comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ationalis siqͥdem ẽ anima nr̃a: ut sciat:
discernere: ĩter bonũ &e malu. Est etiam
concupiscibilis atq irascibilis: ut possit odire
mału &e amare bonũ. De concupiscibilitate.
nascitur amor: &e de amore desiderium &
gauhum. Amor ẽ delectatio cordis alicuiꝰ
ad aliqͥd ꝓꝓt̃ aliqͥd: ꝑ desiderium currens
atq ꝑ gaudium requiescens: ꝑ desideri¬
iim in appetendo. & ꝑgaudiũ in ꝑfruendo.
Nec aliunde. bonũ est si bonũ ẽ cor huma¬
num: nͥ qd̃ bene amat qd bonũ est. Nec ali¬
unde malũ est si malũ est: nͥ qd̾ male a¬
mat qd̾ bonũ est. Omne enĩ qd̾ ẽ bonũ ẽ:
s in eo qd̾ male amatur tantũ uicium est.
De irascibilitate. oritur odium. Ira enĩ odi¬
um generat. Et de odio dolor &e timor. Cũ
enĩ contra peccata nr̃a irascimur & ea odi¬
re incipimꝰ. dolemus qr peccauimꝰ: &e pe¬
nas ꝓ peccatis timemꝰ¬

Expanded text:
ationalis siquidem est anima nostra, ut sciat discernere inter bonum et malum. Est etiam concupiscibilis atque irascibilis, ut possit amare bonum et odire malum. De concupiscibilitate nascitur amor, et de amore desiderium et gaudium. Amor est delectatio cordis alicujus ad aliquid propter aliquid, per desiderium currens, atque per gaudium requiescens; per desiderium in appetendo, et per gaudium in perfruendo. Nec aliunde bonum est, si bonum est, cor humanum, nisi quod bene amat quod bonum est. Nec aliunde malum est, si malum est, nisi quod male amat quod bonum est. Omne enim quod est, bonum est: sed in eo quod male amatur tantum vitium est. De irascibilitate nascitur odium. Ira enim generat odium: et de odio dolor et timor. Cum enim contra peccata nostra irascimur, et ea odire incipimus, dolemus quia peccavimus, et poenas pro peccatis timem
Abbreviated transcription (Latin):
Habeamꝰ gͦ rectas. habeamꝰ utiles &e castas cogi¬
tationes: qr de tali mat̾i̾a. fabricabimꝰ archa
nrãm. Ista sunt ligna quȩ in aqua missa natant.
in igne posita ardent: qi scãs cogitationes fluxꝰ
carnaliũ delectatõnũ decesũ ñ premit: s flama
caritatis incendit. Nec timeas hunc ignẽ. in te¬
ctis tuis: ue tͥ si ñ arserit ex eo tab̃nacułu tuũ.
Postea bituminabis arch̃a tuã intus & extra.
Extra ut mansuetudinẽ. exhibeas: intꝰ ut cari¬
datem ñ amittas. Nullatenꝰ enĩ insecreto con¬
scientie. tue suauit̾ pausare poteris: ñ priꝰ maloᷤᷤ
& extra ꝑmansuetudinẽ tolerare: & intꝰ didice¬
ris ꝑ caritatẽ . ñ ocdisse. Bitum̃ calide nature ẽ.
& nascit᷑ de tra fulminata: &e caritas ꝓcreat᷑
in anima timore diuini iudicii ꝑcussa.

Expanded text:
Habeamus ergo rectas, habeamus utiles et castas cogitationes, quia de tali materia fabricabimus arcam nostram. Ista sunt ligna, quae in aquam missa natant, in igne posita ardent, quia tales cogitationes fluxus carnalium delectationum deorsum non premit. sed flamma charitatis incendit. Nec timeas hunc ignem in tectis tuis. Vae tibi si non arserit ex eo tabernaculum tuum. Postea bituminabis arcam tuam intus et extra. Extra ut mansuetudinem exhibeas, intus ut charitatem non amittas. Nullatenus enim in secreto conscientiae tuae suaviter pausare poteris, nisi prius malos, et extra per mansuetudinem tolerare, et intus didiceris per charitatem non odisse. Bitumen calidae naturae est, et nascitur de terra fulminata, et charitas procreatur in anima timore divini judicii percussa.
Abbreviated transcription (Latin):
cuiusuibet indignationis oborta. mox de
cordis recessib quasi de abditissimis cau̾mꝰ
bestia seua ꝓrumpens. dirissimis passionũ
morsib miseram animã lacerat & cruentat:
nullũ pacis. nullius ei requiei tempꝰ indul¬
gens. Computrescat itaq iugũ a facie olei:
iugũ scił cupiditatis. ap̃sentia caritatis:
&e statim exꝑitur sarcina xꝑi quã sit leuis.
quã suauis. quã iocunda: quã in cełu rapi¬
ens: ce a t̾ra erppiens. Quocirca si requiei hꝰ
dulcedinẽ uolumꝰ exꝑiri. laboris nr̃ĩ cau¬
sas &e radices sollicite exquiramꝰ: ñ affec¬
tu tepido quasi ferro retunso. extĩora tantũ
recidentes: s ad ipsas morboꝵ origines
uehem̃tiori desiderio penetrantes.
triplici concuꝑiscentia onũs labor int̾ior ori

Expanded text:
cujuslibet indignationis oborta, mox de cujuslibet indignationis oborta, mox de cordis recessibus, quasi de abditissimis cavernis, bestia saeva prorumpens, durissimis passionum morsibus miseram animam lacerat et cruentat; nullum pacis, nullius ei requiei tempus indulgens. Computrescat itaque jugum a facie olei, jugum scilicet cupiditatis a praesentia charitatis, et statim experitur, sarcina Christi quam sit levis, quam suavis, quam jucunda, quam in coelum rapiens, et a terra eripiens. Quocirca si requiei hujus dulcedinem volumus experiri, laboris nostri causas et radices sollicite exquiramus; non affectu tepido, quasi ferro retuso, exteriora tantum recidentes, sed ad ipsas morborum origines, vehementiori desiderio penetrantes. triplici concupiscentia omnis labor ori
Abbreviated transcription (Latin):
in corporib id ipsũ accidere manife¬
stum ẽ ut ꝓsanitatis uiciiue qualitate. ea
que ext̾i accidunt: aut molesta exꝑiant᷑
aut grata: Nam cib qui morbũ auget alt̾i
alteriꝰ ꝓficit sanitati: & sol qui lum̃ ocłõ eripit
lippienti: sano iocundiꝰ illucescit. Sicut gͦ in
corꝑib ꝓ int̾ioris nature. mͦ ea quȩ exteriꝰ
adhibent᷑. aut salubria inueniunt᷑ aut noxia:
ita ꝑspicuũ ẽ ex int̾na m̃tis qualitate huius
requiem. istiꝯ pendere. laborem. Mentẽ enim
quã suauissimũ ac tranqullissimũ dñi iugũ
caritas uidelicet ꝑfecta possederit. in suȩ tnͣ¬
quillitatis statũ accidentia queq tnͣsfundit:.
ñ sinens eã ullis rerũ ꝑturbationib cõmoue.¬
ri: s ipsas rerũ ꝑturbationes ad sui ꝓfectꝰ usu̾
ꝓuenire cõpellens. At si mens grauissimo fu¬
erit iugo cupiditatis addicta. quã diu qͥdẽ.
nulla fuerit cõmotionis occasio. dnĩci iugi
suauitatẽ requies remissa mentit᷑: s causa

