comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ uocant februm. Uñ m̃sis nomen accepit.
Numquid gͦ ad mundũ qui ianꝰ ẽ initia rerũ ꝑti¬
nent ⁊ fines non ꝑtinent. ut alt̾ illis d̾s p̃ficͥei
Nonne omnia quȩ mħ mundo fieri dicunt. inꝰ
etiam mundo t̾minari fatentur: Que ẽ ista
uanitas in oꝑe illi dare potestatẽ dimidiã. ml
mulacro faciẽ duplã: Nonne istum bifronten
multo elegantiꝰ int̾pretarent᷑. si eundẽ ⁊ iano
⁊ t̾mini dic̾ent. atq initiis unam faciẽ sub
altam darent: Qm̃ qui oꝑatur. utrumq debes
intendẽ. In omii enim motu accionis suȩ quis
respicit initium. ñ ꝓspicit finẽ. Uñ necessei
a memoria respiciente. ꝓspiciens c̃nectat᷑ is¬
tio. llam ecui excid̾it qd̾ cepit. quomꝰ finiet noꝰ
inueniet. Q si untam bãm in ħ mundo inchaar
puteent. extira mimdum ꝑfiei. ⁊ ĩ ians idẽ mũ¬
ao solam intiorum tͥbuerent potestatẽ. ꝓfeto ci

Expanded text:
quod uocant Februm, unde mensis nomen accepit. quod uocant Februm, unde mensis nomen accepit. Numquid ergo ad mundum, qui lanus est, initia rerum pertinent et fines non pertinent, ut alter illis deus praeficeretur? Nonne omnia, quae in hoc mundo fieri dicunt, in hoc etiam mundo terminari fatentur? Quae est ista uanitas, in opere illi dare potestatem dimidiam, in simulacro faciem duplam? Nonne istum bifrontem multo elegantius interpretarentur, si eundem et Ianum et Terminum dicerent adque initiis unam faciem, finibus alteram darent? quoniam qui operatur utrumque debet intendere; in omni enim motu actionis suae qui non respicit initium non prospicit finem. Unde necesse est a memoria respiciente prospiciens conectatur intentio; nam cui exciderit quod coeperit, quo modo finiat non inueniet. Quod si uitam beatam in hoc mundo inchoari putarent, extra mundum perfici, et ideo Iano, id est mundo, solam initiorum tribuerent potestatem: profecto ei
Abbreviated transcription (Latin):
celestes dõs ñ mͦ intelligi ẽȩ s ȩtiam uid̾i. int̾ lum
uͦ girum ⁊ nimboꝵ ac uentoꝵ cacumina aerias¬
eẽ am̃as. s eas am̃o ñ ocłis uideri ⁊ uocari heroa
⁊ lareᷤ. ⁊ genios. ħȩiudelicet breuit̾ in ista p̾locu¬
cione p̃posita theologia naturał. quȩ ñ huic tant
s multis philosophis placuit. De qua tẽ diligem
disserendum ẽ. cum de ciuili qͣntum ad dõs selectoᷤ
attinet opitulante dõ uero q̃ restat impleuero.
N espondet᷑. Mundus ẽ. Breuis hec plane ẽ. atq aꝑt
responsio. Cur gͦ ad eum dicuntur rerum mitia
ꝑtin̾e. finis uero ad alt̾m quem t̾minum uocant.
Nam ꝓpt̾ initia ⁊ fines duobꝰ istis diis duos m̃ss
ꝑhibent dedicatos. p̾t̾ illos decem quibꝰ usq a
decẽbrem caput ẽ marcus. ianuarium iano. fe¬
bruariũ t̾mino. Idõ t̾minalia eodem m̃sȩ februa¬
rio cęlebrari dicunt. cum fit sacrum p᷑gatoriu̾

Expanded text:
caelestes deos non modo intellegi esse, sed etiam uideri; inter lunae caelestes deos non modo intellegi esse, sed etiam uideri; inter lunae uero gyrum et nimborum ac uentoesse animas, sed eas animo, non oculis videri; et vocari heroas, et lares, et genios. Haec est videlicet breviter in ista praelocutione proposita theologia naturalis, quae non huic tantum, sed multis philosophis placuit: de qua tunc diligentius disserendum est, cum de civili, quantum ad deos selectos attinet, opitulante Deo vero, quod restat implevero. Respondetur, Mundus est. Brevis haec plane est atque aperta responsio. Cur pertinere, fines uero ad alterum, quem Terminum uocant? Nam propter initia et fines duobus istis dis duos menses perhibent dedicatos praeter illos decem, quibus usque ad Decembrem caput est Martius, Ianuarium lano, Februarium Termino. Ideo Terminalia eodem mense Februario celebrari dicunt, cum fit sacrum purgatorium,
Abbreviated transcription (Latin):
turał placet. ꝑuenit enĩ usq ad amãm. ñ usq ad
uerum dm̃ qui fecit ⁊ amã. quanto ẽ abiectior ⁊
falsior ista cuuł. quę maximę circa corpoꝵ ẽ occu¬
pata nat᷑a : Sic̃ ⁊ ipse int̾p̾taciones eiꝰ ex quibꝰ q̃dã
necessaria cõmemorare me oportet. tanta ab ipsiᷤ
ex quisite ⁊ enueleatȩ diligentia demonstrabt̃. Dic̃¬
gͦ idẽ uairo. adhuc de naturali theologia p̃loq̃ns.
dm̃ se arbitrari ex̃ am̃ã mundi. quem greci uocãt
cosmon ⁊ hunc ipsum mundum ẽẽ dm. s sic̃ hom¬
nem sapientem cum sit ex corpore ⁊ am̃a. tam̃ ꝙ
amõ dici sapientem. ita mundũ dm̃ dici ab amoꝰ
dum diuidi induas partes cęlum ⁊ t̾ram . ⁊ celĩ
bifariam ũethera & aera. tram uero in aqͣm ⁊ huna
equibꝰ sũmũ eẽ ethera scđ̾m aera. t̾ciam aqͣm in¬
mortalium. ab sũmo aut̃ curuitu cęli usq ad ere¬
culum lunȩ ethereas amãs eẽ astra ac stellas. eos

Expanded text:
turalis placet peruenit enim usque ad animam, non usque ad turalis placet peruenit enim usque ad animam, non usque ad uerum Deum qui fecit et animam, quanto est abiectior et falsior ista ciuilis, quae maxime circa corporum est occupata naturam, sicut ipsae interpretationes eius, ex quibus quaedam necessaria commemorare me oportet, tanta ab ipsis exquisitae et enucleatae diligentia demonstrabunt. Cergo idem Varro adhuc de naturali theologia praeloquens deum se arbitrari esse animam mundi, quem Graeci uocant xoi.ov, et hunc ipsum mundum esse deum; sed sicut hominem sapientem, cum sit ex corpore et animo, tamen ab animo dici sapientem, ita mundum deum dici ab animo, dum diuidi in duas partes, caelum et terram; et caelum bifariam, in aethera et aera; terram uero in aquam et humum; e quibus summum esse aethera, secundum aera, tertiam aquam, inmortalium. Ab summo autem circuitu caeli ad circulum lunae aetherias animas esse astra ac stellas; eos
Abbreviated transcription (Latin):
ad dm̃n suum id ẽ a quo facta eͭ. ñ cum quo facta
ẽ nec cuiꝰ portio s cuiꝰ conditio ẽ. nec qui ẽ omĩum
am̃a. s qui fec̃ omnẽ am̃ã. quo solo illustrante am̃a¬
fit bã. si eius grę nõ sit ingrata. nullomͦ potuit ꝑ¬
uenire. Uerum ista misteria doctrinȩ qualia sint
quantiq pedenda. quȩ secuntur ostendunt. Fa¬
tetur enim uir iste doctissimus. am̃ã mundi ac par¬
tes eiꝰ eẽ ueros dõs. uñ intelligit᷑ totam eiꝰ theolo¬
giam eam ipsam scilicet naturalẽ cui plurimum
tͥbuit. usq ad am̃ę rationał naturã se exctende po¬
tuisse. De naturali enim paucissima p̃loquitur
in ħ libro. in quo uidebimꝰ utrũ ꝑ interp̃tationes
phisiologicas ad hanc naturalẽ possit referre cuulẽ
qͣm de diis selectis ultimam scͥpsit. Quod si potue
rit. tota naturał erit. & quid opus erat ab ea cuuilẽ
tanta cura distincionis abiunge̾: Si aut̃ recto di ᷤ¬
crimine separata ẽ. qũo nec ista uera ẽ que illis na¬

