comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dolum malum et culpam
meam abee̾ ꝙ si sine cliffim¬
tione ꝑsone mulionẽame
conduxisti et ego eum cibi
dedissem cuiꝰ negłigentia
iumentum pient. illamqͦ
culpam metibi prestatur ꝙ
aiotibi eum elegissem. qui
ficet. ¶Ueicullum condu¬
xisti. ut honus cuum por¬
taret. et secum it face̾s.⁊ cũ
põtẽ cͣnfrret. redemptor eiꝰ
põtis portorum abeo exige¬
bat. qrebatur aetia ꝓip̾as¬
ola redaporcacoriũ datus. ⁊
non ignorauicet ea setrã sit¬
um cum uehiculi locaret.
mulione prestare debere.¶R¬

Expanded text:
dolum malum et culpam meam abesse: quod si sine definitione personae mulionem a me conduxisti et ego eum tibi dedissem, cuius neglegentia iumentum perierit, illam quoque culpam me tibi praestaturum aio, quod eum elegissem, qui ficeret. Vehiculum conduxisti, ut onus tuum portaret et secum iter faceret: id cum pontem transiret, redemptor eius pontis portorium ab eo exigebat: quaerebatur, an etiam pro ipsa sola reda portorium daturus non ignoravit ea se transiturum, cum vehiculum locaret, mulionem praestare debere. R
Abbreviated transcription (Latin):
ssum sit instipulatione pe¬
uali de solutione pñsionũ
enissede non expellento co¬
iono intra cprã presima si
penuonb paruent etut
o coloret ⁊ ideo si peam pet̾
ceꝑit isqui pñsionb saciꝰ
non fecit. pro futram locat¬
bit et ideo estimnacio uem
buius defucti abhrẽde
colone prestari or.¬

Expanded text:
ssum sit in stipulatione poenali de solutione pensionum, enisse de non expellendo colono intra tempora praefinita, si pensionibus paruerit et ut oportet coleret: et ideo, si poenam petere coeperit is qui pensionibus satis non fecit, profuturam locatbit et ideo aestimationem huius defuncti ab herede colonae praestari o
Abbreviated transcription (Latin):
lins nomine acquilis et ex
locaco accio ẽ salt̾utra con¬
centus actor eẽ debet. idq
officio iudicis ocinetur a¬
pudquem exlocato aget᷑¬

Expanded text:
ine legis Aquiliae et ex locato actio est, sed alterutra contentus actor esse debet, idque officio iudicis continetur, apud quem ex locato aget
Abbreviated transcription (Latin):
Iignorans quis m¬
iltisquasi pagano locnuir
exig̾e illum posse ꝓbandũ
s non ea lege coleretur relo¬
minoris locasscemł michi
prestaretur. nec ouenir.ut¬

Expanded text:
ignorans quis militi quasi pagano locaverit, exigere illum posse probandum si non ex lege coleretur, relominoris locassem, hoc mihi praestaretur, nec
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ Cuapparebit ep̃¬
corem locacorem ue plib
uendentem uel locamtem
demum ad prestacionem
ꝑtis singuli sinc ꝯpellẽdi.
etiam si soluendo oms err
electom coueniendi quẽz¬

Expanded text:
 apparebit emptorem conductoremue pluribus uendentem uel locantem demum ad praestationem partis singuli sunt compellendi, etiam, si soluendo omnes erunt, electionem conueniendi que
Abbreviated transcription (Latin):
ras non illacanan pnsio¬
Num nomine tñacusnec
pro sunt eiostiuciões quibꝰ
cauetur cos qui pro aliis
se obligauiscum quo exẽ¬
plo coloni tradus illacar
ꝑmoram coloni pensionũ
prestare deb̾e usuras usinre
enim iubõe scdi iudiciis. et¬
s non cam exeius obliga¬
et̃e profitiscancurqm exo

Expanded text:
nsionum nomine teneatur nec prosint ei constitutiones, quibus cauetur eos, qui pro aliis se obligauit, eum quoque exemplo coloni tardius illatarum per moram coloni pensionum praestare debere usuras: usurae enim in bonae fidei iudiciis etsi non ta‹m› ex obligatione proficisc
Abbreviated transcription (Latin):
lac futa sidecussisset in qũ¬
tumulum odempnariex
boaoporcebit.tantim fid̾
cua esse iubes. uł ica inde¬
mpnem me prestabu¶I
tra tempora loctionis enis
conductor defundo inuicꝰ
repelłentur et sipulsatus
tit ius locator seio ꝯduct¬
orrul senius od uctor tiro

Expanded text:
in quantum illum condemnari ex bona fide oportebit, tantum fide tua esse iubes?' uel ita: 'indemnem ‹m›e praestabis?' tra tempora locationis Seius conductor de fundo inuitus repelleretur et, si pulsatus Titius locator Seio conductori: uel Seius
Abbreviated transcription (Latin):
locatori opus probaretur.ui
aliqua consumptum est.
decͥmentumad locatorem it
ptinet. sicale opus furit qutꝰ¬
uit totius temporis merce¬
dem accipe d. si per eum nõ
stec̾it quominus operas p̃¬

Expanded text:
locatori opus probaretur, ui aliqua consumptum est, detrimentum ad locatorem ita pertinet, si tale opus fuit, utuit, totius temporis mercedem accipere debet, si per eum non stetit, quo minus operas p
Abbreviated transcription (Latin):
tur culpam deberi nzõino¬
do culpam ẽẽ quodumi re¬
ples annos locauar deceis¬
it et eum fundum legauic
cassuaus negauit posie. co¬
gi colonum. ut cum fur
us uellet coleie. ⁊ abeo cur
legatus cẽt funidus prohi¬
bencur cum Berẽ de coion¬
um accioni labete. ⁊ hoc de¬
trimencum ad brdemꝑci¬
nere. sicuci siquis rem qͣ¬
uendidisset.nec dumtra¬
diclisset alii legasset hr̃s ei
publieatus sit.tenice acciõe
ex conducto ut michi f̾run
ua inquid si in sulam Efira¬
edificandam locasser et sol¬
um cormsset nichilonin
tenebis namisi uendidis
mͥ fundimisq priusqma
nacuus traderetim: publiẽ¬
tus fincteneberis exemp¬
coquod hactenenis i̾ni
erit. uc precium restituas.
non etiam prestes.siquid p¬
linis mei int̾sit eura uacu¬
ran mͥ tradi . similx̃ igicur
et crar conditionẽ fuãdũ
puco. ut mncicedem quam
prestitim restituas. enis .s. tẽ¬

