comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
degentili uita ñ tam moysen ꝗͣ legen dei nec aaron. s sacerdotẽ¬
ulum qui ꝑmanet in et̃num sequitur. anteꝗͣ. ad ꝑfectum ueniat
in hemo habitat ubi seł exceat᷑ in p̃ceptis dñi. ⁊ ubi fides eiꝰ ꝑ tẽp¬
tatões ꝓbet᷑. ubi cum uic̾it unam temptationẽ. ⁊ fioes eiꝰ in ea fu¬
erit pbata iñ uenit ad aliam.⁊ qͣsi de una mansione ad aliã tͣnsit.
Et cum ibi obtinu̾it q̃ accid̾int ⁊ fidelit̃ tulit. ꝓgit ad aliam.
Et ita ꝑ singła q̃q temptam̃ta uitȩ ac fidei ꝓfectꝰ mansiones
hr̾e dieet᷑ in quib ꝑ singła uirtutum queruntur augmenta
ni impset᷑ in his ulo̾ qd scriptum ÷ Ibt̃ de uirtute in uirtutem.
usꝙ q̃ ꝑueniat᷑ ad ultimum immo ad summam gradum uirtutũ.

Expanded text:
de gentili vita, non tam Moysen quam legem Dei, nec Aaron quam sacerdotem qui permanet in aeternum sequitur, antequam ad perfectum veniat, in eremo habitat, un tam Moysen quam legem Dei, nec Aaron quam sacerdotetationes probetur. Ubi cum vicerit unam tentationem, et fides ejus in ea fuerit probata, inde venit ad aliam, et quasi de una mansione ad alteram transit. Et ibi cum obtinuerit quae acciderint et fideliter tulerit, pergat ad aliam. Et ita per singula tentamenta vitae ac fidei profectus mansiones habere dicitur, in quibus per singula virtutum et impletur in illis illud quod scriptum est: Ibunt de virtute in virtutem usquequo perveniatur ad ultimum, imo ad summum gradum virtutum,
Abbreviated transcription (Latin):
quẽq de egypto .ł eum relinq̃ntes gentile uitam ad agnitionẽ
diuinȩ legis accedimꝰ. ł cum anima de corꝑis i habitatõe discedit.
piciunt. Nam de illis quidẽ mansionib q̃ aĩa eorꝑe exuta immo
corꝑe suo rursus induta habitura : dñs ꝓnunciauit in eu̾głio di¬
cens. Multȩ mansiones s̃ ap̃ patrẽ. Auoquin dr̃em uobis uado ⁊ pre¬
paro uobis mansionẽ. s unt gͥ multȩ illȩ mansoẽs q̃ ad patrẽ ducũt¬
in quib singłis quid eausȩ quid ut ilitatis aĩȩ cõmoratio qd ue erudi¬
tionis aut illuminatõis accipiat scit ille solus futi scłi pat̃ qui ait.
Ego sum ostium. nemo uenit ad patrẽ nͥ ꝑ me. Qui fortassis in his
singłis mansionib unicuiq aĩȩ ost ium fiet. ut ꝑ ipsum intr et. ⁊ per
ipsum exeat. ⁊ inueniet pascua. ⁊ it̾m intret ad aliam. iinde aliam
mansionẽ. usq ad ipsum ꝑueniat prem.S nos pene immemores p̃¬

Expanded text:
 de Aegypto. Vel cum relinquentes gentilem vitam, ad agnitionem divinae legis accedimus, vel cum anima de corporis hujus habitatione discedit. scribit aspiciunt. Nam de illis quidem mansionibus quod anima corpore exuta, imo corpore suo rursus induta, bibitura est, Dominus pronuntiavit in Evangelio dicens: Multae mansiones sunt apud Patrem: alioquin dicerem vobis: Vado et praeparabo vobis mansionem . Sunt ergo multin quibus singulis quid causae, quid utilitatis animae commoratio, quidve eruditionis aut illuminationis accipiat, scit ille solus futuri saeculi Pater, qui ait de semetipso, quia ego sum ostium . Nemo venit ad Patrem nisi per me . Qui fortassis in his singulis mansionibus unicuique animae ostium fiet, ut per ipsum intret, et per ipsum exeat, et inveniet pascua. Et iterum intret ad aliam, et inde ad aliam mansionem, usquequo ad ipsum perveniat Patrem. Si vero
Abbreviated transcription (Latin):
Eodem quoq tẽpore uenerandus uir anastasius.
cuiꝰ superius memoriã feci: sanctȩ romanȩ ecełȩ. cui
do auctore deseruio. notarius fuit. Qui soli dõ uaca¬
re desiderans. scriniũ deseruit. monasteriũ elegura
atq in eoi loco. quẽ p̾fatꝰ sum. qui subpentoma uoc
ꝑ annos multos in scĩs actib uitã duxit: eiq mon asti¬

Expanded text:
Eodem quoque tempore venerandus vir Anastasius, cujus superius memoriam feci , sanctae Romanae Ecclesiae, cui Deo auctore deservio, notarius fuit . Qui soli 181 Deo vacare desiderans, scrinium deseruit, monasterium elegit, atque in eo loco quem praefatus sum, qui Suppentonia vocatur, per annos multos in sanctis actib
Abbreviated transcription (Latin):
uuari. GR EGO Rͦ. ħ oc qd ego petre intuli : con¬
cite ual& ꝓbari. Certe &enĩ nosti: quia ad habraha
patrẽ multaꝵ gentix̃ constitui te. Cui rursũ ꝓmi¬
sit. dicenf. Benedicã tibi. & multiplicabo sem̃ tuum
sicut stellas cęli: & uelut harenã. quȩ ẽ in littore¬
scriptũ est. Dep̾̃catꝰ ẽ isaac dñm ꝓ uxore sua.: eo qđ
ess& sterilif Qui exaudiuit eũ: & dedit conceptũ
rebeccȩ.Sigͦ multiplicatio generis abrahȩ. per
isa ac p̃destinata fuit: Cur coniugẽ steriłe accępit
Sed nimirũ constat. quia p̃destinatio p̃cib impletur
quando is. in quo ds̃ multiplicare sem̃ abrahȩ p̃desti¬
nauerat. oratione obtinuit: ut filios habe potuissa
CUS. Qa secretũ ratio aꝑuit. nichil miohi
dubietatis remansit. GR e GGRIUS ͤ Uis tibi ali¬
quid de tusciȩ partib narrẽ : ut cognoscas. quales
in ea uiri fuerint. & om̃potentis dĩ noticiȩ. quantũ

