comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uita sic̃ uisibilia ista que corporali uisione cernunt᷑. Quia uniꝰ¬
genitꝰ filius qͥ est insinu patrisipse narrauit. Uñ non oculorũ
corporaliũ .s ad mentiũ uisionẽ dictũ est ꝑtinere qd narrat.
mundata corda cõmonuit. Laenĩ corpora consuetudine loq̃us
uiũbilia nominant᷑. ꝓpt̾ea ds̃inuisibilis dr̃. ne corpꝰ eẽ credat᷑.
Non qͥa munda corda sue substantiȩ contẽplatione fraudauit. cũ hec
magna & sũma merces dñi colentibꝰ & diligentib ꝓmittatur.
tuendũ mundis cordib̾ ꝓmittebat. Q diligit me diliget᷑ a patre
meo. & ego diligã eũ & manifestabo meipsũ illi. Hȩc qͥppe nat̾aer
equalit̾ cũ patre inuisibilis sic̃ equaliter in corruptibilis est.
ssolẽ istũ uide uelimꝰ. ocłm corporis purgaremꝰ unde uidi lux po¬
ces. uolentes uidẽ dm̃ ocłm cordis qͦds̃ uideri potest purgemꝰ. Beati
eũ mundo corde. qͣm̃ ipsi dm̃ uidebunt. Uerũ qͥa hec uisio infut᷑o

Expanded text:
uita, sicut uisibilia ista, quae corporali uisione cernuntur, quia unigenitus filius, qui est in sinu patris, ipse narrauit. unde non ad oculorum corporalium sed ad mentium uisionem dictum est pertinere, quod narrat. mundana corda commonuit. Quia enim corpora, consuetudine loquendi, visibilia nominantur, propterea Deus invisibilis dicitur, ne corpus esse credatur. Non quia munda cmagna et summa merces Deum colentibus, et diligentibus promittatur, tuendum mundis cordibus promittebat: Qui diligit me, diligetur a patre meo, et diligam eum, et ostendam me ipsum illi; haec quippe natura ejus aequaliter cum patre invisibilis sicut aequaliter incorruptibilis est, qsi solem istum videre vellemus oculum corporis purgaremus, unde videri lux potest, volentes videre Deum, oculum cordis quo Deus videri potest, purgemus: Beati enim mundi corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Verum quia haec visio in futuro
Abbreviated transcription (Latin):
tate uisus ẽ specie qͣuoluit apparens. latente nat᷑a. atq inse i¬
cõmutabilit̾ ꝑmanente. Eoaut mͦ quo uidet᷑ sicuti ẽ. ne fortase

Expanded text:
tate uisus est specie, qua \'uoluit, apparens latente natura atque in se itate uisus est specie, qua \'uoluit, apparens latente natura atque in se incommutabiliter permanente. eo autem modo, quo uidetur, sicuti est, nunc fortasse
Abbreviated transcription (Latin):
naiori disputatione indiget. cũ dñs& hominib mundo corde
dm̃ uidendũ ꝓmittat. & descĩs dicat qđ angłi eorũ incelis. sẽꝑ
uident faciẽ patris. Hanc aut̃ sententiã. & ibi in euangłio suo
ponit idẽ ioħs. ubi etiã quomͦ ds̃ uidĩ possit. consequent᷑ ad iun¬
gi dicens. Unigenitꝰ filius qͥ est insinupatris ipse narraũ.
nemo inte aut oculis cõprehendit. Uidit enĩ adutrũq rs¬
Deniqeũ ad dit᷑ unigenitꝰ fili qͥ est in sinu pat sipse enariaut
uꝰ narrat᷑. Illa oculis. hec mente cõprehendit᷑. Itẽ beatus auat¬
stinus inlibro deuidendo dõ de eadẽ disputans questione
Proinde inqͥd narrante uiugenito qͥ est insinu patris nanition
ineffabili: creatura rationabilis munda & scã implet᷑ diusia
ineffabili: qͣm tuncconsequem cũ angłis equales facti fuerim
qͥa sic̃ uident᷑ ista uisibilia corporis sensibꝰ nota: dim ueno uot¬
ũ quã. Qm̃sialiqͣ̃ndo eomͦuisusẽ: non sic̃ ista nat᷑a uidet᷑ : s uolui¬

Expanded text:
minibus mundo corde Deum videndum promittat, et de sanctis dicat, quod angeli eorum in coelis semper vident faciem patris. Hanc autem sententiam, et in Evangelio suo ponit idem Joannes, ubi etiam quomodo Deus videri possit consequenter adjungit, dicens: Unigenitus filius qui est in sinu patris ipse narrabit. nemo mente aut oculis comprehendit. Vidit enim, ad utrumque rDenique cum additur, Unigenitus filius qui est in sinu patris, ipse enarrabit, r, virtus vero narratur: illa oculis, haec mente comprehenditur. Item beatus Augustinus in libro de Videndo Deum, de eadem disputans questionae: Proinde, inquit, narrante unigenito qui est in sinu patris, narratione ineffabili, creatura rationabilis munda et sancta impleta Dei visione ineffabili, quam tunc consequemur, cum aequales facti fuerimus, quia sicut videntur ista visibilia corporis sensibus nota, Deum nemo uoniam. si aliquando eo modo uisus est, non sicut ista natura uidetur, sed uolun
Abbreviated transcription (Latin):
tis nr̃is eũ pet̾e nossemꝰ. misit ille filiũ suũ ad nos. qͥ nob̾ inse cre¬
dentibꝰ ultro ueniã daret. nosq ad pat̾ne głe sotietatẽ uocaret.
nqͣͥbusdã codicibꝰ hic ũsiculus ita legit᷑. & misit filiũ suũ litatorẽ
ppeccatis nr̃is. litator aut sacrificator ẽ. Sacͥficauit enĩ filius di
ꝓpeccatis nr̃is. ñ hostias pecddũ: s seipsũ offerendo. Un bene paulus
admonens ait. Estote imitatores dĩ sic̃ filii carissimi. & ambulate
indilectione si c̃ & xp̃s dilex nos. & tradidit semetipsũ ꝓ nob̾ oblatio¬

Expanded text:
e credentibus ultro veniam daret, nosque ad paternae gloriae societatem vocaret. In quibusdam codicibus hic versiculus ita legitur: Et misit filium suum litatorem pro peccatis nostris. Litator autem, sacrificator est. Sacrificavit enim filius Dei pro peccatis nostris, non hostias pecudum, sed se ipsum offerendo. Unde bene Paulus admonens ait: Estote ergo imitatores Dei, sicut filii charissimi, et ambulate in dilectione, si
Abbreviated transcription (Latin):
u̾r celestis delicta ur̃a: si aut̃ ñ dimiseritis hominibꝰ nec ptꝰ
ũr dimittet uob̾ peccata ur̃a: dicunt se nullatenꝰ suasinur
posse dimitt̾e inultas. hi nimirũ demundo ẽe. & demunds
loqͥ conuincunt᷑. & qͥa caritatis uiscera ñ abent: frustrasi
intemerata misteria seruant. S nec antix nomine posstꝰ

Expanded text:
er coelestis delicta vestra; si autem non dimiseritis hominibus, nec Pater vester dimittet vobis peccata vestra , dicunt se nullatenus suas injurias posse dimittere inultas: hi nimirum de mundo esse, et ideo de mundo loqui convincuntur. Et quia charitatis viscera non habent, frustra fidei intemerata
Abbreviated transcription (Latin):
dens s separatĩ alterutrũ filiũ dĩ. alterutrũ hõĩs p̃dicans. &
nente die iudicii: nato in mundo hõe illo cet̾is ampliꝰ nefando.
estis filioli. & uicistis eũ. Uicistis antixp̃m confitendo iħ m
rp̃m in carne uenisse. id est caritatẽ abendo quã docuit iħs
xp̃s ueniens incarne. quã & ipse in euangłio cõmendat.¬

