comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cederet: oculi gemmarũ lumina
lum in arent: uestis candorẽ nuis
opprimeret: ornamenta in aestima.¬
bili fulgore uernarent: diuitixi.
trase regna concluderent: sapirtas
in compraehensibilis emanaret: Ail.¬
cedo fiui mella postponeret: pudia.¬
tia in contaminata persister&: odos
suauitate flagraret: thesauri siune
defectione constarent: ad dens
ergo monitis. ut filia nulli se pruss
sum parit̃ cum promissione uenturũ.
uod apra dulcit᷑ excipiens. & quasi
sponsũ futurũ aepłam patris amplec¬
tens. ad monitionẽ secuta est: nulli¬
sc̃ in coniugio resoluens. Sed qualit̃
adillum sponsũ per urnerit: loco m
sequenti seruatur. Interea cum toto
orbe arriane heresis peruersitas
pullular&: dato generalit̃ impera-¬
toris ȩdicto. ut om̃s orientales ep̃i
apud seleutiã is aurie oppidũ con-¬
urnirent disceptaturi: quid senti
rent defidei ueritate. Tunc inter
reliquos quarto iam exilii anno:
depbrigia sc̃s hylarius in prȩdic¬

Expanded text:
cederet, oculi gemmarum lumina cederet, oculi gemmarum lumina luminarent, vestis candorem nivis opprimeret, ornamenta inaestimabili fulgore vernarent, divitiae Ultra se regna concluderent, sapientia incomprehensibilis emineret, dulcedo favi mella postponeret, pudicitia incontaminata persisteret, odor suavitate flagraret, thesauri sine defectione constarent. 20 Addens ergo monitis, ut filia nulli se prius sum| pariter cum promissione uenturum . quod apra dulciter| excipiens. Et quasi sponsum futurum in epistula . patris| amplectens . admonicione secuta est. Nulli in coniu| gio se resoluens. Sed qualiter ad illum sponsum peruene| rit Locus in sequenti reseruatur Interea cum toto orbe| ariana perfidia heresis pullularet. Dato generali| ter imperatoris edicto . ut omnes orientalis episcopi. Apud| seleuciam . ysauriae oppidum conuenirent discepta| turi quid serent de fidei veritate, tunc inter reliquos quarto iam exilii anno de Frigia sanctus Hilarius in praedic
Abbreviated transcription (Latin):
quisquis peruersus uoluit illi con.¬
fligere: ac simutꝰ & claudus. nec
uerba poterat proferre. nec currero
sed quasi natans inpelagus. ante fug¬
tum eius eloquentie mergebatur.
Itaq infrigia a sie regionis missus ex
discedebat desolo proprio: tantũ
merebatur fieri uicinior cęlo.
Qui dum ad locũ peruenisset obtabilt
simã aprã filiã suam. quam cummam
pictauis reliquerat. quidã iuurns
nobilissimus praediues pulcherrimꝰ
coniugii uinculo sibi quȩrer& ad¬
nectendã. Sed ipse interuentu orat.¬
onis assiduȩ: cȩlestẽ illi sponsum sint
contaminatione prouiderat. Mox
oportuntate reperta manu propni
subscriptã filiar eius direxit epłam.
sufficienti sale conditã: & uelut aro.¬
maticis unguentis infusã. quȩ tene¬
turpictauis promunere conseruat
indicans ei eo quod talt̃ sponsun
pater anxius prouidissee : cuus no¬
bilitas cęlos ascenderet: pulchria¬
do rosarũ. & lilii conparationẽ prt¬

Expanded text:
, quis perversus voluit con, quis perversus voluit confligere ac si mutus et claudus nec verba poterat proferre nec currere, sed quasi natans in pelagis ante fluctum eius eloquentiae mergebatur. 17 Itaque in Frigia Asiae regione missus existi longius discedebat de solo proprio tantum merebatur fieri vicinior caelo. Qui dum ad locum pervenisset optabilem, simam Abram filiam suam, quam cum matre Pictavis reliquerat, quidam iuvenis nobilissimus praedives pulcherrimus coniugii vinculo sibi quaereret annectendam. Sed ipse interventu orationis assiduae caelestem illi sponsum sine contaminatione providerat. 19 Mox oportunitate reperta manu propria subscriptam filiae direxit epistolam, sufficienti sale conditam et velut aromaticis unguentis infusam, quae tenetur Pictavis pro munere conservata: indicans ei, eo quod talem sponsum pater anxius providisset, cuius nobilitas caelos ascenderet, pulchritudo rosarum et lilii comparationem prae
Abbreviated transcription (Latin):
ta circũiectas tantũ gallias in lustra.¬
re: sed exteras nationes & regiones
implebat. meritoꝵ. gratia percur.¬
rente. Id actũ est: ut toto orbe
uelocit᷑ brati pontificis gloria
militaret. Igitur constantii impe¬
ratoris tempore cum arriana here¬
sis urnenata deradice flori toxico
pullular&: tunc uirsc̃issimus timo¬
renudus. fidei feruore uestitus.
quasi signifer brlligerator permedi¬
as acies int̃ hostiles fremitus. int̃
morte formidans: illũ solũ metuerᷤ
quod absit prȩiuditio religionis.
bant. imperatori persuasũ est.
ut uirũ eruditissimũ de quoloqui.¬
mur. & dionisyũ mediolanensiũ.¬
& eusebiũ uercelensẽ ex ilio con-¬
deinpnar&: Nihil enim poterat
ante insuperabiłẽ scĩ hilarii facun-¬
diam hereticus obtinere: sperans
hostis fidei aliquasse nebulas splen.¬
dore catholico posse prętendere.
si retrusus exilio talis uir acerta¬
mine defuisset : qm̃ ut dictũ est¬

Expanded text:
ta circumjectas tantum Gallias illustrata circumjectas tantum Gallias illustrare, sed exteras nationes, et regiones implebat, meritorum gratia percurrente; sicque actum est ut in toto orbe velociter beati pontificis gloria militaret. 5. Igitur Constantii imperatoris tempore, cum Ariana haeresis, venenata de radice flore toxico pullularet, tunc vir sanctissimus, timore nudus, fidei fervore vestitus, quasi signifer belas acies inter hostiles fremitus, inter morte formidans, illud solum metuens, quod absit, praejudicio religionis, bant, Imperatori persuasum est, ut virum eruditissimum, de quo loquimur et Dionysium Mediolanensem et Eusebium Vercellensem exilio condemnaret. Nihil enim poterat ante insuperabilem sancti Hilarii facundiam haereticus obtinere, 16 Sperans hostis fidei aliquas se nebulas splendori catholico posse praetendere, si retrusus exilio talis vir a certamine defuisset: quoniam, ut dictum est
Abbreviated transcription (Latin):
uiui. Sedneq salutatio fuerit. cum
his prattereuntibus communis uita
Hic dauitico suffultꝰ exemplo: nec cũ
meretricis mensa participando
fieret illi inscandalũ. O quã per¬
fectissimũ laicũ: cuius imitatores
ipsi ẽẽ. desiderant sacerdotes. Cui
non fuit aliud uiuere. Nisi xpm
cum dilectione timere: & cum¬
XUII timore diligere. Cuius sequaces
currunt ad gloriã: diuertentes
apena. Credenti succedunt prae-¬
mia: recusanti tormenta. Qui
tam̃ nunc illos depio religionis
opere commonens: Nunc alios
informans. Nunc reliquos pro¬
missione regni cȩlestis inuitans.
non cessauit inplebe uerba ueri-¬
tatis fructu fidei redundantia
seminare. Quo cognito desc̃o
hilario. qm̃ tantũ lumen & si
uoluisset laterẽ non potuit.
dante fauore populi Aut potius dĩ
spũ proclamante: uir olim mysteriis
deputatus. aliquando sacris altarib
sacerdos electus est. Crescebat
uirtutũ : Nec erat eius fama conten.¬

