comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ponẽ quosaam ita eẽ supmios. ut ermdem ser¬
inim. ⁊ h̃rdem instituant sine lib̾tate ⁊ i¬
tem alii ꝑ legntum eumidem sernntu asig¬
nent. ¶S eum uet̾es. ⁊ aliam ꝓposuerunt am¬
biguitatem dicentes. Si quis senunt simi
in testõ quidem h̃rdim exparte sine lib̾tate
inquib hr̃ditas daĩ sodm̃ uet̃em regulam ñ
in dulgemus. ut gritulentur cumũ serin

Expanded text:
ponere quosdam ita esse supinos, ut eundem servum et heredem instituant sine libertate et item alii per legatum eundem servum adsignent 1d . Sed cum veteres et aliam proposuerunt ambiguitatem dicentes, si quis servum suum in testamento quidem heredem ex parte sine libertate in quibus hereditas dari secundum veterem regulam nonindulgemus, ut gratulentur, cum n
Abbreviated transcription (Latin):
ietur. ⁊ ñ derelistum hoct ad hue scrius o¬
spem̃ dubitatam. bengne extenaitur. Siquis
gamĩt. inpupillaĩ aũ sub stitutiõe enindems¬
uimi filio suo sine lif̃tate substituit. Quere¬
lutur si ntilis ec̃t talis substitutio. ⁊ ꝑsimm
legarũ substitutio ptꝰ mortem pupilli lega
quia sine lib̃tate inseruum ꝓpͥum facta ẽ. meli¬

Expanded text:
et non derelictum, licet adhuc servis cospeciem dubitatam benigne extendatur. Si quisit, in pupillari autem substitutione eundem servum filio suo sine libertate substituerit, quaerebatur, sive utilis esset talis substitutio et per servum legatum substitutio post mortem pupilli legatquia sine libertate in servum proprium facta est
Abbreviated transcription (Latin):
ditione emancipatõnis heretes instituit. ⁊ priuisqͣm
uolintati defuncte pateretur. friãna pater meru¬
it uel alr̾ definctas est ⁊ morte euis uol alio tuodo
patria uoluntate potestate lib̾atiuis ad eum de hr¬
ditatis cum sua causa quesistis.¬

Expanded text:
dicione emancipationis heredes instituit et, priusquam voluntati defunctae pareretur, sententiam pater meruit vel aliter defunctus est, morte eius vel alio modo patria potestate liberati ius adeundae hereditatis cum sua causa quaesistis
Abbreviated transcription (Latin):
uł filias uepotes. uł neptes. uł ꝓnepotes
proneptes moĩentis cransiuttente. ⁊ ñ ali¬
ẽ subslitutione locum hñte: insi ip̃i libi
sine uista sobole decessem̃t. ut ꝙ. int̃ instos
libõs sanccitum est. hoc ⁊̃ in naturales silios
extendatur. que omnia. ⁊ inlegatis. uł
fidei comnissis ꝑcialib locnni hãe scĩmꝰ.¬
si impta fũt. uino autem testatiore consu¬
latum quidem uł prefecturam ille deposint.

Expanded text:
 filias, nepotes vel neptes, pronepotes vel proneptes morientis transmittente, et non aliter substitutione locum accipiente, nisi ipsi liberi sine iusta subole decesserint: ut, quod inter iustos liberos sanctum est, hoc et in naturales filios extendatur. Quae omnia et in legatis vel fideicommissis specialibus locum habere sancim" si nupta erit", vivo autem testatore latum quidem vel praeturam illi deposuerint,
Abbreviated transcription (Latin):
ca parte. Uelsine parte qui pro ueterum leguni
tenore ad cercun unciar̃ institutionom referunt᷑
earũdera accionuti occasione heredum excepta re
xescript orum fieri
maissurium sabiulm scripsit. tais fpẽs relata est.
hanc apercius expedire uobis uisum est. quidam
uenitut. Ut suttita nometi igrocet. s: siqͥdeiti ip̃ẽ
testatre plocio cuidam heres extitit. manifestillim̃
ipstiis personam plocũ hr̃s esficiatur. ⁊ hoc argn¬
mcutamur ex antiqua regnla q̃ uoluit here¬
dom hr̃dis testatoeis hr̃dem eẽ. Sin ã nicͥ ta¬
le fcm̃ est suꝑer uacuam cẽ ⁊ man̾ere hꝰmͦi in

Expanded text:
a parte vel sine parte, qui pro veterum legum tenore ad certam unciarum institutionem referuntur, earundem actionum occasione heredum ex certa re scriptorum fieriMassurium Sabinum scripsit, talis species relata est, hanc apertius expedire nobis visum est. Quidam venitur, ut suum nomen ignoret. Sed si quidem ipse testator Plotio cuidam heres extitit, manifestissimumipsius personam Plotii heres efficiatur: et hoc argumentamur ex antiqua regula, quae voluit heredem heredis testatoris esse heredem Sin autem nihil tale factum est, supervacu
Abbreviated transcription (Latin):
magis ad eius uenire suocessionem quam
in hac specie pipunano dupitatõnen resecĩ¬
tes. subilitutionem qd̾m huiꝰtuodi casii u¬
bi postuntus natro ad huc inpures uiua
matre decesseĩt. respuendaui eẽ ceusenius.
ẽime autem cr̃modo substitutionem. ã mit¬
tumis: cum p̾umꝰ ininime editus fũit. uł¬

Expanded text:
magis ad eius venire successionem quam ubitationem resecantes substitutionem quidem in huiusmodi casu, ubi postumus natus adhuc impubes viva matre decesserit, respuendam esse censemus. Tunc autem tantummodo substitutionem admittimus, cum postumus minime editus fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
testatcm Doce expͥme nouien uł noĩa
hereduui ita opoctet ⁊ in testam̃tis per
festari que in postmñ tantũ modo obseruo̾a
consomus. ut que testamenta post hauo
nouellam uyĩ nominis legem esficuint᷑¬

Expanded text:
testatorem voce exprimere nomen vel nomina heredum, ita oportet et in testamentis per festari Quae in posterum tantummodo observari censemus, ut, quae testamenta post hanc novellam nostri numinis legem conficiunt
Abbreviated transcription (Latin):
hr̃ocui iustituit quem falsa opinione duc¬
cus sinim eẽ crodebat non institut᷑us si
alienũ nosset: isq postea subdictus eẽ osfẽ¬
sus est auferandam ei successionẽ diu se¬
ueri ⁊ intonim blatitis continenit

Expanded text:
heredem instituit, quem falsa opinione ductus suum esse credebat, non instituturus, si alienum nosset, isque postea subditicius esse ostensus est, auferendam ei successionem divi severi et antonini placitis continet
Abbreviated transcription (Latin):
mauu testat oris scriptum uł uoce cotũ
cestib us nunicupatum: hoc testam̃tum
stare uiinime patimur. ui̾ tocum si tota
hr̃d uui nomina fueruit precermissa. us̾
in eius heredis institutõue. cuuis nomen
neq liugita neq manus testat oris
significatut E ne alqua forsitau obluuo
tostium aĩmis incoubat pł uribus in¬
cend uip nomimbus hecedum expressis
mina substribere non disferunt. ad et̾nã
rerum memoriam. Sin uero tp̃c testa¬
Uatiuiu est testes in fua subscriptione
O porcet .n. omni modo Uel ex litoris
testatoris. Uel ex uoce qsd̾ testat oris.
luteris aut̃ testium qui ad clogium cõti