Expanded text:
hominis praedicans. Et nente die judicii, nato in mundo homine illo caeteris amplius nefando, estis, filioli, et vicistis eum. Vicistis Antichristum confitendo Jesum Christum in carne venisse, id est, charitatem habendo, quam docuit Jesus Christus veniens in carne, quam et ipse in Evangelio commendat
Abbreviated transcription (Latin):
collig̾e̾ turbat. iħin qͣntũ inse solũe nitit᷑. Nec mirũ si tales
nãq ex dõ non st̃: ut qͥdã eorũ qͥ pͣuo dogmate errabant: sepa¬
rare uolebant ab hõis dispensatione diuinitatẽ xͥ. hunc qͦq¬
eraserint. ne scilicet ꝑ auctoritatẽ beati ioħis conuincerent᷑
errores. Deniq nestorius nescire se ꝓdidit: ancautenticis
ꝯẽplariis inditã fuisse sententiã. Atq idõ soluere n timuit ihm.
c se ꝑhoc dõ redde extraneũ. dicens beatã uirginẽ mariã non

Expanded text:
colligere, turbat, Jesum quantum in se est solvere nititur. Nec mirum si tales namque ex Deo non sunt, ut quidam eorum qui pravo dogmate separare volebant ab hominis dispensatione divinitatem Christi, hunc qeraserint, ne scilicet per auctoritatem beati Joannis convinceretur error eorum. Denique Nestorius nescire se prodidit hanc authenticis exemplaribus inditam fuisse sententiam, atque ideo solvere non timuit Jesum, ac se
Abbreviated transcription (Latin):
inpseudo ꝓphtis loquunt᷑ ualent dinosei. spine uidelicet scisma¬
tũ. & oeridi heresiũ tribuli. qͥbꝰ eos qͥsibi incaute apꝓpiant. fide¬
lacerando contaminant. Sic̃ econt᷑ fructꝰ bonoꝵ caritas scilicet
in carne uenisse exdõ est. Confessionẽ hoc loco ñ solũ catholice fidi
sed & oꝑationis bone que fit ꝑ caritatẽ reqͥrit. Alioqͥn ñ nulli heris¬
tici confitent᷑. multi scismatici. multi falsi catholici iħm ap̃m
incarne uenisse. sed confessionẽ suã factis negant. n̾habendoca¬
ritatẽ. Caritas qͥppe dĩ filiũ ad duxad carnẽ. & idõ qͥsqͥs ñ habet
caritatẽ: negat illũ incarne uenisse. talisq sp̃m exdõ ñ ab̾e con

Expanded text:
in pseudoprophetis loquuntur, valent dinosci, spinae videlicet scismatum et horridi heresium tribuli, quibus eos, qlacerando, contaminant. Sicut e contrario fructus bonorum, charitas, scilicet,co non solum catholicae fidei, sed et operationis bonae quae fit per charitatem, intelligitur. Alioquin nonnulli haeretici confitentur, multi schismatici, multi falsi catholici, Jesum Christum in carne venisse, sed confessionem suam factis negant, non habendo charitatem. Charitas quippe Dei Filium adduxit ad carnem. Et ideo quisquis non habet charitatem, n
Abbreviated transcription (Latin):
dedit mandatũ nob̾cũ ait. Hoc ẽ p̾ceptũ ineũ ut diligatis inuicẽ
sicut dilexi uos. Quidẽ enĩ sic̃ dilexi uos: nͥ ad hoc amate ad qͦd
amaui uos. uidelicet ut ad celestia regna ꝑtingatis. & qua merce¬
de hec mandata fidei & dilectionis seruant᷑: Seqͥtur. & qͥ seruat
mandata eiꝰ: in illo manet. & ipse in eo. Sit gͦ tͥ domꝰ ds̃. & esto domꝰ
dĩ. mane indõ. & maueat inte ds̃. Manet inte ds̃ ut te contineat.
manes indõ ne cadas. Serua mandata eiꝰ. tene caritatẽ. ne diuellaris
afide illius ut głeris in p̾sentia ipsiꝰ. & securus maneb̾ in eo: modo
pfidẽ tunc ꝑspeciẽ. Manebit & ipse ꝑhennisinte: iusta qđ ei psalmi¬
sa decantat. Inet̾nũ exultabunt. & habitab̾ in eis. & in hoc scimus¬

Expanded text:
dedit mandatum nobis, cum ait: Hoc est praeceptum meum, ut diligatis invicem, dedit mandatum nobis, cum ait: Hoc est praeceptum meum, ut diligatis invicem, sicut dilexi vos . Quid est enim, Sicut dilexi vos, nisi: Ad hoc amate ad quod amavi vos, videlicet, ut ad coelestia regna pertingatis? Et qua mercede haec mandata fidei et dilectionis servantur? Sequitur: Et qui servat mandata ejus, in illo manet, et ipse in eo. Sit ergo tibi domus Deus, et esto domus Dei; mane in Deo, et maneat in te Deus. Manet in te Deus ut te contineat, manes in Deo ne cadas. Serva mandata ejus, tene charitatem. Noli te divellere a fide illius, ut glorieris in praesentia ipsius, et securus manebis in eo, modo per fidem, tunc per speciem. Manebit et ipse perennis in te, juxta quod ei Psalmista decantat: In
Abbreviated transcription (Latin):
accipimꝰ. Sic̃ idẽ paulus dñm rogans. ñ qđ querebat. s qd̾ utile abi¬
bat accep̃. At cont̾ sepe reꝓbi exaudiunt᷑ ad uoluntatẽ: ñ eraudiuis
ad salutẽ. Uñ & eoꝵ caput diabolus. ut beatũ iobtẽptaret. exauditꝰ
ẽ aduoluntatẽ. s addãpnationẽ. Idõ enĩ concessus ẽ iste tẽptandus
ut eo ꝓbato. eẽt ille crueiandus. Cũgͦ dixisset ioħes. qͥa qđ cũq petuema
accipiemꝰ ab eo. q̃m mandata ei custodimꝰ qͣsi quereres que mandata:
conntinuo subdidit. & ho est mandatũ eiꝰ: ut credamꝰ in nomine
fili eiꝰ iesu xp̃i. & diligamꝰ alterutrũ. Singulari numero mandatũ
p̃misit: & duo sequent̾ adiungit mandata. fidẽ scilicet & dilectionẽ.
qđ nmirũ hȩc abinuicẽ separari nequeunt. Neq enĩ sine fide xp̃i
nob̾. id est puro amore. non sicut latrones uł quoꝵ libet aliorũ patra¬
tores scelerũ. qͥ se utiq alterutrũ. s ñ caste sediligunt. Sic̃ enim

Expanded text:
cipimus, sicut idem Paulus Dominum rogans, non quod quaerebat, sed quod utile habebat accepit. At contra saepe reprobi exaudiuntur ad voluntatem, si non audiuntur ad salutem. Unde et eorum caput diabolus, ut beatum Job tentaret, exauditus est ad voluntatem, sed ad suam damnationem. Ideo enim concessus est iste tentandus, ut eo probato ille esset cruciandus. Cum ergo dixisset Joannes, quia quodcunque petierimus accipiemus ab eo, si manddidit: Et hoc est mandatum ejus, ut credamus in nomine Filii ejus Jesu Christi, etc. Singulari numero mandatum praemisit, et Deo subsequenter adjungit mandata, fidem scilicet et dilectionem, quia nimirum haec ab invicem separari nequeunt. Neque enim sine fide Christi cut dedit mandatum nobis. Id est, puro amore, non sicut latrones, vel quorumlibet aliorum patratores scelerum, qui se utique alterutrum sed non caste diligunt. Sed enim
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ ds̃ ẽ. ut pote qͥ eiꝰ ꝑfectionẽ ꝓ modo nr̃o imitem. & in conspectu
eiꝰ suademꝰ corda nr̃a. hec sententia pendet asuperioribꝰ. Qa cũ
oꝑe & ueritate ꝓximos diligimꝰ. manifeste cognoscimꝰ. qm
in conspectu sũ me ueritatis suademꝰ corda nr̃a. Om̃s enĩ hoes
cũ aliqͥd face disponunt. ad idẽ factũ meditandũ. corda sua se
ualerent uellent. ipso ad testante qͥait. Om̃is eni qͥmale agit
odit lucẽ. & ñ uen̾ adlucẽ ut ñ arguant᷑ oꝑa eiꝰ. Q uͦ bona oꝑari
meditant᷑. hi facillime suis cordibꝰ ꝑsuadent. ut conspectui