Expanded text:
in corporibus id ipsum accidere manifestum est, ut pro sanitatis vitiive qualitate, ea, quae exterius accidunt, aut molesta experiantur aut grata? Nam cibus qui morbum auget alterius, alterius proficit sanitati, et sol qui lumen oculo eripit lippienti, sano jucundius illucescit. Sicut ergo in corporibus pro interioris naturae modo, ea quae exterius adhibentur, aut salubria inveniuntur, aut noxia; ita perspicuum est ex interna mentis qualitate, hujus requiem, istius pendere laborem. Mentem enim, quam suavissimum ac tranquillissimum Domini jugum, charitas videlicet perfecta possederit, in suae tranquillitatis statum accidentia quaeque transfundit: non sinens eam ullis rerum perturbationibus commoveri, sed ipsas rerum perturbationes, ad sui profectus usum provenire compellens. At si mens gravissimo fuerit jugo cupiditatis addicta, quandiu quidem nulla fuerit commotionis occasio, Dominici jugi suavitatem requies remissa mentitur; sed causa
Abbreviated transcription (Latin):
magis necessitas aut impotentia nequaqͣm
nominande: in dõ qui nicħ nͥ qd̾ uult faẽ. et
cuiꝰ uoluntatẽ nulla uis cogere. aut phibere
ualet. Ad hoc enĩ ualuit in xp̃o diu̾sitas na¬
turarũ &unitas ꝑsonȩ. ut qd̃ opus erat fieri ad
hominũ restaurationẽ si humana natura ñ
poss faceret diuina: ce si cliuine minime
conueniret. exhiberet humana: &e ñ aliꝰ atq
alius s idem ipse eẽt qui utrũq ꝑfecte ex¬

Expanded text:
magis necessitas, aut impotentia nequaquam magis necessitas, aut impotentia nequaquam nominandae sunt in Deo, qui nihil, nisi quod vult, facit; et cujus voluntatem nulla vis cogere, aut prohibere valet. Ad hoc enim valuit in Christo diversitas naturarum et unitas personae, ut, quod opus erat fieri ad hominum restaurationem, si humana non posset natura, faceret divina; et si divinae minime conveniret, exhiberet humana; et non alius atque alius, sed idem ipse esset, qui utrumque ex
Abbreviated transcription (Latin):
set: qm̃ ñ solũ cõmunem uitã s ei etiã licen¬
ciam sibi ꝓꝑt̾ d̾m abnegauit: nec sc̃e uiuere.
dicendus ẽ necessitate: s eadẽ qua uouit
libertate. Quare multomagis si d̾s facit
bonũ homni qd̃ incepit: licet ñ deceat eũ
a bono incepto deficere: totũ grẽ debemꝰ
egens incepit. Non enĩ ilłu latuit qͥd homo
facturus erat cũ illũ fecit: & tñ bonitate. sua
illu creando. sponte se. ut ꝑficeret inceptũ
bonũ quasi obligauit. Deniq ds nicħ facit
necessitate: qi nullo mͦ cogit᷑ aut ꝓhibetur
aliqͥs sponte se ꝓponit facturũ bonũ aliqd̾.
eadẽ uoluntate postea ꝑficit qd̾ ꝓposuit. ꝙͣuis
cogi possit si nolit ꝓmissũ soluere. ñ tam̃ ẽ oli¬
cendus necessitate. facere qd̾ facit. s ea qua ꝓposu¬
it libera uoluntate: ñ enĩ necessitate aut im¬
potentia fieri uł ñfieri debet dici aliqͥd ubi
s uoluntas: si inquã ita ẽ in homine:. multo

Expanded text:
set: quoniam non solum communem vitam, sed etiam ejus licenset: quoniam non solum communem vitam, sed etiam ejus licentiam sibi propter Deum abnegavit; nec sancte vivere dicendus est necessitate, sed eadem qua vovit libertate. Quare multo magis si Deus facit bonum homini quod incoepit, licet non deceat eum a bono incoepto deficere, totum gratiae debeegens incoepit. Non enim illum latuit quid homo facturus erat, cum illum fecit: et tamen bonitate sua illum creando, sponte se ut perficeret incoeptum bonum quasi obligavit. Denique Deus nihil facit necessitate, quia nullo modo cogitur, aut prohibetur cum aliquis sponte se proponit facturum bonum aliquod, et eadem voluntate postea perficit quod proposuit; quamvis cogi possit, si nolit promissum solvere; non tamen dicendus est necessitate facere quod facit; sed ea, qua proposuit, libera voluntate. Non enim necessitate aut impotentia fieri, vel non fieri dici debet aliquid, ubi erantur, sed voluntas: si, inquam, ita est in homine, multo
Abbreviated transcription (Latin):
st necessitas que benefacienti grãm au¬
fert aut minuit: & ẽ necessitas qua maior
beneficio grã debetur. Cum enĩ aliquis ea
necessitate cui subiacet. inuitus benefacit:
aut nulla aut muior gr̃a illi debet᷑. Cũ uͦ
ipse sponte se necessitati benefaciendi subdit.
dicenda necessitas s grã: qr nullo cogente
illam suscepit aut seruat: s gratis. Nam si
qd̃ hodie sponte ꝓmittis eras te daturum.
eadẽ eras uoluntate das: qmuis necesse sit
eras reddere ꝓmissũ si ꝑotes. aut mentiri⁊ ñ
tam̃ minus tibi debet ille ꝓ impenso benefi¬
cio cui das. qmͣ si ñ ꝓmisisses: qm̃ te debitor̃e
ante tempꝰ dationis illi facere ñ es cunctatꝰ.
Tale: est cũ quis sc̃e conu̾sationis sponte no¬
uet ꝓpositũ. Quãuis nãq seruare illud ex
necessitate. post uotũ debeat ne apostate dã¬
nationẽ ineurrat: ce licet cogi possit serua¬
re si nolit: si tam̃ ñ inuitus seruat qd̾ uouit.
ñ niuius s magis gratus ẽ dõ qmͣ si ñ uouis¬

Expanded text:
st necessitas, quae benefacienti gratiam aufert aut minuit; et est necessitas, qua major beneficio gratia debetur. Cum enim aliquis ea necessitate, cui subjacet invitus, benefacit, aut nulla, aut minor illi gratia debetur. Cum vero ipse se sponte necessitati benefaciendi subdit,  est dicenda necessitas, sed gratia; quia nullo cogente illam suscepit aut servat, sed gratis. Nam si quod hodie sponte promittis te cras daturum eadem cras voluntate das, quamvis necesse sit te cras reddere promissum, si potes, aut mentiri; non tamen minus tibi debet ille pro impenso beneficio, cui das, quam si non promisisses: quoniam te debitorem ante tempus dationis illi facere non es coactus. Tale est cum quis sanctae conversationis sponte vovet propositum. Quamvis namque servare illud ex necessitate post votum debeat, ne apostatae damnationem incurrat; et licet cogi possit servare, si nolit: si tamen non invitus servat quod vovit, non minus, sed magis gratus est Deo quam si non vovis
Abbreviated transcription (Latin):
inqͥt. id ẽ ante pentecosten sp̃e ñ erat datꝰ: quia
iħc ñdu erat głificatꝰ. Non om̃ino ñ datꝰ. s ñ
tanta plenitudine: ñ tanta ꝑfectione. Dat᷑
ꝓfecto insalb̃o pͥmo: dat᷑ & in scdõ: s in sabbo