Expanded text:
manu testatoris scriptum vel voce coram testibus nuncupatum, hoc testamentum stare minime patimur vel in totum, si tota heredum nomina fuerint praetermissa, vel in eius heredis institutionem, cuius nomen neque lingua neque manus testatoris significavit. Sed ne aliqua forsitan oblivio testium animis incumbat pluribus interdum nominibus heredumina scribere non differant ad aeternam rei memoriam. Sin vero ipse testaervacuum est testes in sua subscriptione Oportet enim omnimodo vel ex litteris testatoris vel ex voce quidem testatoris, litteris autem testium, q
Abbreviated transcription (Latin):
uberis accrescere. ¶e Noncupatõnem quoq
hoc est sinc sersptura testã non alias ualers
ianccimus qmͣ si septem testes ut supra
quod ante factim est infirmari decernim us
rit confirinatum nisi forte in priore cestõ scͥp¬
tis his quii ab intestato ad testatõris hereditatẽ
it qui ab intestato ad eius hereditatem
uocantira. Eo .N. casn licet imperfecta ui¬
deatus scriptura posterior infirmato priore
testõ secondum cuis uoluntatem non qͣm
sancmus in qua uolatitate .U. testuum iu¬
ratoꝵ deposiciones testuns. suficient. Quo
non facto Ualebit primuni testm̃. licet ĩ
es scripti uideantur extranei. ¶Illud ⁊̃
huic logi ꝓspeximus inferendũ. O¬

Expanded text:
liberis adcrescere. Per nuncupationem quoque, hoc est sine scriptura, testamenta non alias valere sancimus, nisi septem testes, ut supra quod ante factum est infirmari decernimus, rit consummatum, nisi forte in priore testamento scriptis his, qui ab intestato ad testatoris hereditatem sit, qui ab intestato ad eius hereditatem vocantur. eo enim casu, licet imperfecta videatur scriptura posterior, infirmato priore testamento secundam eius voluntatem non quasi sancimus 5a . In qua voluntate quinque testium iuratorum depositiones sufficient: quo non facto valebit primum testamentum, licet in eo scripti videantur extranei. Illud etiam huic legi perspeximus inserendum,
Abbreviated transcription (Latin):
relicto reo eligendi sideiussores uli int̃ contni¬
hentes aliud pactum doceatur.
ex eo ꝙ tabulas obligõnis ut cestis assignauit
comieuiris.
aec ascͥpte c̃ pecunam mutuam daret in acci¬
piendis. ypotheis ñ paruit ⁊ frustra ce iuditio
mandati comienit qũ ñ alias te oblignsse in

Expanded text:
relicto reo eligendi fideiussores, nisi inter contrahentes aliud placitum doceatur. ex eo, quod tabulas obligationis ut testis adsignavit, conveniris. adscriptae, cum pecuniam mutuam daret, in accipiendis hypothecis non paruit, frustra te iudicio mandati convenit, quando non alias te obligasse in
Abbreviated transcription (Latin):
rei ixorie iꝰ ꝙ digñ cẽ ualẽ censemus. ot ludentes.
ces ꝑ exstipłatu accõnem exigi. siĩ septa fũt sti¬
płatõ siue ñ ut intelligatur re ppñ stipłatio eẽ
uari eam magis qmͣ euanescere oportet. si .u.
c̃ una iustrum̃to stipla̾itio ualida ĩueniatur. ⁊ a¬
uis ĩucilib suam noscitur prãre fortitudinem. ep̃

Expanded text:
e ius, quod dignum esse valere censemus, concludentes. tes per ex stipulatu actionem exigi, sive scripta fuerit stipulatio sive non, ut intellegatur re ipsa stipulatio esse uvari enim eam magis quam evanescere oportet. Si enim, cum una in instrumento stipulatio valida inveniatur, et aliis inutilibus suam noscitur praestare fortitudinem, quare
Abbreviated transcription (Latin):
tnͣsiutebat. s rei uxorie iꝰ. ⁊ ĩ estipulate acciõe
cãspon̾e. satis humañ. satis piũ satis ule pr̃imo
mũ ÷ mr̃imonii ẜꝰ  ¶ et ẽ lex uilia fundi dota¬
lis italici alienatõnẽ prohibebat. sĩ amarito ñ
cõsenciente muliere. ypothecã añ nͦ si mulier
cõsencebat: Inc̾togati simꝰ si opͣ hꝰ tͣ sanctõem¬

Expanded text:
nsmittebat. Sed rei uxoriae ius et in ex stipulatu actionem transponere satis humanum, satis pium, satis utile matrimoniis est Et cum lex Iulia fundi dotalis Italici alienationem prohibebat fieri a marito non consentiente muliere, hypothecam autem nec si mulier consentiebat, in
Abbreviated transcription (Latin):
dotem suam p̃cipuci aꝑͣere ⁊ si emancipata ł̃ Ex¬
heredata sit s c̃ aliis heredib scripta. quo a no¬
bis recepto ⁊ alie multe sꝑẽs ꝓutũ acciꝑiũt exi¬
tũ. cũ dos possit ⁊ de ĩ osficioso accõnem exclu¬
d̾e̾ mꝯxiẽ si susficit ad qͣrcani ⁊ ĩ collacõnẽ fer¬
ri si intestatꝰ pr̃ famił decessit᷑. ⁊ testam̃to
sc̃o qñ s destator dix̃it q̃ oiã ex stipulatu accio
a rei urorie accione accepit. ¶ Pĩ accedit ⁊ ali¬
a spẽs a rei urorre accõne. si pũi ⁊ ini etͣnoꝰ docem¬

Expanded text:
dotem suam praecipuam accipere, etsi emancipata vel exheredata sit vel cum aliis heredibus scripta Quo a nobis recepto et aliae multae species promptum accipiunt exitum, cum dos possit et de inofficioso actionem excludere, maxime si sufficit ad quartam, et in collationem ferri, si intestatus pater familias decesserit, et testamento facto, quando hoc testator dixerit. Quae omnia ex stipulatu actio a rei uxoriae actione accipit Accedit ei et alia species a rei uxoriae actione. Si qu
Abbreviated transcription (Latin):
¶Umi uõ nemo est qui conparare eã in aluerit
⁊ necessauum fiat conditori saltem ł uire dñu
reͦ affuerit ꝑroiiutiale tͥbunal creditor petat.
ton̾em iudicis quoꝰ ac̾onditore petitum est. ⁊ fer¬
tum tempius statuatur intͣ ꝙꝰ sifũt inuentus¬

Expanded text:
o nemo est, qui comparare eam maluerit, ut necessarium fiat creditori saltem sibi eam iurve afuerit, provinciale tribunale creditor petat tionem iudicis, quod a creditore petitum est, et certum tempus statuatur, intra quod et
Abbreviated transcription (Latin):
ea siũt sciplõ ⁊ co̾ hrdes transuttelat᷑. ita ⁊ si m
faciendo est heet iinactis tp̃e obligntu  at cñ ad
sumlitudinem in dando concepte stipłonis ⁊ hr̃¬
des obligari. ut ñ discͤpet fem̃ ab actõne s sit let
relictis obseruari censemu.

