comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gerunt ñ eurantes quẽ ad modĩ illi uiuerent. ymino
curantes ut ȩtiam ꝑdite uiuerent. dũ tñ honori
suo illa omiã metũ subditi minstrarent. Aut si de¬
dͣunt. ꝓferatur. hostendat᷑. legatur. quas c̃oꝵ lege
illi cuitati datas contempserint gracci. ut seditio¬
nibus cuncta tbaitnt. quas mariꝰ ⁊ cinna. ⁊ carbo.
ut inbella etiam ꝓgrd̾entur euulia. cansis unquiꝰ¬
sinis sase pta: ⁊ crudelit̃ gesta. crudeliq finta. qua
deniq silla ipse cuius iita mores. facta. desebente
salustis alisq septo rilbꝰ istone. quis ñ exortrat. quis rẽ
ullant puibuicam ñ tẽ ꝑisse fateatur: Anforte ꝓpt̾ huiꝰ¬
cemodi eiuii mores iuigilianã allam sententiam sic̃
solent ꝓ aefensione doꝵ suorum oppon̾e audebunt.
Discessese omnes aditis arisq relictis. dii quibꝰ imꝑiũ
ħ stecerat: Pͥmum si ita ẽ. ñ hñt cur querantur de

Expanded text:
gerunt, non curantes quem ad modum illi uiuerent, immo gerunt, non curantes quem ad modum illi uiuerent, immo curantes ut etiam perdite uiuerent, dum tamen honori suo illa omnia metu subditi ministrarent. Aut si dederunt, proferatur ostendatur legatur, quas deorum leges illi ciuitati datas contemserint Gracchi, ut seditionibus cuncta turbarent, quas Marius et Cinna et Carbo, ut in bella etiam progrederentur ciuilia causis iniquissimis suscepta et crudeliter gesta crudeliusque finita, quas denique Sylla ipse, cuius uitam mores facta describente Sallustio aliisque scriptoribus  An forte propter hujuscemodi civium mores Virgilianam illam sententiam, sicut solent, pro defensione suorum deorum opponere audebunt, Discessere omnes adytis arisque relictis Dî, quibus imperium hoc steterat? Primum si ita est, non habent cur querantur de
Abbreviated transcription (Latin):
publica euiꝰ conditor rectorq xp̃c ẽ.si ⁊ ipsã rem
publicã placet dice̾. qm̃ eã rẽ ppłi ex̃ negare ñ pos¬
sumꝰ.Si aut̃ ħ nom̃ qd̃ alibi alit̾q uulgatũ ẽ ab usu
nr̃e locutiõis ẽ forte remotius. in ea certe ciuitate
ẽ uera iusticia. de qͣ scͥpt᷑a scã dic̃. Głiosissima dicta
sunt de te ciuitas di. S qd̃ ꝑtinet ad p̾sentẽ questionẽ¬
qͣlibet laudabilem dicant istam fuisse uł ẽȩ rẽ pub¬
lieã. scđm eoꝵ auctores doctissimos tam longe añ &ͥ
aduentum pessima facta erat. ẏmmo uͦ nulla erat.
atq oĩo ꝑierat ꝑditissimis moribꝰ. Ut gͦ ñ ꝑiret. dii
custodes eius ppło custori suo dare p̃erouȩ uitȩ ac moꝵ
p̃cepta debuer. aquo tot templis. tot̾ sac̾dotibꝰ. et
sacͥficiorum generibꝰ tam muttiplicibꝰ uariisq sacͥs.
tot festis sollempnitatibꝰ. tot tantoꝵq ludoꝵ celebri¬
tatibꝰ colebant᷑. ybi ncħ demones nͥ negotuĩ suiĩ e¬

Expanded text:
 si et ipsam rem publicam placet dicere, quoniam eam rem populi esse negare non possumus. Si autem hoc nomen, quod alibi aliterque uulgatum est, ab usu nostrae locutionis est forte remotius, in ea certe ciuitate est uera iustitia, de qua scriptura sancta dicit: Gloriosa dicta sunt de te, ciuitas Dei. CAPUT quamlibet laudabilem dicant istam fuisse vel esse rempublicam, secundum eorum auctores doctissimos jam longe ante aduentum pessima ac flagitiosissima facta erat; immo uero nulla erat adque omnino perierat perditissimis moribus. Ut ergo non periret, di custodes eius populo cultori suo dare praecipue uitae ac morum praecepta debuerunt, a quo tot templis, tot sacerdotibus et sacrificiorum generibus, tam multiplicibus uariisque sacris, tot festis sollemnitatibus, tot tantorumque ludorum celebritatibus colebantur; ubi nihil daemones nisi negotium suum e
Abbreviated transcription (Latin):
sã: Uiderint laudatores eius ge illis antiquis uiriᷤ
⁊ moribꝰ quał fuerit. utrũ in ea inguerit uera iustiera
anferte nec tc̃ fuerit uiua moribꝰ. s picta coloribꝰ. qd̾
⁊ ipse cico nesciens cũ eã p̃ferret ecep̾ssit. S alias si
d̾s uoluerit ħ iudebimus &̃ nitar enĩ suo loco ut
hostũdã scd̃m diffinitiones ipsiꝰ ciconis. qͥbꝰ qͥd sit re
publica:⁊ q̃d sit ppłs. loquente scipione breuit̾ possit.
attestantibꝰ &̾ multis. suiȩ ipsuis. suȩ eoꝵ qͦs loqui
fecit in cadem disputacione sentenciis. nũꝙͣ. illã fuissȩ
rem publicã. quia nũqͣm in ea fuit uera iusticia.

Expanded text:
sam? Viderint laudatores eius etiam illis antiquis uiris sam? Viderint laudatores eius etiam illis antiquis uiris et moribus qualis fuerit, utrum in ea uiguerit uera iustitia an forte nec tunc fuerit uiua moribus, sed picta coloribus; quod et ipse Cicero nesciens, cum eam praeferret, expressit. Sed alias, si Deus uoluerit, hoc uidebimus. Enitar enim suo loco, ut ostendaspublica, et quid sit populus, loquente Scipione, breviter posuit attestantibus etiam multis, sive ipsius, sive eorum, quos loqui fecit in eadem disputatione, sententiis, nunquam illam fuisse rempublicam, quia nunquam in ea fuit vera justitia.
Abbreviated transcription (Latin):
es ⁊ extrema tãqͣm liniam̃ta seruaret. Qui eni manet
ex antiq̃s moribꝰ quibꝰ ille diax̃ re stare romanã: Quoᷤᷤ
ita obliuione obsoletos uidemus ut ñ m̃ nõ colattur.
s iã ignorent᷑. Nlã de uiris qͥd dica: Mores eni ipsi in¬
tierunt uiroꝵ penuria. cuiꝰ tanti mali ñ mͦ redden¬
sa ẽ. Nris enĩ uiciis non casu aliquo rem publica i̾bo
retinemꝰ. re ipsa uero iã pͥdẽ amisimꝰ. ħ cic̃o fatebat᷑
longe quidem pꝰ mortẽ affricani quẽ in suis lib̾s feẽ
de ie publica disputare. adhuc tñ añ aduentũ .xͥ. quę
si diffamata ⁊ p̃ualescente religione cep̃ĩana sentirẽt᷑¬
atq dicerent᷑. quis non istoꝵ ea xpianis impntanda
eẽ censeret: Quã ob rem eur ñ curar̃ dii eorum netẽ
ꝑiret atq ãmitr̾et᷑ illa res publica ꝗͣ. cico̾ longe ante¬
qͣm cep̃s ĩ carne ueniss tam lugubrit̾ deplorat amiᷤ¬

