comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
premere. nec frigus potuit
stringere : sed potius quasi
estiuis lauacris debectiti. pn¬
iecto molari onere. ad alteram
natantes illȩsi peruenerunt
fluminis ripã. Hoc uiso ricti¬
uarus miraculo: instigante
diabolo exagitatus ira: iuss
cos rursus iunctos custodiri: donec
plumbũ miectũ ign liquefier&.
inquo martyres scõs consuendos
procegebat mincta: illesos reddidit
ignis. Qui ętiã martires scĩ electos
queros inter chaldaicas flammas
smnũ imitabantur cantantes: ora
bant dñm. ac dicebant. Adiuua
nos ds salutaris nr̃: pͣropt̃ honorẽ
nominis tui dñe libera nos: & pro¬
pitius esto peccatis nr̃is propt̾ no.¬
men tuũ: neforte dicant gentes
ibi est ds eorũ. Quibus hȩc oran.¬
tibus: exiliens gutta plumbi
feruentis inoculũ rctiouari
graui illũ dolore crucians ex.¬
cȩauit afflctũ. Atis fremens
possessus insania. dũ medelam
corporis animȩq debuit implo¬¬
rare: mortẽ sibi accelerauit m¬

Expanded text:
premere . nec| frigos potuit premere . nec| frigos potuit stringere. Sed potius quasi \e/stiuis la| uacris delectati proiecto molari oneri ad alteram| natantes inlesi peruinerunt fluminis ripam hoc| uiso . Ritiouarus miraculo instigante diabulo exa| gitatus ira iussit eos rursus uinctos custoderi donec| plumbum iniectum +igni liquifierit. In quo marty| res sanctos consummendos protegebat inuicta. inlesos reddidit ig| nis qui etiam martyres sancti electos pueros inter caldai| cas flammas ymnum imitabantur cantantes ora| bant dominum ac dicebant. Adiuua nos deus salutaris| noster . propter honorem nominis tui domine libera nos. Et| propitius esto peccatis nostris propter nomen tuum.| Ne forte dicant gentes ubi est deus eorum quibus haec| orantibus . exiliens gutta plumbi feruentes in oculum| riciouari graui illum dolore crucians excecauit.| adflictum adis+ fremens+ possessus insania dum me| dillam corporis animaeque dibuit inplorare . mor| tem sibi adcelerauit in
Abbreviated transcription (Latin):
minister impius. impietatis iussis
obtemperans: pręclaros marty¬
res extensos troclea cędi fustib
iussit. Athi intormentis consti¬
tuti: mente caelestia contem¬
plantes. dicebant. Respice inser¬
uos tuos & mopera tua dñe.
tis quos eiulare predoloreq
gulas eorum mitti. & corrigis
singulas dedorso tolli. Quins¬
onẽ dũ ministri efficacit̃ con
dentes. intribulatione patiemo¬
dñe iuditiũ nr̃m: &libera nos
ab homine iniquo & doloso. his
itaq orantibus exilierunt suds
de ungulis corum: & ministro
percutientes quosdã interfect
quosdã uero uulneratos critu¬
uerunt. Tunc rictiouarus fin¬
re insaniens. molas ad singules
colla iub& suspendi : & autum
tempore influuio cuius uod¬
bulũ est axna. uelut sub gliu
demergi. Atilli scuto diuinę
protecti uirtutis: dicebant di
lȩti. Suꝑ a quã refectionis ea¬
cabis nos dñe. Sed famulante
creatura su o đõ. martires e
nec aqua mergere. nec peti

Expanded text:
minister impius +pietatis ius| sis minister impius +pietatis ius| sis optemperans preclaros martyres extensos +troclea| cede fustibus iussit. At hi in tormentis constituti| mente celestia contemplantes . dicebant. Respi| ce in seruos tuos et in opera tua domine . tis quos eiu| lare prae dolore ungulis eorum mitti.| et loreis singulis de dorso tolli. Quam iussionem dum| ministri efficaciter conden| tes . in tribulacione paciene iudicium nostrum . et libera| nos ab homine iniquo et doloso. His itaque orantibus| exilierunt sudes de ungulis eorum . et ministros percu| cientes quos//dam interfecerunt . quosdam uero uulneratos cruciauerunt.| Tunc riciouarus furore insaniens molas ad singulo| rum colla iubet suspendi. Et hiemis tempore in fluuio .| cuius uocabulum est axona uelut sub glaciae| demergi. At illi scuto diuine protecti uirtutis di| cebant domino laeti super aquam refectionis educa| bis nos domine. Sed famulante creatura sua deo mar| tyres eius nec aqua mergeret. nec petra
Abbreviated transcription (Latin):
dixerunt. Nonpotes nos illatis
minis terrere: quibus uiuere xp̃c
tuis dona. Ista olim pro amore xp̃i
nos gaudentes fatemur reliquisse:
quem si & ipse cognoscens dilige¬
res. non solũ diuitias ac imperiũ.
uerum &ciã uanã dęmonũ de¬
uotissime renuntiares culturam:
a quo remunerante intȩ praẽmiũ
perciperes sempitẽrnae. Nam si
mistis uanis perstiteris similis
simulacrorũ: cum diabolo cruci¬
andus in infernũ demergeris.
Maximianus dixit. Sufficiat acte¬
nus : ur̃is plures perisse male¬
ficiis. Incliti scĩ martyres dixer̃.
Misericordẽ impie ignoras dm̃.
qui te regnare impiũ permisit
in debite : cuius regnũ uane
interris decertans conaris des
truere. His auditis: maximia nus
furens indignatione. rictiouaro
eos sub coniurationis unculo du¬
re tradidit cruciandos dicers.
Per uirtutes diang quȩ orbem
terrȩ sux sub didit dicioni te¬
conuro : ut hos furtiferos diuer¬
sis penis affligens. pessima morte
consumas. Tunc impii principis

Expanded text:
dixerunt. Non| potes nos inlatis minis terreri . quibus uiuere chrituis dona . ista olim pro amore christi nos gau| dentes fatemur reliquisse quem si et ipse cognos| cens diligeris non solum diuiciis ac imperio. Verum| etiam uana demonum deuotissime renuntiares| cultura. A quo remnerante . uitae praemium per| ciperis sempiterne . nam si in istis uanis persisteris.| similis simulacrorum . cum diabulo cruciandos in in| fernum demergeris. Maximianus dixit suffici| at actinus uestris plures perisse maleficiis incli| ti sancti martyres dixerunt . misericordem impie igno| ras deum . qui te regnare impium permisit indebitae.| Cuius regnum uane in terris decertans conares dis| truere. His auditis maximianus . furens indignacionem| Riciouaro eos sub coniurationis uinculo. dure tradedit| cruciandos dicens. Per uirtute iste diane que orbem| terrae suae subdidit ditioni coniuro. Vt hos furciferos| diuersis poenis adfligens . pessima morte consumas.| Tunc impii principes
Abbreviated transcription (Latin):
& procella uenti facta est uehemens:
sol quoq sub traxit suos radios. & toni¬
trua fuerunt grauia: ymber plurimus.
la multor corruerent. & plurimi more.
Tunc religiosi uiri
uenientes iusti¬

