comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tetigerit: polluet. Ipsa & inguinea. ab
inguinu᷑ ꝑcussione: Fadem & lues. a labe
& a luctu uocata. quȩ tanto acuta est. ut
ñ habeat spatiũ temporis quo aut uita
speret᷑. aut mors. s repentinꝰ languor
simul cũ morte uenit . UII. De er¬
qui multis tẽporib remoratur ut
põdogra. tussis. cronon enĩ apud grecos
dicitur tempꝰ. Cephalia ex causa uocabu¬
lum sumpsit. capitis enĩ passio ẽ: & greci
caput cephalin uocant. Scothonria ab
accidenti nom̃ sumpsit. qđ repentinas
tenebras ingerit oculis cũ uertigine capitiᷤ.
ticẽ hominis artherie uenȩ uentositatẽ
ex resoluta humectatione gignunt & in
oculis girũ faciunt. unde & uertigo nun¬
cupata est. Epilempsia uocabulũ sum¬
psit qd mentẽ appendens parit᷑ & corpꝰ
appellant: Fit autẽ ex melancolico humo¬
re. quotiens exuberauerit. & ad cerebrũ
conuersꝰ fuerit. Hȩc passio caduca dicit᷑.
eo qđ cadens eger spasmos patiat᷑. Hos

Expanded text:
tetigerit, polluit. Ipsa et inguina ab tetigerit, polluit. Ipsa et inguina ab inguinum percussione. Eadem et lues a labe et luctu vocata, quae tanto acuta est ut non habeat spatium temporis quo aut vita speretur aut mors, sed repentinus languor simul cum morte venit. De chatur, ut podagra, pthisis. Χρόνος enim apud Graecos tempus dicitur. Cephalea ex causa vocabulum habet. Capitis enim passio est, et Graeci caput κεφαλὴν vocant. Scothomia ab accidenti nomen sumpsit, quod repentinas tenebras ingerat oculis cum vertigine capitis. tice hominis arteriae et venae ventositatem ex resoluta humectatione gignunt, et in oculis gyrum faciunt. Unde et vertigo nuncupata est. Epilemsia vocabulum sumsit, quod mentem adpendens pariter appellant. Fit autem ex melancholico humore, quoties exuberavit et ad cerebrum conversus fuerit. Haec passio et caduca vocatur, eo quod cadens aeger spasmos patiatur. 6. Hos
Abbreviated transcription (Latin):
& ilia dicta sunt. grece enĩ ilios obuol¬
uere dicit᷑. qđ se intestina pro dolore
inuoluunt. hi & torminosi dicunt᷑ ab
intestinoꝵ torm̃to. Idropoba. id est aquȩ
metus. greci enĩ idro aquã uocant. fobias
timorẽ dicunt: unde & latim hunc mor¬
bũ ab aquȩ metu limphaticũ uocant. q¬
Fit autẽ ex canis rabidi morsu. aut ex
aeris spuma in terrã ꝓiecta. quã si homo
aut bestia tetigerit. aut dementia replet᷑
aut in rabiem uertit᷑. Carbunculus
dictus. eo qđ ortu suo rubens fit ut ignis
postea niger ut carbo extinctus
Pestilentia. est contagiũ. qđ dum unum
app̾henderit. celeriter ad plures transit.
Gignitur autẽ ex corrupto aere. & in uisceri¬
b penetrando innitit᷑. hoc est si plerũq
ꝑ aeris potestates fiat. tamen sine arbitrio
om̃ipotentis dĩ ñ fit. Dicta autẽ pestilen¬
tia qͣsi pastulentia. qd ueluti incendiũ
Idem & contagiũ a contingendo. quia quẽ

Expanded text:
et ilia dicta sunt; Graece enim εἰλεῖν obvolet ilia dicta sunt; Graece enim εἰλεῖν obvolvere dicitur: quod se intestina prae dolore involvant. Hi et torminosi dicuntur ab intestinorum tormento. 15. Hydrophobia, id est, aquae metus; Graeci enim ὕδωρ aquam vocant, φόβον timorem dicunt, unde et Latini hunc morbum ab aquae metu lymphaticum vocant. Fit autem aut ex canis rabidi morsu, aut ex aeris spuma in terra proiecta, quam si homo vel bestia tetigerit, aut dementia repletur aut in rabiem vertitur. Carbunculus dictus, quod in ortu suo rubens sit, ut ignis, postea niger, ut carbo extinctus. Pestilentia est contagium, quod dum unum adprehenderit, celeriter ad plures transit. Gignitur enim ex corrupto aere, et in visceribus penetrando innititur. Hoc etsi plerumque per aerias potestates fiat, tamen sine arbitrio omnipotentis Dei omnino non fit. Dicta autem pestilentia, quasi pastulentia, quod veluti incendium Idem et contagium a contingendo, quia quemquem
Abbreviated transcription (Latin):
mans. sic enĩ sentitur. & inde nom̃ accepit
Pleuresis. est dolor lateris acutꝰ. cũ febre. &
sputo sanguinolento. Latus enĩ grece
pleura dicit᷑. unde pleuretica passio nom̃
accepit. Perifleumonia. est pulmonis
uitiũ. cũ dolore uehem̃ti. & suspirio. g̾ci
enĩ pulmonẽ fleumon uocant. unde &
ȩgritudo dicta est. Apoplexia. est subita
effusio sanguinis. qua suffocati intereunt.
Dicta autẽ apoplexia qđ ex letali ꝑcussu
repentinꝰ casus fiat. greci enĩ ꝑcussionẽ
apoplexim uocant. Spasmꝰ latine con¬
tractio subita partiũ. aut neruoꝵ cũ dolo¬
re uehem̃ti. quã passionẽ a corde nomina¬
tã dixert̾. quia in nob̃ principatũ uigoris¬
habet. fit autẽ ex duob modis. aut ex re¬
pletione. aut ex manitione. Titanꝰ maior
est contractio neruoꝵ a ceruice ad dorsũ.
Telum. lateris dolor est. dictũ autẽ ita a me¬
dicis. qđ dolore corpꝰ transuerberat quasi
gladius. Yleos dolor intestinoꝵ. uñ

Expanded text:
mans. Sic enim sentitur et inde nomen accepit. Pleurisis est dolor lateris acutus cum febre et sputo sanguinolento. Latus enim Graece πλευρὰ dicitur, unde et pleuritica passio nomen accepit. Peripleumonia est pulmonis vitium cum dolore vehementi et suspirio. Graeci enim pulmonem πλεύμονα vocant, unde et aegritudo dicta est. Apoplexia est subita effusio sanguinis, qua suffocati intereunt. Dicta autem apoplexia, quod ex letali percussu repentinus casus fiat. Graeci enim percussionem ἀπόπληξιν vocant. Spasmus Latine contractio subita partium aut nervorum cum dolore vehementi. Quam passionem a corde nominatam dixerunt, qui in nobis principatum habet. Fit autem duobus modis, aut ex repletione, aut ex inanitione. 12. Tetanus majorum est contractio nervorum a cervice ad dorsum. 13. Telum, lateris dolor est, dictum est autem ita a medicis, quod dolore corpus transverberet, quasi gladius. 14. Ileos, dolor intestinorum, unde
Abbreviated transcription (Latin):
accepit. Quȩdã autẽ passiones ex ꝓpriis
causis nomina accepert̾. Febris a feruo¬
re dicta. est enĩ ab abundantia caloris.
Frenesis appellata siue ab impedimento
siue qđ dentib frendant. nã frendere. est
dentes concutere. Est autẽ ꝑturbatio m̃tis¬
cũ ex agitatione. & dementia. ex colerica
ui effecta: Cardia uocabulũ a corde sum¬
psit. dum ex aliquo timore aut dolore
efficit᷑. cor enĩ greci cardian uocant. est enĩ
cordis passio cum formidabili metu.
Letargia a somno uocata. est enĩ oppressio
cerebri. cũ obliuione & somno iugi ueluti
stertentis. Sinancis a continentia sp̃s &
p̾focatione dicta. Greci enĩ sinancis con¬
tinere dicunt. qui enĩ hoc uitio laborant.
dolore fauciũ p̃focantur. Eleumon. est
feruor stomachi cũ ex tensione atq dolore

