comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rantiam habent & beatitudinẽ: qũa minꝰ ac¬
cepant. Unde oportet agnosci. qͦd maloꝵ ini¬
quitas sc̃oꝵ seruiat utilitati: qͥa unde mali cor¬
ruunt. inde boni ꝓfitiunt. Bonoꝵ angłoꝵ
numerꝰ qui post rumã angłoꝵ maloꝵ est
diminutꝰ. ex numero electoꝵ hominu suꝑ¬
plebitur: quinumerꝰ soli do est cognitꝰ. Int
angłos distantia potestatũ est: & ꝓ graduũ
dignitate ministeria eiscdẽ sunt. distribura:
alusꝙ alii p̃ferunt᷑ tam eulmine potestatis
quã scientia uirtutis. Subministrant gͥ alii
alioꝵ preceptis: atq obediunt uissis. Unde
& ad ꝓpħ̃am rachariam angłs angłm nut¬
tit: & quecũq annuntiare debeat precipit.
Nouem eẽ distinctiones uł orcdines angłoꝵ
sacrȩ scripturȩ testantur: idest angłos archan¬
głos thronoᷤ dominationes. uirtutes. pͥneipatꝰ
potestates. cherubin.& seraphin. Hoꝵ ordi¬
nũ numerum etiã ihezechiel ꝓpħa descbit.
sub totidẽ nominib lapidu: cũ de pͥmatu

Expanded text:
rantiae et beatitudinis, quam antea minus acceperant. Unde oportet agnosci quod malorum iniquitas sanctorum serviat utilitati, quia unde mali corruunt, inde boni proficiunt. Bonorum angelorum numerus, qui post ruinam angelorum malorum est diminutus, ex numero electorum hominum supplebitur, qui numerus soli Deo est cognitus. Inter angelos distantia potestatum est, et pro graduum dignitate ministeria eisdem sunt distributa, aliique aliis praeferuntur, tam culmine potestatis quam scientia virtutis. Subministrant igitur alii aliorum praeceptis atque obediunt jussis. Unde et ad prophetam Zachariam angelus angelum mittit, et quaecunque annuntiare debeat praecipit . Novem esse distinctiones vel ordines angelorum sacrae Scripturae testantur, id est, angeli, archangeli, throni, dominationes, virtutes, principatus, potestates, cherubin, et seraphin. Horum ordinum numerum etiam Ezechiel propheta describit sub totidem nominibus lapidum, cum de primatu
Abbreviated transcription (Latin):
tis modis ds̃ ad significandũ se hominibꝰ de
inferioribꝰ reb species ad se trahit: quẽ reue¬
ra uixta ꝓpriã substantiã. inuisibilẽ eẽ & m
corporeum constat. Plerũq de corporib ad
deũ sumunt᷑ qualitatũ species. quȩ tam̃ in dõ
ñ sunt: qͥa in ꝓpͥa natura incorporeus est & in¬
circũ scriptꝰ s ꝓ effitientiis causarũ rerũ in ipso
speties scribunt᷑: ut qͥa om̃ia uidet. dicatur
oculus: & ꝓpt̃ qͦd audit om̃ia. dicat᷑ auris. ꝓ
eo autẽ qͦd aũtitur ambulat: ꝓ eo qͦd expectat
stat. Sic & in ceteris hoꝵ similib ab humaniᷤ
mentib trahit᷑. similitudo ad d̾m: sicut est
obliuiscens & meinorans. Hine est qͦd ꝓpħa
dicit. iurauit. dñs exercituũ ꝑ animã suã:
ñ qͦd ds animã habeat. s hoc nr̃o narrat af¬
fectu. & alibi simili figura: & t̃mis & scara¬
beus intelligitur. Nec mirũ si ulib signisi-¬

Expanded text:
tis modis Deus ad significandum se hominibus de tis modis Deus ad significandum se hominibus de inferioribus rebus species ad se trahit, quem revera juxta propriam substantiam invisibilem esse et incorporeum constat. CAPUT XI. De mirabispecies, quae tamen in Deo non sunt, quia in propria natura incorporeus est, et incircumscriptus, sed pro efficientiis causarum in ipso species rerum scribuntur, ut quia omnia videt, dicatur oculus; et propter quod audit omnia, dicatur auris; pro eo autem quod avertitur, ambulat; pro eo quod expectat stat. 5. Sic et in caeteris horum similibus ab humanis motibus trahitur similitudo ad Deum, sicut est obliviscens, et memorans. 124 Hinc est quod propheta dicit: Juravit Dominus exercituum per animam suam . Non quod Deus animam habeat, sed hoc nostro narrat affectu. Et alibi simili figura et vermis et scarabeus intelligitur . 6. Nec mirum si vilibus signifi
Abbreviated transcription (Latin):
motuũ apud dm ꝑturbatio nulla est:
apud qũe tranquillitas sũma est. Non ita p̃
cipitanda est mentis sententia. ut credamꝰ
posse ad dm furoris uł mutationis accedere
ꝑ turbationẽ: s ipsam equitatẽ iusticiȩ qua
reos punit. iracundiam saera lectio nomina-¬
uit: qm̃ qͦd uidicantis equũ est. furor est
& indignatio patientis. Ita gͦ intelligere
opꝰ est & alias passiones. quas de affectione
bumana ducit scriptura ad dm. ut & iuxta
se in cõmutabilis sit credendus: & tam̃ pro
causarũ effectib ut faciliꝰ intelligatur. nr̃o
locutionis & mutabilitatis genere appelle¬
tur: Tam clem̃ter cłs humanȩ consulit in¬
firmitati: ut qͥa eum sicut est ñ possumꝰ cog
noscere: nr̃ȩ locutionis more scipsũ nobis i¬
sinuet. Unde & menbroꝵ nr̃oꝵ qualitatem
habere scribit᷑: & passionũ indigna dici de se
uoluit: quatinꝰ ad sua ꝑ nr̃a nos traheret: et
dum condescendit nob̃. confurgeremꝰ ei. Mul¬

Expanded text:
motuum apud Deum perturbatio nulla est, apud quem tranquillitas summa est. Non ita est praecipitanda mentis sententia, ut credamus posse Deo furoris vel mutationis accidere perturbationem; sed ipsam aequitatem justitiae, qua reos punit, iram sacra lectio nominavit, quoniam quod judicantis aequum est, furor est, et indignatio patientis. 2. Ita ergo intelligere opus est et alias passiones, quas de affectione humana ducit Scriptura ad Deum, ut et juxta se incommutabilis sit credendus, et tamen pro causarum effectibus, ut facilius intelligatur, nostrae locutionis et mutabilitatis genere appelletur. 3. Tam clementer Deus humanae consulit infinoscere, nostrae locutionis more se ipsum nobis insinuat. Unde et membrorum nostrorum qualitatem habere scribitur, et passionum indigna digna dici de se voluit, quatenus ad sua per nostra nos attraheret, et cum condescenderet nobis, consurgeremus ei. Mul
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i ñ sołu dõ reconciliatꝰ est homo: uerũ etuã
par int̾ homines & angłos reformata est. Dis
ueteri testam̃to ab hominib angłi. despitũt
se salutari ab eis. Quod in nouo testam̃to a ions
factum. ñ sołu reuerent̃ angłs suscipit: uerũ
etiã ne fatiat int̾dicit. Ob hoc homo in ue¬
teri testam̃to despicitur. nec resalutat᷑ ab
angło. eo qͦd homo adhuc ñdu transisset in
deum.Suscipit᷑ autẽ homo a dõ: & reuerent̃
salutatur ab angło. Nam & mariam angłs
gabriel legit᷑ salutasse: & ioħi angłm salu-¬
tanti ab eodẽ angło dicit᷑. Uide ne feceris:
conseruus enim tuus sum & fratrũ tuoꝵ. P
qͦd agnoscitur: ꝑ mearnationẽ dñicã pacẽ¬

