comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dum uendidit ⁊ tracliditã
fcmptor rursus eum alie¬
ñu̾it. si quidem emptor scq̃n̾¬
rs scit rem ita gestam resti¬
tutione madu̾sus cum faci¬
endam Si ignorau̾itã prior
emptor soluendo eet non fã
çiendam. Siero nonesset
soluendo. equius esse mino¬
n succum etiam.adũsus i.¬
ignorantem quamuis bo
quirem bona fideemtidq
Gubi restituciodatur post̾i¬
or emptor reũti ad auctorẽ
ꝑsonas sicmtio ambulauit¬
Ncãe cognitioe etiam hoc u¬
sabitur Nũforte alia accoi
spossit conpet̾e citra in integ¬
rum restitutiõm. Nam sis
comuni auxilio⁊ mero nire
munitus sit nõ deb eitribui
c̃xordinauriũ mauxilium.¬

Expanded text:
dum uendidit et tradidit, si emptor rursus eum alienauit, si quidem emptor sequens scit rem ita gestam, restitutionem aduersus eum faciendam: si ignorauit et prior emptor soluendo esset, non esse faciendam: sin uero non esset soluendo, aequius esse minori succurri etiam aduersus ignorantem, quamuis bonqui rem bona fide ubi restitutio datur, posterior emptor reuerti ad auctorem personas si emptio ambulauae cognitione etiam hoc uersabitur, num forte alia actio possit competere citra in integrum restitutionem. nam si communi auxilio et mero iure munitus sit, non debet ei tribui extraordinarium auxilium
Abbreviated transcription (Latin):
cor quidem iubiderebit p̾dia
cum fructib restituere. Iurue¬
nis autem eatenis cxp̾cio re¬
ddere quatemis. crca pecunia
locupletior ẽst. ¶Si minoram¬

Expanded text:
or quidem iuberi debebit praedia cum fructibus restituere, iuvenis autem eatenus ex pretio reddere, quatenus ex ea pecunia locupletior est. Si minor
Abbreviated transcription (Latin):
trciõit in tempus inquo
mauor effcitur ucrumin¬
icritm expectamus an ucro¬
sincm ⁊ placet ur est etiam¬
ꝯstitutum ¶s quis maior fc̃s
conprobau̾it quod minor
gesserat restõre cessare yn
illud noñ elegant̾ celsus.¬

Expanded text:
pus quo maior efficitur: utrum initium spectamus an finem? et placet, ut est et constitutum, si quis maior factus conprobaverit, quod minor gesserat, restitutionem cessare. unde illud non ineleganter Celsus
Abbreviated transcription (Latin):
ñ h̃t benefictum restitittio.¬
cuius dampno res sit cessu¬
uini minor pasfus sit quiaqd
prestit̾it ẜuari ab eo cimis ne¬
gocia gessit nõ pot̾ quiais n
erit soluendo sine dubio pre¬
tor int̾uenietꝰ. Si autemdom
Mus minor sit ꝓcurator uo&¬
eius maioris etatis non pot̾
facile dominus audiriasi i
mandaco eius gestumerit
nec aprocuratore ẜua res põsse.¬
ĩt ergo ⁊ si procuratorio no¬
mine minor curcum scriptus

Expanded text:
non habet beneficium restitutiocuius damno res sit cessuum minor passurus sit, quia quod praestiterit seruare ab eo cuius negotia gessit non potest, quia is non erit soluendo, sine dubio praetor interueniet. si autem ipse dominus minor sit, procurator uero maioris aetatis, non potest facile dominus audiri, nisi si mandatu eius gestum erit nec a procuratore seruari res possit. ergo et si procuratorio nomine minor circumscriptus
Abbreviated transcription (Latin):
rellus antem apͥ uiliamim
notat cessare mincegtum res¬
titutionem. neq etatis lubri¬
co captus est adeundo locupl¬
etem he redicacem qd̾ facto

Expanded text:
rcellus autem apud Iulianum notat cessare in integrum restitutionem: neque enim aetatis lubrico captus est adeundo locupletem hereditatem, et quod fato
Abbreviated transcription (Latin):
gnatos. uł asfines alt̾ius eẽ ꝯ.¬
diciomisnec aliter audni o
entis postulent auc eius in¬
te isit iste adolesces ũt mico
inbonis ei debeat ei interclici
hipeccunam ꝙ̃ mucuam m¬
mor accepit dic ssipaurit de¬
negare debet posul c̾dicori a¬
ouersus cum acconẽnem. O
niegenti minor credit ultus
procedendum nõ est ꝙͣ ut ru¬
adũsus cum cui ip̃e c̃eboist̃ ec¬
dere crechitori suo. Preduiiila
quo sicrca peccumia pluris
qͣmoporteret emicĩta tẽpan¬
dares erit uc iubeatur uend
ore casu uendicor qui prectũ.
uendicdit etiam uiuras qs ex
ca peccunia ꝑcepitant pcipe

Expanded text:
gnatos uel adfines alterius esse condicionis, nec aliter audiri entis postulent aut eius uitae sit iste adulescens, ut merito etiam bonis ei debeat interdici. Si pecuniam, quam mor accepit, dissipauit, denegare debet proconsul creditori aduersus eum actionem. quod si egenti minor crediderit, ulterius procedendum non est, quam ut iuaduersus eum cui ipse credidisset, cedere creditori suo. praedium quoque si ex ea pecunia pluris quam oporteret emit, ita temperanda res erit, ut iubeatur uendiore casu uenditor, qui pretium reddidit, etiam usuras, quas ex ea pecunia percepit aut percipe
Abbreviated transcription (Latin):
fecit minor inde re de po¬
sicauł comodata uł alia
in cc̃tu an ei fubueniat᷑.
plac indile delictis min¬
oribus non subuenin ł
flam si⁊ furtum uł fecit
uł dampnum iniuna
decłit. non ei sub ueniet᷑.
s sicum cedampno
daco ꝯ fiteri posset nedu¬
pliteneatur malut nega¬
re in hoc solum restitueo¬
Ergoet potuit pro fured¬
acconem dupliaut qua¬
maritus.puto restom¬

Expanded text:
n re deposita vel commodata vel alias in contractu, an ei subveniatur, placet in delictis minoribus non subveniri. nam et si furtum fecit vel damnum iniuria dedit, non ei subvenietur. sed si, cum ex damno dato confiteri possit ne dupli teneatur, maluit negare: in hoc solum restituenergo et si potuit pro fure dactionem dupli uel quamaritus, puto rest
Abbreviated transcription (Latin):
uto inc̾cdum permicten
duma. sigrande dampn¬
um sit minoris. Nocis
quo modo mulieri sub¬
uenicur si ultra urires pri¬
pr̃imonium cucum scri¬
ꝑta indotem deditrslunc
uidẽdum ucrum mino

Expanded text:
uto interdum permittendum, id est si grande damnum sit minoris. In dotis quoque modo mulieri subuenitur, si ultra uires patritrimonium circumscripta in dotem dedit. Nunc uidendum mino
Abbreviated transcription (Latin):
aldicaturent mnincegrun
restitutio. Qo sicerit acci¬
piendum. si nondobus ip̃ĩ
int̾ueniat cem cessabit re¬
stituto adu̾sus lib̾tatem.
quo minori apretore sub¬
uenin inpossibile. est. Paul

