comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
que agit᷑ in sensib mortalib corruptibilis cartus. dm̃
sicuti ẽ. apparere nĩ posse.i. sic̃ uideri in illo uita potest.
ubi ut uiuat᷑ huic uite moriendũ ẽ. Itẽ int̾posito ar¬
ticulo dicente scriptura & ait dñs seqͥt᷑ & loqͥt᷑ ecce
locꝰ penes me. Quis enĩ locꝰ penes dm̃ ñ ẽ. qͥ nusꝗͣ ẽ ab¬
sens: si eccłiã significat dicendo. ecce locus penes me
tanꝗͣ tẽplũ suũ com̃dans. & stabis inqͥt suꝑ petrã qr
suꝑ hanc petrã ait dñs edificabo eccłiam meã. statĩ ut
petre. Sea grecus hab& open. hoc enĩ foram̃ uł cauer¬
nã int̾pietam᷑. Et tega manu mea suꝑ te. donec tran¬
seã. & auferã manũ mea. & tc̃ uidebis postĩora mea.
facies autẽ mea ñ uidebit᷑ tͥ. Cũ iã dixiss& stabis suꝑ
petrã. statĩ ut transi& głia mea. ubi intelligit᷑ pꝰ tn¬
sitũ suũ ꝓmisisse suꝑ petrã stabilitatẽ: qͦmͦ accipiendũ
ẽ. qd ait ponã te in cauerna petre. & tegã manu mea

Expanded text:
quae agitur in sensibus mortalibus corruptibilis carnis, Deum sicuti est, apparere non posse, id est, sicut videri in illa vita potest, ubi ut vivatur, huic vitae moriendum est. Item interposito articulo dicente Scriptura. Et ait Dominus, sequitur et loquitur. Ecce locus penes me. Quis enim locus non penes Deum est, qui nusquam est absens? Sed Ecclesiam significat dicendo, Ecce locus penes me tanquam templum suum commendans. Et stabis, inquit, super petram, quia super hanc petram, ait Dominus, aedificabo Ecclesiam meam . Statim ut petrae. Sed Graecus habet ὀπὴν: hoc enim foramen vel cavernam interpretamur. Et tegam manu mea super te donec transeam, et auferam manum meam, et tunc videbis posteriora mea, facies autem mea non videbitur tibi. Cum jam dixisset, stabis super petram statim ut transiet gloria mea, ubi intelligitur post transitum suum promisisse super petram stabilitatem, quomodo accipiendum est quod ait, Ponam te in caverna petrae et tegam manu mea
Abbreviated transcription (Latin):
uere loquutionis musitato. in qͦ nimirũ magnꝰ sensus
lat&. Sic enĩ fortasse significare uoluit se ipsũ ħ face
addidit. & miserebor cui misertus ero. & miscdiã p̾stabo
cui miscđiã p̃stitero. ibi plane exp̃ssius ostendit uocationẽ
qͣ nos uocauit in suũ regnũ & głiã ñ ꝓmeritis nr̃is s ꝓ¬
miscdia sua. qm̃ enĩ se gentes introducturũ pollicebat᷑
dicens. uocabo nom̃ diri in conspectu tuo: cõm̃dauit hoc
se misedit᷑ facere. sic̃ apłs dic̃. Dico enĩ xpm̃ ministrũ fu¬

Expanded text:
nere locutionis inusitato: in quo nimirum magnus sensus nere locutionis inusitato: in quo nimirum magnus sensus latet. sic enim fortasse significare uoluit se ipsum hoc facaddidit: et miserebor cui misertus ero et misericordiam praestabo cui misericordiam praestitero, ibi plane expressius ostendit uocationem, qua nos uocauit in suum regnum et gloriam, non pro meritis dia sua. quoniam enim se gentes introducturum pollicebatur dicens: uocabo nomine domini in conspectu tuo, commendauit hoc Se misericorditer facere, sicut apostolus dicit: dico enim Christum
Abbreviated transcription (Latin):
spectu tuo. & miserebor eui misertus ero. & miscdiã p̾stabo
citi miscdiã p̃flitero. Cũ paulo ante dixiss&. ipse antece¬
qͥe dabo tͥ. Qđ moyses sic uidet̾ accepisse. antecedã te. taq̃
ñ ei popło qͥ pͣsens initinere futurus eẽt. & ideo ait sin̾
tu ipse simul ueneris nobiscũ neme ducas hinc &cet̾a.¬
tͣnsibo ante te. siue transibit głia mea ante te. ñ qr hoc
aliud ẽ : ile qͥppe intelligiair loqͥ & dicẽ tͣnsibo ante te
de qͦ dic̃ euangliũ. cũ ueniss& hora ut tͣnsir& iħc ex
hoc mundo ad patre. qͥ tnsitꝰ etiã pascha intpͥtari ꝑhibe¬
tur. Hec itaq magna omĩno ꝓpħia ẽ. Ipse eni ante om̃s
scõs tͣnsit ad patrẽ de hoc scło parare utis mansiones re¬
in eo ipso ualde cõmendat dicens. & tiocabo nom̃ dnĩ in
conspectu tuo tãꝗͣ in conspectii popli isrł euiꝰ moyses cũ
hec audir& typũ gerebat. In conspectu eni gentis ip
autẽ dix̃ ñ uocabor. actutum ũbũ ꝓpassiuo ponens. ge¬

Expanded text:
 miserebor cui misertus ero, et misericordiam praestabo cui misericordiam praestitero; cum paulo ante dixisset: ipse anteceibi dabo. quod Moses sic uidetur accepisse: antecedam te, tamquam non ei populoque praesens in itinere futurus esset; et ideo ait: si non tu ipse simul ueneris nobis-cutransibo ante te; sive transibit gloria mea ante te. Nisi quia hoc aliud est. Ille quippe intelligitur loqui et dicere: Transibo ante te, de quo dicit Evangelium. Cum venisset hora, ut transiret Jesus de hoc mundo ad Patrem ; qui transitus etiam pascha interpretari perhibetur. Haec itaque magna omnino prophetia est. Ipse enim ante omnes sanctos transit ad Patrem de hoc saeculo, parare illis mansiones rein eo ipso ualde commendat cum dicit: et uocabo nomine domini in conspectu tuo, tamquam in conspectu populi Israhel, cuius Moyses cum haec audiret typum gerebat. in conspectu enim gentis ipsautem dixit, non" uocabor," actiuum uerbum pro passiuo ponens ge
Abbreviated transcription (Latin):
nã nibis popłm aspicere. & in tabernacłi sui foribꝰ stare.
atq adorare. nͥ qđ humana mens cũ suꝑiora illa atq
celestia. lteu̾q in enigiate comspicit. iã claustra ha¬
bititionis corporee ꝑ subleuatã cogitationẽ exit. atq
illũ humilit̃ adorat. cuiꝰ & si uidere substantiã non
ual&. iã tam̃ eiꝰ potentiã ꝑ illuminationẽ sp̃s mira¬
tur: & cũ moyses tabernadmn ingredit᷑ eiꝰ t̾ga popls
aspicit. & in papilionũ suoꝵ ostiis consistit: qr cum
sc̃s qͥsq p̾dicator alta de do̾ loqͥt᷑. suꝑne habrtationis
iã ut eũq tab̾nacłm ingreditur: cuius p̾dicationẽ
ueluit tͥga aspiciunt: qr postrema quę pͥualent
ꝑ intellectũ sequunt᷑. s in ipsis qͦq minimis quȩ
caꝑe suffictunt. iã de suis papilionib qͣsi exeuis
atq ui ostiis stant : qr & habitacula carnis relin-¬
quere. & adilla uite et̾nȩ gaudia quȩ audiunt ꝓgre¬
Xedi conant᷑. Ppx̃ aũ moyses ad dnm. Precipis ut e¬