Expanded text:
juvari. GREGOR. Hoc quod ego, Petre, intuli, conjuvari. GREGOR. Hoc quod ego, Petre, intuli, concite valet probari. Certe etenim nosti, quia ad Abraham Patrem multarum gentium constitui te . Cui rursum promisit, dicens: Benedicam tibi, et multiplicabo semen tuum sicut stellas coeli, et sicut arenascriptum est, deprecatus est Isaac Dominum pro uxore sua, eo quod esset sterilis, qui exaudivit eum, et dedit conceptum Rebeccae . Si ergo multiplicatio generis Abrahae per Isaac praedestinata fuit, cur conjugem sterilem accepit? Sed nimirum constat quia praedestinatio precibus impletur, quando is in quo Deus multiplicare semen Abrahae praedestinaverat, oratione obtinuit ut filios habere potuisset. PETR. Quia secretum ratio aperuit nihil mihi dubietatis remansit. GREGOR. Vis tibi aliquid de Tusciae partibus narrem, ut cognoscas quales in ea viri fuerint, et omnipotentis Dei notitiae quantum
Abbreviated transcription (Latin):
te in hocꝰ mundo faciã. Ante cuiꝰ septimũ diem:
etiã ipse defunctꝰ est. Qui tam̃ in illa nocte int̾
ceteros non fuerat uocatꝰ: ut aꝑte clarescer&. qͥa
eiꝰ obitũ sola uenerabilis anastasii int̾cessio obtine¬
re potuiss&.ReRUU. dũ isde frat̾ uocatꝰ inter
eteros non ẽ : sed tam̃ scĩ uiri int̾cessioniby s.
ex bac luce subtractus ẽ. Qt aliud dat᷑ intelligi:
nisi qd̃ hi qui apud dm̃ magni sunt meriti: ꝙ obrinere
Obtineri nequaquã possunt. quȩ
p̃destinata non fuerint: sed ea quȩ scĩ uiri orando ef¬
ficiunt. ita pͣdestinata sunt ut p̃cib obtineantur.
Nlã ipsa quoq ꝑennis regni pͣdestinatio.ita ẽ ab om̃ipo¬
tente do disposita: ut ad hoc electi ex labore ꝑue¬
niant. quatinꝰ postulando mereant᷑ accipere : qd̵ eis
om̃ps ds̃ ante scła disposuit donare. Ped
Pbare̾ mihi aꝑtius uele:si potest p̃destinatio p̃cibus

Expanded text:
uper te in hoc mundo faciam; ante cujus septimum diem uper te in hoc mundo faciam; ante cujus septimum diem etiam ipse defunctus est, qui tamen in illa nocte inter caeteros non fuerat vocatus, ut aperte claresceret, quia ejus obitum sola venerabilis Anastasii intercessio obtinere potuisset. PETR. Cum idem frater et vocatus inter caeteros non est, et tamen sancti viri intercessionibus ex hac luce subtractus est, quid aliud datur intelligi, nisi quod hi qui apud Dominum magni sunt meriti, obtinere alREGOR. Obtineri nequaquam possunt quae praedestinata non fuerint ; sed ea quae sancti viri orando efficiunt, ita praedestinata sunt, ut precibus obtineantur. Nam ipsa quoque perennis regni praedestinatio ita est ab omnipotenti Deo disposita, ut ad hoc electi ex labore perveniant, quatenus postulando mereantur accipere quod eis omnipotens Deus ante saecula disposuit donare. PETR. Probari mihi apertius velim, si potest praedestinatio precibus
Abbreviated transcription (Latin):
rabilis iuiri anastasii labores remunerare decreuiss&.
ab alta rupe uox facta ẽ: quȩ ꝓducto sonitu clama¬
r&. dicens. A nastasi ueni. Quo uocato: alii quoq sep¬
ea quȩ fuerat emissa uox. siluit : & octaru̾ frẽm uo¬
cauit. Quas dũ aperte uoces congregatio audiss&e.
dubi ũ non fuit : quia eoꝵ. qui uocati fuerant. obitꝰ
ꝓpinquass&. Intra paucos gͥ dies print uenerandus uir
anastasius. ceteri aut̃ in eo ordine ex carne ȩductist᷑
quo de rupis uertice fuerant uocati. Frat̾ uero
ille. quẽ uocandũ. uox parũ siluit. atq eũ ita nomi¬
nauit : morientib aliis. paucis dieb uixit. & tunc
uitã finiuitUt aꝑte monstraret᷑. quia int̾iectũ
uocis silentiũ. paruũ spatiũ uiuendi signauerit.
Sed mira res contigit. quia dũ uenerabilis uir anas¬
tasius de corpore exira : erat quidã frat̃ in monas¬
terio. qui suꝑ eũ uiuere nolebat. Prouolutꝰ uero
eiꝰ pedib. cȩpit ab eo cũ lacrimis postulare. dicens.

Expanded text:
rabilis viri Anastasii labores remunerare decrevisset, ab alta rupe vox facta est, quae producto sonitu clamaret, dicens: Anastasi, veni. Quo vocato alii quoque sepea quae fuerat emissa vox siluit, et octavum fratrem vocavit. Quas dum aperte voces congregatio audisset, dubium non fuit quin eorum qui vocati fuerant obitus appropinquasset. Intra paucos igitur dies primus venerandus vir Anastasius, caeteri autem in eo ordine ex carne educti sunt, quo de rupis vertice fuerant vocati. Frater vero ille ad quem vocandum vox parum siluit, atque eum ita nominavit, morientibus alvitam finivit; ut aperte monstraretur quia interjectum vocis silentium parvum vivendi spatium signaverit. Sed mira res contigit, quia venerabilis vir Anastasius dum de corpore exiret, erat quidam frater in monasterio qui super cum vivere nolebat: provolutus vero ejus pedibus coepit cum lacrymis ab eo postulare, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
ad quẽ liba paruit hortũ fratrib excolendu
nulla planicies patebat. Unus aut̃ breuissimꝰ locus
latere montis excreuerat: quẽ ingentis sari
naturalit̾ egrediens moles occupabat. Qua
die dũ nonnosus uit uenerobilis cogitar&e. qd̃ sal¬
tim ad condim̾ta olerũ nutrienda locꝰ isdẽ aptus
potuissa ex istere.si hunc moles saxi illius ñ tene¬
ret. occurrit animo : quiꝰ eandẽ molẽ quinquagin¬
ta boũ paria mouere ñ possent. Cũq de humano labo¬
re ess& facta desperatio. ad diuinũ se solatiũ c̃tulit

Expanded text:
quemlibet parvum hortum fratribus excolendum nulla patebat planities: unus autem brevissimus locus in latere montis excreverat, quem ingentis saxi naturaliter egrediens moles occupabat. Quadam die dum Nonnosus vir venerabilis cogitaret, quod saltem ad condimenta olerum nutrienda locus idem aptus potuisset existere, si hunc moles saxi illius non teneret, occurrit animo, quod eamdem molem quinquaginta boum paria movere non possent. Cumque de humano labore facta esset desperatio, ad divinum se solatium contulit
Abbreviated transcription (Latin):
De uicino nunc loco tibi aliqͥd narrabo: qđ a
uiri uenerabilis maximiani ep̃i & laurionis. quẽ
nosti uȩterani monachi. qui ut̃q nune usq suꝑ ẽ
relatione cognoui : qui scilic& laurio in eo monat¬
terio qd̃ iuxta nepesinam urbe subpentoma uocas
ab anastasio sanctissimo uiro nutritꝰ ẽ. Qui nimirum
anastasius uitȩ uenerabilis. uiro nonuoso p̃posito
monasterii. qd in soractis monte sitũ est: & ꝓpinqͥta¬
te loci. & mͦrũ magnitudine. & uirtutũ studiis
assidue iungebat᷑. Isdẽ uero nonnosus sub asperri¬
mo sui monasterii degebat parre: sed eius mores
mira semꝑ ęquanimitate tolȩrabat sicq fratribus