Expanded text:
alis dicatur, erit in integrum restitutio. quod sic erit accipiendum, si non dolus ipsorum interueniat: ceterum cessabit restitutio. Aduersus libertatem quoque minori a praetore subueniri impossibile est, 10 Paul
Abbreviated transcription (Latin):
ẽnat soluendam peccun¬
iam minori sucuratoribꝰ
⁊ soluit an possit esse secu¬
rus dubitar pot̾ puto a¬
utem si allegans se min¬
orem eesse ⁊ꝯpulsus sit
ad solucionem nich̾ ei ĩ¬
pucandum nisi forte qͣi
adusus innmam appel¬
landum quis ei putat.
s c̃do pretore n bune mi¬
uum uolentem audici¬
itm nõ eẽ ¶Nlon sobam a¬

Expanded text:
ernat soluendam pecuniam minori sine curatoribus et soluerit, an possit esse securus? dubitari potest: puto autem, si allegans minorem esse compulsus sit ad solutionem, nihil ei imputandum: nisi forte quasi aduersus iniuriam appellandum quis ei putet. sed credo praetorem hunc mitui uolentem auditurum non esse. Non so
Abbreviated transcription (Latin):
dolo cuius qm̃ legatum
repudiaui ułoptionis leg¬
ato captus sit dum elog̾it de¬
chorcmał siduas res promi¬
bo subuenienouan est fues
unciũt ruisus ad mittatur
terum nemo acceet ad ẽpci¬
onem rerum pupͥllarium. i¬
nec bona fide distrahancur.i
Et cistͣcte probaloumest in
rebus que fortuitus cãibus
subiccte sunt nõ esse mino
Nadũsus emptorem suctur¬
rendum. nisi aut sordes nit
euidens gra tucorum aũt c¬
uracorumdoccatur. ¶Restit¬
ucus rutem cum brditatise
misdeat uł eam adet qm repi

Expanded text:
dolo cuiusquam legatum repudiauerit, uel in optionis legato captus sit dum elegit deteriorem, uel si duas res promire subueniunt, ut rursum admittatur terum nemo accedet ad emptionem rerum pupillarium, nec si bona fide distrahantur. et destricte probandum est in rebus, quae fortuitis casibus subiectae sunt, non esse minori aduersus emptorem succurrendum, nisi aut sordes aut euidens gratia tutorum siue curatorum doceatur. Restitutus autem cum se hereditati misceat
Abbreviated transcription (Latin):
ram inqua natus est. ut
captus sit restituatur et
cum nonclum ꝯpleu̾it.
ita erit dicendum.aut a
momenco in momentũ
tempus spectetur prort̃
⁊ sibiexto natus sit sius
priore sius pot̾iore die cel¬
sus scripsit nał nicħ refe¬
rre Fam tobiduum pro
uno dic hẽtur et posteno¬
redie kalendar in t̾calat᷑

Expanded text:
m qua natus est, ut si captus sit restituatur? et cum nondum compleuerit, ita erit dicendum, ut a momento in momentum tempus spectetur. proinde et si bissexto natus est, siue priore siue posteriore die Celsus scripsit nihil referre: nam id biduum pro uno die habetur et posterior dies kalendarum intercala
Abbreviated transcription (Latin):
po fuic auot¬
ucel am minorum fus¬
hoĩes costet fragile ẽẽ in
uiiiq insidus expofitum.
auxilium cis pretor hoc ecli¬
cto polticitus est ⁊ adũsus
captiões optrulatiom ¶Pre¬
tor ecticit quod cum mino
pem polliceri: fam post.
hec tempus conpleni ui rile
nigorem constatsi io hoctie
olescentes ciratorum au¬
xilio reguntur necñ rei s¬
ue ãministratiõ eis comit¬
at̾ius a cirratoribo recipiant.
quod legibus enetur ut si¬
ngłi anni ꝑsic singułos li¬
bos remittancur ad honore
ait. non ad rem suam reci¬
piendam. ¶dem ꝯ¬

Expanded text:
oposuit quo tutelam minorum susomnes constet fragile esse et um insidiis expositum auxilium eis pretor hoc edicto pollicitus est et aduersus captiones opitulationem. Praetor edicit: 'Quod cum minorpem polliceri: nam post hoc tempus compleri uirilevigorem constat et ideo hodie olescentes cxilio reguntur, nec ante rei suae administratio eis commitmaturius a curatoribus recipiat. quod enim legibus cauetur, ut singuli anni per singulos liberos ‹r›emi‹t›tantur, ad honores ait, non ad rem suam recipiendam. 3 Idem
Abbreviated transcription (Latin):
lium habeant proculoubio
exhus que ad castrense pocu¬
lium spectant mnintegrum
restituendus erit qun ꝓpͥo
platrimonio. capitus.Ser¬
uus autem minor. XCu. an
łquod sibi debebit imputa¬
recur minori remꝯmisit.
Ba peccutu amministratio
minori fuo sicꝯcessamaio
dominus ex hac cã non rest
uoluncate domin gerere in¬
celizendus est ⁊ mazis hoca¬
pparebit si de institoria acc¬
oncqueratur. aut si ꝓponat᷑¬
omandasse ⁊ illum inca re
ssaria lib̾ta debebatur preies
i fuit captus cum in rem m¬
ora ei fit pot̾it clici pretore n

Expanded text:
o ex his, quae ad castrense peculium spectant, in integrum restituendus erit quasi in proprio patrimonio captus. Seruus autem minor annis uigqui sibi debebit imputare, cur minori rem commisit. bera peculii administratio minori seruo sit ‹con›cessa, maior dominus ex hac causa non resuoluntate domini gerere intellegendus est. et magis hoc apparebit, si aut de institoria actione quaeratur, aut si proponatumandasse et illum in ea re ssaria libertas debebatur praesens, et fuit captus, cum re mora ei fit, poterit dici praetorem
Abbreviated transcription (Latin):
grum se restituentẽ ¶ Siqui
cum hãc prinon acqui ueret.
s ip̃e breti ⁊ sup̃e hr̃s sit in sti¬
tutus si apre indiebus .c. sit
emancipatus moxdebeat ꝓ
at rem c̃ciorare Nec fec̾it cũ
ancipass. si cognouis set di¬

Expanded text:
restituentem. Si quidcum hanc patri non adquireret, sed ipse haberet. Et si heres sit institutus, si a patre in diebus centum sit emancipatus: mox patrem debuerit certiorare nec fecerit cum ancipass
Abbreviated transcription (Latin):
filius nõ erit restituendꝰ.
sifilius ꝯueniatur pot̾i
resticui. Nec eo mouem¬
i quasi int̾sic filii pecu¬
lium hre mas̾ emm pris
qm fibii. in t̾estlz aliquo ⁊¬
cau̾ ad filium peculium
spectetut puca si pr̃is eiꝰ
bona afisco pp debita occ¬
upata sunt. Nam peccu¬
claudiam sparatim E go
tidotem non statim dedit uł¬
ab adbibenci alqͣm quidote
scipularetur. puco restituen¬
dam qm̃ dos ip̃ius filie prim¬

Expanded text:
filius non erit restituendus: si filius conueniatur, poterit restitui. nec eo mouemur, quasi intersit filii peculium habere: magis enim patris quam filii interest, licet aliquo casu ad filium peculium spectet: ut puta si patris eius bona a fisco propter debitum occupata sunt: nam pecuClaudii separatur. Ergo ti dotem non statim quam dedit, uel adhibenti aliquem qui dotem stipularetur, puto restituendam, quoniam dos ipsius filiae prop
Abbreviated transcription (Latin):
agens iudicium tutele hr¬
di tutoris ctictau̾at Mox fa¬
ctumest ut non deffaito i¬
iudicio ia eo maiore effċo
olutus proponetuetiam
dici dic uidetur solum dece¬
ptus hic minor sicocumo
bstructum ut maiore eo fa¬
ctolibaretur. Idtameno fi¬
tetur⁊ sileuior sit suspicio a¬
dũsar qrdolose u̾satinon:
deberc hric inincegrum re¬
stitui scio etiam uludali¬

Expanded text:
agens, iudicium tutelae heredi tutoris dictauerat: mox factum ut non finito iudicio iam eo maiore effectoolutus proponeretur: idicii die uidetur solum deceptus hic minor, sed totum hoc structum, ut maiore eo facto liberaretur. idem tamen confitetur, si leuior sit suspicio aduersarii quasi dolose uersati, non debere hunc in integrum restitui. Scio etiam illud ali
Abbreviated transcription (Latin):
lpianus. Uerum uł de do
bret sino manumississ ro
einũc prestabitur. S ⁊n¬
omine earum rerum qãs
unt adũsus cum accones.
erusad exbenduma furti
et condictio uidelz qm et
manumissus eas cõtrac¬
tabat. Cete rum ex delictor
in fuitutem factodomino
scnpto  diui seũicontinet.

