comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
angalorũ regis cancellario fermo nõ ociosus
fuit uiro ardentis ingemi nec lr̃arũ inscio
et qui ut in britãnia genitus atq educatus
abditarũq rerum ab adolestentia supͣfidem
curiosus talibus p̃sertim questũculis enodai¬
dis aptissimꝰ uideret᷑ Ille aũt seu quia sit
sparet sen qua puderet ignor antiã fateri
qui mos hodie multorũ est qui noy intelligũt
qͣnta modestie laus est homĩnato nec noste
omĩa ualenti profiteri ingenue se nestire ꝯd̃
nestiat, seu forte quod non suspicor qr huins
etati niee satisfacturũ Bed nõ prius ꝙͣ ad
libros suos quoꝵ nemo coyiosior fuit in pa¬
triam rentisset Erat eĩ dũ in amiciciã eiꝰ
intidi t̾ctandis dñi sui iregociis apud sedem
messem postea ꝓtulere nec dũ repoite fal¬
ces aur clausa sunt horrea dz dũ proiuissor
ille urens a biiss sure nichil ĩuemes suie noui¬
ter iniũcti pontificalis officii gͣui minere

Expanded text:
Anglorum regis cancellario, sermo non otiosus Anglorum regis cancellario, sermo non otiosus fuit; viro ardentis ingenii nec literarum inscio, et qui, ut in Britannia genitus atque educatus abditarumque rerum ab adolescentia supra fidem curiosus, talibus presertim questiunculis enodandis aptissimus videretur. 5 Ille autem, seu quia sic speraret, seu quia puderet ignorantiam fateri — qui mos hodie multorum est, qui non intelligunt quanta modestie laus est homini nato nec nosse omnia valenti, profiteri ingenue se nescire quod nesciat — seu forte, quod non suspicor, quia huietati mee satisfacturum, sed non prius quam ad libros suos, quorum nemo copiosior fuit, in patriam revertisset. 6 Erat enim, dum in amicitiam eius incidi, tractandis domini sui negotiis apud Sedem messem postea protulere; necdum reposite falces aut clausa sunt horrea. Sed dum promissor ille meus abiisset, sive nichil inveniens, sive noviter iniuncti pontificalis officii gravi munere
Abbreviated transcription (Latin):
orientẽ sita ẽẽt forte nõ mag̾ thilen ꝙͣ cho¬
ꝓbanen curaturus Cum uero britãma et
yberuiã cunctasq archades in occidentali ot¬
ceano ad aquilonẽ Inq eadẽ fortuuatas in¬
sulas ad austrũ ꝑtũ uisu ꝑtum assiduo cõ¬
meanciũ testimonio nõ alit᷑ pene ꝙͣ ip̃am
italiam ant gallias nosteremꝰ tircũspicere.
mirariq cepnnꝰ aliꝙͣtoq scrupulo suis inqͥ¬
rere sicubi undis emergẽt Celebrata hͨ om̃n
lr̃is insula quã in nr̃o octrano et antiquoꝵ
locant auctoritas et nũc etrã orientaliũ
populorũ ac totius orbis ꝯfirmat opinio
Guid multa euxuit huic qd sepe claris ui¬
ris accidit ut ubiq suit ꝙͣ in pr̃ia notiores
ꝑcunctare occidẽtis accołas in docti ip̃m in su¬
le nomen ignorant lrãtis utiq clarũ nomen
insule est insula uonõ minꝰ iguota ꝙ uul¬
go Michi quidaẽ de hat re cũ Richardo quondã

Expanded text:
orientem sita esset, forte non magis Thilen quam Thoorientem sita esset, forte non magis Thilen quam Thoprobanen curaturis. 3 Cum vero Britanniam et Hibernen cuntasque Orchades in occidentali occeano ad aquilonem, inque eodem Fortunatas insulas ad austrum, partim visu partim assiduo commeantium testimonio non aliter pene quam ipsam Italiam aut Gallias nosceremus, circumspicere mirarique cepimus aliquantoque scrupulosius inquirere sicubi undis emergeret celebrata hec omnium literis insula, quam in nostro occeano et antiquorum locavit autoritas et nunc etiam orientalium populorum ac totius orbis confirmat opinio. Quid multa? evenit huic quod sepe claris viris accidit, ut ubique sint quam in patria notiores. Percontare occidentis accolas: indocti ipsum insule nomen ignorant; literatis utique clarum nomen insule est, insula vero non minus ignota quam vulgo. 4 Michi quidem de hac re cum Ricardo, quondam
Abbreviated transcription (Latin):
¶Ad thomã messaueusem de tyle
Insula famosissima et intertas
opmiones diuersorum
Erambulanti ueterũ ꝯfinia accessu
quidẽ asꝑa sed amena tũ ꝑueneris
creb et scrupulus ingenii pede calcandꝰ
p̾dem pͥmor q̃roq itidẽ ꝙiã nã mũdi ꝑte
Lile sit insula quero s ut u̾m fatear necto
indice net ad rem ducentibꝰ ꝯiecturis aut
ip̃am aut ullam ĩueniendi sxem inuenio
Et h tibi quid ex ip̃is britãnici occeaui litto¬
ribus ꝓp̃mnquior ut fania est ip̃i quã inuesti¬
ganus insule stribo ꝓfecto uñ uł autiqͤ lr̃a¬
rum studio uł noua at sollitita locoꝵ inda¬
gine tercius aliꝙ stribere posse debueram
ultimã quippe t̾rarũ ẽẽ non ambigit᷑. hoc
boetiꝰ hoc oñĩs deniq scriptorũ cohors ᵈ
quoq satis int̾ multos quenit in oc̃ciduo te¬
tu sitam quã longissime ab ortu solis et a
meridie recessisse. Cet̾m nobis in occidente
positis stumłos addidit ip̃a uicinitas si ad

Expanded text:
Ad Thomam Messanensem, de Thile insula famosissima sed incerta, opiniones diversorum. 1 Perambulanti veterum confinia, accessu quidem aspera sed amena cum perveneris, creber scrupulus ingenii pede calcanduspridem premor, queroque itidem quanam mundi parte Thile sit insula. Quero, sed, ut verum fatear, nec certo indice nec ad rem ducentibus coniecturis, aut ipsam aut ullam inveniendi spem invenio. Et hec tibi quidem, ex ipsis britannici occeani litoribus, propinquior — ut fama est — ipsi quam vestigamus insule, scribo; profecto unde, vel antiquo literarum studio vel nova ac solicita locorum indagine, certius aliquid scribere posse debueram. 2 Ultimam quippe terrarum esse, non ambigitur: hoc Boetius, hoc omnis denique scriptorum cohors. Illud quoque satis inter multos convenit, in occiduo tractu sitam, quam longissime ab ortu solis et a meridie recessisse. Ceterum nobis, in occidente positis, stimulos addidit ipsa vicinitas; si ad
Abbreviated transcription (Latin):
nec ĩmito Putabat eiũ me in gallia reꝑi¬
re Sed illam curie sentinã tollerare neqͥ¬
uerã pximꝰ illi saltus in p̃tiam tui cũ
desidio arde certe scio s michi crede ꝙ nõ
scribem siꝓpositũ mrũ ꝑuerte̾ posses ulla
ꝓuidentia Crede inꝙͣ michi de consiliis ho¬
minũ fortua iudicat int̾ cogitatus atq
actus magnus quid ut uulgo dr̃ mons ẽ
Quando hic erit quẽ iam affuturũ sprrs
miciã manus impiosa res est anor n ͤ
non lice̾ sibi extimat uidebor iure meo uti
si qͣi renurẽtum thesaurũ donu recondidõ.
curãq sumpsio ne tam facile rursus eo ca
sior res est amiciꝰ ꝙͣ aurũ In qua si quid
auidia egero ex cuset utcũq possesse rei p̃¬
ciũ duriciẽ possessoris Ego quidẽ te ꝯsor¬
tem nõ reicio Ita ñ ut pũtem parriamur
Ut ꝑtem igit᷑ tuã feras ỹmo u̾ont ꝓ uno
duos hẽas uenire te amor cogat E ualle

