta
oꝵ blandimenta sunt ꝑ sequutoꝵ
quȩ infirmos quosq de terren¬
do uel emoliendo stabilitate fi
dei. introitum eis ȩternȩ mortis
aꝑuint. Sed & praua fidelium
oꝑa. ineptaq colloquia. portȩ
utiq sunt inferi: inquantum
suis uel auctorib uel sequacib
iter ꝑditionis ostendunt. Nam
& fides si non habeat oꝑa. mor¬
tua ẽ insemetipsa: & corrumpuni
mores bonos collo quia mala:
Multȩ itaq sunt porte inferi: s
harum nulla eccłiȩ quȩ suꝑ pe¬
tram funda ẽ p̃ualet: quia qui
fidem. xp̃i intimo cordis amore
ꝑceꝑit. omne quicquid exterius
ꝑiculi temptantis ingruerit: fa¬

Expanded text:
servantiam mandatorum Christi, ad sorservantiam mandatorum Christi, ad sortem electorum et aeternam pertingitur vitam, Apostolo attestante, qui ait: Fundamentum enim nemo aliud potest ponere praeter id Et portae inferi non praevalebunt adversus eam. Portae inferi doctrinae sunt nequam, quae seducendo imprudentes ad inferos trahunt. Portae quoque inferi et tormenta et blandimenta sunt persecutorum, quae infirmos quosque deterrendo vel emdei introitum eis aeternae mortis aperiunt. Sed et prava infidelium opera ineptaque colloquia portae utique sunt inferi in quantum suis vel auctoribus, vel sequacibus, iter perditionis ostendunt. Nam et fides si non habeat opera, mortua est in semetipsa ; et: Corrumpunt bonos mores colloquia mala . Multae sunt itaque portae inferi, sed harum nulla Ecclesiae quae supra petram fundata est, praevalet, quia qui fidem Christi intimo cordis amore perceperit, omne quidquid exterius periculi tentantis ingruerit, fa
Abbreviated transcription (Latin):
autem omĩa oꝑatur unus atq
idem sp̃c. diuidens singłis ꝓut
uult sater ergo mittit sp̃m. filius
sterium fidei: quod ei caro & san¬
guis reuelare nequibat. Caro et
sanguis recte intelliguntur ho¬
mines. sapientia carnis inflati.
columbinȩ simplicitatis nescii. id̃oq
a sapientia sp̃c omnimodis auer¬
si. Dequib supra dictum ẽ: quia
xp̃m non intelligentes. alii iohan¬
nem baptistam. alii autem hely¬
am. alii uero ieremiam. aut unũ
ex ꝓphetis eum ẽẽ dicerent. Dequa¬
lib dicit apłs. Carnalis autem
homo. non ꝑcipit ea quȩ sunt sp̃c
dei. Sequitur. Et ego dico tibi.
quia tues petrꝰ: & suꝑ hanc pe¬
tram ȩdificabo eccłiam meam.
Petrus qui symon antea dicebat᷑
obfortitudinem fidei & confessio¬
nis suȩ constantiam. a domino no
men accepit. quia uidelicet illi for¬
ma ac tenaci mente adhesit deqͦ
dñm saluatorem. qui fideli suo
cognitori. amatori. confessori. par¬
ticipium sui nominis. donauit.
ut scilicet apetra petrus uocat᷑¬

Expanded text:
autem omnia operatur unus atque idem Spiritus, dividens singulis prout vult . Pater ergo mittit Spiritum, Filius sterium fidei, quod ei caro et sanguis revelare nequibat. Caro autem et sanguis recte intelliguntur homines sapientia carnis inflati, columbinae simplicitatis nescii, ideoque a sapientia Spiritus omnimodis aversi. De quibus supra dictum est, quia Christum non intelligentes, alii Joannem Baptistam, alii autem Eliam, aliex prophetis esse dicerent. De qualibus dicit Apostolus: Carnalis autem homo non percipit ea quae sunt Spiritus Dei . Sequitur: Et ego dico tibi quia tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam. Petrus, qui Simon antea dicebatur, ob fortitudinem fidei, et confessionis suae constantiam, a Domino Petri men accepit, quia videlicet illi firma ac tenaci mente adhaesit de qDominum Salvatorem, qui fideli suo cognitori, amatori, confessori participium sui nominis donavit, ut videlicet a petra Petrus vocar
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃o exemplum si imitari satagi¬
mus. & nos cum illo beati &r ap¬
pellari ẽẽ ualebimus. Nobis
quoq symonis. hoc ẽ obedientis
xp̃o nomen congruit. nos ꝓpter
simplicitatẽ fidei non ficte accep
columbȩ uocabimur. Congau¬
densꝙ ipse sp̃italib animȩ nr̃ȩ
ꝓfectib dicet. quam pulchra es ami¬
ca meaquam pulchra es. oculi tui
columbarum. Sicq fit. ut nobis
supra petram fidei. aurum. argen¬
tum. lapides pretiosos. hoc ẽ ꝑfec¬
ta uirtutum oꝑa construentib:
nil tribulationum ignis detrim̃
afferat. nulli temptationum tur
bines preualeant. quin potius ad¬
uersitatib ꝓbati. accipiemus co¬
ronam uitȩ. quam ille nobis an¬
te scła ꝓmisit: qui uiuit & reg¬
nat d̾s cum patre in unitate sp̃c¬

