comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
puit :Lita ut loco funditꝰ exagitato.
l parietibꝰ patefactis. multifaria de¬
monũ exinde turba se fuinderet.
lã ⁊ bestiaꝵ ⁊ serpentiũ formas in¬
duentes: omnẽ ꝓtinꝰ locũ repleue¬
re fantasiis leonũ: tauroꝵ: lupoꝵ
spidũ: serpentiũ: scorpionũ: nec¬
quidẽ singula scd̾m suas fremebãt
naturas. Rugiebat leo:  taurus mu¬
gitu ⁊ cornibus minabat᷑. serpentes
sibilis ꝑsonabant: lupi impetu in¬
hiabant:. pardus discolor. auctoris
sui calliditates uarias indicabat. Trii¬
ces omniũ uultus: ⁊ uoces horride:
durus auditus. Antoniꝰ flagellatꝰ
itq confossus. sentiebat quidẽ asꝑi¬
ores corporis dolores: sed interritꝰ
durabat m̃te ꝑuigiliꝰ U ucet gemi¬
tũ uulnera carnis exprimerent:
sensu tam̃ idẽ manens. qͣsi de mi¬
micis luderet loquebat᷑. Si uiriũ
aliqͥd haberetis: sufficeret unꝰ ad
p̃lium. Sed qͥa dño uos eneruan¬
te frangimini: multitudine tẽp¬

Expanded text:
puit, ita ut loco funditus agitato, puit, ita ut loco funditus agitato, et parietibus patefactis, multifaria daemonum exinde turba se effunderet; nam et bestiarum et serpentium formas induentes, omnem protinus locum replevere phantasiis 39 leonum, taurorum, luporum, aspidum, serpentium, scorpionum, nechaec singula secundum suam fremebant naturam. Rugiebat leo, occidere volens; taurus mugitu et cornibus minabatur; serpens sibilo personabat; luporum impetus ingerebantur; pardus discoloriter auctoris sui calliditates varias indicabat. Truces omnium vultus, et vocis horridae dirus auditus. Antonius flagellatus atque confossus sentiebat quidem asperiores corporis dolores, sed imperterritus durabat mente pervigili. Et licet gemitum vulnera carnis exprimerent, sensu tamen idem permanens, quasi de inimicis luderet, loquebatur: Si virium aliquid haberetis, sufficeret unus ad praelium; sed quoniam Domino vos enervante frangimini, multitudine ten
Abbreviated transcription (Latin):
uillule domiciliũ reportauit. Quo
audito. ingens uicinoꝵ atq affii
multitudo concurrensꝰ: tristis in me¬
dio positi funeris reddebat offiqũ.
Et iã media prrte noctis transge¬
sa. gratus ꝑuigiles omniũ ocłos i.¬
cerat sopor. cũ antoniꝰ anima pal¬
lulũ redeunte suspirans. eleudis
qlare conspexit: nutu aduocans
bsecrauit: ut nullo penitꝰ excitato.
io pristinũ se referret habitaculũ.
manebat.Y stare quidẽ ꝓpt̃ recen-¬
reis plagas nõ poterat: orans uͦ ꝓs¬
ratꝰ. post orationẽ clara uoce dice¬
bat. Ecce hic sũ antomiͦ: non fugio
urã certamina. etiã si maiora fa¬
ciatis. Nullus me separabit a cari¬
tate xpĩ. Psallebatq. S̾i consistant
aduersũ me castra: nõ timebit cor
meũ. Talia eo dicente. bonoꝵ hos¬
uidetis ait qͥa nec spũ formcationis.
nec corporis doloribꝰ superat᷑. In suꝑ
audacter lacessit. Bninia arma cor¬
ripite. Acrius nobis impugnandus
nocendi. Sonitꝰ gͥ repentinꝰ incre¬

Expanded text:
villulae domicilium reportavit. Quo audito, ingens vicinorum atque affinium multitudo concurrens, triste in medio positi funeris reddebat officium. Et jam media noctis parte transgressa, gravis pervigiles omnium oculos vicerat sopor. Tum Antonius anima paululum redeunte suspirans, elevavit vigilare conspexit; eumque nutu advocans, obsecravit ut, nullo penitus excitato, ad pristinum se referret habitaculum. permanebat; et stare quidem propter recentes plagas non poterat, orans vero prostratus, post orationem clara voce dicebat: Ecce hic sum ego Antonius, non fugio vestra certamina, etiamsi majora faciatis, nullus me separabit a charitate Christi . Psallebatque dicens: Si consistant adversum me castra, non timebit cor meum . Talia eo dicente, bonorum hosnians: Videtis, ait, quia nec spiritu fornicationis, nec corporis doloribus superatus, insuper audacter lacessit nos. Omnia arma corripite, acrius a nobis impugnandus nocendi. Sonitus igitur repentinus incre
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ nrĩ grã carnẽ suscipiens. ucdorã
corpori contͣ diabolũ largitꝰ ẽ it
singulis ita certantibꝰ apłicu haera¬
ꝓferre sermonẽ. Nõ aũt eo io
grã dei que mecũ ẽ. Ad postremũ.¬
ũ nec hoc argum̃to destruiere pos¬
set antoniũ draco teterrimꝰ: ⁊ uide¬
ret se sẽꝑ ab eiꝰ cogitationibꝰ repelli:
sđ̃m qͦd scripiũ ẽ stridens dentibꝰ
parebat ⁊ uultu. Puer horridus atꝙ
nger ad eiꝰ se genua ꝓuoluens. hu¬
mana uoce deflebat dicens. Multos
seduxiꝰ plurimos decepi. nũc aũt
ut a ceteris scĩs. ita etiã sũ tuo la¬
bore suꝑatꝰ. Quẽ cũ int̾rogaret an¬
toniꝰ quisnã esset qͥ talia loqueret᷑.
uit. Ego sũ fornicationis amicus.
iter incipientes. ad pͥstinas sordes re-¬
lapsos increpat dicens. Spũ form¬
cationis seducti estis: re uera. Per¬
me enĩ ⁊ illi fuerãt supplantati.
bgo qͥ te ipsũ sepe tẽptaui.⁊ sẽꝑ re¬
pulsus sũ. Cũ hoc xpi miles audis¬

Expanded text:
ri gratia carnem suscipiens, victoriam corpori contra diabolum largitus est, ut, singulis ita certantibus, aferre sermonem: Non autem ego, sed gratia Dei, quae mecum est . Postremo cum nec hoc argumento destruere posset Antonium draco teterrimus, et videret se semper ab ejus cogitationibus repelli, secundum quod scriptum est , stridens dentibus parebat et vultu: puer horridus atque niger, ad ejus se genua provolvens, humana voce flebat, dicens: Multos seduxi, plurimos decepi; nunc autem ut a caeteris sanctis, ita et tuo sum labore superatus. Quem cum interrogaret Antonius quisnam esset, qui talia loqueretur, ait: Ego sum fornicationis amicus, iter incipientes, ad sordes pristinas relapsos increpat, dicens: Spiritu fornicationis seducti estis Oseaeme et illi fuerant supplantati. Ego sum qui te ipsum saepe tentavi, et semper repulsus sum. Cum hoc Christi miles audis
Abbreviated transcription (Latin):
sis uirtutũ partibꝰ irrigatꝰ: ad sedẽ
ꝓpriã regrediebat᷑ Ibi secũ uniuer¬
sa ꝑtractans. omniũ in se bona ni¬
in pectore: ne sedens cuiquã in p̃dic¬
tis oꝑibꝰ inueniret᷑. Et hoc ita faci¬
ebat:  ut cũ om̃s gła anteiret: om¬
nibꝰ tam̃ carus esset. Nam ⁊ uici
⁊ monachi ad qͦs sepe ueniebat. ii¬
bant. Indultoq nature uocabulo:
quidã ut filiũ. alii ut fratrẽ dilige
micus nominis xpĩam diabolus
impacient᷑ ferens tantas in adoles¬
cente uirtites. ueteranzs eũ ag¬
gressus ẽ fraudibꝰ. Et primũ quidẽ
tẽptans. si quo mͦ eũ posset ab ar-¬
repto instituto detrahere. Ĩmmit¬
tebrit ei memoriã possessionũ: so¬
roris defensionẽ: generis nobilita¬
tẽ. amorẽ rerũ: fluxã scłi głam:
esce uariã delectationẽ: ⁊ reliqua
uite remissioris blandim̃ta. Postre¬
mo. uirtutis arduũ finẽ. ⁊ maxi¬
mũ ꝑueniendi laborẽ. Necnõ cor-
tionũ caliginẽ suscitabat. Posti¬

