comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hoc apłs dicit: s potiꝰ ne qͥsqͣm de suoꝵ oꝑum m̾itis audeat
Cum eñ dixiss. absit ut sit miqͥtas apud d̾̃m ÷ tanqͣm ei di¬
ceremꝰ. unde hoc ostendis. cũ asseras ñ ex oꝑib s exuocante
pictũ eẽ. maior seriuet minori: moysi enĩ dicit inqͥt. misere¬
bor cui misertus ero÷ & misccłiam p̾stabo. cui misericors fue¬
ro. Igit᷑ ñ uolentis neq currentis: s miserentis ẽ dĩ. Ubi nũc
rib adimpleta uł adimplenda: Nonne aptã ꝓtulit apłs de
grutuite gr̃ẽ hoc ẽ uerȩ gr̃ẽ cõm̃datione sententiã: Nonne¬
stuitã fecit ads hereticoꝵ sapientiã. Qoautẽ agebat᷑ ut hoc
apłs dicẽt: ut eoꝵ geminoꝵ cõmemoraret exemplum: Qͥo ꝑsua¬
dere moliebat᷑: qͥd inculcare cupiebat: Nempe hoc qͦd ipsoꝵ op¬
pugnat amentia: qͦd suꝑbi ñ capiunt: qd̾ saꝑe nolunt. qͥ igno¬

Expanded text:
hoc apostolus dicit, sed potius, ne quisquam de suorum operum meritis audeat hoc apostolus dicit, sed potius, ne quisquam de suorum operum meritis audeat Cum enim dixisset, Absit ut sit iniquitas apud Deum; tanquam ei diceremus, Unde hoc ostendis, cum asseras non ex operibus, sed ex vocante dictum esse, Major serviet minori? Moysi enim dicit, inquit, Miserebor cui misertus ero, et misericordiam praestabo cui misericors fuero. Igitur ribus impleta sive adimplenda? Nonne apertam protulit Apostolus de gratuitae gratiae, id est verae gratiae commendatione sententiam stultam fecit Deus haereticorum sapientiam? 36. Quid autem agebatur, ut hoc Apostolus diceret, ut eorum geminorum commemoraret exemplum? quid persuadere moliebatur? quid inculcare cupiebat? Nempe hoc quod ipsorum oppugnat amentia, quod superbi non capiunt, quod sapere nolunt qui igno
Abbreviated transcription (Latin):
nisticiã. quã nullã ille fecerat: neq misto odiss naturam.
quã ipse bonã fecerat. Mirũ ẽ autẽ cũ hiis coartant᷑ angu¬
stiis: in qͣnta se abrupta p̾cipitent. metuentes retia uerita¬
tis. Ido inquiunt ñdũ natoꝵ aliũ oderat. aliũ diligebat: qͥa
eoꝵ fucura oꝑa p̾udebat. Qͥs istũ acutissimũ sensũ defu¬
isse apło ñ miret᷑: hoc qͥppe ille ñ uidit: qͣndo sibi uelut ad¬
u̾santis obiecta questione. ñ id potiꝰ tã breue tã aꝑtũ. tã sic̃
isti putant uerũ absolutũꝙ respondit: Cũ enĩ rem stupen¬
dam ꝓposuss quomͦ de ñdũ natis ñ aliqd agentibꝰ bomi aut
mali. recte dici potuerit qͦd unũ dilexerit. alterũ odio habu¬
erit. ipse sibi obiecta questione motũ expͥmens auditoris:
qͥd gͦ dicemꝰ inquit: Dunqͥd miqͥtas apud dm : Absit. Hic gͦ
pebat: qͣndo minori maiorẽ seruiturũ ẽẽ dicebat. Non autẽ

Expanded text:
iustitiam, quam nullam ille fecerat. neque in isto odisset naturam. iustitiam, quam nullam ille fecerat. neque in isto odisset naturam. quam bonam ipse fecerat. Mirum est autem, cum his coartantur angustiis. in quanta se abrupta praecipitent metuentes retia ueritatis. \'Ideo\', inquiunt. nondum natorum alium oderat, alium diligebat, quia eorum futura opera praeuidebat.\' quis istum acutissimum sensum defuisse apostolo non miretur? hoc quippe ille non uidit, quando sibi uelut aduersantis obiecta quaestione non id potius tam breue, tam apertum, tam, sicut isti putant, uerum absolutumque respondit. cum enim rem stupendam proposuisset. quo modo de nondum natis nec aliquid agentibus boni aut mali recte dici potuerit, quod unum deus dilexerit, alterum odio habuerit, ipse sibi obiecta quaestione motum exprimens auditoris: Quid ergo dicemus? inquit, numquid iniquitas apud deum? absit! hic ergo  praeuidebat. quando minori maiorem seruiturum esse dicebat." non autem
Abbreviated transcription (Latin):
qͦo ꝑierat ÷ nͨ de inscrutabilibꝰ iudiciis eiꝰ audeane iudica¬
re cur m una eadẽq causa suꝑ aliũ ueniat miscdia eiue:
suꝑ aliũ ira eiꝰ maneat. Q enĩ sunt isti qͥ respondeant deo:¬
qͣndo qͥ dẽ ille rebeccȩ utero habenti geminos. ex uno con-¬
cubitu ysaac patris nr̃i cũ illi ñdu nati nicħ egissent bo
muł mali. ut scłm electionẽ ꝓpositũ eiꝰ maneret. electi¬
onẽ scilicet gr̾ẽ ñ debiti. electionẽ qua eligendos facte ipse
ñ inuenit. ñ ex oꝑib s ex uocante dicit imori seruiturũ eẽ
ħabui: ut intelligeret᷑ hoc aꝑtũ postea ꝑ ꝓphas: qͦd anteqͣm
illi nascerent᷑. erat i dĩ p̾destinatione ꝑ grãm. Qͥd em̃ uilige.¬
bat m iacob anteqm natꝰ feciss aliq̃d boni: ñ gratuitũ mise¬
ricordiȩ sue donum: Et qͥd oderat in esauanteqͣm natꝰ feciss
aliqͥo mali : nͥ originale peccatũ. Nam nͨ in illo diligeret

Expanded text:
quod perierat : nec de inscrutabilibus judiciis ejus audeant judicaquod perierat : nec de inscrutabilibus judiciis ejus audeant judicare, cur in una eademque causa super alium veniat misericordia ejus, super alium quandoquidem ille Rebeccae habenti geminos ex uno concubitu Isaac patris nostri, cum illi nondum nati nihil egissent boni uel mali, ut secundum electionem propositum eius maneret. electionem scilicet gratiae, non debiti, electionem. qua eligendos facit ipse. non inuenit, non ex operibus sed ex uocante dicit minori seruiturum esse abui, ut intellegeretur hoc apertum postea per prophetamm diligebat in Iacob. antequam natus fecisset aliquid boni. nisi gratuitum misericordiae suae donum? et quid oderat in Esau, antequam natus fecisset aliquid mali, nisi originale peccatum? nam nec in illo diligeret
Abbreviated transcription (Latin):
stupro nascit᷑. crudeli timore matris exponit᷑. alienoꝵ mise¬
ricordi pietate colligit᷑: eoꝵ xp̃iana sollicitudine baptyrat᷑:
fit et̾ni consors & particeps regni. Ista cogitent. ista conside¬
rent: hic audeant dicẽ dm uł acceptorẽ in sua gra ꝑsonaꝵ:
uł remuneratorẽ p̃cedentiũ meritoꝵ. Nam & si conabunt᷑
maioris etatis aliqua m̾ita suspicari. seubona seu mala ÷
qͥt de tpsis infantib dicent. quoꝵ nͨ iste sibi ullis m̾itis
Ille diligentiã baptyrantis. Nimiȩ uanitatis & cęcitatis
sunt: si etiã his consicderatis ñdu dignant᷑ exclamare nobiᷤ¬
cuĩ o altitudo diuitiaꝵ sapientiȩ & scientiȩ di. qͣm inscru-¬
tabilia st̃ udicia eiꝰ: & muestigabiles iuiȩ eiꝰ. Non itaq
miscdiȩ gratuitȩ di. ꝑtinacissima adu̾sent᷑ insama. Sinats
filiũ hominis in qualibet etate querere & saluũ facere

