comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
idelis ds qui se nr̃m debitorem fect. ñ ali¬
qͥd a nob̾ capiendo: s tanta nob̾ ꝓmitten¬
Do. Parum erat ꝓmissio: &̃ scͥpto se teneri uolu¬
it. ueluti faciens nob̃eũ eyrographũ ꝓmissoꝵ su¬
oꝵ: ut cum ea que ꝓmisit soluere inciꝑet: in
scriptura ꝓmissoꝵ. consideraremꝰ ordinẽ sol

Expanded text:
idelis Deus qui se nostrum debitorem fecit; non aliquid a nobis accipiendo, sed tanta nobis promittendo. Parum erat promissio, etiam scripto se teneri voluit, veluti faciens nobiscum chrirographum promissorum suorum; ut cum ea quae promisit solvere inciperet, in scriptura promissorum cons
Abbreviated transcription (Latin):
institutũ sermone meo frangerẽ:s qd̾ te in¬
ordinate & incaute agente uiri tui fructũ.
dolerẽ. De cuiꝯ reꝑatione debes uehem̃tissime
cogitare: si uere adxꝑmuis ꝑuenirẽ. Indue
itaq humilitatẽ mentis. ut & te ds̃ conseruet
ꝑseuerantẽ. noli maritũ contempnere ꝑeun-¬
tem: funde ꝓ ulo pras & assiduas orationes
Sacͥtica lacrimas. tamꝙͣ uulnerati sanguinẽ
cordis. & scribe ad eum satisfactionẽ. petens
ueniã. qi in eũ peccasti: qd̾ pret̾ eiꝰ consiliũ.
& uoluntatẽ. de reb tius fecisti qd̃ faciendũ
pitasti: ñ ut te peniteat tribuisse pauꝑib¬
tua: s eum boni tui oꝑis participẽ & mode¬
ratorem habere noluisse. Amitte de cẽtero in
adiutorio dñi si & illum turpitudinis suȩ pe¬
nituerit. & continentiam quã deseruit repeti¬
uerit.: te illi sicut decet in om̃ĩb seruiturã: ne
forte ut ait apłs det illi d̾s penitentiã ut resipiᷤ¬

Expanded text:
institutum sermone meo frangerem, sed quod te ininstitutum sermone meo frangerem, sed quod te inordinate et incaute agente uiri tui factum dolerem. de cuius reparatione debes uehementissime cogitare, si uere ad Christum uis pertinere. indue itaque humilitatem mentis et, ut te deus conseruet perseuerantem, noli maritum contemnere pereuntem. funde pro illo pias et assiduas orationes, sacrifica lacrimas tamquam uulnerati sanguinem cordis et scribe ad eum satisfactionem petens ueniam, quia in eum peccasti, quod praeter eius consilium et uoluntatem de rebus tuis fecisti, quod faciendum putasti, non ut te paeniteat tribuisse pauperibus sed eum boni tui operis participem et moderatorem habere noluissepromitte de cetero in adiutorio domini, si et illum suae turpitudinis paenituerit et continentiam, quam deseruit, repetiuerit, te illi, sicut decet. in omnibus seruituram. ne forte, ut ait apostolus, det illi deus paenitentiam et resipis
Abbreviated transcription (Latin):
eor humile. Sempe aput patres hester illa
regina. dm̃ timens. dm̃ colens. deo subdita. ma-¬
rito regi alienigene. ñ eundem secum colenti
dm̃ tam̃ subiecta seruiebat. Que cũ extremo
ꝑicło. ñ suo tantum. s &̃. gentis suȩ qui tunc
erat ppłs dĩ dño ꝓsterneretur orando: in ipsa
oratione dixit. ita sibi ẽẽ ornatum regiũ. sict
pannum menstrualem. Et ita orantẽ confestĩ
exaudiuit qͥ cordis inspector ẽ: eamq uerum
dicere sciuit. Hec utiq maritũ habebat mul¬
taꝵ mulierum uirum: & deoꝵ alienoꝵ. falso¬
rumq cuttorem. Tu aũ. & si ille in ꝓposito qd̃
tecum susceꝑat ꝑduraret. nec a te offensus
inflagitium corruisset: maritũ habebas ñ so¬
lum fidelẽ & uerũ deũ tecũ colentẽ. s &e conti¬
nentẽ: qui ꝓtuldubio ꝓpositi ur̃i ñ immemor.
& si te ad coniugalia cogeret indum̃ta: ad suꝑ
me consulendũ putasti. ñ ut tuũ rectum

Expanded text:
cor humile. nempe apud patres Esther illa cor humile. nempe apud patres Esther illa regina deum timens, deum colens, deo subdita marito regi alienigenae non eundem secum colenti deum tamen subiecta seruiebat. quae cum extremo periculo non suo tantum sed etiam gentis suae, qui tunc erat populus dei, domino prosterneretur orando. in ipsa oratione sua dixit ita sibi esse ornatum regium sicut pannum menstrualem; et ita orantem confestim exaudiuit, qui cordis inspector eam uerum dicere sciuit. et utique maritum habebat multarum mulierum uirum et deorum alienorum falsorumque cultorem. tu autem. si et ille in proposito. quod tecum susceperat, perduraret nec a te offensus in flagitium corruisset. maritum habebas non solum fidelem et uerum deum tecum colentem sed etiam continentem, qui procul dubio propositi uestri non inmemor, etsi te ad coniugalia cogeret indumenta, ad supme consulendum putasti, non ut tuum rectum
Abbreviated transcription (Latin):
b coniugatis. salua religionis obseruantia con¬
uenire. Hunc te maritus si deponere noluit.
ne te uelut iuduam illo uiuente iactares: pu¬
to qͥa ñ fuerat in hac re usq ad dissensioĩs scan¬
dalum ꝑducendꝰ. magis in obedientiȩ malo.
quam illius abstinentiȩ bono. Qd ẽ enĩ absur¬
dius. quã mulierem de humili ueste uiro suꝑ¬
bire: cui te potius expediret obtemꝑare candi¬
dis morib quam nigellis uestib repugnare:
Quia & si te indumentũ monache. delectabat:
tuo ꝓposito deꝑiret: Absit ut binc displice¬
res deo: quod coniuge tuo nondum defuncto.¬
ñ induereris sicut anna: si sicut susanna. Neq
enim & ille qui tecum iam ceꝑat custodire
tam magnum continentiȩ bonũ. etiã si
coniugale ñ uiduale uoluisset ut acciꝑes
indumentum: ad indecentem qͦ te compu¬
lisset ornatum. Quo & si aliqua dura condi¬
tione cogereris: posses habere in suꝑbo cultu

