comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
perbella persecutionũ non possu¬
mus : hoc ipsum nobis turpe sit.
quod dm̃ nolumus saltim perpacẽ
sequi: Ecce nulli nr̃m hoc tẽpore
dicit ds̃. prome morere: sed inli¬
cita tantum modo inte desideria
occide: Qui ergo in pace subice¬
re carnis desideria nolumũs.
quando inbello ipsam carnem
regnum caelorum. sagene in mare
misse dicitur ex om̃i genere pisci¬
um congreganti : quae impleta
adlitus educitur. & inuasis boni
pisces eliguntur : mali autem¬
proiciuntur foras: Sca autem
eccła sagene comparatur : quia
&x piscatoribus est commissa
& per eam quisque ad aeternũ
regnum. a pręsenti scłi fluctib
trahitur : ne in aeterne mortis
profunda mergatur: Quae ex om̃i
genere piscium congregat: quia
ad peccatorũ ueniam sapientes. &
facuos. liberos & seruos. diuites
& pauperes. fortes & infirmos
uocat Unde & per psalmistã dõ
dicitur: Adte omis caro ueniet:
Quae sagena scilic& eccła tunc
uniuersaliter repletur : cũ infine

Expanded text:
per bella persecutionum non possuper bella persecutionum non possumus, hoc ipsum nobis turpe sit, quod Deum nolumus saltem per pacem sequi. Ecce nulli nostrum hoc tempore dicit Deus: Pro me morere, sed: Illicita tantummodo in te desideria occide. Qui ergo in pace subigere carnis desideria nolumus, quando in bello pro Domregnum coelorum sagenae missae in mari, dicitur, ex omni genere piscium congreganti; quae impleta ad littus ducitur, et in vasis boni pisces eliguntur, mali projiciuntur foras. Sancta Ecclesia sagenae comparatur, quia et piscatoribus 1474 est commissa, et per eam quisque ad aeternum regnum a praesentis saeculi fluctibus trahitur, ne in aeternae mortis profunda mergatur. Quae ex omni genere piscium congregat, quia ad peccatorum veniam sapientes et fatuos, liberos et servos, divites et pauperes, fortes et infirmos vocat. Unde per Psalmistam Deo dicitur: Ad te omnis caro veniet . Quae sagena, scilicet, tunc universaliter repletur, cum in fine
Abbreviated transcription (Latin):
Animus : nil interrenis lib&: defor¬
me conspicitur. quicquid det̾re¬
ne rei placebat specię. Quia solȩ
preciose margaritȩ claritas fulgst
inmente: Deciuus dilectione recte
persalomonem dicitur: Fortis est
ut mors dilectio: Quia uidelic&
sicut mors corpus interimit. sic
abamore rerum temporalium aet̾ne
uitȩ caritas occidit: Namquẽ per¬
fecte absorbuerit: ad terrena foris
desideria. uelut insensibilem reddit
Neque enim sca haec. cuius hodie
natalitia cęlebramus. mori ꝓdño
potuiss& in corpore : si prius a terre¬
nis desideriis mortua non fuiss&
inmente: E recta namque inuir¬
tutis culmine. animo tormenta
derisit: pręmia calcauit. ante
armatos reges. & presides ducta
stetit feriente robustior. iudican¬
te sublimior: Quidinter haec
nos barbati & debiles dicimus:
qui ire adregna caelestia puellas
perferrum uidemus. Quos ira
fuperat. superbia inflat: ambitio
perturbat. luxuria inquinat:
Qui si adipisci regna caelorum

Expanded text:
animus, nil in terrenis libet, deforanimus, nil in terrenis libet, deforme conspicitur quidquid de terrenae rei placebat specie, quia sola pretiosae margaritae claritas fulget in mente. De cujus dilectione recte per Salomonem dicitur: Fortis est ut mors dilectio , quia videlicet sicut mors corpus interimit, sic ab amore rerum corporalium aeternae vitae charitas occidit. Nam quem perfecte absorbuerit, ad terrena foris desideria velut insensibilem reddit. 3. Nec enim sancta haec, cujus hodie natalitia celebramus, mori pro Deo potuisset in corpore, si prius a terrenis desideriis mortua non fuisset in mente. Erectus namque in virtutis culmine animus tormenta despexit, praemia calcavit. Ante armatos reges et praesides ducta stetit, feriente robustior, judicante sublimior. Quid inter haec nos barbati et debiles dicimus, qui ire ad regna coelestia puellas per ferrum videmus, quos ira superat, superbia inflat, ambitio perturbat, luxuria inquinat? Qui si adipisci regna coelorum
Abbreviated transcription (Latin):
inoeculto: ut & debono opere
proximis prebeamus exemplum:
& tamen per intentionẽ. quadõ
soli placere quȩrimus. semper
optemus secretum: Thesaurus aut̃.
caeleste est desiderium: Ager uero
inquo thesaunus abscondicur. disci¬
plina. stadu caelestis: Quem profeos¬
Ta grum uenditis om̃ibus cõꝑa¬
rat. qui uoluptatib carnis renunti¬
ans. cuncta sua terrena desideria.
perdisciplinȩ caelestis custodiam
calcat : ut niliam quo caro blan¬
ditur libeat. nihil quod carnalem
uitam trucidat̃. sp̃s per horrescat:
Rursum caeleste regnum negotiato¬
ri homini simile dicitur. quibo¬
nas margaritas quaerit. sed unã
pretiosam inuenit:. Quã uidelic&
inuentã. om̃a uendens emic
Quia qui caelestis uitȩ dulce¬
dinem in quantũ possibilitas ad¬
mittit. perfecte cognouerit: ea
quae interris amauerat. libenter
cuncta derelinquit: In cõ¬
paratione eius ui lescunt
om̃ia: deserit habita. congregata
dispergit:In ardescit in caelestibus

Expanded text:
in occulto, ut et de bono opere in occulto, ut et de bono opere proximis praebeamus exemplum, et tamen per intentionem, qua Deo soli placere quaerimus, semper optemus secretum. Thesaurus autem coeleste est desiderium, ager vero in quo thesaurus absconditur disciplina studii coelestis. Quem profecto agrum venditis omnibus comparat, qui, voluptatibus carnis renuntians, cuncta sua terrena desideria per disciplinae coelestis custodiam calcat, ut nihil jam quod caro blanditur libeat, nihil quod carnalem vitam trucidat spiritus perhorrescat. 2. Rursum coeleste regnum negotiatori homini simile dicitur, qui bonas margaritas quaerit, sed 1473 unam pretiosam invenit, quam videlicet inventam, omnia vendens emit, quia qui coelestis vitae dulcedinem, in quantum possibilitas admittit, perfecte cognoverit, ea quae in terris amaverat libenter cuncta derelinquit; in comparatione ejus vilescunt omnia, deserit habita, congregata dispergit, inardescit in coelestibus
Abbreviated transcription (Latin):
regnum fr̃s lem̃i. id circo t̾re¬
nis rebus simile dicitur : ut ex his
quae animus nouit. surgat ad in cog¬
nita quae non nouit : quatenus
exemplo uisibilium se admuisibilia
rapiat: & per ea quȩ usu didicit.
quasi confricatus incalescat: ut ꝑ hoc
quod scit notum diligere. discat & in¬
conparatur : quem qui inuenit
homo abscondit. & pre gaudio illius
uadit. & uendit uniuersa quae hab&
& emit agrum illum: Qua in re
hoc quoque notandum est: quod in¬
uentus thesaurus absconditur utser¬
uetur: Quiastudium caelestis
desiderii amalignis spiritibus
custodire non sufficit .: qui hoc ab
humanis laudibus non abscondit:
In pręsenti & enim uita quasi
pergimus: Maligni autẽ sp̃s. iter
nr̃m. quasi quidam latrunculi
obsident. De predari ergo deside¬
quithesaurum publice portat in¬
uia: Hoc autẽ dico. non ut ꝓximi
opera nr̃a nonuideant. cũ scriptũsit.
quod agimus. laudes ex terius non
que ramus: Sic autem sit opus inpu
blico. quatenus intentio maneat