Expanded text:
stupro nascitur. crudeli timore matris exponitur, alienorum misestupro nascitur. crudeli timore matris exponitur, alienorum misericordi pietate colligitur. eorum Christiana sollicitudine baptizatur, fit aeterni consors et particeps regni. ista cogitent, ista considerent, hic audeant dicere deum uel acceptorem in sua gratia personarum uel remuneratorem praecedentium meritorum. Xam majoris aetatis aliqua merita suspicari seu bona seu mala, quid de istis infantibus dicent, quorum nec iste sibi ullis propriis ille diligentiam baptizantis? Nimiae vanitatis et caecitatis sunt, si etiam his consideratis nondum dignantur exclamare nobiscum: O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei! Quam inscrutabilia sunt judicia ejus, et investigabiles viae ejus ! Non itaque misericordiae gratuitae Dei pertinacissima adversentur insania. Sinant Filium hominis in qualibet aetate quaerere, et salvum facere
Abbreviated transcription (Latin):
mana contendunt: ne sit ꝑsonaꝵ acceptor ds: Quȩ tandẽ
hic mi̾ta p̃cesserunt: Si eoꝵ dẽ cogitaueris paruuloꝵ: nulla
st̾ ꝓpͥa. Utrisq ẽ illa massa communis. Si parentũ attenderiᷤ:
bona sunt illa. quoꝵ filii repentinis mortibꝰ sine xp̃i baptis¬
mate ꝑierunt: mala uͦ illa quoꝵ filii ꝑ xp̃ianoꝵ aliquã po¬
testatẽ ad sacram̃ta eccłie ꝑuenerẽ. Et tñ ꝓuidentia di cui
nr̃i capilli numerati st̃. sine cuiꝰ uoluntate ñ cadit passer
interram ÷ quȩ ñ fato p̃mit᷑. nͥ fortiutis casib impedit᷑. nͥ ulla mi¬
quitate corrumpit᷑ : ut renascant᷑ ad hereditatẽ cȩlestem. non
consulit om̃ib paruulis filioꝵ suoꝵ: & ñ nullis consulit etiã
paruulis imꝑioꝵ. Iste infans de fidelibꝰ coniugatis ortus. le¬
ticia parentũ susceptus. matͥs uł nutricis sommnolentia suf¬
focatus. fit exsors & expers suoꝵ fidi: ille infans de sacrilego

Expanded text:
mana contendunt, ne sit personarum acceptor deus? quae tandem mana contendunt, ne sit personarum acceptor deus? quae tandem hic merita praecesserunt? si eorundem cogitaueris paruulorum, nulla sunt propria, utrisque est illa massa communis: si parentum adtenderis, bona sunt illa, quorum filii repentinis mortibus sine Christi baptismate perierunt, mala uero illa, quorum filii per Christianorum aliquam potestatem ad sacramenta ecclesiae peruenerunt. et tamen prouidentia dei, cui nostri capilli numerati sunt, sine cuius uoluntate non cadit passer in terram. quae nec fato premitur nec fortuitis casibus impeditur nec ulla iniquitate corrumpitur, ut renascantur ad hereditatem caelestem, non consulit omnibus paruulis filiorum suorum et nonnullis consulit etiam paruulis impiorum. iste infans de fidelibus coniugatis ortus. laetitia parentum susceptus. matris uel nutricis somnolentia suffocatus fit exsors expers suorum fidei; ille infans de sacrilego
Abbreviated transcription (Latin):
regnũ celoꝵ ÷ qͣm queso allaturi st̃ causam. qͦd aliꝰ sic gubernat᷑.
ut baptizatus hinc exent: aliꝰ infideliũ manib traditus uł etiã
fideliũ. pͥusqͣm ab eis baptirandus offerat᷑ exspiret  In hoc
fato uł fortune daturi sunt: Non opmor eos intantã demen¬
tiã ꝓrupturos: qͣntulũcũq nom̃ xp̃ianũ tenere cupientes.
Curgͦ in regnũ cȩloꝵ ñ accepto regenerationis lauachro. par
iuiluᷤᷤ nullꝰ intrabit: Nunqͥdnã tpse sibi parentes infideles
uł regligentes de qͥb nasceret᷑ elegit : Qd dicã de mopinatis
& repentinis inumerabilibꝰ mortibꝰ. qͥbꝰ sepe etiã religiosorũ
xp̃ianoꝵ p̾ueniunt᷑ & baptysmo p̃ripiunt᷑ infantes : cũ e contͣ¬
entes. ex hac uita ñ sine sacram̃to regenerationis emigrent: uo
hic dicturi st̃. qͥ ut grã dari possie. ñnulla p̾cedere m̾ita hu¬

Expanded text:
regnum caelorum, quam quaeso adlaturi sunt causam, quod alius sic gubernatur, regnum caelorum, quam quaeso adlaturi sunt causam, quod alius sic gubernatur, ut baptizatus hinc exeat, alius infidelium manibus traditus uel etiam fidelium. priusquam ab eis baptizandus offeratur. expirat? an hoc fato uel fortunae daturi sunt? non opinor eos in tantam dementiam prorupturos quantulumcumque nomen Christianum tenere cupientes. Cur ergo in revulus nullus intrabit? numquidnam ipse sibi parentes infideles vel negligentes, de quibus nasceretur, elegit? Quid dicam de inopinatis, et repentinis innumerabilibus mortibus, quibus saepe etiam rpraeueniuntur et baptismo praeripiuntur infantes, cum e contraentes ex hac uita non sine sacramento regenerationis emigrent? quid hic dicturi sunt, qui, ut gratia dari possit, nonnulla praecedere merita hu
Abbreviated transcription (Latin):
tione fidi & timoris di. imꝑtito salubr it̾ orationis affectu et
effectui: doñ sanet om̃s languores nrõs: & redimat de corrup¬
tione uritã nrãm: & coronet nos mimseratione & misccłia. uerũ¬
isti qͥ ꝑsonaꝵ acceptorẽ fieri existimant d̃m: si m una cademꝙ
causa suꝑalios ueniat misccłia eiꝰ. suꝑ alios maneat ira eiꝰ: nempe
totas uires argũtationis humanȩ in paruulis ꝑdunt. Nam
ut interĩ taceam qͦd ñ ẽ pret̾ paruulos quãlibet a mat̾no utero
recentissimos ea pena. de qua loquens apłs ait. ꝑ uniꝰ delictum
mom̃s homines ad condempnationẽ unde ñ liberat ñ unꝰ ille de
quo idem ait. ꝑ uniꝰ iustificationẽ i omĩs homines ad iustifica¬
tionẽ uitȩ: ut gͦ hoc interĩ omittã.:⁊ hoc solũ de paruulis dicam.
cordissima ficdi conspiratione ꝑfracti. sine ulla recusatione con¬
cedunt. qͦd nulluparuuluᷤ nͥ renatus ex aqua & spu intrat in