Expanded text:
citur. Quaedam autem passiones ex propriis causis nomen acceperunt. Febris a fervore dicta; est enim abundantia caloris. Frenesis appellata sive ab inpedimento seu quod dentibus infrendant. Nam frendere est dentes concutere. Est autem perturbatio cum exagitatione et dementia ex cholerica vi effecta. Cardiaca vocabulum a corde sumpsit, dum ex aliquo timore aut dolore afficitur. Cor enim Graeci καρδίαν vocant. Est enim cordis passio cum formidabili metu. Lethargia a somno vocata. Est enim oppressio cerebri cum oblivione et somno iugi, veluti stertentis. Synanchis a continentia spiritus et praefocatione dicta. Graeci enim συνάγχειν continere dicunt. Qui enim hoc vitio laborant, dolore faucium praefocantur. Fleumon est fervor stomachi cum extensione atque dolore
Abbreviated transcription (Latin):
Commerciũ dictũ est a mercib. qͦ nomine
res uenales appellamꝰ. unde mercatꝰ dicit᷑
cȩtus multoꝵ hominũ qui res uendere
uł emere solent. Integri restitutio est
causȩ uł rei reparatio. Causa redintegrat᷑.
quȩ ui potestatis expleta ñ est Res redin¬
tegratur. quȩ ui potestatis ablata atq
extorta est¬
.XXUI. De criminib in lege

Expanded text:
Commercium dictum a mercibus, quo nomine Commercium dictum a mercibus, quo nomine res venales appellamus. Unde mercatus dicitur coetus multorum hominum, qui res vendere vel emere solent. Integri restitutio est causae vel rei reparatio. Causa redintegratur, quae vi potestatis expleta non est. Res redintegratur, quae vi potestatis ablata atque extorta est. § 26 De criminibus in lege
Abbreviated transcription (Latin):
Hȩc st̃ illa triausuᷤ. fr̾uctus autẽ uocatus.
quia solo usu habet᷑ eiꝰ fructꝰ. manente
apud aliũ iure & usu. Captio. est ad¬
emptio dominii. ꝑ continuationẽ iustę
possessionis. uł biennii. uł alicuiꝰ tẽporis.
Mancipatio dicta ẽ. qr manu res capit᷑. unde
oportet eũ qui mancipiũ accipit. cõpre¬
hendere idipsũ qd ei mancipio datur
Cessio. est ꝓpriȩ rei concessio. sicut ẽ illud.
cedo iure ꝓpinquitatis. Cedere enĩ dicimꝰ
qͣsi concedere. idest quȩ ꝓpria st̃: nam si¬
aliena restituimꝰ. ñ cedimꝰ. Nam cedere
ꝓprie dicit᷑. qui contͣ ueritatẽ alteri con¬
uiri auctoritate uł potiꝰ paruit. Inter¬
dictũ. est qd a iudice ñ in ꝑpetuum. sed
ꝓ reformando mom̃to ad tempꝰ interim
dicit᷑. salua ꝓpositione actionis eius.
Preciũ uocatũ. eo qđ priꝯ eũ damꝰ. ut ꝓ eiꝰ¬
uice rem quã appetimꝰ possidere debeamꝰ.

Expanded text:
Haec sunt illa tria. Ususfructus autem vocatus Haec sunt illa tria. Ususfructus autem vocatus quia solo usu habetur eius fructus, manente apud alium iure. Usucapio est adeptio dominii per continuationem iustae possessionis, vel biennii aut alicuius temporis. Mancipatio dicta est quia manu res capitur. Unde oportet eum, qui mancipio accipit, conprehendere id ipsum, quod ei mancipio datur. Cessio est propriae rei concessio, sicut est illud: 'Cedo iure propinquitatis.' Cedere enim dicimus quasi concedere, id est, quae propria sunt; nam aliena restituimus, non cedimus. Nam cedere proprie dicitur, qui contra veritatem alteri conviri auctoritati, vel potius paruit.' Interdictum est quod a iudice non in perpetuum, sed pro reformando momento ad tempus interim dicitur, salva propositione actionis eius. Pretium vocatum eo quod prius eum damvice rem, quam adpetimus, possidere debeamus.
Abbreviated transcription (Latin):
rem creditã obligatur: cuiꝰ rei possessionẽ
solã ad tempꝰ consequit᷑ creditor. ceterũ
dominiũ penes debitorẽ est. Fiducia. ẽ
cum res aliqua sumendȩ mutuȩ pecuniȩ
grã uł mancipat᷑ uł in iure creditur.
Ipotheta est cũ res cõmodatur sine dispo¬
sitione pigneris facto. uł cautione sola
int̾ueniente. Momentũ dictũ a tẽporis
breuitate. ut quã cito quã statim saluo
negotio reformet᷑. nec in ullam moram
ꝓduci debeat qdđ repetitur. sicut nec ullũ¬
est spaciũ mom̃ti cuiꝰ tã breuis ẽ tẽporis
punctus. ut in aliquã morã nullo modo
ꝓducatur. Instrumentũ est. unde aliqͥd
construimꝰ. ut cultrꝰ. calamus. ascia.
Instructũ est. qđ ꝑ instrumentũ efficit᷑.
ut baculus. codex. tabula. Usus. quẽ in
re instructa utimur. ut baculo ĩnitere.
in codice legere. in tabula ludere. s ipse
fructꝰ agroꝵ qd eo utimur. usus uocat᷑

Expanded text:
rem creditam obligatur, cuius rei possessionem rem creditam obligatur, cuius rei possessionem solam ad tempus consequitur creditor. Ceterum dominium penes debitorem est. Fiducia est, cum res aliqua sumendae mutuae pecuniae gratia vel mancipatur vel in iure ceditur. Hypotheca est, cum res commodatur sine depositione pignoris, pacto vel cautione sola interveniente. Momentum dictum a temporis brevitate, ut quam cito quam statim salvo negotio reformetur, nec in ullam moram produci debeat quod repetitur; sicut nec ullum spatium est momenti, cuius tam brevis est temporis punctus ut in aliquam moram nullo modo producatur. Instrumentum est unde aliquid construimus, ut cultrus, calamus, ascia. Instructum, quod per instrumentum efficitur, ut baculus, codex, tabula. Usus, quem in re instructa utimur, ut in baculo innitere, in codice legere, in tabula iudere; sed et ipse fructus agrorum, quia eo utimur, usus vocatur.
Abbreviated transcription (Latin):
debitorẽ in possessione fundi sibi obliga¬
ti demorari. & ex ea fructus caꝑe. & dictũ
precariũ. qͥa p̾ce aditur. quasi precadiũ
r. littã ꝓ.d. littera cõmutata. Mutuum¬
autẽ appellatũ est. quia id qđ a me tͥ dat᷑.
ex meo tuũ sit. Depositũ. est pignꝰ com¬
mendatũ ad tempꝰ qͣsi diu positũ. Depo¬
nere autẽ quis uidet᷑ cũ aliqͥd metu furti.
incendii. naufragii. apud aliũ custodiȩ
causa deponit. Int̾est autẽ in loquendi
usu. inter pignꝰ & arram. Nam pignꝰ est
qd datur ꝓpter rem creditã. quȩ dũ reddi¬
tur.pignus statĩ aufertur. Arra uero est
quȩ primũ ꝓre bonȩ fidei contractu
empta. & ex parte datur & post ea cõpletur
Est enĩ arra complenda ñ auferenda. unde
qui habet arrã ñ reddet sicut pignus. s
desiderat plenitudinẽ. & dicta arra. a re
ꝓ qua datur. Item int̾ pignꝰ & fiduciã &
i pothetã hoc int̾est. Pignus enĩ est. qd̾ ꝓpt̃