Expanded text:
nec immerito. Putabat enim me in Gallia reperinec immerito. Putabat enim me in Gallia reperire, sed illam curie sentinam tolerare nequiveram. Proximus illi saltus in patriam. 3 Tui eum desiderio ardere certe scio, sed michi crede — quod non scriberem, si propositum meum pervertere posses ulla providentia — crede, inquam, michi: de consiliis hominum fortuna iudicat. Inter cogitatus atque actus magnus quidam, ut vulgo dicitur, mons est. Quando hic erit, quem iamiam adfuturum spero, iniciam manus. Imperiosa res est amor, nichil non licere sibi extimat; videbor iure meo uti, si quasi reinventum thesaurum domi recondidero, curamque sumpsero ne tam facile rursus eo carsior res est amicitia quam aurum; in qua siquid avidius egero, excuset utcunque possesse rei precium duritiem possessoris; ego quidem te consortem non reicio, ita tamen, ut presentem partiamur. Ut partem igitur tuam feras, imo vero ut pro uno duo
Abbreviated transcription (Latin):
quo moueri debeam intelligo neq eq̃ aĩo
possum uł assequi qd meũ est uł diuuttere
qd nũꝙͣ assequi potui Cõxendiaria ad diui
cias pħorum uia est que monstrat nõ ad¬
dendũ diniciis sed cupiditatibꝰ det̾hendum
hanc sequi disposui ne in illud durũ at la¬
boriosũ negociorũ mextrabiliũ iter incidã
a quo me dens et ip̃a nature mee õditio
manu ut ita dixim retxerũt de lite igit
sit quidꝙ ẽẽ potest m pauꝑtas quea non
Ĩdus aprilis uerone
¶ Ad eũdẽ aduẽtantis mĩci fama
Redi nõ posset ꝙptũ michi curarũ
iubeat partiri qͣntalib breuitate disposui
frantiscũ nr̃m aduẽtare audio et iam esse
massilie multis quidẽ iactatũ casibus et
t̾restribꝰ maritimis q ꝑiculis saluũ fñ
et ad me pͥmũ ille nũt recto ut aũĩt calle
festinat et de uiarũ ut certo sum plixi ͭ ͤ
conq̃rit᷑. Sepe ugilianũ illud in ore hñs
Italiã sequini fugientẽ ⁊ uolun᷑ undis

Expanded text:
quo moveri debeam, intelligo; nempe equo animo quo moveri debeam, intelligo; nempe equo animo possum vel assequi quod meum est, vel dimittere quod nunquam assequi potui. 10 “Compendiaria ad divitias” philosophorum via est, que monstrat non addendum divitiis, sed cupiditatibus detrahendum; hanc sequi disposui, ne in illud durum ac laboriosum negotiorum inextricabilium iter incidam, a quo me Deus et ipsa nature mee conditio, manu, ut ita dixerim, retraxerunt. De lire igitur sit quicquid esse potest; michi paupertas mea non Idus Aprilis, Verone. 11 Ad eundem, adventantis amici fama. 1 Credi non posset quantum michi curarum rohibeat, partiri quantalibet brevitate disposui. 2 Franciscum nostrum adventare audio et iam esse Massilie, multis quidem iactatum casibus et terrestribus maritimisque periculis, salvum tamen. Et ad me primum ille nunc recertus sum, prolixitate conqueritur, sepe virgilianum illud in ore habens: Italiam sequimur fugientem et volvimur undis;
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ qui spem ꝑdit nichil ꝑdit minus dixi
Multũ u̾olucrat᷑ et tñ ex ꝑtus loquor ut
nulla mĩor iactura quã sxri est sic nulla
molestior Causa est quia sepe pluris fuint
spata ꝙͣ possessa et sepe ꝙͣtũ nos spes reꝵ
blanda fefellerit adipistendo ꝯgnoscimus.
huiic ẽ ut quociens aute exꝑimentũ spes
in teriit gui nos incõmodo affectos exti¬
mems. puertit ergo ꝯsiliũ meũ deus et
curas quas pias arbitrabar suꝑnacuas
declarant ut uel sic edoctus agnosterem
cogitationes hõmi uanas ẽẽ. Et de hᵒ quidẽ
hactenis suꝑ negocio litis nr̃s il aliud
dico res incuria u̾titur Epero forte ut
illuis p̃donis insidie detergant᷑ in om̃s tũ¬
casus ꝑatus est añnꝰ uictor gandebo uictꝰ
uicta cũ insticia me solabor non mĩe pͥmũ
fortune ludis exceor didici quibꝰ artibus
caduce spei uulnus eludit᷑. Eant igẽ res
Ut qd̾cunq mõ ego nõ mouene neq hcle

Expanded text:
quod qui spem perdit, nichil perdit; minus dixi: quod qui spem perdit, nichil perdit; minus dixi: multum vero lucratur; et tamen expertus loquor: ut nulla minor iactura quam spei est, sic nulla molestior. Causa est, quia sepe pluris fiunt sperata quam possessa, et sepe quantum nos spes rerum blanda fefellerit adipiscendo cognoscimus. 8 Hinc est ut, quotiens ante experimentum spes interiit, gravi nos incommodo affectos extimemus. Prevertit ergo consilium meum Deus, et curas quas pias arbitrabar, supervacuas declaravit; ut vel sic edoctus agnoscerem cogitationes hominum vanas esse. 9 Et de hoc quidem hactenus. Super negotio litis nostre, nil aliud dico: res in curia vertitur. Spero fore ut illius predonis insidie detegantur; in omnes tcasus paratus est animus: victor gaudebo, victus victa cum iustitia me solabor. Non nunc primum fortune ludis exerceor; didici quibus artibus caduce spei vulnus eluditur. Eant igitur res utcunque, modo ego non movear; neque hercle
Abbreviated transcription (Latin):
om̃a ẽẽ debent unũ hoc mĩme tacuerim.
qd neq uiarũ labor nec pestis ãni huiꝰ
uniu̾sum orbem s cuncta p̃sertĩ lictora ꝓte¬
rens atq ꝯsumens neq añi mei dolor
neq mala nisi fallor et imiqͣ michi prĩe
tͣctatio me a suscepto itine̾ de torsisset p̃¬
sertĩ cũ maiore laboris ꝑte ꝯfecta iã ianu¬
am ꝑuenissem hec igit᷑ uerior et potior
nr̃arum letiorem exitũ affrem Itaq dulce
erat expectare donec in locũ spri res ip̃a
succederet et iam nõ cursã mõ sed uolatũ
meditabar uidebarq michi sie laboris
sensũ alpes Boũbie tnsiturꝰ appeninũ
uulgariter alpem dixi Inde rnĩ imꝓuisus
licet non expectatus tuis et amicorum
oculis adẽe decreuerã Accedebat ꝙ huic
potissime cexti oꝑis adminicula sꝑabãt᷑
quiba mora om̃is mimica eret Quippe
cũ nec celeritas exacta suffec̾it Quid
dicã Ecio res solidas ẽẽ spes manes Ecro

