comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ecte festa ȩccłiȩ colunt. die.¬
qui se eccłiȩ filios ẽẽ cog¬
noscunt. Hec enim om¬
nium credentium mat̾
ẽ quȩ natos ad mortem
generat ad salutem. Hȩc ẽ post sy¬
nagogam quidem uoeata. sed ante
sẏnagogam ꝓmissa. Hȩc enim iam
in pͥmo homine prefigurata est. Nã
sicut ex latere adȩ fabricata ẽ ȩua:
ita ex xp̃i corpore & uulnere redẽp¬
ta creuit ȩccłia. Hec intra archam
diluiuio exundante seruata: erucis
beneficium & baptismatis mysteri¬
um p̃signauit. Ha̾c sara sterilis &
desꝑata. insenectute unieo pignore¬
fecunda precetinit. Eccłia enim uni¬
cum id est dilectissimum dõ popłm.
scło iam senescente progenuit. Hec
ẽ regina illa. de qua ad dñm dicit᷑
Astitit regina a dextris tuis. inue¬
stitu de aurato circum amictauarieta¬
te: id est diuersarum circumdata p̃¬
ciosꝰ decore uirtutum. Hȩc e̾ regina
illa. que uenit apartib ethiopiȩ au¬
dire sapientiam salomonis. Sed hȩc
non tam ex una regione quam ex uni¬

Expanded text:
ecte festa Ecclesiae colunt, qui se Ecclesiae filios esse recognoscunt. Haec enim omnium credentium mater est, quae natos ad mortem, regenerat ad salutem. Haec est post Synagogam quidem vocata; sed ante Synagogam promissa. Haec enim jam in primo homine praefigurata est. Nam sicut ex Adae latere fabricata est Eva; ita ex Christi corpore et vulnere redempta crevit Ecclesia. Haec intra arcam diluvio exundante servata, crucis beneficium et Baptismatis mysterium praesignavit. Hanc Sara sterilis et desperata in senectute unifecunda praescivit. Ecclesia enim unicum, id est dilectissimum Dei populum saeculo jam senescente progenuit. Haec est regina illa de qua a Davide dicitur: Astitit regina a dextris tuis in vestitu deaurato circumamicta varietate ; id est diversarum circumdata pretioso decore virtutum. Haec est illa regina quae venit a partibus Aethiopiae audire sapientiam Salomonis. En haec non tam ex una regione quam ex uni
Abbreviated transcription (Latin):
audiui. Cum gͦ ꝑuenerit regina
hec siue ȩccłia. siue quȩq anima
nem pacis. & ingressa fuerit bea¬
tam requiem. & głam cȩlestium
ꝓmissorum. multa plura &e mag¬
nificentiora ꝑspiciet: quam ei sint
tanquam inspeculo & in eniginate
tunc autem oculis suis uidebit: id
est facie ad faciem. Tẽ beata anima¬
ꝙ illustris. inter stupendas remu¬
neratoris sui constituta diuitias: in¬
effabilib reginȩ huius uerbis uti
ad dm̃ poterit dicens. Uerus ẽ ser¬
mo quem audiui in terra mea suꝑ
sermonib tuis. maiora sunt oꝑa
tua quam rumor quem audiui.

Expanded text:
it regina haec sive Ecclesia, sive quaecumque anima nem pacis, et ingressa fuerit beatam requiem et gloriam coelestium promissorum; multo plura et magnificentiora perspiciet, quam ei sunt tanquam in speculo et in aenigmate, tunc autem oculis suis videbit, id est, facie ad faciem. Tunc beata et illustris anima inter stupendas remuneratoris sui constituta divitias, ineffabilibus reginae hujus verbis uti ad Deum poterit, dicens: Verus est sermo quem audivi in terra mea super sermonibus tuis. Majora sunt opera t
Abbreviated transcription (Latin):
tua. quam rumor quem audiui. Eo
reuera id quod parat d̃s diligentib
se fide non comp̃henditur. spe non
attingitur. caritate non capitur.
desid̾ia  uota trans greditur. Ad¬
quiri potest: estimari non potest
Habebit de ꝑceptione fructum non
habebit de sacietate fastidium: ad
que nos bona ꝑducat: qui uiuit &
regnat in scła scłorum amen.

Expanded text:
tua, quam rumor quem audivi. Et revera id quod parat Deus diligentibus se, fide non comprehenditur, spe non attingitur, charitate non capitur, desideria et vota transgreditur: acquiri potest, aestimari non potest. Habebit de perceptione fructum, non habebit de satietate fastidium. Ad quae vos bona perducat, qui vivit et regnat in saecula saeculorum. Amen
Abbreviated transcription (Latin):
edificauerat & cybos mensȩ ens
& holocausta que offerebat inh
mo domini: non habebat ultra sp̃m
Quid erat rationis: ut prepotes
regina domum. expensis. ꝙ cibis
regios tantoꝑe miraretur. Ergo
hoc loco. aliqua maiora nos opor¬
tet inquirere Uidit ergo ȩcelia
ex gentib congregata sapientiã
xp̃i: id est post carnalia institua
gentilium. post humanã & anima¬
lem doctrinam philosophorum
accepit intellectum salutis & ute
inspexit sp̃ualium mirabilia bo-¬
norum. agnouit uirum fabricatle
cȩli ac terrȩ & potentissimum hi¬
mani generis conditorem: de cuus
sapientia dicitur. Omnia immen¬
sura & ponderx & numero conll¬
tiusti. Uidit & domum quam ell¬
ficauerat. id est incarnationem bo¬
minis assumpti. inquo habitas
omnis plenitudo diuinitats
poraliter. Uidit &e cybos saloll¬
nis. Id est illos de quib drbat mno

Expanded text:
edificaverat, et cibos mensae ejus, et holocausta quae offerebat in domo Domini, non habebat ultra spiritum. Quid erat rationis, ut praepotens regina domum, expensas, et cibos regios tantopere miraretur? Ergo hoc loco aliqua majora nos oportet inquirere. Vidit ergo Ecclesia ex Gentibus congregata sapientiam Christi: id est, post carnalia instituta Gentilium, post humanam et animalem doctrinam philosophorum, accepit intellectum salutis et vitae, inspexit spiritualium mirabilia bonorum, agnovit verum fabricatorem coeli ac terrae, et potentissimum humani generis Conditorem; de cujus sapientia dicitur, Omnia in mensura et pondere et numero constituisti . Vidit et domum quam aedificaverat, id est, incarnationem hominis assumpti, in quo habitat omnis plenitudo divinitatis corporaliter. Vidit et cibos mensae Salomonis, id est, illos de quibus Do
Abbreviated transcription (Latin):
Qdquis. ti ȩccłiȩ imenbra eius corpꝰ
ꝗ transimus. Uel cibus eius alta¬
ris sacramenta cȩlestia: de quibus
dicitur. Panem cęli dedit eis: panẽ
angłorum manducauit homo. Ui¬
dit & holocausta eiꝰ orationes eius
sine dubio. supplicationũq myste¬
ria: & obstupuit ubi uidit inesti¬
mabiles diuitias domini sui. Drãp
ad regem. Uerus ẽ sermo quem au¬
dieram int̾ra mea suꝑ sermonib

