comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
re cõditoe̾m quid inꝑsona libor̾u
qui cum filio defunti sunt morati
aut ꝑ cos non stecit quominus
morarentur mortuo filio testato¬
ris defccisse nõ iudi s si testator pp̃
filii utisitatemhiis qui cumco
morati fussentalimenta pr̃aru
uolint cͣcͣ uoluntatem defuncti
petentes auiliri non oportere.

Expanded text:
 condicionem quidem in persona libertorum, qui cum filio defuncti morati sunt aut per eos non stetit, quo minus morarentur, mortuo filio testatoris defecisse non uideri. sed si testator propter filii utilitatem his, qui cum eo morati fuissent, alimenta praestari uoluit, contra uoluntatem defuncti petentes audiri non oportere.
Abbreviated transcription (Latin):
causa que ꝓtimus agen¬
tem repellunt infidiomissis nͥ
ꝑ cõnclitionalib̾ suari oportetc
asuo que habent moramo sump¬
tam ad mitrmꝰ cantõe oblatanec
enuim dicemꝰ paremeum cui i tada¬
ctum sit si monumẽtũ fecit i cũ
cuidatum est ut monuni̾ctũ rio¬

Expanded text:
causas, quae protinus agentem repellunt, in fideicommissis non pro condicionalibus obseruari oportet: eas uero, quae habent moram cum sumptu, admittemus cautione oblata: nec enim parem dicemus eum, cui ita datum sit, si monumentum fecerit, et eum, cui datum est, ut monumentum f
Abbreviated transcription (Latin):
i Silie suc ita quis legauit si
titrafilia mei arbitritu lutititi¬
inupsit ei toth̃rs meus dator al
titio an testatorem mortuo ⁊ re¬
titia nupsãt querebatur anle¬

Expanded text:
 ita quis legauit: 'si Attia filia mea arbitratu Lucii Titii nubserit, ei tot heres meus dato'. Titio ante testatorem mortuo Attia nubserat: quaerebatur, an le
Abbreviated transcription (Latin):
tum citie si alibis non decessĩt¬
negauerunt eam recte caueqr
uł mortui lib̃is iegiticonditi¬
o possit existere s lisplicuit sez¬
tentia nõ enim uõto mris op¬
poitam honerosano int̾pone¬
de cautoĩs int̾p̾tatio debuit.⁊¬

Expanded text:
tum Titiae 'si a liberis non discessnegauerunt eam recte cauere, quia uel mortuis liberis legati condicio possit exsistere. sed displicuit sententia: non enim uoto matris opponi tam ominosa non interponendae cautionis interpretatio debuit.
Abbreviated transcription (Latin):
cuilibet latis zmo de possit nube
indeamus. ⁊ suta legatum sit si
titio nupsit equid u honeste ti¬
possi unfitio legis cuilibet nubx
q enim titio nubẽ iubctis cetis
om̃ib nubẽ ꝓhibeturitiq sititiꝰ
indignus sit ͦ tale est quale sign̾a¬
lt scriptum eet si non nupsit ĩm¬
o siuerum amamꝰ durior h̾ cond¬
itio est qmͣ illa si non nupsĩt nã¬

Expanded text:
cuilibet satis commode possit nubere. Uideamus et si ita legatum sit 'si Titio nubserit'. et quidem si honeste Tiposse eam beneficio legis cuilibet nubere. quae enim Titio nubere iubetur, ceteris omnibus nubere prohibetur: itaque si Titius indignus sit, tale est, quale si generaliter scriptum esset 'si non nubserit'. immo si uerum amamus, durior haec condicio est quam illa 'si non nubserit': na
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitate domicilium b̾at põt
dici non ẽẽ locum cutioni ꝑ
qm ius ub̾tatis infringitur
s incefuncti ub̾tis auo iure
utimur. ¶Titio gen̾o meo be¬
res meus dotis seie fiue mee no¬
mine .c. dato legati quid̃ cmol¬
umentũ ad seram que dotem
hre incipit ꝑtinebit s qr non
tantum mulieri s titio quoq
qui pecunia legauitꝯ sultum et¬

Expanded text:
ilium habeat. potest dici non esse locum cautioni, per quam ius libertatis infringitur. sed in defuncti libertis alio iure utimur. 'Titio genero meo heres meus dotis Seiae filiae meae nomine centum dato.' legati quidem emolumentum ad Seiam, quae dotem habere incipit, pertinebit, sed quia non tantum mulieri, sed Titio quoque, cui pecuniam legauit, consultum u
Abbreviated transcription (Latin):
legatum innuabina trinadie
dari iussit .i alicuicum pubes i¬
cẽt pecuniam legauit. id quoq
legatum annuabina trina cli¬
e post pub̾tatem p̾stmõ eẽ in co

Expanded text:
et, annua bima trima die dari iussit et alicui, cum pubes esset, pecuniam legauit, id quoque legatum annua bima trima die post pubertatem praestandum esse in co
Abbreviated transcription (Latin):
uctes legta talia fuere qm̃tum¬
rum non ad c̾tas motas ꝑtinet¬
a sacomodata fuit cam refredeb¬
em̾ad eum dum taxit gd̾ quo
hec ꝑsonc institute fucrunt.
¶Cumita intesto scriptum erat
ut aliquid inforo fiat n script¬
umerat in quo foroait labo si
no appartat quid mortuus sẽ¬
sĩt in cuis municipii foro facien¬

Expanded text:
es legata talia fuere: 'quantumrum, non ad certas et notas peas accommodata fuerit, eam referre debemus ad eum dumtaxat gradum, quo hae personae institutae fuerunt. Cum ita in testamento scriptum erat 'ut aliquid in foro fiat' neque adscriptum erat in quo foro, Labeo ait, si non appareat, quid mortuus senserit, in eius muni cipii foro facien
Abbreviated transcription (Latin):
subhac co̾litõe si ratoe̾s reddidi¬
ss arbitrium aconfutibꝰ diuus
piusdariꝑmisit hiis u̾bis aditi
anobis. amplissimiꝯ sules arb¬
itrumdabunt quier̃cussis rati¬
ombnon tantimi que reliqua
siit ex paphodici ꝯ stituerunt. ue¬
rum ⁊ quas ratoes queq instrum¬
enta tridẽ aut exibe̾ dominis suis
debeant cui sententie cum finitia¬
tiffactum nõ inpedictur pafrodi

Expanded text:
ub hac condicione 'si rationes reddidisset', arbitrum a consulibus diuus Pius dari permisit his uerbis: 'aditi a uobis amplissimi consules arbitrum dabunt, qui excussis rationibus non tantum quae reliqua sunt Epaphroditi constituent, uerum etiam quas rationes quaeque instrumenta tradere aut exhibere dominis suis debeat: cuius sententiae cum fuerit satisfactum, non impedietur Epaphrodi
Abbreviated transcription (Latin):
riptus sub conditõe suurauit
se x daturũ uit monumc̾tum
ficturũ qmͣnus u̾bis edicti ad
hrditatem uriegatum ad mi¬
ttͣatur. tamẽ ꝯpellitꝰ facẽ id qd̾
facturum seiurare iussus est so
pars legati uł hrditatis deficien¬
recoditoe accresat ĩ lrdi eius cui
pure legatum est. uł hr̾clitas da¬
ta est si tñ hrditas cius adita fuit¬
Dimphił. In testõ quidã scrip¬
publii septimi demetrii ficret
nisi fcm eet hrdes magna pocu¬
nia muictaret᷑a cum id monu¬
mẽtũ publii septimu. de metru
nullum reperebatur. si.ꝑ .s. da¬