Expanded text:
non solum Deo reconciliatus est homo, verum etiam pax inter angelos et homines reformata est. Discveteri Testamento ab hominibus angeli, despiciunt resalutari ab eis. Quod in novo Testamento a Joanne factum, non solum reverenter suscipit, verum et ne faciat intteri Testamento despicitur, nec resalutatur ab angelo, eo quod homo adhuc nondum transisset in Deum. Suscipitur autem homo a Deo, et reverenter salutatur ab angelo. Nam et Mariam angelus Gabriel legitur salutasse , et Joanni angelum salutanti ab eodem angelo dicitur: Vide ne feceris, conservus enim tuus sum et fratrum tuorum . Per quod agnoscitur per
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ia tempora p̃cedit diuina ȩternitas:
nec in dõ p̃teritum p̾sens futuru̾ ue
aliquid creditur: s om̃ia p̃sentia in eo di¬
cuntur: qͥa ȩt̾̃nitate sua cuncta cõplectit᷑.
Alioqum mutabilis est ds̃ eredend̾. si ei
successiones tẽpoꝵ ascribant᷑. Si semꝑ aliqͣ
eeñt cũ dõ tempoea: ñ eẽt tempꝰs eẽt et̾uitã.
nec mutarent᷑ tempora s starent. Presens p¬
teritum & futurũ nr̃m est habere: ñ đm.
Uerbi causa. Dicimus ꝓ presenti teneo co¬
net dicitur. S nec ipsis angłis decessio ac-¬
cessioue est tempoꝵ. Nam duas eẽ in ere¬
aturiȩ res qͥb incissitudo tempoꝵ ñ ualet:
angłos scilicet ꝓpt̾ qͦd in cõmutabili inhe¬
rent ereatori siue materie᷑ illi informi. pͥus¬
qu̾a ex ea om̃ia ista quę temporalit̾ iam
uoluunt᷑ formarent᷑. nec ipsi utiq ualebat
ra uł suecedunt: s nob̃ qͥ sub celo u̾samur.

Expanded text:
mnia tempora praecedit divina aeternitas. Nec in Deo praeteritum, praesens, futurumve aliquid creditur, sed omnia praesentia in eo dicuntur, quia aeternitate sua cuncta complectitur. Alioquin mutabilis est Deus credendus, si ei successiones temporum ascribuntur. Si semper aliqua essent cum Deo tempora, non esset tempus, sed aeternitas; nec mutarentur tempora, sed starent. 2. Praesens, praeteritum et futurum nostrum est habere, non Dei. Verbi causa, dicimus pro praesenti, teneo Conet dicitur. 3. Sed nec ipsis angelis decessio accessiove est temporum. Nam duas esse in creaturis res, quibus vicissitudo temporum non valet, angelis scilicet, propter quod incommutabili inhrent Creatori; sive materiae illi informi, priusquam ex ea omnia ista quae temporaliter jam volvuntur formarentur, nec ipsi utique valebat ra, vel succedunt, sed nobis, qui sub coelo versamur
Abbreviated transcription (Latin):
hominẽ ad imaginẽ fuã fecit: qͥa mentẽ
ñ carnẽ ad similitudinẽ suã creauit. Co¬
gita igitur quale corpꝰ habeat ueritas: &
dum non inueneris. hoc est d̾s. fãcies łim
scripturis sacris. ñ caro s diuma cognitio
intelligit᷑ ea qͥdem ratione. qua ꝑ fatiem con¬
spectam quisq cognoscit᷑. Hoc enĩ in oran¬
one dr dõ. Ostende nob̾ faciem tuam. dc
si dicatur: da nob̃ cognitionẽ tuã. Os dei
unigenitꝰ eiꝰ ẽ. Nam sicut ꝓ u̾bis quȩ ꝑ
lingũa fiunt. sepe dicimꝰ illa & illa lingua:
ita &e ꝓ łĩ u̾bo os ponitur: qͥa mos est ut ore
ũba form̃tur. Et si uolueris genere locutio¬
ms illo demonstrare. qͦ is qͥ essicit ꝑ id qͦd
efficitur uominat᷑: bene os ꝓ ũbo ponis. si¬
cut lingũa ꝓ u̾bis: sic̃ manũ ꝓ litteris. Ues
tigia dei fr̃. qͣb nunc d̾s ꝑ specłm agnoscitur:
Ad ꝑfectum uͦ om̃ps repperitur: du in futu

Expanded text:
hominem ad imaginem suam fecit, quia mentem, non carnem, ad similitudinem suam creavit. Cogita igitur quale corpus habeat veritas, et dum non inveneris, hoc est Deus. 8. Facies Dei in Scripturis sacris, non caro, sed divina cognitio intelligitur, ea quidem ratione, qua per faciem conspectam quisque cognoscitur. Hoc enim in oratione Deo dicitur: Ostende nobis faciem tuam, ac si dicatur: Da nobis cognitionem tuam. 9. Os Dei Unigenitus ejus est. Nam sicut pro verbis, quae per linguam fiunt, saepe dicimus illa et illa lingua, ita pro Dei verbo os ponitur, quia mos est ut verba ore formentur. Et si volueris genere locutionis illo demonstrare, quo is qui efficit per id quod efficitur nominatur, bene os pro verbo ponis, sicut linguam pro verbis, sicut manum pro litteris. 10. Vestigia Dei sunt, quibus nunc Deus per speculum agnoscitur. Ad pe
Abbreviated transcription (Latin):
Quando enĩ iudicant. ñ causam s dona
considerant: & sic̃ negligentes st̃ in diseus¬
sione causantiũ: sic in eoꝵ dãpna solliciti st̃.
uesꝑe. ñ relinquunt in manez hoc ẽ de
p̃sentis uite tantũ cõmodis cogitant ñ
de futuris. Uita enĩ ista uesꝑm: futura uͦ
mane accipit᷑. E bene ait quasi lupi: qͥa lu-¬
poꝵ more cuncta diripiunt: & uix pauca
pauꝑib derelinquunt:

Expanded text:
Quando enim judicant, non causas sed dona Quando enim judicant, non causas sed dona desiderant, et sicut negligentes sunt in discussione causantium, sic in eorum damno soliciti sunt. ere, non relinquunt in mane ; hoc est, de praesentis vitae tantum commodis cogitant, non de futuris. Vita enim ista vesperum, futura vero mane accipitur. Et bene ait, quasi lupi, quia luporum more cuncta diripiunt, et vix pauca pauperibus derelinquunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ipsam qͣm didicit ueritatẽ. Grauius la¬
cerant᷑ pauꝑes a prauis iudicib: qm a
cruentissimis hostib Nullus enĩ p̃do
tam eupidꝰ in alienis: qm̃ iudex iniquus
tertes insidias disponunt: isti palam ra-¬
patis auaricia seuiunt. Hostes in ali¬
& sanguinem tantũ intendunt: iudices
quasi erudelissimi carnifices ciuiũ. oppres-¬
sione sua subiectoꝵ uitã extingunt. Qui
enim destruant multi st̃: rari st̾ qui ppłos
legũ moderamine regant. Plerũq & b̾oni
iudices st̃: s ministros rapaces habent. Ho¬
rum figura ut ait qͥd̾a tanꝗͣ scilla pingit᷑
atq describitur: ipsa qͥde humana specie.
s capitib camnis accincta & circũdata.
Non alit̾ qͥbdã potestatib accidit: ut ipsoꝵ
humanitatẽ inhumanitas iniquoꝵ socioꝵ
perturbet. Sepe iudices praui cupiditatis
causa. aut differunt aut ꝑu̾tunt iudicia.
nec finiunt cepta parciũ negotia: qͦusq
marsupia eoꝵ qui causant᷑ exhauriant.