Expanded text:
omnia esse debent, unum hoc minime tacuerim, omnia esse debent, unum hoc minime tacuerim, quod neque viarum labor, neque pestis anni huius universum orbem sed cunta presertim litora proterens atque consumens, neque animi mei dolor, neque mala, nisi fallor, et iniqua michi patrie tractatio, me a suscepto itinere detorsisset; presertim cum, maiore laboris parte confecta, iam Ianuam pervenissem. 5 Hec igitur verior et potior nostrarum letiorem exitum afferrem. 6 Itaque dulce erat expectare, donec in locum spei res ipsa succederet; et iam non cursum modo, sed volatum meditabar, videbarque michi sine ullo laboris sensu Alpes Bononie transiturus — Apenninum vulgariter Alpem dixi —; inde enim improvisus, licet non inexpectatus, tuis et amicorum oculis adesse decreveram. Accedebat quod hinc potissime cepti operis adminicula sperabantur, quibus mora omnis inimica erat, quippe cum nec celeritas exacta suffecerit. 7 Quid dicam? scio res solidas esse, spes inanes; scio
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑam Confer aduẽtus diem cũ illarũ data
et uide si es tp̃ris spacio uenire debuissẽt
Ex egipto uenerũt cũ eis et amicoꝵ litt̾e
et duorũ facie mͥ non notorũ s utiq illu¬
striũ ut dicis inuenũ ut scrixta testant᷑
senũ quales utinã multos hr̃et ciuitas nr̃a
si tũ non ẽẽt in exiliũ missura nio etiã
si missura quorũ dispersio reliqͣs saltem
cuitates ytalicas adornaret Sed omitto
guor post ꝓpositũ ueniendi florentiam
iter in asalpnã galliam de flexisse qͣsi
natalis prĩe ꝯtemptor. et spes at uota mł¬
torũ me illic expectantiũ elusisse Possem
nd huc multifariã iñdere et ꝙ aliorũ res¬
ponsurus sun lr̃is nec dũ scio rñdebo tñ aliꝙͥ
licet occupatissimꝰ rogas eiũ seq̃r nupetũ
Dũ calamꝰ erit ĩuictibꝰ ille michi quo se
cium satiffiat musarũ in p̃sidio opus erit
Libi aũt cui sine ullo artificio aꝑta ⁊ unda

Expanded text:
peram. Confer adventus diem cum illarum data, peram. Confer adventus diem cum illarum data, et vide si eo temporis spatio venire debuissent ex Egipto. 2 Venerunt cum et duorum facie michi non notorum sed utique illustrium, ut dicis, iuvenum, ut scripta testantur, senum; quales utinam multos haberet civitas nostra, si tamen non esset in exilium missura; imo etiam si missura, quorum dispersio reliquas saltem civitates italicas adornaret! Sed omitto guor, post propositum veniendi Florentiam, iter in Cisalpinam Galliam deflexisse, quasi natalis patrie contemptor, et spes ac vota multorum me illic expectantium elusisse. Possem ad hec multifariam respondere, et quid aliorum responsurus sim literis, necdum scio. Respondebo tamen aliquid, licet occupatissimus; rogas enim; sequar impetum; dum calamus erit in manibus, ille michi quo se tium satisfiat, Musarum michi presidio opus erit; tibi autem, cui sine ullo artificio aperta et nuda
Abbreviated transcription (Latin):
gn̾ose amice longe tibi imparẽ atq dissani¬
lem uactꝰ pedem retͣhe ab incepto labo¬
rioso et mefficatt Reconsiliare illũ tibi
ne ꝙͣꝙͣ iuteris iuuite amicus ẽẽ nõ potes
forundabłis inmicꝰ potes ẽẽ quẽ nunc
ille ꝯ tempint tuuere incipiet si aperte
incipias irasci sencient quionã ẽẽt quem
gͣtis ingͣto amco lacescit dũ dux̾it medio¬
crũ morem in hoc egro et infecto hõie seq̃re
oro te exꝑirẽ ꝯtria mansuetudine irrita
efficax forte seneritas fuĩt odiũq potẽtis
amore quẽ blandientẽ sp̃uit horrebit
ex ꝓfesso municitias ex̾centẽ moribꝰ ad¬
uersũ meis Sed consentaneũ rebꝰ ꝯsiliũ
dedi Quid eiũ illi facias qui amorẽ uocet
insidias hũanitate putet ẽẽ formidinẽ
¶Ad Iohannẽ anchiseum excusatoria
et de spe caduca
s Itte tue plene gͣtissimuis atq dulcis¬
sus rephensionibꝰ nuenerunt
me cirta padi ripã ix . bl. aprilis ad ues¬

Expanded text:
generose anime? longe tibi imparem atque dissimigenerose anime? longe tibi imparem atque dissimilem nactus, pedem retrahe ab incepto laborioso et inefficaci; reconciliare illum tibi nequicquam niteris, invito amicus esse non potes, formidabilis inimicus potes esse. 4 Quem nunc ille contemnit, timere incipiet, si aperte incipias irasci: sentietque quisnam esset quem gratis ingrato animo lacessendum duxerit. Medicorum morem in hoc egro et infecto homine sequere; oro te, experire contraria. Mansuetudine irrita, efficax forte severitas fuerit odiumque potentius amore; quem blandiendem spernit, horrebit ex professo inimicitias exercentem. Moribus adversum meis, sed consentaneum rebus, consilium dedi; quid enim illi facias, qui amorem vocet insidias, humanitatem putet esse formidinem? Ad Iohannem Anchiseum, excusatoria et de spe caduca. 1 Litere tue, plene gratissimis atque dulcissimis reprehensionibus, invenerunt me circa Padi ripam, IX Kalendas Aprilis, ad ves
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Aꝑtas mimiticias occultis odiis
magnus labor Dicti ratio si q̃ritur
quia si accubatura huc atq huc in girum
uertit᷑ ut nestias ubi puluinar collotes
ludicra quedã cogitatio illius cui pͥmũ hꝰ
dice̾ in añi uenit et tamen sic est Idemq
de multis hom̃ba dici p̃t qd de cane dc̃ns
rides multi uiũ sũt quibus ul rite fiat sta
crebro uoluũt᷑ ut quã in ꝑtem suit cafuri
aut quid uelint sciri nequeat Ouña ilis
placuisse credas nichil egeris omis labor
om̃e perit obsequiũ Si urbanas illis offeras
delicias ruris frugalitatẽ laudent si ex ur¬
be dedux̾is freq̃ntũr q̃rant solitudinem
execrent᷑ si collo ceꝑis fastidiant indignẽ¬
turq si taceas absentes desid̾ent prĩtes
despiciant anicos sepe etiã od̾int a tali
frustra erit quidꝙ̾ amplius dix̾o dicã tanẽ
ne qua dissilatõnis occasio tue mãsuetudĩ
meo silentio p̃beatur. ut quid oꝑam ꝑdis