Expanded text:
eius et extrema tamquam liniamenta seruaret. Quid enim manet eius et extrema tamquam liniamenta seruaret. Quid enim manet ex antiquis moribus, quibus ille dixit rem stare Romanam, quos ita obliuione obsoletos uidemus, ut non modo non colantur, sed iam ignorentur? Nam de uiris quid dicam? Mores enim ipsi interierunt uirorum penuria, cuius tanti mali non modo reddensa est. Nostris enim uitiis, non casu aliquo, rem publicam uerbo retinemus, re ipsa uero iam pridem amisimus.\' Haec Cicero fatebatur, longe quidem post mortem Africani, quem in suis libris fecit de re publica disputare, adhuc tamen ante aduentum Christi; quae si diffamata et praeualescente religione Catque dicerentur, quis non istorum ea Christianis imputanda esse censeret? Quamobrem cur non curarunt dii eorum, ne tunc iret adque amitteretur illa res publica, quam Cicero longe, antequam Christus in carne uenisset, tam lugubriter deplorat amis
Abbreviated transcription (Latin):
sic pͥdie fuerat disputatũ. s sic ratio ex illis definitio¬
res ppłi ẽ thirannꝰ eã flactiõe capesc̾et: nec ipse ppłs
diffinitꝰ. Qño gͦ res publica romana tał erat qͣlẽ
tionẽ qͣm disputatio de re publica int̾ magnoᷤ uꝰtoᷤ
pͥncipes habita patefec sic̃ &̃ ip̃e tulliꝰ ñ scipioniᷤᷤ
nec cuiqͣm alt̾uis. s suo sermone loquens inpͥnci¬
pio quinti lib̾. cõmemorato pͥus ennii poete u̾su
quo dix̾at. moribꝰ antiqͥs res stat romana uirisq
quẽ quide ille u̾sũ inqͥt uł breuitate uł u̾tate tã¬
quam ex oraculo michi quodã eẽ esfatus uidet᷑.
nã neq uri nisi ita morata ciuitas fuiss neq more
uros adhibebat. ⁊ uet̾ẽm morẽ ac maioꝵ instituta
retinebant excellentes uiri. Nrã uero ȩtas eũ rem
publicam sic̃ picturã accepiss egregiam. s euaneᷤ¬
centem uetustate. ñ mͦ eã coloribꝰ isoẽ qͥbꝰ fuerat reno¬
uare neglex̃. s ne id quidẽ eurauit ut formã saltẽ

Expanded text:
sicut pridie fuerat disputatum; sed, sicut ratio ex illis definitiores populi, cum tyrannus eam factiovedefinitus. 3. Quando ergo respublica Romana talis erat, qualem tionem, quam disputatio de re publica inter magnos eius tum principes habita patefecit. Sicut etiam ipse Tullius non Scipionis nec cuiusquam alterius, sed suo sermone loquens in principio quinti libri commemorato prius Ennii poetae uersu, quo dixerat:. Moribus antiquis res stat Romana uirisque, \'quem quidem ille uersum, inquit, uel breuitate uel ueritate tamquam ex oraculo quodam mihi  esse effatus uidetur. Nam neque uiri, nisi ita morata ciuitas fuisset, neque mouiros adhibebat, et ueterem morem ac maiorum instituta retinebant excellentes uiri. Nostra uero aetas cum rem publicam sicut picturam accepisset egregiam, sed euanescentem uetustate, non modo eam coloribus isdem quibus fuerat renouare neglexit, sed ne id quidem curauit, ut formam saltem
Abbreviated transcription (Latin):
bomuri istami t̃pralẽ qͣmi nimis ailigiit cansta felice¬
titen ⁊ pose hi omines sicut fiit inari calite sulralꝰ
opibꝰ honaoribꝰ dignitate. longeuitatt cuinłariret
tiuitate. seruitute. inopia. uigiliis. doloribꝰ exeruci¬
ari. ⁊ emori diis amicis. Qd̃ si ita eẽ concedunt. cõpe¬
dio nicħ eos ꝓdeẽ ⁊ coli suꝑfluo ꝯfitent᷑. Nã si uirtu¬
tibꝰ amĩ ⁊ ꝓbitati uitȩ. cuiꝰ p̃mia pꝰ mortẽ sꝑanda s̃.¬

Expanded text:
mis diligunt, tantam felicitatem; et posse homines, sicut fuit Marius, salute, viribus, opibus, honoribus, dignitate, longaevitate cumulari et tivitate, servitute, inopia, vigiliis, doloribus excruciari et emori, diis amicis. Quod si ita esse concedunt, compendio, nihil eos prodesse, et coli superfluo, confitentur. Nam si virtutibus ani
Abbreviated transcription (Latin):
cia otͣ iusticiam. ut hanc eẽ utilem rei publicȩ. illã
uͦ mutilem ueri similibꝰ rationibꝰ ⁊ exemplis ułut
conaret᷑ hostendẽ. c̃ũ leliꝰ rogantibꝰ om̃ibꝰ iustieiã
deffende aggressus ẽ. asseruitq qͣntũ potuit nicħ
tam inimieũ qͣm iniusticiã ciuitati. nec omĩno nisi
magna iusticia geri. aut stare posse rem publicam.
Qua questione quantũ satis uisium ẽ ꝑtractata scipio.
ad int̾missa reu̾titur. recolitq suã atq cõm̃dat breuẽ
rei publicȩ diffinitionem qͣ dix̾at eã eẽ rem ppłi. Popu¬
lum aut̃ nõ omem cȩtũ multitudinis. s cetũ uiris
consensu ⁊ utilitatis cõmunione sociatum ẽẽ det̾mi¬
nat. Docet deiũ qͣnta sit in disputando diffinitioniᷤ
utilitas. atq ex illis suis diffinitionibꝰ colligit tc̃ eẽ
rem publicã .i. tem ppłi cum bene ac iustę gerit᷑. siue
ab uno rege. siue a paueis optimatibꝰ. suiȩ ab uniu̾so

Expanded text:
tia contra iustitiam, ut hanc esse utilem rei publicae, illam tia contra iustitiam, ut hanc esse utilem rei publicae, illam uero inutilem, ueri similibus rationibus et exemplis uelut conaretur ostendere. Tum Laelius rogdefendere adgressus est adseruitque, quantum potuit, nihil tam inimicum quam iniustitiam ciuitati nec omnino nisi magna iustitia geri aut stare posse rem publicam., Qua quaestione, quantum satis uisum est, pertractata Scipio ad intermissa reuertitur recolitque suam adque commendat breuem rei publicae definitionem, qua dixerat eam esse rem populi. Populum autem non omnem coetum multitudinis, sed coetum iuris consensu et utilitatis communione sociatum esse determinat. Docet deinde quanta sit in disputando definitionis utilitas, adque ex illis suis definitionibus colligit tunc esse rem publicam, id est rem populi, cum bene ac iuste geritur siue ab uno rege siue a paucis optimatibus siue ab uniuerso
Abbreviated transcription (Latin):
nullo pacto ẽẽ posse. Ac deiñ cũ aliqͣnto latiꝰ iub̾iꝰ dis¬
seruiss qͣntũ ꝓdeẽt iusticia eiuitati. qͣntũq ob eẽt si¬
iusticia plura dice̾nt᷑. ꝓpt̾ illud qd̾ iã uulgo ferebat᷑.
rem publicam regi sine inuria ñ posse. Hac ꝓm̃ q̃s¬
tionũ discutiendã ⁊ enodandã ex̃ assensꝰ ẽ scipio res¬
ponditq nicħ ẽȩ qd̃ adhuc de re publica dictum pu¬
taret. ⁊ quo posset longuis ꝓgredi. nͥ ẽet ꝯfirmatũ.
nõ mͦ falsũ eẽ illud sine ĩuiria ñ posse. s ħ u̾issimum
ẽẽ sine summa iusticia ren publicã geri nõ posse.
Cunis questionis explicatio cum ina̾iem o seq̃ntẽ dila¬
ta çẽt. int̾cio libro magna oflictatione res acta est.
Suscepit enĩ pilꝰ ipsam disputationẽ eoꝵ qͥ sentirent
sine inuisticia geri ñ posserem publicã purgans p̃¬
cipuȩ ne ħ ipse sentire cred̾etur. egitq sedulo ꝓinuisti¬

