comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bos. Inclicis taurus color fuluꝰ
est. Uolucris ꝑnicitas pił ĩ ꝯͣriũ
uersis: capd̃ circũplectũt flexi¬
bilitate qua uolunt. Tergi du¬
ricia om̃e telũ respuũt immiti
feritate. Bouẽ greci bocti dñt.
Hũc latini trionez uocant: eo qd
terram territ: qͣi terionez. Sic̾¬
tor rusticus. cuiꝰ latitudo pelliũ.
am̃to ad ciura. Palearia ch̃r
a pelle ip̃a: qͣi pelliaria. qd̾ est
generositatis in boue signum.
Boum in socuis eximia pietus.
Nam alt̾ alt̾m inqͥrit cũ quo
duce collo aratra ꝯsueuit ⁊ fre¬
q̃nti mugitu piũ testat᷑ affec¬
tum. si forte defecerit. Uacca
dicta: qiͣ boaca. Est enĩ ex qͣlita¬
te mobiliũ nominiũ. Sic̾ leo lee¬
na. draco dracena. Uitulus. et
uitula. a uinditate uocati st̃ .i.
etate iurili: sic̾ et uirgo. uitu¬
qd̾ sint similes boum: adeo in¬
domiti ut ꝓferitute iugũ cerui¬
cib nõ recipiant. Hos affrica
procreat uri agrestos boues st̃
in germania lm̃tes cormia ĩ tã¬

Expanded text:
s color fulvus est, volucris pernicitas, pilis in contrarium versis; caput circumflectunt flexibilitate qua volunt; tergi duritia omne telum respuunt inmiti feritate. Bovem Graeci βοῦν dicunt. Hunc Latini trionem vocant, eo quod terram terat, quasi terionem. Naevtor rusticus. Cuius latitudo pellium a mento ad crura palearia dicuntur, a pelle ipsa, quasi pellearia; quod est generositatis in bove signum. Boum in sociis eximia pietas; nam alter alterum inquirit, cum quo ducere collo aratra consuevit, et frequenti mugitu pium testatur affectum si forte defecerit. Vacca dicta, quasi boacca. Est enim ex qualitate mobilium nominum, sicut leo leaena, draco dracaena. Vitulus et vitula a viriditate vocati sunt, id est aetate viridi, sicut virgo. Vituquod sint similes boum, adeo indomiti, ut pro feritate jugum cervicibus non recipiant, hos Africa procreat. Uri agrestes boves sunt in Germania, habentes cornua in tan
Abbreviated transcription (Latin):
Cum ambulant. a caudl suas
genuit uestigia sua. ue eos uena
miemat. Cũ genuerĩt catu
ptubꝰ dieb et trib noctibus
plum dormiẽtez. Circa hominẽ
soni natura est. ut nisi leui ue
queant irasci. Patet enĩ eoꝵ mi¬
Sitdrlia excemplis assidius pro¬

Expanded text:
sua cooperiunt vestigia sua, ne eos venator inveniat. Cum genuerint catulum, tribus diebus et tribus noctibus tulum dormientem. 6. Circa hominem leonum natura queant irasci. Patet enim eorum misericordia exemplis assiduis. Pro
Abbreviated transcription (Latin):
oculos hũs ⁊ quoclam splendore
ꝑfusos. nam glaucũ uet̾es dñt.
Giluus aũt melinꝰ color ẽ sb̾bal¬
bidus guttatus. Albus ingris int̾¬
uenientibꝰ pũctis. Candidus aũt
et albꝰ inuice sibi differũt. Nã
albus cũ quoda pallore ẽ: cãcli¬
clus u̾o niuens est. ⁊ pura luce ꝑ¬
fusus. Canus clictus: qr et can¬
clido colore ⁊ nigro est. Scutula¬
clidos int̾ purpureos. Dariꝰ qͥa¬

Expanded text:
oculos habens et quodam splendore perfusos. Nam glaucum veteres dixerunt. Gilvus autem melinus color est subalbidus. Guttatus, albus nigris intervenientibus punctis. Candidus autem et albus invicem sibi differunt. Nam albus cum quodam pallore est, candidus vero, niveus, et pura luce perfusus. Canus dictus, quia ex candido colore et nigro est. Scutulacandidos inter purpuras. 48
Abbreviated transcription (Latin):
sb̾ cura humana tũ nõ st̾ ut cer¬
ui. damine. onagri ⁊ cet̾a. S
neq bestie st̃. ut leones. neq iu¬
menta: ut usus hoĩm uiuare pꝰ¬
sint. Pecus clicimꝰ om̃e qd̾ hu¬
mana lingua et effigie caret.
Propͥe aut pecoꝵ nom̃ his aĩa¬
libus accomodir sol: q̃ st̃. iut ad
uescendũ apta. ut oues ⁊ sues.
aut in usũ hoĩm ꝯmoda. ut eqͥ
et boues. Differt aũt int̾ pocco¬
ra et pecudes. Nam uet̾es ꝯͥter
edes: generalr aũt om̃e animal¬
pecus a pascento uocatũ. Iumiẽ¬
laborem uł oniis suo adiutorio
sb̾nectando uł arando iuiuent
Nam bos caipenta trahit. ⁊ clu¬
ussimas t̾re glebas uoniere uer¬
tit. E quus ⁊ asmus portant ho¬
uera. ⁊ hom̃ũ in gracliendo labo¬
re temperãt. Uñ ⁊ iinñta appel¬
lantur: ab eo qd̃ iuuent hoĩes.
Sũt enĩ magnaꝵ uiriũ aialia.

Expanded text:
sub cura humana non sunt, ut cervi, damae, onagri, etc. Sed neque bestiae sunt, ut leones; neque jumenta, ut usus hominum juvare possint. 5. Pecus dicimus omne, quod humana lingua et effigie caret. Proprie autem pecorum nomen iis animalibus accommodari solet quae sunt, aut ad vescendum apta, ut oves, et aves, aut in usu hominum commoda, ut equi et boves. 6. Differt autem inter pecora et pecudes; nam veteres communiter edes. Generaliter autempecus a pascendo vocatum. Iumenlaborem vel onus suo adiutorio subvectando vel arando iuvent. Nam bos carpenta trahit, et durissimas terrae glebas vomere vertit; equus et asinus portant onera, et hominum in gradiendo laborem temperant. Unde et iumenta appellantur ab eo quod iuvent homines: sunt enim magnarum virium animalia.
Abbreviated transcription (Latin):
mens est opinio: in geuerosis
do Forma ut sit ualidũ corp̾
solidũ. robori ꝯueniens altitu¬
co Latus. longũ. sb̾stͥctus. maxi
mi totundi clunes. pectꝰ late
pitens. corpꝰ oe musculoꝵ densi¬
nte nodosum. pes siccus i cormi
aiuo solidatus. Pulcritudo ut
sit eriguũ capd̾ ⁊ siccũ pelle ꝓpe
ossib aerente. aures breues &
igute. ocłi magni. uares patu¬
lecrecta ceruix. coma densa ⁊
cauda crispa. ungulaꝵ soliclita¬
as. fixa rotunditas. Meritũ ut
sit.n̾o audur. pedib alacer. tre¬
mentib mẽbris qd ẽ fortitudis
iudiciũ. qͥq ex sũma qͥete faci¬
le confitent᷑. uł excitata festina¬
tone nõ clifficile teneat᷑. Motus
rus. rosens. mirteus. ceruinꝰ
giluus. elaucus. scutulatus. canꝰ¬
scandidus. albus. guctulatꝰ. ni¬
dec. Seq̃nti aũt ordine uarius
eliquꝰ. uariꝰ color cinenꝰ. det̾ri¬

