comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hebreos uł maxime sunt. Fit autẽ planetꝰ sũꝑ for¬
titudinẽ egipti. ut foctis in malo eẽ. defistat: &
recipiat infirmitatẽ: & quando infirmior fuerit
tunc fortior sit. ꝓfortitudine egipti: in hebraico ha¬
b& multitudinẽ. Lata em̃ & spaciosa ina quę dueit
ad mortẽ: & multi ingrediuntur ꝑ eã: sic̃ econt᷑rio
dr̃ ad isrł. Uos autẽ estis patici: inter om̃s gentes
Semꝑ enim uirtus rara ẽ: & arta & angusta ia que

Expanded text:
Hebraeos, vel maxime sunt. Fit autem planctus super forHebraeos, vel maxime sunt. Fit autem planctus super fortitudinem Aegypti, ut fortis in malo esse desistat: et recipiat infirmitatem, et quando infirmior fuerit, tunc fortior. Pro fortitudine Aegypti, in Hebraico habet multitudinem. Lata enim et spatiosa via est quae ducit ad mortem, et multi ingrediuntur per eam : sicut e contrario dicitur ad Israel: Vos autem estis pauci inter omnes gentes : semper enim virtus
Abbreviated transcription (Latin):
horrorẽ cunctis gentib p̾buerunt. mortui sint & inter¬
fecti gladio. & posuerunt gladios suos sub capitibꝰ
solus poteris non eadẽ sustinere : Qum potius eũ ui¬
deris tantã tecũ apuad inferos multitudinẽ dormien-¬
tiũ. & sepulchrũ tuũ fortissimoꝵ quondã pͥncipũ cir¬
cũdari memoriis. habebis consolationẽ : leuiora tor¬
menta estimans consortio plurimoꝵ. Hec interĩ uixta
simplicẽ sensũ: strictĩ dyxisse sufficiat. Nunc eadẽ
breuitate quantũ explanationis patit᷑ difficaltas.
spalis intelligentię summa quęq carpamus. Supra.
una mensis die factus ẽ. sermo dnĩ ad ꝓpħam: hic
quinta decima. In pͥma autẽ die hoc ẽ. in halendis
m̃sis exordiũ ẽ: in quinta decima quando totus iu¬
nȩ orbis impletur. & siquidẽ pͥmus mensts fuerit
atimoꝵ ẽ. pͥma dies: sin autẽ septimꝰ. scenophegiarũ
qͣndo figuntur tabernacła : quȩ solemnitates apđ

Expanded text:
horrorem cunctis gentibus praebuerunt, mortui sint, et interhorrorem cunctis gentibus praebuerunt, mortui sint, et interfecti gladio, et posuerint gladios suos sub capitibus solus poteris non eadem sustinere? Quin potius cum videris tantam tecum apud inferos multitudinem dormientium, et sepulcrum tuum fortissimorum quondam principum circumdari memoriis, habebis consolationem, leviora tormenta aestimans consortio plurimorum. Haec interim juxta simplicem sensum strictim dixisse sufficiat. Nunc eadem brevitate, quantum explanationis patitur difficultas, spiritualis intelligentiae summa quaeque carpamus. Supra una mensis die factus est sermo Domini ad Prophetam: hic quinta decima. In prima autem eis, hoc est, in kalendis, mensis exordium est: in quinta decima, quando totus lunae orbis impletur, et siquidem primus mensis fuerit, azymorum est prima dies; sin autem septimus, scenopegiarum, quando figuntur tabernacula quae solemnitates apud
Abbreviated transcription (Latin):
quantur errores. in eo imꝑitoꝵ animas comouent.
si de ueteri qͥppiã monstrare potuerint mutatum
consuetudine: libenter errare eupientes. quã ali¬
quid ab emulo uerũ discere. & interim iuxta bistoriã:
manifestus ẽ. sensus. In eodẽ enĩ anno duodecimo
& in eodẽ ut putamus mense : s non in una. ut supͣ
mensis. Uerũ inquit a decima die nequaquã suꝑ pha¬
raone .s. suꝑ fortitudine siue multitudine egipti
planetus assumitur: quȩ detrahitur de suꝑbia sua
cũ uniuersis filiab suis siue gentiũ robustarũ ad
terrã ultimã id ẽ. in ꝓfundũ inferni: dr̃q ad regẽ
egipti. Quo melior es ut mortẽ merearis euadere :
Cũ enim assur & elã. id est ꝑse & mosoch. qͥ interpre¬
tantur capadoces. & thubal. quos alii hiberos. alii ita¬
los intelligi uolunt: idumei quoq & pͥncipes aqͥlonis
ac sidonii cũ uniuersis exercitibꝰ suis quorũ auxilio

Expanded text:
quantur errores, in eo imperitorum animas commovent, quantur errores, in eo imperitorum animas commovent, si de veteri quidpiam monstrare potuerint mutatum consuetudine, libentius errare cupientes, quam aliquid ab aemulo verum discere. Et interim juxta historiam manifestus est sensus. In eodem enim anno duodecimo, et in eodem, ut putamus, mense, sed non in una, ut supra, mensis, verum in quinta decima die, nequaquam super Pharaone, sed super fortitudine, sive multitudine Aegypti planctus assumitur, qui detrahitur de superbia sua cum universis filiabus suis, sive gentium robustarum ad terram ultimam, id est, in profundum inferni, diciturque ad regem Aegypti: Quo melior es, ut mortem merearis evadere? Cum enim Assur, et Aelam, id est, Persae, et Mosoch, qui interpretantur Cappadoces, et Thubal, quos alii Iberos, alii Italos intelligi volunt: 388 Idumaei quoque et principes Aquilonis, ac Sidonii cum universis exercitibus suis, quorum auxilio
Abbreviated transcription (Latin):
dornnerunt. cũ his qͥ descenderunt in foueã. Ibi
pͥncipes aqͥlonis om̃s. uniuersi magistratłs assur
qͥ descenderunt uulnerati cũ terrore suo & in
fortitudine sua confusi. dormierunt incircũcisi
cũ uulneratis gladio. & abstulerunt torm̃tũ
suũ eũ descendentib in fõueã. Uidebit eos pharao
& consolationẽ accipi& suꝑ omĩ fortitudine eoꝵ
uulnerati gladio. pharao & om̃s fortitudo eius
dicit dñs ds̃. Quia dedi fortitudinẽ eius suꝑ ter¬
rã uite. & dormi& in medio incircũcisoꝵ cũ uul¬
neratis gladio pharao & omĩs multitudo eius.
dic̃ dñs ds. Non ignoro fastidiosã fore delicato
lectori : tantã inter duas editiones discrepantiam.
S ed quid faciã calummatorib meis: qͥ si aliquid de
latͣc. interp̃tũ tͣnsiatione subtraxero. me sacrile¬
gũ & absq timore dñi uociferantur: maxime
qͥcũ in fidei ueritate discordent. & mancheoꝵ se¬

