comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in necessaria domꝰ tuȩ & ad uictũ
ancillis tuis. Tanta instantia pecꝰ
tͥ cõmissum pasce: ne tͥ lac estate
nouũ ꝑ rigorem desit: s tͥ semꝑ
tiusq sufficiat: id est tam sedulo
doctrinȩ insta. ut etiã quondam
penitentes ad officiũ docendi ꝓue¬
has: quatinꝰ ꝑ illos qui prid̾e pro
feditate uitioꝵ ad sinistrã iuidi¬
cisindebant᷑ ẽẽ ponendi: m̃ rõnabile
& sine dolo lac u̾bi paruulis sensu
ministret᷑. Fit aũ lac capraꝵ adui¬
ctũ ancillis: qn hi qui ñdu amore
ꝑfecto. s ad huc timore seruili
domino deseruiunt ÷ ꝑ exemplum.
uł uerba eoꝵ qui ꝑ penitentiam
salui facti sunt. uiuifici u̾bi epul
reficiunt᷑: atq ut ad maiora uͥtu

Expanded text:
in necessaria domus tuae, et ad victum in necessaria domus tuae, et ad victum ancillis tuis. Tanta instantia pecus tibi commissum pasce, ne tibi lac aestate novum, ne frigore desit, sed tibi semper tuisque sufficiat, id est tam sedulo doctrinae insta ut etiam quondam poenitentes ad officium docendi provehas, quatenus per illos, qui pridem pro foeditate vitiorum ad sinistram judicis videbantur esse ponendi, modo rationabile et sine dolo lac verbi parvulis sensu ministretur: fit autem lac caprarum ad victum ancillis, quando, hi, qui nondum amore perfecto, sed adhuc timore servili Domino deserviunt, per exemplum vel verba eorum, qui per poenitentiam salvi facti sunt, vivificis verbi epulis refici
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcipies. si cõmissũ tibi gradũ tuo tem¬
pore bñ ministrauis. Aꝑta st̃ prata:
& apparuert̃ herbȩ uirentes: &
collecta sunt fena de mõtib Aꝑta
st̃ mͦ pascua sacram̃toꝵ cȩlestiũ: quȩ
diu fuert̃ cypis preclusa legalib.
Apparuit nouus uiror eugłicȩ
ueritatis & gr̃ȩ: collecta sunt inpa¬
bulũ gregis dnici scͥpta patrũ uete.¬
rũ: ablata quidem uideis suꝑbien¬
tib falce diuinȩ animadu̾sionis:
& humilib eccłiȩ popłis ad spĩta¬
le subsidium data: iuxta qd̾ dns
nocentes: hedos penitentes nuncu¬
pat. Agnoꝵ gͦ uellere uestieris. du
bonis obedientiũ discipłoꝵ morib
pastor ipse ꝓfeceris: eoꝵq lauda¬
bilia facta cernens. & in ornatu
uirtutũ. & in calore dilectionis
ip̃e głosior exciteris. Hedis agr̃r
comparabis: du peccatores ad pe¬
nitentiã uocando. sublimiore tͥ
in t̾ra uiuentiũ locũ acquires. Suf¬
ficiat tͥ lac caprarũ in cybis tuis:

Expanded text:
percipies, si commissum tibi gradum tuo tempercipies, si commissum tibi gradum tuo tempore bene ministraveris. Aperta sunt prata et apparuerunt herbae virentes, et collecta sunt fena de montibus. Aperta sunt modo pascua sacramentorum coelestium, quae diu fuerant typis praeclusa legalibus, apparuit novus viror Evangelicae veritatis et gratiae, collecta sunt in pabulum gregis Dominici scripta Patrum veterum. Ablata quidem Judaeis superbientibus, falce divinae animadversionis et humilibus Ecclesiae populis ad spiritale subsidium data. Juxta quod Domnocentes, haedos poenitentes nuncupat. Agnorum ergo vellere vestieris, dum bonis obedientium discipulorum moribus pastor ipse profeceris, eorumque laudabilia facta cernens, et in ornatu virtutum, et in calore dilectionis ipse gloriosior exstiteris. Haedibus agrum comparabis, dum peccatores ad poenitentiam vocando, sublimiorem tibi in terra viventium locum acquiris. Sufficiat tibi lac caprarum in cibos tuos et
Abbreviated transcription (Latin):
exacuet faciem amici sui. Satis
bona ẽ collatio. & consilia sapienti¬
ũ: qͥ inuicẽ se uͥ consulendo instru¬
unt: ferrũ ferro acuitur. Infernꝰ
& ꝑditio ñ replebunt᷑. similiter &
ocłi hominũ insaciabiles. Infer¬
ni torm̃ta ñ replebunt᷑: terminũ
accipiendo. Similit̾ & intentiones¬
eoꝵ qui humana sapiunt: insacia¬
biles sunt in desid̾io peccandi. Qui
& ido sine fine penas luuint: quia
uoluntatẽ habuerant sine fine
peccandi÷ si naturã haberent sine
fine uiuendi. Diligent̾ agnosce
uultũ pecoris tui: tuosq greges
considera. Non enĩ habebis iugit̾
potestatẽ: s corona tribuet᷑ inge¬
neratione generationũ. Pastori
dicit᷑ eccliȩ. Diligent̾ adhibe curam
eis quib te preesse contigerit: ag¬
nosce animos actusq singłoꝵ. Et
siqͥd in eis uitii sordidantis inuene¬
ris: citiꝰ castigare mem̃to. Non enĩ
tu semꝑ oues dnicas pascendi pote¬
statẽ habebis: s et̾na ẽ corona qỹa

Expanded text:
exacuet faciem amici sui. Satis exacuet faciem amici sui. Satis ona est consolatio et consilium sapientum, qui ubique se invicem consulendo instruunt, Ferrum ferro acuitur. Infernus et perditio non replebuntur, similiter et oculi hominum insatiabiles; inferni tormenta non replebuntur terminum accipiendo, similiter et intentiones quae humana rapiunt, insatiabiles sunt in desiderio peccandi, qui et ideo sine fine poenas luunt, quia voluntatem habuerunt sine fine peccandi, si naturam haberent sine fine vivendi. Diligenter agnosce vultum pecoris tui tuosque greges considera. Non enim habebis jugiter potestatem, sed corona tribuetur in generatione generationum. Pastori dicitur Ecclesiae. Diligenter adhibe curam eis quibus te praeesse contigerit, agnosce animos actusque singulorum, et si quid in eis vitii sordidantis inveneris, citius castigare memento, non enim tu semper oves Dominicas pascendi potestatem habebis, sed aeterna est corona, quam
Abbreviated transcription (Latin):
tio tͥ forte institerit: caueto sollicitus
ne a bona oꝑatione cui insudabas.
desistas. Melior est uicinꝰ iuxta: qͣm
frat᷑ ꝓcul. Melior tͥ est uicinus aliqͥs
qui tibi animũ frat̾ne societatis con¬
nectit: qͣm germanꝰ frat̾. qui iura fidei
& pietatis ꝯmunionẽ tec̃ habere ne¬
glęxit. Qd̃ d̾ns in parabola uulne-¬
rati a latronib eius qui descendebat
ab iherłm in iherico. & samaritani
qͥ curã egit illius: manifeste ꝓbauit
Qui bene dicit ꝓximo suo uoce gͣn¬
di de nocte consurgens: maledicen¬
ti similis ẽ. Uoce grandi proximo
actib eius contͣ iusticiã fauendo.
uł bona plus iusto laudando.
S hic maledicenti assimilat᷑: qͥa
plurimũ ledit eum cui laudando
siue in mala actione confidentiã
tribuit: seu in oꝑe recto simplicita¬
tẽ puri cordis minuit: ut uidelicet
bonũ quod suꝑnȩ m̾cedis intuitu
inchoarat: tͣnsitorie laudis amore
consũmet. Ferrũ ferro acuit᷑: & hõ

