comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cum scĩtate ur̃a tractan¬
dum ẽ: ut sciatis quem¬
ad modum ieunetis. Ie¬
iunia etenim xp̃ianorum: sp̃italiter
potius quam carnalit exercenda st̃
Unde apeccatis pͥncipaliter ieuine¬
mus: ne ieuinia nr̃a sicut iudeoꝵ
ieunia a domino respuantur. Qua-¬
le ẽ enim ut a cibis quos dñs creauit.
nescio quis inpostor abstineat. & pec¬
catoꝵ sagina pinguescat: Non tale
ieunium ego elegi dicit dñs. Nam
si flectas inquit ut circulum ceruicẽ
tuam. eilicium autem & cinerem sub¬
sternas. nec sic uocab inquit ieuiniũ
acceptum. Sed quid: Solue inquit
omnem nodum iniquitatis. ꝙ obsti.¬
nationem maloꝵ. Dimitte afflictos
dissipa. Paruum ẽ ieiuniũ. abstinere
tantummͦ a peccatis: nisi addamus
tuum. & egenos sine decto indue in
domum tuam. Si uideris nudum:

Expanded text:
cum Sanctitate vestra tractandum est; ut sciatis quemadmodum jejunetis. Jejunia enim Christianorum spiritualiter potius, quam carnaliter exercenda sunt. Unde a peccatis principaliter jejunemus; ne jejunia nostra, sicut Judaeorum jejunia, a Domino respuantur. Quale est enim ut a cibis quos Dominus creavit, nescio quis impostor abstineat; et peccatorum sagina pinguescat? Non tale jejunium ego elegi, dicit Dominus. Nam si flectas, inquit, ut circulum cervicem tuam, cilicium autem et cinerem substernas; nec sic vocabo, inquit, jejunium acceptum. Sed quid? Solve, inquit, omnem nodum iniquitatis, et obstinationem malorum. Dimitte afflictos entionem dissipa. Parum est enim jejunium abstinere tantummodo a peccatis, nisi addamus tuum, et egenos sine tecto induc in domum tuam. Si videris nudu
Abbreviated transcription (Latin):
intercedite. quia conuerti paratꝰ
sum: & scłarem uitam funditus
relinquere. Homo gͦ qui sicut iã
dictum ẽ ab extrema corporis par¬
te fuerat p̾mortuuis. reseruatus
ẽ aduitam: toto ad dm̃ conũsus
ẽ corde. longis & continius in cõ¬
uersatione eadem flagellis eru¬
ditus. atq ante paucos dies excres¬
cente corporis molestia defunctus
uidit quia illum ꝑ cordis immu¬
tationẽ uicit. Eece fr̃s km̃i gordi¬
ana quam suꝑius dixi. sc̃ȩ moni-¬
alis habitus excellentia corruit
ad penam. & fr̃ hic de quo narra
ui ista. ab ipso mortis articulo rediit
ad uitam ȩternam. N emo gͦ scit
quid de se in occultis dei iudiciis a¬
gatur: quia multi sunt uocat: pau¬
ci uero electi. Qa gͥ nulli de se certũ
ẽ electum se eẽ: restat ut omnes tre-¬
pident. omnes de sua actione formi¬
gaudeant. Nullus de suis uirib
presumat: ẽ qui ꝑficiat fiduciam
nr̃am. ille scilicet qui in se digna-¬

Expanded text:
intercedite, quia converti paratus intercedite, quia converti paratus sum, et saecularem vitam funditus relinquere. Homo ergo, qui, sicut jam dictum est, ab extrema corporis fuerat parte praemortuus, reservatus ad vitam, toto ad Deum corde conversus est. Longis et continuis in conversatione eadem flagellis eruditus, atque ante paucos dies excrescente corporis molestia defunctus est. vidit, quia illum per cordis immutationem vicit. Ecce, fratres mei, Gordiana, quam superius dixi, a sanctimonialis habitus excellentia corruit ad poenam, et frater hic, de quo ista narravi, ab ipso mortis articulo rediit ad aeternam vitam. Nemo ergo scit quid de se in occultis Dei judiciis agatur; quia multi sunt vocati, pauci vero electi. Quia ergo nulli de se certum est electum se esse, restat ut omnes trepident, omnes de sua actione formigaudeant, nullus de suis viribus praesumat. Est qui perficiat fiduciam nostram, ille scilicet qui in se digna
Abbreviated transcription (Latin):
quam se ad sc̃ȩ conũsationis
habitum uenire: iurando. iras¬
cendo. deridendo testabatur.
In hac autem pestilentia quȩ
popłm. magna exparte. ꝑcus-¬
sus inigguine est ꝑductus ad
gerent. Iam corpus ab xtrema
fuerat parte premortium in
solo tantummodo pectore uita.¬
lis ad huc calor anhilabat.
quanto eum iamuidebant
sub celeritate discedere: cum re
cens. Recedite recedite: ecce draco¬
ni ad deuorandum datus sum
qui ꝓpter ur̃am p̃sentiam deuora¬
re me non potest. Caput meũ insus
ore iam absorbuit. date locum ur
non amplius me cruciet: sed fa¬
ciat quod facturus ẽ. Si ei addde¬
uorandum datus sum: quare
ꝓpter uos moras patior: Tunc fr̃s
ceperunt ei dicere. Quid ẽ hoc¬
fr̃ quod loqueris: Signum tibi
audissent: prostrauerunt se inter¬
ram cum lacrimis. ceperunt pro
ereptione illius uehementius ora
ad deuorandum acceperat fugit.
orationib ur̃is expulsus ẽ non po¬
tuit stare. Propeccatis meis modo

Expanded text:
quam se ad sanctae conversationis quam se ad sanctae conversationis habitum venire, jurando, irascendo, deridendo, testabatur. In hac autem pestilentia, quae ulum magna ex parte c inguine, est perductus ad gerent. Jam corpus ejus ab extrema fuerat parte praemortuum, in solo tantummodo pectore vitalis adhuc calor anhelabat. quanto eum jam videbant sub celeritate discedere. Cum repcens: 440 Recedite, recedite, ecce draconi ad devorandum datus sum, qui propter vestram praesentiam devorare me non potest. Caput meum jam in suo ore absorbuit, date locum ut me amplius non cruciet, sed faciat quod facturus est. Si ei ad devorandum datus sum, quare propter vos moras patior? Tunc fratres coeperunt ei dicere: Quid est quod loqueris, frater? Signum tibi audirent, prostrati in terra cum lacrymis coeperunt pro ereptione illius vehementius orarad devorandum acceperat fugit, orationibus vestris expulsus stare non potuit. Pro peccatis meis modo
Abbreviated transcription (Latin):
iohannis ꝓ pauli ȩccłiam si¬
tum ẽ: gr̃a conũsationis uenit.
qui dui regularit ꝓ tractus qͦn¬
doq susceptus ẽ: quem fr̃ suus
ad monasterium non conũsatio¬
nis studio. sed carnali amore
sequutus ẽ Is autem qui ad cõ¬
uersationem uenerat. ualde fra¬
trib placebat. At contra frat̃
illius. longe auita eus ac mo¬
rib discrepabat. U iuebat tam̃
inmonasterio. necessitate potiꝰ
quam uoluntate. Et cum in cun¬
tis actib ꝑuersus existeret pro
fr̃e suo ab omnib equanimit᷑
tolerabatur. Erat enim leuis
eloquio: prauus actione. cultꝰ
uestib. morib incultus. Ferre
uero non poterat: siquisquã
illi de sc̃i habitus conũsatione
loqueretur. Facta autem fue.¬
rat uita illius cunctis frĩbus
uisu grauis. sed tam̃ ut dictũ
ẽ ꝓ frĩs sui gr̃a erat cunctis to¬
lerabilis. Asꝑnabatur ualde.
siquis sibi aliquid. deprauita¬
tis suȩ correptione loqueretur.
Bona non solum facere: sed eti.¬
am audire non poterat. Nun¬

