comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cipit: quem sodoma non decepit. Urit᷑ ille flã¬
mis mulierum: quem sulphura flamina ñ ussit.
Errat gͦ loth: arte non uoluntate deceptꝰ. Ideo me¬
dius quidem. ẽ. int̾ peccatores &e iustos: quippe
qui exabrahȩ quidem cognatione descenderit.
in sodomis tamen habitauerit. Ham ce hoc quod
euadit desodomis sicut scͥptura in dicat: magiᷤ
ad honorem abrahȩ quamad meritum ꝑtinet

Expanded text:
cipit, quem Sodoma non decepit. Uritur ille flammis mulierum, quem sulphurea flamma non ussit. Erat ergo Lot arte, non voluntate deceptus. Ideo medius quidem inter peccatores et justos, quippe qui ex Abrahae quidem cognatione descenderat, in Sodomis tamen habitaverat. Nam et hoc, quod evadit ex Sodomis, sicut Scriptura indicat, magis ad honorem Abrahae quam ad meritum pertinet
Abbreviated transcription (Latin):
Apparet namq filias loth didicisse quȩdam decon¬
summatione mundi que immineret ꝑignem: s
tanqͣm puelle non integre ꝑfecteq didicerant.
Hescierant quod sodomiticis regionib igne uasta¬
tis multum ad huc spatii in tegrum residerte ĩ mũ¬

Expanded text:
r namque filias Loth audisse quaedam de consummatione saeculi, quae immineret per ignem, sed tamquam puellas non intelligere perfecte quae didicerant. Nescierunt quod, Sodomitis igne vastatis, multum adhuc spatium integrum resideret in mun
Abbreviated transcription (Latin):
tatib cogitare: Ad opus. ẽ. ligna: quid fenun.
quid uł ipsam stipulam fundamento xͥ suꝑ po¬
cum ignis accesserit. nichil inueniat qd̃ ab su¬
mat: Nam si accesserit ad stipulam: exfipła fa¬
uillas redolet &e cineres. Si uero accesserit ad au¬
rũ: aurum purius reddet. hec nob̃ dicta sint.
ꝓhis qui negligunt oris maledici consuetudi¬
nẽ resecare: qui etiam si ñ ex corde maledicant.
etiam si non uoto &e animo iniquo. ꝓferant ma¬
licet matre isrłitide. de egyptio tñ ꝓ genitus
ẽ patre: exiit. &e nominans nom̃ malediit. De
quo ego puto qd̾ nisi exisset: nec lingasset ad¬
u̾sum iurum isrłitidenr nec nominans male¬
dixisset. Exiit enim aueritate. exiit atimore d̾i.
cłia depellatur. c fras mittatur. s supse non
ante exiit. Hoc. ẽ. si non ita egit. ut mereret᷑ exire.
uidetur expulsus. ⁊ ita fit ut int̾dum ille qui foraᷤᷤ
mittitur intus sit. ⁊ ille foris quiintꝰ uidetur reci

Expanded text:
tatibus cogitare? Quid opus est ligna, quid fenum, tatibus cogitare? Quid opus est ligna, quid fenum, quid vel ipsam stipulam fundamento Christi suprapocum ignis accesserit, nihil inveniat quod absumat? Nam si accesserit ad stipulam, ex stipula favillas reddet et cineres; si vero accesserit ad aurum, aurum purius reddet. Haec nobis dicta sint pro his qui negligunt oris maledici consuetudinem resecare, qui etiamsi non ex corde maledicant, etiamsi non voto et animo iniquo licet matre Israelitide, Aegyptio tamen progenitus est patre, exiit, et nominans nomen maledixit, de quo ego puto quod nisi exiisset, non litigasset adversum verum Israelitam, nec nominans maledixisset. Exiit enim a veritate, exiit a timore Dei,clesiae depellatur et foras mittatur, sed si ipse non ante exiit, hoc est, si non ita egit ut mereretur exire, videtur expulsus, et ita fit ut interdum ille qui foras mittitur, intus sit, et ille foris sit qui intus reti
Abbreviated transcription (Latin):
ens p̃ue consuetudinis uitium. celoꝵ regna qd̃
ẽ omniũ beatitudinum culmen eripiat. quam¬
uis dñs dixerit. indomo patͥs mei mansiones
młte sunt. possumus ad huc addere etiam ilło.
qd̾ natura peccati simił. ẽ. mat̾ie que igni con¬
sumit᷑ quam edificari paulus apłs apeccatorib
dicit. qui supͣ fundameutum xͥ edificant. ligna.
fenumstipulam. In quo manifeste ostñdr. ẽt̃.
quedam peccata ita leuia ut stipule cõparant᷑.
cui utiq ignis illatꝰ dui non potest inimorari.
Aua uͦ feno. ẽe. similia. que cẽ ipsa non difficul¬
ter ignis absumit. Uerũptamen aliquando tar¬
dus quam instipulis immoret᷑. Alia uͦ. eẽ. q̃
lignis conferuntur: in quib ꝓ qualitate cri¬
minum diutinum &e grande pabulum ig¬
nis inueniat. Ita gͦ unum quodq peccatum.
ꝓ qualitate uł quantitate sui penarũ iusta ꝑ¬
soluet. Uerumptamen quid opus. ẽ. fidelib ⁊
his qui cognouerunt dm̃ de penarũ quali¬

Expanded text:
ens pravae consuetudinis vitium, coelorum regna, quod ens pravae consuetudinis vitium, coelorum regna, quod est omnium beatitudinum culmen, eripiat, quamvis Dominus dixerit: In domo Patris mei mansiones multae sunt . Possumus adhuc addere etiam illud quod natura peccati similis est materiae quae igni consumitur, quam aedificari Paulus apostolus a peccatoribus dicit, qui supra fundamentum Christi aedificant ligna, fenum, stipulam . In quo manifeste ostendit esse quaedam peccata, ita levia, ut stipulae comparentur, cui utique ignis illatus diu non potest immorari; alia vero feno esse similia, quae et ipsa non difficulter ignis assumat, verum aliquanta tardius tanquam in stipulis immoretur; alia vero esse quae lignis conferantur, in quibus pro qualitate criminum diutinum et grande pabulum ignis inveniat. Ita ergo unumquodque peccatum pro qualitate vel quantitate sui poenarum justa persolvit. Verumtamen, quid opus est fidelibus et his qui cognoverunt Deum de poenarum quali
Abbreviated transcription (Latin):
dos. aliquid oxposcit iste. sermo solatii: ne om¬
nintodo his desꝑationem uideam᷑ indicere. qui
cotidiana pene maledicendi consuetud ine ra¬
piuntur. ⁊ ori suo ad hibere custodiam uł ostiũ
negligunt. Promissionis future non unus. est.
modꝰ neq simplex spleciess: sicut docuit ipse
dñs in euangłio cum beatos dicit pauꝑes sp̃u.
os ipsorum dicit. ẽt. regnum celorunt. Et iterum
beatos dicit mites. nec tamen eis celoꝵ regna. s
t̾te hereditatẽ ꝓmutit. Dicit ae beatos pacifico.
s ne ipsis quiden celorum regnũ dedit fiuos
tñ qi eos. eẽ. ꝓnuntiat. Et cum diuersis diuer¬
sa repromittat: om̃s beatos dicit qui ad ꝓmis¬
sa ꝑuenunt. non tñ omnibus celoꝵ regna cõ¬
cessit. Potest gͦ fieri ut aliquis incet̾is forte o¬
ꝑib. ⁊ actib emendatus sit & ꝑfectus. subripi¬
atur ei tamen in oris uitio lapsuq sermonis.
tꝰ ẽ. elaborare etiam inhoc debet. nẽ ei subripi¬

