comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in utilis carnis ꝯcupiscentiis deser¬
uit. nanime curã in excolendis ur
qͦd ꝑ affluentiã ciboꝵ: comitari so¬
leat. inundatio u̾boꝵ¬
etiã multi. quod saturitatẽ
uentris sequit᷑ leuitas oꝑis.
⁊ uanitas mentis. Scͥptũ est enĩ
Sedit ppłs manducare ⁊ bibere
⁊ surrex̾unt luclere. Ludere ĩq̃t
fercula cũ in claustro secdeant. ñ
lectioni ⁊ silentio. s rumoribusi
curiositati uacant. qͥ locũ loquend
seruant. s instabiles nociosi. nuno
hos. nc̾ illos. ad loquendũ uocant
xit: ñ murũ. Si it murꝰ pon̾e̾tur
loquendi licentia omnino nega
ꝯstituta lectioni. in capło ꝯfessiõĩ
in eccła orationi. Claudit᷑ it̾m ĩ clas¬
stro ꝯfabulationi. in capło excusat
pot̃ hoc ostiũ appellari. licentia licent̃¬
loquendi: que aꝑit᷑ n⁊ claudit᷑. creditur
aut negat᷑. ꝑhoc ostiũ sepe int̾eunt:
qͥ ostiũ mentis frangunt. fascinati
enti. a regione deserti: ne domꝰ iiii.
angulis concussa subu̾tat᷑: ⁊ filii iob

Expanded text:
inutilis carnis concupiscentiis deservit, et animae curam in excolendis virquod affluentiam ciborum comitari solet inundatio verbetiam multi quod saturitatem ventris sequitur levitas operis, et vanitas mentis. Scriptum est enim: Sedit populus manducare, et bibere, et surrexerunt ludere . Ludere, inquit, fercula, cum in claustro sedeant, non lectioni et silentio, sed rumoribus et curiositati vacant, qui lservant, sed instabiles et otiosi nunc hos, nunc illos ad colloquium vocant.xit, non murum. Si enim murus poneretur, loquendi licentia omnino negarconstituta lectioni, in capitulo confessioni, in ecclesia orationi. Clauditur iterum in claustro confabulationi, in capitulo excusPotest hoc ostium appellari licentia loquendi, quae aperitur, aut clauditur, cum datur aut negatur. Per hoc ostium saepe introeunt, qui ostium mentis frangunt, fascinatio enti a regione deserti, ne domus quatuor angulis concussa subvertatur, et filii Job
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ calclei tribꝰ curiis. eaeles rapi-¬
unt. qm̃ illicita oꝑatione. suꝑflua
locutione. inordinata cogitatione. cu¬
ras dispensatoꝵ confunctunt. Sepe
aũ qͥd sibi qͥd ꝓximis. debeat atten¬
dit. nec ꝑ inmod̾ationẽ sollicitudi¬
nis alioꝵ se negligit. nec ꝑ sui curã
alioꝵ pꝰponit. s cũ hec utraq soller¬
ter agit. aliqua subito causa emer¬
git. que om̃s circunspectiones ob¬
ruit. ⁊ sic sola discretio animo dãp
discretionis qͥd nunti& ment¬
Audi dampna cameloꝵ: n casũ pue¬
roꝵ. Isti rapiunt᷑: illi moriunt᷑. Aufe-¬
runt᷑ it cure dispensationũ. dum ꝑ
negligentiã perit puritas. oͥcunspe-¬
ctionũ. Gaudent multi claustralium.
cũ de rogib fabulant᷑. dũ casus mi¬
litũ narrant. dũ ꝓ illis locunt᷑ a
qͥb ñ agnoscunt᷑: multoꝵ partes
defendunt. ꝓ multis irascunt᷑. pro
multis litigant: ignorant tñ quod
negant. aut qͦd affirmant. Si aũ de

Expanded text:
aldaei tribus turmis camelos rapialdaei tribus turmis camelos rapiunt, quando illicita cogitatione, superflua operatione, inordinata locutione curas dispensatorum confundunt. Saepe autem quid sibi, quid proximis debeat, attendit, nec per immoderationem sollicitudinis aliorum se negligit, nec per sui curam, aliorum postponit; sed, cum haec utraque solerter agit, aliqua subito causa emergit, quae omnes circumspectiones obruit; et sic sola discretio animo damnadiscretionis quid nuntiet mentiAudi damna camelorum, et casum puerorum. Hi rapiuntur, illi moriuntur. Auferuntur curae dispensationum, dum per negligentiam perit puritas circumspectionum. Gaudent multi claustralium cum de regibus fabulantur, dum casus militum narrant, dum pro illis loquuntur, a quibus non agnoscuntur, multorum partes defendunt, pro multis irascuntur, pro multis litigant, ignorant tamen quod negant aut affirmant. Si autem de
Abbreviated transcription (Latin):
llectꝰ. ꝯsiliũ ꝑ p̾cipitationem. forci¬
uido ꝑ cimorẽ. scientia ꝑ ignoranti¬
am̃ pietas ꝑ duriciã. timor ꝑ suꝑbiã
S ab hac ruina puer euadat. qui
beato iob nunciet .i. discrecio m̃tis
que cũ animo agit: ut ueꝑdere ce-¬
ꝑat. penitendo ꝯseru&x. Nii sunt ru¬
mores claustraliĩ: ad qͦs ñ ꝑtinent
rib: ñ ext̾iorib. Ueniat naliꝰ ñtius
ad beatũ iob: qui dicat. Chaldei fe¬
c̾unt tres turmas. n inuaserunt
camelos cuos. ⁊ tulerunt eos. necñ
⁊ puerts ꝑcusserunt glazo: n es¬
fugi ego solus ut nuntiarẽ tͥ. Chal¬
de⁊ ferores .i. demones. cameli bo
cus todes. sollicitas circũspectiones:
nuntiꝰ qui euadit. discretionẽ desig¬
nat animi. Camelũ partim mun¬
dũ animal. qͥa ruminat. partĩ im¬
mundũ q ungulam ĩ diuidit. bo¬
nas t̾renoꝵ dispensationes dicit:
quas diabolus mͦ corpenti. mͦ p̃cipi¬
tata actione ferit.mͦ pigra uł m¬
mod̾ata locutione confundit. Sic¬

Expanded text:
consilium per praecipitationem, fortitudo per timorem, scientia per ignorantiam, pietas per duritiam, timor per superbiam. Sed ab hac ruina puer evadit, qui beato Job nuntiet, id est discretio mentis, quae cum animo agit, ut quod perdere coeperat, poenitudo conservet. Hi sunt rumores claustralium, ad quos non pertinent ribus, non exterioribus. Venerat et alius nuntius ad beatum Job, qui diceret: Chaldaei fecerunt tres turmas, et invaserunt camelos, et tulerunt eos, necnon et pueros occiderunt gladio, et effugi ego solus, ut nuntiarem tibi . Chaldaei feroces, id est daemones; cameli, bo, pueri custodes, sollicitas circumspectiones, nuntius qui evadit discretionem designat animi. Camelus partim mundum animal, quia ruminat, partim immundum, quia ungulam non dividit, bonas terrenorum dispensationes innuit, quas diabolus modo torpenti, modo praecipitata actione ferit, modo pigra vel immoderata locutione confundit,
Abbreviated transcription (Latin):
eibos mense ⁊ habitacula seruoꝵ .i.
incellectꝰ diu̾sos sc̃pture. ⁊ ꝯgregatio¬
nes̃ religiosoꝵ. Uidet ordinẽ mini¬
strantiũ.i.statuta recte iuuentiũ.
sangiunis: illas uͦ nigras exercio la¬
boris. seu pallidas mortificatione
carnis. Uidet pmc̾nas: qui cũ u̾bo
p̃dicationis. ꝓꝓmant uinũ ꝯpuncti¬
onis. Attendit ñ holoca̾sta: que offe¬

