comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
implebt᷑ in nobis illa dñi ꝓmissio.
qua ait. Si quid petieritis patrẽ in
nomine meo: dabit uobis. Intuen¬
dum enĩ quia non ait simpliciter
dabit s dabit inquit uobis: quia
& si non eis ꝓ quib pẽtunꝰ dabit:
nobis tam̃ cũ ꝓ aliors erratib mise¬
ricordit̃ interuenimꝰ. p̃miũ nr̃ę be¬
nignitatis restituet. Sequitur. Usq
modo non petistis quicquã in nomi¬
ne meo. Non petierunt eãtenus in
nomine saluatoris: quia dũ ipsum
saluatorẽ uisibili p̾sentia complecte¬
rentur: minus ad inusibilia salutiᷤ
dona. mentis intuitũ erexerant.
Sed &e nr̃a fragilitas patrẽ petens.
non in nomine iħu id ẽ saluatoriᷤ
petit: dũ contra rationẽ suȩ petit
salutis: non ut apłoꝵ simplicitas.
corporali uisu sui saluatoris. ab et̃¬
:nȩ salutis petitione retarcdata: sed
obstaculo ꝓpriȩ cupiditatis. ab intũ¬
itu dñicę uoluntatis in peuita
autẽ pͥncipalit̾ petendũ. ac sine in¬

Expanded text:
implebitur nobis illa Domini promissio, implebitur nobis illa Domini promissio, qua ait: Si quid petieritis Patrem in nomine meo, dabit vobis . Intuendum enim, quia non ait simpdabit, sed dabit, inquit, vobis, quia etsi non eis pro quibus petimus dabit, nobis tamen, cum pro aliorum erratibus misericorditer intervenimus, praemium nostrae benignitatis restituet. Sequitur: Usque modo non petistis quidquam in nomine meo. Non petierunt eatenus in nomine Salvatoris, quia dum ipsum Salvatorem visibili praesentia complecterentur, minus ad invisibilia salutis dona mentis intuitum erexerant. Sed et nostra fragilitas Patrem petens non in nomine Jesu, id est, Salvatoris petit, dum contra rationem suae petit salutis, non ut apostolorum simplicitas corporali visu sui Salvatoris ab aeternae salutis petitione sit retardata, sed obstaculo propriae cupiditatis ab intuitu dominicae voluntatis impedita. Quid autem principaliter petendum, ac sine ul
Abbreviated transcription (Latin):
ne audiat legem. oratio eiꝰ erit
execraluilis: uel dũ ꝓ peccantibus
quibusdam ut resipiscant oramus.
& si salubrit̾ pẽtimꝰ atq ex nr̃o me¬
rito digni sumꝰ auditu: ipsoꝵ tam̃
ꝑuersitas ne impetremꝰ obsistit
Fit etiam aliquando ut salutaria
effectus: sicut cum genib flexis
cotidie rogamꝰ patrem dicentes.
adueniat regnũ tuũ: idem tam̃
regnũ non mox oratione finita.
s tẽpore congruo sumꝰ accepturi.
Q uod pia ꝓuisione nr̃i conditoris
constat actitari: ut uidelicet desi¬
deria nr̃ȩ deuotionis. dilatione cres¬
cant: & cremento cotidiano magis
magisq ꝓuecta: tandem ꝑfectius
capiant gaudia quȩ requirt. Inter
quȩ notandũ quia cũ ꝓ peccantib
oramꝰ: &e si eors saluationẽ impetra
re nequimꝰ. nequaquã tam̃ fructu
p̃cis nrȩ priuamur: quia & si illi ñ
sunt digni saluari: nos tam̃ amoris
quẽ illis impẽndimꝰ mercede dona¬
bimur: sicq in tali quoq petitione

Expanded text:
ne audiat legem, oratio ejus erit ne audiat legem, oratio ejus erit exsecrabilis; vel dum pro peccantibus quibusdam, ut resipiscant, oramus, et si salubriter petimus, atque ex nostro merito digni sumus auditu, ipsorum tamen perversitas ne impetremus obsistit. Fit etiam aliquando ut salutaria effectus, sicut cum genibus flexis quotidie rogamus Patrem, dicentes: Adveniat regnum tuum, idem tamen regnum non mox oratione finita, sed tempore congruo sumus accepturi. Quod pia provisione nostri Conditoris constat actitari, ut, videlicet, desideria nostrae devotionis dilatione crescant, et incremento quotidiano magis magisque provecta, tandem perfectius capiant gaudia quae requirunt. Inter quae notandum quia cum pro peccantibus oramus, et si eorum salvationem impetre nequimus, nequaquam tamen fructu precis nostrae privamur, quia, etsi illi non sunt digni salvari, nos tamen amoris quem illis impendimus mercede donabimur. Sicque in tali quoque petitione
Abbreviated transcription (Latin):
reserata ẽ: qui ueracit᷑ intellexert̃
illos solũ in nomine saluatoris pẽ¬
tere. qui ea quȩ ad perpetuã salu¬
tem ꝑtinent petunt: ideoq apłm
non in nomine saluatoris petisse
ut tẽptatione careret. quã ob custo¬
diam humilitatis acceꝑat: quia si
hac caruisset saluus ẽẽ non posset:
ipso affirmante cũ ait. Et ne mag¬
nitudo reuelationũ extollat me:
datus ẽ mͥ stimulus carnis meȩ
angłs sathanȩ. ut me colafiret.
Quotiescũq gͦ petentes non exaudi¬
mur. ideo fit quia uel contra au¬
xiliũ nr̃ȩ salutis pẽtimꝰ. ac ꝓpterea
a misericorde patre. beneficii gr̃ã.
nobis quod inepte pẽtimꝰ negatur:
quod eidem apło paulo contigisse
ꝓbatur: cui ter petenti responsum
ẽ sufficit tͥ grã mea. nam uirtus
in infirmitate perficit᷑ uel utilia
quidem ce quȩ ad ueram salutem
respiciant petimꝰ. s ip̃imale ui¬
uendo auditũ a nobis iusti iudicis
auertimꝰ. incidentes in illud salo¬
monis. qui auertit aurem suam

Expanded text:
aciter intellexerunt illos solum in nomine Salvatoris petere, qui ea quae ad salutem perpetuam pertinent petunt; ideoque apostolum non in nomine Salvatoris petisse aiunt, ut tentatione careret, quam ob custodiam humilitatis acceperat, quia si hac caruisset, salvus esse non posset, ipso affirmante cum ait: Ne magnitudo revelationum extollat me, datus est mihi stimulus carnis meae angelus Satanae, qui me colaphizet . Quotiescunque ergo petentes non exaudimur, ideo fit, quia vel contra auxilium nostrae salutis petimus, ac propterea a misericorde Patre beneficii gratia nobis quod inepte petimus negatur, quod eidem apostolo Paulo contigisse probatur, cui ter petenti responsum est: Sufficit tibi gratia mea, nam virtus in infirmitate perficitur; vel utilia quidem, et quae ad veram salutem respiciant petimus, sed ipsi male vivendo auditum a nobis justi Judicis avertimus, incidentes in illud Salomonis: Qui avertit aurem suam
Abbreviated transcription (Latin):
mittat. si quid inquiens petieritis
patrẽ in nomine meo dabit uobis:
cũ non solũ nr̃i similes. multa quȩ
patrẽ in xp̃i nomine uident᷑ pẽte¬
re non accipiant: uerũetiam ipse

