comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
idẽ quos lex reos tenebat occidente littera. dũ p̃ceptũ ñ impleret᷑ ante quã ui¬
continuo subiunxit Ut adoptionẽ filioꝵ reciperemꝰ. ut uudelicet huiꝰ gratiam
beneficu discerneret ab illa filii natura qͥ missus ẽ filius. ñ adoptione factus. s
semꝑ genitus filuis. ut participata natura filioꝵ hominũ. ad participandã etiã
suam naturã adoptaret filios hominũ. Quaꝓpt᷑ etiã cũ dixisset. dedit eis potestati
filios dĩ fieri. modũq adiunxisset ne carnalis intelligeret᷑ natuutas. qͦd scilica
sid prestiterit qͥ credunt in nomine eiꝰ. & ꝑ gram renascunt᷑ spiritalem. non ex
sanguinib neq ex uoluntate uiri neq ex uoluntate carnis. s ex dõ. mox cõmendauit
huiꝰ quasi uicissitudinis sacram̃tũ. Tanquã enĩ mirati tantũ bonũ ñ audereniꝰ optare.

Expanded text:
id est quos lex reos tenebat occidente littera, dum praeceptum non impleretur, antequam uiid est quos lex reos tenebat occidente littera, dum praeceptum non impleretur, antequam uicontinuo subiunxit: Ut adoptionem filiorum reciperemus, ut uidelicet huius gratiam beneficii discerneret ab illa filii natura, qui missus est filius non adoptione factus sed semper genitus filius, ut participata natura filiorum hominum ad participandam etiam suam naturam adoptaret filios hominum. quapropter etiam cum dixisset: Dedit eis potestatem filios dei fieri, modumque adiunxisset, ne carnalis intellegeretur natiuitas, quod scilicet eis id praestiterit, qui credunt in nomine eius et per gratiam renascuntur spiritalem non ex sanguinibus neque ex uoluntate uiri neque ex uoluntate carnis sed ex deo, mox commendauit huius quasi uicissitudinis sacramentum. tamquam enim mirati tantum bonum non auderemus optare,
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ fieri. factus ẽ quippe ille qdũ erat. s tam̃ aliquid aliud erat. Et boc ipsum
aliquid. ũbũ dĩ erat ꝑ quod facta stͣ omuĩa. & lum̃ uerũ qđ illuminat omnẽ homi
nem. & dĩ apud dm̃ erat. Nos quoq ꝑ eiꝰ gram̃ facti sumꝰ ñ qͦd eramꝰ. idẽ filu
dĩ. sed tam̃ aliquid eramꝰ. & hoc ipsum aliquid multo inferius. hoc ẽ filu hominũ
Descendit gͦ ille ut nos ascenderemꝰ. & manens in sua natura particeps factus ẽ
naturȩ nrȩ. ut & nos manentes in natura nr̃ã. efficerenur participes naturȩ
ipsius. ñ tam̃ sic. Nam illũ naturę nr̃ȩ participatio ñ fecit deteriorem. nos autem
facit naturȩ illiꝰ participatio meliores. Misit itaq dĩ filiũ suũ factũ ex mulie¬
re. factũ sub lege. Nam legis sacram̃ta ꝑcepit. ut eos qͥ sub lege erant reduneret.

Expanded text:
ddaliquid Verbum Dei erat, per quod facta sunt omnia, et lu en verum quod illuminat omnem hominem, et deus apud deum. nos quoque per eius gratiam facti sumus, quod non eramus, id est filii dei; sed tamenĮ aliquid eramus et hoc ipsum aliquid multo inferius, hoc est filii hominum. descendit ergo ille, ut nos ascenderemus, et manens in sua natura factus est particeps naturae nostrae, ut et nos manentes in natura nostra efficeremur participes naturae ipsius, non tamen sic; nam illum naturae nostrae participatio non fecit deteriorem, nos autem facit naturae illius participatio meliores. Misit itaque deus filium suum factum ex muliere, factum sub lege. nam legis sacramenta percepit, ut eos, i qui sub lege erant, redimeret,
Abbreviated transcription (Latin):
in nomine eiꝰ. Qui ñ ex sanguinib. neq ex uoluntate carnis. neq ex uoluntate ui
s ex do nati st̃. hȩx ẽ grã noui testamĩti qͦd ui uecere latuit. nec tam̃ figuris obur¬
brantib ꝓphetari p̃nuntiariq cessauit. ut intelligat anima dm̃ suũ. & grã eius
renascatur illi. Hȩc quippe natiuuitas spiritalis ẽ. Ido ñ ex sangninibus. non ex
uoluntate uiri. non ex uoluntate carnis. s ex c̃. Heo etiã adoptio uocat᷑. Eramts
enĩ aliquid ante quã essemꝰ filu dĩ. & accepimꝰ beneficisi at fieremꝰ qͦdñ eramꝰ.
sicut qͥ adoptat᷑ ante quã adoptaret᷑. nondũ erat filius eiꝰ a quo adoptat᷑: iã tam̃
erat qui adoptaret᷑. Et ab hac generatione grȩ discernit᷑: ille filius:. qui cũ essit
filius dĩ uenit ut esset filius hominis. donaretq nob̾ qui eramꝰ filui hominis filios

Expanded text:
ex uoluntate carnis neque ex uoluntate uiri ex uoluntate carnis neque ex uoluntate uiri sed ex deo nati sunt. haec est gratia noni testamenti, quod in uetere latuit nec tamen figuris obumbrantibus prophetari praenuntiarique cessauit, ut intellegat anima deum suum et gratia eius renascatur illi. haec quippe natiuitas spiritalis est, ideo non ex sanguinibus, non ex uoluntate uiri nec ex uoluntate carnis sed ex deo. Haec etiam adoptio uocatur. eramus enim aliquid ante, quam essemus filii dei, et accepimus beneficium, ut fieremus, quod non eramus, sicut, qui adoptatur, ante, quam adoptaretur, nondum erat filius eius, a quo adoptatur, iam tamen erat, qui adoptaretur. et ab hac generatione gratiae discernitur ille filius, qui, cum esset filius dei, uenit, ut fieret filius\' hominis donaretque nobis, qui eramus filii hominis, filios
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ & ioħem. Atq ut magis ostendat huiꝰ diuinitatẽ longe prestantiore distantia.
in hoc mundo inquit erat. & mundus ꝑ ipsũ factus ẽ : & mundus eũ ñ cognouit. Non
mundus qͥ ꝑ eum factus ẽ eũ ñ cognouit. neq enĩ hab& um cognoscendi eum iusi
rationalis creatura. quãuis etiã mundꝰ iste uisibilis ꝑ eum factus sit. hoc est cȩlum
e t̾ra. sed mundũ ñ cognoscentẽ increpando. significauit infideles constitutos in
nundo. Deinde adiungit. In sua ꝓpͥa uenit. & sui eũ ñ receperunt. sĩtiẽ quia & ipsi
infideles in qͣntũ homines st̃ eiꝰ st̃ : ꝑ quẽ creati st᷑ : siue suos. ꝓpͥe udeos intelligi
uoluit: ex quib naturã carnis assumpsit. Nec tam̃ om̃s eũ ñ receꝑunt. Sequitur
enĩ & dicit. E tqͦt aut̃ receꝑunt eũ. dedit eis potestatẽ filios dĩ fieri credentib