Expanded text:
nostro exemplum si imitari satagimus, et nos cum illo beati et appellari et esse valebimus, nobis quoque Simonis, hoc est, obedientis Christo nomen congruet: nos propter simplicitatem fidei non fictae, accepcolumbae vocabimur, congaudensque ipse spiritualibus animae nostrae profectibus, dicet: Quam pulchra es, amica mea, quam pulchra es! oculi tui columbarum . Sicque fit ut nobis supra petram fidei aurum, argentum, lapides pretiosos, hoc est, perfecta virtutum opera construentibus, nil tribulationum ignis detrimenti afferat, nulli tentatiobines praevaleant, quia potius adversitatibus probati, accipiemus coronam vitae, quam ille nobis ante saecula promisit, qui vivit et regnat cum Patre in unitate Sp
Abbreviated transcription (Latin):
ad domum suam uenire rogauit.
& initinere eundi uel redeundi
fimbriam uestim̃ti detigit. Sed post¬
quam dñs mulierem intinere eu¬
rauit. filiam archisynagogi in do¬
mo resuscitauit: quia circa finem
scłi sẏnagoga ẽ creditura: iuxta
illud apłi. Cum plenitudo gentiũ
sub intrauerit: tunc omnis isrł sal¬
uus fiet. Et iterum. Non pͥus qđ
sp̃itale ẽ sed quod carnale. deinde
spitale id est non pͥus synagoga
credidit quȩ sp̃italis fuit: sed gen¬
tilis popłs qui erat animalis: de¬
inde synagoga quȩ fuit spiritalis.

Expanded text:
ad domum suam venire rogasset, ad domum suam venire rogasset, et in itinere eundo vel redeundo fimbriam vestimenti tetigit. Sed postquam Dominus mulierem in itinere curavit, filiam archisynagogi in domo resuscitavit: quia circa finem saeculi Synagoga creditura est, juxta illud Apostoli : Cum « plenitudo gentium subintraverit, tunc omnis Israel salvus fiet. » Et iterum: « Non prius quod spirituale est, sed quod carnale, deinde quod spirituale , » id est, non prius Synagoga credidit, quae spiritualis fuit, sed gentilis populus, quae erat animalis: deinde Synagoga, quae fuit spiritualis.
Abbreviated transcription (Latin):
re sanata ẽ. quia cum dñs ad syna¬
gogam docenda ueniret: eccłia ex
gentib credendo anticipauit. sa¬
lutem: iuxta illud ꝓpheticum.
Ethiopia p̃ueniet manus eiꝰ dõ.
Ethiopia enim quȩ nigrum gig¬
nit popłm. eccłiam significat ex
gentib. nigredine peccatoꝵ eooꝑ¬
tam. Ethiopia gͦ manus eiꝰ p̃ueni¬
et. quando ȩccłia ex gentib anteħ
nagogam eredidit. O portet autẽ
considerare: quia mulier nec in
habebat: & iło quasi nuda & dis¬
coopta dño occurrebat. Sicq cũ
ans ad puellam tendebat mulier
inuia sanata ẽ quia dum udeoꝵ
popło predicabat. fidem gentiũ
appbabat. sicut ipse alibi de cen¬
turione ait. Am̃ dico uobis: non
inueni tantam fidem in isrł. Un¬
quidem oportebat pͥmum loqui.
uerbum dei. sed quia repellitis il¬
lud. & indignos uos uidicastis et̃¬
nȩ uitȩ. ecce conũtimur ad gentes.
Manifeste etiam maior fides muli¬
eris comprobatur. quam archisy¬
nagogi: qm̃ archisynagogus dm̃

Expanded text:
re sanata est: quia cum Dominus ad Synare sanata est: quia cum Dominus ad Synagogam docendam veniret, Ecclesia ex gentibus credendo anticipavit salutem, juxta illud propheticum: « Aethiopia praeveniet manus ejus Deo . » Aethiopia enim, quae nigrum gignit populum, Ecclesiam significat ex gentibus nigredine peccatorum coopertam. Aethiopia ergo manus ejus praeveniet, quando Ecclesia ex gentibus, ante Synagogam credidit. Oportet autem considerare quia mulier nec in habebat, et ideo quasi nudus et discoopertus Domino occurrebat. Sicque cum Dominus ad puellam tendebat, mulier in via sanata est: quia dum Judaeorum populo praedicabat, fidem gentium approbabat, sicut ipse alibi de centurione ait: « Amen dico vobis, non inveni tantam fidem in Isrqui verbum Dei, sed quia repellitis illud, et indignos vos judicatis aeternae vitae, ecce convertimur ad gentes . » Manifeste etiam major fides mulieris comprobatur, quam archisynagogi: quoniam cum archisynagogus Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
Negantib autẽ omnib: duit
petrus. & qui cum illo erant. Pre¬
ceptor: turbe te compͥmunt q af¬
fligunt: & dicis quis me tetigit:
Et dixit. Tetigit me aliquis. Na
&e ego noui uirtutẽ de me erisse
Uidens autẽ mulier quia non la¬
tuit. tremens uenit. & procidit
ante pedes eiꝰ & ob quam causã
tetigerit eum indicauit coram
omni popło: & quemadmodũ
confestim sanata sit. At ipse doc̃
illi. filia. fides tua te saluam fecit
Recte ergo filiam uocauit: quȩ tã
ꝑfectam habuit. fidem. Sp̃itali¬
ter autẽ ut diximus significat eccłi¬
am: quȩ filia di ẽ ꝑ adoptionẽ quia
sicut ait euuangłista quot quot
autem receperunt eum: dedit eis
potestatẽ filios dei fieri. Cui per
tum ẽ: iustus ex fide uiuit. & sine
fide impossibile ẽ placere dõ. Un-¬
de dominus mulieri chaneȩ ait.
Omulier magna ẽ fides tua fiat tͥ sic
uis. Notandum autẽ qͥa cum do¬
minus ad filiã archisynagogi re-¬
suscitandã ꝑgeret: mulier initine¬

