comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
poenitentiae ꝓeuocare : Et hoc
esse colles inhicruscdem De quib
in superiore paste huius prophe¬
tiae legimus
Consolamini consolamini po¬
pulum meum sccerdotes. lo¬
quimini adcor hierusalem
Haec dicit quia rei ueritate
constrictus aliud quod dicer&
non habebat
cce dominator dñs exercituũ
confring& lagunculam in
terrorem et excelsistaturo
succidentur et sublimes humili
abuntur et subuestentur con¬
densa scltus ferro. et libanus
cum excelsis cadet:
adhuc dicidecissyrio : quod illo
contrito omnes incircuitunatio¬
nes quae dicuillius subiacebant
succidantur ethumilientur.
et scltus densissimus subuestat᷑:
giuolunt. Libanum quoque
cum excelsissuis cadere : utnihil
omnino assyrice residecit po¬
testtitis. Alii uero abhocloco
uolunt principium essedexp̃o:
maximecum et ec quae sequntir
Et nos de illo et circumcisio scrip¬
ta fatecitur: Dixeroct supyoc
nomen de uirgine puri nascituri
quoda ppella retur emmanuhel
et postea prophediae conceptus

Expanded text:
poenitentiae provocare, et hos poenitentiae provocare, et hos esse colles in Jerusalem de quibus in posteriore parte 154 hujus prophetae legimus: Consolamini, consolamini populum meum, sacerdotes: loquimini ad cor Jerusalem . Haec dixit, quia rei veritate constrictus aliud quod diceret non habebat. Ecce Dominator Dominus exercituum confringet lagunculam in terrore, et excelsi statura succideabuntur, et subvertentur condensa saltus ferro, et Libanus cum excelsis cadet. adhuc dici de Assyrio, quod illo contrito, omnes in circuitu nationes, quae ditioni illius subjacebant, succidantur et humilientur, et sals intelligi volunt. Libanum quoque cum excelsis suis cadere, ut nihil omnino Assyriae resideat potestatis. Alii vero ab hoc loco volunt principium esse de Christo: maxime cum et ea quae sequuntur, et nos de illo, et Circumcisio scripta fateatur. Dixerat supra nomen de Virgine pueri nascituri, quod appellaretur Emmanuel; et postea Prophetissae conceptus
Abbreviated transcription (Latin):
cuudietlcũs cudiet anãthot
contremescet medemena.
habitatores autem gebin et colles
qui sunt inhicru salem id est excel
sentiarum et in eccdem diȩ dum in
uia est assyrius ut maneant inlo¬
cissuis : et perturbatitmore ne¬
quaquam fugiant: hociuxta
litte rom: Ceterum quidam
inistoloco cum falsorum nomi¬
ΠIAC in uenireti possit nec
se in libro hebrocicorum nominũ
reperire testatur: mittitnos
cid incestum ut dicat in extremo
mundi tempore. et in consum ma¬
tione huius scłi inminentibus
poenis sen suum magnum prin¬
cipem asspriorum esse fugiturũ
et perdiuersaloca uariosque
profectus fugere cupere ab
iredĩ : Cum que ille fugerit:
habitatores gẽbin id est excel¬
scisquas que uistutes sermone
prophetico prouocari ut con¬
solentur fugientem doceantq
nefugiat sed maneat inuia
et dĩ prestoletur misericordiã:
Et non solum consolari fugientẽ :
sed bonis operibus filiam sion
reuocare aidluctum et aid selutẽ

Expanded text:
audiet Laisa, audiet Anathoth, audiet Laisa, audiet Anathoth, contremiscet Medemena. Habitatores autem Gebim et colles, quae sunt in Jerusalem, id est, excelsentiarum, et eadem die dum in via est Assyrius; ut maneant in locis suis, et perturbati timore nequaquam fugiant. Hoc juxta litteram. Caeterum quidam in isto loco, cum falsorum nomiγίας invenire non possit, nec se in libro Hebraicorum Nominum reperire potuisse testetur, mittit nos ad incertum, ut dicat in extremo mundi tempore, et in consummatione hujus saeculi imminentibus poenis, sensum magnum, principem Assyriorum esse fugiturum: et per diversa loca variosque profectus fugere cupere ab ira Dei. Cumque ille fugerit, habitatores Gebim, id est, excelsas quasque virtutes sermone prophetico provocari, ut consolentur fugientem, doceantque ne fugiat, sed maneat in via, et Dei praestoletur misericordiam; et non solum consolari fugientem, seu in bonis operibus filiam Sion revocare a luctu, et ad salutem
Abbreviated transcription (Latin):
tentiae suae audeat repugnare
Haeciuxta hebraccos ut nobis abeis
tracditum est breui sermone per¬
strinximus : nuncquidiuxta lix
editionem ecdesi asticiuiri dehoc
loco sentiant subiciamus. Cumiu¬
gum assprii siueut quidam male
arbitraentur babrlonii ablatum
fucrit dehumeristuis atque corrus¬
tum fugiens assyrius sen nacherib
cum paucis reliquiis ueniet in agga
quae in hebrocico non habetur
Et tantaerit fugientis trepidatio
ut ibi manere non cudeat sed
transibit in mageddo: quam et
ipsam scriptura non continet.
et quia sarcinis praepeditur ue¬
locius fugere non poterit: depo¬
net uasa sua in macħmis. et groc¬
du concito transibituallem quã
et ipsam hebraceus sermonon reso¬
nat: Et rursum ueniet in ãggai.
quaebis in hocloco ponitur etin
hebrocico non habctur.: Ad soni¬
tum plage eius contremescet rocma
ciuitas sccul: quod perspicue falsũ
est Ciuitas enim saul appellatur
ꝯtibecie ut in hebrcico contine¬
tur. Deinde ueniet in gc̃llim

Expanded text:
tentiae suae audeat repugnare. 153 tentiae suae audeat repugnare. 153 Haec juxta Hebraeos, ut nobis ab eis traditum est, brevi sermone perstrinximus. Nunc quid juxta LXX editionem Ecclesiastici viri de hoc loco sentiant, subjiciamus. Cum jugum Assyrii, sive ut quidam male arbitrantur, Babylonii, ablatum fuerit de humeris tuis, atque corruptum, fugiens Assyrius Sennacherib, cum paucis reliquiis veniet in Aggai, quae in Hebraico non habetur. Et tanta erit fugientis trepidatio, ut ibi manere non audeat, sed transibit in Mageddo, quam et ipsa Scriptura non continet. Et quia sarcinis suis praepeditus velocius fugere non poterit, deponet vasa in Machmas, et gradu concito transibit vallem, quam et ipsam Hebraeus sermo non resonat: et rursum veniet in Aggai, quae bis in hoc loco ponitur, et in Hebraico non habetur. Ad sonitum fugae ejus contremiscet Rama, civitas Saul: quod perspicue falsum est. Civitas enim Saul appellatur Gaba, ut in Hebraico continetur. Deinde veniet in Gallim:
Abbreviated transcription (Latin):
rediturus: Quibus depositis
troensiuit eam cursim & in
gabetiehabebit diuersorium:
Quopopulum ibidem subsisten¬
te ut lassum refoueant exer¬
citum roma urbs uicina
terrebitur ꝯtbee saulis
quondam ciuitas fugiet.
Tunc etfilia gallim quaehebra¬
icedicitur bethgtllim ita
heiulabit : et equorum arbitre¬
rishinnitum: Vn de olcisa
& pocupercula uel oboediens
siue humilis anchot Tribus
enim modis interprace taripo¬
test diligenter adtendite &
dedlinate currentis impetum
sipotestis. Migrocuit enim iam
de sedibussuis urbsie demena:
Voscctem qui habitatis in collibus
quod interprocetatur gebim.
tutiloquorum altitudine : con¬
fostomini id est arma corripite:
Adhuctantum super crot diei: ut
sttns inoppidulo nõb̵ et procul
urbem conspiciens hieru salem.
agita ret manum suam at que
concuteret super montem sion:
uel despiciens cam aetque contemp¬
nens uel sultans uel comminans
et admirans quod toto sibi orien¬
te subiecto tam parua ciuitas po¬

