comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hunc romani dictũ putant a circũitu
equoꝵ eo qd ibi circũ metas equi currant.
greci uͦ a circe filia solis quȩ patri suo hoc
genus certaminis instituit asserunt
nuncupatũ. & ab ea circi appellationẽ
fica. & sacerdos demonũ in cuiꝰ habitu
& oꝑe magicȩ artes & cultus idolatriȩ
recognoscitur. Ii. De Ornam̃tis circi.¬

Expanded text:
Hunc Romani dictum putant a circuitu equorum, eo quod ibi circum metas equi currant. Graeci vero a Circe Solis filia, quae Patri suo hoc genus certaminis instituit, asserunt nuncupatum, et ab ea circi appellationem fica et sacerdos demonum, in cuius habitu et opere et magice artes et cultus idolatrie recognoscuntur. Ornamenta circi
Abbreviated transcription (Latin):
quoꝵ primũ est merois. scđm soinis. terciũ
mosopontũ. septimũ bostrenus. xx
Nemisperia dimi¬
dia pars sperȩ. hemisperion supra terrã. ẽ
ea pars cęli. quȩ a nobis tota uidetur
Hemisperion sub terra est quȩ uideri ñ pot̾.
quã diu sub t̾ra fuerit XXII. De quinq¬

Expanded text:
quorum primum est Merois, secundum Syene, tertium quorum primum est Merois, secundum Syene, tertium lespontus, sextumemisphaeria dimidia pars sphaerae est. Hemisphaerion supra terra est ea pars caeli quae a nobis tota videtur; Hemisphaerion sub terra est quae videri non potest, quam diu sub terra fuerit. De quinq
Abbreviated transcription (Latin):
limata cęli idest plage uł partes .iiiͬ.
sunt. ex quib prima pars orientalis
est. Unde aliquȩ stellȩ oriunt᷑. Sed̾a occi¬
dentalis. ubi nobis aliquȩ stellȩ occidt᷑.
T̃ercia septentrionalis. ubi sol puenit in
dieb maiorib. Quarta australis ubi sol
ꝑuenit in noctib maiorib. Oriens aut̃¬
ab exortu solis ẽ nuncupatꝰ. Occidens.
qđ diem faciat occidere. atq interire
Ascondit enĩ lumen mundo. & tenebras
supinducit. Septentrio autẽ a septẽ
stellis axis uocatꝰ. quȩ in ipso reuolutȩ ro¬
tantur. hic ꝓprie & uertex dicit᷑. eo qđ uer
titur. Meridies autẽ uocatur. uł qͥa ibi sol
facit mediũ diem. qͣsi medidies. uł quia
tunc puriꝰ mnicat ether. Merũ enĩ purũ
dicitur. Sunt & alia septẽ climata cȩli
qͣsi .uii. lineȩ ab oriente in occidentẽ. sub
quib & mores hominũ dispares atq ani¬
malia specialit diuersa nascuntur. quȩ
nuncupata st̃ a locis quib dam famosis.

Expanded text:
limata coeli, id est, plagae, vel partes quatuor sunt, ex quibus prima pars orientalis est, unde aliquae stellae oriuntur. Secunda occidentalis, ubi nobis aliquae stellae occidunt. Tertia septentrionalis, ubi sol pervenit in diebus majoribus. Quarta australis, ubi sol pervenit noctibus majoribus. 2. Oriens autab exortu solis est nuncupatus. Occidens, quod diem faciat occidere atque interire. Absconditi enim lumen mundo et tenebras superinducit. Septentrio autem a septem stellis axis vocatur, quae in ipso revolutae rotantur. Hic proprie vertex dicitur eo qutitur. Meridies autem vocata, vel quia ibi sol facit medium diem quasi medidies, vel quia tunc purius micat aether. Merum enim purum dicitur. Sunt et alia septem climata caeli, quasi septem lineae ab oriente in occidentem, sub quibus et mores hominum dispares atque animalia specialiter diversa nascuntur, quae vocata sunt a locis quibusdam famosis;
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Scd̃s circulꝰ ex eo terinos qͥ tropicus
dicit᷑. quia in eo circũiens sol aquilonis
finib estatẽ facit. & ultra eũ circulũ ñ
transit. s statĩ reuertit᷑. & inde tropicus
appellatur. Terciꝰ circulus ymerinos qͥ
a latinis ido equinoctialis appellatur. eo
qđ sol cũ ad eũ orbem ꝑuenerit. equino¬
ctium facit. I merinos enĩ latine dicit᷑
dies. atq nox. qͦ circulo dimidia sperȩ
pars constituta respicit᷑. Quartꝰ autẽ
circulꝰ antarticos uocatꝰ eo qđ contrariꝰ
sit circulo quẽ articon nominamꝰ. Iuintꝰ
circulus cimerinꝰ tropicus qui a latinis
hiemalis siue brumalis appellatur. ideo
quia sol cũ ad eũ circulũ ꝑuenerit. hie¬
mem his qui ad aquilonẽ sunt facit.
estatẽ autẽ his qui ad austri partes com¬
morant᷑.¬

Expanded text:
tur. Secundus circulus ex eo terinos tropicos dicitur, quia in eo circulo sol aquilonis finibus aestatem faciens ultra eum circulum non transit, sed statim revertitur; et inde tropicos appellatur. Tertius circulus hiemerinas, qui a Latinis ideo aequinoctialis appellatur, eo quod sol cum ad eum orbem pervenerit, aequinoctium facit. Hiemerinos enim Latine dies dicitur atque nox, quo circulo dimidia sphaerae pars constituta perspicitur. Quartus circulus antarcticos vocatur, eo quod contrarius sit circulo, quem arcticon nominamus. Quintus circulus cimeronostropicos, qui a Latinis hiemalis sive brumalis appellatur, ideo scilicet quia sol cum ad eum circulum pervenerit, hiemem his qui ad aquilonem sunt, facit, aestatem vero his qui austri partibus commorantur
Abbreviated transcription (Latin):
gladiꝯ est a media spatȩ longitudine
appellatũ. ñ ut imprudens uulgꝰ dicit.
sine spacio dum sagitta uelocior sit.
Pugio a pungendo. & transfigendo uoca¬
tus. est enĩ gladiꝰ paruus. & bis acutus.
lateri adherens. idem & clunabulum di¬
ctum. qđ religetur ad clunẽ. Celodoni¬
acus gladius ferrũ est latũ. cuiꝰ duplex
mucro ac bifurcus in modũ caudȩ hi¬
rundineȩ formatur. unde & celidonia¬
cus dicitur. Sica a secando dicta ẽ enĩ
breuis gladiꝰ. quo maxime utuntur
qui apud italos latrocinia exercent. a
quo & sicarii dicti. Tranquillus autẽ
dicit dũ cuiꝰdam gladiatorii in ludum
emissus gladius curuatus fuisset. ex
acie recta ꝓcurrit unꝰ ad id corrigendũ.
tumq a pugnante responsũ est. sica hac
pugnabo. & inde sicȩ nomen datum ẽ
Secures signa sunt. quȩ ante consules
ferebantur. quas hispani ab usu francoꝵ
ꝑ deriuationem franciscas uocant ea
signa portari. ne aut ad usum ꝑderet

