comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uerbis propriis alios in translatis uertiqz formas
nõ uerborũ modo. sed et seusuũ et composicionis. Qua¬
re mihi uidentur enasse qui nõ alios crediderunt
tropos quã in quib uerbũ pro uerbo poneret᷑. neq illd̃
ignoro in usdem fere qui significandi gracia adhibẽt
esse et oruatũ. sed nõ idem accidet. contra erũt que.
quidã tantũ ad speciẽ accomrodati. Incipianiue igit᷑
abeo qui cũ siequẽtissimꝰ est tum log̃e pulcherauꝰ tiãs
lacoñs dico que iethaphora grece uocat᷑. que quidem
cũira est ab ipa nobis cocisla nat᷑a ur indocti quoq ac
nõ sentiẽtos ea ficquẽrer utant tum ita iueñda arq
munda ur in osõne qua libet clara. proprio tame luan
eliutrar. Neq c̃m uulgane esse ueq humilis uccẽsua
ius at recte modo asara potet. Copiã quoq auitet pe

Expanded text:
verbis propriis alios id tralatis, vertique formas verbis propriis alios id tralatis, vertique formas non verborum modo sed et sensuum et compositionis. quare mihi videntur errasse, qui non alios crediderunt tropos, quam id quibus verbum pro verbo poneretur. neque illud ignoro, id iisdem fere, qui significandi gratia adhibentur, esse et ornatum; sed non idem accidet contra, eruntque quidam tantum ad speciem accommodati. incipiamus igitur ab eo, qui cum frequentissimus est tlatione dico, quae μεταφορά Graece vocatur. quae quidem cum ita est ab ipsa nobis concessa natura, ut indocti quoque ac non sentientes ea frequenter utantur, tum ita iucunda atque nitida, ut id oratione quamlibet clara proprio tamen lumine eluceat. neque enim vulgaris esse neque humilis nec insuavis apte ac recte modo adscita potest. copiam quoque se
Abbreviated transcription (Latin):
cessis aliquis cura reprehensioem intor. qͣre ficur pos¬
sumꝰ aduciamꝰ u̾tutib prius tamẽ sir uicus carere
Nedum uolumꝰ esse meliores uetcrib: sumꝰ tãtũ dissi¬
miles. reddã nũc quã primã ꝑtem dixerã esse de tropis
quoe motus clarissum nostroꝵ auctoree uocãt horum
nadere precepta et grãmatic solent. sed a me quom de
aloꝵ officio loquerer dilata hec pars est. quia de orua¬
tu oiõins granior indebatur locus et maiori operi re¬
semãdus
Ropus est uerbi uel sermonis a propria sigͥ¬
ficacione malia cũ iitute nutacio crca
dquẽ mexplicabilis et grãmaticis ncer ipsos
et philosophis pugna est que suit gencra. que species.
qui nuimerus quis quoiq subuciat᷑. nos omissis que
iuhiil ad instauẽdũ eratorẽ ꝑtinẽt cauillacõnib. neces¬
sarios maxime acq in usum receptos exequeniur.
Hec mõdo in his aduotasse cõtenti quosdã gratia
significacõnis quosdã decoris astumi. et esse alios in

Expanded text:
cessit aliquis citra reprehensionem nitor. quare , sicut possumus, adiiciamus virtutibus; prius tamen sit vitiis carere, ne, dum volumus esse meliores veteribus, simus tantum dissimiles. reddam nunc, quam proximam partem dixeram esse de tropis, quos modos clarissimi nostrorum auctores vocant. horum tradere praecepta et grammatici solent. sed a me, cum de illorum officio loquerer, dilata pars haec est, quia de ornatu orationis gravior videbatur locus et maiori operi reservandus. tropus est verbi vel sermonis a propria significatione id aliam cum virtute mutatio. circa quem inexplicabilis et grammaticis inter ipsos et philosophis pugna est, quae sint genera, quae species, qui numerus, quis cuique subiiciatur. nos omissis, quae nihil ad instruendum oratorem pertinent, cauillationibus, necessarios maxime atque id usum receptos exsequemur, haec modo id his adnotasse contenti, quosdam gratia significationis quosdam decoris assumi, et esse alios id
Abbreviated transcription (Latin):
non põt dicere falsam rei. Nam est sacrilegiũ iurupere
aliquid sacri. dicit parũ plena. aduciendũ eñm aut ex
sacio moximꝰ amtẽ usus in approbando resellendoq fi
ntͬ pnioꝵ ac difserenciũ nõnũꝙͣ eciã ethimologie que
tanẽ omĩa sicur in ceteris confumat equitas. nõ nũquã
et cõiectua mẽtis echimologia maximerara est. Quid
eim est aliud tinułius insi pertubacio tanra ut maior
timor oriatur. Unde eciã nome ductũ est tuiułtus crca
propria ac disterẽtia magna iubtilitas. ut quom q̃rit᷑
an addicus que lex seruire donec soluerit iubet serus fit
Altera pars fuñt, ita seruus est qui est iure in seruiture
Altera qui in seruiture est. eo ire quo seruus. ant anqui
dixerũt: qui seruiture seruit. que funcis eciã si distat¬

Expanded text:
non potest dicere falsam rei; nam est sacrilegium surripere non potest dicere falsam rei; nam est sacrilegium surripere aliquid sacri; sed dicit parum plenam, adiiciendum enim aut ex sacro. maximus autetymologiae. quae tamen omnia, sicut rei ceteris, confirmat aequitas, nonnunquam et coniectura mentis. etymologia maxime rare est: quid enim est aliud tumultus, nisi perturbatio tanta, ut maior timor oriatur? unde etiam nomen ductum est tumultus. circa propria ac differentia magna subtilitas, ut cum quaeritur an addictus, quem lex servire, donec solverit, iubet, servus sit. altera pars finit ita, servus est, qui est iure rei servitute; altera, qui rei seruitute est eo iure, quo servus, aut, ut antiqui dixerunt, qui servitute
Abbreviated transcription (Latin):
ui recte aut finamꝰ ita fiet si prius in año cõstitueri¬
mue quid uelimꝰ efficere. Sit eĩm accõmodari ad uolũta¬
tem uerba potuerũt. acq uel a notistimo exemplo qd̾ sit
ree lucidior nõ recedamus qui prinatã pecciñam de tẽplo
sirepit saculegi reus est culpa. maĩfesta est questio.
Est an hine crinum nouit̃ quod est in lege cõuemiat
eigo ambigitur in hoc saculegiũ sit acciisator quia de
templo surrepta sit peccuina. utiur hoc nomĩs reus
quia prinarã surripuerit. negat esse sacuilegiũ. sed
ea duobus generibus euertitur. si aut faha est: aut pa¬
rum plena. Nam illud terciũ insi stultis non accidit
ut inhil ad qõnem pertineat. falsa est si dicas equus
aĩmal racionale. Nã est equus aĩal sed iuracõnale.
quod autẽ comũe cũ alio est desinet esse propriũ. hic reꝰ
salsam diat esse funcõẽm accrisatoris. Accrisator autem

