comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tum est. ammixto sanguine pestis. om̃e
autẽ uenenũ frigidũ est. & ido anima quȩ
ignea est. fugit uenenũ frigidũ. In natu¬
ralib bonis quȩ nobis & irrationalib
animantib uidemꝰ esse cominunia ui¬
uacitate quadã sensus serpens excellit.
unde & legitur in genesi. serpens autem
erat sapientior omnib pecorib terrȩ.
dicit autẽ pliniꝰ si creditur qđ serpen¬
tis caput etiã si cum duob euaserit digi¬
tis: nichilominꝰ uiuit. unde & totũ cor¬
pus obicit ꝓ capite ferientib. Anguib
uniuersis hebes uisus est. raro in aduer¬
sum contuentur. nec frustra cũ oculos
ñ in fronte habeant s in timporib adeo
ut citiꝯ audiant qu̾a aspiciant. nullum
autẽ animal in tanta celeritate lingũa
mouet ut serpens. adeo ut triplicẽ lin¬
guã habere uideatur cũ una sit. Serpen¬
tium humida st̃ corpora. adeo ut quacũq
eunt uiã humore designent. Uestigia

Expanded text:
tium est admixto sanguine pestis. Omne tium est admixto sanguine pestis. Omne autem venenum frigidum est, et ideo anima, quae ignea est, fugit venenum frigidum. In naturalibus bonis, quae nobis et inrationabilibus animantibus videmus esse communia, vivacitate quadam sensus serpens excellit. Unde et legitur in Genesi3, 1: 'Serpens autem erat sapientior omnibus pecoribus terrae.' Dicit autem Plinius, si creditur, quod serpentis caput etiam si cum duobus evaserit digitis, nihilominus vivit. Unde et totum corpus obicit pro capite ferientibus. Anguibus universis hebes visus est. Raro in adversum contuentur, nec frustra, cum oculos non in fronte habeant, sed in temporibus; adeo ut citius audiant quam aspiciant. Nullum autem animal in tanta celeritate linguam movet ut serpens, adeo ut triplicem linguam habere videatur, cum una sit. Serpentium humida sunt corpora, adeo ut quaque eunt, viam humore designent. Vestigia
Abbreviated transcription (Latin):
uiso eo pauorẽ his afferat & torporem
Sunt & alia serpentiũ genera ut admoditȩ.
elefantiȩ. camedracontes. postremo qͣn¬
tus nominũ tantus mortium numerꝰ.
Omnes autẽ serpentes natura sua frigidi
sunt. nec ꝑcutiunt nisi qnͣdo calescunt.
nam qnͣdo frigidi st̃ nullũ tangunt
unde & uenena eoꝵ plus die quã nocte.
nocent. torpent enĩ noctis algore. &
merito. quia frigidi st̃ nocturno rore.
in se enĩ adducunt uaporẽ corporis
frigidȩ pestes. & natura gelidȩ. unde &
hieme in nodis torpent. estate soluunt᷑.
inde est qd dum quicũq serpentiũ uene¬
no ꝑcutitur: primũ obstupescit. & postea
ubi in illo calefactũ ipsũ uirus exarserit:
statim hominẽ extinguit. Uenenũ autẽ
dictũ eo qđ ꝑ uenas uadit. infusa enim
pestis eiꝰ ꝑ uenas uegetatione corporis
aucta discurrit & animã extinguit. un¬
de ñ posse uenenũ nocere nisi hominis
tetigerit sanguinẽ. Lucanꝰ. noxia serpen¬

Expanded text:
viso eo pavorem his adferat et torporem. viso eo pavorem his adferat et torporem. Sunt et alia serpentium genera; ut ammodytae, elephantiae, chamaedracontes. Postremo quantus nominum, tantus mortium numerus. Omnes autem serpentes natura sua frigidae sunt; nec percutiunt nisi quando calescunt. Nam quando sunt frigidae, nullum tangunt; unde et venena eorum plus die quam nocte nocent. Torpent enim noctis algore, et merito, quia frigidae sunt nocturno rore. In se enim adducunt vaporem corporis gelidi pestes et natura frigidae; unde et hieme in nodos torpent, aestate solvuntur. Inde est quod dum quicumque serpentium veneno percutitur, primum obstupescit, et postea, ubi in illo calefactum ipsum virus exarserit, statim hominem extinguit. Venenum autem dictum, eo quod per venas vadit; infusa enim pestis eius per venas vegetatione corporis aucta discurrit et animam exigit. Unde non posse venenum nocere, nisi hominis tetigerit sanguinem. Lucanus9, 614: Noxia serpen
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ ranȩ habeat faciem. nam greci ranam
botracã uocant. Salamandra uocata qđ
contra incendia ualeat. cuio int̾ omnia
uenenata uis est maxima. cȩtera enĩ sin¬
gulos feriunt. hȩc plurimos parit᷑ interi¬
mit. nam si & arbori irrepserit. omnia
poma inficit ueneno. & eos qui ederint
occidit. qui etiã si uł in puteũ cadat
uis ueneni eiꝰ potantes int̾ficit. ita contͣ
incendia repugnans ignes sola anima¬
liũ extinguit. u̾iurt enĩ in mediis flam¬
mis sine dolore & consumptione. & non
solũ quia ñ uritur. s extinguit incendiũ
Saura lacertꝰ qui qnͣdo senescit cęcantur
oculi eiꝰ. & intrat in foramen parietis
aspicientis contra orientẽ. & orto sole
intendit. & illuminat᷑. Stellio de colore
indicũ nomen habet. est enĩ tͥgore pictus.
lucentib guttis in modũ stellarũ. de qͦ
uariis stellatis corpore guttis. hic autẽ
scorpionib adeo contrariꝰ tradit᷑. ut

Expanded text:
quod ranae habeat faciem; nam Graeci ranam quod ranae habeat faciem; nam Graeci ranam βάτραχον vocant. Salamandra vocata, quod contra incendia valeat. Cuius inter omnia venenata vis maxima est; cetera enim singulos feriunt, haec plurimos pariter interimit. Nam si arbori inrepserit, omnia poma inficit veneno, et eos qui ederint occidit; qui etiam vel si in puteum cadat, vis veneni eius potantes interficit. Ista contra incendia repugnans, ignes sola animalium extinguit; vivit enim in mediis flammis sine dolore et consummatione, et non solum quia non uritur, sed extinguit incendium. Saura lacertus, qui quando senescit, caecantur oculi eius, et intrat in foramen parietis aspicientis contra Orientem, et orto sole intendit et inluminatur. Stellio de colore inditum nomen habet; est enim tergore pictus lucentibus guttis in modum stellarum. De quovariis stellatus corpore guttis. Hic autem scorpionibus adeo contrarius traditur ut
Abbreviated transcription (Latin):
& uolare dicunt᷑. quoꝵ tantũ uirus est.
ut morsũ ante mors insequatur quam
habeat. de qua poeta. quã paruis pictus
maculis thebanꝰ obites. concolor exustis
atq indiscretus arenis. addomitus
Seps crigua serpens quȩ ñ solũ corpus s &
ossa ueneno consumit. cuiꝰ poeta sic me¬
minit. ossaq dissoluens cũ corpore tabifi¬
cus seps. Dipsas serpens tante exiguitatis
fertur. ut cum calcatur ñ uideatur. cuiꝰ
uenenũ ante extinguit quã sentiat᷑. ut
facies p̾uenta morte. nec tristiciã inducat
morituro. de quo poeta. signiferũ iuuenẽ
tẏrreni sanguinis aulum. torta caput
retro dipsas calcata momordit. uix dolor¬
aut sensus dentis fuit. Salpica serpens ẽ
que ñ uidetur. Cecula dicta ꝓpter quod
parua sit. & ñ habet oculos. Centupeda
a multitudine pedum dicta. Lacertus
reptile genus est uocatus ita. qđ brachia
habeat. Genera lacertoꝵ plura. ut botrax.
salamandra. saura. stellio. Botraca dicta