Expanded text:
Regnum coelorum idcirco terrenis rebus simile dicitur, ut ex his quae animus novit, surgat ad incognita, quae non novit, quatenus exemplo visrapiat, et per ea quae usu didicit quasi confricatus incalescat, ut per hoc quod scit notum, diligere discat et into comparatur, quem qui invenit homo abscondit, et prae gaudio illius vadit, et vendit universa quae habet, et emit agrum illum. Qua in re hoc quoque notandum est, quod inventus thesaurus absconditur, ut reservetur, quia studium coelestis desiderii a malignis spiritibus custodire non sufficit, qui hoc ab humanis laudibus non absIn praesenti enim vita sumus, pergimus. Maligni autem spiritus iter nostrum, quasi quidam latrunculi, obsident. Depraedari ergo desidequi thesaurum publice in via portat. Hoc autem dico, non ut proximi opera nostra non videant, cum scriptum sit: quod agimus, laudes exterius non quaeramus. Sic autem sit opus in publico quatenus intentio maneat
Abbreviated transcription (Latin):
genus electum : regale sacerdotiũ:
Sedqui gybbum tulerat: ima sẽꝑ
intuetur. a sacerdocio ergo repel¬
litur: Quia quisquis solis terrenis
intentus est. ipse sibi testisest quod
membrum summi sacerdotis non. ẽ:
Hincrursus pisces qui pennulas non
habent : ab esu fidelis populi ꝓ hi¬
bentur: Pisces quippe quipennulas
squamarũ habent : dare saltus etiã
super aquas solent: Quid ergo pen¬
natis piscibus: nisi electe animae
figurantur. Quia profecto Solȩ
in caelestis eccłȩ corpus transeunt.
quae modo uirtutũ pennulis fultȩ.
saltus dare percaelestę desideriũ
sciunt : Ut suꝑna ꝑ contẽplationẽ
Dappetant. quamuis inse ipsis
iterum ex mortali carne relabant᷑:
mulier curua. & arbor infructuosa:
Reminiscamur mala quaefecimus
mit tamus adradicẽ cordis cophinum
stercoris : ut tunc in re tributionis
fructu pinguescat. qđ nobis hic per
paenitentiã fętebat Et si uirtutum
summa operari non possumus. ipse

Expanded text:
genus electum, regale sacerdotium . genus electum, regale sacerdotium . Sed qui gibbum tolerat, ima semper intuetur. A sacerdotio ergo repellitur, quia quisquis solis terrenis intentus est, ipse sibi testis est quod membrum summi sacerdotis non est. Hinc rursus pisces qui pennulas non habent, ab esu fidelis populi prohibentur . Pisces quippe qui pennulas squamarum habent, dare etiam saltus super aquas solent. Quid ergo pennatis piscibus nisi electae animae figurantur? Quae profecto solae in coelestis Ecclesiae corpus transeunt, quae, modo virtutum pennulis fultae, saltus dare per coeleste desiderium sciunt, ut superna per contemplationem appetant, quamvis in seipsis iterum ex mortali carne relabantur.mulier curva, et arbor infructuosa. Reminiscamur malorum quae fecimus, mittamus ad radicem cordis cophinum stercoris, ut tunc in retributionis fructu pinguescat quod nobis hic per poenitentiam fetebat. Et si virtutum summa operari non possumus, ipse
Abbreviated transcription (Latin):
uare ut transeamus: Recta quippe
stat anima. cũ superna desiderat.
& nequa quã flectitur adima.
Sed maligni sp̃s cũ hanc in sua recti¬
tudine stare conspiciunt: per eam
transire non possunt: Transire nãq
eorum est: inmunda illi desideria
spargere: Dicunt ergo incuruare
ut transeamus: Quia si ipsa se adi¬
ma appetenda non deicit. contra
hanc illorum peruersitas nullatenꝰ
conualescit: Ettransire per eam
nequeunt. quam contra se rigidã
nis in nobis spiritib damus:
cum terrena concupiscimus
cum adtemporalia appeten da
cur uamur: Iudeat ergo t̾rena
concupiscere : & dorsa mentium
ascendentibus. aduersariis prebere:
Terrã semper intuctur quicuruus . ẽ.
& quo premiosit redemptus. non me¬
minit quia ima quęrit: Hinc etiã
permorsen dicitur: Ut qui gibbo
premitur. nequaquã ad sacerdociũ
proueatur: Etquot quot xp̃i san¬
guine redempti sumus: membra eiꝰdẽ
summi sacerdotis efficimur: Vnde
nobis & per petrũ dicitur: Uos aut̃

Expanded text:
vare ut transeamus . Recta quippe vare ut transeamus . Recta quippe stat anima cum superna desiderat, et nequaquam flectitur ad ima. Sed maligni spiritus cum hanc in sua rectitudine stare conspiciunt, per eam transire non possunt. Transire namque eorum est immunda illi desideria spargere. Dicunt ergo Incurvare ut transeamus, quia si ipsa se ad ima appetenda non dejicit, contra hanc illorum perversitas nullatenus convalescit; et transire per eam nequeunt, quam contra se rigidam nis in nobis spiritibus damus, cum terrena concupiscimus, cum ad temporalia appetenda curvamur. Pudeat ergo terrena concupiscere, et dorsa mentium ascendentibus adversariis praebere. Terram semper intuetur qui curvus est, et quo praemio sit redemptus non meminit qui ima quaerit. Hinc etiam per Moysen dicitur, ut qui gibbo premitur, nequaquam ad sacerdotium provehatur . Et quotquot Christi sanguine redempti sumus, membra ejusdem summi sacerdotis 1586 efficimur. Unde et nobis per Petrum dicitur: Vos autem
Abbreviated transcription (Latin):
quia ubi sponte diuperstitit.
ibi & cũ noluerit coacta cadit:
Bene dehac nr̃a incuruatione. &
typo humani generis perpsalmistã
dicitur: Incuruatus sũ &humiliatꝰ
sum usquequaque: Contemplatus est¬
quippe quod asupernã lucẽ intuen
dam homo conditus fuerat. sed pecca¬
tis exigentibus foras missus mentis
suac tenebras portat: superna non
appetit. in infimis intendit. caeles¬
tia nequaquam desiderat: terrena
semper in animum uersat: & hoc qđ
suo genere doluit inse ipso ex cla¬
mauit dicens: Incuruatus sũ & hu¬
miliatus sum usquequaque: Contẽ¬
plationem namque caelestium
perdens. sisola carnis necessaria
homo cogitar& Incuruatus & hu¬
miliatus ess& : sed tamen usquequaq
non ess&: Quemergo a supernis
cogitationib nonsolum necessi tas
deiecit. sed etiam uoluptas inlicita
sternit : non solũ incuruatus. sedusq¬
quaque incuruatus est: Hinc alius
propheta. deinmundis spiritib: dicit:
Qui dixerunt animȩ tuae: incur¬