Expanded text:
Vt recte autem finiamus, ita fiet, si prius rei animo constitueriVt recte autem finiamus, ita fiet, si prius rei animo constituerimus quid velimus efficere. sic enim accommodari ad voluntatem verba poterunt. atque ut a notissimo exemplo, quo sit res lucidior, non recedamus: qui privatam pecuniam de templo surripuit, sacrilegii reus est. culpa manifesta est; quaestio est an huic crimini nomen quod est rei lege conveniat. ergo ambigitur an hoc sacrilegium sit? accusator , quia de templo surrepta sit pecunia, utitur hoc nomine. reus , quia privatam surripuerit, negat esse sacrilegium sed ea duobus generibus evertitur, si aut falsa est aut parum plena. nam illud tertium nisi stultis non accidit, ut nihil ad quaestionem pertineat. Falsa est, si dicas, equus animal rationale; nam est equus animal sed irrationale. quod autem commune cum alio est, desinet esse proprium. Hic reus falsam dicit esse finitionem accusatoris, accusator autem
Abbreviated transcription (Latin):
oco sepe et cerro stat demouet, ant cõfinicõe p̾cedit
probacio ut in philippicis acero seruiũ sulpiciuꝰ occi¬
sum ab antonis coligit et in clausula demũna funt
Ie um̃ profecto mortẽ actulit̾. quie cansa morus fini
nõ neganerim tame᷑. hec quoq ut expediet canse esse
sacienda. et si quãdo sirma cõprehendi potenit brem
complexu u̾boꝵ funcio esse. Id tum elegans. tum eciã
fortistimũ si modo erit illa mexpugnabilis eius cer¬
applites in eo. quid sit duplexe opus est. Nlã et nostia
cõfurmãda est. et aduerse partis destruẽda finicio. Iaco¬
q in sthola ubi nobis ipi fingun/ contradictionẽ duos
ponrre debemus sinee. quales uruuq este optimi poterũ
Donin fors prouidendũ num forte suꝑuacua et nihil ad
ausam ꝑtiuta: an ambigna anconnaria an connis
si suntio quoꝵ nihil accidere nisi agentis culxa põt.

Expanded text:
loco saepe et certo statu demovet. aut , cum finitionem praecedit loco saepe et certo statu demovet. aut , cum finitionem praecedit probatio, ut rei Philippicis Cicero Servium Sulpicium occisum ab Antonio colligit et rei clausula demum ita finit: is enim profecto mortem attulit qui causa mortis fuit. non negaverim tamen haec quoque, ut expediet causae, esse facienda, et si quando firme comprehendi poterit brevi complexu verborum finitio, esse id tum elegans tum etiam fortissimum, si modo erit illa inexpugnabilis. eius cerfinitionem applices. In eo, quid sit, duplex opus est. nam et nostra confirmanda est et adversae partis destruenda finitio. ideoque rei schola, ubi nobis ipsi fingimus contradictionem, duos ponere debemus fines, quales utrinque esse optimi poterunt. at rei foro providendum, num forte supervacua et nihil ad causam pertinens an ambigua an contraria an communis sit finitio; quorum nihil accidere nisi agentis culpa potest.
Abbreviated transcription (Latin):
rõuale mortale ns potero exposins tot corporis aĩmi¬
q proprietatibus lacius orõne ducta uel adis cum
uela mutis diiceruere qͥtquid nec uno modo difini
res eadem. ut facit cicero. Quod eñn uulgo uniuersos
et iatiore uarioq tractatu ut omẽs oratores. plerũq̃
fecerũt karissima eñn apud eos repperiret᷑ Ala ex cõ¬
suetudine philosophoꝵ ducta seruitus est certa seritꝰ
ad certa se uerba adstringẽdi. idq faciendũ in libris cice¬
roins de oracore uetar. M. anchomꝰ. Nã est eciã peri
culosum. quom si uno uerbo sit eriatũ tota cauia cen¬
disse indeamꝰ optima que est illa media illa uia qua
utin cicero pro cecina ut res proponatui ꝟba nõ peri¬
clurent᷑. et eñm reaperatores nõ ea sola uis est. que ad
corpus nostrũ intãq perueit. Sed eciã młto maior ea
que ꝑiculo morts miecto forundine añnũ ꝑterutum

Expanded text:
mortale rationale, non potero, expositis tot corporis animimortale rationale, non potero, expositis tot corporis animique proprietatibus, latius oratione ducta, vel a dis eum vel a mutis discernere? quid quod nec uno modo definitur res eadem ut facit Cicero: quid est enim vulgo? universos  et latiore varioque tractatu, ut omnes oratores plerumque fecerunt? rarissima enim apud eos reperitur ilia ex consuetudine philosophorum ducta servitus est certa servitus ad certa se verba adstringendi, idque faciendum rei libris Ciceronis de Oratore vetat M. Antobo sit erratum, tota causa cecidisse videamur; optimaque est media illa via, qua utitur Cicero pro Caecina, ut res proponatur, verba non periclitentur. etenim , reciperatores, non ea sola vis est quae ad corpus nostrum vitamque pervenit, sed etiam multo maior ea quae periculo mortis iniecto formidine animum perterritum
Abbreviated transcription (Latin):
cendi secũdii uturẽ oiõius et dicendi qd̾ sit officii atq
piouidendũ ut si officii sentu nõ puguat cõprehenfiõe
debis quod sit pems: quod lictus. que uarretas efficiat
ut eam quidã cõiecture quidã qualicati quidã legit
tiuus qõnib subiecerint. Quibusdã ne placuit qͥdẽ
omino subtilis hec et admorẽ dialeticoꝵ formara cõdu
ut in disputacõnibus pocius argumẽta xu̾boꝵ cauillatrx
quã in oratoris officio multũ adlatura moutt̃ licet
eñ ualeat in sermone tãtũ ut cõstrictũ uinculis suis
eum qui responsiꝰ est. uel in carcere. uel etiã muntũ id
quod sit contra coitat faceri. Nõ eadẽ tamẽ est eius ĩ
cautis utilitas persuadendũ cũm indra est etiã si ꝟbis
deuictus est. tamẽ insi ip̃i rei accesserit. tacitus dis¬
senciet. agenui uero que tãta est huiꝰ precist compre¬
hentionis necessitas. an si nõ dixero homo est añal