Expanded text:
vium, sed neque salutatio ei fuerit cum vium, sed neque salutatio ei fuerit cum his praetereunti communis. Vitabat haec, Davidico suffultus exemplo, ne cum haereticis mensam participando, fieret illi in scandalum. O quam perfectissimum laicum, cujus imitatores ipsi etiam esse desiderant sacerdotes; cui non fuit aliud vivere, nisi Christum cum dilectione timere, et cum timore diligere, cujus sequaces currunt ad gloriam, divertentes ad poenam; credenti succedunt praemia, recusanti tormenta! Qui omnes de pio religionis opere commonens, nunc alios tae Trinitatis informans, nunc reliquos promissione regni coelestis invitans, non cessabat in plebem verba veritatis, fructum fidei redundantia, seminare. 4. Quo cognito de sancto Hilario, quoniam tantum lumen, etsi voluisset, latere non potuit, dante favore populi, aut potius Dei Spiritu proclamante, vir olim mysteriis deputatus, aliquando sacris altaribus sacerdos electus est. Crescebat virtutum; nec erat fama ejus conten
Abbreviated transcription (Latin):
GITUR BTATUS¬
hilarius piotauorũ urbis ep̃s.
regionis aquitanie oriundus.
quȩ aboceano brictanico.
feremilia octo ginta seiun-¬
gitur : apud gallicanas fami.¬
lias nobilitatis lampade non
obscurus. immo magis pra eceteris
gratia generositatis ornatus. nitore
pectoris addito. quasi refulgers
lucifer int astra processit. Cuius
a cunabulis tantȩ sapientiȩ primiti¬
ua lactabatur infantia: utiam tũ
potiusset intelligi xp̃m insuis causis
proobtinenda uictoria Necessariũ
sibi iussisse militẽ propagare. Deniq
conugẽ habens & filiã. ita plenitu¬
dinc dm̃ uenerabiles animos acc¬
clesiastice regulae tradidit infor
mandos: ut adhuc in laicali propo¬
sito constitutꝰ diuinonutu pontificis
gratiã possider&. Ita seipsũ propria
disciplina cohercebat in tonsus. qua¬¬
si futurã spetiẽ indicans: ut inrrprȩ¬
hensibilis intemplo xp̃i prȩparare.¬
tur sacerdos. Nam quod inter: mor¬¬
tales ualde uidetur difficile.
onis abhorruit: nenon dicã conui-¬

Expanded text:
gitur beatusHilarius Pictavorum urbis episcopus regionis Aquitaniae oriundus, quae ab oceano Britannico fere milia nonaginta seiungitur, apud Gallicanas familias nobilitatis lampade non obscurus, immo magis prae ceteris gratia generositatis ornatus, nitore pectoris addito, quasi refulgens lucifer inter astra processit. 7 Cuius a cunabulis tanta sapientia primitiva lactabatur infantia, ut iam tunc potuisset intellegi, Christum in suis causis pro obtinenda victoria necessarium sibi iussisse militem propagari. 8 Denique coniugem habens et filiam ita plenitudine domini venerabiles animos ecclemandos, ut adhuc in laicali proposito constitutus, divino nutu, pontificis gratiam possideret; ita se ipsum propria disciplina coercebat intonsus, quasi futuram speciem indicans, ut irreprehensibilis in templo Christi praepararetur sacerdos. Nam quod inter mortales adhuc valde videtur difficile tonis abhorruit, ut non dicam convi
Abbreviated transcription (Latin):
se sufficiat: nestudiosis lectori¬
bus & ad alia properantibus. fas¬
tidiũ ingerere uideamur. Se.¬
pultus namq est uirdĩ cũ mi¬
co honore in loco qui dicitir
dauũ castrũ: cuius nunc g¬
um aperte uocatur gandau
multa fidelibus prestantur q¬
num eius beneficia. & lauda
ab omnibus nomen dñi iħ

Expanded text:
se sufficiat, ne studiosis lectorise sufficiat, ne studiosis lectoribus et ad alia festinantibus fastidium ingerere videamur. Sepultus namque est vir Dei cum magnifico honore in loco qui dicitur Gandavum castrum, cuius nunc cenobium aperte vocatur Ganda. Ubi multa fidelibus praestantur orationum eius beneficia, et laudatur ab omnibus nomen domini I
Abbreviated transcription (Latin):
niens. scãm anima carne solutã.
dieprimo mensis octobris. red.¬
didit omnipotenti dño poli aula
cum in effabili triumpho exceptꝰ.
Statimq uirgini beate gerthrudi
cum aliis uirginibiis secũ commo¬
rantibus longius a sepositis. sp̃s
ipsius apparens iub& sibi uestim̃¬
ta mitti: ad sepeliendũ corpus suũ.
Quod & factũ est. Cumq funeris
illius officiũ expleretur: mulier
quȩdã quȩ multo iam tempore
ademonibus uexabatur. glebã
scĩ uiri tetigit: & statim sana fac¬
ta est. Alius namq freneticus
male ademonio uexabatur : qui
ut peruenit aduiri dĩ sepulchrũ.
dño annuente pristinã recepit
sanitatẽ: ac sinullã antiqui hos¬
tis pertuliss& lesionẽ. Multa
quidẽ & alia sunt que pereũ dñs
operari dignatus est: quȩ nob̃
incognita sunt. & dõ nõta. Qđ
si omnia quȩ decius uirtutibus
comperinius uellemus persequi:
dies ut oꝑin or Antequã sermo
finiretur. Pauca epluribus dixis¬

Expanded text:
niens, sanctam animam carne solutam niens, sanctam animam carne solutam die primo mensis Octobris reddidit omnipotenti Domino, poli aula cum ineffabili triumpho exceptus. Statimque virgini beatissimae Gertrudi cum aliis virginibus secum commorantibus longe a se positis spiritus ipsius apparens, iubet sibi vestimenta mitti ad sepeliendum corpus suum; quod et factum est. 15. Cumque funeris illius officium expleretur, mulier quaedam, quae multo iam tempore a daemonio vexabatur, glebam sancti viri tetigit, et statim sana facta est. 16. Alius namque freneticus male a daemonio vexabatur. Qui ut pervenit ad viri Dei sepulchrum, Domino annuente pristinam recepit sanitatem, acsi nullam antiqui hostis pertulisset lesionem. Multa quidem et alia sunt quae per eum Dominus operari dignatus est, quae nobis incognita sunt et Deo nota. Quod si omnia quae de eius gestis comperimus vellemus persequi, dies, ut opinor ante quam sermo cessaret. Pauca e pluribus dixis
Abbreviated transcription (Latin):
conloquiis. Multum namque
itineris spaciũ erat. atq uaste
solitudims densoꝵ lignorũ sal¬
tus occupaueratit. quod erat
int cellã brati uiri & monaste¬
riũ turholtense in quo pręs¬
hit prȩfatus morabatur. Tan¬
demq accersito ministro: ad
menoratũ presbiterũ ire prȩ¬
cepit. Atille obȩdientiã non
re nuens. & uiã qua perger&
minime sciens: cępit it᷑ agere
nescius sibi iniunctũ. Sed an¬
gło dñi comitante: adeundẽ
prłma subomini cȩleritate
prruenit. & per uastã solitu¬
dinẽ rectissimo tramite utriq
aduirũ dĩ incredibili festina¬
tione perurnerunt. Quo uiso uir
beatissimus magno repletꝰ
est gaudio: eiq praecepit.
ut curã gerer&e funeris sui. Cumq
cȩlesti patrie in desinent hanela.¬
ret. &a conloquiis diuinis non ces¬
saret. oculisq ac manibus in cęlũ
semꝑ intentus inuictũ aboratio.¬
ne sp̃m non mutar&: corpore &
sanguine redemptoris nr̃i sẽmu¬