Expanded text:
dos, aliquid exposcit iste sermo solatii, ne omdos, aliquid exposcit iste sermo solatii, ne omnimodis desperationem videamur indicere his qui quotidiana pene maledicendi consuetudine rapiuntur, et ori suo adhibere custodiam vel ostium negligunt. Promissionis futurae non unus est modus, neque simplex species, sed sicut docuit ipse Dominus in Evangelio cum beatos dicit pauperes spiritu, et ipsorum affirmat esse regnum coelorum, et iterum beatos dicit mites, nec tamen eis coelorum regna, sed terrae haereditatem promittit; dicit beatos et pacificos, sed ne ipsis quidem regnum coelorum dedit, filios tamen eos Dei esse pronuntiat, et cum diversis diversa repromittat, omnes beatos dicit qui ad promissa perveniunt, non tamen omnibus coelorum regna concessit. Potest ergo fieri ut aliquis in caeteris forte operibus et actibus emendatus sit et perfectus, subripiatur ei tamen in oris vitio lapsuque sermonis; tus est, laborare etiam in hoc debet, ne ei subripi
Abbreviated transcription (Latin):
mascłorum concubitores. neq fures. neq auari. neq
maiedici. regnum dei possidebunt. Uide int̾ que
crimina. iiter adulteros. int̾ masculoꝵ concubito¬
res. int̾ auaros. quos alibi dicit ioolis seruientes.
etiam maledicos ipsos posuit. & aregno di cũ illis
parit̾ exclusit. Uideant gͦ si qui ossium cotidiana
pene consuetudine hoc uitio consuescunt. que d
eis ꝑicłi immineat. Putantes eñi leue ⁊ facile hoc
eẽ peccatũ. non facile cauent: s considerent apłm
quomͦ maledicũ aregno di exludit. & ds ꝑ moy¬
sem quomͦ maledicum pumri iubet. Uñ ⁊ ego ual¬
de ad miratus sum. qd̾ in hoc loco quem habemꝰ
inmanib scͥptura ñ aꝑte designauit quia iste
qui exegipto genus ducit maledixerit dm̃: s
tantum posuit. quia nominans maledix̃. & reli¬
quit inmedio uł de do uł de homine suspican¬
dũ Unde mͥ uidetur iccirco noluisse aꝑte de do
ꝓnuntiare. ne de homineb uideretur dedisse
licentiam. ⁊ id̾o uł dedeo uel de homine siluisse

Expanded text:
cubitores, neque fures, neque avari, neque maledici, regnum Dei possidebunt . Videte inter quae crimina, inter adulteros, inter masculorum concubitores, inter avaros, quos alibi dicit, idolis servientes, etiam maledicos posuit, et a regno Dei cum illis pariter exclusit. Videant ergo si qui os suum quotidiana pene consuetudine hoc vitio insuescunt, quid eis periculi immineat; putantes aut leve et facile hoc esse peccatum, non facile cavent: sed considerent Apostolum, quomodo maledicum a regno Dei excludit, et Deus per Moysen, quomodo maledicum puniri jubet. Unde et ego valde admiratus sum quod in hoc loco quem habemus in manibus Scriptura non aperte designavit quia iste qui ex Aegypto genus ducit maledixerit Deum, sed tantum posuit quia nominans maledixerit, et reliquit in medio, vel de Deo, vel de homine suspicandum. Unde mihi videtur idcirco noluisse aperte de Deo pronuntiare, ne de hominibus videretur dedisse licentiam, et ideo vel de Deo, vel de homine siluisse,
Abbreviated transcription (Latin):
ce uidam patriarchas loquentes ad patrẽ suum
&e ducere ad egiptum. propt̾ sponsiones qs
na dicit ad patrem. Ambos filios meos occide.
nisi reduxero ad te beniamini. Iudas uͦ ait. Pec¬
cator ero inte: nͥ reduxero cum tͥ. Iacob uͦ pat̾¬
uide uͦ tadidit. sciens grauius. eẽ. qd elegerat.

Expanded text:
et Judam loquentes ad patrem suum et Judam loquentes ad patrem suum  duceita dixit ad patrem: Ambos filios meos occide, nisi reduxero ad te Benjamin . Judas vero ait: Peccator ero in te, nisi reduxero tibi . Jacob Judae vero tradidit, sciens gravius esse quod elegerat.
Abbreviated transcription (Latin):
tẽptemus aꝑire. Maiꝰ. eẽ. peccatũ in quo maledicit᷑
d̃s. quam in quo nominatur: dubitare non possu¬
mus. Restat ut ostũdamꝰ młto. etẽ. grauiꝰ accipere
peccatum &e habere secum: quam morte multarͥ
Mors que pene causa infertur ꝓpecc̃o: purgatio
ẽ peccati ipsius. ꝓ quo iubetur inferri ab soluit᷑
gͦ peccatum ꝑ penam mortis. nec suꝑ. ẽ. aliquid qd̃
ꝑhoc crimine uidicii dies &e pena et̾mi ignis inue¬
niat. U̾ uͦ quis accipit peccatũ. cẽ habet ilło secũ ac
ꝑ manet cum ipso. nec aliquo supplicio penaq di¬
luitur transit cum ipso etiam post mortẽ. Et quia
hic temꝑalia non ꝑsoluit: ibi expendit et̾na sup¬
plicia. Nides gͦ quanto grauiꝰ sit acciꝑe peccatũ:
quam morte multari: hic enimmors prouindicta
datur. &e apird iustum iudicem dnm̃ non uindica¬
tͦ bis inid ipsum sicut propħa dicit. U̾ aũt non est
soluta uindicta: peccatum manet illis et̾nis igni¬
tͥ testes ex diuinis uoluminib adhibere. Ruben

Expanded text:
tum. Sed majus esse peccatum, in quo maledicitur Deus, quam in quo nominatur, dubitare non possumus, Restat ut ostendamus multo esse gravius accipere peccatum et habere secum quam morte mulctari. Mors quae poenae causa infertur pro peccato, purgatio est peccati ipsius pro quo jubetur inferri. Absolvitur ergo peccatum per poenam mortis, nec superest aliquid quod pro hoc crimine judicii dies et poena aeterni ignis inveniat. Ubi vero quis accipit peccatum, et habet illud secum et permanet cum ipso, nec aliquo supplicio poenaque diluitur; transit cum illo etiam post mortem; et qui hic temporalia non persolvit, ibi expendit aeterna supplicia. Vides ergo quanto gravius sit accipere peccatum quam morte mulctari; hic enim mors pro vindicta datur, et apud justum judicem Dominum non judicatur bis in idipsum, sicut propheta dixit ; ubi autem non est soluta vindicta, peccatum manet aeternis ignitibi testes ex divinis voluminibus adhibere Ruben
Abbreviated transcription (Latin):
Nominat eñi nom̃ dĩ. & cum maledieto nominat. he¬
gat em̃ eũ createrẽ. eẽ. mundi negat. eẽ parre .i. hos¬
li qui erutroꝙ genere isrłite sumꝰ. ⁊ litterã ⁊ sp̃m in
serpturis scis defendimus. & litigamꝰ adũsũ eos qͥer
meduia parte isrł̾te uidentur. ⁊ dicimꝰ. quia neq scd̃m
am blasphemarit maledicꝰ eñ non solum indm̃.
ẜ etiam inprornũ apłi pauli sententia a regno di