Expanded text:
nam nubis aspicere, et in tabernaculi sui foribus stare et adorare, nisi quod humana mens cum superiora illa atque coelestia, utcunque in aenigmate conspicit, jam claustra habitationis corporeae per sublevatam cogitationem exigit, atque illum humiliter adorat? Cujus et si videre substantiam non valet, jam tamen ejus potentiam per illuminationem spiritus miratur. Et cum Moyses tabernaculum ingreditur, ejus tergum populus aspicit, et in papilionum suorum ostiis consistit, quia cum sanctus quisque praedicator alta de Domino loquitur, supernae habitationis jam utcunque tabernaculum ingreditur. Cujus praedicationis velut terga aspiciunt, quia postrema quae praevalent, per intellectum sequuntur. Sed in ipsis quoque minimis quae capere sufficiunt, jam de suis papilionibus quasi exeunt atque in ostiis stant, quia et habitacula carnis relinquere, et ad illa aeternae vitae gaudia quae audiunt, progredi conantur. Dixit autem Moyses ad Dom
Abbreviated transcription (Latin):
significabatur. habitar& peceator utiq in miseria.
Qđ autẽ dr̃ collocasse as̃ ante paradisũ uoluptatis
cherubin & flammeũ gladiũ. hoc ꝑ çelestes utiq po¬
testates. in paradiso uisibili factũ eẽ. credendũ ẽ. ut
ꝑ angłicũ ministeriũ ẽẽt. illic ignea quedã custodia.
Non tam̃ frustra factũ ẽẽ. nͥ qr significat aliqͥd etiã
de spũali paradiso: ñ ẽ. utiq dubitandũ. Que etiã
uenir& tempꝰ. ut etiã remoueri potuiss&. Remota
ẽ. namq : enoch a peccatorib translato. Remota he
li&: in curru igneo rapto. Remota: omĩb electis eũ
dño baptizato aꝑti sunt ei celi. Remota itẽ singu
lis: eũ baptismi fonte lauantur. Remota ꝑfectis.
scendunt. Itẽ q cherubin scientię multitudo. siue sci¬
entia multiplicata int̾pretatur : bene cherubin & flã¬
meus gladius ad custodiendã uiã ligni uite colloca
uoluptatũ discessimꝰ. Et bene ñ simplicit̾ flaminã.

Expanded text:
significabatur, habitaret peccator utique in miseria. Quod autem dicitur collocasse Deus ante paradisum voluptatis cherubim et flammeum gladium, hoc per coelestes utique potestates in paradiso visibili factum esse credendum est, ut per angelicum ministerium esset illic ignea quaedam cunon tamen frustra factum esse, nisi quia significat aliquid etiam de spiritali paradiso, non est utique dubitandum. CAPUT veniret tempus ut etiam removeri potuisset. Remota est namque Enoch a peccatoribus translato, remota Elia igneo in curru rapto; remota omnibus electis, cum Domino baptizato, aperti sunt ei coeli; remota item singulis electis, cum baptismi fonte lavantur; remota iisdem pescendunt. Item quia cherubim scientiae multitudo, sive scientia multiplicata interpretatur, bene cherubim et flammeus gladius ad custodiendam viam ligni vitae collocaatum discessimus. Et bene non simpliciter flammam,
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. Date mͥ hanc iniuriã. Utiq contrario uult in¬
telligi. Nune gͦ ne forte mittat manũ suã : & su¬
mat etiã de ligno uite & comedat & uiuat in et̃¬
nũ. Emisit eum dñs de paradiso uoluptatis. ut¬
oparetur terrã de qua sumptus ẽ. Suꝑiora uerba
dĩ sunt. Hoc autẽ factũ ꝓpt̾ ipsa uerba secutũ ẽ.
in paradiso quondã felici corporis statu. Separari
utiq debuit aligno uite siue qđ ex ipso illi stibsiste¬
r& felte ille ipse status corporis. ex re miusibisli uir¬
tute inuisibili. siue qd in eo ẽẽt: sacram̃tũ iisibi¬
le. imusibilis sapientiȩ alienandꝰ utiq fuerat.
uł iã moriturꝰ uł etiã tanꝗͣ ex commmunicatꝰ. sic̃ etiã
in hoc. paradiso.i. in eccłia solent a sacram̃tis altaris
uisibilib homines disciplina ȩccłiastica renoueri.

Expanded text:
dicit: Date mihi hanc injuriam , utique e contrario vult intelligi. Nunc ergo ne forte mittat manum suam, et sumat etiam de ligno vitae, et comedat, et vivat in aeteum dominus deus de paradiso uoluptatis operari terram, ex qua sumtus est. superiora uerba dei sunt; hoc autem factum propter ipsa uerba secutum est. in paradiso felici quodam corporis statu, separari utique debuit a ligno uitae . siue quod ei ipso illi subsisteret felix ille ipse status corporis ex re uisibili, uirtute inuisibili, siue quod in eo esset et sacramentum uisibile inuisibilis sapientiae, alienandus inde utique fuerat uel iam moriturin hoc paradiso, id est ecclesia solent a sacramentis altaris uisibilibus homines disciplina ecclesiastica remoueri.
Abbreviated transcription (Latin):
ra  om̃s oues uarias & sparso uellere. & qđ¬
cũq fuluũ & maeulosũ uaruĩq fuerit tã in
ouib ꝗ̃ in capͥs: erit merces mea. Respondebit¬
qr mͥ cras iustieia mea. qͣndo placiti tẽpꝰ adue¬
tes confusꝰ ẽ. sensus. & usq in p̾sentẽ diẽ nul¬
lũ potui inuenire nr̃oꝵ qͥ aa liqͥdũ qd in hoc
loco dicer& exponer&. Uis inqͥt iacob me ser¬
uire tͥ etiã alios septẽ anmos: fac qđ postu¬
lo separa om̃s discolores & uarias tã oues ꝗͣ
capras. & trade in manꝰ filioꝵ tuoꝵ. Rursus ex
utroq grege alba & nigra peceora .i. umꝰ colo¬
ris da mͥ. Siqͥd gͥ ex albis & nigris quȩ uniꝰ¬
coloris sunt. uariũ natũ fuerit: meũ erit. Siqͥd
erit uniꝰ coloris. tuũ. . Rẽ difficilẽ ñ postu¬
io. secũ facit natura peccoꝵ. ut ex albis alba
& nigra nascant᷑ ex nigris. Mecũ iusticia mea
stulabat agens triũ dierũ it̃. int̾ iaeob & fili¬
os suos separtuit: neqͥs ex inemitate peocoris

Expanded text:
rias et sparso vellere: et quodcumque fulvum et maculosum, variumque fuerit, tam in ovibus, quam in capris, erit merces mea. Respondebitque mihi cras justitia mea, quando placiti tempus advetes confusus est sensus, et usque in praesentem diem nullum potui invenire nostrorum qui ad liquidum quid in hoc loco diceretur exponeret. « Vis, inquit, Jacob me servire tibi, etiam alios septem annos? fac quod postulo. Separa mihi omnes discolores et varias, tam oves quam capras; et trade in manus filiorum tuorum. Rursus ex utroque grege, alba et nigra pecora id est, unius coloris da mihi. Si quid igitur ex albis et nigris, quae unius sunt, varium natum fuerit, mecum erit; si quid vero unius coloris, tuum erit. Rem non difficilem postulo. Tecum facit natura pecorum, ut alba ex albis, et nigra nascantur ex nigris. Mecum justitia mea,stulabat faciens trium dierum iter, inter Jacob et filios suos separavit, ne quis ex vicinitate pecoris
Abbreviated transcription (Latin):
rigenꝰ. hec omiã in explebile animal conge.¬
rit mira ut siscapacitas. mox ꝑfecta rapina
sensĩ ini os reddita in uerã aluũ ruminanteᷤ
modo defert gallia. hos septẽtrionaliᷤ ꝓxima¬
in oceano mittit. Porphirio scd̃m pliniũ solo
inde tinguens. detide pede ad rostrũ ueluti
manu afferens. Herodio. falco. de illo sic̃ de
accipitre dic̃. Caradrion qͥdã dicunt lericha.
instercorib. gemitũ in cantu simulat. eoꝵ spe¬
ciẽ tenens. qͥ terrenis inherentes tristicia seli
ꝑeunt. Uesꝑtilio pennas bab&.s
& intenebris uolat. plerũq terra. graditur. Si¬
cut hi quoꝵ scientia obfuscat᷑ in tenebris pec¬
eos qͥ corporis uoluptatib inintunt᷑. qd̾ ex .iiiͬ.
pens. Machus autẽ pugnans. quasi cũ serpentiꝰ
pugnanisi sic̃ hi qͥ contra diaboli uersutias cer¬
tant. Qd̃ locusta. bruchus & attacꝰ salire dñt̾
hoc designat qd oꝑib iusticiȩ solidati. spineta