Expanded text:
ibus coniugatis salua religionis obseruantia conibus coniugatis salua religionis obseruantia conuenire. hunc te maritus si deponere noluit, ne te uelut uiduam illo uiuente iactares, puto, quia non fuerat in hac re usque ad dissensionis scandalum perducendus magis inoboedientiae malo quam ullius abstinentiae bono. quid est enim absurdius quam mulierem de humili ueste uiro superbire, cui te potius expediret obtemdis moribus, quam nigellis vestibus repugnare? Quia etsi te indumentum monachae delectabat, tuo proposito deperiret? Absit ut hinc displiceres Deo, quod conjuge tuo nondum defuncto, non induereris enim et ille, qui tecum iam coeperat custodire tam magnum continentiae bonum, etiamsi coniugale non uiduale uoluisset ut acciperes indumentum, ad indecentem quoque te compulisset ornatum, quo etsi aliqua dura condicione cogereris. posses habere in superbo cultu
Abbreviated transcription (Latin):
obedient̃: ut om̃s qui sanũ sapiunt. ad qͦs
posset hoc bonũ ur̃m fama deferre de domꝰ
ur̃e fructu ac ꝑace gauderent: & adu̾sarius
uereretur: nichil habens de uobis dice praui.
Porro si de faciendis elemosinis. & in pauꝑes im¬
pendendis elemosinis tuis. de quobono oꝑe &
magno.tam euidentia p̃cepta sunt dñi. cum
uiro tuo fideli. & tecũ scã continentiȩ pacta
seruante. consiliũ cõmunicare deberes. eius¬
demq ñ sꝑnere uoluntatẽ: quantomagis de
habitu atq uestitu. nicħ tͥ pret̃ eiꝰ arbitriũ.
mutandum uł usurpandũ fuit. unde nicħ
diuinitus legimꝰ imꝑatũ: Scͥptum ẽ quid̃e:
mulieres ẽẽ debere in habitu ordinato. Auriq
circumpositio & intortio criniũ. & cȩtera huiꝰ
mõdi quȩ ad manempompã. uł ad illecebrã
forme ad hiberi solent. merito rep̾hensa st̃:
s ẽ quidam ꝓ modulo ꝑsone habitus matrona¬
lis. a uiduali ueste distinctus: qui potest fideh¬

Expanded text:
oboedienter. ut omnes, qui sanum sapiunt, ad quos oboedienter. ut omnes, qui sanum sapiunt, ad quos posset hoc bonum uestrum fama perferre, de domus uestrae fructu ac pace gauderent et aduersarins reuereretur nihil habens de uobis dicere praui. Porro si de faciendis elemosynis et in pauperes inpendendis rebus tuis, de quo bono opere et magno tam euidentia praecepta sunt domini. cum uiro tuo fideli et tecum sancta continentiae pacta seruante consilium communicare deberes eiusdemque non spernere uoluntatem, quanto magis de habitu atque uestitu nihil tibi praeter eius arbitrium mutandum uel usurpandum fuit, unde nihil diuinitus legimus imperatum! scriptum est quidem mulieres esse debere in habitu ordinato aurique circumpositio et intortio crinium et cetera huius modi, quae uel ad inanem pompam uel ad inlecebram formae adhiberi solent. merito reprehensa sunt. sed est quidam pro modulo personae habitus matronalis a uiduali ueste distinctus, qui potest fidel
Abbreviated transcription (Latin):
ab eis desistendum putemꝰ. s alia causa est
alienoꝵ. alia necessariaꝵ in societate aliqua
ꝑsonaꝵ: alia fidelis. alia infidelis. alia parentũ
erga filios. alia filioꝵ erga parentes: alia postre¬
mo. ea quȩ in his reb uł marime intuenda
ẽ. uiri &e uxoris: ubi mulierẽ coniuigatã ñ
sic quedam ut cõmemorat apłs petrus. mu¬
lieres sc̃e que in dm̃ sꝑabant. ornabant se.
subdite uiris suis. sicut sara obsequebatur
abrahe. dñm eum uocans. cuiꝰ uos facte estiˢ
filiȩ: cũ ad xꝑianas ñ ad iudaicas feminas lo¬
parit̾ mõderaremini quid thesaurizandum
eẽt in celo: quid ad uite huuis sufficientiam
uobis &e ur̃is. ur̃oq filio relinquendũ: ne aliis
ẽẽt refectio. uob aũ angustia. Et in his dispo¬
nendis atq faciendis. si qͥd tͥ forte melius
uideretur. suggereres uiro reuerent̃: eiꝰdẽq
auctoritatẽ tamquã tui capitis sequereris

Expanded text:
ab eis desistendum putemus; sed alia causa est ab eis desistendum putemus; sed alia causa est alienarum alia necessariarum in societate aliqua personarum, alia fidelis alia infidelis: alia parentum erga filios alia filiorum erga parentes. alia postremo ea, quae in his rebus uel maxime intuenda est, uiri et uxoris, ubi mulierem coniu gatam nonsic quaedam, ut commemorat apostolus Petrus, mulieres sanctae, q u ae in deum sperabant, ornabant se subiectae suis uiris. sicut Sarra obsequebatur Abrahae dominum eum uocans, cuius. inquit, factae estis filiae. cum ad Christianas, non ad Iudaeas feminas lopariter moderaremini, quid thesaurizandum esset in caelo, quid ad uitae huius sufficientiam uobis et uestris uestroque filio relinquendum, ne aliis esset refectio. uobis autem angustia. et in his disponendis atque faciendis si quid tibi forte melius uideretur, suggereres uiro reuerenter eiusdemque auctoritatem tamquam tui capitis sequereris
Abbreviated transcription (Latin):
Nũquid tantũ bonũ ẽ qd̾ pauꝑum carnẽ largi¬
orib elemosinis refecisti: quantũ malũ est.
qͥd uiri tui mentẽ atam bono ꝓposito sub¬
ruisti: An cuiꝰquã tͥ temporalis salus carior
ẽẽ debuerat: quam huiꝰ et̾na: Nonne si am¬
pliorem miscdiam cogitans. ideo pauꝑib
res tuas erogare deferres. ne scandalizatus
maritꝰ tuus dõ ꝑiret᷑ uheriores ds tͥ elemo¬
sinas computaret: Pinde si recolis qͥd adqͥ¬
sieras. qñ lucrata fueras uirũ tuũ ut tecũ
xꝑo. sanctiore castitate seruiret: intellige ꝑ
illas elemosinas tuas quib cor eiꝰ euersum ẽ
qͥnto grauiore dampno ꝑcussa fu̾is: quã st̃ il¬
la lucra quȩ celestia cogitabas. Si enĩ ht̃ ibi
magnũ locum panis fractꝰ esurienti: quantũ
locum ibi credenda ẽ habere miscdia. qua ho
eripitur diabolo. tamꝗͣ leoni rugienti. & qͦ
deuoret querenti: Neq hoc ita dicimꝰ ut si
qͥsquã scandaliratus fu̾it de bonis oꝑib nr̃iᷤᷤ

Expanded text:
numquid tantum bonum est, quod pauperum carnem largioribus elemosynis refecisti, quantum malum est, quod uiri tui mentem a tam bono proposito subruisti? an cuiusquam tibi temporalis salus carior esse debuerat quam huius aeterna? nonne, si ampliorem misericordiam cogitans ideo pauperibus res tuas erogare differres. ne scandalizatus maritus tuus deo periret, uberiores tibi deus elemosynas inputaret? proinde, si recolis. quid adquisiueras, quando lucrata fueras uirum tuum, ut tecum Christo sanctiore castitate seruiret, intellege, per illas elemosynas tuas. quibus cor eius euersum est, quanto grauiore damno percussa fueris, quam sunt illa lucra, quae caelestia cogitabas. si enim habet ibi magnum locum panis fractus esurienti, quantum locum ibi credenda est habere misericordia, qua homo eripitur diabolo tamquam leoni rugienti et. quem deuoret. inquirenti! Neque hoc ita dicimus. ut, si quisquam scandalizatus fueiit de bonis operibus nostris,
Abbreviated transcription (Latin):
sic in eum credentes uenturũ. qͦmͦ nos credi¬
mus ineũ qui uenit. Tempora uariata st̃. ñ
fides: qͥa & ipsa u̾ba ꝓ tempore uariant᷑. cum
uariȩ declinantur. Alium sonũ ħt uentunꝰ
fides utrosq coniungit: & eos qͥ uenturũ eẽ.
& eos qui eum uenisse credider̃t. Diu̾sis qͥdem
temporib: s utrosq ꝑ unũ fidei ostiũ. hoc ẽ
sum eẽ. resurrexisse. in celum ascendisse. Totũ
hoc sic̃ uerba audistis preteriti tẽporis imple¬
tum eẽ iam credimus. In eius sunt fidi societate
nob̾cum &e illi patres. qui credidert̃ de uirgine
nasciturũ: passurum. resurrecturũ. in celum
ascensurum. Illos enĩ ostendit apłs ubi ait.
habentes autem eundem sꝑm fidei sic̃ scͥptum ẽ.
credidi ꝓꝑter quod locutus sum: & nos credimꝰ
ꝓpt̃ quod & loquimur. ꝓpħa dix̃. Credidi ꝓpt̃
qd̾ locutus sum. Apłs dixit. Et nos credimus:
ꝓpt̃ quod &e loquimur. Ut scias aũ qd̾ una sit fi¬
des: audi dicentem. Habentes aũ eundem sꝑm