Expanded text:
ens opinio est. In generosis color. Forma, ut sit validum corpus et solidum, robori conveniens altitudo, latus longum, substrictus maxime et rotundi clunis, pectus late patens, corpus omne musculorum densitate nodosum, pes siccus et cornu concavo solidatus. Pulchritudo, ut sit exiguum caput et siccum, pelle prope ossibus adhaerente, aures breves et argutae, oculi magni, nares patulae, erecta cervix, coma densa et cauda, ungularum soliditatis fixa rotunditas. Meritum, ut sit animo audax, pedibus alacer, trementibus membris, quod est fortitudinis indicium: quique ex summa quiete facile concitetur, vel excitata festinatione non difficile teneatur. Motusreus, roseus, myrteus, cervinus, gilvus, glaucus, scutulatus, canus, candidus, albus, guttatus, niger. Sequenti autem ordine, varius reliquus vari
Abbreviated transcription (Latin):
it sibi ho sb̾trauit. Onag̾ int̾p̃¬
tatur asinꝰ feruis. On qͥppe gre¬
ci asinũ uocant. agrian ferm
Hos affrica ht magnos lr
dia pͥmũ uecti st̾ magni ⁊ ai
Minor aũt asellus onagro pho
necessarꝰ est: qr et labore tole¬
rat. et negligencia ꝓpe mod
et similes cursu copulabantus
Cauallus: aña a cauo clictus.
ꝓpt̾ qd̾ gracliens ungula ĩpssa
t̾ram ꝯcauet. ꝙ reliqͣ aĩalia nꝰ
sonet. Uiuacitas eqͦꝵ ẽ mlta si¬
ultant enĩ in campis odorit
bellũ: excitant᷑ sono tube ad pa¬
in bello sencĩt. adeo ut ad u̾sa¬
rios morsu pectant. Aliqͥ etili
ꝓpͥos lños recognoscũt. obhti
mansuetudinis si mutent̾ Ali

Expanded text:
nager interpretatur asinus ferus, ὄνον quippe Graeci asinum vocant, ἄγριον ferum. Hos Africa habet magnos et cadia primum vecti sint magni et alti. Minor autem asellus agro plus necessarius est, quia et laborem tolerat, et negligentiam propemodet similes cursu copulabantur. 42. Caballus a cavando dictus, propter quod gradiens ungula impressa terram concavet, quod reliqua animalia non sonat. 46 43. Vivacitas equltant enim in campis, odorantur bellum, excitantur sono tubae ad praui hostes in bello sentiunt, adeo ut adrios morsu petant. Aliqui etiam proprios dominos recognoscunt, obliti mansuetudinis, si mutentur; ali
Abbreviated transcription (Latin):
greges uͦ cap̃r & ouiũ. ¶ Ouis
molle pocus lains corpore mherne
aĩo placicdũ : ab oblatõne dictum
s ouos in sacrificõ mactarentur
Ex hus qͣsd am bidentes uocant
eas. que int̾ octo cdentes duos
altiores hũt: qͣs maxime genti
bus sit forcior: uł qd̾ sit urc. idẽ
mascłs uł qd̃ uermen in capite
h̾eat. quoꝵ excitati pruritu in¬
uice se concutiũt. & pugnãtes
leapuoc. id est a mare uocatus
Uñ apd̾ uos mascłi in gregibus
a gentilib pͥmũ aris est ũuola¬
tũ. Aries qd̾ aris imponeret᷑. Uñ¬

Expanded text:
greges vero caprarum et ovium. Ovis molle pecus lanis, corpore inerme, animo placidum, ab oblatione dictum; sed oves in sacrificio mactarentur. Ex his quasdam bidentes vocant, eas quae inter octo dentes duos altiores habent, quas maxime gentilbus sit fortior; vel quod sit vir, id est masculus; vel quod vermem in capite habeat, quorum excitati pruritu invicem se concutiunt, et pugnantes  id est, a Marte vocatus, unde apud nos in gregibus a gentilibus primum aris est immolatum. Aries, quod aris imponeretur. Un
Abbreviated transcription (Latin):
mantibꝰ aclam p̾¬
cabłm: appellans
unicuiq nomen
Sex presenti iusti¬
cui ẜuiret. Gentes aũt uicuiq
aĩaliũ ex ꝓpͥa lingͣ dederũt uoca
it adam: S illa lingͣ q̃ aute di¬
luuiiũ omiũ una fuit q̃ hebrai¬
ca nũcupat᷑. Latine aũt a ĩalia

Expanded text:
mantibus Adam pdidit, appellans unicuique nomen ex praesenti insticui serviret. Gentes autem unicuique animalium ex propria lingua dederunt vocabit Adam; sed illa lingua, quae ante diluvium omnibus una fuit, quae et Hebraea nuncupata est. Latine autem animalia
Abbreviated transcription (Latin):
lant᷑: qui frõte alba candicli.
ne cłñt. Erauenude uulgꝰ uo¬
cat. qd̃ in mod̾ erei sit coloris.
Mirteus at̾ ẽ: pressus in purpu¬
ra. Dossinꝰ aũt clictꝯ: qd̾ sit color
eiꝰ de asino. idez et cnerꝰ. Sũt a
redos antiqui dixerũt. qd uehe¬
publicas currant. ꝑ qͣs i redas ire
solitũ erat. E quoꝵ a̾t tͥa st̃ gn̾a.
unũ generosũ p̾lus et hon̾ibus
datu. Alt̾m uulgare atq egrogi¬

Expanded text:
 albam, calidi. nen dicunt. Aeranen idem vulgus vocat, quod in modum aerei sit coloris. Myrteus autem est pressus in purpura. Dosina autem dictus, quod sit color eius de asino: idem et cinereus. Sunt autem redos antiqui dixerunt, quod veheod vias publicas currant, per quas et redas ire solitum erat. Equorum tria sunt genera: unum generosum, proeliis et oneribus aptum; alterum vulgare atque greg
Abbreviated transcription (Latin):
qͣsi piũ latini aũt id̾o hoc nomẽ
here putant: eo qd preceteris
aĩantib is matre agnoscãt. ad̾o
ut ĩ si in magno grege errauit
statim balatu recognoscat uoe
parentis. Edi ab edendo uo
Parui enĩ pinguissimi st̃¬
et edulu uocatur. Hutus as¬
uũ aĩal ⁊ petulcũ et feruens
semper ad coitũ cuiꝰ ocłi oblb¬
dine intnͣsuersũ aspiciũt mo
et nom̃ traxit. Nam hyrti sut
cruor dissoluat. Maiores huti cui
a capiendis uirgultis quidã dire¬
rũt. Alii qd̾ captent asꝑa ñ nli
a crepitu crurũ. Uñ eas capren
uocatas: q̃ st̃ agrestes capre
greci: pro eo qd̃ acutissime uidain
cas appellauerũt. Morant̾ at

Expanded text:
si pium, Latini tamen ideo hoc nomen habere putant, eo quod prae caeteris animantibus matrem agnoscat; adeo ut etiamsi in magno grege erraverit, statim balatu recognoscat vocem parentis. 13. Hoedi ab edendo vocati, parvi enim pinguissimi suet edulium vocatur. Hircus lascivum animal et petulcum et fervens semper ad coitum; cuius oculi ob libidine in transversum aspiciunt, unde et nomen traxit. Nam hirqui suncruor dissolvat. Maiores hirci Cina carpendis virgultis quidam dixerunt. Alii quod captent aspera. Nonnulli a crepitu crurum, unde eas crepas vocitatas; quae sunt agrestes caprae, quas Graeci pro eo quod acutissime videant, κάς appellaverunt. Morantur
Abbreviated transcription (Latin):
ci a cirologiam uocant. Amã¬
da est ergo ꝓpͥetas sic tũ ut nõ
aliꝙͣdo ꝓpt̾ humilitatẽ sorcli¬
di aut spurci uocabuli tłislatis
noĩb sit utendũ. nõ tñ longe
accitis: s ut ueris ꝓxima ⁊ cog¬
nata uideant᷑. fugienda etia
hiꝑbata longiora: que fieri si¬
ue alioꝵ sensuũ ꝯfusione ñ pos¬
sũt. Ambiguitatis quoq ⁊ inci¬
um illud cauend̾. cũ curidã iac