Expanded text:
colloquiis. Multum namque colloquiis. Multum namque itineris erat spatium atque vastae solitudinis densorum lignorum saltus occupaverat iter quod erat inter cellam beati viri et monasterium Turholtense, in quo prester praefatus morabatur. Tandem, arcessito ministro, ad memoratum presbiterum ire práecepit. At ille obedientiam non rennuens et viam qua pergeret minime sciens, cepit iter agere nescius sibi iniunctum. Sed, angelo Domini comitante, ad eundem presbiterum sub omni celeritate pervenit, et per vastam solitudinem rectissimo tramite utrique ad virum Dei incredibili festinatione pervenerunt. Quo viso, vir beatissimus magno repletus est gaudio eique praecepit, ut curam gereret funeris sui. Cumque caelesti patriae indesinenter anhelaret et a colloquiis divinis non cessaret, oculis ac manibus in caelum semper intentus, invictum ab oratione spiritum non relaxaret, corpore et sanguine redemptoris nostri se mu
Abbreviated transcription (Latin):
titudo uincendi. pacientia ex¬
pectandi. & aequanimitas susti¬
nendi: ueluti dño sibi semꝑ in
qm̃ merces tua copiosa est ince¬
lis. Opere prętiũ est & illud
inserere lectioni huic. qualit̃
beatus uir adlumus qui exortu
natiuitatis sue ac dilectione
uocatus est. bauo dehac
luce migrauerit. Igitur
sc̃issimus atq religiosissimus uir
dñi bauo. post confessionẽ pęni¬
tentię quã abeato amando pon¬
tifice perceperat. annis tribus
prẽt̃ quã draginta dierũ absti¬
nentiã quã expleuit. dño an¬
nuente. sagaci studio mirificoq
affectu. in hoc scło propt̃ reg¬
num dĩ militauit. Plenus namq
uirtutibus & sc̃itate. intellexit
uirdõ plenus. ultimũ sibi ap¬
propinquare diẽ. Qua dere
nuntiauit abbati & fratribus
sui monasterii. dissolutionẽ sui
corporis imminere. Ac quendã
presbiterũ fidelẽ longe a se
positũ nomine dõinũ euocari
uoluit turholtensis monasterui
quia cuprebat eius per frui.

Expanded text:
titudo vincendi, patientia extitudo vincendi, patientia expectandi et aequanimitas sustinendi, veluti Domino sibi ingexulta, quoniam merces tua copiosa est in caelis'. 14. Operae praetium est et illud inserere lectioni huic, qualiter beatus vir Allowinus, qui ex ortu nativitatis suae a dilectione vocatus est Bavo, de hac luce migraverit. Igitur sanctissimus atque religiosissimus vir Domini Bavo post confessionem penitentiae, quam a beato Amando pontifice perceperat, annis tribus praeter quadraginta dierum abstinentiam quam explevit, Domino annuente, sagaci studio mirificoque effectu in hoc saeculo propter regnum caelorum militavit. Plenus namque virtutibus et sanctitate intellexit vir Deo plenus ultimum sibi appropinquare diem. Qua de re nuntiavit abbati et fratribus sui monasterii dissolutionem sui corporis imminere ac quendam presbiterum fidelem longe a se positum nomine Domlinum evocari voluit Turholtensis monasterii, quia cupiebat eius perfrui
Abbreviated transcription (Latin):
non me uoluntas. sed tua fiat.
dest in quio: lic& ei ratio tem¬
ris non prafliterit martyriũ.
oria tamen martyris non care¬
S quia uoto atq uirtute procul
dibio martyr fuit. In sem& ipso
nq supplicia. quibus plerumq
humana cȩdit infirmitas. & acon¬
sessione dñi non recessit. immobi¬
us perseuerans. inopere manda¬
lor dñi. ita ut ulceribus congau¬
ans & cruciatibus quȩ lib& int
aimenta rider&. Sed quam quã
gladio persecutoris minime trun¬
caretur. impleuit tamen sine
cruore martyriu. Quas ille
prospe aeternitatis humanorũ
dolorũ non pertulit. passiones. o¬
same. uigiliis. nuditate. ieiunis.
obprobriis inuidorũ. insectati¬
onibus improboꝵ. cura infir¬
mantiũ. sollicitudine pericdi¬
tantũi. Quo eñi ille dolente
non doluit.  Quo scandalitan¬
te. non ustus est.o Quopere¬
unte nongemuit. o Pret̾ coti¬
diana illius aduersũ humanae
spiritalisq nequitiȩ diuersa cer¬
tamina. dũ in eo uariis tempta¬
tionibus appetito. exuberat for¬

Expanded text:
non mea voluntas, sed tua fiat'. Audenter inquio: Licet ei ratio temporis non praestaret martyrium, gloria tamen martyris non carebit; quia voto atque virtute potuit esse martyr et voluit. In semet ipso  suscepit, quibus plerumque humana cedit infirmitas, et a confessione Domini non recessit, immobilis perseverans in opere mandatorum Domini, ita ut ulceribus congaudens et cruciatibus, quelibet inter tormenta rideret. Sed quanquam gladio persequutoris minime truncaretur, implevit tamen sine cruore martirium. Quas ille pro spe aeternitatis humanorum dolorum non pertulit passiones fame, vigiliis, nuditate, ieiuniis, opprobriis invidorum, insectationibus improborum, cura infirmantium, sollicitudine periclitantium? Quo enim ille dolente non doluit, quo scandalizante non ustus est, quo pereunte non gemuit? praeter cotidiana illius adversum humanae spiritualisque nequitiae diversa certamina, dum in eo variis temptationibus appetito exuberat for
Abbreviated transcription (Latin):
rũ prosequente.
uuandalorũ crudelitate.
miscđiam cęli distillauert̃:
cũ ad mitigandã gentis
francorũ barbarica feroci¬
tate suꝑ uenturã diuinae
anini aduersionis propt̃ iniquita¬
tes perseurrantes ultionẽ. mundo