Expanded text:
nominat enim nomen Dei, et cum maledicto nominat, nenominat enim nomen Dei, et cum maledicto nominat, negat enim eum creatorem esse mundi, negat esse patrem enere Israelitae sumus, et litteram et spiritum in Scripturis sanctis defendimus, et litigamus adversum eos qui ex media parte Israelitae videntur, et dicimus quia neque secundum am blasphemari, maledicus enim non solum in Deum, sed etiam in proximum, apostoli Pauli sententia a regno Dei
Abbreviated transcription (Latin):
scriptura proposuit litigantes. ununũ exintegro
isrłitam qui litigauit quidem: s non peccauit.
istum uͦ cuiꝰ peccatũ designat. maxima ex parte:
mystum. ẽẽ. egiptio generi indicat. Ad u̾sũ quẽ
litgat isrłita.⁊ forte cõpet̃t̾ &e rationabilit̾ litigat.
isrłita superat: egyptiꝰ cadit. Igitur ⁊ ego hodie
siueritatẽ defendam. si pugnem pro eccliastica fi¬
recipit: litigo ad uersum eum qui ex matre quidẽ
isisita . ẽ. exparte uero egyptius. Siquis gͦ⁊ fidei cre¬
dulitate &x professione nominis xͥanꝰ. ẽ. intellectu
ist sitem patrem uͦ egiptium habet. Nuom̃ il hoc ac¬
cidit Cumꝙ scripturas quis legit ilitterã quidẽ
sequitur intellectum autem repudiat sp̃ualem.
hic matren quidem isrl̃iticam.habet id ⁊ litteram.
sensumuero quia spũalem non sequit᷑ s caralem
ũsum catholicum litigat: eiun qui extraq parte
ẽ quia ipse secundum litteram quidem isrłita. ẽ.
de egipuo genus ducens. nomen nominat : maledic̃

Expanded text:
Scriptura proposuit litigantes, unum ex integro Israelitam, qui litigavit quidem, sed non peccavit; istum vero cujus peccatum designat, maxima ex parte istum esse Aegyptio genere indicat adversum quem litigat Israelita: et forte competenter et rationabiliter litigat. ita superat, et Aegyptius cadit. Igitur et ego hodie si veritatem defendam, si pugnem pro ecclesiastica firecipit, litigo adversum eumdem qui ex matre quidem Israelita est, ex patre vero Aegyptius. Si qui ergo et fidei credulitate et professione nominis Christianus est habet. Quomodo ergo hoc accidit? Cum Scripturas quis legit, et litteram quidem sequitur, intellectum vero repudiat spiritalem, hic matrem quidem Israelitidem habet, id est litteram, sensum vero quia spiritalem non sequitur, sed carnalem, sum catholicum litigat eum qui ex utraque parte  quia et secundumde Aegypto genus ducens, nomen nominat et maledicit:
Abbreviated transcription (Latin):
hanc. Que. gͦ. ẽ t̾ra ista scđm spũalem intellectum. que
t̾ra quidem sc̃a. ẽ. ⁊ terra bona. s ab impiis habitatꝰ᷑:
Q sunt gͦ isti hostes qui habitant int̾ra scõrume Et
quomͦ eiciendi sunt ut illis eiectissc̃i succedãt in locũ
eorum: Redeamꝰ ad euangłia redeamꝰ ad apłm. Quan¬
ꝓmittunt᷑. nullus nunc habitator sit. quem tu debeaᷤᷤ
inde pugnando depellere: Et quomͦ gͦ dic̃ dñs. quia
a dieb ioħis baptiste regnum celorum uim patit᷑ ⁊
uim facientes diripiunt illud: Hisi eñi essent quibꝰ

Expanded text:
m spiritalem intellectum, quae terra quidem sancta est et terra bona, sed impius habitator? Qui sunt ergo isti hostes, qui habitant in terra sanctorum, et quomodo ejiciendi sunt, ut illis ejectis, sancti succedant in locum eorum? Redeamus ad Evangelia, redeamus ad Apostolum. Evanpromittuntur nullus non habitator sit, quem tu debeas inde pugnando depellere? Et quomodo ergo dicit Dominus: A diebus Joannis Baptistae regnum coelorum vim patitur, et vim facientes diripiunt i
Abbreviated transcription (Latin):
plicantur. Int̾im in hac septimana qua sequestra¬
ta. ẽ. maria. non mouent᷑ castra filioꝵ isrł: s stant
uno in loco conclusi. ⁊ nullus eis. ẽ. omnino ꝑ fectꝰ
serto pharam. Aseroth int̾p̃tatur domꝰo ꝑfecte.
ꝓficiscitur gͦ popls postea quam maria pͣgata ẽ.
adomibus ꝑfectis. ⁊ uenit inpharam qd̾ int̾p̃tat᷑ os ui¬

Expanded text:
plicantur. Interim in hac septimana qua sequestraplicantur. Interim in hac septimana qua sequestrata est Maria, non moventur castra filiorum Israel, sed stant uno in loco conclusi, et nullus est eis omnino profectus, s. Aseroth interpretatur domus perfecta. Proficiscitur igitur populus, posteaquam Maria purgata est, a domibus perfectis, et venit in Pharan, quod interpretatur os vi
Abbreviated transcription (Latin):
pͥorẽ cum pontificał apud eos ordo florebat. cum ĩ¬
signia sacerdotũ ł leuitica ministeria. cum ma¬
iestas templi cum ꝓpħał splendor.⁊ cum celestib
suꝑ t̾ram consortiis utebantur. qui honor fuit il¬
le. que gła: Et rursus si nunc aspicias quanto de
decore horrescant. sine templo. sine altari. sine sa¬
cͥficio. sine ꝓpħa. sine sacerdotio. sine ulla celesti
uisitatione. disꝑsi ꝑomnẽ t̾ram ꝓfugiq uiuenteᷤᷤ.
quis non euident̾ agnoscat. qd̃ conspuit pat̾ in
faciem enis ⁊ ꝑfudit uultus eorum ignominia:
Septẽ gͦ dieb separet᷑ extra castra. Dyximꝰ iam ⁊ in
suꝑiorib qd̾ septem dies isti septimanam mun¬
dihuius designent. In septimana enim dierum
creature totiꝰ uisibił ꝓducte uident᷑ eẽ. sub stan¬
tie. Iunc em̃ que non erant facta sunt. Insepti¬
mana uero totiꝰ mundi secreta quedam ⁊ ło soli
cognita dispensatione que tunc ꝓducta sunt ex¬

Expanded text:
priorem, cum pontificalis apud eos ordo florebat, cum inpriorem, cum pontificalis apud eos ordo florebat, cum insignia sacerdotum, cum Levitica ministeria, cum majestas templi, cum prophetalis splendor, et cum coelestibus super terram consortiis utebantur, qui honor fuit ille, quae gloria? Et rursum si nunc aspicias, quantdecore horrescunt sine templo, sine altari, sine sacrificio, sine propheta, sine sacerdotio, et sine coelesti visitatione dispersi per omnem terram, profuge viventes, quis non evidenter agnoscat, quomodo conspuit pater ejus in faciem ejus, et perfudit vultus eorum ignominia? Septem ergo diebus separatur extra castra. Diximus jam in superioribus quod septem dies isti septimanam mundi hujus designent. In septimana enim dierum, creaturae totius visibilis productae videntur esse substantiae. Tunc enim quae non erant, facta sunt. In septimana vero totius mundi, secreta quadam et Deo cognita dispensatione, quae tunc producta sunt ex
Abbreviated transcription (Latin):
Et ꝓ clamauit moyses ad dñm dicens. Ds̃ p̃cor
te sana eam. ⁊ quem oportebat orare ad dñm
ꝑsanitate popłi illiꝰ. nisi moysen. Orat moỹ¬
ab eo ut cum plenitudo gentium introisset: tunc om¬
nis isrł saluus fieret. Et dixit dñs ad moysen. Si pat̾
eiꝰ expuisset infaciem eius. nonne erubesceret septẽ
dieb: Separet᷑ septẽ dieb extra castra. ⁊ post introi¬
bit. Quid si pat̾ eius expiusset infaciẽ eius. erubes¬
ceret septem dieb: Mariam loco sinagoge posui
mꝰ. huic expuit pat̾ eiꝰ infaciem. Signũ repudii. ẽ
spuat᷑. Et hoc datum. ẽ. uelut signum repudii. hĩc
gͦ maria .i. popłs ille cum repudiat᷑ ado: conspui
infaciem dr habemꝰ ⁊ in alio loco significantiã spu¬
tr: cum dicit ysaias. Om̃s gentes sic̃ guta situle:
⁊ sic̃ sputũ reputate sunt. Dstñdit᷑ gͦ in hoc qd̾ etiã
popłs ille sicut gentes cete. que ut sputũ reputã¬
t᷑ ab iectus. ẽ. Et reuera si consideres honorẽ illũ