Expanded text:
ipsam quam didicit veritatem. Pene gravius lacerantur pauperes a pravis judicibus quam a cruentissimis hostibus: nullus praedo tam cupidus in alienis, quam judex iniquus centes insidias ponunt: isti palam rapacitatis avaritia saeviunt. Hostes in aliorum sanguinem tantum intendunt: judices quasi crudelissimi carnifices civium, oppressione sua subjectorum vitam extinguunt. Qui enim destruant multi sunt: rari sunt qui populos legum moderamine regant. Plerunque et boni judices sunt, sed ministros rapaces habent, horum figura, ut ait quidam, tanquam scilla pingitur, atque describitur. Ipsa quidem humana specie, sed capitibus caninis accincta et circundata. Non aliter quibusdam potestatibus accidit, ut ipsorum humanitatem immanitas iniquorum sociorum perturbet. Saepe judices pravi, cupiditatis causa, aut differunt, aut pervertunt judicia, nec finiunt coepta partium negocia, quousque marsupia eorum qui causantur exhauriant.
Abbreviated transcription (Latin):
ricatione fuit. Ergo eya peceauit ignorantia:
adam industria. quia ñ est seductꝰ s prudens
sciensq peccauit. Qui uͦ seducit᷑. qͥd consentiat
euident᷑ ignorat. De infirmitate aũt petrus de-¬
liqͥt: qͣnͣdo ad metũ int̾rogantis ancille. xp̃m ne
quere: grauiꝰq industria quã infirmitate pec¬
beratione mentis mału agit. Infirmtate autẽ:
qui casu uł p̃cipitatione delinqͥt. Neqͥus autẽ¬
x de industria peccant: qͥ ñ sołu ñ bene uiuin:
s adhuc & bene uiuentes si possunt a ueritate di¬
u̾tunt. Sunt enĩ q ignorantes peccant: x st̃
qͥ scientes. Sunt etiã & qͥ pro ignorantiȩ excu-¬
satione scire nolunt. ut minꝰ culpabiles habe¬
ant᷑: qͥ tam̃ seipsos ñ muntunt: s magis decipi-¬
unt. Nescire simplicit᷑ ad ignorantiã ꝑtinet:
nolle uͦ scire ad contumace̾ suꝑbiam. Uolun¬
tatẽ quippe ꝓpͥi diũ uelle nescire: qͥd est aliud
ꝙͣ uelle dñm. suꝑbiendo contempnere. Nemo

Expanded text:
ricatione fuit . » Ergo Eva peccavit ignorantia, Adam industria, quia non seductus sed sciens prudensque peccavit. Qui vero seducitur, quid consentiat evidenter ignorat. De infirmitate autem Petrus deliquit, quando ad metum interrogantis ancillae Christumquere, graviusque industria quam infirmitate pecberatione mentis malum agit, infirmitate autem qui casu vel praecipitatione delinquit. Nequius autem et industria peccant, qui non solum non bene vivunt, sed adhuc bene viventes, si possunt, a veritate divertunt. Sunt enim qui ignoranter peccant, et sunt qui scienter, et sunt etiam et qui pro ignorantiae excusatione scire nolunt, ut minus culpabiles habeantur, qui tamen seipsos non minuunt, sed magis decipiunt. Nescire simpliciter ad ignorantiam pertinet. Noluisse vero scire ad contumacem superbiam. Voluntatem quippe proprii domini velle nescire quidem aliud quam velle dominum superbiendo contemnere: nemo
Abbreviated transcription (Latin):
cupiditatis. aut metu timoris: dum uł
quisq uult ad ipisci qͦd cupit. uł timet ne in¬
currat qͦd metuit. Quatuor modis cõmiitit᷑
peccatum in corde: quatuor & oꝑe ꝑpetratur.
tatione carnali. consensione mentis. defensione
elationis. Committit᷑ oꝑe. nunc latent̃. nc̃
palam. nc̃ consuetudines nc̃ desꝑatione. Istis
gͦ gradib & corde delinquit᷑: & oꝑe malitia ppe

Expanded text:
cupiditatis, aut metu timoris, dum vel quisque vult adipisci quod cupit, vel timet ne incurrat quod metuit. Quatuor modis committitur peccatum in corde, quatuor et perpetratur intatione carnis, consensione mentis, defensione elationis. Committitur in opere, nunc latenter, nunc palam, nunc consuetudine, nunc desperatione. In istis ergo gradibus et corde delinquitur, et opere malit
Abbreviated transcription (Latin):
humani cordis: in malum ꝓna sunt.
ab adolescentia sua. Corruptionis ma¬
lum qđ unus quisq nr̃m ab ortu deside¬
rioꝵ carnaliu sumpsit: in ꝓfectu ȩtatis
exercet. Et nisi hoc cinus diuinȩ for¬
midinis manus reprimat: omne con-¬
ditȩ naturȩ bonum. repente culpa in
ꝓfundum uorat. Nemo gͥ sibi cogitatio¬
num suaꝵ uictoriã tribuat: cũ apłs di-
cat. Neq qui plantat est aliquid neq qͥ

Expanded text:
humani cordis in malum prona sunt ab adolescentia sua. Corruptionis malum quod unusquisque nostrum ab ortu desideriorum carnalium sumpsit, in profectum aetatis exercet, et nisi hoc citius divinae formidinis manus reprimat, omne conditae naturae bonum, repente culpa in profundum vorat. Nemo igitur sibi cogitationum suarum victoriam tribuat, cum Apostolus dicat: Neque qui plan
Abbreviated transcription (Latin):
on faciet in futurũ cor miserũ uistoꝵ cõpas¬
Lsione dampnatoꝵ condolendi affectio: ubi
tantũ erit scõꝵ de łi contẽplatione gaudiũ:
ut tͥsticie nullus tͥbuat᷑ introitꝰ. Sicut cõꝑa¬
ratꝰ color candidꝰ nigro fit pulchrior: ita &¬
scoꝵ requies comparata dampnationi maloꝵ
głiosior erit. Sic iusticia iniusticie: sic uirtꝰ
tur impii pena. Post resurrectionẽ sanctis
in carne ꝓmissa ẽ celoꝵ ascensio: dicente ad
mecum. Si enĩ membra capitis sumꝰ: & unꝰ.
in se & in nob̾ est xp̃c: utiq uͥ ipse ascendit.¬
& nos ascensuri sumus:¬

Expanded text:
on faciet in futurum cor miserum justorum ex compassione damnatorum condolendi affectio; ubi tantum erit sanctorum de Dei contemplatione gaudium ut tristitiae nullum tribuat introitum. Sicut comparatus color candidus nigro colori fit pulchrior, ita sanctorum requies comparata damnationi malorum gloriosior erit; sic justitia injustitiae, sic virtus tur impii poena. Post resurrectionem sanctis in carne promissa est coelorum ascensio, dicente ad mecum . Si enim membra capitis sumus, et unus in se et in nobis est Christus, utique ubi ipse ascendit, et nos ascensuri sumus
Abbreviated transcription (Latin):
mittitur: etiã cum abiecta & uilia
sumuntur. Neq enim ada solus
ut a uetito se pomo suspenderet.
p̃ceptum ꝓhibitionis accepit.
Nam cum alimenta queda salu¬
ti nr̃ȩ ds̃ contͣria indicat: ab his
nos quasi ꝑ presentiam uftat.
Et cum concupiscentes noxia at¬
tingimus: ꝓfecto quid aliud¬
quam uetita degustamus: Paitaq
sumenda sunt. quȩ naturȩ neces¬
sitas querit: & non quȩ edẽdi
libido suggerit: ne si hȩc dum ĩ
moderata discretio minus cau-¬
te ꝓspexerit illicita esse. se con-¬
cupiscentiȩ quis in uoraginẽ

