comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tuᷤ gr̃ȩ di: ex his liquet. quȩ de gr̃a & libero ar¬
bitrio tam fidelit̾ quã subtilit̾ disputauit.
Quam liber in uoce. quã disertus. & in rerum
papam eugenium de consideratione scͥpsit. di¬
ligens considerator agnoscet. Quã deuotissimꝰ
p̾dicator alienȩ scitatis: tam diligent̾ ep̃i sc̃i
malachie uitam ꝓsecutus ostendit. Nam in serꝰ
quas ad diu̾sas ꝑsonas. ob negotia diu̾sa dicta¬
uit: prudens lector adu̾tet. quo feruore sp̃c iu
sticiam omnẽ dilexerit: omnẽ eque od̾̃it iniusti¬
ciam. fidelis etenim seruus xp̃i ñ querebat ali¬
quid suũ: quicqͥd tam̃ erat xp̃i. sic curabat ut
suum. Quȩ enim scelera ñ arguit: quȩ odia ñ
extinxit: quȩ scandala ñ compeseuit: que scis¬
mata ñ resarciuit: quas hereses ñ confutauit:
Quid uͦ sc̃m. qͥd honestum. quid pudicũ. qͥd ama¬
bile. qͥd bone fame. quid uirtutis aut laudabił

Expanded text:
tus gratiae Dei, ex his liquet quae de Gratia et Libero Artus gratiae Dei, ex his liquet quae de Gratia et Libero Arbitrio tam fideliter, quam subtiliter disputavit. Quam liber in voce, quam disertus, et in rerumpapam Eugenium de Consideratione scripsit, diligens considerator agnoscet. Quam devotissimus praedicator alienae sanctitatis, tam diligenter episcopi sancti Malachiae vitam prosecutus ostendit. Nam et in Sequas ad diversas personas ob negotia diversa dictavit, prudens lector advertet, quo fervore spiritus justitiam omnem dilexerit, omnem aeque oderit injustitiam. 30. Fidelis etenim servus Christi non quaerebat aliquid suum: quidquid tamen erat Christi, sic curabat ut suum. Quae enim scelera non arguit? quae odia non exstinxit? quae scandala non compescuit? quae schismata non resarcivit? quas haereses non confutavit? Quid vero sanctum, quid honestum, quid pudicum, quid amabile, quid bonae famae, quid virtutis, aut laudabilis
Abbreviated transcription (Latin):
breuitate ꝑtͥuximus:
eterũ longe eminentiꝰ in suis ille libris ap¬
paret. & ex litt̾is ꝓpriis innotescit. In quib
ita suam expressisse uidet᷑ imaginẽ: & exhibuis¬
se speculum qͦddam sui: ut illud qͦq ambro¬
sianũ. merito illi posse uideat᷑ aptari. Laude
ipse se sonet: & lauieatꝰ sp̃u scͥptis coronet᷑ suis.
Siquis enĩ nosse desiderat. quã sollicitꝰ ab initio
su ipsius diiudicator & scrutator extiterit. pͥ¬
mum opus illius de gradib humilitatis inspi¬
ciat. Inde si querit᷑ piȩ mentis religiosa deuotio:
transeundi ad omelias in laudib uirginis
matris̾ae illum quẽ de diligendo do edidit
librum. Si feruens contra suoꝵ uł alioꝵ ui¬
tia ⁊elus. legatur is quẽ apologencũ uocat.
Siuigis in zelo cordis & circumspecta discre¬
tio: de p̾cepto & dispensatione disserens audi¬
atur. Quã uͦ fidelis ciuslibet pie conu̾satioĩs
cõmendator fuerit & adiutor: exhortatoriꝰ ad
milites templi sermo declarat. Quã ñ ingra¬

Expanded text:
brevitate perstrinximus. Caeterum longe eminentius in suis ille libris apparet, et ex litteris propriis innotescit, id quibus ita suam videtur expressisse imaginem, et exhibuisse speculum quoddam sui, ut illud quoque Ambrosianum merito illi posse videatur aptari: « Laude sua ipse se sonet, et laureatus spiritu scriptis coronetur suis. » Si quis enim nosse desiderat, quam sollicitus ab initio sui ipsius dijudicator et scrutator exstiterit, primum opus illius de gradibus Humilitatis inspiciat. Inde si quaeritur piae mentis religiosa devotio, transeundum ad homilias in Laudibus Virginis Matris; et illum quem de Diligendo Deo edidit librum. Si fervens contra suorum vel aliorum vitia zelus, legatur is quem Apologeticum vocat. Si vigil eodem in zelo circumspecta discretio, de Praecepto et Dispensatione disserens audiatur. Quam vero fidelis cujuslibet piae conversationis commendator exstiterit et adjutor, Exhortatorius ad milites Templi Sermo declarat. Quam non ingra
Abbreviated transcription (Latin):
orem ꝑspererit: uilc̃ se estimat: nunquã reqͥescit.
Et qm̃ uultũ ipse suũ uidere ñ potest. quale
scilicet se intuentib offert: manus quas por̾
& brachia spectans. palpat costas: humeros
attrectat & lumbos: ut scdm qͦd corporis sui
membra uł minus uł satis exilia ꝓbat: pallo
rem ac colorẽ oris discernat. Ad omĩa denq sua
strenuus. ad cõmunia piger: uigilat in lecto:¬
& dormit in choro. Cumq aliis psallentib
ad uigilias tota nocte dormiter. pꝰt uigilias ali¬
is in claustro quiescentib. solus in oratorio
remanet. Excieat & tussit: gemitib ac suspi¬
riis aures foris sedentiũ de angulo implet. Cũ
autẽ ex his que singularit̾ s manit̾ agit. apd̾
simpliciores eiꝰ opinio excreuerit: qui ꝓfecto
oꝑa ꝓbant quȩ cernunt. s unde ꝓdeant ñ dis¬
cernunt. dum miserũ beatificant. in errorẽ
ducunt:

Expanded text:
orem perspexerit, vilem se aestimat, nunquam requiescit. orem perspexerit, vilem se aestimat, nunquam requiescit. Et quoniam vultum ipse suum videre non potest, qualem scilicet se intuentibus offert, manus quas potest et brachia spectans, palpat costas, humeros attrectat et lumbos: ut secundum quod corporis sui membra, vel minus, vel satis exilia probat, pallorem oris ac colorem discernat. Ad omnia denique sua strenuus, ad communia piger. Vigilat in lecto, dormit in choro: cumque aliis psallentibus ad vigilias tota nocte dormitet, post vigilias aliis in claustro quiescentibus solus in oratorio remanet: exscreat, et tussit, gemitibus ac suspiriis aures foris sedentium 577 de angulo implet. Cum autem ex his quae singulariter, sed inaniter agit, apud simpliciores ejus opinio excreverit, qui profecto opera probant quae cernunt, sed unde prodeant non discernunt; dum miserum beatificant, in errorem inducunt
Abbreviated transcription (Latin):
tum &e nominatũ. fuge remꝰ. &e tene nomen.
hac eadem cautela accede iam ad quintũ:
quẽ nomino singularitatẽ: De
plus cȩtis aliquid agat: ꝑ qͦd ultra cetͥo ᷤ
appairat. P roinde ñ sufficit ei. qͦd communis
monastii regła: uł maioꝵ cohortant᷑ exempla.
Nec tam̃ melior eẽ studet: s uideri. Non me¬
lius uiuere. s uideri uiuere gestit: quatinus
dicere possit. Non sum sicut cet̾i hominum.
Plus sibi blanditur de uno ieuinio. qͦd cet̾is
prandentib facit: quã si cũ cet̾is septẽ dies ie¬
iunauerit. C õmodior sͥ uidet᷑ una oratiunda
peculiariᷤ: quã tota psalmodia uniꝰ noctis:
Int̾ prandendu crebro solet ocłõs iactare ꝑ m̃¬
sas: ut si quẽ minꝰ comedere uiderit. uictũ se
doleat: & incipiat id ipsum crudelit̾ sibi sub¬
trahere. qͦd necessariũ uictui indulgendum
p̾uiderat: plus głȩ metuens detrimentũ: quã
famis cruciatũ. Si quẽ macriorẽ. si quẽ pallidi¬