Expanded text:
tur, culpam deberi neque omnimodo culpam esse, quod uni replures annos locauerat, decessit et eum fundum legauit. Cassius negauit posse cogi colonum, ut eum fundus uellet colere et ab eo, cui legatus esset fundus, prohiberetur, cum herede actionem colonum habere: et hoc detrimentum ad herede‹m› pertinere: sicuti si quis remvendidisset nec dum tradidisset, alii legasset, heres epublicatus sit, teneri te actione ex conducto, ut mihi frui  inquit, si insulam aedificandam locasses et solum corruisset, nihilo minus teneberis. nam et si vendideris mihi fundum isque priusquam vacuus traderetur publicatus fuerit, tenearis ex empto: quod hactenus verum erit, ut pretium restituas, non ut etiam id praestes, si quid pluris mea intersit eum vacuum mihi tradi. similiter igitur et circa conductionem servandum puto, ut mercedem quam praestiterim restituas, eius
Abbreviated transcription (Latin):
troclucta est et ab omnbꝰ
ferre probata ẽ.utsion ad¬
usione in sulam locatam
dominus reficiendo.ne ca
conduclor fruri possit effe¬
nẽ idopus demolitus ẽ.
quideim interẽ utrũ
locator in sule ꝓp uetusta¬
tem cogacur eam reficere.
an loctor fundi cogatur.
ferre inimam eius que
probibere non possit inte¬
iugendum est uos hacd¬
istinctione uti d̾eo qui et
suum predium frnendũ
locau̾it quod et bona fide
negocium ꝯtraxir. non de
eo quialienum precuum
per fraudem deo locai̾nit nͦ
resistere dño possit: quor¬
nuimis is colonum scui
probibeac. ¶Cum fundu
cõem hũimus. et int̾ nos i¬
conueĩtut alt̾uis annis⁊i
certo precio eum ꝯductu.
hremus tucum tirus ani
exitum ẽẽt ꝯsulco fructum
sequenti anno corrupisti.
agam tecum duabus acci¬
ombusama exconducto.
altera exlocaco locati emm
iudicio mea pirs propͥiaa
ꝯducta. aut accionecuad¬
umtixat pars propͥia ini¬
ita nota siõne quot ad me¬

Expanded text:
troducta et ab omnibus fere probata est, ut, si aversione insulam locatam dominus reficiendo, ne ea conductor frui possit, effene id opus demolitus est: quid enim interest, utrum locator insulae propter vetustatem cogatur eam reficere an locator fundi cogatur ferre iniuriam eius, quem prohibere non possit? intellegendum est autem nos hac distinctione uti de eo, qui et suum praedium fruendum locaverit et bona fide negotium contraxerit, non de eo, qui alienum praedium per fraudem locaverit nec resistere domino possit, quominus is colonum frui prohibeat. Cum fundum communem habuimus et inter nos convenit, ut alternis annis certo pretio eum conductum haberemus, tu, cum tuus annus exiturus esset, consulto fructum insequentis anni corrupisti. agam tecum duabus actionibus, una ex conducto, altera ex locato: locati enim iudicio mea pars propria, conducti autem actione tua dumtaxat propria in iita nota
Abbreviated transcription (Latin):
Ꝙuero ita ꝯductum sic.
ut inpedesiti mensum ue
prestetum:eatenus conduc¬
toris piculum est quaten
admẽsum non siciẽt mut¬
Q cansa nociturum locator¬
i fipereum stet̾it quominꝰ
opus approbeturuł adme¬
ciatur gitamen in maior¬

Expanded text:
ero ita conductum sit, ut in pedes mensurasve praestetur, eatenus conductoris periculo est, quatenus admensum non sit: et in utraque causa nociturum locatori, si per eum steterit, quo minus opus adprobetur vel admetiatur. si tamen vi maior
Abbreviated transcription (Latin):
abalio dato agicum eo nõꝰ
i possitss marcellus: Incer¬
dum posse esse ait. si upa cus¬
tolrri potint ne dampi
daretursium ip̃e custos d¬
ampnũ dectit. que sr̃nam
arcellus probãda ẽ¬

Expanded text:
ab alio dato agi cum eo non i possit? sed Marcellus interdum esse posse ait, sive custodiri potuit, ne damnum daretur, sive ipse custos damnum dedit: quae sententia Marcelli probanda e
Abbreviated transcription (Latin):
Nuaue saufeli
çum ples frimentum cõ¬
futerant. saufelus uni ex
hiis faimencu reccliderar
de cõi. ⁊ nauis pierat. que¬
sicirm est an ceteri pro sua
parte frumenti cum nauta
duogña esse. utaut id red¬
detuꝵ. sicuti cumuestimẽ¬
ta fulloni curanda locarẽt᷑
aut etuidem gm̃s redelerer
ueruti cum argencum pii¬
sillatum fabro daretur ut
uasa fierentiaut aurum.⁊
dm̃ man̾e ex postiore incre¬
cdicum iri .Idem nins est ĩ

Expanded text:
nauem ‹S›aufeii cum complures frumentum confuderant, Saufeius uni ex his frumentum reddiderat de communi et nauis perierat: quaesitum est, an ceteri pro sua parte frumenti cum nauta duo genera esse, ut aut idem redderetur sicuti cum uestimenta fulloni curanda locarentur aut eiusdem generis redderetur ueluti cum argentum pusulatum fabro daretur, ut uasa fierent, aut aurum, domini manere, ex posteriore in creditum iri. idem i
Abbreviated transcription (Latin):
ssec cta num̾eata ita de post¬
suisset ut.n clauiam. no
bsignatan recdderet. s adn¬
umeraretnchil alrud eũ
debere apud queidepoita
ce dacum. Q si seꝑitumta¬
bulis aric e romibr aut in
alia culpa clausum unis¬
furisser. ita. ut uiter noscip¬
non pocuisset.noo p̾muca¬
tionem facereIS tue poss
ceum cirius finsier truici

Expanded text:
pecuniam numeratam ita deposuisset, ut neque clusam neque obsignatam traderet, sed adnumeraret, nihil alius eum debere apud quem depositte datum. quod si separatim tabulis aut heronibus aut in alia cupa clusum unifuisset, ita ut internosci pnon potuisse nos permutationem facere, sed tum posse eum cuius fuisset t
Abbreviated transcription (Latin):
umcolonocibi coueĩt ut
inuectaanportata pignori
stisatis factum ciburideri
existimo. ⁊ ideo illata pign¬
ori esse desise:¬

Expanded text:
um colono tibi conuenit, ut inuecta importata pignori sti. satisfactum tibi uideri existimo et ideo illata pignor‹i› esse desis
Abbreviated transcription (Latin):
pactus est produci ad ppe¬
tuam p̾statioem to pactũ
postulabatur. E̾cum est a¬
n iure ullo. neq equitate
tale desiderium ad miati.
est. pascissi autem ut no
quantitas eo noĩe expe sa
cum usuris licitis restitu¬
atur. s ꝑsoimidia eius qd̾
ex ealitate datumerit ñli¬
debebatur petam non initł¬
ligitur mora fieri mortuo¬
q stio puto ñ ten̾i reum
pacis catur ẜuus inquo u¬
sum fructumh̾̃t ne abeo pe¬
tatur. paciscendo meliorem
creditorẽet fructuarius ⁊

Expanded text:
pactus est: produci ad perpetuam praestationem id pactum postulabatur: rescriptum est neque iure ullo neque aequitate tale desiderium admitti. Iest: pacisci autem, ut non quantitas eo nomine expensa cum usuris licitis restituatur, sed pars dimidia eius, quod ex ea lite datum erit, ndebebatur, petam: non intellegitur mora mihi fieri mortuoque Sticho puto non teneri reum,paciscatur servus, in quo usum fructum habet, ne ab eo petatur: paciscendo meliorem creditor esset fructuarius et
Abbreviated transcription (Latin):
nem nullam adu̾sus pos¬
bit. ¶Srint̾ debitorem ⁊ eũ
qui fundum pignoratũ
a creditore qĩ debitoris ne¬
gõm gerenꝰ redemit. plac¬
uit ut habita ꝯpensatioñ
fructuum. solutoq quod
reliqũdebetur. fundus de¬
bitori restitueretur etian
hr̃s pacto od defunctus fe¬
cit fidem prestare d CPac¬
tum ut siquas finnas ⁊¬
ppt̾ tributiones p̾dripig¬
nori nexi fcãs creditor sol¬
uiss adebitore reciperet. ⁊¬
ut tributa eiusdem p̾diide¬

