comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
a nimio sole ł frigore defendant. sata. max-¬
ime q olea uestitꝰ ager. aut uitib intextus.
aut palmis ĩsignitus. Inenarrabile quan.¬
to decori sit. cũ uento ĩpulsi palmarũ or-¬
dines cõcrepant. & suauiores solito fundũ¬
t᷑ dactiloꝵ odores. Nec mirũ si illic om¬
nis grã uiriditatis ẽ. ubi amenis fluuioꝵ
meatib ex suꝑiore decurrentiũ iugo mõ¬
tiũ suꝑfusus ager rigat᷑. & niueis fontibus
scatens possideat᷑ cũ ĩuidia. desideret᷑ cũ
gr̃a. Longitudo eiꝰ a macherunte usq
pellã. id est a meridiano ĩ septẽtrione.
Latitudo aut̃ a philadelfia usq ad flu¬
m̃ iordanẽ. hoc ẽ ab ortu solis usq arabi¬
E p̃texit᷑. In occasu aut̃. usq ad iordanem
fluuiũ extendi manifestat᷑. S amaritana
quoq regio ĩt᷑ iudeã atq galileã media ia.¬
c&c. ĩcipiens a uico cui nom̃ eleas. deficiens
ĩ t̾ra acrabattenoꝵ. natura cõsimili. nec

Expanded text:
a nimio sole uel frigore defendant sata, maxa nimio sole uel frigore defendant sata, maximeque olea uestitus ager aut uitibus intextus aut palmis insignitus. Inenarrabile quanto decori sit, cum uento inpulsi palmarum ordines concrepant et suauiores solito funduntur dactylorum odores. Nec mirum si omnis illic gratia uiriditatis est, ubi amoenis fluuiorum meatibus, ex superiore decurrentium iugo montium, superfusus ager rigatur, ut niueis fontibus scatens possideatur cum inuidia, desideretur cum gratia. Longitudo eius a Macherunte usque Pellam id est a meridiano in septentrionem, latitudo autem a Philadelphia usque ad flumen Iordanem hoc est ab ortu solis aruis Arabiae praetexitur, in occasu autem usque ad Iordanem fluuium extendi manifestatur. Samaritana quoque regio inter Iudaeam ac Galilaeam media iacet, incipiens a uico cui nomen Eleas, deficiens in terra Acrabattenorum, natura consimili nec
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ suo tractu habebat quindecĩ milia ĩ¬
habitantiũ. Circũfusis quoq nationibus
alienigenis utraq galilȩa circũ dat᷑. & id̾o
genꝰ hominũ bellicosũ. a pͥma ȩtate exer¬
citũ p̃liarib tẽptam̃tis. abundans nume-¬
ro. audacia ꝓmptũ. atq ad om̃s belli ar-¬
tes paratũ. Prestat tam̃ magnitudine pe¬
rea regio. quȩ unde uocabulũ accȩperit
supͣdiximꝰ. Maior hec sed utilior galilȩa
quia tota exercet᷑. nec ulla pars eiꝰ fructib
ĩfecunda ẽ. sed uniuersa t̾ra eiꝰ opima ac
ferax. Perea aut̃ diffusior. sed ex maiore
parte deserta ac frigida. quȩ mansuescere
arando nesciat. nec asperiores facilis sucos
domare. Sed rursus portio eiꝰ mollis ad
cultũ. fertilis ad usũ. grata ad aspectũ. mi
tis ad exercitiũ. In sitiuis utilis pomis. om̃ia
ferens. ut cãpos eiꝰ distinctȩ ĩ fronte p̃texant
arbores. ĩ medio uenustent. Et plerũq

Expanded text:
in suo tractu habeat viginti millia inin suo tractu habeat viginti millia inhabitantium. Circumfusis quoque nationibus alienigenis utraque Galilaea circumdatur, et ideo genus hominum bellicosum, a prima aetate exercitum praeliaribus tentamentis, abundans numero, audacia promptum, atque ad omnes belli artes paratum. Praestat tamen magnitudine Petraea regio, quae unde vocabulum acceperit, supra diximus. Major haec; sed utilior Galilaea, quia tota exercetur, nec ulla pars ejus fructibus infecunda est: sed universa terra ejus opima et ferax. Petraea autem diffusior, sed ex majore parte deserta ac rigida, quae mansuescere arando nesciat, nec asperiores facilis succos domare. Sed rursus portio ejus mollis ad cultum, fertilis ad usum, tis ad exercitium, insitiuis utilis pomis, omnia ferens, ut campos eius distinctae in fronte praetexant arbores, in medio uenustent et plerumque
Abbreviated transcription (Latin):
fundat᷑. Latitudo aut̃ eiꝰ a uico x alorh qͥ
c̃ ĩ cãpo maximo usq ad bersaben haud dir¬
bie deducit᷑. Vnde etiã superiori galileȩ
aꝑit᷑ exordiũ. quo ad uici bacathȩ fines at¬
tingat. Ipso aut̃ uico etiã trriȩ t̾rȩ fines
det̾minant᷑. Longitudinis quoq eiꝰ initiũ
uicꝰ ẽ thala. finis ẽ rothala. iordani finitimꝰ.
Hinc ĩtelligi dat᷑ quantũ se porrigant spa¬
cia galilee suꝑioris. cuiꝰ initiũ iordanis ẽ.
Les cõfinia. hac gͥ suȩ magnitudinis esti
matione utraq gililea distinguitur. Terra
autẽ pinguis. berbosa. diũso culturȩ gene¬
nere nitens. distincta arborib ut quẽus
alliceat ad sui grãm. & fugitantẽ laboris
ad studia culturȩ ĩuito atq excit&.
Deniq nulla illic ł exigua t̾rȩ portio
uacat. frequentat᷑ plerisq ĩhabitantibus.
crebrȩ urbes. uici frequentes. multitudo
hominũ ĩnumerabilis. ut exiguus uicꝰ

Expanded text:
fundatur. Latitudo autem eius a uico Chaloth, qui fundatur. Latitudo autem eius a uico Chaloth, qui est in campo maximo, usque ad Bersabe haud dubie deducitur. Unde etiam superiori Galilaeae aperitur exordium, quoad uici Bacatae fines attingat; ipso autem uico etiam Tyriae terrae fines determinantur. Longitudinis quoque eius initium uicus est t Thoalla, finis Thoalla Iordani finitimus. Hinc intellegi datur, quantum se porrigant spatia Galilaeae superioris, cuius initium Iordanis est, uel eius confinia. Hac igitur suae magnitudinis aestimatione utraque Galilaea distinguitur. Terra autem pinguis, herbosa, diverso culturae genere nitens, distincta arboribus, ut quemvis alliciat ad sui gratiam, et fugitantem labores ad studia culturae invitet atque excitet. Denique nulla illic vel exigua terrae portio vacat: frequentatur plerisque inhabitantibus: crebrae urbes, vici frequentes, multitudo hominum innumerabilis, ut exiguus vicus
Abbreviated transcription (Latin):
tera distinguamꝰ. S ed priꝰ de ut᷑q di¬
cendum.
triq galilȩȩ syria & fȩnicȩ adhe¬
rent disterminant.q cã a solis occasu.
ptolomais t̾ritorii sui finib & mons car-¬
melus qͥ erat ante galilȩis. nc̃ uͦ tyrioꝵ finib
associatꝰ cui conectit᷑ gabaa ciuitas quȩ qͦn¬
dã iudȩis causa gͣuis exitũ fuit. ab orien:¬
te eã ippene & gadara suis finib resecant.
Eade aut̃ & gaulanitidi regioni & regno
agrippȩ cõsinia p̃scripta ueteri ȩuo fuere.
A meridiano latere sertopolis & samaria
suis utqͣ excipiunt᷑ regionib nec ultͣ flu¬
enta iordanis patiunt᷑ extendi. septẽtriona.¬
lia eiꝰ a dextro latere trrꝰ claudit. omisq
regio tprioꝵ. euiꝰ obiectu galilȩȩ spacia dif¬
finiunt᷑. Ipsȩ aut̃ ĩt̃ se hoc distingunt᷑ modo
ut quȩ ĩferior galilȩa dr̃ ab urbe tyberia¬
de usq urbẽ cui nom̃ eabulon supͣ mari¬
tima ptolomaidis extenta longitudine dif¬