Expanded text:
tum, et nominatum. Fuge rem, et tene nomen. tum, et nominatum. Fuge rem, et tene nomen. Hac eadem cautela jam accede ad quintum, quem nomino singularitatem. CAPplus caeteris aliquid agat, per quod ultra caeteros appareat. Proinde non sufficit ei quod communis monasterii regula, vel majorum cohortantur exempla. Nec tamen melior esse studet, sed videri. Non melius vivere, sed videri vivere gestit, quatenus dicere possit: Non sum sicut caeteri hominum . Plus sibi blanditur de uno jejunio, quod caeteris prandentibus facit, quam si cum caeteris septem dies jejunaverit. Commodior sibi videtur una oratiuncula peculiaris, quam tota psalmodia unius noctis. Inter prandendum crebro solet oculos jactare per mensas, ut si quem minus comedere viderit, victum se doleat, et incipiat idipsum sibi crudeliter subtrahere, quod necessarium victui indulgendum praeviderat, plus gloriae metuens detrimentum, quam famis cruciatum. Si quem macriorem, si quem pallidi
Abbreviated transcription (Latin):
bulas reu̾tat᷑ post horam: ñ ut quẽpiam
edificet: s ut scientiã iactet. Edificare potest:
s ñ edificare intendit. Non eurat te docere:
uł a te doceri ipse quod nescit: s ut scire scia¬
tur quod scit. Quod si de religione agitur:
statim uisiones & somnia ꝓferunt᷑. Deinde
laudat ieunia: cõmendat uigilias: suꝑ oĩa
orationes exaltat. De patientia de humili¬
tate aut de singulis uirtutib. plenissime s
uanissime disputat: ut tu scilicet si audieris
dicas. qͦd ex abundantia cordis os loquit᷑: &
qͥa bonus homo de bono thesauro ꝓfert
bona. Si ad lubrica sermo conu̾tit᷑. in his qͣn¬
to asfuetior. tanto loquatior inuenit᷑. Dicas
si audias riuũ uanitatis. fluuiũ ẽẽ scurri¬
litatis os eius: ita ut seueros quoq & graueᷤ
animos. in leuitatẽ concitet risus. Et ut totũ
in breui colligam: in multiloqͥo nota iactan¬
ciam. In hoc habes quartũ gradu: & descͥp-¬

Expanded text:
bulas revertatur post horam, non ut quempiam bulas revertatur post horam, non ut quempiam aedificet, sed ut scientiam jactet. Aedificare potest, sed non aedificare intendit. Non curat te docere, vel a te doceri ipse quod nescit; sed ut scire sciatur quod scit. Quod si de religione agitur, statim visiones et somnia proferuntur. Denique laudat jejunia, commendat vigilias, super omnia orationes exaltat; de patientia, de humilitate, et de singulis virtutibus plenissime, sed vanissime disputat: ut tu scilicet, si audieris, dicas, quod ex abundantia cordis os loquitur, et quia bonus homo de bono thesauro suo profert bona . Si ad ludicra sermo convertitur, in his quanto assuetior, tanto loquacior invenitur. Dicas, si audias rivum vanitatis, fluvium esse scurrilitatis os ejus, ita ut severos quoque et graves animos in levitatem concitet risus. Et ut totum in brevi colligam, in multiloquio nota jactantiam. In hoc habes quartum gradum et descrip
Abbreviated transcription (Latin):
crescere &e uesica groscescere cȩꝑit: ne¬
cesse ẽ ut ampliori foramine. larato sinu uẽ¬
tositas eructuet᷑ : alioqum rumpet᷑. Sic mo¬
nachus inepta redundante leticia. dũ risu
uł signis eam aꝑire ñ sufficit: in elyu uer¬
ba ꝓrumpit. En uent̾ meus. quasi mustũ
absq spiracło.: qͦd nouas laguncłas difrum¬
pit. Aut gͦ loquet᷑: aut rumpet᷑. Plenus est
enĩ sermonib: &e coartat eũ sp̃c ut̾i sui. E su¬
rit & sitit auditores. quib suas iactitet ua¬
nitates: quib omẽ qͦd sentit effundat: qͥb
qualis. & quantꝰ sit innotescat. Inuenta aũ
occasione loquendi: si de litteris sermo exori¬
tur. uetera ꝓferunt᷑ ce noua: uolant sententiȩ :
uerba resonant ampullosa. Preuenit int̾ro¬
gantẽ. ñ querenti respondet. Ipse querit. ip¬
se soluit: & uerba collocutoris imꝑfecta pre¬
cidit. Cum autẽ pulsato signo. necesse ẽ int̾¬
rumpi colloquiũ: horam longam breue qͦ¬
ritur int̾uallum: querit licentiã. ut ad fa¬

Expanded text:
crescere, et vesica grossescere coeperit, necesse est ut ampliori foramine, laxato sinu, ventositas eructetur, alioquin rumpetur. Sic monachus inepta redundante laetitia dum risu, vel signis eam aperire non sufficit, in Heliu verba prorumpit: En venter meus, quasi mustum absque spiraculo, quod novas lagunculas dirumpit . Aut loquetur ergo, aut rumpetur. Plenus est enim sermonibus, et coarctat eum spiritus uteri sui. Esurit et sitit auditores, quibus suas jactitet vanitates, quibus omne quod sentit, effundat: quibus, qualis, et quantus sit, innotescat. Inventa autem occasione loquendi, si de litteris sermo exoritur, vetera proferuntur, et nova; volant sententiae, verba resonant ampullosa. Praevenit interrogantem, non quaerenti respondet. Ipse quaerit, ipse solvit, et verba collocutoris imperfecta praescindit. Cum autem pulsato signo necesse est interrumpi colloquium, horam longam, breve queritur intervallum; quaerit licentiam, ut ad fa
Abbreviated transcription (Latin):
De temꝑant̾ puto dixerim: uolens uidelicet ñ
aliud quã putari qͦd certũ reddere de scͥpturiᷤ
ñ ualui. Titulus quoq ipse qui de gradibuᷤ
humilitatis inscribit᷑. pro eo forsitan qͦd ñ
humilitatis s suꝑbie potiꝰ. hic distingui de¬
scribiq uident᷑ graduis. calumniã patiet᷑: sed
hoc aminus uł intelligentib uł attendentib
eusde tituli rationẽ. quã tam̃ in fine opuscłi
ipse brenit̾ intimare curaui.