Expanded text:
Et proclamavit Moyses ad Dominum dicens: Deus, precor te, sana eam. Et quem oportebat orare pro sanitate populi illius nisi Moysen? Orat Moyab eo, ut cum plenitudo gentium introisset, tunc omnis Israel salvus fieret . Et dixit Dominus ad Moysen: Si pater ejus spuisset in faciem ejus, non erubesceret septem diebus? Separetur septem diebus extra castrai pater ejus spuisset in faciem ejus, erubesceret septem diebus? Mariam synagogae loco posuimus. Expuit pater ejus in faciem. Signum repudii est spuatur : et hoc datum est velut signum repudii. Hinc ergo Maria, id est, populus ille cum repudiatur a Deo, conspui in faciem dicitur. Habemus et in alio loco significantiam sputi, cum dicit Isaias: Omnes gentes sicut guttae situlae, et sicut sputum reputatae sunt . Ostenditur in hoc loco, quod etiam populus ille sicut gentes caeterae quae in sputum reputantur, abjectus est. Et revera si consideres honorem illum
Abbreviated transcription (Latin):
dius m̃s in celo. Necesse. ẽ. gͦ sp̃uales nequitias que
incelestibꝰ. eẽ. dicuntur. qui sunt ueri cananei um¬
ci ate. &e expelli de celestib locis. ut tu ꝓ illis habi¬
tes ibi. Scito tam̃ gigantes eos. ẽẽ. Gigas d̾r omĩs qͥ
adu̾sũ dm̃ resistit. Qcumq gͦ aduersat᷑ do & contͣ¬
rius. ẽ ueritati. qd̃ illi pͥncipalit̾ fãciunt: merito gi¬
gas appellat᷑. libi gͦ p̃statur: ut eicias gigantes.⁊ intres
in regnũ celorũ. Aut non de quodam eorũ scͥptũ. ẽ. qͥs
accipiet agigante spolia: De quo ⁊̃ dicebat dñs ine¬
uangłio. Nemo potest in troire indomũ fortis.⁊ di¬
ripere uasa eiꝰ: nisi pͥus alligauerit fortẽ. Nunc gͦ
quantũ ad cõꝑationẽ humane &d emonice nature.
nos locuste sumꝰ ⁊ illi gigantes. Et p̃cipue si dubia

Expanded text:
esse est enim spiritales nequitias, quae in coelestibus esse dicuntur, qui sunt veri Chananaei, vinci a te, et expelli de coelestibus locis, ut tu pro illis habites ibi. Scio tamen gigantes eos esse. Gigas dicitur omnis, qui adversum Deum resistit. Quicunque ergo adversatur Deo et contrarius est veritati, quod illi principaliter faciunt, merito gigas appellatur. Tibi ergo praestatur, ut ejicias gigantes, et intres in regnum eorum. An non de quodam ex ipsis scriptum est: Qui accipiet a gigante spolia? De quo etiam dicit Dominus in Evangelio: Nemo potest introire in domum fortis, et diripere vasa ejus, nisi prius alligaverit fortem . Nunc ergo in quantum in comparationem humanae et daemoniacae naturae, nos locustae sumus, et illi gigantes; et praecipue si dubia
Abbreviated transcription (Latin):
maueris telis sequens iħm ducem: non uereariᷤᷤ
gigantes illos. Nidebis eñĩ quomͦ eos tͥ subiciet
d̾s̃. Et sicut patres calcauerunt ceruices gentiũ:
ita ⁊ tu calcab̾ suꝑ ceruices demonum. Ipse eñĩ
dicit his qui eum fidelit̾ setunt᷑. Ecce dedi uob
potestatẽ calcandi suꝑ serpentes. ⁊ scorpiones:
suꝑ omnẽ uͥtutẽ inimici. Nult enim semꝑ iħc res
mirabiles facere. nult de locustis iuncere giganteᷤ
⁊ de his que int̾ris sunt celestes suꝑare nequiti¬
as. Et fortasse hoc erat quod dicebat in euangłiis.
Quia quia credit meum: non solum illa que ip¬
se facit. s ⁊ maiora inquit horum faciet. Nere .Nt.
maiꝰ uidetur mͥ. si homo incarne positꝰ fragił ⁊
caducus. side tantum xͥ et u̾bo eius armatꝰ suꝑ¬
et gigantes. demonum legiones: quamuis ipse
sit qui uincit in nob̾. plus tam̃. ẽẽ. dicit quod ꝑ
nos uincit qͣm qd̾ ꝑ se iuncit. Lantũ. ẽ. ut nos ar¬

Expanded text:
maveris telis, sequens Jesum ducem, non verearis maveris telis, sequens Jesum ducem, non verearis gigantes illos. Videbis enim quomodo eos tibi subjiciet Jesus. Et sicut Patres calcaverunt cervices gentium, ita et tu calcabis super cervices hominum. Ipse enim dicit his qui eum fideliter sequuntur: Ecce enim dedi vobis potestatem calcandi super serpentes et scorpiones, et super omnem virtutem inimici . Vult enim Jesus semper res mirabiles facere; vult de locustis gigantes vincere; et de his qui in terris sunt coelestes superare nequitias. Et fortasse hoc erat, quod dicebat in Evangeliis: Quia qui credit in eum, non solum faciet illa, quae ipse facit, sed majora, inquit, horum faciet . Vere enim majus mihi videtur, si homo in carne positus, fragilis et caducus, fide tantum Christi et verbo ejus armatus, super gigantes daemonum legis, quamvis ipse sit qui vincit in nobis, plus tamen dicit esse, quod per nos vincit quam quod per se vincit. Tantum est ut nos ar
Abbreviated transcription (Latin):
tet expellere iebuseum de ierłm. ⁊ sic hereditatẽ eiꝰ
consequi. s ⁊ illi quidem hȩc faciebant armis ui¬
sibilib: nos uͦ in uisibilib. Illi uncebant corp orali¬
b p̃liis: nos aũt sp̃uali certamine suꝑamꝰ. Ꝙ si
uis audire paulũ qui non solũ magist̾ gentiũ.
s ⁊ milicie huiꝰ magist̾. ẽ. quom̃ pugnauerit pͥor
audi quid ipse de se scribat. sicut iam ⁊ supͣ me¬
morauimus. Non. ẽ nobis inquit colluctatio adu̾suᷤ
carnẽ ⁊ sangumem. s aduersum pͥncipatꝰ ⁊̃ po¬
testates. aduersum rectores mundi huiꝰ tenebͣ¬
rum. ad uersum sp̃ualia nequitie incelestib. ꝓpt̾ca
⁊ hanc pugnã spũalem atq inusibilẽ pugna¬
turis. spũalia arma ⁊ in uisibilia tela componit
⁊ dicit. indiute uos loricam caritatis ⁊ galeã salutis:¬
⁊ assumite scutum fidi. in quo possitis omnia te¬
la maligni ignita extinguere. s ⁊ gladiũ sp̃s inqͥt
assumite: quod. ẽ. u̾bum di. sum gͦ talib te ar¬

