comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
que de drappete et lucterio. gesta eeũt. quoq in ꝯsilio
ꝑmanerent oxpidamiꝰ quorum et si pancitãtẽ ꝯtẽxno¬
bat. tamen ꝑtinatiã. magna pena ue afficiendã
iuditabat ne uniu̾sa gallia non ibi uires de fuisst
ad resistendum rõuis sed constanciã putaret neue
h ͦ exemplo cetere ciuitates locorum oportĩtate
fiete. se uiuditarent in libirtatem. cũ onũbus gallis
notum ẽẽ stiret. reliquam uẽ unã estatem sue pĩu ᷑ͤ
quã si sustuiore potuissent nullum ultra ꝑiculũ
uererentur. Itaq calruũ legatum. cum legionibux
reliquit qui iustis itiueribus subrequeret: ipe c̃
oĩ equitatu ꝙͣ p̃t celorrune ad cãniũ contendit
tum contra ex sprctationẽ onm cesar. Uxellodunũ
uenisset / oxpidumq operibus chausum aĩadu̾teret
neq ab oppuguatione recedi uideret ulla coudicone
posse aũt copia fauuẽti habundare. oppidanos xp
ꝑfugis cognostet. aqua prohibere hostem cepit

Expanded text:
quae de Drappete et Lucterio gesta essent, quoque in consilio quae de Drappete et Lucterio gesta essent, quoque in consilio permanerent oppidani. Quorum etsi paucitatem contemnebat, tamen pertinaciam magna poena esse adficiendam iudicabat, ne universa Gallia non sibi vires defuisse ad resistendum Romanis, sed constantiam putaret, neve hoc exemplo ceterae civitates locorum opportunitate fretae se vindicarent in libertatem, cum omnibus Gallis notum esse sciret reliquam esse unam aestatem suae provinciae, quam si sustinere potuissent, nullum ultra periculum vererentur. Itaque Q. Calenum legatum cum legionibus reliquit qui iustis itineribus subsequeretur; ipse cum omni equitatu quam potest celerrime ad Caninium contendit. Cum contra exspectationem omnium Caesar Vxellodunum venisset oppidumque operibus clausum animadverteret neque ab oppugnatione recedi videret ulla condicione posse, magna autem copia frumenti abundare oppidanos ex perfugis cognosset, aqua prohibere hostem tempta
Abbreviated transcription (Latin):
cum suis copiis postero die. gauis fabuis. ꝑtem¬
q oxpidi suiuit. ad obsidendum. Cesar Iuterim
.muluthoniũ. questorom cum rohorcibus exa¬
xu. in belgis ⁊ eluiquit Ale qua rursus nonorum
consiliorũ capĩe dorum belgis facultas daretur
Ip̃e reliquari ciuitatos adit obsides plẽs imxat
tiientos om̃ aõs ꝯsolatione sauat. Cum In tar.¬
mites uenisset. quorum in cuntate suꝑiore rõ¬
mẽtario exposut Iniciũ belli es̃ ortum quod p̃ay¬
pue eos propter ꝯstiam facti tiuere aĩaduertebat
quo relerius cu̾itatem tuneri libiraret printipẽ
sceleris illius. et contitatorem uelli. gutuatium ad ¶¬
suppliciũ popostit. Qui et suio cun̾bus quidꝰ suns
se ꝯuuttebat tamen celeriten onu cura quesitire
In castia ꝑducitur. Logitur in xius suppliciũ resar
contra suam nani. contur su max ino melitĩ qui
referebant / Adrout uerberitus exainatũ rorpus
securi feuretur. Ibi trobris lriã cauim fit certior

Expanded text:
cum suis copiis postero die Gaius Fabius partemcum suis copiis postero die Gaius Fabius partemque oppidi sumit ad obsidendum. Caesar interim M. Antonium quaestorem cum cohortibus XV in Bellovacis relinquit, ne qua rursus novorum consiliorum capiendorum Belgis facultas daretur. Ipse reliquas civitates adit, obsides plures imperat, timentes omnium animos consolatione sanat. Cum in Carnutes venisset, quorum in civitate superiore commentario Caesar exposuit initium belli esse ortum, quod praecipue eos propter conscientiam facti timere animadvertebat, quo celerius civitatem timore liberaret, principem sceleris illius et concitatorem belli, Gutruatum, ad supplicium depoposcit. Qui etsi ne civibus quidem suis se committebat, tamen celeriter omnium cura quaesitus in castra perducitur. Cogitur in eius supplicium Caesar contra suam naturam concursu maximo militum, qui referebant, adeo ut verberibus exanimatum corpus securi feriretur. Ibi crebris litteris Canini fit certior
Abbreviated transcription (Latin):
Ipẽ legionem unam intra castra. distribuit. alterã
expeditam secum ducit. Cum propiur hostes accessis¬
sut as exploratoribus quos p̾miserat coguostit. tast
eorum. ut barbarorum fere ꝯsuetudo est ⁊ lictia lons
supiorbus ad riꝑar flums eẽ dimissa At qmano
equitesq Imprudentibus omũbutr de Iuptono
ad uolasse. p̃lium cõmisisso. Quare coginta legionõ
ariuatam instructãq adducit. Ita repente ex oĩbꝯ
ꝑtibus signo dato loca suꝑiora capĩtur. Q uod̾
uobi acciõit germani equitesq. siguis legionus uiss
uehemẽtissime p̃liantur. Confestu rohortes uñq
imipetum faciũt. oũibus. aut iut̾ foctis aut captis
magna preda potuĩtur. Caxitur ip̃e ex p̃lio drap¬
per̃ ¶ Caniuiꝰ feliassume re gesta sine ullo prut
mlitis uuluere. ad obsidendos oppidanos ⁊ueia᷑
exteruoq hoste deleto cuius tuuore aũã diuidire
p̃sidia et inuunitione. expidanos c̾cundare ꝓhibitꝰ
erat. uꝑam undiq Imxat ãnũstrari. Ueñt rod̃

Expanded text:
ipse legionem unam in trina castra distribuit, alteram secum expeditam ducit. Cum propius hostes accessisset, ab exploratoribus quos praemiserat cognoscit castra eorum, ut barbarorum fere consuetudo est, relictis locis superioribus ad ripas fluminis esse demissa; at Germanos equitesque imprudentibus omnibus de improviso advolasse proeliumque commisisse. Qua re cognita legionem armatam instructamque adducit. Ita repente omnibus ex partibus signo dato loca superiora capiuntur. Quod ubi accidit, Germani equitesque signis legionis visis vehementissime proeliantur. Confestim cohortes undique impetum faciunt omnibusque aut interfectis aut captis magna praeda potiuntur. Capitur ipse eo proelio Drappes. Caninius felicissime re gesta sine ullo paene militis vulnere ad obsidendos oppidanos revertitur externoque hoste deleto, cuius timore antea dividere praesidia et munitione oppidanos circumdare prohibitus erat, opera undique imperat administrari. Venit eodem
Abbreviated transcription (Latin):
uiam procedebat. hostir oĩbus lonis Iuimuolabãtun
tricluniis stratis fora tompla q occuxabant᷑. ut
uel exspectatissum trũxhi leticia p̃nxi posset
Tauta rrat maguifucrucia apud opulenciorem
cupiditas apud mrediotros. Cum onũ regioues
gallio togate. cosar ꝑ currisset. su̾ma celentate
ad ex̾ntum. nemetorenã ⁊ edit. legionibus q
ex om̃ibus hiberius ad fines treurorum euocatꝭ
eõ profectus est ibiq ex̾citum lustraiit litum
conciliaretum ad ꝯsulatus peticõnem. Ipẽ tantũ
Itiuere facirbat. ꝙͣtum satis eẽ ꝑꝑ uiuuitionẽ locoꝵ
propter salubritatem existuuabat ibi ꝙ̃ꝙͣ crebro audi¬
ebat labieuũ. ab ĩniuicis suis sollicitari. c̾tiorq frebat
id agi paucoꝵ ꝯsiliis. ut int̾posita seuatꝰ auͣcte. aqua¬

