comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mem uidebantequem mortuum fere suspicabant᷑.
Uir autem dñi amandus indulta fr̃i uenia. ut
mores deiceps in melius cõmutar& aminonuit.
atq eum sanum ad monasterium direxit.
La quidem sunt multa: quae ꝑ eum dñs
operari dignatus ẽ: nobis quidem in cognita
dõ autem nota. Sed quantum ad nr̃as
fidelib narrantib uiris ꝑlatum ẽ aure
si omiã cupian ꝓ̃sequi. dies ut opinor ante quã
sermo cessabit. Nam quas ꝑ eum dñs uirtutes
non edidit. cum & mortius uitã. cecis iusum. pa¬
ralyticis gressum. leprsis muuditiam. surdie
auditiun. a demonib oppressis restituit sanitatẽ
SIIHA scĩssinus dĩ amanous cursu fidediter
peracto. repletisd om̃um bonorum operum fruc¬
tu. aduenicute scissimi obitus dig feliciter mi¬
grauit ad oxp̃mi.  epultusq estxum magnifica
honore. in loco cui uocabulum ẽ. helnone.
In quo loco multa fiunt orationib eiꝰ beneficia

Expanded text:
mem videbant, quem mortuum fore suspicabantur. mem videbant, quem mortuum fore suspicabantur. Sie vir Domini Amandus, indulta venia, ut mores deinceps in melius commutaret, admonuit atque eum sanum ad monasterium direxit. 26. Alia quidem sunt multa, quae per eum Dominus operare dignatus est, nobis quidem incognita, Deo autem nota; sed quantum ad nostras, fidelibus narrantibus viris, perlatum est aures, si omnia cupiam persequi, dies, ut opinor, antequam sermo cessabit. Nam quas per eum Dominus virtutes non ędidit, cum et mortuis vitam, caecis visum, paraliticis gressum, leprosis munditiam, surdis auditum, a daemonibus obpressis restituit sanitatem? Igitur sanctissimus Domini Amandus, cursu fideliter peracto, repletusque omnium bonorum operum fructum, adveniente sanctissimi obitus die, feliciter migravit ad Christum, sepultusque cummagnifico honore in loco cui vocabulum est Helnone, in quo loco multa fiunt orationibus eius beneficia,
Abbreviated transcription (Latin):
indiderunt helnonem. & ad uirum dĩ adduccerunt
A mandum. Cumq iam uesperant᷑e die finitis
ad reficiendum uxta morem iss&. subito ei nun¬
tiatum est qualiter isdem monachus egrotaroe.
Neniterq ut aiuint subridetis. dixxisse fertur. Pad¬
huc maiora sustinebit pericula. quia ualdẽ iac¬
tantiae atq in obędientiae deditus erat. Sed
tamen presbiterum quendam fidelem uirum
ad se uocari praecepit. eidemnq monacho calicem
umi & fragien panis per eundem transinisit
presbiterum. eiq mandauit dicens. Fade & dic
monacho illi ut sumat partem panis istius & uni.
& cras iubente dõ cũ ad eum uisitandum prextro.
obuiani michi ꝓcedat & in lectulo iacere nor
patiatur. Q uod ita fastum ẽ. Accepta itaq
isdem monahiis patris benedistione ita totiues
corporis recepit sanitatem: ac si umquãnullam.
ꝑtuliss& lesionẽ: Adueniente igit᷑ scõ uiro obiuã
ei ꝓcessit: atq cum eo loqui cȩpit. Od irariq

Expanded text:
indidere Helnonem, ad virum Dei adduxerunt indidere Helnonem, ad virum Dei adduxerunt Amandum. Cumque, iam vesperascente die, finita mad reficiendum iuxta morem isset, subito ei nuntiatum est, qualiter hisdem monachus egrotaretur, leniterque, ut aiunt, adridens, dixisse fertur; 'Adhuc maiora sustenebit pericula, quia valde iactantiae vel inoboedientiae deditus erat'. Sed tamen presbiterum quendam fidelem virum ad se evocare praecepit, eidemque monacho calicem vini et fracmen panis per eundem transmisit pręsbiterum eique mandavit, dicens: 'Vade et die monacho illi, ut sumat partem panis istius et vini, et cras, iubente Deo, cum ad eum visitandum perrexero, obviam mihi procedat, et in lectulo iacere non patiatur'. Quod ita factum est. Accepta itaque isdem monachus patris benedictionem ita omni corporis recepit sanitatem, acsi umquam nullam pertulisset lesionem. Advenienteque sancto viro, obviam processit atque cum eo loqui coep
Abbreviated transcription (Latin):
& correstiorem uitum deiceps gerens. more s
gemutauit in melius.
Ibe quoq quod ad cumulum laudis eiue
dñs osteridere dignatus ẽ: non uidetur silentio
contegi. Quodam itaq tempore cum cuidam
monacho uidelie& praeposito monasteru sui
cmodobaldo cognomine. ꝓquendam missum
iussisse& uit uehicula ad uinut inussb fratrum
monasterio deferendum praeparare deber&. dicit̾
in obȩdiens excitisse. Seꝗ eum nocte eadẽ ultio
diuina subsecuta ẽ. Mam eo iter agente ut ad ui¬
rum dĩ ꝑger&. excusationis causa quod uehicula
minise haber&. Ita dicitur oñi corporis cõpage
pardly si dissolutus. ut nec manum quidẽ uel pedẽ
possec mouere. Omiq iam carne uelut mortua.
in solo pectore uitalis anhelabat sp̃s. Uenuiq fla¬
tu confiteri ut ualebat nitebatur. quod ob in obȩ¬
dientiam & contumatiam haec perpeti merebat᷑.
Igitur praefatum monachum fratres mittentes in
naue. ad monasterium cui uocabulũ maiore

Expanded text:
et correctiorem vitam deinceps gerens, moresque et correctiorem vitam deinceps gerens, moresque commutavit in melius. 25. Hoc quoque, quod ad cumulum laudis eius Dominus ostendere dignatus est, non videtur silentio contegi. Quodam itaque temporae cum cuidam monacho, videlicet praeposito monasterii sui, Chrodobaldo cognomine, per missum iussisset, ut vehicula ad vinum in usibus fratrum monasterio deferendum praeparare deberet, dicitur inoboediens extitisse. Sed eum nocte eadem ultio divina subsecuta est. Nam eo iter agente, ut ad virum Dei pergeret excusationis causa, quod vehicula minime haberet, ita dicitur omni corporis conpage paralisi dissolutum, ut nec manum quidem vel pedem posset moveri; omni iam carne praemortua, in solo pectore vitalis anelabat spiritus, tenuique flatu confiteri, ut valebat, nitebatur, quod ob inoboedientiam et contumatiam haec perpeti merebatur. Igitur praefato monacho fratres misso in navi ad monasterium, cui vocabulum maiores
Abbreviated transcription (Latin):
coluerat. in suꝑ ostendit ei locum in quo praedic¬
tum idolum adorare consueuerat. scilio& arborẽ
quae erat demoni dedicata. Pd quam uir dñi
ait. Non miror si ꝓhac stulticias ceca facta sis.
sed ammiror dementiam dñi. quite tamdiu ex¬
spectando sustentat: Uet cum factort̃ & creato¬
remi tuum adorare debeas. adores dęmonee
& idola muta. quae nec tibi nec sibi possunt ꝓdesse.
Iunc igitur accipe securim. & hanc nefandam
arborem quatitotius succidere festina. per quã
lumen amisisti corporis. & animȩ ꝑdidisti salutẽ :
Nonfido eiũ quod si firmiter credideris. lumeri
pristinum a dño consequi possis. Dedusta autẽ
mulier puellae suae manib ad arborem citius
uir dñi Amandus eam ad se aduocans. signũq
crucis suꝑ oculos eius imprimens. in uocato &p̃t
nomine pristine reddidit sanitati. Dnstructãq
qualiter se agere deber& relinquens. om̃ibus
dieb: uitae suae caste atq sobrie se ex hibuit.