Expanded text:
iam situm est, gratia conversationis venit, qui diu regulariter protractus, quandoque susceptus est . Quem frater suus ad monasterium non conversationis studio, sed carnali amore secutus est. Is autem qui ad conversationem venerat valde fratribus placebat; at contra, frater illius longe a vita ejus ac moribus discrepabat. Vivebat tamen in monasterio necessitate potius quam voluntate. Et cum in cunctis actibus perversus existeret, pro fratre suo ab omnibus aequanimiter tolerabatur. Erat enim levis eloquio, pravus actione, cultus vestibus, moribus incultus; ferre vero non poterat si quisquam illi de sancti habitus conversatione loqueretur. Facta autem fuerat vita illius cunctis fratribus visu gravis, sed tamen, ut dictum est, pro fratris sui gratia erat cunctis tolerabilis. Aspernabatur valde si quis sibi aliquid de pravitatis suae correctione loqueretur. Bona non solum facere, sed etiam audire non poterat. Nun
Abbreviated transcription (Latin):
ad animas nr̃as mors. sed potius
uita introeat. Muniamꝰ portas o.¬
culoꝵ abillicito uisu ut cum psal¬
mista dicere ualeamus. Leuaui
oculos meos in montes. Et cum be¬
ato iob. Pepigi fedus cum oculis
meis. ne co gitarem quid de uir-¬
gine. Et cum psalmista. Oculi mei
semꝑ ad dñm. Muniamꝰ aures
ne libent audiant. uerba detrac-¬
tionis. maledictionis. falsitatis.

Expanded text:
ad animas nostras mors, sed potius ad animas nostras mors, sed potius vita introeat. Muniamus portas oculorum ab illicito visu, ut cum Psalmista dicere valeamus: « Levavi oculos meos ad montes . » Et cum beato Job: « Pepigi foedus cum oculis meis, ne cogitarem quidem de virgine . » Et cum Psalmista: « Oculi mei semper ad Dominum . » Muniamus aures, ne libenter audiant verba detractionis, maledictionis, falsitatis
Abbreviated transcription (Latin):
cet uisum. auditũ gustũ. odoratũ¬
&e tactum. Per has enim portas. aut
uita aut mors ad nr̃am animam
ingreditur. Qenim sublimes ha-¬
bet oculos ꝙ elatos ad concupis¬
centiã mulieris aꝑtos: quasi per
portas oculoꝵ suoꝵ extra ciuita¬
tem mortuuis expellitur. Qui au¬
tem aures suas libenter detracti-¬
onib maledictionib & falsita¬
tib apperit. quasi ꝑ portas auri¬
um suarum mortiuis educit᷑ Qil
uero ꝓpter carnalem delectatio¬
nem satis faciendam uarios odo¬
res ꝑ illecebras sequitur: quasi ex¬
traportas narium suarum mortu¬
us deportatur. Et qui loquit᷑ iniqͥ¬
tatẽ inexcelso. & seminat inter fr̃s
discordias quasi ꝑ oris sui portas
mortuus effertur. Q autem promp¬
tas habet manus ad effusionem
sanguinis & lesionem ꝓximi infe-¬
rendam: quasi ꝑ portas manuum
suarũ. mortuus rapit᷑ Qualib au
pla contempnentes. sp̃itales nr̃e
ciuitatis portas muniamꝰ: ut nõ

Expanded text:
cet visum, auditum, gustum, odoratucet visum, auditum, gustum, odoratum, tactum; per has enim portas aut vita, aut mors ad nostram animam ingreditur. Qui enim sublimes habet oculos et elatos, et ad concupiscentiam mulieris apertos, quasi per portas oculorum suorum extra civitatem mortuus expellitur. Qui autem aures suas libenter detractionibus, maledictionibus et falsitatibus aperit, quasi per portas aurium suarum mortuus educitur. Qui vero propter carnalem delectationem satisfaciendam varios odores per illecebras sequitur, quasi extra portas narium suarum mortuus deportatur. Et qui loquitur iniquitatem in excelso, et seminat inter fratres discordias, quasi per oris sui portas mortuus effertur. Qui autem promptas habet manus ad effusionem sanguinis, et laesionem proximis inferendam, quasi per portas manuum suarum mortuus rapitur. Quibus pepla contemnentes, spiritales nostrae civitatis portas muniamus, ut non
Abbreviated transcription (Latin):
bam copiosam secum uoluit comi¬
tari: ut ex uisione miraculi non
pauci sed plures ad credulitatem
& fidem eiꝰ uel laudem uocarent᷑
Cum autem appropinquaret por¬
te ciuitatis: ecce defunctus effereba¬
tur filus unicus matris suȩ. De¬
functus iste qui extra ciuitatẽ ad se¬
peliendum delatus erat hominẽ
significat: mortifero crimine sopo¬
ratum. Moritur enim peccator: qͥa
Suggestione. delectatione ꝙ con¬
sensu. fit enim suggestio. ꝑ hostem.
delectatio ꝑ carnem. consensus ꝑ
sp̃m. Quem enim in corde peccare
delectat. quasi infra ciuitatem mor¬
tuus iacet. Cum uero delectationẽ
non solum usq ad consensum.sed
etiam usq ad oꝑationem ꝑducit:
quasi extra portas ciuitatis mor¬
tuus expellit᷑. quia sicut inciuita¬
te homo inhabitat: ita anima ad
tempus corpus ingredit᷑. quod bo¬
num malumue oꝑari potest. Por¬
tas autẽ ciuitatis non incongrue
sensus corporeos accipimus: scili¬

Expanded text:
bam copiosam secum voluit comibam copiosam secum voluit comitari, ut ex visione miraculi, non pauci, sed plures ad credulitatem et fidem ejus vel laudem vocarentur. « Cum autem appropinquaret portae civitatis, ecce defunctus efferebatur, filius unicus matris suae. » Defunctus iste, qui extra civitatem ad sepeliendum delatus fuerat, hominem significat mortifero crimine soporatum. Moritur enim anima per peccsuggestione, delectatione, consensu. Fit enim suggestio per hostem, delectatio per carnem, consensus per spiritum. Quem enim in corde peccare delectat, quasi infra civitatem mortuus jacet; cum vero delectatio, non solum usque ad consensum, sed etiam usque ad operationem perducit, quasi extra portas civitatis mortuus expellitur. Quia sicut in civitate homo inhabitat, ita anima ad tempus corpus ingreditur, per quod bonum vel malum operari potest. Portas autem civitatis, non incongrue sensus corporeos accipimus, scili
Abbreviated transcription (Latin):
pro nobis factus. ita
in homine quem ex
nobis assumpsit sua
oꝑa temꝑauit. ut frequenter in
uno eodemq miraculo. se uerũ
dm̃ uerumq hominem declara-¬
ret. Quod in huius lectionis serie
aꝑte demonstratur: eum pͥus mi¬
scdia motus dicit᷑: ac deinde iuue¬
nem resuscitasse narratur. Qui
enim ad fletum uiduȩ mi¬
scdia mouet᷑ uerus ẽ homo: qui
autẽ sola ussione uiuenẽ a mortu.¬
is resuscitauit. ꝓcul dubio uerus
est d̾s. Sed quid hȩc sp̃italiter sig¬
nificent uideamus. ut unde unus
resuscitat᷑ incorpore: inde multi
resurgant inmente. Ait enim eu¬
uangłista. Ibat ihe in eiuitatem
quȩ uocatur naym. Naym ciuitas
ẽ galileȩ: duob milib distans a
monte thabor. Interp̃tatur autẽ
significat sp̃italit mundum. qͥa
a missa tranquillitate influctua-
tem quasi naym appropinqua-¬
uit. qͣndo ꝑ humanitatẽ nram as.¬
sumptam. uisibilis mundo appa¬
ruit. Suscitaturꝰ autẽ mortuum
non solum discipłos. sed etiam ur¬