Expanded text:
9 Apertas inimicitias occultis odiis 9 Apertas inimicitias occultis odiis magnus labor». Dicti ratio si queritur, quia scilicet accubiturus huc atque huc in girum vertitur, ut nescias ubi pulvinar colloces. Ludicra quidem cogitatio illius, cui primum hoc dicere in animum venit; et tamen sic est, idemque de multis hominibus dici potest, quod de cane dictum rides. 2 Multi enim sunt, quibus nichil rite fiat; ita crebro volvuntur, ut quam in partem sint casuri aut quid velint, sciri nequeat. Cum illis placuisse credas, nichil egeris; omnis labor, omne perit obsequium. Si urbanas illis offeras delitias, ruris frugalitatem laudent; si ex urbe deduxeris, frequentiam querant, solitudinem execrentur; si colloqui ceperis, fastidiant, indignenturque si taceas; absentes desiderent, presentes despiciant, amicos sepe etiam oderint. 3 Afrustra erit quicquid amplius dixero. Dicam tamen, nequa dissimulationis occasio tue mansuetudini meo silentio prebeatur. Ut quid operam perdis,
Abbreviated transcription (Latin):
Ianne iiiͦ. kl̃ decembrꝰ
mĩa optato ꝓueniũt amice. gͣtulor
publice leticie singlariter honori tuo cuin
mambus turbide hactenꝰ ⁊ tenebrose ur̃bi
blanda srmitas et pax p̃dulcis ĩrehitim
nocuo q successu familiariũ rerũ tuarum
gratulor Prarũ ẽ ut leta cumulate accidãt
quĩ fortuue dulcia semꝑ ĩiuixtũ aliqͥd ama¬
rũ inficiat ac si qñ plene ꝓpicia ẽe uult
ex amaritudine rerũ ip̃a dulcedinẽ insꝑa¬
tam miris modis nouit elice̾. Cexe igit᷑
dura mollies et inflectens que tristia ui¬
debant᷑ u̾tit in gaudiũ utendũ fortime
mumibus non fidendũ Certe hͦ mõ artificio
usa est Itaq quid uis dicẽ nõ tñi noeiuis
euentibus s casibus ix̃is ñis atq diffi¬
cultatibo gtulari maipio unis. motuucle
illi tui corꝑis qua ingens ac młtiplex nĩ
leticia temꝑata ẽ et uiarũ mearũ ĩprdi¬
mentis multis ac uariis quibꝰ effc̃m spero
Ut anbo simł in prĩam ren̾tani᷑ uale

Expanded text:
Ianue, III Kal. Decembris. Ianue, III Kal. Decembris. Omnia optato proveniunt, amice. Gratulor publice letitie, singulariter honori tuo, cuius manibus turbide hactenus et tenebrose urbi blanda serenitas et pax predulcis invehitur; votivo quoque successui familiarium rerum tuarum gratulor. 2 Perrarum est ut leta cumulate accidant, quin fortune dulcia semper immixtus aliquis amaror inficiat; at siquando plene propitia esse vult, ex amaritudine rerum ipsa dulcedinem insperatam miris modis novit elicere. Sepe igitur, dura molliens et inflectens, que tristia videbantur vertit in gaudium. Utendum fortune muneribus, non fidendum. 3 Certe hoc nunc artificio usa est. Itaque quid vis dicam? non tantum votivis eventibus sed casibus ipsis nostris atque difficultatibus gratulari iilli tui corporis, qua ingens ac multiplex animi letitia temperata est, et viarum mearum impedimentis multis ac variis, quibus effectum spero ut ambo simul in patriam revertamur. Vale.
Abbreviated transcription (Latin):
nulluis eni licentia nnulla ꝯsurtudo nulla
libertas tͥminũ excusat potius ergo ille
menciendo paucos in mestos dies ꝙͣ tu pa¬
tria deserendo. mestam oem uitã feceris
Ille si quid uerbo deliq̃rit ubo purgabit᷑
tuũ si quod fictũ cupio u̾mi scelus ẽ quibus
unꝙͣ piatolis abolendũ sꝑes Immortale de
opinari nequeo tuã fortasse negligis. ac
saltẽ fame mee ꝯsule, Scis ꝙͣta inͥ imxen¬
Dat ꝓcella ꝙͣta si labi ceꝑis in caput meũ
rep̃hensorũ turba ꝯspiret proinde dum
tempus est ut tencianus loquit᷑ adolestens
etiã atq etiã cogita Circũspite oro sũmo
studio ꝙ agas/ excute acriter teip̃m ex ami¬
na tecũ nec te fallas qui sis qͥbi fui̾s unde
quo uen̾is quorsũ in offensa lib̾tate ꝓgredi
fas esti quã ꝑsonã indueris qd nomẽus¬
sũpsur quã spem tui fec̾is qͥd ꝓfessus fu̾i̾s
uidebis te non dñm rei pub ͭ ͤ s ministrũ

Expanded text:
nullius evi licentia, nulla consuetudo, nulla nullius evi licentia, nulla consuetudo, nulla libertas criminum excusat. Potius ergo ille mentiendo paucos michi mestos dies, quam tu patriam deserendo mestam omnem vitam feceris; ille siquid verbo deliquerit, verbo purgabitur; tuum si — quod fictum cupio — verum scelus est, quibus unquam piaculis abolendum speres? Immortale decus opinari nequeo — tuam fortasse negligis, at saltem fame mee consule; scis quanta michi impendeat procella, quanta, si labi ceperis, in caput meum reprehensorum turba conspiret. Proinde, dum tempus est, ut terrentianus loquitur adolescens, etiam atque etiam cogita; circumspice, oro, summo studio quid agas, excute acriter te ipsum, examina tecum, nec te fallas, qui sis, qui fueris, unde, quo veneris, quorsum inoffensa libertate progredi fas sit, quam personam indueris, quod nomen assumpseris, quam spem tui feceris, quid professus fueris: videbis te non dominum reipublice, sed ministrum.
Abbreviated transcription (Latin):
tare ista non possum Itaq non parũ mich
negocii remisisti ad te aĩo ꝓperabã flecto
iter Certe alterũ nõ uidebo Cu q longũ
uale Roma si hec uera sunt indos etto po¬
hec o multũ pͥncipio dissiłem fine et o in¬
miũ delicatas aures meas asueu̾ant magt¬
inficis runoribus. pati ista nõ pñt s ed ⁊
ũꝙ libencio errauerim magͣ quid̾ apud
me est scribentis aucͣtas sed cognite michi
młtis indiciis gen̾ose dicã an aĩose cuiusdã
iuidie nõ parua suspctio Igit᷑ et si plura
loqui dolor iꝑet/ frenabo tũ mpetũ qd
ꝓfecto nõ possem / nisi qr sollicitudinẽ meã
incredulitate ꝯfolor Secundet hec drus
letora faciat ꝙͣ narrant᷑ pocius q me
amitorũ altꝰ mendacio ꝙͣ impietate alt᷑
flagicioq leserit, Siquidẽ consuetudine pes¬
sina molenit effectũ est ut mendatiũ iam
cotidianũ ⁊ uulgare pc̃cm sit ꝑditorẽ prĩe

Expanded text:
tare ista non possum, fugere possum. Itaque non parum michi tare ista non possum, fugere possum. Itaque non parum michi negotii remisisti: ad te animo properabam, flecto iter, certe te alterum non videbo. Tu quoque longum vale, Roma; si hec vera sunt, Indos ego pohec? o multum principio dissimilem finem et o nimium delicatas aures meas! assueverant magnificis rumoribus, pati ista non possunt. Sednunquam libentius erraverim. Magna quidem apud me est scribentis autoritas, sed cognite michi multis indiciis — generose dicam an animose? — cuiusdam invidie non parva suspitio. Igitur etsi plura loqui dolor imperet, frenabo tamen impetum; quod profecto non possem, nisi quia solicitudinem meam incredulitate consolor. Secundet hec Deus et letiora faciat quam narrantur, potiusque me amicorum alter mendacio, quam impietate alter flagitioque leserit; siquidem consuetudine pessima effectum est ut mendacium iam quotidianum et vulgare peccatum sit; proditorem patrie
Abbreviated transcription (Latin):
anis opulis non puduerit ad affricã tͥnffre.
hanc michi quoq durissimã nc̃citate exime
ne liricus appatus tuarũ laudũ. in qͦ tẽste
quidẽ calauo multus erã desine̾ cogat in
satirã Neu me cãu in hanc narratõem inci¬
disse aut de nichilo locutũ putes/ Eturia di
fama ꝑuenit nõ te ppłm ut solebas s ꝑtem
ppłi pessimũ amare illi obsequi illam tolẽ
illam admirari euid dicã insi qd̾ tirerom
scribens prutꝰ. pudet ꝯditõis ac fertinte
mũdus ergo te uidebit de bonoꝵ duce satel¬
litẽ reꝓborũ Sic nobis subito trbata sũt
sydera sic infensa dinitas ubi nũc ille tuus
salutaris gemus. ubi ut usitatiꝰ loqr illebo¬
norũ operũ consultor sp̃us tũ quo assidus
colloqui pntabaris neq enĩ alit̾ tłia fiꝰ
posse ꝑ hoĩem uidebant᷑ Guid aũt torqor
Ibunt res quas sempit̾ua lex statuit. mu¬