Expanded text:
rit sub condicione 'si iurauerit se decem daturum' aut 'monumentum facturum', quamuis uerbis edicti ad hereditatem uel legatum admittatur, tamen compellitur facere id quod facturum se iurare iussus est solscriptus est, pars legati uel hereditatis deficiente condicione adcrescit etiam heredi eius, cui pure legatum uel hereditas data est, si tamen hereditas eius adita fum. In testamento quidam scribPublii Septimii Demetrii, fieret: nisi factum esset, heredes magna pecunia multare et cum id monumentum Publii Septimii Demetrii nullum repperiebatur, sed
Abbreviated transcription (Latin):
so orirentur nẽce est. scđm scri¬
ucluti sutiscriptum sit suum
stichum qu̾e detitio eni fu̾du
tusculanum qui mͥascio datu
est nam siostat dequo hominci
de quo fundo sensit testatorad
rem nõ ꝑtinet si que emisse sig¬
tum sibi ẽt significauit c̃mĩt gͦ¬
isi ita suus legitus sit stichum
tarium ꝑtinebit si de eosensisse
testatorem ꝯueniat. nam. ⁊ sum
ꝑsona legaitarii designãda aliqd
au̾tiuris est in falsa demonstrator
hoc uł magisest infalsa cã uelu

Expanded text:
o orerentur, necesse est secundum scriueluti si ita scriptum sit: 'seruum Stichum, quem de Titio emi' 'fundum Tusculanum, qui mihi a Seio donatus est'. nam si constat, de quo homine, de quo fundo senserit testator, ad rem non pertinet, si is, quem emisse sigtum sibi eseruus legatus sit: 'Stichum tarium pertinebit, si de eo sensisse testatorem conueniat: nam et si in persona legatarii designanda aliquiautem iuris est in falsa demonstratione, hoc uel magis est in falsa causa, ueluti
Abbreviated transcription (Latin):
caniam dotĩsefficctur. ¶ S ai̾
an nuptias qr punĩ legatum
est peti põt cautio mulieri pec¬
uniam reddi necessaria erit.
¶ Ed si maritus uitiõ suoca ce
beat obtam pituniam que do¬
ti fuat destiuata s qm̾ ambo
legati petitom habuerũt sal¬

Expanded text:
cunia dotis efficeretur: sed cum ante nuptias, quia purum legatum est, peti potest, cautio 'mulieri pecuniam reddi' necessaria erit. quod si maritus uitio suo causa beat ob eam pecuniam, quae doti fuerat destinata? sed quoniam ambo legati petitionem habuerunt, sal
Abbreviated transcription (Latin):
ded̾it ꝑtem sundi consequi nõ
pot nisi totam pecunum nu̾a¬
set᷑ dissimilis e̾ eĩ cm duob
cadem res sub ditc̃e legati est
in hac enim questionẽstatim

Expanded text:
derit, partem fundi consequi non potest, nisi totam pecuniam numerasset. dissimilis est causa, cum duobus eadem res sub condicione legata est: in hac enim quaestione statim
Abbreviated transcription (Latin):
ut quid fiat ut quid obtingit
uł retro ne dctur. nefrat neobtin¬
gat exhiis aut dandi faciendiq
conditoes inpsonas collocitur.
aut̃ ip̃oꝵ quib quid relinquit᷑

Expanded text:
ut quid fiat, ut quid optingat, uel retro ne detur, ne fiat, ne optingat. ex his dandi faciendique condiciones in personas collocantur aut ipsorum, quibus quid relinquitur,
Abbreviated transcription (Latin):
omp̃ Si titius statuas in muni¬
psiss uidetur impleta cõditiost¬
atim atq dũcta est uxor qm̃u¬
is nũdum incubicułu mariti
ueñt nuptias enim nõ concu¬
pinatus s consensus facit.

Expanded text:
m. 'Titius si statuas in munibsisset', uidetur impleta condicio statim atque ducta est uxor, quamuis nondum in cubiculum mariti uenerit. nuptias enim non concubitus, sed consensus facit.
Abbreviated transcription (Latin):
scribit in hoc rescripto ad¬
iectum est sołe uł ad temp̃
uł imppẽt᷑uum excusaripr¬
o ut ualicudo qua afficitur
Furoraut non intotume¬
rcusat s efficit ut curatq¬

Expanded text:
scribit: Sed in hoc rescripto adiectum est solere uel ad tempus uel in perpetuum excusari, prout ualetudo, qua adficitur. furor autem non in totum excusat, sed efficit, ut curato
Abbreviated transcription (Latin):
diuoꝵ adriani ⁊ antonini
Eis qui se negit liti̾s scire
ercusatio accipi non di simͦ
latom si quis semparem ho
ni miuncto possit ꝓ bare id¬
q diuor frm rescripto ⁊tine

Expanded text:
di- uorum Hadriani et Antonini. eius qui se neget litteras scire, excusatio accipi non debet, ssationem, si quis imparem se oneri iniuncto possit probare, idque diuorum fratrum rescripto contine
Abbreviated transcription (Latin):
miismissi ab ur̃bitisplanc
tutelis excusabuntur quia ĩ¬
grecli urbem eis non licet.
Dlanc si quis incohortibus
annos mittitur tñ ppctuam

Expanded text:
ia missi ab urbicis plane tutelis excusabuntur, quia ingredi eis urbem non licet. plane si quis in cohortibus iginti annos mittitur, tamen perpetuam
Abbreviated transcription (Latin):
riãhona in comou
ius uł filius u frit qui ẽ me
iid̾ potestate tria honera su¬
stincit que id piculum pr̾i
sui spectent quia uõluntite
enis ad ministrant omib
excusatio atutela competit
ministrent noñ ꝓdesse sepe
rescriptum est:¬

Expanded text:
ria onera in domo una ius uel filius uel frater qui est in eiusdem potestate tria onera sustineat, quae ad periculum patris sui spectent, quia uoluntate eius administrant, omnibus excusatio a tutela competit.ministrent, non prodesse saepe rescriptum est
Abbreviated transcription (Latin):
na militis intestat de¬
functi cistrensi. i fisco non ucri¬
dicantur cumłes legittnus ad
finem quiti gradus exstitit. aut
primꝰcognatus ciusdemgradus
int̾ tempus possom acceꝑit. Qu¬
b non conpent bõꝵ possessio

Expanded text:
na militis intestati defuncti castrensia fisco non ui‹n›dicantur, cum heres legitimus ad finem quinti gradus exstitit aut proximus cognatus eiusdem gradus intra tempus possessionem acceperit. QUIBUS NON COMPETIT BONORUM POSSESSIO
Abbreviated transcription (Latin):
Uanuisheres tutor¬
is tutornonest. tñ ea que ꝑ
defunctum in choãctasunt
ph̾rdem si legittime etatis est¬
a masculus sit exͣpͣlicari debe¬
nt in quib dolusci̾ admit
ipud pupillum is relinqu
utili ãctione h̾ reddẽꝯpelli

Expanded text:
uamuis heres tutoris tutor non est, tamen ea quae per defunctum inchoata sunt per heredem, si legitimae aetatis et masculus sit, explicari debent: in quibus dolus eius admitapud pupillum is reliquerutili actione hoc reddere
Abbreviated transcription (Latin):
aꝓpria ad mĩnistratio ueniat
in uiditium. ⁊ exstat suii si̾a
cxistimantis. si p̾ mortemi
tutoris he̾s eius negotia pu¬
pilli gerere pseuerauĩt. ant
in marcha tutoris pupilli
pecuniam inuenit.⁊ sump¬
sit uł eam pecuniam qmͣtu¬
tor stipulatus fuit exigit tu¬
tele iuiditio eum tem̾ iuon¬
omine. ⁊am cum ꝑmittat᷑
adu̾sus hẽdem erprio dolo
iurare in litem. apparet eu
iuditio cutele teneri exdolo