Expanded text:
is, si quid, inquiens, petieritis Patrem in nomine meo, dabit vobis, cum non solum nostri similes multa quae Patrem in Christi nomine videntur petere non accipiant, verum etiam ipse
Abbreviated transcription (Latin):
nemo de xp̃i cruce ꝑ quam mundꝰ redẽptꝰ
est. erubescat. Nec idõ quisquam aut pa¬
ti ꝓ iusticia tuncat. aut de ꝓmissoꝵ retri¬
butione diffidat: quia ꝑ laborem ad reqͥ¬
em. ⁊ ꝑ mortem transitur adutam. cũ
omnem nr̃e humilitatis infirmitatẽ
ille susceꝑit: in quo si in confessione ⁊
dilectione ipsius ꝑmanemꝰ. ⁊ quod uicit
uincimus.⁊ quod ꝓmisit accipimus:
qr siue ad facienda mandata. siue ad ad¬
debet mĩs aurib insonare dicentis hie

Expanded text:
nemo de Christi cruce, per quam mundus redemptus nemo de Christi cruce, per quam mundus redemptus est, erubescat. Nec ideo quisquam aut pati pro justitia timeat, aut de promissorum retributione diffidat, quia per laborem ad requiem, et per mortem transitur ad vitam: cum omnem humilitatis nostrae infirmitatem ille susceperit, in quo si in confessione et in dilectione ipsius permaneamus, et quod vicit vincimus, et quod promisit accipimus. Quia sive ad facienda mandata, sive addeb
Abbreviated transcription (Latin):
rificor. incunctanter audite: quia ipse est
ueritas ⁊ uita ipse uirtus mea atq sapien¬
tia. Ipsum audite. queni legis mysteria
ꝓnuntiarunt. quem ꝓpħaꝵ ora cecinert̃:
ipsum audite qui mundum sanguine suo
redemit: qui diabolum ligat ⁊ uasa eus
rapit: qui peccati cyrograpħum ⁊ p̃uarica¬
tionis pacta disrupit. Ipsum audite qui
uiam aꝑit ad celum: ⁊ ꝑ crucis supplicium
gradus uobis ascensionis parat ad reg¬
num. Quid trepidatis redimi: Ed
pauetis scĩ liberari: fiat quod me uo¬
lente uult xp̃c. Abicite carna¬
lem formidinem: ⁊ fideli uos ariate ꝯ¬
stantia. Indignum est ut in saluatoris
passione tumcatis: quod ipsius munere
mi non ad illoꝵ tantum utilitatẽ dicta
sunt. qui ea ꝓpris aurib audierunt:
s in illis trib apłis uniu̾sa eccłia didicit.
quiequid corum ⁊ aspectus uidit. ⁊ auditꝰ
accepit. Confirmetur gͦ scdm̃ p̃dicationẽ
facratissumm euangelii omnium fides: ce

Expanded text:
rificor, incunctanter audite: quia ipse est rificor, incunctanter audite: quia ipse est veritas et vita, ipse virtus mea atque sapientia. Ipsum audite, quem legis mysteria praenuntiaverunt, quem prophetarum ora cecinerunt. Ipsum audite, qui sanguine suo mundum redimit, qui diabolum ligat, et vasa ejus rapit, qui peccati chirographum et praevaricationis pacta dirumpit. Ipsum audite, qui viam aperit ad coelum, et per crucis supplicium gradus vobis ascensionis parat ad regnum. Quid trepidatis redimi? quid pavetis saucii liberari? Fiat quod me volente vult Christus. Abjicite carnalem formidinem, et fideli vos armate constantia: indignum est enim, ut in Salvatoris passione timeatis, quod ipsius munere mi, non ad illorum tantum utilitatem dicta sunt, qui ea propriis auribus audierunt, sed in illis tribus apostolis universa Ecclesia didicit quidquid eorum et aspectus vidit et auditus accepit. Confirmetur ergo secundum praedicationem sacratissimi Evangelii omnium fides, et
Abbreviated transcription (Latin):
non aliunde creatus. s ex me genitus: nec
de alia natura michi factus comparabilis:
s de mea essentia natus equalis. Hic est
filius m̃s. ꝑ quem ominia facta sunt. ⁊ si¬
ne quo factum est nichil: qui omnia que
facio simuit᷑ facit: ⁊ quicquid operor inse¬
parabilit̾ metum atq indifferent̃ oꝑat᷑.
In patre enim est filius.⁊ in filio pater:
nec unquam unitas nr̃a diuiditur. Et cũ
alius ego sim qui genui. alius ille que
genui: non aluid tamen de illo uobis
cogitare fas est: quam de me sentire possi¬
bile est. Hic est filius m̃s. qui eam quam¬
mecum habet cqualitatem ñ rapina appe¬
tit. nec usurpatione p̃sumit: s manens
in forma głe mee. ut ad reparandum genꝰ
humanum exequeretur commune consili
um: usq ad formam seruilem inclinauit
incommutabilem deitatem. Hunc ergo
in quo michi ꝑ omnia bene complacco. ⁊ cuiꝰ
p̃dicatione manifestor. cuius humilitate da¬

Expanded text:
non aliunde creatus, sed ex me genitus; nec non aliunde creatus, sed ex me genitus; nec de alia natura mihi factus comparabilis, sed de mea essentia mihi natus aequalis. Hic est Filius meus, per quem omnia facta sunt, et sine quo factum est nihil : quia omnia quae facio similiter facit, et quidquid operor, inseparabiliter mecum atque indifferenter operatur. In Patre enim est Filius, et in Filio Pater , nec umquam unitas nostra dividitur. Et cum alius ego sim qui genui, alius ille quem genui, non aliud tamen de illo vobis cogitare fas est, quam de me sentire possibile est. Hic est Filius meus, qui eam quammecum habet aequalitatem non rapina appeit , nec usurpatione praesumpsit; sed manens in forma gloriae meae, ut ad reparandum genus humanum exsequeretur commune consilium, usque ad formam servilem inclinavit incommutabilem Deitatem. CAP. VII. Hunc ergo, in quo mihi per omnia 197 bene complaceo, et cujus praedicatione manifestor, cujus humilitate cla
Abbreviated transcription (Latin):
sentia: sed ad commendandã ꝓprietatẽ
utriusq ꝑsone. sicut uisui significauit fi¬
lium splendor ex corpore. sic auditui patrẽ
uox nuntiauit ex nube. Qua uoce accepta.
discipuli quod infaciem cecidert̃ ⁊ tunuert̃
ualde: non de patris tantum. s ⁊ de filii
maiestate tremuerunt. Aitiore enĩ sensu:
unam utriusq intellexere deitatem. Et
quia in fide non erat hesitatio: non fuit
in timore discretio. latum gͦ ilud ⁊
multiplex testimonium fuit: ⁊
quam in sono uocis auditum ẽ. Dicente
enun patre. hic est filius m̃s dilectus in
quo m bene complacui. ipsum auditeͬ.
nonne euidenter auditum est. hic ẽ filius
m̃s cui ex me ⁊ mecum esse sine tempore ẽ.
quia noc genito genito prior. nec genit᷑
est genitore posterioz: Hic est filius m̃s di¬
lectus: quem a me ñ separat dettas: nec
diuidit potestas: nec discernit eternitas.
Hic ẽ filius m̃s: non adoptiuus s ꝓprius:

Expanded text:
sentia; sed ad commendandam proprietatem sentia; sed ad commendandam proprietatem utriusque personae, sicut visui significavit Filium splendor ex corpore, sic auditui Patrem vox nuntiavit ex nube. Qua voce accepta, discipuli quod in faciem ceciderunt et timuerunt valde, non de Patris tantum, sed et de Filii majestate tremuerunt: altiori enim sensu unam utriusque intellexerunt Deitatem: et quia in fide non erat haesitatio, non fuit in timore discretio. Latum ergo illud et multiplex testimonium fuit, et quam in sono vocis auditum est. Dicente enim Patre: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi bene complacui, ipsum audite; nonne evidenter auditum est: Hic est Filius meus, cui ex me et mecum esse, sine tempore est? Quia nec Genitor Genito prior, nec Genitus est Genitore posterior. Hic est Filius meus, quem a me non separat Deitas, non dividit potestas, non discernit aeternitas. Hic est Filius meus, non adoptivus, sed proprius;
Abbreviated transcription (Latin):
dio totius uisionis impletus. ibi cum
ihu optabat habitare: ubi manifesta¬
ta eius gła letabatur. Unde ⁊ ait. Dñe:
bonum est nos hic esse. Si ius faciamꝰ
hi tria tabernatula: tibi unumł⁊ moy¬
si unum: ⁊ helye unum. S huic sug¬
gestionz dominus non respondit: signi¬
ficens non quidem imꝑbum. s mnordi¬
naqum esse quod cuperet. cum saluari
mibidꝰ nisi xp̃i morte non posset: ⁊ exem¬
plodomini in hoc uocaretur credentium
fides ut licet non oporteret de beatitudi¬
nis ꝓmissione dubitari intelligeremus
tamen inter temptationes istius uite. pͥus
nobis tolerantiam postuiandam esse quã
glam: quia tempora patiendi ñ potest
eo loquente. ecct nubes lucida obumbrauit
cos: ⁊ ecce uox de nube dicens. Hic ẽ filius
m̃s dilectus in quo mͥ bene complacui:
ipsum audite. Presens quidem erat in filio
pater̃ ⁊ in illa domini claritate quam ad
discipuloꝵ temꝑauerat aspectum. non
separabatur ab unigenito genitoris es¬

Expanded text:
dio totius visionis impletus, ibi cum dio totius visionis impletus, ibi cum Jesu optabat habitare, ubi manifestata ejus gloria laetabatur; unde et ait: Domine, bonum est nos hic esse: si vis, faciamus hic tria tabernacula, tibi unum, Moysi unum, et Eliae unum . Sed huic suggestioni Dominus non respondit, significans non quidem improbum, sed inordinatum esse quod cuperet; cum salvari mundus nisi Christi morte non posset, et exemplo Domini in hoc vocaretur credentium fides, ut licet non oporteret de beatitudinis promissionibus dubitari, intelligeremus tamen inter tentationes 196 hujus vitae prius nobis tolerantiam postulandam esse quam gloriam: quia tempora patiendi non potest eo loquente ecce nubes lucida obumbravit eos, et ecce vox de nube dicens: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi bene complacui, ipsum audite . Praesens quidem erat in Filio Pater, et in illa Domini claritate, quam ad discipulorum temperarat aspectum, non separabatur ab Unigenito Genitoris es
Abbreviated transcription (Latin):
gla. Confirmandis uero aplis ⁊ ad om¬
nem scientiam ꝓuehendis: alia quocr
inilo miratilo accessit instructio. Moy¬
se enim ⁊ helẏas. lex scilicet ⁊ ꝓpħe. aꝑ
paruerunt cum domino loquentes: ut
uerissime in illa quinq uiroꝵ presentia
compleretur quod dictum est: in duob
uel trib testib stabit om̃e uerbum. Qͥd
hoc stabilius. quid firmius uerbo. in cu¬
is p̃dicatione ueteris ac noui testam̃ti
concint tuba ⁊ cum euanglica docfna
antiquaꝵ ꝓtestationum instrumenta
concurtunte Astipulantur enum sibi in¬
uitem utriusq federis pagine. ⁊ quem
sub uelamine mysteriorum p̃cedentia sig¬
na ꝓmiserant. manifestum atq ꝑspicuũ
p̃sentis głe splendor ostendit: quia sicut
ait beatus iohannes. lex ꝑ moysen data ẽ.
gurarum. ⁊ legalium ratio pͣceptorum:
dum ⁊ ueram docet ꝓphetiam ꝑsui p̃sen¬
tiam: ⁊ possibilia facit mandata ꝑ gr̃am.
rena fastidiens. in tternoꝵ desiderium
quodam mentis rapiebat᷑ excessu: ⁊ gau¬

Expanded text:
IV. Confirmandis vero apostolis et ad omnem scientiam provehendis, alia quoque in illo miraculo accessit instructio. Moses enim et Elias, lex scilicet et prophetae, apparuerunt cum Domino loquentes: ut verissime in illa quinque virorum praesentia compleretur quod dictum est: In duobus vel tribus testibus stat omne verbum . Quid hoc stabilius, quid firmius verbo, in cujus praedicatione veteris et novi Testamenti concinit tuba, et cum evangelica doctrina, antiquarum protestationum instrumenta concurrunt? Astipulantur enim sibi invicem utriusque foederis paginae; et quem sub velamine mysteriorum praecedentia signa promiserant, manifestum atque perspicuum praesentis gloriae splendor ostendit: quia, sicut ait beatus Joannes, lex per Mosen data est, gurarum et legalium ratio praeceptorum, dum et veram docet prophetiam per sui praesentiam, et possibilia facit mandata per gratirena fastidiens, in aeternorum desiderium quodam mentis rapiebatur excessu; et gau
Abbreviated transcription (Latin):
mniqtas erescit ĩ fidelita. Lire deniq que ca nra
apud iohannem euangłistam satis a¬
q monstratur. ita ut diceret. qui odir fr¬
trem suum in tenebris est: creberrina
tinguitur Crestunt iste tenebre odior
fraternoꝵ: cotidie crescunt: ⁊ nondum ui¬
nit ihẽ. Unde apparet quia crescunt p̃
abundauit iniquitas: refrigescet ean¬
tas multoꝵ. Crescunt tenebre: ⁊ ñdin
fluctus nauim turbantes. Tempestate¬
⁊ uenti: clamores sunt maledicorum si¬
de caritas refrigescit. inde fuistus auten¬
tur: ⁊ turbatur nauis uento magño
Mare exurgebat: ten ebre crescebant. in¬
telligentia minuebatur: iniquitas au¬
fluctus. om̃s tumores mundi sub pedib
habens: om̃s celsitudines scłi premens.

