comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
neq noctem neq diem int̾ĩmetit. peditatũ¬
q sese subsequi iubet. Re demonstirita aduati¬
cisq concitatis postero die in neruios ꝓuẽt.
hortaturq: ne sin ĩppetuũ liberandi at.qz ulci¬
scendi romanos pio hir quas acceperant i¬
riis occasionem dimictant. Int̾fectos eẽ lega¬
tos duos. magnãq partem exc̃atus int̾isse
demonstrat. Nichil esse negocii subito op¬
pressam legionem que cum cicerone hiemet
int̾fici. se ad eam rem profitetur adiutorẽ.
Facile hac orõne neruiis ꝓsuadet. Itaqz conses.¬
tim dimissis nũciis ad centrones grudios
leuacos. pleuinorimos gedũnos. qui om̃s
sub eorum imꝑio sunt. ꝓͣmaximas manꝰ
possunt. cogunt. et de improuiso ad cic̾onii
hib̾na aduolant. nõdum ad eñ de titurii
morte fama ꝑlata. Huc quoq accidit. quod
fuit necesse. ut nõmilli milites qui lignati¬
ous munitionisq causa in siluas discessis¬

Expanded text:
neque noctem neque diem intermittit peditatumneque noctem neque diem intermittit peditatumque se subsequi iubet. Re demonstrata Aduatucisque concitatis postero die in Nervios pervenit hortaturque, ne sui in perpetuum liberandi atque ulciscendi Romanos pro eis quas acceperint iniuriis occasionem dimittant: interfectos esse legatos duos magnamque partem exercitus interisse demonstrat; nihil esse negoti subito oppressam legionem quae cum Cicerone hiemet interfici; se ad eam rem profitetur adiutorem. Facile hac oratione Nerviis persuadet. Itaque confestim dimissis nuntiis ad Ceutrones, Grudios, Levacos, Pleumoxios, Geidumnos, qui omnes sub eorum imperio sunt, quam maximas manus possunt cogunt et de improviso ad Ciceronis hiberna advolant nondum ad eum fama de Tituri morte perlata. Huic quoque accidit, quod fuit necesse, ut nonnulli milites, qui lignationis munitionisque causa in silvas discessis
Abbreviated transcription (Latin):
de conditionib int̾ se agunt. longiorq con¬
sulto al ambiorige instituitur sermo : pau¬
latim c̾cũuentus int̾ficitur. lum uo surmo.¬
rebittoriam conclamant. atq ululatum
tollunt. impetuq in nr̃os facto ordines ꝑ¬
turbant. Ibiqz luciꝰ cotta pugnans int̾ficit᷑
cum maxima parte militũ. reliqui ĩ castra¬
se recipiũt unde erant egressi. Ex quibus
lunꝯ petrocidius aquilifer cũ magna młti.¬
tudimne hostiũ p̃meretur: aquilam ĩtra ual¬
lũ proiecit. ipẽ pro castris fortissime pugnas
occiditur. Illi egre ad nottem oppugnatiõe
sustinent. noctu ad unũ om̃s despata salu¬
te se ipĩ int̾ficũt. Panci ex p̃lio lapsi ĩcertis
itinerib per siluas ad titũ labienũ legatũ
in hiberna ꝑuemũt. atqz eit̃ de reb destii
ctiorem facuĩt: Hacbictoria sublatus am¬
biorix: statim cũ equitatu in ad uatutot
qui erant eius regno sinitimi proficiscit᷑

Expanded text:
de condicionibus inter se agunt longiorque conde condicionibus inter se agunt longiorque consulto ab Ambiorige instituitur sermo, paulatim circumventus interficitur. Tum vero suo more victoriam conclamant atque ululatum tollunt impetuque in nostros facto ordines perturbant. Ibi Lucius Cotta pugnans interficitur cum maxima parte militum. Reliqui se in castra recipiunt unde erant egressi; ex quibus Lucius Petrosidius aquilifer, cum magna multitudine hostium premeretur, aquilam intra vallum proiecit; ipse pro castris fortissime pugnans occiditur. Illi aegre ad noctem oppugnationem sustinent; noctu ad unum omnes desperata salute se ipsi interficiunt. Pauci ex proelio lapsi incertis itineribus per silvas ad Titum Labienum legatum in hiberna perveniunt atque eum de rebus gestis certiorem faciunt. Hac victoria sublatus Ambiorix statim cum equitatu in Aduatucos, qui erant eius regno finitimi, proficiscitur;
Abbreviated transcription (Latin):
Luciꝰ cotta
gatus om̃s cohortes ordinesq adhortans
in adu̾sum os funda uuln̾atur. His rebus
ꝓmotus quĩtus tituriꝰ cum procul ambio¬
rigem suos cohortantem conspexisset: intp̃¬
tem suũ gneũ pompeiũ ad eũ micit rogatũ
ut sibi militibusq parcat. Ille appellatus res¬
pondit. si uelit secum colloqui licere. sperare
a multitudine impetrari posse, muod ad mili¬
tum salutem ꝑtineit. Ipĩ uo nichil nocitum
ii. inq eam rem se suamqz fidem ĩtpon̾e.
Ille cum cocta saucio cõicat: si bideatur pu-¬
gna ut excedant. et cum ambiorige bna
collotantur. sperare ab eo de sua ac militũ
salute ipetrari posse. Corta se ad armatũ
hostem iturũ negat. at.qz in eo ꝑsen̾at. Sa¬
binus quos in pñcia tribunos militũ c̾tũ
se hẽbat et pͥmoꝵ ordinũ centuriones se
sequi iubet. Et cum propius ad ambiorigẽ
accessisset. iussus arma abit̾e imꝑatũ fecit.
suisq ut idem faciant imperat. Interĩ diĩ

Expanded text:
Lucius Cotta gatus omnes cohortes ordinesque adhortans in adversum os funda vulneratur. His rebus permotus Quintus Titurius, cum procul Ambiorigem suos cohortantem conspexisset, interpretem suum Gnaeum Pompeium ad eum mittit rogatum ut sibi militibusque parcat. Ille appellatus respondit: si velit secum colloqui, licere; sperare a multitudine impetrari posse, quod ad militum salutem pertineat; ipsi vero nihil nocitum iri, inque eam rem se suam fidem interponere. Ille cum Cotta saucio communicat, si videatur, pugna ut excedant et cum Ambiorige una colloquantur: sperare ab eo de sua ac militum salute impetrari posse. Cotta se ad armatum hostem iturum negat atque in eo perseverat. Sabinus quos in praesentia tribunos militum circum se habebat et primorum ordinum centuriones se sequi iubet et, cum propius Ambiorigem accessisset, iussus arma abicere imperatum facit suisque ut idem faciant imperat. Interim, dum
Abbreviated transcription (Latin):
sus inducionarꝰ int̾ficitur. caput eius re¬
fertur in castra. Redeñtes equites quos
possunt consectantur atq occidũt. Hac re
cognita: om̃s eburonũ: et neruiorum
q̃ conuenerant eopie discedunt. Pauloq
habut postid factum cesar quietiorem
galliam

