comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓom̃ib. Non alium statuatis mĩcium qui pro
uob̾ offa̾t mumis ad moysem statutũ. s qui ꝑ uoᷤᷤ
peccastis: ꝑ uoserubescatis erubescencia enĩ ipam̃
doti ⁊ erubescenciã uincit timore offensi: fit ue
minale erat inoꝑatiõe. ⁊ sin̾ statĩ purgat᷑. fit
tñ ueniale ꝙ omiserat mortale. Multũ it satiffac¬
cionis qͥ obtulit erubescencie dna̾ns. nncħ hoꝵ que

Expanded text:
omnibus; non alium statuatis nuncium, qui pro vobis offerat munus a Moyse statutum, sed qui per vos peccastis per vos erubescatis. Erubescentia enim ipsa rdoti, et erubescentiam vincit timore offensi, fit vencriminale erat in operatione, et, si non statim purgatur, fit tamen vitale quod commiserat mortale. Multum enim satisfactionis obtulit qui erubescentiae dominans nihil eorum, quae
Abbreviated transcription (Latin):
homines diei noctisq uicissitudine. ꝓꝑter
dormiendi. iugilandiq necessitatem ⁊ en
am idõ ne nox in decora remanẽt. s luna
ac sideribus consolarentur homines qui¬
bus in nocte oꝑandi necĩtas inconberet. ⁊
qr quedam animalia sunt quelucem fer¬
re nonpossunt. Id autem subditut. ⁊
sint in signa. ⁊ tempora. ⁊ dies ⁊ annos. Q¬
modo accipiendum sit: queri solet. Ita enĩ
dictum uidetur qiͣ quarto die cepissent
tempora. cum pͥus triduum. sine temꝑe
non suĩt. Iõq tempora que fuint ꝑsid̾a. ñ
spacia morarum s uicissitudinem aerie
qualitatis debemus acciꝑe ꝙ talla moti¬
bussiderum fiunt sicut diesranni. quoᷤᷤ
usitate nouimus. Sunt enim insigna
serenitatis. ⁊ tempestatis.⁊ in tempora: qr
in signa ⁊ tempora .i. indistincione horarũ¬
temporis. qr priusquam fierent: ordo tẽ¬
porum nulłnotabatur indiciis. uel me
creauit d̾s exaquis uolatilia et natatilia

Expanded text:
homines diei noctisque vicissitudine, propter dormiendi vigilandique necessitatem, et ideo etiam ne nox indecora remaneret, sed luna ac sideribus consolarentur homines quibus in nocte operandi necessitas incumberet, et quia quaedam animalia sunt quae lucem ferre non possunt. Quod autem subditur: Et sint in signa, et tempora, et dies, et annos, quomodo accipiendum sit quaeri solet. Ita enim dictum videtur, quasi quarto die coepissent tempora, cum prius triduum sine tempore non fuerit. Ideoque tempora quae fiunt per sidera, non spatia morarum, sed vicissitudinem aereae qualitatis debemus accipere, quia talia motibus siderum fiunt, sicut dies et anni quos usitate novimus. Sunt enim in signa serenitatis et tempestatis; et in tempora, quiin signa et tempora, id est, distinctionem horarum, quia priusquam fierent, ordo temporum nullis notabatur indiciis, vel merCREAVIT DEUS EX AQUIS VOLATILIA ET NATATILIA
Abbreviated transcription (Latin):
tispossunt hoĩes uid̾e. s quo aĩo fiant. ⁊ qͦ
uenire cupiant solus cleus iudet qui cũ ui¬
det corẽe incelo ⁊ non delectari nosin car
alt̾ĩus plĩ locum illũ .s. in laqueo isto qñe
sipͣuns est r cupiditas uellibido. Si rectꝰ
or caritas eo mour aĩa qͣi ad locum quo tẽ.¬
ddit .i. ad delectõnem donam. uel malam qͦ
seꝑuenisse ꝑ amorem letatur. finis gͦ uo¬
hãmuitam eternam. Uoluntas ẽ qua
uolo resice esurientẽ. cuiꝰ sinis estrefect̃o
esurientis. Intñcio uero qua sic ad uitam
peruenire uolo. finis aũ sup̃pmꝰ est ip̃a ui¬
ta ad qm ⁊ alius sinis refertir. a

Expanded text:
tis, possunt homines videre; sed quo animo fiant, et quo venire cupiant, solus Deus videt, qui cum videt cor esse in coelo, et non delectari nos in caralterius psal. locum illum, scilicet: In laqueo isto quecitur cupiditas vel libido; si rectus, dicitur charitas. Eo movetur anima quasi ad locum quo tendit, id est, ad delectationem bonam vel malam, quo se pervenisse per amorem laetatur. Finis ergo vohabeam vitam aeternam, voluntas est qua volo reficere esurientem, cujus finis est refectio esurientis; intentio vero est, qua sic ad vitam pervenire volo. Finis vero supremus est ipsa vita, a
Abbreviated transcription (Latin):
tet inter uoluntatẽ ⁊ intẽ ⁊ fuus.¬
cionem acfinem. Ad qd̾ dicipot̾̃ int̾ uo¬
luntatem ⁊ finem certo atq eindentimͦ
ro interdum ꝓuoluntate. int̾dũ ꝓfine no¬
luntatis accipͣit᷑. que diligens ac pͥuis lec¬
torinscriptã ubiħ occͣrerint discern̾e stu¬
deat. finis aũ uoluntans ẽ delectõ bonał
mala. ad qͣ nitit᷑ quisq ꝑuenirẽ. Uñ aub

Expanded text:
tet inter voluntatem, et intentionem, ac finem. Ad quod dici potest inter voluntatem et finem certo atque evidenti mro interdum pro voluntate, interdum pro fine voluntatis accipitur; quae diligens ac pius lector in Scriptura ubi haec occurrunt, discernere studeat. Finis vero voluntatis est delectatio bona vel mala, ad quam niti
Abbreviated transcription (Latin):
a fit noticia uere penitẽcie ⁊ satlũ adat.¬
factionis. Illa enim uera penitencia ẽ q̃ pec̃t
abolet. ꝙ illa sola facit. q̃ scelus corrigit. illa u̾o¬
mudẽdi.cum desid̾i̾o satisfaciendia ffert. Iu¬
das enĩ penituisse legit᷑ sine assecucione ue¬
me quia tali penitencia ñ correx̃ cͥmen. Un̾ iere¬

Expanded text:
t notitia verae poenitentiae vel satisfactionis. Illa enim vera est poenitentia, quae peccatum abolet; quod illa sola facit, quae scelus corrigit, qumittendi cum desiderio satisfaciendi affert. Judas enim poenituisse legitur, sine assecutione veniae, quia tali poenitentia non correxit crimen; unde Hier
Abbreviated transcription (Latin):
tet quirem alienam iniuste abstulit. ꝗͣ redde̾ pot̾ de
illo peccõpenit̾e̾ acueniã ꝯsequi nisi restituat ablat̾

Expanded text:
tet, qui rem alienam injuste abstulit, quam reddere potest, de illo peccato poenitere, ac veniam consequi nisi restituat ablatum.
Abbreviated transcription (Latin):
dicia inter ꝓpinquos. uel dericos uel uici¬
uos quib baptitati fuisse doceant᷑ agen̾̃
ẽ. ut renascant᷑ ne ꝑeant. In quib qd̾ non
ostenditur gestum rõ non sinit u̾bi uide¬
atur iteratum. conferensum eis uidetur:
cia pietatis:¬

Expanded text:
el vicinos, quibus baptizati fuisse doceantur, agendum est ut renascantur ne pereant. In quibus quod non ostenditur gestum, ratio non sinit, ut videatur iteratum, conferendum eis videtur, tia pietatis
Abbreviated transcription (Latin):
ens itaq rationalis ꝯsid̾ans hẽc tria ⁊ illã
unani eẽntiam. in qua ista sunt. ex ten-¬
oit se ad contemplationem creatoris. ⁊ uidet
unitatem in trinitate. ⁊ trinitatem iniuntate.
Intelligit emni unum dm̃. unam eẽntiam. ⁊i¬