Expanded text:
quia ubi sponte diu perstitit, quia ubi sponte diu perstitit, ibi et cum noluerit coacta cadit. Bene de hac nostra incurvatione ex typo humani generis per Psalmistam dicitur: Incurvatus sum et humiliatus sum usquequaque . Contemplatus namque quod ad supernam ldam homo conditus fuerat, sed peccatis exigentibus foras missus, mentis suae tenebras portat, superna non appetit, in infimis intendit, coelestia nequaquam desisemper in animo versat, et hoc quod de suo genere doluit, in seipso exclamavit, dicens: Incurvatus sum et humiliatus sum usquequaque. Contemplationem namque coelestium perdens, si sola carnis necessaria homo cogitaret, incurvatus et humiliatus esset, sed tamen usquequaque non esset. Quem ergo a supernis cogitationibus non solum necessitas dejicit, sed etiam voluptas illicita sternit, non solum incurvatus, sed usquequaque incurvatus est. Hinc alius propheta de immundis spiritibus dicit: Qui dixerunt animae tuae, Incur
Abbreviated transcription (Latin):
Et quando mens talib implicat᷑.
abstatus sui rectitudine flectitur:
Et quia ad caeleste desiderium
non ad surgit: quasi mulier incli¬
nata sursum respicere nequaquã
potest: Sequitur: Hanc cũ uidis¬
s&c iłis : uocauit eã ad se & ait illi:
Mulier: dimissa es ab infirmitate
tua: Et in posuit illi manũ : & con¬
festim erecta est: U ocauit & ere¬
xit : quia in luminauit & ad iuuit:
Uocat sed non erigit : quando qui¬
dem ꝑ eius gram inluminamur.
sed exigentibus nris meritis ad iu¬
uari non possumus: Plerumque
enim uidemus quae agenda sunt.
sed haec opere non implemus:
Nitimur & infirmamur: mens
iudicium rectitudinis conspicit.
sed adhanc operis fortitudo succũ¬
bit .: Quia nimirum iam depęna
peccati est. ut ex dono qui dem
possit bonum conspici : sed tamen
abeo quod aspicitur contingat
ꝑmeritum repelli: usitata &¬
enim culpa obligat mentem.
ut nequaquã surgere possit ad
rectitudinem: Conatur & labit᷑.

Expanded text:
et quando mens talibus implicatur, et quando mens talibus implicatur, a status sui rectitudine flectitur. Et quia ad coeleste desiderium non assurgit, quasi mulier inclinata sursum respicere nequaquam potest. 7. Sequitur: Hanc cum vidisset Jesus, vocavit ad se, et ait illi: Mulier, dimissa es ab infirmitate tua. Et imposuit illi manum, et confestim erecta est. Vocavit et erexit, quia illuminavit et adjuvit. Vocat, sed non erigit, quando quidem per ejus gratiam illuminamur, sed, exigentibus nostris meritis, adjuvari non possumus. Plerumque enim videmus quae agenda sunt, sed hoc opere non implemus. Nitimur, et infirmamur. Mentis judicium rectitudinem conspicit, sed ad hanc operis fortitudo succumbit, quia nimirum jam de poena peccati est ut ex dono quidem possit bonum conspici, sed tamen ab eo quod aspicitur contingat per meritum repelli. Usitata etenim culpa obligat mentem, ut nequaquam surgere possit ad rectitudinem. Conatur, et labitur,
Abbreviated transcription (Latin):
bat spm̃ infirmitatis annis decem
& octo : Paulo ante iam diximus.
quia hoc erat trinus aduentus
dñi. ad infructuosã ficulneam : quod
detem & octo annorum numerus.
adcuruã mulierem signat: Sexto
enim die homo factus est : atque
eodem sexto die. opera dñi cuncta
perfectasunt: Senarius autẽ nu¬
merus intrigonum ductus : decem
& octo facit: Quia ergo homo qui
sexto die factus est. perfecta opera
habere noluit. sed ante legem. suble¬
ge. atque in exordio inchoantis
graciȩ infirmus extitit: decem
& octo annis mulier curua fuit:
Eterat inclinata: necomnino po¬
terat sursum respicere: Om̃is pec¬
cator terręna cogitans. caelestia
non requirens. sursum respicere
non ualet : Quia dum desideria
inferiora sequitur: amentis suae
rectitudine curuatur: & hoc
semper uid&. quod sinecessatione
redite : quid horis omnibus incogi
Alius dehonorib:. alius depecu¬
nus. alius de prediorũ ambi tu
cogitat : cuncta haec inimo sunt.

Expanded text:
bat spiritum infirmitatis annis decem bat spiritum infirmitatis annis decem et octo. Paulo ante jam diximus, quia hoc erat trinus adventus domini ad infructuosam ficulneam, quod decem et octo annorum numerus ad curvam mulierem signat. Sexto enim die homo factus est , atque eodem sexto die opera Domini cuncta perfecta sunt. Senarius autem numerus in trigonum ductus decem et octo facit. Quia ergo homo, qui sexta die factus est, perfecta opera habere noluit, sed ante legem, sub lege, atque in exordio inchoantis gratiae infirmus exstitit, decem et octo annis curva mulier fuit. Et erat inclinata, nec omnino poterat sursum respicere. Omnis peccator terrena cogitans, coelestia non requirens, 1585 sursum respicere non valet, quia dum desideria inferiora sequitur, a mentis suae rectitudine curvatur, et haec semper videt, quod sine cessatione redite, quid horis omnibus in cogiAlius de honoribus, alius de pecuniis, alius de praediorum ambitu cogitat. Haec cuncta in imo sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
suȩ conscientia. tangitur memoria
cogitationis Cumque semper
pęnitentiã adlamenta mens exci¬
tat. cumque adbonȩ operationis
gram reformat : quasi ꝑ tactum
stercoris. redit ad foecunditatem
operis radix cordis: Plangit qđ
fecisse sememinit. displicet Sibi
qualem fuisse recolit: intentionẽ
contra sedirrigit atq: ad meliora
animũ accendit: Exfȩtore igitur
ad fructum reuiuescit arbor.
quia deconsideratione peccati. ad
bona se opera resuscitat animus:
Et sunt plerique qui increpatio¬
nes audiunt. & tamen ad pęniten¬
tiam redire contempnunt: & infrucͦ¬
tuosi adõ in scło hoc uirides stant:
Sed audiamus: quid ficulneȩ cultor
adiungat : Si quidem fecerit fruc¬
tum. sinautẽ infuturo succides eam.
Quia profecto qui hic non uult ad
fęcunditatẽ pinguescere perincre
Et infuturo succidętur. quã uis
hic sine fructu uiridis stare uide¬
atur: E rat autẽ docens insinagoga
sabbatis. E tecce mulier quȩ habe¬