Expanded text:
inquit, id est ante Pentecosten, Spiritus non erat datus, quia inquit, id est ante Pentecosten, Spiritus non erat datus, quia Jesus nondum erat glorificatus : non omnino non datus, sed non tanta plenitudine, non tanta perfectione. Datur profecto in Sabbato primo, datur et in secundo; sed in Sabbato
Abbreviated transcription (Latin):
erũ hac gemina dilectione. purgata meis.
tanto deuotiꝰ qnͣto securiꝰ ad ipsiꝰ diuini¬
tatis felices gestit amplexus: ita ut nimio desi¬
ineffabili lumine. ab illa inusitata dulcedine
penitꝰ absoebeat᷑: factoq silentio ab om̃ib corꝑa¬
lib ab om̃ib sensibilib ab om̃ib mutabilib. in
id qd̾ ẽ ce sic semꝑ ẽ & id ipsũ ẽ: in illud unũ ꝑspi¬
batizans sine dubio salb̃m salb̃oꝵ. Hic anmꝰ iu¬
beleus in quo homo ad suã possessionẽ reu̾tit᷑.
ipsũ uideł auẽtorẽ. suũ: ut nimirũ possideat᷑
&e possideat: habeat᷑ & habeat: teneat᷑ ce teneat.
Ipsa ẽ possessio que distracta uili peccati p̃cio: a¬
more hoĩs defluente ab eo a quo factꝰ ẽ ce in he¬
rente rei que facta ẽ. Hiuc sabb̃o ñ imm̾̾to qͥn-¬
quagenariꝰ numerꝰ dedicat᷑: in qͦ seruił timor
expellit᷑: carnis ñ sołu concupiscentia s ce me¬
moria consopit᷑: sp̃c plenitudo concipit᷑. Ante

Expanded text:
erum hac gemina dilectione purgata mens, tanto devotius, quanto securius, ad ipsius divinitatis felices gestit amplexus, ita ut nimio desiineffabili lumine, ab illa inusitata dulcedine penitus absorbeatur; factoque silentio ab omnibus corporalibus, ab omnibus sensibilibus, ab omnibus mutabilibus, in id quod est, et sic semper est, et ipsum est, in illud unum perspibatizans sine dubio Sabbatum sabbatorum. Hic annus jubilaeus, in quo homo ad suam possessionem revertitur, ipsum videlicet Auctorem suum, ut nimirum possideatur et possideat, habeatur et habeat, teneatur et teneat. Ipsa est possessio, quae distracta vili peccati pretio, amore hominis diffluente ab eo, a quo factus est, et inhaerente rei, quae facta est. Huic Sabbato non immerito quinquagenarius numerus dedicatur, in expellitur, carnis non solum concupiscentia, sed et memoria consopitur, spiritus plenitudo concipitur. Ante,
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃m scm qui datꝰ ẽ nob̾: ubiq septenari nu¬
merus custodit᷑: s in iꝑsi septenarii multipli¬
catione: ꝓfectus ipsiꝰ caritatis dinoscit᷑. Nam
septimꝰ dies qiͣ caritatis ẽ inchoatio: septimꝰ
annꝰ ꝓmotio: qͥnqͣgesimꝰ annꝰ qui ẽ ptꝰ septies
septẽ. ei ẽ plenitudo. In singłis requies: insin-¬
głis uacatio: in singłis sꝑitał quedã sabbiratio.
Primo requies inpuritate conscientie: deind̾
in multarũ m̃tium dulcissima comunctiõe:
postremo in ipsiꝰ dĩ contẽplatione. In pͥmo
sabb̃o uacat᷑ acrimine: in scdõ a cupiditate.
in tercio ab om̃i ꝓrsus distensione. In primo
mens colligit᷑ ad se: in sedõ extendit᷑ extra se.
in t̾cio rapit᷑ supͣ se. In pͥmo gustat qm dulcis
ẽ iħc in humanitate: in scło uidet qmͣ ꝑfectꝰ
in caritate: in teio qmͣ sublimis in deitate. En

Expanded text:
m, qui datus est nobis, ubique septenarius numerus custoditur; sed in ipsius septenarii multiplicatione profectus ipsius charitatis dignoscitur. Nam septimus dies quasi charitatis est inchoatio, septimus annus promotio, quinquagesimus annus, qui est post septies septem, ejus est plenitudo. In singulis requies, in singulis vacatio, in singulis spiritualis quaedam sabbatizatio. Primo requies in puritate conscientiae, deinde in multarum mentium dulcissima conjunctione, postremo in ipsius Dei contemplatione. In primo Sabbato vacatur a crimine, in secundo a cupiditate, in tertio ab omni prorsus distensione. In primo mens colligitur ad se, in secundo extenditur extra se, in tertio rapitur supra se. In primo gustat quam dulcis est Jesus in humanitate, in secundo videt quam perfectus in
Abbreviated transcription (Latin):
Qnͣdo fructus maturus ẽ tẽ decer¬
ꝑitur: ut ad patrisfamilias m̃sam ueniat.
Et nos cũ ad modulu̾ nr̃e ꝑfectionis ꝑdu¬
cti fuerimꝰ. ab hac uita ꝑ mort̾ẽ p̃cidim᷑:
ut ad conuiuiũ regis transferam᷑ eterni.

Expanded text:
ndo fructus maturus est tunc discerpitur, ut ad patrisfamilias mensam veniat. Et nos, cum ad modulum nostrae perfectionis perducti fuerimus, ab hac vita per mortem praecidimur, ut ad convivium Re
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a unus ds̃ sumꝰ: tu mens rationabilis et
uerbũ tuũ uł dilectio tua. unus es homo
ad similitudinẽ. auctoris tui factus. ñ ad
equalitatem. Creatus nempe ñ genitus:
formatus es ipse ñ formator. Recede ab
his que infra te sunt: minus utiq formata
hoc ẽ minus formosa qmͣ tu es. Accede forma¬
trici forme quo possis ẽẽ. formosior. eicdẽq
capies: qnͣto te illi caritatis pondere ma¬
gis imp̃sseris

Expanded text:
nostra unus Deus sumus: tu mens rationalis et verbum vel dilectio tua unus es homo, ad similitudinem auctoris tui factus, non ad aequalitatem, creatus nempe, non genitus. Formatus es ipse, non formator. Recede ab his quae infra te sunt, minus utique formata, hoc est minus formosa quam tu es. Accede formatrici formae quo possis esse formosior, eidemque capies, quanto te illi caritatis pondere magis impresseris
Abbreviated transcription (Latin):
in ueritate si ñ peccassent. Quaꝑꝑt̾ siquis
opinat᷑ saluatoris nr̃i redemptioñe uisq ad¬
illos aliqñdo debere extendi: rationabiliter
conuincit᷑. qr irrationabilit̃ decipit᷑. Qd̾ non
dieo quas preciũ mortis eiꝰ om̃ib hominũ
&e angloꝵ peccatis sua magnitudine ñ p̃ua

Expanded text:
in veritate, si non peccassent. Quapropter si quis in veritate, si non peccassent. Quapropter si quis opinatur Salvatoris nostri redemptionem usqillos aliquando debere extendi, rationabiliter convincitur quia rationabiliter decipitur. Quod non dico, quasi pretium mortis ejus omnibus hominum et angelorum peccatis sua magnitudine non prae
Abbreviated transcription (Latin):
genter humanã consideres. Sicut enĩ homo
ñ potuit reconciliari nͥ ꝑ hominẽ. dm qui
mori poss ꝑcuiꝰ iusticiã dõ restitueret᷑ qͦd
ꝑpeccatũ hominis ꝑdiderat: ita angłi dam
nati ñ possunt saluari nisi ꝑ angłm dm̃ qui
mori possit: & qui ꝑsuã iusticiã dõ reꝑaret
qd̃ alioꝵ peccata abstulerunt. Et sicut homo
ꝑaliũ hominẽ. qui ñ eẽt eiꝰdem generis ꝙͣuis
eiusde eẽt nature ñ debuit releuari: ita
nullus angłs ꝑ aliũ angłm saluari debet:
qmͣuis om̃s sint uni nature. qm̃ ñ sunt eiꝰ¬
dem generis sicut homines. Non enĩ sic suñ
om̃s angłi de uno angło: quẽadmodũ om̃s
homines de uno homine. Hoc qͦq remouet
eoꝵ restaurationẽ: qr sicut ceciderunt nul¬
lo alio nocente ut caderent: ita nullo alio
adiuuantẽ surgere debent qd ẽ illis impos¬
sibile. Alit̾ enĩ in clignitate. qmͣ habituri e¬
rant ñ possunt restitui: qm̃ sine auxilio ali¬
eno ꝑ potestatẽ suã qm acceꝑant stetissent