Expanded text:
ens itaque rationalis considerans haec tria, et illam unam essentiam in qua ista sunt, extendit se ad contemplationem Creatoris; et videt unitatem in Trinitate, et Trinitatem in unitate. Intelligit enim unum Deum esse, unam essentiam,
Abbreviated transcription (Latin):
nem placentiũ: incitat. ñ desiderantes doc̾i
u̾itatem: s ab ea ad fabulas conu̾tentes au̾di¬
tum. quoꝵ ꝓfessio ẽ magis placita. quã do¬
cenda conqͥre. nec docenda desidare. s: desioa¬
tis doctͥnam coaꝑtare. Hñt rõnem sapientie

Expanded text:
nem placentium incitat; non desiderantes doceri nem placentium incitat; non desiderantes doceri veritatem, sed ab ea ad fabulas convertentes auditum. Quorum professio est magis placita quam docenda conquirere; nec docenda desiderare, sed desideratis doctrinam coaptare; habent rationem sapientiae
Abbreviated transcription (Latin):
res carnaliũ atq animaliũ hominũ da-¬
uitice turris clipͣeis munre. uł pociꝰ mu¬
nitam ostend̾e. ac theologicarũ inqͥsitionũ¬
abdita aꝑire. necnõ et sacram̃toꝵ eccłiasticoꝵ.
ꝓmodulo intelligentie nr̃e noticiã tradẽ. stu¬
diumꝰ. ñ ualentes studiosoꝵ fr̃m uotis iure
ac stilo nos seruire flagitantiũ. Qͥuas bigaͣs¬
contradictiõi emuloꝵ. sẽꝑ fuisse obnoxiũ. qͥa
dissentientib uoluntatũ motib: dissenti¬
ens quoꝙ: fit am̃oꝵ sensus. ut cũ om̃e dictuͣ
ueri ratione ꝑfectũ sit: tam̃ dũ aliud aliis.
aut uid̾r aut cõplacet: u̾itati uł ñ intes¬
lecte. uł offendenti. impietatis error obinta¬
tur. ac uoluntatis in uidia resultet. qm dͣs
ñ rationi uoluntatẽ subitiunt. nec doct̾ne
studiũ impendunt. s his que sõpniarunt:
sapientie uerba coaptare nitunt᷑. ñ ueti s
placiti rõnem sectantes. quos iniqͣ uolun¬
tas ñ ad intelligentiam u̾itatis. s ad defensio¬

Expanded text:
res carnalium atque animalium hominum, Davidicae turris clypeis munire, vel potius munitam ostendere, ac theologicarum inquisitionabdita aperire, necnon et Sacramentorum ecclesiasticorum pro modulo intelligentiae nostrae notitiam tradere studuimus . Non valentes studiosorum fratrum votis jure ac stylo nos servire flagitantium: quas bigasi aemulorum semper fuisse obnoxium; quia dissentientibus voluntatum motibus, dissentiens quoque sit animorum sensus: ut cum omne dictum veri ratione perfectum sit, tamen dum aliud aliis aut videtur, aut complacet, veritati vel non intellectae, vel offendenti, et impietatis error obnitatur, ac voluntatis invidia resultet; quam Denon rationi voluntatem subjiciunt, nec doctrinae studium impendunt, sed his quae somniarunt sapientiae verba coaptare nituntur, non veri, sed placiti rationem sectantes, quos iniqua voluntas non ad intelligentiam veritatis, sed ad defensio
Abbreviated transcription (Latin):
alĩd de penuria
dua scand̾e. opri
ultra uires nr̃as
agere p̾sumpsimꝰ. cõnsũmat̾ionis fidutiã.
laborisq mercedem. in samaritano con-¬
stuentes: qui ꝓlatis incurationẽ semiui-¬
ui. duob denariis. suꝑeroganti cuncta
redd̾e ꝓfessus ẽ Delectat nos u̾itas polli¬
centis. s terret inmsitas laboris.d esia̾ium
hortat᷑ ꝓficiendi: s dehortat᷑ infirmitas

Expanded text:
id de penuria dua scandere, opus ultra vires nostras agere praesumpsimus; consummationis fiduciam, laborisque mercedem in Samaritanoatuentes, qui, prolatis in curationem semivivi duobus denariis, supereroganti cuncta reddere professus est. Delectat nos veritas pollicentis; sed terret immensitas laboris. Desiderium hortatur proficie
Abbreviated transcription (Latin):
bat. ⁊ ex eo sensu aub̃ dixit: ea abscondi alumi¬
ne cłi. Qui eciam in libro ad heluidium insmu¬
at cognicionem cłi uariis mõis accipiendam inqͥ¬
ens. Si adscienciam referas: non ignorat deus aliqͥs¬
placerit apparet itaq uerum ẽẽ qd dirimus .s. ꝙ¬

Expanded text:
t ex eo sensu Aug. dixit ea abscondita a lumine Dei. Qui etiam in lib. ad Helvidium insinuat cognitionem Dei variis modis accipiendam, inquiens: Si ad scientiam referas, non ignorat Deus aliquplacent. Apparet itaque verum esse quod diximus,
Abbreviated transcription (Latin):
adeosciantur: Si eiim ñ sciret quomͦ de illis ui¬
dicatet ⁊ ꝓillis malos dampnaree: alibi ꝓphadiẽ.
quia neq ab oriente. neq ab occidente de est. Qd̾
er pones cafsiod oris inquit. neq a bonis neqa
mnat de est deus. s om̃ib presens ⁊ cognitor est
uognoscit g dens ⁊ bona ⁊ bmala ꝑscientiam.s
uona cognoscit ⁊̃ ꝑ aꝑpbationẽ ⁊ ꝑ beneplacitum.

Expanded text:
a Deo sciantur? Si enim non sciret, quomodo de illis judicaret, et pro illis malos damnaret? Alibi propheta: Quia neque ab Oriente neque ab Occidente deest. Quod exponens Cassiodorus, inquit: Neque a bonis, neque malis deest Deus, sed omnibus praesens et cognitor est. Cognoscit ergo Deus et bona et mala per scientiam; sed bona cognoscit
Abbreviated transcription (Latin):
ost predicta q̃r cum omina dicant᷑
esse in dõ nonper essenciam nature.s ꝑ
cognicionẽ sciencie. ⁊ deussciat bonanmala.
utrum concedendum sit simplicit malaͤeindo.
sine esse m do: ꝑ cognicionem. S̾cit enim deus.
⁊sciunt semꝑ omina tan bona quam mala:
eciam antequam fierent . ⁊p̃scint ab et̃no ea
futura. Ideoq cum omina bona dixĩmuis ẽẽ
detur dicendum omnia mala ẽe meo. cumea
malos ⁊ eorum maliciam ut ait aub̃. p̃sciuit.
s non p̃parauit. Cum gͦ peccã omĩum sciat ñ¬
quid intelligendum est ea includi in illa gnã¬
litate locucionis quadicit apłs. omĩa eẽ in d̾o:¬

Expanded text:
ost praedicta quaeritur, cum omnia dicantur esse in Deo non per essentiam naturae, sed per cognitionem scientiae, et Deus sciat bona et mala, utrum concedendum sit simpliciter mala esse in Deo, sive esse in Deo per cognitionem. Scit enim Deus et scivit semper omnia, tam bona quam mala, etiam antequam fierent, et praescivit ab aeterno ea futura. Ideoque cum omnia bona diximus esse indetur dicendum omnia mala esse in eo, cum eamalos, et eorum malitiam ut ait Aug., praescivit, sed non praeparavit. Cum ergo peccata omnium sciat, numquid intelligendum est ea includi in illa generalitate locutionis, qua dixit Apostolus, Ro
Abbreviated transcription (Latin):
anctor nsi bonorum. nongͦ ex ip̃o. uel ꝑ ipm̃
sunt: nisi bona. Ita gͦ nec sp̃o sunt. nisi bona.
non ergo mala ii deo sunt. quia licet ea noscat:
longe cognoscit: ut ait .i. sułam. ⁊ alibi. ad dm
loquens demalis ait. De absconditistuis ad .i.¬

