comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
giditatẽ magis constringunt᷑ in se¬
ipĩs qmͣ se extendant ad alia. Cuin
eĩ ulia sit actio aiẽ in qua nõ utat᷑
aliquo modo organo corporeo sicut
iu opere artisici ali uariato organo
sit uariatio operis. Sic en an in astio¬
ib aĩt corpore trausimitato aĩa se
complexionẽ corporis. ⁊ fit uariatio

Expanded text:
gidatem magis contringuntur in seipsis, quam se extendant ad alia. Cum enim nulla sit actio animae, in qua non utatur aliquo modo organo corporeo: sicut in opere artificiali, variato organo sit variato operis; sic et in actionibus animae, corpore transmutato, anima sequitur complesiones corporis,
Abbreviated transcription (Latin):
ta mainfestu hiis uisis de lem pa¬
tere põt quõ reges ⁊ pͥncipes ad hꝰ
moies debeant st hr̃e. Nam mores
magis debeant uiuere rõne qmͣ pas¬
sione. decet ens hrẽ concupĩas tẽpe¬
ratas Qr ut su pͣ dicebatur concupse¬
ceuce si uehementes sint iõm ꝑeuci

Expanded text:
ta manifestum. His visis, de levi patere potest, quomodo reges et principes ad huiusmodi mores debeant se habere. Nam mores magis debeant vivere ratione quam passione, decet eos habere concupiscentias temperatas: quia ut supra dicebatur concupisc
Abbreviated transcription (Latin):
co oz eos dẽ bone spei qr si in om̃tib se cre¬
derent defiocre nich̾ attemptareat ⁊ ꝑi¬
clitaretur reguum exto nõ decet eos
cẽ inuerecundos eo modo quo senes exi¬
stunt ut qd̃ nõ curent de houoris statu

Expanded text:
os esse bonae spei: quia in omnibus se crederent deficere, nihil attentarent, et periclitaretur regnum. Sexto non decet eos esse inverecundos eo modo quo senes existunt. ut quod non curent de honoris statu
Abbreviated transcription (Latin):
e in senib uel iuuenib ¶am ip̃i
qr nec sunt niimnis ꝑtalidi ut nu¬
nes nec sunt infrigidati ut senes
nõ sunt sir aĩosi. ⁊ preuolentes ue
inuenes. nec sunt sic tumdi ⁊ pu¬
si llaunes ut seues s tenentes me¬
dum inter utrosqz sunt tumdi
uͥ est tunend̾. ⁊ audaces uͥ ẽ audend.
¶Sic etiã qr nõ sunt oĩo mexꝑti ut
senes nec oĩb credunt qd̾ faciũt
inuenes pp̃ in experienciam/ nec orõ
discredinit qd̾ faciuat steues eo qd̃
discredentes s indatantes mag̾ ẜ
ueritatẽ .¶Ampliꝰ qr sunt medii int̾
seues ⁊ iinienes nec sunt intemꝑaci
ut iuuenes nec sunt formidolo siyͬ
sunt uniles cum temꝑantia ⁊ tẽx¬
rati cum uirilitate Ut ergo sit ad u¬
mun dicere quiqquid lauda lulitatis

Expanded text:
 in senibus, vel iuvenibus. Nam ipsi, qui nec sunt: nimis percalidi, ut iuvenes, nec infrigidati ut senes, nec sunt sic animosi, et praevolantes, ut iuvenes, nec sunt sic timidi, et pusillanimes ut senes: sed tenentes medium inter utrosque, sunt timidi ubi est timendum; et audaces, ubi est audendum. Sic etiam, quia nec sunt omnino inexperti, ut edunt quod faciunt iuvenes propter inexperientiam, nec omnino discredunt quod faciunt senes eo quod discredentes: sed iudicantes magis secundum veritatem. Amplius, quia sunt medii inter senes et iuvenes, nec sunt intemperati ut iuvenes, nec sunt formidolosi, sunt viriles cum temperantia, et temperati cum virilitate. Ut ergo sit ad unum dicere, quicquid laudabilitatis
Abbreviated transcription (Latin):
cum regnum ad dalestionẽ regis
ꝓuocatur si uiderit ipm̃ eẽ cdemetẽ
⁊ mistricordẽ cc̾io nõ decet reges ⁊
pͥncipes dubra ꝑtiuaciter in alterã
ꝑcrm asserere ne ꝑ hoc indrcent᷑
leues ⁊ indastreti quarto in suis
bent forma umenda ⁊ regła alioꝵ.
¶emũ gͥ ⁊ iuuenũ aliqui mores
sunt ĩmitandi aliqui fugiendi
s eoꝵ qui sunt in statu quodã mͦ
os mores sunt ĩuuitanda.¶Dicimꝰ
antẽ quodã modo qr sicut senes

Expanded text:
gis provocatur, si viderit ipsum esse clementem, et misericordem. Tertio, non decet reges, et principes dubia pertinaciter in alteram partem asserere, ne per hoc iudicentur leves et indiscreti. Quarto in suis bent forma vivendi, et regula aliorum. Senum ergo, et iuvenum aliqui mores sunt imitandi, aliqui fugiendi. Sed eorum qui sunt in statu, quodammodo omnes mores sunt imitandi. Dicimus autem, quodammodo: quia sicut senes,
Abbreviated transcription (Latin):
citer dulua asserunt qrͣto nichil agũt
nerea sunt moderate ⁊ temꝑate. qr
ut superus dicebatur corꝑe exñte ca¬
lefrõ fit inritacio uentreoꝵ ⁊ contups
pistenciaꝵ. constat ei qd̃ couru pistens
uen̾ca ꝑ appetitum in alia se extendit.
hoc autẽ ẽ ꝯͣ rõm frigidi. Nam frigi
alia s magis constringitur in serpõ.
zenes ergo rõne frigiditatis constngũ¬
tur in st ipĩs ut hant concupiãs
remussas ⁊ moderatas Ex her autẽ
apparere põt quõ stnes sunt illib̾a¬
les. Nam cum ꝑ illib̾alitatẽ contĩ¬
gat peccare duplicit᷑. pͥmo si ultra
quͣ iõ dictet teneat qd̾ ht̃. scdõ si p̾t̾¬

Expanded text:
citer asserunt. Quarto nihil agunt nerea sunt moderatae et temperatae: quia ut superius dicebatur corpore existente calefacto, sit incitatio venereorum, et concupiscientiarum. Constat enim quod concupiscentes venerea per appetitum, in alia se extendit. Hoc autem est contra rationem frigidi. Nam frigidalia, sed magis constringitur in seipso. Senes ergo ratione frigiditatis constringuntur in seipsis, ut habeant concupiscentias remissas, et moderatas. Ex hoc autem apparere potest, quomodo senes sunt illiberales. Nam cum per illiberalitatem contingit peccare dupliciter. Primo, si ultra quam ratio dictet, teneat quod habet. Secundo, si p
Abbreviated transcription (Latin):
pericur in hiis qui sunt in stacu
quicqͥd laudalulitatis ẽ in tis totũ
reꝑi d in hiis qui sunt ĩ statu.
Gursus qr quicqͥd extremitatis ẽ
in eis remouetur qui sunt ĩ statu¬
ab hiis. quicqͥd uituꝑabilitatis ẽ
in illis remouere debemus ab hiis
qui sunt in staru git ergo loquendẽ
t̃ de morb hõim. nõ tamẽ nrcelli¬
gends sunt talia nõ ucc̃itatẽ hñcia