Expanded text:
tera distinguamus. Sed prius de utraque dicendum. Vtrique Galilaeae Syria et Phoenice adhaerent disterminantque eam a solis occasu Ptolomais territorii sui finibus et mons Carmelus, qui erat ante Galilaeis, nunc uero Tyriorum finibus adsociatus, cui conectitur Gabaa ciuitas, quae quondam Iudaeis causa grauis exitii fuit. Ab oriente eam Ippene et Gadara suis finibus resecant; eadem autem et Gaulanitidi regioni et regno Agrippae confinia praescripta ueteri aeuo fuere. A meridiano latere Scythopolis et Samaria suis utraque excipiunt regionibus nec ultra fluenta Iordanis patiuntur extendi. Septelia eius a dextro latere Tyrus claudit omnisque regio Tyriorum, cuius obiectu Galilaeae spatia definiuntur. Ipsae autem inter se hoc distinguuntur modo, ut quae inferior Galilaea dicitur, ab urbe Tiberiade usque ad urbem, cui nomen Zabulon, supra maritima Ptolomaidis extenta longitudine dif
Abbreviated transcription (Latin):
Egyptiorũ autẽ orus. his enĩ regnantibus
moyses ad olescens om̃ẽ philosophiã exp¬
tiorũ didicit. Ephidarꝰ itaq ciuitas c̃dita ẽ.
Primꝰ quippe emon regnauit inthessalia.
forbas thodũ obtinuit. Hercules ut fert᷑
antheũ luctȩ uicit certamine: Trochiluꝰ
pͥmꝰ uinxisse quadrigã. Xantus triopha¬
lesbũ c̃didit. Cidon regnauit increta
Qdã uͦ scribunt ꝓmetheũ & phiemaeheũ
atq athlantẽ fre̾m ꝓmahei: & argũ cunc¬
ta cernentẽ. Et io filiã ꝓ mahei his fuiss

Expanded text:
Aegyptiorum autem Orus. His enim regnantibus Moses adolescens; omnem philosophiam Aegyptiorum didicit. Epidorus itaque civitas condita est. Primus quippe Emon regnavit in Thessalia. Phorbas Rhodum obtinuit, Hercules, ut fertur, Antheum luctae vicit certamine. Trochilus primus junxisse quadrigam, Xantus Triopalesbum condidit, Cidon regnavit in Creta. Quidam vero scribunt Prometheum et Phiemetheum atque Atlantem fratrem Promethei et Argum cuncta cernentem, et
Abbreviated transcription (Latin):
criasus regnat. Primꝰ qͥppe subeo argio
sacerdotio functus. ẽ. callithias pirantis
filius. Siciniorũ .xii. rex orto polis. Egp¬
tiorũ mispharmuthos cui succedit tumo¬
sis: His enim tẽporib athlans fr̃ ꝓmethei
precipuus astrologꝰ fuit qͥ oberuditionẽ
discipline cȩlũ &iã sustinert dictus ẽ.
Eurippides autẽ montt̃. cẽ. eũ altissimo
affirmat qͥ athlans uocatur. XIIII.¬

Expanded text:
Criasus regnat. Primus quippe sub eo Argis sacerdotio functus est Callithias Pirantis filius. Sycioniorum XII rex Orthopolis; Aegyptiorum Nuspharmitos, cui succedit Tumosis. His enim temporibus Atlas, frater Promethei, praecipuus astrologus fuit. Qui ob eruditionem disciplinae coelum etiam sustinere dictus est. Euripides autem montem esse eum altissimum affirmat, qui Atlas vocatur.
Abbreviated transcription (Latin):
cccxxxii. Egyptiorũ amenopis. hic ẽ. ame.¬
nopis quẽ qͥdã menonẽ putant lapidem
loquentẽ. Iuib regnantib syrus fuisse ꝑ¬
hibet᷑ indigena ex cuiꝰ uocabulo sirianun¬
cupata. ẽ. echiopes &iã tc̃ ab indo flumine
c̃surgentes uixta egyptũ c̃sederunt.

Expanded text:
cundus. Aegyptiorum Amenopis. Hic est Amenopis quem quidam Menonem putant, lapidem loquentem. Quibus regnantibus Syrus fuisse perhibetur indigena, ex cujus vocabulo Syria nuncupata est. Aethiopes etiam tunc, ab Indo flumine consurgentes, juxta Aegyptum consederunt.
Abbreviated transcription (Latin):
lius ĩmunis miseriȩ. & deformis rerum:
om̃iũ specie. cũ si qͥ igni aut neci suꝑ¬
fuiss&. captiuitati reseruaret᷑. cuiꝰ mali
illa quȩ paulo ante acerbiora ȩstimata

Expanded text:
lius immunis miseriae et deformis rerum omnium specie, cum si quid igni aut neci superfuisset captiuitati reseruaretur. Cuius malis illa quae paulo ante acerbiora aestimata
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad pͥmũ parentẽ filũ patribꝰ succedñtes qͥ
dũ. ec̃c. ab adã decimꝰ gͣuit᷑ ferens actꝰ homutũ
&ehabens eoꝵ c̃silia nimis ingrata. agebat ut ad
dine de tinerent᷑. metuens ne ipsũ qͦq cũ uxore
& filiis sius int̾ficerent. discessit ab ca t̾ra. Ds̃ ita¬
ꝙ noe qͥdẽ iusticiã dilexͣ. c̃ dep̃nauit autẽ ñ
solũ illoꝵ maliciã s om̃e genꝰ humanũ. qͦd dũ ci
disꝑdere placuisset & aliud c̃stitueit genꝰ malig.¬
uitate pͥuatũ. noe p̃cȩpit ut archã fabricate .iiiͦͬ.
cameras habentẽ & longitudinẽ cubitoꝵ. cccͣi.¬
siliũ & uxoribꝰ remansit ex om̃ibꝰ solꝰ pꝰdiluiuũ
eũ domo sua ut p̾misimꝰ. Hęc uxta intellegen¬
archa caꝑt potiussae. & caq s ꝓsolatio uitȩ fortis¬

Expanded text:
 filii patribus succedentes, dum esset ab Adam decimus, graviter ferens actus hominum, et habens eorum consilia nimis ingrata, satagebat ut ad dine detinerentur, metuens ne ipsum quoque cum uxore et filiis suis interficerent, discessit ab ea terra. Deus itaque Noe quidem justitiam dilexit, condemnavit autem non solum illorum malitiam, sed omne genus humanum. Quod cum ei disperdere placuisset et aliud constituere genus, malignitate privatum, Noe praecepit ut arcam fabricaret quatuor cameras habentem, et longitudinem cubitorum 30filiis et uxoribus remansit ex hominibus solus post diluvium cum domo sua, ut praemisimus. Haec, juxta intelligenarca capere potuis
Abbreviated transcription (Latin):
Col&e etiã mouere ñ nullos quȩ gnã escarũ
illiꝰ hab̾e pot̾ant aĩalia quȩ ñ nͥ carnibꝰ
uesci putant᷑. uerũ pͣt numerũ ibi fuerint ani¬
malia sine tͣnsg̃ssione mandati. quȩ alioꝵ
alendorũ necessitas illic coegissa includi.
an uͦ qđ pociꝰ ẽ. credendũ p̃t̃ carnes aliqͣali¬
menta ibi fuisse. quȩ om̃ib c̃uenirent. No
uimꝰ enĩ quã multa animalia qͥbꝰ caro cybꝰẽ
frugib pomisq uescant᷑. & maxime ficu atq
castaneis. Quid gͦ mirũ si uir ille sapiens & ĩt