Expanded text:
ontra heredes transmittebatur, ita et si in faciendo est, licet in mortis tempus colligatur, attamen ad similitudinem in dando conceptae stipulationis et heredes obligari, ut non discrepet factum a datione, sed sit lex relictis
Abbreviated transcription (Latin):
nes p̃cipue comuisseͥe̾ ꝯpigno. legis erescit
aspitmꝰ placet insirmau eã ⁊ inposterum
onnen eiꝰ nem̃ ꝯͣiam̃ ab obłi. Siguis gͥ cali
continctu laborat. hac lac̃tõue respiret que
cum p̃t̾itis presentia quoq depellit ⁊ futara
prosiłet erecitaies eiñ te amissa iubemus re¬
cuperure quiꝰ dederiͥ
antiqua lege obligati sunt. Set si eit ħroib
om̃ẽ pecuiuami exsoluti: quib nomĩ pattu
tu cestatir indunsione ad scͥpyenit: c̃oli .m. ey

Expanded text:
escit asperitas, placet infirmari eam et in posterum omnem eius memoriam aboleri. Si quis igitur tali contractu laborat, hac sanctione respiret, quae cum praeteritis praesentia quoque depellit et futura prohibet. Creditores enim re amissa iubemus recuperare quod dederunt antiqua lege obligati sunt. sed si eis heredibus omnem pecuniam exsolvisti, quibus nomen patris tui testator in divisione adscripserat,
Abbreviated transcription (Latin):
uł minime fũt iuentus. uł conditam pecum¬
am totam offerre nolĩt: cunc conditor adeat
conusuris ⁊ daupins uitio ens cͥonditori illati
quorum guantientem cͤonditoe debet suom
muematur. in hac qui noscitut habundare
sit cͤonditori om̃is rõ integra. ¶sm aũt erutra
ipigrore fiat: tunc in hoc ꝙ debitim eroeait
tur conditarib quid̾ feñantons nõ sipprsiti  ͣ¬
lus autem debitoris conditorib uł ip̃i debitori
seruatim ⁊ ne ercominnucatõne fiat aliqua
ris cum ꝯpetenti eautela meum exponenda of¬
ferre. Sm uõ conditor pꝰquam iure dm̃i p̾sideat¬

Expanded text:
l minime fuerit inventus vel creditam pecuniam totam offerre noluerit, tunc creditor adeat cum usuris et damnis vitio eius creditori illatis, quorum quantitatem creditor debet suo inveniatur, in hoc, quod noscitur abundare, sit creditori omnis ratio integra. 4a . in pignore fiat, tunc in hoc quod debitum excedittur, creditoribus quidem feneratoris non suppositum, aliis autem debitoris creditoribus vel ipsi debitori servatum. 4c . Et ne ex communicatione fiat aliqua ris cum competenti cautela in eum exponenda offerre. Sin vero creditor, postquam iure domini
Abbreviated transcription (Latin):
entientid m̃siłe eẽ indetur hoc int̃ eos actum ut
meipiat quidem ccͣ morientem obligõ. minineat
aũt hrdib eius donec ad effectum ꝑducatur. Ne¬
mo .i.ĩ. stultꝰ muenit᷑ ut tali aĩo fac̾et stipłõnemi
nt putaret posse tiũ edificumi inimo momento
hore ertollere. uł eum ꝙ. moritur talem hr̃e sen¬

Expanded text:
eri simile esse videtur hoc inter eos actum, ut incipiat quidem contra morientem obligatio, immineat autem heredibus eius, donec ad effectum perducatur. Nemo enim ita stultus invenitur, ut tali animo faceret stipulationem, ut putaret posse tantum aedificium in uno momento horae extollere, vel eum qui moritur talem habere sen
Abbreviated transcription (Latin):
uł potentiori seu alus ꝑsotits in testamento siue co¬
dicillo legauerit fidei ue conmisserit aut per
subeat. s estimatõ eius ltisꝰ ineatur prañda huis
quib actõnes uł res litigiose relicte sint. eam¬
peͬtͣiculo: ea que litigiosa relieta fũt uendicũ¬
tes ꝙ ⁊ de cyrogniphis placet ut hr̃des ꝑ agant¬
relictceim fisco iis altis ꝑ sonis presenteni pecum¬
am mnrũ et iet in indicio eos quos obuerios csmuãt
persequantur.

Expanded text:
vel potentiori seu aliis personis in testamento sive codicillo legaverit fideive commiserit aut per subeat, sed aestimatio eius litis ineatur praestanda his, quibus actiones vel res litigiosae relictae sunt. Eapericulo ea quae litigiosa relicta fuerant vindicantes. Quod et de chirographis placet, ut heredes relictorum fisco vel aliis personis praesentem pecuniam numerent et iudicio eos, quos obnoxios existimant, persequantur.
Abbreviated transcription (Latin):
a. marõ. Si pͥuł quam distraħentur pigͦ¬
nita pꝰsessio pecuiuam cͤotditori obstulisti. eo¬
q ñ accipiente contestatõne facta eam depo¬
suisti. ⁊ hodie meadem eausa ꝑmanet pigno¬
ris dutractõ nõ ualet. quiꝰ u pͥeius quam offer¬
res legem uenditõis ercint ꝙ iuire sub fistit

Expanded text:
 . Si prius, quam distraheretur pignorata possessio, pecuniam creditori obtulisti, eoque non accipiente contestatione facta eam deposuisti et hodieque in eadem causa permanet, pignoris distractio non valet. Quod si prius, quam offerr
Abbreviated transcription (Latin):
patebit auer p̃cio pigneus debito satis sieĩ potest
qiiͦsiquns deherit ñ prohweminui ẽa etiam do
 aa rusmo. Et qui subimagine alt̾nis
ꝑsone quam suppesuerat: iugit teret. ꝯ
sibi negociũ gerat alienasłe ñ uidetur. Iure

Expanded text:
parebit, an ex pretio pignoris debito satisfieri potest. Quod si quid deerit, non prohibemini eti AA. Rufino. Et qui sub imagine alterius personae, quam supposuerat, iugiter tenet, cum sibi negotium gerat, alienasse non videtur. iure
Abbreviated transcription (Latin):
ẜ. aã. soliano. Piresiduum debiti paratus
es soluem᷑ preses prountie dabit arbitruro
cessaĩt sui obligato super fluo ad uenoitõnẽ
prefilm̾t inproba alienatio propͥetatis tue ms¬
ꝯp. gned̃. a Nognto. Quam diu ñ est incegͣ
pecina cͤonditori nuãta ⁊ si prolłnte maiore
eam consecutus sit distrahetidi rem obligatã¬

Expanded text:
 . Si residuum debiti paratus es solvere, praeses provinciae dabit arbitrum, cessaverit sive oblato superfluo ad venditionem prosiluerit, improba alienatio proprietatis tuae p. Gordianus A. Rogato. Quamdiu non est integra pecunia creditori numerata, etiamsi pro parte maiore eam consecutus sit, distrahendi rem obligata
Abbreviated transcription (Latin):
seruatõnem que nullatemis inipĩs rerum claru
publioe proscͥptum. nec indimius. neque nͥ ciũ¬
modo ex libreum recitatõne audnmns. c̃mꝰ
itaq sigiis rem oo̾nditori suo pigneiułũ c̃siqͥ¬
demi inpructõne canitum est quem a dmedu

