comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ex quãdrinte septitium filiu
cxmente cuius fid̾i misit inhꝰ¬
u̾ba te rogo filr septici ut suntͣ
iucesimũ annum sñ uibĩs mo¬
riens quicꝗd ex hr̃̾litate mear
ad te ꝑuenit hoc frĩb tuis resti¬
tuas quesitum c̃. an septitio fili
roremcuis ꝑtineat anuo̾ equiur
hrs scriptiꝑtem didiam yr̃¬
dititis inciuł regata i cstitue̾t
sundum atestatore obligitũ
iuerr uoluit s cum uendente
cditore mandunt redimedũ
seic. quesitum estantitia exciu¬
sa fidi ꝯmissi meinctencatur

Expanded text:
ex quadrante, Septicium filium ex triente, cuius fidei commisit inrba: "te rogo, fili Septici, si intra vicensimum annum sine liberis morieris, quidquid ex hereditate mea ad te pervenerit, hoc fratribus tuis restituas". quaesitum est, an Septicio filiororem eius pertineat an verheres scripta partem dimidiam hereditatis Maeviae rogata restituerat: fundum a testatore obligatum luere noluit, sed eum vendente creditore mandavit redimendum Seiae: quaesitum est, an Titia ex causa fideicommissi Maeviae teneatur
Abbreviated transcription (Latin):
stitm te̾m̃ ut pte dimidia
semissis exꝑsona sei reititu¬
atfiliam. hr̾d̾ scripsit a nepo¬
tem quẽ exea habebat ei sub¬
stituit ⁊ iti cauit. lutio citior
frcs mei filio geno mo. ss.¬

Expanded text:
statim teneri, ut partem dimidiam semissis ex persona Seii restituat. Filiam suam heredem scripsit et nepotem, quem ex ea habebat, ei substituit et ita cavit: "Lucio Titio fratris mei filio genero
Abbreviated transcription (Latin):
afilio meo restitues ꝙ ut fatut
fiditue ꝯ mitto fiditue quesi¬
tum est. aum senis adierit hr̃di¬
titem ⁊ pp̾ hoc ꝯp̾ulsus stichu
manumisit. inuntiam hr̾dita¬
tis ex qui stichush̾rs institut
est sticho manumisso restitue

Expanded text:
estitues: quod ut facias, fidei tuae committo". quaesitum est, cum Seius adierit hereditatem et propter hoc compulsus Stichum manumiserit, an unciam hereditatis, ex qua Stichus heres institutus est, Sticho manumisso restitue
Abbreviated transcription (Latin):
stichus in sticutꝰ eitͣ utrum hac
solamuntum ex qua stichus
institutꝰ est. annio ⁊ dodrante
ex quo ip̃e̾ incuius institut est
eidem sticho restitus debeat. xx.
emsensisse. ¶Br pucrum.⁊
pueluim brdes instituit cos¬
qr inuicem substituit. ⁊ si neut

Expanded text:
hanc solam unciam, ex qua Stichus institutus est, an vero et dodrantem, ex quo ipse Maevius institutus est, eidem Sticho restituere debeat. reem sensisse. Pater puerum et puellam heredes instituit eosque invicem substituit et, si neut
Abbreviated transcription (Latin):
adu̾sus ab sentes postulatur
dectum siuc corͣtior sit quor¬
dam uoluntas recuiantiu
adit ⁊ restitu̾e hr̃ditatem si¬
ue inc̾ta ad ꝙ p̾sentia eor ñ
est necessara. ¶Meminisse
aut oportebit delr de institu¬
to senatum loqui id quoq tr¬
accitum estapud iulianum¬
mnad intestatos locum habe¬
at s est uerĩ eoq iure utimur
ut hoc senatꝰꝯ sultum ad inte¬
statos quoq ꝑtĩneat siuc le
icessores. s ⁊ id filium qui
inpotestate est. hoc senatus cõ¬
sultum locum ht. ¶Incetĩs
quoq necessariis ut ap̾tore
¶si fisco uacantia bo̾ai agnos¬
fiscum restitutom facẽ. ¶Itẽ
simuncipes hr̃dititem sus¬
itius hr̾s inititut᷑ semꝑni¬
tatem. queritur in cogitlusc

Expanded text:
aduersus absentes postulatur decretum, siue certior sit eorum uoluntas recusantium adire et restituere hereditatem siue incerta: adeo praesentia eorum non est necessaria.Meminisse autem oportebit de herede instituto senatum loqui: ideoque tractatum est apud Iulianum, ad intestatos locum habeat. sed est uerius eoque iure utimur, ut hoc senatus consultum ad intestatos quoque pertineat, siue lecessores.Sed et ad filium qui in potestate est hoc senatus consultum locum habet et in ceteris necessariis, ut a praetore s.Si fisco uacantia bona fiscum restitutionem facere. Item si municipes hereditatem susTitius heres institutus Sempronitatem
Abbreviated transcription (Latin):
em Dun poterat fiut hr̃s
institut nout ⁊dux hrdita¬
tem. ueritus ne dampno isfi¬
ccrctur ꝓspectum est. ut si fid̾i¬
ꝯmissrri dicet suo ꝑiculo ad¬
ire ⁊ restitu sibi uelle cõgat
brs institut᷑. id p̾toreadire¬

Expanded text:
m.Quia poterat fieri, ut heres institutus nolit adire hereditatem ueritus, ne damno adficeretur, prospectum est, ut, si fideicommissarius diceret suo periculo adire et restitui sibi uelle, cogatur heres institutus a praetore adire
Abbreviated transcription (Latin):
ta sit ⁊ p̾aum alii donatumi
ꝙ numauit rccipiat. ¶Quid
gͦ n delegitus emptor soluit e
at licet p̾cium ad aliũ puenit
qui soluedo ñ est nam asi acc
it recipe debere. siuclit ib emp¬
toe discede̾ ¶ di mutuamꝑe¬
cuniam lib̃tꝰ̾ fraudem patroni
acccpit an fauana locum ha¬
beat uideam᷑ i ꝙ remedium ħ
acoepit donaint conuenit eũ¬

Expanded text:
cta sit et pretium alii donatum, quod numerauit recipiat. quid ergo, si delegatus emptor soluit eiat, licet pretium ad alium peruenit, qui soluendo non est: nam et si acceit recipere debere, si uelit ab emptione discedere.Si mutuam pecuniam libertus in fraudem patroni acceperit, an Fauiana locum habeat, uideamus. et quod remedium in accepit donauit
Abbreviated transcription (Latin):
⁊bo. Lib̾tus cum fraudancdipi¬
gromi causa fund scio trade̾ uciet
seiustitio mãdauit ut cͣuͣm acci¬
piat ita ut int̾scium.ititium in¬
andatum contrabatur quero p̾
mortem ub̃ti patronꝰe uttum
cum scio adumtarat qui mand¬
uut accionem habaat. in cum
ad illum respucnit accio datur
cum om̃e negotium ꝙ cuis uo¬
iuntite gestum sit in condemp¬
nater cius conferitur. nec põt in¬
deri id p̾statur ꝙ aluid possidet
cum accione. mañdatiꝯ scquip
ossit ita ntaut ipe patrono resti¬
tuat uł cum quo madatum cõ¬
traxit restituc cogatum quid cni