Expanded text:
dormierunt cum his qui descenderunt in foveam. Ibi dormierunt cum his qui descenderunt in foveam. Ibi principes Aquilonis omnes universi magistratus Assur, qui descenderunt vulnerati cum terrore suo, et in fortitudine sua confusi dormierunt incircumcisi cum vulneratis gladio, et abstulerunt tormentum suum cum descendentibus in foveam. Videbit eos Pharao, et consolationem accipiet super omni fortitudine eorum: vulnerati gladio Pharao, et omnis fortitudo ejus, dicit Dominus Deus. Quia dedi formidinem ejus super terram vitae, et dormiet in medio incircumcisorum cum vulneratis gladio, Pharao et omnis multitudo ejus, dicit Dominus Deus. Non ignoro, fastidiosam fore delicato lectori tantam inter duas editiones discrepantiam. Sed quid faciam calumniatoribus meis, qui si aliquid de LXX interpretum translatione subtraxero, me sacrilegum et absque timore Domini vociferantur, maxime qui cum in fidei veritate discordent, et Manichaeorum se
Abbreviated transcription (Latin):
sitũ in terra uite. Ibi elã & omĩs fortitudo eiꝰ in
circuitu sepulchri eius om̃s uuluerati & cadentes
gladio. & qͥ descendunt incircũeisi in derrȩ ꝓfun¬
dũ. qͥ dederunt terrorẽ suũ in terra uite. & acce¬
perunt torm̃tũ suũ cũ his qͥ descendunt in fõueã
in medio uulneratoꝵ. Ibi dati sunt mosoch & tubal
& omĩs fortitudo eoꝵ in cireuitu sepulchri eius.
om̃s uulnerati eiꝰ. unuiersi in circũcisi & uulnera¬
ti gladio. qͥ dederunt terrorẽ suũ suꝑ terrã ui¬
te & ñ dormierunt cum gigantibꝰ qͥ ceciderant
ab eterno. qͥ descenderunt in infernũ cũ armis
quib utebantur ad bella. & posuerunt gladios
suos sub capitib suis. & facte sunt imqͥtates
eorũ in ossib eoꝵ qr terruerant gigantes inui¬
ta fua. & tu in medio ineircumcisoꝵ contereris.
& dormes cũ uulneratis gladio. Ibi edom reges
eius & om̃s pͥncipes assur qͥ dederunt forcitudi¬
nẽ eius in uulnere gladii. Isti cũ uulneratis

Expanded text:
bi Aelam, et omnis fortitudo ejus in circuitu sepulcri ejus, omnes vulnerati, et cadentes gladio: et qui descendunt incircumcisi in terrae profundum, qui dederunt terrorem suum in terra vitae, et acceperunt tormentum suum cum his qui descendunt in foveam in medio vulneratorum. Ibi dati sunt Mosoch, et Thubal, et omnis fortitudo eorum in circuitu sepulcri ejus, omnes 387 vulnerati ejus, universi incircumcisi, et vulnerati gladio, qui dederunt terrorem suum super terram vitae, et non dormierunt cum gigantibus qui ceciderunt ab aeterno: qui descenderunt in infernum cum armis quibus utebantur ad bella, et posuerunt gladios suos sub capitibus suis, et factae sunt iniquitates eorum in ossibus eorum, quia terruerunt gigantes in vita sua. Et tu in medio incircumcisorum contereris, et dormies cum vulneratis gladio. Ibi Edom, et reges ejus, et omnes principes Assur, qui dederunt fortitudinem ejus in vulnere gladii: isti cum vulneratis
Abbreviated transcription (Latin):
lente flagellato: stultus astutior fi&. & iterũ:
iã securis ad radicẽ arboris posita ẽ. Quin p̾cident
eã suꝑ montes: ut corruat in suꝑbia sua. In cun¬
etis autẽ conuallib corruent rami eiꝰ: ut ad tar¬
tarũ deducantur om̃s qͥ in eiꝰ fuere comitatu. Et
recedent de ũbraculo illius ut relinquant eã:
ut uolatilia cęli & bestiȩ terrȩ quȩ pͥus subil¬
ia fuerant & illiꝰ umbraculo tegebant᷑: postea
penȩ eius participes sint. Cũq uiderint cȩtera ligna filuarũ
siue paradisũ assur ciparissũ sententia dñi corrius¬
se: ñ el euabuntur in suꝑbiã. nec se aliquid estima¬

Expanded text:
to stultus astutior fiet . » Et iterum: « Jam securis ad radices arboris posita est . » Qui praecident eam super montes, ut corruat in superbia sua. In « cunctis autem convallibus corruent rami ejus, » ut ad tartarum deducantur omnes qui in ejus fuere comitatu. « Et recedant de umbraculo illius ut relinquant eam, » ut volatilia coeli et bestiae terrae, quae prius sub illa fuerant, et illius umbraculo tegebantur, postea poenae ejus participes sint. Cumque viderint caetera ligna silvarum sive paradisi, Assur cyparissum sententia Domini corruisse, n
Abbreviated transcription (Latin):
rete suũ suꝑ multitudinẽ eius. & extrhere eum
sagena sua. uel amo. & picere siue extendere eũ
suꝑ terrã : qͥ quasi coluber multis spiris fuerat
imiolutus: ut acunctis cȩli uolatilib deuores.
Cumq ñ solũ aues s om̃s bestiȩ terrę eũ lacera¬
uerint : relique carnes enis montes & ualles cã

Expanded text:
rete suum super multitudinem ejus, et extrahere eum rete suum super multitudinem ejus, et extrahere eum sagena sua vel hamo, et projicere sive extendere eum super terram, qui quasi coluber multis spiris fuerat involutus ut a cunctis coeli volatilibus devoretur. Cumque non solum aves, sed omnes bestiae terrae eum laceraverint, reliqu
Abbreviated transcription (Latin):
egiptũ. & suꝑ multitudinẽ eiꝰ. siue om̃i foraitu¬
dine. illius plangent eũ ait dñs ds̃. Eaitionem
utrãq mnscemꝰ in his dit texat in quib discrepañ.
alioquin ubi unus sensus ẽ. hebraicũ seqͥmur. In
multis autẽ exẽplarib uixta laxͣx. duo decimus
annus. & mensis decimꝰ ponitꝰ: urxta cȩteros au-¬
tẽ interp̃tes decimꝰ annus. & duodecimꝰ m̃sis. ut
uł iã capta sit ierłm. & gaudiũ pharaonis malis
sibi imminentib auferatur : uł certe capienda
& fuis magis miseriis doleat. quã maloꝵ capti¬
uitate letetur. & interĩ breuit̃ quedã historie
fundam̃ta iacientes. quid hebrei suꝑ hoc loco in¬
telligant ꝑcurramus. Leom cõparatur pharao
ñ umus gentis s multarũ gentiũ siue draconi
in mari  ut terrã aquasq possideat. qͥ irrigati¬
one fluminũ erigebatur in suꝑbiã quã cornu uo¬
cat.ͥ & multitudine exereitus sui om̃s aquas tran¬
siens poterat conturbare. Iccirco expandere se dic̃

Expanded text:
Aegyptum et super multitudinem ejus sive omni fortitudine illius plangent eum, ait Dominus Deus. Editionem utramque miscemus, in his dumtaxat in quibus discrepant. Alioquin ubi unus sensus est, Hebraicum sequimur. In multis autem exemplaribus, juxta LXX, duodecimus annus et mensis decimus ponitur; juxta caeteros autevel jam capta sit Hierusalem et gaudium Pharaonis malis sibi imminentibus auferatur. Vel certe capienda et suis magnis miseriis doleat, quam aliorum captivitate laetetur. Et interim breviter quaedam historiae fundamenta jacientes quid Hebraei super hoc loco intelligant percurramus. Leoni comparatur Pharao, non unius gentis, sed multarum gentium, sive draconi in mari ut terram aquasque possideat, qui irrigatione fluminum erigebatur in superbiam, quam cornu vocat, ut multitudine exercitus sui omnes aquas transiens poterat conturbare. Idcirco expandere se dicit
Abbreviated transcription (Latin):
neq ponent sublimitatẽ suã int̾ nemorosa atq
frondosa suie in nubibꝰ nec stabunt in sublimita¬
te sua oma quȩ irrigant᷑ aquis : q om̃s traditi
sunt in mortẽ ad terrã ultimã in medio filioꝵ homi¬
nũ. ad eos qͥ descendunt in lacũ. Hec dic̃ dñs ds̃.