Expanded text:
debitorem in possessione fundi sibi obligadebitorem in possessione fundi sibi obligati demorari, et ex eo fructus capere. Et dictum precarium quia prece aditur, quasi precadium, R pro D littera commutata. Mutuum appellatum est quia id, quod a me tibi datur, ex meo tuum fit. Depositum est pignus commendatum ad tempus, quasi diu positum. Deponere autem quis videtur, cum aliquid metu furti, incendii, naufragii, apud alium custodiae causa deponit. Interest autem in loquendi usu inter pignus et arram. Nam pignus est quod datur propter rem creditam, quae dum redditur, statim pignus aufertur. Arra vero est, quae primum pro re bonae fidei contractu empta, ex parte datur, et postea conpletur. Est enim arra conplenda, non auferenda; unde qui habet arram non reddit sicut pignus, sed desiderat plenitudinem; et dicta arra a re, pro qua traditur. Item inter pignus, fiduciam et hypothecam hoc interest. Pignus enim est quod propter
Abbreviated transcription (Latin):
est diuisio hereditatis int̾ heredes. Erciscun¬
da enĩ apud uet̾es diuisio nuncupabat᷑.
Cõmuni diuidendo. est int̾ eos qͥb cõmunis
res est. quȩ actio iubet postulantib his
arbitriũ dari cuiꝰ arbitratu res diuidant᷑.
Finũ regendoꝵ. est actio dicta. eo qđ ꝑeam
regantur fines utriq ne dissipent᷑. dũ mͦ
ñ angustiore quinq pedũ loco ea contro¬
uersia sit. Locatio. est res ad usũ data cũ
diffinitione mercedis. Conductio. est res
in usũ accepta cũ constituta mercede. Res
credita. est quȩ in obligationẽ ita deducta
est. ut ex tẽpore quo contrahebat᷑ certũ sit
eã deferre. Usura. est incrementũ fenoris
ab usu eris crediti nuncupata. Cõmodũ.
est id qd̾ nr̃i iuris est. & ad alios temporali¬
ter translatũ est cõmodo tẽporis. quãdiu
apud eũ sit: unde & cõmodum dictũ est.
Frecariũ. ẽ dũ p̃ce credixor rogatꝰ p̃mittit

Expanded text:
est divisio hereditatis inter heredes. Herciscunest divisio hereditatis inter heredes. Herciscunda enim apud veteres divisio nuncupabatur. Communi dividendo est inter eos quibus communis res est, quae actio iubet postulantibus his arbitrum dari, cuius arbitratu res dividatur. Finium regundorum actio dicta eo quod per eam regantur fines utrique, ne dissipentur, dummodo non angustiore quinque pedum loco ea controversia sit. Locatio est res ad usum data cum definitione mercedis. Conductio est res in usum accepta cum constituta mercede. Res credita est quae in obligationem ita deducta est, ut ex tempore, quo contrahebatur, certum sit eam deberi. Usura est incrementum fenoris, ab usu aeris crediti nuncupata. Commodatum est id quod nostri iuris est et ad alterum temporaliter translatum est cum modo temporis, quamdiu apud eum sit, unde et commodatum dictum est. Precarium est dum prece creditor rogatus permittit
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. quȩ a nobis iuste possident᷑. nec alie¬
na st̃. Dicta autẽ res. arecte habendo. Ius
autẽ. a uiste possidendo. Hoc enĩ iure pos¬
iuste. qđ bene. qđ autẽ male possidetur.
alienũ est. Male autẽ possidet. qui uł sua
male utit᷑. uł aliena p̾sumit. Possidet aut̃
iuste qui ñ irretitur cupiditate. qui autẽ
cupiditate tenet᷑: possessꝰ est ñ possessor.
Bona autẽ st̃ honestoꝵ seu nobiliũ. quę
ꝓinde bona dicunt᷑. ut ñ habeant turpẽ
usũ. s ea homines ad res bonas utantur.
seruũ ꝓͥo suo tractare patitur. Peculiũ aut̃
a pecudib dictũ. in quib ueterũ constabat
uniuersa substantia: Bonoꝵ possessio. est
ius possessionis. certo ordine. certoq titulo
acquisita. Intestata hereditas. est quȩ testa¬
mento scͥpta ñ est. aut si scripta sit. iure tam̃
nequaꝗͣ est edita. Caduca inde dicunt᷑. qͥa
eiꝰ heredes cecidert̾. Familia erciscunde.

Expanded text:
sunt quae a nobis iuste possidentur nec aliesunt quae a nobis iuste possidentur nec aliena sunt. Dicta autem res a recte habendo, ius a iuste possidendo. Hoc enim iure posiuste quod bene. Quod autem male possidetur, alienum est. Male autem possidet qui vel sua male utitur vel aliena praesumit. Possidet autem iuste qui non inretitur cupiditate. Qui autem cupiditate tenetur, possessus est, non possessor. Bona sunt honestorum seu nobilium, quae proinde bona dicuntur, ut non habeant turpem usum, sed ea homines ad res bonas utantur. um suum vel servum pro suo tractare patitur. Peculium autem a pecudibus dictum, in quibus veterum constabat universa substantia. Bonorum possessio est ius possessionis, certo ordine certoque titulo adquisita. Intestata hereditas est quae testamento scripta non est, aut, si scripta sit, iure tamen nequaquam est adita. Caduca inde dicitur, quia eius heredes ceciderunt. Familia herciscunda
Abbreviated transcription (Latin):
cupatur. quia & iure & usu statĩ transit
in alterũ. nec ultra aliqͥd inde ad ius do¬
do qͣsi condictiones. quia ñ ibi testis unꝰ
uerbũ. Itẽ conditiones qd̾ int̾ se conueniat
sermo testiũ. qͣsi condictiones. Stipulatio
est ꝓmissio uł sponsio. unde & ꝓmissores
stipulatores uocant᷑. Dicta autẽ stipulatio
abstipula. ueteres enĩ qnͣdo aliqͥd sibi pro-¬
mittebant. stipulã tenentes frangebant.
quã iterũ iungentes sponsiones suas agno¬
scebant. siue qđ stipulã uxta paulũ iuri¬
dicũ & firmũ sacramentũ appellauerunt
Sacramentũ pignꝰ ẽ sponsionis. uocatum
autẽ sacramentũ. quia uiolare qđ quisq
ereditas. est res quȩ morte alicuiꝰ ad
quẽpiam p̾uenit. uł legato testamento
uł possessione redempta. Dicta aute he¬
reditas a rebus additis siue abȩre qͥa qui
possidet agrũ. & censũ soluit. inde & res.
Res st̃. quȩ in nr̃o iure consistunt. Iura autẽ