Expanded text:
gladium est a media spatae longitudine gladium est a media spatae longitudine appellatum, non, ut inprudens vulgus dicit, sine spatio, dum sagitta velocior sit. Pugio a pungendo et transfigendo vocatus. Est enim gladius parvus et bis acutus lateri adhaerens. Idem et clunabulum dictum, quod religetur ad clunem. Chelidoniacus gladius ferrum est latum, cuius duplex mucro ac bifurcus in modum caudae hirundineae formatur; unde et chelidoniacus dicitur. Sica a secando dicta. Est enim gladius brevis quo maxime utuntur qui apud Italos latrociniquo et sicarii dicti sunt. Tranquillus autem dicit: Dum cujusdam gladiatoris in ludum emissi gladius curvatus fuisset ex acie recta, procucurrit unus ad eum corrigendum, tumque a pugnante responsum est: Sic hac pugnabo. Inde sicae nomen ductum. 9. Secures signa sunt quae antferebantur; quas Hispani ab usu Francorum per derivationem Franciscas vocant. Ea signa portari ne aut usum perderent
Abbreviated transcription (Latin):
ladiꝰ generalit᷑ dicit᷑: ensis in prelio
s ensis ferrũ tantũ. gladius uͦ totꝰ. Proprie
autẽ appellatus gladius. qđ gulã diuidit
id est ceruicẽ secat. Ad hoc enĩ primũ ẽ
factus. nam cȩtera menbra securib ma-¬
gis ceduntur. collũ gladio tantũ. acies
autẽ gladii ab acumine dicta. Capulus
uocatus uł quia caput est gladii. uł quia
ibi capitur ut teneatur. nam alias acies
ferri ñ sinit tenere. Muero non tantũ
gladii est. s & cuiꝰ libet teli acumen. di¬
ctum a longitudine. nam maeron greci
longũ uocant. hinc & machera. Mache¬
ra autẽ est gladiꝰ longus. ex una parte
& rumphea: framea uero dicta qͥa ferrea
est. nam sicut ferramentũ. sic framea
dicitur. ac ꝓinde omnis gladiꝰ framea
Spata a passione dicit᷑ greco uerbo. qm̃
patin grece dicit᷑ pati. unde & patior et
patitur dicimꝰ. Alii spatã latine autumaĩs
dictã. eo qđ spaciosa sit idest lata. & ampla
unde & spatula in pecorib. Semispatiũ

Expanded text:
ladius generaliter dicitur ensis in proelio; sed ensis ferrum tantum, gladius vero totus. Proprie autem appellatus gladius, quod gulam dividit, id est cervicem secat. Ad hoc enim primum est factus; nam cetera membra securibus magis caeduntur, collum gladio tantum. Acies autem gladii ab acumine dicta. Capulus vocatus vel quia caput est gladii, vel quia ibi capitur ut teneatur: nam alias acies ferri non sinit. Mucro non tantum gladii est, sed et cuiuslibet teli acumen, dictus a longitudine. Nam μακρὸν Graeci longum vocant; hinc et machaera. Machaera autem est gladius longus ex una parte et romphea. Framea autem dicta quia ferrea est: nam sicut ferramentum, sic framea dicitur; ac proinde omnis gladius framea. Spatha a passione dicitur, Graeco verbo, quoniam παθεῖν Graece dicitur pati; unde et patior et patitur dicimus. Alii spatam Latine autumant dictam, eo quod spatiosa sit, id est lata et ampla: unde et spatula in pecoribus. Semispatium
Abbreviated transcription (Latin):
ila ꝓprie dicitur qd̃ sit pilis plena. hȩc
autẽ & isfera a ferendo uł feriendo dicta.
de quarũ genere & pondere dorcatiꝰ sic
tradidit. neu tu parce pilos uiuacis con¬
dere cerui. uncia donec erit geminam
supaddita librã. inter species pilarũ st̃
trigonaria & arenata. Trigonaria ẽ qua
inter tres luditur. arenata qua in grege
dũ ex circulo astantiũ expectantiumq
emissa ultra iustũ spaciũ pilam excipere.
lusoq mire consueuert̾. Cubitalem
lusum appellant cũ duo cõminus ex ꝓxi¬
mo ac pene coniunctis cubitis pilã feriunt
surã dicuntur dare qui pilã crure ꝓlato
feriendam conlusorib prebent.

Expanded text:
ila proprie dicitur quod sit pilis plena. Haec et sfera a ferendo vel feriendo dicta. De quarum genere et pondere Dorcatius sic tradit 1: Neu tu parce pilos vivacis condere cervi, Uncia donec erit geminam super addita libram. Inter species pilarum sunt trigonaria et arenata. Trigonaria est quia inter tres luditur. Arenata, qua in grege, dum ex circulo adstantium spectantiumque emissa, ultra iustum spatium pilam excipere lusumque inire consueverunt. Cubitalem lusum appellant quum duo comminus ex proximo ac pene coniunctis cubitis pilam feriunt. Suram dicitur dare qui pilam crure prolato feriendam conlusoribus praebent.
Abbreviated transcription (Latin):
creuit. & dũ sepe reciditur pullulauit.¬
igni debita incendioq ꝑitura. Fingunt
& cimeram triformã bestiam. ore leo.
postremis partib draco. media caprea
quã quidã physiologi ñ animal s cili¬
ciȩ montẽ esse auntꝰ. quib dam locis
leones & capreas nutrientẽ. quib dam
ardentẽ. quib dam plenũ serpentib.
hunc bellorofontis habitabilẽ fecit.
unde cimerã dicitur occidisse. Centau¬
ri autẽ species uocabulũ indidit idest
hominẽ equo mixtũ qͦs qͥdã fuisse eqͥtes
thessaloꝵ dicunt. s ꝓ eo qđ discurren¬
tes in bello uelut unũ corpꝰ equoꝵ &
hominũ uiderent᷑. inde centauros fi¬
ctos asserueruint. Porro minotaurũ
nom̃ sumpsisse ex tauro & homine.
qualem bestiã dicunt fabulose in la¬
borinto inclusam fuisse. de qua ouidiꝰ
hominis specie. media asini esse dicat᷑
sicut & ippocentauri qđ equoꝵ homi¬
numq in eis natura coniuncta fuisse
putatur¬

Expanded text:
crevit, et dum saepe recipitur, pullulacrevit, et dum saepe recipitur, pullulaigni debita incendioque peritura.' Fingunt et Chimaeram triformem bestiam: ore leo, postremis partibus draco, media caprea. Quam quidam Physiologi non animal, sed Ciliciae montem esse aiunt, quibusdam locis leones et capreas nutrientem, quibusdam ardentem, quibusdam plenum serpentibus. Hunc Bellorophontes habitabilem fecit, unde Chimaeram dicitur occidisse. Centauris autem species vocabulum indidit, id est hominem equo mixtum, quos quidam fuisse equites Thessalorum dicunt, sed pro eo quod discurrentes in bello velut unum corpus equorum et hominum viderentur, inde Centauros fictos adseruerunt. Porro Minotaurum nomen sumpsisse ex tauro et homine, qualem bestiam dicunt fabulose in Labyrintho inclusam fuisse. De qua Ovidiushominis specie, media asini esse dicatur; sicut et Hippocentauri, quod equorum hominumque in eis natura coniuncta fuisse putatur
Abbreviated transcription (Latin):
siculi maris. in quo nauigantes uorticib
in se concurrentiũ undarũ exterriti
latrare estiment undas. quas sorbentis
estus uorago collidit. Fingunt & mon¬
stra quȩdam irrationabilium animanti¬
um ut cerberũ inferoꝵ canem tria capita
habentẽ. significantes ꝑ eũ tres ȩtates.
ꝑ quas mors hominẽ deuorat. idest in¬
fantiã. iuuentutẽ. & senectutẽ. quem
quidã id̃o dictũ cerberũ putant. quasi
cereuoros. idest carnẽ uorans. Dicunt¬
& hydram serpentẽ cum nouẽ capitib.
quȩ latine scedra dicit᷑. qđ uno ceso. tria
capita excrescebant. s constat hydram¬
locũ fuisse enomentẽ aquas. uastantẽ
uicinã ciuitatẽ. in quo uno meatu clau¬
so multi erumpebant. qđ hercules uidens
loca ipsa ex hausit. & sic aquȩ clausit me
atus. nam hydra ab aqua dicta est. huiꝰ
mentionẽ facit ambrosiꝰ in similitudi¬
nem heresium dicens. heresis enĩ uelut
quȩdã hydra fabularũ uulnerib suis