Expanded text:
.Libertus cum fraudandi patroni causa fundum Seio tradere uellet, Seius Titio mandauit, ut eum accipiat, ita ut inter Seium et Titium mandatum contrahatur. quaero, post mortem liberti patronus utrum cum Seio dumtaxat qui mandauit actionem habet, an cum ad illum res peruenerit, actio datur, cum omne negotium, quod eius uoluntate gestum sit, in condemnationem eius conferatur. nec potest uideri id praestaturus quod alius possidet, cum actione mandati consequi rem possit, ita ut aut ipse patrono restituat aut eum cum quo mandatum contraxit restituere cogat. quid enim
Abbreviated transcription (Latin):
cui dechit plane si non accepit
ispopondit ssiꝑumti erit fa¬
uane locus. ¶ Si fidcussit
ipud meubtus uł remsuam
ꝓ alio pignori dedit in necem
pitromi anfauiana loami ha¬
beat uidramꝰ ⁊ nonquid cum
dampno meo non debeat pa¬
trono sub ueniri n enim don¬
auit. ilquid michi s ꝓ aliquo
intui̾t qui non fuit somicdo co¬
ꝙ uut utim᷑. ¶ Igitur credito
non potit fauiana conueniric̃¬

Expanded text:
cur dedit.Plane si non accepit et spopondit stipulanti, erit Fauianae locus.Si fideiussit apud me libertus uel rem suam pro alio pignori dedit in necem patroni, an Fauiana locum habeat, uideamus et numquid cum damno meo non debeat patrono subueniri: neque enim donauit aliquid mihi, si pro aliquo interuenit, qui non fuit soluendo: eoque iure utimur. igitur creditor non pot
Abbreviated transcription (Latin):
audare patronum quia pictas
pris non est rep̾hendenda. ¶Si
plurib in fraudem lib̾tusdon¬
auĩt uł plurib mortis causa cqͣ¬
lit̾ patronus ad ũsus omis in par

Expanded text:
audare patronum, quia pietas patris non est reprehendenda.Si pluribus in fraudem libertus donauerit uel pluribus mortis causa, aequaliter patronus aduersus omnes in par
Abbreviated transcription (Latin):
iesit arbitnum iudicis uidca¬
m̾ ⁊ iure quid̾ distrcta diffti.
iusto omimo recinte debemꝰ
uendditionẽ qĩ lib̾tus uisuend¬
idiñ habiit nc fraudemꝰ emp¬

Expanded text:
sit arbitrium iudicis, uideamus. et in re quidem distracta deferri ue omnimodo rescindere debemus uenditionem, quasi libertus ius uendendi non habuerit, nec fraudemus p
Abbreviated transcription (Latin):
ta. ppͥ ea qui e alienata uł mor¬
tis cã donata sunt nõ fec̾itiħ ac
secutom. ¶Ratronumex asse
hr̃dem institutu uoientem fa¬
iuana accioncuti p̾tor.idmitit
quia erat iniquu exludicum
afauiana quia non sponteadi¬

Expanded text:
e alienata uel mortis causa donata sunt, non fecit.Haec ersecutionem.Patronum ex asse heredem institutum uolentem Fauiana actione uti praetor admittit, quia erat iniquum excludi eum a Fauiana, qu‹i› non sponte adi
Abbreviated transcription (Latin):
sit susficit enim docere mortis
causa factam nec in merito mor¬
tis causa cnim donators conpa¬
rantur legatis. ⁊ sicut miegatis
non quenmꝰ dolo malo fcm sit
annõ ita nec in mortis ci filio
cafilio donatumno reuocatur
nam auliberum fu̾it iegare fi¬
uidctur fraudasse patronum.¬
patroni gectumest reuocatur
uł coli conscius fuit carere debe¬
at re in fraudẽ patroni ilienati
⁊ siputauit ingenium nec cre¬
didit lib̾tumad. u̾sus cum pa¬

Expanded text:
ocere mortis causa factam, nec immerito: mortis causa enim donationes comparantur legatis et sicut in legatis non quaerimus, dolo malo factum sit an non sit, ita nec in mortis causa causa filio donatum est, non reuocatur: nam cui liberum fuit legare fiuidetur fraudasse patronum.patroni gestum est, reuocatur.uel doli conscius non fuit, carere debeat re in fraudem patroni alienata, etsi putauit ingenuum nec credidit libertinum.Aduersus conpa
Abbreviated transcription (Latin):
sub ꝯditione stipulatus fu̾it
maliut defice conditionem di¬
cendtiuanam cessare. ¶Ed
simlite mrnti iñci uoluit siq¬
demꝯdempnatꝰ est dati oꝑaul
munt confessus dicendu erit
faima ocum habe̾ ꝙ si noluit
optinẽ cum p̾fer id uidendum
est ⁊ puto huc diminuisse depa¬
trimonio accionem eis debois
diminuit qm ad̾m enim si pa¬
sus eẽt. icconis diem exire. s
isiputa querelam inosficiosi
qmͣ potuit. us qm̃ aliam forter
in iuram ułsimiłe insitue uo¬
luit. no põt patronus famma

Expanded text:
sub condicione stipulatus fuerit, maluit deficere condicionem, dicendum est Fauianam cessare.Quid si in lite uinci uoluit? si quidem condemnatus est data opera uel in iure confessus, dicendum erit Fauianam locum habere: quod si noluit optinere, cum peteret, hic uidendum. et puto hunc deminuisse de patrimonio: actionem enim de bonis deminuit, quemadmodum si passus esset actionis diem abire.Sed si puta querellam inofficiosi, quam potuit, uel quam aliam, forte iniuriarum uel similem instituere noluit, non potest patronus ob ea
Abbreviated transcription (Latin):
õ urori debeatur ꝙ si aurum
dedit iurisfici ut non tantu̾
ex eo auro fieret sibialiqdi
corpusculum s exalio tunc
quatinus dominiũ transiit
cuis aun ad aurisficem quip¬
pe qĩꝑ mutatõm pfccisse iud¬
eatur. ⁊ ħ aurum non transi¬
it ad uxorem. ¶ Itcm scribit
quitus mutĩ si marit᷑ urori
cum haber quiq pondo aun
legass ita aurumꝙ cumq
mulicris ca patum cct uti hr

Expanded text:
 uxori debeatur. quod si aurum dedit aurifici, ut non tamen ex eo auro fieret sibi aliquod corpusculum, sed ex alio, tunc, quatenus dominium transit eius auri ad aurificem quippe quasi permutationem fecisse uideatur, et hoc aurum non transibit ad uxorem.Item scribit Quintus Mucius, si maritus uxori, cum haberet quinque pondo auri, legasset ita: 'aurum quodcumque uxoris causa paratum esset, uti heres
Abbreviated transcription (Latin):
to reuendit. ¶ Planc si patroni
filiu sub̾titis cĩ mpoita reuen
reuendenco libtatis cĩ inpo̾ita
fratit̃̾ suũ nõ sub mouet ¶
ub̾tus hrd̃ scripsit isq pͥus qmͣ¬

Expanded text:
rto reuendiderit. plane si patroni filius libertatis causa imposita reuendreuendendo libertatis causa imposita fratrem suum non summouet.Si libertus heredem scripserit isque prius, q
Abbreviated transcription (Latin):
qr soluendo hr̃clitas est que ĩ¬
Suenit hrd̾. i sanc ibsurdu est
ius patroni in petendabor p̾ͣ
patrono cum modicum uendi¬
inuenmr possũt quib ꝯͦpediat
patrono bor p̾. petẽ qnͣuus cri¬