Expanded text:
neque ponent sublimitatem suam inter nemorosa atque frondosa, nec stabunt in sublimitate sua omnia, quae irrigantur aquis, quia omnes traditi sunt in mortem ad terram ultimam in medio filiorum hominu
Abbreviated transcription (Latin):
intiltitudo eiꝰ siue omĩs fortitudo illius. & ꝑdã om̃a
ium̃ta eiꝰ quȩ erant suꝑ aquas plurimas siue ab
aquis multis. & non turbabit eas pes hominis ul¬
tra: neq ungula ium̃toꝵ turbabit fiue calcabit
eas. Tunc purissimas reddã aquas corũ. siue ut
aliquando qui escant aque coꝵ & flumina eoꝵ.
qͣsi oleũ aaducã siue ut oleũ fluent ait dñs asr
cũ dedero terrã egipti desolatã siue ꝑditã. De¬
seretur autẽ terra aplenitudine sua. qͣndo ꝑcussero¬

Expanded text:
nteretur omnis fortitudo illius. Et perdam omnia jumenta ejus quae erant super aquas plurimas sive ab aquis multis: et non conturbabit eas pes hominis ultra, neque ungula jumentorum turbabit sive calcabit eas. Tunc purissimas reddam aquas eorum sive ut aliquando quiescant aquae eorum, et flumina eorum quasi oleum adducam sive ut oleum fluent, ait Dominus Deus, cum dedero terram Aegypti desolatam sive perditam. Deseretur autem terra a plenitudine sua sive cu
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑbiã: s scierunt humilitatẽ suã : neq similitu¬
arũ quȩ erant in paradiso deliciarũ: fic hoc disse¬
ruimꝰ. Aemulata sunt ligna paradisi multitudinẽ
ramoꝵ eiꝰ : multi enĩ uocati & pauci electi : & la¬
ta & spaciosa uia quȩ ducit ad mortẽ. Cupit enĩ
tantos habere in salutẽ : quantos assur habuit in
ꝑdicionẽ. Unde qr assur sublimatus ẽ. inattitudi¬
ne. & dedit sũmitatẽ suã uirentẽ atq condensa.
siue usq ad nubes cacumen erȩxit. & eleuatũ cor
eus tit dicer& ero similis altissimo: ꝓpterea tra¬
ditus ẽ. in manu fortissim gentiũ. Quã intelliga¬
mus aliã detestabilẽ potestatẽ cui traditur ad pu¬
niendũ : ipse ẽ. enĩ inimicꝰ & ultor: ut assur intelli¬
gatur antrxp̃c. & fortissimꝰ gentiũ. cui traditus ẽ.
sathanas : uixta illud apłi. Quos tradidi sathanȩ:
ut discant ñ blasphemare. Qui faciens faciet ei:

Expanded text:
superbiam, sed scierunt humilitatem suam, neque similitusuperbiam, sed scierunt humilitatem suam, neque similituarum, quae erant in paradiso, » sic edisserimus: Aemulata sunt ligna paradisi multitudinem ramorum ejus. « Multi enim vocati et pauci electi, » et « lata et spatiosa via quae ducit ad mortem . Cupit enim tantos habere in salutem, quantos Assur habuit in perditionem. Unde quia Assur sublimatus est in altitudine; et dedit sublimitatem suam virentem atque condensam, sive usque ad nubes cacumen erexit, et elevatum est cor ejus ut diceret: Ero similis Altissimo , propterea traditus est in manu fortissimi gentium: quam intelligimus aliam detestabilem potestatem, cui traditur ad puniendum: ipse est enim inimicus et ultor; ut Assur intelligatur Antichristus, et fortissimus gentium cui traditus est, Satanas, juxta illud Apostoli: Quos tradidi ut discant non blasphemare. » Qui « faciens faciet ei,
Abbreviated transcription (Latin):
homines mors ꝑtransiit. in quo om̃s peccauimus: &
in adã om̃s morim᷑ cunctiq peccauimꝰ & indigemꝰ
głia dĩ : & tam̃ in ipsa habitatione diuersa condi¬
tio ẽ. Alii habitant in ramis eius. quasi uolatilia.
scientiã sibi in philosophia & in hereticoꝵ dogina¬
tib pollicentes alii quasi bestie feri iminites. atq
crudeles: alii quasi similitudo gentiũ plurimarũ.
ut cõmixtos diuersis uitiis signific& atq pecca¬
tis. Erat asfur pulcherrimꝰ in magnitudine sua.
& in dilatatione arbustoꝵ suoꝵ. qr aqͥs multis ra-¬
dix enis fuerat irrigata : in tantũ ut in paradiso
dĩ nuilla cedroꝵ & ciparissoꝵ ẽẽt. altior. nec abietes
piniq ad equarent sublimitatẽ eiꝰ fue platam
ñ ẽent ȩque frondib illius. Iccirco autẽ nulla
arboꝵ in paradiso plantatarũ ei fuerant adeqͣtȩ:
qr omẽ lignũ paradisi dĩ. ñ ẽ. assimilatũ illi &
pulchritudim eius. Nequaquã enĩ ereetȩ funt ꝑ¬

Expanded text:
siit, » in quo omnes peccavimus, et in Adam omnes morimur, cunctique peccavimus, et indigemus gloria Dei, et tamen in ipsa habitatione diversa conditio est. Alii habitant in ramis ejus, quasi volatilia, scientiam sibi in philosophia et in haereticorum dogmatibus pollicentes; alii quasi bestiae ferae immites atque crudeles; alii quasi multitudo gentium plurimarum, ut commixtos diversis vitiis significet atque peccatis. Erat autem Assur pulcherrimus in magnitudine sua, et in dilatatione arbustorum suorum, quia aquis multis radix ejus fuerat irrigata, in tantum ut in paradiso Dei nulla cedrorum et cyparissorum esset altior, nec abietes pinique adaequarent sublimitatem ejus; sive platani non essent aequae frondibus illius. Idcirco nulla arborum in paradiso plantarum ei fuerat adaequata, quia omne lignum paradisi Dei non est assimilatum illi et pulchritudi
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ ligna uoluptatis: Eece deductus es cũ lignis
uoluptatis ad terrã ultimã. In meho in cireueisoꝵ
dormies. cũ his qui int̾fecti sunt gladio. Sic pharao
& omĩs multitudo eiꝰ. dic̃ dñs ds̃. Utrãq editionẽ ex
more comiscui. ubi tamen plurimũ discrepabant: ne
dupplex ꝓpositio auger&. libroꝵ magnitudinẽ. Ac pri¬
mũ sciendũ. qđ quecũq dicuntur de rege assiriorũ
futuro tẽprẽ in locaͣe. qͣsi tͣnsacta memorant᷑: &e sic
uł ad arborẽ uł ad pͥncipẽ loqͥtur asstrioꝵ: ut tam
masculio quã femimino gnẽ. de una ꝑsona intelliga¬
natur. Nec de rege babilonio in p̃senti sermone una
fit mentio: ne iudeatur contra captictum popłm positꝰ¬