Expanded text:
tatu: quicquid laudabilitatis est in eis, totum reperiri debet in iis qui sunt in statu. Rursus quia quicquid extremitatis est in eis, removetur ab eis qui sunt in statu: quicquid vituperabilitatis est in illis, removetur ab iis qui sunt in statu. Sic ergo loquendum est de moribus hominum. Non tamen intelligen
Abbreviated transcription (Latin):
in futuro. senes in sperando desiciunt
⁊ inodata se cogitant fc̃uros nõ enĩ
uiuinit nec delectantur in speraudo
s in memorando. hitiꝰ autẽ signũ ẽ
qd̃ quil libenter tractat ca u quib
delestatur. uideuius aucẽ cum seues
adinuicẽ cong̾gant᷑ semꝑ recitant
res gestas qs frcctunt nõ autẽ delec¬
tancur ini recitando res fiendas qͣs sũt
frũri eo qd̃ uideaut st multa fecisse
⁊ cogitent se pauca frũros. Sunt crgy
dufficilis spei qr in sperando deficiunt
⁊ pauca se fa cere speran ¶exto senes
sunt in ueterundi ⁊ iuerubescitiin.
Nain stnes qi illiberales sunt mas
curant de utili quͣ de honesto magis
eĩ student ad ucilitatẽ quͣ ad ea que
renmrit honoris status ut uult. phs¬

Expanded text:
in futuro: senes in sperando deficiunt, in futuro: senes in sperando deficiunt, et modica se cogitant facturos. non enim vivunt, nec delectantur in sperando, sed in memorando. Huiusmodi autem signum est. Quia quilibet libenter tractat ea, in quibus delectatur. Videmus autem quod cum senes adinvicem congregantur, semper recitant res gestas, quas fecerunt. non autem delectantur in recitando res fiendas, quas sunt facturi, eo quod videant se multa fecisse, et cogitent se pauca facturos. Sunt ergo difficilis spei, quia in sperando deficiunt, et pauca se facere sperant. Sexto senex sunt inverecundi, et inerubescitivi. Nam senes quia illiberales sunt, magis curant de utili quam de honesto. Magis enim student ad utilitatem, quam ad ea quae requirit honoris status, ut vult Ph
Abbreviated transcription (Latin):
timentes ergo defectum pati sunt
illiberales. ⁊ nõ andent expendere.
¶Imo uidences se sit defioere nõ con¬
fidunt deꝓprii uirib s solum cõ¬
fidunt de hiis que hñt ponentes
ergo in eis suam spem ⁊ confidenai¬
am no audent expensas faccre¶Suis.
illi berales sunt ex ꝙperiencia temporis
qi cĩ multis aimis uixerunt tredibile
c̾ eos fiuisse passos indigenicias mltas
timences igitur iudigentiam pati il
spe. Cogitant tĩ se multum uixisse
in pret̾ito. ⁊ paꝵi uixuros in futuro.
de hiis que debent a uirere n futbͣ
s uinunt memoris ⁊ considunt de
hiis que acqpisiu̾unt in p̾t̾ito. qͣͣt
nõ confidences de aqirendas siunt
illi b̾ales. ⁊ squisita nõ de facili tri¬
bum Qͥnto sunc male spei. uicħ eĩ
bene sperant s crͥa oĩa se deficcre cre¬
dunt. cã autẽ huiꝰ ẽ assigͣta in pre¬
cedentib. nã si spes ẽ futuroꝵ ⁊ me¬
moria pret̾icoꝵ ⁊ senes multũ uixerũt
in p̾terito ⁊ paꝵ credunt st uruere

Expanded text:
Timentes ergo defectum pati, sunt illiberales, et non audent expendere. immo videntes sic se deficere, non confidunt de propriis viribus, sed solum confidunt de iis quae habent. Ponentes ergo in eis suam spem et confidentiam, non audent expensas facere. Rursus illiberales sunt ex experientia temporis: quia enim multis annis vixerunt, credibile est eos fuisse passos indigentias multas. Timentes ergo indigentiam pati, ilspe. Cogitant enim se multum vixisse in praeterito, et parum victuros in futuro. de iis quae debent acquirere in futuro, sed vivunt memoria, et confidunt de iis quae acquisiverunt in praeterito. quare non confidentes de acquirendis, fiunt illiberales, et acquisita non de facili tribuunt. Quinto sunt malae spei. nihil enim bene sperant, sed circa omnia deficere credunt. Causa autem huiusmodi assignata est in praecedentibus. Nam si spes est futurorum, et memoria praeteritorum, et senes multum vixerunt in praeterito, et parum credunt se vivere
Abbreviated transcription (Latin):
oĩa tacta. Dcm̃ ẽ cĩ senes et̃ frigidos fu¬
gidum eĩ oĩa constipat ⁊ constͥngat
constringendo ea reddit ip̃a gramor
⁊ facit ca appelxre infi̾orem locum. ui¬
ori loco collocantur Calida uero ⁊ leia¬
in superior. Seres ergo qr frigida sum
ex frigidica te constipantur. ⁊ retrahã
in sripis ⁊ reddantur ĩ mobiles utuͤ
audeant uel credant nicha sperent. Nu̾
nõ curent excellere uec curent reprita¬
ri qr stigidi nõ ẽ appetere locũ suꝑiorẽ
s infi̾orem Urso qui sunt mores sem
uituꝑabiles de lem patere potest qͦ¬
modo reges ⁊ pͥncipes ad hiꝰ mores de¬
leant se hr̃e ¶am coustat qd̃ licec
reges ⁊ pͥncipes uõ debeant ee in oĩb

Expanded text:
omnia tacta. Dictum est enim senes esse frigidos. Frigidus enim omnia constipat, et constringit: et constringendo ea, reddit ipsa graviora, et facit ea appetere inferiorem locum. Viori loco collocantur: calida vero et levia superiori. Senes ergo, quia frigidi sunt, ex frigiditate constipantur, et retrahantur in seipsis; et redduntur immobiles, ut nihil audeant vel credant; nihil sperent, et ut non curent excellere, nec curent reputari: quia frigidi non est appetere locum superiorem, sed inferiorem. Viso qui sunt mores senum vituperabiles; de levi patere potest quomodo reges et principes ad huiusmodi se debeant habere. Nam constat quod licet reges
Abbreviated transcription (Latin):
cunt hoĩes iu multis mentiri nõ de
multis ãĩns uixerunt. ⁊ in płib doce¬
pti sunt pp̃ ergo haue experienciam ꝯ-¬
tingit ipõs inicredulos ec̃ gcdo senes
sunt suspitiosi quecunq eĩ uident
ut płimum suspicautur malum ⁊
referunt ea in dec̾iorem ꝑtem. unrͣ cĩ se¬
nes in contͣao dispoĩ inuenib. pueri
eĩ eĩ qr nõ multa mala fecerunt. ⁊ ĩ

Expanded text:
cunt homines in multis mentiri. non de multis annis vixerunt, et in pluris decepti sunt. ergo propter hanc experientiam contingit ipsos incredulos esse. Secundo senes sunt suspitiosi. quaecunque enim vident, ut plurimum suspicantur malum, et referunt ea in deteriorem partem. Videntur enim senes econtrario disponi iuvenibus. Pueri enim, quia non multa mala feceru
Abbreviated transcription (Latin):
qr stues uixerunt mlts ãnis. ⁊ ui¬
derunt qd̃ stpe sunt decepti nõ au¬
tes ne ita res se hant. ⁊ nc decpiãt :¬
Idu̾ pħ̾s ait qd̃ senes cũa stncentiãt
⁊ semꝑ apponunt ilu qiͣ uel̾ forte ⁊
ab eis de aliquo negocio dicunt for¬
te sic est uł quodã modo ita erat.
petib sins uidencur siꝑati. nã sicut

