comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ uͦ ꝓpt̃ se ipsũ. Et si d̾s om̃i homine
amplius diligendus ẽ: amplius qͥsq
debet. dm̃ diligere qm se ipsũ. Item
amplius alius homo diligendus est
diligenda st̃. Et pot̾ nobiscũ alius ho¬
mo dõ ꝑfrui. qd̾ ñ potest corpuis: quia
corpus ꝑ animã uiuit. qua fruim᷑ do.
Om̃s aũt ęque diligendi st̃: s cũ om̃ib
ꝓdesse ñ possis: his potissimũ consulen¬
dum ẽ. qui ꝓ locoꝵ &e tempoꝵ uł qua¬
rũlibet rerũ oportunitatib constrie¬
tius tͥ quasi quadã sorte iunguntur.
S icut enĩ si tͥ abundaret aliqͥd. qd̾ dari
oporteret ei qui ñ haberet. nec duob
dari poss. si tibi occurrerent duo. qͦꝵ
neuter aliũ uł indigentia. uł erga te
aliqua necessitudine suꝑaret. nicħ
iustius faceres qmͣ ut sorte legeres
cui dandu eẽt. qd̾ dari utriq ñ poss.
sic in hominib quib om̃ib consulere.
nequeas ꝓ sorte habendu ẽ. ꝓut qͥsꝙ
tib temporalit̃ colligatius adherere

Expanded text:
ero propter seipsum. Et si Deus omni homine amplius diligendus est, amplius quisque Deum debet diligere quam seipsum. Item amplius alius homo diligendus est diligenda sunt, et potest nobiscum alius homo deo perfrui, quod non potest corpus, quia corpus per animam uiuit, qua fruimur deo. Omnes autem aeque diligendi sunt. sed cum omnibus prodesse non possis, his potissimum consulendum est qui pro locorum et temporum uel quarumlibet rerum opportunitatibus constrictius tibi quasi quadam sorte iunguntur. sicut enim si tibi abundaret aliquid, quod dari oporteret ei qui non haberet, nec duobus dari potuisset, si tibi occurrerent duo, quorum neuter alium uel indigentia uel erga te aliqua necessitudine superaret, nihil iustius faceres, qcui dandum esset quod dari utrique non posset: sic in hominibus quibus omnibus consulere nequeas, pro sorte habendum est, prout quisque tibi temporaliter colligatius adhaerere
Abbreviated transcription (Latin):
magnũ timorẽ incutit negligentib. ut
se ad diligentiã conuertant: eũq mag̃
bene agendo desiderent: qũã male a¬
gendo formident. Quib aũt uerbis
dici. aut qua cogitatione capi potest
p̃mium. qd̾ ille in fine daturus ẽ. qͣndo
ad consolationẽ hurꝰ itineris de sp̃u
suo tantũ dedit. quo in aduersis uitȩ
huiꝰ fiduciã caritatẽq tantã eiꝰ quẽ.
nondu uidemꝰ habemꝰ. & dona unicii¬

Expanded text:
magnum timorem incutit negligentibus, ut magnum timorem incutit negligentibus, ut se ad diligentiam convertant, eumque magis bene agendo desiderent, quam male agendo formident. Quibus autem verbis dici, aut qua cogitatione capi potest praemium, quod ille in fine daturus est; quando ad consolationem hujus itineris de Spiritu suo tantum dedit, quo in adversis vitae hujus fiduciam charitatemque tantam ejus, quem nondum videm
Abbreviated transcription (Latin):
mus ut moreremur: xp̃c mortalitate
bene usus ẽ ut uiueremꝰ. Corrupto
animo feminȩ ingressus ẽ morbus:
integro corpore feminȩ ꝓcessit salus.
Ad eadẽ contraria ꝑtinet. qd̃ etiã exem¬
plo uirtutũ er uicia nr̃a curant᷑. Iam¬
uero similia quasi ligam̃ta m̃bris ce
uulnerib nr̃is adhibita illa st̃: qd̾ ꝑ
seminã deceptos ꝑfeminã natus. ho¬
mo homines. mortalis mortales. mor¬
de mortuos liberauit. Multa qͦq alia
diligentius considerantib. qͦs insti¬
tuti oꝑis ꝑagendi necessitas ñ rapit:
uł a contrariis uł a similib medicei.
nȩ xp̃ianȩ apparet instructio. Iã uͦ¬
fidem. Multũ enĩ ostendit. qͣm uolũ¬
tarie ꝓ nob̾ amim̃a posuerit: qui eã
sic habuit in potestate resuimere. Qñ¬
ta gͦ se fiducia spes credentiũ consola¬
dur: considerans qͣntus qͣnta ꝓ ñdu
credentib passus sit. Cum uͦ iudex
uiuoꝵ atq mortuoꝵ expectat᷑ e cęlo:

Expanded text:
mus, ut moreremur; Christus mortalitate mus, ut moreremur; Christus mortalitate bene usus est, ut viveremus. Corrupto animo feminae ingressus est morbus; integro corpore feminae processit salus. Ad eadem contraria pertinet, quod etiam exemplo virtutum ejus vitia nostra curantur. Jamvero similia quasi ligamenta membris et vulneribus nostris adhibita, illa sunt, quod per feminam deceptos per feminam natus, homo homines, mortalis mortales, morte mortuos liberavit. Multa quoque alia diligentius considerantibus quos instituti operis peragendi necessitas non rapit, vel a contrariis, vel a similibus medicinae christianae apparet instructio. CAPUnostram. Multum enim ostendit quam voluntarie pro nobis animam posuerit, qui eam sic habuit in potestate resumere. Quanta ergo se fiducia spes credentium consolatur, considerans quantus quanta pro nondum credentibus passus sit? Cum vero judex vivorum atque mortuorum exspectatur e coelo,
Abbreviated transcription (Latin):
ut uinculi utilitatẽ quȩda puleritudo
etiã consequat᷑: sic medicina sapientiȩ.¬
ꝑ hominis susceptionẽ urĩs ẽ accõmo¬
data uulnerib: de quibꝰda contrariis
curans. & de quibꝰdã similib. Sicut etiã
ille qui medetur uulneri corporis adhi
bet quȩdã contraria. sicut frigidũ ca¬
modi: adhibet etiã quȩda similia. sic̃
linteolum uł rotundo uulneri rotun¬
dum. uł oblongũ oblongo. ligaturãq
ipsam ñ eancłẽ m̃bris om̃ib. s simiłe
similib coaptat. sic sapientia di homi¬
nẽ curans. se ipsam exhibuit. ad sanan¬
dũ: ipsa medieris. ipsa medicina. Qa
gͦ ꝑ suꝑbiam homo lapsus ẽ: humnili¬
tatem adhibuit ad sanandu Serpen¬
tis sapientia decepti sumꝰ: dĩ stulticia
liberamur. Quẽadmodu aũt illa sa¬
pientia uocabatur. erat aũstulticia
contẽpnentib dm̃: sic ista quȩ uocat᷑
stulticia.sapientia ẽ uincentib dia¬
bołu. Nos immortalitate male usi su¬

