comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ei in ministĩo data fuerat ꝓnunrti¬
antẽ. Que aũ sursum ẽ inquit ie¬
rłm libera ẽ que ẽ mat̃ om̃ium
nr̃m. Sicut gͦ egyptus ista t̾rena
ꝓuintia filiis isrtꝰ domus efficitur¬
dr̃ seruitutis ad ꝯꝑationẽ uidee ⁊
tis totus hic mundus ⁊ om̃ia que
erat seruitutem. Id̾cco pͥmus sermo
decalogi .i. pͥma mandatoꝵ dĩ uox
libtate ꝓfertur dicens. Ego sum
dominus deus tuus qui eduxi te
de terra egypti de domo seruitirtis
hanc uocem in egypto positus
audire ñ poteras. ⁊ iam si tibi
iniungat᷑ ut paschã facias. ⁊ iã¬
si actingaris lumbo ⁊ sandalia
accipias i pedib ⁊ iam si uir¬
gam teneas in manu ⁊ arima c̃
amaritudĩe comedas. et quid di¬
co in egẏpro posits hec audire ñ
pot̾as. S ne inde qui dẽ ꝓfectus in
pͥma stati mansione hec audire
potusti. nͨ in scd̾a nec in t̾cia nͦ
cum tͣnsieris rubrũ mare ⁊ iam¬
si ad mirrã uen̾is ⁊ fuĩt tͥ ama¬
ritudo in dulcedinẽ u̾sa. ⁊ iam

Expanded text:
uerat, pronuntiantem: Quae autem sursum est, inquit, Jerusalem, libera est, quae est mater omnium nostrum . Sicut ergo Aegyptus ista terrena provincia filiis Israel domus dicitur servitutis, ad comparationem Judaeae et tis, totus hic mundus, et omnia quae erat servitutem, idcirco primus sermo decalogi, id est prima mandatorum Dei vox, de libertate profertur dicens: Ego sum Dominus Deus tuus, qui eduxi te de terra Aegypti, de domo servitutis. Hanc vocem in Aegypto positus audire non poteras, etiamsi tibi injungatur ut Pascha facias, etiamsi accingaris lumbos et sandalia accipias in pedibus, etiamsi virgam teneas in manu, et azyma cum amaritudine comedas. Et quid dico, in Aegypto positus haec audire non poteras? Sed ne inde quidem profectus, in prima statim mansione haec audire potuisti, nec in secunda nec in tertia, nec cum transieris si ad mare veneris, et fuerit tibi amaritudo in dulcedinem versa, nec i
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ õium. Aliud gͦ ẽ facere ydolũ
aliud similitudinẽ. et siquidem
dñs nos ad ea que dicenda sũt il¬
luminare dignat᷑: ego sic arbi¬
tror acapiendũ qd ũbi cã siquis
in qͦlibet metallo auri uł argenti.
ł ligni ł lapidis faciat speciẽ qua
orupedis alicuius ł serpentis uel
auis ⁊ statuat illam adorandã
ñ ydolum s similitudĩẽ fec. ł⁊¬

Expanded text:
etc. Aliud ergo est facere idolum, aliud similitudinem. Et siquidem Dominus nos ad ea quae dicenda sunt, illuminare dignetur, ego sic arbitror accipiendum quod, verbi causa, si quis in quolibet metallo auri, vel argenti, vel ligni, vel lapidis, faciet speciem quadrupedis, alicujusve serpentis vel avis, et statuat illam adorandam, non idolum, sed similitudinem fec
Abbreviated transcription (Latin):
gyptus appellatur: ⁊ ꝑ ubum
dei ut scd̾m scͥpturas dicã tͣnslatꝰ
festinat ac tendit. de huiꝰmodi aĩa
dicit deus. Ego sum dominꝰ dỹ tuꝰ.
qui eduxi te de terra egypti. Nõ
gͦ ħ ad illos tantum dicunt᷑ qui de

Expanded text:
gyptus appellatur, et perverbum Dei, ut secundum Scripturas dicam translatus festinat ac tendit, de hujusmodi anima dicit Deus: Ego sum Dominus Deus tuus, qui eduxi te de terra Aegypti. Non ergo haec ad illos t
Abbreviated transcription (Latin):
spẽs quam ñ uidit oculus s ip̃e ꝯͥ
animꝰ fingit. u̾bi gr̃a ut siqui hu¬
manis m̃bris capud canis aut
arietis formet ł rursum ĩ uno
hõis habitu duas facies fingit
aut humano pectori pꝰtremas
partes equi aut piscis adiũgat.
ħ ⁊ his similia qui facit ñ siłi¬
tudinẽ s ydolum facit. facit it
qd̾ ñ ẽ. nec habet aliquid siłe su
⁊ idcͥto hec sciens apłs dic̃. qr ydo¬
lum nicħ ẽ in mundo. Nõ enĩ ali¬
qua ex reb extantib assumitur
spẽs. s qd̾̃ ip̃a sibi otiosa niens
⁊ curiosa reppererit. Similitudo
uͦ cum aliquid exhis q̃ st̃ uel ĩ
celo uł interra uł inaquis for¬
matur sicut suꝑuis diximus.
u̾mptũ ñ sicut de his que ĩ t̾ra
sunt ł in mari similitudinib
in promptu ẽ ꝓnũtiare ita iã
de celestib nͥ siquis dicat de sole
⁊luna. ⁊ stellis hoc posse sentiri.
et horum namq formas expͥme¬
re gentilitas solet. S qr moyses
eruditus erat in om̃i sapientia

Expanded text:
Species quam non vidit oculus, sed ipse sibi animus pingit. Verbi gratia, ut si quis humanis membris caput canis aut arietis formet, vel rursum in uno hominis habitu duas facies fingat, aut humano pectori postremas partes equi et piscis adjungat. Haec et his similia qui facit, non similitudinem, sed idolum facit. Facit enim quod non est, nec habet aliquid simile sui; et idcirco haec sciens Apostolus dicit quia idolum nihil est in mundo. Non enim aliqua ex rebus exstantibus assumitur species, sed quod ipsa sibi otiosa mens et curiosa reperit. Similitudo vero, cum aliquid ex his quae sunt vel in coelo vel in terra vel in aquis, formatur sicut superius diximus. Verumtamen non sicut de his quae in terra sunt vel in mari similitudinibus, in promptu est pronuntiare. Ita etiam de coelestibus, nisi quis dicat de sole et luna et stellis hoc posse sentiri, et horum namque formas exprimere gentilitas solet. Sed quia Moyses eruditus erat in omni sapientia
Abbreviated transcription (Latin):
simul abiurat ⁊ abicit ⁊ ñ solũ
ydolum fĩ uetat. s ⁊ similitudi¬
nem oĩum q̃ in t̃ra st̃ ⁊ in aquis
⁊ in celo. addit aũ ⁊ dicit. Nlon
adorabis ea neq coles ea aliud ẽ
colere aliud ẽ adorare. potest qͥs
int̾dum ⁊ inuitus adorare sicut¬
cum ñ nullis regib scĩs adulan¬
tes cum eos in huiusmodi studia
dedito uiderint adorare se simu¬
lant ydola. cum in corde ip̃oꝵ cer¬
tum sit qr nicħ ẽ ydolum. Colexe
uero ẽ toto his affectu. ⁊ studio
mancipari. utrumq gͦ resecat
sermo diuinus ut neq affectu co¬
las neq specie adoress. Sciendũ¬

Expanded text:
rat et abjicit, et non solum idolum fieri vetat, sed et similitudinem omnium quae in terra sunt, et in aquis, et in coelo; addit autem et dicit: Non adorabis ea, neque coles . Aliud est colere, aliud adorare. Potest quis interdum et invitus adorare, sicut nonnulli regibus adulantes, cum eos in hujusmodi studia deditos viderint, adorare se simulant idola, cum in corde ipsorum certum sit quia nihil sit idolum. Colere vero est toto hic affectu et studio mancipari. Utrumque ergo resecat sermo divinus, ut neque affectu colas, neque specie adores. Hie
Abbreviated transcription (Latin):
monib s postea qͣm dixerit. Re¬
ũtar ad iurum meũ p̾orem ⁊ ue¬
nit ad xp̃m qui eam ex initio ad y¬
maginem suam creauit. necc̃io lo¬
cum dedit adult̃ sp̃c. ubi uidit le
gittimũ uirum. Suscepti gͦ su¬
mus a xp̃o ⁊ mundata est domꝰ
nr̃a a peccatis pͥorib. ⁊ ornata ẽ or¬
namentis sacranientoꝵ fidelium