Expanded text:
nullo pacto esse posse,\' ac deinde cum aliquanto latius et uberius disnullo pacto esse posse,\' ac deinde cum aliquanto latius et uberius disseruisset, quantum prodesset iustitia ciuitati qjustitia plura dicerentur, propter illud, quod jam vulgo ferebatur, rempublicam regi sine injuria non posse. Hanc proinde quaestionem discutiendam et enodandam esse, assensus est Scipio, responditque nihil esse, quod adhuc de republica dictum putaret, et quo possent longius progredi, nisi esset confirmatum, non modo falsum esse illud, sine iniuria non posse, sed hoc uerissimum esse, sine summa iustitia rem publicam regi non posse. Cuius quaestionis explicatio cum in diem consequentem dilata esset, in tertio libro magna conflictione res acta est. Suscepit enim Philus ipse disputationem eorum, qui sentirent sine iniustitia geri non posse rem publicam, purgans praecipue, ne hoc ipse sentire crederetur, egitque sedulo pro iniusti
Abbreviated transcription (Latin):
sentiebatur ea corruptione qua descͥbit salu stiꝰ iã iãq
ꝑiturã. Eo qͥppe tp̃i disputat᷑ quo iã uinis grecoꝵ oc¬
cisꝰ fuit. a quo sebit seditiones graues cepisse salustiꝰ.
uã mortis eiꝰ fit in eiusdem libris cõmemoratio. Cũ aut̃
scipio inscdi libͥ fine dixiss. ut ui fidibꝰ aut tibiis atq
cantui ipso ac uocibꝰ contentꝰ ẽ.quidã tenendꝰ ex distin¬
tis sonis. quem inmutatũ aut discrepantẽ. aures eru¬
dite ferre non possunt. hisq concentus ex dissimilli¬
marũ uocũ mod̾atione concors tam̃ efficit᷑ ⁊ ꝯgruens.
sic ex suminis ⁊ infimis. ⁊ mediis int̾iectis ordinibꝰ. ut
sonis moderata ratione eiuitatẽ consensu dissimilli¬
morum concin̾e. ⁊ quȩ armonia a musicis dicit᷑ ĩ cãtu
eam eẽ in ciuitate cõcordiã artissimũ atq optimũ oĩ
in re publica uincłm incolumitatis. eamq sine iusticia

Expanded text:
raesentiebatur ea corruptione, quam describit Sallustius, jam jamque raesentiebatur ea corruptione, quam describit Sallustius, jam jamque peritura. Eo quippe tempore disputatur, quo iam unus Gracchorum occisus fuit, a quo scribit seditiones graues coepisse Sallustius. Nam mortis eius fit in eisdem libris commemoratio. Cum autem Scipio in secundi libri fine dixisset, ut in fidibus aut tibiis adque cantu ipso ac uocibus concentus est quidam tenendus ex distinctis sonis, quem inmutatum aut discrepantem aures eruditae ferre non possunt. isque concentus ex dissimillimarum uocum moderatione concors tamen efficitur et congruens: sic ex summis et infimis et mediis interiectis ordinibus, ut sonis, moderata ratione ciuitatem consensu dissimillimorum concinere, et quae harmonia a musicis dicitur in cantu, eam esse in ciuitate concordiam, artissimum adque optimum omni in re publica uinculum incolumitatis, eamque sine iustitia
Abbreviated transcription (Latin):
tili felicitati nicħ a peste. nicħ ab hoste. nicħ ab ul¬
la dade timeatur. Quis hanc rẽ publica sanus ii
dicam romano impio s domui sardana palli copa¬
rau̾it : Aui quondã rex ita fuit uoluptatib deditꝰ.
at in sepulers suo sebi fecerit ca sola se habe mortu
quȩ libido eius ȩtiam cum uueret hauriendo es¬
sumpserit. Quc̃ regem isti sihabent sibi iontasibꝰ
ina ulgentem. nec ineis cuiqm islla seueritatr ad¬
uer santem huic libentius qͣm iom qtue uetet es
simam dixit. nec curant isti quanta moꝵ pessimoꝵ
ac flagiciosoꝵ labe ac dedecore impleatur. s tantũ mͦ
ut cõsistat ⁊ maneat. audiant eam nõ ut salustius nar-¬
rat pessimã ac flagiciosissimã factam. s sic̃ eicero
disputat iam tẽ ꝓrsꝰ ꝑisse. ⁊ nullã omĩno remansisse
rẽ publica. Inducit enĩ scipionẽ eum ipsum qui car¬
taginem extuix̾at de re publica disputantẽ. qno ꝑ¬

Expanded text:
tali felicitati nihil ab hoste, nihil a peste, nihil ab ultali felicitati nihil ab hoste, nihil a peste, nihil ab ulla clade timeatur. Quis hanc rempublicam sanus, non dicam Romano imperio, sed domui Sardanapali comparaverit? qui quondam rex ita fuit voluptatibus deditus, ut in sepulcro suo scribi fecerit, ea sola se habere mortuum, quae libido ejus etiam cum viveret, hauriendo, consumpserat. Quem regem isti si haberent sibi in talibus indulgentem, nec in eis cuiquam ulla severitate adversantem; huic libentius, quam Romani veteres simam dixit, nec curant isti quanta morum pessimorum ac flagitiosorum labe ac dedecore impleatur, sed tantummodo ut consistat et maneat; audiant eam, non, ut Sallustius narrat, pessimam ac flagitiosissimam factam, sed, sicut Cicero disputat, jam tunc prorsus perisse, et nullam omnino remansisse rempublicam. Inducit enim Scipionem, eum ipsum qui Carthaginem exstinxerat, de republica disputantem, quando p
Abbreviated transcription (Latin):
ĩuito fuerit inportunus aut naxiꝰ. Cet̾m de suis ł
cum suis. uł cum quibꝰq uolentibꝰ faciat qͥsq qdlib
cuerit. uł ꝓpt̾ cos maximȩ qͥ ħrẽ pͥuata nõ possut̃.
Eatruantur ãplissime atq ornatissimȩ domꝰ opipa¬
ra ꝯutiua. Frequentent᷑ uͥ cuiq libuerit ⁊ potuerit
die noctuq ludat᷑. bibat᷑. uomat᷑. diffluat᷑. saltationibꝰ
undiq concrepent theat᷑. in honeste leciciȩ uocibꝰ
atq omĩ gen̾e siuȩ crudelissimȩ sinȩ turpissime
uoluptatis exestuent. Ille sit publicꝰ mmieꝰ eiuħ
temptauerit. eũ lib̾a multitudo au̾tat ab auribꝰ
eu̾tat a sedibꝰ. auferat ainuentibꝰ. Illi habeant᷑
dii ũi. qui hanc adipiscendã ppłis ꝓeurauerint.
ad eptamq seruau̾int. colant᷑ ut uoluerint. ludoᷤ
exposcant quales uoluerint. quos eum suis uł de
suis possint hab̾e cultoribꝰ. ĩ antum efficiant ut