Expanded text:
carum illic habere poterant animalia quae non nisi carnibus vesci putantur, utrum praeter numerum ibi fuerint animalia sine transgressione mandati, quae aliorum alendorum necessitas illic coegisset includi; an vero, quod potius est credendum, praeter carnes aliqua alimenta ibi fuisse, quae omnibuuimus enim quam multa animalia, quibus caro cibus est, frugibus pomisque uescantur et maxime fico adque castaneis. Quid ergo mirum, si uir ille sapiens et iustus,
Abbreviated transcription (Latin):
hominis uel illorũ hominũ ẜ diuina. Non
enim noe ea capta intromutebat. s uenientia
& intͣre uolentia ꝑmittebat. Ad hoc enĩual&
qđ dicꝰtũ eͣ. intrabt̾ ad te ñ scilic&e homines
actu s. dĩ nutu. Ita sane ut ñ illic fuisse cre.¬

Expanded text:
hominis uel illorum hominum, sed diuina. Non hominis uel illorum hominum, sed diuina. Non enim ea Noe capta intromittebat, sed uenientia et intrantia permittebat. Ad hoc enim ualet quod dictum est: Intrabunt ad te; non scilicet hominis actu, sed Dei nutu; ita sane, ut non illic fuisse cre
Abbreviated transcription (Latin):
num̃i in archa illa fucrint quã qͥ ẽ. difinitus
cum boc imperate ds̃. priꝰ ãmonendi sunt qͦs hi
mouent sic accipiendũ. cẽ. qđ dictũ. ẽ. quȩ re
punt super trã. ut neceẽ. ñ fuetit c̃seruarim
archa quȩ possunt in aqͥs uiuere. ñ solũ mer¬
sa sic̃ pisces utrũ etiã suꝑ natantia sic̃ multe
alites. Deinde qͦd dicit᷑ masculꝰ & femina eit᷑
Profecto intelligit᷑ adreparandũ genꝰ dici. ac
ꝑ hoc nec illa necẽe. fuerat ibi. cẽ. que posst̃¬
sine c̃cubitu deqͥb q rebꝰ uel rerũ corrupti¬
onibꝰ nasci. Uel si fuerint quȩ in domib
esse c̃suerunt sine. ulla numeri definitione
esse potuisse. Aut simisteruĩ sacratissimr
qͦd agehat᷑ & tante rei figura ȩtiã ueritate
facti alit̾ ñ posset implerẽ. ñ ut om̃ia ibi cer.¬
to illo numero. eẽnt. quȩ uuere in aqͥs na¬
tura ꝓhibñte ñ posst. ñ fuit ista cura illiuis

Expanded text:
numeri in arca illa fuerint, quam qui est definitus, numeri in arca illa fuerint, quam qui est definitus, cum hoc imperaret Deus, prius admonendi sunt, quos haec mouent, sic accipiendum esse quod dictum est: Qupunt super terram, ut necesse non fuerit conservari in arca, quae possunt in aquis vivere, non solum mersa, sicut pisces, verum supernatantia, sicut multae alites. Deinde cum dicitur: Masculus et femina erunt, profecto intelligitur ad reparandum genus dici; ac per hoc nec illa necesine concubitu de quibusque rebus uel rerum corruptionibus nasci; uel si fuerunt, sicut in domibus esse consuerunt, sine ullo numero definito esse potuisse; aut si mysterium sacratissimum, quod agebatur, et tantae rei figura etiam ueritate facti aliter non posset inpleri, nisi ut omnia ibi certo illo numero essent, quae uiuere in aquis natura prohibente non possent, non fuit ista cura illius
Abbreviated transcription (Latin):
Inbos gͦ usꝰ tradunt fuisse ĩstrioreᷤ partes distinctã.
Suꝑiores uͦ paites quȩ tricameratȩ dicunt᷑. pͥmo
la fuisse. Supͣ om̃ia uͦ in excelso auibꝰ & hominibꝰ
sedẽ locatã. ut pote sic̃ honore & sapientia homo
ante cedit om̃ia. ita & loco cuncta p̾celł& aĩalia
& sic qͦqͥnq matisiones in eadẽ archa fuisse ĩtel.¬
ligunt᷑. Prima stercoraria. scđa apotecaria. Icia
feris animantibꝰ. Quarta mansuetis. Quinta ho¬
đ autẽ de i mundis ammantibꝰ bina intro¬
ducunt᷑ & bina. demundis uͦ septeno &sep.¬
tura. eẽnt. de his plura c̃seruarent᷑ in archa ce
ut hab̾& noe pꝰ egressũ arche unde gratifica
dño offerre hostias. Xx iii¬
uod autẽ scrupulosissime. qͣri sola & demi¬
nutissimis bestiolis ñ solũ qͣles sunt mu¬
res &stelliones. uerũ etiã qͣles locustȩ. scara¬
bei. muscȩ. deniq & pulices utnuĩ ñ amplioreᷤ

Expanded text:
In hos ergo usus tradunt fuisse inferiores partes distinctas; In hos ergo usus tradunt fuisse inferiores partes distinctas; superiores vero partes quae tricameratae dicuntur, primo la fuisse; supra omnia vero in excelso avibus et hominibus sedem locatam, ut pote sicut honore et sapientia homo antecedit omnia, ita et loco cuncta praecelleret animalia, et sic quinque mansiones in eadem arca fuisse intelliguntur. Prima stercoraria, secunda apothecaria, tertia feris animantibus, quarta mansuetis, quinta ho Quod de immundis animantibducuntur et bina, de mundis vero septena et septura essent, de his plura conservarentur in arca, et ut haberet Noe post egressum arcae unde gratificas Domino offerret hostias. uod autem scrupulosissime quaeri solet de minutissimis bestiolis, non solum quales sunt mures et stelliones, uerum etiam quales lucustae, scarabei, muscae denique et pulices, utrum non amplioris
Abbreviated transcription (Latin):
ecubitũ gcomecͥcȩ disciplinȩ qͥutunt᷑ egyptũ
tantũ uałe qͣntũ s cubita qͥbꝰ utim̃. Qui aut̃
dicunt tãtȩ molis fabricã humano fieri nͣ poᷤ¬
se ingeniospaciũ.c. annorũ cͣsiderent ꝙ con¬
structionis grã acceꝑat noe: hominũq fortitu¬
dinẽ qͥ pͥmo ugebant scło. cu̾sciant in m̃sa
urbes fuisse c̃structas. Nisi forte lapis. lapidi
ad herere pot̾ sola cale c̃unctos. ut mutꝰ ꝑ tot
re ut fabricet᷑ archa. ñ curuiss rectĩ lineis lõ¬
ge lateq porrecta quã nullꝰ in mare mittat
conatꝰ hominũ. s leu& unda cũ uenerit nat᷑ali
ordine ponderũ. magisq diuina ꝓuidentia ꝗͣ
humana prudentia : Legit᷑ etiã hȩc habuisse
archa cenacula & t̾stega qͦd alia tͣnslatio bica¬
merata & tricamerata uoluit nominare. ita
ut qͥnq habitaciones distinctas inea. cẽ. ad ũtamꝰ.
Inferiora loca stercoribꝰ. eẽ. deputata. & c̃ tigua.
Bicamerata. quȩ c̃seruarent pabula animaliũ.