Expanded text:
viam procedebat, hostiae omnibus locis immolabantur, viam procedebat, hostiae omnibus locis immolabantur, tricliniis stratis fora templaque occupabantur, ut vel exspectatissimi triumphi laetitia praecipi posset. Tanta erat magnificentia apud opulentiores, cupiditas apud humiliores. Cum omnes regiones Galliae togatae Caesar percucurrisset, summa celeritate ad exercitum Nemetocennam rediit legionibusque ex omnibus hibernis ad fines Treverorum evocatis eo profectus est ibique exercitum lustravit. T. Laconciliaretur ad consulatus petitionem. Ipse tantum itinerum faciebat, quantum satis esse ad mutationem locorum propter salubritatem existimabat. Ibi quamquam crebro audiebat Labienum ab inimicis suis sollicitari certiorque fiebat id agi paucorum consiliis, ut interposita senatus auctorita
Abbreviated transcription (Latin):
nrm in ytaliam mittit. que p̃sidia turretur xx
quibues presidiie ꝯmĩtadecua ducelar᷑ q̃ pse
ox̾citui discribuit hiberua. Trebonrum cũ legio¬
nibus quatuor in belgo collotat. E fabiũ cum
totidem in heduos deducit. Sic eñ existuabat
tutissimã fore galliam. si belge. quoꝵ maxĩã u̾tux
hedui quorum auctoritas sũma esset. ex̾citibux
natusꝯsulto dẽrent ad ꝑthicum bellũ duti queo
põpeio traditas at in ytalia r̾tentas er̃. hoc facto
ꝙs nulli erat dubiũ. quid nã coutra cesarẽ paretꝰ
taiẽ Cosar oiã pacienda eẽstatuit quo ad sibi spes
aliqua reliuqueret᷑. iure pocuis ds disceptandi. ꝙͣ
belli gerendi contendit
u̾ceptus est cesaris adue̾tus ab om̃ibꝰ nũ¬
tiphs et colonns meredibili houore. atz amors
cum pͥmũ em̃ ueni̾ebat. ab illo uiuu̾se gallir
bello nichil reliũ quebat᷑. quod ad oruatum
excogitari poterat. Cum liberis onũs multitudo ob-¬

Expanded text:
nem in Italiam mittit quae praesidia tueretur, ex nem in Italiam mittit quae praesidia tueretur, ex quibus praesidiis quinta decima deducebatur. Ipse exercitui distribuit hiberna: C. Trebonium cum legionibus quattuor in Belgio collocat, C. Fabium cum totidem in Aeduos deducit. Sic enim existimabat tutissimam fore Galliam, si Belgae, quorum maxima virtus, Aedui, quorum auctoritas summa esset, exercitibusnatus consulto deberent ad Parthicum bellum duci, Cn. Pompeio traditas atque in Italia retentas esse. Hoc facto quamquam nulli erat dubium, quidnam contra Caesarem pararetur, tamen Caesar omnia patienda esse statuit, quoad sibi spes aliqua relinqueretur iure potius disceptandi quam belli gerendi. ContenditExceptus est Caesaris adventus ab omnibus municipiis et coloniis incredibili honore atque amore. Tum primum enim veniebat ab illo universae Galliae bello. Nihil relinquebatur quod ad ornatum excogitari poterat. Cum liberis omnis multitudo ob
Abbreviated transcription (Latin):
ño p̃stitissent. sunulq se. et honorõ suuĩ sequẽt
ad̃i cõmendaiet ꝓ roxterear ꝙ insolonter adu̾sam
sui gloriarẽtun. Lentulum et u marcellũ consus
creatos. qui oem honorem et dignitatem. cesaꝵ
spoliarent ereptum sergio galbe ꝯsulatum cum
hiis multo plus. grã suffragiis q ualuisset ꝙ sibi
ꝯietus et familiarite. et ꝯsueteudiune legacionis
cogi posset senatus id probare. quod ip̃i ꝯstituis¬
sont fit deinde seuatus ꝯsultum at ad bellũ
xticumm legio una. a gueo pompero. Altera. a
qaio cesare mittereturi Neq obsture. due legionen
uni detrahuntur. Mlam gue ꝯ pompeius legiouẽ
p̾uam. quam ad cesarem miserat. ꝯfectam ex
delectu prouintio. tesari ram tanq ux suo mr̃o
dadit. Lesar tamen cum de uoluntate. mirme du ͫ
esset aduorsariorum suorum pompeio legionẽ
remisit. et suo nouue. quĩtam decuuã. quã in
gallia riteriore habuerat. ex senatus cousulio
Iubet tradi qn eius locum terciam decunã legio/¬

Expanded text:
stitissent, simulque se et honorem suum sequentis anni commendaret, propterea quod insolenter adversarii sui gloriarentur L. Lentulum et C. Marcellum consules creatos qui omnem honorem et dignitatem Caesaris spoliarent, ereptum Ser. Galbae consulatum, cum is multo plus gratia suffragiisque valuisset, quod sibi coniunctus et familiaritate et consuetudine legationis cogi posset senatus id probare, quod ipsi constituissent. Fit deinde senatus consultum, ut ad bellum Parthicum legio una a Cn. Pompeio, altera a C. Caesare mitteretur; neque obscure duae legiones uni detrahuntur. Nam Cn. Pompeius legionem primam, quam ad Caesarem miserat, confectam ex delectu provinciae Caesaris, eam tamquam ex suo numero dedit. Caesar tamen, cum de voluntate minime dubium esset adversariorum suorum, Pompeio legionem remisit et suo nomine quintam decimam, quam in Gallia citeriore habuerat, ex senatus consulto iubet tradi. In eius locum tertiam decimam legio
Abbreviated transcription (Latin):
susciporot. Itaq houorifice cuntater ap̃pollando
pͥnrixrs maxinus uuriiss afficiendo nulla ouria
Ini̾gendo. defessam tot aduersis p̃liis galliam. condicee
pparendi meliore facito in pace ꝯtiuunt. q̃ pẽ hiberius
ꝑactis contra. ꝯsuetudinẽ in ytaliam. quã maxungo
Itmeribus est prefectus. ut̾ muẽtipia. et coloniat
appellaret Quibus en. Ants questori sui cõmõda¬
uorat saterdom petitione. Contendebat rñ̃ grana¬