Expanded text:
et volare dicuntur, quorum tantum virus est, et volare dicuntur, quorum tantum virus est, ut morsum ante mors insequatur quam habeat. De qua poeta: Quam parvis pictus maculis Thebanus Ophites Concolor exustis, atque indiscretus arenis Ammodytes. 31. Seps, exigua serpens, quae non solum corpus, sed, et ossa veneno consumit. Cujus poeta sic meminit: Ossaque dissolvens cum corpore tabificus seps. 32. Dipsas, serpens tantae exiguitatis fertur, ut cum calcatur non videatur. Cujus venenum ante exstinguit, quam sentiatur, ut facies praeventa morte, nec tristitiam induat morituri. De quo poeta: Signiferum juvenem Tyrrheni sanguinis Aulum Torta caput retro Dipsas calcata momordit. aut sensus dentis fuit. Salpuga serpens est quae non videtur. Caecula dicta, propter quod parva sit et non habeat oculos. Centupeda a multitudine pedum dicta. Lacertus reptile genus est, vocatus ita quod brachia habeat. Genera lacertorum plura: ut botrax, salamandra, saura, stellio. Botrax dicta,
Abbreviated transcription (Latin):
chelidri. semꝑ autẽ hic directꝰ ambulat.
nam si torserit se dũ currit. statĩ crepat¬
Rinatrix serpens aquã ueneno inficiens.
in quocũq enĩ fonte fuerit. eũ ueneno
immiscet. de quo lucamꝰ rinatrix uiola¬
tor aquȩ. Cencris serpens inflexuosa quę
semꝑ rectũ iter efficit. de qua lucanꝰ. et
semꝑ recto lapsurus limite cencriꝰ. Parias
serpens quȩ semꝑ in cauda ambulat & sul
qͦ contentus iter cauda sulcare parias.
Boas anguis italiȩ immensa mole. ꝓsequit᷑
greges armentoꝵ. & bubalos. & plurimo
lacte riguiꝰ se uberib innectit. & sugens
intͣimit. atq inde a boũ depopulatione
boas nom̃ accepit. Iaculus serpens uolans
de quo lucanꝰ. iaculiq uolantes. exiliunt
enĩ in arborib. & dum aliqd animal ob¬
uium fuerit. iactant se suꝑ eũ & ꝑimrunt
unde & iaculi dicti st̃. In arabia autem
serpentes albi sunt cũ alis quȩ sirenȩ
uocant᷑ quȩ plus currunt ab equis. s etiã

Expanded text:
chelydri. Semper autem directus ambulat; chelydri. Semper autem directus ambulat; nam si torserit se, dum currit, statim crepat. Natrix serpens aquam veneno inficiens; in quocumque enim fonte fuerit, eum veneno inmiscit. De quo Lucanus9, 720: Natrix violator aquae. Cenchris serpens inflexuosa, quae semper rectum iter efficit. De qua Lucanus9, 712: Et semper recto lapsurus limite cenchris. Parias serpens quae semper in cauda ambulat et sulc, 721: Quo contentus iter cauda sulcare parias. Boas, anguis Italiae inmensa mole, persequitur greges armentorum et bubalos, et plurimo lacte riguis se uberibus innectit et sugens interimit, atque inde a boum depopulatione boas nomen accepit. Iaculus serpens volans. De quo Lucanus9, 720: Iaculique volucres. Exiliunt enim in arboribus, et dum aliquod animal obvium fuerit, iactant se super eum et perimunt; unde et iaculi dicti sunt. In Arabia autem sunt serpentes sunt cum alis, quae sirenae vocantur, quae plus currunt ab equis, sed etiam
Abbreviated transcription (Latin):
caput amphibena. cuiꝰ oculi lucent
ueluti lucernȩ. Enidris colubra m
Enidros serpens aquatilis. a quo icti obtur¬
gescunt. cuiꝰ quidã morbũ boam dicunt.
eo qđ fimo bouis remedietur. Iara dra¬
co multoꝵ capitũ qualis fuit in lerna
palude ꝓuinci e archadie. hȩc latine
excedra dicitur. qđ uno ceso tria capita
excrescebant. s hoc fabulosum e̾. nam
constat idram locũ fuisse euomentem
aquas uastantes uicinã cruitatẽ. in quo
uno meatu clauso multi erumpebant.
qđ hercules uidens loca ipsa ex hausit.
& sic aquȩ clausit meatus.nam idra ab
aqua dicta est. Chelidros serpens qui
& cersidros dicit᷑. quasi ceruniũ. quia &
in aquis & in t̾ris moratur. nam cirison
greci dicunt terrã. idros aquã. Hic ꝑ qu̾ã
labitur terrã fumare facit. quã sic macer
describit. seu terga expirant spumantia
uirus. seu terra fu̾mat qua teter labitur
anguis. & lucanꝰ. tractiq uia fumante

Expanded text:
caput amphisbaena. Cuius oculi lucent caput amphisbaena. Cuius oculi lucent veluti lucernae. Enhydris colubra in Hydros aquatilis serpens, a quo icti obturgescunt; cuius quidam morbum boam dicunt, eo quod fimo bovis remedietur. Hydra draco multorum capitum, qualis fuit in Lerna palude provinciae Arcadiae. Haec Latine excedra dicitur, quia uno capite ceso tria excrescebant: hconstat hydram locum fuisse evomentem aquas vastantes vicinam civitatem, in quo, uno meatu clauso, multi erumpebant. Quod Hercules videns, loca ipsa exussit, et sic aquae clausit meatus. Nam hydra ab aqua et chersydros, quasi †cerim†, quia et in aquis et in terris moratur; nam χέρσον dicunt Graeci terram, ὑδωρ aquam. Hic per quam labitur terram, fumare facit: quam sic Macer describit 8: Seu terga expirant spumantia virus, seu terra fumat, qua teter labitur anguis. Et Lucanus9, 711: Tractique via fumante
Abbreviated transcription (Latin):
cerasta enĩ greci cornua dicunt. sunt
autẽ illi qua drigemina cornicula
quoꝵ ostentatione ueluti ȩsca illiciers
solicitata animalia ꝑimit. totũ enĩ
corpꝰ tegit arenis nec ullũ indicium
sui p̾bet̾ nisi ex ea parte qua inuitataᷤᷤ
aues uł animalia capit. est aute fle¬
xuosus plusꝗͣ alii serpentes ita ut
spinã ñ habere uideatur. Scitalis
serpens uocata qđ tanta p̾fulget tergi
uarietate ut notarũ grã aspicientes
se retardet. & quia reptando pigrior ẽ.
quos assequi ñ ualet miraculo sui stu¬
pentes capit. tantiq autẽ feruoris est.
ut etiã hiemis tẽpore exuuias corporiᷤᷤ
feruentis exponat. de quo lucanus. &
scitalis p̾ssis etiã nunc sola pruinis.
exuuias positura suas. Amphibena
dicta eo qđ duo capitã habeat. unum
in loco suo alterum in cauda. currens
ex utroq capite. tractu corporis circu¬
lato. hȩc sola serpentiũ frigori se cõ¬
mitut. prima omniũ ꝓcedens. de qua