Expanded text:
quo facta est; nec cujus portio, sed cujus conditio est; nec qui est omnium anima, sed qui fecit omnem animam, quo solo illustrante fit anima beata, si ejus gratiae non sit ingrata, nullo modo potuit pervenire. Verum ista mysteria doctrinae qualia sint, quantique pendenda, quae sequuntur ostendent. Fatetur interim vir iste doctissimus, animam mundi ac partes ejus esse veros deos: unde intelligitur totam ejus theologiam, eam ipsam scilicet naturalem, cui plurimum tribuit, usque ad animae rationalis naturam se extendere potuisse. De naturali enim paucissima praeloquitur in hoc libro: in quo videbimus utrum per interpretationes physiologicas ad hanc naturalem possit referre civilem, quam de diis selectis ultimam scripsit. rit, tota naturalis erit: et quid opus erat ab ea ciuilem tanta cura distinctionis abiungere? Si autem recto discrimine separata est: quando nec ista uera est quae illi na
Abbreviated transcription (Latin):
imposita pcc̃ori. Prom̃ nusqͣm scͥpt᷑aꝵ legimꝰ seruũ. añ¬
qͣm ħ uocabulo noȩ uistꝰ pcc̃m filii uindicaret. Nomen
itaq istud. culpa m̾̃uit. ñ nat᷑a. Origo aut̃ uocabuli
seruoꝵ in latina lingua mñ credit᷑ ducta. q hii qͥ iure belli
possent occidi a uictoribꝰ. cum seruabant᷑ serui fiebant
a seruando appellati. q̃ ⁊̃ ipsum siñ pcc̃i m̃ito ñ ẽ. Nam
⁊ cum iustum gerit᷑ bellum ꝓ pcẽo contͣrio dimicat᷑.⁊
om̃is uictoria cum ⁊̃ mał ꝓueñ. diuino iuditio uctes
sui confitet᷑ dõ. ⁊ hanc eẽ causã illiꝰ captiuitatis pio do¬
quẽ ñ ẽ iniquitas:⁊ noũ diũsas penas m̾itis diff̾buere

Expanded text:
inposita peccatori. Proinde nusquam scripturarum legimus seruum, antinposita peccatori. Proinde nusquam scripturarum legimus seruum, antequam hoc uocabulo Noe iustus peccatum filii uindicaret. Nomen itaque istuc culpa meruit, non natura. Origo autem uocabuli seruorum in Latina lingua inde creditur ducta, quod hi, qui iure belli possent occidi. a uictoribus cum seruabantur serui fiebant, a seruando appellati; quod etiam ipsum sine peccati merito non est. Nam et cum iustum geritur bellum, pro peccato e contrario dimicatur; et omnis uisui confiteretur deo et hanc esse causam illius captivitatis pio doquem non est iniquitas, et novit diversas poenas meritis distribuere
Abbreviated transcription (Latin):
ocimȩ domesticis ñ ꝓuidet. fidẽ denegat.⁊ ẽ infideli
det̾ior. Hinc itaq ⁊̃ pax domestica orit᷑. idẽ ordinata
imꝑandi obediendiq concordia cohabitantiũ. Imꝑant
enĩ qͥ ꝯsulunt sic̃ uir uxori. parentes filiis. dnĩ serius.
O bediunt aut̃ quibꝰ consulit᷑ sic̃ mulieres maritis. filii
parentibꝰ serui dm̃s. S in domo iusti uiuentis ex fide.
⁊ adhuc ab illa cȩlesti ciuitate ꝑ egͥnantis: ⁊̃ qͥ imꝑant
seruiunt eis quibꝰ uident᷑ imꝑare. Neq enĩ dñandi
cupiditate imꝑant. s officio consulendi nec pͥncipandi¬
Rõnalẽ factum ad unaginẽ suã noluit. nͥ urationabilibꝰ¬
dñari. Non hoĩem hoĩ. s hominẽ peccori. Iñ pͥmi iusti
pastores peccoꝵ mag̃ qͣm reges hominũ ostituti s̃. ut ⁊̃
sic insinuaret ds̃ quid postulet ordo c̾at᷑arum. qͥd eccigat
m̃itum pecc̃oꝵ. Conditio quippe seruitutis. uire intelligitꝰ

Expanded text:
xime domesticis non prouidet, fidem denegat et est infideli xime domesticis non prouidet, fidem denegat et est infideli deterior. Hinc itaque etiam pax domestica oritur, id est ordinata imperandi oboediendique concordia cohabitantium. Imperant enim, qui consulunt; sicut uir uxori, parentes filiis, domini seruis. Oboediunt autem quibus consulitur; sicut mulieres maritis, filii parentibus, serui dominis. Sed in domo iusti uiuentis ex fide et adhuc ab illa caelesti ciuitate peregrinantis etiam qui imperant seruiunt eis, quibus uidentur imperare. Neque enim dominandi cupiditate imperant, sed officio consulendi, nec pionaledominari; non hominem homini. sed hominem pecori. Inde primi iusti pastores pecorum magis quam reges hominum constituti sunt, ut etiam sic insinuaret Deus, quid postulet ordo creaturarum, quid exigat meritum peccatorum. Condicio quippe seruitutis iure intellegitur
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑe ꝑegͥnat᷑ a dño. ambulat ꝑ fidẽ ñ ꝑspetiẽ. Ac ꝑboc
om̃e pacẽ uł corꝑis. uł aĩȩ. uł simul corꝑis ⁊ aĩe refert
ad illã pacẽ. quę hoĩ mortali ẽ cũ ĩmortali dõ. ut eisit
ordinata infide sub ȩt̾̃na lege obedientia. lam u̾o qr dno
p̃cipue p̃cepta ħ ẽ dilectionẽ dĩ ⁊ ililectionẽ ꝓoeimi do¬
conseq̃ns ẽ. ut ⁊̃ ꝓxrimo ad diligendũ dnĩ consulat. quẽ
iubet᷑ sic̃ se ipsum diligẽ. sic uxori. sic filiis. sic domesticiᷤ.
diget consuli uelit. Ac ꝑ hoc erit pacatꝰ qͣntũ in ipso
ẽ om̃i hoi. pace hominũ idẽ ordinata ꝯcordia. cꝰ ħ ordo
ẽ. pͥmũ ut milli noceat. dem̃ ut ⁊̃ ꝓsit eui potuerit.
Primitꝰ gͦ inest ei suoꝵ cura ad nos quippe ht̃ oportumo¬
rẽ faciliorẽq aditũ consulendi. uł nat᷑e ordine. uł ipsiꝰ
societatis humanȩ. Uñ apłs dic̃. Quisqͥs aut̃ sus ⁊ ma