Expanded text:
uente Wandalorum crudelitate, misericordiam coeli distillarunt: cum ad mitigandam, gentis Francorum barbarica ferocitate superventuram, divinae animadversionis propter iniquitates perseverantes ultionem, mundo
Abbreviated transcription (Latin):
expetiuit. cum lacrimis uenuĩ
postulans. Pedibus quoq eiis po
confessus facinora. & decontranis
sibim & eũ passionibus alloquitr
propeccatis maxiiis & minimis
poenitentiã facturus. De inde
uir dñi amandus animarũ solli¬
citudinẽ gerens. quas ad regna
cęlestia secũ ducere festinabit
uerba scripturarũ ei protulit
quibus lucraretur dño ita dicet
Uitia prudent̃ sunt tolleranda.
subtilit̃ occulta scrutanda. &
aperte cognita lenit̃ aliquande
arguenda. & aliquando ue heis
increpanda. Nota facio tibi ues¬
ba dñi: quibus uitã comprarhen¬
das aeternã. Dñs dixit. omnis
qui confitebitur me corã ominib

Expanded text:
expetiit. Cum lacrimis veniam expetiit. Cum lacrimis veniam postulans, pedibus quoque beati pconfessus facinora, et de contrariis sibimet eum passionibus alloquitur, pro peccatis maximis et minimis penitentiam acturus. Deinde vir Domini Amandus animarum sollicitudinem gerens, quas ad regna caelestia secum ducere festinabat, verba scripturarum ei protulit, quibus lucraretur Domino, ita dicens: 'Vitia prudenter sunt tollenda, subtiliter occulta scrutanda et aperte cognita leniter aliquando arguenda et aliquando vehementer increpanda. Nota tibi facio verba Domini, quibus vitam comprehendas aeternam. Dominus dixit: Omnis ergo qui confitebitur
Abbreviated transcription (Latin):
beatus bauo actibus prauis ex¬
ercebat scłi uoluntatẽ. constans
erat inturpibus. in census ob¬
scenis laterũ flexionibus. Sed
xp̃o auxiliante hociuge ipsius
uitiũ. cito uersũ est in bonitatẽ.
Abillo &iam tempore legisiudi¬
tia non contempsit. sed & om̃iũ
materiẽ scelerũ euitauit. Affi¬
nibus suis non nocuit. sed pau¬
peribus latius manũ porrexit.
Amicitiarũ fidẽ nonminus reci¬
nuit. quã ad petiuit. Nec tam
fortunã excoluit. quã uirtutes
iitatus est. Miscđia subleu¬
& iam oppressos. in desinent᷑ rẽe¬
lens in omni cultu pirtatis ma¬
me dm̃ in hoc sibi propiciũ for¬
peccator suoꝵ si om̃s iniustropp¬
sos subleuandos. ẽt. satager& A
cui dicit propheta. Cum cecida
iustus non colidetur. quia dñs si¬
pon& manũ suã. Eodem quoq
tempore coniua eius obiit fili
adilionis comitis dequa genuri
agglrtrudẽ. ut praedictũ est.
Quȩ postquã migrauit dehacluet
aliã noluit ducere uxorẽ sedn

Expanded text:
beatus Bavo actibus pravis exbeatus Bavo actibus pravis exercebat saeculi voluntatem. Constans erat in turpibus et incensus obscenis laterum flexionibus, sed, Christo auxiliante, hoc iuge ipsius vitium cito versum est in bonitatem. Ab illo etiam tempore legis iudicia non contempsit, sed et omnium materiem scelerum evitavit; affines suos non nocuit, sed et pauperibus latius manum porrexit, amicitiarum fidem non rennuit, sed appetivit; nec tam fortunam excoluit, quam virtutes imitatus est. Misericordia sublevavit oppressos, indesinenter recolens in omni cultu pietatis maxime Deum in hoc sibi propitium peccatorum suorum, si omnes iniuste oppressos sublevare satageret ab eo, cui dicit propheta: Cum ceciderit iustus non conlidetur, quia Dominus supponit manum suam. 3. Eodem quoque tempore coniunx eius obiit, filiilionis comitis, de qua genuit Agglethrudem, ut praelatum est. Quae postquam migravit de hac luce, aliam noluit ducere uxorem; sed,
Abbreviated transcription (Latin):
sed non est laudabile bonũ
esse cũ malis. Sca enĩ aeccła
incarnalibus ampla est: in
spiritalibus aut̃ angusta. Et
ideo non solũ malor. mores sed
ȩtiã consortia fugienda sunt. Si
fueris namq socius conuersatio¬
nis bonoꝵ eris & consors uirtutũ
eorum. Non longo fastidio tendã.
quȩ deuiro di narrare cupio
Quia ciuitas in monte posita latere
non potest. Neq candelabrũ
obaliud accenditur: nisi ut luce¬
at indomo. Igitur ad louuinus
quod nomen sacro excepit bap¬
tismate quẽ uulgus bauonẽ
nominat. genere nobili paren¬
tibus inclitis has baniense edit᷑
ducatu uxori iunctus est filie
uidelicet adilionis comitis. de
qua genuit aggletrudẽ prolẽ
dignã dõ uirginẽ. xp̃i. Cui in
primis annoꝵ crepiindus. uox
summissa persultauit throno
altissimi. Crede inquiens creata.
maiorũ quoq prosapia. Uerbo
dĩ solius parentes procreabis.
qui utrumq fecit hominẽ. Tem¬
pore quippe suȩ iuuentutis

Expanded text:
sed multo magis est laudabile bonum sed multo magis est laudabile bonum esse cum malis. Sancta enim aecclesia in carnalibus ampla est, in spiritualibus angusta. Et ideo non solum malorum mores, sed etiam consortia fugienda sunt. Si fueris namque socius conversationis bonorum, eris et consors virtutum eorum. Non longo fastidio tendam, quae de Dei viro narrare cupio, quia civitas in monte posita latere non potest, neque candelabrum ob aliud accenditur, nisi ut luceat in domo. 2. Igitur Allowinus – quod nomen sacro accepit babtismate, quem vulgus Bavonem nominat – genere nobili, parentibus inclytis, Hasbaniense editus ducatu, uxori iunctus est, filiae videlicet Adilionis comitis, de qua genuit Agglethrudem, prolem dignam Deo, virginem Christi, cui in primis annorum crepundiis vox summo missa persultavit throno altissimi: 'Crede', inquiens, 'creata, maiorum quoque prosapia verbo Dei solius parentes procreabis, qui utrumque fecit hominem'. Tempore quippe suae iuventutis
Abbreviated transcription (Latin):
e solet: dño appro¬
bante quidixit. Nolite par¬
uulis prohibere. qui ueniant
adme. Et sapientia dicente.
Relinquite infantiã & iiuite. &
perinas prudentiȩ ambulate.
Ergo simunda & recta sunt ope¬
ra pueri. exstudis eius intellegi
potest. ut ait quidã. Quomo¬
do inuenies cum insenectute
quẽ non cognouisti iniuuentute.
Etiterũ. Excipe doctrinã. &
inuenies sapientiã. Non enim
omnibus expediunt omnia.
Nemo potest quicquã accipere
nisi ei fuerit datũ decęlo. Om̃s
enim peccauerunt: & egent
gła di. Et non uolentis neq
currentis. sed nuserentis estdĩ
elices sunt quoꝵ ds̃ spes est:
& quor desideria dignant᷑
inflammat. & ad perfectionẽ
roborat. quia non poterit
dissolui quod exdõ est: ut
ait ipse. Uos amici mei estis.
si feceritis quȩ ego prȩcipio
uobis. Qui enĩ adher& scõ uiro.
assiduitatt operis illiis susci¬
pit. exempla quibus accenda¬
tur ad amorẽ ueritatis. Ualde
est laudabile bonũ ẽẽ cũbonis.