Expanded text:
ictum. Uerum uel de dolhaberet, si non manumisisset, id ei nunc praestabitur. sed et nomine earum rerum, quasunt aduersus eum actiones ad exhibendum et furti et condictio, uidelicet quoniam et manumissus eas contrectabat. ceterum ex delicto in seruitutem facto dominoscripto diui Seueri continetur.
Abbreviated transcription (Latin):
Spem int̾uenire. ⁊ rectuce hunc
administiationem qui ꝓperã
c̃et a pretore excusatus Scien¬
dum est autem non passim.
minorib subueniri s crisa
cognita si cap̃ti ẽe probanitur
¶cem non restitueturquibso.¬
brie rem suam aministrãs on¬
is occone dampni nouincon¬
sulte accidentis. s facio uelic
restitui: Non enim euencus
dampni restõni inchulget/ s in¬
ꝯsulta facilitas ⁊ ica põp .ł. xxu¬
non deḃe en ui restitui: Neq
captus est emdo  sibi ren nece¬
ssanamlcz mortalem.¶Si loc¬
rpletiminorhĩs extit̾it ⁊̃ sub¬
icohrdita s lapsa sic ꝓ uta p̾¬
dia fũunt que chausinace ꝑie¬
runt insule exuste sunc. senri
fugierunt aut decesfunt. Iulꝰ¬

Expanded text:
pes interuenire et reducere hunc ad administrationem, qui perperam esset a praetore excusatus. Sciendum est autem non passim minoribus subueniri, sed causa cognita, si capti esse proponantur. Item non restituetur, qui sobrie rem suam administrans occasione damni non inconsulte accidentis, sed fato uelit restitui: nec enim euentus damni restitutionem indulget, sed inconsulta facilitas. non debere eum restitui: neque enim captus est emendo sibi rem pernecessariam, licet mortalem. Si locupleti heres extitit et subito hereditas lapsa sit puta praedia fuerunt quae chasmate perierunt, insulae exustae sunt, serui fugerunt aut decesserunt: Iul
Abbreviated transcription (Latin):
debicore prno soluta sit¬
did̾it dicendum est sub¬
uenir quasi gestum fit
cum coet io ñ minor cõ¬
ueniat debitorem adhi¬
Ec debeat curacores ut ci
soluacur peccunia cet̾m
non ei conpelletur solue.
s bodie solet pecuma in eño¬
tur.ul creclicor minor ꝑ¬
Idat pecumam auccura¬
toribꝰ solui si fuerint p¬
mittitur. etiam ceꝯstit¬

Expanded text:
a debitore paterno soluta sitdidit, dicendum est ei subveniri, quasi gestum sit cum eo. et ideo si minor conveniat debitorem, adhibere debet curatores, ut ei solvatur pecunia: ceterum non ei compelletur solvere. sed hodie solet pecunia in aetur uel creditor minor perdat pecuniam, aut curatoribus solui, si sunt. permittitur etiam e
Abbreviated transcription (Latin):
uissori cius prodee uidea¬
mus ⁊non puto profua¬
tinrum. siigicur filius
conuematur postulat.
auxilium.siprẽm ꝯuen:¬
iat creclitor auxilium ce¬
ssat excepbta mutuidati

Expanded text:
iussori eius prodesse, uideamus: et non puto profuturum. si igitur filius conueniatur, postulet auxilium: si patrem conueniat creditor, auxilium cessat: excepta mutui dati
Abbreviated transcription (Latin):
uiam eͥlegauo ⁊ adica mear
berectitate postitutum temp̃
ad̾mitcendiam suitutem i¬
ignorañis eam tibi legatam
tutem tuum fundum uend¬
idis: ad emptorem ina ptin¬
ebit. si reliquo tempore ca us¬
us fuiat. quia scilieet tiᷠ es
cepat. ut iam nec repudiãs le¬
gatum is tibi possit otingen:

Expanded text:
uiam tibi legauero et adita mea hereditate per constitutum tempus ad amittendam seruitutem ignoraueris eam tibi legatam tutem, tuum fundum uendideris, ad emptorem uia pertinebit, si reliquo tempore ea usus fuerit, quia scilicet tua esse coeperat: ut iam nec ius repudiandi legatum tibi possit conti
Abbreviated transcription (Latin):
ies c̃ dampnum sine inusia
facientis datum. necemirꝰ.
pot̾ animal intunã fecisse¬
diciqlod sensu caret ita¬
qr ut seruiꝰ scrib̾cunc h ec
accõ locum habet cum con¬
mota feritate nocuit. quad¬
nipes. Puta siequus cai¬
cit ro sus calce ꝑcusserit. a¬
ut. boscornir petere solitus
pecierit: auc mule ꝓpt̾ min¬
iam ferociam. quod si¬
siplus iusto omerata qua¬
diuipes maliquem honus
cueiterit. hec accõ cessab̾.
dampniq in iune agetur¬
Set ⁊ si canis cumduc̾etur
abaniquo asperitate fua eu¬
aserit ⁊ alicui dampnum
decł̾it siꝯtuieri⁊ firmͥus ab
alio pocit. uł sipeum locũ
induci nõ debuit hec accȯ
cessabit ⁊ tenebitur quica¬
nem cenebat. Set ⁊ si insti¬
gatualtuis fera dampnũ
decl̾it cessabit hec acco ⁊ gen¬
eraliter hec accȯ locum hab

Expanded text:
ies est damnum sine iniuria facientis datum: nec enim potest animal iniuria fecisse, quod sensu caret.Itaque, ut Seruius scribit, tunc haec actio locum habet, cum commota feritate nocuit quadrupes, puta si equus calcitrosus calce percusserit, aut bos cornu petere solitus petierit, aut mulae propter nimiam ferociam: quod si psi plus iusto onerata quadrupes in aliquem onus euerterit, haec actio cessabit damnique iniuriae agetur.Sed et si canis, cum duceretur ab aliquo, asperitate sua euaserit et alicui damnum dederit: si contineri firmius ab alio poterit uel si per eum locum induci non debuit, haec actio cessabit et tenebitur qui canem tenebat.Sed et si instigatu alterius fera damnum dederit, cessabit haec actio.Et generaliter haec actio locum habet,
Abbreviated transcription (Latin):
ccõ ñ cunis fi̾it de quadru¬
nis minc ẽ. plane si ance
litem ꝯtestatam decesserit.
animal extincta erit accio.¬
nõre antem ded̾e estanimal
cradere uiuum demum. ¶I

Expanded text:
s fuerit quadruius nunc est.Plane si ante litem contestatam decesserit animal, extincta erit actio.Noxae autem dedere est anima‹l› tradere uiuum. demum si
Abbreviated transcription (Latin):
inmittendi ncimis statuto
tempore echficatum non
ahuerit.iteoq nec tu ininiꝰ¬
itte potis ñ ideo magis sirit¬
urgm ad mites. quĩa nͥ pot̾.
indi succepisse uicimis cuu
lib̾citem edrum suarum. qͥ
ius cuum ñ intpellaintꝰ łm