Expanded text:
t: Revertar ad virum meum priorem, et venit ad Christum, qui eam ab initio ad imaginem suam creavit, necessario locum dedit adulter spiritus, ubi vadit ad legitimum virum. Suscepti ergo sumus a Christo, et mundata est domus nostra a peccatis prioribus, et ornata est ornamentis sacrament
Abbreviated transcription (Latin):
cominus deus tuus qui eduxi te
de terra egypti. de domo seruitutis.
uide si nõ negocia scl̃i ⁊ actͥus car¬
nis domus est seruitutis. sit̃ rur¬
sus excontrario relinquere scłaria
tis. Sicut ⁊ dominus in eunͣgłio di¬
cit. Si ꝑmanseritis in u̾bo meo uo

Expanded text:
ominus Deus tuus qui eduxi te de terra Aegypti, de domo servitutis. Vide si non negotia saeculi et actus carnis domus est servitutis; sicut rursus e contrario, relinquere saecularia tis, sicut Dominus in Evangeliis dicit: Si permanse
Abbreviated transcription (Latin):
s ut ip̃ossciam ⁊ sciã mea digno
faciam. Si quos in ip̃is inueniã
iustos. si quos inueniam peniten¬
tes. siquos tales quos debeam sci¬
re. Deniq qr nullus qui penitet
nullus qui conũteret᷑ alius ĩuẽ¬
tus ẽ p̃ter loch. ip̃e solus agnosci¬
tur. ip̃e solus de incendio ub̾at᷑.¬

Expanded text:
sed ut ipsos scientia mea dignos efficiam, si quos ipsorum inveniam justos, si quos inveniam poenitentes, si quos tales quos debeam scire. Denique quia nullus qui poeniteret, nullus qui converteretur inventus est praeter Lot, ipse solus cognoscitur, ipse solus de incendio liberat
Abbreviated transcription (Latin):
decimas dix̃. s cuiꝰ m̃sure suit iste
decie ñ ꝯp̾hendit. cum utiq ꝯseq̃uͦ
fuiss si de quantitate simile uole¬
iubehat᷑ nuare m̾suram. Que gͦ ista
res ẽ cuius m̃sura ⁊ modꝰ nͨ ꝯp̃hendi
potuit nͨ nominari. Decẽ. m̃is utiq ꝑ
ip̃o rõ ⁊ origo ꝯsurgit. Conpetenter
g̾ auctor ⁊ origo oĩum d̾ sub hoc
nũo uident᷑ ostendi. s si in eccłia de
de xp̃o solo fecero sermonẽ ⁊ ip̃iꝰ e¬
mimeraũo passiones ⁊ resurrectõm
p̃dicaũo uniꝰ decime obruli panẽ. Si

Expanded text:
decimas dixit, sed cujus mensurae sint istae decimas dixit, sed cujus mensurae sint istae decimae non comprehendit, cum utique consequens fuisset, si de quantitate similae volejubebat, nominare mensuram. Quae ergo ista res est, cujus mensura et modus nec comprehendi potuit, nec nominari? Decimus numerus  origo consurgit. Competenter igitur auctor et origo omnium Deus sub hoc numero videtur ostendi. Jam si in Ecclesia de de Christo solo fecero sermonem, et ipsius enumeravero passionem, et resurrectionem praedicavero, unius decimae obtuli panem. Si
Abbreviated transcription (Latin):
ñ hũit similã qui indiuiciis ñ
inferior patruo scͥbitur. s utͥusq
m̃itoꝵ differentia ꝑ ħ designat᷑ in¬
oicia. qd̾ is quidẽ cui erant a dño
mist̾ia reuelanda ⁊ ad quem dice¬
bat᷑. i lon celabo a puero meo abͣ¬
ham qd̵ facturꝰ sum. qui inbuẽ¬
dus erat ⁊ docendꝰ ⁊ de occultis ⁊ sec̃¬
cis dĩ. ille panes ex limila scribit᷑
hũisse. ille uͦ ad quẽ nicħ̃ sacͣmenti
deferebat᷑. s rõ p̾sentis salutis ⁊ uite
paues ꝯmunes ex sola farma scͥ¬
bit᷑ hũisse ꝯfec̾ta. Et tu gͦ si hẽs
deq disere panes ex simila offerre
comino. Si uͦ ꝯmunib uteris ad
popłm monitis. ⁊ moralẽ scis tm̃ mͦ
Locũ tractare quiad õs ꝑtinet ꝯmu¬
nẽ te obtulisse nou̾is panem. S ui¬
deamus iã q̃ sit confectõ in istis pa¬
nib ꝓpositionis qui añ dnm poni
sem̃ꝑ iubentur. De duab in quit de¬
cimis sit paiis unus. duas quidẽ

Expanded text:
non habuerit similam, qui in divitiis non non habuerit similam, qui in divitiis non inferior patruo scribitur, sed utriusque meritorum differentia per haec designatur indicia, quod is quidem cui erant a Domino mysteria revelanda, et ad quem dicebatur: Num celabo a puero meo Abraham quod facturus sum? qui imbuendus erat et edocendus de occultis et secretis Dei, ille panes ex simila scribitur habuisse; ille vero ad quem nihil sacramenti deferebatur, sed ratio praesentis salutis et vitae, panes communes ex sola farina scribitur habuisse confectos. Et tu ergo, si habes teque disserere, panes ex simila offeres Domino; si vero communibus uteris ad populum monitis, et moralem scis tantummodo locum tractare qui ad omnes pertinet, communem te obtulisse noveris panem. Sed videamus jam quae sit confectio in istis panibus propositionis qui ante Dominum poni semper jubentur. De duabus, inquit, decimis sit panis unus; duas quidem
Abbreviated transcription (Latin):
n aliquis sermo qui ad ꝯmunem
ꝓferri possit auditum ⁊ edocereple¬
bem de oꝑib mised̃ie. ac tocius be¬
neficientie ⁊ iste ẽ panis qui ꝯmu¬
nis uidebit᷑. est uͦ alius qui secreta
contineat ⁊ de fide dĩ uł rerum scĩa
oisserat. Iste panis mundꝰ ẽ ex simi¬
la ꝯfectus. iste in conspec̾tu dñi sẽꝑ
ponendus ẽ ⁊ suꝑ mensam mundã
ponendus. iste solis sac̃dotib seq̃stra¬
tus ẽ. ⁊ filiis aarõ et̾no mimĩe ꝯdona¬
tus. U̾m ne putes no ħ ꝓpͥis sensib
excogitata narrare ⁊ ñ diuinis ob¬
seruasse uoluminib. ꝓferã tͥ de scͥ¬
pturis quomodo apud diũso uiro
panis diu̾sitas ꝑ m̃ito uniꝰeuiꝰq ser¬
uata ẽ. Refertur in genesi qd̃ abͣ¬
hani patriarcha angłos suscepit
hospitio. simiłr aũ ⁊ loch. s abrã¬
ham qui merrcis p̾cedebat panes
ex simila apposuisse descͥbit quod
sinulã: ex farna panes hospitib
apposuit. Nõ quo ita pauꝑ eẽt ut