Expanded text:
ci Acyrologian vocant. Amanda est ergo proprietas, sic tamen ut aliquando propter humilitatem sordidi aut spurci vocabuli translatis nominibus sit utendum, non tamen longe accitis, sed ut veris proxima et cognata videantur. Fugienda etiam Hyperbata longiora, quae fieri sine aliorum sensuum confusione non possunt. Ambiguitas quoque et vitium illud cavendum, cu
Abbreviated transcription (Latin):
cia q̃ int̾ p̾ma grãmaticoꝵ stu¬
clia cognoscuntur. S ũt autẽ¬
hec. Cacenphaton. tanto logia
eclipsis. acirologia. Macrologia
pisologia. pleonasmos et his
similia. At contra or̃onez ex¬
tollit et exorna energia. Anti
ꝙͣ clix̾it iutssigi facit. Ut si cli¬
cas ad gl̾iam scipionis ascẽdet
tuclinem unagnus suggerit.
huic ꝯͣria iurtus est uerb̃ minu¬
creq que natura sua magna st̃
xi. de figuris uerboꝵ et sentenci

Expanded text:
studia cognoscuntur. Sunt autem Cacemphaton, Tautologia, Ellipsis, Acyrologia, Macrologia, Perissologia, Pleonasmos et his similia. At contra orationem extollit et exornat †energia tum† quam dixerit intellegi facit; ut si dicas: 'Ad gloriam Scipionis ascendit'tudinis imaginem suggerit. Huic contraria virtus est, verbis minuere quae natura sua magna sunt. § 21 De figuris verborum et sententi
Abbreviated transcription (Latin):
ati indi. gẽmati ꝑse. sericati seres
fasecrati armen. Nõ ulle etiã gẽ¬
tes nõ solũ ĩ uestibꝰ. s ĩ corpore aliqͣ
sibi ꝓpͥa qͣsi ĩsignia uẽtlicãt. ut uide
mꝰ circ germͣuoꝵ. granos et cuma¬
bar gothoꝵ stigmͣta britonũ. crcũci¬
dũt q uidei p̃pucia ꝑ tondũt arabes
auraes flaue̾t capitibꝰ tertis gete in¬
tent albani albentibꝰ crimbꝰ. Mauro
ht tetra nox corpoꝵ gallos cãdia
cutis. sñ eqͥb ĩertes extãt alani. s
abest genti pictoꝵ nom̃ a corpore
minutis opifex acꝰ pũctis et exp̃si
natiui graminis succꝰ includit. ut
has ad suis septimen cicatrices fat
pictis artubꝰ maculosa nobilitas. ht
et sexꝰ instructã spẽ hitꝰ. ut ĩ uiris
tonsi capilli ĩ młieribꝰ redũdãcia cͥ¬
niũ. qd maxĩe uͥginibꝰ ĩsigne ẽ qͣr
et ornatꝰ ip̃e ꝓp̾c sic ẽ. ut cumulat᷑

Expanded text:
ati Indi, gemmati Persae, sericati Seres, ati Indi, gemmati Persae, sericati Seres, pharetrati Armenii. Nonnullae etiam gentes non solum in vestibus sed et in corpore aliqua sibi propria quasi i cirros Germanorum, granos et cinnabar Gothorum, stigmata Britonum. Circumcidunt Judaei praeputia; pertundunt Arabes aures; flavent capitibus intectis Getae, nitent Albani albentibus crinibus. Mauros habet tetra nox corporum, Gallos candida cutis, sine equis inertes exstant Alani, nec abest genti Pictorum nomen a corpore, quod minutis opifex acus punctis, et expressus nativi graminis succus illudit, ut has ad sui specimen cicatrices ferat, pictis artubus maculosa nobilitas. 8. Habet et sexus institutam speciem habitus, ut in viris tonsi capilli, in mulieribus redundantia crinium: quod maxime virginibus insigne est, quarum et ornatus ipse proprie sic est, ut c
Abbreviated transcription (Latin):
sinuosa uestim̃ta st̃ de qͥbꝰ legit᷑ ĩ du¬
mele. et sarabare coꝵ nõ st̃ numu¬
tate. et publiꝰ. Ut qͥd ergo ĩuẽtre tu
o ꝑthi saralura suspẽderũt. Apd̾ qͦs¬
da ã saralure q̃du capitũ tegnĩa
nũcupant᷑. qͣlia iuudemꝰ ĩ capite ma¬
goꝵ picta. ¶Iime saga qͣcłra et
mollia st̃. de qͥbꝰ plaut᷑. Limna cooꝑta
est. testrino gallia. ¶ Eenones st̃q̃¬
dam uelamina humoꝵ et pectoris
usq ũbilicũ: atq in tortis uilł: adco
hispide ut ibre respuãt: qͦs ułgo
reptos uocãt. eo qd̾ lõgitudo uilloꝵ
his freq̃t̾ utũt᷑. ¶Mastruca: uestis
uit. Mastruca ãt: qͣi mõstruosa. co
qd̃ qͥ ea ĩluũt᷑. qͣsi ĩ ferarũ ħitu tͣns¬
ferͣnt᷑. Dinoscũt᷑ et g̾s iͣ ħitu : sic̃ et¬
lĩg᷑ cliscordes. ¶Perse brachia et cru¬
ra liniam̃tis. capd̾ thiara tegũt: e¬
minẽt apicibꝰ fastigiatis. Alam ho¬
rrent: et male tecti cũ latratoribꝰ lĩ¬
guis scoti. Sagati st̃ alamãni. linci¬

Expanded text:
sinuosa vestimenta, de quibus legitur in Daniele: Et sarabara eorum non sunt immutata. Et Publius: Ut quid ergo in ventre tuo Parthi sarabara suspenderunt. Apud qdam autem sarabara quaedam capitum tegmina nuncupantur, qualia videmus in capite magorum picta. 3. Lenae, saga quadra et mollia sunt. De quibus Plautus: Lena cooperta est textrina Gallia. 4. Rhenones sunt velamina humerorum et pectoris usque 454 ad umbilicum, atque intortis villis adeo hispida ut imbrem respuant. Quos vulgo reptos vocant, eo quod longitudo villorum his frequenter utuntur. Mastruca vestis vit?' Mastruca autem quasi monstruosa, eo quod qui ea induuntur quasi in ferarum habitum transformantur. Dinoscuntur et glingua discordes. Persae brachia et crura lineamentis, caput tiara tegunt; eminent apicibus fastigiatis Alani; horrent et male tecti cum latratoribus linguis Scotti; sagati sunt Alamanni, linte
Abbreviated transcription (Latin):
asscitõnib prauoꝵ disputatõ inuoda¬
suadent. lectõ memorie auxilio egent.
clitutone aciitur: ac legendi assicliuta¬
tecolli. .s.epe plixa lectõ longitudinis
cñ memoriã legentisoblit̾at. Q̾ si bre¬
ius sit sub moto q libro snĩa retractet᷑
in aĩo. Tũc sñ labore legitur et ca q̃ lec¬
tu sũt recolendo memoria minime ex¬
cedũt. AAcceptabilior est sensib lectõ ta¬
cita: ꝙͣ aꝑta. Ampliꝰ enĩ intellectꝰ ius¬
truitur: qñ uox legentis quiescit: ⁊ sb̾
silencio lingua mouctur. Nai clare
legendo et corpꝰ lassatur: et uocis acum̃

Expanded text:
assertionibus pravorum disputatio innodaassertionibus pravorum disputatio innodasuadent. 7. Lectio memorimeditatione acuitur, ac legendi assiduitate colligitur. Saepe prolixa lectio longitudinis causa memoriam legentis oblitterat. Quod si brevis sit, submotoque libro sententia retractatur in animo, tunc sine labore legitur: et ea quae lecta sunt recolendo, memoria minime excidunt. Acceptabilior est sensibus lectio tacita, quam aperta. Amplius enim intellectus instruitur, quando vox legentis quiescit, et sub silentio lingua movetur. Nam clare legendo, et corpus lassatur, et vocis acumen
Abbreviated transcription (Latin):
Uin sit utił ad instiuend̾ lectõ ad¬
ħ̾itu aũt colłone maiorẽ intel¬
ligenciam p̾b. Meliꝰ est enĩ ꝯferre ꝙͣ
legere. Collatõ docibilitatez facit. Nã
excludr: et sepe obiectõnib latens
uitus approbatur. Q̾ enĩobscurũ est
aut clubiũ: conferendo aico ꝓspicitur.
rũ facile capiũtur. Nam sepe sb̾ sp̾ce
alia spũales casꝰ scͥpture cdiuine in¬
Sicut instiu̾e sol collatõ: ita ꝯtẽtõ
destruit. Hec enĩ relicto sensu u̾ica¬
tis lites generat: et pugnãdo u̾b̾ ⁊
in deũ blaphemiã dat. Inde hereses
et scisma: quib sb̾uertitur fides ue¬
ritas corrũpitur. scudr caritas. Cõ
tent̾osoꝵ stuliũ nõ pro ueritate s
pro appetitulaudis certatur tanta¬
qr est in hiis ꝑuersitas ut ueritati
ced̾e nesciant ip̃am rectu doctrinã
euacuare cõtempnãt. ¶In dispu¬
catõne fideliũ cauenta ẽ ꝓposicõnũ
artifitiosa sb̾tilitus: que callidis ob¬
iectõnib renia tendit. ita enĩ uersutis