Expanded text:
anis epystolis non puduerit ad Africam transferre; anis epystolis non puduerit ad Africam transferre; et hanc michi quoque durissimam necessitatem exime, ne lyricus apparatus tuarum laudum, in quo — teste quidem hoc calamo — multus eram, desinere cogatur in satyram. 7 Neu me casu in hanc narrationem incidisse aut de nichilo locutum putes. E curia digfama pervenit: non te populum, ut solebas, sed partem populi pessimam amare, illi obsequi, illam colere, illam admirari. Quid dicam nisi quod Ciceroni scribens Brutus? «Pudet conditionis ac fortune». 8 Mundus ergo te videbit de bonorum duce satellitem reproborum? sic nobis subito turbata sunt sidera, sic infensa divinitas? ubi nunc ille tuus salutaris genius, ubi, ut usitatius loquar, ille bonorum operum consultor spiritus, cum quo assidue colloqui putabaris? neque enim aliter talia fieri posse per hominem videbantur. 9 Quid autem torqueor? ibunt res quo sempiterna lex statuit; mu
Abbreviated transcription (Latin):
orũ operũ demolitor Nosti quibꝰ tmiti¬
bus ad głiam ascendisti uersis ret᷑ uesti¬
giis inde descendr̃ et nata facilior ẽ des¬
census, latissime enĩ uatet neqzeũ solum
apud inferos locũ habet qd aporta dr̃
sumꝰ cadimꝰ quidẽ ⁊ resurgiꝰ descendimꝰ
et ascendimꝰ inde ant nullus est reditus
Quid uo demencis ꝙͣ cũ stare possis cade̾
fiducia resurgendi ẜemꝑ ex alto ꝑiculo sior
casus est/ et quid oro te u̾tute altius ac głia
quarũ in u̾tice ꝯstit̾as nr̃is tp̃ribus macesso
tamos ĩpigre et tam insueto calłe ad sũma
puenas. Ut h and scram tui formi dolofior sit
Ruina pedem fige optet obuxis ut ꝯsistas
neq spectatulum p̃beas ridendũ hostibꝰ lu¬
gendũ tuis nõ querit᷑ gͣtis clarũ nomẽ nec
sernat᷑ quidẽ magnus enĩ labor ẽ magne
custodia fama pmitte michi meo uersiculo
tecũ uti qui adeo inͥ placuit ut eũ ex cotidi¬

Expanded text:
orum operum demolitor. 3 Nosti quibus tramitiorum operum demolitor. 3 Nosti quibus tramitibus ad gloriam ascendisti; versis retro vestigiis inde descenditur, et natura facilior est descensus; latissime enim patet neque solum apud Inferos locum habet, quod a poeta dicitur: sumus, cadimus quidem et resurgimus, descendimus et ascendimus; inde autem nullus est reditus. Quid vero dementius quam, cum stare possis, cadere fiducia resurgendi? Semper ex alto periculosior casus est; et quid, oro te, virtute altius ac gloria, quarum in vertice consederas nostris temporibus inaccesso? tamque impigre et tam insueto calle ad summa perveneras, ut haud sciam cui usquam formidolosior sit ruina. 5 Pedem figere oportet obnixius ut consistas neque spectaculum prebeas ridendum hostibus, lugendum tuis. Non queritur gratis clarum nomen nec servatur quidem; Magnus enim labor est magne custodia fame. 6 Permitte michi meo versiculo tecum uti, qui adeo michi placuit ut eum ex quotidi
Abbreviated transcription (Latin):
ditũ uuensa porrige̾ sp̃es est negandi.
Uale uiiͦ hł decenbs ex itinẽ
¶ Ad ncolaũ tribunũ uibis Rome de
famã eñis ĩnutata indignatio p̃ciba
mixta.
Eaisti fateor ut sepe ꝑ hoc tempus
illud apud ciceronẽ loq̃ntis affcani
dc̃m multa cũ uo luptate rexetem. Wuis ẽ
hic qui ꝯplet aures meas tantus et tam
dulcis sõnus quid eiũ in tanta claritate tui
nõĩs ad tam letos ⁊ tam trebros rerũ tuaꝵ
mintios ꝯuenienciꝰ dicẽturi Idq ꝙͣ cupide
feti̾m in scriptus tͥ exhortationũ mearũ
liber indicat stimłis meis ac laudibꝰ tuis
plenus noli queso ꝯmitteꝰ ut dicã quis ẽ
qui uuluerat aures meas tantus et tam
dulas fragor/ Caue obsecro sp̃osissimã fa¬
me tue frontez ꝓpriis mambꝰ deformae̾
Uulli fas homi est nisi tibi uiu rerũ tuarũ
fundamẽta quellere cu potes ruert̾e qui
fiudasti uolet architectus eẽ optimꝰ ꝓpri¬

Expanded text:
dicum immensa porrigere, species est negandi. dicum immensa porrigere, species est negandi. Vale. VII Kal. Decembris, ex itinere. 7 Ad Nicolaum tribunum urbis Rome, de fama eius immutata indignatio precibus mixta. 1 Fecisti, fateor, ut sepe per hoc tempus illud apud Ciceronem loquentis Africani dictum multa cum voluptate repeterem: «Quis est hic qui complet aures meas, tantus et tam dulcis sonus?» Quid enim in tanta claritate tui nominis, ad tam letos et tam crebros rerum tuarum nuntios convenientius diceretur? Idque quam cupide fecerim, inscriptus tibi exhortationum mearum liber indicat, stimulis meis ac laudibus tuis plenus. 2 Noli, queso, committere ut dicam: ‘Quis est hic qui vulnerat aures meas, tantus et tam tristis fragor?’; cave, obsecro, speciosissimam fame tue frontem propriis manibus deformare. Nulli fas hominum est, nisi tibi uni, rerum tuarum fundamenta convellere; tu potes evertere qui fundasti: solet architectus esse optimus propri
Abbreviated transcription (Latin):
res emit et ut est amiꝰ paux esse non
possim leec et hns fiłia q̃canqt int̾ nos in
hant sentẽtia dici solent tu qui nosti op
fac obsecro tũ tempus uidebit᷑ ꝙͣuis a me
ip̃o nec occulta nec tacita s sũt quidã qͥbꝰ
ut in amimũ penetret sepe ueritas incul¬
tanda esti qd eo nec minꝰ mirer iiͦ quitꝙͣ
deme mõ dicturꝰ es uideriscio ⁊ ab eta¬
tis nr̃e moribus et ab ip̃a uulgi oppĩõne
remocius cũ quo michi ut in multis sic
p̃cipue in eo ad̾ nunc aͥgit᷑ discordia
młta est Sed incredibilitatẽ audiencium
uitor añi et facundia lo ꝙ̃tis excuciet. mul¬
ti socrati meo de re qualib s młto plus
auctorit et fidei fuit amico de secretis aĩci
consiliis disserenti, multa quoq de amia
ore ꝙͣ de ꝓprio fauorabiliꝰ audiũtur Illud
in fuuem ne dissiłes ne quis forte de nr̃a
simplititate sibi placeat non est u̾a libe¬
ralitas dura non lenta non difficilis nͭ
respitit nisi quẽ complexat᷑. Illi morige