Expanded text:
suae conscientia tangitur memoria suae conscientia tangitur memoria cogitationis, cumque se per poenitentiam ad lamenta mens excitat, cumque ad bonae operationis gratiam reformat, quasi per tactum stercoris redit ad fecunditatem operis radix cordis: plangit quod fecisse se meminit, displicet sibi qualem fuisse se recolit, intentionem contra se dirigit, atque ad meliora animum aad fructum reviviscit arbor, quia de consideratione peccati ad bona se opera resuscitat animus. Et sunt plerique qui increpationes audiunt, et tamen ad poenitentiam redire centemnunt, et, infructuosi Deo, in hoc saeculo virides stant. Sed audiamus quid ficulneae cultor adjungat: Si quidem fecerit fructum: sin autem, in futuro succides eam. Quia prfecunditatem pinguescere per increet in futuro succidetur, quamvis hic sine fructu viridis stare videatur. Erat autem docens in synagoga eorum sabbatis. Et ecce mulier quae habe
Abbreviated transcription (Latin):
quiddicat audlamus:
Dne dimiete illam & hoc anno.
usque dumfodiam circa illã : Quid
est circa ficulneam fodere. nisi in¬
fructuosas mentes increpare
Om̃is quippe fossa inimo est : &
nimirum increpatio dummentem
sibi demonstrat humiliat: Quoci¬
ens ergo depeccato suo aliquem¬
corripimus. quasi ex culture debi¬
to circa infructuosam arborem
fodimus: Post fossionem uero. quid
dicat audiamus: Etmittã cõphi¬
num stercoris: Quid est cophinus
stercoris : nisi memoria peccatoꝵ.
Peccata & enim carnis : stercora
uocantur: Unde & ꝑ prophetam
dicitur: Computruerunt ium̃ta
instercore suo: Iumenta quippe
instercore suo computrescere est:
carnalis quosque infoctore luxuriȩ
uitam finire: Nos itaque quoci¬
ens carnalem mentem de suis pec
cimus : quasi infructuosȩ arbori
cophinum stercoris uersamus : ut
colat : & ad compunctionis grãm
quasi defętore pinguescat: Mit ti¬
tur ergo cophinus stercoris adra¬
dicẽ arboris : quando prauitatis

Expanded text:
quid dicat audiamus: quid dicat audiamus: Domine, dimitte illam et hoc anno, usque dum fodiam circa illam. Quid est circa ficulneam fodere, nisi infructuosas mentes increpare? Omnis quippe fossa in imo est. Et nimirum increpatio dum mentem sibi demonstrat, humiliat. Quoties ergo aliquem de peccato suo corripimus, quasi ex culturae debito circa infructuosam arborem fodimus. Post fossionem vero quid dicatur audiamus. Et mittam cophinum stercoris. Quid est cophinus stercoris, nisi memoria peccatorum? Peccata etenim carnis stercora vocantur. Unde et per prophetam dicitin stercore suo . Jumenta quippe in stercore suo computrescere est carnales vitam finire. Quoties itaque carnalem mentem de suis pecceunt, quasi infructuosae arbori cophinum stercoris versant, ut colat, et ad compunctionis gratiam quasi de fetore pinguescat, mittitur ergo cophinus stercoris ad radicem arboris, quando pravitatis
Abbreviated transcription (Latin):
ceteris : quia quicũque subipsosunt.
exemplo prauitatis illius quasi um¬
bra peruersitatis eius premuntur:
Stat desuper arbor infructuosa:
& sub terra sterilis iacet: Infructuo¬
se arboris de super umbra densatur:
& solis radius ad terrã descendere
nequa quam ꝑmittitur. Quia
dum subiecti quilib& patroni
peruersi. peruersa exempla con¬
spiciunt: ĩpsi quoque infructuosi
remanentes. ueritatis lumine pri¬
uantur. E tpressi umbra calorẽ
solis non accipiunt. quia in de
remanent adõ frigidi. unde in hoc
scło male proteguntur: Sed de
hoc peruerso quolib& & potente.
paene iamrequisicio dõ non est:
Postquã enimperiit : quaerendũ
solum modo est cur& alios p̾mit:
unde bene eiusdem uineae dñs
dicit: Utquid etiam terrã occu¬
pat. Terrã quippe occupat.
quimentes alienas grauat: Terrã
occupat: quilocũ quem tenet.
inbonis. operibus. non ex ercetii
.D. ed tamen nrm est: protalibus
de precari Nam cultor uineae

Expanded text:
caeteris, quia quicunque sub ipso sunt, caeteris, quia quicunque sub ipso sunt, exemplo pravitatis illius, quasi umbra perversitatis ejus premuntur. Stat desuper arbor infructuosa, et subtus terra sterilis jacet. Infructuosae arboris desuper umbra densatur, et solis radius ad terram descendere nequaquam permittitur, quia dum subjecti quilibet patroni perversi perversa exempla conspiciunt, ipsi quoque, infructuosi remanentes, veritatis lumine privantur. Et, pressi umbra, calorem solis non accipiunt, quia 1584 inde remanent a Deo frigidi, unde in hoc saeculo male proteguntur. Sed de hoc perverso quolibet et potente pene jam requisitio Deo non est. Postquam enim se perdidit, quaerendum solummodo est cur et alios premat. Unde bene ejusdem vineae dominus dicit: Ut quid etiam terram occupat? Terram quippe occupat qui mentes alienas gravat, terram occupat qui locum quem tenet in bonis operibus non exercet. 5. Sed tamen nostrum est pro talibus deprecari. Nam cultor vineae
Abbreviated transcription (Latin):
annis fructum se non in uenisse
conqueritur : quia quorundam
prauorum mentes nec inspirata
lex naturalis correxit. nec prȩcep¬
ta erudiunt : nec in carnationis
eius miracula conuertunt: Quid
uero percultorem uineȩ : nisi
prȩpositorum ordo ex primitur.
Quidum pręsunt eccłȩ. nimirum
dominiçe uineę curam gerunt
huius enim uineȩ primus cultor
petrus apłs ex tititꝰ hunc nos
indigni sequimur. inquantũ ꝓeru¬
ditione ur̃a docendo. predican¬
do. in crepando laboramus:
Sedcum magno iam timore audi¬
endum est: quod cultori uineae¬
de infructuosa arbore dicitur
Succide ergo illã : utquid etiam
terrã occupat. Unus quisque
iuxta modum suum inquantum
locum uitae prȩsentis tenet. si fruc¬
tum bonȩ operationis non ex hib&.
uelud infructuosa arbor terram
occupat: quia in eo loco in quo
ipse est & aliis operando occasionem
negat: Sed in hoc scło potens quilib&.
sifructum non hab& bonȩ operatio
nis. etiam inpedimentũ pręstat