Expanded text:
go et Iohannem. atque ut magis ostendat huius diuinitatem longe praestantiore distantia: go et Iohannem. atque ut magis ostendat huius diuinitatem longe praestantiore distantia: In hoc mundo, inquit, erat et mundus per eum factus est et mundus eum non cognouit. non mundus, qui per eum factus est, eum non cognouit, neque enim habet uim cognoscendi eum nisi rationalis creatura, quamuis etiam mundus iste uisibilis per eum factus sit, hoc est caelum et terra, sed mundum non cognoscentem increpando significauit infideles constitutos in mundo. Deinde adiungit: In sua propria uenit et sui eum non receperunt, siue quia et ipsi infideles, in quantum homines sunt, eius sunt, per quem creati sunt, siue suos proprie Iudaeos intellegi uoluit, ex quibus naturam carnis adsumpsit. nec tamen omnes eum non receperunt; sequitur enim et dicit: Quotquot autem receperunt eum, dedit eis potestatem fil
Abbreviated transcription (Latin):
men. secutus adiunxit. Nemo accendit lucernã & ponit eam sub modio. sed suꝑ can¬
lelabrũ : ut luceat om̃ib qui in domo st̃. Sic luceat lum̃ urm coram hominib. Istae
imilitudines datȩ st̃. ut quantũ possumꝰ intelligamꝰ. uł si hoc nondũ possiunꝰ. si
ulla dubitatione credamꝰ. animam rationalem ñ e̾ẽ naturam dĩ. Iila quippe incom¬
uitabilis est : sed tam̃ eam posse participando illuminari. Lucernȩ quippe accendi
indigent. & extingui possunt. ldõ quod dicit᷑ de iohanne ñ erat ille lum̃. ad illud
respicit᷑ lumen. quod ñ participatione illum inatur. sed eiꝰ participatione illumi¬
nant᷑ quȩ ab illo illuminant . Deniq sequit᷑. Erat lum̃ uerũ. Et tanquã querere¬
mus quomͦ discerneret᷑ lum̃ uerũ a lumine illuminato. idest xp̃c a ioħe. erat inqͥt¬

Expanded text:
men, secutus adjunxit. Nemo accendit lucernam, et ponit eam sub modio, sed super canmen, secutus adjunxit. Nemo accendit lucernam, et ponit eam sub modio, sed super candelabrum, ut luceat omnibus qui in domo sunt: sic luceat lumen vestrum coram hominibus . Istae similitudines datae sunt, ut quantum possumus intelligamus, vel si hoc nondum possumus, sine ulla dubitatione credamus animam rationalem non esse naturam Dei; illa quippe incommutabilis est: sed tamen eam posse participando illuminari; lucernae quippe accendi indigent, et exstingui possunt. Ideo quod dicitur de Joanne, Non erat ille lumen, ad illud respicit lumen quod non participando illuminatur, sed ejus participatione illuminantur quae ab illo illuminantur. 8. Denique sequitur, Erat lumen verum : et tanquam qumus, quo modo discerneretur lumen uerum a lumine inluminato, id est Christus a Iohan
Abbreviated transcription (Latin):
uod tunc uidere ñ poterant. S ne homo xpõ eo ipso quo uisibilit᷑ apparebat
non crederet᷑ ut ds. tantũq illi tribueretur quantũ homini excellentissune gr̃e
tq sapientiȩ. idõ fuit missus a dõ cui nom̃ erat iohaunes. Hic uenit ut testi¬
moniũ ꝑhiberet de luuine. ut om̃s crederent ꝑ eum. Non erat ille lum̃. sed ut
estimoniũ ꝑhiberet de lumine. Tantus eñ homo debuit ꝑhibere testimoniũ
de illo. qͥ ñ tantũ homo uerũ etiam ds̃ erat. ut in natis mulierũ nemo exurge¬
ret maior ioħe baptista. Sic enĩ ille cui maiori iohannes testimoniũ ꝑhibebat
ntelligeret᷑ hoc esse maior. quo ñ tantũ homo s etiam ds erat. Lumen gͦ & iohan¬
nes s tale lumen. quale testimoniũ ꝑhibet ipse dñs dicens. Ille erat lucerna ardens &
icens. Quod & discipulis suis dixit. Nos estis lux mundi. Atq ut ostenderet quale li¬

Expanded text:
quod tunc uidere non poterant. sed ne homo Christus eo ipso, quo uisibi.iter apparebat, quod tunc uidere non poterant. sed ne homo Christus eo ipso, quo uisibi.iter apparebat, non crederetur et deus tantumque illi tribueretur quantum homini excellentissimae gratiae atque sapientiae. ideo fuit homo missus a deo, cui nomen erat Iohannes. hic uenit, ut testimonium perhiberet de lumine, ut omnes crederent per eum. non erat ille lumen, sed ut testimonium perhiberet de lumine. tantus enim homo debuit perhibere testimonium de illo, qui non tantum homo uerum, etiam deus erat, ut in natis mulierum. nemo exsurgeret maior Iohanne Baptista; sic enim ille, cui maior Iohannes testimonium perhibebat, intellegeretur hoc esse maior, quo non tantum homo sed etiam deus erat. lumen ergo et Iohannes sed tale lumen, quale testimonium perhibet ipse dominus dlucens ; quod et discipulis suis dixit, Vos estis lumen mundi: atque ut ostenderet quale lu
Abbreviated transcription (Latin):
facta sunt. & sine ipso factũ est nichil. Quod factũ ẽ: in ipso uita erat. Et uita
erat lux bominũ. & lux in tenebris lucet. & tenebrȩ eam ñ cõphenderunt. hic ergo
dc̃ uerbũ dĩ ꝑ quod facta st̃ omĩã. filius dĩ est: incõmutabiliter manens. ubiq p̃sens.
nullo clausus loco: nec particularit᷑ ꝑ cuncta diffusus. tãquã minorẽ partẽ babeat
uiminore loco. & in maiore maiort̃. s tibiq totus. atq ita ñ absens etiam m̃tib
impioꝵ quãtus eũ ñ uideant. sicut nec ista lux uidet᷑ oculis p̃sentata cȩcorum.
icet gͦ & in tenebris talib. quales apłs significat ubi dicit. fuistis aliquando
tenebrȩ nunc aut̃ lux in dño. sed eam tales tenebrȩ ñ comp̃hendert᷑. Suscepit
itaq hominẽ quẽ uidere homines poterant. ut sanati ꝑ fideni postea uiderent

Expanded text:
 est. in ipso uita erat et uita  est. in ipso uita erat et uita erat lux hominum et lux in tenebris lucet et tenebrae eam non comprehenderunt. hic ergo deus, uerbum dei, per quod facta sunt omnia, filius dei est incommutabiliter manens. ubique praesens, nullo clausus loco nec partiliter per cuncta diffusus, tamquam minorem partem habeat in minore loco et in maiore maiorem, sed ubique totus atque ita non absens etiam mentibus impiorum, quamuis eum non uideant, sicut nec ista lux uidetur oculis praesentata caecorum. lucet ergo et in tenebris talibus, quales apostolus significat, ubi dicit: Fuistis enim aliquando tenebrae, nunc autem lux in domino; sed eam tales tenebrae non comprehenderunt. Suscepit itaque hominem, quem uidere homines poterant, ut sanati per fidem postea uiderent,
Abbreviated transcription (Latin):
querentur in p̃mio. Et si quando patiebant᷑ adũsa. adhoc patiebantur: ut euidentissimo
dicino adiitorio liberati. glorificarent dm̃ bonoꝵ omium largitorem. ñ solũ sempit̾uorũ
quȩ pie sꝑabant. uerũ etiam temporaliũ quȩ ꝓphetice gubnabant. Cum aut̃ uetut
enitudo tẽporis. ut gratia quȩ occultabatur in netere testam̃to iam reuelaretur
nouo. misit ds filiũ suũ factum ex muliere. Quo nomine. ꝓpͥetate hebraicȩ linguȩ
omis fȩmina nuncupat᷑. siue uiro intacta. siue iam mixta. Qũe autẽ filium miserit.
fieriq ex muliere uoluerit. quantus ille ds̃ sit. qͥ hanc humilitatẽ ꝓ salute fideliũ susci¬
pere dignatus fuerit ut agnoscas. nunc attende euangłium. In pͥncipio erat ũbũ. &
rbũ erat apud dm̃. & ds̃ erat uerbum. Hoc erat in pͥncipio apud dm̃. Omĩa ꝑ ipsi¬