Expanded text:
res eunt et ut est animus, pauper esse non possim. 5 Hec et his similia, quecunque inter nos in hanc sententiam dici solent, tu, qui nosti optfac, obsecro, cum tempus videbitur, quamvis a me ipso nec occultata nec tacita. 6 Sed sunt quidam, quibus, ut in animum penetret, sepe veritas inculcanda est; quod eo nunc minus mirer, quo quicquid de me modo dicturus es, videri scio et ab etatis nostre moribus et ab ipsa vulgi opinione remotius; cum quo michi ut in multis, sic precipue in eo quod nunc agitur, discordia est. 7 Sed incredibilitatem audientium vigor animi et facundia loquentis excutiet. Multum Socrati meo de re qualibet, sed multo plus autoritatis ac fidei fuerit amico de secretis amici consiliis disserenti; multa quoque de amici ore quam de proprio favorabilius audiuntur. 8 Illud in finem ne dissimules, nequis forte de nostra simplicitate sibi placeat: non est vera liberalitas dura, non lenta, non difficilis; nichil respicit nisi quem complexa est; illi moriger
Abbreviated transcription (Latin):
esti et p̃cixicii admonet om̃is ascensus.
multoqs facilius nat᷑u duce in illoꝵ ꝯsortiũ
declinarẽ qui ut ait poeta hĩtabant in ual¬
libus ymis quã eorũ qui ut ait idẽ posue̾
in montibꝰ urbem Nne cũ ita sut si opta¬
ta michi medioctas ꝙͣ iuire flactus et aurx¬
am uocat ut pͥdem ꝓmittebat᷑ obueu̾it
est ꝙ gͣta intentõe suscipiã et ꝑ lib̾alitꝰ

Expanded text:
est, et precipitii admonet omnis ascensus; est, et precipitii admonet omnis ascensus; multoque facilius natura duce in illorum consortium declinarem, qui, ut ait poeta, habitabant vallibus imis, quam eorum qui, ut ait idem, posuere in montibus urbem. 4 Que cum ita sint, si optata michi mediocritas, quam iure Flaccus “auream” vocat, ut pridem promittebatur, obvenerit, est quod grata intentione suscipiam, e
Abbreviated transcription (Latin):
re alii opes uires alii corꝑ eas/ ali xotẽa
alii ꝯ siliũ conferẽt Ego ꝙ ꝯferre possĩ nef¬
to p̃ter lacͥmas non uideo. x. kl decem¬
bi ex itinere ⁊ cet᷑
¶Ad soc̾tem suũ de rebus suis fanuelia¬
bus ⁊ medio critatis studio.
fidei tue credidi nichil detraho nacħ
adicio non tm̃ firmo s fixus et̃ in ꝓposito
mes sum cuis si menũsti suꝑnacuũ est ꝙꝙͥ
de hac re ult̾ius loquor ut cũ me mei non
ĩiemorẽ scias breuit᷑ sic habe magne for¬
tune appetens nũꝙͣ fui siue id modesti suie
pusilli sine qd̾ quibusdã magnis uiris pla¬
cet magni amĩ ẽ u̾a quidẽ et uulgo ẽt nota
ꝯmnemoro et quorũ te in pͥmis testem hẽs
et interdũ laudatorẽ interdã uero ꝓ quali¬
tate temporũ amicissimũ rex̃hensorẽ qd̾
scilie ut u̾bis tuis utar cepto niuis insis¬
terem et uidendũ ess ne unde famã sũme
ꝯstancie qrerẽ inde ꝑtinacie nomen pe

Expanded text:
re, alii opes, vires alii corporeas, alii potentiam, re, alii opes, vires alii corporeas, alii potentiam, alii consilium conferent; ego quid conferre possim preter lacrimas, non video. Kal. Decembris, ex itinere. 6 Ad Socratem suum, de rebus suis familiaribus et mediocritatis studio. fidei tue credidi, nichil detraho, nichil adicio; non tantum firmus, sed fixus etiam in proposito meo sum, cuius si meministi, supervacuum est quicquid de hac re ulterius loquor. 2 Ut tamen me mei non immemorem scias, breviter sic habe: magne fortune appetens nunquam fui, sive id modesti sive pusilli sive, quod quibusdam magnis viris placet, magni animi est. Vera quidem et vulgo etiam nota commemoro, et quorum te in primis testem habeo et interdum laudatorem, interdum vero, pro qualitate temporum, amicissimum reprehensorem, quod scilicet, ut verbis tuis utar, cepto nimis insisterem, et videndum esset ne unde famam summe constantie quererem, inde pertinacie nomen inf
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpositũ ꝯquiestat Tunc igit᷑ ut occ̾ret nũt
semisoxits et uelut in sompnis loqͣr Ex
cusatõrm tuã ꝙͣuis suꝑuacuã amplector
Etio riũ locorũ distantiã ut amãtibus
odiosam sit honestis amitieyis nõ obesse
expior ꝙͣ uerbis trahi hanc amicis sciẽt
molestiã nunꝙͣ feci nec faciã quidẽ place¬
bo si poto aliegum ne displiceam puidebo
uersus tuos excitato apud elicona nr̃u ĩ¬
geno texere meditabar Sed nestio qͣlit᷑
cedula tua quã denies in manba habui
discedentẽ me fefellit et sine m̃e domi
substicit q̃re eam ibi et post me mitte
lices et sine illa scire uidear quid dicturs
sum modo frondosi nemeris uspiã du̾titũ¬
lum occurrat. Tribunicie lr̃e copiã quam
michi ouisisti uidi legi stupui ꝙ rñdeam
nõ habeo fatũ pr̃ie agnosto/ et quocũq me
uerto dolendi causas matiamq rexio do¬
futura est in hoc publico et pͥuato mero¬

Expanded text:
propositum, conquiescat. Tunc igitur ut occurret, nunc propositum, conquiescat. Tunc igitur ut occurret, nunc semisopitus et velut in somnis loquar. 3 Excusationem tuam, quamvis supervacuam, amplector; scio enim locorum distantiam ut amantibus odiosam, sic honestis amicitiis non obesse:experior quam verbis trahi. Hanc amicis sciens molestiam nunquam feci nec faciam quidem; placebo si potero, alioquin ne displiceam providebo. 5 Versus tuos, excitato apud Elicona nostrum ingenio, texere meditabar; sed, nescio qualiter, cedula tua, quam decies in manibus habui, discedentem me fefellit et sine me domi substitit. Quere eam ibi et post me mitte; licet et sine illa scire videar quid dicturus sum, modo frondosi nemoris uspiam diverticulum occurrat. 6 Tribunitie litere copiam, quam michi misisti, vidi legi stupui; quid respondeam non habeo. Fatum patrie agnosco, et quocunque me verto, dolendi causas materiamque reperio. Rofutura est? In hoc publico et privato mero
Abbreviated transcription (Latin):
et maxĩoꝵ hõm ingema Respiro ꝙͣq
me in ea que ante̾ sunt cũ apło ⁊ pt̾ita.¬
obliuisti itor et pñtia non uide̾ uale.
¶. Ad belum suũ de rebus familiaribus
et de sinistris Rumoribus actuum
tribunii urbis Rome
ulta scribe̾tempus dehortat᷑ sõpnꝰ
prohibet noctem iam t̾tiam ĩsõy¬
nem ago neq uet̾i̾bus curis liber ⁊ opp̃s¬
sus nouis qͣs michi ꝓfertio mea peperit.
multa in faciem et in tergũ curanda denũ¬
cians Cñ ex quo despice̾ omĩa in animũ
indux̾o qd magna ex ꝑte iam feci cũ pͥmũ
tnquillos sompnos carꝑe nicipiã nõ ałie
ꝙͣ eneas ĩlle uirgilianus, qui iam certus
eundi carpebat sompno rebus iã rite
ꝑatis aut enĩ fallor ut auceps et longa.
delib̾atio plena molostre ac laboris ẽ dubi¬
tandi exitus mitiũ est quietis dici nequit
auxia mens et cũctatãbus uagis ex̾cita
ꝓͣtũ electõe consilii in unũ aliquod uersa