Expanded text:
de temperanter, « puto, » dixerim: volens videlicet non de temperanter, « puto, » dixerim: volens videlicet non aliud, quam putari, quod certum reddere de Scripturis non valui. Titulus quoque ipse qui de Gradibus Humilitatis inscribitur, pro eo forsitan quod non humilitatis, sed superbiae potius hic distingui describique gradus videntur, calumniam patietur, sed hoc a minus vel intelligentibus, vel attendentibus ejus tituli rationem, quam tamen in fine opusculi ipse breviter intimare curavi.
Abbreviated transcription (Latin):
N hoc opusculo. cum illud de eũgłio scͥpti oꝑis.¬
qͦd dñs ait diem ultimũ se nescue iudicii ad
aliquã sententiã confirmandã atq roboran¬
dam ꝓferrem in mediũ: imꝑuide qͥddam ap¬
posui: qͦd in euangłio scͥptũ ñ eẽ postea depre-¬
hendi. Nam cũ tertus habeat tantũmͦ. n eq
filius scit: ego deceptus magis quã fallere uo¬
lens. lnterȩ quippe immemor. s ñ sensus: nec
ipse inquã filius hominis scit̃. Unde etiã totã
ordiens sequentẽ disputationẽ: ex eo quod ñ
ueracit̾ posui. ueram conatus sum approbare
assertionẽ. S quia tałe errorẽ meũ multo pꝰt
quã ame iste libellus editus. & a plurib iã
transcriptꝰ fuit dep̾hendi: cum ñ potui iam ꝑ
tot libellos sparsum ꝑsequi mendaciũ: nece ᷤᷤ¬
sarium credidi confugere ad confessionis re¬
mechiũ. Alio quoq in loco quandã de seraphĩ
opimonẽ posui: quã nunquã audiui. nusqͣ
legi. Ubi sane lector meus attendat. qͦd ꝓin¬

Expanded text:
n hoc Opusculo, cum illud de Evangelio, quod Dominus ait, diem ultimi judicii se nescire, ad aliquam sententiam confirmandam atque corroborandam proferrem in medium , improvide quidem apposui, quod in Evangelio scriptum non esse postea deprehendi. Nam cum textus habeat tantummodo, neque filius scit; ego deceptus magis, quam fallere volens, litterae quippe immemor, sed non sensus, « Nec » inquam, « Filius hominis scit. » Unde etiam totam ordiens sequentem disputationem, ex eo quod non veraciter posui, veram conatus sum approbare assertionem. Sed quia talem errorem meum multo post, quam a me idem libellus editus, et a pluribus jam transcriptus fuit, deprehendi; cum non potui per tot jam libellos sparsum persequi mendacium, necessarium credidi confugere ad confessionis remedium. Alio quoque in loco quamdam de Seraphim opinionem posui, quam nunquam audivi, nusquam legi. Ubi sane lector meus attendat, quod proin
Abbreviated transcription (Latin):
rit̾ congratulantes dñm collaudabant: qui
miserabił hominis & meritũ simul & uotum.
abundantia suȩ pietatis excessit. Unde etiam
usq hodie locus ab incolis demonstrat᷑. ubi sig¬
num tam euidens diuinȩ uirtutis effulsit: uͥ
senex claudus ex multis annis tota inferiori cor¬
poris sui parte p̾mortuus. & a renib deorsum
om̃i piesus m̃broꝵ. destitutus officio. dum sti¬
pem postulat sanitatẽ recepit. Hic fuit uiri sc̃ĩ
nouissimus in remoꝵ partes ingressus: siqͥdem
factum ẽ hoc ante sacram eiꝰ depositionẽ corporiᷤ.
anno uno. De qua felicium eiꝰ actuum felicissi¬
ma consummatione erit nob̃ iam. s sub alia
narratione dicendu. Nuis enim fallit᷑ siquis
arbitiat᷑ huius sc̾issimi uiri facta mirifica posse
cuncta narrari: & tam necesse ẽ multa sileri :
quã impossibile om̃ia comp̾hendi.

Expanded text:
riter congratulantes Dominum collaudabant, qui riter congratulantes Dominum collaudabant, qui miserabilis hominis et meritum simul et votum abundantia suae pietatis excessit. Unde etiam usque hodie locus ab incolis demonstratur, ubi signum tam evidens divinae virtutis effulsit, ubi senex claudus ex multis annis, tota inferiori corporis sui parte praemortuus, et a renibus deorsum omni prorsus membrorum destitutus officio, dum stipem postulat, sanitatem recepit. Hic fuit Viri sancti novissimus in Remorum partes ingressus: siquidem factum est hoc ante sacram ejus depositionem corporis anno uno. De qua felicium ejus actuum felicissima consummatione erit nobis jam, sed sub alia narratione dicendum. Nimis enim fallitur, si quis arbitratur hujus sanctissimi viri facta mirifica posse cuncta narrari: et tam necesse est multa sileri, quam impossibile omnia comprehendi.
Abbreviated transcription (Latin):
tes qͥd eẽt facturus. Temũ agnoscentes eũ. cla¬
mabant ad inuicẽ. abbas ẽ clareuall̃. & ꝓtinus
illum sanabit. Nimirũ solitus erat quotiens
poterat oꝑam dare. ne in uicis agnosceret᷑: et
int̃licere sociis ne cui ex occurrentib manife¬
starent eum. aut de eo aliquid loquerentur.
s querentib quis transiret. dicerent monachoᷤ
eẽ.: aut aliquã de ꝑsonis simul euntib nõiarent.
Igit᷑ agnito di famulo. ruunt undiq & leuan¬
tes hominẽ ferunt & offerunt ei. Qui imponeis
utramq manũ capiti eius ce in celum suspicienᷤ
ac brruit orans: deponi illũ iubet & ambulare.
Excusante illo &e dicente ñ possum: ego tͥ ait
in nomine dñi & eius uirtute p̾cipio. uade &
sanus esto iam ab hac hora. Quid plura: Sta¬
tim depositus. statim sanatus ẽ. statim libere
gradiebatur: repletus stupore & extasi. in eo
qͦd contigerat sibi. S &e uicini eus &e noti pa¬

Expanded text:
tes quid esset facturus. Demum agnoscentes eum, clates quid esset facturus. Demum agnoscentes eum, clamabant ad invicem: « Abbas est Clarae-Vallis, et protinus illum sanabit. » 51. Nimirum solitus erat, quoties poterat, operam dare ne in vicis agnosceretur, et interdicere sociis ne cui ex occurrentibus manifestarent eum, aut de eo aliquid loquerentur; sed quaerentibus quis transiret, dicerent monachos esse, aut aliquem de personis simul euntibus nominarent. Igitur agnito Dei Famulo ruunt undique, et levantes hominem ferunt, et offerunt ei. Qui imponens utramque manum capiti ejus, et in coelum suspiciens ac breviter orans, deponi illum jubet, et ambulare. Excusante eo et dicente, « Non possum:--Ego tibi, ait, in nomine Domini et ejus virtute praecipio, vade, et sanus esto jam ab hac hora. » Quid plura? Statim depositus, statim sanatus est, statim libere gradiebatur repletus stupore et exstasi in eo quod contigerat sibi. Sed et vicini ejus et noti pa
Abbreviated transcription (Latin):
rabatur. Inter pͥmas ꝓpagines quas hec
abundantissima uitis emisit: in remoꝵ par¬
rochia monastium igniacense plantatũ feli¬
citer radicauit. Quod aliquando uisitans ide
sẽs: uicũ mat̾ne fluuio ꝓximũ quẽ ruoliũ no¬
minant ꝑtransibat. Uir quoq magnificus &e
deuotissimus eius amator. samson remoꝵ archi¬
ep̃c comitabat᷑ illii: solita ueneratione dedu¬
cens. Senex autẽ claudus ad mendicandu po¬
situs erat in uia: cui unus ẽ fr̃ĩb elemosinã de¬
dit. Secutus abbas sc̃s cũ iam hominẽ ꝑtransis¬
set: conu̾tit se & paulisꝑ intendens in eum. qͥd
patiat᷑ int̾ogat curũstantes: & sibi illu p̾cipit
exhiberi. Suspicati homines qͦd ect̃ ei ampluis
aliquid ipse daturus. dñe inquiunt claudus ẽ.
nec moueri potest: nos ad eum ferimus quod
uolueris dare. Quo repetente u̾bum & dicen¬
te. tollite eum &e afferte ad me: pͥmo qͥdem p̾
ammiratione mutuo sese intuebant᷑. ignoran¬