Expanded text:
rediturus: quibus depositis, rediturus: quibus depositis, transibit eam cursim, et in Gabee habebit diversorium: quo paululum ibidem subsistente, ut lassum refoveat exercitum, Rama urbs vicina terrebitur: Gaba Saulis quondam civitas fugiet. Tunc et filia Gallim, quae Hebraice dicitur BETH GALLIM  , ita ejulabit, ut equorum arbitreris hinnitum. Unde, o Laisa, et paupercula, vel obediens, sive humilis Anathoth tribus enim modis interpretari potest, diligenter attendite, et declimate currentis impetum, si potestis: migravit enim jam de sedibus suis urbs Medemena. Vos autem qui habitatis in collibus, quod interpretatur Gebim, tuti locorum altitudine, confortamini, id est, arma corripite. Adhuc tantum supererat diei, ut stans in oppidulo Nob, et procul urbem conspiciens Jerusalem; agitaret manum suam, atque concuteret super montem Sion, vel despiciens eam atque contemnens, vel insultans et comminans, et admirans, quod toto sibi Oriente subjecto, tam parva civitas po
Abbreviated transcription (Latin):
anatot migrabit me demena
habi tatores gabin confortami¬
nicidhuc dies est ut in nobstecur
Agi tabit manum suam super
montem filiciesion. et collem
hieruscdem. LX. uenitenim
inciuitate aggoi et trocnsibit
in magtiddo : et in magmas
ponet uasci sua: Et transibit
uallem et ueniet inaggti:
Timorad procehendit racmaciui¬
tatem sciul fugiet filia gallim
ad tendelaisa audietur in nathot:
obstipuit medemena Et habi¬
tatores gebim consolamini
hodie in uicuut manecit consola¬
minimontem filicesion et col¬
lem hieru sclem:
Multum in hocloco lec abhe¬
brocico discrepant: Quamob
rem ut tramque editionem po¬
rante dicamus: Describitser¬
mo propheticus assyruiter
pompamque red euntis decgypco
hicru sclem et quanto strepi¬
tu quantoque cursu cid obpug¬
nandum eam ueniat: Et pri
ubi praefestinationenimia no¬
lens manere transiuit in ma¬
gron. tantamque capiendae
urbis habebit fiduciam. ut cipud
machmas commendet sarcinas
suas quasicito subuerscurbe

Expanded text:
Anathot. Migravit Medemena: Anathot. Migravit Medemena: habitatores Gabin, confortamini. Adhuc dies est, ut in Nobe stetur: agitabit manum suam super montem filiae Sion, collem Jerusalem. LXX: Veniet enim in civitatem Aggai, et transibit in Mageddo: et in Machmas ponet vasa sua: et transibit vallem, et veniet in Aggai. Timor apprehendet Rama civitatem Saul: fugiet filia Gallim: attende Laisa: audietur in Anathot: obstupuit Medemena, et habitatores Gebim. Consolamini hodie in via, ut maneat: consolamini montem filiae Sion, et collem Jerusalem. Multum in hoc loco LXX ab Hebraico discrepant: quam ob rem utramque Editionem porante, dicamus. Describit sermo propheticus Assyrii iter pompamque redeuntis de Aegypto Jerusalem, et quanto strepitu quantoque cursu ad oppugnandum eam veniet. Et primubi prae festinatione nimia nolens manere, transibit in Magron, tantamque capiendae urbis habebit fiduciam, ut apud Machmas commendet sarcinas suas, quasi cito subversa urbe
Abbreviated transcription (Latin):
litteris cum eo tempore non fu¬
critinmonte horeb sed in soli¬
tudine sethim: Iuxtt AwarΩruR
procecipitur populo in eclesia com¬
morantinetimeat adersarios.
quiad pugnandum semper paroc¬
tisunt et multa disputatione
suc. animas sub uerterunt . Ideo
enim eoscontrapopulum dĩ pacu¬
xillum aaccipiunt potes tatem et
non tantõ gladio percutere quã
uirga idest non occidere sed miyoe¬
ri : quia inuia ambulauerint ȩgypti
et in dñõ sint confisi. Cum addm̃
reuersi fuerint etrelinquerint
terrac̃ aegrpti tunc flagellum
dnĩ iudicio suscitandum contro
aduersarios: Madian enim
interpracetatur exiudicio:
Et spũoriscius & oleomisericordiȩ
iugum hostium conputrescat
Veniet incuoth tran sibitinma¬
gron apud magmas commen¬
dauit ua scisua Troensierunt
cursim gabete sedes nroc siue
ut cilibi scriptum repperiemus.
.Mansionem manserunt. obsti¬
puit rocma gabaa sciulis fugit:
hinniuocetua filia gallim
aidtendelaisa paupercula

Expanded text:
litteris, cum eo tempore non fulitteris, cum eo tempore non fuerint in monte Oreb, sed in solitudine Sethim. Juxta anagogen praecipitur populo in Ecclesia commoranti, ne timeat adversarios, qui ad pugnandum semper parati sunt, et multa disputatione sua animas subverterunt. Ideo enim eos contra populum Dei pauxillum accipere potestatem, et non tam gladio percutere quam virga, id est, non occidere, sed minari, quia in via ambulaverint Aegypti, et non in Domino sint confisi. Cum autem ad Deum reversi fuerint, et reliquerint iter Aegypti, tunc flagellum Dei judicio suscitandum contra adversarios. Madian enim interpretatur ex judicio: ut spiritu oris ejus, et oleo misericordiae jugum hostium computrescat. Veniet in Aioth, transibit in Magron: apud Machmas commendabit vasa sua. Transierunt cursim Gabee sedes nostra sive ut alibi scriptum reperimus: mansione manserunt ; 152 obstupuit Rama, Gaba Hinni voce tua, filia Gallim; attende, Laisa, paupercula
Abbreviated transcription (Latin):
olei id est dimiseri cordiam con¬
putrescet. Possumus hoc quod
dixituirga percutiette et ba¬
culum suum leuabit superte in
uia ciegypti. et rursum et uirgã¬
suam supermare. et leuabitec̃
inuiam aegypti. &iam sic intelle¬
gere quod id circo percusserit plu¬
rimos de tribuiuda et incircuitu
regnihieru salem coeperit ciuita¬
tes quia non indõ sed in egrptus
habuerint fiduciam. Vnde et
rapscices exprobrabatcis dicens¬
Et ecce confides superbaculum
drundineum confractum super
aegyptum: cuisi inisus fuerithomo
intrauit in manum eius et per¬
forabit eam, sic pharoco rex
cegypti omnibus qui confidunt
in eo . Historia madianitarum
iniudicum libro scripta est
quam et in psalmo legimus:
pone principeseorum sicut oreb
et reb et rebecce. et salmana:
Crran tergo qui putant illud
significari tempus quando in lib
numerorum madianitae caesi
referuntur abisrł et desestũ
sur et montem dĩ horeb quae
aliis cipudhebraceos scribuntur