Expanded text:
 ad instruendum. Leccio adhibita collacione maiorem intelligenciam prebet. Melius est enim conferre quam legere. Collacio facit docibilitatem. Nam excludetur; et sepe obieccionibus latens veritas approbatur, quod enim obscurum est aut dubium, conferendo cito perspicitur. rum facile capiuntur. Nam saepe sub specie alia spirituales causas Scripturae divinae inSicut instruere solet collatio, ita contentio destruit. Haec enim, relicto sensu veritatis, lites generat, et pugnando verbis etiam in Deum blasphemat. Inde et haereses, et schismata, quibus subvertitur fides, veritas corrumpitur, scinditur charitas. . 5. Contentiosorum studium non pro veritate, sed pro appetitu laudis, certat; tantaque est in his perversitas, ut veritati cedere nesciant, ipsamque rectam doctrinam evacuare contendant. 300 6. In disputatione fidelium cavenda est propositionum artificiosa subtilitas, quae callidis objectionibus retia tendit; ita enim versutis
Abbreviated transcription (Latin):
eometrica clis¬
ciplina pͥmũ
ab egipcus re¬
perta cłr. quod
mũclante nilo
sionib eius limo obductis ii¬
cium terre cliuidende ꝑ line¬
as et mẽsuras nom̃ arti dedit
Que deinde longius a cumĩe
sapienciũ ꝑfc̃a et maris ⁊ celi
et aeris spacia metirũtur. Nã
ꝓuocati stuclio sic ceperũt p
terre climensione et celi spa¬
cia querere. quanto int̾uallo
luna a t̾ris. a luma sol ip̃e dis¬
taret et usq ad uertice celi
qͣnta se mensura clistenderes
Sic q int̾ualla ip̃a celi orb̾q
ratone probabili distinxerũt.
S quia ex t̾re dimensioue hec
disciplina cepit ex mito sui et
nomen ẜuauit. Nam geomiet¬
cã de t̾ra et de mensura mĩcu¬
pata est. Terra enĩ grece. gruo¬
discipline ars. ꝯtinet in se luia¬
menta int̾ ualla młtitudines et
figuras et ĩ figuris dm̃isiones ⁊
uuneros
de quaclriꝑtita disio

Expanded text:
ometriae disciplina primum ab Aegyptiis reperta dicitur, quod, inundante Nilo sionibus limo obductis, initium terrae dividendae per lineas et mensuras nomen arti dedit. Quae deinde longius acumine sapientium profecta et maris et caeli et aeris spatia metiuntur. Nam provocati studio sic coeperunt post terrae dimensionem et caeli spatia quaerere: quanto intervallo luna a terris, a luna sol ipse distaret, et usque ad verticem caeli quanta se mensura distenderet, sicque intervalla ipsa caeli orbisque ratione probabili distinxerunt. Sed quia ex terrae dimensione haec disciplina coepit, ex initio sui et nomen servavit. Nam geometria de terra et de mensura nuncupata est. Terra enim Graece γῆ vodisciplinae ars continet in se lineamenta, intervalla, magnitudines et figuras, et in figuris dimensiones et numeros. § 11 De quadripertita divi
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s mag̾qͣ uenti: Aura et altas
Aura: ab aere dicta: qͣi aeria: M
motus sit lenis aeris. Agitatuse
est ꝑ liriuatõne ab alto ẽ idẽ
amari uocatus. Nam alt̾ ẽ flat
in ripis. quẽ cliximꝰ. aurã. Nam
aura terre est. ¶Turbo ẽ uolu¬
bilitas uentoꝵ. & turbo dictus a
terra: quociens uentus surgit. et
t̾ram in circuitu uuttit. ¶Cem̃¬
pestas aũt pro tp̃r dr sic̃̾ a ubiq
historiogͣphi solent clũ dñt ea
tempestate. ut ab statu celi. qua
magnitudine sui clieb multis
oritur: uerno aũt et autũpna¬
li tp̾r q maxime fuĩt tempesti¬
tes. qͣndo nec plena est. etas. nͨ
plena hiemps: Uñ et medul
et confine utriusq tp̃ris cõuidi¬
one aerũ ꝯͣrioꝵ efficiũt᷑ tẽpesti¬
tes. ¶Eragor a fractaꝵ reꝵ nol¬
natus est sonitu: qr sicca queꝙ
et arida frangit facile. ¶Pcell
euellat. Est enĩ uis uenti cun
pluina. Procelle enĩ. aut de fil¬
minib. aut de uentis fuit. Ni
celeritatem tam uentos qui

Expanded text:
s quam venti: aura et altanus. Aura ab aere dicta, quasi aeria, quod lenis sit motus aeris. Agitatus eest, per derivationem ab alto, id est mari, vocatus. Nam alter est flatus in ripis quem diximus auram; nam aura terrae est. Turbo est volubilitas ventorum; et turbo dictus a terra, quotiens ventus consurgit et terram in circuitum mittit. Tempestas aut pro tempore dicitur, sicut ubique historiographi solent, dum dicunt, "ea tempestate"; aut ab statu caeli, quia magnitudine sui multis diebus oritur. Verno autem et autumnali tempore quam maximae fiunt tempestates, quando nec plena est aestas, nec plena hiems; unde et medium et confine utriusque temporis ex coniunctione aerum contrariorum efficiuntur tempestates. Fragor a fractarum rerum nominatus est sonitu, quia sicca quaeque et arida facile frangit. Procella evellat; est enim vis venti cum pluvia. Procellae enim aut de fulminibus, aut de ventis fiunt. Nihil celeritatem tam ventos quam
Abbreviated transcription (Latin):
pellatur: ꝓpt̾ qd int̾ͥclũ corrum¬
pis aerez. Nam pestilenciã q̃
ex corrupto aere nascit᷑: aust̾
fl.ans in reliqͣs regionos tnͣsinit¬
cit. S sic̾ aust̾ pestilenciã gig¬
uit: sic aquilo repellit. ¶ Suro¬
aust̾ clicto: qd̾ ex una parte ha¬
beat eurum. ab alt̾a austrũ.
Austro africus: qd iu̾ndꝰ sit hĩc¬
et inde austro ⁊ affrico. Ip̃e et
libonothus: qd̾ sit et libs hinc
et inde nothus. ¶ zephirus: no
mine appellat̾ gretos. eo ꝙ flo¬
res et germina eius flatu. ui¬
uficent᷑. Hinc latine fauoniꝰ¬