Expanded text:
Cerasta enim Graeci cornua vocant. Sunt Cerasta enim Graeci cornua vocant. Sunt autem illi quadrigemina cornicula, quarum ostentatione volatilia illicit atque sollicitat, et animalia perimit. Totum enim corpus tegit arenis, nec ullum sui indicium praebet, nisi ex ea parte qua invitatas aves vel animalia capit. Est autexuosus plus quam alii serpentes, ita ut spinam non habere videatur. Scytale serpens vocata, quod tanta praefulget tergi varietate ut notarum gratia aspicientes retardet; et quia reptando pigrior est, quos adsequi non valet, miraculo sui stupentes capit. Tanti autem fervoris est ut etiam hiemis tempore exuvias corporis ferventis exponat. De quo Lucanus9, 717: Et scytale sparsis etiam nunc sola pruinis exuvias positura suas. Amphisbaena dicta, eo quod duo capita habeat, unum in loco suo, alterum in cauda, currens ex utroque capite, tractu corporis circulato. Haec sola serpentium frigori se committit, prima omnium procedens. De qua
Abbreviated transcription (Latin):
eam de cauerna ꝓducat. illa cũ exire
noluerit. unã aurem in terrã premit.
alterã cauda obturat. & oꝑit. atq uo¬
ces illas magicas ñ audiens ñ exit ad
incantantem. Dipsa autẽ genus est¬
aspidis. quȩ latine situla dicit᷑. qͥa que
momorderit siti ꝑit. Ipnalis genus
aspidis dicta qđ somno necat. hanc
sibi cleopatra apposuit. & ita morte
qͣsi somno soluta ẽ. Emorrois aspis
nuncupatꝰ qđ sanguinẽ suget. qͥ ab
eo morsus fuerit. itaꝰ ut dissolutis uenis
quicqͥd uitȩ est ꝑ sanguinẽ euocet. grece
enĩ sanguis emath dicit᷑. Prester aspis
semꝑ ore patenti & uaporanti currit.
auidus fumantia prester. hic quẽ ꝑcus¬
serit distenditur. enormiq corpulen¬
tia necatur. extuberatũ enĩ putredo
sequit᷑. Specta bificus aspis qui dum
momorderit hominẽ statĩ eũ consu¬
mit. ita ut liquefiat totꝰ more serpen¬
tis. Cerastes serpens dictus eo qđ in
capite cornua habeat similia arietũ.

Expanded text:
eam de caverna producat: illa, cum exire eam de caverna producat: illa, cum exire noluerit, unam aurem in terram premit, alteram cum cauda obturat et operit atque illas magicas voces incantantem. 13. Dipsas, genus aspidis, quae Latine situla dicitur, quia, quem momorderit, siti perit. 14. Hypnalis, genus aspidis dicta; quod somno necat: hanc sibi Cleopatra apposuit, et ita morte quasi somno soluta est. 15. Haemorrhois, ASPIS nuncupatur, quod sanguinem sudet, qui ab eo morsus fuerit, ita ut, dissolutis venis, quidquid vitae est per sanguinem evocet. Graece enim sanguis αἶμα dicitur. semper ore patenti et vaporanti currit. que distendens avidus fumantia prester. Hic quem percusserit distenditur, enormique corpulentia necatur; extuberatum enim putredo sequitur. Seps, tabificus aspis, qui dum momorderit hominem, statim eum consumit, ita ut liquefiat totus in ore serpentis. capite cornua habeat similia arietis.
Abbreviated transcription (Latin):
dalis albis maculis lineatus. Reguli
autẽ sicut scorpiones arentia quȩq: se¬
ctantur. & postquã ad aquas uenerint.
ydrophobas & lymphaticos faciunt.
Sibilus idem est. qui & regulus. sibilo
enĩ occidit antequa mordeat uł exurat
Uipera dicta qd ui pariat. nam & cũ uen
ter erꝰ ad partũ ingemuerit. catuli ñ
expectantes maturã naturȩ solutionẽ
corrosis eiꝰ laterib ui erumpunt cum
abrupto corpore nodi. fertur autẽ qd̾
masculꝰ ore inserto uiꝑȩ sem̃ exspuat.
illa autẽ ex uoluptate libidinis in rabiẽ
uersa. caput maris ore receptũ precidit.
fiunt pastuli qui tyriaci uocant᷑ a grecis.
Aspis uocata qđ morsu uenena ĩmittit¬
& spargit. ios enĩ greci uenenũ dicunt.¬
& inde aspis. qđ morsu uenenato interi¬
mat. huiꝰ diuersa genera & species &
dispares effectꝰ ad nocendũ. fẽrt᷑ autẽ
aspis cũ ceꝑit pati incantatorẽ qui eã
quibdam carminib ꝓpriis euocat. ut

Expanded text:
dalis, albis maculis liniatus. Reguli dalis, albis maculis liniatus. Reguli autem sicut scorpiones arentia quaeque secuntur et postquam ad aquam venerint hydrophobos et limphaticosfaciunt. Sibilus idem est qui et regulus: sibilo enim occidit antequam mordeat vel uratipera dicta eo quod vi pereat. Nam cum venerit venter ejus ad partum, et ingemuerit, catuli non exspectantes maturam naturae solutionem, corrosis ejus lateribus vi erumpunt cum abrupto corpore nodi. Fertur autem, quod masculus ore inserto viperae semen exspuat, illa autem ex voluptate libidinis in rabiem versa, caput maris ore receptum praecidat, fiunt pastilli, qui Tyriaci vocantur a Graecis.Aspis vocata quia morsu venena immittit et spargit: ios enim Graece venenum dicitur et inde aspis quia morsu venenato interimit. Huius diversa genera et species et dispares effectus ad nocendum: fertur autem aspis cum coeperit pati incantatorem, qui eam in quibusdam carminibus propriis evocat ut
Abbreviated transcription (Latin):
lis ꝑ quas trahit sp̃m & linguã exerat.
uim autẽ ñ in dentib s in cauda habet.
& uerbere potiꝰ quã ictu nocet. innoxiꝰ¬
est autẽ a uenenis. s id̾o huic ad mortẽ
A quo nec elefans tutus est sui corporis
magnitudine. nam circa semitas deli¬
crura eoꝵ nodis illigat. ac suffocatos
ꝑimit. gignitur autẽ in ethiopia & india.
in ipso incendio iugis estus. Basiliscus
grece latine int̾pretatur regulꝰ. eo qđ
sit rex serpentiũ. adeo ut eum uidentes
fugiant. quia afflatu suo eos necat. nam
& homines uł si aspiciat interimit. siqui¬
dem ab eiꝰ aspectu nulla auis uolans
illesa transit. s quauis ꝓcul sit eiꝰ ore
cõbusta deuoratur. a mustelis tam̃ uin¬
citur. quas illic homines infert̾ cauer¬
nis in quib delitescunt. itaq eo uiso
fugit. que ille ꝑsequitur & occidit. ni¬
chil enĩ parens ille rerũ sine remedio
constituit. est autẽ longitudine semipe¬