Expanded text:
olei, id est, Dei misericordiae comolei, id est, Dei misericordiae computrescet. Possumus autem hoc quod dixit: In virga percutiet te, et baculum suum levabit super te in via Aegypti: Et rursum: Et virgasuam super mare, et levabit eam in via aegypti: etiam sic intelligere, quod idcirco percusserit plurimos de tribu Juda, et in circuitu regni Jerusalem ceperit civitates, quia non in Deo, sed in Aegyptiis habuerint fiduciam. Unde et Rabsaces exprobrat eis dicens: Ecce confidis super baculum arundineum confractum super Aegyptum. Cui si innixus fuerit homo, intrabit in manum ejus, et perforabit eam : sic Pharao rex Aegypti omnibus qui confidunt in eo. Historia Madianitarum in Judicum libro scripta est , quam et in Psalmo legimus: Pone principes eorum sicut Oreb, et Zeb, et Zebee, et Salmana . Errant ergo qui putant illud significari tempus, quando in libro Numerorum Madianitae caesi referuntur ab Israel a deserto Sur usque ad montem Dei Oreb: quae aliis apud Hebraeos scribuntur
Abbreviated transcription (Latin):
in hierusclem populum terreat:
tamen hoc scire debes quod non
tegladio sed uirga percussuris
sit: Et pergens contratharoc¬
cham regem ethiopice. et ce¬
gyptios acmarerubrum ꝑuiã
egrpͥti suum baculum tantum
deuet contrate et ferre non pos¬
sit: Ad huc enimpacululum.
et reuersus deegypto cum in¬
atque obsidere tecupiens statim
mea indignatione serietur
Et flagellum illut quod quon¬
dam aduersum madianitas
subgedeon quial tero nomine
uocabatur hierobahal suscita¬
ui quando oreb et ebecie prin¬
cipes madinitarum occisi sunt
superpetra durissima idest
silice quac hebrocice appellatur
sũr it aut expetra et exrege
qui inec occisus est. locus petrore
oreb nomen acciperet:
Leuabitergo uirgam suam suꝑ
mare rubrum. pergensaaduer¬
sum cehropas et el euabit
reuestens adte peruiam a egyp¬
ti: sed statim ut decegypto uene¬
rit uferetur onus deumeris
tuis et iugum imperii eius ac¬
serui redesistes. Quodiugum
id est potentia assyrii afacie

Expanded text:
in Jerusalem populum terreat; in Jerusalem populum terreat; tamen hoc scire debes, quod non te gladio, sed virga percussurus sit, et pergens contra Taracham regem Aethiopiae, et Aegyptios ac mare Rubrum per viam egypti, baculum tantum suum elevet contra te, et ferire non possit. Adhuc enim paululum, et reversus de Aegypto cum inatque obsidere te cupiens, statim mea indignatione ferietur, et flagellum illud, quod quondam adversum Madianitas sub Gedeone , qui altero nomine vocabatur Jerobaal, suscitavi: quando Oreb et Zebee principes Madianitarum occisi sunt super petram durissimam, id est, silicem, quae Hebraice appellatur SUR , ita ut ex petra et ex rege, qui in ea occisus est, locus petrae Oreb nomen acceperit. Levabit ergo virgam suam super mare Rubrum pergens adversus Aethiopes, et levabit revertens ad te per viam Aegypti: sed statim ut de Aegypto venerit, auferetur onus de humeris tuis et servire desistes. Quod jugum, id est, potentia Assyrii, a facie
Abbreviated transcription (Latin):
ti: Adhuc enim paululum modi¬
cumque et consum mabitur in¬
dignatio et furor meus supersce¬
lus eorum: et suscitabit supereũ
dñs exercituum flagellum iuxta
plagt madian in petr& oreb et
uirgtm suam supermare. Ede¬
uabit eam inuiaaegypti: et erit
in dieilla ocuferetur onuscius
deumerotuo et iugum eius decol¬
lotuo et conputrescet iugum
cifticie olei:
Propetroc quod iuxta hebrocicum
interprocette sest aquila : sym¬
machus et cheodotio ipsum uerbũ
posuere hebraicum sũr or̃eb
proquolax interproce tati sunt
locum tribulationis: Dequo
in suo dicemus loco : Difficile
inquit tibiuidetur o habitator
sion ut cunctis incircuitũ cis¬
sprio gentibus subiugatis : tuso¬
lus decius manibus libereris
cusculta quaedico : Nolitime¬
repopulus meus quod assur
uincente capiaris: Licet enĩ
anno xiuimo regis e techiae
ascensurus sit senna ceribrex
cassyrius superomnes ciuitates
iuda munitas et capitecis: et
missurus rabscacen qui obsessũ

Expanded text:
ti adhuc enim paululum moditi adhuc enim paululum modicumque et consummabitur indignatio et furor meus super scelus eorum et suscitabit super eum Dominus exercituum flagellum iuxta plagam Madian in petra Oreb et virgam suam super mare et levabit eam in via Aegypti et erit in die illa auferetur onus eius de umero tuo et iugum eius delo tuo, et computrescet jugum a facie olei. Pro petra, quod juxta Hebraicum interpretatus est Aquila, Symmachus et Theodotio ipsum verbum posuerunt Hebraicum SUR OREB  . Pro quo LXX interpretati sunt, locum tribulationis: de quo in suo dicemus loco. Difficile, inquit, tibi videtur, o habitator Sion, ut cunctis in circuitu ab Assyrio gentibus subjugatis, tu solus de ejus manibus libereris. Ausculta quae dico: noli timere, populus meus, quod Assur vincente capiaris. Licet enim anno quarto decimo regis Ezechiae ascensurus sit Sennacherib rex Assyrius super omnes civitates Judae munitas, ut capiat eas, et missurus Rabsacen, qui obsessum
Abbreviated transcription (Latin):
iosephum et quanta hominum in
hierusedem et in iudea fuerit
multitudo passus est dñs intelle¬
gemus uix paucos in apõlis &
a postolicis uiris. exiudaeis esse
licus est : qui procunctis lacinio¬
scce legis cerimoniis dedit prarecep¬
tum breuissimum dilectionis et
fidei ut quod nobis fieri nolueri¬
mus ne fecerimus calteri : Vnde
et dñs in cuangelio: in his inquit
duobus mandatis pendetomnis
lex et prophetae : Nonnullihoc
capitulum adilla tempora refer̃
quando subtor obabel filio sala¬
thid. et iesu filio io sedech et etroc
et neemmia. quaedam parspo¬
puli reuersaest iniudaeam:
Quibus respondebimus non cosser¬
uare ordinem historiae. maxime
cumeti quae secuntur non aduer¬
sum babrlonios quorum rex
nabuchod onosor fuit. sed aduer¬
sum sen nacherib regem dican¬
tur asspriorum
Propter hoc haec dicit dñsds̃ exer¬
cituum: Nolitimere populus
meus habitator sion abassur
inuirga percutiette et baculum
suum leuabit superte in uia egrpꝰ¬