Expanded text:
in membra ejus, corpus, quod transimus; vel cibus salutaris sacramenta coelestia, de quibus dicitur: Panem coeli dedit eis, panem angelorum manducavit homo . Vidit et holocausta ejus, orationum sine dubio supplicationumque ministeria, et obstupuit ubi vidit inaestimabiles divitias Domini sui; dixitque ad regem: Verus est sermo quem audieram in terra mea super sermonibus
Abbreviated transcription (Latin):
deꝓdeuoto femineo sȩxu. Senti¬
ant. omnes tuum leuamen quiẽq
celebrant tuum assumptione.
Assiste parata uotis poscentium.
& repende omnib optatum effec¬
pulo dei: quȩ meruisti benedicta
precium proferre mundi: qui ui¬

Expanded text:
pro devoto femineo sexu. Sentipro devoto femineo sexu. Sentiant omnes tuum juvamen, quicunque celebrant tuam commemorationem. Assiste parata votis poscentium, et repende omnibus optatum effecpopulo Dei, quae meruisti benedicta pretium ferre mundi qui vi
Abbreviated transcription (Latin):
sacrificium: & scientiam dei plusͤ
quam holocausta. Hȩc fuit uera
obedientia omni sacrificio gratior:
hȩc uoluntas hostiis cunctis accep¬
tior. Hinc promeruit głam: quã
ipsa postmodum plausit. Ecce ait
Ex hoc beatam: me dicent omnes
generationes. O beata maria. qͥs
& laudum preconia rependere:
quȩ singulari tuo assensu. mun¬
do succurristi. ꝑdito: Quas tibi
laudes fragilitas humani gene¬
ris ꝑsoluat: quȩ solo tuo commier¬
tio recuꝑandi aditum inuenit:
Accipe itaq quascumq exiles.
quasẽq meritis tui imꝑares gr̃a¬
rum actiones. Et cum susceꝑis
te nr̃as preces intra sacrarium
exauditionis: &e reporta nobis
antidotumm reco nei liationis. Sit
ꝑ te excusabile quod ꝑ de ingeri¬
mus. sit impetrabile quod fidam̃¬
te poscimus. Accipe quod ꝯfferi¬
mus.redona quod rogamuo
exeusa quod timemus. Seã ma
ria succurre miseris. iuua pua¬
sillanimes: refoue flebiles. Orap
popło. interueni ꝓ clero. interce

Expanded text:
sacrificium, et scientiam Dei plus sacrificium, et scientiam Dei plus quam holocausta . Haec fuit vera obedientia omni sacrificio gratior, haec voluntas cunctis hostiis acceptior; hinc promeruit gloriam, quam ipsa postmodum plausit: Ecce, ait, ex hoc beatam me dicent omnes generationes. 5. Ad beatam Virginem ac laudum praeconia impendere, quae singulari tuo assensu mundo succurristi perdito? Quas tibi laudes fragilitas humani generis persolvat, quae solo tuo commercio recuperandi aditum invenit? Accipe itaque quascunque exiles, quascunque meritis tuis impares gratiarum actiones: et cum susceperite nostras preces intra sacrarium exauditionis, reporta nobis antidotum reconciliationis. Sit per te excusabile quod per te ingerimus: fiat impetrabile quod fida mente poscimus. Accipe quod offerimus, redona quod rogamus; excusa quod timemus. Sancta Maria, succurre miseris, juva pusillanimes, refove flebiles, ora p
Abbreviated transcription (Latin):
nri penam intulit mundo. genitrix
dñi nr̃i salutem atculit mundo.
Auctrix peccati eua. auctrix meri¬
ti maria. Eua occidendo obfuit.
maria uiuificando profuit. Peus¬
enim: in obedientia commutatur.
fides ꝓꝑfidia compensatur. Leta
gͥ maria gessit infantem: exultans
amplexit filium: portat a quo por¬
tabatur. Nec fortitui ut fingunt
sabellii repperit paruulum. sed
decursis nouem mensib peperit
xp̃m. Plaudat nunc organis ma¬
Ria: & inter ueloces articulos tym¬
pana puerpere concrepent. Con¬
cinant letantes chori: & alternan¬
tib modulis dulcisona carmina
Ait enim. Magnificat anima mea
salutari meo: quia respexit humi¬
litatem ancillȩ suȩ. Ecce enim ex hoc

Expanded text:
nostri poenam intulit mundo; Genitrix nostri poenam intulit mundo; Genitrix Domini nostri salutem attulit mundo. Auctrix peccati Eva; auctrix meriti Maria; Eva occidendo obfuit, Maria vivificando profuit. Illa percusentia enim obedientia commutatur, fides pro perfidia compensatur. Laeta igitur Maria gestat infantem, exsultans amplexatur filium, portat a quo portabatur. Nec fortuitu, ut fingunt Sabelliani, reperit parvulum; sed decursis novem mensibus peperit Christum. Plaudat nunc organis Maria, et inter veloces articulos tympana puerperae concrepent. Concinant laetantes chori, et alternantibus modulis dulcisona carmina ait enim: Magnificat anima mea salutari meo: quia respexit humilitatem ancil
Abbreviated transcription (Latin):
d est nobis dilectissimi op¬
tatus dies beate ac uene¬
rabilis semꝑ uirginis
mariȩ: ideo cum sũ-¬
ma exultatione gau¬
deat terra nr̃a: tantȩ uirginis il¬
lustrata excessu. Hȩc ẽ enim flos
campi: de qua ortum ẽ pretiosũ
lilium conuallium. ꝑcuus par-¬
tum mutatur natura: plasmatoꝵq
deletur & culpa. Precisa ẽ in ea
illud cuȩ infelicitatis elogium
mas: maria gaudium inuentre por¬
tauit: quia illa peccatorem: ista eidiori
in nocentem. Uirgo quippe genuit
quia uirgo concepit: inuiolata pe¬
perit: quia inconceptu libido non
fuit. Utrumq miraculum ꝙ sine
corruptione grauida. ꝙ in partu
uirgo puerꝑa. Aue inquit angls¬
ad eam. grã plena: dñs tecum. Imple
ledictio euȩ inbenedictionẽ muta¬
tur mariȩ Aue gr̃a plena. dñs te
tecum in utero. tecum in aurilio.
cȩlo descendit inutero tuo: q ex si¬
nu patris inuterum dignaturas¬
cendere matris. Benedicta inquit
tu inmulierib: quȩ uitam uiris
mulierib ꝙ pepisti. Mater generis

Expanded text:
Adest nobis, dilectissimi, optatus dies beatae ac venerabilis semper Virginis Mariae: ideo cum summa exsultatione gaudeat terra nostra, tantae Virginis illustrata die solemni. Haec est enim flos campi, de qua ortum est pretiosum lilium convallium, per cujus partum mutatur natura, protoplastorumque deletur et culpa. Praecisum est in ea illud Evae infelicitatis elogium mas, Maria gaudium in ventre portavit: quia illa peccatorem, ista edidit innocentem. Virgo quippe genuit, quia virgo concepit; inviolata peperit, quia in conceptu libido non fuit. Utrobique miraculum, et sine corruptione gravida, et in partu virgo puerpera. Descendit angad eam, gratia plena, Dominus tecum. Impletledictio Evae in benedictionem mutatur Mariae: Ave, gratia plena, Dominus tectecum in utero, tecum in auxilio. coelo suo venit in uterum tuum, ex sinu Patris in uterum dignatur descendere matris. Benedicta, inquit, tu, in mulieribus, quae vitam et viris et mulieribus peperisti. Mater generis
Abbreviated transcription (Latin):
e Causa inualescentis gͥ erat in mi¬
raculum nouum. nouus partus e¬
uicit & eue planctum mariȩ cantꝰ
qualis eẽt ista salutatio. nuntius
interim cȩlestis exequitur. Ne ti¬
meas maria: inuenisti enim gram
apud dnm. Ecce concipies in utero¬
& paries filium: & uocabis nom̃
eius iħm. At illa ait. Quomodo fi