Expanded text:
coluerat, insuper ostendente ei locum, in quo praediccoluerat, insuper ostendente ei locum, in quo praedictum idolum adorare consueverat, scilicet arborem, quae erat daemoni dedicata, vir Domini ait: 'Non miror, si pro hac stultitia caeca facta sis, sed admiror clementiam Domini, qui te tamdiu expectando sustentat, ut, cum factorem et redemptorem tuum adorare debeas, adoras daemones et idola muta, quae nec tibi nec sibi possunt prodesse. Nunc igitur accipe securem et hanc nefandem arborem quantotius succidere festina, per quam et lumen amisisti corporis et animae perdidisti salutem; confido enim, quod si firmiter credideris, lumen pristinum a Domino consequi possis'. Educente autem illa puellae suae inanibus, ad arborem citius vir Domini Amandus eam ad se advocans, signum crucis super oculos eius inprimens, invocatoque Christi nomine, pristinae reddidit sanitati; instructamque, qualiter se agere deberet, relinquens, omnibus diebus vitae suae caste atque sobrie se exhibuit,
Abbreviated transcription (Latin):
pedibi sci uit utiam postilabant & us eoe
uiuos abire siners humiliter dep̾cabautur. Nine
uir dñi ad consueta recurrit pręsidia. scilie& ad
orationum auxilia : ꝓfusisq uberrime lacrimis
tandiu orationi incubuit donec reddita sereni¬
tate. lumine &iam apparitores recepto. non
absq metu uel stupore ad ꝓpria reuerterentur.
Ualiq ꝑculsis timore ministris. uir diu̾ morten
in colomis euasit.
AC illud quoq prȩtereundum putaui. qđ
presbitero quodam nomine erehengisilo
uenerabili atq fideli uiro narrante didici. Qua¬
dam die dũm uir dñi amandus in pago belua.¬
cłnseͥ uerbum dñi praedicar&. ꝑuenit adquen¬
quae longo iam tempore amisso lumine. nicbilꝰ
prȩter tenebras agnouerat. Ingressus autem
uir dĩ domum illius. coepit ꝑ cunctari ab ea
qualiter ei haec cęcitas cueniss&. Responditq
illa quod non ob causam aliam ei ipsa cęcitass
euenisset nisi quod auguria uel idola semper

Expanded text:
pedibus sancti viri, veniam postolabant, et ut eos pedibus sancti viri, veniam postolabant, et ut eos vivos abire sineret, humiliter depraecabantur. Tunc vir Domini ad consueta recurrit praesidia, scilicet ad orationum auxilia: profusis in oratione lacrimis, tamdiu orationi incubuit, donec, reddita serenitate, lumine etiam apparitores recepto non absque metu vel stupore ad propria reverterentur; talique perculsi timore ministri, vir Domini mortem incolomis evasit. 24. Nec illud quoque praetereundum putavi, quod, presbitero quodam nomen Erchengisilo venerabili atque fideli viro narrante, didici. Quadam die, dum vir Domini Amandus in pago Belloacinse verbum Domini praedicaret, pervenit ad quenquae longo iam tempore, amisso lumine, nihil praeter tenebras agnoverat. Ingressus autem vir Dei domum illius, coepit percunctari ab ea, qualiter ei haec caecitas evenisset. Respondente illa, quod non ob causam aliam ei ipsa caecitas evenerat, nisi quod auguria vel idola semper
Abbreviated transcription (Latin):
dieq facib accensus. eundem uirum dĩ extingue¬
pe conabatur. Q issisq agilib uiris. iussit ut
cundem uirum dĩ a loco ipso contemptibiliter in¬
uiris affectum eiccrent. aut ceret in eodẽ puni¬
rent loco. Q enuentesq ad cum ministri simulato
dolo dixerunt quod ei locum aptum ad construen¬
dum monasterium ostendere deberent. tantũmo¬
do cum illis illue ꝓperare deberte. Sed eorum
fallacsa reuelante dõ latere non potuit. Qumq
cum ad praedictum locum ducere simularent.
non inscius uir dñi Amandus quo in loco eum
interimere disponerent. tindem ꝑuenerunt ad
suꝑcilium montis. ut eum ibi capite truncarent.
Nir tamen dñi suis hoc ante indicare noluit. qͥa
ad martyrium libentissime ꝓperabat. Sed subito
orta tempestas pluuiȩ grandinsq omnẽ illius
ita ut apparitores qui adinterficiendum eum
fuerant missi amisso lumine niebil penitue
uiderent. Spemq uitae iam nullã habentes. ꝓstrati

Expanded text:
diae que facibus accensus, eundem virum Domini extinguediae que facibus accensus, eundem virum Domini extinguere conabatur, missisque agilibus viris, ut eundem virum Dei a loco ipso contemptibiliter iniurias adfectum eicerent aut certe in eodem punirent loco. Venientesque ad eum ministri, simulato dolo, dixerunt, quod ei locum aptum ad construendum monasterium ostendere deberent; tantummodo cum illis illuc properare deberet. Sed eorum fallacia, revelante Deo, latere non potuit. Cumque eum ad praedictum locum deducere simularent, non inscius vir Domini Amandus, quo in loco eum interimere disponerent, tandem pervenerunt ad supercilium montis, ut eum ibi capite truncarentur. Vir etiam Domini suis hoc ante indicare noluit, quia ad martyrium libentissime properabat. Sed subito, orta tempestate, pluvia grandineque, omnem illius ita ut apparitores, qui ad interficiendum eum fuerant missi, amisso lumine, nihil penitus viderent, spemque vitae nullam habentes, prostrati
Abbreviated transcription (Latin):
¶onfido enim. quod ꝑ ipsus scĩtatem pristinam
consequaris salutem. Uuniq isdem cȩcus oculos
ex eadem aqua abluiss&. statim iubente do pristi.¬
num recepit iusum. ita ut omĩa clare uider&.
Locum praedicationis aptum. in quo cũ ft̃ib
qui cum eo ꝑ diuersas ꝓuntias multas ꝓ nomine
xep̃i perpessi fuerant passiones. aedificauit cȩnobiũ.
Atq ex eisdem fr̃ib plures postea abbates. seu
honorificos uidimus uiros.
I IIM fere tempore uir sc̃s dñi amandus
Nilaericum adiit regem. eumq humiliter
postulauitis quatinus ei aliquod municipium ad
conferuendum monasterium non ambitioni
grã. scis o animarum salutem largiri dignaret᷑.
Deditq pitiefatus ree ei locum nuncupante nanto
in quo ur dĩ sagaei intentione coepit aedificare
coenobium. Nummulus autem quidã ozidinsis
urbis antistes ualde ferebat moleste. quod isdẽ
uit dñi eundem locum inpetiauerat a rege. Auui¬