Expanded text:
pro nobis factus, ita in homine, quem ex nobis assumpsit, sua opera temperavit, ut frequenter in uno eodemque miraculo, se verum Deum verumque hominem declararet. Quod in hujus lectionis serie aperte demonstratur, cum prius misericordia motus dicitur, ac deinde juvenem resuscitasse narratur. Qui enim ad fletum viduae misericordia movetur, verus est homo: qui autem sola jussione juvenem a mortuis resuscitavit, procul dubio verus est Deus. Sed quid haec significent spirtaliter videamus, ut unde unus resuscitatur in corpore, inde multi resurgant in mente. Ait enim evangelista: « Ibat Jesus in civitatem, quae vocatur Naim. » Naim civitas est Galilaeae, duobus millibus distans a monte Thabor. Interpretatur autemsignificat spiritaliter mundum, qui amissa tranquillitate, in fluctuatem quasi Naim appropinquavit, quando humanitate nossumpta, visibilis mundo apparuit. Suscitaturus autem mortuum, non solum discipulos, sed etiam tur
Abbreviated transcription (Latin):
dor d̃o in omni loco. Muniamus
linguam a maledictione. detracti¬
one falsitate & ocioso sermone: ut
cum psalmista dicere ualeamus.
Dixi custodiam uias meas: ut non
delinquã in lingua mea. Posui ori
meo custodiã. Auniamꝰ manus ab

Expanded text:
dor Deo » in omni loco. Muniamus linguam a maledictione, detractione, falsitate et odioso sermone, ut cum Psalmista dicere valeamus : « Dixi, custodiam vias meas, ut non delinquam in lingua mea. Posui ori meo c
Abbreviated transcription (Latin):
incorpore. Flebat autẽ mater uni¬
cum filium suum: quia ȩccłia sp̃u¬
alium filioꝵ suoꝵ mortem cotidie
flere non cessat. sicut faciebat
paulus apłs. quando dicebat.
Filioli mei quos iterum parturio.
donec formetur. xp̃c in uobis. Uel¬

Expanded text:
in corpore. Flebat autem mater uniin corpore. Flebat autem mater unicum filium suum, quia Ecclesia spiritalium filiorum suorum mortem quotidie flere non cessat, sicut faciebat Paulus apostolus, quando dicebat: « Filioli mei, quos iterum parturio, donec formetur Christu
Abbreviated transcription (Latin):
ȩccłia. Manus meȩ distillauerunt
myrram. ꝙ digiti mei pleni myr¬
ra ꝓbatissima. Custodiamus etiam
pedes. ne sint ueloces ad curren¬
dum in malum. sed potius ad pa¬
cem euuangłizandam. ut impleat᷑
in nob̃ illud. quod in ysaia scͥptum
ẽ. Beati pedes: pacem portantes.
Et cum psalmista. Lucerna pedib
meis uerbum tuum dñe. Si hos
enim quinꝙ sensus bene custo die¬
rimus: sp̃italit a dño resuscitari
merebimur. & erimus de illis de
quib ysaias ait. Qui ambulat in
usticiis suis. Et cetera. Et hȩc ui-¬
dua erat. & turba ciuitatis multa
cum illa. Uidua hȩe spiritalit sig¬
dua cła: quia presentia dñi suiuidua¬
ta ẽ: eiusq reditum adiudiciũ ex¬
pectat. de qua scͥptum ẽ uiduam
eius benedicens benedicam. Hȩc
głio iudicem interpellat: qm̃ ȩc
clesia instantissime in oratione ꝑ¬
seuerat. de qua scͥptum ẽ. Nonne
lacrimȩ uiduȩ ad maxillas eius.
unusquisq credentium ẽ: qui tune
moritur in anima. quando peccat

Expanded text:
Ecclesia: « Manus meae distillaverunt myrrham, et digiti mei pleni myrrha probatissima . » Custodiamus etiam pedes, ne sint veloces ad currendum in malum, sed potius ad pacem evangelizandam, ut impleatur in nobis illud, quod in Isaia scriptum est: Beati pedes pacem portantes. Et cum Psalmista: « Lucerna pedibus meis verbum tuum, Domine . » Si enim hos quinque sensus bene custodierimus, spiritualiter a Domino resuscitari merebimur, et erimus in illis, de quibus Isaias ait: « Qui ambulant in justitiis suis , » et reliqua. « Et haec vidua erat, et turba civitatis multa cum illa. » Vidua hdua dicitur, quia praesentia Domini sui viduata est, ejusque reditum ad judicium exspectat, de qua scriptum est : « Viduam ejus benedicens benedicam. » Haec elio judicem interpellat: quoniam Ecclesia instantissime in oratione perseverat, de qua scriptum est: « Nonne lacrymae viduae ad maxillas ejus dunusquisque credentium est, qui tunc moritur in anima, quando peccat
Abbreviated transcription (Latin):
priorib temporib uelut inuiuen¬
tute uiguit. in ꝓcreatione prolis
fȩcundum: in longitudine uitȩ
diuturnũ. in habundantia rerũ
uberrimum. Resedit autem qui
erat mortuus. quando genus hu¬
manũ ad uitam rediit. Cepit lo¬
qui: idest qui prius oꝑa manuũ
suarum laudabat. dñm confice
Et cum psalmista. Do mine labia
mea aꝑies. Dedit illum matri suȩ.
quando eum ȩccłiȩ constituit.
Accepit autem omnes timor. hii
qui timore & ammiratione con¬
eutiebantur. immundi sp̃e intel¬
ligunt᷑: qui uidentes genus huma¬
num ꝑ aduentum dñi de sua po¬
testate eripi. tota intentione con¬
cussi sunt: in tantũ ut ꝑ obsessũ
hominẽ dicerent: Quid nobis
& tibi fili dei: uenisti ante demp̃
torquere nos