Expanded text:
 soluendo hereditas est, quae inueniat heredem. et sane absurdum est ius patroni in petenda bonorumpatrono, quod modicum uindiinteruenire possunt, quibus expediat patrono
Abbreviated transcription (Latin):
git ne urorem cłucat us inuo¬
nc. ¶btͦo octognti ha
tus est is die cedente legati de¬
sse pationũ 3.ꝑtemcebita.
uendicart. nim uidĩ defunc¬
tũ enim mortis tempoream¬
pliorem habuisse rem .c. cu
hr̾ditas eiꝰ pp̃cõputatom ieg¬
ati pluriuenite possit. mre
f̾re hrs institut repuoiet le¬
gatum lib̾to relictum nodie
nam .⁊ si delegt. fa. q̃raturtale
legatum qmius repuduntu
in qua d acera bzditatis itpu¬

Expanded text:
de scriptus omiserit hereditari manifestum est.Si autem ex duobus patronis alter unum fisse patronum partem debitam uindicare: nam uideri defunctum mortis tempore ampliorem habuisse rem centum, cum hereditas eius propter computationem legati pluris uenire possit. neque referre, heres institutus repudiet legatum liberto relictum nec ne: nam et si de lege Falcidia quaeratur, tale legatum quamuis repudiatum in quadrantem hereditatis impu
Abbreviated transcription (Latin):
p̾tit atm̾n ex semisse fecit lord̃
exalti erͣneo semissem derelin¬
quid script quid̃ patronꝰ debi¬
camsibi ꝑtem iumime̾ ht̃ de
cetĩ uit ꝑte patroni que supͣ¬

Expanded text:
terum ex semisse fecit heredem et alteri extraneo semissem dereliquit, scriptus quidem patronus debitam sibi partem immunem habet: de cetera autem parte patroni, quae sup
Abbreviated transcription (Latin):
zp̾ utas imꝑatoris nri dub¬
itiri. non oportr̾ qui m hac qͦ
spẽ de qui queritur subutrẽ¬
dum sit libis quor portioin
unum filium conatoib coll¬
ati imiminutiest p̾stim cum
impr nr̃. cont̾ uoluntatem pi¬

Expanded text:
litteras imperatoris nostri dubitari non oportere, quin in hac quoque specie, de qua quaeritur, subueniendum sit liberis, quorum portio in unum filium donationibus collatis imminuta est, praesertim cum imperator noster contra uoluntatem pa
Abbreviated transcription (Latin):
cit multu distant i fabrilibus
uipictorus oꝑis demq si lib̾tu
fabaut pictor fuit qm̃ diuidar¬
tisfitium ex̾cebit has oꝑas patͦ¬
no pstare cogitur/ quare sicut fa¬
briles opis quis pot sibi aut

Expanded text:
tit, multum distant a fabrilibus uel pictoriis operis. denique si libertus faber aut pictor fuerit, quamdiu id artificium exercebit, has operas patrono praestare cogitur. quare sicut fabriles operas quis potest sibi aut
Abbreviated transcription (Latin):
nimi exccat umest debt cum.
non solum ip̃i patrono s a a
micor iudis grituitam opa
pbr sicut cum quoq lib̾tum
ut opis lib̾ti sui utitur iut lu¬
dossemꝑ face̾ uit egrõtare¬

Expanded text:
 est debere eum non solum ipsi patrono, sed etiam amicorum ludis gratuitam operam praebere: sicut eum quoque libertum,ut operis liberti sui utatur, aut ludos semper facere aut aegrotare
Abbreviated transcription (Latin):
ta portio suppien. nam mor¬
tis ci donatois micriegator
funguntur ⁊ sinon mortis
ca donaui̾t lib̾tus patrono cõ¬
templatione tñ debite portio¬
nis donata sut. Idcm eñt lic¬
endum tunc enim ułquasi
mortis cã imputabu̾tur ułqi
agnita repenerent patronũ
trono cõnditõis implende

Expanded text:
ta portio suppleri: nam mortis causa donationes uice legatorum funguntur. Sed et si non mortis causa donauit libertus patrono, contemplatione tamen debitae portionis donata sunt, idem erit dicendum: tunc enim uel quasi mortis causa imputabuntur uel quasi adgnita repellent patronum trono condicionis implendae
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑarũ acciones ꝑui auut refert
impotestate fuint libi anuo
emancipati s asii ad optio¬
nem datum hrdem scrip sit p¬
atnus magis est ut oꝑe ei debe¬
incur. nͨ patront ubi submo¬
uentur ab oꝑuum petitione

Expanded text:
uros actionem. Parui autem refert, in potestate fuerint liberi an uero emancipati. Sed si in adoptionem datum heredem scripserit patronus, magis est, ut operae ei debeantur. Nec patronae liberi summouentur ab operarum petitione
Abbreviated transcription (Latin):
pͥm̾p̃tor edixit se amplius no
daturum patrono qm̃ opm
a soaictatis accione iudelic siħ ex
egissi ⁊ ut nisi ei obscquiũ pstar
ubtus inscactitem amititur pa¬
tro nuspost̾iores p̾tores c̾te ꝑtis

Expanded text:
 edixit se amplius non daturum patrono quam operarum et societatis actionem, videlicet si hoc pepigisset, ut, nisi ei obsequium praestaret libertus, in societatem admitteretur patronus. Posteriores praetores certae partis
Abbreviated transcription (Latin):
Rnnchil ꝓponit᷑ no possit sinu¬
uãm iesionem ex hoc sentiet pi
nupta eidem cẽt oparum petiti¬
oncm in eĩndem no oporte. scit¬
dem Cimpãnus scribit no de¬
loere p̾torem pati donum munꝰ
opas imponi ei quierndi con¬
missi ca manumittat᷑. s cumici¬
ret posse cum recusire si obliga¬
ri sc̃ passus sit non in hibenda
ita ⁊̃ patroni filius ⁊ nepos ip
nepos qui lib̾te nuptiis consc̾¬
sit. oparum eractom amitut

Expanded text:
nihil proponi, cur non possit, si nullam laesionem ex hoc sentiet pate ac si nupta eidem esset, operarum petitionem in eam dari non oportere cm Campanus scribit non debere praetorem pati donum munus operas imponi ei, qui ex fideicommissi causa manumittatur. sed si, cum sciret posse se id recusare, obligari se passus sit, non inhibendam etiam patroni filius et nepos et pronepos, qui libertae nuptiis consensit, operarum exactionem amitt
Abbreviated transcription (Latin):
putaret si lib̾ti sui medicinam
no facent multo pliũt imper¬
antrs nbi habiturum postul¬
ab it ut sequerẽtur sene q opͫ
fad̾ent idis est ncc ne. 2x id iꝰ¬

Expanded text:
putaret, si liberti sui medicinam non facerent, multo plures imperantes sibi habiturum, postulabat, ut sequerentur se neque opus facerent: id ius est nec ne?
Abbreviated transcription (Latin):
Lib̾tus suta patronũ suum hr̃
dem scripsit si filius incus me
uiuo morietur patron̾ hrs es¬
co nõ maicuidetur testatus nã
si decessĩt filus poti̾t hic existẽ
debita patrono portio iegata
sit⁊si scriptꝰ hrs ñ fuit satisci
tacͣtum ẽ. S. ⁊ si institut᷑ sit ex
pte minore qmͣ eidele̾tur resi

Expanded text:
libertus patronum suum ita heredem scripserit: "si filius meus me vivo morietur, patronus heres esto", non male videtur testatus: nam si decesserit filius, poterit hic existentdebita patrono portio legata sit, etsi scriptus heres non fuerit, satis ei factum est. Sed et si institutus sit ex parte minore quam ei de
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ lib abr oꝑatum obligati¬
oneħidmissi aña libiadcas
opas que posteamponu̾tur ꝓ¬
sunt ut iulianꝰ. nt iͥ si uno. am¬
isso obliget sesi demũ ut̾ nas¬
citur muito magis pomp̃at
ad missum hiuic uingi utilibe¬
ubare ex hacͦ lege nam uerum