Expanded text:
m aliquis sermo qui ad communem proferri possit auditum, et edocere plebem de operibus misericordiae ac totius beneficentiae, et iste est panis qui communis videbitur. Est vero alius qui secreta contineat, et de fide Dei vel rerum scientia disserat; iste panis mundus est, et ex simila confectus; iste in conspectu Domini semper ponendus est, et super mensam mundam proponendus; iste solis sacerdotibus sequestratus est, et filiis Aaron aeterno munere condonatus. Verum ne putes haec nos propriis sensibus excogitata narrare, et non divinis observasse voluminibus, proferam tibi de Scripturis quomodo apud diversos viros panis diversitas pro merito uniuscujusque servata est. Refertur in Genesi quod Abraham patriarcha angelos suscepit hospitio, similiter autem et Lot; sed Abraham, qui meritis praecellebat, panes ex simila apposuisse describitur, quos similam, ex farina panes hospitibus apposuit, non quod ita pauper esset ut
Abbreviated transcription (Latin):
plicare. est tñ uniꝰcuiꝰ q tͥb uł or¬
dinis panis añ dominũ ⁊ licet sit
isrłꝰ descendat ⁊ ex parte libera ex
ꝑte seruilis sir tñ ꝓ om̃ib ex dua¬
b decimis panis ꝓponit᷑ ante dñm
⁊ in uniũsis due decime similaginiꝰ
constant. ꝓponiaũ iubem᷑ supͣ mẽ¬

Expanded text:
plicare. Est tantum uniuscujusque tribus vel ordinis panis ante Dominum, et licet sit Israel descendat, et ex parte libera, ex parte servilis sit, tamen pro omnibus ex duabus decimis panis proponitur ante Dominum, et in universis duae decimae similaginis constant. Proponi autem jube
Abbreviated transcription (Latin):
mente domino panis offerc᷑. ad
istiꝰ apłi potentis m̃sam si sedeas
cenatur᷑ intelligibiłr intellige
que apponunt᷑ tibi. hoc ẽ sp̃ita¬
lit̃ adũte q̃ dicunt᷑ ab eo ut ⁊ tu

Expanded text:
mente Domino panes offeruntur. Ad hujus potentis mensam si sedeas coenaturus intelligibiliter, intellige quae apponuntur tibi , hoc est spiritaliter adverte quae dicuntur ab eo, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯp̃hende aut inuenire ñ possimꝰ. Cõ¬
fitentes tñ patrẽ ⁊ filiũ unũ facimꝰ
panem ex duab decimuis. sõut pa¬
nis unus ex una decima fiat ⁊ alius
ex alia ut sint ip̃e due decime una
massa ⁊ uus panis qͦmodo due de¬
cime uria massa fit qi nõ separo fi¬
liũ a patre nec patrẽ a filio. Qui in
uidit me inquit uidit ⁊ patrem. fi¬
unt gͦ panes singłi ex duab decimis
duob ordinib. Si ⁊ una positio fi¬
eret᷑ confusus ⁊ ꝑmixtus e̾ẽt smo
de pr̃e ac filio. Nunc aũ unus qͥdẽ
⁊ duas positiones añ dñm ꝯfitem᷑.
S reu̾a magni ut ita dicamꝰ c̾dam
pistoris ⁊ ualde artificis ẽ diligent̃
istas seruare mensuras ⁊ ita temꝑa¬
re de pr̃e ⁊ filio smonẽ ꝯiung̃e uͥ oꝑ¬
ret ⁊ rursum u̾ꝯpetit seꝑare. ut ne¬
q due m̃sure aliqñ desint neq un¬
ꝙͣ ñ unus panis appareat . xͦii. gͦ
panes exista simila fimadãt᷑ ẜ nũm

Expanded text:
hendere aut invenire non possumus: confitentes tamen Patrem et Filium, unum facimus panem ex duabus decimis, non ut panis unus ex una decima fiat, et alius ex alia, ut sint ipsae duae decimamassa et unus panis. Quomodo duae decimae una massa fit? quia non separo Filium a Patre, nec Patrem a Filio: Qui enim videt me, inquit, videt et Patrem . Fiunt ergo panes singuli ex duabus decimis, duobus ordinibus. Si enim una positio fieret, confusus et permistus esset sermo de Patre ac Filio, nunc autem unus quidem et duas positiones ante Dominum profitemur. Sed revera magni, ut ita dicam, cujusdam pictoris, et valde artificis est, diligenter istas servare mensuras, et ita temperare de Patre et rursum ubi competit separare, ut neque duae mensurae aliquando desint, neque unquam non unus panis appareat. Duodecim ergo panes ex ista simila fieri m
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ hũimus patrem. ⁊ iam si nos ĩ
di cum uenimus ad aquas assuma¬
mꝰ ad nos Legem di nͨ nob̾ sordeant
litt̾e eus uile tegunien ⁊ obscurũ
que ꝑua eius sunt ac lactantia cõ¬
cta regalia collocemus. Grandem
magnificũ totum egregiũ totũ
eli̾gans. Totum i magnũ ẽ qͥcqͥd
telligentie& oremus dum nr̃m¬

Expanded text:
raonem habuimus patrem, si nos in cum venerimus ad aquas, assumamus legem Dei: non nobis sordeant litterae velut tegmen obscurum; quae parva ejus sunt et lactantia cocta regalia collecemus. Grandem et totum magnificum, totum egregium, totum elegans: totum enim magnum est, quod telligentiae. VE
Abbreviated transcription (Latin):
tecris uideoꝵ sensib sordebat ob¬
sepsa. usq quo eccłia ueniret ex
gentib ⁊ assum̃et eã de luteis et
palustrib locis. atq int̾ sap̃ie au¬
las ⁊ regalia tect̾a conscisceret.h.
tñ lex infantiam suã ap̃ sum tͣns¬
egit apud illo enim qui sp̃italit
eani intelligere nesciunt. pͥariui¬
bens tibo. Cum uͦ ad eccłiam uenit

Expanded text:
tetris Judaeorum sensibus; sordebat oblita usque quo Ecclesia veniret ex gentibus, et assumeret eam de luteis et palustribus locis, intra sapientiae aulas, et regalia tecta consciverat. Haec infantiam suam apud suos transegit: apud illos scilicet, qui spiritualiter eam intelligere nesciebant parvuiens cibus. Cum vero ad Ecclesiam venit
Abbreviated transcription (Latin):
synagoga accepit ab ecł̃ia : puto il¬
scribit dicens. Ego in nongentẽ.
in emulatõnẽ uos inducam ĩgen¬
tem insipientẽ. mnirã uo ꝯcitabo
⁊sẏnagoga ergo de eccłia istã mer¬
ceden recepit ut ultra ydola non
sũt ita ad dm̃ comũsoꝵ ẽe ut ultra
ydola nesciant dm̃ p̃ter unũ ne¬

Expanded text:
Synagoga accipit ab Ecclesia? Puto ils dicit: Ego in non gentem in aemulationem vos inducam: in gentem insipientem, in iram vos concitabo. Synagoga ergo de Ecclesia hanc mercedem accipit ut ultra idola non s ita ad Deum conversos, ut ultra idola nesciant, eru
Abbreviated transcription (Latin):
ces dñ ⁊ ñ fec̃unt sicut p̃cepit
unt añ no quidã rõnalis erudi¬
tionis formam teñe. Obstetͥces
a medice quedã st̃ ⁊ tã masculo
nascentes qͣm feminas fouent.

Expanded text:
 non sicut praecepit erunt ante nos quamdam rationabilis eruditionis formam tenere. Obstetrices enim medicae sunt, et tam masculos nascentes quam feminas fovent.
Abbreviated transcription (Latin):
carnis sunt uid̾e ⁊ que ad matĩam
s ⁊ aug̃i. ⁊ excoli cuprt. Wlt enim
ut ommis carnalia sapiant. temꝑa¬
rant. slemo exaltet ad celum ccłos¬
suo nemo requirat uñ huc uene¬
rit nemo patͥam ꝑadisum recor¬
eetur. Cum gͦ uideris homines ĩ
uoluntatib uitam duc̃e luxu
In istis scias qd̃ rex egypti mascło
necat. ⁊ iuuificat feminas. Si uͦ¬
le ad deum conũti oculos sursum
cari cupit pħao: ꝑsequit᷑ insectat᷑
nat. Odit tales uiu̾e eo in egỹpto
ñ sinit. Iñ gͦ ẽ qd̃ in hoc mũdo sui¬

