comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iacere in uiciis conspicit. desꝑa-¬
re non audeat: quia diuine
miscđie diuitias ignorat. Rem
ut si uos peccatores ẽẽ excor
de conspicitis:om mpoten¬
tis dei miscđiam amplius
ametis. Presenti anno in mo¬
nasterio meo qd iuxta beatoꝵ
martyrum iohannis et pauli
eccłam situm est. fr̃ quidam
ad conuersionem uemit. deuo
sterium. frat̾ suus. corpore ñ¬
corde secutus est. Nã ualde con¬
uersionis uitam. et habitum
detestans. inmonasterio ut hoᷤᷤ¬
sepes habitabat: et monacho¬
rum uitã morib fugiens. re-¬
cedere a ma̾nasterii habitati¬
one non poterat:quia uelqͥd
ageret. uel unde uiueret non
habebat. Erat eius prauitas
cunctis onerosa: s hunc om̃s
equanimit̾ ꝓ fr̃is eius amore
tolerabant: nam suꝑbus et
lubricus. siqua post hoc scłm
sequeretur uita. nesciebat. Irri¬
debat uerosiquis illi hanc pre¬
dicare. uoluisset. Itaq cum
habitu& scłari uiuebat in mo¬
nast̾io. uerbis leuis⁊ nutibus

Expanded text:
jacere in vitiis conspicit, desperjacere in vitiis conspicit, desperare non audeat, quia divinae misericordiae divitias ignorat. 7. Rut si vos peccatores ex corde esse conspicitis, omnipotentis Dei misericordiam amplius ametis. Praesenti anno in monamartyrum Joannis et Pauli ecclesiam positum est frater quidam ad conversionem venit, et desterium frater suus corpore ncorde secutus est. Nam valde conversionis vitam et habitum detestans, in monasterio ut hospes habitabat, et, monachorum vitam moribus fugiens, recedere a monasterii habitatione non poterat, quia vel quid ageret vel unde viveret non habebat. Erat ejus pravitas cunctis onerosa, sed hunc omnes aequanimiter pro fratris ejus amore tolerabant. Nam, superbus et lubricus, si qua post hoc saeculum sequeretur vita nesciebat, irridebat vero si quis illi hanc praedicare voluisset. Itaque cum habitu saeculari vivebat in monasterio, verbis levis, motibus
Abbreviated transcription (Latin):
merari. Illic eos a sorte humi¬
lium iudex separat: qui se hic
insuꝑbie cornib exaltant.
Regnum celorũ ꝑcipere neq̃¬
unt: qui hic et in celesti fide
positi. toto desiderio terram
querunt. Et multos tales in
s eos nec imittari. nec despare
debetis. Quid enim sit hodie a¬
spicitis: sed quid crasfuturũ sit
post nos uenire cernitur. ꝑagi¬
litatem nos boni oꝑis antecedit:
et uix eum ceras sequimur. quẽ
hodie preire uidebamur.Cer¬
te cum stephanus ꝓfide more¬
dantium seruabat. Omnium
qͥ ad lapidant̾ium om̃s exer-¬
tos reddidit: et tamen eundẽ
ipsum in sc̃a eccł̃ia laboribus
antecessit. quẽ ꝑsequendo mar¬
tyrem fecit. Duo ergosunt que
sollicite pensare debemus.Qͥa
enim multi uocati. sed pauci
electi sunt: primum ẽ. ut de
se quisq minime p̾sumat: qr
et siam ad fidem uocatus est:
utrum ꝑhenni regno dignus
sit nescit. Scđm uero ẽ. ut unꝰ¬
quisq ꝓximum quẽ fortasse

Expanded text:
merari. Illic eos a sorte humimerari. Illic eos a sorte humilium judex separat, qui se hic in superbiae cornibus exaltant. Regnum coelorum percipere nequeunt 1514 qui hic et in coelesti fide positi toto desiderio terram quaerunt. 6. Et multos tales intsed eos nec imitari. nec desperare debetis. Quid enim sit hodie aspicimus, sed quid cras futurus sit post nos venire cernitur per agilitatem nos boni operis antecedit, et vix eum cras sequimur quem hodie praeire videbamur. Certe cum Stephanus pro fide morementa servabat. Omnium qui ad lapidandum omnes exertos reddidit, et tamen eumdem ipsum in sancta Ecclesia laboribus antecessit quem persequendo martyrem fecit. Duo ergo sunt quae sollicite pensare debemus. Quia enim multi vocati, sed pauci electi sunt, primum est ut de se quisque minime praesumat, quia etsi jam ad fidem vocatus est, utrum perenni regno dignus sit nescit. Secundum vero est ut unusquisque proximum, quem fortasse
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce enim ad hodiernam festi¬
uitatem. quam multi conue-¬
nimus: eccł̃ie parietes implemꝰ:
sed tam̃ quissciat quã pauci
sunt. qui in illo electorum dei
sequuntur: morib fugiunt.¬
dicit. Qui confitentur se nos¬
se dm̃. factis autẽ negant. Hinc
iacobusait. fides sine oꝑibus
ociosa est. hinc ꝑ psalmistam
dñs dicit. Annuntiaui et lo-¬
cutus sum: multiplicati sunt
suꝑ numerũ. Nocante autem
dno. suꝑ numerum multipli¬
cantur fideles: quia non nũꝗͣ.
etiam hii ad fidem ueniunt:
qui ad electorum numerum
ñ ꝑtingunt. hic enim fidelib
ꝑ confessionẽ admixti sunt: s
ꝓpter uitã reꝓbam. illic nume¬
rari insorte fidelium ñ meren¬
tur. hoc ouile sc̃e eccl̃iȩ hedos
cum agnis recipit: s attestante
eugłio cum uidex uenerit. bo¬
nos a malis separat: sicut pa¬
stor segregat oues ab hedis.
Neq etenim possunt qui hic
carnis suȩ uoluptatib serui¬
unt: illic inouium grege nu-¬

Expanded text:
Ecce enim ad hodiernam festiEcce enim ad hodiernam festivitatem quam multi convenimus, Ecclesiae parietes implemus, sed tamen quis sciat quam pauci sunt qui in illo electorum Dei sequuntur, moribdicit: Qui confitentur se nosse Deum, factis autem negant . Hinc Jacobus ait: Fides sine operibus otiosa est . Hinc per Psalmistam Dominus dicit: Annuntiavi, et locutus sum, multiplicati sunt super numerum . Vocante enim Domino, super numerum multiplicantur fietiam hi ad fidem veniunt, qui ad electorum numerum non pertingunt. Hic enim fidelibus per confessionem admisti sunt, sed propter vitam reprobam illic numerari in sorte fidelium non merentur. Hoc ovile sanctae Ecclesiae haedos cum agnis recipit; sed, attestante Evangelio, cum judex venerit, bonos a malis separat, sicut pastor segregat oves ab haedis . Neque etenim possunt qui hic carnis suae voluptatibus serviunt, illic in ovium grege nu
Abbreviated transcription (Latin):
erunt. Unde et isdẽ pat̾famili¬
as dicit. Uolo et huic nouissi¬
mo dare: sicut & tibi. Et quia
ipsa regniꝑceptio. eius est boni¬
tas uoluntatis: recte subiungit.
Anñlicet mͥ qd̃ uolo facere.Stul¬
ta enim est questio hominis: contͣ
benignitatẽ dĩ. Conquerendũ
qͥppe non eẽt si daret qͦd non
deberet: s si ñ daret qd̃ deberet.
Unde apte subditur. An oculꝰ
tuus nequã ẽ. quia ego bonus
sum: Nemo autẽ se de opere.
nemo de tempore extollat: cum
hac expleta sententia subseq̃n¬
ter ueritas clamet. Sic erunt
nouissimi primi: & pͥmi nouis¬
simi. Ecce enim et si iam scimus
quȩ uel quanta bona egimus: ad¬
huc suꝑnus iudex qua subtilita¬
te hȩc examinet ignoramus. Et
quidem gaudendũ cuiq sũmo¬
ꝑe est: in regno di ẽẽ uel ultimũ.
S post hec t̾ribile est ualde qd̃
sequitur. Multi autem sunt uo¬
cati: pauci uero electi. Quia et
ad fidem plures ueniunt: et ad
celeste regnũ pauci ꝑducuntur.