Expanded text:
ut uinculi utilitatem quaedam pulchritudo ut uinculi utilitatem quaedam pulchritudo etiam consequatur: sic medicina sapientiae per hominis susceptionem nostris est accommodata uulneribus, de quibusdam contrariis curans et de quibusdam similibus. sicut etiam ille qui medetur uulneri corporbet quaedam contraria, sicut frigidum camodi; adhibet etiam quaedam similia, sicut linteolum vel rotundo vulneri rotundum, vel oblongum oblongo, ligaturamque ipsam non eamdem membris omnibus, sed similem similibus coaptat: sic sapientia Dei hominem curans, seipsam exhibuit ad sanandum, ipsa medicus, ipsa medicina. Quia ergo per superbiam homo lapsus est, humilitatem adhibuit ad sanandum. Serpentis sapientia decepti sumus, Dei stultitia liberamur. Quemadmodum autem illa Sapientia vocabatur, erat autem stultitia contemnentibus Deum; sic ista quae vocatur stultitia, Sapientia est vincentibus diabolum. Nos immortalitate male usi su
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑꝑt̾ea dixit ȩuãgłista. &e mundus eũ
ñ cognouit. Itaq in sapientia di ñ
poterat mundus ꝑsapientiã cognos¬
cere d̾m. Cur gͦ uenit cũ hic cẽt: nsi
quia placuit d̃o ꝑstulticiã p̃dicatio¬
nis saluos facere credentes: Quomͦ
uenit: nisi qd̾ uerbũ caro factũ ẽ. et
habitauit in nobis: Sicuti cũ loqui¬
mur. ut id qđ in animo gerimꝰ. in au¬
dientis animũ ꝑ aures carneas illa.¬
batur. fit sonus uerbũ qd̾ eorde gesta¬
mus. & locutio uocat᷑: nec tam̃ in eun¬
dem sonũ cogitatio nr̃a conuertitur.
s apud se manens integra. formã uo¬
cis qua se insinuet aurib sine aliqͦ
labe suȩ cõmutationis assumit: ita
uerbũ dĩ ñ cõmutatũ. caro tam̃ factũ
ẽ. ut habitaret in nobis. Sicut aũ eura¬
tio uia est adsanitatẽ: sic ista curatio
peccatores sanandos refitiendosq sus¬
cepit. Et quẽ admodu mediei cũ alligas
uulnera. ñ incõposite s apte id faciunt:

Expanded text:
propterea dixit euangelista: et m undus eum propterea dixit euangelista: et m undus eum non cognouit. itaque in sapientia dei non poterat mundus per sapientiam cognoscedicationis saluos facere credentes? Quomodo uenit, nisi quod uerbum caro factum est et habitauit in nobis? sicuti cum loquimur, ut id quod animo gerimus in audientis animum per aures carneas inlabatur, fit sonus uerbum, quod corde gestamus, et locutio uocatur, nec tamen in eundem sonum cogitatio nostra conuertitur, sed apud se manens integra formam uocis, qua se insinuet auribus, sine aliqua labe suae mutationis assumit: ita uerbum dei non commutatum caro tamen factum est, ut habitaret in nobis. Sicut autem curatio uia est ad sanitatem, sic ista curatio peccatores sanandos reficiendosque suscepit. et quemadmodum medici, cum alligant uulnera, non incomposite, sed apte id faciunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ad ilła uenimꝰ conualescimꝰ: ipsa eũ
ad nos uenit. quasi infirma existima¬
ta ẽ. S qd̃ stultũ est dĩ. sapientius ẽ
hominib: ce qd̵ infirmũ ẽ di. fortius
ẽ hominib. Cum gͦ ipsa sit patria:
uiã se qͦq nobis fecit ad patriã. Et
cũ sano &e puro interiori oculo ubiq
sit p̃sens: eoꝵ qui ocułu ilłu infirmum
immunduq habent. oculis etiã carne¬
is apparere dignata ẽ. Quia enĩ in sapi¬
entia di ñ poterat mundus ꝑsapien¬
tiam cognoscere d̾m: placuit dõ ꝑ stul
ticiam p̾dicationis saluos facere ere:¬
dentes. Non gͦ ꝑ locoꝵ spacia uenien¬
do. s in carne mortal mortalib ap¬
parendo: uenisse ad nos dicit᷑. Illuc
gͦ uenit ubi erat: quia in hoc mundo
erat: ce mundus ꝑ ipsũ factus ẽ. S
qm̃ cupiditate fruendi ꝓ ipso creato¬
re creatura. homines configurat:
huie mundo. & mundi nomine con¬
gruentissime uocati. ñ eũ cognouer̃t:

Expanded text:
ad illam uenimus, conualescimus, ipsa, cum ad illam uenimus, conualescimus, ipsa, cum ad nos uenit, quasi infirma existimata est. sed quod stultum est dei, sapientius est quam homines, quod infirmum est dei, fortiusest, quam hominis. Cum ergo ipsa sit patria, viam se quoque nobis fecit ad patriam. Et cum sano et puro interiori oculo ubique sit praesens, eorum qui oculum illum infirmum immundumque habent, oculis etiam carneis apparere dignata est. Quia enim in sapientia Dei non poterat mundus per sapientiam cognoscere Deum, placuit titiam praedicationis saluos facere credentes. non igitur per locorum spatia ueniendo, sed in carne mortali mortalibus apparendo uenisse ad nos dicitur. illuc ergo uenit, ubi erat, quia in hoc mundo erat et mundus per eum factus est. sed quoniam cupiditate fruendi pro ipso creatore creatura homines configurati huic mundo et mundi nomine congruentissime uocati non eam cognouerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
Prauoꝵ gͥ morũ quasi contrariis flatibꝰ.
ab ipsa patria reꝑcutiunt᷑ homines.
posteriora atq inferiora sectantes. qm
illud qd̃ ẽẽ melius atq p̾stantius confi
endum sit quȩ incõmutabilit̃ uiuit:
&e in ea trinitas d̾s auctor ce conditor
uniu̾sitatis. reb quas condidit con
sulat: purgandus ẽ animus: ut ce per¬
spicere ilła lucem ualeat. & inherere
ꝑfecte. Quã purgationẽ. quasi am¬
bulationem quandã. ce quasi nauiga¬
tionẽ ad patriã ẽẽ arbitrem᷑. Nõ enĩ
ad eũ qui ubiq p̃sens ẽ locis moue.¬
mur: s bono studio bonisq moribus:
qd̾ ñ possemꝰ nisi ipsa sapientia tante
etiã infirmitati nr̃e congruere dig¬
naretur: ce uiuendi nobis preberet
exempłu. ñ aliter qmͣ in homine: qm̃
&e nos hominessumꝰ. S quia nos cũ
ad ilła uenimꝰ sapient̃ facimꝰ: ipsa cũ
ad nos uenit. ab hominib suꝑbis qͣsi
stulte fecisse putata ẽ. Et qm̃ nos cum

Expanded text:
Pravorum igitur morum quasi contrariis flatibus Pravorum igitur morum quasi contrariis flatibus ab ipsa patria repercutiuntur homines; posteriora atque inferiora sectantes, quam illud quod esse melius atque praestantius confitendum sit, quae incommutabiliter vivit, et in ea Trinitas Deus, auctor et conditor universitatis, rebus quas cosulat, purgandus est animus, ut et perspicere illam lucem ualeat et inhaerere perspectae. quam purgationem quasi ambulationem quandam et quasi nauigationem ad patriam esse arbitremur. non enim ad eum qui ubique praesens est locis mouemur, sed bono studio bonisque moribus. Quod non possemus, nisi ipsa sapientia tantae etiam nostrae infirmitati congruere dignaretur et uiuendi nobis praeberet exemplum non aliter quam in homine, quoniam et nos homines sumus. sed quia nos, cum ad illam uenimus, sapienter facimus, ipsa, cum ad nos uenit, ab hominibus superbis quasi stulte fecisse putata est. et quoniam nos, cum
Abbreviated transcription (Latin):
mens idẽ adepta sapientiã: antequam
adipisceret᷑. ñ erat sapiens. At uͦ ipsa
sapientia nec fuit uiqmͣ insipiens. nͨ
ẽẽ umquã pot̃. Quã si ñ uiderent. nul
lomͦ plena fiducia. uit̾a incõmutabilit̃
sapientẽ cõmutabili uite antepone¬
rent. Ipsam qͦq reguła ueritatis qua
ilła clamant ẽẽ meliorẽ. in cõmutabiłe
uident. nec uspiam nisi supra suã na¬
turam uident: qͣndoquidẽ se muta¬
biles uident. Hemo ẽ enĩ tã impru¬
dent᷑ insulsus qui dicat: unde seis
meõmutabilit̾ sapientẽ uitã muta¬
bil ẽẽ p̾ferendam Id ipsũ enĩ qd̾ int̾¬
rogat unde sciam: om̃ib ad contẽ¬
plandu cõmunit̃. atq incõmutabili¬
der presto ẽ. Et hoc qui ñ uidet. ita ẽ
quasi cȩcus in sole: eui nichil ꝓdest ip¬
sis locis ocłoꝵ er tã elarȩ ac p̃sentis lu¬
cis fulgor infusus. Qui aũt uidet ce
refugit: consuetudine umbrarũ car¬
nalium. inualida mentis aciem gerit.