Expanded text:
cibos mensae, et habitacula servorum, id est intellectus diversos Scripturae, et congregationes religiosorum, videt ordinem ministrantium, id est statuta recte viventium. sanguinis, illas vero nigras exercitio laboris, seu pallidas mortificatione carnis. Videt princernas, qui cum cibo praedicationis propinant vinum compunctionis. Accendit
Abbreviated transcription (Latin):
N ait adolescens. Casu ueni in mõ¬
ce gelboe ⁊ saul incumbebat super
hastam suã. ⁊ ꝯu̾sus pꝰ tergũ: uideis
q me uocauit. Cui cũ respondissem¬
⁊ aio ad eũ. Amalichites ego sum.
Sta inqͥt suꝑ me: ⁊ int̾fice me. Slã ᷤ¬
q suꝑ eũ: int̾feci eũ. Hii sunt ru¬
mores ruminandi claustralib.
Cũ i reu̾teret᷑ dauid acede amalec.
uenit ad cũ ħo de castris sauł qr¬

Expanded text:
 ait adolescens: Casu veni in montem Gelboe, et Saul incumbebat super hastam suam, et conversus post tergum sque me vocavit. Cumque respondissemEt aio ad eum: Amalechites ego sum. Sta, inquit, super me, et interfice me; et interfeci eum . Hi sunt rumores ruminandi claustralibus. Cum enim reverteretur David a caede Amalech, venit ad eum homo de Castris Saul, q
Abbreviated transcription (Latin):
ON. NcGAẽ
religio quod requirit neces¬
sitas nature: ꝓhib& tñ quod
appetit suꝑfluitas gule. Causari nit
solent quidam scłares qͦd tot diu̾sis
n delicatis utant᷑ cibis. qͦd tam mag-¬
no labore omnib ꝯficit᷑: n tã cito
glutit᷑. Nec minꝰ forsitan causa¬
ri debent quidã religiosi. qͥa delica¬
tiores possunt appellari: qͥ it delica¬
tiora querunt. delicatiores dici
possunt. Cũ gͥ legas deliqͥsse iona¬
chan in gustu mellis. esau in edu¬
lio lentis. sodomitas in saturitate
panis: putas ne sine pericło esse
tot crentũ fercłis. tot pisciũ ge¬
nerib. tot frixitrarũ diu̾sitatib
delectari: Nonne sic differt pa¬
latiũ arefectorio: sicut egiptus a
deserto: Sigͥ in deserto sumꝰ mi¬
randũ ñ ÷ si ollas carniũ suspiramꝰ.
Ollas carniũ suspirat: quẽ carniꝰ
desid̾iũ temptat. Isti aũ quare sus¬
pirent: qͥ ollas carniũ semꝑ habest:

Expanded text:
on negat religio quod requirit necessitas naturae, prohibet tamen quod appetit superfluitas gulae. Causari etenim solent quidam saeculares, quod tam diversis et tam delicatis utuntur cibis, quod tam magno labore cibus conficitur, et tam cito deglutitur. Nec minus forsitan causari debent quidam religiosi, qui delicatiores possunt appellari. Qui enim delicatiora quaerunt, delicatiores dici possunt. Cum enim legas deliquisse Jonathan in gustu mellis . Esau in edulio lentis , Sodomitas in saturitate panis , putasne sine periculo esse tot carnium ferculis, tot piscium generibus, tot frixurarum diversitatibus delectari? Nonne sic differt palatium a refectorio, sicut Aegyptus a deserto? Si igitur in deserto sumus, mirandumne est si ollas carnium suspiramus? Ollas carnium suspirat, quem carnis desiderium tentat. Isti autem quare suspirent, qui ollas carnium semper habent?
Abbreviated transcription (Latin):
d̃i scm̃ ÷. qͦd estis uos. In hoc tem¬
plo uasa sunt corda. que tunc sut̃
uasa templi dñi. cũ plena uͥtutib
placent aiume uoluntati. fiunt aũ
uasa palatis: qñ plac̾e̾ student. cui¬
lib& humane potestati. fiunt ⁊̃
uasa coquine: dũ cor quod priꝰ sobri-¬
etati seruierat. pꝰea seruit gule. Unͣ
ieremias. Qͥ nutriebant᷑ inqͥt in cro-¬
ceis: amplexati sut stercora. Crocꝰ
in oriente nascit᷑: ⁊ colorat. ⁊ saporat.
In croceis gͥ nutͥunt᷑. q̃ in inicio con-¬
u̾sionis sue. int̾ius sapore uͥtutum
reficiunt᷑. exteriꝰ uͦ boni oꝑis exem¬
plo colorant᷑. S hi qͥ sic in croceis¬

Expanded text:
est, quod estis vos . In hoc templo vasa sunt corda, quae tunc sunt vasa templi Domini, cum plena virtutibus placent divinae voluntati, fiunt autem vasa palatii, quando placere desiderant cuilibet humanae potestati. Fiunt etiam vasa coquinae, dum cor, quod prius sobrietati servierat, postea servit gulae. Unde Jeremias: Qui nutriebantur, inquit, in croceis, amplexati sunt stercora . Crocus in Oriente nascitur, et colorat, et saporat. In croceis igitur nutriuntur, qui in initio conversionis suae interius sapore virtutum reficiuntur, exterius vero boni operis exemplo colorantur. Sed hi, qui sic nutri
Abbreviated transcription (Latin):
cationẽ: ñ ueniat ꝑ affectũ uidere
cognitionẽ. ubi ꝓb& ꝑ effectũ Cũ
it uidi in domo ꝯu̾sionis. bona cõ¬
templatlonis. ⁊ recogitat in se ea
que audierat. ad huc in scło positus.
cibi. quietẽ silentii. ⁊ it̾m attendit ꝑ
contemplationẽ future uite p̾mia.
ubi erit iustis et̾na bonitas. felir et̾¬
nitas. gaudiũ sine dolore. quies sñ
pars mͥ nuntiata ñ fuit. An nescis
qr maria meliorẽ partẽ elegit. q̃ñ
auferet᷑ ab ea. Quanto meliorẽ n
longiorẽ: tanto maiorẽ. In actiua si¬
quidẽ uita finis ÷ in labore: in con¬
templatiua u defectꝰ in bonis. nec
t̾minꝰ in dilectione.¬
De lice iu capło

Expanded text:
cationem, nisi veniat per affectum, videre per cognitionem, nisi probet per effectum. Cum enim videt in domo conversionis bona contemplationis, et recogitat in se ea, quae audierat adhuc in saeculo positus dcibi, quietem silentii, et iterum attendit per contemplationem, futurae vitae praemia, ubi erit justis aeterna bonitas, felix aeternitas, gaudium sine dolore, quies sinepars mihi nuntiata non fuerat. An nescis, quia Maria meliorem partem elegit, quae non auferetur ab ea? Quanto meliorem et longiorem, tanto majorem. In activa siquidem vita finis est in labore, in contemplativa vero nec defectus in bonis, nec terminus in delectatione.De lite in cap
Abbreviated transcription (Latin):
gulosi fiant. placatur ds uent̾ di¬
u̾soꝵ hostiis ferculoꝵ. iclinat au¬
rem rumorib excitat᷑ sapoꝵ ge-¬
nerib. demulcet᷑ ꝯfabulatione. ñ
oratione. ocio gratulat᷑. somnolen-¬
tia delectat᷑. ꝑ similitudinẽ gͥ do
uentͥ assimilat᷑: dũ ei tanta deuoci-¬
one ꝑ omnia seruiat᷑. Hab& itaq