Expanded text:
s est, ut pote qui ejus perfectionem pro modo nostro imitemur. Et in conspectu ejus suadebimus corda nostra. Haec sententia pendet a superioribus. Quia cum opere et veritate proximos diligimus, manifeste cognoscimus, quoniam in conspectu summae veritatis suademus corda nostra. Omnes enim homines cum aliquid facere disponunt, ad idem factum meditandum corda sua se , occultare vellent; ipso attestante qui ait: Omnis enim qui male agit, odit lucem; et non venit ad lucem, ut non arguantur opera ejus ; a, hi facillime cordibus suadent, ut conspectui
Abbreviated transcription (Latin):
mandata eiꝰ custodimꝰ. & ea quȩ st̃ placita corã eo facimꝰ. Magna
hoc & desidãbił fide libꝰ data ꝓmissio. Siqͥs uͦ tã uecors & absurdus
ẽ ut ꝓmissis non delectet᷑ celestibꝰ. saltĩ ꝑtimescat hoc qđ e cont᷑rio
sapientia terribilit᷑ intonat dicens. Qaũtit aurẽ suã ne audiat¬
i. lege̾: oratio eiꝰ erit execrabilis. Neq huic beati ioħis sententiȩ con¬
trariũ uideri oportet. qđ paulus ter dñm rogaũ ut discederet
abeo angł.s satane. nec impetrare potuit: s dictũ ẽ illi. sufficit
tͥ gr̃a mea. Nlã uirtꝰ in infiriitate ꝑficit᷑. &sienĩ ñ sempaduo

Expanded text:
ab eo, etc. Magna haec et desiderabilis fidelibus data est promissio. Si quis vero tam vecors et absurdus est, ut promissis non delectetur coelestibus, saltem pertimescat hoc quod e contrario sapientia terribiliter intonat, dicens: Qui avertit aurem suam ne audiat legem, oratio ejus erit exsecrabilis . Neque huic beati Joannis sententiae contrarium videri oportet, quod Paulus ter Dominum rogavit, ut discederet ab eo angelus Satanae, nec impetrare potuit , sed dictum est illi: Sufficit tibi gratia mea, nam virtus in infirmitate perficitur . Etsi enim n
Abbreviated transcription (Latin):
cauerit ipsa moriet᷑. Uita qͥppe carnis anima. uita aẽ dĩ est. Mors
corporis. amitt̾e sp̃m. mors est aẽ amitt̾e dm̃. Unde constat. qđ
manima mortui. õs inhanclucẽ nascim. trabentes exadã origi¬
nale peccatũ. s xp̃i gr̾a fidelibꝰ regenerando agit᷑. ut in anima
uiuere possint. Uerũ baptismatis & fidei misteriũ illis solũ ꝓdẽ
illos demorte traicit aduuitã qͥ sincera m̃te diligunt fr̃ẽs. Adi al
notandũ qđ ñ ait qͥ nondiligit uent̾us ẽ in mortẽ. qͣsi depena m
loqueret᷑. que restat peccatores infut᷑o s. qͥ ñ diligit in qd inant
amaret exurgere posset. hinc & enĩ dicit᷑ in apocalipsi ba¬

Expanded text:
caverit, ipsa morietur. Vita quippe carnis anima, vita animae Deus est. Mors caverit, ipsa morietur. Vita quippe carnis anima, vita animae Deus est. Mors corporis amittere spiritum, mors est animae amittere Deum. Unde constat, quod in anima mortui omnes in hanc lucem nascimur, trahentes ex Adam originale peccatum, sed Christi gratia fidelibus regvivere possint. Verbum baptismatis, et fidei mysterium, illis solis prodest, illos de morte trajicit ad vitam qui sincera mente diligunt fratres. Atque ideo notandum, quod non ait: Qui non diligit venturus eloqueretur, quae restat peccatoribus in futuro, sed qui non diligit, inquit, manet amaret, exsurgere posset. Hinc etenim Deus in Apocalypsi: B
Abbreviated transcription (Latin):
peccatũ maligni. id est diaboli. ẽ inpectore tali. qͥa & diabolus
hõem inuidendo eiecit. Oꝑa gͦ iusta abel ñ dicit nͥcaritatem.
dat linguas. s facta. Cor siñbene faciat ꝓfr̃ibꝰ suis. ostendit quid
inse habeat. Temptationibꝰ ꝓbant᷑ hões. Nolite mirari fr̃es. si
odit uos mundus. Mundũ dicit dilectores mundi. Nec miran¬
dũ qͥa qͥamant mundũ. fr̃em amundi amore separatũ & cȩle¬
sib̾tantũ desideriis intentũ. amare ñ possunt. Ab hominatio
ĩenĩ peccatori religio: ut script᷑a testat᷑. Nos scimꝰ qͣm trans lat.
simꝰ demorte aduitã qm diligimꝰ fr̃es. Nemo se deuirtutibus
salso extollat. neino suarũ uiriũ pauꝑtatẽ ult̃modũ metuat.
aptũ dat indiciũ quicũq fr̃na dilectione plenꝰest. adelectoꝵ¬
sortẽ ꝑtinet. qͥa portionẽ habere interra uiuentiũ meruit. A ñ
diligit manet inmorte. Mortẽ animȩ dicit. Anima enĩ que pec.¬

Expanded text:
peccatum maligni, id est, diaboli, est in pectore tali, quia et diabolus hominem invidendo ejecit. Opera ergo justa Abel, non dicit nisi charitatem. dat linguas, sed facta. Cur si non benefaciat pro fratribus suis, ostendit quid in se habeat? Tentationibus probantur homines. Nolite mirari, fratres, si odit vos mundus. Mundum dilectores mundi dicit. Nec mirandum quod qui amant mundum fratrem a mundi amore separatum, et coelestibus tantum desideriis intentum, amare non possunt. Abominatio est enim peccatori religio, ut Scriptura testatur. Nos scimus quia translati sumus de morte ad vitam, quoniam diligimus fratres. Nemo se de virtutibus falso extollat, nemo suarum virium paupertatem ultra modum metiatur: apertum dat judicium, quicunque fraterna dilectione plentinet, quia portionem habere in terra viventium meruit. Qui non diligit, manet in morte. Mortem animae dicit. Anima enim quae pec
Abbreviated transcription (Latin):
tibꝰ. ille qͥ pͥmus ẽ conditꝰ. mox ut altitudinẽ sue claritatis aspri
cont᷑ conditorẽ cũ suis seqͣcibꝰ suꝑbus intumuit. Perquã suꝑbiã
abinitio peccans: de archangło est indiabolũ uersus. In hoc appan¬
ruit filius dĩ. ut dissoluat oꝑadiaboli. Om̃s peccatores exdiabolo
nati sunt. inqͣntũ peccatores. Adã adõfactus ẽ. s quando con¬
sensit diabolo. exdiabolo natus ẽ. & tales om̃s genuit. qͣlis erat
Iatiuitas illa: deiecit ad mortẽ. natiuitas scda idest baptismi.
erexit aduitã. Natiuitas illa trahit secũ peccatũ. natiuitas
secunda lib̾at apeccato. Idõ enĩ uenit. xp̃s homo. ut solueret pecrad
hominũ. Deqͣ solutione recte subdit᷑. Om̃is qͥnatus ẽ exdõ. peccaus