Expanded text:
lis per quas spiritum trahit et linguam exerit. lis per quas spiritum trahit et linguam exerit. Vim autem non in dentibus sed in cauda habet et verbere potius quam rictu nocet. Innoxius autem est a venenis sed ideo huic ad mortem A quo nec elephans tutus est sui corporis magnitudine. Nam circa semitas delicrura eorum nodis inligat ac suffocatos perimit. Gignitur autem in Aethiopia vel India in ipso incendio iugis aestus. LETIFEROSGraece, Latine interpretatur regulus eo quod sit rex serpentium adeo ut eum videntes fugiant, quia olfactu suo eos necat. Nam et hominem vel si aspiciat interimit. Siquidem ad eius aspectum nulla avis volans inlaesa transit, sed quam procul sit ore combusta devoratur. A mustelis tamen vincitur, quas illic homines inferunt cavernis in quibus delitescit. Itaque eo viso fugit quem illa persequitur et occidit: nihil enim parens ille rerum sine remedio constituit. Est autem longitudine semipe
Abbreviated transcription (Latin):
nguis uocabulum
omniũ serpentiu. genus qđ cõplicari
& contorqueri potest. & inde anguis qđ
angulosus sit & nunqͣ. rectus. angues
lubricos tractus flexib sinuosis labatur.
nã lubricũ dicitur quicqͥd labitur dum
tenetur. ut piscis. serpens. Serpens autẽ
nom̃ accipit. quia occultis accessib ser¬
pit. ñ aptis passib s squasmarũ minu¬
tissimis nisib repit. illa autẽ quȩ qͣtuor
pedib mnituntur. sicut lacerti & stellio¬
nes. ñ serpentes s reptilia nominantur
Serpentes autẽ reptilia st̃. quȩ uentre &
pectore reptant. quoꝵ tot uenena quot
genera. tot ꝑnities qt species. tot dolores
quot colores habent᷑. Draco maior cun¬
ctoꝵ serpentiũ siue omniũ animantiũ
suꝑ terrã. hunc dragontã greci uocant.¬
unde & diriuatiuũ est in latinũ ut draco
diceret᷑. qui sepe ab speluncis abstractis
fertur in aerem. concitat᷑q ꝓpter eũ aer.
est autẽ cristatus. ore paruo & artis fistu¬

Expanded text:
nguis vocabulum omnium serpentium genus, quod plicari et contorqueri potest. Et inde anguis, quod angulosus sit, et nunquam rectus. Angues lubricos tractus flexibus sinuosis labatur. Nam lubricum dicitur quidquid labitur dum tenetur, ut piscis, et serpens. 3. Serpens autem nomen accepit, quia occultis accessibus serpit; non enim apertis passibus, sed squammarum minutissimis nisibus repit. Illa autem quae quatuor pedibus nituntur, sicut lacerti, et stelliones, non serpentes, sed reptilia nominantur. Serpentes autem reptilia sunt, quia ventre, et pectore reptant; quorum tot venena, quot genera; tot pernicies, quot species; tot dolores, quot colores habentur. 64 4. Draco major cunctorum serpentium, sive omnium animantium super terram. Hunc Graeci Unde derivatum est in Latinum, ut draco diceretur. Qui sfertur in aerem concitaturque propter eum aer. Est autem cristatus, ore parvo et artis fistu
Abbreviated transcription (Latin):
figura. & pondus. Si ex his aliqͥd defuerit.
nũmisina nꝰ erit. Tria sunt autẽ genera
argenti. & auri. & eris. signatũ. factum.
infectũ. Signatũ est. qd innummis est.
factũ qđ in uasis & signis. infectũ. qdđ in
massis. qđ & graue dicit᷑ idest massa. In
noticia autẽ formarũ metalla ita uene¬
runt. Dum enĩ quocũq casu ardentes
siluȩ excoquerent terrã. quȩ calefactis
uenis fudit riuos cuiꝰcumq instructurȩ
Siue gͥ es illud fuerit. siue aurũ. cum in
loca terrȩ depressiora decurreret. sũpsit
figurã in quã illud uł ꝓfluens riuus
uł excipiens lacuna formauerat. Quarũ
rerũ splendore. capti homines cũ ligatas
attollerent massas. uiderunt in ea terre
uestigia figurata. inde excogitauerunt
liquefactas ad omnem formam posse
deducr¬
XUIII. De Argento.

Expanded text:
figura et pondus. Si ex his aliquid defuerit, figura et pondus. Si ex his aliquid defuerit, nomisma non erit. Tria sunt autem genera argenti et auri et aeris: signatum, factum, infectum. Signatum est quod in nummis est; factum, quod in vasis et signis; infectum, quod in massis; quod et grave dicitur, id est massa. In notitiam autem formarum metalla ita venerunt; dum enim quocumque casu ardentes silvae exquoquerent terram, quae calefactis venis fudit rivos cuiuscumque structurae, sive igitur aes illud fuerat sive aurum, quum in loca terrae depressiora decurreret, sumpsit figuram, in quam illud vel profluens rivus vel excipiens lacuna formaverat. Quarum rerum splendore capti homines quum ligatas adtollerent massas, viderunt in ea terrae vestigia figurata; hincque excogitaverunt liquefactas ad omnem formam posse deduci. § 19 De argento.
Abbreviated transcription (Latin):
gebantur. sicuti nunc ꝑ singula t̾ritoria
Sic autẽ in tres partes diuisum fuisse ro¬
manũ ppłm constat. ut hi qui perant
in singulis partib tribuni dicerentur:
unde etiã sumptus quos dabant popłi
tributa nominauert̾. Uectigalia sunt
tributa a uehendo dicta: Stipendium
ab stipe pendenda nominatũ. antiqui
enĩ appendere pecuniam soliti erant.
magis quã annumerare. Moneta ap¬
pellata est. quia monet ne qua fraus in
metallo uł in pondere fiat. Numisma
est solidus aureus. uł argenteus. siue ereꝰ.
qui ido nummisma dicit᷑. quia nominib
principũ effigusq signatur. Priꝰ nummꝰ¬
argenteus nuncupatur. quia ꝗͣ plurimũ
ex argento ꝑcutiebatur. Numini autem¬
a numa romanoꝵ rege uocati st̃. qui eos
primũ apud latinos imaginib notauit.¬
& titulo nominis sui p̾scripsit. Folles
dicunt᷑ a saculo quo condunt᷑ a conti¬
nente id qđ continetur appellatũ. In
nummismate tria querunt᷑. metallum

Expanded text:
gebantur, sicut nunc per singula territoria. gebantur, sicut nunc per singula territoria. Sic autem in tres partes divisum fuisse Romanum populum constat, ut qui praeerant in singulis partibus tribuni dicerentur. Unde etiam sumptus quos dabant populi tributa nominaverunt. 8. Vectigalia sunt tributa, a vehendo dicta. Stipendium a stipe pendenda nominatum. Antiqui enim appendere pecuniam soliti erant magis quam annumerare. Moneta appellata est quia monet, ne qua fraus in metallo vel pondere fiat. 288 9. Nomisma est solidus aureus, vel argenteus, sive aereus, qui ideo nomisma dicitur quia nominibus principum effigiisque signabatur. Primus nummus ἅργυρος nuncupabatur, quia quam plurimum ex argento a Numa Romanorum rege vocati sunt, qui eos primum apud Latinos imaginibus notavit et titulo nominis sui praescripsit. Folles dicuntur a sacculo quo conduntur, a continente id quod continetur appellatum. In nomismate tria quaeruntur: metallum,
Abbreviated transcription (Latin):
sicut a iuuando iumenta st̃ dicta. Omne
eni patrimoniũ apud antiquos peculiũ
dicebatur a pecudib in quib eoꝵ consta¬
bat uniuersa substantia. unde & pecuari
uocabatur qui erat diues. modo uͦ pecuniosꝰ
Antiquissimi nundũ auro & argento inuen¬
to exe utebantur. nam priꝰ erea pecunia
in usu fuit: postea argentea. deinde aurea
subsecuta est. s ab ea quȩ cepit nomen
retinuit. unde & erariũ dictũ. quia priꝰ
es tantũ in usu fuit. & ipsũ solũ reconde.¬
batur. auro & argento nundũ signato.
ex quoꝵ metallis quauis postea facta fu¬
isset pecunia. nom̃ tamen exarii ꝑman¬
sit ab eo metallo unde initiũ sumpsit
eoc a positione hoc est a re posita nomi¬
natur. nam thesis positio dicit᷑. & ẽ nom̃
ex greco latinoq sermone compositum
Nam thesis greci repositum dicunt. lati
ne aurũ. qđ iunctũ sonat repositũ aurũ.
auraria nomen habet ab auro. Tributa
uero eo qd antea ꝓ tribub singulas exi¬