Expanded text:
gulosus fiat. Placatur Deus venter diversorum hostiis ferculorum, inclinat aurem rumoribus, excitatus saporum generibus, demulcetur confabulatione non oratione, otio gratulatur, somnolentia delectatur. Per similitudinem igitur Deo venter assimilatur, dum ei tanta devotione per omnia serviatur. Habet i
Abbreviated transcription (Latin):
Maior÷ sapĩa tua: ꝙͣ rumor quẽ au¬
duis. Saba captira: uł ut quidam
uolunt. conu̾sio uł incensio interp̃¬
tacur. Dũ it aliqͥs sub lege peccati
adhuc in scło positus. tenet᷑. audita
fama salomonis. ꝑ uerbũ p̾dicati¬
onis ad dnm ꝯu̾titur: conu̾sus ig¬
ne caritatis accendit᷑.  ing̾ssꝰ irłm.

Expanded text:
a, et opera tua, quam rumor, quem audivi . Saba, captiva, vel, ut quidam volunt conversio vel incensio interpretatur. Dum enim aliquis sub lege peccati adhuc in saeculo positus tenetur, audita fama Salomonis per verbum praedicationis ad Dominum convertitur; conversus, igne charitatis accendi
Abbreviated transcription (Latin):
fusione erit. Solent diis templa-
construi. altaria erigi. ministri
ad seruiendum ordinari: inmola¬
ri pecudes. thura cremari. Deo si¬
qͥdem uentri. templũ ÷ coquina.
altare mensa. ministri doci. im¬
molate pecudes. cocte carnes. fu¬
mꝰ incensoꝵ. odor sapoꝵ. Hec in

Expanded text:
fusione. Solent enim diis templa construi, altaria erigi, ministri ad serviendum ordinari, immolari pecudes, thura concremari. Deo siquidem ventri templum est coquina, altare mensa, ministri coqui, immolatae pecudes, coctae carnes, fumus incensorum, odor saporum. Haec in
Abbreviated transcription (Latin):
habitantibus orientẽ de sua qͥppiam
magnitudĩe sentit᷑ anitt̾e. nec in ocei¬
dente positis minor appar⁊ exoriens.
Nec gñ mediũ celi den arem: utusq
lac̾s ĩmutat aspectũ. ħon gͦ cebrem¬
tasenuis ꝯtemplata decipiat. nec quia
cubitał uisentib orb̾ sinis prtat᷑ ẽe:
reuera tał h̾ri putandus ẽ. demꝑenĩ
coherere solet int̾ualloꝵ tͣclui rerum
plintas speclatarũ. aciesq oculoꝵ inter¬
iecti spacii longitudinẽ non asseqͥtur

Expanded text:
habitantibus Orientem, de sua quippiam habitantibus Orientem, de sua quippiam magnitudine sentitur amittere; nec in Occidente positis, minor apparet exoriens, nec quando medium coeli tenet axem, utriusque lateris immutat aspectum. Non te ergo brevitas ejus contemplata decipiat, nec quia cubitalis visentibus orbis suus putatur esse, revera talis haberi putandus est. Semper enim cohaerere solet intervallorum tractui rerum prolixitas spectatarum; aciesque oculorum interjecti
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ quia maiera sũt aliis stellis mag¬
na nũcupant᷑. s quia tanta amplitudo
est orbis illoꝵ ut fulgor qui ex ipsis ir¬
radiat aerem totũ sufficient̾ illuminet.
uͥq porrectus t̾ras om̃es mariaq ꝯtĩ¬
gens. Qui cum in qualib ꝑte poli uel
oriendo ł occidendo ꝯstiterit: cuntoꝵ
mortaliũ uisibus equalit̾ aparescit.
Cuius magnitudo c̾tissim̃ hab docum̃¬
tũ. quia ͥ spsoꝵ luminarioꝵ collatione
latitudo t̾re quanta sit assignatur:
ut ꝑ hoc sol⁊ luna ł minores sese ꝯp̃hẽ¬
di ualeant ł maiores. Nam semꝑ ea que
eminꝰ posita suñt exigua nr̃is putant᷑
obtutib. Cum uͦ iuxta uen̾imꝰ: magni¬
tudinẽ eoꝵ quanta sit sacilius reꝑimus.
Sol autem nulli uniquam Plonguis
asseritur eẽ ł ꝓpius. iuita ex om̃i ꝑte
que subiecla sunt equa lance respec¬
tat. quem indi atq britanni similit᷑
intuent᷑. Neq enĩ u̾gens in occasum

Expanded text:
enim quia majora sunt aliis stellis magenim quia majora sunt aliis stellis magna nuncupantur, sed quia tanta amplitudo est orbis illorum, ut fulgor qui ex ipsis eradiat, aerem totum sufficienter illuminet, et ubique porrectus, terras omnes mariaque contingat. Qui cum in qualibet poli parte, vel oriendo vel occidendo constiterit, cunctorum mortalium visibus aequaliter apparescit. Cujus magnitudo certissimum habet documentum: quia nec ipsorum luminariorum collatione latitudo terrae, quanta sit assignatur; ut per hoc sol et luna vel minores esse comprehendi valeant, vel majores. Nam semper ea quae eminus posita sunt, exigua nostris putantur obtutibus: cum vero juxta venerimus, magnitudinem eorum quanta sit facilius reperimus. Sol autem nulli unquam, vel longius asseritur esse, vel propius, ita ex omni parte quae subjecta sunt, aequa lance respectat: quem Indi atque Britanni similiter intuentur. Neque enim vergens in occasum,
Abbreviated transcription (Latin):
ut dilig̃ntiꝰ horarũ possit colligi ꝑfecta
ꝯcursio. sicut hebrei annũ antiqͥtus ob¬
seruabant. ⁊ grecoꝵ uetustissimi. Annꝰ
autem solanus uocat᷑ ordinatio solis:
de c̾to signo in eodem rursus ꝑ sua se
uestigia reuoluentis. Et fecit duo lumi¬
naria magna. Huncupatio gͥ magnoꝵ
duplex est. quoꝵ una intellectũ ht ab¬
solutũ. alia uͦ est que respectu minoris
illud quod est maiꝰ assignat. ut puta
magnus equs aut anagnꝰ bos Hon
enĩ ex minia ĩmensitate suoꝵ corpoꝵ
s ex ꝯꝑaratione alt̾uis testimoniũ sor¬
tit᷑ eiusmi. QQuomͦ gͦ nc̃ sensum suꝑ
magnoꝵ appellatione ducemꝰ: Set
pͥorem sine dubio sensũ tanquam
minora maioribus ꝯferenteᷤᷤ uelut for¬
micã aut aliud quoddam animal
nat᷑a paruũ maximoꝵ collatione pͦ¬
positũ. dn potiꝰ quia ingena forma
sua m̾ito lumĩaria magna dicuntur:
⁊ magis oꝑinor ita deb̾e intelligi. Non

