comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
inuidet. Sic diabolus inuidit pͥmo
homini: sic esau iacob. & cham abel.
Hec inuidia paruulum occidit: quia
nisi inferior ẽẽt. de bono alteriꝰ ñ dole¬
ret. Hac peste nullus moritur: nisi qui
terrena hec appetit que tota ñ ueniant
plurib. Unde si qua desiderat. illi inui¬
det. qui penitus eam accepit: illis partẽ
habendo. qͣntitatem ei restringit. Hunc
paruulum occidit inuidia: quia dum
ñ potest adipisci qͦd alii inuidet in odi¬
um. inuidiȩ filiam cadit. Rursum fr̃s
post conũsionẽ nr̃am. ira ñ habeat in
datim ducit usq ad gehennȩ puteum
dicens. Qui irascitur fr̃i suo: reus erit
iuditio. Qui dixerit racha. hoc ẽ uocẽ
indignationis ꝑ iram emiserit. reus
erit concilio: in quo tractatur qua pe¬
na sit mulctandus. Qui dixerit fatue.
hoc ẽ. tale quid ei fecerit. aut uerbo. aut
uerbere. unde inter fr̃s despiciat᷑: reuᷤ
erit gehennȩ ignis. nisi resipuerit. Hec

Expanded text:
invidet. Sic diabolus invidit primo invidet. Sic diabolus invidit primo homini, sic Esau Jacob, et Cain Abel. Haec invidia parvulum occidit; quia nisi inferior esset, de bono alterius non doleret. Hac peste nullus moritur, nisi qui terrena haec appetit, quae tota non veniunt pluribus. Unde si qua desiderat, illi invidet qui penitus ea accepit, vel illi partem habendo quantitatem ei restringit. Hunc parvulum occidit invidia, quia dum non potest adipisci quod alii invidet, in odium, invidiae filiam, cadit. 4. Rursum, fratres, post conversionem nostram ira non habeat in datim ducit ad gehennae puteum, dicens: Qui irascitur fratri suo, reus erit judicio. Qui dixerit, Racha, hoc est, vocem indignationis per iram emiserit, reus erit concilio, in quo tractatur qua poena sit mulctandus. Qui dixerit, Fatue, hoc est, tale quid fecerit aut verbo aut verbere, ut inter fratres despiciatur, reus erit gehennae ignis , nisi resipuerit. Haec
Abbreviated transcription (Latin):
testimonium conscientiȩ nr̃e. In qua con¬
scientia głari de donis dĩ ẽ: dõ gr̃as ag̃e.
Ad qͦd nos hortat᷑ apłs dicens. Qui gła¬
tur in dño głetur: id est in dño de puri¬
tate conscientiȩ suȩ głet᷑. Non emun
qui seipsum comm̃dat. et cetera. Ceterũ
qͥ in se głatur qui sibi placet: stulto ho¬
mini placet. Qui in alio nomine głat᷑.
aut laudem in m̃te ab ore alteriꝰ expe¬
ctat: mercedem oꝑum recipit: oleo pec¬
catoris unxit caput suum: auditq pro¬
phetam sibi dicentẽ. Maledictus homo
qui ponit spem suam in homine. Et in
nobis. ait. Amen dico uobis: nescio uoᷤ
post conu̾sionem nichil ultra in nobis
habeat inuidia: ꝑ quam mors intrauit
in orbem terraꝵ. Diabolus enim inui¬
dit homini ascensum. unde corruerat:
& ꝑ hoc temptauit et in anima occidit.
Hecẽ illa que ñ magnos. s paruos sẽꝑ
torquet. dicente sc̃o iob: paruulũ occi¬
dit inuidia In eo enim qͦd aliquis ali¬
cui inuidet: minorẽ se ostendit eo cui

Expanded text:
testimonium conscientiae nostrae . In qua conscientia gloriari, de donis Dei est Deo gratias agere. Ad quod nos hortatur Apostolus, dicens: Qui gloriatur, in Domino glorietur : id est, in Domino de puritate conscientiae suae glorietur. Non enim qui se ipsum commendat, etc. Caeterum qui in se gloriatur, et qui sibi placet, stulto homini placet. Qui in alio homine gloriatur, aut laudem in mente ab ore alterius exspectat, mercedem operum recipit, ac oleo peccatoris ungit caput suum, auditque prophetam sibi dicentem: Maledictus homo qui ponit spem suam in homine . Et in nobis, ait: Amen dico vobis, nescio vos post conversionem, nihil ultra in nobis habeat invidia, per quam mors intravit in orbem terrarum. Diabolus enim invidit homini ascensum unde corruerat, et propter hoc tentavit, et in anima occidit. Haec est illa, quae non magnos, sed parvos semper torquet , dicente sancto Job: Parvulum occidit invidia . In eo enim quod aliquis alicui invidet, minorem se ostendit ei cui
Abbreviated transcription (Latin):
inter brachia recepit. Debemus etiam ei¬
fructum scientiȩ: intelligere scilicet quẽ
fructum accipimꝰ. si eum digne comedi¬
bere quandam cõmunionẽ cum xp̃o.
Et panis quem frangimꝰ nonne parti¬
cipatio est corporis dñr: Ac si dicat. Pa¬
nis quem frangimus facit nos unum
corpus sub xp̃o capice: q̃m sicut unus
panis ex multis granis conficit᷑. qͦd post¬
parcicipantes hoc corpore. in unitate fi¬
dei. spei. et caritatis. unum corpꝰ cum
xp̃o fiunt: ad xp̃m statim post mortẽ
uenturi. &e cum xp̃o sicut cum capite
suo sine fine regnaturi: quem uirgo con¬
cepit. uirgo peꝑit. uirgo in templo ho¬
dierna die p̾sentauit. qui cum patre

Expanded text:
inter brachia suscepit. 19. Debemus etiam inter brachia suscepit. 19. Debemus etiam fructum scire, intelligere scilicet quem fructum accipimus, si eum digne comedibere quamdam communionem cum Christo. Et panis, quem frangimus, nonne participatio corporis est Domini? Ac si dicat: Panis, quem frangimus, facit nos unum corpus sub Christo capite: quoniam, sicut unus panis ex multis granis conficitur, qui postparticipantes hoc corpore in unitate fidei, spei et charitatis, unum corpus cum Christo sunt, ad Christum statim post mortem venturi, et cum Christo sicut cum capite suo sine fine regnaturi: quem Virgo concepit, Virgo in peperit, Virgo in temolo hodierna die praesentavit, qui cum Patre
Abbreviated transcription (Latin):
re scilicet nosmet ipsos: & si inuenimus
cor pollutum fedis cogitationib. aut ma¬
la uoluntate. ab eiꝰ contactu. ut ab igne
et nos et alios indignos arceamꝰ Ignis
enim consumens ẽ. Ad quem indignus
ñ debet accedere ne interiꝰ consumat᷑.
et in reꝓbum sensum tradat᷑. Exeat
gͥ extra castra. sicut moyses p̃cipit qui
nocturno pollutus ẽ somo: hoc ẽ qui
ꝑ negligentiã istius obscurȩ uitȩ que
dota ut somnus ꝑtransit ꝑuenit usq
ad pollutas cogitationes. Exeat extra
castra. id est dum in hoc statu ẽ iudicet
se indignum societate fidelium cõmu¬
nicantiũ hoc sacro corpore lauecq ue¬
stim̃ta sua ꝑ scãm confessionẽ ce post
solis occasum. hoc ẽ post temptationis
calorem et ardorem iam mortuũ letus
redeat. et cum aliis fidelib cõmunicet
Hec ẽ reuerentia quam debemꝰ corpori
xp̃i. quem uirgo maria hodierna die
in templo p̃sentauit: quẽ symeon letꝰ