Expanded text:
erunt. Unde et idem paterfamilierunt. Unde et idem paterfamilias dicit: Volo et huic novissimo dare sicut et tibi. Et quia ipsa regni perceptio ejus est bonitas voluntatis, recte subjungit: Aut non licet mihi quod volo facere? Stulta enim quaestio est hominis contra benignitatem Dei. Non querendum quippe esset si non dat quod non debet, sed si non daret quod deberet. Unde apte subditur: An oculus tuus nequam est quia ego bonus sum? Nemo autem se de opere, nemo de tempore extollat, cum hac expleta sententia subsequenter Veritas clamet: Sic erunt novissimi primi, et primi novissimi. Ecce enim etsi jam scimus quae vel quanta bona egimus, adhuc supernus judex qua subtilitate haec examinet ignoramus. Et quidem gaudendum cuique summopere est in regno Dei esse vel ultimum. 5. Sed post haec terribile est valde quod sequitur: Multi enim sunt vocati, pauci vero electi, quia et ad fidem plures veniunt, et ad coeleste regnum pauci perducuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
num uocant᷑. Celorũ etenim reg¬
nũ. nullꝰ murmurans accipit. nul¬
antiqui patres usq ad aduen-¬
tum dñi quamlibet iuste uixe¬
rint. ducti ad regnum ñ sunt. nͥ
ille descenderet. qͥ paradysi clau¬
stra hominib. interpositione
suȩ mortis aꝑiret: eoꝵ hoc ipsũ
murmurasse ẽ. qd̃ & recte ꝓ ꝑci-¬
piendo regno uixerunt. et tam̃
diu aꝑcipiendo regno dilati st̃.
Quos enim post ꝑactam iusticiã.
inferni loca quãuis tranquilla
susceꝑunt: eis ꝓfecto et laborasse
fuit inuinea. et murmurasse.
Quasi ergo post murmurationẽ
denarium accipiunt: qui post
longa infermi tempora. ad gau¬
dium regni ꝑuenerunt. Nos au¬
tem qui ad hora undecimã ueni¬
mus. post laborẽ ñ murmuramꝰ.
et denarium accipimꝰ: quia post
mediatoris aduentum in hoc
mundo uenientes. ad regnum
ducimur. mox ut de corpore ex¬
imus: et illud sine mora ꝑcipi¬
mus: qd̃ antiqui patres cum
magna ꝑcipere dilatione meru¬

Expanded text:
num vocantur? Coelorum etenim regnum vocantur? Coelorum etenim regnum nullus murmurans accipit, nulantiqui patres usque ad adventum Domini, quantumlibet juste vixerint, ducti ad regnum non sunt, nisi ille descenderet qui paradisi claustra hominibus interpositione suae mortis aperiret, eorum hoc ipsum murmurasse est quod et recte pro percipiendo regno vixerunt, et tamen diu ad percipiendum regnum dilati sunt. Quos enim post peractam justitiam inferni loca quamvis tranquilla susceperunt, eis profecto et laborasse fuit in vinea, et murmurasse. Quasi ergo post murmurationem denarium accipiunt, qui post longa inferni tempore ad gaudia regni pervenerunt. Nos autem qui ad undecimam venimus, post laborem non murmuramus, et denarium accipimus, quia post Mediatoris adventum, in hoc mundo venientes, ad regnum ducimur mox ut de corpore eximus, et illud sine mora percipimus, quod antiqui patres cum magna percipere dilatione meru
Abbreviated transcription (Latin):
Quanti patres ante legem. quan¬
ti sub lege fuerunt: et tamen
hii qui in dñi aduentu uocati st̃.
ad cȩloꝵ regnum sine aliqua tar¬
ditate ꝑuenerunt. Eundem gͦ
denariũ accipiunt qui labora¬
uerunt adundecimã: quẽ expec¬
tauerunt toto desiderio & qui
laborauerunt ad primã: quia
equalem uitȩ ȩt̃ne retͥbutionẽ
sortiti sunt. cũ his qui a mundi
initio uocati fuerant: hii qui
inmundi fine ad dnm uenert̃.
Unde et hii qui in labore preces¬
serant: murmurantes dicunt.
hii nouissimi una hora fecerunt:
et pares illos nobis fecisti. qui
portauimus pondus diei et estꝰ:
Pondus etenim diei & estus por-¬
tauerunt hii. quos amundi ini¬
tio quãdiu hic contigit uiuere:
necesse fuit etiam longiora car-¬
nis temptamenta tolerare.Uni-¬
cuiq enĩ pondus diei et estus fer-¬
re est:ꝑlongioris uitȩ tempora
carnis sue calore fatigari Sed
queri potest cur murmurasse
dicti sunt: qͥ saltem sero ad reg¬

Expanded text:
Quanti patres ante legem, quanQuanti patres ante legem, quanti sub lege fuerunt, et tamen hi qui in Domini adventu vocati sunt ad coelorum regnum sine aliqua tarditate pervenerunt. Eumdem ergo denarium accipiunt qui laboraverunt ad undecimam quem exspectaverunt toto desiderio qui laboraverunt ad primam, quia aequalem vitae aeternae retributionem sortiti sunt cum his qui a mundi initio vocati fuerant, hi qui in mundi fine ad Dominum venerunt. Unde et hi qui in labore praecesserant, murmurantes dicunt: Hi novissimi una hora fecerunt, et pares illos nobis fecisti qui portavimus pondus diei et aestus? Pondus enim diei et aestus portaverunt hi quos a mundi initio, quia diu hic contigit vivere, necesse fuit etiam longiora carnis tentamenta tolerare. Unicuique enim pondus diei et aestus ferre est per longioris vitae tempora carnis suae calore fatigari. 4. Sed quaeri potest quomodo murmurasse dicti sunt, qui saltem sero ad reg
Abbreviated transcription (Latin):
carnis sue uoluptatib pascitur:
recte ociosus redarguitur: quia
fructum diuini oꝑis non sectat᷑.
Qui uero et usq ad etatẽ ultimã
deo uiuere neglexit: quasi usq
ad undecimã ociosus stetit. Un¬
de et recte usq adundecimam
torpentib dr̃. Quid hic statis
totadie ociosi: Ac si aꝑte dicat᷑.
Et si deo uiuere inpueritia. et¬
in iuuentute noluistis: saltẽ
mnultima etate resipiscite: & ad
uitȩ uias cũ iam laboraturi
multum ñ estis. uel sero uenite.
& tales ergo pat̾ familias uocat:
et plerũq ante remunerant᷑:
quia prius ad regnũ de corpore
exeunt. quã hii qui iam inpu¬
eritia uocati ẽẽ uidebant᷑. An
non ad undecimã uenit latro
Qui et si ñ habuit ꝑ etatem. ha¬
buit tamen sero ꝑ penam: qui
dm̃ incruce confessus est: &
pene cum uoce sententiȩ. sp̃m
exalauit uitȩ. Anouissimo autẽ
reddere denariũ pat̾ familias
cepit: qͥa ad paradẏsi requiem.
pͥus latronẽ quam petrũ ꝑdux̃.