Expanded text:
credimus in eum qui venit. Tempora variata sunt, non fides. Quia et ipsa verba pro tempore variantur, cum varie declinantur: alium sonum habet, Ventfides utrosque conjungit, et eos qui venturum esse, et eos qui eum venisse crediderunt. Diversis quidem temporibus, sed utrosque per unum fidei ostium, hoc estsum esse, resurrexisse, in coelum ascendisse: totum hoc, sicut verba auditis praeteriti temporis, impletum esse jam credimus. In ejus sunt fidei societate nobiscum et illi patres, qui crediderunt de Virgine nasciturum, passurum, resurrecturum, in coelum ascensurum: illos enim ostendit Apostolus ubi ait, Habentes autem eumdem spiritum fidei, sicut scriptum est, Credidi, propter quod locutus sum; et nos credimus, propter quod et loquimur . Propheta dixit, Credidi, propter quod locutus sum : Apostolus dicit, Et nos credimus, propter quod et loquimur. Ut scias autem quod una sit fides, audi dicentem, Habentes eumdem spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
aũ eundem sꝑm fidei. Non enĩ ait scien¬
tiam fidi: s sꝑm fidi. Quod ꝓpt̾ea dixit ut
intelligeremus quia fides & ñ petita conce¬
ditur: ut ei petenti alia concedant᷑. Quomo
ut ꝑ fidem impetremus orando. ut possimꝰ
Di fideᷤᷤ iustos sanauit antiquos. que sa¬
cis eius: fides mortis & resurrestionis eius
habentes gͦ eundem sꝑm fidĩ. & nos credimꝰ.

Expanded text:
 eumdem spiritum fidei . Non enim ait, Scientiam fidei; sed, spiritum fidei: quod propterea dixit, ut intelligeremus, quia fides et non petita conceditur, ut ei petenti alia concedantur. Quomout per fidem impetremus orando, ut possimus  fides iustos sanauit antiquos, quae sacis eius, fides mortis et resurrectionis eius; habentes ergo eundem spiritum fidei et nos credimus,
Abbreviated transcription (Latin):
clarat ad electionem ñ ꝑtinere nisi bonos:
ac ꝑ hoc illud quod dictum est ego uos duo¬
decim elegi. ꝑ sinedochen dictum ẽ: ut no¬
mine maioris melioris partis. etiam illud
compleretur. qd̃ ad ipsum nom̃ ñ ꝑtinet
habent: quod credo ꝑturbatos homines
numerum &̃ in undecim stare noluerit.
quia duodenarius in eis numerus ita
misticus erat. ut ñ posset in locum iude
nͥ alius. idest mathias. ad conseruandũ
sacram̃tũ eiusdem numeri subrogari:
qͦdubet gͦ hoꝵ sit. nicħ inde existit. quod

Expanded text:
clarat ad electionem non pertinere nisi bonos. clarat ad electionem non pertinere nisi bonos. ac per hoc illud quod dictum est: ego uos duodecim elegi, per synecdocen dictum est, ut nomine maioris meliorisque partis etiam illud complecteretur quod ad ipsum nomen non pertinethabent, quod credo perturbatos homines numerum etiam in undecim stare uoluerit, quia duodenarius in eis numerus ita mysticus erat ut non posset in locum Iudae nisi alius, id est Matthias, ad conseruandum sacramentum eiusdem numeri subrogari. quodlibet ergo eorum sit, nihil inde existit quod
Abbreviated transcription (Latin):
chen aũ accipitur. Ubi en im pars maior
ẽ aut potior. solet eius nom ine etiam
illud comprehendi. quod ad ipsum nom̃
non ꝑtinet: sicut ad duodecim apłos ĩa
ñ ꝑtinebat uidas. qui etiam mortuus
fuit cum dñs resurrexit a mortuis: &
tñ ipsius duodenarii numeri nom̃ apłs
tenuit. ubi ait eum apparuisse illis duo¬
decim. Cum articulo enim hoc greci codi¬
ces habent: ut ñ possent intelligi qͥcũq
duodecim. s illi in eo numero insignes.
ꝑo modo locutionis puto & illum a dño
dictum: nonne ego uos duodecim elegi:
& unus ex uob̾ diabolus ẽ: Ut ñ ad electio¬
nem etiam ipse ꝑtinere uideat᷑. Non enĩ
facile inuenitur electoꝵ nom̃ in malo: nisi
quando mali eliguntur a malis. Quod si
putauerimꝰ & illum electum. ut ꝑ eius tra¬
ditionem dñi passio compleretur. id ẽ mali¬
ciam eiꝰ ad aliquid electam. bene utente dõ
&̃ malis: aliud attendamus uͥ ait. Nion de
omnib uob̃ dico. ego scio quos elegi: ubi de¬

Expanded text:
cen accipiatur. ubi enim pars maior est aut potior, solet eius nomine etiam illud comprehendi quod ad ipsum nomen non pertinet. sicut ad duodecim apostolos iam non pertinebat ludas, qui etiam mortuus fuit cum dominus resurrexit a mortuis, et tamen ipsius duodenarii numeri nomen apostolus in epistula sua tenuit, ubi ait eum apparuisse illis duodecim. cum articulo enim hoc graeci codices habent, ut non possint intellegi quicumque duodecim, sed illi in eo numero insignes. eo modo locutionis puto et illud a domino dictum: nonne ego uos duodecim elegi? t unus ex uobis diabolus est, ut non ad electionem etiam ipse pertinere uideatur. non enim facile inuenitur electorum nomen in malo, nisi quando mali eliguntur a malis. quod si putauerimus et illum electum, ut per eius traditionem domini passio compleretur, id est malitiam eius ad aliquid electam bene utente deo etiam malis, illud attendamus ubi ait: non de omnibus uobis dico; ego scio quos elegi; ubi de
Abbreviated transcription (Latin):
illis undecim erant congregati. clausis
ostiis ꝓpt̾ metũ iudeoꝵ. unde cũ exisset
thomas uenit ad eos iħc: siue post octo
parabolam hanc. homo plantauit
uineam & cetera. In hac gͦ plebe intelli¬
gendum est etiam illos eẽ potuisse. qͥ sic
eum audirent: quomͦ qui dixerant. bene¬
dictus qui uenit in nomine dñi. Qui etĩã
tales eẽ potuerunt. ut non frustra in ipso
corpore dñi iam sicut menbra deputarẽ
ioħes. & habebat turbas discipłoꝵ sicut
ipsi eugłiste sepe testantur: & unde etiam
erant illi quĩgenti fr̃s. quib eum paulus
mum acciꝑe debemus uisum ẽẽ iacobo.
s aliqua ꝓpria manifestatione singłarit᷑.
Deinde apłis omnib. Hec illis tẽ pͥmũ:¬