Expanded text:
De vicino nunc loco tibi aliquid narrabo, quod et viri venerabilis Maximiani episcopi, et Laurionis, quem nosti veterani monachi, qui uterque nuncusque superest, relatione cognovi; qui scilicet Laurio in illo monasterio quod juxta Nepesinam urbem Suppentonia vocatur, ab Anastasio viro sanctissimo nutritus est. Qui nimirum Anastasius, vitae venerabilis viro Nonnoso praeposito monasterii, quod in Soractis monte situm est, et propinquitate loci et morum magnitudine, et virtutum studiis assidue jungebatur . Idem vero Nonnosus sub asperrimo sui monasterii degebat Patre: sed ejus mores mira semper aequanimitate tolerabat. Sicque fratribus
Abbreviated transcription (Latin):
molestia corporis suꝑueniente. defunctꝰ est. Cumq
medicus. atq pigm̃tarius ad aperiendũ eũ. atq c̃di¬
endum ess& quesitus. & die eodẽ minime inuentuᷤ ẽ.
subsequenti nocte. iacuit corpus inhumatũ. Qui¬

Expanded text:
molestia corporis superveniente defunctus est. Cumque molestia corporis superveniente defunctus est. Cumque medicus atque pigmentarius ad aperiendum eum atque condiendum esset quaesitus, et die eodem minime inventus, subsequente nocte c
Abbreviated transcription (Latin):
Qui cũ iam deductꝰ ess&. ut in illo & ipse mergeretur.
subito angelũ corusci habitꝰ apparuisse. fatebatur:
qui eũ in igne mergi ꝑhibere. Cui &iã dixit. Egrede¬
re. & qualit̾ tibi post hȩc uuiendũ sit: caurissime attende
Post quã uocẽ paulatĩ recalescentib membris. ab ęt̾nȩ
mortis somno euigilans. cuncta. quȩ circa illũ fuerant
gesta narrauit.: tantisq se pꝰmodũ uigiliis. iei uniisq
constr ͧxit: ut inferni eũ uidisse. & ꝑtimuisse torm̃ta.
&iam si tacera lingua. conuersio loqueret᷑: quippe cui
om̃potentis dĩ mira largitate in morte actũ est.ne mo¬
ri debuiss& Sed quia humanũ cor grauis ualde duri¬
tiae estu ipsa quoq poenarũ ostensio equȩ om̃ib
utilis  etẽpnar Nã illustris uir stephanus. quẽ
bene nosti. de semaipso mͥ narrare consueuerat : quia
in c̃stantin opolitana urbe. ꝓ quadã causa demoratꝰ

Expanded text:
Qui cum jam ductus esset ut in illas et ipse mergeretur, Qui cum jam ductus esset ut in illas et ipse mergeretur, subito angelum corusci habitus apparuisse fatebatur, qui eum in ignem mergi prohiberet. Cui etiam dixit: Egredere, et qualiter tibi posthac vivendum sit, cautissime attende. Post quam vocem paulatim recalescentibus membris, ab aeternae mortis somno evigilans, cuncta quae circa illum fuerant gesta narravit. Tantisque se postmodum jejuniis vigiliisque constrinxit, ut inferni eum vidisse et pertimuisse tormenta, etiamsi taceret lingua, conversatio loqueretur: quippe cui omnipotentis Dei mira largitate in morte actum est ne mori debuisset. Sed quia humanum cor gravis valde duritiae est, ipsa quoque poenarum ostensio non aeque omnibus utilis est. Nam illustris vir Stephanus, quem bene nosti, de semetipso mihi narrare consueverat, quia in Constantinopolitana urbe pro quadam causa demoratus,
Abbreviated transcription (Latin):
GREGORtꝰ. ħoc cũ fit petre. si bene ꝑpendit᷑. n error.
sed ãmonitio. Suꝑna enĩ pietas ex magna miscđiȩ suȩ
largitate disponit: ut nonͣ ulli. &iã post exitũ. repen¬
te ad corpus redeant. & torm̃ta inferi. quȩ audita non
crediderant: saltẽ uisa ꝑtimescant Nam quidđã illyrici¬
anus monachus. qui in anmerhe mecũ inmonasterio ui-
uebat. mͥ narrare consuerat: quia quoda tẽpore. cũ
adhuc in heremo moraret᷑. agnouerit. qđ petrus quidã
monachus ex regione ortus hiberie. qui ei in loco uastę
solitudinis. cui euasa nom̃ est. inherebat. sicutonti ipso
narrante didicerat: prius quã beremũ peter&. molestia
corporis int̾ueniente. defunctus ẽ Sed ꝓtinꝰ corpore
restitutꝰ. inferni se supplicia. atq innumera loca flam¬
marum uidisse. testabatur. Qui &iã quosđã huiꝰ scłi
potentes in eisde flãmis suspensos. se uidisse narrauit.

Expanded text:
GREGORIUS. Hoc cum fit, Petre, si bene perpenditur, non error, GREGORIUS. Hoc cum fit, Petre, si bene perpenditur, non error, sed admonitio est. Superna enim pietas ex magna misericordiae suae largitate disponit, ut nonnulli etiam post exitum repente ad corpus redeant, et tormenta inferni, quae audita non crediderant, saltem visa pertimescant. Nam quidam Illiricianus monachus, qui in hac urbe in monasterio mecum vivebat, mihi narrare consueverat, quia 432 quodam tempore cum adhuc in eremo moraretur, agnoverit quod Petrus quidam monachus ex regione ortus Iberiae, qui ei in loco vastae solitudinis, cui Evasa nomen est, inhaerebat, sicut ipso narrante didicerat, priusquam eremum peteret, molestia corporis interveniente defunctus est: sed protinus corpori restitutus, inferni supplicia atque innumera loca flammarum se vidisse testabatur. Qui etiam quosdam hujus saeculi potentes in eisdem flammis suspensos se vidisse narrabat.
Abbreviated transcription (Latin):
onis qualitas. quã opera diuersa consequunt᷑. Quȩ nimirũ
ueritas iudirii sui diem denuntians. ait: tunc dicam
messoribꝰ. Colligite zizaniã: & ligate ea fasciculos ad cõ¬
burendu. Messores quippe angeli.zizania ad cõburenđu
in fasciculis ligant: cũ pares parib in torm̃tis similibus
sociant. ut suꝑbi cũ suꝑbis. luxuriosi cũ luxuriosis:
auari cũ auaris. fallaces cũ fallatibus: inuidi cũ in ui¬
dis. infideles cũ infidelibꝰ. ardeant. Cũ ergo similes in cul¬
pa ad torm̃ta similia ducunt᷑. quia eos in locis poenalibus
angeli deputant: quasi ⁊izanioꝵ fasciculos ad cõburen¬
dũ ligant. PE TRUS. Ad inquisitionẽ meã responsioni
satisfactione patuit causa rationis Med quid nã est
queso te. qđ non nulli quasi ꝑerrorẽ extraunt᷑ ẽ corpo¬
re.ita ut facti exanimes redeant. & eoꝵ quisq audisse
se dicat. quia ipse non fuerat. qui erat iussus deduci:ꝰ¬