Expanded text:
itatem ejus consequi. Sed illi quidem faciebant haec armis visibilibus, nos autem invisibilibus. Illi vincebant corporalibus praeliis, nos autem spiritali certamine speramus. Quod si vis audire, Paulus, qui non solum magister gentium, sed et militiae hujus magister est, quomodo pugnaverit prior, audi quid ipse describat, sicut etiam supra memoravimus: Non est, inquit, nobis colluctatio adversus carnem tenebrarum, adversum spiritalia nequitiae in coelestibus . Propterea et hanc pugnam spiritalem atque invisibilem pugnaturis, spiritalia arma et invisibilia tela componit et dicit: Induite vos loricam charitatis et galeam salutis, assumentes scutum fidei, in quo possitis omnia tela maligni ignita exstinguere. Sed et gladium spiritus, inquit, assumite, quod est verbum Dei . Cum ergo talibus te ar
Abbreviated transcription (Latin):
bilepram illi głam. sͥ ob probͥum illi magnificen¬
tiam contulerunt. Nerumptam̃ moyses pͥusqͣm
hiopissam: tunc dicit de eo ds. Quia os ad os
Modo eñĩ cum moyses uenit ad nos. ⁊ iunctꝰ.ẽ. huic

Expanded text:
bi lepram, illi gloriam; sibi opprobrium, illi magnificenbi lepram, illi gloriam; sibi opprobrium, illi magnificentiam quaesiverunt. Verumtamen Moyses priusquam accepit Aethioissam, tunc dicit de eo Deus, quia ore ad os Modo enim cum Moyses venit ad nos, et conjunctus est huic
Abbreviated transcription (Latin):
uerbis sp̃s carnalit̾ homines docet. Audistis qͥd sͥ
iudicii obtrectatores ⁊ mali loqͥ.⁊ quid dampna¬
tionis acquirant. audite nunc cẽ quantum be¬
neficii conferant his quib obtrectant. Num qmͣ
ĩuenimꝰ tantes laudes dm̃ dixisse de moyse famu¬
rogatum ẽ. Audi gͦ in consequentibꝰ quid referat.
dit inquit dñs in columpna nub̃ ⁊stetit adhosti¬
ũ tab̾nacłi testimonii. ⁊ uocati sunt aaron ⁊ maria.
⁊ steterunt ambo. ⁊ dix̃ ad eos. Audite uerba mea.
noscar. ⁊ insomnis loquar ei. non sĩc famulo meo
moysi qui in tota domo mea fideł. ẽ. Os ad os loqͣr
re ñ timustis detrahere de famulo meo moyse: Et
ira furoris dñi facta. ẽ. suꝑ illos. ⁊ discesserunt. &
nubes recessit a tabernacło. ⁊ ecce maria facta. ẽ. le¬
ꝑsa sic̃ nix Nidete quid sͥ pene contulerint ob¬
trestatores. Ed uͦ illi cui obtrectauerant quesiue¬
rint laudis. sͥ turpitudinẽ illi splendorem. Si¬

Expanded text:
verbis sanctis carnaliter homines docet. Audistis quid sibi verbis sanctis carnaliter homines docet. Audistis quid sibi judicii obtrectatores et maleloqui, et quid damnationis acquirant. Audite nunc, et quantum beneficii conferant his quibus obtrectant. Nunquam invenies tantas laudes Deum dixisse de Moyse famurogatum est. Audi ergo in sequentibus quid dicat, dit, inquit, Dominus in columna nubis, et stetit ad ostium tabernaculi testimonii. Et vocati sunt Aaron et Maria, et steterunt ambo, et dixit ad eos: Audite verba mea: noscar, et in somnis loquar ei: non sicut famulo meo Moysi, qui in tota domo mea fidelis est. Ore ad os loquar are non timuistierunt: et nubes recessit a tabernaculo. Et ecce Maria facta est leprosa sicut nix. Videtis quid sibi poenae contulerint obtrectatores; quid vero illi cui obtrectaverant quaesiverint laudis. Sibi turpitudinem, illi splendorem; si
Abbreviated transcription (Latin):
bentur extra castra eccłie di. Siue gͦ heretici sĩt
qui detrahunt moysi siue de eccłia sint qui de¬
trahunt fr̃ib ⁊ male locuntur deproximis suis. õs
qui hoc uitio aguntur dubitandum non. ẽ. quin
leꝓsi sint inanima sua. Et mana quidem int̾ ue¬
niente aaron pontifice septima die curat᷑. Nos
uͦ si obtrectationis uitio in ciderimꝰ in anme lepͣ.
usq ad finem septimane mundi. id ẽ usq ad re¬
surrectionis tempꝰ leprosi in anima ꝑ manebimꝰ
⁊immundi: nͥ dum penitendi tempꝰ ẽ corriam. ⁊ cõ¬
uersi ad dnm̃n iħm ac suplicantes ei ꝑpenitentiam
purgem᷑ ab mniundicia lepre nr̃e. Ego aũ puto qd̃
ñ solus ille popłs pͥor. neq soli heretici dequib su¬
pra memorauimꝰ detrahunt de moyse & derogãt.¬
s ⁊ omĩs qui scͥpturã eius male intelligit. ⁊ qui spũa¬
lem legem carnalit̾ suscipit moysi derogat. quia de

Expanded text:
bentur extra castra Ecclesiae Dei. Sive ergo haeretici sunt bentur extra castra Ecclesiae Dei. Sive ergo haeretici sunt qui derogant Moysi, sive de Ecclesia sint qui detrahunt fratribus, et male loquuntur de fratribus suis, omnibus qui hoc vitio aguntur, dubitandum non est quin leprosi sint in anima sua. Et Maria quidem interveniente Aaron pontifice septima die curatur: nos vero si obtrectationis vitio inciderimus in animae lepram, usque ad finem septimanae mundi, id est, usque ad resurrectionis tempus leprosi in anima permanebimus et immundi, nisi dum poenitendi tempus est corrigamus, et conversi ad Dominum Jesum ac supplicantes ei, per poenitentiam purgemur ab immunditia leprae nostrae. Ego autem puto, quod non solus ille populus prior, neque soli haeretici, de quibus supra memoravimus detrahant de Moyse, sed et omnis, qui scripta ejus male intelligit, et qui spiritalem legem carnaliter suscipit, Moysi derogat quia de
Abbreviated transcription (Latin):
tue. ponebas scandalum. Similit̾ aũ in alio ps̃o
exꝑsona iusti scientis hoc dõ quam maxime de̾s-¬
ts ꝑ sequebar. Ex gͥ omnib diuine scͥpture sermo¬
nib uelut gladiis quibusdam utrinq acutis.
obtrectandi fr̃ib ⁊ derogandi scĩs uicium resece¬
mꝰ. lepra enim consequitur derogantes. hoc. ẽ. ma¬
intelligentiam mysticam transeamꝰ quamuᷤ
⁊ insupiore tractatu pauca iam dicta sunt: ta¬
men que defuisse uident᷑ ad demꝰ. Nideamꝰ gͦ
quis. ẽ qui derogat moy si. quis de eo male lo¬
quitur. Non solus iudeus. s & heretici qui non
recipiunt legem ⁊ propħas etiam ipsi detrahunt
de moyse. Deniq solent etiam ei crimen impin¬
gere dicentes. quia homicida fuit moyses. int̾¬
fecit enim egiptium. ⁊ alia mułta. uł in ipsum
uł in propħas blasphemo ore concinnant. Isti
gͦ qui detrahunt moysi habent lepram maĩa
sua. ⁊ sunt in homine interiore leꝓsi: ⁊ ido ha¬