Expanded text:
rabatur. Inter primas propagines, quas haec rabatur. Inter primas propagines, quas haec abundantissima vitis emisit, in Remorum paroecia monasterium Igniacense plantatum feliciter radicavit. Quod aliquando visitans idem Sanctus, vicum Maternae fluvio proximum, quem Rivolium nominant, pertransibat. 1150 Vir quoque magnificus, et devotissimus ejus amator, Samson Remorum archiepiscopus, comitabatur illum, solita veneratione deducens. Senex autem claudus ad mendicandum positus erat in via, cui unus e fratribus eleemosynam dedit. Secutus Abbas sanctus, cum jam hominem pertransisset, convertit se; et paulisper intendens in eum, quid patiatur interrogat circumstantes, et sibi illum praecipit exhiberi. Suspicati homines quod esset ei amplius aliquid ipse daturus:-- « Domine, inquiunt, claudus est, nec moveri potest; nos ad eum feremus quod volueris dare. » Quo respondente verbum et dicente, « Tollite eum, et afferte ad me; » primo quidem prae admiratione mutuo sese intuebantur, ignoran
Abbreviated transcription (Latin):
offerebant beato uiro hominẽ surdu: obseeran¬
tes ut ei manũ imponere dignaret᷑. At ille fidi
zelo succensus. sicut int̾dum ob causas neceᷤᷤ¬
sarias. t̾ior quidã &e auctoritas sup̃ hominẽ
in eius facie rutilabat: conu̾sus ad militẽ tu
nos inquit audire contẽpnis. qͦs continuo co¬
ram te audiet surdus: & imponens manus
homini signauit eum: & in aures eiꝰ digitos
misit. Quo ꝓtinus audiente pauens henricuˢ
e tremens. ruit ad pedes hominis di. humilit̃
satiffaciens: & libere annuens. quicqͥd fuerat
postulatus. Gransiens aliqͣndo seruus xp̃i
brenam oppidum: mendicantẽ in platẽa uidit
feminã çecam. Quã aliquantisꝑ intuitꝰ. cũ ex
more a transeuntib elemosinã flagitaret: tu
inquit petis argentũ: & ds tͥ uisum donabit.
Accedens gͦ tetigit eam: & oculos eius aꝑuit.
Que bñficium sentiens insꝑatum: ñ minus
miscdiȩ magnitudinẽ quã lucem insolitã mi¬

Expanded text:
offerebant beato Viro hominem surdum, obsecranofferebant beato Viro hominem surdum, obsecrantes ut ei manum imponere dignaretur. At ille fidei zelo succensus, sicut interdum ob causas necessarias terror quidam et auctoritas supra hominem in ejus facie rutilabat, conversus ad militem: « Tu nos, inquit, audire contemnis, quos continuo coram te audiet surdus. » Et imponens manus homini, signavit eum, et in aures ejus digitos misit. Quo protinus audiente, pavens Henricus et tremens ruit ad pedes Hominis Dei, humiliter satisfaciens, et libere annuens quidquid fuerat postulatus 50. Transiens aliquando servus Christi Brenam oppidum, mendicantem in platea vidit feminam caecam. Quam aliquantisper intuitus, cum ex more a transeuntibus eleemosynam flagitaret: « Tu, inquit, petis argentum, et Deus tibi visum donabit. » Accedens ergo tetigit eam, et oculos ejus aperuit. Quae beneficium sentiens insperatum, non minus misericordiae magnitudinem, quam lucem insolitam mi
Abbreviated transcription (Latin):
tis effectũ: cum illa adhuc stupida & tumultu¬
osa. ut ẽgenus illud. & ut ipsa ante solebat. ni¬
chil se audire clamaret. Mane autẽ facto. cũ
nec illa rediret. nec alt̾ aliquid indicaret de ea
sciens sẽs diuinã illi miscdiam affuisse: accer¬
siri feminã iubet. Inuenta gͥ auditũ recepisse.
uenit gl̃ificans dm̃: & d̃i famulo gr̃as agens.
grediebat᷑ idem pat̾ metensiũ ciuitatẽ:
& ex more deuotꝰ eum ppłs deducebat. cũ
ep̃o eoꝵ stephano. & frẽ eius rainaldo bar¬
rensi comite. aliisq ꝑsonis. tam ex clericali
quã ex militari ordine multis. Int̾im causa
extitit. ut rogaret nobilem uirũ henraicũ de
salinis. suꝑ u̾bo qͦdam qͦd ip̃e ei ep̃c & alii qui
conuenerant suggerebant: ut uidelicet me¬
tensi ciuitati & ppło pacẽ daret. eui grauiter
muicabat᷑. Ille uͦ reniiere penitus & abiura¬
tre: nec ullis p̾cib flect. Inter suꝑuenientes ali

Expanded text:
tis effectum, cum illa adhuc stupida et tumultutis effectum, cum illa adhuc stupida et tumultuosa ut est genus istud, et, ut ipsa ante solebat, nihil se audire clamaret. Mane autem facto, cum nec illa rediret, nec alter aliquid indicaret de ea; sciens Sanctus divinam illi misericordiam adfuisse, accersiri feminam jubet. Inventa igitur auditum recepisse, venit glorificans Deum, et Dei Famulo gratias agens. Egrediebatur idem pater Metensium civitatem, et ex more devotus eum populus deducebat, cum episcopo eorum Stephano, et fratre ejus Rainaldo Barrensi comite, aliisque personis tam ex clericali, quam ex militari ordine multis. Interim causa exstitit ut rogaret nobilem virum Henricum de Salmis super verbo quodam, quod ipse ei episcopus et alii qui convenerant, suggerebant, ut videlicet Metensi civitati et populo pacem daret, cui graviter inimicabatur. Ille vero renuere penitus et abjurare, nec ullis precibus flecti. Inter haec supervenientes alii
Abbreviated transcription (Latin):
alexandrũ coloniensem. reuertere ai: quere
utrũ audiat homo. Rediit ille. & illũ repꝑit
audientẽ. Similit̾ ipso die cũ signasset ali
Iste ẽ alexander. qui in eisdem dieb ad uiri di
sacra monita ostensionẽq uirtutũ. cũ aliis
ferme triginta scł̃o ualefecit: &e secutus ẽ eum.
A quo etiã pꝰt modicũ tempꝰ abbas ẽ ordinatꝰ.
in monastio tholosane diocesis. qͦd grandis sil¬
ua uocat᷑. IN c̾stantiensi quoq diocesi ꝑpe
castrum frieburg. cũ homini eȩco in uia ma¬
num imposuisset᷑. remisit qui uidet eũ: & in¬
uentus ẽ uidens: Quod de duob aliis oxcis.
in pago coloniensi. ꝓpe monast̾ium qͦd brunuil¬
lare dicit᷑. similit̾ fecit: & cũ uidere nuntiarent᷑:
confessus ẽ se quoq sensisse uirtutẽ. Nt̾ri¬
torio etiã senonensi. in oppido qͦd sc̃i florentini
nomine uocant: oblata ẽ uiro di mulier sur¬
ua. Cui manus imponens. ꝑ sp̃m sensit uͥtu¬