Expanded text:
auctor nisi bonorum: non ergo ex ipso vel per ipsum sunt nisi bona. Ita ergo nec in ipso sunt, nisi bona: Non ergo mala in Deo sunt, quae, licet ea noscat, longe cognoscit , id est superbiam. Et alibi ad Deum loquens de malis ait: De absconditis tuis adi
Abbreviated transcription (Latin):
ligentia dictoꝵ ercausis ẽassum̃da
dicendi. quia ñ sermoni res. s rei ẽ sermo
nascendo accepit. Np̃e nascendo. prĩs inse
subsistentẽ nat᷑am hui̾t. Uñ id̾ hylarius
sic in regenatione silii. inat᷑am suam ut
ita dicam seq̃r indemutabił ds iñ muta¬
bilem gignens dm̃. nec nat᷑am suã deserit
ex iñ mutabili deo: iñ mutabił dĩ ꝑfecta
natiuitas. Subsistentẽ gͥ in eo di nat᷑am
intelligamꝰ. cũ ds in o insit. nec p̃ter eũ¬

Expanded text:
ligentia dictorum ex causis est assumenda dicendi quia non sermoni res, sed rei est sermo nascendo accepit; et ipse nascendo Patris in se subsistentem naturam habuit, unde Hilarius sic in generatione Filii et naturam suam, ut ita dicam, sequitur indemutabilis Deus indemutabilem Deum gignens, nec naturam suam deserit ex indemutabili Deo indemutabilis Dei perfecta nativitas. Subsistente mergo in eo Dei naturam intelligamus, cu
Abbreviated transcription (Latin):
ne cogitõnis peccatũ tenetur. ut faciend̾ nõ
disc̾natur. uelcum quidam t̾minus ⁊ men¬
sura pecc̃o ad hibrͣ auiro. ut ñ liceat mulie¬
rieffrenata lib̾tate in peccm̃ ꝓ gͥdi. Si ergo
peccatum non diuteneatur delectõne¬
cogitõnis. s statim ut mulierem tetig̃. ui
riauctoritaterepellitur: ueniale ẽ. Si
uero diu in delectatione cogitonis teneat᷑.
⁊ siuoluntas ꝑficiendi desit: mortale est.
⁊ ꝓeodampnabilit̾ simul uir ⁊mulier¬
.i totus homo. qr tuncuirnon sicut debu¬
it: mulierem cohibuit. uñ potest diciꝯsẽ¬

Expanded text:
ione cogitationis peccatum tenetur, ut faciendum non ione cogitationis peccatum tenetur, ut faciendum non decernatur; vel cum quidam terminus et mensura a peccato adhibetur a viro, ut non liceat mulieri effrenata libertate in peccatum progredi. Si ergo peccatum non diucogitationis, sed statim ut mulier tetigerit, viri auctoritate repellitur, veniale est; si vero diu in delectatione cogitationis teneatur, etsi voluntas perficiendi desit, mortale est, et pro eo damnabitur simul vir, et mulierst totus homo, quia et tunc vir non sicut debuit, mulierem cohibuit, unde potest dici consen
Abbreviated transcription (Latin):
tur peccatum. Uagnosci potr̾e. si diligent
intendatur: quidsit in anima mortale uel
uenialepeccatũ Ut enim ibi serpens ꝑsua¬
sit mulieri ⁊ mulier uiro. ita⁊in nobissen¬
sualis motus cum illecebram pecc̃iꝯceꝑit:¬
eand̾ illecebram suggĩt. Q si ꝯsentit. tũc uir
⁊̃ cum femina cibum uentum gustat. Sĩ
gͦ in motusensuali tm̃ peccĩ illecebrate¬
neatur. ueniale. acleuissimũ est peccatũ.
Si uero infi̾or par᷑rationis ꝯsensit ita ut so¬
la cogicionis delectionesine uoluntate
ꝑficienditeneatur:mulier sola mandu¬
cauit. non uir. cuius auctoritate cohibr
uoluntas. ne ad opususq ꝑueniat. Si uͦ
ad sit plena uoluntas ꝑfiendi: ut si adsit
facultas ad effectũ perducat᷑. uir quoq mã¬
ducat. q suꝑior par̾ rõnis illecebre dsentit.
⁊ tunc ẽ dampnabile ⁊ gͣuepeccm̃. Qnͣ̃ aũ
mulier sine uirogustat. aliqñ ẽ moitale:
aliqnͣ ueniale peccm̃. Ut enundictum est.
tunc mulier sine uiro gustat. cũ ita delectõ¬

Expanded text:
tur peccatum; ubi agnosci poterit, si diligenter intendatur, quid sit in anima mortale vel veniale peccatum. Ut enim ibi serpens suasit mulieri, et mulier viro; ita et in nobis sensualis motus, cum illecebram peccati coeamdem illecebram suggerit; quae si consentit, tunc vir etiam cum femina cibum vetitum gustat. Si ergo in motu sensuali tantum peccati illecebra teneatur, veniale ac levissimum est peccatum. Si vero inferior pars rationis consenserit, ita ut sola cogitationis delectatione sine voluntate perficiendi teneatur, mulier sola manducavit, non vir, cujus auctoritate cohibetur voluntas, ne ad opus usque perveniat. Si vero adsit plena voluntas perficiendi, ut, si adsit facultas, ad effectum perducatur, vir quoque manducat, quia superior pars rationis illecebrae consensit, et tunc est damnabile et grave peccatum. Quando autem mulier sine viro gustat, aliquando est mortale, aliquando veniale peccatum. Ut enim dictum est, tunc mulier sine viro gustat, cum ita delectat
Abbreviated transcription (Latin):
uare nõ ui. gradib computet ysidorusip̃
aꝑit dicens. Consanguinitas dũ se paula
ꝓpaginum ordinb cłimens. usq ad ulti¬
mum graclum protͣxi̾t. ⁊ ꝓpinquitas eẽ desierit:
tunc primum lex inmatrimonii uincłm eã
recipiet. ⁊ quodam modo incipiet reuocare fu¬
gientem. Io autem usq ad .ui. gn̾is gͣdum cõ¬
sanguinitas constituta est: ut sicut .ui. etatib
muncdi gn̾atio ⁊ hominis status finit᷑: ita ꝓpͥn¬
quitas gm̃s: tot gͣdib t̾minet᷑. In his .ui. gͣdio
om̃ĩa ꝓpinquitatum noĩa otinent᷑ ultra quoᷤ
nec attmnitas inueniri: nec successio pot̾ ampliꝰ
proiogari.

Expanded text:
uare vero sex gradus computet Isidorus, ipse aperit, dicens: « Consanguinitas, dum se paulatim propaginum ordinibus dirimens usque ad ultimum gradum protraxerit, et propinquitas esse desierit, tunc primum lex in matrimonii vinculum eam recipiet, et quodammodo incipiet revocare fugientem. Ideo autem usque ad sextum gradum sanguinitas constituta est, ut sicut sex aetatibus mundi generatio et hominis status finitur, ita propinquitas generis tot gradibus terminetur. In his sex gradibus omnia propinquitatum nomina continentur, ultra quos nec affinitas inveniri, nec successio potest amplius prorogari.
Abbreviated transcription (Latin):
de ilł tm̃. que eum assim̾e ꝓ nob̾ oportuit. nec delẽ¬
cuit. falsum ẽe ꝓbat᷑. Non emm assumpsit ignorã¬
cibił pecc est. Si m̃ est de hiis que nob̾ expedit scire.
sunt enim q̃dam quor scĩan apfferti. uel ignorã¬
cia ñ impedit salutem. ⁊ forte calium rr̾ ignorancia:
defectus ñ est. Constat au̾t in nob̾ eẽ ignoranciã.⁊ di¬
fficultatem uolendi uel faciendi bonũ. q̃ ad misĩ¬
am nram ꝑtinẽt. un̾aus̃ in li .iͦi. delib̾o ar. aꝑꝓ¬
bare inqͥ falsa ꝓu̾s ut erret inuitus.⁊ resistente
tib inflicta lib̾at di gr̾a. q sponte hõ lib̾o ar. cad̾e¬
difficultas ꝙͣ patit᷑ om̃is homo ab exordio natiui¬
tatis sue. nec ab isto malo nsi gr̃a dĩ quisꝙͣ lib̾at᷑.¬