Expanded text:
ut diligentius horarum possit colligi perfecta ut diligentius horarum possit colligi perfecta concursio: sicut Hebraei annum antiquitus observabant, et Graecorum vetustissimi. Annus autem solanus vocatur ordinatio solis, de certo signo in eodem rursus per sua se vestigia revolventis. 9. Et fecit Deus duo luminaria magna. Nuncupatio igitur magnorum duplex est, quorum una intellectum habet absolutum, alia vero est quae respectu minoris illud quod est majus assignat: ut puta magnus equus, aut magnus bos. Non enim ex nimia immensitate suorum corporum, sed ex comparatione alterius, testimonium sortiuntur ejusmodi. Quomodo ergo nunc sensum super magnorum appellationem ducamus? Sed priorem sine dubio sensum, tanquam minora majoribus conferentes, velut formicam, aut aliud quoddam animal natura parvum maximorum collatione postpositum; an potius quia pro ingenti forma sua merito luminaria magna dicuntur? Et magis opinor ita debere intelligi. Non
Abbreviated transcription (Latin):
sine molestia nos tͣdit aduentin sequẽ¬
tis hyberm. denuo uidelic sole ad aus¬
tralẽ regionẽ de aquilonis ꝑtibus reme¬
ante. hee sunt uicissitudines tẽpoꝵ. q̃
sol discursib famulantes uitam nr̃am
dispensare credunt᷑. Et sint inquid in
singnis. ⁊ in diebus. ñ ut diem fac̾et sol
s ut diei mod̾et᷑. Nam olim nox ⁊ dieᷤᷤ
añquã luminaria crearent᷑ effecte st̃.
ꝙ declarat ⁊ spalmꝰ dicens. posuit solẽ
in podestatẽ diei. lunã ⁊ stellas in potes¬
cũ ad orbem quẽ nos habitamꝰ accesse¬
rit: solutis tenebris diem p̃stat. Non
gͦ fallit᷑ quisqͥs diem uocitau̾it aerem
istũ solis radiis illustratũ. ⁊ hãc diurni
demporis ẽẽ mensuram quo in hemis¬
ꝑio ut opinant᷑ quod supra terram
est ꝯmorat᷑. Set ⁊ in annis inquit sig¬
na ista disposita st̃. Cum duodecies gͥ
spacia sui cursus luna ꝑegerit: annũ
facit. Unũ dñ inseri sͥ flagitat mensẽ.

Expanded text:
sine molestia nos tradit adventui sequensine molestia nos tradit adventui sequentis hibernii, denuo videlicet sole ad australem regionem de aquilonis partibus remeante. Hae sunt vicissitudines temporum, quae solis discursibus famulantes, vitam nostram dispensare creduntur. Et sint, inquit, in signis et in diebus: non ut diem faceret sol, sed ut diei moderaretur. Nam olim nox et dies, antequam luminaria crearentur, effectae sunt, quod declarat et psalmus dicens: Posuit solem in potestatem diei, lunam, et stellas, in potescum ad orbem quem nos habitamus accesserit, solutis tenebris, diem praestat. Non ergo fallitur quisquis diem vocitaverit aerem istum, solis radiis illustratum, et hanc diurni temporis esse mensuram, quod in hemisphaerio, ut opinantur, quod supra terram est, commoratur. Sed et in annis, inquit, signa ista disposita sunt. Cum duodecies igitur spatia sui cursus luna peregerit, annum facit: unum tamen inseri sibi flagitat mensem,
Abbreviated transcription (Latin):
Nam sunt quidam qui ꝑ integrũ bidu¬
ũ singłis annis om̃im sine umbra sũt
c sub m̃idiano sole ꝯsliterint. quos quia
sol ꝯtͣ ipsum ilticem positꝰ eqͣlibus un¬
diq spaciis illuminat: inulłam penitꝰ
patem Nlec te sinit umbram. Ham ⁊ pu¬
teał apud eos aqua lic⁊ tenuissimũ po¬
test in altũ de sole lum̃ excipe ꝓpter
quod eos qͥdam ascios. idest exumbres
apellant. Illi autẽ qui extͣ t̾ras oclori¬
feras habitant: in utramq partem
mutant ũbras. Nam soli qui nr̃am
uident᷑ incosẽ regionẽ adu̾sus austr̃
semꝑ idest ad m̾idiem umibras crecdunt᷑
emitt̾e. Unde etiam a quibusdam amphi¬
cii id est biumbres nominant᷑. Uerum
hec omĩa sole ad partes boreales ꝯmean¬
te ꝓueniunt. Ex hiis ꝯsiderandũ est
quantꝰ racdoꝵ feruor habeat᷑. ⁊ quantoᷤ
hominibus casus efficiat. Post hec gͥ au
tũpnale tempꝰ succedit. quod frigoris
⁊ caloris equatas portiones optinens:

Expanded text:
Nam sunt quidam qui per integrum biduNam sunt quidam qui per integrum biduum singulis annis omnimodo sine umbra sunt cum sub meridiano sole constiterint, quos, quia sol contra ipsum verticem positus aequalibus undique spatiis illuminat, in nullam penitus partem flectere sinit umbras. Nam et putealis apud eos aqua, vix tenuissimum potest in alveum de sole lumen excipere, propter quod eos quidam ascios, id est, exumbres appellant. Illi autem qui extra terras odoriferas habitant, in utramque partem mutant umbras. Nam soli qui nostram videntur incolere regionem, adversus austrum semper, id est, ad meridiem umbras creduntur emittere: unde etiam a quibusdam amphiscii, id est biumbres nominantur. Verum haec omnia sole ad partes boreales commeante proveniunt. Ex his considerandum est, quantus radiorum fervor habeatur, et quantos hominibus casus efficiat. Post haec igitur tempus autumnale succedit, quod frigoris et caloris aequatas obtinens portiones,
Abbreviated transcription (Latin):
equale distribuit. quantoq altius ac̾ra
subuehit᷑: tanto magis paulatim com¬
ponit tempiẽ. ꝑ quam uer ꝓcedit. cinius
beneficio frutices arb̾oresq frondescut
⁊ animalia cunta t̾rena ł aquaria geni¬
tali calore stimulata ꝓpagationẽ gen̾̃is
successione ꝓlis extendũt. Inde se sol
mox ad estiuã lineam de flectenelo ꝑ
ꝯfima transit archoa dies nob̾ longio¬
res efficiens. diuitiꝰq cõmoratꝰ in dere
ipsũ quidem flagrantem redeit ac dor¬
ridũ. tellurem uͦ ꝑficit sicciorẽ. unde
maturandis semimbus. atq pomis fa¬
cultas optata prestat᷑. Eoq tempore ha¬
betur ardentior ⁊ umbras m̃idianas fa¬
eit breuiores. qm̃ de alto niinis loco nos¬
tram respicit regionẽ. diesq maiores
habent᷑ tũc qñ breues sũt umbre. sic̃
econtͣrio dies parui sunt: cũ fuerint um¬
bre longiores. quod apud nos qͥ ⁊ eros¬
cii nominam᷑ idẽ tales umbras haben¬