Expanded text:
ur invalescentis errati miraculum novi partus evicit; et Evae planctum Mariae cantusqualis esset ista salutatio. Nuntius interim coelestis exsequitur: Ne timeas, Maria; invenisti enim gratiam apud Deum. Ecce concipies et paries filium, et vocabis nomen eju
Abbreviated transcription (Latin):
Et quicumq non receꝑint uos. exeun¬
tes de ciuitate illa etiam puluerem
suꝑ illos. Puluis excutitur de pedib
in testimoniũ laboris sui qui ingressi
sunt ciuitatẽ: ut p̃dicatio apłica ad
illos usq ꝑueniat. Siue excutitur pul
geliũ sp̃uerint. Allegorieȩ autem qui
uerbo humilit̾ intendunt. si quibue
ut homines t̾renȩ leuitatis neuis ob¬
scurantur. ꝑ ea moxq̃ recipiunt euã¬
głicȩ p̃dicationis uestigia purgant᷑
Qui uero ꝑfidia uel negligentia scã
studia contempnunt.: horum uitan¬
da communio fugienda synagoga
censetur. Excutiendꝰ est puluis. ne ge-¬
stis manib & pulueri comparan¬
dis. mentis castȩ uestigium pollua¬
tur. Egressi autem circuibant per
castella euuangelizantes. & curantes
ubiq. Quid euuangelirarent. uel

Expanded text:
 exeuntes de civitate illa, etiam pulverem c. Pulvis excutitur de pedibus in testimonium laboris sui, quod ingressi sunt in civitatem, et praedicatio apostolica ad illos usque pervenerit. Sive excutitur pulvgelium spreverint. Allegorice autem, qui verbo humiliter intendunt, si quibus, ut homines terrenae levitatis naevis obscurantur, per ea mox quae recipiunt evangelicae praedicationis vestigia purgantur. Qui vero perfidia, vel negligentia, vel etiam studio, contemnunt, horum vitanda communio, fugienda synagoga censetur; excutiendus pedum pulvis, ne gestis manibus, et pulveri comparandis, mentis castae vestigium polluatur. Egressi autem circumibant per castella evangelizantes, et curantes ubique. Quid evangelizarent, vel
Abbreviated transcription (Latin):
multos egros. & sanabantur. Dicit
& iacob. Infirmatur quis in uobis.
inducat prb̃ros ȩccłiȩ. & orent suꝑ ip¬
sum ungentes oleo scõ innomine dñi:
& si inpeccatis sit dimittuntur ei.
Unde patet ab ipsis apłis hunc scẽ
eccłiȩ morem ẽẽ contraditum: ut pon¬
tificali benedictione consecrato oleo.
ꝑunguat᷑ egrotus. Predicabant au¬
tem ut penitentiam agerent: & cet̾a.
num dei: quia uidelicet utrumq
iuxta iohannis bapuistȩ. uel ipsius
saluatoris exemplum p̃dicabant.
Penitentiam agite. appropinquabit
enim regnum cȩlorum. Regni enim
cȩlorum ianuis ẽ ꝓpinquare: de his
quemq quib ab eo discesserat peni¬
tere.

Expanded text:
multos aegros, et sanabantur. » Dicit et Jacobus: « Infirmatur quis in vobis? inducat presbyteros Ecclesiae, et orent super ipsum, ungentes eum oleo sancto in nomine Domini, et si in peccatis sit, dimittentur ei . » Unde patet ab ipsis apostolis hunc sanctae Ecclesiae morem esse traditum, ut pontificali benedictione consecrato oleo, perungatur aegrotus. « Praedicabant autem ut poenitentiam agerent, » etc. « num Dei. Quia, videlicet, utrumque, juxta Joannis Baptistae, vel ipsius Salvatoris, exemplum praedicabant. Poenitentiam agite, appropinquabit enim regnum coelorum . Regni enim coelorum januis propinquare est, de his quemque quibus ab eo discesserat poenitere.
Abbreviated transcription (Latin):
qui potestatẽ a dño accipiunt. quȩ uir¬
ge nomme significata ẽ etiam quȩ ñ
portant᷑ non deerunt. Hoc & induab
cunicis intelligendum ẽ nequisq eorũ
p̃ter eam qua eẽt indutus aliam por¬
tandam putaret. sollicitus ne opus
eẽt cum ex illa potestate posset acciꝑe
Quod uero sed̾m marcũ non portari
uel haberi duas tunicas. sed exp̃ssuis
indu ꝑhibet dicens. & ne induerent᷑
duab tunicis. quid eos monet nisi ñ
dupliciter sed simpliciter ambulare:
Aliter. Induab tunicis udetur michi
duplex ostendere uestim̃tum non qd̃
in locis seythiȩ & glaciali niue rigen¬
tib una quis tunica debeat ẽẽ conten¬
tus. sed qđ intunica uestim̃tum intel¬
ligamus. ne alio uestiti. aliud nobis
futuroꝵ timore seruemus. Et in quã¬
cumq domum intraueritis. ibi ma¬
nete. & inde ne exeatis. Dat constantiȩ
generale mandatũ. ut hospitalis neces¬
situdinis uira custodiant. Alienum p̃-¬
dicatorẽ regni cȩlestis astruens. cursita¬

Expanded text:
per potestatem a Domino acceptam, quae virgae nomine significata est, etiam quae non portantur non deerunt. Hoc et de duabus tunicis intelligendum est, ne quisquam eorum praeter eam quam esset indutus aliam portandam putaret, sollicitus ne opus esset, cum ex illa potestate posset accipere. Quod vero secundum Marcum non portari vel haberi duas tunicas, sed expressius indui prohibet, dicens et ne induerentur duabus tunicis , quid eos monet, nisi non dupliciter, sed simpliciter ambulare? Aliter, in duabus tunicis videtur mihi duplex ostendere vestimentum, non quo in locis Scythiae, et glaciali nive rigentibus, una quis tunica debeat esse contentus, sed quo in tunica vestimentum intelligamus, ne, alio vestiti, aliud nobis futurorum timore servemus. Et in quamcunque domum intraveritis, ibi manete, et inde ne exeatis. Dat constantiae generale mandatum, ut hospitalis necessitudinis jura custodiant, alienum a praedicatore regni coelestis astruens, cursita
Abbreviated transcription (Latin):
ad ꝑceptionem ꝓmissȩ nobis uitȩ me¬
reatur attingere Uerum quia hȩc
de filio hominis dicuntur. qui exal¬
tari in cruce & mortem potuit pa¬
ti: ne putaret nichodemus filium
tantum hominis ẽẽ eum. aquo uita
eẽt expectanda ꝑpetua: curauit ei
dominus etiam diuinitatis suȩ pa¬
tefacere sacramentũ: unumq
ꝙ eundem filium dei & filium ho¬
minis mundi ostendere. saluatorẽ.