Expanded text:
pellatur, propter quod interdum corrumpellatur, propter quod interdum corrumpat aerem. Nam pestilentiam quae ex corrupto aere nascitur, Auster flans in reliquas regiones transmittit; sed sicut Auster pestilentiam gignit, sic Aquilo repellit. Euroauster dictus, quod ex una parte habeat Eurum ex altera Austrum. 7. Austroafricus, quod junctus sit hinc inde Austro et Africo. Ipse, et Libonotus, quod sit ei Libs hinc, et inde Notus. 8. Zephyrus, Graeco nomine appellatus, eo quod flores, et germina ejus flatu vivificentur. Hic Latine Favoni
Abbreviated transcription (Latin):
entus est aer ꝯmotꝰ: et agi¬
noia cliu̾sa sortitur. Dictꝰ autẽ
uentꝰ. qd sit uehemẽs et molẽ¬
tus. Dis enĩ eius tanta ẽ: ut ñ
solũ saxa et arbores uellat. s ⁊̃
solai. a merilie auster. ab occi¬
dente. fauoniꝰ. a septẽtrione eiꝰdẽ
noĩs uentꝰ aspirat: hũtes gemi¬
nos hinc inde uentoꝵ sp̃s. ¶ Sb̾¬
solanꝰ a late dextid uulturnium
dr ht. Aleuo eurũ. ¶Auster a dex¬
tus. euroaustrũ. a simstris austro¬
africũ. ¶ Fauoniꝰ a parte dexta
affricũ: a leua lioꝵ. ¶Porro
septẽtrio. a dextris circium: asi¬
iustris a quilonem. ¶ Hu .xii.
uenti mũdi globũ flatib circũ¬
agũt. quoꝵ noĩa ꝓprus ex cau¬
sis signata st̃. Nam sb̾solamis
uocato: eo qd ib̾ ortu soł nascit᷑.¬
¶ Eurus. eoo qd̾ ab coo flaf .i.¬
quo lucreciꝰ sic ait. Altetonans
uulturirꝰ. ⁊ aust̾ flamine pollẽs¬
¶ Aust̾ ab auriendo aqͣs uocat᷑.
uñ et crassũ aerẽ: facit ⁊ nuibi¬
la nutrit. Hic grece nothꝰ ap¬

Expanded text:
entus est aer commotus et aginomina diversa sortitur; dicitur autem ventus quod sit vehemens, et violentus. Vis enim ejus tanta est, ut non solum saxa et arbores evellat, sed esolanus, a Meridie Auster, ab Occidente Favonius, a Septentrione ejusdem nominis ventus aspirat, habentes geminos hinc inde ventorum spiritus. 3. Subsolanus a latere dextro Vulturnum habet, a laevo Eurum; Auster a dextris Euroaustrum, a sinistris Austroafricum; Favonius a parte dextra Africum, a laeva Corum. Porro Septentrio a dextris Circium, a sinistris Aquilonem. Hi duodecim venti mundi globum flatibus circumagunt. 4. Quorum nomina propriis ex causis signata sunt. Nam Subsolanus vocatus, eo quod sub ortu solis nascatur. Eurus, eo quod ab Eoo flat, iquo Lucretius: Altitonans Vulturnus, et Auster fulmine pollens6. Auster, ab hauriendo aquas vocatus, unde et crassum aerem facit, 118 et nubila nutrit. Hic Graece νότος ap
Abbreviated transcription (Latin):
er ampuant̾: quib ignis et
ens om̃ib imperat. Aque enim
dui temperant t̾ram fecũdant.
ierem eralatõnib suis incorpo¬
pnt. Scanclũt in sblime: ⁊ celũ
s uenclicant. Qͥd enĩ mirabiliꝰ
nius in celo stantibꝰ: Paruum
smtantã ꝑuenisse. iltitudine
sapuit et secũ pisciũ examina
effuise om̃iũ in t̾ra nascenciũ cã
hus. fiuges gignũt. arbores fruti¬
gut. peccata abluu̾it potũ cũctis

Expanded text:
er damnantur quibus ignis et teris omnibus imperat. Aquae enim caelum temperant, terram fecundant, aerem exhalationibus suis incorporant, scandunt in sublime et caelum sibi vindicant. Quid enim mirabilius aquis in caelo stantibus? Parum sit in tantam pervenisse altitudinem; rapiunt et secum piscium examina; effusae omnium in terra nascentium causa fiunt. Fruges gignunt, arbores, frutigunt, peccata abluunt, potum cunctis
Abbreviated transcription (Latin):
sub unrtute constancie. Item timor sb̃ uir¬
tute olccliencie occultutur: et dr uritus
humilitatis: ꝙ tiñ uiciũ est timoris. S i
ꝓcacitas uocis pro ueritatis libertate acai¬
pitur. et uiciũ pigiicie quietis uirtutem
mitatur. Porro inciũ inquietudius
uirtutem se uult. nocar sollicituduus
et precipicatõnis fallacitas. feruor boni
cos ẽẽ confidunt. uñ et maxime reꝑbamn¬
tur. Aptum extemplũ uitõꝵ de latronis
spc siutur. Nam sicut exinsidus latͦ
ꝓdit: seq interagentib mergit finge
se socũ donec decipiat inꝓuisũ: et cdũ su¬
bito prũpit ad eritũ latro manifestus
ostenditur: ita se miscent int̾dũ ꝑicłose
uirtutib uicia quons om̃e boni operis
efficaciam in sius usib rapiant. ut a ĩa
que sibi erant placens de uitutib. dccep¬
tam seconspiciat uiciis dãpnabilib.
appetitu iuitu

Expanded text:
sub virtute constantiae. Item timor sub spsub virtute constantiae. Item timor sub specie obedientiae occultatur, et dicitur virtus humilitatis, quod tamen vitium est timoris. Sed et procacitas vocis pro veritatis libertate accipitur, et vitium pigritiae quietis 238 virtutem imitatur. Porro vitium inquietudinis virtutem se vult vocari sollicitudinis, et praecipitationis facilitas fervor boni justos confidunt, unde maxime reprobantur. 4. Aptum exemplum vitiorum de latronis specie sumitur. Nam sicut ex insidiis latro prodit, seque iter agentibus jungit, fingens se socium, donec decipiat improvisum, et dum subito eruperit, ad exitium latro manifestus ostenditur: ita se miscent interdum periculose virtutibus vitia, quousque omnem boni operis efficaciam in suis usibus rapiant, et anima quae sibi erat placens de virtutibus deceptam se conspiciat vitiis damnabilibus. appetitu virtu
Abbreviated transcription (Latin):
sapiencia adroganciam ħt. et qui ꝓ iusti
ꝙ meruit in suam laudez conuertit ĩ ma¬
los usus assumit: ꝓcul dubio uirtutẽ in¬
uiciũ transfert. hoĩes de uirtutib uicia
nutriũt ex quib ꝑeant. Iterũ deus arte po¬
tentissima: ex nr̃o uitõ urtutes format
quib nos ab iquitate reformet De si¬
uirtutum tegunt. ¶Nam uicia que
statim uirtutib ꝯͣria apparent: cito clũ¬
in palam uenerint emendantur. ꝓpter
ꝙ seqͣces eoꝵ de talib crimĩb erubescũt
Caruales aũt plerũq per in sensualitatẽ
mentis nõ agnoscũt uiciũ ẽẽ culpabile: ꝙ
dignũ uidetur dampnatõne ¶Item q̃¬
dam uaa sp̾es uirtutũ ẽe iudentur: s tñ
iurtutes non st̃. Nam int̾clũ sb̃ pretextu
iusticie crudelitus agitur et putatur ẽẽ
uirtus: ꝙ nimirũ est uicium. Sicut et
remuissa segnicies mansuetudo ẽẽ creclitur
imitatur et niciũ ꝑtinacie absconditur