Expanded text:
ri genus. Huc omnia inexplebile animal congeri genus. Huc omnia inexplebile animal congerit, mira ut sit capacitas. Mox perfecta rapina sensim in os reddita, in veram alvum ruminantis more refert. Gallia hos Septentrionali proxima Oceano mittit. Porphyrio, secundum Plinium, solus inde tinguens, deinde pede ad rostrum, veluti manu, afferens. Herodio, falco, de illo sicut de accipitre dicitur. Caradrion quidam dicunt leracha. in stercoribus gemitumque in cantu simulat, eorum speciem tenens qui, terrenis inhaerentes, tristitia saeculi pereunt. Vespertilio pennas habet, sed etsi in tenebris volat, plerumque terra graditur, sicut hi quorum scientia obfuscatur tenebris peceos qui corporis voluptatibus innituntur, quod ex quatuor pens, machus autem, pugnans, quasi cum serpente pugnans, sicut hi qui contra diaboli insidias certant. Quod locusta, bruchus et attacus salire dicuntur, hos designat qui operibus justitiae solidati, spineta
Abbreviated transcription (Latin):
uisus dirũ ostensũ ẽ. qͥ qm̃ nocte pastũ querit.
eũ innuit qͥ m tenebris peccatoꝵ uersat᷑ & pascit̃.
Mergulus igra aius mergit se sub aqua pisces que
st̃. s infima desideria appetunt mundi. Ibm in
africa longũ rostrũ habens. Iosephus. Ibes ẽ. ani¬
mil serpentib inimicũ. fugiunt enĩ eas adueni¬
entib. & cũ se celare uoluerint uelut flatu
ceruoꝵ abrepte deuorant᷑. Hibes autẽ ualde
st̃ mansuete. & gnĩ tam̃ serpentino feroces.
Pliniꝰ inuocant & egiptii ibis suas. contra serpẽ
tinũ aduentit̾. & misagorẽ deũ muscarũ mul¬
titudinẽ pestilentiã afferente. quȩ ꝓtinus¬
intereunt qualitatũ ẽ. ei deo. Cignus Suuan.
Onocrotalus quȩ sonitũ facit inaqua rordũble.
quasi hi qͥ quiete uitũ ducere nesciunt quãuis
sint in baptismo mundati. Plinuis uͦ ita. Oloꝵ
sumlitudmẽ onocrotali habent. nec distare esti¬
marent᷑ omino nͥ faucib ipsiꝰ meẽ. att̾ius ute¬

Expanded text:
 qui quando pastum quaerit, eum innuit qui in tenebris peccatorum versatur et pascitur. Mergulus, nigra avis, mergit se sub aquas pisces quasunt, sed infima desideria appetunt mundi. Ibin, avis in Africa longum rostrum habens. Josephus: Ibis est animal serpentibus inimicum; fugiunt enim eis advenientibus et se celare volunt, velut flatu cervorum abreptae devorantur: ibes autem valde sunt mansuetae in genere, tamen serpentino feroces. Plinius: Invotium adventum, et Elei Myacoren deum muscarum multitudine pestilentiam adferente, quae intereunt quam litatum est ei deo. Cygnus et onocrotalus, quae sonitum faciunt in aqua, sunt ii qui in quiete vitam ducere nesciunt, licet sint in baptismo mundati. Plinius vero ita: Olorum similitudinem onocrotali habent, nec distare aestimarentur omnino, nisi faucibus ipsius inesset alterius ute
Abbreviated transcription (Latin):
Cameleon ñ ht̃ unũ colorẽ. ged diuersa ẽ. uari¬
tate comsꝑsus. ut pardꝰ dietꝰ aut̃ ita. huiꝰ ca¬
meleontis corpusculũ ad colores quos uidet fa
Migale qͥdã dict̃ aramo. Stestio bestia uenenata
idẽ. genꝰ lacertȩ uł mol. utͣ lii uolunt. stuȩ utͣq
id ẽ. migale & stellio. quã uis fint infirma tam̃
sunt maliciosa. signant eos qͥ ipsũ qd̃ possunt
inmalũ utunt. & uentri deseruiunt. Nã mi¬
gale dr̃ quasi mus gulosiis. Lacerta & ipsa agił
& malitiosa. Talpa quȩ dr̃ nasci ex pluuia. &
luto. ceca infodiat t̾ra. eũ denotans qͥ sed̾m car¬
nis uoluptatẽ mente cecatus t̾renis inher&.

Expanded text:
Cameleon non habet unum colorem, sed diversa est varietate conspersus, ut pardus dicitur autem hujus cameleontis corpusculum ad colores, quos videt, faMygale quidam dicunt haramo. Stellio, bestia venenata, id est genus lacertae vel moll, ut alii volunt. Quae utraque, id est mygale et stellio, quamvis sint infirma, tamen sunt malitiosa. Signant eos qui ipsum quod possunt in malum vertunt et ventri deserviunt. Nam mygale dicitur quasi mus gulosus. Lacerta et ipsa agilis et malitiosa. Talpa, quae dicitur nasci ex pluvia et luto, caeca ut fodiat terram, eum denotans qui secundum voluptatem carnis mente caecatus, terrenis in
Abbreviated transcription (Latin):
si contigerit aliquẽ talib subiacere immundictis.
lauabit habitũ moꝵ suoꝵ lacrimis penitentię
& reus tenet᷑ donec quiescat feruor male uolun
litiosũ animal. frauaulentos & dolosos designans.
Mliis obedacitatẽ sẽꝑ laborat. eos denotat qͥ ingluui¬
parit̾ ac flumine infestũ. unũ hoc animal der¬
restre. lingue usu can& unũ suꝑiore mobili.
maxilla impͥmit morsũ. alias terribile pectina
tũ stipante sedentiũ serie. Magnitudine ex ce-¬
dit plerũq duo deuiginti cubitos. parit oua qͣnta
anseres. Unguib autẽ armatꝰ ẽ. contra om̃s u
cute inuicta. dies in terra agit. noctes ia qua¬
tepouis. eoꝵ gerit figurã qͥ ex omi parte seu
uestuint᷑. quoꝵ duriciã diuni uerbi iaculu