Expanded text:
prioribus temporibus velut in juvenprioribus temporibus velut in juventute viguit, in procreatione prolis fecundum in longitudine vitae diuturnum, in abundantia rerum uberrimum. Resedit autem qui erat mortuus, quando genus humanum ad vitam rediit. Coepit loqui, id est, qui prius opera manuum suarum laudabat, Deum confiter» Et cum Psalmista: « Domine, labia mea aperies . » Dedit illum matri suae, quando eum Ecclesiae restituit. « Accepit autem omnes timor. » Hi qui timore et admiratione concutiebantur, immundi spiritus intelliguntur, qui videntes genus humanum per adventum Domini de sua potestate eripi, tota intentione concussi sunt in tantum, ut per obsessum hominem dicerent: « Quid nobis et tibi, Fili Dei? venisti ante tempus torquere nos
Abbreviated transcription (Latin):
tatur. Quatuor enim modis ge¬
nus humanum ante aduentum
dñi. astrictum tenebatur: amore
scilicet ꝙ timore. gaudio & mero¬
re. Amore in adquirendis rebus.
timore in custodiendis. gaudio in
ad quisitis. merore in amissis. Qaqͥ
prius gaudebat in habundantia
rerum. post modum exultabat in
pauꝑtate. Et qui tune gratulaba¬
tur in adquisitis. post letabatur
in amissis. Hi autem qui portabãt
immundos sp̃e significant: qui
non solum ꝑ p̃uaricationẽ pͥmi
hominis. sed etiam ꝑ multa mala
oꝑa genus humanũ ad mortis
sepulturam trahebant. Sed dño
tangente loculum hi qui portabari
steterunt. quia postquam corda ho¬
minũ ꝑpenitentia ad dm̃ conũsa
sunt. potestas immundoꝵ sp̃uum
cessauit. Et ait. Ad olescens: tibi di¬
co surge. Et resedit qui erat mor¬
tuus & cepit loqui. & dedit illũ
matri sue. Recte ꝑ adolescentem
genus designatur humanum. qͥa
sicut in adolescentia forte & robu¬
stum ẽ corpus. ita genus humanũ

Expanded text:
tatur. Quatuor enim modis getatur. Quatuor enim modis genus humanum ante adventum Domini astrictum tenebatur, amore scilicet et timore, gaudio et moerore. Amore, in acquirendis rebus; timore, in custodiendis; gaudio in acquisitis; moerore in amissis; quia qui prius gaudebat in abundantia rerum, postmodum exsultabat in paupertate: et qui tunc gratulabatur in acquisitis, post laetabatur in amissis. Hi autem qui portabant, immundos spiritus significant, qui non solum per praevaricationem primi hominis, sed etiam per multa mala opera genus humanum ad mortis sepulturam trahebant. Sed Domino tangente loculum, hi qui portabant, steterunt: quia postquam corda hominum per poenitentiam ad Deum conversa sunt, potestas immundorum spirituum cessavit. « Et ait: Adolescens, tibi dico, surge. Et resedit qui erat mortuus, et coepit loqui, et dedit illum matri suae. » Recte per adolescentem genus designatur humanum, quia sicut in adolescentia forte et robustum est corpus, ita genus humanum
Abbreviated transcription (Latin):
iorib peccatis adeo lib̾atur. eo
ampluis lib̾atoris grã glorisi¬
catur quia & medicoꝵ opus tan¬
tomagis laudabile apparet. quan
to difficiliores morbos curare po¬
tuerunt. Possumus etiam alit̃ ꝑ
hunc mortuum allegoricȩ genus
humanum intelligere quod tunc
in mortem incidit: quando precepta
uitȩ contempsit. dicente dño. Inqͣ
entiȩ boni & mali: morte morie¬
mini. Mat̾ autem uidua que uni¬
cum filium flebat. sẏnagoga in¬
telligit᷑ quȩ inpatriarchis ꝙ ꝓpħis
generis humani. interitum defle-
re. Acsidiceret. Desine flere mortu¬
um: quem post paululum resur¬
gentem uidebis. Ne timeas mortẽ.
cum p̾sentẽ habeas uitam. Et acces-¬
sit ꝙ tetigit loculum. Tunc enim
spiritalit̾ dñs loculum detigit. qͣn¬
do homo factus ꝑsemet ip̃sum cor¬
da hominũ ad penitentiã ꝓuoca¬
uit dicens. Penitentiã agite: appro-¬
pinquabit enim regnum cȩloꝵ.
Loculus namq a quatuor depor¬

Expanded text:
joribus peccatis a Deo liberatur, eo joribus peccatis a Deo liberatur, eo amplius liberatoris gratia glorificatur. Quia et medicorum opus tanto magis laudabile apparet, quanto et difficiliores morbos curare potuerint. Possumus etiam aliter per hunc mortuum allegorice genus humanum intelligere, quod tunc in mortem incidit, quando praecepta vitae contempsit, dicente Domino: « Ientiae boni et mali, morte moriemini . » Mater autem vidua, quae unicum filium flebat, Synagoga intelligitur, quae in patriarchis et prophetis generis humani interitum deflebare. » Ac si diceret: Desine flere mortuum, quem post paululum resurgentem videbis. Ne timeas mortem, cum praesentem habeas vitam. « Et accessit et tetigit loculum. » Tunc enim spiritaliter loculum Dominus tetigit, quando homo factus, per semetipsum corda hominum ad poenitentiam provocavit, dicens: « Poenitentiam agite, appropinquabit enim regnum coelorum . » Loculus namque a quatuor depor
Abbreviated transcription (Latin):
in miscd̃ia & increpabit me. oleũ
autem peccatoris non impinguet
caput meum. Et ait illi. Adolesceis
tibi dico surge. Et resedit qui erat
mortuis & cepit loqui. & dedit
illum matri suȩ. Tunc ad diuinã
iussionem mortuus resurgit. quan¬
do ꝑpenitentiã pecca tor reuiuiscit
ab illius miscdia uocatus qui ait.
Uiuo ego dicit dñs. nolo mortẽ
peccatoris sed ut conũtatur ꝙ ui¬
uat. Incipit loqui. cum ꝙ sua ma¬
la oꝑa accusare ꝙ dm̃ discit lau¬
dare. Redditur matri. cum ꝑ sa¬
cerdotale minist̾ium reconciliat᷑
ȩccłiȩ a qua peceando ante disces¬
serat. frequent᷑ enim illorum re¬
largitas głificatur: de quorũ u¬
ta prius fuerat desꝑatum. Unde
ꝙ recte subdit᷑ Accepit autem
omnes timor. & magnificabant
dm̃ dicentes. Quia ꝓpħa mag¬
nꝰ surrexit in nobis. & quia ds̃
uisitauit plebem suam. Cuius
enim gradus altior: ꝙ eius pecca¬
tum grauius. Sed quo de ma¬