Expanded text:
Alexandrum Coloniensem: « Revertere, ait, quaere Alexandrum Coloniensem: « Revertere, ait, quaere utrum audiat homo. » Rediit ille, et illum reperit audientem. Similiter ipso die cum signasset aliuIste est Alexander, qui in eisdem diebus ad Viri Dei sacra monita, ostensionemque virtutum, cum aliis ferme triginta saeculo valefecit, et secutus est eum: a quo etiam post modicum tempus abbas est ordinatus in monasterio Tolosanae dioecesis, quod Grandis-Silva vocatur. In Constantiensi quoque dioecesi prope 1149 castrum Frieborg, cum homini caeco in via manum imposuisset, remisit qui videret eum, et inventus est videns. Quod de duobus aliis caecis in pago Coloniensi prope monasterium, quod Brumvillare dicitur, similiter fecit; et cum videre renuntiarentur, confessus est se quoque sensisse virtutem. 49. In territorio etiam Senonensi, in oppido quod Sancti-Florentini nomine vocant, oblata est Viro Dei mulier surda: cui manus imponens, per spiritum sensit virtu
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃s: qͦd p̾cedenti nocte sibi p̾ostensa fuisset. Ui¬
debatur enim sibi m eadem basilica in medio po¬
puli cutũstantis. clandestinꝰ & ignotus eiꝰmodi
feminã tangere & transire: ac ꝓtimis eã uidere
sanatam: płimũ sͥ ipse congratulans & exul¬
tans. qͦd agnitus ñ fuisset. Eadem etiã die ru-¬
tilauit rutinȩ in beati uiri p̾sentia lux celestiᷤ.
cuiꝰ benedictio aliis quoq claudis duab fe¬
minis gressumꝰ uisũ reddidit cȩcis eque duobꝰ.
Sepissime uͦ contigit: ut int̾ orandu indu¬
Bitant̾ di seruus agnosceret uirtutẽ ad esse di¬
uinã. Cuius tam̃ modu cognitionis: nullis
se posse uerb̃ expͥmere fatebatur. Nonnunꝗͣ
uͦ cũ signasset aliquos & transisset:. sanatos eẽ
dixit: & regressus aliquis ex his qͥ audierant.
sicut dictum erat inuenit. Egressus aliqͣn¬
do basileam urbem: surdũ quenda signau̾at
& transierat. Cumq paululũ ꝓcesfisset: uocars

Expanded text:
sanctus, quod praecedenti nocte sibi praeostensa fuisset. Visanctus, quod praecedenti nocte sibi praeostensa fuisset. Videbatur enim sibi in eadem basilica, in medio populi circumstantis, clandestinus et ignotus ejusmodi feminam tangere et transire, ac protinus eamdem videre sanatam, plurimum sibi ipse congratulans et exsultans, quod agnitus non fuisset. Eadem etiam die rutilavit Rutinae in beati Viri praesentia lux coelestis, cujus benedictio aliis quoque claudis duabus feminis gressum, visum reddidit caecis aeque duabus. Saepissime vero contigit, ut inter orandum indubitanter Dei Servus agnosceret virtutem adesse divinam. Cujus tamen modum cognitionis nullis se posse verbis exprimere fatebatur. 48. Nonnunquam vero cum signasset aliquos et transisset, sanatos esse dixit, et regressus aliquis ex his qui audierant, sicut dictum erat, invenit. Egressus aliquando Basileam urbem, surdum quemdam signaverat, et transierat. Cumque paululum processisset, vocans
Abbreviated transcription (Latin):
loquendum sicut p̾direrat. oblata ẽ clauda
mulier & erecta: mirantib qͥdem omĩb s eis
amplius qui sicut uidebant factum. tta sese re¬
cordabant̾ audisse futurũ. IN pago treuerensi
antiquũ extat cenobium: qͦd rutinense uocatur.
Ubi celebrante aliqͣndo missaꝵ sollemnia uiro
d̾i: innumerabił aderat multitudo. Int̾e̾a gun¬
trannus de sura. qͦd ẽ oppidum eidem ꝓximum
monastio: claudam feminã fec̃ afferri. ħ ex mł¬
to iam tp̃r repens humi ẽrigi penitus ñ uale¬
bat: s scabellula tenens manib. renes emortuoᷤ
pꝰt se trahere consueuerat. Cum autẽ p̾ multitu¬
dine ppłi ad dĩ hominẽ introduci femina non
ualeret. in basilica media repente conualuit.&
exiliens ambulabat: ñ sine lacrimis agens gr̃as
d̾o. Cuius scabellula ppłs iubilans tulit ꝓtinuᷤ
ad altare: ut sisterent ea dño. & bernando seruo
eius. De cuius nob euratione confessus ẽ pater

Expanded text:
loquendum sicut praedixerat oblata est ei clauda loquendum sicut praedixerat oblata est ei clauda mulier. et erecta. mirantibus quidem omnibus, sed eis amplius, qui sicut videbant factum, ita sese recordabantur audisse futurum. 47. In pago Treverensi antiquum exstat coenobium, quod Rutinense vocatur: ubi celebrante aliquando Missarum solemnia Viro Dei, innumerabilis aderat multitudo. Interea Guntranus de Sura, quod est oppidum eidem proximum monasterio, claudam feminam fecit afferri. Haec ex multo jam tempore repens humi, erigi penitus non valebat; sed scabellula tenens manibus, renes emortuos post se trahere consueverat. Cum autem prae multitudine populi ad Dei Hominem introduci femina non valeret, in basilica media repente convaluit; et exsiliens ambulabat, non sine lacrymis agens gratias Deo: cujus scabellula populus jubilans tulit protinus ad altare, ut sisterent ea Domino, et Bernardo servo ejus. De cujus nobis curatione confessus est Pater
Abbreviated transcription (Latin):
teriti. Quid enim unquã simile mundꝰ audi-¬
uit: Uentum ẽ ad locũ: inuenta ibi ꝓtinus
puella clauda. expectans di hominẽ transitu¬
rum: & a simul transeuntib iuxta u̾bum qͦd
ipse dixerat expectata. Oblata gͥ ab eis qui at¬
tulerant eam: signata ab homine dĩ. ex di mu¬
nere gressum recepit: & ibat grãs agens. An¬
no altero causa extitit. ut uir sc̃s lingonas pẽ¬
teret: int̾ ep̃m & clerũ ciuitatis illius orta gͣui
admodu simultatẽ. Ubi cũ pͥma die ineffica¬
cit̾ laborasset: & mane facto pararet abire: di¬
cebat fr̾ib quia uidi ꝑ insum noctis introeun¬
ti mͥ ȩccłiam. offerri clauda feminã & sanari.
Post unã fere horam cũ iterũ clerici conuemiᷤᷤ¬
sent: p̾ter spem omniũ reformata pace. mul¬
tis precib coegerunt illum. beati mammetis
mris intrare basilicam: &e quia fames inualu¬
erat: ppłm ad elemosinã exhortari. Ubi inter