Expanded text:
si contigerit aliquem talibus subjacere immunditiis, « lavabit » habitum morum suorum lacrymis poenitentiae, et reus tenetur donec quiescat fervor malae volunlitiosum animal est, fraudulentos et dolosos designans. Mus ob edacitatem semper laborat, eos denotans qui ingluvipariter ac flumine infestum. Unum hoc animal terrestre linguae usu caret. Unum superiori mobili maxilla imprimit morsum, alias terribili  al. terribilem, pectinatim stipante se dentium serie. Magnitudine excedit plerumque duodeviginti cubitos. Parit ova quanta anseres. Unguibus autem armatus est contra omnes ictus cute invicta. Dies in terra agit, noctes in aqua. Eorum gerit figuram qui ex omni parte saevitia vestiuntur, quorum duritiam divini Verbi jaculu
Abbreviated transcription (Latin):
qr & ipse xp̃e factus ẽ. obediens patri usq ad
mortẽ. Cetã omiã quȩ inferiꝰ cõprehensa st̃
Scd̾m sensũ quẽ suꝑius sparsim de Rierificuis
posumꝰ. siue de xp̃o. siue de m̃bris eiꝰ accipi de¬
bent. ut tam̃ omĩ cause qd̾ sibi conueniat ad¬
Sc̃ã scriptura. Sicut enĩ illud de uirgultis. sic
hec de scĩs sententiis cõpagiata. fidelib uier-¬
bũ uite ministrent. Nã & de xp̃o scd̾m humani
que in altari id ẽ. ininemoria passionis xpi dõ ac¬
cepta redduntur. Pectusculũ de ariete in partẽ
ẽ. aaron. qͥa rectã fidẽ de se xp̃e s xhiberi querit.¬

Expanded text:
us est obediens Patri usque ad mortem . » Caetera omnia quae inferius comprehensa sunt, secundum sensum quem superius sparsim de sacrificiis posuimus, sive de Christo, sive de ejus membris accipi debent, ut tamen omni causae quod sibi conveniat adsancta Scriptura. Sicut enim illud de virgultis, sic haec de sanctis sententiis compaginata, fidelibus verbum vitae ministrat. Nam et de Christo secundum humaniQuae in altari, id est in memoria passionis Christi Deo accepta redduntur. Pectusculum de ariete in partem est Aaron, quia rectam fidem de se Christus sibi e
Abbreviated transcription (Latin):
ammi uirtutẽ ex alto. & rł. Ilã de resurreeti¬
qͥnquagesimũ addes diẽ qͥ reuoluto septies cireu¬
lo diei resurrections occurrit. quẽ insequenti¬
b octauũ nominat. qͥa pͥorib ꝑ septenariũ ab¬
sumptis. ipse suꝑẽ. septenis. & fit idẽ pͥmuᷤ
in ꝓsꝑis & asꝑis in eccłia. Obseruantes custodias
&rł. Intendentes eiꝰ mandatis. ut uita ęt̾̃na di
celebrasse. hoc ẽ. uitulum immolasse. Aries in
holocaustũ ad ipsũ ꝑtin&. qr ẽ. dux gregis. & to-¬
ta passio eiꝰ dispensationeꝰ aueta ẽ. Edii isrł qͥb¬

Expanded text:
 ex alto , » etc. Nam de resurrectiquinquagesimum addes diem, qui revoluto septies circulo diei resurrectionis occurrit, quem in sequentibus octavum nominat, quia prioribus per septenarium absumptis ipse in prosperis et asperis in Ecclesia; observantes custodias, et reliqua: intendentes ejus mandatis ut vita aeterna digeria corporis Christi celebrasse, hoc est vitulum immolasse. Aries in holocaustum, ad ipsum pertinet, quia dux gregis, et tota passio ejus Dei dispensatione acta est. Filii Isr
Abbreviated transcription (Latin):
rã nobis in peccata ceciderunt. iccirco penitẽ
ciã susciꝑe non potuimꝰ. Qa sanguis ñ ẽ. in latꝰ
in scã. idẽ. uita eoꝵ ad dm̃ ñ inclĩn̾abat᷑. sicq
dñs recipit satiffactionẽ ñ qd̾ letet᷑ in ꝑdicione
maloꝵ. s qd digna suis factis recipiunt.Om̃e¬

Expanded text:
ram nobis in peccatis ceciderunt, idcirco poenitentiam ram nobis in peccatis ceciderunt, idcirco poenitentiam eorum suscipere non potuimus; quia sanguis non est illatus in sancta, id est vita eorum ad Dominum non inclinabatur. Sicque Dominus recipit satisfactionem, non quod laetetur in perditione malorum, sed quod digna suis factis recipiunt.
Abbreviated transcription (Latin):
sto iudicio scientiã. Apłs namq mon&. Noli¬
te inebriari uino in qͦ ẽ luxuria. In qͦ intelli¬
git᷑ necessitatẽ corporis nrĩ ñ abdicare. qͥ timo¬
theo dic̃. modico uino utere. Sed ebrietatẽ quȩ̨
hominẽ uł amenti similẽ facit. qr uinũ a¬
postatare facit etiã sapientes. Quȩ locutꝰ
ẽꝑmanũ moysi. Dñs enĩ dictauit & p̃cepͣ.
moyses scribendo transfudit. Sic & actenꝰ
scĩ quȩ intꝰ spũ scĩ reuelante cognouerins.
foris seribendo ad multoꝵ utilitatẽ ꝓmul¬
gant. Precip̃ filiis aaron id ẽ. doctorib ut
assumant mysteria quȩ remanserunt de sa¬
crificio in loco scõ ȩccłiȩ. Iuxta altare id ẽ. in me¬
moria passionis xp̃i. & cȩtera ut supra. Filii &
filie. id ẽ firmi & infirmi eadẽ sot̃ficatione
saluent᷑. Hyreꝰ qͥ oblatꝰ ẽ. ꝓpeccato exustus
inuenit᷑. Dũ peecator ñ uere penitens in pec¬
catoꝵ suoꝵ peste finit̃. de quoꝵ int̾itu dñs
dũ doctores increpat ipsi dict̃. Manifeste co¬

Expanded text:
namque monet: « Nolite inebriari vino, etc. , » in quo intelligitur necessitatem corporis non abdicare, qui Timotheo dicit: « Modico vino utere, » etc. , sed ebrietatem, quae hominem mortuo vel amenti similem facit, quia « vinum apotastare facit etiam sapientes . » « Quae locutus eMoyses scribendo transfudit; sic et hactenus sancti, quae intus Spiritu revelante cognoverint, foris scribendo ad multorum utilitatem promulgant. Praecepit filiis Aaron, id est doctoribus, ut assumant mysteria quae remanserunt de sacrificio in loco sanctae Ecclesiae juxta altare, in memoria passionis Christi, etc., ut supra. Filii et filiae, id est firmi et infirmi eadem sanctificatione salvent. Hircus qui oblatus est pro peccato exustus invenitur, dum peccator, dum vere poenitens in peccatorum suorum peste finitur, de quorum interitu dum Dominus doctores increpat, ipsi dicunt: Manifeste co
Abbreviated transcription (Latin):
gacerdotii aaron. & rs. ad qd̃ unctus ẽ. ut quȩ
iã dicta st̃ ad illũ ꝑtineãt. In monte Sinai.
Sina int̾pretat᷑ rubus uł tẽptatio. Significat
istud tempꝰ in qͦ tẽptationib & stimulis pecra¬
torũ terim̃. & indigemꝰ dĩ mandatis. que & ac¬
cipimꝰ. De consecratione aaron in exodo diximꝰ. Alo¬
yses Significat uł legẽ quȩ xp̃i incarnationẽ p̃di¬
xit. uł diuinitatẽ xepĩ quȩ eiꝰ humanitatẽ ad tan¬
tã głiã ꝓuexit. sic̃ dr̃. Uixit te ds̃ ds tuus & rł.