Expanded text:
onis qualitas, quam per opera diversa consequuntur. Quae nimirum onis qualitas, quam per opera diversa consequuntur. Quae nimirum Veritas judicii sui diem denuntians, ait: Tunc dicam messoribus: Colligite zizania, et ligate ea in jasciculos ad comburendum . Messores quippe angeli zizania ad comburendum in fasciculos ligant, cum pares paribus in tormentis similibus sociant, ut superbi cum superbis, luxuriosi cum luxuriosis, avari cum avaris, fallaces cum fallacibus, invidi cum invidis, infideles cum infidelibus ardeant. Cum ergo similes in culpa ad tormenta similia deducuntur, quia eos in locis poenalibus angeli deputant, quasi zizaniorum fasciculos ad comburendum ligant. PETR. Ad inquisitionem meam responsionis satisfactione patuit causa rationis. Sed quidnam est, quaeso te, quod nonnulli quasi per errorem extra huntur e corpore, ita ut facti exanimes redeant, et eorum quisque audisse se dicat, quia ipse non fuerit qui erat jussus deduci
Abbreviated transcription (Latin):
om̃p̃s ds ad correᷤtionẽ uiuenti ũ in hoc mundo uoluit
ostendi: ut m̃tes infideliũ. quȩ inferni torm̃ta esse nͣ
credunt. torm̃toꝵ loca uideant : quȩ audita credere
recusant. Quod uero siue electi. siue reꝓbi. quorũ
cõmunis causa in opere fuerit. ad loca &iã cõmunia de¬
ducunt᷑: ueritatis nobis uerba satisfacerent. &iã si exẽpla
deessent. Ipsa quippe ueritas ꝓpt̃ electos suos in euuangłio
dicit: in domo ꝓatris mei mansiones multȩ sunt. Si enĩ
dispar retendutio in illa beatitudine ȩt̃na non ess&: una
potius mansio quã multȩ essent. M ultȩ gͦ mansiones st̃.
in quib & distincti bonoꝵ ordines. & ꝓpt̾ meritoꝵ consor¬
tia cõniunit̾ lȩtent᷑: & tam̃ unũ denariũ om̃s laborantes
accipiunt. qui in multis mansionib distinguunt᷑: qui a
& una ẽ beatitudo. quã illic ꝑcipiunt. & dispar retributi¬

Expanded text:
omnipotens Deus ad correptionem viventium in hoc mundo voluit omnipotens Deus ad correptionem viventium in hoc mundo voluit ostendi; ut mentes infidelium, quae inferni tormenta esse non credunt, tormentorum loca videant, quae audita credere recusant. Quod vero sive electi, sive reprobi, quorum communis causa in opere fuerit, ad loca etiam communia deducantur, Veritatis nobis verba satisfacerent, etiamsi exempla deessent. Ipsa quippe propter electos in Evangelio dicit: In domo Patris mei mansiones multae sunt . Si enim dispar retributio in illa aeterna beatitudine non esset, una potius mansio quam multae essent. Multae ergo mansiones sunt, in quibus distincti bonorum ordines, et propter meritorum consortia communiter laetantur, et tamen unum denarium omnes laborantes accipiunt . Qui multis mansionibus distinguuntur; quia et una est beatitudo quam illic percipiunt, et dispar retributi
Abbreviated transcription (Latin):
a dño meo ad uocandũ eũ missus sum. Atq ille ꝓtinus
dixit. Ab eo uenio: sed ante me hac hora defunctus est.
Reuersus ẽ puer ad eumorfiũ dñm suũ: sed eũ iã mor¬
tuũ inuenit Sicq factũ est: ut dũ alt̾ obuiã uenit.¬
& ex medio itinere puer reuersus ẽ. ex mensura spa¬
tu potuiss& colligi: quia uno mom̃to utriq fuerant
uocati PeT RUS. Terribile est ualde qđ dicit᷑: sed
queso te. cur egrediente anima nauis apparuit. uel cur
seduci ad siciliã moriturꝰ pͣdixit. GREGORIꝰ. Anima
uehiculo non eget. Sed mirũ non est. si adhuc homini in
sentire aliud potest: nisi qđ p̃ceteris locis in eiꝰ terrȩ insu¬
lis. eructuante igne. torm̃toꝵ ollȩ patuerunt: Quȩ
ut solent narrare: qui nouerunt. Laxatis cotidie sinibꝰ
excrescunt. & mundi tmino ꝓpinquante. quanto certũ
illuc ãplius exurendo colligi: tan¬
to & eade torm̃toꝵ loca ãplius uideant᷑ aperire. Qđ

Expanded text:
a domino meo missus sum. Atque ille protinus a domino meo missus sum. Atque ille protinus dixit: Ab eo venio, sed ante me hac hora defunctus est. Reversus vero est puer ad Eumorphium dominum suum, sed jam eum mortuum invenit. Sicque factum est, ut dum alter obviam venit, et ex medio itinere puer reversus est, ex mensura spatii potuisset colligi, quia uno momento utrique fuerant vocati. PETR. Terribile est valde, quod dicitur: sed quaeso te, cur egredienti animae navis apparuit, vel cur se ad Siciliam duci moriturus praedixit? GREGOR. Anima vehiculo non eget: sed mirum non est, si adhuc homini in sentiri aliud potest, nisi quod prae ceteris locis in ejus terrae 429 insulis eructante igne tormentorum ollae patuerunt? Quae, ut solent narrare qui noverunt, laxatis quotidie sinibus excrescunt, ut mundi termino appropinquante, quanto certum est illuc amplius exurendos colligi, tanto et eadem tormentorum loca amplius videantur aperiri. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
ut in una mansione socialit uiuerent: qͥb ẽ corpore
contigit socialit̃ exire Sed neq hoc sileã  du
adhuc laicus uiuerẽ. atq in domo mea. quẽ mͥ in hac
urbe ex iure patris obuenerat. manerem: de qͥbda
uicinis meis me contigit agnouisse Quȩda uidua
filiũ habebat: a quo non longe quida stephamus. qui
in numero optio fuit. habitabat. Sed isdẽ cumorfius
ad extrema uite ueniens. uocauit puerũ suũ. eiq
p̃cepit. dicens: uade citius. & dic stephano optioni. ut c̃citꝰ
xieniat : quia ecce nauis parata est. ut ad siciliã duci
debeamꝰ. Cũq hunc puer in sanire creder&. & obȩdire
recusar&: cępit ille uehem̃ter imminere. dicens. Uade.
& nuncia illi qđ dico: quia non insanio. Egressus ẽ puer.
ut ad stepbanũ ꝑger&. Cũq in mediũ iter uenisset.
ei alius quida obuiã factus ẽ: qui hunc requisiuit.
dicens. Quo uadis. Cui respondit. Ad stephanũ optionẽ

Expanded text:
ut in una mansione socialiter viverent, quibus e corpore ut in una mansione socialiter viverent, quibus e corpore contigit socialiter exire. Sed neque hoc sileam, quod dum adhuc laicus viverem, atque in domo mea, quae mihi in hac urbe ex jure patris obvenerat, manerem, de quibusdam vicinis meis me contigit agnovisse. Quaedam namqufilium habebat, a quo non longe quidam Stephanus, qui in numero Optio fuit, habitabat. Sed idem Eumorphius ad extrema vitae veniens, vocavit puerum suum, eique praecepit, dicens: Vade citius, et dic Stephano Optioni, ut concitus veniat, quia ecce navis parata est ut ad Siciliam duci debeamus. Cumque hunc puer insanire crederet, et obedire recusaret, coepit ille vehementer imminere, dicens: Vade et nuntia illi quod dico, quia non insanio. Egressus est itaque puer ut ad Stephanum pergeret. Cumque in medium iter venisset, ei alius quidam obvius factus est, qui hunc requisivit, dicens: Quo vadis? Cui ille respondit: Ad Stephanum Optionem
Abbreviated transcription (Latin):
eductꝰ ẽ corpore mortałe uitã finiuit. Mirati sunt
fratres : quia hoc qđ moriens frat̾ clamauerat. ignora¬
bant. Quo de functo. in monasterio facta ẽ magna tris¬
ticia. Quarto aut̃ die. quidda fratrib necessariũ fuit
ut ad monasteriũ aliud positũ longe. trans mitterent.
Illuc igit᷑ euntes. fr̃s om̃s eiusde monasterii mona
inuenerunt. Quib cũ dice¬
rent. quid habetis.  quod uos in tanto incerore de¬
primitis: Responderunt. dicentes. Loci huiꝰ desolati¬
onẽ gemimꝰ: quia unus frat̃. cuiꝰ nos in hoc monas¬
ce subtractꝰ ẽ. Cũq fr̃s. qui uenerant. studiose require¬
rent. qualit̾ dictꝰ fuiss&: responderunt. uasus Qui
uocationis eiꝰ horã subtilit̾ inquirentes. ipso eũ mom̾to
cognouerunt exisse de corpore: quo ꝑ iohanne. qui
apud eos defunctꝰ ẽ. fuerat uocatꝰ. Qua ex re colli¬
git᷑: quȩ utroꝵq pars fuit meriti. qđ eis datũ est.:

Expanded text:
eductus e corpore mortalem vitam finivit. Mirati sunt eductus e corpore mortalem vitam finivit. Mirati sunt fratres: quia hoc quod moriens frater clamaverat, ignorabant. Quo defuncto, in monasterio facta est magna tristitia. Quarto autem die quiddam fratribus necessarium fuit, ut ad monasterium aliud longe positum transmitterent. Illuc ergo euntes 428 fratres, omnes ejusdem monasterii monainvenerunt. Quibus cum dicerent: Quid habetis, quod vos in tanto moerore deprimitis? responderunt, dicentes: Loci hujus desolationem gemimus, quia unus Frater, cujus nos vita in hoc monasce subtractus est. Cumque fratres qui venerant, studiose inquirerent qualiter dictus fuisset, responderunt: Ursus. Qui vocationis ejus horam subtiliter inquirentes, ipso eum momento cognoverunt exisse de corpore, quo per Joannem, qui apud eos defunctus est, fuerat vocatus. Qua ex re colligitur, quia utrorumque par fuerat meritum, eisque datum est,
Abbreviated transcription (Latin):
& iam recognoscat: cũ quib ꝓ qualitate culparum. uel
& iã premioꝵ in una est mansione deputanda Mam
uir uitę uenerabilis eletitherius senex. de quo in p̾ce¬
dente libro.multa narraui. in monasterio suo germa¬
nũ frẽm iohannẽ nomine se habuisse ꝑhibuit: qui
ante dies quattuordetĩ. suũ fr̃ib exitum prędixit
Cumq decrescentes cotidie cõputara& dies: ante triduũ
qua uocaret᷑ ex corpore. febre correptꝰ ẽ. Ad horã uͦ
mortis ueniens: mysteriũ dominici corporis. & sanguinis
accępit. Uocatosq fratres corã se: psallere p̃cepit. Quib
tam̃ antiphonã ipse de semae ipso. ꝑ sema ips ĩposuit. dicens.
Aperite mihi portas iusticiȩ. & ingressus in eas confite.¬
bor dño: hȩc porta dñi iusti intrabunt ꝑ eam. Cumq
corã eo assistentes fr̃s psallerent: emissa subito. & ꝓduc¬
ta uoce clamauit. dicens. Urse ueni Qđ mox ut dixit:

Expanded text:
etiam recognoscat cum quibus pro aequalitate culparum, vel etiam recognoscat cum quibus pro aequalitate culparum, vel etiam praemiorum, in una est mansione deputanda. Nam vir vitae venerabilis Eleutherius senex, de quo praecedente libro multa narravi, in monasterio suo germanum fratrem nomine Joannem se habuisse perhibuit, qui ante dies quatuordecim suum fratribus exitum praedixit. Cumque decrescentes quotidie computaret dies, ante triduum quam vocaretur ex corpore, febre correptus est. Ad horam vero mortis veniens, mysterium Dominici corporis, et sanguinis accepit. Vocatisque fratribus, coram se psallere praecepit, quibus tamen antiphonam ipse per semetipsum imposuit, dicens: Aperite mihi portas justitiae, et ingressus in eas confitebor Domino: haec porta Domini, justi intrabunt per eam . Cumque coram eo assistentes fratres psallerent, emissa subito et producta voce clamavit dicens: Urse, veni. Quod mox ut dixit,
Abbreviated transcription (Latin):
in illa ȩtͣna hereditate uiderent. eis in cogniti ꝑ uisionẽ
non erunt : quos in opere semꝑ nouerunt Q uia enim
illic om̃s cõmuni claritate dñm conspiciunt: quid est¬
quod ibi nesciant. ubi scientẽ omnia sciunt: ¶am .xxxx¬
quidã noster religiosus uir. & uitȩ ualde laudabilis cũ
ante hcce rienniũ moreret᷑. sicut religiosi aliqui. qͥ¬
p̃sentes fuere testati sunt: in hora sui exitus ionam
ꝓphetã. hie zechielem quoq & danielem cȩpit aspicere:
eosq dñ os suos ex nomine clamare. Quosdum ad
se uenisse dicer&. & depresis luminibus eis reuerer¬
tiȩ obsequiũ p̃ber&: ex carne edretus est Qua in rẽ
aꝑte datur intelligi. quȩ erit in illa in corruptibili
uita noticia: si uir iste adhuc in carne corruptibili
positꝰ ꝓphetas scõs. quos nimirũ nũꝗͣ uiderat. agnouit.
olae aut̃ plerũq contingere: ut egressura anima. eos .xxxui.¬

Expanded text:
in illa aeterna haereditate viderint, eis incogniti per visionem in illa aeterna haereditate viderint, eis incogniti per visionem non erunt, quos in opere semper noverunt. Quia enim illic omnes coquod ibi nesciant, ubi scientem omnia sciunt? Nam quidam noster religiosus vir, et vitae valde laudabilis, cum ante hoc quadriennium moreretur, sicut religiosi alii qui praesentes fuerunt testati sunt, in hora exitus sui Jonam prophetam, Ezechielem quoque et Danielem coepit aspicere, eosque dominos suos ex nomine clamare. Quos dum ad se venisse diceret, et depressis luminibus eis reverentiae obsequium praeberet, ex carne eductus est. Qua in re aperte datur intelligi quae erit in illa incorruptibili vita notitia, si vir iste adhuc in carne corruptibili positus prophetas sanctos, quos nimirum nunquam viderat, agnovit.Solet autem plerumque contingere ut egressura anima eos
Abbreviated transcription (Latin):
noscerent onequaquã dilies in torm̃tis positꝰ. fratrũ suoꝵ
&iã absentũ meminiss&. Quomodo enĩ p̾sentes non possit
agnoscere : qui &iã ꝓ absentũ. memoria curauit exorare
Qua in re illud quoq ostendit᷑. qđ nequaꝗͣ ipse
requisisti: quia & boni malos. & mali cognoscunt
diuite cognitus: quẽ mitti p̾̃cat᷑ ex nomine dicens. mitte
lazarũ. ut intinguat extremũ digiti sui in aquã: ut
refriger& linguã meã In qua uidelic& cognitione utri¬
usq partis cumulus retributionis excrescit: & ut boni
aplius gaudeant. qui secũ eos lȩtari c̃spitiunt quos
amauerunt: & mali dũ cũ eis torquent᷑. quos in mundo
despecto do dilexerunt. eos non solũ sua. sed etiã eorum
poena consumat Fit aut̃ in electis quđdam mirabilius
quia non solũ eos agnoscunt quos in hoc mundo noue¬
rant : sed uelut uiros uisos. ac cognitos recognoscunt
bonos. quos nũquã uiderunt. Nã cum antiquos patres