Expanded text:
Josephum , et quanta hominum in Josephum , et quanta hominum in Jerusalem, et in Judaea fuerit multitudo, quando passus est Dominus; intelligimus vix paucos in Apostolis et Apostolicis viris ex Judaeis esse licus est, qui pro cunctis laciniosae Legis caeremoniis, dedit praeceptum brevissimum dilectionis et fidei, ut quod nobis fieri noluerimus, ne fecerimus alteri. Unde et Dominus in Evangelio: In his, inquit, duobus mandatis pendet omnis Lex et Prophetae . Nonnulli hoc capitulum ad illa tempora referunt, quando sub Zorobabel filio Salatiel, et Jesu filio Josedec, et Esdra, et Neemia quaedam pars populi reversa est in Judaeam. Quibus respondebimus, non eos servare ordinem historiae, maxime cum ea quae sequuntur, non adversum Babylonios, quorum rex Nabuchodonosor fuit, sed adversum Sennacherib regem dicantur Assyriorum. Propter hoc haec dicit Dominus Deus exercituum: Noli timere, populus meus habiin virga percutiet te et baculum suum levabit super te in via Aegyp
Abbreviated transcription (Latin):
as syriorum munero : Audiuit¬
que eum rexas syrius et uenit
indamascum et coepit eam
et tixenstulit et racsin interfec̃.
Sed liberatiabipso assrrio per¬
casort quiprius amicus etpos¬
tec hostis extiterat innitentur
atque confident superdnm̃ scm̃¬
isił : Nequaquam folso ut sub
prioribus fecerant regibus
sed in ueritate quod subetechia
factum legimus itauti dolis
derelictis conuerterentur
adcultum dĩ : Et quia dixerat
reliquiasesse saluandas troen¬
sit ad posteriora tempora. et
plenam scluationem futurocm
romanos : Escuasccutem da¬
mat proisrł: si fueritnume¬
rus filiorum isrł tamquã arena
maris: reliquiae salucefiant :
Verbum enim consumcns et
breuions inaequitate : quia uer¬
bum breuicitum faciet dns
superteram : Et sicut dixitisaias
nisi dñs sebaothreli quisset nob
semen: sicut sodoma facties semus
et sicut gomoia similes fuissemus:
Vbiergo tantiuiri procecedit aue¬
toritas: cessetalia omnis in ter¬
procetatio: Et reuerao silegamus

Expanded text:
Assyriorum munera, audivitAssyriorum munera, audivitque eum rex Assyrius, et venit in Damascum, et cepit eam, et transtulit, et Rasin interfecit; sed liberati ab ipso Assyrio percussore, qui prius amicus, et postea hostis exstiterat, innitentur atque confident super DomIsrael, nequaquam falso, ut sub prioribus fecerant regibus, sed in veritate. Quod sub Ezechia factum legimus: ita ut idolis derelictis, converterentur ad cultum Dei. Et quia dixerat reliquias esse salvandas, transit ad posteriora tempora, et plenam salvationem futuram dRomanos: Isaias autem clamat pro Israel. Si fuerit numerus filiorum Israel tamquam arena maris, reliquiae salvae fient. Verbum enim consumens et brevibum abbreviatum faciet Dominus super terram. Et sicut praedixit Isaias: « Nisi Dominus Sabaoth reliquisset nobis semen, sicut Sodoma facti essemus, et sicut Gomorrha similes fuissemus Ubi ergo tanti viri praecedit auctoritas, cesset alia omnis interpretatio. Et revera si legamus
Abbreviated transcription (Latin):
Vbi ingreco dicitur conuestentur
reliquiae ic cobaddnm̃ fostem:
prodño fosti in hebraceo scriptum
est helgibor Duo nomina
desex nominibus. quibus paruu¬
lum puerum et filium quidatus
est nobis suproc legimus appel¬
latum: Et proeo quod scriptume.
reliquiae conuestentur.
proquodicitur in hebrocco
numero singulari quodreliqũ
occasione sermonis: putant
ia sub filium iscciae in signum
seluandi exisrł populi proceces¬
sisse : quando ergolumen isrł
& scs carmeli sciltum ueproces¬
que consumpserit: et rexaas syri¬
us cum paucis fugerit : tuncre¬
sid uiisrł quicum et echia prin¬
cipecaptisceterisiud etic urbib
obsidebantur in hicruscilem.
nequaquam confident in assyrios
sicut nunc faciunt sub achar
rege quimis itnuntios aidregẽ
assyriorum dicens : seruus tuus
ego sum ascende ediberame
demanu regis spricie et dema¬
nuregisi st ł qui consurrexerun
aduersum me quando tulit
aurum et argentum quod inuen¬
tum est inthesccuris domus dñ
et indomoregia et misitregi

Expanded text:
eco dicitur: Convertentur reliquiae Jacob ad Deum fortem, pro Deo forti, in Hebraeo scriptum habet EL GIBBOR  , duo nomina de sex nominibus, quibus parvulum puerum et filium, qui datus est nobis, supra legimus appellatum. Et pro eo quod scriptum est: Reliquiae convertentur, pro eo dicitur in Hebraeo numero singulari, quod reliquum occasione sermonis putant Jasub filium Isaiae in signum salvandi ex Israel populi, praecessisse. Quando ergo lumen Israel, et sanctus Carmeli saltus vepresque consumpserit, et rex Assyrius cum paucis fugerit: tunc residui Israel, qui cum Ezechia principe captis caeteris Judaeae urbibus 149 obsidebantur in Jerusalem, nequaquam confident in Assyrio: sicut nunc faciunt sub Achaz rege, qui misit nuntios ad regem Assyriorum dicens: Servus tuus ego sum, ascende et libera me de manu regis Syriae, et de manu regis Israel, qui consurrexerunt adversum me ; quando tulit aurum et argentum, quod inventum est in thesauris domus Domini, et in domo regia, et misit regi
Abbreviated transcription (Latin):
confundetur mocib inchamos
sicut confuscesł domus isrł etin
behel et peliqua hissimilia atque
exuno idolo etdaemone qui hue
idolo picesidebat : Omnes indor
contrarias fostitudines humli¬
andas et deducendas intartar
et instar pulueris conterendas
sincutem hoc itaerit ubiestdio¬
boli paenitentia.¬

