comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lurima cũ soleant mores euertere
sacros.
Altius euertunt. femina cẽsus honos
Inscelus in gladios corda manus ꝙ
trahunt
femina res fragilis nũ qmͣ sine cri¬
mine constans
Nũqmͣ sponte sua desunt ẽẽ nocens
bemina flãma uorax furor ultimus
Et docet et discit qͥdqͥd obesse solet.
femana uile forũ res pubilica falle¬
re nata.
Suctessisse putat cũ licet ẽẽ ream.
femina triste ingũ querimonia iu¬
ris et equi.

Expanded text:
lurima cum soleant mores evertere sacros, Altius evertunt femina, census, honos. 1354 In scelus, in gladios corda manusque trahunt. Femina res fragilis, nunquam nisi crimine constans, Nunquam sponte sua desinit esse nocens. Femina flamma vorax, furor ultimus, Et docet et discit quidquid obesse solet. Femina vile forum res publica, fallere nata. Successisse putat, cum licet esse ream. Femina triste jugum, quaerimonia juris et aequi.
Abbreviated transcription (Latin):
edibus egressi latebras heremũꝙ
professi.
P̾ gebant quorsũ dabat optio quisq¬
semsum
Quisq pari uoto certabat teste remoti
pͥsallere ꝓstratꝰ lacrimis dełe reatus
Letari de te sotio duce fine quiete
Te p̾tendebat dabat exptabat h̾ebat
Belli tu tñ. testẽ dyadema uiuamẽ
Iuis insistebãt studiis parit᷑q fouelũ

Expanded text:
Aedibus egressi latebras animumque Aedibus egressi latebras animumque professi 1264 Pergebant, quorsum dabat optio, quisqseorsum. Quisque pari voto certabat teste remoto Psallere prostratus, lacrymis delere reatus,  placere, Laetari de te socio, duce, fine, quiete. Te praetendebat, dabat, exspectabat, habebat Belli tutamen, testem, diadema, juvamen. His insistebant studiis, pariterque fove
Abbreviated transcription (Latin):
Plusqm p̾latus cũctis seruire ꝑatus
siet magis hortari consuetus quã
famulan
Iue beatoꝵ decus et speculũ mona¬
chorun
Uux erat in tenebris ibi clausus uͥ¬
q celebus
Moꝵ primatus scola uiris uirga
reatus
Crux sibi forma gregi uia uite glo¬
ria legi
Guarus gaudenti gaud̾e̾ dole̾ dolẽt¬
uerat edam.
Temꝑe quo sacro plelis purificama
lauachro
Inueniam scelerũ sũmã decimare
dierum
Incipit excella ꝓdibant ad noua bella
Sed prius extessus abb̃i qͥsq ꝓfessus
p̾reconfortabat mentẽ corp̾ ꝙ uiuabat
Sacram̃toꝵ gustu modicoꝙ cboꝵ
Inde petebat᷑ bñdictio sueta dabat᷑.
Oscula uingebãt tunc tandẽ claus¬
tra pateliant
Iamq uale dicto cemq locoq relicto
Grex sunul exibat heremũ diuisus¬
adibat.
pars ut poscebat mos ip̃e domi re¬
manebat.
Non seruaturi bona ꝯuenientia furi.
Sed ne scõꝵ foret exꝑs offitioꝵ
Cella parata sacris studiis animeꝙ¬
lauacris.
Ornatu festo pauꝑ sed diues honesto

Expanded text:
Plusquam praelatus cunctis servire paratus; Nec magis hortari consuetus, quam famulari. Ille beatorum decus, et speculum monachorum, Lux erat in tenebris, ibi clausus, ubique celebris Morum primatus, schola juris, virga reatus, Crux sibi, forma gregi, via vitae, gloria legi; Notus gaudenti gaudere, dolere dolentverat, edam. Tempore quo sacro plebs purificata lavacro In veniam scelerum summam decimare dierum Incipit, et cella prodibant ad nova bella, Sed prius excessus abbati quique professus Praeconfortabat mentem, corpusque juvabat Sacramentorum gustu, medicoque ciborum. Inde petebatur benedictio sueta: dabatur, Oscula jungebant, tunc tandem claustra patebant. Jamque valedicto coetuque locoque relicto, Grex simul exibat, eremum divisusadibat. Pars, ut poscebat mos ipse, domi remanebat, Conservaturi bona convenientia furi; Sed ne sanctorum foret expers officiorum Cella parata sacris studiis animlavacris, Ornata festo pauper, sed dives honesto.
Abbreviated transcription (Latin):
liqui eoꝵ sponte se optuler̃t ⁊ fide iusse¬
runt ꝓ eo. Et erant fideuissores eiꝰ qͥnq
ta secunda fuit concilii actio.ͤ
de oꝑe