Expanded text:
itur operarum obligatione. Amissi antea liberi ad eas operas, quae postea imponuntur, prosunt, ut Iulianus ait. Sed et si uno amisso obliget se, deinde alter nascatur, multo magis Pomponius ait amissum huic iungi, uti libeerari ex hac lege: nam uerum
Abbreviated transcription (Latin):
siuxorem habeat ubtus. non
ꝓhibetur patromis oꝑas cxige¬
¶ Si impubes sit patronꝰ uolunt¬
atecius non uidetur lib̾ta nup¬
ta nsi cũtoris uctoritas uolũ¬
tati.accessit ratiquoꝵ habitio
patrono ob cit innuptuis libti
Enpta ce oꝑas petiposse om̃ss

Expanded text:
si uxorem habeat libertus, non prohibetur patronus operas exigere. Si impubes sit patronus, uoluntate eius non uidetur liberta nupta, nisi tutoris auctoritas uoluntati accesserit. Rati quoque habitio patrono obest in nuptiis libertnupta esse, operas peti posse omnes
Abbreviated transcription (Latin):
am remotus sit in hac ca
est ut in tegram estimati¬
onemꝰ tuteia uł cura ab cit
S isi quis ob frãudemñ
remoueat auquem s ei ad¬
iunsererit non erit famo¬
sus quia non est uissus a¬
bire atutela.
q qui satis non dedit uł ne
matet tutelam uł curam q¬
uis abeat decreto gͥ debeb̾
enisa remouendi significi¬
riut appareat decstimation¬
eꝙ gͦ si non significauit ca¬
usam remotois de creto su¬
O pap̾ ait de bii sse clici h̾uc
integre ẽe fame ⁊ uerum est.¬
Bi ꝑtorsma sua non remo¬
uit tutelm s gerc̃ ꝓhibu¬
crit dicendum magis ee ut
ei hic desinat tutor ee. ¶Qr
um obmagniam uł negl

Expanded text:
am remotus sit, in hac causa est, ut integra existimatione tutela uel cura abeat. sed et si quis ob fraudem non remouebit aliquem, sed ei adiunxerit, non erit famosus, quia non est abire tutela que, qui satis dederit uee tutela uel cura quis abeat.Decreto igitur debebit causa remouendi significari, ut appareat de existimatione.Quid ergo si non significauerit causam remotionis decreto suo?Papinianus ait debuisse dici hunc integrae esse famae, et estia sua non remouerit tutela, sed gerere prohibuit, dicendum est magis esse, ut et hic desinat tutor esse.Quium ob ignauiam uel negl
Abbreviated transcription (Latin):
prant cĩ id circo cau̾e ño u¬
ułt. ut fiuum suum tutele
exiniat. ⁊ hoc artisfitio ꝑ scu¬
eru̾nt existimo te huic frau¬
di te recte occursurum ut ⁊
filius ⁊ ip̾e p̾rad cutelamli¬
beroꝵ ctementius gerenda¬

Expanded text:
autem eius idcirco cauere non uult, ut filium suum tutela eximat, et in hoc artificio perseuerauerit, existimo te huic fraudi recte occursurum, ut et filius et ipse ad tutelam liberorum Clementis gerenda
Abbreviated transcription (Latin):
repelli debeit si p̃tori lique¬
at debeat exaptissimis rerũ
Nunc uideam ex quib ca¬
usis suspecti remoucãtur
⁊ sciendum est aut ob dol¬
um intutela admissum s¬
uspectum idere licẽ po stu¬
lare si forte crassatus sit tu¬
tela aut sorͣclide egit uł ꝑ¬
mtio scpupillo ułn iliquid
int̾ ceꝑit ex rebo pupillarib
iam cutor. ¶Qd̾ siquid a
ela nõ pot suspectus tutor
postulari quia delutum pc̾e¬
illi sub̃am cxpilauit s anq̃
tutor ert accusari d expili¬
te he̾clitatis criminesi minꝰ
tor confumatus adolescẽtu
an possit ex delictis tutele su¬
spectus postularia. accusari
cum possit tutric acontuito¬
rib conueniri. sequens e¬
rit dicere cessare suspecti ac¬
cusatom quia tutele agi po¬
sit depoitoosfo ⁊ alio sump¬
t.¶Idem erit querenclu
⁊ suppͦnas aliquem desusse et̃
tutorem ⁊ rursum cepisser
ut puta usq ad temp̾ uład
ceditõm erat dͣatus dem̾ite¬
rum ut supuemiente cont¬
tlicac cestamentaria uł.iap

Expanded text:
repelli debeat, si praetori liqueat ex apertissimis rerum Nunc uideamus, ex quibus causis suspecti remoueantur. et sciendum est aut ob dolum in tutela admissum suspectum licere postulare, si forte grassatus in tutela est aut sordide egit uel perniciose pupillo uel aliquid intercepit ex rebus pupillaribus iam tutor. quod si quid adela, non potest suspectus tutor postulari, quia delictum illi substantiam expilauit, sed antequam tutor esset, accusari debet expilatae hereditatis crimine, si mintor confirmatus adulescenti, an possit ex delictis tutelae suspectus postulari. et cum possit tutelae a concuratoribus conueniri, consequens erit dicere cessare suspecti accusationem, quia tutelae agi possit deposito officio et alio sumpto.Idem erit quaerendum et si proponas aliquem desisse esse tutorem et rursum coepisse ut puta usque ad tempus uel ad condicionem erat datus, deinde iterum uel superueniente condicione testamentaria uel etiam
Abbreviated transcription (Latin):
Dauł Et si extriniccusaliq¬
uid tutor dolo ẜmisit pup
si non dabitur in curatorem
qui negotia gessit irdicati
actio non magis qmͣ intu¬
tores si m̾o nullam ex con¬
sensu post depoitum osfinĩ
nouat̾oc fcã ⁊ incuratoremi
anlatim cõnstab̾it. ¶Tut¬
or qui pecuniam solituum
sccauit inqua pr̃ pupillꝰ
tdempnatus fuit actionem
post tutriam finitam rͣccte
recusat. ¶Nonͣid̾ in eo pla¬
cuit qui suoͣ nõie pecuniam
mutuam accepit ⁊ ilicatip
ꝓ pup̾illo frcit nisi fortecit¬
ditor ido contraxit ut in cau

Expanded text:
um.At si extrinsecus aliquid tutor dolo admiserit, pupsi non dabitur in curatorem qui negotia gessit iudicati actio, non magis quam in tutores, si modo nullam ex consensu post depositum officium nouationem factam et in curatorem anslatam constabit.Tutor, qui pecuniam se soluturum cauit, quam pater pupilli condemnatus fuerat, actionem post tutelam finitam recte recusat. non idem in eo placuit, qui suo nomine mutuam pecuniam accepit et iudicatum pro pupillo fecit, nisi forte creditor ideo contraxit, ut in
Abbreviated transcription (Latin):
nec non fatrat suspectus est por¬
eritq remoueri . s ⁊ si nͥ lat¬
itet s p̾sens nichil posse de¬
cermi contenderit qͣi mopi
resnicitui. si datis pupiuo
aduocatis in mendatio res¬
iudicaturad p̃ fectum urbiᷤ
remittendus est. n enimĩ¬
t̾est id age̾ ꝙ q̃m ut corrup
ta fide in quisitois tutor cõ¬
stituatur an bona fide cons¬
S tituit ullud predonem bo¬
ñ qiͣ suspectus remobitur
s remictetur puniendus
ea pena qua solent asfiçi q
tutelam corrruptis m̃inis¬
tris pretoris redemerunt.
o inueniatur. uincuł pub¬
blicis iubentur contim ⁊ ĩ
ilicuł ꝑublicis contñ opor