Expanded text:
tione fidei et timoris Dei, impartito salubriter orationis affectu et effectu, donec sanet omnes languores nostros, et redimat de corruptione vitam nostram, et coronet nos in miseratione et miseristi, qui personarum acceptorem fieri existimant deum, si in una eademque causa super alios ueniat misericordia eius, super alios maneat ira eius, nempe totas uires argumentationis humanae in paruulis perdunt. nam ut interim taceam, quod non est praeter paruulos quamlibet a materno utero recentissimos ea poena, de qua loquens apostolus ait: Per unius delictum in omnes homines ad condemnationem, unde non liberat nisi unus ille, de quo idem ait: Per unius iustificationem in omnes homines ad iustificationem uitae, ut hoc ergo interim omittam et hoc solum de paruulis dicam. m populorum concordissima fidei conspiratione perfracti sine ulla recusatione concedunt, quod nullus paruulus nisi renatus ex aqua et spiritu intrat in
Abbreviated transcription (Latin):
aliud in contumeliã debitã ꝓpt̾ irȩ iusticiã : ut notas faciat di
uidicioꝵ eiꝰ tã magnũ ꝓsundum: uerũtñ caueat precipitium.
Nunqͥd enim imiquitas apud deum : Absit. S inscrutabilia st̃ uidi
cia eiꝰ. & iuestigabiles iuiȩ eiꝰ. Et̃ in maioribus su̾tarat ȩtatib merito
dici potest. Hii noluerunt intelligere ut bene agerent: hii qd̾ ẽ gramꝰ
intellexerunt et ñ obediert̃: qͥa sicut scriptũ est. uerbis non emenda¬
bitur seruus durus. Si enim & intellexerit: ñ obediẽt. Unde ñ obe-¬
diet. nͥ sua pessima uoluntate : cui grauior dampnatio diuina equi¬
tate debet᷑.  Cui enĩ plus datur:. plus erigit᷑ ab eo. Istos qͥppe mexcusabi
enĩ ira cłi de celo ait apłs. suꝑ omnẽ impietatẽ et miusticiam homi

Expanded text:
aliud in contumeliam, » debitum propter irae justitiam? Quantum ad justialiud in contumeliam, » debitum propter irae justitiam? Quantum ad justiiudiciorum eius tam magnum profundum. uerum tamen caueat praecipitium. numquid enim iniquitascia eius et inuestigabiles uiae eius. Et in maioribus dum taxat aetatibus merito dici potest: Hi noluerunt intellegere, ut bene agerent: hi, quod est grauius, intellexerunt et non oboedierunt, quia, sicut scriptum est. uerbis non emendabitur seruus durus; si enim et intellexerit, non oboediet. unde non oboediet nisi sua pessima uoluntate? cui grauior damnatio diuina aequitate debetur: cui enim plus datur, plus exigetur ab eo. istos quippe scripturaenim ira dei de caelo, ait apostolus, super omnem impietatem et iniustitiam
Abbreviated transcription (Latin):
runt. n̾ito ds̃ iusteq dampnauit. Si autẽ uasa sunt miscłie.
quub ex eadẽ massa factis suppliciũ debitũ reddere noluit: ñ se m¬
flent. s ipsum głificent. qͥ eis misccłiam᷑: debitã p̾stitit : & si qͥd alit̾
alit̾ saprinit. hoc qͦq illis ds̃ reuelauit. Postremo qͦ se isti excusa¬
bunt mͦ Dempe illo quẽ breuit̾ tanquã er eoꝵ uoce sibi obiecit
apłs: ut dicant. Qd adhuc conquerit᷑: Nam uoluntatietꝰ qͥs re¬
sistit   hoc ẽ enĩ dice̾. Qͥd de nob̾ fit querela. qd̾ dm offencdamꝰ
male uuendo: cũ illiꝰ uoluntati nemo resist̾e possit. qui nos
obdurauit miscdiam ñ p̃stando: Si gͦ illos ñ pudet hac excu
hoc idem atq idemtidẽ dicere. o homo tu qͥs es q̃ respondeaᷤ do
Dunqͥd dicit figm̃tũ ei qui se fmixit: quare sic me fecisti .Anñ
habet potestatẽ sigulus luti ex eade massa utiq nn̾to recteq

Expanded text:
runt. merito deus iusteque damnauit; si autem uasa sunt mis eric-ordiae. runt. merito deus iusteque damnauit; si autem uasa sunt mis eric-ordiae. quibus ex eadem massa factis supplicium debitum reddere noluit. non se inflent, sed ipsum glorificent. qui eis misericordiam non debitam praestitier sapiunt, et hoc quoque illis ipse revelabit . 23. Postremo quonam se isti excusabunt modo? Nempe illo quem breviter tanquam ex eorum voce sibi objecit Apostolus, ut dicant: Quid adhuc conqueritur? nam voluntati ejus quis resistit? Hoc est enim dicere, Quid de nobis fit querela, quod Deum offendamus male vivendo, cum illius voluntati nemo possit resistere, qui nos obduravit misericordiam non praestando? Si ergo illos non pudet hac excushoc idem atque identidem dicere: O homo, tu quis es qui respondeas Deo? Numquid dicit figmentum ei qui se finxit, Quare sic me fecisti? annon habet
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfecto accepisti. Eo enĩ bom habes qd̾ ñ accepisti s Qua ꝑpt̾
ohomo si accepturꝰ es uitã et̾nã. iusticie qͥdem stipendiũ ẽ. Bcͥ
sierte t eẽt iusticia cuti debet᷑. Nunc uͭ de plenitudme eiꝰ accepimꝰ:
ñ solun giãm qua nc̃ iuste in laborib usꝙ infmem unimᷤ:
s eciã grãm ꝙ hac grã. ut in reqͥe postea sie fine uiuamꝰ. Hoc
ncħ salubreꝰ fides credit: qͥa ncħ ueriꝰ intellectus muenit.
Et debemꝰ audire ppħam dicentẽ: nͥ credideritis ñ intelligetis.
uiueremꝰ ñ accepimꝰ : Non possunt ueracit̾ dicere nicħ se mali fa¬
cere: qͥa male uiuunt. Si enĩ nicħ mali faciunt. bene uiuunt.
Si autẽ male uiuunt: de suo male inuunt: uł qd̾ origmaliter
trarerunt : uł qͦd insuꝑ addiderunt. S si uasa sunt irȩ quȩ ꝑfe¬
cta sunt ad ꝑditionẽ. quȩ illis debita reddit᷑: sibi hoc imputent:
qͥa ex ea massa facta sunt: qͣm ꝓpt̾ umꝰ peccatũ in quo om̃s peccaue¬

Expanded text:
profecto accepisti: quid enim habes quod non accepisti ? Quapropter, o homo, si accepturus es vitam aeternam, justitiae quidem stipendium est, tibi esset iustitia, cui debetur. nunc uero de plenitudine eius accepimus non solum gratiam. qua nunc iuste in laboribus usque in finem uiuimus. sed etiam gratiam pro hac gratia. ut in requie postea sine fine uiuamus\'. hoc nihil salubrius fides credit. quia nihil uerius intellectus inuenit, et. debemus audire prophetam dicentem: Nisi credideritis, non intellegetis. uiueremus, non accepimus?\' non possunt ueraciter dicere nihil se mali facere, quia male uiuunt: si enim nihil mali faciunt. bene uiuunt: si autem male uiuunt. de suo male uiuunt. uel quod originaliter traxerunt uel quod insuper addiderunt. sed si uasa sunt irae, quae perfecta sunt ad perditionem. quae illis debita redditur, sibi hoc inputent, quia ex ea massa facta sunt, quam propter unius peccatum, in quo omnes peccaue
Abbreviated transcription (Latin):
re qͥa int̾pellare nos efficit. nobisq int̾pellandi & gemendi inspi-¬
rat affectũ: sicut ẽ illud in ȩuangłio. Non eñ uos estis qͥ loqͥminis
s sp̃e patris ur̃i qͥ loquit᷑ in uob̃. Neq enĩ & hoc tta fit de nobᷤͤ.
ut ipse facere diceret᷑: qd̃ ut faciamꝰ facit. Nam ñ ẽẽ intelligen¬
dum sp̃m nr̃m de quo dictũ ẽ. int̾pellat gemitib menarrabilibꝰ¬

