comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dño. nͥ qui sanꝰ ẽ ⁊ salutis sue conscius grãs
dño refert. Nemo gͦ qui eger ẽ animo. ⁊ lan¬
guidus in oꝑibꝰ: offerre potest sacͥficiũ sa¬
lutare. Nis uidere quia nemo eger ⁊ langui¬
dus. potest illud offerre sacͥficium: lepsus il
ñ poterat offerre hostiã. donec lepre egͥcudi¬
ne tenebatur. sũ añ accessisset adiħ̾m. ⁊ mũ¬
dus ẽ. tunc iubetur ei dño offerre mune¬
ra ad altare. qđ p̃cepit inqͥt moyses intesti¬
moniũ illis. Audisti qui sit. qui offerre debe¬
at hostiam salutarẽ: audi nunc qͦmͦ debeat
offerre. Manꝰ inquit eiꝰ: offerent hostiã dño
Numquid non euident̾ clamat legis lator. qͥa
non homo ẽ qui offeret hostiam. s manꝰ eiꝰ id÷¬
oꝑa eius: Oꝑa namq sunt que commendant
hostiam dõ. Si enim attracta sit manꝰ tua addã¬
dum. ⁊ expansa ad accipiendum: intrate ẽ ad¬
huc lepratua. ⁊ offerre non potes hostiam salu¬

Expanded text:
Domino nisi qui sanus est, et salutis suae conscius, gratias Domino refert. Nemo ergo qui aeger est animo et languidus in operibus, offerre potest sacrificium salutare. Vis videre quod nemo aeger et languidus, potest illud offerre sacrificium? Leprosus illnon poterat offerre hostiam, donec leprae aegritudine tenebatur; cum autem accessit ad Jesum et mandatus est, tunc jubetur a Domino offerre munera ad altare, Quod praecepit, inquit, Moyses in testimonium illis. Vidisti qui sit qui offerre debeat hostiam salutaris? Audi nunc quomodo debeat offerre: Manus, inquit, ejus offerunt hostiam Domino. Nunquid non evidenter clamat legislator, quia non homo est qui offert hostiam, sed manus ejus, ida ejus: opera namque sunt quae commendant hostiam Deo. Si enim attracta sit manus tua ad dandum, et expansa ad accipiendum, intra te est adhuc lepra tua, et offerre non potes hostiam salu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓximo: uł sunuenit ꝑditionem. lex littere ħ
indetur mandare ut siquis inuenit qd̃ aliꝰ ꝑdi¬
dit &e requisitum fuerit: reddat nec peieret ꝑ
eo. Est &e hec utilis audientib edificatio. Multi¬
enim sine pec̃co putant. ẽẽ. si alienũ quod in¬
uenerint teneant: &e dicant. ds. mͥ dedit. sui
habeo redlere: Discant gͦ peccatum hoc. eẽ.
simile rapine: siquis inuenta non reddat. He¬

Expanded text:
proximo, vel si invenit perditionem. Lex litterae hoc proximo, vel si invenit perditionem. Lex litterae hoc videtur mandare ut si quis invenit quod alius perdidit, et requisitum fuerit, reddat, nec perjuret pro eo; est et haec utilis audientibus aedificatio. enim sine peccato putant esse, si alienum quod invenerint teneant: Deus mihi, inquit, dedit, cui habeo reddere: discant ergo peccatum hoc esse, simile rapinae, si quis inventa non reddat. H
Abbreviated transcription (Latin):
Post hoc de rapina dr. Raptores sunt mali.
sunt ⁊ boni. Et boni quidem illi de quib dic̃
rapina pauꝑum in domib ur̃is. ẽ. Apl̃s uͦ¬
abrupte ꝑnuntiat dicens. Nolite errare: quia
neq ad ulteri. neq molles. neq masculoꝵ ꝯ
cubitores. neq fures. neq rapaces. regnũ dĩ
possidebunt. Est tamen aliquid.⁊ scdm sp̃ua¬
lem intelligentiam culpabilit̾ rapere: sicut
illi laudabilit̾ rapiunt regnum celorum. Ut
ũbi cansa dicamus. si homo non dum pur¬
gatꝰ auitiis. nondũ segregatꝰ a ꝓphanis ce
sordidis actib uelit se cetui scõrum ⁊ ꝑfectoꝵ¬
latent᷑ ingerere. & sermonẽ qͦ ꝑfecta ⁊ mysti¬
ca tractant᷑ audire. huiusmodi hõ secretoꝵ
ce ꝑfectoꝵ scientiam non bene rapuit. Memi¬
nisse enim oportet p̃cepti saluatoris qͦ dic̃ qr
& utres rumpent᷑. & uinumꝑibit: oftñdens
qd̾ anime nondũ renouate. s inuetustate ma¬
ia6
ti. Addit deinceps legis lator. Aut siqͥs nocuit

Expanded text:
Post hoc de rapina dicitur. Raptores sunt mali, sunt et boni: boni quidem illi de quibus dicirapina pauperum in domibus vestris uia neque adulteri, neque molles, neque masculorum concubitores, neque fures, neque rapaces, regnum Dei possidebunt . Est tamen aliquid et secundum spiritalem intelligentiam culpabiliter rapere, sicut illi laudabiliter rapiunt regna coelorum, ut verbi causa dicamus, si homo nondum purgatus a vitiis, nondum segregatus a profanis et sordidis actibus, velit se coetui sanctorum latenter ingerere, et sermonem quo perfecta et mystica tractantur audire, hujusmodi homo secretorum et perfectorum scientiam non bene rapuit. Meminisse enim oportet praecepti Salvatoris, quod dicit: Quia  utres rumpentur, et vinum peribit ; ostendens quod animae nondum renovatae, sed in vetustate maiae ti. Addit deinceps legislator: Aut si quid nocuit
Abbreviated transcription (Latin):
tamur. ⁊ cũ nos in consensum sui peccata sol¬
licitant. uiremꝰ nos non suscepisse depositũ.
qd̃ utiq si habeamus in nobis pecc̃o ꝯsenti¬
re ñ possumus. S oe ipse sensus rationabił
qui in me. ẽ. commendatus mͥ. ẽ. ut eo utar
ad inrtelligentiam diuinoꝵ ingenium. me
mora. iuditium. ratio. &e omnes qui intra
me sunt motus. comniendati mͥ uidentur
adeo. ũdiͤutar in his que p̃cepit lex diuina.
Siuͦ ad malas artes sollers ⁊ ꝑ spicax uerta¬
tur ingemum. ce rebus dei abutamur in
his que non uult deus: hoc. ẽ. abiurare
depositum. &e benefitia uertere in ꝑfidiã.