Expanded text:
tibus, ille qui primus est conditus, mox ut altitudinem suae claritatis aspexit, tibus, ille qui primus est conditus, mox ut altitudinem suae claritatis aspexit, contra Conditorem cum suis sequacibus superbus intumuit, perque eamdem superbiam ab initio peccans, de archangelo in diabolum est versus. In hoc apparuit Filius Dei, ut dissolvat opera diaboli. Omnes peccatores ex diabolo nati sunt in quantum peccatores. Adam a Deo factus est; sed quando consensit diabolo, ex diabolo natus est, et tales omnes genuit qualis erat. Nativitas illa dejecit ad mortem; nativitas secunda, id est, baptismi, erexit ad vitam. Nativitas illa trahit secum peccatum; nativitas secunda liberat a peccato. Ideo enim venit Christus homo, ut solveret peccata hominum; de qua solutione recte subditur: Omnis qui natus est ex Deo peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
sesut ẽ dñs. S sic̃ multũ int̾ est int̾ faciẽ hominis & ĩmaginem
despeculo: quia imago ẽ in imitatione. corpus inueritate. & tam̃
cemus. exnulla parte similes diceremꝰ. Ergo feĩficat nos: sic ut
dipse sc̃sest.S ille sc̃set̾nitate: nos sc̃i fide. Iusti sumꝰ sic̃ & ille
iustus ẽ: s ille in ipsa incõmutabili ꝑpetuitate. nosiusti cre¬
dendo inquẽ non uidemꝰ: ut aliqͣndo uideam Iui facit peceatũ
exdiabolo est. Non carnis originẽ daucendo exdiabolo sic̃ manicho
adeosdño. uosex patre diaboloestis. qm̃n abinitio diabolis peca
penarũ enormitate. nec futurarũ metu coercitus. Unde iure er
illo ẽẽ dicit᷑. qͥsq apeccando se reuocare neglegit. Abinitio aũt ha¬
bolus peccat. illo utiq qͦ ipse factus ẽ. qͦ & creaturarũ cepit origo
cunctarũ. Heq enĩ dubitandũ est int̾ pͥmascreaturas angłos
ẽẽ conditos. scet̾is ad laudẽ creatoris głam sue conditionis referen¬

Expanded text:
est Dominus , sed sicut multum interest inter faciem hominis et imaginem de speculo, quia imago est in imitatione, corpus in veritate, et tamen essemus, ex nulla parte similes diceremur. Ergo sanctificat nos, sicut et ipse sanctus est. Sed ille sanctus aeternitate, nos sancti fide. Justi sumus, sicut et ille justus est. Sed ille in ipsa incommutabili perpetuitate, nos justi credendo in eum quem non videmus, ut aliquando videamus. Qui facit peccatum, ex diabolo est. Non carnis originem ducendo ex diabolo, sicut Manichaeus ad eos Domino: Vos ex patre diabolo estis . Quoniam ab initio diabolus peccat. poenarum enormitate nec futurarum metu coercitus. Unde ex illo jure esse dicitur, quisquis a peccando se revocare negligit. Ab initio autem diabolus peccat, illo utique quo ipse factus est, quo etiam creaturarum coepit origo cunctarum. Neque enim dubitandum est inter primas creaturas angelos esse conditos, sed caeteris ad laudem Creatoris gloriam suae conditionis referen
Abbreviated transcription (Latin):
uersiculũ respicit. qͦd dicit᷑ sed sicut unctio eiꝰ docet uos de omibꝰ
significans quia uerax ẽ eadẽ unctio id est ipse sp̃s qͥ docet ho¬
mines. m̃tiri non potest. Ꝙ sic̃ docuit uos. manete ineo. Doc¬
trinis uariis & peregrinis. nolite abduci. Ea fide eoritu
qͦ ipse docuit : in illo manete. Qenĩ ꝑseuerauerit usq inf¬
nẽ. hic saluuserit. Et nẽ filioli manete in eo: ut cũ apparuerit

Expanded text:
um respicit, quo dicitur: Sed sicut unctio ejus docet nos de omnibus, significans quia verax est eadem unctio, id est, ipse Spiritus qui docet homines, mentiri non potest. Et sicut docuit vos, manete in eo. Doctrinis variis et peregrinis nolite abduci. Ea fide, eo ritu quo ipse docuit, in illo manete. Qui enim perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . Et nunc, filioli, manete in eo, ut cum apparuerit
Abbreviated transcription (Latin):
ineuangelio loqͥt᷑. Egosũ resurreccio & uita. Quȩ manifesta¬
test diuinis incarne declarata miraculis: uider̃q discipłi
psentes. qđ posteris indubia ueritate testarent᷑. qnͣdo signa
faciens sicut iscdẽ ioħes scribit. manifestauit głamsuã. ce
credider̃ in eũ discipłi eiꝰ. Et quia ioħes apłs uitã se mani-¬
festatã uidisse cũsius coapłis testat᷑. c̃fundat᷑ cũsius seqͣcib

Expanded text:
in Evangelio loquitur: Ego sum resurrectio et vita ; quae manifestata est divinis in carne declarata miraculis, videruntque discipuli praesentes quod posteris indubia veritate testarentur, quando signa faciens, sicut idem Joannes scribit, manifestavit gloriam suam, et crediderunt in eum discipuli ejus . Et quia Joannes apostolus vitam se manifestatam vidi
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ peccat. ñ uidit eũ nec cognouit eũ. Sienĩ gustasset & uidisset
q̃mdulcis ẽ dñs. nequaqͣm se peccando auidenda eiꝰ gła segregaret.
& inqͣntũ iusti memoriã habundantie suauitatis eiꝰ eructuant.
& iustitia eiꝰ exultant. intantũ se apeccatis abstinendo. iustitię
eꝰ incõmutabili & incõparabili concordare satagunt. Filioli. nemo
uos seducat. Q facit iustitiã iustus ẽ: sicut & ille iustus ẽ. Hon¬

Expanded text:
qui peccat, non vidit eum, nec cognovit eum. Si enim gustasset et vidisset quam suavis est Dominus , nequaquam se peccando a videnda ejus gloria segregaret. Et in quantum justi memoriam abundantiae suavitatis ejus eructant, et in justitia ejus exsultant , in tantum se a peccatis abstinendo justitiae ejus incommutabili et incomparabili concordare satagunt. Filioli, nemo vos seducat. Qui facit justitiam, justus est, etc. Et
Abbreviated transcription (Latin):
pelagii. & arrui dogia condẽpnat᷑. Pelagi qͥdẽ qui dicere ausus q
hões sine gr̾a dĩ posse saluari condempnatur eresis ineo qđ dietin
adõ nob̾ caritatẽ uel potestatẽ dari. qua adoptionẽ filiorũ aceipian
Porro arriꝰ qͥdicebat minorẽ pat ac dissimilẽ ẽẽ filiũ. repellitur
in eo qd isdẽ ioħs & ic dicit apatre nobis dari caritatẽ qͥfilii dei nõen
& simus. & in euangłio ꝑdñm saluatorẽ ait. potestatẽ dari credentb¬
filios di fieri. Constat enĩ uniꝰ substantiȩ & eiꝰdẽ eosẽẽ potentiȩ. qͥeqͥli
hominibꝰ. atq indefferent᷑ cȩlestia dona tribuunt. Propt᷑ hoc mus¬
duĩ non nouit nos: qͥa ñ nouit eũ. Mundũ hoc loco amatores mu¬
despexerant. dicent int̾ se gem̃tes & penitentiã agentes. hi sunt