Expanded text:
Confundetur Moab in Chamos, Confundetur Moab in Chamos, sicut confusa est domus Israel in Bethel , et reliqua his similia: atque ex uno idolo et daemone, qui huic idolo praesidebat, omnes indicat contrarias fortitudines humiliandas et deducendas in tartarum, et instar pulveris conterendas. Si autem hoc ita erit, ubi est diaboli poenitentia
Abbreviated transcription (Latin):
mantium : suntautem carpen¬
iti ferrata rotis perdium inser¬
rarum medum seuollentibus
quae strpulam conterunt. et
conminuunt palecis : Quomo¬
do igitur plcius tris eiroctis pale¬
ce conteruntur: sic conteretur
moab subeo siue subdĩpotentia
siue in sem& ipso. ut nihilineo in¬
tegri remanecit: et sicut soletqui
natat totum corpus extendere
Itc ille de suc potentia adlidetur
interram et ruens sonitum fa¬
ciet: Omnia quoque munimen¬
ta sublimium uirorum illius
siue murorum. Vt in hebrocico
continetur concident. ethumila¬
buntur et detrachentur intendem
usquecid puluerem comminutti
Igitur sermo propheticus liede
consumatione mundi generaliter
texat uaticinium: tamen nepre¬
Nominat moab qui fuit in imicus
isrł in tantum ut facer& eos forni¬
caricum madianitis et consecperi
idolo belfegor quuinterpr&atur
pricipus. Contraquem ethieremi¬
as loquitur: Egredietur chamos
in captiui tatem sacer dote sillius
et principeseiussimul: et iterum

Expanded text:
mantium. Sunt autem carpenmantium. Sunt autem carpenta ferrata, rotis per medium in serrarum modum se volventibus, quae stipulam conterunt, et comminuunt in paleas. Quomodo igitur plaustris ferratis paleae conteruntur, sic conteretur Moab sub eo, sive sub Dei potentia, sive in semetipso, ut nihil in eo integri remaneat. Et sicut solet qui natat totum corpus extendere: ita ille de sua potentia allidetur in terram, et ruens sonitum faciet. Omnia quoque munimenta sublimium virorum illius, sive murorum, ut in Hebraico continetur, concident et humiliabuntur, et detrahentur in terram usque ad pulverem comminuta. Igitur sermo propheticus licet de consummatione mundi generaliter texat vaticinium, tamen ne praenominat Moab, qui fuit inimicus Israel, in tantum ut faceret eos fornicari cum Madianitis, et consecrari idolo Beelphegor, qui interpretatur Priapus, contra quem Jeremias loquitur: Egredietur Chamos in captivitatem, sacerdotes illius et principes ejus simul ; Et iterum:
Abbreviated transcription (Latin):
sicut extendit natans ad natan¬
dum: et humilicbitur gloria
eius cumallisione manuum eius.
et munimenta sublimium uiro¬
rum tuorum cõncident: ethumi¬
liaibuntur et detrahũntur inter¬
ram usque adpuluerem:¬
Absostamoste inperpetuum popu¬
lus dĩ quide manu mostis fuerit
libertus dicet addñm : Ecceds
noster quem increduli hominẽ
tantum putabant: ex pectabi¬
mus eum hocest uerbis eiuscre¬
didimus quia promissei conpleuit:
et saluabitnos. propter eius
cuxiliõ defcucibus mostis erepti
exultabimus elaetabimurineo
Et manuseius atq potentia requi¬
escat in monte isto: dequo supite
legimus cum regnaueritdñs¬
exercituum in montemsion. et
in hieruscilem et in conspestuse¬
num fuorum fuerit glorificatus:
Moab autem quod interpr&a¬
tur depatre ita conteretur
ut solent plcustro palecie con¬
teri hociux taritum loquitur
pales tinae et multarum ori¬
entis prouinciarum. quae ob
practorum et foeni penuriam
paleas praceparante s ui ani¬

Expanded text:
sicut extendit natans ad natansicut extendit natans ad natandum et humiliabit gloriam eius cum adlisione manuum eius et munimenta sublimium murorum tuorum concident et humiliabuntur et detrahentur in terram usque ad pulveremAbsorpta morte in perpetuum, populus Dei qui de manu mortis fuerit liberatus, dicet ad Dominum: Ecce Deus noster iste, quem increduli hominem tantum putabant; et exspectavimus eum, hoc est, verbis ejus credidimus, quia sua promissa complebit, et salvabit nos. Propterea ejus auxilio de faucibus mortis erepti, exsultabimus et laetabimur in eo: et manus atque ejus potentia requiescet in monte isto. De quo supra legimus: Cum regnaverit Domiexercituum in monte Sion, et in Jerusalem, et in conspectu senum suorum fuerit glorificatus . Moab autem, quod interpretatur de patre, ita conteretur, ut solent plaustro paleae conteri. Hoc juxta ritum loquitur Palaestinae et multarum Orientis provinciarum, quae ob pratorum et feni penuriam, paleas praeparant esui ani
Abbreviated transcription (Latin):
ta sit super uniuersas gentes : Quidã
antix pm̃ intellegi uolunt : qui in
monte oliueti consumendussit : Qđ
& indanihelis ultima diximus uisio¬
ne iuxtalxx: omnibus gentibus
in montem sion conuiuium la&uitiae
proceparactur : in quobibentuinum.
quod sedñscumscis suis in regnopa¬
trisui bibiturum se promisit : et
unguentur unguento. ut renati
in xp̃o efficiantur populus nouus:
Vndedicitur: trade haec omnia
gentibus : Quae quondam iss ł in
trpo et imagineclebitrbat: Hoc
enim consilium dni est : ut cunctoc
traensferantur ad gentes quia
mors absosta est edacrima om¬
nis abs tersa ecoprobrium uniuer¬
scictentre xp̃iimperio succedente
deletum est
Et dicent in illa diȩ ecceds̃ noster¬
iste expestabimuscum: et salua¬
bitnos is ted ñs sustinebimus
eum exultabimus edcetabi¬
mur insalutare eius : Quia re¬
quiescet manus dñi in monteisto
Et triturabitur mocib subeo sicut
teruntur paletie inplaustro.
et extendet manus suassub eo