Expanded text:
etitionem nullam aduersus posbit.Si inter debitorem et eum, qui fundum pigneratum a creditore quasi debitoris negotium gereret emerit, placuit ut habita compensatione fructuum solutoque, quod reliquum deberetur, fundus debitori restitueretur: etiam heres pacto, quod defunctus fecit, fidem praestare debet. Pactum, ut si quas summas propter tributiones praedii pignori nexi factas creditor solvisset, a debitore reciperet, et ut tributa eiusdem praedii de
Abbreviated transcription (Latin):
aulus. P lane siduos reos
ñeiꝰdem peccunie. s altenus. o¬
bligationis osticuens. ut pu¬
tastichiaut pampiliet pant
duos datosaut togam ł den̾¬
ria mille. ñ idem dicipoterit
in repetitioẽ ut ptes repetant.
quia nec soluere abinitio sic¬
potuerunt. Igͥ hoc cau̾ electõ ẽ¬
titio promissise cumaut ne¬
utrum factum sit. ut cicii per¬
s ona instipulatioẽ cõp̾hẽ¬
sa nõ sit. ⁊titio solu̾o: repetere¬
atitio pot̾o: : Cum it̾ exiꝑe

Expanded text:
um.Plane si duos reos non eiusdem pecuniae, sed alterius obligationis constitueris, ut puta Stichi ‹a›ut Pamphili, et duos datos, aut togam uel denaria mille, non idem dici poterit in repetitione ut partes repetant, quia nec soluere ab initio sicpotuerunt. igitur hoc casu electio eTitio promississe, cum aut ntrum factum sit aut Titii persona in stipulatione compsa non sit, et Titio solvero, repeterTitio potero.
Abbreviated transcription (Latin):
caue pot̾at non cau̾it. quasi in¬
debitum. plus debito eum solũ
eptiodacurcum quoagitur. so¬
lutum repetere potest. ut accroit¬
insentus ꝯsultum de ĩtcessiombꝰ¬

Expanded text:
cavere poterat, non caverit, quasi indebitum plus debito eum solutueptio datur cum quo agitur, slutum repetere potest, ut accisenatus consulto de intercessionib
Abbreviated transcription (Latin):
s. ⁊ sipaliquã ceceptoe̾m ppetu¬
am peci ñ pot̾at. Qr̃ ħ̾ quoq
r ecipi pot̾ir. nisi scies sctutum
exceptõe solint. s icẽtumde¬
bens.qĩducenta deb̾em et
fundum ducẽtorum soluit
titate maioris res soluta
estiño fit ꝯfussi ꝑcis reicum pe¬
ccimii.Nẽo enim in iitus con¬
dico intezrarei manet.⁊obligi
incorupta.agerautem rerin¬
ebit᷑donec debita peccuma sol:¬
uaturqdem marcellus ait. si pe¬
crumam debẽs oleum ded̾it pl¬
uris precii. qĩ plus debes łcũ de¬
re̾ modum debẽs. supfluum
ołi ẽc repetendum. non totum⁊
utio peccinic. solidi precii fundi
facta sit Peti posse. nõ totum p̾ciũ
sptis indebite precium. ¶Adco
antemppetua excepcio put alicrõe¬

Expanded text:
sed et si per aliquam exceptionem perpetused et si per aliquam exceptionem perpetuam peti non poterat: quare hoc quoque repeti poterit, nisi sciens se tutum exceptione solvit. Si centum debens, quasi ducenta deberem, fundum ducentorum solvi, antitate maioris pretii res soluta est, non fit confusio partis rei cum pecunia nemo enim invitus comio integrae rei manet et obligatio incorrupta: ager autem retinebitur, donec debita pecunia solvatur. Idem Marcellus ait, si pecuniam debens oleum dederit pluris pretii quasi plus debens, vel cuem modum debens, superfluum olei esse repetendum, non totum et utio pecuniae solidi pretii fundi facta sit, repeti posse non totum pretium, sed partis indebitae pretium. Adeo autem perpetua exceptio par
Abbreviated transcription (Latin):
iussissent. indetem. deinoe reytͥa
soluiss ⁊ pea fideuissores. q¬
urina. placuit eum qui post̾i¬
or soluit repet̾e triaposse. hoc
merito.quia t bo areo solu¬
tis .xii. sola debita super̃ar.
quib prosolutis.tͥa. indebi¬
debitas solu̾it. repet̾e non pot̾it.
si sorti debitas soluits si supra
łgitimum mod̾ soluit. diuus
iure utimur. repeti quide̾ non
posse. s sorti inputand s
si postea. sortem soluit.sortem
qi indebitum repeti posses ꝑ¬
roinde ⁊ siañ sors finit soluta:
usure suprale gitimũ moctũ
soluts qĩ sors indebitx repetu¬
tur Q uod si simil solũt pol¬
tent cdici⁊tũc repetitionem
locum br̃e. supra cluplum
autem usure.⁊
de cduci nec erigi possũt. ⁊ soni¬
te repetuntur ꝙ ad modũ usu¬
rarum fucuarm usure. ¶Si
quis falso se sortem dete creo¬
ens. usuras solu̾it. pot̾ alicere.
nec uidetur sciens intebitu
soluisses. Indebitum aute
solutum accipimus. non sol¬
um si omini no ñde beatur:

Expanded text:
iussissent decem, deinde reus tria solvisset et postea fideiussores quina, placuit eum qui posterior solvit repetere tria posse: hoc merito, quia tribus a reo solutis septem sola debita supererant, quibus persolutis tdebitas soluit, repetere non poterit, si sortis debitae soluit: sed si supra legitimum modum soluit, diuus iure utimur repeti quidem non posse, sed sorti imputandum et, si postea sortem soluit, sortem quasi indebitam repeti posse. proinde et si ante sors fuerit soluta, usurae supra legitimum modum solutae quasi sors indebita repetuntur. quid si simul solverit? poterit dici et tunc repetitionem locum habere. Supra duplum autem usurae ededuci nec exigi possunt et solutae repetuntur, quemadmodum futurarum usurarum usurquis falso se sortem debere credens usuras soluerit, potest condicere nec uidetur sciens indebitum soluisse.Indebitum autem solutum accipimus non solum si omnino non debeatur,
Abbreviated transcription (Latin):
si qui non debitam peccuma
soluit. ħ̾ ip̃o aliquod ma neg¬
ociumgent. eum autem ed¬
ificium inareasua ab auo
posittũdñs occapat nullum
negocium contbiitł s si is

Expanded text:
s, qui non debitam pecuniam solverit, hoc ipso aliquid negotii gerit: cum autem aedificium in area sua ab alio positum dominus occupat, nullum negotium contrahit. sed et s
Abbreviated transcription (Latin):
ncum. ib̾his cito acco depecc¬
ulio ꝯ sequi potiussetꝰ. Eigo sirel
ĩtegra familie hrciscunde agate
ita pecculuum dnudiequum ẽ
ut ad quantitat̾e erus m̃dem¬
niꝰ aquo hr̃de prestaretu. Porõ
eum quem ad aũsus ex̃ncuin
debuissz indempne cumesse pre¬
standum . Quentumẽ sipater fil¬
io credidit isque emancipatus
mansit ^ repetitunm. Nlam ma¬
ñe nͣlem obligoem argumẽto t¬