Expanded text:
genter humanam consideres. Sicut enim homo non potuit reconciliari, nisi per hominem Deum, qui mori posset, per cujus justitiam Deo restitueretur quod per peccatum hominis perdidei non possunt salvari, nisi per Angelum Deum, qui mori possit, et qui per justitiam suam Deo reparet quod aliorum peccata abstulerunt. Et sicut homo per alium hominem, qui non esset ejusdem generis, quamvis ejusdem esset naturae, non debuit relevari, ita nullus angelus per alium angelum salvari debet; quamvis omnes sint unius naturae: quoniam non sunt ejusdem generis, sicut homines. Non enim sic sunt omnes angeli de uno angelo; quemadmodum omnes homines de uno homine. Hoc quoque removet eorum restaurationem: quia sicut ceciderunt, nullo alio nocente ut caderent; illa nullo alio adjuvante resurgere debent: quod est illis impossibile. Aliter enim in dignitatem quam habituri erant non possunt restitui, quoniam sine alieno auxilio per potestatem suam quam acceperant stetissent
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃c uadens & ñ rediens: qm̃ qui facit pec¬
catũ seruus ẽ peccati. Quippe sicut nulla
uoluntas anteqmͣ haberet rectitudinẽ po¬
tuit eam dõ ñ dante capere: ita cũ deserit
acceptã ñ pot̃ eam nͥ dõ reddente reciꝑe. Et
maiꝰ miracułu existimo eũ ds uoluntati de.¬
sertam reddit. rectitudinẽ: qmͣ cũ mortuo
uitã reddit amissam. Corp enĩ necessitate
moriendo ñ peccat ut uitã ñquã recipiat:
uoluntas uͦ ꝑ se rectitudinẽ deserendo meret᷑

Expanded text:
s vadens, et non rediens , quoniam qui facit peccatum, servus est peccati . Quippe, sicut nulla voluntas, antequam haberet rectitudinem, potuit eam, Deo non dante, capere; ita cum deserit acceptam, non potest eam nisi Deo reddente recipere. Et majus miraculum existimo, cum Deus voluntati desertam reddit rectitudinem, quam cum mortuo reddit vitam amissam. Corpus enim necessitate moriendo non peccat, ut vitam nunquam recipiat; voluntas vero per se rectitudinem deserendo, meretur
Abbreviated transcription (Latin):
sumꝰ Nam qd̃ ñ nͥ difficile facere ualemꝰ. et
idõ ñ facimꝰ: dicimꝰ nos hoc facere ñ posse:
& ex necessitate nos siue inuitos deserere:
Et qd̃ sine. difficultate dimittere nequimus
&e iccirco facimꝰ hoc nos inuitos &e nolentes.
&e ex necessitate facere asserim Hoc gͥmͦ qͥ
lens dicit᷑. & ex necessitate. Hoc aũt imꝓpͥe:¬

Expanded text:
 Nam quod nonnisi difficile facere valemus, et ideo non facimus, dicimus hoc nos facere non posse, et ex necessitate nos, sive invitos, deserere: et quod sine difficultate dimittere nequimus, et idcirco facimus, hoc nos invitos, et nolentes, et ex necessitate facere asserimus. Hoc igiturlens dicitur, et ex necessitate, quia me
Abbreviated transcription (Latin):
qr cũ uult mentiri ne ꝑ̃dat uitã aut sa¬
lutem. cogitur deserere timore: mortis aut
torm̃tis ueritatẽ: ñ ẽ uerũ. Non enĩ cogi¬
tur magis uelle uitã qmͣ ueritatẽ: s qm̃
ui aliena ꝓhibet᷑ utrãq seruare simul. eli¬
positus sit ñ sponte s inuitus. Non enĩ
minus fortis ẽ ad uolendũ ueritatẽ qmͣ
ad uolendũ salutem: s fortiꝰ uult salutẽ.
Nam si p̃sentem uideret głam et̃nam qmͣ
statim post seruatã ueritatẽ assequeret᷑÷¬
& inferni torm̃ta quib post mendatiũ sine
mora traderet᷑: ꝓculdubio mox uiriũ suf¬
cerneret᷑. Cernis itaq nicħ liberiꝰ recta
uoluntate: cui nulla uis aliena pot̃ au

Expanded text:
quis vult mentiri ne perdat vitam aut salutem, cogitur deserere timore mortis, aut tormentis veritatem: non est verum. Non enim cogitur magis velle vitam quam veritatem; sed quoniam vi aliena prohibetur utramque servare simul, ipsa eliposita sit non sponte, sed invita. Non enim minus fortis est ad volendum veritatem, quam ad volendum salutem; sed fortius vult salutem. Nam, si praesentem videret gloriam aeternam, quam statim post servatam veritatem assequeretur, et inferni tormenta, quibus post mendacium sine mora traderetur ; procul dubio mox virium sufG. Cernis itaque nihil liberius recta voluntate, cui nulla vis aliena potest suam
Abbreviated transcription (Latin):
anima dicunt᷑ ut illd̾. multitudinis creden¬
dium erat cor unũ &e aĩa una: sic uir ce ux-¬
or qr carnalit̾ se diligunt. una caro dicuit᷑
Uel iło una caro: qr una lege astringunt᷑.
ad carnis debitũ ꝑsoluendũ. Sic̃ enĩ mulier
ñ habet potestatẽ torporis sui s uir: ita & uir ñ
humore nascunt᷑ ce crescunt: sic hoiẽs ꝑ amorẽ
incipiunt &e augent᷑. Humor de radice ascendit
in herbã. &e transmittit᷑ in sem̃: s ad radices nõ
reu̾tit᷑. Sic caritas de parentib ascendit ad fili¬
os: s ñ conu̾tit᷑. Et idõ parentes plus diliguĩ
filios. qmͣ ab eis diligant᷑ : qr filii tͣnsmittunt
affectũ ad filios ꝓcreandos

Expanded text:
 ut illud: Multitudinis credentium erat cor unum et anima una ; sic vir et uxor quia carnaliter se diligunt, una caro dicuntur. Vel ideo una caro, quia una lege astringuntur ad carnis debitum persolvendum, sicut enim mulier non habet potestatem sui corporis, sed vir, ita et vir non humore nascuntur et crescunt, sic homines per amorem incipiunt et augentur. Humor de radicibus ascendit in herbam, et transmittitur in semen, sed ad radicem non revertitur, sic charitas de parentibus ascendit ad filios, sed non convertitur. Et ideo parentes plus diligunt filios, quam ab eis diligantur, quia filii transmittunt affectum ad alios procreandos
Abbreviated transcription (Latin):
relinquit᷑ tẽporalis: ut qd̾ illicita anime dele.¬
c̃tatione siue etiã carnali uoluptate cõmissũ
est. satisfactionis amaritudine digne purge¬
tur ab homine du licet: ne districtis a dõ pu¬
niat᷑ in futuro. Null̃u enĩ mału p̾terit im¬
punitũ. Confessio gͦ conuenient̃ instituta ẽ:
ut qui in sua positus potestate a dõ discessit.
sub alio positus cũ humilitate & deuotione re
dete gerent᷑ ut peccator ñ a se s ab alio ma¬
ioris humilitatis causa satisfactionis medi¬
cinam requirat. Sunt enĩ sacram̃ta. qͣi q̃dã
liatũ ꝑ timor̃e: firmat᷑ ꝑ confessionẽ. S sci¬
endũ qd̾ similit circũuenit. sathanas ꝑ ni¬
miam duriciã. ut peccõres ꝑeant desꝑando:
quomͦ in nimia remissione corrigendo. Uñ
salomon. Non declines ad dext̾am: neq ad