Expanded text:
cupatur, quia et jure et usu statim transit cupatur, quia et jure et usu statim transit in alterum, nec ultra inde aliquid ad jus dodo, quasi condictiones, quia non ibi testis unus verbum. Item condiciones, quod inter se conveniat sermo testium, quasi condictiones. Stipulatio est promissio vel sponsio; unde et promissores stipulatores vocantur. Dicta autem stipulatio ab stipula. Veteres enim, quando sibi aliquid promittebant, stipulam tenentes frangebant, quam iterum iungentes sponsiones suas agnoscebant sive quod stipulum iuxta Paulum iuridicum firmum appellaverunt. Sacramentum autem sacramentum, quia violare quod quisque Hereditas est res quae morte alicuius ad quempiam pervenit, vel legata testamento, vel possessione retenta. Dicta autem hereditas a rebus aditis, sive ab aere, quia qui possidet agrum et censum solvit; †inde et res.† Res sunt quae in nostro iure consistunt. Iura autem
Abbreviated transcription (Latin):
alt̃ alteri manũ dabat. Ratũ uͦ qđ rationa¬
bile. & rectũ. unde & qui pollicetur dicit
Ratũ esse ꝓfiteor. hoc est firmũ. atq ppetuũ
Rite autẽ esse ñ recte s ex more. Cyrogra¬
phũ. cautio. emptio. & uenditio est:¬
Cautio est rerũ cõmutatio. atq contractus¬
ex conuenientia ueniens. Emptio autẽ di¬
cta qđ a me tibi sit. Uenditio quasi ue¬
nundatio. idest a ñundims. Donatio
est cuilibet rei transactio dictã aũ dicunt do¬
nationẽ. qͣsi doni actionẽ. & dotem quasi
do itẽ. Precedentẽ enĩ in nuptiis donatio¬
nẽ. dos sequit᷑. nam antiquis nuptiarũ
erat ritꝰ quo se maritus & uxor inuicem
emebant. ne uideret᷑ uxor ancilla. sicut
habemꝰ in iure. unde est qđ p̃cedente. do¬
natione uiri. sequit᷑ dos uxoris. Donatio
usu fructuaria idõ dicit᷑. qđ donator ex
ea usũ fructuũ adhuc retinet. seruato cui
donatũ est iure. donatio directa idõ nun¬

Expanded text:
alter alteri manum dabat. Ratum vero, quasi rationaalter alteri manum dabat. Ratum vero, quasi rationabile et rectum, unde et qui pollicetur dicit: 'Ratum esse profiteor', hoc est, firmum atque perpetuum. Rite autem esse non recte, sed ex more. Chirographum. Cautio. Emtio et venditio est rerum coex convenientia veniens. 24. Emptio autem dicta, quod a me tibi sit; venditio quasi venundinatio, id est, a nundinis. 25. Donatio est cujuslibet rei transactio. Dictam autem dicunt donatiouem, quasi doni actionem; et dotem, quasi do item. Praecedente enim in nuptiis donatione, dos sequitur. 204 26. Nam antiquus nuptiarum erat ritus, quod se maritus et uxor invicem emebant, ne videretur uxor ancilla, sicut habemus in jure. Inde est, quod praecedente donatione viri, sequitur dos uxoris. 27. Donatio usufructuaria ideo dicitur, quia donator ex ea usumfructum adhuc retinet, servato cui donatum est jure. 28. Donatio directa ideo nun
Abbreviated transcription (Latin):
capiendȩ hereditatis. Cretio autẽ appella¬
ta qͣsi decretio. id est decernere. uł constitu¬
ere. ut puta ille heres mͥ esto adiutor addit̾q¬
cernitoq ifra dies tot. ad eundarũ autẽ
hereditatũ certissimꝰ statꝰ erat dies. quib
ñ est cretio addita: Fidei cõmissum dictũ.
ut fiat qđ a defuncto committit᷑. nã fides
dicta eo qd fiat. qd̾ tam̃ ñ in directis u̾bis
s p̾catiuis exposcit᷑. Pactũ dicit᷑ int̾ partes
ex pace conueniens scͥptura. legib ac morib
comꝓbata. & dictũ pactũ qͣsi ex pace factũ
ab eo qđ est pango. unde & pepigit fȩdus
Placitum qͦ similit᷑ ab eo qd̾ plac̾et. Auii di¬
cunt pactũ esse qđ uolens quis facit. Placi¬
tũ uͦ etiã nolens compellit᷑. ueluti quando
quisq paratꝰ sit in iudicio ad respondendũ.
qđ nemo potest dicere pactũ s placitum.
Mandatũ dictũ. qđ olim in cõmisso negocio

Expanded text:
capiendae hereditatis. Cretio autem appellacapiendae hereditatis. Cretio autem appellata quasi decretio, id est decernere vel constituere, ut puta: 'ille heres mihi esto': additurque, 'cernitoque infra dies tot.' Adeundarum autem hereditatum centesimus statutus erat dies, quibus non esset cretio addita. Fideicommissum dictum, ut fiat quod a defuncto committitur. Nam fides dicta eo quod fiat; quod tamen non in directis verbis, sed precativis exposcitur. Pactum dicitur inter partes ex pace conveniens scriptura, legibus ac moribus conprobata; et dictum pactum quasi ex pace factum, ab eo quod est paco, unde et pepigit. Placitum quoque similiter ab eo, quod placeat. Alii dicunt pactum esse quod volens quisque facit; placitum vero etiam nolens conpellitur, veluti quando quisque paratus sit in iudicio ad respondendum; quod nemo potest dicere pactum, sed placitum. Mandatum dictum, quod olim in commisso negotio
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ phibete. & hoc dicit᷑ nuncupatio. ñcupa¬
re enĩ ẽ palam nominare. & confirmare:.
Ius liberoꝵ est coniugiũ sine liberis. inui¬
cem ꝓ loco pignerũ hereditatis alterna
conscriptio. Codicellũ ut ueteres aiunt
sine dubio ab auctore dictũ. qui hoc scri¬
pturȩ genꝰ instituit: Est autẽ scͥptura
nulla indigens sollemnitate uerboꝵ. s
sola testatoris uoluntate. qualicũq scri¬
pturȩ ꝓnuntiatione exp̃ssa. cuiꝰ benefi¬
cio uoluntatib defunctoꝵ constat esse
subuentũ. ꝓpter legaliũ uerboꝵ difficul¬
tatẽ. aut certe ꝓpterꝰ necessitatẽ adhiben¬
doꝵ sollemniũ. ita ut qui scriberet titu¬
lum eius dẽ scripturȩ codicellũ uocet.
sicut autẽ codicellꝰ fit uice testamenti.
rta epła uice codicelloꝵ. Cretio est certꝰ
dierũ numerus. in quo institutꝰ heres
aut adiit hereditatẽ. aut finito tẽpore
cretionis secludit᷑. nec liberũ illi est ultra