Expanded text:
tio tibi forte institerit, caveto sollicitus tio tibi forte institerit, caveto sollicitus ne a bona operatione cui insudabas desistas. Melior est vicinus juxta, quam frater procul. Melior tibi est vicinus aliquis, qui tibi animum fraterna societate connectit, quam germanus frater, qui jura fidei et pietatis communia tecum habere neglexit: quod Dominus in parabola vulnerati a latronibus ejus qui descendebat ab Hierusalem in Jericho, et Samaritani qui curam egit illius manifeste probavit. Qui benedicit proximo suo, voce grandi de nocte consurgens maledicenti similis est. Voce grandi proximo actibus ejus contra justitiam favendo, vel bona plus justo laudando, sed hic maledicenti assimilatur, quia plurimum laedit eum, cui laudando sive in mala actione confidentiam tribuit, seu in opere recto simplicitatem puri cordis minuit, ut videlicet bonum quod supernae mercedis intuitu inchoarat transitoriae laudis amore consummet. Ferrum ferro acuitur, et homo
Abbreviated transcription (Latin):
turata calcabit fauũ: anima esy¬
riens & amarũ ꝓ dulci sumet.
Anima diuitũ qui hñt ꝯsolationẽ¬
suã. & quib dicitur ad omino. ue
uob̾ qui saturati estis. qr esurie¬
tis: sꝑnit auditã cęlestis regni
dulcedinẽ. Anima aũ eoꝵ qui
esurunt & sitiunt iusticiã. etiã
adu̾sa scł̃i ꝓ domino. ĩmo ipsam
mortẽ ꝑpeti dulce habet: sciens se
ꝑ pocłm amaritudinis. ad gaudia
ꝑpetue salutis ẽẽ uenturã. Sicut
auis tͣnsmigrans de nido suo:
auis quȩ negligit oua. siue pul¬
los qͦs fouerat. aliaꝵ auiũ uł ani¬
mantiũ raptui dimiccit: sic ni¬
mirũ ille qui custodiã uirtutũ
in quib ꝓficiebat deserit: eaꝵ¬
dem uirtutũ qͣs habere uidebat᷑
immundis sp̃itib ipse ꝓditor
existit. Unde alias dicet. Si sp̃c pote¬
statẽ habentis ascend̾it suꝑ te: locũ
tuũ ne dimiseris. Qd̃ est aꝑte dicere.¬
Si pͥncipis mundi. id est diaboli tẽpta¬

Expanded text:
turata calcabit favum, et anima esuturata calcabit favum, et anima esuriens etiam amarum pro dulce sumet. Anima divitum qui hsuam et quibus dicitur a Domino: Vae vobis qui saturati estis, quia esurietis , spernit auditam coelestis regni dulcedinem; anima autem eorum, qui esuriunt et sitiunt justitiam, etiam adversa saeculi pro Domino imo ipsam mortem perpeti dulce habet, sciens se per poculum amaritudinis ad gaudia perpetuae salutis esse venturam. Sicut avis transmigrans de nido suo, avis quae negligit ova sive pullos quos foverat, et aliarum avium vel animantium raptui dimittit, sic nimirum ille qui custodiam virtutum in quibus proficiebat deserit, earumdem virtutum quas habere videbatur, immundis spiritibus ipse proditor existit. Unde alias dicit: Si spiritus potestatem habentis ascenderit super te, locum tuum ne dimiseris. Quod est aSi principis mundi, id est diaboli, tenta
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ ei u̾bi eiusdẽ pecumã p̃dicando cõ¬
mitit. Qͥobuiant sͥ: cũ in unã eandẽq
pietatis gr̃am ꝯueniunt. Et utͥusq
illuminator ẽ dns: qr neq ille sine
diuinȩ mun̾e pietatis p̃dicare: neq
iste potuit cred̾e̾. Ueridica nãq ma¬
net u̾itatis sentẽtia: qͥ dic̃ qr sine me
nicħ potestis face̾. Rex qui iudicat
pauꝑes in ui̾tate: thronꝰ eiꝰ inet̾¬
nũ fundabit᷑. Et psalmista de xp̃o
qͥ dimitit᷑ uoluntati suȩ confũdet
matrẽ suã. Dehac uͥga apłs ad corm¬

Expanded text:
 ei verbi ejusdem pecuniam praedicando committit, qui obviant sibi cum in unam eamdemque pietatis gratiam conveniunt, et utriusque illuminator est Dominus, quia neque ille sine divinae munere pietatis praedicare, neque iste potuit credere. Veridica namque manet veritatis sententia, qua dicit, quia sine me nihil potestis facere . Rex qui judicat pauperes in veritate, thronus ejus in aeternum fundabitur. Et Psalmista de Christo qui dimittitur voluntati suae, confundet matrem suam. De hac virga Aposto
Abbreviated transcription (Latin):
& sap̃ia hominũ ñ est mecũ. Filii
eñ scł̃i huiꝰ. prudentiores filiis lucis
in generatione sua sunt. Et apls.
Siqͥs inqͥt uidet᷑ sapiens ẽẽ in hoc scło:
stultꝰ fiat. ut sit sapiens. Et ipse dese
suiq similib: in quib est d̾s. Nos aũ¬
entiã. Non didicit salomon abho¬
mine sap̃iam: s do gratis offeren¬
te ꝑcepit. ut scõꝵ scientiã nosset.
S & apłs qui ait. nos stulti ꝓpter
xp̃m: ipse iterũ dicit. Sapĩam aũ

Expanded text:
 sapientia hominum non est mecum.--Filii enim saeculi hujus prudentiores filiis lucis in generatione sua sunt ; et apostolus: Si quis, inquit, videtur sapiens esse in hoc saeculo, stultus fiat ut sit sapiens ; et ipse de se suisque similibus, in quibus Deus: Nos auetc. Non didicit Salomon ab homine sapientiam, sed Deo gratis offerente percepit, ut sanctorum scientiam nosset. Sed et Apostolus qui ait, Nos stulti propter Christum, ipse iterum d
Abbreviated transcription (Latin):
qͦtiens electos in hac uita ꝓeuentib
oꝑib datur. Regnantib impiis:
ruinȩ hominũ. Sicut multi głam
d̾o dare incipiunt. cũ ustos in ꝓfec¬
tu iurtutũ gaudere ꝯspiciunt: ita
qͦtiens repbĩ regnũ tenent. multoᷤ
suȩ ꝑfidiȩ complices exhibent
Qd &e de paganis & h̾eticis. & de ma¬
lis catholicis. recte potest accipi. Be¬
atꝰ hõ qui semꝑ est pauidꝰ: qui uero
m̃tis est durę. corruet in malum.
Seq̃ntis ira iudicii tanto tẽ distric¬
tior portabit᷑: qͣnto nc̃ int̾ culpas
minime timetur. Unde alibi scͥp¬
tũ est. In die bonoꝵ ne immemor
sis maloꝵ: & in die maloꝵ ne ĩme¬
mor sis bonoꝵ. Sic gͦ utraq uingẽ¬