Expanded text:
sicut a iuvando iumenta sunt dicta. Omne sicut a iuvando iumenta sunt dicta. Omne enim patrimonium apud antiquos peculium dicebatur a pecudibus, in quibus eorum constabat universa substantia; unde et pecuarius vocabatur qui erat dives, modo vero pecuniosus. Antiquissimi nondum auro argentoque invento, aere utebantur. Nam prius aerea pecunia in usu fuit, post argentea, deinde aurea subsecuta est, sed ab ea, qua coepit, et nomen retinuit. Unde et aerarium dictum, quia prius aes tantum in usu fuit, et ipsud solum recondebatur, auro argentoque nondum sex quorum metallis quamvis postea facta fuisset pecunia, nomen tamen erarii permansit, ab eo meos, a positione, hoc est, a reposito nominatur. Nam thesis positio dicitur: et est nomen ex graeco latinoque sermone compositum: nam thesis Graeci repositum dicunt: Latini aurum, quod junctum sonat repositum aurum. Auraria nomen habet ab auro. 7. Tributa vero, eo quod antea per tribus singulas exi
Abbreviated transcription (Latin):
quã aurũ. & argentũ. AUI. De aletallis.
qđ natura eiꝰ ea sit. ut ubi una uena
apparuerit. ibi spes sit alteriꝰ inquirendi.
Septem sunt autẽ genera metalloꝵ. aurũ.
argentũ. es. electrum. stagnũ. plumbũ.
urum ab aura dictũ
idest ab splendore. eo qd reꝑcusso
aere plus fulgeat. unde & uirgiliꝰ.
discolor inde auri ꝑ ramos aura refulsit.
hoc est splendor auri. Naturale enim est
ut metalloꝵ splendor plus fulgeat luce
alia reꝑcussus. hinc & aurarii dicti quoꝵ
fulgor splendidus redditur. Obrizum
aurũ dictũ. qđ obradiat splendore. Est
enĩ coloris optimi. qđ ebrei ophar greci
piron uocant. Brathea dicit᷑ tenuissima
de pecudib ꝓprietatem habebat & nom̃
De corio enĩ pecudũ nummi incidebant᷑¬
& signabantur. postea a saturno ȩreus
nummꝰ inuentus. ipse enĩ signare num
saturno a gentilib consecratũ est. Alii ut
suꝑius pecuniã a pecudib appellauerunt.

Expanded text:
quam aurum et argentum. CAPUT XVII. De metallis. 1. quam aurum et argentum. CAPUT XVII. De metallis. 1. d natura eius sit ut ubi una vena apparuerit, ibi spes sit alterius inquirendi. Septem sunt autem genera metallorum: aurum, argentum, aes, electrum, stagnum, plumbum De auro. Aurum ab aura dictum, id est ab splendore, eo quod repercusso aere plus fulgeat. Unde et VergiliusAen. 6, 204: Discolor inde auri per ramos aura refulsit, hoc est splendor auri. Naturale enim est ut metallorum splendor plus fulgeat luce alia repercussus. Hinc et aurarii dicti, quorum fulgor splendidos reddit. Obryzum aurum dictum quod obradiet splendore; est enim coloris optimi, quod Hebraei 'ophaz', Graeci κιρρὸν dicunt. Brattea dicitur tenuissima de pecudibus et proprietatem habebat et nomen; de corio enim pecudum nummi incidebantur et signabantur. Postea a Saturno aereus nummus inventus; ipse enim signare nummSaturno a gentilibus consecratum est. Alii, ut superius, pecuniam a pecudibus appellaverunt,
Abbreviated transcription (Latin):
una amissi ac recepti luminis uicib
menstrua spacia moderat᷑. quȩ ido obliqͦ¬
& ñ recto incedit cursu. ut sol scilicet.
ne incedat incentrũ terrȩ. & frequenter
patiat᷑ eclipsin. Uicinꝰ est enĩ ei circulꝰ.
t̾re. Crescens autẽ orientẽ cornib expe¬
ctat. decrescens occidentẽ. merito quia
occasura est. & amisura lumen:
una De uicinitate lunȩ ad terras.
terris uicimor est quã sol. inde breuiore
orbe celeriꝰ ꝑagit cursũ suũ. nam tter qđ
dies currit. Unde & antiqui m̃ses in luna.
annos autẽ in solis cursu posuerunt.
ens solem obscurat. nam deficere nobis ui
detur. dũ illi orbis lunȩ opponit᷑. Xxx¬
non enĩ suũ lumen habere. s a sole illu¬
minari putat᷑. Unde & defectũ patitur.
si int̾ ipsam & solẽ umbra t̾rȩ int̾ueniat
deatq solem ł a sole uideat᷑.
De differentia stellarũ. siderũ. atq astroꝵ

Expanded text:
una amissi ac recepti luminis vicibus menstrua spatia moderat. Quae ideo obliquo incedit cursu et non recto, ut sol, scilicet ne incidat in centrum terrae et frequenter patiatur eclipsim. Vicinus est enim eius circulus terrae. Crescens autem orientem cornibus spectat, decrescens occidentem: merito, quia occasura et amissura est lumen. § 57 De vicinitate lunae ad terras. Luna vicinior est terris quam sol. Inde et breviori orbe celerius peragit cursum suum. Nam iter, quod dies percurrit. Unde et antiqui menses in luna, annos autem in solis cursu posuerunt. ique se objiciens solem obscurat. Nam deficere nobis sol videtur, dum illi orbis lunae opponitur Non enim suum lumen habere, sed a sole illuminari putatur, unde et defectum patitur, si inter ipsam et solem umbra terrae interveniat. deatque solem, vel a sole videatur. De differentia stellarum, siderum et astro
Abbreviated transcription (Latin):
nito. Prȩterea tam apud grecos quã apud
latinos longe antiquiorẽ curam fuisse
carminũ quã ꝓsȩ. Omnia enĩ priꝰ uersib
condebantur. ꝓsȩ autẽ studiũ sero uiguie
Primꝰ apud grecos fercides syrus soluta
oratione scripsit. Apud romanos appiꝰ
cȩcus aduersꝰ pẏrrũ solutã orationem
primꝰ exercuit. iam ex hinc & cęteri ꝓsȩ
eloquentia condiderunt.x
etra uocata qđ DE Metris