Expanded text:
es cum lignis voluptatis ad terram ultimam, in medio incircumcisorum dormies, cum his qui interfecti sunt gladio. Sic Pharao et omnis multitudo ejus, dicit Dominus Deus. Utramque editionem ex more commiscui, ubi tamen plurimum discrepabant, ne duplex propositio augeret librorum magnitudinem. Ac primum sciendum, quod quaecumque dicuntur de rege Assyriorum futuro tempore, in LXX quasi transacta memorantur, et sic vel ad arborem, vel ad principem loquitur Assyriorum, ut tam, masculino quam feminino genere de una persona intelliganatur. Nec de rege Babylonio in praesenti sermone ulla fit mentio; ne videatur contra captivum populum posit
Abbreviated transcription (Latin):
tis neq currentis. s miserentis dĩ. qͥ loqͥt᷑ ad ꝓpħa:¬
dente : aꝑu os meũ & adtraxi sp̃m. qͥ ubi uult
spirat. ubi autẽ sp̃s dm̃ ibi liberias. Qua liberta¬
tate donauit nos ds̃: quã frustra se uidei habere
iactabant dicentes. Semen abrahã sumꝰ: & nemini¬
eius & seruus ẽ. Et factũ ẽ. undecimo anuo t̾rio
us factꝰ es inmagnitudine tua : Ecce assur quasi
cedrus siue ciparissus in libano pulcher ramis

Expanded text:
tis neque currentis, sed miserentis , Dei qui loquitur ad ptis neque currentis, sed miserentis , Dei qui loquitur ad pdente: Aperui os meum, et attraxi spiritum ; qui ubi vult spirat. Ubi autem spiritus Domini, ibi libertas , qua libertate donavit nos Dominus. Quam frustra se Judaei habere jactabant dicentes: Semen Abrahae sumus, et neminius et factum est in undecimo anno tertio is factus es in magnitudine tua ecce Assur quasi cedrus in Libano pulcher rami
Abbreviated transcription (Latin):
disposita s extenta: ꝓ quo uixta consuetudinem
suã. alii interpretes excelsa posuerunt. Expli¬
ELLeM ut ante iam dixi ꝓpħias contra
unã ꝓuntiã aut unũ regẽ isdẽ ex¬
planare libris: & nequaquã sensũ le¬
etoris diuidere. Sed quidi faciã lon¬
gitudini: quȩ nͥ diuidat̃ in partes. modũ uolu¬
minis egredit̾ & infinita congeries: tam dictan¬
ti quã legenti molesta ẽ. Itaq pꝰ sermonẽ contra
egiptũ & planetũ eiꝰ. regemq egipti. de cuus
brachio neq̃ꝗͣ obuoluto. neq restituto pͥstine sa¬
nitati in ultima parte libri nom diximꝰ. transimꝰ
ad pͥncipiũ decimi libri contra eundẽ pharaonẽ
regẽ egipti qͥ comparat᷑ regi asstrio. Et pꝰ longis¬
simã ꝓpħiã lam̾tatio suꝑ eodẽ assumit᷑: & deincepᷤᷤ
contra omẽm egiptũ. In qͥb disserendis. o uirgo
xp̃i eustochiũ. eleua cũ moyse manꝰ: ut nr̃a ui¬
ctoria tuarũ orationũ fruetꝰ sit. Non ẽ. enĩ uolen¬

Expanded text:
tudinem suam alii interpretes excelsa posuerunt. LIellem, ut ante jam dixi, prophetias contra unam provinciam, aut unum regem, iisdem explanare libris, et nequaquam sensum lectoris dividere. Sed quid faciam longitudini, quae nisi dividatur in partes, modum voluminis egreditur; et infinita congeries, tam dictanti, quam legenti 367-368 molesta est? Itaque post sermonem contra Aegyptum et planctum ejus, regemque Aegypti, de cujus brachio nequaquam obvoluto, neque restituto pristinae sanitati, in ultima parte noni libri diximus, transimus ad principium decimi libri contra eumdem Pharaonem regem Aegypti, qui comparatur regi Assyrio, et post longissimam prophetiam, lamentatio super eodem assumitur, et deinceps contra omnem Aegyptum. In quibus disserendis, o virgo Christi, Eustochium, eleva cum Moyse manus ut nostra victoria tuarum orationum fructus sit. Non est enim volen
Abbreviated transcription (Latin):
&̾ maligni. Qđ conteritur in aduersariis nrĩs.
quando nos ꝑsequunt᷑ qͥdẽ. s oppͥmere nequeunt
Et ꝓsalute seruoꝵ dĩ aduersum pharaonẽ regem
rex babilonis sepe consurgit: ut potentẽ oppͥmat
potentior. & mali tradantur peiorib. & confortan¬
te dõ brachia pessimoꝵ: ut sciat qui liberatus ẽ.
qđ ipse sit dñs Pfectũ autẽ eẽ. uirtutis: scire qđ
ipse sit dñs. Econtrario possumꝰ dicere. filii heli
filii pestilentiȩ nescientes dm̃: & in bonã partẽ
de regib qui rectũ fecerunt in conspectu dĩ scriptũ¬

Expanded text:
et maligni . » Quod conteritur in adversariis nostris, et maligni . » Quod conteritur in adversariis nostris, quando nos persequuntur quidem, sed opprimere nequeunt, et pro salute servorum Dei adversus Pharaonem rex Babylonis saepe consurgit, ut potentem opprimat potentior, et mali tradantur pejoribus: confortante Deo brachia pessimorum, ut sciat, qui liberatus est, quod ipse sit Dominus, perfectum autem esse virtutis scire quod ipse sit Dominus. Econtrario possumus dicere: « Filii Heli, filii pestilentiae nescientes Deum. » Et in bonam partem de regibus, qui rectum fecerunt in conspectu Dei, scriptu
Abbreviated transcription (Latin):
ñ in om̃ĩb s in qͥbusdã locis. Neq enim narrat
p̾terita. s futura p̾nuntiant: ꝓut uoluntas sp̃s
scĩ fuerit. In historia uͦ ut sunt moysi qͥnq libri
& iħu. & iudicũ uolumina. ruth quoq & hester.
samuel & malachim. paralipomenon liber &erras.
uincto sibi parit̾ neemia : p̃posterã narrationẽ.
neqͣꝗͣ reꝑiri. Hec de annoꝵ ordine dyxisse suffici
at: nẽ uideamꝰ que contra pharaonẽ siue de pha¬
raone ꝓpħia sit. Bichiũ eiꝰ confregisse se dicit.
& ñ eẽ. obuolutũ. neq ligatũ. nec fõtũ linteolis.
nec accepisse malagma : uyxta illud qđ scriptũ
ẽ. Non ẽ. malagia imponere: nec oleũ nec alli¬
gaturas. Qđ si factũ fuiss&: utiq recepta fortitu¬
dine poss& tenere gladiũ & ad bella ꝓcedere. Ie¬
cireo clemens & misericors ds rursũ cõminuit bra¬
chiũ eiꝰ siue brachia: ut penitus cadat gladius
terras. Inbrachio autẽ robur accipe & fortitudi
nẽ. dicente scriptura. Contere brachiuͭ peccatoris

Expanded text:
 sed in quibusdam locis, neque enim narrant praeterita, sed futura praenuntiant, prout voluntas Spiritu sancti fuerit. In historia vero, ut sunt Moysi quinque libri, et Jesu, et Judicum volumina, Ruth quoque et Esther, Samuel et Malachim, Paralipomenon liber et Ezrae, juncto sibi pariter Nehemia, praeposteram narrationem nequaquam reperiri. Haec de annoat. Nunc videamus, quae contra Pharaonem sive de Pharaone prophetia sit. Brachium ejus confregisse se dicit, et non esse obvolutum neque ligatum, nec sartum linteolis, nec accepisse malagma. Juxta illud quod scriptum est: « Non est malagma imponere, nec oleum, nec alligaturas. » Quod si factum fuisset, utique recepta fortitudine posset tenere gladium et ad bella procedere. Idcirco clemens et misericors Deus rursum comminuit brachium ejus sive brachia: ut penitus cadat gladius terras. In brachio autem robur accipi et fortitudo potest, dicente Scriptura: « Contere brachium peccatoris
Abbreviated transcription (Latin):
in altitudinẽ. & dedit fummitatẽ suã uirentẽ
atq condensa. suie in medio nubiũ. Eleuatũ eͥ. cor
eius in atiitidine sua. tradidi eã. siue eũ in manu
fortissimi siue pͥncipis gentiũ. Faciens faci& ei. fiue
& faci& ꝑditionẽ eius. Iuxta impietatẽ eius. eieci
eã. & succendent illã alieni & crudelissimi natio¬

