comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uel breui tempore abhostus deesse & ora¬
tioni uacare.
Non oport& poseduas ebdomadas quadra
gesimae. quequã adbaptismũ susciprUlv
bolum discere : & quinta feria ultimac sep
Qui in egritudine conftituti baptism̃ũ
perceperunt : sanifacti symbolũ fidei do¬
ceantur. ut nouerint qua donatione digni
sint habiti XLuiii
Non oport& in quadragesima panẽ offer
ri.nisi sabbato & dominica tantum. L
Lon oport& in quadragesimae quintafe¬
& totam quad ragesimã inhonorari: Sed
ꝑ totos diesieiunare & ȩscis ab fanentiae
conuenientibus id ẽ aridiorib uti. Li
Uon oport& inqua dragesima martyrũ
natalicia celebrari . Sed corũ in sabbado s
dominica tantum memoriam fieri. ͦ
Non oport& in quãdragesima aut nu
uel ballare uel saltare. Sed cafte cenare
innuptus aut caenis exhibentur interẽ
Sedante quã themeliei ingredianturs
surgere eos deconuiuio & abire debere
on oport& ministros altaris uel Lu¬

Expanded text:
vel brevi tempore ab hostiis deesse, et oravel brevi tempore ab hostiis deesse, et orationi vacare. XLIV. Non oportet post duas hebdomadas Quadragesimae quemquam ad baptismum suscipi. XLV.  symbolum discere, et quinta feria ultimae septQui in aegritudine constituti baptismum perceperunt, sani facti fidei symbolum edoceantur, ut noverint qua donatione digni sunt habiti. XLVIII. Non oportet in Quadrri, nisi Sabbato et Dominica tantum. L. Non oportet, in Quadragesimae quinta feet totam Quadragesimam inhonorari; sed per totos dies jejunare et escis abstinentiae convenientibus, id est aridioribus uti. LI. Non oportet in Quadragesima natalitia martyrum celebrare, sed eorum in sabbato et Dominica tantum memoriam fieri. LII. Non oportet in Quadragesima aut nupvel ballare, vel cantare; sed caste coenare, nuptiis, vel coenis exhibentur, interesse; sed antequam thymelici ingrediantur, surgere eos de convivio et abire debere. LV. Non oportet ministros altaris, vel
Abbreviated transcription (Latin):
ũ non oport& ministros altaris
aut clericos. magos & in cantatoies
esse aut facere quae dicuntur philacte¬
ria: quae sunt magna obligamenta anima¬
rum: Hos autem qui talib rebus utunture¬
proici ab ecclesia iussimus.XxXXUIᷤ
feriatica quae mittuntur accipers.
neccũ eis dies agere feriatos: XXXUIII
Non oport& aiudaeis arimas accipere.
aut communicare impietatibus corum:
Non o port& cumpaganis festa xxxuii¬
celebrare : &inimpietatibus eorum habe¬
.XL
Non oport& uocatos epõs ad synodum
contempnere. sed abire debere. & aut do¬
cere aut doceri. quae sunt ad ecclesiae. cȩ¬
terorumqi correctionem utilia: Quodsi
contempserit seipsum uid &ur accusasse :
nisi forte proinfirmitate ire non possit
on oport& ministrũ altaris. ULi
uel &iam laicum sine canonicis litteris id
est formata a licubi proficisci LiI
on oport& ministrum altaris uelquẽ¬
lib& clericum : praeteriussionem ep̃i ad
peregrinandum proficisciX LIII
on oport& ministros id est ostiarios.

Expanded text:
 non oportet ministros altaris, aut clericos, magos et incantatores esse, aut facere quae dicuntur phylacteria, quae sunt magna obligamenta animarum. Hos autem qui talibprojici ab Ecclesia jussimus. XXXVII. feriatica quae mittuntur accipere, nec cum eis dies agere feriatos. XXXVIII. Non oportet a Judaeis azymas accipere, aut communicare impietatibus eorum. XXXIX. Non oportet cum paganis festa celebrare et cum impietatibus eorum habeXL. Non oportet vocatos episcopos ad synodum contemnere, sed abire debere, et aut docere aut doceri quae sunt ad Ecclesiae caeterorumque correctionem utilia. Quod si contempserit, seipsum videtur accusasse, nisi forte pro infirmitate ire non possit. XLI. Non oportet ministrum altaris vel etiam laicum sine canonicis litteris, id est formata alicubi proficisci. XLII. Non oportet ministrum altaris vel quemlibet clericum praeter jussionem episcopi ad peregrinandum proficisci. XLIII. Non oportet ministros, id est hostiarios,
Abbreviated transcription (Latin):
resbiter. ab uno ep̃o
Let reliqui clerici. it
crificio offerat superaltare. id est aut mel.
aut lac. aut ꝓuino sicera. et confecta quȩdã.
aut uolatilia aut animalia aliqua. aut legu¬
mina contra constitutionẽ dñi faciens: congruo
tempore deponatur.
ffrrni ox lictat aliouro ao al

Expanded text:
resbyter ab uno episcopo o et reliqui clerici. IIIcrificio offerat super altare, id est, aut mel, aut lac, aut pro vino siceram, et confecta quaedam, aut volatilia, aut animalia quaedam, aut legumina, contra constitutionem Domini faciens, congruo tempore deponatur. IV. Offerri non liceat aliquid ad al
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpinquorũ ꝑsecutiones ferre. & ꝓ conuersio¬
ne corũ orare credimus : Tũ demde etiam¬
illud diligentius consideremꝰ. quae sit nob
causa parentes diligendi: Pro eo inquit qđ
uitae nrae uident᷑ auctores. Auctoresqui¬
dẽ uitae nr̃ae parentes non sunt: sed ministri
Non enĩ uitã prȩbent. sed in grediendi nob
adhanc uitã exhibent minifteriũ. Auetor¬
tor autẽ uitae: unus & solus est ds̃. Si autẽ
auetorẽ uitae diligere uolumꝰ. illũ nob̾ eẽ.
diligendũ sciamus: Sed illũ inquit cognosce¬
re non potuimus: istos autẽ & nouimꝰ & in
affectu habemus. Esto non potuistis cogno.¬
scere quid sit ds. qui tamen non sit ds. ꝑfaci¬
le scirepotuistis. Nã quomodo latere potu¬
it hominẽ. qđ lignũ. aut lapis aut aes uelalia
facile dep̃hendere potuistis animũ ad discu¬
tiendũ noliuistis intendere : certũ est quia
&̾ magnitione dĩ impediti estis. non in pos¬