Expanded text:
annis fructum se non invenisse annis fructum se non invenisse conqueritur, quia quorumdam pravorum mentes nec inspirata lex naturalis corrigit, nec praecepta erudiunt, nec incarnationis ejus miracula convertunt. Quid vero per cultorem vineae, nisi praepositorum ordo exprimitur? Qui dum praesunt Ecclesiae, nimirum dominicae vineae curam gerunt. Hujus enim vineae primus cultor Petrus apostolus exstitit. Hunc nos indigni sequimur, in quantum pro eruditione vestra, docendo, deprecando, increpando, laboramus. 4. Sed cum magno jam timore audiendum est quod cultori vineaede infructuosa arbore dicitur: Succide illam; ut quid etiam terram occupat? Unusquisque juxta modum suum, in quantum locum vitae praesentis tenet, si fructum bonae operationis non exhibet, velut infructuosa arbor terram occupat, quia in eo loco in quo ipse est, et aliis operandi occasionem negat. Sed in hoc saeculo potens quilibet, si fructum non habet operationis bonae, etiam impedimentum praestat
Abbreviated transcription (Latin):
naturã significando denuntiat.
Quae & bene plantata est sicut
ficus. & bene creata sicut mulier.
Sed inculpam propriã sponte
lapsa: neque fructũ Seruat
operationis: neque statũ rectitudi¬
nis: Ad peccatũ quippe ex uolun¬
Itate corruens: quia fructũ oboe¬
dientiȩ ferrei noluio: istatũ rectis¬
didinis amisit Qune adđi simili¬
tudinẽ condita: dum insua dignita¬
te non per stetit. quod plantata
uel creata fuerat. seruare contẽpl¬
sit. Tertio dñs uineȩ ad ficulneã
uenit : quia naturam generis huma¬
ni ante legem. sublege. sub gratia.
expectando. ammonendo. uisi tan
ueni fructum quaerens inficulnea
hac: & non inuenio: uenit ante
legem : quia pernaturalem intellecꝰ¬
tum quid unus quisque exemplo
sui. qualiter erga proximum
agere debuiss& innotuit: uenit
in lege. quia precipi endo docuit:
uenit post legem per gram. quia
pictatis suae pręsentiã ex hibendo
monstrauit: Sed tamen in trib

Expanded text:
naturam significando denuntiat? naturam significando denuntiat? Quae et bene plantata est sicut ficus, et bene ta sicut mulier; sed in culpam propria sponte lapsa, neque fructum servat operationis, neque statum rectitudinis. Ad peccatum quippe ex voluntate corruens, quia fructum obedientiae ferre noluit, statum rectitudinis amisit. Quae ad Dei similitudinem condita, dum in sua dignitate non perstitit, quod plantata vel creata fuerat, servare contempsit. Tertio dominus vineae ad ficulneam venit, quia naturam generis humani ante legem, sub lege, sub gratia, exspectando, admonendo, visitando ex quo venio fructum quaerens in ficulnea hac, 1583 et non invenio. Venit ante legem, quia per naturalem intellectum quid unusquisque exemplo sui qualiter erga proximum agere debuisset innotuit. Venit in lege, quia praecipiendo docuit. Venit post legem per gratiam, quia pietatis suae praesentiam exhibendo monstravit. Sed tamen in tribus
Abbreviated transcription (Latin):
NS ETREDEMETOR
NRT per cuuangłium
suum aliquando uer¬
bis loquitur: aliquando rebus:
aliquando aliud uerbis. atque
aliud rebus: aliquando autem
hoc uerbis quod rebus: Duas & enĩ
res. ex euuangłio fr̃s audistis. ficul¬
neam infructuosam. & mulierẽ
curuam. & utrique rei est pietas
inpensa: Illud aut̃ dixit persimi¬
litudinem. istud egit per exhibitionẽ:
Sedhoc significat ficulnea infructu¬
osa quod mulier inclinata: & hoc
ficulnea reseruata quod mulier
crecta: Dñsuincȩ tertio uenit ad
ficulneam. & fructũ minime in¬
uenit: Etmulier quae crectaest.
decem & octo annis fuerat curua::
hoc autẽ decẽ & octo annorum
numero signatur. quod tertio dñs
uenisse perhibetur Quia igitur
premittendo summatim tota per¬
strinximus. iam per ordinem lectio¬
nis singula disseramus: Arborẽ fici
habebat quidam plantatã inuineã
suam: & uenit quaerens fructũ
inillã & non inuenit: Quid arbor
fici. nisi humanam naturã signat.
Quidmulier inclinata. nisi eandẽ

Expanded text:
s et Redemptor noster per Evangelium suum aliquando verbis, aliquando rebus loquitur; aliquando aliud verbis, atque aliud rebus; aliquando autem hoc verbis quod rebus. Duas etenim res ex Evangelio, fratres, audistis, ficulneam infructuosam, et mulierem curvam, et utrique rei est pietas impensa. Illud autem dixit per similitudinem, istud egit per exhibitionem. Sed hoc significat ficulnea infructuosa quod mulier inclinata, et hoc ficulnea reservata quod mulier erecta. Dominus vineae tertio venit ad ficulneam, et fructum minime invenit, et mulier quae erecta est decem et octo annis fuerat curva. Hoc autem decem et octo annorum numero signatur, quod tertio dominus venisse perhibetur. Quia ergo praemittendo summatim tota perstrinximus, jam per lectionis ordinem singula disseramus. 2. Arborem fici habebat quidam plantatam in vinea sua; et venit quaerens fructum in illa, et non invenit. Quid arbor fici, nisi humanam naturam designat? Quid mulier inclinata nisi eamdem
Abbreviated transcription (Latin):
oculos in ipsa celeritate stare cre¬
datur. & putatur immobilis esse
dum currit : qui quanto uiolen¬
tius actus fuerit. tanto opus
ꝑfectius consummatur: Ita ergo
prior lapisstat. iac&. & pene
nihil prodest : ille uero alter
quae inferuntur cuncta suscipit
quacueniunt uniuersa comples¬
las uterque quod operatur adqͥ
rit: Quimolit autẽ. hoc habere
uidetur officii. ut ꝑ uigili cura
granorum asperitate confracta.
ex in timis eorũ occultisque uisce¬
ribus similaginẽ medullamque
producat: & sordium leuitate
discussa. inaꝑtũ ꝓferatur omne
quod purumest. ex quo mundis¬
simum panẽ conficiens gratia
dni consequatur: Hos igitur
duos molares lapides. duo esse ar¬
bitror testamenta: hoc est legem
moysi & euuangeliũ dñi Quȩ¬