Expanded text:
no: ambulat per fidem, non per speciem; ac per hoc no: ambulat per fidem, non per speciem; ac per hoc omnem pacem uel corporis uel animae uel simul corporis et animae refert ad illam pacem, quae homini mortali est cum inmortali Deo, ut ei sit ordinata in fide sub aeterna lege oboedientia. Iam uero quia duo praecipua praecepta, hoc est dilectionem Dei et dilectionem proximi, doconsequens est, ut etiam proximo ad diligendum Deum consulat, quem iubetur sicut se ipsum diligere sic uxori, sic filiis, sic domesticis, diget, consuli uelit; ac per hoc erit pacatus, quantum in ipso est, omni homini pace hominum, id est ordinata concordia, cuius hic ordo est, primum ut nulli noceat, deinde ut etiam prosit cui potuerit. Primitus ergo inest ei suorum cura; ad eos quippe habet opportuniorem facilioremque aditum consulendi, uel naturae ordine uel ipsius so
Abbreviated transcription (Latin):
refert᷑. ad fructum pacis ȩt̾nȩ. Quappt̾ si urationalia
eẽmꝰ am̃antia. nicħ appet̾emꝰ p̃t̾ ordinatã temꝑat᷑am
carnis et copiam uoluptatũ. ut pax corꝑis ꝓdeẽt paci
anĩȩ. Si enĩ desit pax corꝑis. impedit᷑ ĩ urationalis
amẽ pax. qr requiẽ appeticionũ consequi ñ pot̾ ytĩ
ordinate uite ac salutis. Sic̃ enĩ pacẽ corꝑis amare
ꝓpt̾ explendas indigentias appeticionũ uoluptatẽ
secunt᷑ ita mortẽ fugiendo satis indicant qͣntũ dili
ei aĩae rõnał. ut m̃te aliquid contemplet᷑. ⁊ scd̾m ħ ali¬
qͥd agat. ut sit ei ordinata cognitionis agnitionisq
nec dolore molestari. nec desid̾io ꝑturbari. nec morte
dissolui. ut aliquid utile cognoscat. ⁊ scđm eã cognitio¬
nẽ uitam moresq ꝯponat. S ne ipso studio cognitiõiᷤ
ꝓpt̾ humanȩ m̃tis infirmitatẽ in pestẽ alicꝰ erroris in¬
cuirat. opꝰ ht̃ magistĩo diuino cui ẽtꝰ obtemꝑet.⁊ ad

Expanded text:
refertur ad fructum pacis aeternae. Quapropter si irrationalia essemus animantia, nihil appeteremus praeter ordinatam temperaturam r quietem carnis et copiam voluptatum, ut pax corporis prodesset paci animae. Si enim desit pax corporis, impeditur etiam irrationalis pax animae; quia requiem appetitionum consequi non potest. ordinatae vitae ac salutis. Sicut enim pacem corporis amare  animae, cum propter explendas indigentias appetitionum voluptatem sequuntur: ita mortem fugiendo satis indicant quantum diligci animae rationalis, ut mente aliquid contempletur, et secundum hoc aliquid agat, ut sit ei ordinata cognitionis actionisque nec dolore molestari nec desiderio perturbari nec morte dissolui, ut aliquid utile cognoscat et secundum eam cognitionem uitam moresque conponat. Sed ne ipso studio cognitionis propter humanae mentis infirmitatem in pestem alicuius erroris incurrat, opus habet magisterio diuino, cui certus obtemperet, et
Abbreviated transcription (Latin):
cipibꝰ tius xp̃m utiq p̃ axp̃ianis. hi sunt enĩ participeᷤ
eiꝰ ex quoꝵ in omnibꝰ gentibꝰ unitate atq concordia
fit ista regina. sic̃ in alio psalmo de illa dr̃. eiuitas regiᷤᷤ
magni. Ipsa ẽ syon sp̃alit̾. q̃ nom̃ latine int̾p̾tatum
bylon. que ꝯfufio int̾p̃tat᷑. Ex qua tñ babylone regina
ista inom̃ĩb gib regeñatiõe lib̾at᷑ et apessimo rege ad
obliuisc̃e ppłm tuũ ⁊ domũ patͥs tm. Euiꝰ eiuitatis im¬
pie porcio s̃ ⁊ isrłite. sola carne ñ fide inimici etiã ip̃i
magni hꝰ regis eiꝰq regine. Ad ip̃os enĩ ueniens et ab
eis xp̃sn occisꝰ mag̃ alioꝵ fact᷑ ẽ. qͦs ñ uidit in carne.

Expanded text:
Christum utique prae Christianis. Hi sunt enim participes eius, ex quorum in omnibus gentibus unitate adque concordia fit ista regina, sicut in alio psalmo de illa dicitur: Ciuitas regis magni. Ipsa est Sion spiritaliter; quod nomen Latine interpretatum bylon, quae confusio interpretatur; ex qua tamen Babylone regina ista in omnibus gentibus regeneratione liberatur et a pessimo rege ad Obliuiscere populum tuum et domum patris tui. Cuius ciuitatis inpiae portio sunt et Israelitae sola carne, non fide; inimici etiam ipsi. magni huius regis eiusque reginae. Ad ipsos enim ueniens et ab eis Christus occisus magis aliorum factus est, quos non uidit in carne.
Abbreviated transcription (Latin):
eruditꝰ. qͥ armoniã musicã ñ uulgari uoluptate. s fi¬
deliuoluntate dilec̃it. eaq dõ suo qui uerꝰ ẽ ds̃ mistica
rei magne fig᷑atione seruierit. Diu̾soꝵ enĩ sonoꝵ ip̃¬
nab̾ił mod̾atꝰq concentꝰ. concordi uarietate copatabñ
ordinate ciuitatis insinuat unitatẽ. Deniq om̃is ex
eiꝰ nomine inscͥpti sunt. Sunt itẽ qui putant ñ ab es
opimo uoce eũgłica saluatoris ipsius refutat᷑. uͥ at

Expanded text:
eruditus, qui harmoniam musicam non uulgari uoluptate, sed fideli uoluntate dilexerit eaque Deo suo, qui uerus est Deus, mystica rei magnae figuratione seruierit. Diuersorum enim sonorum rationabilis moderatusque concentus concordi uarietate conpactam bene ordinatae ciuitatis insinuat unitatem. Denique omnis fere eius nomine inscripti sunt. Sunt item qui putant non ab eo opinio voce evangelica Salvatoris ipsius refutatur, ubi ait,
Abbreviated transcription (Latin):
sib enim de quac̃q re ꝓpͥ̾e sint atq manifeste ꝓpħicȩ
locutiones. necesse ẽ ut eis etiam tͦpice misceant᷑ quȩ
maxime ꝓpt̾ tardiores inger̃ doctoribꝰ laboriosũ dis¬
putandi expoñdiq negotium. Quedã tam̃ xp̃m et
cccsia ipse pͥma facie mor ut dicunt᷑ ostñdunt. ⁊ si
er ocis restãt expoñda quȩ in eis minis intelligũt᷑.

Expanded text:
libet enim de quacumque re propriae sint adque manifestae propheticae locutiones, necesse est ut eis etiam tropicae misceantur; quae maxime propter tardiores ingerunt doctoribus laboriosum disputandi exponendique negotium. Quaedam tamen Christum et ecclesiam ipsa prima facie, mox ut dicuntur, ostendunt; etsi ex otio r
Abbreviated transcription (Latin):
S tͣnsibit inquit corã xp̃o mõ. om̃ibꝰ diebꝰ. ⁊̃ ransibit
diã. ou̾sabitur sic̃ suꝑiꝰ diaẽat de domo aaron. dai.
domꝰ tua ⁊ domus pat̾s tui. tͣnsibunt corã me in
ȩt̾nũ. Qd̃ aut̃ ait corã xp̃o mõ tͣnsibit de ipsa domo
utiq intelligendum ẽ. ñ de illo sac̃dote qui ẽ xp̃s.
ipse mediator atq saluator. Domꝰ gͦ eiꝰ corã illo tͣn¬
sibit. Pot̾ ⁊ tͣnsibit intelligi de morte ad uitam. oĩbꝰ
diebꝰ quibꝰ ꝑagitur usq infinẽ scłi hꝰ ista mortalid
Q d̾ aut̃ ait ds̃. qui omĩa q̃ in corde mõ ⁊ que in amꝰ¬

Expanded text:
 transibit, inquit, coram Christo meo omnibus diebus. Transibit dixit \'conuersabitur\'; sicut superius dixerat de domo Aaron: Dixi: Domus tua et domus patris tui transibunt coram me in aeternum. Quod autem ait: Coram Christo meo transibit, de ipsa domo utique intellegendum est, non de illo sacerdote, qui est Christus ipse mediator adque saluator. Domus ergo eius coram illo transibit. Potest et transibit intellegi de morte ad uitam, omnibus diebus, quibus peragitur usque in finem saeculi huius ista mortalitas. Quod autem ait Deus: Qui omnia quae
Abbreviated transcription (Latin):
uniente regnare. B bonis iniciis malos eocitꝰ hũit.
Q iippe scdȩ res quȩ sapientium am̃os fatigant. mag̾
hinc obfuer. quam ꝓfuit ipsa sapĩa. ȩtiam nẽ ⁊ dem¬
ceps memorabił. ⁊ tẽ longe lateq laudata. Propħasse
etiam ipsȩ reꝑit᷑ in suis libris qui tres reꝑti s̃ in aucto¬
ritatem canonicã. ꝓũbia. eccłiastes.⁊ canticũ canticoꝵ.
A lii ũo duo quoꝵ unis sapĩa alt̾̃ eccłiasticꝰ dr̃. ꝓpt̾ ełqͣn¬
ñ nullã similitudinẽ. ut salomonis dicantur obtinuit
consuetudo. Hon aut̃ eẽ ipsiꝰ ñ dubitant doctiores.
eos tñ in auctoritate maxxime occidental antiquitꝰ
recep̃ eccłia. Quoꝵ in uno qui appellat᷑ sapientia