Expanded text:
propinquorum persecutiones ferre, et pro conversiopropinquorum persecutiones ferre, et pro conversione eorum, orare credimur? Tum deinde etiam diligentius consideremus quae sit nobis causa parentes diligendi, pro eo, inquit, quia vitae nostrae videntur auctores. Auctores quidem vitae nostrae, parentes non sunt, sed ministri. Non enim vitam praebent, sed ingrediendi nobis ad hanc vitam exhibent ministerium, auctor autem vitae unus et solus est Deus. Si autem auctorem vitae diligere volumus, illum nobis esse diligendum sciamus, sed illum, inquit, cognoscere non potuimus, istos autem et novimus, et in affectu habemus. Esto, non potuistis cognoscere quis sit Deus, quid tamen non sit Deus perfacile scire potuistis. Nam quomodo latere potuit hominem, quod lignum aut lapis aut aes vel facile deprehendere potuistis animum ad discutiendum voluistis intendere, certum est quia et in agnitione Dei impediti estis, non impos
Abbreviated transcription (Latin):
paratio. Illi enĩ uolunt eẽ pariter & ꝓdes¬
sehis & docere meliora. Sed & istud ꝓpriũ
ignorantiae uitiũ. ut confutantẽ seuerita¬
tis lucẽ donferat habere de ꝓrimo : & ideo
ex illis ista nascitur separatio. Nã qui scien¬
tiam ueritatis accipiunt. quia bonitatis
plena est : tamquã ab ono dõ datã cupiunt
eam si fieripotest cũ om̃ib habere cõmunẽ
etiam cũ his qui oderunt eos & ꝑsequuntur
Sciunt enĩquia peccatũ ipsorũ: causa igno¬
rantiae est Propterea deniq ipse magis.¬
ter cũ ab his qui ignorabant cũ ducer&ur
ad erucẽ : orabat patrẽ ꝓ int̃ fectorib suis. &
dicebat. Pater. dimitte hispeccatũ. nesci¬
unt enĩ quid faciunt. Imitantes quoq dis.¬
cipuli magistrũ : ctiam ipsi cũ paterent᷑. simi¬
liter ꝓinterfectorib suis orabant. Qđ sidisci¬
plina nobis est orare etiã ꝓint̃fectorib & ꝑse¬
cutorib nr̃is. quomodo non etiã parentũ &

Expanded text:
paratio, illi enim volunt esse pariter et prodesparatio, illi enim volunt esse pariter et prodesse his et docere meliora. Sed proprium est ignorantiae vitium, ut confutantem se, veritatis lucem non ferat habere de proximo. Et ideo ex illis ista nascitur separatio. Nam qui scientiam veritatis accipiunt, quia bonitatis plena est, tanquam a bono Deo datam, cupiunt eam si fieri potest cum omnibus habere communem. Etiam cum his qui oderunt eos, et persequuntur. Sciunt enim quia peccatum ipsorum causa ignorantiae est. Propterea denique ipse Magister cum ab his qui ignorabant eum duceretur ad crucem, orabat Patrem pro interfectoribus suis, et dicebat: « Pater, dimitte eis peccatum, quia nesciunt quid faciunt . » Imitantes quoque discipuli magistrum, etiam ipsi cum paterentur, similiter pro interfectoribus suis orabant. Quod si disciplina nobis est orare etiam pro interfectoribus et persecutoribus nostris, quomodo non etiam parentum et
Abbreviated transcription (Latin):
corporis carnes a conexione uiuentiũ mẽbro¬
rum ferro seeantis separari: Iale ergo aliqͥd
est. qđ ait ueritatis agnitio. Necesse est cñi
ut salutis causa. filius uerbi gratia qui sermo¬
nẽ receperit ueritatis: a parentib separ&ur
in credulis Aut rursũ pater separ& urafi¬
lio. aut filia amatre: Et hoc modo inter ꝓpin¬
quos & consanguineos credentes. atq incre¬
dulos scientiae atq ignorantiae ueritatisq
& erroris pugna consurgit. Et obhociterũ
dicebat qui nos misit. Nonueni pacẽ mitte¬
re interra sedgladiũ. Quod si dicitaliquis.
& quomodo iustũ uid&ur separari filios apa.¬
rentibus : Audi quomodo. Quia cũ siipsis
in errore ꝑmaneant: neq illisꝓderunt. Mip¬
si cũ illis parit̃ interibunt. Iustũ igit᷑ & ualde
iustũ est: separari eũ qui saluari uult. ab eo
qui non uult: Sed & illud aduerte: quia non
ex illis qui rectius in tellegunt uenitista se¬

Expanded text:
carnes corporis a connexione viventium membrocarnes corporis a connexione viventium membrorum ferro secantis separari. Tale ergo aliquid est quod agit veritatis agnitio. Necesse est enim, ut salutis causa filius verbi gratia qui sermonem receperit veri tatis a parentibus separetur incredulis, aut rursum, pater separetur a filio, aut filia a matre. Et hoc modo inter propinquos atque consanguineos credentes, atque incredulos, scientiae atque ignorantiae veritatisque et erroris pugna consistit. Et ob hoc iterum dicebat qui nos misit: « Non veni pacem mittere in terram, sed gladium . » Quod si dicit aliquis: Et quomodo justum videtur separari filios a parentibus ? Audi quomodo: quia cum ipsis si in errore permaneant, neque illis proderunt, et ipsi cum illis pariter interibunt, justum igitur et valde justum est separari eum qui salvari vult ab eo qui non vult. Sed et illud adverte, quia non ex illis qui rectius intelligunt, venit ista se
Abbreviated transcription (Latin):
ignis iustissimȩ indignationis accenditur.
et iracundiae dõ placitae intrauos consurgit
incendiũ quoconsumat᷑. & radicitus in tere¬
at omne germen sicut forte intrauos male
concupiscentiae pullulauit: nde & ipse
qui misit nos cũ ueniss &̾ & omnẽ mundũ ui¬
diss& ad malitiã declinasse: non continuo ei
pacẽ in errorib posito dedit. ne eũ confirma¬
r& in malis. sed ignorantiae eius ruinis sci¬
entiã ueritatis opposuit. ut siqui forte resi¬
piscerent & lum̃ ueritatis aspicerent. decep¬
tosse. & inpraecipitia erroris abstractos me.¬
rito dolerent. & tracundiae salutaris ignem
aduersũ deceptricẽ suã conciperent ignoran¬
tiam. Obhoc itaq dicebat. Ignẽ uenimit¬
tere in terrã. quẽ uolo ut accendat᷑. Estergo
pugna quȩdã. quae gerenda nobis est in hac
uita: Sermo enĩ ueritatis & scientiae neces¬
sario separat homines aberrore & ignorantia:
sicut saepe uidemus putrefactas & emortuas

Expanded text:
ignis justissimae indignationis accenditur, ignis justissimae indignationis accenditur, et iracundiae Deo placitae intra vos consurgit incendium, quo consumatur et radicitus intereat omne germen quod forte in terra malae concupiscentiae pullulavit? Unde et ipse qui misit nos cum venisset, et omnem mundum vidisset ad malitiam declinasse, non continuo ei pacem, in erroribus posito, dedit, ne eum confirmaret in malis, sed ignorantiae ejus ruinis scientiam veritatis opposuit, ut, si qui forte resipiscerent, et lumen veritatis aspicerent, deceptos se, et in praecipitia erroris abstractos merito dolerent, et iracundiae salutaris ignem adversum deceptricem suam conciperent ignorantiam. Ob hoc itaque dicebat: « Ignem veni mittere in terram, quem volo ut accendatur . » Est ergo pugna quaedam quae gerenda nobis est in hac vita. Sermo enim veritatis et scientiae necessario separat homines ab errore et ignorantia, sicut saepe videmus putrefactas et emortuas
Abbreviated transcription (Latin):
ta male consu& udinis uitia resecent᷑. Qđ
non aliter facere poteritis: nisi ut irascami¬
ni quodã modo aduersũ uosm& ipsos. prohis
quae inutilit̃ gessistis ac turpiter Haec enĩ
quisq in his in quib errauit & ꝑperã gessit
indign&ur. & sem& ipsũ accus&. Exqua in¬
dignatione accendit᷑ in nob̾ ignis quidã: qui
uelut agrosterili inmissus. consũptis & excoc¬
tis radicib pessimȩ poluptatis. bonoseminȩ
uerbi dĩ fecundior ccordis p̃parat glebã : Futo
autẽ qđ satis dignas habeatis causasiracundiȩ.
& quibus iustissimus ignis iste coalesci̾t: Si con¬
siderdis in quantos uos errores dedux critig¬
norantiae malũ. quantosq lapsus. & quanta
praecipitia ad peccandũ dedit. Aquantis uos
bonis abstraxit. et in quae precipitauit mala.
et quod est suꝑ omnia grauius. qđ uos infutu¬
roscło a&ernispęnis obnoxios fecit Non ne
ꝓhis omnib ubi uobis ueritatis lum̃ effulsit.