Expanded text:
iendum, tam apud Grecos, quam apud Latinos, longe antiquiorem curam fuisse carminum quam prose: omnia enim prius versibus condebantur; prosae autem studium sero viguit. Primus apud Graecos Pherecydes Syrus soluta oratione scripsit; apud Romanos autem Appius Caecus adversus Pyrrhum solutam orationem primus exercuit. Iam exhinc et ceteri prosae eloquentia contenderunt. De Metra vocata, quia certis
Abbreviated transcription (Latin):
dicti uł facti alicurꝰ. aut ex simili aut ex
dissimili genere ei conueniens quã p̃po¬
nimus rei. ita. ut. tã fortiter periit apud
ipponẽ scipio. quã utice cato. Similitu¬
do autẽ trib modis fit. a pari.amaiore.
ti magno in ppło cũ sepe coorta est sedi¬
orpheus. threicia fretus cithara fidibq
canoris. quasi dicat re parua. & breui.
idest si ille cithara fretus. ego pietate.
cta oratio & a lege metri soluta. ꝓsum
enĩ antiqui ꝓductum dicebant & rectũ.
Unde ait uarro apud plautũ ꝓsis lectis
significari rectis. unde etiã quȩ non est
ꝑflexa numero s recta ꝓsa oratio dicit᷑
in rectũ ꝓducendo. Alii aiuñ ꝓsam dictã¬

Expanded text:
dicti vel facti alicuius aut ex simili aut ex dicti vel facti alicuius aut ex simili aut ex dissimili genere conveniens eius, quam proponimus, rei, ita: 'Tam fortiter periit apud Hipponem Scipio quam Uticae Cato'. Similitudo autem tribus modis fit: a pari, a maiore, ti magno in populo cum saepe coorta est sediOrpheus, Threicia fretus cithara fidibusque canoris; quasi dicat, re parva et brevi, id est, si ille cithara fretus, ego pietate. cta oratio et a lege metri soluta. Prosum enim antiqui productum dicebant et rectum. Unde ait Varro apud Plautum 'prosis lectis' significari rectis; unde etiam quae non est perflexa numero, sed recta, prosa oratio dicitur, in rectum producendo. Alii prosam ai
Abbreviated transcription (Latin):
ut illud. qui bauiũ ñ odit amet tua car¬
mina mȩui.atq idem iungat uulpes &
mulgeat hyrcos. idest qui bauium ñ
odit ꝓ pęna ei contingat. ut diligat
mȩuiũ. Fuerunt autẽ bauius & męuius
potte pessimi. & inimici uirgilii. qui hos
gͦ diligit faciet quȩ contra naturam sunt.
idest uingat uulpes & mulgeat hẏrcos.
Omoeusis est quȩ latine interp̃tatur simi¬
litudo. ꝑ quã minꝰ notȩ rei ꝑsimilitudi¬
nem eiꝰ quȩ magis nota est panditur
demonstratio. Huiꝰ species sunt tres.
ycon. parabolȩ.paradigma. idest imago.
comꝑatio. exemplũ. Ycon est imago cum
figurã rei ex simili genere conamur expri¬
mere. ut. omnia mercurio similis uocemq
specie cuiꝰ ꝑsona inducitur. Parabole est
aruis est ferȩ libiȩ uisus est leo qͥ cõminꝰ
hostẽ consedit. ubi leoni cȩsarẽ cõparauit.
ñ ex suo s ex alieno genere simili¬
tudinẽ faciens: Paradigia uͦ est exemplũ

Expanded text:
ut illud: Qui Bavium non odit, amet tua carut illud: Qui Bavium non odit, amet tua carmina, Maevi, Atque idem jungat vulpes, et mulgeat hircos, id est: qui Bavium non odit, pro poena ei contingat ut diligat Maevium. Fuerunt autem Maevius et Bavius poetae pessimi, et inimici Virgilii. Qui hos ergo diligit, faciat quae contra naturam sunt, id est, jungat vulpes, et mulgeat hircos. 31. Homoeosis est quae Latine interpretatur similitudo; per quam minus notae rei per similitudinem ejus quae magis nota est panditur demonstratio. Hujus species sunt tres; icon, parabola, paradigma, id est, imago, comparatio, exemplum. 32. Icon est imago, cum figuram rei ex Simili genere conamur exprimere, specie, cuius persona inducitur. parabole estarvis aestiferae Libyae visus leo comminus hostem consedit; ubi leoni Caesarem conparavit, non ex suo, sed ex alio genere similitudinem faciens. Paradigma vero est exemplum
Abbreviated transcription (Latin):
do. significans ex ore leonis fauũ extra¬
ctum. Int̾ allegoriã autẽ & enignia hoc
int̾est qđ allegoria bis geminatur.
& sub res alias aliud figuraliter indicat.
Enigina uͦ sensus tantũ obscurus est. &
ꝑ quasdã imagines adumbrat᷑. Carien¬
tismos. est tropus quo dura dictu gratiꝰ
ꝓferuntur. ut cum interrogantib nob̾.¬
nunquid nos quęsierit aliquis. respon¬
deatur. bona fortuna. unde intelligit᷑
neminẽ nos quȩsisse. Paroemia est᷑ reb
temporibq: accõmodatum ꝓuerbium.
Reb. ut contra stimulũ calces. dũ signi¬
ficatur aduersis resistendũ. Temporib.
ut. lupus in fabula. Aiunt enĩ rustici¬
uiderit. unde & subrto tacenti dicitur
istud ꝓuerbium. lupꝰ in fabula: Sarcasmoᷤᷤ.¬
est hostilis irrisio cũ amaritudine. ut.
referes gͦ hȩc & nuntiꝰ ibis. pelidę ge¬
nitori illi mea tristitia facta. degenerẽq
neoptolemũ narrare memento. Huic

Expanded text:
do', significans ex ore leonis favum extrado', significans ex ore leonis favum extractum. Inter allegoriam autem et aenigma hoc interest, quod allegoriae vis gemina est et sub res alias aliud figuraliter indicat; aenigma vero sensus tantum obscurus est, et per quasdam imagines adumbratus. Charientismos est tropus, quo dura dictu gratius proferuntur, uti cum interrogantibus, 'numquid nos quaesierit aliquis? respondetur: 'Bona Fortuna'. Unde intellegitur neminem nos quaesisse. Paroemia est rebus et temporibus adcommodatum proverbium. Rebus, ut: 'Contra stimulum calces', dum significatur adversis resistendum. Temporibus, ut: 'Lupus in fabula'. Aiunt enim rusticuiderit; unde et cum subito tacenti dicitur istud prouerbium: lupus in fabula Terest hostilis irrisio, cum amaritudine, ut: Referes ergo haec, et nuntius ibis Pelidae genitori. Illi mea tristia facta Degeneremque Neoptolemum narrare memento: 30. H
Abbreviated transcription (Latin):
septẽ. yronia. antifrasis. enigia. cari¬
entismos. paroemia. Sarcasmos. astismos.
Uronia est sententia ꝑ ꝓnuntiationem
contrariũ habens intellectũ. Hoc enim
eolus & clauso uentoꝵ carcere regnet.
Et quomͦ aula si carcer est. soluitur enĩ
ꝓnuntiatione. Nam carcer ꝓnuntiatio
est. iactet & aula: yronia est. & totũ ꝑ
contrariã ꝓnuntiationẽ annuntiatur
ꝑ yroniȩ speciem q̃ ł laudando deridet.
Antifrasis sermo econtrario intelligendꝰ est.
ut lucus quia caret lu ce per nimiam
parcant. uł bene faciunt. Hoc tropo &
nani athlantes. & cȩci identes. & uulgo
ȩthiopes argentei appellantur. Inter
yroniã autẽ & antifrasim hoc distat.
qd yronia ꝓnuntiatione sola indicat
qđd intelligi uult. sicut cũ dicimꝰ homi¬
ni agenti male. bonũ est qđ facis.
Antifrasis uͦ ñ uoce ꝓnuntiantis signi¬
ficat contrariũ. s suis tantũ uerbis quoꝵ
Oorigo contraria est. Enigia ẽ