Expanded text:
susciperet. Itaque honorifice civitates appellando, susciperet. Itaque honorifice civitates appellando, principes maximis praemiis adficiendo, nulla onera iniungendo defessam tot adversis proeliis Galliam condicione parendi meliore facile in pace continuit. Ipse hibernis peractis contra consuetudinem in Italiam quam maximis itineribus est profectus, ut municipia et colonias appellaret, quibus M. Antoni quaestoris sui, commendaverat sacerdoti petitione
Abbreviated transcription (Latin):
Imꝑarit ob⁊ dibus firmat unũ illud orat ut trori
suo concedatum ne in conspoctum ueniat cum ser /.
romano. Cuius postulationẽ. Authouiius cũ indica¬
ret. ab iusto uasti tuuore ueniam petenti diddit
obsides accexit. Scio cesarem singulorum ãuoꝵ
siñgulos cõmentarios confocisse. quod ego non
esciiaut. michi usse faciendum. proptoroa quod insequẽs
aniiuis Tri paulo, tui marcello ꝯsulibus. nullas
ht̃ magnoxo gallie ros gestas. Ale quis tamen
iguoraret. quibius in lorier cesar up̾citus q es goe
fecissent panca ẽẽ scribenda. ꝯuĩgenda q hu̾it
No unũ illum propositum hebat. cõtiuere in amticia
ciuitates. nullam spem aut causain dare armor
Nichil eium iuruus uolebat. ꝙͣ sus distessu necessitatẽ
sibi aliquam imponi brlli grrendi. ne cũ epcitum
deducturus eẽt bellum aliquod reliuqueretur
quod onũo gallia libentor siũs presenti ꝑiculo.

Expanded text:
imperarit, obsidibus firmat; unum illud orat, ut timori imperarit, obsidibus firmat; unum illud orat, ut timori suo concedatur, ne in conspectum veniat cuiusquam Romani. Cuius postulationem Antonius cum iudicaret ab iusto nasci timore, veniam petenti dedit, obsides accepit. Scio Caesarem singulorum annorum singulos commentarios confecisse; quod ego non existimavi mihi esse faciendum, propterea quod insequens annus, L. Paulo C. Marcello consulibus, nullas habet magnopere Galliae res gestas. Ne quis tamen ignoraret, quibus in locis Caesar exercitusque eo tempore fuissent, pauca esse scribenda coniungendaque huic , unum illud propositum habebat, continere in amicitia civitates, nulli spem aut causam dare armorum. Nihil enim minus volebat quam sub decessu suo necessitatem sibi aliquam imponi belli gerendi, ne, cum exercitum deducturus esset, bellum aliquod relinqueretur quod omnis Gallia libenter sine praesenti periculo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtiuatius eũ cum pautis infecutus uõt. Ille aũt
uehementi uolusenũ produxisset. longiis Inimitus
hom̃i suoꝵ Inuocat fidem: at auxiliũ. ne sua unluda
ꝑ fidem interpositam. paterẽtur iuxunta. ¶õmr uq¬
e quo. se a coteris incaucu̾s ꝑmttit in p̃fectũ faciũt
hoc idrm ouĩu eius equites paucos q nr̃os cõuertũt
atz iuseguũtur. Cõmius incensum i quĩ caltaribus
quĩgit. equo quadrati lauceaq infosta magnur uibꝰ¬
io auediũ fomiur tahint uolusm. P rofecto unluerato.
non dibitant nr̃i resistrio. et rõuersisr equis hostem
pellero Quod ubi accidit complures hostiũ i aquo
urõrum Impotu ꝑculsi uulurrãtur ac ꝑtun In fuga
proteruntur partimm int̾cixũtur. Quõd ubimala
uitrr ab eo uulueratus prefectua. ut uite prculum
aditurus uidiretur. refertur in castra. To̾mins
autem suir expiato suo dolores sie magna parte
.amissa suorum legatos ad authoniũ mt̾tit srq
et ioi futurum. ubi p̃st̾xserit et ea facturum quĩ

Expanded text:
pertinacius eum cum paucis insecutus esset, ille autem fuga vehementi Volusenum produxisset longius, inimicus homini suorum invocat fidem atque auxilium, ne sua vulnera per fidem imposita paterentur impunita, conversoque equo se a ceteris incautius permittit in praefectum. Faciunt hoc idem omnes eius equites paucosque nostros convertunt atque insequuntur. Commius incensum calcaribus equum coniungit equo Quadrati lanceaque infesta magnis viribus medium femur traicit Voluseni. Praefecto vulnerato non dubitant nostri resistere et conversis equis hostem pellere. Quod ubi accidit, complures hostium magno nostrorum impetu perculsi vulnerantur ac partim in fuga proteruntur, partim intercipiuntur; quod malum r adeo vulneratus praefectus, ut vitae periculum aditurus videretur, refertur in castra. Commius autem sive expiato suo dolore sive magna parte amissa suorum legatos ad Antonium mittit seque et ibi futurum, ubi praescripserit, et ea facturum, quae
Abbreviated transcription (Latin):
cui aõ parator uidrit. ut uullũ pro sua laude
ꝑieulum recusent. sũme se iuiquitatis ꝯdempnari
dõre. iisi eorum uitam sua saluta hrãt cariorẽ Git
milites confolatos rodom die creduat in castra. ⁊liqͣ
Iustituit uirtingecorix. cum ad suos redisset
prodicõmerinsiuiulatuar. ꝙ castra propius rõnos
mouisset. quod tum sĩ equitatu distessisset. ꝙ suit

Expanded text:
cum sic animo paratos videat, ut nullum pro sua laude cum sic animo paratos videat, ut nullum pro sua laude periculum recusent, summae se iniquitatis condemnari debere, nisi eorum vitam sua salute habeat cariorem. Sic milites consolatinstituit. Vercingetorix, cum ad suos redisset, proditionis insimulatus, quod castra propius Romanos movisset, quod cum omni equitatu discessisset, quod sine
Abbreviated transcription (Latin):
cesaris coguito. carros Impedunẽta q sua. In arciores q¬
siluasr abdiderunt. ioplas onũa. In loro e dite atz axto.
Instruperunt. Qua re nũnata cesar. celerit̾ sarculax
cõferriᵃ. arma expedire Iussit Collus erat leuit̾ ab.
Iufunio accliu̾ã. hunc ex oñibus. fere ꝓtibus palus
difficilis atq Impedita eringobat nõ latior prdibꝰ
ꝯtiebant. guãtunq distrbutis in ciuitates onuiã
uada. ac saltus eius paludrs obtiuebant. Tit aiõ
sitantes p̾merent. ex loco suꝑiore. Ut qui xpiqͥtatẽ
lon uideret ꝑatos prope rquo marte ad duuicand̾¬
oͦ epistuu̾aret ¶m unquitatẽ condicõnier ꝑspiceret
Iaau siuuulatione sefe ostrutare rognosteret. Indig¬
uãtes mlites tesar ꝙ couspoctum suũ. hostes ꝑferre
possent tautulo spacio interiecto. et signũ preli
expostentes. edoret. quãto det̾mento. et quõs urroꝵ
fortium. mort. necesse sit coustare uictoriã Quuos