Expanded text:
ta malae consuetudinis vitia resecentur. Quod ta malae consuetudinis vitia resecentur. Quod non aliter facere poteritis, nisi ut irascamini quodammodo adversum vosmetipsos pro his quae inutiliter gessistis, ac turpiter. Haec enimusquisque in quibus erravit et perperam gessit, indignetur et semetipsum accuset. Ex qua indignatione accenditur in nobis ignis quidam, qui velut agro sterili immissus, consumptis et excoctis radicibus pessimae voluntatis, bono semini verbo Dei fecundiorem cordis praeparet glebam. Puto autem quod satis dignas habeatis causas iracundiae, ex quibus justissimus ignis iste coalescat, si consideretis in quantos vos errores deduxerit ignorantiae malum, quantosque lapsus et quanta praecipitia ad peccandum dedit, a quantis vos bonis abstraxit, et in quae praecipitavit mala, et, quod est super omnia gravius, quod vos in futuro saeculo aeternis poenis obnoxios fecit. Nonne pro his omnibus ubi vobis veritatis lumen effulsit,
Abbreviated transcription (Latin):
tis uobiscũ assumite. & aduiã ueritatis redu¬
cite: ne in fructuosi dño inueniamini. Et
qũo quidẽ sicut cultore neglecta terra. spinas
& tribulos necessario ꝓducit: Ita sensus ur̃
longi tẽporisincuria multas & noxias opinio¬
nes rerũ. & intellegentias falsae scientia e
germinauit. Opus est nunc multa diligen¬
tia ad excolendũ uismentis ur̃ae : ut hic ser¬
moueritatis. qui est uerus & diligens. cordis
colono assiduis ex col& disciplinis. Urm̃er¬
go est prȩbere oboedientiã. et occupationes
ac sollicitudines suꝑfluas amputare : nebonũ
uerbi semen enec& noxiũ germen: Potest
enĩ fieri ut multi temporis neglegentiã. bre¬
uis & assidua repar& diligentia : Incertum
nãq est unius cuiusq uitae tẽpus. Et ideo
festinandũ est ad salutẽ. neforte cunctantẽ
mors repentina p̃ueniat. & obhoc acrius in¬
nitendũ est. ut dũ est temporis spatiũ. collec¬

Expanded text:
tis, vobiscum assumite, et ad viam veritatis redutis, vobiscum assumite, et ad viam veritatis reducite, ne infructuosi Domino inveniamini. Et quoniam quidem sicut a cultore neglecta terra spinas et tribulos necessario producit, ita sensus vester longi temporis incuria multas et noxias opiniones rerum et intelligentias falsae scientiae germinavit, opus est nunc multa diligentia ad excolendum rus mentis vestrae, ut hoc sermo veritatis qui est verus et diligens cordis colonus assiduis excolat disciplinis. Vestrum ergo est praebere obedientiam et occupationes, ac sollicitudines superfluas amputare, ne bonum verbi semen enecet noxium germen: potest enim fieri ut multi temporis negligentiam, brevis et assidua reparet diligentia. Incertum namque est uniuscujusque tempus vitae. Et ideo festinandum est ad salutem, ne forte cunctantem mors repentina praeveniat; et ob hoc acrius innitendum est, ut dum est temporis spatium collec
Abbreviated transcription (Latin):
apud nos obseruantiae eius prȩmia ader¬
na sunt posita: Aliter enĩ nemosaluuseẽ
poterit. nisi his obseruationib prouirib
operã dederit: Dsuos in sua uoluntate
unĩi quẽq in suo ordine semꝑ custodiat fĩs.
et sibi placere in omnib concedat. amen
ITẼ EPLASC̃ICLEMEXTISPAPAE
SCRIPTA DISCIPUł SUIS QUI MAIO¬
RŨ HOMIXŨ PER SUAS IONIBUS ALI¬
QUE GENTIBUS INTUS QUASHA
consodalib nr̃is gen¬
tibusq quae cirea uos
sunt. Oport& fr̃som¬
nes doctores qui ad salutẽ animarũ instituti
sunt. & adlucrandas animas ep̃i sunt conse¬
erati. procunctis sollicitudinẽ gerere : &er¬
rantes aduiã ueritatis & ad portũ salutis re¬
ducere. Et lic& ꝓptergentes quae circa
uossunt in modico uos errasse contigerit :
melius tam̃ redire adueritatis uiã. quã diuti¬
usin ipso errore ꝑdurare. Quos cũq enĩ de
his qui uos errare fecerunt. ueldehisqui ad¬
huc uerbũ p̃dicationis non audierunt potes¬

Expanded text:
apud nos observantiae ejus praemia aeterapud nos observantiae ejus praemia aeterna sunt posita. Aliter enim nemo salvus esse poterit, nisi his observationibus pro viribus operam dederit. Deus vos in sua voluntate unumquemque in suo ordine semper custodiat, fratres, et sibi placere in omnibus concedat. AmenTA SANCTI CLEMENTIS PAPAE Scripta discipulis suis, qui malorum hominum persuasionibus ali gentibus inter quas haconsodalibus nostris, gentibusque quae circa vos sunt. Oportet, fratres, omnes doctores qui ad salutem animarum instituti sunt, et ad lucrandas animas episcopi sunt consecrati, pro cunctis sollicitudinem gerere, et errantes ad viam veritatis et ad portum salutis reducere. Et licet propter gentes quae circa vos sunt in modico vos errasse contigerit, melius est tamen redire ad veritatis viam quam diutius in ipso errore perseverare. Quoscunque enim de his qui vos errare fecerunt, vel de his qui adhuc verbum praedicationis non audierunt, potes
Abbreviated transcription (Latin):
tiae : Ita ait Regina austrisurg& in iudicio
cũ generatione hac. & condempnabit eam.
quia uenit a finib terrac audire sapientiã
salomonis. & ecce plusquã salomon hic
Et non audiunt. Ad eos uero qui de ma.¬
lis actib gerere poenitentiã de trectabant:¬
lta ait Uirininiuitȩ surgent iniudicio
cũ generatione hac. & condẽpnabunt eam.
quia poenitentiã egerunt in p̃dicatione
ione. & ecceplusquã iona hic Uid&iser¬
go quomodo eos qui erudiebant᷑ ex lege. ad¬
ductis ad exemplũ illis qui exgentili ignoran¬
tia ueniebant. & ostendens eos nec illis ac
quales eẽ qui in errore positi uidebant᷑. exip¬
sa tantũ cõparatione condẽpnatos : Exqui¬
b omnibus. sermoquẽ proposuimꝰ approba¬
tur. ut castimonia quaealiquatenus etiam
ab his qui in errore sunt positi custoditur
M ulto plurius & attentius. & ꝑsingulasquas¬
q sicut supra ostendimꝰ species a nobis qui
ueritatẽ sequi mur teneatur. eo magisquȩ