Expanded text:
confido enim, quod per ipsius sanctitatem pristinam confido enim, quod per ipsius sanctitatem pristinam consequaris salutem'. Cumque hisdem caecus oculos ex eadem aqua abluisset, statim, iubente Deo, pristinum recepit visum, ita ut omnia clare videret.locum praedicationis aptum, in quo cum fratribus, qui cum eo per diversis provinciis multas pro nomine Christi perpessi fuerant passiones, aedificabat coenubium, atqueex eis dem fratribus plures postea abbates vel honorificos vidimus viros. 23. Eodem fere tempore vir sanctus Domini Amandus ad Hildericum adiit regem eique humiliter postolavit, quatenus ei aliquod municipium ad construendum monasterium non ambitionis gratia, sed ob animarum salutem largire dignaretur. Deditque praefatus rex ei locum noncupante Nanto, in quo vir Domini sagaci intentione coepit aedificare coenobium. Mommolus autem quidam Ozidinsis urbis antestis valde ferebatur moleste, quod isdem vir Domini eundem locum impetraverat a rege, invi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓprus se cepit manib laniare. Atq eoactue
publice confiteri quod ob inuriam quã dĩ mroga¬
uerat seruo. haec ꝑpeti mererttur. Sieq in ipso
constitutus tormento. spritũ exalauit extremum:
llis autem adhue in eorum cecitate ꝑmanentib
dum uir sc̃s ad alia demigrar& loca ꝑuenit ad
ciuntatem quandam. S hi cum ab ep̃o ciuitatie
llius honorifice fuiss& susceptus. & ei hospitalitatis
more ep̃s a quam in manib funder&e: secretiue
praret ent irinisti iuit eandem aqũa in qua uir dĩ
mantis ab luenut diligenter in sacrario aecclesiu e
custo diendam depditarie. Q uod ita factum est¬
iuefatiq uod ee deui uuii d̃ benedistio salutem¬
fidelib restituere posset. Sodem quoq tẽpore
homo quidam cęcus sedebat ante fores templi
men̾dicans. qui multo iam tempore eorporalem
amiserat uisum. Ad quẽ ciuitatis ipsius ep̃e
ait. O homo si habes fidem. ablue oculos tuo
ex aqua in qua uir dĩ Amatidus abluit manus.

Expanded text:
propriis se coepit manibus laniare, atque coactus propriis se coepit manibus laniare, atque coactus publice confiteri, quod ob iniuriam, quam Dei inrogaverat servo, haec perpeti mereretur; sicque in ipso constitutus tormento, spiritum exalavit extremum. 21. Illis autem adhuc in eorum caecitate permanentibus, et vir sanctus ad alia demigraret loca, pervenit ad civitatem quendam. Ubi cum ab episcopo civitatis illius honorifice fuisset susceptus, dum ei hospitalitatis more episcopus aquam in manibus funderet, secretius praecepit ministro, ut eandem aquam, in qua vir Dei manus abluerat, diligenter in sacrario ecclesiae custodiendam deportaret. Quod ita factum espus, quod eadem viri Dei benedictio salutem restitui possit. Eodem quoque tempore homo quidam caecus sedebat ante fores templi mendicans, qui multo iam tempore corporalem amiserat visum. Ad quem civitatis ipsius episcopus ait: 'O homo, si habes fidem, ablue oculos tuos ex aqua, in qua vir Dei Amandus abluit manus;
Abbreviated transcription (Latin):
uirum dĩ contempserat pmedicantem.
Ne multo post cum a fr̃ib quos ob animarũ
curam ꝑ diuersa reliquerat loca rogaretur
accepta ꝑuenit ad eos. Pudiuitq ab eis gentẽ
quan uacce iam appellauit antiquitas quȩ nunc
uulgõ nuncupatur uuasconia nimio errore de¬
cepta: ita ut auguris uel om̃i errori dedita. idola
& iam pro dõ coler&. Q uie gens erga pirentas
saltus per aspera atq in accessibilia diffusa erat
loca. fretaq agilitate pugnandi. frequenter fines
occupabat francorum. Sir autem dñi amandus
torum miseratus errorem. enixe elaborare cepit
ut eas ã diaboli reuocar& seruitio. Pum autem
eis uerbum predicar& diuinum. atq euuangłin
annuntiar& salutis: unus ẽ munistris ad surgeneo
apta cachinnaus risui uerba qũe uulgus nutũ.¬
logum uocat: seruum xxp̃i decrahere cȩpit. euuam.¬
geliumq quod predicabat ꝓ nichilo ducere
Sed enden mone hora arreptus a dȩmone miser

Expanded text:
virum Dei contempserant praedicantem. 20. virum Dei contempserant praedicantem. 20. Nec multo post, cum a fratribus, quos ob animarum cura per diversa reliquerat loca, rogareturaccepta, pervenit ad eos audivitque ab eis gentem quendam, quem Vaceiam appellavit antiquitas, quam nunc vulgo nuncupatur Wascones, nimio errore deceptam, ita ut auguriis vel omni errore dedita, idola etiam pro Deo coleret. Quae gens Transalpinis montibus per aspera atque inaccessibilia diffusa est loca, fretaque agilitate pugnandi, frequenter finibus occupabat Francorum. Vir autem Domini Amandus eorum miseratus errori enixaeque laborans, ut eos a diaboli revocaret instinctu, dum eis verbum praedicaret divinum atque euangelium adnuntiaret salutis, unus e ministris adsurgens que etiam apta cachinnans risui verba, quem vulgo mimilogum vocant, servum Christi detrahere coepit euangeliumque quod praedicabat pro nihilo duci. Sed eadem mox hora arreptus a daemone, miser
Abbreviated transcription (Latin):
clamabant dignum etim esse sacerdocio. atq
ob animarum sollicitudinẽ ecclãm magis quã
pecumine questum debere suscipere. ¶oactus
igitur a rege ac sacerdotib. pontificalẽ suscepit
cathedram: Sieq ꝑ triennium fere uicos uel
castra circumiens. uerbum dñi constanter om̃ib
predicauit. Multi &iam quod dictu uefas ẽ
sacerdotes atq leuit e predicationem
illius respuentes. audire sentempserunt: .t
ille secundum euuangłii praeceptũ. puluerem de
pedib in testimonium excutiens. ad alia ꝓperabat
sloca
SITYR tandem paruam repperiens insulam.
cui uocabulum ẽ. chanelaus iuxta scaldũ fluuiũ.
aliquantis dieb. cumꝰ ft̃ibus spiritalib ibidem¬
xp̃o militare studuit. S ed uerbi dĩ contẽptores.
ꝑ bicunium fere ingens attriuit plaga ita ut
euers e domus & agri in solitudinem essent re¬
dasti. necnon & iam uici uel castra destruerent᷑.
Nullusq pene in his regionibus remaner&. qui