Expanded text:
artiores artiores silvas abdiderunt, copias omnes in loco edito atque aperto instruxerunt. Qua re nuntiata Caesar celeriter sarcinas conferri, arma expediri iussit. Collis erat leniter ab infimo acclivis. Hunc ex omnibus fere partibus palus difficilis atque impedita cingebat non latior pedibuscontinebant generatimque distributi in civitates omnia vada ac saltus eius paludis obtinebant, sic animo esitantes premerent ex loco superiore; ut qui propinquitatem loci videret paratos prope aequo Marte ad dimicandum existimaret, qui iniquitatem condicionis perspiceret inani simulatione sese ostentare cognosceret. Indignantes milites Gaesar, quod conspectum suum hostes perferre possent tantulo spatio interiecto, et signum proeli exposcentes edocet, quanto detrimento et quot virorum fortium morte necesse sit constare victoriam; quos
Abbreviated transcription (Latin):
Inopiam ferrent se duu̾is surum oppugnationẽ dicet
unuodsi ab ro. ue id faceret petebant ⁊ẜit se cõpluros
a unos. illo Imꝑante meruisso. ut nullã iguomima
acciperent. nusꝙͣ inc̾ta ro. discederent. hoc se igno¬
iuiuis laturos loto. si ic̾tam opyngnationẽ reliquisfent
ystaret om̃ti. ꝑferro. acbitatos. quã non tuubua rõiuy
hec rad̾ cruturionibus taibuiusd uulitũ mandabãt᷑ ut
ꝑ ros. ad tesarem deferrẽtur. Cum muro turres appro.¬
piũ quarent ex captuñs cesar cognoiit uercuneco rigõ
ꝯsimpto papͥulo castra mouisse propiñs auaricũ atq
ixm cum equitatu expeditis q. qui Iuter equites p̃liari
ꝯsuessent insidiarum causa: eo profectum. quo nostros
poostero die pabulatum uenturos arbitraretur. Quibꝰ
rebus coguitis. media nocte silencis profectua ad hostrũ
castra. maue ꝑueuit. Illi colcriter. ꝑ exploratores aduẽtu

Expanded text:
inopiam ferrent, se dimissurum oppugnationem diceret, inopiam ferrent, se dimissurum oppugnationem diceret, universi ab eo, ne id faceret, petebant: sic se complures annos illo imperante meruisse, ut nullam ignominiam acciperent, nusquam infecta re discederent: hoc se ignominiae laturos loco, si inceptam oppugnationem reliquissent: praestare omnes perferre acerbitates, quaHaec eadem centurionibus tribunisque militum mandabant, ut r eos ad Caesarem deferrentur. Cum iam muro turres appropinquassent, ex captivis Caesar cognovit Vercingetorigem consumpto pabulo castra movisse propius Avaricum atque ipsum cum equitatu expeditisque, qui inter equites proeliari consuessent, insidiarum causa eo profectum, quo nostros postero die pabulatum venturos arbitraretur. Quibus rebus cognitis media nocte silentio profectus ad hostium castra mane pervenit. Illi celeriter
Abbreviated transcription (Latin):
bat. et si quãt um rõe ꝓuideri poterat. ab uris occutren¬
batur. Ut in c̾tis temporibus diu̾er s itiu̾eribus Iretur
Castris ad ram ꝑtem opidi positir. Cesar que int̾missa
a fluuiẽ. et paludibus aditum. ut cͣ dexiss duxiu̾uus
augustum hẽbat aggarẽ upparore. uiueas agre tuo/¬
res duas ꝯstituere cepit. Nam c̾cu̾uallare loci natura
phibebat. de re frimũtaria. boios at heduos adhortaeii.
non destitit. Quorum alteri. quod nullo studis agebãt
nõ multum aduinabant. Alteri nõ magin̾s facultatiba
ꝓ ciuitas erat oxigna. et infirma celeriter quod hũo¬
runt ꝯsumpserunt Bũma difficultate rei frumẽ¬
tarre affecto exͥcitu. tenuitate boiorim. Iudulgentia
heduorum. Incondiis edificioꝵ usq ro ut cõplures
dies. frumẽto nlitess carurrunt et precore ex longĩ.¬
quioribus uicis ad acto. extreuiã famẽ sustentarent
In oꝑe singulas legiones appellaret et si acerbuigo

Expanded text:
bat, etsi, quantum ratione provideri poterat, ab nostris occurrebat, etsi, quantum ratione provideri poterat, ab nostris occurrebatur, ut incertis temporibus diversisque itineribus iretur. Castris ad eam partem oppidi positis Caesar, quae intermissa a flumine et a paludibus aditum, ut supra diximus, angustum habebat, aggerem apparare, vineas agere, turres duas constituere coepit: nam circumvallare loci natura prohibebat. De re frumentaria Boios atque Aeduos adhortari non destitit; quorum alteri, quod nullo studio agebant, non multum adiuvabant, alteri non magnis facultatibus, quod civitas erat exigua et infirma, celeriter quod habuerunt consumpserunt. Summa difficultate rei frumentariae adfecto exercitu tenuitate Boiorum, indiligentia Aeduorum, incendiis aedificiorum, usque eo ut complures dies frumento milites caruerint et pecore ex longinquioribus vicis adacto extremam famem sustentarent,in opere singulas legiones appellaret et, si acerbius
Abbreviated transcription (Latin):
leriter amissa ⁊ecuꝑaturos ꝯfidebant. Dicebatur
de auarito. In coĩ ꝯfilio iucendi placeret. aut defendi
P r otũbunt onũbus gallis ad pedes bituriges ne
pulcheiriuã prope. tociu̾s gallie urbem. que psidio
et oruauiẽto. sit cuui̾tati. suis manibus succendore
rogerentur. facibe se loa uatura de seusuros dicunt
quod prope ex om̃ibiuss ꝑtibuis fluuime et palude
frundata. unũ habeat et por augustum aditum
fensores oppido ⁊ douei deliguutur uertingecorix nudri¬
bus cesarem itieribus subsequitur. et locum castris.
deluit. paludibus siluisq nuuitũ ab auarito louge
uulia passuũ xui. Ibi ꝑ certos exploratores in singla
diri triuxora. que ad auraricum agerẽtur roguostebat
et quid fieri uollet imꝑabat Ouũs nostras p̾abulacors
frumẽtacionesqi obsuabat dispersooq cũ longins nen¬
ressaris protuderẽt. adoriebatur maguoq ĩ cõmodo afficir/¬