Expanded text:
tamur, et cum nos in consensum sui peccata soltamur, et cum nos in consensum sui peccata sollicitant, juremus nos non suscepisse depositum, quod utique si habeamus in nobis peccata, consentire non possumus: sed et ipse sensus rationabilis qui in me est, commendatus mihi est ut eo utar ad intelligentiam divinorum. Ingenium item, memoria, judicium, ratio, et omnes qui intra me sunt motus, commendati mihi videntur a Deo, ut eis utar in his quae praecepit lex divina; si vero ad malas artes, solers et perspicax vertatur ingenium, et rebus Dei abutamur in his quae non vult Deus, hoc est abjurare depositum, et beneficia vertere in perfidiam.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ suscepit. Ego puto quod &e ipsam animam
accepisti ało: Ipsi amine tue d̾s imaginẽ
suam ⁊ similitudinem commenclauit. Istud
gͦ de positum tam in tegre tͥ restituendũ ẽ
quam a te ꝯstat. ẽe. susceptum. Si enim sis
Si ꝑfectus es sicut &e pat̾ tuus incelis ꝑ fectꝰ
ẽ imaginis dei inte dispositum manet. si¬
milit̾ oe cetera omnia. Si puis. si uistus. si sc̃i.
si mundus corde. &ẽ omnia que indo p̃sto
sunt ꝑ naturam. si tͥ ꝑ initationem sub sis¬
tant. depositum apud te diuinȩ imagi¬
nis saluum ẽ. Siuͦ econtrario agas. ⁊ pro
miscãe &e crudelis ꝓpioimpius. ꝓbenig¬
no uiolentus ꝑ quieto trubulentꝰ. ꝓliberali
raptor existas: ab iecta imagine dei. diaboli
inte imaginem suscepisti. & bonum deposi¬
tum comniendatum tͥ diuinitꝰ ab negasti. Aut
non hoc erat qd̃ submisterio apłs electo disci¬
pulo mandabat timotheo dicens. othimothee
bonum depositum custodi: Ego etiam illud
dũ gͦ nobis. ẽ. ne hoc sc̃o deposito. non sc̃e u¬

Expanded text:
us est. Ego puto quod et ipsam animam accepisti a Deo, ipsi animae tuae Deus imaginem suam et similitudinem commendavit. Istud ergo depositum tam integre tibi restituendum est, quam a te constat esse susceptum: si enim sis si perfectus es sicut et Pater tuus coelestis perfectus est, imaginis Dei in te depositum manet. Similiter et caetera omnia ipsius, si justus, si sanctus, si mundus corde, et omnia quae in Deo praesto sunt per naturam, si tibi per imitationem subsistant, depositum apud te divinae imaginis salvum est. Si vero e contrario agas, et pro misericorde crudelis, pro pio impius, pro benigno violentus, pro quieto turbulentus, pro liberali raptor existas, abjecta imagine Dei, diaboli in te imaginem suscepisti, et bonum depositum, commendatum tibi divinitus, abnegasti. Aut non hoc erat quod sub mysterio Apostolus electo discipulo mandabat Timotheo dicens: O Timothee, bonum depositum custodi ? Ego etiam illud dum ergo nobis est ne hoc sancto deposito non sancte u
Abbreviated transcription (Latin):
iirauerit inique de uno ab omnib que¬
cumq fecerit homo uti petcet inhis ⁊ erit
cum peccauerit ⁊ deliquerit. ⁊ redlet ra¬
pinam quam rapuit aut in uiriam qua
ab omni re ꝓ qua iurauit in iuste. ⁊ resti¬
tuet ipsum caput. & quintas in suꝑ au¬

Expanded text:
iurauerit iniuste de uno ab omnibus quaecumque fecerit homo, ita ut peccet in his, et erit cum peccauerit et deliquerit et reddet rapinam quam rapuit aut iniuriam quam ab omni re quam iurauit pro ea iniuste, et restituet ipsum <caput> et quintas eius a
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfectam indicat ꝓfundamq doctͥnã. s requi¬
ras fortasse cum suꝑus fermentũ penitꝰ ab ie¬
tatos sacfitium mandat imponi. Netũ diligñ¬
tius intuere quia non ad sacrifitium s ad my¬
nisterium sacͥfitii. fermentatus panis assumit᷑.
Quid gͦ hoc sit: age uideamus. Dominus in euã¬
geliis humanam doctrinam phariseorum. qui
tradebant traditiones p̃cepta hominum. fer-¬
mentũ appellat: cum dicit discipłis. Obserua
doctrina. ẽ u̾bi causa. grammatica ars. uł tetho¬
rica. uł etiam dialectica: ex qua doctrina ad sa¬
cͥfitiũ quidem hoc. ẽ. in his quȩ de deo senti¬
enda sunt. nichil suscipiendum. ẽ. Sermo uͦ
lucidus ⁊ eloquentie splendor. ac disputandi
ratio: ad ministerium u̾bi dei decent̾ iubetur
admitti.Aut non suꝑ hoc frementũ habebat.
u̾bi di sacͥfitium positum ille qui dicebat. cor¬
rũpunt mores bonos colloquia mala. ⁊ cretũ¬

Expanded text:
quae perfectam indicat profundamque doctrinam. Sed requiquae perfectam indicat profundamque doctrinam. Sed requiras fortasse, cum superius fermentum penitus de santatos sacrificium mandat imponi? Verum diligentius intuere quia non ad sacrificium sed ad ministerium sacrificii fermentatus panis assumitur: quid ergo hoc sit, age videamus. Dominus in Evangeliis humanam doctrinam Pharisaeorum qui tradebant traditiones, praecepta hominum, fermentum appellat, cum dicit discipulis: Observatdoctrina est, verbi causa, grammatica ars, vel rhetorica, vel etiam dialectica; ex qua doctrina, ad sacrificium quidem, hoc est, in his quae de Deo sentienda sunt, nihil suscipiendum est, sermo vero lucidus et eloquentiae splendor ac disputandi ratio ad ministerium verbi Dei decenter jubetur admitti, aut non super hoc fermentum habebat verbi Dei sacrificium positum ille qui dicebat: Corrumpunt mores bonos colloquia mala . Et: Creten
Abbreviated transcription (Latin):
amme cybũ quencdam lactis. ⁊ aliũ cybũ aĩe
holerum. ⁊ aliũ carnis. sic̃ ipse apłs de quib¬
dam dic̃: quia lacte uos potaui non esca. Nõ¬
dum enim poteratis: s nec ad huc potestis.
Ad huc em̃ estis carnales. Et it̾um alibi dic̃.
Alius quidem credit manducare omnia. Q
aũ infirmꝰ ẽ: holera manducet. Et rursus ali¬
gͦ carnes sacrificii salutaris quod offertur ꝓ
laudatione: ipsius iubentur. ẽẽ. sacerdotis.
Ex simila uͦ triplicit̾ oblata ut supͣ diximꝰ: n¬
nũ tm̃ qd̃ placuerit. sacerdot deputat᷑. Cet̾a
offerentis sunt laici. ita tñ ut subdie come¬
dant᷑ nec remaneat ex his aliquid inmane.
sarnes gͦ in quib solidus ẽ cyb &e ꝑ fecta sciẽ¬
tia. sacerdotib deputantur: quia debent in
omnib. ẽe. ꝑ fecti in doctrina. inu̾tutib. in
morib. Si eñi hoc inse ñ habuerint: de sacͥ¬
tanquam p̃cipuũ extribus que ex similia
p̃cepta sunt: in hoc illam partẽ scientie

Expanded text:
 alium cibum animae olerum et aliam carnis, sicut ipse Apostolus de quibusdam dicit, Quia lacte vos potavi, non esca, nondum enim poteratis, sed nec adhuc potestis, adhuc enim estis carnales . Et iterum alibi dicit: Alius quidem credit manducare omnia, qui autem infirmus est, olera manducet . Et rursum alirgo carnes sacrificii salutaris quod offertur pro laudatione, ipsius jubetur esse sacerdotis. Ex simila vero tripliciter oblata, ut supra diximus: unum tantum quod placuerit sacerdoti deputatur, caetera offerentis sunt laici, ita tamen ut sub die comedantur, nec remaneat ex his aliquid in mane. Carnes ergo in quibus solidus cibus est et perfecta scientia, sacerdotibus deputantur, quia debent in omnibus esse perfecti, in doctrina, in virtutibus, in moribus; si enim hoc in se non habuerint, de sacrtanquam praecipuum ex tribus quae ex simila praecepta sunt, in hoc illam partem scientiae
Abbreviated transcription (Latin):
Ca. Possunt gͦ ⁊ femora eius spũalit̾ intellec.¬
ta in dicare eos qui ꝑ firmitate ⁊ constantia
forcitudinis omne corpꝰ eccł̃ie sustantare
uident᷑ ⁊ ferre. uł quia humani seminis in¬
aitium solet infemorũ appellatione figu¬
ralit᷑ dici. Aput nos autem qͥ semmat: uer¬
bum seminat. poterunt gͦ qui ministrũ uer¬
biecełie exhibent dexͥ femorib intelligi du¬
ces. usq quo ueniant que reposita suntt. ⁊
udebitur ita posse intelligi. quod uso ad
consuminationẽ scł̃i. non de erunt isti duce.
donec ueniant ea que reposita sunt. que
p̃parauit ałs his qui diligunt eũ. Et ipse
erit eapectatio gentiũ. inclie scilicet uidici