Expanded text:
 senes vixerunt multis annis, et viderunt quod saepe sunt decepti: non autes, ne ita res se habeat, et decipiantsententiant, et semper apponunt ibi Quasi, vel Forte, et eritur de aliquo negocio, dicunt Forte, sic est, vel Quodammodo ita erat peribus suis vide
Abbreviated transcription (Latin):
men rordinem rõins ¶Go uon decet eos
eẽ suspitiosos ut om̃ia referant ĩ ꝑ
ec̃ stueros ⁊ ĩ mistratinos. ⁊ iucurr̾ent
ialmolentiam sb̾dicoꝵ sc̾cio nõ de¬
cet eos eẽ timidos. ⁊ pnsiliauimes ĩ¬
mo forces ⁊ magͣnarnos. qr cum ue¬
gocia respiciencia ticum regnum oͣ
q̃ d̾ rexes ⁊ pͥcipes insudare debant suit
magua ⁊ ardua oz eos eẽ forses ⁊ ma¬
gͣnimos¶ qͣrto detestabile ẽ ipõs eẽ illi¬
b̾ales. Nam supͣ cum de u̾cucib tra¬
ctabacur sufficienter ostensũ fuit qd̃
nõ decet reges ⁊ pͥncipes solum eẽ ud̾ales¬

Expanded text:
men et ordinem rationis. Secundo non decet eos esse suspitiosos, ut omnia referant in deesse severos et immiserativos, et incurrerent malivolentiam subditorum. Tertio non decet eos esse timidos et pusillanimes, immo fortes et magnanimos: quia cum negocia respicientia totum regnum, circa quae reges et principes insudare debent, sint magna et ardua, oportet eos esse fortes et magnanimos. Quarto detestabile est ipsos esse illiberales. Nam supra cum de virtutibus tractabatur, sufficienter ostensum fuit, quod non solum decet reges et principes e
Abbreviated transcription (Latin):
remissas ut płunum agunt ora ma¬
derate sunss qui sunt mores uniens
⁊ senum de leui apparere potest qui
sunt mores eoꝵ qui suint in statu.
Nam illi qui sunt in statu. ⁊ sunt
medii inter stnes ⁊ uiuenes ut ułt

Expanded text:
remissas, ut plurimum agunt omnia moderare. Viso, qui sunt mores iuvenum, et senum: de levi apparere potest, qui sunt mores eorum, qui sunt in statu. Nam illi qui sunt in statu, et sunt medii inter senes et iuvenes, ut vult
Abbreviated transcription (Latin):
pusillamines eĩ sunt qr sunt hũili¬
tati a uita pp̃ eĩ multum uinere sut
hũiliati ⁊ cefrretunt. gicut enxo defi¬
cunt in eis humores ⁊ uita. sic de¬
gidatio p̾parat uiam formidini.

Expanded text:
sunt, quia sunt humilitati a vita. propter enim multum vivere sunt humilitati, et defecerunt. Sicut ergo deficiunt in eis humores, et vitam: sic degidatio praeparat viam formidini.
Abbreviated transcription (Latin):
osi uł si dñetur cotus pplłs daco ꝙ
sic dũances nõ intenderent inisi bouũ
ꝓprium nõ orõ recederent ab intenti¬
cipantes. oĩe antẽ lonum plium
ẽ quodam modo bouum cõe. s si q¬
rãis dñecur cum unus sit dũans
receditur ab rntentioue oõis bom pͥn¬
cipatus ergo qr nõ ẽ rectus insi sit
quodam modo quid dñium. ⁊ qi in
eo pͥncipalit̾ d intenda lonum cõe¬

Expanded text:
si dominetur totus populus, dato quod sic dominantes non intenderent nisi bonum proprium, non omnino recederent ab intenticipantes: omne autem bonum plurium, est quodammodo bonum commune. Sed si tyrannus dominetur, cum unus sit dominans, receditur ab intentione communis boni. principatus ergo quia non est rectus nisi sit quodammodo quid divinium, et quia in eo principaliter debet intendi bonum co
Abbreviated transcription (Latin):
cipatum qr ulłs błeroꝵ uoluntane
sustiuz pͥncipacum talẽ ¶ t̾aia uia
siñtur ex eo qd̾ całis pͥnipatus ẽ essi¬
cacissimus ad nocendum nã sicut pͥn¬
cipatus regis eo qd̾ sit maxine uintꝰ
est elficacissimus ad ꝓficiendum. sit
tyramdes est efficacissima ad nocend̾
mouarchia eĩ qr unus ibi dũatur ⁊¬
est ibi u̾tus unita. ⁊dõ uł ẽ optuna
u ẽ pessima. uam si mouarchia ht̃
merntiouẽ rectam tunc ẽ rex ⁊ẽ opti¬
mus pͥncipatus qr pp̃ unitatẽ u̾tucis
potest multa bona cfficere. Si uero inꝯ¬
narcha hãt intentionẽ ꝑu̾sam tunc
ẽ tyrãms ⁊ ẽ pessimus qr pp̃ suã uin

Expanded text:
berorum voluntarie sustinet principatum talem. Tertia via sumitur ex eo quod talis principatus est efficacissimus ad nocendum. Nam sicut principatus regis eo quod sit maxime unitus, est efficacissimus ad proficiendum: sic tyrannis efficacissima ad nocendum. Monarchia enim quia ibi dominatur est ibi virtus unita, ideo vel est optima, vel est pessima: nam si monarchia habet intentionem rectam, tunc est rex et est optimus principatus: quia propter unitatem virtutes potest multa bona efficere: si vero monarchia habet intentionem perversam, tunc est tyrannus et est pessimus, quia propter suam u
Abbreviated transcription (Latin):
tale dm̃im impedouutur maxina loͣ
ipõꝵ cunum. tyranis eĩ nõ solum
ꝓrurat menis eoꝵ qui sunt ni regno
s ⁊̃ satagit impedire eoꝵ maxa
bona. taugit. aucẽ phs. quinco poł.
tria maxima bona que sattagit impe¬
dire tỹrarmus. uidelz pacem u̾tusts
⁊ scĩas. tyram cnim noluut ciuies
hrẽ pacẽ ⁊ concordiam ad iiuicem.
Qursus nolunt cos oẽ magnaunos
⁊ u̾tuosos nec etiani uolunt ipõs eẽ
sapieutes ⁊ disciplinatos. quare ariẽ
tp̃raui predcã bona impediunt i cun¬
b infrs dicetur. sufficiat autẽ ad presẽs
stur tyrãnidem eẽ pessiimimi pͥnopatũ
pp̃ rõnes tatitas. qd̾ autẽ reges sũmo
opcre cauere debeant nec pͥncipeutur
pͥncipatu tẏranno uidere nõ ẽ dasfi¬
cile. nam tanto peior est pͥnceps quͣ¬
co peiori daño pͥncipatar quare si
om̃ diligentiam adhibere d rex ne
sit pessimus sũme curare d nc dũetͤ¬

Expanded text:
tur maxima bona ipsorum civium. Tyrannus enim non solum procurat mala eorum qui sunt in regno, sed etiam satagit impedire eorum maxima bona. Tangit autem Philosophus 5. Polit. tria maxima bona, quae satagit impedire tyrannus. videlicet pacem, virtutes, et scientias. Tyranni enim nolunt cives habere pacem et concordiam adinvicem: rursus nolunt eos esse magnanimos et virtuosos: nec etiam volunt ipsos esse sapientes et disciplinatos. Quare autem tyranni praedicta bona impediunt in civibus; infra dicetur. sufficiat autem ad praesens scire, tyrannidem esse pessimum principatum propter rationes tactas. Quod autem reges summo opere debeant, ne principentur principatu tyrannico, videre non est difficile. Nam tanto peior est princeps, qunato peiori dominio principatur: quare si omnem diligentiam adhibere debet rex ne sit pessimus, summe curare debet
Abbreviated transcription (Latin):
uia ad muestigand̾ hoc idem sĩtur ꝙ
e qd̾ talt dũum maxiine ẽ ĩnatura¬
le. nain illa t̃ naturalis oꝑatio erga
aliquid qͣndo sir agitur ut ẽ apcum
reguntur ut sunt apti nati regi. hõ
natus regi qñ uoluntarie su̾it. ⁊ lilt̾
oledit qͣre qnͣto dñium aliquoꝵ
magis ẽ in uoluntanum magis d
dici in naturale. tyraindes igitur est
in axime contra naturam ⁊ eo qd̃ sic
maxime sb̃ditoꝵ asflictiua. hanc antẽ
rõnem tangit etiam phs in eodẽ . iiiiͦ.¬