Expanded text:
tiae ita ait: « Regina austri surget in judicio tiae ita ait: « Regina austri surget in judicio cum generatione hac, et condemnabit eam, quia venit a finibus terrae audire sapientiam Salomonis. Et ecce plusquam Salomon hic et non audiunt . » Ad eos vero qui de malis actibus gerere detractabant« Viri Ninivitae surgent in judicio cum generatione hac, et condemnabunt eam, quia poenitentiam egerunt in praedicatione Jonae, et ecce plusquam Jonas hic . » Videtis ergo quomodo eos qui erudiebantur ex lege, adductis ad exemplum illis qui ex gentili ignorantia veniebant, et ostendens eos nec aequales illis esse qui in errore positi videbantur, ex ipsa tamen comparatione condemnatos. Ex quibus omnibus sermo quem proposuimus approbatur, ut testimonia quae aliquatenus etiam ab his qui in errore sunt positi custoditur, multo purius et attentius per singulas quisque, sicut supra ostendimus, species a nobis qui veritatem sequimur teneatur, eo magis quod
Abbreviated transcription (Latin):
mittunt: nos ne concupiscam̾ quidẽ alienã
mulierem: Si illi amant ꝓximossuos: nos
diligamus etiã inimicos nr̃os. Siilli mutuo
dant his qui habent unde reddant. nos etiã
his demus aquib: recipere non speramus:
Et ꝑ omnia nos quia a derni scłihȩreditatẽ
speramus. debemus p̃cellere cosqui p̃senstan¬
tũ sacculũ norunt. Scientes quiasi opera
illorũ nr̃is operib collata in dic iudicii simi¬
lia inueniant᷑ ac paria: confusio nob erit qdđ
aequales inuenim̾ in operib his qui ꝓpt᷑ ig¬
norantiã condẽp̃nanͣt. & nullã sp̃e futuri sac¬
culi habuerunt. Et uere digna confusio ẽ.
ubi nihil amplius gessim̃. ab his quib ampliũ
intelleximus. Qđsi confusio noberit acqua¬
les his inueniri in operib bonis. quid erit no¬
bis si inferiores nos ac deteriores examinatio
futura repperiat: Audite ergo quomodo
dehis nos ipse uerus proph&a docuerit. Ad
eos autẽ qui neglegunt. audire uerba sapien¬

Expanded text:
mittunt, nos nec concupiscamus quidem alienam mittunt, nos nec concupiscamus quidem alienam mulierem. Si illi amant proximos suos, nos diligamus etiam inimicos nostros. Si illi mutuo dant his qui habent unde reddant, nos etiam his demus a quibus recipere non speramus. Et per omnia nos qui aeterni saeculi haereditatem speramus, debemus praecedere eos qui praesens tamen saeculum noverunt, scientes quia si opera illorum nostris operibus collata, in die judicii similia inveniantur ac paria, confusio nobis erit quod aequales invenimur in operibus his, quae propter ignorantiam condemnantur, et nullam spem futuri saeculi habuerunt. Et vere digna confusio est, ubi nihil amplius gessimus ab his quibus amplius intelleximus. Quod si confusio nobis erit, aequales his inveniri in operibus bonis, quid erit nobis si inferiores nos ac deteriores examinatio futura reperiat? Audite ergo quomodo de his nos ipse verus Propheta docuerit. Ad eos autem qui negligunt audire verba sapien
Abbreviated transcription (Latin):
eius uita. quae est in reliquis ꝓbabilisemen¬
d&ur. Si uero in his quae palã sunt peccatis
in uolutus ꝑman& in quinatus: non me opor¬
t& aliquid deseer&iorib & remotis diuinae
scientiae proloqui. sed magisꝓtestari. & con¬
uenire eũ ut peccare desinat. & actussuos
auitus emend&. Qd si ingesserit se & ꝓuoca¬
uerit nos dicere quae minus recte agentem
non oporteat audire : prudent̃ eũ debemus
eludere: Nã nihil omnino respondere au
ditorũ causa non uidet᷑. neforte aestiment
nos responsionis penuria declinare certa
men. & fides eorũ lędatur. non intellegen¬
tia p̃positi nr̃i. Magna contum elia &gra¬
ue nob̾erit peccatũ : si ita desipiam̾. ut uide¬
amus cũ qui idola colit cẽ sobriũ. nosqui dm̃
colimus sobru eẽ recusemus. Non hoc sit
inter nos : sed magnũ habeamus studiũ. ut
si illi qui errant homicidiũ non faciunt: nos
ne irascam quidẽ Et si illi adulteriũ non c̃õ¬

Expanded text:
ejus vita, quae est in reliquis probabilis, emenejus vita, quae est in reliquis probabilis, emendetur. Si vero in his quae palam sunt peccata involutus permanet inquinatus, non me oportet aliquid de secretioribus et remotis divinae scientiae proloqui, sed magis protestari et convenire eum, ut peccare desinat et actus suos a vitiis emendet. Quod si ingesserit se, et provocaverit nos dicere quae eum minus recte agentem non oporteat audire, prudenter eum debemus eludere. Nam nihil omnino resditorum causa utile non videtur, ne forte existiment, nos responmen, et fides eorum laedatur, non intelligentia propositi nostri. Magna contumelia et grave nobis erit peccatum, si ita desipiamus ut videamus eum qui idola colit esse sobrium, nos qui Deum colimus sobrii esse recusemus. Non hoc sit inter nos, sed magnum habeamus studium, ut si illi qui errant homicidium non faciunt, nos ne irascamur quidem. Et si illi adulterium non com
Abbreviated transcription (Latin):
do ignorantiã. & redarguendo peccata.
N ecessario igitur pacẽ proponimus. ut si
quis est filius pacis. pax nr̃a ueniat suꝑ eũ
Abeo autẽ qui se alienũ pacis effecerit :
regredi &ur ad nos pax nr̃a. Et si iterũ in
mandatis habemus ut uenientes ad ciuita¬
tẽ. discam prius quis in ea dignus sit. utapud
eum cybũ sumamꝰ. quantomagis conuenit
noscere quis qualisue sit is cui immortalitatis
uerba credenda sunt: Sollieiti enĩ. & ual¬
de solliciti eẽ debemꝰ. ne margaritas nostras
mittamus ante porcos. Sed & alias obcausas
utile est uirihuius mehabere notitiã. Si enĩ
sciã quia in his de quib non potest dubitari
qđ bona sint. emendatus est & inculpabilis.
hoc est si sobrius. si miscricors. si ust̃.si mitis.
& humanus quae utiq bona eẽ nullus ambi¬
git : tunc consequens ui debit᷑ ut ei qui ob¬
tin& bona uirtutũ. etiã qđ de est fidei & sci¬
entiae conferat᷑. & in quib maculari uid&ur