Expanded text:
carnis suae voluptatibus pascitur, carnis suae voluptatibus pascitur, recte otiosus redarguitur, quia fructum divini operis non sectatur. 3. Qui vero et usque ad aetatem ultimam Deo vivere neglexerit, quasi usque ad undecimam otiosus stetit. Unde recte usque ad undecimam torpentibus dicitur: Quid hic statis tota die otiosi? Ac si aperte dicatur: Et si Deo vivere in pueritia et juventute noluistis, saltem in ultima aetate resipiscite, et ad vitae vias cum jam laboraturi multum non estis, vel sero venite. Et tales ergo paterfamilias vocat, et plerumque ante remunerantur, quia prius ad regnum de corpore exeunt quam hi qui jam a pueritia vocati esse videbantur. An non ad undecimam horam venit latro, qui etsi non habuit per aetatem, habuit tamen sero per poenam, qui Deum in cruce confessus est, et pene cum voce sententiae spiritum exhalavit vitae? A novissimo autem reddere denarium paterfamilias coepit, quia ad paradisi requiem prius latronem quam Petrum perduxit.
Abbreviated transcription (Latin):
uentus ẽ: quia uelut incentro
sol figitur: dũ in ea plenitudo
roboris solidatur. Nona autẽ
senectus intelligitur. in qua ue¬
lut sol ab alto axe descendit:
quia ea etas a calore iuuentu¬
tis deficit. Undecima uero ho
ra est: ea etas. quȩ decrepita uł
ueterana dicitur. Unde & gre¬
ci. ualde seniores ñ gerontas
plusquã senes ẽẽ insinuent. qͦs
ꝓuectiores uocant. Quia ergo
ad uitam bonam alius inpue¬
ritia. alius in adolescentia. aliꝰ
in iuuentute. alius in senectu¬
te. alius in decrepita etate per-¬
ducitur: quasi diuersis horis
set unusquisq qͥd agat: & con¬
sideret si in dei uinea laborat.
Qui emminhac uita ea que sua
sunt querit: ad huc ad dnĩ ui-
neã ñ uenit. Illi nãq dño la¬
borant. qui ñ sua s lucra dni-¬
ca cogitant: qui zelo caritatis.
studio pietatis. inseruiunt: ani-¬
mabus lucrandis inuigilant:
ꝑducere & alios secũ ad uitam
festinant.Nam qͥ sibi uiuit. qui

Expanded text:
ventus est, quia velut in centro ventus est, quia velut in centro sol figitur, 1512 dum in ea plenitudo roboris solidatur. Nona autem senectus intelligitur, in qua sol velut ab alto axe descendit, quia ea aetas a calore juventutis deficit. Undecima vero hora ea est aetas quae decrepita vel veterana dicitur. Unde Graeci valde seniores, non γέροντας plus quam senes esse insinuent quos provectiores vocant. Quia ergo ad vitam bonam alius in pueritia, alius in adolescentia, alius in juventute, alius in senectute, alius in decrepita aetate perducitur, quasi diversis horis set unusquisque quid agat, et consideret si in Domini vinea laboret. Qui enim in hac vita ea quae sua sunt quaerit adhuc ad Dominicam vineam non venit. Illi namque Domino laborant, qui non sua, sed lucra dominica cogitant, qui zelo charitatis, studio pietatis inserviunt, animabus lucrandis in vigilant, perducere et alios secum ad vitam festinant. Nam qui sibi vivit, qui
Abbreviated transcription (Latin):
et dicitur. Quid hic statis tota
die ociosi: Qui enim transac¬
to tam longomundi tẽpore
ꝓ uita sua laborare neglex̾ant: qͣsi
tota die ociosi stabant. Pensate
fr̃s: quid inquisiti respondeant.
Dicunt enim. Quia nemo nos
conduxit. Nullus quippe ad eos
patͥarcha: nullusppħa uenerat.
Et qͥd est dicere ad laborem nos
nemo conduxit: nisi uitȩ nobis
uias nullus p̾dicauit: Quid er-¬
go nos a bono opere cessantes.
in excusatione nr̃a dicturi sumꝰ.
qui pene a matris utero ad fidẽ
uenimus. qui uerba uitȩ ab ip¬
sis cunabulis audiuimus: qui
ab uberib scẽ eccl̃iȩ. potum su-¬
ꝑnȩ p̾dicationis sumpsimus
cum lacte carnis: Possumus uͦ
et easdem diuersitates horarũ:
etiam ad unum quemq homi-
nem. ꝑetatũ momenta distin-¬
guere. Mane quippe: intellectꝰ
nr̃i pueritia ẽ. Hora autẽ t̾cia
adolescentia intelligi potest:qr
quasi iam sol in altũ ꝓficit: dũ
calor etatis. crescit. Sexta uero iu¬

Expanded text:
et dicitur: Quid hic statis tota et dicitur: Quid hic statis tota die otiosi? Qui enim, transacto tam longo mundi tempore, pro vita sua laborare neglexerant, quasi tota die otiosi stabant. Sed pensate, fratres, quid inquisiti respondeant: Dicunt enim: Quia nemo nos conduxit. Nullus quippe ad eos patriarcha, nullus propheta venerat. Et quid est dicere: Ad laborem nos nemo conduxit, nisi, vitae nobis vias nullus praedicavit? Quid ergo nos, a bono opere cessantes, in excusatione nostra dicturi sumus, qui pene a matris utero ad fidem venimus, qui verba vitae ab ipsis cunabulis audivimus, qui ab uberibus sanctae Ecclesiae potum supernae praedicationis sumpsimus cum lacte carnis? 2. Possumus vero et easdem diversitates horarum, etiam ad unumquemque hominem per aetatum momenta distinguere. Mane quippe intellectus nostri pueritia est. Hora autem tertia adolescentia intelligi potest, quia quasi jam sol in altum. proficit, dum calor aetatis crescit. Sexta vero ju
Abbreviated transcription (Latin):
braham usq ad moysen. No¬
na autem: a moyse usq ad ad¬
uentũ dñi. Un decima uero. ab
aduentu dñi usq ad finẽ mun-¬
di: inqua p̃dicatores scĩ apłi
missi sunt: qui mercedem ple-¬
nam et tarde uenientes acce¬
perunt. Aderudiendam ergo
dñs plebẽ suam. quasi ad exco¬
lendam uineã suã. nullo tem¬
pore destitit oꝑarios mittere :
quia et prius ꝑ patres. et pꝰt¬
modum ꝑ legis doctores. et ꝓ¬
pħas. adextremũ uero ꝑ apo¬
stolos dum plebis sue mores
excoluit: quasi ꝑ oꝑarios in
uineȩ cultura laborauit: qͣm¬
us in quolibet modulo. uel
mensura. quisqͥs cum fide rec-¬
ta. bone actionis extitit. huiꝰ
uineȩ oꝑarius fuit. Operator
ergo mane. hora tertia. sexta.
et nona. antiquus ille et ebra¬
icus popłs designatur: quim
electis suis. ab ipso mundi exor¬
dio. dũ recta fide dm̃ studuit co¬
lere: quasi ñ destitit in uineȩ
cult᷑a laborare. Ad undecimã
uero gentiles uocantur: qͥb

