comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
duxi̾t. mechari eũ sine ulla exceptione dix er̃t.
S si hec ille. xꝑianꝰ respondi̾t tẽptatori. intelli¬
gens licuisse qͥcd̃e sibi dimitt̾ẽ adulta̾m s al¬
am ducere ñ licere: qͥd si dicat ille tẽp¬
tator. cõmitte hoc peccatũ ut adqͥras
animã xp̃o in morte infidelitatis positȩ
feminȩ. quȩ parata ẽ si tͥ nupserit xꝑi

Expanded text:
duxerit, moechari eum sine ulla exceptione dixerunt. Sed si haec ille christianus responderit temptatori, intellegens licuisse quidem sibi dimittere adulteram, sed aliam ducere non licere, quid? si dicat ille temptator: committe hoc peccatum, ut adquiras animam Christo in morte infidelitatis positae feminae, quae parata est, si tibi nupserit, fi
Abbreviated transcription (Latin):
aũt mechandũ ñ est: qd̾ facit ñ qͥdam.
s omĩs qͥ dimittit uxorem suã & ducit
alterã. et si ꝑꝑt̾ea duxerit ut faciat. xꝑi¬
anam:s etiã qͥsquis ñ alligatus uxori.
continentiã dõ uouerit. nullomͦ deba
ista cõpensatione peccare. ut id̾o cre¬
dat uxorem sibi ẽẽ ducenda. qͥa ꝓmisit
quȩ nuptias eiꝰ appetit futurã se ẽẽ xꝑi¬
anam: qd̾ enĩ cuiq antequã uouiss li¬
cebat. cũ id se facturũ uouerit ñ lice¬
bit. si tam̃ id uouerit qd̵ uouendu fuit:
sicuti ẽ ꝑpetua uirginitas. uł continen¬
tia ptꝰ exꝑta conubia solutis a uincło
coniugali. uł ex consensu uouentib. &
carnalia debita sibi inuicẽ relaxantibꝰ
fidelib castisq coniugib. Qd̃ alterũ
sine altera uł alterã sine altero: uouere
fas ñ ẽ. Hȩc gͦ & siqͣ alia st̃ quȩ rectis¬
sime uouent᷑. cũ homines uouerint
nulla conditione. rũpenda st̃. quȩ si¬
ne ulla conditione uouert̃: qͥa ce hoc

Expanded text:
 moechandum non est, quod facit non quidam, sed omnis, qui dimittit uxorem suam et ducit alteram, etsi propterea duxerit, ut faciat christianam, sed etiam quisquis non alligatus uxori continentiam deo uouerit, nullo modo debet ista conpensatione peccare, ut ideo credat uxorem sibi esse ducendam, quia promisit quae nuptias eius adpetit futuram se esse christianam. quod enim cuique, antequam uouisset, licebat, cum id se numquam facturum uouerit, non licebit; si tamen id uouerit quod uouendum fuit, sicuti est perpetua uirginitas uel continentia post experta conubia solutis a uinculo coniugali uel ex consensu uouentibus et carnalia debita sibi inuicem relaxantibus fidelibus castisque coniugibus, quod alterum sine altera uel alteram sine altero uouere fas non est. haec ergo et si qua alia sunt, quae rectissime uouentur, cum homines uouerint, nulla condicione rumpenda sunt, quae sine ulla condicione uouerunt, quia et hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ido ñ mechari qͥa mechantẽ reliqͥt.
sicut mechatur qͥ eam quȩ ꝓpt̾ causã for¬
nicationis dimittit᷑ duxerit: nec iło ñ
mechatur qͥ eam ducit. quã dimissã ꝓpt̃
qd̃ sub obscure apud matħm positũ est.
qm̃ totũ a parte significatũ ẽ. expositũ
ẽẽ apud alios qͥ totũ generalit̃ exp̾ssert̃:

Expanded text:
on moechari, quia fornicantem reliquit: sicut moechatur qui eam quae praeter causam fornicationis dimittitur, duxerit; nec ideo non moechatur qui eam ducit, quam dimissam proptropterea quod subobscure apud Matthaeum positum est, quoniam totum a parte significatum est, expositum esse apud alios, qui totum generalite
Abbreviated transcription (Latin):
aũt qd̾ ñ expedit: illicitũ est. Et uͥ erui
illa quȩ licita ẽẽ s ñ expedire apls dixit:
si om̃e qd ñ expedit licitũ ñ est.. Quapꝑt̃
qͥa uerũ dixisse apłm dubitare ñ possũ.
& aliqua peccata ẽẽ licita dicere ñ audẽ

Expanded text:
ergo quod non expedit, illicitum est. Et ubi erunt ergo quod non expedit, illicitum est. Et ubi erunt illa quae licita esse, sed non expedire, Apostolus dixit, si omne quod non expedit, licitum non est? Quapropter quia verum dixisse Apostolum dubitare non possumus, et aliqua peccata esse licita dicere n
Abbreviated transcription (Latin):
continentiam: nec licet nec expedit. Por¬
ro discedere ab infideli coniuge licet:
s ñ expedit. Manere aũt cũ illo si co¬
habitare consentit. & licet ce expedit:
quia siñ liceret. expedire ñ poss. Potest
gͦ aliqͥd licere. & ñ expedire: expedire
aũt qd̃ ñ licet ñ potest. Ac ꝑhoc ñ oĩa
licita expediunt: omĩa uͦ illicita ñ ex¬
pediunt. Sicut enĩ omĩs qͥ xꝑi sangͥne
redẽptus ẽ homo ẽ. non tam̃ omĩs qui
homo ẽ etiã sanguine. xꝑi redẽptus ẽ:
ita om̃e qd̃ ñ licet ñ expedit. nec tam̃ õe
qd̾ ñ expedit etiã ñ licet. Sunt qͥpe li¬
cita quȩ ñ expediunt. sicut apło teste
didicimꝰ s int̾̃ id qd̾ illicitũ est &e ideo
ñ expedit. atq id qd̾ licitũ ẽ nec tam̃
expedit. qͥd int̃̾ sit: aliqua uniu̾sali re¬
gula definire difficile ẽ. Citius eñi qͥsꝙ
dixerit: omne qd̾ fieri ñ expedit pecca
tum ẽ. Omne aũt peccatũ illicitũ est. Dẽ

Expanded text:
continentiam, nec licet, nec expedit. Porcontinentiam, nec licet, nec expedit. Porro discedere ab infideli conjuge licet, sed non expedit: manere autem cum illo, si cohabitare consentit, et licet et expedit; quia si non liceret, expedire non posset. Potest ergo aliquid licere et non expedire: expedire autem quod non licet non potest. Ac per hoc non omnia licita expediunt; omnia autem illicita non expediunt. Sicut enim omnis qui Christi sanguine redemptus est, homo est; non tamen omnis qui homo est, etiam sanguine Christi redemptus est: ita omne quod non licet non expedit, nec tamen omne quod non expedit etiam non licet. Sunt qcita quae non expediunt, sicut Apostolo testante didicimus. Sed inter id quod illicitum est et ideo non expedit, atque id quod licitum est nec tamen expedit, quid intersit, aliqua universali regula definire difficile est. Citius enim quisque dixerit, omne, quod fieri tum est; omne autem peccatum illicitum est: omne
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ offensionẽ mandiicat. Qd̃ est omĩa li¬
cita st̃. ipsũ est omĩa qͥdem munda: ce
qd̃ est s ñ omĩa expediunt. ipsũ est. s
malũ est homini qͥ ꝑ offensionẽ mandu¬
cat. Ita ostendit ea quȩ lieita st̾.id ẽ nul¬
lo p̾cepto diũĩ phibent᷑. sicut expedit
pociꝰ ẽẽ tractanda: ñ p̾scripto legis. s
consilio caritatis. Hȩc st̃ quȩ amplius
erogantur saucio. qui curandus ad sta¬
bulum samaritani illiꝰ miseratione
quãuis dño moneant᷑ offerri: ut tanto
intelligant᷑ et ã gratiora: quantomagis
ostenduntur indebita. S ea quȩ in his
talia st̃. ut quãuis sint licita ñ expedi¬
ant: ñ in eis dici potest bonũ ẽ hoc: s
illud meliꝰ sicut dictũ est. Qui dat nup¬
tum bene facit: & qui ñ dat nuptum
meliꝯ facit. Ibi enĩ utrũq licet: & hoc¬
aliqnͣdo. aliqndo illud expedit. Nã illẽ
qui se ñ continent. utiq expedit nube¬
re: & qd̾ licet expedit. Quȩ aũt uoui̾nt