Expanded text:
teriti. Quid enim unquam simile mundus auditeriti. Quid enim unquam simile mundus audivit? Ventum est ad locum, inventa est ibi protinus puella clauda exspectans Dei Hominem transiturum, et a simul transeuntibus, juxta verbum quod ipse dixerat, exspectata. Oblata igitur ab eis qui attulerunt eam, signata ab Homine Dei, ex Dei munere gressum recepit, et ibat gratias agens. 46. Anno altero causa exstitit ut Vir sanctus Lingonas peteret; inter episcopum et clerum civitatis illius orta gravi admodum simultate. Ubi cum prima die inefficaciter laborasset, et mane facto pararet abire, dicebat fratribus, « Quia vidi per visum noctis introeunti mihi ecclesiam offerri claudam feminam. et sanari. » Post unam fere horam, cum iterum clerici convenissent, praeter spem omnium reformata pace multis precibus coegerunt illum beati Mammerti martyris intrare basilicam; et quia fames invaluerat. populum ad eleemosynam exhortari. Ubi inter
Abbreviated transcription (Latin):
hora ꝑ ipsius orationẽ & manus impositionẽ.
ab omi simul incõmodo liberatus: audiebat &
loquebat᷑ & ambulabat: & sane mentis effectꝰ.
a pͥori penitus inquietudine &e furore cessabat.
Cumq eundẽ iam incolumẽ filiũ pat̾ deuotꝰ.
adoratoriũ beate di genitͥcis cũ gr̃aꝵ. actione.
deduceret. loquebantur mutuo fiẽs. de tã mul¬
tiplici uniꝰ incõmodo pueri conquirentes. Ad
dem in loco. erat autẽ uixta fluuiũ albam. uͥ
sanatus fuerat puer: hic inquit uidi oblatum
mͥ puerũ talem. exeunte ab eo spũ nequã. omnẽ
ddidit etiam uir beatus. de eadem scilicet
uisione. Cũq paulułu ꝓcessissẽ in eodẽ iti n̾ȩ
qͦ nẽ ꝑgimus uixta ꝓximũ uicũ: dicebat autẽ
de eo quẽ nominant longũ campũ: offerebat᷑
mͥ puella clauda: & dñs ei gressum redd ebar.
Audierunt & mirati sunt fis: futuri magis at¬
toniti expectatione miracli: quã rrecedatione pͥ¬

Expanded text:
hora per ipsius orationem et manus impositionem hora per ipsius orationem et manus impositionem ab omni simul incommodo liberatus, audiebat, loquebatur, et ambulabat, et sanae mentis effectus, a priori penitus inquietudine et furore cessabat. Cumque eumdem jam incolumem filium pater devotus ad oratorium beatae Dei Genitricis cum gratiarum actione deduceret, loquebantur mutuo fratres, de tam multiplici 1148 unius incommodo pueri conquirentes. 45.dem in loco: erat autem juxta fluvium Albam, ubi sanatus est puer: hic, inquit, vidi oblatum mihi puerum talem, exeunte ab eo spiritu nequam, omnem » Addidit etiam Vir beatus de eadem scilicet visione: « Cumque paululum processissem in eodem itinere, quo nunc pergimus, juxta proximum vicum dicebat autem de eo quem nominant Longum-Campum offerebatur mihi puella clauda, et Dominus ei gressum reddebat. » Audierunt et mirati sunt fratres, futuri magis attoniti exspectatione miraculi, quam recordatione prae
Abbreviated transcription (Latin):
rabilius p̃ostendit: multas ipse cũ fierent aĩ
uirtute ꝑsensit: ad aliquas etiam sp̃u sugg̾en¬
te ñ rogatus accessit. Equib ne uideat᷑ in imm̃¬
sum ꝓcessisse narratio. exempla pauea subici¬
mus: illud etiam e regione monentes. ne quis
forte tam breuit scribi oꝑa tanta murt᷑. Sĩqͥ¬
dem multa ex his in tam breui fieri uidimꝰ
ut tam celerit̾ ea ꝓloqui nequeamus: Et cũ
dici soleat. nicħ eẽ facilius dictu: huic tam̃ dei
famulo ꝑ grãm quã acceꝑat: signa facere ma¬
gis facile uidebant᷑. quã nob̃ facta narrare. Egͣ¬
dienti aliqͣndo monast̾ium patri scõ. homo qͥ¬
dam de finib illis occurrens: sanandu filium
offerebat. ⁊am intra monastium qͥdem. infir¬
mis imponere manũ difficilius acquiescebat
ne iudelicet si concursus illuc hominũ fieret:
quies cenobii turbaret᷑. & disciplina ꝑiret. Erat
autẽ p̾dictus puer ille fatuus & mentis in ops:
claudus quoq & surdus & mutus. Qui eadem

Expanded text:
rabilius praeostendit; multas ipse, cum fierent, animi virtute persensit: ad aliquas etiam spiritu suggerente non rogatus accessit. E quibus, ne videatur in immensum processisse narratio, exempla pauca subjicimus, illud etiam e regione monentes, ne quis forte tam breviter scribi opera tanta miretur: siquidem multa ex his in tam brevi fieri vidimus, ut tam celeriter ea proloqui nequeamus. Et cum dici soleat nihil esse facilius dicto; huic tamen Dei famulo per gratiam quam acceperat, signa facere magis facile videbatur, quam nobis facta narrare. Egredienti aliquando monasterium Patri sancto homo quidam de finibus illis occurrens, sanandum filium offerebat. Nam intra monasterium quidem infirmis imponere manum difficilius acquiescebat, ne videlicet, si concursus illuc hominum fieret, quies coenobii turbaretur, et disciplina periret. Erat autem praedictus puer ille fatuus et mentis inops, claudus quoque, et surdus. et mutus. Qui eadem
Abbreviated transcription (Latin):
paraliticã feminã obtulerunt. Quam expletis
sollemniis tangens & erigens. ipsa hora sanam
remisit ad ꝓpria: ita ut suis illa pedib abeunte.
grabatũ in quo fuerat asportata. in eade basi¬
ocesis castrũ iouiniacũ tnseunti eidẽ famulo
.x: in strata publica cecã feminã offebant. Sub¬
stitit: & breuit̾ orans eide femine manꝰ ĩposuit:¬
magna secuta ẽ õiũ qͥ ad erant: & clamantes alt̾
ad alterũ anna uidet anna uidet. hoc enĩ eidẽ fe¬
mine nom̃ erat: copiosiꝰ undiq ꝯfluebant. Int̾a
uir sc̃s accelerans declinabat t̾bas & egrediebat᷑.
cũ uuenis qͥda alto ocło cecꝰ ab ut̾o matͥs sue

Expanded text:
paralyticam feminam obtulerunt: quam expletis paralyticam feminam obtulerunt: quam expletis solemnibus tangens et erigens, ipsa hora sanam remisit ad propria, ita ut suis illa pedibus abeunte, grabatum in quo fuerat apportata, in eadem basioecesis castrum Joviniacum transeunti eidem famulo Christi, in strata publica caecam feminam offerebant: substitit, et bremagna secuta est omnium qui aderant, et clamantes alter ad alterum, « Anna videt, Anna videt » hoc enim eidem feminae nomen erat, copiosius undique confluebant. 43. Interea Vir sanctus accelerans declinabat turbas, et egrediebatur, cum juvenis quidam, altero oculo caecus ab utero matris suae,
Abbreviated transcription (Latin):
extenuatũ corpore. ut solam cicũferre uidere¬
tur pallidȩ mortis imaginẽ impositũ plaustro
transeunti iuro di offerunt. Is q̃q uͥ signatꝰ ẽ:
deponi & incedere iussus. plaustrũ suũ suis
obuiam habuit ppłm multũ: sicut ubiq sẽ¬
ꝑ &e undiq in ipsus occursum confluebat in¬
numera multitudo. Ubi cernentib cunctis.
feminã clauda ex eodem oppido tetigit & ere¬
xit: quã &e ibidem postea uidimus occurren¬
tem ei cum cȩtis: & pre cȩt̾is gr̃as referentẽ: In
pago senonico. apud castrũ qͦd triangulu uo-¬
cant: int̾ missaꝵ sacra sollemnia. femina cuiꝰ
ibidem ꝑ annos decẽ cecitas om̃ib innotuerat:.
sub manu uiri di mirantib om̃ib uisũ rece¬
pit Apud monastiołu quoq uͥ iona &e seqͣ¬
na confluunt. p̾sente piissimo pͥncipe comite
theobaldo. aliis quoq astantib ñ paucis poten¬
tib uiris: offerenti diuina sacrificia uiro deid