Expanded text:
ad perceptionem promissae nobis vitae mead perceptionem promissae nobis vitae mereatur attingere. Verum quia haec de Filio hominis dicuntur qui exaltari in cruce, et mortem potuit pati, ne putaret Nicodemus Filium tantum hominis esse eum a quo vita esset exspectanda perpetua, curavit ei Dominus etiam divinitatis suae patefacere sacramentum, unumque et eumdem Filium Dei et Filium hominis mundi ostendere Salvatorem.
Abbreviated transcription (Latin):
ses serpentem in deserto: ita inquit
orportet exaltari filium hominis. quia
sicut illi qui exaltatum pro signo ser¬
pentem ȩneum aspiciebant sanaban¬
tur. ad tempus. a corporali morte & pla¬
ga. quam serpentium morsus intulerat.
ita & qui mysterium dominicȩ pas¬
sionis credendo. confitendo. sincerit᷑
imitando. aspiciunt: saluantur inꝑ
petuum ab omni morte quam peccan¬
do manima pariter ꝙ carne contrax¬
erant. Unde recte subiungitur. Ut
omnis qui credit inipsum non pe¬
reat. sed habeat uitam ȩternam.
Cuius quidem uerbi patet sensus.
quia qui credit inxp̃m. non solum
ꝑditionem euadit penarum. sed et
uitam ꝑcipit ȩternam. Et hoc int̾
figuram distat & ueritatem. quia
ꝑ ulam uita ꝓtelabatur temporis.
ꝑhanc uita donatur sine fine man¬
sura. S curandũ sollerter ẽ ut qđ in¬
tellectus bene sentit oꝑatio condig¬
na ꝑficiat: quatinus confessio recte
nr̃ȩ fidei piȩ & sobriȩ conũsando.

Expanded text:
serpentem in deserto, ita, inquit, serpentem in deserto, ita, inquit, oportet exaltari Filium hominis, quia sicut illi qui exaltatum pro signo serpentem aeneum aspiciebant, sanabantur ad tempus a corporali morte et plaga quam serpentium morsus intulerat, ita et qui mysterium Dominicae passionis credendo, confitendo, sinceriter imitando aspiciunt, salvantur in perpetuum ab omni morte quam peccando in animo pariter et carne contraxerant; unde recte subjungitur: Ut omnis qui credit in ipso, non pereat, sed habeat vitam aeternam. Cujus quidem verbi patet sensus, quia qui credit in Christum, non solum perditionem evadit poenarum, sed et vitam percipit aeternam. Et hoc  Al., homo inter figuram distat et veritatem, quia per illam vita protelabatur corporis, per hanc vita donatur sine fine mansura. Sed curandum solerter est ut quod intellectus bene sentit, operatio condigna perficiat, quatenus confessio rectae nostrae fidei pie et sobrie conversando
Abbreviated transcription (Latin):
passio ẽ nr̃i redemptoris in cruce incuiꝰ
solum fide regnum mortis & peccati
suꝑatur. Recte etenim ꝑ serpentes pec¬
cat᷑a quȩ animam simul & corpus ad
interitum trahunt expͥmuntur. non
solum quia igniti. quia uirulenti. qͥa
ad ꝑimendum astuti: uerum etiam qͥa
ꝑ serpentẽ pͥmi partes nr̃i ad peccan¬
dum ꝑsuasi. ac de immortalib sunt
peccando mortales effecti. Recte ꝑ ser-¬
pentem ȩneum dñs ostenditur. qui ue¬
nit in similitudinem carnis peccati. quia
sieut eneus serpens effigiem quidem
ignitis serpentib similem sed nullum
prorsus insuis membris habuit ardo-¬
rem ueneni nocentis: quinpotius ꝑcus-¬
sos aserpentib sua exaltatione sanabat.
sic nimirum redemptor humani ge¬
neris non carnem peceati. sed similitu¬
dinem induit carnis peccati: in qua
mortem crucis paciendo credentes in-
se ab omni peccato & ab ipsa etiam mor.¬
te liberaret. Sicut ergo exaltauit moy¬

Expanded text:
passio est nostri Redemptoris in cruce, in cujus passio est nostri Redemptoris in cruce, in cujus solum fide 493 regnum mortis et peccati superatur. Recte etenim per serpentes peccata, quae animam simul et corpus ad interitum trahunt, exprimuntur; non solum quia igniti, quia virulenti, quia ad perimendum sunt astuti, verum etiam quia per serpentem primi parentes nostri ad peccandum persuasi, ac de immortalibus sunt peccando mortales effecti. Recte per serpentem aeneum Dominus ostenditur, quia venit in similitudine carnis peccati, quia sicut aeneus serpens effigiem quidem ignitis serpentibus similem, sed nullum prorsus in suis membris habuit ardorem veneni nocentis, quin potius percussos a serpentibus sua exaltatione sanabat: sic nimirum, sic Redemptor humani generis non carnem peccati, sed similitudinem induit carnis peccati, in qua mortem crucis patiendo credentes in se ab omni peccato et ab ipsa etiam morte liberaret. Sicut ergo Moyses exaltavit
Abbreviated transcription (Latin):
minus magistrum legis moysaicȩ ad
spiritalem legis eiusdem sensum in¬
ducit. recordans hystoriȩ ueteris. ꝙ
banc in figuram suȩ passionis atq hu-¬
manȩ saluationis factam edisserens.
Narrat quippe liber numerorum.
quia ꝑ cussus in heremo popłs isrł
itineris longe ac laboris murmura¬
uerit contra dñm & moysen. idoꝙ
dominus immiserit i illum ignitos
serpentes. ad quorum plagas &e mor¬
tes plarimoꝵ cum clamarent ad moy¬
sen & ille oraret pro eis. iussit eũ do-¬
minus facere serpentẽ ȩneum & pone¬
re ꝓ signo. Qui ꝑcussus inquit aspex¬
erit᷑ eum uiuet. Et ita factum ẽ. Plage
& incentiua uitiorum: quȩ animã quã
tangunt spiritali morte ꝑimunt. Et be¬
ne murmurans contra dnm popłs. ser-¬
pentium morsib sternebatur. ut exor¬
dine flagelli exterioris agnosceret qͦn¬
tam intus ꝑnici em mur murando pa¬
teretur. Exaltatio autem serpentis ȩnei
quẽ dum ꝑcussi aspicerent sanabantur