Expanded text:
ensionem manducat. quod est \'omnia licita sunt\', ipsum est \'omnia quidem munda>; et quod est sed non omnia expediunt\', ipsum est sed malum est homini qui per offensionem manducat\\ ita ostendit ea quae licita sunt, id est nullo praecepto domini prohibentur, sicut expedit, potius esse tractanda non praescripto legis, sed consilio caritatis. haec sunt, quae amplius erogantur saucio, qui curandus ad stabulum Samaritani illius miseratione quamuis domino moneantur offerri, ut tanto intellegantur esse gratiora, quanto magis ostenduntur indebita. Sed ea, quae in his talia sunt, ut, quamuis sint licita, non expediant, non in eis dici potest: bonum est hoc,. sed illud melius, sicut dictum est: qui dat nuptum, bene facit; et qui non dat nuptum, melialiquando, aliquando illud expedit. Nam illis quae se non continent, utique expedit nubere; et quod licet, expedit: quae autem voverint
Abbreviated transcription (Latin):
ab infidelib coniugib apłs uetat.
Multa st̃ aũt facienda ñ iubente lege:
s libera caritate. Et ea st̃ in nrĩs offiei
is gratiora: quȩ cũ liceret nob̾ etiã ñ
impendere. tam̃ causa dilectionis im¬
pendimꝰ. Unde prior ipse dñs cũ se tri¬
butũ ñ debere monstrass: soluit tam̃
ne scandaliz aret eos quib ad ȩt̃nam sa¬
lutem gerens hominem consulebat. Iã
sin ex om̃ib. omuiũ serũu me feci ut
plures lucrifacerẽ: cũ paulo suꝑiꝰ dix¬

Expanded text:
ab infidelibus coniugibus apostolus uetat. ab infidelibus coniugibus apostolus uetat. Multa sunt autem facienda non iubente lege, sed libera cais gratiora, quae cum liceret nobis etiam non impendere, tamen causa dilectionis impendimus. Unde prior ipse Dominus, cum se tributum non debere monstrasset, solvit tamen, ne scandalizaret eos quibus ad aeternam salutem gerens hominem consulebat . Jamsim ex omnibus, omnium servum me feci, ut plures lucrifacerem. Cum paulo superius dix
Abbreviated transcription (Latin):
missa licentia ñ utant᷑. Tibi aũt uide¬
tur infideles qͦq dimitt a fidelib ñ
licere. quia hoc uetat. apłs: cũ ego dic̃a
licere. qͥa hoc ñ uetat dñs. ñ tam̃ expe¬
dire. qͥa hoc ne fiat monet apłs: qui
reddit etiã rationẽ eur fieri ñ expedi¬
at. quãuis liceat. Qd enĩ scis inquit.
mulier si uirũ saluũ facies: aut unde
scis uir si uxorem saluã facies: Cũ enĩ
suꝑius dixiss. scĩficatus est enĩ uir in¬
fidelis in uxore. & scĩficata ẽ mulier in¬
fidelis in fr̃e hoc ẽ in xꝑiano: alioquin
filii uri inquit immundi eeñt. nẽ aũt
scĩ sunt: sic ad lucrandos coniuiges et
filios xp̃o. etiã exemplis quȩ iam ꝓuene¬
rant uidet᷑ hortatus. Cur gͦ ñ expediat
etiã infideles coniuges dimitti a fide¬
lib: causa euident̃ exp̃ssa ẽ. Non enim
ꝓpt̾ uinculũ cũ talib coniugale seruas¬
dum. s ut adquirant᷑ in xp̃m: recedi

Expanded text:
ermissa licentia non utantur. tibi autem uideermissa licentia non utantur. tibi autem uidetur infideles quoque dimitti a fidelibus non licere, quia hoc uetat apostolus, cum ego dicam licere. quia hoc non uetat, non tamen expedire, quia hoc ne fiat, monet apostolus: qui reddit etiam rationem cur fieri non expediat, quamuis liceat. quid enim scis, inquit, mulier, si uirum saluum facies? aut unde scis, uir, si uxorem saluam facies? cum etiam superius dixisset: sanctificatus est enim uir infidelis in uxore, et sanctificata est mulier infidelis in fratre, hoc est in christiano, alioquin filii uestri, inquit, inmundi essent; nunc autem sancti sunt. sic ad lucrandos coniuges et filios Christo etiam exemplis, quae iam prouenerant, uidetur hortatus. cur ergo non expediat etiam infideles coniuges dimitti a fidelibus, causa euidenter expressa est. non enim propter uinculum cum talibus coniugale seruandum, sed ut adquiractur in Christo, recedi
Abbreviated transcription (Latin):
nicationis causã dimissa ẽ. ñdum di¬
mittentis uxor ẽẽ cessauit. Si aũt illiꝰ
ẽẽ cessauit: iam huiꝰ est cui alteri nup¬
sit. Et si huiꝰ ẽ: ñ mechus iudicandus
ẽ. s maritꝰ. S quia ñ eũ maritũ dicit
scriptura s mechũ: adhuc illa illiꝯ est:
a quo etiã causa fornicationis abiecta
ẽ. Et idõ quãcumq etiã ipse illa dimiᷤ¬
sa ducit uxoren: quia cũ alieno ma¬
rito concumbit. adultera ẽ. Unde aũt
fieri potest ut adulter etiã ipse ñ sit.
cũ ꝯstat adulterare. quã duxit.Iam
nunc illud uideamꝰ qd̾ ait apłs. Cȩtis
aũt ego dico. ñ dñs. Ad imparia scilicet
hoc ẽ ubi ñ ambo xꝑiani fuerant coniu¬
gia loquitur: qd mͥ uisũ est eũ monen¬
do dixisse. Quia enĩ coniunx fidelis
relinquere coniugem licite potuit.
ñ licet. Monet gͦ apłs. quo possit eẽ
multoꝵ occasio luerandoꝵ: ut fideles
coniuges in relinquendis infidelib ꝑ¬