Expanded text:
cella venti facta est, suosque sol subtraxit radios et tonitrua facta sunt gravia. Imber etiam plurimus ala multorum corruerent, et plurimi morte Tunc religiosi viri venientes just
Abbreviated transcription (Latin):
essor : uiscrunt eum in carcerẽ. usq¬
dum pertractarent quali eum mate
disꝑderent. Circa medĩa uero noete
cliusis hostus. & custodibus ante fores der¬
mientibus. &ccce terrae motus factus est
marce & princeps propagatoꝵ sc̃issimor
per aegyptum decretoꝵ: ecce nomeri tuũ
in libro uite caclestis adscriptũ est. Et
memoriale tuum non derelinquetur in
scłm: socius enim factus es supernat
uirtutis. Nam incaelis sp̃m tuum colli¬
gent: inte requies non peribit. Hunc¬
me dereliquisti. sed com memorasti cũ¬

Expanded text:
e die, miserunt eum in carcerem, usque pertractarent qua eum morte disperderent. Circa mediam vero noctem, clausis ostiis et custodibus ante foras dormientibus, ecce terrae motus factus est Marce, princeps ac propagator sanctissimorum per Aegyptum decretorum, ecce nomen tuum in libro vitae coelestis ascriptum est, et memoriale tuum non derelinquetur in saeculum. Socius enim factus es supernarum virtutum. Nam et in coelis spiritum tuum colligent, et in te requies non peribit. » Hame dereliquisti; sed cum sa
Abbreviated transcription (Latin):
Mane aut̾e facto. conuenit multitudo iII¬
ciuitatis: & eicientes eum decustodia
miserunt itefũ funẽ incollum eius:
& trahebant cum dicentes. Tra hite bu-¬
traher&ur: gratias agebat dño iħ̃u

Expanded text:
Mane autem facto, convenit multitudo civitatis, et ejicientes eum de custodia, miserunt iterum funem in collo ejus, et trahebant, dicentes: « Trahite butraheretur, Deo gratias agens, ait:
Abbreviated transcription (Latin):
palatii : & die noctuq gemitib
acfletibus reiunis atque orati¬
onibus occupati exorabant dnm:
ut digni haberentur tolerantia
confessionis enis. & numero sc̃oꝵ.
martyrũ sociari. Ascendebant
autẽ adeos occulte religiosi
uiri. religioseq femine: & ut
pote a scis diuersas sibi sanitatũ
gratias ipetrabant. Nam & cȩco

Expanded text:
palatii, et die noctuque gemitibus palatii, et die noctuque gemitibus ac fletibus, et jejuniis atque orationibus occupati, exorabant Dominum, ut digni haberentur tolerantia confessionis ejus, in numero sanctorum martyrum sociari. 70. Ascendebant autem ad eos occulte religiosi viri et religiosae feminae, et a Sanctis diversas sibi sanitatum gratias impetrabant. Co
Abbreviated transcription (Latin):
chromatio proficiscentib: cũ gaio ep̃o
remanserunt. Qui marcũ & mar-¬
cellianũ diacomi honore scĩficauit:
tranquillinũ uero patrẽ corum
fecit prȩsbiterũ. Sc̃nsebastianũ
qui ad multorũ profectũ sub
specie militiae latebat. defensorẽ
Aeccłȩ instituit: cȩteros uero sub¬¬
diaconos fecit. Sed quia tutus nul.¬
lus inueniri poterat locus adla¬
tebrã confouendã: morabantur
omnes apud castulũ quendam
xp̃ianũ zecariũ palatu : qui eas¬
tulus ibidẽ mpalatio insuperio-¬
ri loco & ualde altissimo com¬
manebat. Idõ autẽ hȩc apta man¬
sio probabatur: quia ipse castulus
cum suis omnibus xp̃ianissimus
erat: & lex in lata desacrificus
cum ubique sui feruore desȩui¬
r& inillis qui palatio adhere¬
bant. quia nẽc suspitio deeis
esse poterat celabatur. Erant
ergo ut diximus om̃s himoran.¬
tes cũ sc̃o papa gaio apud cas¬
tulũ retariũ impsis superiorib

Expanded text:
Chromatio proficiscentibus, cum Caio episcopo Chromatio proficiscentibus, cum Caio episcopo remanserunt: Marcum et Marcellianum diaconii honore sanctificavit, Tranquillinum vero patrem eorum, fecit presbyterum. S. Sebastianum autem, qui ad multorum profectum sub specie militiae latebat, defensorem Ecclesiae instituit, caeteros vero subdiaconos fecit. 69. Sed quia tutus nullus inveniro poterat locus ad latebram confovendam, morabantur omnes apud Castulum quemdam Christianum zetarium palatii: qui Castulus ibidem in palatio, in superiori loco et valde altissimo commanebat. Ideo autem haec apta mansio probabatur, quia et ipse Castulus cum suis omnibus christianissimus erat; et lex data de sacrificiis cum ubique sui fervore desaeviret, in illis qui palatio adhaerebant, quia nec suspicio de eis esse poterat, celabatur. Erant ergo, ut diximus, omnes hi morantes cum sancto papa Caio apud Castulum zetarium, in ipsis superioribus
Abbreviated transcription (Latin):
emur aspectu. Hȩc & his similia
dicente papa gaio: exclamauit
Obsecro tẽ pat̾. episcoporũ episco¬
pe : nemẽ patiaris terga perse¬
quentibus dare. Mibi enim
ualde iocundũ est. &optabile.
di. tantũ ut illius uitȩ dignita¬
tẽ inueniã : quã nullus mihi
successor eripiat. nulla tem¬
pora finẽ inponant. Tunc sc̃s
papa ganis congaudens fidei
eius. Iacrimas effundebat: orars.
ut omnes qui remanserant cer-¬
taminis uictores existerent.
triumphũ martsrii capientes.
Remanserunt autẽ cum uene¬
rabili papa hi marcellianus.
& marcus. simul quoque &
pat̃ eorũ uir gloriosissimus
tranquillinus. Itẽ beatus sȩbasti¬
anus & pulcherrimus iuuenis.
sed mente pulchrior sc̃s trbur¬
tius. & nicostratus ex prmi scri¬
nio cum fratre suo castorio. &
cũ comuge sua zor nomine
Itẽ daudius cũ iuctorino fratre
suo. & cũ filio suo simproniano
qui fuerat a morbo hydropis¬
liberatus. Hi tantũ uniuersis cum

Expanded text:
emur aspectu. 67. Haec et his similia emur aspectu. 67. Haec et his similia dicente papa Caio, exclamavit cens: Obsecro te, pater et episcoporum episcope, ne me patiaris terga persequentibus dare. Mihi enim valde jucundum est et optabile, di, tantum ut illius vitae dignitatem inveniam, quam nullus mihi successor eripiat, cui nulla tempora finem imponant. Tunc S. Caius, congaudens fidei ejus lacrymas effundebat, orans ut omnes qui remanserant certamine victores existerent, triumphum martyrii capientes.Remanserant autem cum venerabili Caio papa hi, Marcellianus et Marcus, simul quoque et pater eorum vir clarissimus Tranquillinus, item B. Sebastianus, et pulcherrimus juvenis, sed et mente pulchrior, S. Tiburtius, et Nicostratus ex primiscrinio cum fratre suo Castorio, et cum conjuge sua, Zoe nomine; item Claudius cum Victorino fratre suo et cum filio suo Symphoriano qui fuerat a morbo hydropisliberatus. Hi tantum, universis cum
Abbreviated transcription (Latin):
altercantibus: uenerabilis papa
sionis quęritis: ad quisitũ xp̃o po-¬
pulũ desolatis. Unde mihi uide¬¬
tur: ut tu frat̾ polycarpe. quia
& sacerdoti rectũ trãmitẽ tenes.
& scientiae dĩ repletus es donis.
pergassimul ad confortandas
credentiũ mentes. & animos du-¬
bios confirmandos. At ille his
auditis quieuit: blandum que¬
pape imperiũ aequanimit̃ tulit.
Uennt itaq dies dominica: in qua
gaius episcopus agens quȩ dĩ sc̃
duos credentibus inse constituit
gradus. confessionis scilic& &
martyrii: uthi qui martyrii pon.
dus se perferre desperant. con-¬
fessionis gratiã teneant: & dantes
latus bellantibus xpĩ militũ
qui pro eius sunt nomine pugna¬
turi sollicitudinẽ gerant. Per¬
gant itaque qui uolunt una cũ
filuis nostris chromatio. & trbur¬
tio: & mecũ in hac urbr qui
uoluerint maneant. Non enĩ
terrarũ spatia diuidunt. quos
xp̃i caritas nectit: nec absentiã
uestrã sentiunt oculi nr̃i: quia
deinterioris hominis uos intu¬