Expanded text:
sus Indutiomarus interficitur, caputque eius resus Indutiomarus interficitur, caputque eius refertur in castra: redeuntes equites quos possunt consectantur atque occidunt. Hac re cognita omnes Eburonum et Nerviorum quae convenerant copiae discedunt, pauloque habuit post id factum Caesar quietiorem Galliam
Abbreviated transcription (Latin):
uus ad castra acced̾et: notteuna ĩtromis.¬
sis equitib oĩum finitimaꝵ cuutatum
quos accersendos curau̾at: tanta diligeñ
oñis suos custodiis intra castur continuit
ut nulla ratione eares enĩciariant ad
treneros ꝑferri posset. Int̾im ex consuetu-¬
Amne quotidiana induciomarus ad castra
accedit. atqr ibi magnã ꝑtem dici consu¬¬
sub uesperũ dispersi ac dissiputi discedũt.
Subito labienus duabus portis om̃em eqͥ¬
tatum eiictit. p̃cipit atq int̾dicit ꝑt̾ritis
hostib atq in fugam coniectis quod fore
sicut accidit bidebat unũ om̃s peterent in¬
duciomarũ. neu quis quem p̾us buln̾et
ꝙ̃ illum int̾fectum bideret. quod mora re¬
liquorũ spaciũ nactũ illum effugere nolę¬
lati magna ꝓponit his qui occiderit̃ p̃imia.
Sũmictit cohortes equitib. subsidia. cõ¬
probat hoĩs consiliũ fortuna. Et cum unũ
om̃s peterent: in ipo flumĩs bado dep̃hen¬

Expanded text:
rus ad castra accederet, nocte una intromisrus ad castra accederet, nocte una intromissis equitibus omnium finitimarum civitatum quos arcessendos curaverat, tanta diligentia omnes suos custodiis intra castra continuit, ut nulla ratione ea res enuntiari aut ad Treveros perferri posset. Interim ex consuetudine cotidiana Indutiomarus ad castra accedit atque ibi magnam partem diei consusub vesperum dispersi ac dissipati discedunt. Subito Labienus duabus portis omnem equitatum emittit; praecipit atque interdicit, proterritis hostibus atque in fugam coniectis quod fore, sicut accidit, videbat unum omnes peterent Indutiomarum, neu quis quem prius vulneret, quam illum interfectum viderit, quod mora reliquorum spatium nactum illum effugere nolebat; magna proponit eis qui occiderint praemia; summittit cohortes equitibus subsidio. Comprobat hominis consilium fortuna, et cum unum omnes peterent, in ipso fluminis vado deprehen
Abbreviated transcription (Latin):
situm se a senonib et carnutib. alusq cõ¬
plurib gallie eitatib. Huc iterũ per
sines rhemoꝵ. eomĩq agros populatuꝵ.
natuꝵ. q̃ fieri uelit. p̃cepit. Labienꝰ cũm
et loci natura et manu munitissimis sese
teneret castris : de suo ac legioms periculo
mchil timekat. ne quam occasionẽ rei bene
gerende dimictersͭ cogitakat. Itaq a cinge¬
torige atq eius ꝓpinquis oratione indũci-¬
onari cognita. quam in consilio hũerat
nũcios mictit ad sinitimas ciutates. equi¬
tesq undiq euocat. His certum dum
conucnendi dicit. Int̾un ꝓpe quotidie cũ
oĩ equitatu induciomayus sub castris eui
bagabahar. Alias ut situm castroꝵ cog¬
nusc̾et: als colloquendirant tritandi canfa
Eputes plerumq om̃s tella intra ballũ
coniciebant. Labienus suos intra muniti.¬
onem continebat. timorisq opimonem
quibuscunq pot̾at rebus: augebat. Cũ
maiore in dies contemptionẽ Inducioma¬

Expanded text:
situm se a Senonibsitum se a Senonibpluribus Galliae civitatibus; huc iturum per fines Remorum eorumque agros populaturum naturum. Quae fieri velit praecipit. Labienus, cum et loci natura et manu munitissumis castris sese teneret, de suo ac legionis periculo nihil timebat; ne quam occasionem rei bene gerendae dimitteret, cogitabat. Itaque a Cingetorige atque eius propinquis oratione Indutiomari cognita, quam in concilio habuerat, nuntios mittit ad finitimas civitates equitesque undique evocat: his certum diem conveniendi dicit. Interim prope cotidie cum omni equitatu Indutiomarus sub castris eius vagabatur, alias ut situm castrorum cognosceret, alias colloquendi aut territandi causa: equites plerumque omnes tela intra vallum coniciebant. Labienus suos intra munitionem continebat timorisque opinionem, quibuscumque poterat rebus, augebat. Cum maiore in dies contemptione Indutioma
Abbreviated transcription (Latin):
spe lapsus induciomarus ichilominꝰ co¬
pias ditcere cogere excere a finitimis e quos
parare exules dampnatosq tota gallia
magnis pmiis ad se allicere cepit. Ac tãtã
sibi ĩam lus rebus in gallia auctoritaten
compauerat: utundiq ad eum legationes
occurrerent. gratiam atq amiciciã publice
p̾natimq peterent. Ula intellexit ultro ad
se ueniri altã ex parte senones carnutesq
consciencia facinoris instigari. alteraner¬
nios aduatucosq bellũ rõmanis parare.
neq sibi uoluntarioꝵ copias defore: si ey
finib suis progredi cepisset. armatũ con¬
siliũ indicit. Hoc more galloꝵ est iniciũ
helli quade lege coĩ õs puberes et armati
conuenre cõsuerũt. Qui ex his nouissiꝰ¬
cõuenit in conspectu multitudĩs omĩb
cruciatib affectus necatur. In eo cõsilio
cesaris secutum fidem ab eo nõ discessisse
reb confectis in consilio pronũciat arces¬

Expanded text:
spe lapsus Indutiomarus nihilo minus cospe lapsus Indutiomarus nihilo minus copias cogere, exercere, a finitimis equos parare, exules damnatosque tota Gallia magnis praemiis ad se allicere coepit. Ac tantam sibi iam his rebus in Gallia auctoritatem comparaverat ut undique ad eum legationes concurrerent, gratiam atque amicitiam publice privatimque peterent. Vbi intellexit ultro ad se veniri, altera ex parte Senones Carnutesque conscientia facinoris instigari, altera Nervios Aduatucosque bellum Romanis parare, neque sibi voluntariorum copias defore, si ex finibus suis progredi coepisset, armatum concilium belli, quod communi lege omnes puberes armati convenire coguntur; qui ex his novissimus venit, in conspectu multitudinis omnibus cruciatibus afflictus necatur. In eo concilio Caesaris fidem secutum ab eo non cessisse,rebus confectis, in concilio pronunciat, accer
Abbreviated transcription (Latin):
tũ cõmutationem actulit: ur p̃t̾ heduos
et rhemos quos p̃cipuo semper honore ce¬
sar habuit. alteros prouetere ac ꝑpetua erga
p.r. side. alteros pro recentib gallici belsi
ofticiis nulla fere ciitas fu̾it nõ suspecta
nobis. Io q adeo haud scio mirandũ ne sit.
cum cõplurib aliis de causis tum maxime
ꝓ hi qui Ytute helli om̃ib gentib p̃ferelã¬
tur tantũ se eiq opinonis disperdidisse.
nt a p .ro. impia ꝑferre grauissime dolebãt¬
Ireueri ẜo atq induciomarus tociꝰ hie¬
mis nullũ tempus int̾miserũt: qn trans
rhenũ legatos mit̾ent. ciuitates sollicita¬
rent. pecunias pollicitarentur. magna
parte exc̾citus nrĩ int̾fecta: mlt̾o imõrem
supee esse dicerent partem. Nes tñ ulli
ciuitati gmanoꝵ persnadere potuit. Ut ihe¬
nũ transiret. cum se his expertos dicerent
arionisti bello et thancteroꝵ transitu non
esse amplius fortunam temptaturos. Hac