Expanded text:
relinquitur temporalis, ut quod illicita animae delerelinquitur temporalis, ut quod illicita animae delectatione, sive etiam carnali voluptate commissum est, satisfactionis amaritudine digne purgetur ab homine, dum licet, ne districtius a Deo puniatur in futuro. Nullum enim malum praeterit impunitum. Confessio igitur convenienter constituta est, ut qui in sua potestate positus, a Deo discesserat, sub alio positus, cum humilitate et devotione reddetegerentur, ut peccator non a se, sed ab alio majoris humilitatis causa satisfactionis medicinam suscipiat. Sunt enim sacramenta quasi quaedam sciendum quia similiter circumvenit Satanas per nimiam duritiam, ut peccatores pereant desperando, quomodo in nimia remissione corrigendo. Unde Salomon: « Non declines ad dexteram neque ad
Abbreviated transcription (Latin):
multi ꝓ peccatis gemunt: ñ qd̾ peccata eis
nitet peccasse ꝓsola peccati turpitudine.iuxta¬
illd̾ philosophi. Si scirem deos condonaturos et
homines ignoraturos: ñ peccarẽ. fr̃uctuosa aũ
cordis contritio ẽ cũ qͥs de peccato quo dm
offendit. dolet. & inde turbat᷑: qr inuquitas amo¬
re iusticie displicet sibi. Hinc ẽ illd̾. Peccator qͣ¬
cũq hora ingemuerit: saliuiꝰ erit. łtenĩ eũ dõ
nicħ tardu sit. nicħ absens. qnͣtotiꝰ aliqͥs uere
penitet: tantociꝰ qui ẽ p̃sens dimittit sũmꝰ sa¬
cerdos xp̃c. Unde &e illd̾. Dixi confitebor adu̾sum
me iniusticias meas dño: & tu remisisti impie¬
tatẽ peccati mei. Delib̾aui sciłs in corde. firmi¬
derq disposui. illd̾ qd̾ cõmisi contẽiendo dm̃. ex¬
ecrare ꝓpt̃ dm̃: accusando meipsũ. Unde. illud.
Iustus in pͥncipio sermonis accusator est sui.
Est aũt dm peccatũ dimittere: et̃nam penam
ꝑ illo debitã relaxare. ꝑ collationẽ p̃sentis gre.¬

Expanded text:
multi pro peccatis gemunt, non quod peccata eis nitet peccasse pro sola peccati turpitudine, juxtai SENECA.: « Si scirem deos condonaturos, et homines ignoraturos, non peccarem. » Fructuosa autem cordis contritio est, cum quis de peccato, quo Deum offendit, dolet et inde turbatur; quia iniquitas amore justitiae sibi displicet. Hinc est illud: Peccator quacunque hora ingemuerit, salvus erit . Etenim cum Deo nihil tardum fit, nihil absens: quantocius aliquis vero poenitet, tantocius qui est praesens, dimittit. Unde et David: Dixi, confitebor adversum me injustitiam meam Domino, et tu remisisti impietatem peccati mei . Deliberavi scilicet in corde meo, firmiterque disposui illud quod commisi contemnendo Deum, exsecrari propter Deum accusando meipsum. Unde illud: Justus in principio sermonis accusator est sui . Est autem Deum peccatum dimittere, aeternam poenam pro illo debitam, relaxare per collationem praesentis gr
Abbreviated transcription (Latin):
cełoꝵ. In reconciliatione peccatoris ad dm̃
tria consideranda st̃: uidełꝰ cordis contritio: o¬
ris confessio: oꝑum satisfactio. Precip̃ enĩ scͥptã
peccata: &e facere dignos fructꝰ penitentie. Peni
tentia ẽ medicam̃tũ uulni̾s. spes salutis: et
nom̃ ipsũ sũp̃tum ẽ a pena. qua anima cruci¬
atur. & caro mortificat᷑: & dicta ẽ penitentia
qiͣ punientia. Qͥ penitentiã agunt ido capil¬
los ce barbã nutriuit: ut monstrent habun
hedos ad sinistrã futuros. Qd̾ aũt cinere asꝑgũ¬
tur peccatores: ostencdit᷑ qr cinis st̃. & in cine¬
res reu̾tent᷑. lacrime penitentiũ apd̃ dm̃ ꝓ
baptismate reputant᷑. Qui uͦ lacrimas inde

Expanded text:
. In reconciliatione peccatoris ad Deum tria consideranda sunt, videlicet cordis contritio, oris confessio, operum satisfactio. Praecipit enim Scriptura peccata ; et, facere dignos fructus poenitentiae . tentia est medicamentum vulneris, spes salutis, et nomen ipsum sumptum est a poena qua anima cruciatur, et caro mortificatur, et dicta est poenitentia quasi punientia. Qui poenitentiam agunt, ideo capillos et barbam nutriunt, ut monstrent abundahaedos ad sinistram futuros. Quod autem cinere asperguntur peccatores, ostendit quia cinis sunt, et in pulverem revertentur. Lacrymae poenitentium apud Deum pro baptismate reputant
Abbreviated transcription (Latin):
suis mundiciã subtrahit : & ante dĩ ocłos sor¬
m̃tis quedã uitia resecant dũ in aliis grauit᷑
ꝑdurant: pauciora qͥdem mala diligunt ꝙͣ
pris: s nͥ minꝰ mału diligant ñ fiunt minꝰ
mali. Tantꝰ enĩ ñ ñ qm affectꝰ mali ẽ in uno¬
crimine: ut magis alienet a dõ qm etiã młta.
Illd̾̃ aũt certũ ẽ qd̾ dũ qͥs in morte uniꝰ eri¬
minis iacet. in alio irrigari &e uiuificari ñ
pot̃. ut ꝓrsus deleat᷑ s int̾du ad diminutio¬
nẽ pene cõpluit᷑. iuxta illd̃ ꝓpħe. Pluit dñs
suꝑ unã ciuitatẽ: & ñ pluit suꝑ aliã. Scien

Expanded text:
 munditiam subtrahit, ante dei oculos sormentis quaedam vitia resecant, dum in aliis graviter perdurant, pauciora quidem mala diligunt quam prius, sed nisi minus malum diligant, non fiunt minus mali. Tantus enim nonnunquam affectus mali ecrimine, ut magis alienet a Deo, quam etiam multa. Illuc autem certum est quod dum quis in morte unius criminis jacet, in alio irrigari et vivificari non potest, ut prorsus deleatur, sed interdum ad minutionem poenae compluitur, juxta illud prophetae: Pluit Dominus super unam civitatem, et
Abbreviated transcription (Latin):
du ut timeres ab homine mortali. & a filio ho¬
minis qui qͣ fenũ ita arescet: &e oblitꝰ es dñi fa¬
git᷑: a quo factus sit minime reminiscit᷑. Nã qui
fecit qd̾ ñ erat. factũ sine gub̾natione ñ deserit:
& qui benigne hominẽ condidit. nequaꝙͣ iniuste
eruciari ꝑmittit: nͦ sinit neglecte ꝑire qd̾ ẽ. qͥ ħ
etiã qd̾ ñ erat curauit ut eẽt. Cũ gͦ causã tribu¬
lationis nr̃e querimꝰ & fortasse tardiꝰ inuenim᷑:
ẽ ista  coͣnsid̾a̾tio qd̾ nicħ iniuste patiam: qi si dõ
auctore sumꝰ qui ñ fuimꝰ: do regente. ñ affligimur