Expanded text:
clamabant, dignum eum esse sacerdocium atque clamabant, dignum eum esse sacerdocium atque ob animarum sollicitudinem ecclesiam magis quam pecuniae questu debere suscipere. Coactus igitur a rege vel sacerdotibus, pontificalem suscepit cathedram, sicque per triennium fere vicos vel castra circumiens, verbum Domini constanter omnibus praedicavit. Multi etiam, quod dictu quoque nefas est, sacerdotes atque levitae praedicationem illius respuentes, audire contempserunt; at ille secundum euangelii praeceptum pulverem de pedibus in testimonium excutiens, ad alia properabat loca. 19. Igitur tandem, parvam repertam insulam cui vocabulum est Chanelaus iuxta Scaldum fluvium, aliquantis diebus cum fratribus spiritalibus inibi Christo militavit. Sed verbi Dei contemptoribus per biennium fere ingens adtrivit plaga, ita ut eversae domus, agri in solitudine redacti, necnon etiam vici vel castra destruerentur, nullusque pene in his regionibus remaneret, qui
Abbreviated transcription (Latin):
prȩcib amborum. facturum se esse promisit.
Nudiens autem rex quod prȩcib sus sc̃s non
rennuer& a mandus. statim ipsum puerum af¬
ferri prȩcepit. Qui fatebatur non plus a natiui.¬
tate habere quam dies circiter quadraginta.
Accepit igipr uir sc̃s in manib puerum. &¬
benedicens eum: catecuminum fecit. Cumq
finita oratione nemo ex circũstante multitudi¬
ne respondiss&. amen : aperuit dñs os pueri.
atq audientib cunctis clara uoce respondit am̃.
a tatnq eun regenerans sacro baptisitiate. in¬
positoq nomine digeberto: regen atq omne̾
eius exercitum tiuic sc̃s Amandus magno reple¬
uit gaudio.
Sita gestis. adueniente obitus sui die tre¬
iestensium ep̃s feliciter migrauit ad xp̃m¬
gregataq multitudine sacerdocum populiq
turba non modica. ad regendam treiectensium
ecclãm eum preposuit. Illo uero rennuentt
atq se indignun uociferante. om̃s una uoce

Expanded text:
praecibus amborum, facturum se esse promisit. praecibus amborum, facturum se esse promisit. Audiens autem rex, quod praecibus suis sanctus non rennueret Amandus, statim ipsum puerum adduci praecepit, qui ferebatur non plus a nativitate habere dies scilicet quam quadraginta. Accepto igitur vir sanctus in manibus puerum benedicensque eum caticuminum fecit. Cumque, finitam orationem, nemo ex circumstante multitudine respondisset : 'Amen', aperuit Dominus os pueri, atque, audientibus cunctis, clara voce respondit: 'Amen'. Statimque eo regenerans sacro baptismate, inpositoque nomine Sygiberto, regem atque omnem eius exercitum tunc sanctus Amandus magno replevit gaudio. 18. His ita gestis, adveniente obitus die, Treiectensium episcopus feliciter migravit ad Chgregataque multitudine sacerdotum populique turbam non modicam, ad regendam Treiectensium ecclesiam eum praeposuit. Illo vero rennuente atque se indignum vociferante, omnes una voce
Abbreviated transcription (Latin):
sacro digneris abluere baptismate. atq in filium
rennuens. scilic& sciens esse seriptum. mulitantẽ
dõ non oportere in plicari sȩcularib negotues
& quietum atq remotum palatia non debere
frequentare regia. e conspectu regis abscessit.
Statin igitur rex misit ad eum uirum illustrẽ
dadonem. atq cum eo uenerabilem uirum bli¬
gium. qui tunc in palatio regis sub sȩculari de¬
gebant habitui. N uos tamen postea egregioe
sacerdotes atq preclaros in meritis. signis quoq
uero humiliter uirtum dĩ petierunt ut prȩcib
regis dar& ad sensum. atq filium ipsius sacro
dignaretur diluere fonte. & ut eum enutrire
atq lege imbuere diuina quantotius ad sentir&.
dicentes quod si hoc uir dĩ non reunuer&. per
hanc familiaritatem liberius in regno ipsius
uel ubicumq eliger& haber& licentiam pmedi¬
candi. seu nationes quã plures ꝑ hane grãm sẽ
posse conquirere fatebantur. Uaudem fatigatus

Expanded text:
sacro digneris abluere baptismate atque, ut tibi ssacro digneris abluere baptismate atque, ut tibi srennuens, scilicet sciens esse scriptum, militanti Deo non oportere inplicare saecularibus negotiis et quietum atque remotum palatia non debere frequentare regia, e conspectu regis abscessit. Tunc demum rex misit ad eum virum inlustrem Dadonem atque cum eo venerabilem virum Eligium, qui tunc in palatio regis sub saeculare degebantur habitu, quos tamen postea egregios sacerdotes atque praeclaros in meritis, signis quoque  humiliter ad virum Dei petierunt, ut praecibus regis daret adsensum atque filium ipsius sacro dignaretur dilui fonte, et ut eum enutriret atque legem inbueret divinam, quantotius adsentiret, dicentesque, quod si hoc vir Dei non rennueret, per hanc familiaritatem liberius in regno ipsius, vel ubicumque eligeret, haberet licentiam praedicandi, seu et nationes quam plures per hanc gratiam se posse conquiri fatebantur. Tandem igitur fatigatus
Abbreviated transcription (Latin):
regem. instirore accensus. iubente eo non absq
iniuria de regno eius fuerat expulsus. Alle uero
remotiora ꝑquirens loca. uerbum dĩ gentibus
predicabat Cumq ãmiinustris tandẽ fiuss&
reꝑtus. & ut ad regem ire deber& admonitus.
nieiorans illud apłi prieceptum potestatibus
sublimiorib sẽ subdi debere. tandem ꝑuenit ad
regem. Qui in illis dieb in uilla cui uocabulũ
chy piaco est morabatur. Sisoq rea beatissimo
ama nuo magno repletus ẽ. gaudio. Prostratꝰq
pedib beati uiri. dep̾cabatur ut tanto sceleri
quod in eum ꝑpetrauerat ueniam largiri digna.¬
retur. Sed ille ut erat mitissimus atq supra
modum patiens. citius eum eleuauit a terra:
Tunc rexe ad scm̃ ait amandum. Penit& me
ualde. quod stulte aduersum te egerim. Precor
igitur ne memineris iniurie quam tibi inro
ne dedigneris annuere. Bedit michi dñs filium
non meis priecedentib meritis. precorq ut eum