Expanded text:
mittitur, etiam cum abjecta et vilia mittitur, etiam cum abjecta et vilia sumuntur. Neque Adam solus, ut a vetito se pomo suspenderet, praeceptum prohibitionis accepit. Nam cum alimenta quaedam saluti nostrae Deus contraria indicat, ab his nos quasi per praesentiam vetat; et cum concupiscentes noxia attingimus, profecto quid aliudquam vetita degustamus? Ea itaque sumenda sunt quae naturae necessitas quaerit, et non quae edendi libido suggerit, ne etiam si haec moderata discretio minus caute prospexerit, illicitae concupiscentiae quis in voraginem
Abbreviated transcription (Latin):
hec fuit iniquitas sodomȩ sororis
tuȩ. suꝑbia & saturitas panis &
habundantia: aꝑte ostenditur
qđ iccirco salute ꝑdidit: quia cũ
suꝑbiȩ uitio mensurã moderatȩ
refectionis excessit. Hinc primo-¬
genitoꝵ suoꝵ głam esau amisit.
quia magno estu desideni iulem
cẏbum id e̾ lentiuła concupiuit:
quam dum uenditis etiã primo¬
genitis ꝑtulit: quo in illo appeni¬
tu hanelaret indicauit. Neq
enim cybus: s appetitus in uitio ẽ.
Unde & lautiores ꝙybos plerumq
sine culpa sumimus: & abiectio¬
res non sine reatu conscientiȩ
degustamus. Hic quippe quẽ
diximus esau. primatũ ꝑlenti-¬
culam ꝑdidit: & elias in heremo
uirtutem corporis carnes eden¬
do seruauit. Unde & antiquus
hostis. quia non cybum s cibi
concupiscentiã esse causã dam¬
pnationis intelligit: & primum
sibi hominem non carne s po¬
mo subdidit: & scđm non carne
s pane temptauit. Hinc est qđ
plerumq queda culpa com¬

Expanded text:
Haec fuit iniquitas Sodomae, sororis Haec fuit iniquitas Sodomae, sororis tuae, superbia et saturitas panis, et abundantia , aperte ostenditur quod idcirco salutem perdidit, quia cum superbiae vitio mensuram moderatae refectionis excessit. Hinc primogenitorum gloriam Esau amisit, quia magno aestu desiderabilem cibum, id est, lenticulam concupivit, quam venditis etiam primogenitis praetulit, quo in illa appetitu anhelaret indicavit. Neque enim cibus, sed appetitus in vitio est. Unde et lautiores cibos plerumque sine culpa sumimus, et abjectiores non sine reatu conscientiae degustamus. Hic quippe quem diximus Esau, primatum per lenticulam perdidit, et Elias in eremo virtutem corporis carnes edendo servavit. Unde et antiquus hostis, quia non cibum, sed cibi concupiscentiam esse causam damnationis intelligit, et primum sibi hominem non carne sed pomo subdidit, et secundum non carne, sed pane tentavit. Hinc est quod plerumque Adam culpa com
Abbreviated transcription (Latin):
Sciendum ẽtquia quinq nos modis
gulȩ uitiũ temptat. Aliquando nãq
indigentiȩ tempus preuenit: ali¬
qñ uero tempus non preuenit.
s cibos lautiores querit: aliquan¬
do quęlibet sumenda p̾parari ac-¬
curatius expetit: aliq̃n autẽ et qua¬
litas cibors & tempus congruit:
s in ipsa quantitate sumendi men-¬
suram refectionis excedit. Nonnumꝗͣ
ipso estu inm̃si desiderii deterius
peccat. Quȩ uitioꝵ tempora melius
ostendimus: si hȩc exemplis euidenti¬
orib approbemus. Mortis quippe
sententiam patris ore ionat᷑as me-¬
ruit: quia ingustu mellis constitutũ
edendi tempus anteces sit. Et ex
egypto ppłs eductus in heremo oc¬
cubuit: quia despecto manna cibos
carnium petiit. quos lautiores puta¬
uit. Et prima filioꝵ heli culpa sub¬
orta est. qđ ex eoꝵ uoto sacerdotis
puer. non antiquo more coctas uel¬
let de sacrifitio carnes accipere: sed
crudas querẽt quas accurratius ex¬
hiberet. Et cum ad hicrusałe dicit᷑.

Expanded text:
sciendum est quia quinque nos modis gulae vitium tentat. Aliquando namque indigentiae tempora praevenit, aliquando vero tempus non praevenit, sed cibos lautiores quaerit. Aliquando quaelibet sumenda sint, praeparari accuratius expetit. Aliquando autem et qualitati ciborum et tempori congruit, sed in ipsa quantitate sumendi mensuram refectionis excedit. Nonnunquam ipso aestu immensi desiderii deterius peccat. Quae vitiorum tempora melius ostendimus, si haec exemplis evidentioribus approbemus. Mortis quippe sententiam patris ore Jonathan meruit, quia in gustu mellis constitutum edendi tempus antecessit. Et ex Aegypto populus eductus in eremo occubuit, quia despecto manna cibos carnium petiit, quos lautiores putavit. Et prima filiorum Heli culpa suborta est quod ex eorum voto sacerdotis puer non antiquo more coctas vellet de sacrificio carnes accipere, sed crudas quaereret, quas accuratius exhiberet. Et cum ad Hierusalem dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
mundi inquieta concupiscentia
se penitus subtrahit: ac terre¬
narum actionum strepitũ dese-¬
rit: & ꝑ quietis studium uirtu-¬
tib intenta uigilans dormit.
Neq enim ad contemplanda inter-¬
na ꝑducitur: nisi ab his quȩ ex-¬
terius implicant studiose subtra-¬
ait. Nemo militans do implicat
Se negotiis secularib: ut ei pla-¬
ceat cui se ꝓbauit. Hinc ꝑ ꝓphe¬

Expanded text:
mundi inquieta concupimundi inquieta concupise penitus subtrahit, ac terrenarum actionum strepitum deserit, et per quietis studium virtutibus intenta, vigilans dormit. Neque enim ad contemplanda interna perducitur, nisi ab his quae exterius implicant studiose subtraait: Nemo militans Deo implicat se negotiis saecularibus, ut ei placeat, cui se probavit . Hinc
Abbreviated transcription (Latin):
sub iudeȩ specie ꝑ ꝓphetam torpenᷤᷤ¬
te otio anima defletur: cum dicit᷑.
Uiderunt eam hostes: & derisert̃
sabbata eius. Precepto etem̃ legis:
ab exteriori oꝑe in sabbato cessat᷑.
Hostes gͦ sabbata uidentes irri¬
dent: cum maligni sp̃s ips a ua¬
cationis otia ad cogitationes il¬
licitas ꝑtrahunt. ut unaqueq
anima quo remota ab externis
actionib do seruire creditur: eo
magis eoꝵ tẏrannidi illicita co-¬
gitando famuletur. Scĩ autem
uiri quia mundi oꝑib non tor¬
pore s uirtute sopiuntur: la
boriosius dormiunt. qͣm uigi¬
lare potuerunt: quia in eo qđ actio¬
nes hinus scł̃i deserentes suꝑant:
robusto conflictu cotidie contra se-¬
metipsos pugnant. ne mens ꝑ
neggligentiam torpeat: ne sub-¬
acta otio ad desideria immun¬
da friges cat: ne in ipsis bonis
desideriis plus iusto inferueat:
ne sub discretionis spetie torpes¬
cendo. & partendo a ꝑfectione lan-¬