Expanded text:
nicationis causam dimissa est, nondum dinicationis causam dimissa est, nondum dimittentis uxor esse cessauit. si autem illius esse cessauit, iam huius est, cui alteri nupsit; et si huius est, non moechus iudicandus est, sed maritus. sed quia non eum maritum dicit scriptura, sed moechum, adhuc illa illius erit, a quo etiam causa fornicationis abiecta est. et ideo quamcumque etiam ipse illa dimissa ducit uxorem, quia cum alieno marito concumbit, adultera est. unde autem fieri potest, ut adulter etiam ipse non sit, quem constat adulterare quam duxit?. Iam nunc illud uideamus, quod ait apostolus: ceteris autem ego dico, non dominus, ad inparia scilicet, hoc est, ubi non ambo christiani fuerant, coniugia locuturus. quod mihi uisum est eum monendo dixisse. quia enim coniux fidelis relinquere coniugem licite potuit n licet. monet ergo apostolus, quod possit esse multorum occasio lucrandorum, ut fideles coniuges in relinquendis infidelibus p
Abbreviated transcription (Latin):
mechet᷑. omĩs qui dimittit uxorẽ suã
ce ducit alterã mechat᷑. Ac ꝑ hoc qm̃
fas ñ est ut. eũgłistas quãuis diu̾sis
uerbis de una re loquentes. ab uno
sensu eademq sententia dissentire di¬
camꝰ restat ut matłm intelligamꝰ aꝑ
te totũ significare uoluisse. eandẽ tam̃
tenuisse sententiã: ut dimittens uxorẽ
ce alterã ducens. ñ qͥdam mechet᷑. idẽ
qui p̃ter fornicationẽ dimiserit: qͥda
uͦ ñ mechetur. id ẽ qui ꝑpt̃ fornieationẽ
dimiserit: s omĩs qͥ dimittit uxorem
suã ce dueit alterã. mechari minime
dubitet᷑. Nam &e illud qd̾ etiã secłm luc̃ã
sequit᷑. qui dimissam a uiro ducit me¬
chatur. quomͦ est uerũ: Quomͦ mecha¬
tur: nisi quia illa quã duxit eo uiuente
a quo dimissa ẽ adhuc uxor aliena ẽ:
s i enĩ iam sue ñ alienȩ miscetur uxori:
utiq ñ mechat᷑. Mechat᷑ aũt. Aliena
ẽ ergo cui miscet᷑. Porro si aliena ẽ. hoc
est ei a quo dimissa ẽ: etiam si ꝓpt̃ for¬

Expanded text:
mittit uxorem suam et ducit alteram moechatur. ac per hoc, quoniam fas non est, ut euangelistas quamuis diuersis uerbis de una re loquentes ab uno sensu eademque sententia dissentire dicamus, restat, ut Matthaeum intellegamus a parte totum significare uoluisse, eandem tamen tenuisse sententiam, ut dimittens uxorem et alteram ducens non quidam moechetur, id est qui praeter fornicationem dimiserit, quidam uero non moechetur, id est qui propter fornicationem dimiserit, sed omnis qui dimittit uxorem suam et ducit alteram, moechari minime dubitetur. Nam et illud, quod etiam secundum Lucam sequitur: qui dimissam a uiro ducit, moechatur, quomodo . est uerum? quomodo moechatur, nisi quia illa, quam duxit, eo uiuente, a quo dimissa est, adhuc uxor aliena est? si enim iam suae, non alienae miscetur uxori, utique non moechatur; moechatur autem. aliena est ergo cui miscetur. porro si aliena est, hoc est eius, a quo dimissa est, etiamsi propter for
Abbreviated transcription (Latin):
Hec constituta dñi: sine ulla retractati¬
one seruanda st̃. Habet enĩ hȩc iusticia
que corã illo ẽ: siue approbent siue imꝑ¬
bent homines. Et idõ dici ñ oportet ꝓpt
offensiones hominũ: aut ne impediart᷑
homines ab ea salute quȩ in xp̃o ẽ. ñ eẽ
seruanda. Qͥs enĩ xꝑianus audeat. dicere.
ne hominẽ offendam aut homines xp̃o
adqͥram: faciam mechari uxorem meã.
aut ego ipse mechus fiam: Potest enĩ fieri
ut cũ adulterã uxorem qͥsq cdimiserit.
xꝑianꝰ ita temptet᷑: ut aliqua femina q̃
nondũ credidit cupiens eiꝰ nuptias
conuenire. ꝓmittat se futurã ẽẽ xpiaña:.
ñ fallacit᷑. s si ei mipserit hoc om̃ino factã.
Huic itaq ĩã hoc conubiũ recusanti: po¬
terit suggerere ille tẽptator. Dñs dixit.
Quicũq dimiserit uxorem suã pret̃ causam
fornicationis. & aliam duxerit: mechat᷑.
Tu aũt qui dimisisti ꝑpt̾ causã forncatioĩs
uxorem: si aliam duxeris. ñ mechaberis.

Expanded text:
uta domini sine ulla retractatione seruanda sunt. habet enim haec iustitia, quae coram illo est, siue probent siue inprobent homines. et ideo dici non oportet propter offensiones hominum, aut ne inpediantur homines ab ea salute, quae in Christo est, non esse seruanda. quis enim christianus audeat dicere: ne homines offendam aut ut homines Christo adquiram, faciam moechari uxorem meam, ut ego ipse moechus fiam? Potest enim fieri, ut, cum adulteram uxorem quisque dimiserit christianus, ita temptetur, ut aliqua femina, quae nondum credidit, cupiens in eius nuptias conuenire, promittat se futuram esse christianam, non fallaciter, sed si ei nupserit hoc omnino factura. huic itaque iam conubium recusanti poterit suggerere ille temptator: dominus dixit: quicumque dimiserit uxorem suam praeter causam fornicationis et aliam dtu autem qui dimisisti propter causam fornicationis uxorem, si aliam duxeris, non moechaberis.
Abbreviated transcription (Latin):
utilit̾ suadent᷑: eodem dño inspirante
suaderi. Absit enĩ ut qͥsquã catholieus
suadere: cũ ce ipse dñs sit: & inseparabi¬
lia sint oꝑa trinitatis. Dicit tam̃. De
uirginib aũt p̃ceptum dñi ñ habeo :

Expanded text:
utiliter suadentur, eodem Domino inspirante suaderi. Absit enim ut quisquam catholicus suadere; cum et ipse Dominus sit, et inseparabilia sint opera Trinitatis. Dicit tamen, De virginibus autem praeceptum
Abbreviated transcription (Latin):
miserit uxorem suã pret causam for¬
nicationis & aliam duxerit mechat᷑.
quesierunꝰ utrũ tantũ iste mechet᷑ du¬
cendo alterã uxorem. qui p̃ter causam
fornicationis pͥorem dimiserit. an oĩs
qui dimissa uxore alterã duxerit. ut
ibi sit etiã ille qui fornicantẽ dimise¬
rit: ñne scłn marcũ respondebit᷑ no¬
bis. qͥd queritis utrũ ille. sit mechus:
ille ñ sit. quicũq dimiserit uxorẽ suã
ce aliam duxerit adulteriũ cõmittit:

Expanded text:
miserit uxorem suam praeter causam formiserit uxorem suam praeter causam fornicationis et aliam quaesierimus utrum tantum iste moechetur ducendo alteram uxorem, qui praeter causam fornicationis priorem dimiserit, an omnis qui dimissa uxore alteram duxerit, ut ibi sit etiam ille qui fornicantem dimiserit: nonne secundum Marcum respondebitur nobis, Quid quaeritis utrum ille sit moechus, et ille non sit? Quicumque dimiserit uxorem suam, et aliam duxerit, adulterium committ
Abbreviated transcription (Latin):
& aliã duxerit. obseura qͥdem posita st̃:
unde ñ miror in eis intelligendis labo¬
rare lectorem: s ñ sunt in eo sermone
diũ. qͥ tunc. a me tractabat᷑ qndo illa
conscripsi. quȩ cũ legeres te mouerunt
alibi: qͥppe idem matheus eadnm̃ dixis¬
se narrauit. ñ cum illũ plixũ faceret in
monte sermonẽ. s cũ int̾rogatus eẽt
a phariseis. utrũ liceret ex quacũq
causa dimittere uxorem. s qd̾ minꝰ in¬
telligitur apud matħm. apud alios euã¬
głistas intelligi pot̾: quaꝓpt̃ cũ legerimꝰ
serit uxorem nͥ obfornicationẽ. aut qd̾
magis in greco legit᷑ pt̃ causã fornicatioĩs
&e aliam duxerit mechat᷑. ñ debenius
continuo putare illũ ñ mechari. qui
ꝓpt̃ causam fornicationis dimiserit &
aliam duxerit. Et lucas ut clareret
plena sententia: totũ dicere maluit.
Cum itaq primũ ñ dubitantes uerũ
ẽẽ qd̵ apud matheũ legit᷑. quicũq di¬