Expanded text:
Siculi maris, in quo navigantes verticibus Siculi maris, in quo navigantes verticibus in se concurrentium undarum exterriti latrare existimant undas, quas sorbentis aestus vorago collidit. Fingunt et monstra quaedam irrationabilium animantium, ut Cerberum inferorum canem tria capita habentem: significantes per eum tres aetates, per quas mors hominem devorat, id est, infantiam, juventutem, senectutem; quem quidem ideo dictum Cerberum putant, quasi  id est, carnem vorans. 34. Dicunt et Hydram serpentem, cum novem capitibus, quae Latine Excetra dicitur, quod uno caeso, tria capita excrescebant. Slocum fuisse evomentem aquas, vastantes vicinam civitatem, in quo uno meatu clauso multi erumpebant: quod Hercules videns loca ipsa exussit et sic aquae clausit atus. Nam Hydra ab aqua dicta est. Hujus mentionem facit Ambrosius in similitudinem haeresium dicens: Haeresis enim quasi quaedam Hydra fabularum vulneribus suis
Abbreviated transcription (Latin):
fuerunt enĩ tres frẽs tantȩ concordiȩ. ut
in trib corporib qͣsi una anima esset.
Gorgones qͦ meretrices crinitas serpentib
quȩ aspicientes conuertebant in lapides.
habentes unũ oculũ quo inuicẽ utebant᷑.
fuerunt autẽ tres sorores uniꝰ pulchritudi¬
nis qͣsi uniꝰ oculi. quȩ ita spectatores
fuisse ex parte uirgines. ex parte uolucres.
habentes alas & ungulas. quarũ una uo¬
ce. altera tibiis. tercia lỹra canebat. quȩ
illectos nauigantes sub cantu in naufra¬
gium trabebant. Scd̾m ueritatẽ mere¬
trices fuerunt. quȩ transcuntes qm̃ de¬
ducebant ad egestatẽ ins fabulȩ fictȩ st̃
inferre naufragia. alas autem habuisse
& ungulas. quia amor & uolat. & uulne¬
rat. quȩ inde in fluctib commorasse
dicuntur: quia fluctus uenerẽ creauert̃
Seillã qͦ ferunt feminã capitib succinctã
caninis. cũ latratib magnis ꝓpter fretũ

Expanded text:
Fuerunt enim tres fratres tantae concordiae ut Fuerunt enim tres fratres tantae concordiae ut in tribus corporibus quasi una anima esset. Gorgones quoque meretrices crinitas serpentibus, quae aspicientes convertebant in lapides, habentes unum oculum quem invicem utebantur. Fuerunt autem tres sorores unius pulchritudinis, quasi unius oculi, quae ita spectatores fuisse ex parte virgines, ex parte volucres, habentes alas et ungulas: quarum una voce, altera tibiis, tertia lyra canebant. Quae inlectos navigantes sub cantu in naufragium trahebant. Secundum veritatem autem meretrices fuerunt, quae transeuntes quoniam deducebant ad egestatem, his fictae sunt inferre naufragia. Alas autem habuisse et ungulas, quia amor et volat et vulnerat. Quae inde in fluctibus conmorasse dicuScyllam quoque ferunt feminam capitibus succinctam caninis cum latratibus, magnis propter fretum
Abbreviated transcription (Latin):
nꝰ sc̃s uidit. qui etiã int̾rogatus a di
ego sum. unꝰ ex accolis heremi qͦs uario
delusa errore gentilitas faunos satẏrosq
colit. Dicunt᷑ quidã & siluestres homines
qs ñnulli faunosficarios uocant. Scino¬
podũ gens fertur in ethiopia singulis cru¬
rib & celeritate mirabili. quos greci inde
resupini iacentes. pedũ suoꝵ magnitudi¬
ne adumbrent᷑. Antipodas in libia plan¬
tas uersas habent post crura. & octonos
digitos in plantis. Yppopodẽ ĩ scithia st̃.
humanã formã. & equinos pedes habenteᷤ.
bentes. Est & gens ibi statura cubitalis
quib est uicinus oceanꝰ. Perhibent & in
ea dẽ ĩdia gentẽ ẽẽ feminarũ quȩ qͥnquenneᷤ
concipiunt. & octauũ uitȩ annũ ñ exce¬
dunt. Dicuntur autẽ & alia hominum
fabulosa portenta quȩ ñ sunt. s ficta
in causis rerũ interp̃tantur. ut Gerionẽ
hispamȩ regẽ triplici forma prȩditum.

Expanded text:
nius sanctus vidit. Qui etiam interrogatus Dei nius sanctus vidit. Qui etiam interrogatus Dei ego sum unus ex accolis heremi, quos vario delusa errore gentilitas Faunos Satyrosque colit.' Dicuntur quidam et silvestres homines, quos nonnulli Faunos ficarios vocant. Sciopodum gens fertur in Aethiopia singulis cruribus et celeritate mirabili: quos inde σκιόποresupini iacentes pedum suorum magnitudine adumbrentur. Antipodes in Libya plantas versas habent post crura et octonos digitos in plantis. Hippopodes in Scythia sunt, humanam formam et equinos pedes habentes. bentes. Est et gens ibi statura cubitalis, quibus est vicinus oceanus. Perhibent et in eadem India esse gentem feminarum quae quinquennes concipiunt, et octavum vitae annum non excedunt. Dicuntur autem et alia hominum fabulosa portenta, quae non sunt, sed ficta in causis rerum interpretantur, ut Geryonem Hispaniae regem triplici forma proditum.
Abbreviated transcription (Latin):
in libia credunt truncos sine capite nasci.
& os. & oculos habere in pectore alios sine
ceruicib gigni. oculos habentes in hume
ris. In ultimo autẽ orientis monstruosȩ
gentiũ facies scribunt᷑. alie sine narib.
equali totiꝰ oris planitie informes haben¬
tes uultꝰ. aliȩ labro subteriori adeo ꝓmi¬
nenti. ut in solis ardorib totã ex eo conte
gant faciẽ dormmentes. aliis concreta ora
esse modico tantũ foramine calamis aue¬
narũ potus haurientes. ñ nulli sine lin¬
guis cẽ dicunt᷑ in uicẽ sermonis utentes
nutu siue motu. Panothias ap̃ scythiã
esse ferunt. tam diffusa magnitudine
auriũ. ut omne corpꝰ ex eis contegant.
pan enĩ greco sermone om̃e. ochia: aures
dicuntur. Artapathitȩ in ȩthiopia ꝓm
ut pecora ambulare dicunt᷑. quadrage¬
simũ uitȩ annũ nullꝰ suꝑgreditur.
Satẏri homuntiones st̃ aduncis narib¬
pedib similes. qualẽ in solitudine anto¬