Expanded text:
u ut timeres ab homine mortali et a filio hominis qui quasi faenum ita arescet et oblitus es Domini fagitur, a quo factus sit, minime reminiscitur. Nam qui fecit, quod non erat, factum sine gubernatione non deserit; et qui benigne hominem condidit, nequaquam injuste cruciari permittit, nec sinit neglecte perire, quod est, qui hoc etiam, quod non erat, creavit ut esset. Cum ergo causam tribulationis nostrae quaerimus, et fortasse tardius invenimus, est ista consideratio, quod nihil injuste patiamur, quia si Deo auctore sumus, qui non fuimus, Deo regente non affligimur
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ luxurie appetitũ frenant. mͦ estũ auariciȩ
temꝑant: mͦ głam elationis declinant: mͦ sug¬
gestiones liuoris obruunt: mͦ ignẽ furoris ex¬
tingunt. Reges gͦ st̃: qr tẽptationũ suaꝵ moti¬
b ñ consentiendo succũbere. s regendo p̾esse
uł minꝰ fortes anime electȩ. Et hi reges st̃ nu

Expanded text:
riae appetitum frenant, modo aestum avaritiae temperant, modo gloriam elevationis inclinant, modo suggestiones livoris obruunt, modo ignem furoris exstinguunt. Reges ergo sunt, quia tentationum suarum motibus non consentiendo succumbere, sed regendo praeesse vel minus fortes animae el
Abbreviated transcription (Latin):
le liber quo uolueris eas sequendo concupis¬
centias tuas: infrenabo te laude mea. ut
semꝑ laus esꝰ in ore meo. In dño laudabit᷑ aĩa
oblitꝰ ẽ mei. Putat. enĩ syon id est anima xͥana
munꝰ adhuc ꝑfecta. uł etiã eccłia in suis m̃bris
infirmantib. se int̾ adu̾sa relictã a dño: qͥa
mox a tribulationib ñ eripit᷑: & obliuioni
se ab eo datã: qr diutiꝰ malis p̃sentib atteri
ꝑmittit᷑. Dei aũt memoria. nec obliuione rũ
pitur. nec recordatione sarcit᷑: s cũ aliqua de¬
stre mutabilita.⁊s consuetudine recordatꝰ uo¬
cat᷑. Nunqͥd obliuisci pot̾ mulier infantẽ suũ:
ut ñ misereat᷑ filio uteri su dic̃ dñs: Et si illa
oblita fuerit: ego tñ ñ obliuiscar tui. Nicħ in
hoc mundo inueniri pot̃ qd̾ tanto affectu ali¬
qͥd diligat qnͣto filiũ mat̃ diligit: s tñ ub̾iori¬
b caritatis uscerib &e ꝑseuerantiori affectu
diligit ds̃ filios suos. Nemo gͦ cũ aliqͥd patitur

Expanded text:
le liber, quo volueris, eas sequendo concupiscentias tuas, infrenabo te laude mea, ne semper laus ejus in ore meo. In Domino laudabitur anima oblitus est mei. » Putat enim Sion, id est anima Christiana minus adhuc perfecta vel etiam Ecclesia in suis membris infirmantibus se inter adversa relictam a Domino, quia mox a tribulationibus non eripitur; et oblivioni datam se ab eo, quia diutius malis praesentibus atteri permittitur. Dei autpitur, nec recordatione sarcitur? Sed dum aliqua destrae mutabilitatis consuetudine recordatuinfantem suum, ut non misereatur filio uteri sui? Et si illa oblita fuerit, ego tamen non obliviscar tui. » Nihil in hoc mundo inveniri potest, quod tanto affectu quis diligat, quanto mater filium diligit. Sed tamen uberioribus charitatis visceribus, et perseverantiori affectu diligit Deus filios suos. Nemo ergo, cum aliquid patitur
Abbreviated transcription (Latin):
amore suspense: in quib ĩa dñs qi in celestibꝰ
regnat: Cȩlos gͥ palmo pond̾auit: qr scĩs uir¬
tutũ copiã larga manu tribuens qua sus¬
pendunt᷑: pondꝰ ad huc infirmitatis qͦ depͥ¬
munt᷑ ñ aufert. Ad ima qͥppe trahit eos caro¬
ne extollat sp̃c: ad sũma trahit sp̃c. ne. ꝓst̾nat.
caro. Et fit certo moderamine subleuante ce
depͥmente manu dnĩ. ut di unꝰqͥsq eoꝵ ĩa
qͥdem int̾iꝰ ad sũma rapit᷑. s adhuc tẽptatur
exti̾s. nec desꝑationis lapsũ nec elationis ineur¬
rat: qm nec tẽptatio ext̾ior culp̃ã ꝑficit qr in¬
t̾ior intentio sursũ trahit: nec rursũ int̾ior in¬
tentio in suꝑbiã eleuat: qi tẽptatio ext̾ior dũ
grauat humiliat. S dũ sp̃c trahit &e caro ret᷑¬
hit: subtilissimo iudicii int̾ni moderamine
infra sũma & supͣ infima in qͦdam medio aĩa
librat᷑. Celos itaq dñs palmo ponderauit: sic̃ &

Expanded text:
nsae, in quibus jam Dominus quasi in coelestibus regnat? Coelos igitur palmo ponderavit, quia sanctis virtutum copiam larga manu tribuens, qua suspenduntur, pondus adhuc infirmitatis, qua deprimuntur, non aufert. Ad ima namque trahit eos carone extollat spiritus; ad summa trahit spiritus, ne prosternat caro; et sic, certo moderamine sublevante et deprimente manu Domini, ut dum unusquisque eorum jam quidem interius ad summa rapitur, sed adhuc tentatur exterius, ne desperationis lapsum vel elationis incurrat, quoniam nec tentatio exterior culpam perficit, quia interior intentio sursum trahit, nec rursum interior intentio in superbiam elevat, quia tentatio exterior, dum gravat, humiliat, sed dum spiritus trahit, et caro retrahit, subtilissimo judicii interni moderamine infra summa et supra infima in quodam medio anima libratur. Caelos itaque Dominus palmo ponderavit, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
Anima que peccaui̾t ipsa moriet᷑. Resistat.¬
anima peccato ne moriat᷑: pugnet ut coronet᷑.
Molesta lucta s fructuosa: qr ce si habet pen̾a.
auget a&e coronã. Non nocet sensus ubi ñ ẽ con¬
sensus: immo qd̾ resistentẽ. fatigat. uincentẽ.
entia. Bona ẽ que p̃terita peccata punit. et
punienda cõmittere refugit: que si peccatũ
sentiat peccato ñ consentit: qm̃ si cogitatio in-¬
quinat ratio lauat.
obinauer̃t sibi: iusticia &e pax osculate. st̃.
Ueritas confitentis & miscdi̾a miserentis
obuiauert sibi: qm̃ ñ pot̾̃ illi misccłia deẽẽ.
qui se cognoscit inueritate. Homo gͥ ꝑue¬
nãq spes uenie &e misedĩe in confessione consi¬
stit. Nec pot̃ quis iustificari a peccato: nisi