Expanded text:
geometricae disciplinae quo utuntur Aegyptii tantum valere, quantum sex cubiti quibus non utimur. Qui autem dicunt tantae molis fabricam humano fieri non posse ingenio, spatium 100 annorum considerent, quod constructionis gratia acceperat Noe, hominumque fortitudinem, qui primo vigebant saeculo, cum sciant immensas urbes fuisse constructas, nisi forte lapis lapidi adhaerere potest sola calce coniunctus, ut murus per tot re, ut fabricetur arca non curuis, sed rectis lineis longe lateque porrecta, quam nullus in mare mittat conatus hominum, sed leuet unda, cum uenerit, naturali ordine ponderum, magisque divina providentia, quam humana prudentia. Legitur etiam haec habuisse arca coenacula et tristega, quod alia translatio bicamerata et tricamerata voluit nominare, ita ut quinque habitationes distinctas in ea esse advertamus: inferiora loca stercoribus esse deputata et contigua bicamerata, quae conservarent pabula animalium.
Abbreviated transcription (Latin):
actis diliuuo deletent᷑. Hictonimꝰ autẽ in hebreo
habae. Non iudicabit sp̃c ms̃ homines istoᷤ insẽ¬
piternũ qm̃ caro sunt hoc . ẽ. qͥastagilis.c̃. in ho¬
mine c̃dicio ñ eoꝰ ad ȩc̾aos seruabo cruciatꝰ.s bic
illis restituã qđ merent᷑. Ergo ñ seuctitatẽ utĩ
nr̃s codicibꝰ legit̃. s clem̃tiã dĩ sonat. dũ pec¬
cator hic ꝓsuo scełe iusitat᷑. Porro ne uidertt᷑

Expanded text:
actis, diluvio delerentur. Hieronymus autem sic ex Hebraeo vertit: Non judicabit spiritus meus homines istos in sempiternum, quoniam caro sunt: hoc est, quia fragilis est in homine conditio, non eos ad aeternos servabo cruciatus, sed hic illis restituam quod merentur. Ergo non severitatem, ut in nostris codicibus legitur, sed clementiam Domini sonat, dum pecc
Abbreviated transcription (Latin):
te sermonẽ meũ. Qũo occidi uirũ inuulnꝰ
incũ & adulescentulũ in liuorẽ meũ. septu¬
plũ ultio dabit᷑ de cain. delamech utro
septuages septies La mech itaq qͥ st bomicia¬
In huiꝰ cnĩ homicide filiis septt̃ cai uindiet.¬

Expanded text:
nem meum, quoniam occidi virum in vulnus meum, et adolescentulum in livorem meum. Septuplum ultio dabitur de Cain, de Lamech vero septuagies septies. Lamech itaque qui se homicidIn hujus enim homicidae filiis
Abbreviated transcription (Latin):
genus delens humanũ. p̃t̃ noȩ eiꝰq filios cũ ux¬
orib qͦs dñs in archa reseruauit ad genꝰ restau¬
randũ hominũ. Nc̃ ħ famosissima hic nascit᷑
qͣstio de matusalã & in eccłiis sepissime uenti¬
lata. ꝙ uixta diligentẽ fert᷑ supputationẽ . xi¬
iui. annis pꝰ diluuiũ uixisse. ¶ũ aut̃ supra
mͦ uerũ. ẽ. ut octo tantũ animȩ in archa saluȩ
qͥdẽ. & in hebreis & samaritanorũ libris ita
egeñ lamech. Et ux̃ matusalã pꝰquã genuit
lamecb. dcclxxxii. anñ. & fueit̾ om̃es dies ma
anñ & genuit noȩ. Adie gͦ natiuitatis matu¬
sale usq addiẽ ortꝰ noe. st̃ anñ. ccclxuiui.
His adde. dc. atũ. noe qͥa insexcentissimo uite
eiꝰ antĩ diluuũ factũ. ẽ. atq ita fit. ut. dccec¬

Expanded text:
Noe ejusque filios, cum uxoribus, quos Dominus in arca reservavit ad genus restaurandum hominum. Nunc autem famosissima hic nascitur quaestio de Matusalam, et in Ecclesiis saepissime ventilata, quod juxta diligentem fertur supputationem 14 annis post diluvium vixisse. Cum autem supraomodo verum est quod octo tantum animae in arca salvae quidem et in Hebraeis et Samaritanorum libris ita genuit Lamech. Et vixit Matusalam postquam genuit Lamech, 782 annis. Et fuerunt omnes dies Matuobus annis, et genuit Noe. A die ergo nativitatis Matusalae, usque ad diem ortus Noe, sunt anni 369. His adde 600 annos Noe, quia in sexcentesimo vitae ejus anno diluvium factum est. Atque ita fit ut
Abbreviated transcription (Latin):
feci a facie t̾rȩ. ab homine usq ad pecꝰ. & arepentis
usq ad uolatilia cęli. quia iratꝰsũ qm̾ feci cos. Ira
dĩ ñ ꝑturbatio animi eiꝰ ẽ ẜ iudiciũ quo in roga¬
tur pęna peccatori. cogitatio uͦ ciꝰ & itcogiatio
mutanditũ rerũ est inmutabilis racio. Heq it
sic̃ hominẽ ita dm̃ cuiꝰ quã facti sui pe¬
nit&. cuiꝰ. ẽ. de om̃ibꝰ om̃ino reb tã fira senten¬
tia quã certa p̾scientia. Sed si ñ utat᷑ scriptã
talib uerb̾ ñ se qđ amꝰdo familiarius insinuabit
om̃i grũ hominũ qͥb uult. et̃ consultũ.¬
cxx. anñ. ñ sic accipiendũ.ẽ. qͣsi p̃nun¬

Expanded text:
feci, a facie terrae, ab homine usque ad pecus et a reptilibus usque ad uolatilia caeli, quia iratus sum, quoniam feci eos. ira dei non perturbatio animi eius est, sed iudicium, quo irrogatur poena peccato. cogitatio uero eius et recogitatio mutandarum rerum es cuiusquam facti sai paenitet, cuius est de omnibus omnino rebus tam fixa sententia quam certa praescientia. sed si non utatur scriptura talibus uerbis, non se quodam modo familiarius insinuabit omni generi hominum, quibus uult esse consultunti anni, non sic accipiendum est, quasi praenun
Abbreviated transcription (Latin):
qri pot̾ si homines tc̃ tt̃poris ꝑ tot cuiticula
antioꝵ uxoribꝰ uacabant. aut si eas priꝰsicebais
quȩ nã causa erat ut absq lib̾is tã dui mancre&.
Hȩc nãq qͣstio duplici soluit᷑ mͦ. aut enĩ homine̾
qͥtanit ꝓlixitatis habebant ctatẽ diutiꝰ auindo
coniugũ uacabant. aut ꝙ uerissimũ. c̃. hi tã¬
tũ assumunt᷑ aueri dico moyse historiogͣpho
ex qͥbꝰ noc cũ filũs ducebat originẽ: perquẽ
& mund̾ pꝰ cę̧c̃oꝵ hominũ ꝑdicionẽ in diluio
erat restaurand̾. Sic nãq matheus ñ pͥmo ge¬
nitos tantũ ad sũpsit incathalago gnationiᷤ
cebat᷑. Non enĩ abtabȩ pͥmogenit᷑ fuit ysaãc

Expanded text:
quaeri potest si homines tunc temporis per tot curricula annorum uxoribus vacabant, aut si eas prius ducebant, quaenam causa erat ut absque liberis tandiu manerent? Haec autem quaestio duplici solvitur modo. Aut enim homines qui tantae prolixitatis habebant aetatem, diutius a vinculo conjugii vacabant, aut quod verissimum est, hi tantum assumuntur a veridico Mose historiographo, ex quibus Noe cum filiis ducebat originem, per quem et mundus post caeterorum hominum perditionem in diluvio, erat restaurandus. Sic namque Matthaeus non primogenitos tantum assumens in catalogo generationis cebatur, non e
Abbreviated transcription (Latin):
de ioħe scriptũ. ẽ Ecce muto angłm meũ añ
faciẽ tuã. Et malchias ꝓpħa ꝓpͥȩ dictũ. ẽ. angłi.
Igit᷑ ut obmittamꝰ multoꝵ opiniones: filio̾ dĩ
hic filios sech intelligimꝰ. filias uͦ hominũ cain
utiq filias. ex qͥbꝰ natigygantes referunt᷑. qͦs & an¬
tea. eẽ hystoria de clarat cũ dic̃. Gigantes enĩ
erant in illis diebꝰ. Fuisse etiã pꝰ diluuiũ qͦsdã.
s plures antea hystorica tͣdicione dep̾hendimꝰ.
sic̃ nebroth. & alii deꝓgenie noe exoiti sunt.
qͥ om̃e bonũ despicientes ꝓpt̾ c̃fidentiã fortitu¬
dinis & pulcbritudinẽ corporis dm̃ irritan