Expanded text:
querentur in praemio. et si quando patiebantur aduersa, ad hoc patiebantur, ut euidentissimo querentur in praemio. et si quando patiebantur aduersa, ad hoc patiebantur, ut euidentissimo diuino adiutorio liberati glorificarent deum bonorum omnium largitorem non solum sempiternorum. quae pie sperabant, uerum etiam temporalium, quae prophetice gubernabant. Cum autem uenit plenitudo temporis, ut gratia, quae occultabatur in uetere testamento, iam reuelaretur in nouo, misit deus filium suum factum ex muliere, quo nomine proprietate Hebraicae linguae omnis femina nuncupatur sine uiro intacta siue iam mixta. quem autem filium miserit fierique ex muliere uoluerit, quantus ille deus sit. qui hanc humilitatem pro salute fidelium suscipere dignatus fuerit, ut agnoscas, nunc adtende euangelium: In principio erat uerbum et uerbum erat apud deum et deus erat uerbum; hoc erat in principio apud d
Abbreviated transcription (Latin):
tatem suũ donũ ẽe̾. nec aliunde nͥ ab ipso sperari oportere: priorib scłi tempo¬
rib dispensandũ uidicauit testam̃tũ uetus. quod ꝑtineret ad hominẽ ueterẽ
ista uita necesse ẽ incipiat. Sed illȩ felicitates patrũ. dĩ beneficio concessȩ prȩdi¬
capt᷑. quãuis ad istã uitã. transitoriã ꝑtinentes. Iua quippe t̾rena munera in
nifesto ꝓmittebant᷑ & tribuebant᷑. in occulto autẽ illis om̃ib reb nouũ testam̃tũ
figurate p̾nutiabat᷑. & capiebat᷑ intelligentia paucoꝵ. quos eadem grã ꝓpbiti
munere dignos fecerat. Dispensabant gͦ illa scĩ ꝓ congruentia tempoꝵ. ꝑtine
bant uͦ ad testam̃tũ nouũ. Nam & qͣndo temporalem felicitatẽ agebant. aet̃nam
erã & ꝓferebant & intelligebant. Et istam ministrabant in mysterio. ut illam consi¬

Expanded text:
tatem suum donum esse nec aliunde nisi ab ipso sperari oportere prioribus saeculi tempotatem suum donum esse nec aliunde nisi ab ipso sperari oportere prioribus saeculi temporibus dispensandum iudicauit testamentum uetus, quod pertineret ad hominem ueterem, a quo ista uita necesse est incipiat. sed illae felicitates patrum dei beneficio concessae praedicantur quamuis ad istam uitam transitoriam pertinentes. illa quippe terrena munera in manifesto promittebantur et tribuebantur; in occulto autem illis omnibus rebus nonum testamentum figurate praenuntiabatur et capiebatur intellegentia paucorum, quos eadem gratia prophetico munere dignos fecerat. dispensabant ergo illi sancti pro congruentia temporis tebant uero ad testamentum nouum. nam et quando temporalem felicitatem agebant, aeternam ueram et praeferendam intellegebant et istam ministrabant in mysterio, ut illam conse
Abbreviated transcription (Latin):
gitate donauit. Sicnt enĩ bona st᷑ omĩa quȩ ereauit ds̃. ab ipsa rationali creati¬
ta usq ad infimũ corpus: ita bene in his agit anuna rationalis si ordinẽ seruet.
& distinguendo. eligendo. pendendo. subdat minora maiorib. corporalia spirita¬
appecitu. qũ hinc fit ipsa decerior. & se & corpus suci mittat in peius sed potus
ordinata caritate se & corpus suũ conũtat in meluis. Cũ enĩ om̃s substantiȩ nat¬
liter sint bone. ordo in eis laudatus honorat᷑ ꝑũsitas culpata damnatur. nec effi¬
cit anima puse utens creaturis. ut ordinationem effugiat creatoris. qm̃ su illa n
utit bonis: ille bene utit᷑ etiam malis. Ac ꝑ hoc illa ꝑũse bonis utendo fit mala.
ille ordinate eciã malis utendo ꝑmanet bonꝰ. Qui enĩ iniuste se ordinat in pecca¬
tis. uiste ordinat᷑ in pęnis. Uolens itaq dĩ ostendere etiã terrenã temporalẽq felici¬

Expanded text:
gitate donauit. sicut enim bona sunt omnia, quae creauit deus, ab ipsa rationali creatugitate donauit. sicut enim bona sunt omnia, quae creauit deus, ab ipsa rationali creatura usque ad infimum corpus, ita bene in his agit anima rationalis, si ordinem seruet et distinguendo, eligendo, pendendo subdat minora maioribus, corporalia spiritau inferiorum, quoniam hinc fit ipsa deterior, et se et corpus suum mittat in peius, sed potius ordinata caritate se et corpus suum conuertat in melius. cum enim sint omnes substantiae naturaliter bonae, ordo in eis laudatus honoratur, peruersitas culpata damnatur. nec efficit anima peruerse utens creaturis, ut ordinationem effugiat creatoris, quoniam, si illa male utitur bonis, ille bene utitur etiam malis ac per hoc illa peruerse bonis utendo fit mala, ille ordinate etiam malis utendo permanet bonus. qui enim iniuste se ordinat in peccatis, iuste ordinatur in poenis. Volens itaque deus ostendere etiam terrenam temporalemque felici
Abbreviated transcription (Latin):
amplius ualet. S postea quã uenerit in etatẽ qua in eo pationis usus eugilet.
oterit adiuta diuinitꝰ uoluntate eligere alterã uitã. Cuiꝰ in mente gaudiũ
est: cuiꝰ intͣna atq ȩtͣna felicitas. In est qͥppe homini ania rationalis. s int̾ est.¬
eiusdẽ rationis usũ quonam potius uoluntate conũtat. utrũ adbona ext¬
rioris & inferioris. an adbona interioris suꝑiorisq naturȩ. idest utrũ ut
fruatur corpore & tẽpore. anut fruatur diunitate at act̾nitate. in quad a
quippe medietate posita ẽ : infra se habens corporalẽ creaturã. supͣ se autem
sui & corporis creatorẽ. Potest igit᷑ anima rationalis etiã tẽporali & corporali
felicitate bene uti. si ñ se dederit creaturȩ creatore neglesto. s eam potius
licitatẽ fecerit seruire creatori. qͥ & ipsam suȩ bonitatis abundantissuna lar¬