Expanded text:
. Possunt ergo et femora ejus spiritaliter intellecta indicare eos, qui pro firmitate et constantia fortitudinis, omne corpus Ecclesiae sustentare videntur, et ferre: vel quia humani seminis judicium solet in femorum appellatione figuraliter dici, apud nos autem qui seminat, verbum seminat : poterunt ergo hi, qui ministerium verbi Ecclesiae exhibent, de Christi femoribus intelligi duces. Usquequo veniant, quae reposita sunt ei: videbitur ita posse intelligi, quod usque ad consummationem seculi, non deerunt isti duces, donec veniant ea quae reposita sunt, quae apparavit Deus his qui diligunt eum. Et ipse erit exspecta
Abbreviated transcription (Latin):
Eece nunc tempus acceptĩ: scilicet ad salutẽ
gentib inferendam. Si uͦ quis momib cupi¬
at cursũ itusq expositionis aptare: potest et¬
torquere fortassis. ut oẽ de xp̃o het hoc modo
uiddeant᷑ intelligr quia non deficiet pͥnceps
exuida. id: hic qui post resurrectionẽ euis es

Expanded text:
Ecce nunc tempus acceptum , scilicet ad salutem Gentibus conferendam. Si vero quis in omnibus cupiat cursum utriusque expositionis aptare, potest extorquere fortassis, ut etiam de Christo haec hoc modo videantur intelligi: Quia non deficiet Princeps ex Juda, id est, hi qui
Abbreviated transcription (Latin):
plicit. ⁊ triplicit̾ incorde tuo: ⁊ archa que con¬
ftruebatur anoe bicamerata ⁊ tricamerata fi¬
eri iubet᷑: conem᷑ ⁊ nos postea qͣm duplicit̾ is¬
ta. ꝓut potuimus sentire descripsimus. id:
nunc inquantum reciꝑe iocꝰ potest. etiam
moralem in eo discutere sermonẽ. ut scͥptura¬
rum studiosi. non solum quid in aliis uł ab
aliis gestum sit: s ce ipsi intra se quid gerere
debeant doceant᷑. Iudas: confessio interp̃tat᷑¬

Expanded text:
pliciter et tripliciter in corde tuo : et arca quae conpliciter et tripliciter in corde tuo : et arca quae construebatur a Noe, bicamerata et tricamerata fieri jubetur, conemur et nos, posteaquam dupliciter ista, pro ut potuimus sentire, descripsimus, id enunc in quantum recipere locus potest, jam Moralem, in eo discutere sermonem, ut Scripturarum studiosi, non solum quid in aliis, vel ab aliis gestum sit, sed etiam ipsi intra se, quid gerere debeant, doceantur. Judas, confessio interpretat
Abbreviated transcription (Latin):
citatos habent sensus: ad discretionem boni ⁊¬
mali. De in ꝑfectis aũ corinthis dicit. lac uob̾
potum dedr. non escam. Nondum enimpotera¬
tis. Suꝑ eos quilacte aluntur dentes eius sunt
candicdi. id: hi qui ꝑfectũ cybum caꝑe posst̃¬
uuli ad huc lacte indigent. Demiq ⁊ilege ea a¬
nimalia que ruminant ⁊ sumtũ cybũ ad den¬
tes demio reuocant. quem subtilit̾ minutatũ
sustentationi corporis tradiit: munda. ẽe. aĩa¬
lia designant᷑ Aptissime sane ce candidos dñ¬
tes eius aicit. Omnes enim qui ꝑ fecti sunt. ⁊ qͥ
scͥpturarum ꝙybos. dignis ⁊ competentib uit¬
nistrant. candidi debent. eẽ. ⁊ puriatq ab
ommi malo liberi. ne forte dicat᷑ eis. qui ali¬
os doces te ipsum non doces. Uerum qͣm di¬
debet scientiam continere. uerũ euam mores
gestaq informare discentium: sic eñi ⁊ sapi¬
entia ꝑ salomonem dicit. deseribe t hec du¬

Expanded text:
citatos habent sensus ad boni discretionem et citatos habent sensus ad boni discretionem et mali . De imperfectis autem Corinthiis dicit, Lac vobis potum dedi, non escam: nondum enim poteratis . Haec super eos qui lacte aluntur: Dentes eorum sunt candidi, id est, hi qui perfectum cibum capvuli adhuc lacte indigent. Denique et in lege ea animalia quae ruminant , et sumptum cibum ad dentes denuo revocant, quod subtiliter minutatum, sustentationi corporis tradunt, munda esse animalia designantur. Aptissime sane etiam candidos dentes ejus dicit. Omnes enim qui perfecti sunt, et Scripturarum cibos dignis et competentibus intnistrant, candidi debent esse et puri, atque ab omni macula liberi, ne forte dicatur eis: Qui alios doces, te ipsum non doces . 6. Verum quonidebet scientiam continere, verum etiam mores, 15 gestaque informare discentium sic enim et Sapientia per Salomonem dicit, Describe tibi haec du
Abbreviated transcription (Latin):
singularit̾ menbra nominari: ꝓ eo quod unusqͥs¬
q onĩ eccl̃ie corpori dependit officiũ. Erunt enim
pedes xp̃i. qui currunt ad faciendum pacem qͥ ꝑ¬
gunt ad subuemendum his qui in uetessitate st̃
positi. erunt manus xͥ. que ad miscd̃iam eiten¬
duntur. que auxilium indigentib ferunt. q̃
inualidis ad aminicłm porrigunt᷑. Sic erunt
scientie sermonẽ mmistrat. Qui audientib le
sapientior erit. Gratifici gͦ sunt ocłi eiuis auino.
quia nichil. ẽ. aquatum inu̾bo scientie. nich
fuidum. nichil fliuidum. nichil frigidum. h
uiũ quod letificat cor hominis ⁊ quod infun¬
ditur uulnerib illius qui incidit mlatrones. Ꝙ
scilicet audientium uulnera peccatoꝵ non so¬
lum olei lenitate mitigent᷑. uerum oe austerita¬
meis locis repetere absurdum uidetur. Dentes
gͦ euis suꝑ lac candidi erunt. hi qui fortẽ ⁊ soli¬
Au uͥbi cłi cybum mandere ⁊ comminuere ad