Expanded text:
mens, id est, adepta sapientiam, antequam mens, id est, adepta sapientiam, antequam adipisceretur non erat sapiens; at vero ipsa Sapientia nec fuit unquam insipiens, nec esse unquam potest. Quam si non viderent, nullo modo plena fiducia vitam incommutabiliter sapientem commutabili vitae anteponerent. Ipsam quippe regulam veritatis, qua illam clamant esse meliorem, incommutabilem vident; nec uspiam nisi supra suam naturam vident, quandoquidem se es norunt. 9. Nemo est enim tam impudenter insulsus qui dicat: Unde scis incommutabiliter sapientem vitam mutabili esse praeferendam? Idipsum enim quod interrogat, unde sciam, omnibus ad contemplandum communiter atque incommutabiliter praesto est. Et hoc qui non videt, ita est quasi caecus in sole, cui nihil prodest ipsis locis oculorum ejus tam clarae ac praesentis lucis fulgor infusus. Qui autem videt et refugit, consuetudine umbrarum carnalium invalidam mentis aciem gerit.
Abbreviated transcription (Latin):
cogitant. uiuũ aliqͥd cogitant: illi soli
possunt ñ absurda & indigna existima¬
re de dõ. qui uitã ipsam cogitant: & q̃¬
cũq illis forma occurrerit corꝑis. eam
uita uiuere uł ñ uiuere statuunt: et
uiuent̾ẽ ñ uiuenti anteponnt: eamq
ipsam uiuentẽ corporis formã qntali¬
bet luce p̾fulgeat. quantalibet magni¬
tudine p̃mineat. quantalibet pulcri¬
tudine ornetur. alird ẽẽ ipsã. aliud
uitã qua uegetat᷑ intelligunt: eamq
illi moli quȩ ab illa uegetat᷑ & animat᷑.
dignitate incõparabili p̃ferunt. Deinde.
ipsam uita ꝑgunt inspicere: ce si eã sine
sensu uegetantẽ inuenerint qͣlis ẽ ar¬
boꝵ p̃ponunt ei sentientẽ. qͣlis ẽ pecoꝵ:
& huic rursus intelligentẽ. qualis est
hominũ. Qmͣ cũ adhuc mutabiłe uide¬
rint: etiã huic aliqm in cõmutabilem co¬
guntur p̃ponere: illa scilicet uitã quȩ
ñ aliqͣndo desipit. aliqnͣdo sapit: s est
potius ipsa sapientia. Sapiens enim

Expanded text:
cogitant, vivum aliquid cogitant, illi soli possunt non absurda et indigna existimare de Deo, qui vitam ipsam cogitant, et quaecumque illis forma occurrerit corporis, eam vita vivere vel non vivere statuunt, et viventem non viventi anteponunt; eamque ipsam viventem corporis formam, quantalibet luce praefulgeat, quantalibet magnitudine praeemineat, quantalibet pulchritudine ornetur, aliud esse ipsam, aliud vitam qua vegetatur intelligunt, eamque illi moli quae ab illa vegetatur et animatur, dignitate incomparabili praeferuipsam vitam pergunt inspicere; et si eam sine sensu vegetanti invenerint, qualis est arborum, praeponunt ei sentientem, qualis est pecorum, et huic rursus intelligentem, qualis est hominum: quam cum adhuc mutabilem viderint, etiam huic aliquam incommutabilem coguntur praeponere, illam scilicet vitam, quae non aliquando desipit, aliqpotius ipsa Sapientia. Sapiens enim
Abbreviated transcription (Latin):
s ut alia quȩ amplius diligebant¬
saltim consequerent᷑. Non gͦ ꝓꝑt̾ea qͥs¬
qmͣ dicendus ẽ. ñ diligere salutẽ at¬
q incolumitatẽ corporis sui. qͥa plus
aliqͥd diligit: nam ce auarus quãuis
pecuniam diligat. tam̃ emit sibi panẽ
Qd̾ eũ facit: dat pecuniã qͣm multũ di¬
ligit &e augẽre desiderat. S qͥa pluris
estimat salutẽ corporis sui quȩ illo pa¬
ne fulcitur: suꝑuacaneum ẽ diutius
de re manifestissima disputare: qd̾ tñ
plerũq nos facere cogit error impioꝵ.¬
Ergo qm̃ p̃cepto ñ opus ẽ. ut se qͥsꝙ et
concussa naturȩ lege diligimꝰ. quȩ in
bestiis etiã ꝓmulgata ẽ. nam &e bestiȩ
se atq corpora sua diligunt: restabat
ut & de illo qd̾ supra nos ẽ. e de illo qd̾
iuxta nos ẽ. precepta sumeremꝰ. Dili¬
ges inqͥt dñm d̾m tuũ ex toto corde
tuo. & ex tota anima tua. & ex tota m̃¬
te tua: &e diliges ꝓximũ tuũ tanqũa

Expanded text:
sed ut alia quae amplius diligebansed ut alia quae amplius diligebant, consequerentur. Non ergo propterea quisquam dicendus est non diligere salutem atque incolumitatem corporis sui, quia plus aliquid diligit. Nam et avarus quamvis pecuniam diligat, tamen emit sibi panem: quod cum facit, dat pecuniam quam multum dligit et augere desiderat; sed quia pluris aestimat salutem corporis sui, quae illo pane fulcitur. Supervacaneum est diutius de re manifestissima disputare, quod tamen plerumque nos facere cogit error impioquoniam praecepto non opus est ut se quisque et concussa naturae lege diligimus, quae in bestias etiam promulgata est nam et bestiae se atque corpora sua diligunt; restabat ut et de illo quod supra nos est, et de illo quod juxta nos est, praecepta sumeremus. Diliges, inquit, Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex tota mente tua, et dil
Abbreviated transcription (Latin):
amittere: etiã si in altero tantus cer¬
nendi sensus remaneret. qnͣtus erat.
in duob:nisi aliqua res quȩ p̃ponen¬
da eẽt urgeret. Isto atq huiusmodi
docum̃tis satis ostendit᷑ eis. qui sine
ꝑtinacia uerũ requirunt: qmͣ certa
sententia sit apłi ubi ait. Demo enim
unquã carnẽ suã odio habuit. Addi¬
dit etiã. s nutrit &e fouet eã. sic̃ xp̃c
ȩccłiam. Modus gͦ diligend p̃cipi¬
endus ẽ homini: id ẽ quomͦ se diligat
ut ꝓsit sibi. Quinaũt se diligat et
ꝓdesse sibi uelit: dubitare dementis ẽ.
Precipiendũ etiã quomͦ corpꝰ suũ diligat:
ut ei ordinate prudent̃q consulat.
Nam qd̾̃ diligat etiã corpus suũ. idq
saluũ habere atq integrũ uelit: eque
manifestũ ẽ. Aliqͥd itaq amplius di¬
ligere aliqͥs pot̃: quã salutẽ atq inte¬
gritatẽ corporis sui. Nam multi et
dolores e amissiones ñnulloꝵ m̃broꝵ
uoluntarias. suscepisse inueniunt᷑:

Expanded text:
amittere, etiamsi in altero tantus ceramittere, etiamsi in altero tantus cernendi sensus remaneret, quantus erat in duobus, nisi aliqua res quae praeponenda esset, urgeret. Isto atque hujusmodi documento satis ostenditur eis qui sine pertinacia verum requirunt, quam certa sententia sit Apostoli, ubi ait: Nemo enim unquam carnem suam odio habuit. Addidit etiam: Sed nutrit et fovet eam, sicut Cetur. 26. Modus ergo diligendi praecipiendus est homini, id est, quomodo se diligat ut prosit sibi. Quin autem se diligat et prodesse sibi velit, dubitare dementis est. Praecipiendum etiam quomodo corpus suum diligat, ut ei ordinate prudenterque consulat. Nam quod diligat etiam corpus suum, idque salvum habere atque integrum velit, aeque manifestum est. Aliquid itaque amplius diligere aliquis potest, quam salutem atque integritatem corporis sui. Nam multi et dolores et amissiones nonnullorum membrorum voluntarias suscepisse inveniuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
cemi  aduersant᷑. Dictum ẽ enĩ hoc ꝑꝑt̃
indomitã carnalem consuetudinem.
adu̾sus qmͣ sp̃c concupiscit: ñ ut inte¬
rimat corpus: s ut concupiscentia eiꝰ
id ẽ mala consuetudine. edomita. faci¬
at spui subiugatũ: qd̾ naturalis ordo
desiderat. Quia enĩ hoc erit post re¬
surrectionẽ. ut corpus om̃imodo eum
quiete sũma sp̃ui subditũ. immortali¬
ter uigeat: Hoc etiã in hac uita medi¬
tandu ẽ. ut consuetudo carnalis mu¬
tetur in melius: nec in orclinatis motibꝰ
resistat sp̃ui. Qd̾ donec fiat. caro con
uult subditũ ẽẽ meliorr. nec podiũ
resistente carne. s ꝑ consuetudinis
uincułu: qd̾ a parentũ etiã ꝓpagine
inueteratũ naturȩ lege inoleuit. Id
gͦ agit sp̃c in domanda carne. ut sol¬
uat male consuetudinis quasi pacta
ꝑuersa: &e fiat pax consuetudinis bonȩ.
Tam̃ nec isti qui falsa opinione depra¬
uati corpora sua detestant᷑. parati es¬
sent unũ ocułu uł sine sensu doloris

Expanded text:
aduersantur sibi. dictum est enim hoc propter indomitam carnalem consuetudinem, aduersus quam spiritus concupiscit, non ut interimat corpus, sed ut concupiscentia eius, id est consuetudine mala, edomita faciat spiritui subiugatum, quod naturalis ordo desiderat. quia enim hoc erit post resurrectionem, ut corpus omni modo cum quiete summa spiritui subditum immortaliter uigeat, hoc etiam in hac uita meditandum est, ut consuetudo carnalis mutetur in melius nec inordinatis motibus resistat spiritui. quod donec fiat, caro concuult subditum esse meliori, nec per odium resistente carne, sed per consuetudinis uinculum, quod a parentum etiam propagine inueteratum naturergo agit spiritus in domanda carne, ut solvat malae consuetudinis quasi pacta perversa, et fiat pax consuetudinis bonae. Tamen nec isti qui falsa opinione depravati corpora sua detestantur, parati essent unum oculum vel sine sensu doloris
Abbreviated transcription (Latin):
sequi uident᷑ corpora sua. qui hoc rec¬
te faciunt. ñ id agunt ut ñ habeant
corpꝰ s ut habeant subiugatũ ce para¬
tum ad oꝑa necessaria. Libidines enim
male utentes corpore. id ẽ consuetudi¬
nes & inclinationes animȩ ad fruendũ
inferiorib. ꝑ ipsius corporis laboriosam
qnͣdam miliciã extinguere affectant.
Nam ñ se interimunt: &e curã suȩ uali¬
tudinis gerunt. Qui aũt ꝑuerse id
agunt. quasi naturalit̃ inimico suo
corpori bellu ingerunt: in quo fallit
eos qd̾ legunt. caro concupiscit adu̾sus

Expanded text:
sequi videntur corpora sua, qui hoc recsequi videntur corpora sua, qui hoc recte faciunt, non id agunt, ut non habeant corpus, sed ut habeant subjugatum et paratum ad opera necessaria. Libidines enim male utentes corpore, id est consuetudines inclinationis animae ad fruendum interioribus per ipsius corporis laboriosam quamdam malitiam exstinguere affectant. Nam non se interimunt, et curam suae valetudinis gerunt. Qui autem perverse id agunt, quasi naturaliter inimico suo corpori bellum ingerunt. In quo fallit eos quod legunt: Caro concupiscit adversus
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ enĩ ut illud diligat: ce eiꝰ corruptio¬
ne pregrauet᷑. Immortalitas enĩ et
incorruptio corporis. de sanitate ani¬
mi existit: sanitas aũt animi ẽ. firmis¬
sime inherere. potiori. hoc ẽ incõmuta¬
bili dõ. Cum uͦ etiã eis qui sibi natu¬
raliter pares st̃. hoc ẽ hominib dña¬
ri affectat: intolerabilis omino suꝑbi¬
a ẽ. Nemo gͦ se odit. Et hine quidem
nulla cũ aliqua secta questio fuit. S
neq corpꝰ suũ quisqũa odit. Uerũ ẽ
enim: qd̾ ait apłs. Demo un qmͣ carnẽ
suã odio habuit. Et qd̾ ĩnulli dicuN.
malle se ẽẽ om̃ino fine corpore: omĩno
fallunt᷑. Non enĩ corpus suũ. s corrup¬
diones eius &e pondus oderunt. Non
itaq nulłu corpus: s incorruptũ &e
celerrimũ corpus uolunt habere.
S nulłu putant corpus ẽẽ fitale fuerit:
qͥa tale aliqͥd ẽẽ anima putant. Quod
aũt potentia quadã ce laborib qͣsi ꝑ¬

Expanded text:
est enim, ut illud diligat et eius corruptioest enim, ut illud diligat et eius corruptione praegrauetur. immortalitas enim et incorruptio corporis de sanitate animi exsistit, sanitas autem animi est firmissime inhaerere potiori, hoc est incommutabili deo. cum uero etiam eis qui sibi naturaliter pares sunt, hoc est hominibus, dominari affectat, intolerabilis omnino superbia est. Nemo ergo se odit. et hinc quidem nulla cum aliqua secta quaestio fuit. sed neque corpus suum quisquam odit. uerum est enim quod ait apostolus: nemo umquam carnem suam odio habuit. et quod nonnulli dicunt malle se esse sine corpore omnino, falluntur; non enim corpus suum, sed corruptiones eius et pondus oderunt. non itaque nullum corpus, sed incorruptum et celerrimum corpus uolunt habere, sed putant nullum corpus esse, si tale fuerit, quia tale aliquid esse animam puautem continentia quadam et laboribus per
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ quatuor sint diligenda: unũ qd̵ supͣ
nos ẽ. alterũ qd̾ nos sumus. terciũ qd
iuxta nos ẽ. quartũ qd̃ infra nos est.
de sccło &e quarto nulla p̃cepta danda
erant. Quantũlibet enĩ homo excidat.
a ueritate: remanet illud. dilectio sui:
ce dilectio corporis fui. fugax enĩ animꝰ
ab incõmutabili lumine om̃ium re¬
gnatore. id agit ut ipse sibi regnet. &
corpori suo: ce ido ñ pot̃ nisi ce se ce cor¬
pus suũ diligere. Magnũ aũt aliqͥd
adeptũ se putat. si etiã sociis id ẽ aliis
hominib dnari potuerit. In est enim
uicioso animo id magis appetere. & sͥ
danqm debitũ u̾indicare: qd̾ uni ꝓpͥe.
debetur dõ. Talis aũt sui dilectio. me¬
lius odium uocatur. Iniquũ ẽ em̃ qͥa
uult sibi seruire qd̃ infra se ẽ. cũ ipse
suꝑiori seruire nolit: rectissimeꝙ dictũ
ẽ. Qui aũt diligit iniquitatẽ: odit ani¬
ma suã. Et id̾o fit infirmus animus:
&e de mortali corpore cruciat᷑. Necesse