Expanded text:
iniquitas, crescit infidelitas: lux denique quae charitas apud Joannem ipsum evangelistam satis aperteque demonstratur, ita ut diceret, Qui odit fratrem suum, in tenebris est , creberrime exstinguitur: crescunt istae tenebrae odiorum fraternorum, quotidie crescunt; et nondum venit Jesus. Unde apparet quia crescunt? Quoniam abundabit iniquitas, refrigescet charitas multorum. Crescunt tenebrae, et nondfluctus navem turbantes: tempestas et venti clamores sunt maledictorum. Inde charitas refrigescit, inde fluctus augentur. Turbabatur navis, vento magno exsurgebat; tenebrae crescebant, intelligentia minuebatur, iniquitas aufluctus, omnes tumores mundi sub pedibus habens, omnes celsitudines saeculi premens.
Abbreviated transcription (Latin):
gineis sanguinib alia lege preter natu¬
ralem formabatur: ⁊ qualit̃ ñ infusis pe¬
dib corporale pondꝰ habentb. ⁊ materi¬
ale onus. deambulabat inhumidam
⁊ instabilem substantiam. Quomodo au¬
tem uolebat dominus eos preterire tan¬
quam alienos. ad quos de ꝑiculo naufra¬
gii liberandos aduenerat: nisi ut ad ho¬
ram turbati ⁊ pauentes. s continuo libe¬
rati. amplius ereptionis sue miracilum
stuperent: ac maiores ereptori suo grãs re¬
ferrent᷑ Quia ⁊ in tempestatib passionũ.
que ꝓ constantia fidei a ꝑfidis ingerun
tur: talis ñ nunquam ꝓuisio diuinttus
ostenditur. Sepe enim ita fideles in tri¬
bulatione positos suꝑna pietas deseruisse
uisa est: ut quasi laborantes in mari disci¬
pulos preterire ihẽ uoluisse putaret᷑. Unde
⁊ quare tristis incedo dumaffligi ne
mitus: dum confriguntur ossa mea.s
fiamma non ardebit inte: Dum nauich¬

Expanded text:
gineis sanguinibus alia lege praeter natugineis sanguinibus alia lege praeter naturalem formabatur, et qualiter infusis pedibus corporale pondus habentibus, et materiale onus, deambulabat in humidam et instabilem substantiam. Quomodo autem volebat Dominus eos praeterire, tanquam alienos, ad quos de periculo naufragii liberandos advenerat, nisi ut ad horam turbati et paventes, sed continuo liberati, amplius ereptionis suae miraculum stuperent, ac majores ereptori suo gratias referrent? Quia et in tempestatibus passionum quae pro constantia fidei atur talis nonnunquam provisio divinitus ostenditur. Saepe enim ita fideles in tribulatione positos superna pietas deseruisse visa est, ut quasi laborantes in mari discipulos praeterire Jesus voluisse putaretur. Unde quare tristis incedo dum affligit me inimicus, dum confringuntur omnia ossa mea, flamma non ardebit in te . Quod au
Abbreviated transcription (Latin):
id est totam uigiliam matunnam ulumura¬
re ꝑhibetur. Adderitq dñs: quo sopitis
temptationum ꝑiculis. plenam liberatis
fidutiam sue ꝓtectionis attribuat. Seqͥt᷑.
Et uolebat preterire cos. At illi ut uider̃t eũ
suꝑ mare ambulantem. putauert̃ phan¬
tasma esse: ⁊ exclamauer̃t. Om̃s enim eum
uiderunt: ⁊ turbati sunt. Adhuc heretici
putant phantasma fuiss dnĩni nec uer̃a
assumpsisse carnem de uiigine. Deniꝙ
theodorus pharanitanus quondam ep̃s
ita scripsit.: corporale pondus non habu¬
isse scd̃m carnem dñm: s absq pondere ⁊
corpore suꝑ mare deambulasse. At contra
fides catholica ⁊ pondus sedm̃ carnem ha¬
bere eum p̃dicat. ⁊ onus corporcum: ⁊ tum
pondere atq onere corporali incedere suꝑ
aquas non infusis pedib. Nam dionisus
egregius inter eccliasticos scriptores: in opꝰ¬
culis de diuinis nominib hoc modo loqui¬
tur. Ignoramus enim qualiter de ur¬

Expanded text:
id est totam vigiliam matutinam illuminaid est totam vigiliam matutinam illuminare perhibetur. Aderitque Dominus qui, sopitis tentationum periculis, plenam libertatis fiduciam suae protectionis attribuat. Sequitur: Et volebat praeterire eos. At illi ut viderunt eum super mare ambulantem, putaverunt phantasma esse, et exclamaverunt. Omnes enim eum viderunt, et conturbati sunt. Adhuc haeretici putant phantasma fuisse Dominum, nec veram assumpsisse carnem de virgine. Denique Theodorus Pharanitanus quondam episcopus ita scripsit, corporale pondus non habuisse secundum carnem Dominum: sed absque pondere et corpore super mare deambulasse. At contra fides catholica, et pondus secundum carnem habere eum praedicat, et onus corporeum, et cum pondere atque onere corporali incedere super aquas non infusis pedibus. Nam Dionysius, egregius inter ecclesiasticos scriptores, in opusculis de divinis Nominibus, hoc modo loquitur: Ignoramus enim qualiter de vir
Abbreviated transcription (Latin):
sic ut hic quoq subsequenter insinuatur
cum dititur. Et cirea quartam iugiliam
noctis uenit ad eos: ambulans suꝑ mare.
Stationes ⁊ uigalit inilitares: in terna
horarum spatia diuiduntur. Quando gͦ
dicit quarta iugilia noctis uenisse ad
eos dominum. ostendit tota nocte ꝑicli¬
tatos: ⁊ extremo noctis tempore eis auxi¬
lium prestitum Laborabant ergo toto
noctis opace tempore: s dilutulo appro¬
pinquante. ⁊ lucifero solis diezq exottũ
ꝓmittente utnit dñs. ⁊ suꝑambulans
tumida freti terga comp̾mit: quia cum
pressuris obsita fragilitas humana. pu¬
sillitatem uirium suaꝵ consideratł nil
erga se aliud quam tenebras angustiaꝵ.
⁊ estus cernit ostium confligentium.
Cum uero mentem ad suꝑni lumen presidui.
⁊ ppetue dona retributionis crexerit: quasi m¬
ter umbras noctis repente exortum luciferi
conspicit: qui diem prexi mũ matuet. lri¬
cifer naniq cum plurimum tres horas noctis:

Expanded text:
Sicut hic quoque subsequenter insinuatur, Sicut hic quoque subsequenter insinuatur, cum dicitur: Quarta autem vigilia noctis venit ad eos ambulans supra mare. Stationes et vigiliae militares in terna horarum spatia dividuntur. Quando ergo dicit quarta vigilia noctis venisse ad eos Dominum, ostendit tota nocte periclitatos et extremo noctis tempore eis auxilium praebitum. Laborabant ergo toto noctis opacae tempore, sed diluculo appropinquante, et lucifero solis dieique exortum promittente, venit Dominus, et superambulans tumida freti terga comprimit: quia cum pressuris obsita fragilitas humana pusillitatem virium suarum considerat, nil erga se aliud quam tenebras angustiarum et aestus cernit hostium confligentium.Cum vero mentem ad superni lumen praesidii, et perpetuae dona retributionis erexerit: quasi inter umbras noctis repente exortum Luciferi conspicit, qui diem proximum nuntiet. Lucifer namque cum plurimum, tres horas noctis,
Abbreviated transcription (Latin):
das procellasq temptationum irr uentiũ
dep̃hense: atq auxilium ꝓtectionis iuius
grinebundo camore querents. Ut quid
domine recessisti longe: despicis in oportu¬
nitatib in tribulatione. Que partter uo¬
cem inimici ꝑsequintis exponit: in sequen¬
tib psalmi subitiens. Dixit enim in corde
suo oblitus ẽ d̃s: auerait faciem suam ni
uideat usq in finem. Uerum ule ñ ob¬
liiuscitur orationem pauperum neq a¬
uertii faciem suam a sꝑantib in se: qͣͥn
potus ⁊ certantes cum hostib ut iuncant
aduiuat᷑ uictores in et̃num̃ coronat. Un
borantes in remigando. Uidet quippe do¬
minus suos laborantes in mari quamuis
ipse posttus in t̾ra: quia ⁊ si ad horam dif¬
ferre uidetur auxilium tribulantibus
impendere. nichilominus eos ne in tribu¬
lationib deficiant suc respectu pietatis
corroborat: ⁊ auquando etiam manifesto ad¬
uitorio uistis aduersitatib quasi calcatis
sedatisq fluctuum uoluminib liberat:

Expanded text:
cellasque tentationum verrentium deprehensae, atque auxilium protectionis illius gemebundo clamore quaerentis: Ut quid, Domine, recessisti longe? despicis in importunitatibus, in tribulatione ? Quae pariter vocem inimici persequentis exponit in sequentibus psalmis subjiciens: Dixit enim in corde suo: Oblitus est Deus, avertit faciem suam, ne videat usque in finem. Verum ille non obliviscitur orationem pauperum, neque avertit faciem suam a sperantibus in se; quin potius et certantes cum hostibus, ut vincant adjuvat, et victores in aeternum coronat. Undborantes in remigando. Videt quippe Dominus suos laborantes in mari, quamvis ipse positus in terra, quia etsi ad horam differre videtur, auxilium tribulatis impendere, nihilominus tamen eos ne in tribulationibus deficiant, suae respectu pietatis corroborat, et aliquando etiam manifesto adjutorio victis adversitatibus, quasi calcatis sedatisque fluctuum voluminibus liberat.
Abbreviated transcription (Latin):
abor discipulor in remigando. ⁊ con¬
trarius cis uentus. labores sc̃e eccłie ua¬
uos designat: que inter undas scli aduer¬
santes.⁊ immindoꝵ flatus spĩum ad qui¬
etem patrie celestis. quasi ad fidam litoris
stationem ꝑuenire conatur. Ubi bene dr̃.
quia nauis erat in mediomari. ⁊ ipse solus
intra: quia nonniunquam ecdia tantis

Expanded text:
abor discipulorum in remigando, et contrarius eis ventus, labores sanctae Ecclesiae varios designat, quae inter undas saeculi adversantis, et immundorum flatus spirituum ad quietem patriae coelestis quasi ad fidam littoris stationem pervenire conatur. Ubi bene dicitur: Quia navis erat in medio mari, et ipse solus in terra, quia nonnunquam Ecclesia tantis
Abbreviated transcription (Latin):
in helya ut preciperet: ipse erat in uidua
ut obeduet. Uade inquit. michi prius fac
de egestate tua: non deficient diuitie tue.
Patrinionium enim uidue. moditum erat
farine ⁊ modicum oley: inmodicum non
deficit. Quis habet talem uillam: Liben¬
ter uidua seruum dĩ esurientem pascebat:
quia patrimonium eius in clauo pende¬
bat. Quid felicius hac pauꝑtate: Signũ¬
erat future uite. ubi merres nr̃a deficere
nescit farina nr̃a d̃s erit : ⁊ qͣm qͣnͣdo ua ꝑ
illos dies non defecerunt: sic ille ñ deficiet

Expanded text:
in Elia ut praeciperet, ipse erat in vidua in Elia ut praeciperet, ipse erat in vidua ut obediret. Vade, inquit, mihi prius fac de egestate tua; non deficient divitiae tuae. Patrimonium enim viduae, modicum erat farinae et modicum olei: hoc modicum non defecit. Quis habet talem villam? Libenter vidua servum Dei esurientem pascebat, quia patrimonium ejus in clavo pendebat. Quid felicius hac paupertate? Sierat futurae vitae, ubi merces nostra deficere nescit. Farina nostra Deus erit. Quomodo illa per illos dies non defecerunt, sic ille non deficiet
Abbreviated transcription (Latin):
nonDe secitͦ Caeteris qua
non credunt gentibus
inopia panis diuini
miseris et uenatii
Deditis inutili. nam
et ipsa pulc heusime
mipsticum Sibi prit
quani moieretlu
panem saetiua. duo
se ligna colligere
uelle testatiir  non
solo ligni nõmine
Led etiam numero
lignolum Iignum
Qucis exprimens quod noba
quod habes ministra illi ÷ in opiam nol metu tre :
ego supplebo quod dederis: Hoc ei dictum ñ
legimus: non hoc legius quod in som¬
nis ad cam missus fuerit angłs. ⁊ p̃nunti¬
auerit helyam esurientem esse uenturũ:
⁊ de illo pascendo aliqiis mulierem illamn
admonuerit. S mandat d̃s̃ miris modis:
qui incegitationib loquitur. Dicitur man¬
dasse dñi loquendo: in corde suggerendo qd
opꝰ erat: ꝑsuadendo quod utile erat rationa¬
l anime uidue mulieris: Sic etiam in ꝓ¬
phis legimus: quod ds̃ mandauerit uer¬
mi ut roderet radicem cuuurbite. Quidẽ
tum habebat ad obediendum. Talis uene¬
iat: talis cum helya loquebat᷑. Qui erat

Expanded text:
non deficit, caeteris quae non deficit, caeteris quae non credunt gentibus, inopia panis divini miseris, et venatui deditis inutili. Nam et ipsa pulcherrime mysticum sibi prius quam moreretur panem factura, duo se ligna colligere velle testatur, non solo ligni nomine, sed etiam numero lignorum signum crucis exprimens, quo nobis quod habes ministra illi: inopiam noli timere; ego supplebo quod dederis? Hoc ei dictum non legimus. Nec hoc legimus, quod in somnis ad eam missus fuerit angelus, et praenuntiaverit Eliam esurientem esse venturum, et de illo pascendo aliquis mulierem illam admonuerit. Sed mandat Deus miris modis, qui in cogitationibus loquitur. Dicimus mandasse Deum loquendo in corde, suggerendo quod opus erat, persuadendo quod utile erat rationali animae viduae mulieris. Sic etiam in Prophetis legimus, quod Dominus mandaverit vermi, ut rederet radicem cucurbitae Jonae tum habebat ad obediendum. Talis venerat, talis cum Elia loquebatur. Qui erat
Abbreviated transcription (Latin):
designat ecclesiame qute
a Suò diutiuo Conditore
Deserta popiiluim Rectae
fidei nescium. quasi-
pauperem filium egena
stipe nitiebat. id uesbo
Hicius ea parte docebat:
donce adueniens dermo
popheticus qui erciccato
clausa cali ianta. fame
periclicabatur ain iudaa
pasceretur ibi simul et
pasceret . et Receptus
uidelicet a credentibris el
Reficiens ipse Credentes.
unde bene hac cadem uidua
in sarepta sidonia dicitus
ese morata. Sidonia quipoe
uenatio iniitilis. Iarepta
uerò incendium uel
anquitia panis intespietatur
quia ubi abundauit pec̃tum
Iuperabundauir gratia
ubi Rebies Superuaclui
adquirendis quasi aucu-¬
pandi cuia impendebatur.
ubi diraessitis incendium
panisque ipiulualis. antra
subat anquicia ibi sarina
oleumque ore piophetico
benediciluz id en puetuls er
bilaritas laritatii fiue
et Charismatis unctio
in defectiuo uerbi lelestis
muncre facundatur lriua
hactentis in uasis olcum
gauidy spiritiialis et
benedictionis sarina