Expanded text:
sub Judaeae specie per prophetam torpensub Judaeae specie per prophetam torpente otio anima defletur, cum dicitur: Viderunt eam hostes, et deriserunt sabbata ejus . Praecepto enim legis ab exteriore opere in Sabbato cessatur. Hostes ergo sabbata videntes irrident, cum maligni spiritus ipsa vocationis otia ad cogitationes illicitas pertrahunt, ut unaquaeque anima quo remota ab externis actionibus Deo servire creditur, eo magis eorum tyrannidi illicita cogitando famuletur. Sancti autem viri quia mundi operibus non torpore, sed virtute sopiuntur, laboriosius dormiunt quam viglare potuerunt; quia in eo quod actiones hujus saeculi deserentes superant, robusto conflictu quotidie contra semetipsos pugnant, ne mens per negligentiam torpeat, ne subacta otio, ad desideria immunda frigescat, ne in ipsis bonis desideriis plus justo inferveat, ne sub discretionis specie sibimet parcendo, a perfectione lan
Abbreviated transcription (Latin):
nȩ patriȩ comtemplari: ł quanto
amore auctori suo suꝑ semetipsos
caritatis nris infirmitatib condes¬
cendant. Et notandum ualde est.
qd ille dormiens angłos conspicit.
qui in lapide caput ponit: quia
nimirum ipse ab exteriorib oꝑib
cessans interna penetrat: qui intenta
mente quȩ principale est hominis.
imitationem sui redemptoris ob
seruat. Caput in lapide ponere.
est: mente xp̃o inherere. Qui enĩ
a p̾sentis uitȩ actione remoti st̃.
s ad suꝑna nullo amore rapiunt᷑:
dormire possunt. s uidere ange-¬
los nequeunt: quia caput in la¬
pide tenere contempnunt. Sunt
namq: nonnulli qui mundi qͥ¬
dem actiones fugiunt: s nullis
uirtutib exercent᷑. Nii nimirũ
torpore non studio dormiunt:
& iccirco interna non conspiciunt:
quia caput non in lapide s in
git ut quanto securius ab exter-¬
nis actionib ces sant: tanto latiꝰ
immundȩ in se cogitationis stre¬
pitum ꝑ otium congerunt. Unde

Expanded text:
rnae patriae contemplari vel quanto rnae patriae contemplari vel quanto amore auctori suo super semetipsocharitatis nostris infirmitatibus condescendant. Et notandum valde est quod ille dormiens angelos conspicit, qui in lapide caput ponit. Quia nimirum ipse ab exterioribus operibus cessans aeterna penetrat, qui intenta mente, quae principale est hominis, imitationem sui Redeservant. Caput quippe in lapide ponere, est mente Christo inhaerere. Qui enim a praesentis vitae actione remoti sunt, sed ad superna nullo amore rapiuntur, dormire possunt, sed videre angelos nequeunt, quia caput in lapide tenere contemnunt. Sunt namque nonnulli qui mundi quidem actiones fugiunt, sed nullis virtutibus exercentur. Hi nimirum torpore, non studio, dormiunt; et idcirco interna non conspiciunt, quia caput non in lapide, sed in git, ut quanto securius ab externis actionibus cessant, tanto latius immundae in se cogitationis strepitum populorum congregant. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
ditores suos condes censione
Igitur egressus iacob de bersa-¬
beeꝑgebat aran. Cumq ue¬
nisset ad quendam locum.
& uellet in eo requiescere post sol
occubitum: tulit de lapidib qui
iacebant. & supponens capiti suo
dormiuit in eodem loco. Hiditq
in somnis scalam stantẽ suꝑ terram:
& cacumen illius tangens cȩlum: an-¬
głos quoq ascendentes & descenden-¬
tes ꝑ eam: & dnm innixum scalȩ. In¬
uitȩ transitu. arerum temporalium amo-¬
re quiescere. In itinere dormire est: in
dierum labentium cursu. ab appetitu
uisibilium mentis oculos claudere:
quos primis hominibꝰ seductor aperuit:
qͥ dixit. Scit enim d̾s qđ in quocumq
die comederitis ex eo: aꝑient᷑ oculi ur̃i.
Unde & paulopost subdit᷑. Tulit mulier de¬
fructu illius & comedit: deditq uiro
suo. qui comedit: & aꝑti sunt oculi a-¬
boꝵ. Culpa quippe oculos concupis¬
centiȩ aꝑuit: quos innocentia clau-¬
Sos tenebat. Angłos uͦ ascendentes
& descendentes cernere ẽ. ciues suꝑ-¬

Expanded text:
ditores suos condescensione Igitur egressus Jacob de Bersabee pergebat Haran. Cumque venisset ad quemdam locum, et vellet in eo requiescere post solis occubitum, tulit de lapidibus qui jacebant, et supponens capiti suo, dormivit in eodem loco. Viditque in somnis scalam stantem super terram, et cacumen illius tangens coelum: angelos quoque Dei ascendentes et descendentes per eam, et Dominum innixum scalae dvitae transitu a rerum temporalium amore quiescere. In itinere dormire, est in dierum labentium cursu ab appetitu visibilium mentis oculos claudere: quos primis hominibus seductor aperuit, qui dixit: Scit enim Deus quod in quocunque die comederitis ex eo, aperientur oculi vestri . Unde et paulo post subditur: Tulit fructu illius et comedit, deditque viro suo, qui comedit, et aperti sunt oculi amborum . Culpa quippe oculos concupiscentiae aperuit, quos innocentia clausos tenebat. Angelos vero ascendentes et descendentes cernere, est cives supe
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ ꝑscłi amorẽ retinere non potuit. ab
humilitatis culmine retrahat: & ꝑ suꝑbiȩ
tumorẽ sibi subditũ faciat. Dei seruus semꝑ
fallentis diaboli p̃uidere debet insidias: &
magis in bonis oꝑib cordis debet adhibere
cauteła: ne ꝑ uanã głam ꝑdat semetipsum
ac ꝑeat: cunctaq bona amittat. quȩ recte
agendo obtinuerat xxiii. De lactantia.