Expanded text:
it Petrus, et qui cum illo erant: Praeceptor, turbae te comp imunt et affligunt, et tu dicis quis me tetigit? Et dixit: Tetigit me aliquis. Nam et ego novi virtutem de me exisse. Videns autem mulier quia non latuit, tremens venit, et procidit ante pedes illius, et ob quam causam tetigerit eum, indicavit coram omni populo, et quemadmodum confestim sanata sit. At ipse dixit illi: « Filia, fides tua te salvam fecit . » Recte ergo filiam vocavit, quae tam perfectam habuit fidem. Spiritualiter autem, ut diximus, significat Ecclesiam, quae filia est Dei per adoptionem, quia, sicut ait evangelista: « Quotquot autem receperunt eum, dedit eis potestatem filios Dei fieri . » Cui per tum est: « Justus ex fide vivit , » et « sine fide impossibile est placere Deo . » Unde Dominus mulieri Chananaeae ait: « O mulier, magna est fides tua, fiat tibi sicut vis . » Notandum autem quia cum Dominus ad filiam archisynagogi resuscitandam pergeret, mulier in itine
Abbreviated transcription (Latin):
tiebatu duodeci ⁊ annis. accessit
retro & tetigit s ibriam uesti¬
menti eiꝰ Sicut a. chisynagogi si¬
lier quȩ fluxum sangiunis patie¬
batur duodecim annis: significat
seãm ȩccłiam. de gentib fluxus e¬
nim sanguinis immundiciã signi
furtum. homicidiũ ꝙ adulteriũ.
mundauerunt & sanguis sangui¬
nem tetigit. A quo fluxu sangui¬
nis se liberari optabat. qui dicebat.
Libera me de sanguinib. ds ds sa¬
lutis meȩ. Non autẽ pretermit¬
tendum uidetur: qđ hȩc mulier¬
annis duodecim fluxum sanguinis
patiebatur. Ut enim alii euuange¬
liste commemorant: puella hȩc
archisynagogi filia. duodecin an¬
nos habebat etatis. Considerata
ergo utraq lectione cognoscimus
quia qͣndo puella nata est: tẽ mulier
cepit infirmari: qm̃ & illa duode¬
cim annos habebat ȩtatis. & ista
duodecim infirmitatis. Iuxta uero
sp̃italem intelligentiam quando
sẏnagoga nata ẽ ȩccłia ex gentib
cepit infirmari: quia facile cognos¬
cuntur uicia incomparatione uir¬

Expanded text:
ssit retro, et tetigit fimbriam vestimenti ejus. » Sicut archisynagogi flier, quae fluxum sanguinis patiebatur duodecim annis, » significat Ecclesiam ex gentibus. Fluxus enim sanguinis immunditiam signif« Furtum, homicidium, et adulterium inundaverunt, et sanguis sanguinem tetigit . » A quo fluxu sanguinis se liberari optabat ille qui dicebat: « Libera me de sanguinibus, Deus, Deus salutis meae . » Non autem praetermittendum videtur quod haec « mulier duodecim annis fluxum sanguinis patiebatur, » ut enim alii evangelistae commemorant, puella haec archisynagogi filia duodecim annos habebat aetatis, considerata ergo utraque lectione, cognoscimus quia, quando puella nata est, tunc mulier coepit infirmari. Quoniam et illa duodecim annos habebat aetatis, et ista duodecim infirmitatis. Juxta vero spiritalem intelligentiam, quando Synagoga nata est, Ecclesia ex gentibus coepit infirmari: quia facile cognoscuntur vitia in comparatione vir
Abbreviated transcription (Latin):
lierem istam habuisse cognoscit.
Cuius ꝑfectionem fidei: lucas e¬
uuangłista manifestius declarat
nem substantiã suam in medicis
nec ab ullo poterat curari. Sed
cum uidisset dñm inturba am¬
bulantẽ. solo tactu uestimenti eiꝰ
posse fieri credit. qđ multis me¬
dicis impossibile fieri comproba¬
uerat. Unde & accessit retro & te¬
tigit fimbriam uestim̃ti eiꝰ & con¬
festim stent flurus sanguinis euis