Expanded text:
amplius ualet. sed posteaquam uenerit in aetatem, qua in eo rationis usus euigilet, amplius ualet. sed posteaquam uenerit in aetatem, qua in eo rationis usus euigilet, poterit adiuta diuinitus uoluntate eligere alteram uitam, cuius in mente gaudium est, cuius interna atque aeterna felicitas. inest qejusdem rationis usu quonam potius voluntatem convertat; utrum ad bona exterioris et inferioris, an ad bona interioris superiorisque naturae; id est, utrum ut fruatur corpore et tempore, an ut fruatur divinitate atque aeternitate. In quadam quippe medietate posita est, infra se habens corporalem creaturam, supra se autem sui et corporis Creatorem. 4. Potest igitur anima rationalis etiam temporali et corporali felicitate bene uti, si non se dederit creaturae, Cfelicitatem fecerit seruire creatori, qui et ipsam suae bonitatis abundantissima lar
Abbreviated transcription (Latin):
& quȩ sint tenebrȩ exteriores. & quom intelligendũ sit. ubũ dĩ caro sactun
est. Heȩ st̃ certe qͥnq tam breuit᷑ ame cõmemoratȩ. quã abs te ꝓpositae
questiones. Proinde si placet addamꝰ & sextam. & alud potissim̃ requiram
quȩ sit grã testam̃ti noui. Hanc illȩ om̃s intuent᷑: & in hanc ut oportune quȩq
potuerit opussuũ conferat nob̃. ñ eo scilio& ordine quo eas & tu ꝓposiusti. & g
recolui : s una quȩq cũ fuerit necessaria uelut uocata respondeat. & officum
sui oꝑis impleat. Ergo ita nascat᷑ exordiũ. Est quȩdã uita homius carnalib
isib implicata. gaudus carnalib dedita. carnalẽ fugiens offensionẽ. uolup¬
tatẽq consectans. Huiꝰ ꝑutȩ felicitas. temporalis ẽ. Ab hac uita inciꝑe neces¬
sitatis ẽ. in ea ꝑsistere uoluntatis. In hac qͥppe ex utero matris insaus fu¬
ditur. huiꝰ offensiones qͣntũ potest refugit. huiꝰ appetit uolaptates. nichil

Expanded text:
 dei caro factum est. hae sunt certe quinque tam breuiter a me commemoratae quam abs te propositae quaestiones. proinde, si placet, addamus et sextam et illud potissimum requiramus, quae sit gratia testamenti noui. hanc illae omnes intueantur et in hanc, ut opportune quaeque potuerit, opus suum conferat nobis non eo scilicet ordine, quo eas et tu proposuisti et ego recolui, sed unaquaeque cum fuerit necessaria, uelut uocata respondeat et officium sui operis impleat. ergo ita nascatur exordium. Est quaedam uita hominis carnalibus sensibus implicata, gaudiis carnalibus dedita, carnalem fugitans offensionem uoluptatemque consectans. huius uitae felicitas temporalis est, ab hac uita incipere necessitatis est, in ea persistere uoluntatis. in hac quippe ex utero matris infans funditur, huius offensiones, quantum potest, refugit, huius appetit uoluptates, nihil
Abbreviated transcription (Latin):
geminat. Non enĩ simplex peccatũ ẽ. non solũ malũ. s etiam uetitũ admittere. Post
labores autẽ uiuentutis seniori pax ñnulla concedit᷑. inde usq ad mortẽ deterior cras
ac decolor: ꝙ morbis subiectior. debilisq ꝑducit. Hȩc ẽ uita hominis iuuentis. ex
corpore. ⁊ cupiditatib rerũ tẽporaliũ colligati. Hic dicit᷑ uetus homo. & exterior
⁊ terrenꝰ. etiansi obtineat eã quã uulgus uocat felicitatẽ in bene constituta t̃rena
ciutate. seu sub regib. seu sub principib seu slo legib. sie sub his om̃ib. aliter

Expanded text:
geminat. Non enim simplex peccatum est, non solum malum, sed etiam vetitum admittere. Post geminat. Non enim simplex peccatum est, non solum malum, sed etiam vetitum admittere. Post labores autem juventutis, seniori pax nonnulla conceditur. Inde usque ad mortem deterior aetas ac decolor, et morbis subjectior debilisque perducit. Haec est vita hominis viventis ex corpore, et cupiditatibus rerum temporalium colligati. Hic dicitur vetus homo, et exterior, et terrenus, etiamsi obtineat eam quam vulgus vocat felicitatem, in bene constituta terrena civitate, sive sub regibus, sive sub principibus, sive sub legibus, sive sub his omnibus: alite
Abbreviated transcription (Latin):
i inuisibilib reb. Nã ipsi ratiori purgationis aninȩ quȩ ad ꝑspicuã ueritatẽ peruenu
nullomꝰ auctoritas humana p̃ponitar. s ad hanc nulla suꝑbia ꝑducit. quȩ si non esset.
non eẽnt heretici. neq scismatici. neq carne circũcisi. nec creaturȩ simulacbroꝵ q
cultores. Hi autẽ si non eẽnt ante ꝑfectionẽ popłi quȩ ꝓmutit᷑. multo pigrius ue¬
natura & eruditio cogitat᷑. frima huiꝰ infantia in nutrim̃tis corporalib agitur.
penitꝰ obliuiscenaa crescenda crescenti. Cam. pueritia sequit᷑. unde incipimus aliqͥt
meminisse. Huic succedit adolescentia. ciu iã ꝓpagationẽ ꝓlis natura ꝑmittit. &
patrẽ facit. Porro ad olescentiã uiuentꝰ excipit. iã exercenda munerib publicis. &
domanda sub legib. in qͥ uehem̃tior ꝓhibitio peccatoꝵ. & pęna peccantiũ seruilit̃
cohercens carnalib animis atrociores impetus libidinis gignit. & om̃ia cõmissa con¬

Expanded text:
nvisibilibus rebus; nam ipsi rationi purgatioris animae, quae ad perspicuam veritatem pervenit, nullo modo auctoritas humana praeponitur: sed ad hanc nulla superbia perducit. Quae si non esset, non essent haeretici, neque schismatici, nec carne circumcisi, nec creaturae simulacrorumque cultores. Hi autem si non essent ante perfectionem populi, quae promittitur, multo pigrius ves natura, et eruditio cogitatur. Prima hujus aetas infantia in nutrimentis corporalibus agitur, penitus obliviscenda crescenti. Eam pueritia sequitur, unde incipimus aliquid meminisse. Huic succedit adolescentia, cui jam propagationem prolis natura permittit, et patrem facit. Porro adolescentiam juventus excipit, jam exercenda muneribus publicis, et domanda sub legibus; in qua vehementior prohibitio peccatorum, et poena peccantium serviliter coercens, carnalibus animis atrociores impetus libidinis gignit, et omnia commissa con
Abbreviated transcription (Latin):
uisquã si ea rite intelligit dicere audebit. Ut enĩ nos & om̃s animȩ rationales scđm
ueritatẽ de inferiorib recte iudicamꝰ. sic de nobis qͣndo eidẽ coheremꝰ. sola ipsa uerutas
iudieat. De ipsa uͦ nec pat̃. non enĩ muinꝰ ẽ ꝗͣ ipse. & ideo quȩ pat̃ uidicat: ꝑ ipsã udicat.
Om̃ia enĩ quȩ appetunt unitatẽ hanc habent regulã uel formã uł exẽplum. ł si qͦ
alio uerbo dici se sinit: qm̃ sola eiꝰ similitudinẽ a quo eẽ accepit impleuit. si tam̃ acce¬
it ñ incongrue dicit᷑ ꝓ ea significatione qͣ filius appellat᷑. qr ñ de se ipso ẽ. s de pͥm
sũmoq principio qui pater dicit᷑. ex qͦ om̃is pat̾nitas in cȩlo ⁊ in t̾ra nominatur.
Pater gͦ non udicat quenꝗͣ.s om̃e iudiciũ dedit filio. q spiritalis homo iudicat¬