Expanded text:
oscerent, nequaquam dives in tormentis positus fratrum suorum etiam absentium meminisset. Quomodo enim praesentes non posset agnoscere, qui etiam pro absentium memoria curavit exorare? Qua in re illud quoque ostenditur quod nequaquam ipse requisisti, quia et boni malos, et mali cognoscunt divite cognitus, quem mitti precatur ex nomine, dicens: Mitte Lazarum ut intingat extremum digiti sui in aquam, ut refrigeret linguam meam . In qua videlicet cognitione utriusque partis cumulus retributionis excrescit: ut et boni amplius gaudeant, qui secum eos laetari conspiciunt quos amaverunt, et mali, dum cum eis torquentur quos in hoc mundo, despecto Deo, dilexerunt, eos non solum sua, sed etiam eorum poena consumat. Fit autem in electis quiddam mirabilius, quia non solum eos agnoscunt quos in hoc mundo noverant, sed velut visos ac cognitos recognoscunt 425 bonos quos nunquam viderunt. Nam cum antiquos Patres
Abbreviated transcription (Latin):
Eiuuos paor epi mei didici relatione qđ narro. qui in
anchonitana urbe ꝑ annos multos in mona chꝰ habi¬
ti. deguit: ibiq uitã non mediocrit᷑ religiosã duxit
Ciui etiã quidã nr̃i iã ꝓfectiores ȩtatis. qui ex eidi t
partib ad testant᷑: iuxta eã namq ciuitatẽ. ȩccła be¬
ati martor̃ stephani sita est: in qua uirtute uenera¬
bilis constantius nomine mansionarii funct officio
cbeseriuebat. Cuꝰ scitatis oppinio sese aa noriciam
hominũ longe. lateq. tetenderat: quia isde iur fun

Expanded text:
iscopi mei didici relatione quod narro: qui in iscopi mei didici relatione quod narro: qui in Anconitana urbe per annos multos in monachico habitu deguit, ibique vitam non mediocriter religiosam duxit; cui etiam quidam nostri jam provectioris aetatis, qui ex eisdem sunt partibus, attestantur. Juxta eam namque civitatem ecclesia beati martyris Stephani sita est, in qua vir vitae venerabilis, Constantius nomine, mansionarii functus officio deserviebat : cujus sanctitatis opinio sese ad notitiam hominum longe lateque tetenderat, quia idem vir fun
Abbreviated transcription (Latin):
fact reb illic om̃ib in sua stabilitate manentib. area
que suꝑposita sepulchro eiꝰ fuerat extuliti longe
moriti cus illic corpus iacera. Ea etiam quȩ subi¬
mingo p̾dicti uenerabilis uiri furtunati: qui ualde
nihi ȩtate & oꝑe & simplicitate place relatione
cognoui. Eade ualeriȩ ꝓunciͫ mȩnia languo¬
bardis intrantib ex monasterio reuegentissimi u¬
ri ȩquitii. in pdicto oratorio ad sepulchrũ ei ino¬
nachi fugierunt. Cũq languobardi sȩiuentes
oratoriũ intrassent. cȩpert̃ eosdẽ monachos foras
trahere ut eos aut ꝑ tormta discuterent aut gla¬
diis necarent. Quoꝵ unus ingemuit. atq acri
uientes languobardos inmundus sꝑc iuasit. Q ut
corruentes in terrã. tamdix uerati sunt : quousq
hoc euncti diã qui foris erant languobardi cognos¬
cerent: quatenꝰ locũ sacrũ temerare ulteriꝰ non a¬
derent. Sieq uir scs dum discipulos defendit: etiam
multis post. remediũ illuc fugientib prestiit

Expanded text:
factus, rebus illic omnibus in sua stabilitate manentibus, arcam, quae superposita sepulcro ejus fuerat, extulit, longeque meriti is cujus illic corpus jaceret. Etiam ea quae subungo praedicti venerabilis viri Fortunati, qui valde mihi aetate, opere et simplicitate placet, relatione cognovi. Eandem Valeriae provinciam Langobardis intrantibus, ex monasterio reverentissimi viri Equitii in praedicto oratorio ad sepulchrum eius monachi fugierunt. Cumque Langobardi saevientes oratorium intrassent, coeperunt eosdem monachos foras trahere, ut eos aut per tormenta discuterent aut gladiis necarent. Quorum unus ingemuit atque acri vientes Langobardos inmundus spiritus invasit. Qui corruentes in terram, tandiu vexati sunt, quousque hoc cuncti, etiam qui foris erant, Langobardi cognoscerent, quatenus locum sacrum temerare ulterius non auderent. Sicque vir sanctus dum discipulos defendit, etiam multis post remedium illuc fugientibus praestet
Abbreviated transcription (Latin):
debuisseni: sed hȩc silentio supp̃mo. quiꝰ ad alia festino:
PeTRUS. Quã multos intra scȩ ȩccłiȩ gremiũ constitu¬
tos de uita animȩ post mortẽ carnis ꝑpendo dubitare: s¬
queso ut debeas. uel quȩ exratione subpetunt. uł si qua
animarũ exẽpla animo occurrunt. ꝓmultoꝵ edificati¬
one dicere: ut hii. qui suspicant᷑. discant cũ carne animã
non finiri. GREGΟRΙVE. I aboriosũ ualde hoc opus est.¬
& maxime occupato animo. atq ad alia tendenti. Sed
si sunt quib ꝓdesse ualeat: uoluntatẽ meã ꝓculdubio
postpono utilitati ꝓximorũ. & in quantũ dõ largiente.
ualuero quod anima post carnẽ uiuat: subsequenti
hoc quarto uolumine de monstrabo.:¬

Expanded text:
debuissent, sed haec silentio supprimo, quia ad alia festino. debuissent, sed haec silentio supprimo, quia ad alia festino. PETR. Quia multos intra sanctae Ecclesiae gremium constitutos de vita animae post mortem carnis perpendo dubitare, quaeso ut debeas, vel quae ex ratione suppetunt, vel si qua animarum exempla animo occurrunt, pro multorum aedificatione dicere, ut hi qui suspicantur, discant cum carne animam non fiairi. GREGOR. Laboriosum valde hoc opus est, et maxime occupato animo atque ad alia tendenti. Sed si sunt quibus prodesse valeat, voluntatem meam procul dubio postpono utilitati proximorum, et, in quantum Deo largiente valuero, quod anima post carnem vivat subsequenti hoc quarto volumine demonstrabo.
Abbreviated transcription (Latin):
more surrexerat: succisũ aruit. Nam depopulatȩ
urbes. euersa castra. concrematȩ ȩccłiȩ. destructa
sunt monasteria uirorũ. atq feminarũ. desolata
abłomib p̃dia. atq ab om̃i cultura destituta. in soli¬
tudine uacat t̾ra: nullus hanc possessor in habitat.
Occupauerũt bestiȩ loca. quȩ prius multitudo ho¬
minũ tenebat: & quid in aliis mundi partib agat᷑.
ignoro. Nã in hac t̾ra in qua nos iuuimꝰ: finẽ suũ
mundus non iã nuntiat. sed offendit. Tanto ergo
nos necesse ẽ instantius ȩt̾na querere: quanto a nobis
cognoscimꝰ uelociꝰ tẽporalia fugisse. Despiciendus a
nobis hic mundus fuerat. etiã siblandiret᷑: si reb ꝓsperis¬
demulcer& animũ. At post quã tot flagellis p̃mitur.
tanta ͣ ᷤ ᷤ ͭa ͭ ͤ fatigat᷑: tot nobis cottidie dolores ingemi¬
nat: quid nobis aliud. quã ut ne diligat᷑ clamat: Mul¬
ta aut̃ fuerant. quȩ adhuc de electorũ factis narrare