Expanded text:
re scilicet nosmetipsos: et si invenimus re scilicet nosmetipsos: et si invenimus cor pollutum foedis cogitationibus aut mala voluntate, ab ejus contactu, ut ab igne, et nos et alios arceamus. Ignis enim consumens est , ad quem indignus non debet accedere, ne interius consumatur, et in reprobum sensum tradatur. Exeat ergo extra castra, sicut Moyses praecepit, qui nocturno pollutus est somno , hoc est, qui per negligentiam istius obscurae vitae quae tota ut somnus pertransit pervenit usque ad pollutas cogitationes. Exeat extra castra, hoc est, dum in illo statu est, judicet se indignum societate fidelium communicantium hoc sacro corpore, lavetque vestimenta sua per sanctam confessionem; et post solis occasum, hoc est, post tentationis calorem et ardorem jam mortuum, laetus redeat, et cum aliis fidelibus communicet. Haec est reverentia quam debemus corpori Christi, quem virgo Maria hodierna die in templo praesentavit, quem Simeon laetus
Abbreviated transcription (Latin):
turos sicut gessimꝰ siue bonum. siue ma¬
lum. Ille itaq quem maria in templo p̃¬
sentauit. quẽ symeon suscepit. quẽ in
manib consecrantes ante dm̃ leuamꝰ
benedicimꝰ manducamꝰ. uobis porrigi¬
mus manducandũ: ille familiaris m̃.
iudex erit nr̃. Caucamꝰ gͦ ab eo separari
ꝑ iudicium post mortẽ: cuiꝰ ita sumus
familiares in uita. Dicamus itaq eim
corde. cum eum tractamꝰ: dicamꝰ cum
eum consecramꝰ. Dñe ad te ueniemus
post mortẽ: ante tuum tribunal iudi¬
candi astabimus qui nobis ita fami¬
liaris ẽẽ dignaris in uita. quod a nob̃
tractaris. consecraris. manducaris: no¬
li nobis alienus ẽẽ in morte. s parce
nobis in die mala: confundant᷑ demo¬
nes qui nos tunc ꝑsequent᷑. destrue for¬
titudinẽ illorum in uirtute tua. quia
non ẽ qui pugnet ꝓ nobis nisituds et fa¬
miliaris nr̃. Hec ẽ dignitas quam ei de¬
bemus. Debemus ei reuerentiã. inuestiga¬

Expanded text:
turos sicut gessimus, sive bonum, sive maturos sicut gessimus, sive bonum, sive malum. IIIe namque quem Maria in templo praesentavit, quem Simeon suscepit, quem in manibus consecrantes ante Deum levamus, benedicimus, manducamus, vobis porrigimus manducandum; ille familiaris noster, judex erit noster. Caveamus ergo ab eo separari per judicium post mortem, cui ita sumus familiares in vita. Dicamus itaque ei in corde, cum eum tractamus; dicamus cum eum consecramus: Domine, ad te veniemus post mortem, ante tuum tribunal judicandi astabimus. Qui nobis ita familiaris esse dignaris in vita, quod a nobis tractaris, consecraris, manducaris, noli nobis alienus esse in morte, sed parce nobis in die mala. Confundantur daemones qui nos tunc persequentur, destrue fortitudinem illorum in virtute tua; quia non est qui pugnet pro nobis, nisi tu Deus et familiaris noster. Haec est dignitas quam ei debemus. 18. Debemus ei et reverentiam, investiga
Abbreviated transcription (Latin):
cum illo consecrat. cum illo sacͥficat.¬
S nec solus ligni faber facit domum:
s alius uirgas. alius ligna. alius trabeᷤ¬
& cetera comportat. Debent itaq astan¬
tes habere de suo. sicut et sacerdos. fidẽ
firmani: orationẽ puram: deuotionem
piam. Sciendumq qͦd sine firma fide
nemo astantiũ eẽ debet. Ceteras uͦ uir¬
tutes quas supra diximus. & si omnes
ñ habet. diligat illum qui habet quod
in se ñ iniuenit: & in illo habet qͦd in se
nundum uidet. Sic petrus in iohanne
uirginitatis habet meritũ: sic ioħes in
petro martyrii habet p̃mium. Scien
die presentauit in templo. quẽ symeon
in ulnis suis suscepit. tria debemus: dig¬
nitatem. reuerentiã. et fructum. Dignita¬
demr: ut eum dĩ filium. dm̃ de d̃o ommi¬
potentẽ. creatorem omĩum. uidicẽ uiuo¬
rum et mortuoꝵ credamus. Dignitatẽ:
ut credamus nos statim postqͣm de cor¬
pore exierimus ab eo sicut a iudice ꝑcep¬

Expanded text:
cum illo consecrat, cum illo sacrificat.cum illo consecrat, cum illo sacrificat. Nec solus ligni faber facit domum, sed alius virgas, alius ligna, alius trabes, etc., comportat. Debent itaque astantes habere de suo, sicut et sacerdos, fidem firmam, orationem puram, devotionem piam. Sciendumque quod sine firma fide nemo astantium esse debet Caeteras vero virtutes, quas supra diximus, etsi omnes non habent, diligant illum qui habet quod in se non inveniunt, et in illo habeant quod in se nondum vident. Sicut Petrus in Joanne virginitatis habet meritum: sic Joannes in Petro martyrii habet praemium. 17. die praesentavit in templo, quem Simeon in ulnis suis suscepit, tria debemus: dignitatem, reverentiam et fructum. Dignitatem, ut eum Dei Filium, Deum de Deo, omnipotentem, creatorem omnium, judicem vivorum et mortuorum credamus. Dignitatem, ut credamus nos statim postquam de corpore exierimus, ab eo, sicut a judice, percep
Abbreviated transcription (Latin):
fendamus. uł duob preceptis caritatis.
di uidelicet amore et ꝑximi. uisum recu¬
ꝑemus: de bono actionis ad bonũ sẽꝑ
intendentes contemplationis. fr̃s kñii.
tales nos oportet ẽẽ cum corpus xp̃i
consecramus: cum consecratũ mandu¬
cantes sacrificamꝰ: cum uobis idem cor¬
pus in salutem corporis ce animȩ por¬
rigimus. Tales etiam uos oportet eẽ. cũ
sc̃m sacram̃tum de manib nr̃is accipi¬
tis scientes qͦd qui corpus xp̃i indigne
accipit. et sanguinẽ eius indigne bibit.
iudicium sibi manducat et bibit. Uerũ
quia raro inuenit᷑ talis qui hec omnia¬
in se habeat: diligat illum qui bonũ
habet qͦd in se ñ habet: et in illo habet
qͦd in se ñ uidet. Neq enim credere de¬
bemus qͦd solisacerdoti supradicte uir¬
tutes sint necessarie: quasi solus conse¬
cret aut sacrificet corpus xp̃i. Non so¬
lus sacrificat. non solus consecrat sed
totus conuentus fidelium qui astat.