Expanded text:
illis undecim erant congregati clausis ostiis propter metum Iudaeorum, unde cum exisset Thomas, uenit ad eos Iesus, siue post octo parabolam hanc: Homo plantavit vineam, etc. In hac ergo plebe intelligendum est etiam illos esse potuisse, qui sic eum audirent, quomodo qui dixerant, Benedictus qui venit in nomine Domini; et tales esse potuerunt, ut non frustra in ipso corpore domini. iam sicut membra deputarentIohannes et habebat turbas discipulorum, sicut ipsi euangelistae saepe testantur, et unde erant etiam illi quingenti fratres, quibus eum apostolus imum accipere debemus uisum esse Iacobo, sed aliqua propria manifestatione singulariter. deinde apostolis omnibus; nec illis tunc primu
Abbreviated transcription (Latin):
dicit apłs. S aluid ẽ eẽ in lege: aliud sub
lege. Qui ẽ inlege. scđm legem agit: qui
e sub lege scđm legem agitur. Iue gͦ lib ẽ:
iste seruus. Deinde aliud ẽ lex quȩ scribit᷑.
& imponit᷑ seruienti: aliud lex que mente
conspicitur ab eo qui ñ indiget litcis Nesci

Expanded text:
 sed aliud est esse in lege, aliud sub lege: qui est in lege, secundum legem agit; qui est sub lege, secundum legem agitur. Ille ergo liber est, iste servus. Deinde aliud est lex quae scribitur, et imponitur servienti; aliud lex quae mente conspicitur, ab eo qui non indiget litteri
Abbreviated transcription (Latin):
uia passus ẽ ꝑ nob̃. cõmendauit nobis
in isto sacramento corpus & sanguinẽ
pimus nos sumꝰ. Recordamini. & uos ñ fiustiˢ.
& creatiestis. ad aream dnicam cõportati estiᷤ. :
laborib boum. idest annunciantiũ eugłmn
triturati estis: quando cathecumini defere
bamini. in horreo seruabamini: noĩa ur̃a
dedistis. cepistis moli ieiuniis & exorcismis.
Postea ad aquam uenistis. & consꝑsi estis: &
panis dñicus facti estis. Eece qͦd accepistis.
Quomͦ gͦ uidetis ẽẽ quod factum ẽ: sic unum
estote uos diligendo uos. tenendo unã fidẽ.
unam spem. indiuiduam caritatẽ. Heretici
quando accipiunt hoc testimoniũ contra se
accipiunt: qͥa illi quert̃ diuisionẽ cũ panis
iste indicet unitatẽ. Sic & uinũ in multis ra¬
cemis fuit: & modo inunũ ẽ. Unũ ẽ in sua
uitate calicis: post p̾ssuram torcularis. Et uos
pꝰ ila ieiunia. post labores. pꝰ humilitatem.
& contritionẽ. iam in nomine xp̃i tamꝙͣ ad

Expanded text:
uia passus est pro nobis, commendavit nobis in isto Sacramento corpus et sanguinem s quod accipimus, nos sumus. Recordamini, et vos non fuistis, et creati estis. Ad aream dominicam comportati estis: laboribus boum, id est annuntiantium Evangelium, triturati estibamini, in horreo servabamini, nomina vestra dedistis, coepistis moli jejuniis et exorcismis; postea ad aquam venistis, et conspersi estis, et panis dominicus facti estis. Ecce, quod accepistis. Quomodo ergo videtis esse unum quod factum est, sic unum estote vos, diligendo vos, tenendo unam fidem, unam spem, individuam caritatem. Haeretici, quando hoc accipiunt, testimonium contra se accipiunt, quia illi quaerunt divisionem, quum panis iste indicet unitatem. Sic et vinum in multis racemis fuivitate calicis, post pressuram torcularis. Et vos post illa jejunia, post labores, post humilitatem et contritionem, jam in nomine Christi tanquam ad
Abbreviated transcription (Latin):
& celos u̾bo & tram u̾bo: gͦ & hominẽ uerbo.
Eo u̾bo hoc manu: & qd̾ manu hoc u̾bo. Non
enĩ humanis u̾bis statura dĩ distinc̾ta ẽ. qͥ
ubiq totus ẽ. & nullo continet᷑ loco. Eo gͦ
u̾bo fecit. sapientia fecit: qd̾ manu fecit. uir¬

Expanded text:
o, et terram verbo, ergo et hominem verbo. Quod verbo, hoc manu; et quod manu, hoc verbo: non enim humanis membris statura Dei distincta est, qui ubique totus est, et nullo continetur loco; quod ergo verbo fecit, sapientia fecit, et quod manu fecit, vir
Abbreviated transcription (Latin):
illud confirmandum. ut ñ facile uxor dimit¬
tatur: solam causam fornicatiõis excepit.
Ceteras aũ uniu̾sas molestias si quȩ forte exti¬
derint: iubet ꝓfide coniugali. & ꝓ castitate
fortiter sustineri. Et mechum dicit eũ uirũ
qui eam duxerit. quȩ ñ solita ẽ a uiro. Cuni
rei apłs paulus testimonium ostendit: qͥ
tam diu obseruandum dicit: quãdiu uir
eiꝰ uiuit. Iuo aũ mortuo: dat nubendi li¬
centiam. Hanc regulam &̃ ipse tenuit: & in
ea ñ suum consiliũ sicut & in nonnullis mo¬
nitis. s preceptum dñi ubentis ostendit. cũ
ait. Eis aũ qui in coniugio sunt p̃cipio ñ e¬
go s dñs: mulierẽ auiro ñ discedere. Quod si
discesserit manere innuptam. aut uiro suo
reconciliari: & uir uxorem ne dimittat. Cre¬
do simili forma ut si dimiserit. ñ ducat aliꝰ̃.
aut reconciliet᷑ uxori. ficri enim potest ut
dimittat uxorem causa fornicationis. qͣm
dñs exceptam uoluit eẽ. Iam uͦ si nec nu

Expanded text:
illud confirmandum ut non facile uxor dimitillud confirmandum ut non facile uxor dimittatur, solam causam fornicationis excepit: caeteras vero universas molestias, si quae forte exstiterint, jubet pro fide conjugalfortiter sustineri. Et moechum dicit etiam virum qui eam duxerit quae soluta est a viro. Cujus rei apostolus Paulus terminum ostendit. Quia tandiu observandum dicit quandiu vir ejus vivit. Illo autem mortuo dat nubendi licentiam. Hanc etiam regulam ipse tenuit, et in ea non suum consilium, sicut et in nonnullis monitis, sed praeceptum Domini jubentis ostendit, cum ait: Eis autem quae nuptae sunt praecipio non ego, sed Dominus, mulierem a viro non discedere, qdiscesserit, manere innuptam, aut viro suo reconciliari. Et vir uxorem ne dimittat. » Credo simili forma, ut si dimiserit, non ducat aliam, aut reconcilietur uxori. Fieri enim potest ut dimitteret uxorem causa fornicationis, quam Dominus exceptam esse voluit. Jam
Abbreviated transcription (Latin):
uxorem a uiro ñ discedere: qd̾ si discesserit. ma¬
nere innuptam: aut uiro suo reconciliari. Po¬
test enim fieri ut discedat ea causa qua dñs
ꝑmisit. Aut si femine licet uirũ dimittere.
etiam pret̃ causam fornicationis. & ñ licet
uiro. quid respondebimꝰ de hoc qd̃ dixit po¬
steriꝰ. & uir uxorem ne dimittat: Quare n
addidit extepta causa fornicationis. qd̃ dñs
ꝑmittit᷑: nisi quia similẽ formam uult ĩtel¬
ligi. ut si dimiserit qd̵ causa fornic̃onis per¬
mittitur: maneat sine uxore. aut reconcilie¬
tur uxori : tlon enim uir ille male reconci¬
liaretur mulieri. quam cũ lapidare nemo
ausꝰ eẽt. dicit ei dñs. uade uide deinceps ne
pecces: quia &e quidicit. ñ licet dimitt̾e uxorẽ
nisi causa fornicõnis. cogit detinere uxorẽ. si
causa fornicationis ñ fuerit. Si aũ fu̾it: ñ co¬
git dimitt̾e. s ꝑmittit. sic̃ d̾r. Non liceat mu¬
lieri nubere alt̾i: nͥ uiro mortuo. Si ante uiri
mortẽ nupserit: rea ẽ. Si pꝰuiri mortem ñ