Expanded text:
to angelum meum ante faciem tuam. Et Malachias propheta proprie dictus est angelus. Igitur ut omittamus multorum opiniones, filios Dei hic filios Seth intelligimus, filias vero hominum Cain utique filias, ex quibus nati gigantes referuntur; quos et ante esse historia declarat, cum dixit: Gigantes enim erant in illis diebus. Fuisse etiam post diluvium quosdam, sed plures antea, historica traditione deprehendimus, sicut Nebroch, et alii de progenie Noe exorti sunt, qui omne bonum despicientes propter confidentiam fortitudinis, et pulchritudinem corporis,
Abbreviated transcription (Latin):
nas. unã qͥdẽ ex lat̾ibꝰ. alterã uͦ ex lapidibꝰ. amba¬
bus quȩq inuenerant c̃scripsert̃. ut & si c̃struc¬
ta latib ex t̃minaret᷑ abymbribꝰ. lapidea ꝑ maneis
pͥbera hominib scripta cognosc̾e. quȩ tamen
eẽt. annoꝵ genuit enos. Enos autẽ ux̃ anñ.
cxc. & genuit cainan. Cainan itt̃ ux̃ anñ.
clxu. &genuit. orilaleͥel. Malilihel uix̃ anñ. cluii.
egenuit iareth. Iareth uixit anñ clxii ꝟ gemut enoch
Inocb autẽ uix̃ anñ. clxu. & genuit matu¬

Expanded text:
 unam quidem ex lateribus, alteram vero ex lapidibus, in ambabus quae invenerant conscripserunt, ut et si constructa lateribus exterminaretur ab imbribus, lapidea permanens, praeberet hominibus scripta cognoscere: quae tamen et genuit Enos. Enos autem vixit an. CXC et genuit Cainan. Cainan item vixit an. CLXX et genuit Malelehel. Malelehel vixit an. CLXV et genuit Iareth. Iareth vero vixit an. CLXII et genuit Enoch. Enoch vero vixit an. CLXV et genuit Mathu
Abbreviated transcription (Latin):
nicħq eis usq ad uitȩ t̾minũ crudele ꝓuenit.
Disciplinã uͦ rerũ cęlestiũ & ornatũ eatũ pͥmitꝰ
inueneit̾. Iobal autẽ c̃sanguineus eorũ existñs
musicã uoluit & psalteriũ cytharãq laudaũ.
& ne dilaberent᷑ ab hominibꝰ quȩ ab eo inuenta
uidebant᷑. aut anteqͣ uenirent ad cognitionẽ
deꝑirent. cũ p̃dixiss& adã extͣminationẽ retũ
om̃iũ. unã ignis uirtute alt̾am uͦ aquarũ ui ac

Expanded text:
 crudele provenit. Disciplinam vero rerum coelestium, et ornatus earum primibus invenerunt. Jobal autem consanguineus eorum existens, musicam adinvenit et psalterium citharamque laudavit. Et ne dilaberentur ab hominibus quae ab eo inventa videbantur, aut antequam venirent ad cognitionem deperirent, cum praedixisset Adam exterminationem rerum omnium, unam ignis virtute, alteram vero aqu
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ filias hominũ eo qđ eẽnt. pulchrȩ. accepert̃
sibi uxores exom̃ib qͣs elegerant. Sͦ idẽ dicti st̃
angłi dĩ. Unde illos multi putant ñ homines
fuisse s angłs. ꝙ tam̃ angłs scõs illo tẽpore sic la¬
bi potuisse nullo mͦ credibile putat᷑. nec dehiꝰ

Expanded text:
acceperunt sibi uxores ex omnibus quas elegerant. Ergo iidem dicti sunt angeli Dei. Unde multi illos putant non homines fuisse, sed angelos; quod tamen angelos sanctos illos tempore sic labi potuisse, nullo modo credibile putatur, nec de his
Abbreviated transcription (Latin):
riti: Ita mea delectauit ĩ iuria. ut ĩ me¬
ã domũ t̾cio nupta cõiugii remeare ñ
erubesceres : Sed mͥ curȩ ne diutiꝰ mane¬
at cõtumelia mea cõtagio q tua. nec lon-¬
gũ letabit᷑ frat̾ni ĩ cestꝰ matrimonĩ. Ex¬
surrexit millier. & familiarib narrauit
sõniũ. atq ipsa biduo post defuncta fidẽ
fecit. qđ huiꝰ modi cõuigia nec inuoꝵ legi.¬
b ĩpunita st̃. nec mortuoꝵ uoluntatibus.
Ipse quoq archelaus uidit ĩ sõnis spicas
nouẽ plenas & magnas a bob uorari.
Cui quȩrenti respondit int̾pres. nouẽ
spicas nouẽ annos significari. qͥb potesta¬
te usus sit ãplissima & maxima. Nono
itaq anno ĩperii sui mutationẽ eid̾e fore.
eo qđ boues qͥ arua aratro soleant int̾uer¬
tere mutationẽ significent laboriosam.
quȩ deuor& atq obsorbeat merita suꝑi-¬
ora. His cognitis quinto die uenit a cȩ¬
sare. qͥ eũ ad iudiciũ romã deducero. ĩ

Expanded text:
riti? Ita te mea delectauit iniuria, ut in meriti? Ita te mea delectauit iniuria, ut in meam domum tertio nupta coniugi remeare non erubesceres? Sed mihi curae ne diutius maneat contumelia mea contagio tua, nec longum laetabitur fraterni incestus matrimonii.’ Exsurrexit mulier et familiaribus narrauit somnium, atque ipsa biduo post defuncta fidem fecit, quod huiusmodi coniugia nec uiuorum legibus inpunita sint nec mortuorum uoluntatibus. Ipse quoque Archelaus uidit in somnis spicas VIIII plenas magnas a bubus uorari. Cui quaerenti respondit interpres VIIII spicis VIIII annos significari, quibus potestate usus sit amplissima et maxima. Nono itaque anno imperii sui mutationem eidem fore, eo quod boues, qui arua aratro soleant interuertere, mutationem significent laboriosam, quae deuoret atque absorbeat merita superiora. His cognitis quinto die uenit a Caesare qui eum ad iudicium Romam deduceret, i
Abbreviated transcription (Latin):
merito p̃tiũ luit. qͥ nec a fr̃is sui geͤrmani
cõiuge suas cõp̃sserat cupiditates. N am
ubi alexander obiit. patris ĩperio neci
tͣditꝰ. glafira uxor eiꝰ archelao rege cappa¬
docũ genita quẽad modũ suyͣ memorauimꝰ
lybies regi toba scd̃is ẽ copulata nuptiis.
Quo defuncto reuertit ad patrẽ. Illic
eã cõtẽplatꝰ arcbelaus qđ fratrẽ mariti fili¬
oꝵ patruũ baud quaquã pie refugiendum
arbitraret᷑. ita deperire cępit ut uxorẽ ei¬
cer& mariamen. & glafirã ĩ locũ illiꝰ sub.¬
stituer&. Non multo post ubi mulier in
iudȩã rediit. uidit ĩ sõnis alexandrũ. &
cõplecti desiderauit. At ille ĩdignanti si¬
milis a cõplexu refugꝰ uisus ẽ dicere. Hȩc
ẽ glafira ꝓmissi fides. ita amores erga te
seruasti meos. quoꝵ memorẽ te eͥeͥ oportuit.
Sed esto. Adolescentula scdas nuptias non
refugeras. etiã ne t̾cias. etiã ne fratrẽ ma¬