Expanded text:
fendamus; vel duobus praeceptis charitatis, fendamus; vel duobus praeceptis charitatis, Dei videlicet amore et proximi. Visum recuperemus, de bono actionis ad bonum semper intendentes contemplationis. 16.tales oportet nos esse cum corpus Christi consecramus, cum consecratum manducantes sacrificamus, cum vobis idem corpus in salutem corporis et animae porrigimus. Tales etiam vos oportet esse, cum sacrum sacramentum de manibus nostris accipitis, scientes, quod qui corpus Christi indigne accipit, et sanguinem ejus indigne bibit, judicium sibi manducat et bibit . Verum, quia raro invenitur talis qui in se haec omnia habeat, diligat illum qui bonum habet, quod in se non habet: 961 et in illo habeat, quod in se non videt. Neque enim credere debemus quod soli sacerdoti supradictae virtutes sint necessariae, quasi solus consecret et sacrificet corpus Christi. Non solus sacrificat, non solus consecrat, sed totus conventus fidelium qui astat,
Abbreviated transcription (Latin):
turum. castitatem corporis et amimȩ offe¬
ramus: ce duos pullos collumbaꝵ ꝓ can¬
tu gem̃tes: compunctionẽ geminã de
desiderio patriȩ celestis et de considera.¬
tione nr̃e miseriȩ habentes. Columba
felle caret: & nos ira careamus. que pec¬
care nos facit. Rostro ñ ledamus: s per¬
cussi in una maxilla. ce aliam p̃beamꝰ
Incau̾nis petraꝵ indificem: in fide pla¬
gaꝵ xp̃i refugium habeam. Alienos pul¬
los nutriamus: de filiis diaboli facienteᷤ
uerbo p̾dicationis filios dĩ. suxta flu¬
mina maneam: id est iuxta hunc mor¬
talitatis fluxum sedentes. umbram acci¬
pitris hoc ẽ peccata quȩ sunt umbra di¬
aboli. maloꝵ riunas considerantes. ab
eiꝰ ungulis fugiamus. Meliora grana
eligamus: id est meliores sententias in
scͥpturis sc̃ĩs Gregatim uolemus: uno
consensu in bonum. in congregatione
sub pastore habitantes. Alis noui et ue¬
teris testam̃ti contra inmicos d̃i nos de¬

Expanded text:
turum, castitatem corporis et animae offeturum, castitatem corporis et animae offeramus: et duos pullos columbarum, pro cantu gementes, compunctionem geminam pro desiderio patriae coelestis, et de consideratione nostrae miseriae habentes. Columba felle caret: et nos ira careamus, quae peccare nos facit. Rostro non laedamus, sed percussi in unam maxillam, aliam praebeamus. In cavernis petrarum nidificemus; in fide plagarum Christi refugium habeamus. Alienos pullos nutriamus; de filiis diaboli facientes verbo praedicationis filios Dei. Juxta flumina maneamus: id est, juxta hunc mortalitatis fluxum sedentes, umbram accipitris, hoc est, peccata quae sunt umbra diaboli, malorum ruinas considerantes, ab ejus ungulis fugiamus. Meliora grana eligamus: id est, meliores sententias in Scripturis sanctis. Gregatim volemus: unum consensum in bono in congregatione sub pastore habentes. Alis Novi et Veteris Testamenti contra inimicos Dei nos de
Abbreviated transcription (Latin):
uirgo offert. patriarchaꝵ gaudiũ: de¬
siderium ꝓpħaꝵ: gentium expectatio: iu¬
deoꝵ qui eum receꝑunt saluatio: angłoꝵ¬
ruine reparatio. Talis ẽ quem iurgo of¬
fert dõ: immo multo maior. qͣm lingua
aut hominũ. aut angłoꝵ. possit dicere.
Et cum tantus sit ac talis qualem aut
qͣntum se ipse nouit.
ñ suffecit uirgini ipsum solum of ferre:
s hostiam quã lex preceꝑat ꝓ̃ eõ optulit.
ob humilitatis scilicet exemplũ: & ut noᷤ
doceret quomͦ et nos eum debemꝰ offerre.
Duos turtures aut duos pullos columbȩ
ꝓ eo optulit. Columba fr̃s simplex ẽ am¬
mal: felle caret. rostro ñ ledit. in caũnis
petraꝵ nidificat. alienos pullos nutrit.
iuxta fluenta manet ut uisa umbra ac¬
cipitris fugiat: meliora grana eligit. ge¬
mitum ꝓ cantu reddit. gregatim nolat.
alis se defendit. uisum recuꝑat. Et nos
fr̃s cum ante altare steteruusaut dĩ fi¬
lium do offeramꝰ. ꝓ eo et cum eo partur¬

Expanded text:
Virgo offert, patriarcharum gaudium, deVirgo offert, patriarcharum gaudium, desiderium prophetarum, Gentium exspectatio, Judaeorum qui eum receperunt salvatio, ruinae angelorum reparatio. Talis est quem Virgo offert Deo, imo multo major quam lingua, aut hominum, aut angelorum possit dicere. Et cum sit tantus ac talis, qualem aut quantum ipse se novit, non sufficit Virgini ipsum solum offerre; sed hostiam, quam lex praeceperat, pro eo obtulit: ob humilitatis scilicet exemplum, ut nos doceret quomodo et nos eum debeamus offerre. Duos turtures, aut duos pullos columbae pro eo obtulit. Columba, fratres, simplex est animal, fello caret, rostro non laedit, in cavernis petrarum nidificat, alienos pullos nutrit, juxta fluenta manet, ut visa umbra accipitris fugiat, meliora grana eligit, gemitum pro cantu reddit, gregatim volat, alis se defendit, visum recuperat. Et nos, fratres, cum ante altare steterimus, ut Dei Filium Deo offeramus, cum eo et pro eo par tur
Abbreviated transcription (Latin):
plum: ut eum susciꝑet quem expecta¬
bat. Et accepit eum in ulnas suas hoc
ẽ inter brachia sua amplexatꝰ ẽ eum:
illum qui appendit trib digitis molẽ
teriȩ. qui omĩa implet. omĩa comple¬
ctitur inter brachia sua portat dicens.
Nunc dimitis dñe seruum tuũ. Cupio
enim dissolur. et eius aduentũ cum pa¬
triarchis et ꝓpħis in inferno expectare.
qui inter te et humanũ genus facturꝰ
ẽ pacem. Quia uiderunt ocłi mei salu¬
tare tuum: filium tuum quẽ desideraui.
de quo responsum a sp̃u scõ accepi. Lu
cum plenitudo gentium intrauerit. tunc
om̃is isrł saluus fiet. Audite fr̃s audite
Quid offert maria: quid symeon suscipit:
Uigenitũ di. dõ consubstantialẽ. & co¬
eternum. uerbũ in pͥncipio: et ut nr̃am¬
utilitatem et consolationẽ audiamus.
illum offert uirgo. quem ds abrahe
ꝓmisit dicens. in semine tuo hoc ẽ in
xp̃o benedicent᷑ omnes gentes: & quẽ
dauid ꝓmisit dicens. de fructu uentris
tui ponam suꝑ sedem tuam. Hic ẽ quẽ

Expanded text:
 et eum susciperet quem exspectabat, accepit eum in ulnas suas, hoc est, inter brachia sua amplexatus est; illum qui appendit tribus digitis molem terrae, qui omnia implet, omnia complectitur, inter brachia portat, dicens: Nunc dimittis, servum tuum, Do dissolvi, et ejus adventum cum patriarchis et prophetis in inferno exspectare, qui inter te et humanum genus facturus est pacem. Quia viderunt oculi mei salutare tuum, Filium tuum, quem desideravi, de quo responsum a Spiritu sancto accepi. Lumcum plenitudo Gentium intraverit, tunc omnis Israel salvus fiet . 15. Audite, fratres, quid offert Maria, quid Simeon suscipit: Unigenitum Dei, Deo Patri consubstantialem et coaeterum, Verbum in principio. Et, ut utilitatem et consolationem nostram audiamus, illum offert Virgo, quem Deus Abrahae promisit, dicens: In semine tuo, hoc est, in Christo, benedicentur omnes gentes ; et quem David promisit, dicens: De fructu ventris tui ponam super sedem tuam . Hic est quem
Abbreviated transcription (Latin):
beatam mariã purificari: Qͥd
Enimuͦ tam ñ indiguit ista purificatione:
qͣm nec ille circũcisione. Nob̃ gͦ &e hic cir¬
cũcidit᷑. & illa purificat᷑. p̃bentes peni¬
pͥmum ꝑ ipsam continentiã cucũcidam᷑:
deinde a commissis ꝑ penitentiã purifi¬
camur. Quid ẽ autẽ qͦd maria portat
iħm in utero. ioseph in humero. in egyp¬
tum scilicet iens & inde denuo rediens:
sẏmeon uͦ in brachiis: Significant enĩ¬
isti tres: tres electos ordines. Maria p̃di¬
cantes: ioseph continentes: symeon bo¬
nos oꝑatores. Qui enĩ aliis eunͣgłizat. qͣ¬
si iħm in utero portat: ut eum aliis. uel
potius alios ei pariat. De talib erat be
qui ꝑsecutionẽ patiunt᷑: qui nulla mala
inferunt. s ab aliis illata sibi patienter
ferunt: merito isti portare eum in hu¬
mero dicunt᷑. Quib &e ab ipsa u̾itate
dicitur. Qui uult uenire post me ab¬
neget semet ipsum: & tollat crucẽ suã¬