Expanded text:
minus magistrum legis Mosaicae ad minus magistrum legis Mosaicae ad spiritalem legis ejusdem sensum inducit, recordans historiae veteris, et hanc in figuram suae passionis atque humanae salvationis factam edisserens. Narrat quippe liber Numerorum, quia pertaesus in eremo populus Israel itineris longi ac laboris, murmuravit contra Dominum et Moysen; ideoque Dominus immiserit in illum ignitos serpentes, ad quorum plagas et mortes plurimorum, cum clamarent ad Moysen, et ille oraret pro eis, jussit eum Dominus facere serpentem aeneum, et ponere pro signo. Qui percussus, inquit, aspexerit eum, vivet. Et ita factum est . Plaget incentiva vitiorum, quae animam quam tangunt spiritali morte perimunt. Et bene murmurans contra Dominum populus serpentium morsibus sternebatur, ut ex ordine flagelli exterioris agnosceret quantam intus perniciem murmurando pateretur. Exaltatio autem serpentis aenei, quem dum percussi aspicerent, sanabantur,
Abbreviated transcription (Latin):
infidiis subleuauit in cȩlum. sꝑo me
etiam de p̾sentib ꝑiculis eruens. in eo
capiti iungat in regno. Quia ergo ne¬
mo ascendit incȩlum. nisi qui de cȩlo
descendit. quiquis in cęlum ascendere
desiderat. ei qui descendit de celo. ꝙ ẽ¬
in cęlo se uera fidei dilectionis unitate
conuingat: aꝑte intelligens. quia nul¬
lo alio ordine nisi ꝑ eum quĩ descendit
de cȩlo potest ascendere incelum. Un¬
de alias ipse dicit. Nemo uenit ad pa¬
trem. nisi ꝑ me. Hȩc ideo in nichodemo
cunctis dicuntur catecuminis. ut dis¬
cant eiꝰ menbris renascendo incorpo¬
rari: ꝑ quem possint ascendere in reg
num dei. Et quia ascensio uel ingres¬
sus regni fieri non potest absq fide ꝙ
sacramentis dominicȩ passionis. recte
subinfertur. Et sicut moyses exaltauit
serpentem indeserto. ita exaltari opor¬
tet filium hominis: ut omnis qui credit
in ipso non ꝑeat sed habeat uitam et̃¬
nam. Mira magisterii cȩlestis arte do¬

Expanded text:
insidiis sublevavit in coelum, spero me insidiis sublevavit in coelum, spero me etiam de praesentibus periculis eruens meo capiti jungat in regno. Quia ergo nemo ascendit in coelum, nisi qui descendit de coelo, quisquis in coelum ascendere desiderat, ei qui descendit de coelo  Al. add. de vera, fidei dilectionisque unitate conjungat, aperte intelligens quia nullo alio ordine, nisi per eum qui descendit de coelo, potest ascendere in coelum; unde alias ipse dicit: Nemo venit ad Patrem, nisi per me . Haec ideo Nicodemo et cunctis dicuntur catechumenis, ut discant ejus membris renascendo incorporari per quem possint ascendere in renum Dei. Et quia ascensio vel ingressus regni fieri non potest absque fide et sacramentis dominicae passionis, recte subinfertur: Et sicut Moyses exaltavit serpentem in deserto, ita exaltari oportet Filium hominis, ut omnis qui creditin ipsum, non pereat, sed habeat vitam aeternam. Mira magisterii coelestis arte Do
Abbreviated transcription (Latin):
cum omnes electi ueracit̃ confidant
ascensuros se in celum ꝓmittente sibi
domino: quia ubi ego sum illie qr
ministerms erit. Cuius tamen no-¬
dum questionis aꝑtissime ratio soluit.
um caput ẽ. itemq omnes electi eiꝰ¬
dem capitis menbra sunt. dicente
pus xp̃i: ꝙ menbra de menbro. Ne¬
mo ergo ascendit incȩlum. nisi qui
descendit de cęlo: filius hominis qͥ
est incȩlo. Quod ẽ aꝑte dicere. Ne¬
mo ascendit in celum. nisi xp̃c in
corpore suo quod ẽ ȩccłia. Qui inse ipso
quidem pͥmum cernentib apłis. emi¬
nentiorib nimirum menbris suis as¬
cendit: & exinde in menbris suis coti¬
die ascendens se colligit in cęlum. Hinc
ẽ enim quod ipsum corpus eus inter
adũsa presentis scłi deprehensum glat᷑
& dicit. Nunc autem exaltauit caput
meum: suꝑ inimicos meos. Ae si paten¬
ter dicat. Qui occisum a iudeis xp̃m
caput uidelicet meum suscitauit a
mortuis. ac frustratis omnib inimicoꝵ

Expanded text:
cum omnes electi se veraciter confidant cum omnes electi se veraciter confidant ascensuros in coelum, promittente sibi Domino, quia, ubi ego sum, illic et minister meus erit? Cujus tamen nodum quaestionis apertissima ratio solvit, um caput est: itemque omnes electi ejusdem capitis membra sunt, dicente pus Christi, et membra de membro . Nemo ergo ascendit in coelum, nisi qui descendit de coelo, Filius hominis, qui est in coelo, quod est aperte dicere: Nemo ascendit in coelum, nisi Christus in corpore suo, quod est Ecclesia, qui in seipso quidem primum cernentibus apostolis eminentioribus nimirum membris suis ascendit, et exinde in electis suis quotidie ascendens se colligit in coelum. Hinc est enim quod ipsum corpus ejus inter adversa praesentis saeculi deprehensum gloriatur et dicit: Nunc autem exaltavit caput meum super inimicos meos , ac si aperte dicat: Qui occisum a Judaeis Christum, caput videlicet meum suscitavit a mortuis, ac frustratis omnibus inimicorum
Abbreviated transcription (Latin):
catholicȩ quia descendens de cȩlo filiꝰ
dei. filium hominis in utero uirgi
nali suscepit eumq completa dispen¬
satione passionis suȩ resuscitauit a
mortuis: ꝙ assumpsit in cȩlum. Non
ergo caro xp̃i descendit de cȩlo: neq
ante tempus ascendit incȩ̨lo. Et qua
ratione dicitur. nisi qui descendit de
cȩlo filius hominis qui ẽ in cȩlo. nisi
naturis: Atq ideo filius hominis re¬
cte drr & descendisse de cȩlo. ꝙ ante
passionem fuisse incȩlo: quia quod in
sua natura habere non potuit. hoc
infilio dei a quo assumptus ẽ habu¬
it. Sicut ꝓpter eandem unus. xp̃i
ꝑsonam quȩ ex duab existit naturis.
substantia: sed in homine assumpto
Hinc etiam psalmista ait. Ascendit
ds iniubilatione. Quomodo enim
ds nisi in homine ascenderet: qui in
suȩ natura maiestatis semꝑ ubiq p̃¬
sens adest: Sed ꝙ hoc querendum
quomͦ dictum sit. & nemo ascendit
in cęlum nisi qui descendit de cȩlo:

Expanded text:
catholicae, quia descendens de coelo Filius catholicae, quia descendens de coelo Filius Dei, filium hominis in utero vinali suscepit, eumque completa dispensatione passionis suae resuscitavit a mortuis, et assumpsit in coelum. Non ergo caro Christi descendit de coelo, neque ante tempus ascensionis erat in coelo. Et qua ratione dicitur: Nisi qui descendit de coelo, Filius hominis, qui est in coelo, nisi naturis? atque ideo Filius hominis recte dicitur, et descendisse de coelo, et ante passionem fuisse in coelo; quia quod in sua natura habere non potuit, hoc in Filio Dei, a quo assumptus est, habuit. Sicut propter eamdem unius Christi personam, quae ex duabus existit naturis, substantia, sed in homine assumpto Hinc enim Psalmista dicit: Ascendit Deus in jubilatione . Quomodo enim Deus nisi in homine ascenderet, qui in suae natura majestatis semper ubique praesens adest? Sed et hoc quaerendum est quomodo dictum sit, et nemo ascendit in coelum, nisi qui descendit de coelo,
Abbreviated transcription (Latin):
uerbo quod dixit: sed ne hoc quidem
intelligere ualebant. quia non de alio
quam de templo corporis sui diceret.
Qui gͦ trena audientes non capiebãt.
quianto minus ad celestia. id est diui¬
nȩ generationis capienda mysteria
sufficiunt. Addit autem adhuc dñs.
& de cȩlestib sacramentis. & de terre¬
renis instruere: eum quem uidet sa¬
pienter ac diligenter his quȩ audit
intendere. Celestis namq ẽ ascensio eiꝰ.
ad uitam sempit̾nam. Terrena uero
exaltatio eius: ad mortem temporalẽ
Dieit gͦ de cȩlestibus. Et nemo ascen¬
dit incęlum nisi qui descendit de celo.
filius hominis qui ẽ in cȩlo. Sub¬
iungit uero de terrenis. Et sicut
moyses exaltauit serpentem inde¬
serto ita exaltari oportet filium ho¬
minis. Merito autem querit̾ quo¬
modo dicatur filius hominis uel
descendisse de cȩlo uel eo tempore qͦ
hȩc in terra loquebatur. iam fuisse
incȩlo. Nota ẽ namq confessio fidei