Expanded text:
venerabilis papa coronam quaeritis, acquisitum Domino populum desolatis. Unde mihi videtur, ut tu, frater Polycarpe, quia et sacerdotii rectum tramitem tenes, et scientia Dei repletus es, pergas simul ad confortandas credentium mentes et animos dubios aedificandos. At ille his auditis quievit et blandum papae imperium aequanimiter tulit. Venit itaque dies Dominica, in qua Caius episcopus agens quae Dei suntduos in se credentibus constituit gradus, confessionis scilicet et martyrii, ut hi qui martyrii pondus se posse perferre desperant, confessionis gratiam teneant, et dantes latus bellantibus, Christi militum, qui pro ejus sunt nomine pugnaturi, sollicitudinem gerant. Pergant itaque qui volunt una cum filiis nostris Chromatio et Tiburtio, et mecum in hac urbe qui voluerint maneant. Non enim nos terrarum spatia divident, quos Christi charitas nectit, nec absentiam vestram sentiunt oculi nostri, quia de interioris hominis vos intu
Abbreviated transcription (Latin):
ebeatus sebastianus prȩcin¬
genes se. oraurrunt. Et post ora¬
dions: amplus quã dicenta idolor
signa confringentes: cęprrunt gratuas
ad chromatiũ : dicentes ei. Consrm.¬
gentibus nobis idola. tũ debiuisti
sanitatẽ recipere: nisi forte ali-¬
qua tibi manimo signa infidelita¬
tis derelicta sunt. Hoc enĩ apud
nos certũ gerimus. quod habes
aliquid quod non dũ est fractũ:
aut si omnia fracta sunt: quid ina.¬
nimo geras. nobis euidentius ma-¬
nfesta. Tunc ille. Habro inquit
cubiculũ olouit̾eum: in quo om̃is
disciplina stellarii. Ac mathesis
mechanica est arte constructũ.
Incuius fabrica: pat̃̾ m̃s tarquinius
amplius quã ducentos pondo auri
dinoscitur expendisse. Cui sc̃s sȩ¬¬
bastianus dixit. Si hunc tũ inter¬
grũ habere uolueris: teipsũ fran.¬
gis. Chromatius dixit. Quid eñi
mathesis aut efemeris aliquo sa-¬
crificiorũ ritu coluntur: mensiu̾¬

Expanded text:
, et B. Sebastianus praecin, et B. Sebastianus praecingentes se oraverunt; et post orationem amplius quam ducenta idolorum signa confringentes, coeperunt gratias ad Chromatium dicentes ei: Confringentibus nobis idola tu debuisti sanitatem recipere, nisi forte aliqua tibi in animo signa infidelitatis derelinquuntur. Hoc enim apud nos certum gerimus, quod aut est aliquid, quod nondum est fractum; aut si omnia fracta sunt, quid in animo geras nobis evidentius manifesta. Tunc ille: Habeo, inquit, cubiculum holovitreum, in quo omnis disciplina stellarum ac mathesis mechanica est arte constructa, in cujus fabrica pater meus Tarquinius amplius quam ducenta pondo auri dignoscitur expendisse. Cui S. Sebastianus dixit: Si hoc tu integrum habere volueris, te ipsum frangis. Chromatius dixit: Quid enim? Mathesis aut ephemeris aliquo sacrificiorum usu coluntur, cu
Abbreviated transcription (Latin):
qui tẽ staitim ut eius notitiã atque
culturã inueneris. restaurat. & sal¬
ut. Chromatius dixit. Nolite uos¬
ma ipsos ad hanc iniuriã deponere:
sed seruis meis prarcipiã. & ipsi
uniuersa confringent
Qq̃ sebastianus dixit. Dubn. & timi¬¬
i & infideles. si ea confregerint:
nuem & diabolus perquamcumq
negligentiã eorũ occasionẽ lȩden.¬
di eos: & statim ut lęsi fuerint. di¬
cent infideles. propterea eos lȩsos
esse quia idola confregerunt.
N ii enim loricã habens: non eripie¬
tur ictibus sagĩtarũ. Galea enim
&scuto & hasta utitur docta manꝰ
elorica tegminis xp̃i proteguntur.
habentes galeã spei & salutis: ipsis
est tutũ mire certamen. Pu gnant
& tm̃ acerrime. & fortit̾ uincunt.
quia contra in uisibilr̃ hostẽ die
noctuq infatigabilit̃ pręliantur:
& sunt tecti in omnibus membris.
fide potius armati. quã ferro. Ohro¬
matius dixit. fiat uoluntas dĩ &
Fuc sc̃s poly carpus prȩsbiter¬

Expanded text:
qui te statim ut ejus notitiam atque qui te statim ut ejus notitiam atque culturam inveneris, restaurat et salvat. 53. Chromatius dixit: Nolite vosmetipsos ad hanc injuriam deponere: sed servis meis praecipiam; et ipsi universa confringent. S. Sebastianus dixit: Dubii et timidi et infideles si ea confregerint, inveniet diabolus per quamcumque negligentiam eorum occasionem laedendi eos, et statim ut laesi fuerint, dicent infideles, propterea eos laesos esse quia idola confregerunt. Nisi enim loricam habens non eripitur ictibus sagittarum. Galea enim et scuto et hasta utitur docta manuset lorica tegminis Christi proteguntur, habentes galeam fidei et salutis, ipsis est tutum inire certamen. Pugnant enim acerrime et fortiter vincunt, quia contra invisibilem hostem die noctuque infatigabiliter praeliantur; et sunt tecti in omnibus membris, fide potius armati quam ferro. Chromatius dixit: Fiat volontas Dei et Tunc S. Polycarpus presbyter
Abbreviated transcription (Latin):
unus & uerus ds̃. Sc̃s sebastianus
respondit. Siseruũ tuũ ad auriendi
aquã miseris: dũ ad fontẽ ueneri
aspicit prius. nesordes aliquȩ in¬
tus lateant: & non est ausus aqu
inuas mittere. nisi mundã asord.¬
bus uiderit. Nos tibi quomodo
te ab omnibus idolorũ sordibus
& absqualoribus feceris alienum
Chromatius dixit. Et quo ordine
alirnus effici potero abhis. os Sa
sebastianus dixit. Da nobis potesti¬
tẽ : ut omnia idola quȩ intra de¬
mũ tuã inuenerimus lapidea
confringamus: lignea incendan
Aerea uero aut argentea uel ar¬
rea conflemus: & prxtia eorũ
xgentibus diuidamus. Chronls¬
us dixit. Etdũ hȩc feceritisn
hi quid fructus accid& o S+
slustianus diocit. Omniũ neruorum
diorum. quorũ nodositate constringe¬
ͦ statim consequeris sanitaitẽ: & qua¬
si quium quã nibil dolueris ita pedi¬
bustus currere incipies: &agnosces
quod immicos tuę salutis deos dilex¬
eris tuũ uero parentẽ hunc esse.