Expanded text:
inuito fuerit inportunus aut noxius; ceterum de suis uel inuito fuerit inportunus aut noxius; ceterum de suis uel cum suis uel cum quibusque nolentibus faciat quisque quod libet. cuerit, uel propter eos maxime, qui habere priuata non possunt. Exstruantur amplissimae adque ornatissimae domus, opipara conuiuia frequententur, ubi cuique libuerit et potuerit, diu noctuque ludatur bibatur, uomatur diffluatur. Saltationes undique concrepent, theatra inhonestae laetitiae uocibus adque omni genere siue crudelissimae siue turpissimae uoluptatis exaestuent. Ille sit publicus inimicus, tentaverit, eum libera multitudo avertat ab auribus, evertat a sedibus, auferat a viventibus. Illi habeantur dii veri, qui hanc adipiscendam populis procuraverint, adeptamque servaverint. Colantur ut voluerint, ludos exposcant quales voluerint, quos cum suis vel de suis possint habere cultoribus: tantum efficiant ut
Abbreviated transcription (Latin):
quisq semꝑ augeat que cotidianis effusionibꝰ suꝑ¬
petant. ꝑ quas sibi ȩtiam infirmores subdat quisꝙ
ꝑotentior. obsoquantur diuitibꝰ pauꝑes causa sate¬
tatis. atꝙ ut eorum patipemmiis quieta mnercia ꝑfru¬
antur. duiites pauꝑibꝰ at elientelas ⁊ ad minist̾iũ
sui fastis abutantur. Populi paaudant nõ consul¬
toribꝰ utilitatum suaꝵ. s largitoribꝰ uoluptatum
Non dura iubeantur. ñ ꝓhibeant᷑ inpura. Reges
non curent qͣm bonis s qͣm subditis regnent. pro¬
uintiȩ regibꝰ non tanqͣm rectoribꝰ moꝵ. s tanqͣm
rerum dñatoribꝰ ⁊ delitiaꝵ suarum ꝓuisoribꝰ ser¬
uiant. eosq non sincerit̾ honorent. s nequit̾ ac
seruilit̾ timeant. Quid alienȩ uincȩ potiꝰ. qͣm qͥd
suȩ uite quisq noceat legibꝰ adu̾tat᷑. nullus ducat᷑
ad iudices. nisi qͥ alienȩ rei domui saluti. uł cuiꝙͣ.

Expanded text:
quisque augeat semper, quae cottidianis effusionibus subquisque augeat semper, quae cottidianis effusionibus subpetant, per quas sibi etiam infirmiores subdat quisque potentior. Obsequantur diuitibus pauperes causa saturitatis adque ut eorum patrociniis quieta inertia perfruantur, diuites pauperibus ad clientelas et ad ministerium sui fastus abutantur. Populi plaudant non consultoribus utilitatum suarum, sed largitoribus uoluptatum. Non dura iubeantur, non prohibeantur inpura. Reges non curent quam bonis, sed quam subditis regnent. Prouinciae regibus non tamquam rectoribus morum, sed tamquam rerum dominatoribus et deliciarum suarum prouisoribus seruiant, eosque non sinceriter honorent, sed nequiter ac seruiliter timeant. Quid alienae uineae potius quam quid suae uitae quisque noceat, legibus aduertatur. Nullus ducatur ad iudicem, nisi qui alienae rei domui saluti uel cuiquam
Abbreviated transcription (Latin):
conscendet. S quia iste audit. ille contempnit.
pluresq uiciis male blandientibꝰ. qͣm utili uir¬
tutum asꝑitati sunt amicitiores. tolerare cepĩ
iudices. siuȩ milites. siue ꝓuinciales. siue diuiteᷤ.
siue pauꝑes. siue liberi. siuȩ serui. utꝰ libet sexꝰ
ȩtiam pessimã. si ita necessẽ ẽ flagiciosissimãq
rem publicã. ⁊ in illa angłoꝵ quadã scĩssima atq
augustissima curia celestiq re publiea. ubi dĩ
uoluntas lex ẽ. carissimũ ibi locum ꝯe̾ ista tołã¬
eia comparare. Uerumptam̃ tales cultores et
Ailectores d̃oꝵ istorum quoꝵ oe imitatores in
cełibꝰ ⁊ flagitiis se ꝙ̃ letantur. nullomꝰ eurã pes¬
simam ac flagiciosissimã ẽȩ̃ rem publicã tantũ
stet inquiunt. tantũ floreat copiis referta uie¬
toriis gosa. uł qd̾ ẽ felicnus pace secura sit. & quid
ad nos ͤ ymnio io ad nos magis ꝑtinet. si dunciaᷤ

Expanded text:
conscenderet. Sed quia iste audit, ille contemnit, conscenderet. Sed quia iste audit, ille contemnit, pluresque vitiis male blandientibus quam utili virtutum asperitati sunt amiciores, tolerare, inquiiudices, sive milites, sive provinciales, sive divites, sive pauperes, sive liberi, sive servi, utriuslibet sexus, etiam pessimam, si ita necesse est, flagitiosissimamque rem publicam, et in illa angelorum quadam sanctissima atque augustissima curia caelestique re publica, ubi Dei voluntas lex est, clarissimum sibi locum etiam ista toleranincusant. Verum tales cultores et dilectores deorum istorum, quorum etiam imitatores in sceleribus et flagitiis se esse laetantur, nullo modo curant pessimam ac flagitiosissimam non esse rem publicam. Tantum stet, inquiunt, tantum floreat copiis referta, uictoriis gloriosa, uel, quod est felicius, pace secura sit. Et quid ad nos? Immo id ad nos magis pertinet, si diuitias
Abbreviated transcription (Latin):
tea. s torrentis mͦ p̃cipitati. a deo uiuentꝰ luxu atq
auaritia corrupta ẽ. Legant nob̾ contra luxũ
⁊ auariciam p̾cepta dõꝵ suorum ppło romano da¬
ta. cui utmã tantũ casta ⁊ modesta retic̾ent. quibꝰ
luxunã ubiq ppłis ad ħ congregatis. qͣm excellent̾
nare. & tam̃ luxu atq auaritia. seiuisq actur¬
pibus moribꝰ ante aduentum xͥ rem publicam
pessimam ac flagiciosissimã factam non imputãt
diis suis afflictionem uero eus quancũq isto tpr
suꝑbia delicieq eoꝵ ꝑpesse fuerint. religioni incre¬
pitant xp̃iane. Cuius p̃cepta de iustis ꝓbisq moribꝰ
si simł audierint atq eurarent reges t̾rȩ. ⁊ omnes
ppłi. p̾ncipes ⁊ omnes iudices t̾rȩ. iuiuenes ⁊ uirgineᷤ
seniores cum iinioribꝰ. etas om̃is capax. ⁊ ut̾q secꝰ
⁊ quos baptista iołis alloquit᷑ ex actores ipsi atq
milites. ⁊ terras uitȩ p̾sentis ornaret sua felicitate
res publica ⁊ uitȩ et̾nȩ culm̃. beatissimȩ regnatura