Expanded text:
de illis tantum quae eum sumere pro nobis oportuit, nec dedecuit, falsum esse probatur. Non enim assumpsit ignoranncibilis peccatum est, si tamen de his est quae nobis expedit scire. Sunt enim quaedam quorum scientia non affert, vel ignorantia non impedit salutem; et forte talium rerum ignorantia defectus non est. Constat autem in nobis esse ignorantiam atque difficultatem volendi vel faciendi bonum, quae ad miseriam nostram pertinent. Unde Aug., in lib. 3 de lib. Aris, ut erret invitus, et resistente issime inflicta, liberat Dei gratia, quia sponte homo libero adifficultas, quam patitur omnis homo ab exordio nativitatis suae; nec ab isto malo, nisi Dei gratia, quisquam liberat
Abbreviated transcription (Latin):
Ais uero contra uidetur: quod eis fruendum sit
quia propt̾ se amande.⁊ petende sunt. ⁊ hoc ꝯfir¬
mant auctoritate ambrosii. quiait suꝑ illum lo¬
cum. epłẽ ad galathars. Fiictus autem sp̃c est cari¬
tas. gaudium. par patientia.⁊c̃. Hec non nomi¬
entes dicimus quod iurtutes propt̾ se petende
⁊ amande sunt. ⁊ tñ propt̾ solam beatitudinẽ.
propt̾ se. quidem amande sunt. quia delectant
sin possessores. sincera ⁊ sancta delectatione.
ineis paruint gaudium spũale. Uerumptn nõ hͣ
est consistendum. s ultra gradiendium. Nonkͥ
hereat dilectionis gressus. neq hic sit dilectiõis
t̾minus. s referaturꝰ ħ ad illud summũ bonum
supiemus finis. Ioeo augꝰ.ait. quodi eas diligimꝰ
propt̾ solambeatitudinem. non qui eas piop¬
ter: se diligamus: s quia idip̃m quod eas diliginꝰ.
referaimus ad illud summũ bonum. cui soli inh̾en¬
oum ÷.⁊ in eo ꝑmanendum. finisq letitie. ponendꝰ.

Expanded text:
Aliis vero contra videtur, scilicet quod fruendum eis sit, Aliis vero contra videtur, scilicet quod fruendum eis sit, quia propter se petendae et amandae sunt. Et hoc confirmant auctoritate Amb., qui ait super illum locum Epistolae ad Gal.: Fructus autem Spiritus est charitas, gaudium, pax, patientia, etc.; at hic non nomienet amandae sunt, et tamen propter solam beatitudinem: propter se quidem amandae sunt, quia delectant sui possessores sincera et sancta delectatione, et in eis pariunt gaudium spirituale. Verumtamen non est hic consistendum, sed ultra gradiendum, non hic haereat dilectionis gressus, neque hic sit dilectionis terminus; sed referatur hoc ad illud summum bonum,supremus finis. Ideo Aug. dicit quod eas diligimus propter solam beatitudinem; non quin eas propter se diligamus, sed quia id ipsum quod eas diligimus, referimus ad illud summum bonum, cui soli inhaerendum est et in eo permanendum, finisque laetitiae ponendus:
Abbreviated transcription (Latin):
ic ꝯsiderandum ÷ utrum uirtutib sit u¬
tendum. anfruendum. Quibus cam ui¬
Detur. quod eis sit utendum ⁊ non fruendum.
⁊ hoc confirmant auctoritate augustini.
qui ut pretaxatum est. dicit non esse fiuen¬
dtim. nisi trautate .i. summo ⁊ in cominutabili
bono. Iteium dñt iõ non ẽẽ fiuend̾ eis. quia prop¬
t̃ se cm̃ amande non funt. s propt̾ et̾nam beatitu¬
dinẽ. Iilud autem quo fiuendum ÷: propt̾ se tm̃¬
amandum est. S quod iuitutes propt̾ se aman¬
de non sunt. immo piopt̾ solam beatitudinem:
probant auctoritate augustini. qui in libro xiii.
de trinitate contra quoẜoam. ait. Forte uirrutes
quas propt̾ beatitudinem solam amamus. sic
nobis persuadere audent. ut ip̃am beatitudiiẽ
non amemus. Quodsi fatiunt. etiam ip̃as utiq
amare desistimus quandio illam propt̾ quam
uerbis uidetur: augustinus ostendere. quod uir¬
tutes nonpiopt̾ se. s propt̾ solã bãtiticdinem aman-¬
de sunt. Moti si ita est: ergo eis fiuendum non est.

Expanded text:
considerandum est utrum virtutibus sit utendum, an fruendum. Quibusdam videtur quod eis sit utendum, et non fruendum: et hoc confirmant auctoritate Aug. qui, ut praetaxatum est , dicit non esse fruendum nisi Trinitate, id est, summo et incommutabili bono. Item dicunt ideo non esse fruendum eis, quia propter se amandae non sunt, sed propter aeternam beatitudinem. Illud autem quo fruendum est, propter se amandum est. Sed quod virtutes propter se amandae non sint, imo propter beatitudinem solam, probant auctoritate Aug. qui, in lib. 13 de Trin., contra quosdam ait: Forte virtutes quas propter solam beatitudinem amamus, sic nobis persuadere audent, ut ipsam beatitudinem non amemus; quod si faciunt, etiam ipsas utique amare desistimus, quando illam propter quamerbis videtur Aug. cap. 8, ostendere quod virtutes non propter se, sed propter solam beatitudinem amandae sint. Quod si ita est, ergo eis fruendum non est.
Abbreviated transcription (Latin):
candum: excludr serpentis astucia. SSiaũt
motasĩt. qͦi iam mulieri ꝑsuasumerit.
sed aliqnͣ rõ uiriliter ⁊̃ conmotam cupiditatẽ
refrenat. atq compescit. Qd̃ cumfit: non labi¬
murinpeccm̃. sed cum aliqͣnta luctatione
coronaturm᷑ Siautem ratio ꝯsenciat.⁊ qd̾ li¬
bido conmoiũt faciend̾ ẽẽ decernat. ab om̃ib̾a¬

Expanded text:
catum excluditur serpentis astutia. Si autem catum excluditur serpentis astutia. Si autem mota fuerit, quasi jam mulieri persuasum erit; sed aliquando ratio viriliter etiam commotam cupiditatem refrenat et compescit. Quod cum fit, non labimur in peccatum, sed cum aliquanta luctatione coronamur. Si autem ratio consentiat, et quod libido commoverit faciendum esse decernat, ab omni
Abbreviated transcription (Latin):
pͥncipem potestatis aeris huius sp̃c qui ñc
oꝑatur infiliis diffidencie. Nonquid ergo
uisibilit̃ eis apparet. aut qͣi corporeislocis
acced̾ad eos ⁊ oꝑatur: S ed miris mod ꝑcogi¬
tacionem suggĩt quicqͥd pot̃ quib suggesti¬
onibus resistendum ẽ. Non enim ignoramꝰ
astucias eius Quomodo enim accessitadui
inlocisaut ꝑ hosocłos eiuisusẽ: S utiq uͥ
dictum est: in coreuisintrauit. Repellitaũ
illum homo: si ꝑadisum mentis custodiat.
posuit enim hominem deus in ꝑadiso ut
oꝑaretur ⁊ custodiret. Quia sic eccłie dicit᷑
in canticis canticor Ortus conclusus. fons
parteãi q̃ debet obcemperarerationi. tãꝗ
alid̾agit᷑. cũ ad pecem̃ quisq delabitur. qũa
tunt actum ẽ in ilł trib serpente muliere.
⁊ iuro. Nam pͥmo fit suggestio siue ꝑ cogi¬
cõnem. sine ꝑ sensus corꝑis. uel uidendo. ł
tagendo. uelaudiendo. uelgustando. uel
olphaciendo. Que suggestio: cum facta fu¬
ĩt si cupiditas nostra nonmoueatur adpec¬