Expanded text:
cendi secundum virtutem orationis et dicendi quod sit officii. atque cendi secundum virtutem orationis et dicendi quod sit officii. atque providendum ut, si sensu non pugnant, comprehensione erbis, quid sit penus, quid litus. quae varietas efficit, ut eam quidam coniecturae, quidam qualitati, quidam legitimis quaestionibus subiecerint. quibusdam ne placuit quidem omnino subtilis haec et ad morem dialecticorum formata conclusio, ut rei disputationibus potius arguta verborum cavillatrix quam rei oratoris officio multum adlatura momenti. licet enim valeat rei sermone tantum, ut constrictum vinculis suis eum qui responsurus est vel tacere vel etiam invitum id quod sit contra cogat fateri, non eadem est tamen eius rei causis utilitas. persuadendum enim iudici est, qui etiamsi verbis devinctus est, tamen, nisi ipsi rei accesserit, tacitus dissentiet. agenti vero quae tanta est huius praecisae comprehensionis necessitas? An , si non dixero, homo est animal
Abbreviated transcription (Latin):
hot an hoc suieũ. an saculegiũ. nõ qͥn iuffitiat non
ie saciiteigiũ. sed quia sir dicere quid sit aliud quo loco
utrũq sunendũ est . Interi queritui in rebus specie di¬
uersis. an et hoc eode modo sit appellandũ quom iee ut᷑q
habet suũ nomiẽ ur amatoriũ uenenũ. In omĩb autẽ
hinꝰ gentus luibus h̃utur. an eciã hoc quia nomẽ de
quo aiibigiu unq in alia recertũ est. Sacrilegiũ est
rem sacla de templo sumpere. Nlũ et prinatã adulem̃
cũ aliena uxore domi cone. an et lupanari hyrãniadiũ
occideret iyiãnũ. an eciã morte᷑ compellere.: Idroq cra¬
Aosienõe. de quo postra dicã uelur infirimõt est iuaro
quia in hac quent᷑ an idem sir huiꝰ rci nouie qd̾ ali̾uis
illo. an proinde habenda si. Hec aute arq illa est
et ialis diuisionũ diuertiras ut quide̾ semuent. non
nsdem uerbis comprehendat: ur ⁊ hecorice bent dicendi
strẽtia et eadẽ bene inuemiẽdi et bent mĩciandi et di¬

Expanded text:
hoc an hoc; furtum an sacrilegium. non quin sufficiat non esse sacrilegium, sed quia necesse sit dicere quid sit aliud; quo rei loco utrumque finiendum est. interim quaeritur rei rebus specie diversis, an et hoc et hoc eodem modo sit appellandum, cum res utraque habet suum nomen, ut amatorium, venenum. In omnibus autem huius generis litibus quaeritur, an etiam hoc, quia nomen de quo ambigitur utique rei alia re certum est. sacrilegium est rem sacram de templo surripere: an et privatam? adulterium cum aliena uxore domi coire: an et rei lupanari? tyrannicidium occidere tyrannum: an et rei mortem compellere? ideoque συλλογισμός de quo postea dicam, velut infirmior est finitio, quia rei hac quaeritur, an idem sit huius rei nomen quod alterius, illo, an proinde habenda sit haec atque illa. est et talis finitionum diversitas, ut qui idem sentiant, non iisdem verbis comprehendant: ut rhetorice bene dicendi scientia, et eadem bene inveniendi et bene enuntiandi et di
Abbreviated transcription (Latin):
tacõnis rei p. lese in quib si recte facta esse que obutiũ¬
tui. dicinõ potest. Mlud succr̾t nõ est male tractare rẽ.¬
ꝑ uerbis ledere. finicio Igir᷑ rei proposite propria et dilu¬
cida et breniter compressa uerbis enũtiacio cõstat ma¬
xiiuc sicut est dictũ genere. specis. diferẽtib propuis
ut si fimas equii noto eñm maeune utar exemplo.
Genus est aĩal species mortale differẽtia imacõnale
nã et homo mortale eiar propriũ humiens. hec adhi¬
betur oracõui in pluib cansis. Nã tum est certũ
de noniie. sed querit̾ que res ei subicienda sit. tũ res

Expanded text:
laesae; rei quibus si recte facta esse, quae obiiciuntur, dici non potest, illud succurrit, non est male tractare uxorem verbis laedere. finitio igitur est rei propositae propria et dilucida et breviter comprehensa verbis enuntiatio. constat maxime, sicut est dictum, genere, specie, differentibus, propriis: ut si finias equum, noto enim maxime utar exemplo genus est animal, species mortale, differentia irrationale, nam et homo mortale erat proprium hinniens. haec adhibetur orationi pluribus causis. nam tum est certum de nomine, sed quaeritur quae res ei subiicienda sit, tum res
Abbreviated transcription (Latin):
t QuLTU R. cõiecturao finicio. nã qui nõ
potest dicere inhil fecisse proximũ habebit
ur dicat non id fecsse quod obuciatur. Itaq
plurib legibus idẽ quib cõiettura uersat
de fensionis tantũ genere mutato. ut in furtis i. deposins

Expanded text:
quitur coniecturam finitio. nam , qui non potest dicere nihil fecisse, proximum habebit, ut dicat, non id fecisse, quod obiiciatur. itaque pluribus legibus rei iisdem quibus coniectura versatur, defensionis tantum genere mutato, ut rei furtis,
Abbreviated transcription (Latin):
qoeos compalleit ad morte nõidem comã et imora ferã
pradns quentii. tomie an eodẽ nomue appellanda sint.
quaquã aure dissentire uix audes a ciceronde por perd
sir poius. taint eauidẽ trs habeo. uelur species. nam
intpo coliett sum̃ querere. an hoc su ir in adulteriũ¬

Expanded text:
quod compellere ad mortem, non idem carmina ac mortiferam potionem; quaeritur tamen, an eodem nomine appellanda sint. quanquam autem dissentire vix audeo a Cicerone, qui sit potius: tamen equidem tris habeo velut species. nam interim convenit solum quaerere, an hoc sit, ut an adulteriu
Abbreviated transcription (Latin):
car falsam esst diuine illiꝰ nature appellacõem. srcut
epicurꝰ qui humanã ei formã locũq inter mũdos dedit
nonut uterq uno utitui. utrũsir in re cõitat. Incerĩ
qualitas tractat᷑ ut quid sit rhetorice us persuadendi:
an benr dicendi stiencia qd̾ genus est in iudiais frequẽ¬
tissimũ. sic eĩ querit᷑ an de preheusus in lupanari cũ
aliena uxore adulter sir. quia nõ de appellacõe. sed de
ui facti eius ambigitur an omino peccanerit nã si
peccanerit nõ põr esse aliud quõ adulter. Diuersũ est
genus. quom cõtrouersia cõstas in nonue quid pẽdet

Expanded text:
falsam esse divinae illius naturae appellationem, sicut Epicurus, qui humanam ei formam locumque inter mundos dedit? nomine uterque uno utitur; utrum sit rei re, coniectat. interim qualitas tractatur, ut quid sit rhetorice, vis persuadendi an bene dicendi scientia. quod genus est rei iudiciis frequentissimum. sic enim quaeritur, an deprehensus rei lupanari cum aliena uxore adulter sit: quia non de appellatione, sed de vi facti eius ambigitur, an omnino peccaverit. nam si peccavit, non potest esse aliud quam adulter. diversum est genus, cum contro
Abbreviated transcription (Latin):
uansragio periert. ad cenã mintarit . et is cruditure
Alhie connracta de cessent nec futrit in causa mortis
solũ adubestenaũ factũ. Sed cindeliue seuie ĩ dolore
fe ad infuimias. demqr si forcior fuisset aut pru¬
dencior iuere nec mala mcc̃e fecerũt. et ille potiuit.
det er loco mmuli. uel ex opere tuułtuario susꝑita
uuo qst monumẽtũ. Qui ergo puniri debẽt. ĩ qͥb
onnĩa suir honirade prerer manũ Est inrerĩ certa fiicõ
de qua miti uriãq partẽ cõneuit ut acero dicit ma¬
quelitui tame an marestas iminuta sit. ut in causa
conilii quisuũ est. Sed hic eciã similis uideu potest
pinitina. lamẽ quiã fucõne nõ ambigint᷑ indicacio
est qualirane atq ad eũ pocius statũ reducenda ad
quoius force quidẽ uenimꝰ mencionẽ. Sed erat ordi¬