Expanded text:
beatam Mariam purificari? quidEnimvero tam non indiguit illa purificatione, quam nec ille circumcisione. Nobis ergo et hic circumciditur, et illa purificatur, praebenprimum per ipsam continentiam circumcidamur, deinde a commissis per poenitentiam purificemur. Quid est autem quod Maria porta! Jesum in utero, Joseph in humero, in Aegyptum scilicet iens et inde rediens; Simeon portat in brachiis? Significant isti tres electorum ordines: Maria, praedicatores; Joseph, poenitentes; Simeon, bonos operatores. Qui enim aliis evangelizat, quasi Jesum in utero portat, ut eum aliis, vel potius alios ei pariat. De talibus erat beaqui persecutiones patiuntur, qui nulli mala inferunt, sed ab aliis illata patienter ferunt, merito isti portare eum in humeris dicuntur: quibus et ab ipsa Veritate dicitur: Qui vult venire post me, abneget semetipsum ,
Abbreviated transcription (Latin):
ce ratio minus intelligit que agenda
sunt: & uoluntas minus diligit in¬
tellecta: & ad hec etiã corpꝰ qd corrũ¬
pitur aggrauat animã: ut ñ quecũq
uolumus illa faciamꝰ. Aruit cor meũ.
etiam et corpꝰ meũ: qͥa oblitꝰ sum co¬
medere panẽ meũ. Neq enim paterer
hunc defectum si iugiter exercitata
ẽet ratio in inqͥsitione u̾itatis: uoluntaᷤᷤ
in desiderio caritatis: caro in oꝑatione
uirtutis. Cominoda gͦ mͥ amice tres
panes: ut intelligã. ut diligã. ut faci¬
am uoluntatẽ tuam. Sic enim iuuit᷑
et in talib uita sp̃c mei: dicente scͥpt᷑a.

Expanded text:
et ratio minus intelligit quae agenda et ratio minus intelligit quae agenda sunt, et voluntas minus diligit intellecta, et ad haec etiam corpus quod corrumpitur, aggravat animam, ut non quaecunque volumus, illa faciamus. Aruit cor meum, etiam et corpus meum, quia oblitus sum comedere panem meum. Neque enim paterer hunc defectum, si jugiter exercitata esset ratio in inquisitione veritatis, voluntas in desiderio charitatis, caro in operatione virtutis. Commoda ergo mihi, amice, tres panes, ut intelligam, ut diligam, ut faciam voluntatem tuam. Sic enim vivitur, et in talibus vita spiritus mei, dicen
Abbreviated transcription (Latin):
pauꝑem eligit hospitẽ: & uacuum
ingreditur habitacłm. Quid faciam
amico huic misero. & miserabili:
Omĩno enĩ ñ habeo qđ ponam ante
illum. fãteor amicꝰ ẽ s ego m̃dicus.
Quid uenisti ad me amice in necessi¬
tate tanta: Non sum medicꝰ: & ñ ẽ
in domo mea panis. festina inquit
discurre. suscita amicũ illum magnũ
quo maiorẽ dilectionẽ nemo habet:
s neq substantiã ampliorẽ. Quere.
pete. pulsa: qͥa omĩs qui querit inue¬
nit: qui petit accipit: & pulsanti a¬
ꝑietur. Clama et dic. Amice commo
forte enim et ipsos nemo scit. nisi qui
accipit. Credo tam̃ petendos nobis eẽ
tres panes: ueritatis. caritatis. fortitu¬
dinis. His trib egere me fateor. ueni¬
ente ad me amico de uia: ueniente
autẽ ut dixi cum uxore et mancipio.
Deficit quippe racio mea: ipse ẽ enim
uir preignorantia ueritatis: languet
& uoluntas pre inedia affectionis: in¬
firmat᷑ caro pre in opia fortitudinis. Nã

Expanded text:
pauperem elegit hospitem, et vacuum pauperem elegit hospitem, et vacuum ingreditur habitaculum. Quid faciam huic amico misero et miserabili? Omnino enim non habeo quod ponam ante illum. Fateor, amicus est, sed ego mendicus. Quid venisti ad me, amice, in necessitate tanta? Ego sum mendicus, et non est in domo mea panis. Festina, inquit, discurre, suscita amicum tuum illum magnum, quo majorem dilectionem nemo habet, sed neque substantiam ampliorem. Quaere, pete, pulsa; quia omnis qui quaerit invenit, et qui petit accipit, et pulsanti aperietur. Clama, et dic: Amice, commoForte enim et ipsos nemo scit, nisi qui accipit. Credo tamen petendos nobis esse tres panes, veritatis, charitatis, fortitudinis. His tribus egere me fateor, veniente ad me amico de via, veniente autem, ut dixi, cum uxore et mancipio. Deficit quippe ratio mea ipse est enim vir prae ignorantia veritatis; languet et voluntas prae inedia affectionis; infirmatur caro prae inopia fortitudinis. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
amicũ. &e cetera. Quid ẽ quod
amicũ unũ ꝑhibet aduenisse:
nec tam̃ contentꝰ ẽ querere panẽ unũ:
Putasne tam uoracẽ estimabat amicũ:
ut non posset uni sufficere panis unꝰ
Nam um qͥdem tres apponere panes:
inconsequens om̃ino uidet᷑. Puta gͦ
cum uxore & mancipio hominẽ ad¬
uenisse: ut suum ciuq panẽ appon̾e
uelit amicus. Ego qͥdem amicũ ueni¬
entem ad me. ñ aliũ intelligo qͣm me¬
ipsum. Nemo quippe carior mͥ: nemo
germanior ẽ. Ad me gͦ de uia uenit
amicus: cum transitoria deserens. ad
cor redeo. sicut scͥptum ẽ. Redite p̾uari¬
catores ad cor. Deniq tunc uere sibi
qͥsq amicus ẽ cum de uia redit: q̃m
qui diligit iniquitatẽ. odit animam
suam. Adie itaq conũsionis meȩ de
uia ad me uenit amicꝰ. ¶enit de re¬
gione songinqͣ: ubi pascere porcos. &
ipsoꝵ siliquas insatiabilit̾ esurire so¬
lebatꝰ. uenit fame laborans: confectꝰ
inedia. attenuatꝰ ieunio. uenit neceẽ
habens iuuenire amicũ: s heu me