Expanded text:
aequale distribuit. Quantoque altius a terra aequale distribuit. Quantoque altius a terra subvehitur, tanto magis paulatim componit temperiem, per quam ver procedit, cujus beneficio frutices arboresque frondescunt, et animalia cuncta terrena, vel aquaria, genitali calore stimulata propagationem generis, successione prolis extendunt. Inde sol mox ad aestivam lineam deflectendo, per confinia transit arctoa, dies nobis longiores efficiens, diutiusque commoratus in aere, ipsum quidem flagrantem reddit ac torridum, tellurem vero perficit sicciorem, unde maturandis seminibus, atque pomis, facultas optata praestatur. Eoque tempore habetur ardentior, et umbras meridianas facit breviores, quoniam de alto nimis loco nostram respicit regionem, diesque majores habentur, tunc quando breves sunt umbrae: sicut e contra dies parvi sunt, cum fuerint umbrae longiores: quod apud nos qui eteroscii nominamur, id est, alias umbras haben
Abbreviated transcription (Latin):
sus illos disseruisse sufficiat. Neque enĩ
aut uos ꝓlinoribus sermonibus incli¬
getis ut pote mentis sanitate pollen¬
tes. aut tempꝰ patitur ult̾ius luicẽ
disputatioris extendi set sermonẽ ma¬
qis ad reliqua retorqueamꝰ. Sint in¬
quid insignis ⁊ temporibus. ⁊ in dieb
⁊in annis. Diximꝰ iam de signis Tem¬
pora sane intelligimꝰ ẽẽ partes imͦ an¬
ii u̾tentis. id est uer. estatẽ. autũpnũ.
atq hyemẽ. hec sibimet succedendo
uicissim ꝓ luminarioꝵ dispositis cursi¬
bus temꝑant᷑. hyemps enĩ fit in austra¬
libus sole regionibis ꝯmorance. noc¬
turnãq opacitatẽ eca clima quoe nõ
habitamꝰ spacio iongiore ducente.
Unde fit ut aer terre ꝓximꝰ frigidus
essiciat᷑. om̃esq nebulosi uapores con¬
elom̃ati pluuias ⁊ niues glaciesq ꝑ¬
ficiunt. Cum autẽ dem̃idiana pla¬
Ca rediens sol mediũ orbem celi tenu¬
erit: cũc diebus ac noclibus tempus

Expanded text:
sus illos disseruisse sufficiat. Neque enim sus illos disseruisse sufficiat. Neque enim aut vos prolixioribus sermonibus indigetis, ut pote mentis sanitate pollentes, aut tempus patitur ulterius limitem disputationis extendi. 8. Sed sermonem magis ad reliqua retorqueamus. Sint, inquit, in signis et in temporibus, et in diebus, et in annis. Diximus jam de signis: tempora sane intelligimus esse partes quatuor anni vertentis, id est, ver, aestatem, autumnum, atque hiemem. Haec sibimet succedendo vicissim pro luminariorum dispositis cursibus temperantur. Hiems enim fit in australibus sole regionibus commorante, nocturnamque opacitatem, circa clima, quod nos habitamus, spatio longiore ducente. Unde fit ut aer terrae proximus frigidus efficiatur, omnesque nebulosi vapores conglomerati, pluvias et nives, glaciesque perficiant. Cum autem de meridiana plaga rediens sol, medium orbem coeli tenuerit; tunc diebus ac noctibus tempus
Abbreviated transcription (Latin):
tim᷑: suꝑsiui sunt ut uideo latores le¬
gum. sequenda nobis ł fugienda mã¬
dantes supslui quoq iudices. honestoᷤ
laudib exoͬnantes. impbos suppliciis
piientes Insons etiam censenda est
homicide ł furis audacia qui ⁊ si
cohibere manꝰ ꝓpͥas a facinore ma¬
luissent.: minime potuissent. ꝓpter
indedinabilẽ necessitatis impulsũ.
Uani om̃es artifices estimandi sunt¬
inite subsidia manuũ labore querẽtes
Dupuacaneꝰ porro sudor agͥcolarũ quib
copie fructuũ possint etiam non opan¬
cibus habundare. Mercator etiam diues
esficẽtur mocio. cin ł nolenti pecuniam
genesis apportasset: ⁊pĩanoꝵ uerospes
que magna est sublata penitꝰ int̾isser.
qm̃ frustra uel nuslica colit᷑. ł dampna¬
tur mi quitas. si omło nichil ex senten¬
tia facere ꝑmittit᷑. ẜ enim quando
genesiaca uis ⁊ decretio fatał incumbit
nullũ locũ ꝓrsus inuenit examina¬
tio iusti iudicii. hec quidem aduer¬

Expanded text:
timur, superflui sunt, ut video, latores letimur, superflui sunt, ut video, latores legum, sequenda nobis vel fugienda mandantes: superflui quoque judices honestos laudibus exornantes, improbos suppliciis punientes: insons etiam censenda est homicidae, vel furis audacia, qui etsi cohibere manus proprias a facinore maluissent, minime potuissent, propter indeclinabilem necessitatis impulsum. Vani omnes artifices aestimandi suntvitae subsidia manuum labore quaerentes. Supervacaneus porro sudor agricolarum, quibus copiae fructuum possint etiam non operantibus abundare. Mercator etiam dives efficeretur in otio, cui vel nolenti pecuniam genesis apportasset. Christianorum vero spes, quae magna est, sublata penitus interisset, quoniam frustra vel justitia colitur, vel damnatur iniquitas; si omnino nihil ex sententia facere permittimur. Etenim quando genesiaca vis, et decretio fatalis incumbit, nullum locum prorsus invenit examinatio justi judicii. Haec quidem adver
Abbreviated transcription (Latin):
res exanimes. Deinde quanta irrationa¬
bilitas est bonũ malũ ue non ꝓsua
cuiꝰq dignitate distingu̾e s ex loci qua¬
litate. aut respectu alt̾ius ł optimũ
mate stella diu̾terit: sue ꝓprie dicit᷑
malignitatis oblita. Set hec quidem
hac lenꝰ. Sane ꝑ singła momẽta dem¬
poris ut dicunt in alud atq aliud
scema se transfert̃. In hiis itaq dot tan¬
tarũq mutationũ milibus quanta
cotidie nataluã regioꝵ decreta forma¬
ri putanda sunt: Cur gͦ non singłis
diebus pͥncipes ꝓcreant᷑. aut quare
apud illos successio semꝑ custoditur
liberoꝵ refert ad scema stellarũ. Quip¬
pe quibus regñ non genesis fato s
generis iure defertur. Non ne gͥ ioa¬
than gen̾auit orias. ⁊ de ioathan natꝰ
achã est : ⁊ tamen nullus eoꝵ seruilꝰ
horam ꝯditionis incͣrit. Peinde si
uirtutũ uicioꝵq pͥncipia non ex ar¬
bito nr̃o s ex genesis necessitate sor¬

Expanded text:
res exanimes. Deinde quanta irrationares exanimes. Deinde quanta irrationabilitas est, bonum, malumve, non pro sua cujusque dignitate distinguere, sed ex loci qualitate, aut respectu alterius, vel optimate stella diverterit, suae propriae dicitur malignitatis oblita. Sed haec quidem hactenus sane per singula momenta temporis, ut dicunt, in aliud atque aliud schema se transferunt. In his itaque tot tantarumque mutationum millibus, quanta quotidie natalium regiorum decreta formari putanda sunt. Cur ergo non singulis diebus principes procreantur? Aut quare apud illos successio semper paterni custoditur liberorum refert ad schema stellarum; quippe quibus regnum non genesis fato, sed generis jure defertur. Nonne igitur Joatham generavit Ozias, et de Joatham natus Acham est? Et tamen nullus illorum servilis horam conditionis incurrit. Deinde si virtutum vitiorumque principia non ex arbitrio nostro, sed ex genesis necessitate sor
Abbreviated transcription (Latin):
tes sub ead hora sepiꝰ ⁊ aspiciũt se. ⁊ ab¬
scondunt᷑. Maxima sane uis habetur
ĩ genesi ut illi dicũt si aut bona stella
respexerit aut maligna nascentẽ. Fit
autem plerumq ut eo tempore quo
bona stella prefuerit mathematicꝰ nõ
inueniens tempꝰ edicẽ ꝓpter ignoratio¬
nem uniꝰ minutissimarũ. quas supra
retulimꝰ portioñ. sub cacodemone illũ
iac̾e describat. ut ipsorũ sermone co¬
gar uti in quibus est quid̃ magna de¬
mentia. set maior habet᷑ impietas. Nã
malignioris stelle causas nequitie ꝓ¬
prie insitũ transferũt. conditorem.
quibus si ex nata sub ẽẽt in ꝑbitas: ꝯ¬
ditor ꝓfecto malignitatis auctor exti¬
cerit. Sin aut̃ ꝓposito faciente sunt
pessime: pͥmo quidem animalia que¬
dam putanda arbitͥo suo famulantia.
absolutoq ⁊ libero impetu ad hoc
quod sibi libuerit incitata sic quidẽ
tociꝰ modum suroris excedit insimulare