Expanded text:
sacerdotii Aaron ad quod unctus est, ut quae jam dicta sunt ad illum pertineant. In monte Sinai. Sinai interpretatur rubus vel tentatio; significat istud tempus in quo tentationibus et stimulis peccatorum terimur et indigemus Dei mandatis, quae et accipimus. De consecratione Aaron in Exodo diximus. Moyses significat vel legem, quae Christi incarnationem praedixit, vel divinitatem Christi, quae ejus humanitatem ad tanta
Abbreviated transcription (Latin):
Distantia ẽ. int̾ eũ qͥ tangit & eũ suꝑ quẽ cadit.
Iangit enĩ qͥ ꝑ se polluit᷑. Suꝑ eũ cadit qͥ casua¬
liqͦ decipit᷑. ut dauid deambulans in solario ft¬
bico mulieris captus ẽ. pulchi itudine. Uas lig¬
neũ significit leuittitẽ. uestim̃tũ habitu moꝵ.
pellis mortificatione carnis. Cilictũ penitudinem
dentie. Uas autẽ ficcile &s rł. Uas fictile ad se
humores trahit. Dic̃ autẽ. Siqͥs uitiis alienis cõ¬
municans i augñtatione eoꝵ ꝑstiterit. ꝑ excõ¬
muncatione fortit᷑̾ corripiat᷑. ut dic̃ apłs. Tnidi

Expanded text:
git et eum super quem cadit. Tangit eum qui per se polluitur; super eum cadit, qui casu aliquo decipitur, ut David deambulans in solario subito mulieris captus est pulchritudine . Vas ligneum signat lenitatem; vestimentum, habitum morum; pellis, mortificationem carnis; cilicium, poenitudinem.tentiae. « Vas autem fictile, » et reliqua Vas fictile ad se humores trahit. Dicit autem: Si quis vitiis alienis communicans, in augmentatione eorum perstiterit, per excommunicatio
Abbreviated transcription (Latin):
ti. ad resipiscendũ erant meticłosi. dũ dicebant
si dimittimꝰ eũ sic uenient romani & rł. Iuic
trepidauerunt timore ubi ñ erat timor. Sus
ñ ruminans s ungłam diuidens. eoꝵ typũ ten&. qͥ
legẽ dñi scrutantes uitã ducunt immundã. hoꝵ
ñ cõmunicetis. Omẽ qd̾ hab& pennulas & squamaᷤᷤ
comedetis. Id ẽ. qͥcũq renati in baptismo celestẽ se¬
ter fragilitatẽ carnis inuoluunt᷑ exẽpla seq̃mini.
qͥ his ñ utunt᷑ s grauiorib subiecti st̃ peccatis. &
suꝑna. appetere nesciunt reiciant᷑. Hec fe̾ quȩ de
auib comedere ñ debetis. Non ita de auib uican¬
dis quandã discretionẽ ꝓposuit sic̃ de suꝑiorib
s nominatĩ expssit. qr multi cęlestẽ m̃tiunt᷑ cõu̾¬
sationẽ : & ideo in uariis cognoscunt᷑ specieb.
Grippes animal ẽ. pennatũ & quadrupes. hoc genꝰ
ferarũ in iꝑbores nascit̾ montib omny parte cor¬

Expanded text:
ti, ad resipiscendum erant meticulosi dum dicebant: ti, ad resipiscendum erant meticulosi dum dicebant: Si dimittimus eum, sic venient Romani , » etc. « Illic trepidaverunt timore ubi non erat timor . » Sus, non ruminans, sed ungulam dividens, eorum typum tenet qui, legem Domini non scrutantes, vitam ducunt immundam. « Honon communicetis. « Omne quod habet pinnulas et squamas comedetis. » Qui cum renati in baptismo coelestem secarnis involvuntur, eorum exempla sequamini; qui his non utuntur, sed gravioribus subjecti sunt peccatis, et superna appetere nesciunt, rejiciantur. « Haec sunt quae de avibus comedere non debetis. » Non ita de avibus vitandis quamdam discretionem proposuit sicut de superioribus, sed nominatim expressit, quia multi coelestem metiuntur conversationem, et ideo in variis cognoscuntur speciebus. Gryphes animal est pennatum et quadrupes: hoc genus ferarum in hyperboreis nascitur montibus, qui parte cor
Abbreviated transcription (Latin):
uobis omia in cibũ quasi herbe iurentia. Nlõ
eñ ꝓpt̾ inmundiciã creature quedã ꝓhibu¬
it. s ob doctrinã quã in his figuris nobis
reseruauit. Omĩs enĩ qͥ ungulã findit. idẽ. cũ
discretione scripturã scãm intelligit. ut sci¬
at mysticũ separare sensũ alittera. sic̾ ina¬
quasi os meũ eris. & qͥ ruminat. idẽ. qͥ assi¬
due meditat᷑ in lege dnĩ. huiꝰ udendũ ẽ. ex¬
cernit. reiciendꝰ ẽ. Similtt̃ qͥ ungulã findit
& ñ ruminat. Ilã camelus eos significat. qͥ scien¬
tes dnĩ legẽ onerib scłi se subdunt. & discre¬
tionẽ ñ sequunt᷑: contrarii apło dicenti. Ilemo
militans dõ implicat se negotus sclarib. siro-¬
grillius animal spmnosũ. maior quã hiricius.
tardũ quidẽ s rapax & bestiale. eos designat
qͥ quãuis modicã habeant capacitatẽ : totũ tam̃¬
qd̾ intelligunt in malũ uertunt. Lepꝰ animal ue¬
lox & timidũ. signif ꝓorptos ad malũ. ad bonũ

Expanded text:
vobis in cibum quasi olera virentia . » Non enim propter immunditiam creaturae quaedam prohibuit, sed ob doctrinam quam in his figuris nobis reservavit. Omnis enim qui ungulam findit, id est cum discretione Scripturam sanctam intelligit, ut sciat mysticum separare sensum a littera, sicut Jerquasi os meum eris . » Et qui ruminat, id est qui assidue meditatur in lege Domini, hujus utendum est excernit, rejiciendus est: similiter qui ungulam findit et non ruminat. Nam camelus eos significat qui, scientes Domini legem, oneribus saeculi se subdunt, et discretionem non sequuntur, contrarii Apostolo dicenti: « Nemo militans Deo implicet se negotiis saecularibus . Chaerogrillus, animal spinosum, majus quam ericius, tardum quidem, sed rapax et bestiale, et eos designat qui, quamvis modicam habeant capacitatem, totum quod intelligunt in malum vertunt. Lepus est animal velox et timidum: signat promptos ad malum, ad bonum
Abbreviated transcription (Latin):
& gripes & alies. id ẽ. arangro⁊ quãuis uolent
tam̃ rapacitati deseruiunt. Sic qͥdã simulantes
circa domus p̃dã agit eoꝵ typũ tenens. qͥ cir¬
cũeunt domus. & captiuas ducunt mulierculas
oneratas peccatis. Coruus in genere suo nigrodinẽ
infideliũ in peccatis defignat. Strucio pennas
habens ñ uolat. & eos designat qͥ specietenꝰ bo¬
nã simulant actionẽ. & tam̃ t̾renis inherent
desideriis. Noctua que in tenebris clare uidere
potest ñ aut̃ orto sole. sic̃ hi qͥ manifeste peccañ.
& euangłii lum̃ accipere nesciunt. Larus & in.
aquis. & extra aquã conũ sat᷑. eos designans
qͥ baptima & circũcisionẽ eque obseruant. Acci