Expanded text:
quisquam, si ea rite intelligit, dicere audebit. Ut enim nos et omnes animae rationales, secundum quisquam, si ea rite intelligit, dicere audebit. Ut enim nos et omnes animae rationales, secundum veritatem de inferioribus recte judicamus; sic de nobis, quando eidem cohaeremus, sola ipsa Veritas judicat. De ipsa vero nec Pater, non enim minor est quam ipse, et ideo quae Pater judicat, per ipsam judicat. Omnia enim quae appetunt unitatem, hanc habent regulam, vel formam, vel exemplum, vel si quo alio verbo dici se sinit; quoniam sola ejus similitudinem a quo esse accepit, implevit: si tamen, accepit, non incongrue dicitur, pro ea significatione, qua Filius appellatur, quia non de seipso est, sed de primo summoque principio, qui Pater dicitur; ex quo omnis paternitas in coelo et in terra nominatur . Pater ergo non judicat quemquam,
Abbreviated transcription (Latin):
illa incõmutabilis ueritas. quȩ lex om̃iũ artiũ recte dicit᷑. & ars om̃ipotentis artificis
Itaq cũ se anima sentiat nec corporũ speciem motũ q udicare scdđ̾m se ipsam: simul
oport& agnoscat: p̃stare suã naturã ei naturȩ de qͣ udicat. Prestare autẽ sibi eã natu.¬
.rã scđm quã iudicat. & de qͥ iudicare nullomͦ potest. Possũ enĩ dicere qͣre similia sibi
x utraq parte respondere menbra cuiꝰq corporis debeant. qr sũma eqͥlitate delector:
quã ñ oculis corporeis s m̃te contueor. Iuaꝓpt̃ tanto meliora ẽẽ uidico quȩ oculis cer:¬
no: quanto ꝓ sua natura uiciniora sunt his quȩ animo intelligo. Quare autẽ ita illa
int nullus potest dicere. nec ita eẽ debere quisquã sobrie dixerit: qͣs possint eẽ ñ ita.
Itiare autẽ nobis placeant. & cur ea qͣndo meluis sapimꝰ uehem̃tissime diligamꝰ: ne id qͥde

Expanded text:
illa incommutabilis veritas, quae lex omnium artium recte dicitur, et ars omnipotentis artificis. illa incommutabilis veritas, quae lex omnium artium recte dicitur, et ars omnipotentis artificis. Itaque cum se anima sentiat nec corporum speciem motumque judicare secundum seipsam, simul oportet agnoscat praestare suam naturam ei naturae de qua judicat; praestare autem sibi eam naturam, secundum quam judicat, et de qua judicare nullo modo potest. Possum enim dicere quare similia sibi ex utraque parte respondere membra cujusque corporis debeant; quia summa aequalitate delector, quam non oculis corporis, sed mentis contueor: quapropter tanto meliora esse judico quae oculis cerno, quanto pro sua natura viciniora sunt iis quae animo intelligo. Quare autem illa ita sint, nullus potest dicere: nec ita debere esse quisquam sobrie dixerit, quasi possint esse non ita. 58. Quare autem nobis placeant, et cur ea, quando melius sapimus, vehementissime diligamus, ne id quidem
Abbreviated transcription (Latin):
atq motionũ scd̃m eandẽ legẽ parilitatis uel similitudinis ł congruentie iudicart᷑.
ipsa lex maior ẽ his om̃ib. si potentia. ceterũ spatio aut loci aut tẽpors. ner maior
iudicaremꝰ maiora. Nc uͦ cũ scd̾m totã quadraturȩ legẽ iudicet᷑ & serrũ quadratũ. &
lapis q̃dratꝰ. ⁊ tabella ⁊ gẽma qͥarata. rusus scđ̃m totã equalitatis icqẽ indicent᷑ conus.¬
nire sibi motus pedũ currentis formicȩ. & scd̾m eã gradientis elepbantis: quis eã dubita&
locoꝵ int̾uallis ac tẽpoꝵ nec maiorem ẽẽ nec minorem. cũ potentia suꝑe om̃ia: Hec
autẽ lex om̃iũ artiũ cũ sit om̃ino incõmutabilis. mens uͦ humana cui talẽ legẽ uidere
concessum ẽ mutabilitatẽ pati possit erroris. satis apparet supͣ mentẽ nr̃am eẽ legen
animã sit dm̃ eẽ. & ibi eẽ pͥmã uitã ⁊ primã essentiã: ubi ẽ pͥma sapientia. Nã hȩc ẽ

Expanded text:
tatis, vel similitudinis, vel congruentiae judicantur, ipsa lex major est his omnibus, sed potentia. Caeterum spatio aut loci aut temporis, nec major judicaremlapis quadratus, et tabella et gemma quadrata; rursus secundum totam aequalitatis legem judicentur convenire sibi motus pedum currentis formicae, et secundum eam gradientis elephanti: quis eam dubitet locorum intervallis ac temporum, nec majorem esse, nec minorem, cum potentia superet omnia? Haec autem lex omnium artium cum sit omnino incommutabilis, mens vero humana cui talem legem videre concessum est, mutabilitatem pati possit erroris, satis apparet supra mentem nostram esse legem, sapientia. Nam haec est
Abbreviated transcription (Latin):
Spe enĩ salui facti sumus. Smiliter ut istam que hominibus iumentis ꝙ
communis ẽ. gratis nos accipere non exoperibus ne forte quis excollatur.
quia opera bona ex ipsius iustificatione operamur. Ipsius eim sumus sigmen
non ea salus in telligitur qua dñs saluus ẽ. sed qua hi salui sunt quos ipse saluos
sasie. sic cumlegitur di ustitia ineo quod scriptũ ẽ. Ignorantes ałiusfitiã. &e sua
uolentes constituere. non e ilaintelligencla qua ds iustus e. sea quia iustisr¬

Expanded text:
Spe enim salui facti sumus, similiter ut istam, quae hominibus iumentisque Spe enim salui facti sumus, similiter ut istam, quae hominibus iumentisque communis est, gratis nos accipere non ex operibus, ne forte quis extollatur, quia opera bona ex ipsius iustificatione operamur. ipsius enim sumus figmennon ea salus intellegitur. qua dominus saluus est. sed qua hi salui sunt. quos ipse saluos facit, sic, cum legitur dei iustitia in eo, quod scriptum est: Ignorantes dei iustitiam et suam uolentes constituere, non est illa intellegenda. qua d
Abbreviated transcription (Latin):
montes pacẽ populo tuo. Et multa de his montibus scripta st̃ figurata
locutione que com̃inemotare min̾c longũ ẽ. sedquia hoc ipsum quod ds̃ iustisiea
homines niiis occułto iudicio facit. qm̃ gratuta gratia facit. si autẽ gr̃a non exopib
alioquin gra umnonẽ gratia. Ex hoc quippe incipiunt opera bona ex quoiisti¬
ficamur. nonquia precesserut iustificamur. & hoc est profundum de quosuperius
multuam diximiuss. Continuo meodem psalmo cum dixisset᷑. iustitia tua uelut
montes dĩ. stbmxit. Iudicia tua uelut multa abyssus. Inde uenit ad salutem
hommibus. iumentisq commiẽ quia & ipsa ex misericordia dĩ ẽ. Et dicit.
honines & iumenta saluos faciet dñe. sicut multiplicata ẽ. miscia tua ds̃. Ut
hinc intelligamus etiam illam salutẽ sempiternã & in mortasẽ de qua dicit apła