Expanded text:
antum ab his creditor actione de peculio consequi potuisset. igitur et si re integra familiae erciscundae agatur, ita peculium dividi aequum esse, ut ad quantitatem eius indemnis a coherede praestetur: porro eum, quem adversus extraneum debuisset, indemnem esse praestandum.Quaesitum est, si pater filio crediderit isque emancipatus manserit, non repetiturum: nam manere naturalem obligationem argumento
Abbreviated transcription (Latin):
etitionia ait recpeti posse .s. ex fa¬
is aenimcãdatumẽ Idem p¬
uto dicedumet si t̾nsacto se¬
cuta ñ fuit p̃ꝑ quam datum ẽ.
s ⁊ si resoluta sit tͣnsactoadem
erit dicẽdum. ¶Sipo st. rem
iudicatam quis tnseg̾it⁊ so¬
luit.reꝑetere pot̾it id cͥco quia
enim inꝑacorantoninus. cũ
diuo patre suo rescripsit R¬
ctine ritamenatq conpẽ¬
san incã iucdicatiꝙ obtalem
tnͣsactoem solutum ẽpt̾. Qd
ergo si appellatum sit. ł hoc ip̃i
sacto uires b̾eat T ũc enimres¬
cͥtis locum ẽe cdendum ẽ cũ de
siña ĩdubitata que ulło reme¬
dioatep̾tai̾ potestitnͣsizi tur
Itemsiobtrans actõnem alny¬
torum testamento relictorum
datum sitapꝑ ret posse repe¬
tiqdatum ẽ quia tnͣsacto se¬
natus ꝯsułto in finnat᷑. Siam¬

Expanded text:
 ex falsa enim causa datum est. idem puto dicendum et si transactio secuta non fuerit, propter quam datum est: sed et si resoluta sit transactio, idem erit dicendum. Si post rem iudicatam quis transegerit et solverit, repetere poterit idcirco, quia enim imperator Antoninus cum diuo patre suo rescripsit. retineri tamen atque compensari in causam iudicati, quod ob talem transactionem solutum est, potest. quid ergo si appellatum sit uel hoc ipsusactio uires habeat: tunc enim rescriptis locum esse credendum est, cum de sententia indubitata, quae nullo remedio adtemptari potest, transigitur. Item si ob transactionem alimentorum testamento relictorum datum sit, apparet posse repeti quod datum est, quia transactio senatus consulto infirmatur. Si
Abbreviated transcription (Latin):
quoꝙ mandare uideturut s¬
oluat c̾clitorin postea ex pectã¬
d̾um sicutratum habeat. Id̾¬
lab̾oait si procuratori in debitũ
solucum sit et dominus ratu¬
nõ hab̾at: posse repeti. Gelsus a¬
it eum qui procuratoridebitũ¬
soluit continuo nb̃ar abitio

Expanded text:
ndare videtur, ut solvat creditori, neque postea exspectandum sit, ut ratum habeat. IdLabeo ait, si procuratori indebitum solutum sit et dominus ratnon habeat, posse repeti. Celsus it eum, qui procuratori debsolvit, continuo liberari
Abbreviated transcription (Latin):
it. Sanc qͥd̾e obcam̃ dedit.
neq repeti sol ꝙ obcam. da¬
tum ẽ cã scccuta. shic ñ uidet̾
cãscecuta cum transactõi nõ
stetur: Eum igitur repetĩo
oritin transactionis ercep̃co
locum ñh̃t. Neq emimut¬
rumq d locum hr̃e. ⁊ repetiti¬
lexabintio duplułquadru¬
plistatint accõnem dicendu
ẽ solutum excã eius falsxrepeti
posse. ¶dem. i. ee¬

Expanded text:
it. sane quidem ob causam dedit neque repeti solet quod ob causam datum est causa secuta: sed hic non videtur causa secuta, cum transactioni non stetur. cum igitur repetitio oritur, transactionis exceptio locum non habet: neque enim utrumque debet locum habere et repetitilex ab initio dupli vel quadrupli statuit actionem, dicendum est solutum ex falsa eius causa repeti posse. Idem
Abbreviated transcription (Latin):
petiñ pt̾ licet subalia cõclitõe
que an impleatur incertum ẽ
si ante soluatur: repeti potest.
naturalis obligõ manet. ⁊o
solutum repeti nõ potest.¶ꝙͣ¬
uis debitum sͥ quis recipi at.
canien sus quidat. aio debitũt
dar. repetitõ cõpetit. ¶ułutis

Expanded text:
peti non potest, licet sub alia condicione, quae an impleatur incertum est, si ante soluatur, repeti possit. naturalis obligatio manet et ideo solutum repeti non potest.Quamuis debitum sibi quis recipiat, tamen si is qui dat non debitum dat, repetitio
Abbreviated transcription (Latin):
ndebiti soluti condicõ ñł. ẽ.
ituenit inconditoemait ꝑ¬
uca ptus qui exancilla natꝰ
sit. iui ꝙ alluuione accessit.
imo. ⁊ fructus quos issolut̃
ẽ bõa fide pcepit. in condictõ¬
nem uenrunt. ¶S si nũ¬
ui alienida itiscondicõ
competit.utul possessio eo
rũ reddatur quemad in¬
ocium sifaso exstimas.posẜ¬
ionem me tibi deb̾e aricinꝰ
reitradidissem condic̾e̾.
s sipossioem. tuam fecissẽ
itaut tibi plongi tempis p̾¬
scripc̃oema nocariñ possit.
etiam sic rectetetum ꝑinde¬
biti comdicõemagerem.
S ⁊siusui fructusin res¬
oluca aliemus sit dectucto
itur Condicõe autem exi¬
existẽte ñ repetitur ꝯs¬

Expanded text:
ndebiti soluti condictio naturaliit, uenit in condictionem, ut puta partus qui ex ancilla natus sit uel quod alluuione accessit: immo et fructus, quos is cui solutum est bona fide percepit, in condictionem uenient.Sed et si nummi alieni dati sint, condictio competetrum reddatur: quemadmodum si falso existimans possessionem me tibi debere alicuius rei tradidissem, condicerem. sed et si possessionem tuam fecissem ita, ut tibi per longi temporis praescriptionem avocari non possit, etiam sic recte tecum per indebitam condictionem agerem. Sed et si usus fructus in re soluta alienus sit, deducto itur, condicione autem exsiexsistente non repetitur. V
Abbreviated transcription (Latin):
s c̃ẽ iudebitum.ł falcictiaeme¬
rsent: reddatur. repetitio locũ
b̾ebit. negocium enimcontra¬
ctum ẽ int̾cos. ¶ Siquid ertes¬
tamento solutũ sitꝙͣ postea
falsumuł inͦfficiosum auc
initum. ul ruptum appuit:
repetereturᷤ uł si pomustu
temporis enĩsent es auenum.
Talicillidiucelatiprol atifu
legatorum solutorum. uel

Expanded text:
set esse indebitum uel Falcidia emerserit, reddatur, repetitio locum habebit: negotium enim contractum est inter eos.Si quid ex testamento solutum sit, quod postea falsum uel inofficiosum uel irritum uel ruptum apparuerit, repetetur, uel si post multum temporis emerserit aes alienum, uel codicilli diu celati prolati, legatorum solutorum uel
Abbreviated transcription (Latin):
atꝭ lib̾tus cum se yutaret or¬
dice cum nõ posse ꝗͣuis credẽs
ono lib̾tus debet. s ⁊ si non
ope patrono sint solute. s cum
offi aͣbeo desidaretur cum patrrceo¬
ono decroit peccuniam ⁊ soluit:

Expanded text:
t.Libertus cum se putaret odicere eum non posse, quamuis putans ono libertus debet. sed et si non operae patrono sunt solutae, sed, cum officium ab eo desideraretur, cum patrono
Abbreviated transcription (Latin):
debitor cstͣmnbns easibus inqui¬
prditaia portio efficit penorem
cͥlitori cauit. indebiti promissi
aut alter exhiis desiit in rerum
t solurumꝙ sup est. ¶Fide iussor
cum pisciscitur ne abeo peccr¬
na petratur ⁊ pͥrudentiam sol¬
int codicẽ stupulacori poterita
ĩo reus quidem manzobligatꝰ.
ip̃e autem sua erceptiõe tutũs
ẽ such̾ autem inter est fĩdeu¬
⁊lib̾abitur Si ineaoppinione
itã repetit. sublata enim falsa
oppinione relinquitur pieta¬
tis cã cxqua solutum repetinõ
pot̾it. ¶ Qui hominem gen̾alit̾
ret sestichum promisisse eum
decłit: cocdicet. alium autemdã

Expanded text:
debitor est, in his casibus, in quihereditaria portio efficit per errorem creditori caverit, indebiti promissiaut alter ex his desiit in rerum in soluto quod superest.Fideiussor cum paciscitur, ne ab eo pecunia petatur, et per imprudentiam soluerit, condicere stipulatori poterit et ideo reus quidem manet obligatus, ipse autem sua exceptione tutus est. nihil autem interest, fideilier si in ea opinione  dederit, non repetit: sublata enim falsa opinione relinquitur pietatis causa, ex qua solutum repeti non potest. Qui hominem generaliteret se Stichum promississe, eum dederit, condicet, alium autem
Abbreviated transcription (Latin):
h̾ede doicims idem erit ⁊̃
inctis successorib. Elig̾e
quis debet qua accione ce¬
ꝑiatur. utrum depeculio.
ãtributoria cum sit sibi
regssum adaliam nd futu
plane siquis uelit exalia
causa tributoria age. exali
aca depecilio. audiendus
erit. ¶Siẜuo test̾o mam¬
misso  peculium legatum
sit: nõ debe ħedem tribut¬
oriamtenci quia sineꝙ̾a
deum ꝑuenĩt nequedolo
feceit. labeo ait. s põp .i. xi

Expanded text:
herede dicimus, idem erit et in ceteris successoribus.Eligere quis debet, qua actione experiatur, utrum de peculio an tributoria, cum scit sibi regressum ad aliam non futurum. plane si quis uelit ex alia causa tributoria agere, ex alia causa de peculio, audiendus erit.Si seruo testamento manumisso peculium legatum sit, non debere heredem tributoria teneri, quasi neque ad eum peruenerit neque dolo fecerit, Labeo ait. sed Pomponius li
Abbreviated transcription (Latin):
uni ñ exigit. dicẽd̾ eit ten¬
eĩeum tributoriara sidolꝰ
int̾uen̾ĩt. S si negaru̾̃t
dominus ciriquam ḋbi
uidend̾ erit. antributorie
locus sit ⁊ ẽ i̾or labẽnis sẽ¬
tentiam tributoia locum
h̾r alio qͥnerpediat domi¬
no negae. ¶Hacc̾o ⁊ perpe¬
tuo ⁊ in ħedem datur. deeo
onem continet. Quãe eci¬
am morcuo ẜuo dommꝰ
It̾e hẽs eius perpetuo tem̃
debeb̾ ꝑꝑ fcm de fuẽti qua¬

Expanded text:
um non exegerit, dicendum erit tenum non exegerit, dicendum erit teneri eum tributoria, si dolus interuenit.Sed et si negauerit dominus cuiquam deberi, uidendum erit, an tributoriae locus sit: et est uerior Labeonis sententia tributoriam locum habere: alioquin expediet domino negare.Haec actio et perpetuo et in heredem datur de eo onem continet: quare etiam mortuo seruo dominus, item heres eius perpetuo teneri debeb
Abbreviated transcription (Latin):
Quoq ucau̾e debẽt siqͥd
alium domini debitum.
em̃serit refusuuum se eiꝓ
rata. finge enim c̃oditioã¬
le debitum inmin̾em. uł
inocłto esse ħ queq miũ
admitcendum ẽ. Namin¬
ruriam dñs pati nõ deb.
licet intributum uocatur
Od tamen ñdominus. tu¬
bise nolit.nec hanc mole¬
stiam susiꝑe. s peculio .ł. mẽ¬
cib cedere ꝑatus sit pediꝰ
refert audiendum eum q̃
tordebebit dãe cinus in¬
t̾uentu tribuantuꝵ. me¬
rees peculiares Sicuiꝰ
dolo .malo factum ẽ. quo
minus ita tribueretur. ⁊̃
eum tributoria datur. ut
qͣntominus tribuatum
sit quã dbinit pͥst. Que
accõ dolum malum co¬
hr̃e domim minus aũt
tribuere indr̃cetiam si in¬
ch̾ tributum sit: Si tñ
hre minus tribuit non
uidr dolo mims tribui¬
sse S re copata si nõ criby¬
at dolo nocaremt. pro¬
m̃si sibi exea m̾ce solui feẽ.
tribuisse. S ⁊ si m̾cem pir¬
ẽ passus ẽ au̾eam cũtit.
aut uiolioris data opadi¬
strax.uł siabẽptoib preti¬

Expanded text:
quoque cavere debet, si quid aliud domini debitum emerserit, refusurum se ei pro rata. finge enim condicionale debitum imminere vel in occulto esse: hoc quoque admittendum est: nam iniuriam dominus pati non debet, licet in tributum vocatur. Quid tamen si dominus tribuere nolit nec hanc molestiam suscipere, sed peculio vel mercibus cedere paratus sit? Pedius refert audiendum eum, qutor debebit dare, cuius interventu tribuantur merces peculiares. Si cuius dolo malo factum est, quo minus ita tribueretur, in eum tributoria datur, ut quanto minus tributum sit quam debuerit, praestet: quae actio dolum malum coercet domini. minus autem tribuere videtur etiam si nihil tributum sit. si tameservum habere minus tribuit, non videtur dolo minus tribuisse, sed re comperta si non tribuat, dolo nunc non caret. proinde si sibi ex ea tribuisse.Sed et si mercem perire passus est aut eam auertit aut uilioris data opera distraxit uel si ab emptoribus preti
Abbreviated transcription (Latin):
decẽ infem iuclicrum dabo
ssis̾uus insciente dño fe¬
cisse dicecur aut noxe d¬
di inbebo. ¶ hoc edieti
supioris portio ẽ
sequens et enim funt pr¬
etorem etiam in hunc. cas¬
um ꝓspice̾ ut siquidem in
his partib cctium piculo¬
se positum eẽt non noce̾t.¬
¶ Ait preto nequris in sub gr¬
unda ꝓtectoue hec uerba
nequis ad omnes ꝑcinẽt
uł inquilinos uł dominos
edium. siuc in habitent. srũ
non habitẽt. tñ aliquid ce¬
põitum his locis supͣ eu
locum quouulgo it fieret
uł inquo ꝯsistetur: io posi¬
tum habeat accipe debemꝰ
positum siue in habitatioĩ
cum ꝑatiatur he
qͣre nisuus posuit.
non noxali incticio dominꝰ.
s suo nomine tenebicur.
precorait. cunis casus noce
possit. exiͣs u̾bis manifest̾¬
tur ñõe quiquid positum
ẽ s quicquid sic posit um
ẽ ut noc̾e possit hoc solur
ꝓspicere pretorem ne possit
noc̾e nec spectanus ut noc¬
cat. s oĩo sinoc̾e. possit: eclic¬
to locus sic ohercetur aũt