Expanded text:
unus et verus Deus. S. Sebastianus unus et verus Deus. S. Sebastianus respondit: Si servum tuum ad hauriendam aquam miseris, dum ad fontem venerit, aspicit prius ne sordes aliquae intus lateant in lagena, et non est ausus aquam in vas mittere, nisi mundatum a sordibus viderit; nos tibi quomodo isi prius te ab omnibus idolorum sordibus et squaloribus feceris alienum? Chromatius dixit: Et quo ordine alienus effici potero ab his? S. Sebastianus dixit: Da nobis potestatem ut omnia idola, quae in domo tua invenerimus, lapidea confringamus, lignea incendamus, aurea et argentea vel aerea conflemus, et pretia eorum egentibus dividamus. Chromatius dixit: Et cum haec feceritis, mihi quid fructus accedet? S. Sebastianus dixit: Omnium nervorum tuorum, quorum nodositate constringeris, statim consequeris sanitatem; et quasi qui numquam dolueris, ita pedibus tuis currere incipies, et agnoscere quod inimicos tuae salutis deos dilexeris; tuum vero parentem hunc esse,
Abbreviated transcription (Latin):
Ator tuus: non poteris muenire
salutẽ quamqueris. Chromatius
dixit. Ergo rusticos & simplicissi
xp̃ianos: ita ut int mille uiros
uix inuenias unũ. qui possit uel
sermonũ disciplinã adipisci. o¬
Num quid omnes adistã inquisiti¬
onẽ adtingere potuerunt. dum
Sc̃s sebastianus ait. Hoc responsi
tuum : nostrę partis ad firmat ade¬
tionẽ. Nam aborigine mundi: eũ
ruriculis & pastoribus ouiu ds b
buit rationẽ. Etiueta finẽ mund
ueniens. non elegit grammaticos
& oratores. sed piscatores & simplics
& ipsis tradidit notitiã suam. Ch
matius dixit. Cur ergo me dicis
prius debere agnos quis sit era¬
tor m̃s : quẽ nisi cognouerim. sali¬
tẽ inuenire non possim. o dq̃
sȩbastianus dixit. Quia multos des
& multas deas colusti. Nisi ergo
hos acorde tuo exduseris. & imagi¬
nes eorũ confregeris. & cognouer
unũ & uerũ dm̃ ÷ uitã & salutem
inuenire non poteris. Chromatus
dixit. Indica ergo mihi : quis est

Expanded text:
ator tuus, non poteris invenire ator tuus, non poteris invenire salutem quam quaeris. Chromatius dixit: Eianos, ita ut inter mille viros vix invenias unum qui possit vel sermonum disciplinam adipisci. Numquid hi omnes ad istam inquisitionem attingere potuerunt dum S. Sebastianus ait: Hoc responsum tuum nostrae partis firmat assertionem. Nam ab origine mundi cum ruricolis et pastoribus ovium Deus habuit rationem, et juxta finem mundi veniens non elegit grammaticos et oratores, sed piscatores et simplices, et ipsis tradidit notitiam suam. 52. Chromatius dixit: Cur ergo me dicis prius debere agnoscere quis sit creator meus, quem nisi agnoverim salutem invenire non possim? S. Sebastianus dixit: Quia multos deos, et multas deas coluisti. Nisi ergo hos a corde tuo excluseris, et imagines eorum confregeris, et cognoveris unum et verum Deum, vitam et salutem invenire non poteris. Chromatius dixit: Indica ergo mihi quis sit
Abbreviated transcription (Latin):
non suffert: quid deillis doloribus
actura est : quibus nullus umquã
euenit finis. nulla datur omnino
successio. Namisti dolores. illorũ do¬
lorũ imaginẽ portant. Et quantũ
distat int̃ ignẽ uiuum ę̃picturas eiꝰ:
tantũ distat int̾ dolores. quos nc̃
patitur corpus. & illos quos anima
passura est: si ignara creatoris sui
praesentis uitȩ impleuerit munus.
Age ergo nobiscũ prius deillis dolo-¬
citus. quȩ hab& ignẽ semꝑ arden¬
tem. & uermẽ semꝑ edentẽ. Timc
chromatius urbis romȩ prȩfectus
cum unico filio suo trburtio: de¬
dit nomen suũ dicens. In hoc defi-¬
de mea certos uos esse conuenit:
inqua ętiã filiũ meũ xp̃ranum
freri mecũ exopto. Cui sc̃s sȩbas.¬
tianus dixit. Uide. nesola recupe¬
ratione tui corporis ductus. te
fieri xp̃ianũ speres: sed magisspe
itȩ aeterne facias mentẽ tuã
purã. ad indendã rationẽ uerita¬
tis. Nisi enĩ agnoueris quissit cre¬¬

Expanded text:
non suffert, quid de illis doloribus non suffert, quid de illis doloribus actura est, quibus nullus umquam evenit finis, nulla datur omnino successio? Nam isti dolores illorum dolorum imaginem portant, et quantum distat inter ignem vivum et picturam ejus, tantum distat inter dolores quos nunc patitur corpus, et illos quos anima passura est, si ignara Creatoris sui praesentis vitae impleverit munus. Age ergo nobiscum prius de dolocitus, quae habet ignem semper ardentem, et vermem semper edentem. 51. Tunc Chromatius urbis Romae praefectus, cum unico filio suo Tiburtio, dedit nomen suum dicens: In hoc de fide mea certos vos esse convenit, in qua etiam filium meum Christianum fieri mecum exopto. S. Sebastianus dixit: Vide ne sola recuperatione tui corporis ductus te Christianum fieri speres, sed magis spe vitae aeternae facias mentem tuam puram ad videndam rationem veritatis. Nisi enim agnoveris qui sit Cre
Abbreviated transcription (Latin):
gressi dixerunt. Pax fidei tuae.
Atille resalutauit eos officiosissime:
Exore tranquillim ratio egressa:
oculorũ meorũ adsercione de-¬
claratur. Uidi eñi hunc sanissimũ
quẽ pod agrico &cyragrico ui¬
derã dolore contractũ: a quo
genus medicamenti unde fuiss&
saluatus inquirens. tale abeo
suscepi responsũ. Dũ fidẽ meam
midolis ponerẽ : debilis &nimia
sũ infirmitate contractus. At
ubi unũ dm̃ incęlis didici osten¬
sione xp̾ianorũ: nrgaui uniuer¬
sa quȩ sine causa coluerã: &
tradidi fidẽ Animi mei xp̃o
Mox autẽ ut unũ & uerũ dm̃ in
cȩlis regnarr confessus sum: sta¬
tim omnis quã per undecim An-¬
nos amiserã adit̾ reuersa est
sanitas : & omnis ame est infir¬
audiui Auribus: probaui oculis:
corde credidi. Suꝑ est. ut quod
fecistis tranquillino. & mihi faciatis:
ut possim mei corporis recipere sam¬
tatem. Sc̃s policarpus prȩsbit̃ dixit.
Si transeuntes dolores anima hominis