Expanded text:
quoties electos in hac vita pro eventiquoties electos in hac vita pro eventioperibus datur. Regnantibus impiis ruinae hominum. Sicut multi gloriam Deo dare incipiunt, cum justos in profectu virtutum gaudere conspiciunt, ita quoties reprobi regnum tenent, multos suae perfidiae complices exhibent. Quod et de paganis, et de haereticis et de malis catholicis recte potest accipi. Beatus homo qui semper est pavidus: qui vero mentis est durae corruet in malum. Sequentis ira judicii tanto tunc districtior portabitur, quanto nunc et inter culpas minime timetur, unde alibi scriptum est: In die bonorum ne immemor sis malorum, et in die malorum ne immemor sis bonorum. Sic
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ẽ ad futurũ eẽ discrim̃ uniu̾sa¬
lis iudicii: & quib oꝑib requies.
qͥb pena retribuatur ęt̾na. Qui
decipit iustos in uia mala: in inte¬
ritu suo corruet: & simplices pos¬
sidebt̃ bona eiꝰ. Quiꝑ doctrinam
hereticã decipit amatores iusticiȩ.
ut a u̾tate deuient: ipse quide ꝑ
mał suis penã quã meret᷑. inc̃rit:
bona aũ si qua gerebat. uł utilia
scribendo. uł continent̾ iuiuendo
aliis in adiutoriũ cedunt: eis nimi¬
rũ qui hȩc legentes. siue audien¬
tes. exempla qͥ salutis etiã ab eo
quẽ ꝑisse norunt. adsumunt. In
exultatioẽ iustoꝵ multa gloria:
qr uidelicet ñ de presentib duuiti¬
is. s de et̾nis in futuro bonis ex¬
ultant : ñ de reb mundi qͣs ui¬
dent. s de creatore mundi cuius
uisionẽ sꝑant. letantur: dicente
psalmographo. Letamini in dno:
& exultate uisti. Uel certe in exul¬
tatione iustoꝵ multa fit gła: quia

Expanded text:
hoc est, et futurum esse discrimen universahoc est, et futurum esse discrimen universalis judicii, et quibus operibus requies, quibus poena retribuatur aeterna. Qui decipit justos in via mala, in interitu suo corruet, et simplices possidebunt bona ejus. Qui per doctrinam haereticam decipit amatores justitiae, ut a veritate devient, ipse quidem pro malis suis poenam quam meretur incurrit: bona autem si qua gerebat vel utilia scribendo, vel continenter vivendo, aliis in adjutorium cedunt, iis nimirum qui haec legentes sive audientes exempla sibi salutis etiam ab eo quem perisse norunt assumunt. In exsultatione justorum multa gloria. Quia videlicet non de praesentibus divitiis, sed de aeternis in futuro bonis exsultant: non de rebus mundi, quem vident, sed de creatore mundi, cujus sionem sperant laetantur, dicente Psalmographo: Laetamini in Domino et exsultate, justi ; vel certe in exsultatione justorum multa fit gloria, quia
Abbreviated transcription (Latin):
agni ad uestim̃tũ tuũ. & hedi ad¬
agri preciũ: ita exposuit. Aꝑta st̃
monum̃ta. apparuert̃ corpora re¬
diuuia. seq̃strati sunt peccatores
a scĩs: fenũ ad comburendũ delo¬
cis excelsis: seq̃strati sunt agni
ad dexterã. hedi ad sinistrã: agni
ad uestim̃tũ regis. qr ip̃e dixit. in¬
Qui ñ est in fide fortis. eciã si nullꝰ
te fidem deserit: qñ uł latͦcimiis uł
ficiis. aliisq huiusmodi scelerib
se infideli similem reddit. Iustꝰ
aũ quasi leo ꝯfidens: absq terro¬
re erit. In occursum bestiarũ.
idcirco leo ñ trepidat: quia p̃ualere
se om̃ib ñ ignorat. Unde uiri iusti
securitas leoni recte comparatur:
ꝙ contͣ secum quoslibet insurgere
conspicit: ad m̃tis sue ꝯfidentiam
redit. Et scit qr cunctos adu̾san¬
tes suꝑat: qr illũ solum diligit.
quẽ inuitꝰ nullomͦ amittat. Uiri
mali ñ cogitant uidiciũ: qui aũ
requirt̾ dñm. animadu̾tunt oĩa.
Omĩa enĩ animadu̾tunt electi.

Expanded text:
 tuum, et haedi agri pretium, ita exposuit: Aperta sunt monumenta, apparuerunt corpora rediviva, sequestrati sunt peccatores a sanctis. fenum ad comburendum de locis excelsis. Sequestrati sunt agni ad dexteram, haedi ad sinistram, agni ad. vestimentum regis, quia ipse dixit: InQui non est in fide fortis, etiamsi nullus te fidem deserit, quando vel latrociniis, vel ficiis aliisque hujusmodi sceleribus se in infideli similem reddit. Justus autem quasi leo confidens absque terrore erit. In occursum bestiarum idcirco leo non trepidat, quia praevalere se omnibus non ignorat, unde justi viri securitas leoni recte comparatur, quia contra se cum quoslibet insurgere conspicit, ad mentis suae confidentiam redit, et scit, quia cunctos adversantes superat, quia illum solum digit, quem intuitus nullomodo amittat. Viri mali non cogitant judicium: qui autem requirunt Dominum, animadvertunt omnia. Omnia animadvertunt electi,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑt̾batio eicit: qr nulla int̾iꝰ discipli¬
na sapie circũcludit. Sapiens aũt
differt: & reseruat in posterũ. lesus
em̃ in presens se ulcisci ñ desiderat:
q etiã tolerans pacẽ optat: s tam̃
iundicari omĩa extremo iudicio ñ
ignorat. Hunc socũ antiqͣ tͣnslatio. sic

Expanded text:
perturbatio ejicit, quia nulla interius discipliperturbatio ejicit, quia nulla interius disciplina sapientiae circumcludit.-- Sapiens autem differt et reservat in posterum. Laesus enim, in praesens se ulcisci non desiderat, quia etiam tolerans, pati optat, sed tamen vindicari omnia extremo judicio non ignorat.
Abbreviated transcription (Latin):
Cum ꝓpħia defecerit. dissipabitur
ppłs: qui custod legẽ. beatꝰ est: qr nuni¬
rũ cũ tessau̾it sacdotał eruditio. sol¬
uet᷑ ꝯtinuo discipliuna diuinȩ legis:
ꝗͣ popłs ad beatitudinis p̃mia ꝑtin¬
gere debuerat. Uidisti hominẽ ue¬
locẽ ad loquendũ: stulticia magis
sꝑanda ẽ. qͣm illiꝰ correptio. Graue qͥd̾e
uitiũ stulticiȩ: s ñ leuiꝰ ẽ uerbositatis.
Nã sepe ꝯtingit. ut hebes aliqͥs. & ipsaꝵ
qͦ nesciꝰ litteraꝵ. citꝰ u̾ba salutifere
correptionis accipiat: qͣm is qͥ afflu¬
entia preditꝰ sermonis. magis sua qͦ
nouit. uł que se nosse autumat.
iactant̾ ꝓferre. qͣm dicta sapientiũ
audire contendit. Qͥ delicate a pue¬
ricia nuit seruũ suũ: postea senti
et illũ contumatẽ. Qui delicatum
apuericia nuiͥt corpꝰ suũ. qd̾ ammo
debuerat subuigare: is uͥ ad annoᷤ
adolescentiȩ ꝑuenerit. lascuuosum
hoc & indomabile sensiet. Hc̃ uersi¬
cłm alia tͣnslatio pulchre ht̃. Qͥ deli¬