Expanded text:
sapientia arsapientia ard meruit, in suam laudem convertit, aut in malos usus assumit, procul dubio de vitium transfert. 7. Homines de virtutibus vitia nutriunt, ex quibus pereant. Iterum Deus arte potentissima ex nostro vitio virtutes format, quibus nos ab iniquitate reformet. irtutum tegunt. Nam vitia, quae statim virtutibus contraria apparent, cito, dum palam venerint, emendantur, propter quod sequaces eorum de talibus criminibus erubescunt. 2. Carnales autem plerumque per insensualitatem mentis non agnoscunt vitium esse culpabile, quod dignum videtur damnatione. 3. Item qa species virtutum esse videntur, sed tamen virtutes non sunt. Nam interdum sub praetextu justitiae crudelitas agitur, et putatur esse virtus quod nimirum est vitium, sicut et remissa segnities mansuetudo esse creditur, imitatur, et vitium pertinaciae absconditur
Abbreviated transcription (Latin):
conum ꝙ mennt. nͥ inde aut lauces aut
tes uicia gignũt: dum aliqũ pro tp̃r opoe¬
cuno minime relaxant᷑. ¶Sic q fit ut q̃
deputentur. ¶ Ueluti si profrĩs aduentu
canonicũ nõ saluatur icumũ: uirtutum
igitur discretõnez a paulo a pło sume qͥ a
tempus egit: ꝙ agend̾ eẽ omĩno ꝓhibuit
¶ Item quedam ututes dum discretõni
nõ ẜurũt in uicus transeunt. Nam sepe iꝰ¬
ticia clum suũ mod̾ exredit creclulitatis se¬
uiciam gignit. ¶ Et numa pietas clisso¬
lucõnem liscipline parturit. ¶Et zeli stu¬
dumm clũ plus est ꝙͣ oportet in iracunclie
uiaũ transit. Et mlta mansuetudo corpo¬
ris segniciem gignit ¶ Prudentis autẽ
ui discreto sollert̾ ꝓspicit: ne bonũ in¬
temperant̾ agat: et de uirtute in ucium
transeat. ¶Item apud quosdam ex untu¬
te uiciũ gignitur: clũ quisꝙ decastitatis
et abstinencie mentis gliatur. Nam et
qui helemosinam uane gl̾ic cã in ꝑtit. ex
uirtute uiciũ facit. ¶ Sedet hus qui de

Expanded text:
audes aut tes vitia gignunt, dum aliquando pro tempore opportuno minime relaxantur. Sicque fit, ut quae deputentur, veluti si pro fratris adventu canonicum non solvatur jejunium. 3. Virtutum igitur discretionem a Paulo apostolo sume, qui ad tempus egit, quod agendum esse omnino prohibuit. 4. Item quaedam virtutes, dum discretioni non serviunt, in vitia transeunt. Nam saepe justitia, dum suum modum excedit, crudelitatis saevitiam gignit; et nimia pietas dissolutionem disciplinae parturit, et zeli studium, dum plus est quam oportet, in iracundiae vitium transit, et multa mansuetudo torporis segnitiem gignit. 237 5. Prudentis autem viri discretio solerter prospicit, ne bonum intemperanter agat, et de virtute in vitium transeat 6. Item apud quosdam ex virtute vitium gignitur, dum quisque de castitatis et abstinentiae meritis gloriatur. Nam et qui eleemosynam vanae gloriae causa impertit, ex virtute vitium facit. Sed et is qui de
Abbreviated transcription (Latin):
locus est spectacu¬
li: uͥpugnãt gla¬
cliatores: et inde
luclũ gladiatoꝵ
dictũ. qd in eo iuuenes usũ armoꝵ
diu̾so motu ꝯliscãt. et mͦ ĩt̾ se aut
gladiis aut pugnis certãtes mͦ ꝯtͦ
bestias ĩcedẽtes. uͥ nõ odio s p̃mio
illecti: sb̾eũt ferale certam̃.

Expanded text:
locus est spectaculi, ubi pugnant gladiatores; et inde ludus gladiatorius dictus, quod in eo iuvenes usum armorum diverso motu condiscant et modo inter se, aut gladiis aut pugnis certantes, modo contra bestias incedentes, ubi non odio sed premio illecti, subeunt ferale certamen.
Abbreviated transcription (Latin):
ueneris prõciniũ qͥ pͥuata et
propa st̾ sceue degestu et corporis¬
flexu ł flurui. Nam molliciẽ lib̾to
et ueneri immolabãt. illi ꝑ sexu
illi ꝑ flurũ dlissosuti. Que u̾o ibiuo¬
cib. et modis et organis ⁊ liris tnͣsi¬
gũt. apollines et musas. et im̾uas
tores.

Expanded text:
eneris patrocinium, que privata et propria sunt scene de gestu et corporis fluxu. Nam molliciem libero et veneri immolabant, illi per sexum, illi per fluxum dissoluti. Que vero ibi vocibus et modis et organis et lyris transiguntur, Apollines et musas et Minervastores.
Abbreviated transcription (Latin):
qͦꝵ pͥmꝰ ludus eastriũ. Duo eĩ
eqͥtes p̃ceclẽtibꝰ pͥꝰ signis militaribꝰ
unꝰ aporta oriẽtis alt̾. ib occidẽtis ꝓ¬
cedebãt ĩ eqͥs alb̾ cũ.aureis galeis
mioribꝰ et ħilioribꝰ armis. Sicq atͦ¬
pugnã dimicãtes. quousq alt̾ ĩ a
tiꝰ morte ꝓsiliret. ut ħeret qͥ cndet
pugnabat marti duelli cã. ui
cacianiꝰ ab armature gn̾e igl¬
cliatorio ludo ꝯͣ alt̾m pugnan¬
te ferebat occulte rete qd̾ iachinꝙ
pellabat᷑. ut adu̾sariũ cuspide si¬
te oꝑiret implicitũq inribꝰ sr̃aret
q̃ armatura pugnabat neptumotr
ctus. Gestabat eĩ cuspidẽ ⁊ mas¬
sa plũbea. q̃ adu̾sarii iaculũ im¬
pediret. ut añꝙͣ ille feriret rete:
Iste exsuperaret. Hec arinat᷑a: sa¬
crata erat uulcano. ignis eĩ sẽꝑ a¬
aq̃atoꝵ pugna erat. fugiẽtes
ĩ ludo hoĩes miecto laq̃o ĩpedi¬
tos cõsecutosq ꝓstrare amictos ũ¬
bone pelliceo
elitũ pugna erat: ut ultͦ citra

Expanded text:
m ludus equestrium: duo enim equites, precedentibus signis militaribus, unus a porta orientis, alter a porta occidentis, procedebant in albis equis cum aureis galeis minoribus et habilioribus armis, sicque atrpugnam, dimicantlterius mortem prosiliret, ut haberet qui caderet pugnabant Marti duelli causa. Retiarius ab armature genere, in gladiatorio ludo contra alterum pugnantem ferebat occulte rete quod iaculum appellatur ut adversarium cuspide insistente operiret, implicitumque viribus superaretQuae armatura pugnabat Neptuno trctus. Gestabat enim cuspidem et massam plumbeam, quae adversarii iaculum inpediret, ut antequam ille feriret rete, iste exsuperaret. Haec armatura sacrata erat Vulcano. Ignis enim sempLaqueatorum pugna erat, fugientes in ludo homines, iniecto laqueo impeditos consecutosque prostrare, amictos umbone pelliceo. Velitum pugna erat, ut ultro citroque
Abbreviated transcription (Latin):
fex gn̾ale nom̃ nocatꝰ qd̾ artẽ faci¬
at: sic̾ aurifex qͥ aurũ facit. Faxo
enĩ pro facio: antiqͥ clicebãt ¶Sau¬
clerus: dñs nauis est. appellat᷑. iͣ ꝙ
nauis ĩ sorte eiꝰ sit. Cleros eĩ grece:
tor: qͣi colrib̾nator qd̾ cohibeat pen¬
dencia. sua hib̾nia .i. tẽpestates ma¬
ris. ¶Nauta a naue clictꝰ ꝑ cliriua¬
tõne. Nauta a̾ pro nauta poetice
cłr: sic̾ mauors ꝓ mars: Nã rectũ
ẽ nauta. ¶ Remex uocatꝰ: ꝙ remũ
noĩatio cãu. ¶Epibutu greco noie
applłat᷑: qͥ latie dr suꝑueies. Hi

Expanded text:
fex generale nomen: vocatus, quod artem faciat: sicut aurifex, qui aurum. Faxo enim pro facio antiqui dicebant. Nauclerus dominus navis est appellatus: ita quod navis in sorte ejus sit. Cleros enim Graece tor, quasi cohibernator, quod cohibeat prudentia sua hiberna, id est, tempestates maris. Nauta a nave dictus per derivationem: navita autem pro nauta poetice dicitur: sicut Mavors pro Mars: nam rectum est nauta. Remex vocatur, quod remum nominativo casu. Epibata Graeco nomine appellat
Abbreviated transcription (Latin):
It̾o aũt rotis qͣclrigas currere dñt.
sũ qr mũclus iste cutuli sin celerita¬
te tũscurrit: sũ ꝓpt̾ solez qr uolubi¬
li ambitu rotat. sic̾ enmꝰ ait. Inde pa¬
tefeat raclus nota canclida celum¬