Expanded text:
quem per saeculi amorem retinere non potuit, ab quem per saeculi amorem retinere non potuit, ab humilitatis culmine subtrahat, et per superbiae tumorem sibi subditum faciat. 9. Dei servus semper fallentis diaboli praevidere debet insidias, et magis in bonis operibus cordis debet adhibere cautelam, ne per vanam gloriam perdat semetipsum, ac pereat, cunctaque bona amittat quae recte agendo obtinuerat. CAPUT XXIII. De jactantia.
Abbreviated transcription (Latin):
scłi: qͥ dormitat exurgere conatur: de sopo-
re depͥmitur. Ille uͦ ad bonũ nouit redi-¬
re. s uoluptatũ facib ñ sinit᷑: iste melius eli-¬
git uigilare. s soporis torpore tenet᷑. A bo-¬
no indeterius lapsos supra carbones fri-¬
gidos fieri nigriores: qͥa ꝑ torporẽ mentiᷤ
ab igne caritatis di extincti st̃: & ꝑ mun-¬
di appetitum a luce suꝑnȩ illuminationis
pͥuati. nigredine peccatoꝵ fuscant᷑. Quidã
intentionẽ bonȩ oꝑationis metu extingũt
inopiȩꝰ nec ꝑmittit infirma mens desidera¬
ta ꝑficere: & cũ indigere in mundo metuui.
a gła suꝑna semetipsos abscidunt. Multis
consilioꝵ argum̃tis insidiat᷑ eis diabolus
his blandim̃tis intentionẽ bonȩ deuotioniˢ
subũtat: atq ab int̾nis lucris deceptã m̃tẽ
se substernant. Grauiꝰ autẽ illos in concupis¬
centiis scłi ferit. qͦs post renuntiationẽ ad
mundi amorẽ reduxerit: & maxime ꝑ ceno¬
doxiam subicit sͥ diabolus monacħu: ut

Expanded text:
re conatur, et sopore somni deprimitur. Ille enim ad bonum novit redire, et voluptatum facibus non sinitur. Iste melius eligit vigilare, sed soporis torpore tenetur. 5. A bono in deterius lapsos supra carbones frigidos fieri nigriores, quia per torporem mentis ab igne charitatis Dei exstincti sunt, et, per mundi appetitum a luce supernae illuminationis privati, nigredine peccatorum fuscantur. 6. Quidam intentionem bonae operationis metu exstinguunt inopiae, nec permittuntur infirma mente desiderata perficere; et cum indigere in mundo metuunt, a gloria superna semetipsos abscindunt. 7. Multis consiliorum argumentis insidiatur eis diabolus quatenus his blandimentis intentionem bonae devotionis subvertat, atque in terrenis lucris deceptam mentemiterum amori substernant. Gravius autem illos in concupiscentiis saeculi ferit, quos post renuntiationem ad mundi amorem reduxerit. Et maxime per cenodoxiam subjicit sibi diabolus monachum, ut
Abbreviated transcription (Latin):
cunt᷑ uoti: qͥa capiunt᷑ illecebris uanita-¬
tis. Quecũq mens ꝓcellis huiꝰ mundi in¬
uolueris. lignũ concende crucis: ut ama¬
ri. idest tempestate huiꝰ scłi libereris.
Nam nullus te a lacu mortis saluabit. nͥ
suit: transgressionis reatu asstringit᷑. si uo-¬
tũ mutauerit. Atrocit̾ enĩ in discussione
diumi iudicii arguendi st̃: qͥ qͦd ꝓfessione
spopondert̃. implere oꝑe contẽpserunt. Qui¬

Expanded text:
voti, quia capiuntur illecebris vanitatis. 2. Quaecunque mens procellis mundi hujus involveris, lignum conscende crucis, ut a mari, id est, tempestate hujus saeculi libereris. Nam nullus te a lacu mortis humanae salvasuit, transgressionis reatu astringitur, si votum mutaverit. Atrociter enim in discussione divini judicii arguendi sunt, qui, quod professione spoponderant, implere opere contempserunt.
Abbreviated transcription (Latin):
& armillas acceperat. iam nunc uasa
aurea & argentea ac uestes accepit:
cens postmodum etiam adspiritalia
iam munerib ditesca. Puer uero
matri eiꝰ ac fr̃ib dona obtulit: qͥa
gentilitas ex quo ȩccła ad fidem
uenit. post conuersionem eiꝰ in gła
temporali conualuit. sicut ꝙ nunc
cernimus: quia ubiq xp̃iani afflicti¬
onem sentiunt: & gentiles quiq
in terrena uirtute głantur. S &
frs eius dona ꝑspiciunt: quia hii
qui in ea fidem uerbotenus tenent:

Expanded text:
 armillas acceperat, jam nunc vasa  armillas acceperat, jam nunc vasa aurea et argentea ac vestes accepit: cens postmodum etiam ad spiritaliajam muneribus crescat. Puer vero matri ejus ac fratribus dona obtulit, quia gentilitas, ex quo Ecclesia ad fidem venit, post conversionem ejus in gloria temporali convaluit, sicut et nunc cernimus, quia ubique Christiani afflictionem sentiunt, et gentiles quique in terrena virtute gloriantur. Sed et fratres ejus dona percipiunt, quia ii qui eam fidem verbo tenus tenent
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad suscipiendam fide uerbum
p̃dicationis admittunt. Quia
enim bonos sepe miraculis fulge¬
re considerant: ea que etͣnitate au
diunt non recusant. quamuis
scãm electoꝵs eccl̃am morib non
sequentes. in carnali oꝑatione remane¬
ant. Cui laban paleas. fenum aquam
panem obtulit:s puer nisi causam
prius coniugii obtineret. accepturũ
se es se recusauit: quia sunt qui docto¬
res suos ex temporalib stipendiis
continere parati sunt: s predicatores
sc̃i ꝑciꝑe nolunt temporalia: nisi
obtineant ȩterna. Si enim in ani-¬
mab fructum non inueniunt:
sumere stipendia corporib contem¬
pnunt. Nec pedes aqua lauant:
quia laborẽ sui desiderii nulla
consolatione releuant. Mox uͦ ut
causam coniugii dni sui puer obti-¬
nuit: uasa aurea atq argentea. ac
uestes ꝓtulit. quas rebeccȩ dedit: quia
doctores scĩ scẽ eccłȩ tot ornamenta
prebent: quot uirtutum bona do¬
cuerint. Quȩ enim prius inaures¬

Expanded text:
usque ad suscipiendam fidem verbum usque ad suscipiendam fidem verbum praedicationis admittunt. Quia enim bonos saepe miraculis fulgere consdiunt non recusant. Quamvis sanctam electorum Ecclesiam moribus non sequentes, in carnali operatione remaneant. Qui Laban paleas, fenum, aquam, panem obtulit; sed puer nisi causam prius conjugii obtineret, accepturum se esse recusavit. Quia sunt plerique qui doctores suos ex temporalibus stipendiis continere parati sunt; sed praedicatores sancti percipere nolunt temporalia, nisi prius obtineant aeterna. Si enim in animabus fructum non inveniunt, sumere stipendia corporalibus contemnunt. Nec pedes aqua lavant, quia laborem sui desiderii nulla consolatione relevant. Mox vero ut causam conjugii domino suo puer obtinuit; vasa aurea atque argentea ac vestes protulit, quas Rebeccae dedit, quia doctores sanctae Ecclesiae tot ornamenta praebent, quot virtutum bona docuerunt. Quae enim prius inaures
Abbreviated transcription (Latin):
pceptis distinguitur: ut ds & prox¬
imus diligatur. Et recta oꝑatio ex
decalogi completione ꝑficitur: ut
cum bona agi ceꝑint. mala iã
nulla ꝑpetrent᷑. Rebecta autẽ cẽ
indomo patris sui locum spatiosum
ad manendum phibuit: quia a
pͥore iam popło. naturȩ legẽ sc̃a eccła
se scisse monstrauit: & p̾dicationis
uerba in amplo caritatis gremio
suscepit. Doctori enim spatiosus
ad manendum locus est: in audi-¬
toris corde latitudo bonitatis. Un¬
de & quibdam dicitur. Capite nos:
nem inem lesimus. neminem corru-¬
pimus. Nlon angustiamini in nobis:
doctrinam spatiosum locũ mentis
facite:s ad cogitanda carnalia an-¬
gusti remanete. Qd palearum ac fe-
terrena stipendia predicatorib red-¬
didit: Quȩ paulus quasi ꝓ nichi-¬
çȩ erat laban. Qui concito egressꝰ.
inaures & armillas sororis asspici¬
ens. intus puerum uocauit: quia
sunt carnales quiq fidelib con¬
iuncti: quidum spiritalium do