Expanded text:
go quattuor sint diligenda, unum quod supra nos est, alterum quod nos sumus, tertium quod iuxta nos est, quartum quod infra nos est, de secundo et quarto nulla praecepta danda erant. quantumlibet enim homo excidit a ueritate, remanet illi dilectio sua et dilectio corporis sui. fugax enim animus ab incommutabili lumine omnium regnatore id agit, ut ipse sibi regnet et corpori suo, et ideo non potest nisi et se et corpus suum diligere. magnum autem aliquid adeptum se putat, si etiam sociis, id est aliis hominibus dominari potuerit. inest enim uitioso animo id magis appetere et sibi tamquam debitum uindicare, quod uni proprie debetur deo. talis autem sui dilectio melius odium uocatur. inimicum est enim, quia uult sibi seruire quod infra se est, cum ipse superiori seruire nolit, rectissimeque dictum est: qui autem diligit iniquitatem, odit animam suam, et ideo fit infirmus animus et de mortali corpore cruciatur; necesse
Abbreviated transcription (Latin):
det & pphe. finis itaq p̃cepti ẽ dilectio:
&e ea gemina᷑ id ẽ d̃i & ꝓximi. Qõ si te
dotũ intelligas id ẽ animũ & corpꝰ et
ꝓximũ totũ id ẽ animũ &e corpus eius:
homo enĩ ex animo constat ce corpore:
nulłu rerũ diligendarũ genus inhiᷤ
duob p̃ceptis p̃termissũ est. Cũ enim
p̃currat dilectio di. eiusq dilectiomiꝰ
modus p̾seriptus appareat. ita ut ce¬
tera in illu confluant: de dilectione
tua nichil dictũ uidet᷑. s cũ dictũ ẽ
diliges ꝓximũ tuũ tanqͣm te ipsũ. si¬
mul &e tui abs te dilectio ñ pret̃mis

Expanded text:
etae. Finis itaque praecepti est dilectio, et ea gemina, id est Dei et proximi. Quod si te totum intellegas, id est animum et corpus, et proximum totum, id est animum et corpus eius — homo enim ex anima constat et corpore — nullum rerum diligendarum genus in his duobus praeceptis praetermissum est. cum enim praecurrat dilectio dei eiusque dilectionis modus praescriptus appareat, ita ut cetera in illum confluant, de dilectione tua nihil dictum uidetur, sed cum dictum est: diliges proximum tuum sicut te ipsum, simul et
Abbreviated transcription (Latin):
corde ex tota anima ex tota m̃te: ut
om̃s cogitationes tuas. & omnẽ uitam.
& omnẽ intellectũ in ilłu conferas: a qͦ
habes ea ipsa quȩ confers. Cum aũt ait
toto corde. tota anima. tota m̃te: nullã
uitȩ nr̃e partẽ reliquit quȩ uacare.
debeat. & quasi locũ dare ut alia re
uelit frui.s qͥequid aliud diligendum
uenerit in animũ. illuc rapiatur. quo
totus dilectionis impetus currit. Qs qͥs
gͦ recte. diligit ꝓximũ: hoc cũ eo debet
agere. ut etiã ipse toto corde tota ani
ma tota m̃te diligat d̃m. Sic enĩ eum
diligens tanqu̾ã se ipsũ. totã dilectionẽ
sui c illius refert in illa dilectionẽ di:
quȩ nulłu a se riuulum duci ext̃ patit᷑.
ciuꝰ diruiatione minuat᷑. Non aũ om̃a
quib utendũ est diligenda st̃. s ea sola.
quȩ aut nobiscũ societate quadã refe¬
runtur in d̾m. sicut ẽ homo uł angelꝰ:
aut ad nos relata. beneficio di ꝑ nos in¬
digent. sicuti ẽ corpꝰ. Dam utiq mar¬

Expanded text:
 ex tota anima et ex tota mente, ut omnes cogitationes tuas et omnem uitam et omnem intellectum in illum conferas, a quo habes ea ipsa quae confers. cum autem ait: toto corde, tota anima, tota mente, nullam uitae nostrae partem reliquit, quae uacare debeat et quasi locum dare, ut re alia uelit frui, sed quidquid aliud diligendum uenerit in animum, illuc rapiatur quo totus dilectionis impetus currit. quisquis ergo recte diligit proximum, hoc cum eo debet agere, ut etiam ma, tota mente diligat Deum. Sic enim eum diligens tanquam se ipsum, totam dilectionem sui et illius refert in illam dilectionem Dei quae nullum a se rivulum duci extra patitur, cujus derivatione minuatur. Non autem omnia quibus utendum est, diligenda sunt, sed ea sola quae aut nobiscum societate quadam referuntur in Deum, sicuti est homo vel angelus; aut ad nos relata, beneficio Dei per nos indigent, sicuti est corpus. Nam utique mar
Abbreviated transcription (Latin):
euiꝰ suauitas faceret beatos: sic in huiꝰ
mortalitatis uita peregrinantes a dño.
si redire in patriã uolumꝰ ubi beati ẽẽ
possimꝰ. utendu ẽ hoc mundo ñ fruen-¬
dum. ut inuisibilia dĩ ꝑ ea quȩ factast̃.
intellecta conspiciant᷑. hoc ẽ ut de tẽ¬
poralib corporalibꝰq reb. ȩterna et
munisq om̃ib fruentib ea:. si tam̃ res
ce ñ rerum om̃ium eausa sit: si tam̃ ce
causa. Non enĩ facile nom̃ qđ̵ tantȩ excel

Expanded text:
cuius suauitas faceret beatos: sic in huius cuius suauitas faceret beatos: sic in huius mortalitatis uia peregrinantes a domino si redire ad patriam uolumus, ubi beati esse possimus, utendum est hoc mundo, non fruendum, ut inuisibilia dei per ea quae facta sunt intellecta conspiciantur, hoc est ut de corporalibus temporalibusque rebmunisque omnibus fruentibus ea; si tamen res, et non rerum omnium causa, si tamen et causa. Non enim
Abbreviated transcription (Latin):
quib utendu ẽ frui uoluerimꝰ ĩm¬
peditur cursus nr̃. & aliqnͣdo etiam
deflectit᷑ ut ab his reb quib fruen¬
dum ẽ obtinendis. uł retardem᷑ uel
etiã reuocem᷑ inferioꝵ amore p̃pediti.
fr̃ui ẽ enĩ amore inherere alieui rei
ꝓpt̾ se ipsam: uti aũt. qd̾ in usũ uene¬
rit ad id qd̾ amas obtinendu refer¬
re. si tam̃ amandu ẽ. Dam ustis illicitꝰ.
abiisus poti uł abusio nominanda
ẽ. Quomͦ gͦ si essemꝰ peregrini. qui
beate uiuere nͥ in patria ñ possemꝰ.
eaq peregrinatione utiq miseri. ce
miseriã finire. cupientes. in patriã re¬
dire uellemꝰ. opus eẽt uł t̾restrib uł
marinis uehiculis quib utendu ess.
ut ad patriã qua fruendũ erat ꝑueni¬
re ualeremꝰ: qd̾ si amenitas itineris & ip¬
sa gestatio uehiculoꝵ nos delectaret.
conuersi ad fruendu his quib uti de¬
buimus. nollemꝰ cito uiã finire. & ꝑu̾sa
suauitate implicati. alienarem᷑ a patͥa