Expanded text:
dabo. si seruus insciente domino fecisse dicetur, aut noxae dedi iubebo'. Hoc edictum superioris portio est: consequens etenim fuit praetorem etiam in hunc casum prospicere, ut, si quid in his partibus aedium periculose positum esset, non noceret. Ait praetor: 'ne quis in suggr‹u›nda protectoue.' haec uerba 'ne quis' ad omnes pertinent uel inquilinos uel dominos aedium, siue inhabitent siue non, habent tamen aliquid expositum his locis. 'Supra eum locum, qua uolgo iter fieret inue quo consistetur, id positum habeat.' accipere debemus positum siue in habitationistum patitur: quare si seruus posuerit, non noxali iudicio dominus, sed suo nomine tenebitur. Praetor ait 'cuius casus nocere posset'. ex his uerbis manifestatur non omne quidquid positum est, sed quidquid sic positum est, ut nocere possit, hoc solum prospicere praetorem, ne possit nocere: nec spectamus ut noceat, sed omnino si nocere possit, edicto locus sit. coercetur autem
Abbreviated transcription (Latin):
oincer se cenaculo habitẽ.
accõ ineum solum datur
qui inhabitat partem unde
effusum ẽ ¶ siquis gratir¬
tas habitaciones declerit lib̾¬
oris ipm̃ eorum nomine re

Expanded text:
o inter se cenaculo habitent, actio in eum solum datur, qui inhabitabat eam partem, unde effusum est. Si quis gratuitas habitationes dederit libeoris, ipsum eorum nomin
Abbreviated transcription (Latin):
ad drnyna que in een boĩ
libi facta sunt Si forte uel¬
Nementa erus. uel quid aliud
sussum corruptum neẽ. sec
adea que in corp eius adin¬
itim᷑tur si filius fam¬
ibias cenaculum aluctum
usum qiid. sic: depecuno ĩ
pacrem ñ datur quia non
filium hec accõ competi
¶cum suus habicator ẽ uir¬
um noxalis accd danda sic.
quia ñ ẽ ex negocio gestoan
de peculio. quia ñ exdencto
sui uenit / neq enim recte
rindicitur noxa. cum sinis
nichi nocuit h ege puco
t̾o. s extia ordinẽ officio fat¬
dicis corrigendimshabita¬
re auiti dicimus. uel ins o
o.uł inc̾ducto uł ingratrito.
Si pluros ineodemcenaciuo
habirent unde deiectum est.
Iqueguns hec acco dabia.¬

Expanded text:
ad damna, quae in rem hominis liberi facta sunt, si forte vestimenta eius vel quid aliud scissum corruptumve est, sed ad ea, quae in corpus eius admittuntur. Si filius familias cenaculum conductum usum quid sit, de peculio in patrem non datur, quia non filium haec actio competit. Cum servus habitator est, utrum noxalis actio danda sit, quia non est ex negotio gesto? an de peculio, quia non ex delicto servi venit? neque enim recte servi dicitur noxa, cum servus nihil nocuerit. sed ego puto tere, sed extra ordinem officio iudicis corrigendum. Habitare autem dicimus uel in suo uel in conducto uel gratuito. Si plures in eodem cenaculo habitent, unde ‹de›iectum est, in quemuis haec actio dabi
Abbreviated transcription (Latin):
accõnem ei pocissim̃ deb̾e
cuius int̾est / uł quria affi¬
nitate cognationene defũc¬
cum concigit. S si libero
nocitum sic ip̃i ppetua enc
accõ s si alius uelit expi¬
ri anm̃a erit hec acco nec
enim hereclib mͬe herechi¬
tanio competit. qui poe ꝙ ĩ
qĩnon fit dampium pec¬
cumarar nam exbono et
equo oritur. ¶ꝑ retor aic.
neqiris in sub grirnda ꝓtec¬
to.ue. uł sup̃ eumlocum.
quo ułgo ic̃ fiet uel ma

Expanded text:
onem ei potissimum dari debere cuius interest uel qui adfinitate cognationeue defunctum contingat. sed si libero nocitum sit, ipsi perpetua erit actio: sed si alius uelit experiri, annua erit haec actio, nec enim heredibus iure hereditario competit, quippe quod iquasi non sit damnum pecuniarium, nam ex bono et ‹ae›quo oritur. Praetor ait: 'Ne quis in suggr‹u›nda protectoue supra eum locum, qua uolgo iter fiet
Abbreviated transcription (Latin):
rum srigicur tradica sut t̾ru¬
endicã nemo dubitat ñ ficriei
qui accepit. ñ enĩĩo cͣcluncur
ue dominin recedat abeo
qui trad ic.s ut utatur. fruat᷑
fiant fructuanina saliedicari.
pprictaio possumt caitione
an posũt locum hab̾e et ꝓclitr
ẽ neminẽ remsuiã nͥ afurre.¬
alicere posse

Expanded text:
ur tradita sunt fruendi causa, nemo dubitat non fieri eius qui accepit: non enim ideo traduntur, ut dominium recedat ab eo qui tradit, sed ut utatur fruatur fiant fructuarii uasa, uindicari a proprietario possunt cautione an possit locum habere: et proditum est neminem rem suam nisi furi condicere posse
Abbreviated transcription (Latin):
iqui pignori fundum. acce¬
pit /n ẽ iniquum ntilem peti¬
tionem senritutis dan sicuti
pius fundi urił peniodab¬
itur. Idẽseruar q̾ueñ ⁊ in eo
ad quem nectigas finidus ꝑti¬

Expanded text:
qui pignori fundum accepit, non est iniquum utilem petitionem seruitutis dari, sicuti ipsius fundi utilis petitio dabitur. idem seruari conuenit et in eo, ad quem uectigalis fundus
Abbreviated transcription (Latin):
tales sunt siricutes ut no habe¬
ant certam ꝯtinuatamq p¬
ossissonei uemo enim tam̾pp¬
pellare indcatur ĩdem ⁊ inseriri
cutem prediorirm inbanorũ
ob suacur. ¶ Seruitus icͣnen
ad sepeulcium prmnati iuris
manet. et itxo remicudomino
fimdi senrientis pot̾ s⁊ ad qrt
etiam poreligionem sepulgri
bec seruitus potest ¶publico
loct ĩt̾ neniente. ł ma pubnca
austus furicus inponi pocẽst
aque cluctus ñ poc. aprincipe
licam a cuiam chuce sine ĩ com¬
odo publico hceat. ¶ Sacriet
religiosi loci int̾uentus etiã
imneris suricutem impenctit.
cum suitus ꝑea loca milli debe¬
n pot̾. Pomponius.  os u¬
uoies nechoium. Nec precnorũ
fuitutes sunt: qr nichil nici¬
norum int̾ẽ ã ualer ueluti
ne ꝑfundum cuũ eas auic ibi
consistas. et idcosim cõnces¬
das ius tibi ñ ẽẽ fundo cuoͬ .¬
quam querrere minuende a¬
que meegr̃as: seruitutum
ñ ea naturaẽ ntaliquid faciat᷑
quis uł utiũ uindiana tollat.
aut am̾morem ꝓspectũ: p̃stet.