Expanded text:
oculos in ipsa celeritate stare creoculos in ipsa celeritate stare credatur, et putetur immobilis esse, dum currit. Qui quanto violentius actus fuerit, tanto opus perfectius consummatur. Ita ergo prior lapis stat, jacet, et pene nihil prodest; ille vero alter, quae inferuntur, cuncta suscipit, quae veniunt, universa compleclas rit. Qui molit autem hoc habere videtur officii, ut pervigili cura granorum asperitate confracta, ex intimis eorum, occultisque visceribus similaginem, medullamque producat, et sordium levitate discussa, in apertum proferat omne, quod purum est, ex quo mundissimum panem conficiens gratiam domini consequatur. Hos igitur duos molares lapides duo esse arbitror Testamenta, hoc est legem Moysis, et Evangelium D
Abbreviated transcription (Latin):
sequentia decurramus: Descripsi¬
mus enim. quid ess& quod ait dñs:
in illa nocte erunt duo in lecto
uno: Etrłq: N unc ergo uidea¬
mus quod reliquum est: Dicit enĩ¬
eadem diuina sententia: Erunt
duo molentes inpistrino: una
assumetur . & una relin quetur:
Primũ igitur considerandũ est.
quomodo const& molente̾s offi¬
cium : deinde quaesunt duae
quae molere dicuntur: tertio
quod pistrinũ sit. quiue moletio¬
nis effectus: Nulli dubium est
quod molere aliter non constat.
nisi duobus lapidibus apparatis.
& conuenientib sibi: ut alteri
ex his magnitudo alterius impo¬
natur : Et illũ quidem lapidem
qui prior solo sternitur esse pigrũ
& tardum. & pene ut ita dixerĩ
otiosum : ac nisi superioris parti¬
cipatione lapidis ornaretur. for¬
sitan necessarius nonuideretur:
ita dum ille operatur. & iam iste
utilis inuenitur: Ille aut idest
superior lapis. tanta uelocitate
operis circum fertur : ut fallens

Expanded text:
sequentia decurramus. Descripsisequentia decurramus. Descripsimus enim quid esset quod Dominus ait: In illa nocte erunt duo in lecto uno, etc.; nunc ergo videamus, quod reliquum est: dicit enim divina sententia: Erunt duae molentes in pistrino; una assumetur, et una relinquetur . Primum igitur considerandum est, quomodo constet molentis officium; deinde quae sint duae, quae molere dicuntur; tertio quid pistrinum sit, quisve molitionis effectus. Nulli dubium est, quod molere aliter non constat, nisi duobus lapidibus apparatis, et convenientibus sibi, ut alteri ex his magnitudo alterius imponatur: et illum quidem lapidem, qui prior sternitur, esse pigrum et tardum, et pene, ut ita dixerim, otiosum ac nisi superioris participatione lapidis ornaretur forsitan necessarius non videretur. Ita dum ille operatur, etiam iste utilis invenitur. Ille autem id est superior lapis tota velocitate operis circumfertur, ut fallens
Abbreviated transcription (Latin):
quia dumiudȩorũ populo prȩ¬
dicabat. fidem gentium ad pro¬
babat : sicut ipse alibi decentu¬
rione ait: Amendico uobis.
non inueni tantam fidem in isrł¬
tis illud & indignosuos iudicatis
aeterne uitȩ : ecce conuertim᷑
maior fides mulieris comꝓbatur
quã archi synagogi: qm̃ archi iyna¬
gogus dm̃ addomũ suã uenire
rogauit : & initinere eundi uel
tantũ fimbriã uestimenti teti¬
rgit: Sed post quã dñs mulierem
in itinere curauit. filiã archi syna¬
gogi indomo resuscitauit. quia
circa finem scłi synagoga est¬
creditura. iuxta illud apłi :
Cum plenitudo gentiũ
subintrauerit: tunc om̃is
usrł saluus fi&: Et iterũ: Non
prius quod spiritale est. sed quod
carnale. deinde spiritale: id .ẽ.
non prius sẏnagoga credidit
quae spiritalis fuit: sed genti¬
lis populus qui erat animalis.
deinde synagoga quae fuit
UPERIORI DNICA
Ecapitulum euuangelicũ
disserentes. partem quandam ex
illo perstrinximus : super est ut

Expanded text:
quia dum Judaeorum populo praequia dum Judaeorum populo praedicabat, fidem gentium approbabat, sicut ipse alibi de centurione ait: « Amen dico vobis, non inveni tantam fidem in Isrtis illud, et indignos vos judicatis aeternae vitae, ecce convertimur s mulieris comprobatur, quam archisynagogi: quoniam cum archisynagogus Dominum ad domum suam venire rogasset, et in itinere eundo vel tantum fimbriam vestimenti tetigit. Sed postquam Dominus mulierem in itinere curavit, filiam archisynagogi in domo resuscitavit: quia circa finem saeculi Synagoga creditura est, juxta illud Apostoli : Cum « plenitudo gentium subintraverit, tunc omnis Israel salvus fiet. » Et iterum: « Non prius quod spirituale est, sed quod carnale, deinde quod spirituale , » id est, non prius Synagoga credidit, quae spiritualis fuit, sed gentilis populus, quae erat animalis: deinde Synagoga, quae fuit uperiore dominica capitulum evangelicum disserentes partem quamdam ex illo perstrinximus; superest, ut
Abbreviated transcription (Latin):
tumest. iustus exfide uiuit :
& sine fide inpossibile est pla¬
cere dõ: unde dñs mulieri cha¬
naneȩ ait: O mulier magna. ẽ.
fides tua: ficit tibi sicut uis:
Notandum autem quia cũ dñs
ad filiam archi synagogi resu¬
scitandã perger& mulier ini¬
tinere sanataest: quia cũ dñs
ad synagogam docendã uenir&
eccła ex gentibus credendo eius¬
anticipauit salutem: iuxta
illud propheticum: A ethyopia
preueniet manus eius dõ:
Acthyopia enim. quae ni grũ
gignit populum: eccłam signi¬
ficat ex gentib: nigredine
peccatoꝵ coopertam: Acthyo¬
pia ergo manus eius preuenit.
quando eccła exgentib ante
synagogam credidit: Oport&
autem considerare. quia mulier
nec in domo. nec inurbe. qm̃ abur¬
be longe ex cludebatur. sed inuia:
Coccurrit: quia gentilis popu¬
lus nullam cognitionẽ dĩ nec legis
notitiam habebat: & ideo quasi
nuda & discooperta dño occur¬
rebat : Sicque cum dñs ad puellã
tendebat. mulier inuia sanata est.