Expanded text:
 non faciat, suspectus est poteritque removeri. Sed si non latitet, sed praesens nihil posse decerni contendit quasi inopibus, si datis pupillo advocatis in mendacio revincatur, ad praefectum urbis remittendus est: neque enim interest id agere quemquam, ut corta fide inquisitionis tutor constituatur, an bona fide constitutum uelut praedonem bonon quasi suspectus remouebitur, sed remittetur puniendus ea poena, qua solent adfici, qui tutelam corruptis ministeriis praetoris redemerunt.Qo inueniatur, uinculis publicis iubentur contineri, eculis publicis contineri opor
Abbreviated transcription (Latin):
pupilloꝵ grãte fatient situ¬
tores ui curatores eorum
malegerentes rem patron¬
orumꝰ. łliboꝵ patronorum
suspectos fecmt s si patronu
suum ut suspectum in tute¬
ia face̾ uelint meiusesti¬
b̾tos ab accusatoe repeli nĩ
ip̃a cognitoe grauius anꝗd
is pateat. ¶NLon tmado¬
lescentis curator s ⁊ furiosi
uł pcligi ut suspectus remo¬
ueri pt̾ s si quis curam nen¬
tris bonor us ad ministrati
criminis metuspꝰ ci uidend̃¬

Expanded text:
pupillorum grate facient, si tutores uel curatores eorum male gerentes rem patronorum uel liberorum patronorum suspectos fecerint: sed si patronum suum ut suspectum in tutela facere uelint, melius est libertos ab accusatione repelli, ne in ipsa cognitione grauius aliquid ibus pateat.Non talescentis curator, sed etiam furiosi uel prodigi ut suspectus remoueri potest.Sed et si quis curam uentris bonorumue administrat, criminis metu.Praeterea uidend
Abbreviated transcription (Latin):
inistrat mutuadata scpula¬
suum emerit utins actio cu
cuius pecin̾a fuit daturadit̃
uendicandam uł mutuam
pecuniam exigendam
go dicitur. tutoris dolum

Expanded text:
inistrat, mutua data ipse stipulasuum emerit, utilis actio ei, cuius pecunia fuit, datur ad rem uindicandam uel mutuam pecuniam exigendamgo dicitur tutoris dolum
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃e duplicͣit᷑. i ꝑ nepote ⁊ pnepte
singuns quadrisfaria ut supͣ
de m̾onstrauimꝰ acceptis. ¶So¬
roris ꝓnepos ⁊ ꝑ neptis silr. xui
ab neptis filius fiua pncpotis

Expanded text:
re dupliciter et pronepote et pronepte singulis quadrifariam, ut supra demonstravimus, acceptis. Sororis pronepos proneptis similiter adnept
Abbreviated transcription (Latin):
dic tempora que mexcusitoi¬
d obsuanda chuus marcus
constituit computanda sunt
utrum exclic apti testĩan exi
quoad negotia gerenda uo
riam cẽ cum decirto p̾toris
seu p̾sidis confirmatus cura
a est susceptarumtrium tu
da est. nam si prior pupi
ta ut tmmo semestre tem¬
tio idq principalib consti

Expanded text:
die tempora, quae in excusationibus obseruanda diuus Marcus statuit, computanda sunt, utrum ex die aperti testamenti, an ex quo ad negotia gerenda uocriam esse, cum decreto praetoris seu praesidis confirmatus curata est susceptarum trium tutda est: nam si priorum pupitantummodo semenstre temtio: idque principalibus consti
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ temp̾ spectibimꝰ si posid¬
eat ne ne uttis ⁊ testate tem¬
pus spectur debet. ¶Cerit si
uatintia bona quis põsside¬
rit ⁊ quadremum p̾tieritin¬
dubitite ꝯ ueniri põtĩt cxb
dr̃icututus sit ¶ Si patro¬
nus ex debiti sibi põrtoc̾he¬
red scriptus dato sibicolr¬
ius crauihausta omisit et
coreres de uĩ possiderat pa¬
tronus. ib intestato legitti¬
ma hẽditatem totam dan¬
dam in eum lcgat᷑orum ac

Expanded text:
go tempus spectabimus, possideat nec ne? litis contestatae tempus spectari debet. Certe si uacantia bona quis possederit et quadriennium praeterierit, indubitate conueniri poterit ex driennii tutus sit. Si patronus ex debita sibi portione heres scriptus dato sibi coherius erat exhausta, omiserit et coheres, deinde possideat patronus ab intestato legitimam hereditatem totam, dandam in eum legatorum ac
Abbreviated transcription (Latin):
ait ꝙ ⁊ marcellus ꝓbat. can¬
dam inĩp̃i quoy legatoꝵ
iccionem utilem necͦ enit
Ispnaridebet. ob eẽ sibi fc̾mi
pit is qui omisit cam̃ test̾ĩ
tunc enim in solidutene¬
bitur. ¶Cum subicitutis a¬
b institutis iegata fuissent
relicta ⁊ tã inscitutiqmͣ sub¬
stituti. causi omissa .t. possi

Expanded text:
t Marcellus probat, dandam in ipsum quoque legatorum actionem utilem: nec enim aspernari debet obesse sibi factum pit is qui omisit causam testamenti: tunc enim in solidum tenebitur. Cum substitutis ab institutis legata fuissent relicta et ‹t›am instituti quam substituti
Abbreviated transcription (Latin):
cogrtur. ¶Lociens igiturectie¬
tum ptoris locum haalebit &
do possideat hrdititem singes
sibi aliquemcitulum ab int¬
estato possõis. quocumq eni
mo brditatemincri factinus
quis sit legata p̾stibit sanei¬
ate legati reddi. ¶ Et siꝰ possi¬

Expanded text:
cogetur. totiens igitur edictum praetoris locum habebit, qudo possideat hereditatem fingens sibi aliquem titulum ab intestato possessionis: quocumque enim modo hereditatem lucrifacturus quis sit, legata praestabit, sane iate legata reddi'. Et si non possi
Abbreviated transcription (Latin):
uum. s ei tenus. quatin hr̃cu¬
tis ei acquĩsitae̾. ꝙ enum sicũ
alio possideit hditatem. s
lxx.⁊ in eo qui pubes est pien¬
sq putint obsuandum ut
p qua pte possideat tencatur

Expanded text:
um, sed eatenus, quatenus hereditas ei adquisita est. quid enim, si cum alio possideat hereditatem? Sed hoc et in eo qui pubes est plerique putant obseruandum, ut pro qua parte possideat, teneatur,
Abbreviated transcription (Latin):
maidẽt in edictum. ¶ Qui
subꝯditione institutꝰ hr̾s
potuit pare ꝯelitioni nec
irbitrio sit hr̃dis institu¬
ti dem̃ abintestito posside¬
it prdititem debebit edicto
rã debet habi. ¶Nmͣt que¬
si testĩ ab intestato hr̃dit¬
atem possideant utrumi

Expanded text:
incident in edictum. Qui sub condicione institutus heres potuit parere condicioni nec t, ut in arbitrio sit heredis instituti, deinde ab intestato possideat hereditatem, debebit edicto ra debet haberi. Non quaetestamenti ab intestato hereditatem possideant, utrum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ceteror cilidatãti occ¬
urru qui omissa cĩ testi ab
intestito h̃ditatemptem¬
uc cius possicerent. ad hocut
cos cutimueniant. quibus
quo exiditio cenniti cete¬
rum itfert. utrum quisꝑsem
incidat in edictum p̾toris.