Expanded text:
re, quia interpellare nos efficit, nobisque interpellandi et gemendi inspirat affectum, sicut illud in Evangelio: Non enim vos estis qui loquimini, s vestri, qui loquitur in vobis . Neque enim et hoc ita fit de nobis expressum est, ut ipse facere diceretur quod ut faciamus facit. 17. Nam non esse intelligendum spiritum nostrum, de quo dictum est, interpellat gemitibus inenarrabilibu
Abbreviated transcription (Latin):
suã. & ꝑ scientiã artis suȩ figuret illud. & assimilet
ẏmagini hominis. aut alicui ex animalib illud cõparet.
ꝑlinens rubrica. & rubicundũ faciens fusco colorem
illiꝰ. & om̃em maculã quȩ in illo est. ꝑlinens terrã.¬
ut faciat ei dignã habitationẽ. & in pariete ponenᷤ
lud. & confirmans ferro. ne forte cadat ꝓspici¬
ens illi. sciens qm̃ ñ potest se adiuuare. Umago
enĩ ẽ. & opus est illi adiutoriũ. & de substantia

Expanded text:
suam et per scientiam artis suae figuret illud et adsimilet illud imagini hominis aut alicui ex animalibus illud conparet perliniens lubrica et rubicundum faciens fuco colorem illius et omnem maculam quae in illo est perliniens et faciat ei dignam habitationem in pariete ponens illud confirmans ferro ne forte cadat prospiciens illi sciens quoniam non potest se adiuvare imago enim est et opus est illi adiutorio et de substantia
Abbreviated transcription (Latin):
senescere. Augꝰ Qd uerboꝵ gͦ illi definitioni qͦ ꝑficiat᷑. addenaũ
putas. cũ sensꝰ ñ sit nͥ ñ lateat animã corꝑis passio. nͨ tñ ita ut
tã ꝑ alrã passionẽ aut ꝑ aliud qd̾libet intelligat:
tardanti. qͣm festinanti. S fac totꝰ assis. Ualebit. enĩ hoc ad plu¬
ra. qd̾ dicã. Definitio. nichilminꝰ. nchilamphꝰ continet. qm id
qd̾ susceptũ ẽ explicandũ. Anit̾ om̃ino uiciosa ẽ. Utrũ autẽ huiꝰ¬

Expanded text:
senescere. A. Quid verborum ergo illi definitioni, quo perficiatur addendum senescere. A. Quid verborum ergo illi definitioni, quo perficiatur addendum putas; cum sensus non sit, nisi non lateat animam corporis passio, nec tamen ita ut eam per aliam passionem, aut per aliud quodlibet intelligat? E. retardanti quam festinanti: sed fac totus adsis; valebit enim hoc ad plura quod dicam. Definitio nihil minus, nihil amplius continet, quam id quod susceptum est explicandum; alit
Abbreviated transcription (Latin):
recurras si potes. Nã eã ista ratione quã uehem̃ter ꝓbo. uiciosã
ẽẽ negare ñ possũ. Augꝰ. Facile ẽ. istã corrigere. Qd̾ uolo tui au¬
deas. facies enĩ mͥ crede. si bene intellexisti. ubi peccet. Deodat
Nũ alibi. qm ubi aliena cõprehendit: Augꝰ. Quo tandẽ modo:
Deod̾. Qa qd̾ senescit corpꝰ qͣmuis in iuuene. ñ potest negari
pati aliqͥd. Idq cũ scimꝰ ñ latet animã qͥddã qd̾ patit᷑ corpꝰ. neq
tñ illo sensu ꝑcipi potest. Nã nͦ uideo me mͦ senescere. neq id audi¬
tu. aut olfactu. aut gustu. aut tactusentio. Augꝰ. Unde gͦ istud
nosti: Deo d̾ Ratione id colligo. Augꝰ. Quib argum̃tis ratio
tua intitur: Deod̾. Qd̃ alios uideo senes. qͥ ut ego ñc sũ iuuenes
erant. Augꝰ. Nonne sensꝰ ẽ qͦ eos uides. unꝰ de qͥnq: Deodatꝰ.
Quis negat: S ex eo qd̾ illos uideo. me qͦq cũ id ñ uideã comiecto

Expanded text:
recures, si potes: nam eam ista ratione quam vehementer probo, vitiosam recures, si potes: nam eam ista ratione quam vehementer probo, vitiosam esse negare non possum. A. Facile est istam corrigere, quod volo tu audeas: facies enim, mihi crede, si bene intellexisti ubi peccet. E. Num alibi quam ubi aliena comprehendit? A. Quo tandem modo? E. Quia quod senescit corpus, quamvis in juvene, non potest negari pati aliquid; idque cum scimus, non latet animam quiddam quod patitur corpus, neque tamen ullo sensu percipi potest: nam nec video me modo senescere, neque id auditu, aut olfactu, aut gustatu, aut tactu sentio. A. Unde ergo illud nosti? E. Ratione id colligo. A. Quibus argumentis ratio tua nititur? E. Quod alios video senes, qui ut ego nunc sum, juvenes erant. A. Nonne sensus est, quo eos vides, unus de quinque? E. Quis negat? Sed ex eo quod illos video, me quoque cum id non videam, conjecto
Abbreviated transcription (Latin):
monitio illa definitionis labescit. Deod̾. Cur queso: ar
Qͥa ñ negas ut opinor ñ nichil pati corpꝰ cũ crescimꝰ. uel senesci-¬
mꝰ. Neq id nos ullo sensu sentire manifestũ ẽ. nͨ tñ animã latet.
Uidendo enĩ maiora. ea quȩ aliqͣndo minora uideramꝰ. ⁊ uiden¬
do senes eos qͥs uuenes ac pueros fuisse constat. comectamꝰ tñ aliqͣm
mutationẽ nr̃am. corꝑa etrã ñc aũ loquim᷑ pati nͨ in eo fallim᷑.
ut opinor. Nã procliuiꝰ ẽ ut me falli dicã qd̾ uideo. qͣm qd intel¬
ligo. capillos meos nunc crescere. corpꝰq ꝑ mom̃ta mutari. Qd̃ si
mutatio ista passio corꝑis ẽ qd̾ nemo negat. nͦnon sentit᷑ a nobis.
nͨ tñ animã latet. qͥa nos ñ latet. patit᷑ ut dixi corpꝰ qd̾ ñ latet ani¬
mã nͨ sensꝰ ẽ tn. Quare. illa definit̾o quȩ nichil qd̾ sensꝰ ñ esset
debebat includere cũ hoc inclusit. certe uiciosa e̾. Deod̾. Nichil
mͥ restare uideo. qͣm ut te petã. ut aut aiffinias alit̾. aut hanc

Expanded text:
munitio illa definitionis labascit. E. Cur quaeso? A. Quia non negas, ut opinor, nonnihil pati corpus cum crescimus vel senescimus: neque id nos ullo sensu sentire manifestum est; nec id tamen animam appellari potest. Videndo enim majora ea quae aliquando minora videramus, et videndo senes eos quos juvenes ac pueros fuisse constat; conjectamus aliquam talem mutationem nostra corpora, etiam nunc dum loquimur, pati. Neque in eo fallimur, ut opinor: nam proclivius est, ut me falli dicam quod video, quam quod intelligo capillos meos nunc crescere, corpusve per momenta mutari. Quod si mutatio ista, passio corporis est, quod nemo negat, nec nunc sentitur a nobis, nec tamen animam latet, quia nos non latet; patitur, ut dixi, corpus quod non latet animam, nec sensus est tamen. Quare illa definitio, quae nihil quod sensus non esset, debebat includere, cum hoc inclusit, certe vitiosa est. E. Nihil mihi restare video, quam ut te petam, ut aut definias aliter, aut hanc
Abbreviated transcription (Latin):
tormentũ prestat. Illi autẽ qui impotentẽ
uere noctem. & ab infimis & ab altissimis.
inferis suꝑuenientem. eundem somnum
dormentes. aliqñdo monstroꝵ exagitabant᷑
timore. aliq̃ndo animȩ deficiebant tradu-¬
ctione. Subitancus enĩ illis & insꝑatus ti
mor suꝑuenerat. deinde siquis ex illis deci¬
disset. custodiebat᷑ in carcere sine ferro reclu¬
sus. Si enĩ rusticus quis erat. aut pastor.
aut agri laboꝵ oꝑarius p̃occupatꝰ esset. in¬
effugabilẽ sustinebat necessitatẽ. Una enĩ ca¬
thena tenebraꝵ om̃s errant colligati. siue sp̃c sĩ¬