Expanded text:
tuae ponebas scandalum . Similiter autem et in alio psalmo tuae ponebas scandalum . Similiter autem et in alio psalmo ex persona justi, scietis hoc Deo quam maxime dispersequebar . Ex his igitur omnibus divinae Scripturae sermonibus velut gladiis quibusdam utrinque acutis, obtrectandi fratribus, et derogandi sanctis vitium resecemus. Lepra enim consequitur derogantes et aeintelligentiam mysticam transeamus. Quamvis et in superioribus pauca jam dicta sunt, tamen quae defuisse videntur addemus. Videamus ergo, quis est qui derogat Moysi, quis de eo male loquitur: non solus judaeus, sed et haeretici, qui non recipiunt legem et prophetas, ipsi detrahunt de Moyse. Denique solent ei etiam crimen impingere dicentes, quia homicida fuit Moyses: interfecit enim Aegyptium, et alia multa vel in ipsum, vel in prophetas blasphemo ore concinnant. Isti ergo qui detrahunt Moysi, habent lepram in anima sua, et sunt in homine interiore leprosi: et ideo ha
Abbreviated transcription (Latin):
icut apłs dicit. hȩc omnia ĩ
figura contigerunt illis: scͥp¬
ta sunt aũt ad commoniti¬
onẽ nr̃am. Quero quid cõ¬
monitionis accipiamꝰ ex
eo quod lectum. ẽ. nob̾ qͥa
detraxerant aaron ⁊maria
de moyse ⁊ propt̾ hoc correpti sunt. maria uͦ etiã
leprosa efficitur. lanta autem fuit cura correptio¬
nis huiꝰ. ut maria dum septimane uniꝰ tempꝰ exple¬
ret inlepra: popłs di non ageret it̾ ad t̾ram re¬
ꝓmissionis. nec tab̾nacłm testimonii moueret᷑. P¬
mo int̾im moueor ⁊ utilit̾ ac necessario moueor
ex hoc facto. ne detrabam fr̃i. ne male loquar de
ꝓximo meo. ne aꝑͥam osmeum ad derogandũ ñ
solum sc̃is. s & quibuslibet ꝓximis meis. Hides
quanta ex hoc indignatio di fuerit. quanta uĩ¬
dicta processerit. Deniq aduersum peccatum
istuo simili indignatione etiam inpsalmis dm̃
commoueri uidemꝰ ⁊ dicere. Sedens aduersus fra¬
trem tuum detrahebas. ⁊ ad uersus filium matriᷤ

Expanded text:
icut Apostolus dicit: Haec omnia in figura contigerunt illis: scripta sunt autem propter commonitionem nostram . Quaero quid commonitionis accipiamus ex eo quod lectum est nobis, quia detraxerunt Aaron et Maria de Moyse, et propter hoc correpti sunt. Maria vero etiam leprosa efficitur. Tanta autem fuit cura correptionis hujus, ut dum Maria septimanae tempus expleret in lepra, populus Dei non ageret iter ad terram repromissionis, nec tabernaculum testimonii moveretur. Primo interim moneor, et utiliter ac necessario moneor ex hoc facto, ne detraham fratri, ne male loquar de proximo meo, ne aperiam os meum ad derogandum non solum sanctis, sed quibuslibet proximis meis, videns quanta ex hac indignatio fuerit Dei, quanta vindicta processerit. Denique, adversum peccatum istud simili indignatione etiam in psalmis Domini commoveri videmus et dicere: Sedens adversus fratrem tuum detrahebas, et adversus filium matris
Abbreviated transcription (Latin):
texit eum. s ⁊ nos timeamꝰ neforte effugemꝰ a nob̾
hanc nubem male uiuando. male agendo. malȩ
cogitando. tunc apparebit in nob lepra peccati cũ
&e ecce erat leprosa. Et dixit aaron ad moysen. Pre¬
cor dñe ne contuleris in nos pecc̃m qm̃ ignoraui¬
mꝰ quod peccauimꝰ: ne fiat simile morti ⁊ ut ab¬
orsus eiectus de uulua matris. ⁊ comedit dimidi¬
um carnis eiꝰ. Hult inqͥuo loco ostendere quod
ab orsusimꝑfectus ce incompositꝰ. ẽ. partꝰ ita ⁊ ille
popłs auquando quidem temꝑe int᷑ uuluã ma¬
tris. hoc. ẽ. synagoge institutionẽ positꝰ fuit. s
peccatis int̾edentib formari ad integrũ uiuifi¬
cariq non potuit. Et ido ab iecti sunt uelut ab¬
orsus imꝑfectus. & immaturus: perc̃o scił con¬
sumente dimidrum ut ait carnis eiꝰ. Est tamen
int̾dũ &e ab orsus bonꝰ. Bonꝰ aũt ab orsus dicit᷑.
nũ dicit ab orsum: s bonũ magis quam uita

Expanded text:
ontexit eum. Sed nos timeamus ne forte effugemus a nobis ontexit eum. Sed nos timeamus ne forte effugemus a nobis hanc nubem male loquendo, male agendo, male cogitando, et tunc apparebit in nobis lepet ecce erat leprosa. Et dixit Aaron ad Moysen: Precor, Domine, ne contuleris in nos peccatum, quoniam ignoravimus quod peccavimus: ne fiat simile morti, et ut aborsus ejectus de vulva matris. Et comedit dimidium carnis ejus. Vult in hoc ostendere, quia aborsus imperfectus et incompositus est partus, ita et ille populus aliquanto quidem tempore intra vulvam matris, hoc est, intra synagogae institutionem positus est; sed peccatis intercedentibus formari ad integrum, vivificarique non potuit. Et ideo abjecti sunt velut aborsus imperfectus et immaturus, peccato scilicet consumente dimidium, ut ait, carnis ejus. Et tamen interdum et aborsus bonus. Bonus autem aborsus dicitur,num dicit aborsum, sed bonum magis quam vita
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ suꝑ illos. ce discesserunt & nubes recessit a taber¬
nacło. et ecce maria facta. ẽ lepsa sic̃ nix. Ira furo
ris dñi efficitur suꝑ eos qui male loquunt᷑ &e de-¬
trahunt. Herumptamen quod d̾r nubes recessit a
tab̾nacło ⁊ ecce maria facta. ẽ. leprosa sicut nix:
considerandum nobis diligentius. ẽ quod pͥus
recedit ab eo post obtictationẽ. & sic lepra replet᷑ aĩa
linguas blasphenie sue: discessit ab illis nubes.
ce transiuit ad nos in montẽ excelsum: cum salua
tor transformatus. ẽ. & nubes refulgensobumbraũ
discipłos eiꝰ. Et uenit uox de nube dicens. hic.ẽ.
filiꝰ m̃s dilectus. in quo mͥbene complacui. Post
hȩc gͦ maria facta. ẽ. leprosa sicut nix. Donec ad¬
erat nubes: maria non. ẽ. leꝑsa. s cum discessit.
bonec enĩ uisitatio dĩ erat inpopło illo: non erat
leprosus. Ubi uͦ discessit: ignomima uultꝰ siui ꝯ¬