Expanded text:
ad investigandum hoc idem, sumitur ex eo quod tale dominium maxime est naturale. Nam illa est naturalis operatio erga aliquid, quando sic agitur ut est aptum reguntur ut sunt apti nati regi: homonatus regi, quando voluntarie servit et libere obedit: quare quanto dominium aliquorum magis est involontarium, magis debet dici in naturale: tyrannis igitur est et maxime contra naturam, eo quod sit maxime subditorum afflictiva. Hanc autem rationem tangit Philosophus in eodem 4. Poli
Abbreviated transcription (Latin):
uenar possumus tyrãui tur.¬
dem eẽ pessimini pͥncipatũ. pͥma siñt᷑¬
ꝙ eo qd̃ siũtur tale dñium maxine
recedit ab intentione coĩ bom. sida g¬
eo qd maxime ẽ in natutale. fr̾a ꝙ
eo qd̾ t̃ efficacissiium ad nocendũ
qr̃ta ex eo qd̃ ĩpedire ht̃ maxitna bo¬
na ipõꝵ cuuium. ¶ prima uia sic p
qr si dominatur rex nõ ueredatur ab
intentione coĩs boui eo qd̾ rex uõ ẽ
nisi sit u̾tuosus. ⁊ nͥ intendat cõe lo¬
num. unde .iii. poł. dicitur qd̾̃ pͥuci

Expanded text:
venari possumus, tyrannidem esse pessimum principatum. Prima sumitur ex eo quod tale dominium maxime recedit ab intentione communis est maxime innaturale. Tertia, ex eo quod est efficacissimum ad nocendum. Quarta, ex eo quod impedire habet maxime bona ipsorum civium. Prima via sic patet. quia si dominatur rex, non receditur ab intentione communis boni; eo quod rex non est, nisi sit virtuosus, et nisi intendat commune bonu
Abbreviated transcription (Latin):
uererundari optrari curpia qmͣ alios
⁊qr tales ut płi̾mum uł sunt uł̾ cre¬
duntur eẽ magis aptos ad pͥncipã¬
dum. ⁊dõ płies ꝑ hunc modum an¬
quitus aliqui regna optiuuerunt.
¶Si cippo ex talib excessib rex gen̾a¬
tur ⁊ preficitur si recta sit gen̾atio
regia constituto. Sic eĩ ui demus in
gelierationib naturalium qd̾ si ge¬
u̾atur iguis ꝑ rarcfictionẽ ⁊ calidi¬
tatem qr materia tunc ignitur cũ
calefit ⁊ rarefitt o raritatẽ ⁊ calorẽ
ꝑfcñis reperiri in igne iam generato
⁊ iu et̃ consticuto quare si exressus
lineficii astiouis u̾tuose ⁊ potentie
possunt eẽ cã ut rice aͥs constituat᷑
in regem decens tales excessus ĩ ip̃a
monarcha ꝑfcĩus reperiri Pecet cĩ ipͣ
regem uolentem reste regere qnͣtum
ad presens spectat ad tria solliitari
pͥmo ut ametur a ppło. s au̾ ut cu¬
ra ꝑungili procuret cõe lonum. c̾cio
castiget. ⁊ puĩant mouentes seditõ¬
nes ⁊ turbantes ppłm quare expedat

Expanded text:
m alios: et quia tales ut plurimum vel sunt vel creduntur esse magis apti ad principandum, ideo pluries per hunc modum antiquitus aliqui regna obtinuerunt. Si ergo ex talibus excessibus rex generatur et praeficitur, si recta sit generatioregia constituto. Sic enim videmus in generationibus naturalium, quod si generatur ignis per rarefactionem et caliditatem, quia materia tunc ignitur cum calefit et rarefit, oportet raritatem et calorem perfectius reperiri in igne iam generato et in esse constituto. quare si excessus beneficii actionis virtuosae et potentiae possunt esse causa ut rite aliquis constituatur in regem, decmonarchia perfectius reperiri. Decet enim ipsum regem volentem recte regere quantum ad praesens spectat ad tria solicitari. Primo, ut ametur a populo. Secundo, ut cura pervigili procuret commune bonum. Tertio, ut castiget et puniat moventes seditiones et turbantes populum. Quare expedit
Abbreviated transcription (Latin):
diumus qmͣ aliqd̃ bomim singłare
magis ꝓurabit uirborus ⁊ uͥtuosꝰ
tr̾io expedit eum hũndare in cimili
poteutia ut possit corrigere uolen ces
insingere ⁊ turbare pacem regni
¶uiso in quib rex alios d exced̾e
Restat oñdere quoinado differat
a tyrãno. tangit autẽ pħs qͥnto
cõmune. tyrãnus uero bonum ꝓpͥ¬
um. nain regirnen ẽ pͥntipatus re¬
ctus tyrãmdes uero ẽ diñum ꝑu̾¬

Expanded text:
us quam aliquod bonum singulare, magis procurabit vir bonus et virtuosus, Tertio expedit eum abundare in civili potentia, ut possit corrigere volentes insurgere, et turbare pacem regni. Viso in quibus rex alios debet excedere: restat ostendere, quomodo differat a Tyranno, Tangit autem Philosophucommune: tyrannus vero bonum proprium. Nam regnum est principatus rectus, tyrannis vero est d
Abbreviated transcription (Latin):
tria in quib rex alios d excedere
dĩcit eĩ qd̃ antiquitus reges a triili¬
ci excelsu constituebantur. pͥmo ab ex¬
cessu benesicii nam qr ppłs nõ ꝑcipit
insi sensibulia bona quos uid eẽ li¬
berales ⁊ benesicos uimis ardenter
mo᷑ in coꝵ amorẽ ⁊ optat eos hrẽ
in dũos. Ince est qd̃ antiquitus ples¬
sic prefi tiebãcur in reges. nam si aliqͥs
fuerat ppło beneficus gens illa trasta
ad amorem cuis preficiebat ip̃m in
regem. ¶ Scdu̾ potest aͥs prefici in regẽ
ab excessu u̾tuosaꝵ actionum uã qr
louoꝵ ⁊ uͥtuosoꝵ ẽ di ligere bonum cõ¬
intine potius qmͣ prinatum  dõ re

Expanded text:
a, in quibus rex alios debet excedere. Dicit enim, quod antiquitus reges a triplici excessu constituebantur. Primo ab excessu beneficii. nam quia populus non percipit nisi sensibilia bona, quos videt esse liberales et beneficos, nimis ardenter monetur in eorum amorem, et optat eos habere in dominos. Inde est quod antiquitus plsic praeficiebantur in reges. nam si aliquis fuerat primo beneficus, gens illa tracta ad amorem eius praeficiebat ipsum in regem. Secundo potest aliquis praefici in regem ab excessu virtuosarum actionum: nam quia bonorum virtuosorum est diligere bonum commune potius quam pr
Abbreviated transcription (Latin):
delectalulia obtincre. q regis intenti¬
o u̾satur ccͣ u̾tutem ⁊ ut cuies suit
u̾tuosi qr ex hoc maxime resultat
bonum honorificum ⁊ cõe. ¶Ex hac
aucẽ differencia c̾ria stquitur qrͣta.
uidel qd̾ tyrãnus non curat custo¬
diri a ciuib s ab gͣueis. Rex uero cu
stodui uint abipĩs ciuib ⁊ a geui¬
tis in ꝓprio regno nam tyramnus
eo qd spreto coĩ bono nõ curat nisi
de delestationib ꝓpriis uidens se eẽ o¬
nerosum ⁊ oduosum ab hiis qui sũt
in regno. ⁊dõ dotam suam custodiã
corporis cõmittit oxtraneis s uex eꝯͣrio
eo qd̃ uideat se maximam curã hr̃e
de bono regui ⁊ cõĩ uaxime confidit
de hiis qui sunt in regno. zdõ facit se
custodar a ꝓpriis nõ ab excraneis.
cipatus ⁊ qd̾ sũne debent cauere