Expanded text:
cum, etc. Quid est quod amicum unum perhibet advenisse, nec tamen contentus est quaerere panem unum? Putasne tam voracem aestimabat amicum, ut non posset uni sufficere panis unus? Nam uni quidem tres apponere panes, inconsequens omnino videtur. Puta ergo cum uxore et mancipio hominem advenisse, ut suum cuique panem apponere velit amicus. Ego quidem amicum venientem ad me, non alium intelligo, quam meipsum. Nemo quippe charior mihi, nemo germanior est. Ad me ergo de via venit amicus, cum transitoria deserens, ad cor redeo, sicut scriptum est: Redite, praevaricatores, ad cor . Deinde tunc vere sibi quisque amicus est, cum de via redit; quoniam qui diligit iniquitatem, odit animam suam. A die itaque conversionis meae de via ad me venit amicus. Venit de regione longinqua, ubi pascere porcos, et ipsorum siliquas insatiabiliter esurire solebat. Venit fame laborans, confectus inedia, attenuatus jejunio. Venit necesse habens invenire amicum; sed, heu me!
Abbreviated transcription (Latin):
corporib: cum de cerrena substantia
elemosinas largiunt᷑. Prelati quoq
ramos cedunt de arborib: uerbi cau¬
sa. cum de fide et obedientia abrahȩ.
de castitate ioseph. de mansuetudine
lirant. Uerũptam̃ et hi de ꝓmptuariiᷤ
plenis largiunt᷑. &e hi qd̾ acceꝑunt gͣtis.
gratis nichilominꝰ dare iubent᷑. Om̃s
tam̃ si fidelit̾ suo quisq intentꝰ fuerit
ministerio. in ꝓcessione sunt saluatoriͤ.
& cum eo ingreduuitur in scãm ciui¬
tatem: q̃m tres p̾uidit ꝓpħa saluandoᷤ.
noe cedentẽ ramos in archȩ fabricã:
danielem in uili edulio et labore absti-¬
nentiȩ factum tanqͣm ium̃tum salua¬
toremq portantẽ: terciũ quoq iob be¬
ne dispensantẽ substantiã huiꝰ mundi. et
de uellerib ouium suaꝵ pauꝑum late¬
ra calefacientẽ. Cui tam̃ in ꝓcessione il¬
la iħc ꝓpinquior. cui de trib ordinib
salus uicinior: facile credo potestis ad¬
uertere.¬

Expanded text:
corporibus, cum de terrena substantia corporibus, cum de terrena substantia eleemosynas largiuntur. Praelati quoque ramos caedunt de arboribus, verbi causa, cum de fide et obedientia Abrahae, de castitate Joseph, de mansuetudine lizant. Verumtamen et illi de promptuariis plenis largiuntur; et hi quae acceperunt gratis, gratis nihilominus dare jubentur. Omnes tamen, si fideliter suo quisque intentus fuerit ministerio, in processione Salvatoris sunt, et cum eo ingrediuntur in sanctam civitatem; quoniam tres praevidit propheta salvandos, Noe caedentem ramos in arcae fabricam; Danielem in vili edulio, et labore abstinentiae factum tanquam jumentum, Salvatoremque portantem; tertium quoque Job, bene dispensantem substantiam hujus mundi, et de velleribus ovium suarum pauperum latera calefacientem . Cui tamen in processione illa Jesus propinquior, cui de tribus ordinibus salus vicinior, facile, credo, potestis advertere.
Abbreviated transcription (Latin):
&e cum gła suscepisti me. Ibi cerce ne ipse
qͥdem pullus deerit: qm̃ et si murmuret
uuloꝵ. innocentes loquor. hodie quoq
paruulos a gr̃a ñ excludit: qͥa nec pieta¬
ti in congruum. nec maiestati eiꝰ difficile
ẽ ut suppleat munus gr̃ȩ. qd̾ minus
in eis ht natura possibile. Ibi ñ ramos
arboꝵ. ñ uilia uestim̃ta ppłaris turba
ꝓsternet: s dimittent pennas suas ani¬
malia scã: deponent coeonas suas ante
thronum agni uiginti qͣtuor semores:
obseqͥum qd̃ in ꝓcessione hac exhiberi
uideo saluatori. Primũ qͥdem aiuim̃to
om̃s reliqui ex eo qd̾ habundabat sibi
mutunt. et quasi sine labore obsecunt᷑
dño: solum uͦ uim̃tum semet ipsum ex¬
ponit eiꝰ obsequio: Silendum mͥ ẽ ut
elationẽ caueatis: an magis loquar ut
habeatis consolationẽ: Ium̃tum cui in
porib ur̃is: Expendunt enim scłares
homines in obsequiũ dm̃i. ñ qͥdem cor¬
pora s que adiacent et necessaria sunt

Expanded text:
et cum gloria suscepisti me. Ibi certe ne ipse et cum gloria suscepisti me. Ibi certe ne ipse quidem pullus deerit: quoniam etsi murmuret Innocentes loquor, hodie quoque parvulos a gratia non excludit: quia nec pietati incongruum, nec majestati ejus difficile est, ut suppleat munus gratiae, quod minus in eis habet natura possibile. Ibi non ramos arborum, non vilia vestimenta popularis turma prosternet: sed demittent pennas suas animalia sancta, deponent coronas suas ante thronum Agni viginti quatuor seniores, obsequium, quod in processione hac exhiberi video Salvatori: primum quidem, a jumento omnes reliqui ex eo quod abundat sibi mittunt, et quasi sine gravamine obsequuntur Domino, solum vero jumentum semetipsum exponit ejus obsequio? Silendum mihi est, ut elationem caveatis; an magis loquar, ut habeatis consolationem? Jumentum certe,poribus vestris? Expendunt enim saeculares homines in obsequium Domini, non quidem corpora, sed quae adjacent, et necessaria sunt
Abbreviated transcription (Latin):
uia ciuitatis habitacłi: uia regni scđ̾m
qd̃ clamat latro de cruce mem̃to mei
dñe. dum ueneris in regnũ tuum. Pun¬
tem enĩ in regnum uidit: quẽ cum ꝑ¬
uenisset sui memorẽ forẽ rogauit. Pue¬
uit gͦ et ipse: & siuis nosse qmͣ compen¬
diosa uia. eadem die meruit cum dño
ẽẽ in paradiso. Tolerabilẽ ꝓinde reddit
passionis laborẽ gła ꝓcessionis: q̃m amai¬
ti nichil difficile ẽ. Nec mueris qd p̃sen¬
ti ꝓcessione celestem dixerim rep̃sentari:
quando unus et idem in utraq susci¬
pitur. et si longe aliter. et ab aliis. In hac
enim ꝓcessione irrationali ium̃to xp̃c
insidet: in illa uͦ uim̃tum qͥdem futurũ
ẽ.s rationale: q̃m homines et ium̃ta
saluos facies dñe. Cui simile ẽ et illud: ut
ium̃tum factus sum apud te. & ego sẽp̃
tecum. Etuide si ñ de ꝓcessione loquit᷑.
cum sequat᷑. Ceniusti manũ dexteram
meã & in uoluntate tua deduxisti me:

Expanded text:
via civitatis habitaculi, via regni, secundum via civitatis habitaculi, via regni, secundum quod clamat latro de cruce: Memento mei, Domine, dum veneris in regnum tuum . Euntem in regnum vidit, quo cum pervenisset, sui memorem esse rogavit. Pervenit ergo et ipse: sed si vis nosse quam compendiosa via, eadem die meruit cum Domino 879 esse in paradiso. Tolerabilem proinde reddit passionis laborem gloria processionis quoniam amanti nihil difficile est. 3. Nec mireris quod praesenti processione coelestem dixerim repraesentari, quando unus et idem in utraque suscipitur, etsi longe aliter et ab aliis. In hac enim processione irrationabili jumento Christus insidet: in illa vero jumentum quidem futurum est, sed rationale: quoniam homines et jumenta salvos facies, Domine . Cui simile est illud: Ut jumentum factus sum apud te, et ego semper tecum . Et vide si non de processione loquitur, cum sequatur: Tenuisti manum dexteram meam et in voluntate tua deduxisti me,
Abbreviated transcription (Latin):
gła. et diuinis ẽ laudib honoratus:
postinodum uͦ interrogatꝰ contumelis
et torm̃to. & cum sceleratis reputatus.
Hic ẽ transitoriȩ letitiȩ finis: hic fructꝰ
glȩ temporalis. Proptẽa prudent᷑ orat
ꝓpħ̾a ut cantet dño gła eius et non
compungat᷑ : id est ꝓcessionẽ habeat
quã passio ñ sequat᷑ uobis autẽ km̃i¬
tanqͣm sp̃italib spĩtalia comparantes
in ꝑcessione qͥdem celestis patͥe rep̃sen¬
tamus głam: in passione monstramꝰ
uiam. Nam si in ꝓcessione qͥdem uenit
tͥ in m̃tem futura illa lecitia. et exultati¬
o multa miiis. qͣndo rapiem᷑ in nubib
obuiam xp̃o in aera: si dota concupiscen¬
tia uidere desideras diem illam. qͣndo
cum omnib men bris. portans triũphũ
undiq ppłis utriꝰq testam̃ti. benedictus
qui uenit in nomine dm̃: si in qͣm consi¬
derasti in ꝓcessione quo ꝓꝑandum sit:
disce in passione qua sit eundum. Hec ẽ

Expanded text:
gloria et divinis est laudibus honoratus; gloria et divinis est laudibus honoratus; postmodum vero interrogatus contumeliis et tormento, et cum sceleratis deputatus Hic est transitoriae finis laetitiae, hic fructus gloriae temporalis. Propterea prudenter orat heta, ut cantet Domino gloria ejus, et non compungatur ; id est, processionem habeat, quam passio non sequatur. 2. Vobis autemtanquam spiritualibus spiritualia comparantes, in processione quidem coelestis patriae repraesentamus gloriam, in passione monstramus viam. Nam si in processione quidem venit tibi in mentem futura illa laetitia et exsultatio multa nimis, quando rapiemur in nubibus obviam Christo in aera; si tota concupiscentia videre desideras diem illam, quandocum omnibus membris, portans triumphum undique populis utriusque Testamenti, Benedictus qui venit in nomine Domini : si, inquam, considerasti in processione quo properandum sit, disce in passione qua sit eundum. Haec est
Abbreviated transcription (Latin):
on sine causa spm̃ sponsi si one.
pariter et d̃i sui habens eccłia ꝓ¬
cessionem hodie noua quadam
et mira comunctione addidit passioni.
Nam ꝓcessio plausum habet: passio plan¬
ctum. Qm̃ gͦ sapientib et insipientibris
debitores sumus: uideamus qͥd utrisq
conferat hec coniunctio. Et priꝰ qͥ dem
quid sclarib indicet: q̃m ñ pͥus quod
spĩtale. s qd̾ amimale. Uideat scłaris aĩa:
uideat et intelligat q̃m extrema gaudii
luctus occupat. Ppter hoc enim qui
cetera quoq cepit facere et docere. non
solum u̾bis p̾dicans. s et exemplis: quod
gla uoluit sublimari: qui paulopost
sibi nouerat ĩminere diem ignomini¬
osissime passionis. Quis gͦsꝑare iam de¬
beat in incerto głe temporalis: cum ui¬
deat in ipso quoq qui peccatum ñ fecit
creatore temporũ et conditore uniũsi¬
tatis. post exaltationẽ tantam. tantam
nichilominus humiliationẽ sequiꝰ In
eadem enĩ ciuitate aplebe eadem. & eo¬
dem in tempore. nunc qͥdem ꝓcessionis

Expanded text:
on sine causa spiritum Sponsi pariter et Dei sui habens Ecclesia, processionem hodie nova quadam et mira conjunctione addidit passioni. Nam processio plausum habet, passio planctum. Quoniam ergo sapientibus et insipientibus debitores sumus, videamus quid utrisque conferat haec conjunctioquid saecularibus indicet: quoniam non prius quod spirituale, sed quod animale. Videat ergo saecularis anima, videat et intelligat, quoniam extrema gaudii luctus occupat. Propter hoc enim qui caetera quoque coepit facere et docere, non solum verbis praedicans, sed et exemplis; quod gloria voluit sublimari, qui paulo post sibi noverat imminere diem ignominiosissimae passionis. Quis ergo sperare jam debeat in incerto gloriae temporalis, cum videat in ipso quoque qui peccatum non fecit, creatore temporum et conditore universitatis, post exaltationem tantam, tantam nihilominus humiliationem sequi? In eadem enim civitate, a plebe eadem, et eodem tempore, nunc quidem processionis
Abbreviated transcription (Latin):
udelicet iħu corpꝰ. ut ueterẽ utrem
corporis tui noua illa resurrectionis
caro reficiat et sustineat qͣtinus nouũ
qͦd intus ẽ uinũ. hoc solidatꝰ glutino
ualeat continere: si deniq ex fide uiuaᷤ.
& neqͣqͣm gemere oporteat. quia obli¬
tus sis comedere panẽ tuũ. bethleem
factus es: dignus plane susceptione do¬
minica. si tam̃ confessio ñ defuerit. Sit
ꝓude uidea scĩficatio tua⁊ confessionẽ
et decorẽ induere: quã maxime stolam
in ministris suis xp̃c acceptat. Deniq
breuiter tͥ utrumq comm̃dat apłs: cor¬
de inqͥens credit᷑ ad iustitiã: ore autem
confessio fit ad salutẽ. Iustitia siqͥdem

Expanded text:
videlicet corpus Jesu, ut veterem utrem videlicet corpus Jesu, ut veterem utrem corporis tui nova illa resurrectionis caro reficiat et sustineat, quatenus novum quod intus est vinum, hoc solidatus glutino, valeat continere: si denique ex fide vivas, et nequaquam gemere oporteat, quia oblitus sis comedere panem tuum: Bethlehem factus es, dignus plane susceptione Dominica, si tamen confessio non defuerit. Sit proinde Judaea sanctificatio tua: confessionem et decorem induere, quam maxime stolam in ministris suis Christus acceptat. Denique breviter tibi utrumque commendat Apostolus: Corde, inquiens, creditur ad justitiam, ore autem confessio fit
Abbreviated transcription (Latin):
tas uitȩ. Hoꝵ omĩum eterna incelis
affluentia suꝑpetebat: s pauꝑtas ñ
inueniebat᷑ in eis. Porro in terris ha¬
bundabat et suꝑabundabat hec specieᷤ:
& nesciebat homo p̾cium eiꝰ. Hanc itaq
dĩ filiꝰ concupiscens. descendit ut eam
eligat sibi: & nob̃ quoq sua estimatio¬
ne faciat p̾ciosam. Adorna thalamum
tuũ syon: s humilitate. s pauꝑtate. In
his enĩ pannis complacet sibi: & ma-¬
ria testimoniũ ꝑhibente. his sericis de¬
lectatur inuolui. Abhominationes egỹp¬
tioꝵ immola dõ tuo. Considera deniq
qͦd in bethleem iuidȩ nascit᷑: & sollicitꝰ
esto quom bethleem uidȩ inueniaris:
et iam ne in te qͥdem suscipi dedignat᷑.
Bechleem quippe domũ panis: uida so¬
nat confessionẽ. Tu gͦ si diuini ũbi pa¬
bulo repleas anumã tuam. fidelit̾q ce
si ñ digna certe qͣnta potes deuotione
suscipias panẽ illum qui de celo des¬
cendit. et dat uitam mundo. dñicum