Expanded text:
singulariter membra nominari, pro eo quod unusquissingulariter membra nominari, pro eo quod unusquisque omni Ecclesiae corpori dependit officium. Erunt enim pedes Christi, qui currunt ad faciendam pacem, qui pergunt ad subveniendum his qui in necessitate sunt positi. Erunt manus Christi, quae ad misericordiam extenduntur, quae auxilium indigentibus ferunt, quae invalidis ad adminiculum porriguntur. Sic erunt scientiae sermonem ministrat, sed quod habet in se  sunt oculi ejus a vino, quia nihil est aquaticum in verbo sapientiae, 14 nihil fluidum, nihil frigidum: sed vinum quod laetificat cor hominis, et quod infunditur vulneribus illius qui incidit in latrones. Quo scilicet audientium vulnera peccatorum non solum olei lenitate mitigentur, verum etia in his locis repetere absurdum videtur. Dentes ergo ejus super lac candidi erunt hi qui fortem et solidum verbi Dei cibum mandere et comminuere ad
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑit caꝑe rationẽ. Agnita namq ⁊ in tellecta uͥtute
sanguinis uerbi dei: quanto capatior effecta fue¬
rit anima. tanto purior fit ⁊ lauat᷑ cotidie ad sci¬
entie ꝓfectum. Et iungens se domino: non solũ
amictus eius. uerun etiam unꝰ iam cum ipso sp̃s
fiet. Huic contrarius erat amictus ille popłi isrł:
inquo ut gentis impudiciciam designaret. non
tam amictũ id quam p̃cintorium nominauit. Q
ieremias circumdare lumbis suis ⁊ auferre rurtꝰ
⁊ abscidit: Si enim ad huc contentiose agentes di¬
cere uelimꝰ. quia gratifici sunt ocłi uide anino.
ꝑ abundantia ut supͣ diximus uini.⁊ abundan¬
tia poculorum quid detandidis dentib respon¬
debimus. ⁊ qualitate lactis p̃latis: In quo adu̾sũ
sitionis ordinẽ redeamꝰ. Gratifici inquit ocłi eius
auino. Suꝑius ostendimꝰ apostolica auctoritate
menbra xp̃i dici dignos quosq fideliũ. ⁊ diu̾sa

Expanded text:
perit capere rationem. Agnita namque et intellecta virtute perit capere rationem. Agnita namque et intellecta virtute sanguinis, virtute verbi Dei, quanto capacior effecta fuerit anima, tanto purior fit, et lavatur quotidie ad scientiae profectum: et jungens se Domino, non solum amictus ejus, verum etiam unus jam cum 13 ipso spiritus fiet. Huic contrarius erat amictus ille populi Israel, in quo, ut gentis impudicitiam designaret, non tam amictum, quam praecinctorium id nominavit, quod Jeremias circumdare lumbis suis, et auferre rursuset abscindit? Si enim adhuc contentiosius agentes dicere velimus, quia gratifici sunt oculi Judae ex vino prae abundantia vini, ut supra diximus, et abundantia poculorum, quid de candidis dentibus respondebimus, et qualitate lactis, prolatis? In quo adversumsitionis ordinem redeamus. Gratifici, inquit, oculi ejus a vino. Superius ostendimus Apostolica auctoritate, membra Christi dici dignos quosque fidelium, et diversa
Abbreviated transcription (Latin):
tum ad hystoricam expositionẽ agrũ fertilẽ uitẽ.
yrie ps oantoc. uni ab uitilantiam significare.
S nobiliorẽ sensum: mistica produc̃ expositio. Nã
stola xͥ quł lauatur in uino. merito eiꝰ intelligit᷑
eccłia. qm ipse sibi mundauit sanguine suo. ñ
habentem matulam aut rugan. Non eñĩ inquit
apłs argento uł auro redempti estis. s p̃cioso san¬
guine unigeniti ado. In huius enĩ sanguinis uino
id÷ lanachro regenerationis: axͦ lauat᷑ ecclia. Con
ne ipsius id ÷ in morte ipsius baptraam᷑. In sangui¬
ne autem uue quemadmodum amictum suum
lauit: uidendũ. ẽ. Amictus propinquior quedã
uł secretior corporis uestis uidet᷑. eẽ. qͣm stola. hi
gͦ qui prius ꝑ lauachrum lotistola eius fuerant
effecti. postea qͣm ad sacramentũ sanguinis uue ꝑ¬
uenerunt. uł int̾ioris misterii secretiorisq factist̃
⁊ in une sanguine amina: cum sacram̃ti huius ce¬

Expanded text:
tumtumic ῶs vini abundantiam significare; sed nobiliorem sensum Mystica producit expositio. Nam stola Christi, quae lavatur in vino merito ejus intelligitur Ecclesia, quam ipse sibi mundavit sanguine suo, non habentem maculam et rugam . Non enim, inquit Apostolus, argento vel auro redempti estis, sed pretioso sanguine Unigeniti a Deo . In hujus ergo sanguinis vino, id est, lavacro regenerationis, a Christo lavatur Ecclesia. Consnguine ipsius, id est, in morte ipsius baptizamur. In sanguine autem uvae, quomodo amictum suum lavet, videndum est. Amictus, propinquior quaedam, vel secretior corpori vestis videtur esse quam stola. Hi ergo qui prius per lavacrum loti, stola ejus fuerant effecti, posteaquam ad sacramentum sanguinis uvae pervenerunt, veluti interioris mysterii, secretiorisque amictus ejus m in uvae sanguine anima, cum sacramenti hujus coe
Abbreviated transcription (Latin):
fideles quiq non solũ inhis quȩ gerunt. s ⁊ ĩ his
que sꝑant ⁊ credunt. futuram cõsummationẽ sa¬
litis expectant in quo quasi ad quandam patien¬
tie arborem. Eꝓe uincti ⁊ confirmati temptatio¬
nũ ꝓcellas ac turbines ferunt. Quod de historia¬
li uda int̾pretari nulla mͥ ratio uidet᷑ posse ꝑmit¬
tere. nͥ iudaicis fabulis annuentes putemꝰ ita pos¬
se intelligi: ꝓ eo quod dicunt partẽ tribus ude
qͣm int̾re hereditate suscepit ita. ẽẽ. refertã uineiꝰ.
ut tanqͣm nullo alterius generis existente uir¬
gulto. tanta. eẽ. uitis copia uideat᷑. ut ne animal
quidẽ alligandi ad alud genus arboris det᷑ fa¬
cultas. S hec ut diximꝰ iudaica magis comm̃ta
uidebunt᷑. Nob̃ aũ mistica plus cẽ si sola sit pla¬
ceat expositio. lauabit in uino stolam suam: ⁊
in sanguine uns amictũ suu. Uidebunt᷑ ⁊ ħ quin¬

Expanded text:
fideles quique non solum in iis quae egerunt, sed et in his fideles quique non solum in iis quae egerunt, sed et in his quae sperant et credunt futura, consummationem salutis exspectant: in quo quasi ad quandam patientiae arborem, spe vincti ac confirmati tentationum procellas ac turbines ferunt. Quod de Historiali Juda interpretari, nulla mihi ratio 12 videtur posse permittere, nisi si Judaicis fabulis attendentes, putemus ita posse intelligi pro eo quod dicunt, partem tribus Judae, quam in terrae haereditatem suscepit, ita esse refertam vineis, ut tanquam nullo alterius generis existente virgulto, tanta esse vitis copia videatur, ut ne animal quidem alligandi ad aliud genus arboris detur facultas. Sed haec, ut diximus, Judaica magis commenta videbuntur; nobis autem Mystica plus, etiam si sola sit, placeat exposito. 5. Lavabit in vino stolam suam, et in sanguine uvae amictum suum . Videbuntur et h
Abbreviated transcription (Latin):
uitem pullum suũ alligat: ce asane sue pullũ.
pullus siuis exgentibus popłs: cui utiq nũꝗͣ
hi qui expriore popło qui nunc infigura asine no¬
minat᷑: electi sunt ad salutẽ. De quib ꝓpħa dicit.
Si fuerĩt fiii isrł sicut arena maris: reliquie sal¬
ue fient. Abiecta gͦ asina que honus legis in infi¬
delitatẽ portare maluit. pullus ex ipsa natꝰ eligi¬
dir. qua naturam suscepit humanã. ad qͣm d̾̃s uer¬
bũ pullũ suum alligat. id.ẽ popłm suũ comun¬
git ⁊ sociat. ei conuersationi quam ipse exegit
in carne: ut imitatione ipsius pullus qui alliga¬
resxͥ. palmitem uͦ dequo inmitiis quid signi¬
⁊ future spei fiduciam p̃stat. Uitis gͦ ulud uidet᷑
ostendere quod xͥ in carne posit ⁊ gesta mipso cre¬
dentes imitant᷑ palmes uͦ illud intelligit᷑: qł pal¬
mes arbori conectit᷑ ⁊ confirmat᷑ alapsu. quo am¬
minicło fretꝰ. uentos ac turbines contempnit ac
respuit. futurorum bonoꝵ spem indicat: quia