Expanded text:
rem a viro non discedere; quod si discesserit, manere innuptam, aut viro suo reconciliari. Potest enim fieri ut discedat ea causa qua Dominus permittit. Aut si feminae licet virum dimittere etiam praeter causam fornicationis, et non licet viro; quid respondebimus de hoc quod dixit posterius, Et vir uxorem ne dimittat? Quare non addidit, excepta causa fornicationis, quod Dominus permittit; nisi quia similem formam vult intelligi, ut si dimiserit quod causa fornicationis permittitur, maneat sine uxore, aut reconcilietur uxori? Non enim male reconciliaretur vir illi mulieri, quam cum lapidare nemo ausus esset, dixit ei Dominus: Vade, et vide deinceps ne pecces . Quia et qui dicit, Non licet dimittere uxorem, nisi causa fornicationis; cogit retinere uxorem, si causa fornicationis non fuerit; si autem fuerit, non cogit dimittere, sed permittit: sicut dicitur, Non liceat mulieri nubere alteri, nisi mortuo viro; si ante viri mortem nupserit, rea est: si post viri mortem non
Abbreviated transcription (Latin):
ichil gͦ expedit quod illicitũ est: ae ni¬
chil quod ꝓhibet d̾s. licitum ẽ. Quȩ aũ
nullo dñi constringentis imꝑio. in potestate
uł ea que ñ expediant caueant᷑: ubi audiat᷑
dicens. Preceptum aũ dñi ñ habeo. consiliũ
aũ do: & ego dico. ñ dñs. Ibi si meliora ele¬
gerit: audit. solutus est uxore. non querat
Uxorem. Quia & si acceꝑit uxorẽ ñ pec¬
cat. Ibi uirgo ñ nubat. qui ñ dat nup¬
tum. melius facit: & qͥ nuptum dat bene fa¬
cit. Ibi beatior sit mulier sic ꝑ manendo.
quȩ mortuo uiro suo. inpotestatẽ ht̃ eui uult

Expanded text:
ihil ergo expedit, quod inlicitum est, et nihil, quod prohibet dominus, licitum est. Quae autem nullo domini constringente praecepto in potestate uel ea, quae non expediunt, caueantur. ibi audiatur dicens: praeceptum domini non habeo, consilium autem do, et: ego dico, non dominus. ibi si meliora elegerit, qui audit: solutus est ab uxore, non quaerat uxorem, quia et si acceperit uxorem, non peccat, ibi uirgo non nubat. qui enim non dat nuptum, melius facit; et qui dat nuptum, bene facit. ibi beatior sit mulier sic permanendo, quae mortuo uiro suo in potestate habet, cui uult
Abbreviated transcription (Latin):
dit. uiuente desiderio quo rursus erigatur:
nec sufficiente mundicia qua figatur. Et
quanto quisq hoc magis potest: tanto
maior ẽ. Quanto aũ minus: tanto mi¬
nor. Si autem nicħ adhuc tale mens hoĩs
instare debet minuendis finiendisq cu¬
ꝑiditatib huius scłi mortalis. uirtutis
qͥ filius dei ẽ semꝑ ꝓpt̾ nos filium hominiᷤᷤ
factum. ut sempiterna uirtus eiꝰ & diuini¬
tas. nr̃e infirmitati & mortalitati contẽꝑa¬
ta. de nr̃o nob̾ in se atq ad se faceret uiam.
cum magnȩ spei lȩticra. fideliter teneat:¬
& ne peccet. a rege xꝑo regatur. Si forte
peccauerit: ab eodem sacerdote xꝑo expie¬
tur. Atq ita in actione bone conuersationiᷤ
& uite nutritis pennis gemine dilectioĩs.
tamquã duab alis ualidis euecta a t̾ris ab
mate: longe tam̃ sublimius ab om̃ĩ simi¬
de pectore dñi liquidius aliquid bibit. Aliꝰ
eleuatus usq ad tercium celum: ineffabilia

Expanded text:
dit uiuente desiderio, quo rursus erigatur, dit uiuente desiderio, quo rursus erigatur, nec sufficiente munditia, qua figatur; et quanto quisque hoc magis potest, tanto maior est, quanto autem minus, tanto minor. si autem nihil adhuc tale mens hominius per fidem, instare debet minuendis finiendisque cupiditatibus huius saeculi moralis uirtutis qui filius dei semper est propter nos filium hominis factum, ut sempiterna uirtus eius et diuinitas nostrae infirmitati et mortalitati contemperata de nostro nobis in se atque ad se faceret uiam, cum magnae spei laetitia fideliter teneat et, ne peccet, a Christo rege regatur, si forte peccauerit, ab eodem sacerdote Christo expietur; atque ita in actione bonae conuersationis et uitae nutritis pinnis geminae dilectionis tamquam duabus alis ualidis euectus a terris ab mate, longe tamen sublimius ab omni simide pectore domini liquidius aliquid bibit, alius leuatus usque ad tertium caelum ineffabilia
Abbreviated transcription (Latin):
uisquis arbitratur. homini uitam
istam mortalẽ adhuc agenti posse
contingere. ut dimoto atq discusso omĩ
nubilo fantasiarum corporalium atq
carnalium. serenissima in commutabilis
ueritatis lucȩ potiatur. & mente penitꝰ
tati. minimeq fallati: quandiu sumus in
corpore ꝑegͥnari nos a dño: &e ambulare
ꝑ fidem. ñdum ꝑspeciem. Ac sic ꝑseuerant
retinens atq custodiens fidem. spem. &
caritatem. intendat in spetiem ex pignore
quod accepimus sc̃ĩ sp̃c. qui nos docebit
omnẽ ueritatẽ cũ deus qͥ suscitauit dnm̃
iħm xꝑm a mortuis. uiuificabit & mor¬
talia corꝑora nr̃a. ꝑ inhabitantẽ sꝑm eiꝰ
in nobis. Prius autẽ quã uiuificetur
hoc quod mortuum est ꝓpt̃ peccatum.
ꝓculdubio corruptibile est. & aggrauat
animam. Et si quando adiuta. excedit
hanc nebulam qua tegitur omnis terra.
idest hanc carnalem caliginẽ qua tegit᷑
omĩs uita terrena: tamquã rapida corus¬
catione ꝑstringitur. &e insuã infirmitatẽ re¬