Expanded text:
occurrit, qui omissa causa testamenti ab intestato hereditatem partemue eius possident ad hoc, ut eos circumueniant, quibus quid ex iudicio defuncti deberui refert, utrum quis per incidat in edictum praetoris:
Abbreviated transcription (Latin):
tur ultra uires patrimonii. cumi
hac ꝑte ireiegata que tab̾ scłis
relinquĩitur qi inprimis sub con¬
ditione intelligunt᷑. ¶Si filios
suos duossubstituit. ialtius portio¬
nem honerauit tractari solet. aner
ꝑsona sua falcidiam possit indu¬
cr substitut᷑ qmͣpupillus no habe¬
ret uł uͣnus pupilli substitut᷑. ifa¬
cile quisdixit ꝯscquet̾ priorib q̃ de
patrim̃onii iationcdita sunt no
reuocandi suntad intellectum¬

Expanded text:
tur ultra uires patrimonii, cum in hac parte iuris legata, quae tabulis secundis relinquuntur, quasi primis sub condicione relicta intelleguntur.Si filio suo duos substituerit et alterius portionem onerauerit, tractari solet, an ex persona sua Falcidiam possit inducere substitutus, quam pupillus non haberet uel unus pupilli substitutus. et facile quis dixerit consequenter prioribus, quae de patrimonii ratione dicta sunt, non reuocandi sunt ad intellectum
Abbreviated transcription (Latin):
ladia inco cõm̾o locum habe¬
bit si legatarius possom nactꝰ
est ⁊ no põt aduocari ei resqr
uoluntate hrdis errantis nac¬
tus est posso̾m dabituraccio hr¬
di utid ꝙ sup hrdem dodran¬
tem offeratur ¶ Int̾dum
om̃imo necessarium est solid

Expanded text:
dia in eo commodo locum habebit.Si legatarius possessionem nanctus est et non potest auocari ei res, quia uoluntate heredis errantis nactus est possessionem, dabitur actio heredi, ut id quod supra dodrantem est offeratur.Interdum omnimodo neces
Abbreviated transcription (Latin):
erant habert. noc ad rẽm ꝑtinet
rantis apud h̾rdem derelinquẽ
net̾e est fid̾i⁊ missum portoiss
upplende gri ꝑ qua matrẽ filius
hr̾dem instit̾uit eid̃ mri datum
ratoĩ faladie minuitur ieam pe¬
cuniã mr̃ sup̃ quartã portois suc¬
¶Quarta que plegem falci s papit¬
diam retmeturestimatione qm̃
testator fecit nõ magis minimi
res quasdam soluit exreliquis
iusꝑs soluta sit ex reliquo po̾t ple¬
na falcidia retincri.

Expanded text:
erunt habeat. nec ad rem pertinet, rantis apud heredem relinqui necesse est.Fideicommissum portionis supplendae gratia, pro qua matrem filius heredem instituit, eidem matri datum ratione Falcidiae minuitur et eam pecuniam mater supra quartam portionis suQuarta, quae per legem Falcidiam retinetur, aestimatione quam testator fecit non magis minui pres quasdam solueius pars soluta sit, ex reliquo potest plena Falcidia retineri.
Abbreviated transcription (Latin):
teꝯ clitione aut hr̃s reddat ꝙͣ¬
to mins soluit aut legatari¬
irestituant qmͣto plus ꝯsecu¬
ti sintͥs ħ si legata quedam pu¬
re quedam subꝯ ditione relicti
effitiant ut existente ditione
lex falc locum habeat pureieg.¬
o causu magis ĩussum est so¬
lui quid̃ pure legata pinac si
auidetur⁊ si quib̾dam sius eod̾¬

Expanded text:
ut heres reddat, quanto minus soluerit, aut legatarii restituant, quanto plus consecuti sint.Sed et si legata quaedam pure, quaedam sub condicione relicta efficiant, ut exsistente condicione lex Falcidia locum habeat, pure lego casu magis in usu est solui quidem pure legata perinde aa uidetur et si quibusdam seruis eod
Abbreviated transcription (Latin):
gator noie erogitis habitur
Sit hro quartam ꝑtem s noc¬
na incendus forteaut nanfi¬
cares dampnosa est hrdi cui
ub̃m est n̾o. adnt hrditate
que res efficit. ut necre̾e sit leg¬
one lcgator pascisci. ¶ Srig¬
na dubitatio fuit dehiis qu¬
oꝵ ꝯditio mortis tempore pc¬

Expanded text:
gatorum nomine erogatis habiturus sit heres quartam partem, sed necna, incendea res damnosa est heredi, cui liberum est non adire hereditatem: quae res efficit, ut necesse sit legonem legatorum pacisci. Magna dubitatio fuit de his, quorum condicio mortis tempore p
Abbreviated transcription (Latin):
Eui debitor soluendo non est ta¬
tum h̾t in bõis qñtum exige̾ pot¬
Non nullam tii precii uarieta¬
tem icca temporaq afftĩtnone
num titum rome ainhispanra
oleum estimabr᷑ nec̃ continius
fructib dum̃ hic quoq no es
momẽtis tꝑ̃rm nec exea que rita¬

Expanded text:
us debitor soluendo non est, tantum habet in bonis, quantum exigere potest.Nonnullam tamen pretio uarietatem loca temporaque adferunt: nec enim tantidem Romae et in Hispania oleum aestimabitur nec continuis fructibus, dum hic quoque non ex momentis temporum nec ex ea quae ra
Abbreviated transcription (Latin):
Citio simannossingulos
xna legata sunt ⁊ uidex leg̾ falai¬
cdie rat̾ionem int̾ prdem ⁊̃ alios
legatanos habet iuiuo quid̾ti¬
tiotanti litem extimaredebeit
quati uenure id legatum po̾t in
ucto poĩto qmͣ dui iucturus sit
titius mortuo. uĩt titio non ali¬
ud spectan debeat qmͣ quid he¬
res exea causa debint
erat hr̾s cclitori exstitit. querit᷑
cuiꝰ tp̃ris petulium spectari opor¬
teat. In falcidie lege pieriq p̾u¬
tant ꝙ tunc impetulio fu̾it cum
aditur hr̾ditas inspitiendu
ego dubito qm̾ mortistempuᷤ
uiratoe legis falc̾ meumda plas¬
uit obseruari quid enuim int̾est.
peculium sui p̾ mortem c̾clito¬
ris diminutũ sit. an debitor pa¬
uꝑior fc̃s sit aliquid dicet. quid

Expanded text:
os dena legata sunt et iudex legis Falcidiae rationem inter heredem et alios legatarios habeat, uiuo quidem Titio tanti litem aestimare debeat, quanti uenire id legatum potest, in incerto posito, quamdiu uicturus sit Titius: mortuo autem Titio non aliud spectari debet, quam quid heres ex ea causa debuerierat, heres creditori exstitit: quaeris, cuius temporis peculium computari oporteat in Falcidia lege. plerique putant, quod tunc in peculio fuerit, cum adiretur hereditas, inspiciendum. ego dubito, quoniam mortis tempus in ratione legis Falcidiae ineunda placuit obseruari: quid enim interest, peculium serui post mortem creditoris deminutum sit an debitor pauperior factus sit?Aliquis dicet: quid
Abbreviated transcription (Latin):
non est honeratus ut substitut᷑
uicet portio largiatur eius non
in solidumꝯ utnutur pp̃ calculi
ꝯfusionem. ¶ Hiuc conseques
est ut si pupiuo def alcicdiac uit¬
um fu̾it duob ꝯmttatur stip¬
ulatio udelicet inei quã tita¬
tem qm̃ unusiꝰ quisq sibidetin¬
ere potiuss quesitum est siquis