Expanded text:
carnis sunt, vivere, et quae ad materiam sed augeri et excoli: vult enim ut omnes carnalia sapiant, temporarant; nemo levet ad coelum oculos; nemo requirat unde huc venerit; nemo patriam paradisum recordetur. Cum ergo videris homines in voluptatibus vitam ducere, luxu , scito quia in his rex Aegypti masculos necat, et vivificat feminas. Si vele ad Deum converti, oculos sursum cari cupit Pharao, persequitur, nat; odit tales, vivere in Aegypto non sinit. Inde est quod in hoc mundo s
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ. utͣ ⁊ eucum app̃henderis li¬
brum scͥpturaꝵ ĩcipias ⁊̃ ex ꝓpͥo
sensu proferre aliquẽ interlectũ
⁊ cu bibe de fonteingenii tui. est
untͣ te nat᷑a aque uiue. Sut̃ uene
ꝑhennes ⁊ irrigua fiuenta: rõna¬
bił sensus.Si mͦ ñ sint t̾ra ex ru¬
d̾rib oꝑta s satis age fodẽ t̾rã tuã
⁊ pͣorgare sordes .i. ingenii tui a¬
mouere desidiam ⁊ tor porẽ cordis
extutere. Audi ⁊ quid dĩc scͥpt᷑a
punge oculũ ⁊ ꝓfert lacͥmã. pũ¬
ge cor ⁊ ꝓfert sensum. purga gͦ
⁊ cu ingeniũ tuũ ut aliq̃n ⁊̃ de
tius fontib bibas. ⁊ de tuis pute¬
is haurias aꝙͣ uiuã. Si it suscepi¬
stiin te ũbum dei si accepisti ab
iħu aquam uiuã ⁊ fidelit̾ acce¬
pisti fiet uite fons aque saliẽ¬
tis in uitam eternam. In ipso

Expanded text:
tem, ut et tu cum apprehenderis librum Scripturarum, incipias etiam ex proprio sensu proferre aliquem intellectum,et tu bibere de fonte ingenii tui. Est intra te natura aquae vivae, sunt venae perennes et irrigua fluenta rationabilis sensus, si modo non sint terra et rudibus completa. Sed satage fodere terram tuam, et purgare sordes, id est ingenium, amovere desidiam et torporem cordis excutere. Audi enim quod dicit Scriptura. « Punge oculum, et profer lacrymam: punge cor, et profer sensum . Purga etiam et tu ingenium tuum, ut aliquando etiam de tuis fontibus bibas, et de tuis puteis haurias aquam vivam. Si enim suscepisti in te verbum Dei, si accepisti ab Jesu aquam vivam, et fideliter accepisti, fiet in te fons aquae salientis in vitam aeternam. Idem ho
Abbreviated transcription (Latin):
aĩalib parat qr scͥptum ẽ. hõies
⁊ ium̃ta saluos facies dñe ysa¬
ac gͦ sermo legis ordeum semi¬
nat ⁊ tñ in ipõ ordeo inuenit
centesinũ fructũ. Inuenis it¬
⁊ in lege martyres quoꝵ ẽ centesi

Expanded text:
animalibus parat: quia scriptum est: Homines et jumenta salvos facies, Domine . Isaac ergo, sermo legis, ordeum seminat, et tamen in ipso ordeo invenit centesimum fructum. Invenis et in lege martyres, quorum est centesim
Abbreviated transcription (Latin):
S pꝰ hoc dñs inquit Bñdix̃ ysaac
⁊ magnificatꝰ ẽ ualde. Pͥaruus
erat ysaac in lege. s ꝓcessu tp̃ris
ꝑis in ꝓpħis. Nam cum in solale¬
ge ẽ nũdum magnꝰ ẽ quippe que
⁊ uelamĩe tecta est. Crescit gͦ iu¬

Expanded text:
post hoc Dominus, inquit, benedixit Isaac, et magnificatus est valde. Parvus erat Isaac in lege, sed processu temporis tis: nam cum in sola lege est, nondum magnus est, quippe quae et velamine tecta est. Crescit ergo i
Abbreviated transcription (Latin):
enͣngłiis pauco panes frangit
⁊ qͦt᷑ milia refecit popłoꝵ. et qͣn¬
ti cophini reliquiaꝵ suꝑsunt.
Donͦ integͥ st̃ panes nemosatura¬
t᷑ nemoreficit᷑ nec ip̃i panes ui¬
dentur augeri. Considera gͦ nc̃
qͦmͦ paucos panes frangimꝰ. de
scͥpturis diuinis pauco sermo¬
nes assumimꝰ qͦt milia hõium

Expanded text:
Evangeliis paucos panes frangit, et quot millia refecit populorum, et quanti cophini reliquiarum supersunt. Donec integri sunt panes, nemo saturatur, nemo reficitur; nec ipsi panes videntur augeri. Considera ergo nunc quomodo paucos panes frangimus in Scripturis divinis. Paucos sermones assumimus, et quot millia hominum
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰ uxorem illum popłmi poni¬
mus qui de egypto ꝓfectus ⁊ de
mari rubro ac ꝑsecutione phara¬
onis tanqͣm de sodomiticis ignib
uberatus: rursum carnes ⁊ ollas
egypti ⁊ cepas c̃ cucum̃is q deside¬
ratis retro respexit ⁊ cecidit ĩ de¬
serto fc̃s ⁊ iam ip̃e concupiscẽtie¬
memoria in heremo. Ibi gͦ lex
pͥmum illũ popłm tanꝙͣꝵ ⁊och re¬
tro respicientem ꝑdidit ac reliqͥt
uxorem. Inde ueniens loch habi¬
tat in segor de quadic̃. Ciuitas ħ
tum ad legen ꝑtinet ciuitas¬

Expanded text:
us uxorem illum populum ponimus, qui de Aegypto profectus, et de mari Rubro ac persecutione Pharaonis, tanquam de Sodomiticis ignibus, liberatus, rursum carnes et ollas Aegypti, et cepas cucumerosque desiderans retro respexit, et cecidit in deserto, fmemoria in eremo. Ibi ergo lex primum illum populum tanquam Lot retro respicientem perdidit, ac reliquit uxorem. Inde veniens Lot habitat in Segor, de qua dicit: Civitas haec tum ad legem
Abbreviated transcription (Latin):
Suspicate sunt tale aliqͥd fcm̃ qͣle
in temꝑib audierant noe. Et ob
reꝑandum mortaliũ postĩtatem
solas se ẽẽ cum pr̃e seruatas. Re¬
cuꝑandi gͥ humani gñis deside¬
rium sumũt atq instaurandi
scl̃i ex se sedandum opinant᷑ ex¬
ordium. ⁊ qͣmiuis gͣnde eis cͥmen
uidet᷑ furari cõcubitũ pr̃is gͣuior
tñ eis uidebat᷑ inpietas si huma¬
ne ut putabant posteritatis se¬
spem seruata castitate delerent
Propter hoc gͦ consilium meunt
minore ut ego arbitror culꝑa.
mesticiam uł rigorem uino molli¬
unt. ⁊ resoluunt singłis ing̾sse
noctib singłe concipiunt ab ig
culpa ubi incesti cͥmen arguitur:
Quomͦ dabit᷑ uitio qd̃ ñ iterat᷑ in

Expanded text:
Suspicatae sunt tale aliquid factum quale in temporibus audierant Noe, et ob reparandam mortalium posteritatem solas se esse cum parente servatas. Recuperandi igitur, humani generis desiderium sumunt, atque restaurandi saeculi ex sese dandum opinantur exordium; et quamvis grande eis crimen videretur furari concubitum patris, gravior tamen eis videbatur impietas, si humanae, ut putabant, posteritatis spem servata castitate delerent. Propter hoc ergo consilium ineunt, minori, ut arbitror, culpa,  moestitiam vel rigorem vino molliunt, et resolvunt, singulis ingressae noctibus, singulae suscipiunt ab ignculpa? Ubi incesti crimen arguitur? Quomodo dabitur vitio, quod non iteratur in
Abbreviated transcription (Latin):
cendit gͦ post hec loth in montẽ¬
⁊ bi habitat in spelunca ut dic̃¬
scͥptura ip̃e ⁊ due filie eius. et
lex ascendisse putanda ẽ qd̵ ꝑ tẽ
plum a salomone constructum
accessit ornatus. Cum fcã ẽ quidẽ¬
comus di domus or̃onis. Mali ã¬
habitatores fec̾unt ea spelunica
latronum. Habitauit gͦ in spelũca¬
euident̃ ꝓpħa describit dicens. dolã
In duas gͦ partes populus diuisuss
ouas fccit filias legis. iste carnalẽ
cupide ꝓgeniem ꝓpagari ⁊ iures
regni terrestris numerosa pꝰtitate
muniri sopientes prẽm ⁊ somp¬
nũ ei indicentes. Idẽ ingerente⁊¬
⁊ solam ex eocarns intelligentiã
trahunt inde concipiut iñ gñat
filios tales quos nͭ sentiret nec