Expanded text:
uisquis arbitratur homini vitam istam mortalem adhuc agenti posse contingere, scilicet ut dimoto atque discusso omni nubilo phantasiarum corporalium atque carnalium, sereniveritatis luce potiatur, et mente penitus tati minimeque fallaci, quamdiu sumus in corpore peregrinari nos a Domino, et ambulare per fidem, nondum per speciem ; ac sic perseveranter retinens atque custodiens fidem, spem et charitatem, intendat in speciem ex pignore quod accepimus sancti Spiritus, qui nos docebit omnem veritatem , cum Deus qui suscitavit Jesum Christum a mortuis, uiuificabit et mortalia corpora nostra per inhabitantem spiritum eius in nobis. prius autem quam uiuificetur hoc quod mortuum est propter peccatum, procul dubio corruptibile est et aggrauat animam; et si quando adiuta excedit hanc nebulam, qua tegitur omnis terra, id est hanc carnalem caliginem, qua tegitur omnis uita terrena, tamquam rapida coruscatione perstringitur et in suam infirmitatem re
Abbreviated transcription (Latin):
ondum reuelatum ẽ iudicium. nox
ẽ. apparebit dies: apparebit iudici¬
um. Audi apłm. Itaq nolite ante tempꝰ
quicquam iudicare. Quid ẽ ante tempꝰ.:
ante diem. Audi quia ante diem dix̃. Do¬
nec ueniat dñs & illuminet abscondita
tenebraꝵ. & manifestabit cogitationes cor¬
dis: & tunc laus erit unicuiq ado. Nam
mͦ quandiu ñ uides cor meum. & ñ uideo
cor tuũ: nox est¬
on enim scimus mortales. corda morta¬
dabit᷑ & diliget᷑ a ꝓximo in ꝑximo: quod ne
lateat abipso illum inabitur do. Ex eꝑ¬

Expanded text:
ondum revelatum est judicium: nox est; apparebit dies, apparebit judicium. Audi Apostolum: «Itaque nolite ante tempus quidquam judicare.» Quid est, «ante tempus?» Ante diem. Audi quia ante diem dixit: «Donec veniat Dominus, et illuminet abscondita tenebrarum, et manifestabit cogitationes cordis; et tunc quandiu non vides cor meum et non video cor tuum, nox eston enim scimus mortales corda mortadabitur et diligetur a proximo in proximo, quod, ne lateat, ab ipso illuminabitur Deo.
Abbreviated transcription (Latin):
olet res quȩ significat. eiꝰ rei nomine
quã significat nuncupari: situt scͥp¬
tum est. Septem spice. septẽ anni ft̃. slon
enĩ dixit. septẽ annos significant. Et septẽ
boues. septẽ anni st̃: & multa huiꝰmodi. hinc
ẽ qͦd dictum ẽ: petra erat xp̃e. Non enĩ dix̃
petra significabat xꝑm: s tamꝙͣ hoc ẽẽt.

Expanded text:
em res quae significat eius rei nomine quam significat nuncupari; sicut scriptum est: septem spicae septem anni sunt; non enim dixit: septem annos significant, et: septem boues septem anni sunt et multa huius modi. hinc est quod dictum est: petra erat Christus; non enim dixit: petra signific
Abbreviated transcription (Latin):
lla quȩ scripsit ad corrinthios. aliter utiq
ab ipsis paruulis. aliter a capatiorib posse
intelligi sciens: ait.Siquis ẽ inter uos ꝓpħa
aut sꝑualis. cognoscat quȩ scribo uobis: qm
domini est mandatum. Si quis aũ ignorat
ignorabitur. Solidam ꝓfecto uoluit esse
scientiam sꝑualium. ubi non sola accõmo¬
daretur fides. s certa cognitio teneretur: ac
ꝑ hoc illi ea ipsa credebant. quȩ sꝑuales in¬
suꝑ agnoscebant. Ignorabitur autem ait
qui ignorat: quia nondum ei reuelatum ẽ.
ut quod credit. sciat. Quod cum fit in hoĩs
mente. ipse dicitur agnosci a deo. quia d̃s
illum agnoscentem facit: sicut alibi ait.
Dunc autem cognoscentes dm: immo cõg¬
niti adeo. Neq enim tunc cognouerat eos
ds̃. precognitos & electos ante mundi con¬
stitutionem: s tunc eos scipsum cognosee¬
re fecerat.

Expanded text:
lla quae scripsit ad Corinthios, aliter utique ab ipsis parvulis, aliter a capacioribus posse intelligi sciens, ait: Si quis est inter vos propheta aut spiritualis, agnoscat quae scribo vobis, quia Domini est mandatum: si quis autem ignorat, ignorabitur . Solidam profecto voluit esse scientiam spiritualium, ubi non sola fides accommodaretur, sed certa cognitio teneretur; ac per hoc illi ea ipsa credebant, quae spirituales insuper agnoscebant. Ignorabitur autem, ait, qui ignorat; quia nondum ei revelatum est, ut quod credit sciat. Quod cum fit in hominis mente, ipse dicitur cognosci a Deo; quia Deus illum cognoscentem facit, sicut alibi ait: Nunc autem cognoscentes Deum, imo cogniti a Deo . Neque enim tunc cognoverat eos Deus, praecognitos et electos ante mundi constitutionem ; sed tunc eos seipsum cognoscere fecerat.
Abbreviated transcription (Latin):
gnosco dñe ut possum. Nimi lxu.¬
rum illud significans. quia ut paren¬
tur iste mansiones. uiuere debet iustus ex
paratur. Beati enim mundicordes: qm̃ ipsi
dm̃ uidebunt. Et fide mundat corda eoꝵ.
fides autem qua eoꝵ qui deum uisuri sunt.
quamdu ꝑegrinant᷑. corda mundantur. qd
ñ uidet. credit. Nam si uides: non ẽ fides
Credenti colligitur meritũ: uidenti red¬
ditur premium. Eat gͦ dñs. &e paret locũ.
fat ne uideatur: lateat ut credat᷑. Tunc
enim locus paratur: si ex fide uiuat᷑. Cre¬
ditus desideretur: ut desideratus habeat᷑.
Desiderium dilectionis: p̃paratio ẽ mansi¬
onis. Ita dñe. para quod paras. Nos enĩ tͥ
paras. & te nob paras: qm̃ locum paras.
& tibi in nobis: & in te nob̾.¬

Expanded text:
gnosco, Domine, ut possum: nimirum illud significas, quia ut parentur istae mansiones, vivere debet justus ex paratur . Beati enim mundo corde, quia ipsi Deum videbunt : et, Fide mundat corda eorumbus legitur. Fides autem, qua eorum qui Deum visuri sunt, quamdiu peregrinantur, corda mundantur, quod non videt credit: nam si vides, non est fides. Credenti colligitur meritum, videnti redditur praemium. Eat ergo Dominus et paret locum; eat ne videatur, lateat ut credatur. Tunc enim locus paratur, si ex fide vivatur. Creditus desideretur, ut desideratus habeatur: desiderium dilectionis, praeparatio est mansionis. Ita, Domine, para quod paras: nos enim tibi paras, et te nobis paras; quoniam locum paras, et tibi in nobis, et in te nobi
Abbreviated transcription (Latin):
hic mr̃es. & ad uidicium ꝑducet᷑. quo ñ
solum eos a quib udicandi sunt. s etiã
angłos iudicabunt: aduersꝰ qͦs eis erat col¬
luctatio etiã cum ab hominib iudicari ui¬
derentur. nec separaret eos axꝑo tͥbulatio.
angustia. fames. nuditas. gladius