Expanded text:
nim quae peccaverit, ipsa morietur . Resistat ergo ne moriatur: pugnet ut coronetur. Molesta est lucta, sed fructuosa; quia si habet poenam, habebit et coronam. Non nocet sensus, ubi non est consensus: imo quod resistentem fatigat, vincentem entia est, quae peccata praeterita punit, et punienda committere refugit: quae si peccatum sentiat, peccato non consentit: quam si cogitatio inquinat, ratio lavat. obviaverunt sibi, justitia et pax osculatae sunt . Veritas confitentis et misericordia miserentis obviaverunt sibi, quoniam non potest illi misericordia deesse, qui se cognoscit in veritate. Osculum jusnamque spes veniae et misericordiae in confessione est, nec potest quis justificari a peccat
Abbreviated transcription (Latin):
suũ displicet: nec alt̾i peccata dissimulat:
& cũ corripit. ñ insultat. Tranquilla ẽ que
omĩb ẽ dulcis &e nulli grauis: utens amico
ad grãm: inimico ad patientiã: cunctis ad
beniuolentiã: quib pot̃ ad beneficientiã
sũptione mali. Munda ẽ & bene. sibi conscia.
cũ nec de p̃terito iuste accusat᷑: nec de p̃sen¬
t iniuste delectat᷑. Pura ẽ cui nec ds̃ sua
peccata imputat qr ñ fecit: nec aliena qi ñ
approbauit: nec negligentiã qi ñ tacuit: nͦ

Expanded text:
orem dimittit, nec ejus peccatum dissimulat; et cum corripit, non insultat. Tranquilla est, quia omnibus est dulcis, et nulli gravis: utens amico ad gratiam, inimico ad patientiam, cunctis ad benevolentiam, et quibus potest ad beneficentiam. onscia, cum nec de praeterito juste accusatur, nec de praesenti injuste delectatur. Pura est, cui Deus nec sua peccata imputat, quia non fecit: nec aliena, quia non approbavit: nec negligentiam, quia non tacuit: nec
Abbreviated transcription (Latin):
qr m̃tem diuino desertã auxilio quecũq tẽp¬
tatio impetierit subuertit. Cor gͦ hominis qd̾
amando unũ ꝑmansit : postqmͣ ꝑdefideria
t̾rena diffluere cepit: quasi in tot. diuisũ
est quot. ea st̃ que. concupiscit. Sicq fit ut
mens que uerũ bonũ amare nescit. nunꝙͣ
ualeat eẽ. stabilis: qr desiclerii sui finẽ in his
que amplectit᷑ ñ inueniens. dũ semꝑse desi¬
derio extendit. sequens qd̃ consequi ñ ualet:
nunqm requiescit. Hinc gͥ nascit᷑ motꝰ sine.
stabilitate: labor sine requie: eursus sine ꝑ¬
uentione: ita ut semꝑ inquietũ sit cor nr̃m.
donec illi adherere ceꝑit uͥ ae desider io suo ni¬
chil deeẽ gaudeat: & ea que diligit semꝑ mansu¬
ra confidat. Ecce ostendimꝰ morbũ. cor fluctu¬
ans. cor instabile. cor inquietũ: & causã morbi
amorẽ scilicet mundi: & remediũ morbi. amorẽ

Expanded text:
Quia mentem divino desertam auxilio quaecunque tentatio impetierit, subvertit. Cor ergo hominis, quod amando unum permansit, postquam per desideria terrena difluere coepit; quasi in tot divisum est, quod ea sunt quae concupiscit. Sicque fit, ut mens quae verum bonum amare nescit, nunquam valeat esse stabilis, quia desiderii sui finem in his quae amplectitur non inveniens, dum semper se desiderio extendit sequens quod consequi non valet, nunquam requiescit; hinc igitur nascitur motus sine stabilitate, labor sine requie, cursus sine perventione, ita ut semper sit inquietum cor nostrum, donec illi adhaerere coeperit; ubi et desiderio suo nihil deesse gaudeat, et ea quae diligit semper mansura confidat. Ecce ostendimus morbum cor fluctuans, cor instabile, cor inquietum. Et causam morbi, amorem videlicet mundi, et remedium morbi amorem
Abbreviated transcription (Latin):
rimo demonstrandu ẽ unde tan¬
ta incorde hominis uicissitudo
oriat᷑: ac deinceps qͦmͦ ad pacẽ
stabilem mens humana reduci:
qualit̃q in eade̾ stabilitate sua
conseruari possit insimuandũ. Ualde etenĩ uti

Expanded text:
r demonstrandum est, unde tanta in corde hominis vicissitudo oriatur, ac deinceps quomodo ad pacem stabilem mens humana reduci, qualiterque in eadem stabilitate sua conservari possit insinuandum. Et li
Abbreviated transcription (Latin):
&e ceta. Est aũt caritas motꝰ animi ad fruendũ
dia ẽ. & nullis inde auerti molestiis fortitudo ẽ.
nullis illecebris tẽꝑantia ẽ: nulla suꝑbia iꝰticia.
Hic st̃ he uirtutes in actu. mn et̾na beatitudi¬
ne in affectu. Hic in oꝑe: ibi in mercede. Hic
in officio: ibi in fine. Cuꝑiditas uͦ ẽ motꝰ animi
ad fruendu se & ꝑximo & quolibet corpore ñ
ꝓꝑt̾ d̾m. Qd̃ agit indomita cupiditas ad corrũ¬
pendu animũ & corpꝰ suũ: flagitiũ uocatur.
Qd̾ aũt agit ut alteri noceat. facinꝰ dicitur.
Et hec st̃ duo genã om̃iũ ꝑecc̃oꝵ. S flagitia pͥora
sunt. que cũ exinanierint animũ &e ad qͣndã
egestatẽ ꝑduxerint: in facinora ꝓsilit᷑. Dili

Expanded text:
 charitas motus animi ad fruendum tia est; nullis inde averti molestiis, fortitudo est; nullis illecebris, temperantia est; nulla superbia justitia est. Hic sunt hae virtutes in actu, in aeterna beatitudine in effectu; hic in opere, ibi in mercede; hic in officio, ibi in fine. Cupiditas vero est motus animi ad fruendum se et proximo et quolibet corpore non propter Deum. Quod agit indomita cupiditas ad corrumpendum animum et corpus suum, flagitium uocatur; quod autem agit, ut alteri noceat, facinus dicitur. et haec sunt duo genera omnium peccatorum, sed flagitia priora sunt. quae cum exinaniuerint animum et ad quandam egestatem perduxerint, in facinora prosilitur, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ñ sumas. salbata serua. Quatuor hec iussa con¬
clusit pͥma tabella. Cet̾a sex. tabule sic st̃ in¬
scͥpta scłs. Bongi ut dures habeas in honore
parentes. Ne ferias gladio. ne sis mechus neq
latro. Non falsus testis. ñ sis inhians alienis.

Expanded text:
non sumas, Sabbata serva. Quatuor haec jussa connon sumas, Sabbata serva. Quatuor haec jussa conclusit prima tabella. Caetera sex tabulae sic sunt inscripta secundae: Longius ut dures, habeas in honore parentes. Ne ferias gladio, nec sis moechus, neque latro, Non falsus testis, non sis inhians alienis.
Abbreviated transcription (Latin):
trib reb dilectio dĩ exprimit᷑: ut nicħ rema¬
neat in homine. qd̾ ñ diuine dilectioni subda¬
tur. Nam dũ dieit᷑. dilige d̾m ex toto corde tuo:
om̃s cogitationes in dm̃ referendas p̃cepit. Du
uͦ dicit᷑ ex tota anima: om̃s affectiones anime
ad d̾̃m referri iussit. Tu uͦ adiecit extota m̃te:¬
omnẽ rationẽ humanã qua intelligimꝰ ce dis¬
cernimꝰ in reb diuinis indicat ẽẽ occupandã.
uob̾ homines. & uos facite illis. Licet gͥ diu̾sa
sint p̃cepta quib aut utilit̾ que st̃ appetenda
cuꝑimꝰ aut que uitanda st̃ utilit̾ p̃cauenrꝰ:
unũ tñ st̃ in radice caritatis: qi oĩa in dilectiõe
dĩ & ꝑrimi facere debentꝰ. Recte itaq dicit᷑ legẽ
& ꝓpħas referri ad duo mandata caritatis: qi
Uideamꝰ gͦ decalogũ. S qr qd̾ canit᷑ metro
mely retinet᷑: Ecce decẽ cordis resonat eusto
dia legis. Cunctipotens unꝰ ñ ẽ altꝰ d̾s ullꝰ. Ip̃
nulła caueas formare figurã. Hoc nom̃ frust᷑