Expanded text:
liqui se obtulerunt et fidejusserunt pro eo. Et erant fidejussores quinque sita, secunda fuit concilii actio. De ope
Abbreviated transcription (Latin):
Itaq ꝑ aliqͦt dies celebrato concilio
ad archipresuł nr̃i petitonem ñ ulłis
ecc̃e sue puuilegiis renouatis uir apłi¬
tus in osculo paus dimisit eũ cũ bñdc̃o
ne et gr̃a. Et quid̃ equore et aere fauẽ¬
tib in angliã cto cũ gaudio reu̾sus est:
scdo iam anno cõsecratõnis eiꝰ. ⁊ a rege
ꝓ more debito tanqm pat̾ a filio in c̃

Expanded text:
 aliquot dies celebrato concilio, ad archipraesulis nostri petitionem nonnullis Ecclesiae suae privilegiis renovatis, vir apostolicus in osculo pacis dimisit eum cum benedictione sua et gratia. Et quidam aequore et aere faventibus, in Angliam cito cum gaudio reversus est, secundo jam anno consecrationis suae. Et a rege, pro more
Abbreviated transcription (Latin):
et indigene sed ꝑsone eccl̃iastice q̃ ad
conciliũ iam fere om̃s conuen̾ant. diu̾¬
saꝵ nationũ archipresules ⁊ pontifices
ge priusqͣm ciuitatẽ ingrederet᷑ occur¬
runt. Pret̃ qm duo tm̃ qui dño pͤp ne ĩ
tam celebri freq̃ntia sñ collat̾alib ẽẽt
cõsedebant. Ganta uers fuit seq̃ntium
turba ut archip̾sule ac dnͣm ppͣm ing̃¬
diente palatiũ. ip̃e pp qͣi ex nccitate ne
cõprimeret᷑ in quo erat exiret thala¬
mũ et ingredere palatiũ. Et dñs quid̃
pit. Et eo quidẽ benigniꝰ ꝙ ex multo tẽ¬
pore cupiens erat eũ uidere qr iã mul¬
ta bona audierat de eo. Et ut uidebat᷑
suꝑ uinere ei cõpassus cito dimisit eũ¬

Expanded text:
sonae ecclesiasticae quae ad concilium jam fere omnes convenerant, diversarum nationum archipraesules et pontifices. ge priusquam civitatem ingrederetur, occurrunt; praeterquam duo tantum qui domino papae, ne in tam celebri frequentia absque lateribus esset, considebant. Tanta vero fuit sequentium turba ut, archipraesule ad dominum papam ingrediente palatium, ipse papa, quasi ex necessitate ne comprimeretur, in quo erat exiret thalamum et ingrederetur palatium. Quasi pit. Et eo quidem benignius, quod ex multo tempore cupiens erat videre eum et jam multa bona audierat de eo. Et ut videbatur super itinere ei compassus, cito dimisit eu
Abbreviated transcription (Latin):
anno in mansoleo głoso qͥescit cuius et
ip̃e fundator extuit magnifice dedica¬
uit sic uolente rege et p̃nte. Et eodemi
quoꝙ ãnno lond̃ apud westmõasteriũ¬
głosi et uere sc̃ reg̾ edwardi corpꝰ tanꝙͣs
ra regie uite m̾ita sollẽpũr quid̃ ⁊ sub¬
limit̾ ibud̃ in ecc̃a int̾ sc̃oꝵ corꝑa collo¬
cauit rege itidẽ uolente sic et p̾nte. Et
erat sicut p̾locuti sumꝰ illustri reg̾ ⁊ sc̃i
pontificis cor unũ et aĩa in deo regno ꝑ
hoc et sacerdotio ĩ sũma pace et mñquil¬
litate cõcurrentib deo patis et dilc̃onis
s agente. S ꝓhdolor et uere dolor. Nĩ
ꝑmanens. Magna certe nõia et carã
federa tanti regis et tanti pontifitis. Ne¬
uera tantũ regem et tm̃ pontificẽ in a¬
lio mundi regno inueniri simul diffici
uis hora. In breui quippe extrema cõcor¬
die dissentio occupat. Nec ꝑ aliũ qͣm ꝑ
totius pacis et dilcõnis inimicũ. mise¬
re et infeliciter istud tm̃ ⁊ tam fͥmũ.