Expanded text:
re solet, Domino approre solet, Domino approbante, qui dixit: Nolite parvulis prohibere, quin veniant ad me, et Sapientia dicente: Relinquite infantiam et vivite et per vias prudentiae ambulate. Ergo si munda et recta sunt opera pueri, ex studiis eius intellegi potest, ut ait quidam: Quomodo invenies eum in senectute, quem non cognovisti in iuventute? Et iterum: Excipe doctrinam et invenies sapientiam. Non enim omnibus expediunt omnia. Nemo potest quicquam accipere, nisi ei datum fuerit de caelo. Omnes enim peccaverunt et egent gloria Dei. Et non volentis neque currentis, sed miserentis est Dei. Felices sunt, quorum Deus spes est et quorum desideria dignanter inflammat et ad perfectionem roborat, quia non poterit dissolvi, quod ex Deo est, ut ait ipse: Vos amici mei estis, si feceritis, quae ego praecipio vobis. Qui enim adheret sancto viro, assiduitate operis illius suscipit exempla, quibus accendatur ad amorem veritatis. Valde est laudabile bonum esse cum bonis,
Abbreviated transcription (Latin):
malitioso corde exultare nec
se in quisitionibus stimularr mali¬
uolis. sed coegisti quantũ ual &
imperita lingua. ut omniũ elo¬
quentissimorũ uirorũ imite tur
uestigia. Tibipat quic quid ars
mea cogitauerit aut inuenire
ualuerit. pate facere curabo.
Nec putes ignauiã. hinc inflari nrãm.
ere non est inuisceribus tepitudi¬
nis meȩ ali qua extollendi cala¬
mitas. sed prorsus iacet adima¬
humilitas. eo quod scientie nobis
non man& sublimitas. Indiuidua
dilectione & caritate. mihi con¬
iuncta est sc̃itas ur̃a. Quid tan¬
tum urbis deur̃is oportunitatib
loquar. o Igitur deuiro di ad¬
lomo sc̃o udelicet bauone qđ
exprtendũ iudicastis. ut ualemꝰ
uoluntatẽ uram explere cupi
uersatione gaudere cũ grege
uobis commisso. & cũ sc̃o bauo¬
ne qui ad louinnus nomine alio
uocatur regna cęlorũ prome¬
BAUONIS CONFESSORIS CuIUS¬
OHORUM PAR¬
uulorũ indoles
non tam digni¬
tate generis quã
moribus claresce¬

Expanded text:
malitioso corde exultare nec malitioso corde exultare nec se inquisitionibus stimulare malivolis; sed coegisti, quantum valet imperita lingua, ut eloquentissimorum virorum omnium imitetur vestigia. Tibi, pater, quicquid ars mea cogitaverit aut invenire valuerit, patefacere curabo. Nec putes, ignaviam hinc inflari nostram; vere non est in visceribus tepitudinis meae aliqua extollendi calamitas, sed prorsus iacet humilitas, eo quod scientiae nobis non manet sublimitas. Individua dilectione et caritate mihi coniuncta est sanctitas vestra. Quid tantum verbis de vestris oportunitatibus loquor? Igitur de viro Dei Allowino, sancto videlicet Bavone, quod expetendum iudicastis, ut valemus, voluntatem vestram explere cupim per conversatione gaudere et cum grege vobis commisso et cum sancto Bavone, qui Allowinus nomine alio vocatur, regna caelorum promeBAVONIS CONFESSORIS CHonorum parvulorum indoles non tam dignitate generis quam moribus claresce
Abbreviated transcription (Latin):
ilẽ & infimũ cunctis pos¬
cere uideris populis:
meq in doctũ quęris nitere
uirũ perscithias gentes & par¬
thias patrias. Nam liberalium
omniũ arciuss & humanarũ
doc trinarii matre fuisse athe¬
nas legimus. ubi antiquitus
ueteris floruit scientia lingua
latinae sub pissi strato auctore.
& unde nr̃e artes fuse sunt poene
om̃s. Non in quã me hesperia
nec roma. aut ausonius tenuit
genuit. uel aluit. nectrtirus
docuit. nec fultus sum aristote¬
lis. argumentis. uarronis. de¬
mocriti. platonis. de mostenis.
& cȩterorũ doctorũ. In ops in¬
genii sum uerborumq flumine
siccus. Prorsus multũ me fateor
mertẽ. Meȩtiã pondus inerus
pręmit. & in imis uoluit quando
scientia fatuus hȩc ut cumq fra¬
gili conscribere audeo stilo. Nob̃
gregii exempla sint dicta doc¬
ginis hirronimi sacerdotis quib
refragari ualeamus detrabentiũ
la queos. Me ouantẽ fatror esse
pat̾ sc̃ẽ. quia mrii pigrũ̃ perdura¬
re minime animũ passus es. nec

Expanded text:
ilem et infimum cunctis poscere videris populis meque indoctum queris nitere virum per Scithias gentes et Parthias patrias. Nam liberalium omnium artium et humanarum doctrinarum matrem fuisse Athenas legimus, ubi antiquitus veteris floruit scientia linguae latinae sub Piscistrato auctore, et unde nostrae artes fusae sunt poene omnes. Non, inquam, me Hesperia nec Roma aut Ausonia tenuit, genuit vel aluit nec Tytirus docuit nec fultus sum Aristotilis argumentis, Varronis, Democriti, Platonis, Demostenis et ceterorum doctorum: inops ingenii sum verborumque flumine siccus prorsus multum me fateor inertem. Me etiam pondus inertiae premit et in imis volvit, quando scientia vacuus haec utcumque fragili audeo conscribere stilo; nobis egregii exemplo sint dicta doctoris Hieronimi sacerdotis, quibus refragare valeamus detrahentium laqueos. Me ovantem fateor esse, pater sancte, quia meum pigrum perdurare animum minime passus es nec
Abbreviated transcription (Latin):
qui hihi signisicauit sc̃ ȩtiã moriuelle.
e ex pecto. hanc desidero: que mihi
prestibit salutẽ & aeternitatẽ. Ergo
slia sub urni sollicitudim meȩ. & hanc
eplam mcã semꝑ lege. & hinc te uesti&
margaritȩ rescrua: & ipsa tũ mihi nul¬¬
lum in terrogans. qualibus potes lit¬
teris rescribe: utrũ te uesti huic
& margaritȩ reserues: ut sciã quidiũ¬
uen illi respondeã: &ut si illã desi-¬
aeras. si expectas. letus possim ad te
re. ditũ cogitare. Cũ aut̾ẽ mi hi
rescripseris: tunc tibi & ego qui sit
hic iuurnis. & qualis sit. & quid uelit.¬
& quid promittat. & quid possit in-¬
dicabo. Interim tibi hymnũ matu¬
tinũ & serotinũ misi: ut memor
me semꝑ esses. Tu uero siquid minꝰ
peratate̾ hymno & epistola intel¬¬
ligis: interroga matrẽ tuã. quętt
genuit. hic & mȩternũ custodiat:
opto filia desiderantissima. ameN.