Expanded text:
gressi dixerunt: Pax fidei tuae. gressi dixerunt: Pax fidei tuae. At ille resalutavit eos officiosissime; dixit: Ex ore Tranquillini ratio egressa oculorum meorum assertione declaratur. Video enim hunc sanissimum quem podagrico et chiragrico videram dolore contractum. A quo genus medicamenti unde fuisset salvatus inquirens, tale ab eo recepi responsum: Dum fidem meam in idolis ponerem, debilis et nimia sum infirmitate contractus: at ubi unum Deum in coelis didici ostensione Christianorum, abnegavi universa quae sine causa colueram, et tradidi fidem animi mei Christo. Mox autem ut unum et verum Deum in coelis regnare confessus sum, statim omnis, quam per undecim annos amiseram, ad me reversa est sanitas, et omnis a me est protinaudivi auribus, probavi oculis, corde credidi; superest ut quod fecistis Tranquillino et mihi faciatis, ut possim mei corporis recipere sanitatem. 50. Polycarpus presbyter dixit: Si transeuntes dolores anima hominis
Abbreviated transcription (Latin):
ris resoluta. Tunc sc̃s polycarpꝰ
subridens ait. Potens est dñs ih̃c
aperiat: & ostendat tibi quod ip.¬
se sit tui corporis restaurator.
am pecuniã siue qui offerunt
sut qui oblatã accipiunt. non
solũ nullã dolentibus conferunt
medicinã: sed ȩtiã ipsi sibi in sana¬
bilẽ morbũ assumunt. Dicit ei
prefectus. Dic ergo mibi quid fa¬
cũ ut conscqui ualtã quod spero
iet ei ses polr carpus. Sicredide¬
ris extoto corde tuo sicut credidit
tranquillinus: saluus eris. Dicitei
prarfectus. Quo ordine credere
debram. intimato. Iunc sc̃s policar.¬
pus cathezizauit eũ : & indixitei.
ut per triduũ iriunar&. Et con-¬
uocans ad se scm̃ sȩbastianũ. tribus
diebus totidẽq noctibus irunaue¬¬
runt cũ eo: & cũ lacrimis pariter
orabant. ut sidẽ nominis sui insa-¬
lutem uolentis credere dñs decla
constituta fuerat adueniss&: ad
domũ sustinentis prarfecti ueni¬
unt parit᷑ properantes. Qui in¬

Expanded text:
ris resoluta. Tunc S. Polycarpus ris resoluta. Tunc S. Polycarpus subridens ait: Potens est Dominus Jeaperiat, et ostendat tibi quod ipse sit corporis tui restaurator. Nam pecuniam sive qui afferunt, sive qui oblatam accipiunt, non solum nullam dolentibus conferunt medicinam, sed etiam ipsi sibi insanabilem morbum assumunt. Dicit ei praefectus: Dic ergo mihi quid faciam, ut consequi valeam quod spero. Dicit ei Polycarpus: Si credideris ex toto corde tuo, sicut credidit Tranquillinus, salvus eris. Dicit ei praefectus: Quo ordine credere debeam intimato? Tunc S. Polycarpus catechizavit eum, et indixit ei ut per triduum jejunaret. Et convocans ad se S. Sebastianum tribus diebus et tribus noctibus jejunavit cum eo: et cum lacrymis pariter orabant, ut fidem nominis sui in salutem volentis credere Dominus decconstituta fuerat, advenisset, ad domum sustinentis praefecti veniunt pariter properantes. Qui in
Abbreviated transcription (Latin):
te : & offerens ei infinitũ pons
auri. dicebat ei. Ostende mili
medicamentũ : ex quo recupeta
salutẽ. Qui tranquillinus ait
uberari: crede xpm̃ filiũ dĩ esse.
elberaberis. Et sicut mẽ uides: ita
sailius eris. Nempe urx manibus
deferebar. & undecim annis perom̃s
iuncturas neruorũ incorpore mro
dolorũ nodis adstrictus. uix ori
meo panis alienis manibus trade¬
batur. Ilico ut xp̃m uerũ dm̃
esse credidi. salutis meȩ gaudia
qui te xp̃ianũ frcit: ut si mihi pro¬
miserit sanitatẽ. possim etrgo fie¬
rixp̃ianus. Statim autr̃ tranquil¬¬
linus ueniens ad scm̃ policarpum
presbyterũ. narrauit ei omnia
que gesta uel dicta sunt: & ducens
eũ intradomũ occulte. prȩfecti
cũ aspectibus pręsentauit. Qui
prifectus ait. Lic& grauis anim¬
aduersio principũ xp̃ianis infesta
sit: tamen spr recuperandę salu-¬
tis offerã uobis quicquid illud
est usque addimidiũ bonorum
patrumonu mei: si abhac nodosita
te mei fuerint membra corpo.¬

Expanded text:
te, et offerens ei infinitum pondus auri dicebat: Ostende mihi medicamentum ex quo recuperasti salutem. Cui Tranquillinus ait: liberari, crede Christum Filium Dei, et liberaberis, et sicut hodie me vides, ita salvus eris. Nempe vix manibus deferebar, et undecim annos per omnes juncturas nervorum in corpore meo dolorum nodis astrictus, vix ori meo panis alienis manibus tradebatur: illico ut Christum verum Deum esse credidi, salutis meae gaudia qui te Christianum fecit, ut si mihi promiserit sanitatem, possim et ego fieri Christianus. Statim autem Tranquillinus veniens ad S. Polycarpum presbyterum narravit ei omnia quae gesta vel dicta sunt; et ducens eum intra domum occulte, praefecti eum aspectibus praesentavit. Cui praefectus ait: Licet gravis animadversio principum Christianis infesta sit, tamen spe recuperandae salutis afferam vobis quidquid illud est usque ad dimidium bonorum patrimonii mei, si ab hac nodositate condylomatum mei fuerint membra corpo
Abbreviated transcription (Latin):
ca aut inster quilinio uolutantẽ.
& adhunc truendũ mittas ser¬
uos tuos: illi autẽ nec illũ potu¬
trint liberare. sed seipsos inali¬
quo dũ illũ conantur tripere
polluerint: postea uero tu ipse
deponens has sericas quas indu-¬
tus es uestes. induaste seruili
tumca. & descendens meloacã mit¬
tis manus tuas instercoribus. &
anulũ aureũ tiuis manibus reprȩ
& lȩtiris suꝑ anulũ & gemmã.
quod sint denimus squalorib
liberata. Prȩfectus dixit. Et qđ¬

Expanded text:
ca, aut in sterquilinio volutantem, ca, aut in sterquilinio volutantem, et ad hunc eruendum mittas servos tuos; illi autem nec illum potuerint liberare, sed et seipsos in aliquo dum illum conantur eripere, polluerint; postea vero tu ipse, deponens has sericas quas indutus es vestes, induas te servilem tunicam et descendens in cloacam mittas manus tuas in stercoribus, et annulum aureum simul tuis manibus repraeset laetaris super annulum et gemmam, quod sint de nimiis squaloribus liberata. Praefectus dixit:
Abbreviated transcription (Latin):
feruntur. o Siergo non naui¬
gantibus sed imperantibus hen¬
nes quod honorintur ad scribunt:
quantomagis soli dõ agendȩ sunt
qritiȩ cunis nutu & omnibus usi¬
bus nostris rlementa deseruiunt.
usol ipse cotidie terrȩ marique
ãperitur. & clauditur infine diei.
& iusibilis est. quẽ colitis: xpm̃
quẽ iudai crucifixcerunt non co¬
litis: Tranquillinus dixit. Recte
hec inquireres: sicredere desti¬¬
nares. In credulis enĩ: uanũ ui.¬
mortaliũ declinans. omne qđ
laudetur ab omnibus omne qđ
laudat. Sed sapientes promerito
suo: cui cumq rei aut uitupera¬
tiont̃ suã expendere nituntur
aut laudẽ. Prȩfectus dixit.
Ego te dexp̃o ur̃o interrogo.
Sirm auobis hoc colitur. quod istis
oculis non uidetur: xpm̃ non co.¬
litis. quia & uisus est. & auditus
est & interrogatus est. & omnia
quȩ humanȩ fragilitati conpe-¬
tunt ineius legunt᷑ passione
conpleta. Tran quillinus dixit
Audi similitudinẽ: & intellige ue.