Expanded text:
mihi perhibete,' et hoc dicitur nuncupatio: nuncupamihi perhibete,' et hoc dicitur nuncupatio: nuncupare est enim palam nominare et confirmare. Ius liberorum est coniugum sine liberis invicem pro loco pignorum hereditatis alterna conscriptio. Codicillum, ut veteres aiunt, sine dubio ab auctore dictum, qui hoc scripturae genus instituit. Est autem scriptura nullam indigens sollemnitatem verborum, sed solam testatoris voluntatem qualicumque scripturae significatione expressam. Cuius beneficio voluntatibus defunctorum constat esse subventum propter legalium verborum difficultatem, aut certe propter necessitatem adhibendorum sollemnium, ita ut qui scribit titulum eiusdem scripturae codicillum vocet. Sicut autem codicillus fit vice testamenti, ita epistola vice codicillorum. Cretio est certus dierum numerus, in quo institutus heres aut adit hereditatem, aut finito tempore cretionis excluditur, nec liberum illi est ultra
Abbreviated transcription (Latin):
fit. inde ciuile. illud ap̃ pretores. in de iuri
p̃torii esse. Testamentũ autẽ signare no¬
tare est. ut notũ sit qd scriptũ est. Olo¬
graphũ testamentũ est manu auctoris
totũ conscriptũ. atq subscriptũ. unde &
nom̃ accepit. Greci enĩ olo totũ. graphũ
litterã dicunt. Irritũ testamentũ est. si
is qui testatꝰ est capite diminutus ẽ. aut
si ñ rite factũ sit. In officiosũ testam̃tũ
est. qd frustra liberis exheredatis sine
officio naturalis pietatis. in extraneas
ꝑsonas redactũ est. Ruptũ testamentũ
inde uocatũ eo qđ nascente posthumo neq
exheredato nominato. atq herede institũ¬
to dirumpit᷑. Suppressũ testamentũ est
qđ in fraude heredũ uł legatarioꝵ seu
tam̃ uidet᷑. Uuncupatio est quã in ceris
tabulisq testator recitat dicens. Hȩc ut in
his tabulis cerisq scripta st̃ ita dico & ita
lego. itaq uos ciues romani testimoniũ

Expanded text:
fit, inde civile; istud apud praetores, inde iuris fit, inde civile; istud apud praetores, inde iuris praetorii. Testamentum autem signare notare est, id est ut notum sit quod scriptum est. Holographum testamentum est manu auctoris totum conscriptum atque subscriptum; unde et nomen accepit. Greci enim olo, totum, graphum literam dicunt. Irritum testamentum est, si is qui testavit capite diminutus est, aut si non recte factum sit. Inofficiosum testamentum est quod frustra liberis exheredatis, sine officio napersonas redactum est. Ruptum testamentum inde vocatur, eo quod nascente postumo, neque exheredato nominatim, neque herede instituto, disrumpitur. Suppressum testamentum est, quod in fraude heredum vel legatariorum seu tamen videtur. Nuncupatio est, quam in tabulis cerisque testator recitat, dicens: 'Haec ut in his tabulis cerisque scripta sunt, ita dico, ita lego: itaque vos, cives Romani, testimonium
Abbreviated transcription (Latin):
quia ñ ui. s uoluntate ꝓcedit. id̾o tale no¬
men accepit: Testamentũ uocatũ. qđ nisi
testator mortuus fuerit. nec confirmari
potest nec sciri quid in eo scriptũ sit. quia
clausũ & obsignatũ est. & inde dictum est¬
testamentũ. quia ñ ualet nͥ post testatoriᷤᷤ
mentũ sane in scripturis scĩs ñ hoc solũ
dicit᷑ qd ñ ualet nͥ testatorib mortuis.
s om̃e placitũ & pactũ testamentũ uoca
bant. nã laban & ia cob testamentũ fece¬
runt. qd̃ utiq etiã int̾ uiuos ualeret.
ut in psalmis legit᷑ aduersũ te testam̃tũ
disposuerunt. hoc est pactũ. & innume¬
rabilia talia. Tabulȩ testamenti inde
appellatȩ st̃. quia ante cartȩ & menbra¬
narũ usũ in dolatis tabulis ñ solũ testa¬
mentũ. s etiã epistolarũ alloquia scribe¬
bant᷑. unde & portitores earũ tabtilarii
uocabant᷑. Testamentũ iuris ciuilis ẽ. qnq
tum. Testamentũ iuris p̃torii est. septem
testiũ signatũ signis. s illud apud ciues

Expanded text:
i, sed voluntate procedit, ideo tale nomen accepit. Testamentum vocatur quia, nisi testator mortuus fuerit, nec confirmari potest nec sciri quid in eo scriptum sit, quia clausum et obsignatum est; et inde dictum testamentum, quia non valet nisi post testatoris mmentum sane in Scripturis sanctis non hoc solum dicitur, quod non valet nisi testatoribus mortuis, sed omne pactum et placitum testecerunt, quod utique etiam inter vivos valeret, et in Psalmis legitur82, 6: 'Adversum te testamentum disposuerunt,' hoc est, pactum; et innumerabilia talia. Tabulae testamenti ideo appellatae sunt, quia ante chartae et membranarum usum in dolatis tabulis non solum testamenta, sed etiam epistolarum alloquia scribebantur; unde et portitores earum tabellarii vocabantur. Testamentum iuris civilis est quinque tum. Testamentum iuris praetorii est septem testium signis signatum: sed illud apud cives
Abbreviated transcription (Latin):
extra significat. s semꝑ eoꝵ quȩ de alt̾o dicun¬
tur notatut cogitat. disputat. Oratio ẽ uox
significatiua. cuiꝰ partiũ aliqͥd seꝑatum est¬
significatiuũ: ut socrates disputat. Enun¬
tiatiua oratio est uox significatiua de eo
qđ est aliqͥd uł ñ est. ut socrates ẽ. socrates
ñ est: Affirmatio est. enuntiatio alicuiꝰ de
aliqͦ. ut socrates ẽ. Negatio est alicuiꝰ ab
aliquo. ut socrates ñ est. Contradictio est
affirmationis & negationis oppositio. ut
socrates disputat. socrates ñ disputat. Pier

Expanded text:
extra significat, et est semper eorum quae de altero dicunextra significat, et est semper eorum quae de altero dicuntur nota, ut cogitat, disputat. Oratio est uox significatiua, cuius partium aliquid separatum significatiuum est, ut Socrates disputat. Enuntiatiua oratio est uox significatiua de eo quod est aliquid uel non est, ut Socrates est, Socrates non est. Affirmatio est enuntiatio alicuius de aliquo, ut Socrates est, negatio est alicuius ab aliquo, ut Socrates non est. Contradictio est affirmationis et negationis oppositio, ut Socrates disputat, Socrates non disputat. Haec
Abbreviated transcription (Latin):
mis quippe res quȩ una est & uno signi¬
ficatur sermone. aut ꝑ nom̃ significat᷑.
aut ꝑ uerbũ. quȩ duȩ partes orationis int̾¬
pretant᷑. totũ quicqͥd conceꝑit mens ad lo
quendũ. Omĩs enĩ locutio conceptȩ rei
m̃tis int̾pres est. Hanc aristotiles uir in
rerũ exp̃ssione & faciendis sermonib ꝑi¬
tissimꝰ piermenian nominat. quã inter¬
pretationẽ nos appellamꝰ. scilicet qd̃ res m̃te
conceptas ꝓbatis sermonib int̾pretatur.
ꝑcathafrasin & apofrasin. idest affirmatio¬
nem. & negationẽ. Paffirmationẽ. ut ho¬
mo curritꝰ. ꝑ negationẽ. ut homo ñ currit
In his itaq ꝑiermeniis supradictꝰ philo¬
sophus de septẽ specieb tractat. id est de
nomine. de uerbo. de oratione. de enunti¬
atione. de affirmatione. de negatione.
de contradictione: Nomen est uox signifi¬
catiua scđm placitũ. sine tẽpore. cuiꝰ nulla
pars est significatiua separata. ut socrates
Uerbũ est. qđ significat tempꝰ. cuiꝰ pars nichil