Expanded text:
do ignorantiam, et redarguendo peccata. do ignorantiam, et redarguendo peccata. Necessario igitur pacem proponimus, ut si quis est filius pacis, pax nostra veniat super eum, ab eo autem qui se alienum pacis effecerit, regredietur 11 ad nos pax nostra. Et iterum in mandatis habemus, ut venientes ad civitatem discamus quis in ea dignus sit, ut apud eum cibum sumamus, ut quanto magis convenit noscere quis qualis priusve sitis cui immortalitatis verba credenda sunt. Solliciti enim et valde solliciti esse debemus, ne « margaritas nostras mittamus ante porcos . » Sed et alias ob causas utile est viri hujus habere notitiam. Si enim sciam quia in his de quibus non potest dubitari quod bona sint, emendatus est et inculpabilis, hoc est si sobrius, si misericors, si justus, si mitis et humanus, quae utique bona esse nullus ambigit, tunc consequens videbitur ut ei qui obtinet bona virtutum etiam quod deest fidei et scientiae conferatur, et in quibus maculari videtur
Abbreviated transcription (Latin):
cũq ciuitatẽ aut domũ introrerimꝰ. dicamꝰ.
pa x huic domui. Et si quidẽ inquit fue¬
rit ibi filius pacis. ueniat suꝑ eũ pax ur̃ã
Si uero non fuerit: pax ur̃a ad uosreuerte¬
tur. Ex euntes autẽ de domo uel de ciuitate
illa: etiã puluerẽ quae adhȩserit pedib
nr̃is. excutiamꝰ suꝑ eos. Iolerabilius erit
terrae sodomorũ & gomorreorũ in die uidi¬
ei. quã illi ciuitati uel domui. Qđutiq
ita demũ fieri p̃cepit : Si prius inciuita¬
te ueldomo ueritatissermo p̃dic&ur. ex
quo uel recipientes ueritatis fidẽ. filu pa¬
cis et filui dĩ fiant. uel non recipientes.
arguant᷑ quasi inimici pacis & dĩ Ita er¬
go & nos magistri instituta sectantes: pa¬
cẽ primo ꝓponimꝰ auditorib ut absq ul¬
la ꝑturbatione possit uia salutis agnosci
Qđ siquis pacisuerba non suscipit neq as¬
quiescit ueritati: scimꝰ aduersus eũ pugna
uerbi mouere. & arguere acruis confutan¬

Expanded text:
cunque civitatem aut domum introierimus, dicamus: « cunque civitatem aut domum introierimus, dicamus: « Pax huic domui. Et si quidem, inquit, fuerit tibi filius pacis, veniet super eum pax vestra. Si vero non fuerit, pax vestra ad vos revertetur. Exeuntes autem de domo vel de civitate illa, etiam pulverem quae adhaeserit pedibus vestris excutiatis super eos Tolerabilius erit terrae Sodomorum et Gomorrhaeorum in die judicii, quam illi civitati vel domui . » Quod utique ita demum fieri praecepit, si prius in civitate vel domo veritatis sermo praedicetur, ex quo recipientes veritatis fidem filii pacis et filii Domini fiant, vel non recipientes arguant quasi inimici pacis et Domini. Ita ergo et nos magistri instituta sectantes pacem proponamus auditoribus, ut absque ulla perturbatione possit via salutis agnosci. Quod si quis pacis verba non suscipit, nequae acquiescit veritati, scimus adversus eum pugnam verbi movere, et arguere acrius confutan
Abbreviated transcription (Latin):
nullũ uiae huius patiam̃ errorẽ. Si eñ ip¬
sũ sequentes in gredi meruerimꝰ illã quo
ꝑuenire cupimus ciuitatẽ : omnia iã de qͥ¬
bus quaerit᷑ oculis uidebimus. tãquã here¬
des omniũ facti . Intelligite itaq ui ã eẽ
hunc uitae nrãe cursũ. uiatores eos qui nos
instruunt. uelbona operagerunt. Portã
resid& omñps pater. Quẽ soli uidere pos¬
sunt hi qui mundo sunt corde: Non ergo
uob difficilis uideat᷑ huius itineris labor:
quia infine eius requies erit. Nã & ipse ue¬
rus ꝓph&a. ab initio mundi ꝑsacculũ cur¬
rens festinat a drequiem. Ad est enĩ uob̾
omnib diebus. Et si quando necesse estap¬
par& & corrigit nos : ut obtẽperantes sibi
aduitã ꝑducat a dernã. Dehis autẽqui ne¬
glegunt uiã suae salutis. & adhuc non be¬
ne fideles. & p̃ceptis eius suorũq pontisicũ
ussionib in oboedientes uel contumaces
pulos suos. praecepit nob̾ dicens. ut inquã¬

Expanded text:
nullum viae hujus patiamur errorem. Si enim ipnullum viae hujus patiamur errorem. Si enim ipsum sequentes ingredi meruerimus, illam quo pervenire cupimus civitatem, omnia jam de quibus quaeritur oculis videbimus tanquam haeredes omnium facti. Intelligite itaque viam esse hunc vitae nostrae cursum, viatores qui nos instruunt, vel bona opera gerunt, portam residet omnipotens Pater, quem soli videre possunt hi qui mundo sunt corde. Non ergo nobis difficilis videatur hujus itineris labor, quia in fine ejus requies erit. Nam et ipse verus Propheta ab initio mundi per saeculum currens, festinat ad requiem. Adest enim nobis omnibus diebus, et si quando necesse est apparet, et corrigit nos, ut obtemperantes sibi ad vitam perducat aeternam. De his autem qui negligunt viam suae salutis, et adhuc non bene fideles, et praeceptis ejus suorumque pontificum jussionibus inobedientes vel contumaces tens discipulos suos, praecepit nobis, dicens, ut in quam
Abbreviated transcription (Latin):
ab ep̃o regulariter ordinato tenente uide
licet cuitatẽ consecratus fuerit. Aliter
enĩ non sunt haec agenda. nec rite caelebran¬
da: docente nos nouo & u&eri testamento
Haec apłi adnõ acceperunt. & nob tradide¬
runt. Haec nos docemus. uobisq & om̃ib
absq rep̃hensione tenere & docere. quib
suũ tempus hab& & locũ Operũ hieloc
est: tempus uero est meritorũ. saeculũ futu¬
rũ. Ne ergo impediam᷑ ordinẽ locorũ ac
temporũ permutantes : Primo quaesit dĩ
iustitia requiramus. uitã quã iteracturi ha¬
bundanti uatico bonis operib repleamur.
quo possimus ad regnũ dĩ tãqu̾a adurbẽ ma¬
ximã ꝑuenire. Dsenĩhis qui recte senti¬
unt. ꝑ ipsa opera mundi quae facit. manifes.¬
tus ẽ ipsius ereaturae suac utens teftimonio
Et ideo eũ de dõ dubitatio c̃c non debeat.
desola nunc eiusiustitia requiram̃ & regno.
Id circoꝑsuadeoprimũ iustitiã eiuscẽ requi¬