Expanded text:
referuntur? Si ergo non navireferuntur? Si ergo non navigantibus, sed imperantibus, homines quod annonantur ascribunt, quanto magis soli Deo agendae sunt gratiae, cujus nutu et haec omnibus usibus nostris elementa deserviunt, et sol ipse quotidie terrae marique pariter et clauditur in fine diei, et invisibilis est quem colitis, Christum, quem Judaei crucifixerunt, non colitis? Tranquillinus dixit: recte haec inquiereres, si credere destinares. Incredulis enim mortalium declinans, omne quolaudetur ab omnibus omne quod laudat. Sed sapiens pro merito suo cuicumque rei, aut vituperationem suam impendere nititur aut laudem. Praefectus dixit: Ego te de Christo vestro interrogo. Si enim a vobis hoc colitur quod istis oculis non videtur, Christum non colitis qui et visus est, et auditus, et interrogatus, et omnia quae humanae fragilitati competunt in ejus leguntur passione completa? Tranquillinus dixit: Audi similitudinem et intellige veri
Abbreviated transcription (Latin):
passus : antequã unũ cõlerem
homines dm̃. Nunc uero rxqu
inuisibilis & uerus ds̃ cȩpit ao
dentibus coli : alta pace exulo
romanũ imperiũ. Sed quod
peius est. qui hoc prȩstat. non
cognoscitur: & creature ad sen¬
bitur. quic quid acreatore pres¬
tatur. Prȩfectus dixit. Sulle
colendus est. qui humanis con¬
modis prȩstat: nullus nisi sol
habebitur ds. qui aspectu suo
terrae uiscera uegetat. ut semi¬
na suscepta parturiat. & genu¬
nę subolis grana inculmo rel¬
tituat : atque uniuersis saluts
nr̃ẽ utilitatibus & lumen &ri¬
taurationẽ parit᷑ tribuat &u
gorẽ. Tranquillinus respondi
Etinhoc error est infinitus. Ni
si hodie perseruũ suũ quispiã
clrentibus suis tribuat quod
rogatur : insinita stultitia est
sineglectus ille qui prȩstitit
seruus per quẽ prȩftiterit
honoretur. Etut aliquã huis
dicti con parationẽ exhibeam
numquid cum naues alimenti
romanis deferunt. nauibus
potius quã regibus gratiȩ

Expanded text:
passus est, antequam unum colerent homines Deum. Nunc vero ex quo invisibilis et verus Deus coepit a credentibus coli, aucta pace exsultat Romanum imperium. Sed quod pejus est, Deus, qui hoc praestat, non cognoscitur; sed creaturae ejus ascribitur, quidquid a Creatore praestatur. 43. Praefectus dixit: Si ille colendus est, qui humanis commodis aliquid praestat, nullus nisi sol habebitur deus, qui aspectu suo terrae viscera vegetat, ut semina suscepta parturiat, et genuinae sobolis grana in culmo restituat, atque universis salutis nostrae utilitatibus, et lumen et restaurationem pariter tribuat et vigorem. Tranquillinus respondit: Et in hoc error est infinitus. Nam si hodie per servum suum quispiam clientibus suis tribuat quod rogatur, infinita stultitia est, si neglectus ille qui praestitit, servus per quem praestiterit honoretur. Et ut aliquam hujus dicti comparationem exhibeam; numquid cum naves Romanis alimenta deferunt, navibus potiusquam regibus gratiae
Abbreviated transcription (Latin):
dolore contortus & quassus: statĩ
ut xp̃o credidi. ac si puerulus
omniũ membrorũ eorũ recepi
sanitatẽ. Constat ergo apud ani-¬
mũ meũ ipsũ me creasse : qui
me renouare dignatus est¬
Et sicut dedit restaurationẽ eori¬
ri. ita quoq animę̧ post istau
dare promisit: si tamen non du¬
us nec timidus hominũ terron
frangar: sed meius nominis e¬
fessione perdurans fide integñ
quã me ds fecit inuenire con¬
uẽ. Prȩfectus dixit. Ignoras ta¬
quilline. quanta inuictissi mon
principũ erga xp̃ĩanos ira dũ¬
uiat: & idõ quasi securus quol
tibi iudetur sine timore pros¬
queris. Tranquillinus respondr
Stultus timor est: quo plus ti¬
tur humana indignatio qũ
diuina. Numquid si in medio
canũ latrantiũ uenerimus. au
no furore nos cȩperint suis mo¬
sibus ad trectare : possunt nobi
dranimo tollere. quod nos hon¬
nes sumus rationabiles & san
irascuntur : sȩuire quidẽ po¬
sunt. & inferre inique suppl¬

Expanded text:
dolore contractus et quassatus, statim dolore contractus et quassatus, statim ut Christo credidi, ac si parvulus omnium membrorum meorum recepi sanitatem. Constat ergo apud animum meum, ipsum me creasse qui me renovare dignatus estet sicut dedit restaurationem corpori, ita quoque animae post istam vitam dare promisit, si tamen non dubius nec timidus hominum terroribus frangar; sed in ejus nominis confessione perdurans fidem integram, quam me Deus fecit invenire, conservem. 46. Praefectus dixit: Ignoras, Tranquilline, quanta invictissimorum principum erga Christianos ira desaeviat, et ideo quasi securus quod tibi videtur sine timore prosequeris. Tranquillinus dixit: Stultus timor est, quo plus timetur humana indignatio, quam divina. Numquid si in medio canum latrantium venerimus, et vano furore nos coeperint suis morsibus attrectare, possunt nobis de animo tollere hoc quod nos homines sumus rationabiles, cum sirascuntur, saevire quidem possunt, et inferre iniqua suppl
Abbreviated transcription (Latin):
ut ille tuus anulus restituti. Num-¬
quid serui qui te negauerunt dm̃n
suũ dũ te inhabitu seruili respi¬
cerent. poterunt ut rebelles occi
Amarestate exinaniuit. & formã
seru accepit: nullatenus potert̃
ȩterm ignis pęnas euadere.Idõ
deniq nobis qui intũ credimus
eterm fontis unda subuennt: ut
ȩternus ignis ab ȩterno fonte uin-¬
catur: & infidelitas afidelitate su-¬
perrtur. Prȩfectus dixit. Ut uidro.
non ut filios tuos abhac intentione
tolleres poposcisse probaris induci-¬
as: sed ut hasauiles fabulas adnr̃a
tribunalia mneditatas ad ferres.
Tran quillinus respondit. Non medi¬
tantur discipuli xp̃i: quid in con-¬
spectu iudicũ prosequantur. Sic
Quando potestatibus huius mun-¬
di uos causa mei nominis tradunt :
nolite cogitare quomodo aut
quid lo quamini. Dabitur enim
sed sp̃s dĩ qui loquitur in uobis.
Non ergo meditando ego: sed cre¬¬
dendo. inueni creatorẽ meum.
Et qui eram podagrico & ciraeryco