Expanded text:
naufragio perierit, ad cenam invitarit et is cruditate naufragio perierit, ad cenam invitarit et is cruditate llic contracta decesserit. nec fuerit rei causa mortis solum adolescentium factum sed credulitas senis, rei dolore ferundo infirmitas; denique, si fortior fuisset aut prudentior, uiueret. nec mala mente fecerunt; et ille potuit vel ex loco tumuli vel ex opere tumultuario suspicari non esse monumentum. qui ergo puniri debent, rei quibus omnia absunt homicidae praeter manum? est interim certa finitio, de qua inter utramnque partem convenit: ut Cicero dicit, maquaeritur tamen, an maiestas minuta sit, ut rei causa Cornelii quaesitum est. sed hic etiamsi videri potest finitiva, tamen quia de finitione non ambigitur, iudicatio est qualitatis atque ad eum potius status reducenda, ad cuius forte quidem venimus mentionem, sed erat ordi
Abbreviated transcription (Latin):
nnfestũ adulescẽtibus meis. meos eñm semper adules¬
cenulos purabo. Hic quoq ficce controuersie. utar
exemplo. Iuuenes qui cõuiuere solebant. cõstuntrũt
ut in lutore ceuarent unius qui cent de fuerat. nomẽ
aumulo quod extruxerãt inst̾pserũt. pacer eius a
trãsinarina peregrinacõne quem ad utus idẽ appulisset.
lecto nomre suspendit se. dicunt᷑ h causa moius finsse.
hic funicio est accusatoris. per quĩ fuctũ est. ut quis pe¬
aicut. causa moitis est. reum qui feat. quod stiens
per qd̵ perr̃e homini necesset. remota funcõne accuisaro¬
rie. sar est dicere causa moins fuistis. per uos cim accũ
est ut homo peruet. quia insi uos illud fecssetis uiueret
courra nõ sans perquẽ factũ est: ur quis peniet. is dã¬
nari debet ur accusaror testis iudex rei capitalis int̾
undecũq cania sulsit ibi culpa est. in si quis piofet¬
cionẽ suaserit. aut amicũ accesserit nrõsiare et ĩs

Expanded text:
nifestius adolescentibus meis meos enim semper adolesnifestius adolescentibus meis meos enim semper adolescentes putabo, hic quoque fictae controversiae utar exemplo. iuvenes , qui convivere solebant, constituerunt, ut rei litore cenarent. unius , qui cenae defuerat, nomen tumulo, quem exstruxerant, inscripserunt. pater eius, a transmarina peregrinatione cum ad litus idem appulisset, lecto nomine suspendit se. dicuntur ii causa mortis fuisse. hic finitio est accusatoris, per quem factum est, ut quis perierit, causa mortis est; rei est, qui fecit quid sciens, per quod perire homini necesse est. remota finitione accusatori sat est dicere, causa mortis fuistis; per vos enim factum est, ut homo periret; quia, nisi vos illud fecissetis, viveret. contra , Non statim, per quem factum est, ut quis periret, is damnari debet, ut accusator, testis, iudex rei capitalis. nec undecunque causa fluxit, ibi culpa est: ut si quis profectionem suaserit aut amicum arcessierit trans mare et is
Abbreviated transcription (Latin):
nubla lex pertinet. additus legẽ habet. propua liberi.
quod nemo habet insi liber. prenonie. nourẽ. cognomẽ.
tribum habet. hec additus excrsso quid su prope pacta
est questio. an hoc sit ideun agimꝰ: ut sir cause nostre
cõucintus funcio potẽtissima. Est antẽ in ca q̃litus.
an amor insama huc ptinebit probacõnes quas cicero
dicir proprĩas esse fiuitõnes ex ancecedentib cõsequẽ¬
ubus aduũtis. iepuguãtib cansis effectis sumilibus
de quoꝵ argimurtoꝵ natina diccũ est. Ereiurer auic̃
pro cecina ciceio uncia cauias effecça aucecedencia cõ¬
sequẽcia complexus est. Qauidigitur fugiebant. prope̾
metũ. Quid̃ inetuerant num uidelicẽt. Potestis igit᷑
pncipia negare quom extrema cõcedaris. sed similitu¬
dine quoq usus est que is in beslo appellat᷑ ea iocio
nõ appellabum. Sedeciã ex cõtrauo argumiera ducũt᷑.
ut si querar᷑ an amatoriũ uenenũ su nec ne. quia ue¬
nenũ amacoriũ nõsit Illud alcerũ genus quod si ma¬

Expanded text:
nulla lex pertinet, addictus legem habet. propria liberi, quod nemo habet nisi liber, praenomen, nomen, cognomen, tribum; habet haec addictus. excusso quid sit, prope peracta est quaestio, an hoc sit. id enim agimus ut sit causae nostrae conveniens finitio. potentissima est autem rei ea qualitas, an amor insania. huc pertinebunt probationes, quas Cicero dicit proprias esse finitionis, ex antecedentibus, consequentibus, adiunctis, repugnantibus, causis, effectis, similibus; de quorum argumentorum natura dictum est. breviter autem pro Caecina Cicero initia, causas, effecta, antecedentia, consequentia complexus est: quid igitur fugiebant? propter metum Quid metuebant? vim videlicet. potestis igitur principia negare, cum extrema concedatis? sed similitudine quoque usus est, quae vis rei bello appellatur, ea rei otio non appellabitur? sed etiam ex contrario argumenta ducuntenenum sit necne; quia venenum amatorium non sit. illud alterum genus quo sit ma
Abbreviated transcription (Latin):
sed composiciont prctar ᷑ que iam sermonis est illud euidiciꝰ
quentiai anin singulis quoq uerbis possit fieri solorasimꝰ
Uti si unũ quie ad se uocans dicat uenite aui si plures adse
diuintens. ira lequanir abi. aut discede nec nõ quom res¬
ponium ab interiogatõne dissenni. ut si dicenti qut̃ uidto
nũ occuas ego in gestui eciã non nulli putantidẽ uiciũ
messe: quom aliud uoce. aliud miru. uel manu demõstrat.
Hint opinnomi neq omino accedo neq plane dissentio nã
id fareor acadere uoce una non tamẽ aliter quã si fir aliqͥd
quod uimi alterius uocis obtineat ad qd̾ uox illa Referatin.
ut solorasimns ex complexu fiat eoꝵ quibus ioe ficnifitat
et uoluntas ostendir᷑. At qui ut oc̃m effugiã cauillacionẽ:
sit alignãdo in uno uerbo iĩꝙͣ in solo uerbo/ Per quot autẽ