Expanded text:
dedit summitatem suam virentem atque condensam sive in medio nubium, et elevatum est cor ejus in altitudine sua: tradidi eam sive eum in manu fortissimi sive principis gentium: faciens faciet ei: sive et faciam perditionem ejus: juxta impietatem ejus ejeci eam. Et succident
Abbreviated transcription (Latin):
p̾aquis multis. Cumq extendiss& umbrã suã. in ra¬
mis eiꝰ fecerunt nidos om̃a uolatilia cęli. & sub
frondib eius genuerunt om̃s bestię saltuũ. & sub
umbra illius habitabat cetꝰ gentiũ unuersarũ.
Eratq pulcherrimꝰ in magnitudine sua. & in dilata

Expanded text:
aquis multis cumque extendisset umbram suam in ramis eius fecerunt nidos omnia volatilia caeli et sub frondibus eius genuerunt omnes bestiae saltuum et sub umbraculo illius habitabat coetus gentium plurimarum eratque pulcherrimus i
Abbreviated transcription (Latin):
multoꝵ. eũ induxero contricionẽ siue captiuitatẽ
tuã in gentib suꝑ terrã quã nescis: ut qͥ prius
pharioni seruierant irascant᷑ contra eũ. uidentes
captiuitatẽ eius ad aliã t̾rã quã draco nesciebat
eẽ. ꝑductã. Nec debemꝰ ambigere bonas eẽ. terras
quas pbarao nesciat : scilic& qͣndo captiuitas
pharaonis alia captiuitate mutet᷑ : de qua drͣ
ad saluatorẽ. Ascendens in altũ captiuã dixeit
captiuitatẽ : accepit siue uixta apłm dedit dona¬
in hominib. & stupere inquit faciã suꝑ te popłos
multos: ut qͥ pͥus pharaonis admirabant᷑ potenciã :
pꝰea eũ admirent᷑ de suo culmine cecidisse. Reges
qͦq popłorũ horrore miio formidabunt suꝑ eũ.
quoꝵ regna dñõ diabolus ostendit. & de quib in

Expanded text:
ero contritionem, sive captivitatem tuam in gentibus super terram quam nescis, ut qui prius Pharaoni servierant, irascantur contra eum, videntes captivitatem ejus ad aliam terram, quam draco nesciebat esse, perductam. Nec debemus ambigere bonas esse terras, quas Pharao nesciat, scilicet quando captivitas Pharaonis alia captivitate mutatur, de qua dicitur ad Salvatorem: Ascendens in altum, captivam duxit captivitatem: accepit sive, juxta Apostolum , dedit dona hominibus . Et stupescere, inquit, faciam super te populos multos, ut qui prius Pharaonis admirabantur potentiam, postea eum admirentur de suo culmine cecidisse. Reges quoque populorum horrore nimio formidabunt super eum, quorum regna Domino diabolus ostendit, et de quibus in
Abbreviated transcription (Latin):
de una re diuersis sunt dicta tẽporib ñ debere oratione
diuidi. s uniꝰ loci narratione coneluidi: uerbi gr̃a
ut quȩ de egipto dicta sunt alio atq alio tẽprẽ
uno lectionis ordine eognoscantur. Cum hec dixe¬
rimus: man& inchilominꝰ questio cur in hoo eodẽ
loco pͥmũ factus sit sermo ani. ad pharaonẽ anio
undecimo. & pꝰ ea uicesimo septimo. & deinceps

Expanded text:
de una re diversis sunt dicta temporibus, non debere oratione de una re diversis sunt dicta temporibus, non debere oratione dividi, sed unius loci narratione concludi. Verbi gratia, ut quae de Aegypto dicta sunt alio atque alio tempore, uno lectionis ordine cognoscantur. Cum haec dixerimus, manet nihilominus quaestio: Cur in hoc eodem loco primum factus sit sermo Domini ad Pharaonem anno undecimo, et postea vicesimo septimo,
Abbreviated transcription (Latin):
eũ suꝑ terrã egipti & disꝑgã egiptũ in nationes
& uentilabo eos in terras. & scient qr ego dñs. Re¬
uertitur ad ordinẽ ꝓpħiȩ. Post uicesimũ & septi¬
mũ annũ. nunc ponit undecimũ : quę questio eti¬
am insuꝑiorib continet᷑. Cũ enim sermo dñi con¬
tra tyrũ factus sit in anno undecimo qͥ pͥus po¬
situs ẽ: in consequentib loquit᷑ ad pharao anno
decimo. Rursumq ponit uicesimũ septimũ ut di¬
ximꝰ : & nunc undecimũ. Ut cȩtera p̃t̾mittã que
in psalmorũ ordine continent᷑ : quomͦ tercius psal
corã abimelech & doec idumeo. & quando inuentᷤ
ẽ. in spelunca. & qͥnqͣgesimꝰ penitentie in euius
titulo p̾notatur. qđ introierit ad bethsabeȩ uxo
tatur a facie filii sui ab essalon: Sed in psalmis faci¬
us responsio ẽ. carmen eẽ. liricũ : & in huiuscemo¬
di oꝑe ñ queri ordinẽ hẏstoriȩ. s factoꝵ carmura
singuloꝵ. In historia uero illud dicendũ ẽ: ea que

Expanded text:
erdam Vulg. dispergam Aegyptum in nationes, et ventilabo eos in terras, et scient quia ego Dominus. Revertitur ad ordinem prophetiae; post vicesimum enim et septimum annum nunc ponit undecimum. Quae quaestio etiam in superioribus continetur. Cum enim sermo Domini contra Tyrum factus sit in anno undecimo, qui prius positus est, in consequentibus loquitur ad Pharaonem anno decimo: rursumque ponit vicesimum septimum, ut diximus, et nunc undecimum. Ut caetera praetermittam quae in psalmorum ordine continentur: quaeritur, quomodo coram Abimelech, et de Doec Idumaeo, et quando inventus est in spelunca, et quinquagesimus poenitentiae, in cujus titulo demonstratur, quod introierit ad Bethsabee uxoretatur a facie filii sui Abessalon. Sed in Psalmis facilis responsio est, carmen esse lyricum, et in hujuscemodi opere non quaeri ordinem historiae; sed factorum carmina singulorum. In historia vero illud dicendum est, ea quae
Abbreviated transcription (Latin):
tates eoꝵ. & in flagellis peccata eoꝵ. Nec solum
suꝑ pseudo ꝓpħã uisitat osed & suꝑ semen eius õs
discipulos quos suos errore decepit. Non erit uir
inqͥt qͥ sedeat in medio popłi huiꝰ. deleatur de
scõꝵ conciliabulo stirps pessima. nec sedeat in
medio quiescentiũ. qͥ cũ stantib stare ñ potuit.
nec audiuit illud si stetiss& in substantia mea.