Expanded text:
t pullum suum alligat, et asinae suae pullum . Pullus suus est ex gentibus populus, cui utique nunquam est, qui ex priore populo, qui nunc in figura asinae nominatur, electi erant ad salutem, de quibus Propheta dicit: Si fuerint filii Israel sicut arena maris, reliquiae salvae fient . Abjecta ergo asina, quae onus Legis in infidelitate portare maluit, pullus ex ipsa natus eligidicitur, qua naturam suscepit humanam, ad quam Dei verbum pullum suum alligat, id est, populum suum conjungit et sociat ei conversationi, quam ipse exegit in carne: ut imitatione ipsius, pullus qui ad ipsristi . Palmitem autem, de quo initio, quid signiet futurae spei fiduciam praestat. Vitis ergo videtur illud ostendere, quod Christi in carne positi gesta, in tam palmes, quam illud intelligitur, quo palmes arbori connectitur, et confirmatur a lapsu quo adminiculo tutus, ventos ac turbines contemnit et respuit futurorum bonorum indicat spem, quia
Abbreviated transcription (Latin):
in euangłns. Soluite templũ hoc: & ego intrib
dieb suscitabo illud. hoc autẽ dicebat de tem¬
pocorporis siui. sta gͦ ⁊ ipse se dicit suscitare spi¬
rttũ suũ. ⁊ ds illum dr suscitasse: recte ꝓpħe
stupor ⁊ tante patris ⁊ fiiii unitatis atq indis¬
eretionis attonitus dic̃. Quis suscitabit eun. nͣ
deficiet pͥnceps ex uida. neq dixe defemoribus
euis usꝙ quo ueniant ea que reposita sunt ei. uł
ut in aliis exemplarib habet᷑. ueniat is cui re¬
positu est: ⁊ ipse erit expectatio gentiũ. Hiclo¬
cus manifeste refertur adiudam. Constat enim
usq acd natiuitatem xͥ non defecisse pͥncipes ex
genere uide nec duces defemoribus et᷑. usꝙ ad
io sephus scribit alienigena fuisse. ⁊ ꝑambitio¬
nem inregnũ iuideorũ dr irrepsisse. Statimg
ut hoc factum. ẽ. ⁊ ut defecit dux defemoubus
uide aduenit ille cuierat regnũ repositũ. iͣ
quomͦ gentes sperent ineuangeln fides. ⁊ eccle¬
siarii docet propagatio. Repositaaũ dicunt᷑

Expanded text:
 hoc, et ego in tribus diebus suscitabo illud: hoc autem dicebat de templo corporis sui . Quia vero ipse dicit, suscitasse templum suum, et Deus illum dicitur suscitasse: recte Propheta stupore tantae Patris et Filii unitatis, atque indiscretionis attonitus dicit, Quis suscitabit eum? 3. Non deficiet Princeps, ex Juda, neque dux de femore usque quo venut in aliis exemplaribus habetur, Veniat cui repositum est et ipse erit exspectatio gentium . Hic locus manifeste refertur ad Judam: constat enim, usque ad nativitatem Christi non defecisse principes 10 ex genere Judae, nec duces de femoribus ejus, usque ad quam Josephus scribit, alienigena fuisse, et per ambitionem in regnum Judaeorum dicitur irrepsisse. Statim ergo ut hoc factum est, et ut defecit dux de femoribus Judae, advenit ille cui regnum repositum, in quo, quomodo Gentes sperent, Evangelii fides et Ecclesiarum docet propagatio. Reposita autem dicuntur
Abbreviated transcription (Latin):
ftcet᷑ a nm̃ iħm. quia in spu scõ confitet᷑ manꝰ
enis supra dorsum inimicorum efficiuntur.
Qui enim ante exhibuerat menbra sua serui¬
tie insanctificationem. iam fugientiũ se im¬
micorũ suoꝵ id÷ demonũ terga uexat ⁊ ce¬
dit. Sic enim pugnat non quasi aerem ee¬
dens. s demones fugans. quiq ob nimi os ꝓ¬
fectus uelut di iam in se participiũ habens.
quasi inmorali loco posuimue . Incipit¬

Expanded text:
esum, quia in Spiritu Sancto confitetur, manus ejus supra dorsum inimicorum efficiuntur: qui enim ante exhibuerat membra sua servitiae in sanctificatione , jam fugientium se inimicorum suorum, id est, daemonum terga vexat et caedit. Sic enim pugnat, non quasi aerem caedens , sed daemones fugans: quique ob nimios profectus velut Dei jam in se participium habens, quasi in Morali loco, possumus fili
Abbreviated transcription (Latin):
latet. quomͦꝰ ruben inconcubinã pat̾s effer¬
buerit flamina libidinis: ⁊ pat̾nũ macuia¬
uerit thoꝵ. S quod ininitus laudis ei aliqͥd
uidetur ascribere dicens. tu uͥtꝰ mea. iccirco ũ
gͣuius notet᷑ incrimine: qui cum lͥitus patris
haberet᷑ ⁊ initiũ filiorũ: nesciit seruare reuerẽ¬
tiã patͥ. Quale. ẽ. ⁊ illud quod dr ꝑ propħam.¬
mͥ ruben prioris popłi uidoꝵ posse ferre per

Expanded text:
latet, quomodo Ruben in concubinam patris sui efferlatet, quomodo Ruben in concubinam patris sui efferbuerit flamma libidinis, et paternum maculaverit thorum . Sed quod in initiis, laudis ei aliquid videtur adscribere, dicens, Tu virtus mea, idcirco 25 ut gravius notetur in crimine, qui cum virtus patris haberetur, et initium filiorum, nescit servare reverentiam patri; quale est et illud quod dicitur pm, Ruben prioris populi videtur ferre per
Abbreviated transcription (Latin):
qͣi ad benedictionẽ conuocat. s ita scͥptũ. ẽ. Uo¬
cauit aũ iacobfilios suos: ⁊ dix̃. songregamini
ut annuntiẽ uobis que occursura sunt uob̃.
inouissimis dieb. Quo utiq magis ꝓpheti¬
am significat: per qͣm que eis euentura sunt
p̃signantur. In ipso aũ corpore ⁊ serie uerboꝵ
neq benedictiones tm̃ neq futuroꝵ sola pre¬
nuntiatio. quantũ mores uł ꝓpositũ eorũ. ł
cẽ quedam ab eis gesta notabilit̾. arguunt᷑. q̃ rẽ
nob̾ triꝑtitam uti inaliis fecimus explanati¬
onis mat̾iam subic̃ ita ut benedictiones histo¬
rie locũ seruent. prophetia uͦ misticũ atꝙ do¬
giaticũ. morum correptio ⁊ obiurgatio: mo¬
ralem dirigat stilum. Ruben inquit pͥmoge
nitus m̃s: untus mea ⁊ mitium filioꝵ meorum.
Durus inconuersatione ⁊ temerarius: contu¬
melias irro gasti.⁊ anquã aqua ñ efferuescas.
ascendisti em̃ suꝑ cubile patͥs tui. lum pollu¬
isti thoꝵ uͥ ascendisti. Incesti historia neminẽ