Expanded text:
sed compositione peccatur, quae iam sermonis est. illud eruditius sed compositione peccatur, quae iam sermonis est. illud eruditius quaeritur, an in singulis quoque verbis possit fieri soloecismus, uti si unum quis ad se vocans dicat venite, aut si plures a se dimittens ita loquatur abi aut discede. nec non cum responsum ab interrogante dissentit, ut si dicenti quem video? ita occurras ego . in gestu etiam nonnulli putant idem vitium inesse, cum aliud voce aliud nutu vel manu demonstratur. huic opinioni neque omnino accedo neque plane dissentio. nam id fateor accidere voce una non tamen aliter, quam si sit aliquid, quod vim alterius vocis obtineat, ad quod vox illa referatur, ut soloecismus ex complexu fiat eorum, quibus res significantur et voluntas ostenditur. atque ut omnem effugiam cavillationem, sit aliquand
Abbreviated transcription (Latin):
nomĩb grct uocant sicu chelostonnan quom uor quast i
recissu ous andaa Sunt eciã propui quidã et meuariabile
soui: quibus nõ nuĩꝙͣ naciones reprehendimꝰ remotis igitiꝰ
om̃ibus de quib suꝑra diximꝰ uicus erit illa que uocaini
orchorpia idest emendata cum suauitate uocũ explanacio
Nam si ampi potest recta. Cetera uica onniã ex plurib
uocibus sum quoꝵ est solorasinus quãquã enca hoc quoq
diyputatũ est: nã eciam qui complexu orõius accidere eũ
confitentur: quia tamẽ unius enendacione uerbi coragi
possit i uerbo esse uiciũ non in sermont conrendũt quem
fine amare corticee seu medio cortice per genus facit selos¬
cismũ Q noꝵ neuriũ quidẽ reprehendo: quom sit utusq
ungilius auctor fed furganius utrulibet non recte dictum
muratio uõas alteruit in qua uiciũ erat rectã loquẽdi
ranonem sit reddit ue amiau corricis fiat uel media cortice
qd̾ mam feste calmne est neutiũ eim uiciosum est. seperatũ

Expanded text:
vox quasi in recessu oris auditor. sunt etiam proprii quidam et inenarrabiles soni, quibus nonnunquam nationes reprehendimus. remotis igitur omnibus, de quibus supra dixi, vitiis erit illa quae vocatur ὀρθοέπεια, id est emendata cum suavitate vocum explanatio: nam sic accipi potest recta. cetera vitia omnia ex pluribus vocibus sunt, quorum est soloecismus, quanquam circa hoc quoque disputatum est. nam etiam qui complexu orationis accidere eum confitentur, quia tamen unius emendatione verbi corrigi possit, in verbo esse vitium non in sermone contendunt; cum, sive amarae corticis seu medio cortice per genus facit soloecismum quorum neutrum quidem reprehendo, cum sit utriusque Vergilius auctor; sed fingamus utrumlibet non recte dictum, mutatio vocis alterius, in qua vitium erat, rectam loquendi rationem sit redditura, ut amari corticis fiat vel media cortice. quod manifestae calumniae est; neutrum enim vitiosum est separatum,
Abbreviated transcription (Latin):
dubiũ est ad aliquod simile de quo nõ querit᷑ refferat ut
inccrta certis prober quod efficit᷑ duplia uia cõpacione
similiũ in extrens maxie sillabis: propter quod ea
que sunt esigulis negant᷑ debere raciont᷑ et dumiincõe
comparacio in noĩbus: aut grnus deprehendit: aut decli¬
naciõem: genus utr si queratur fuius masculinũ sit an
fem̃nĩ. simile ille sit parus. declmacõtin ut si uemiar in¬

Expanded text:
dubium est ad aliquid simile, de quo non quaeritur, referat et dubium est ad aliquid simile, de quo non quaeritur, referat et incerta certis probet. quod efficitur duplici via: comparatione similium in extremis maxime syllabis, propter quod ea quae sunt e singulis negantur debere rationem, et deminutione. comparatio in nominibus aut genus deprehendit aut declinationem; genus, ut si quaeratur, funis masculinum sit an femininum, simile illi sit panis; decl
Abbreviated transcription (Latin):
aut humire fortitei diceremus insi indius uecustatis nire¬
retir. Est antẽ sua loquẽtibus obsernacio: sua sua stri¬
bentibus Sermo coustat racione uel uecustare. ancort
tare. consuetudine Racionẽ prestat preciput aualogia:
nõũꝙͣ et echimologia. netera maiestas quedã: et ut
sic dixerim religio cõmendat: aucoriras ab eratoribus
uel hystoricis peti solet. nã portas metr neccessitas
excuiar insi quãdo inhil impediente in utroq modula¬
cionc pedum: alterũ malũt qualia sunt imo de scirpe
recisum. et aeree quo congessere palũbes et silice in
unda et sumilia. quom sumoꝵ in eloquẽtia uiroꝵ: in¬
diciũ pro iacioire. et uelur honestus error est magnos
duces sequẽtibus Coninctudo uero certissuna loquendi.
magistia urendũqz plane sermone: ur mĩmo quor pu¬
blica forma est. ounia tamit᷑ hec exigñt acie indiaũ
Aualogia precipue quã proxime ex greco trãfferẽtes
in latinui ꝓporcionẽ uocanerũr eius hoc uis est ut id qd̾

Expanded text:
aut hinnire fortiter diceremus, nisi iudicio vetustatis niterentur. est etiam sua loquentibus observatio, sua scribuetudine. rationem praestat praecipue analogia, nonnunquam et etymologia. vetera maiestas quaedam et, ut sic dixerim, religio commendat. auctoritas ab oratoribus vel historicis peti solet; nam poetas metri necessitas excusat, nisi si quando nihil impediente in utroque modulatione pedum alterum malunt, qualia sunt, imo de stirpe recisum, et aëriae quo congessere palumbes et silice in nuda et similia; cum summorum in eloquentia virorum iudicium pro ratione, et velut error honestus est magnos duces sequentibus. consuetudo vero certissima loquendi magistra, utendumque plane sermone ut nummo, cui publica forma est. omnia tamen haec exigunt acre iudicium, analogia praecipue, quam proxime ex Graeco transferentes in Latinum proportionem vocaverunt. eius haec vis est, ut id quod
Abbreviated transcription (Latin):
clecassillabi qui iunt comaca sotadeoꝵ: nã de sõtadeis
ne preapiendũ quide̾ est admoncãt᷑᷑ si fieri potest. si
minus certe ad firimꝰ etatis robui rgeruent. comoedia
que plurimũ ꝯferre ad eloquẽtiã potest cũ ꝑ omes et
personas et affectus cat: que usum in pueris putem
paulo posi sue loco dicã. Nã cũ mores in tuco fucrint
inter precipua legenda erit de menãdro loquor int
tamĩ excluserim alios. Nã latini quoq aucores affere
militatis aliquid: sed pueris que maxune ingenium
alant arq aminuꝰ augeant prelegenda ceteris que ad
erudicionẽ modo periment. longa etas spaciũ dabit-
Muliiꝰ ancẽ ueceres eciã larim conferut quãꝙͣ pleriq