Expanded text:
is quippe res que una est et uno significatur sermone, aut per nomen significatur, aut per verbum, que due partes orationis interpretantur totum quicquid concequendum. Omnis enim elocutio conceptae rei mentis interpres est. Hanc Aristoteles, vir in rerum expressione et faciendis sermonibus peritissimus, Perihermeniam nominat, quam interpretationem nos appellamus; scilicet quod res mente conceptas prolatis sermonibus interpretetur per cataphasin et apophasin, id est adfirmationem et negationem. Per adfirmationem, ut homo currit; per negationem, ut homo non currit. In his itaque Perihermeniis supra dictus philosophus de septem speciebus tractat, id esnomine, de uerbo, de oratione, de enuntiatione, de affirmatione, de negatione, de contradictione. Nomen est uox significatiua secundum placitum sine tempore, cuius nulla pars est significatiua separata, ut Socrates. Verbum est quod consignificat tempus, cuius pars nihil
Abbreviated transcription (Latin):
edicina est quę
corporis uł tue¬
tur uł restaurat
salutem. euius
materia uersat᷑.
in morbis & uul¬
nerib. Ad hanc itaq ptinent non ea
tantũ quȩ ars eoꝵ exhibet. qui ꝓprie
medici nominantur. s etiã cibus & potꝰ
est atq munitio qua nr̃m corpꝰ aduersꝰ
externos ictus casusq seruatur
Iomen autẽ medi

Expanded text:
edicina est, quae corporis vel tuetur, vel restaurat salutem: cujus materia versatur in morbis vel vulneribus. Ad hanc itaque pertinent non ea tantum, quae ars eorum exhibet, qui proprie medici nominantur: sed etiam cibus et potus, is atque munitio, qua sanum corpus adversus externos ictus, casusque servatur. Nomen autem medi
Abbreviated transcription (Latin):
in res p̃teritas aut futuras hoc mͦ. Reuo¬
cate mentes ad spectaculum expugnatȩ
miserȩ ciuitatis & uidere uos credite.
incendia. cedes. rapinas. direptiones libe¬
roꝵ. corpoꝵ iniurias. captiuitates matro¬
narũ. trucidationes senũ. In futurũ autẽ
anticipatio eoꝵ quȩ dicturus est aduersa¬
rius. ut tulliu ꝓ milone cõmittit. animoᷤ
indicari in eum publicȩ rei statũ. futurꝰ est
etiã si occiso milone clodius uiueret.
Aposeophesiꝰ ẽ cũ id qđd dicturi uidebamur
est digressio. tulit color me dicendi & di¬
gnitas rerũ paulo longiꝰ quã uolebam
s redeo ad causam. Anamisis est. cõme¬
moratio eiꝰ rei qđ oblitos fuisse nos fin¬
gimꝰ. Aparisis est. cum id qđ in animos
iudicũ quasi deposueramꝰ oportune repo¬
scimꝰ. Ethimologia ẽ. cũ ꝓponimꝰ aliquid
eiꝰq causam & rationẽ reddimꝰ. Caracte¬
rismos descriptio figurȩ alicuiꝰ expressa.

Expanded text:
in res praeteritas, aut futuras, hoc modo: Revoin res praeteritas, aut futuras, hoc modo: Revocate mentes ad spemiserae civitatis, et videre vos credite incendia, caedes, rapinas, direptiones, liberorum corporum iniurias, captivitates matronarum, trucidationes senum'. In futurum autem anticipatio eorum, quae dicturus est adversarius, ut Tullio pro Milone, cum mittit animos iudicum in eum reipublicae statum, qui futurus est, etiamsi occiso Milone Clodius viveret. Aposiopesis est, cum id, quod dicturi videbamur,est digressio: 'Tulit calor me dicendi et dignitas rerum paulo longius quam volebam, sed redeo ad causam'. Anamnesis est commemoratio eius rei, quod oblitos fuisse nos fingimus. †Aparisis† est, cum id, quod in animos iudicum quasi deposueramus, opportune reposcimus. Aetiologia est, cum proponimus aliquid, eiusque causam et rationem reddimus. Characterismus, descriptio
Abbreviated transcription (Latin):
lantis nescire se quę scit aut quomͦ dicat᷑.
Quinonosis autẽ dicit᷑ communicatio con¬
silii cũ iudicib aut aduersariis. ut. si
dicas uos consulo iudices aut uos aduer¬
sarii quid me facere conuenerit. aut qͥd
uos facturi fuissetis. Paradoxon est cũ didi¬
cimꝰ inopinatũ aliqͥd accidisse. ut flacco
eiꝰ ꝑiculi dep̃catorem esse factũ: Fpitrope
idest ꝑmissio cum aliqua ipsis iudicib
aut aduersariis ꝑmittimꝰ estimanda. ut.
caluus in uaticinio. ꝑfrica frontẽ & dic te
digniorẽ. qui p̃tor fieres quã catonem.
Parasia. oratio est libertatis & siduciȩ
sigura caute utendũ est ut cicero p̾misit
em̃ factionem: Etopopeia est cũ sermo¬
nem ex aliena ꝑsona inducimꝰ ut ꝓcelio
tulliꝰ facit apiũ cęcũ cũ clodio loquentẽ
Energia est rerũ gestarũ aut qͣsi gestarum
sub oculis inductio. de qua locuti ia sumꝰ.
Nethesis est. quȩ mittit animos iudicum

Expanded text:
lantis nescire se quae scit, aut quomodo dicatur. lantis nescire se quae scit, aut quomodo dicatur. Koenonosis autem dicitur conmunicatio consilii cum iudicibus aut adversariis, ut si dicas: 'Vos consulo, iudices, aut vos adversarii, quid me facere convenerit, aut quid vos facturi fuissetis'. Paradoxon est, cum dicimus inopinatum aliquid accidisse, ut Flacco eius periculi deprecatorem esse factum'. Epitrope, id est permissio, cum aliqua ipsis iudicibus aut adversariis permittimus aestimanda, ut Calvus in Vaticinio: 'Perfrica frontem, et dic te digniorem qui praetor fieres quam Catonem'. Parrhesia est oratio libertatis et fiduci. Qua figura caute utendum est, ut Cicero, praemisit enim rationem. 34. Ethopoeia est cum sermonem ex aliena persona inducimus, ut, pro Caelio Tullius facit Appium caecum cum Clodia loquentem. Energia est rerum gestarum aut quasi gestarum sub oculis inductio, de qua locuti jam sumus. 35. Metathesis est quae mittit animos judicum
Abbreviated transcription (Latin):
p̾teritos referet si iupiter annos. aliȩ dene¬
gatiuȩ. ut. nequaꝗͣ. aliȩ quȩ cũ exclamatio¬
ne ꝓferuntur. ut. quis furor o ciues pacem
conuertit in arma. & cicero. o dii immor¬
tales ubi nã gentiũ sumꝰ. aliȩ exhortatiuȩ
cũ ad sententiã ꝓuocamꝰ. ut. aude hospes
contemnere opes. aliȩ dehortatiuȩ cum
a contrario uitio peccatoq reducimꝰ. sunt
& affirmatiuȩ. ut. quidni. qppe. p̾ceptiue
ut. nudus ara sere nudus & habebis frigore
messes. uetatiuȩ. ut. neue inter uites cory¬
lum sere neue flagella. sũma pete. Negati¬
uȩ.ut .ñ. minime. sunt & ammiratiuę.
ut. pape. uenire ñ licet. & fornicari libet
dolentis. ut. ei mͥ qđ nullꝰ amor sanabilis
creta fertur laberintus in alta. ammonen
inhonesta. ut. ñ est tua tuta uoluntas.
magna petis pheton. Sunt & aliȩ ꝓcatha¬
lempsis cum id qd nobis obici poterat.
rantur. Sunt & aporiȩ dubitatio simu¬