Expanded text:
pria administratio ueniat in iudicium. et exstat Seruii sententia existimantis, si post mortem tutoris heres eius negotia pupilli gerere perseuerauerit aut in arca tutoris pupilli pecuniam inuenerit et consumpserit uel eam pecuniam quam tutor stipulatus fuerat exegerit, tutelae iudicio eum teneri suo nomine: nam cum permittatur aduersus heredem ex proprio dolo iurari in litem, apparet eum iudicio tutelae teneri ex dolo
Abbreviated transcription (Latin):
prius qm̃ ad eum iretur con¬
tra so los fideuissores alt iud¬
ex datus est osfitio agnoscẽ¬
tis conueniet si tutores sou̾t¬
do sint.⁊ad minstratio nõ
di spar s cũmuisfuit porti¬
onum uirilium ⁊dministr¬
rem saluam fore caucrant tu¬
torem adolescetis in ut ante
cosꝯ uen̾iret petierant. atq id̾o
scipulanti ꝑmisserunt sere¬
dlituros ꝙ ab eo suari ñ potu¬
issct. placuit int̾eos qui sol¬
uendo eẽnt accionem residu¬
ichiuidiꝗhõnus fideiussoꝵ sus¬
cepͣtum᷑ uideretur. Nim ⁊ si
mandato ꝑlium peciu̇a cre¬
datur cque duncituractio.
si enimꝙ datum ꝓ alio solu
titatem diui siomisertludit.
tor uscirator ditus ao mini¬
toris tranfferri tutores opor¬
te quale desunctus suscepit
hoc coͣ pͣtm ut nõ ercusetur
he̾s sidieat se instra tutelara
iomuenissi ¶Namcum ex omi¬
bus bone fidei uiditiis ꝓot̾ do¬
lum defunctihẽs tencatur. id

Expanded text:
priusquam ad eum iretur, contra solos fideiussores alter iudex datus est. officio cognoscentis conueniet, si tutores soluendo sint et administratio non dispar, sed communis fuit, portionum uirilium admitrem saluam fore pupillo cauerant, tutorem adulescens ut ante conueniret petierant atque ideo stipulanti promiserunt se reddituros quod ab eo seruari non potuisset: placuit inter eos, qui soluendo essent, actionem residui diuidi, quod onus fideiussorum susceptum uideretur: nam et si mandato plurium pecunia credatur, aeque diuiditur actio: si enim quod datum pro alio soluiuitatem diuisionis excludit? tor uel curator datus adminitoris transferri oportere, quale defunctus suscepit. hoc eo pertinet, ut non excusetur heres, si dicat se instrumenta tutelaria non inuenisse: nam cum ex omnibus bona fide iudiciis propter dolum defuncti heres teneatur, id
Abbreviated transcription (Latin):
pprio negligentia plane si¬
ꝓpria hrdi non inputabitur¬
usuras quoq eius pecune ꝙͣ
pupillarem agituut prarẽ
beat ex bono ⁊ equo constitu
ia uidice oportet. ¶Fideius¬
sores. ⁊tutorib nõnti sip̃¬
sentes fuerunt ⁊ nͥ contrad¬
ixerunt. ⁊noia sua ꝑfri mac¬
ta publica passi sunt cquuz

Expanded text:
prio.Neglegentia plane propria heredi non imputabitur.Usuras quoque eius pecuniae, quam pupillarem agitauit, praesdebeat, ex bono et aequo constitui ab iudice oportet.Fideiussores a tutoribus nominati si praesentes fuerunt et non contradixerunt et nomina sua referri in acta publica
Abbreviated transcription (Latin):
tiam fideussorem
i heredes fideiussoris ad rati¬
onem candem usurarum
reuccando set̾ constat ad qm
ri tutor reuocatur.

Expanded text:
tiam fideiussorem et heredes fideiussoris ad rationem eandem usurarum reuocandos esse constat, ad quam et tutor reuocatur.
Abbreviated transcription (Latin):
mutua lib̾is fidĩ musumhr¬
dĩtatis reliquissenon udeb¬
aturs estimatom ut apaten¬
tibꝰ fuigi fĩ solet patrimoni¬
isui fcrissenec id arto fre iu¬
clitio tutele hoc̾ fid̾i rators q¬
uundo p̾scriptõe demonstri¬
te quatititis cxdusurum.
itiõ fri suo meuius prditatẽ
sciia quol̃rs institutꝰ erat in¬
sticut᷑ post mortem suamirs¬
tituc rogatus codem titio hr̾¬
de scripto petit ut moriensti¬
tius.tam̃ suam qm̃ sen brdita¬
tem sempronio reaituc̃t. cu¬

Expanded text:
mutua liberis fideicommissum hereditatis reliquisse non uidebatur, sed aestimationem ut a parentibus frugi fieri solet patrimonii sui fecisse, nec idcirco fratrem iudicio tutelae bonae fidei rationes quandoque praescriptione demonstratae quantitri suo Maevius hereditatem Seii, a quo heres institutus erat, post mortem suam restituere rogatus eodem Titio herede scripto petit, ut moriens Titius tam suam quam Seii hereditatem Sempronio restitueret. cu
Abbreviated transcription (Latin):
pciptem dimidim qm̃ sosa
inbois extestõ suo patrone
issa utrum ex testõ sup̃iorepa¬
trissupatronecam ꝑtem pe¬
ea que ꝓponentur ꝓbari pam¬
philam dum taxat extestõ su¬
piore fidimissum pete põsse
claudius quia c̃didit᷑applłor
siutũtcm susceptos ꝯtimi̾
ceuola  odicillis gaio scioc
tileno estan legataniusẜrdi¬

Expanded text:
partem dimidiam, quam solam in bonis ex testamento patronae issa, utrum ex testamento superiore patris sui patronae eam partem pee proponerentur probari Pamphilam dumtaxat ex testamento superiore fideicommissum petere posse. Claudius. quia credituritute susceptos contineri. Scaevola. codicillis Gaio Seio ctile non est, an legatarius
Abbreviated transcription (Latin):
induplim dan uolo. q̃ritur
an ex substitutõe impubx̃ mor¬
docestitore sensisse ¶ Itemq̃¬
ro cum corpora legata ⁊̃ nunc
exlucratiua cã possideantur
iallis uctur ascio erigi ⁊abhr̃¬
ce petii ut exaltius debitoris
debito que codicilł noiaui ca

Expanded text:
in duplum dari volo". quaeritur, an ex substitutione, impubere mordo testatorem sensisse. item quaero, cum corpora legata etiam nunc ex lucrativa causa possideantur, icillis vetuit a Seio exigi et ab herede petit, ut ex alterius debitoris debi
Abbreviated transcription (Latin):
donatoib tulit ⁊ modicum
sibi resi duum resiuit. ⁊um
uso slibos cum uxorescripsit
hrdes in codem testo duaspo¬
io scio p̃legauit. ⁊ ab eo petiit
ei donauat inciue filic mee tot