Expanded text:
cipem potestatis aeris hujus, spiritus qui nunc operatur in filiis diffidentiae. Numquid ergo visibiliter eis apparet, aut quasi corporeis locis accedit ad eos et operatur? Sed miris modis per cognitionem suggerit quidquid potest; quibus suggestionibus resistendum est. Non enim ignoramus astutias ejus . Quomodo enim accessit ad Jin locis, aut per hos oculos ei visus est? Sed utique dictum est: In cor ejus intravit . Repellit autem illum homo, si paradisum mentis cusPosuit enim Deus hominem in paradiso, ut operaretur et custodiret: quia sic de Ecclesia dicitur in Canticis canticorum, Hortus conclusus, fons parte animi, quae debet obtemperare rationi, tanquam aliud agitur cum ad peccatum quisque delabitur, quam tunc actum est in illis tribus, serpente, muliere et viro. Nam primo fit suggestio, sive per cogitationem, sive per sensus corporis, vel videndo, vel tangendo, vel audiendo, vel gustando, vel olfaciendo; quae suggestio cum facta fuerit, si cupiditas nostra non moveatur ad pec
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcuciendum ⁊ dicendum. Dimitte nobilde¬
initłouobus pͥmis hominib ꝑsonam suam
quisq portabat. ⁊ iõsisola mulier cibũ isli¬
e ditum edisset sola utiq mortis supplicio plec¬
teretur. ita pot̾ dicun homine uno si delectõ¬
nibus illicitis. a quibus continuo sedeberet
auertẽ cogitõ libñter sola pascatur. nec faci¬
enda dec̾nentur mala. si tñ suauiter in recor¬
dationeteneantur qĩ mulierem sine uiro põ¬
sedampnari. Absit hoc c̾d̾e ħ quippe una ꝑ¬
sona ẽ. unus homo ẽ totusq dampnabitur.
nisi ħ quesine uoluntate oꝑandi sed tñ c̃uo

Expanded text:
cutiendum, et dicendum: Dimittite nobis dein illis duobus primis hominibus personam suam quisque portabat, et ideo si sola mulier cibum edisset illicitum, sola utique mortis supplicio plecteretur; ita dici potest in homine uno, si delectationibus illicitis, a quibus continuo se deberet avertere, cogitatio libenter sola pascatur, nec facienda decernantur mala, sed tamen suaviter in recordatione teneantur, quasi mulierem sine viro posse damnari. Absit hoc credere . Hic quippe una persona est, unus homo est, totusque damnabitur; nisi haec, quae sine voluntate operandi, s
Abbreviated transcription (Latin):
grãm cłi ꝗͣ p̃dicamus: ostñdit. In potes¬
tate quippe hominis ẽ mucare inmeliꝰ
uoluntatẽ. s ea potestas nulla ẽ. nisi
ad̾o detur. de quo dictũ est. Dedit eis po¬
cestatem filios d̾i sieri Cum enĩ hsit in
potestate qd̾ cum uolumus facimus:
nicħ cã inpotestate: q̃ ip̃a uoluntas ẽ. s

Expanded text:
am praedicamus, ostendit. In potestate quippe hominis est mutare in melius voluntatem; sed ea potestas nulla est, nisi a Deo detur; de quo dictum est, Joan. 1: Dedit eis potestatem filios dei fieri. cum enim hoc sit in potestate, quod, cum uolumus, facimus, nihil tam in potestate quam ipsa uoluntas est. sed
Abbreviated transcription (Latin):
ramꝰ.⁊ quos ⁊ de quib reb uel grauditutꝰ uł ñ
erauditurꝰ eẽ sñ uicio añ p̃scunt. Uniu̾sas aũt cre¬
atas.⁊ spãles ⁊ corꝑales. ñ quia sunt iõ nouit. ħ iõ
sunt quia nouit. Non enĩ nesciut que fuerat
creaturꝰ. quia gͦ sciuit ereauit. non q creauit sci¬
uit. nec ałr scunt c̾ata qͣ creanda. Non eñ enis
sapiẽ aliquicd accessit er eis. s ilł existñtib sicut
oportebat ⁊ qñ oportebat illa mansit ut erat
uñ in eccłiastico. añquam crearent᷑ om̃ia. ⁊sota
sunt illi. sic ⁊ postquam consũmata sunt. Ecce
dicedant. ⁊ succedant temꝑa: non decedit aliquid
Non enim ħ que creata sunt: iõ sciunt᷑ a dõ: ꝙ
fcã sunt. pocuis iõ fcã sunt: quia immutabiliter
ab eosciunt᷑. ⁊ hic eciam significare uidet᷑ di

Expanded text:
ramus, et quos et de quibus rebus vel exauditurus vel non exauditurus esset, sine initio ante praescivit. Universas auttuales et corporales, non quia sunt ideo novit, sed ideo sunt quia novit; non enim nescivit quae fuerat creaturus; quia ergo scivit, creavit; non quia creavit, scivit, nec aliter scivit creata quam creanda; non enim ejus sapientiae aliquid accessit ex eis; sed illis existentibus sicut oportebat et quando oportebat, illa mansit ut erat. Unde in Eccl.: Antequam crearentur, omnia nota sunt illi; sic et postquam consummata sunt. Ecce decedant et succedant tempora, non decedit aliquid Non enim haec quae creata sunt ideo sciuntur a Deo quia facta sunt, sed potius ideo facta sunt quia immutabiliter ab eo sciuntur. Et hic etiam significare videtur Dei
Abbreviated transcription (Latin):
uibus respondi pocest qd̾ mat̾ialiter
atq causalit̾ non formalit dicit᷑ fu¬
issem primo bomine: om̃e qd̃ in huma¬
nis corꝑib naturalit̾ ẽ. Descenditq apri¬
mo parente lege ꝓpagationis.⁊inse auc¬
tum ⁊ multipłicatũ e. nulla exc̃ĩor sub̾a
inid transeunte.⁊ ip̃m infutoͣresurget.
fomentum quid̾ ht acib̾. s non conuertũ¬
tur cibi in humanam subam. ques ꝓpaga
acdam modicum quid desubasua in cor
tũ corpus filii. Suiq multiplicatione sine
ꝓcregacionis ordo legeppagaciomis. usq ad si¬
nem humani genenit᷑ Itaq diligenter
ac ꝑspicue intelligentib patet. om̃sscd̾m
corꝑa mnadam fuisse ꝑ seminalẽrõnẽ. ⁊ ex eo
descendisse ꝓpagationis lege
Auctortate
⁊ ratione probatur nicħ excrinsecum ꝯt̾ti
inhumanam subam que ab adam est.

Expanded text:
bus responderi potest quod materialiter atque causaliter, non formaliter, dicitur fuisse in primo homine omne quod in humanis corporibus naturaliter est, descenditque a primo parente lege propagationis, et in se auctum et multiplicatum est, nulla exteriori substantia in id transeunte, et ipsum in futuro resurget. Fomentum quidem habet a cibis, sed non convertuntur cibi in humanam substantiam, quae Adam modicum quid de substantia suatum corpus filii, suique multiplicatione sine procreationis ordo lege propagationis, usque ad finem humani generis. Itaque diligenter ac perspicue intelligentibus patet omnes secundum corpora in Adam fuisse per seminalem rationem, et ex eo descendisse propagationis lege. 14. Auctoritate et ratione probatur, nihil extrinsecum converti in humanam substantiam quae ab Adam est.
Abbreviated transcription (Latin):
tp̃alib pͥe ꝯueniunt ad res et̾nas trans¬
tulit. As̾ uõ maiorẽ uidens dissimlitu¬
dinẽ quã fimilitudinẽ inter ỹdictas res:
ab excellentia trinitatis p̃dicta noĩa remo
ut. Ex quo sensu dix̾it ꝑͣs differre num̾o.