Expanded text:
non est oneratus, ut substitutus, licet portio largiatur eius, non in solidum conueniatur propter calculi confusionem. huic consequens est, ut, si pupillo de Falcidia cautum fuit, duobus committatur stipulatio, uidelicet in eam quantitatem, quam unusquisque sibi retinere potuisset.Quaesi
Abbreviated transcription (Latin):
urcelł. Iulisis notat intestato¬
tis suo nonerit faladis laus
siuo pecuniam aluid ue quid
legauit sidiq legatari omisit
manumitte̾t locus erit᷑. faud¬

Expanded text:
um Iuliani notat.In testatoris seruo non erit Falcidiae locus: si uero pecuniam aliudue quid legauerit fideique legatarii commiserit, manumitteret, locus erit. 35 Ul
Abbreviated transcription (Latin):
sius. ⁊ cassellius sabimis impo¬
ssibilem ee clixẽrunt. ueluti⁊
pamphilus siq̾ titio debeo ⁊¬
soluet lib̾ esto si m̾o nichili
titio fuit debitum. ¶ Qd̾ si
unt defccisse cõaitom intelli¬
gifalsam iegati demosteati¬
oñe no sace legatum sab̾ꝵ
dãto idi sumput ex desuncti
uoiuntateqi nõ uo legandi

Expanded text:
sius et Caelius Sabinus impossibilem esse dixerunt, ueluti: 'Pamphilus, si quod Titio debeo soluerit, liber esto', si modo nihil Titio fuit debitum: quod si luit, defecisse condicionem intellegi.Falsam legati demonstrationem non facere legatum Sabinudato' idque sumpsit ex defuncti uoluntate, quia non animo legandi
Abbreviated transcription (Latin):
at .c. que dare ipsuissus est. itaq
exutraq qͣntitate quarta deduc
espupilli ut cauent legatarii¬
Quedam legata diuisioneno re¬
ai piunt ut ecce legatum uicitin¬
cris act̾ ue ad nullum erii ꝑ ꝑte po¬

Expanded text:
ae ipse dare iussus est: itaque ex utraque quantitate quarta deductes pupilli, ut caueant legatarii.Quaedam legata diuisionem non recipiunt, ut ecce legatum uiae itineris actusue: ad nullum enim ea res p
Abbreviated transcription (Latin):
co̾clitoe̾ indiem alicui relictum
est. hoc s̾uand̾ est. si .x. sub ꝯditi¬
one alicui fum̾t relicta. eaqr¬
ditio . p̾.x. forte exstitit no uide̾¬
tur .x. huic legata s minus .x.
qr int̾uallum tpris ⁊ ĩt̃ husoriũ
huĩspatii minore̾ dedit qmͣtita¬
tem .x. ¶Si cuti legata nõ cebe¬

Expanded text:
one uel in diem alicui relictum est, hoc obseruandum est: si decem sub condicione alicui fuerint relicta eaqium forte exstiterit, non uidentur decem huic legata, sed minus decem, quia interuallum temporis et interusurium huius spatii minorem facit quantitatem decem.Sicuti legata non debe
Abbreviated transcription (Latin):
ecũ. Sifundus mͥ legeturaui
sit. si tantum sit inuia qm¬
lius est. integerfund̾ capict᷑.
ura perit s siua legetur. nec. s¬
oluendo sit hr̃ditas no debrb¬
itur. uidendumest ĩ sifundo
nua legato minusexutroq
desidet qm̃ sit uuic pretiumr
pot coacta ratione dici nonta¬
tum sund̾̃ solidum capi s ã ex
doli exccptẽt tãtum sar̃ciat ꝙͣ¬
tum deest ne pius habertꝙͣ
falciclia desiderit. ut tunc so¬
lum uia intcidat quociens pl¬
us falcidie᷑ desiderat qmͣ estui¬
c pritim ¶Paulus zꝵ fa¬

Expanded text:
um.Si fundus mihi legetur et  si tantum sit in uia, qulcidia, integer fundus capietur et uia perit. sed si uia legetur nec soluendo sit hereditas, non debebitur. uidendum etiam, si fundo et uia legato minus ex utroque desideret quam sit uiae pretium. potest coacta ratione dici non tantum fundum solidum capi, sed etiam, ut doli exceptio tantum sarciat, quantum deest, ne plus habeat, quam Falcidia desiderat: ut tunc solum uia intercidat, quotiens plus Falcidia desiderat quam est uiae pretium. 24 Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
u̾cissent adu̾sus uictos isq
adũsus quos res defensa no cẽt
tadũsus cos qui remno defend¬
isset ¶ Annuabͥmatima die
iureis centenis legatis aõib
cuit. ¶ Si tĩtiorxx. legatis porti.
oꝑ legem falcicdam detractaei̾t
cum ipe quoq seio xu. rogatus
eet restitue cluius nrtantum

Expanded text:
ctos, hisque, aduersus quos res defensa non esset, aduersus eos, qui rem non defendissent.Annua bima trima die aureis centenis legatis ex omnicuit.Si Titio uiginti legatis portio per legem Falcidiam detracta esset, cum ipse quoque quinque Seio rogatus esset restituere, Uindius noster tantum
Abbreviated transcription (Latin):
dus pure relictum cet qm̃ius eẽ
argentum testatoris deꝑissstad¬
missa legis falcidie portio eius
qmͣtitatis sumeturque in bõis
fuit co tp̃r quo testato⁊ decessit
nec ad diminuenda eam qmqm̃
dampnatꝰ postra incidentia ꝓfice¬
rent restñ que intierint ꝑ nulla
ꝑte hac ne estimatio quid debea

Expanded text:
s pure relictum esset, quamuis omne argentum testatoris deperisset, admissa lege Falcidia portio eius quantitatis sumetur, quae fuit in bonis eo tempore quo testator decessit, nec ad imminuendam eam quicquam damna postea incidentia proficient.Res tamen, quae interierint, pro nulla parte ac n
Abbreviated transcription (Latin):
De impensa monumenti tͣpr st̾i
queritur an decluci delaai debert¬
⁊ sabianus ita deducend̃ putat
si nccessariu̾ aint monum ctu
ex strũc marcellus ꝯsultus an
funis monumẽtiq inpensam
qm̃tamtestator si uissit inere
aueno dednci debeat ⁊⁊ nõam¬

Expanded text:
De impensa monumenti nomine facta quaeritur, an deduci debeat. et Sabinus ita deducendum putat, si necessarium fuerit monumentum extruere.Marcellus consultus, an funeris monumentique impensa, quantam testator fieri iussit, in aere alieno deduci debeat, res
Abbreviated transcription (Latin):
alienus sinisfui̾t ineo nonp¬
lus qm̃ accepit ad redimen
suus legatus ⁊ fid̾iꝯmissa li¬
b̾titedonat̾ fuit licet falcidie
int̾uemente totus uendican
pẽtiue põt s ⁊ si iliud p̾tercap¬
iat legatariꝰ ad suus totus peti ahi¬
po̾t. quarta au̾t utriusq ex le¬
gato recmeda ne impediatur
ub̾tas. ¶Si inetumsitanli¬