Expanded text:
et aliam duxerit, obscure quidem posita sunt. et aliam duxerit, obscure quidem posita sunt. unde non miror in eis intellegendis laborare lectorem; sed non sunt in eo sermone domini, qui tunc a me tractabatur, quando illa conscripsi, quae cum legeres te mouerunt. alibi quippe idem Matthaeus ea dominum dixisse narrauit, non cum illum prolixum faceret in monte sermonem, sed cum interrogatus esset a pharisaeis, utrum liceret ex quacumque causa dimittere uxorem. sed quod minus intellegitur apud Matthaeum, apud alios euangelistas intellegi potest. quapropter cum legerimus serit uxoremagis in graeco legitur, praeter causam fornicationis, et aliam duxerit, moechatur: non debemus continuo putare illum non moechari, qui propter causam fornicationis dimiserit, et antes Marcus et Lucas, ut clareret plena sententia, totum dicere maluerunt? cum itaque primum non dubitantes uerum esse, quod apud Matthaeum legitur: quicumque di
Abbreviated transcription (Latin):
ae si ñ nulla exemplaria uerbis diuersis
eundẽ sensũ habent int̃pretatũ non tñ¬
ab eo qd̾ intelligit᷑ diserepant: alia qͥppe
habent quicũq dimiserit. alia omĩs qͥ
dimiserit. Itemq alia excepta causa form¬
cationis: alia pret̾ causam forneationis:
alia nisi ob causam fornicationis. Itẽ alia
qui solutam a uiro duxerit mechatꝰ: alia
qui dimissam a uiro duxerit mechat᷑.
Ubi puto qd̾ uideas nicħ int̾esse ad unam
eandemq sententiã: quãuis illud ului¬
mũ. id est qui dimissam a uiro duxerit
mechat᷑: in eo sermone qũe dñs fecerit
in monte ñnulli codices &e greci ce latini
ñ habeant. Credo ꝓpt̾ea. qͥa ce ibi explica¬
tus hie sensus explicari potuit:. qd̾ suꝑrꝰ
dictũ est. facit eã mechari. Quomͦ enim
dimissa sit mecha: nisi fiat qͥ eam duxe¬
rit mechus: Uerba uͦ quȩ ipse posusti.
unde tͥ uisũ est ñ mechari eũ qui ꝓpt̃
causam formeationis uxorem dimiserit.

Expanded text:
etsi nonnulla exemplaria uerbis diuersis etsi nonnulla exemplaria uerbis diuersis eundem sensum habent interpretatum, non taab eo quod intellegitur discrepant. alia quippe habent: quicumque dimiserit, alia: omnis qui dimiserit; itemque alia: excepta causa fornicationis, alia: praeter causam fornicationis, alia: nisi ob causam fornicationis; item alia: qui solutam a uiro duxerit, moechatur, alia: qui dimissam a uiro duxerit, moechatur. ubi puto quod uideas nihil interesse ad unam eandemque sententiam. quamuis illud ultimum, id est qui dimissam a uiro duxerit, moechatur, in eo sermone, quem dominus fecit in monte, nonnulli codices et graeci et latini non habeant. credo propterea, quia et ibi explicatus hic sensus putari potuit, quod superius dictum est: facit eam moechari; quomodo enim dimissa fit moecha, nisi fiat qui eam duxerit moechus? Verba uero, quae ipse posuisti, unde tibi uisum est non moechari eum, qui propter causam fornicationis uxorem dimiserit
Abbreviated transcription (Latin):
dimissam a uiro ducit mechat᷑: qui gͦ
nos sumꝰ ut dicamꝰ ẽ qui mechat᷑ uxore.
sua cdimissa alteram ducens. & ẽ qui hoc
faciens ñ mechat᷑ cũ exiagłium dicat om¬
nem mechari qui hoc facit. SPinde si qui¬
cũq hoc fecerit. id ẽ omĩs qui hoc fecerit.
ut uxore sua dimissa alterã ducat. mecha¬
tur: sine dubitatione ibi st̃ ambo: &e qͥ p̃t̃
causam fornicationis. & qui ꝑpt̾ causã for¬
nicationis dimittit uxorem. Hoc. ẽ enim
quicũꝙ dimiserit hoc ẽ om̃is qͥ dimittit:
ñ aũt sicut nescio quare tͥ uisũ est cum
eũgłii sccłm matħm uerba ꝓferrem. p̾ter¬
misi qd̾ scͥptum ẽ ce aliam duxerit. &e sic¬
dixi mechat᷑: s ea uerba posui quȩ inser¬
mone illo ꝓlixo legunt᷑. quẽ dñs habu¬
it in monte. Hunc enĩ tractandũ susce¬
peram. quȩ uerbalicita legunt᷑ ut posui:
id ẽ quicũq dimiserit uxorem suã ex¬
cepta eausa fornicationis. facit eã mecha¬
ri. &e qͥ solutã a uiro duxerit mechat᷑. Ibi

Expanded text:
dimissam a uiro ducit. moechatur. qui ergo nos sumus, ut dicamus: est, qui moechatur uxore sua dimissa alteram ducens, et est, qui hoc faciens non moechatur, cum euangelium dicat omnem moechari qui hoc facit? proinde\' si quicumque hoc fecerit, id est omnis, qui hoc fecerit, ut uxore sua dimissa alteram ducat, moechatur, sine dubitatione ibi sunt ambo, et qui praeter causam fornicationis et qui propter causam fornicationis dimittit uxorem; hoc est enim: quicumque dimiserit, hoc est: omnis qui dimittit. Non autem — sicut nescio quare tibi uisum est — cum euangelii secundum Matthaeum uerba proferrem, praetermisi quod scriptum est: et aliam duxerit, edixi, moechatur: sed ea verba posui quae in sermone illo prolixo leguntur, quem Dominus habuit in monte. Hunc enim tractandum susceperam, quae verba illic ita leguntur ut posui, id est, Quicumque dimiserit uxorem suam, excepta causa fornicationis, facit eam moechari; et qui solutam a uiro duxerit, moechatur. ubi
Abbreviated transcription (Latin):
apłi e fr̃ dñi e cephas:In ego solus et¬
barnabas. ñ habemꝰ potestatẽ ñ oꝑandr
Q sͥ militat suis stipendiis umquã: Quis
plantat. uineã: & de fructib eiꝰ ñ edet᷑.
Q sͥ pascet gregem: & de lacte gregis ñ ꝑ¬
cipit: Et pauloptꝰ. Si alii inqͥt potestatẽ
urẽ participant: ñ magis nos: S noi
sumꝰ usi hac potestate: s omĩa toleramꝰ
Deinde post pauca. Quȩ gͦ mͥ inqͥt mer
ces erit: ut eugłizans sine sumptu ponã
eũgłium. ut ñ abutar potestate mea in
euangłio: Continuoq subiungit. qd̾ paulo
ante cõmemoraui. Cum enĩ liber sim ex oĩ¬
b. om̃ium me seruũ feci: ut plures lucri¬
facerem. Item alio loco de quibꝰdã quȩ ad
escam ꝑtinerent. Omĩa inqͥt mͥ licita sunt:
s ñ omĩa expediunt. Omĩa mͥ licita suñ:

Expanded text:
atres domini et Caephas? an ego solus etBarnabas non habemus potestatem hoc operandi? quis militat suis stipendiis umquam? quis plantat uineam et de fructu eius non edit? quis pascit gregem et de lacte gregis non percipit? et paulo post, si alii, inquit, potestatis uestrae participant, non magis nos? sed non sumus usi hac potestate, sed omnia toleramus, deinde poces erit? ut euangelizans sine sumptu ponam euangelium, ut non abutar potestate mea in euangelio. continuoque subiungit quod paulo ante commemoraui: cum enim liber sim ex omnibus, omnium me seruum feci, ut plures lucrifacerem. item alio loco de quibusdam quae ad escam pertinent, omnia, inquit, mihi licita sunt, sed non omnia expediunt; omnia mihi licita s
Abbreviated transcription (Latin):
reb ipsis nulla contentio ẽ: p̃sertim qͥa
illud etiã ego dico ꝓpͥe uocari sp̃m. qͦd
& tu dicis᷑. id ẽ quo ratiocinam᷑. & intelli¬
carne aũt. legi peccati. Nam ipsa senten
dia ẽ: &e caro concupiscit aduersus sp̃m.
m̃tem. hoc intelligat᷑ hic spm dicere: nos
sicut existimas uniuersã m̃tem uocari.
nescio. Mentem qͥpe nram iusi rationale
et intellectuale. nr̃m dicere ñ solemꝰ: ac
ꝑ hoc qd̾ ait idem apłs. renouanun aũ¬

Expanded text:
rebus ipsis nulla contentio est, praesertim quia rebus ipsis nulla contentio est, praesertim quia illud etiam ego dico proprie uocari spiritum quod et tu dicis, id est quo ratiocinamur et intellecarne autem legi peccati. nam ipsa sententia est: et caro concupiscit aduersus spiritmentem, hoc intellegatur hic spiritum dicere, non, sicut tu existimas, \'uniuersam mentem uocari, legeris nescio. mentem quippe nostram nisi rationale et intellectuale nostrum dicere non solemus. ac per hoc quod ait idem apostolus: renouam
Abbreviated transcription (Latin):
nis uł in extasi in istis cernant᷑ ñ corꝑi¬
bus s similitudinib corpoꝵ. uigilanti¬
bus aũt uera cernenda &e si opꝰ ẽ etiam
tangenda ingerant corꝑã s ista in hoc
libro requirenda ce ꝑtractanda ẽẽ non
arbitror: nec de anima incorporea satis
dictũ sit. Quã si corporeã mauis eredere
prius tͥ diffimendũ est qͥdsit corpꝰ: ne forte.
cũ de re ipsa int̾ nos constet. in cassum de
nomine laboremꝰ. Quanta te tam̃ absur¬
da secuta st̃ tale corpꝰ in anima cogitantẽ.
qualia st̃ quȩ ab om̃ib eruditis corpa
nuncupant᷑. id ẽ quȩ ꝑdistantiã longitu¬
dinis. latitudinis. altitudinis. locoꝵ occu¬
pant spacia minora minorib suis parti¬
bus. & maiora maiorib: puto qd̃ ĩa pru¬
dent̃ aduertas. Restat ostendere quẽ
animã meã ab spũ meo̾. tam̃ &e uniu̾sa
anima appelletur hoc nomine quã ẽẽ¬
uis: multomagis hȩc questio nominũ

Expanded text:
nis uel in extasi in istis cernantur non corporinis uel in extasi in istis cernantur non corporibus, sed similitudinibus corporum, uigilantibus autem uera cernenda et, si opus est, etiam tangenda ingerant corpora. sed ista in hoc libro requirenda et pertractanda esse non arbitror. nunc de anima incorporea satis dictum sit. quam si corpoream mauis credere, prius tibi definiendum est quid sit corpus, ne forte, cum de re ipsa inter nos constet, incassum de nomine laboremus. quanta te tamen absurda secuta sint tale corpus in anima cogitantem, qualia sunt quae ab omnibus eruditis corpora nuncupantur, id est quae per distantiam longitudinis, latitudinis, altitudinis locorum occupant spatia, minora minoribus suis partibus et maiora maioribus, puto quod iam prudenter aduertas. Restat ostendere quemaanimam meam ab spiritu meo —, tamen et uniuersa anima appelletur hoc nomine, quamuis multo magis haec quaestio nominum
Abbreviated transcription (Latin):
nib ñ intelligis: quib signisicant᷑ ea
quȩ gerunt᷑ in tẽporib. uł p̃senti. uł p̃¬
derito uł futuro. falleris aũt in eis. non
qͥa st̃ ipsa fallatia: s qͥa ñ ea sieut accipi¬
enda st̃ accipis. Ybi enĩ uisȩ st̃ animȩ
martyrũ in eadem reuelatione. uisus
est ce agnus quasi occisus habens cormia
septem: ibi ȩqui. aliaq animalia sicut
oportuit figurata: ibi postremo ce stellȩ
ceciderunt. & cęlũ plicitum ẽ ut liber.
nec tam̃ tunc cecidit mundus. Ista itaq
omiã sisapient̃ accipimꝰ. quãuis dicamꝰ
uisa ueracia: ñ tam̃ uera dicimꝰ corpora.
Plixioris aũt sermonis ẽ. de isto genere
similitudinũ corporaliũ diligentissima
disputatio: utrũ ce angłi seu boni seu
mali sic appareant. qnͣdo specie homi¬
num uł quorũlibet corpoꝵ apparent:
an habeant. aliqua uera corꝑa & in ip¬
soꝵ potiꝰ ueritate uideant᷑. an uͦ in som¬

Expanded text:
nibus non intellegis, quibus significantur ea nibus non intellegis, quibus significantur ea quae geruntur in temporibus, uel praesenti uel praeterito ucl futuro. falleris autem in eis, non quia sunt ipsa fallacia, sed quia non ea sicut accipienda sunt accipis. ubi enim uisae sunt animae martyrum, in eadem reuelatione uisus est et agnus quasi occisus habens cornua septem; ibi equi aliaque animalia, sicut oportuit, figurata; ibi postremo et stellae ceciderunt et caelum plicitum est ut liber; nec tamen tunc concidit mundus. ista itaque omnia si sapienter accipimus, quamuis dicamus uisa ueracia, non tamen uera dicimus corpora. Prolixioris autem sermonis est de isto genere similitudinum corporalium diligentissima disputatio, utrum et angeli, seu boni seu mali, sic appareant, quando specie hominum uel quorumlibet corporum apparent, an habeant aliqua uera corpora et in ipsorum potius ueritate uideantur, an uero in som
Abbreviated transcription (Latin):
cum afferens totũ: qui cũ illa in corꝑe
ñ haberet masculus fuit. ꝓpt̃ eoꝵ solũ
locũ. falsa st̃ hex fili. si ñ uis ut sit in a¬
numa sexus. ñ sit & corpꝰ ñ omĩs simili¬
tudo corꝑis corpꝰ ẽ. Dormi &e uidebis. s
cũ eiugilaueris uigilant̃ discerne qͦd
uideris: in somnis enĩ tͥ uelut corꝑeus
apparebit: neq id corpꝰ tuũ s anima tuaͥ
nec uerũ corpꝰ s similitudo corꝑis erit.
Iacebit enĩ corpus tuũ ambulabit ipsa.
silebit lingua corꝑis tui. loquet᷑ illa. elau¬
si erunt ocłi tui. uidebit illa: &e utiq
iuiuentia iacebunt tui corꝑis m̃bra non
mortua. Ae ꝑhoc ñcdum exstracta ẽ uelut
de uagina sua gelata illa forma sieut pu¬
das anumȩ tuȩ: & in ea tam̃ tota atq in¬
degra cernit᷑ similitudo carnis tuȩ. Ex hoc
genere similitudinũ corꝑalium. quȩ ñ
corꝑa sicut corꝑa apparent st̃ omĩa. quȩ
scõs libros legens in ꝓpheticis etiã uisio¬