Expanded text:
ocat, sed ita scriptum est: Vocavit autem Jacob filios suos, et dixit: Congregamini ut annunciem vobis, quae occursura sunt vobis in novissimis ; quod utique magis Prophetiam significat, per quam quae eis eventura sint praesignificantur. In ipsa autem corporali serie verborum, neque benedictiones tantum, neque futurorum sola praenunciatio, qua vel mors, vel propositum eorum, vel etiam quaedam ab eis gesta notabiliter arguuntur. Quae res nobis et tripartitam, ut et in aliis fecimus, explanationis materiam subjicit, ita ut benedictiones Historiae locum servent: prophetia vero Mysticum, atque dogmaticum: morum correptio, et objurgatio Moralem dirigat stylum. nitus meus: tu virtus mea, et initium filiorum meorum, durus conversatione, et durus, temerarius: contumelias irrogasti, tanquam aqua non effervescas. Ascendisti enim super cubile patris tui, tunc polluisti thorum, ubi ascendisti . Incesti historia neminem
Abbreviated transcription (Latin):
feste recubuisse & dormisse: dictum depassione
mortis oftendit᷑. s uideamꝰ quare ut leo. ⁊ ut ca¬
tulus leonis doriit. De catuli quidẽ somno: iam
siiis dietũ. ẽ. Quod ualde conuement apta¬
ripotest in xp̃o. qui tribus dieb ac tribus nocti¬
bus incorde t̾re sepultus. somnũ mortis mple¬
uit. Ut leo antem hoc mͦ debere intelligi arbitror
Mois x opp̃ssio ⁊ triumphus demonũ fuit. Om¬
nem namꝙ p̃dam qͣm leo ille contrariꝰ muase¬
rat ꝓsirato homine ⁊ deiecto: hic leo eripuit De¬
suo leo fuit uincens omnia ⁊ debellans. ⁊ des¬
truret eum qui habebat mortis imꝑiũ. ⁊ uelu
catulus i eonis ddie i̾tia suscitat᷑. Quis suscitabit
eũs Recte quasi inquirentis ꝓpħe ꝑso
quia apłs quidẽ dic. quia ds qui suscitauit eũ

Expanded text:
feste recubuisse et dormisse, dictum de passione mortis ostenditur. Sed videamus quare ut leo, et ut catulus leonis, dormit. De catuli quidem somno jam superius dictum est, quod valde convenienter adaptatur Christo, qui tribus diebus et tribus noctibus in corde terrae sepultus, somnum mortis implevit. Ut leo autem, hoc modo debere intelligi arbitror: Mors Christi oppressio et triumphus daemonum fuit, omnem namque praedam, quam leo ille contrarius invaserat, prostrato homine et dejecto, hic leo noster eripuit: desuo leo fuit vincens omnia et debellans, et destruxit eum, qui habebat mortis imperium . Et velut catulus leonis, die tertia suscitatur. Quis suscitabit eum? Recte quasi inquirentis prophetaequia Apostolus quidem dicit: Quia Deus illum suscitavit a
Abbreviated transcription (Latin):
certe ut audiui quendã ex sc̃is patrib disserẽ¬
tẽ quia dnusio simul ⁊ disꝑsio nominat᷑. ꝓeo
qd̃ ñ nulli ex ipsis dño credider̃t. ⁊ alii ininfi¬
delitate manserunt. diuisi dicant᷑ hi qui ab
eis seꝑ antur ⁊ ueniunt ad fidẽ. ⁊ disꝑsi hi qͦꝵ¬

Expanded text:
te, ut audivi quemdam ex sanctis patribus disserentem, quia divisio simul et dispersio nominatur, pro eo quod nonnulli ex ipsis Domino crediderunt, et alii in infidelitate permanserunt. Divisi dicuntur hi qui ab eis separantur, et veniunt ad fidem: et dispersi hi, q
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ dñs dic. quod a sangume abel iusti usas ad
sanguinẽ ⁊ acharie omis qui effus us . ẽ. san¬
guis uistoꝵ ab ista generatione rt quirecut
Sed uideamꝰ ne forte ⁊ ilos homines occiderint:
quos ꝑsuaserunt clamare. Sanguis illiꝰ suꝑ noͤ
⁊ suꝑ filios nr̃os. Et incupiditate sua subnerua¬
uerunt taurum. laurum appellari filiũ di. le¬
gimus inscͥpturarũ figuris. in euangłio nimirũ
ubi scͥptũ est ex ꝑsona filii senioris dicentis ad
patrẽ. Ego semꝑtecum fui. ⁊ mandatũ tuũ nũ¬
qͣm p̃teriui: ⁊ numqͣm dedisti mͥ hedũ ut cum
amicis meis epularer. Cum autem uenit filus
tuus hic iunior qui delapidauit omnẽ substã¬
tiam: occidisti illi uitulum saginatũ. Istum
uͦ uitulum siue taurũ: consilio suo scribe ⁊
pharisei sub neruasse dicunt᷑. Quoꝵ maledictuᷤ
furor quia temerarius. ẽ. ⁊ ira illoꝵ quia indu¬
rata . ẽ. Diuidã illos in iacob: ⁊ disꝑgam illos ĩ

Expanded text:
et Dominus dicit, Quod a sanguine Abel justi usque ad et Dominus dicit, Quod a sanguine Abel justi usque ad sanguinem Zachariae , omnis qui effusus est sanguis justorum, ab ipsa generatione requiratur. Sed videamus, an forte et illos homines occiderint, quos persuaserunt clamare, Sanguis illius super nos et super filios nostros . Et in cupiditate sua subnervaverunt taurum. Taurum appellari Filium Dei, legimus in Scripturarum figuris, in Evangelio nimirum, ubi scriptum est bis sub persona filii senioris dicentis ad patrem, Ego semper tecum fui, et mandatum tuum nunquam praeterii, et nunquam dedisti mihi haedum, ut cum amicisdilapidavit omnem substantiam, occidisti illi vitulum saginatum istum . Ergo taurum, sive vitulum consilio suo Scribae et Pharisaei subnervasse dicuntur, quorum maledictus furor, quia temerarius est: et ira illorum, quia indurata est. Dividam illos in Jacob, et dispergam eos in
Abbreviated transcription (Latin):
eorum culpare commnissum. quod enmor fi¬
liumfichem qui post sororis eorum concubi¬
tum familie isrł uoluerat sociari. fraude ⁊ cir¬
cumuentione iugularunt: atꝙ om̃s eiꝰ popu
los ꝑemerunt. Quando ⁊ dicebat eis isrł pat̾
eorum. quia odibilem me fecistis inhoc mũ¬
do. Maledictum eorum furori temeraritatiꝙ
testatur ut pote ex ipsis leuitas ⁊ sacerd otes
Sp̃ualis autem de his explanatio. talis mͥ que¬
dam posse uidetur aptari. quod symeon ⁊le¬
rent. De quo consilio dicit sc̃s: quimente de¬
um uidebat. In consilium eorum: ñ in troeat
nabant iħm. Non inquit innitant᷑ iuscera
mea. Non tͥ hoc uidetur dicere. mundus ego¬
sum a sanguine hiuuis usti. mundus ego sũ¬
a sententia quam decernitis ad uersus inno¬
centemt auia inira sua inquit occiderunt
runt aurum. Requiro quos hominies occide¬
runt cumceitum sit ante passioriẽ dñ remi¬
nem credentium. ẽ ꝓunitũ. nͥ si forte quisip¬
sis ascribat &̃ sangiunẽ propħarum: quia