Expanded text:
is rebus dilectio Dei exprimitur, ut nihil remaneat in homine quod non divinae dilectioni subdatur. Nam dum dicitur: Diliges Deum ex toto corde tuo, omnes cogitationes in Deum referendas praecipit; dum vero dicitur, ex tota anima, omnes affectiones animae ad Deum referri jussit; dum vero adjecit, ex tota meanam, qua intelligimus et discernimus in rebus divinis esse occupandam. vobis homines, haec et vos facite illis . » Licet igitur diversa sint praecepta, quibus aut utiliter quae sunt appetenda cupimus, aut quae vitanda sunt utiliter punum tamen sunt in radice charitatis, quia in dilectione Dei et proximi facere debemus. Recte itaque dicit legem et prophetas referri ad duo mandata charitatis, quia Videamus ergo Decalogum: Sed quia quod capitur metro melius retinetur, Ecce decem chordis resonat custodia concordia legis. Cunctipotens unus, non est alius Deus ullus. Ipsius nullam caveas formare figuram. Hoc nomen frustra
Abbreviated transcription (Latin):
manus attingit: s in his que ocłis &e mani¬
bus subiacent nulla subtilitas iudiciũ impe:¬
dit: qr fetentia a ñ fetentib. decora a turpib.
amara a dulcib. dura a suauib. & a dissonis
consonantia facile discernunt᷑. S deside¬
rii sui ueneno mens ebria. corpꝰ contumeli¬
is applicat: ce iunctis cõplexib ambo in mor¬
diferas suauitates elapsi obdormiunt. Cũꝙ
euigilauerint sero penitentiã adducit con¬
fusio: & inquinam̃toꝵ horror fedate menti
occurrit. Et inceti̾s om̃ib que maligne.
patrata funt huiꝰ ultio peccatorẽ ꝑsequit᷑ :
ce ipse libidinũ labe crapulatus secũ uomit.

Expanded text:
manus attingit; sed in his quae oculis et manimanus attingit; sed in his quae oculis et manibus subjacent, nulla subtilitas judicium impedit, quia fetentia a non fetentibus, decora a turpibus, amara a dulcibus, dura a suavibus, et a dissonis consonantia facile discernuntur. Sed desiderii sui veneno mens ebria corpus contumeliis applicat, et junctis complexibus ambo in mortiferas suavitates elapsi obdormiunt. Cumque evigilaverint, sero poenitentiam adducit confusio, et inquinamentorum horror foedatae menti occurrit. Et in caeteris omnibus quae maligne patrata sunt, hujusmodi ultio peccatorem persequitur, et ipse libidinum labe crapulatus se convomit.
Abbreviated transcription (Latin):
briçãtur quelibet quarũq uoluptatũ si¬
mulachra. Non ẽ caro dictatrix peccati. nͦ
inuentrix malicie: nec cogitatus format
nec disponit agenda: s officina ẽ sp̃c qui
in ea & ꝑ eam quecũq affectauerit ꝑagit
& consũmat. Qd̾ aũt ipsa insensibilis sit spũ
recedente dinoscit᷑: post. curꝰ dicessũ nulli
apta usui suꝑest putredinis massa & paludiᷤ
aceruus. Quieqͥd enĩ sentit: a natura coepo¬
ris alienũ ꝓbatur. Qd̾ uͦ caro adu̾sus sp̃m̃¬
& sp̃c adu̾sus carnẽ. contendere dicit᷑ e re¬
pugnare. impprie arbitroe dictũ: qr solius
anime lis ista ẽ que secũ rixatur e cũ ꝓpͥo
arbitrio litigat: certior in huimodi questio¬
nib quid bonũ sit qͥd mału. qmͣ in aliarum
rerũ inquisitionib qͥd uerum sit qͥd falsum.
Nam in abditarũ causarũ inspectionib et
secretis nature pot̾ homo errare uł decipi:
qr ñ ꝑ omĩa a fine usq ad fin̾e intellectꝰ hu¬

Expanded text:
bricantur quaelibet quarumcunque voluptatum sibricantur quaelibet quarumcunque voluptatum simulacra. Non est caro dictatrix peccati, nec inventrix malitiae, nec cogitatus format, nec disponit agenda, sed officina est spiritus, qui in ea et per eam quaecunque affectaverit peragit et consummat. Quod autem ipsa insensibilis sit, spiritu recedente dignoscitur: post cujus discessum nulli apta usui superest putredinis massa et paludis acervus. Quidquid enim sentit a natura corporis alienum probatur. Quod vero caro adversus sps adversus carnem contendere dicitur et repugnare , improprie arbitror dictum, quia solius animae lis ista est quae secum rixatur et cum proprio arbitrio litigat, certios in hujusmodi quaestionibus quid bonum sit, quid malum, quam in aliarum rerum inquisitionibus quid verum sit, quid falsum. Nam in abditarum causarum inspectionibus et secretis naturae potest homo errare vel decipi, quia non per omnia a fine usque ad finem intellectus hu
Abbreviated transcription (Latin):
oblatis fauorib. Que. gula cõmunib ẽ con¬
tenta saporib: Qͥs ñ se habeat uilem: si ui¬
deat humilem⁊ Qs ñ putet obꝓbriũ: si se
sentit inglorium: Qͥs enumeret uoluptatũ
potiꝰ monstra quã species : ꝑ que concupiscen¬
die carnis uictam auimã trahunt. elam pała¬
q de conclaui ad forum. de lupanari ad the¬
atrum: In pͥmis abrasa uerecundia pudo¬
req conuulso ñ abscondit᷑ scelus. nec mutit
ratio: nec diseretio reluctatur: carnis affec¬
tib captiuus spe consentaneam exhibet cli¬
entelam. Hoc ipsũ qd̃ dico carnis affectus.
imꝓpͥe dico: qr hec uicia ꝓprie anime. sunt:
que sentit &e mouet ceuiuit: cui imputatur
peccatũ: qr ipsi datũ ẽ arbitriũ. x iudieiũ.
&e scientia. & potentia. ꝑ que possit reꝑbare
malu ce eligere bonũ. Corpore aũt sic utit᷑
anima sicut faber malleo uł ineude: in qͦ
formant᷑ omium turpitudinũ ydola. & fa¬

Expanded text:
oblatis favoribus, quae gula communibus est conoblatis favoribus, quae gula communibus est contenta saporibus. Quis non se habeat vilem, si videat humilem? Quis non putet opprobrium, si se sentit inglorium? Quis enumeret voluptatum potius monstra quam species, quae per concupiscentias carnis invitam animam trahunt clam palamque de conclavi ad forum, de lupanari ad theatrum? In primis abrasa verecundia pudoreque convulso non absconditur scelus, nec nutat ratio, nec discretio reluctatur carnis affectibus; captivus spiritus consentaneam exhibet clientelam. Hoc ipsum quod dico, carnis affectus improprie dico, quia haec vitia propriae animae sunt, quae sentit et movet et vivit: cui imputatur peccatum, quia ipsi datum est arbitrium, et judicium, et scientia, et potentia, per quae possit improbare malum et eligere bonum. Corpore autem sic utitur anima, sicut faber malleo vel incude, in qua format omnium turpitudinum idola, et fa