Expanded text:
ia defecerit, dissipabitur populus, qui custodit legem beatus est. Quia nimirum cum cessaverit sacerdotalis eruditio, solvetur continuo disciplina divinae legis, qua populus ad beatitudinis praemia pertingere debuerat. Vidisti hominem velocem ad loquendum, stultitia magis speranda est quam illius correptio. Grave quidem vitium stultitiae, sed non levius est verbositatis, nam saepe contigit, ut hebes aliquis et ipsarum quoque nescius litterarum, citius verba salutiferae correptionis accipiat, quamvis qui affluentia praeditus sermonis magis sua quae novit vel quae se nosse autumat jactanter proferre, quam dicta sapientium audire contendit. Qui delicate a pueritia nutrit servum suum, postea illum sentiet contumacem. Qui delicate a pueritia nutrit corpus suum, quod animo debuerat subjugare, is ubi ad annos adolescentiae pervenerit, lascivum hoc, et indomabile sentiet, hunc versum alia translatio pulchre habet; qui deli
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥoꝑat᷑ terrã suã. saturabit᷑ panib: qͥ
sectat᷑ ociũ replebit᷑ egestate. Siue
t̾ram agͥ. siue terrã corpuscłi qͥ exer¬
cet: saturabit᷑. Ille frum̃to. iste uͥtu¬
tib. qͥ utͣq sꝑnit. replebit᷑ egestate.
Uir qͥ festinat ditari. & aliis inuidet:
ignorat qͦd egestas suꝑueniet ei.
ꝓ fecto enĩ qͥ augere opes ambit: pec¬
catũ negligit. More auiũ captꝰ cum
escã t̾renaꝵ rerũ auidꝰ inspicit. quo
stͣngulet᷑ peccĩ laq̃o ñ agnoscit: cũ
quelibet presentis mundi bona desi¬
derat: & q̃ de fut᷑o dãna patiat᷑. igno¬
rat. Cũ surrex̾int impii. abscondẽ.¬
tur hoĩes: cũ illi ꝑterint. multi
plicabunt᷑ iusti. Cosdem hoĩes qͦs
ustos appellat: q uidelicet iustũ
statutũq ado humane ꝯditioĩs
ordinẽ seruant. Unde in libro be-¬
ati iob. de penitente quolibet
ꝑu̾so dicitur. Respiciet hoĩes: & di¬
cet. Peccaui. Quod ẽ aꝑte dicere.
Respiciet eos. qͥ naturã humane

Expanded text:
 saturabitur panibus, qui sectatur otium replebitur egestate. Sive terram agri sive terram corpusculi, qui exercet, saturabitur, ille frumento, iste virtutibus, qui utraque spernit replebitur egestate. Vir qui festinat ditari, et aliis invidet, ignorat quod egestas superveniat ei. Profecto enim qui augere opes ambit, peccatum negligit, more avium captus, cum escam terrenarum rerum avidus inspicit quo stranguletur peccati laqueo non agnoscit, cum quilibet praesentis mundi bona desiderat, et quae de futuro damna patiatur ignorat. Cum surrexerunt impii, abscondentur homines: cum ill. Eosdem homines quos justos appellat, qui videlicet justum statutumque a Deo humanae conditionis ordinem servant. Unde in libro beati Job de poenitente quolibet perverso dicitur, Respiciet homines, et dicet, Peccavi . Quod est aperte dicere, Respiciet eos qui naturam humanae
Abbreviated transcription (Latin):
aũ dispensat ꝑ partes. ꝙr nimirũ stul¬
tꝰ ad ultionẽ sui. ire ꝑturbatione
succendit᷑: sapiens aũ paulat̃ eã
matitate consilii ac mod̾ationis
extenuat & expellit. Pauꝑ & creditor
obiuauer̃t s̾utͥusq illuminator ẽ ds.¬

Expanded text:
 dispensat per partes. Quia nimirum stultus ad ultionem sui irae perturbatione succenditur; sapiens autem paulatim eam maturitate consilii ac moderationis extenuat et expellit. Pauper et creditor obviaverunt sibi, utriusque illuminator es
Abbreviated transcription (Latin):
locutionib qͣm aꝑtis assertionib
u̾bum id est di filum fateri. Unde
multo sepius in eugłio: filiũ se hoĩs
qͣm filium di appellare consuenit
Et gła fideliũ eius discipłoꝵ est
diligent̾ euis inuestigare sermo¬
nem: quo se dm etiam ubi patent̾
ñ dicit. mystice significat: quale
ẽ illud. ego & pat̾ unũ sumꝰ. & cȩt̾a
huiꝰmodi. Deniq celans uerbi et̾¬
nitatẽ: & pretendens carnis infir¬
mitatẽ: ait. Quẽ dicunt hoĩes
ẽẽ filiũ hominis: Cui regũ eximiꝰ
inuestigato eiꝰ sermone. quẽ an¬
tea sepius audierat: respondit.
Tu es xp̃c filius di uiui. Nec paruã
hac inuestigatione meruit glo¬
riam: nã ꝓtinus audiuit. Bea¬
tus es symon bariona: &e cetera.
Cȩlum sursum. & t̾ra decoesũ: & cor
regũ inscrutabile. Sicut altitudo
cęli. & ꝓfunditas t̾re cõnci ab ho¬
minib ñ pot̃: ita scientia ꝓpħaꝵ¬
& apłoꝵ. qui archana diuinita¬
tis spũ reuelante cognouer̃t.

Expanded text:
locutionibus, quam apertis assertionibus locutionibus, quam apertis assertionibus Verbum, id est, Dei Filium, fateri. Unde multo saepius in Evangelio Filium se hominis quam Filium Dei appellare consuevit. Et gloria fidelium ejus diligenter ejus investigare sermonem, quo se Deum etiam ubi patenter non dicit, mystice significat. Quale est illud: Ego et Pater unum sumus , et caetera hujusmodi. Denique celans verbi aeternitatem et praetendens carnis infirmitatem, ait: Quem me dicunt homines esse filium hominis? Cui regum eximius investigato ejus sermone, quem antea saepius audierat respondit: Tu es Christus Filius Dei vivi , nec parvam hac investigatione meruit gloriam. Nam protinus audivit: Beatus es, Simon Barjona, etc. Coelum sursum, et terra deorsum, et cor regum inscrutabile. Sicut et altitudo coeli et profunditas terrae conjici ab hominibus non potest, ita scientia ptolorum, qui arcana divinitatis Spiritu revelante cognoverunt,
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰ secretũ desiderio: qͣm cũ carnał
usu uoluptatis. cotidianis nefariȩ
mulieris ꝯtumeliis affici Aqua
frigida animȩ sitienti: et nunciꝰ
bonus de t̾ra longinqͣ. Dicit psalmi¬
sta. Sic̃ ceruꝰ desiderat ad fontes aqꝵ
ita desiderat anima mea ad te dđs.
A qua gͦ frigida. que sitientis ardorẽ
restinguat. & nunciꝰ qui delonge
ueniens. noua quelibet & mnopina¬
ta gaudia portet. assimilatur.
qr & dulcedo diuie uisionis. ani¬
mã diu desiderantẽ consolatur:
atq ab estu presentiũ tribulatio¬
num liberã reddit. Et angłi coti¬
die de terra longinqua hoc est asuꝑ¬
na patͥa descendentes in mundũ.
iustos uł in temptatione spe cȩle¬
stiũ roborant: uł finitis tẽptatio¬
nũ certaminib ad palmã ꝑpetuȩ

Expanded text:
hujus secretum desideriis, quam cum carnalis hujus secretum desideriis, quam cum carnalis usu voluptatis quotidianis nefariae mulieris contumeliis affici. Aqua frigida animae sitienti, et nuntius bonus de terra longinqua. Dicit Psalmista: Sicut cervus desiderat ad fontes aquarum, ita desiderat anima mea ad te, Deus. Aqua ergo frigida quae sitientis ardorem restringat, et nuntius qui de longe veniens nova quaelibet et inopinata gaudia portet assimilantur. Quia et dulcedo divinae visionis animam diu desiderantem consolatur, atque ab aestu praesentium tribulationum liberam reddit, et angeli quotidie de terra longinqua, hoc est, de superna patria descendentes in mundum, justos vel inter tentationes spe coelestium roborant vel finitis tentationum certaminibus ad p
Abbreviated transcription (Latin):
fortiora se scrutatꝰ sit: uerũ etiam
ne ea quȩ recte atq utisit̾ scire
potuit: immod̾atis sermonibus
sibimet minꝰ utilia reddat. Unde ad¬
huc apte subnectitur. Sicut urbs
patens. & absq muroꝵ ambitu: ita
uir qui ñ potest in loquendo co¬
rũ ñ habet: patet inimici iaculis
ciuitas m̃tis. Et cum se ꝑ u̾ba excra
semet ipsam iacit: aꝑtam se aduer¬