Expanded text:
uuentus luxu adque auaritia corrupta est.3 Legant nobis contra luxum et auaritiam praecepta deorum suorum populo Romano data; cui utinam tantum casta et modesta reticerent, ac noluxuriam ubique populis ad hoc congregatis quam excellenter, nare. Et tamen luxu atque avaritia saevisque ac turpibus moribus ante adventum Christi rempublicam pessimam ac flagitiosissimam factam, non imputant diis suis: afflictionem vero ejus, quamcumque isto tempore superbia deliciaeque eorum perpessae fuerint, religioni increpitant Christianae. Cuius praecepta de iustis probisque moribus si simul audirent adque curarent reges terrae et omnes populi, principes et omnes iudices terrae, iuuenes et uirgines, seniores cum iunioribus, aetas omnis capax et uterque sexus, et quos baptista Iohannes adloquitur, exactores ipsi adque milites: et terras uitae praesentis ornaret sua felicires publica et vitae aeternae culmen beatissimae regnatura
Abbreviated transcription (Latin):
uam inuiriȩ inquit ualidioꝵ ⁊ ab eas discessio pleb̾
a patribꝰ alieq discessiones domi fuere. iam inde a
pͥncipio neq amplius qͣm regibꝰ exactis dum metus
a tarquinio ⁊ bellum graue cũ etruria positũ ẽ. equo
⁊ modesto uire agitatum. Uides quẽ admodũ ȩciam
illo brem tempore ut regibꝰ exactis .i. eiectis aliqͣntũ
equo ⁊ modesto iuire ageret᷑. metũ dixit fuisse causã.
q̃m metuebat᷑ bellum quod rex tarquiniꝰ regno atq
urbe pulsus ⁊ ruscis sociatus contra romanos gere¬
bat. Attende itaq quid deiñ contexat. demĩ inquit
seruili impio patres plebem exẽcere de uita atq tͥgore¬

Expanded text:
Nam injuriae, » inquit, « validiorum, et ob eas discessio plebis Nam injuriae, » inquit, « validiorum, et ob eas discessio plebis a patribus, aliaeque dissensiones domi fuere jam inde a principio, neque amplius quam regibus exactis, dum metus a Tarquinio et bellum grave cum Etruria positum est, aequo et modesto iure agitatum.\' Vides quem ad modum etiam illo breui tempore, ut regibus exactis, id est eiectis, aliquantum aequo et modesto iure ageretur, metum dixit fuisse causam, quoniam metuebatur bellum, quod rex Tarquinius regno adque Urbe pulsus Etruscis sociatus contra Romanos gerebat. Adtende itaque quid deinde contexat: \'Dein, inquit, seruili imperio patres plebem exercere, de uita adq
Abbreviated transcription (Latin):
bro atq ipso eius exordio facetur ętiam tẽ cum ad cõ¬
sules aregibꝰ eẽt translata res publica. pꝰ paruũ int̾¬
uallum in uirras ualidioꝵ ⁊ obeas dicessionẽ plebis
a patͥbꝰ aliasq inurbe discenssiones fuisse. Nam eũ
optimis moribꝰ ⁊ maxxia concordia ppłm romanũ
int̾ scdm ⁊ postremum bellũ carthaginensȩ cõmemo¬
rasset. egisse causãq hui boni non amore iusticiȩ. s
stantȩ carchagine metũ pacis in fide fuisse dixisset
unde ⁊ nasica ille ad repͥm̃dam nequitiã seruandosq
istos mores optimos. ut metu uicia cohib̾ent᷑. cartha¬
ginem nolebat euerti. continuo subiec̃ idẽ salustius
⁊ ait. At discordia ⁊ auaritia atq ambitio. ⁊ cęt̾a
scdis rebꝰ oriri sueta mala. post cartaginis excidiũ
maximȩ aucta sunt. ut intellige̾mꝰ ȩtiam antea et
oriri solere ⁊ augeri. unde subnectens cur hoc dic̾it.

Expanded text:
bro adque ipso eius exordio fatetur etiam tunc, cum ad conbro adque ipso eius exordio fatetur etiam tunc, cum ad consules a regibus esset translata res publica, post paruum interuallum iniurias ualidiorum et ob eas discessionem plebis a patribus aliasque in Urbe optimis moribus et maxima concordia populum Romanum inter secundum et postremum bellum Carthaginense commemorasset egisse, causamque hujus boni, non amorem justitiae, sed stante Carthagine metum pacis infidae fuisse dixisset; unde et Nasica ille ad reprimendam nequitiam, servandosque istos mores optimos, ut metu vitia cohiberentur, Carthaginem nolebat everti: continuo subjecit idem Sallustius, et ait: « At discordia, et avaritia, atque ambitio, et caetera secundis rebus oriri sueta mala, post Carthaginis excidium maxime aucta sunt. » Ut intelligeremus etiam antea et oriri solere, et augeri. Unde subnectens cur hoc dixerit, «
Abbreviated transcription (Latin):
fuctus ẽ. iam ipsa toma de alut ands q̃tait̃ qt
trepidante facillime suꝑauit. eorumq urbem opu
unsolentia tribunoꝵ plebis reus factus ẽ tamqͣm
ingratam sensit qͣm liberauerat euutatẽ. ide sua dãp¬
natione certissimus in exiliũ sponte disced̾et. ⁊ decẽ
milibꝰ eris absens ꝯ̃ dampnaret᷑. max it̾m a gallis
undex patriȩ fut᷑ꝰ ingrate. Multa cõmemorare iã
piget feda ⁊ inuista quibꝰ agitabat᷑ illa eiuitas. cũ
potentes plebem sibi subde conarent᷑. plebsq illis
subdi recusaret. ⁊ utriꝰq partis defensores magis studii ᷤ
ag̾e̾nt amore uincendi. qͣm ęquũ ⁊ bonii qͥeqͣm co¬
pociꝰ adhibebo. qui cum in laude romanoꝵ dixisset.
unde nob̾ iste sermo ortus ẽ. uis bonũq ap̃d eos non
legibꝰ magis qͣm natura ualebat. p̃dicans illud tempꝰ
quo expulsis regibꝰ incredibilit̾ ciuitas breuitatis spa¬
tio plurimũ creuit. idem tam̃ in pͥmo istoriȩ suȩ li¬

Expanded text:
flictus est, iam ipsa Roma de salute dubitante adque flictus est, iam ipsa Roma de salute dubitante adque trepidante facillime superauit eorumque urbem opulet insolentia tribunorum plebis reus factus est tamque ingratam sensit quam liberauerat ciuitatem, ut de sua damnatione certissimus in exilium sponte discederet et decem milia aeris absens etiam damnaretur, mox iterum a Gallis uindex patriae futurus ingratae. Multa commemorare iam piget foeda et iniusta, quibus agitabatur illa ciuitas, cum potentes plebem sibi subdere conarentur plebsque illis subdi recusaret, et utriusque partis defensores magis studiis agerent amore uincendi, quam aequum et bonum quidquam copotius adhibebo, qui cum in laude Romanorum dixisset, unde nobis iste sermo ortus est: \'lus bonumque aput eos non legibus magis quam natura ualebat\', praedicans illud tempus, quo expulsis regibus incredibiliter ciuitas breui aetatis spatio plurimum creuit, idem tamen in primo historiae suae li
Abbreviated transcription (Latin):
facinoris tamen iilla ciuitate ⁊ imꝑio ñ placuit
exemplum faciliꝰq romani inħ errauerunt. ut pꝰ
illã inqͥtatem dm̃ sibi romulũ consecratent. qͣm
ũ ĩfeminis rapiendis factum eius imitandũ loge
ulla uł more ꝑmitt̾ent. Ea ħ uire acbono. pꝰ expul¬
sum cum lib̾is suis regem tarquiniũ. cuiꝰ filius
lucretiam stupro uiolent̾ opp̃sserat uinius brutus
consul. lucuĩ tarquiniũ collatinũ maritũ eiusdẽ
lucretiȩ collegam suum bonum atq innocentẽ iurũ.
ꝓpt̃ nom̃ ⁊ ppinquitate tarquinioꝵ coegit magi¬
stratu se abdicare nec uiuere inciuitate ꝑmisit.
Quod scel fauente isł paciente ppło fecit. aquo ⁊plo
consulatum idẽ collatinus. sicut etiam ipse brut
accrepat.E&r hoc uire acbono. mare canulus ite
temporis uir egregius. qui uenientes grauissimoᷤ
hostes posi romani post decenale belleigrauissimo¬
manis ec̃eitus tociens male prignands gulat af¬