Expanded text:
decasyllabi, qui sunt commata Sotadeorum nam de Sotadeis decasyllabi, qui sunt commata Sotadeorum nam de Sotadeis ne praecipiendum quidem est amoveantur, si fieri potest, si minus, certe ad firmius aetatis robur reserventur. comoediae , quae plurimum conferre ad eloquentiam potest, cum per omnes et personas et adfectus eat, quem usum in pueris putem, paulo post suo loco dicam; nam cum mores in tuto fuerint, inter praecipua legenda erit. de Menandro loquor, nec tamen excluserim alios. nam Latini quoque auctores adferent utilitatis aliquid. sed pueris, quae maxime ingenium alant atque animum augeant, praelegenda; ceteris, quae ad eruditionem modo pertinent, longa aetas spatium dabit. multum autem veteres etiam Latini confe
Abbreviated transcription (Latin):
cantas. nec prosopõpeias: it quibusdã placit ad comutũ
more pronũciari uelim esse tamẽ flexũ quẽdã quo distiu¬
guant᷑ ab his in quibz poera personã uteret᷑. Cetera admo¬
maouc magua egent in primis nt tenere mẽtes tracture¬
q altus: quitquid iudibus: et om̃iũ ignaris insederit:
nõ modo que diserta. sed uel magis que houesta sut discant.
Ideoq optint institutũ est ut ab homero ungilioq lectio
maperet: quãquã ad incelligendas eoꝵ u̾tures firimore
indicio opus est: sed huic rei superest tempus neq cum
semel legent᷑ iurerim et subtilitate heroici carimius
auimꝰ adsingat. et ex magnitudine reꝵ sprrtũ ducat. et
optinus mibuat᷑ Utiles tragedie alũt ee liria si tamẽ
in his nõ autores modo. sed ecĩam partee operis elegeris.
Nam et grea licener multa et oraciũ in quibisdã nolĩ¬
interpretari. Glegra uero ubiq utiqz que amar et hen¬

Expanded text:
cantas. nec prosopopoeias, ut quibusdam placet, ad comicum cantas. nec prosopopoeias, ut quibusdam placet, ad comicum morem pronuntiari velim; esse tamen flexum quendam, quo distinguantur ab iis, in quibus poeta persona sua utetur. cetera admonitione magna egent, in primis, ut tenerae mentes tracturaeque altius, quidquid rudibus et omnium ignaris insederit, non modo quae diserta sed vel magis quae honesta sunt, discant. ideoque optime institutum est, ut ab Homero atque Vergilio lectio inciperet, quanquam ad intelligendas eorum virtutes firmiore iudicio opus est; sed huic rei superest tempus, neque enim semel legentur. interim et sublimitate heroi carminis animus adsurgat et ex magnitudine rerum spiritum ducat et optimis imbuatur. utiles tragoediae, alunt et lyrici; si tamen in his non auctores modo sed etiam partes operis elegeris, nam et Graeci licenter multa et Horatium nolim in quibusdam interpretari. elegia vero, utique quae amat, et hen
Abbreviated transcription (Latin):
aert destendiudi. arq his ingenia contidi et cõmi¬
uin cuedo ses ilii ex gramanca nocuerit insi qred
apprar tate loquedi asper quoq excarter ant uo ues
messala madis. quia quosdam totos libellos nõ ubis
modo singuto sedena litiene dedir. Non obstant
hedis sipsun petillas turibus. sed cunca illas horetib¬
eu perest lemo in quã puer ur strar: ubi suspendere
spiu abrat. quo loco uersum distĩtnei ubi l au¬
datit scnsire : Nirde incipiat quãdo artollenda. uel¬
sũu ctenda sit ieo dad iontq ioqi flgati qu d lentius: celereꝰ
non potest/ Unii estrotum qd in hac morce precipiã: ut
omĩa ista facere possit incelligat Saontẽ in pins lectio
unilis: et cũ suanitare quadã grares et orõ quidẽ pro se
similis quia carme est et se porte canre. testour: non
tamt̃ in canticũ dissoluta. nec plasinate. ut iĩt a pleris¬
q fit effeminata: de quo genere optune c asarẽ preteetatũ
ad huc accepiunt dixisse: si cantas male cantas: si legis

Expanded text:
tiones descendendum atque iis ingenia concidi et comminui credo. sed nihil ex grammatice nocuerit, nisi quod apparet recte loquendi asper quoque exactor? aut vim C. Messala nitidus, quia quosdam totos libellos non verbis modo singulis sed etiam litteris dedit? non obstant hae disciplinae per illas euntibus sed circa illas hsuperest lectio, in qua puer ut sciat, ubi suspendere spiritum debeat, quo loco versum distinguere, ubi claudatur sensus, unde incipiat, quando attollenda velsummittenda sit vox, quo quidque flexu, quid lentius, celerius, non potest. unum est igitur, quod in hac parte praecipiam: ut omnia ista facere possit, intelligat. sit autem in primis lectio virilis et cum suavitate quadam gravis et non quidem prosae similis, quia et carmen est et se poetae canere testantur; non tamen in canticum dissoluta nec plasmate ut nunc a plerisque fit effeminata; de quo genere optime C. Caesarem praetextatum adhuc accepimus dixisse: si cantas, male cantas; si legis,
Abbreviated transcription (Latin):
uibra opacus parũ luccar et ludus quia sit longissince
ab usu et dius quia mimine dines: eciã ne hominem
appellari: quia sit humo natus: quasi uero nõ om̃ibus
ammalibus eadem origo: aut illi primi mortales ante
nomẽ imposuerut terre quã sibi et uerba ab aere uerbe¬
raro. Pergamius sic peruememus eo usq̃z ut stella lu¬
muns scilla credatiu quouis echimologie amorẽ clarũ
sane in luteris nouũari: in ea parte qua aint reprchẽdit᷑
inhumanii est: qui uero talia libus complexi sũt nomiã
sua ipsi inscripserũt Ingemoseq nisus est: grauimus
celibes dicere. uelimi celires quod ouere graissimo uaccẽt.
dia affrimiant. Nec ei cedit modestius m̃entione. nom
quia celo sacumꝰ genitalia absaderit: hoc noĩe appellaros
qui uicore careaut ait aelius pituitã quia petat uitam
Sed quoi non post nariont̃ sir uenia: qui agrũ quia