Expanded text:
prie conveniunt, ad res aeternas transtulit, Aug. vero majorem videns dissimilitudinem quam similitudinem inter res praedictas, ab excellentia Trinitatis praedicta nomina removit. 15. Ex quo sensu dixerit personas differre numero.
Abbreviated transcription (Latin):
i spm̃ scm̃ eẽ. ut ẽẽt trintas noĩum sñ subsistẽ¬
cia ꝑsonar̃. utramq pestem ut ait aub̃. suꝑ io¬
haiem elio̾ ueritas dicens. Ego ⁊ pat̾ unum x.¬
tipdi ⁊ acilla lib̾aberis. Quod enim clixit unũ:
liberat te abartio. ꝙ dixit. sumus: liberat te¬
a sabellio. Si unimi: ꝙͦ non diuersum. si sumꝰ.
ꝙͣ pr̃ifilius Sumus enim non diceretle uno. nͦ
unum: de diuerso. Crubescant gͦ sabelliam qui
añt ipm̃ c̾ẽ prem̃. qui ẽ filius. ꝯfundentes ꝑsonã.
qui ⁊ dictisunt pr̃i passiani. q dñt prem̃ fuisse
passum. arriani uõ dñt aliud pt̃e eẽ aliũ fili¬
um. non unam sub̾am s duas. prẽm maiorẽ:

Expanded text:
 sanctum esse; ut esset Trinitas nominum sine substantia personarum. Utramque pestem, ut ait Aug. super Joannem, elidit Veritas dicens: Ego et Pater unum rybdi et a Scylla liberaberis. Quod enim dixit unum, liberat te ab Ario; quod dixit sumus, liberat a Sabellio. Si unum, ergo non diversum; si sumus, ergo Pater et Filius. Sumus enim non diceret de uno, nec unum de diverso. Erubescant ergo Sabelliani, qui dicunt ipsum esse Patrem qui est Filius, confundentes personas; qui dicti sunt Patripassiani, quia dicunt Patrem fuisse passum. Ariani vero dicunt aliud esse Patrem, aliud Filium: non unam substantiam, sed duas: Patrem majorem,
Abbreviated transcription (Latin):
stnamq libertas tͥplex lib.¬
.ẜ anec̃itate. apecc̃o amisĩa. anecessi¬
tatẽ ⁊ añ peccm̃. ⁊ post: eq̃ lib̾m est arbitͥũ.
Sicut enĩtũc cogiñ pocãt: ita nec modo. Iẽ¬
necessitate lib̾a est: ⁊ nũꝗͣ cogi pot̾ uͥ neces¬
sitas: ibi ñ est lib̾casuͥnon ẽ libertas. necuo¬
luntas⁊ ido nec mĩtum. ħlibertasinoĩnib
est. tam in malis quam m bonis Est alia li¬

Expanded text:
st namque libertas triplex, scilicet a necessitate, a peccato, a miseria. A necessitate et ante peccatum et post aeque liberum est arbitrium. Sicut enim tunc cogi non poterat, ita nec modo. Ideonecessitate libera est, et nunquam cogi potest. Ubi necessitas, ibi non est libertas; ubi non est libertas, nec voluntas, et ideo nec meritum. Haec libertas in omnibus est, tam in malis quam in bonis. Est et alia li
Abbreviated transcription (Latin):
ed adhuc qrͣsi non esset p̃ceptum ut de
lignouice ełet.⁊ aliis. ⁊ non illo uesc̾e¬
tur. nũquidposset non mori. Si semꝑuine¬
ret non utens illo ligno: non erat ei exillolig¬
no possenonmori. Si uero non posset sem¬
per uiu̾e: id erat ei ex illo ligno. Aliqui dñt
qd̾ si ñ fusset ei p̃ceptum uesci de illoligno
⁊ aliiẜr non illo uesce̾t᷑ uiuẽt semꝑ. sic de¬
terminantes illud qd̾ supͣ dix̃ aũb.s. erat
ei s ⁊̃ ex ligno illo. Iliis autẽ uidetur. qd̾
ex ligno uite erat ei possenon mori: non ex
natura. Iõq enĩ dicitur potuisse ñ mor:
ꝙ pocãt uti illo ligno dequoedens. non mo

Expanded text:
ed adhuc quaeritur si non esset praeceptum ut de ligno vitae ederet, et aliis, et non illo vesceretur, numquid posset non mori. Si semper viveret non utens illo ligno, non erat ei ex illo ligno posse non mori. Si vero non posset semper vivere, id erat ei ex illo ligno. Aliqui dicunt quod si non fuisset ei praeceptum vesci illo ligno, et aliis, et non illo vesceretur, viveret semper; sic determinantes illud quod supra dixit August.: ei, sed etiam ex illo ligno. Aliis autem videtur quod ex ligno vitae erat ei posse non mori, non ex natura. Ideo enim dicitur posse non mori, quia poterat uti illo ligno, de quo edens non mo
Abbreviated transcription (Latin):
cedunt. qd̾ possit non ẽẽ uł non fuisse unmo
impossibłs ẽ ñ ẽẽ uel non fuisse qd̾ fcm̃ ẽ. uel
dictum referentes possibilitatẽ uł impossibi¬
litatem. adnaturam rei existentis. cum uõ
de p̃sciencia uel p̃destinatione cłi agit᷑ possi-¬
bilitas. uel impossibilitas ad potenciam dei
refertur: que semꝑ ead̾ fuit ⁊ ẽ. quia p̃destina.¬
tio ⁊ p̃sciã potencia unũ in dõ est. Q
Quid sit re

Expanded text:
cedunt quod possit non esse vel fuisse: imo impossibile est non esse vel non fuisse quod factum est vel dictum, referentes possibilitatem vel impossibilitatem ad naturam rei existentis. Cum vero de praescientia vel praedestinatione Dei agitur, possibilitas ad potentiam Dei refertur, quae semper eadem fuit et est, quia praedestinatio, praescientia, potentia, unum in Deo est. 4. Quid re
Abbreviated transcription (Latin):
eẽt p̃destinatus ⁊ potuit ab et̾no nõ esse p̃desti¬
natus. ⁊ sicut ab et̾no deus potuit eum non
p̃destinare ita concedit᷑ aquibdam qd̃ imͦ pot̾
deus eium non p̃destinasse ab et̾no. gͦ pot̃ deus
non p̃destinasse eum. gͦ pocest iste non fuisse pre¬
destinatꝰ. Siuõ non fuisset p̃destinatꝰ. nec mͦ eẽt
p̃destinatus. gͦ potest mͦ nonẽe p̃destinatus. Ita¬

Expanded text:
et praedestinatus, et potuit ab aeterno non esse praedestinatus. Et sicut ab aeterno Deus potuit eum non praedestinare, ita conceditur a quibusdam quod et modo potest Deus eum non praedestinasse, ab aeterno ergo potest Deus non praedestinasse eum; ergo potest iste non fuisse praedestinatus: si vero non fuisset praedestinatus, nec modo esset praedestinatus; ergo modo potest non esse p
Abbreviated transcription (Latin):
eruntũ ad huc instant ⁊ scdm e
coniunctionẽ argumentando ita
umpossibile sit alterum nor ẽẽ. uidr ñ posse. al¬
terum eẽ .s. ut dampnet᷑. Quod si est gͦ nonpot̾eẽ.
ut non saluet᷑. In huius qõnis solucione. mallem
responsionẽ. dicentes det̾minand̾ fore illud cui