Expanded text:
in misericordia et increpabit me, oleum in misericordia et increpabit me, oleum autem peccatoris non impinguet caput meum . » « Et ait illi: Adolescens, tibi dico, surge. Et resedit qui erat mortuus, et coepit loqui, et dedit illum matri suae. » Tunc ad divinam jussionem mortuus resurgit, quando per poenitentiam peccator reviviscit, ab illius misericordia vocatus, qui ait: « Vivo ego, dicit Dominus Deus, nolo mortem peccatoris, sed ut convertatur et vivat . » Incipit loqui, cum et sua mala opera accusare, et Deum discit laudare. Redditur matri, cum per sacerdotale ministerium reconciliatur Ecclesiae, a qua peccando ante abscesserat. Frequenter enim illorum relargitas glorificatur, de quorum vita prius fuerat desperatum. Unde et recte subditur: « Accepit autem omnes timor, et magnificabant Deum, dicentes: Quia propheta magnus surrexit in nobis, et quia Deus visitavit plebem suam. » Cujus enim gradus altior est, ejus peccatum gravius. Sed quo magis de ma
Abbreviated transcription (Latin):
peliendum portatur. quando pec¬
eator ꝓ magnitudine sui sceleris
seipsum desꝑans. quasi securus
absq timore peccat. S dñs loculũ
tangit. quando eor durum pecca-¬
toris ꝑ diuinam gr̃ãm ad peniten¬
tiam emollit. Hi autem qui porta¬
bant steterunt. Hi qui mortuum
ad sepeliendum portabant. uicia
& peccata significant qualia
sunt. adulteria. homicidia. fur
sepulturam deferunt. Sed dño
tangente loculum. hi qui porta¬
bant steterunt. quia cum eor pec¬
catoris ad penitentiam conũsum
fuerit. consuetudo peccandi cessat.
Mutant᷑ enim oꝑa: prior iniquits
refrenatur: & ꝓ luxuria castitas. d
odio caritas ꝓ ebrietate amat᷑ sobri
Aliter. Hi qui mortuũ portabant
ad ulantium linguas significant
Quasi enim suꝑ mortuum adu¬
latores terrȩ congeriem iacuint.
quando peceantem uanis fauorib
& blan dim̃tis demulcent. Sed
natus. adulantium blandimenta
fuigere incipit. uixta illius exem¬
plum qui ait. Corripiet me iustus

Expanded text:
peliendum portatur, quando pecpeliendum portatur, quando peccator pro magnitudine sui sceleris seipsum desperans, quasi securus absque timore peccat. Sed Dominus loculum tangit, quando cor durum peccatoris per divinam gratiam ad poenitentiam emollit. « Hi autem qui portabant, steterunt. » Hi qui mortuum ad sepeliendum portabant, vitia et peccata significant, qualia sunt adulteria, homicidia, furtsepulturam deferunt; sed Domino tangente loculum, hi qui portabant, steterunt: quia cum cor peccatoris ad poenitentiam conversum fuerit, consuetudo peccandi cessat. Mutantur enim opera, prior iniquitas refrenatur, et pro luxuria castitas, et pro odio charitas, pro ebrietate amatur sobrietas. Aliter: Hi qui mortuum portabant, adulantium linguas significant. Quasi enim super mortuum adulatores terrae congeriem jaciunt, quando peccantem vanis favoribus et blandimentis demulcent. Sed natus, adulantium blandimenta fugere incipit, juxta illius exemplum qui ait: « Corripiet me justus
Abbreviated transcription (Latin):
dor in uobis. Et iterum. Lugeo
multos ex his quiante peccauerua:
& non egerunt penitentiam suꝑ
impudiciciis quas gesserunt. So¬
let autẽ contingere ut aliorum ora¬
tionib & exhortationib multi re-¬
suscitentur ad uitã. qui ꝓpriis me¬
ritis tenebant᷑ in mortem. Unde et
subditu. Quam cum uidisset dñs.
miscđia motus suꝑ illam: dixit. il¬
li. Noli flere. Scõꝵ enim fletu do-
minꝰ ad miscd̃iam commouet᷑. ut
peccatorib misereat᷑. Quod in oꝑi-¬
b moysi ꝙ helye discunus. quoꝵ
alter ꝓpeceatis popłi intercedens
ac dicens. aut dimitde eis hanc nox¬
am: aut dele me delibro tuo quem
scͥpsisti audire meruit. Eece placa¬
tus feci: scdm uerbum tuum. Ad al-¬
t̃ius uero orationem pluuiam ter¬
rȩ dedit: quam peceatorib ꝑ trien¬
nium negauerat. Et accessit. ꝙ de¬
git loculum. Loculus in quo mor¬
tuus portabatur: conscientiam pec-¬
catoris male desꝑatã significat.
Quasi enim in loculo mortuus ad se-¬

Expanded text:
iterum: « Lugeo multos ex his qui ante peccaverunt, et non egerunt poenitentiam super impudicitiis quas gesserunt . » Solet autem contingere ut aliorum orationibus et exhortationibus multi resuscitentur ad vitam, qui propriis meritis tenebantur in morte. Unde et subditur: « Quam cum vidisset Dominus, misericordia motus super eam, dixit illi: etur, ut peccatoribus misereatur. Quod in operibus Moysi et Eliae discimus, quorum alter pro peccatis populi intercedens, ac dicens: « Aut dimitte eis hanc noxam, aut dele me de libro tuo, quem scripsisti, » audire meruit : « Ecce placatus feci secundum verbum tuum » Ad alterius vero orationem pluviam terrae dedit, quam peccatoribus per triennium negaverat. « Et accessit, et tetigit loculum. . » Loculus in quo mortuus portabatur, conscientiam peccatoris male desperatam significat. Quasi enim in loculo mortuus ad se
Abbreviated transcription (Latin):
quod timeas dñm: eoquod non pe-¬
ꝑceris filio tuo unigenito ꝓpter
me. Benedicens benedicam tibi:
& multiplicabo semen tuum. sic̃
stellas cęli. Hec de oꝑib abrahe
breuit cominemorare libuit. ut
intelligamus & nos has quatuor
uirtutes habere posse. si eas ado
petere postulare non pigeat. Ui¬
dens autẽ iħc fidem illorum: dirit
paralitico. Confide fili: remitaunt᷑

Expanded text:
quod timeas Deum, eo quod non pepquod timeas Deum, eo quod non peperceris filio tuo unigenito propter me.et multiplicabo semen tuum sicut stellas coeli . » Haec de operibus Abrahae breviter commemorare libuit, ut intelligamus et nos has quatuor virtutes habere posse, si eas a Deo postulare non pigeat. « Videns autem Jesus fidem illorum, dixit paralytico: Confide, fili,
Abbreviated transcription (Latin):
pueris suis. Expectate hic cum asi¬
no: ego & puer illuc usq ꝓꝑantes:
postquam adorauerimꝰ reuertem᷑
aduos. Cumq ad locum ꝑueniens
altare edificasset. &e colligatum
puerum suꝑ struem lignoꝵ in¬
posuisset. non paruũ dolorem et
angustiam incorde sustinuisse cre¬
dendus ẽ non tantũ ꝓ morte dile¬
cti filii. sed etiam timens & uerens.
ne puer tenere etatis cum dolore
mortis saltem contra dñm in cor¬
de murmuraret. sed magnũ do¬
lorem maior fortitudo uncebat.
Sed iste tam prudens. tam iustus.
tam fortis: quam discretus &e dem¬
peratus sit aspiciamꝰ. Cum enim
iam iamq: immolaturus filium
gladium euaginatũ in manu tene¬
ret. audiuit a dño. Ne extendas
manũ tuam suꝑ puerum: neq fa¬
cias illi quicquam. At ille discre¬
tus & temperatus. sicut fuit fortis
immolando: sic &: factus est dem¬
peratus in relinquendo. Unde di¬
uina uoce meruit consolari: cum
ꝓtinus audint. Nunc cognoui