Expanded text:
leriter amissa reciperaturos confidebant. Deliberatur leriter amissa reciperaturos confidebant. Deliberatur de Avarico in communi concilio, incendi placeret an defendi. Procumbunt omnibus Gallis ad pedes Bituriges, ne pulcherrimam prope totius Galliae urbem, quae praesidio et ornamento sit civitati, suis manibus succendere cogerentur: facile se loci natura defensuros dicunt, quod prope ex omnibus partibus flumine et palude circumdata unum habeat et perangustum aditum. fensores oppido idonei deliguntur. Vercingetorix minoribus Caesarem itineribus subsequitur et locum castris deligit paludibus silvisque munitum ab Avarico longe milia passuum XVI. Ibi per certos exploratores in singula diei tempora quae ad Avaricum agerentur cognoscebat et quid fieri vellet imperabat. Omnis nostras pabulationes frumentationesque observabat dispersosque, cum longius necessario procederent, adoriebatur magnoque incommodo adficie
Abbreviated transcription (Latin):
quo pabulandi causa adire posse uideantur
harum ipĩa rerum copiam suppetere. quod quoꝵ
In fiu̾ibus bellum geratur eorum opibus suble⁊¬
uentur. Romauos aut iuopiai non laturos aut
magno ꝑiculo. longis ab castris processuros
ueq Interẽẽ apõe ne Interficiant. Impedimẽtis¬
ue epuant, quibus aiissis bellum gero non possit
p̃terra ra opprda. icendi oportere. que nõ iiuĩto
et lon natã. ab oĩ suit ꝑiculo tuta. nensui suit
ad detractandam uuliciã receptacula. ueu roͣui er̾
proposita ad copiam cõmeatus predauq tolꝰ¬
Sleudam. hec si graua. aut acerba uideãtun ułte
illa grauius estuiiare. liberos cõniges in s̾ui̾tutẽ
abstrahi. ipõs interfici. que sit necesse accidẽ uictꝭ
Ouĩ ꝯfenfu at fentencia probata uno die amppõ
xx. urbes uiturigum Incendunt. hoc ide̾ in reliq̾s
tunta tibus. In om̃ibus partibus intendia ꝯ spicuĩt᷑
que et si maguo cum dolore oũs forebant. tauen

Expanded text:
quo pabulandi causa adire posse videantur. quo pabulandi causa adire posse videantur. Harum ipsis rerum copiam suppetere, quod, quorum in finibus bellum geratur, eorum opibus subleventur: Romanos aut inopiam non laturos aut magno periculo longius ab castris processuros; neque interesse, ipsosne interficiant, impedimentisne exuant, quibus amissis bellum geri non possit. Praeterea oppida incendi oportere, quae non munitione et loci natura ab omni sint periculo tuta, neu suis sint ad detractandam militiam receptacula neu Romanis proposita ad copiam commeatus praedamque tollendam. haec si gravia aut acerba videantur, multo illa gravius aestimare, liberos, coniuges in servitutem abstrahi, ipsos interfici; quae sit necesse accidere victis. Omnium consensu hac sententia probata uno die amplius XX urbes Biturigum incenduntur. Hoc idem fit in reliquis civitatibus: in omnibus partibus incendia conspiciuntur; quae etsi magno cum dolore omnes ferebant, tamen
Abbreviated transcription (Latin):
oppidaui ꝑterriti comphensos eos. quoꝵ oꝑa plrsẽ
concitatam epestunabant ad cesarẽ ꝑ duxerunt sest
auaricum quod erat maxĩs⁊ muniti ssinũq. In finibꝰ
biturigum. atq agri fectilissima regione profectus
est ꝙ eo oppido recepto. cuuitatem bitur igũ se in
ptãtem redactuceurum ꝯfidebat. Uercingecorix
tot cõtimus ĩcomodis uellandum. penabi nomõdioiꝰ¬
acceptis. suesq ad ꝯsiliũ cõuocat. docet longe alia
⁊ õue uellum eẽ gerend̾. atq auã gestum sit Ouũbus
modis. huic rei studendum. ut pabulationt aut gr̃a¬
tu. ⁊ omani prohibeantur. Id ẽẽ facile ut equitetu
ipi habundent et qui ãui tempore subleuentu
Pabulũ secari non posse arcessario dispersos
hostes ex edificiis petere. hos omĩs cotidie ab
equitibus diligi posse. p̃terea salutis tã rei faiꝰ¬
liaris cõmoda uegligenda. Uitos as edificia
incendi eportere. hoc spacio a boia quoq uer fum

Expanded text:
oppidani perterriti comprehensos eos, quorum opera plebem oppidani perterriti comprehensos eos, quorum opera plebem concitatam existimabant, ad Caesarem perduxerunt seseqAvaricum, quod erat maximum munitissimumque in finibus Biturigum atque agri fertilissima regione, profectus est, quod eo oppido recepto civitatem Biturigum se in potestatem redacturum confidebat. Vercingetorix tot continuis incommodis Vellaunoduni, Cenabi, Novioacceptis suos ad concilium convocat. Docet longe alia ratione esse bellum gerendum atque antea gestum sit. Omnibus modis huic rei studendum, ut pabulatione et commeatu Romani prohibeantur: id esse facile, quod equitatu ipsi abundent et quod anni tempore subleventur; pabulum secari non posse; necessario dispersos hostes ex aedificiis petere: hos omnes cotidie ab equitibus deligi posse. Praeterea salutis causa rei familiaris commoda neglegenda: vicos atque aedificia incendi oportere hoc spatio ab via quoque versus,
Abbreviated transcription (Latin):
cõsecutus. ariua ꝯforri. e quos produci. obsides
dar iussit. Parte Iam obsid um tradita. cũ reliqua
aduĩstrarentum. centuriomibus et pancis nilitibꝰ
Intromssis. qui arma. Iuuẽtaq cõquirerent eqtatus
hostiũ procut uisus est qui aguien uerciugetoricis
aũcesserat. Quem sunuil atq opedaui conspexerũt
In spem auxilii uenerunt. clamore sublato arma
capere. portas claudore. murũ complere ceperunt
Centuriones in oppido cum siuificatidns gallorum
nom aͥquid ab hiis Iuiri consilii. Intellexissent gladiis
discrictis. portas occupauerunt. suos q incolumex
receperunt. Cesar equitat um ex castris edua iubet
p̾lium equestre cõmittit. laborautibus Iam suos ger¬
mauos. equites circiter cocc sũiittit quos ab ũcio
secum hro iustituebat. Eorum Impetum galli sustins
non potuerunt. atq In fugam courechi. muluis auusi¬
sis se aguien receperunt. quibus profligatis rursa

Expanded text:
consecutus, arma conferri, equos produci, obsides consecutus, arma conferri, equos produci, obsides dari iubet. Parte iam obsidum tradita, cum reliqua administrarentur, centurionibus et paucis militibus intromissis, qui arma iumentaque conquirerent, equitatus hostium procul visus est, qui agmen Vercingetorigis antecesserat. Quem simul atque oppidani conspexerunt atque in spem auxili venerunt, clamore sublato arma capere, portas claudere, murum complere coeperunt. Centuriones in oppido, cum ex significatione Gallorum novi aliquid ab eis iniri consili intellexissent, gladiis destrictis portas occupaverunt suosque omnes incolumes receperunt. Caesar ex castris equitatum educi iubet, proelium equestre committit: laborantibus iam suis Germanos equites circiter CCCC summittit, quos ab initio habere secum instituerat. Eorum impetum Galli sustinere non potuerunt atque in fugam coniecti multis amissis se ad agmen receperunt. Quibus profligatis rursus
Abbreviated transcription (Latin):
oppuguationem defert queq ad ipam rẽ usui
sunt. nilitibus Imꝑat. Et ꝙ opprdum genabuur¬
pous fluũs ligeris ꝯtiuobat. ueritus ne uocta
ex opido profugeret. Duas legiouesz in aruis ex.¬
cubare iubet Benobonses. paulo aute mediam
uoctem silentio ex oppide egressi. fluie̾ trãsire
ceperunt. Qua ꝑ exploratores nũtiata cesari
legioues quas expeditas es̃ iusserat. portis ĩ cerisi
Intronuttit at oppido potitun. ꝑ paucis ex hostiũ
iõ desideratis. quin cuncti caꝑentur ꝙ pontusr
atz itiueꝵ augustu multitudiuis fugã int̾cluferãt
Opidum diruit at incendit. predã nulitibus dos¬
uat Ex̾citum ligerim traducit. atq In biturigum
finies ꝑuenit. uercingecorix. Ubi de resaris aduẽtu
coguouit. expugnatione destitit. at obuiam
cesaeri prosicistitur. Ille oppidum oppnguare iusti
oratum, ut sibi iquosteret. fueqi uite ꝯsuloret ut
celeritate res ⁊eliquas conficeret qua pleraq erat