Expanded text:
donationibus contulit et modicum sibi residuum servavit et universos liberos cum uxore scripsit heredes: in eodem testamento duas poGaio Seio praelegavit et ab eo petit, ei don
Abbreviated transcription (Latin):
honoremnois nũ. ¶ Neces¬
sitas quid̃ resiuendi nepoti
iorem in unius ncpotis ꝑson
legati non denegabit᷑. ¶Qui
is accoib legitor simiil lega¬
tarius utino pot. qr legatum
ditum inꝑtes cliudino po̾t
ñ enim ei mẽtedatumͣ estie¬
gatariis plunb accionibusu¬
tr s ut lanior eis agendi facu¬
itassit exuna intim que frat
um pr̃ filios corumq
mrem lordes instituiss ita
scripsit petoa tefibia u a¬
ceptis exhr̃di̾tãte mea m por¬
n̾ctuam ⁊ maurcis imp̾dio
tusculano ꝑtem hr̾ditatis res¬
diuisionis & cõmuni filum
habituram. pecuum aũt deꝑ
te su retentura ¶ eorum qui¬
b mortisc̃a conatum est
salua falcidie ratoẽ qmͣ m hi
is quoqzdonacoib exemplo
legito⁊ iocũ h̾re placuit psta¬
ruit collatois honus inre sid

Expanded text:
honorem nominis mei". necessitas quidem restituendi nepotibiorem in unius nepotis persolegati non denegabitur. Qui is actionibus legatorum simul legatarius uti non potest, quia legatum datum in partes diuidi non potest: non enim ea mente datum est legatariis pluribus actionibus uti, sed ut laxior eis agendi facultas sit, ex una, interim quae fuerat um pater filios eorumque matrem heredes instituisset, ita scripsit: "peto a te, filia, ut acceptis ex hereditate mea in porntum aureis et praedio Tusculano partem hereditatis resdiuisionis de communi filiam habituram, pecuniam autem de parte sua retenturam.Eorum, quibus mortis causa donatum est,salua Falcidiae ratione, quam in his quoque donationibus exemplo legatorum locum habere placuit, praestaluit, collationis totum onus in residu
Abbreviated transcription (Latin):
tatem filiuscum morcretur
siliis sins ułcicui uoluisset ie¬
stitu̾e fu̾ãt rogatus quo int̾
e minsulam deportato elig¬
endi facultatem nõ ẽẽ pena
ꝑ emptam placuit nec fidi
aut portoes int̾ eosfĩ qui eo
tempore usserint cum de ali¬
is cligendi potestas nõ fui̾t¬
Qui dotue plium contra
legem̃ iullam uendidit ux¬
orilegatum dẽdit.⁊ emp̃tori
fidĩ misit. ut ampluisei p̾¬

Expanded text:
em filius cum moreretur filiis suis uel cui ex his uoluisset restituere fuerat rogatus: quo interea in insulam deportato eligendi facultatem non esse poena peremptam placuit nec fideiautem inter eos fieri, qui eo tempore uixerint, cum de aliis eligendi potestas non fuerit.Qui dotale praedium contra legem Iuliam uendidit, uxori legatum dedit et emptoris fidei commissit, ut amplius ei p
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ꝑtefiius de testo matris
littĩgiss ꝙͣ nõ erit trabend̾
ad suitute que ꝓ ꝑͣte minu
non possunt. ¶Plane pece¬
tur integra sintusab co qui
filium uicit. p̃tis aut exstim

Expanded text:
parte filius de testamento matris litigasset. quod non erit trahendum ad seruitutes, quae pro parte minui non possunt: plane petetur integra seruitus ab eo qui filium uicit, partis autem aestim
Abbreviated transcription (Latin):
ushĩs m̾ esto exsẽmisse uon¬
cis pat̾nis in quib hĩto cum
om̃ib que ibi sunt q̃ om̾ia
sciasad portom hr̃ditatis qm̃
tibi dedi nõ ꝑtine̾ q̃ro cumsit
in hiis comib argentũ no¬
mina debitor supͦiex mãcipi
turad ilios hrdes institutos

Expanded text:
ex semisse bonet paterna, in quibus habito, cum omnibus quae ibi sunt: quae omnia scias ad portionem hereditatis, quam tibi dedi, non pertinere". quaero, cum sit in his domibus argentum nomina debitorum supellex mancipia, tur, ad alios heredes
Abbreviated transcription (Latin):
lies cessit ⁊ ub̾tatis pecuie pe¬
tende ad co ut putemsi mora
frat p̾stande lib̾tatisã fidico¬
missi moram udi fcĩm ausu¬
rarum honus accedẽnam ⁊ce¬
tã que medio tp̃r aquisiuit

Expanded text:
ies cessit et libertatis et pecuniae petendae, adeo ut putem, si mora fiat praestandae libertati, etiam fideicommisso moram videri factam et usurarum onus accedere: nam et cetera quae medio tempore adquisiit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ forte legato ꝑcipto magn¬
um cmnolum̃cum exaliquo
negõ ⁊ secutꝰ est. aut penam
supulatoi̾s inminenteme¬
uasit. hoc ita si quantitas cu
quãtͣitate ꝯ feratur ¶Et eni¬
uo si pecunia iccepti ꝯ ferat᷑.
sit. tem pp̃riam qm̃ qm ma

Expanded text:
 forte legato percepto magnum emolumentum ex aliquo negotio consecutus est aut poenam stipulationis imminentem euasit. haec ita, si quantitas cum quantitate conferatur. enimuero si pecunia accepta rogatus sit rem
Abbreviated transcription (Latin):
titur. si ꝙ legator noĩe ꝑͥ cc¬
ꝑit legatanus offerat. ¶Cu
quidam filio suo exꝑtehr̃¬
de instituto patruum cĩ cob¬
credẽ cidem dediss ⁊ ab eo pe¬
tiss ut filium suum ꝑiuri¬
li portoe filiis suis cohrdem
iuirili portoc filiis suis coh̾r¬

Expanded text:
titur, si quod legatorum nomine perceperit legatarius offerat. Cum quidam filio suo ex parte herede instituto patruum eius coheredem ei dedisset et ab eo petisset, ut filium suum pro virili portione filiis suis coheredem virili port
Abbreviated transcription (Latin):
res p̃ufidĩ ꝯmissip̃ moram
usuras pstare cogitur s damp¬
nũ si ꝙ ex cꝗre i fuit secutum
abhũs sarͣciend̾ent qui poit
dictam sententiam iudicatũ¬

Expanded text:
 fideicommissi post moram usuras praestare cogitur, sed damnum, si quod ex ea re fuerit secutum, ab his sarciendum erit, qui post dictam sententiam iudicatu
Abbreviated transcription (Latin):
diam obitiente si pͣtem nte¬
rim soiui sibi desidera̾t n
accẽpit in ei̾moram pĩsus
inteiligitur. ¶Cum pꝰ mor¬
tem emptoris uenditom rri

Expanded text:
diam obiciente, si partem interim solui sibi desiderauerit neque acceperit, in eam moram passus intellegitur.Cum post mortem emptoris uenditionem rei
Abbreviated transcription (Latin):
is solet extĩtire ¶ Pr̃ pł̾ib
filuus brdib institutis mo¬
nens clauem ⁊ anulum cus¬
todĩe ci m nori natu siliet᷑¬
qui p̾scnscrat.⁊ res quas ib
curi sua habuit asignare̾ĩ¬
sit sit. cõc filioꝵ negin ge¬
stum intelligitur nec obͦe¬
amrem apud ãtbitiim