Expanded text:
in Libya credunt truncos sine capite nasci, in Libya credunt truncos sine capite nasci, et os et oculos habere in pectore. Alios sine cervicibus gigni oculos haris. In ultimo autem Orientis monstruosae gentium facies scribuntur. Aliae sine naribus, aequali totius oris planitie, informes habentes vultus. Aliae labro subteriori adeo prominenti ut in solis ardoribus totam ex eo faciem contegant dormientes. Aliis concreta ora esse, modico tantum foramine calamis avenarum pastus haurientes. Nonnulli sine linguis esse dicuntur, invicem sermonis utentes nutum sive motum. Panotios apud Scythiam esse ferunt, tam diffusa magnitudine aurium ut omne corpus ex eis contegant. Πᾶν enim Graeco sermone omne, ὦτα aures dicuntur. Artabatitae in Aethiopia proni, ut pecora, ambulare dicuntur: quadragesimum aevi annum nullus supergreditur. Satyri homunciones sunt aduncis naribpedibus similes, qualem in solitudine Anto
Abbreviated transcription (Latin):
humano quędã monstra sunt gentium.
ut gr̃gantes. cenocephali. cyclopes & cęt̾ã
Gygantes dictos iuxta greci sermonis ethi¬
mologiã qui eos gigenes existimant. idest
terrigenas. eo qd eos fabulose parens t̾ra
immensa mole & similes sibi genuerit.
ge. enĩ grece t̾ra appellatur. genis. genus:
licet eos & terrȩ filios uulgus uocet. quoꝵ
genꝰ incertũ est. falso enĩ opinant᷑ quidã
imperiti de scripturis scĩs prȩuaricatores
angłos cum filiab hominũ ante diluui¬
um concubuisse. & exinde natos gr̃gantes
idest nimiu̾ grandes & fortes uiros de quib
t̾ra completa est. Cenocephali appellant᷑
eo qđ canina capita habeant. quosq ipse
latratꝰ magis bestias quã homines con¬
fitetur. hi in india nascunt᷑. Ciclopes
qͦ eadem india gignit. & dictos ciclopes
eo qd̾ unũ habere oculũ in fronte media
ꝑhibentur. hi & agriophagitȩ dicunt᷑
ꝓpter qd solas ferarũ carnes edunt. Lemnas

Expanded text:
humano quaedam monstra sunt gentium, humano quaedam monstra sunt gentium, ut gygantes, cynocephali, cyclopes, et caetera. Gigantes dictos juxta Graeci sermonis etymologiam, qui eos gegines existimant, id est, terrigenas eo quod eos fabulose pariens terra immensa mole et similes sibi genuerit. Ge enim terra appellatur: genos, genus: licet et terrae filios vulgus vocet, quorum genus incertum est. Falso autem opinantur quidam imperiti de Scripturis sacris praevaricatores, angelos cum filiabus hominum ante diluvium concubuisse, et exinde natos gigantes, id est, nimium grandes et fortes viros, de quibus terra completa est. Cynocephali appellantur eo quod canina capita habeant, quosque ipse latratus magis bestias quam homines confitetur: hi in India nascuntur. Cyclopes quoque eadem India gignit, et dicti cyclopes eo quod unum habere oculum in fronte media perhibentur. Hi et agriophagitae dicuntur propter solas ferarum carne
Abbreviated transcription (Latin):
transfiguratione mutationẽ habent
locoꝵ. ut oculos in pectore. uł aures
in fronte. supra intimpore. uł sicut
aristotiles tradidit quendã in sinistra
parte iecur in dextera splen habuisse.
alia scđm naturę rationẽ ut in alia
manu digiti plures connaturati. &
coherentes reꝑiuntur. in alia minꝰ.
siue in pedib. alia scdm immaturã
& intemꝑatam creationẽ sicut hi qui
dentati nascunt᷑. siue barbati. uł cani.
alia complexu plurimarũ differentiarũ
sicut illud qđ prȩdiximꝰ in alexandro
multiforme portentũ. alia cõmixtione
generis ut androgeni & ermafroditȩ
uocant᷑. Ermafroditȩ autẽ nuncupa¬
ti. eo qd eis uterq sexus appareat. Frma
quippe apud grecos masculꝰ. a frode
femina nuncupat᷑. Hi dexterã mamiil¬
lam uirilem. sinistrã muliebrẽ habentes
uicissim coeundo & gignunt & pariunt.
Sicut autẽ in singulis gentib quȩdã mon¬
stra sunt hominũ. ita in uniuerso genere

Expanded text:
transfiguratione mutationem habent transfiguratione mutationem habent locorum, ut oculos in pectore vel in fronte, aures supra tempora: vel sicut Aristoteles tradidit quendam in sinistra parte iAlia, secundum connaturationem, ut in alia manu digiti plures connaturati et cohaerentes reperiunt, in alia minus, sive in pedibus. Alia secundum immaturam et intemperatam creationem, sicut hi, qui dentati nascuntur, sive barbati vel cani. Alia complexu plurimarum differentiarum, sicut illud, quod diximus in Alexandro multiforme portentum. Alia commistione generis, ut androgyni et hermaphroditae nuncupantur. Ermaphroditae autem nuncupati eo quod in eis uterque sexus appareat. Erma quippe apud Graecos masculus, aphrodi femina nuncupatur. Hi dextram mamillam virilem, sinistram muliebrem habentes, vicissim coeundo et gignunt et pariunt. Sicut autem in singulis gentibus quaedam monstra sunt hominum: ita et in universo genere
Abbreviated transcription (Latin):
magnitudine totiꝰ corporis ultra com¬
munẽ hominũ modũ. quantus fuit
tition in nouẽ iugerib iacens. homero
testante. alia paruitate totiꝰ corporis
ut nani. uł quos greci pigieos uocant.
eo qđ sint statura cubitales. alia ma¬
gnitudine partiũ ueluti capite infor¬
mi aut suꝑfluis menbroꝵ partib ut
bicipites. & trimani. uł scynodontes.
quib gemini ꝓcedunt dentes. alia
defectu partiũ in quib altera pars plu¬
rimũ deficit ab altera. ut manꝰ a manu.
uł pes a pede. alia discissione. ut sine
manu. aut capite generata. quos greci
sterenoseoᷤuocant. alia ꝑ numeria qnͣdo
solũ caput aut crus nascitur: alia quȩ
in parte transfigurant᷑ sicut qͥ leonis
habent uultũ. uł canis. uł taurinum
caprit. aut corpꝰ ut ex pasiphe ᷤ memo¬
rant genitũ minotaurũ. quod greci
om̃i parte transfigurant᷑ in alienȩ cre¬
ationis portentũ. ut ex muliere utulũ
dicit hystoria generatũ. alia quȩ sine