Expanded text:
regem, in furore accensus, iubente eo, non absque regem, in furore accensus, iubente eo, non absque iniuria de regno eius fuerat expulsus, atque remotiora perquirens loca, verbum Dei gentibus praedicabat. Cumque a ministris tandem fuisset repertus et, ut ad regem ire deberet, admonitus, memorans illud apostoli praeceptum, potestatibus sublimioribus se subdi debere, tandem pervenit ad regem, qui tunc illis diebus in villa cui vocabulum Clypiaco est morabatur, visoque rex beatissimum Amandum magno repletus est gaudio, prostratusque pedibus beati viri, depraecabatur, ut tanto scelere, quod in eum perpetraverat, veniam largire dignaretur. Sed ille, ut erat mitissimus atque supra modum patiens, citius eum elevavit a terra Tunc rex ad sanctum ait Amandum: 'Penitet enim me valde, quod stulte adversum te egerim. Praecor igitur, ne memineris iniuriae, quam in te inne dedigneris annuere. Dedit mihi Dominus filium, non meis praecedentibus meritis, praecorque, ut eum
Abbreviated transcription (Latin):
eadem enrtumiens loca. libera uoce euuangłm
xp̃i gentilib prȩdicabat. Paucis uero ex eis
in xep̃o regeneratis. uidetis &iam sibi non satis
accrescere fructum. & martyrium quod semper
quȩrebat nondum adepturum. ad ꝓprias iterũ
reuersus est oues. Q uramq gerens earum. ad
cuelestia regna prȩdicando ꝑduxit.
NU SATA Dagobertus rex amori mulierum
plus quã oportebat deditus. omiq spurcitia libi.¬
dinis inflammatus. sobolem minime uidebatur
habere. Dedtamen ad dñi confugit auxilium.
de p̃cabaturq sedulo ut ei filium dare dignaret᷑.
qui post eum regni sui gubernar& sceptra.
e&̃. magno mox repletus gaudio cogitare cȩpit
cui ipsum puerum trader&. qui eum saero bap¬
tismate regenerare deber&. Utatimq accersi¬
tis ministris. ut scm̃ ꝑquirerent a mandũ sagãei
intentione precepit. Nam dudun ipse pon¬
tifex dum ꝓ capitalib criminib quod nullus
ex sacerdotib facere ausus ẽ. ipsũ redarguer&

Expanded text:
eadem circumiens loca, |libera voce euangelium eadem circumiens loca, |libera voce euangelium Christi gentibus praedicabat. Paucisque ex his in Christo regeneratis, videns etiam sibi minime adcrescere fructum et martyrium, quem semper quaerebat, minime adepturum, ad proprias iterum reversus est oves, curamque gerens earum, ad caelestia regna praedicando perduxit. 17. Interea Dagobertus rex, amore mulierum plus quam oportebat deditus omnique spurcitia libidinis inflammatus, sobolem minime videbatur habere, sed tamen ad Domini confugit auxilium depraecabaturque sedule, ut ei filium dare dignaretur, qui post eum regni sui gubernaret sceptra. sit, magno repletus est gaudio; cogitare coepit, cui ipsum puerum traderet, qui eum sacro baptismate regenerare deberet. Statimque, arcessitis ministris, ut sanctum perquirerent Amandum, sagaci intentione praecepit. Nam dudum ipse pontifex, dum pro capitalibus criminibus, quod nullus ex sacerdotibus facere ausus est, ipsum redargueret
Abbreviated transcription (Latin):
Sicq cum ad ꝓpriam remittens domũ. parentib
restituit in colomem.
MSI hoc miraculum longe lateq diuulga¬
tum est. statim in cole regionis alliue
cursu celeri ad eum cucurrerunt. & ut
eos facer& xpianos humiliter postulabant.
Pana &iam quae ante adorare consueuerant
ꝓ prus destruentes manibus. ad uirum dĩ om̃s
unanimiter ꝑuenerunt. Nam ubi fana destru¬
ebantur. uir dñi amandus tã ex munificentia
regis. quã ea collatione religiosorum uitorũ
religiosarumq feminarum. statim monasteria
aut ebcłas construebat: Ferbiq sacri pabulo
populum reficiens. omium corda mandatie
elestib illuminabat.
Ua iam uir sc̃s uider& prȩdicatione
iori aestuabat desiderio: quatinus ad buc alii
conuerterentur. Pudiuit deniq qđ selaui
nimio errore dẽcepti. a diaboli laqueie
tenerentur oppressi. Alucq martyrii palmam
se assequi posse confidens. transfretato danubio

Expanded text:
sicque eum ad propriam remittens domum, parentibus sicque eum ad propriam remittens domum, parentibus restituit incolomem. 15. At ubi hoc miraculum longe lateque divulgatum est, statim incolae regionis illius cursu celeri ad eum cucurrerunt, et ut eos faceret christianos, humiliter postolabant. Fana etiam, quae ante adorare consueverant, propriis destruentes manibus, ad virum Dei cultum omnes unanimiter pervenerunt. Nam ubi fana destruebantur, vir Domini Amandus tam ex munificentia regis, quam et de conlata religiosorum virorum religiosarumque feminarum statim monasteria aut ecclesias construebat, verbique sacro pabulo populum reficiens, omnium corda mandatis caelestibus inluminabat. 16. Cum iam vir sanctus videret praedicatione iori aestuans desiderio, quatenus adhuc alii converterentur, audivit, quod Sclavi, nimio errore decepti, a diaboli laqueis tenerentur oppressi, maximeque martyrii palmam se adsequi posse confidens, transfraetato Danubio,
Abbreviated transcription (Latin):
sueuerat deferri fecit. Pr̾ibusq cellula egressis.
dõ anima incorpus rediit. atq cum uiro di loqui
cępit: Adueniente itaq matutinali tempore.
conuocatis fribus aquã iussit afferri. Suspicantib
autem illis ut corpus ad sepeliendũ sicut mos est
ab luere deber&. subito cellulam ingressi. uider̃
eundem homnẽlquẽ mortuum reliquerant sa¬
num cum uiro dĩ sedentem. atq in colomem
collo quentem. Od irariq uebementer cȩperunt.
quod uuum uidebant quẽ paulo ante mortuum
reliquerant. Nunc igitur sẽs uir dñi amandus¬
c epit ut necuiquã uiquã ꝓderegt hoc udelic&
quod ꝑ cum dũs operari dignatus ẽ: ad sereneo
non suce hoc esse ad scribendum uirtuti. sed mise¬
ricordi e dñi qui in sẽ sperantib ubiq dignatur
adessel N oto itaq om̃i corpore atq eĩcatricib
carnem carni resticuit. ita ut de plagis quas ante
ꝑtulerat in eius corpore nullum adiciũ apparerae.

Expanded text:
sueverat, eum deferri fecit, fratribusque cellulam egressis, sueverat, eum deferri fecit, fratribusque cellulam egressis, Deo, anima in corpore rediit, adque cum viro Dei loqui coepit. Adveniente itaque matutinarum tempore, convocatis fratribus, aquam iussit adferri; suspicantibus autem illis, ut corpus ad sepeliendum, sicut mos est, abluere deberet, subito cellulam ingressi viderunt eundem hominem, quem mortuum reliquerant, sanum cum viro Dei sedentem atque incolomem conloquentem, mirareque vehementer coeperunt, quod vivum videbant, quem paulo ante mortuum reliquerant. Tunc hisdem vir Domini Amanduscoepit, ut ne cuiquam umquam proderent, hoc videlicet, quod per eum Dominus operare dignatus est, adserens, non suae hoc esse adscribendum virtuti, sed misericordiae Domini, qui in se sperantibus ubique dignatur adesse. Loto itaque omni corpore atque cicatricibus, carnem carni restituit, ita ut de plagis, quas ante pertulerat, in eius corpore nullum indicium appareret,
Abbreviated transcription (Latin):
gata non minima multitudine franeorum in¬
urbe tornato ut erat illi iniunctum. ad deriman¬
das resederat astionies. Uum subito a lictoribus
ante cum presentatus ẽ quidam reus. quẽ om̃is
turꝰ axclamabat dignum esse mori. E rat nãq¬
isdem fur plagis iam erudeliter adfectus. uche¬
menter q cȩsus. corpore &iam semiuiuus. Nũq¬
praefatus doceo decreuiss&e ut eum patibulo
deberent ad figi. uir dñi amandus adueniens.
obnixa pr ece postulare cepit ut ei uitam
concedere dignaretur: Ned ut enit sȩuus atꝙ
otĩi belua erudelior niebil apud eũ
obtinere potuit. Naudemq aministris uel appa¬
ritorib isdem fur ad fixus patibulo ẽ. atq ex¬
tremum exalauit spiritum. Dotto igit᷑ domũ
reuersus est. populi constipatus caterua. Sẽs uero
uir dñi Amandus citius ad patibulum cucurrit.
hominẽq iam mortuum inuenit. Depositumq de
ligno. ad cubiculũ in quo familiariter orare con¬