Expanded text:
fortiora se scrutatus sit, verum etiam fortiora se scrutatus sit, verum etiam ne ea quae recte utiliter scire potuit, immoderatis sermonibus sibimet minus utilia reddat, unde adhuc apte subnectitur: Sicut urbs patens et absque murorum ambitu, ita vir qui non potest in loquendo conon habet, patet inimici jaculis civitas mentis, et cum se per verba extra semetipsam ejicit, apertam se adver
Abbreviated transcription (Latin):
batꝰ pede. & uena corrupta: iuistus¬
est os & lingua usti: qͥ meditatur
sapĩam. & loquit᷑ iudiciũ. Et si
hunc adiabolo suꝑari. atq in ca¬
sum redigi contigerit: merito fons
turbatus adu̾sario conculcante.¬
& uena dicitur ẽẽ corrupta. Eue¬
nit enĩ sepe. ut qui maiore scientia
prediti fulgent: ad ultimũ plus
uolentes saꝑe. qͣm fragilitati hu¬
mane concessũ est. in insipientiȩ
foueã decidant. Unde consequent̾
adiungit᷑. Sicut qui mel comedit
multũ. ñ est ei bonũ: sic qͥ scrutator
ẽ maiestatis. opprimet᷑ agloria.
Dulcedo enĩ melł si plusqͣm neces¬
se ẽ sumit᷑: unde delectatur os. in¬
de uita comedentis necat᷑. Dulcis
qͣ est requisitio maiestatis. S qui
plus hanc scrutari appetit. ꝗͣ hu¬
manitatis agnitio ꝑmictit: ipsa
hunc eius gła premit: qr uelut mel
sumptũ immoderate ꝑscrutantis
sensũ du ñ capitur. rumpit. Non
hoc aũ solum quisq sapiens atten¬
dere debet. ne altiora se querat. & ne

Expanded text:
atus pede, et vena corrupta, etest os et lingua justi, qui meditatur sapientiam et loquitur judicium. Et si hunc a diabolo superari atque in casum redigi contigerit, merito fons turbatus adet vena dicitur esse corrupta. Evenit enim saepe, ut qui majori scientia praediti fulgebant, ad ultimum plus volentes sapere, quam fragilitati humanae concessum est, in insipientiae foveam deciderent, unde consequenter adjungitur: Sicut qui mel comedit multum, non est ei bonum; sic qui scrutator est majestatis, opprimetur a gloria. Dulcedo enim mellis si plusquam necesse est, sumitur, unde delectat os inde vita comedentis necatur, dulcis quippe est requisitio majestatis, sed qui plus hanc scrutari appetit, quam humanitatis agnitio permittit, ipsa hunc ejus gloria premit. quia velut mel sumptum immoderate perscrutantis sensum dum nox capitur rumpit. Non hoc autem solum quisque sapiens attendere debet, ne altiora se quaerat, et ne
Abbreviated transcription (Latin):
quicunq baptisia in remissionẽ
peccatoꝵ accipiunt. utiq in spiritu
scõ baptizant᷑. ꝑ cuuis donũ & a pecca¬
tis abluunt᷑ om̃ib: & ut bonis ꝓfice¬
re actib possint. adiuuant᷑. Dñe.
si in tempore hoc restitues regnũ
isrł: Non huuis isrł. s huic isrł. si¬

Expanded text:
quicunque baptisma in remissionem quicunque baptisma in remissionem peccatorum accipiunt, utique in Spiritu sancto baptizantur, per cujus donum et a peccatis abluuntur omnibus, et ut in bonis proficere actibus possint, adjuvantur. Domine, si in tempore hoc restitues regnum Israel? Non hujus Israel, sed huic Isr
Abbreviated transcription (Latin):
& in euͣngłio illũ celos conscendis¬
se. discipłos a bethania iheroso¬
limã regressos ẽẽ testatus est: ñ
tam̃ ibi dixit ꝑ dies quadraginta
post passionẽ suam eis crebro ap¬
paruit. qͦd eum ascensurũ de reg¬
no isrł interrogau̾int. quod illo
cȩlum petente. angłi eis asstit̾nt
qui eum simili mͦ rediturũ esse
p̃dicent. Et cęt̾a huiꝰ modi O uia
iohannes quidem baptizauit aqͣ.¬
uos aũ baptizabimini sp̃u scõ.
Baptisma grece. latine tinctio
dicitur: unde & in quib da codi¬
cib ita interpretatũ inuenimꝰ.¬
Quia iohannes quide tinxit aqua: uos
da concordia sermonũ dni & p̃cusso¬
ris eiꝰ. Ille enim eis quos baptrrabat
aqua: ille aũ baptizabit spu sancto.¬
N otantłu & hoc quod baptisma dni
in sp̃u scõ. de quo predixerit ioħes.
ñ ad illud solummͦ tempꝰ respicit.
qͣndo apłi & ceteri fideles illiꝰ tẽporis
baptizati sunt aqua in remissionẽ
tente ipso domino plenus eiusdem
dona sp̃c accepere de cęlis s & nunc

Expanded text:
 in Evangelio illum coelos conscendisse, ac discipulos a Bethania Jerosolymam regressos esse testatus est, non tamen ibi dixit quod per dies quadraginta post passionem suam eis creber apparuit, quod eum ascensurum de regno Israel interrogaverint, quod illo coelum petente angeli eis astiterint, qui eum simili modo rediturum esse praedicerent, et caetera hujusmodi. Quia Joannes quidem baptizavit aqua, vos baptizabimini Spiritu sancto. Baptisma Graece, Latine tinctio dicitur. Unde et in quibusdam codicibus ita interpretatum invenimQuia Joannes quidem tinxit aqua, vos da concordia sermonum Domini, et praecursoris ejus. Ille enim aiebat eis quos baptizabat, vos aqua, ille vero baptizabit Notandum et hoc, quod baptisma Domini in Spiritu sancto, de quo praedixerat Joannes, non ad illud solummodo tempus respicit, quando Apostoli et caeteri fideles illius temporis baptizati sunt aqua in remissionem tente ipso Domino, plenius ejusdem dona Spiritus accepere de coelis. Sed et nunc
Abbreviated transcription (Latin):
hic in greco linguȩ diuisȩ uelut
ignis. Nunquid de longinqͥ terri¬
tans: Absit. Nlam insedit super
are. Audi linguã loquentẽ: &
intellige sp̃m̃ non in lapide s in
corde scribentẽ. Et apparuert̃ illis
disꝑtite lingue tanqͣm ignis. Huiꝰ¬