Expanded text:
it regnare. Hic bonis initiis malos exitus habuit. Quippe secundae res, quae sapientium animos fatigant, magis huic obfuerunt, quam profuit ipsa sapientia. etiam nunc et deinceps memorabilis, et tunc longe lateque laudata. Prophetasse etiam ipse reperitur in suis libris, qui tres recepti sunt in auctoritatem canonicam: Prouerbia, ecclesiastes et canticum canticorum. Alii uero duo, quorunnullam similitudinem, ut Salomonis dicantur, obtinuit consuetudo; non autem esse ipsius non dubitant doctiores; eos tamen in auctoritatem maxime occidentalis antiquitus recepit ecclesia. Quorum in uno, qui appellatur sapientia
Abbreviated transcription (Latin):
ta sit. eugłica nairat historia. Tc̃ ꝓfecto ⁊ alia re¬
cte intelligunt᷑. quȩ ibi minus aꝑte dicta sunt. cũ
ꝯgruunt his quȩ tanta manifestatione claruer̃.
p̃sertĩ quia ⁊ illa ñ quȩ tͣnsacta edimꝰ s p̃sentia cõ¬
tuem᷑. sic̃ in eodẽ psalmo legunt᷑ tanto añ p̃dicta ita
nẽ ecchibita in toto orbe cernunt᷑. Ibi enĩ paulo pꝰ

Expanded text:
ta sit euangelica narratur historia, tunc profecto et alia recte intelleguntur, quae ibi minus aperte dicta sunt, cum congruunt his, quae tanta manifestatione claruerunt: praesertim quia et illa, quae non transacta credimus, sed praesentia contuemur, sicut in eodem psalmo leguntur tanto ante praedicta, ita nunc exhibita iam toto orbe cernuntur. Ibi enim paulo post
Abbreviated transcription (Latin):
ita faciam sic̃ uidetur ipsa expectatio postillare.
qͣmius iã in uno fec̾im. copia qͣm inopia mag̃ ill¬
pedior. Omna enim pon̾e. uitande ꝓlixitatis enilꝰ
ꝓhibeor. Ueror aut̃ necum aliqua eleg̃o. mulas
qu ea nouer̃ uidear magis ecessaria ptisse: Dem̃ qt¬
ad monum q ꝓfert᷑. de contexione toeiꝰ psalmi debi
ist nefragiuim. ut certe nicħ sit q ei refraget᷑. si omĩa ñ
nsirangant᷑ ne more centonũ ad rẽ quam uolumus
tan ũsiculos decerꝑe uideamus. ut de gͣndi carmi¬
np asi ale re ila s de alia longeq diu̾sa repiat᷑ ẽ oseptu¬

Expanded text:
 ita faciam, sicut uidetur ipsa exspectatio postulare quamuis iam in uno fecerim, copia quam inopia magis inpedior; omnia enim ponere uitandae prolixitatis causa prohibeor. Vereor autem ne, cum aliqua elegero, multis, qui ea nouerunt, uidear magis necessaria praeterisse; deuod profertur, de contextione totius Psalmi debet habere suffragium ut certe nihil sit quod ei refragetur, si non omnia suffragantur, ne more centonum ad rem quam volumus, tanquam versiculos decerpere videamur, velut de grandi carmine, quod non de re illa, sed de alia longeque diversa reperiatur esse
Abbreviated transcription (Latin):
ĩbrłm diuino multũ testimomio p̃dicatꝰ. qi et delicta
eiꝰtanta pietate suꝑata sunt ꝑ saluberrimã penitẽdi
humilitatẽ. ut ꝓrsꝰ int̾ eos sit de quibꝰ ait. Bĩ quoꝵ¬

Expanded text:
Hierusalem, diuino multum testimonio praedicatus, quia et delicta Hierusalem, diuino multum testimonio praedicatus, quia et delicta eius tanta pietate superata sunt per saluberrimam paenitendi humilitatem, ut prorsus inter eos sit, de quibus i
Abbreviated transcription (Latin):
faciet ppłm suum a pecc̃is eoꝵ. In quoꝵ pecc̃oꝵ pe¬
missionẽ qm̃ sanguis eiꝰ effusꝰ ẽ non utiq opoetuit
iunctum ẽ. ⁊ dnĩ dĩ exitꝰ mortis. ut ostndet᷑ morien¬
do saluos eẽ facturiis. S mirando dictũ ẽ ⁊ dñ dĩ.
tamqͣm dic̾et᷑ talis ẽ ista uita mortaliũ ut nec ipsedñ
alit̾ ab illa exxiret nisi ꝑ mortẽ. S ut iudei tam ma¬
impletur qͣ in eo psalmo qui hc̃ sequit᷑ scͥptũ ẽ. Cum
enĩ et illie ex ꝑsona xp̃i quȩ ad eiꝰ passionẽ ꝑtinẽt
mor intulit. Fiat m̃sa eoꝵ coram ipsis in musei¬
pulam.⁊ in retͥbutionẽ ⁊ inscandalum. Bbseurent᷑¬
scurati ne uideant: Quid miriĩ si cęlestia ñ suspi¬
am̃oꝵ. Ista de psalmis hoc ẽ de ꝓpħia regis q̃d̃.
satis dicta sint. uit aliquis modꝰ sitꝰ. Ignoscant aut̃
quiħ legunt. ⁊ cuncta illa nouer̃. ⁊ de his quȩ fortaᷤ¬
se firimiora me p̃t̾misisse uł intelliguit uł existimãt

Expanded text:
aciet populum suum a peccatis eorum. In quorum peccatorum remissionem quoniam sanguis eius effusus est, non utique oportuit iunctum est: Et Domini exitus mortis, ut ostenderetur moriendo saluos esse facturus. Sed mirando dictum est: Et Domini; tamquam diceretur: "Talis est ista uita mortalium, ut nec ipse Dominus aliter ab illa exiret, nisi per mortem." CAPUT inpletur, quod in eo psalmo, qui hunc sequitur, scriptum est. Cum enim et illic ex persona Christi, quae ad eius passionem pertinentmox intulit: Fiat mensa eorum coram ipsis in muscipulam et in retributionem et in scandalum; obscurentscurati, ne uideant? Quid mirum, si caelestia non suspianimorum. Ista de psalmis, hoc est de prophetia regis Dauid, satis dicta sint, ut aliquis modus sit. Ignoscant autem qui haec legunt et cuncta illa nouerunt, et de his, quae fortasse firmiora me praetermisisse uel intellegunt uel existimant,
Abbreviated transcription (Latin):
fatentur inimici ex syon missã fuisse legẽ xͥ. q̃ eũ głiũ¬
nos uocamꝰ.⁊ eam uirgã uirtutis eiꝰ agnoscimus. Dña¬
ri eũ uͦ in medio inmicoꝵ suoꝵ. idẽ ipsi int̾ quos dña¬
tur dentibꝰ frendendo et tabescendo. ⁊ nicħ adu̾sus
eũ ualendo testantur. Dem̃ q̃ paulo pꝰ dic̃. uirauit
dns ⁊ ñ penitebit eũ. qͥbꝰ uerb̃ in mutabile fut᷑m eẽ