Expanded text:
tum commutationem attulit, ut praeter Aeduos tum commutationem attulit, ut praeter Aeduos et Remos, quos praecipuo semper honore Caesar habuit, alteros pro vetere ac perpetua erga populum Romanum fide, alteros pro recentibus Gallici belli officiis, nulla fere civitas fuerit non suspecta nobis. Idque adeo haud scio mirandumne sit, cum compluribus aliis de causis, tum maxime quod ei, qui virtute belli omnibus gentibus praeferebantur, tantum se eius opinionis deperdidisse ut a pTreveri vero atque Indutiomarus totius hiemis nullum tempus intermiserunt, quin trans Rhenum legatos mitterent, civitates sollicitarent, pecunias pollicerentur, magna parte exercitus nostri interfecta multo minorem superesse dicerent partem. Neque tamen ulli civitati Germanorum persuaderi potuit, ut Rhenum transiret, cum se bis expertos dicerent, Ariovisti bello et Tencterorum transitu: non esse amplius fortunam temptaturos. Hac
Abbreviated transcription (Latin):
tu galloꝵ nũciũ accipent. In his ab lucioro¬
scio questore. quem legiom t̾ciedecime p̃fece¬
rat certior factus est. magnas galloꝵ coyias
earum ciuitatũ que armorice appellantur
oppugnandi sui causa cõuenisse. neqz lõgiꝰ
milia passuũ octo ab hib̾ns suis abfuisse.
Sed nũcio allato de uictoria cesaris discessisse.
adeo ut fuge similis discessus uideret᷑. At
cesar p̾ncipib cuiusq ciuitatis ad se euocatyꝰ
alias tritando cum se scire que fierent. als
ciiꝰ frater moritasgus aduentũ in galliã
cesaris scinusq maiores regnũ obtinueratꝰ
int̾ficere publico consilio conati: cum ille
p̃sensisset ac prosugisset. usq ad fines inse¬
cuti: regno domoq expuleriut. et missis ad
cesarem satisfaciendi causa legatis: cum is
om̃em ad se senatũ uenire iussisset: dicto
audientes non fuerũt. Tantũ apud hoĩes
barbaros ualuit aliquos esse reꝑtos p̾nci¬
pes inferendi belli. tantãq om̃ib uolunta¬

Expanded text:
tu Gallorum nuntium acciperet. In his ab Lucio Roscio, quem legioni tertiae decimae praefecerat, certior factus est magnas Gallorum copias earum civitatum, quae Armoricae appellantur, oppugnandi sui causa convenisse neque longius milia passuum octo ab hibernis suis afuisse, sed nuntio allato de victoria Caesaris discessisse, adeo ut fugae similis discessus videretur. At Caesar principibus cuiusque civitatis ad se evocatis alias territando, cum se scire quae fierent denucuius frater Moritasgus adventu in Galliam Caesaris cuiusque maiores regnum obtinuerant, interficere publico consilio conati, cum ille praesensisset ac profugisset, usque ad fines insecuti regno domoque expulerunt et, missis ad Caesarem satisfaciendi causa legatis, cum is omnem ad se senatum venire iussisset, dicto audientes non fuerunt. Ac tantum apud homines barbaros valuit esse aliquos repertos principes inferendi belli tantamque omnibus volunta
Abbreviated transcription (Latin):
siluas cede̾ instituit. et ne quis mermibus
imprudentibus q militib ib lat̾e impetus
fieri posset. om̃em eam matiam q̃ erat cesa
conu̾sam ad hostem collocabat. Et pro ballo
ad utrũq latus extruebat. Incredibili cele¬
ritate magno spacio pancis diebus confecto.
cum iam pecus atqr extrema impedimenta
ab nr̃is tenerentur: ip̃i dempsiores siluas
peterent. euismodi sunt tempestateo conse¬
cute. uti opus necessario int̾mictẽtur. et cõ¬
linuatione mibriũ diutius sub pellibus
milites contineri non possent. Itaq basta¬
tis omĩbus ẽoꝵ agris bicis edificiisq ĩcen¬
sis: cesar exc̾citum ꝑduxit. et in aulereis le¬
robiisq reliquis item ciuitatibusque maxie
bellum fecerant in hibernis collocauit

Expanded text:
silvas caedere instituit, et ne quis inermibus silvas caedere instituit, et ne quis inermibus imprudentibusque militibus ab latere impetus fieri posset, omnem eam materiam quae erat caesa conversam ad hostem conlocabat et pro vallo ad utrumque latus extruebat. Incredibili celeritate magno spatio paucis diebus confecto, cum iam pecus atque extrema impedimenta a nostris tenerentur, ipsi densiores silvas peterent, eius modi sunt tempestates consecutae uti opus necessario intermitteretur et continuatione imbrium diutius sub pellibus milites contineri non possent. Itaque vastatis omnibus eorum agris, vicis aedificiisque incensis, Caesar exercitum reduxit et in Aulercis Lexoviisque, reliquis item civitatibus quae proxime bellum fecerant, in hibernis conlocavit
Abbreviated transcription (Latin):
hoc facere negleyerunt. Codem fere tempe
cesar etsi ꝓpe exacta iam estas erat: tamen
ꝙ oĩ gallia pacata morim menapii qz suy¬
erant qui in armis essent. neq ad eũ ñ.ꝓͣ
legatos de pace misissent: arbitratus idbel¬
lum celi̾t̾ confici posse: eo exc̃citũ adduxit.
Qui longe alia ratione ac reliqui gallibel¬
lum gerere ceperunt. Nam ꝙ ĩtelligebãt
maximas nationes que p̃lio contendissẽt
pulsas superatasq esse: continentes si lual
ac paludes habekant. eo se suaq onĩa cõ¬
tulerunt. Ad quarũ miciũ siluaꝵ cum
le sar peruemisset. castraq munire insti¬
tuisset: neq hostis int̾im uisus esset. disꝑ¬
sis in opere nr̃is. subito ex om̃b partibus
silue euolauerũt. et in nrõs ĩpetũ fecerũt.
Nostri celerit̾ arma ceperũt: eos ĩsiluas
reppulerũt. et complurib int̾fectis lõgi ꝰ
Impeditioribus locis secuti pancos ex suis dis¬
perdiderunt. Reliquis deiceps dieb cesar