Expanded text:
cum afferens totum, qui cum illa in corpore cum afferens totum, qui cum illa in corpore non haberet, masculus fuit propter eorum solum locum. falsa sunt haec, fili; si non uis ut sit in anima sexus, non sit et corpus. Non omnis similitudo corporis corpus est. dormi, et uidebis; sed cum euigilaueris, uigilanter discerne quod uideris. in somnis enim tibi uelut corporeus apparebis; neque id corpus tuum, sed anima tua, nec uerum corpus sed similitudo corporis erit. iacebit enim corpus tuum, ambulabit ipsa; silebit lingua corporis tui, loquetur illa; clausi erunt oculi tui, uidebit illa; et utique uiuentia iacebunt tui corporis membra, non mortua. ac per hoc nondum extracta est uelut de uagina sua gelata illa forma, sicut putas, animae tuae et in ea tamen tota atque integra cernitur similitudo carnis tuae. ex hoc genere similitudinum corporalium, quae non corpora sicut corpora apparent, sunt omnia quae sanctos libros legens in propheticis etiam uisio
Abbreviated transcription (Latin):
docere p̾sumat. An qͥa ñ generant animȩ:
Ergo nec muli ce mule: sunt masculi aefemi¬
ne. An qͥa nec concumbere poterunt sine
carneis corporib animȩ: S hoc aufert᷑
&e his qui castrant᷑: &e tam̃ cũ eis adimatur
ae motus ce opus. ñ adimit᷑ sexris: figura
qnͣtulacũq masculinoꝵ manente m̃broꝵ
nemo unquã mascułu negauit eunuch̃u.
Qdͥ. qd̾ apud te animȩ etiam eunuchoꝵ
testes integros habent: ce si euiquã geni¬
talia ꝓrsus tota tollant᷑. tota in erꝰ ami¬
ma sedm opinionem tuã & omĩno inte.¬
gra ꝑmanebunt: Nouit enĩ se subtrahe.¬
re sicut dicis. cũ ea pars carnis cȩꝑit.
exsecari: ut ea forma quȩ inde sũpta ẽ.
quando illud unde sũpta ẽ amputat᷑
ñ ꝑeat: s quãuis infusa gelauerit. motu
tam̃ celerrimo rapiat᷑. & inter yꝰ recondat᷑
ut. salua seruet᷑. & tam̃ ñ sit masculus
apud inferos masculinoꝵ genitaliũ se¬

Expanded text:
docere praesumat? an quia non generant animae? docere praesumat? an quia non generant animae? ergo nec muli et mulae sunt masculi et feminae. an quia nec concumbere poterunt sine carneis corporibus amimae? sed hoc aufertur et his qui castrantur et tamen, cum eis adimatur et motus et opus, non adimitur sexus figura quantulacumque masculinorum manente membrorum. nemo umquam masculum negauit eunuchum: quid quod apud te animae etiam eunuchorum testes integros habent et, si cuiquam genitalia prorsus tota tollantur, tota in eius anima secundum opinionem tuam et omnino integra permanebunt ? nouit enim se subtrahere, sicut dicis, cum ea pars carnis coeperit exsecari, ut ea forma, quae inde sumpta est, quando illud unde sumpta est amputatur, non pereat, sed quamuis infusa gelauerit, motu tamen celerrimo rapiatur et interius recondatur, ut salua seruetur, et tamen non sit masculus apud inferos masculinorum genitalium se
Abbreviated transcription (Latin):
qͥppe illa significat corpoꝵ. ñ sexum de¬
struit animarũ. si tam̃ ut credit᷑ desua
morte renascit᷑. s arbitror qd̾ tuũ ser¬
monem parũ putaueris forte plausibi¬
lem. si ñ multa de fenice more adolescen¬
tium declamares. Nunqͥd enĩ st̃ in eius
corꝑe genitalia masculina. e ñ est mas¬
culus: uł feminina ce ñ ẽ femina: Tu
aũt attende qͥd dicas: qͥd astruere. qͥd
ꝑsuadere coneris. Animã dicis ꝑcum
cta m̃bra diffusam gelando riguisse: ae
a uertice usq ad ima uestigia. a medul¬
lis intimis usq ad suꝑficiem cutis totã.
tocius accepisse corꝑis formã. Ae ꝑ hoc
accepit in feminȩ corꝑe. qͥcqͥd habent
femineoꝵ uiscerũ feminȩ ceuerũ est
hoc corpꝰ & hȩc uera st̃ m̃bra: &e tam̃ ñ ẽ
femina. Cur obsecro te. in uero ae iuuo
corꝑe. omĩa st̃ m̃bra feminea: &e ñ ẽ femi-¬
na: & non ẽ masculus: Qs ita credere. dicẽ.

Expanded text:
quippe illa significat corporum, non sexum dequippe illa significat corporum, non sexum destruit animarum, si tamen, ut creditur, de sua morte renascitur. sed arbitror, quod tuum sermonem parum putaueris fore plausibilem, si non multa de phocnice more adulescentium declamares. numquid enim sunt in eius corpore genitalia masculina, et non est masculus, uel feminina, et non est femina? tu autem adtende, quid dicas, quid adstruere, quid persuadere coneris. \'animam\' dicis \'per cuncta membra diffusam gelando riguisse et a uertice usque ad ima uestigia, a medullis intimis usque ad superficiem cutis totam totius accepisse corporis formam; ac per hoc accepit in feminae corpore quicquid habent femineorum uiscerum feminae et uerum est hoc corpus et haec uera sunt membra et tamen non est femina. cur, obsecro te, in uero et uiuo corpore omnia sunt membra feminea, et non est femina, et non est masculus ? quis ista credere, dicere,
Abbreviated transcription (Latin):
m̃bris uirilib mulieribꝰq distincta:
si ñ corꝑis similitudo s corpꝰ est. uelis
nolis ẽ masculus. uelis nolis ẽ femi¬
na. quecũq aut masculus apparet¬
& habet mammas ꝓtumidas & ppen-¬
dulas. & ñ habet barbam &e habet uul¬
uam &e genitalia quȩ habent feminȩ cor¬
poris m̃bra. & ñ est femina: ego ne ñ dicam
uera constantiꝰ. a& habet ocułu ce habet
linguã. & habet digitũ &e habet cȩtera si¬
milia corꝑis m̃bra. &e hȩc tota ẽ corꝑis si¬
militudo ñ corpꝰ Cum hoc qd̾ ego dico
ꝓbet apud se qͥsq cũ corꝑa imaginatur
absentium: ꝓbet certe cũ figuras ae suã
ce alias suoꝵ recolit somnioꝵ: a te aũt
hiuꝰ monstri uͥ ce uerũ est & uiuum ẽ
& femineum ẽ corpꝰ aefemineus ñ ẽ sexꝰ.
nullum innatura rerũ ꝓferat᷑ exempłu.
Qd̾ enĩ de fenice loqueris. ad rem de qua
agit᷑ omĩno ñ ꝑtinet: resur rectionem