Expanded text:
verbo quod dixit; sed ne hoc quidem verbo quod dixit; sed ne hoc quidem intelligere valebant, quia non de alio, quam de templo corporis sui diceret. Qui ergo terrena audientes non capiebant, quanto minus ad coelestia, id est divinae generationis capienda mysteria sufficiunt? Addit autem adhuc Dominus et de coelestibus sacramentis, et de terrenis instruere eum quem vidit sapienter ac diligenter his quae audiret intendere. Coelestis namque est ascensio ejus ad vitam sempiternam; terrena vero ejus exaltatio ad mortem temporalem. Dicit ergo de coelestibus: Et nemo ascendit in coelum, nisi qui descendit de coelo, Filius hominis, qui est in coelo. Subjungit vero de terrenis: Et sicut Moyses exaltavit serpentem in deserto, ita exaltari oportet filium hominis. Merito autem quaeritur quomodo dicatur filius hominis vel descendisse de coelo, vel eo tempore quo haec in terra loquebatur, jam fuisse in coelo. Nota est autem confessio fidei
Abbreviated transcription (Latin):
uult spirat: quia ipse habet inpote¬
state cuius eor gr̃a suȩ uisitationis il¬
lustret. Et uocem eiuis audis. cum te
presente loquit᷑ is qui sp̃u scõ repletꝰ
ẽ S nescis unde ueniat & quo ua-¬
dat: quia etiam si te presente quem¬
piam sp̃e ad horam impleuerit. non
Sic ẽ omnis: qui natus ẽ ex sp̃u. Et
ipse enim inuisibilit agente spũ in¬
cipit eẽ quod non erat: ita ut infide¬
les nesciant unde ueniat & quo ua¬
dat. Idest quia a gr̃a regenerationis
uenit in adoptionem filioꝵ dei. & ua¬
dit inꝑceptionem regni cȩlestis. Que
ras: Nonquasi insultare uolens ei.
qui magister uocetuꝵ: cum sit ignarꝰ
sacramentoꝵ cȩlestium: sed ad humili¬
tatis illum uiam ꝓuocans: sine qua
ianua cȩlestis non potest inueniri. Si
Cerrena illis dixit. ut insuꝑiori lectio¬
ne inuenimus. cum de passione ac re
surrectione sui corporis quod de t̾ra
assumpserat loqueretur dicens: sol
uite templum hoc: & intrib diebus
excitabo illud. Non tam̃ credebant

Expanded text:
vult, spirat, quia ipse habet in potestate, cujus cor gratia suae visitationis illustret. Et vocem ejus audis, cum te praesente loquitur is qui Spiritu sancto repletus est; sed non scis, unde veniat, et quo vadat, quia etiamsi te praesente quempiam Spiritus ad horam impleverit, non Sic est omnis qui natus est ex Spiritu: et ipse enim invisibiliter agente Spiritu incipit esse quod non erat, ita ut infideles nesciant, unde veniat et quo vadat, id est, quia a gratia regenerationis venit in adoptionem filiorum Dei; et vadit in perceptionem regni coelestis. Quras? Non quasi insultare volens ei, qui magister vocetur, cum sit ignarus sacramentorum coelestium, sed ad humilitatis illum viam provocans, sine qua janua coelestis non potest inveniri. Ameerrena illis dixit, ut in superiore lectione invenimus, cum de passione ac de resurrectione sui corporis, quod de terra assumpserat loqueretvite templum hoc, et in tribus diebus excitabo illud; non tamen credebant
Abbreviated transcription (Latin):
dit. sed filius resurrectionis ascendit.
fulius preuaricationis descendit. sed fi¬
luis reconciliationis ascendit. filius
iracundiȩ descendit: sed filius misedĩȩ
ascendit. filiis diaboli descendit sed
filius dei ascendit. Sola hȩc ȩccłia ma¬
ter quȩ generauit. ceterum oculis in¬
spicientium uidetur talis exire defon¬
te qualis intrauit. totumq ludus
eẽ qd agitur̃. Unde infine uidentes
głam scorum: dicent gementes intor¬
mentis. Hi sunt quos aliquando ha¬
buimus inderisum. & insimilitudinẽ
imꝓprii: quomͦ ergo computati sunt
inquit nunc filii dĩ sumus. & nondum
apparuit quid erimus. Quod ergo

Expanded text:
dit, sed filius resurrectionis ascendit; dit, sed filius resurrectionis ascendit; filius praevaricationis descendit, sed filius reconciliationis ascendit; filius irae descendit, sed filius misericordiae ascendit; filius diaboli descendit, sed filius Dei ascendit. Sola haec Ecclesia mater, quae generat novit, caeterum oculis insipientium videtur talis exire de fonte, qualis intravit. Totumque ludus esse quod agitur, unde in fine videntes gloriam sanctorum, dicent gementes in tormentis. Hi sunt quos aliquando habuimus in derisum, et in similitudinem improperii , quomodo ergo computati sunt inquit, nunc filii Dei sumus, et nondam apparuit, quid erimus; quod ergo
Abbreviated transcription (Latin):
in confessione sc̃ȩ trinitatis baptizet.
Nonualet ille qui ita baptizatus ẽ a bo¬
nis catholicis rebaptizari: ne confessio
uel inuocatio tanti nominis uideatur
annullari. Et quia nichodemus ad
pͥmam domini responsionem sollicitꝰ
quomodo sit intelligenda diligenter
inquirit: meretur iam plenuis instrui:
& quia scd̃a natiuitas non carnalis s
sit spiritalis audire. Respondit namꝙ
modum subsequenter exponens pror¬
susq a carnali distinguens ait. Quod
generatio uisibiliter amministratur
uisibilib inerementis: qui in earne
nascitur. ꝑ etatum momenta ꝓficit.
spiritalis autem generatio tota in
uisibilit̾ agitur. Nam iudetur qͥdẽ
baptizandus infontem descendere: uide¬
turaquis intingut iuidetur de aquis as¬
cendere Quid autem in illo lauachrũ
regenerationis egerit minime potest
uideri. Sola hoc fidelium pietas nouit
qilia peccator infontȩ descendit. sed pu¬
rificatus ascendit. filius mortis descen¬