Expanded text:
hic martyres, et ad judicium perducuntur, quo non solum eos a quibus judicati sunt, sed etiam angelos dijudicent, , adversus quos eis erat colluctatio, etiam cum ab hominibus judicari viderentur. Non separet a Christo tribulatio, angustia, fames, nuditas, gladius
Abbreviated transcription (Latin):
bulationib mansuetissima: in tͥb pueris
blandos ignes innocent̃ spectat. in macha¬
beis seuos ignes fortiter tolerat. casta in
susanna erga uirum. in anna post uirũ:
in maria preter uirum:. lib̾a in paulo ad
arguendum. humilis in petro ad obedien¬
dum: humana in xpianis ad confitendũ:
diuina in xp̃o ad ignoscendum. Emula¬
mini sꝑualia: magis aũ ut ꝓphetetis. Q
enim soquitur in lingua. non hominib
loquitur sed deo: nemo enim audit. Sꝑc
aũ loquitur mysteria. Nam qui ꝓpħat
hominib loquitur ad edificationẽ: &¬
ad exhortationẽ. & consolationem. Et¬
post paululum. Nam maior est qui
accipiat. Nunc aũ fr̃s si uenero ad uos
linguis loquens. quid uob̃ ꝓdero. nͥ uob
loquar aut in reuelatione. aut in scien

Expanded text:
bulationibus mansuetissima, in tribus pueris bulationibus mansuetissima, in tribus pueris blandos ignes innocenter exspectat, in Macchabaeis saeuos ignes fortiter tolerat. casta in Susanna erga uirum, in Anna post uirum, in Maria praeter uirum, libera in Paulo ad arguendum, humilis in Petre ad oboediendum, humana in christianis ad confitendum, diuina in Christo ad ignoscendum. mini spiritualia, magis autem ut prophetis. Qui enim loquitur lingua, non hominibus loquitur, sed Deo. Nemo enim audit. Spiritus autem loquitur mysteria. Nam qui prophetat, hominibus loquitur ad aedificationem et exhortationem et consolationem. phetare. Nam major est qui accipiat. Nunc autem, fratres, si venero ad vos linguis loquens, quid vobis prodero, nisi vobis loquar aut in revelatione, aut i
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo eum animȩ dm̃ uidere. hoc ẽ dm̃ in¬
telligere contigerit: uideamus utrum ad¬
huc ei tͥa illa sint necessaria. fides quare sit
necessaria cum iam uideat: spes nichilomi¬
nus quia iam tenet: Karitati uͦ ñ solum
nichil detrahitur: s additur etiã plurimũ
Nam & illam singłarem ueramq pulchri¬
tudinem cum uiderit. plus amabit: & nͥ
declinauerit: manere in illa beatissima
uisione non poterit. Sectamini caritatẽ
salubre uinculũ mentiũ. sine qua
diues pauꝑ ẽ: de in qua diues pauꝑ est. ħ
in aduersitatib tolerat. in ꝓsꝑitatib tẽ¬
ꝑat: induris passionib fortis. in bonis oꝑi¬
b hilaris: in tẽptatione tutissima in hos¬
ꝑitalitate latissima. int̾ ueros fr̃s letissi¬
ma. inter falsos patientissima: in abel sa¬
crificio grata. in noe ꝑ diluium secura: in
abrahe ꝑegrinatione fidelissima. in moyse
inter iniurias lenissima. in dauid intri¬

Expanded text:
Ergo cum animae Deum videre, hoc est Deum inErgo cum animae Deum videre, hoc est Deum intelligere contigerit, videamus utrum adhuc ei tria illa sint necessaria. Fides quare sit necessaria, cum jam videat? Spes nihilominus, quia jam tenet. Charitati vero non solum nihil detrahetur, sed addetur etiam plurimum. Nam et illam singularem veramque pulchritudinem cum viderit, plus amabit; et nideclinaverit, manere in illa beatissima visione non poterit. Sed dum in salubre uinculum mentium, sine qua diues pauper est et in qua pauper diues est. haec in aduersitatibus tolerat, in prosperitatibus temperat, in duris passionibus fortis, in bonis operibus hilaris, in temtatione tutissima, in hospitalitate latissima, inter ueros fratres laetissima, inter falsos patientissima, in Abel sacrificio grata, in. Noe per diluuium secura, in Abrahae peregrinatione fidelissima, in Mose inter iniurias lenissima, in Dauid tri
Abbreviated transcription (Latin):
bere interim eẽ contentam: non ne medi¬
tam necessarium. Sine trib istis gͥ aĩa
nulla sanatur: ut possit dm̃ suum uide¬
re. idest intelligere. Cum gͦ sanos habu¬
erit oculos: restat ut aspiciat. Aspectus
animȩ ratio ẽ. S quia ñ sequit᷑ ut
oĩs  qui aspicit uideat: aspectꝰ rectꝰ
atq ꝑfectꝰ. id̾e ẽ quem uisio sequitur. uirtꝰ
uocat᷑. Est enim uirtus. uł recta uł ꝑfec¬
ta ratio. S & ipse aspectiis quamius iã sa¬
nos ocłos conuertere in lucem ñ potest. nͥ
ut uisa faciat beatum: spes qua cum se¬
bene aspexerit. uisurum ẽẽ presumat: ca¬
ritas qua uidere ꝑ fruiq desideret: iam
aspectum sequitur ipsa uisio di. quȩ ẽ fi¬
nis aspectus: ñ quo iam ñ sit. s quo nicħ
ampluis habeat qͦ se intendat. Et hec est
uere ꝑfecta uirtus. ratio ꝑueniens ad fi¬
nem suum: quã beata uita consequit᷑.
Ipsa aũ uisio intellectus ẽ ille qͥ in aĩa est.¬

Expanded text:
bere interim esse contentam; nonne medibere interim esse contentam; nonne meditam necessarium. R. Sine tribus istis igitur anima nulla sanatur, ut possit Deum suum videre, id est intelligere. 13. Cum ergo sanos habuerit oculos, quid restat? A. Ut aspiciat. R. Aspectus animae, ratio est: sed quia non sequitur ut omnis qui aspicit videat, aspectus rectus atque perfectus, id est quem visio sequitur, virtus vocatur; est enim virtus vel recta ta ratio. Sed et ipse aspectus, quamvis jam sanos oculos convertere in lucem non potest, nisi aspectus, ut visa faciat beatum; spes, qua cum bene aspexerit, se visurum esse praesumat; charitas, qua videre perfruique desideret. Jamque aspectum sequitur illa visio Dei, quae est finis aspectus; non quo jam non sit, sed quo nihil amplius habeat quo se intendat: et haec est vere perfecta virtus, ratio perveniens ad finem suum, quam beata vita consequitur. Ipsa autem visio intellectus ille est, qui est
Abbreviated transcription (Latin):
on enim hoc ẽ habere ocłos qd̾ aspicere.
aut item hoc ẽ aspicere quod uidere. G
animȩ trib quibusdam reb opus est: ut o¬
culos habeat quib iam bene uti possit: ut
aspiciat. ut uideat. Ocłs animȩ mens ẽ ab
omni mole corporis pura. id ẽ a cupiditabus
rerum mortalium iam remota. atq purga¬
ta: quod ei nichil aliud prestat quã fides
primo. Quod enim adhuc ei demonstrari ñ
potest. uitiis inquinate. atq egrotanti. quia
iudere nequit nisi sanaͥ si ñ credat se aliter
ẽẽ non usuram: ñ dat oꝑam suȩ sanitati. S
quid si credat quidem ita se rem habere
ut łr. atq ita se si uidere ꝑotuerit ẽẽ uisu¬
ram. sanari tamen se posse desꝑet.: nonne se
prorsus abicit. atq contempnit. nec p̃ceptis
necesse ẽ ut morib dura sentiat: frgo fi
habere omnia & se sꝑet posse sanari ipsã
tam̃ quȩ ꝓmittitur lucem ñ amet. non
desideret. suisq tenebris quȩ iam in con¬
suetũdine iocunde sunt. se arbitretur de¬