Expanded text:
alienus seruus fuerit? in eo non plus quam accepit ad redimendseruus legatus et fideicommissa libertate donatus fuerit, licet Falcidia interueniente totus uindicari petiue potest. sed et si aliud praeterea capiat legatarius, adhuc seruus totus peti potest: quartam autem utriusque ex legato retinendam, ne impediatur libertas.Si incertum sit, an li
Abbreviated transcription (Latin):
tipredia prsciosiora fierent. ac¬
cionesque acquisite ut furti da¬
mpni iniurie similes que quo¬
rum nichil inrationem iegis
falcidis cadit. ¶Uende̾. iutem¬
ere iussus c̾to p̾cio fundum. alte¬
ramue qmpum rem in legis fa
ratione cum qm̃tum sit iegatu
requiratur tantum eo nõĩe ind¬
ucctur. qmͣto ꝑ luris minoxis ue
sit res quãtitate qmͣ ꝙ pc̾io testat

Expanded text:
ata praedia pretiosiora fierent, actionesque adquisitae, ut furti damni iniuriae similesque, quorum nihil in rationem legis Falcidiere iussus certo pretio fundum aliamue quampiam rem in legis Falcidiae ratione, cum quantum sit legatum requiratur, tantum eo nomine inducetur, quanto pluris minorisue sit res ea quantitate, quam quo pretio testat
Abbreviated transcription (Latin):
dnsomissa brditatis aditione
cor que ascro relicta sunt ꝑti¬
tio initur si patitur falcidia¬
qm̃uis soluendo non sit le
nomie hoc nõ auget hidita¬

Expanded text:
omissa hereditatis aditione eorum quae a seruo relicta sunt ratio initur, si patitur Falcidiaquamuis soluendo non sit, nomen hoc non augeat h
Abbreviated transcription (Latin):
crelitorib deciderit noc solidum
soluẽt iob eam decisionem fac¬
cum sit. ita ut auquid retinerẽt
nichu tii legatarii debiturum qr
eam pecuniam non ex hrditate
s ex decissione habet. ¶Item sirei
.pu. mnannos singulos legatu
sit cum delege faicidia queratur
marcellus p̾utattantiiurdilegat
qnͣtum sussitiat sorti id usuras
tuentes eius sũ meque legata est
H̾rdem instituit ac postea legati
cõditio exstitit infaladic iattẽ fu̾¬
dus nõ iure hrditano s icgati

Expanded text:
it, ne solidum solueret, et ob eam decisionem factum sit, ut aliquid retineret, nihil tamen legatariis debiturum, quia eam pecuniam non ex hereditate, sed ex decisione habet.Item si rei publicae in annos singulos legatum sit, cum de lege Falcidia quaeratur, Marcellus putat tantum uideri legatntum sufficiat sorti ad usuras trientes eius summae, quae legata est,heredem instituit ac postea legati condicio exstitit. in Falcidiae ratione fundus non iure hereditario, sed legati
Abbreviated transcription (Latin):
isq rogatus sit lib̾os suosema¬
cipare. an cogi debeat mnumit¬
te. iretineo me dixisse deficic̃os
apetitione fidi ꝯmissi n enim:
p̾tor fidi ꝯinissarius cosadlib̾¬
tatem tuctur.ut suos pap̾ quo¬
q scribe̾ rescrebam nõ er cogen¬
duemaçipare filios suos arb¬
itror tn ex̃ ordinem debe cõstitui
eros suos emaciparet cogendu¬
debet cutunueniri testintium
uoluntas sic de inde accipiend̃

Expanded text:
isque rogatus sit liberos suos emancipare, an cogi debeat manumittere? et retineo me dixisse defici eos a petitione fideicommissi: neque enim praetor fideicommissarius eos ad libertatem tuetur ut seruos.Pap scribere referebam non esse cogendum emancipare filios suos. arbitror tamen extra ordinem debere constitui eros suos emanciparet, cogendudebet circumueniri testantium uoluntas: sic
Abbreviated transcription (Latin):
inQuod supraquadrantem a¬
ꝑud hrdempot ꝑucnure suprado¬
drantem in pẽcumalegatum non
ditas pupilli si forte substitutus
Isit exhr̾dato qui pr̾ipupilli hr̃s cx
retentoes omis tꝑissrdi inquad¬
rantemmnputant᷑. ¶ Si suus sub
ditione lib̾tatedata uita decessit
redes quib pars bonor ablata est
non inamplioremptem qm̃ pro
ea que ꝑ ꝑte relicta est iegatoꝵ nõie
obissetatq p̾ꝰ eius mortem no iuis¬
te applłatum eẽt pmitiatu quesi¬
tum est utrum eris alicm loco ꝑsdi¬
nudia acredẽt. ut resicluasolauide

Expanded text:
m.Quod supra quadrantem apud heredem potest peruenire, supra dodrantem in pecuniam legatum non ditas pupilli, si forte substitutus sit exheredato qui patri pupilli heres exretentiones omnis temporis heredi in quadrantem imputantur.Si seruus sub condicione libertate data uita decessit,heredes, quibus pars bonorum ablata est, non in ampliorem partem quam pro ea parte quae relicta est legatorum nomine obisset atque post mortem eius non iuste appellatum esset pronuntiatum: quaesitum est, utrum aeris alieni loco pars dimidia
Abbreviated transcription (Latin):
implcri põt sane sicũcessit dies
pecunia ꝯditione p̾hensamsti¬
tu lib̾ hab̾uit iure ꝯstituto nul
udando consequitur ubtatem
diuisa ca est. legitariuncuisꝑs¬
onaplacuit conchitõ in defic̾e si
an qm̃ ded̾it legãt᷑arius picuni¬
anititius mor̾iatur. ¶ Et hir
u̾bis si hrcli uł sib: di citio. x. li¬

Expanded text:
impleri potest. sane si cum cesserit dies pecuniam condicioni comprehensam statuliber habuerit, iure constituto nulli dando consequitur libertatem. diuersa causa est legatarii, in cuius persona placuit. condicionem deficere, si, antequam dederit legatarius pecuniam, Titius moriatur.Ex his uerbis 'si h
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ta lib̾tate legiui̾t ꝙ differtur in id
tenp̾ quo ub̃ futurus est. ¶Items
ei qui apud. ostes est aut eiq qui
nundum natus est sit datum a
liquid ħ̾ lexloum habebit᷑ãd
municipium quoq legata uł. ĩ
er que dco relinquutur lex falcid
nꝑtinet no solum autad res ꝓpri
functi erogitur reft̾urad hancie¬
gemsiuc in corpore consistet certo
incto ue siue pondẽ nũo mensu

Expanded text:
data libertate legauerit, quia differtur in id tempus, quo liber futurus est, item ei qui apud hostes est aut ei qui nondum natus est datum sit aliquid, haec lex locum habebit.Ad municipum quoque legata uel etiam ea, quae deo relinquuntur, lex Falcidia pertinet.Non solum autem ad res propriafuncti erogatur refertur ad hanc legem, siue in corpore constet certo incertoue siue pondere numero mensu
Abbreviated transcription (Latin):
uctes legta talia fuere qm̃tum¬
rum non ad c̾tas motas ꝑtinet¬
a sacomodata fuit cam refredeb¬
em̾ad eum dum taxit gd̾ quo
hec ꝑsonc institute fucrunt.¬
¶Cumita intesto scriptum erat
ut aliquid inforo fiat n script¬
umerat in quo foroait labo si
no appartat quid mortuus sẽ¬
sĩt in cuis municipii foro facien¬

Expanded text:
es legata talia fuere: 'quantumrum, non ad certas et notas peas accommodata fuerit, eam referre debemus ad eum dumtaxat gradum, quo hae personae institutae fuerunt.Cum ita in testamento scriptum erat 'ut aliquid in foro fiat' neque adscriptum erat in quo foro, Labeo ait, si non appareat, quid mortuus senserit, in eius muni cipii foro facien