Expanded text:
more surrexerat, succisum more surrexerat, succisum urbes, eversa castra, concrematae ecclesiae, destructa sunt monasteria virorum atque faeminarum, desolata ab hominibus praedia atque ab omni cultore destituta; in solitudine vacat terra, nullus hanc possessor inhabitat; occupaverunt bestiae loca quae prius multitudo hominum tenebat. Et quid in aliis mundi partibus agatur, ignoro. Nam hac in terra, in qua nos vivimus, finem suum mundus non iam nuntiat, sed ostendit. Tanto ergo nos necesse est instantius aeterna quaerere, quanto a nobis cognoscimus velociter temporalia fugisse. Despiciendus a nobis hic mundus fuerat, etiam si blandiretur, si rebdemulceret animum; at postquam tot flagellis premitur, tanta adversitate fatigatur, tot nobis quotidie dolores ingeminat, quid nobis aliud quam ne diligatur clamat? Multa autem fuerant quae adhuc de electorum factis narrari
Abbreviated transcription (Latin):
r&e: ꝑuenit ad ȩccłiam beati martyris euticii. Adues¬
perascente aut̃ die . stratũ sibi fieri iuxta sepulchrũ
martyris uoluit : atq ibi post. laborẽ quieuit. Cũ me¬
dia nocte. ut asserebat. nec domiebat. nec ꝑfecte ui¬
gilare poterat: sed dep̾ssus. ut sol& somno grauabat᷑.
quodã pondere uigilans animꝰ: atq ante eũ isdem beatꝰ
martyr euticius astitit. dicens. Redepte uigilas:
Cui respondit. Uigilo. Qui ait. Tinis uenit uniuer¬
se carnis: finis uenit uniuersȩ carnis: finis uenit u¬
niuerse carnis. Post quã trinã uocẽ. uisio martyris.
quȩ eiꝰ mentis oculis apparebat. euanuit: tunc uir dñi
surrexit. seq in orationis lam̃tũ dedit. Mox enĩ illa
tribilia in cęlũ signa secuta sunt: ut astȩ.atq acies
igneȩ ab aquilonis parte uiderentur. Mox effera
langobardoꝵ gens de uagina suȩ habitationis educ¬
ta. in nr̃a ceruice grassata ẽ : atq humanũ genꝰ. quod

Expanded text:
ret, pervenit ad ecclesiam beati martyris Iutici. Advesret, pervenit ad ecclesiam beati martyris Iutici. Advesperescente autem die stratum sibi fieri iuxta sepulchrum martyris voluit atqcte media, ut asserebat, nec dormiebat, nec perfecte vigilare poterat; sed depressus, ut solet, somno, gravabatur quodam pondere vigilans animus, atque ante eum idem beatus martyr Eutychius astitit, dicens: Redempte, vigilas? Cui respondit: Vigilo. Qui ait: Finis venit universae carnis, finis venit universae carnis, finis venit universae carnis. Post quam trinam vocem visio martyris, quae mentis ejus oculis apparebat, evanuit. Tunc vir Dei surrevit, seque in orationis lamentum dedit. Mox enim illa terribilia in coelo signa secuta sunt, ut hastae atque acies igneae ab Aquilonis parte viderentur. Mox effera Langobardorum gens de vagina suae habitationis educta, in nostram cervicem grassata est atque humanum genus, quod
Abbreviated transcription (Latin):
Aperite. ut exeant. qui conculcent eã: tollite de uia
lapides. Hinc salemon ait. Tempus mittendi lapides:
& tẽpus colligendi. Quo igit᷑ mundi finis urg et eo
necesse ẽ. ut uiui lapides ad ȩdificium cȩleste col¬
ligant᷑: quatinus hierłm nr̃a in m̾̃sura suȩ ẽstructioniꝰ
excrescat. ME ec tam̃ ita electos om̃s subtrahi credi¬
mus. ut soli in mundo ꝑuersi remaneant. quia nũ quã
peccatores ad lamentũ pęnitentiȩ redirent: si nulla
essent bonoꝵ exẽpla. quȩ eoꝵ m̃tes traherent. PetRUS
Incassũ subtrahi bonos queror : qui cateruatĩ perire¬
do migrauit: tua dilectio cognitũ habuit: hic sicut
mihi adhuc in monasterio posito ualde familiariter
iungebat᷑. hoc qđ ioħiꝰ iunioris p̃decessoris mei tempr
de mundi fine cognouerat: sicut longe. lateq clarii¬
erat. a me requisitꝰ. mihi ipse narrabat A gebat nãq
quia quođa die. đu parrochias suas ex more circui¬

Expanded text:
Aperite, ut exeant qui conculcent eam, tollite de via Aperite, ut exeant qui conculcent eam, tollite de via lapides . Hinc Salomon ait: Tempus mittendi lapides, et tempus colligendi . Quo igitur 368 finis mundi urget, eo necesse est ut vivi lapides ad aedificium coeleste colligantur, quatenus Jerusalem nostra in mensuram suae constructionis excrescat. Nec tamen ita omnes electos subtrahi credimus, ut soli in mundo perversi remaneant, quia nunquam peccatores ad lamentum poenitentiae redirent, si nulla essent bonorum exempla, quae eorum mentem traherent. PETR. Incassum subtrahi bonos queror, qui perire catervatim edo migravit, tua dilectio cognitum mihi adhuc in monasterio posito valde familiariter iungebatur, hoc quod Iohannis iunioris, praedecessoris mei, tempore de mundi fine cognoverat, sicut longe lateque claruerat, a me requisitus mihi ipse narrabat. Aiebat namque, quia quodam die, cum parrochias suas ex more circui
Abbreviated transcription (Latin):
ponere : tam sublime apłicũ prȩceptũ faciendo. magis
quã sciendo nouerat. Comparemꝰ si plac&ecũ hac nr̃a an
indocta scientia. illius doctã ignorantiã. Ubi hȩc nr̃a ars
iaca: ibi illius disciplina emina. Nos uirtutib uacui
loquim᷑: & quasi int̾ fructifera arbusta positi. odoramꝰ
poma. nec manducamꝰ: ille uirtutũ fructus carpere
nouerat. quamuis os in uerbis odorari nesciebat. Petuu
Quidnã queso te esse existimas. qđ boni quiq subtrahun¬
tur & qui uiuere ad edificationẽ multoꝵ poterant.
aut penitꝰ inueniri nequeunt: aut certe omimodo
rarescunt.GRΕGΟRΙUE. Malitia remanentium
meretur: ut hi qui ꝓdesse poterant. festine subtrahunt᷑.
& cũ mundi finis apppinquat: electi tollunt᷑ ne deteri¬
ora uideant. hinc & enĩ ꝓpheta ait. Iustꝰ perit. & nemo
est. qui recogitae in corde suo. & uiri misedię colligun¬
tur: quia non ẽ. qui intelligat. hinc rursũ scriptũ ẽ.