Expanded text:
en adhuc instant, et secundum conjunctionem argumentando ita impossibile sit alterum non esse, videtur non posse alterum esse, scilicet ut damnetur. Quod si ergo, non potest esse ut non salvetur. In hujus quaestionis solutione mallem responsionem, dicentes determinandum fore illud cui
Abbreviated transcription (Latin):
.s. ut ꝑfectus pat̾. filum ꝑfectum genuisse creda¬
tur ⁊ quod pat̾. ⁊ filius unum sint. non ꝯfusio̾e
nomea ait. Tres sunt. qui testimonium dant
dit filium semꝑ̾et̾nalit̾ fuisse aput patrem. ut a¬
guit dicens. Misit deus spm. fiii sui in corda no¬
stra. ⁊ alibi. Si spuitus eius qui resuscitauit

Expanded text:
 ut perfectus Pater Filium perfectum genuisse credatur; et quod Pater et Filius unum sint, non confusionpistola canonica ait: Tres sunt, qui testimonium dant dit Filium semper et aeternaliter fuisse apud Patrem, ut astendit, dicens: Misit Deus Spiritum Filii sui in corda nostra
Abbreviated transcription (Latin):
ex homine hominis filuis. ut u̾tas ge¬
niti ñ adopcione nec appellacione. s
mutraq natiuitate silii nomen nascen¬
Non ergo duos xpõs nec qͥnos filios. sed
⁊ uingenitũ dĩs manentem in duab
sub̾iis. sicut ei nat᷑e ui̾tas contulit. non
confusis nat᷑is. nec inmixtis. sic̃ thimo¬
thiani uolunt. s societate unitis. Ec̃ce

Expanded text:
ex homine hominis filius, ut veritas geniti, non adoptione, nec appellatione, sed in utraque nativitate filii nomen nascennon ergo duos christos, neque duos filios, sed et unigenitum dicimus, manentem in duabus substantiis, sicut ei naturae veritas contulit, non confusis naturis neque immixtis, sicut Thimotiani volunt, sed societate unitis. Ecce
Abbreviated transcription (Latin):
deus. habet gͦ deus apuo se inp̃sencia sua. que
nen. Quis sufficit hoc etplitare: eligunt᷑ quino
senrt. neceiat qui eligit. nec uane eligit. engit cũ
habet electos quos creaturꝰ est eligendos .i. quõ
si mipi missi seiit quib ꝓmiitebat᷑. Ecce hic aꝑ¬
te dica cm̃ apud semet ipm̃ hr̃e electos añmũ¬

Expanded text:
Deus. Habet ergo Deus apud se in praescientia sua quae nem. Quis sufficit hoc explicare? Eliguntur qui non sunt; nec erat qui elegit, nec vane elegit. Elegit tamen, et habet electos quos creaturus est eligendos, quos habsed et ipsi promissi sunt, quibus promittebatur. Ecce hic aperte dicit Deum apud semetipsum habe
Abbreviated transcription (Latin):
a regno łi. carẽ magna inltitucłie dulcecłis
ta que nouimꝰ eꝑari. si illa sit et̾na. istaã sĩt
qͣlibet multis scłis longa. Manebit gͦ sñ fine
ita asserit h penas reꝓboꝵ ñ eẽ finiendas. ꝙ ñ
im ꝓbat: si dicat eoꝵ supplicio aliꝙ leuam̃
adhib̾i. uñ ñ incongrue dici pot̾ dm̃ ⁊ suꝰte
id possit. ñ oiõ tm̃ punite malos infuto: qͣnt̾

Expanded text:
e magna multitudine dulcedinis nta quae novimus comparari; si illa sit aeterna, ista autem sit quamlibet multis seculis longa. Manebit ergo sine fine ita asserit hic poenas reproborum non esse finiendas, quod non improbat, si dicatur eorum supplicio aliquod levamen adhiberi. Unde non incongrue dici potest Deum, etsi juste id possit, non omnino tantum punire malos in futurum quantum
Abbreviated transcription (Latin):
nam uĩtatẽ referre. sine petendo quid gͣ se
fiat. siue consulendo quid faciat. imim¬
⁊ quid de eis implend̾ sit uł ñ. Cur ñ creda¬
ꝙ dĩ dr exaudire p̃ces quoꝵdã. ñ solũ qñ effec¬
tui mancipat. s ⁊̃ qñ innotescit curie angłoꝵ¬

Expanded text:
rnam veritatem referre, sive petendo quid erga se fiat, sive consulendo quid faciat. Si auet quid de eis implendum sit vel non, cur non credis dicitur exaudire preces quorumdam, non solum quando effectui mancipat, sed etiam quando innotescit curiae ang
Abbreviated transcription (Latin):
ld̾ demiã ⁊ uiditio ait. hec duo mutua socie¬
tate sibi iuĩgũt᷑. in his breuit̾ oiã oꝑa cłi inclu
ciafinẽ habitã cõtenlũt. ita illoꝵ repellit
inquit ñ nulli et̾nam dampnandor penã.
⁊ eruciatꝰ sñ int̾missione ꝑpetues hũo misan¬
t̃ affectu. atq ita futm̃ eẽ nõ credũt. ñ qͥ d̾
scͥptũs ad ũsando cliuinis.s ꝓsuo motu. du
raq̃ molliendo. ⁊ ilsmoiem fȩlectẽdo sẽtẽ.¬
enĩiquiunt obliuiscet᷑ misereri ds. aũ. ⁊ti. ĩ¬

Expanded text:
 misericordia ait: Haec duo mutua societate sibi junguntur. In his breviter omnia opera Dei includcia finem habitura contendunt, ita illorum repellit inquit, nonnulli aeternam damnandorum poenam et cruciatus sine intermissione perpetuos humano miserantur affectu, atque ita futurum esse non credunt; non quidem Scripturis adversando divinis, sed pro suo motu dura quaeque molliendo, et leviorem flectendo sentenenim inquiunt obliviscetur misereri Deus, aut
Abbreviated transcription (Latin):
icasiderandum ẽ qd̾ fuit illudadiu¬
torium hõidatum inc̾atione. quopo¬
terat man̾e si uellet. Iłd utiq fuit liber¬
tasarbitͥ. ab om̃i labe ⁊ corruptelammu¬
nis. atq uoluntatis rectitudo. ⁊ omiũ nat᷑a¬
litmpotenciarum aĩe sinceritasatq uiua¬
tas de libero arbitrio.

Expanded text:
siderandum est quod fuerit illud adjutorium homini datum in creatione, quo poterat manere si vellet. Illud utique fuit libertas arbitrii ab omni labe et corruptela immunis, atque voluntatis rectitudo, et omnium naturalium potentiarum animae sinceritas atque vivacitas. 5. De libero arbitrio.
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑlucam ait. Cum ad nos angłi uemunt. sic ext̃¬
ius implent mninistĩum: ut tñ ante dm int̾itis ꝑtõ¬
templatõnem asistant. quia ⁊ si angłs est sp̃c circũ¬
int᷑ quam currit angłs quocũq mitat᷑ Eece hic cd̃¬
int̾ spm̃ increatum⁊ spm̃ creatũ dicit seraphin de
loco ad locũ transire. ita inquiens in libro detͥnitate.
Dir̃ ysayas quia missus est unꝰ ad me seraphin.⁊¬
raphim deloco ad locum tr̃asit non enim complet

Expanded text:
super Lucam ait: Cum ad nos angeli veniunt, sic exterius implent ministerium, ut tamen ante Deum interius per contemplationem assistant; quia, etsi angelus est spiritus circumintra quem currit angelus quocunque mittatur. Ecce hic dinter spiritum increatum et spiritum creatum, dicit, seraphim de loco ad locum transire, ita inquiens in libro De Trinitate: Dixit Isaias, quia missus est ad me unus de seraphiraphin de loco ad locum transit, non enim complet
Abbreviated transcription (Latin):
cõciliis q̃ ap̃ eos celebrata st̃. ita sibola eoꝵ
subiunctis anatħatib sancrita s. ut nulli
detͥnitatis fide. alid̃ docẽ uł alr̃ p̃dicare.
quã ibi ꝯtinet᷑ liceat. Inqͥb quid̃ sibolis.
q inqͥunt afilio eũ ꝓcedẽ adat̃. anath̾a
incurit̃. Uñ ⁊ nos arguunt anathantis
quidẽ simbolo inꝓtessione sp̃s solꝰ cõme¬
ficatorẽ. ex pr̃e ꝓcedñtẽ cũ pr̃e ⁊ filio coado¬
inmissa cantat᷑ elitũ inniceno concilio.
infiñ cuiꝰ subiũctũ ẽ. Qui alid̾ docuit uł