Expanded text:
ab eab elicet civitatem, consecrati fuerint. Aliter enim non sunt haec agenda, nec rite celebranda, docente nos Novo et Veteri Testamento. Haec a Domino Apostoli acceperunt, et nobis tradiderunt: haec nos docemus, vobisque et omnibus absque reprehensione tenere, et docere quibus suum habet et locum. Operum hic locus est, tempus vero meritorum est saeculum futurum. Ne ergo impediamur, ordinem locorum ac temporum permutantes, primo quae sit Dei justitia requiramus, et tanquam iter acturi abundanti viatico bonis operibus repleamur, quo possimus ad regnum Domini tanquam ad urbem maximam pervenire. Deus enim his qui recte sentiunt per ipsa opera mundi quae facit manifestus est, ipsius creaturae suae utens testimonio, et ideo cum de Deo dubitatio esse non debeat, de sola nunc ejus justitia requiramus et regno. Ideo persuadeo primum justitiam ejus esse requi
Abbreviated transcription (Latin):
potest ciuitas abscondi supra montẽ posita:
Neq accendunt lucernã & ponunt eã sub mo¬
dio sed supra candelabrũ. ut omnib luceat
qui in domo sunt. Siquis ergo his oboedierit.N
dõ ut dictũ est magnũ munus offert. Qui
autẽ his restiterit. aut in oboediens extite¬
rit: non hissed dño saluatori nr̃o cuius lega¬
tione fungunt᷑ resistit. Propt̃ qđ primum
est omnium iustitiã dĩ regnũq eus inquire¬
re: & suis iussionib obtẽperare. Iustitiam
quidẽ ut recte agere doceamus: Regnũ
uero. ut quae sit merces posita laboris & pa¬
tientiae nouerimus : in quo ẽ bonis quidẽ
a&ernorũ bonorũ remuneratio. His autẽ
qui contra uoluntatẽ eius egerunt ꝓunuiꝰ¬
cuiusq gestis poenarũ digna restitutio.
Hic ergo hoc est inp̃senti uita positos. opor¬
t& uos agnoscere uoluntatẽ dĩ. ubi & agen¬
di & sacrificandi est locus. Qũo in aliis lo¬
cissacrificare & missas caelebrare non lic&.
nisi in his in quib ep̃s proprius iusserit. aut

Expanded text:
ta, neque accendunt lucernam, et ponunt eam sub modio, sed supra candelabrum, ut luceat omnibus qui in domo sunt . » Si quis ergo his obedierit, Deo, ut dictum est, magnum munus offert. Qui autem his restiterit, aut inobediens exstiterit, non his, sed Domino Salvatori nostro, cujus legatione funguntur, resistit, propter quod primum est omnium justitiam Dei regnumque ejus inquirere, et suis jussionibus obtemperare. Justitiam quidem, ut recte agere doceamus; Regnum vero, ut quae sit merces posita laboris et patientiae noverimus, in quo est bonis quidem aeternorum bonorum remuneratio, his autem qui contra voluntatem ejus egerunt: pro uniuscujusque gestis poenarum digna restitutio, hic ergo, hoc est, in praesenti vita positos, oportet nos agnoscere voluntatem Dei, ubi et agendi et sacrificandi est locus. Quoniam in aliis locis sacrificare et missas celebrare non licet, nisi in his in quibus episcopus proprius jusserit, aut
Abbreviated transcription (Latin):
tur libent̃ oboediunt:. De quib & beatus
p&rus instructor & ordinator nr̃t et prin¬
ceps apłorũ. manifeste cunctos audientes
in struebat dicens: Uident᷑ mihi quilo¬
quunt᷑ uerbũ ueritatis. & qui illuminant ani¬
mas hominũ: similes eẽ radissolis. Qui ut
ꝓcesserint & apparuerint mundo. caclariul¬
tra aut occultari nullatenus possunt: dũ por
tã uident᷑ ab hominib quã uidere om̃ib prȩs¬
tant: Unde & bene ipsa ꝑ se ueritas. ad ueri

Expanded text:
tur libenter obediunt. De quibus et beatus tur libenter obediunt. De quibus et beatus Petrus instructor, et ordinator noster, et princeps apostolorum manifeste cunctos audientes instruebat, dicens: Videntur mihi qui loquuntur verba veritatis, et qui illuminant animas hominum similes esse radiis solis. Qui ut processerint et apparuerint mundo, celari ultra, aut occultari nullatenus possunt, dum non tam videntur ab hominibus quam videre omnibus praestant. Unde et bene ipsa pe
Abbreviated transcription (Latin):
exaudiunt᷑. Qua ꝓpt̃ cunctis fidelib & sũ¬
mopere omnib prbis et diaconib ac reliquis
clericis attendendũ est: ut nihil absq ep̃i
ꝓprulicentia agant. Non utiq missas sine
eius ussu quisq prborũ insua parrochia agat.
non baptiz &. nec quiiquã absq eius ꝑmissu
faciat. Similit̃ & reliqui populi maiores sci¬
lic& & minores: ꝑ cius licentiã quicquid
agendũ ẽ agant. nec sine eius ꝑmissu a sua
parroechia abscedant. uel in ea aduentan¬
tes morari p̃sumant: Animae uero eorum
ei creditae sunt: ideo omnia eius consilioage¬
re debent. & co in consulto nihil. Qui cũq
enĩ oboediunt ep̃issuis. uident᷑ qui dẽ aliqͥd̃
gratiae conferre dõ. Qui autẽ eisnonoboe¬
diunt: indubitant̃ rei & reprobi existunt
Porro ipsi adõ donũ sũmi muneris consequin¬
tur. qui iustitiae & p̃cepti eiussemitas ince¬
dentes. suis doctorib qui recte ep̃i intellegun¬

Expanded text:
exaudiuntur. Quapropter cunctis fidelibus, et sumexaudiuntur. Quapropter cunctis fidelibus, et summopere omnibus presbyteris, et diaconibus, ac reliquis clericis, attendendum est, ut nihil absque episcopi proprii licentia agant. Non utique missas sine ejus jussu quisque presbyterorum in sua parochia agat, non baptizet, nec quidquam absque ejus permissu faciat. Similiter et reliqui populi, majores scilicet ac minores, per ejus licentiam quidquid agendum est, agant, nec sine ejus permissu a sua parochia abscedant, vel in ea adventantes morari praesumant. Animae vero eorum ei creditae sunt. Ideo omnia ejus consilio agere debent, et eo inconsulto nihil. Quicunque enim obediunt episcopis suis, videntur quidem aliquid gratiae conferre Deo. Qui autem eis non odediunt, indubitanter rei et reprobi existunt. Porro ipsi a Deo donum summi muneris consequuntur, qui justitiae et praecepti ejus semitas incedentes, doctoribus suis qui recte episcopi intelligun
Abbreviated transcription (Latin):
rendum c&̃. qui de co nũqũã audiftis. Et
id eo uidentes in uob̃ ipsis ꝓphaica dicta com¬
pleri : huicuni recte creditis. hunc recte ex¬
pectatis. De hocrecte inquiritis. ut non so¬
lũ expect&is eũ. sed & hereditatẽ regni eius
credentes consequamini. secdm qđ ipse dixit
Quia unꝰquisq illius sit seruus. eui se ipse sub
rae dñs est. Et adipsius uos imaginẽ ac simi¬
li tudinẽ reformate. sicut ipse uerus ꝓphoa
doc& dicens Eftoteboni & misericordes.
sicut & pat̃ uester caelestis misericors est : qͥ
oriri facit solẽ suũ suꝑbonos & malos. & pluit
superiustos & in iustos. Hunc ergo imita¬
mini. & hunc tim&e: & sicut mandatũ dat᷑
hominib dnm̃ dm̃ tuũ timebis. & ipsi soli
seruies. Infidelib quidẽ dormit dñs. et ab¬
sens hab&ur his aquib cẽ non credit᷑. & man¬
datis eius non oboediunt: atq obid illis uide¬
tur quasi dormire dñs. quia ꝓpeccatis suis ñ