Expanded text:
servationem, quae nullatenus in ipsis rerum claruipublice proscriptum neque vidimus neque nisi tantummodo ex librorum recitatione audivimus. Sancimus itaque, si quis rem creditori suo pigneraverit, si quidem in pactione cautum est, quemadmodu
Abbreviated transcription (Latin):
quantitate uł reb miolutum datis sũi distmecis
conpresent᷑ato precio satis ei ccͣ quemi supplicas
⁊ residuum tebetur obtulis ac siñe acceperit depo¬
sũs ꝯsigͣñ restitui tͥ res pacco pigroris obheatas
prouidebit cum ⁊̃ edicto ꝓperuio accõne ꝓposita
pecunia soluta cͣndittri. u si ꝑeum fuctum sit

Expanded text:
quantitate vel rebus in solutum datis sive distractis compensato pretio satis ei contra quem supplicas  residuum debetur obtuleris ac, si non acceperit, deposueris consignatum, restitui tibi res pacto pignoris obligatas providebit, cum etiam edicto perpetuo, actione proposita pecunia soluta creditori vel si per eum factum sit
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ronutie experire accõne conpetenti ũ tm̃ adũ¬
sis conditorem uiñ ⁊̃ aduersus possessorem si
frandem eum pauitici passe cum ditoise potiũs
coceres t reuoettis que mala fide gesta constitait̃:
petcossusionem emptor conpantint successor
eĩ de smperfluo non emptoris his. qui rem
possidet conuemendus est.

Expanded text:
provinciae experire actione competenti non tantum adversus creditorem, verum etiam adversus possessorem, si fraudem eum participasse cum creditore potueris docere, ut revocatis, quae mala fide gesta constiterit, per collusionem emptor comparavit, successor eius de superfluo, non emptoris heres, qui rem possidet, conveniendus est.
Abbreviated transcription (Latin):
diterem persubpositami unagniaũ cmptociis
personam semper possessionem cemusse. nec
uenditn bona . f. predia post ea sincent̃ conꝑiᷤᷤ¬
se potes oblata pecuma cum usuris ad
restitutõnem cͤenditirem  donpellere

Expanded text:
ditorem per suppositam imaginarii emptoris personam semper possessionem tenuisse nec vendita bona fide praedia postea sinceriter comparasse, potes oblata pecunia cum usuris ad restitutionem creditorem compellere
Abbreviated transcription (Latin):
ẜ. ac̃ paulmo. ¶reditricem patͣmi tui
subobligatõnem fundi ꝙ ꝑcẏrographum nex¬
sus pignori fuãt iubentem eamdem captõnẽ
ridi pigroeis ⁊̃ is remisse uideri manfestum ẽ¬
conditores silentio tradideriuu negotum palã
est accõnem suam pemississe eos guam iurem
habbant. Nam siscalis aste fides facile conuelli
screto tuo tefenebrem pecinam exsolinsse pro¬
ponas. curabit preses prountie irestituenda.¬

Expanded text:
Maximianus . Creditricem patrui tui sub obligatione fundi, qui per chirographum nexus pignori fuerat, iubentem eandem cautionem reddi pignoris etiam ius remisisse videri manifestum ecreditores silentio tradiderunt negotium, palam est actionem suam amisisse eos, quam in rem habebant. Nam fiscalis hastae fides facile convellisocero tuo te fenebrem pecuniam exsolvisse proponas, curabit praeses provinciae in restituenda
Abbreviated transcription (Latin):
ẜ. ã Qum solito more anrã maiestate pe¬
citur ut ad miserabilis censionis bonx hoĩes
uemant aipilium. ⁊ electõ detur. creditori¬
b uł qͥnqñnale spacium eis indiug̃e us bono¬
rum accipere cessionem salua iudelicet coe
exstimõne. ⁊ ouũ corpaiali cruciatu semoto

Expanded text:
. Cum solito more a nostra maiestate petitur, ut ad miserabilis cessionis bonorum homines veniant auxilium et electio detur creditoribus vel quinquennale spatium eis indulgere vel bonorum accipere cessionem, salva eorum videlicet existimatione et omni corporali cruciatu semoto:
Abbreviated transcription (Latin):
aduccatis ꝙ ap̃tuam magnisicentiam otu¬
sas actimsunt. anullo uidice nec ab ipsa e¬
minentissima pre fectura. sollicitudo ila pe
tiet aliquid muingendum. nulla gͥ coga¬
tis ms̃pectio nulla ingeratur ꝑeqͣtio milla

Expanded text:
advocatis, qui apud tuam magnificentiam causas acturi sunt, a nullo iudice, nec ab ipsa eminentissima praefectura, sollicitudo ulla pestimet aliquid iniungendum. nulla igitur togatis inspectio, nulla ingeratur peraequatio, nulla
Abbreviated transcription (Latin):
oip̃. Uał. galł. ã. g̃mano. Oimͣpotestate patͥs
sueriint inpubes fau. ⁊ uos eis estis surstituti
atq ita aduos añ pub̾tatem illis decedñtib
cep̃ hroitas ꝑtiñe oe eribendis cesti̾ cabutis int̾¬
dicto uti potestĩ¬

Expanded text:
ienus AA. Germano. Si in potestate patris fuerunt impuberes filii et vos eis estis substituti atque ita ad vos intra pubertatem illis decedentibus coepit hereditas pertinere, de exhibendis testamenti tabulis interdicto uti potesti
Abbreviated transcription (Latin):
citulo retiũtat. Nec eos qui d̾iecti ĩ ab sũttum
nõe pꝰsidentes eo ꝙ ñ ip̃s decisio aĩe mandata sit
ab ex parin̾aire seclauant nͦ si scrin suit eoꝵ
reͥtiant unure ꝑsonas. quia hunmodi ꝯditõtus
hominib anuisas oeare fasñsit St pt elapsa qͦ.
spacia recuꝑande possessionis legib p̃stita utigi

Expanded text:
itulo retinebat, nec eos, qui deiecti sunt absentium nomine possidentes, quia minime ipsis dictio causae mandata sit, ab experiunda re secludant, nec, si servi sint, eorum reiciant in iure personas, quia huiusmodi condicionis hominibus causas orare fas non sit: sed post elapsa quoque spatia recuperandae possessionis le
Abbreviated transcription (Latin):
areeant᷑ ⁊ uͦ antea suscipiant᷑ quam debita
imñisa reddiderant uł fũt innocentia de¬
monstrata purgati.
consugientes ab ducere sub hac uidelieet dis¬
suntõne ut si qurquam ecͣ hanc legem uem¬
re temptauerint seiat ser maiestatis crimine
esse retinenidum. mãt
ł: ã. Si serius einꝰquam eccłiam altaria ne
procipint iudicet᷑ ei ꝙ mor abstiendi copia
ñ denoget᷑. S si armorum fadutia resistendi
animos insama impellemte concepit arupi¬
endi abstraendi ꝙ eum domino quib pot id
efficere uirib concedat᷑. Qd̾ si illum etiam con¬

Expanded text:
arceantur nec ante suscipiantur, quam debita universa reddiderint vel fuerint innocentia demonstrata purgati. confugientes abducere, sub hac videlicet definitione, ut si quisquam contra hanc legem venire tentaverit, sciat se Majestatis crimine esse retinendum. Dat pp. Si servus cuiusquam ecclesiam altariave proripuit, indicetur eique mox abstrahendi copia non negetur. Sed si armorum fiducia resistendi animos insania impellente conceperit, abripiendi extrahendique eum domino, quibus potest id efficere viribus, concedatur. quod si illum etiam con
Abbreviated transcription (Latin):
dat laudabiliorem eoꝙ pͥmus muenit si⁊
boo studiosum uoł̾ et̃ noluntus. nt si quis m
net̾ib ñ bñ positum libiis inueniatis uł ali¬
nus obseruando. ut si aliquid inuettor le¬
gib uł stonstitutõnib quam antiquis mũ¬