Expanded text:
et maximorum hominum ingenia respiro! quamque et maximorum hominum ingenia respiro! quamque me in ea que ante sunt cum Apostoblivisci nitor et presentia non videre! Vale. 5 Ad Lelium suum, de rebus familiaribus et de sinistris rumoribus actum tribuni urbis Rome. 1 Multa scribere tempus dehortatur, somnus prohibet; noctem iam tertiam insomnem ago, neque veteribus curis liber et oppressus novis, quas michi profectio mea peperit, multa in faciem et in tergum curanda denuntians. Cum ex equo despicere omnia in animum induxero, quod magna ex parte iam feci, tum primum tranquillos somnos carpere incipiam, non aliter quam Eneas ille virgilianus, qui iam certus eundi Carpebat somnos, rebus iam rite paratis. 2 Aut enim fallor aut anceps et longa deliberatio plena molestie ac laboris est; dubitandi exitus initium est quietis. Dici nequit, anxia mens et consultationibus vagis exercita quantum, electione consilii in unum aliquod versa
Abbreviated transcription (Latin):
et si parere ncͣcͣim et tibi place delecta¬
bile/ Contͣnz sp̃es tuas sperue̾ p̃ces durũ
Illius iussa neglie̾ sacrilegiũ Totum in
hoc u̾titur ꝙ michi in illis quos postitis
emendatis codicibꝰ Repiendis fortuna
fauerit Nosti xiũ exꝑtus sc̃łi nr̃i crimen.
qͣnta sit rerũ taliũ penuria cũ tñ muti¬
les et suꝑuacue ymo u̾o penitus dãpnose
funesteq diuitie tantis curis ac laboribus
aggregent᷑ Quod in me erit studiũ mde¬
fessũ ac diligentiã adhibebo ac ne morã
fortassis accuses scito me reꝑandis uiribꝰ¬
corpeis q̃s morbus attenianit insolitudi¬
ne mear ad fontẽ sorgie usq ad autũpni¬
temꝑiem subsedisse metuentẽ corpus adhͨ
inualidũ longe me ꝯmitte̾ tũc auctis uo¬
lente deo uiriba atq estibus ĩminutis
iter arripiã Intea utinã scire posses ꝙͣ ta
cũ uoluptate soliuagus ac liber int̾ mõtes
et nemora int̾ fontes et fluĩa int̾ libros

Expanded text:
et sibi parere necessarium, et tibi placere delectaet sibi parere necessarium, et tibi placere delectabile; contraque, preces tuas spernere durum, illius iussa negligere sacrilegum. 4 Totum in hoc vertitur: quam michi in illis quos poscitis emendatis codicibus reperiendis, fortuna faverit. Nosti enim, expertus seculi nostri crimen, quanta sit rerum talium penuria, cum tamen inutiles et supervacue, imo vero penitus damnose funesteque divitie tantis curis ac laboribus aggregentur. 5 Quod in me erit, studium indefessum ac diligentiam adhibebo; ac ne moram fortassis accuses, scito me reparandis viribcorporeis, quas morbus imminuit, in solitudine mea ad fontem Sorgie usque ad autusse, metuentem corpus adhuc invalidum longe vie committere; tunc auctis, volente Deo, viribus atque estibus imminutis, iter arripiam. 6 Interea, utinam scire posses quanta cum voluptate solivagus ac liber inter montes et nemora, inter fontes et flumina, inter libros
Abbreviated transcription (Latin):
gie professorem e
Entionis tue menior ꝓmissiqz mei
nen oblitus Italiã siue ne graͭͦ lite
ioplicer quã in epłis Ciceroni suo monet
athitus in italiam uado Scio quidẽ et ne¬
mini quid me de ip̃ius cit̾onis libris in or¬
dinẽ redigendis et quarũdã ut dr̃e soles
ueluti scintillarũ luiẽ declarandis sepe ro¬
gaueras. Semũ quo meluctabiles p̃ces
essent ut roͣmis pontifex qui fu̾oris tui
ꝯscins hanc gn̾osam bibliothece sue custo¬
diam Ita tibi credidi̾t ut ita oĩbꝰ nr̃is pͥ¬
ceps iulius cesar .i. uarromi Cẽsar augu¬
stus pomprio matro. et Rex egiptiũs
tholemes philadelphus de metrio phale¬
rio ꝯmisisse nostunt᷑ curã prorsus ingeĩo
tuo dignã ut roͣnus inꝙͣ pontifex dig᷑¬
dienti michi suũ hac in re modestissime
indicaret am̃ effecisti Quid fatem Notũ
licet ignoti poete carmẽ Est orare ducã
sp̃es molenta iubendi. Et qi ꝯuidato sup¬
plicat ense potens parebo si potero nã

Expanded text:
gie professorem. 1 Petitionis tue memor promissique mei non oblitus, Italiam sive — ne grammatica lite implicer, quam in epystolis Ciceroni suo movet Athicus — in Italiam vado. Scio quidem et memini quid me de ipsius Ciceronis libris in ordinem redigendis, et quarundam, ut dicere soles, veluti scintillarum lumine declarandis, sepe rogaveras. 2 Demum, quo ineluctabiles preces essent, ut Romanus Pontifex, qui fervoris tui conscius, hanc generosam bibliothece sue custodiam ita tibi credidit, ut olim nostri principes Iulius Cesar Marco Varroni, Cesar Augustus Pompeio Macro et rex egiptius Ptholomeus Philadelphus Demetrio Phalerio commisisse noscuntur, curam prorsus ingenio tuo dignam; ut Romanus, inquam, Pontifex digredienti michi suum hac in re modestissime indicaret animum effecisti. 3 Quid facerem? notum, licet ignoti poete, carmen: Est orare ducum species violenta iubendi, Et quasi nudato supplicat ense potens. Parebo si potero, nam
Abbreviated transcription (Latin):
scelisq colatis in tẽpestuũ risũ suũ̃ demo¬
critꝰ nõ negasset tot ñõ stultis sembꝰ
tot delirantibꝰ auicłis plena sũt oĩa ut
uanos ⁊ rudiculos ĩemes p̃termittam.
Coram tñ ista iocundiꝰ iocundiꝰ in tͥnsitu
gustoq loco ac tp̃ri ꝯformẽ exlam mire¬
ris tu me oro ꝯfestim sẽq̃re ⁊ facies scio
mallem ꝯmictareris ut sepe alias s⁊ nulla
iocundia h ꝑpetua est ad fontem sorgie
t expecto locũ semꝑ mirabilez atq ame¬
nũ s estate ꝑsiłem campis elisiis illic
aliͣtulũ respirabimꝰ pͥusꝙͣ̃ illud tarta¬
reũ limẽ uicine babilonis ingredim᷑.
Uale .xii. kł iulii lebene mõtis e u̾tice
¶ Ad ꝓhulipũ Cauallicen ex̃m