Expanded text:
lierem istam habuisse cognoscit. lierem istam habuisse cognoscit. Cujus perfectionem fidei Lucas Evangelista manifestius declarat, nem substantiam suam in medicos erogasse, nec ab ullo poterat curari. » Sed cum vidisset Dominum in turba ambulantem, solo tactu vestimenti ejus posse fieri credebat, quod multis medicis impossibile fieri comprobaverat: « Unde et accessit retro, et tetigit fimbriam vestimenti ejus, et confestim stetit fluxus sang
Abbreviated transcription (Latin):
strauit. Dicebat enim intra se. Si
tetigero tantum uestim̃tum eius.
salua ero. Pulchre hȩc mulier in¬
tra se dicebat: quia omnis ȩccłiȩ
fides uel oꝑa magis in corde est
quam in corpore. Ut enim clarior
in conspectu dei appareat: sua
bona oꝑa frequenter ab humanis
aspectib abscondit: de qua per
intus. Intactu enim uestim̃ti sa-¬
lutem ẽẽ credidit. quia ꝑ incar-¬
nationis eius mysterium. genus
humanum saluari posse non du-¬
bitauit. At ih̾c conũsus: & uidens
eam dixit. Confide filia. Conũsio
dñi ad mulierem: respectum mi¬
serationis eius significat ad ȩccłiã
Quasi enim terga & non faciem
dñi uidebat: quando post ydola
manuũ suarum currens. creato¬
ȩccłiam aduidendum illu¬
minauit. Quod quia ꝑfidem acci-¬
pere meruit. recte drr. Confide fi¬
lia: fides tua te saluam fecit. Et
salua facta ẽ mulier: ex illa ho¬
ra. Nam siquis solam litteram
attendat. non paruam fidem mu-¬

Expanded text:
stravit. « Dicebat enim intra se: Si stravit. « Dicebat enim intra se: Si tetigero tantum vestimentum ejus, salva ero. » Pulchre haec mulier intra se dicebat, quia omnis Ecclesiae fides vel operatio magis in corde est quam in corpore. Ut enim clarior in conspectu Dei appareat, sua bona opera frequenter ab humanis conspectibus abscondit. De qua per intus . » In tactu enim vestimenti salutem esse credidit, quia per incarnationis mysterium genus humanum salvari posse non dubitavit. « At Jesus conversus, et videns eam, dixit: Confide, filia. » Conversio Domini ad mulierem respectum miserationis ejus significat ad Ecclesiam. Quasi enim terga, et non faciem Domini videbat, quando post idola manuum suarum currens, creatoEcclesiae ad se videndum illuminavit. Quod quia per fidem accipere meruit, recte dicitur: « Confide, filia, fides tua te salvam fecit. Et salva facta est mulier ex illa hora. » Nam si quis solam litteram attendat, non parvam fidem mu
Abbreviated transcription (Latin):
gentib. uel certe retro accessit. qͥa
non solum incarnationis eus
mysterium cognouit: sed etiam
uestigia passionis illiꝰ imitat᷑ Re¬
tro enim post dnm̃ accedere est:
eiꝰ uestigia imitari. sicut ipse dic̃
in euuangłio. Si quis uult post¬
& cet̾a. Et iterum. Qui mͥ ministrat.
me sequatur. Unde in lege preci¬
pitur post dñm dm̃ tuum ambu¬
labis. Hinc petirꝰ ȩccłiam quȩ ad
dum accessit. ammonet dicens
linquens exemplum: ut sequa¬
mini uestigia eius. Et iohannes.
Odicit se in xp̃o manere: debet
sicut ille ambulauit. & ipse am¬
bulare. Accedit gͦ eccłia corde
non corpore. iuixta illud ꝓpheti-¬
cum. Accedite ad eum. & illumi¬
namini. fimbriam autẽ uestim̃¬
ti eiꝰ tangere ẽ incarnationis eiꝰ
mysterium agnoscere: & scđm
illud sp̃italiter uiuere. Quia
enim ds induunitate tangi non
potest: suam fimbriam uestim̃¬
ti tãgendã exhibuit. quando se
in humanitate uisibilem demon¬