Expanded text:
is peccata eorum . » Nec solum super pseudoprophetam visitat, sed et super semen ejus, omnes discipulos quos suo errore decepit: « Non erit, inquit, ei vir sedens in medio populi hujus. » Deleatur de sanctorum conciliabulo stirps pessima, nec sedeat in medio quiescentium, qui cum stantibus stare non potuit, nec audivit illud: « Si stetisset in substantia mea »
Abbreviated transcription (Latin):
lia confirm&. Si autẽ nabuchodonosor quos
uolebat intficiebat. & qͦs uolebat ꝑcutiebat.
qͥs uolebat exaltabat: & qͦs uolebat humilia¬
bat: in huiuscemodi honorib & ꝑcussionib ex¬
altatione & humiliatione ñ ẽ. dĩ ꝓuidentia
nec p̃ceptũ. s eorũ uoluntas qͥ ꝑcutiunt quos
dĩ. qͦcunq uoluerit illud declinabit᷑: nͥ forte
scñ quẽq dicamus regẽ. cuius ñ regnat peccatũ
in mortali corpore: & cuius ds̃ seruat cor. qͥa isi
fuerit : nullus potest rapere ex ea. & qͥ cũq
raptus fuerit: intelligitur in manu dñi ñ fli¬
isse. Tu quoque filius eius balthasar non
humiliasti cortuum: cum scires hȩc omĩa

Expanded text:
 confirmet. Si autem Nabuchodonosor quos volebat, interficiebat, et quos volebat, percutiebat; quos volebat, exaltabat, et quos volebat humiliabat: in hujuscemodi honoribus, et percussionibus, exaltatione et humiliatione, non est Dei providentia, nec praeceptum: sed eorum voluntas percutiunt quos Dei: quocumque voluerit, illud declinabit , nisi forte sanctum quemque dicamus 655 regem, cujus non regnat peccatum in mortali corpore, et cujus ideo servangelium, nullus potest rapere ex ea et quicumque raptus fuerit, intelligitur in manu Dei non fuisse. Tu quoque, filius ejus Balthasar, non humiliasti cor tuum cum scires haec omnia
Abbreviated transcription (Latin):
ne. techel. phares. Quorũ prius numerũ.
scđ̾m appensionẽ. terciũ diuisionẽ sonat. Non
solũ gͦ lectione opus fuit. s & int̾pͣtatione
eorũ quę legebat. ut intelligere quid hȩc
uerba p̃dicerent: qđ scilic& numerasse af̃
regnũ illius atq complesse. et appendiss&e in
statera iudicii sui. ut ante eum iugularet
gladius. quã natura dissoluer&: & impium
eiꝰ in medos diuideretur & ꝑsas. Cirus enimut ante iã
apemꝰrex psarũ. uncto sibi dario auunculo fuo:
subuertit imꝑiũ chaldeorũ. Tunc iubente rege
mdutꝰ ẽ. damel purpura. & circundata ẽ. dor

Expanded text:
ne, Thecel, Phares, quorum primum, numerum, ne, Thecel, Phares, quorum primum, numerum, secundum, appensionem, tertium, divisionem sonat. Non solum ergo lectione opus fuit, sed interpretatione eorum quae legerat: ut intelligeret qui haec verba pregnum illius atque complesset, et apprehendisset in statera judicii sui: et ante eum jugularet gladius, quam natura dissolveret, et imperium ejus in Medos divideretur et Persas. Cyrus enim, ut ante jam diximus, rex Persarum, juncto sibi Dario avunculo, subvertit imperium Chaldaeorum. 656 Tunc jubente rege indutus est Daniel purpura et circumdat
Abbreviated transcription (Latin):
lius obfirmatus ẽ. ad suꝑbiã. depositus ẽ. de
solio regni sui: & gła eius ablata ẽ. & reliqͣ
Et tu gͥ cum hoc de parente cognouisses. et
scires qđ suꝑbis ds̃ resistit humilib autẽ dat
gram̃: ñ debueras aduersũ dnãtorẽ celi ele¬
ea facere quȩ fecisti. Hunc locũ qͥdã ad artti¬
xp̃m referunt : qđ imitans patris sui diaboli
suꝑbiã contra dm̃ erectus sit. Sed querendũ
ẽ abeis quis sit daniel qͥ ei seripturã dĩ in¬
terpͣtatur: & qͥ medi & ꝑse occidentes eum
& succedentes in regnũ eius. Nulli enim du¬
biũ : quin post antixp̃m scĩ regnaturi sint
Hec ẽ. autẽ scriptura quę digesta ẽ. Mane
thechel. phares. Et hec int̾ptatio sermonis. Ala
ne: numerauit ds regnũ tuũ. & compleuit
ilud. Thec hel appensus es in statera : & inuen¬
tus es. minus habens. Phares diuisum ẽ. re-
gnũ tuum : & datũ ẽ. medis & ꝑsis. Tria tan¬
tum uerba in pariete scripta signauerat: ma¬

Expanded text:
tus est ad superbiam, depositus est de solio regni sui et gloria ejus ablata est et reliqua . Et tu igitur cum haec de parente cognovisses, et scires quod superbis resistit Deus, humilibus autem dat gratiam, non debueras adversus dominatorem coeli eleea facere quae fecesti. Hunc locum quidam ad Antichristum referunt, quod imitatus patris sui diaboli superbiam, contra Deum erectus sit. Sed quaerendum est ab eis, quis sit Daniel qui eis scripturam Dei interpretetur, et qui Medi et Persae occidentes eum et succedentes in regnum ejus. Nulli enim dubium, quin post Antichristum sancti regnaturi sint. Haec est autem scriptura quae digesta est: MANE, THECENE: numeravit Deus regnum tuum, et complevit illud. THECEL: appensus es in statera, et inventus es mignum tuum, et datum est Medis et Persis. Tria tantum verba in pariete scriptura signaverat: Ma
Abbreviated transcription (Latin):
õuaricari ñ lic&. Crebrius annotamꝰ ubicumq
dicit᷑ regnũ medorũ atq ꝑsarũ. ut soluamꝰ dif¬
ficillimã questionẽ qͣ nẽ sub dario nunc
eẽ. captiuum. Qđ uerbũ cũ audiss& rex sa¬
tis contristatꝰ ẽi & ꝓ daniele posuit cor ut
liberaret eũ. Iittellex̾ se ꝓpͥa responsione
deceptũ : & qđ causa insidiarũ ẽẽt. inuidia.
Itaq ne contra suã legẽ facere uideret᷑: ñ
auetoritate regia s ratione atq confilio uult
damelẽ de discrimine liberare. & in tantum
nititur & laborat. ut rex potentissimꝰ usq ad
solis occasum cibũ ñ caper&. Et illis tanta
in malo ꝑtinatia ẽ: ut nec uoluntate regis
moueant᷑ nec inuiria. Uiri autẽ illi intel¬
ligentes regẽ: dixerunt ei. Seito rex qͥa lex
medorũ ẽ. atq ꝑsarũ : ut omẽ decretũ qđ
constituit rex ñ liceat immutari. Sic̃ rex

Expanded text:
us annotamus, ubicumque dicitur regnum Medorum atque Persarum: ut solvamus difficillimam quaestionem, qua nunc sub Dario, nuncesse captivum. Quod verbum cum audisset rex, satis contristatus est, et pro Daniele posuit cor ut liberaret eum. Intellexit se propria responsione esse deceptum: et quod causa insidiarum esset invidia. Itaque ne contra suam legem facere videretur, non auctoritate regia, sed ratione atque consilio vult Danielem de discrimine liberare. Et intantum nititur, et laborat, ut rex potentissimus usque ad solis occasum cibum non accipiat: et illis tanta in malo pertinacia est, ut nec voluntate regis moveantur, nec injuria. Viri autem illi intelligentes regem, dixerunt ei: Scito, rex, quia lex Medorum est atque Persarum, ut omne decretum, quod constituerit rex, non liceat immutari. Sicut rex
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ & parpurã: ut dario qͥ erat successurus
i regnũ fier& notior & ꝑ noticiã honorittior.
Hec mirũ si batchasar audiens tristia solueret
p̃mium qđ pollicitus ẽ. Aut enĩ longo post
temprẽ credidit uentura quȩ dixerat: aut
dũ dĩ ꝓpħam honorat. sperat se ueniã conse¬
cuturũ. Quã si ñ impetrauit: maius sẽ. sacrie¬
finsse credendũ¬