Expanded text:
on enim hoc est habere oculos quod aspicere; aut item hoc est aspicere quod videre. Ergo animae tribus quibusdam rebus opus est ut oculos habeat quibus jam bene uti possit, ut aspiciat, ut videat. Oculi sani mens est ab omni labe corporis pura, id est, a cupiditatibus rerum mortalium jam remota atque purgata: quod ei nihil aliud praestat quam fides primo. Quod enim adhuc ei demonstrari non potest vitiis inquinatae atque aegrotanti, quia videre nequit nisi sana, si non credat aliter se non esse visuram, non dat operam suae sanitati. Sed quid, si credat quidem ita se rem habere ut dicitur, atque ita se, si videre potuerit, esse visuram, sanari se tamen posse desperet; nonne se prorsus abjicit atque contemnit, nec praeceptis necesse est ut morbus dura sentiat. R. Ergo habere omnia, et se speret posse sanari, ipsam tamen quae promittitur lucem non amet, non desideret, suisque tenebris, quae jam consuetudine jucundae sunt, se arbitretur de
Abbreviated transcription (Latin):
quid significarent septem spice & septẽ
boues: quam pharao qui eas in somnis¬
uidit. Iilius enim sꝑc informatꝰ ẽ ut ui¬
deret: huius mens illuminata. ut intel¬
ligeret. Ac ꝑ hoc in illo erat lingua. in isto
ꝓpħia: quia in illo rerum imaginatio.
in isto imaginationum interpretatio
Minus ergo ꝓpħa qui rerum quȩ signi¬
ꝓpħa qui solo eaꝵ intellectu preditus ẽ ẜ
maxime ꝓpħa qui utroꝙ precellit᷑ ut &¬
uideat in sꝑu corporalium rerum signifi¬
catiuas similitudines. & eas in uiuacitate
mentis intelligat: sicut danielis excellen¬
tia temptata ẽ &e ꝓbata : qui regi & somniõ¬
quod uiderat dixit: & quid significaret
aꝑuit. Et ipse quippe imagines corꝑales
in sꝑu eus expresse sunt: & eaꝵ intellectus
reuelatus in mente. Ex hoc gͦ modo quo
appellatur in ista distinctione sꝑs dixit
fulgeret intellectus inmente. Quomodo¬

Expanded text:
quid significarent septenae spicae et septenae quid significarent septenae spicae et septenae boues, quam Pharao, qui eas uidit in somnis; illius enim spiritus informatus est, ut uideret, huius mens inluminata, ut intellegeret. ac per hoc in illo erat lingua, in isto prophetia, quia in illo rerum imaginatio, in isto imaginationum interpretatio. minus ergo propheta, qui rerum, quae signipropheta, qui solo earum intellectu praeditus est; sed maxime propheta, qui utroque praecellit, ut et uideat in spiritu corporalium rerum significatiuas similitudines et eas uiuacitate mentis intellegat, sicut Danihelis excellentia temtata est quod viderat dixit, et quid significaret aperuit . Et ipsae quippe imagines corporales in spiritu ejus expressae sunt, et earum intellectus revelatus in mente. Ex hoc ergo modo quo appellatur in ista distinctione spiritus, fulgeret intellectus in mente; secund
Abbreviated transcription (Latin):
runtur: ꝓpt̾ea translato uerbo linguam
appellauit quamlibet signoꝵ ꝓlationem.
pͥus quam intelligantur. Quo cũ intellectꝰ
accesserit qui mentis ẽ ꝓprius. fit reuelatio.
uel agnitio. uel ꝓpħia. uel doctrina. Prom¬
de ait̃. Si uenero ad uos linguis loquens
qͥd uob̾ ꝓdero. nisi loquar uobis in reue¬
latione. aut in agnitione. aut in ꝓpħia.
aut in doctrina id ẽ cum signis. hoc ẽ lin¬
guȩ accesserit intellectus. ut ñ sꝑu tantũ
s etiam mente agat᷑. quod agitur: Pinde
cui signa ꝑ aliquas rerum corꝑalium si¬
militudines demonstrabantur in sꝑu.
nisi accesserat mentis officium. ut etiam
intelligerentur. nondum erat ꝓpħa: ma
uidisset. Unde apparet magis ad mentẽ
ꝑtinere ꝓpħiam. quam ad istum sꝑm qͥ
modo quodam ꝓprio uocatur sꝑcͥ uis a¬
nime quedam mente inferior: ubi cor¬
poralium rerum similitudines expͥmũt᷑.
Itaq magis ioseph ꝓpħa qui intellexit

Expanded text:
runtur, propterea translato uerbo linguam runtur, propterea translato uerbo linguam appellauit quamlibet signorum prolationem, priusquam intellegantur: quo cum intellectus accesserit, qui mentis est proprius, fit reuelatio uel agnitio uel prophetia uel doctrina. proinde ait: si uenero ad uos linguis loquens, quid uobis prodero, nisi loquar uobis in reuelatione aut in agnitione aut in prophetia aut in doctrina? id est: cum signis, hoc est linguae accesserit intellectus, ut non spiritu tantum, sed etiam mente agatur quod agitur. Proinde, quibus signa per aliquas rerum corporalium similitudines demonstrabantur in spiritu, nisi accesserat mentis officium, ut etiam intellegerentur, nondum erat prophetiauidisset. unde adparet magis ad mentem pertinere prophetiam quam ad istum spiritum, qui modo quodam proprio uocatur spiritus, uis animae quaedam mente inferior, ubi corporalium rerum similitudines exprimuntur. itaque magis Ioseph propheta, qui intellexit,
Abbreviated transcription (Latin):
ie sꝑc amente distinguitur euidentis¬
simo testimonio. Si enĩ orauero in¬
quit lingua. sꝑs m̃s orat: mens aũ mea
infructuosa ẽ. Cum gͦ linguam intelli¬
gatur loco hoc obscuras se dicere & misticaᷤᷤ
significationes. a quib si intellectũ m̃tis
remoueas. nemo ȩdificatur audiendo
que ñ intelligit. unde &̃ dicit: qui enĩ
loquitur lingua. ñ hominib loquit᷑ s
deo. nemo enim audit. sꝑe aũ loquitur
misteria: satis indicat eam se linguã hoc
loco appellare. ubi sunt significationes
uelut imagines rerum ac similitudineᷤᷤ.
que ut intelligantur indigent mentis
obtutu. Cum aũ non intelliguntur.
in sꝑu dicit eas ẽẽ non in mente. Unde
aꝑtius ait. Si benedixeris in sp̃u: quis
supplet locum idiote: Quomodo dicit
amen suꝑ tuam ben edictionem: quan¬
doquidem nescit quid dicas: Quia gͦ
etiam lingua id est menbro corporis.
quod mouemus in ore cum loquimur.
signa iitiq rerum dantur. ñ res ipse ꝓfe¬

Expanded text:
itus a mente distinguitur euidentissimo testimonio. si enim orauero, inquit, lingua, spiritus meus orat; mens autem mea infructuosa est. cum ergo lingua intellegatur hoc loco dicere obscuras et mysticas significationes, a quibus si intellectum mentis remoueas nemo aedificatur audiendo, quod non intellegit — unde etiam dicit: qui enim loquitur lingua, non hominibus loquitur, sed deo; nemo enim audit, spiritus autem loquitur mysteria - satis indicat eam se linguam hoc loco appellare, ubi sunt significationes uelut imagines rerum ac similitudines, quae ut intellegantur indigent mentis obtutu. cum autem non intelleguntur, in spiritu eas dicit esse, non in mente: unde apertius ait: si benedixeris spiritu, qui subplet locum idiotae quomodo dicet "amen" super tuam benedictionem, quandoquidem nescit, quid dicas? quia ergo etiam lingua, id est membro corporis, quod mouemus in ore, cum loquimur, signa utique rerum dantur, non res ipsae profe