Expanded text:
irrigatus, ad sedem propriam regrediebatur. Ibi secum universa pertractans, omnium in se bona niin pectore, ne secundus cuiquam in praedictis operibus inveniretur. Et hoc ita faciebat, ut cum omnes gloria anteiret, omnibus tamen charus esset. Nam et vicini et monachi, ad quos saepe veniebat, Anbant; indultisque naturae vocabulis, quidam ut filium, alii ut fratrem diligebmicus nominis Christianidi abolus, impatienter ferens tantas in adolescente virtutes, veteranis eum aggressus est fraudibus. Et primo quidem tentans, si quo modo posset ab arrepto eum instituto detrahere, immittebat ei memoriam possessionum, sororis defensionem, generis nobilitatem, amorem rerum, fluxam saeculi gloriam, escae variam delectationem, et reliqua vitae remissioris blandimenta; postremo virtutis arduum finem, et maximum perveniendi laborem, necnon et coitationum caliginem suscitabat, vo
Abbreviated transcription (Latin):
lenta suggestio. Sb id eñ fumll¬
res nobͣ species assumiĩt: ur ils.¬
nitate uirtutum nocens uris
feihius int̾serant: ⁊ innocentes qͦsq
speciem honestatis elidant: impos¬
Sble postea durũq hoc studiũ p̃di¬
coptũ ẽ. ex desꝑatione tediũ.⁊ ex
pedio succedat ignauia. Icirco ꝓpħa
exortam̃ta: depͥuatoria sũt itineris
qͦo ducit ad celũ Ideo cũ uenisset
tis uenena miscerent⁊ ut nos eiꝰ
exemplo uiuentes. etiã si futura
suadeant: in nullo his accõmoda¬
remꝰ assensũ: qͥa ꝓfecto nõ congruit

Expanded text:
lenta suggestio. Ob id enim familiares nobis species assumunt, ut affinitate virtutum nocentes, facilius virus interserant, et innocentes quosque per speciem honestatis elidant. Impossibile postea durumque hoc studium praedicoeptum est, ex desperatione taedium, et ex taedio succedat ignavia. Idcirco propheta exhortamenta, depravatoria sunt itineris, quod ducit ad coelum. Idcirco cum venisset sitatis venena miscerent; et ut nos ejus exemplo, etiamsi profutura suaderent, in nullo his commodaremus assensum, quia profecto non congruit
Abbreviated transcription (Latin):
docet ꝓpħa. Neccatori aut̃ dixit
ãs. Quare tu enarras iusticras meas:
lassumis testamentũ meũ ꝑ os
tuũ: Omĩa demones simulant:
colloquunt᷑ sepe cũ frĩbꝰ ͥ sẽpe con
uabses excitant sonitus manꝰ
eant. Cũq ab uniuersis fuerĩt
repulsi. ad extremũ debilitatẽ
suã lam̃tatione testant᷑. Et dñs
quidẽ quasi ds̃ ⁊ consciꝰ sue ma¬
iestatis: obmutescere his imꝑabat.
dentes canebrĩt. Cũ consisteret.
aduersũ me peccator. obmutui
⁊ humiliatꝰ sũ.⁊ silui a bonis.
p̾ iterũ. Ego uͦ tanquã surdus nõ

Expanded text:
catori dicit Deus: Quare tu enarras justitias meas, et assumis testamentum meum per os tuum ? Omnia daemones simulant, colloquuntur saepe cum fratribus, saepe cum s excitant sonitus, manus eant. Cumque ab universis fuerint repulsi, ad extremum debilitatem suam lamentatione testantur. Et Dominus quidem quasi Deus, et suae conscius majestatis, obmutescere his imperabat; identes, canebant: Cum consisteret adversum me peccator, obmutui, et humiliatus sum, et silui a bonis . Et iterum: Ego vero tanquam surdus non
Abbreviated transcription (Latin):
hec seriptura esset recitata:. ad se
Añcũ traxit imꝑiũ. Statĩq egres¬
sus. possessionẽ quã habebat scili
nis largitꝰ ẽ: ne in aliqͦ aut sibi
aut sorori molestia gigneret᷑. Cȩte¬
ra uͦ que in mobilibꝰ possidebat:
niuersa uendidit. Raggregato
nõ eriguo p̃cio. omĩa indigentibꝰ
dedit:ͥ paruis ob sororẽ reseruatis:
que ⁊ sexu ⁊ etate uidebat᷑ infir¬

Expanded text:
et Scriptura recitata, ad se Dominicum traxit imperium; statimque regressus, possessiones quas habebat vendinis largitus est, ne in aliquo aut sibi aut sorori molestia gigneretur. Caetera vero, quae in mobilibus possidebat, universa vendidit; et aggregato non exiguo pretio, indigentibus dedit, paucis tamen ob sororem reservatis, quae et sexu et aetate videbat
Abbreviated transcription (Latin):
undus fuit : tanta suoꝵ nu-¬
tritꝰ cura. ut nichil aliud p̃ter
parentes domũq cognosceret
⁊ cũ iã puer esset. nõ se htters
erudiri. nõ meptis infantũ in¬
gi passus est fabulis. sed omni
desiderio bonoꝵ flagrans. scãm
qͦ scriptũ ẽ. innocent᷑ habitibi
domi. Ad eccłam quoq cũ pams¬
tibꝰ sepe conueniens: nec intmn¬
institutione seruabat. Non suis ur
assolet illa etas. ꝓ uariis ⁊ delicats
cibis unquã tedio fuit. nõ esce nis¬
paruula derelictus:⁊ domus et
sororis honestã curã gerebat. Pe¬
dũ uͦ sex fluxerant m̃ses: quibul
ad eccłam ut solebrit accurrens
detulissent. egentibꝰ parcienda.
queue aut qͣnta spes hisdẽ repo¬
sita esset in celis. Talia secũ uol¬
uens. intrauit eccłam ⁊ acbsi
ut tũc engłiũ legeret᷑ in qͦ dĩ
dic̃ ad diuxtẽ. si uis ꝑfectis se¬

Expanded text:
undus fuit, tanta suorum nutritus cura, ut nihil aliud praeter parentes domumque cognosceret. Et cum jam puer esset, non se litteris erudiri, non ineptis infantium jungi passus est fabulis; sed Dei desiderio flagrans, secundum quod scriptum est , innocenter habitabat domi. Ad ecclesiam quoque cum parentibus saepe conveniens, nec infaninstitutione servabat; non suis, ut solet illa aetas, pro variis et delicatis cibis unquam taedio fuit; non escae molparvula derelictus, et domus et sororis honestam curam gerebat. Necdum vero sex fluxerant menses, quibus ad ecclesiam ut solebat accurrens, detulissent egentibus partienda, quaeve aut quanta spes iisdem reposita esset in coelis . Talia secum volvens, intravit ecclesiam, et accidit ut tunc evangelium legeretur, in quo Dominus dicit ad divitem: Si vis
Abbreviated transcription (Latin):
nõ potest: a te potest. Nõ lancea
sed lingua. Inimicꝰ qui te ꝑcutit:
finit hanc uitã. os aũt qd̾ mentit᷑
occidit animã. Ex his gͦ que in hoc
tempore homines timent conici¬
ant qͥd timere debeant. Timent
eñi carͣnẽ: et nõ timent gehẽnã.
Timent questionarios tortores: ⁊
nõ timent in ferni angłos. Tunẽt
cruciatũ temporalẽ: et nõ tuent
penas ignis et̾ni. Postremo timẽt¬