Expanded text:
septem: ironia, antiphrasis, aenigma, chariseptem: ironia, antiphrasis, aenigma, charientismos, paroemia, sarcasmos, astysmos. Ironia est sententia per pronuntiationem contrarium habens intellectum. Hoc enim Aeolus, et clauso ventorum carcere regnet. Et quomodo aula, si carcer est? Solvitur enim pronuntiatione. Nam carcer pronuntiatio est: iactet et aula ironia est; et totun per contrariam pronuntiationem adnuntiatur per ironiae speciem, quae laudando deridet. Antiphrasis est sermo e contrario intellegendus, ut 'lucus', quia caret lucem per nimiam parcant vel benefaciant. Hoc tropo et nani Athlantes et caeci videntes et vulgo Aethiopes argentei appellantur. Inter ironiam autem et antiphrasim hoc distat, quod ironia pronuntiatione sola indicat quod intellegi vult, sicut cum dicimus omnia agenti male: 'Bonum est, quod facis'; antiphrasis vero non voce pronuntiantis significat contrarium, sed suis tantum verbis, quorum origo contraria est. Aenigma est
Abbreviated transcription (Latin):
excessere om̃s aditis arisq relictis. dii
quib imperiũ hoc steterat succurritis
urbi. incensȩ moriamur & in media
arma ruamꝰ. Ordo talis est. iuuenes for¬
tissima pectora frustra succurritis urbi
Upbole est excelsitas fidem excedens ultra
quã credendũ est. ut sydera uerberat
unda. & terra inter fluctus aperit. Hoc
enĩ modo ultra fidem aliquid augetur.
nec tam̃ a tramite. significandȩ uerita¬
tis erratur. quãuis uerba quȩ indicant᷑
excedant. ut uoluntas loquentis ñ fal¬
lentis appareat. Quo tropo ñ solũ auget᷑
aliquid s & minuitur. Augetur. ut.
uelocior euro. Minuitur. ut mollior
pluma. durior saxo. Allegoria ẽ alieni¬
loquiũ. aliud enĩ sonat. aliud intelli¬
gitur. ut tres in litore ceruos conspicit.
uel tria bella punica significantur. Et¬
in bucolicis. aurea mala decẽ misi. idest
augusto. decẽ misi eglogas pastoꝵ. Huiꝰ
tropi plures st̃ species ex quib eminent

Expanded text:
Excessere omnes, adytis arisque relictis, dii Excessere omnes, adytis arisque relictis, dii quibus imperium hoc steterat; sucurritis urbi incensae; moriamur, et in media arma ruamus. Ordo talis est: Juvenes fortissima pectora frustra succurritis urbi r. 21. Hyperbole est excelsitas fidem excedens ultra quam credendum est, ut, sidera verberat unda, et, terram inter fluctus aperit. Hoc enim modo ultra fidem aliquid augetur, nec tamen a tramite significandae veritatis erratur, quamvis verba quibus indicatur excedant, ut voluntas loquentis non fallentis appareat; quo tropo non solum augetur aliquid, sed et minuitur. Augetur, ut, velocior aura; minuitur, ut, mollior pluma, durior saxo. 22. Allegoria est alieniloquium, aliud enim sonat, aliud intelligitur; ut, tres uel tria bella Punica. item iin Bucolicis 3, 71: Aurea mala decem misi, id est ad Augustum decem eglogas pastorum. Huius tropi plures sunt species, ex quibus eminent
Abbreviated transcription (Latin):
cubile. Uult enĩ dicerẽ. iam lucescebat
sus gremio. hoc enĩ circuitu euitat obsce¬
nitatẽ & decenter ostendit concubitum.
Hyꝑbaton. tnͣscensio cũ uerbũ aut senten¬
tia ordine commutat᷑. Huiꝰ species sunt¬
quinq. anastrophe. ysteronꝓteron.
parenthesis. themesis. sinthesis. Ana¬
strophe est uerboꝵ ordo p̃posterus. ut.
litora circũ. ꝓ circũ litora. Ysteronꝑteron.
tetigit fluctus. & ad ȩquora uenit. ante
enĩ ad ȩquora uenit. & sic tetigit fluctꝰ.
Parenthesis. ubi interponimꝰ sententiã
nr̃am qua ex medio remota integer ser
ad naues pmittit achaten. Est enĩ ordo.
ȩneas rapidũ p̾mittit achaten. nã illud
in mediũ parenthesis est. Themesis est
ditamictu. ꝓ circũ fudit. Sinthesis est
ubi ex om̃i parte confusa uerba st̃. ut
illud. iuuenes fortissima frustra pecto¬
ra si uobis audendi extrema cupido est
certa sequi quȩ sit reb fortuna uidetis.

Expanded text:
cubile. Vult enim dicere: 'iam luciscebat', cubile. Vult enim dicere: 'iam luciscebat', sus gremio. Hoc enim circuitu evitat obscenitatem et decenter ostendit concubitum. Hyperbaton transcensio, cum verbum aut sententia ordine commutatur. Huius species quinque: anastrophe, hysteron proteron, parenthesis, tmesis, synthesis. Anastrophe est verborum ordo praeposterus, ut: 'litora circum', pro 'circum litora'. Hysteron proteron tetigit fluctus, et ad aequora venit. Antea enim ad aequora venit, et sic tetigit fluctus. Parenthesis, ubi interponimus sententiam nostram, qua ex medio remota integer sermad naves praemittit Achaten. Est enim ordo: Aeneas rapidum praemittit Achaten. Nam illud in medio parenthesis est. Tmesis est dit amictum, pro 'circumfudit'. Synthesis est, ubi ex omni paillud: Juvenes, fortissima frustra pectora, si vobis audentem extrema cupido est certa sequi, quae sit rebus fortuna videtis.
Abbreviated transcription (Latin):
gitur. Fo enĩ & ꝑspeciem genꝰ & ꝑ genꝰ
species demonstratur. S species ẽ pars.
genus autẽ totũ. A toto enĩ pars intel¬
ligitur. ut. quã multe glomerantur
aues ubi frigidus annꝰ. trans pontũ fu¬
gat. non enĩ totus annꝰ frigidus est. sed
pars anni. idest hyemps. At contra a¬
extulerat. ubi nͨ solũ puppis s nauis. &
ñ nauis. s qui in ea sunt. & ñ om̃s s unꝰ
flammas extollit. Onomatopeia est
nom̃ fictũ ad imitandũ sonũ uocis con¬
fusȩ. ut stridor ualuarũ. hinnitꝰ equoꝵ
mugitus boũ. balatus ouiũ. Perifrasis
est circumloquiũ dum res una plurimis
pit. significauit enĩ ꝑ copulationẽ uer¬
boꝵ unam rem. hoc est uiuit. Hic autẽ
tropus geminꝰ est. nam aut ueritatem¬
splendide ꝓducit. aut feditatẽ circuitu
euitat. Ueritatẽ splendide ꝓducit. sicut
ẽ & iã pͥma aurora notio spargebat lumine.
terras. Titom croceũ linquens aurora