Expanded text:
 gryphes et haliaeetus, id est, quamvis volent, tamen rapacitati deserviunt; sic quidam simulantes circa domus praedam agit, eorum typum tenes « qui circumeunt domus, et captivas ducunt mulierculas oneratas peccatis . » Corvus in genere suo nigredinem infidelium in peccatis designat. Struthio, pennas habens, non volat, et eos designat qui specie tenus bonam simulant actionem, et tamen terrenis inhaerent desideriis. Noctua, quae in tenebris clare videre potest, non autem orto sole, sicut hi qui manifeste peccant et Evangelii lumen accipere nesciunt. Larus et in aquis et extra aquam conversatur, eos designans qui baptisma et circumcisionem aeque accipiunt.
Abbreviated transcription (Latin):
facrunt fideles. in eũ faciunt comemorationẽ.
Adtpẽ boiis & caudã usq: posuerunt Suꝑ pectori.
qr omẽ desideriũ & ꝑseuerantiã ꝑfidẽ. & in fide
sio manuũ intentã orationẽ significat ut daũ
dẽ. Eleuatio manuũ mearũ & rł. Sicq cõpletis
hostiis descendit. Descensio significat. qd̾ doctor
aliꝗͣdo orare. aliqͣndo ad docendũ aliis deb& condes¬
scendere : ut paulus dic̃. Siue excedimꝰ dõ. siue
sua facta discittienda reuertit᷑. Ingressi autẽ
moyses & aaron usq egressi benedixerunt po-¬
płm. Corã dnĩ ocłis quasi mingressa insecreto
oratio fundenda ẽ. ut inde quasi ingressu be¬
nedictio suscipiat᷑. Paulus enĩ dic̃. Benedictꝰ
ds̃ qͥ benedix̃ nos in om̃i benedictione sp̃ali.
in celestib in xpo. Primo enĩ benediẽ idẽ. lau

Expanded text:
onem. « Adipem bovis, et caudam, usque posuerunt super pectora, » quia omne desiderium et perseverantiam per fidem et in fide sio manuum intentam orationem significat, ut David dicit: « Elevatio manuum mearum , » etc. « Sicque completis hostiis descendit. » Descensio significat quod doctor aliquando orare, aliquando ad docendum aliis debet condescendere, ut Paulus dicit: « Sive excedimus Deo, sive essi autem Moyses et Aaron, usque egressi, benedixerunt populum. » Coram Domini oculis, quasi in egressu, in secreto oratio fundenda est, ut inde quasi in egressu benedictio suscipiatur. Paulus enim dicit: « Benedictus Deus, qui benedixit nos in omni benedictione spirituali in coelestibus in
Abbreviated transcription (Latin):
ta. similia. ł popło aut̃ fideli orat. qͥa eoꝵ
uota patri offert. & ẽ. ꝓpiciatio ꝓ peccatis
eoꝵ. Uitulũ obtulit. Si ad xp̃m flectis obtulit
se ꝓ nobu. si ad aliqd̃ sũmi pontificis m̃brũ
tunc uitulus significat fortia oꝑa. que ꝑ
crificio libam̃ta. ⁊d ẽ. sapientia sp̃alis in om̃ib
instrucͣta. Absq cerimonus holocausti matutini.

Expanded text:
ta similia. Pro populo autem fideli orat, quia eorum vota Patri offert, et est propitiatio pro peccatis eorum. Vitulum obtulit. Si ad Christum flectis, obtulit se pro nobis; si ad aliquod summi pontificis membrum, tunc vitulus significat fortia opera quae crificio libamenta, » id est sapientiae spiritualis in omnibus instrumenta. « Absque caeremoniis holocausti m
Abbreviated transcription (Latin):
tiã supradictoꝵ aamiserint: ñ iã acceptu st̃ digna.
Siue clibani siue citropodes. & cet̾ã. Citropodes
uasa st̃ fictilia pedes hñtia. Cubani autẽ & ci¬
tropodes in qͥb panes & cibi tẽperant᷑. magistri
St̃ qͥ aliis pastũ uite debent parare. Si illi exepliᷤ
tẽ & rłiqͣ. Id ẽ. si caticuminũ qͥ ẽ. inbaptismo
consepeliendus cep̃o ut uiuificet᷑ eiꝰdẽ modi ma¬
sa exẽpla atagerint. mundabit᷑ in baptismo.
Sin autẽ qͥppiã sementẽ aqua ꝑfuderit. & rł.
Idẽ. post quã baptizatus fuerit fi se iã dictis in¬
uoluerit reus erit. Si mortiũ fuerit animal qd̃
me incurrerit. qͥ cõmunicauerit uitȩ eiꝰ. uł
secutus fuerit exẽpla eiꝰ purgeͭ se fonte lacri-¬
marũ usq ad ꝑfectã penitentiã. Omẽ qd̾ rep¬
tat suꝑ terrã. & rł. Idẽ. qͥcũq desideriis ca¬
ducis initit᷑. Qcquid suꝑ pectus quadrupes
gradit᷑. & cet̾. Idẽ qui dota cõfidentia in t̾re¬
nis confidit. quattuor euangłioꝵ dictis &

Expanded text:
ctorum admiserint, non jam acceptu sunt digna: « Sive clibani, sive chytropodes, » et rel. Chytropodes vasa sunt fictilia pedes habentia. Clibani autem et chytropodes, in quibus panes et cibi temperantur, magistri sunt, qui aliis pastum vitae debent parare; si illi exemplisntem, » etc. Id est si catechumenum, qui est in baptismo consepeliendus Christo ut vivificetur, ejusdem modi mala exempla attigerint, mundabitur in baptismo. « Sin autem quispiam sementem aqua perfuderit, » et rel., id est, postquam baptizatus fuerit, si se jam dictis involverit, reus erit. « Si mortuum fuerit animal quodmae incurrerit, qui communicaverit vitae ejus vel secutus fuerit exempla ejus, purget se fonte lacrymarum usque ad perfectam poenitentiam. « Omne quod reptat super terram, » et rel., id est quicunque desideriis caducis innititur. « Quidquid super pectus quadrupes graditur, » et rel. Qui tota confidentia in terrenis confidit, quatuor Evangeliorum dictis et
Abbreviated transcription (Latin):
nes ante fores tabernacli. Igne Seĩ sp̃s uicta do¬
ctrinã apłicã. Sacram̃ta incarnationis & passioniᷤᷤ
xp̃i fidelib ad uite sustentacłm minstrantur.
De canstro & panib sepe iã dictuĩ ẽ. Aaron & fi¬
lii eiꝰ comedent eos. Aaron id ẽ. xpẽ comedere dr̃.
qi nobis sua saeram̃ta ꝓfectibilia fac̃. Qiuicquid
suꝑus sit epiũ scõ qui ẽ. consetus secretoꝵ relin¬
quamꝰ. De hostio qͦq tabernacłi ñ exibitis & rliqͣ.

Expanded text:
ta doctrinam apostolicam, sacramenta incarnationis et passionis Christi fidelibus ad vitae sustentaculum ministrantur. De canistro et panibus saepe jam dictum est. « Aaron et filii ejus comedent eos. » Aaron, id est Christus, comedere dicitur, quia nobis sua sacramenta perfectibilia facit. « Quidquisupersit, Spiritui sancto, qui est conscius secretorum, relinquamus. « De ostio quoque tabernaculi non exibitis,
Abbreviated transcription (Latin):
semine peperit masculũ. & rł. In hoc capło pͥmȩ
p̃uaricationis facit cõmemorationẽ. ut qr homo
triniqͥtatib concipitur. & in peccatis ꝓcreatur
sciat qͦmͦ auet̾i maledictione mundandꝰ sit.
Porro natꝰ homo fub tali conditione inmundã ha¬
b&& matrẽ .uii. dieb. id ẽ. toto tẽprẽ huiꝰ uitȩ
sub ingenita fragilitate se nouerit obligatũ.
Iuxta diẽ separationis menstruȩ id ẽ quȩ sangiti¬
ne effluit siue post partũ. Siue sine partu.¬