Expanded text:
non potest, a te potest; non lancea, non potest, a te potest; non lancea, sed lingua. Inimicus qui te percutit, finit hanc vitam: Os autem quod mentitur, occidit animam . Ex his ergo quae in hoc tempore homines timent, conjiciant quae timere debeant. Timet enim carcerem, et non timet gehennam? Timet quaestionarios tortores, et non timet infernales angelos? Timet cruciatum temporalem, et non timet poenas ignis aeterni
Abbreviated transcription (Latin):
adiutoria cuncta implorant᷑. sub¬
uenite. currite : ꝓpt̾ animã. Tota ex¬
aggeratio calamitatis ẽ: qͥa dicit᷑
ꝓpt̾ animã. Succurrendũ ẽ quidẽ.
nec huic timori adiutoriũ dengan¬
dũ. faciendũ qd̾ fieri potest: a qͦ
uolo ꝑiclitantẽ. et isto nomine mea
uiscera cõmouentẽ: qm̃ dicit. eur¬
re ꝓpt̾ animã. facile huic ego res¬
pondeo. Ego qͥdem curro ꝓpt̾ car¬
nem tuã: utinã tu ciirreres ꝓpt̾
animã turã. ł ut noueris qͥa ꝓpt̾
corpus tuũ curro nõ ꝓpt̾ animã
tiã. meliꝰ audio xp̃m uera dicen¬
tẽ: quã te timore falso murmu¬
rantẽ. Ipse enĩ dicit. Nolite time¬
re eos qui corpus occidũt: aĩam
aũt nõ possũt occidere. Certe ꝓpt̾
aĩam tuã me uis curere. Ecce quẽ
times. et sub cuiꝰ cõminationibꝰ ex¬
pallescis: nõ potest occidere aninrã
tirã Asq ad corpus seuit. Tu noli
seuire in aĩam tirã. Ab illo occidi

Expanded text:
adjutoria cuncta implorantur; subadjutoria cuncta implorantur; subvenite, currite propter animam. Tota exaggeratio calamitatis est, quia dicitur, propter animam. Succurrendum est quidem, nec huic timori adjutorium denegandum: faciendum quod fieri potest, a quo volo periclitantem, et isto nomine mea viscera commoventem; quoniam dicit, Curre propter animam. Facile huic ego respondeo: Ego quidem curro propter carnem tuam; utinam tu curreres propter animam tuam. Et tu noveris quia propter corpus tuum curro, non propter animam tuam. Melius audio Christum vera dicentem, quam te timore falso murmurantem. Ipse enim Dominus dicit: Nolite timere eos qui corpus occidunt, animam autem non possunt occidere . Certe propter animam tuam me vis currere: ecce quem times, et sub cujus comminationibus expallescis, non potest occidere animam tuam: usque ad corpus saevit, tu noli saevire in animam tuam. Ab illo occidi
Abbreviated transcription (Latin):
unt eũ filiũ gehẽne: duplo quã
sibi ipsi. Puta qͥa alii duplo: alii
simplo. Puta quia alii plus: alii
minꝰ. Nõ ẽ regio talis: ubi eligas
locũ. Quecĩtq ibi mitiora torm̃ta
sũt: peiora sũt quã que formidas
in isto scło. Cogita quomͦ tremas
si tibi aliqͥs calũmet᷑ : ne mitaris
in carcerem. Etu ipse cõtra te
male uiuis: ut mutaris in ignem.
Contremiscis. cõturbaris. pallescis.
ad eccłam curris. episcopũ iudere
desideras : ad pedes illiꝰ uolutaris.
Querit quare. Lib̾a me. Qͥd agit᷑¬
Ecce ille mͥ caluminat᷑. Et qͥd tibi
facturus ẽ: Dñe cõcutior: dñe in carcerẽ
mittor. Miserere mer. lib̾a me. Ec¬
ce quomͦ tumet᷑ carcer. quomͦ tume¬
t᷑ cõclusio. et nõ timet᷑ gehenue ex¬
ustio. Postremo qnͣdo auget᷑ ca¬
lamitas. et p̃sura seuit atrocior.
et usq ad mortẽ seuit. quã bonũ
iudet᷑ homini ue mor̾at᷑: ne occi¬
dat᷑ debere succurri. Om̃s clamãt

Expanded text:
unt eum filium gehennae duplo quam unt eum filium gehennae duplo quam sunt ipsi . Puta quia alii duplo, alii simplo; puta quia alii plus, alii minus: non est regio ubi tibi eligas locum. Quaecumque ibi mitiora tormenta sunt, pejora sunt, quam quae formidas in isto saeculo. Cogita quomodo tremas, si tibi aliquis calumnietur, ne mittaris in carcerem: et tu ipse contra te male vivis, ut mittaris in ignem? Contremiscis, conturbaris, pallescis, ad ecclesiam curris, episcopum videre desideras, ad pedes ejus volutaris. Quaerit, quare? Libera me, iEcce ille mihi calumniatur. Et quid tibi facturus est? Domine, concutior; Domine, in carcerem mittor; miserere mei, libera me. Ecce quomodo timetur carcer, quomodo timetur conclusio; et non timetur gehennae exustio! Postremo, quando augetur calamitas, et pressura saevit atrocior, et usque ad mortem saevit, quando bonum videtur homini ne moriatur, ne occidatur, debere succurri omnes clamant,
Abbreviated transcription (Latin):
molles. neq masculoꝵ concubi¬
tores. neq fures. neq auari. neq
ebriosi. neq maledici: regnum
dĩ possidebunt. Hoc est ꝑdit de
t̾ra memoriã eoꝵ. Multi eñi ta¬
lia cõmittentes: spẽ sibi ponunt.
Ppt eos qͥ ꝑdite iuiuentes: spem sibi
ponunt in regno dĩ. quo nõ ac¬
cessuri sũt: dictum ẽ. ꝓdit de t̾¬
ra memoriã eoꝵ. Erit em̃ cełũ
nouũ et t̾ra noua: quã iusti ĩ¬
habitabũt. Ibi impii.ibi mali .i¬
bi neqͥssimi. habitare nõ sinunt᷑.
Eligat mͦ qui talis ẽ ubi desideret
habitare: cũ tempus ẽ ut possit
mutari. Due quippe habitationeᷤᷤ¬
st̃. una in igne et̾no: alia in reg
no etͥno. Puta quͥa in igne eter¬
no alit̾ ille: alit̾ ille torquebĩtt
bi erunt tam: ibi om̃s cruera¬
bunt᷑. Miꝰ ille. plus ille: qͥa to¬
lerabiliꝰ erit sõdome in die iudi¬
cii quã alt̾i ciuitati. Et qͥdam
cicũeunt mare et t̾ram facere
unũ ꝓselitũ. quẽ cũ fecerĩt. faci¬