Expanded text:
ta sit super omnes gentes, quidam ta sit super omnes gentes, quidam Antichristum intelligi volunt, qui in monte Oliveti consumendus sit, quod et in Danielis ultima diximus visione. Juxta LXX omnibus gentibus in monte Sion convivium laetitiae praeparatur, in quo bibent vinum, quod se Dominus cum sanctis suis in regno Patris sui bibiturum esse promisit : et ungentur unguento, ut renati in Christo efficiantur populus novus; unde dicitur: Trade omnia haec gentibus, quae quondam Israel in typo et imagine celebrabat. Hoc enim consilium Domini est, ut cuncta transferantur ad gentes, quia mors absorpta est et lacryma omnis abstersa, et opprobrium universae terrae, Christi imperio succedente, deletum est. Et dicent in die illa: Ecceiste expectavimus eum et salvabit nos iste Dominus sustinuimus eum exultabimus et laetabimur in salutari eius quia requiescet manus Domini in monte isto et triturabitur Moab sub eo sicuti teruntur paleae in plaustro et extendet manus suas sub eo
Abbreviated transcription (Latin):
mysteria legis et templitransse¬
penda s int adecclesias nationum
Post passionem ergodñi quando
cum asitiaestu. acturbine liberte¬
uerit facietdñs ne quaquam po¬
pulo iudaeorum sed omnibus gen¬
tibus inmonter sion pingue con¬
uiuium oloccus tamedullata
et uinum uindemiae defecatae
ut pyacecipitet et cibsorberi faciet
faciem mostis et uinculi quo omnes
populi ligaibantur : dirum peque
rete mostis et ȩtelam quaeomnes
coeperat nationes : et iuxia cołm
cibsorbebitur mors inperpetaum:
et aufer& dñs lacrimam abomin
facie quado moste superata xp̃i
aduenerit regnum et obprobrũ
generis humani quod adimagni
conditum fueraet creatoris dicbo¬
liet mostis effugerit seruitutem
Nec mirum siiuxta symmachun
domina appelleturmors Cun
becitus cipostolus dixerit reg¬
&icm supereos qui non peccauerunT
insimilitudinepraceuaricationis
adam : dominatorẽ omnium popu¬
lorum siue faciẽ tenebiterum super
omnes populos: et telam quamordi¬

Expanded text:
mysteria Legis et Templi transfemysteria Legis et Templi transferenda sint ad Ecclesias nationum. Post passionem ergo Domini, quando eum a siti et aestu, ac turbine liberaverit, faciet Dominus nequaquam populo Judaeorum, sed omnibus gentibus in monte Sion pingue convivium, holocausta medullata, et vinum vindemiae defaecatae, ut praecipitet et absorberi faciat faciem mortis et vinculi quo omnes populi ligabantur; disrumpetque rete mortis, et telam quae omnes ceperat nationes. Et juxta Apostolum, absorbebitur mors in perpetuum . Et auferet Dominus lacrymam ab omni facie, quando morte superata, Christi advenerit regnum: et opprobrium generis humani, quod ad imaginem conditum fuerat Creatoris, diaboli et mortis effugerit servitutem. Nec mirum si juxta Symmachum domina appelletur mors, cum beatus Apostolus dixerit: Regetiam super eos qui non peccaverunt, in similitudinem praevaricationis Adam . Dominatorem omnium populorum, sive faciem tenebrarum super omnes populos, et telam quae ordi
Abbreviated transcription (Latin):
lacrimam ab omini feccie etopro¬
brium populi sui cufer& deuni¬
uersa terra quia dr̃ s locutus est:
LXX Et sticietdñs sabaoth om¬
nibus gentibus supermontẽ
istum bibent laetian hibent
uinum unguebuntur unguen¬
to in monte isto traedet omnia
haec gentibus Consilium enĩ
hoc superomnes gentes deuo¬
rabit mors praeualens: et
rursum aibstulit dñ sds̃ omnem
lacrimam ab omni facie et ob¬
probrium populisui: abstulit
ab omni terra os enim dñilo
cutum est
Sro eo quod nos uestimus faci¬
em uinculi conligati suꝑ oms
populos Aquila interproce¬
tcitus est facciem tenebrarumꝰ
superomnes populos: Cumque
aquila bis tenebras dixerit.
theo dotio semel tenebras nomina¬
uit cetera similiter: Proquo
symmachus transtulit faciem
dominctoris. quidominatur
superomnespopulos: quid au¬
tem uoluerint prohoclocolxx
diceretra deomnia haec gentib:
legenti perspicuumest. quod
nonscripturae uerba sed suum
sensum posuerint eo quod omnia

Expanded text:
lacrymam ab omni facie, et opprolacrymam ab omni facie, et opprobrium populi sui auferet de universa terra: quia Dominus locutus est. LXX: Et faciet Dominus Sabaoth omnibus gentibus super montem istum, bibent laetitiam, bibent vinum. Ungentur unguento in monte isto. Trade omnia haec gentibus, consilium enim hoc super omnes gentes: devoravit mors praevalens. Et rursum: Abstulit Dominus Deus omnem lacrymam ab omni facie, et opprobrium populi sui abstulit ab omni terra. Os enim Domini locutum est. Pro eo quod nos vertimus, faciem vinculi colligati super omnes populos, Aquila interpretatus est, faciem tenebrarum super omnes populos. Cumque Aquila bis tenebras dixerit, Theodotio semel tenebras nominavit, caetera similiter. Pro quo Symmachus transtulit, faciem Dominatoris qui dominatur super omnes populos. Quid autem voluerint pro hoc loco Septuaginta dicere: Trade omnia haec gentibus, legenti perspicuum est, quod non Scripturae verba, sed suum sensum posuerint, eo quod omnia
Abbreviated transcription (Latin):
illin ocere non potuit : Vt clia
utar similitud ine sicut propego
grocuissimotȩrretur cestu atq
flacescit Itcitumultum et clamo¬
rem alienorum hocest quiate
aliemi fasti sunt marcescere facies
et perire : iuxta lxx interp̃tes
non dico sensum sed uerborum
ordinem et consequentiã in hoc
loco repperire non potui ẽt pro
eoloco ubinos interpixecti su¬
mus sicut aestuinsiti. proquo
in hebrocico scriptum est. basc¬
ion. quod a puteos inuium uel
sitisdicitur : quare illi proinuio
et insiti uesterint insion error
perspicuus est. obsimilitudinẽ
uerbi scuon etsion: quodhis¬
dem signatur elementis:
Et faciet dñs exercituum omni
Ebus populis in montehoc
Conuiuium pinguium: conuiui¬
um uindemiae pinguium me¬
dullatorum uindemi aedeficate
et pracecipitabit in monte isto
faiciem uinculi conligati super
omnes populos et telamquam
orditus est super uniuerscis nati¬
ones pracecipitabit mostem in
sempiternum : ec auser& dñs ds̃