Expanded text:
avus in mausoleo gloriose quiescit, cujus et ipse fundator; magnifice dedicavit, rege volente sic et praesente. Et eodem etiam anno Londoniae apud monasteriugloriosi et vere sancti regis Edwardi corpus, tanqura regiae vitae merita solemniter quidem et sublimiter ibidem in Ecclesia inter sanctorum corpora collocavit, rege itidem volente sic et praesente. Et erat, sicut praelocuti sumus, illustris regis et sancti pontificis cor unum et anima una in Deo, regno per hoc et sacerdotio in summa pace et tranquillitate concurrentibus, Deo pacis et dilectionis sic agente. Sed, proh dolor et abent . Magna certe nomina et chara foedera tanti regis et tanti pontificis. Revera tantum regem et tantum pontificem in alio mundi regno inveniri simul difficile vis hora. In brevi quippe extrema concordiae dissensio occupat, nec per alium quam per totius pacis et dilectionis inimicum misere et infeliciter istud tantum et tam firmum
Abbreviated transcription (Latin):
Q̾ͥd ꝑdest hoi sua fenore farta crumena.
siꝑ eã ꝯsumat eũ sine tpr̃e pena.
Ut quid homo gaudet de mundi pros¬
peritare
Que nimiũ brenis est et habetur ĩ
anxietate
Prosuitas mũdi cito transit ⁊ anichilã
Uñ satis claret qm nich̾ ẽẽ putat᷑

Expanded text:
Quid prodest homini sua fenore farta crumena, Si per eam consumat eum sine tempore poena? Ut quid homo gaudet de mundi prosperitate, Quae nimium brevis est, et habetur in anxietate? Prosperitas mundi cito transit, et annihilatur: Unde satis claret quoniam nihil esse probat
Abbreviated transcription (Latin):
dieb singuł pꝰ sinaxim decantatã
qmͣ cito post gallicimũ sub ꝓfũda noc¬
te decantare consueuerat. mox clam
in conclaui aliquo introducebant᷑.
fratres .xiii. quib ip̃e positis uesti¬
mentis sius et se pretingens discũ¬
bentib miniftrabat. Singulis .iiii.
argenteos largiens. Et hoc ita mã¬
datum furtiuũ magis qmͣ furuũ
ꝑ singulas noctes faciebat. ueritus
nec ĩmerito ne si sub luce fac̾et illd̾
ex iusu hominũ uͥtutũ uitꝰ ĩanis ĩ¬
ficeret gła qͦ ut supͣ tetigimus. ⁊p̃e
dum adhuc iuuenis qͣi inturabilit̾¬

Expanded text:
diebus singulis post synaxim decantatam quam cito post gallicinium sub profunda nocte decantare consueverat, mox clam in conclavi aliquo subintroducebantur fratres tredecim quibus ipse positis vestimentis suis et se praecingens discumbentibus ministrabat singulis quatuor argenteos largiens. Et hoc ita mandatum furtivum magis quam fur verus, per singulas noctes faciebat; veritus nec immerito ne si sub luce faceret, illud ex visu hominum virtutum virus inanis inficeret gloria quo ut supra tetigimus, ipse dum adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
habere plerũq in claustro se recipiebat
et sicut uuis monachoꝵ ibi sedentium
sedeliat studens in aliquo libro utili. Post
ibat uisitare monachos infirmos ut es¬
rũ audiret et impleret desid̾ia. ꝑ script᷑a

Expanded text:
ae plerumque in claustrum se recipiebat, et sicut unus manachorum ibi sedentium sedebat studens in aliquo libro diutili: post ibat visitare monachos infirmos, ut eorum audiret et impleret desideria. Era
Abbreviated transcription (Latin):
Astra subit m̃te grates agit ore silẽte
Mens in secreto pulsat clamore qͥeto
Signaq clamoris dat motus non so¬
nus oris¬
Sum sic oratͣ ⁊osimas stupet et uene
Ora comas uultũ pretatis habentia
cultũ.
psallentes ꝙ genas iam funeris ho¬
mine plenas