Expanded text:
3. Ideo autem rotis quadrigas currere dicunt, sive quia mundus iste circuli sui celeritate transcurrit, sive propter solem, quia volubili ambitu rotat, sicut ait Ennius: Inde patefecit radiis rota candida coelum
Abbreviated transcription (Latin):
clixerũt: ab ea re qͣ et ille carcer
at uĩctos eqͦs. Naz haurit ferit. ut la¬
tus baurit aꝑtũ. Ip̃e est et agitator
et u̾berator ab agẽdo clictꝰ. Anrige eĩ
tor est clicens. ¶Pmꝰ enctoniꝰ: currꝰ ⁊
sist̾e̾ uictor. Euit ã minerue ⁊ uulca¬
bicline ut fabule ferũt ꝓcreatꝰ. portẽ¬
tũ demonicũ ĩ io diabolꝰ qͥ pͥmo uino¬
ni currũ declicauit tali. inctore qͣcha

Expanded text:
ixerunt ab ea re 398 qua et ille carcer at iunctos equos. Nam aurit, ferit; ut Vtus aurit apertum. Ipse est et agitator, id est verberator, ab agendo dictus. Aurigae autem tor est dicens: Primus Ericthonius currus, sistere victor. 2. Fuit autem Minervae et Vulcabidine, ut fabulae ferunt, procreatus, portentum daemonicum, imo diabolus, qui primo Junoni currum dedicavit. Tali aucto
Abbreviated transcription (Latin):
apparent speciosa: intus uero plena
sunit ossib mortuoꝵ. Ita et uos foris
qui apparetis homĩb iustis incꝯ u̾o
pleni estis auaricia et iniquitate du¬
płr dampuantur. ypocrite sũ pro oc¬
culta miquitate: sũ aperta sinuilati¬
one. Et illo enĩ ꝯdempnãt᷑ qr ñ qͥ st̃

Expanded text:
 speciosa, intus vero sunt plena ossibus mortuorum , » ita et vos foris quidem apparetis hominibus justi, intus vero pleni estis avaritia et iniquitate. Dupliciter damnantur hypocritae, sive pro occulta iniquitate, sive pro aperta simulatione. Ex illo enim condemna
Abbreviated transcription (Latin):
niatur: ꝙͣ simulate uixerũt detegũ¬
tur: onĩe enĩ sincerũ ꝑmanet. Nã
qr simulata st̃: dinturna eẽ nõ pꝰsũt
Non eoꝵ desperanda est salus qui ad¬
huc ad terrenũ sapiũt: dũ possĩt et
in occultis. agere: unde iustificentur
Hii eiuĩ meliores sũt ypocritis: eo qd
malisunt in aperto: et in occulto bo¬
ni ypocrite nero in occulto mali sũt.
et bom se palã ostendũt. ypocritã iꝰ tꝰ
arguere ꝓhibetur ne det̾ior castigntꝰ
existut. dicente salomone. Noli .ir
ꝓficit: inde inuidꝰ contabescit. Hoĩes¬
aũt praue uiuentes ficut de bonoꝵ
lapsib gratulantur. ita de eoꝵ recte
fc̃o boni: qr perseuerancia ꝯfũd ũt᷑¬

Expanded text:
deteguntur. Omne enim sincerum permanet: nam quae simulata sunt diuturna esse non possunt. 7. Non eorum desperanda est salus, qui adhuc aliquid terrenum sapiunt, dum possint et in occultis agere unde justificentur. Hi enim meliores sunt hypocritis, eo quod mali sint in aperto, et in occulto boni. Hypocritae vero in occulto mali sunt, et bonos se palam ostendunt. 8. Hypocritam justus arguere prohibetur, ne deterior castigatus existat, dicente Salomone: Noli arguproficit, inde invidus contabescit. 2. Homines prave viventes, sicut de bonorum lapsibus gratulantur, ita de eorum recte factis, bonique perseverantia confundunt
Abbreviated transcription (Latin):
feriora demergitur.
doctrine genuerit: nõ fouet excemplꝰ
s desit: qr quos uerbo heclificat: uita
et morib destruit. y pocrite simulato¬
iudei cupiũt: hii mala agunt: et bona
ꝓfitentur per ostentatõnez quippe bo¬
ni apparent: per actionẽ uero mali ex
sis nõ ꝯmittitur: nͥ a male astutis ꝑ
calliclitate ualentib iucia sb̾ sp̃ẽ uir¬
tutũ celare: et nõ uerã scitate obic̾e̾¬

Expanded text:
feriora demergitur. doctrinae genuerit, non fovet exemplis, sed deserit, quia quos verbo aedificat, vita et moribus destruit. 2. Hypocritae simulatovideri cupiunt. Hi mala agunt, et bona profitentur. Per ostentationem quippe boni apparent, per actionem vero mali exisis non committitur nisi a male astutis per calliditatem, valentibus vitia sub specie virtutum celare, et non veram sanctitatem objice
Abbreviated transcription (Latin):
uidet: et ip̃e est rex super om̃s filios
suꝑbie. Nulla est uutꝯ que nõ h̾e¬
at ꝯͣriũ inuilie malũ. Sola nuẜia
caret inuidia. qr uemo inuidet mi¬
sero. au reuera nõ liuor obictur. s
sola muiseria adhibetur. Multi ⁊ bo¬
uos imitari uolũt: et de bonoꝵ ꝓfec¬
tib mindie liuore tabescũt. Qͦ fit ut
nec illi corrigantur a malo suo. S
ꝑ muidiam det̾iorent᷑: et bonos a
recto studio ꝙͣ̃tũ in ip̃is est si potue¬
rint deprauare conentur. Q uãto
malos boni ꝓfic̾e uident: nõ scãda¬
lizentur: s quẽ sint finẽ h̾ituri ma¬
xiine cogitent: hoc onis muidus
alienis uirtutib p̃stat. Q leato iob
sathau p̾stitit. Nam dũ emulabat᷑ ps¬
pentatib ꝯmouit aduersa: S unde
inde n eius aucta sũt m̾ita: atq inte
claruerũt ꝓhabiliora paciencie cocu¬
menti. Ita requirũt inuidi aditum
cecitate eiroris parictes uidebũt hoᷤᷤ¬

Expanded text:
os superbiae . » Nulla est virtus, quae non habeat contrarium invidiae malum. Sola miseria caret invidia, quia nemo invidet misero, cui revera non livor objicitur, sed sola misericordia adhibetur. Multi et bonos imitari nolunt, et de bonorum perfectibus invidiae livore contabescunt. Quo fit ut nec illi corrigantur a malo suo, sed per invidiam deteriorentur, et bonos a recto studio quantum in ipsis est, si potuerint, depravare conentur. Quando boni malos proficere vident, ne scandalizentur, sed quem sint finem habituri maxime cogitent. Hoc omnis invidus alienis virtutibus praestat: quod beato Job Satan praestitit . Nam dum cumulatus prosperitatibus commovit adversa, unum rni, in eo aucta sunt merita, atque inde claruerunt probabiliora patientiae documenta. Ita requirunt invidi aditum caecitate erroris parietes videbant, os
Abbreviated transcription (Latin):
uana a nr̃a fide aliena obfua¬
to neglecta ea uideamꝰ pocius
qͥd apłs ad celeritate resureti¬
utit᷑ dicens. Om̃s quid resurge¬
mꝰ s nõ om̃s ĩmutabim. In ã¬
tomo in ictu ocł̃i ĩnouissimͣ tu¬
ba. Nec pret̾eundũ qr et cal
pliniini scͥptores inclifferent̾
breuissimũ illd̾ temporis spaci¬
ũ quo palpebra ocłi nri moue¬
ri põt. Q. uod in ictu pũgentis
tͣnͣscurrũt. Q̾ secari et cliuicli
nequid. nũc momĩtũ nũc pu̾̃ctũ