Expanded text:
delectabilia obtinere. Sed regis intentio versatur circa virtutem, et ut cives sint virtuosi: quia ex hoc maxime resultat bonum honorificum, et commune. Ex hac autem differentia tertia sequitur quarta videlicet quod tyrannus non curat custodiri a civibus, sed ab extraneis: rex vero vult custodiri ab ipsis civibus, et a genitis in proprio regno. Nam tyrannus eo quod spreto communi bono non curat nisi de delectationibus propriis, videns se esse onerosum et tediosum ab iis qui sunt in regno, totam suam custodiam corporis committit extraneis: sed rex econverso eo quod videat se maximam curam habere de bono regni et communi, maxime confidit de his qui sunt in regno. Ideo facit se custodiri a propriis, non ab extraneis. cipatus, et quod summe debent ca
Abbreviated transcription (Latin):
uolens ciu itace̾ ad minus mille cõ¬
tiuere bellacores forte ꝑ bellacores ĩ¬
artifices. quidam uero nou. Ut no¬
tissime debent deffendere patriam ⁊
coꝵ maxine ẽ uaccare ccͣ atmoꝵ
industram. uolebat ergo socrates
tatẽ insi saltẽ contiueret inille no¬
biles quos ꝑ qm̃dam excellenciam
uocabat bellatores.
felleas statuit ciuitatem ordinã

Expanded text:
volens civitatem ad minus mille continere bellatores. forte per bellatores inartifices: quidam vero non, ut notissime debent defendere patriam, et eorum maxime est vacare circa armorum industriam. Volebat ergo Socrates itatem, nisi saltem contineret mille nobiles, quos per quandam excellentiam vocabat bellatores. phus Phaleas statuit civitatem ordina
Abbreviated transcription (Latin):
hiꝰ uintatẽ ad amorẽ ⁊ dilestionẽ
refr̾e uolebat ut qd̾ curit eẽt cinitas
optita qñ auies se amando ⁊ diligẽ¬
do inaxme uiurencur. ¶Sic engo ex¬
posita mente socratis de coĩtace reꝵ
⁊ de unitate ciunim. uerum ẽ qd̾ ipp̃
oppinabatur qd̾̃ ui ciuitate eẽt ina¬
xuna pax. ⁊ non ormentur ibi licigia.
¶Nam pprius amoris effectus eẽ urͣ
ad debatur de iłieribi qd̾ ordiuande
eẽnt ad oꝑa bellica saluari pocest
nõ iuclłigendo hoc simplicit̾ s in ca¬
su. poss eĩ caũs contingere qd̃ ⁊ mł¬
cres bellare oporteret multostiens
sebentib cuntacẽ. ⁊ euntib in ex̾̃cicã
suꝑ cinitatẽ aliqmͣ dum uiri illi ĩ
ꝗr̾itu existerent ruuasa ẽ eoꝵ runtas
ab hostib pp̃ qd̾ oportuit mulieres
pp̃ petiuriam cunium desfendere cun¬
tacem. ¶ Qd̃ autẽ uicerius addebat
qd̃ semmꝑ oporcet eosdẽ in magr̃atib
preft̾i ut qd̾̃ samꝑ debent eẽ i dem p̃posi¬
ti a ballui force sic di inclłigi ut sẽ

Expanded text:
huiusmodi ad amorem et dilectionem referre volebat, ut quod tunc esset civitas optima, quando cives se amando et diligendo maxime unirentur. Sic ergo exposita mente Socratis de communitate rerum et de unitate civium, verum est quod ipse opinabatur, quod in civitate esset maxima pax, et non orirentur ibi litigia. nam proprius amoris effectus, esse viaddebat de mulieribus, quod ordinandae essent ad opera bellica. salvari potest non intelligendo hoc simpliciter, sed in casu. Posset enim casus contingere, quod et mulieres bellare oporteret. Multotiens serentibus civitatem, et euntibus in exercitium supra civitatem aliquam, dum viri etiam in exercitu existerent, invasa est eorum civitas ab hostibus, propter quod oportuit et mulieres propter penuriam civium defendere civitatem. Quod autem ulterius addebat, quod semper oportet eosdem in magistratibus praeferri, ut quod semper debent esse idem praepositi et balivi: for
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ debere oẽ maxime unã forte ñ
mellixit de uintate hĩtationis ut
qd̾ om̃s cuies ħitare deberent in u¬
na domoita qd̾ in cuuitate nõ gẽnt
ples couios uł pse̾s uiti nec de uni¬
tate arcificum ut qd̾ nõ cẽnt ur c¬
intate diu̾se artes uł diui̾si arai¬
si ces uec de uiitate eoꝵ que requi

Expanded text:
tem debere esse maxime unam, forte non intellexit de unitate habitationis, ut quod omnes cives habitare deberent in una domo, ita quod in civitate non essent plures domus vel plures vici: nec de unitate artificium, ut quod non essent in civitate diversae artes, vel diversi artifices: nec de unitate eorum quae r
Abbreviated transcription (Latin):
se debere hrẽ. uidelicet pͥncipem consi¬
liarios bellacores arcisices ⁊ aguoolas.
uolebat eĩ bellantes eẽ ꝑtẽ cuntatis
distiuctam ab aliis ciuili. numerũ
autẽ bellantium statuebat dioeus
in qualib cuntate debere et̃ ad plus
qͥuq milia ad minus mille. ¶hiꝰã
ipõs eẽ alios ⁊ distiuctos ab aliis ciui¬
li. Suũ statuebat magnã multitudi¬
nẽ bellatoꝵ. tr̾io ponebat eos ni quodã
semꝑ bouum cõe p̾ponend̾ ẽ bono pͥua¬
to. naͣle ẽ cĩ ꝑcẽ se exponere ꝑiculo ꝓ¬

Expanded text:
ncipem, consiliaros, bellatores, artifices, et agricolas. Volebat enim bellantes esse partem civitatis distinctam ab aliis civibus. Numerum autem bellantium statuebat, dicens, in qualibet civitate debere esse ad plus quinque millia, ad minus mille. Huiusmoeos esse alios et distinctos ab aliis civibus. Secundo statuebat magnam multitudinem bellatorum. Tertio ponebat eos in quodam semper bonum commune praeponendum est bono privato: naturale e
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ ualde difficiłe ⁊ ouerosum ip̃is
ciuib. Onerosum eẽt ⁊ cĩ difficile cum
b unius cruitatis sustentare mille
oporcanitas. ⁊ oncrosius ⁊ qiͣ oĩo un¬
porcabile eẽt sustentare sic qͥnq mi¬