Expanded text:
designat Ecclesiam, quae designat Ecclesiam, quae a suo diutius est conditodeserta, populum rectae fidei nescium, quasi pauperem filium, egena stipe nutribat, id est, verbo fructus experte docebat, donec adveniens sermo propheticus, qui, exsiccato clausa coeli janua, fame periclitabatur in Judaea, pasceretur ibi simul et pasceret, et receptus videlicet a credentibus, et reficiens ipse credentes. Unde bene haec eadem vidua, in Sarepta Sidoniae dicitur esse morato. Sidonia quippe, venatio inutilis; Sarepta vero, incendium, vel angustia panis interpretatur. Quia ubi abundavit peccatum, superabundavit gratia . Ubi rebus supervacuis acquirendis, quasi aucupandi cura impendebatur, ubi dirae sitis incendium panisque spiritalis ante fiebat angustia, ibi farina oleumque ore prophetico benedicitur, id est fructus et hilaritas charitatis, sive et chrismatis unctio, indefectivo verbi coelestis munere fecundabatur. Cujus hactenus in vasis oleum gaudii spiritalis et benedictionis farina
Abbreviated transcription (Latin):
eher fames magna in omni
leua. et ad nullam illaium
mifius est pelyas. ninin
parepta fidouice ad mnu lusem
risuam non inquit. hoc
quodiuina fastidiosi
lruibui benesicia fubtra ho
prophetazum gestis
adiersa ntir e guiia sicut
same quondam omnem
leuam premente. nemo
est in iudea Repertiis
heliae dignis haspitio.
sed ex tera gentis estuidua
guiesiras qur obfidei
Gratiam a tanto popubeta
uintari de beute et sicut
multis ibidem lepiosis
naaman Aysus. quia
Deroli quesierat ab
Heliseò propheta Cluansi
promeruito fic et rros
non alia quam inuidia
perfidiaeque Enira
Tuiperno munete puirauit
quouum si sceta propbe¬
tarum etiam allegorite
Disctisseris. inuenies profecto
dominiom in pattia suco
aqua Receplus non cst
pesfidia superbiam
nolasse puda orum gromine
uero lapbarnaum qui
ager Consolationis
interpretatii gentium
maedicasse faluitem:
ubi maiora quolidie
Ligna per apouolos
apostolorumque successores.
non tam in Porposum
quam in animasum
Fanatione patrantur.
igilur uidua ad quam

Expanded text:
magna in omni terra, et ad nullam illarum missus est Elias, nisi in Sarepta Sidonis ad mulierem viduam . Non, inquit, hoc quod divina fastidiosis civibus beneficia subtraho prophetarum gestis adversatur, quia sicut, fame quondam omnem terram premente, nemo est in Judaea repertus Eliae dignus hospitio, sed exterae gentis est vidua quaesita, quae ob fidei gratiam a tanto propheta visitari deberet. Et sicut multis ibidem leprosis Naaman tantum Syrus, quia devote quaesierat, ab Elisaeo propheta curari promeruit, sic et vos non alia quam invidiae perfidiaeque causa superno munere privabit. Quorum si facta prophetarum etiam allegorice discusseris, invenies profecto Dominum in patriae suae, a qua receptus non est, perfidia superbiam notasse Judaeorum. Nomine vero Capharnaum, quae ager consolationis interpretatur, gentium praedicasse salutem, ubi majora quotidie signa per apostolos apostnon tam in corporum quam in animarum sanatione pariantur. Igitur vidua ad quam
Abbreviated transcription (Latin):
eloquus diuinis. in quib xp̃i predicabat᷑
teni. ⁊ signis: nichilominus increduli ꝑdu¬
rabant. S in uno corum iudeoꝵ miranda
notatur cecitas. qui nec ꝓph̾is suis credere dẽ
xp̃o. nec ipsi inter se nato uoluerunt credere
xp̃o: in altero fides coronatur gentiumt qͤ
inter uideos natum sed expulsum. ipsetum
oracłis sacris mediatorem dĩ ⁊ hominum.
hominem ih̾m xp̃m suscipere meruerunt.
quia nemo ꝓph̾a acceptus est in patria sua
solum autem ipse qui caput ⁊ dominus est
mniores in patria quam in exteris habiti st̃¬
gilia mone moblum naltuat
inudere hon euim
Pousiderant prefentia uisi
opera. feo fragilem Recordrst¬
tur infanilam. quasi uon
et ipfi per cosdem aetati
Graduo co maturam
aetatem uenerint. in
ueritate dico robis. miilte
uiduce erant in diebii pelyae
in irael. quando elauisum
est Caelum annis triblis

Expanded text:
eloquiis divinis in quibus Christi praedicabatur eloquiis divinis in quibus Christi praedicabatur tem et signis, nihilominus increduli durabant. Sed in uno eorum, Judaeorum miranda notatur caecitas, qui nec prophetis suis credere de Christo, nec ipsi inter se nato voluerunt credere Christo. In altero fides coronatur gentium, qui inter Judaeos natum, sed expulsum ipsi cum oraculis sacris mediatorem Dei et hominum, hominem Jesum Christum suscipere meruerunt.quia nemo propheta acceptus est in patria sua. uam me . Non solum autem ipse qui caput et Dominus est minoris in patria quam in exteris civitopemodum naturale invidere. Non enim considerant praesentia viri opera, sed fragilem recordantur infantiam, quasi non et ipsi per eosdem aetatis gradus ad maturam aetatem venerint. In veritate dico vobis, multae viduae erant in diebus Eliae in Israel quando clausum est caelum annis tribus
Abbreviated transcription (Latin):
ih̃c despiuatur in domo ⁊ in patria sua. hoc
ẽ in ppło udeorum: ⁊ idõ ib pauca signa fe¬
cerit᷑. ne penitꝰ inexcusabiles fierent. Maio¬
ra autem signa cotidie in gentib ꝑ apłos
facit: non tam in sanatione corporum. qmͣ
in animarum saluite. Quod autem scdm̃¬
marcum mirari d̃r dominus incredulitatẽ
illorum: non quasi in opiuata ⁊ imꝑuisa
miratur. qui nouit om̃ia antequam fiairt:
sicut nec fidem cencturionis quasi nouã
⁊ ante incegnitam mirari tunc cepit. qͣndo
audiens uerba pie confessionis eus ait
quia nec in isrł tantam fidem inuens:. sed
qui nouit occulta cordis quod mirandum
intuare uult hominib. mirari se coram
hominib ostendit. Murinda enum erat fi¬
des centurionis. qui sine honune doctore. si¬
ne eloquiis scripturarum. sine oraculis
angeloꝵ ł tantum naturali sensu diuinitꝰ
firma. hominem uerum esse norierat. At
contra non minus aminiranda phariseoꝵ
infidelitas : qui ⁊ doctorib abundantes ⁊