Expanded text:
 neque masculorum concubitores, neque fures, neque avari, neque ebriosi, neque maledici regnum Dei possidebunt. Hoc est, perdet de terra memoriam eorum. Multi enim talia committentes, spem sibi ponunt: propter eos qui perdite viventes spem sibi ponunt in regno Dei, quo non accessuri sunt, dictum est, Perdet de terra memoriam eorum. Erit enim coelum novum, et terra nova, quam justi inhabitabunt. Ibi impii, ibi mali, ibi nequissimi habitare non sinuntur. Eligat modo qui talis est, ubi desideret habitare, cum tempus est ut possit mutari. CAPUT IV. 4. Habitationesno aeterno. Puta quia in igne aeterno aliter ille, aliter ille torquebuntur: ibi erunt tamen, ibi omnes cruciabuntur; minus ille, plus ille. Quia tolerabilius erit Sodomae in die judicii, quam alteri civitati : et quidam circumeunt mare et terram, facere unum proselytum, quem cum fecerint, faci
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cedentẽ ꝓphetiã in bethleẽ iuude:
homo manifestus ex homine uirgi¬
ne. sed ds̃ occultꝰ ex deo patre. Sic
enĩ ꝓpheta p̃dixerat. Ecce uirgo ac¬
cipiet in utero.⁊ pariet filiũ :⁊ uo¬
cabunt nom̃ eiꝰ emmanuhel. qͦd ẽ
int̾pretatũ nobiscũ ds̃ Qui ut in se
cõmendaret deũ. miracula multa
fecit: ex quibꝰ quedã quantũ ad eũ
p̃dicandũ satis eẽ uisũ est scriptura
eugłica cõtinet: quoꝵ pͥmũ est qͦd
tam mirabilit̾ natꝰ ẽ: ultimũ aũt
qͦd cũ suo resuscitato a mortus
pore ascendit in celũ. Iudei aũt¬
a suo regno ubi iã eis alienigene
tias nos non finxisse de xp̃o. Quas
plurimi eoꝵ cõsiderantes: ⁊ ante p¬
sionẽ ⁊ maxime post eiꝰ resurrecto¬
nẽ credider̃ in eũ. De quibꝰ p̃dictũ.
Si fuerit numerꝰ filioꝵ isrł sic̃ areni
maris: reliqͥe salue fient. Ceteri uͦe

Expanded text:
cedentem prophetiam in Bethleem Iudae, homo manifestus ex homine uirgine, Deus occultus ex Deo Patre. Sic enim propheta praedixerat: Ecce uirgo accipiet in utero et pariet filium, et uocabunt nomen eius Emmanuel, quod est interpretatum: Nobiscum Deus. Qui ut in se commendaret Deum, miracula multa fecit, ex quibus quaedam, quantum ad eum praedicandum satis esse uisum est, scriptura euangelica continet. Quorum primum esttam mirabiliter natus est: ultimum autem, quod cum suo resuscitato a mortuis corpore ascendit in coelum. Judaei auta suo regno, ubi iam eis alienigenae tias nos non finxisse de Christo; quas plurimi eorum considerantes et ante passionem et maxime post eius resurrectionem crediderunt in eum, de quibus praedictum est: Si fuerit numerus filiorum Israel sicut harena mari
Abbreviated transcription (Latin):
fieret in caput anguli nisi duos
ppłis de diuerso uenientibꝰ. p̃enet
pacificã grã copulante iunctim̃
Nõ gͦ cogitent᷑ in ifrłitico pariet pꝑe¬
cutores ⁊ int̾fectores xpĩ. qͣsi legẽ oi¬
ficantes et fidẽ destruentes. anglamꝰ
lapidẽ reꝓbantes.⁊ ruinã ciuitati
misere fabricantes. Nec ista ibi cod¬
tet᷑ numerositas iudeoꝵ dispsa per
t̃ras. ad diuinaꝵ qͣs nescientes ubiq
portant testimoniũ ltteraꝵ. Inhis
enĩ claudicat iacob: cui tacta ⁊ ar-¬
facta ẽ femoris latitudo. qua sigusi¬
caret᷑ a semitis suis claudicans ge¬
neris multitudo. Sed in pariete iũ
qͥ ex eis ad pacẽ lapidis angularis
accessit. illi cogitent᷑ in quibꝰ ber¬
dictꝰ ẽ iacob. Idẽ quippe: ⁊ beneditꝰ
⁊ claudus. Benedictꝰ in scĩficatis. did¬
dus in reꝓbatis. Illi in isto parieti
cogitent᷑. quoꝵ abundantia p̃os¬
bat ⁊ sequebrt᷑ asellũ saluaton
clamans. benedictꝰ qͥ uenit in no¬
mine dnĩ. Iui cogitent᷑. qͥ discipil

Expanded text:
duobus populis de diverso venientibus praeberet pacificam, gratia copulante, juncturam. Non ergo cogitentur in Israelitico pariete persecutores et interfectores Christi, quasi legem aedificantes et fidem destruentes, angularem lapidem reprobantes et ruinam civitati miserae fabricantes. Nec ista ibi cogitetur numerositas Judaeorum dispersa per terras, ad divinarum, quas nescientes ubique portant, testimonium Litterarum. In his enim claudicat Jacob, cui tacta et arefacta femoris latitudo , qua significaretur a semitis suis claudicans generis multitudo. Sed in pariete sancto, qui ex eis ad pacem lapidis angularis accessit, illi cogitentur in quibus benedictus est Jacob. Idem quippe et benedictus et claudus: benedictus in sanctificatis, claudus in reprobatis. Illi in isto pariete cogitentur, quorum abundantia praecedebat et sequebatur asellum Salvatoris, clamans: Benedictus qui venit in nomine Domini . Illi cogitentur qui discipuli
Abbreviated transcription (Latin):
tes erant qͥa qui aliqͣndo nos ꝑseque¬
iat᷑: nũc euangłizat fidẽ quã ali¬
qͥndo uastabat. E in me magnifica¬
bat deũ. Isto mͦ ifrłiticus paries co¬
gitet᷑: ⁊ parieti ex gentibꝰ uenienti.
qͥ nũc ẽ conspicuus adiungat᷑. atq
ita lapis angularis priꝰ in p̃sepio
positꝰ. usq ad celi culm̃ erectꝰ. non

Expanded text:
sequebatur, nunc evangelizat fidem quam aliquando vastabat; et in me magnificabant Deum . Isto modo Israeliticus paries cogitetur, et parieti ex Gentibus venienti, qui nunc est conspicuus, adjungatur: atque ita lapis angularis prius in praesepio positus, usque ad coeli culmen erectus, non
Abbreviated transcription (Latin):
unt. et illic quodã mͦ osculũ pa-¬
cis inueniunt: Inimica qͥppe int̃
se fuer̃ circũcisio ⁊ p̃puciũ. hoc ẽ
iudei ⁊ gentes:. ꝓpt̾ duo int̾ se di¬
uersa atq contraria. inde ueri
uniꝰ dei cultu: hinc multoꝵ atq
falsoꝵ. Cũ itaq illi essent ꝓpe.
isti aut̃ longe. utrosq adduxit ad
se. qͥ cõmutauit utrosq in uno
corpore deo. sic̃ idẽ apłs consequent̃
adiungit. Pcrucẽ int̾ficiens ini¬
micicias in semet ipso. Et ueniens

Expanded text:
unt, et illic quodam modo osculum paunt, et illic quodam modo osculum pacis inveniunt? Inimica quippe inter se fuerunt circumcisio et praeputium, hoc est Judaei et Gentes, propter duo inter se diversa atque contraria, inde veri unius Dei cultum, hinc multorum atque falsorum. Cum itaque illi essent prope, isti autem longe, utrosque adduxit ad se, qui « commutavit utrosque in uno corpore Deo, » sicut Idem apostolus consequenter adjungit, « per crucem interficiens inimicitias in semetipso. Et « veniens
Abbreviated transcription (Latin):
tatio. ⁊ refert᷑ ad illud qͦd ait apłs.
Sine dubio magnũ ẽ pietatis sacra¬
mentũ. qͦd manifestatũ ẽ in carne.
Ambo itaq dies. ad manifestationẽ
ꝑtinent. xp̃i. In illo qͥppe natus est
homo ex homine matre. qͥ sine ii¬
tio ds erat apud patrẽ: sed carni ẽ
manifestatꝰ in carne. qͥa caro eum
uidere nõ poterat.: sic̃ erat in spũ.
Et illo quidẽ die qui natalis ipsius
nuncupat᷑. uider̾ eũ pastores iude¬
Ꝙꝵ. hodierno aut̃ die qͥ epiphania
prie hoc ẽ manifestatio dicit᷑. ado¬
rauer̃ eũ magi gentiũ. Illis eũ angłi.
istis uͦ stella eũ nunciauit. Celos
angłi habitant.⁊ sidera exornant.
Utrisq gͦ celi enarrauer̃ głam dei.¬
ut̾sq enĩ natꝰ ẽ lapis angularis. ut
quẽa dnodũ dicit apłs duos con-¬
deret in se: in unũ nouũ homi¬
Nẽ faciens pacẽ. ⁊ cõmutaret utrõq
n uno corpore deo: ꝑ crucẽ. ⁊ uid
enĩ est angulus nisi coniunctio
duoꝵ parietũ qͥ ex diuerso ueni¬