Expanded text:
magnitudine totius corporis ultra commagnitudine totius corporis ultra communem hominum modum, quantus fuit Tityon in novem iugeribus iacens, Homero testante: alia parvitate totius corporis, ut nani, vel quos Graeci pygmaeos vocant, eo quod sint statura cubitales. Alii a magnitudine partium, veluti capite informi, aut superfluis membrorum partibus, ut bicipites et trimani, vel cynodontes, quibus gemini procedunt dentes. Alii a defectu partium, in quibus altera pars plurimum deficit ab altera, ut manus a manu, vel pes a pede. Alii a decisione, ut sine manu aut capite generata, quos Graeci steresios vocant. Alia praenumeria, quando solum caput aut crus nascitur. Alia, quae in parte transfigurantur, sicut qui leonis habent vultum vel canis, vel taurinum caput aut corpus, ut ex Pasiphaë memorant genitum Minotaurum; quod Graeci omni parte transfigurantur in alienae creationis portentum, ut ex muliere vitulum dicit historia generatum. Alia, quae sine
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ aliqua nascentiũ nora. sicut & ꝑ sõnos
& ꝑ oracula. qua premoneat & signifi¬
cet quibdam uł gentib uł hominib
futurã cladem. qd plurimis etiã experi¬
mentis ꝓbatum est. Xersen qͥppe uulpeᷤᷤ
ex equa creata. solui regnũ portendit
Alexandro ex muliere monstrũ creatum
qđ suꝑiores corporis partes hominis s
mortuas habuerit. inferiores diuersarũ
bestiarũ s uiuentes significasse repenti¬
nã regis interfectionẽ. suꝑuixerant enĩ
deteriora meliorib. S & monstra quȩ
in significationib dant᷑. ñ diu uiuunt:
s continuo ut nata fuerint occidunt.
Inter portentũ autẽ & portentuo sum
differt. nam portenta sunt quȩ transfi¬
gurantur. sicut fertur in umbria mu¬
lierem peperisse serpentẽ. unde lucanꝰ.
matrẽq suus conterruit infans. Por¬
tentuosa uͦ leuem sumunt mutationẽ.
exempli causa cũ sex digitis nati: Por¬
tenta gͥ uł portentuosa existunt. alia

Expanded text:
per aliqua nascentium noxia, sicut et per somnos per aliqua nascentium noxia, sicut et per somnos et per oracula, qua praemoneat et significet quibusdam vel gentibus vel hominibus futuram cladem; quod plurimis etiam experimentis probatum est. Xerxen quippe vulpis ex equa creata solvi regnum portendit. Alexandro ex muliere monstrum creatum, quod superiores corporis partes hominis, sed mortuas habuerit, inferiores diversarum bestiarum, sed viventes, significasse repentinam regis interfectionem: supervixerant enim deteriora melioribus. Sed haec monstra quae in significationibus dantur non diu vivunt, sed continuo ut nata fuerint occidunt. Inter portentum autem et portentuosum differt. Nam portenta sunt quae transfigurantur, sicut fertur in Umbria mulierem peperisse serpentem. Unde Lucanus 1,563: Matremque suus conterruit infans. Portentuosa vero levem sumunt mutationem, exempli causa cum sex digitis nati. Portenta igitur vel portentuosa existunt alia
Abbreviated transcription (Latin):
ortenta esse uarro ait quȩ contra
naturã natauidentur. s ñ sunt
contra naturã. quia diuina uoluntate
fiunt. cũ uoluntas creatoris cuiꝰq condi¬
tȩ rei natura sit. unde & ipsi gentiles dm̃
mͦ naturã. modo dm appellant. Porten¬
tum gͦ fit ñ contra naturã. s contra qd̾
est nota natura: Portenta aũ & ostenta
monstra atq ꝓdigia ido nominantur.
qđ portendere atq ostendere monstra¬
re ac p̃dicere aliqua futura uidentur.
nã portenta dicta ꝑhibent a porten¬
dendo. idest p̾ostendendo. Ostenta
autẽ. qđ ostendere qͥc ꝗͣ futurũ uide¬
antur. Frodigia. qđ porro dicant. idest
futura p̃̾dicant. Monstra uͦ a monitu
dicta. qđ aliquid significandũ demon¬
strent. siue qd̃ statim monstrent qđ
appareat. & hoc ꝓprietatis e̾. ab usione
tam̃ scrptoꝵ plerũq corrumpit᷑. quȩ¬
dam autẽ portentoꝵ creationes in signi¬
ficationib futuris constitutȩ uident᷑
Uult enĩ ds̃ interdũ uentura significari.

Expanded text:
ortenta esse Varro ait quae contra naturam nata videntur: sed non sunt contra naturam, quia divina voluntate fiunt, cum voluntas Creatoris cuiusque conditae rei natura sit. Unde et ipsi gentiles Deum modo Naturam, modo Deum appellant. Portentum ergo fit non contra naturam, sed contra quam est nota natura. Portenta autem et ostenta, monstra atque prodigia ideo nuncupantur, quod portendere atque ostendere, monstrare ac praedicare aliqua futura videntur. Nam portenta dicta perhibent a portendendo, id est praeostendendo. Ostenta autem, quod ostendere quidquam futurum videantur. Prodigia, quod porro dicant, id est futura praedicant. Monstra vero a monitu dicta, quod aliquid significando demonstrent, sive quod statim monstrent quid appareat; et hoc proprietatis est, abusione tamen scriptorum plerumque corrumpitur. Quaedam autem portentorum creationes in significationibuso futuris constituta videntur. Vult enim deus interdum ventura significare
Abbreviated transcription (Latin):
esultores nominati qđ olim prout
quisq ad finẽ cursus uenerat desiliebat.
propt̾ea pede currere. qͥa pedib currit᷑
mortalitati. Ob hoc a suꝑiori parte cur¬
runt ad inferiora. idest ab oriente ad
occidentẽ. quia mortales oriuntur & oc¬
cidunt. Nudi currunt. quia & hominis
in scło nullȩ reliquiȩ st̃. Recto spatio
currunt. quia inter uitã & mortẽ nichil
distat. S hȩc gͥ ꝓpterea fingunt. ut uanita¬
tes suaᷤ & sacrilegia excusare conent᷑. x

Expanded text:
esultores nominati quod olim, prout quisque ad finem cursus venerat, desiliebat propterea pede currere quia pedibus curritur mortalitati. Ob hoc a superiori parte currunt ad inferiora, id est ab oriente ad occidentem, quia mortales oriuntur et occidunt. Nudi currunt, quia et homini in saeculo nullae reliquiae sunt. Recto spatio currunt, quia inter vitam et mortem nihil distat. Sed haec igitur propterea fingunt ut vanitates suas et sacrilegia excusare conentur. §
Abbreviated transcription (Latin):
punicũ dici & qđ ex punica regione sit
genus eiꝰ translatũ. Idem & malũ grana¬
tum eo qđ intra corticis rotunditatẽ gra¬
noꝵ contineat multitudinẽ. Arbor autẽ
malus granata generis femini. pomũ uͦ
neutri ẽ gn̾is fłores maloꝵ a grecis appella¬
ti sunt quintines. latini caducos uocant.
Agrestiũ autẽ maloꝵ flores greci balausti¬
on appellauerunt. quoꝵ alii albi. alii
purpurei. alii rosei reꝑiuntur. similes
florib mali punici. Negant medici ma¬
li punici cibo corpora nr̃a nutriri. s eo
sic opinantur utendũ. ut medicare potiꝰ
ñ alere uideant᷑. Ualũ ꝑsicum cuiꝰ breuis
admodũ uita concessa est. triũ generum
fertur esse: duracens. armeniacꝰ. & ꝑsicꝰ.
Duracenꝰ nuncupatus. eo qđ pomũ eiꝰ
in gustu aquorem referat. Armeniacꝰ
dicitur. qđ primũ genus eiꝰ aduectum¬