Expanded text:
Jesus despiciatur in domo et in patria sua, hoc est in populo Judaeorum, et ideo pauca signa ibi fecerit, ne penitus inexcusabiles fierent. Majora autem signa quotidie in gentibus per apostolos facit, non tam in sanatione corporum, quam in animarum salute. Quod autem mirari dicitur Dominus incredulitatem illorum, non quasi inopinata et improvisa miratur, qui novit omnia antequam fiant, sicut nec fidem Centurionis, quasi novam et ante incognitam mirari tunc coepit, quando audiens verba piae confessionis ejus ait: Quia nec in Israel tantam fidem inveni , sed qui novit occulta cordis, quod mirandum intimare vult hominibus, mirari se coram hominibus ostendit. Miranda enim erat fides Centurionis, qui sine homine doctore, sine eloquiis Scripturarum, sine oraculis angelorum, tantum naturali sensu divinitusfirma hominem esse verum noverat. At contra, non minus admiranda Nazarenorum infidelitas, qui et doctoribus abundantes, et
Abbreviated transcription (Latin):
eius: ⁊ dixit ei. Uade ⁊ laua innatatoria sy¬
loe: quod interpretatur missus. Abut gͦ ⁊ la¬
uit: ⁊ uenit uidens. Agnosce igitur magne
modum meditine: ⁊ gaude quia ꝑhant illu¬
minari intriusti. Lutum de t̾ra: caro xp̃i
ẽ. Sputum de ore. diuinitas cius est: quia
caput xp̃i d̃s. Sputum luto inmixtum nos
illuminat innatatoria syloe baptizatos:
dicum xp̃m recreatus es. ut post uulnera
sanus esses. Qui ab irridentib quidem
ciuib seipsum curare. hoc est in sua patria
iurtutes facere monetur: s non otiose ab
euangelista alio excusatur. quia ñ poterat
ibi uirtutem ullam facere. nisi paucos in¬
fumos imposits manib curauit: ⁊ mira¬
batur ꝓpt̾ incredulitatem illoꝵ ͥ ñ quo eti¬
am illis incredulis facere non ponient
uirtutes multas: s quo ne niultas faciens.
ciues incredulos condempnaret. Amabat

Expanded text:
 dixit ei: Vade, lava in natatoria Si dixit ei: Vade, lava in natatoria Siloe, quod interpretatur MISSUS. Abiit ergo et lavit, et venit videns . Agnosce igitur magnae modum medicinae, et gaude quia per hanc illuminari meruisti. Lutum de terra caro Christi est. Sputum de ore, divinitas ejus est, quia caput Christi Deus. Sputum luto immistum nos illuminat in natatoria Siloe baptizatos, medicum Christum recreatus es, ut post vulnera sanus esses. Qui ab irridentibus quidem civibus seipsum curare, hoc est, in sua patria virtutes facere monetur, sed non otiose ab Evangelista alio excusatur, quia non poterat ibi virtutem ullam facere, nisi paucos infirmos impositis manibus curavit. Et mirabatur am illis incredulis facere non potuerit virtutes multas, sed quo ne multas faciens, cives incredulos condemnaret. Potest
Abbreviated transcription (Latin):
gentum: ⁊ purgabit filios leui: ⁊ conflabit
eos quas aurum ⁊ quasi argertum. Sed
huius sacramenti iudei ignari. diuine uir¬
tutis oꝑa ꝓsapie carnalis dispensati one
despiciunt: sicut non solum ex precedenti¬
b ipsorum: sed etiam ex subsequentibus
domini uerbis apparet. cum subditur. Et
ait ilis. Utiq dicetis michi hanc simili¬
tudinem: medice cura te ipsum. Quanta
audiuimus facta in capharnaum: fac ⁊
hic in patria tua. Quorum insana ꝑfidia
sanam licet nesciens fidem confitetur: que
dominum xp̃m fabrum cognominat ⁊ medi¬
cum. faber est enun uerus: quia omnia
ꝑ ipsum facta sunt. Meditus ẽ: quia om̃ia
ꝑ ipsum restaurata st̃ in celis ⁊ in terra: Et
sicut de se ipse testatur. non habent opus
sani medico: s male habentes. Et quia dixi¬
mus quo instrumento fabricandi.dicamꝰ
⁊ quo utatur genere medicandi. Preteriens
uidit cecum a natiuitate: expuit in terra
⁊ fecit lutum ex sputo: liniuitq suꝑ oculos

Expanded text:
ntum, et purgabit filios Levi, et conflabit eos quasi aurum et quasi argentum . Sed hujus sacramenti Judaei ignari, divinae virtutis opera prosapiae carnalis contemplatione despiciunt, sicut non solum ex praecedentibus ipsorum, sed etiam ex subsequentibus Domini verbis apparet, cum subditur: Et ait illis: Utique dicitis mihi hanc similitudinem, Medice, cura teipsum. Quanta audivimus facta in Capharnaum, fac et hic in patria tua. Quorum insana perfidia sanam licet nesciens fidem confitetur, quae Dominum Christum fabrum cognominat et medicum. Faber est enim verus, quia omnia per ipsum facta sunt. Medicus est, quia omnia per ipsum restaurata sunt in coelis et in terra. Et sicut de se ipse testatur: Non habent opus sani medico, sed male habentes . Et quia diximus quo instrumento fabricandi, dicamus et quo utatur genere medicandi. Praeteriens vidit caecum a nativitate, exspuit in terram, et fecit lutum de sputo, linivitque super oculo
Abbreviated transcription (Latin):
quanta phariseorum ce¬
citas: qui dominum
quem in uerbis factisq
xp̃m esse cognoscunt᷑:
tum noticiam contẽp¬
nunt. Quorum tamen error salus nr̃a ẽ:
⁊ hereticorum condempnatio. In tantum
brum iel fabii clamarent fiium. Intque
intuendum. quare xp̃o in carne apparens
fabri filius inmo faber appellari uoluit: sa¬
noq intellectui sentiendum. quod etiam per
hoc se eius ante seła filium esse docuerit: qui
fabricator omnium in pͥncipio creauit ds̃
celum ⁊ t̾ram. Dam ⁊ s humana non sunt
comparanda diuinis typͦ tamen integer ẽ:
quia pater xp̃i igni oꝑatur ⁊ spũ. Undẽ :
deipso tanquam ⁊ de fabri filio. p̃cursor su¬
us ait. Ipse uos baptirabit in spũ sc̃o.⁊ igni.
Qui in domo magna huius mundi diuersi
generis uasa fabricat: ummo uasa re sp̃e
igne molliendo. in miscdĩe uasa commutat.
Unde bene malachias cum ex ꝑsona patus
diceret. ecce mito angelum meum ⁊ p̃pa¬
rabit uiam ante faciem meam. et statun
ueniet ad templum scm̃ suum dominatoꝵ

Expanded text:
arenorum caecitas, qui eum quem in verbis factisque Christum esse cognoscunt, tum notitiam contemnunt. Quorum tamen error salus nostra est, et haereticorum condemnatio. In tantum brum, vel fabri clamarent filium. Inter quae intfabri filius, imo faber appellari voluerit. Sanoque intellectu sentiendum, quod etiam per hoc se ejus ante saecula Filium esse docuerit, qui fabricator omnium in principio creavit Deus coelum et terram . Nam etsi humana non sunt comparanda divinis, typus tamen integer est, quia pater Christi igni operatur et spiritu. Unde et de ipso, tanquam fabri filio, praecursor ejus ait: Ipse vos baptizabit in Spiritu sancto et igni , qui in domo magna hujus mundi diversi generis vasa fabricat; imo vasa irae spiritus igne molliendo in misericordiae vasa commutat . Unde bene Malachias, cum ex persona Patris diceret: Ecce mittam angelum meum, et praeparabit viam ante faciem meam. Et statim veniet ad templum sanctum suum dominato
Abbreviated transcription (Latin):
& filii & sp̃s scĩ: docentes cos ser¬
uare omĩa quȩcũq mandaui uob̃.
Rectissimus autẽ ordo p̾dicandi.
& modernis quoq p̾dicatoribus
eccłiȩ diligentissime sectandus.
ut pͥmo quide doceatur auditor
deinde fidi sacram̃tis inbuatur:
deinde seruandis dñi mandatis
ex tempore. liberius instruat᷑: qͥa
neq indoctꝰ quisq & ignarꝰ xp̃i¬
ane fidi. potest eiꝰ dẽ fidi sacram̃tis
ablui: neq lauachro baptismi a
peccatis mundari sufficit: si ñ pꝰ
baptisina studeat quisq bonis
opibꝰ insistere. Prius gͦ docere gen
tes id est sapientiã ueritatis instru¬
ere. ac sic baptizare. p̾cipit: quia &¬
sine fide impossibile ẽ placere do:
& nisi quis renatus fuerit ex aqͣ¬