Expanded text:
e valde difficile et onerosum ipsis civibus. Onerosum enim et difficile esset civibus unius civitatis sustentare mille oportunitas: et onerosius et quasi omnino impossibile esset sustentare sic quinque mi
Abbreviated transcription (Latin):
Ut socraces statuebat. ano.
politiciis. ⁊ de ordine ciuium nõ
sine rõne locutos fuisse si dõ bene se
ht̃ eoꝵ oppiniones tractare nõ ostẽ¬
tationis cã. s qr hoc requirit prestus
mechodus qmͣ incendimus tradere de
opuuonib clarius apparebit quid
ccͣ hiꝰ regunen sit sensendum. quare
cum patefcm̃ sit in p̾cedentibe nõ expe¬
dire riuitati possõnes uxores ⁊ filias
eẽ cõmunes ut socrates statuebat
nec ẽẽ decens mu lieres ordunan ad
oꝑs bellica nec eẽ uailt cosdem semꝑ
ii cisdẽ magr̃ãtib piefici ut socͣtes
stacuisse uidebatur. Restat cigo exeqͥ
de diuistone rordine ciuitatis qmͣ
socraces ordiuauit. Dicebat ei socͣtes

Expanded text:
ut Socrates statuebat. Cap. XIV. Politiis, et de ordine civium, non sine ratione locutos fuisset ideo bene se habet eorum opiniones tractare, non ostentationis causa, sed quia hoc requirit praesens methodus, quam intendimus tradere de opinionibus, clarius apparebit quid circa huiusmodi regimen sit censendum. Quare cum patefactum sit in praecedentibus, non expedire civitati possessiones, uxores, et filios esse communes, ut Socrates statuebat; nec esse decens, mulieres ordinari ad opera bellica; nec esse utile, eosdem semper in eisdem magistratibus praefici, ut Socrates statuisse videbatur. Restat ergo exequi de iussione et ordine civitatis, quam Socrates ordinavit.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ defferisione patrie bellare nõ oporte¬
ꝗt. meluis ẽ engo dicere in cantace
tot sẽ bellatores ⁊ desfeasores patuie
quot sunt ilu aues ualentes portare
arina qmͣ seꝑare bellatores ab aliis
re cautã multicudiuẽ bellacoꝵ ĩ qͣlz¬

Expanded text:
pro defensione patriae bellare non oporteat. melius est ergo dicere in civitate tot esse bellatores et defensores patriae, quot sunt ibi cives valentes portare arma, quam separare bellatores ab aliis re tantam multitudinem bellatorum in q
Abbreviated transcription (Latin):
ph̃s ph̃m .ii. por. uolens pouere leges
Uel faciens ordinationẽ aliqmͣ in cun¬
tate ad cria d respicere unidelz ad hoĩes
ad regionem ⁊ ad loca uicua siquis
engo uell pret̾ ciues statuere a liquoᷤᷤ¬
bellacores uintits ex coĩb fructib
ciuitatis ad cria deberet aspiccre uide¬
licet ad ciues.: nam si ciues ipi eẽnt
pusillamnes. ⁊ mucles ad bellum
in degeret in aiau copia bellacoꝵ sic se
hñcium. ¶ Sodõ inspiciendum eẽt ad
regionẽ nam qnͣto cuntas uia ma¬
iori regione. ⁊ maiori t̾raꝵ spacio poti¬
retur canto sustentare poss iaiorẽ
minerũ bellantium. ¶ t̾io aspiciend̾
eẽt ad lota uiriua ut utrum cuntas
illa hiẽt itͣ se uicinos amicos uł ĩ¬
imicos pusillauimes ueł uiriles. nq̃
possit eẽ ccͣ ꝑti culana signata uolc̃s
tradere artẽ de regimine ciuitatũ
nõ põt stacucre det̾iacum numetum
bellacoꝵ si talia relinquenda sunt
uidicio prudencis restoris considerã¬
tis condcĩonẽ cunum mod̃ regionis

Expanded text:
olens ponere leges vel facere ordinationem aliquam in civitate, ad tria debet respicere. scilicet ad homines, ad regionem, et ad loca vicina. Si quis ergo vellet praeter cives statuere aliquobellatores viventes ex communibus fructibus civitatis, ad tria deberet respicere. Primo ad cives: nam si cives ipsi essent pusillanimes et inutiles ad bellum, indigeret maiori copia bellatorum sic se habentium. Secundo inspiciendum esset ad regionem: nam quanto civitas illa maiori regione et maiori terrarum spatio potiretur, tanto sustentare posset maiorem numerum bellantium. Tertio aspiciendum esset ad loca vicina, ut utrum civitas illa haberet circa se vicinos amicos vel inimicos, pusillanimes vel viriles. nam possit esse circa particularia signata, volens tradere artem de regimine civitatum, non potest statuere determinatum numerum bellatorum: sed talia relinquenda sunt iudicio prudentis rectoris considerantis conditionem civium, modum regionis,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ dilestionemn d ibi saluar coĩtas
alios si cut se ipn Sic debent di
lib incendat bonum cõimime ⁊
bonum oĩm ⁊ sit sollicitus cum s¬
a dest facultas de reb alioꝵ at si
eeñt sue ¶ In uxorib aucem ⁊ filiis
d resu̾ari coĩtas qnͣcum ad amo¬
rem s in possõmb d resu̾ar roĩca

Expanded text:
dilectionem debet ibi salvari communitas. alios, sicut seipsum: sic debent dillibet intendat bonum commune et bonum omnium, et sit solicitus cum adest facultas de rebus aliorum, ac si essent suae. In uxoribus autem ex filiis debet reservari comminitas quantum ad amorem: sed in po
Abbreviated transcription (Latin):
bilia gustus. ⁊ tustus mag̾ dire¬
ctr ⁊ ĩ mediate uiaentur ordinan
ad conserirationẽ ip̃am ut delcsta¬
bilia gustus ordrtantur ad conser¬
natiouẽ iudiuidui s delcctabilis
tastus ut u̾ia ordiuautur ad cõ¬
seruacionẽ spẽt. Idu̾ forte tautam

Expanded text:
bilia gustus, et tacuts magis directe et immediate videntur ordinari ad conservationem nostram: ut delectabilia gustus ordinantur ad conservationem individui: sed delectabilia tactus, ut matrimonia, ordinantur ad conservationem
Abbreviated transcription (Latin):
tiouẽ ꝓprie ꝑsone s delestationes
ad ꝓrixatiouẽ filioꝵ. ⁊ ad consu̾atio¬
oues posuit qmͣ iu operib mitram̃¬
caues forse hec idd̃ natura ferit qr
uinisqͥs mag̃ sułlicitus ẽ de borto

Expanded text:
ed delectationes ad procreationem, filiorum, et ad conservatioones posuit, quam in operibus nutrimenti. Vel forte hoc ideo natura fecit: quia unusquisque magis solic
Abbreviated transcription (Latin):
le agitigic ⁊̃ duplicit̾ potest ostendi
ip̃m eẽ magis in crepand̃ qr facilius
potest brnefacere. facilins eĩ pot̾ acqͥ¬
ii temꝑancia qmͣ fortitudo ¶Nã ut ĩ
oquirimus abstinendo ⁊ recrahendo
nos a delestation ili sensibilibi. forcitu¬
daue uero acquirere possumus agre¬
diendo t̾ribilia ⁊ oxperiendo pugnã.
retrahi aucẽ a delc̃abilibi pot̃ fiꝰ sñ
oĩpericulo. s agreda t̾rilulia. ⁊ exꝑiri
bella si ue periculo fĩ nõ põt. ualde
esx est icrepandus carens cẽpe¬
rancia cũ eam si neꝑiaulo possit a¬
cquirere. nõ autẽ adõ increpandus ẽ
carens forcitudane. qi u̾cus illa daffi¬
cilius. ⁊ cum marori ꝑiculo acqͥrit᷑.
¶Curesus facilius acquiri põt cẽꝑanͣ
in uita. inultocieus eĩ occurtunt uo¬
bis delcctabilia a quib abstinendo
dispominur. Ut simus temperat. nõ
autẽ sic ẽ de fortitudine. uã nõ qͥl
agressio belloꝵ facit uos fortes nͥ bea¬
la illa siit uista¶S force coco tẽpx