Expanded text:
extenuatum corpore, ut solam circumferre videreextenuatum corpore, ut solam circumferre videretur pallidae mortis imaginem, impositum plaustro transeunti Viro Dei offerunt. Is quoque ubi signatus est, deponi et incedere jussus, plaustrum suum suis obvium habuit populum multum, sicut ubique semper et undique in ipsius occursum confluebat innumera 1147 multitudo. Ubi cernentibus cunctis, feminam claudam ex eodem oppido tetigit et erexit, quam et ibidem postea vidimus occurrentem ei cum caeteris, et prae caeteris gratias referentem. In pago Senonico apud castrum quod Triangulum vocant, inter Missarum sacra solemnia, femina cujus ibidem per annos decem caecitas omnibus innotuerat, sub manu Viri Dei, mirantibus omnibus, visum recepit. Apud Monasteriolum quoque, ubi Yona et Sequana confluunt, praesente piissimo principe comite Theobaldo, aliisque astantibus non paucis potentibus viris, offerenti divina sacrificia Viro Dei
Abbreviated transcription (Latin):
dnm̃ collaudantib uniu̾sis. Hanc quoq ad¬
huc suꝑstitẽ ab his qui eam nouere. nuper
audiuimꝰ. INeadem urbe. filiam mutam
patri sc̃õ obtulit mat̾: cui morb epilempsie
loquendi ad emerat facultatẽ. Nec mora. ser
uo xp̃i imponente ei manũ: solutũ ẽ uinclin
oris eius: & loquebat᷑ recte: IN eiusdẽ urb̃
diocesi. loco cui nom̃ domnamant. cũ uir sc̃s
missaꝵ sollempnia celebrasset: cȩcũ illi filiũ
obtulit pater. Expuens autẽ in digitos suos.
& palpebras eius liniens: eadem hora uidentẽ
illum. reddidit pat̾ suo. Pec longe ab eodẽ
uco apud oppidum argillerias. post missaꝵ
similit̾ celebrationẽ. feminã claudã quȩ ibidẽ
multo tp̃r mendica uiuebat. cum basilicam
egrederet᷑. signans & sanans: ppłm multũ qui
undiq fuerat congregatus ammiratione et
exultatione repleuit: INexitu quoq oppi¬
di qͦd rosnaiũ uocant: paraliticũ hominẽ sic

Expanded text:
Dominum collaudantibus universis. Hanc quoque adDominum collaudantibus universis. Hanc quoque adhuc superstitem ab his qui eam novere, nuper audivimus. In eadem urbe filiam mutam Patri sancto obtulit mater, cui morbus epilepsiae loquendi ademerat facultatem. Nec mora, Servo Christi imponente ei manum, solutum est vinculum oris ejus, et loquebatur recte. In ejusdem urbis dioecesi loco, cui nomen Domnamant, cum Vir sanctus Missarum solemnia celebrasset, caecum illi filium obtulit pater. Exspuens autem in digitos suos, et palpebras ejus liniens, eadem hora videntem illum reddidit patri suo. Nec longe ab eodem vico, apud oppidum Argillerias, post Missarum similiter celebrationem feminam claudam, quae ibidem multo tempore mendica vivebat, cum basilicam egrederetur, signans et sanans, populum multum qui undique fuerat congregatus, admiratione et exsultatione replevit. In exitu quoque oppidi quod Rosnaium vocant, paralyticum hominem sic
Abbreviated transcription (Latin):
in cõmodo lib̾atus: ꝓsalle cepit quasi unus de
cȩt̾s fr̃ib: & hoc illi bencficiũ usq hodie ꝑ¬
ad monastium tͥum fontiũ : oblatus est ei
clericus quidã ex his qui regulares nõiant᷑:
homo grandeuus & çȩcus. Imposuit ei ma¬
num: & breuẽ ex more fecit orationẽ & eadem
hora uidentẽ ilłu remisit ad eccłiam suam:
N trecensiũ urbe. multa ꝑ hunc di famułu
miracula claruert̃. E quib duo quȩ p̾senti¬
b ep̃is godefrido lingonensi. & henrico trecẽ¬
si facta sunt: memoramus: Puellam curuam
in p̾dicti trecensis ep̃i domo: ꝓpinqui & noticũ
multis ei p̾cib offerebant. Tantus uͦ concursꝰ
erat᷑ ut cum eam signatã di famulus. acsi
molle lutũ intra sacras manus mirabiliter
formans erexisset. & erectam incedere p̾cepis¬
set: locus ñ potuerit inueniri. Demum suꝑ
m̾sam magnã quȩ ꝓpe posita erat. statuert᷑
illam: & erecta libere gradiebat᷑: magnifice

Expanded text:
incommodo liberatus, psallere coepit quasi unus de incommodo liberatus, psallere coepit quasi unus de teris fratribus: et hoc illi beneficium usque hodie pad monasterium Trium-Fontium, oblatus est ei clericus quidam ex his qui Regulares nominantur, homo grandaevus et caecus. Imposuit ei manum, et brevem ex more fecit orationem, et eadem hora videntem illum remisit ad ecclesiam suam. In Trecensium urbe multa per hunc Dei famulum miracula claruerunt: e quibus duo quae praesentibus episcopis Godefrido Lingonensi, et Henrico Trecensi facta sunt, memoramus. Puellam curvam, in praedicti Trecensis episcopi domo, propinqui et noti cum multis ei precibus offerebant. Tantus vero concursus erat, ut cum eam signatam Dei Famulus, ac si molle lutum intra sacras manus mirabiliter formans erexisset, et erectam incedere praecepisset, locus non potuerit inveniri. Demum super mensam magnam quae prope posita erat, statuerunt illam, et erecta libere gradiebatur, magnifice
Abbreviated transcription (Latin):
morimundo quȩ ẽ cist̾ciensis ordinis abbatia
una de pͥmis: monachus qͥdam iacebat usq ad¬
eo paralisi dissolutus. ut om̃ib pene menbris
offitio ꝓpͥo destitutis: ñ manũ posset mouere
ñ pedem. Interea suꝑueniens uir beatus. para¬
liticũ uisitat: manũ postulatꝰ imponit: & conti¬
nuo opem sensit egrotus. Ut tam̃ graciꝰ eẽt mi¬
raculum: uelut gradatim pͥus alterã manũ. se¬
cundo alterã recuꝑauit. Ex in de ꝓfecturꝰ palli¬
olo suo oꝑuit postulantẽ: & subito in breui ob¬
tinuit aẽ reliqui corporis sospitatẽ: In mona¬
stĩo alberippe monachus qͥdam adolescens. usĩ
uocis amiserat: ut nec psallere int̾ fratres: nec a
quoquã nͥ multũ ꝓximo sibi intelligi posset. qͥd
loqueretur. Cui uir sc̃s dum idem monast̾ium
uisitaret: aquã cum umo benedicens potũ de¬
dit: & post paulułu frigidꝰ ex eiꝰ pectore mira cũ
suauitate sudor erupit. Deniq ipsa die ab eodẽ