Expanded text:
is solet excitare. Pater pluribus filiis heredibus institutis moriens claves et anulum custodiae causa maiori natu filiae trqui praesens erat, res quas sub cura sua habuit adsignare iussit. commune filiorum negotium gestum intellegebatur nec ob eam rem apud arbitrum
Abbreviated transcription (Latin):
osaut quos mat̾ ciegit fort
potiores si soli p̃in cruissent
existimaui q si neminecgit
eos solosno iͥmitti qui osfr̃¬
derint. ¶onatois ꝑdior
eplamignorante fino mat̾
iede. sicraubi  fidi ꝯissi nõ
sub nixam deposunt ⁊litras
tales ad cditum misit.
Instrim uoluntitis mee post
mortemmeam filio incot᷑¬
quis loquitur. s in qu̾e uolu¬
tatis intentio dirigatur. ¶Li de¬
btis pclum renquit. ic petiit
ne hidalienarent. itq in fam¬
ilia uboꝵ retinerent si excep¬
conno cetĩptes suasuendide¬
riint. qui non nendit cetoruz
ptes quib non dedit alicnadi
uoluntate integris petit.
oscnim io fidĩ ꝯmissum ui¬
detur muitasse qui uiditio pa¬
quispetat cum ꝑtem suam. ⁊¬
lienando pͣdidit. s hociti pn¬
Cetm put quisq pͥor alienau¬
crit ptem postiorib nͥ ucet
tãtiet quino tarluisuendidit
ci quĩ nonuendidit. in supio¬
rum p̃tib frcisse intelligitur¬
ꝑtem ac sinemo uendit. ⁊ no
iussimꝰ sine tibis uita decesit

Expanded text:
os autem, quos mater elegerit, fore potiores, si soli promeruissent, existimavi: quod si neminem elegerit, eos solos non admitti, qui offenderunt. Donationis prlam ignorante filio mater in aede sacra uerbis fideicommissi non subnixam deposuit et litteras tales ad aedituum misit: 'instrumentum uoluntatis meae post mortem meam filio meo traquis loquatur, sed in quem uoluntatis intentio dirigatur.Libertis praedium reliquit ac petit, ne id alienarent utque in familia libertorum retinerent. si excepto uno ceteri partes suas uendiderint, qui non uendidit ceterorum partes, quibus non dedit alienandi uoluntatem, integras petet: eos enim ad fideicommissum uidetur inuitasse, qui iudicio paquis petat, cum partem suam alienando perdiderit. sed hoc ita prceterum prout quisque prior alienauerit, partem posterioribus non faciet: qui uero tardius uendidit, ei qui non uendidit in superiorum partibus fecisse partem intellegitur. at si nemo uendiderit et nouissimus sine liberis uita decesserit,
Abbreviated transcription (Latin):
nam ⁊ obm̃ xe uoluntatis p̾¬
oes ad omnem suscessionum
spẽm porrecte uidebantur
Mando filic mee ꝓsalute soli¬
citus ipisut quo ad oriros li¬
beros tollait testintu non fati¬
at ita en̾m potit sñ piculo nu¬
sorori cobroinꝰ uidi reuctam
apparuit ꝙ quii no de pecun
tc merucrunt iuidetur om̃i

Expanded text:
nam enixae voluntatis preces ad omnem successionis speciem porrectae videbantur. "Mando filiae meae pro salute sollicitus ipsius, ut, quoad liberos tollat, testamentum non faciat: ita enim potsorori coheredi non uideri relictam apparuit, quod non de pecunite meruerit.' uidetur omni
Abbreviated transcription (Latin):
us intesto suo publio meu¬
io militiam suam reliquit
exegit ⁊ hoc ei dedit cuillam
ri uoluit. p̾mortem iutu
titii. itc̃rum pubsus memiꝰ
us militiam uł p̾cium eus
c̃ ablrdibus luti titii exige¬
bat celsus ꝵ existimo p̾ciũ
militie pstari non oport̾t. in¬
si legatanus obtendit cestat¬
orem ⁊ post factam solutio¬

Expanded text:
stamento suo Publio Maeuio militiam suam reliquit exegit et dedit ei, cui illam ri voluerit: post mortem Lucii Titii iterum Publius Maevius vel militiam vel pretium eius ab heredibus Lucii Titii exigebat. Celsus: existimo pretium militiae praestari non oportere, nisi legatarius ostenderit testatorem et post factam solutio
Abbreviated transcription (Latin):
sirintibne frarneita ut nego¬
tium ex̾ccitis. ¶Lutuis euthĩ
uiua testatrce decessit pͥs prd¬
tatis cius ad cobr̾d̃ ꝑtinuit q̃¬
ro. in pamphił codem testõ
manumissus ad petitom ꝑti
b̾naut uoluit testatrix excer¬
na subtituta br̃ ounstituto
iegati accepit. sihis no eet̃ in
ou̾it cont institutum acͨcom
ꝙ dolo eius fem er̃ dicebat qͦ
minus testãtrir uolens pͥmo
taret nec optinint. quero. an
legati ꝑsccutionem saluam

Expanded text:
rnae ferrariae, ita ut negotium exerceatis'.Lucius Eutychus uiua testatrice decessit, pars hereditatis eius ad coheredem pertinuit: quaero, an Pamphilus eodem testamento manumissus ad petitionem pberna, ut uoluit testatrix, exerronia substituta heredi instituto legata ovit contra institutum actionem, quod dolo eius factum esse dicebat, quo minus testatrix volens primo taret, nec optinuit: quaero, an legati persecutionem salvam
Abbreviated transcription (Latin):
ipꝰ. curi oportet ut puta. siti¬
tio relictum est ⁊ luo eiusd̾
ntilegatum petant.⁊ hr̃s so¬
iuc paratus sit. deinde amb
desfende̾ hr̃dempariti sint eli
grͣ d hrs cui soluat ut abco
defendatur. ¶Ccrtim pecuni¬
amlegatm si ucgitarius et
subitituti scgatam petierint
ihis solue paratus sit siam¬

Expanded text:
potius dari oportet, ut puta si Titio relictum est et duo eiusdem et legatum petant et heres soluere paratus sit, deinde ambo defendere heredem parati sint, eliredem, cui solvat, ut ab eo defendatur. Certam pecuniam legatam si et legatarius et substituti legatarii peterent et heres solvere paratus sit, si am
Abbreviated transcription (Latin):
uendatis um eumq qui exu
obis uitimꝰ decessĩt. cum mori¬
ctur restituat sempnio lib̾to
meo ⁊ suscesso: imco ⁊ berilo. ⁊
sapido quos infra manumssi
ossu̾stituit in scd̃a tñ adiccit
psunius desinctiad alt̾m ꝑti¬
dimisso uidĩ de quo q̃ritur
duos gradus substitois fecis
dio uiliano p̾fecto urb̃. ¶S̾ili

Expanded text:
ex vobis ultimus decesserit, cum morietur, restituat Symphoro liberto meo et successori et Beryllo et Sapido, quos infra manumisi,os substitutit, in secunda tamen adiecerit pars unius defuncti ad altmisso, de quo quaeritur, duos gradus substitutionis feudiano Iualiano praefecto urbi. 'Si li
Abbreviated transcription (Latin):
qr mortis ea accepisse non
uidctur diu̾sum pbandum¬
no foret simeunis ignorans co¬
miriu uita decessisse pecun¬
am errore lapsus dedisset
tunt crum portio iure fuci¬
dic rcuocarctur. ¶Cumͣ pr̾
fidi ꝯmissum p̾dioꝵ exte¬
stam̃to mr̃is filie debet eãde

Expanded text:
 mortis causa cepisse non uideretur. diuersum probandum foret, si Maeuius ignorans dominum uita decessisse pecuniam errore labsus dedisset: tunc enim portio iure Falcidiae reuocaretur.Cum pater fideicommissum praediorum ex testamento matris filiae deb
Abbreviated transcription (Latin):
ceno possit pp̾ ctatem eiuscu¬
itutor fuat d̃itĩs quibꝰ c̾re
caib fidimissum non int̾¬
cidit ꝙ apupillo datum u¬
detur. hac deniq ratoe ꝑ lac¬
uit atutore qui nichil acce¬
pit fididmissum pupillo.
reunqui non posse qm̃q a