Expanded text:
hic ignis, linguae divisae velut hic ignis, linguae divisae velut ignis. Nunquid de longinquo territans? Absit. Nam insedit super are. Audi linguam loquentem, et intellige Spiritum non in lapide, sed in corde scribentem. Et apparuerunt illis dispartitae linguae tanquam ignis,
Abbreviated transcription (Latin):
tissimã pente costen celebrantes:
id est qͥnquagesimã. Cuius uerbi
consuecudine. putat᷑ huius diei
sollemnitas a quibda qui grecã
linguã nesciunt: & nominatiuo
casu pentecosten appellari debe.¬
re. Et factus est repente de celo
sonus. Et in ip̃sa datione legis ce
gre apparet eiudentissima uet̾is
& noui testam̃ti distantia. Ibi plebs
longe stabat: timor erat: amor ñ
erat. Nam usq ad eo tumuert̃. ut
dicent ad moysen: loquere tu ad
nos. & ñ ad nos loquatur d̾ns ne mo¬
riam᷑. Descendit gͦ d̾s sicut scͥptũ ẽ
in syna in igne. s plebem longe
stantẽ territans: legem digitõ in
lapide. ñ sp̃u sco suo scribebat in
corde. hic autẽ quando uenit sp̃e
sc̃s. congregati erant fideles in
unsĩ: nec in monte terruit:. s int¬
uit domũ. De cęlo quide factus
est sonus subito. quasi ferretur
flatus uehem̃s sonuit: s nullus
expauit. Audisti sonũ. uide ignẽ:
quia & in monte utrunq fuerat

Expanded text:
atissimum Pentecosten celebrantes, atissimum Pentecosten celebrantes, id est, quinquagesimam. A cujus verbi consuetudine putatur hujus diei solemnitas, a quibusdam qui Graecam linguam nesciunt, etiam nominativo casu Pentecosten appellari debere. Et factus est repente de coelo sonus, iae apparet evidentissima veteris et novi testamenti distantia. Ibi plebs longe stabat, timor erat, amor non erat. Nam usque adeo timuerunt, ut dicerent ad Moysen: Loquere tu ad nos, et non ad nos loquatur Dominus, ne moriamur . Descendit ergo Deus, sicut scriptum est, in Sinam in igne, sed plebem longe stantem territans, legem digito in lapide, non spiritu suo scribebat in corde. Hic autem quando venit Spiritus sanctus, congregati erant fideles in unum; nec in monte terruit, sed intravit domum. De coelo quidem factus est sonus subito, et quasi ferretur flatus vehemens sonuit; sed expavit nullus. Audisti sonum, vide ignem, quia et in monte utrumque erat,
Abbreviated transcription (Latin):
in ipso quoq greco iustus positum.
quia tante uirtutis uir ille fuerit.
ut etiam a romanis qui eũ nosse po¬
terant. iusticie nom̃ accepit. Sin
autẽ hebreũ nom̃ est. pot̃ int̾pretari
parcens. uł ipse alleuatꝰ ut in libro
hebreoꝵ nõmũ ieronimꝰ docet. Qd̾
uͦlatine iustus dicitur. hoc hebrai¬
ce sadoch: grece appellat᷑ dĩceõs. Re¬
fert aũ clemens alexandrie filioꝵ¬
prb̃r. uir ꝑ omĩa doctissimꝰ: ambos
hos qui ad sortem apłatus statuti
sunt. de numero fuisse septuaginta
loco. Male quida codices habent
pentecosten. Nam pentecoste.no¬
minatiuo casu qͥnquagesima di¬
cit᷑. Pentecostes: genitiuo qͥnquage¬
simȩ. P entecosten: accusatiuo qͥnqͣ¬
gesimã. Nulla ratio loquendi sinit
ut dicamꝰ pentecosten. cũ dicebat.
cũ complerent᷑ dies qͥnquagesime:
uł certe sicut in greco legitur nu¬
mero singłari. & cum cõpleretur
dies qͥnquagesime. At uͦ in p̃cib¬
diei dicendu eiusde. Et diem sacͣ¬

Expanded text:
o quoque Graeco Justus est positus. quia tantae virtutis ille vir fuerit, ut etiam a Romanis, qui eum nosse potuerant, justitiae nomen acceperit. Sin autem Hebraeum nomen est, potest interpretari, parcens, vel, ipse allevatus, ut in libro Hebraeorum nominum Hieronymus docet. Quod vero Latine Justus dicitur, hoc Hebraice Sadoch, Graece appellatur δίκαιος. Refert autem Clemens Alexandriae presbyter, vir per omnia doctissimus, ambos hos qui ad sortem apostolatus statuti sunt, de numero fuisse septuaginta ariter in eodem loco. Male quidam Codices habent, Pentecosten. Nam Pentecoste nominativo casu, quinquagesima dicitur; Pentecostes genitivo, quinquagesimae: Pentecosten accusativo, quinquagesimam. Nulla autem ratio loquendi sinit ut dicamus Pentecosten, cum dici debeat: Cum compleretur dies quin quagesimae; vel certe sicut in Graeco legitur numero singulari: Et cum complerentur dies quinquagesimae. At vero in precibdiei dicendum est: Et diem sacr
Abbreviated transcription (Latin):
diderit. Dicit enĩ. quia candacis eu¬
nuchus quẽ baptirasset philippus
in iudea. eo tempore fuerit in ethiopia
qͦ matħs ibi docebat. eiq docenti au¬
xilium tulerat: cũ manifestũ sit can¬
dacẽ nom̃ eẽ ñ uiri s femine: id est ñ
eunuchi s dñe eus. regine uidelicet
ethiopũ: que sicut ex ueterũ monim̃¬
tis comꝑimꝰ. om̃s antiquitꝰ sic appella¬
ri solebant. Scͥpsi in eodem oꝑe. com
tur missum fuisse eum ad abgarum
regem osidene. ut eccłiastica tradit
hystoria: s diligentiꝰ postmodũ ip¬
sam hystoriam eccłiasticam inspici¬
ens. repperi ñ ibi eẽ scriptũ. qͥa thadeꝰ
apłs unus ex duodetim. s thaddeꝰ
unꝰ ex. septuaginta discipłis ad sanã

Expanded text:
odiderit. Dicit enim quia Candacis euodiderit. Dicit enim quia Candacis eunuchus, quem baptizasset Philippus in Judaea, eo tempore fuerit in Aethiopia, quo Matthaeus ibi docebat, eique docenti auxilium tulerit, cum manifestum sit Candacem nomen esse non viri, sed feminae, id est, non eunuchi, sed dominae ejus, reginae videlicet Aethiopum, quae, sicut ex veterum monimentis comperimus, omnes antiquitus sic appellari solebant. Scripsi in eodem opere, cotur, missum eum ad Abgarum fuisse, regem Osroenae, ut ecclesiastica tradiderit historia; sed diligentius postmodum ipsam historiam ecclesiasticam inspiciens, reperi non ibi esse scriptum, quia Thaddaeus apostolus unus ex duodecim, sed Thaddaeus unus ex septuaginta discip
Abbreviated transcription (Latin):
ubi mansionẽ faciebant. Nlam ce in
greco ita est positus ordo u̾boꝵ. Et eũ
introissent ciutatẽ in cenacłm: ascẽ.¬
der̃t ubi erant manentes petrus & io
ita se habet ordo nominũ: petrus &
andreas. iacobus & iohannes. & symos
zelotes. & uidas iacobi. Hos referunt
hystorie. in quib apłoꝵ passiones con¬
tinentur. & a plurib estimant᷑ apo¬
crifȩ predicasse in ꝑside. ibiq atem¬
ploꝵ pontificib in ciuitate sanyr oc¬
cisos głosum subisse martyriũ. Quib
adstipulat᷑ & liber martyrologir. qͥ
beati iheronimi nomine ac p̃fatione
attitulat᷑: qͣmuis idem iheronimus
aũ auctor exstitisse narratur. Porro
qui post iacobum frẽm dni iherosoli¬
crucis martyrio coronatꝰ est. cũ centũ
s simpliciter eius dictis auscultanteᷤ.
rati quod hec ipse de certis ueterũ hy¬
storiis didicerit: quod nec adhuc quid̾e
negare audemꝰ: maxime cum ille qui
prefatas apłoꝵ passiones scͥpsit. ipse
certissime incerta & falsa scripsisse ꝓ.¬