Expanded text:
facinoris tamen in illa ciuitate et imperio non placuit facinoris tamen in illa ciuitate et imperio non placuit exemplum, faciliusque Romani in hoc errauerunt, ut post illam iniquitatem deum sibi Romulum consecrarent, quam ut in feminis rapiendis factum eius imitandum lege ulla uel more permitterent. Ex hoc iure ac bono post expulsum cum liberis suis regem Tarquinium, cuius filius Lucretiam stupro uiolenter obpresserat. Iunius Brutus consul L. Tarquinium Conlatinum, maritum eiusdem Lucretiae, collegam suum, bonum adque innocentem uirum, propter nomen et propinquitatem Tarquiniorum coegit magistratu se abdicare nec uiuere in ciuitate permisit. Quod scelus fauente uel patiente populo fecit, a quo populo consulatum idem Conlatinus sicut etiam ipse Brutus acceperat. Ex hoc iure ac bono M. Camillus, illius temporis uir egregius, qui Veientes, grauissimos hostes populi Romani, post decennale bellum, quo Romanus exercitus totiens male pugnando grauiter ad
Abbreviated transcription (Latin):
raptas sabinas. Ed enim ustius ⁊ meliꝰ. qͣm filias
alienas fraude spectacłi inductas non a parentibꝰ accȩ¬
pi. s ui ut quisq pot̾at auferri: Nam si inq fac̾ent
sabini negare postulatas qͣnto fuit iniquiꝰ raꝑe ñ
datas: Iustiꝰ aut̃ bellũ cum ea gente geri potuit.
quȩ filias ad matrimonium cũ regionalibꝰ ⁊ con¬
finalibꝰ suis negasset petitas. qͣm eum ea quȩ repe¬
tebat ablatas. Illud gͦ potius fieret. ibi mars
filium suum pugnantẽ uiuaret. ut conuigioꝵ ne¬
gatorum arnuis ulcisceretur iniuriã. ⁊ eo mͥ ad fina
quas uoluerat ꝑueniret. Aliquo enĩ forcasse iure
belli iniuste negatas. iuste uictor auferret. Nullo
aut̃ uire pacis ñ datas rapuit. ⁊ inuistũ bellum
cum earum parentibus. iustȩ succensentibꝰ gessit.
hoc sane utilius feliciusq successit. quod ⁊ si ad me¬
moriam fraudis illiꝰ cucensiũ spectacłm mansit.

Expanded text:
raptas Sabinas. Quid enim iustius et melius quam filias raptas Sabinas. Quid enim iustius et melius quam filias alienas fraude spectaculi inductas non a parentibus accipi, sed ui, ut quisque poterat, auferri? Nam si inique facerent Sabini negare postulatas, quanto fuit iniquius rapere non datas? Iustius autem bellum cum ea gente geri potuit, quae filias suas ad matrimonium conregionalibus et confinalibus suis negasset petitas, quam cum ea, quae repetebat ablatas. Illud ergo potius fieret; ibi Mars filium suum pugnantem iuuaret, ut coniugiorum negatorum armis ulcisceretur iniuriam, et eo modo ad feminas, quas uoluerat, perueniret. Aliquo enim fortasse iure belli iniuste negatas iuste uictor auferret; nullo autem iure pacis non datas rapuit et iniustum bellum cum earum parentibus iuste suscensentibus gessit. Hoc sane utilius feliciusque successit, quod, etsi ad memoriam fraudis illius circensium spectaculum mansit,
Abbreviated transcription (Latin):
a diis suis romani uiuendi leges acciꝑe potuissẽt
non aliquos annos post romã conditã ab atheniẽ¬
sibus mutuarent᷑ leges solonis. Quas tam̃ nõ ut
qͣmuis ligureꝰ lacedemoniis leges ex apollinis aue¬
toritate se instituisse confinx̾it. qd̾ prudent̾ roma¬
ni crede noluerunt. ꝓptẽa inde non acceꝑunt.
Numa pompiliꝰ qui romulo successit in regnũ qͣsda
leges quȩ quidẽ regende cuntati noqͣqͣm suffic̾ent¬
condidisse fertur. quis eis młta &x saera constitur.
non tamen ꝑhibecur easdem leges a numinibꝰ ace¬
pisse. Mala gͥ am̃. mala iuitȩ. mala moꝵ quȩ tta
miagna sunt. ut his doctissimi eoꝵ uiri ȩtiam uista¬
tibus urbibꝰ res publicas ꝑtre confirment. dii eoꝵ ne
suis custoribꝰ accident minime curar̃. ẏmino uͦ ut au¬
ppło romano ꝓptẽa leges non sunt a numinibꝰ institu¬
te. q sic̃ salustius ait. uis bonumq ap̃d eos ñ legibus
magis qͣm natura ualebat: Edc ħ uite ac bono credo

Expanded text:
a dis suis Romani uiuendi leges accipere potuissent, non aliquot annos post Romam conditam ab Atheniensibus mutuarentur leges Solonis, quas tamen non utquamuis Lycurgus Lacedaemoniis leges ex Apollinis auctoritate se instituisse confinxerit, quod prudenter Romani credere noluerunt, propterea non inde acceperunt. Numa Pompilius, qui Romulo successit in regnum, quasdam leges, quae quidem regendae ciuitati nequaquam sufficcondidisse fertur; qui eis multa etiam sacra constituit: non tamen perhibetur easdem leges a numinibus accepisse. Mala igitur animi, mala vitae, mala morum, quae ita magna sunt, ut his doctissimi eorum viri etiam stantibus urbibus respublicas perire confirment, dii eorum, ne suis cultoribus acciderent, minime curarunt; imo vero ut aupopulo Romano propterea leges non sunt a numinibus constitutae, quia, sicut Sallustius ait, \'ius bonumque aput eos non legibus magis quam natura ualebat\'? Ex hoc iure ac bono credo
Abbreviated transcription (Latin):
nans. his mał tabescenti ac labenti mundo ubiq
familiã suã sensim subtrahit. qua ẽdat ȩt̾nã⁊⁊ nõ
plausu uanitatis. s iudicio ueritatis głiosissimã
ciuitatem: Ecce romana res publica. qd nõ ego pꝰ
dico. seo auctores eotum uñ ħ mertede didicimus tãto
ante dixerunt añ xepĩ aduentum. paulati muta¬
ta ex pulcherrima atꝙ optima pessima ac fiagi¬
ciosissima facta ẽ. Eece ante xxpi aduentum pꝰdele

Expanded text:
nans his malis tabescenti ac labenti mundo ubique nans his malis tabescenti ac labenti mundo ubique familiam suam sensim subtrahit, qua condat aeternam et non plausu uanitatis, sed iudicio ueritatis gloriosissimam ciuitatem? dico, sed auctores eorum, unde haec mercede didicimus, tanto ante dixerunt ante Christi adventum « paulatim mutata, ex pulcherrima atque optima, pessima ac flagitiosissima facta est. » Ecce ante Christi adventum
Abbreviated transcription (Latin):
plura salustuis de sillȩ uiciis. cȩt̾aq feditate rei pub¬
lice. ⁊ alii scͥptores in ħ consentiunt. qͣmuis eloquio
multum impari. Cernis tam̃ ut opinor ⁊ quisqͥs
ad uert̾it facillime ꝑspic̃ collumia moꝵ pessimoꝵ.
quo illa ciuitas ꝓlapsa fuerit añ nr̃i suꝑni regis
aduentum. hec enim gesta sunt non solum ante¬
qͣm xp̃s incarne p̃sens docẽ cepiss uerum ȩtiam
ante qͣm de uirgine natꝰ eẽt. Cum gͥ tot ⁊ tanta
mala tempoꝵ illoꝵ uł tolabiliora suꝑuis. uł post
euersam cartaginem. intołanda ⁊ orrenda diis
suis imputare non audeant. opiniones humaniᷤ
m̃tibꝰ unde talia uicia siluescerent astucia maligna
inserentibꝰ. cur mala p̾sentia xpõ imputant qui
doctrinam saluberrimã ⁊ falsos ac fallaces dos coli
uetat. ⁊ istas hominum noxias flagiciosasq cupi¬
ditates diuina auctoritate detestans atq condẽp¬