Expanded text:
rendus esset qui de eo nunquam audistis. Et rendus esset qui de eo nunquam audistis. Et ideo videntes in vobis ipsis prophetica dicta compleri, huic uni recte creditis, hunc recte exspectatis, de hoc recte inquiritis, ut non solum exspectetis eum, sed et haereditatem regni ejus credentes consequamini, secundum quod ipse dixit, quia unusquisque illius sit servus cui se ipse subjrae Dominus est. Et ad ipsius vos imaginem ac similitudinem reformate, sicut ipse verus Propheta docet dicens: « Estote boni et misericordes sicut et Pater vester coelestis misericors est , qui oriri facit solem suum super bonos et malos et pluit super justos et injustos . » Hunc ergo imitamini, et hunc timete, et, sicut mandatum datur hominibus, Dominum Deum tuum timebis, et illi soli servies. Infidelibus quidem dormit Dominus, et absens habetur his a quibus esse non creditur, et mandatis ejus non obediunt, atque ob illis videtur quasi dormire Dominus, quia pro peccatis suis non
Abbreviated transcription (Latin):
quã magnificentia proph&alis. Nunc aut̃
cũ ꝓphoac dicant omnẽ illã spẽ quae de salu
quodã uaticinatos euenti. magnificentia
ꝓph&ica confirmatur. Iudei nãq exinitio
affore aliquando huncuirũ ꝑ quẽ cuncta re.¬
parent᷑. uerissima traditione susceperant.
& cotidie meditantes ac prospicientes quan¬
do ciusfier& aduentus : ubi ad eẽ uiderunt
et signa ac prodigia sicut de eo ascriptũ fue¬
rat ad implentẽ. inuidia excecati. agnoscere
nequiuerunt prȩsentẽ. in cuius spe laetaban¬
ti sumus. Hoc autẽ ꝓuidentia dĩ factum
est: ut agnitioboni huius etiã gentib tra¬
der&ur. et hi qui nũ quã de eo audierant.
nec aproph&is didicerant. agnoscerent
eum. Illi uero qui cotidianis meditatio¬
nib euanuerant. ignorarent. Ecce enim
ꝑ uos nunc qui p̃sentes estis. & desideratis
audire doctrinã fidei cius. & agnoscereqͥs
& quomodo & qualis sit cius aduentus : pro¬
ph&ica ueritas adimpl&ur. Hoc est enim

Expanded text:
quam magnificentia prophetalis. Nunc autem quam magnificentia prophetalis. Nunc autem cum prophetae dicant omnem illam spem quae de salutquodam vaticinationis eventu, magnificentia prophetica confirmatur. Judaei namque ex initio affore aliquando hunc virum, per quem cuncta reparantur verissima traditione suscepererunt, et quotidie meditantes, ac perspicientes quando ejus fieret adventus, ubi adesse eum viderunt, et signa ac prodigia sicut de eo ascriptum fuerat adimplentem, invidia excaecati agnoscere nequiverunt praesentem, in cujus spe laetabanti sumus. Hoc autem providentia Domini factum est, ut agnitio boni hujus etiam gentibus traderetur, et hi, qui nunquam de eo audierant, nec a prophetis didicerant, agnoscerent eum: illi vero qui quotidianis meditationibus evanuerant ignorarent. Ecce enim nunc per vos qui praesentes estis, et desideratis audire doctrinam fidei ejus, et agnoscere quis, et quomodo, et qualis sit ejus adventus, prophetica veritas adimpletur: hoc enim
Abbreviated transcription (Latin):
regnũ dĩ. cui nos de omnib quae dicebat
tam quã uero proph&e credidimus. firmi¬
tatẽ fidei nrãc: Non solũ exuerbis cius
sed ex operib assumentes: quia dictalegis
quae ante multas generationes de pręsen¬
tia eius exposuerant in ipso consignantur.
Et imaginẽ gestorũ mosei. & ante ipsũ patri¬
archae iacob. ipsius ꝑ omnia typũ ferebant
Tempus quoqi aduentus cius. hoc est ipsum
in quo uenerat. p̃dictũ ab hos constat: & suꝑ
omnia qđ eã agentib expectandus. sacrislit¬
teris cõprehensũ est. quae in eo parit̃ uniuer¬
sa cõpl&a sunt. Qđ autẽ iudeorũ proph& a
p̃dixit cũ agentib expectandũ: supra modũ
in eo fidẽ uerã firmat. Si enĩ dixiss& aiude¬
is expectandũ: non aliquid eximiũ prophe¬
tasse uider&ur. qđ a contribuli populo. & aꝓ
pria gente sperar&ur. is cuius aduentus ad
salutẽ mundi fuerat reꝓmissus. Uid&ur
enĩ magis consequens ratio cẽ ut hoc fier&.

Expanded text:
regnum Dei, cui nos de omnibus quae dicebat regnum Dei, cui nos de omnibus quae dicebat tanquam vero Prophetae credimus, firmitatem fidei nostrae non solum ex verbis ejus, sed ex operibus assumentes, qui dicta legis quam ante multas generationes de poenitentia ejus exposuerant in ipso designantur, et imaginem gestorum Moysi, et ante ipsum patriarchae Jacob ipsius per omnia typum ferebant. Tempus quoque adventus ejus, hoc est ipsum in quo venerat praedictum ab his constat, et super omnia quod esset a gentibus exspectandus sacris litteris comprehensum est. Quae in eo pariter universa completa sunt. Quod autem Judaeorum propheta praedixit eum a gentibus exspectandum, supra modum in eo fidem veram firmat. Si enim dixisset a Judaeis exspectandum, non aliquid eximium prophetasse videretur, quod a contribuli populo et a propria gente speraretur is cujus adventus ad salutem mundi fuerat repromissus, videtur enim magis consequens ratio esse ut hoc fieret
Abbreviated transcription (Latin):
ds : & potestatẽ dedituni cuiq hominũ. ut il¬
lius regni fiat portio cui se ad oboediendũ ip¬
se subiecerit. Et quia definitũ est apud dm̃.
non posse unũ hominẽ utriusq regni cẽ ser¬
uũ: omni studio date operã in boni regis au¬
lam aciura concurrere. Propt̃ hoc deniq
uerus proph&a cũ e&̃ p̃sens nobiscũ. et quosdã
ex diuitib neglegentes erga dĩ cultũ uider&:
huius reiita aperuit ueritatẽ. Nemopotest
inquit duob dominis seruire. Et non potes¬
tis dõseruire. & mamonȩ. Aãmona patria
eorũ uoce. diuitias uocans. Hic ergo uerus
proph&a qui inuidea nobis apparuit ut au¬
distis. qui stanspublice sola iussione facie¬
bat caccos uidere. surdos audire. fugabat
dȩmones. aegrissanitatẽ reddebat. & mor¬
tuis uitã. Cũq nihil ei eõ in possibile: &iã
cogitationes hominũ peruidebat. qđ nulli
cã possibile nisi soli dõ. Hic annuntiabat.