Expanded text:
tes, sub eadem hora saepius, et aspiciunt se, et abtes, sub eadem hora saepius, et aspiciunt se, et absconduntur. Maxima sane vis habetur in genesi, ut illi dicunt, si aut bona stella respexerit, aut maligna nascentem. Fit autem plerumque ut eo tempore, quo bona stella praefuerit, mathematicus non inveniens tempus edicere propter ignorationem unius minutissimarum, quas supra retulimus portionum, sub cacodaemone illum jacere describat, ut ipsorum sermonibus cogar uti, in quibus est quidem magna dementia, sed major habetur impietas. Nam maligniores stellae causas nequitiae propriae in suum transferunt conditorem: quibus si ex natura subesset improbitas, conditor profecto malignitatis auctor exstiterit. Sin autem proposito faciente sunt pessimae, primo quidem animalia quaedam putanda sunt arbitrio suo famulantia, absolutoque et libero impetu, ad hoc quod sibi libuerit incitata, siquidem totius modum furoris excedit insimulare
Abbreviated transcription (Latin):
illud ꝓnũciab̾ ineptiꝰ ut auderes de hus
rebus assertiones afferre que nicħ no¬
biscũ uident᷑ habere ꝯmune. Uorum
hec illorũ argumenta similia cassibus
aranearũ. in quib si culex aut musca
consederit tenet᷑ in nȩta cũ autẽ de
fortiorib aliquid inciderit: ipsum
qͥdẽ mox penetrat. textus uͦ prũpit
inualidos. tamen hiis non usoquaq
ꝯtenti sunt. G longinquius ꝓgrediun¬
tur errantes. Nam res que in arbitrii
nr̃i libertate sunt posite id est uͥtutes
aut uicia. celestiũ necessitatibus aplicãt.
Quibus contradic̾e quamꝗͣ. risibile sit :
tñ quia plures hac seductone ꝓlapsi ftͣ
ꝯgruũ mͥ uidet᷑ non transire silentio
adquibus illud principii loco postulamꝰ
agnosc̾e si non diebus singłis milies sce¬
mata mutant᷑ astroꝵ. demꝑ enĩ mo¬
uent᷑ atq discurit stelle que planete
uocant᷑. quarũ alie celeribus se uesti¬
giis ꝯsequnt᷑. ñ nulle tardiꝰ discurrẽ¬

Expanded text:
illud pronuntiabis ineptius, ut auderes de his illud pronuntiabis ineptius, ut auderes de his rebus assertiones afferre, quae nihil nobiscum videntur habere commune. Verum haec illorum argumenta similia sunt cassibus aranearum, in quibus si culex, aut musca consederit, tenetur innexa; cum autem de fortioribus aliquid inciderit, ipsum quidem mox penetrat, textus vero perrumpit invalidos. 7. Tamen his non usquequaque contenti sunt, sed longinquius progrediuntur errantes. Nam res quae in arbitrii nostri libertate sunt positae, id est, virtutes aut vitia, coelestium necessitatibus applicant. Quibus contradicere quamvis risibile sit, tamen quia plures hac seductione prolapsi sunt, congruum mihi videtur non transire silentio. A quibus illud principe in loco postulamus agnoscere: si non diebus singulis millies schemata mutantur astrorum. Semper enim moventur atque discurrunt eae stellae quae planetae vocantgiis consequuntur, nonnullae tardius discurren
Abbreviated transcription (Latin):
libre fui̾t editꝰ: iustꝰ esficit᷑ ꝓpt̾ equita¬
tem que seruat᷑ ĩ trutina. Quid hus ri
sibiliꝰ sieri poterit : dries ꝙͥ ex quo gene¬
sim mutuaris hominib : duodecuna
pars habetur celi. In quo si sol ꝯstit̾it.
etheria signa contĩcit. libra quoq E tau¬
rus duo decima pars est signiferi circii¬
li. Quomͦ gͦ principales inde causas
asserendo uite mortaliũ de t̾renis pe¬
cudibus nascentiũ formas mentes. ⁊ dicis
munificũ fore arietinũ hominẽ. Hon
quia moꝵ eius modi pars illa celi esfec¬
trix est. s quia natura tał est oins .
Hortaris gͦ nos prelata dignitate stella¬
rũ aut pociꝰ suad̾e conaris per hostias
mutas accomo dare tͥ consensũ. Quod
si de animalibus assumptas morũ ꝓpͥe¬
tates habet polus: ipse quoq subiacet
necessitatibus alienis. quippe qͥ naclus
est ex quadrupedibus causarũ ducta
pͥncipia. Si hoc dicis meptũ ẽẽ: multo

Expanded text:
librae fuerit editus, justus efficitur; propter aequitalibrae fuerit editus, justus efficitur; propter aequitatem quae servatur in trutinsibilius fieri poterit? Aries igitur ex quo genesim mutuaris hominibus, duodecima pars coeli habetur; in quo si sol constiterit, aetherea signa contingit; libra quoque vel taurus duodecima portio est signiferi circuli. Quomodo ergo principales inde causas asserendo vitae mortalium, de terrenis pecudibus nascentium formas mentes, et dicis munificum fore arietinum hominem: non quia morum ejusmodi pars illa coeli perfectrix est, sed quia natura talis est ovis? Hortaris ergo nos praelata dignitate stellarum, aut potius suadere conaris, per bestias mutas accommodare tibi consensum. Quod si de animalibus assumptas morum proprietates habet polus, ipse quoque subjacet necessitatibus alienis; quippe quia nactus est ex quadrupedibus causarum ducta principia. Si autem hoc dicis ineptum esse, multo
Abbreviated transcription (Latin):
insingulis quib planetis fieri neces¬
sariũ eẽ ꝯfirmant. ut agnoscatur
qualem ambitã gesserit adu̾sus er¬
raticas stellas. uel quale int̾ se sche¬
ma tenueruit cũ nasce̾tur infantu¬
lus. Nam si hora sollite non fuerit
custodita: contigeritq ł modicum
quid de illa subtilissima radiocinati¬
one mutari: ꝓrsus obseruatio tota
ꝯfundit᷑. Sunt quidem risu digni
qui huiꝰ in expłicabł discipline studii
uacauerũt. s muldomagis illi qui
auidius in eos in hiant tanquã sci¬
entes aliquid. Itaq solent euentus
⁊ effigies quoq p̃dice singłoꝵ. decla¬
rantes illũ cͥspo capillo fut᷑m ⁊ alacrẽ
qm̃ in ariete posita est eius hora
tał enĩ est sp̃es eius animał. eritq
magne potentie. qm̃ pͥncipał est a
depositam lanã facile resumit iinistrãte
natura. Qui autẽ sub tauro natꝰ est:
tyrannicꝰ erit. ⁊ laboriosus. idemq seruis.
bit᷑. ut pote simił illi. Qui autẽ sub hora