Expanded text:
Punicum dici eo quod ex Punica regione sit Punicum dici eo quod ex Punica regione sit genus eius translatum. Idem et malogranatum, eo quod intra corticis rotunditatem granorum contineat multitudinem. Arbor autem malusgranata est generis feminini; pomum vero neutri est generis. Flores malorum a Graecis appellati sunt κύτινος; Latini caducum vocant. Agrestium autem malorum flores Graeci βαλαύστιον appellaverunt; quorum alii albi, alii purpurei, alii rosei reperiuntur similes floribus mali Punici. Negant medici mali Punici cibo corpora nostra nutriri, sed eo sic opinantur utendum ut medicare potius, non alere videatur.a Malum Persicum, cuius brevis admodum vita concessa est, trium generum fertur esse: duracenum, Armeniacum et Persicum. Duracenum nuncupatur eo quod pomum eius in gustu acorem referat. Armeniacum dicitur quod primum genus eiu
Abbreviated transcription (Latin):
arborẽ greci daphnem uocant. eo quod
nunꝗͣ deponat uiriditatẽ. in de. illa po¬
tius uictores coronantur. sola qͦ hȩc
arbor uulgo fulminari minime credi¬
eiꝰ pomoꝵ omniũ rotundissimꝰ. unde
& hȩc sunt uera mala. quȩ uehementer
rotanda sunt. Mala matiana a loco
uocata. unde priꝰ aduecta sunt. nã mul¬
tȩ arbores nomina ex ꝓuinciis uł ciuita¬
tib de quib allatȩ sunt susceꝑunt. Uirgi¬
lius amantib quid ex malo queri soleat
ostendit. Mala cidonia nom̃ sumpsit
ab oppido qđ est in insula creta. de quo
greci dicere solent. urbium cretensium
matrẽ cidoniã ex cuiꝰ pomo cidonicũ
conficit᷑ Fit qͦ ex ea & uinũ quo lan¬
guentiũ desideria falluntur. nam
specie & gustu. & odore cuiꝰ libet
uini ueteris imaginẽ representat
Nalomellũ a dulcedine appellatũ. quod
fructus eiꝰ mellis saporẽ habeat. uł qđ
cicropio saturata cidonia melle. Ponent᷑
dicas. hȩc malomella placent. Malum

Expanded text:
arborem Graeci daphnem vocant: quod arborem Graeci daphnem vocant: quod nunquam deponat viriditatem, inde illa potius victores coronabantur: sola quoque haec arbor fulgore fulminari minime crediejus pomorum omnium rotundissimus: unde et haec sunt vera mala, quae vehementer rotunda sunt. Mala Matiana a loco vocata, unde prius advecta sunt. Nam multae arbores nomina ex provinciis vel civitatibus, de quibus allatae sunt, acceperunt. Virgilius amantibus, quid ex malo quaeri soleat ostendit. Mala Cydonia nomen sumpserunt ab oppido quae est in Insula Creta, de qua Graeci dicere solent urbium Cretensium matrem Cydoniam, ex cujus pomo Cydonitum conficitur. Fit quoque ex ea et vinum, quo languentium despecie et gustu et odore cuiuslibet vini veteris imaginem repraesentat. Malomellum a dulcedine appellata, quod fructus eius mellis saporem habeat, vel quod 3, 24: Si tibi Cecropio saturata Cydonia melle ponentur, dicas: Haec melimela placent. Malum
Abbreviated transcription (Latin):
quia manꝰ uictricis ornatus est. uł
qđ oppansis est ramis in modũ palmȩ
hominis. Est enĩ arbor insignȩ uictoriȩ
ꝓceroq ac decoro uirgulto. diuturnisq
uestita frondib & folia sua sine ulla succes¬
sione conseruans. hanc greci fenicem di¬
cunt. qđ diu durat. ex nomine auis illiꝰ
arabiȩ. quȩ multis annis uiuere ꝑhibet᷑.
quȩ dum in multis locis nascatur: ñ in
omnib fructꝰ ꝑficit maturitatẽ. frequen¬
ter autẽ in egỹpto & sỹria. Fructus autẽ
eiꝰ dactili a digitoꝵ similitudine nu¬
cupati sunt. quoꝵ etiã & nomina uari¬
antur. nam alii appellantur palmulȩ.
similes mirobalani. alii thebaici qui &
nicholai. alii nucales. quos greci cariatos
uocant. Laurus a uerbo laudis dicta. hac
enĩ cum laudib uictoꝵ capita coronaban¬
tur. apud antiquos autẽ laudea nomina¬
batur.postea .d. littera sublata & subro¬
gata .R. dicta est laurus. ut in auriculis
medidies. qui nunc meridies dicit᷑. Hanc

Expanded text:
quia manus victricis ornatus est: vel quod oppansus est ramis in modum palmae hominis. Est enim arbor insigne victoriae, proceroque ac decoro virgulto, diuturnisque vestita frondibus, et folia sua sine ulla successione conservans. Hanc Graeci Phoenicem dicunt, quod diu durat, ex nomine avis illius Arabicae, quae multis annis vivere perhibetur. Quae dum in multis omnibus fructus perficit maturitatem; frequenter autem in Aegypto et Syria. Fructus autem eius dactyli a digitorum similitudine nuncupati sunt, quorum etiam et nomina variantur: nam alii appellantur palmulae, similes myrobalani; alii Thebaici, qui et Nicolai; alii nucales, quos Graeci καρυωτάς vocant. Laurus a verbo laudis dicta; hac enim cum laudibus victorum capita coronabantur. Apud antiquos autem laudea nominabatur; postea D littera sublata et subrogata R dicta est laurus; ut in auriculis, medidies, qui nunc meridies dicitur. Hanc
Abbreviated transcription (Latin):
lenis & munda. Creandarũ arbor
naturalit tria sunt genera. aut enĩ sua
sponte nascuntur. aut ex seminib for¬
tuitu iacentib surgunt. aut ex radicib
pullulant. nam cȩtera usus inuenit.
fauente natura. omnia poma latine
feminini fere st̃ generis. exceptis pau¬
cis. ut hic oleaster. hoc silex. uirgiliꝰ ut.
mole siler. item hoc buxũ. licet & hȩc
buxus dicatur. nam suꝑfluam quidã
uolunt facere discretionẽ. ut hȩc buxꝰ
de arbore dicamꝰ. buxũ uͦ de ligno cõ¬
posito.
posito. Ull. De aromaticis arborib