Expanded text:
est super illos, et discesserunt; et nubes recessit a taberest super illos, et discesserunt; et nubes recessit a tabernaculo. Et ecce Muuntur et detrahunt. Verumtamen quod dicit nubes recessit a tabernaculo, et ecce Maria facta est leprosa sicut nix, considerandum diligentius est, quod prius recedit ab eo post obtrectationem; et sic lepra repletur anima linguas blasphemiae suae, discessit ab illis nubes, et transivit ad nos in montem excelsum, cum Salvator noster transformatus est, et nubes refulgens obumbravit discipulos ejus; et venit vox de nube dicens: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi bene complacuit . Post hoc ergo Maria facta est leprosa sicut nix. Donec aderat nubes, Maria non erat leprosa, sed cum discessit. Donec enim visitatio Dei erat in populo illo, non erat leprosus. Ubi vero discessit, ignominia vultus sui c
Abbreviated transcription (Latin):
quomͦ hec que inenigmate scͥpta sunt. intelligi ꝑ spe¬
ciem debeant. idẽ qui non sp̃ualit̾ ea que in lege le¬
guntur exponunt. Necessario enim qui audiunt ri¬
rorum similium in eccł̃ia recitari offendant᷑ ⁊ dicãt
Quid hoc necesse. ẽ. inecelia legi: Quo nob̾ ꝓsunt p̃¬
cepta uidaca.⁊ sp̃ti popłi obseruantie: hȩc uideoꝵ
sunt. ⁊ udi de his uiderint. Ne gͦ huius modi offũ¬
dicula auditorib accidant. danda oꝑa adscien¬
tiam legis. ⁊ scł̾m hoc quod sp̃ual. ẽ. lex intelligũ¬
da ce explananda sunt que leguntur. nec doctoꝵ
causa immo desidia. ⁊ negligentia. abimꝑitis ⁊ in-¬
doctis deroget᷑ moysi. s conuertam᷑ ad dnm̃ ut auferat
a nob̃ uelamen litt̾e. uti non nob̾ deformis uultus
moysi s gloriosus &e decorus appareat. ita ut non so¬
sum obtrectemus. s & promagnitudine sensuum
laudem ei ⁊ głam conferamꝰ. & ira furoris dñi facta

Expanded text:
quomodo haec quae in aenigmate scripta sunt, intelligi per spequomodo haec quae in aenigmate scripta sunt, intelligi per speciem debeant; id est, qui non spiritaliter ea quae in lege leguntur exponunt. Necessario enim qui audiunt ril similium in Ecclesia recitari, offendantur, et dicant: Quid hoc necesse est in Ecclesia legi? Quid nobis prosunt praecepta Judaica, et spreti populi observantiae? Haec Judaeorum sunt, et Judaei de his viderint. Ne ergo hujusmodi offendicula auditoribus accedant, danda opera est ad scientiam legis; et secundum hoc quod spiritalis est lex, intelligenda et explananda sunt quae leguntur, ne doctorum causa, imo desidia et negligentia, ab imperitis et indoctis derogetur Moysi. Sed et convertamur ad Dominum ut auferat a nobis velamen litterae, et non nobis deformis vultus Moysi, sed gloriosus et decorus appareat, ita ut non solum obtrectemus, sed pro magnitudine sensuum, laudem ei et gloriam conferamus. Et ira furoris Domini facta
Abbreviated transcription (Latin):
iam nunc moyses apud nos positꝰ. ⁊ huic ce hiopisse
coniunctus. uł ipse ad nos uł deus ad ipsum non lo
quit᷑ in eniginate s inspecie. his aũt addit᷑. Et głam
inquit dm̃i uidit. Quando indit moy sesgłam dñi :
Ego tunc dico quando transfiguratꝰ dñs inmonte ⁊¬
ad erat ei moyses ⁊ elias &e collo quebant᷑ ei. Et ił̾o rec¬
te inconsequentibꝰ ad iungit. Et quare non timuistis
detrahere famulo meo moysi: Qd̃ euident̾ utiq ad
eos dictum dirigitur: qui in euangłia quidem susci¬
ꝑe uidentur. derogant aũt moysi. Et merito arguunt᷑
quia cum dicant ꝑ euangłium quod moyses una
cum helia uideat głam dñi: legi &e ꝓpħis ausi sũt
derogare. Et id̾o nos nos detrahamꝰ moysi: nec dero¬
ditores legis s & factores: ut cum ipso moyse conglo¬
rificari meream᷑. Ego aũt puto. qd̾ ⁊ illi mat̾iã p̾stant
ad derogandum moysi. qui uerbi causa cum legit᷑
liber leuitici uł lectio numerorum. non ostendunt

Expanded text:
positus, et huic Aethiopissae conjunctus, vel ipse ad nos, vel ad ipsum Dominus non loquitur in aenigmate, sed in specie. Hic autem additur: Et gloriam, inquit, Domini vidit. Quando vidit Moyses gloriam Domini? Ego tunc dico, quando transformatus est aderat ibi Moyses cum Elia, et colloquebantur ei. Et ideo recte in consequentibus adjungit, et quare non timuistis detrahere famulo meo Moysi? Quod evidenter utique ad eos dictum dirigitur, qui Evangelia quidem suscipere videntur, derogant autem Moysi. Et merito arguuntur, quia cum discant per Evangelium quod Moyses una cum Elia vidit gloriam Domini, legi et prophetis ausi sunt derogare. Et ideo nos non detrahamus Moysi, nec deroditores legis, sed factores, ut cum ipso Moyse conglorificari mereamur. Ego autem puto quod et illi materiam praestant ad derogandum Moysi, qui verbi causa cum legitur liber Levitici, vel lectio Numerorum, non ostendunt
Abbreviated transcription (Latin):
inuisibilia. Accessistis eñi inqͥt ad montẽ d̃i uiuen¬
tis. ⁊ ad ciuitatẽ celestem ierłm. ⁊ ad młtitudinẽ an¬
głorum. S ⁊ alibi idem apłs ait. Ierłm aũ que sur
sum. ẽ. libera. ẽ: que. ẽ. mat̾ omnium nr̃m. Si qui
tem ierłm. eẽ. credimus ad typum t̾rene huiꝰ. ⁊ que
scripta uident᷑ de hac t̾rena: ad hanc celestẽ rectiꝰ
sp̃uali intelligentia conferimꝰ. Accessimus gͦ sic pau¬
lus dicit ad celestẽ ierłm sine dubio.⁊ ad celestẽ iu¬
dam.⁊ sicut illi de t̾restri uidea. eiecerunt canane¬
nos qui accessimus ad montẽ dei. ⁊ ad regna celestia
necesse. ẽ ut expellamis de eis contrarias potestateᷤᷤ.
⁊ spũalia nequitie dͤ celestib. Et sic̃ eiecerunt ie¬
buseum de ierłm. ⁊ que pͥus iebus uocata fuerat.¬

Expanded text:
invisibilia. Accessistis enim, inquit, ad montem Dei viventis, et ad civitatem Jerusalem, et ad multitudinem angelorum . Sed et alsum est libera est, quae est mater omnium nostrorum . Si quis tem esse credimus, ad typum terrenae hujus. Et quae scripta videntur de hac terrena ad illam coelestem rectius spiritali intelligentia conferemus. Accessimus ergo sicut Paulus dicit ad coelestem Jerusalem, sine dubio ad coelestem Judaeam. Et sicut illi de terrestri Judaea ejecerunt Chananaenos, qui accessimus ad montem Dei, et ad regna coelestia, necesse est ut expellamus de eis contrarias potestates, et spiritalia nequitiae in coelestibus. Et sicut illi ejecerunt Jebusaeum de Jerusalem, et quae p
Abbreviated transcription (Latin):
meingmate signabant᷑ nunc in sp̃e ⁊ ueritate cõplen¬
tꝰ: ⁊ id̾o ille qui sp̃es ⁊ figuras enigmatũ describebat
dicit. Scimus autem qm̃ patres nr̃i om̃s sub nube fu¬
erunt. ⁊ om̃s in moyse baptriati sunt in nube & ĩma¬
ri. Et om̃s candem escain spĩalem manducauerunt:
enigiatum docet ⁊ dicit. Qa petra in enigniate erat
apud moysen. antequam iungeret᷑ huic nr̃e ethio¬
ꝑlegem d̾s. Antea in enignate fuit baptismũ innu¬
be ⁊ inmari: nunc aũt insp̃e regeneratio.ẽ. in aqua
insp̃e caro xp̃i u̾bi di. ẽ. uerus cib sic̃ ipse dic̃ Quia¬