Expanded text:
nostra fide aliena est observatio, neglecta ea videamus potius quo, Apostolus ad celeritatem resurrectiutitur, dicens: Omnes quidem resurgemus, sed non omnes immutabimur, in atomo, in ictu oculi, in novissima tuba. Nec praetereundum est, plurimi tamen scriptores indifferenter brevissimum illud temporis spatium, quo palpebra oculi nostri moveri potest, quod in ictu pungentis transcurrit, quod secari et dividi nequit, nunc momentum, nunc punctum,
Abbreviated transcription (Latin):
aut .xxͣxx. aut in alias qͣsl mi¬
nores maiores. ut qͥ listͥbuere
ꝑticulas quesiere sibi uocabu¬
la quib id qd̾ uolebãt nũcupa¬
re et alfutrũ clignosc̾e possent
Horam uidel appellantes qͣsi
certi tp̃ris hora .i. t̾minꝰ sit. sic̃
qͦ fines. horas uocitare solemꝰ
¶Punctꝰ u̾o a ꝑuo pũcti tnͣs¬
censu qui fit in horologio. Mi¬
nuta aũt aminore int̾uallo uo¬
cantes. ¶Partes a participati¬
one cutuli zodiaci. ꝙ̃ tricens
clieb per m̃ses sungłos scĩdãs.
¶Porro momenta a motusi¬
derũ celerrimo nũcupantes. cũ
aliquis sibi breuissiuris ĩ spaci¬
is cede̾ acq succede̾ sentitꝰ.
Minimũ aũt oĩm et qd̾ iuilla

Expanded text:
aut XL, aut in alias quaslibet minores, majoresve quid distribuere particulas, quaesiere sibi vocabula, quibus id quod volebant nuncupare, et alterutrum dignoscere possent, horam videlicet appellantes, quod certi temporis ora, id est, terminus sit: sicut que fines oras vocitare solemus. Punctos vero a parvo puncti transcensu, qui fit in horologio, minuta autem a minore intervallo vocantes. Partes a partitione circuli Zodiaci, quem tricenis diebus per menses singulos findunt. Porro momenta a motu siderum celerrimo nuncupantes, cum aliquid sibi brevissimis in spatiis cedere atque succedere sentitur. Minimum autem omnium, et quod nul
Abbreviated transcription (Latin):
cluo tp̃ra. unũ breui tribuant
ultͣ quid diuidant nõ hntibus
ħ atomũ nũcupari placuit as¬
tũ mathematici in explorandis
hominũ genitis ad atomũ uꝰ
item singulas in pũctos.xii.
Punctos singulos inmom̾¬
gła i ostenta .ix. clistribuunt
ut ꝯsid̾ata cliligencius portone
tellaꝵ fcm̃ eiꝰ qui uascitur qͣsi

Expanded text:
uo tempora, unum brevi tribuant, ultra in quod dividant non habentibus, hoc atomum nuncupari complacuit. Attamen mathematici in explorandis hominum genituris, ad atomum usque item singulas in punctos XII, punctos singulos in momngula in ostenta LX distribuunt, ut, considerata diligentius positione stella
Abbreviated transcription (Latin):
que mͥ uitri mei. młto est. cari¬
Sic montes et flumina uł ar¬
bores lociuentes inclucimꝰ. ꝑso¬
nam imponentes rei que nõ
ht naturam locydi. qd et tra
gedis usitatũ est et in or̾oni¬
b freq̃ntissime inucnitur .xiiii.¬
peiam u̾o illam uocamus
In qͣ homiis ꝑsonam fingimus
pro expͥmentib affectib etati
riis. memorie meroris. audaciͦ
Nam cũ pyrate ꝑsona susci¬
mulatur sexui ꝯuenire debet¬
or̾o. At u̾o adolescentis. et semꝰ
et militis. et imꝑatoris ⁊ pa¬
itisiti et rustici et philosophi
loquitur gaudio affecto alit̾
uulueratꝰ in quo genere clic¬
tõnis illa st̃̾ maxime cogitãda
quis loqͥtur. et apd̾ ꝙ̃ et de qͦtẽ¬

Expanded text:
quae mihi vita mea multo est chariSic et montes, et flumina, vel arbores loquentes inducimus, personam imponentes rei quae non habet naturam loquendi, qgedis usitatum est et in orationibus frequentissime invenitur. Epeiam vero illam vocamus, in qua hominis personam fingimus, pro exprimendis affectibus etatis, xus, letitie, meroris, audacie. Nam cum pirate persona suscimulatur, sexui oratio: iam vero adolescentis et senis, et militis et imperatoris, et parasiti et rustici et philosophi er enim loquitur gaudio affectus, aliter vulneratus. In quo genere dictionis illa sunt maxime cogitanda, quis loquatur et apud quem, de q
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Ad quos suscitandos cacla
aque nuscet᷑. ut colore sangͥs fa¬
cilius prouocetur. ¶Udromãcii
ab aqͣ clicti. E st enĩ ydromancia
in aque inspectõne umbras demo¬
ficatones eor uid̾e̾: ibiq ab eis
aliqͣ audire. uͥ adhibito sangnĩe¬
ĩ inferos ꝑhibentur sciscitari. Q
rem i igne̾. Hinc geomãciã. udro¬
mancia. aeromãcia Piromãciã
dictu. Diuni clicti qͣsi deo ple¬
ni.DDiunntate enĩ se plenos as¬
sinu̾lãt. ⁊ astucia qͣclã fraudule¬
ta hõib futura coiectant. Duo
aut st̾ gn̾a cliuinationis. ars. et
furor. ¶ Incantatores clicti sũt
qͥ ren uerb ꝑagũt. Arioli uoca¬
ti st̾: ꝓpt̾ qd̾ arca aras udolorũ
nefarias preces emittũt. ⁊ fumes¬
ta sacrificia offerũt. Dusq cele¬
britatib demonũ responsa acci¬
puĩt. ¶ Aruspices nũcupati. qͣsi
horaꝵ inspectores. Diesem̃ ⁊ ho¬
ras in agendis negocus operibꝰq
custodiũt.⁊ qͥd per singła ipr̃a

Expanded text:
ndos cadaveaquae miscetur, et colore sanguinis facilius provocantur. Hydromantii ab aqua dicti: est enim hydromantia in aquae inspectione umbras daemoficationis eorum videre, ibique ab eis aliqua audire. Ubi adhibito sanguine, inferos perhibentur sciscitari. CArem et ignem. Hinc geomantiam, hydromantiam, aeromantiam, pyromantiam dictam. Divini dicti, quasi deo pleni: divinitate enim se plenos adsimulant et astutia quadam fraudulenta hominibus futura coniectant. Duo sunt autem genera divinationis: ars et furor. Incantatores dicti sunt, qui artem verbis peragunt. Arioli vocati, propter quod circa aras idolorum nefarias preces emittunt, et funesta sacrificia offerunt, iisque celebritatibus daemonum responsa accipiunt. Haruspices nuncupati, quasi horarum inspectores: dies enim et horas in agendis negotiis operibusque custodiunt, et quid per
Abbreviated transcription (Latin):
Magi st̃: qui uulgo malefici
ob facmnoꝵ magnitudinẽ nũ¬
cupant᷑. Hu et helementa cõ¬
cuciũt. turbant mentes hoĩi
ac sũ ullo ueneni haustu uolẽ¬
cia tm̃ carminis int̾imũt. uñ
⁊ lucanus. Mens austi nulla
sane polluta ueneni. incanta¬
ta ꝑit. Demoĩb enĩ accitis:
audent uentilate ut qͥs suos pe¬
rimat mał. artib iniiucos.
Nu ĩ sanguĩe utunt᷑ ⁊ uictimiᷤ
⁊ seꝑe ꝯtingũt corpora mortuoꝵ¬

Expanded text:
Magi sunt, qui vulgo malefici Magi sunt, qui vulgo malefici ob facinorum magnitudinem nuncupantur: hi et elementa concutiunt: turbant mentes hominum, ac sine ullo veneni haustu, violentia tantum carminis interimunt. Unde et Lucanus: Mens haussanie polluta ueneni Incantata perit. Daemonibus enim accitis audent uentilare, ut quisque suos perimat malis artibus inimicos. Hi etiam sanguine utuntur et uictimis, et saepe contingunt corpora mortuo