Expanded text:
quibus utendum est frui uoluerimus, imquibus utendum est frui uoluerimus, impeditur cursus noster et aliquando etiam deflectitur, ut ab his rebus, quibus fruendum est, obtinendis uel retardemur uel etiam reuocemur, inferiorum amore praepediti. Frui est enim amore inhaerere alicui rei propter ae ipsam, uti autem, quod in usum uenerit ad id quod amas optinendum referre, si tamen amandum est. nam usus inlicitus abusus potius uel abusio nominanda est. quomodo ergo, si essemus peregrini, qui beate uiuere nisi in patria non possemus, eaque peregrinatione utique miseri et miseriam finire cupientes in patriam redire uellemus, opus esset uel terrestribus uel marinis uehiculis, quibus utendum esset, ut ad patriam, qua fruendum erat, peruenire ualeremus; quod si amoenitates itineris et ipsa gestatio uehiculorum nos delectaret, conuersi ad fruendum his quibus uti debuimus, nollemus cito uiam finire et peruersa suauitate implicati alienaremur a patria,
Abbreviated transcription (Latin):
ficandũ aliqͥd adhibent᷑. Qm̃ obrẽ. om̃e
signũ etiã res aliqua ẽ. Qd̾ enĩ nulla¬
res ẽ: omino nicħ ẽ. Non aũt om̃is res
etiã signũ est. Et ido in hac diuisione
rerũ atq signoꝵ. cũ de reb loquem᷑
ita loquemͬ ut etiã si earũ aliquȩ ad¬
hiberi ad significandũ possint. ñ impe.¬
diant partitionẽ. qua prius de reb. ptꝰ¬
ea de signis disseremꝰ. Memorit̃q tene¬
amus. id nc̃ in reb considerandu ẽẽ qd
st̃: ñ qd̾ aliud etiã pret̾ se ipsas signi¬
ficant. Res gͦ aliȩ st̃ quib fruendũ ẽ:
aliȩ quib utendu: aliȩ quȩ fruuntur
& utunt᷑. Illȩ quib fruendu ẽ nos be¬
atos faciunt: istis quib urendu ẽ ten¬
dentes ad beatitudiñe adiuuam᷑. & qͦ¬
si adminiculam᷑: ut ad illas quȩ nos
beatos faciunt. ꝑuenire atq his inhe¬
rere possimꝰ. Dos uͦ qui fruimur et
utimur. int̾ utrasq constituti. si eis

Expanded text:
ficandum aliquid adhibentur. Quamobrem omne ficandum aliquid adhibentur. Quamobrem omne signum etiam res aliqua eres est, omnino nihil est. non autem omnis res etiam signum est. et ideo in hac diuisione rerum atque signorum, cum de rebus loquimur, ita loquemur, ut, etiam si earum aliquae adhiberi ad significandum possint, non impediant partitionem, qua prius de rebus, postea de signis disserimus, memoriterque teneamus id nunc in rebus considerandum esse quod sunt, non quod aliud etiam praeter se ipsas significant. Res ergo aliae sunt, quibus fruendum est, aliae, quibus utendum est, aliae, quae fruuntur et utuntur. illae quibus fruendum est nos beatos faciunt; istis quibus utendum est tendentes ad beatitudinem adiuuamur et quasi adminiculamur, ut ad illas quae nos beatos faciunt peruenire atque his inhaerere possimus. nos uero, qui fruimur et utimur inter utrasque constituti, si eis
Abbreviated transcription (Latin):
retur acereuit: sic ea quȩ ad hoc opus ag¬
grediendu iã dñs prebuit. cũ disputari
ceꝑint. eo ipso suggerente. multiplica¬
bunt᷑. ut in hoc nr̃o ministerio ñ solum
nulła patiam᷑ inopiã. s de mirabili abũ¬
dantia gaudeamꝰ. Om̃ĩs doctrina. uł
rerũ ẽ uł signoꝵ. S res ꝑsigna discuit᷑.
Proprie aũ nẽ res appellaui. quȩ ñ ad si¬
gnificandũ aliqͥd adhibent᷑. sicuti ẽ lig¬
num. lapis. pecus: atq huiꝰmodi cȩtera.
ysen misisse legimꝰ. ut amaritudine. ca¬
rerent: neq ille lapis. quẽ iacob sibi ad
caput posuerat:. neq illud pecus. qd̵ ꝓ
filio immolauit abraham. Hȩc nãq ita
res st̃: ut aliarũ etiã signa sint rerum.
Sunt aũt alia signa. quoꝵ omĩs usus in
significando ẽ: sicuti st̃ uerba. Hemo
eñĩ utitur uerbis: nisi aliqͥd significan¬
di gr̃ã. Ex quo intelligit᷑ qͥd appellem
signa: res eas uidelicet. quȩ adsigni¬

Expanded text:
retur accrevit, sic ea quae ad hoc opus agretur accrevit, sic ea quae ad hoc opus aggrediendum jam Dominus praebuit, cum dispensari coeperint, eo ipso suggerente multiplicabuntur, ut in ipso hoc nostro ministerio, non solum nullam patiamur inopiam, sed de mirabili etiam abundantia rerum est uel signorum; sed res per signa discuntur. proprie autem nunc res appellaui, quae non ad significandum aliquid adhibentur, sicut est lignum, lapis, pecus atque huius modi cetera. ysen misisse legimus, ut amaritudine carerent ; neque ille lapis quem Jacob sibi ad caput posuerat ; neque illud pecus quod pro filio immolavit Abraham . Hae namque ita res sunt, ut aliarum etiam signa sint rerum. Sunt autem alia signa quorum omnis usus in significando est, sicuti sunt verba. Nemo enim utitur verbis, nisi aliquid significandi gratia. Ex quo intelligitur quid appellem signa; res eas videlicet quae ad signi
Abbreviated transcription (Latin):
intelligenda sunt. & modus ꝓferendi
quȩ intellecta st̃. De inueniendo priꝰ.
de ꝑferendo postea disserem⁊ Magnũ
opus &e arduum: & si ad sustinencłu
difficile. uereor ne adsuscipiendum
demerariũ: ita sane si de nob̾ ipsis p̃¬
sumeremꝰ. Hunc uͦ cũ in illo sit spes
ꝑagendi huiꝰ oꝑis. a quo nob̾ in cogi¬
tatione multa de hac re iã tradita
tenemꝰ: ñ ẽ metuendũ ne dare desi¬
nat cȩtera: cũ ea quȩ data st̃ cȩꝑimꝰ mpen¬
dere. Omĩs enĩ res quȩ dando ñ deficit:
dũ habet᷑ & ñ datui: ñdum habet᷑ quomͦ
habenda ẽ. Ille enĩ ait: qui habet dabit᷑
ei. Dabit gͦ habentib. id ẽ cũ benignitate.
utentib eo qd̃ acceꝑunt. adimplebit atꝙ
cunilabit qd̾ dedit. Illi qͥnq ce illi septẽ
erant panes: anteqͣm ineiꝑent dari esu¬
rientib. Qd ubi fieri cȩpit: cõphinos ce
sportas saciatis tot. milib homuinũ imple¬
uerunt. Sicut gͦ ille panis dũ frange.¬