Expanded text:
in singulis quibusque planetis fieri, necesin singulis quibusque planetis fieri, necessarium esse confirmant: ut agnoscatur qualem habitum gesserit adversus erraticas stellas, vel quale inter se schema tenuerint, cum nasceretur infantulus. Nam si hora sollicite non fuerit custodita, contigeritque vel modicum quid de illa subtilissima ratione mutari: prorsus observatio tota confunditur. Sunt quidem risu digni qui hujus inexplicabilis disciplinae studiis vacaverunt: sed multo magis illi qui avidius in eos inhiant, tanquam scientes aliquid. 6. Itaque solent eventus, et effigies quoque praedicere singulorum, declarantes illum crispo capillo futurum et alacrem; quoniam in ariete posita est ejus hora, talis enim species est ejus animalis; eritque magnae potentiae, quoniam principalis est ardepositam lanam facile resumit ministrante natura. Qui autem sub tauro creatus est tyrannicus erit, et laboriosus, idemque servilis, icus habebitur, ut pote similis illi; qui autem sub hora
Abbreviated transcription (Latin):
tur sexagies dicas tͣnsisse mom̃ta:
Itaq manifestat᷑ editꝰ puer mathema¬
tico. Quanta dicimꝰ elapsa ẽẽ puncta
dũ medice responsa recddunt᷑ Quod
⁊ si ꝯtigerit extra fores cubiculi stare
eũ qui nascentis horam colligit. opor¬
cet uisitari lat̾culũ ut diligent̾ sine ul¬
la int̾missione calculari possit cursus
horarũ siue diurni fuerint. siue noctͣ¬
ni. Quantorũ gͥ sexagenoꝵ num̾us eo
ipso tempore p̃terisse putabit᷑ : Necẽẽ
est enĩ ut inuenat᷑ stella que non so¬
lum ĩ quota ꝑte duodecimispacii. set
etiã in quoto puncto duodecies diui¬
se portionis assistat. ut pociꝰ in quoto
mom̃to sexagesimorũ repꝑit᷑. in qui¬
bus diximꝰ dec̾torũ sortẽ fuisse q̃iui¬
sam. aut ut ouĩo ueritas requirat᷑
in quoto eorũ sexagesimoꝵ ostento q̃
a pͥmis sunt sexagesimis reꝑarata. Ue¬
rum istam sic enudeatã.⁊ incompre¬
hensibilem temporis iuentio nem

Expanded text:
tur, sexagies dicas transisse momenta. tur, sexagies dicas transisse momenta. Itaque dum manifestatur editus puer mathematico, quanta dicimus elapsa esse puncta, dum media responsa redduntur. Quod etsi contigerit extra fores cubiculi stare eum qui nascentis horam colligit, oportet visitari laterculum, ut diligenter, et sine ulla intermissione calculari possit cursus horarum, sive diurni fuerint, sive nocturni. Quantorum igitur sexagesimorum numerus, eo ipso tempore praeteriisse putabitur? Necesse est enim ut inveniatur stella, quae non solum in quota parte duodecimi spatii, sed etiam in quoto puncto duodecies divisae portionis assistit, vel potius in quoto momento sexagesimorum reperitur, in quibus diximus decretorum sortem fuisse divisam, aut ut omnino veritas inquiratur, in quoto eorum sexagesimorum ostento, quae a primis sunt sexagesimis reparata. Verum istam sic enucleatam, et incomprehensibilem temporis inventionem,
Abbreviated transcription (Latin):
in hoc pũcto rex erit gentiũ pͥnceps¬
q populoꝵ. maximã potentiã multas¬
q diuitias sortiturꝰ. łum aut̃ qͥ in
illo mom̾to creatꝰ est m̃dic̃ ⁊ uagum
fore. cotidianiq uictus causa diũsoꝵ
ianuas obiturũ. Ideo namq cͥculum
qui signifer apellat᷑. in duodecĩ ꝑtib
diuidũt. qm̃ sol ꝑ tͥginta dies egredi
id est merrabil uocitat᷑. Et rursum
uũ quodq mẽbrũ ꝑtiũ tͥcenarum
ꝑ spacia duodena deducũt. Quor. sinqu¬
las it̾m portiones in alia sexaginta ais¬
tribuut. eoꝵq sexaginta sexagies por¬
tiones enum̾ant. huiꝰmodi gͦ nascenti¬
ũ genesim disponentes: iudeamꝰ si possint
hanc subtilitatẽ sub temꝑis dimensiõe
seruare. Mox enĩ ut infans ꝓcesserit
ex ut̾o: speculari necẽẽ est obstecͥcem que
dicat si puer sit anpuella quod natũ est.
⁊ expectat uagitũ quo capiat paruuli
uiuentis indiciũ. Quanta dũ hec agũ¬

Expanded text:
in hoc puncto rex erit gentium princepsin hoc puncto rex erit gentium princepsque populorum, maximam potentiam multasque divitias sortiturus; eum autem qui in illo momento creatus est, mendicum, et vagum fore, quotidianique victus causa, diversorum januas obiturum. Ideo namque circulum qui signifer appellatur in duodecim partibus dividunt; quoniam sol per triginta dies egreditur id est, inerrabilis vocitatur. Et rursus unumquodque membrum partium tricenarum per spatia duodena deducunt: quorum singulas iterum portiones in alia sexaginta distribuunt, eorumque sexaginta sexagies portiones enumerant. Hujusmodi ergo nascentium genesim disponentes, videamus si possunt hanc subtilitatem, sub temporis dimensione servare. Mox enim ut infans processerit ex utero, speculari necesse est obstetricem quae dicat puer sit an puella quod natum est, et exspectat vagitum quo capiat parvuli viventis indicium. Quanta vis dum haec agun
Abbreviated transcription (Latin):
q dictũ scripture quod̃ ait in signis nõ
ad mutationẽ uidelie aeris. ẜ temporũ
qualitatẽ. s ad sortẽ ute tͣnsferentes hu¬
mane. ꝓ ut sibi indec᷑ exponũt. dicentes
quoꝵdam discurrentiũ siderũ ꝯplexo¬
nem cũ ad illas stellas que in ꝑpcliaco
alt̾ habitꝰ illar̃ fuerit: ꝯtraria decreta
ꝯponit. Heniq non erit fortassis inutile
si apiende questionis grã paulo suꝑnis
repetita serie narrationis exordiar.
Nico autem non meũ quid ꝓpriũ. set
ꝯfutationis illorũ causa suis utar elogis
ut ⁊ hii qui errore p̃uenti sunt remedia
ꝯcepte lesionis accipiant. ⁊ cet̾i munim̾
aliquod ne similia patiant᷑ inueniãt
Reꝑtores gͥ genesiace rationis diutur¬
nitate expti temporis. quod eos de
schematib multa diffugiant ĩ angꝰ¬
cum penitus temꝑis redegere mensu¬
ram. ut etiã inmutissimo int̾uallo si
tia asserentes quoꝰ ille qui natus est