Expanded text:
braham usque ad Moysen, nobraham usque ad Moysen, nona autem a Moyse usque ad adventum Domini, undecima vero ab adventu Domini usque ad finem mundi. In qua praedicatores sancti apostoli missi sunt, qui mercedem plenam et tarde venientes acceperunt. Ad erudiendam ergo Dominus plebem suam, quasi ad excolendam vineam suam, nullo tempore destitit operarios mittere, quia et prius per patres, et postmodum per legis doctores et prophetas, ad extremum vero per apostolos, 1511 dum plebis suae mores excoluit, quasi per operarios in vineae cultura laboravit. Quamvis, in quolibet modulo vel mensura, quisquis cum fide recta bonae actionis exstitit hujus vineae operarius fuit. Operator ergo mane, hora tertia, sexta et nona, antiquus ille Hebraicus populus designatur, qui in electis suis ab ipso mundi exordio, dum recta fide Deum studuit colere, quasi non destitit in vineae cultura laborare. Ad undecimam vero gentiles vocantur, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
multa adloquendum scĩ euͣn-¬
głii lectio postulat: quã uolo si
possum sub breuitate ꝑstrin-¬
gere:ne uos et extensa ꝓcessio.
et ꝓlixa expositio uideatur one¬
rare. Regnum celorũ patrifami-¬
lias simile dr̃ qui ad excolendã
uineã suã. oꝑarios conducit.
Quis uͦ patrisfamilias similitu¬
dinem rectius tenet. quã con-¬
ditor nr qui regit quos condi-¬
dit: et electos suos sic in hoc
mundo possidet. quasi subiec¬
tos dñs indomo: Qͥ habet ui-¬
neã uniuersã scilicet eccł̃iam:
quȩ ab abel iusto usq adulti¬
mum electũ.qui infine mundi
nasciturus est. quot scõs ꝓtulit.
quasi tot palmites misit. Hic
itaq paterfamias ad excolen¬
dam uineam suam. mane. ho¬
ra t̾cia. sexta.nona. et undeci-¬
ma.oꝑarios conducit: quia a
mundi huius initio usq infi¬
nem. ad erudiendã plebem fi¬
delium. p̃dicatores mittere ñ
destitit. Mane etenim mundi
fuit: ab adam usq ad noe. ho¬
ra uero tercia: a noe usq ad
abraham.Sexta quoq: ab a¬

Expanded text:
lta ad loquendum sancti Evangelii lectio postulat, quam volo, si possum, sub brevitate perstringere, ne vos et extensa processio, et prolixa expositio videatur onerare. Regnum coelorum homini patrifamilias simile dicitur, qui ad excolendam vineam suam operarios conducit. Quis vero patrisfamilias similitudinem rectius tenet quam conditor noster, qui regit quos condidit, et electos suos sic in hoc mundo possidet, quasi subjectos dominus in domo? Qui habet vineam, universalem scilicet Ecclesiam, quae, ab Abel justo usque ad ultimum electum qui in fine mundi nasciturus est, quot sanctos protulit, quasi tot palmites misit. Hic itaque paterfamilias ad excolendam vineam suam mane, hora tertia, sexta, nona, et undecima operarios conducit, quia a mundi hujus initio usque in finem ad erudiendam plebem fidelium praedicatores congregare non destitit. Mane etenim mundi fuit ab Adam usque ad Noe, hora vero tertia a Noe usque ad Abraham, sexta quoque ab A
Abbreviated transcription (Latin):
at. qͣndo omĩs iam funditus la-¬
bor cessat. Unde et ꝑpsalmi¬
stam dicitur. Non in finem
obliuio erit pauꝑis: patientia
pauperũ ñ ꝑibit infinem.
Quasi enim perisse pacientia
pauperum cernitur: cũ ni¬
chil ꝓilla in hac uita humi¬
libus recompensatur. S paci¬
entia pauperum in finẽ non
perit: quia tunc eius gła ꝑ-
cipitur. cũ simul omĩa labo¬
cum res exigit exercete in ope¬
ratione. Nullum ur̃m ad odiũ
ꝓxum contumeliosa uerba cõ¬
moueant: nulla periturarũ
rerum dampna ꝑturbent. Si
eni fixa mente mansura dãp¬
na ꝑtimescitis: dampna rerũ
transeuntium grauia ñ pu-¬
tatis. Si eternȩ retributionis
głam conspicitis: de tempora¬
li iniuria ñ doletis. Tolerate
ergo aduersarios ur̃os: sedut
fr̃s diligite. quos toleratis.
Eterna p̾mia: ꝓ dampnis tẽ¬
poralib querite. Nec quisqͣ
ur̃m suis se uirib hanc im¬
plere posse confidat: s obti¬
nete precib. ut ipse hanc qͥ

Expanded text:
at, quando omnis jam labor funditusat, quando omnis jam labor funditus cessat. Unde et per Psalmistam dicitur: Non in finem oblivio erit pauperis, patientia pauperum non peribit in finem Quasi enim perisse patientia pauperum cernitur, cum nihil pro illa in hac vita humilibus recompensatur. Sed patientia pauperum in finem non peribit, quia tunc ejus gloria percipitur, cum simul omnia labo, eamque, cum res exigit, exercete in operatione. Nullum vestrum ad odium proximi contumeliosa verba commoveant, nulla periturarum rerum damna perturbent. Si enim fixa mente mansura damna pertimescitis, damna rerum transeuntium gravia non putatis; 1618 si aeternae retributionis gloriam conspicitis, de temporali injuria non doletis. Tolerate ergo adversarios vestros, sed ut fratres diligite quos toleratis. Aeterna praemia pro damnis temporalibus quaerite. Nec quisquam vestrum suis se viribus hanc implere posse confidat, sed obtinete precibus ut ipse hanc qui
Abbreviated transcription (Latin):
endum preterea est: qd̾ trib
modis uirtus pacientie exer-¬
ceri solet. Aliena nãq sunt
quȩ adeo: alia que abantiqͦ
aduersario: alia que a ꝓximo
sustinemus. Aꝓximo nanq
ꝑsecutiones.dampna & contu¬
melias:abantiquo uero ad¬
uersario temptamenta:adõ
autem flagella toleramus.S
in omnib trib his modis ui¬
gilanti oculo semetipsam
debet mens circumspicere. ne
contra mala ꝓximi ꝑtrahat᷑
ad retͥbutionẽ mali: nec contͣ
temptam̃ta aduersarii sedu-¬
catur ad delectationẽ uel con-¬
sensum delicti: ne contra fla¬
gella opificis. ad excessum ꝓ¬
ruat murmurationis. ꝑfecte
enim aduersarius uincitur.
qͣndo mens nr̃a et inter tẽp
hitur ÷ et inter contumelias
ꝓximi custoditur abodio: et
inter flagella dei compescitur
amurmuratione. Nec hec a¬
gentes: retribui nobis p̾sentia¬
bona requiramus. Nam ꝓla-
bore pacientiȩ bona speranda
sunt sequentis uitȩ: ut tunc
premium nr̃i laboris incipi-¬