Expanded text:
tribuebat. Illi autem qui impotentem vere noctem, et ab infimis, et ab altissimis inferis supervenientem, eumdem somnum dormientes, aliquando monstrorum exagitabantur timore, aliquando animae deficiebant traductione: subitaneus enim illis et insperatusmor supervenerat deinde si quicumque ex illis decidisset custodiebatur in carcere sine ferro reclusus si enim rusticus quis erat aut pastor aut agri laborum operarius praeoccupatus esset ineffugibilem sustinebat necessitatem una enim catena tenebrarum omnes erant conligati sive spi
Abbreviated transcription (Latin):
tere illis multitudinem ursoꝵ. aut auda¬
ces leones. aut noui generis ira plenas &
ignotas bestias. aut uaporem igneum¬
spirantes. aut odorem fumi proferentes.¬
aut horrendas ab oculis scintillas emit¬
tentes. quarum non solum lesura pote-¬
rat illos exterminare. sed & aspectus per
timorem occidere. Sed & sine his uno
sp̃u occidi poterant. ꝑsecutionẽ passi ab ip-¬

Expanded text:
tere illis multitudinem ursorum aut audaces leones aut novi generis ira plenas et ignotas bestias aut vaporem igneumpirantes aut odorem fumi proferentesaut horrendas ab oculis scintillas emtentes quarum non solum laesura poterat illos exterminare sed et aspectus per timorem occidere sed et sine his uno occidi poterant persecutionem passi ab ip
Abbreviated transcription (Latin):
contrusa sit. ⁊ uirtute hic etiã possit excellere: Aut qualis ptꝰ hoc
corpꝰ fut᷑a sit. cũ ⁊ pęna mortis necessario manere aebeat inanente
implendis de i prȩceptis uigilantissime ⁊ religiosissime operã
demꝰ. Non em̃ ẽ alia fuga. de tantis malis. Si qͥd autẽ obscur iꝰ a me
dictũ ẽ qm uelles facito ut memoriȩ mandatũ. alias opor cunꝰ
nesas putauer ĩ. Et si tibi modus sermonis inc placet. tresq illę
questiones quȩ remanebant tam breniter perstring̃ȩ in prę¬
sentia uisȩ sunt. cedam iudicio tuo: ac demceps tam magnis
rebus inuestigandis. non modo tempus propter tuas occupationes.
s etiã meipsum oportumorem obseruabo

Expanded text:
contrusa sit, et virtute hic etiam possit excellere; aut qualis post hoc contrusa sit, et virtute hic etiam possit excellere; aut qualis post hoc corpus futura sit, cum et poena mortis necessario manere debeat manente do, et implendis Dei praeceptis vigilantissime et religiosissime operam demus: non est enim alia fuga de tantis malis. Si quid autem obscurius a me dictum est quam velles, facito ut memoriae mandatum alias opportunius nefas putaverim: et si tibi modus sermonis hic placet, tresque illae quaestiones quae remanebant, tam breviter perstringendae in praesentia visae sunt; cedam judicio tuo, ac deinceps tam magnis rebus investigandis, non modo tempus propter tuas occupationes, sed etiam meipsum opportuniorem observabo
Abbreviated transcription (Latin):
sexto. pascit in septimo. Atq hoc fit. alias citiꝰ alias tardiꝰ. ut queq
amore ac meritis ualent. Om̃ia tn deus iustissime. moderatissime.
pulcherrime facit. quo qͦmͦ sese habere uoluerint. de qͥb facit.
I ã uͦ etiã pueroꝵ infantũ. consecrationes qͣntũ ꝓsint. obscurissi¬
ma questio ẽ. Non nchil t̾n ꝓdesse credendũ ẽ. Inuemet hoc ra-¬
tio. cũ queri oportuerit. quanqͣm ⁊ alia inulta iãdiu querenda.
tͥ potiꝰ aliq̃n qł cognoscenda ꝓtulerĩ. qd̾ fiet utilissime si duce
pietate reqͥrant᷑. Quȩ cũ ita sint. qͥs ẽ qͥ iuste stomachet᷑. qd̾ agen¬
do atq ãministrando corꝑi aĩa data sit. cũ tantꝰ ⁊ tã diumꝰ rerũ
ordo conecti meliꝰ ñ possit: Aut querendũ putet qualis in hoc
mortali ac fragili corꝑe efficiat᷑. cũ ⁊ in mortẽ ꝓpt̾ peccatũ rure

Expanded text:
sexto; pascit in septimo. Atque hoc fit alias citius, alias tardius, ut quaeque sexto; pascit in septimo. Atque hoc fit alias citius, alias tardius, ut quaeque amore ac meritis valent: omnia tamen Deus justissime, moderatissime, pulcherrime facit, quoquo modo sese habere voluerint de quibus facit. Jamvero etiam puerorum infantium consecrationes quantum prosint, obscurissima quaestio est, nonnihil tamen prodesse credendum est. Inveniet hoc ratio, cum quaeri oportuerit: quanquam et alia multa jamdiu quaerenda tibi potius aliquando, quam cognoscenda protulerim. Quod fiet utilissime, si duce pietate requirantur. 81. Quae cum ita sint, quis est qui juste stomachetur, quod agendo atque administrando corpori anima data sit, cum tantus et tam divinus rerum ordo connecti melius non possit; aut quaerendum putet, qualis in hoc mortali et fragili corpore efficiatur, cum et in mortem propter peccatum jure
Abbreviated transcription (Latin):
uti existimat. D̾s gͥ sũmꝰ ⁊ uetꝰ. lege minolabili ⁊ incorrupta qͣ om̃e qd̾
condidit regit: subicit aĩȩ corpꝰ. ammã sibi. ⁊ sic om̃ta sibi. Neq enĩ
siderantes unru̾sitatẽ. nulła offenderet ex ulla parte deformitas.
om̃isq aĩȩ pęna ⁊ om̃e premiũ conferret semꝑ aliqͥd ꝓportione.
iustȩ pulchrituam aispositiomiq rerũ om̃iũ Datũ ẽ enĩ aĩe liberũ
arbitriũ. Qd̃ qͥ nugatoriis ratiocinationib labefactare conant᷑.
usq adeo cecist̃. ut ne ista ip̃a quidẽ uana atq saclega. propͥa uo¬
luntate sedicere intelligant. Nec tñ. ita liberũ arbitriũ aĩȩ datũ ẽ¬
da st̃. uidere. paucoꝵ ẽ: neq ad hoc qͥsqͣm nͥ uera religione fit idoneꝰ.
Est enĩuera religio. qͣ se uni d̾o aĩa unde se peccato uelut abruꝑat
reconcilatione religat᷑. Iimectit gͦ animã in illo actu t̾cio atq in¬
cipit ducere. purgat in qͣrto. reformat in qͥnto. introducit in