Expanded text:
igmate designabantur, nunc in specie et veritate complentur. Et ideo ille, qui species figurarum et aenigmatum disserebat, dicit: Scimus autem, quoniam patres nostri omnes sub nube fuerunt, et omnes in Moyse baptizati sunt, in nube et in mari; etaenigmatum docet et dicit, quia petra in aenigmate erat apud Moysen, antequam jungeretur huic nostrae Aethioper legem, Deus antea in aenigmate fuit baptismum in nube et in mari; nunc autem in specie regeneratio est in aqua in spe
Abbreviated transcription (Latin):
Igit᷑ quando quidem in hos deuenimꝰ locos: re¬
quirere uolo si omp̃s ds qui celi ac t̾rȩ domina¬
tũ tenet. uolens testamentũ pon̾e cum uiro sc̃o
i hoc summã tanti negocii collocabat: ut pre¬
putium carnis eus ac furore ex eo soboł circũ¬
cideretur. Erit enim inquid testam̃tũ meũ: suꝑ
carnẽ tuam. hoccine erat qd̃ cȩli ac t̾rȩ dñs ei
quen ȩcunctis mortalib solũ dilexerat: ȩt̾ni
testamenti mun̾e conferebat:: Hȩc eñĩ sunt so¬
la: in quib magistri ce doctores synagoge

Expanded text:
Igitur quandoquidem in hos devenimus locos, requirere volo, si omnipotens Deus, qui coeli ac terrae dominatum tenet, volens testamentum ponere cum viro sancto, in hoc summam tanti negotii collocabat, ut praeputium carnis ejus, sed et futura ex ipso soboles circumcideretur. Erit enim, inquit, testamentum meum super carnem tuam. Hoc inerat, quod coeli ac terrae Dominus, ei, quem e cunctis mortalibus solum delegerat, aeterni testamenti munera conferebat. Haec enim sunt sola in quibus magistri et doctores Synagogae
Abbreviated transcription (Latin):
dare. Audite gͦ qͦmͦ paulus doctor gentiũ infi¬
de & ueritate: de circumcisionis mysterio xͥ ex
loquens: qui circumcidunt᷑ in carne. Nos enim
sumꝰ ait circunicisio qͥ sp̃u dõ seruimꝰ: ce ñ ĩ car¬
ne fiduciam habemꝰ. hȩc una pauli de circũci¬
sione sentũtia. audi ce aliam. Non em̃ qͥ ĩma¬
nifesto uideus.ẽ. inquid. neq quȩ manifestȩ
incarne. ẽ. circũcisio: s qui in occulto iudeus
circumcisione cordis in sp̃n non littera. Non dig
nius tͥ uidetur tał circumcisio dicenda in scĩs
&e amicis dĩ quam carnis obtruncatio: S sermo¬
nis nouitas fortasse non solum udeos. s enã
aliquos fratrum urorum de terreat. In possibi¬
lia eñ uidetur paulus p̃sumere: qͥ circumcisio¬
nẽ cordis inducit. Quomͦ em̃ fieri pot̾it ut circũci¬
datur m̃brum qd̾ int̾tus uscerib obtectum etiã
a conspectirips iꝰ hominis latet. Redeamꝰ gͦ ad ꝓ¬

Expanded text:
. Audite ergo quomodo Paulus doctor gentium in fide et veritate de circumcisionis mysterio, Chris Judaeis loquens, qui conciduntur in carne. Nos enim sumus, ait, circumcisio, qui spiritu Deo servimus, et non in carne fiduciam habemus . Haec una Pauli de circumcisione sententia. Audi et aliam. Non enim qui in manifesto Judaeus est, inquit, neque quae manifeste in carne est circumcisio, sed qui in occulto Judaeus est, circumcisione cordis in spiritu non littera . Non tibi dignius videtur talis circumcisio dicenda in sanctis et amicis Dei, quam earnis obtruncatio? Sed sermonis novitas fortasse non solum Judaeos, sed etiam aliquos fratrum nostrorum deterreat. Impossibilia enim videtur Paulus praesumere, qui circumcisionem cordis inducit. Quomodo enim fieri potuerit ut circumcidatur membrum quod internis visceribus obtectum, etiam a conspectibus ipsis hominum latet? Vos autem, o
Abbreviated transcription (Latin):
manducat ce bibit: iste circumcisus. ẽ. gustu.
Cuius autem ds uent̾. ẽ. & suauitatib gulȩ de¬
seruit: huius incircumcisum dixerim gustũ.
odoratio. Q uͦ pͥmis unguentis delibutus ince¬
dit. iste incurumcisus odoratu dicendus. ẽ. s
&e singła quȩq m̃broꝵ in officiis mandatorũ
d̾i deseruientia: circumcisa dicenda sunt. Si uͦ
ultra p̃scͥptas sͥ diuinitus luxuriant leges. ĩ¬
circumcisa reputanda sunt. &e hoc puto. eẽ. ꝙ¬

Expanded text:
 iste circumcisus est gustu.  iste circumcisus est gustu. Cujus Deus venter est, et suavitatibus gulae deservit, hujus incircumcisum dixerim gustum. odoratio. Qui vero primis unguentis delibutus incedit, iste incircumcisus odoratu dicendus est. Sed et singula quaeque membrorum si in officiis mandatorum Dei deserviant, circumcisa dicenda sunt. Si vero ultra praescriptas sibi divinitus luxuriantur leges, incircumcisa reputanda sunt. CAPUT XXI.
Abbreviated transcription (Latin):
int incorde: hic incircumcisus. ẽ. corde. Quͦ purã
fidem inconscientiȩ sinceritate custodit: iste cir¬
cumcisus. ẽ corde. Dequo dici potest. Beati mundo
tet aurib & labiis. &e corde ce carnis p̃pucio scd̾m
ea quȩ supͣ diximus circumcidi. ita fortas sis. o
manus nr̃ȩ indigent cirtumcisionẽ. pedes ⁊ iu¬
sus. & odoratus &e tactus. ut enĩ ꝑfectus sit homo
dei momĩb: cuncta circũcidenda sunt menbra. Ma¬
nus quidem arapinis. a furtis. acedib: & ad sola d̃i
oꝑa pandenda. Circumcidendi sunt pedes. ne ue¬
loces sint ad effundendũ sanguinẽ: &e ne intrẽt
in consinium malignantiũ. s ut tantum ꝑ man¬
datis dei circumeant. Circuincidat᷑ ce ocłs ne con¬
cupiscat alienum. ne iuideat ad concupiendum
mulierem. Cui enim aerga feminarũ formas las¬
ciuus ce curiosus oberrat aspectus: iste in cir¬
cumcisus. ẽ. ocłis. S & siquis. ẽ. qui siue man¬

Expanded text:
nit in corde, hic incircumcisus est corde. Qui vero puram nit in corde, hic incircumcisus est corde. Qui vero puram fidem in conscientiae sinceritate custodit, iste circumcisus est corde, de quo dici potest: Beati mundo tet auribus et labiis et corde, carnis praeputio secundum ea quae supra diximus circumcidi, ita fortassis et manus nostrae indigent circumcisione, et pedes, sus, et odoratus, et tactus. Ut enim perfectus sit homo Dei in omnibus, cuncta circumcidenda sunt membra: manus quidem a rapinis, a furtis, ac caedibus, et ad sola opera Dei pandendae. Circumcidendi sunt pedes, ne veloces sint ad effundendum sanguinem, et ne intrent in concilium malignantium, sed ut tantum pro mandatis Dei circumeant. Circumcidatur et oculus, ne concupiscat alienum, ne videat ad concupiscendam mulierem. Cujus enim circa feminarum formas lascivus et curiosus oberrat aspectus, iste incircumcisus est oculis. Sed et si quis est, qui sive man