Expanded text:
semine pepererit masculum, » et rel. In hoc capitulo primae praevaricationis facit commemorationem, ut quia homo in iniquitatibus concipitur et in peccatis procreatur, sciat quomodo a veteri maledictione mundandus sit. Porro natus homo sub tali conditione immundam habet matrem: septem diebus, id est toto tempore hujus vitae, sub ingenita fragilitate se noverit obligatum. « Juxta diem separationis menstruae, » id est quae sanguine fluit sive post partu
Abbreviated transcription (Latin):
uł cet̾a quȩ ei scd̃m legẽ ad immunditiã reputan¬
tur. Uetat autẽ uitũs ñ cõmunicandũ. siue ho¬
minis id ẽ. ingeniosi in malo. suę uiñti idẽ he¬
betis & publica delinquentis. Adipe̾ oius. &
plicis & fortit̾ oꝑantis & penitentis. ñ alio uer¬
mortui ut apłs. Uidua in delitus uiuens. mortua
ẽ Siue eiꝰ qui a diabolo deceptꝰ ẽ. ad imitationẽ
tuã conũtas. Sanguinẽ omĩs animalis ñ sume¬
tis in cibo. & rł. Id ẽ. uite nulliꝰ iuideas. apłs
enĩ dic̃. Uidete ne si inuicẽ mordetis. ab iuicẽ
consumamini. Siue sit spiritalis homo: siue
simplex & carnalis. Q offerat uictimã pecificoꝵ.¬

Expanded text:
i secundum legem ad immunditiam reputantur. Vetat autem vitiis non communicandum sive hominis, id est ingeniosi in malo, sive jumenti, id est hebetis et publice delinquentis. « Adipem ovis, et plicis et fortiter operantis et poenitentis, non alio vermortui, ut Apostolus: « Vidua in deliciis vivens mortua est ; » sive ejus qui a diabolo deceptus est, ad imitationem tuam contis in cibo, » etc.; id est, vitae nullius invideas; Apostolus enim dicit: « Videte ne si invicem mordetis, ab invicem consumamini , » sive sit spiritualis homo, sive simplex et carnalis. « Qui offert victimam pacifico
Abbreviated transcription (Latin):
crauit. Qd cũ audissent turbe laudauerunt
dm̃. ruentes in facies suas. Cũ uidissent iudei
gram in apłis. & uerba petri audissent ut lu¬
cas refert cõpuncti corde baptizati st̃. & appo
in ȩcclia ignẽ erroris uł cupiditatis incendente ᷤᷤ
diuina ultione condẽpnant᷑. Sic̃ heretici hic
recte appropinquantes iusta dampnatione dei-
adtrectatio dĩ. Elsaphan dĩ speculũ int̾pretat᷑.
Aaron hoc loco typũ legis gestat. Oriel euuan¬
głii.qͥ erat patruus aaron. qr affinitate qua¬
dã & lex tendit ad euangłiũ. & ad legẽ euange¬
liũ Cuiꝰ filii idẽ. noui testam̃ti sectatores qͥat¬
trectant dm̃. id ẽ. bonis oꝑib querunt & eiꝰ ma¬
iestatẽ pura mente speculant᷑. hereticos in su¬
is peccatis iacentes abunitate ꝓpellunt eccłie
auferre. humanitas cxpĩ ẽ. in qua latebat diui

Expanded text:
cravit. « Quod cum vidissent turbae, laudaverunt Dominum, ruentes in facies suas. » Cum vidissent Judaei gratiam in apostolis, et verba Petri audissent, ut Lucas refert , compuncti corde baptizati sunt, et appin Ecclesia ignem erroris vel cupiditatis incendentes, divina ultione condemnati, sicut haeretici, et hic recte appropinquantes justa damnatione dejici. Misahel attrectatio Dei; Elsapham Dei speculum interpretatur; Aaron hoc loco typum legis gestat; Ozihel Evangelii, qui erat patruus Aaron, quia affinitate quadam et lex tendit ad Evangelium, et ad legem Evangelium: cujus filii, id est Novi Testamenti sectatores, qui attractant Deum, id est bonis operibus quaerunt, et ejus majestatem pura mente speculantur, haereticos, in suis peccatis tacentes, ab unitate propellunt Ecclesiae. auferre, humanitas Christi est, in qua latebat Divin
Abbreviated transcription (Latin):
mundus &  hostia uescatur. a ciuꝰ carne inmun-
da anima ꝓhibet᷑. Indigne corpꝰ xp̃ĩ & sangui¬
nẽ sumere ꝓhibem᷑. ut in apło plenit̾ docet᷑.
que mundis tractanda iubent᷑. Aut̾ inmunda
anima sacrificiũ dnĩ comedit. dũ qͥlib& ñ ex
bona uoluntate opꝰ dĩ foris simulat. ut qͥ ieui¬
nat uł sua largitur. ꝓpt̾ arrogantiã & pluri¬
ma talia. Et qͥ tetigerit immunditiã hominis

Expanded text:
mundus ea hostia vescatur a cujus carne anima mundus ea hostia vescatur a cujus carne anima da prohibetur. Indigne corpus Christi et sanguinem sumere prohibemur, ut in Apostolo pleniter docetur, quae mundis tractanda jubentur. Aliter: immunda anima sacrificium Domini comedit dum quilibet non ex bona voluntate opus Dei foris simulat, ut qui seminat vel sua largitur propter arrogantiam et plurima talia. « Et quae tetigerit immunditiam hominis
Abbreviated transcription (Latin):
renuntiatores siue qͥ sitbito ꝑtractans bonũ opus
manuĩt. Ipsa die idẽ. in p̃senti. & cras. id ẽ tẽpo¬
rib uitȩ suȩ pꝰ concessis. ipsũ opꝰ ꝑficiat. Quie¬
quid t̾eius dies iuenerit: ignis confumit. Ilichii¬
hic inꝑfectũ relinquatur. ibi id ẽ. in uita fut᷑a
ꝑficiendũ. qͥa uniuscuiꝰq opus quale sit ignis
ꝓbabit. Sicuiꝰ opꝰ arserit. decrim̃tũ. patiet᷑. & se
quentia. Siqͥs carnes uictimȩ pacificoꝵ die t̾cia
comederit. & rł. Siquis estimat se in die future
uitȩ posse ꝑficere qd̾ hic infectũ relinqͥt. ñ pla¬
cet dnõ opꝰ eiꝰ. ideo damnationi obnoxius ẽ. Caro
quȩ aliqͥd tetigerit inmundũ.  rł. Idẽ opꝰ qd̾
uitiis inqͥnat̾. ñ reputet᷑ ad ꝓfectũ. neq inȩcem¬
plũ sumat᷑ uidicte eiꝰ. quasi igni seruat᷑. Qi
suerio mundꝰ uescet᷑ ea & rł. Non est dicendũ
qd̾ ad pͥorẽ uersũ respiciat. ut mundus ĩmun¬
dis uesci iubeat᷑. Sed ad sequentẽ uersũ. ut

Expanded text:
renuntiatores; sive qui subito pertractans bonum opus inchoaverit, ipsa die, id est in praesenti, et cras, hoc est temporibus vitae suae post concessis, ipsum opus perficiat. « Quidquid enim tertius dies invenerit, ignis consumet. » Nihiimperfectum relinquatur ibi, id est in vita futura perficiendum, quia « uniuscujusque opus quale sit ignis probabit; si cujus opus arserit, detrimentum patietur, » et sequentia . « Si quis carnes victimae die tertia comederit, » et caetera. Si quis aestimat se in die futurae vitae posse perficere quod hic imperfectum relinquit, non placet Domino opus ejus, ideo damnationi obnoxius est: « Caro quae aliquid tetigerit immundum, » etc., id est opus quod vitiis inquinatur non reputetur ad profectum, neque in exemplum sumatur, vindictae ejus, quasi igni, servatur. « Qui fuerit mundus vescetur ea, » etc. Non est dicendum quod ad priorem versum respiciat, ut mundus immundis vesci jubeatur, sed ad sequentem versum, ut
Abbreviated transcription (Latin):
de terra. Sic arguit inscripturis scĩs uox diuina tu¬
deos. Hab& eñ magnã uocẽ xep̃i sangins in terra.
clara. uox sanguinis quã sanguis ipse expͥmit
ex ore fideliũ. eodẽ sanguine redemptoꝵ.
que aperuit ossuum. & suscepit sanguinẽ fris
tui de manu tua. Unde cam maledicit᷑ in peccato
suo. in peccato uͦ ade terra maledicitur: nisi qr
cam sciebat dampnationẽ p̃uaricationis pͥme. ⁊
ñ timint orignali peccato fricidii suꝑ addere
scelus. ideo maiore maledietione dignꝰ habebat᷑.