Expanded text:
que dictum Scripturae quod ait in signis, non que dictum Scripturae quod ait in signis, non ad mutationem videlicet aeris vel temporum qualitatem, sed ad sortem vitae transferentes humanae, prout sibi videtur, exponunt; dicentes quorumdam discurrentium siderum complexionem, cum ad illas stellas quae in zodiaco alter habitus illarum fuerit, contraria decreta componit. De quibus non erit fortassis inutile, si aperiendae quaestionis gratia, paulo superius repetita serie narrationis exordiar. Dico autem non meum quid proprium, sed confutationis illorum causa, suis utar elogiis: ut et ii qui errore praeventi sunt, remedia conceptae laesionis accipiant, et caeteri munimen aliquod, ne similia patiantur, inveniant. Repertores igitur genesiacae rationis diuturnitate temporis experti, quod eos de schematibus multa diffugiant, in angustum penitus temporis redegere mensuram, ut etiam minutissimo intervallo, sitia, asserentes quod ille qui natus est
Abbreviated transcription (Latin):
lemq uiolentiam minitat᷑. horũ ꝙͥ ob¬
seruatio quantũ ꝯmoditatis impendat
hominib qͥs ignorat: Possunt enĩ na¬
uigat᷑ intra portũ retin̾ẽ classem. fu¬
tura picula p̃uidentes. Uiator item
cautus effectꝰ ex celi cͥsticia: tͣnquilli¬
tatis tempꝰ expectat. Agͥcultores quoq
seminibus ⁊ plantis sollicitã diligentiã
ꝯmodantes ex memoratis instructi sig¬
nis: oportunitatẽ ꝯgruã p̾stolant᷑. Quid
quod solutõnis etiã rerũ om̃iũ ĩ sole
lunaq ⁊ stellis uisenda ꝓdigia dñs p̃dica
unt dicens. sol u̾tetur in sanguinẽ ⁊ lu¬
na non dabit lum̃ suũ: Uerũ hec m¬
dicia sunt mũdane ꝯsũmatiõis ut dya¬
mus. Set illi qui ultͣ fossam saltꝰ suos
conant᷑ extendẽ: ad rationẽ genesis cur¬
sum ꝓpositi sermonis inflectunt: ferut
enim uitã nr̃am de motu pende celesti¬
um. ꝓpt̾ea caldei notationes astrorum
ad calus humanos assert̃ ꝑtin̾e. simplex¬

Expanded text:
lemque violentiam minatur. Horum igitur oblemque violentiam minatur. Horum igitur observatio quantum commoditatis impendat hominibus, quis ignorat? Possunt enim navigaturi intra portum retinere classem, futura pericula praevidentes; viator item cautus effectus ex coeli tristitia, tranquillitatis tempus exspectat; agricultores quoque seminibus et plantis sollicitam diligentiam commodantes, ex memoratis instructi signis opportunitatem congruam praestolantur. Quid, quod solutionis etiam rerum omnium in sole, lunavit dicens: Sol vertetur in sanguinem, et luna non dabit lucem suam . Verum haec indicia sunt mundanae consummationis, ut diximus. 5. Sed illi qui ultra fossam saltus suos conantur extendere, ad rationem genesis cursum propositi sermonis inflectunt. Ferunt enim vitam nostram de motu pendere coelestium; propterea Chaldaei notationes astrorum ad casus humanos asserunt pertinere, simplex
Abbreviated transcription (Latin):
satus c̃cissimã tempestatẽ regionibus
in quibus fu̾it glom̾atus intentat. dimi¬
lit̾ fit etiam qñ habet᷑ luna cͥcumflua.
uel cum solem cͥcumdederit area que
uocatur: nimir̃ aquarũ multitudinẽ
aut uentoꝵ fremitꝰ fut᷑os annũtiat. R
cum uisi cͥca eum fuerint discurrentes
hii qui soł ꝯtrarii nomĩant᷑. ꝓfecto casisᷤ
aliquos etherei tractus ĩ min̾e porten¬
dunt. sicut ⁊ uirge ille que iniri dis
colore sub matutinis nubibus ostendũ¬
tur. uehementes pluuias. ⁊ ꝓcellas. aut
cant. plurima etiam idicia crescente
ł senescente luna qui scientie studuer̃t
notasse dicunt᷑. asserentes quod ether
primꝰ uecessario ꝓ lune schematib qua¬
litatibusq u̾tatur. Nam cũ suerit t̾cia
sigracił ⁊ minime cornibus optusis ap¬
pareat serenitatẽ stabilẽ firmãq decla¬
rat. Sin aut̃ rubicunda pinguisq cor¬
nibus appareat: imbres nimios austra¬

Expanded text:
satus; certissimam tempestatem regionibus satus; certissimam tempestatem regionibus in quibus fuerit glomeratus intentat. Similiter etiam fit quando habetur luna circumflua, vel cum solem circumdederit area quae vocatur, nimirum aquarum multitudinem, aut ventorum fremitus futuros annuntiat, vel cum visi circa eum fuerint discurrentes, ii qui soles contrarii nominantur: profecto casus aliquos aetherei tractus imminere portendunt. Sicut et virgae illae quae in iridis colore sub matutinis nubibus ostenduntur, vehementes pluvias et procellas, aut cant. Plurima etiam indicia crescente vel senescente luna, qui huic scientiae studuerunt notasse dicuntur: asserentes quod aer necessario pro lunae schematibus qualitatibusque vertatur. Nam cum fuerit tertia, si gracilis et minime cornibus obtusis appareat, serenitatem stabilem firmamque declarat. Sin autem rubicunda, pinguisque cornibus habeatur, imbres nimios, austra
Abbreviated transcription (Latin):
trans. Temporis aut̃ mensurã equałr
cũ sole parcit᷑. Et sint inquid in signis.
⁊ in temꝑib ⁊ ĩ diebus.⁊ in annis. Neces¬
sarias gͥ humane uite sicut longior usuiꝰ
docet signoꝵ notationes. ⁊ obseruatiões
inuemes. si tñ non ampliꝰ eas quã opor¬
tet inqͥras. Multa enĩ suꝑ futuris mi¬
bribus possumꝰ discẽ. plurima quoq
de uaporibus t̾rarũ. motibusq uen¬
torũ seu ꝑ partes uenientiũ. seu ge¬
nerałr uͥq spirantiũ. ⁊ utrũ uolent᷑
an placide sint uenturi. Unũ itaq
ex demonstrationib habetur solis qd̾
ostendit nobis dñs dicens futuram
tempestatẽ. cum celũ cepit igneo rubore
tristari. Nebuł enĩ subeuntibus obfuscati
radii rutilo. sangumeoq colore cerniit᷑
aeris uidelie densitate talem spẽm nr̃is
obtutib enbente. Qui nͨ dũ in caloris
expressus ꝓpt̾ exalantes subinde uapores
⁊ augm̃tis aquarũ ÷ magis magisq cras¬

Expanded text:
trans; temporis autem mensuram aequaliter trans; temporis autem mensuram aequaliter cum sole partitur. 4. Et sint, inquit, in signis, et in temporibus, et in diebus, et in annis. Necessarias igitur humanae vitae, sicut longior usus docet, signorum notationes et observationes invenies, si tamen non amplius eas quam oportet inquiras. Multa enim super futuris imbribus possumus discere; plurima quoque de vaporibus terrarum, motibusque ventorum, seu per partes venientium, seu generaliter ubique spirantium, et utrum violenter, an placide sint venturi. Unum itaque ex demonstrationibus habetur solum, quod ostendit nobis Dominus, dicens futuram tempestatem cum coelum coeperit igneo rubore tristari . Nebulis enim subeuntibus, obfuscati radii rutilo sanguineoque colore cernuntur; aeris videlicet densitate talem speciem nostris obtutibus exhibente, qui necdum vi caloris expressus, propter exhalantes subinde vapores, et augmentis aquarum magis magisque cras