Expanded text:
gata non minima multitudine Francorum,gata non minima multitudine Francorum, ut erat illi iniunctum, ad dirimendas resederat actiones. Tunc subito a lictoribus ante eum praesentatus est quidam reus, quem omnis turba adclamabat dignum esse morte, plagis crudeliter adfectus vehementerque caesus, corpore etiam semivivus. Cumque hisdem Dotto decrevisset, ut eum patibulo deberent adfigi, vir Domini Amandus adveniens, obnixa praece postolare coepit, ut ei vitam concedere dignaretur. Sed, ut erat saevus atque omni belua crudelior, nihil cum eo obtinere potuit. Tandemque a ministris vel apparitoribus hisdem fur adfixus patibulo est atque extremum exalavit spiritum. Dotto vero revertens domum, populi constipatus caterva, sanctus vir Domini Amandus citius ad patibulum cucurrit hominemque iam mortuum invenit, depositoque de ligno, ad cubiculum, in quo familiariter orare con
Abbreviated transcription (Latin):
ticis non absq iniiria sit repulsus. uerum &iam
& in flumen sepe precipitatus. Quae omĩa uir
sc̃s ꝓ nichilo deputans. uerbum dñi non destiti
monere: iemorans illam scĩ euuangeli sententiã.
quae ait. S aiorem caritateni nemo hab&. quã
ut animã suam ponat quis ꝓ amicis sius. Clomi¬
tes &iam illius qui eum fuerant germana carita¬
te seenti. ob in aediam uel sterilitatem loci ad
ꝓpria remeantes. eum ibidem solum reliquerunt.
Ipse uero in p̾dicationis ꝑmanens officio. alim̃tũ
ꝓprus adquirebat manib. Sane captiuos innu¬
meros redimens sacro baptisiate emundabat:¬
& ut in operib: bonis ꝑsisterent: fidelit᷑ hortabat᷑.
U U S &iam opere precium huic sedulȩ
ad nectendum̃ putauimus: quod uiro uonerabili
presbitero nomine bono narrante didiciniueo
qui testabatur se prȩsentẽ fuisse quando hacc
gesta res est. Piebat namq quod comes quidã
ex genere francorum cognomine dotto. cengre¬

Expanded text:
ticis non absque iniuria sit repulsus, frequenter etiam ticis non absque iniuria sit repulsus, frequenter etiam et in flumine praecipitatus? Quae omnia vir sanctus pro nihilo deputans, verbum Dei non distitit monere, memorans illam sancti euangelii seait: Maiorem caritatem nemo habet, quam ut animam suam ponat quis pro amicis suis. Comites etiam illius, qui eum germana fuerant caritate secuti, ob inaediam vel sterelitatem loci ad propria remeantes, eum ibidem solum reliquerunt. Ipse etiam in praedicationis permanens officio, alimentum propriis adquirebat manibus, atque captivos innumeros redimens, sacro baptismate emundabat, et ut in operibus bonis persisterent, fideliter ortabatur. 14. Illud etiam operae praetium huic scedulae adnectendum putavimus, quod, viro venerabili praesbitero nomine Bono narrante, didicimus, qui testabatur se presens fuisse, quando haec gesta res est. Agebat namque, quod comes quidam ex genere Francorum cognomine Dotto, congre
Abbreviated transcription (Latin):
atqqr fa uesi ibolã ãdorurtat. Prorg ferocitatẽ
enim gentos illius uel & eter e infeciti diratem
om̃s sacerdotes a prȩdicatione loci illus sẽ sub¬
traxerant: & nemo audebat in eodem loco uerbũ
adniuitiare dñi. Quo audito uir sc̃s. magis eoꝵ
miseratus errorem quã de uitte suie periculo ꝑ¬
timescens. Aicharium epm qui tunc nouiom̃sis
urbis eathedram prȩsidebat sacerdotalẽ adut.
eumq humiliter postulauit uit ad regẽ dagob̾cũ
quantotius ꝑger&. epistolasq ex iussu illiue
acciper& : ut siquis se non sponte ꝑ baptismi la¬
uacrum regenerare uoluisset: coactus a rege
sacro ablucretur baptismate. Quod ita factum ẽ.
P ercepta namq a rege potestate. & benedictione
a pontifice : illuc uir diũ Amandus perrexit
intrepide. Uix enim digne quis enarrare suffi¬
ci&: quantas ibidem pro xp̃i nomine ꝑpessus
sit inuirias. & quam frequenter ab incolis loci
illius caesus sit. nec non & a mulierib uel a rus¬

Expanded text:
vel idola adorarent. Propter ferocitatem enim gentis illius vel ob terrae infecunditatem omnes sacerdotes a praedicatione loci illius se subtraxerant, et nemo audebat in eodem loco verbum adnuntiare Domini. Quo audito, vir sanctus magis eorum miseratus errori, quam de vitae suae periculo pertimescens, ad Aicharium episcopum, qui tunc Noviomensi urbi cathedram praesedebat sacerdotalem, adiit eique humiliter postulavit, ut ad regem Dagobertum quantotius pergeret epistolasque ex iussu illius acciperet, ut si quis se non sponte per baptismi lavacrum regenerare voluisset, coactus a rege sacro ablueretur baptismate. Quod ita factum est. Perceptaque a rege potestate vel benedictione a pontifice, illuc vir Domini Amandus perrexit intrepide. Quis enim digne enarrare sufficiat, quantas ibidem pro nomine Christi perpessus sit iniurias, quodque ab incolis loci illius frequenter caesus sit, necnon etiam a mulieribus vel a rus
Abbreviated transcription (Latin):
blande eos co
innaui iacebant sopope depressi. Ipse & iam sẽe
in puppi nauis residens. qtuescebat
transiens ꝑ pippim nauis. Excitausq eum. ac
blanditer alloquens ait. Edli tunere amande.
non peribis neqi qui tetum sunt. Moae uero ad
uerbum illius sedata tempestate: tranquillitas
reddita est magna. Et facto mane. onĩs qui in
naui cum uiro erant dĩ. sani atq in colomes
ad terras egressi sunt
NA idem autem tempus cum loca uel dioceses
ob auimarum sollicitudint̃ uir dñi ciũ enx
mandus. audiuit pagum esse quendã prȩcers
fluenta scaldi fluii: ciũ uocabulũ ẽ gandauum.
quaq laqueis uehtienter intetiuit. ut iucole t̾re