Expanded text:
membris uirilibus muliebribusquc distincta, membris uirilibus muliebribusquc distincta, si non corporis similitudo, sed corpus est, uelis nolis est masculus, uelis nolis est femina, quaecumq habet mammas protumidas et propendulas, et non habet barbam, et habet vulvam et genitalia quae habent feminae corporis membra, et non est femina: egone non dicam vera constantius, Et habet oculum, et habet linguam, et habet digitum, et habet caetera similia corporis membra, et haec tota est corporis similitudo, non corpus: cum hoc quod ego dico probet apud se quisque, cum corpora imaginatur absentium; probet certe, cum figuras et suam et alias suorum recolit somniorum: a te autem huius monstri, ubi et uerum est et uiuum est et femineum est corpus et femineus non est sexus, nullum in natura rerum proferatur exemplum ? Quod enim de phoenice loqueris, ad rem de qua agitur omnino non pertinet. resurrectionem
Abbreviated transcription (Latin):
mus: nrãm uͦ faciem eo mͦ nosse. recole¬
re. cogitare ñ possumꝰ. &e tam̃ nos ipsos
nob̾ magis quã illũ cognitũ uerissime.
dicimꝰ. Ita clarũ est: ubi sit potior hoĩs
ueriorq noticia. Cum gͦ aliud sit in ani-¬
mo quo corꝑa uera sentimꝰ. qd̾ facimnꝰ qͥn¬
ꝙ sensib corꝑis: aliud quo pret̃ ipsos si¬
milia corporib ñ corꝑa cernimꝰ. ubi &
nos ipsos ñ alit̾ quã similes corꝑib con¬
duem᷑: aliud qd nec corꝑa nec similitudi¬
nes corpoꝵ. sicut fidem spem caritatẽ.
sine ullis colorib & tumorib eoꝵ q simi¬
lib certius sane firmiusq conspicimꝰ:
ubi magis ẽẽ &e quodammͦ familiariꝰ
habitare debemꝰ ubi renouari in ag¬
nitione. di scd̾m imagin̾ẽ eiꝰ qui erea¬
uit nos. ñne in hoc qd̾ tercio loco posur:
Ibi enĩ certe neꝙ ullũ sexum: neq ulła
sexus similitudinẽ gerimꝰ. Nam illa
masculinȩ uł femininȩ animȩ forma.

Expanded text:
mus. nostram uero faeiem eo modo nosse, recolemus. nostram uero faeiem eo modo nosse, recolere, cogitare non possumus et tamen nos ipsos nobis magis quam illum cognitum uerissime dicimus. ita clarum est, ubi sit potior hominis ueriorque notitia. Cum ergo aliud sit in anima, quo corpora uera sentimus — quod facimus quinque sensibus corporis —, aliud, quo praeter ipsos similia corporibus non corpora cernimus — ubi et nos ipsos non aliter quam similes corporibus contuemur —, aliud, quo nec corpora nec similitudines corporum, sicut fidem, spem, caritatem, sine ullis coloribus et tumoribus eorumque similibus certius sane firmiusque conspicimus, ubi magis esse et quodammodo familiarius habitare debemus, ubi renouari in agnitione dei secundum imaginem eius qui creauit nos? nonne in hoc quod tertio loco posui? ibi enim certe neque ullum sexum neque ullam sexus similitudinem gerimus. Xam illa masculinae uel femininae animae forma
Abbreviated transcription (Latin):
ualeant interiorib sensib intueri &
agnoscere. siue ĩ ipsis ñ corꝑib s simili¬
dudinib corpoꝵ. siue inbonis aut. in¬
malis affectionib m̃tis. in qͥb nulla st̃.
quasi liniam̃ta m̃broꝵ: qͥs ualeat. in¬
dagare: Unde ẽ & illud qd̃ patrẽ abra¬
ham diues ille cũ in torm̃tis eẽt agnouit:
cui figura corꝑis eiꝰ ñ erat nota: cuiꝰ corꝑiᷤ
similitudinẽ quãuis incorꝑea potuit
anima retinere. Qͥs aũt recte dicat se
aliquẽ hominẽ cognouisse. nͥ in qͣntũ
potuit eiꝰ uitã uoluntatẽq cognosee̾:
quȩ utiq moles ñ habet uł colores:
S ic eiĩ &e nos ipsos certius qũa cȩto̾s nouimꝰ:
qͥa nob̾ conscientia nr̃a nota ẽ. & uolun¬
tas quã plane uidemꝰ: & in ea tam̃ aliꝙͣ
corꝑis similitudinẽ ñ uidemꝰ. Hane in
alio quãuis p̃sente ñ cernimꝰ. etiã euiꝰ
absentis faciem noscimꝰ. recolimꝰ cogita¬

Expanded text:
ualeant interioribus sensibus intueri et ualeant interioribus sensibus intueri et agnoscere siue in ipsis non corporibus, sed similitudinibus corporum siue in bonis aut malis affectionibus mentis, in quibus nulla sunt quasi liniamenta membrorum, quis ualeat indagare? unde est et illud, quod patrem Abraham diues ille, cum in tormentis esset, agnouit, cui figura corporis eius non erat nota, cuius corporis similitudinem quamuis incorpoream potuit anima retinere. quis autem recte dicat se aliquem hominem cognouisse, nisi in quantum potuit eius uitam uoluntatemque cognoscere, quae utique moles non habet uel colores? sic enim et nos ipsos certius quam ceteros nouimus, quia nobis conscientia nostra nota est et uoluntas. quam plane uidemus et in ea tamen aliquam corporis similitudinem non uidemus, hanc in alio quamuis praesente non cernimus, etiam cuius absentis faciem nouimus, recolimus, cogita
Abbreviated transcription (Latin):
in corporib siue. in eorpoꝵ similitudimbꝰ
uera ẽ. tu ipse ñne dixisti. uereq dixisti:
alim̃ta ce uestim̃ta ñ esse animȩ. s corꝑi
necessaria Cur gͦ aquȩ stilła desidera¬
uit apud inferos diues: Cur samuhel
sẽs post mortẽ ut ipse qͦq cõmemorast.
solito indum̃to uestitus apparuit
Dunqͥd ille. ruinas animȩ sicut carnis
ꝑ humoris alim̃tum reficere cupiebat:
nunqͥd iste de corꝑe uestitus exierat:
S in illo uera erat molestia quacru¬
ciabat᷑ anima. ñ tam̃ uerũ corpꝰ cui q̃¬
reret alim̃ta: ce iste. sic potuit apparere
uestitus ut ñ corpꝰ eẽt. s similitudinẽ
corꝑis haberet &e anima ae habitꝰ. Neq
enim se anima sicut in m̃bra corꝑis.
ita &e inuestim̃ta porrigit &e coartat: ut
etiam inde formet᷑. Post mortẽ uͦ quam
uim cognitionis corruptibilib exone¬
ratȩ corꝑib auimȩ accipiant etiam ñ
bone. ut uł parit̃ malas. uł etiã bonas