Expanded text:
fatentur inimici ex Sion missam fuisse legem Christi, qu eam virgam virtutis ejus agnoscimus. Dominari vero eum in medio inimicorum suorum, iidem ipsi inter quos dominatur, dentibus frendendo et tabescendo, et nihil adversus eum valendo, testantur. Deinde quod paulo post dicit, Juravit Dominus, et non poenitebit eum: quibus verbis immutabile futurum esse
Abbreviated transcription (Latin):
mandat et bibit. qͥd eredibiliꝰ dicẽ intelligit᷑ ꝙͣ q̃ ad
participationẽ m̃se hꝰ ꝑtinet.⁊ qͣm sac̾dos ipse media¬
tor testam̃ti noui exib scd̾m ordinẽ melehisedech de
corꝑe ⁊ sangnine suo: ĩdenĩ sacficium fuccessit omibꝰ
ilł sacͥficiis uet̾is testam̃ti. quȩ immolabant᷑ in umbra
futi᷑ apt̃ q̃ ⁊̃ uocẽ illã in psalmo. axx. ⁊ .uiiii. eiꝰdẽ¬

Expanded text:
abit et bibet, quid credibilius dicere intellegitur, quam quod ad participationem mensae huius pertinet, quam sacerdos ipse Mediator testamenti noui exhibet secundum ordinem Melchisedech de corpore et sanguine suo? Id enim sacrificium successit omnibus illis sacrificiis ueteris testamenti, quae immolabantur in umbra futuri; p
Abbreviated transcription (Latin):
dñs. Reuelat᷑ sum ad domũ patͥs tui. cum eẽnt
in t̾ra egipti serui in domo pharaonis.⁊ elegi domũ
patͥs tui ex oĩbꝰ sceptris isrł mͥ sac̾dotio fungi. ut
ascendent ad altare mĩn. ⁊ incendent incensũ ⁊ por¬
tarent ephot.⁊ dedi domui patͥs tui omĩa quȩ sũt
ignis filioꝵ isrł in eschã. ⁊ ut qͥd respexisti in incensũ
mm̃ ⁊ in sacͥfitiũ mm ĩpudenti ocło. ⁊ głificasti filias
tuos sr̃ me bñdic̾e p̾mitias nominis sacͥficii in isrł

Expanded text:
ent in terra Aegypti serui in domo Pharao; et elegi domum patris tui ex omnibus sceptris Israel mihi sacerdotio fungi, ut ascenderent ad altare meum et incenderent incensum et portarent Ephod; et dedi domui patris tui omnia, quae sunt ignis filiorum Israel, in escam. Et ut quid respexisti in incensum meum et in sacrificium meum inpudenti oculo et glorificasti filios tuos super me, benedicere primitias omnis sacrificii in Israel
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħiȩ ex utͦq ułuti ꝯpactum atq cõmicetũ in lihs
uet̾ibꝰ canonicis quibꝰ reꝵ gestaꝵ nairationes conti¬
nentur ualet płimũ. multumq ex̾euit ⁊ exc̃cet in¬
genia serutantiũ litt̾as sacͣs. ut q̃ historicȩ p̾dicti
hac uita ꝑ eg̾nos figurata significatione referen¬
dũ. Si si h ita ẽ. iam biꝑtita ñ tͥptita er̃ ȩloqr ꝓpłi
rum uł potius illaꝵ scͥpturaꝵ om̃iũ quȩ uet̾is inst¬
m̃ti appellatione censent᷑ : Nicħ enĩ erit illic q̃ ad
iħrłm t̾renã tantũ ꝑtineat. si qͥcqͥd ibi de illa ułit¬

Expanded text:
e ex utroque ueluti conpactum adque commixtum in libris ueteribus canonicis, quibus rerum gestarum narrationes continentur, ualet plurimum multumque exercuit et exercet ingenia scrutantium litteras sacras, ut, quod historice praedictuhac uita peregrinos figurata significatione referendum. Sed si hoc ita est, iam bipertita, non tripertita erunt eloquirum, uel potius illarum scripturarum omnium, quae ueteris instrumenti appellatione censentur. Nihil enim erit illic, quod ad Hierusalem terrenam tantum pertineat, si, quidquid ibi de illa u
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ cep̃m oportebat. Quis aut̃ nc̃ fideli ocło ħ intuens
ñ uideat ẽẽ completa. qno qͥd ẽ nullĩ tab̾nacłm. nullũ
templũ. nullũ altare. nullũ sacͥficiũ ⁊⁊ iõ nec ullꝰ sac̃
dos remansit uideis. quibꝰ ut de semine aãron ordi¬
naret᷑ in dĩ fu̾at lege mandatum: qͣihic omemo¬

Expanded text:
per Christum oportebat. Quis autem nunc fideli oculo haec intuens per Christum oportebat. Quis autem nunc fideli oculo haec intuens non uideat esse conpleta? Quando quidem nullum tabernaculum, nullum templum, nullum dos remansit Judaeis, quibus ut de semine Aaron ordinaretur, in Dei fuerat lege mandatum, quod et hic commemo
Abbreviated transcription (Latin):
hos. ofiui ⁊ finees. una die morientur ambo. Et susei¬
in am̃a mea faciat.⁊ edificabo ei domum fidelem:i
tͣnsibit coram xp̃o mõ om̃ibꝰ diebꝰ. Y erit qui suꝑa¬
ũit indomo tua ueniet ad orare ibi obolo argenti
dic̃s. Iacta me in uirã partẽ sac̾dotii tui mandu¬
care panẽ. Nõ ẽ ut dicat᷑ ista ꝓpħia. uͭ sac̾dotii uet̾iᷤ
tanta manifestatione p̾nuntiata mutatio ẽ. in sa¬
muhele fuisse cõpleta. Quamqͣm enĩ ñ eẽt de alia
tͥbu sanuhel. quã quȩ cõstituta fuerat adño ut ser¬
uiret altari. tam̃ ñ erat de filiis aãron. cꝰ ꝓgenies
fuerat adumbrata ẽ.⁊ ad uetꝰ testam̃tum ꝓpͥe. figã¬
tȩ u̾o ꝑtinebat ad nouũ. ꝓpħia facti ⁊̃
ipsa non u̾bi. id scł facto sig̾cans. q̃ u̾bo
sac̾dotes ex gen̾e aaron sic̃ sadoch ⁊ abiathar reg¬
nante dđ. ⁊ alii deinceps añqͣm tempꝰ ueniret q̃ ista
quȩ de sac̾dotio mutando tanto añ p̃dicta s̃ effici

Expanded text:
is, Ophni et Phinees: in die una morientur ambo. Et suscianimam meam faciat, et aedificabo ei domum fidelem, transibit coram Christo meo omnibus diebus. Et erit, qui superauerit in domo tua, ueniet adorare ei obolo argenti dicens: lacta me in unam partem sacerdotii tui manducare panem. Non est ut dicatur ista prophetia, ubi sacerdotii ueteris tanta manifestatione praenuntiata mutatio est, in Samuele fuisse conpleta. Quamquam enim non esset de alia tribu Samuel, quam quae constituta. fuerat a Domino, ut seruiret altari, tamen non erat de filiis Aaron, cuius progenies fuerat, adumbrata est, et ad uetus testamentum proprie, figurate uero pertinebat ad nouum prophetia facti etiam ipsa, non uerbi, id scilicet facto significans, quod uerbo runt postea sacerdotes ex genere Aaron, sicut Sadoc et Abiathar, regnante Dauid, et alii deinceps, antequam tempus ueniret, quo ista, quae de sacerdotio mutando tanto ante praedicta sunt, effici
Abbreviated transcription (Latin):
dclusum fuerat salomonis. ⁊ tñ in eo psalmo legit᷑. ut
alia taceam. dñabit᷑ amari usq ad mare.⁊ a flumi¬
A flumine quippe dñ andi sumpsit exordium. uͥ bapti¬
zatus a ioħȩ eo demonstͣnte cepit agnosci a discipłis.
qui eum ñ solum magistrũ ueꝵ etiã dnm̃ appellauer̃.
Nec ob aluid uiuente adhuc patre suo dđ regnare sa¬
lomon cep̃. q̃ nulli regũ illoꝵ otig̾. nisi ut huic quoq
satis eluceat non eẽ ipsum quẽ ꝓpħia ista p̃signat.¬