Expanded text:
id facere neglexerunt. Eodem fere tempore id facere neglexerunt. Eodem fere tempore Caesar, etsi prope exacta iam aestas erat, tamen, quod omni Gallia pacata Morini Menapiique supererant, qui in armis essent neque ad eum umquam legatos de pace misissent, arbitratus id bellum celeriter confici posse eo exercitum duxit; qui longe alia ratione ac reliqui Galli bellum gerere coeperunt. Nam quod intellegebant maximas nationes, quae proelio contendissent, pulsas superatasque esse, continentesque silvas ac paludes habebant, eo se suaque omnia contulerunt. Ad quarum initium silvarum cum Caesar pervenisset castraque munire instituisset neque hostis interim visus esset, dispersis in opere nostris subito ex omnibus partibus silvae evolaverunt et in nostros impetum fecerunt. Nostri celeriter arma ceperunt eosque in silvas repulerunt et compluribus interfectis longius impeditioribus locis secuti paucos ex suis deperdiderunt. Reliquis deinceps diebus Caesar
Abbreviated transcription (Latin):
ad pugnam intentis. celeriter ad cas. quas
dicimus munitiones ꝓuenerũt. At.i
his proruptis. pͥus in hostiũ castris consti¬
terunt. ꝙ plane ab his bideri. aut quid
rei gereretur cognosci posset. Ium bero cda¬
more ab ea parte audito. nr̃i reintegratis ui¬
ribus /ꝙ plerũq in spe bictorie accidere cõ¬
suenit acrius pugnare ceperunt. Hostes
undiq circũuenti. desperatis om̃ibus reb.
se per munitiones deicere et fuga salutem
petere intenderunt. Quos equitatus aper¬
tissimis camyis consectatus: ex milium .l.
nũo que ex aquitama cantabrisq cõuenisse
constabat uix quarta parte relict.i. mlta
nocte se in castra recepit. Hac audita pu¬
gna. maxima pars aquitame sese crasto
dedidit obsidesq ultro misit. Quo ĩ mĩ
fucrunt tarbelli. bigerriones peiani boca¬
tes. tarnsates. fluscates. atesanti. garrũm.
saburates. cocosates. Pauce bltime nationes
anni tempore confise ꝙ hiems suberat

Expanded text:
ad pugnam intentis celeriter ad eas quas ad pugnam intentis celeriter ad eas quas diximus munitiones pervenerunt atque his prorutis prius in hostium castris constiterunt quam plane ab his videri aut quid rei gereretur cognosci posset. Tum vero clamore ab ea parte audito nostri redintegratis viribus, quod plerumque in spe victoriae accidere consuevit, acrius impugnare coeperunt. Hostes undique circumventi desperatis omnibus rebus se per munitiones deicere et fuga salutem petere contenderunt. Quos equitatus apertissimis campis consectatus ex milium L numero, quae ex Aquitania Cantabrisque convenisse constabat, vix quarta parte relicta, multa nocte se in castra recepit. Hac audita pugna maxima pars Aquitaniae sese Crasso dedidit obsidesque ultro misit; quo in numero fuerunt Tarbelli, Bigerriones, Ptianii, Vocates, Tarusates, Elusates, Gates, Ausci, Garumni, Sibusates, Cocosates: paucae ultimae nationes anni tempore confisae, quod hiems suberat,
Abbreviated transcription (Latin):
omibus cupientibus ad hostiũ castra cõten¬
dit. Ibi cum alni fossas complerent: alii mul¬
tis telis coniectis deffensores ballo murntio-¬
ibusq depellerent. auxiliaresq quibus ad
pugnam non multũ crassus confidebat lapi¬
dibus telisq submĩstrandis et ad aggeren
cespitibur comportandis speciem atz opiõnẽ
pugnanciũ p̃berent. Cum item ab hostibus
constant̾ ac non trunde pugnaretur: telaq
ex suꝑiore loco missa non frustra accederent.
equites circuitis hostiũ tastris crasso renũ¬
ciauerunt: non eadem eẽ diligencia. ib decu¬
mana porta casira munita. facilemq aditũ
habere. Crassus equitũ p̃fectos cohortatus.
ut magins premiis polticitatiom busq suos
excitarent. quid fieri bellet. ostendit. Illi
ut erat imperatũ eductis his cohortib que
p̃sidio castris relicte int̾icte ab labore erant
et lungiore itiere circũductis: ne ex hostiũ
castris conspici posseni oĩum oculis mentib

Expanded text:
omnibus cupientibus ad hostium castra contenomnibus cupientibus ad hostium castra contendit. Ibi cum alii fossas complerent, alii multis telis coniectis defensores vallo munitionibusque depellerent, auxiliaresque, quibus ad pugnam non multum Crassus confidebat, lapidibus telisque subministrandis et ad aggerem caespitibus comportandis speciem atque opinionem pugnantium praeberent, cum item ab hostibus constanter ac non timide pugnaretur telaque ex loco superiore missa non frustra acciderent, equites circumitis hostium castris Crasso renuntiaverunt non eadem esse diligentia ab decumana porta castra munita facilemque aditum habere. Crassus equitum praefectos cohortatus, ut magnis praemiis pollicitationibusque suos excitarent, quid fieri vellet ostendit. Illi, ut erat imperatum, eductis iis cohortibus quae praesidio castris relictae intritae ab labore erant, et longiore itinere circumductis, ne ex hostium castris conspici possent, omnium oculis mentibusque
Abbreviated transcription (Latin):
lata: ubi idem om̃s sentire intellexit: posteꝵ
diem pugne conscituit. Prima luce ꝓductis
omibus copiis: dupplici acie instituta ᷑ auxi¬
liis in mediam aciem collectis: quid hostes
consilii caperent: expectabat. Illi. et si ꝓpter
multitudinem et ueterem belli gloriam pan¬
citatemq nr̃oꝵ se tuto dimicaturos existima¬
bant: tñ tutius eẽ arbitralantur: obsesłis biis
cõmeatu int̾cluso sine ullo bulnere uictonia
potiri. Et si propt iopiam reifrumentarie
romani sese recipe cepissent. impeditos in
agmñe. et sub sarcinis. insirniore aĩo. adoriri
cogitabant. Hoc consilio probato ab ducib
productis romanoꝵ copiis: sese castris tenelãt.
Hac repspecta: crassus cum sua cunctatioe
atq opimone timidiores hostes nrõs milites
alacriores ad pugnandũ effecisset: atq oĩum
boces audirentur. expectari dutiꝰ non opor.¬
tert. quin ad castra iretur: cohortatus suos

Expanded text:
lata, ubi omnes idem sentire intellexit, posterum lata, ubi omnes idem sentire intellexit, posterum diem pugnae constituit. Prima luce productis omnibus copiis duplici acie instituta, auxiliis in mediam aciem coniectis, quid hostes consilii caperent expectabat. Illi, etsi propter multitudinem et veterem belli gloriam paucitatemque nostrorum se tuto dimicaturos existimabant, tamen tutius esse arbitrabantur obsessis viis commeatu intercluso sine vulnere victoria potiri, et si propter inopiam rei frumentariae Romani se recipere coepissent, impeditos in agmine et sub sarcinis infirmiores animo adoriri cogitabant. Hoc consilio probato ab ducibus, productis Romanorum copiis, sese castris tenebant. Hac re perspecta Crassus, cum sua cunctatione atque opinione timoris hostes nostros milites alacriores ad pugnandum effecissent atque omnium voces audirentur expectari diutius non oportere quin ad castra iretur, cohortatus suos
Abbreviated transcription (Latin):
eras expugnatũ cognonerant: legatos quaq̃
u̾sum dimictere, cõiurare. obsides int̾ se dare co¬
pias parare ceperunt. Mituntur eciam ad eas
cinitates legati q̃ simt at̾ioris hisrame finiti¬
me aquitane. Inde anxilia ducesq accersũtur
Quoꝵ aduentu magna cum auctoritate, et
magna cum hom̃m multitudine bellum ger̾e
conantur. Duces Bo hi deligũtur: qui bna cũ
qͥnto sertorio om̃s annos fudrant. sũmaniq
scienciã rei militaris hrẽ existimabantur. Hi
consuctudine populi ro. loca capere. castra
munire. cõmeatibus nrõs int̾dude̾ ĩscituunt.
Quod ubi crassus aĩadn̾tit. suas copias propt̾
exiguitatem non facile deduci. Hostem et ba¬
gari et uias obsidere: et castris satis presidii
relinquere: ob eam cam mins cõmode frumẽ¬
tum. cõmeatũq supportari sibi In dies hoseiũ
numerũ augeri. non cunctandũ existimauͭ.
quin pugna dectaret. Hac re ad conciliũ de¬