Expanded text:
c cum asic cum asino, ego et puer illuc usque properantes, postquam adoraverimus, revertemur ad vos. » Cumque ad locum perveniens, altare aedificasset, et colligatum puerum super struem lignorum imposuisset, non parvum dolorem et angustiam in corde sustinuisse credendus est, non tantum pro morte dilecti filii, sed etiam timens et verens ne puer tenerae aetatis cum dolore mortis saltem contra Deum in corde murmuraret; sed magnum dolorem major fortitudo vincebat. Sed iste tam prudens, tam justus, tam fortis, quam discretus et temperatus sit aspiciamus. Cum enim jamjam immolaturus filium, gladium evaginatum in manibus teneret, audivit a Domino: « Ne extendas manum tuam super puerum, neque facias illi quidquam. » At ille discretus et temperatus, sicut fuit fortis in immolando, sic factus est temperatus in relinquendo. Unde divina voce meruit consolari, cum protinus audivit: « Nunc cognovi
Abbreviated transcription (Latin):
deducere. uidelicet scm̃ abraham
patriarcham. Ipse uere prudenti¬
am habuit. qui ceteris a cultura
dei ab errantib. creatorem suum
dm̃ credidit & cognouit: quia
sicut insipiens ẽ qui dicit in cor¬
de suo non ẽ ds. sic prudens qui
cognoscit dm̃. Addidit autem
adprudentiã iusticiam. quando
illius precepto quem dm̃ cognouit.
absq ulla mora obediuit. exiens
det̾ra sua &r de cognatione: & de
domo patris sui. Unde ipsa scrip¬
tura ꝓtinus subiunxit dicens.
Credidit abraham deo. ꝙ repu¬
tatum ẽ ei adiusticiam. Sed iste
tam prudens. tam iustus. quã
fortis sit uideamus. Cum enim
senex ex dilecta conuige unicũ
filium ꝑ repmissionẽ accepisset
audiuit a dño. Tolle filium tuũ
quẽ diligis ysaac: & offeres eũ
michi inholocaustum: suꝑ unũ
montium quem monstrauero tͥ
At ille de nocte consurgens. stra¬
uit asinum suum. & cetera. Et ite¬
rum. Cumq die tercio eleuatis
oculis uidisset locum ꝓcul. dix̃

Expanded text:
deducere, videlicet sanctum Abraham deducere, videlicet sanctum Abraham patriarcham. Ipse vero prudentiam habuit, qui caeteris a cultura Dei aberrantibus, creatorem suum Deum credidit et cognovit: quia sicut insipiens est, qui dicit in corde suo: « Non est Deus : » sic prudens qui cognoscit Deum. Addidit autem ad prudentiam justitiam, quando illius praeceptis, quem Deum cognovit, absque ulla mora obedivit, exiens de terra sua, et de cognatione, et de domo patris sui. Unde Scriptura ipsa protinus subjunxit, dicens: « Credidit Abraham Deo, et reputatum est illi ad justitiam . » Sed iste tam prudens, tam justus, quam fortis sit videamus. Cum enim senex ex dilecta conjuge unicum filium per repromissionem accepisset, audivit a Domino : « Tolle filium tuum quem diligis Isaac, et offeres eum mihi in holocaustum super unum montium quem monstravero tibi. At ille de nocte consurgens, stravit asinum suum, etc. » Et iterum: « Cumque die tertio, elevatis oculis, vidisset
Abbreviated transcription (Latin):
te iusticiam. qui iudicatis t̾ram.
Tunc enim iusticia d̃o accepta. et
dulcis erit hominib: si discreta
& temperata fuerit: quia bona
uirtus quȩ sine temperantia agit᷑.
frequenter inuitium uertitur. Un¬
de scriptura ammonet. Ne sis mul¬
tum iustus: neq plus sapias quã
necesse ẽ ne obstupescas. Addat᷑
enim ad iusticiam temperantia. id
est discretio. quȩ ut ait scriptura
mater ẽ omnium uirtutum: ut in
ipso bono oꝑe non sit aliquis ni¬
mius uel suꝑfluus. sed discretus.
& temperatus. quia frequenter
uirtus quȩ sine obseruatione agi¬
tur:. inuitium conũtitur. Et quia
has quatuor uirtutes habere debet.
qui suam & alterius animã deo
offerre uult: recte hi qui parali¬
ticum dño ad sanandum optule¬
runt: quatuor fuisse narrantur.
Sed necuiquam impossibile ui¬
deatur unum eundemq homi-¬
nem has quatuor uirtutes simul
habere posse: ex multis qui eas &
oꝑe seruauerunt. & sermone do¬
cuerunt: unum in medium libet

Expanded text:
te justitiam, qui judicatis terram . te justitiam, qui judicatis terram . » Tunc enim justitia Deo accepta et dulcis erit hominibus, si discreta et temperata fuerit, quia bona virtus, quae sine temperantia agitur, frequenter in vitium vertitur. Unde Scriptura admonet: « Ne sis multum justus, neque plus sapias quam necesse est, ne obstupescas . » Addatur ergo ad justitiam temperantia, id est discretio, quae, ut ait Scriptura, mater est omnium virtutum, ut in ipso bono opere non sit aliquis nimius vel superfluus, sed discretus et temperatus: quia frequenter virtus, quae sine observatione agitur, in vitium convertitur. Et quia has quatuor virtutos habere debet, qui suam ac alterius animam Deo offerre vult, recte hi, qui paralyticum Domino ad sanandum obtulerunt, quatuor fuisse narrantur. Sed ne cuiquam impossibile videatur, unum eumdemque hominem has quatuor virtutes simul habere posse, ex multis qui eas et opere servaverunt, et sermone docuerunt unum in medium libet
Abbreviated transcription (Latin):
est dm̃ cognoscere: ꝙ uoluntatẽ¬
eius intelligere. Quȩ quam necessa¬
ria ꝙ utilis sit uirtus: dñs mani¬
festat cum discipłis ait. Estote gͦ¬
prudentes sicut serpentes. & sim¬
plices sicut columbe. Qualis est
ista prudentia. si fortitudo desit:
Scire enim bonum &r non facere.
magis pena ẽ quam uirtus. Ad da-¬
tur ergo adprudentiã fortitudo.
ut bonum quod ꝑprudentiam cog-¬
noscit᷑ ꝑ mentis fortitudinem in¬
fatigabiliter teneatur. scriptura
dicente. Uirilit̾ agite. & conforte¬
tur cor ur̃m. omnes qui sꝑatis in
dño. Porro fortitudo dẽ laudabi¬
lis erit suusta fuerit. qm̃ fortiter
agere ꝙ non iuste: non uirtus ẽ
sed uitiũ. Multi enim fortiter ag̃t
inpreliis. in luctaminib. in one¬
rib portandis: sed quia non ius¬
te faciunt. talis fortitudo. non
inuirtute. sed inuicio reputatur.
Addatur autem fortitudini iusti¬
cia: ut quod iustum & rectum ẽ
& oꝑe seruetur. & memoria tene-¬
atur: scriptura monente. Diligi¬