Expanded text:
gitur. Eo enim et per speciem genus et per genus gitur. Eo enim et per speciem genus et per genus species demonstratur; sed species pars est, genus autem totum. A toto enim pars intelligitur, ut: Quam multae glomerantur aves, ubi frigidus annus Trans pontum fugat. Non enim totus annus est frigidus, sed pars anni, id est, hiemextulerat. Ubi non solum puppis, sed navis, et non navis, sed qui in ea, et non omnes, sed unus flammas extulit. Onomatopoeia est nomen adfictum ad imitandum sonum vocis confusae, ut 'stridor valvarum', 'hinnitus equorum', 'mugitus boum', 'balatus ovium'. Periphrasis est circumloquium, dum res una plurimis pit. Significavit enim per copulationem verborum unam rem, hoc est vivit. Hic autem tropus geminsplendide producit, aut foeditatem circuitu euitat. ueritatem splendide producit, sicut: et iam prima nouo spargebat lumine terras / Tithoni croceum li
Abbreviated transcription (Latin):
qui uinũ apud grecos inuenit. Item ꝑ
efficientẽ. id qd efficitur. ut pigrũ frigꝰ
qđ pigros homines faciat. & timor palli¬
dus. eo qđ pallidos homines reddat. At
git equos aurigenitor spumantiaq ad¬
dit frena feris. Spumantia frena dixit.
cũ utiq ñ ipsa faciunt spumã esse. sed
equus qui ea gerit spumis comspergit
infusis. Antonomasia est pronom̃ idest
uice nominis posita. ut. maia genitꝰ pro
mercurio. qui tropꝰ fit trib modis. ab
ut. magnanimꝰq anchisiades. A corpore.
puer atq impar congressꝰ ẽ achilli.
Epiteton supappositũ nomen. p̾ponitur
enĩ ꝓprio nomini. ut. alma ceres. obsce
Inter antonomasiã autẽ & epitheton
hoc differt. qđ antonomasia pro uice
nominis ponitur. epitheton autẽ nunꝗͣ.
est sine nomine. Quib duob tropis
uel uituperamꝰ aliquẽ. uł ostendimꝰ.
uł laudamꝰ. Synedoche. ẽ conceptio
cum a parte totu. uel a toto pars intelli¬

Expanded text:
qui vinum apud Graecos invenit. Item per qui vinum apud Graecos invenit. Item per efficientem, id quod efficitur, sicut 'pigrum frigus' quod pigros homines faciat, et 'timor pallidus' eo quod pallidos homines reddat. At git equos auri genitor spumantiaque addit frena feris. 'Spumantia frena' dixit, cum utique non ipsa faciant spumas, sed equus, qui ea gerit, spumis conspargat infusis. Antonomasia est pro nomine, id est vice nominis posita, ut 'Maia genitus' pro Mercurio. Qui tropus fit modis tribus: ab 7: Magnanimusque Anchisiades; a corpore, puer atque inpar congressus Achilli. Epitheton, supra nomen. Praeponitur enim proprio nomini, ut 'alma Ceres' Virg.Inter antonomasiam autem et epitheton hoc differt, quod antonomasia pro vice nominis ponitur, epitheton autem numquam est sine nomine. Quibus duobus tropis vel vituperamus aliquem, vel ostendimus, vel laudamus. Synecdoche est conceptio, cum a parte totu
Abbreviated transcription (Latin):
longa sulcant uada salsa carina. Dum
facies & frons tantũ animaliũ & homi¬
num sit. qđ nomen si poeta naui non
apposuisset. quid ꝓprium eidem parti
diceret. ñ haberet. Metalempsis est
rundo. Nam ꝑ manꝰ uerba. ꝑ harundi¬
nem litterȩ significatȩ st̃. Metononnia ẽ.¬
tñsnominatio ab alia significatione.
ad aliã ꝓximitatẽ translata: fi̾t autẽ
multis modis. Aut enĩ ꝑ id qđ continet
id qd̃ continetur ostendit. ut. theatra
plaudunt. prata mugiunt. dum illic
homines plaudunt. Hic boues mugi¬
unt. aut contͣ. ꝑ id qđ continet᷑ id qđ̃
ꝑ inuentorẽ id qđ inuentũ est. ut. sine
cerere & libero friget uenꝰ. & commixta
uulcanꝰ mittit ad astra fauillã. Uult
enĩ ꝑ cererem frumenti inuentricem
intelligere panẽ. ꝑ liberum inuentorẽ
uitis uinũ. ꝑ uenerẽ libidine̾. ꝑ uulcanũ
ignẽ. At contra ꝑ inuentũ inuentorem
demonstrat. ut uinũ precamur. ꝓ libero.

Expanded text:
longa sulcant vada salsa carina; dum longa sulcant vada salsa carina; dum facies et frons tantundem animalium et hominum sit. Quod nomen si poeta navi non adposuisset, quod proprium eidem parti diceret, non haberet. Metalempsis est rundo. Nam per manum verba, per arundinem litterae significatae sunt. Metonymia, transnominatio ab alia significatione ad aliam proximitatem translata. Fit autem multis modis. Aut enim per id, quod continet, id, quod continetur, ostendit, ut plaudunt, prata mugiunt, cum illic homines plaudunt, hic boues mugiunt. item contra, per id quod continetur id quod r inventorem id quod inventum est, ut, sine Cerere et Libero friget Venus, et commistam Vulcanus mittit ad astra favillam. Vult enim per Cererem frumenti inventricem intelligere panem; per Liberum inventorem vitis, vinum; per Venerem, libidinem; per Vulcanum, ignem. At contra per inventum inro Libero,
Abbreviated transcription (Latin):
premere ad terrã ꝑtineat. ñ ad mare:
Ab inanimali ad animale. ut. florida
iuuentus. miscuit flores inanimales:
iuuentuti quȩ anmã habet. Ab ani¬
mali ad inanimale. ut. tu neptune
pater cui timpora cana.crispanti. cin¬
cta salo resonant magnus cui ꝑpeti
mento. ꝓfluit oceanꝰ & flumina crini¬
bus errant. Mentũ enĩ tempora. & cri¬
nes ñ ad oceanũ ꝑtinent s ad homineᷤ.
Sic & alia rerũ nomina ex alio genere
in aliud genꝰ decentissime decoris gr̃a
transferuntur. ut oratio perornetur
Netafora autẽ aut partis uniꝰ est. ut.
fluctuare segetes. ñ potes dicere sege¬
tare fluctus. aut antistropha est idest
reciꝓca ut remigiũ alarũ. nam & alȩ
nauiũ. & alarũ remigia dicuntur.
Catachrisis est alienȩ rei nom appositũ.
hȩc & eo ametafora distat. qđ illa uoca¬
bulũ habenti largitur aliud. hȩc qͥa ñ
habet ꝓprium. alieno utitur. ut. faciẽq
ambȩ iunctisq feruntur. frontib &

Expanded text:
premere ad terram pertineat, non ad mare. premere ad terram pertineat, non ad mare. Ab inanimali ad animale, ut 'florida iuventus': miscuit flores inanimales iuventuti, quae animam habet. Ab animali ad inanimale, ut: Tu, Neptune pater, cui tempora cana crepanti cincta salo resonant, magnus cui perpete mento profluit Oceanus, et flumina crinibus errant. Mentum enim, tempora et crines non ad Oceanum pertinent, sed ad homines. Sic et alia rerum nomina de alio genere in aliud genus decentissime decoris gratia transferuntur, ut oratio perornetur. Metaphora autem aut partis unius est, ut 'fluctuare segetes non potes dicere 'segetare fluctus', aut antistropha est, id est reciproca, ut 'remigium alarum'. Nam et alae navium et alarum remigia dicuntur. Catachresis est alienae rei nomen adpositum. Haec et a metaphora differt, quod illa vocabulum habenti largitur, haec, quia non habet proprium, alieno utitur, ut Virg. Geoambae iunctisque feruntur frontibus, et