Expanded text:
erat expugnatum cognoverant, legatos quoque erat expugnatum cognoverant, legatos quoque versus dimittere, coniurare, obsides inter se dare, copias parare coeperunt. Mittuntur etiam ad eas civitates legati quae sunt citerioris Hispaniae finitimae Aquitaniae: inde auxilia ducesque arcessuntur. Quorum adventu magna cum auctoritate et magna cum hominum multitudine bellum gerere conantur. Duces vero ii deliguntur qui una cum Q. Sertorio omnes annos fuerant summamque scientiam rei militaris habere existimabantur. Hi consuetudine populi Romani loca capere, castra munire, commeatibus nostros intercludere instituunt. Quod ubi Crassus animadvertit, suas copias propter exiguitatem non facile diduci, hostem et vagari et vias obsidere et castris satis praesidii relinquere, ob eam causam minus commode frumentum commeatumque sibi supportari, in dies hostium numerum augeri, non cunctandum existimavit quin pugna decertaret. Hac re ad consilium de
Abbreviated transcription (Latin):
recipiantur petunt. Quare impetrata ar¬
ma tradere inssi faciũt. Atq in eare oĩum
diaitõniꝰ qui sũmã imperii tenebat cum
.de. deuotis quos illi soldurios appellant qͦ
hec est conditio. Ut omĩbus in bita cõmodis
bna cũ his fruantur. qnoꝵ se amicicie dede¬
rint. Si quid his per uini accidat: aut eñdẽ
casum bna ferant. aut sibi mortem cõsciscãt.
Neq adhuc hõim memoria repertus est qͥs ꝙͣ.
qui eo int̾fecto: cuius se amicitie deuoussẽt
mori recusaret. Cum his adiatõmiꝰ eruptio¬
nem facere conatus: clamore ab ea parte
munitionis sublato: cum ad arma milites
concurrissent: uehement̾qr ibi pugnatum
esset: repulsus in oppidum tñ uti eadem dedi¬
tionis canditione utẽtur. a crasso impetrauit
Armis obsidibusq acceptis: crassus in fines
uocatirũ et taransanciũ profectus est. Tum
uo barbari cõmoti ꝙ oppidum et natura loci
et manu munitũ pancis diebus quib eo uẽtũ

Expanded text:
recipiat petunt. Qua re impetrata arrecipiat petunt. Qua re impetrata arma tradere iussi faciunt. Atque in eam rem omdiatunnus, qui summam imperii tenebat, cum DC devotis, quos illi soldurios appellant, quorum haec est condicio, ut omnibus in vita commodis una cum iis fruantur quorum se amicitiae dediderint, si quid his per vim accidat, aut eundem casum una ferant aut sibi mortem consciscant; neque adhuc hominum memoria repertus est quisquam qui, eo interfecto cuius se amicitiae devovisset, mortem recusaret— cum his Adiatunnus eruptionem facere conatus clamore ab ea parte munitionis sublato cum ad arma milites concurrissent vehementerque ibi pugnatum esset, repulsus in oppidum tamen uti eadem deditionis condicione uteretur a Crasso impetravit. Armis obsidibusque acceptis, Crassus in fines Vocatium et Tarusatium profectus est. Tum vero barbari commoti, quod oppidum et natura loci et manu munitum paucis diebus quibus eo ventum
Abbreviated transcription (Latin):
miserunt. Deinde equitatu suo pulsos at. p
insequentibus nr̃is. subite pedestres cõpias
quas in cõualle in insidiis collocauerant ostẽ¬
derunt. His nỹos disiettos adorti. p̃lium
xenonarunt. Pagnatũqr est diu at q acriter.
Cum sonciates suꝑioribus bictoriis freti in
sua ẜtute totius aquitame salutem positam
putarent. noscri autem ꝙ sine imperitore
et sine reliquis legionibus adolescentulo duce
efficere posse ut perspici cuperent. tñ conferti
uulm̾bus. hostes ega ꝑtere. Quoꝵ magno
nũo int̾fecto. erassus ex itinere oppidum̃ son¬
ciatum oppugnare cepit. Quibus fortit re¬
sistentibus bineasq turresq coegit. Illi als
Cruptione temptata. alias cumulis ad agq̃em
bineasq actis cuiꝰ rei sunt longe pitissimi
equitatit ꝓplea ꝙ multis locis apũd eos erarie
sectureq sunt . l. bi diligentia nr̃oꝵ inchil his¬
rebus profici posse intellexerunt: legatos
ad crassum mutũt. deq in deditionem ut

Expanded text:
miserunt, deinde equitatu suo pulso atque miserunt, deinde equitatu suo pulso atque insequentibus nostris subito pedestres copias, quas in convalle in insidiis conlocaverant, ostenderunt. Hi nostros disiectos adorti proelium renovarunt. Pugnatum est diu atque acriter, cum Sotiates superioribus victoriis freti in sua virtute totius Aquitaniae salutem positam putarent, nostri autem quid sine imperatore et sine reliquis legionibus adulescentulo duce efficere possent perspici cuperent; tandem confecti vulneribus hostes terga verterunt. Quorum magno numero interfecto Crassus ex itinere oppidum Sotiatium oppugnare coepit. Quibus fortiter resistentibus vineas turresque egit. Illi alias eruptione temptata, alias cuniculis ad aggerem vineasque actis cuius rei sunt longe peritissimi Aquitani, propterea quod multis locis apud eos aerariae secturaeque sunt, ubi diligentia nosrebus profici posse intellexerunt, legatos ad Crassum mittunt seque in deditionem ut
Abbreviated transcription (Latin):
nt ad bella suscipienda galloꝵ alater at prõp¬
tus est aĩmus: sic mollis ac mĩme resistens
ꝯd calumitates ꝓferendas mens eorum ist.
Eodem fere tempore publius crassus cũ in
aquitamam peruenisset. que pirs ut ante
dictum est et regionũ latitudine et multitu¬
die hoim ex t̾cia parte gallie est estimandi.
Cum intelligeret in his locis sibi bellun gerẽ.¬
dum ubi paucis ante annis  lucius baleruis
p̃comu legatus exc̾citu pulso int̾fectus esfet
atq bnde lucius malius proconsul impedimẽ¬
tis relictis profugisset: nõ mediotrem sibi dili.¬
genciam adhibendam intelligebat. Itaq re
frumentaria ꝓ̃msa. auxiliis equitatuq cõ¬
funtimeꝰ ex his regiombus nor̃itim enocatis.
in sonciatum fines exc̃citũ introduxit. Cñus
aduentu cognito. sonciates magrns copiis co¬
actis equitatuq quo plurmiũ ualebant ĩ itm̾e
agmen nr̃m adorti. pͥmũ equestre p̃lium cõ¬