Expanded text:
plura Sallustius de Syllae uitiis ceteraque foeditate rei pubplura Sallustius de Syllae uitiis ceteraque foeditate rei publicae, et alii scriptores in haec consentiunt, quamuis eloquio multum inpari. Cernis tamen, ut opinor, et quisquis aduerterit, facillime perspicit, conluuie morum pessimorum quo illa ciuitas prolapsa fuerit ante nostri superni regis aduentum. Haec enim gesta sunt non solum antequam Christus in carne praesens docere coepisset, uerum etiam antequam de uirgine natus esset. Cum igitur tot et tanta mala temporum illorum uel tolerabiliora superius, uel post euersam Carthaginem intoleranda et horrenda dis suis inputare non audeant, opiniones humanis mentibus, unde talia uitia siluescerent, astutia maligna inserentibus: quur mala praesentia Christo inputant, qui doctrina saluberrima et falsos ac fallaces deos coli uetat et istas hominum noxias flagitiosasque cupiditates diuina auctoritate detestans adque condem
Abbreviated transcription (Latin):
Cernis ex quo tpr .i. paruo int̾uallo post reges exactoᷤ
quales romani fuerint de quibꝰ ait. Ius bonunq ap̃
eo sͥ legibꝰ magis qͣm natura ualebat. Porro si illa tp̃ra
talia reppiunt᷑. quibꝰ pulcherrima atq optima fuiꝰ¬
se p̃dicatur romana respublica quid iam de conse¬
quenti ȩtate dicendum aut cogitandum arbitra¬
mur. cum paulatim mutata ut eiusdẽ istoriei u̾b̾
utar. ex puleherrima atq optima. pessima ac fla¬
giciosissima facta ẽ. post cartaginis uidelie ut eõ¬
memorauit excidĩ : Quȩ tp̃ra ipse salustuis quẽ ad
modũ breuit̾ recolat ⁊ desebat. in eius istoria legi
pot̾ qͣntis mał moꝵ quȩ scdis rebꝰ exortans. usq ad
bella ciuilia demonstret eẽ ꝑuentũ. Ea quo tp̃r ut
ait maioꝵ mores nõ paulatim ut antea. s torren¬
tis mͦ p̾cipitati. adeo iuuentus luxui atq auaritia
corrupta. ut merito dicat᷑ genitos eẽ qui neq ip̃i
hr̃e possent. res familiares. neq alios pati. Diẽ deiñ

Expanded text:
Cernis ex quo tempore, id est paruo interuallo post reges exactos, quales Romani fuerint, de quibus ait: Ius bonumque aput eos non legibus magis quam natura ualebat.\' Porro si illa tempora talia reperiuntur, quibus pulcherrima adque optima fuisse praedicatur Romana res publica, quid iam de consequenti aetate dicendum aut cogitandum arbitramur, cum paulatim mutata, ut eiusdem historici uerbis utar, ex pulcherrima adque optima pessima ac flagitiosissima facta est,\' post Carthaginis uidelicet, ut commemorauit, excidium? Quae tempora ipse Sallustius quem ad modum breuiter recolat et describat, in eius historia legi potest; quantis malis morum, quae secundis rebus exorta sunt, usque ad bella ciuilia demonstret esse peruentum. Ex quo tempore, ut ait, maiorum mores non paulatim ut antea, sed torrentis modo praecipitati, adeo iuuentus luxu adque auaritia corrupta, ut merito dicatur genitos esse, qui neque ipsi habere possent res familiares neque alios pati.\' Dicit deinde
Abbreviated transcription (Latin):
sorum ratio ac non potus adulatio ẽ qnõ istum pla¬
tonem quẽ semiãm uolunt tantis disputationibꝰ
laborantem. ne amĩ mał quȩ p̃cipue cauenda sunt
mores corrumꝑent᷑ humani. nulla saera edicła dig¬
num putar̃. ⁊ romulũ suum diis młtis p̃tulerunt:
qͣmuis ⁊ ipsum semidm potiꝰ qͣm d̃m ułut secretior
eorum doctrina com̃det. Nam etiã flãminẽ illi in¬
stituer̃. qd̾ sac̾dotii genus a dõ in romanis sacris
testante apice excelluit. ut tres solos flam̃ines ha¬
b̾ent tͥbus numinibꝰ institutos. Dialẽ ioui. martia¬
lem marti. qͥrinalem romulo. Nã beniuolentia
cuuum ułut receptꝰ in celũ. querinꝰ ẽ p̾ea nominatꝰ.

Expanded text:
sorum ratio ac non potius adulatio est? quando istum Plasorum ratio ac non potius adulatio est? quando istum Platonem, quem semideum uolunt, tantis disputationibus laborantem, ne animi malis, quae praecipue cauenda sunt, mores corrumperentur humani, nulla sacra aedicula dignum putarunt, et Romulum suum dis multis praetulerunt, quamuis et ipsum semideum potius quam deum uelut secretior eorum doctrina commendet. Nam etiam flaminem illi instituerunt, quod sacerdotii genus adeo - in Romanis sacris testante apice excelluit, ut tres solos flamines haberent tribus numinibus institutos, Dialem Ioui, Martialem Marti, Quirinalem Romulo. Nam beneuolentia ciuium uelut receptus in caelum Quirinus est postea nominatus.
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ p̃ferendum ẽȩ censemꝰ si non romulo ⁊ ereuli.
qͣmuis istum nec frẽm occidisse. uec aliquod ꝑpet̾sse
flagitium quisqͣm istoricorum uł poetaꝵ dix̃ aut
finx̃. certe uł priapo. uł alicui cenoce falo. postre¬
mo uł febri. quȩ romani numina partĩ ꝑegͥna
receꝑunt. partim sua ꝓpͥa sacrauerunt. Quomꝰ gͥ
tanta amĩ ⁊ moꝵ mala. bonis p̃ceptis ⁊ legibꝰ. uł
imminentia ꝓhib̾ent insita exrirpanda eurarent
dii tales. qui etiam seminanda ⁊ augenda flagitia
curauer̃. talia uł sua uł quasi sua facta ꝑtheatri¬
cas celebritates ppłis in notescere cupientes. ut
tãqmi auctoritate diuina sua sponte nequissima
libido accendetur humana. frustra ħ exclamãte
cicerone: Qui cum de poetis ageret ad quos cum
accessit inquit clamor ⁊ approbatio ppłi quasi ma¬
gni cuidã ⁊ sapientis magistri. quas illi obduet
tenebras qͣs ĩuehũt metus quas inflãmant cupi¬