Expanded text:
tum est: « Justus ex fide vivit , » et « sine fide impossibile est placere Deo . » Unde Dominus mulieri Chananaeae ait: « O mulier, magna est fides tua, fiat tibi sicut vis . » Notandum autem quia cum Dominus ad filiam archisynagogi resuscitandam pergeret, mulier in itinere sanata est: quia cum Dominus ad Synagogam docendam veniret, Ecclesia ex gentibus credendo anticipavit salutem, juxta illud propheticum: « Aethiopia praeveniet manus ejus Deo . » Aethiopia enim, quae nigrum gignit populum, Ecclesiam significat ex gentibus nigredine peccatorum coopertam. Aethiopia ergo manus ejus praeveniet, quando Ecclesia ex gentibus, ante Synagogam credidit. Oportet autem considerare quia mulier nec in domo, nec in urbe, quoniam ab urbe longe excludebatur, sed in via ei occurrit: quia gentilis populus nullam cognitionem Dei, nec legis notitiam habebat, et ideo quasi nudus et discoopertus Domino occurrebat. Sicque cum Dominus ad puellam tendebat, mulier in via sanata est:
Abbreviated transcription (Latin):
consummat: Alius in malis acti¬
bus a primeua aetate se deie¬
cit : & in eisdem operib semper
se ipso de terior consumatur:
Tanto ergo sibi unus quisque
sollicite metuat. quanto igno¬
rat quodrestat : Quia qđ sepe
dicendũ est. & non obliuioNie
retinendũ. multi sunt uocati
pauci uero electi: Sed quia
nonnumquã mentes audientiũ.
plus exempla fideliũ. quã docen¬
tium uerba conuertunt : uolo
uobis aliquid deꝑximo dicere.
quod corda nr̃a tanto formidolo¬
sius audiant: quanco eis hoc de
propinquis sonat: Neque enim
res longe ante gestas dicimus:
sedeas dequibus testes ex istunt.
eisque interfuisse sereferunt
memoramus. ITEM EX¬

Expanded text:
consummat; alius in malis acticonsummat; alius in malis actibus a primaeva aetate se dejicit, et in eisdem operibus semper seipso deterior consummatur. Tanto ergo sibi unusquisque sollicite metuat, quanto ignorat quod restat, quia, quod saepe dicendum est, et sine oblivione retinendum: Multi sunt vocati, pauci vero electi. 15. Sed quia nonnunquam mentes audientium plus exempla fidelium quam docentium verba convertunt, volo vobis aliquid de proximo dicere, quod corda vestra tanto formidolosius audiant, quanto eis hoc de propinquo sonat. Neque enim res longe ante gestas dicimus, sed eas de quibus testes existunt, eisque interfuisse se referunt, memoramus. Tre
Abbreviated transcription (Latin):
quibusque uitiis subiecta serui¬
ebant: Sed repulso uno in quo
uidelic& om̃e malorum
corpus ex primitur : generalis ꝓti¬
nus sententia sub infertur quadicit᷑
Multi autem sunt uocati : pauci
uero electi: Tremendũ ualde est
om̃s iam uocati ꝑfidem ad caelestis
regis nuptias uenimus : incarnatio¬
nis eius mysteriũ & credimus & con¬
ficemur: Diuini uerbi aepulas
sumimus : sed futura die iudicu
rex intraturus est: Quia uocati
sumus nouimus : sisumus electi
nescimus: Tanto ergo necesse est ut
unus quisque nr̃m in humilitate
se deprimat : quanto sisit electus
ignorat: Non nulli enĩ bona hȩc
incipiunt. non nulli uero inbonis
quae incepert̃. minime ꝑsistunt:
Alter pęne totã uitã ducere
in prauitatẽ conspicitur: sed
iuxta finem uitȩ. a prauitate
sua. ꝑ districte pęnitentiȩ lam̃ta
reuocatur: Alter electã uidet᷑
tingit aderroris nequiciã iuxta
finem uitȩ declinare: Alius
bonum bene inchoat. melius

Expanded text:
quibusque vitiis subjecta serviquibusque vitiis subjecta serviebant. 14. Sed repulso uno, in quo videlicet omne malorum corpus exprimitur, generalis protinus sententia subinfertur, qua dicitur: Multi enim sunt vocati, pauci vero electi. Tremendum valde est,omnes jam vocati per fidem ad coelestis regis nuptias venimus, incarnationis ejus mysterium et credimus et confitemur, divini Verbi epulas sumimus, sed futuro die judicii rex intraturus est. Quia vocati sumus, novimus; si sumus electi, nescimus. Tanto ergo necesse est ut unusquisque nostrum in humilitate se deprimat, quanto si sit electus ignorat. Nonnulli enim bona nec incipiunt, nonnulli vero in bonis quae incoeperunt minime persistunt. Alter pene totam vitam ducere in pravitate conspicitur, sed juxta finem vitae a pravitate sua per districtae poenitentiae lamenta 1642 revocatur; alter electam videtur tingit ad erroris nequitiam juxta finem vitae declinare. Alius bonum bene inchoat, melius
Abbreviated transcription (Latin):
luerunt permeliorationẽ uitȩ:
Velcerte tuncligat poena. quõs
modo abonis operibus ligauit culpa:
Pedes enim quiuisitare ęgrum ne¬
glegunt: manus quaenihil indi¬
gentibus tribuunt: abono opere
iã ex uoluntate ligatȩsunt: Quȩ
ergo nunc sponte ligantur inuitio.
tunc insupplicio ligantur inuitę:
Bene aut̃ dicitur: quod in exteriores
tenebras ꝓiciatur: Interiores quip¬
pe tenebras dicimus. cęcitatẽ cordis.
Ex teriores uero tenebras. aet̾nam
noctem dampnationis: Tunc ergo
dampnatus quisque. non in interio¬
res. sed iñ exteriores tenebras mitti¬
tur : quia illic inuitus proicitur
in noctẽ dampnationis. qui hic
sponte cȩcidit incęcitatẽ cordis:
ubi flecus quoque & stridor den¬
tium esse perhibetur: ut illic stri¬
deant dentes. qui hic de edacitate
gaudebant llic oculi defleant
qui hic per inlicitas concupiscenti¬
as uersabantur inmundo: quate¬
nus singulis qua membra suppliciis
subiaceant. quae hic singulis