Expanded text:
montes pacem populo tuo. et multa de his montibus scripta sunt figurata montes pacem populo tuo. et multa de his montibus scripta sunt figurata locutione, quae commemorare nunc longum est. sed quia hoc ipsum, quod deus iustificat homines. nimis occulto iudicio facit, quoniam gratuita gratia facit — si autem gratia, non ex operibus, alioquin gratia iam non est gratia; ex hoc quippe incipiunt opera bona, ex quo iustificamur, non, quia praecesserunt, iustificamur: et hoc est profundum, de quo superius multa iam diximus —, continuo in eodem psalmo cum dixisset: Iustitia tua uelut montes dei, subiunxit: Iudicia tua uelut multa abyssus. inde uenit ad salutem hominibus iumentisque communem. quia et ipsa ex misericordia dei est, et dicit: Homines et iumenta saluos facies, domine, sicut multiplicata est misericordia tua, deus, ut hinc intellegamus etiam illam salutem sempiternam et inmortalem. de qua dicit apostolus:
Abbreviated transcription (Latin):
populo qui nascetur quẽ fecit dñs. superioris sensus confirmatio ẽ. nam quod
ibi dictum ẽ. annuntiabitur dño generatio uentura. hoc dictum ẽ. adnuntia
bunt iustitiam eus: Ipsa quippe generatio que uentura prophetata ẽ. piorum
atq iustorum. iustitia dĩ ẽ. non ipsorum ne sint & illis qui ignorantes dĩ
iustitiam & suam uolentes constituerȩ iustitie dĩ non sunt subiecti Iua nãq
iustitia dĩ commendatur meo quod dicitur ignorantes dĩ iustitiam qua
nos & eius gr̃ã iustisumus ut ipsa iustitia eius nos simus cum iuste uuuimꝰ
credentes in eum qui iustificat impium. nonilla quaipsa iustus eterna
sua & incommutabili iustitia Hȩc itaq iustitiã quanos dĩ munerȩ iusti
sumus significatur inpsalmo illoubi scriptũ ẽ. iustitia tua sicut montee
dĩ. Montes quippe dĩ sc̃ĩ eius sunt. de quibus alibi clicitur. suscipiant

Expanded text:
populo qui nascetur, quem fecit Dominus, superioris sensus confirmatio est. Nam quod populo qui nascetur, quem fecit Dominus, superioris sensus confirmatio est. Nam quod ibi dictum est, Annuntiabitur Domino generatbunt iustitiam eius. ipsa quippe generatio, quae uentura prophetata est, piorum atque sanctorum iustitia dei est, non ipsorum, ne sint ex illis, qui ignorantes dei iustitiam et suam uolentes constituere iustitiae dei non sunt subiecti. illa namque iustitia dei commendatur in eo, quod dicitur: Ignorantes dei iustitiam, qua nos ex eius gratia iusti sumus, ut ipsa iustitia eius nos simus, cum iuste uiuimus credentes in eum, qui iustificat impium non illa, qua ipse iustus est, aeterna sua et incommutabili iustitia. haec itaque iustitia, qua nos dei munere iusti sumus, significatur in psalmo illo, ubi scriptum est: Iustitia tua sicut montes dei. montes quippe dei sancti eius sunt, de quibus alibi dicitur: Suscipiant
Abbreviated transcription (Latin):
rectȩ tumc iuste tuncpie fit. cum opus bonũ in euis laude fit. cuius gratia
donatur ut fiat. Ac ꝑͥ hoc etiam si eomodo quispiam uerba hȩc intelligere
uelit. ut eorum iste ordosit adnuntiabitur dño generatio uentura. idẽ
et ageneratio annuntiabitur que dño uentura ẽ. Generatio scilicet pioꝵ
atq sco̾rum. quia impiorum & sceleratorum generatio. non dño sed sibi
uentura ẽ. Ab eadem significatione nonreceditur. quia intelligitur animȩ
partitipatio midipsum. idẽ rationalẽ oreaturam: Cum sit mutabilis nonfleri
beatã. nisi aproprio suo mutabili ad mconimutabile bonum. idẽq commur
quod dc̃ ẽ. aquo suꝑba impiȩtate abstitit. humili pietate conuersa subsistat.
Inquo affectu proficiens. quicquid bonifacit dño facit. hoc ẽ. in eius laudem
cuius grãm ꝑcepit ut faciat. unde ẽ. actio gratiarum. que in timo fideliũ miste

Expanded text:
recte, tunc juste, tunc pie fit, cum opus bonum in ejus laudem fit cujus gratia recte, tunc juste, tunc pie fit, cum opus bonum in ejus laudem fit cujus gratia donatur ut fiat. Ac per huelit, ut eorum iste ordo sit: Adnuntiabitur domino generatio uentura, id est ea generatio adnuntiabitur, quae domino uentura est, generatio scilicet piorum atque sanctorum, quia impiorum et sceleratorum genventura est: ab eadem significatione non receditur, qua intelligatur animae participatio in idipsum; id est, rationalem creaturam, cum sit mutabilis, non fieri beatam nisi a proprio suo mutabili ad incommutabile bonum, idemque commune quod Deus est, a quo superba impietate abstitit, humili pietate conversa subsistat. In quo affectu proficiens, quidquid boni facit, Domino facit, hoc est in ejus laudem, cujus gratiam percepit ut faciat; unde est actio gratiarum, quae intimo fidelium myster
Abbreviated transcription (Latin):
geamus. Nouit enĩ pater ur̃ait dñs. quid uobis necessarium sit. priusqũa
pctatis abeo. sed quia necesse habet rationalis creatura obtemperas dõ tempe¬
rales causas adȩternam ueritatẽ referre. siue petendo quid erga se fiat. siue
consulendo quid faciat. qui puis mentis affectus ẽ. ut ipsa construatur. non
ut ds̃ instruatur. Nam & hȩc quedam contestatio ẽ rationalis creaturȩ. quoc
non fibi ipsa sit bonim quobeata fiat. sedilludin cominutabile cius partrcipa¬
tione etiam sapiens efficitur. siue ita dictũ ẽ. adnuntiabitur dño generatio
uentura. Acsi diceretur dño placebunt qui adnuntiabunt. nonsibi ut ita sit
dño anmintiante. sicut ẽ dñouiuere. sic dictũ ẽ qui manducat dño manducatꝰ
Et qui non manducat. dño non manducat. Ad hoc quippe addidit. Et grãs
agit dõ. Ut ostenderetur quidesset dño facit. Idẽ in eius laude facit. lunc eni