Expanded text:
tales sunt servitutes, ut non habeant certam continuamque possessionem: nemo enim tam perprpellari videatur. idem et in servitutibus praediorum urbanorum obseruatur. Seruitus itineris ad sepulchrum priuati iuris manet et ideo remitti domino fundi seruientis potest: et adquiri etiam post religionem sepulchri haec seruitus potest. Publico loco interueniente uel uia publica haustus seruitus imponi potest, aquae ductus non potest: a principe licam aquam ducere sine incommodo publico liceat. sacri et religiosi loci interventus etiam itineris servitutem impedit, cum servitus per ea loca nulli deberi potest. Pomponius uotiens nec hominum nec praediorum servitutes sunt, quia nihil vicinorum interest, non valet, veluti ne per fundum tuum eas aut ibi consistas: et ideo si mihi concedas ius tibi non esse fundo tuo quam quaerere minuendae aquae meae gratia. Servitutium non ea natura est, ut aliquid faciat quis, veluti viridia tollat aut amoeniorem prospectum praestet,
Abbreviated transcription (Latin):
fac̾e possit. minore suientis fu¬
ndi de trimẽtosnerum ꝯsticit ut
qua primum niam direeisset
cademum. maire agere deb̾et.
nec amplius nint ande eius
pocestatem haberet: sicuci sab
ductus ec tͣ tbans ferre nnceret.
it. nce fodiendo. sub truendo i¬
t̾ face pculus ait. no haũ tn¬

Expanded text:
facere possit minore servientis fundi detrimento. verum constitit, ut qua primum viam direxisset, ea demum ire agere deberet nec amplius mutandae eius potestatem haberet: sicuti Sabiductus esset, transferre non liceret: it, licere fodiendo substruendo iter facere Proculus ait. Modest
Abbreviated transcription (Latin):
t pomͣum de cerpere liceatut
spatian ⁊ ut cenare in alieno
possumus fuitus in poni no
põt si pdium tuũ m suiat. siͥ¬
ue ego ptis pchritui dñs ẽẽ ce.¬
retinetur acet ab ĩñtio ppar

Expanded text:
t pomum decerpere liceat et ut spatiari et ut cenare in alieno poss‹i›mus, seruitus imponi non potest. Si praedium tuum mihi seruiat, siue ego partis praedii tui dominus esse coepretinetur, licet ab initio per
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsticui possunt. s cñ sibec adic¬
iant᷑: ꝑ pacti.uł pdoli excep¬
cionem occurretur ꝯ̃ placitã
fuicutem uñdicanti idq
ad sabimim respondisse casiꝰ
retulit. et sͥ placesmolum a¬
dia ẜuitucib posse ꝯ statue¬
luci quogen̾e ueicun agatu
uł n̾ agatur. ueluiti ut equo
dum taxat. uł uc certum pon¬
ducanturaut carbo pfecur.
int̾ ualla dierum⁊ orarum er¬
te ẜuituris. ¶ Ma it̾. accus harstꝯ

Expanded text:
stitui possunt: sed tamen si haec adiciantur, pacti vel per doli exceptionem occurretur contra placita servitutem vindicanti: idque et Sabinum respondisse Cassius rettulit et sibi placere. Modum adici seruitutibus posse constat: ueluti quo genere uehiculi agatur uel non agatur ueluti ut equo dumtaxat uel ut certum ponducatur aut carbo portetur. Interualla dierum et horarum notae
Abbreviated transcription (Latin):
putau̾it cogitet.
longe absurdiulostitin
ta autem inimnre ciuili ce
rationem lispucandi ꝓut
ilitate cõi recepta c̾e. ĩxurna¬
bilib reb ubatipor̾. umum¬

Expanded text:
putauerit, cogitet longe absurdius constitta autem iure ciuili contra rationem disputandi pro utilitate communi recepta esse innumerabilibus reb
Abbreviated transcription (Latin):
tabulas destam̃ci aput se
depofitas delei̾rit.uł plurbo
presentib leg̾it utibꝰ ẽ infac¬
cuma inimanim agi. si in¬
iunis faciende cã. seceta iuthi¬
tiorren publicauitsmeclũ
guenire pom ponnuis clegã¬
der naut quis tabulas del¬
dampni iniune ut puca. si ñ
aiio fint⁊taciendise
tantum dampir dandi due¬

Expanded text:
abulas testamenti apud se depositas deleuerit uel pluribus praesentibus legerit, utilius est in factum et iniuriarum agi, si iniuriae faciendae causa secreta iudiciorum publicauit.Interdum euenire Pomponius eleganter ait, ut quis tabulas deldamni iniuriae, ut puta si non animo furti faciendi, sed tantum damni dandi d
Abbreviated transcription (Latin):
tõ bone cormiẽ querebat᷑
uñuenditor emptoris dam¬
piim prestare debet respon¬
dit. siemptor bones emptos
haberet non debe prestare
s sinon bab̾et emptos. tñ si
culpa homiris factum eẽt
ut aboꝵꝵ feriretur ũdebere
prestari siuncio bons debere¬
quidam er quie sulim

Expanded text:
o boue cornu est: quaerebatur, num uenditor emptori damnum praestare deberet. respondi, si emptor boues emptos haberet, non debere praestare: sed si non haberet emptos, tum, si culpa hominis factum esset, ut a boue feriretur, non debere praestari, si uitio bouis, deberequ
Abbreviated transcription (Latin):
ila dapituraio duo plaust̃
pusta mule ducebancspri¬
oris plaustri muliones cõ¬
uersum plaustrum suble¬
nãbant quo facile mu¬
le ducent interom suꝑius
plausttum cessim ire cepit.
⁊ cum mułc es qui int̾ pla
ustra fuerrit emedio exiss¬
ent post̾ius plaustiuma
rriore ꝑcussum retro redier
si puerum cuius dam op¬
sẽuerat dominus puen ꝯsul¬
ebat ⁊un quo seagere opor¬
ẽẽ posicum. Nam simuliones
qui suꝑius pĩaustrum sirs¬
tinuissenc sua ponce se sub¬
duxissenc ⁊ ideo fcm̃ ẽet. ut
mule planstium recinẽ. nõ
psinc.atq honere ipõ recra¬
herentur: cum domino mu¬
iarum nullam accõnem. c̃
hominib qui cor̾esum pi¬
austrum sustimisent lege
aquila agi posse nam u¬
ominus cum dampmm
dare quiquod sustinerec.
dimicceret sua uoluntate
ut idaliꝙͥ ferrrer ueluiti si
quis a sellim cum agitas¬
set ñ retimisset cque ñquis
exmanu telumrant aliuo
inuiria dariis si mii le quia
aliquid reformi dassent. et