Expanded text:
cendit post hoc in montem, et habitavit ibi in spelunca, ipse et duae filiae illius. Et lex ascendisse putanda est, eo quod ibi per templum a Salomone constructum accessit ornatus. Cum facta est domus orationis, mali autem fecerunt illam speluncam latronum. Habitavit ergo Lot in speluncaerea describit dicens, Ollam In duas ergo partes populus divisus, duas fecit filias legis. Istae carnalem cupiunt progeniem propagare, et vires regni terrestris numerosa posteritate munire, sopientes patrem, et somnum illi inducentes: id est, tegente, solam ex eo carnis intelligentiam trahunt, et inde concipiunt, inde generant filios tales quos nec sentit nec
Abbreviated transcription (Latin):
quem sodoma ñ decepit. Urit᷑ ille
fla̾mis mulierum quẽ sulphu¬
rea flãma ñ ussit. erat gͦ loch
arte ñ uoluntate deceptus. Ideo
mediꝰ quidã ẽ int̾ peccatores ⁊ itos
quippe qui ex abrahe quidẽ cog¬
natione descend̾it in sodonus tñ
habitau̾it. Nam ⁊ hoc qd̃ euadit
ex sodomis sicut scͥptura indicat
miag̃ ad honorẽ abrahe qͣm ad me¬
ritum ꝑtinet loch. sic enim ait.¬

Expanded text:
quem Sodoma non decepit. Uritur ille flammis mulierum, quem sulphurea flamma non ussit. Erat ergo Lot arte, non voluntate deceptus. Ideo medius quidem inter peccatores et justos, quippe qui ex Abrahae quidem cognatione descenderat, in Sodomis tamen habitaverat. Nam et hoc, quod evadit ex Sodomis, sicut Scriptura indicat, magis ad honorem Abrahae quam ad meritum pertinet Lot. Fugit it
Abbreviated transcription (Latin):
oidicisse quedam de consũmatõe
qͣm puelle non integre ꝑfecteq didi¬
cerant. Nescierunt qd̾ sodomiticis¬
regionib igne uastatis młtũ ad¬
huc spacii integrum resid̾et in

Expanded text:
audisse quaedam de consummatione quam puellas non intelligere perfecte quae didicerant. Nescierunt quod, Sodomitis igne vastatis, multum adhuc spatium integrum resideret in
Abbreviated transcription (Latin):
gogam. et puto qd̾ conuocare syna¬
cum sermo de sac̃dotalib sacͣmentis
habet᷑. iugilent om̃s aĩ uͥtutes ⁊ in¬
multitudo sensuum assit om̃is ꝯ¬
g̾gatio scãꝵ cogitatõnum. ut qͣd
sit pontifex quid unctõ. qͥd indu¬
menta eiꝰ ꝯferens intra sacͣrium
cordis sui possit adu̾tere. Lauit gͦ¬
eum ⁊ induit. qͣli indum̃to: cuni¬
ca inquit ⁊ p̃cuixit eum zona. et
it̾m uestiuit eum tunicã talarem
uti duab tunicis ⁊ dixeramꝰ qd̃
inuicẽ ꝯsouarent. posset fortasse
nicas ñ habendas: nõ ẽ ꝯͣrium le¬
gi s ꝑtectius lege dic̃ ⁊ cũ lex ho¬
micidiũ uetat iħ̾c aũ ⁊̃ iracundiam
resecat. Et cum lex ꝓhibet adult̾iũ
Sic gͦ uidebit᷑ ⁊ duab ibi tunicis
pontificem hic unã apło ĩduisse.
Sit quidẽ iste sensus ꝓbabił ⁊̃ si ui¬
det᷑. ego tñ ñ intra hꝰ intelligentie ã¬
gustiam pontificalia sacͣmenta ꝯclu¬
do amplius mͥ aliquid ex ista forma

Expanded text:
gogam, et puto quod convocare synagogam, et puto quod convocare synacum sermo de sacerdotalibus sacramentis habetur, vigilent omnes animi virtutes, et inmultitudo sensuum, adsit omnis congregatio sanctarum cogitationum, ut quid sit pontifex, quid unctio, quid indumenta ejus conferant, intra sacrarium cordis sui possit advertere. » eum, et induit; quali indumento? Tunica, inquit, et praecinxit eum zona. Et iterum: Vestivit eum tunicam talarem, uti duabus tunicis? et dixeramus quod invicem consonarent? Posset fortasse nicas non habendas, non est contrarium legi, sed perfectius lege: sicut et cum lex homicidium vetat , Jesus etiam iracundiam resecat ; et cum lex prohibet adulteriumSic ergo videbitur, et duabus ibi tunicis pontificem, hic una apostolos induisse. Siquidem etiam sensus probabilis sibi videtur, ego tamen non intra hujus intelligentiae agustiam, pontificalia sacramenta concludo: amplius mihi aliquid ex ista forma
Abbreviated transcription (Latin):
at ⁊ fragilitatis eiꝰ q̃ ex carnis coriup¬
tõne ueniebat indiciũ. Si uͦ iã lotꝰ
ab his fiuis ⁊ purificatꝰ ꝑ legẽ di: in¬
duit te moyses indum̃to incorrup¬
tõnis ita ut nusꝙͣ appareat tͦpitu¬
do tua. ⁊ ut absorbeat᷑ mortale hoc
a uita. uideamꝰ gͦ qͣli ordine pontifex
ꝯstituit᷑. Conuocauit inqͥt moyses
synagogã ⁊ dic ad eos. hoc est ũbum
qd̵ p̃cepit cominꝰ. Licet gͦ dñs de ꝯstitu¬
endo pontifice p̃cepisset ⁊ dñs elegis¬
set: tñ conuocat᷑ sẏnagoga. Requi¬
rit᷑ it in ordinando sacerdote ⁊ p̃sẽ
tia popłi ut sciant om̃s ⁊ certi sit᷑¬
qr qui p̃stantior ẽ ex om̃i populo
qui doctior. qui sanctior qui ĩ om̃i
uirtute emmentior: ille eligit᷑ ad
sac̃dotium. ⁊ hoc asstante populo
neqͣ post mod̾ retractatio cͥqͣm ne
dicens. oportet aũ ⁊ testimonium
hr̃e bonum: ab his qui foris sunt: ego
tñ ⁊ amplius aliquid uideo in eo ꝙ
dic̃. qi conuccauit moyses om̃ẽ syna¬

Expanded text:
t fragilitatis ejus quae ex carnis corruptione veniebat indicium. Si vero jam lotus fueris ab his et purificatus per legem Dei, induet te Moyses indumento incorruptionis, ita ut nusquam appareat turpitudo tua, et ut absorbeatur mortale hoc a vita. Videamus ergo quali ordine pontifex constituitur. Convocavit, inquit, Moyses synagogam, et dicit ad eos: Hoc est verbum quod praecepit Dominus. Licet ergo Dominus de constituendo pontifice praecepisset, et Dominus elegisset, tamen convocatur et synagoga. Requiritur enim in ortia populi, ut sciant omnes et certi sint qui praestantior est ex omni populo; qui doctior, qui sanctior, qui omni virtute eminentior, ille deligitur ad sacerdotium, et hoc astante populo, ne qua postmodum retractatio cuiquam, ne dicens: Oportet autem eum et testimonium habere bonum ab his qui foris sunt . Ego tamen et amplius aliquid video in eo quod dicit, quia convocavit Moyses omnem syna
Abbreviated transcription (Latin):
gꝰͦ lapides nũc donec transeat
populus cuus dñe popłs tuus
hic quem ad quisisti. S si ip̾e do¬
minus creator ẽ om̃ium uiden¬
oum ẽ quomodo hic adquisisse
in alio cantico de ut̃onomiii. Nõne
hic ip̃e deus tuus qui fecit te ⁊
creauit te ⁊ adquisunt ce. uidet᷑
enĩ unꝰquisq illud adquir̾e quos
ñ fuit suũ. Inde deniq ⁊ hetiei di¬
cunt de saluatore qr ñ erant sui
quos acquisiuit. Pato ⁊ enĩ p̃cio
mercatus ẽ homines quo creator
ait. p̃cio empti estis. S audi quid