Expanded text:
gentibus. Vel certe accessit retro, quia gentibus. Vel certe accessit retro, quia non solum incarnationis ejus mysterium cognovit, sed etiam vestigia passionis illius imitatur. Retro enim post Dominum accedere, est ejus vestigia imitari, sicut ipse dicit in Evangelio : « Si quis vult» etc. Et iterum: « Qui mihi ministrat, me sequatur . » Unde in lege praecipitur: Post Dominum Deum tuum ambulabis. Hinc Petrus Ecclesiam, quae ad Dominum accessit, admonet dicens: sequamini vestigia ejus . » Et Joannes: « Qui dicit se in Christo manere, debet sicut ille ambulavit et ipse ambulare . » Accessit ergo Ecclesia corde, non corpore, juxta illud propheticum: « Accedite ad eum et illuminamini . » Fimbriam autem vestimenti tangere est incarnationis ejus mysterium agnoscere, et secundum illud spiritaliter vivere. Quia enim Deus in divinitate tangi non potest, quasi fimbriam vestimenti tangendum esse exhibuit, quando se in humanitate visibilem demon
Abbreviated transcription (Latin):
quante uitam finiuit quia tempo¬
re liberationis uel redemptionis
instante. udea non cognouit suũ¬
liberatorem: magisq mortẽ elegit.
quam uitam. Iuxta hunc sensum
non uacat amysterio. quod archy¬
sinagogus filiam suam octauo lo-¬
co miraculoꝵ a dño resuscitari ro¬
gauit. Recensita gͥ euuangłica
lectione inuenit᷑ pͥmum miraculũ
dñs ingalilea fecisse scilicet de aqͣ
uinum: sedm descendens de mon¬
te lepsum curasse: t̃cium puerum
centurionis a paralysi sanasse: qͣr¬
tum socrum petri febricitantem
liberasse. quintum mare turbatũ
sedasse sextum in regione gerase¬
noꝵ a legione demonum demo¬
niacum curasse. septimum inciui¬
tate sua capharnaum paralyticũ
curasse. Octauo in loco sub intrat
archisynagogus ꝓ filia rogaturꝰ
nolens amysterio circumeisionis
excludi. Sub intrat etiam & mu¬
lier a fluxu sanguinis curata. Re¬
tro autem accessit: quia non do¬
mino manente in carne. sed post
eiꝰ ascensionẽ credidit ȩccłia. ex

Expanded text:
quante vitam finivit; quia, tempore liberationis vel redemptionis instante, Judaea suum non cognovit liberatorem, magisque mortem elegit quam vitam. Juxta hunc sensum, non vacat a mysterio, quod archisynagogus filiam suam octavo loco miraculorum a Domino resuscitari rogavit. Recensita igitur evangelica lectione, invenitur primum miraculum Dominus in Galilaea fecisse, scilicet de aqua vinum: secundum descendens de monte, leprosum curasse: tertium, puerum centurionis a paralysi sanasse: quartum, socrum Petri febricitantem liberasse: quintum, mare turbatum sedasse: sextum, in regione Gerasenorum a legione daemonum hominem curasse: septimum, in civitate sua Capharnaum paralyticum sanasse: octavo loco subintrat archisynagogus, pro filia rogaturus, nolens a mysterio circumcisionis excludi. Subintrat etiam et mulier a fluxu sanguinis curata. Retro autem accessit, quia non Domino manente in carne, sed post ejus ascensionem credidit Ecclesia ex
Abbreviated transcription (Latin):
frib ur̃is. tanquam meipsum au-¬
dietis: iuxta omnia quȩ loquutus
fuerit uob̃. Et quia adueniente
plenitudine temporis. non solum
de synagoga carnẽ assumere. sed
etiam dm̃ inter homines uisibilit
se dignatus ẽ demonstrare: recte.
sub iungitur. Et surgens ihe seqͣ¬

Expanded text:
anquam me, ipsum audietis , » juxta omnia quae locutus fuerit vobis. Et quia adveniente plenitudine temporis, non solum de Synagoga carnem assumere, sed etiam Deum inter homines visibiliter se dignatus est demonstrare, recte subjungitur: « Et surgens Jes
Abbreviated transcription (Latin):
num tuam de alto: eripe me & li¬
bera me de aquis multis. Ut ergo
suꝑ defunctam filiam manum
imponeret rogatus fuit: quati¬
nus ꝑ incarnationis dñi mysteri¬
um mundo uisibilit appareret. Q¬
si enim sp̃italit moyses manum suꝑ

Expanded text:
num tuam de alto, eripe me, et linum tuam de alto, eripe me, et libera me de aquis multis . » Ut ergo super defunctam filiam manum imponeret, rogare fuit, quatenus per incarnationis Domini mysterium mundo visibiliter appareret. Quasi enim
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃itali utero genuit. Sed dño lo¬
quente ad turbas filia pͥncipis
defuncta ẽ quia tempore quo do¬
minus in carne apparuit syna¬
goga a paterna religione &e legis
obseruatione defecerat. Unde
etiam tumultuantib reb pͥstina
amisit dignitatẽ: quia nec sacerdo.¬
talis honor propͥum decorem ha¬
bebat. & templi reuerentia ꝙ h¬
stiarũ immolatio nec solum sp̃i¬
taliter: sed etiam nec hystorialit᷑
obseruabat᷑. Rogauit ergo pͥncep
ꝓ filia. quia frequenter moyses ꝓ
synagogȩ liberatione diuina ex¬
orauit clementiam. Et quia intel¬
lexit eam non aliter amorte am¬
mȩ posse liberari. nisi ꝑ incarna¬
tionem unigeniti filii dei. recte eiꝰ¬
dem pͥncipis uoce dicitiuur. Ueni
impone manum tuam suꝑ eam.
& iuuet. Manus enim dñi inscrip¬
turis. aliquando incarnationem
significat filii dei: sicut ꝑ prophe¬
tam dr: ut quid aueruis manum
tuam. & dexteram tuam de medio
sinutuo : Et iterum. Emitte ma¬