Expanded text:
le agit. Sic etiam dupliciter potest ostendi ipsum esse magis increpandum: quia facilius potest benefacere. Facilius enim potest acquiri temperantia, quam fortitudo. Nam ut in cquirimus, abstinendo, et retrahendo nos delactionibus sensibilibus: fortitudinem vero acquirere possumus, aggrediendo terribilia, et experiendo pugnam: retrahi autem a delectationibus, potest fieri sine omni periculo: sed aggredi terribilia, et experiri bellum, sine periculo non potest. Valde est ergo increpandus carens temperantia, cum eam sine periculo possit acquirere: non autem adeo increpandus est carens fortitudine, quia virtus illa est difficilis, et cum maiori periculo acquiritur. Rursus facilius acquiri potest temperin vita, multotiens enim occurrunt nobis delectabilia, a quibus abstinendo disponimur, ut simus temperati. Non autem sic est de fortitudine: nam non quaelibet aggressio bellorum facit nos fortes, nisi bella ista sint iusta. Sed forte toto tempore
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ gustum. pͥmo m ip̃is deledaiio¬
ui tactu quli in gusti co medendo
si ⁊ bibendo ut unusqͥs in se ip̃o ex¬
pecitur delta amur in lingna u
reguat gustus. ⁊ in gutture u̾ñ
c̃gustus s tastus. ⁊ uc manifeste
gperimur magis delectaniur cũ
cib aut potus attingit guitur ꝙͣ
cũ aomnngit᷑ liugue Credend̾ ẽ ei
ni talib indicio gulosoꝵ. peritat

Expanded text:
tum. immo in ipsis delectatioin tactu, quam in gustu. Comedendo et bibendo ut unusquisque in seipso experitur delectamur in lingua ubi regnat gustus, et in gutture ubi non est gustus, sed tactus. et ut manifeste experimur magis delectamur, cum cibus aut potus attingit guttur, quam cum coniungitur linguae. Credendum est enim in talibus iudicio gulosorum. Recitat
Abbreviated transcription (Latin):
putaut ¶am u̾cuces mod̾antes
passionẽ duplicit̾ rõm deseruiunt
pront passianes auplicit̾ rõur. obsi¬
stunt passiones eĩ uel obsistunt rõ¬
tiuores belli ⁊ pericula mortis itͣ
que ẽ forticudo ic etiã int̾ cet̾a
alncencia uos ad ia qd̃ uõ uetat sũt
est crmꝑancia. fortitudo ergo ⁊ sẽpe¬
rantia inter pͥnipales u̾tutes cõ¬
putari debent¶ Est autẽ fortitudo
pͥncipalior tẽperancia qr fortitudo
magis ordiuatur ãd bonũ cõt ut
ad tuitionẽ regni. ⁊ ad deffensio¬
uẽ prĩt. temꝑancia uero mag̃̾ or¬
di natur ad bonũ ꝓpͥum ut ad mo
tẽpatcia que int̾ u̾tutes pͥncipa¬
les uitumũ gradũ cenet Sc̃ĩend̾ gͦ
qd̃ sicut forticudo media ẽ int̾ cuno¬
res. ⁊ audarias qr qui aĩa tunet ñ
ẽ fortis. nec qui uĩa audet. s qui ti¬
uret tunenda. ⁊ audi andenda. gͤ
temꝑancia media int̾ delectatões
⁊ insensibilitates Wocamꝰ eĩ iuist̃

Expanded text:
putantur. Nam virtutes moderantes passionem, dupliciter rationi deserviunt, prout passiones dupliciter rationi obsistunt. Passiones enim vel obsistunt rationtimores belli, et pericula mortis, circa quae est Fortitudo. Sic etiam inter caetera allicentia est Temperantia. Fortitudo ergo et Temperantia inter principales virtutes computari debent. Est sutem Fortitudo principalior Temperantia, quia Fortitudo magis ordinatur ad bonum commune, ut ad tuitionem regni, et ad defensionem patriae. Temperantia vero magis ordinatur ad bonum proprium, ut ad moderantia, quae inter virtutes principales ultimum gradum tenet. Sciendum ergo, quod sicut Fortitudo media est inter timores, et audacias: quia qui omnia timet, non est fortis, nec qui omnia audet: sed qui timet timenda, et audet audenda. Sic Temperantia, media est inter delectationes, et insen
Abbreviated transcription (Latin):
priacipaliter est ocͣ tastum ex coust¬
quenti ixͣ gustũ ꝑ acrũs uero irͣ ali¬
os sensus ¶Trna autẽ in aintẽsta¬
brtur que ⁊ quot sunt spenes cuis
qr qͣtuor oue moderantes delectati¬
oues nuinentales ut sobuetas ⁊
abstinencia. ⁊ oue resirnantes de¬
lectatioues uen̾eas ut castitas ⁊
honestas suie prudetias Crto uero¬

Expanded text:
principaliter est circa tactum, ex consequenti circa gustum: per accidens vero circa alios sensus. Tertio autem manifestabatur, quae, et quot sunt species eius: quia quatuor. duae moderantes delectationes nutrimentales, ut sobrietas, et abstinentia. et duae refraenantes delectationes venereas, ut castitas, et honestas sive pudi
Abbreviated transcription (Latin):
Emꝑaucia int̾ uͥtutes card̾ia¬
les ultumũ gradum tenet pͥ¬
dencia eĩ ⁊ iusticia pͥnapaliores sunt
uͥtutib moralib qr prudencia ẽ in
tes uero moiales suut in appecitu

Expanded text:
erantia inter virtutes cardinales ultimum gradum tenet. Prudentia enim et Iustitia principaliores sunt virtutibus moralibus; quia Prudentia est in tes vero morales sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ille assuccus reb bellicis undens regẽ
suum et̃ totũ muliebrẽ ⁊ bestialẽ sta¬
tum pĩn hũit nn contẽptu. ⁊ indigna¬
tus de turpitudine eiꝰ uolinit eñ ĩua¬
dere. Rex autẽ tuncus fugit ⁊ qr ño
cirdebat se posse effugere inauus il¬
luis ducis clausit st ui quadã damo
⁊ cum toto thesauro suo. ⁊ oim̃ib su¬
ꝑlectilib suis st combussit Geñsebi¬
lit̾ cĩ uidemus qd̾ dedati uoluptacibꝰ
sensibilib contempuũt᷑. Imo qr uitẽ¬
ꝑati miuriant᷑ aliis in ꝑshins ma¬
xune cominictis. Ut in uxorib ⁊ si

Expanded text:
 bellicis, videns regem suum esse totum muliebrem et bestialem, statim ipsum habuit in contemptum: et indignatus de turpitudine eius, voluit eum invadere. rex autem timens, fugit: et quia credebat se non posse fugere manus illius Ducis, clausit se in quadam domo, et cum toto thesauro, et omnibus supellectilibus suis, se combussit. Sensibiliter enim videmus, quod dediti voluptatibus sensibilibus, contemnuntur. Immo quia intemperati iniuriantur aliis, in personis maxime coniunctis, ut in uxoribus, et
Abbreviated transcription (Latin):
sobrii ⁊ abstiuentes. uen̾eas uero si
sũ̾imus casti ipudici qͣtuor erũt ꝑ¬
ces crmꝑancie. si ue qͣtuor erunt spe¬
cies ip̃is uidel sobrietas. alisti¬
nentia. castitas. ⁊ pudicicia ñ ã si
uolumus nutͥmentales delcãtões
ixpͥmere oportet noz temꝑari a po¬
tu ⁊ cibo temperando uos a pocu su¬
mus sobrii. sicut qui cxoedunt in
potando sunt ebrii. temper audo uͦ
uos a cibo simius alistinentes. ab¬
stiuencia eigo ⁊ sobrretas desi̾nũt
in repͥurendo delestatianes nutri¬
mentales s castitas ⁊ pudacicia
uen̾eas delestationes refreuaut.
oportet ei uere temꝑatũ nõ ix̃sere