Expanded text:
ergo lapides nunc, donec transeat ergo lapides nunc, donec transeat populus tuus, Domine, populus tuus hic quem acquisisti. Sed si ipse Dominus creator est omnium, videndum est quomodo hic acquisisse Dicitur et in alio cantico Deuteronomii: Nonne hic ipse Deus tuus, qui fecit te, et creavit te, et acquisivit te ? Videtur enim unusquisque illud acquirere quod non fuit suum. Inde denique et haeretici dicunt de Salvatore quia non erant sui quos acquisivit. Dato etenim pretio mercatus est homines, quos Creator ait: Pretio empti estis .
Abbreviated transcription (Latin):
crucifixꝰ ẽ ⁊ ego mund̾o. fiant tã¬
fĩ tanꝙͣ lapidem ñ ẽ nature esse
lapidem nõ enun fieret nͥ ꝙ ñ
erat. hoc pp̃illo dicimus qͥ ma¬
le nature pħ aonẽ ł egyptio di¬
cunt fuisse ⁊ ñ exarbitrii libra
qd̾ homines ũtat in lapides. hii
gͦ pͥusqͣm blaphement consid̾et̃
sũma libratione que scͥpta sũt.
Nõ enĩ dixit ds̃ fiant camꝙͣ lapis
⁊ tacuit. s tempꝰ statuit ⁊ m̃surã
ꝯdempnatõnis decernit. Ait enĩ
aliquid latere. Uideo enumqr p̾or
popłs qui fuit añ nos fẽs ẽ canqͣ
lapis durus ⁊ incredulus. u̾m nõ
eatenus ut in lapidis natura per
ex ꝑte contigit inisrł Illo scd̾m car¬
nem donec plenitudo gentiũ sub¬
intraret. Cum enĩ plenitudo gen¬
tum subinrcroierit cc̃ ⁊̃ om̃is is¬
rahel qui ꝑ incredulitatis duri¬
ciam fc̃s fuerat sic̃ lapis salua
brtur. et uis uid̾e quomͦ saluabi¬
eur: potens ẽ inquit ds̃ de lapidi¬
b suscitare filio abrahe. Manẽt

Expanded text:
crucifixus est, et ego mundo . Fiant tanFieri tanquam lapidem, non est natura esse lapidem. Non enim fieret nisi quod non erat. Hoc propter illos dicimus qui malae naturae Pharaonem vel Aegyptios dicuquod homines vertat in lapides. Hi ergo priusquam blasphement, considerent summa libratione, quae scripta sunt. Non enim dixit, fiant tanquam lapis, et tacuit, sed tempus statuit et mensuram condemnationis decernit: ait enim,phetiae aliquid latere. Video enim quia prior populus, qui fuit ante nos, factus est tanquam lapis durus et incredulus; verum non eatenus ut in lapidis natura permex parte contigit in Israel secundum carnem, donec plenitudo gentium subintraret. Cum enim plenitudo gentium subintroierit, tunc etiam omnis Israel, qui per incredulitatis duritiam factus fuequomodo salvabitur? Potens est, inquit, Deus de lapidibus suscitare filios Abrahae. Manent
Abbreviated transcription (Latin):
dio mari. si fũis in meilio nati
potest fĩ ut in medio peccator
incedentẽ re ñ infundat humor
pecc̃i. potest fĩ ut tͣnseuntẽ te ꝑ
hũc mũdũ nłła libidinis unda
phaonem ille uicioꝵ fluctib m̃¬
gitur. Qui uͦ sequitur xͦ ⁊ sicut
leuaq ip̃e aũ media uia in ce¬
dit ꝑ siccum ñ declinata ad dex¬
tram̃ neq ad sinistrã usq qͦ exe¬
at ad lib̾tatem ⁊ hẏmnũ iucto¬
rie domino ꝯcinat dicens. Can¬

Expanded text:
dio mari, si fueris in medio natioPotest fieri, ut in medio peccatorum incedentem te non infundat humor peccati; potest fieri, ut transeuntem te per hunc mundum nulla libidinis unda Pharaonem, ille vitiorum fluctibus mergitur: qui vero sequitur Christum laevaque: ipse autem media via incedit per siccum, non declinat ad dexteram, neque ad sinistram, usquequo exeat ad libertatem et hymnum victoriae Domino concinat dicens: « Can
Abbreviated transcription (Latin):
interra: Qui ad celum ñ respicit.
qui futura ñ cogitat. qui iudiciũ
oĩ ñ mecuit nec beata eius pro¬
missa desiderat. s semꝑ de p̃senti¬
b cogitat.⁊ t̾rena suspirat Ta¬
lẽ cum uidĩs. dicito. qr deuorauit g¬
um t̾ra. S ⁊ siquidem uidĩs luxͣ¬
ie carnis ⁊ uoluptatib corꝑis de
oitũ in quo animꝰ nicħ ualet. sed
totum libido carnis obtinuit. Di¬
cito de hoc. qr deuoraũit eum terra.
adhuc me mouet qd ait. extendis¬
ti dexteram tuã ⁊ deuorauit eo t̾ra
qͣi ut deuorarent᷑ a t̾ra: hec cã fuit
ꝙ extendit dominus dexterã suã.
Si consid̾es qͦmͦ dominꝰ exaltatꝰ
in cruce tota die extendit manꝰ
admissi scełis obp̃ssit euident̃ in¬
uenies qͦmͦ extendit dexcam suã
⁊ deuorauit illo t̾ra. nͨ tñ penitꝰ des¬
ꝑandum ẽ. possibile namq ẽ ut si
forte respiciat qui deuoratꝰ ẽ rur¬

Expanded text:
in terra, qui ad coelum non respicit, in terra, qui ad coelum non respicit, qui futura non cogitat, qui judicium Dei non meruit, nec beata ejus promissa desiderat, sed semper de praesentibus cogitat et terrena suspirat. Talem cum videris, dicito quia devoravit eum terra. Sed et si quemdam videris luxuriae carnis et voluptatibus coditum, in quo animus nihil valet, sed totum libido carnis obtinuit, dicito et de hoc, quia devoravit eum terra. Adhuc me movet, quod ait: « Extendisti dexteram tuam et devoravit eos terra, » quasi ut devorentur a terra, haec causa fuerit, quod extendit Dominus dexteram suam: si consideres, quomodo Dominus exaltatus in cruce tota die extendit manusadmissi sceleris oppressit, evidenter invenies quomodo extendit dexteram suam et devoravit illos terra. Nec tamen penitus desperandum est: possibile namque est ut, si forte resi
Abbreviated transcription (Latin):
tõne deoꝵ. s hii qͣmuis capaces sint
oii ⁊ hoc nonune donari ꝑ grãm ui¬
tͣ uł in potentia ut in nat᷑ͣa. et li¬
cet iohãnes apłs dicat. filioli ñ dũ
s̃cunus qͥd futͣi sumꝰ. Si aũ reuela¬
tum nob fuit de dño. s. dicens siles
illi erimus. Similitudo tñ ħ ñ ad
nacurã s ad gr̃am reuocat᷑. u̾bi cã
ut si dicamus picturam similem
sp̃es carnis ẽ ⁊ decor corꝑis uiui.
Ista coloꝵ fucus ẽ ⁊ cera tabulis
sensu carentib sr̃posita. Nullus
gͦ in diis simił domino. nullus
enĩ inuisibit nullus incorꝑeus.
nlłs ĩmircabil. nullus sine ini¬
tio ⁊ sñ fine. Nullus c̾ator õium ꝯ
nͥ pat̾ cum filio ⁊ spñ scõ¶exten¬
oisti dext̾amtuã ⁊ deuorauit eot̃¬
ra. Impios quidẽ ⁊ hodie deuorat᷑ t̾ra
Aut ñ tibi uidet᷑ a terradeuorari. Il¬
le qui semꝑ de terra cogrtat. qͥ sẽꝑ
t̾reno ht̃ actus. Qui de t̾ra loqui¬
tur de terra loquit᷑ litigat. t̾ram de¬
siderat. ⁊ omnem spem suã ponit