Expanded text:
ut ille tuus annulus, restituti. Numut ille tuus annulus, restituti. Numquid servi tui, qui te negaverunt dominum suum, dum te in habitu servili respicerent, non potuerunt ut rebelles occida majestate exinanivit, et formam servi suscepit, nullatenus poterunt aeterni ignis poenas evadere. Ideo denique nobis qui in eum credimus, aeterni fontis unda subvenit, ut aeternus ignis ab aeterno fonte vincatur, et infidelitas a fidelitate superetur. 45. Praefectus dixit: Ut video, non ut filios tuos ab hac intentione tolleres poposcisse probaris inducias, sed ut has aniles fabulas ad nostra tribunalia meditatus afferres. Tranquillinus dixit: Non meditantur discipuli Christi quid in conspectu judicum prosequantur. Sic Quando potestatibus hujus mundi vos causa mei nominis tradent, nolite cogitare quomodo aut quid loquamini, dabitur enim sed Spiritus Dei, qui loquitur in vobis . Non ergo meditando ego, sed credendo inveni Creatorem meum, et qui eram podagrico et chiragrico
Abbreviated transcription (Latin):
que inipso inclusa est. Corpus
ergo & anima unũ hominẽ faci¬
unt. Quomodo aurũ & gemma
unũ anulũ facere conprobantur.
Sed quantũ uis tibi prȩciosus sit
anulus: longesatis homo prȩtio
ti seruos tuos. ut anulũ desordi¬
bus eriperent. & nulla ratione
eruere ualuerunt : msit & pro¬
phetas suos ds̃ decelo loquens
adeos. ut humanũ genus asordi¬
bus huius mundi eriperent :
& nulla omnino hoc facere in
stantia potuerunt. Tu deposus¬
ti aureas uestes. & seruili indu-¬
mento indutus descendisti in
cloacã. & manus tuas misisti in
sordibus. ut anulũ desordibus
liberares: exuit se ma iestas
duit se seruili nr̃i corporis ues¬
timento. & huc incloaca huius
mundi decęlo descendens. misit
manus suas infordibus passio¬
nũ nostrarũ : & passionẽ quȩ
meritis nr̃is debebatur. insem&¬
ipso suscipiens. gloriȩ nos suoꝵ
reddidit digitorũ. Nã qui per
incredulitatẽ uolutabamur in
squaloribus mundi: perfidẽ ab luti
asordibus dunis sumus manibus

Expanded text:
pso corpore inclusa est. Corpus vero et anima unum hominem faciunt, quomodo aurum et gemma unum annulum facere comprobantur. Sed quantumvis pretiosus tibi sit annulus, longe satis homo pretiositi servos tuos, ut annulum de sordibus eriperent, et nulla ratione eum eruere potuerunt. Misit et prophetas suos Deus de coelo loquens ad eos, ut humanum genus a sordibus hujus mundi eriperet: et nulla ratione omnino hoc facere vel instantia potuerunt. Tu deposuisti aureas vestes, et servili indumento indutus descendisti in cloacam, et manus tuas misisti in sordibus, ut annulum de sordibus liberares: Exuit et se majestaduit se servili nostri corporis indumento, et huc in cloacam hujus mundi coelo descendens, misit manus suas in sordibus passionum nostrarum; et passionem, quae meritis nostris debebatur, in semetipso suscipiens, gloriae nos suorum reddidit digitorum. Nam qui per incredulitatem volutabamur in squaloribus mundi, per fidem abluti a sordibus, divinis sumus manibus,
Abbreviated transcription (Latin):
pissimus atque incestissimus.
ab ipsis aquibus iouis colitur
non negatur. Nonergo erras
uir sublimissime: qui tales colis.
quales romanţ iubent leges
prosui facti qualitate dampna¬
ri: e trelicto dõ omnipoten¬
te qui incelis regnat. lapidi
iuuame. o Prȩfectus dixit.
Ex quo cȩpistis deos blasphemare.
& acultura corũ recedere: exeo
diuersis cladibus romanus or¬
bis opprimitur. Tranquillinus
respondit. Non est uerũ. Nam
si recenseas decadas stilo liuu
digestas : illic inuenies iouitura
ponentes. una die uiginti tria
milia romani exercitus iuue¬
nrs cecidisse. Sed & illius nones
inmemor : quod urnientes gal
etiã capitoliũ occuparunt &

Expanded text:
pissimus atque incestissimus ab ipsis, a quibus Jovis colitur, non negatur. Non ergo erras, vir sublimissime, qui tales colis, quales Romanae jubent leges pro sui facti qualitate damnari, et relicto Deo omnipotente qui in coelis regnat, lapidi juva me? 42. Praefectus dixit: Ex quo coepistis blasphemare deos, et a cultura eorum recedere, ex eo diversis cladibus Romanus orbis opprimitur. Tranquillinus respondit: Non est verum. Nam si recenseas decadas stylo Livii digestas, illic invenies Jovi thura ponentes, una die viginti tria millia Romani exercitus juvenes cecidisse. Sed et illud non es immemor, quod Senonenses Galli etiam Capitolium occupa
Abbreviated transcription (Latin):
optimis instruxit: dicens hoc quod
isti qui dm̃ incipiunt habere patrẽ
serui hominis esse non debeant.
gaius. uir magnae prudentiae
magnęq uirtutis: imperantibus¬
erat cum omni exercitu inpar
tibus galliarũ: & enus intuitu le¬
ta persecutio diocletiam cire
xp̃unos esse cȩperat: quia cariꝰ
habebat aliquos amicos. quos
hinus tituli professio decorabit.
Igitur occiso carino inciuitate
magontiaco. maximiano. & aqu¬
lino consulibus: facta est perse¬
cutio talis. ut nullus emer& uꝰ
uender& aliquid: nisi qui stati¬
lis positis meo loco ubi emend
gratia uentũ fuiss&. turis exhib¬
iss& incensũ. Circa insulas. esa¬
ca uicos. circa nymphea. quoque
erant positi conpulsores: qui ns
emendi copiã darent. aut hass¬
entibus aquã ipsã facultatem
tribuerent : nisi qui idolis deliba¬
unc scĩ gai episcopi con¬
Uu nullus omnino sierifican¬
A necessitati succumber&. Uerũ
non poss&: meruit ex sacro re-¬
crpto chromatius. ut medendi