Expanded text:
us igitur summus et verus lege inviolabili et incorrupta, qua omne quod condidit regit, subjicit animae corpus, animam sibi, et sic omnia sibi: neque inaretur, ut considerantes universitatem nulla offenderet ex ulla parte deformitas; omnisque animae poena et omne praemium conferret semper aliquid proportione justae pulchritudini dispositionique rerum omnium. Datum est enim animae liberum arbitrium, quod qui nugatoriis ratiocinationibus labefactare conantur, usque adeo caeci sunt, ut ne ista ipsa quidem vana atque sacrilega propria voluntate se dicere intelligant. Nec tamen ita liberum arbitrium animae datum et videnda sunt videre, paucorum est; neque ad hoc quisquam nisi vera religione fit idoneus. Est enim religio vera, qua se uni Deo anima, unde se peccato velut abruperat, reconciliatione religat. Innectit ergo animam in illo actu tertio, atque incipit ducere; purgat in quarto; reformat in quinto; introducit in
Abbreviated transcription (Latin):
si qͥd gͦ aliud ẽ eoꝵ quȩ d̾s creauit. qͥddã ẽ deteriꝰ qͥddã par. Deteriꝰ.
ut aĩa pecoris. Par. ut angłi. Meliꝰ autẽ nichil. Et si qͣndo ẽ aliqͥd
hoꝵ meliꝰ. hoc peccato eiꝰ fit ñ natura. Quo tñ ñusq adeo fit de¬
terior. ut ei pecoris aia p̾ferenda aut conferenda sit. Deus gͥ solus
ei colendꝰ e̾. qͥ solus eiꝰ auctor e̾. Ho autẽ qͥlibet aliꝰ. quanqͣm sapien¬
tissimꝰ ⁊ ꝑfectissimꝰ. uel prorsꝰ quȩ libet aĩa rationis compos atq

Expanded text:
si quid ergo aliud est eorum quae Deus creavit, quiddam est deterius, quiddam par: deterius, ut anima pecoris; par, ut angeli: melius autem, nihil. Et si quando est aliquid horum melius, hoc peccato ejus fit, non natura. Quo tamen non usque adeo fit deterior, ut ei pecoris anima praeferenda, aut conferenda sit. Deus igitur solus ei colendus est, qui solus ejus est auctor. Homo autem quilibet alius, quanquam sapientissimus
Abbreviated transcription (Latin):
uerũ atq ꝑfectũ. qͥ nuqͣm ñ fuerit. nunqͣm ñ erit. irnquam
alit̾ fuerit nunqͣm alit̾ erit. qd̾ nichil secretiꝰ nichil p̾sentiꝰ
qͥ difficile inuenit᷑ ubi sit. difficiliꝰ ubi ñsit. cũ qͦ e̾e̾ ñ omnes
posst̾. ⁊ sine qͦ ẽẽ nemo potest. ⁊ si qͥd de illo incredibiliꝰ. conuemi¬
entiꝰ tñ atq aptiꝰ homines dicere ualemꝰ. Hic gͦ solts d̾s aĩȩ conlendꝰ
ẽ. neq discrete neq confuse. Qͥcqͥd em̃ aĩa colit ut d̾m. necesse est
ut meliꝰ ee̾ qͣm seipsã putet. Animȩ autẽ nat᷑a. nͦ t̾ra. nͨ marra. nͦͨ fyde¬
ñ demq ipsũ qd̾ uideri a nob̾ ñ potest cęlũ. meliꝰ eẽ credenaum est
Immno hȩc om̃na longe deteriora eẽ qͣm quęlibet aĩa. ratio certa conum-¬
cit. Si mͦ eã ueri amatores. ducentẽ ꝑ isolita quȩdã. ⁊ ob hoc ardua
constantissiine atq obseruantissime seqͥ audeant Siqͥd uͦ aliud ẽ¬

Expanded text:
 nunquam aliter fuerit, nunquam aliter erit; quo nihil sit secretius, nihil praesentius; qui difficile invenitur ubi sit, difficilius ubi non sit; cum quo esse non omnes possunt, et sine quo esse nemo potest: et si quid de illo incredibilius, convenientius tamen atque aptius homines dicere valemus. Hic ergo solus Deus animae colendus est, neque discrete, neque confuse. Quidquid enim anima colit ut Deum, necesse est ut melius esse, quam seipsam, putet. Animae autem natura nec terra, nec maria, nec sidenon denique ipsum quod videri a nobis non potest, coelum melius esse credendum est. Imo haec omnia longe deteriora esse, quam est quaelibet anima, ratio certa convincit; si modo eam veri amatores ducentem per insolita quaedam, et ob hoc ardua, constantissime atque observantissime sequi audeant. 78. Si quid
Abbreviated transcription (Latin):
ant. Unde diuino afflatu.⁊ prorsꝰ ordinatissime illud aꝓpheta dicit᷑.
Cor mundũ crea in me d̾s. ⁊ spͣm rectũ innota inuiscerib meis. Sp̃s
enĩ rectꝰ ẽ credo. qͦ fit ut aĩa inueritate querenda deinare atq erra

Expanded text:
ant. Unde divino afflatu, et prorsus ordinatissime illud a Propheta dicitur: ant. Unde divino afflatu, et prorsus ordinatissime illud a Propheta dicitur: Cor mundum crea in me, Deus, et spiritum rectum innova in visceribus meis . Spiritus enim rectus e
Abbreviated transcription (Latin):
qͣnta sit. Qd̾ cũ conceꝑit. tunc uͦ ingenti quadã ⁊ incredibili fidu¬
tia ꝑgit in d̾m id in ipsã contẽplationẽ ueritatis.⁊ illud ꝓpt̃
titio intelligendi ea quȩ uere sũmeq st̃ sũmꝰ aspectꝰ e̾ aĩȩ. qͦ ꝑfectiorẽ
meliorẽ. rectiorẽq ñ habet. Sextꝰ gͦ erit iste actionis gͣdꝰ Aliudẽ enĩ
mundari oculũ ipsũ aĩe ne frustra ⁊ temere aspiciat ⁊ praue uideat.
aliud ipsã custodire atq firmare sanitatẽ. aliud iã seremĩ atq rectũ
aspectũ in id qd̾ uidendũ ẽ dirigere. Qd̃ qͥ priꝰ uolunt facere qͣm mim¬
dati ⁊ sanati fuerint. ita illa luce reu̾berant᷑ ueritatis ut ñ solũ in¬
chil bom s etiã mali plurimũ in ea putent e̾e̾. atq ab ea nom̃ uerita¬
tis abiudicent. ⁊ cũ quadã libidine ⁊ uoluptate inseꝑabili insuas
tenebras qͣs eoꝵ morb pati potest medicinȩ maltdicentes refugi¬