Expanded text:
tione deorum. » Sed hi, quamvis capaces sint Dei, et hoc nomine donari per gratiam viur, vel in potentia, vel in natura. Et licet Joannes apostolus dicat: Filioli, nondum scimus quid futuri sumus. Si autem revelatum nobis fuerit, de Domino scilicet, similes illi erimus . Similitudo tamen haec non ad naturam, sed ad gratiam revocatur: verbi causa ut si dicamus picturam similem species carnis est et corporis vivi, ista colorum fucus est, et caetera, tabulis sensu carentibus superposita. Nullus ergo in diis similis Domino. Nullus enim invisibilis, nullus incorporeus, nullus immutabilis, nullus sine initio et sine fine, nullus creator omnium, nisi Pater cum Filio et Spiritu sancto. Extendisti dexteram tuam, e. Impios quidem et hodie devorat terra. An non tibi videtur a terra devorari ille qui semper de terra cogitat, qui semper terrenos actus habet, qui de terra loquitur, de terra litigat, terram desiderat, et omnem spem suam ponit
Abbreviated transcription (Latin):
ł templũ ab eo qd scificat accedẽ¬
tes. hoc ñ dicit manu hois fc̃m s
t̾oꝵ efficitur ne tͥ aliquid desit.
Audi ⁊ ꝑaulũ d̾r̃e. di agͥtult᷑a dei
edificatõ estis. Quod gͦ istud ẽ sc̃imo¬
niũ ꝙ ñ manuhõm̃ fcm̃ ẽ s manib¬

Expanded text:
 templum ab eo, quod sanctificat accedentes, hoc non dicit manu hominis factutor efficitur, ne tibi ali quid desit. Audi et Paulum dicere: « Dei agricultura, Dei aedificatio estis » Quod ergo istud est sanctimonium, quod non manu hom
Abbreviated transcription (Latin):
tũ. hũit licet par̃ ꝓpt̃ qd̾ dĩc ad eũ do¬
munꝰ. modice fide̾i quare dubitasti.
Idcͥco gͥ qui saluus fit ꝑ ignẽ saluus
fit. ut siquid forte de sp̃e plũbi ha¬
buerit admixtũ id ignis decoqͣt.
⁊ resoluat. ut efficiant᷑ &̾ aur̃ boñ.¬

Expanded text:
tum. Habuit, licet parum, propter quod dicit ad eum Dotum. Habuit, licet parum, propter quod dicit ad eum Dominus: « Modicae fidei, quare dubitasti? » Idcirco igitur, qui salvus fit, per ignem salvus fit, ut si quid forte de specie plumbi habuerit admistum, id ignis decoquat et resolvat, ut efficiantur o
Abbreviated transcription (Latin):
lapis. qͣre deciderunt in ꝓfundum
tanqͣm lapis qr ñ erant tales la¬
pides de quib possurt suscitari fi
lii habraã. s tales qui amarent
ꝓfundũ ⁊ liquidũ diligerent ele¬
m̃tũ .i. qui amarã ⁊ fluxã p̾sentiũ
rerum caꝑent uoluntatẽ. Uñ de ip¬
ualidissima. pecẽores graues st̃
oeniq ⁊ iniquitas sr̃ talentũ plũ¬
bi sedere monstrat᷑. sic̃ ⁊ acharias
ꝓph̾a dĩc̃. uidi inquit mulierem
sedentẽ sr̃ talentum plũbi ⁊ dixi.
que ẽ ħ ⁊ respondit iniquitas. Iñ¬
ẽ gͦ qd iniqͥ m̾si st̃ in ꝓfundũ sic̃
plũbum ĩ aqua ualidissima. Scĩ
aũ ñ dem̃gunt᷑ s ambulat suꝑ a
quas. qr leues sunt ⁊ peccati pon¬
dere ñ grauant᷑. Deniq dñs ⁊ sal¬
uator nr̃ sr̃ aquas ambulauit.
Ip̃e enĩ ẽ qui uere peccatum nes¬
cit. Ambulauit ⁊ discipulꝰ eiꝰ petrꝰ
licet paululũ trepidau̾it. Nõ enĩ
tantus erat ⁊ calis qui nicħ oĩo
de specie plimibi in se hret adimix¬

Expanded text:
lapis. Quare ceciderunt in profundum tanquam lapis? Quia non erant tales lapides de quibus suscitari possent filii Abraham, sed tales qui amarent profundum et liquidum diligerent elementum, id est, qui amaram et fluxam praesentium rerum cuperent voluptatem. Dexvalidissimam; peccatores graves sunt, denique et iniquitas super talentum plumbi sedere monstratur, sicut Zacharias propheta dicit: « Vidi, inquit, mulierem sedentem super talentum plumbi, et dixi, quae est haec? et respondit, iniquitas sicut plumbum in aqua validissima: sancti autem non demerguntur, sed ambulant super aquas, quia leves sunt, et peccati pondere non gravantur. Denique Dominus et Salvator super aquas ambulavit. Ipse enim est, qui vere peccatum nescit. Ambulavit et discipulus ejus Petrus, licet paululum trepidaverit: non enim tantus erat et talis, qui nihil omnino de specie plumbi in se haberet admis
Abbreviated transcription (Latin):
eo ĩ monte heditatis tue. Non
uult nos d̾ in egypto plantãre
nͨ in deiectis ⁊ humilib locis s in
monte h̾editatis sue. uult plantare
quos plantat. tũ p̃terea ꝙ addidit

Expanded text:
bis in monte haereditatis tuae. » Non vult nos Deus in Aegypto plantare, nec in dejectis et humilibus locis, sed in monte haereditatis suae vult plantare, quos plantat. Propheta dicit
Abbreviated transcription (Latin):
istud erit canticum quod młier¬
egyptiis ⁊ phaone submersob.
populus dĩ post uic̾toriã ceciut.
num deo gratulatõnis offerre.
accipiunt tñ y̾mnũ canentes &¬
ia tympana in manib suis sicut
oemaria sorore moysi ⁊ aarõ refer¬
tur. et tu gͦ si mare rubrum tͣn¬
sieris si egyptios subm̃gi uideris
⁊ extingii pharaonẽ atq ĩ abys¬
si ꝑfundum p̃cipari. potes hẏm¬
num cantare deo. potes uocem
gͣtulationis emtere ⁊ dr̃e. san
quũ ⁊ ascensorẽ piecit in mare.
celius añ ⁊ dignius ħ dicis si ha¬
bueris tẏmpanum in manu tua
.i. si carnem tuam crucifix̃is cum
uiciis ⁊ ꝯcupiscentiis. ⁊ si morti¬
ficaũis m̃bra tua q̃ sunt suꝑ t̾¬

Expanded text:
istud est canticum quod, Aegyptiis et Pharaone submerso, populus Dei post victoriam cecinit. num Deo gratulationis offerre: accipiunt tamen hymnum cantantes etiam tympana in manibus suis, sicut de Maria sorore Moysi et Aaron refertur. Et tu ergo si mare Rubrum transieris, si Aegyptios submergi videris, et exstingui Pharaonem, atque in abyssi profundum praecipitari, potes hymnum cantare Deo, potes vocem gratulationis emittere et dicere: equum et ascensorem projecit in mare. » Melius autem et dignius haec dicis, si habueris tympanum in manu tua, id est, si carnem tuam crucifixeris cum vitiis et concupiscentiis, et si mortificaveris membra tua, quae sunt supra te
Abbreviated transcription (Latin):
ut aut ille ex musero hõie ser¬
monẽ malũ eliceat. aut ille ⁊¬
iquũ opus excorqueat aut il¬
le cogrtationẽ pessimã rapiat
Ueniq ⁊ semen u̾bi di uͥcadit ⁊
oeꝑit triplex describit᷑ locꝰ. unꝰ
secus uiam refert᷑ qui ꝯculcat᷑
ab hom̃ib alius in spinis. aliꝰ
in perrosis ⁊ eꝯͣrio t̃ra bona aff̾¬
re dr̃ t̾plicem fructũ ł centesi¬