Expanded text:
ut ad bella suscipienda Gallorum alacer ac promput ad bella suscipienda Gallorum alacer ac promptus est animus, sic mollis ac minime resistens ad calamitates ferendas mens eorum est. Eodem fere tempore P. Crassus., cum in Aquitaniam pervenisset, quae pars, ut ante dictum est, et regionum latitudine et multitudine hominum tertia pars Galliae est aestimanda, cum intellegeret in iis locis sibi bellum gerendum ubi paucis ante annis L. Valerius Praeconinus legatus exercitu pulso interfectus esset atque unde L. Manlius proconsul impedimentis amissis profugisset, non mediocrem sibi diligentiam adhibendam intellegebat. Itaque re frumentaria provisa, auxiliis equitatuque comfinitimae, ex his regionibus nominatim evocatis, in Sotiatium fines exercitum introduxit. Cuius adventu cognito Sotiates magnis copiis coactis, equitatuque, quo plurimum valebant, in itinere agmen nostrum adorti primum equestre proelium com
Abbreviated transcription (Latin):
compleant ad castra ꝑgunt. Locus erat
castroꝵ editus et paulatim ab imo accliuis
eircit̾ passus mille. Huc magno cursu cũ¬
tenderũt. ut ꝙͣmĩmũ spacii ad se colligen¬
dos armandosq romanis daretur. examma¬
tiq ꝑueneratnt. Sabinus suos hortatus
cupientibus signũ dat. Impeditis hostibus
ꝓptea ĩ ferebant onerã : subito duabus
portis eruptionem fieri iubet. Factum est
Soportuntate loci. hostiũ instiencia. ac desa¬
tigatione Btrite militũ. et supioꝵ pugnaꝵ
cxtitatione: Ut ne bnũ quidem nostrorũ
impetũ ferrent. ac statim terga Eterunt.
Quos impeditos integris birĩbus milicu
nrĩ consicuti. magnũ nuẽꝵ eoꝵ occiderũt.
Reliquos equites consectatiꝰ pancos qui
ex fuga euaserant reliq̃runt ¶Sic bno tẽ¬
pore et de nauali pugna sabinus et de sa¬
bini butoria cesar certior fcũs est. cini¬
tatesꝙ om̃s se statim titurio dediderũt. Nã

Expanded text:
compleant, ad castra pergunt. Locus erat compleant, ad castra pergunt. Locus erat castrorum editus et paulatim ab imo acclivis circiter passus mille. Huc magno cursu contenderunt, ut quam minimum spatii ad se colligendos armandosque Romanis daretur, exanimatique pervenerunt. Sabinus suos hortatus cupientibus signum dat. Impeditis hostibus propter ea quae ferebant onera subito duabus portis eruptionem fieri iubet. Factum est oportunitate loci, hostium inscientia ac defatigatione, virtute militum et superiorum pugnarum exercitatione, ut ne unum quidem nostrorum impetum ferrent ac statim terga verterent. Quos impeditos integris viribus milites nostri consecuti magnum numerum eorum occiderunt; reliquos equites consectati paucos, qui ex fuga evaserant, reliquerunt. Sic uno tempore et de navali pugna Sabinus et de Sabini victoria Caesar est certior factus, civitatesque omnes se statim Titurio dediderunt. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
tationib q persuadet: uti ad hostres trãseat
et quid ficribelit: edocet. Qui nbi profuga
ad eos benit: timorem romanoꝵ propont.
quibus angustiis ipe cesar a benctis p̃matur.
edocet. Neq longius abesse quin proxima
nocte sabmnus clam ex castris exc̃citũ educat.
et ad cesarem auxilii ferendi causa ꝓficiscat᷑.
Qnod ubi auditũ est: conclamant om̃s occa¬
sionem negocii benegerendi amictendam nõ
esse. ad cãstra iri õportere. Multe res adhi
consiliũ gallos hortabantur. Superioꝵ
dierum sabini cunctatio. per fuge confirma¬
tio. inopia cibarioꝵ. cui rei parũ diligent̾
ab his erat prouisum. Spes beneͬcii belli. et
ꝙ fere libenter homĩes libenter id quod bo¬
sunt credunt. His rebus adducti: nõ pͥus
luridomcem reliquosq duces ex consilio di¬
mictũt: ꝓ̃ al his sit concessum carma uti
capiant. et ad castra contendant. Quare
concessa. leti ut explorata uictoria sarmẽtis
ẜgultisq collectis: quibus fossas romanoꝵ

Expanded text:
tationibusque persuadet uti ad hostes transeat, et quid fieri velit edocet. Qui ubi pro perfuga ad eos venit, timorem Romanorum proponit, quibus angustiis ipse Caesar a Venetis prematur docet, neque longius abesse quin proxima nocte Sabinus clam ex castris exercitum educat et ad Caesarem auxilii ferendi causa proficiscatur. Quod ubi auditum est, conclamant omnes occasionem negotii bene gerendi amittendam non esse: ad castra iri oportere. Multae res ad hoc consilium Gallos hortabantur: superiorum dierum Sabini cunctatio, perfugae confirmatio, inopia cibariorum, cui rei parum diligenter ab iis erat provisum, spes Venetici belli, et quod fere libenter homines id quod volunt credunt. His rebus adducti non prius Viridovicem reliquosque duces ex concilio dimittunt quam ab iis sit concessum arma uti capiant et ad castra contendant. Qua re concessa laeti, ut explorata victoria, sarmentis virgultisque collectis, quibus fossas Romanorum
Abbreviated transcription (Latin):
uisis uehementissime p̃liantui. Cõfesti oẽs
cohortes undiq impetũ faciũt. om̃ibusq
uit int̾fectis. aut captis magna p̃da po¬
tiũtur. Capitur ipo cop̃lio drappes. Eu¬
piꝯ felicissime re gesta sine ullo pene mi¬
litis uulnere ad obsidendos oppidanor pen¬
titur. Ext̾noq hoste deleto cinꝯ timore ã¬
tea dundere p̃sidia. et munitione oppida¬
nos circundare ꝓhibitus erit : op im undi¬
q imperat administrari. Uemit cod cum
sius copiis poscõ die. C fabi.i. partemq
otridi sinnit id obsidendũ. Ces .ii. tm
M. intimiũ q̃storem cũ cohortib xħ..
in beltfiecliquit. ne quarursq nouoꝵ
consilioꝵ capiendoꝵ belgis facultas
diretur. Ipẽ reliquas ciuitates adit. ob¬
sides phures imperat. timẽtes omi aios
consolatione sanat. Cum in carmites uenis¬
set .÷ quorum in cuutate supiore cõmentario
cesxe exposint Inicuĩ belli eẽ ortum. ꝓ p̃cipue eoꝵ