Expanded text:
conclusum fuerat Salomonis; et tamen in eo psalmo legitur ut conclusum fuerat Salomonis; et tamen in eo psalmo legitur ut alia taceam: « Dominabitur a mari usque ad mare, et a flumiA flumine quippe dominandi sumpsit exordium, ubi baptizatus a Joanne, eodem monstrante coepit agnosci a discipulis, qui eum non solum Magistrum, verum etiam Dominum appellaverunt. Nec ob aliud vivente adhuc patre suo David regnare Salomon coepit, quod nulli regum illorum contigit, nisi ut hinc quoque satis eluceat non esse ipsum quem prophetia praesignat
Abbreviated transcription (Latin):
telligunt non fuisse salomonẽ. ut eo qui ꝓmissꝰ ẽ tanta
iam manifestatione declarato ad huc mirabili cecitate
aliũ sꝑare se dicant. Facta ẽ quidẽ ñ nulla imago rei
future ⁊̃ in salomone. in eo qͣ templum edificauit. ⁊ pa¬
cem huĩt scdm nñ suum. Salomon quippe pacificꝰ ẽ la¬
tine.⁊ in exordio regni sui mirabilit̾ laudabił fuit. s
ead̾sua ꝑsona. ꝑ umbrã fut᷑i p̾nuntiabat etiã ipsȩ xp̃m
sunt quasi de ipso ista p̃dicta sint. dum scͥpt᷑a sca ⁊̃ rebꝰ
Nam p̃t̃ libros diuine historie uͭ regnasse uairat᷑ psalmꝰ o
septuagesimus pͥmis titulo nõis eiꝰ inseͥptꝰ ẽ. in quo tam
multa dicunt᷑ quȩ omnino ei conuenire ñ poss dño aũ
xp̃o aptissima ꝑspicuitate oueniunt. ut euident̾ ap¬
pareat qd in illo figa qualc̃q ad umbͣta sit. in isto aut̃
ipsa u̾itas p̃sentata. Notũ ẽ enĩ quibꝰ t̾minis regnũ

Expanded text:
telligunt non fuisse Salomonem, ut eo qui promissus est tanta telligunt non fuisse Salomonem, ut eo qui promissus est tanta jam manifestatione declarato adhuc mirabili caecitate alium sperare se dicant. Facta est quidem nonnulla imago rei futurae etiam in Salomone, in eo quod templum aedificavit, et pacem habuit secundum nomen suum Salomon quippe Pacificus est latine, et in exordio regni sui mirabiliter laudabilis fuit: sed eadem sua persona per umbram futuri praenuntiabat etiam ipse Christsunt, quasi de ipso ista praedicta sint, dum Scriptura sancta etiNam praeter libros divinae historiae, ubi regnasse narratur, Psalmus etiam septuagesimus primus titulmulta dicuntur quae omnino ei convenire non possunt, Domino autem Christo aptissima perspicuitate conveniunt: ut evidenter appareat quod in illo qualiscunque adumbrata sit: in isto autem ipsa veritas praesentata. Notum est enim quibus terminis regnum
Abbreviated transcription (Latin):
ui faciem meã. ⁊ erit fidel domiis eiꝰ. ⁊ regiim eiꝰ usq
in ȩt̾num corã me. ⁊ tromis eiꝰ erit erectꝰ usq in ęt̾num.
h anc tam grandẽ ꝓmissionẽ. qui putat in salomone fui¬
se complecã. multũ eirat. Attendit enĩ q̃ dictũ ẽ. hic edi¬
ficabut mͥ doniũ. qmĩ salomon t̃płm illd̾ nobile struxẽ. ⁊
coram me. Attendat gͦ ⁊ aspiciat salomonis domum
plenam mulieribꝰ alienigenis colentibꝰ dõs falsos ⁊ ipsũ
ab eis regem aliq̃n sapientẽ in eadẽ idolatriam sedue¬
tum atq deiectum. ⁊ ñ audeat existimare dm̃ uł hoc
ꝓmisse m̃dacit̾ uł talẽ salomonẽ domũq eiꝰ fut᷑am
ñ potuisse p̃seire. Non hinc aũ deb̾emꝰ ambige̾. nec si
ñ in xp̃o dnõ nr̃o qui factꝰ ẽ ex semine dd̃ scd̾m carnẽ
iam uidemꝰ ista compleri. nec uane atq inanit̾ ħͥ alic̃
aliquem reqͥramꝰ. sic̃ carnales iudei. Nam et ipsi usq
adeo filium quẽ loco isto regi dd ꝓmissum legunt. in¬

Expanded text:
erit domus eius et regnum eius usque in aeternum coram me, et thronus eius erit erectus usque in aeternum. Hanc tam grandem promissionem qui putat in Salomone fuisse conpletam, multum errat. Adtendit enim quod dictum est: Hic aedificabit mihi domum, quoniam Salomoncoram me. » Attendat ergo et aspiciat Salomonis domum plenam mulieribus alienigenis colentibus deos falsos, et ipsum ab eis regem aliquando sapientem in eamdem idololatriam seductum atque dejectum et non audeat existimare Deum, vel hoc promisisse mendaciter, vel talem Salomonis domum eum futuram non potuisse praescire. Non hincino nostro, qui factus est ex semine David secundum carnem , jam videremus ista compleri; ne vane atque inaniter hic alium aliquem requiramus, sicut carnales Judaei. Nam et ipsi usque adeo filium, quem loco isto regi David promissum legunt, in
Abbreviated transcription (Latin):
succedentium tp̃ribꝰ ñ defuer̃ ꝓpħȩ. sic̃ dõ placebat eos
mittẽ uł ad p̃nuntiandũ qd opꝰ erat. uł ad corripienda
pec̃ca p̃cipiendamq iusticiam. Nam ⁊ illie si longe
minꝰ qͣm in isrł̃ tanĩ extiterunt reges qui ss impietatibꝰ
dm̃ gͣuit̃ offender̃. ut mod̾atis flagełł cum ppło simili
plect̾ent᷑. Pioꝵ sane regum m̃ita ibi ñ parua laudant᷑.
in isrł aut̃ reges alios magis. alios minus. om̃s tñ re
ꝓbos legimus. Utraq gͥ pars sic̃ iubebat diuina ꝓui¬
dentia uł sinebat uariis et erigebatur ꝓsꝑitatibꝰ. ⁊ ad¬
in sedibꝰ fuis. s ex miaximi ꝙ etiã sui parte tnsferret᷑ int̾raᷤᷤ
assyrioꝵ. pͥ illa pars quȩ uocabat᷑ isrł in tͥbubꝰ decẽ pꝰ ea
uͦ etiam uidas eũsa ierłm:⁊ ⁊ templo illo nobilissimo. In qͥbꝰ
sa. tpłm qd̾ eu̾̃sũ fũ at instaurauit. S qͣmius płimi eiꝰ
in alienigenaꝵ deg̾ent t̾ris. ñ hũit tam̃ deiceps anas

Expanded text:
succedentium temporibus non defuerunt prophetae; sicut Deo placebat eos mittere uel ad praenuntiandum, quod opus erat, uel ad corripienda peccata praecipiendamque iustitiam. Nam et illic, etsi longe minus quam in Israel, tamen exstiterunt reges, qui suis inpietatibus Deum grauiter offenderent et moderatis flagellis cum populo simili plecterentur. Piorum sane regum merita ibi non parua laudantur; in Israel autem reges alios magis, alios minus, omnes tamebos legimus. Utraque igitur pars, sicut jubebat divina providentia, vel sinebat, variis et erigebatur prosperitatibus, et adin sedibus suis, sed etiam ex maxima sui parte transferretur in terras Assyriorum; prius illa pars, quae uocabatur Israel in tribubus decem; postea uero etiam ludas, euersa Hierusalem et templo illo nobilissimo; in quibusa templum, quod euersum fuerat, instaurauit; et quamuis plurimi eius in alienigenarum degerent terris, n
Abbreviated transcription (Latin):
tp̃a. in hac ꝓmissione p̾dicta eẽ ẽdant᷑. Multo minꝰ
itaq cuiꝰ lib regis alt̾us. Nõ enĩ quisꝙͣ eoꝵ ĩ tanta¬
in qͣnta ille pace regnauit. nec uinquã omnino gen
illa ita regnũ tenuit. ut sollicita non fuit ne ho¬
stibꝰ subd̾et᷑. q in tanta mutabilitate reꝵ humanaꝵ
nulli aliq̃n ppło ꝯcessa ẽ tanta secitas ut huic uite ho¬
stiales ñ formidaret incursꝰ. Locus gͦ istȩ qui ꝓmit¬
tit᷑ tã paccata ac sec᷑e habitationis. et̾nus ẽ ȩt̾nisq
debet᷑ in illa iħrłm lib̾a uͥ erit u̾acit̾ ppłs ifrł. ħ enĩ¬