Expanded text:
de terra. Sic arguit in Scripturis sanctis vox divina Jude terra. Sic arguit in Scripturis sanctis vox divina Judaeos. Habet enim magnam vocem Christi sanguis in terra; clara uox sanguinis, quam sanguis ipse exprimit ex ore fidelium eodem sanguine redemtorum. quae aperuit os suum, et suscepit sanguinem fratris tui de manu tua. Unde Cain maledicitur in peccato suo, in peccato vero Adae terra maledicitur? nisi quia Cain sciebat damnationem praevaricationis primae, et non timuit originali peccato fratricidii superaddere scelus, ideo majore maledictione dignus habebatur.
Abbreviated transcription (Latin):
doluerunt. tropologice autẽ recte offertꝰ. cũ re¬
cta intentione aliqͥd agit᷑. Sed ñ recte diuidit᷑.
si ñ hoc qd pie agitur. etiã subtiliter discernat᷑.
Obiata enĩ recte diuidere ẽ. quȩlib& bona nr̃a stu
etiã recte offerens peccat. Sepe namq & qđ bono
studio gerimus: discernere caute negligimꝰ. & qͦ ui¬
dicetur fine nescimꝰ. & ñnunꝗͣ hoc fit reatꝰ crimi¬
nis. qđ putatur causa uirtutis. Recte gͦ offerimis.
cũ bono studio bonũ opꝰ agimꝰ. S ñ recte diuidimꝰ.
si habere discretionẽ in bono oꝑe pꝰ ponamꝰ. Itaq
natu. Iue in cãpo: iste in caluarie loco. In terro¬
gat ds̃ cain ñ tanquã ignarus eũ a quo diseat.
Respondit ille nescire se. neq fris se eẽ. custodem.
Usq nunc qͥd nobis respondent iudei cũ eos uoce scã¬
rũ scripturarũ int̾rogamus de xp̃o: illi nescire
xp̃m respondent. Fallax enĩ cam ignoratio iudeoꝵ
Quid fecisti : Uox sanguinis fris tui clamat ad me

Expanded text:
peccasti . Recte offertur, cum recta intentione quid agitur. Sed recte non dividitur, si non hoc, quod pie agitur, etiam subtiliter discernatur. Oblata recte dividere, est quaelibet bona nostra etiam recte offerens peccat. Saepe quod bono studio gerimus, ddicetur sine fine nescimus; et nonnunquam hoc fit reatus criminis, quod putatur causa virtutis. Recte ergo offerimus, cum bono studio bonum opus agimus; sed recte non dividimus, si habere discretionem in bono opere postponamus. Itnatu. Ille in campo, iste in Calvariae loco. Interrogat Deus Cain, respondit nescire se, nec ejus se esse custodem. Usque nunc quid nobis respondent Judaei, cum eos sanctarum Scripturarum voce interrogamus de Christo? Illi nescire se Christum respondent. Fallax enim Cain ignoratio, Judaeorum Quid fecisti? vox sanguinis fratris tui clamat ad me
Abbreviated transcription (Latin):
hebreo uolumine seribit̾ int̾ficit eam. & ipse pꝰ¬
ea confitetur. qr uirũ occidi in uulnere meo. &
utuenẽ in liuore meo: qm̃ septies uindi cabit᷑ de ca¬
in. de lamech uͦ septuagies septies. Referebat mͥ¬
qͥdã hebreus. in apocriphis eoꝵ libris. septuaginta
& sex animas ex lamech ꝓgeme reꝑiri. quȩ diluiuo
delete sunt. & in hoc numero de lamech factã ẽe.
umdictã. qd genus ipsius usq ad cataclismũ ꝑ¬
seuerauerit. Aiũ de septẽ uindictis eam uaria
suspicant᷑. & pͥmũ eiꝰ asserunt fuisse peccatũ
qd ñ recte diuiserit. scđd̾m qđ inuiderit fr̃i. ter¬
ciũ qđ dolose egerit dicens. tnseamtis in campũ.
Sextũ qđ se ipsum danmauerit dicens. maior eulpa
mea ẽ. quã ut dimittar. Septimũ : qđ nec damnatꝰ

Expanded text:
Hebraeo uolumine scribitur, interfecit Cain. et ipse poHebraeo uolumine scribitur, interfecit Cain. et ipse postea confitetur: quia uirum occidi in uulnere mihi et iuuenem in liuore meo, quoniam septies uindicabitur de Cain, de Lamech autem septuagies septies. et quidam Hebraeus in apocryphorum libris septuaginta et septem animas ex Lamech progenie repperiri, quae diluuio deletae sint, et in hoc numero de Lamech factam esse uindictam, quod genus ipsius usque ad cataclysmum perseuerarit. Alii de septem uindictis Cain uaria suspicantur et primum eius adserunt fuisse peccatum, quod non recte diuiserit; secundum, quod inuiderit fratri; tertium, quod dolose egerit dicens: transeamus in campum; sextum, quia seipsum damnaverit, dicens: Major est iniquitas mea quam ut dimittar ; septimum, quia nec damnatus
Abbreviated transcription (Latin):
sepissime in scripturis scĩs ꝓplenitudine cuilibae rei
poni. quasi dixiss& grauissima ultione pumendũ
eẽ. qͥ nec tanta damnationis acerbitate admonitus.
a sangune fundendo uoluit manus cohibere. Uerũ
ds nolens eũ compendiose mortis finire cruciatu.
accipies. uerũ uiues tisq ad septimã generationẽ.
& conscientiȩ tuȩ igne torqueberis. ita ut qͥcũq de
occiderit scdni dupplicẽ intelligentiã septima ge¬
neratione a magno de liberet cruciatu. Non qđ ipse
qͥ ꝑcusserit cam septẽ ultionib subiciendus sit. s
runt. soluat int̾fecto occidens eũ : qͥ fuerat uite¬
derelictus ad pęnã. Maioꝵ nr̃oꝵ ista ẽ. sententia
qđ putant eũ inseptina gu̾atione. a lamech cam¬
interfectũ. Adam qͥrpe. genuit cam. Cam: genuit¬
enohe. Enoch: genuit gaidat. Gaidat: genuit mala
leel.
mech. qͥ septimꝰ ab adã. ñ sponte sic̃ in quodam

Expanded text:
saepissime in Scripturis sanctis pro plenitudine cujuslibet rei saepissime in Scripturis sanctis pro plenitudine cujuslibet rei poni, quasi dixisset gravissima ultione puniendum esse, qui nec tantae damnationis acerbitate admonitus, a sanguine fundendo voluit manus cohibere. Verum Deus nolens eum compendiosae mortis finire cruciatu, accipies, verum vives usque ad septimam generationem, et conscientiae tuae igne torqueberis, ita ut quicunque te occiderit, secundum duplicem intelligentiam, aut in septima generatione, aut magno te liberet cruciatu: non quod ipse qui percusserit Cain, septem ultionibus subiciendus sit, sedrunt, soluat intderelictus ad poenam. Majorum nostrorum ista est sententia, quod putant in septima generatione a Lamech interfectum Cain. Adam qHenoch, Henoch genuit Irat, et Irat genuit leel, mech, qui septimus ab Adam non sponte, sicuti in quodam