Expanded text:
deum, praeferendum esse censemus, si non Romulo et Herculi deum, praeferendum esse censemus, si non Romulo et Herculi quamuis istum nec fratrem occidisse, nec aliquod perpetrasse flagitium quisquam historicorum uel poetarum dixit aut finxit, certe uel Priapo uel alicui Cynocephalo, postremo uel Febri, quae Romani numina partim peregrina receperunt, partim sua propria sacrauerunt. Quo modo igitur tanta animi et morum mala bonis praeceptis et legibus uel inminentia prohiberent, uel insita extirpanda curarent di tales, qui etiam seminanda et augenda flagitia curauerunt, talia uel sua uel quasi sua facta per theatricas celebritates populis innotescere cupientes, ut tamquam auctoritate diuina sua sponte nequissima libido accenderetur humana, frustra hoc exclamante Cicerone, qui cum de poetis ageret: Ad quos cum accessit, inquit, clamor et adprobatio populi quasi cuiusdam magni et sapientis magistri, quas a illi obducunt tenebras, quos inuehunt metus, quas inflammant cupi
Abbreviated transcription (Latin):
leges adinstituendos bonos aut corrigendos. malos
mores a diis sius possent acciꝑe seu sꝑare romani. qͦs
legibꝰ suis iuncut atq comuncunt. Illi enĩ honori
suo deposcut̃ ludos scenicos. isti ab honoribꝰ omibꝰ rep¬
pellunt homines scenicos. Illi cęlebrari sibi iubent
figm̃tis poeticis obꝓbria dõꝵ. isti ab obꝓbriis hoñĩ
deterrent impudentiam poetaꝵ. Semideꝰ aũ ille pla¬
to ⁊ talium dõꝵ libidini restitit.⁊ ab ĩdole romanoꝵ
quid ꝑficiendum eẽt hostendit. qui poetas ipsos uł
ꝓ arbitrio m̃tientes. uł hominibꝰ miseris quasi doꝵ
facta pessima imitanda ꝓponentes. omin̾o inciui¬
tate bñ instituta uiuere noluit. Nos quidẽ platonẽ
nec dm̃ nec semidm ꝓhibemꝰ. nec ullo scõ angło sũ¬
eui nr̃ȩ sententiȩ ratio dõ ꝓsꝑante suo loco explica¬
bitur. S eũ tam̃ qnõ quidẽ ipsi uolunt fuisse semi¬

Expanded text:
leges ad instituendos bonos aut corrigendos malos leges ad instituendos bonos aut corrigendos malos mores a dis suis possent accipere seu sperare Romani, quos legibus suis uincunt adque conuincunt. Illi -enim honori suo deposcunt ludos scaenicos, isti ab honoribus omnibus repellunt homines scaenicos; illi celebrari sibi iubent figmentis poeticis obprobria deorum, isti ab obprobriis hominum deterrent inpudentiam poetarum. Semideus autem ille Plato et talium deorum libidini restitit, et ab indole Romanorum quid perficiendum esset ostendit, qui poetas ipsos uel pro arbitrio mentientes uel hominibus miseris quasi deorum facta pessima imitanda proponentes omnino in ciuitate bene instituta uiuere noluit. Nos quidem Platonem nec deum nec semideum perhibemus, nec ulli sancto angelo sumcuius nostrae sententiae ratio Deo prosperante suo loco explicabitur. Sed eum tamen, quando quidem ipsi uolunt fuisse semi
Abbreviated transcription (Latin):
sibi sollempnit̾ exhib̾i. Cui tandem honestiꝰ diui¬
nos honores decern̾et ciuitas. utrũ platoni ħ turpia
⁊ nefanda ꝓhibenti. an demonibꝰ ac hominum de¬
ceptione gaudentibꝰ quibꝰ ille uera ꝑsuadere nõ po¬
tuit. hc̃ platonem labeo int̾ semideos cõmemorãdũ
putauit. sic̃ erculẽ. sic̃ romulũ. Semidõs aut̃ eroibꝰ.
ante ponit. s utrosq int̾ numina collocat. Uerũp¬
tamen istũ quẽ appellat semidm. nõ herribꝰ tantum.
s &e diis ipsis p̃ferendum ẽȩ non dubito. Propinqͣnt
aut̃ romanoꝵ leges disputationibꝰ platonis qnõ ille
cuncta poetica figm̃ta ꝯdempnat. isti aut̃ poetis
adinut saltem uihomines maledicendi licentiam.
Ille poetas ab urbis ipsius habitatione. isti saltem
actores poeticarum fabulaꝵ remouent a societate
ciuitatis. ⁊ si contra dõs ludoꝵ senicoruĩ exepetitores
aliquid auderent. forte undiq remou̾ent. Neqͣqͣm gͥ

Expanded text:
sibi sollemniter exhiberi. Cui tandem honestius diuisibi sollemniter exhiberi. Cui tandem honestius diuinos honores decerneret ciuitas? utrum Platoni haec turpia et nefanda prohibenti, an daemonibus hac hominum deceptione gaudentibus, quibus ille uera persuadere non potuit? Hunc Platonem Labeo inter semideos commemorandum putauit, sicut Herculem, sicut Romulum. Semideos autem heroibus anteponit; sed utrosque inttamen istum, quem appellat semideum, non heroibus tantum, sed etiam diis ipsis praeferendum esse non dubito. Propinquant autem Romanorum leges disputationibus Platonis, quando ille cuncta poetica figmenta condemnat, isti autem poetis adimunt saltem in homines maledicendi licentiam; ille poetas ab urbis ipsius habitatione, isti saltem actores poeticarum fabularum removent a societate civitatis, et, si contra deos ludorum scenicorum expetitores aliq
Abbreviated transcription (Latin):
sitores qui.xrii. tabula ꝑ lege ꝓhibentur famam
led̾e ciuium tam ꝓbrosa indes coniutia i acłantes.
cur non ut sceniei habeant᷑ i honesti: Qua ratione
rectum ẽ ut poeticorum figm̃toꝵ ⁊ ignominiosoꝵ
dõꝵ infam̃tur actores. honorentur auctores. An
forte greco platoni potius palama danda ẽ. qui
cum ratione formaretur qualis eẽ ciuitas debeat
taqͣm ad u̾sarios u̾itatis poeras censuit urbe pel¬
lendos: Iste uero ⁊ dõrum inuirias indigne tulit.
⁊ fugari corrũpiq figiñtis am̃os ciuium noluit.
Confer nẽ platonis humanitatẽ a ciubꝰ decipiendis¬
poetas urbe pellentẽ. cum dõꝵ diuinitate honori
suo ludos seenicos expetente. Ille ne talia uł sc̃b̾ent᷑.
⁊ si non ꝑsuasit disputando. tam̃ suasit leuitati
lascuueq g̾roꝵ. isti ut talia etiam age̾ntur. iuben¬
do extorserunt. grauitati ⁊ modestię romanoꝵ. nec
tantũ ħ agi uoluer̃. s sibi dicari. sibi sacrificari.

Expanded text:
sitores, qui duodecim Tabularum lege prohibentur famam sitores, qui duodecim Tabularum lege prohibentur famam laedere civium, tam probrosa in deos convicia jaculantes, cur non ut scenici habeantur inhonesti. Qua ratione rectum est, ut poeticorum figmentorum et ignominiosorum deorum infamentur actores, honorentur auctores? an forte Graeco Platoni potius palma danda est, qui cum ratione formaret, qualis esse civitas debeat, tanquam adversarios veritatis, poetas censuit urbe pellendos? Iste vero et deorum injurias indigne tulit, et fucari corrumpique figmentis animos civium noluit. Confer npoetas urbe pellentem cum deorum diuinitate honori suo ludos scaenicos expetente. Ille, ne talia uel scriberentur, etsi non persuasit disputando, tamen suasit leuitati lasciuiaeque Graecorum; isti, ut talia etiam agerentur, iubendo extorserunt grauitati et modestiae Romanorum. Nec tantum haec agi uoluerunt, sed sibi dicari, sibi sacrari,