Expanded text:
Astra subit mente, grates agit ore silente, Mens in secreto pulsat clamore quieto, Signaque clamoris dat motus, non sonus orisDum sic oratur, Zosimas stupet et veneratur Ora, comas, vultum, pietatis habentia multum, Pallentesque genas jam funeris omine plenas
Abbreviated transcription (Latin):
uaticinari sinistra. Ueniente ergo in¬
uener̃t dñm regem cũ tristi miltu se¬
dentẽ et nõ assurgentẽ de more archi¬
ep̃o. Qd̃ et fc̃m est in pͥncipio triste p̃¬
sagiũ. Consedentib islis ⁊ adhuc te¬
pide uocatis diutius fc̃o silentio rex
inclinato capite qͣ si dolens ⁊ ĩuitus
cogitaret ut eos de regno eiceret et
illis id ip̃m tim̾̃tib obortis lacrimis
ꝓsiliens cũ singultu ꝓiecit se ad pe¬
des archiep̃a obstupentib hiis qͥ ad¬
erant acchiep̃o uͦ se incl̾inante ad e
p̾ merore repeciit Uere pat̾ mi tu sclꝰ
uidisti. Nos om̃s ceti sumꝰ qui contra
deũ dedimus tͥ consiliũ ut in c̾a tua
ĩmo dei ad nutũ hoĩs honorẽ dei remͣ¬
teres. Peniteo pater et gͣuit̾ peniteo.
I gnosce gͦ ⁊ ab hac culpa me mise¬
rũ absoure. Sedese erdme

Expanded text:
vaticinari sinistra. » Venientes ergo invenerunt dominum regem cum tristi vultu sedentem, et non assurgentem de more archiepiscopo. Quod factum est in principio triste praesagium. Considentibus illis et adhuc tepide vocatis, diutius facto silentio, rex inclinato capite quasi dolens et invitus cogitaret ut eos de regno ejiceret, et illis id ipsum timentibus, obortis lacrymis prosiliens cum singultu projecit se ad pedes archiepiscopi, obstupentibus his qui adherant. Archiepiscopo vero se inclinante ad erprae moerore repetiit: « Vere, pater mi, tu solus vidisti. Nos omnes caeci fuimus, qui contra Deum tibi dedimus consilium ut in causa tua, imo Dei, ad nutum hominis honorem Dei remitteres. Poeniteo, pater, et graviter poeniteo. Ignosce ergo, et ab hac culpa me miserum absolve. Sed et De
Abbreviated transcription (Latin):
nich iladiu̾sitatis hñs et ad oo for¬
tune impetus inuincibił mod̾ato ti¬
su ꝯdolentibi allusit dicẽs. Solus ĩ¬
petor et me cedente nõ enit qui nos
ꝑsequatur acrius nec adeptis ami¬
coꝵ linficiis uos qͥs destituet ampliꝰ.
Confortamini gͥ et nolite expauesce̾
Tui inquiu̾t miserem᷑ magis dum
aditus nͨ ad romanos latrones ꝯsola¬
tonis gr̃a quis consulit nos recurrere
quippe miseroꝵ spolia de lecta diripĩt
alia est nobis uia ꝓcedendũ. Auduumꝰ
siquidẽ cirta ararim fluuiũ burgũdie
usq ad ꝑtes ꝓuintie lib̾iores ẽe hoĩes.
Ad hos ego et unus mecũ pedes ibimꝰ
qui uisa afflictione nr̃a forsitan nr̃i
miserebunt᷑ uictualia ministrantes
ad tẽpus donec nos uisitauerit deus
pͥotens est d̾s et ĩ ultimo miẜie cal¬
culo suis adẽe. Et infideli deu̾or ẽ qui