Expanded text:
merito pretium luit qui nec a fratris sui germani merito pretium luit qui nec a fratris sui germani coniuge suas conpresserat cupiditates. Nam ubi Alexander obiit patris imperio neci traditus, Glafyra uxor eius Archelao rege Cappadocum genita, quemadmodum supra memorauimus, Libyes regi Iubae secundis est copulata nuptiis. Quo defuncto reuertit ad patrem. Illic eam contemplatus Archelaus, quod fratrem mariti filiorum patruum hautquaquam pie refugiendum arbitraretur, ita deperire coepit, ut uxorem eiceret Mariammen et Glafyram in locum illius substitueret. Non multo post, ubi mulier in Iudaeam rediit, uidit in somnis Alexandrum et conplecti desiderauit. At ille indignanti similis a conplexu refugus uisus est dicere: ‘Haec est, Glafyra, promissi fides? Ita amores erga, te seruasti meos, quorum memorem te esse oportuit? Sed esto: adulescentula secundas nuptias non refugeras, etiamne tertias, etiamne fratrem ma
Abbreviated transcription (Latin):
dũ quendã qͥ alexandrũ plene nouerat
militu dine deceptꝰ hȩsitauit. sed reliqua
ꝑspiciens ĩ dicia ñ cõuenire. quę siuit ubi
c̃et aristobolus. t ille ĩ cipro insula
degere asseruit cauentẽ ĩsidias. co qđ cõ-¬
iuncti ĩt se fr̃s facilius ex tinguerentur.
Deinde ad cȩsarẽ deductꝰ aperuit ilico im.¬
punitate ꝓmissa fretũ se specie similitu¬
dinis qđ eͥe̾t alexander simulauisse. ut
ĩnumerabi lia munera ibi quasi regis filiꝰ
a iudeis cõsequeret᷑. Cȩsar dolũ risit. sed
& ipsũ ĩmunẽ dimitti iub&. & eos qͥ ultͣ
pͥuatũ modũ qͣsi regis filio detulerant sa¬
tis multatos etͥ ꝓnunciauit. qđ suꝑfluis
sũptib ĩfinita dispendia tolerauissent.
rchelaus autẽ ꝓfectꝰ ĩ udȩã ꝓpt̾ obsce¬
nitatẽ morũ & ĩsolentiã accusatꝰ apud cȩ-¬
sarẽ. cognita ĩt̃ partes causa uienna religa¬
t᷑. opesq eiꝰ thesauris cȩsaris associatȩ. Hoc

Expanded text:
dum quendam qui Alexandrum plene nouerat dum quendam qui Alexandrum plene nouerat militudine deceptus haesitavit. Sed reliqua perspiciens indicia non convenire, quaesivit ubi esset Aristobulus: at ille in Cypro insula degere asseruit, caventem insidias, eo quod conjuncti inter se fratres facilius exstinguerentur. Deinde ad Caesarem deductus, aperuit illico impunitate promissa, fretum se specie similitudinis, quod esset Alexander simulasse, ut innumerabilia munera ibi quasi regis filius a Judaeis consequeretur. Caesar dolum risit, sed et ipsum immunem dimittit et eos, qui ultra priuatum modum quasi regis filio detulerant, satis multatos esse pronuntiauit, quod superfluis sumtibus infinita dispendia tolerauissent. Archelaus autem profectus in Iudaeam ob obscenitatem morum et insolentiam accusatus apud Caesarem cognita inter partes causa Viennam relegatur opesque eius thesauris Caesaris adsociatae. Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
uditis partib cęsar sententiã distu.¬
lit. Deinde collato cũ senatu cõsi¬
Elio archelaũ genti p̃posuit ut fungere¬
t᷑ rectoris munere. ñ regni honore.
Spopondit tam̃ & regnũ daturũ. si se
ita gerer& ut ꝓbaret᷑. Iã enĩ tẽptam̃ta
dissentionis isrłitici płi nunciabant᷑. Te¬
trarchas duos cõstituit herodis filios.
philippũ & antipan qͥ cũ archelao de
regno certauerat. Herodis sorori cu
nom̃ salomes delegatũ seruauit. etiã alia
ipse ad iunxit. Duab filiab quoq be¬
rodis mille talenta quȩ sibi relicta erant
disꝑtienda arbitratꝰ. addidit etiã alia sex¬
centa milia. & eas ferorȩ liberis sociari
necandi munꝰ ab herode patre mandatũ
for&. subrogatis aliis ĩ locũ suũ cũ frẽ
se aristobolo dimissũ miletũ petiĩt. & in¬
de romã. quo difficilius apud ĩ cognitos
cognosceret᷑. Ubi facile iudȩos ad rerũ
nouitatẽ ꝓmptissimos excitauerat. nisi
cõꝑto eo ccsar ad se eũ ꝑduci ocius ꝑ cela¬

Expanded text:
uditis partibus Caesar sententiam distulit. Deinde conlato cum senatu consilio Archelaum genti praeposuit, ut fungeretur rectoris munere non regni honore. Spopondit tamen et regnum daturum, si se ita gereret ut probaretur. Iam enim temtamenta discessionis Israhelitae populi nuntiabantur. Tetrarchas duos constituit Herodis filios, Philippum et Antipan, qui cum Archelao de regno certauerat, Herodis sorori cui nomen Salome legatum seruauit, etiam alia ipse adiunxit. Duabus quoque filiabus Herodis mille talenta, quae sibi relicta erant, dispertienda arbitratus addidit etiam alia sexcenta milia et eas Ferorae liberis sociari  his, quibus necandi munus ab Herode patre mandatum foret, subrogatis aliis in locum suum cum fratre se Aristobolo dimissum, Miletum petiit et inde Romam, quo difficilius apud ignotos cognosceretur. Vbi facile Iudaeos ad rerum nouitatem promtissimos excitauerat, nisi conperto ea Caesar ad se eum perduci ocius per Cela
Abbreviated transcription (Latin):
nec utq mersus alt̃ alteri exitio for&.
Ac si qui forte scđo ãne decurrens eua¬
surꝰ ȩstimar et᷑. irruebat᷑ sagittis. ac subi
to resupinꝰ cessantib brachioꝵ remigiis
interibat. Euere etiã qͥ natare nescii.
dũ exꝑtẽ doloris mortẽ requirunt. edito
riparũ toro ĩ fluuũ sese excuterent uo¬
luntarii. alii arenoso ĩgressi littore mer.¬
so uestigio deprimerent᷑ Pleriq etiam
saxex teretiũ lubrico aut uadosis offensi
locis istabili fluc tuantes gradu. fluentes
sequentib obrucbant᷑. Cesa ferro trede¬
cĩ milia. ĩnumerabilis autẽ multitudo flir¬
uio eõsũpta. p̃da ĩgens de ouiũ gregib &
cameloꝵ atq asinoꝵ & boũ parta. Quȩ¬

Expanded text:
nec uterque mersus alter alteri exitio foret. nec uterque mersus alter alteri exitio foret. Ac si quis forte secundo amne decurrens euasurus aestimaretur, insuebatur sto resupinus, cessantibus brachiorum remigiis, interibat. Fuere etiam, qui natare nescii, dum expertem doloris mortem requirunt, edito riparum toro, in fluvium se excuterent voluntarii. Alii arenoso ingressi littore, merso vestigio deprimebantur: plerique etiam saxorum teretium lubrico aut vadosis offensi locis, instabili fluctuantes gradu, fluentis sequentibus obruebantur. Caesa ferro tredecim millia: innumerabilis autem multitudo fluvio consumpta, praeda ingens de ovium gregibus, et camelo
Abbreviated transcription (Latin):
remediũ ĩ manꝰ uertit. & ĩpetu facto mul¬
ti supͣ pauciores eqͥtes arietant᷑. Iilli ar.¬
te nota & ueteri militiȩ more int̾ eqͥtan¬
tes disciscere hostiũ cuneũ. dissoluere
globos. fessos urgere. cȩdentes seqͥ cȩpere.
Sic alii ferrohostiũ. alii suo qđ cõferti in
unũ atq in se relisi ĩcurrerant int̾ficieban¬
tur. alii in flum̃ ruebant. qͥ ipsa sui ruina
& alius alio ĩpliciti demergebant᷑. Pleriq
etiã estimantes qđ possent p̃tgredi. sese
fluuo dabant. Quos paululũ regressos
sorbebat gurgitũ uis. aut fluminis icrꝰ
abripiebat. Ꝙ si qͥ natancli usu suꝑ aq̃s
ꝓcesserant. ac fluentis subt̃ labentibus
se suspenderant. aut arboꝵ ramis ĩpediti
qͥ fluiio deducebant᷑. aut ipsis caudicib
opp̃ssi. animã ponebant ĩ flumine. Sȩ¬
pe etiã nandi ĩdoctꝰ ubi natantẽ appre¬
dendiss&. tenebat ut ipse parit᷑ euade¬
r&. & afstrictũ brachiis defatigabat. do¬