Expanded text:
blande eos conin navi iacebant, sopore depressi; ipse etiam sanctus in puppim navis residens quiescebattransiens per puppim navis, excitansque eum ac blandeter adloquens ait: 'Noli timere, Amande; non peribis, neque omnes qui tecum sunt'. Mox vero, ad verbum illius sedata tempestate, tranquillitas reddita est magna, et facto mane, omnes qui in navi cum viro erant Dei, sani atque incolomes ad terras egressi sunt. 13. Per idem autem tempus, cum loca vel dioceses ob animarum sollicitudine vir Domini circuiret Amandus, audivit pagum quendam praeter fluenta Scaldi fluvii, cui vocabulum Gandao  laqueis
Abbreviated transcription (Latin):
De pretemisctenim substatitus nichil adipisci cupio.
Toliatti hodõ ut exp̃o militema permitte.
Nie q in eodem ꝑmanens desiderio. relicto
solo parentibusq turonos  sepulchrum
scĩssimi petut m aRT IXI: lbiq prostratues
& ꝓfusis in oratione uberrime lacrimis. ex toto
cordis petut affestu. quatinus iur sc̃s oratione
sua apud dm̃ obcinere mereretur reut nuumquã
eum dñs ad solũ ꝓprium remtare permitter&.
sed omnẽ uitae su cursum in ꝑegrinatione
expender&. Cumq ab oratione surrex iss&.
statut tamã capitis sui abscidit. P deptusq
chericitus honorem: omnẽ gram̃ transcendelat
in clero.
OST hacc uero ab abbate ipsius loci & a
fribus benedictione pcepta. ciuitatẽ biuri¬
cas ai scm̃ petut aeflagi filium. qui tinie nis

Expanded text:
enim substantiis nihil adipisci cupio; solummodo, ut Christo militem, permitte'. 4. Sicque in eodem permanens desiderio, relicto solo parentibusque, Turonis ad sepulchrum sanctissimi petiit Martini, ibique prostratus, profusis in oratione uberrime lacrimis, ex toto cordis petiit affectu, quatenus vir sanctus oratione sua apud Dominum obtinere mereretur, ut numquam eum Dominus ad solum proprium remeare permitteret, sed omni vitae suae cursum in peregrinatione expenderetur. Cumque ab oratione surrexisset, statim comam capitis sui abscidens adeptusque clericatus honorem, omnem gratiam transcendebat in clero. 5. Post haec vero, ab abbate ipsius loci vel a fratribus benedictione percepta, civitate Bituricas ad sanctum petiit Austrigisilum, qui
Abbreviated transcription (Latin):
Sed dum puer qui trahebatur munime responde¬
r&. ait sc̃s Amatidus. Dic illi fili. xp̃e filius
dĩ uiui crucifixus. Statimq ad uocẽ illiue
mimicus ut fumus euanuit.
N multo post cum quadã die ꝑ medium
pelagus nauigar&. nautasq uerbũ moner&
dñi. subito apparuit illis mirae magnitudinieo
piscis. Laut e uero misso in pelagus rete. eundẽ
piscẽ cȩperunt. Qumiq epularentur mutiusq
plausib ex ultareat. subito ĩnopinata orta tem¬
pestas est: quae omẽ et rumgaudiari in luccu
bant. tam ad

Expanded text:
Sed dum puer, qui trahebatur, minime respondeSed dum puer, qui trahebatur, minime responderet, ait sanctus Amandus: 'Dic illi, fili: „Christus, filius Dei vivi, crueifixus". Statimque ad vocem illius inimicus ut fumus evanuit. 11. Nec multo post, cum quadam die per medium pelagus navigaret nautisque verbum moneret Domini, subito apparuit mirae magnitudinis piscis. Nautae vero, misso in pelago rete, eundem piscem coeperunt. Cumque ępularentur mutuisque plausibus exultarentur, subito inopinata orta tempestas est, quae omnem eorum gaudium in luctumbant tam ad
Abbreviated transcription (Latin):
renus. elemosynis largus. Sensul sobrius. corpore
iastus. atq inter diuites & pauperes medius. sta
ut pauperes illum quasi pauperen aspicerent.
diuices quasi superiorem sẽ aestimarent. Sigllus
atq grationib deditus. sermone cautu&s.¶
IiUoł &iam captiuos uel pueros transina¬
rinos inueniss&. dato prȩcio redimebat. Spi¬
italiq exs regenerans lauacro. litteris affatimn
imbul prȩopiebat. P ruenussaq libercate. ꝑdiuer¬
fas pelinquehat aecolesias. Pluresq ex his post¬
cartpliscapos uel presbiteros. seu honorificoe
abbates fiusse audiuimus.
UY A &iam non ẽ praetermittendum. quod sã
iuir dĩ amandus a roma secundo rediensas xfsa
naue peruenit ad centum cellensem locum. Qua dã
Tigitur nocte dum solus ut illi mescrac ori¬
ros. imundus spiritus unũ ẽ famiuliao
app̃hiensa manu trabiebat ad mare: uoltus
cum ibi dimergi. Ned idem puer qui trabebatur.
eidem puero insultando respondit. Qualis xp̃c:

Expanded text:
renus, elemosinis largus, sensu sobrius, corpore renus, elemosinis largus, sensu sobrius, corpore castus adque inter divites et pauperes medius, ita ut pauperes illum quasi pauperem aspicerent, divites vero quasi superiorem se estimarent, vigiliis atque orationi deditus, sermone cautus. 9. Si quos etiam captivos vel pueros transmarinus invenisset, dato pretio redimebat, spiritalique eos regenerans lavacro, litteris affatim imbui praecipiebat, praemissaque libertate, per diversas relinquebat ecclesias, pluresque ex his postea episcopos vel presbiteros seu honorificos abbates fuisse audivimus. 10. Illud etiam non est praetermittendum, quod hisdem vir Dei Amandus iterum a Roma secundo rediens, ascensa navi, pervenit ad Centumcellensem locum. Quadam igitur nocte, dum solus, ut illi mos erat, oraret, inmundus spiritus unum e famulis, adprehensam manum, trahebat ad mare, volens eum demergi. Sed hisdem puer, qui trahebatur, gnus spiritus eidem puero insultando respondit: 'Qualis Christus?'
Abbreviated transcription (Latin):
uespera. cum custodes iuxta morẽ in aeccła
fecissent diligentiam. ses uir dt̃ amandus
egredientib ciuictis in aeccłã paululũ substitit.
ibi ex deuotione tota nocte uigilare cupienes
Uunc uero unus de custodib eum ituentũ contẽp.¬
tibiliter affectum iniuriis. eiecit extra aecclãm.
Sedente autem eo in extasi mentis in
gradibus ante fores aeccłe. subito ei sc̃s apparuit
Petrus. Blande leniterq eum alloquiturs eẽ ut
in gallias ad prȩdicationẽ exercendã reueroi de¬
ber& admonuit. De qua uisione sc̃s uir amanđ
hilarior redditus. accepta benedistions apłi
atq patroeius. feliciter remeauit in gallia
U interim paucis post trinsacus diebus.
coactus a rege & sacerdotib. ep̃s ordinatus ẽ.
Acceptoq pontificatus honore. gentib uerbum
euuangelieare.cepit dñi. atq seipsum in om̃ib
exemplumsbere bonorun operum. Erat autẽ
piissimus. atq om̃i bonitate replecus. Sultu se¬