Expanded text:
at, laudabilior est eo qui primus invenit. Sed et hoc studiosum vobis esse volumus, ut, si quid in veteribus non bene positum libris inveniatis vel aliminus observando, ut, si aliquid in veteribus legibus vel constitutionibus, quas antiqui
Abbreviated transcription (Latin):
u. aã euticiosis. Liberum captum ce
ab hostib ꝯm̃tio redemit sabiis. ⁊ cum iũ¬
cutꝰ nullum filiis eiꝰ odsequiũ debes.
m̃cio redenpti s uͥtute militum nr̃e lib̾ati
illico statꝰ que aiptuitatis casu amisserant
recipiunt. s̃m ã dominis restitiunt᷑. recep

Expanded text:
et CC. Eutychio. Si liberum captum te ab hostibus commercio redemit Sabinus et eum vincstitutus nullum filiis eius obsequium debes. cio redempti, sed virtute militum nostrorum liberati ilico statum, quem captivitatis casu amiserant, recipiunt: servi autem dominis suis restituentur: recep
Abbreviated transcription (Latin):
iure pꝰiminu ⁊̃ u̾et̾m responsã incolumia cũe¬
ta suanda s̃. si guis itaq huic p̃cepto suĩt conatꝰ
obsiffe. actoe ꝯductor ꝓcuntor ꝙ dari se met᷑ats
ẽ pena depoctacõnis ñ ambigit᷑. si uõ possessioĩs
dũt rem suam sisco noũit uendicandam. se ꝙ de¬
puetandũ ut facilis erecutio ꝑueniat xͥmos pri

Expanded text:
olumia cuncta servanda sunt. Si quis itaque huic praecepto fuerit conatus obsistere actor conductor procuratorque, dari se metallis cum poena deportationis non ambiget: si vero possessionis dominus, rem suam fisco noverit vindicandam seque deportandum. Et ut facilis exsecutio proveniat, Chri
Abbreviated transcription (Latin):
ac ꝓstituttm ab eo q̃ eam redũat obretinẽ¬
de pudicitie cultum hac obseruandã natali¬
um honestitem ad te consugisse ꝓponas p̃sec
ꝓunitie si filie tue supͣdcam inuiam ab ea
testabłis questꝰ ⁊̃ si p̃cum conpensatum ñ ÷ͣ er¬

Expanded text:
ac prostitutam ab ea quae eam redemerat ob retinendae pudicitiae cultum ac servandam natalium honestatem ad te confugisse proponas, praeses provinciae, si filiae tuae supra dictam iniuriam ab ea, testabilis quaestus, etiamsi pretium compensatum non es
Abbreviated transcription (Latin):
iunt ss̃accreto. c sicreditores id for̾int sta demũ inixͣ for¬
nani ed icti bũsieũ tͥ impeniet᷑. si finudulenta uen¬
ditõe participante consium emptore aampñt ĩflic¬
um omncipatis uolus p̃dium adcͥsit̃ foret alienari
a prẽ oo dͤ ꝙ furarore sñ p̃sidis auctoritate ñ potuit. ma¬
did̾i̾t. illibataq uoł̾ persecutõ euis manentmi

Expanded text:
unt. Quod si creditores id fecerint, ita demum iuxta formam edicti beneficium tibi impertietur, si fraudulenta venditione, participante consilium emptore, damnum tibi inflicum emancipatis vobis praedium adquisitum foret, alienari a patre eodemque curatore sine praesidis auctoritate non potuit, madiderit, illibataque vobis persecutio eius mane
Abbreviated transcription (Latin):
siqͥd̾ resipunt fariosꝰ : adqͥsitõnemi admiserit ip̃i restitil¬
acur. S ĩ aũ in funre dici fuos fimerit ł sĩ stam satu¬
ratem prueniens eam repudiau̾̃it. siqͥd̾ successio est ad e¬
os refcratur: uolentes tñ id̾ s ad slistictũ s ab intestato
heredes ł ad nrm̃ erariũ. eo sesse obseruando ut hi ueĩ¬
ant ad successionẽ qͥ morcis tp̃t fui iose̾ ꝓp̃iquiores existãt

Expanded text:
idem resipuerit furiosus et adquisitionem admiserit, ipsi restituatur. Sin autem in furore diem suum obierit vel in suam sanitatem perveniens eam repudiaverit, si quidem successio est, ad eos referatur, volentes tamen, id est vel substitutum vel ab intestato heredes vel ad nostrum aerarium: eo scilicet observando, ut hi veniant ad successionem, qui mortis tempore furiosi propinquiores existant
Abbreviated transcription (Latin):
defendere uolebint. ũ competentib alogatõib cuii uob̾
cutores aut cuintores dati erant. uben eẽ a min̾e iusi
sunt. ne eis citconienisse indicis religionem prosit ꝑte¬
ses ꝓuincie uos audiet. ⁊ si ininstum decaetum ertresis¬
se cos apparu̾it er inde ad oos peritulum ã tunistratõnis
ãmmistratõis euitare. minime posse manifestũ est.

Expanded text:
defendere volebant, non competentibus adlegationibus, qui vobis tutores aut curatores dati erant , liberati esse a munere visi sunt, ne eis circumvenisse iudicis religionem prosit, praeses provinciae audiet vos et, si iniustum decretum extorsisse eos apparuerit, exinde ad eos pericuadministrationis evitare minime posse manifestum est.
Abbreviated transcription (Latin):
neus ut uincit pat̾rum. scͥ ali credend̾ est. res ub̾oꝵ gn¬
b̾nandas patãtib delictis: licet t̾culianꝰ uiris antiqdͥ in¬
terp̾s ubro singulari. quẽ de castrensi poculio condidit
cali tractatu ꝓposito uideatur obscure eand̾ actiugere
uimꝰ debis q̃ in testam̃to surioso relinem̃da sunt. ł sub¬
sticode cori nĩ suo robore permaueant. Sĩ uͦ ꝓpetuo

Expanded text:
ur, ut vincat paternum? vel cui alii credendum est res liberorum gubernandas parentibus derelictis? Licet Tertullianus iuris antiqui interpres libro singulari, quem de castrensi peculio condidit, tali tractatu proposito videatur obscure eandem attingerevimus de his quae in testamento furioso relinquenda sunt vel substitutione eorum, in suo robore maneat. Sin autem
Abbreviated transcription (Latin):
tatõnis diui seueri bñficium cuio possessiones rusti¬
cas sine decreto p̃sidis pupilloꝵ seu adolescencnim dis¬
trabi uel obligari ptohibitum est. ñ inuria ⁊ ad ag¬
fandꝰ m̃te capti ⁊̃ ab agnato enis tibi pignoeis necus
est unculũ pignoeis in co ñ consistit. Utiles tñ adu̾s
Si pr tuus m̃tis comgys ñ est. pete ei inaitores per qͦs
sicuis gestim est ꝙ reuocari oppeteat. possit cã cogi¬
ea ĩ pristinũ stacum restitui. Qum repudiante¬
re potuit qpuedã int̃em furiose marico aͦndã eus in¬
sturãta confecisse significas. intelligisear nalcc᷑ furi¬
osam dispositõnem potuise. cum eius ad eacẽ nire ñ¬