Expanded text:
 haec condemnatur. Pelagii quidem qui dicere ausus est homines sine gratia Dei posse salvari condemnatur haeresis in eo quod dicitur a Deo nobis charitatem vel potestatem dari, qua adoptionem filiorum accipiamus. Porro Arius, qui dicebat minorem Patre ac dissimilem esse Filium, refellitur in eo quod idem Joannes et hic dicit, Patrem nobis dare charitatem qua filii Dei nominemur et simus, et in Evangelio. Constat enim unius substantiae et ejusdem eos esse potentiae, qui aequaliter hominibus atque indifferenter coelestia dona tribuunt. Propter hoc mundus non novit nos, quia non novit eum. Mundum hoc loco, mundi amatores despexerunt, dicent intra se gementes et poenitentiam agentes: Hi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ñ habemꝰ. nos ipsos seducimꝰ. sed de uiolatione caritatis. Quã qui
semen dĩ idest uerbũ dĩ qͦrenatus est inse habet. cõmutere ñ pod
Hoc enĩ sequendo manifestat dicens. In hoc manifesti sunt filii
fr̃em suũ. Dilectio gͦ sola discernit. int̾ filios dĩ. & filios diaboli
penn caritatẽ nati sunt exdõ. qͥ non habent ñ. st̾ nati exdeo. Qeqͥd
Alabe. hoc solũ ñ habeas nichil tͥ ꝓdest. Aliaũ ñ habeas. hoc habe.
sinplesti legẽ. Qenĩ diligit ꝓximũ: legẽ impleuit. & plenitu

Expanded text:
habemus, nos ipsos seducimus , sed de violatione charitatis, quam qui semen Dei, id est, verbum Dei, quo renatus est, in se habet, committere non potest. Hoc enim sequendo manifestat, dicens: In hoc manifesti sunt filii ola discernit inter filios Dei et filios diaboli. Qui habent charitatem, nati sunt ex Deo. Qui non habent, non sunt nati ex Deo. Quidquid vis habe, hoc solum si non habeas, nihil tibi prodest. Alia si non habeas, hoc habe, et implesti legem. Qui enim diligit proximum, legem implevit. Et plenitudo
Abbreviated transcription (Latin):
potuit auferre. nͥ ille inqͦ peccatũ ñ est. Tollit aũt & dimittendo
que facta sunt & ad iuuando nefiant. & ꝑducendo aduitã ubi
seri omino ñ possint. Om̃is qͥineo manet. ñ peccat. Inqͣntum
ineomanet. intantũ ñpeccat. & om̃is qͥ peccat: ñ uidit eũ. nec
cognouit eũ. Uisionẽ dicit. & cognitionẽ fidei. qͣuisti etiã in hac

Expanded text:
potuit auferre, nisi ille in quo peccatum non est. Tollit autem, et dimittendo potuit auferre, nisi ille in quo peccatum non est. Tollit autem, et dimittendo quae facta sunt, et adjuvando ne fiant, et perducendo ad vitam ubi fieri omnino non possint. Omnis qui in eo manet, non peccat. In quantum in eo manet, in tantum non peccat. Et omnis qui peccat non vidit eum, nec cognovit eum. Visionem dicit et cognitionem fidei
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s accepimꝰ. siue infirmitate. siue neglegentia. siue ignoras¬
tia corrũpunt. Sed & latinũ nom̃ eidẽ rationi congruit. quo
iniqͥtas quasi eqͥtati aduersa nuncupat᷑. qͥq facit p eccatũ. & in¬
qͥtatẽ facit. & peccatũ est in iqͥtas. qͥa qͥcũq peccat. contrariꝰ nimi¬
rũ eqͥtati diuinȩ legis peccatido existit. Uerũ ne nos qͥ peccatis &
iniqͥtatibꝰ ad purũ carere neqͥmꝰ. ꝓrsus desalute desꝑemꝰ: uideas
qͥd seqͥtur dedño. & scitis qm ille apparuit ut peccata tolleret: & pats¬
tũ in eo ñ est. hoc& ioħs baptista. testimoniũ ꝑhibens dño aut. ẜcu
agnus dĩ ecce qͥtollit peccata mundi. Idõ aut̃ peccata tollere potuit
ssecti s eorũ nullus peccata tollere potuit mundi. quia nullus
Ine peccato ẽe potuit inmundo. Nongͦgletur pelagiꝰ. ñ se iulia nꝰ
nus sectator extollat. audiens. qͥa om̃is qͥ babet spẽ indño. scificat
se. Nemo enĩ tollit peccatũ. qđ neclex quãuis sc̃a & iusta & bona

Expanded text:
 ignorantia, corrumpunt. Sed et Latinum nomen eidem rationi congruit, quod iniquitas quasi aequitati adversa nuncupatur, quique facit peccatum, et iniquitatem facit, et peccatum est iniquitas. Quia quicunque peccat contrarius nimirum aequitati divinae legis peccando existit. Verum, ne nos, qui peccatis et iniquitatibus ad purum carere nequimus, prorsus de salute desperemus, videamus quod sequitur de Domino: Et scitis quoniam ille apparuit, ut peccata tolleret, ettc. Hoc et Joannes Baptista testimonium perhibens de Domino ait: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi. Ideo autem peccata tollere potuit re perfecti, sed eorum nullus peccata tollere potuit mundi, quia nullus sine peccato esse potuit in mundo. Non ergo glorietur Pelagius, non se Julianus ejus sectator extollat, audiens quia omnis qui habet spem in Domino sanctificat se. Nemo enim tollit peccata, quae nec lex quamvis sancta et justa et bona
Abbreviated transcription (Latin):
uixinangłis si dõ cõparent᷑. Iam̃ siqͣ ꝑfecta iustitia ẽ: aãrũ
lolapsu auersis: nulla suꝑbia cadentibꝰ. sed manentibꝰ sẽper
in contẽplatione uerbi dĩ. & nichil aliud dulce habentibꝰ nisi
aqͦ creati sunt. inipsis ꝑfecta iustitia est. In nob̾ aũt exfide cepit
ncipite inqͥd. In itiũ iustitię nr̃e confessio peccatoꝵ. Cep̾isti non
defende̾ peccatũ tuũ. iã inchoasti iustitiã. Perficietur: aũ inte
quando nichil aliud facere delectabit. qͣndo absorbebitur mors
nuictoria. quando nulla concupiscentia titillabit. qͣndo non
erit lucta cũ carne & sanguine. quando erit corona uictorię.
& triumphus deinimico. tunc erit ꝑfecta iustitia. Ergo si
idete qualẽ caritatẽ dedit nob̾ pat̾. ut filii dĩ nominemꝰ & simꝰ.
Dagna gr̃a conditoris nr̃i. qua nobis donauit ut eũ amare & no¬
uerimꝰ & possimꝰ. & ita amare ut patrẽ filii. cũ & hoc magnũ
eẽt. si sic amare illũ possemꝰ. quomͦi fideles seruidños. quomͦ¬