Expanded text:
eorum culpare commissum, quod Emmor filium Sychem, qui post sororis eorum concubitum, familiae Israel voluerat sociari, fraude et circumventione jugularunt, atque omnem ejus populum interemerunt, quando et dicebat eis pater eorum Israel: Quia odibilem me fecistis in hoc mundo . Maledictum ergo eorum furorem temeritate protestatur, utpote ex ipsis Levitas et Sacerdotes buerunt. 2. Spiritalis autem de his explanatio talis mihi quaedam posse videtur aptari, quod Symeon et Lerent , de quo consilio nunc dicit sanctus, qui mente Deum videbat: In consilium eorum non introeat anabant Jesum, non, inquit, invitentur viscera mea. Non tibi hoc videtur dicere, Mundus ego a sanguine justi hujus : mundus ego a sententia, quam decernitis adversum innocentem? Quia in ira sua, inquit, occide runt . Requiro quos homines occiderunt, cum certum sit ante passionem Domini, nominem credentium esse punitum: nisi forte quis ipsis adscribat etiam sanguinem Prophetarum. Quia
Abbreviated transcription (Latin):
tutanqͣm tremefactus cubilis locus. suscitet ca¬
tulum dormientẽ. Iste gͦ catulus ascendit exger¬
mine. Ex iigne enim natus. ẽ. Non exsemine s
exugine. Absq concubitu uiri: ⁊ abso semine
naturali nascitur x uelut uirgultũ sine ramꝰ.

Expanded text:
tu, tanquam tremefactus cubilis locus, suscitet catu, tanquam tremefactus cubilis locus, suscitet catulum dormientem. Iste ergo catulus ascendit ex germine: ex Virgine enim natus est, non ex semine, sed ex virgine absque concubitu virili, et absque semine naturali Christus. Velut virg
Abbreviated transcription (Latin):
men aũ hic ingreto. Sa act o.Ni. dicit. quod uͥ¬
gultũ. uł ramus rectuis int̾pretat᷑. qͥ
de radite repullulare uł de ipso robore
arboris solet. Ex quo gͦ uirgulto uł ex quo ra¬
mo udas ascendisse d̾r. uł quomͦ recumbens
dormisse ut leo. & ut catulus leonis. ita ut q̃¬
ratur quis eum suscitet. nͥ si forte aliquis un
faciens uelit ita asseuerare exgermine ꝓ ces¬
sisse uidam: id ÷ ut suꝑiꝰ diximꝰ. uł ex uirgul¬
to uł ex ramo qd̃ de ipsa paiͥs fortitudine ⁊
litute significet. quiq uͥtutis confidentia re¬
cubet ⁊ requiescat ut leo. ⁊ tit catulus leonis.
nec eum ausus sit aliqͥs suscitare. dũ ꝓmag¬
intudine uirium &e potentia bellorum suscitare
eum nullus audeat ad p̃lia: S multo conuem¬
entiꝰ aptabit᷑ huic locomistica expositio inqua
quod cum fuerit natus. tribus dieb ac trib no¬
etib dͥormiat. tũ cdeinde patͥs fremitu. uł mugi¬

Expanded text:
men autem hic in Graeco βλαστὸν dicitur, quod men autem hic in Graeco βλαστὸν dicitur, quod gultum, vel ramus recte interpretatur, qui de radice repullulare, vel de ipso robore arboris solet. Ex quo ergo virgulto, vel ex quo ramo Judas ascendisse dicetur, vel quomodo recumbens dormisse ut leo, et ut catulus leonis, ita ut quaeratur, quis eum suscitet? Nisi forte aliquis vim faciens, velit ita adseverare: Ex germine processisse Judam, id est, ut superius diximus, ex virgulto vel ex ramo, quod de ipsa patris fortitudine et virtute significet: quique virtutis confidentia recubet et quiescat, ut leo et ut catulus leonis; nec eum ausus sit aliquis suscitare, dum pro magnitudine virium, et potentia beatorum suscitare eum nullus audeat ad praelia. Sed multo convenientius aptabitur huic loco mystica expositio, in quaQuod cum natus fuerit, tribus diebus ac tribus noctibus dormiat: tum deinde patris fremitu vel mugi
Abbreviated transcription (Latin):
eñ: quia eos in adoptionẽ patris uocatos sͥ ⁊ co¬
heredes fecit & fratres. Bene aũ terga inimicoꝵ
cens. Quia conuerterunt ad me terga sua: ⁊ ñ
faciem. ħ gͦ dorsa cedit. ut conu̾si aliquando t̃¬
ga dent idoł. ⁊ faciẽ erigant ad dm̃. ⁊ faciant
hoc quod inconsequentib scriptũ. ẽ. Et ad orẽt
te filii patris tui. Tunc em̃ eum ad orant cũ fi
lii patris fuerint effecti: &e sp̃m ad optionis ac¬
durius refert᷑ ad iudam: nͥ abusine dicamꝰ ad¬
oratos. ẽẽ. qͣi reges afratrib suis. id ÷ a ceteris cõ¬
tribulib filios uida. Catulus leonis. uida. De ger¬
mine eius ascendit. Recubans dormisti sicut
leor & sicut catulus leonis. Quis suscitabit eũ:
In his uersiculis ñ iam concludimur s pe¬
ne excludin᷑. Nam catulũ leonis si ponamꝰ
iudã dici posse ꝓuirtute bellandi: quomͦ ex¬
ponit᷑ quod de germine eiꝰ dr ascendisse: Ger¬

Expanded text:
eum, qui eos in adoptionem Patris vocatos, sibi et coeum, qui eos in adoptionem Patris vocatos, sibi et cohaeredes fecit et fratres. Bene autem terga mimicorcens: Quia converterunt ad me dorsa sua, et non faciem . Haec ergo dorsa caedit, ut conversi aliquando terga dent idolis, et faciem erigant ad Deum, et faciant hoc quod in consequentibus scriptum est: Et adorent te filii patris tui. Tunc enim cum adorant  Forte adorarunt eum, filii Patris fuerunt effecti, et spiritum adoptionis acdurius refertur ad Judam, nisi abusive id dicamus, adoratos esse 8 quasi reges, a fratribus, id est, suis caeteris contribulibus, filios Juda. 2. Catulus leonis Juda, de germine filius meus ascendisti: recubans dormisti sicut leo, et sicut catulus leonis: quis suscitabit eum ? In his versiculis, non jam concludimur, sed pene excludimur; nam catulum leonis si exponamus, Judam dici posse pro virtute bellandi, quomodo exponetur, quod de germine filius dicitur ascendisse? Ger
Abbreviated transcription (Latin):
ruben cũ sanguinis macula notat᷑ effusus. Se¬
cundã ire uł furoris speciem tenet symeon: q̃
⁊ ipsa ex furoris eiꝰ demonstrat᷑ opprobͥo. łerciã
formam motꝰ irrationabił tenet leur: quippe
cui cẽ legem seruare ꝑmissũ. ẽ. has gͦ tresspeci
es uidet᷑ mͥ prope omnis anima q̃ inhunc mun¬
dum uenit pͥmis motib cupabilit̾ agere: us¬
ꝙ quo peccatoꝵ uitiis p̃granata. ⁊ maloꝵ sacie¬
re. Iudas enim post hec sequit᷑. qui purget
confessione peccata: quia iuidas cõfessio int̾¬
fr̃s tui. Manꝰ tue super dorsũ inunicoꝵ tuoꝵ.
Potest hoc uł ad ipsũ uidam. uł ad eos qui
nũ gentis illuis ministrantes inimicorum¬
lio nominauit merito collaudat᷑. Immici uͦ eiꝰ
quos pat̾ ꝓmittit subpedes eiꝰ se positurũ dicẽs.¬
subpedib tuis. Sunt gͦ inimici: donec incredu¬
li sunt ⁊ infideles. Et ideo cedunt᷑ int̾go. & pꝰea¬
qͣm conu̾si fuerint efficiunt᷑ fr̃s ⁊ collaudant