Expanded text:
tionis divi severi beneficium, quo possessiones rusticas sine decreto praesidis pupillorum seu adulescentium distrahi vel obligari prohibitum est, non iniuria etiam afundus mente capti etiam ab agnato eius tibi pignori nexus est, vinculum pignoris in eo non consistit, utilem tamen adveSi pater tuus mentis compos non est, pete ei curatores, per quos, si quid gestum est, quod revocari oporteat, possit causa cognita in pristinum statum restitui. GORDre potuit, quaedam matrem furiosae marito quondam eius instrumenta confecisse significas, intellegis nihil eam contra furiosam disponere potuisse, cum eius ad eam iure n
Abbreviated transcription (Latin):
uitium. cui tamqͣm ñ amplus ducentis libris auri ꝑa¬
trimoniũ ualeret fideiussorẽ acceꝑat int̾cessisse in quo
caũ ñ curatoris erit ratio rep̃hũdenda. siqua lesio reb
minoeis alata fuise adũsis iegum cedinem cõꝑbet᷑:
si super negligeucia uł dolo scribe qui uerim siłe tari¬

Expanded text:
itium, qui, tamquam non amplius ducentis libris auri patrimonium valeret, fideiussorem acceperat, intercessisse. In quo casu non curatoris erit ratio reprehendenda, si qua laesio rebus minoris illata fuisse adversus legum ordinem comprobetur, sed super neglege
Abbreviated transcription (Latin):
S̃iuͦinte int̃posito decieto uenditõnem uili p̾cio esꝰ
possessionis cꝰ uires ignombat. fecit uixͣ perpenu
edicti auctoritatẽ ĩ integr̃ restitõ cã cognita ei p̾¬
bes alienũ tr̃ cã coguita p̃sidali decreto
mutitur.

Expanded text:
e interposito decreto venditionem vili pretio eius possessionis, cuius vires ignorabat, fecit, iuxta perpetui edicti auctoritatem in integrum restitutio causa cognita ei paes alienum tantum causa cognita praesidali decreto titur.
Abbreviated transcription (Latin):
stipulatu neq ey duplo neq eyempto actõ¬
nem contua uenditorem uł sideuissarem eiꝰ hãt.
s ⁊ si iudicio emptor ñ afflunit aut presens pen
iniuriam udicis euctus ÷ absente actire uł
si deuissore regressum adũsus eum ñ ht̃.¬

Expanded text:
stipulatu neque ex dupla neque ex empto actionem contra venditorem vel fideiussores eius habet. sed et si iudicio emptor non adfuit aut praesens per iniuriam iudicis victus est absente auctore vel fideiussore, regressum adversus eum non habe
Abbreviated transcription (Latin):
x. a. patrocino. Ex p̃dus
que m̃octa es. si aliqͣ auenditire obligata ⁊ pꝰ¬
dum tͥ cradita sunt: exept̃o accione conseq̃¬
ris ut ea a creditͥre liberentur. Lẜ .ii. ficretꝰ A¬
⁊ si adũsus uenditorem exum̃dito accõne pre¬
tium petentem dol eyceptõnem opposueris

Expanded text:
 A. Patroinae. Ex praediis, quae mercata es, si aliqua a venditore obligata et necdum tibi tradita sunt, ex empto actione consequeris, ut ea a creditrice liberentur: id enim fiet, si adversus venditorem ex vendito actione pretium petentem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ nicł cenditorib debeatur. cum nicħ phire
re seruo tam mutuns dandis petiniis quam
sołone celebuata meħ mͥ tͥ noc̃e potest. alit̃
enĩ soluentes seruo: deactõne dm̃ selibetre mi¬
ti sermi ꝓ pecimia sumpta cͤonditan s̃ iudeti¬
tõnis prestitis demancipio restituendo pacti
tr̃ ne spe future nũãtõiis suscepisie ce ꝙ in¬
strumento continetur sqͥpsisti. anaccepta nui¬
nore quantitate. tm̃ ciuantum lectio ꝓlut
in scͥptura conferri placint uam suꝑiore ꝙͣ
calu residui peticõ debiti manet in tegni.¬

Expanded text:
 nihil creditoribus debeatur, cum nihil prohire tam mutuis pecuniis dandis quam solutione celebrata nihil tibi nocere potest. aliter enim solventes servo de actione dti servi pecunia sumpta creditorem sibi in debitionis fidem praestitis de mancipio restituendo pactiutrumne spe futurae numerationis suscepisse te quod instrumento continetur scripsisti, an accepta minore quantitate tantum quantum lectio probat in scriptura conferri placuit. nam superiori quidem casu residui petitio debiti manet integ
Abbreviated transcription (Latin):
seu regionib ⁊ ciuitatib ꝯmerantes. in iudi¬
cio uõ ñ p̃sentes uiris sui ꝯstitũe maluerinit
supplitõnib perrectis mercri suꝑ hoc diuiñ
oracłm̃. hec queᷤ ap̃. conꝑetentem uidicem ad
cuiꝰ uiridcõnem actiis emancipõnis ꝑtinet in¬
sinuare suꝑ q̃ p̃cib asemet oblatit ap̃ eum de¬
ponẽ ut hoc sub secuto. ⁊ accoritate p̾cedente
pͥncipali plenissĩ robͥ ͤ emancipio sorciat᷑¬

Expanded text:
 civitatibus commorantes, in iudicio vero non praesentes, iuris sui constituere maluerint, supplicationibus porrectis mereri super hoc divinum oraculum hocque apud competentem iudicem, ad cuius iurisdictionem actus emancipationis pertinet, insinuare superque precibus a semet oblatis apud eum deponere, ut hoc subsecuto et auctoritate praecedente p rincipali plenissimum robur emancipatio sortiat
Abbreviated transcription (Latin):
iudicis tͥbunal. uł cos adire magistratꝰ quib
hoc fac̃e uł legib uł longua consuetuditie
ꝑmissumm est ⁊ silios suos uł filias. nepotes uł
culium donare uł alias res lisulitatis cicłos
ĩ eoꝰ transferre. ⁊ eas res q̃ acꝙ ii indignant᷑ ꝑu

Expanded text:
iudicis tribunal vel eos adire magistratus, quibus hoc facere vel legibus vel ex longa consuetudine permissum est, et filios suos vel filias, nepotculium donare vel alias res liberalitatis titulo in eos transferre, et eas res, quae adquiri indignantur, per
Abbreviated transcription (Latin):
sciõ de fitio ⁊ silia ⁊ nepote ⁊ nepte ⁊ demceps
ꝑsonis in sac̾s constitutis introducta ÷̃ nͥ dubi
i uiris ꝯstitutꝰ ꝑ arrogõnem eratgusta lib̾cate
sese dederit in adoptõnem tẽ oiã iura prĩs ad¬
opt̾aui hãt in tacta. Cum em̃ nillum inter
patres inducitut discͥmen: sit siuis hrs atopti¬
ms pat̾ arrogateri. ⁊ samilie eiꝰ aggͤgetur ⁊¬