Expanded text:
immittendi, uicinus statuto tempore aedificatum non habuerit ideoque nec tu immittere poteris, non ideo magis seruitutem amittes, quia non potest uideri usucepisse uicinus tuus libertatem aedium suarum, qui ius tuum non interpellauit. 19
Abbreviated transcription (Latin):
abens ĩta ẽ insuo habicu posse¬
ssus ẽ ius ñ deperic. neq refe¬
it iuste. nec ne possĩdcãt quan¬
acellus. Siquis ex fundo
cui uiam uicims debere t
siencdssetaocum proximũ
posita sunitute. ⁊ intͣ legicimm
tempus quo suitutes pennc¬

Expanded text:
abens ita, cum in suo habitu possessus est, ius non deperit, neque refert, iuste nec ne possideat, qudigestorum.Si quis ex fundo, cui uiam uicinus deberet, uendidisset locum proximum imposita seruitute et intra legitimum tempus, quo seruitutes pereu
Abbreviated transcription (Latin):
accõnem. ¶S eum quieq¬
inim ꝑcusseric aut uulne¬
rai̾nt infactum magis qͣi¬
ialege aquiliacem utiq
ideo quia ñ ip̃e suo corpore
dampnum declit. sat sicũ
equum ꝑmulsisset quis ł
palpacus ẽ calce eum peussir¬
eit ent acciomi locuset
sialia quadrupes aniam oci¬
cart.ut dampium daret.¬
uit nomine agendum erit.
quadrupes hec accõ locum
habebit. puta si planstro b¬
osobcunt aliquem uel mi¬
ia alia recdeiecta inbestus
autem propternaturalem
fenitacem hec accio locum nõ
habets ⁊ ideo siuisus fugit. ⁊ fic
nocirit. ñ potest qũodam do¬
meum corpus est. E cum
arietes uł boues comssẽ.
⁊ alt̾ alt̾um occidit quintꝰ
mucius clistinguit ut siqꝰ¬
uidem is pisser qui agres¬
sus erat. cessaret accõ si isꝑis

Expanded text:
ui equum percusserit aut uulnerauerit, in factum magis quam lege Aquilia teneri, utique ideo, quia non ipse suo corpore damnum dedit. at si, cum equum permulsisset quis uel palpatus es‹s›et, calce eum percusserit, erit actioni locus.Et si alia quadrupes aliam concitauit ut damnum daret,uit nomine agendum erit.Squadrupes, haec actio locum habebit: ut puta si plaustro bos obtriuit aliquem uel alia re deiecta.In bestiis autem propter naturalem feritatem haec actio locum non habet: et ideo si ursus fugit et sic nocuit, non potest quondam domeum corpus est.Cum arietes uel boues commississent et alter alterum occidit, Quintus Mucius distinxit, ut si quidem is perisset qui adgressus erat, cessaret actio, si is,
Abbreviated transcription (Latin):
or sit. utneq ad ẜuos. fu¬
ationes porigñctum echic¬
tumspeculiarem autem
mercem si nõ sicũti. pecu¬
num accipimus. Qippe
peculium deducto quod
domino debetur accipitur
Merepeculiars. etiam sin¬
chil sit inpeculiodominy
tributaĩa obligat. itadem¬
u sisciente conegotiabi¬
tur sciãm hicean accipi¬
mus. quam ht auolunta¬
tem. S ut ego puto nuo
lntatẽ s patientia . non
enim uelle deb dominus
protestatu: ⁊ nõ cc̃ dic̾te
nebitur açc̾one tributola
potestatis u̾bum adomẽ
sexum. item ad omnes qͥ
sint alieno iuri subͣti. porr¬
ignd cͥit. Nonsoluad
suos ꝑtinebit tributdia
nobis bona fioc ẜuiunt.
mel in quib usum fruc

Expanded text:
or sit, ut neque ad seruos fuationes porrigendum edictum. Peculiarem autem mercem non sic uti peculium accipimus, quippe peculium deducto quod domino debetur accipitur, merx peculiaris, etiamsi nihil sit in peculio, dominum tributoria obligat, ita demum si sciente eo negotiabitur. Scientiam hic eam accipimus, quae habet et uoluntatem, sed, ut ego puto, non uoluntatem, sed patientiam: non enim uelle debet dominus, protestatur et contra dicit, tenebitur actione tributoria. Psexum, item ad omnes, qui sunt alieno iuri subiecti, porrigendum erit. Non solum ad servos pertinebit tributoria nobis bona fide serviunt, vel in quibus usum
Abbreviated transcription (Latin):
Uius quoq
edicti non m¬
mima utilit¬
uiliegium habent. qirippe
cum depeculio cdumtaxat
teneatur cuius peculii esti¬
matio. dectucto quod dom
mo debetur fit tamen sit
sciectit suum inpeculiãi m̃¬
ces negotian.ueltud extrai¬
neus. creditor. ex hoc cclicto
intributum uocatumr. ¶Le¬
et mercis apellatio angusti

Expanded text:
uius quoque edicti non minima utilituilegium habet quippe cum de peculio dumtaxat teneatur, cuius peculii aestimatio deducto quod domino debetur fit, tamen, si scierit servum peculiari merce negotiari, velut extraneus creditor ex hoc edicto in tributum vocatur. Licet mercis appellatio angusti
Abbreviated transcription (Latin):
nem. ad uomituui ⁊ cãquã
suẽ ad lutũ. ad scłmi reduc̾e
mossiñt. Mira ab usio. domꝰ
ardet igͥs iustat at̾go ⁊ fu¬
giẽti ꝓhibet᷑ egdi. euadẽ¬
ti suadetur regredi. ⁊ ħ
ab hus que l̃ĩcedio poĩci st̃
Et obstĩatissĩa deuĩcia ⁊ de¬
m̃cissia obstĩacõe fug̾e ꝑi¬
cłm uolũt. ꝓhfuroꝵr si uos
nõn potiꝰ seq̾mĩ me fuge¬
ẽtẽ. ut no ardeacis. an hͨ

Expanded text:
nem ad vomitum, tanquam suem ad lutum, ad saeculum reducere moliuntur! Mira abusio! domus ardet, ignis instat a tergo, et fugienti prohibetur egredi, evadenti suadetur regredi! et hoc ab his qui in incendio positi sunt, et obstinatissima dementia ac dementissima obstinatione fugere periculum nolunt. Proh furor! si vos non potius sequimini me fugientem, ut non ardeatis? An hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ue remediũ moriẽcib ali¬
os id̾e moriẽtes. nõ ħ m̃ꝑ
suadet dines ille q ĩ corm̃¬
tis despatus de sui libacõe
bio ex suoꝵ cͣtiatu aug̃i

Expanded text:
e remedium morientibus, alios videre morientes? Non hoc mihi persuadet dives ille qui, in tormentis desperatus de sui liberatione,bio ex suorum cruciatu augeri
Abbreviated transcription (Latin):
sit ⁊ uitã. si cautela sanson
sapĩa uͨ ille uirib. Hoc sĩme
bõestatis. ĩsigne hãc tociꝰ ꝓbi¬
tatis uiucã fidãq custodemi
custodiri a nob̾ f̾mit hortor

Expanded text:
sit et vitam. Si cautela Samsonisapientia, nec ille viribus. Hoc summae honestatis insigne, hanc totius probitatis unicam fidamque custodem, cust
Abbreviated transcription (Latin):
aias nrãs. Hic ẽ ꝙ ingit᷑
malũ machĩatur. aigute
ioqͥt artificõse sugent ca¬
llide decip᷑ illicitos motus
libidiẽm desidia c̃ins iuus¬
nille nocẽde artibo corda hoĩ¬

Expanded text:
stras. Hic est qui jugiter malum machinatur, argute loquitur, artificiose suggerit, callide decipit. Illicitos motus libidinem, desideria carnis insmille nocendi artibus corda ho
Abbreviated transcription (Latin):
tisũ cithare mamm oꝑa¬
cõ ad flacũ orgam m̃tis
denoco ad cãticũ uocis ẜ.¬
cordas cithare mium bõe
exeplũ mortificate. eͣrms
iple organũ cordis flatu.