Expanded text:
seclisque collatis, intempestivum risum suum Demoseclisque collatis, intempestivum risum suum Democritus non negasset; tot modo stultis senibus, tot delirantibus aniculis plena sunt omnia, ut vanos ac ridiculos iuvenes pretermittam. Coram tamen ista iocundius. 2 In transitu gustoque loco ac tempori conformem epystolam mireris. Tu me, oro, confestim sequere, et facies, scio. Mallem comitareris ut sepe alias, sed nulla iocunditas hic perpetua est. Ad fontem Sorgie te expecto, locum semper mirabilem atque amenum sed estate persimilem campis elysiis; illic aliquantulum respirabimus priusquam illud tartareum limen vicine Babilonis ingredimur. Vale. XII Kal. Iulias, Gebenne montis e vertice. 10 Ad Philippum Cavallicensem
Abbreviated transcription (Latin):
regũ ac ppłorum nisi uenerabund ꝯ occ᷑¬
ret s. ic nos scita sic britanꝰ aferq ꝑ¬
metuet ẜ it rgixtũ sic tyriũ litus et ar¬
menũ sic formidatos olim seiliciũ sume ⁊
⁊hodon quondã pelagi potentẽ sic sita¬
mos mõtes ⁊ maris monstra trinatry
sic in fames antiqͥs et noms latrinis
baleares sic deiq fortunatas insulas
archadasq famosamq s incognitã tyle
et õem anstralrm atq y ꝓboreã plagam
securabit᷑. nauita ensiliet mẽ iiuitem
tati sitis iul aliunde trexidandũ ẽ uale
peratũ solaciũ padus abstulerat
nicħ ioculare qd̾ scrib̾em fuit inisi
illud satis forsitan risu dignũ quesisse an¬
xie qd̾ riderẽ seuerior ꝙͣtũ inͥ uidet᷑ an¬
tiquitas etas nr̃a iocosior qñ nat᷑a rerum
est ut in curas seriis in iocos inepciis mo¬
neam᷑ Crede iͥ plusꝙͣ semel risiss Gras¬
sus ille senior si sibi nobiscũ uiue̾ ꝯtigissi

Expanded text:
regum aut populorum nisi venerabundus occuregum aut populorum nisi venerabundus occurret; sic vos Scitha, sic Britannus Aferque permetuet; sic Egiptum sic tirium litus et armenium, sic formidatos olim Cilicum sinus et Rhodon quondam pelagi potentem, sic sicanios montes et maris monstra trinacrii, sic infames antiquis et novis latrociniis Baleares, sic denique Fortunatas Insulas Orchadasque famosamque sed incognitam Thilen et omnem australem atque yperboream plagam securus vester nauta transiliet; modo invicem tuti sitis, nil aliunde trepidandum est. Vale, Speratum solatium Padus abstulerat; nichil ioculare quod scriberem fuit, nisi illud sat forsitan risu dignum, quesisse anxie quod riderem. Severior, quantum michi videtur, antiquitas, etas nostra iocosior, quando natura rerum est ut in curas seriis, in iocos ineptiis moveamur. Crede michi, plusquam semel risisset Crassus ille senior, si sibi nobiscum vivere contigisset,
Abbreviated transcription (Latin):
sonuut qd uictoriarũ xͥncixandiq libi¬
dinis notat plato quid nob̾ mitissimis
ac modestissimis uiris uisũ arbitrer.
Certe ego qui in tantis motibꝰ moneri
nẽq̃o et diuersis affr̃ibꝰ amore metu
spe unũ prcto urgẽtibꝰ srcũq c̾tantib
pace ami careo iusta me rex̃hrusione
cariturũ credidi si cũ in siluas in classem
trahent gladios acuerent ac sagittas
illi muros ac nanalia cõmunirent᷑ qd̾
gissem non belli actor s⁊ suasor patis finẽ
face̾ iam dudũ cogito nõ ignarꝰ ꝙͣto uer¬
borũ freno uoti deceat cũ supioribꝰ collo¬
q̃ntem si nullus ẽ amore suxior ille te
coget ad ueniã qui ad młtilo quiũ me
corgit hoc unũ in fine̾ eoꝵ duoꝵ ppłor
ducibꝰ affusus et lacͥmosus obsecco infe¬
sta mambꝰ arma ꝓicite date dext̾as
Miscite obscula aiĩs am̃os signis signa
ꝯũgite. Sic nanigantibꝰ occeanꝰ et
auxonii maris ostia patebũt nullusq

Expanded text:
sonuit quos victoriarum principandique libisonuit quos victoriarum principandique libidinis notat Plato, quid vobis mitissimis ac modestissimis viris visum iri arbitrer? certe ego, qui in tantis motibus non moveri nequeo et diversis affectibus, amore metu spe, unum pectus urgentibus secumque certantibus, pace animi careo, iusta me reprehensione cariturum credidi, si cum hi silvas in classem traherent, hi gladios acuerent ac sagittas, illi muros ac navalia communirent, quodgissem, non belli auctor sed suasor pacis. 34 Finem facere iandudum cogito, non ignarus quanto verborum freno uti deceat cum superioribus colloquentem; sed nullus est amore superior. Ille te coget ad veniam qui ad multiloquium me coegit; hoc unum in finem coram duorum populorum ducibus affusus et lacrimosus obsecro: infesta manibus arma proicite, date dextras, miscete oscula, animis animos signis signa coniungite. 35 Sic navigantibus occeanus et Euxini maris ostia patebunt nullusque
Abbreviated transcription (Latin):
fidem q̃rimꝰ quã in ꝓpriis fr̃ibus desꝑa-¬
mꝰ quo effc̃m est ut iure optino in has
calamitates incide̾miꝰ qͣs iã sero ⁊ ineffi¬
catitꝰ lamentan postꝙy alper ac maria
quibꝰ nos menibꝰ nat᷑a uallaiat et
intiectas obseratasq dĩno ño claustro¬
rũ ualuas liuoris auaricie suꝑbieq clam¬
gallis theutonis et hyspanis quot illud
maronis flendo cecinituꝰ Imxius hec tã
culta noualia nules he̾bit barbarus has
segetes en quodiscordra cures xduxit mi¬
seros Sed ut ad rem redeam qͥd nos deli¬
b̾aturi sumꝰ sitis ignoro Illud scis ꝙ in
enuilatõe olim paris conditõe lenge ĩpa̾i
Dũ euertendi infestissimã athenarũ ur¬
bem lacedemoniis oblata ess occasio nec
de potentia iam s de sola uolũtate suꝑ¬
ẽẽt q̃o e duobꝯ grece lumĩbꝰ emituros¬
enaet se alt̾m neganerũt p̃clarissimum
sane rñsum et prista illa spartanorum
dignissimũ disciplina qd̾ si ex ore illorũ

Expanded text:
fidem querimus quam in propriis fratribus desperamus. Quo effectum est ut iure optimo in has calamitates inciderimus quas iam sero et inefficaciter lamentamur, postquam Alpes ac maria, quibus, non menibus, natura vallaverat, et interiectas obseratasque divino munere claustrorum valvas, livoris avaritie superbieque clavGallis Theutonis et Hispanis. Quotiens illud pastorium Maronis flendo cecinimus: Impius hec tam culta novalia miles habebit, Barbarus has segetes? en quo discordia cives Perduxit miseros! 32 Sed ut ad rem redeam, quid vos deliberaturi sitis ignoro; illud scio quod in emulatione olim pari sed conditione longe impari, dum evertendi infestissimam Athenarum urbem Lacedemoniis oblata esset occasio, nec de potentia iam sed de sola voluntate superesset questio, e duobus Grecie luminibus eruturos se alterum negaverunt; preclarissimum sane responsum et prisca illa Sparthanorum dignissimum disciplina. 33 Quodsi ex ore illorum