Expanded text:
ponere , tam sublime apostol cum praeceptum faciendo magis ponere , tam sublime apostol cum praeceptum faciendo magis quam sciendo noverat. Comparemus, si placet, cum hac nostra indocta scientia illius doctam ignorantiam. Ubi haec nostra jacet, ibi illius disciplina eminet. Nos de virtutibus vacui loquimur, et quasi inter fructifera arbusta positi, odoramus poma, nec manducamus; ille virtutum fructus carpere noverat, quamvis hos in verbis odorare nesciebat. PETR. Quidnam, quaeso te, esse existimas, quod boni quique subtrahuntur; et qui vivere ad aedificationem multorum poterant, aut penitus inveniri nequeunt, aut certe jam omnimodo rarescunt? GREGOR. Malitia remanentium meretur, ut hi qui prodesse poterant festine subtrahantur: et cum mundi finis appropinquat, electi tolluntur, ne deteriora videant. Hinc enim proheta ait: Justus perit, et nemo est qui recogitet in corde suo; et viri misericordiae colliguntur, quia non est qui intelligat . Hinc rursus scriptum est:
Abbreviated transcription (Latin):
cũ se unus ꝓ uno morti obtulit: multos a morte libau
nouerim: uere tam̃ fateor. quia mihi quotiens narrat᷑.
in nouat᷑. GREGΟRΙΥΘ. Michil in hacre in scõlo mireri
sed pensa si potes. quis ille sp̃c fuerit. qui eiꝰ tã simplicẽ
mentẽ tenuit: atq in tanto uirtutis culmine erexit.
Ubi &enĩ eius animꝰ fuit. quando mori ꝓ proximo tam
constant᷑ decreuit. & ꝓ tẽporali uita fratris uniꝰ despex̃¬
suã: atq sub gladio ceruicẽ tetendit: Quȩ ergo uis
amoris illud cor tenuit: quod mortẽ suã ꝓ unius salu¬
te ꝓximi non expauit. Scimus certe. quia isđe uene¬
rabilis uir scõlus. ipsa quoq elem̃ta litterarũ bene
non nouerat: legis p̾̃cepta nesciebat. Sed quia plenitu¬
do legis ẽ caritas. legẽ totã in dĩ ac ꝓximi dilectione ser¬
uauit: & quod foras in cognitione non nouerat. ei intꝰ
uiuebat in amore: & qui nũquam fortasse legerat.

Expanded text:
cum se unus pro uno morti obtulit, multos a morte liberacum se unus pro uno morti obtulit, multos a morte liberanoverim, vere tamen fateor quia mihi quoties narratur innovatur. GREGOR. Nihil in hac re in Sanctulo mireris, sed pensa, si potes, quis ille spiritus fuerit, qui ejus tam simplicem mentem tenuit, atque in tanto virtutis culmine erexit. Ubi enim ejus animus fuit, quando mori pro proximo tam constanter decrevit, et pro temporali vita fratris unius suam despexit, atque sub gladio cervicem tetendit? Quae ergo vis amoris illud cor tenuit, quod mortem suam pro unius salute proximi non expavit? Scimus certe quia idem venerabilis vir Sanctulus ipsa quoque elementa litterarum bene non noverat. Legis praecepta nesciebat; sed quia plenitudo legis est charitas , legem totam in Dei ac proximi dilectione servavit; et quod foris in cognitione non noverat, intus vivebat in amore. Et qui nunquam fortasse legerat q
Abbreviated transcription (Latin):
ficis sanar&. negauit. dicens. Ego ꝓ eo nullomodo orabo:
nisi mihi ante iuram̃tum dederit. quia cũ manu ista.¬
cristianũ hominẽ non occidat. Sed langobardus isde. qui
ut ita dicã. brachiũ contra dm̃ tendendo ꝑdiderat: pęna
sua exigente conpulsusẽ iurare sese xp̃ianũ hominẽ
nũquam occidere. Tunc uir dñi p̃cępit. dicens. Depone
manũ deorsũ. Qui statĩ deposuit: atq illico adiunxit.
Remitte gladiũ in uaginã: & statĩ remisit. Om̃s igirur
tantȩ uirtutis hominẽ cognoscentes. boues. & ium̃ta. qͦ
dep̃dati fuerant. certatĩ ei offerre in munere uolebant:
sed uir dñi tale munꝰ suscipere rennuit. Munꝰ aut̃
bonȩ mertedis quesiuit. dicens. Si mihi aliquid uultis
concedere: om̃s captiuos. quos habetis. mihi tribuite :
ut habeã unde ꝓ uobis debeã orare. Factũq est: & om̃s
captiui cũ eo dimissi sunt: atq suꝑna gr̃a disponente.

Expanded text:
ficis sanaret, negavit, diceris: 'Ego pro eo nullo modo orabo, ficis sanaret, negavit, diceris: 'Ego pro eo nullo modo orabo, nisi mihi ante iuramChristianum hominem non occidat. Sed Langobardus idem, qui, ut ita dicam, brachium contra Deum tendendo perdiderat, poena sua exigente, compulsus est jurare se Christianum hominem nunquam occidere. 365 Tunc vir Domini praecepit, dicens: Depone manum deorsum. Qui statim deposuit. Atque illico adjunxit: Remitte gladium in vaginam. Et statim remisit. Omnes ergo tantae virtutis hominem cognoscentes, boves et jumenta quae depraedati fuerant, certatim ei offerre in munere volebant; sed vir Domini tale munus suscipere renuit, munus autem bonae mercedis quaesivit, dicens: Si mihi aliquid vultis concedere, omnes captivos quos habetis mihi tribuite, ut habeam unde pro vobis debeam orare. Factumque est; et omnes captivi cum eo dimissi sunt, atque, superna gratia disponente,
Abbreviated transcription (Latin):
ad sua arma statĩ cucurrit. Nam petiit: ut sibi paulu¬
lum orandi licentia daret᷑. Cui cũ poncessũ fuisset:
in t̾ram se strauit. & orauit. Qui dii paulo diutius ora¬
r&: hunc electꝰ interfector calce pulsauit. ut surger&.
dicens. Surge: & flexo genu tende ceruicẽ.Surrexit
aut̃ uir dñi: genu flexo ceruicẽ tetendidi&ied exten¬
so collo: eductã contra se sƿatã intuens. hoc unũ fertur
brachiũ ꝑcussurus leuauit: sed deponere nullomodo¬
tuit. Nam repente diriguit: & erecto in cełi gladio.
brachiũ inflexibile remansit. Tunc om̃is langobardoꝵ
turba.quȩ ad illud mortis expectaculũ aderat. in lau¬
Ais fauore conuersa mirari cępit. uirũq dĩ cũ timore
uenerari. quia ꝓfecto claruerat cuiꝰ scĩtatis ess&. qui
carnificis sui brachiũ. in aere ligass&. Itaq postulatus.
ut surger&tsurrexit. pͥostulatꝰ ut brachiũ sui carni¬

Expanded text:
ad sua arma statim cucurrit. Nam petiit, ut sibi pauluad sua arma statim cucurrit. Nam petiit, ut sibi paululum orandi licentia daretur. Cui dum concessum fuisset, in terram se stravit et oravit. Qui dum paulo diutius oraret, hunc electus interfector calce pulsavit, ut surgeret, dicens: 'Surge et flexo genu tende cervicem'. Surrexit autem vir Domini, genu flexit, cervicem tetendit, sed tenso collo eductam contra se spatam intuens, hoc unum fertur brachium percussurus levavit, sed deponere nullo modo potuit; nam reperite diriguit, et erecto in caelo gladio, brachium inflexibile remansit. Tunc omnis Langobardorum turba, quae ad illud mortis expectaculum aderat, in laudis favorem conversa, mirari coepit virumque Dei cum timore venerari, quia profecto claruerat, cuius sanctitatis esset, qui carnificis sui brachium in aere ligasset. Itaque postulatus ut surgeret, surrexit; postulatus ut brachium sui carni