Expanded text:
tempora in hac promissione praedicta esse credantur; multo minus tempora in hac promissione praedicta esse credantur; multo minus itaque cui, quanta ille, pace regnavit: nec unquam omnino gens illa ita regnum tenuit, ut sollicita non fuerit ne hostibus subderetur; quia in tanta mutabilitate rerum humanarum nulli aliquando populo concessa est tanta securitas, ut huic vitae hostiles non formidaret incursus. Locus ergo iste qui promittitur tam pacatae ac securae habitationis, aeternus est, aeternisque debetur in
Abbreviated transcription (Latin):
tpłm dĩ de hominibꝰ factum. ñ de lapidibꝰ. uͥ habitet
suo. ita ut ds̃ sit implens ppłm suum ⁊ ppłs plenꝰ dõ
suo cum ds̃ erit omĩa in omibꝰ ipse in pace p̃mium.
qͥ uirtꝰ inbello. Iõ cum in u̾bis nathan dictũ sit. ⁊ nun¬
tui diẽs. domũ ȩdificabotͥ. Hanc enĩ domũ ⁊ nos edi¬
et plantabo illũ ⁊ inhabitabo seorsum ⁊ ñ sollicitꝰ erit
ultra.⁊ non apponet filiꝰ iniquitatis humiliare eum
sic̃ ab initio a diebꝰ quibꝰ constitin uidices suꝑ ppłm¬
t̾ra hac sꝑat ⁊ insipient̾ sap̃. An quispiã putabit in
pace regni salomonis id eẽ completum: Pacẽ qͥppe
illã scͥptura in umbͣ futi. exccellenti p̃dicatione cõm̃¬
ibi eẽ cepissent. suꝑ illum ppłm fu̾ant constituti. ex
qͦ t̾ram ꝓmissionis accep̃. S utiq humiliabat eũ filiꝰ
iniquitatis. ħ ẽ hostis alienigena ꝑ int̾ualla tp̃rm qͥbꝰ
ut annos. Nam sub eo indice qui ẽ appellatꝰ aod.
octoginta anni pacis fuer̃. Absit gͦ ut salomonis

Expanded text:
 factum, non de lapidibus, ubi habitet suo; ita ut Deus sit inplens populum suum, et populus plenus Deo suo, cum Deus erit omnia in omnibus, ipse in pace praemium, qui uirtus in bello. Ideo cum in uerbis Nathan dictum sit: Et nuntui, dicens: Domum aedificabo tibi . Hanc enim domum et nos aediet plantabo illum et inhabitabit seorsum, et non erit sollicitus ultra, et non apponet filius iniquitatis humiliare eum sicut ab initio, a diebus quibus constitui judices superra sperat, insipienter sapit. An quispiam putabit in pace regni Salomonis id esse conpletum? Pacem quippe illam scriptura in umbra futuri excellenti praedicatione commeibi esse coepissent, super illum populum fuerant constituti, ex quo terram promissionis accepit. Et utique humiliabat eum filius iniquitatis, hoc est hostis alienigena, per interualla temporum, quibus adraginta regnauit annos; nam sub eo iudice, qui est appellatus Aod, octoginta anni pacis fuerunt. Absit ergo ut Salomonis
Abbreviated transcription (Latin):
pet dñs regnũ ab ifrł de manu tua. ut ħ intelligat᷑
de manu tua. q̃ ẽ ab isrł. Popłi gͦ isrł ꝑsonam figate
gerebat homo iste. qui ppłs regnũ fuerat amissurꝰ
tuo. ad carnis cognationẽ id refert᷑. Ex isrł enĩ xep̃s
seđ̾m carnẽ uñ ⁊ saul. Qd̾ u̾o additũ ẽ bono suꝑ te
ponam inimicos tuos om̃s sub pedibꝰ tuis. Inquibꝰ
ẽ ⁊ ifrł̃ cui suo ꝑsecutori regnum abstulit xp̃s. qͣmunꝰ
fu̾it illic ⁊ ifrł in quo dolꝰ ñ erat qdam qͣsi frum̃tũ
illaꝵ palearum. Nam utiq inde erant apłi. inde
tot mrẽs quoꝵ pͥor stephans. iñ tot eccłiȩ quas apłs
paulꝰ ꝯmemorat. in oũsione eiꝰ magnificantes dͥm̃
in ifrł ad ancillã. ⁊ isrł ad lib̾am ꝑtinentẽ. Nã ista duo

Expanded text:
s regnum ab Israel de manu tua; ut hoc intellegatur de manu tua, quod est ab Israel. Populi ergo Israel personam figurate gerebat homo iste, qui populus regnum fuerat amissurustuo, ad carnis cognationem id refertur; ex Israel enim Chrism carnem, unde et Saul. Quod vero additum est bono super te, ponam inimicos tuos omnes sub pedibus tuis. In quibus est Israel, cui suo persecutori regnum abstulit Christus, quamvis fuerit illic et Israel, in quo dolus non erat, quoddam quasi frumentum illarum palearum. Naor Stephanus, inde tot Ecclesiae, quas apostolus Paulus commemorat, in conversione ejus magnificantes Deum. in Israel ad ancillam, et Israel ad liberam pertinentem; nam i
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmissionis ualidissima firmam̃ta. ne putarent᷑ n
salomone completa. tamqͣm id sꝑaretur nec inuen¬
retur. tu uͦ inqͥt repulisti. ⁊ ad nichilũ reduxisti aͥni
ħ quippe factũ ẽ de regno salomonis in postĩs eiꝰ usi
tinuo subiec̃ distulisti xp̃m tuũ. Nõ gͦ ẽ ille saloni
s nec ipse dd. si dilatꝰ ẽ x̃ꝑs dñi. Cum enĩ xͥ eiꝰ dut¬

Expanded text:
missionis ualidissima firmamenta, ne putarentur in Salomone conpleta, tamquam id speraretur nec inueniretur: Tu uero, inquit, reppulisti et ad nihilum deduxisti, Domine. Hoc quippe factum est de regno Salomonis in posteris eius usntinuo subiecit: Distulisti christum tuum. Non ergo est ille Salomon, sed nec ipse Dauid, si dilatus
Abbreviated transcription (Latin):
toto orbe pollere sͥ aut̃ honorẽ illũ magnũ eẽ subt᷑¬
ctim. deficiunt ocłi eiꝰ. ⁊ defluit am̃a eiꝰ tabe me¬
roris. ꝓpͥe aut̃ adhꝰ domũ heli eui ħ dicebant᷑. i i¬
quit᷑ ꝑtinet. & om̃s qͥ suꝑaũit domꝰ tuȩ. decident
in gladio uiroꝵ. ꝟ ħ tͥ signum qͣ ueniet suꝑ duesi
tuos hos ofni ⁊ fineẽs. die uno morient᷑ ambo ħ
gͦ signuĩ factum ẽ mutandi sac̾dotii de domo hꝰ ᷤ
signo significatũ ẽ mutandũ sac̾dotiũ domꝰ a aros
Mors qͥppe filioꝵ hꝰ significaũ mortẽ ñ hominũ s ꝓpsi
sacdotii de filiis a aron. Qd̾ aut̃ sequit᷑ ad illum iam
ꝑtinet sac̾dotẽ. cꝰ figurã gessit huic succedendo samus¬
sac̃dote dicunt᷑. S suscitabo mͥ sac̾dotẽ fidelẽ. qui¬