Expanded text:
quanta sit. Quod cum conceperit, tunc ingenti quadam et incredibili fiduquanta sit. Quod cum conceperit, tunc ingenti quadam et incredibili fiducia pergit in Deum, id est in ipsam contemplationem veritatis et illud, propter titio intelligendi ea quae vere summeque sunt, summus aspectus est animae, quo perfectiorem, meliorem rectioremque non habet. Sextus ergo erit iste gradus actionis: aliud est enim mundari oculum ipsum animae, ne frustra et temere aspiciat, et prave videat; aliud ipsam custodire atque firmare sanitatem; aliud jam serenum atque rectum aspectum in id quod videndum est, dirigere. Quod qui prius volunt facere quam mundati et sanati fuerint, ita illa luce reverberantur veritatis, ut non solum nihil boni, sed etiam mali plurimum in ea putent esse, atque ab ea nomen veritatis abjudicent, et cum quadam libidine et voluptate miserabili in suas tenebras, quas eorum morbus pati potest, medicinae maledicentes refugi
Abbreviated transcription (Latin):
sentit aĩa eo ip̃o qͦ proficit. qͣntũ int̾sit int̾ pirã ⁊ contaminatã.
eo magis timet ne deposito isto corꝑe minꝰ eã d̾s possit qͣm seipsa
ferre pollutã. Nichil autẽ difficiliꝰ. qm ⁊ metuere mortẽ ⁊ ab ille¬
cebris huiꝰ mundi sicut ꝑicula ip̃a postulant tẽꝑare. Ganta ẽ tam̃
aĩa. ut etiã hoc possit adiutrante sane iusticia sũm ⁊ uerid̾i qͣ hȩc
uniu̾sitas sustentat᷑ ⁊ regit᷑. q etiã factũ ẽ ut n mͦ sint om̃ia. s ita sint
ut om̃ino meliꝰ eẽ ñ possint. Cui sese in oꝑe tã difficili mutationis
suȩ. adiuuandã ⁊ ꝑficiendã piissime tutissimeq cõmittit. Qd̃ cũ¬
effectũ erit. id cũ fuerit ai̾̃a ab om̃i tabelibera maculisq diluta.
ulla sua causa qͥcqͣm angit᷑. Est gͦ iste qͥntꝰ gͣdꝰ. Aliud ẽ enĩ efficere
aliud tenere puritatẽ. Alia ꝓrsus actio qͣse inqͥnatã redintegrat.¬
alra qͣ ñ patit᷑ se rursũ inqͥnari. In hoc gͣdu om̃ifariã concipit.

Expanded text:
sentit anima, eo ipso quo proficit, quantum intersit inter puram et contaminatam; eo magis timet, ne, deposito isto corpore, minus eam possit Deus quam seipsa ferre pollutam. Nihil autem difficilius quam et metuere mortem, et ab illecebris hujus mundi, sicut pericula ipsa postulant, temperare. Tanta est tamen anima, ut etiam hoc possit adjuvante sane justitia summi et veri Dei, qua haec universitas sustentatur et regitur; qua etiam factum est, ut non modo sint omnia, sed ita sint, ut omnino melius esse non possint. Cui sese in opere tam difficili mundationis suae adjuvandam et perficiendam piissime tutissimeque committit. Queffectum fuerit, id est cum fuerit anima ab omni tabe libera, maculisque diluta, ulla sua causa quidquam angitur. Est ergo iste quintus gradus. Aliud est enim efficere, aliud tenere puritatem, alia prorsus actu, quo se inquinatam redintegrat, non patitur se rursum inquinari. In hoc gradu omnifariam concipit
Abbreviated transcription (Latin):
p̾claro actui aĩȩ inest adhuc labor.⁊ cont᷑ huiꝰ mundi molestias atq blan-¬
ditias magnꝰ acerrimꝰq constictꝰ. In ip̃o enĩ purgationis negotio. subest
metꝰ mortis. Sepe ñ magnꝰ. sȩpe uͦ uehem̃tissimꝰ. Non magnꝰ tũ. cũ ro¬
bustissime credit᷑. nã uidere hoc ñ nͥ ꝑ purgatȩ aĩȩ licet utrũ sit ue

Expanded text:
praeclaro actu animae inest adhuc labor, et contra hujus mundi molestias atque blanpraeclaro actu animae inest adhuc labor, et contra hujus mundi molestias atque blanditias magnus acerrimusque conflictus. In ipso enim purgationis negotio subest metus mortis saepe non magnus, saepe vero vehementissimus: non magnus tum cum robustissime creditur nam vi
Abbreviated transcription (Latin):
in republica. siue in ꝓfanis. siue in sacris apparatib. uĩracio¬
tinandi ⁊ excogitandi. fluiios eloquentiȩ. carminũ uarietates.
ludendi ac iocandi causã. milleformes simulationes. modulandi
ꝑitiã. demetiendi subtilitatẽ. numerandi disciplinã. p̾teritorũ
ac futuroꝵ ex presentib comecturã. Magna hȩc. ⁊ om̃ro hu¬
mana. S ẽ adhuc ista partĩ doctis atq indoctis. partĩbonis ac
suo. si quã umiu̾si partẽ agit. s ip̃i etiã uniu̾so corꝑi audet prepo-¬
sordib totãq emaculare ac mundissimã ⁊ contentissimã reddere. roborare
se adu̾sus om̃na quȩ de ꝓposito ac sententia dimouere moliunt᷑. societatẽ
humanã magnipendere. nchilq uelle alteri qd̾ sibi nolit accidere. seqͥ
auctoritatẽ ac p̾cepta sapientiũ ⁊ ꝑ hec loqͥ sibi d̾m credere. In hoc tam

Expanded text:
in republica, sive in profanis, sive in sacris apparatibus; vim ratioin republica, sive in profanis, sive in sacris apparatibus; vim ratiocinandi et excogitandi, fluvios eloquentiae, carminum varietates, ludendi ac jocandi causa milleformes simulationes, modulandi peritiam, dimetiendi subtilitatem, numerandi disciplinam, praeteritorum ac futurorum ex praesentibus conjecturam. Magna haec et omnino humana. Sed est adhuc ista partim doctis atque indoctis, partim bonis ac suo, si quam universi partem agit, sed ipsi etiam universo corpori audet praeposordibus, totamque emaculare ac mundissimam reddere et comptissimam; roborare se adversus omnia, quae de proposito ac sententia dimovere moliuntur; societatem humanam magni pendere, nihilque velle alteri quod sibi nolit accidere; sequi auctoritatem ac praecepta sapientium, et per haec loqui sibi Deum credere. In hoc tam
Abbreviated transcription (Latin):
ctit.⁊ ab eis gͣi menbris egre seꝑat᷑. Quȩ consuetudinis uis etrã
seiunctione rerũ ipsarũ atq int̾uallo temꝑis ñ discissa. memoria
uocat᷑. S hȩc rursꝰ om̃ia posse anmã etiã in bestiis. nemo negat.
memorrã. ñ consuetudine inolitarũ s animadu̾sione atq signis
cõmendatarũ. ac retentarũ rerũ innumerabiliũ. Got artes
opificũ. agroꝵ cultꝰ. extructiones urbiũ. uarioꝵ ȩdificiorũ.
ac moliminũ multimoda miracła. inuentiones tot signoꝵ. in
litt̾is. in u̾bis. ingestu. in cuiꝰcemodi sono. inpicturis atq figm̾¬
tis. tot gentiũ linguas. tot instituta. tot noua. tot instaurata.
tantũ libroꝵ numerũ. ⁊ ciiꝰcemodi momim̃toꝵ. ad custodien¬
dã memoriã. tantãq curã posteritatis. officioꝵ. potestatũ. ho-¬
noꝵ. dignitatũq ordines. siue in familiis. sirie domi. militiȩq

Expanded text:
ctit, et ab eis quasi membris aegre separatur: quae consuetudinis vis etiam ctit, et ab eis quasi membris aegre separatur: quae consuetudinis vis etiam sejunctione rerum ipsarum atque intervallo temporis non discissa, memoria vocatur. Sed haec rursus omnia posse animam etiam in bestiis nemo negat. Tmemoriam non consuetudine inolitarum, sed animadversione atque signis commendatarum ac retentarum rerum innumerabilium, tot artes opificum, agrorum cultus, exstructiones urbium, variorum aedificiorum ac moliminum multimoda miracula; inventiones tot signorum in litteris, in verbis, in gestu, in cujuscemodi sono, in picturis atque figmentis; tot gentium linguas, tot instituta, tot nova, tot instaurata; tantum librorum numerum, et cujuscemodi monumentorum ad custodiendam memoriam, tantamque curam posteritatis; officiorum, potestatum, honorum dignitatumque ordines, sive in familiis, sive domi militiaeque
Abbreviated transcription (Latin):
uis aĩȩ in sensib. atq in ip̃o motu manifestioris animantis quoꝵ
nob̾ cũ his quȩ raicib frea st̃ nulla potest ẽẽ cõmunio. Inten¬
dit se aĩa. intactũ. Et eo. calida. frigida. aspera lema. ditra.
mollia. leuia. gͣura: sentit atq discernit. Deinde innumera¬
biles aifferentias sapoꝵ. odoꝵ. sonoꝵ. formarũ. gustando. olfa¬
ciendo. audiendo. uidendoq aitudicat. atq in his om̃ib ea
quȩ scd̾m naturã sui corꝑis st̃ assiscit atq appetit. reicit fu¬
cateruatĩ ⁊ multiplicit̾ uersat. ⁊ hoc totũ ẽ somnꝰ ⁊ somina. Sepe
etiã ⁊ in gestiendo. ac uagando facilitate motꝰ delectat᷑. ⁊ sine labore
ordinat menbroꝵ concordiã ꝓ copulatione sexus agit qd̾ potest.
atq in dupplici natura. societate atq amore molit᷑ unũ. F etibus
ñ iã gignendis tantũmͦ.s etiã fouendis. tuendis. alendisq conspirat.
Reb int̾ q̃s corpꝰ agit ⁊ qͥb corpꝰ ftistentat. consuetuaine sese nine¬