Expanded text:
geamus — nouit enim pater uester, ait dominus, quid uobis necessarium sit, priusquam geamus — nouit enim pater uester, ait dominus, quid uobis necessarium sit, priusquam petatis ab eo —, sed quia necesse habet rationalis creatura obtemperans deo temporales causas ad aeternam ueritatem referre siue petendo, quid erga se fiat, siue consulendo, quid faciat, qui pius mentis affectus est, ut ipsa construatur, non ut deus instruatur. nam et haec quaedam contestatio est rationalis creaturae, quod non sibi ipsa sit bonum, quo beata fiat, sed illud incommutabile, cuius participatione etiam sapiens efficitur. I I I Siue ita dictum est: Adnuntiabitur domino generatio uentura, ac si diceretur domino placebunt qui adnuntiabunt non sibi\', ut ita sit domino adnuntiare, sicut est domino uiuere. sic dictum est: Qui manducat, domino manducat et, qui non manducat, domino non manducat. ad hagit Deo, ut ostenderetur quid esset, D
Abbreviated transcription (Latin):
bonũ semen. flius ẽ. hominis: honũ autẽ semen. hisunt filui regni. hec porro
omĩa que inpsalmo isto dicta sunt quia non ad presens. tempus sed ad suticrorũ
prophȩtiam pertinebant. sicut ȩtiam ipsis rebus apparet. ficeum concludere
uoluit̾ ut ostenderet se non presentia demonstrare uel narrarȩ preterita secd
sutura prophȩtare. Admuntiabitur in quid dño generatio uentura. & addmm¬
dabinit᷑ ⁊rstitiam euis. populo qui nascetur que fecit᷑ adñs. Nonaat adminti¬
abis dño generatiom uenture sed adnuntiabitur dño generatio uentura:in
Quod nonie accipienctum ẽ tamquã nescienti aliquid annuintiȩtur ut seiat:
scd sicut ad nuntiant angeli nonsolum nobis benesicia di. uerum eteam illi
preces nr̃as. Nani sicut scriptum ẽ. Cibi angelus hominibus dlicit. eg eb tuli
memoriam orationis ur̃e. Nonut tunc ds̃ nouerit quidueluinis uel quoindi¬

Expanded text:
bonum semen, filius est hominis; bonum autem semen hi sunt filibonum semen, filius est hominis; bonum autem semen hi sunt filiomnia quae in psalmo isto dicta sunt, quia non ad praesens tempus, sed ad futurorum prophetiam pertinebant, sicut etiam ipsis rebus apparet; sic eum concludere voluit, ut ostenderet se non praesentia demonstrare, vel narrare praeterita, sed futura prophetare: Annuntiabitur, inquit, Domino generatio ventura, et at iustitiam eius populo, qui nascetur, quem fecit do minus. non ait: Adnuntiabitur dominus generationi uenturae, sed: Adnuntiabitur domino generatio uentura. quod non sic accipiendum est, tamquam nescienti aliquid adnuntietur, ut sciat, sed sicut adnuntiant angeli non solum nobis beneficia dei uerum etiam illi preces nostras. nam scriptum est, ubi angelus hominibus dicit: Ego obtuli memoriam orationis uestrae, non ut tunc deus nouerit, quid uelimus uel quo indi
Abbreviated transcription (Latin):
sed etiam hoc ibi legitur. Initium suꝑbie homies apostatare adõ. Nonergosibi uiuat
quisq sed xp̃o faciens non suam. sedipsius uoluntatẽ & manens mnenis caritate. sicut
&e ipse fecit uoluntatẽ patris & manet in eius caritatȩ. Hȩc quipe nos ammonens
& exemplo suo ex hortans meuangelio suo locutus ẽ. si autẽ ipse eũ niforma. dei
equalis ẽ patri. tamen ꝑformã serui qũa propt᷑ nos accepit. nonsuã uoluntatẽ
sed patris se facere commendauit. quantomagis nos propria priuataqq oira uolun¬
tate contempta qua tenebrati sumus. ad illud commune lumen at inlumine¬
mur. & uultus nr̃i non ȩrubescant debemꝰ accedere. quod inluminat omnem
iominẽ uenientẽ in hunc mundũ. ut anima nr̃a ipsi uiuat. hoceñ etiam denob̾
consequenter adiungit cumdicit: Et semen meum seriet illi. Qm qui seminat᷑

Expanded text:
sed etiam hoc ibi legitur: Initium superbiae homines apostatare a deo. non ergo sibi uiuat sed etiam hoc ibi legitur: Initium superbiae homines apostatare a deo. non ergo sibi uiuat quisque sed Christo faciens non suam sed ipsius uoluntatem et manens in eius caritate, sicut et ipse fecit uoluntatem patris et manet in eius caritate. haec quippe nos admonens et exemplo suo exhortans in euangelio suo locutus est. si autem ipse, cum in forma dei aequalis est patri, tamen per formam serui, quam propter nos accepit, non suam uoluntatem sed patris se facere commendauit, quanto magis nos propria priuataque nostra uoluntate contempta, qua tenebrati sumus, ad illud commune lumen, ut inluminemur et uultus nostri non erubescant, debemus accedere, quod inluminat omnem hominem uenientem in hunc mundum, ut anima nostra ipsi uiuat! hoc enim etiam de nobis consequenter adiungit, cum dicit: Et semen meum seruiet illi, quoniam, qui seminat
Abbreviated transcription (Latin):
que suꝑ terram Sed potius quanto sibi bonis terrenis feliciores
uidentur. tantomagis interrã descendunt. hoc ẽ. interram de primuntur. Et idõ inco¬
spectu eius procedent. hocẽ. ubi ipse uidet. non ubi homines uident qui eos excelso
siblimesq arbitrantur. Et anima inquid mea ipsi uiuit. Ipsi utiq nonsibi ficut
suꝑborum priuato suo bono letantium &. icomimuni om̃iũ bono quod ds̃ ẽ. mani elatio¬
ne resilientium hoc utiq deuitemus. & conimuni potius uero om̃ium bonorum per¬
frui. qũã priuato nr̃o gaudere queramus. Ut quiiuuit iam non sibi uiuat sicut att̾
apostolus. sedei qui proipsis mortuus est &. resurrexit . Per hoc enĩ mechator effeet
est̃. ut nos reconciliet dõ ꝑhumilitatẽ.: aquo ꝑimpiam suꝑbiam longe recessecamus.
Nleq enim illud tantum scriptionẽ quodi supra posui. Initium om̃is peccati supbias

Expanded text:
quae super terram, sed potius, quanto sibi bonis terrenis feliciores quae super terram, sed potius, quanto sibi bonis terrenis feliciores uidentur, tanto magis in terram descendunt, hoc est in terrena deprimuntur. et ideo in conspectu eius procident, hoc est ubi ipse uidet, non ubi homines uident, qui eos excelsos sublimesque arbitrantur. Et anima, inquit, mea ipsi uiuit; ipsi utique, non sibi sicut superborum priuato suo bono laetantium et a communi omnium bono, quod deus est, inani elatione resilientium. hoc utique deuitemus et communi potius uero omnium bonorum perfrui quam priuato nostro gaudere quaeramus, ut, qui uiuit, iam non sibi uiuat, sicut ait apostolus, sed ei, qui pro ipsis mortuus est et resurrexit. per hoc enim mediator effectus est, ut nos reconciliet deo per humilitatem, a quo per impiam superbiam longe recesseramus. neque enim illud tantum scriptum est, quod supra posui: Initium omnis peccati superbia,
Abbreviated transcription (Latin):
interiui fide omĩa temporalia non solum temperanter contem¬
nit bona. uerũ etiam patienter sustinet mala. Lales fuert̾ pisca¬
tores & publicani. quia abiecta huius mundi. elegit ut cͣfunde¬
ret forcia. De his dictum est. edent pauperes & saturabuntur.
sea quia istam saturitatem. non apud se ipsos tenuerunt. quodã
modo enim ructantes dm̃ lauadauert᷑. hoc est p̃dicatert᷑. queren¬
tes eum. hoc est non sua querentes. sed in eũ caritate flagran¬
tes. orũ p̃dicatione commotus est mundus. ut cõmemorentur
tamen adorant. hunc quippe ordinem propheria psalmi hoc
loco tenuit. quem uidennis impleri. Adiugit autem. In consp¬
ectu enus procedent om̃es qui descendunt in terram. ia est om̃es
bona amando terrena non in celum ascendunt. Non enim faci¬
t qđ ait apostolus. Si resurrexistis cum xp̃o. que sursum sr̃ queri¬
te. ubi xp̃s est in dextera dĩ sedens: que sursum sunt sapite non