Expanded text:
illi nocere non potuit. Et ut alia illi nocere non potuit. Et ut alia utar similitudine, sicut propago gravissimo torretur aestu, atque flaccescit, ita tumultum et clamorem alienorum, hoc est, qui a te alieni facti sunt, marcescere facies et perire. Juxta LXX interpretes, non dico sensum, sed verborum ordinem et consequentiam, in hoc loco reperire non potui. Et pro eo loco, ubi nos interpretati sumus, sicut aestum in siti, pro quo in Hebraeo scriptum est BASAION , quod apud eos invium, vel sitis, dicitur; quare illi pro invio et in siti verterint, in Sion; error perspicuus est, ob similitudinem verbi SAION et SION , quod eisdem signatur elementis. Et faciet Dominus exbus populis in monte hoc convivium pinguium convivium vindemiae pinguium medullatorum vindemiae defecatae et praecipitabit in monte isto faciem vinculi conligati super omnes populos et telam quam orditus est super universas nationes praecipitabit mortem in sempiternum et auferet Dominus Deus
Abbreviated transcription (Latin):
cauerunt in semitis suis: Hacc
ciuitas cum destrusta fueritinae¬
ternum non aedificabitur
ut mille annorum regnum et
cui reae hierusclem atq gemina¬
tores omnia conquiescant: Des
tis sequens uersus ostendit
Ciuittis gentium robustoris
timebitte illis blas phemantibus
gentium populus tetimebit : Prin¬
cipium enim spientiaetimordnĩ:
laud abitque te populus fostis et ciui¬
tas gentium robustorum timebitte:
hoc estecdesia degentibus congrega¬
ta quia scistus es fostitudo pauperi
xp̃otuo : dequo et inpsalmis legi¬
mus: Becitus qui in tellegit super
egenum et pauperem: Et ingac¬
charia secundum hebracicam ueri¬
tatem : pauper hocest hebion
superpullum a sine sederedescri¬
bitur fostitudo egeno intribula¬
tione passionis sucie: spesa turbine
patibuli et umbraculum cibȩstu
Quando locutus est: Pater. in ma¬
nustuas commendo spm̃meum:
Quomodo enim siuentus in pingatur
parieti atq pertran secit. sictur¬
bablasphementium iudaeorum

Expanded text:
runt in semitis suis . Haec runt in semitis suis . Haec civitas cum destructa fuerit, in aeternum non aedificabitur, ut mille annorum regnum et aureae Jerusalem atque gemmatae somnia conquiescant. Desttis, sequens versus ostendit: Civitas gentium robustarum timebit te. Illis blasphemantibus, gentium populus te timebit. Principium enim sapientiae timor Domini . Laudabitque te populus fortis, et civitas gentium robustarum timebit te, hoc est Ecclesia de gentibus congregata. Quia factus es fortitudo pauperi, Christo tuo, de quo et in Psalmis legimus: Beatus qui intelligit super egenum et pauperem . Et in Zacharia secundum Hebraicam veritatem, pauper, hoc est EBION  , super pullum asinae sedere describitur . Fortitudo egeno, in tribulatione passionis suae, spes a turbine patibuli, et umbraculum ab aestu, quando locutus est: Pater, in manus tuas commendo spiritum meum . Quomodo enim si ventus impingatur parieti atque pertranseat: sic turbo blasphemantium Judaeorum
Abbreviated transcription (Latin):
quod fecerit mirtrbilia.et cogita¬
tiones antiquas ueritate conple¬
uerit quando stantes addexte¬
pamaudient. Venite benedicti
patris mei possidete regnum prace¬
paractum uobis a constitutio¬
nemundi quod etpulus intel¬
legens loquebatur sicut elegit
nos in ipso ante constitutionem
mundi esse nosscõs etinmacula¬
tos desideransque fieri quod pro¬
pheta adiungit uerbum hebrre¬
icum amen. proquolaxtrans¬
tulerunt fiat: et dñ sin euangł
sepehoc uerbo aliutitur: amen
amen id est uere uere dicouobis
Qua recutem laudet et confiteat
nominidñi et quae s intista ni¬
bilia et cogitationes antiquaequs
uera sopere demons trocuit sequiur
Quia posuisti ciuitatem in tumulum
urbem fostem in ruinam. domum
alienorum ut non sit ciuitas et
inae ternum non aedificeturciui¬
tas quondam fostis hierusalem
intellegitur quae facta est domus
cilienorum dequibus saluator
dicit in psalmo : Filii alienimenti¬
tisunt mihi filii alieni in ueterrue¬

Expanded text:
quod fecerit mirabilia, et cogitaquod fecerit mirabilia, et cogitationes antiquas veritate compleverit, quando stantes ad dexteram audient: Venite, benedicti Patris mei, possidete praeparatum vobis regnum a constitutione mundi . Quod et Paulus intelligens loquebatur: Sicut elegit nos in ipso ante constitutionem mundi, esse nos sanctos et immaculatos ; desideransque fieri quod prophetat, adjungit verbum Hebraicum AMEN   pro quo LXX transtulerunt fiat. Et Dominus in Evangelio saepe hoc verbo utitur: Amen, amen, id est, vere, vere dico vobis . Quare autem laudet et confiteatur nomini Domini, et quae sint ista mirabilia, et cogitationes antiquae, quas veras opere demonstravit, sequitur: Quia posuisti civitatem in tumulum, urbem fortem in ruinam, domum alienorum, ut non sit civitas, et in aeternum non aedificetur. Civitas quondam fortis Jerusalem intelligitur, quae facta est domus alienorum; de quibus Salvator dicit in psalmo: Filii alieni mentiti sunt mihi, filii alieni inveterave
Abbreviated transcription (Latin):
et ciui tates hominum iniquitatẽ
sustinentium benedicenttibi
fuis tienim omniciui tatihumili
auxiliator Et tribus propter
in opiam. et protestio ab homini
bus pessimis : libe rabis cosumbra¬
culum sitientium : et sp̃s hominũ
iniqui tatem sustinentium quasi
homines pusilli animisitientes
insion ab hominibus impiis qui¬
bus nos tradidisti
uplex huius loci expositio est:
iudaei putant uocem scõrum esse
populi que redenqs: cumd sa duer¬
sus omnem orbem quae supia
dista sunt feccrit. et omnium
prophecarum fuerint conpleta
uaticinia ciuitatem que sub uer¬
scom roma inter pyxetantur:
quae delenda penitus populum¬
que fostem quilaudetdñm et
cui fctus sit dñs fostitudo intri¬
bulatione sua etangustia pefe¬
runt adisrł quidepersecutio¬
ne gentium quasi in aestu ardmn¬
tissimo et insitisit liberactus:
Alu uero et melius et restius ex
persona prophetae dici intel¬
legunt. propassione dni sclua¬
toris gractias patri peferents