Expanded text:
 cognoscere et ejus voluntatem intelligere. Quae quam necessaria et utilis sit virtus, Dominus manifestat cum discipulis ait: « Estote prudentes sicut serpentes, et simplices sicut columbae . » Qualis est ista prudentia, si fortitudo desit? Scire enim bonum et non posse facere, magis poena est quam virtus. Addatur ergo ad prudentiam fortitudo, ut bonum quod per prudentiam cognoscitur, per meriti fortitudinem infatigabiliter teneatur, Scriptura dicente: « Viriliter agite, et confortetur cor vestrum omnes qui speratis in Domino . » Porro fortitudo tunc laudabilis erit, si justa fuerit: quoniam fortiter agere, et non juste, non virtus est, sed vitium: multi enim fortiter agunt in praeliis, in luctaminibus, in oneribus portandis, sed quia non juste faciunt, talis fortitudo non virtuti, sed vitio deputatur. Addatur autem ad fortitudinem justitia, ut quod justum et rectum est, et opere servetur, et memoria teneatur, Scriptura monente: « Diligi
Abbreviated transcription (Latin):
uita iustius uixerit ipso dño dicen¬
te. In domo patris mei: mansiones
multe sunt. Uidentes autẽ turbȩ.
timuerunt. & glorificauerunt dm̃.
qui dedit potestatem talem homini
b. In hoc loco declaratur qͥntũ int̾
doctam maliciã & scãm simplicita¬
tem distat. Scribis enim dm̃ blasphe
re & ammiratione głificauerunt
dm̃. Sed & hoc cotidie fit in ȩccłĩa
ĩconũsione peccatoꝵ: quia dum qͥ¬
libet facinorosus publice ad dm̃ cõ¬
uertitur. ꝙ ꝑ penitentiã curatur.
multi in eius conũsione immensã
di pietatem glorificant. Iuxta suꝑi¬
orem sensum turbȩ quetiment. im¬
mundi sp̃c intelligi possunt. qui
uidentes peccatores ꝑ dñi incar¬
nationẽ de sua potestate eripi: ti-¬
more & ammiratione concussi suit.
Unde ꝙ ꝑ obsessum hominem
loquebantur. Quid nob̃ & tibi
fili dei: Uenisti ante tempus tor¬
quere nos. Et ut euuangłista ait.
Multum demonia rogabant eũ.

Expanded text:
vita justius vixerit, ipso Domino dicenvita justius vixerit, ipso Domino dicente: « In domo Patris mei mansiones multae sunt . » « Videntes autem turbae timuerunt et glorificaverunt Deum, qui dbus. » In hoc loco declaratur quantum inter doctam malitiam et sanctam simplicitatem distet. Scribis enim Deum blasphere et admiratione glorificaverunt Deum. Sed et hoc quotidie fit in Ecclesia in conversione peccatorum, quia dum quilibet facinorosus publice ad Deum convertitur, et per poenitentiam curatur, multi in ejus conversione immensam Dei pietatem glorificant. Juxta superiorem sensum turbae quae timent, immundi spiritus intelligi possunt, qui videntes peccatores per Domini incarnationem de sua potestate eripi, timore et admiratione concussi sunt. Unde et per obsessum hominem loquebantur: « Quid nobis et tibi, Fili Dei? venisti ante tempus torquere nos . » Et ut evangelista ait: « Multum rogabant eum
Abbreviated transcription (Latin):
tat: quando peccator post conũsio¬
nem carnem suam crucifigit. mor¬
tificando menbra sua quȩ sunt
carnem suam. cum uiciis & concu¬
piscentiis. Cuius enim anima dm̃
ꝑfecte uidere desiderat. dignum ẽ
ut etiam caro eus uirtutib se sub¬
dat: illiuis exemplo qui ait. Situiu
inte anima mea: quam multiplici¬
ter tͥ caro mea. Et rursum. Cor me
um & caro mea: exultauerunt
in deum uuium. Domꝰ ad quam
post curationẽ ire iubemur. pa¬
radysus ẽ Ad hoc uero condit fue¬
ramus. ut si pͥmus homo ñ pectal¬
set: absq ulla corruptione ꝑma
neremus. Sed quia peccando ab
illa recessimꝰ equum ẽ ut peniten¬
do ad eam redeamus. Ad quam at¬
dentissimo a more ꝑuenire opta¬
bat ille qui dicebat. Unam petis
a dño. hane requira. Et iterum.
Introibo indomũ tuam adorabo
ad templũ sem̃ tuũ. Et rur sum.
Ingrediar in locum tab̾naculi ad¬
mirabilis. usq ad domum dei. In hac
niet ampliorem. quanto inpresenti

Expanded text:
tat, quando peccator post conversiotat, quando peccator post conversionem carnem suam crucifigit, mortificando membra sua, quae suntcarnem suam cum vitiis et concupiscentiis . » Cujus enim anima Deum perfecte videre desiderat, dignum est ut etiam ejus caro virtutibus se subdat, illius exemplo qui ait: « Sitivit in te anima mea, quam multipliciter et um et caro mea exsultaverunt in Deum vivum . » Domus ad quam post curationem ire jubemur, paradisus est. Ad hoc vero conditi fueramus, ut si primus homo non peccasset, absque ulla incorruptione in eo permaneremus, sed quia peccando ab illa recessimus, aequum est ut poenitendo ad illam redeamus. Ad quam ardentissimo amore pervenire optabat ille, qui dicebat: « Unam petii a Domino, hanc requiram . » Et iteru adorabo ad templum sanctum tuum . » Et rursus: « Ingrediar in locum tabernaculi admirabilis usque ad domum Dei . » In hac niet ampliorem, quanto in praesenti
Abbreviated transcription (Latin):
alibi ait Potestatẽ dedit ei pater
uidiciũ facere: quia filius hominiᷤ
ẽ. Et iterum. Pater non iudicat qͣ
quam: sed omne iudiciũ dedit filio.
fr̃equentiꝰ tam̃ filiũ hominis quã
filiũ di maluit appellari: ꝓpt̾ ue.
ritatẽ humilitatis insinuandam.
Curato gͦ paralitico recte dicitun
surge tolle lectum tuum. & cetera
Et surrexit: & abiit in domum sua
Iam supius ꝑ paraliticum peccatri¬
cem animã diximus figurari euus
lectũ carnẽ peccatis assuetã diximꝰ
eẽ. Recte namq dir surge: quia om¬
nis penitens siueniam uult conse¬
qui. pͥmũ ab iniquitate inqua lacu¬
it resurgere debet: ut ẽ illud apli
Surge qui dormis. & erurge amor¬
tuis: & illuminabit de xp̃c. Non
etiam caro quȩ uiciis mancipata
fuit. uirtutib seruire debet uixta
apłm. ut sicut exhibuit menbra
sua seruire immunditiȩ. & iniqͥ¬
tati adiniquitatẽ.: ita eadem exhi¬
beat seruire iusticiȩ. inscĩficationẽ
Quasi enim paraliticus lectum por¬

Expanded text:
r judicium facere, quia filius hominis est . » Et iterum: « Pater non judicat quem quam, sed omne judicium dedit Filio . » Frequentius tamen filium hominis quam Filium Dei se maluit appellare, propter virtutem humilitatis insinuandam. Curato ergo paralytico recte dicitur: « Surge, tolle lectum tuum, etc. » « Et surrexit, et abiit in domum suam. » Jam superius per paralyticum peccatricem animam diximus figurari, cujus lectum carnem peccatis assuetam diximus esse. Recte namque dicitur: « Surge, » quia omnis poenitens, si veniam vult consequi, primum ab iniquitate, in qua jacuit, resurgere debet, ut est illud Apostoli: « Surge, qui dormis, et exurge a mortuis, et illuminabit te Christus . » Non etiam caro quae vitiis mancipata fuit, virtutibus servire debet, juxta Apostolum: « Ut sicut exhibuit membra sua servire immunditiae et iniquitati ad iniquitatem, ita eadem exhibeat servire justitiae in sanctificationem . » Quasi enim paralyticus lectum por
Abbreviated transcription (Latin):
humilitatis custodiam. ne se de ac-¬
ceptis uirtutib extollant flagellan¬
tur: quod paulo apło contigit. qui¬
& de se ipso ait. Et ne magnitudo
reuelationũ extollat me. datus est
mͥ stimulus carnis meȩ angłs satha¬
nȩ ut me colaphiret. Propter quod