Expanded text:
praeteritos referat si Jupiter annos! 21. Aliae deropraeteritos referat si Jupiter annos! 21. Aliae derogativae, ut, nequaquam. Aliae, quae cum exclamatione proferuntur, ut: Quis furor, o cives, pacem convertit in arma? Et Cicero: O dii immortales, ubinam gentium sumus? 22. Aliae exhortativae, cum ad sententiam provocamus, ut: Aude, hospes, contemnere opes. 23. Aliae dehortativae, cum a contrario vitio peccatoque reducimus. Sunt et affirmativae, ut, quidni, quippe. 24. Praeceptivae, ut: Nudus ara, sere nudus, habebis frigore messes. 25. Vetativae, ut: Neve inter vites corylum sere, neve flagella Summa pete. 26. Negativae, ut, non, minime. Sunt et mirativae, ut: Papae! vivere non licet, et fornicari libet! 27. Dolentis, ut: Hei mihi quod nullis amor est sanabilis Creta fertur labyrinthus in alta. Admonentinhonesta, ut: magna petis, Phaëthon. Sunt et aliae, procatalempsis, cum id, quod nobis obici puterat, rantur'. Sunt et aporiae, dubitatio simu
Abbreviated transcription (Latin):
ut expectes. Antimetabole ẽ conuersio
uerboꝵ. quȩ ordine mutato contͣrium
hostis. si conseruator rei publicȩ brutꝰ.
uit: apius. quis ꝓduxit: apius. Nunc
figuras sententiarũ quas opepreciũ est
cognoscere ꝑsequemur. Sententia est
dictũ imꝑsonale. ut. obsequiũ amicos.
ueritas odiũ parit. huic si ꝑsona fuerit
adiecta. crian erit ita. offendit achilles
agamennonẽ uera dicendo: metrofanes
ꝓmeruit grãm metridatis obsequendo
tentiȩ ꝑsona adiciatur. crian erit. si detra¬
hatur. sit sententia: Sententiarũ species¬
uincere prestat. aliȩ suꝑlatiuȩ. quȩ cũ aliqͦ
motu animi & indignatione ꝓmuntur.¬
ut. quid ñ mortalia pectora cogis. auri
pacẽ ne huc fertis an arma. aliȩ respon¬
regna ꝑ undas. quȩ tam̃ ne non intellecta
sit ꝑsuasio mixta. sunt aliqua quȩ uerant
latentes. ut. uentis ꝑ undas. aliȩ demon¬
stratiuȩ. ut.en. ecce. aliȩ optatiuȩ. ut o mͥ

Expanded text:
inquit, ut expectes'. Antimetabole est conversio inquit, ut expectes'. Antimetabole est conversio verborum, quae ordine mutato contrariumhostis: si conservator reipublicae Brutus, vit? Appius. Quis produxit? Appius'. Nunc figuras sententiarum, quas operae pretium sit cognoscere, persequamur. Sentedictum impersonale, ut obsequium amicos, veritas odium parit. Huic si persona fuerit adiecta crian erit; ita, offendit Achilles, Agamemnonem, vera dicendo; Metrofanes promeruit gratiam Mithridatis obsequendotentie persona adiciatur, fit crian, si detrahatur, fit sententia. Et a sententia sentevincere praestat? Aliae superlativae, quae cum aliquo motu animi et indignatione promuntur Quid non mortalia pectora coges, auri Pacemne huc fertis, an arma?  Aliae responregna per undas; 95 quae tamen ne non intellecta sit persuasio, permista sunt aliqua, quae vetant latenter, ut, ventis per undas. Aliae demonstrativae, ut, en, ecce. Aliae optativae, ut: O mihi
Abbreviated transcription (Latin):
mo uͦ copia cum egestate. bona ratio cũ
ꝑdita ratione. mens sana. cũ amentia.
bona deniq spes. cum omniũ rerum de¬
speratione confligit. In huiꝰmodi certa¬
mine ac prelio huiꝰmodi locutionis orna¬
mento. liber eccłiasticus usus est dicens:
sic contͣ pium peccator. & sic intuere in
omnia oꝑa altissumi. & bina contͣ bina.¬
& unũ contra unũ. Sinonima ẽ qͦtiens
in connexa oratione plurib uerbis unã
tas erat penepar. ñ par fortasse eoꝵ quę
sequebantur. Anta podosis quotiens me¬
dia primis & ultimis conueniunt. ur̃m¬
iam hoc factũ rep̃hendo patris conscͥpti.
ñ meũ ac pulcherrimũ quidẽ factum.
uerũ ut dixi ñ meũ s ur̃m. Paradiastole
las. ꝓ inconsiderato fortẽ. ꝓ inliberali
diligentẽ:. Antanaclasis est quȩ eodem
uerbo contrariũ exprimit sensũ. quere¬
batur quidã de filio cũ mortẽ suã expe¬
ctaret respondentẽ. ñ expecto immo peto

Expanded text:
mo copia cum egestate; bona ratio cum mo copia cum egestate; bona ratio cum perdita; mens sana cum amentia; bona denique spes cum omnium rerum desperatione confligit'. In huiusmodi certamine ac praelio, huiusmodi locutionis ornamento liber Ecclesiasticus usus est, dicens sic contra pium peccator: et sic intuere in omnia opera altissimi, bina et bina, unum contra unum'. Synonymia est, quotiens in conexa oratione pluribus verbis unamtas erat pene par; non par fortasse eorum, quae sequebantur'. Antapodosis, quotiens media primis et ultimis conveniunt uctum reprehendo, patres conscripti, non meum, ac pulcherrimum quidem factum: verum, ut dixi, non meum, sed vestrum'. Paradiastole las, pro inconsiderato fortem, pro inliberali diligentem'. Antanaclasis est, quae eodem verbo contrarium exprimit sensum. Querebatur quidam de filio, cum mortem suam expectaret, respondente: 'non expecto, immo peto,
Abbreviated transcription (Latin):
textione uerboꝵ ut apud graccũ. pueritia
tua. adolescentiȩ tuȩ inhonestamentũ fuit.
adolescentia. senectuti decoramentũ. sene¬
ctus rei publicȩ flagitiũ. Sic & apud sci¬
pionẽ. ui atq gratis coactus cum illo spon¬
sionẽ feci. facta sponsione ad iudicẽ addu¬
xi. adductũ primo cęxu damnaui. damna¬
tum ex uoluntate dimisi. Antiteta quę̧
latine contraposita appellantur. quȩ dũ
ex aduerso ponunt᷑ sententiȩ pulchritu¬
dinẽ faciunt & in ornamento locutioniᷤᷤ
decentissima existunt. ut cicero ex hac
parte pudor pugnat. illinc petulantia.
hinc pudicitia. illinc stuprũ. hinc fides.
illinc fraudatio. hinc pietas. illinc scelus.
hinc constantia. illine furor. hinc hone¬
stas. illinc turpitudo. hinc continentia.
illinc libido. hinc deniq equitas. tempe¬
rantia. fortitudo. prudentia. uirtutes
om̃s certant cũ iniquitate. luxuria. igna¬
uia. temeritate. cum uitiis omnib. Postre¬