Expanded text:
n possit propter aetatem, cui tutor fuerat datus: quibus certe casibus fideicommissum non intercidit, quod a pupillo datum videtur. hac denique ratione placuit a tutore, qui nihil accepit, fideicommissum pupillo relinqui non posse, quonia
Abbreviated transcription (Latin):
testõ sempronii debetur mͥcũ
atum extest̾o nondebeatur. p̃¬
lacuit falsam demonstratom
iegatano non obee̾nee into¬
tum saisum uidi ꝙ uitãtispͥ¬

Expanded text:
ento Sempronii debetur mihi.'atum ex testamento non debeatur, placuit falsam demonstrationem legatario non obesse, nec in totum falsum uideri, quod ueritatis pr
Abbreviated transcription (Latin):
Guemtuam qmͣ existimab̾a
meam ad te hr de insitutio
titio legem meam non esti
neratu prisci sentetic nec co¬
stituto i iocus qua cauctur nͥ
cogẽndum p̾stare legatum
brdem. nam sucursum hrdi¬
b est nec cogerẽtur redim ẽ
ꝙ testator suum existimans
heredibrĩ ficilioril uolunca¬
tes ꝙ in hac spc̃ non euenit
cum dnumterum sit apd̃
hrdem. ¶ Si omissa fidi cõ¬
missi uiba sunt ⁊ cͦ que iegin¬
t̃ cũhis q̃ scribi debuũt congui¬
aut rectedatum aminus scri¬
ptum exemplo institutois
rescriptum sũma ht utilita

Expanded text:
em tuam, quam existimabam meam, te herede instituto Titio legem, non est Neratii Prisci sententiae nec constitutioni locus, qua cauetur non cogendum praestare legatum heredem: nam succursum est heredibus, ne cogerentur redimere, quod testator suum existimans heredibus faciliores uoluntates: quod in hac specie non euenit, cum dominium rei sit apud heredem.Si omissa fideicommissi uerba sint et cetera quae leguntur cum his, quae scribi debuerunt, congruant, recte datum et minus scriptum exemplo institutionirescriptum summam habet utilita
Abbreviated transcription (Latin):
fidiꝯmisitfilie ut quib dam
ancuł patroni restitu et semi¬
ssem cum hee manumissees¬
sentꝰ sica dẽm filia hr̃s nõ eẽt
sustituit ei easdem ancillas q¬
uomiã filia noluit hr̃s cxistẽ
ãcilleuisse ꝯm̃id est picroni
ĩd̾iciunt de functi hrditate
numisse q̾rebant in fidi co¬
missum petẽ ib eodem patro¬
no possent. Rogo gͦ quidde.
hoc existimet R escribas zen̾

Expanded text:
fidei commissit filiae, ut quibusdam ancillis patroni restitueret, cum hae manumissae essent, et, si eadem filia heres non esset, substituit ei easdem ancillas. quoniam filia non voluit heres exsistere, ancillae iussu domini, id est patroni adierunt defuncti hereditatem. numissae quaerebant, an fideicommissum petere ab eodem patrono possint. rogo ergo, quid de hoc existimes rescribas.
Abbreviated transcription (Latin):
suc fõre. ¶Cum iĩp̃ feã scr¬
iptura mucnitur ita demu
ubumlegati fidĩ ꝯmissi quod
p̾cedit uł scquiturad comu¬
si dicto scrip̃tum congniat
Eilius mrẽm hr̃dem scripse¬
rit ⁊ fid̾i ꝯmissa tabulis da¬
ti cum uiris uirmn di reugio¬
ne p̾stirirogau̾t cum testin¬

Expanded text:
 fore. Cum inperfecta scriptura invenitur, ita demum verbum legati vel fideicommissi, quod praecedit vel sequitur, ad comsi dicto scriptum congruat. Filius matrem heredem scripserat et fideicommissa tabulis data cum iurisiurandi religione p
Abbreviated transcription (Latin):
o fundum tusculanũ dato
utrisq omittentib hrdita¬
tem pͥmo ⁊ sccundo quereba¬
tur substitutis quos ei dede¬
rit an ⁊ cui legatapstare debe¬
ant. ibũtroq substituto le¬
giti debentur. ¶Su̾o alicno
posse rem din legari ualcs
spiciturut sit cum eotesti fac¬

Expanded text:
o fundum Tusculanum dato", utrisque omittentibus hereditatem Primo et Secundo quaerebatur, substituti, quos eis dederat, an et cui legata praestare debent? ab utroque substituto legata debentur. Servo alieno posse rem domini legari Valens spicitur, ut sit cum eo testa
Abbreviated transcription (Latin):
inuno fundo dominium iuriꝰ
inceilectu. ñ cliuisione corpor¬
is optinent. nͨ idem rendetur
legatari fẽs est quiuis pẽi sit
alicnatiis ab alto hrde quid̾e
idem solui nõ potit cad ratio
stipulatois c hois cnim lega¬
tum oratois ꝯpendio singulo:
nõ siscit inhiis que iegatiri
funt. ita frustri soluitur cudo
crͣ desiit. ¶ In fuco iegato sih̾rs
sẽp̃elient estimatio referenda
critad totum p̃ cum fundiqͦ
potuit. m̾ scpulcuxim estima

Expanded text:
in uno fundo dominium iuris intellectu, non diuisione corporis optinent.Non idem respondetur,legatarii factus est quamuis postea sit alienatus, ab altero herede idem solui non poterit: eademque ratio stipulationis est. hominis enim legatum orationis compendio singulos consistit in his qui legatarii fuerunt, ita frustra soluitur cuius e desinit. In fundo legato si heres sepelierit, aestimatio referenda erit ad totum pretium fundi, quo potuit ante sepulturam aestimar
Abbreviated transcription (Latin):
Eqũob iegitis reuictis
unum quid̾ repudiare alte¬
nim u̾o. implecti posse resp¬
ondet᷑ s simnũ exlegatis.
honus habet ⁊ hoc repeslatur
non idem dicendum est. po¬
ne cum cui .x. istichuslegat᷑
est. rogitum siuum manum¬
utriusq legati quarti dedu

Expanded text:
duobus legatis relictis unum quidem repudiare, alterum vero amplecti posse respondetur. Sed si unum ex legatis onus habet, et hoc repellatur, non idem dicendum est: pone eum, cui decem et Stichus legatus est, rogatum servum manumutriusque leg
Abbreviated transcription (Latin):
sunt defamilia pẽtant ad¬
dum prs uni ex familia rel¬
inquent eiusq sid̾iꝯ missit
ut cum exto restituat. ¶S¬
situm eit. in hoc tidiꝯ missu¬
ab extraneo peti possit. dixi
itademũ pcti posse si p̾t̾a tru¬
ille prior testator ita fidi cõ¬
unducinuoles. aut̃ quib
uoles ex familia reuĩquias ix¬

Expanded text:
sunt de familia petent addum heres uni ex familia reliquerit eiusque fidei commisserit, ut eum extero restituat, quaesitum est, an hoc fideicommissum peti possit. dixi ita demum peti posse, si fuille prior testator ita fideicomundum cui voles aut quibus voles ex familia relinquas
Abbreviated transcription (Latin):
an idem fĩ possit. ⁊ cum mor¬
tis cã donabitur. ut id ꝓmit¬
tat ille. altĩ si ip̃e eaper̃e ñ põt¬
erit ꝙ magisest. qr postĩoris
quoq ꝑsona donatio cõftur.¬
Due Si citius stichum mͥ¬
aut .x. debeͣat ⁊ legnio tibisti¬
cdoum que mͥ debet placet ex
legatum est. anqm̃ ex acta pec¬
unua sit legatarius agenon
po̾t. ꝙ sistitim dies icgati ced¬
it ut publius recte putat leg¬
atanus agere pot ut actoẽs