Expanded text:
 refertur ad illud quod ait Apostolus, Sine dubio magnum est pietatis sacramentum, quod manifestatum est in carne . Ambo itaque dies ad manifestationem pertinent Christi. In illo quippe natus est homo ex homine matre, qui sine initio Deus erat apud Patrem. Sed carni est manifestatus in carne; quia caro eum videre non poterat, sicut erat in spiritu. Et illo quidem die, qui Natalis ipsius nuncupatur, viderunt eum pastores Judaeorum: hodierno autem die qui Epiphania proprie, hoc est manifestatio dicitur, adoraverunt eum Magi Gentium. Illis eum Angeli, istis vero stella nuntiavit. Coelos Angeli habitant, et sidera exornant: utrisque ergo coeli enarraverunt gloriam DeiUtrisque enim natus est lapis angularis; ut, quemadmodum dicit Apostolus, duos conderet in se, in unum novum hominem, faciens pacem, et commutaret utrosque in uno corpore Deo per crucem. Quid enim est angulus, nisi conjunctio duorum parietum, qui ex diverso veni
Abbreviated transcription (Latin):
iungere. ⁊ tanti sacram̃ti memo¬
unꝰ ex iudeis. alius ex gentibꝰ. an¬
gulari lapidi coherendo. seruan¬
tes unitatẽ sp̃s in uinculo pacis.
nõ offendat animũ reproboꝵ mul¬
titudo iudeoꝵ. in quibus fuer̃ edi¬
ficantes. id ẽ uolentes eẽ legis doc¬
tores. sed quales dicit apłs. nõ n¬
telligentes neq que loquunt᷑.¬

Expanded text:
jungere, et tanti sacramenti memojungere, et tanti sacramenti memounus ex Judaeis, alius ex Gentibus, angulari lapidi cohaerendo, servantes unitatem spiritus in vinculo pacis ; non offendat animum reproborum multitudo Judaeorum, in quibus fuerunt aedificantes, id est, volentes esse Legis doctores: sed quales dicit Apostolus, Non intelligentes neque quae loquunt
Abbreviated transcription (Latin):
utriq uener̃: pacẽ tenuer̃. inmicicias
finier̃: utroꝵq pͥmicie pastores
⁊ magi fuer̃. In eis cepit bos agnos¬
cere possessorẽ suũ.⁊ asmꝰ p̃sepe
dnĩ sui. Ex iudeis animal cornu¬
tũ. ubi xp̃o crucis cornua para¬
bant᷑. Ex gentibꝰ animal auritũ.
unde p̃dictũ erat. Ppłs quẽ non
cognoni seruiuit mͥ. in obauditu
auris obaudiuit mͥ. Ipse nãq pos¬
sessor boitis ⁊ dñs asiu in p̃sepi ia¬
cebat.⁊ ambobꝰ alim̃tũ cõmune
p̃bebat. Quia gͦ pax uenerat eis
qui erant longe. ⁊ pax eis qͥ prope.
pastores isrłite tanquã ꝓpe inuen¬
ti. eo die qͦ natꝰ est. xp̃s ad eũ uener̃.
uider̃. ⁊ exultauer̃. Magi aũt gen¬
tiles tanquã longe inuenti. tot
diebꝰ int̾positis ex illo qͦ natꝰ ẽ hodie
tebrit itaq nos hoc ẽ eccłam que
congregat᷑ ex gentibꝰ. huiꝰ diei ce¬
lebrationẽ quo ẽ. xp̃s pͥmitiis gen¬
tiũ manifestatꝰ. illi diei celebrati¬
oni quo ẽ xp̃s ex iudeis natꝰ ad¬

Expanded text:
ique venerunt, pacem tenuerunt, inimicitias finierunt: utrorumque primitiae pastores et Magi fuerunt. In eis coepit bos agnoscere possessorem suum, et asinus praesepe Domini sui . Ex Judaeis animal cornutum, ubi Christo crucis cornua parabantur. Ex Gentibus animal auritum, unde, praedictum erat: Populus quem non cognovi, servivit mihi, in auditu auris obaudivit mihi . Ipse namque possessor bovis et dominus asini in praesepi jacebat, et ambobus alimentum commune praebebat. Quia ergo pax venerat eis qui erant longe, et pax eis qui erant prope; pastores Israelitae tanquam prope inventi, eo die quo natus est Christus, ad eum venerunt, viderunt et exsultaverunt: Magi autem gentiles, tanquam longe inventi, tot diebus interpositis ab illo quo natus est, hodie tebat itaque nos, hoc est, Ecclesiam quae congregatur ex Gentibus, hujus diei celebrationem, quo est Christus primitiis Gentium manifestatus, illius diei celebrationi, quo est Christus ex Judaeis natus, ad
Abbreviated transcription (Latin):
nꝰ honorẽ a gentibꝰ kalende sũt
iuarie nuncupatẽ. Unde qͥ kalen
uanuarias colit peccat: qm̃ ho¬
l mortuo deffert dliuinitatis
obsequiũ. Inde ẽ qͦd ait apłs. Dies
Timeo ne sine causa laborauerĩ in
uob̾. Obseruauit enĩ diẽ ⁊ mensẽ:
qͥ his diebꝰ aut nõ ieuinauit. aut
ad eccłam nõ ꝓcessit. Obseruauit
diẽ. qͥ hesterna die nõ ꝓcessit ad
eccłam: ꝓcessit ad campũ. Ergo fr̃s
omi studio gentiliũ festuuitatẽ et
ferias declinemꝰ: ut qͣndo illi epu¬
atq ieiuni: quo intelligant leticiã
suã nrã abstinentia cõdemnari.
Nõ solũ aut̃ gentiliũ. sed ⁊ iudeoꝵ
consortia uitare debemꝰ: quoꝵ etrã
confabulatio. ẽ magna pollutio. hii
etenĩ arte insinuant se hominibꝰ ⁊
domos penetrant: ingrediunt᷑ p̃to¬
ria aures iudicũ ⁊ publicas inqͥetãt:
⁊ ideo magis p̃ualent. qͦ magis fũt
impudentes. Hoc aũt nõ recens in
ipsis. sed inueteratũ ⁊ originariũ

Expanded text:
in cujus honore a gentibus calendae sunt in cujus honore a gentibus calendae sunt Januariae nuncupatae; unde qui calendas Januarias colit peccat, quoniam homini mortuo defert divinitatis obsequium. Inde est quod ait Apostolus: Dies timeo ne sine causa laboraverim in vobis . Observavit enim diem et mensem, qui his diebus aut non jejunavit, aut ad Ecclesiam non processit: observavit diem, qui hesterna die non processit ad Ecclesiam, processit ad campum. Ergo, fratres, omni studio gentilium festivitatem et ferias declinemus; ut quando illi epuatque jejuni; quo intelligant laetitiam suam nostra abstinentia condemnari. 4. Non solum autem gentilium, sed et Judaeorum consortia vitare debemus, quorum etiam confabulatio est magna pollutio. Hi etenim arte insinuant se hominibus, domos penetrant, ingrediuntur praetoria, aures judicum et publicas inquietant; et ideo magis praevalent, quo magis sunt impudentes. Hoc autem non recens in ipsis, sed inveteratum et originarium
Abbreviated transcription (Latin):
illud celeste conuiuiũ. suꝑstitionis
prandiũ p̃pararũt : ut qͥ ante len¬
ti fuerant sc̃ĩtate. in ebriarent᷑ i
uanitate: ignorantes quod qͥui
regnare cũ xp̃o. nõ possit gaudere
cĩ sło: ⁊ qͥ uult inuenire iusticiã:
debeat declinare luxuriã. Alia enĩ
ntio ẽ uite et̃ne: alia desꝑatio tẽ¬
̃ debet eẽ sotiꝰ ydoloꝵ. Ydoli enĩ
pitio ẽ. in ebriare uino mentẽ:
uentrẽ cibo distendere : faltationibꝰ
nembra torquere: ⁊ ita prauis actibꝰ
accupari. ut cogaris ignorare qͦd
que pars fideli cũ infideli: Qui aũt
ansensus tẽplo dei cũ ydolis: Ergo
si nos sumꝰ tẽplũ dei : cur in tẽplo
dei colit᷑ festiuitas ydoloꝵ. Cur
ubi aps̃ habitat qͥ ẽ abstinentia. tẽ¬
perantia. castitas: inducit᷑ comessa¬
tis ebrietas. atq lasciuia: Sieit sal¬
turare :÷ qͥ iani salendas quantũ
uob est deuotissime celebrastis :¬
uiꝰ eñ homo fuit unꝰ. conditor ci¬
Diaus que ianieulũ nuncupat᷑:

Expanded text:
illud coeleste convivium supersittionis sibi prandium praepararunt; ut qui ante laetificati fuerant sanctitate, inebriarentur postea vanitate, ignorantes quod qui vult regnare cum Christo, non possit gaudere cum saeculo: et qui vult invenire justitiam, debeat declinare luxuriam. Alia enim ratio est vitae aeternae, alia desn debeat esse socius idolorum. Idoli enim portio est inebriare vino mentem, ventrem cibo distendere, saltationibus membra torquere, et ita pravis actibus occupari, ut cogaris ignorare quodquae pars fideli cum infideli? Qui autem consensus templo Dei cum idolis ? Ergo, si nos sumus templum Dei, cur in templo Dei colitur festivitas idolorum? Cur ubi Christus habitat, qui est abstinentia, temperantia, castitas, inducitur comessatio, ebrietas atque lascivia? Dicit Salprocurare, qui Jani calendas quantum in vobis est devotissime celebratis? Janus enim homo fuit unius conditor civitatis, quae Janiculum nuncupatur,
Abbreviated transcription (Latin):
immedicabilis languor s
decepti. sub spetie sanitatis insamunt.
Au nõ omĩa que a mimistris demo¬
nĩ issis agunt᷑ diebꝰ falsa fũt ⁊ in
sana᷑. eũ uir uiriũ suaꝵ uigorẽ
emolliens. totũ se frangit in femi¬
nã: tantoq illud ambitu atq ar-¬
i agit. quasi peniteat illũ eẽ uirũ :
insana: cũ se a deo formati homines.
aut in pecudes aut in feras. aut in
portenta transformant: Nunqͥd
nõ omnẽ excedit insaniã: cũ deco-¬
rẽ uultꝰ humani dei specialit ma-¬
nibꝰ in omnẽ pulchritudinẽ figura¬
tũ. scalore sordiũ ⁊ adulterina fe-¬
ditate deturpant : Quomͦ nõ sanũ
sapientibꝰ patet. nichil ibi inesse
sanitatis ubi inhonesta inuersaq
omnia ⁊ faciunt ⁊ loquunt᷑ nõ
audientes clamantẽ cotidie in eccl̃a
bentũ dauid ⁊ dicentẽ. filii homi

Expanded text:
immedicabilis languor esimmedicabilis languor esorum suavitate decepti sub specie sanitatis insaniunt. Annon omnia quae a ministris daemonum illis aguntur diebus falsa sunt et insana, cum vir, virium suarum vigore mollito, totum se frangit in feminam, tantoque illud ambitu atque arte agit, quasi poeniteat illum esse, quod vinsana, cum se a Deo formati homines, aut in pecudes, aut in feras, aut in portenta transformant? Nunquid non omnem excedit insaniam, cum decorem vultus humani Dei specialiter manibus in omnem pulchritudinem figuratum, squallore sordium et adulterina foeditate deturpant? Quomodo non sunum sapientibus patet, nihil ibi inesse sanitatis, ubi impia, ubi inhonesta, universaque omnia et faciunt et loquuntur; non audientes clamantem quotidie in Ecclesia beatum David et dic
Abbreviated transcription (Latin):
deũ. ac toto corde in eiꝰ głam lum¬
nũ suoꝵ defigit aspectũ. ad mi¬
nissimas uangtates consecratos l¬
mel deo nõ debet ocłos retorqui
qͥa ut ait dñs. nemo mittens m¬
nũ ad aratrũ ⁊ respiciens retr.
aptꝰ est regno dei. Omĩs eñ ami
si retro respiciat. aut tortuosũ et
mutilẽ faciet sulcũ:. aut a ranuĩ
boũ suoꝵ uestigia uulnerabit s
et qui directo tramite ac spãli uo¬
mere uicia mundana ꝑsuleus
incedit ad dei regnũ. si aspatiũ
fuũ ad impia ⁊ uana conurtnt
et iuges suos hoc ẽ corpus at in¬
mã uulnerabit. ⁊ optimi rint
ꝑiculosũ nimis incurret eroã
R nõ respexit in qͥt in uanitad
⁊ insanias falsas. Quomͦ beatꝰ
falsas insanias dicit: cũ uer l¬
samant qͥ abiecto retrorsũ a
dei. ad demonũ respiciunt ua¬
tates: Sed uir fidelis ꝓpͥe nala
impie falsitatis ex p̃ssit. qͥaps¬
sũt omĩa. quecũq diaboli fle¬
te m̃datio. dei in se nõ habes

Expanded text:
Deum, ac toto corde in ejus gloriam lumDeum, ac toto corde in ejus gloriam luminum suorum defigit aspectum; ad densissimas vanitates consecratos semel non debet oculos retorquere; quia, ut ait Dominus: Nemo mittens manum ad aratrum, et respiciens retro aptus est regno Dei . Omnis enim arans, si retro respiciat. aut tortuosum, aut inutilem faciet sulcum, aut 46 arantum boum suorum vestigia vulnerabit. Ita et qui directo tramite ac spirituali vomere vitia mundana persulcans incedit ad Dei regnum, si aspectum suum ad impia et vana converterit, et juges suos, hoc est corpus atque animam, vulnerabit, et optimi itineris periculosum incurret errorem. Et non respexit, inquit, in vanitates et insanias falsas. Quomodo beatus David falsas insanias dicit; cum vere insaniant, qui abjecto retrorsum timore Dei, ad daemonum respiciunt vanitates? Sed vir fidelis proprie naturam impiae falsitatis expressit: quit, quaecunque diaboli fallente mendacio, Dei in se non habent
Abbreviated transcription (Latin):
fluũ reor. si ꝓ cõmonitione scã du¬
dũ. habita p̃cedentiũ patrũ uob̃
repetant᷑ alloqͥa . E re uera qͥd fas¬
tidii qͥd honeris habet. ꝓ salutis
ꝓfectu utilia ac deo placita sepe
dicere : frequent᷑ audire: Et ideo
lnii fide ac deuotione soltta reli-¬
giosi itineris uias ⁊ ueritatis se¬
mitas gradientes:. magis magisq
erroꝵ deuia. ⁊ diabolica calcate
sigm̃ta. Nec enĩ debet fidelis ar̃a
que angłoꝵ consortia concupis¬
cit. demonioꝵ lusibꝰ delectari.
Neq uͦ luci ac tenebris. ueritati atq
m̃dacio. turpitudin ⁊ honestati.
apud dei seruos ulla potest eẽ cõ¬
munio: sic̃ nos eccłaꝵ doctor ins-¬
truit dicens. Que conuentio xpĩ
ad belial. Qui aũt consensus tẽplo
dei cũ ỹdolis:. Quicũq gͦ creden¬
tiũ uel ẽ tẽplũ dei. uel ẽẽ deside¬
rat. sollicite caueat ne mortua ⁊
uana sectando desinens eẽ templũ
dei. fiat habitatio tenebraꝵ. fii
tes ⁊ insanias falsas. Itaq qͥ spat i