Expanded text:
nt. Nam et in Graeco ita positus est ordo verborum: Et cum introissent in coenaculum, ascenderunt ubi erant manentes, Petrus et Jita se habet ordo nominum: Petrus et Andreas, et Jacobus et Joannes, et Simon Zelotes, et Judas Jacobi. Hos referunt historiae, in quibus apostolorum passiones continentur, et a plurimis deputantur apocryphae, praedicasse in Perside, ibique a templorum pontificibus in civitate Suanir occisos, gloriosum subiisse martyrium. Quibus astipulatur et liber Martyrologii, qui beati Hieronymi nomine ac praefatione attitulatur, quamvis idem Hieronymus autem auctor exstitisse narretur. Porro qui post Jacobum fratrem Domini Jerosolycum centum sed simpliciter ejus dictis auscultantes, rati quod haec ipse de certis veterum historiis didicerit. Quod ne adhuc quidem negare audemus, maxime cum ille qui praefatas apostolorum passiones scripsit, ipse se certissime incerta et falsa scripsisse pr
Abbreviated transcription (Latin):
llamq in greco manifesta distinc¬
apud eos gñis mascłini. Curauit
nanq beatus lucas intimare legẽ¬
tib quia fr̃s dđm eo tempore fidei eiꝰ
erant participes: de quib aute pas¬
sionẽ eius dictum erat. Neq enim¬
fr̃s eius credebant in eum. Et no¬
tum factum ẽ om̃ib habitantib
iherłm: ita ut appellaret᷑ ager
lingua eorum acheldemach Lin¬
gua eoꝵ dicit qui habitabant ihe¬
rusalem: quia nimirũ & si utriq
loquebant᷑ hebraice. distabat ta¬
m̃ ꝓprietas linguȩ ihesolimorũ
a galyleis de quib apłi erant: qͦd
in hystoria diũcȩ passionis didicimꝰ:
ubi idem petrus etiam nolens loq̃

Expanded text:
Namque in Graeco manifesta distincapud eos, generis masculini. Curavit namque beatus Lucas intimare legentibus quia fratres Domini eo tempore fidei ejus erant participes, de quibus ante passionem ejus dictum erat: Neque fratres ejus credebant in eum. Et notum factum est omnibus habitantibus Jerusalem, ita ut appellaretur ager ille lingua eorum Haceldama. Lingua eorum dicit qui habitabant Jerusalem, quia nimirum, etsi utrique loquebantur Hebraice, distabat tamen proprietas linguae Jerosolymorum a Galilaeis, de quibus apostoli erant, quod in historia dominicae passionis discimus, ubi ide
Abbreviated transcription (Latin):
adiungendu ad hoc qd̾ sequit᷑. ser¬
monẽ. ut sit sensus. qͦd primũ ser¬
bendo: scđm sit mͦ facturus. apłoꝵ
actus addendo. Et quide cõmemo¬
rationẽ primi sermonis adimple
ciũ secundi sermonis facit cũ se¬
quitur. ¶ uib & prebuit seipsỹ
uiuũ post passionẽ suam in mul¬
tis argum̃tis ꝑ dies q̃draginta: & cet̾a

Expanded text:
tur sermonem, ut sit sensus, quod primum serbendo, secundum sit modo facturus apostolorum Actus addendo. Et quidem commemorationem primi sermonis adimplettium secundi sermonis fecit, cum sequitur: Quibus et praebuit seipsum vivum post passionem suam in multis argumentis
Abbreviated transcription (Latin):
intend̾ent quo ibat ipse. Unde eis &
angłi dicunt. Quidstatis aspicientes
in celum: Quia uͦ etiam eũ qui in cȩ¬
lum ibat intuebant᷑: sequente an¬
głoꝵ u̾bo monstrat᷑ cum dicit᷑. Sic
ueniet: quẽ admodu uidistis eũ eun¬
tẽ in celum. Et cũ introissent ince

Expanded text:
intenderent, quo ibat ipse. Unde eis et angeli dicunt: Quid statis aspicientes in coelum? Quia vero etiam eum qui in coelum ibat intuebantur, sequente angelorum verbo demonstratur, cum dicitur: Sic veniet quemadmodum vidistis eum euntem in coelum. Et cum intro
Abbreviated transcription (Latin):
pecunia ciulitatẽ hanc consecu¬
tus sum. Pro cuulitate. in greco
tem id est socialem int̾ ciues conu̾¬
sationẽ uel administrationẽ rei pu¬
blicȩ. qͣm ciuitatẽ significat. Non
enim tribunus cuutatẽ romanã
cuiꝰ eẽ posset. s consortiũ ciuitati
romane cuius eẽt particeps eme¬
rat: s paulus eo magis erat qiuis
romanꝰ quo ñ hoc comparando.
s nascendo habebat. Et deuouert̃¬

Expanded text:
pecunia civitatem hanc consecutus sum. Pro civitate in Graeco tem, id est, socialem inter cives conversationem, vel administrationem reipublicae, quam civitatem significat. Non enim tribunus civitatem Romanam, cujus esset possessor, sed consortium civitatis Romanae, cujus esset particeps, emerat. Sed Paulus eo magis erat civis Romanus, quia non hoc comparando, sed nascendo habebat. Tribunu
Abbreviated transcription (Latin):
refertur. qͥ uncti sunt oleo sp̃ita¬
li de quo scͥptum ẽ. iuixit te ds
ds tuus oleo exultationis p̃par-¬
ticipib tuis. hec precepta conue-¬
niunt: ut morticinũ non comedãt.
tam de auib qͣm de pecorib cuiꝰ
nequaqͣm sanguis effusus ẽ. qͦd
in actib apłorum dicitur suffo¬
catũ: & que necessario obseruan¬
da apłorum de iherłm epystola
monet. Et captum a bestia. qͥa
& ipsum similit̾ suffocatũ dicit᷑:
& condenat sacerdotes. qui in tur¬
dis. ficetulis. glirib. & cet̾is huiꝰ¬
modi. hȩc auiditate gulȩ custodi¬
unt. Turbauert uos: eu̾tentes
 mandauimꝰ. In greco habet plus.

Expanded text:
refertur qui uncti sunt oleo spirituali, de quo scriptum est: "Unxit te Deus, Deus tuus, oleo exsultationis prae participibus tuis", haec praecepta conueniunt, ut morticinum non comedat tam de auibus quam de pecoribus, cuius nequaquam sanguis effusus est, quod in Actibus apostolorum dicitur 'suffocatum; et quae necessario observanda apostolorum de Jerusalem Epistola monet; et captum a bestia, quia et ipsum similiter suffocatum est; et condemnat sacerdotes, qui in turdis, ficedulis, gliribus, et caeteris hujusmodi haec aviditate gulae custodiunt. » Turbaverunt vos evertentes  mandavimus. In Graeco plus habetur:
Abbreviated transcription (Latin):
lias occupauit. Erat enim his qui
patiebant᷑ ualida cum uomitu fe-¬
bris. reniũq minꝰ. dolor capitis gra-¬
ebant᷑. colore croceo. aut cerce uiridi
erant. A multis autẽ asserebatur
uenenũ occultũ eẽ: s herbe quȩ
uenenis medentur. potui sumpte
plerisq presidia contuler̃t. Man¬
sit aũ bienno toto in suo conducto:
& suscipiebat om̃s qui ingrediebã.¬
Stur ad eum predicans regnum di.
Iheronimꝰ huius loci ita meminit:
in epła ad luciniũ. Paulus romã
uinctꝰ ingreditur: ut uinctos suꝑ¬
stitionis errorib liberos faceret.
Manet in hospitio conducto ꝑ bienni¬
um: ut nob̃ utriusq instrumeriti ȩt̾.¬
nũ reddat donum. Qua expositiõe
docuit. cetera quoq in hoc uolumi¬
ne uł de ipso apło paulo uł de aliis
quibq scripta sunt. ñ in suꝑficie
tantũ litterȩ fructum nobis eccłia¬
sticȩ premonstrare doctrine: uerũ
etiam siquis ꝑfecte intellexerit me¬