Expanded text:
visis vehementissime proeliantur. Confestim visis vehementissime proeliantur. Confestim cohortes undique impetum faciunt omnibusque aut interfectis aut captis magna praeda potiuntur. Capitur ipse eo proelio Drappes. Caninius felicissime re gesta sine ullo paene militis vulnere ad obsidendos oppidanos revertitur externoque hoste deleto, cuius timore antea dividere praesidia et munitione oppidanos circumdare prohibitus erat, opera undique imperat administrari. Venit eodem cum suis copiis postero die Gaius Fabius partemque oppidi sumit ad obsidendum. Caesar interim M. Antonium quaestorem cum cohortibus XV in Bellovacis relinquit, ne qua rursus novorum consiliorum capiendorum Belgis facultas daretur. Ipse reliquas civitates adit, obsides plures imperat, timentes omnium animos consolatione sanat. Cum in Carnutes venisset, quorum in civitate superiore commentario Caesar exposuit initium belli esse ortum, quod praecipue eos
Abbreviated transcription (Latin):
porit. copiam partem copiarũ cũ diappete
esse i castris amilib non longe ampli¬
duodecim. Sua re ex complurib coginta
cũ intelligerit fugato duce alto ꝓterritos
reliquos facile opprimi posse magne felicita
tine arbitrilutur. neĩem ex cede refiigis¬
sem castra qui de accepta calimmtatt rapꝰ
nullũ bideret enutitũ om̃em sminosq
pedites sũme uelocitatis hoĩes ad castra
hostiũ p̃mitit. Ipẽ legionem unãnitra cis¬
ti distribit. ilt̾im secũ expeditam ducit
Cum propis hostes acceilisiet ił explorato¬
ribiquos p̃miscrad cognoscit: castra coꝵ
ut harbarorũ fere consuetudo est relictis
Iocit suꝑiorib ad ripis flumĩs cẽ de issu
At gmanos equitesq imprudentib  õĩbr
de impiuso ad uolasse pliũ cõmisisse. Qua
re cognita legionẽ armatã ĩstructũq id¬
ducit. Ita rerente ex omĩb partib signo
dito leca supiora capnĩtur. Quod ibi ic¬
cidit. emam equiteste sigins legionis

Expanded text:
perit partem copiarum cum Drappete perit partem copiarum cum Drappete esse in castris a milibus longe non amplius XII. Qua re ex compluribus cognita, cum intellegeret fugato duce altero perterritos reliquos facile opprimi posse, magnae felicitatis esse arbitrabatur neminem ex caede refugisse in castra qui de accepta calamitate nuntinullum videret, equitatum omnem Germanosque pedites, summae velocitatis homines, ad castra hostium praemittit; ipse legionem unam in trina castra distribuit, alteram secum expeditam ducit. Cum propius hostes accessisset, ab exploratoribus quos praemiserat cognoscit castra eorum, ut barbarorum fere consuetudo est, relictis locis superioribus ad ripas fluminis esse demissa; at Germanos equitesque imprudentibus omnibus de improviso advolasse proeliumque commisisse. Qua re cognita legionem armatam instructamque adducit. Ita repente omnibus ex partibus signo dato loca superiora capiuntur. Quod ubi accidit, Germani equitesque signis legionis
Abbreviated transcription (Latin):
rimis in locis infirma disponat p̃sidra.. hi.¬
gna copia frumenti compar.ita.  si deͣdi ures
et lucteriꝰ non longuis ab oppido decẽ mili¬
b unde paulatĩ frumẽtũ ĩ oppidũ supporta¬
rent. Ipĩ mẽ se prem̃cias ꝑtiuĩtur. Dtappes
castris p̃sidio cum parte copiarũ rescitit.
Lucteriꝰ agmen iumẽtoꝵ ad oppidũ ducit
disposies ibi p̃sidiis. hora noctis c̾cit̾ deciã
siluestrib angustisq itmerib frumẽtũ
tum uigiles castrorũ cũ sensissent: explo¬
ratoresq missi ĩ gererentur renũ ciassent
cũmꝰ celit̾ cum cõhortib armatis ex pio¬
ximis cascellis in frumẽtarios sub iium
lucem impetũ fecit. Hi repentnno malo per¬
triti diffuguĩt ad sua p̃sidia. Que nrĩ ut
uiderũt. acriq contra armatos incitatir.
nemĩem ex eo mĩo uinũ capi patur̃tur. ꝓ¬
fugit inde cum pancis lucteriꝰ. n ͨ se recipit
In castris. Re bene gesta cãmꝰ ex captius cõ¬

Expanded text:
rimis in locis infirma disponat praesidia. Marimis in locis infirma disponat praesidia. Magna copia frumenti comparata considunt Drappes et Lucterius non longius ab oppido X milibus, unde paulatim frumentum in oppidum supportarent. Ipsi inter se provincias partiuntur: Drappes castris praesidio cum parte copiarum restitit; Lucterius agmen iumentorum ad oppidum ducit. Dispositis ibi praesidiis hora noctis circiter decima silvestribus angustisque itineribus frumentum tum vigiles castrorum cum sensissent, exploratoresque missi quae gererentur renuntiassent, Caninius celeriter cum cohortibus armatis ex proximis castellis in frumentarios sub ipsam lucem impetum fecit. Ei repentino malo perterriti diffugiunt ad sua praesidia; quae nostri ut viderunt, acrius contra armatos incitati neminem ex eo numero vivum capi patiuntur. Profugit inde cum paucis Lucterius nec se recipit in castra. Re bene gesta Caninius ex captivis com
Abbreviated transcription (Latin):
pie patielantur: ullũ in oppidi i̾cuitũ duce
nistituit. Quod cum aĩadu̾terent oppidam
misereimiaq alesie memoria solliciti silem
casum obsessionis uer̾entur. maximeq ex
om̃ib lucteriꝰ. qui fortulmie illiq ꝑiculum
fecerat: moneret frumenti rõnem eẽ hñdã.
Constituũt om̃i consensu. parte ibi relictaco¬
piarũ ipi cum expeditis ad importandũ fru¬
mentũ ꝓficisti. Eo consilio ꝓbato maxmie
nocte duobr milib armatoꝵ relictis reliqͦs
ex oppido drappes et lucteriꝰ edueũt. Hipin¬
cos dies morati ex sinib cadurcoꝵ qui ꝑtĩ
re friẽtaria sub leuare eos cupiebat. ꝑtĩ
ꝓhibere iuominꝰ sumerent: non poterãt.
magnũ nũm frumenti comparĩt. nõnũ.ẜ
ant̃ expeditionib nocturins cascella nr̃oꝵ
adoriñtur. Qnam ob cãm C. cãmus toto
oppidomunitiones c̾cundare moratur. ne
ant opus estectum tueri non possẽt: aut plu¬