Expanded text:
reor, si pro commonitione sancta dudum habita, praecedentium Patrum vobis repetantur alloquia. Et revera, quid fastidii, quid oneris habet pro salutis profectu utilia, ac Deo placita saepe dicere, frequenter audire? Et ideo, carissimi, fide ac devotione solita religiosi itineris vias, ac veritatis semitas gradientes, magis magisque errorum devia, et diabolica calcate figmenta. Nec enim debet fidelis anima, quae angelorum consortia concupiscit, daemoniorum lusibus delectari. Neque vero luci ac tenebris, veritati atque mendacio, turpitudini et honestati apud Dei sermunio, sicut nos Ecclesiarum doctor instruit dicens: Quae conventio Christi ad Beliat? Qui autem consensus templo Dei cum idolis ? Quicunque ergo credentium vel est templum Dei, vel esse desiderat, sollicite caveat, ne mortua et vana sectando, desinens esse templum Dei, fiat habitatio tenebrarum, fiat tes et insanias falsas . Itaque qui sperat in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓdeunt. ⁊ cũ sacrilegio reuertunt᷑.
aut quomͦ se xpĩanũ putat posse
uel dici ͥ qͥ in tali obseruatione uidet¬
rere. manifesta relatione cognoui.
Et reuera nõ sunt a nobis penitus
inqͥrenda. qͥ omĩpotenti deo credimꝰ: qͥ
ꝓ qualitate meritoꝵ aut fidei ꝓba-¬
tione. cũctis mortalibꝰ potestate ar¬
bitrii fui uel ꝓspera uel aduersa dis¬

Expanded text:
prodeunt, et cum sacrilegio revertuntur. prodeunt, et cum sacrilegio revertuntur. Aut quomodo se Christianum putat posse vel dici, qrere manifesta relatione 48 cognovi. Ac revera non sunt a nobis penitus inquirenda, qui omnipotenti Deo credimus, qui pro qualitate meritorum, aut fidei probatione cunctis mortalibus potestate arbitrii sui vel p
Abbreviated transcription (Latin):
braue utiq eoꝵ cor ẽ. atq omni
impietate dep̾ssum: qͥ ꝑ sacrilegos
locos diuinis monitis illudentes.
uana diligũt ⁊ falsa sectant᷑: et
post omnia ad offensionis plenitu¬
dinẽ dies ipsos annũ nouu uocant:
quãquã nõ inconuenient̃ scđm se
nou̾ũ appellant annũ: qm̃ ꝑ ne¬
fandas ferias honestate de falsa
turpitudo ⁊ ꝑuersitas innouat᷑. No¬
aut celũ tunc ostendat aut terra.
Rouũ annũ ianuarias appellant ha¬
lendas: cũ uetusto semꝑ errore et
horrore sordescant. Auspicia etiã
uanissimi colligere se dicũt. ⁊ sta¬
tũ uite sue manibꝰ indiciis estiman¬
tes. ꝑ incerta auiũ feraꝵq signa
imminentis anni futura rimant᷑.
cũ utiq apud deũ solũ sit noticia
futuroꝵ. ⁊ legalis auctoritas ista
ꝓhibeat dicens. Ne auspicemin:
ne auguriis intendatis. Sed miseri
ac miserandi homines. rapti her-¬
roribꝰ paganoꝵ. ⁊ minꝰ ꝓuido corde
cecati. cũ impietate de domibꝰ suis

Expanded text:
rave utique eorum cor est atque omni impietate depressum, qui per sacrilegos jocos divinis monitis illudentes et vana diligunt et falsa sectantur, et post omnia, ad offensionis plenitudinem, dies ipsos annum novum vocant. Quanquam non inconvenienter secundum se novum appellant annum, quoniam per nefandas ferias, pro honestate falsa turpitudo et perversitas innovantur. Noaut coelum tunc ostendat, aut terra. Novum annum Januarias appellant calendas, cum vetusto semper horrore et errore sordescant. Auspicia etiam vanissimi colligere se dicunt, ac statum vitae suae inanibus indiciis aestimantes, per incerta avium ferarumque signa, imminentis anni futura rimantur, cum utique apud Deum solum sit notitia futurorum, et legalis auctoritas ista prohibeat, dicens: Ne aruspicemini, ne auguriis intendatis. Sed miseri ac miserandi homines rapti erroribus paganorum, et minus provido corde caecati, cum impietate de domibus suis
Abbreviated transcription (Latin):
obseruatis ⁊ m̃ses. ⁊ tẽpora ⁊ annos:
timeo ne forte sine causa laborauerĩ
in uobis. Uidete le mĩ. in qͦ laborẽ
erga se apostolicũ ꝑdider̃. Uos aũt
sic̃ hucusq ꝓ dei timore fecistis. ab¬
horrete uana : refugite falsa: im¬
pia declinate : ut ad domũ dei con¬
fidenti sẽꝑ corde uenire possitis: ⁊
in fide urã gentiũ magister ⁊ ui¬
dex doctrine sue fructũ paulus in

Expanded text:
es, et tempora, et annos: timeo ne forte sine causa laboraverim in vobis . Videte, carissimi, in quo laborem erga se apostolicum perdiderunt. Vos autem, sicut huc usque pro Dei timore fecistis, abhorrete vana, refugite falsa, impia declinate; et ut ad domum Dei confidenti semper corde venire possitis; et in fide vestra gentium magister, et judex doctrinae suae fructum Paulus in
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ sequentibꝰ deuterononiii testi¬
moniis approbat᷑. Siqͥs inqͥt inuene-¬
rit uirginẽ desponsatã in agro.
⁊ uim faciens dormierit cũ ea. mo
riat᷑ qͥa humiliauit uxorẽ ꝓxuni
sui.U̾ in alio loco Si aut̃ fuerit
adolescentula desponsata uiro. ⁊
inuenerit eã homo in ciuitate et
dormierit cũ ea  educetis utrũq
ad portã cuiitatis illiꝰ: ⁊ lapidabun¬
t᷑ lapidibꝰ ⁊ morient᷑. Adolescentu-¬
la qͥdẽ qͥa nõ clamauit in cuita¬
te. uir aũt qͥa humiliauit uxorẽ
ꝓxiii sui. E eradicabitis malig-
Et qͥs ille homo cui desponsata ẽ
uxor: ⁊ nõ accepit eãs Hadat ⁊¬

Expanded text:
sicut in sequentibus Deuteronomii testisicut in sequentibus Deuteronomii testimoniis approbatur: Si quis, inquit, invenerit virginem desponsatam viro in campo, et vim faciens dormierit cum ea, morte moriatur, quia humiliavit uxorem proximi sui . Et in alio loco: Si autem fuerit adolescentula desponsata viro, et invenerit homo eam in civitate, et dormierit cum ea, educetis utrumque ad portas civitatis illius, et lapidabuntur lapidibus, et morientur. Adolescentula quidem, quia non te: vir autem, quia humiliavit uxorem proximi sui: et eradicabitis malum Et quis ille homo, cui desponsata est uxor, et non accepit Al. a
Abbreviated transcription (Latin):
fierent. Igit᷑ cũ eugłista dic̃ priꝰ quã
conuenirent: ꝓximũ nuptiaꝵ tẽpus
ostendit: ⁊ in eo iã fuisse rem. ut
que priꝰ sponsa fuerat. ẽẽ uxor in¬
ciꝑet. Quasi dixerit. Ante quã oscu¬
la amplexusq misceret ante quã
rem agerent nuptiaꝵ inuenta ẽ
habens in utero. Inuenta aut̃ a nul¬
lo alio nisi a ioseph. qͥ sponse uterũ
tumentẽ pene iã licentia marita¬
li ⁊ curiosis ocłis dep̃hendit. Non
tam̃ sequit᷑ ut pͥoribꝰ dociiimꝰ exẽ¬
plis. eũ eũ maria cõuenisse post
partũ. cuiꝰ cõueniendi desideriũ
pueri cõceptione sublatũ ẽ. Quod
aũt in sominis dicit᷑ ad ioseph. ne
timeris acciꝑe mariã cõiugẽ tuã:
⁊ rursũ. surgens aũt ioseph a som¬
no fec̃ sic̃ p̃cepit ei angłs dñ et¬
accepit uxorẽ suã. nullũ debet
lata. sponsa eẽ desierit: cũ hanc eẽ¬
diuine scripture cõsuetudinẽ noue-¬
rimꝰ. ut sponsas appellet uxores:

Expanded text:
fierent. Igitur cum Evangelista dicat: priusquam fierent. Igitur cum Evangelista dicat: priusquam convenirent, proximum nuptiarum tempus ostendit, et in eo jam rem fuisse ut, quae prius sponsa fuerat, esse uxor inciperet. Quasi dixerit: Antequam oscula amplexusque miscerent; antequam rem agerent nuptiarum, inventa est habens in utero. Inventa est autem a nullo alio, nisi a Joseph, qui sponsae uterum tumentem pene jam licentia maritali, et curiosis oculis deprehendit. Non tamen sequitur, ut prioribus docuimus exemplis, eum cum Maria convenisse post partum, cujus conveniendi desiderium, uteri conceptione sublatum est. Quod autem in somnis dicitur ad Joseph: Ne timeas accipere Mariam uxorem tuam. Et rursum: Exsurgens autem Joseph a somno, fecit sicut praecepit ei Angaccepit uxorem suam: quasi ex lata, sponsa esse desierit, cum hanc esse Scripturae divinae consuetudinem noverimus, ut sponsas appellet uxores:
Abbreviated transcription (Latin):
ait. neq enĩ de nõ cõuenturis euã¬
gu̾sta ixisset priꝰ quã cõuenirẽt:
qa nemo de nõ pransuro dic̃ ante¬
quã pranderet: doleãne an rideã:
Nescio si imꝑicie arguã. an teme¬
ritatis acciisem Quasi siqͥs dixe¬
rit. ante quã in portu pranderẽ
ad affricã nauigaui. nõ possit sta¬
re sententia. nisi ei in portu qͣn¬
uoq prandendũ sit. Aut si uelimꝰ
dicere. paulus apłs ante quã
ad hispanias ꝑgeret. rome in
uineula cõiectꝰ ẽꝰ aut certe illud:
heluidiꝰ ante quã penitentiam
ageret morte p̃uentꝰ ẽ: statim
aut paulo post uincula ad hispa¬
nias sit eundũ. aut heluidio peni¬
tentia agenda post mortẽ: cum
scriptura dicat: In inferno aũt qͥs
cõfitebit᷑ anõ. Aut nõ potꝰ sic in¬
telligendũ: qͦd ante p̃positio licet
sepe. ⁊ cõsequentia indicet: tam̃
nõnunquã ea tantũ que pruris
cogitabant᷑ ostendat. nec necesse
sit ut cogitata fiant: cũ ideo ahiud
int̾uenerit. ne ea que cogitata sũt

Expanded text:
non conventuris Evangelista dixisset: Priusquam convenirent: quia nemo de non pransuro dicit, antequam pranderet, doleamne, an rideam, nescio. » Imperitiae arguam, an temeritatis accusem? Quasi si quis dixerit: Antequam in portu pranderem, ad Africam navigavi, non possit stare sententia, nisi ei in portu prandendum quandoque sit. Aut si velimus dicere: Paulus apostolus antequam ad Hispanias pergeret, Romae in vincula conjectus est. Aut certe illud: Helvidius antequam poenitentiam ageret, morte praeventus est: statim aut Paulo post vincula ad Hispanias sit eundum: aut Helvidio poenitentia agenda post mortem; cum Scriptura dicat: In inferno autem quis confitebitur tibi ? Ac non potius sit intelligendum, quod, ante, praepositio, licet saepe consequentiam indicet, tamen 208 nonnumquam ea tantum quae prius cogitabantur, ostendat. Unde nec necesse sit ut cogitata fiant, cum aliud ideo intervenerit, ne ea quae cogitata sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
dixit. quã tu illuminabis lucer¬
nã meũ dnẽ. Deniq iã illumi¬
natꝰ. testimoniũ ꝑhibebat. Apt̃
cecos lucerna diei testimoniũ ꝑ¬
hibebat. Wide qͥa lucerna ẽ. Uos
inqͥt misistis ad ioħem.: ⁊ uoluistis
Ille erat lucerna aroens ⁊ lucens.
Ille lucerna. hoc ẽ res illumina¬
ta. accensa ut luceret. Que accen¬
di potest: potest ⁊̃ extingui. Sed
ut nõ extinguat᷑: uentũ suꝑbie
non patiat᷑. Ergo cõfiteor tͥ pat̃
dnẽ celi ⁊ t̾re : qͥa abscondisti
hec a sapientibꝰ ⁊ prudentibꝰ. lu¬
men se putantibꝰ. qͥ tenebre erãt:
⁊ eo qͦd tenebre erant. ⁊ lum̃ se
putabat. nec illuminari poterãt.
Illi aũt qͥ tenebre erãt.⁊ tenebras
se eẽ confitebant᷑. pariuili erãt.
non magni. humiles erãt nõ
suꝑbi. Recte gͦ dicebat: tu illu¬
minabis lucernã meã dnẽ. Se
agnoscebãt : deũ laudabãt. a uia
salutari nõ recedebãt : laudan¬
tes deũ inuocabãt: ⁊ ab inimicis

Expanded text:
dixit, quam, Tu illuminabis lucernam meam, Domine. Denique jam illuminatus, testimonium perhibebat. Propter caecos, lucerna diei testimonium perhibebat. Vide quia lucerna est: Vos, inquit, misistis ad Joannem, et voluistis ille erat lucerna ardens et lucens . Ille lucerna, hoc est, res illuminata, accensa ut luceret. Quae accendi potest, potest et exstingui. Sed ut non exstinguatur, ventum superbiae non patiatur. Ergo, Confiteor tibi, Pater, Domine coeli et terrae, quia abscondisti haec a sapientibus et prudentibus, lumen se putantibus, et tenebrae erant; et eo quod tenebrae erant, et lumen se putabant, nec illuminari potuerunt. Illi autem qui tenebrae erant, et tenebras se esse confitebantur, parvuli erant, non magni; humiles erant, non superbi. Recte ergo dicebant, Tu illuminabis lucernam meam, Domine. Se agnoscebant, Dominum laudabant, a via salutari non recedebant. Laudantes Dominum invocabant, et ab inimici
Abbreviated transcription (Latin):
Sic qͥa tu tibi lum̃ nõ es. Ut mul¬
tũ ocłs esꝰ lum̃ nõ es. Quid ꝓdest
patens ⁊ sanus ocłs ÷ si lum̃ desit:
Ergo dic a te tͥ lum̃ nõ eẽ:⁊ cla-¬
ma qͦd scriptũ ẽ. Tu illuminabis
lucernã meã dnẽ lumine tuo
dnẽ illuminabis tenebras meas.
eũ enĩ nichil. nisi tenebre. Lu
auͣt lum̃ fugans tenebras. illium¬
nans me. Nõ a me mͥ lum̃ exis¬
tens. sed lum̃ nõ participans nͥ

Expanded text:
Dic quia tu tibi lumen non es. Ut mulDic quia tu tibi lumen non es. Ut multum, oculus es; lumen non es. Quid prodest patens et sanus oculus, si lumen desit? Ergo dic, a te tibi lumen non esse; et clama quod scriptum est, Tu illuminabis lucernam meam, Domine: lumine tuo, Domine, illuminabis tenebras meas . Meae enim nihil nisi tenebrae: tu autem lumen fugans tenebras, illuminans me: non a me mihi lumen existens; sed lumen non participans, nisi