Expanded text:
endum praeterea est quod tribus endum praeterea est quod tribus modis virtus patientiae exerceri solet. Alia namque sunt quae a Deo, alia quae ab antiquo advesustinemus. A proximo namque persecutiones, damna et contumelias; ab antiquo adversario tentamenta; a Deo autem flagella toleramus. Sed in omnibus tribus his modis vigilanti oculo semetipsam debet mens circcontra mala proximi pertrahatur ad retributionem mali; ne contra tentamenta adversarii seducatur ad delectationem, vel consensum delicti; ne contra flagella opificis ad excessum proruat murmurationis. Perfecte enim adversarius vincitur, quando mens nostra et inter tentaatur, et inter contumelias proximi custoditur ab odio; et inter fla murmuratione. Nec haec agentes, retribui nobis bona praesentia requiramus; nam pro labore patientiae bona speranda sunt sequentis vitae, ut tunc praemium nostri laboris incipi
Abbreviated transcription (Latin):
illa sc̃a anima illic stare potu¬
isset. Et hii ergo qui uiderant.
et hii qui omnino nichil uide¬
rant. uno om̃s timore ꝑcussi
et territi fugerunt: nullusq
illic assistere illo moriente po¬
sistentes terruit. qͣndo gratus
remunerans uenit: aut qͣlit̃
timeri potest. cũ uideri potu¬
erit: si sic mentes presentiũ
strauit. et qͣndo uideri non
cientia. ad qͣntum hunc re¬
tributionis culmen euexre.
Quid huic suus conditor int̾
dedit: de quo nobis tantã
głam in die exitus ẽius et fo-¬
ris innotuit: Quib hunc cre¬
damus. nisi scĩs martyribus
sotiatum:quẽ attestantibus
corporeis quoq: oculis. ab eatis
spiritib constat ẽẽ susceptũ:
Nullo iste gladio ꝑcussus oc¬
cubuit: et tamencoronam pa¬
cientie quã in mente tenuit
inegressione ꝑcepit. Probamꝰ
cotidie uerũ ẽẽ qd̃ ante nos
dictũ ẽ: quia sc̃a eccłia. electo¬
rum florib plena. habet in
pace lilia. in bello rosas. Sci¬

Expanded text:
illa sancta anima, illic stare potuilla sancta anima, illic stare potuisset. Et hi ergo qui viderant, et hi qui omnino nihil viderant, uno omnes timore perculsi et territi fugerunt, nullusque illic assistere illo moriente posistentes terruit quando gratus et remunerans venit; aut qualiter timeri potest cum videri potuerit, si sic mentes praesentium stravit et quando videri non tientia, ad quantum hunc retributionis culmen evexit. Quid huic suus conditor intus dedit, de quo nobis tantam gloriam in die ejus exitus et foris innotuit? Quibus hunc credamus nisi sanctis martyribus sociatum, quem, attestantibus corporeis quoque oculis, a beatis spiritibus constat esse susceptum? Nullo iste gladio percussus occubuit, et tamen coronam patientiae quam in mente tenuit in egressione percepit. Probamus quotidie verum esse quod ante nos dictum est, quia sancta Ecclesia, electorum floribus plena, habet in pace lilia, in bello rosas. 9. Sci
Abbreviated transcription (Latin):
uel urtã uel obitũ narrant.
Erat autẽ huius lingua rusti-¬
ca: s docta uita. Hic ꝓ amore cȩ¬
lestis patrie cuncta despexerat:
possidere aliquid in hoc mun¬
do fugiebat. Tumultus deui-¬
tabat hominũ: crebris ac pro¬
lixioribus orationibus inten¬
tus erat. Uirtus tamen paci-¬
entie in eo uehementer excre¬
uerat: ita ut eũ sibi amicum
crederet.qui sibi molestiȩ a¬
liquid irrogasset. Reddebat
contumeliis grãs: si qd̃ in ipsa
sua inopia ei dampnũ fuisset
illatum. hoc maximũ lucrũ
putabat. Om̃s suos aduersa¬
rios: nichil aliud quã adiuto¬
res estimabat. Hunc cum di¬
esmortis egredi de corpore ur-¬
geret:. conuenerunt multi ut
mendarent. Cũq circa lectũ
illius hii qui conuenerant
om̃s assisterent: alii corpore¬
is oculis ingredientes angłos
uiderunt: s dicere aliqͥd nullo
modo potuerunt. Alii omnino
nichil uiderunt: s om̃s qui ad¬
erant ita uehementimus timor
ꝑculit: ut nullus egrediente

Expanded text:
vel vitam vel obitum narrant. vel vitam vel obitum narrant. Erat autem hujus lingua rustica, sed docta vita. Hic pro amore coelestis patriae cuncta despexerat, possidere aliquid in hoc mundo fugiebat; tumultus devitabat hominum, crebris ac prolixioribus orationibus intentus erat. Virtus tamen patientiae in eo vehementer excreverat, ita ut eum sibi amicum crederet, qui sibi molestiae aliquid irrogasset; reddebat contumeliis gratias; si quod in ipsa sua inopia damnum ei fuisset illatum, hoc maximum lucrum putabat; omnes suos adversarios nihil aliud quam adjutores aestimabat. Hunc cum dies mortis egredi de corpore urgeret, convenerunt multi, utmendarent. Cumque circa lectum illius hi qui convenerant omnes assisterent, alii corporeis oculis ingredientes angelos viderunt, sed dicere aliquid nullo modo potuerunt; alii omnino nihil viderunt; sed omnes qui aderant ita vehementissimus timor perculit, ut nullus, egrediente
Abbreviated transcription (Latin):
genera unũ in occulto opere.
aliud inpublico: testatur ueri¬
tas. quȩ zebedei filios. requirit
dicens. Potestis bibere calicem.
quemego bibiturꝰ sum : Cui
cum ꝓtinus responderent. pos¬
sumus: ilico dñs respondit di¬
cens. Calicem quidẽ meũ bibe¬
tis. Qd enim ꝑ calicẽ: nisido¬
lorem passionis accipimus :
potest:transiat a me calix iste.
Et zebedei filii id ẽ iacob & io
hannes. ñ uterq ꝑ martyriũ
occubuit: ettamen qd̃ uterq
calicẽ biberet. audiuit. Ioħes
nanq nequaquã ꝑ matyriũ
uitã finiuit : sedtamen mar-¬
tyr extitit: quia passionem
quã ñ suscepit incorpore. ser¬
uauit inmente. Et nos ergo
hoc exemplo sine ferro esse
entiam ueraciter in animo
custodimꝰ. N abre arbitror fr̃s ca-¬
rissimi: si unũ uobis exemplũ
seruande pacientiȩ. ad edifi-¬
cationẽ loquar. fuit quidã
diebus nr̃is stephanus nomi¬
ne pater monasterii iuxta re-
multi qui illũ nouerunt: eiꝰq¬