Expanded text:
lias praeoccupavit. Erat enim in his qui lias praeoccupavit. Erat enim in his qui patiebantur valida cum vomitu febris renumque nimius dolor, capitis gravebantur colore croceo, aut certe viridia erant. A multis autem asserebatur venenum occultum esse; sed herbae quae venenis medentur, potu sumptae, plerisque praesidia contulerunt. » Mansit autem biennio toto in suo conductu, et suscipiebat omnes qui ingrediebantur ad eum, praedicans regnum Dei. Hieronymus hujus loci ita meminit in epistola ad Lucinium: « Paulus Romam vinctus ingreditur, ut vinctos superstitionis erroribus liberos faciat; manet in hospitio conducto per biennium, ut nobis utriusque instrumenti aeternum reddat donum. » Qua expositione docuit caetera quoque quae in hoc volumine vel de ipso Paulo apostolo, vel de aliis quibusque scripta sunt, non in superficie tantum litterae fructum nobis ecclesiasticae praemonstrare doctrinae: verum etiam si quis perfecte intellexerit, me
Abbreviated transcription (Latin):
in latinũ: s librarioꝵ negligentia
cõmutatũ. Contigit autẽ patrem
publii febrib & desinteria uexatũ
iacere. Desinteria passio intestinoꝵ
causatio cũ ulceratione qua exclu¬
ditur egestio sanguinolenta. aut fel.¬
lis aut alia immotio humoris. s no.¬
xia quȩ a ueterib uidicat᷑ quȩ nigr̃a
egestionẽ ab inicio ostenderit. Nam
ypocrates in afforismis sic ait. Desin¬
teria afelle nigro incipiens: mortifera.
Sequit᷑ autẽ patientes iugis assellatio
inferioris uentris. aliqͣndo uiridis. a¬
liqͣndo mucci. lanuginosa: etiam &
rasuras cũ guitis sanguinis emittũt
cũ morsu intestini & umbilici: insom¬
nietatẽ patiunt᷑ & fastidiũ frequent̾
& febricłam: quam pater hic publii
passus ẽẽ narratur. Aliqͣndo etiam
extalis exelusio contigit: maxime
in infantib Efficitur aliquando ex ꝑ¬
frictione aut ex corruptione acrioꝵ
ita dicens. Temporib imꝑii tyberii
desinteria: cuuis morbꝰ pene totas gal¬

Expanded text:
in Latinum, sed librariorum negligentia mutatum. Contigit autem patrem Publii febribus et dysenteria vexatum jacere. Dysenteria est passio intestinorum, causatio cum ulceratione, quia excluditur egestio sanguinolenta, aut fellita, aut alia immutatio humoris; sed noxia a veteribus judicatur, quae nigram egestionem ab initio ostenderit. Nam Hippocrates in Aphorismis sic ait: « Dysenteria à felle nigra incipiens, mortifera est. » Sequitur autem patientes jugis assellatio inferioris ventris, aliquando viridis, aliquando mucilaginosa: etiam et rasuras cum guttis sanguinis emittunt, cum morsu intestini et umbilici, insomnietatem patiuntur, et fastidium, frequenter et febriculam, quam pater hic Publii passus esse narratur; aliquando etiam extalis exclusio contingit, maxime in infantibus: efficitur aliquando ex perfrictione aut ex corruptione acrioruita dicens: « Temporibus Tiberii imperatoris dysentericus morbus pene totas Gal
Abbreviated transcription (Latin):
s plus ad occidentẽ deflexus. Liqͤt
occidentem habebat: ideoq portũ
eiusđe cretȩ de quib da suis locis
chorus aspiciebat: & propt̾ea siue
affricꝰ siue chorus aspiraret. ad cre-¬
tam funẽ soluentes phenicem po¬
terant ꝑuenire. S & si auster ip¬
se idem meridianus afflaret uen¬
tus: nichilominꝰ artifici directio¬
ne gubernacłoꝵ & sinuamine ue-¬
loꝵ phenicẽ adnauigare. si ñ diui.¬
na obsisterent iudicia. ualebant.
uix optinere scapham. Scripsimus
in primo libro isidorum seq̃ntes. sca¬
pham ẽẽ nauicłam leuem ex uimine
contextã: crudoq corio tectã. Ue.¬
rum deinceps alioꝵ ꝑcurrens dicta

Expanded text:
 plus ad Occidentem deflexus. Liquetretam ad Occidentem habebat, ideoque portum ejusdem Cretae de quibusdam suis locis Corum aspiciebat, et propterea sive Africus seu Corus aspiraret, a Creta funem solventes, Phoenicen poterant pervenire. Sed etsi auster ipse, id est, meridianus afflaret ventus, nihilominus ancipiti directione gubernaculorum et sinuamine velorum Phoenicen adnavigare, si non divina obsisterent judicia, valebant. vix obtinere scapham. Scripsimus in libro primo, Isidorum sequentes, scapham esse naviculam levem, ex vimine contextam, crudoque corio tectam; verum deinceps aliorum scripta
Abbreviated transcription (Latin):
uota. Elemosinȩ ꝑtinent ad ea
Oblationes uͦ & uota. ad ea quȩ ad.
suasionẽ iacobi & semoꝵ deo in
templo obtulerat: qͣmuis in greco
ñ sint uota addita. Et si gͦ lucas
in hẏstoriȩ ordine ñ dixit quod pau¬
lus cum elemosinis pauꝑum xp̃i.
de grecia iherosolimã uenerit: ex
uerbis tam̃ quȩ ipsum dixisse
refert quia hoc fecerit ostendit.
Festus autẽ respondit seruari pau¬
lum in cesarea: se autẽ maturiꝰ
ꝓfecturum. Maturiꝰ utiq dicit
celerius: qͣmiuis aliqͣndo maturiꝰ¬
fieri dicatur quod tardius & cum
maturitate consilii agitur. In gre¬
co enĩ scͥptum ẽ. eñ tachi:. id est in ce¬
leritate. Cum uenisset agrippa &
beronice cum multa ambitione.
P ambitione: in greco scͥptum est¬
phantasia. Quo nomine designa¬
tur multiplex apparatꝰ & pompa
regalis officii: quo ille ambiente
id est circumdante se undiq stipa
nr̃ȩ religionis uixi phariseus.
Psecta in greco heresim habet. Un.¬
de ꝓbatur quod eo tempore etiã bo¬

Expanded text:
us. Eleemosynae pertinent ad ea oblationes vero et vota ad ea quae ad suasionem Jacobi et seniorum Deo in templo obtulerat. Quamvis in Graeco non sint vota addita. Etsi ergo Lucas in historiae ordine non dixit quod Paulus cum eleemosynis pauperum Christi de Graecia Jerosolymam venerit, ex verbis tamen, quae ipsum dixisse refert, quia hoc fecerit ostendit. CAPUT XXV. Festus autem respondit servari Paulum in Caesarea, se autem maturius profecturum. Maturius utique dicit celerius, quamvis aliquando maturifieri dicatur quod tardius et cum maturitate consilii agitur. In Graeco enim scriptum est ἐν τάχει, id est, in celeritate. Cum venisset Agrippa et Bernice cum multa ambitione, etc. Pro ambitione in Graeco φαντασία scriptum est, quo nomine designatur multiplex apparatus, et pompa regalis officii, quo ille ambiente, id est circumdante se undique, stipanostrae religionis vixi Pharisaeus. Pro secta in Graeco haeresim habet. Unde probatur, quod eo tempore etiam bo