Expanded text:
lenis et munda. Creandarum arborum lenis et munda. Creandarum arborum naturaliter tria sunt genera: aut enim sua sponte nascuntur; aut ex seminibus fortuitu iacentibus surgunt; aut ex radicibus pullulant. Nam cetera usus invenit favente natura. Omnia poma Latine feminini fere sunt generis, exceptis paucis, ut hic oleaster, hoc siler, ut VergiliusGeorg. 2, 12: Molle siler. Item hoc buxum, licet et haec buxus dicatur. Nam superfluam quidam volunt facere discretionem, ut haec buxus de arbore dicamus, buxum vero de ligno conposito. § 8 De aromaticis arborib
Abbreviated transcription (Latin):
ex latina lingua trahentes uocabulum:
Gumen grecũ nom̃ est. hoc enĩ illi gomi
dicunt᷑. Resinã greci retina uocant
Rem enĩ greci dicit᷑ quicqͥd manat. est
enĩ lacrima sudore exhalata lignoꝵ. ut
cerasis. lentisci. balsami. uł reliquarum
arboꝵ siue uirgultoꝵ quȩ sudore ꝓdun¬
tur. sicut & odorata orientis ligna. sicut
guita balsami ac ferularũ. ac sucinoꝵ.
cuiꝰ lacrima durescit in gemimã. Prima
est resina terebintina omniũ p̃stantissi¬
ma. affertur autẽ ex arabia. parthia.
atq iudea. & syria. cipro & affrica. ex¬
insulis qͦ cicladib. Scda est lentiscina.
quȩ mastix uocatur. hȩc ex chio insula
deportatur. Tercia pinalis. quarũ alia
arida. & afferuntur ex tirrena colofonia.
unde etiã nomen colofonia resina sũpsit.
Pix grecũ nomen ẽ quã illi pissa uocant.
alii uolunt ex pino picem uocari. hȩc
a grecis appellat᷑clodonia. nos ramalẽ
dicere possumꝰ. cuiꝰ ꝓbabilis splendess

Expanded text:
ex Latina lingua trahentes vocabulum. ex Latina lingua trahentes vocabulum. Gummi Graecum nomen est; hoc enim illi κόμμι dicunt. Resinam Graeci ῥητίνην vocant; ῥεῖν enim Graece dicitur quidquid manat. Est enim lacrima sudore exhalata lignorum, ut cerasi, lentisci, balsami, vel reliquarum arborum sive virgultarum quae sudare produntur; sicut et odorata orientis ligna, sicut gutta balsami ac ferularum vel sucinorum, cuius lacrima durescit in gemmam. Prima est resina terebinthina, omnium praestantior: adfertur autem ex Arabia Petraea atque Iudaea et Syria, Cinsulis quoque Cycladibus. Secunda est lentiscina, quae mastix vocatur; haec ex Chio insula deportatur. Tertia pinalis, quarum alia arida: et adferuntur ex Tyrrhena Colophonia. Unde etiam nomen Colophonia resina sumpsit. Pix Graecum nomen est, quam illi πίσσαν vocant. Alii volunt ex pino picem vocari. Haec a Graecis appellatur κλωνία: nos ramalem dicere possumus. Cuius probabilis splendens,
Abbreviated transcription (Latin):
insula dictȩ. unde priꝰ allatȩ st̃. Liciniȩ
eo qđ optimũ dent lum̃. nam lichius¬
lumen ẽ. unde & lignũ nomen sũpsit.
quia aptũ est flammis & luminib.
Pausia quã corrupte pusiã uocant rusti¬
ci. uiridi oleo & suaui apta. & dicta pau¬
sia qđ paueat᷑. idest tundatur. unde &
siria est allata. siue quia nigra ẽ. Cru¬
stumia eadem & uolemis. dicta qd̾ uolã
compleat magnitudine. hoc ẽ mediam
manũ. unde & inuolare dicimꝰ. Quidã
autẽ uolemũ gallica lingua bonum &
magnũ intelligunt. Colimbades appel
diximꝰ olea est arbor. unde & duzuatio
sit oleũ. s qd ex albis suerit oliuis expressũ
ex fuluis & ñdũ maturis fuerit exp̾ssũ uiride
appellat᷑. qđ uͦ ex nimiũ maturis cõmune dr̃
Ex his ad usũ uitȩ pͥmũ ẽ spanũ. scd̾m uiride
terciũ ẽ cõmune. Amurca olei pars aquosa
ab emergendo dicta. id÷ qđ ab oleo se mergat
& fex sit eiꝰ. Hanc greci amurcen uocant.

Expanded text:
insula dictae, unde prius adlatae sunt. Lyciniae, insula dictae, unde prius adlatae sunt. Lyciniae, eo quod optimum dent lumlumen est. Unde et lychnum nomen accepit, quia aptum est flammis et luminibus. 66. Pausia, quam corrupte rustici pusiam vocant, viridi oleo et suavi apta. Et dicta pausia, quod paviatur, id est, tundatur, unde eteo quod de Syria est allata, sive quia nigra est. Crustumia eadem et volemis dicta, eo quod volam compleat magnitudine, hoc est, mediam manum, unde et involare dicimus. Quidam autem volemum Gallica lingua bonum et magnum intelligunt. Colymbades appelldiximus, olea est arbor, unde derivatum fit oleum. Sed quod ex albis fuerit olivis expressum ex fulvis et nondum maturis fuerit expressum, viride appellatur; quod vero ex nimium maturis, commune dicitur. Ex his ad usum vitae primum est Hispanum, secundum viride, tertium commune. Amurca olei pars aquosa ab emergendo dicta, id est, quod ab oleo se mergat et faex sit eius. Hanc Graeci ἀμόργην vocant
Abbreviated transcription (Latin):
mella. Sambucus mollis & ꝑuia arbor
Ramnus genꝰ est rubi quã uulgo senticẽ
ursinã uocant. asperũ nuis & spinosũ.
Sentix dicta a situ. qđ est terra inculta.
Oleaster dictus qđ sit foliis oleȩ similib
s latiorib. arbor inculta atq siͥuestris
amara. atq infructuosa. cui insertus
olee ramus uim mutat radicis. & uertit
eam in ꝓpriam qualitatẽ. Lacrima olea¬
stri arboris duplex. alia enĩ gumen simi¬
lat. sine ullo qͣlitatis morsu. alia annmo¬
maci guttã ex distillatione collectã. ac
remordentẽ. Olea grece eleon dicitur.
ex quo in latinũ tractũ est. ut olea dicat᷑.
olea autẽ ipsa est arbor. fructus oliua.
sucus oleũ. est aute arbor pacis in signis.
cuiꝰ fructus diuersis nominib appellat᷑.
orchades oliuȩ greca ethimologia a simi¬
litudine testiculoꝵ uocatȩ. quos greci
orcas uocant. Radiolȩ ꝓ eo qđ ob longe
sunt in modũ radioꝵ. Paphiȩ a papho