Expanded text:
ut aut ille ex misero homine serut aut ille ex misero homine sermonem malum eliciat, aut ille iniquum opus extorqueat, aut ille cogitationem pessimam rapiat. Denique et semen verbi Dei, ubi cadit et deperit, triplex describitur locus, unus secus viam refertur, qui conculcatur ab hominibus; alius in spinis, alius in petrosis. Et econtrario terra bona afferre dicitur triplicem fructum vel centesi
Abbreviated transcription (Latin):
Dominꝰ enĩ nom̃ ẽ illi ⁊ ñ ẽ ulla
creatura cuiꝰ dñs ñ sit. qͣdrigas
phaonis ⁊ ex̃citum eiꝰ ꝓiecit ĩ ma¬
re. elect̾o ascensores t̾no strato¬
res diñisit in rubꝵ mare. pħao
uelud potentior in malicia ⁊ reg¬
nũ nequitie tenens quadrigas
agit. Non illi satis ẽ uni equo
ascendere s plures simul agitat
plures simul plagis torti ũberis
ris turpiores. incrudelitate seii¬
ores in auaricia tetriores. in im¬
pietate flagitiosiores scito hos de
quadrigis ẽe̾ pħaonis. ip̾iss ⁊
ipõs currui suo subiungit. Im p¬
sis fertur ⁊ uolitat ⁊ ꝑ aꝑto
scełum campo effusis eo agrt
habenis. Sunt alii electi ascenso¬
res elect̃i sũ dubio ad maliciam
S iam de ascensorib supradin¬
mus. slũc ⁊̃ qui sint derm stra¬
tores uideamꝰ. mͥ uident᷑ term stͣ¬
tores ꝓeodici ꝙ tͥplex ẽ hõibus¬
peccandi uia. aut enĩ infc̃o au
peccandi obsideant uias ⁊ specu¬
lent᷑ semꝑ atq insidiis agant

Expanded text:
enim nomen est illi, et non est ulla creatura cujus Dominus non sit. Quadrigas Pharaonis et exercitum ejus projecit in mare: electos ascensores, ternos statores demersit in Rubrum mare. Pharao vero velut potentior in malitia, et regnum nequitiae tenens, quadrigas agit. Non illi satis est uni equo ascendere; plurimos simul agitat, plurimos simul plagis torti verberis ria turpiores, in incredulitate saeviores, in avaritia tetriores, in impietate flagitiosiores, scito hos de quadrigis esse Pharaonis: ipsis sedet, ipsos currui suo subjungit, in ipsis fertur et volitat, et apertos scelerum campos effusis eos agit habenis. Sunt alii electi ascensores, electi sine dubio ad malitiam. Sed jam de ascensoribus supra diximus, nunc etiam qui sint terni statores videamus. Mihi videntur terni statores pro eo dici peccandi via: aut enim in facto, aut peccandi obsideant vias, et speculentur semper atque in insidiis agant,
Abbreviated transcription (Latin):
lutem. homines qui noz inse¬
cuntur equi sunt ⁊ ut ita dicã
om̃s qui in carne natisunt fi¬
guralit̃ equi sunt. s hii hũt
ascensores sues. sũt equi quo do¬
minus ascendit. ⁊ cͥcumeunt
tatus tuus salus. Sũt aũ equi
qui ascensores hñt ⁊ abulũ et
angło eius. Iudas equus erat
s doues a scensoie habuit dũm
&e equitatu salutis fuit. Cum cet̾¬
is ⁊ enim apłis missus egrotis sa¬
lutẽ. ⁊ santatẽ languentib
p̃strcit. S uͥ se ⁊abulo substraũ
post bucellã enĩ intrount in eũ
sathanas accensor ip̃ius effectus
ẽ. Sathanas ⁊ illuis abenis duc¬
tus adu̾sum dominũ ⁊ saluato¬
rem nr̃m cepit equitare. om̃s gͦ
qui ꝑ secuntur scõ equi st̃ hui¬
nientes. s hñt ascensores qͥb
aguntur angłos malos ⁊ iõ fero¬
cutorem tuum nimiũ seuien¬
tẽ. cito qr ab ascensore suo d̾mo¬

Expanded text:
 Homines qui nos insequuntur equi sunt, et ut ita dicam, omnes, qui in carne nati sunt, figuraliter equi sunt: sed qui habent ascensores suos, sunt equi, quos Dominus ascendit, et circumeunt  Et equitatus tuus salus. » Sunt autem equi, qui ascensores habent diabolum et angelos ejus. Judas equus erat, sed donec ascensorem habuit Dominum, de equitatu salutis fuit. Cum caeteris etenim apostolis missus aegrotis salutem et sanitatem languentibus praestitit; sed ubi se diabolo substravit, post buccellam enim introivit in eum Satanas, ascensor ipsius effectus est Satanas et illius habenis ductus adversus Dominum et Salvatorem nostrum coepit equitare. Omnes ergo, qui persequuntur sanctos, equi sunt hinnientes, sed habent ascensores quibus aguntur angelos malos, et ideo ferocutorem tuum nimis saevientem, scito 358 quia ascensore suo daemo
Abbreviated transcription (Latin):
unt. Rixati sunt cum eo phili
potest ẽẽ cum his qui in puteis
ur̃a de serta. fodit gͦ ysaac ⁊ no¬
uos puteos imo pueri ysaac fod¬
unt. pͥueri st̃ ysaac: Matheꝰ. mar¬
cus. Lucas iohannes. pueri eiꝰ sũt
paulus. qui om̃s noui testam̃ti
puteos fodiunt. S ⁊ ꝓ his alter¬
cantur illi qui t̾renaᷤ sapiunt
nec noua condi pacuit᷑.: uͨ ue¬
tera purgari. Euͣngłicis puteis ꝯͣ
ad eos. Qm̃ indigno uos fecistis
gr̃a dei ex hoc iam ad gentes ibi¬
mus. pꝰ hec gͦ fodit tercium pu¬
teum ysaac: et applłauit nom̃
Loci illius amplitudo dicens. qr¬
nunc dilatauit nos dñs ⁊ auxit

Expanded text:
unt. Rixati sunt cum eo Philisesse potest cum his qui in puteis vestra deserta . Fodit ergo Isaac novum puteum. Immo pueri Isaac fodiunt. Pueri sunt Isaac Matthaeus, Marcus, Lucas, Joannes. Pueri ejus sunt, Paulus: qui omnes novi Testamenti puteos fodiunt. Sed et pro his altercantur illi qui terrena sapiunt, nec nova condi patiuntur, nec vetera purgant, evangelicis puteis conad eos, Quoniam indignos vos fecistis gratiae Dei, ex hoc jam ad gentes ibimus . Post haec fodit tertium puteum Isaac, et appellavit nomen loci illius, Latitudo, dicens: Nunc di
Abbreviated transcription (Latin):
deamus ad ysaac ⁊ fodiamus cũ
ip̃o puteo aque uiue ⁊̃ si obsist¬
tunt philistini ⁊ si rixantur. Nos
tñ ꝑseueremus c̃ ip̃õ puteo fodiẽdo
ut ⁊ nob̾ dicat᷑. Bibe aꝙͣ de tuis ua¬
sis ⁊ de tuis puteis ⁊ in cantũ fodi¬
amus ut suꝑhabundet aq̃ putei
in plateis nr̃s. ut ñ solum nob
sufficiat scĩa scͥpturaꝵ s ⁊ alios d̾o¬
ceamus ⁊ aliq instruamis ut bi¬
bant hõies bibant ⁊ peccora. Au¬

Expanded text:
deamus ad Isaac, et fodiamus cum ipso puteos aquae vivae, etiam si obsistunt Philisthini, etiam si rixantur, nos tamen perseveremus cum ipso puteos fodiendo, ut et nobis dicatur: Bibe aquam de tuis vasis, et de tuis puteis : et in tantum fodiamus, ut superabundent aquae putei in plateis nostris, ut non solum nobis sufficiat scientia Scripturarum, sed et alios doceamus et instruamus ut bibant. Homines bibant et pecora, qu