Expanded text:
arentur. Tamen si qua perfecta justitia est animarum lo lapsu aversis, nulla superbia cadentibus, sed manentibus semper in contemplatione verbi Dei, et nihil aliud dulce habentibus nisi a quo creati sunt, in ipsis perfecta justitia est. In nobis autem ex fide coeIncipite, inquit. Initium justitiae nostrae est confessio peccatorum. Coepisti non defendere peccatum tuum, jam inchoasti justitiam. Perficietur autem in te, quando te nihil aliud facere delectabit. Quando absorbebitur mors in victoria, quando nulla concupiscentia titillabit, quando non erit lucta cum carne et sanguine, quando erit corona victoriae, et triumphus de inimico, tunc erit perfecta justitia. Ergo si ominemur et simus . Magna est gratia conditoris nostri quam nobis donavit, ut eum amare et noverimus et possimus: et ita amare, ut patrem filii, cum et hoc magnum esset, si sic amare illum possemus quomodo fideles servi amant dom
Abbreviated transcription (Latin):
inde docti ꝑunccionẽ sp̃s nec opꝰ habetis doceri. nͥ ut ꝑsista.¬
tis ineo qd cepistis. Et qm̃ om̃e mendaciũ exueritate ñ est.
Dic uersus pendit asuꝑiori: & est sensus. Nonscripsimꝰ uobis
quasi ignorantib ueritatẽ. sed quasi scientib eã: & hoc qͦq
scientib qm̃ ome mendaciũ exueritate ñ ẽ. Ecce aut̃ ãmoniti

Expanded text:
vitae docti per unctionem Spiritus, nec opus habetis doceri, nisi ut persistavitae docti per unctionem Spiritus, nec opus habetis doceri, nisi ut persistatis in eo quod coepistis. Et quoniam omne mendacium ex veritate non est. Hic versus pendet a superiori, et est sensus: Non scripsimus vobis quasi ignorantibus veritatem, sed quasi scientibus eam: et hoc quoque scientibus, quoniam omne mend
Abbreviated transcription (Latin):
exierunt inqͥt. sed nolite tristes esse: ñerant ex nobis. Unde ꝓbasꝰ
Na si fuissent ex nobis: utiq mansissent nobiscũ. Hunc gͦ uiden¬
dũ quia multi qͥ ñ sunt ex nobis accipiunt nobiscũ sacrañtanꝰ
uenerit. uelut occasione uenti uolant foras. quia gͥna
herant. Om̃s aut̃ tunc uolabunt. cũ area dñica ceꝑit uen¬
tlari indie uidicii. Siqͥsane exier̃ peccando sed redeunt
aiscussionẽ exeunt de eccła ostendentesse ñ fuisse excłȩ menbr.
nec ꝓptinusse ad corpꝰ xp̃i: ut ꝑ hoc manifeste clarescat qui a
nsunt õs exnobis qͥnobiscũ intꝰ positi. sacramenta xp̃i ꝑcipiunt.
sedsoli qͥ digna eisdẽ sacramentis oꝑa inimitate ȩccłȩ xp̃i faciunt.
Seduos unccionẽ habetis ascõ. & nostis oĩa. Unccio spualis ipse
doceant᷑. quia ipsa unccio docet. Et bene cũ dehereticis loque¬
subet̃ ꝑdicionis locũ teneant. Nonscripsimꝰ uobis qͣsi ignoran¬

Expanded text:
exierunt, inquit, sed, nolite tristes esse, non erant ex nobis. Unde probas? exierunt, inquit, sed, nolite tristes esse, non erant ex nobis. Unde probas? Nam si fuissent ex nobis, permansissent utique nobiscum. Hinc ergo videndum quia multi qui non suvenerit, quasi occasione venti volant foras, quia grana erant. Omnes autem tunc volabunt, cum area Dominica coeperit ventilari in die judicii. Si qui sane exierunt peccando, sed poeniteexcussionem exeunt de Ecclesia, ostendentes se non fuisse Ecclesiae membra, nec pertinuisse ad corpus Christi, ut per hoc manifeste clarescat, quia non sunt omnes ex nobis, qui nobiscum intus positi sacramenta Christi percipiunt, sed soli qui digna eisdem sacramentis opera in unitate Ecclesiae Christi faciunt. Sed et vos unctionem habetis a Sancto, et nostis omnia. Unctio spiritualis, ipsedoceantur quos ipsa unctio docet. Et bene cum de haereticis loquehabent, perditionis locum teneant. Non scripsi vobis quasi ignoran
Abbreviated transcription (Latin):
Quiõs illi marimo anxp̃o infine scłiuenturo. quasi suo capiti telt¬
moniũ reddunt. Unde & paulus deillo ait. qui amisteriuiã
oꝑatur iniqͥtatis. Unde scimꝰ quia nouissima hora ẽ : Unde
Quia antix̧yi multi facti sunt. Potest aut̃ etiã sic intelligi qđ ait.
iã tunc nouissimã fiusse horã. quia ꝑsecucio illius tẽporis que
abhereticis ingerebat᷑. magnã similitudinẽ habuerit ultimȩ
illius ꝑsecucionis quȩ ĩminente die iudicii uentura ẽ : qũ auis
hȩc linguis tantũ uesanis ȩccłam uerauerit. illa etiã gladus
sit uexatura ferocib. Exnobis exier̃ sedñerant exnobis. Panges¬
dũ uidebat᷑ ut dãpnũ cũ audiremꝰ ex nobis exier: sed moxẽsolacis
nobis offert᷑ cũ fubdit᷑. sed ñ erant exnobis. Constat eni ñ posse
& sanitas ꝑfecta nerit nisi inresur reccione mor tuorũ: sicst̾
incorpore xp̃i qͦmͦ humores mali qͣndo euomuntur tunc re¬
leuat᷑ corpꝰ. sic & mali qnͣdo exeunt. tunc ȩccła releuat᷑. Exnobis

Expanded text:
o illi Antichristo in finem saeculi venturo, quasi suo capiti testimonium reddunt. Unde et Paulus de illo ait quia mysterium jam operatur iniquitatis . Unde scimus quia novissima hora est. Unde? Quia Antichristi multi facti sunt. Potest autem et sic intelligi, quod ait, jam tunc novissimam fuisse horam, quia persecutio illius temporis, quae ab haereticis ingerebatur, magnam similitudinem habuerit ultimae illius persecutionis, quae imminente die judicii ventura est, quamvis haec linguis tantum vesanis Ecclesiam vexaverit, illa etiam gladiis sit vexatura ferocibus. Ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis. Plangendum videbatur ut damnum, cum audiremus: Ex nobis exierunt; sed mox consolatio subinfertur, cum subditur: Sed non erant ex nobis. Constat enim non posse et sanitas perfecta non erit nisi in resurrectione mortuorum. Sic sunt in corpore Christi, quomodo humores mali; quando evomuntur, tunc relevatur corpus. Sic et mali quando exeunt, tunc Ecclesia relevatur. Ex nobis
Abbreviated transcription (Latin):
ipterea credendũ. quia nimquã ante patrẽ nominatꝰ inue¬
nuat᷑. Et hȩc ẽ reꝓmissio quã ipse pollicitꝰ ẽ nobis uitã ȩ t̾nã.
luasi quereres mercedẽ & diceres. ecce qđ abinicio audiui
custodio. obtẽpero: ꝑicula. labores. tẽptaciones. ꝓ ista
pmansione sustineo. Quo fructu: Qua mercede: Quid
nͥ postea dabit: Et hȩc est inqͥt repmissio quã pollicit
e nobis. uitã ȩt̃na. Memoria ꝓmisse mercedis. ꝑseuerantẽ
te faciat inoꝑe. Hȩc scripsi uobis dehis qͥseducunt uos.
Deductores qͦs nominat: ñsolũ heretici sunt intelligendi.
iper uersa doctrina querunt auertere afide. sed& hi qͥ
pillecebras. uel aduersa scłi aꝓmissione uitȩ ȩt̾nȩ mentes
infirmorũ male mulcendo. siue terrendo detrahunt. Et uos
corde &ecorpore seruetis: uxta illud apłi pauli. Sp̃m nolite
extinguere. Sic que fit. ut docente interius uossp̃u. minus