Expanded text:
praeceptis distinguitur, ut Deus et proxpraeceptis distinguitur, ut Deus et proximus diligatur, et recta operatio ex Decalogi completione perficitur, ut cum bona agi coeperint, mala jam nulla perpetrentur. Rebecca autem esse in domo patris sui locum spatiosum ad manendum perhibuit, quia a priori jam populo naturae legem sancta Ecclesia se scisse monstravit, et praedicatoris verba in amplo charitatis gremio suscepit. Doctori enim spatiosus ad manendum locus est in auditoris corde latitudo bonitatis. Unde et quibusdam dicitur: Capite nos: neminem laesimus, neminem corrupimus; non angustiamini in nobis; ctrinam spatiosum locum mentis facite, sed ad cogitanda carnalia angusti remanete. Quod palearum ac feniterrena stipendia praedicatoribus reddidit, quae Paulus quasi pro nihicae erat Laban, qui concitus egressus, inaures et armillas sororis aspiciens, intus puerum vocavit; quia sunt carnales quique fidelibus conjuncti, qui dum spiritali
Abbreviated transcription (Latin):
pere qͣm oportet sapere: s: sapere
ad sobrietatem. Et hydria aquȩ
mulnis est. doctrina predicationis
in oꝑe: quȩ non solum eius comiti-¬
bus.s potum eiꝰ camelis prebet:
quia uerbum uitȩ ñ solum pru-¬
dentib s enã stultis predicat: iux¬
ta pauli uocẽ dicentis. Sapientib
& insipientib debitor sum. Nel cer-¬
te aqua etiã iumentis datur: quan-¬
docura carnis quom sit habenda
disponit᷑: ut ex uoluptate impen¬
di non debeat: ꝙ tñ in neces sitatib
non negetur: sicut scriptum est.
Carnis curam ne fecertas in deside-
riis. Qui enim hanc in desideriis
fieri ꝓhibet: ꝓculdubio in neces¬
sitate concedit. Iuxta hoc qđ rur¬
sum dicitur. Nemo carnẽ suam
odio habuit: s nutrit & fouet
ea. Puer autem rebeccȩ maures
& armillas dedit: quia predica
maures duors sicloꝵs sunt. armillȩ
autem sicloꝵ decem: quia prima
uirtus obedientiȩ in caritate est:
quȩ uidelicet caritas in duobus

Expanded text:
pere quam oportet sapere, sed sapere pere quam oportet sapere, sed sapere ad sobrietatem. Et hydria aquae in ulnis est doctrina praedicationis in opere, quae non solum ejus comitibus, sed potum etiam camelis praebet, quia verbum vitae non solum prudentibus, sed etiam stultis praedicat, juxta Pauli vocem dicentis: Sapientibus et insipientibus debitor sum . Vel certe aqua etiam jumentis datur quando cura carnis quomodo sit habenda, disponitur; ut ex voluptate impendi non debeat, et tamen in necessitatibus non negetur, sicut scriptum est: Carnis curam ne feceritis in desideriis vestris . Qui enim hanc in desideriis fieri prohibet, procul dubio in necessitate concedit, juxta hoc quod rursum dicitur: Nemo carnem suam odio habuit, sed nutrit et fovet eam . Puer autem Rebeccae inaures et armillas dedit, quia praedicainaures duorum siclorum sunt, armillae autem siclorum decem, quia prima virtus obedientiae in charitate est; quae videlicet charitas in duobus
Abbreviated transcription (Latin):
fixasententia quȩ puella diligenda ẽẽt
proposuit: quia p̃dicatores sc̃i satri elo-¬
quii fluenta considerant: atq ex ipsis colli-¬
gunt. quȩ ł quib predicationis suȩ uer-¬
ba commnittant: & ex quib auditorib
fidutiam certitudinis assumant. Potũ
uͦ petiit: quia predicator omĩs animã
sui auditoris sitit:s rebecca potũ pre-¬
buit: quia sc̃a electors eccła. predicatoꝵ
suoꝵs desiderio ex uirtirus suȩ fide satis¬
fecit. Quia enim dũ quã audiuit confessaẽ:
predicatori suo aquã refectionis obtulit:
nusq animam refrigerauit. Et notan¬
dum qđ ad hydriam ab humero in
ulnas posuit: quia illa est plana con-¬
fessio. quȩ a bono oꝑe ꝓcedit. Nel certe
aquam p̃buit: quia mn eo qđ credidit
uacua ñ remansit. Hammox predica-¬
& docendo multos erse predicatores
protulit. Aqua quippe in hydria ẽ.
scientia predicationis in mensura:
quia sc̃a eccła studet non plus sa-¬

Expanded text:
fixa sententia, quae puella eligenda esset, fixa sententia, quae puella eligenda esset, proposuit, quia praedicatores sancti, sacri eloquii fluenta considerant, atque ex ipsis colligunt, quae vel quibus praedicationis suae verba committant, et ex quibus auditoribus fiduciam certitudvero petiit, quia praedicator omnis animam sui auditoris sitit. Sed Rebecca potum praebuit, quia sancta electorum Ecclesia praedicatorum suorum desiderio ex virtutis suae fide satisfecit. Quia enim Deum, quem audivit, confessa est, praedicatori suo aquam refectionis obtulit ejusque animum refrigeravit. Et notandum quod hydriam ab humero in ulnas posuit, quia illa est est placita confessio quae a bono opere procedit. Vel certe aquam praebuit, quia in eo quod credidit, vacua non remansit. Nam mox praedica docendo multos ex se praedicatores protulit. Aqua quippe in hydria est scientia praedicationis in mensura, quia sancta Ecclesia studet non plus sa
Abbreviated transcription (Latin):
ptione nr̃a sibi patris uiugenitus
uniuit. Quid est qđ isaac dilecto
filio uxor de filiab chananeoꝵ
duci ꝓhibetur: nisi qđ illi de qͦ
scriptum est. hic est filius meus
dilectus. in quo michi cõplatui.
nullȩ repbȩ animȩ coniungunt᷑:
De  cognatione autẽ sua uxo
filio deducere seruus p᷑¬
quam ipse unigenitus ex pre¬
destinatione iam & prescientia extra-¬
neam non habebat. Quis uͦ est puer qui
ad deducendam mulierem mitrit᷑.
nisi ꝓphetarum ordo atq apłoꝵ omni¬
umq doctors: qui dum uerbum predi-¬
cationis bonis mentib faciunt. ad unam¬
quamq animam unigenito filio con-¬
iungendam. quasi ꝓuisores fiunt: Qui
ꝑgens secum de bon̾is omnib domini sui
detulit: quia in his quȩ de d̃no loquunt᷑.
ut tanto citius ad sequendum dm ꝑtra¬
hant: quanto auditorib suis in semet¬
ipsis monstrantur quȩ narrant. Atq
isdem puer iuita fontem stetit. atq ex pre-¬