Expanded text:
um citharae manuum operatio, ad flatum organi, mentis devotio, ad cantum vocis, sechordas citharae manu bonae exemplum mortificatae carnis. Imple organum cordis flatu,
Abbreviated transcription (Latin):
lesies si fi p̃t occisus. franda¬
bens a nictoria tĩ ne fuca¬
as. illa cã q̃ ꝑde possis nicto¬
uã fuga c̃. fugiẽdo potes illã
si pugñdo moriaris. qr mor¬
cuuꝰ mor corõab̾is. re ãt tibi
si declĩando. pugna ꝑdis et

Expanded text:
lies si fieri possit occisus, fraudaberis a victoria, tantum ne fugias. Sola causa, qua perdere possis victoriam, fuga est. Fugiendo potes illam si pugnando moriaris, quia mortuus, mox coronaberis. Vae autem tibi, si declinando pugnam, perdis et
Abbreviated transcription (Latin):
tate. u̾o dicit a me indũ
fabricare aut mortuos
suscitare s qr micis sũ et
huñlis corde . O. doct᷑nam
calutarem o. magrin do¬
mors pocło srbie ꝓpĩa¬
ta. at tñsfusa ẽ. noluit

Expanded text:
t: discite a me mundum fabricare aut mortuos suscitare, sed: quia mitis sum et humilis corde. o doctrinam salutarem! o magistrum domors poculo superbiae propinata atque transfusa est! noluit
Abbreviated transcription (Latin):
tate. u̾o dicit a me indũ
fabricare aut mortuos
suscitare s qr micis sũ et
huñlis corde . O. doct᷑nam
calutarem o. magrin do¬
mors pocło srbie ꝓpĩa¬
ta. at tñsfusa ẽ. noluit
doce ꝙ ip̃e nõ cẽt noluit

Expanded text:
t, Discite a me mundum fabricare, aut mortuos suscitare; sed, quia mitis sum et humilis corde. O doctrinam salutarem! o Magistrum Domors poculo superbiae propinata atque transfusa est! Noluit docere quod ipse non esset, noluit
Abbreviated transcription (French):
les agite ne ũꝙ̃ polluat
hoc donualiĩ maliguꝰ
cestet aĩe sc̃ĩtatẽ. Incemos
m̃tis obiubil ẜpit hoc
malũ ꝑ õs addicus sẽsua¬
les. dat se figͣis accoiodat
colorib adheret souis. la¬
tet ĩira ĩfallacia eonis:
odoribꝰ se sbitit. Ifũdit
illuĩe tenebrosis affeccõ¬
nib tenebrat sensus. qͥ¬
dã nebulis impiet om̃s
me atus inclłigẽtie ꝑ qͦs

Expanded text:
t hoc domicilium malignus cestet animae sanctitatem, lucemque mentis obnubilet. Serpit hoc malum per omnes aditus sensuales; dat se figuris, accommodat coloribus, adhaeret sonis, latet in ira, in fallacia sermonis, odoribus se subiicit, infundit illuvie, tenebrosis affectionibus tenebrat sensus, quibusdam nebulis implet omnes meatus intelligentie, per quos
Abbreviated transcription (Latin):
se applicat.uũ aptũ bole
ad peccãdũ ĩspex̾it. ex
ceptat q̃ eos ꝑ execͥ̾scẽ¬
tem. humorem facile
hibeat ⁊ teptatoe. hucꝰ¬

Expanded text:
se applicat unde aptum hominem ad peccandum inspexerit. Ex tentat, qua eos per exercentem humorem facile hibeat tentationem.
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ab ea qui uouit ĩutatẽ
nouit eaui ⁊ qui uoint
eam nonͣ et̾inicatẽ can¬
tatis nouit eam o ec̾ua
iuitas ⁊ u̾a caritas⁊ ca¬
tͥ suspiro die ac uocte
⁊ cũ te pͥmũ ꝯgͦui cu as¬
sũpsisti meut ind̾em ẽẽ¬
infirmitatẽ aspͤtus nũi
radiens ĩ me neh̾eu̾it᷑

Expanded text:
ctus ab ea. qui nouit ueritatem, nouit eam, et qui nouit eam, nouit aeternitatem. caritas nouit eam. o aeterna ueritas et uera caritas et catibi suspiro die ac nocte. et cum te primum cognoui, tu assuinfirmitatem aspectus mei, radians in me vehementer,
Abbreviated transcription (Latin):
andi gͥ dortorẽ de musi¬
ca spñali doct̾na nob̃ faci¬
entem discite iq̃t ame qr
mitis sũ ⁊ hm̃ł corde ⁊ ĩne¬
metis req̾ei aĩabonris

Expanded text:
Audi igitur doctorem de musica spirituali doctrinam nobis facientem: Discite, inquit, a me quia mitis sum et humilis corde, et invenietis requiem animabus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ nõ capit locus Ibi so¬
nat ꝙ nõ rapͣ tp̃s Ibi sob¬
ibi sapit ꝙ ñ inuuunit eda¬
citas Ibi beret ꝙ ns̃ diul¬
ofteucõe landatur siñe

Expanded text:
 non capit locus. Ibi sonat quod non rapit tempus. Ibi oleIbi sapit quod non minuit edacitas. Ibi haeret quod non diveloffensione, laudatur sine
Abbreviated transcription (Latin):
biuo fu̾it ĩgurgitate
cote ĩsapite paipicẽtes
sic surgẽti. a mẽsa qd¬
re. si aũt ad iugilias in
cantũ s planctũ ertorq̃¬

Expanded text:
ino ingurgitatae, toto in capite palpitantes, sic surgenti a mensa qre? Si autem ad vigilias surgere cantum, sed planctum po
Abbreviated transcription (Latin):
pplerionũ ciboꝵq. narieca¬
sib exqͥrẽdis. cotidiauã ex¬
pẽde̾ curã. legumĩa inquiñc
nẽtosa st̃. cascꝰ stomacũ gͣnat
lac capiti uoc. potũ aq̃ uõ
sistiuz ptus. caules mit̾unt
melencoliã colerã porti accẽ¬
dũt pisces de stagno ant de
niis ag̾s. orcis cellanisue¬

Expanded text:
rietatibus inquirendis, quotidianam expendere curam? Legumina, inquit, ventosa sunt, caseus stomachum gravat, lac capiti nocet, potum aquae non sustinet pectus, caules nutriunt melancholiam, choleram porri accendunt, pisces de stagno aut de viis, agris, hortis, cellari
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ eas ameui sz ut amẽ
te deꝰ meꝰ. amoreauio¬
ris tui facio istud reco¬
lo mas meas ueqͥssĩas
ĩ amaritudĩe recogxi¬
tacois mec ut tu dul¬
cescas m drcedo non
fallas x dłcedo felie et

Expanded text:
 eas amem; sed ut amem te, Deus meus. Amore amoris tui facio istud, recolens vias meas nequissimas in amaritudine recogitationis meae, ut tu dulcescas mihi, dulcedo non fallax, dulcedo felix et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑe sola libidĩs ĩcẽdia
pululabant itaq om̃i
anxiliõ destitutus ad
ihũ iacebam pedes n¬
gabam lac̾ͥius criue c̃¬