Expanded text:
genera, unum in occulto opere, genera, unum in occulto opere, aliud in publico, testatur veritas, quae Zebedei filios requirit, dicens: Potestis bibere calicem, quem ego bibiturus sum? Cui cum protinus responderent: Possumus, ilico Dominus respondit, dicens: Calicem quidem meum bibetis. Quid enim per calicem, nisi dolorem passionis accipimus, potest, transeat a me calix iste. Et Zebedaei filii, id est Jacobus et Joannes, non uterque per martyrium occubuit, et tamen quod uterque calicem biberet audivit. Joannes namque nequaquam per martyrium vitam finivit, sed tamen martyr exstitit, quia passionem quam non suscepit in corpore servavit in mente. Et nos ergo hoc exemplo sine ferro esse entiam veraciter in animo custodimus. Non abs re arbitror, fratres charissimi, si unum vobis exemplum servandae patientiae ad aedificationem loquar. 8. Fuit quidam diebus nostris Stephanus nomine, pater monasterii juxta Reatmulti qui illum noverunt, ej
Abbreviated transcription (Latin):
tram postmodũ intra urbis
claustra capiunt᷑ : Quibus
isti sunt similes: nisi his qͦs
irruens grauis languor a
uita non subtrahit. s leniter
ueniens rediuiua febris occi¬
dit ⁊ Ille ergoueraciter paci¬
entiam seruat. qui et adtem-¬
pus aliena mala sine dolore
tolerat: et hȩc eadẽ retractanᷤᷤ
ꝑtulisse se talia exultat: ne bo¬
num pacientiȩ quietis tem-¬
pore ꝑdat. qd̃ in ꝑturbationi-¬
bus custoditur.S quia nata-¬
lem martiris hodierna die
colimus fr̃s mei: nequaquã
tiȩ extraneos debemus. Si enĩ
adiuuante nos dño uirtutem
pacientiȩ seruare contendimꝰ:
et in pace eccł̃iȩ uiuimus. et ta-¬
men martyrii palmam tene¬
mus. Duo quippe sunt marty¬
rii genera:unum in publico:
Aliud inmente simul et actio¬
ne. Itaq ẽẽ martyres possumꝰ:
etiam si nullo ꝑcucientium
ferro trucidem᷑. Mori quippe
a ꝑsequente. martyriũ in aꝑ-¬
to opere est:ferre uero contu
Nam quia duo sunt martyrii

Expanded text:
tiam postmodum intra urbis tiam postmodum intra urbis claustra capiuntur? Quibus isti sunt similes, nisi his quos irruens gravis languor a vita non subtrahit, sed leviter veniens recidiva febris occidit? Ille ergo veraciter patientiam servat, qui et ad tempus aliena mala sine dolore tolerat, et haec eadem retractans, pertulisse se talia exsultat, ne bonum patientiae quietis tempore pereat, quod in perturbationibus custoditur. 7. Sed quia natalem martyris hodierna die colimus, fratres mei, nequaquam nos are extraneos debemus. Si enim, adjuvante nos Domino, virtutem patientiae servare contendimus, et in pace Ecclesiae vivimus, et tamen martyrii palmam tenemus. Duo quippe sunt martyrii genera, unum in mente, aliud in mente simul et actione. Itaque esse martyres possumus, etiamsi nullo percutientium ferro trucidemur. Mori quippe persequente martyrium in aperto opere est; ferre vero contumNam quia duo sunt martyrii
Abbreviated transcription (Latin):
potuit. Unde fit ut tota se uir¬
tute contra eũ erigat: quem
contumelias fortiter ꝑtulisse
considerat. Quẽ quia cõmoue¬
re in ipsa iniuriarũ contume¬
lia non potuit: ab aꝑto certa¬
mine interim recedens. insecre¬
ta cogitatione deceptionis tẽpꝰ
inquirit. Et qui publice bellũ
ꝑdidit: ad exhibendas occulte
insidias exardẽcit. Quietis nã-¬
q iam tempore ad uictoris ani-¬
mum redit: et uel dãpna rerũ.
uel iniuriarũ iacula ad memo¬
riam reducit: cunctaq quȩ si¬
bi illata sunt uehement̃ ex ag¬
gerans. fuisse intolerabilia o¬
stendit. Et qͥ escentis animum nõi
tanto furore conturbat. ut ple-¬
runq uir patiens illa se equa-¬
nimit tolerase etiã post uicto¬
riam captiuus erubescat: seq
ñ reddidisse contumelias dole-¬
at: & deteriora rependere si
occasio p̾beatur querat. Qui-¬
bus ergo isti sunt similes: ni¬
si his qui ꝑfortitudinẽ in c̃ã¬
po uictores sunt. s ꝑ negligen¬

Expanded text:
potuit; unde fit ut tota se virpotuit; unde fit ut tota se virtute contra eum erigat, quem contumelias fortiter pertulisse considerat. Quem quia commovere in ipsa injuriarum jaculatione non potuit, ab aperto certamine interim recedens, in secreta cogitatione deceptionis tempus inquirit, et qui publico bello perdidit, ad exhibendas occulte insidias exardescit. Quietis namque jam tempore ad victoris animum redit, et vel damna rerum, vel injuriarum jacula ad memoriam reducit; cunctaque quae sibi illata sunt vehementer exaggerans, fuisse intolerabilia ostendit, et quiescentis animum 1616 tanto furore conturbat, ut plerumque vir patiens illa se aequanimiter tolerasse etiam post victoriam captivus erubescat; seque non reddidisse contumelias doleat, et deteriora rependere, si occasio praebeatur, quaerat. Quibus ergo isti sunt similes, nisi his qui per fortitudinem in campo victores sunt, sed per negligen
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑatur: et semetipsũ sibim&¬
ipsi subicit: qͣndo eum paci-¬
entia in humilitate toleran¬
tiȩ sternit. Sciendum uero ẽ
qd̾ plerũq euenire pacientib
solet ut eo quidẽ tempore qͦ
aduersa paciunt᷑. uel contu-¬
melias audiunt. nullo dolo¬
re pulsentur: et sic pacientrã
exhibeant. ut custodire etiam
cordis innocentiã curent. S
cum post paululũ hec ipsa
quȩ ꝑtulerint ad memoriã
reuocant. igne uehementissi¬
mi doloris instigantur: argu¬
menta ultionis inquirunt: &
mansuetudinẽ quã. toleranteᷤ
habuerunt. inretractatione
sua. semetipsos duudicantes
ꝑdunt. Callidus nãq aduer¬
sarius bellum contra duos¬
mouet: unũ uidelicet. inflã¬
mans. ut contumelias prior
inferat: alterũ uero ꝓuocans
ut contumelias lesus reddat.
S quia eius iam uictor extitit.
quem ad ꝓferendas contume¬
lias commouit: contra illum
acrius dolet. quẽ ad redden-¬
das iniurias commouere ñ

Expanded text:
superatur, et semetipsum sibimesuperatur, et semetipsum sibimetipsi subjicit, quando eum patientia in humilitate tolerantiae sternit. Sciendum vero est quod plerumque evenire patientibus solet, ut eo quidem tempore quo adversa patiuntur vel contumelias audiunt nullo dolore pulsentur, et sic patientiam exhibeant, ut custodire etiam cordis innocentiam curent. Sed cum post paululum haec ipsa quae pertulerint ad memoriam revocant, igne vehementissimi doloris instigantur, argumenta ultionis inquirunt, et mansuetudinem quam tolerantes habuerunt, in retractatione sua semetipsos dijudicantes perdunt. 6. Callidus namque adversarius bellum contra duosmovet, unum videlicet inflammans ut contumelias prior inferat; alterum vero provocans, ut contumelias laesus reddat. Sed quia ejus jam victor exstitit quem ad proferendas contumelias commovit, contra illum acrius dolet, quem ad reddendas injurias commovere non
Abbreviated transcription (Latin):
peris flamma caritatis accen-¬
dit. Sciendũ uero est. qd̃ ple¬
rũq ideo pacientes uidemur:
quia retribuere. mala ñ pos¬
sumus. S qui iccirco malum
ñ retͥbuit. quia nequaquam
ualet : ꝓculdubio ut p̃dixi¬
mus paciens ñ ẽ: quia pacien¬
tia non inostensione inquiri¬
tur. s incorde ꝑ inpacientiȩ
autẽ uicĩ: ipsa uirtutũ nu¬
trix doctrina dissipat᷑. Scrip¬
tum nãq est. Doctrina uiri:
ꝑ pacientiã noscit᷑. Tanto ergo
quisq minus ostendit᷑ doctuᷤ.
qͣnto conumcitur minus pa¬
ciens. Neq enim potest ueraci¬
ter bona docendo impendere:
si uiuendo nesciat equanimi¬
ter aliena mala tolerare. Qnͣ¬
to enĩ culmine uirtus pacien¬
tiȩ polleat: rursus salomon
indicat dicens. Melior est pa-¬
ciens uiro forti: et qui dñatur
animo suo. expugnatore ur-¬
bium. Minor ergo uictoria ẽ¬
urbes expugnare:quia extra
sunt que uincuntur. Maius
citur. quia ipse a se animus