Expanded text:
nihil adversitatis habens, et ad omnes fortunae impetus invincibilis, moderato risu condolentibus allusit dicens: « Solus impetor, et me cedente non erit qui vos persequatur acrius, nec adeptis amicorum beneficiis, vos qui destituat amplius. Confortamini igitur, et nolite expavescere. » Cui inquiunt: « Miseremur tui magis, dum aditus, nec ad Romanos latrones consolationis gratia nos expedit recurrere, quippe qui miserorum spolia et sine delectu diripiunt: alia est nobis via procedendum. Audivimus siquidem circa Ararim fluvium Burgundiae usque ad partes provinciae liberaliores esse homines. Ad hos ego et unus mecum pedites ibimus, qui visa afflictione nostra forsitan nostri miserebuntur, victualia ministrantes ad tempus, donec nos visitaverit Deus. Potens est Deus et in ultimo miseriae calculo suis adesse: et infideli deterior est, qui
Abbreviated transcription (Latin):
satio sc̃a cõmendat uitã cõsũmatio
felix ⁊ głam nob̾ ututũ insignia cla¬
maur. Neq enĩ xp̃iane ꝓfessionis est
ab hus uiuendi formã contrahere. qͦs
uel sipus ĩualidũ reddio infames. aut
noris uite uias tẽporis ut assolet int̾¬
iedu ueterũ minꝰ accendit auctoritas
utͥq cõsulit ac medet᷑ in deuotõni nr̃e
misericors ꝓuidenͣ saluatoris ut si ue¬
teiũ fc̃a fastidimꝰ. uł hunc pudeat imi¬
teri nolle quẽ licuit intueri. Auctor gͥ
humane salutis dũ multoꝵ refcigescẽ¬
t̾e caritate et habundãte malitia quasi
minꝰ curasse credit᷑ tp̃ralia: sicut semel
assumpte humanitatis exibit̾õne uisi¬
tauit et fecit redẽptõm plelus sue. sic
ꝑ suos inuisibilis oꝑatione maiestatis

Expanded text:
rsatio sancta, commendat vitam consummatio rsatio sancta, commendat vitam consummatio felix et gloriam nobis virtutum insignia clamant. Neque enim Christianae professionis est ab his vivendi formam contrahere, quos vel opus invalidum reddit infames, aut tioris vitae vias temporis ut assolet interjectu veterum minus accendit auctoritas, ubique consulit, ac medetur indevotioni nostrae misericors providentia Salvatoris. Ut si veterum facta fastidimus, vel hunc pudeat imitari nolle quem licuit intueri. Auctor igitur humanae salutis, dum multorum refrigescente charitate et abundante malitia, quasi minus curasse creditur temporalia, sicut semel assumptae humanitatis exhibitione, visitavit et fecit redemptionem plebis suae, sic per suos invisibilis operation
Abbreviated transcription (Latin):
scl̃i ꝓprios singuli conatꝰ
hñt᷑. quib ad altiora contẽ¬
durit. ⁊ qͣd emoluinti ferat
ꝑfcĩo disciplinie qmͣ ꝓfessi
sunt infatigabili ꝑꝑendentes inturmu.
dũ ex finis ꝓuentu conatus sui leniũt
in clementiam qͣi quodã aĩati cõpendio
uie robustiꝰ ad ꝓposita consurgũt. Et hii
quidẽ ut iransitoriã qͣndoq laudẽ conse¬
am q̃ mũdo militauit: tũ mũdo ꝑire
nullus ambigat nemo aliud affirma¬
re conet᷑. Cũ gͥ nr̃a sit causa dissiłis qͥb¬
xp̃o ꝓponit᷑ uia laboꝵ finis et̾na ꝓmmuttit᷑
uita: qͣnta q̃so int̾ uarios ac multipli¬
ces mũdi casus opus est uigilãtia. Non
nos a ꝓposito uite remissioris leocinia
labefactent: nõ reuocent a recto tramite
latioris ĩ cõmodo uie quib felici cõmer¬
tio ꝓ cadutis et̾na ꝓ t̾renis celestia p̃pa¬
rantur. Et ad ħ quid̃ ut alacrior aspirei
tõne contẽpta illoꝵ gradiam uia inni¬
tam᷑ uestigiis quoꝵ astruit fidẽ conu̾¬