Expanded text:
oppugnationem differt quaeque ad eam rem usui oppugnationem differt quaeque ad eam rem usui sint militibus impons fluminis Ligeris contingebat, veritus ne noctu ex oppido profugerent, duas legiones in armis excubare iubet. Cenabenses paulo ante mediam noctem silentio ex oppido egressi flumen transire coeperunt. Qua re per exploratores nuntiata Caesar legiones quas expeditas esse iusserat portis incensis intromittit atque oppido potitur, perpaucis ex hostium numero desideratis quin cuncti caperentur, quod pontis atque itinerum angustiae multitudinis fugam intercluserant. Oppidum diripit atque incendit, praedam militibus donat, exercitum Ligerem traducit atque in Biturigum fines pervenit. Vercingetorix, ubi de Caesaris adventu cognovit, oppugnatione destitit atque obviam Caesari proficiscitur. Ille oppidum Biturigum posituoratum ut sibi ignosceret suaeque vitae consuleret, ut celeritate reliquas res conficeret, qua pleraque erat
Abbreviated transcription (Latin):
boios. qui de suo aduentu doceant. hortaturq
ut in fide maucant. at hostiũ Impetum. iuagᵒͦ
aĩõ sustiueant. Duabus agediua legiomibus
at Impoduuẽtis tocuus ep̾ctur relictis. ad boros
proficistitur. Altero die. cum ad popaliẽ opidum
seuonũ. uol laodunũ uenisset. ne queui post se
hostem reliuqueret. ꝙ expeditione re fiuuuẽtaria
Uteretur oppuguare iustituit Idq biduo t̾cu̾ualla/¬
uit. tercio die iuissis. ex opido legatis de dedicõur
ariua ꝯferri. Iuiuẽta produci. secentos obsides dari
iuibet. ra qui ꝯficeret s̃ treboniũ reluiquit Ipsent¬
ꝙͣ p̾uũ itor faceret ear genabum cariutũ ꝓficistit᷑
quitum p̾muo allato mc̃tio. de oppnguatione uellã¬
duui. cum longus eam rem ductum rri existima¬
rent. presidiũ geuabi tuendi cã. quod in eo mtte¬
rent cõparabant. Huc biduo ꝑueuit castris añ
opidum positis dic tempore exclusuti In xosterã

Expanded text:
Boios qui de suo adventu doceant hortenturque Boios qui de suo adventu doceant hortenturque ut in fide maneant atque hostium impetum magno animo sustineant. Duabus Agedinci legionibus atque impedimentis totius exercitus relictis ad Boios proficiscitur. Altero die cum ad oppidum Senonum Vellaunodunum venisset, ne quem post se hostem relinqueret, quo expeditiore re frumentaria uteretur, oppugnare instituit idque biduo circumvallavit; tertio die missis ex oppido legatis de deditione arma conferri, iumenta produci, sescentos obsides dari iubet. Ea qui conficeret, C. Trebonium et, Cenabum Carnutum proficiscitur; qui tum primum allato nuntio de oppugnatione Vellaunoduni, cum longius eam rem ductum iri existimarent, praesidium Cenabi tuendi causa, quod eo mitterent, comparabant. Huc biduo pervenit. Castris ante oppidum positis diei tempore exclusus in posterum
Abbreviated transcription (Latin):
Itiuere iter misso. prr finẽsi hiduorum In luigoneg
couteudit. Ubi due legiours hiemabant. Ut si quod
uutt̾it. p̾usꝙͣ ouĩs In unũ locum rogit. ꝙͣ ae uiis
aduentu aurrius nũciari posset. hac re reguitas
uriciũ getorix. ⁊ ursus in bituriges ep̾citum reducit e¬
at Iude profectus gorgobiuã boiorum opid̾. quoi
ibi beluetico plio uictis tesar collotauerat hedius¬
q actribuer at. expuguare Iustituit. Mlagnam
het res cesari difficultatemi. ad ꝯsiliuĩ raxiendum
afferebat. Si reliquã ꝑtem hienus. uno loco legiõa
ꝯtuieret. ne stipendiariis heduorum expugnatꝭ
cuucta g allia deficeret. quod uullum p̃sidiũ̃ a migꝭ
in eo uideretur positum esẜe. si maturius ex hibiuis
educeret. ne ab re friuõtaria. duruis subuectio¬
ubus laboraret. Pl restare uisum. tauiẽ est ouia
difficultates. prrpeti ꝙͣ tanta cõtuelia accepta
ouñ suorum uoliuitates alieuare. eͥta q cohortatꝰ
heduos de supportando cõueatu. P̾uuttit ad.

Expanded text:
itinere intermisso per fines Aeduorum in Lingones contendit, ubi duae legiones hiemabant, ut, si quidmittit priusque omnes in unum locum cogit quam de eius adventu Arvernis nuntiari posset. Hac re cognita Vercingetorix rursus in Bituriges exercitum reducit atque inde profectus Gorgobinam, Boiorum oppidum, quos ibi Helvetico proelio victos Caesar collocaverat Aeduisque attribuerat, oppugnare instituit. Magnam haec res Caesari difficultatem ad consilium capiendum adferebat, si reliquam partem hiemis uno loco legiones contineret, ne stipendiariis Aeduorum expugnatis cuncta Gallia deficeret, quod nullum amicis in eo praesidium videretur positum esse; si maturius ex hibernis educeret, ne ab re frumentaria duris subvectionibus laboraret. Praestare visum est tamen omnis difficultates perpeti, quam tanta contumelia accepta omnium suorum voluntates alienare. Itaque cohortatus Aeduos de supportando commeatu praemittit ad
Abbreviated transcription (Latin):
et cõiurationẽ contra resorom fatere. infudelitat̃
uns sine ulla p̃sidia iudita iit cõp̾iui posẜor duõ:
quia. non arbitrabatur uotatum in castra. ur̃tuꝵ
ne temptando cautiorẽ faceret. Naiĩ uolusenã
quadratum misit. qui eum ꝑ simulationẽ colloquii
curaret interficiendum. ad eam rem de lectoss y¬
doueosq et tradidit centuriones. Cum in pollo¬
quium uentum eẽt. et ut rõur uerat manũ toumii
uoluseuus arripuisset. Centurio uelud insueta
de ꝑuotusi uel celoriter a familia ribuss ꝓhibitꝰ
tõui. conficere hoĩem non potuit grauũ tans̃
p̾mo ictu gladio capud ꝓcussit. Cum utr nui q
gladii distrcti essont. A ou tam pngnandi qͣ
diffugirudi fuit. utiorumq consiliũ. I. õrim¬