Expanded text:
sobrii, et abstinentes: venereas vero, si fuerimus casti, et pudici: quatuor erunt partes Temperantiae, sive quatuor erunt species ipsius; videlicet, sobrietas, abstinentia, castitas, et pudicitia. Nam si volumus nutrimentales delectationes reprimere, oportet nos temperari a pot cibo. Temperando nos a potu, sumus sobrii: sicut qui excedunt in potando, sunt ebrii. Temperando vero nos a cibo, sumus abstinentes. Abstinentia ergo, et sobrietas deserviunt in reprimendo delectationes nutrimentales. Sed castitas, et pudicitia venereas delectationes refraenant. oportet enim vere temperatum non exercere
Abbreviated transcription (Latin):
Ubi ĩuint qd̃ peltͣ nõ ꝑ se citharizãt
⁊ pestines nõ ꝑ se ip̃os pestinant. idõ
ad citharizand̾ peltrum indiget mi¬
nistro mouente. ⁊ pestr̃ ad pestinad̾
in diget mouente ipm̃ s ut ait si pel¬
tra ꝑ st citharizarent. ⁊ pestines per
se pestiarent nichil opus oẽt ar¬
⁊dũ nĩ architectores ⁊ dũ indigent
sũis ⁊ minustris siue indigent or¬
gains aĩatis. qr organa in aĩata ꝑ
se ip̃a exi̾ere nõ possunt illud ad qd̾
eẽnt quales erant tuipodes in quodã
templo de quib quidã poeta fabło¬
se dicebat qde spontanee se ingere¬
baut diuius obsequiis. ⁊ si oĩa orga¬
ua domus talia eẽnt quał erat sta¬
tumn ullã indigentia cẽt su̾oꝵ s mẽ¬

Expanded text:
uit quod plectra non per se cytharizant, et pectines non per se ipsos pectinant. Ideo ad cytharizandum plectrum indiget ministro movente, et pecten ad pectinandum indiget movente ipsum. Sic ut ait si plectra per se cytharizarent, et pectines per se pectinarent, nihil opus esset ardeo enim architectores, et domini indigent servis et ministris, sive indigent organis animatis, quia organa inanimata per se ipsa exercere non possunt illud, ad quo tales essent, quales erant tripodes in quodam templo, de quibus quidam Poetae fabulosae dicebant, quod spontanee se ingerebant diurnis obsequiis: et si omnia organa domus talia essent, qualis erat statum: nulla indigentia esset se
Abbreviated transcription (Latin):
ueant organa maĩata uł orgaua
carencia rõne ut opus ꝓpͥnmn possiat
implere. indignum eĩ ẽ ẜ ordinem
iustrent in funa. s lox unni̾si ẽ ut ĩ¬
fimna admienstrentur a suppͥms ꝑ
media. supprema autẽ in quol ne¬
gono eẽ uidentur architectores ⁊ doͥ
insima uero suut organa maĩata me¬
dia uero sunt iuinstri ⁊ sm̃ que sunt
qͣͣ quedã organa ar̃ata. indignũ ẽ
a excere si congtuentius ẽ hec ꝑ medi¬
os ministros efficere. In domo ergo cõ¬
plesta utrai organa sit ncc̃ia aĩa

Expanded text:
veant organa inanimata, vel organa carentia ratione, ut opus proprium possint implere. Indignum est enim se eundunistrent infima: sed lex Universi est, ut infima administrentur a supremis per media. Suprema autem in quolibet negocio esse videntur. architectores et domini: infima vero sunt organa inanimata: media sunt ministri et servi, qui sunt quasi quaedam organa animata. indignum esta exercere: sed congruentius est haec per medios ministros efficere. In domo ergo completa utraque organa sunt necessaria
Abbreviated transcription (Latin):
qr hec sunt aĩata. illa maĩata. uiso
quõ distingunt᷑ organa distartio¬
ms donus restat oñdere quõ adui¬
ganum aĩatum aute maĩatum. si
eĩ socictas domus ẽ quid naturale
Utiu n᷑a aĩa ordinata sunt. ⁊ semper¬

Expanded text:
ata, illa inanimata. Viso, quomodo distinguuntur organa gubernationis domus: restat ostendere, quomodo ad iganum animatum ante inanimatum. Si enim societas domus est quid naturale, et in natura ordinata sunt om
Abbreviated transcription (Latin):
sõnes nũmisinata indumetita. ⁊ cr¬
ttra suꝑlestilia desinencia ad indigẽ¬
ciam uite sicut eĩ uidemus in aliis
⁊ maĩatum ut in arte gub̾natĩa
nauium cauqmͣ organũ inaĩa-¬
tũ ẽ gub̾u aculũ sine remus. tãꝙͣ
aĩatũ ẽ ibi ꝓrarius sine rriniga¬
tor. sic iu gub̾natione domus tãꝙͣ
organa iuaĩata sunt iln indumc̃ta
lecti. possõnes ⁊ nũimsmata. tauꝙͣ
aĩata sunt sui ⁊ ininistu. conuẽunt

Expanded text:
ones, numismata, indumenta, et caetera supellectilia deservientia ad indigentiam vitae. Sicut enim vidimus in aliis et inanimatum, ut in arte gubernativa navium, tamquam organum inanimatum. est gubernaculum sive remus: tanquam animatum,est ibi prorarius sive remigator. Sic in gubernatione domus, tanquam organa inanimata, sunt ibi indumenta, lecti, possessiones, et numismata: tanquam animata, sunt servi et ministri. Conveniunt
Abbreviated transcription (Latin):
phs̃ .u. poł. ait. qd̾ pessimun ẽ non
instrucre pu̾os ad u̾tutẽ. ⁊ ad obs̾¬
uanciam leguni utalium inquirit
cĩ ph̃s .uii. poł. utrum prius rurã¬
dum sit de pu̾ns ut hant debitum
ssime uidetur ec̃ curand̾ cͣ ip̃os ut
hãnt ordiuatam uoluntatẽ nã sic̃
corpus sen̾atione ẽ pͥor aiã qr pͥus¬

Expanded text:
phus 5. Polit. ait, quod pessimum est non instruere pueros ad virtutem, et ad observantiam legum utilium. Inquirit enim Philosophus 8. Polit. utrum prius curandum sit de pueris, ut habeant debitum ssime videtur esse curandum circa ipsos ut habeant ordinatam voluntatem. Nam sicut corpus est generatione pr
Abbreviated transcription (Latin):
ut de ipĩs desiderare reb possint ⁊dõ
in ẜo sepcẽuio possunt instrui pu̾i
⁊ in logica que ẽ magis modus sci¬
endi qmͣ stit scĩa. ⁊ in prastica musi¬
cali que consistit iu quadã modulã¬
cia uotum. qr es illo tempore piũ desi¬
ciunt a rõuis usu ꝑfrẽ stire nõ pos¬
sunt ue tauret cum inciplunt hrẽ
rõms usum oiõ sint indaspositi ad
stiãm assuescenda sunt ad alias ar¬
tes de quil feimus mentionẽ .c.¬
xuii. Qualis cura hñda sit de filiis

Expanded text:
ut de ipsis rebus considerare possunt: ideo in secundo septennio possunt instrui puerirmocinalis: et in logica, quae est magis modus sciendi quam sit scientia: et in pratica musicali, quae consistit in quadam modulantia vocum: quia enim illo tempore pueri deficiunt a rationis usu, perfecte scire non possunt. Ne tamen cum incipiunt habere rationis usum, omnino sint indispositi ad scientiam, assuescendi sunt ad alias artes, de quibus fecimus mentionem. Qualis cura gerenda sit de fili