Expanded text:
et civitates hominum iniquitatem et civitates hominum iniquitatem sustinentium benedicent tibi. Fuisti enim omni civitati humili auxiliator, et tristibus propter inopiam protectbus pessimis liberabis eos: umbraculum sitientium, et spiritus hominum iniquitatem sustinentium quasi homines pusillanimes sitientes in Sion ab hominibus impiis, quibus nos tradidisti. Duplex hujus loci expositio est. Judaei putant vocem sanctorum esse, populique credentis: cum Deus adversum omnem orbem quae supra dicta sunt fecerit, et omnium prophetarum fuerint completa vaticinia; civitatemque subversam, Romam interpretantur, quae delenda sit penitus, populumque fortem, qui laudet Dominum, et cui factus sit Dominus fortitudo in tribulatione sua et angustia, referunt ad Israel, qui de persecutione gentium quasi in aestu ardentissimo et in siti liberatus sit. Alii vero et melius et rectius ex persona prophetae dici intelligunt, pro passione Domini Salvatoris gratias Patri referentis,
Abbreviated transcription (Latin):
gitudo monstretur. potest hoc
et deecdesiastico gradu intellegi
si tamen non destruantoperib
dignitatem
Ineds̃ meus estu. excltabote con¬
fitebor nominituo : qm̃ fecis timi¬
racbilia cogitationes antiquas.
fideles amen. Quicposuis ti ciui¬
tatem intumulum urbem fostẽ
inruinam domum adienorum
ut non sitciuitas. et in sempiternũ
non ȩdificetur: superhoc laudet
te populus fostis ciuitas sopusto¬
rum timebitte quia factus es for¬
titudo pauperi fostitudo egeno
in tribulatione sua spesaturbine
umbrculum cibcestu: spsenim
robustorum quasi turbo inpel¬
lens parietem sicut ȩstu insiq:
tumultus alienorum humiliabis
et quasicalore sub nube torrente:
propaginem fostium marcescere
facies:
Lxx Dñs dsincus glorificabote
laudabo nomencuum qm̃ fecisti
admiytebiles res consilium anti¬
qum. uerum fiat: quia posuisti
fundamenta earum impiorum
ciuitates in aeternum non cie¬
dificaibuntur: Propterea be¬
nedicettibi populus pauperum

Expanded text:
gitudo monstretur . Potest hoc gitudo monstretur . Potest hoc et de ecclesiastico gradu intelligi, si tamen non destruant operibus dignitatems meus es tu exaltabo te confitebor nomini tuo quoniam fecisti mirabilia cogitationes antiquas fideles amen quia posuisti civitatem in tumulum urbem fortem in ruinam domum alienorum ut non sit civitas et in sempiternum non aedificetur super hoc laudabit te populus fortis civitas gentium robustarum timebit te quia factus es fortitudo pauperi fortitudo egeno in tribulatione sua spes a turbine umbraculum ab aestu spiritus enim robustorum quasi turbo inpellens patumultum alienorum humiliabis: et quasi calore sub nube torrente, propaginem fortium marcescere facies. LXX: Domine Deus meus, glorificabo te: laudabo nomen tuum, quoniam fecisti admirabiles res, consilium antiquum verum, fiat. Quia posuisti fundamenta earum. Impiorum civitates in aeternum non aedificabuntur. Propterea benedicet tibi populus pauperum,
Abbreviated transcription (Latin):
bit lumen suum Et stellac iadent
deccelo et uistutes caelorum m¬
uebuntur : Quando apparueri
signum filii hominis incaalo et
planxerint seomnes tribus tere
et uiderint filium hominis ueni¬
entem cum nubibus caeli. inuistu¬
te et claritate multa didicimus
sub uersionem teryirẽ : Visitationẽ
militiae caeli. congregationem
regum et principum inundm
faascem. et de trusionem in lacum
et cus todiam carceris. et dauso¬
rum post longum tempus uista¬
tionem ruborem lunae. et con¬
fusionem solis post haec omnia
regnabitdñs exercituum in mon¬
tem sion ethieru salem caclesti
dequa et in epistola scribitur d
hebraceos : et in conspestu senum
suorum glorificcibitur: Qualis
se fuit abyocham qui mostus
est in senestute bona et ad poses
est ad patressuos quales ubios
etmo ses prxes brteros eligere quos
scitesse presbrteros : Canienim
hominis sapientia eius : quuimita¬
tur uetustum dierum cuius cȩscries
describitur candida ut aetatis lon¬

Expanded text:
bit lumen suum, et stellae cadent bit lumen suum, et stellae cadent de coelo, et virtutes coelorum movebuntur, quando apparuerit signum Filii hominis in coelo, et planxerint se omnes tribus terrae, et viderint Filium hominis venientem cum nubibus coeli, in virtute et gloria multa . Didicimus subversionem terrae, visitationem militiae coeli, congregationem regum et principum in unum fascem, et detrusionem in lacum, et custodiam carceris, et clausorum post longum tempus visitationem, ruborem lunae et confusionem solis. Post haec omnia regnabit Dominus exercituum in monte Sion et in Jerusalem coelesti, de qua et in Epistola scribitur ad Hebraeos: Et in conspectu senum suorum gloriabitur . Qualis senex fuit Abraham, qui mortuus est in senectute bona, et appositus est ad patres suos . Quales jubetur et Moyses presbyteros eligere, quos scit esse presbyteros : cani enim hominis sapientia ejus , qui imitantur vetustum dierum, cujus caesaries describitur candida, ut aetatis lon
Abbreviated transcription (Latin):
posttempora adño uisitentur:
sed considerent quod non dixe¬
rint aperte scriptura diuina
uisi tabuntur adnõ ueluisitai¬
buntur aibangelis sed cbsolute
ui sitabuntur. exqua ambigui¬
tate uerbi: et remedium potest
intellegi etcorreptio: quod post¬
quam iustipracemia receperint
illi in poenis perpetuis uisiten¬
tur : et tamen sciendum quod
iudicium dĩ humana non possit
scire frocgilitas nec depoenarũ
magnitudine atq mensura fer¬
resententiam quaed ñi arbitrio
depelistaest : Tunc erubescet
luna et confundetursol. iuxta
illud quod c postolus ait: Et en ĩ
creaturc ipsa congemescit et par¬
turit. Cernent homines qui suo
fruebantur lumine nihildignũ
dĩbonitate fecisse : qui solem suũ
oriri facit superiustos et in ius¬
tos quomodo sidispensator et
uilicus uenien tedño cernat fa¬
miliam uariis subici cruciatibus.
et nequaquam sua inplesse prace¬
cepta dehoc eodemloco plenius
saluator in euangelio docet
solobscurabitur et lunanonda¬

Expanded text:
post tempora a Domino visitentur; post tempora a Domino visitentur; sed considerent quia non dixerit aperte Scriptura divina, visitabuntur a Domino, vel, Visitabuntur ab angelis, sed absolute, Visitabuntur. Ex qua ambiguitate verbi et remedium potest intelligi et correptio quod, postquam justi praemia receperunt, illi in poenis perpetuis visitentur. Et tamen sciendum quod judicium Dei humana non poscire fragilitas, nec de poenarum magnitudine atque mensura ferre sententiam, quae Domini arbitrio derelicta est. Tunc erubescet luna, et confundetur sol, juxta illud quod Apostolus ait: Etenim creatura ipsa congemiscit et parturit , cernens homines qui suo fruebantur lumine, nihil dignum Dei bonitate fecisse, qui solem suum oriri facit super justos et injustos . Quomodo si dispensator et villicus, veniente Domino, cernat familiam variis subjici cruciatibus, et nequaquam sua implesse praecepta. 338 De hoc eodem loco plenius Salvator in Evangelio docet: Sol obscurabitur, et luna non da