Expanded text:
et coniurationem contra Caesarem facere, infidelitatem et coniurationem contra Caesarem facere, infidelitatem eius sine ulla perfidia iudicavit comprimi posse. Quem quia non arbitrabatur vocatum in castra venturum, ne temptando cautiorem faceret, Gaium Volusenum Quadratum misit, qui eum per simulationem colloqui curaret interficiendum. Ad eam rem delectos idoneos ei tradit centuriones. Cum in colloquium ventum esset, et, ut convenerat, manum Commi Volusenus arripuisset, centurio vel insueta re permotus vel celeriter a familiaribus prohibitus Commi conficere hominem non potuit; graviter tamen primo ictu gladio caput percussit. Cum utrimque gladii destricti essent, non tam pugnandi quam diffugiendi fuit utrorumque consilium: no
Abbreviated transcription (Latin):
em̃ seuatum tantum in ciuitate. illo uiuo ꝙͣtam
Imꝑitam plebei potuisso. hec orãtibus legatia
cõmemorat lesar. redem tempe suꝑiore anno
bellonatos. ceterasq gallie ciuitates suscepisse
bellum ꝑtiuatissuue. hos ex om̃ibus in fentencia
ꝑmausisse. Neq ad̃ sauitatem reliquoꝵ dedicor̃¬
ut Iuintis p̾ncipibus ⁊esistrnte senati um̃bu
bouis ⁊epugnantibus infirma maii plebis bellũ
ꝯuitare. et griere posset. sud taiẽ se cõtentũ fore
ea pena quam sibi ip̃i cõtrapissent. Norte Inequẽs
legati rospousa. ad suos referunt obsides ꝯficũt
Concurrũt reliquaꝵ cinitatũ legati qui bellonatoꝵ
speculabantun enẽtum. Obsides daut imꝑata
faciũt exrepto cõmiõ. quem tunor prohibesat
cuius ꝙ fidoi suam cõmittere salutẽ. Aam suꝑiore
auno. Citus labieuus cesaero in gallia ateriore
Ius dicente. tũ rõund comixiss et sollicitare cu̾i̾tates

Expanded text:
enim senatum tantum in civitate illo vivo quantum enim senatum tantum in civitate illo vivo quantum imperitam plebem potuisse. Haec orantibus legatis commemorat Caesar: Eodem tempore superiore anno Bellovacos ceterasque Galliae civitates suscepisse bellum: pertinacissime hos ex omnibus in sententia rmansisse neque ad sanitatem reliquorum deditionut invitis principibus, resistente senatu, omnibus bonis repugnantibus infirma manu plebis bellum concitare et gerere posset. Sed tamen se contentum fore ea poena quam sibi ipsi contraxissent. Nocte insequenti legati responsa ad suos referunt, obsides conficiunt. Concurrunt reliquarum civitatium legati, quae Bellovacorum speculabantur eventum; obsides dant, imperata faciunt excepto Commio, quem timor prohibebat cuiusquam fidei suam committere salutem. Nam superiore anno Titus Labienus, Caesare in Gallia citeriore ius dicente, cum Commium comperisset sollicitare civitates
Abbreviated transcription (Latin):
ratis recoptis qui siluarum bñ ficio. casum enitauieꝵ
om̃ibus aduersis. coguita cala mitate. inter fecto corbes
amusso equitatu. ut fortissuiio prditibus c̃ adue̾tar
Romauos existunarent. consilio reponte tantutubaꝵ
ꝯuocato clamabant. Aenati obsides q ad resarein
nuttũtur. hoc oñibus probato ꝯsiłio. oninꝙ attir¬
bas ad ros ꝯfugit g̾manos a quibus ad id̾belt
auxilia mntuatus rrat Cotori e nestigio nttint
ad cestrem legatos petunt q ut ra peua sit ꝯteta
hostium. quã si suie duuitatione inferie integiit
posset pro sua chomencia at hũanitatt nũ
profecto rõt illaturus. Afftictas oprs. equestu
p̃lio bellouacorum esse. de lectorum prditĩ multa
uulia. Inu̾isse. uix refugisse nũcios crdis tanien.
maguũ. Ut in tanta calanutato. bellouacos eoplio
cõmodum urconsecutos. quod lorbens auctorbelli
concitator multitudinis uẽt interfectus. Nlungi

Expanded text:
ratis receptis, qui silvarum beneficio casum evitaverant, ratis receptis, qui silvarum beneficio casum evitaverant, omnibus adversis, cognita calamitate, interfecto Correo, amisso equitatu et fortissimis peditibus, cum adventare Romanos existimarent, concilio repente cantu tubarum convocato conclamant, legati obsidesque ad Caesarem mittantur. Hoc omnibus probato consilio Commius Atrebas ad eos confugit Germanos, a quibus ad id bellum auxilia mutuatus erat. Ceteri e vestigio mittunt ad Caesarem legatos petuntque, ut ea poena sit contentus hostium, quam si sine dimicatione inferre integris posset, pro sua clementia atque humanitate numquam profecto esset illaturus. Adflictas opes equestri proelio Bellovacorum esse; delectorum peditum multa milia interisse, vix refugisse nuntios caedis. Tamen magnum ut in tanta calamitate Bellovacos eo proelio commodum esse consecutos, quod Correus, auctor belli, concitator multitudinis, esset interfectus. Numquam
Abbreviated transcription (Latin):
diuersis fugam querunt ne quitq. Namn quibuis
difficultatibus locorum ⁊omanos clandire uolue¬
raut hiis ip̃i tenebantur uicti tanũ. ꝑculsi ꝙ.
maiori ꝑte amissa. consteruati profugiũt ꝑtim
silius petitis ꝑti fliiẽ. Qui tauien in fuga
a uria acriter insequentibus confici̾tur. Cum inter̃
nulla calamitate uictus corbens exrede̾ prelio. siluas¬
qr potere: aut inutantibus nr̃is. ad deditionẽ potut
ad duci. quin fortissuue pliando. cũ plures uulactãdo.
cogrret elatos ua iracundia uictores. In se tela quitt
Lali mõ re gesta. rocentibus p̃lu uestigns ingressus
cosar cum uictos tauta calauntate existuuaret hostes
aũcio accepto. Iocum castroꝵ relicturos que uoiy
Iongius ab ra sode ab esse plus minꝰ .uiii. melibuss
dicebantur. tam et si fliẽ Impeditum tralusitũ uilbat
Iamen ex̾citu traducto progroditur. At belonati ilẽ¬
q cintates. Repente ex fuga. pancis at hiis unlur¬