Expanded text:
umbra opacus parum luceat, et ludus, quia sit longissime umbra opacus parum luceat, et ludus, quia sit longissime a lusu, et Ditis, quia minime dives? etiamne hominem appellari, quia sit humo natus quasi vero non omnibus animalibus eadem origo, aut illi primi mortales ante nomen imposuerint terrae quam sibi, et verba ab aere verberato? Pergamus : sic perveniemus eo usque, ut stella luminis stilla credatur, cuius etymologiae auctorem clarum sane in litteris nominari in ea parte, qua a me reprehenditur, inhumanum est. qui vero talia libris complexi sunt, nomina sua ipsi inscripserunt; ingenioseque visus est Gavius caelibes dicere veluti caelites, quod onere gravissimo vacent, dici affirmat. nec ei cedit Modestus inventione, nam, quia caelo Saturnus genitalia absciderit, hoc nomine appellatos, qui uxore careant, ait; Aelius pituitam, quia petat vitam. sed cui non post Varronem sit venia, qui agrum, quia
Abbreviated transcription (Latin):
loconm gruciũ mbiũ requnam Unde bruti publicole
pychia quor latium nalia beneuẽtũq caꝑitoliũ et cellem
qurrmalem et aigilatũ appellandi Racio iã illa mĩora in
quibus maxiie eius studiosi rei satigant᷑ que uerba
pailũ declinata uarie et mulupliciner ad ueritatẽ redu¬
unt aut correptis aut porrectis ant a diectis aut detrac¬
tis aut periucatis iuteris sillabis ue: inde prauis inge¬
mis ad fedissima usq ludubria labunt᷑ fit cñm consil
a consalendo. uel a indicando. nã et hoc conulere ueteres
uocanerut unde adhuc remanet illud. rogat boni cõsulas:
idest bonũ indice. senatui nomẽ dederit etas: nam udem
partes sunt et rex rector: et alia pluruna indubiata Rec
abiuerm tegule reguleqz. et similii his racionẽ. iam
sit ur classis a calando. et lepus leui pes. et uulpes uoli¬
pes: eciã a contrariis aliqua si nemꝰ trahi ut lucus quia

Expanded text:
locorum, gentium, urbium requiramus, unde Bruti, Publicolae, locorum, gentium, urbium requiramus, unde Bruti, Publicolae, Pythici? cur Latium, Italia, Beneventum? quae Capitolium et collem Quirinalem et Argiletum appellandi ratio? iam illa minora, in quibus maxime studiosi eius rei fatigantur, qui verba paulum declinata varie et multipliciter ad veritatem reducunt aut correptis aut porrectis, aut adiectis aut detractis, aut permutatis litteris syllabisve. inde pravis ingeniis ad foedissima usque ludibria labuntur. sit enim consul a consulendo vel a iudicando; nam et hoc consulere veteres vocaverunt, unde adhuc remanet illud rogat boni consulas, id est bonum iudices. senatui nomen dederit aetas nam iidem Patres sunt, et rex rector et alia plurima indubitata; nec abnuerim tegulae regulaeque et similium his rationem. iam sit et classis a calando et lepus levipes et vulpes volipes: etiamne a contrariis aliqua sinemus trahi, ut lucus, quia
Abbreviated transcription (Latin):
modo uel in paincipia traussibunt: Quid de alue dicam¬
nato faciat incertũ sit. Quore mihi non m̃emuiste uidet
dici aliud esse latiue aliud grãmatice loqui : At de ana-¬
logia mimũ/ E thimologia que uerborũ onguĩe inqͥrit
a aicerone dicta est notacio quia nomẽ euus apud austo¬
telem inuenit᷑ corosoloy quod est nota Nam ubum ex
uerbo ductum idest ueriloquiũ ipse cicero qui fixix reforum
res de qua queutur eget ut quom .M. celiue se esse hõmem
frigti uule probare: non quia abstincus sit: nam id ue mẽ¬
tru quidẽ poterat: sed quia utilis młtis idest furetuosus
unde sit ducta srigalitas ideoq in defintionib assignat᷑
ethimolectre lociis. nõ nuĩꝙͣ eciam barbara ab emendatis
conatur discerneo ant qsidig ehuetonit dice pitiliã antri¬
pueq eolica iaciont quoi est seriuo noster sumiblimus de¬
cliuata: sine ex hystonaꝵ ueteꝵ noticia nomiã hominũ

Expanded text:
modo vel in participia transibunt? quid de aliis dicammodo vel in participia transibunt? quid de aliis dicam faciat, incertum sit? quare mihi non invenuste dici videtur, aliud esse Latine aliud grammatice loqui. ac de analogia nimium. etymologia , quae verborum originem inquirit, a Cicerone dicta est notatio, quia nomen eius apud Aristotelem invenitur σύμβολον, quod est nota; nam verbum ex verbo ductum, id est veriloquium, ipse Cicero, qui finxit, reforres, de qua quaeritur, eget, ut M. Caelius se esse hominem frugi vult probare, non quia abstinens sit nam id ne ementiri quidem poterat, sed quia utilis multis, id est fructuosus, unde sit ducta frugalitas. ideoque in definitionibus assignatur etymologiae locus. nonnunquam etiam barbara ab emendatis conatur discernere, ut cum, triquetram dici Siciliam an tripueque Aeolica ratione cui est sermo noster simillimus declinata, sive ex historiarum veterum notitia nomina hominum,
Abbreviated transcription (Latin):
ueiiam frcerut prat nc̃ ininꝰ est liccintiosum quã si sul¬
phini et guitiaro submerent gentiuo luterã o mediã quia
esset eboras et roboris sint amhonine gmpho qui robui caã
et ebir arq quidẽ marinur farerire esse ueru ficu uult ex
hus toma. iobura. marmura. Euod si aĩaduertcũt liaꝵ¬
asfuar̃ sonen sit ab eo ꝗd̃ est robr ⁊oborie ficri quo modo
ab eo quod est miles. lunes. nuiluis. lumitit. indexiundex.
orliquos casus exerur. ue uirgo: inuo : fusus : lusus cufpns
pupne: et mille alia cum illud eciã accidat. ut quedã plu¬
calitri non dicãnir quidam contia singulan inmero. q̃dã
casibus careant: quedã a primis staum poficionibus tota
nuteniui ut iupiter: Quod uerbis caã acadit ut tuli
fero quoie prercutũ perfertũ et ulterius nõ inuenitur
Net płmiũ teffert nulla hec an predina siui. Nã qͥd
progemis gemimo singulari: quid pliuali spes faciet.
E nomodo ancẽ quire et ruere uel in preterua paciendi

Expanded text:
versiam fecerunt. quod non minus est licentiosum, quam si sulpuri et gutturi subiicerent in genitivo litteram o mediam, quia esset eboris et roboris; sicut Antonius Gnipho, qui robur quidem et ebur atque etiam marmur fatetur esse, verum fieri vult ex his robura, ebura, marmura. quodsi animadverterent liscirent sic ab eo, quod est robur, roboris fieri, quomodo ab eo, quod est miles limes, militis limitis, index vindex, obliquos casus exeunt, ut virgo Iuno, lusus lusus, cuspis puppis et mille alia? cum illud etiam accidat, ut quaedam pluraliter non dicantur, quaedam contra singulari numero, quaedam casibus careant, quaedam a primis statim positionibus tota mutentur, ut Iuppiter. quod verbis etiam accidit ut illi fero, cuius praeteritum perfectum et ulterius non invenitur. nec plurimum refert, nulla haec an praedura sint. nam quid progenies genitivo singulari, quid plurali spes faciet? quomodo autem quire et ruere vel in praeterita patiendi
Abbreviated transcription (Latin):
est. quia pluroine natura ipã uerbi quod stribitu patẽt.
Sic interim neccessariũ: quom eadem uitcra aliũ atq
aliũ incellectũ prout correpta: uel producta est facie
ut malus utrum arborẽ significet: an homem nõ bonũ
apice distingnit᷑ palus aliud priore sillaba longa aliud
sequẽa significat:. et cum eadẽ lictera noĩãtiuo casr
biens. ablatino longa est. utrũ sequam plerũq̃z hac
noca mouendi sumiis. diilicer putanerũt illa quoq
seruanda diicrimina: ut ex preposicionem si uerbũ seq̃ie᷑
specco adiecta secũde fillate .s. lictera: si pecto remota scri¬
beremus illa quoq seruara est a multis differẽtia: ut
ad quom esset preposicio d. luterã: quom autẽ cõmẽtio
t acaperet. Itam quom si tempus significat per qiro.¬
in. si comotẽ per .c. ac duas u sequẽtes striberctur. fugi¬
diora his alia ut quicquid .c. quartã haberet ne mi̾ro¬