Expanded text:
in confessione sanctae Trinitatis baptizet, in confessione sanctae Trinitatis baptizet, non valet ille qui baptizatus est, a bonis catholicis rebaptizari, ne confessio et invocatio tanti nominis videatur annullari. Et quia Nicodemus ad primam Domini responsionem sollicitus quomodo sit intelligenda diligenter inquirit, meretur jam planius instrui, et quia secunda nativitas non carnalis est, sed spiritalis audire. Respondit Jesus:modum subsequenter exponens, prorsusque a carnali distinguens, ait: Quod generatio visibiliter administratur, visibilibus incrementis, qui in carne nascitur per aetatum momenta proficit: spiritalis autem gvisibiliter agitur. Nam videtur quidem qui baptizatur in fontem descendere, videtur aquis immergi, videtur de aquis ascendere. Quid autem in illo lavacro regenerationis egerit, minime potest videri, sola autem fidelium pietas novit, quia peccator in fontem descendit, sed purificatus ascendit. Filius mortis descen
Abbreviated transcription (Latin):
cȩlorum: Sed nichodemus qui no¬
cte uenit ad dñm: needum lucis my¬
steria capere nouerat. Nam & nox
in qua uenit: ipsam eius qua preme¬
batur ignorantiam designat. Nec¬
dum enim eorum numero sociatus
Sed inter eos potius remanebat: quibꝰ
loquitur ysaias. S urge illuminare
ierłm quia uenit lumen tuum: & gła
ciomini suꝑ de orta ẽ. Respondit ergo
inuentrẽ matris suȩ iterato introire¬
& nasci: Quia enim scdȩ natiuitatis
adhuc nescuis ꝑ seuerabat. de salute
autem sua iam sollicitus extiterat: ne¬
cessario de una qu̾a nouerat natiuita¬
de. an posset iterari uel quo ordine re¬
generatio posset impleri querebat.
ne huius exꝑs remanendo uitȩ cȩlestis
particeps ẽe nequiret. Notandum
autem quia quod de carnali dixit.
hoc etiam de sp̃itali ẽ generatione
sentiendum. Nlequaquam uidelicet
eam postquam semel expleta fuerit.
posse repeti. Siue enim heretieus. si¬
ue scismaticus. siue facinorosus quisq

Expanded text:
coelorum? Sed Nicodemus, qui nocoelorum? Sed Nicodemus, qui nocte venit ad Jesum, necdum lucis mysteria capere noverat; nam et nox, in qua venit, ipsam ejus qua premebatur ignorantiam designat; necdum enim eorum numero sociatus sed inter eos potius remanebat, quibus loquitur Isaias: Surge, illuminare Jerusalem, quia venit lumen tuum, et gloria Domini super te orta est . Respondit ergo in ventrem matris suae iterato introire et renasci? Quia enim secundae nativitatis adhuc nescius perseverabat, de salute autem sua jam sollicitus exstiterat, necessario de una quam noverat nativitate, an posset iterari, vel quo ordine regeneratio posset impleri, quaerebat: ne hujus expers remanendo vitae coelestis particeps esse nequiret. Notandum autem, quia quod de carnali dixit, hoc etiam de spiritali est regeneratione sentiendum. Nequaquam videlicet eam postquam semel expleta fuerit, posse repeti. Sive enim haereticus sive schismaticus facinorosus quisque
Abbreviated transcription (Latin):
do uenisti magister. Nemo enim
potest hȩc signa facere quȩ tu fa¬
cis: nisi fuerit d̾s cum eo sa deo gͥ
iħm uenisse ad magisterium cȩleste.
mundo ad hibendum confessus ẽ. dñ
ẽẽ cognouit. Sed quia quem magistrũ
nouerat ueritatis. studiose docendus
adiit. merito ad agntuonẽ diuinitatis
eius ꝑfecte doctus subiit: merito utri¬
usq natiuitatis eius diuinȩ scilicet
& humanȩ sed & passionis atq as¬
censionis ipsius archana ꝑcepit. nec¬
non etiam modum secunde regenera¬
tionis. ingressum regni cȩlestis alia¬
q ꝑplura doctrinȩ euuangłicȩ sacra¬
menta. domino reuelante didicit.
Respondit enim iħe: & dixit ei.
Amen am̃ dico tibi: nisi quis renatꝰ
fuerit denuo. non potest uidere reg
num dei. Que sententia tanto aꝑtiꝰ
cunctis fidelib lucet: quanto constat
quia sine huius luce fideles ẽẽ neque¬
unt. Quis etenim sine lauachro re¬
generationis: remissionẽ peccatoꝵ
consequi ꝙ regnum ualet intrare

Expanded text:
magister. Nemo enim potest haec signa facere quae tu facis, nisi fuerit Deus cum eo. A Deo igitur Jesum venisse ad magisterium coeleste mundo adhibendum confessus est, Deuesse cognovit. Sed quia quem magistrum noverat veritatis, studiose docendus adiit, merito ad agnitionem divinitatis ejus perfecte doctus subiit, merito utriusque nativitatis ejus, divinae scilicet et humanae, sed et passionis atque ascensionis ipsius arcana percepit: necnon etiam modum  Al. om. modum secundae generationis, et ingressum regni coelestis, aliaque perplura doctrinae evangelicae sacramenta, Domino revelante, didicit. Respondit Jesus, et dixit ei: Amen amen dico tibi, nisi quis natus fuerit denuo, non potestnum Dei. Quae sententia tanto apertius cunctis fidelibus lucet, quanto constat quia sine hujus luce fideles esse nequeunt. Quis etenim sine lavacro regenerationis, remissionem peccatorum consequi, et regnum valet intrare
Abbreviated transcription (Latin):
princeps iudeorum ue¬
nit ad iħm nocte cupi¬
ens secreta eius allocu¬
tione plenius discere
mysteria fider: cuius
aꝑta ostensione signorum aliquate¬
nus iam rudim̃ta ꝑ ceperat. Qui qm̃
prudent ea quȩ ab illo fieri uidebat.
intelligere curauit. sublimit᷑ ea quȩ

Expanded text:
princeps Judaeorum venit ad Dominum nocte, cupiens secreta ejus allocutione plenius discere mysteria fidei, cujus aperta ostensione signorum aliquatenus jam rudimenta perceperat. Qui quoniam prudenter ea quae ab illo fieri videbat, intelligere curavit, subtiliter
Abbreviated transcription (Latin):
collum tuum uelut circulum torque¬
as. atq ad exorandam clementiam
d̃i largos fletus infundas. nichil ꝓ¬
ficies. Commouere enim diinam
non poteris pietatẽ qui circa prox¬
imos tuos neglexisti debitam carita¬
tem. S cͥptum ẽ enim. Non tale ieui¬
nium ego elegi: dicit dominus. Nlec
si flectas ut circulum ceruicem tuã.
cilicium autem & cinerem subster¬
nas. nec sic uocabis inquit ieiuni¬
um acceptum. Sed solue omnem no¬
dum iniquitatis. ꝙ obstinationem
malorum: dimitce quassatos in reqͥẽ
frange esurienti panem tuum. & ege¬
nos sine tecto induc in domum tuã.
Si uideris nudum uesti: & domesticos
seminis tui nedespicias. Tẽ erumpet
temporaneum lum̃ tuum. & sanitas
tua. cito orietur: ꝙ preibit ante te
iusticia: & claritas cireum dabit te
Tunc exclamabis ꝙ ds exaudiet te
dum adhuc loqueris dicet: ecce ad¬