Expanded text:
io de filio et filia et nepote et nepte et deinceps personis in sacris constitutis introducta est, ubi dui iuris constitutus per adrogationem ex augusta liberalitate sese dederit in adoptionem, tunc omnia iura pahabeat intacta. Cum enim nullum inter patres inducitur discrimen, sit suus heres adoptivus patri adrogatori et familiae eius adgregetur
Abbreviated transcription (Latin):
teritus a naturali pr̃e fucrat hr̃e contra eiꝰ
destament̃ demossicioso actõnem. quam papi¬
nianus negat. pallus aũt sũ effectu reliegnit
marcellus nõ distinguit ne ex hac cã utͥusq
pr̃is ꝓderet successionem natumius ꝗͣ uolim¬
cate eiꝰ cͥcimmiuentꝰ adoptiui ꝓp egestatem ꝗͣ¬

Expanded text:
teritus a naturali patre fuerat, habere contra eius testamentum de inofficioso actionem  quam papinianus quidem negat, paulus autem sine effectu derelinquit, Marcianus vero distinguit, ne ex hac causa utriusque patris perderet successionem, naturalis quidem voluntate eius circumventus, adoptivi propter egestatem
Abbreviated transcription (Latin):
cuis ꝙͥ uidetur intra domũ int̃ te ⁊ siuos tu¬
os si que controuersie oriuntur t̃minori. s sir
ta res fuerit ut muniis eoꝵ ad uis exꝑiend̾¬
melementiores munias imꝓbitatem deprchẽ¬
detit. lesam pietatem seũꝰ undicatit.

Expanded text:
uidem videtur intra domum, inter te ac filios tuos si quae controversiae oriuntur, terminari. Sed si ita res fuit, ut iniuriis eorum et ad ius expeinclementiores iniurias improbitatem deprehenderit, laesam pietatem severius vindicabit.
Abbreviated transcription (Latin):
tua potestate dicis eẽ. p̃ses prouncie eristima¬
dit an auditore te debeat c̃ diu passus sis ut
patris familias rem euis agi ꝑ eos ꝙ testam̃¬
to matͥs cutiares nominati fuerunt.
patris agens habinsti: dm̃itm ad ꝑrem̃ cuinu
ꝑtinint exti ea q̃ ñ acquirunt᷑¬

Expanded text:
 potestate tua dicis esse, praeses provinciae aestimabit, an audire te debeat, cum diu passus sis ut patris familias rem eius agi per eos, qui testamento matris tutores nominati fuerunt. patris agens habuisti, dominium ad patrem tuum pertinuit extra ea, quae non adquirunt
Abbreviated transcription (Latin):
uc̾lentir. hui̾mõi res dessanidan. ⁊ sacmt̃tum
m̃ilio tuañ to p lato s ꝑ fide uisionem ra¬
tans tem diĩ h abiturum suam ꝑsonam six¬
manit᷑: nc̃ uł ex hac machinatõe i ex cͥcimiscͥ¬
bi unrdeat᷑ sanctimiis siquid tale inposterma
emerserit sine ꝓ mna psona mis tidem moũs¬

Expanded text:
res defraudari et sacramentum nullo mandato prolato, sed per fideiussionem ratam rem dominum habiturum suam personam firmaverit, ne vel ex hac machinatione lex circumscribi videatur, sancimus si quid tale in posterum emerserit, sive pro una persona quis litem mo
Abbreviated transcription (Latin):
tlente sententia. comnuns electõ ut nullox
leutentia stetꝰ ꝓcreabat: si quitł ꝓpitre puna¬
ta ferma arbituisus ꝓoederet. exceptõnem ei us¬
tur nicħ exeo ꝓoedeᷤ ei presidis. anctimus in eos
arbitros quosꝰ predirimui. ⁊ quostalis consensus
ut eerum disfiitõi stet siquid̾ subscͥpseruit pꝰ¬

Expanded text:
ente sententia communis electio, ut in illorum sententia stetur, procreabat, si quidem pro parte pulsata forma arbitralis procederet, exceptionem ei tur, nihil ex eo procedere ei praesidii: sancimus in eos arbitros, quos praediximus et quos talis consensus ut eorum definitioni stetur, si quidem subscripserint, po
Abbreviated transcription (Latin):
temis arbituilis stet᷑ sententia huimnodi litiga¬
toem uł soluiꝰ arbitͥ sermoues miniue eẽ cre¬
trndos. cum ⁊ si quis ins umimentũ iurandum
datum eẽ ñ uit̾tice supposito nꝰ hoc scptura par¬
tsum cestande concesserit. in ceiti certamiuis ꝙ¬
poĩtio que int̃ homines imꝑitos sepe a ocidit ũ
aliqͦd rel iuchcats iinferat: s inhui̾nodi casu

Expanded text:
 huiusmodi litigatorum vel solius arbitri sermones minime esse credendos, cum et, si quis iusiurandum datum esse non iudice supposito nec hoc scriptura partium testante concesserit, incerti certaminis compositio, quae inter homines imperitos saepe accidit, non aliquid robur iudicatis inferat,
Abbreviated transcription (Latin):
iifacto mõ depositum cum arbit̾ elegebatur sui
post dismitiuam sententiam hoc scͥptum insieniͭa¬
d ᷑ ꝯuid̾ cum sacram̃ti religione eius audientiam
ãplexi sunt uł ꝙ ea p᷑restatuta sunt ad imple¬
re uiaũnit ¶s ⁊ si ipse solus arbit̾ lioc litiga¬
toui poscentib ⁊ uł scͥptis. uł apositõnib ut die¬

Expanded text:
fato modo depositum, dum arbiter eligebatur, sive post definitivam sententiam hoc scriptum inveniatur, quod cum sacramenti religione eius audientiam amplexi sunt vel quod ea quae statuta sunt adimplere iuraverunt. Sed et si ipse solus arbiter hoc litigatoribus poscentibus et vel scriptis vel depositionibus, ut di
Abbreviated transcription (Latin):
qui te cumi iaeee tua heredem scripsit. qñ testm̃
ordinalat sane mencis fũt. nec postea aliciuiss
sceleris consciã obstrictus. s aut impaciens do¬
loris aut aliqiua furoeis dabic contͥctus se preci
bationibus cõmodari potest ate ad scite mortis
obtentu postremum eius uidicium conuelli ñ
debet.  si fature pene metu uoluutaria mor¬
te supplicium aut uenit ratani uoliutater
cius conseruari ioges uetunt.
gritudinem coepoeis scinceritatem mentis tenẽ¬
tibus: testĩ faccione certum est nou auferre.
filiũ aut̃ cini in porestate est testamentuni fuc̃t
non posse in dubitati nũs est.
quartum decinum etatis annurti sue decessit.
cuui facore non potuit testiñ nichil ex eias ꝑo¬
stremo recte postulat᷑ udicio. Nam si hanc e
ciuim hoc cuellore frustra contiris.
licet facere testm̃ componere postirmas eremplo
omntum uoluntates. conscͥbere codicillos salua
testãr obser uancia.