Expanded text:
 sola libidinum incendia pullulabant. Itaque omni auxilio destitutus, ad Jesu jacebam pedes, rigabam lacrymis, crine te
Abbreviated transcription (Latin):
conu̾si. ascensionib ĩ corde dispositis. de
grã in grãm. deuirtute ꝓficientes salu¬
brit̾ ĩ uirtutẽ bonus ĩ om̃i loco efficiami
ccor xp̃i. nosq ĩ ur̃is meritis delectati. ad
ꝓfectus ur̃os mito intend̾e̾ debeamꝰ. Datũ

Expanded text:
nibus in corde dispositis, de gratia in gratiam, et de virtute proficientes salubriter in virtutem, bonus in omni loco efficiamini odor Christi: nosque in vestris meritis delectati, ad profectus vestros merito intendere debeamus. Datum
Abbreviated transcription (Latin):
rum admi̾stratoꝵ cõmorantiũ ĩ ise pro¬
uintiis seu camerariis ubi ĩstituentur
ꝓcuratores p̃dci. et ꝑ dc̃os camerarios de
consilio maioꝵ ĩ suis camariis cõmorã¬
tium taxet᷑ quantũ qͥsq dabit et contri¬
buet pro expensis procuratoꝵ hiꝰ consi

Expanded text:
istratorum commorantium in illis Prouinciis, seu Camerariis vbi instituuntur Procuratores prædicti, & per dictos Camerarios de consilio maiorum in suis Camerariis commorantium, taxetur quantum quisque dabit, & contribuet pro expensis Procuratorum hui
Abbreviated transcription (Latin):
forma eic̃e scd̃m cõsuetudinẽ or¬
dinis. nec nõ et istoꝵ casuũ nob̾
reseruatoꝵ de speciali gr̃a cõmitti¬
mus camerariis prouinciaꝵ in
illis de sua ꝓuincia priori clũmn ĩ¬
ect̃a. claustro. capło. dormitorio et
refectorio tenebit. Necnõ usita¬
torib cũ erũt in uisitando. nr̃is¬
q capellanis cũ uisitationis offm
excebimꝰ. Et hec uolumꝰ et sic

Expanded text:
forma Ecclesiæ secundum consuetudinem ordinis, nec non & istorum casuum nobis reseruatorum, de speciali gratia committimus Camerariis Prouinciarum in illis de sua Prouincia, Priori Cluniesia, Claustro, Capitulo, Dormitorio, & Refectorio tenebit, nec non Visitatoribus, cum erunt in visitando, nostrisque Capellanis cum visitationis officium exercebimus. Et hoc volumus, &
Abbreviated transcription (Latin):
amittatur ilł dum taxat exceptis. quibꝰ
cluñ mͣost̾io ex antiqͣ cõsuetud̾ie c̾tum
ẽoffm deputatũ. Mulierib ingressu cl¬
claustri et chori penitꝰ intercc̃o. et cum
scdm eungelicam u̾itatẽ qͥ mãdata dei
ꝓpter traditiones transgrediunt᷑ huma¬
nas a dño arguunt᷑. Aptissime int̾dicimꝰ
ne pp̃ traditões uł constitutiones nostraᷤᷤ
regularia statuta b̃i bñdicti aliqͣtenus
bis et lex lux. et uta uite increpatio disci¬
pline. Uniu̾sitatẽ ur̃am monemꝰ atte

Expanded text:
 duntaxat exceptis, quibus in Clun. Monasterio, ex antiqua consuetudine, certum est officium deputatum: mulieribus ingressu claustri vel chori penitus interdicto. Et cum secundum Evangelicam veritatem, qui mandata Dei propter traditiones transgrediuntur humanas à Deo arguantur: strictissimè interdicimus, ne propter traditiones vel constitutiones nostras regularia statuta B. Benedicti aliquatenusbis, et lex, lux, et via vitæ increpatio disciplinæ, universitatem vestram monemus atte
Abbreviated transcription (Latin):
gistra ĩ quib scribatur qͦt mͣochi ĩ qualib
domo iuxta ip̃iꝰ domꝰ facultates possint et
debeant cõmorari. ¶ Et̾ ĩstitutione abb̃m ⁊
poꝵ scribatur ĩ eiscẽ registris ĩ quo statu ĩsti¬
tutus receꝑit abbatiam seu prioratũ. et si
eam ĩ bono statu receꝑit. et ipͣm ĩ malo po¬
suerit. bona eiꝰ debitis obligando. uel ad uitã
uel ꝑpetuo alienãdo. absq cã rationabili

Expanded text:
gistra: in quibus scribatur quot Monachi in qualibet domo, juxta ipsius domus facultates, possint et debeant commorari, et institutio Abbatum et Priorum scribatur in eisdem registris. In quo statu institutus recipiet Abbatiam seu Prioratum. Et si eam in bono statu receperit: et ipsam in malo posuit, bona ejus debitis obligando, vel ad vitam, vel perpetuò alienando, abs
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰdem ord̃ pͥoratꝰ sͥ subiectos. exactiõĩb
et extorsionib cõsuenerunt adeo gͣua¬
re ꝙ ĩ eiscem pͥoratib antiquus et con¬
minutus. Nos id deceto sub attestatõ¬
ne diuini iudicii prohibemꝰ cum liq̃at
poratus ip̃os nõ ad destructionẽ. sed ad
cõẜuatõem ord̾is. et correctõem sibi esse
subiectos ĩ eisdẽ pͥoratib ꝓ sustentatõe
mͣochoꝵ inibi dño famulantiũ posses¬
siones pia deuotione fideliũ fuisse cõ

Expanded text:
oratus sibi subjectos exactionibus et extorsionibus consueverunt adeo aggravare, quod in eisdem Prioratibus antiquus et conminutus: nos id de cætero fieri sub attestatione divini judicii prohibemus: cum liqueat Prioratus ipsos non ad destructionem, sed ad conservationem ordinis et correctionem sibi esse subjectos: et eisdem Prioratibus pro sustentatione Monachorum inibi Domino famulantium possessiones pia devotio
Abbreviated transcription (Latin):
heant nõ nimis comptos. qui et uestes
decentes deferant nõ nimiũ curiosas. ¶Q
au̾o ad desolationẽ domoꝵ plurimum o¬
peratur laxa pͥtas debita contrahendi. ⁊
ꝙ rõ nõ reddit᷑ de debitis uel receptis. p̃ti¬
pimus ut singuli abbes et pores de consi¬
lio fr̃m. et familie quib p̃sunt. cũ testĩo¬
nio bonoꝵ uiroꝵ qui ad locum ꝑtinent¬