Expanded text:
spiritali utero genuit. Sed, Domino lospiritali utero genuit. Sed, Domino loquente ad turbas, principis filia defuncta est, quia tempore quo Dominus in carne apparuit, Synagoga a paterna religione et legis observatione defecerat. Unde etenim tumultuantibus rebus pristinam amisit dignitatem? quia nec sacerdotalis honor proprium decorem habebat, et templi reverentia et hostiarum immolatio non solum non spiritaliter, sed etiam nec historialiter observabantur. Rogavit ergo princeps pro filia, quia frequenter Moyses pro Synagogae liberatione divinam exoravit clementiam, qulexit, eam non aliter a morte animae posse liberari, nisi per incarnationem unigeniti filii Dei, recte ejusdem principis voce dicitur: « Veni, impone manum tuam super eam, et vivet. » Manus enim Domini in Scripturis, aliquando incarnationem significat Filii, sicut per prophetam dicitur : « Ut quid avertis manum tuam, et dexteram tuam de medio sinu tuo? » Et iterum: « Emitte ma
Abbreviated transcription (Latin):
ni foras: quia tales a doctorib ñ
solum exortationib uerum etiam
orationib sunt instruendi. & cũ
magna instantia p̾dicationis uoce
magna clamandi. frequent ꝑ di-
sis peccatis resipiscunt. seq ipsos
assidius fletib & longiorib ieiui-¬
niis macerant. largiores elemosi¬
nas tribuunt. Et ubi habundauit
peccatum. suꝑ habundat gr̃a. oe
sicut prompti fuerunt ad peccan¬
dum: sic promptiores sunt ad pe¬
nitendum. Sed nunc quid pͥncepᷤ
uel filia eius pro qua rogaturus ue-¬
nerat allegoricȩ significent: uidea-¬
mus. Ait enim euuangłista. Loqͦn¬
te iħu ad turbas. ecce princeps iniꝰ
accessit. ꝙ rel̃. Allegorice pͥnceps
iste moysen significat. Unde bene
uxta lucam euuangłistam iairus
ẽ dictus. qui interp̃tatur illuminãs.
siue illuminatus: qm̃ idem legis¬
sua doctrina illuminauit: filia eiꝰ
synagogam significat. quam dũ
pͥmus diuinis preceptis. & lega¬
lib obseruationib erudiuit qͣsi

Expanded text:
ni foras, » quia tales a doctoribus non ni foras, » quia tales a doctoribus non solum exhortationibus, verum etiam orationibus sunt instruendi, et cum magna instantia praedicationis voce magna clamandi. Frequenter enimsis peccatis resipiscunt, seque ipsos assiduis fletibus et longioribus jejuniis macerant, largiores eleemosynas tribuunt, et « ubi abundavit peccatum, superabundavit gratia , » et sicut prompti fuerunt ad peccandum, sic promptiores sint ad poenitendum. Sed nunc quid princeps vel filia ejus, pro qua rogaturus venerat, allegorice significent, videamus. Ait enim Evangelista: « Loquente Jesu ad turbas, ecce princeps unus acceUnde bene juxta Lucam evangelistam Jairus est dictus, qui interpretatur illuminans, sive illuminatus; quoniam idem legissua doctrina illuminans. Filia ejus Synagogam significat, quam dum primus divinis praeceptis legalibus observationibus erudivit, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
chisynagogi: quȩ in puellari eta¬
te resuscitata ẽ. Qui autem ma¬
nifeste peccat: quasi extra portã
ciuitatis ad sepeliendũ mortuus
expellit᷑. Sed cum tales ꝑ diuinã
grãm & alioꝵ correptionẽ ad pe¬
nitentiã compunguntur. quasi
antequam ad sepulchrum ꝑue¬
niant a domino resuscitantur.
Hoc significauit adolescens filiꝰ
uidue: quem dñs extra portas ci¬
uitatis resuscitauit. Sunt enim
alii qui non solum publice pec¬
care non erubescunt: sed etiam
ipsum peccatum in longam con¬
suetudinẽ uertunt: quales sig¬
nificauit lazarus quatriduanꝰ
mortuus: de quo bene scriptũ
ẽ quia iam fetet: qm̃ dum pub¬
lice ꝑ consuetudinẽ peccare non e.¬
rubescunt: piis mentib fecorem
male famȩ ingerunt. Sed nec de
talib desꝑandum ẽ: quia dñs etiã
lazarum quatriduanum mortuũ¬
iam fetentem solo iussu resuscita¬
uit: de quo lacrimasse legitur. &
uoce magna clamasse. lazare ue-¬