Expanded text:
est, quia plurimae natura ipsa verbi quod scribitur patent, est, quia plurimae natura ipsa verbi quod scribitur patent, sed interim necessarium, cum eadem littera alium atque alium intellectum, prout correpta vel producta est, facit; ut malus arborem significat an hominem non bonum apice distinguitur, palus aliud priore syllaba longa aliud sequenti significat, et cum eadem littera nominativo casu brevis, ablativo longa est, utrum sequamur, plerumque hac nota monendi sumus. similiter putaverunt illa quoque servanda discrimina, ut ex praepositionem, si verbum sequeretur specto, adiecta secundae syllabae s littera, si pecto, remota scriberemus. illa quoque servata est a multis differentia, ut ad, cum esset praepositio, d litteram, cum autem coniunctio, t acciperet, itemque cum, si tempus significaret, per qu, si comitem, per c ac duas sequentes scriberetur. frigidiora his alia, ut quidquid c quartam haberet, ne interro
Abbreviated transcription (Latin):
ut uelli et comõi grãdue frantore: et in balnei. iperpor¬
tare quãlibet hec inuaserit emitatẽ uoroꝵ erit ꝯsuetude
quia nhil hoꝵ coret reprchensione At lanaimues tun¬
demin. et conuinamꝰ ex ꝯfuetudine : sit in laquẽdo nõ
si quid inciose mulus insederit pro regula sermons ac¬
cipiendũ enit. Nam ut transseã quẽ admodũ uulgo im¬
perin loqunt: cora sept theatra et om̃em ara tuibam
exclamasse barbare scimus. Ergo cõiuecudint simois
uocabo consensum eruditoꝵ sicut uiuẽdi cõsensũ bonoꝵ.
Nũc quomã diximus que sit loquẽdi regula: dicendũ
quid stubenibus custodienda quod greti orthogrophiã
uocant: nos recce scribendi stiencia᷑ nominamꝰ quoius
aro non in hoc posua est: ut nouerimꝰ quibus queq silla¬
ba interis constet nã id quidẽ infra grãmanci officiũ
est sed totã ur inta fert opino suberlitatẽ in dubus ha¬
bet. ut longis sillabis om̃ib apponere a picc̃ ineptissimũ

Expanded text:
balneis perpotare, quamlibet haec invaserint civitatem, non erit consuetudo, quia nihil horum caret reprehensione; at lavamur et tondemur et convivimus ex consuetudine: sic in loquendo, non si quid vitiose multis insederit, pro regula sermonis accipiendum erit. nam , ut transeam, quemadmodum vulgo imperiti loquantur, tota saepe theatra et omnem circi turbam exclamasse barbare scimus. ergo consuetudinem sermonis vocabo consensum eruditorum, sicut vivendi consensum bonorum. nunc , quoniam diximus, quae sit loquendi regula, dicendum, quae scribentibus custodienda, quod Graeci ὀρθογραφίαν vocant; hoc nos recte scribendi scientiam nominemus. cuius ars non in hoc posita est, ut noverimus, quibus quaeque syllaba litteris constet nam id quidem infra grammatici officium est, sed totam, ut mea fert opinio, subtilitatem in dubiis habet. ut longis syllabis omnibus apponere apicem ineptissimum
Abbreviated transcription (Latin):
eũ et calefacere dixerit poaus: quã qd̾ dicimus et conser¬
uauisse his aduciat face et dice et sumilia: recta est hec uia
quie negat: sed adiacet et molior et uel magis trira ma¬
gistri ego tamit non alio magis angor quã qd obliquis
casibus ducti. eciã primas sibi posiciones: nõ minuere:
sid mutare perunitut aio quom ehoettbur ua dicta ai

Expanded text:
enim et calefacere dixerit potius, quam quod dicimus, et conserenim et calefacere dixerit potius, quam quod dicimus, et conservauisse, his adiiciat face et dice et similia. recta est haec via; quis negat? sed adiacet et mollior et magis trita. ego tamen non alio magis angor, quam quod obliquis casibus ducti etiam primas sibi positiones non invenire sed mutare permittunt: ut cum ebur et robur, ita di
Abbreviated transcription (Latin):
galie quoq sit apud illos non frugi. nã quo alio modo
fiet fruigalitas: idest centũ nullia mĩmũ et fidẽ deum
estendant duplices quoq soloecisios esst quãdo et casũ
mutant et mieuerũ nestiebamus cĩm ac nõ consuudim
et decori sermebanius: sicut in plurimis que lulliꝰ in orõne
diuine ut omña exequim. Sed augustus quoq in epłis
ad.c.ciiarem scriptis eincndatius calidũ dicere quã caldũ
mauult: non quia id non sit iaunũ: sed quia sit odiosum
et ut ipse greco uerbo significaiit epieptor. ac qui hant
quidam opdoritioꝵ solam putant. quã ego mimine excludo.
Quid eim̃ tã neccessariũ quã recta loquntio: Imo inherẽdũ
ei indicio quo ad licet diu eciam mutãtibus repugnandũ:
sed abolita arqz abrogara retiuere quouisdai iniolencie est
et friuole in parius iactance. Multũ einĩ intcratus qui
sunc aspnaciont et producta Iecũda sillaba salutarit auere

Expanded text:
galis quoque sit apud illos non fugi, nam quo alio modo galis quoque sit apud illos non fugi, nam quo alio modo fiet frugalitas? iidem centum milia nummum et fidem Deum ostendant duplices quoque soloecismos esse, quando et casum mutant et numerum; nesciebamus enim ac non consuetudini et decori serviebamus, sicut in plurimis, quae M. Tullius in Oratore divine ut omnia exequitur. sed Augustus quoque in epistulis ad C. Caesarem scriptis emendat, quod is calidum dicere quam caldum malit, non quia id non sit Latinum sed quia sit odiosum et, ut ipse Graeco verbo significavit, περίεργον. atqui hanc quidam ὀρθοέπειαν solam putant, quam ego minime excludo. quid enim tam necessarium quam recta locutio? immo inhaerendum ei iudico, quoad licet, diu etiam mutantibus repugnandum; sed abolita atque abrogata retinere insolentiae cuiusdam est et frivolae in parvis iactantiae. multum enim litteratus, qui sine aspiratione et producta secunda syllaba salutarit  avere est