Expanded text:
piae patiebantur, vallum in oppidi circuitum ducere piae patiebantur, vallum in oppidi circuitum ducere instituit. Quod cum animadverterent oppidani miserrimaque Alesiae memoria solliciti similem casum obsessionis vererentur, maximeque ex omnibus Lucterius, qui fortunae illius periculum fecerat, moneret frumenti rationem esse habendam, constituunt omnium consensu parte ibi relicta copiarum ipsi cum expeditis ad importandum frumentum proficisci. Eo consilio probato proxima nocte duobus milibus armatorum relictis reliquos ex oppido Drappes et Lucterius educunt. Hi paucos dies morati ex finibus Cadurcorum, qui partim re frumentaria sublevare eos cupiebant, partim prohibere quo minus sumerent non poterant, magnum numerum frumenti comparant, nonnumquam autem expeditionibus nocturnis castella nostrorum adoriuntur. Quam ob causam Gaius Caninius toto oppido munitiones circumdare moratur, ne aut opus effectum tueri non possit aut plu
Abbreviated transcription (Latin):
giones pet̾e est conctus. At drappes bnaq
Interiq cum legiones cãmũq id cẽ cognos¬
cerent. nec se sine cta ꝑnicie ꝓsequẽtẽ ercci¬
tu putarent ꝓnĩcie fines intrare posse n ͨ tã iã
libera buigandi la crocinoꝵ q faciendorum
facultatem hr̃ent: in finib consistut̃ cadur¬
corum. Ibi cum lucteri apud suos ciuies.In¬
dam integroos mltũ potuisẜ. sempi anctor
nonorũ consiliorũ magnam apud barba¬
ros auctẽm hiẽt: oppidũ bẽpellodunũ mod
in clientela suerat eiꝰ egregie natura luci
munitũ occupat sius et drappetis copiis op
partes pruptissimis saxis eẽ munitas quod
deffendẽte nullo eñ armatis ascendere eẽt
difficile in agna aut̃ impedimenta oppidi¬
norũ bideret. que si clandestina fugi sub¬
scrahere conarentur. ettugere nõ modo
euititũ sed ne legiones quidem possent
tripartito. cohortib diuisis trma celsissiõ
loco castra fecit. a quib paulatim ꝓtum co¬

Expanded text:
giones petere est coactus. At Drappes unaque giones petere est coactus. At Drappes unaque Lucterius, cum legiones Caniniumque adesse cognoscerent nec se sine certa pernicie persequente exercitu putarent provinciae fines intrare posse nec iam libere vagandi latrociniorumque faciendorum facultatem haberent, in finibus consistunt Cadurcorum. Ibi cum Lucterius apud suos cives quondam integris rebus multum potuisset, semperque auctor novorum consiliorum magnam apud barbaros auctoritatem haberet, oppidum Vxellodunum, quod in clientela fuerat eius, egregie natura loci munitum, occupat suis et Drappetis copiis opppartes praeruptissimis saxis esse munitas, quo defendente nullo tamen armatis ascendere esset difficile, magna autem impedimenta oppidanorum videret, quae si clandestina fuga subtrahere conarentur, effugere non modo equitatum, sed ne legiones quidem possent, tripertito cohortibus divisis trina excelsissimo loco castra fecit; a quibus paulatim, quantum co
Abbreviated transcription (Latin):
Sãmu letatus cum legiomib duab ad cos
sequendos contendit. ne det̾mento int tim̃o¬
repom̃tcie magna ĩfamia ꝑditoꝵ hom̃ latͦ.¬
ciii caperetur. Caius faliꝰ cum reliqͦ gẽti.¬
tu i tarnutes ceterasq proficiscitur cuntates
quarũ eo p̃lio. quod cum dĩnato fecerat copias
cẽ iccisas sciebat. Non em̃ dubitilut . in recẽti
calamitate submission̾es eent future. Dato
Xo sracio ic tpe eodem instigante dñnato pos¬
sent concitari. Quam re sũma felicitas cele.¬
ritasq in recipiendis eiuitatib fabiũ cõsestur.
Nam carnutes qui sere bexiti nũ ꝙͣ p icis fẽ¬
terant mentionem. datis obsidib ueniunt
in deditionem. ceterrq cuutates posite in ul¬
timis qͥ illie finib occemo cõiũcte .ĩ ir mo¬
rice ap̃pellintur iuctoritate addunte carnir
tum aduentu fabii legionũq imperita sine
mori fciũt. Dũnacus sus finib expulsits
errans latitatusq solus extremas gilliere¬

Expanded text:
Caninius legatus cum legionibus duabus ad eos Caninius legatus cum legionibus duabus ad eos persequendos contendit, ne detrimento aut timore provinciae magna infamia perditorum hominum latrociniis caperetur. Gaius Fabius cum reliquo exercitu in Carnutes ceterasque proficiscitur civitates, quarum eo proelio, quod cum Dumnaco fecerat, copias esse accisas sciebat. Non enim dubitabat quin recenti calamitate summissiores essent futurae, dato vero spatio ac tempore eodem instigante Dumnaco possent concitari. Qua in re summa felicitas celeritasque in recipiendis civitatibus Fabium consequitur. Nam Carnutes, qui saepe vexati numquam pacis fecerant mentionem, datis obsidibus veniunt in deditionem, ceteraeque civitates positae in ultimis Galliae finibus Oceano coniunctae, quae Armoricae appellantur, auctum adventu Fabi legionumque imperata sine mora faciunt. Dumnacus suis finibus expulsus errans latitansque solus extremas Galliae re
Abbreviated transcription (Latin):
clamgre discursuq passim fuge se mandĩt¬
uit. At nr̃ĩ equites quipaulo inte cum re¬
sistentib fortissime conflixerũt letitia unc¬
torie elati magno undiq clamore sublator
cedentib c̾tũfusi ꝓͣtum equorũ uires ad ꝑse¬
quendũ dexeres ad cedendũ ualent. tanto eo
plio int̾ficint̃. Itaq ampliꝰ milib xiiͣ. iut
armatorũ. aut eorum qui eo tpe arma proie¬
cerint int̾fectis: ois multiendo capit᷑ impe¬
dimentorũ. Qua exfuga cum constaret
drappetem senonem. qui ut p̾mũ gallia defe¬
cerat. collectis undiq pẽditis hoĩb seruis
ad lib̾tatem uocatis exulib om̃ cuntatum ascitis
receptis latrociniis imipedimẽta et cõmeit
romanoꝵ meceperat. nõ ampliꝙ hom̃ mili¬
b ex fuga u. collectis ꝓiũciam pet̾e unaq cõ¬
siliũ cum eo lucteriũ cadurcũ cepisse quem
suꝑiore cõmentario p̾ma defectione gallie
face̾ m peom̃ciam uoliusse impetũ coginitũ ist

Expanded text:
clamore discursuque passim fugae se mandclamore discursuque passim fugae se mandant. At nostri equites, qui paulo ante cum resistentibus fortissime conflixerant, laetitia victoriae elati magno undique clamore sublato cedentibus circumfusi, quantum equorum vires ad persequendum dextraeque ad caedendum valent, tantum eo proelio interficiunt. Itaque amplius milibus XII aut armatorum aut eorum qui eo timore arma proiecerant interfectis omnis multitudo capitur impedimentorum. Qua ex fuga cum constaret Drappetem Senonem, qui, ut primum defecerat Gallia, collectis undique perditis hominibus, servis ad libertatem vocatis, exulibus omnium civitatum adscitis, receptis latronibus impedimenta et commeatus Romanorum interceperat, non amplius homi ex fuga collectis provinciam petere unaque consilium cum eo Lucterium Cadurcum cepisse, quem superiore commentario prima defectione Galliae facere in provinciam voluisse impetum cognitum est,