Expanded text:
mella. Sabucus mollis et pervia arbor. mella. Sabucus mollis et pervia arbor. Rhamnus genus est rubi, quam vulgo senticem ursinam appellant, asperum nimis et spinosum. Sentix dicta a situ, quod est terra inculta Oleaster dictus quod sit foliis olivae similibus sed latioribus, arbor inculta atque silvestris, amara atque infructuosa; cui insertus olivae ramus vim mutat radicis et vertit eam in propriam qualitatem. Lacrima oleastri arboris duplex. Alia enim gummi simulat sine ullo qualitatis morsu, alia ammoniaci guttam ex destillatione collectam ac remordentem. Oliva Graece ἔλαιον dicitur, ex quo in Latinum tractum est ut oliva dicatur. Olea autem ipsa arbor est; fructus oliva; sucus oleum. Est autem arbor pacis insignis, cuius fructus diversis nominibus appellatur. Orchades olivae Graeca etymologia a similitudine testiculorum vocatae, quos Graeci ὄρχεις vocant. Radiolae pro eo quod oblongae sunt in modum radiorum. Paphiae a Papho
Abbreviated transcription (Latin):
rima & melior in chio insula gignitur.
est ex parte a latinis corruptũ. Pixos enĩ
appellat᷑ a grecis. arbor semꝑ uirens. et
lenitate materiȩ elementoꝵ apicib apta.
unde & scriptura. scribe buxo. Rodan
ut rosa. arbor uenenata. interficit enim
animalia. & medetur serpentiũ uerationeᷤᷤ.
Turbiscus qd̾ de uno cespite eiꝰ multa uir¬
gulta surgunt. quasi turba. Stipa uocata
ꝓpter qd̾ ex ea stipulentur tecta. hinc &
stipula ꝑ diminutionẽ. Arundo dicta
qd̾ cito arescat. hanc ueteres cannã uoca¬
uerunt. arundinẽ uarro postea dixit.
de lingua ebrea sumpsit. apud eos enim
calamꝰ canna dicitur. Cicuta autẽ est
qd est int̾ cannarũ nodos. dicta qd̾ lateat.
In indicis stagnis nasci arundines calamiq
dicunt᷑ ex quoꝵ radicib expressũ suauis¬
simũ sucũ bibunt. unde & uarro ait. indi¬
ca ñ magnũ in arbore crescit arundo.
illiꝰ & lentis premit᷑ radicib humor.
dulcia cui nequeant suco concedere

Expanded text:
rima et melior in Chio Insula gignitur.rima et melior in Chio Insula gignitur.est, ex parte a Latinis corruptum: pyxos enim appellatur apud eos, arbor semper virens, et lenitate materiae elementorum apicibus apta. Unde et Scriptura: Scribe in buxo. 54.ut rosa. Arbor venenata, 339 interficit enim animalia, et medetur serpentium vexationes. 55. ascua. 56. Turbiscus, quod de uno cespite ejus multa virgulta surgant, quasi turba. Stipa vocata propter quod ex eo stipentur tecta. Hinc et stipula per diminutionem. 57. Arundo dicta, quod cito arescat. Hanc veteres cannam vocaverunt, arundinem vero postea Varro de lingua Hebraea sumptum est. Apud eos enim calamus canna dicitur. Cicuta autem est, quod est inter cannarum nodos, dicta, qIn Indicis stagnis nasci arundines calamique dicuntur, ex quorum radicibus expressum suavissimum sucum bibunt; unde et Varro ait 20: Indica non magna in arbore crescit arundo; illius et lentis premitur radicibus humor, dulcia cui nequeant suco contendere
Abbreviated transcription (Latin):
cundas efficit. Populꝰ autẽ & salix & tilia.
molles materiȩ st̃. & ad sculturam aptȩ
Uimen uocari eo qd uim habeat multam
uiroris. natura enĩ eiꝰ talis ẽ. ut etiam si¬
arefacta abluatur: uirescat. deinde excisa
gat. Miricȩ quã latini tramaritiam
uocant ex amaritudine nominata. gustꝰ
enĩ eiꝰ nimis amarꝰ est. hȩc arbor in soli¬
tudine & saxoa humo nascit᷑ ex qͣ etiam
arbore maleficis artib mistra idest odia
concitare dicunt᷑. Mirtus a mari dicta. eo
qđ littorea magis arbor sit. unde & uirgł:
litora mirtetis lȩtissima: & amantes lito¬
ra mirtos. Hinc est qđ & a grecis
libri hanc arborẽ aptã scribunt mulierũ
necessitatib plurimis. Lentiscus. quod
cuspis ipsiꝰ lentus & mollis sit. nam lentũ
dicimꝰ quicqͥd flexibile est. unde & lentũ
uimen & uites. uirgiliꝰ. & lentȩ uites. ꝓ
flexibiles. huiꝰ fructus oleũ desudat. cor
tex resinã. quȩ mastix appellatur. cuiꝰ plu¬

Expanded text:
cundas efficit. Populus autem et salix et tilium cundas efficit. Populus autem et salix et tilium mollis materiae sunt et ad sculpturam aptae. Vimen vocari eo quod vim habeat multam viroris. Natura enim eius talis est ut etiam arefacta abluatur, virescat, deinde excisa gat. 49. Myricae, quam Latini tamaricem vocant, ex amaritudine nominata. Gustus enim ejus nimis amarus est. Haec arbor in solitudine et saxosa humo nascitur, ex qua etiam arbore maleficis artibus μισήθρα, id est, odia concitari dicuntur. 50. Myrtus a mari dicta, eo quod magis littorea arbor sit. Unde et Virgilius: Littora myrtetis laetissima; et: Amantes littora myrtos. Hinc est, quod a Graecis libri hanc arborem aptam scribunt mulierum necessitatibus plurimis. 51. Lentiscus, quod cuspis ipsius lenta sit, et mollis. Nam lentum dicimus quidquid flexibile est, unde et lentum vimen, et vites, Virgilius: Et lentae vites, pro flexibiles. Hujus fructus oleum tex resinam, quae mastix appellatur, cujus plu
Abbreviated transcription (Latin):
minꝰ lȩta ẽ. Larex cui hoc nom̃ a castello
laricino inditũ est. ex qua tabulȩ tegulis
affixȩ flaminã repellunt. neq ex se carbo¬
nem ambustȩ efficiunt. Populus dicta
qd ex eiꝰ calce multitudo nascat᷑. cuiꝰ genꝰ
duplex est. nam altera ẽ alba. alta̾ nigra.
Alba autẽ populꝰ dicta. quia folia eiꝰ una
parte st̃ alba. altera uiridia. Hȩc gͦ bicolor
habens quasi noctis & diei notas. q̃ tempore
ortu solis occasuq constat. generat etiam
resinã circa heridanũ fluuiũ. uł ut alii
memorant infinib sẏriȩ. Tiliã dicunt
uocatã eo qđ utilis sit ad usũ teloꝵ nitore
& leuitate iaculandi. est enĩ materiȩ genꝰ
leuissimȩ. Salix dicta qđ celertt̃ saliat.
hoc est uelocit̾ crescat. arbor lenta uitib
habilis uinciendis. cuiꝰ seminis hanc
dicunt esse naturã. ut siquiᷤᷤ illud in pocu¬
lo hauserit. liberis careat. s & feminas infe¬

Expanded text:
minus laeta est. Larex, cui hoc nomen a castello minus laeta est. Larex, cui hoc nomen a castello Laricino inditum est, ex qua tabulae tegulis adfixae flammam repellunt, neque ex se carbonem ambustae efficiunt. Populus dicta quod ex eius calce multitudo nascatur. Cuius genus duplex est: nam altera est alba, altera nigra. Alba autem populus dicta quia folia eius una parte sunt alba, altera viridia. Haec ergo bicolor, habens quasi noctis et diei notas, quae tempora ortu solis occasuque constant. Generat etiam resinam circa Eridanum fluvium vel, ut alii memorant, in finibus Syriae. Tilium dicunt vocatum eo quod utilis sit ad usum telorum nitore et levitate iaculandi: est enim genus materiae levissimae. Salix dicta quod celeriter saliat, hoc est velociter crescat, arbor lenta, vitibus habilis vinciendis. Cuius seminis hanc dicunt esse naturam ut si quis illud in poculo hauserit, liberis careat; sed et feminas infe