Expanded text:
peris flamma charitatis incenperis flamma charitatis incendit. 5. Sciendum vero quod plerumque ideo patientes esse videmur, quia retribuere mala non possumus. Sed qui idcirco malum non retribuit quia nequaquam valet, procul dubio, ut praediximus, patiens non est, quia patientia non in ostensione inquiritur, sed in corde. Per impatientiae autem vitium ipsa virtutum nutrix doctrina dissipatur. Scriptum namque est: Doctrina viri per patientiam noscitur . Tanto ergo quisque minus ostenditur doctus, quanto convincitur minus patiens. Neque enim potest veraciter bona docendo impendere, si vivendo nesciat aequanimiter aliena mala tolerare. Quanto enim culmine virtus patientiae polleat, rursus Saindicat, dicens: Melior est patiens viro forti, et qui dominatur animo suo expugnatore urbium . Minor est victoria urbes expugnare, quia extra sunt quae vincuntur. Majus citur, quia ipse a se animus
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑte dicens. Cur timetis ne
pereat qd̃ incisum dolet: qn
et illud inuobis ꝑire ñ potest
qd̾ incisum ñ dolet: Seqͥtur.
Inpacientia ur̃a. possidebitis
animas ur̃as. Iccirco possessio
anime in uirtute pacientiȩ
ponitur: quia radix omniũ
custosq uirtutũ pacientia ẽ.
ꝑpacientiã uero possidemus
animas nr̃as:quia dum nob̃
ipsis dñari discimus: hoc ipsũ
incipimus posside qd sumus.
lo dolore morderi.Nam qui
sic ꝓximi mala portat. ut ta¬
men tacitus doleat. et tẽpus
dignȩ retributionis querat:
dit. Scriptum quippe est. Cari-¬
ens nanq ẽ. ut aliena malato¬
leret: benigna uero est.ut ipsos
etiam quos portat amet. Hinc
nãq ꝑ semetipsã ueritas dicit.
Diligite inimicos ur̃os: bene fa¬
cite his qui uos oderunt: ora
niantib uobis. Hirtus itaq
est coram hominib. aduersa¬
rios tolerare: s uirtus coram
deo diligere: quia hoc solum
ds̃ sacrificiũ accipit. qd̃ ante
eius oculos in altari boni o¬

Expanded text:
aperte dicens: Cur timetis ne aperte dicens: Cur timetis ne pereat quod incisum dolet, quando et illud in vobis perire non potest quod incisum non dolet? Sequitur: In patientia vestra possidebitis aanimae in virtute patientiae ponitur, quia radix omnium custosque virtutum patientia est. Per patientiam vero possidemus animas nostras, quia dum nobis ipsis dominari discimus, hoc ipsum incipimus possidere quod sumus. lo dolore morderi. Nam qui sic proximi mala portat, ut tamen tacitus doleat, et tempus dignae retributionis quaerat, tat. Scriptum quippe est: Chariens namque est, ut aliena mala toleret, benigna vero est, ut ipsos etiam quos portat amet. Hinc namque per semetipsam Veritas dicit: Diligite inimicos vestros, benefacite his qui oderunt vos. niantibus vos . Virtus itaque est coram hominibus adversarios tolerare, sed virtus coram Deo diligere, quia hoc solum Deus sacrificium accipit, quod ante ejus oculos in altari boni o
Abbreviated transcription (Latin):
Tuuero homo unanimis. dux
m̃s et notus m̃s. qui simul me¬
cũ dulces capiebas cibos: in
domo dĩ ambulauimus cum
consensu.Et rursum. homo pa¬
cis meȩ inquosꝑabam. et qui
edebat panes meos: ampliauit
aduersum me supplantatio¬
nem. Acsi de traditore suo aꝑ¬
tis uocib dicat. Trangressio¬
nem eius tanto grauius ꝑtuli:
quanto hanc ab eo qui m̃s ẽẽ
uidebatur sensi. Om̃s ergo e¬
lecti quia summi capitis men-¬
bra sunt. caput quoq suum
in passionib secuntur: ut ip¬
sos aduersarios in sua morte
sentiant. de quoꝵ uita p̾sume¬
bant ⁊ et tanto eis crescat mer¬
ces oꝑis: quanto eis uirtutis
lucrũ ꝓficit. ex aliene dãpno
caritatis. S quia dura sunt
quȩ p̃dicuntur de afflictione
mortis: ꝓtinus consolatio sub¬
ditur. de gaudio resurrectio¬
nis cũ dicitur. Capillus de ca-¬
pite ur̃o ñ ꝑibit. Scimus fr̃s.
quia caro inusa dolet: capil¬
lus incisus ñ dolet. Ait ergo
martyrib suis. Capillus de ca-¬
pite ur̃o ñ peribit: uidelicet

Expanded text:
animis, dux meus et notus meus, qui simul mecum dulces capiebas cibos, in domo Dei ambulavimus cum consensu . Et rursum: Homo pacis meae in quo sperabam, et qui edebat panes meos, ampliavit adversum me supplantationem . Ac si de traditore suo apertis vocibus dicat: Transgressionem ejus tanto gravius pertuli, quanto hanc ab eo qui meus esse videbatur sensi. Omnes ergo electi quia summi capitis mebra sunt, caput quoque suum in passionibus sequuntur, ut ipsos adversarios in sua morte sentiant de quorum vita praesumebant, et tanto eis crescat merces operis, quanto eis virtutis lucrum proficit ex alienae damno charitatis. 4. Sed quia dura sunt quae praedicuntur de afflictione mortis, protinus consolatio subditur de gaudio resurrectionis, cum dicitur: Capillus de capite vestro non peribit. Scimus, fratres, quia caro incisa dolet, capillus incisus non dolet. Ait ergo martyribus suis: Capillus de capite vestro non peribit, videlicet
Abbreviated transcription (Latin):
ut suo uel uerbo uel scripto noᷤᷤ
doceant. Quos cũ paululum ꝑ¬
transimus. inuenimus quẽ di¬
ligimus: quia redemptor nr̃ &
si humilitate homo int̾ homi¬
nes. diuinitate tamen suꝑ ho¬
mines fuit. Cum ergo transeun¬
tur uigiles. dilectus inueni
infra ipsum eẽ. conspicimus:
illum qui natura ds̃ est. ẽẽ supͣ
homines consideramus. Prius
ergo ñ inueniendus queritur.
ut post inuentus strictius tene¬
atur. Scã enĩ desideria ut p̃dixi¬
mus: dilatione crescunt. Si au¬
tem dilatione deficiunt: deside¬
ria ñ fuerunt. hoc amore ar-¬
sit: quisqͥs ad ueritatẽ ꝑtinge¬
re potuit.Hinc nãq dauidait.