Expanded text:
toto orbe pollere, sibi autem honorem illum magnum esse subtractum, deficiunt oculi eius et defluit anima eius tabe maeroris. Proprie autem ad huius domum Heli, cui haec dicebantur, uerit domus tuae, decident in gladio uirorum. Et hoc tibi signum, quod ueniet super duos filios tuos hos, Ophni et Phinees: die uno morientur ambo. Hoc ergo signum factum est mutandi sacerdotii de domo huius. quo signo significatum est mutandum sacerdotium domus Aaron. Mors quippe filiorum huius significauit mortem non hominum, sed ipsius sacerdotii de filiis Aaron. Quod autem sequitur, ad illum iam pertinet sacerdotem, cuius figuram gessit huic succedendo Samusacerdote dicuntur: Et suscitabo mihi sacerdote
Abbreviated transcription (Latin):
cł eursꝰ gͥ enutatis di uͥ ꝑueñ ad regũ tp̃ra. qñ ad̾ saule
de mitatione fut᷑aꝵ qs̃ attinet ad duo testam̃ta ue¬
aisinonum. uͥ sacdotiũ regnumq muitatũ ẽ ꝑ sa¬
nft̾ium samuel simul officio functͦ sac̾dotis ⁊ udi¬
eis. ⁊i saule ix̧pbato rex dd̾ fundatꝰ in regno. ħ quod
Aico fig̃auer. Mat̃ qͦ ip̃a sannueł anna. qͥ pͥꝰ fu̾it stił

Expanded text:
ur ciuitatis Dei ubi peruenit ad regum tempora, quando Dauid Saule  mutatione futurarum, quod adtinet ad duo testamenta. uetus et nouum, ubi sacerdotium regnumque mutatum est per sanisterium Samuel simul officio functus sacerdotis et iudicis, et Saule abiecto rex Dauid fundatus in regno hoc quod dico figurauerunt. Mater q
Abbreviated transcription (Latin):
indignissima tanta dea colenda uisa ẽ. cur non
illustrius cet̾is colebat᷑: Quis enim ferat qd̾ neq
int̾ dos consentientes quos dicunt in consiliũ
iouis adib̾i. nec int̾ dõs quos selectos uocant
felicitas constituta ẽ. ut templum aliquod ei
fieret. quod ⁊ loci sublimitate. ⁊ oꝑis dignitate
p̃min̾et: sur enim ñ aliqͥd melius qͣm ipsi
ioui: Nam neq etiam ioui regnum nisi feliei¬
tas dedit. si tamen cum regnaret felix fuit ⁊
pocior ẽ felicitas regno. Nemo enim dubitat
facile inueniri hominem qui se timert fieri ngen.
millua s iaut mientt᷑ qui se nolit ẽ felicem ⁊ pllio¬

Expanded text:
indignissima tanta dea colenda uisa est, quur non indignissima tanta dea colenda uisa est, quur non uel inlustrius ceteris colebatur? Quis enim ferat, quod neque inter deos Consentes, quos dicunt in consilium Iouis adhiberi, nec inter deos, quos selectos uocant, Felicitas constituta eat? Templum aliquod ei fieret, quod et loci sublimitate et operis dignitate praemineret. Quur enim non aliquid melius quam ipsi Ioui? Nam quae etiam Ioui regnum nisi Felicitas dedit? si tamen cum regnaret felix fuit. Et potior est felicitas regno. Nemo enim dubitat facile inueniri hominem, qui se timeat fieri regem; nullus autem inuenitur, • qui se nolit esse felicem. Ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
rex. dõs ⁊ ipse nouos pauorem atq pallorem.
ꝓpiciandos ñ controduc̾et. si deam istam noss
aut coleret. ꝑ resente quippe flicitate. omĩs pauor
⁊ pallor ñ ꝓpiciatꝰ abscederet. s pulsus aufug̾it.
Deinde quid ẽ ħ quod iam romanũ ymꝑum longe
lateq erescebat.⁊ adhuc nemo felicitatẽ colebat:
An ideo grandius imꝑium qͣm feliciꝰ fuit: Nam
quomͦ ubi eẽt uera felicitas. ubi uera ñ erat pię¬
tas: Pietas ẽ enim uerax ueri dĩ cultus. ñ cultꝰ
falsorum tot dõꝵ. quot demonioꝵ. S ⁊ postea
iam in dõꝵ numerum felicitate suscepta. mag¬
na belloꝵ ctuliũ infelicitas subsecuta ẽ. An for¬
te iustȩ ẽ indignata felicitas. qd̾ ⁊ tam sero ⁊ ñ
ad honorem s ad contumeliã potiꝰ inuitata ẽ. ut
cum ea coleret᷑ pͥapus. ⁊ cloacina: ⁊ pauor. ⁊ pal¬
lor. ⁊ febris. ⁊ cet̾a ñ numina colendoꝵ. s cri¬
mina colentium : Ad extremum si cum turba

Expanded text:
rex deos et ipse nouos Pauorem adque Pallorem rex deos et ipse nouos Pauorem adque Pallorem propitiandos non introduceret, si deam istam nosset aut coleret. Praesente quippe Felicitate omnis pauor et pallor non propitiatus abscederet, sed pulsus aufugeret. Deinde quid est hoc, quod iam Romanum imperium longe lateque crescebat, et adhuc nemo Felicitatem colebat? An ideo grandius imperium quam felicius fuit? Nam quo modo ibi esset uera felicitas, ubi uera non erat pietas? Pietas est enim uerax ueri Dei cultus, non cultus falsorum tot deorum, quot daemoniorum. Sed et postea iam in deorum numerum Felicitate suscepta magna bellorum ciuilium infelicitas subsecuta est. An forte iuste est indignata Felicitas, quod et tam sero et non ad honorem, sed ad contumeliam potius inuitata est, ut cum ea coleretur Priapus et Cloacina et Pauor et Pallor et Febris et cetera non numina colendorum, sed crimina colentium? Ad extremum si cum turba
Abbreviated transcription (Latin):
stituta ẽxt. quȩ posset uniu̾sa conferre. ⁊ com¬
pendio fac̾e̾ felicem: Quis enim optat aliquid
ꝓpt̾ aliud. qͣm ut felix fiat: Cur deniq tam sero
hiuic tante deȩ post tot romanos pͥncipes lucillꝰ
edem constituit: sur ipse romulꝰ felicẽ cupiens
cond̾e ciuitatem. ñ huic templum potissimum
instrux̃. nec ꝓpt̾ aliquid diis cęt̾is fupplicaũ. qnõ
nicħ deeẽt si hoc ad eẽt : Nam ⁊ ipse nec priꝰ rece
nec ut putant postea deus fieret. si hane deam
ꝓpitiam ñ haberet. Ut quid gͦ constituit romaniᷤ
d̾os. ianum. iouem. martem. picum. faunũ. tib̾i¬
nũ. erculem. ⁊ si quos alios: Ut quid titꝰ taciꝰ ad¬
dit saturnum. opem. solem. lunam. uulcanũ
lucem.⁊ quoscumq alios addidit. int̾ quos etiã
deam cloatinam. felicitate ueglecta: Ut quid
numina tot dos.⁊ tot deas sine ista: An eam for¬
te intanta turba uidere ñ potuit: Hostiliꝰ certe

Expanded text:
stituta est, quae posset uniuersa conferre et constituta est, quae posset uniuersa conferre et conpendio facere felicem? Quis enim optat aliquid propter aliud quam ut felix fiat? Quur denique tam sero huic tantae deae post tot Romanos principes Lucullus aedem constituit? Quur ipse Romulus felicem cupiens condere ciuitatem struxit? Nec propter aliquid diis caeteris supplicavit, quando nihil deesset, sic haec adesset. Nam et ipse nec prius rex, nec, ut putant, postea deus fieret, si hanc deam propitiam non haberet. Utquid ergo constituit Romanis deos, Janum, Jovem, Martem, Picum, Faunum, Tiberinum, Herculem, et si quos alios? utquid Titus Tatius addidit Saturnum, Opem, Solem, Lunam, Vulcanum, Lucem et quoscumque alios addidit, inter quos etiam deam Cloacinam, Felicitate neglecta? Ut quid Numa tot deos et tot deas sine ista? An eam forte in tanta turba uidere non potuit? Hostilius certe