Expanded text:
propterea credendum, quia nunquam ante Patrem nominatus invepropterea credendum, quia nunquam ante Patrem nominatus inveniatur. Et haec est repromissio quam ipse pollicitus est nobis, vitam aeternam. Quasi quaereres mercedem, et diceres: Ecce me, quod ab initio audivi, custodio, obtempero: pericula, labores, tentationes, pro ista permansione sustineo. Quo fructu, qua mercede? Quid mihi postea dabitur? Et haec est, inquit, repromissio quam pollicitus est nobis, vitam aeternam. Memoria promissae mercedis perseverantem te faciat in opere. Haec scripsi vobis de his qui seducunt vos. Seductores quos nominat, non solum haeretici sunt intelligendi, qui perversa doctrina quaerunt avertere a fide, sed et hi qui per illecebras vel adversa saeculi a promissione vitae aeternae mentes infirmorum male mulcendo, sive terrendo, detrahunt. Et vos corde et corpore servetis, juxta illud apostoli Pauli: Spiritum nolite exstinguere . Sicque fit ut docente interius vos Spiritu, minus
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m filiũdĩ. nichil ominꝰ dm̃patrẽ sehabere dicebant: ostendens
eos frustra dm̃ patre c̃fiteri qͥfiliũ negant. Hinc & ipse dñs
eos exerrans ait. Sids̃ pat̾ ur esset: diligeretis utiq me. Ego
enĩ exdõ ꝓcessi & ueni. Om̃is qͥnegat filiũ. nec patrẽ habet.
qͥc̃fitet᷑ filiũ & patr̃e habet. Confessionẽ hic. uocis. cordis. &
oꝑis. inqͥrit: qualẽ querebat paulus cũ ait. Et nemo potest
Illã inqͥt fidẽ. illa doginata toto corde sectamini: quȩ apͥmis
onꝰ sola quȩ uos diuine grę par ticipes reddant. Et siqͥs
udisdiperit ecce hic ẽ xp̃s. ecce illic: ne credatis. Exurgent
slio &e patre manebitis. Filiũ pͥmo ponens: quia sicut ipse
slus dicit. nemo uenit ad patre nͥ ꝑfiliũ: nullus diuinȩ
cessi tudinis głam uidebit. nͥ quiꝑsacramenta humanitatis
qua filiussuscepit renatꝰ ẽ. Uel cer te idõ filiũ pͥmo. & sic
ptrẽ nominauit: ne dicant arriani filiũ minorẽ patri

Expanded text:
m Filium Dei, nihilominus Deum Patrem se habere dicebant, ostendens eos frustra Deum Patrem confiteri, qui Filium negant. Hinc et ipse Dominus eos exsecrans ait: Si Deus Pater vester esset, diligeretis utique me: ego enim a Deo processi, et veni . Omnis qui negat Filium, nec Pqui negat Filium, nec Patrem habet, etc. Confessionem hic cordis, vocis et operis inquirit, qualem quaerebat Paulus, cum ait: Et nemo potest Illam, inquit, fidem, illa dogmata toto corde sectamini, quae a primienim sola quae vos divinae gratiae participes reddat. Et si quis vobis dixerit: Ecce hic est Christus, ecce illic, ne credideritis. Exsurgent pse Filius dicit: Nemo venit ad Patrem nisi per Filium ; nullus divinae celsitudinis gloriam videbit, nisi qui per sacramenta humanitatis, quam Filius suscepit, renatus est. Vel certe ideo primo Filium, et sic Patrem nominavit, ne dicant Ariani, Filium minorem Patre
Abbreviated transcription (Latin):
erxp̃o. Nondixit qͦdlã mendaciũ ñ ẽ exueritate. Nemo se
decipiat. nemo se illudat: om̃e mendaciũ nẽ exueritate.
mendaciorũ. ñparũ int̾ se disparia. nunc quasi singulate
ponit mendaciũ negacionis xp̃i: quia nimirũ hoc tã nefanduꝰ
& execrabile mendaciũ ẽ. ut in eiꝰ c̃paracione cetera aut parua
sodoma exte. Propͥa aut̃ iudeorũ est hȩc negacio. ut dicant qn
catholici qͥ xp̃i mandatis obtẽperare c̃ tẽpnunt. iħm esse xp̃m de¬
negant: cui ñ ut xp̃o dĩ filio debitũ timoris. uel dileccionis serui¬
ciũ ĩpendunt. seduelut homini nulluiꝰ potentiȩ adlibitũ c̃tra

Expanded text:
risto. Non dicit, quoddam mendacium ex veritate. Nemo se decipiat, nemo se illudat: omne mendacium non est ex veritate. mendaciorum non parum inter se disparia, nunc quasi singulare ponit mendacium negationis Christi, quia nimirum hoc tam nefandum et exsecrabile mendacium est, ut in ejus comparatione caetera aut parva ficata est Sodoma ex te . Propria autem Judaeorum est haec negatio, ut dicant quocatholici qui Christi mandatis obtemperare contemnunt Jesum esse Christum denegant, cui non ut Christo Dei Filio debitum timoris vel dilectionis servitium impendunt, sed velut homini nullius potentiae ad libitum contra
Abbreviated transcription (Latin):
qͦmͦ in euangelio dñs de eodẽ spu loquens discipsil at
ipse uos docebit om̃ia. quia nͥisdẽ sp̃s coidi ad sit audienis.
ociosus est sermo doctoris. Nemogͦ docenti homini tͥhiat
qđ exore docentis intelligit: qͥa nͥ intus sit qͥdoceat dato¬
ris lingua exteriꝰ inuacuũ laborat. Nec tam̃ doctor cesta
debet. quin qđ ualet faciat: iusta id qđ ait paulus. Ego
plantaui apollo rigauit. dĩ aũt increm̃tum dedit.
& uerũ est. & non est mendaciũ. Sollertius crebra tteratione
inculcat uera eẽ que p̾dicat. & ab onĩi falsitatis sorde mun¬
dissima. ut eosqͥ alit̾ predicare p̾sumpserant coerceat. & nos
qͦq sedulus admoneat. ñ alit̾ uitã inuenir⁊ posse ꝑpetuam. nͥ

Expanded text:
 in Evangelio Dominus de eodem Spiritu loquens discipulis ait: Ipse vos docebit omnia . Quia nisi idem Spiritus cordi adsit audientis, otiosus est sermo doctoris. Nemo ergo docenti homini tribuat quod ex ore docentis intelligit, quia nisi intus sit qui doceat, doctoris lingua exterius in vacuum laborat. Nec tamen doctor cessare debet, quin quod valet faciat, juxta id quod Paulus ait: Ego plantavi, Apollo rigavit, Deus autem incrementum dedit . Et verum est, et non est mendacium. Solertius crebra iteratione inculcat vera esse quae praedicat, et ab omni falsitatis sorde mundissima, ut eos qui aliter praedicare praesumpserint coerceat, et nos quoque sedulus admoneat non aliter vitam inveniri pos
Abbreviated transcription (Latin):
illa dñi parabolã ubi oꝑarios inuineã. apͥma hora. at̾cia. asexta.
anona. & abundecima narrat esse c̃ductos. Apͥmanãq hora uineã
chñi excolebant. qͥ apͥmorcho scłi. uel docendo. uel recte uiuendo
suicreatoris uoluntati seriuebant. Ib ora t̾cia qͥ atẽporibno
Abhora serta qͥa tẽporib abrahã. Ab ora nona qͥa tẽporiblegi
date. Abhora undecima. qͥ a tẽpore dñice incarnacionis usq
adfinẽ scłi cȩlestib famulant᷑ ĩ perus. Inqͣui delicet hora aeas¬
uentꝰ incarne saluatoris futurꝰ & secutura pestis antixp̃i. quȩ
Et sicut audistis quia antixp̃suenit. nc̃ antixp̃i multifacaiuint¬