Expanded text:
ut suo vel verbo, vel scripto nos ut suo vel verbo, vel scripto nos doceant. Quos cum paululum pertransimus, invenimus quem diligimus, quia Redemptor noster etsi humilitate homo inter homines, divinitate tamen super homines fuit. Cum ergo transeuntur vigiles, dilectus invenitinfra ipsum esse conspicimus, illum qui natura Deus est esse supra homines consideramus. Prius ergo non inveniendus quaeritur, ut post inventus strictius teneatur. Sancta enim desideria, ut praediximus, dilatione crescunt. Si autem dilatione deficiunt, desideria non fuerunt. Hoc amore arsit, quisquis ad veritatem pertingere potuit. Hinc namque David ait:
Abbreviated transcription (Latin):
elongat. si inquisitio ñ desistat:
adiungit. Inuenerunt me uigi¬
les qui custodiunt ciuitatẽ. Nũ
quẽ diligit anima mea. Uidistis:
Paululũ cum ꝑtransissẽ eos. in¬
ueni quem diligit anima mea.
Dilectum namq in lectulo que¬
rimus: quando inp̃sentis uitȩ
aliquantula requie. redẽptoris
nr̃i desiderio suspiramꝰ. ꝑ noc¬
tem querimus: quia et si iam
in illo mens uigilat. tam̃ adhuc
oculus caligat. Sed qui dilectũ
suum non inuenit. restat ut sur-¬
gat: ciuitatẽ circum eat: id est
scãm electorũ eccł̃iam. mente et
inquisitione ꝑcurrat. Per uicos
eũ et plateas querat. idest ꝑan
gusta & lata gradientes aspici-¬
leat eius uestigia exquirat: qͥa
sunt nonnulli etiã uitȩ scłaris.
qui imitandũ aliqͥd habeant
de actione uirtutis. Querentes
autẽ nos uigiles inueniunt. qͥ
custodiunt ciuitatẽ: quia sc̃i pa¬
tres qui eccłiȩ statũ custodiunt.
bonis nr̃is studiis occurrunt:

Expanded text:
elongat, si inquisitio non desistat, elongat, si inquisitio non desistat, adjungit: Invenerunt me vigiles qui custodiunt civitatem. Num quem diligit anima mea, vidistis? Paululum cum pertransissem eos, inveni quem diligit anima mea . Dilectum namque in lectulo quaerimus, quando in praesentis vitae aliquantula requie Redemptoris nostri desiderio suspiramus. Per noctem quaerimus, quia etsi jam in illo mens vigilat, tamen adhuc oculus caligat. Sed qui dilectum suum non invenit, restat ut surgat, et civitatem circumeat, id est sanctam electorum Ecclesiam mente et inquisitione percurrat; per vicos eum et plateas quaerat, id est per angusta et lata gradientes aspicivenire ejus vestigia exquirat, quia sunt nonnulli, etiam vitae saecularis, qui imitandum aliquid habeant de actione virtutis. Quaerentes autem nos vigiles inveniunt qui custodiunt civitatem, quia sancti patres, qui Ecclesiae statum custodiunt, bonis nostris studiis occurrunt,
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s talarẽ tunicã habuisse de¬
scribitur. Tunica quippe usq
ad talum est: opus bonũ usq
ad consummationẽ.S maria¬
iam monumentũ uacuũ uide¬
rat: iam sublatum dñm nun-¬
tiauerat. Quid est qd̃ se iterũ
inclinat: iterũ uidere deside¬
rat: Sed amanti. semel aspex¬
isse ñ sufficit: quia uis amoris
intentionẽ multiplicat inqͥsi¬
tionis. Quesiuit igitur prius
& minime inuenit:ꝑseuerauit
ut quereret: unde et contigit
ut inueniret. Actumq est. ut
desideria dilata crescerent: &
crescentia caperent qd̃ muenis¬
sent. hinc ẽ enim: qd̃ de eodẽ
sponso. ecclesia in canticis can¬
ticoꝵ dicit. In lectulo meo per
noctẽ quesiui quẽ diligit ani¬
ma mea: quesuui illũ. & ñ inue¬
ni. Surgã et circuibo ciuitatẽ.
ꝑ uicos & plateas: & querã quẽ
diligit anima mea. Quȩ defec-¬
tum quoq inuentionis ingemi-¬
nat. dicens. Quesiui illũ et non
inueni. S quia diu inuentio ñ

Expanded text:
fratres talarem tunicam habuisse defratres talarem tunicam habuisse describitur. Tunica quippe usque ad talum est opus bonum usque ad consummationem. Sejam monumentum vacuum viderat, jam sublatum Dominum nuntiaverat; quid est quod se iterum inclinat, iterum videre desiderat? Sed amanti semel aspexisse non sufficit, quia vis amoris intentionem multiplicat inquisitionis. Quaesivit ergo prius, et minime invenit; perseveravit ut quaereret, unde et contigit ut inveniret, actumque est ut desideria dilata crescerent, et crescentia caperent quod invenissent. Hinc est enim quod de eodem sponso Ecclesia in Canticis canticorum dicit: Iu lectulo meo per noctes quaesivi quem diligit anima mea; quaesivi illum, et non inveni. Surgam, et circuibo civitatem, per vicos et plateas quaeram quem diligit anima mea . Quae defectum quoque inventionis ingeminat, dicens: Quaesivi illum, et non inveni . Sed quia diu inventio se non
Abbreviated transcription (Latin):
dnĩcũ ñ inuenit ⁊ sublatum cre¬
didit: atq discipłis nuntiauit.
Qui uenientes uiderunt:atq
ita eẽ ut mulier dixerat credi¬
derunt. Et de eis ꝓtinus scͥptũ
ẽ. Abierunt ergo discipuli ad
semetipsos. Ac deinde subiun¬
gitur. Maria autẽ stabat admo¬
numentum foris plorans. Qua.
in re pensandũ ẽ. huiꝰ mulieris
mentem quanta uis amoris ac-¬
cenderat: quȩ a monum̃to dñ
etiam discipłis recedentib non
recedebat. Exquirebat quẽ ñ in¬
uenerat: flebat inquirendo. et
amoris sui igne succensa. eius
quẽ ablatum credidit ardebat
desiderio. Unde contigit ut eũ
sola tunc uidet. q̃ remansit ut
quereret: quia nimirũ uirtus
boni oꝑis ꝑseuerantia est. Et
seuerauerit usq in finẽ: hic
saluus erit. Et p̃cepto legis cau¬
da hostiȩ in sacͥficio iubetur
offerri. In cauda quippe: finis
ẽ corporis. Et ille bene immo¬
lat: qui sacrificium boni oꝑis.
usq ad finẽ debite ꝑducit acti¬
onis. hinc ioseph inter reliquos

Expanded text:
credidit, atque discipulis nuntiavit. Qui venientes 1545 viderunt, atque ita esse ut mulier dixerat crediderunt. Et de eis protinus scriptum est: Abierunt ergo discipuli ad semetipsos. Ac deinde subjungitur: Maria autem stabat ad monumentum foris plorans . Qua in re pensandum est hujus mulieris mentem quanta vis amoris accenderat, quae a monumento Domini, etiam discipulis recedentibus, non recedebat. Exquirebat quem non invenerat, flebat inquirendo, et amoris sui igne succensa, 1546 ejus quem ablatum credidit ardebat desiderio. Unde contigit ut eum sola tunc videret, quae remansit ut quaereret, quia nimirum virtus boni operis perseverantia est, et severaverit usque in finem, hic salvus erit, et precepto legis cauda hostiae in sacrificio iubetur offerri. In cauda quippe finis est corporis, et ille bene immolat, qui sacrificium boni operis usque ad finem debitae perducit actionis. Hinc Ioseph inter reliquos