Expanded text:
interim fide, omnia temporalia non solum temperanter conteminterim fide, omnia temporalia non solum temperanter contemnit bona, uerum etiam patienter sustinet mala. Tales fuerunt piscatores et publicani, quia abiecta huius mundi elegit, ut confunderet fortia. de his dictum est: Edent pauperes et saturabuntur. sed quia istam saturitatem non apud se ipsos tenuerunt, quodam modo enim ructantes dominum laudauerunt. hoc est praedicauerunt quaerentes eum, hoc est non sua quaerentes sed in eum caritate flagrantes. eorum praedicatione commotus est mundus. ut commemorentur tamen adorant. hunc quippe ordinem prophetia psalmi hoc loco tenuit, quem uideectu ejus procident omnes qui descendunt in terram: id est, omnes bona amando terrena, non in coelum ascendunt. Non enim faciunt quod ait Apostolus, Si resurrexistis cum Christo, quae sursum sunt quaerite. ubi Christus est in dextera dei sedens; quae sursum sunt, sapite, non
Abbreviated transcription (Latin):
ll erumtamen quod humiliauit semetipsum factus obediens usq
ad mortem. mortem autem crucis. asꝑnantur diuites & similia
ꝑpeti respuunt. timore non magnitudine. Infirmitate ergo non
sanitate. sed quia deus eum excitauit a mortuis. & donauit
ei nom̃ quod est suꝑ om̃e nomen. ut in nomine iħũ flectatur
om̃e genu. celestium. terrestrium. & infernorum. Fama celsitudnni
eius & gloria nonimis eius in ecclesia usq quaq diffusa ꝑmoti.
& ipsi ueniunt ad mensam manducant & adorant. non tamen
saturantur. quia non esuriunt & siciunt iusticiam. Tales enim
saturabuntur quamquam ꝑfecta saturitas. in illa uita erit. cũ
ex ista peregrinatione uenerimus ex fide ad sꝑetiem. ab sꝑecul
ad faciem ab enigniate ad ꝑspicuam ueritaten. Non ramen
inconuenienter saturatus dicitur ꝑauꝑtate xp̃i qui pro iustici¬
a eiꝰ. hoc est pro participatione uerbi etermi quam inchoauit

Expanded text:
uerum tamen, quod humiliauit semet ipsum factus oboediens usque uerum tamen, quod humiliauit semet ipsum factus oboediens usque ad mortem, mortem autem crucis, aspernantur diuites et similia perpeti respuunt tumore non magnitudine, infirmitate ergo non sanitate. sed quia deus eum excitauit a mortuis et donauit ei nomen, quod est super omne nomen, ut in nomine Iesu flectatur omne genu caelestium, terrestrium et infernorum, fama celsitudinis eius et gloria nominis eius in ecclesia usquequaque diffusa permoti et ipsi ueniunt ad mensam, manducant et adorant, non tamen saturantur, quia non esuriunt et sitiunt iustitiam; tales enim saturabuntur. quamquam perfecta saturitas in illa uita aeterna erit, cum ex ista peregrinatione uenerimus ex fide ad speciem, ab speculo ad faciem, ab aenigmate ad perspicuam ueritatem. non tamen inconuenienter saturatus dicitur paupertate Christi. qui pro iustitia eius, hoc est pro participatione uerbi aeterni, quam inchoauit
Abbreviated transcription (Latin):
tiu. Iue intisus. ille crucifixus. ille dereuot hoc regñ aa¬
tecte superius pauperes. humiles in tolligamus. De quibus in euangẽ¬
lio dicit. Beati pauperes spũ. qm̃ ipsorum est regnum celorũ. Iꝑsi
enm st̃ nutes. lugentes. esurientes ꝙ sicientes. iustitiam. miseri
cordes mundo corde pacifici. & qui ꝑsecutionem patiuntur propt
iustitiam. Quibus p̃dicationibus singillatim beatitudinem aduxi
Contra ergo diuites terre hoc loco suꝑbi intelligendi st̃. Neq
enim rrustra ita distincti sunt. unde ꝑauperibus supra dicerẽ
edent pauperes & saturabuntur. Hic uero manducauert᷑ ⁊ adora¬
uert̃ om̃es diuites terre. Et ipsi quipye adducti st̃ ad mensam
xp̃i. & accipiunt de corpore & sanguine eius. sed adorant tantũ
non etiam saturantur. qm non imitantur. N anducantes enim
pauperem dedignantur esse pauperes. quia xp̃s pro nobis passus
est. relinquens nobis exemplum ut sequamur uestigia eius.

Expanded text:
tium. ille inrisus, ille crucifixus, ille derelictus hoc regnum adrecte superius pauperes humiles intellegebamus, de quibus in euangelio dicit: Beati pauperes spiritu, quoniam ipsorum est regnum caelorum; ipsi enim sunt mites, lugentes, esurientes et sitientes iustitiam, miseri cordes, mundo corde, pacifici etqui persecutionem patiuntur propter iustitiam, quibus praedicationibus singillatim beatitudinem adiunxit. contra ergo diuites terrae hoc loco superbi intellegendi sunt. neque enim frustra ita distincti sunt, ut de pauperibus supra diceretur: Edent pauperes et saturabuntur, hic uero: Manducauerunt et adorauerunt omnes diuites terrae. et ipsi quippe adducti sunt ad mensam Christi et accipiunt de corpore et sanguine eius, sed adorant tantum, non etiam saturantur, quoniam non imitantur. manducantes enim pauperem dedignantur esse pauperes, quia Christus pro nobis passus est relinquens nobis exemplum, ut sequamur uestigia eius.
Abbreviated transcription (Latin):
quod sumpsit exturgie. siuie quia ipsa ecclesia tunc clarior apparebt.
ut adiniuersi corporis congregationem membra concurrant. quibus
conetierentibus eiꝰ magnitudo monstrabitur. Uirgines propt̃ continentiam
nuncupauit. Decem uero idẽ quinq & quinq propt̃ numerum quocensent᷑
corporis sensus. in quibus habitat continentia cum auoluptatib turpibus
lis conue: satio. sed magni inter ẽ quamentis intentione nat. Iđ̃ dicit
ilus sipientes aus stuatas. sca iio eis cadettt quod mate nonsuipsccent
olcum secũ. sapientes aut̃ acceper̃t oleũ in uasi suis. pa

Expanded text:
quod sumpsit ex Virgine; sive quia ipsa Eccquod sumpsit ex Virgine; sive quia ipsa Eccut ad uniuersi corporis congregationem membra concurrant, quibus concurrentibus eius magnitudo monstrabitur. Virgines propter continentiam nuncupauit, decem uero, id est quinque et quinque propter numerum, quo censentur corporis sensus, in quibus habitat continentia, cum a uoluptatibus turpibus lis conuersatio. sed magni interest, qua mentis intentione fiat; ideo dicit alias sapientes alias stultas, sed hinc eas discernit, quod stultae non sumpserunt ol