Expanded text:
collum tuum velut circulum torquecollum tuum velut circulum torqueas, atque ad exorandam clementiam Dei largos fletus effundas, nihil proficies. Commovere enim divinam non poteris pietatem, qui circa proximos tuos neglexisti debitam charitatem: scriptum est enim, Non tale jejunium ego elegi, dicit Dominus. Nam si flectas ut circulum cervicem tuam, cilicium autem et cinerem substernas; nec sic vocabo, inquit, jejunium acceptum. Sed solve omnem nodum iniquitatis et obstinationem malorum. Dimitte quassatos in requiem, Frange esurienti panem tuum, et egenos sine tecto induc in domum tuam. Si videris nudum, vesti; et domesticos seminis tui non despicies. Tunc erumpet temporaneum lumen tuum, et vestimenta tua cito orientur. Et praeibit ante te justitia, et claritas Dei circumdabit te. Tunc exclamabis, et Deus exaudiet te. Dum adhuc loqueris dicet: Ecce ad
Abbreviated transcription (Latin):
corpus fame discrucias: cui turpit̾
peccando blandiris: Principaliter
gͦ animus ieiunet amalis: & sic cor¬
pus subeat exercendo ieuinia. Nã
cum sit ieiuimum animȩ humilia¬
tio: quale ẽ humiliari cybo. & au¬
geri peccato: Qui gͥ corpori suo
ieuinia deuotus indicit. pͥncipaliter.
renunci et uiciis: cupiditatum fo¬
mites compͥmat. frangat impetus m̃¬
tis. libidines uincat: faces auariciȩ ar¬
dentes extinguat. latiusq factis uim
dilectionis extendat. atq in alimenta
pauꝑum abrupti apparatus inpen¬
nefanda peccata animi uirtute cal-¬
centur: ut ꝙ anima scĩtate corporis
adiuuet᷑ Tunc enim & impetrari po¬
terit quod optatur: si corpus castũ
animumq deuotum. ad officia scĩta¬
tis implenda ꝑ curam obseruationis
incedat. Hȩc sunt quȩ diuinam cõ¬
mouent pietatem: quȩ ad impetran¬
dam p̃cib scĩtatem. semꝑ aditum fa¬
ciunt. Ceterum si caput substernas.
atq cineres desuꝑ spargas: si deniq

Expanded text:
corpus fame discrucias, cui turpiter corpus fame discrucias, cui turpiter peccando blandiris? Principaliter ergo animus jejunet a malis; et sic corpus subeat exercenda jejunia. Nam cum sit jejunium animae humiliatio, quale est humiliari cibo, et augeri peccato? Qui igitur corpori suo jejunia devotus indicit, principaliter renuntiet vitiis, cupiditatum fomites comprimat, frangat impetus mentis, libidines vincat, faces avaritiae ardentis exstinguat, latiusque factis vim dilectionis extendat, atque in alimenta pauperum abrupti apparatus impennefanda peccata animi virtute calcentur; ut et anima sanctitate corporis adjuvetur. Tunc enim et impetrari poterit quod optatur, si corpus castum animusque devotus ad officia sanctitatis implenda per curam observationis incedat. Haec sunt quae divinam commovent pietatem, quae ad impetrandam precibus sanctitatem semper aditum faciunt. Caeterum si caput substernas, atque cineres desuper spargas, si denique
Abbreviated transcription (Latin):
nim facies suas: ut pareant homi¬
nib ieiunantes. Amen dieo uobis.
receperunt mercedem suam. Uos
autem cum ieiunatis. ingite capi¬
ta ur̃a ne pareatis hominib ieiuinan¬
tes: & pater ur̃ qui uidet in occulto.
reddet uobis in palam. Quare fr̃s
p̃uideat scĩtas ur̃a. aliter ieiunia ac¬
ceptari non posse: nͥ contigerit lega
re non piget. uobis autem tutissimũ
Sed & ds in euuangłio. omnis inqͥt
& sabbata: & diem magnum odi di¬
cit dominus. Ieuinium ẽ qđ probat
altissimus. non solum intermissa
corporis refectio: uerum etiam a ma¬
lis actib facta discessio. Itaq cura
ne mens tua grauetur oppressa pec¬
catis: neq animus tuus uitiorum
illecebris delectetur: ut digna deo
ex soluas ieuinia. Ceterum si corpus
tuum ieiunia longa consumpseriri.
atq illi subtraxeris cibum: cum non
detrahis uitia in malis ꝑseuerans.
magis horres quam places deo. Tc̃
erunt dõ accepta ieiunia. si oꝑib
scĩs fuit expiata sententia. Cur enĩ

Expanded text:
pareant hominibus jejunantes: amen dico vobis, receperunt mercedem suam. Vos autem cum jejunatis, ungite capita vestra, ne pareatis hominibus jejunantes: et Pater vester qui videt in occulto, reddet vobis in palam . Quare, fratres, pervidet Sanctitas vestra, aliter jejunia acceptari non posse, nisi contigerit legalre non piget, vobis autem tutissimum . Sed et Dominus in Evangelio, Omnis, inquit,et sabbatum et diem magnum non cit Dominus . Jejunium est quod probat Altissimus, non solum intermissa corporis refectio, verum etiam a malis actibus facta discessio. Itaque cura ne mens tua gravetur oppressa peccatis, neque animus tuus vitiorum illecebris delectetur; et digna Deo exsolvisti jejunia. Caeterum si corpus tuum jejunia longa consumpserint, atque illi subtraxeris cibum; cum non detrahis vitia in malis perseverans, magis horres quam placeas Deo. Tunc erunt Deo accepta jejunia, si operibus sanctis fuerit expiata conscientia. Cur enim
Abbreviated transcription (Latin):
uinium delectat. xp̃m. tali deniq dele¬
ctat᷑ omp̃s ds: quem adieiunandum
non immanium delictorum frequens
reatus inpellit: non deniq adipiscen¬
dae glȩ temporalis. uel cumulandi
patrimonii cupuditas manis incen¬
dit: sed arguet semꝑ religionis affec¬
tus. q deuota sinceritas. Quam eñ¬
cum fuerint comitata plena pietatis
officia. quantum ille ualebit. quantũ
ille ꝓficiet: Taliter agendo: merebit᷑
statim p̾sentem dñm: ꝓpiciumꝙ sen¬
tire. Imple gͦ miserationis officia: ꝙ
sẽificasti ieuinia. Sagina pauꝑum
uiscera. & anima tua munerib scĩta¬
tis pinguescit. Uesti nudum: & tua
peccata contecta sunt. Peregrinum
hospicio tuo contende suscipere: ut
& te d̾s in cȩlorum regno suscipiat.

Expanded text:
junium delectat Christum, tali denique delectatur omnipotens Deus, quem ad jejunandum non immanium delictorum frequens reatus impellit, non denique adipiscendae gloriae temporalis, vel cumulandi patrimonii cupiditas inanis incendit; sed urget semper religionis affectus et devota sinceritas: quam cum fuerint comitata plenae pietatis officia, quantum ille valebit, quantum ille proficiet? Taliter agendo merebitur statim praesentem Dominum propitiumque sentire. Imple ergo miserationis officia; et sanctificasti jejunia. Sagina pauperum viscera; et anima tua muneribus sanctitatis pinguescit. Vesti nudum; et tua peccata contecta sunt. Peregrinum hospitio tuo contende suscipere; ut et te Deus in coelorum regna suscipiat.