Expanded text:
diversis fugam quaerunt. Nequiquam: nam quibus diversis fugam quaerunt. Nequiquam: nam quibus difficultatibus locorum Romanos claudere voluerant, eis ipsi tenebantur. Victi tamen perculsique maiore parte amissa consternati profugiunt partim silvis petitis, partim flumine qui tamen in fuga ostris acriter insequentibus conficiuntur, cum interim nulla calamitate victus Correus excedere proelio silvasque petere aut invitantibus nostris ad deditionem potuit adduci, quin fortissime proeliando compluresque vulnerando cogeret elatos iracundia victores in se tela conicere. Tali modo re gesta recentibus proeli vestigiis ingressus Caesar, cum victos tanta calamitate existimaret hostes nuntio accepto locum castrorum relicturos, quae non longius ab ea caede abesse plus minus octo milibus dicebantur, tametsi flumine impeditum transitum videbat, tamen exercitu traducto progreditur. At Bellovaci reliquaeque civitates repente ex fuga paucis atque his vulne
Abbreviated transcription (Latin):
tuuorẽ accidit. tum multitudius ip̃oꝵ det̾me̾tum
accipitum cum dispositis tur uus Inuitẽ rari p̃lia¬
rentur. Aleq ab lateribust t̾cu̾ueiri sues paterõt᷑
eruupũt ceteri corbeo p̃liante. ex silius fit. magna
ꝯtentione diuersum plũ Quod cum diuciꝰ pari
marte nuirẽtum paulatim ex silius instructa nuub¬
urõrum interpositis coustanter p̃liantur. Ingnatur
aliꝙͣdu. pari contentione. deiide ut rõ postulabat
p̃lii. qui pͥmos sustiuuer at impetus Iusidiarum
hoc ipo fuĩt suꝑioros. ꝙ nullum ab insidiantibus
imprudontes acceperãt det̾mẽtum. Accedũt xp̃u
intorim legiones crebriq eodem temꝑe et nostrix
et hostibus iudcii afferuntur. Imxatorẽ Instructus
copiin adesse. Qua re coguita ꝑresio hohortium
ꝯfisi. urĩ acerrume p̃liantur no si tardins rem
gessissont uictorient gloriaut toĩcasso. cũ legrõĩbꝰ
uiderentur. hostes concidunt aĩus. at itiuerib ꝰ

Expanded text:
timorem accidit, tum multitudine ipsorum detrimentum timorem accidit, tum multitudine ipsorum detrimentum accipitur. Cum dispositis turmis in vicem rari proeliarentur neque ab lateribus circumveniri suos paterentur, erumpunt ceteri Correo proeliante ex silvis. Fit magna contentione diversum proelium. Quod cum diutius pari Marte iniretur, paulatim ex silvis instructa multrorum interpositi constanter proeliantur. Pugnatur aliquamdiu pari contentione; deinde, ut ratio postulabat proeli, qui sustinuerant primos impetus insidiarum hoc ipso fiunt superiores, quod nullum ab insidiantibus imprudentes acceperant detrimentum. Accedunt propius interim legiones, crebrique eodem tempore et nostris et hostibus nuntii adferuntur, imperatorem instructis copiis adesse. Qua re cognita praesidio cohortium confisi nostri acerrime proeliantur, ne, si tardius rem gessissent, victoriae gloriam communicasse cum legionibus viderentur; hostes concidunt animis atque itineribus
Abbreviated transcription (Latin):
educit. E quitatum ꝙ. qua ꝯsuetudine pabulatoribꝰ
nuttere p̃sidio consuerat p̾uctit. huic Interponit
aupilia. leuis armature. Ipẽ cum legionibus ꝙͣ pt̃
mapiur approxinquat: hostes In insidiis dispositi
sib cum debegissent campum ad Rem gerendam
non amplius patentem In ouis ꝑtes passis ꝰ nulle
silius undiq. aut imprditissimo flis̃ inuuitum
uelud indagine. hunc̾ iusidiis circundedẽt. Exꝰ¬
plorato hostium cousilio ur̃i ad p̃liandum auimo.
atq arius parati: cum sequẽtibus legiomibirs
nullã diuiicationem recusarent turiuatim in eẽc
lorum deueuerunt Quoꝵ adue̾tu. cum sibi corbrꝰ
oblatam occasionem rei gerende existuuaret. p̾mꝰ
cum paucis se ostendit. at in proxunas turias
Imipetum fecit. Nostri ꝯstanter incursum sust iueut
iu̾sidiatorum. urq pluues in xũ locum cõuen̾int qd ͦ
pleruq equestribus preliis. tum propt̾ aliquẽ

Expanded text:
educit equitatumque, qua consuetudine pabulatoribus educit equitatumque, qua consuetudine pabulatoribus mittere praesidio consuerat, praemittit: huic interponit auxilia levis armaturae; ipse cum legionibus quam potest maxime appropinquat. Hostes in insidiis dispositi, cum sibi delegissent campum ad rem gerendam non amplius patentem in omnes partes passibus mille, silvis undique aut impeditissimo flumine munitum, velut indagine hunc insidiis circumdederunt. Explorato hostium consilio nostri ad proeliandum animo atque armis parati, cum subsequentibus legionibus nullam dimicationem recusarent, turmatim in eum locum devenerunt. Quorum adventu cum sibi Correus oblatam occasionem rei gerendae existimaret, primum cum paucis se ostendit atque in proximas turmas impetum fecit. Nostri constanter incursum sustinent insidiatorum neque plures in unum locum conveniunt; quod plerumque equestribus proeliis cum propter aliquem
Abbreviated transcription (Latin):
Iusidias ne forte in rod̃ loco subsistere hostis. atque
elicere. nr̃os in locum conaretur. Iniquũ tardues peco/¬
dit. Equites. cũ intrare sũmũ iugum. et pa̾mam
deufissimã tuuerent at si qui cupidius intrauerãt
uix suorum ip̃i priores ꝑtes aĩaduerterent. equor
Iusidias ueriti. liberam facultatem sui recipiendi bel¬
louatis dederunt. qͥta fuga tuuoris. siuiul calliditat
pleua. sinc ullo detruuẽto nulia non aiup̃ .x. ꝓgressi
hostes nuũtissuo loco, castra posueruit inde cum sexe
in insidiis equites. peditesq dispouerent magila
detrimẽta romanis in pabulatiomibus inferebant
Qd. crebrius accidere. ex taptiuo quod̾ tomꝑit cesar
corbeum bellonacorum ducem fortissumoꝵ nulia sex
peditum delegisse. equites q ex oĩ ño nuulle quõs
In insidiis eo loco collotarat. quem in locum propter
copiam frure̾ti ac pabuli mssuros ⁊ omaios suspita¬
retur. Quo coguito ꝯfilio. legiones plures ꝙͣ solot

Expanded text:
insidias, ne forte in eodem loco subsistere hostis atque insidias, ne forte in eodem loco subsistere hostis atque elicere nostros in locum conaretur iniquum, tardius procedit. Equites cum intrare fumum et flammam densissimam timerent ac, si qui cupidius intraverant, vix suorum ipsi priores partes animadverterent equorum, insidias veriti liberam facultatem sui recipiendi Bellovacis dederunt. Ita fuga timoris simul calliditatisque plena sine ullo detrimento milia non amplius decem progressi hostes loco munitissimo castra posuerunt. Inde cum saepe in insidiis equites peditesque disponerent, magna detrimenta Romanis in pabulationibus inferebant. Quod cum crebrius accideret, ex captivo quodam comperit Caesar Correum, Bellovacorum ducem, fortissimorum milia sex peditum delegisse equitesque ex omni numero mille, quos in insidiis eo loco collocaret, quem in locum propter copiam frumenti ac pabuli Romanos missuros suspicaretur. Quo cognito consilio legiones plures quam solebat