Expanded text:
conciliis, quae apud eos celebrata sunt, ita Symbola eorum, subjunctis anathematibus, sancita sunt, ut nulli de Trinitatis fide aliud docere vel aliter praedicare quam ibi continetur, liceat. In quibus Symbolis mque, inquiunt a Filio eum procedere addunt, anathema incurrunt; unde et nos arguunt anathematis quidem symbolo, in processione Spiritus solus commeficatorem, ex Patre procedentem, cum Patre et Filio coadoin missa cantatur, editum in Nicaeno concilio, in fine cujus subjunctum est: Qui aliud docuerit, vel
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ ñ scd̾m loc̃ aliquis longe fit ad̾o. ⁊ in eofit
longe qd̾ ab enis similitudine recedit.⁊
tanto longnis: quanto fit dissimilior.
nib que participatione similia sunt
dõ recipiunt dissimilitudinẽ. at ip̃a
filius sit. ex nulla parte pr̃i possit ẽẽ dis¬
simił. cuiuis participacio similia sunt
quetũq dõsimilia sunt. ⁊ illa possũt
reciꝑe dissimilitudinẽ. Nicħ autem
ẽ qd̾ hominẽ a dõ dissimilem faciat: q̃¬
ẽ ⁊̃ priuacior corrumpcio boni corꝑis. Sic̃

Expanded text:
go non secundum locum, aliquis longe fit a Deo; at in eo longe fit, quod ab ejus similitudine recedit; et tanto longius, quanto fit dissimilior.  quae participatione similia sunt Deo, recipiunt dissimilitudinem. At ipsa litudo patris filius sit, ex nulla parte patri possit esse dissimilis; cujus participatione similia sunt, quaecumque Deo similia sunt, et illa possunt recipere dissimilitudinem. Nihil est autem quod hominem adeo Deo dissimilem faciat, que
Abbreviated transcription (Latin):
anpena sit priuatio boni.
ueri autem solet utr̃ ⁊ penasit pri¬
uacio uel corrumpciobomi. ad qd̾
facile respond̾ipot̾. si p̃oicta ad memori¬
am reuocent᷑. Diximus em̃ supͣ. pͥuacionẽ
uel corrumptionem boni accipi actiue
tum. lõoq pͥuacio uel corrumpcio boni

Expanded text:
ena sit privatio boni? aeri autem solet utrum et poena sit privatio vel corruptio boni. Ad quod facile responderi potest, si praedicta ad memoriam revocentur. Diximus enim supra, privationem vel corruptionem boni accipi active tum. Ideoque privatio vel corruptio boni
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ ip̃e d̾s ẽ uoluntate p̃cedente. uł effici¬
ente. uł uolens ꝓriꝰ qmͣ as. nec uoluntate
precedenti uł accedenti genuit filium.
nec priꝰ uolens qmͣ gen̾ans: genuit filiũ.
nec pͥus gen̾ans quã uolens: genuit filiũ.
Uolens tñ genuit. sic̃ potens genuit: ibo
Si enĩ p̾r. sapiens. ⁊ bonꝰ. dr geniuisse filiũ.
cut non ⁊uolens: Cum ita sit do idẽ ẽẽ uo¬

Expanded text:
ipse Deus est voluntate praecedenti vel efficienti, vel volens priusquam Deus; nec voluntate praecedenti vel accedenti genuit Filium; nec prius volens quam generans, genuit Filium; nec prius generans quam volens, genuit Filium, volens tamen genuit, sicut potens genuit, et bonSi enim Pater sapiens et bonus dicitur genuisse Filium, cur non et volens, cum ita sit Deo idem esse vo
Abbreviated transcription (Latin):
redicta tam̃ uerba quib pruden¬
ter dictũ est. qd ds pr̃ nec uolens
nec nolens est d̾s. nec uolens nec nolens
genuit filiũ. sitie uoluntate uł necessita¬
te. extali sensu uident᷑ accipienda: ut uo¬

Expanded text:
edicta tamen verba quibus prudenter dictum est quod Deus Pater nec volens nec nolens est Deus, nec nolens nec volens genuit Filium, sive voluntate, sive necessitate, ex tali sensu mihi
Abbreviated transcription (Latin):
am̃ ac ꝓrimũ. tẽ sp̃s .s. dr miti uł dari no¬
b. ⁊ quidiligit ip̃am dilectionẽ. qua dili¬
git ꝓrimũ:i neo ip̃o am̃ diligit. quia ip̃a
de nr̃o influere uideam᷑ sacris aue¬
toritatib qd̾ dictũ ẽ corroboremꝰ. Deħ aug̃
in uIII.ł. detrin̾. ait. Qui ꝓrimũ diligit.

Expanded text:
s dicitur mitti vel dari nobis; et qui diligit ipsam dilectionem qua diligit proximum, in eo ipso Deum diligit, quia ipsa ro influere videamur, sacris auctoritatibus quod dictum est corroboremus. De hoc Aug., in li
Abbreviated transcription (Latin):
sequetur me. Nolentẽ quippe p̃uenie. ut
uelit. uolentem subsequitur ne frustra
uelit. Cur enum ammonemur orare ꝓ i
nuicis nr̃is nolentib pieuiu̾e nisi ut
d̾c ineis oꝑet᷑ ⁊ uelle: Itq cur ãmonem᷑
petere ut accipiamus. nisi ut ab illo fiat.
qđ uolumus. a quo fcm̃ ẽ ut uelimus:¬

Expanded text:
 Dei subsequetur me ; nolentem quippe praevenit ut velit, volentem subsequitur ne frustra velit. Cur enim admonemur orare pro inimicis nostris nolentibus pie vivere, nisi ut  in eis et velle? Item cur admonemur petere ut accipiamus, nisi ut ab illo fiat quod volumus, a quo factum est ut velimus
Abbreviated transcription (Latin):
querit᷑ si qd̾ gerit sacerdos ꝓͥ ecticat᷑
sacrisicium. uel imolatio. ⁊ si xpc̃ coticdie
imolatur. uel semel tm̃ iinolatus sit.
Ad ħ breuit dici potest. Illud ꝗ offert᷑ ⁊ ꝯ
secratur a scacerdote uotari sacrificiũ.⁊
oblacionem. quia memoria ẽ.⁊ rep̃senta¬

Expanded text:
gerit sacerdos proprie dicatur sacrificium vel immolatio, et si Christus quotidie immoletur, vel semel tantum immolatus sit. Ad hoc breviter dici potest, illud quod offertur et consecratur a sacerdote vocari sacrificium et oblationem, quia memoria est et repraesenta
Abbreviated transcription (Latin):
non huĩt dilectionem nobis est.
tñ huit inquantum homo tantam qua ma¬
ior eẽ ñ ualet. qui ex caritate eximia animã
posuit ꝓamicis ⁊ inimicis. huĩt enim in cor¬
de carit᷑atem. quam in op̾e nob̾ exibuit. ut
eribitionis forma nos ad diligendũ instrueret
Dic aliquit dicendumẽ de caritate.⁊ modo
r ordine diligendi dm̃ ⁊ ꝓrimũ.

Expanded text:
non habuerit, dilectionem tamen habuit in quantum homo, tantam quae major esse non valet, qui ex charitate eximia animam posuit pro amicis et inimicis. Habuit enim in corde charitatem quam opere nobis exhibuit, ut exhibitionis forma nos ad diligendum instrueret. Hic aliquid dicendum est de charitate, et modo, et ordine diligendi Deum et proximum.