Expanded text:
an idem fieri possit et cum mortis causa donabitur, ut id promittat ille alteri, si ipse capere non poterit: quod magis est, quia in posterioris quoque persona donatio confertur. Si Titius mihi Stichum aut decem debeat et legavero tibi Stichum quem legatum est, antequam exacta pecunia sit, legatarius agere non potest: quod si statim dies legati cedit, ut Publicius recte putat, legatarius agere potest, ut actiones
Abbreviated transcription (Latin):
rit deficit ꝙ ci relictum est. si¬
cuti diusa drianus inplocia¬
ne ⁊ prime ¶Impator int¬
onĩnmꝰ infantine anguste
psoniꝯstituit cum ea an i
t homines cẽ desut qm̃ testa

Expanded text:
rit, deficit quod ei relictum est, sicuti divus Hadrianus in Plotinae et proxime imperator Antoninus in Faustinae Augustae persona constituit, cum ea ante inter homines esse desiit, quam testa
Abbreviated transcription (Latin):
madotis noĩe legata ampli¬
us est qm̃ in dote principali
suma extestõ consequatur
nõ enim iu̾simile ẽ prem
dupuci prestatõe dotis filium
cum deniq hrdem honerare
uoluisse p̾tra cum putauit
esse efficatiter l nõ consentiẽ¬
te filia institiusse adu̾sus
gnm de cote ĩcuonem. ¶Lu¬
tius titĩ relictis dnob filiis
dit. cipud gencrale ut lega¬
ta ⁊ lib̾tatũ abhis hr̃dib
pͤte testĩ afilio petit ut om̃e
honus legatoꝵ in se sustine¬
in legitis renqui uł darepre¬
cepiatitiano filio meo ⁊ hr̃¬
de dan pr̾ariq iubeo deide
one relnquenda filic suehꝰ
compai hec sibilabe iubo
cuirci questionc fien ueto.⁊
peto ⁊ te filia karissima ne
ueris isrisci.ꝙ ampliore sub¬

Expanded text:
ma dotis nomine legata ampliuam in dote principali,summa, ex testamento consequatur: non est enim verisimile patrem duplici praestatione dotis filium eundemque heredem onerare voluisse, praeterea cum putaverit se efficaciter licet non consentiente filia instituisse adversus generum de dote actionem. Lucius Titius relictis duobus filiisdidit cap‹u›t generale, uti legata et libertates ab his heredibus parte testamenti a filio petit, ut omne onus legatorum in se sustinein legatis reliqui uel dari praecepi, ab Attiano filio meo et herede dari praestarique iubebo', deinde one relinquenda filiae suae comparaui, sibi habere iubeo: cuius rei quaestionem fieri ueto. et peto a te, filia carissima, ne uelis irasci, quod ampliorem sub
Abbreviated transcription (Latin):
ticatiis ui pedisscq̾imegitis
Quadrige legatut qquopo¬
ster m̃ortuo perre quid itic̃¬
dunt si cqus ule dece sss qui
demonstiabat quadriganis
si inglio tp̃r diminuta suppo¬
legatus. p̾ mortem titiuibtat¬
em accepit. ilog̃iͦtum iditihr¬

Expanded text:
egatis. Quadrigae legatum equo postea mortuo perire quidam ita credunt, si equus ille decessit qui demonstrabat quadrigam: sed si medio tempore deminuta suppllegatus post mortem Titii libertatem accepit: et legatum adita her
Abbreviated transcription (Latin):
ab hrdib ec̃ filio p̾stadum
ad quos hrditatis portioqͣ
acrꝑit filia redierat placuitꝯm̃¬
ꝙ si alium fiuic substituiss
cum oportẽt filis fidiꝯ miss¬
um reddẽ ¶Eiuctis pdus¬
rit u̾bis fid̾iomissi filio relia¬
uit. nulla ꝯ fratribus ⁊ cohrdi¬
b actio erit sitnĩ int̾filios di¬
iuiioncm̃ fecitarbit ꝯiectura
uoluntatis non patietur cũ
ꝑtes coh̾rdib p̾legatis resti¬
tue insi parti fu̾int up̃ipa
tris uiditium fr̃i cosuare
filic u̾bis fidi mmissi reliꝗt
caniq nupture dotis noicd
ari uoluit filiodo tem stipula¬
ce. cum filius minorem dot̾e
d̾ediss supfluum eẽ filic redẽ¬
dum ꝯstabat diuortio quo
lia post prunas nuptias indo
orerct᷑ restitu̾et uni exlibis
p̾dia fid̃ iomiss filia uiua do¬

Expanded text:
ab heredibus esse filio praestandum, ad quos hereditatis portio quam accepit filia redierat, placuit: quod si alium filiae substituisset, eum oportere filio fideicommissum reddere. Evictis prit, verbis fideicommissi filio reliquit, nulla cum fratribus et coheredibus actio erit: si tamen inter filios divisionem fecit, arbiter coniectura voluntatis non patietur eum partes coheredibus praelegatas restituere, nisi parati fuerint et ipsi patris iudicium fratri consefiliae uerbis fideicommissi reliquit eamque nupturae dotis nomine dari uoluit filio dotem stipulante. cum filius minorem dotem dedisset, superfluum esse filiae reddendum constabat. diuortio quoqlia post primas nuptias indotoreretur restitueret: uni ex liberis praedia fideicommissi uiua do
Abbreviated transcription (Latin):
ones cͥditor fuius soius ex¬
ciput iussisse testitorem ñ
ꝓponi ¶iti cum nubet ga¬
io seio dedit in dotem p̾dia
aquasdam alias res postra
decedens codi cuł ita cauit ga¬

Expanded text:
ones creditorum filius solus excipiat, iussisse testatorem non proponi. Titia cum nuberet Gaio Seio, dedit in dotem praedia et quasdam alias res, postea decedens codicillis ita cavit
Abbreviated transcription (Latin):
dubitatur. utrum is inqm so¬
lum dotͥisaccio datur legati
in regra ex ꝑsõna su debeat
restarent. an dotrm totam in
ere alicno cõputare quiaine¬
um solumactio cuis deturq
um uidetur eẽ iegatũ. Nam
alias int̾est legatiru fund̾¬

Expanded text:
m is, in quem solum dotis actio detur, legata integra ex persona sua debeat, raestarent, an dotem totam in aere alieno computare, quia in eum solum actio eius detur: um uidetur esse legatum: nam alias interest legatarii fund
Abbreviated transcription (Latin):
qum falcidie p̃tem hrdib
afiliis cxstipuatucum iuro
agentib exdote eẽ ⁊ ꝑ infẽm
actom irdenda. ¶Surdo⁊
muto qui legatum accipit
ut cum morictur resituat
rectemidat᷑ Nm⁊ igno¬
rantes astringantur fidicõ¬

Expanded text:
idiae partem heredibus a filiis ex stipulatu cum viro agentibus ex dote esse per in factum actionem reddendam. Surdo et muto, qui legatum accipit, ut cum morietur restituat, recte mandatur: nam et ignorantes adstringuntur fideico
Abbreviated transcription (Latin):
p lures in legato exp̾mutur
dimpnasesto si ñ incapito
num asqrñdit utile legatu
est qm̃iusmpotestate eius sit
ascendst uł non ascende̾.¬