Expanded text:
itas vitae . Horum omnium aeterna in coelis itas vitae . Horum omnium aeterna in coelis affluentia suppetebat, sed paupertas non inveniebatur in eis. Porro in terris abundabat et superabundabat haec species, et nesciebat homo pretium ejus. Hanc itaque Dei Filius concupiscens descendit, ut eam eligat sibi, et nobis quoque sua aestimatione faciat pretiosam. Adorna thalamum tuum, Sion; sed humilitate, sed paupertate. In his enim pannis complacet sibi, et Maria testimonium perhibente, his sericis delectatur involvi. Abominationes Aegyptiorum immola Deo tuo. 6. Considera denique quod in Bethlehem Judae nascitur, et sollicitus esto quomodo Bethlehem Judae inveniaris; et jam ne in te quidem suscipi dedignatur. Bethlehem quippe domum panis, Juda sonat confessionem. Tu ergo si divini verbi pabulo repleas animam tuam, fideliterque, etsi non digna, certe quanta potes devotione suscipias panem illum qui de coelo descendit, et dat vitam mundo, Dominicum
Abbreviated transcription (Latin):
de iuda. et dux de femore eiꝰ. donec ue¬
niat qui mittendꝰ ẽ: & ipse erit expe¬
ctatio gentium. Salus quippe ex iude¬
is: s salus usq ad fines terrȩ. Iuda ait
te laudabunt fr̃s tui. Manus tue in
ceruicib iniicoꝵ tuoꝵ: & cetera qͥ
de uda illo nusqͣm legimꝰ: s in xp̃o
uidemꝰ impleta. Ipse enim leo de cͥbu
uda: de quo & addit᷑ catulus leonis
uida. Ad p̾dam inqͥt fili mi ascendisti.
Magnus p̃dator xp̃c: qui pͥusqͣm sciat
uocare patrẽ aut matrẽ. samariȩ spo¬
gis ipse dedit dona hominib. Has itaq
& ceteras sumles ꝓpħias impletas in
xp̃o. de eo siqͥdem & p̃dictas ad m̃tẽ
reuocat qͦd dicit᷑ bethleem iudȩ: nec
omĩno querere ẽ utrum a bechleẽ pos¬
sit aliquid bomi eẽ. Sane qͦd ad nosspe¬
ctat. discimꝰ etiã ex hoc quẽ ad modũ
suscipi uelit. qui in bechleem uoluit
nasci. Crat enĩ qui forte ei sublimia
regalib illis sedib uenit. Insinistra eiꝰ
diuitie & gła: in dextera longiturm¬

Expanded text:
de Juda, et dux de femore ejus, donec veniat qui mittendus est; et ipse erit exspectatio gentium. Salus quippe ex Judaeis, sed salus usque ad fines terrae Juda, ait, te laudabunt fratres tui. Manus tuae in cervicibus inimicorum tuorum, et caetera quae de Juda illo nusquam legimus, sed in Christo videmus impleta. Ipse est enim Leo de tribu Juda, de quo et additur: Catulus leonis Juda; ad praedam, inquit, fili mi, ascendisti . 757 Magnus praedator Christus, qui priusquam sciat vocare patrem aut matrem, Samariae spogis ipse dedit dona hominibus. Has itaque et caeteras similes prophetias impletas in Christo de eo siquidem et praedictas ad mentem revocat, quod dicitur, « Bethlehem Judae: » nec omnino quaerere est, utrum a Bethlehem possit aliquid boni esse. 5. Sane quod ad nos spectat, discimus etiam ex hoc quemadmodum suscipi velit, qui in Bethlehem voluit nasci. Erat enim qui forte ei sublimia regalibus illis sedibus venit. In sinistra ejus divitiae et gloria, in dextera longiturn
Abbreviated transcription (Latin):
am. qm̃ ipsi saturabunt᷑. Sit gͦ in code
iustitia: et iustitia que ex fide ẽ. Hec enim
sola habet glam apud dm̃. Sit etiam in
ore confessio ad salutẽ: & securus iam
suscipe eum quim bethleem uidȩ nas¬

Expanded text:
iam, quoniam ipsi saturabuntur . Sit ergo in corde justitia, et justitia quae ex fide est. Haec enim sola habet gloriam apud Deum. Sit etiam in ore confessio ad salutem: et securus jam suscipe eum qui in Bethlehem Judae nas
Abbreviated transcription (Latin):
adiudicabat conscientia peccatoꝵ. Ex¬
cedit quippe pietas iħu omnẽ criminũ
qͣntitatẽ. seu numerositatẽ. Nascit᷑ xp̃c :
letet᷑ quicũq uitiis impugnabat᷑ anti¬
quis. Siqͥdem ante faciem unc̾tionis xp̃i
nullus omĩno stare poterit morb aĩe
qͣmlibet inueteratus. Nascit᷑ filius dei :
exultet qui magna solet desiderare.
qͥa magnus munerator aduenit. fr̃s.
hic ẽ heres: deuote suscipiamꝰ eum: sic
enim et hereditas nr̃a erit. Quienim
ꝓpͥum fi: lium dedit: quomͦ ñ omĩa no¬
bis simul cum illo donauit: Nemo dis¬
credat: nemo hesitet: habemꝰ testimo¬
niũ credibile nimis: u̾bũ caro factũ ẽ.
& habitauit in nob̃. fr̃s habere uoluit
unigenitꝰ di: ut ẽet in multis frib pͥmo¬
genitꝰ ipse. Utq nichil hesitet ipsa pus¬
illanimitas fragilitatis humane: pͥus
ipse factus ẽ hominũ frat̾. factus ẽ ho¬
minis filiꝰ. factus ẽ homo. Si et hoc ho¬

Expanded text:
adjudicabat conscientia peccatorum. Exadjudicabat conscientia peccatorum. Excedit quippe pietas Jesu omnem criminum quantitatem seu numerositatem. Nascitur Christus; laetetur quicumque vitiis impugnabatur antiquis. Siquidem ante faciem unctionis Christi nullus omnino stare poterit morbus animae, quamlibet inveteratus. Nascitur Filius Dei; exsultet qui magna solet desiderare, quia magnus munerator advenit. Fratres, hic est haeres; devote suscipiamus eum, sic enim et haereditas nostra erit. Qui enim proprium Filium dedit, quomodo non omnia nobis simul cum Filio donavit? Nemo discredat, nemo haesitet; habemus testimonium credibile nimis: Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Fratres habere voluit Unigenitus Dei, ut esset in multis fratribus primogenitus ipse. Utque nihil haesitet ipsa pusillanimitas fragilitatis humanae, prius ipse factus est hominum frater, factus est hominis filius, factus est homo. Si et hoc ho
Abbreviated transcription (Latin):
sanat unctione miscđiȩ suȩ. Exultate
quicũq estis grandia concupiscentes:
descendit ad uos filius di. ut regnisui
faciat coheredes. Ita obsecro sana me
dñe et sanabor: saluũ mefac & saliuᷤ
ero: gl̾ifica. & ero gloriosꝰ. Sic nempe
benedicet anima mea dñm. & omĩa qͦ
intra me st̃ nom̃ scm̃ eiꝰ. cum ꝓpitiatus
fueris om̃ib iniquitatib meis: sana¬
ueris om̃s infirmitates meas: repleue¬
ris in bonis desideriũ meũ. Hec tria di¬
lectissumi sapit mͥ qd audio nasci iħm
xp̃m filium dĩ. Quare enĩ uocamꝰ nom̃
eiꝰ iħm. nisi qͥa ipse saluum faciet ppłm
suũ apeccatis eoꝵ: Aut xp̃c quare no
minari uoluit: nisi quia computresc̃e
faciet iugum a facie olei: Quare filius
dĩ factus homo: nisi ut homines faciat
filios dĩ: Uoluntati autẽ eiꝰ quis resi¬
stit: Iħc qui iustificat: quis ẽ qui con¬
deminet: Ap̃c qui sanat: quis ẽ qui
uulneret e filius dĩ exaltat: quis ẽ qui