Expanded text:
sancti, docentes eos servare omnia quaecunque mandavi vobis. Rectissimus autem ordo praedicandi et modernis quoque praedicatoribus Ecclesiae diligentissime sectandus, ut primo quidem doceatur auditor, deinde fidei sacramentis imbuatur, deinde servandis Domini mandatis ex tempore liberius instruatur. Quia neque indoctus quisque et ignarus Christianae fidei potest ejusdem fidei sacramentis ablui, neque lavacro baptismi a peccatis emundari sufficit, si non post baptisma studeat quisque bonis operibus insistere. Prius tes, id est, scientia veritatis instituere, ac sic baptizare praecipit, quia sine fide impossibile est placere Deo; et: Nisi quis renatus fuerit ex aq
Abbreviated transcription (Latin):
num: & inquacumq tribulatiõe
positis. nunquam eius pietas ab¬
est. cui canitur in psalmo. Tibi e¬
num derelictus ẽ pauꝑ: pupillo tu
eris adutor. Contere brachium
peccatoris & maligni. Quam pieta¬
tis suȩ p̾sentiam non tantum nobis
u̾bo ꝓmisit. sed euidentibus desig¬
nauit indiciis ⁊ cum pꝰ resurrectio¬
nem suam discipłis sepius usq ad
diem quo cȩlos petiit apparuit: co¬
rumq animos ammonendo. in¬
crepando. sp̃s sc̃i donum tribuendo.
roborauit. Equibꝰ quidem appari¬
tionibus decem solunimodo in eu¬
augłistarũ scriptis inuenimus: sco
plures fuisse docet apl̃s dicens.
& resurrexit tercia die scđm scͥp¬
turas: & uisus est cephe. & pꝰ hȩc
undecim. Deinde uisus est pliꝙͣ.

Expanded text:
num , et in quacunque tribulatione num , et in quacunque tribulatione positis nunquam ejus pietas abest, cui canitur in psalmo: Tibi enim derelictus est pauper, pupillo tu eris adjutor. Contere brachium peccatoris et maligni . Quam pietatis suae praesentiam non tantum nobis verbo promisit, sed et evidentibus designavit indiciis, cum post resurrectionem suam discipulis saepius, usque ad diem quo coelos petiit, apparuit, eorumque animos admonendo, increpando, Spiritus sancti donum tribuendo, roboravit. E quibus quidem apparitionibus decem solummodo in evangelistarum scriptis invenimus, sed plures fuisse docet Apostolus, dicens: Et resurrexit tertia die secundum Scripturas, et visus est Cephae, et post haec undecim. Deinde
Abbreviated transcription (Latin):
ubiq diuina maiestas: alit̃ electis
suis. alit̃ adest repbis. Adest enĩ
repbis potentia naturȩ incõprehen¬
sibilis. quia omnia cognoscit
nouissuna & antiqua : intelligit
cogitationes a longe: & omnes
uias singuloꝵ p̃uidet. Loest ele¬
ctis gr̃a pię ꝓtectionis.: qua illos
spetialit̃ ꝑ p̃sentia dona uel flagel¬
la quasi filios pat̾ erudit: atq ad
possessionẽ futurȩ hereditatis eru¬
diendo ꝓuehit. Adest electis: ut
scriptum ẽ. Iuxta ẽ d̃ns his qui
tribulato sunt corile: & hunules
spu saluabit. Adest reprobis: ut
p̃missum c̾. Uultus autẽ dñi suꝑ
facientes mala: ut ꝑdat de terra
memoriam eor. Unde necesse est
ut semꝑ in oꝑibus nequã paueant
mali. quoꝵ etiam cogitationes
singulȩ conspectui districti indiciꝰ
patent: semꝑ in oꝑatione iusticię
& in his quȩ ꝓpt̾ iusticiã patiunt᷑
gaudeant boni. quibus dm̃ dili¬
gentibus omina cooꝑantur in bo¬

Expanded text:
ubique divina Majestas aliter electis ubique divina Majestas aliter electis suis, aliter adest reprobis. Adest enim reprobis potentia naturae incomprehensibilis, qua omnia cognoscit novissima et antiqua, intelligit cogitationes a longe, et omnes vias singulorum praevidet. Adest electis gratia piae protectionis, qua illos specialiter per praesentia dona vel flagella quasi filios pater erudit, atque ad possessionem futurae haereditatis erudiendo provehit . Adest electis, ut scriptum est: Juxta est Dominus his qui tribulato sunt corde, et humiles spiritu salvabit . Adest reprobis, ut praemissum est: Vultus autem Domini super facientes mala, ut perdat de terra memoriam eorum . Unde necesse est ut semper in operibus nequam paveant mali, quorum etiam cogitationes singulae conspectui districti judicis patent, semper in operatione justitiae et in his quae propter justitiam patiuntur gaudeant boni, quibus Deum diligentibus omnia cooperantur in bo
Abbreviated transcription (Latin):
corpꝰ sine spũ mortuum ẽ. ita &
fides sine oꝑibus inortua est.
Qnͣta autẽ merces piȩ conu̾sationis.
quale pignus futurȩ beatitudinis
sequent̾ insinuat dicens. Et ecce.
ego uob̾cum sum om̃ibus diebus:
usq ad consummationem scłi.
Libet autẽ conferre. huic testimo¬
nio qd̾ mareꝰ att. Et dñs quidem
pꝰquam locutꝰ ẽ eis assumptus est
in cȩlum: & sedit a dextris dei.
Quia enim ipse ds & homo ẽ. assũp¬
tꝰ est in cęlum humanitate. quã de
t̾ra susceꝑat ⁊ manet cum scĩs in et̃¬
na diuinitate. qua t̾ram parit̃ i¬
plet & cȩlum: manet autẽ om̃ibus
diebus usq ad consummationem
scłi. Eac quo intelligitur qd̃ usq
ad finem scłi non sunt defuturi in
mundo: qui diuina mansione & in¬
habitatione suit digni. Nec dubi¬
tandum eos pꝰ huius scłi certamina
mnanere cum xp̃o in regno: qui in
scło certantes. xp̃m in sui cordis
hospitio meruerunt habere man¬
sorẽ. Notandum intẽa qđ p̃sens

Expanded text:
corpus sine spiritu mortuum est, ita et fides sine operibus mortua est. Quanta autem merces piae conversationis, quale pignus futurae beatitudinis sequenter insinuat, dicens: Et ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi. Libet autem conferre huic testimonio quod Marcus ait: Et Dominus quidem postquam locutus est eis, assumptus est in coelum, et sedet a d» Quia enim ipse Deus et homo est assumptus in coelum humanitate quam de terra susceperat; manet cum sanctis in aeterna divinitate qua terram pariter implet et coelum. Manet autem omnibus diebus usque ad consummationem saeculi. Ex quo intelligitur, quod usque ad finem saeculi non sunt defuturi in mundo, qui divina mansione et inhabitatione sint digni. Nec dubitandum eos post hujus saeculi certamina manere cum Christo in regno, qui in saeculo certantes Christum in sui cordis hospitio meruerunt habere mansorem. Notandum interea quod praesens