Expanded text:
 res in legato exprimuntudamnas esto, si in Capitolium non ascenderit", utile legatum est, quamvis in potestate eius sit ascendere vel non ascende
Abbreviated transcription (Latin):
to ut ꝑ ꝑtetua ꝯtempt̾ sis. ti¬
ci lucĩ .c. aurris petẽ potunt co¬
h̾rdes ꝑtembrditatis retin̾c¬
te siue papiente quoͣ  tentũ
eẽ uoluit defunctꝰ. sn dubio
facilius e̾ hoc ꝑ bare qmͣ ꝓban
potuit illud cum ibi fidĩ co¬
missum petatur abhiiscum
quib non est testator locut.
I Dem̃ dicemꝰ si cumexasse scri¬
ittimꝰ hr̃s futurus exit. ita lo¬
catur peto ꝑ hrlitate qm̃ ti¬
bi reliqui que ad frẽm meu̾
iuire legitimo rediret ꝯtentu
nõĩc familie reliquitursi n̾¬
torem eidem asscripsit.i eue̾¬

Expanded text:
ti, centum aureis'? petere poterunt coheredes partem hereditatis, retinente siue praecipiente quo contentum esse uoluit defunctus. sine dubio facilius est hoc probare, quam probari potuit, illud, cum ibi fideicommissum petatur ab his, cum quibus non est testator locutus. idem dicemus, si, cum ex asse scriitimus heres futurus esset, ita loquatur: "peto pro hereditate, quam tibi reliqui, quae ad fratrem meum iure legitimo rediret, contentus nomine familiae relinquitur, torem eidem adscripsit e
Abbreviated transcription (Latin):
luc̾runt. cum nulli offartait᷑
cur nõ. ⁊qui decessit. ad h̾r¬
demtramissint utiq siuno
petente. iam elige̾ non pot
cuidet uidẽtur enim mart¬
cllus cum aim fid̃i missũ
ita telinqueret exub̾tis cui
nolui̾s arbitrari nͥ osfret

Expanded text:
tuerunt, cum nulli offertur, cur non et qui decesserunt ad heredem transmiserunt, utique si uno petente iam eligere non potest, cui det? uidetur enim Marcellus, cum fideicommissum ita relinquitur 'ex libertis cui uolueris', arbitrari, nisi offerat
Abbreviated transcription (Latin):
uum eet ei lib̾tatem dare
qm̃ extesto hrdis capturus
no sit s extestãtorish̾t.
Sstichum aut pamphiłu
uttum hrs meus uoiet ci¬
tio dato. dum utrum uelit
dare eo dic quo testin meu̾
uit pamphilũ dare damp¬
natus cet utrum legataru
elegit si dixit scstichum da¬
re uelle sticho mortuo libe¬
rari eum. si añ diem legati
cedentem alt̾ moxtuus fuit
alt̾ qui suꝑerit in obligati¬
one manebit. cum uit sen¬
el dix̾it hrs utrum dire uel

Expanded text:
uum sit ei libertatem dare, quam ex testamento heredis capturus non sit, sed ex testatoris habet. "Stichum aut Pamphilum, utrum heres meus volet, Titio dato, dum, utrum velit dare, eo die, quo testamentum meum aut Pamphilum dare damnatus esset, utrum legatarius elegerit. si dixerit se Stichum dare velle, Sticho mortuo liberari eum: si ante diem legati cedentem alter mortuus fuerit, alter qui supererit in obligatione manebit. cum autem semel dixerit heres, utrum dare vel
Abbreviated transcription (Latin):
res ⁊ obhoc recessisse testato¬
remobstend̾it honus eni
ꝑbandi mutatam eẽ defuc¬
ti uoluntatem ad cum ꝑti¬
net qui fidia missum recusit

Expanded text:
eres et ab hoc decessisse testatorem ostenderit. onus enim probandi mutatam esse defuncti voluntatem ad eum pertinet, qui fideicommissum recusat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙsi ita fuũ qmͣtũ unus h̾ru
ix̾bit tantũ sticho br̾des me¬
osdin uolo minor ꝑserit
icapiendaq̃ ent in legato.
Ergsus solitus fucrat distin¬
trum ne hr̾dis quo cui hrdes
frucius retinẽdebe̾. in legata¬
riuicluti si intempꝰ pub̾. ⁊ti
ri qui impubes sit fid̾homis¬
sum. relictum sit tũr enĩ fru¬
ct̾ pstandos ⁊ antecedentis ic¬
poris. ⁊ ħ ita inͣtelligida sut.
si no nou̾tim ad icctũ ẽ ut
cum inc̾mento lrs fid̾iom¬
um. qm̃ ego decessoᷤ hrs ca¬
to pt̃ bicinum. iudetur ie¬

Expanded text:
tum unus heres habebit, tantum Tithaso heredes meos dare volo", minor pars erit accipienda, quae venit in legato. Pegasus solitus fuerat distintrumne heredis, quo casu heredem fructum retinere debere, an legatarii, veluti si in tempus pubertatis ei qui impubes sit fideicommissum relictum sit, tunc enim fructus praestandos et antecedentis temporis. et haec ita intellegenda sunt, si non nominatim adiectum est, ut cum incremento heres fideicomum, quam ego decessero, heres dato", post biennium videtur le
Abbreviated transcription (Latin):
n. Liciauus iousta ꝓcuo
suo salutem. cum faciat con¬
ditiom inp̾legandaͦ do¬
tẽ ut si mal uxor macipia q̃ĩ
dotem dedit. qm̃ pocuniã nu¬
mer̃tim rccipe si ei macipia
uxor malit nunquid ea mao¬

Expanded text:
 Licinnius Lucusta Proculo suo salutem. cum faciat condicionem in releganda dote, ut, si mallet uxor mancipia quae in dotem dederit quam pecuniam numeratam, recipere, si ea mancipia uxor malit, numquid e
Abbreviated transcription (French):
a quecitimata indotrm dede¬
rit noñ ⁊ ꝑtꝑs macipior ci de¬
ixbuntui ¶Bonor possoe̾ de¬
mentis curatoriditi leg
acuratore qui furiosum defen

Expanded text:
a, quae aestimata in dotem dedit, non etiam partus mancipiorum ei debebuntur. Bonorum possessione dementis curatori data legata a curatore, qui furiosum defend
Abbreviated transcription (Latin):
in eodem ptorio stranstulit
ibiq pꝰ multosdics decedẽs
terto uxorem suam hrdem
⁊ alioᷤ complures reliquit
quo testo significauit. Ter¬
ba que infrascripta sut inpͥ¬
mis sciant hr̃des meinul¬
lampecumiã penes uxorem
meam et̃ s nec alud quicqͣ
idoq ħ noic eam in quictan
nolo quero. in eaqueuiuo

Expanded text:
in eodem praetorio transtulit ibique post multos dies decedens testamento uxorem suam heredem et alios complures reliquit. quo testamento significavit verba, quae infra scripta sunt: "in primis sciant heredes mei nullam pecuniam esse penes uxorem meam, sed nec aliud quicquam: ideoque hoc nomine eam inquietari nolo
Abbreviated transcription (Latin):
pccpit. p̾cio ulato integrum
Lutia titia intestata moriẽs
a filiis suis ꝑ fid̾iꝯ missum
alieno suo domũ relinqͥd
p̾ mortem ciuis filii idem
hrditatẽ niris diuiserunt
a zomu inqua diuisione
dñssui fid̾i ꝯmissarii qĩte¬
stis affuit q̾ro an fidi ꝯmi¬
ssi ꝑ secution̾e acquisita
sib̃i ꝑsuum eo ꝙ int̾fuit¬

Expanded text:
cepit, pretio illato integrum Lucia Titia intestata moriens a filiis suis per fideicommissum alieno servo domum reliquit: post mortem filii eius idem hereditatem matris, diuiserunt etiam domum, in qua diuisione dominus serui fideicommissarii quasi testis adfuit: quaero, an fideicommissi persecutionem adquisitam sibi