Expanded text:
endi quae intellecta sunt. De inveniendo prius, de proferendo postea disseremus. Magnum opus et arduum, et si ad sustinendum difficile, vereor ne ad suscipiendum temerarium. Ita sane si de nobis ipsis praesumeremus: nunc vero cum in illo sit spes peragendi hujus operis, a quo nobis in cogitatione multa de hac re jam tradita tenemus, non est metuendam ne dare desinat caetera, cum ea quae data sunt coeperimus impendere. Omnis enim res quae dando non deficit, dum habetur et non datur, nondum habetur quomodo habenda est. Ille autem ait: Qui habet, dabitur ei . Dabit ergo habentibus, id est, cum benignitate utentibus eo quod acceperunt, adimplebit atque cumulabit quod dedit. Illi quinque et illi septem erant panes, antequam inciperent dari esurientibus; quod ubi fieri coepit, cophinos et sportas satiatis tot hominum millibus impleverunt . Sicut ergo ille panis dum frange
Abbreviated transcription (Latin):
tum. uł ea forma quȩ optima uidet᷑
mani suspicione constituunt: aut hu¬
mani corporis figurã cogitant. sicut
eam cȩteris anteponunt. Qd̃ siunũ
dm̃ deoꝵ ẽẽ ñ putant. & potius mul¬
tos aut innumerabiles equalis orlimᷤ
deos: etiã eos tam̃ ꝓut cuiq aliqͥd cor¬
poris uidetur excellere. ita figuratos
animo tenent. Illi aũt qui ꝑ intelligen¬
tiam ꝑgunt uidere qd̵ d̃s ẽ. om̃ib eũ
naturis. ñ sołu uisibilib & corporalib.

Expanded text:
tum, vel ea forma quae optima videtur, tum, vel ea forma quae optima videtur, inani suspicione constituunt, aut humani corporis figuram cogitant, si eam caeteris anteponunt. Quod si unum Deum deorum esse non putant, et potius multos aut innumerabiles aequalis ordinis deos; etiam eos tamen prout cuique aliquid corporis videtur excellere, ita figuratos animo tenent. Illi autem qui per intelligentiam pergunt videre quod Deus est, omnibus eum naturis visibilibus et corpor
Abbreviated transcription (Latin):
ce uerbis nr̃is in laude sua gaudere noᷤ
uoluit. Nam inde ẽ: ae qd dicit᷑ ds̃. Nõ
enĩ reuera instrepitu istarũ duarũ
sillabarũ ipse cognoscit᷑. s tam̃ omnes
latinȩ linguȩ scios. cũ aures eoꝵ sonꝰ
iste detigerit᷑ mouet ad cogitandam
excellentissimã qmdã immortalemq
naturã. Nam cũ ille unus cogitat᷑ dõꝵ
ds̃. ab his etiã qui alios &e suspicant᷑ et
uocant ce colunt deos. siue incȩlo siue
in t̾ra: ita cogitat᷑. ut aliqͥd quo nichil
sit melius nehilq sublimius. illa cogi
tatio conet᷑ attingere. Sane qm̃ diuer¬
sis mouent᷑ bonis. part̃ eis quȩ ad corpiᷤ
sensũ. partim eis quȩ ad animi intelli¬
gentiã ꝑtinent: illi qui dediti sunt
corporis sensib. aut ipsũ cęłii. aut qd
in cęlo fulgentissimũ uident. aut ip¬
sum mundu dm dõꝵ ẽẽ arbitrantur.
aut si extra mundu ire contendunt.
aliqͥd lucidu imaginant᷑. idq uł infimi¬

Expanded text:
et uerbis nostris in laude sua gaudere nos et uerbis nostris in laude sua gaudere nos uoluit. nam inde est et quod dicitur deus. non enim re uera in strepitu istarum duarum syllabarum ipse cognoscitur, sed tamen omnes latinae linguae socios, cum aures eorum sonus iste tetigerit, monet ad cogitandam excellentissimam quandam immortalemque naturam. Nam cum ille unus cogitatur deorum deus, ab his etiam qui alios et suspicantur et uocant et colunt deos siue in caelo siue in terra ita cogitatur, ut aliquid quo nihil sit melius atque sublimius illa cogtatio conetur attingere. Sane quoniam diversis moventur bonis, partim eis quae ad corporis sensum, partim eis quae ad animi intelligentiam pertinent; illi qui dediti sunt corporis sensibus, aut ipsum coelum, aut quod in coelo fulgentissimum vident, aut ipsum mundum, Deum deorum esse arbitrantur: aut, si extra mundum ire contendunt, aliquid lucidum imaginantur, idque vel infini
Abbreviated transcription (Latin):
quisq hoꝵ plena substantia: &e simul
om̃s una substantia. Pater nec filiꝰ ẽ
sp̃c sc̃s. Fadem trib ȩt̾̃nitas: eade inc̃o¬
iutabilitas: eadẽ maiestas: eadẽ tͥb¬
potestas. In patre unitas: in filio equalitaᷤ.
in spũ sc̃o unitatis equalitatisq coneor¬
dia. Et tria hȩc unũ omĩa ꝓꝑt̾ patrẽ:
ȩqualia omĩa ꝓꝑt̃ filiũ: conexa omnia
me aliud qmͣ dicere uoluisse sentio. Si
aũt dixi: ñ hoc ẽ qd̾ dicere uolui. Hoc
unde scio: uisi quia ds ineffabilis ẽ:
Qd̾ aũt a me dictũ est. si ineffabile eẽt.
dictũ ñ eẽt. Ac ꝑ hoc ne meffabilis qͥ¬
dem dicenduis ẽ ds: qͥa & hoc cũ dicit᷑
aliqͥd dicit᷑: & fit nescio quȩ pugna uer¬
boꝵ. Qm̃ si illud ẽ meffabile qd̾ dici ñ
pot̾: ñ est ineffabile qd̾ uł ineffabile di¬
ei pot̃. Quȩ pugna uerboꝵ. silentio
cauenda potius qmͣ uoce pacanda ẽ:
Et tam̃ ds̃ cũ de illo mcħ digne dici
possit. admisit humanȩ uocis obseqͥũ:

Expanded text:
quisque horum, plena substantia, et simul omnes una substantia. Pater nec Filius est, spiritus sanctus. eadem tribus aeternitas, eadem incommutabilitas, eadem maiestas, eadem potestas. in patre unitas, in filio aequalitas, in spiritu sancto unitatis aequalitatisque concordia, et tria haec unum omnia propter patrem, aequalia omnia propter filium, conexa omnia me aliud quam dicere uoluisse sentio. si autem dixi, non est quod dicere uolui. hoc unde scio, nisi quia deus ineffabilis est ? quod autem a me dictum est si ineffabile esset, dictum non esset. ac per hoc ne ineffabilis quidem dicendus est deus, quia et cum hoc dicitur, aliquid dicitur et fit nescio qua pugna. uerborum, quoniam, si illud est ineffabile quod dici non potest, non est ineffabile quod uel ineffabile dici potest. quae pugna uerborum silentio cauenda potius quam uoce pacanda est. et tamen deus, cum de illo nihil digne dici possit, admisit humanae uocis obsequia
Abbreviated transcription (Latin):
ab eis qui comungunt᷑ ad eos qui
gignunt᷑ ꝓpter quos in hac questi¬
one. tantis adũsus nouos hereticoᷤ
disputationib laboramꝰ & occulto
di compulsus instinctu dicit aliqͥd:
ubi totum istum nodum sua confeᷤ¬
sione dissoluit. Uolens enim nobis
maiorẽ inuidiam cominouere. qͥa
dicimus etiam de legitimis nupti¬
is sub peccato paruulos nasci. illos
gͣ inquit qui nunqͣm nati sunt bo¬
nos potuisse eẽ dicis. Istos uͦ qui¬