Expanded text:
habeant, nec nimis emptos: qui et vestes habeant, nec nimis emptos: qui et vestes decentes deferant non nimium curiosas. Quia verò ad desolationem domorum plurimum operatur laxa potestas debita contrahendi, et quod ratio non redditur de debitis vel receptis: præcipimus ut singuli Abbates et Priores de Consilio fratrum et familiæ quibus præsunt, cum testimonio bonorum virorum qui ad locum
Abbreviated transcription (Latin):
la et cappa sella regulari. q̃ tñ sũꝑtuosa
nimiũ nõ existat. nec aliquis monachꝰ
equitet sine corrigiatis calceis nisi ĩ longo
itinere constitutꝰ. s contra ymbres ⁊ plu-¬
uias. frigus et estus capellis fitreis pos¬
sint uti. ¶ Nec quisꝙͣ ĩ quouis loco tuni¬
tis et cooꝑtoriis de bruneto. aut pellibus
siluaticis seu camisiis. uł linteami̾b
lineis uti p̾sumat. nec deferat uestes
scissas aute et retro. ¶ec aliqͥs claustͣ¬
lis hr̃e ꝓpͥam capã pluuialem. aut eqͥta¬
turam sͥ deputatã attẽptet. ¶Circa eqͥta¬
turas enĩ et familiam omne suꝑfluita¬
tem amputare uolentes. m̃adamus ut
abbas cluñ sexdetim equitaturis ꝯtentꝰ
existat. et alii abbes eiꝰdẽ ordĩs ac por de ka¬
ritate octo. prior sc̃i martini sex. pͥores alii
conuentuales tͥbus uel qͣtuor. ⁊ cet̾i mio¬
res duabz euectionib sint contenti ¶Albes
quoz et priores dc̃i ord̾is ẜuientes honestos

Expanded text:
lla et sella regulari: quæ tamen sumptuosa lla et sella regulari: quæ tamen sumptuosa nimium non existat. Nec aliquis Monachus equitet sine corrigiatis calceis, nisi in longo itinere constitutus: sed contra imbres et pluvias, frigus, et æstus capellis filtreis possint uti. Ne quisquam in quocis, vel coopertoriis de bruneto, aut pellibus sylvaticis, seu camisiis, vel linteaminibus lineis uti præsumat: nec deferat vestes scissas ante vel retrò, nec aliquis claustralis habere propriam capam pluturam tibi deputatam attentet. Circa Equitaturas enim et familiam, omnem superfluitatem amputare volentes, mandamus ut Abbas Cluniacensis sexdecim equitaturis contentus existat: Et alii Abbates ejusdem Ordinis, ac Prior de charitate octo: Prior sancti Martini sex: Priores alii conventuales tribus vel quatuor: Et cæteri minores duabus evectionibus sint contenti. Abbates quoque et Priores dicti Ordinis servientes honestos
Abbreviated transcription (Latin):
diuina celebrent᷑ honeste. ¶Circa u̾o qͣu
tatem cyboꝵ et hĩtus seruari p̾cipimus.
ut om̃s mͣochi ĩ uno reficiant᷑ refectorio
de ecdem pane et potu ead̃q coquina. nͥ for¬
de aliquẽ ip̃oꝵ comedere cum abb̃e uł p̾o¬
re seu ĩ infirmaria contingat. ¶Abbas ã
cũ fr̃ib ĩ refectorio comedat. nͥ ꝓpt̾ hospite
mittet locũ. In infirmaria u̾o nlłs come¬
dat nͥ ꝓpt̾ infirmitatẽ uel debilitatẽ il¬
luc fuit destinatꝰ. ¶Circa esum u̾o̾ carni¬
um lñiam relinquimꝰ dispensatioĩ ab¬
batis scdm indulgentiam clementinã.
taueat tñ idem abbas ne suꝑ hoc sit ni¬
mis ad dispensand̾ facil uel laxet nimi¬
um manꝰ suas. ¶ Illd̃ quoq p̃cipimus
obseruari.ut monachi sicut ĩ claustro.
ita foris honeste se hẽant nec ĩcedãt sine
cuculla et froco. uel sñ cuculla et cappa
regłari et honestañ nimium sũpta ¶ Hit
equitet aliquis abbas uel pͥor sine poste¬

Expanded text:
divina celebrentur honeste. Circa qualitatem divina celebrentur honeste. Circa qualitatem autem ciborum et potus servari præcipimus: ut omnes Monachi in uno reficiantur refectorio, de eodem potu, et pane, eademque coquina: nisi forte aliquem ipsorum comedere cum Abbate vel Priore seu in Infirmaria contingat. Abbas autem cum fratribus in refectorio comedat: nisi propter hospites mutet locum. In infirmaria verò nullus comedat nisi propter infirmitatem vel debilitateluc fuerit destinatus. Circa Esum verò carnium licentiam relinquimus dispensationi Abbatis secundum Indulgentiam Clementinæ. Caveat tamen Abbas ne super hoc sit nimis ad dispensandum facilis, vel laxet nimium manus suas. Illud quoque præcipimus observari, ut Monachi sicut in Claustro, ita foris se habeant: nec incedant sine cuculla et flocco, vel sine cuculla et Cappa regulari et honesta nec nimium sumptuosa. Nec equitet Abbas aliquis vel Prior sine poste
Abbreviated transcription (Latin):
uo et decanatuũ alioꝵ ꝓuisio. ad suos
ĩmediate suꝑiores deuoluat᷑ om̃ino. nec de¬
canatꝰ uel prioratus. cum cura ꝑsonis se¬
cłarib cl̾icis uel monachis alteriꝰ ordinis
laycis prelatis seu subditis aliquatenꝰ
conferant᷑. Et ubi contrariũ attẽptatum
ẽẽ dinoscit᷑. diffinitoꝵ arbito reuocet᷑. ¶Or¬
ca uo illos prioratꝰ qͥ alienati ⁊ ꝑmuta¬
ti ẽẽ dicunt᷑ absq̃ sedis memorate licẽtia
p̃cipimꝰ. ut qd̃ ꝑ abb̾em super ilł actũ est¬
omnino penitus reuocetur. Et abbas ad
reuocatõem huiꝰmõi faciendam ꝙͣꝵ pͥmum
cõmode potit exibeat se uigilem sollicitũ
et ⁊̃ studiosum / ita ꝙy ad cultum diuinum
et solitũ monachoꝵ muneꝵ ad subiectionẽ
dc̃iord̾is reducant᷑. nec ĩ pͥoratu aliqͦ unꝰ so¬
lus moͣchus ꝯmoret᷑. S ei qui solus ẽ unꝰ
uel plures socii mochi adiungant᷑ si lo¬
ci suppetant facultates. Alioqͥn monachꝰ

Expanded text:
verò et decanatuum aliorum provisio ad suos verò et decanatuum aliorum provisio ad suos immediatè superiores devolvatur omninò nec Prioratus vel Decanatus cum cura personis secularibus, clericis vel Monachis alterius Ordinis, laicis, Prælatis, seu subditis aliquatenus conferantur: Et ubi contrarium attentatum esse dignoscitur diffinitorum arbitrio revocetur. Circa verò illos Prioratus qui alienati et permutati esse dicuntur absque Sedis memoratæ Licentia, præcipimus ut quod per Abbatem super illis actum est, penitus revocetur, et Abbas ad revocationem hujusmodi faciendam quamprimum commodè poterit exhibeat se vigilem, sollicitum, et etiam studiosum: ita quod ad clerum divinum, et solitum Monachorum numerum ac subjectionem dicti Ordinis reducantur. Nec in Prioratu aliquo unus solus Monachus commoretur: sed ei qui solus est unus vel plures socii Monachi adjungantur, si loci suppetant facultates, alioquin Monachus
Abbreviated transcription (Latin):
bas chũ ĩ ardius et grauib negotiis
uti debeat consilio sapientũ. et dcĩ or¬
dinis senioꝵ ⁊ ĩpromouendo ꝑsonas or¬
dis et confendo beneficia nõ sequat᷑ car¬
nalem affc̃m s hñdo dm̃ pre oculis nu¬
ord̾is decernimꝰ obseruand̃. ¶ Et qr denũ¬
ciatum ẽ nob̾ ꝙ raro aut nũꝙͣ in el auftͦ¬
duñ aliquis uel aliqͥ ad regimen pͥora¬
tuum cluñ. ordĩs assumant᷑. statuimus ꝙ
moñ enitti. ut mag̾ ĩ religioneordo pos¬
sit et debeat informari. ¶Adhoc districtiꝰ
ihibemꝰ. ne quis plures pͥoratꝰ. uel pͥora¬
tum cũ abbatia eiꝰdem ordis uel alterius
hr̃e p̾sumat. nec abbas cluñ. uel alterius
aliqͥs aliꝰ albas uł prior eiꝰdem ordĩs aliq̃
desubiectis sͥ pͥoratib ad manꝰ suas retine¬
atS singul poratibz priores singuli de¬
tui anexa ẽ aĩaꝵ cura uacet ultra sex m̃e¬
Alit̾ ꝓuisio pͥoratuũ et decanatuũ eoꝵd̾
ad sedem apłicam deuolicta E prioratuũ