Expanded text:
chisynagogi, quae in puellari aetachisynagogi, quae in puellari aetate resuscitata est. Qui autem manifeste peccat, quasi extra portam civitatis ad sepeliendum mortuus expellitur; sed cum tales per divinam gratiam et aliorum, correptionem ad poenitentiam compunguntur, quasi antequam ad sepulcrum perveniant, a Domino resuscitantur: hos significavit adolescens filius viduae, quem Dominus extra portam civitatis resuscitavit . Sunt etiam aliqui, qui non solum publice peccare non erubescunt, sed etiam ipsum peccatum in longam consuetudinem vertunt: quales significavit Lazarus quatriduanus mortuus, de quo bene scriptum est: « Quia jam fetet , » quia dum publice per consuetudinem peccare non erubescunt, piis mentibus fetorem malae famae ingerunt: sed nec de talibus desperandum est, quia Dominus etiam Lazarum quatriduanum mortuum fetentem solo jussu resuscitavit, de quo lacrymasse legitur Jesus, et voce magna clamasse: « Ve
Abbreviated transcription (Latin):
Nter omnia miracula quȩ do-
tendit in terris: tres tantum mor¬
tuos suscitasse legitun. Resusci¬
tauit filiam archisyna gogi in
domo iacentem. de qua nunc
sermo agitur: resuscitauit fili¬
um uiduȩ extra portam ciuita¬
tis ad sepeliendum delatum: re-¬
suscitauit nichilominus & laza¬
rum quatriduanũ mortuum iã
fetentem inmonum̃to. Qui ergo
omnes in se credentes uenerat re¬
suscitare in anima: non sine cau¬
sa ẽ qđ tres tantum mortuos re-¬
suscitasse legitu. in corpore. Tri¬
na namq mortuoꝵ resuscitatio
uarictatẽ significat peccantium:
atq peccatum trib modis in m̃te:
trib ꝑpetratur in corpore. In m̃te
agitur suggestione delectatione
& consensu: incorpore aliquan¬
do occulte. aliquando palam.
aliquando consuetudine. Qui
uero occulte peccat: quasi infra
domum mortuus iacet. Sed cũ
diuina gr̃a eius cor ad peniten-¬
tiam agendam in flammat: qua-¬
si infra domum mortuus resusci-¬
tatur. Tales significauit filia ar-¬

Expanded text:
nter omnia miracula quae Domitendit in terris, tres tantum mortuos resuscitasse legitur. Resuscitavit filiam archisynagogi in domo jacentem, de qua nunc sermo agitur; resuscitavit filium viduae, extra portam civitatis ad sepeliendum delatum; resuscitavit nihilominus et Lazarum quatriduanum mortuum, jam fetentem in monumento. Qui ergo omnes in se credentes venerat resuscitare in anima, non sine causa est, quod tres tantum mortuos resuscitasse legitur in corpore. Trina namque mortuorum resuscitatio varietatem significat peccantium, atque ptribus perpetratur in corpore: in mente agitur suggestione, delectatione et consensu: in corpore aliquando occulte, aliquando palam, aliquando consuetudine. Qui vero occulte peccat, quasi intra domum mortuus jacet: sed cum divina gratia ejus cor ad poenitentiam agendam inflammat, quasi intra domum mortuus resuscitatur: tales significavit filia ar
Abbreviated transcription (Latin):
Et cum tante sint sublimitats
illa que docuit. ut comprehend¬
re ea mens humana non possit
quantȩ illud putamus eẽ glors
quod prodere sibi asserit non
licere: Quid etiam de petro refe¬
ram: cuius tanta a do approba¬
ta iusticia: tantaq potestas attri¬
buta ẽ iudicandi. ut in arbitrio
eus poneretur cȩleste iudiciũ:
Perspicite gͦ & estimate. quanto¬
honore nobis sit petrus apłs re
cis equitas non repellit. Et ideo
diligenter intendite quȩ sit euis
głȩ magnitudo: cui dum elaues
regni commitunt᷑ eterni. cȩlum
da hodie passio celebratur: hor
hodie cum cursu letissimo excolit
roma martyrium. & quorum
dudum impia ꝑsequuta est san¬
guinẽ: eorum nunc peculiari de¬
uota patrocinio gloriatur. Itẽ¬

Expanded text:
Et cum tantae sint sublimitatis Et cum tantae sint sublimitatis illa quae docuit, ut comprehendere ea mens humana non possit; quantae illud putamus esse gloriae quod prodere sibi asserit non licere? Quid etiam de Petro referam, cujus tanta a Deo est approbata justitia, tantaque ei potestas attributa judicandi, ut in arbitrio ejus poneretur coeleste judicium? Perspicite ergo, et aestimate quanto nobis sit Petrus apostolucis aequitas non repellit. Et ideo diligenter intendite quae sit ejus gloriae magnitudo, cui dum claves regni committuntur aeterni, coelum da hodie passio celebratur: horum hodie concursu laetissimo excolit Roma martyrium; et quorum dudum impia persecuta est sanguinem, eorum nunc peculiari devota patrocinio gloriatur.
Abbreviated transcription (Latin):
remigium: totius ȩccłiȩ guberna¬
cula traderentur: Aut quantũ
in apostolatus sui ministerio cõ¬
placuisse. xp̃o credimus paulum:
qui tantum placere potuit ꝑse-¬
quutor: Placuit enim: quia non
iniqui pectoris studio. sed simpli¬
cis ignorantiȩ incauta deuotio¬
ne certabat. Deniq ut pͥmum
sensib eius sp̃c ueritatis infusus
ẽ ostendit continuo non se xp̃i se¬
uisse odio sed amore paterne le¬
gis innocenter errasse. De quo
quid ego potissimum dicam: cũ
fidelissimus ipse sibi sit testis.
in se gestum ẽ confitetur. Ait enĩ
uelut de altero quodam. Scio ho¬
tercium cęlũ. raptum in parady¬
sum: & audiuit archana uerba
quȩ non licet homini loqui. Qu
hoc apło magruaficentius eu in
medio mortalium constitudo.&
supra cęlos ire datum. ꝙ ad aep¬
ras redire concessum ẽ: Quio
hoc beatius uiro: qui inter seere¬
ta paradysi edissere meruit. qit
nec lingua hominis loqui posi
nec quistuam mereretur auddr