Expanded text:
uram, ut Dario qui erat successurus in regnum fieret notior, et per notitiam honoratior. Nec mirum si Balthasar audiens tristia, solverit praemium, quod pollicitus est. Aut enim longo post tempore credidit ventura quae dixerat: aut dum Dei prophetam honorat, sperat se veniam consecuturum. Quam si non impetravit, majus fuisse credendu
Abbreviated transcription (Latin):
tũ consiituisti ut omĩs homo qͥ rogare quẽ¬
quã de diis & hominib usq ad dies trigin
cent de danielis nomine: ut cũ rex generali¬
ter se iussisse responderit uerbo suo teneatur.
ne alit̾ suꝑ daniele faciat quã locutꝰ ẽ. Uerꝰ¬

Expanded text:
 constituisti, ut omnis homo qui rogaret quem constituisti, ut omnis homo qui rogaret quemquam de diis et hominibus, usque ad dies trigintcent de Danielis nomine, ut cum rex generaliter se jussisse responderit, verbo suo teneatur: ne aliter super Danielem faciat quam locutus e
Abbreviated transcription (Latin):
apłoꝵ suꝑ centũ iuginti ammas credentiũ
sp̃s sc̃s descendit in cenaeulo. Et nẽ daniel
regis uissa conteninens. & in deo habens fidu¬
eiã ñ orat in humili loco. s in excelso: & fene¬
stras aꝑto contra ierłm ubi erat uisio pacis
Orat autẽ scadm̃ p̾ceptũ dĩ dictaq salomonis:
qͥ contra templũ orandũ eẽ. memorauit. Tria
autẽ tẽprã qͥb dõ flectenda sunt genua: ter¬
eiã horã & sextã & nonã ȩccłiastica tradicio
intelligit. Deniq tercia hora descendit suꝑ
adorationẽ ascendit in cenaculũ. Nlona petrꝰ
& ioħs ascendebant in tẽplũ. Uiri gͥ illi curio¬
sius inqͥrentes : inuenerunt daniel orantem
& obseerantẽ dm̃ suũ. Ex hoc loco discimus.
ne temere nos offeramꝰ ꝑiculis: quantũ in
nobis ẽ. insidias declinemꝰ. Unde & daniel non
in foro. non in plateis faciebat contra regis
imꝑium: s in abscondito ut dñi dĩ ueri omĩ¬
potentis iussa non negliger&. Rex ñquid non¬

Expanded text:
per centum viginti animas credentium Spiritus sanctus descendit in coenaculum . Et nunc Daniel regis jussa contemnens, et in Deo habens fiduciam, non orat in humili loco, sed in excelso: et fenestras aperit contra Jerusalem, ubi erat visio pacis. Orat autem secundum praeceptum Dei, Dictaque Salomonis, qui contra templum orandum esse admonuit. Tria autem sunt tempora quibus Deo flectenda sunt genua: tertiam horam, sextam et nonam ecclesiastica traditio intelligit. Denique tertia hora descendit Spirad orationem ascendit in coenaculum . Nona, Petrus et Joannes pergebant ad templum . Viri igitur illi curiosius inquirentes, invenerunt Danielem orantem, et obsecrantem Deum suum: Ex hoc loco, discimus, ne temere nos offeramus periculis: sed quantum in nobis est, insidias declinemus. Unde et Daniel non in foro, non in plateis faciebat contra regis imperium: sed in abscondito, ut veri Domini Dei omnipotentis jussa non negligeret. Rex, numquid non
Abbreviated transcription (Latin):
regno eius perant. Ex qͦ intelligimiꝰ subuersa
babilone dariũ reciersũ ad regnũ suũ in me¬
diã : secũq adduxisse danielẽ in eodẽ honore
ũ ẽ. audisse eũ signũ atq portentũ qđ bal¬
thasari acciderat. & int̾pretationẽ quã dam¬
el exposuerat : & qͦmͦ medorũ regnũ atq ꝑsarũ
p̃dixerit. Nemo gͦ turbetur qđ nc̃ in regno da¬
rii nunc in regno cyri
damel fu
sub dario narretur hystoria quã subbalthasar
qđ postea lecturi. fumus qͥ adario interfectus
ẽ.: illud mͥ uidet᷑ in causa qđ statim historiam
hystorie copulauit. In fine enĩ suꝑioris dixerat
uisionis. & darius medus successit in regnũ:

Expanded text:
erant. Ex quo intelligimus subversa Babylone, Darium reversum esse ad regnum suum in Mediam, secumque adduxisse Danielem in honore eodem,um est, audisse eum signum atque portentum, quod Balthazar acciderat, et interpretatione quam Daniel exposuerat, et quomodo Medorum regnum Persarumque praedixerit. Nemo ergo perturbetur, quod nunc in regno Darii, nunc in regno Cyri, Daniel fuisub Dario narretur historia, quam sub Balthasar, quod postea lecturi sumus, qui a Dario interfectus est, illud videtur mihi in causa, quod statim historiam historiae copulavit. in fine enim superioris dixerat Visionis: Et Darius Medus successit in regnum
Abbreviated transcription (Latin):
ges mediȩ & duces eius. & uniuersos magi-¬
stratus eius : cunctãq terrã potestatis illius.¬
& inconsequentib. filia babilon qͣsi area tempꝰ
triture eius. Adhuc modicũ: & ueni& tẽpus
messionis eius. Quod autẽ in conuuio cap¬
ta sit babilon. quã hortatur ad pugnã: mani¬
festius feribit isaias. Babilon dilecta mea: fa¬
eta ẽ. miraculũ michi. Pone mensã. contẽpla-¬
re in specula comedentes & bibentes. Surgi¬
te pͥncipes: arripite clipeũ. Placuit dario &
constituit supra regnũ satrapas centũ uigin¬
ti ut eẽnt. in toto regno suo. & suꝑ eos pͥnci¬
pes tres: ex quib danel unus erat. Iosephus
de qͦ supra diximus huius loci scribent hy¬
storiã : ita loquitꝰ ẽ. Daruis autẽ qͥ babiloni¬
oꝵ destruxit imꝑiũ. uiuante se & pariter di¬
micantẽ cyro ꝓpinqͦ suo: annũ uitȩ agebat se-¬
acagesimũ scđm qͣndo cepit babilonẽ. Fratq
filius astiagis. q̃ altero apud grecos uocatur

Expanded text:
ges Mediae duces eius et universos magistratus eius cunctamque terram potestatis eiusEt in consequentibus: Filia Babylon quasi area tempus triturae ejus: adhuc modicum, et veniet tempus messionis ejus . Quod autem in convivio capta sit 657 Babylon, quam hortatur ad pugnam, manifestius scribit Isaias: Babylon dilecta mea facta est mihi in miraculum: pone mensam, contemplare in specula comedentes et bibentes: surgite ps centum viginti, ut essent in toto regno suo: et super eos principes tres ex quibus Daniel unus erat. Josephus de quo supra diximus, hujus loci scribens historiam, ita locutus est: Darius autem qui Babyloniorum destruxit imperium, juvante se, et pariter dimicante Cyro propinquo suo, annum vitae agebat sexagesimum secundum, quando cepit Babylonem: eratque filius Astyagis, qui altero apud Graecos vocabatur
Abbreviated transcription (Latin):
batur longius alumine non parer&. &seri¬
bunt in pariete aulȩ regie. ut intelligat rex.
ad se ꝑtinere qđ seribitur. Tunc regis facies
cõmutata ẽ. & hic notandũ ꝓpt̾ eos psalmos
qͥ babent titulos ꝓhis qͥ cominutabunt᷑: qđ