Expanded text:
remedium in manus uertit et impetu facto mulremedium in manus uertit et impetu facto multi supra pauciores equites arietantur. Illi arte nota et ueteri militiae more interequitantes dissicere hostium cuneum, dissoluere globos, fessos urguere, cedentes sequi coepere. Sic alii ferro hostium, alii suo, quod conferti in unum atque in se relisi incurrerant, interficiebantur. Alii in flumen ruebant, qui ipsa sui ruina et alius alio impliciti demergebantur. Plerique etiam aestimantes quod possent praetergredi sese fluuio dabant, quos paululum progressos sorbebat gurgitum uis aut fluminis ictus abripiebat. Et si qui natandi usu super aquas processerant ac fluentis subterlabentibus se suspenderant, aut arborum ramis impediti qui fluuio deducuntur aut ipsis caudicibus oppressi animam ponebant in flumine. Saepe etiam nandi indoctus, ubi natantem adprehendisset, tenebat, ut ipse pariter euaderet, et adstrictum brachiis defatigabat, do
Abbreviated transcription (Latin):
figebant. alios sauciabant diũsis missilib
ad postremũ castellũ expugnauere. ibi¬
q om̃s nisi qͥb elabendi facultas fuit in¬
t̃fecti. alii fugientes. ĩgentẽ famã roma¬
ne uirtutis suis sermonib exaggerabant
maiora sibi quã hominũ uisa corpora
nullã cuiquã resistendi ad u̾sũ ĩuicto fi.¬
duciã. Vnde ꝑt̾riti om̃s fugere ilico.
Nec solũ uicina & finitinia. sed hieri.¬
cho urbs que ꝓpt̃ ĩcolȩ multitudinis
agmina. spem cȩteroꝵ fouebat relinque-¬
bat᷑. Placidus reb ex sententia fluentib
eos qͦq ꝑ eqͥtes insectatꝰ. alios cõfertos. alios
palantes sternit usq ad flum̃ iordanẽm.
Maximũ qͦq numerũ ad ripã fluminis
repperit ĩpeditũ transitu. qđ tc̃ forte p̃.¬
dictꝰ ãnis ĩbrib auct. aut resolutis niuib
ĩtumuerat. It illi ubi romanos adee ur¬
dert̃ parant sese. & ad orã fluminis sti¬
pant. Necessitas int̾cluso fugȩ subsidio

Expanded text:
figebant, alios sauciabant diuersis missilibus, figebant, alios sauciabant diuersis missilibus, ad postremum castellum expugnauere ibique omnes nisi quibus elabendi facultas fuit interfecti. Alii fugientes ingentem famam Romanae uirtutis suis sermonibus exaggerabant, maiora sibi quam hominum uisa corpora, nullam cuiquam resistendi aduersum inuictos fiduciam. Vnde perterriti omnes fugere ilico, nec solum uicina et finitima sed etiam Hiericho urbs, quae propter incolae multitudinis agmina spem ceterorum fouebat, relinquebatur. Placidus rebus ex sententia fluentibus eos quoque per equites insectatus, alios confertos, alios palantes sternit usque ad flumen Iordanen. Maximum quoque numerum ad ripam fluminis repperit impedito transitu, quod tunc forte praedictus amnis imbribus auctus aut resolutis niuibus intumuerat. At illi ubi Romanos adesse uiderunt, parant sese et ad oram fluminis stipant. Necessitas intercluso fugae subsidio
Abbreviated transcription (Latin):
ũsos deler&. Non p̃teriit tam̃ legatione
gadarensiũ ĩuitatũ uespasianũ eiꝰq legatr¬
onis cõsciũ. ut pote urbis pͥmorẽ nomine
dolesũ capientes ĩtemerunt. atq ulti ur¬
iuriã egressiq urbẽ ĩ abdita & munitr¬
ora sese cõtulere. Gadara romanis tͣdi¬
ta. cũ ĩgenti plausu suscȩptꝰ ẽ uespasianꝰ.
Is continuo ad ꝑsequendos eos qͥ refuge¬
rant placidũ direxit. ipse reuertit in cȩ¬
sareã. Placidus p̃missis quingentis eqͥtib
sugientes secutꝰ. eo egit eos ĩ uicũ qͥ ꝓxi.
pube iuuenũ. audatiã. sũpsere ut ĩsur.¬
gerent ĩ romanos. Quȩ res illis maxi¬
mȩ cladi fuit. Nã circũ fusis eqͥtib aui¬
co exclusi. sine ullo cedebant᷑ ĩpedim̃to.
Ꝙ dũ alii conferti sese reciꝑent. ante
limina portarũ trucidabant᷑. Cesoꝵ ca¬
lauerib aggerata moles. ad ȩqͣuerat mir¬
roꝵ altitudinẽ. Romani alios sagitas

Expanded text:
uersos deleret. Non praeteriit tamen legatione uersos deleret. Non praeteriit tamen legatione Gadarensium inuitatum Vespasianum, eius legationis conscium utpote urbis primorem nomine Dolesum. Quem capientes interemerunt atque ulti iniuriam egressique urbem in abdita et munitiora sese contulere. Gadara Romanis tradita et cum ingenti plausu susceptus est Vespasianus. Is continuo ad persequendos eos qui refugerant Placidum direxit, ipse reuertit in Caesaream. Placidus praemissis D equitibus fugientes secutus coegit eos in uicum qui pube iuuenum audaciam sumsere ut insurgerent in Romanos. Quae res illis maximae cladi fuit, nam circumfusis equitibus a uico exclusi sine ullo caedebantur impedimento et dum alii conferti sese reciperent, ante limina portarum trucidabantur. Caesorum cadaueribus aggerata moles adaequauerat murorum altitudinem. Romani alios sagittis
Abbreviated transcription (Latin):
tib urbẽ uidentes uicinia om̃a populatui¬
t oe osportabant om̃a. M ulieres & putres
ꝗ laborẽ itineris ł sexus ł etatis ĩfirmitate
ꝑpeti ñ poterant. neci dabant. Septingen¬
ti itaq numero ꝑempti. cõuectatũ in cas¬
tella srum̃tũ irruebant agris. urbib tẽ¬
plis. p̃das agebant. necandoꝵ occasio ñ p̃t̃¬
mittebat᷑. agminis specie latrociniũ ȩxerce¬
bant plures quã usus babebat latrocinan¬
di. Latrociniĩ seuitia bellũ aceruabant
sine uenia deditionis aut suscȩptionis in
tur. Contendit gacdarã. ubi opulenti
plurimi qͥ patrimonii sui causa magis
magisq latronũ ĩsidias & ĩcursus ꝑtimes¬
cebant. & idõ occulte ad uespasianũ mise:¬
rant. ut ad se appropinquar&. qͦ ciuitas a
latronib erueret᷑.
gadarenses cõfugiendi uotũ babebant. sed
quia uia ĩ exitiabile sibi affor& ñ reꝑiebai
ne ĩ discedentes ĩsurger& factio atq unr¬