Expanded text:
remigium totius Ecclesiae gubernaremigium totius Ecclesiae gubernacula traderentur? Aut quantum in apostolatus sui ministerio complacuisse Christo credimus Paulum, cui tantum placere potuit persecutor? Placuit enim, quia non iniqui pectoris studio, sed simplicis ignorantiae incauta devotione certabat. Denique, ut primum sensibus ejus Spiritus veritatis infusus est, ostendit continuo, non se Christi saevisse odio, sed amore paternae legis innocenter errasse. De quo quid ergo potissimum dicam? cum fidelissimus ipse sibi sit testis: d in se gestum est confitetur. Ut enim velut de altero quodam: Scio hoin paradisum, et audivit arcana 226 verba, quae non licet homini loqui . Quid hoc Apostolo magnificentius, cui in medio mortalium constituto, et supra coelos ire datum, et ad terras redire concessum est? Quid hoc beatius viro, qui inter secreta paradisi ediscere meruit quod nec lingua hominis loqui possit, nec quisquam mereretur audire?
Abbreviated transcription (Latin):
eatissimorum apłoꝵ
petri & pauli in sepa¬
rabilem fidem. passi-¬
onemq germanam.
omni nos deuotione
fr̃s necesse ẽ celebrare. quia &e lau¬
dabilis eos uita ad gloriosissimũ
ꝑduxit occasum. & mirificus obi¬
tus ꝑpetuam transmisit aduitã.
Et licet in petro fides emineat. in
paulo doctrina precellat ꝙ ma¬
gisterium tamen pauli fidei ple¬
nitudo ẽ & credulitas petrri do¬
ctrine ẽ fundamentum. Quos tan¬
ta cęlestis electionis dignatio uisi¬
tauit. ut hic fieret de piscatore do¬
ctor: ille deꝑsequutore defensor.
Sed in hoc omnipotentis dei attol¬
lenda maiestas ẽ: qui inspiratio¬
ne mirabili docendi gr̃am tribu¬
it imꝑito: ꝙ inimicum fecit ama¬
re quod oderat. ꝙ fidem quam
impugnabat adserere. Illius pis¬
cationem non abstulit sed muta¬
uit. huius cecauit oculos ut pur¬
gatior recepto lumine. clarissime
mentis acie. ultra humanum ui¬
dere possit aspectum. Quanti gͥ
meriti apud dnm suum petrus
erat: ut ei post nauiculȩ parue

Expanded text:
eatissimorum apostolorum Petri et Pauli inseparabilem fidem, passionemque germanam omni nos devotione, fratres, necesse est celebrare, quia et laudabilis eos vita ad gloriosissimum perduxit occasum, et mirificus obitus perpetuam transmisit ad vitam. Et licet in Petro fides emineat, in Paulo doctrina praecellat; et magisterium tamen Pauli fidei plenitudo est, et credulitas Petri doctrinae est fundamentum; quos tanta coelestis electionis dignatio visitavit, ut hic fieret de piscatore doctor, ille de persecutore defensor. Sed in hoc omnipotentis Dei attollenda majestas est, qui inspiratione mirabili 225 docendi gratiam tribuit imperito, et inimicum fecit amare quod oderat, et fidem, quam impugnabat, asserere. Illius piscationem non abstulit, sed mutavit; hujus caecavit oculos ut, purgatiore recepto lumine, clarissimae mentis acie ultra humanum videre possit aspectum. Quantum igitur meriti apud Deum suum Petrus erat, ut ei post naviculae parvae
Abbreviated transcription (Latin):
summã sollerter euuangłista expͥme
ret: nͥ hanc sacram̃to plenam eẽ uidi¬
dicasset. S citis namq qđ in destam̃to
ueteri. omnis oꝑatio ꝑ decalogi manda¬
ta precipitur: innouo autem. eiusdem
oꝑationis uirtus ꝑ septiformem grãm¬

Expanded text:
summam solerter evangelista expsummam solerter evangelista expret, nisi hanc sacramento plenam esse judicasset. Scitis namque quod in testamento veteri omnis operatio per Decalogi mandata praecipitur: in novo autem eisdem operationis virtus, per septiformem gra