Expanded text:
quam mihi significauit se etiam mori uelle. quam mihi significauit se etiam mori uelle. hanc exspecto, hanc desidero, quae mihi praestabit salutem et aeternitatem\'. Ero, filia, subueni sollicitudini meae et hanc epistolam meam semper lege et huic te uesti et margaritae reserua. et ipsa tu mihi nullum interrogans, qualibus potes, litteris rescribe, utrum te uesti huic et margaritae reserues, ut sciam, quid iuueni illi respondeam, et ut, si illam desideras, si expectas, laetus possim ad te reditum cogitare. cum autem mihi rescripseris, tunc tibi et ego, quis sit hic iuuenis et qualis sit et quid uelit et quid promittat et quid possit, indicabo. interim tibi hymnum matutinum et serotinum misi, utmemor mei semper esses. tu uero, si quid minus per aetatem hymnum et epistolam intellegis, interroga matrem tuam, quae opgenuit, hic et in aeternum te custodiat, opto, filia desiderantissima. Amen.
Abbreviated transcription (Latin):
si hanc uestẽ & hanc margirita
non habueris. Testor autẽ tibi
filia dm̃ cęli & terre: quia nihil
hac margarita atq ueste preuo¬
us est. ut tui iuris est: & hanc
habeas tu modo. Quando tibi
uestis alia offeratur uel infecta.
uel syrica. uel deaurata : dicito
qui tibi offert. Ego uestẽ altn
expecto : propt̃ quam pat̃ m̃s ama
andiu peregrinatur. quã mihi
quȩrit: quã non possũ haberesi
hanc habuero. Sufficit mihi lana
ouis mee. sufficit mihi color quẽ
natura ad tulit: sufficit mihi tex
in sumptuosus. Cȩterũ uestẽ illĩ
desidero : quȩ̨ dicitur non absum
non ad teri. non discindi. Xurio
sitibi margarita offeratur. aut
suspendenda collo aut digito
coaptanda: dicesita. Non mibi i¬
pedimento sint istę inutiles &
sordide margaritȩ : expecto aliꝰ
palcherrimã & prȩtiosissimã &utilis¬
ins. Credo patrimeo. quia & ille ei
qui spopondit sibi credidit. propter

Expanded text:
si hanc uestem et hanc margaritam si hanc uestem et hanc margaritam non habueris. testor autem tibi, filia, deum caeli et terrae, quia nihil hac margarita atque hac ueste pretiosius est et tui iuris est, ut hanc habeas. tu modo, quando tibi uestis alia offeratur uel infecta uel serica uel deaurata, dicito ei, qui tibi offert: \'ego uestem alteram exspecto, propter quam pater meus a me tam diu peregrinatur, quam mihi quaerit, quam non possum habere, si hanc habuero. sufficit mihi lana ouis meae, sufficit mihi color, quem natura attulit, sufficit mihi textus insumptuosus. ceterum uestem illam desidero, quae dicitur non absumi, non atteri, non scindi\'. at uero, si tibi margarita offeratur aut suspendenda collo aut digito coaptanda, dices ita: \'non mihi impedimento sint istae inutiles et sordidae margaritae; expecto illam pulcherrimam et pretiosissimam et utilissimam — credo patri meo, quia et ille ei, qui spopondit sibi, credidit —, propter
Abbreviated transcription (Latin):
quia aliȩ aut de terra. Aut demare
sunt. Mea autẽ ut ipse tu indes.
spetiosa & prȩtiosa est: inconpara.¬
bilis & celestis est. Non dignatur
ibi. eẽ : ubi aliȩ sunt. Non eñi
rebus meis conuenit cum rebus
hominis: quia qui ueste mea &
margarita utitur. inaeternũ sanꝰ
est. Nonfebre exardescit: non
uulneri pat&: non in annis de.¬
mutatur : non morte dissoluitur
acqualis & aeternus est. Egot
hanc uestẽ hanc margarita mo
petenti tibi dabo: ut eã filie tis
perferas. Sed prius scire debes
quid uelit filia tua: sise hiuic ue
margarite meȩ dignã ficit: da
si uestes siricas &iuratas & infe
habere noluerit. Si omnẽ margi¬
tã alterã oderit: tunc hȩc qũ
me rogas. tibi prȩstabo. Postquĩ
uocẽ filia. letatus ex surgo &s¬
cretũ habens hanc adte epłn
feci : rogans tẽ permultas lac¬
mas meas. ut te huic uesti & marqi¬
ritȩ reserues. Neq miserũ neꝰ¬
senẽ tali dampno tuo facus:

Expanded text:
quia aliae margaritae aut de terra aut de mari quia aliae margaritae aut de terra aut de mari sunt, mea autem, ut ipse tu uides, speciosa et pretiosa est, incomparabilis et caelestis est, non dignatur ibi esse, ubi aliae sunt. non enim rebus meis conuenit cum rebus hominis, quia, qui ueste mea et margarita utitur, in aeternum sanus est non febre exardescit, non uulncri patet, non annis demutatur, non morte dissoluitur—, aequalis, aeternus. ego tamen hanc uestem et hanc margaritam meam petenti tibi dabo, ut eam filiae tuae perferas. sed prius scire debes, quid uelit filia tua. si se huius uestis et margaritae meae dignam facit, id est, si uestes sericas et auratas et infectas habere noluerit, si omnem margaritam alteram oderit, tunc haec, quae me rogas, tibi praestabo.\' Post quam uocem, filia, laetus exsurgo et secretum habens hanc ad te epistolam feci, rogans te per multas lacrimas meas, ut te huic uesti et margaritae reserues neque miserum senem tali damno tuo facias,
Abbreviated transcription (Latin):
citudim & uitȩ meģ. Si eñ hanc
ueste & margaritã non concedis.
miser futurus sum: filiã mea̾ uiuentẽ
perditurus sum. Ego propt hanc
uolo. Scis dñe: quia tibi non mentior.
Postquã uocẽ audiuit. iub& mele.¬
uari: & ait mihi. Mouerunt mt̾
prȩces & lacrimȩ tue: & bene est
quod hoc credidisti. Et quia
dixisti te prohac margarita ipsã
uitã tuã uelle inpendere: non
possũ eã tibi negare. Sed scire
debes propositũ & uoluntatẽ meã.
Uestis quã ego dedero talis est: ut si
quis uoluerit ueste alia colorata
& sirica & aurata uti: inueste mea
capi non possit. Sedilli dabo
eã. quȩ contenta sit serico habitu
& natiuis coloribus & insumptuoso
texctu uestiri: ita ut propt̃ consue¬¬
tudinẽ purpurã perangusta uestis
habeat. Non etiã purpura ipsa.
diffunditur inuestẽ. Margarita
uero quã a me petis nature eius
est: ut habere eã nemo possit.
qui margaritã alterã habuerit:

Expanded text:
citudini et vitae meae. Si enim hanc citudini et vitae meae. Si enim hanc vestem mihi et margaritam non concedis, miser futurus sum, filiamque meam viventem perditurus: ego propter hanc volo. Scis, Domine, quia tibi non mentior.Postquam uocem meam audiuit, iubet me leuare et ait mihi: \'mouerunt me preces et lacrimae tuae et bene est, quod hoc credidisti. et quia dixisti te pro hac margarita ipsam uitam tuam uelle impendere, non possum eam tibi negare, sed scire debes propositum et uoluntatem meam. uestis, quam ego dedero, talis est, ut, si quis uoluerit ueste alia colorata et serica et aurata uti, hanc uestem meam capere non possit. sed illi dabo eam, quae contenta sit serio habitu et natiuis coloribus et insumptuoso textu uestiri, ita ut propter consuetudinem purpuram perangustam uestis habeat, non etiam purpura ipsa diffundatur in uestem. margarita uero, quam a me petis naturae eius est, ut habere eam nemo possit, qui margaritam alteram habuerit,
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ eius colorẽ. Nam neccȩli.
nec lucis nec maris. Nec terrȩ
species: pulchritudini eius pote¬¬
rat comparari. Et cum prostratus
iacerẽ: Ait mihi quidã deadsisten.¬
tibus. Uideo te sollicitũ. & bonũ
patrẽ esse : & hanc uestẽ atq
hanc margaritã ad filiã tuã de¬
siderare. Sed ut magis desideres:
ostendo tibi quid adhuc hȩc
uesti s atq margarita boni habe¬¬
at. Uestis hȩc numquã tinreis
cOmẽditur: non usu ad territur:
non sorde inficitur. Aut scinditur :
Non dampno amittitur. sed semꝑ
talis qualis est perman&.
non senescat: non moriatur.
Nihil omnino inse habrt quod sit
obnoxiũ corpori: sed utenti ea
nihil accedat quod aut mortẽ
ad fera aut aetatẽ demut&. aut
inpediat sanitati. Quodubi audi¬
ui. filiã exanimari magis desi.
derio margarite & uestis istius
cȩpi. Et sicut prostratus iacebã
indeficienti flrtu & intenta oratio
miserere pręci meȩ: & miserere solli¬

Expanded text:
tantum eius colorem. nam nec caeli tantum eius colorem. nam nec caeli nec lucis nec maris nec terrae species pulchritudini eius poterat comparari. Et cum prostratus iacerem,ait mihi quidam de assistentibus: \'uideo sollicitum et bonum patrem esse et hanc uestem atque hanc margaritam ad filiam tuam desiderare, sed, ut magis desideres, ostendo tibi, quid adhuc haec uestis atque margarita boni habeat. uestis haec numquam a tineis comeditur, non usu atteritur, non sorde inficitur, non ui scinditur, non damno amittitur, sed semper talis, qualis est, permanet. non senescat, non moriatur. nihil omnino in se habet, quod sit obnoxium corpori, sed utenti ea nihil accidit, quod aut mortem afferat aut aetatem demutet aut impediat sanitatem\'. quod ubi audiui, filia, exanimari magis desderio margaritae et vestis istius coepi: et sicut prostratus jacebam, indeficienti fletu et intenta orationne sancte, miserere preci meae, et miserere solli
Abbreviated transcription (Latin):
fleo plurimũ: & noctibus ac dieb
gemiscens eram. ut audire digna.¬
retur prȩcẽ meã. Postq quia
bonus uiuenis & melius illo nihil
est: ait nuhi. Nosti hanc uestẽ atq
hanc margaritã: quam ame lacri.¬
mis rogas. ut eã filiae tue conce-¬
dã o Etego respondi illi. Dñt.
auditu cognoui de ipsis. & fide
credidi. & scio quia optimȩ sunt.¬
& salus uera est hac uestr uti
& hac margarita ornari. Et statĩ
ministris suis prȩcepit. ut mihi
& uestem hanc & margaritã
ostrnderent: & confrstim ita fit.
ac primũ uestẽuidi. Uidifilia¬
uidi. quod ẽloqui non possum.
N umquid non siricũ scđm subtilita.¬
tẽ eius exparteuerͣant. o Num.¬
quid candori eius comparate non
nigrescebunt. o Numquid aurũ
iudeta fulgorẽ cius non liuidat. o
Ipsa enim multicolor. & nihil pror.¬
sum conparatũ ei poterat xquari.
Postque uideo margaritã. Qua
nisa: statim concidi. Non enim
potuerunt oculi mei sustinere

Expanded text:
fleo plurimum et noctibus ac diebus fleo plurimum et noctibus ac diebus gemescens rogo, uti audire dignaretur precem meam. , Post quae, quia bonus iuuenis et melius illo nihil est, ait mihi : \'nosti hanc uestem atque hanc margaritam, quam a me lacrimans rogas, uti eam filiae tuae concedam?\' et ego respondi illi: \'domine, auditu cognoui de ipsis et fide credidi et scio, quia optimae sunt et salus uera est hac ueste uti et hac margarita ornari\'. et statim ministris suis praecepit, ut mihi et uestem hanc et margaritam ostenderent et confestim itafit. hanc primum uestem uidi; uidifiliauidi, quod eloqui non possum. numquid non sericum secundum subtilitatem eius spartum erat? numquid candori eius niues comparatae non nigrescebunt? numquid aurum iuxta fulgorem eius non liuidatur? ipsi enim multicolor et nihil prorsus comparatum ei poterat aequari. post quam uidi margaritam, qua uisa statim concidi; non enim potuerunt oculi mei sustinere
Abbreviated transcription (Latin):
excus are tibi & profectiont̃ mei
a moras uolui: ut intelligeres me
non impietibi sed utilit deesse.
unq cum tefiliã unicã ita quantũ
idme est. ut un animẽ habrã. &
uelim te pulcherrimã omnĩu &
sinissimã uiueremuntiatũ mib
est esse quendã iuuent̃ habentẽ
margaritã. & uestem in estimabi¬
ls prȩtu: quã siquis abeo possit
mereri. suꝑ humanas diuitias &
salutẽ. & diues & saluus futurus
cẽt. Adhunc ergo his auditis pro-¬
fectus sum. Ad quẽ cum ꝑmultas
&e longas & difficiles uias uenissem:
undens cũ. statim procidi. Ad est
em̃ tam pulcher iuurnis: ut ante
conspectũ eius nemo Audeat con-¬
sistere. Qui ubi procidisse me
uidit: in terrogari me iussit. quid
uellẽ. & quid rogarẽ: &cũ ego
respondissẽ me propt̃ uestẽ suã
&e margaritã uenisse. & si eã dig.
naretur mihi pręstare. esse nuhi
filiã: quã uehement diligerem.
cui hanc uestẽ atq margaritã
quȩrerẽ. Int̾ hȩc prostratus facie

Expanded text:
excusare tibi et profectionem meam et moras uolui. ut intellegeres me non impie tibi, sed utiliter deesse. namque cum te, filia, ut unicam, ita, quantum a me est, et unanimem habeam et uellem te pulcherrimam omnium et sanissimam uiuere, 2 nuntiatum mihi est esse quendam iuuenem habentem margaritam et uestem inaestimabilis pretii, quam si quis ab eo posset mereri, super humanas diuitias et salutem et diues et saluus futurus esset. ad hunc ergo his auditis profectus sum. Ad quem cum per multas et longas et difficiles uias uenissem, uidens eum statim procidi. adest enim tam pulcher iuuenis, ut ante conspectum eius nemo audeat consistere. qui ubi procidisse me uidit, interrogare me iussit, quid uellem et quid rogarem. et ego respondi audisse me de ueste sua et margarita et uenisse et, si eam mihi dignaretur praestare, esse mihi filiam, quam uehementer diligerem, cui hanc uestem atque margaritam quaererem. et inter haec prostratus in faciem
Abbreviated transcription (Latin):
rũ officio. Uirtus igitur praeci¬
pua est. natũ in carne non car¬
nalit̾ iiuere. Etunde caro at¬
teritur. indeincrementũ uir¬
tutũ spiritalium surgit. Igitur
uirdĩ bauo suꝑ scriptũ pontificẽ.
sibi licentiã dare petit:

Expanded text:
rum officio. Virtus igitur praecirum officio. Virtus igitur praecipua est, natum in carne non carnaliter vivere, et unde caro atteritur, inde incrementa virtutum spiritualium surgere'. Ut igitur vir Dei Bavo suprascriptum pontificem sibi licentiam dari p
Abbreviated transcription (Latin):
ceptis uirtutibus superbiret. Quia
plerumq corrector quam uis mag¬
na ex parte proficiat mens. tamers
interdũ actibus laborat carnalib
Idõq necesse est ut recurrant sepis¬
sime ad fluenta sacrescripturae.
Quia sicut a escis caro: ita & diuinis
eloquiis homo interior nutritur.
Propterea & hȩc quȩ subsecuntur
documenta fideibeatus amandus
prȩdicare non cessabat. Audien¬
tibus turbis & sc̃o bauoneita dis¬
putans. Qui enim uult cum dño
esse. frequent̃ or&. Nam quid ÷
uita praesens. nisi uapor ad modicũ
parens. o Ad praehendite uitã
aeternã ad quã uocati estis. &
gaudete quia nomina ur̃a scripta
sunt incęlis. Ad prȩhendite arma
militię loricã fidei. & resistite
laqueis diaboli perpotentiã dĩ.
Nihil fortius eo qui uicit diabolum.
& nibil infirmus eo qui carne
superatur. Uita hominis tempta¬
tio est. Undediaboli sagittȩ st̃
restringende. uigiliarũ. ieium¬
orũ. hospitalitates. & elemosina¬

Expanded text:
ceptis virtutibus superbiret; quia ceptis virtutibus superbiret; quia plerumque cor rectorum, quamvis magna ex parte proficiat mens, tamen interdum actibus laborat carnalibus. Ideoque necesse est, ut recurrant sepissime ad fluenta sacrae scripturae; quia sicut escis caro, ita et divinis eloquiis interior nutritur homo. Propterea et haec quae subsequuntur documenta fidei beatus Amandus praedicare non cessabat, audientibus turbis et sancto Bavone, ita disputans: 'Qui enim vult cum Deo semper esse, frequenter oret'. Etiam: 'Quid est vita praesens, nisi vapor ad modicum parens? Aaeternam, ad quam vocati estis, et gaudete, quia nomina vestra scripta sunt in caelis. Apprehendite arma militiae, loricam fidei et resistite laqueis diaboli per potentiam Dei. Nihil fortius eo qui vicit diabolum et nihil infirmius eo qui carne superatur. Vita hominis temptatio est, unde diaboli sagittae sunt restinguendae vigiliarum, ieiuniorum, hospitalitatis et elemosina
Abbreviated transcription (Latin):
& die noctuq laus afidelibus
dõ decantatur. His expletis. in
eodẽ monasterio beatus confes¬
sor bauo plenissima deuotione
ante oraculũ templũ dm̃ sepro¬
sternens. comã capitis sui abscide¬
re de praecatus est. Et adeptus
uenerandi pontificis amandi
manibus clericatus honort̃
merui fieri consors apłorũ.
Dimisit comã capitis. & inuenit
coronã gloriae. Reliquit uesti¬
menta sclaria. & suscepit stolã
candidã. Reliquit pompã huiꝰ
mundi. & indutꝰ est lorica fidei
Qua propt dignus effectus est
consortio angłorũ. Dem de ui
dñi amandus perrexit gentib
tione eius pasceretur. Ardebat
aut̃ nimiũ. ut potar& & hauri¬
ra iustitiã. Tantã cñi menti eiꝰ
ds̃ inspirauerat ubertatẽ. ut
semet ipsũ magna laceratione
corporis cũ a lacritate castiga¬
r& mentis. Nimirũ sibi inposuit¬
uulnera. med ens morbos ammę
ut bene agens securus posset
eẽ. indie iuditii. Circlim spex
infirmitatẽ cotidie sua. nede ac¬

Expanded text:
 die noctuque laus a fidelibus  die noctuque laus a fidelibus Deo decantatur. His expletis, in eodem monasterio beatus confessor Bavo plenissima devotione ante oraculum templi Domini se prosternens, comam capitis sui abscidere depraecatus est, et adeptus venerandi pontificis Amandi manibus clericatus honorem, meruit fieri consors apostolorum. Dimisit comam capitis, et invenit coronam gloriae; reliquid vestimenta saecularia, et suscepit stolam candidam; reliquid pompam huius mundi, et indutus est loricam fidei. Quapropter et dignus effectus est consortio angelorum. 5. Deinde vir Domini Amandus perrexit gentibustione eius pasceretur. Ardebat autem nimium animo, ut potaret et hauriret iustitiam; tantam enim menti eius Deus inspiraverat ubertatem, ut semet ipsum magna laceratione corporis cum alacritate castigaret mentis. Vulnera nimirum sibi imposuit, medens morbos animae, ut bene agens securus posset esse in die Domini. Circumspexit infirmitatem cotidie suam, ne de ac
Abbreviated transcription (Latin):
uocare iustos sed peccatores inpę¬
nitentiã. Itẽ. Uende omnia que
habes. & da pauperibus. & ueni
sequere me. Auditis ergo his di
amandus ei scđm euangelicã nun¬
tiauerat disciplinã. inspirante dõ
scłi huius diuitias reputans uelut
umbrã prȩcereuntẽ autfenũ ares¬
cens. facultates prędioꝵ suoꝵ ad
loca sc̃or legalit̃ distribuit. &
pauperibus erogauit. adq ad me¬
moratũ pontificẽ qui morabatur
incastro ciuus uocabulũ est gan¬
dauũ repedauit. In eo &iã castro
indiderat olim antiquitas simula
illic colebantur. Ibidẽ uero con¬
sistens prafatus dĩ pontifex pro
nomine xp̃i omnia fana destrux.¬
cauit. Hasilicã autẽ ibi in honore
brati petri apłi fecit construi.
quã reliquiis insertis alcissimo
dño consecrauit cũ magno hono¬
re. in qua uirtutes multas postea
claudis gressũ. paraliticis solidi¬
tatẽ. infirmantibus sanitate̾ in¬
dulgens. Dõ &iam annuente
clericor cęnobiũ in ipso castro
honorifice est constructũ. ubi¬

Expanded text:
os, sed peccatores in penitentiam. Vende omnia quae habes et da pauperibus et veni sequere me. 4. Auditis ergo his verAmandus ei secundum euangelicam nuntiaverat disciplinam, inspirante Deo, saeculi huius divitias reputans velut umbram praetereuntem aut faenum arescens, facultates praediorum suorum ad loca sanctorum legaliter distribuit et pauperibus erogavit atque ad memoratum pontificem qui morabatur in castro cuius vocabulum est Gandavum repedavit. In eodem etiam castro indiderat olim antiquitas simulacic a populo colebantur. Ibidem vero consistens praefatus Dei pontifex pro nomine Christi omnia fana destruxcavit. Basilicam autem ibi in honore beati Petri apostoli fecit construi, quam, reliquiis insertis, altissimo Domino consecravit cum magno honore; in qua virtutes multas postea claudis gressum, paraliticis soliditatem, infirmantibus sanitatem indulgens. Deo etiam annuente clericorum coenobium in ipso castro honorifice est constructum, ubi