Expanded text:
batur, longius a lumine non parerent. Et scribatur, longius a lumine non parerent. Et scribunt in pariete aulae regiae, ut intelligat rex ad se pertinere quod scribitur. Tunc facies regis commutata est, etc. Et hic notandum propter eos psalmos qui habent titulos: Pro his qui commutabuntur, quod
Abbreviated transcription (Latin):
tuntur traditionib habentes inter se mul¬
tã uł elegantie uł stulticie differentiaͬ. isti
uocantur enei & ferrei. Qͥ autẽ penitꝰ inep¬
ta ꝓponunt : lignei appellantur & lapidei. Qͦs
om̃s in duas partes deuteronomiũ diuidit:
scribens. Maledictus qͥ facit scuptile & confla¬
tile. opus manuũ artificis : & ponit in abscõ¬
dito. Abscondunt enĩ om̃s heretici. & oꝑiuas
mendatioꝵ suoꝵ dogmata : ut sagittent in
obseitro rectos corde. In eadẽ hora apparuerurs
digiti qͣsi manus homiuis seribentis: contra
candelabrũ in suꝑficie parietis aulȩ regie.
Et rex aspiciebat articulos manꝰ seribentis.
Pulchre dix̃ in eadẽ hora. sic̃ & supͣ legimꝰ de
nabuchodonosor. eũ adhuc sermo eẽt. in ore
regis uox de celo ruit: ne obaliud sibi obla¬
ta supplicia. s ob blasphemiã cognosceret.
Uidentur autẽ digiti in pariete seribere con¬
tra candelabrũ: ne & manus & id qđ seribe¬

Expanded text:
tuntur traditionibus, habentes inter se multuntur traditionibus, habentes inter se multam vel elegantiae vel stultitiae differentiam, 653 isti vocantur aenei et ferrei. Qui autem penitus inepta proponunt, lignei appellantur et lapidei. Quos omnes in duas partes Deuteronomium dividit, scribens: Maledictus qui facit sculptile, et conflatile, opus manuum artificis, et ponit illud in abscondito . Abscondunt enim omnes haeretici, et operiunt mendaciorum suorum dogmata, ut sagittent in obscuro rectos corde. In eadem hora apparuerunt digiti quasi manus hominis scribentis contra candelabrum in superficie parietis aulae regiae. Et rex aspiciebat articulos manus scribentis. Pulchre dixit: In eadem hora, sicut et supra legimus de Nabuchodonosor: cum adhuc sermo esset in ore regis, vox de coelo ruit; ne ob aliud sibi illata supplicia, sed ob blasphemiam cognosceret. Videntur autem digiti in pariete scribere contra candelabrum: ne et manus, et id quod scribe
Abbreviated transcription (Latin):
nis: ñ ẽ. iratꝰ dñs. Uidebant᷑ enĩ rem di seđm
pͣuã qͥdẽ opinionẽ. tam̃ diuino eisttui conse¬
erasse. Post ꝗͣ autẽ humanis usib diuina con-¬
taminant: statim pena post sacrileguĩ con¬
secuta ẽ. Laudant autẽ deos suos insultantes
tudeorũ dõ: qđ illis uictoriã tribuentib bibans
in uasis eius. Iuxta tropologiã id ẽ. moralẽ
sensum hoc dicendũ ẽ. qđ om̃s heretiei. & do¬
etrina contraria ueritati. quȩ assumit uer¬
ba ꝓpħarum & testimoniis diuinę scripture
abutitur ad suũ sensum. & dat bibere his qͦs
decipit. & cum qͥb fornicatus ẽ: tollat uasa tẽ¬
pli dei. & in ebrietur in eis. Q non dm̃ euiꝰ
uasa sunt. sed deos laud& aureos. & argente¬
os. & eneos. ferreos. ligneosq & lapideos. Au-¬
rei mͥ uidentur dii: qui scłari ratione cõpo¬
siti sunt. Argentei : qͥ habent eloquii uenu¬
statẽ. & rethoriea arte construeti sunt. Qͥ au-¬
tẽ inferunt fabulas poetarũ. & uetustis u¬

Expanded text:
rem Dei secundum pravam quidem opinionem, tamen divino cultui consecrasse: postquam autem humanis usibus divina contaminant, statim poena sequitur post sacrilegium. Laudant autem deos suos, insultantes Deo Judaeorum; quod illis victoriam tribuentibus, bibebant in vasis ejus. Juxta tropologiam, hoc dicendum est: quod omnes haeretici, et doctrina contraria veritati, quae assumit verba prophetarum; et testimoniis divinae Scripturae abutitur ad sensum suum; et dat bibere his quos decipit, et cum quibus fornicata est: tollat vasa templi Dei, et inebrietur in eis: et non Deum cujus vasa sunt, sed deos laudet aureos et argenteos, et aeneos, et ferreos, ligneosque et lapideos. Aurei mihi videntur hi qui saeculari ratione compositi sunt. Argentei, qui habent eloquii venustatem, et rhetorica arte constructi sunt. Qui autem inferunt fabulas poetarum, et vetustis u
Abbreviated transcription (Latin):
bit: pꝰ quã cognoueris potestatẽ eẽ. cęlestẽ.
Unde hi qͥ historie contradicunt & uolunt
diabolo pͥstinã reddi dignitatẽ. in hoc loco
uelificant qđ pꝰ torm̃ta. pꝰ effationẽ. post
herbarũ & feni cibos. & septẽ annorũ circu¬
los confiteat᷑ dm̃: & sit qͥ pͥus fuerat.  res¬
pondere debent : quomͦ congruat ut angłi qͥ
nunquã corruert eũ rursus pͥncipẽ habe¬
ant. qͥ ꝑ penitentiã sit reuersus. Quã obrẽ
rex consiliũ meũ placeat tibi. & peccata

Expanded text:
bit, postquam cognoveris potestatem esse coelestem. Unde hi qui historiae contradicunt, et volunt diabolo reddi pristinam dignitatem, in hoc loco velificant: quod post tormenta, post efferationem, post herbarum et feni cibos, et septem annorum circulos, confiteatur Dominum, et sit qui prius fuerat. Qui respondere debent quomodo congruat, ut angeli qui numquam corruerant, eum rursus principem habeant qui per poenitentiam sit reversus. Quamobrem, rex
Abbreviated transcription (Latin):
gos. & chaldeos & aruspices uoc&. Purpura
uestietur: & torquẽ aureã habebit in collo.
Rẽ quidẽ facio ridiculã: ut in expositione ꝓ¬
pħarũ de uerborũ generib qͣsi grammaticus
disputẽ. Sed quia aquodã nichil sciente & om¬
transtulerim : breuit᷑ annotabo qđ cicero in ma¬
rio torquẽ genere feminino. libius masculino
dixerint. & tercus in regno meo erit. Uel t̾cius
pꝰ me: uł unꝰ & trib pͥncipib quos alibi crista¬

Expanded text:
gos, et Chaldaeos et haruspices vocet. Purpura vestietur: et torquem auream habebit in collo. Rem quidem facio ridiculam, ut in expositione prophetarum de verborum generibus quasi grammaticus disputem: sed quia a quodam nihil sciente, et omtranstulerim, breviter annotabo, quod Cicero et Maro torquem in genere feminino, Titus Livius masculino dixerint. Et tertius in regno meo erit, etc. Vel tertius post me, vel unus ex tribus principibus, quos alibi