Expanded text:
vis animae in sensibus, atque in ipso motu manifestioris animantis, quorum nobis cum his quae radicibus fixa sunt nulla potest esse communio. Intendit se anima in tactum, et eo calida, frigida, aspera, lenia, dura, mollia, levia, gravia sentit atque discernit. Deinde innumerabiles differentias saporum, odorum, sonorum, formarum, gustando, olfaciendo, audiendo, videndoque dijudicat. Atque in his omnibus ea quae secundum naturam sui corporis sunt asciscit atque appetit, rejicit fucatervatim et multipliciter versat, et hoc totum est somnus et somnia. Saepe etiam gestiendo ac vagando facilitate motus delectatur, et sine labore ordinat membrorum concordiam; pro copulatione sexus agit quod potest, atque in duplici natura, societate atque amore molitur unum. Fetibus non jam gignendis tantummodo, sed etiam fovendis, tuendis alendisque conspirat. Rebus inter quas corpus agit, et quibus corpus sustentat, consuetudine sese inne
Abbreviated transcription (Latin):
uideri quȩunt. Hȩc enĩ etiã dicimꝰ uiuere. in suo uͦ qͥdq illoꝵ ge¬
itaq alterũ gradũ. ⁊ ude qͥd possit aĩa in sensib ubi euidentior
manfestiorq uita intelligit᷑. Non em̃ audienda ẽ nescio quȩ impi-¬
etas rusticana plane. magisq lignea qͣm st̃ ip̃ȩ arbores qͥb patro¬
eriũ prebet quȩ dolere uitẽ qͣndo uua decerpit᷑ ⁊ ñ solũ senti

Expanded text:
videri queunt: haec enim etiam dicimus vivere, in suo vero quidque illorum gevideri queunt: haec enim etiam dicimus vivere, in suo vero quidque illorum geitaque alterum gradum, et vide quid possit anima in sensibus, ubi evidentior manifestiorque vita intelligitur. Non enim audienda est nescio quae impietas rusticana plane, magisque lignea quam sunt ipsae arbores quibus pratrocinium praebet, quae dolere vitem quando uva decerpitur, et
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ in qͣ habet summũ atq om̃e suũ bonũ: dicendo ac disputan¬
do explcaret. Nitnc autẽ cũ mͥ ad hanc rẽ desit aliꝰ. audeo t̾n
tͥ ñ deesse. S hoc merceais ẽ. qd̾ dũ qͥd ualeat aĩa indoctꝰ ex pedio.
qͥd ipse ualeã securꝰ exꝑior. In pͥmis tñ tͥ amputẽ latissimam
qͣndã ⁊ infinitã expectationẽ ne me de om̃i aĩa dictur ũ putes.
s tantũ de humana. quã solã curare debemꝰ si nob̾met ipsis
curȩ sumꝰ. Hec gͥ pͥmo. qd̾ cinꝰ amimadu̾tere facile ẽ. corpꝰ hoc
t̾renũ atq mortale p̾sentia sua inuificat colligit iniinun.
atq in uno tenet. defluere atq contabescere ñ sinit. almñta
ꝑ menbta eqͣliter suis cuiq redaitis aistribit. facit congruen¬
tiã eiꝰ modũq conseruat ñ tantũ in pulchritudine s etiã meres¬
cendo atq gignendo. S hȩc. etiã homin cũ arbustis cõmuma

Expanded text:
et in quo habet summum atque omne bonum suum, dicendo ac disputanet in quo habet summum atque omne bonum suum, dicendo ac disputando explicaret! Nunc autem cum mihi ad hanc rem desit alius, audeo tamen tibi non deesse: sed hoc mercedis est,  amputem latissimam quamdam et infinitam exspectationem, ne me de omni anima dicturum putes, sed tantum de humana, quam solam curare debemus, si nobismetipsis curae sumus. Haec igitur primo, quod cuivis animadvertere facile est, corpus hoc terrenum atque mortale praesentia sua vivificat; colligit in unum, atque in uno tenet, diffluere atque contabescere non sinit; alimenta per membra aequaliter, suis cuique redditis, distribui facit; congruentiam ejus modumque conservat, non tantum in pulchritudine, sed etiam in crescendo atque gignendo. Sed haec etiam homini cum arbustis communia
Abbreviated transcription (Latin):
ac multitudinẽ ñ ꝑtinere ad qntitatẽ. uel tã inuolutã questionẽ
mͦ a me tͥ posse expetiri. Si enĩ dixero unã eẽ animã cont᷑babe¬
ris qd̾ in altero beata ẽ in altero misera. nͨ una ressimul ⁊ beata
⁊ misera potest ẽ̾e̾. Si unã simul ⁊ multas dicã ẽe̾ ridebis. nͨͦ
mͥ facile unde tuũ risũ compͥmã suppetit. Sin multas tantũ
mͦ dixero eẽ ipse me deridebo. minꝰq mͥ displicentẽ qͣm tͥ per¬
ferã. Audi gͦ. qd̾ ex me bene te audire posse polliceor Qd̃ uͦ
aut ambob aut alteri nr̃m ita onerosũ ẽ ut fortasse opprnnat.
ne subire aut imponere uelis. Deodatꝰ. Cedo prorsꝰ ⁊ qd̾ tͥ con¬
gruenter mecũ uidet᷑ agi posse in qͣntũ ualeat ai̾a. expe¬
tantũ. s etiã elo quentissimũ ⁊ om̃ino sapientissimũ ꝑfectũq homi¬
nẽ de hoc ambo int̾rogare possemꝰ. q̃m ille mͦ qͥd aĩa in corpore
ualeret. qͥd in seip̃a. qͥd apud d̾m. cui mundissuna ꝓxima ẽ.

Expanded text:
l tam involutam quaestionem modo a me tibi posse expediri. Si enim dixero unam esse animam, conturbaberis, quod in altero beata est, in altero misera; nec una res simul et beata et misera potest esse. Si unam simul et multas dicam esse, ridebis; nec mihi facile, unde tuum risum comprimam, suppetit. Sin multas tantummodo esse dixero, ipse me ridebo, minusque me mihi displicentem, quam tibi, perferam. Audi ergo quod ex me bene te audire posse polliceor; quod vero aut ambobus, aut alteri nostrum ita onerosum est, ut fortasse opprimat, ne subire aut imponere velis. E. Cedo prorsus, et quod tibi congruenter mecum videtur agi posse, quantum valeat anima, exspetantum, sed etiam eloquentissimum, et omnino sapientissimum, perfectumque hominem de hoc ambo interrogare possemus! Quonam ille modo quid anima in corpore valeret, quid in seipsa, quid apud Deum cui mundissima proxima est