Expanded text:
iuo Capitolino duo plostra onusta mulae ducebant: prioris plostri muliones conuersum plostrum subleuabant, quo facile mulae ducerent: inter superi‹u›s plostrum cessim ire coepit et cum muliones, qui inter duo plostra fuerunt, e medio exissent, posterius plostrum a priore percussum retro redierat et puerum cuiusdam obtriuerat: dominus pueri consulebat, cum quo se agere oporse positum: nam si muliones, qui superius plostrum sustinuissent, sua sponte se subduxissent et ideo factum esset, ut mulae plostrum retinere non possint atque onere ipso retraherentur, cum domino mularum nullam esse actionem, cum hominibus, qui conuersum plostrum sustinuissent, lege Aquilia agi posse: nam nihilo minus eum damnum dare, qui quod sustineret mitteret sua uoluntate, ut id aliquem feriret: ueluti si quis asellum cum agitasset non retinuisset, aeque si quis ex manu telum aut aliud iniuria daret. sed si mulae, quia aliquid reformidassent et
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ inuen̾torib. ⁊ in aucupiba
ꝓbandum. ¶ sinauis alt̾am
cẽ se uenietem obruisset .
aut ingob̾natorẽ: aut indu¬
catorem accõnem competere
dampni iniurie. alfenus ait.¬
naucarum id factum sit pu¬
toaquile fuficere. ¶ Sifun¬
en quo quis peligata na¬
uis erat precidere denari q̃
penic infactum agendum
hac accõne ex hoe legis capi¬
ce deomib animalibus les
dum est. puca ut de cans s ec
deapro ⁊ leone. cet̾is ꝙ feris ⁊
auib idem ent dicendum
¶magistratus inͥuicapales si
dampnũ inunadederint:
posseaquilia ten̾i/ nam etcũ
specudes aliquis pign̾i ce¬
pisset ⁊ fame cas neccmiss
dum ñ pacitur eis cibaria
a fferre infactum acco dand
estł. Item si dũpucat sc
le dape pignus. non exleͣgi
ͦcepit. ⁊ restritas corruptas
olencius fecit non cenebit
zaquilia nam ⁊ sicum ꝑ¬
ignon suum cepisset ⁊ illei
se suspendent nilla datur
accõ. ¶hec u̾bã quanti
intri gĩta dieb ꝓximus

Expanded text:
 in uenatoribus et in aucupibus probandum.Si nauis alteram contra se uenientem obruisset, aut in gubernatorem aut in ducatorem actionem competere damni iniuriae Alfenus aitautarum id factum sit, puto Aquiliae sufficere. Si funem quis, quo religata nauis erat, praeciderit, de naue quae periit in factum agendum. Hac actione ex hoc legis capite de omnibus animalibudum est, ut puta de cane: sed et de apro et leone ceterisque feris et auibus idem erit dicendum. Magistratus municipales, si damnum iniuria dederint, posse Aquilia teneri. nam et cum pecudes aliquis pignori cepisset et fame eas necauisset, dum non patitur te eis cibaria adfest. item si dum putat se ex lege capere pignus, non ex lege ceperit et res tritas corruptasqolentius fecerit, non tenebitur Aquilia: nam et cum pignori seruum cepisset et ille se suspenderit, nulla datur actio.Haec uerba: 'quanti in triginta diebus
Abbreviated transcription (Latin):
eran ibaque ductus citra sei
uis tua inpicta in meam scp¬
paer dampmem m dedit que¬
et ait ꝓculus siinpotestate n¬
antarum furit ne toaccidenc
⁊ culpa corum factum sit lege
aquila cumnat is agendum
quia parit feit nauem inin¬

Expanded text:
erat aquae ductus citra seruuis tua inpacta in meam scapham damnum mihi dedit, quaeet. et ait Proculus, si in potestate nautarum fuit, ne id accideret, et culpa eorum factum sit, lege Aquilia cum nautis agendum, quia parui refert nauem i
Abbreviated transcription (Latin):
aulus. Legis aquine debito
n opetit accocum reus stipu¬
landi ante moram ꝓmiffũ
lacus fu̾a t occdit: debicor ĩ¬
quidem tibatur legẽ aquilia
lec casu ñ recte erpietumr. nã:
relicor ip̃ sihi pocius qua

Expanded text:
um.Legis Aquiliae debitori competit actio, cum reus stipulandi ante moram promissulatus fuerat occidit, debitor quidem liberatur, lege autem Aquilia hoc casu non recte experietur: nam cre
Abbreviated transcription (Latin):
it nam bic scribit cessait:
legis aquike accõnemtusto
crrim metu ductus ne ad se
ignis puenirent uicinas ed¬
es inciclit. et siue ꝑuenrir
igris. siũ an̾ extinc iꝰ c̃ exi¬
stimat legis aquine accõne
loco balneas excruxit precer
naturale nis ꝯ suꝑficies

Expanded text:
it: nam hic scribit cessare legis Aquiliae actionem: iusto enim metu ductus, ne ad se ignis perueniret, uicinas aedes intercidit: et siue peruenit ignis siue ante extinctus est, existimat legis Aquiliae actionloco balneas exstruxit, praeter naturale ius, quod superficies
Abbreviated transcription (Latin):
taten unus exbis tranit
mneqiu. deo deiecie ⁊ eo:
cafu crura com fraesa I st̾¬
la beo negar tecum ulłam
accõnem ẽe s si equitis cul¬
pafactum eer cũ equit᷑e sa¬
ne. non cum equi domino
agi posse uerum.puco. de

Expanded text:
it in equum teque deiecit et eo casu crura equi fracta sunt.Labeo negat tecum ullam actionem esse, sed si equitis culpa factum esset, cum equite: sane non cum equi domino agi posse. uerum puto. DE
Abbreviated transcription (Latin):
mule. neqz homines in cã:
ẽẽnt. s mule retinere bonꝰ
nequissent auccum cona¬
rencur lapse c̾cidissent ⁊ ĩo
plaustrum cessim redisset.
atq id cͥuersum fuisset. et¬
honus sustine neqtaissent
neq cumdonino mu¬
larum.neq cum homĩbus
certe queqͦ modo res se Rer
cum domino postrum in
ularum agiñ posso qm̃ nõ
sua sponco.s pcusse retro:
redissent. ¶quidam boues
uendidic ealege ut daret
expiundos. por ea cleclit ex¬
piundos emptoris siuis
in expiundo pcussus ab al

Expanded text:
mulae neque homines in causa essent, sed mulae retinere onus nequissent aut cum coniterentur lapsae concidissent et ideo plostrum cessim redisset atque hi quo conuersum fuisset onus sustinere nequissent, neque cum domino mularum neque cum hominibuscerte, quoquo modo res se haberet, cum domino posteriorum mularum agi non posse, quoniam non sua sponte, sed percussae retro redissent.Quidam boues uendidit ea lege, uti daret experiundos: postea dedit experiundos: emptoris seruus in experiundo percussus ab al
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓceder at si omnia que po cu.¬
it obmuarit. uł subita uis nẽͣ¬
ti long ius ignem ꝓduxit
caret culpa. ¶s inuliseratõ
frrit fuus ñ mortiferre ne¬
gligẽtia aĩpierit de mlne¬
rato accõ erit ñ de occiso.

Expanded text:
cederet.At si omnia quae oportuit obseruauit uel subita uis uenti longius ignem produxit, caret culpa.Si uulneratus fuerit seruus non mortifere, neglegentia autem perierit, de uulnerato actio erit, non de
Abbreviated transcription (Latin):
as auc alicuius reiinstrum̃¬
cum ita deluit ut legi ñ pos¬
sinc. deposici acc̃õne:. ade ribe¬
ndum cenetur. qui: corm̃¬
isse enim cabulas recte cha¬
cur ⁊ qui eas int̾ieuerit.

Expanded text:
instrumentum ita deleuit, ut legi non possit, depositi actione et ad exhibendum tenetur, quia corrupisse enim tabulas recte dicitur et qui eas interleuerit.