Expanded text:
illam Domini parabolam, ubi operarios in vineam a prima hora, a tertia, a sexta, a nona et ab undecima, narrat esse conductos. A prima namque hora vineam Domini excolebant, qui a primordio saeculi vel docendo, vel recte vivendo, sui Creatoris voluntati serviebant. Ab hora tertia, qui a temporibus Noe. Ab hora sexta, qui a temporibus Abraham. Ab hora undecima, qui a temporibus dominicae Incarnationis usque ad finem saeculi, coelestibus famulantur imperiis: in qua videlicet hora, et adventus in carne Salvatoris futurus, et secutura pestis Antichristi, qui Et sicut audistis, quia Antichristus venit, etc. Antichri
Abbreviated transcription (Latin):
&ipsise miscuer̃ infinitis questionib ut salomonait. Unde & iacob
ait Nemocũ tẽptat᷑ dicat. qm̃ adõ tẽptor. dsenĩ intẽptator maloꝵ¬

Expanded text:
et ipsi se miscuerunt infinitis quaestionibus, ut Salomon testatur. Unde et Jacobus et ipsi se miscuerunt infinitis quaestionibus, ut Salomon testatur. Unde et Jacobus ait: Nemo, cum tentatur, dicat quoniam a Deo
Abbreviated transcription (Latin):
primorũ. Suꝑbia uitȩ ẽ. cũ se qͥs iactat inhonorib: ꝓhȩc adã tẽpta
tꝰ ẽ & uictꝰ. Per c̾cupiscentiã scilicet carnis. cũ hostis cibũ ligniuetti
ostendit. atq ad comedendũ suasit. Per c̃cupiscentiã oculorũ
cũ diceret. scientes bonũ & maliĩ: &aꝑient᷑ oculi ur̃i. Per supbia
pines fiant. Per c̾cupiscentiã oculorũ id ÷ curitatẽ. ubi depinna
tepli amonet᷑ ut se deorsũ mit tat. tẽptandigrã utrũ ab angłis
siscipiat᷑ Persuꝑbiã uitȩ id ÷ in anẽ iactantiã: ubi in monte c̃sti
atuto ostencdunt᷑ oĩa regna huius t̾rȩ. & ꝓmit tunt᷑ si ad orauerit.
Luñ ẽ expatre. sed ex mundo ẽ. Ilonẽ pugna uiciorũ nobis exdeo
patre & c̃ditore naturalit inserta: sed ex mundi huius amore que
reatori p̾tulimꝰ nobis accidisse ꝓbat. Fecit enids̃ homines rectos.

Expanded text:
proximorum. Superbia vitae est, cum se quis jactitat in honoribus, et per elaproximorum. Superbia vitae est, cum se quis jactitat in honoribus, et per elatus est et victus. Per concupiscentiam, scilicet, carnis, cum hostis cibum ligni vetitum ostendit, eumque ad comedendum suasit. Per concupiscentiam oculorum, cum diceret: Scientes bonum et malum, et aperientur oculi vestri . Per superbiam panes fiant . Per concupiscentiam oculorum, id est, curiositatem, ubi de pinna templi admonetur ut se deorsum mittat, tentandi gratia, utrum ab angelis suscipiatur. Per superbiam vitae, id est, inanem jactantiam, ubi i hujus, et promittuntur, si adoraverit. Quae non est ex Patre, sed ex mundo est. Non est pugna vitiorum nobis ex Deo Patre et Conditore naturaliter inserta, sed ex mundi hujus amore, quem Creatori praetulimus, nobis accidisse probatur. Fecit enim Deus homines rectos,
Abbreviated transcription (Latin):
mundi cunctorũ ẽ. radix ac fomes uciorũ. Unde seqͥt᷑. Qm̃ om̃o
qđ ẽ in mundo c̃cupis centia carnis. & c̾cupiscentia oculorũ.: & siphia
uitȩ. Ome qđ inmundo ẽ. dicit õsqͥmente inhabitant mundũ.
qͥ amore incolunt mundũ. sicut cęlũ inhabitant qͥ c̃uersacionẽ¬
Omẽ gͦ qđ inmundo ẽ. id ÷ õs mundi dilectores: ñ habent nisi c̃cupis
uiciorũ gnã cop̃hendit. Concupiscentia ñaq carnis ẽ. om̃e quodad
uoluptatẽ &e delicias corporis ꝑtinet: inqͥb sunt maxima. cib potꝰ
c̃cubitꝰ. Deqͥb salomon ait. Sangui sugȩ duȩ sunt filiȩ dicentes.
affer. affer. Concupiscentia oculorũ õĩs curiositas quęfit incdiscentis
artib nefariis. in c̾ tẽ plandis spectaculis turpib uel suꝑ uacuis:
in ad qͥrendis reb tẽporalib. indinoscendis etiã carpendisq uicus

Expanded text:
mundi cunctorum est radix ac fomes vitiorum. Unde sequitur: Quomundi cunctorum est radix ac fomes vitiorum. Unde sequitur: Quoncupiscentia carnis est, concupiscentia oculorum et superbia vitae . Omne quod in mundo, dicit omnes, qui mente inhabitant mundum, qui amore incolunt mundum; sicut coelum inhabitant, quoOmne quod in mundo est, id est, mundi amatores non habent nisi concupisvitiorum genera comprehendit. Concupiscentia namque carnis est omne quod ad voluptatem et delicias corporis pertinet, in quibus sunt maxima cibus, potus, concubitus. De quibus Salomon ait: « Sanguisugae duae sunt filiae dicentes, affer, affer . » Concupiscentia oculorum est omnis curiositas, quae fit in discendis artibus nefariis, in contemplandis spectaculis turpibus vel supervacuis, in acquirendis rebus temporalibus, in dignoscendis etiam carpendisque vitiis
Abbreviated transcription (Latin):
c̃disti hȩc asapientib & prudentib. & reuelastiea paruulis.
Scribo uobis pueri. qm̃cognoustis eũ qͥ abinicio est. Cõmendat
hoc & repetit. meñtote uospatres esse: siobliuiscimini eũ qui
abinicio est. ꝑclitis pat̾nitatẽ. Scribo uobis iuuenes. quia
tã atq iterũ c̃siderate quia iuuenes estis. pugnate ut um¬
uincite ut coronemini: humiles estote ne in pugna cadats
gn̾alit̾ ȩccłȩ filiis seribit. & his uidelicet qͥ patres sunt ꝑmiga
ritatẽ prudentiȩ ac doctrinȩ: & illis qͥ infantes ꝑ deuocionen
humilitatis. & eisqͥ ad olescentes uel iuuenes: ꝓpt̾ deuictatepo¬
ait. &carnis curã ne feceritis indesideri is. Siqͥs dilexerit min¬
sibi aduersarios amores ñcapit. Unde &e dñs ait. Nemo potest
duob dñs seruire. Et iterũ. Non potestis dõseriuire & mamone
icut aut̃ caritas patris fons ẽ õiũ e origo uirtutũ: itadileccio

Expanded text:
condisti haec a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis . condisti haec a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis . Scribo vobis, patres, quoniam cognovistis eum qui ab initio est. Commendat hoc et repetit: Mementote vos patres esse. Si obliviscimini eum qui ab initio est, perditis paternitatem. Scribo vobis, juvenes, quia  considerate quia juvenes estis, pugnate ut vivincite ut coronemini. Humiles estote, ne in pugna cadatis. generaliter Ecclesiae filiis scribit, et hiss qui infantes per devotionem humilitatis, et eis qui adolescentes vel juvenes propter devicta tentait: Et carnis curam ne feceritis in desideriis . Si quis diligit muntam sibi adversarios amores non capit. Unde et Dominus ait: Nemo potest duobus dominis servire ; et iterum: Non potestis Deo servire et mammonae . Sicut enim charitas Patris fons est omnium et origo virtutum, ita dilectio