Expanded text:
vespera, cum custodes iuxta morem in ecclesiam vespera, cum custodes iuxta morem in ecclesiam fecissent diligentiam, sanctus vir Domini Amandus, egredientibus cunctis, in ecclesia paululum substitit, ibique ex devotione tota nocte vigilare cupiens: tum vero unus e custodibus eum inventum, contemptibiliter affectum iniuriis eiecit extra ecclesiam. Sedente autem eo in extasi mentis in gradibus ante fores ecclesiae, subito ei sanctus apparuit Petrus, blande leniterque eum adloquitur et, ut in Galliis ad praedicationem exercendam reverti deberet, admonuit. De qua visione sanctus vir Amandus hilarior redditus, accepta benedictione apostoli atque patrocinia, feliceter remeavit in Galliis. 8. Cum interim, paucis post transactis diebus, coactus a rege vel sacerdotibus, episcopus ordinatus est, acceptoque pontificatus honore, gentibus verbum euangelizare coepit Domini atque se ipsum in omnibus exemplum praebere bonorum operum. Erat autem piissimus atque omni bonitate repletus, vultu se
Abbreviated transcription (Latin):
ab eo & ab eius arebidiacono scissiso udelic&
sulpitio: qui posteas ep̃s claruit esetuentissime
fuiss& susceptus. om̃i ei humantate ex hnbrrato
cellulam iuoeta aecclãm insuperiori qiuitatis
muro construi feccrunt.
N QA cellula multis dichi oh amorẽ acternac
uitae cilicio testus & ciere: icuinus attritus
atq inedia. hordeacio tintũ contentus panee
atq aqua per puuililum. ecrpꝰ suũ sustentuu
potius quã aliuit. Sieq ibidem trib fermne
militans lustris: a uino & cicera tom̃lno abstinuit.
IIs ita gestis. caelesti iterum rinflanimatus
Idesiderio. in cidit ei cogitatior ut ad limina
beatissimoꝵ apłoꝵ Petri & Pauli ꝓꝥeraie de¬
ber&. Assumptoq secum uno tautũ modo
comitẽ. squalida atq deuia lustrans loca. tin.¬
dem romam ꝑuenit. Abiq sco satiatus desiderio:
praeduleia in liminib apłorum figens oscula.
dieb aeccłarum dĩ circumibat loca nocte uero
ad sc̃i Petri reuertebatur aeccłam.
UANAM nanq die iam apppinquante

Expanded text:
 ab eius archidiacono, sanctissimo videlicet Sulpicio, postea vero episcopum, clementissime fuisset susceptus, omnique ei humanitatis exhibita, cellulam iuxta ecclesiam in superiori moenia civitatis construere fecerunt. n qua cellula multis diebus ob amorem aeternae vitae cilicio tectus et cinere, ieiuniis attritus atque inedia, ordeaceo tantum contemptus pane atque aquae perpaululum, corpus suum sustentavit potius quam aluit, sicque ibidem tribus ferme militans lustris, a sicera et vino omnino abstinuit. His ita gestis, caelesti iterum inflammatus desiderio, incidit ei cogitatio, ut ad limina beatissimorum apostolorum Petri et Pauli properare deberet. Adsumptoque secum uno tantummodo comite, squalida atque devia lustrans loca, tandem Romam pervenit, ibique sancto satiatus desiderio, praedulcia in liminibus apostolorum figens oscula, diebus ecclesiarum Dei circuibat loca, nocte vero ad sancti Petri revertebatur ecclesiam. 7. Quadam namque die, iam adpropinquante
Abbreviated transcription (Latin):
sobo ꝓfitaaes icurtualiquantisꝑ orationi incubius¬
s ansigililiti terucis contra immanem obposuit
anb uem. Pocentiq uirtuce nruii uerborum.
ut adiatedias quantotius redir& imperat. Qui
dicto oboediens atq ad signum uiri dĩ fugiens.
rapidoq cursu ad latebras remeans: in eadẽ insula
ulterus numquã cõparuit. Sieq eadem insulã
ꝑ orationem beati uiri Amandi. omip̃s ds ab
imminenti liberauit periculo. I oc initium signo¬
rum cius ad nos ntultoꝵ fama uolitante ꝑlatumȩ̃.
IIN coepit pater eius blandis eũ sermonub
inretire: ut quantotius de monasterio egrede¬
retur: & rursus sȩcularem assumer& habitunt
¶uq his atq sruiuscemodi ꝑsuasionib animumi¬

Expanded text:
orationi incubuisset, signum crucis contra inmanem opposuit anguem potentique virtute verborum, ut ad latebras quantotius rediret, imperat. Qui dicto oboediens atque ad signum viri Dei fugiens rapidoque cursu ad latebras remeans, in eadem insula ulterius nusquam conparuit. Sicque eandem insulam per orationem beati viri Amandi omnipotens Deus ab inminenti liberavit periculo. Hoc inicium signorum eius apud nos multorum fama volitant coepit pater eius blandis eum sermonibus inretire, ut quantotius de monasterio egrederetur et rursus saecularem adsumeret habitum. Cumque his atque huiuscemodi persuasionib
Abbreviated transcription (Latin):
pus eiꝰ. usq in prȩsentem diem. Onde creuit
timor & ueneratio cirea beatam Agathen.¬
& nullus tumquã molestus fuit generi eiues
Et hi ec uidentes. seripturam illã quam angls
deposuerat firiarunt: Post anni circulum
circa diem natalis eius mons &lina etus¬
tauit incendium. & quasi fluuius torrene
ita ignis uehemeiis saxa & terrã liquefaciens.
ueniebat ad catanensiũ ciuitatẽ. Qunc paga.¬
norum multitudo fugiens de monte descendit.
& uenerunt ad sepulehrum eius & tulerunt
uelũ eius. & statuerunt eum contra ignem ue¬
nientem. & ipsa hora stetit ignis diuinue
¶ oepit ignis fridie Kalendas Pebruarui. &
cessauit die nonarum earundem. qui ẽ dies
scpultur e eius: Ut coͣꝓbar& dñs nr̃ ihẽ xp̃e.¬

Expanded text:
p eius usque ad praesentem| diem. Vnde creuit p eius usque ad praesentem| diem. Vnde creuit timor et ueneracio circa beatam| agathe et nullus umquam molestus fuit generi eius| Vt autem euidenter scripturam illam quam an| gelus deposuerat firmaretur Post anni circulum| circa diem natalis eius . mons ethenus eructauit| incendium. Et quasi fluuius torrens . ita ignis uehemens| de xasa et terra liquefaciens . ueniebat ad cathenensium| ciuitatem. Tunc paganorum multitudo fugiens de mon| te discendit . et uenerunt ad sepulchrum eius . et| statuerunt eum contra ignem uenientem et stetit ignis diuinus . coepit ignis pridiae. kalendas| Febroarias et cessauit diae nonarum earumdem . qui| est dies sepulturę eius ut co