Expanded text:
sanat unctione misericordiae suae. Exsultate, sanat unctione misericordiae suae. Exsultate, quicumque estis grandia concupiscentes; descendit ad vos Filius Dei, ut regni sui faciat cohaeredes. Ita, obsecro, sana me, Domine, et sanabor: salvum me fac, et salvus ero: glorifica, et ero gloriosus. Sic nempe benedicet anima mea Domino, et omnia quae intra me sunt, nomini sancto ejus, cum propitiatus fueris omnibus iniquitatibus meis, sanaveris omnes infirmitates meas, repleveris in bonis desiderium meum . Haec tria, dilectissimi, sapit mihi quod audio nasci Jesum Christum Filium Dei. Quare enim vocamus nomen ejus Jesum, nisi quia ipse salvum faciet populum suum a peccatminari voluit, nisi quia computrescere faciet jugum a facie olei? Quare Filius Dei factus est homo, nisi ut homines faciat filios Dei? Voluntati autem ejus quis resistit? Jesus qui justificat, quis est qui condemnet? Christus qui sanat, quis est qui vulneret? Filius Dei qui exaltat, quis est qui
Abbreviated transcription (Latin):
nesciꝰ pudoris: corruptionis ignarus:
ñ reserans. s consecrans uirginał uteri
templũ. O natiuitas supra naturã: sed
ꝓ natura miracłi excellentia suꝑans:
s reparans uircute mysterii. fr̃s. gene¬
rationẽ istam qͥs enarrabit: Angłs
uirgo credit. fide concipit uirgo. partu¬
rit uirgo. manet uirgo: qͥs ñ miret᷑
Nascit᷑ altissimi filiꝰ ds̃ de dõ genitus
ante scła. nascit᷑ deniq uerbũ infans:
qͥs uł satis miret᷑: Nec sane ociosa
natiuitas: aut infructuosa dignatio
luteꝰ. Uenit cum salute: uenit cum un¬
guentis: uenit cũ gla. Neq enĩ sine
salute iħc neq xp̃c sine unctione: nec
salus: ipse unctio: ipse głã sicut scͥptũ
ẽ. Gła patͥs filius sapiens. Felix anima
que gustato salutis fructu trahit᷑ et
currit in odore unguentoꝵ: ut uideat
Respirate ꝑditi: uenit iħc querere et
saluũ facere qͦd ꝑierat. Morbidi con¬
ualescite: uenit xp̃c qui contritos corde

Expanded text:
nescius pudoris, corruptionis ignarus; nescius pudoris, corruptionis ignarus; non reserans, sed consecrans virginalis uteri templum! O nativitas supra naturam, sed pro natura; miraculi excellentia superans, sed reparans virtute mysterii! Fratres, generationem istam quis enarrabit? Angeluervenit Spiritus: Virgo credit, fide concipit virgo, parturit virgo, manet virgo: quis non miretur? Nascitur Altissimi Filius, Deus de Deo genitus ante saecula; nascitur Verbum infans: quis vel satis miretur? 2. Nec sine otiosa nativitas, aut infructuosa dignatio nus venit cum salute, venit cum unguentis, venit cum gloria Neque enim sine salute Jesus, neque sine unctione Chrissalus, ipse unctio, ipse gloria, sicut scriptum est, Gloria patris, filius sapiens . Felix anima, quae gustato salutis fructu trahitur et currit in odore unguentorum, ut videaRespirate, perditi; venit Jesus quaerere et salvum facere quod perierat. Morbidi, convalescite; venit Christus, qui contritos corde
Abbreviated transcription (Latin):
acceptione. Iubilate montes laudẽ
& omĩa ligna siluaꝵ plaudite mani¬
b ante faciem dñi. qͥa uenit. Audite
celi et aurib ꝑcipe terra: obstupesce
ce lauda uniu̾sitas creature: s tuma
dis: cuiꝰ anima ñ liquefacta sit in hoc
uerbo: Quid annuntiari dulciꝰ pote¬
rat: qͥd delectabilius comm̃dari: Qͥd
tale unqͣm auditumẽ aut qͥd simile
aliqͣndo mundꝰ accepit: Iħc xp̃c filiꝰ¬
dĩ nascit᷑ in bethleem iudȩ. O breue uer¬
bum de uerbo adbreuiato: s celesti su¬
auitate refertũ. Laborat affectio melli¬
flue dulcedinis copiã latius effundere
gestiens: nec inueniens uerba. Canta
siqͥdem gr̃a ẽ sermonis huiꝰ ut continu¬
o incipiat minus sape. si uł unum iota
collati magnitudine beneficii: inuesti¬
gabilis etiã angłis sacri ꝓfunditate my¬
sterii: &e in his om̃ib admirabił singu¬
lari excellentia nouitatis: utpote que
nec pͥmam similẽ uisa ẽ nec habere se¬
quentẽ. O partꝰ solus sine dolore: solꝰ

Expanded text:
acceptione. Jubilate, montes, laudem; et omnia ligna silvarum, plaudite manibus ante faciem Domini, quia venit. Audite, coeli; et auribus percipe, terra; obstupesce et lauda, universitas creaturae, sed tu magdis, cujus anima non liquefacta sit in hoc verbo? Quid annuntiari dulcius poterat? quid delectabilius commendari? Quid tale unquam auditum est, aut quid simile aliquando mundus accepit? « Jesus Chrii, nascitur in Bethlehem Judae. » O breve verbum de Verbo abbreviato, sed coelesti suavitate refertum! Laborat affectio mellifluae dulcedinis copiam latius effundere gestiens, nec inveniens verba. Tanta siquidem est gratia sermonis hujus, ut continuo incipiat minus sapere, si unum iota collati magnitudine beneficii, investigabilis etiam angelis sacri profunditate mysterii, et in his omnibus admirabilis singulari excellentia novitatis! utpote quae nec primam similem visa est, nec habere sequentem. O partus solus sine dolore, solus
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitate regia: s in bethleem que minima
ẽ in milib uida. O bechleem parua sed
iam magnificata a dño: magnificauit
te. qui factus ẽ in te paruus ex magno.
Letare bethleem: &e ꝑ om̃s uicos tuos fe¬
stiuum hodie alleluya cantet᷑. Que tibi
ciuitas si audeat ñ inuideat p̾ciosissimũ
illud stabulũ. et illius p̃sepii głam: In uni¬
uersa si qͥdem terra iam celebre ẽ nomen
tuũ: & beatam te dicent om̃s generatio¬
nes. Ubiq głosa dicunt᷑ de te ciuitas
dr̃ ubiq psallit᷑. quia homo natꝰ est
in ea: & ipse fundauit eam altissimꝰ.

Expanded text:
civitate regia; sed in Bethlehem, quae minima est in millibus Juda. O Bethlehem parva, sed jam magnificata a Domino! magnificavit te qui factus est in te parvus ex magno. Laetare, Bethlehem, et per omnes vicos tuos festivum hodie Alleluia cantetur. Quae tibi civitas, si audiat, non invideat pretiosissimum illud stabulum, et illius praesepii gloriam? In universa siquidem terra jam celebre est nomen tuum, et beatam te dicunt omnes generationes. Ubique gloriosa dicuntur de te, civitas Dei: ubique psallitur, quia homo natus est in ea, et ipse fundarit