Expanded text:
in corporibus siue in corporum similitudinibus, in corporibus siue in corporum similitudinibus, uera est. tu ipse nonne dixisti uereque dixisti \'alimenta et uestimenta non esse animae, sed corpori necessaria\'? cur ergo aquae stillam desiderauit apud inferos diues? cur\'Samuhcl sanctus post mortem\', ut ipse quoque commemorasti, \'solito indumento uestitus apparuit\'? numquid ille ruinas animae sicut carnis per umoris alimentum reficere cupiebat? numquid iste de corpore uestitus exierat? sed in illo uera erat molestia, qua cruciabatur anima, non tamen uerum corpus, cui quaereret alimenta, et iste sic potuit apparere uestitus, ut non corpus esset, sed similitudinem corporis haberet et anima et habitus. neque enim se anima sicut in membra corporis ita et in uestimenta porrigit et coartat, ut etiam inde formetur. Post mortem uero quam uim cognitionis corruptibilibus exoneratae corporibus animae accipiant etiam non bonae, ut uel pariter malas uel etiam bonas
Abbreviated transcription (Latin):
uisa somniantiũ: ce inde cognoueris
ẽẽ quasdam quȩ ñ sint corꝑa. s simili¬
tudines corpoꝵ. Quãuis enĩ et ea quȩ
similia corporib cogitamꝰ ex eogenere
sint: tam̃ qd̃ ad mortuos actinet. apti¬
or comectura de dormientib ducit᷑.
Deq enĩ frustra eos qui mortui st̃ appel¬
lat scã seriptura dormientes: nͥ qͥa ẽ
quodãm᷑ consangiuneus leti sopor. ꝓ¬
inde si anima corpꝰ eẽt. & corporea eẽt
figura. in qua se uidet in somnis. eo
qd̃ de corpore erꝰ fuiss exp̾ssã. nullus
hominũ m̃bro corꝑis amputato. sicut.
eo caret ita sine illo se uideret in som¬
nis. s potius semꝑ integrũ. eo qd̾ ani¬
mȩ ipsius nicħ fuerit amputatũ. Cum
tos: qͥd aliud ista res docet. nͥ animã sic̃
aliarũ rerũ quas sentit in somnis. ita
ce corꝑis mͦ sic mͦ sic. ñ ueritatẽ s simi¬
litudinẽ gerere: Gaudiũ uͦ er siue
tr isticia. delectatio uł offensio. siue sit

Expanded text:
uisa somniantium et inde cognoueris uisa somniantium et inde cognoueris esse quasdam quae non sint corpora, sed similitudines corporum. quamuis enim et ea quae similia corporibus cogitamus ex eo genere sint, tamen, quod ad mortuos adtinet, aptior coniectura de dormientibus ducitur. neque enim frustra eos qui mortui sunt appellat sancta scriptura dormientes, nisi quia est quodammodo consanguineus leti sopor. Proinde si anima corpus esset et corporea esset figura, in qua se uidet in somnis, eo quod de corpore eius fuisset expressa, nullus hominum membro corporis amputato sicut eo caret, ita sine illo se uideret in somnis, sed potius semper integrum, eo quod animae ipsius nihil fuerit amputatum. cum tos, quid aliud ista res docet nisi animam sicut aliarum rerum quas sentit in somnis ita et corporis modo sic, modo sic non ueritatem, sed similitudinem gerere ? gaudium uero eius siue tristitia, delectatio uel offensio, siue sit
Abbreviated transcription (Latin):
to corꝑis ꝓtendatur ae crescatꝰ. &e ñ atten¬
das quã monstruosa euadat. anima iu¬
uenis siue senis. si er brachiũ p̾cidatur
infantis: contrahit enĩ se ut dicis animȩ
manꝰ. ne ipsa etiã cũ manu corꝑis ampu¬
detur. & in alias se partes corpis densan¬
do concludit: ac ꝑ hoc illud animȩ bra¬
chium quã breue eorꝑis fuit unde ce¬
perat sormã tambreue seruabit᷑ ubicũc
seruetur: quia ꝑdidit formã cuiꝰ incre¬
m̃to poss parit̾ crescẽ. łxiit gͦ aĩa iune.¬
uis aut senis. cũ manu quã cũ eẽt par¬
uus amisit. habens qͥdem duas manus
qͥa una refugiens ñ ẽ amputata cũ cor¬
pore: s alterã iuueniłẽ uł seniłe: alta̾m
uͦ sicut primũ fuerat infantiłẽ. Tales
animas crede mͥ ñ forma corꝑis facit:
s erroris deformitas fingit. Non mͥ ui¬
deris ab isto errore posse erui. nisi dõ
adiuuante diligent̃ consideraueris

Expanded text:
nto corporis protendatur et crescat, et non adtennto corporis protendatur et crescat, et non adtendere quam monstrosa euadat anima iuuenis siue senis, si eius brachium praecidatur infanti. contrahit enim se, ut dicis, animae manus, ne ipsa etiam cum manu corporis amputetur, et in alias se partes corporis densendo concludit. ac per hoc illud animae brachium quam breue corporis fuit, unde acceperat formam, tam breue seruabitur ubicumque seruetur, quia perdidit formam, cuius incremento posset pariter crescere. exit ergo anima iuuenis aut senis, qui manum cum esset paruus amisit, habens quidem duas manus, quia una refugiens non est amputata cum corpore, sed alteram iuuenalem uel senilem, alteram uero sicut primum fuerat infantilem. tales animas, crede mihi, non forma corporis facit, sed erroris deformitas fingit. non mihi uideris ab isto errore posse erui, nisi deo adiuuante diligenter consideraueris
Abbreviated transcription (Latin):
se subtraxerit ab eo corꝑis loco qͥ mortife.¬
ro uulnere uastabat᷑: ne in illa fieret
qd̾ in eiꝰ facie. etiã post mortẽ ipsiꝰ corpiᷤᷤ
appareret. Anforte etiã tͥ placet. ut istaᷤ
poti similitudines corpoꝵ quã corpora
ẽẽ eredamꝰ ut quomͦ apparet quasi uulnꝰ
qd̃ non ẽ uuluꝰ ita qd̾ non ẽ eorpꝰ quasi
corpꝰ appareat: Nam si anima uulnerari
potest abeis qui uulnerant corpꝰ᷑ nichil¬
ne metuendũ est ne possit occidi ab eis
eratis mori ñ potuit. unde corpꝰ eiꝰ est
mortuũ.&e quasi uulnerata uisa ẽ sieut
corpꝰ fuerat uulneratũ. qm̃ corpꝰ ñ erat:
s habebat insimilitudine corꝑis etiã si¬
militudinẽ uulneris. Porro aũt mnñ uͦ
corꝑe. uera miseria fuit animȩ: q̃ signifi¬
cabatur adumbrato corꝑis uulnere: de
qua sororis sc̃ȩ orationib meruit lib̾ari.
Iam illud quale ẽ dicere. qd̃ anima for¬
mam de corpore accipiat. ce cũ merem̃¬

Expanded text:
se subtraxerit ah co corporis loco, qui mortifese subtraxerit ah co corporis loco, qui mortifero uulnere uastabatur, nc in illa fieret quod in eius facie etiam post mortem ipsius corporis appareret. an forte iam tibi placet, ut istas potius similitudines corporum quam corpora esse credamus, ut quomodo apparet quasi uulnus, quod non est uulnus, ita quod non est corpus quasi corpus appareat? nam si anima uulnerari potest ab eis qui uulnerant corpus, nihilne metuendum est, ne possit occidi ab eis anima Dinocratis mori non potuit, unde corpus eius est mortuum, et quasi uulnerata uisa est, sicut corpus fuerat uulneratum, quoniam corpus non erat, sed habebat in similitudine corporis etiam similitudinem uulneris. porro autem in non uero corpore uera miseria fuit animae, quac significabatur adumbrato corporis uulnere, de qua sororis sanctae orationibus meruit liberari. Iam illud quale est dicere, quod \'anima formam de corpore accipiat et cum increme