Expanded text:
humilitatis custodiam, ne se de achumilitatis custodiam, ne se de acceptis virtutibus extollant, flagellantur, quod Paulo apostolo contigit, qui de seipso ait: « Et ne magnitudo revelationum extollat me, datus est mihi stimulus carnis meae, angelus satanae, ut me colap
Abbreviated transcription (Latin):
fide impossibile ẽ placere deo.
Quam dñs discipłis commendas
ait. Si habueritis fidem sicut ga¬
num sinapis & cetera. Et pulchre
filium appellat: quem apeccatis
liberauit. Nimirum ut qui ante
fuerat filius malitie & nequitiȩ
& filius diaboli: post peccata
dimissa factus est filius dei. Se¬
quit᷑ Remittunt᷑ tͥ peccata tua.
Notandum autem quia prius
eis peccata dimittuntur: ꝙ sie
sanitas corporis tribiitur. Sed
cum prius peccata dimisit ut di¬
ximus. & post modum sanitatem
tribuit: ostendit ꝓpter peccata ple¬
rasq hominib infirmitates accide¬
re. Quatuor enim modis: diuina
flagella homines inp̃senti uita tan-¬
gunt. Alii autem ꝓpter solam pro¬
bationem flagellantur. qualis fuit
ille cecus de quo cum discipłi dnm
int̾rogassent: rabbi quis peccauit
hic aut parentes eius. ut cecus nas¬
ceretu: audierunt. Neq bie pec¬
cauit neq parentes eiꝰ sed ut ma¬
nifestentur oꝑa dei in illo. Alii ꝓpt̃

Expanded text:
fide impossibile est placere Deo . fide impossibile est placere Deo . » Quam Dominus discipulis commendans ait. « Si habueritis fidem sicut granum sinapis . » Et pulchre filium appellat quem a peccatis liberavit; nimirum ut qui ante fuerat filius malitiae et nequitiae et filius diaboli, post peccata dimissa factus est filius Dei. Sequitur: « Remittuntur tibi peccata tua. » Notandum autem, quia prius ejus peccata dimittuntur, et sic sanitas corporis tribuitur. Sed cum prius peccata dimisit, ut diximus, et postmodum sanitatem tribuit, ostendit propter peccata plerisque hominibus infirmitates accidere. Quinque enim modis divina flagella homines in praesenti vita tanguntur. Alii propter solam probationem flagellantur, qualiille caecus de quo cum discipuli Dominum interrogassent . « Rabbi, quis peccavit? hic, aut parentes ejus, ut caecus nasceretur? » audierunt: « Neque hic peccavit, neque parentes ejus, sed ut manifestentur opera Dei in illo. » Alii ob
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ quantũ unumquẽq ꝓpria fides
isse monstrat᷑. Non enim ait in eu¬
uangłio: uidens iħe fidem illius
qui offerebatur sed illoꝵ qui offere¬
bant. Paraliticus autẽ quia ꝑseu
nire non poterat. alienis mambus
deportatur. aliena fide sanatur.
Unde & intelligere possumus: qͥa
sunt nonnulli in ȩccłia quia ꝙ si fu¬
is meritis non saluantur.: tamen ali¬
orum intercessione saluari merent᷑
ubi non solum dñ potentia adoran¬
da ostenditur: sed eiꝰ humilitas ue¬
neranda. atq ꝓuirib imitanda
declarat᷑. Multum namq distat
inter suꝑbiam udeoꝵ: & dñi hu¬
militatẽ. In firmum enim &e dotis
menbroꝵ compaginib dissolutũ.
quẽ scribȩ & pharisei non solum
tangere. sed etiam uix respicere de¬
dignabantiu: dñs non solum ab
infirmitate curauit. sed etiam fili¬
um uocauit dicens. Confide fili.
fides quoq oꝑib exornata magna
est uirtus. sicut ait iacob apłs.
fides sine oꝑib mortua ẽ: ꝙ sine

Expanded text:
ria fides iena monstratur. Non enim ait evangelista: Videns Jesus fidem illius qui offerebatur, sed illorum qui offerebant. Paralyticus enim quia per se venire non poterat, alienis manibus deportatur, aliena fide sanatur. Unde intelligere possumus quia sunt nonnulli in Ecclesia, qui etsi suis meritis non salvantur, tamen aliorum intercessione salvari merentur. Ubi non solum Domini adoranda potentia ostenditur, sed ejus humilitas veneranda, atque pro viribus imitanda declaratur. Multum namque distat inter superbiam Judaeorum et Domini humilitatem. Infirmum enim et totis membrorum compagibus dissolutum, quem Scribae et Pharisaei non solum tangere, sed etiam vix respicere dignabantur, Dominus non solum ab infirmitate curavit, sed etiam filium vocavit, dicens: « Confide, fili. » Fides quoque operibus exornata, magna est virtus, sicut ait Jacobus apostolus: « Fides sine operibus mortua est , » et « sine
Abbreviated transcription (Latin):
gendas. non terrenis desideriis
in herere debet. sed celestia concu¬
piscere: recte hii qui paraliticum
dño ad curandum optulerunt:
uixta alium euuangłistam. non
inuenientes qua parte eum infer¬
rent preturba. ascenderunt su¬
pra tectum: & ꝑ degulas sub mi¬
serunt eum cum lecto: in medi¬
um ante iħm. Omnis namq an¬
ma quȩ aparalisi suȩ iniquita¬
tis uult liberari. necesse ẽ ut tur¬
bas demonũ & tumultus uitio¬
rum repellat. & sublimia appe¬
tat. Tectum quippe ascendit. qui
terrena contempnens. cȩlestia
coneupiscit. E tegulas autem in¬
firmum ante dñm ponit. cum
humanȩ fragilitatis memor sie
contra peccantes irascit᷑ ut penitentib
compatiatur. Uel certe hi qui para¬
liticum dño ad eurandum optulert
recte quatuor fuisse memorantur:
quia quatuor sunt pͥncipales uir¬
tutes: de quib in ȩternȩ sapientiȩ
laude canit᷑. sobrietatem &r sapi¬
tem. Quas non nulli uersiꝰ nõib

Expanded text:
gendas, non terrenis desideriis gendas, non terrenis desideriis inhaerere debet, sed coelestia concupiscere, recte hi qui paralyticum Domino ad curandum obtulerunt, juxta alium evangelistam, non invenientes qua parte eum inferrent prae turba, ascenderunt supra tectum, et per tegulas submiserunt eum cum lecto in medium ante Jesum. Omnis namque anima quae a paralysi suae iniquitatis vult liberari, necesse est ut turbas daemonum et tumultus vitiorum repellat, et sublimia appetat. Tectum quippe ascendit, qui terrena contemnens coelestia concupiscit. Per tegulas autem infirmum ante Dominum ponit, cum humanae fragilitatis memor, sic contra peccantes irascitur, ut poenitentibus compatiatur. Vel certe hi, qui paralyticum Domino ad curandum obtulerunt, recte quatuor fuisse memorantur: quia quatuor sunt principales virtutes, de quibus in aeternae sapientiae laude canitur, sobrietas et sapitus: quas nonnulli versis nominibus,