Expanded text:
optimis instruxit, dicens hoc: optimis instruxit, dicens hoc: Illi qui Deum incipiunt habere patrem, servi hominis non debent Caius, vir magnae prudentiae, magnaeque virtutis, imperantibuserat cum omni exercitu in partibus Galliarum positus: et ejus intuitu lenta persecutio Diocletiani circa Christianos esse coeperat; quia Carinus habebat aliquos amicos, quos hujus tituli professio decorabat. 65. Igitur occiso Carino in civitate Maguntiaco Maximiano et Aquilino consulibus, facta est persecutio talis, ut nullus emeret vel venundaret aliquid nisi qui statunculis positis in eo loco, ubi emendi gratia ventum fuisset, thuris exhibuisset incensum. Circa insulas, circa vicos, circa nymphea quoque erant positi compulsores, qui neque emendi copiam darent, aut hauriendi aquam ipsam facultatem tribuerent, nisi qui idolis delibaTunc S. Caii episcopi consiut nullus omnino sacrificandi necessitati succumberet. Verumnon posset, meruit ex sacro rescripto Chromatius ut medendi
Abbreviated transcription (Latin):
tirandis iniungitur : ut tot die-¬
bus ipsi discant renuntiaturos
sc̃ esse omnibus artibus mimici.
& mundi commertiis. hi qui ue
simus dixit. Pater. si tibi negotus
renuntiandis tempus flagitas.
ego qui adhuc suscepturus erã
negotia. solȩ susceptionis uolun-¬
tati renuntio. Etqui futurus erã
aduocatus. ad agendas causas mor¬
taliũ: suscipiã xp̃ianitatẽ. ada-¬
gendas actiones angelicas: cum
unus esse cępero exeorũ numero
qui eternã uitã accipiunt. & ef¬
ficiuntur causi dici sanctitatis.
Tunc amplexus est eum beatus
sebastianus. Quẽ dũ baptizas.¬
s& sc̃s polycarpus: ipse pater ac¬
ceptionis eius est factus. Igitur
dum pauci admodũ trans act fusseq
dies. omnibus rite abrenuntiatis a
chromatio mundi negotus. suscepr¬
sacri baptismatis nouitatẽ : & cum eo¬
dẽ exfamilia eius promis cui sexis.
millȩ quadringentȩ anunȩ: quos
omines prius manu missiomis grata
aseruitutis nodo absoluit. & dons

Expanded text:
tizandis injungitur, ut tot dietizandis injungitur, ut tot diebus ipsi discant renuntiaturos se esse omnibus artibus inimici et mundi commerciis, si qui versimus dixit: Pater, si tibi pro renuntiandis negotiis tempus flagitas, ego qui adhuc suscepturus eram negotia fori, soli susceptionis voluntati renuntio: et qui futurus eram advocatus ad agendas causas mortalium, suscipiam Christianitatem, ad agendas actiones angelicas, cum unus esse coepero ex eorum numero, qui aeternam vitam accipiunt, et efficiuntur causidici sanctitatis. Tunc amplexatus est eum B. Sebastianus: quem cum baptizasset S. Polycarpus, ipse pater susceptionis ejus est factus. 63. Igitur dum pauci admodum transacti fuissent dies, omnibus rite abrenuntiatis a Chromatio mundi negotiis, suscepatis novitatem; et cum eodem ex familia ejus promiscui sexus mille quadringentae animae, quos omnes prius manumissionis gratia a servitutis nodo exsolvit, et donis
Abbreviated transcription (Latin):
do. Iterũ interrogatus utrum
renuntiar& omnibus idolis: res¬
pondit. Abrenuntio. Prosecuta
est interrogatio sacerdotis: utrũ
renuntiar& omnibus peccatis.
A tille ait. Ista prius debuerant
inquiri : antrquã has aulas re¬
gis cęlorũ intrarẽ. Nunc autẽ
remnduã me non baptizatum:¬
ut omnibus prius quibus sum
iratus indulgcã: omnibus debito¬
ribus meis crrographa restituam:
sicui aliquid uolent̃ abstuli. inte¬
grũ reddi prȩcipiã. Duȩ mibi post
uxoris obitũ cũ concubinę sunt.
& istis donẽ. & maritis tradã. Ab
omni nexu seruili ingenuos priua¬
to uel publico actuũ meorum¬
nodos ex soluã: &ita dȩmũ pro-¬
mittã renuntiaturũ omnibus pec¬
catis diabolicis. & uoluptatibus mun¬
icit ci sẽs policarpus prȩsby¬
ter. Beatiorẽ te cȩlestis unda
perfund&: cũ ea quȩ arbitratu
tuo dicis tẽ esse facturũ tota
festinatione conpleueris. Nãm
& quadragesimȩ tempus idõ bap.¬

Expanded text:
do. Iterum interrogatus, utrum do. Iterum interrogatus, utrum abrenuntiaret omnibus idolis, respondit: Abrenuntio. Prosecuta est interrogatio sacerdotis, utrum renuntiaret omnibus peccatis; at ille ait: Ista prius debuisti inquirere antequam has aulas regis coelorum intrarem. Nunc autem reinduam me non baptizatuut omnibus prius, quibus sum iratus, indulgeam; omnibus debitoribus meis chirographa restituam; si cui aliquid violenter abstuli, integrum reddi praecipiam: duae mihi post uxoris obitum concubinae sunt, et istis dotem et maritis tradam, ab omni nexu servili, ingenuo, privato, vel publico actuum meorum exsolvam: et ita demum promittam renuntiaturum me omnibus peccatis diabolicis et voluptatibus mundi. Dicit ei Polycarpus presbyter: Beatiorem te coelestis unda perfundet, cum ea quae arbitrio tuo dicis te esse facturum, tota festinatione compleveris: nam et quadragesimae tempus ideo bap
Abbreviated transcription (Latin):
matio: sicut ipse nosti: principatũ
primȩ cobortis ago. Sedutrũ sit
militia hominis: nescire olim de¬¬
creui. nec uelle. Ad hoc tantum
sub clamide latere uolui. ut nu-¬
tantiũanimos instruerẽ: & dubi
ribus cęderent. quos fides fece¬
rat bellatores. Tu autt̃ amplissi¬
me potestatis apicẽ gerens. non
potes te ipsũ neq abspectaculis
tollert: neque iudicandis nego¬
tus absentare. Simulans igitur
egritudinẽ tibi ipsi postula succes¬
sort̃ : ut possis liber ab occupatio.¬
nibus mundi. future uitȩ erudi¬
menta suscipere. & scđȩ natiuita¬
ti iterũ natus aeternis efficiris
parentibus proles. Eodem namq
dir mittit ad amicos suos inpalati.¬
o positos: perquos testimonia scrip¬
ta suscipiens. tirocinũ diuinae
militię antequã baptiz aretur
accepit. Quid memorẽ. quam
plenissime fidei fuerit: quamq
acris ingenii. contra infidelium
perfusus: mentis eius fides eui¬
dent̃ enituit. Nam interrogatꝰ

Expanded text:
matio: Sicut ipse nosti, principatum matio: Sicut ipse nosti, principatum primae cohortis ago, sed utrum sit militia hominis, nescire olim decrevi, nec vellem. Ad hoc tantum sub chlamyde latere volui, ut nutantium animos instruerem, et dubiribus cederent, quos fides fecerat bellatores. Tu autem amplissimae potestatis apicem gerens, non potes temetipsum nec a spectaculis tollere, neque judicandis negotiis absentare. Simulans igitur aegritudinem, tibi ipsi postula successorem, ut possis liber ab occupationibus mundi, futurae vitae rudimenta suscipere, ut secunda nativitate iterum natus aeternis efficiaris parentibus proles. Eodem itaque die mittit ad amicos suos in palatio positos, per quos testimonialia scripta suscipiens, tirocinium divinae militiae antequam baptizaretur accepit. 61. Quid memorem, quam plenissimae fidei fuerit, quamque acris ingenii contra infidelium perfusus, mentis ejus fides evidenter enituit. Interrogatus