Expanded text:
luerunt per meliorationem vitae. luerunt per meliorationem vitae. Vel certe tunc ligat poena, quos modo a bonis operibus ligavit culpa. Pedes enim qui visitare aegrum negligunt, manus quae nihil indigentibus tribuunt a bono opere jam ex voluntate ligatae sunt. Qui ergo nunc sponte ligantur in vitio, tunc in supplicio ligantur invite. Bene autem dicitur quod in exteriores tenebras projiciatur. Interiores quippe tenebras dicimus caecitatem cordis, exteriores vero tenebras aeternam noctem damnationis. Tunc ergo damnatus quisque non in interiores sed in exteriores tenebras mittitur, quia illic invitus projicitur in noctem damnationis, qui hic sponte cecidit in caecitatem cordis. Ubi fletus quoque et stridor dentium esse perhibetur, ut illic dentes strideant, qui hic de edacitate gaudebant; illic oculi defleant, qui hic per illicitas concupiscentias versabantur; quatenus singula quaeque membra supplicio subjaceant quae hic singulis
Abbreviated transcription (Latin):
apertius ei dicat: Amice. & non
amice : A mice ꝑfidem. & noN
amice: per operationẽ: At ille obmu¬
tuit: Quia quoddici sine gemi¬
tu non potest. in illa districtione
ultimȩ increpationis: omne argu¬
mentum cessat excusationis.
Quippe. quia ille foris increpat.
qui testis conscientię intus animũ
accusat: Sedinter haec sciendũ
est. quia quis hancuestẽ uirtutis
hab&. sed tamen ad huc ꝑfecte
non hab& : adpi regis ingressũ
desperafe deuenia non debet:
quia ipse quoque spem nobis per
psalmistã tribuens dicit: Inper¬
fectũ meũ uiderunt oculi tui.
& in libro tuo om̃s scri¬
bentur:
Sed quia pauca haec inconsolatio¬
ne habentis & infirmantis dixi
mus : nunc ad eum quihanc om̃i
Sequitur: Tunc dixit rex minis¬
tris : Ligatis pedibus eius & manib
mit tite prum intenebras ex teriores:
ibi erit fletus & stridor dentium:
Ligantur tunc pedes & manus
perdistrictionem sententiae : qui
modo a prauis operibus ligari no¬

Expanded text:
apertius dicat, Amice, et non apertius dicat, Amice, et non amice; amice per fidem, sed non amice per operationem. At ille obmutuit, quia, quod dici sine gemitu non potest, in illa districtione ultimae increpationis omne argumentum cessat excusationis, quippe quia ille foris increpat, qui testis conscientiae intus animum accusat. Sed inter haec sciendum est quia quisquis hanc vestem virtutis habet, sed tamen adhuc perfecte non habet, ad pii regis ingressum desperare veniam non debet, quia ipse quoque spem nobis per Psalmistam, tribuens, dicit: Imperfectum meum viderunt oculi tui, et in libro tuo omnes scribentur . Sed quia pauca haec in consolatione habentis et inmus, nunc ad eum qui modo quo sequitur: Tunc dixit rex ministris: Ligatis manibus ejus et pedibus, mittite eum in tenebras exteriores: ibi erit fletus et stridor dentium. Ligantur tunc pedes et manus per districtionem sententiae, qui modo a pravis operibus ligari no
Abbreviated transcription (Latin):
unus ex titit auctor erroris:¬
Quisquis hanc recumbens innup¬
tias non hab&: sollicitus iã metu¬
at ingrediente rege. quando
mittatur foras: Ecce enim dicit᷑,
Intrauit rex adnuptias ut uider&
discumbentes: & uidit ibi hominẽ
non uestitũ ueste nuptiali : Nossumꝰ
quiiam fidem inecclesia habemus.
qui scripturȩ sacrȩ aepulis pasci¬
mur: qui coniunctã dõ eccłam
esse gaudemus: Considerate ergo
sicum nuptiali ueste adhas nup¬
tias uenistis: cogitationes uestras
sollicita inquisitione discutite:
Derebus singulis corda uestra
trudinate : si iam contra nullum
odium habetis: si contra felicitatẽ
alienã. nulla uos inuidię face suc¬
cenditis : siꝑ occultã maliciã nemi¬
nem nocere festinatis: Ecce rex ad
nuptias ingreditur . & cordis nr̃i
habitũ contẽplatur. atque ei
que caritate uestitũ non inuenit.
ꝓtinus iratus dicit: Amice. quo¬
modo huc intrasti: non habens
uestem nuptialem. Mirandum
& amicũ uocat & reprobat: Acsi

Expanded text:
unus exstitit auctor errorisunus exstitit auctor errorisquis autem hanc recumbens in nuptiis non habet, jam sollicitus metuat, ingrediente rege, quando mittatur foras. Ecce enim dicitur: Intravit rex ad nuptias ut videret discumbentes, et vidit ibi hominem non vestitum veste nuptiali. Nos sumusqui jam fidem in Ecclesia habemus, qui Scripturae sacrae epulis pascimur, qui conjunctam Deo Ecclesiam esse gaudemus. Considerate, rogo, si cum nuptiali veste ad has nuptias venistis, 1641 cogitationes vestras sollicita inquisitione discutite. De rebus singulis corda vestra trutinate, si jam contra nullum odium habetis, si contra felicitatem alienam nulla vos invidiae face succenditis, si per occultam malitiam nemini nocere festinatis. 12. Ecce rex ad nuptias ingreditur, et cordis nostri habitum contemplatur, atque ei quem charitate vestitum non invenit, protinus iratus dicit: Amice, quomodo huc intrasti non habens vestem nuptialem? Mirandum et amicum vocat, et reprobat, ac si ei
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃a eccła. & nunc in discrete susci¬
pit. & postmodum in egressione
discernet: Si igitur boni estis:
quãdiu in hac uita subsistitis. ȩqua¬
nimiter tolerate malos: Nã quisqͥs
malos non tolerat : ipse sibi ꝑinto¬
lerantiã suã testis est : quia bonus
nonest: Abel enĩ esse rennuit: quẽ
cain malicia non exerc&: Sic intri¬
tura areȩ grana subpaleis prae¬
muntur : sic flores inter spinas
oriuntur: & rosa quaeredolet
crescit cumspina quaepungit:
Duos quippe filios habuit primus
homo:uinus horũ electus est
unus electus. alter reprobus fuit:
Duos isa ac filios habuit: Sed unus
clectus. alter uero reprobatus:
Duodecĩ filios habuit iacob: Sed
ex his unus ꝑ innocentiã uenditus.
alii uero ꝑmaliciã uenditores
fr̃is fuerunt: Duodecĩ apłisunt
electi: Sedunus ex his ammixtus
est reprobus qui probar&: unde¬
cim qui probarentur. Septẽ sunt
diaconi abapostolis ordinati:
Sed sex infide recta ꝑmanentib.

Expanded text:
sancta Ecclesia et nunc indiscrete suscisancta Ecclesia et nunc indiscrete suscipit, 1638 et postmodum in egressione discernit. Si ergo boni estis, quandiu in hac vita subsistitis, aequanimiter tolerate malos. Nam quisquis malos non tolerat, ipse sibi per intolerantiam suam testis est quia bonus non est. Abel enim esse renuit, quem Cain malitia non exercet. Sic in tritura areae grana sub paleis premuntur; sic flores inter spinas oriuntur, et rosa quae redolet crescit cum spina quae pungit. Duos quippe filios habuit primus homo; sed unus horum electus est, unus electus est, alter reprobus fuit . Duos Isaac filios habuit; sed unus electus est, alter reprobatus . Duodecim filios habuit Jacob; sed ex his unus per innocentiam venditus est, alii vero per malitiam venditores fratris fuerunt . Duodecim apostoli sunt electi; sed unus in his admistus est qui probaret, undecim qui probarentur . Septem sunt diacones ab apostolis ordinati ; sed sex in fide recta permanentibus,