Expanded text:
texione verborum, ut apud Gracchum: 'pueritia texione verborum, ut apud Gracchum: 'pueritia tua adulescentiae tuae inhonestamentum fuit, adulescentia senectuti dedecoramentum, senectus reipublicae flagitium'. Sic et apud Scipionem: 'vi atque ingratis coactus cum illo sponsionem feci, facta sponsione ad iudicem adduxi, adductum primo coetu damnavi, damnatum ex voluntate dimisi'. Antitheta, quae Latine contraposita appellantur: quae, dum ex adverso ponuntur, sententiae pulchritudinem faciunt, et in ornamento locutionis decentissima existunt, ut Cicero Catil. 2, 25: 'ex hac parte pudor pugnat, illinc petulantia; hinc pudicitia, illinc stuprum; hinc fides, illinc fraudatio; hinc pietas, illinc scelus; hinc constantia, illinc furor; hinc honestas, illinc turpitudo; hinc continentia, illinc libido; hinc denique aequitas, temperantia, fortitudo, prudentia, virtutes omnes certant cum iniquitate, luxuria, ignavia, temeritate, cum vitiis omnibus; postre
Abbreviated transcription (Latin):
uerboꝵ ac sententiarũ. nam quia directa
& ꝑpetua oratio fatigationẽ atq fastidiũ
tam dicendi quã audiendi creat. flecten¬
da est & in alias uersanda formas. ut &
dicentẽ reficiat & ornatior fiat. & iudi¬
cem diuerso uultu audituq deflectat.
e quib plurimȩ superiꝰ a donato in sce¬
matib artis grãmaticȩ annotatȩ sunt.
unde tantũ illa hic int̾̃poni oportuit
quȩ in poemate aut nunꝗͣ aut difficul¬
ter fiunt. in oratione autẽ libere Item
anadiplosis est congeminatio uerboꝵ.
uerbo quo sensus suꝑior terminat᷑. infe¬
rior incipit: ac deinde qͣsi ꝑ gradus dicen¬
di ordo seruatur. ut est illud affricani.
ex innocentia nascitur dignitas. ex digni¬
tate honor. ex honore imperiũ. ex imperio
libertas. Hanc figurã ñnulli catenã appel¬
lant. ꝓpter qđ̃ aliud in alio quasi nectitur
nomine. atq: ita res plures in geminatione
uerboꝵ trahuntur. Fit autẽ hoc scema
ñ solum in singulis uerbis. sed etiã in con¬

Expanded text:
erborum ac sententiarum. 92 Nam quia directa, et perpetua oratio fatigationem atque fastidium tam dicendi quam audiendi creat, flectenda est, et in alias versanda formas, ut et dicentem reficiat et ornatior fiat, et judicem diverso vultu audituque deflectat. E quibus plurimae superius a Donato in schematibus Artis Grammaticae annotatae sunt. 2. Unde tantum illa hic interponi oportuit, quae in poemate, aut nunquam, aut difficulter fiunt, in oratione autem libere. Anadiplosis est congeminatio verborum, verbo quo sensus superior terminatur inferior incipit, ac dehinc quasi per gradus dicendi ordo servatur, ut est illud Africani: Ex innocentia nascitur dignitas, ex dignitate honor, ex honore imperium, ex imperio libertas'. Hanc figuram nonnulli catenam appellant, propter quod aliud in alio quasi nectitur nomine, atque ita res plures in geminatione verborum trahuntur. Fit autem hoc schema non solum in singulis verbis, sed etiam in con
Abbreviated transcription (Latin):
singitur. cicero in catilina. & enĩ si mecũ¬
rior loqueretur dicens. & cȩta. Parenthesis
est. cũ quasi deponimꝰ aliquid imꝑfectũ
apud memoriã iudicũ repetituros nos
dicentes cũ oportunũ fuerit. Peusis est
idest soliloquiũ cum ad int̾rogata ipsi
nobis respondemꝰ. Sirenosis est cũ defe¬
rimꝰ aliquid petentes ut aliud interun
nos ꝑmittant dicere.
I De dialectica

Expanded text:
fingitur. Cicero in Catilina 1, 27: 'etenfingitur. Cicero in Catilina 1, 27: 'etenrior, loqueretur, dicens, etc. 47. Parathesis est cum quasi deponimus aliquid imperfectum apud memoriam judicum repetituros nos dicentes cum opportunum fuerit. 48. Peusis, id est soliloquium, cum ad interrogata ipsi nobis respondemus. 49. Synchoresis est cum differimus aliquid petentes, ut aliud interim nos permittant dicere.  1. Dialectica
Abbreviated transcription (Latin):
Lintrismos cũ plures sensꝰ breuit̃ expedi¬
tos in unũ locũ coaceruat. & cũ quadam
festinatione decurrit. ut cicero. rem publi¬
cam quirites uitãq omniũ ur̃oꝵ bona.
fortuna. coniuges. liberosq ur̃os. & cetera
Yronia est cũ ꝑ simulationẽ diuersũ quã
dicit intelligi cupit. fit autẽ aut cũ lau¬
damꝰ eũ quẽ uituperare uolum⁊ aut ui¬
tuꝑamus que laudare uolumꝰ. Utriꝰq
exemplũ erit si dicas amatorẽ rei publicȩ
catilinã. hostem rei publicȩ scipionem.
Diascismos est. ea quȩ magna st̃ uerbis mi¬
nuit. aut minima extollit. Effon est.
qͦtiens in eodem sensu diutiꝰ emoramur.
cui tandẽ peꝑcit. cui amicitiȩ fidẽ custo¬
diuit. cui bono inimicꝰ ñ fuit. quando ñ
aut causauit aliquẽ. aut uerberauit. aut
ꝓdidit. Epangelia est ꝓmissio q̃ iudicẽ
attentũ facimꝰ pollicentes nos aliqua
magna aut minima dicturos. Prosopo¬
peia est cum in animaliũ ꝑsona & sermo

Expanded text:
smus, cum plures sensus breviter expeditos in unum locum coacervat, et cum quadam festinatione decurrit, ut Cicero: Rempublicam, Quirites, vitamque omnium vestrum, bona, fortunas, conjuges, liberosque vestros, etc. 42. Ironia est cum per simulationem diversum quam dicit intelligi cupit. Fit autem, aut cum laudamus eum quem vituperare volumus, aut vituperamus quem laudare volumus. Utriusque exemplum erit, si dicas amatorem reipublicae Catilinam, hostem reipublicae Scipionem. Diasyrmos ea, quae magna sunt, verbis minuit, aut minima extollit. †Efon† est, quotiens in eodem sensu diutius immoramur: 'Cui tandem pepercit? cuius amicitiae fidem custodivit? cui bono inimicus non fuit? quando non aut accusavit aliquem, aut verberavit, aut prodidit? Epangelia est promissio, qua iudicem adtentum facimus, pollicentes nos aliqua magna aut minima dicturos. Prosopopoeia est, cum inanimalium et persona et sermo
Abbreviated transcription (Latin):
aduexit emilius paulꝰ ꝑse macedonũ
rege deuicto. deinde luculus e pontica p̃da.
post hos cesar dedit marco uarroni negotiũ.¬
causam maximȩ bibliothecȩ construendȩ
Primũ autẽ romȩ bibliothecas publicauit
pollio. hinc grecas simulatq latinas addi¬
tis auctoꝵ imaginib in atrio qd̃ de om̃ib
magnificentissimũ instruxerat
Qui apud nos bibliothecas instituert᷑.

Expanded text:
advexit Emilius Paulus Persa, Macedonum rege devicto: deinde Lucullus e pontica preda, post hos Cesar dedit Marco quam maximae bibliothecae construendae. 2. Primum autem Romae bibliothecas publicavit Pollio, Graecas simul atque Latinas, additis auctorum imaginibus in atrio quod de manubiis magnificentissimum instruxerat. Qui apud nos bibliothecas instituer