Expanded text:
Deus, et potestatem dedit unicuique hominum, ut ilDeus, et potestatem dedit unicuique hominum, ut illius regni fiat portio cui se ad obediendum ipse subjecerit. Et quia definitum est apud Dominum non posse unum hominem utriusque regni esse servum, omni studio date operam in boni regis aulam ac jura concurrere. Propter hoc denique verus propheta, cum esset praesens nobiscum et quosdam ex divitibus negligentes erga Domini cultum videret, hujus rei ita aperuit veritatem. « Nemo potest, inquit, duobus dominis servire, et non potestis Domino servire, et mammonae , » mammona, patria eorum voce, divitias vocans. Hic ergo verus Propheta est quia in Judaea nobis apparuit, ut audistis, qui stans publice sola jussione faciebat caecos videre, surdos audire, fugabat daemones, aegris sanitatem reddebat, et mortuis vitam, cumque nihil esset ei impossibile etiam cogitationes hominum praevidebat, quod nulli est possibile nisi soli Deo; hic annuntiabat
Abbreviated transcription (Latin):
tatione diuersitas: Propt̃ qđ consiliũ do uni¬
cuiq discentiũ. libenter prȩbere aurẽ uerbo
dĩ. & cũ amore ueritatis audi re quac dicim̾.
ut mens optimo semine suscepto ꝑbonosact̾
lactos adferat fructus Nã sint docente ca
quae ad salutẽ ꝑtinent recipere quis abnuit.
& animo prauis opinionib occupato obsiste¬
re nitit᷑. non ex nob̾ sed exsem& ipso habebit
pereundi causã. Deb& enĩ iusto iudicio exa¬
minare quae dicimus. & intellegere quia ũ¬
ba loquimur ueritatis : Ut cognitis his quae
sunt ut sunt: & inbonis actib dirigens uiã suã.
regni caelorũ possit particeps inueniri. subi¬
ciens sibi carnis desideria. & dominus corum
factus. ut ita demũ &iã ipse fiat dominatoris
omniũ iocunda possessio. Nã qui ꝑman&
in malo. & seruus est mali: non potest effici
portioboni. donec ꝑman& in malo. Quia ab
initio ut ante iã diximus. duo regna ftatuit

Expanded text:
diversitas, pariter quod consilium do unidiversitas, pariter quod consilium do unicuique discenti, libenter praebere aurem verbo Dei, et cum amore veritatis Domini audire quae dicimus, ut mens, optimo semine suscepto, per bonos actus laetos afferat fructus. Nam si me docente ea quae ad salutem pertinent, recipere quis abnuit, et animo pravis opinionibus occupato obsistere nititur, non ex vobis, sed ex semetipso habebit pereundi causam. Debet enim justo judicio examinare quae dicimus, et intelligere quia verba loquimur veritatis, ut cognitis his quae sunt ut sunt, in bonis actibus dirigens viam suam regni coelorum possit particeps inveniri, subjiciens sibi carnis desideria, et dominus eorum factus, ut ita demum etiam ipse fiat dominatoris omnium jucunda possessio. Nam qui permanet in malo et servus est mali, non potest effici portio boni, donec permanet in malo, quia ab initio, ut ante jam diximus, duo regna statuit
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse delatã : requirat intentius. & discere
non desinat. usq quo cognoscat si est uere ali¬
ud secundũ in quobonis prȩmia p̃parata sunt
Et cũ certus de hoc fuerit: gratias agat dõ.
quod sibi ueritatis lum̃ ostenderit:. Decae¬
ro dirigat actussuos in omnib operib bonis.
quorũ sibi infuturo mercedẽ certus est p̃para¬
tã. demirans ꝑomnia & stupens c&derorũ ho.¬
minũ errores. & qđ ante oculos positã nemio¬
uidebat. Ipse tamen gaudens suꝑ diuitus sapi¬
entiae quas inuenit: insatiabilit̾ his ꝑfruat᷑.
& exercitiobonorũ operũ delcet&ur festi¬
nans ad sacculũ futurũ mundo corde. & pura
conscientia ꝑuenire. ubi etiã uidere dm̃ re¬
gẽ omniũ possit. His autẽ omnib carere nos
& fraudari: sola facit ignorantia: Dũ enim
ignorant homines quantũ bonihabeat scien¬
tia. ignorantiae malũ dese non patiunt᷑ ex¬
cludi. Nesciunt enĩ. quanta sit in horũ ꝑmu¬

Expanded text:
fuisse delatam requirat intentius et discere fuisse delatam requirat intentius et discere non desinat usquequo cognoscat, si est vere aliud saeculum in quo bonis praemia praeparata sint, et cum certus de hoc fuerit, gratias agat Deo. Quod si veritatis lumen ostenderit de caetero dirigat actus suos in omnibus operibus bonis, quorum sibi in futuro mercedem certus est praeparatam demirans per omnia, et stupens caeterorum hominum errores, et quod ante oculos positam veriidebat. Ipse tantum gaudens super divitiis sapientiae quas invenit satiabiliter his perfruatur, et exercitio bonorum operum delectetur, festinans ad saeculum futurum mundo corde et pura conscientia pervenire, et etiam videre Deum Regem omnium possit. His autem omnibus carere nos, et fraudari sola facit ignorantia. Dum enim ignorant homines quantum boni habeat scientia, ignorantiae malum de se non patiuntur excludi. Nesciunt enim quanta sit in horum
Abbreviated transcription (Latin):
aliud facere quã audierant : uiserat quaedã
naturae ꝑ qua liberũ non e&̃ ad aliã migra¬
resententiã Aut si rursus ex audientib nul¬
lus omnino reciper& : & hoc naturae uiserat.
ti non dar& locũ: Nunc autẽ quia liberum
est animo in quã uelit partẽ declinare uidici¬
um suũ. & quã ꝓbauerit eligere uiã: constat
euidenter in eẽ hominib arbitrii libertatẽ
Igitur priusquã audiat quis qđ ei expedit:
certũ est quia ignor&. & ignorans uult & de¬
siderat qđ non expedit agere: Propter quod:
pro hoc non iudicatur. Cũ uero audierit
causas erroris sui. & rationẽ ueritatis accepe¬
rit : tuncsi ꝑmanserit in his errorib: quib
dudũ fuerat pręuentus. recte iã uocabitur
ad iudiciũ daturus pęnas. quia uitae huius
spatiũ qđ ad bene uiuendũ accepit. in ludibri¬
is consũpserit errorũ. Qui uero audiens liben¬
ter accipit. & gratulat᷑ bonorũ sibi doctrinã

Expanded text:
aliud facere quam audierant; vis erat quaedam aliud facere quam audierant; vis erat quaedam naturae per quam liberum non est ad aliam migrare sententiam, aut si rursus ex audientibus nullo omnino reciperet, et hoc naturae vis erat,ti non daret locum, nunc autem quia liberum est animo in quam velit partem declinare judicium suum, et quam probaverit eligere viam, constat evidenter inesse hominibus arbitrii libertatem, igitur priusquam audiat quis quod ei expedit, certum est quia ignoret, et ignorans vult, et desiderat quod non expedit agere, propter quod pro hoc non judicatur. Cum vero audierit causas erroris sui et rationem veritatis acceperit, tunc 10 si permanserit in his erroribus quibus dudum fuerat praeventus, recte jam vocabitur ad judicium daturus poenas, quia vitae hujus spatium quod ad bene vivendum accipit, in ludibriis consumpserit errorum. Qui vero audiens haec libenter accepit, et gratulanter bonorum sibi doctrinam