Expanded text:
qui tecum uxorem tuam heredem scripsit, quando testamentum ordinavit, sanae mentis fuerit nec postea alicuius sceleris conscientia obstrictus, sed aut impatiens doloris aut aliqua furoris rabie constrictus se praecibationibus commendari potest a te, adscitae mortis obtentu postremum eius iudicium convelli non debet. Quod si futurae poenae metu voluntaria morte supplicium antevenit, ratam voluntatem eius conservari leges vetant. gritudinem corporis sinceritatem mentis tenentibus testamenti factionem certum est non auferre. Filiam autem, quae in potestate eius est, testamentum facere non posse indubitati iuris est.quartum decimum aetatis annum suae decessit, cum facere non potuit testamentum, nihil ex eius postremo recte postulatur iudicio. Nam si hanc aecium, hoc convellere frustra conaris.liceat facere testamentum, componere postremas exemplo omnium voluntates, conscribere codicillos salva testamentorum observantia.
Abbreviated transcription (Latin):
r̃ consiscistimaneste fanceimus ut carentes
occnsis seu morbo uol ira nati per nontupati¬
ouem sue condant. mod̾amina uoluntatis.
presct̃ib . uii. testibus ciuos aliis quoq testam̃¬
ciuictis ibid̾ collectis prm̃ntiu ad se com uocatoᷤ
om̃s ut suic serptis testa̾tur edoceant. deinde
exprimaut. nomina specialiter heredum et
dignitatem siuguloꝵ ⁊ iudicia ne sola norai¬
meni cõmemoratio qiucꝙ᷑ aiibignattatis paĩat. ⁊¬
ex quanta parte. Uol ex quiot unciis in fucceai¬
onem adiuicti debeant. ⁊ quod unum quiemo le¬
gatatium. siuc fidei corminssarium assequi ue

Expanded text:
ac consultissima lege sancimus, ut carentes oculis seu morbo vel ita nati per nuncupationem suae condant moderamina voluntatis, praesentibus septem testibus, quos aliis quoque testamcunctis ibidem collectis primum ad se convocatos omnes, ut sine scriptis testentur, edoceat, deinde exprimat nomina specialiter heredum et dignitates singulorum et indicia, ne sola nominum commemoratio quicquam ambiguitatis pariat, et ex quanta parte vel ex quotis unciis in successionem admitti debeant et quod unumquemque legatarium s
Abbreviated transcription (Latin):
ere uerbis ftctinato liberco moo to lego.
ucndicare tibi libertatem non potos. si pa
si non errore ductus libertum te creoidit
set dante libercntis atiinum habuit. li¬
bertatem equidem directam competere ti¬
bi. S et logaci Uendicationem habere
prciogatisia iiitaris priũsiggii prestat.

Expanded text:
 verbis: " fortunato liberto meo do lego" vindicare tibi libertatem non potes, si pagsi non errore ductus libertum te credidit, sed dandae libertatis animum habuit, libertatem, et quidem directam, competere tibi, sed et legati vindicationem habere praerogativa militaris privilegii praestat.
Abbreviated transcription (Latin):
propter simplicitatem militarem quẽ uelit
⁊ quomodo possint. ca facere his concedatur.
tamen in ualeriam quoudam centurionis
costamento institutõ cciam Nre communi
accepit : auctoritateni. Nam cũ pator fanu¬
lias filiami ex duabus unciis. Uxatem ex una
diuisisse eum apparet hereditatem. Ut
duas habeat: que sextantem accepit. ter¬
cian que ex untia est heres institura.¬

Expanded text:
propter simplicitatem militarem quomodo velint et quomodo possint ea facere his concedatur, tamen in valeriani quondam centurionis testamento institutio etiam iure communi accepit auctoritatem. Nam cum pater familias filiam ex duabus unciis, uxorem ex uncidivisisse eum apparet hereditatem, ut duas habeat quae sextantem accepit, tertiam quae ex uncia est heres instituta.
Abbreviated transcription (Latin):
ei obliget᷑ ⁊ in locum eiꝰ succedat .ꝙ. cum intua
ꝑsona factum ũ sit. udicatum est enĩ te pigto¬
m ñ accepisse frnitm tͥ putas tͥ aurilio opue
tin ꝙ. ꝑsonalem habuerunt a acõnẽ: uił cum eaͦ
pꝰea subpignoru ccͣeͣrrunt pigrͥra tua tenig¬
rotante distrahaͤntedo uũ tuo aligiid de ro

Expanded text:
ei obligetur et in locum eius succedat Quod cum in tua persona factum non sit  iudicatum est enim te pignora non accepisse, frustra putas tibi auxilio opus esse i personalem habuerunt actionem vel cum eo postea sub pignoribus contraxerunt, pignora tua te ignorante distrahendo iuri tuo aliquid dero
Abbreviated transcription (Latin):
re duoks uie pignoris. obligata eum qͥ pͥcei
aita mut᷑ua pecuma piginis accepit potio¬
rem hãi cerci ac manifesti uu̾s nec alias
scom̃ distrahũdi potestatem huiꝰ pigͦris con¬
segui nisi suꝑicei c̃ditori debita siit̃ soluta¬

Expanded text:
re duobus iure pignoris obligata eum, qui prior data mutua pecunia pignus accepit, potiorem haberi certi ac manifesti iuris est, nec alias secundum distrahendi potestatem huius pignoris consequi, nisi su
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ qͥccͥd uetustate tp̃is ñ murat ᷑. si ĩ pupillisub̾a
reppcriatur. intutissima custodia collocẽt itacm̃
ut ex mobłib aut p̃dia idnea cõparent᷑. aut si
forte ut assolet idonea ñ potueñt ĩueniri. uixͣ
antiqͥ uiris formã usurar̃ accrescat accessio. qͣrũ
exactio ad ꝑiculũ tncoris ꝑti i no¬

Expanded text:
quid vetustate temporis non mutatur, si in pupilli substantia reperiatur, in tutissima custodia collocent, ita tamen, ut ex mobilibus aut praedia idonea comparentur aut, si forte  ut adsolet idonea non potuerint inveniri, iuxta antiqui iuris formam usurarum crescat accessio, quarum exactio ad periculum tutoris pertin
Abbreviated transcription (Latin):
pei nifita mulcũ iuuox utilitati ad u̾sa est. p̃cipinꝰ
itaq ut ħ ouĩa nulli taeoꝵ nulli curatoꝵ liceat nẽ¬
deie nͥ forte hac noct̃itate. ⁊ lege qua rusticũ p̃diũ
atq inantipiũ uendere ł pignorare. ł iñ doccui dare
in p̃ceritem licebat. scił ꝑ inqͥsitõnẽ uidicis iꝰ ꝓbatio¬
nem cẽ. int̾positõnẽ decreti ut frandi locꝰ ñ sit. Añ oĩa
uone põiti poterunt prodere u̾itatem. atq ita oĩa
obseruabunt. ut nͨ ĩuentariũ minuere nͦ nuitare

Expanded text:
est. Praecipimus itaque, ut haec omnia nulli tutorum curatorumve liceat vendere, nisi hac forte necessitate et lege, qua rusticum praedium atque mancipium vendere vel pignorare vel in dotem dare in praeteritum licebat, scilicet per inquisitionem iudicis, probationem causae, interpositionem decreti, ut fraudi locus non sit. Ante omnia tione positi poterunt prodere veritatem. 2a . Atque ita omnia observabunt, ut nec inventaria minuere nec mutare
Abbreviated transcription (Latin):
ctra alienandi tucoees hñt. s administratõis tm̃ cã
distinhentes. q̃ eis uendere licet. iustam cam̃ possi¬
deudi cõparantib prañti c̃ itaq donare nulla ratõe
res eoꝵ quoꝵ administnͣt negocia. potestatẽ hñt
uendicare dñiũ a possidentili ñ phib̾is.

Expanded text:
atem alienandi tutores habent, sed administrationis tantum causa distrahentes, quae venum eis dare licet, iustam causam possidendi comparantibus praestant. Cum itaque donare nulla ratione res eorum quorum administrant negotia potestatem habent, vindicare dominium a possidentibus non prohiberis