Expanded text:
tibus urbem videntes, vicina omnia populabanturtibus urbem videntes, vicina omnia populabantur, et asportabant omnia. Mulieres et parvulos qui laborem itineris, vel sexus vel aetatis infirmitate perpeti non poterant, neci dabant. Septingenti itaque numero perempti: convectatum in castella frumentum: irruebant agris, urbibus, templis, praedas agebant: necandorum occasio non praetermittebatur: agminis specie latrocinium excitabant, plures quam usus habebat latrocinandi. Latrocinii saevitia bellum acerbabant, sine venia deditionis aut susceptionis indutur. Contendit Gadaram, ubi opulenti plurimi, qui patrimonii sui causa, magis magisque latronum insidias et incursus pertimescebant et ideo occulte ad Vespasianum miserant ut ad se adpropinquaret, quo ciuitas a latronibus erueretur. Gadarenses confugiendi uotum habebant, sed qua uia inexitiabile sibi id foret non reperiebant, ne in discedentes insurgeret factio atque uni
Abbreviated transcription (Latin):
sus subditos factioni fecit uniuisoss i co¬
tereꝰ cõmunẽ cũ pͥncipib factionis erer¬
cere oħis potentiã. trrannidẽ affestiro¬
eccepili &. parẽ indignabat᷑. Destrurt
itacu alioꝵ satuta. nihil nͥ qđ libitu sioi
for& ratũ hab̾e. paulatĩ q sibi assciscero
stipatores artifer lolo qͦs uella & femide
cireũ uenire. obligare pecunia. t̃rerepi¬
tentia. Quib artib. plurimossibi associ¬
auerat. Rursus ñ deerant qͥ ł ꝑiculoso
studio seruitiũ detrectarent cũ p̃ser¬
tĩ dñatione assueti. tolerare seruitutẽ
nequirent. Decernebant itaq ĩ una urꝰ¬
be tria genera exitialiũ calamitatũ q.¬
rannides bellũ. seditio q̃rũ una quȩq
ñ unã sed plurimas urbes delercs. Et̃ tr¬
b. tam̃ leuꝰ bellũ erat. & iustꝰ bostis trrar¬
no aut factione tolerabilior uidebat᷑. No¬
cessitbis quartũ genꝰ si cariox qui occuptꝰ¬
tã trrannicis motib aut seditionis tuniuł¬

Expanded text:
sus subditos factioni fecit uniuersos, non cosus subditos factioni fecit uniuersos, non contentus communem cum principibus factionis exercere Iohannes potentiam, tyrannidem affectareitaque aliorum statuta: nihil nisi quod libitum foret, ratum habere: paulatimque sibi adsciscere stipatores: artifex dolo, quos vellet, et fraude circumvenire, obligare pecunia, terrere potentia, quibus artibus plurimos sibi associaverat. Rursus non deerant, qui vel periculoso studio servitium detrectarent, cum praesertim dominationi assueti, tolerare servitutem nequirent. Decernebant itaque in una urbe tria genera exitialium calamitatum: tyrannides, bellum, seditio: quarum unaquaeque non unam, sed plurimas urbes deleret. Ex tribus tamen levius bellum erat; et justus hostis tyranno aut factione tolerabilior videbatur. Accessit his quartum genus sicariorum, qui occupatam tyrannicis motibus aut seditionis tumul
Abbreviated transcription (Latin):
liant̃ ietione ĩt se partã. Itaq hoc prur
dentiꝰ cõsiliũ. ut absentib not seuiant
ĩeritiũ sui. ne qͥs put& eos magis nr̃is
quã suis exercitos factionib. Tc̃ melus
aipppinquabimꝰ ubi uictor suꝑfuerit
qͥ nr̃o accedat triũpho. Certe ueniant
ad nos qͥ fugiunt suos. inueniant apud
nos salutẽ sibi qͦ suoꝵ pestis exagitauerit
ec fefellit opinio uespasianũ. Nam
qui poterant p̃ciose redimere ut dimit.¬
terent᷑ ad romanos cõfugiebant. Reple¬
ta erant dilabentiũ strata uiarũ om̃ia
om̃s semite. relaxabant᷑ diuites. pauꝑes
int̾ficiebant᷑ qͥb pecunia deerat ad re-¬
dẽptionẽ. Multi etiã ext᷑ urbẽ ĩsidias
& latr ocinia ꝑtimescebant & maxime
ĩopes qͥb comitadꝰ deerat. Pari itaq sons
es domii ꝓ posito sibi ꝑiculo utroq ꝑnnti¬
oso. e lerisq tam̃ patrũ spe sepuleri mes
apud suos tolerabilior estimabat᷑. Up

Expanded text:
li internecione inter se parata? Ili internecione inter se parata? Identius consilium ut absentibus nobis saeuiant in exitium sui, ne quis putet eos nostris magis quam suis exercitos factionibus. Tunc melius adpropinquabimus, ubi uictor superfuerit qui nostro accedat triumpho. Certe ueniant ad nos qui fugiunt suos, inueniant apud nos salutem sibi quos suorum pestis exagitauerit.’ Nec fefellit opinio Vespasianum, nam qui poterant pretio se redimere ut dimitterentur ad Romanos confugiebant. Repleta erant dilabentium strata uiarum omnia, omnes semitae. Relaxabantur diuites, pauperes interficiebantur, quibus pecunia deerat ad redemtionem. Multi etiam extra urbem insidias et latrocinia pertimescebant et maxime inopes quibus comitatus deerat. Pari itaque foris et domi proposito sibi periculo, utroque pernicioso, plerisque tamen patrii spe sepulchri mors apud suos tolerabilior aestimabatur. Vbi
Abbreviated transcription (Latin):
rsemant q romanos iacessiuerint. Serisi qs
deregari aliqͥel głȩ nr̃ȩ asserit cognoscto
p̃ponlerare sepe remediũ cũ silentis. quã
tando magis fregit hannibalẽ quã p̃lian.¬
cõmransi scipiones subegerint affrica. tam
cõmilus belloꝵ cũ multis uictoria igo¬
mo soli datũ. ił cunctando restituerit
rẽ romanã. Plus itaq ẽ seruasse romanũ
upiũ quã ꝓpagasse. s quemꝰ tam̃ merita
iuiroitũ. Non minora utiq ĩ ipso bello
sapientiȩ cõm̃ta st̃ quã ĩsignia fontitudor¬
nis. Pereant gͥ suis armis. nihil laudi
deminuit᷑. & plurimũ uictoriȩ nr̃e ad¬
iungit᷑ Nesciunt suos seruare. qͥb nos
so it̃ se re sipiscant. atq ĩ grãm redeant.
Qđ ñ uereor. sed adũsus urãm senten¬
nã ꝓfero. aut si ꝑmaneat seditio uide.¬
ant̃ ipsi sese expugnauisse. nihil roma¬
nũ egisse exercitũ. Manꝰ nr̃ȩ otiose
fuisse. uictoriã ñ uirtute nr̃a sed hosti¬

Expanded text:
insaniant qui Romanos lacessiuerint. Sed si quis insaniant qui Romanos lacessiuerint. Sed si quis derogari aliquid gloriae nostrae adserit, cognoscat praeponderare semper remedium cum silentio quam tando magis fregit Hannibalem quam proeliando. Etsi Scipiones subegerint Africam, tamen communis bellorum cum multis uictoria, Maximo soli datum quod cunctando restituerit rem Romanam. Plus itaque est seruasse Romanum imperium quam propagasse. Aequemus tamen merita uirtutum. Non minora utique in ipso bello sapientiae commenta sunt quam insignia fortitudinis. Pereant igitur suis armis, nihil laudi demitur et plurimum uictoriae nostrae adiungitur. Nesciunt suos seruare quibus nos se inter se resipiscant atque in gratiam redeant? — quod non uereor, sed aduersus uestram sententiam profero — Aut si permaneat seditio, uideantur ipsi sese expugnauisse, nihil Romanus egisse exercitus, manus nostrae otiosae fuisse, uictoria non uirtute nostra sed hosti