Expanded text:
Ruben, in quam cum macula notatur effusus. Secundam irae vel furoris speciem tenet Symeon, quae et ipsa ex furoris ejus demonstratur opprobrio. Tertiam formam motus rationabilis tenet Levi, quippe cui etiam legem servaremundum venit, primis motibus culpabiliter agere, usquequo peccatorum vitiis praegravata, et malorum satieenire. Judas enim post hoc sequitur, qui purget confessione peccata, quia Judas fratres tui. Manus tuae super dorsum inimicorum tuorum . Potest hoc vel ad ipsum Judam, vel ad eos qui num gentis illius ministrantes, inimicorumliis nominavit , merito collaudatur. Inimici vero quos Pater promittit se sub pedes ejus positurum dicensub pedibus tuis . Sunt ergo inimici, donec increduli sunt et infideles, et ideo caeduntur in tergo, qui posteaquam conversi fuerint, efficiuntur fratres, et collaudant
Abbreviated transcription (Latin):
quod insingulis qͥb¬
q locis uͥ scriptura
deduodecim patri¬
archis commemorat.
mlta sit impsa ordi¬
nis conscriptione
diu̾sitas. Aluis ordo
ẽ in ipsa eoꝵ natiui¬
tate conscͥptus. alius cum t̾ram egipti una cum
patre suo isrł. ⁊ sobole post̾itatis referunt᷑ intͣ¬
re. alius nunc cum benedictiones obituri pa¬
rentis excipiunt. alius cũ egresse de egipto tri¬
benedictionib ⁊ maledictionib statuunt᷑. aliꝰ
cẽ cum diuisionẽ t̾re hereditatis sorte suscipi¬
unt.⁊ intantum ordo iste uariat᷑. ut int̾lũ qui¬
dam exipsis net a scͥpti inueniant᷑ in numero.
Quodutiq certũ. ẽ. ñ absq aliqua ratione ua¬
riari. ⁊ extare causas ꝓbabiles quib inaliolo¬
co ille ꝓferatur. malio uero alius ꝓferat᷑. S de
ut ds dederit explicare. que inbenedictionibꝰ
que mortis tẽpore apatre suscipuint continen¬
t᷑. Que quidẽ benedictiones ex eo fortasse solũmͦ
appellari poterunt. quod ĩ nouissimis dr. ⁊

Expanded text:
quod in singulis quibusque locis, ubi Scriptura de duodecim Patriarchis commemorat, multa est in ipsa ordinis conscriptione diversitas. Alius ordo est in ipsa eorum nativitate conscriptus : alius cum terram Aegypti una cum patre suo Israele et sobole posteritatis referuntur intrare : alius nunc, cum benedictiones obituri parentis excipiunt : alius cum egressae de Aegypto tribenedictionibus et maledictionibus statuuntur . Alius etiam cum divisionem terrae haereditatis sorte suscipiunt , et in tantum ordo iste variatur, ut interdum quidam ex ipsis nec adscripti inveniantur in numero, quod utique certum est, non absque aliqua ratione variari, et existere caussas probabiles, quibus in illo loco ille praeferatur, in alio vero alius praeponatur. Sed de us 24 dederit, explicare, quae in benedictionibus quas mortis tempore a patre suscipiunt, continentur: quae quidem Benedictiones, ex eo fortasse solummodo appellari poterunt, quod in novissimis dicitur: Et
Abbreviated transcription (Latin):
tia libitims. Qu cum pͥme iuuentutis tempꝰ
obsederit cdurum ⁊ temerariũ simul ⁊ lasciii¬
um iuuenẽ reddit ascendentem cẽ suꝑ cubi¬
guit unumquemq peccantẽ: & mnalũ ei. eẽ.
suggerit quod deliquit. subile gͦ legis huiu
temere ac sedem secreti eiꝰ maculat. qui p̃cepᷤ
siliũ eoꝵ non introeat aĩa mea: ⁊ inconsilio eqꝵ¬
uauerunt taurum. Maledictus furor eorum
Diuidam illos iniacob: ⁊ disꝑdam illos ĩ isrł̃.¬

Expanded text:
tia libidinis, cui jam primae juventutis tempus tia libidinis, cui jam primae juventutis tempus obedierit, durum et temerarium simul, et lascivum hominem reddit, ascendentem etiam super cubiguit unumquemque peccantem, et malum ei esse suggerit, quod delinquit. Cubile ergo Legis hujus temerat, ac sedem secreti ejus maculat, qui praecepsilium eorum non introeat anima mea, et in consilio eodicebat: maledictus furor eorum, indurata est. diuidam illos in Iacob et dispergam illos in Is
Abbreviated transcription (Latin):
le popłs ⁊ temerariꝰ scͥpture denuntiant. Dic̃
eñi de eis ꝓpħa. Omne qd loquit᷑ popłs hic:
cduruni.ẽ. Et item alibi de ipsis dic̃. Uos semꝑ
dura ceruice: ⁊ incirtumcisi corde. patͥ uͦ deo
ne ꝑsona lex uet̾is testam̃ti ponat᷑: paulus
edocuit dicens. Abrahã duos filios habuit: unũ
de ancilla ⁊ unũ de libera. hec aũ sũt duo desta¬
m̃ta. Inquo agar que concubina fuit: inuet̾is
testamenti ponitur typo. Una ⁊ enmi erat ꝑfecla
ẽ amaiorib filius qui uidetur: noc.ẽ. uisibilis
⁊ carnalis Ipse credo de quo dic̃ apłs. pͥmus
homo de t̾ra t̾renus. ⁊ alibi. si enũ is qui iudet᷑
nr hono corrumpit᷑. s quiiitꝰ ẽ. renouat᷑. hẽ¬
erindemq qui uidetur ext̾iorẽ hominẽ appel¬
lans. Et iterum dic̃. quia ñ pͥmo quod sp̃uale
ẽ s quod animale. ẽ. primo gͦ omĩs homo ui
hoc mundo carnalit̾ uiuit. ⁊ scđm carnem mo¬
uetur. Et pͥmus. ẽ. carnis motus. inconcupiscũ¬

Expanded text:
s et temerarius, Scripturae denunciant: dicit enim de eis Propheta, Omne quod loquitur populus hic, durum est . Et item alibi de ipsis dicit: Vos semper dura cervice, et non circumcisi corde . Patri vero nae persona lex veteris Testamenti ponatur, Paulus edocuit dicens: Abraham duos filios habuit, unum de ancilla, et unum de libera: haec autem sunt Testamenta , in quo Agar, quae concubina fuit, in veteris Testamenti ponitur typo. Una etenim erat perfecta est majoribus, filius qui videtur, hoc est, visibilis et carnalis: ipse credo, de quo dicit Apostolus, Primus homo de terra terrenus . Sed et alibi, Si enim qui videtur, noster homo corrumpitndem qui videtur, exteriorem hominem appellat. Et iterum dicit: Quia non primum quod spiritale est, sed quod animale est primum . Ergo omnis homo cum in hoc mundo carnaliter vivit, et secundum carnem movetur: et primus est carnalis motus in concupiscen
Abbreviated transcription (Latin):
filii abraham. unus de ancilla: &e unus de lib̾a.
Ut̾ꝙ tam̃ filius abrahe: licet non ut̾q de libera.
Propt̾ea & is qui de ancilla nascitur: heres quidẽ
non fit cum filio libere. Accepit tam̃ dona: ce

Expanded text:
filii Abraham, unus de ancilla, et alter de libera: filii Abraham, unus de ancilla, et alter de libera: uterque tamen filius Abraham, licet non uterque liber. Propterea qui de ancilla nascitur, haeres quidem non fit cum filio liberae accipere promissione