Expanded text:
Morimundo, quae est Cisterciensis ordinis abbatia Morimundo, quae est Cisterciensis ordinis abbatia una de primis, monachus quidam jacebat usque adeo paralysi dissolutus, ut omnibus pene membris officio proprio destitutis, non manum posset movere, non pedem. Interea superveniens Vir beatus paralyticum visitat, manum postulatus imponit, et continuo opem sensit aegrotus. Ut tamen gratius esset miraculum, velut gradatim prius alteram manum, secundo alteram recuperavit. Exinde profecturus palliolo suo operuit postulantem, et subito in brevi obtinuit etiam reliqui corporis sospitatem. In monasterio Albae Ripae monachus quidam adolescens usum vocis amiserat, ut nec psallere inter fratres, nec a quoquam, nisi multum proximo sibi, intelligi posset quid loqueretur. Cui Vir sanctus, dum idem monasterium visitaret, aquam cum vino benedicens potum dedit: et post paululum frigidus ex ejus pectore mira cum suavitate sudor erupit. Deinde ipsa die ab eodem
Abbreviated transcription (Latin):
tisset: surdum ei puerũ obtulert̃. Erat autem
puer ille de uicinia eadem: & sicut postea didi¬
cimus. ex longo ante tempore uigilans in cu¬
stodia gregis sui. subito t̾rore ꝑcussus amiserat
prorsus auditum. Orans itaq pater sc̃s. & pue¬
ro manus imponens: utrum audiat sciscitat᷑.
At ille mira deuotione ꝓclamans. audio dñe au¬
dio: tam firmit̾ amplexatus ẽ eum: ut uix ab eo
posset auelli. Auditum ẽ uerbũ: oblatus ẽ puer
summo pontifici aluisq ꝑsonis: celebrimuimq
hoc miraculii fuit: Uenerat pat̾ sc̃s ad mona¬
stium in diocesi bisuntina. cui nom̃ ẽ carus locꝰ:
& erant cũ eo ex abb̃ib sui ordins mulq. Ubi
matrona queda de finib ilł ex multo iam tp̃r
clauda: in carro allata & oblata &e oblata ẽ ei.
Orans uͦ breuit̾ && signans eam in nomine dñi
erexit. & sanauit: ut eadem hora in columis re¬
mearet adꝓpria: Eodem tp̃r. in monasterio

Expanded text:
tisset, surdum ei puerum obtulerunt. Erat autem tisset, surdum ei puerum obtulerunt. Erat autem puer ille de vicinia eadem, et sicut postea didicimus, ex longo ante tempore vigilans in custodia gregis sui, subito terrore percussus, amiserat prorsus auditum. Orans itaque Pater sanctus, et, puero manus imponens, utrum audiat sciscitatur. At ille mira devotione proclamans, « Audio, domine, audio; » tam firmiter amplexatus est eum, ut vix ab eo posset avelli. Auditum est verbum, oblatus est puer summo pontifici aliisque personis, celeberrimumque hoc miraculum fuit. Venerat Pater sanctus ad monasterium in dioecesi Bisuntina, cui nomen est Charus-Locus, et erant cum eo ex abbatibus sui Ordinis multi, ubi matrona quaedam de 1146 finibus illis ex multo jam tempore clauda, in carro allata et oblata est ei. Orans vero breviter, et signans eam in nomine Domini erexit et sanavit, ut eadem hora incolumis remearet ad propria. Eodem tempore in monasterio
Abbreviated transcription (Latin):
stitutus. Ubi ꝑuer ferme decennis. ab anno pͥore
paralitieus sic iacebat. ut ne ipsum caput flecte¬
ret: nisi ab alto̾ moueret᷑. Quem afferentes in
culcitra mat̾ eius cęt̾iq ꝓpinqui. offerebant
uiro scõ: ꝓpe eundẽ locum ꝓstratã publicam
transeunti. At ille signatum erigens statuit
fupra pedes suos: ce ire precepit. Nec mora exi¬
uitum licet & renitentẽ redire precepit. Ubi ñ
imm̃ito qͥdem magna admodii facta ẽ ad mi¬
ratio: magna erultatio omniũ qui uidebant:
s precetĩs frat̾ unior in ipsius tanquã rediui¬
ui oscula ruens. multos eoꝵ ad lacrimas usq
ꝑmouit. Hunc qͥdem puerũ. & post annos qͣ¬
tuor in eodem uico beato uiro mat̾ offerens.
sacros monebat osculari pedes: hic ẽ inqͥens¬
pat̾ tuus: qui tͥ uitam reddidit: & te michi.
Eodem anno. apud cist̾cium iuxta morem
eis. Ubi cum ad cellulam in qua racebat. fa¬
cto uesꝑe & conuentu soluto qi famulus diu̾¬

Expanded text:
stitutus, ubi puer ferme decennis ab anno priore stitutus, ubi puer ferme decennis ab anno priore paralyticus sic jacebat, ut nec ipsum caput flecteret, nisi ab altero moveretur. Quem afferentes in culcitra mater ejus caeterique propinqui offerebant Viro sancto, prope eumdem locum per stratam publicam transeunti. At ille signatum erigens statuit supra pedes suos, et ire praecepit. Nec mora, exsivitum licet et renitentem redire praecepit. Ubi non immerito quidem magna admodum facta est admiratio, magna exsultatio omnium qui videbant: sed prae caeteris frater junior in ipsius tanquam redivivi oscula ruens, multos eorum ad lacrymas usque permovit. Hunc quidem puerum et post annos quatuor in eodem vico beato Viro mater ejus offerens, sacros monebat osculari pedes: « Hic est, » inquiens. « qui tibi vitam reddidit, et te mihi. » 40. Eodem anno apud Cistercium juxta morem eis. Ubi cum ad cellulam, in qua jacebat, facto vespere et conventu soluto, Dei Famulus diver
Abbreviated transcription (Latin):
conualuit etiam paraliticus: giessum recepit
puer claudus ex utero matris sue. Cum
iruerentissimus papa nr̃ t̾cius eugenius ex
monacho clareuallensi &e abbate scĩ anasta¬
sii. in urbe ioma ad aplicam assumptꝰ cathe¬
dram gallias introisset: ibat cum eo uir sc̃s.
nec minus apłica uirtus in illo. qͣm in illo di¬
gnitas p̾minebat. Tantus enim ad beatum
uirum concursus erat. in cõmodis uariis labo¬
rantiũ: ut cum aliquando summꝰ pontifex ba¬
silicam uͭ ille missaꝵ sollemnia celebrabat. de¬
uotus intrasset. expleto sacrificio. & ex more acce¬
dentib eis. qui curã desiderabant. paulominꝰ
idem papa compͥmeret᷑ a turb: & uix potuerit
ꝑ ministroꝵ manus educi. E plurimis sane qͥ
i eiusde apłici uiri facta sunt comitatu. duo
scribimus: que nos obliuisei ipsa quã uidimꝰ
magnitudo leticiȩ ñ ꝑmittit. Chaleta dicitur
uieus: int̾ ꝑuignũ castrũ &e sequanã fluuiũ con¬

Expanded text:
convaluit etiam paralyticus, gressum recepit convaluit etiam paralyticus, gressum recepit puer claudus ex utero matris suae. 39. Cum reverendissimus papa noster Eugenius tertius, ex monacho Clarae-Vallensi et abbate Sancti-Anastasii in urbe Roma, ad apostolicam assumptus cathedram, Gallias introisset; ibat cum eo Vir sanctus, nec minus apostolica virtus in illo, quam in illo dignitas praeeminebat. Tantus enim ad beatum Virum concursus erat incommodis variis laborantium, ut cum aliquando summus Pontifex basilicam, ubi ille Missarum solemnia celebrabat, devotus intrasset; expleto sacrificio, ex more accedentibus eis qui curam desiderabant, paulo minus idem papa comprimeretur a turbis, et vix potuerit per ministrorum manus educi. E plurimis sane quae in ejusdem apostolici Viri facta sunt comitatu, duo scribimus quae nos oblivisci ipsa quam vidimus magnitudo laetitiae non permittit. Chaleta dicitur vicus inter Provignum castrum, et Sequanam fluvium con