Expanded text:
s in arduis et gravibus negotiis uti debeat consilio sapientum, et dicti Ordinis seniorum. Et in promovendo personas Ordinis et conferendo beneficia, non sequatur carnalem affectum: sed habendo Deum præ oculis imordinis decrevimus observandum. Et quia denunciatum est nobis quod rarò aut nunquam de claust aliquis vel aliqui ad regimen Prioratuum Cluniacensis Ordinis assumuntur: statuimus quod monasterio enutriti, magis in religione Ordo possit et debeat informari. Adhuc districtius inhibemus, ne quis plures Prioratus vel Prioratum cum Abbatia ejusdem Ordinis vel alterius habere præsumat. Nec Abbas Cluniacensis vel aliquis alius Abbas vel Prior ejusdem ordinis aliquem de subjectis sibi Prioratibus ad manus suas retineat: sed singulis Prioratibus priores singuli decui annexa est cura alioqui provisio Prioratuum et Decanatuum eorumdem ad sedem Apostolicam devoluta. Prioratuum
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ꝯͣhendũ uł renouand̃ ẽ mutuũ. ita id
faciant diligent̾ qd̃ omnib liqueat qͣnta
sũma. quib creditorib quib conditioĩbꝰ¬
uel cib terminis debeat᷑. et in qͦs usꝰ ꝯtra¬
ctum mutuũ sit conu̾sum. et ut domorũ
status certior hẽatur. singul duobꝰ m̃sibꝰ
coram abb̃e uł pͥore. siñ ẽ ibi abb̃s. et senio¬
rib reddant singuli officiales de suis of¬
ficiis ratõem. De omĩb receptis et exp̃ẽ¬
sis cõputatõem fidelit̾ facientes. Abbas

Expanded text:
id faciant diligenter: quod omnibus liqueat quanta summa, quibus personis, quibus conditionibus, quibus terminis debeatur, et in quos usus contractum mutuum sit conversum. Et ut domorum status certior habeatur, singulis duobus mensibus coram Abbate vel Priore si non est ibi Abbas et senioribus reddant singuli officiales de suis officiis rationem, de omnibus receptis et expensis computationem fideliter facientes. Abbas
Abbreviated transcription (Latin):
re p̾sumat. Nec aliqͥs mochus equitans
capellis filtreis. ul aliis omino capellulis
seu calceis nõ corrigiatis utat᷑. Nec qͥsqͣm
ĩquouis leco tunicis. ul ccoꝑtoriis de bru¬
neto. aut pellib siluaticis. seu camisiis
uel linteaminib lineis uti p̃sumat. Nec
deferat uestes cissas ante uł retro. Nec ali¬
quis claustral hr̃e ꝓpͥam capã pluuialẽ.
aut eqͥtaturã sͥ deputatã attentet. Circa
eqͥtaturas nãq et familias omne suꝑflu-¬
itatẽ amputare uolentes. Mandamꝰ ut
abbas cluñ. equitaturis sexdecĩ contemptꝰ
existat. Et alii abb̾es eiuscem ord̾is. Ac pͥor
de kanitate.uiii.Prior aũt sc̃i martini. sex.
Priores alii conuentuales. trib uł .iiiͦiͦ.
et cet̾i pͥores minores̾.duab euectionib
sint contempti. Etabb̃es uel pͥores ẜuienteᷤ.
nõ pu̾os nõ nobiles. ñ uestib sũptuosis
siue diu̾si coloris. s maturos habeant et
honestos. Quia u̾o ad desolatõem domoꝵ

Expanded text:
re præsumat. Nec aliquis Monachus equitans re præsumat. Nec aliquis Monachus equitans capellis filtreis, vel aliis omnino capellis, seu calceis non corrigiatis utatur: nec quisquam in quovis loco tunicis, vel coopertoriis de bruneto, aut pellibus sylvaticis, seu camisiis, vel linteaminibus lineis uti præsumat: nec deferat vestes scissas ante vel retrò, nec aliquis claustralis habere propriam capam pluvialem, vel equitaturam sibi deputatam attentet. Circa equitaturas namque et familiam omnem superfluitatem amputare volentes, mandamus ut Abbas Cluniac. equitaturis sexdecim contentus existat: et alii Abbates ejusdem ordinis, ac Prior de charitate octo. Prior sancti Martini sex. Priores alii conventuales tribus vel quatuor; et cæteri Priores minores duabus evectionibus sint contenti. Et Abbas vel Priores, servientes, non pueros, non nobiles, non vestibus sumptuosis sive diversi coloris, sed maturos habeant et honestos. Quia verò ad desolationem domorum
Abbreviated transcription (Latin):
na cogna. nͥ forte ip̃oꝵ aliquẽ comed̾e cũ
albe. uel p̾ore. seu ĩ infirmaria contingat.
Abb̾s aũt uel pͥorĩ refectorio cũ fr̃ĩb come¬
dat. nisi pp̃ hospites mutet locum. Et ĩ ĩfir¬
maria nlłs comedat nͥ p̃p infirmitatẽ uel
debilitatem illic fu̾it destinatꝰ. precipimꝰ ⁊
iuxta qd̃ ĩ b̃i beneditti regula continet᷑. ut
nlłs mochꝰ ĩ quoꝯ loco. uł domo cluñ ord̾is
aut extra. nͥ tm̃ ĩ infirmaria ut p̃dc̃m ẽ car¬
nes manducare p̾sumat. qd̃ qͥ p̃sũpserit.
si claustral fu̾it graui pene subdatur. Et
si dignitat̃e uel amministratc̃em hu̾it pͥ
uetur eadẽ. Illud qͦ obẜuari mandam᷑ ut
mochi sicut in claustro. ita et foris hõeste
se hẽant. Nec incedant sine cueulla ⁊fro¬
co. ul sñ cutulla et cappa reglari. ñ bloy¬
a. ñ sũptuosa. s tali que .xxx. soł. partĩ p̃
tium ñ excedat. Et nlłs abbas uł por sine
postela et sella reglari. ño tñ p̃ciosa. eqͥta¬

Expanded text:
rtè ipsorum aliquem comedere cum Abbate vel Priore, seu in infirmaria contingat. Abbas autem vel Prior in refectorio cum fratribus comedat, nisi propter hospites mutet locum. Et in infirmaria nullus comedat nisi propter infirmitatem vel debilitatem illuc fuerit destinatus. Præcipimus etiam juxta quod in beati Benedicti Regula continetur ut nullus Monachus in quovis loco vel domo Cluniac. ordinis aut extra, nisi in infirmaria ut prædictum est carnes manducare præsumat. Quod qui præsumpserit, si claustralis fuerit, gravi pœnæ subdatur: vel si dignitatem vel administrationem habuerit, vetur eadem. Illchi sicut in claustro ita et foris honestè se habeant, nec incedant sine cuculla et flocco: vel sine cuculla et capa regulari, non bloia, non sumptuosa; sed tali quæ tium non excedat, et nullus Abbas vel Prior sine postella et sella regulari, non tamen pretiosa, equita