Expanded text:
ptione nostra sibi Patris Unigenitus ptione nostra sibi Patris Unigenitus univit. Quid est quod Isaac dilecto filio uxor de filiabus Chananaeorum duci prohibetur, nisi quod illi, de quo scriptum est: « Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi complacui , nulli reprobae animae conjungitur? De cognatione autem uxorem filio deducere servus prquam ipse unigenitus ex praedestinatione jam, et praesentia extraneam non habebat. Quis vero est puer, qui ad deducendam uxorem mittitur, nisi prophetarum ordo atque apostolorum omniumque doctorum? Qui dum verbum praedicationis bonis mentibus faciunt, ad unamquamque animam unigenito filio conjungendam, quasi provisores fiunt. Qui pergens secum de bonis omnibus domini sui detulit, quia in his quae de Domino loquuntur et tanto citius ad sequendum Deum pertrahunt, quanto auditoribus suis in semetipsis monstrant, quod enarrant. Atque idem puer juxta fontem stetit, atque ex prae
Abbreviated transcription (Latin):
australi egressꝰ ꝙ fuerat ad meditai-
dumanͦclinata iam die. S mox
ut rebecca isaac uidit. de cam elo
descendit: puerũ requirens. quis
ille homo esset qui ꝑagrum ue-¬
niret. Cui ille respondit. Ipse
est dominus meus. At illa tollens.¬
cito pallium sese oꝑuit: quã isaãc
in tabernaculum sarrȩ matris
introduxit. & accepit uxorem: atq
in tantum dilexit. ut dolorem qui
ex morte matris accesserat tempe¬
caro ꝑ illud menbrũ descensura
erat. qui & abrahȩ filius esset ex
humanitate. & dñs ex diuitͥate:
Sic itaq puero dicitur. Pone manũ
sub femore meo. & iura ꝑdm cęli.
acsi aꝑte diceretur. Tange filium
meum: & iura ꝑd̾nm meum. Unde
nec suꝑ femur. s sub femore
manum ponere iubetur: quia ex
illo femore ille descensurus erat:
qui homo quidem s suꝑ omnes
homines ueniret. Unde dignum
non fuit. ut manum suꝑ femur
poneret: quia nulla caro suꝑ
illam carnem est. quam in redẽ¬

Expanded text:
aaagro inclinata jam die. Sed mox ut Rebecca Isaac vidit, de camelo descendit, puerum requirit, dicens: Quis ille homo esset, qui per agrum veniret? Cui ille respondit: Ipse est dominus meus. At illa tollens pallium, sese operuit; quam Isaac in tabernaculum Sarae matris introduxit; et accepit uxorem, atque in tantum dilexit, ut dolorem qui ex morte matris accesserat tempecaro per illud membrum descensura erat, qui et Abrahae filius esset ex humanitate, et Dominus ex divinitate? Sic itaque puero dicitur: Pone manum sub femore meo, et jura per Deum coeli; ac si aperte diceretur: Tange filium meum et jura per Deum meum. Unde nec super femur, sed sub femore manum ponere jubetur; quia ex illo femore ille descensurus erat, qui homo quidem, sed super omnes homines veniret. Unde dignum non fuit ut manum super femur poneret, quia nulla caro super illam carnem est, quam in redem
Abbreviated transcription (Latin):
petenti responditꝰ bibe d̾ne ii.
Et celerit᷑ ydriam suꝑ ulnam
deposuit. potum dedit. quinetiam
camelis aquam hauriuit & prebuit:
cui ꝓtinus inaures aureas appen-¬
dentes siclos duos. & armillas pon
sita & genus dixit: & quia in do-¬
mo patris eius esset locus spatio¬
sus ad manendum. & qđ palearũ
ac feni plurimum haberet indica-¬
uit. Cui rebeccȩ fr̃ erat nomine la-
dens. intus puerũ uocauit: eiq
paleas & fȩnum dedit: aquã ad
lauandos pedes camelors & u
roꝵs qui cum eo uenerant p̾buit:
þanem in conspectu eius apposuit:
s: puer comedere recusat: nisi priꝰ
causam comugii filio dni sui obti-¬
neat. Qui mox ut causam obtinu-¬
it: platis uasis aureis &argenteis
Sac uestib rebeccȩ munerã auxit.
Fr̃ĩb autem & matrimunera obi¬
tulit. Rebecca autem & puella illiꝰ.
bulabat ꝑuiam. quȩ ducit ad pu-¬
teum: cuius nomen est uiuentis
& uidentis. Habitabat uͦ in terra

Expanded text:
petenti respondit: Bibe, Domine mi. petenti respondit: Bibe, Domine mi. Et celeriter hydriam subter ulnam deposuit, potum dedit, quin etiam camelis aquam hausit et praebuit. Cui puer protinus inaures aureas appendentes siclos duos, et armillas pondisita, et genus dixit, et quia in domo patris ejus esset locus spatiosus ad manendum, et quod palearum ac feni plurimum haberet indicavit. Cui Rebeccae frater erat nomine Labadens, intus puerum vocavit, eique paleas et fenum dedit. Aquam ad lavandos pedes camelorum et virorum qui cum eo venerant praebuit. Panem in conspectu ejus apposuit; sed puer comedere recusat, nisi prius causam conjugii filio domini sui obtineat. Qui mox ut causam obtinuit, prolatis vasis aureis et argenteis ac vestibus Rebeccae munera auxit, fratribus autem et matri munera obtulit. Rebecca autem et puellae illius bulabat per viam quae ducit ad puteum cuius nomen est Viventis et videntis habitabat enim in terra
Abbreviated transcription (Latin):
neoꝵ int᷑ q uos habito: s ad ter¬
ram & cognationẽ mẽa ꝓficisca-¬
ris: & inde accipias uxorẽ filio
meo isaac. Libet ꝑstrictim quȩdã
de abrahȩ & isaac istoria ad me-¬
dium deducere: ut possimus in
ipsis quȩ scđ̾m allegoriã intelli-¬
genda sunt aꝑtius demonstrare.
Abraham quippe puerum uocat.
ut subt᷑ femur eius manũ po-¬
nere debeat: & sicut habet uetu¬
sta trans latio. ꝑ dñm d̾m cȩli
ius iurandum prebere: cui statĩ
ne isaãc filio suo uxorẽ de filiab
chananeoꝵs accipiat iubet .s
ut ad eius cognationem ꝑgat:
atq inde uxorẽ deducat. Qui ita
ut preceptum est. manum sub
femore abrahȩ posuit & iurauit:
atq ex bonis om̃ib dni sui tulit:
& mesopotamiam ꝑrexit. Qui asstans
iuxta fontem aquȩ orando ꝓposuit.
qđ puellam cui diceret. mclina
hidrẏam tuam ut bibam: & illa
responderet bibe. quin & camelis
tuis dabo potum: ipsa ess et uxor
dni sui isaac. Protinus rebecca
egreditur. quȩ puero aquam

Expanded text:
 inter quos habito, sed ad terram et cognationem meam proficiscaris, et inde accipias uxorem filio meo Isaac. » Libet perstrictim quaedam de Abrahae et Isaac historia ad medium deducere, ut poipsis, quae secundum allegoriam intelligenda sunt, apertius demonstrare. Abraham quippe puerum vocat, et subter femur ejus manum ponere praecipitur, ut sicut habet vetusta translatio, per Dominum Deum coeli jusjurandum praeberet. Cui statim ne Isaac filio suo uxorem de filiabus Chananaeorum accipiat jubet, sed ut ad ejus cognationem pergat, atque inde ei uxorut praeceptum est, manum sub femore Abrahae posuit, et juravit, atque ex bonis omnibus domini sui tulit, et Mesopotamiam perrexit; atque stans juxta fontem aquae orando proposuit quod puella cui diceret: Inclina hydriam tuam ut bibam, et illa responderit: Bibe, quin et camelis tuis dabo potum ; ipsa esset uxor domini sui Isaac. Protinus Rebecca egreditur. Quae puero aquam