Expanded text:
ab eis, qui coniunguntur, ad eos, qui ab eis, qui coniunguntur, ad eos, qui gignuntur, propter quos in hac quaestione tantis aduersus nouos haereticos disputationibus laboramus, et occulto dei conpulsus instinctu dicit aliquid, ubi totum istum nodum sua confessione dissoluit. uolens enim nobis maiorem inuidiam commouere, quia dicimus etiam de legitimis nuptiis sub peccato paruulos nasci, \'illos ergo\', inquit, \'qui numquam nati sunt, bonos potuisse esse dicis, istos u
Abbreviated transcription (Latin):
nunc alias ẽẽ nuptias. alias uͦ si
nemo peccasset ẽẽ potuisse. ñ scđm
eaꝵ naturã. s scdm quandã interiꝰ
mutatã dicit᷑ qualitatẽ: sicut aliꝰ
dicitur qͣmuis idem ipse sit homo
qui mutau̾it uitam. siue in meluis
siue in deterius. Alius ẽ enim pecca¬
mo. Sic aliȩ nuptiȩ sine pudenda
aliȩ cum pudenda libidine: cũ tam̃
scđm constitutionẽ suam qua legi¬
time coniungit᷑ mulier uiro. & fi¬
des carnalis debiti ab adult̾iorũ
seruatur peccato immunis. et hoc
more legitimo filii seminant᷑. ȩedẽ
ipse sint nuptiȩ. quas ds instituit:
quamuis diabolus ñ ipsas s hoĩes
ex quib nuptiȩ fiunt. antiqua
peccati ꝑsuasione sauciaũit. in obe¬
dientiȩ ꝑsuadendo peccatũ: cui ꝑ
diuinum iudigum. inobẽdientia
membroꝵ recipca redderet᷑. In qua
conuigati qͣmnis erubuerint nudi¬
tatẽ suam.nuptiaꝵ tam̃ ideo
institutã ñ omnimodo potuert̃
amutere bonitatẽ. Hinc iste ꝑgit

Expanded text:
nunc alias esse nuptias, alias uero, si nunc alias esse nuptias, alias uero, si nemo peccasset, esse potuisse, non secundum earum naturam, sed secundum quandam in deterius mutatam dicitur qualitatem. sicut alius dicitur, quamuis idem ipse sit homo, qui mutauerit uitam siue in melius siue in deterius — aliud est enim iuso — sic aliae nuptiae sine pudenda libidine, aliae cum pudenda libidine, cum tamen secundum constitutionem suam, qua legitime coniungitur mulier uiro et fides carnalis debiti ab adulteriorum peccato seruatur inmunis et hoc more legitimo filii seminantur, eaedem ipsae sunt nuptiae, quas deus instituit, quamuis diabolus non ipsas, sed homines, ex quibus nuptiae fiunt, antiqua peccati persuasione sauciauerit inoboedientiae persuadendo peccatum, cui per diuinum iudicium inoboedientia membrorum reciproca redderetur, in qua coniugati. quamuis erubuerint nuditatem suam, nuptiarum tamen a deo institutam non omnimodo potuerunt amittere bonitatem. Hinc iste pergit
Abbreviated transcription (Latin):
trices uerum etiã comuges amant:
de hoc supplicio carnis grauiore sup¬
plicio m̃tis exultant. Absit gͦ ut di¬
cam qd nos dicere iste confingit:
ista comugia que nunc agunt᷑ a
diabolo inuenta. Prsus ipsȩ sunt
nuptiȩ: quas ab initio d̾s instituit.
hoc enĩ bonũ suũ ad hominũ generati¬
onẽ institutũ. etiam damnatis ho¬
minib ñ decraxit: quib ñ detraxit
etiamsensus carnis et membra. ꝓcul
dubio munera sua: qͣmuis iam de¬
bita damnatione moritura. Iste inꝗͣ
sunt nuptiȩ de quib dictum ẽ. excep¬
to qd hic figuratum ẽ magno illo
relinquet ħo patrem &e matrem:
& adherebit uxori suȩ: & erunt duo
in carne una. Hoc enĩ ante peccatũ
dictum ẽ: &e si nemopeccasset. sine
pudenda libidine posset fieri in cor¬
pore uitȩ illius. Et nunc qͣmuis sine
illa ñ fiat in corpore mortis hunis:
ipsumẽ tam̃ qd ñ cessat fieri ut ad¬
hereat homo uxori sue: &e sint duo
in carne una. Quã obrẽ ce sidicitur

Expanded text:
trices, uerum etiam coniuges amant, trices, uerum etiam coniuges amant, de hoc supplicio carnis grauiore supplicio mentis exultant. Absit ergo, ut dicamus, quod nos dicere iste confingit. ista coniugia, quae nunc aguntur, a diabolo inuenta prorsus ipsae sunt nuptiae, quas ab initio deus instituit. hoc enim bonum suum ad hominum generationem institutum etiam damnatis hominibus non detraxit, quibus non detraxit etiam sensus carnis et membra, procul dubio munera sua, quamuis iam debita damnatione moritura. istae, inquam, sunt nuptiae, de quibus dictum est — excepto, quod hic figuratum est, magno illo relinquet homo patrem et matrem et adhaerebit uin carne una. Hoc enim ante peccatum dictum est: et si nemo peccasset, sine pudenda libidine posset fieri. posset fieri. et nunc quamuis sine illa non fiat in corpore mortis huius, ipsum est tamen quod non cessat fieri, ut adhaereat homo uxori suae et sint duo in carne una. quamobrem etsi dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntati sicut cetera membra
seruirent. An ñ etiã nune in corpo¬
re mortis huiꝰ imꝑatur pedi. bra¬
chio. digito. labro. linguȩ. &e ad
nutum nr̃m continuo porrigunt᷑:
Humoei deniq qd̃ ẽ mirabiliꝰ in
uesica intus posita. &e quando eius
copia ñ urgetur imꝑat᷑ ut ꝓflu¬
at: & optemꝑat. Immo ipsis addi¬
tis uiscerib & neruis. quib idem
humor continet᷑. imꝑat᷑ ut eum ꝓ¬
pellant exprimant eiciant: et si
sanitas adest. sine difficultate ser¬
uiunt uoluntati. Quanto gͦ faciliꝰ
atq tranquillius obedientibus
genitalib corporis partib. et ipsũ
membrũ porrigeret᷑ ut homo se¬
minaret᷑ nisi hominib illis in obe¬
dientib. membroꝵ istoꝵ inobedi¬
entia iusto supplicio redderet᷑. Qd̃
suppliciũ casti sentiunt: qui ꝑculdu¬
bio mallent si possent uibente uo¬
luntate. qͣm pruriente uoluntate
filios seminare. Immundi autẽ qui
ꝓpter istum morbum. ñ solum mere.¬

Expanded text:
uoluntati sicut cetera membra uoluntati sicut cetera membra seruirent. an non etiam nunc in corpore mortis huius imperatur pedi, brachio, digito, labro, linguae, et ad nutum nostrum continuo porriguntur? humori denique, quod est mirabilius, in uesica intus posito qui, et quando eius copia non urgemur, imperatur ut profluat et obtemperat? immo ipsis abditis uisceribus et neruis, quibus idem humor continetur, imperatur, ut eum propellant, exprimant, eiciant, et, si sanitas adest, sine difficultate seruiunt uoluntati. quanto ergo facilius atque tranquillius oboedientibus genitalibus corporis partibus et ipsum membrum porrigeretur et homo seminaretur, nisi hominibus illis inoboedientibus membrorum istorum inoboedientia iusto supplicio redderetur? quod supplicium casti sentiunt, qui procul dubio mallent, si possent, iubente uoluntate quam pruriente uoluptate filios seminare. inmundi autem, qui propter istum morbum. non solum mere