Expanded text:
inguli conatus habent, quibus ad altiora conscendant, et quid emolumenti ferat perfectio disciplinae, quam professi sunt, infatigabili perpendentes intuitu, dum ex finis proventu conatus sui leniunt inclementiam, quasi quodam animati compendio viae robustius ad proposita consurgunt. Et hi quidem, ut transitoriam quandoque coronam conseiam qui mundo militant, cum mundo perire nullus ambigat, nemo aliud affirmare conetur. Cum igitur nostra sit causa dissimiproponitur via, laborum finis aeterna promittitur vita, quanta, quaeso, inter varios ac multiplices mundi casus opus est vigilantia! Non nos a proposito vitae remissioris lenocinia labefactent: non revocent a recto tramite laboris incommoda viae, quibus felici commercio pro caducis aeterna, pro terrenis coelestia praeparantur. Et ad haec quidem ut alacrior aspiret tione contempta, illorum gradiamur via, innitamur vestigiis, quorum astruit fidem conve
Abbreviated transcription (Latin):
enti ad se acchipresuli honore tñ nõ ꝙ̃
solebat exhibito dissimulabat audita.
nime arbitrabant᷑. Dissimulauit inqͣ
nͥ qr uelut iccando ĩpperauit archip̃ suli
qͣre t̾ram deser̃e uoluisset. tamꝑ si ip̃os

Expanded text:
enti ad se archipraesuli honore, non tamen quem solebat, exhibito dissimulavit audita; nt arbitrantur: dissimulavit, inquam, nisi quia velut jocando improperavit archipraesuli q
Abbreviated transcription (Latin):
dep̾̃hendit archipresul qr regẽ ex mul¬
ro tp̃re et familiaritate nouerat cor eiꝰ
elongatũ a se. et qui de aula erant ⁊ id
ip̃m p̃dicabant. Unde et qmͣ tocius licen¬
tiatus a rege discedens et intelligens ab
ip̃o cui uenti et mare obediunt egressũ eiꝰ
inhibitũ de terra cagitabat iam intra se
et secreto ⁊ suis expressit domũ aũ ceden

Expanded text:
multo tempore et familiaritate eximia noverat, cor regis elongatum ab eo, et qui in aula id ipsum jam praedicabant; unde et quantocius licentiatus a rege discedens et intelligens apprime ab ipso cui mare et venti obediunt, egressum de terra inhibitum, cogitabat jam intra se, et secreto etiam suis expressit, deinceps aut ceden
Abbreviated transcription (Latin):
ere cantuariẽn exposuit eis archiep̃t¬
quid sͥ accid̾it. et qr nũdũ fuit uolũ¬
tas dei ut reced̾e̾t. Recreatꝰ gͥ breuiori
cena quieuit. Mane aũ fc̃o irruerunt
ministrales reg̾ in archiep̃m fugien¬
tẽ ut confiscarent om̃ia sed audita et
uisa eiꝰ pñtia confusi siluerũt. Igit᷑ in¬

Expanded text:
e Cantuariensis, exposuit iis quid sibi acciderit, et quod nondum fuerit voluntas Dei ut recederet. Recreatus igitur breviori coena quievit: mane autem facto irruerunt ministeriales regis, ut archiepiscopo fugiente confiscarent omnia; sed audita et visa ejus praesentia confusi siluerunt. Proin
Abbreviated transcription (Latin):
Ctͥis autẽ unus audatior ueniens can
stecepit. Et post cenã sollicitus cepit cõ¬
ristari de casu et angustia dñi sui.
dlurima itaq ꝑte noctis transacta
uolens quiescere uade inquit puero et
claude ulterius ostiũ aule ut securiꝰ dor¬
mniamꝰ. Ueniens ã illuc puer accenso lu¬
mine aꝑto hostio uidit archiep̃m in an¬
gulo ledere solũ. Quo uisu t̾ritus aufu¬
git putans se fantasma uidisse. Eo
suggesto clericus ille nullatenꝰ uoluit
fidem adhibere donec in sui pͦ uerum
pbaret. Et ueniens sicut dcm̃ est in¬

Expanded text:
Caeteris tamen unus audacior, veniens Cantquenti nocte se recepit. Et post coenam sollicitus coepit constristari de casu et angustia domini sui. Plurima itaque parte noctis transacta, volenti quiescere: « Vade, inquit puero, et claude ulterius ostium aulae, ut securius dormiamus. » Veniens autem illuc puer accenso lumine, aperto ostio, vidit archiepiscopum in angulo sedere et solum. Quo viso, territus aufugit, putans se phantasma vidisse. Eo suggesto, clericus ille nullatenus voluit fidem adhibere, donec in sua persona verum probaret. Et veniens, sicut dictum est
Abbreviated transcription (Latin):
nebat. timentes sͥ ex ĩpacati qũis ac̃c̃o¬
ne u̾bis lacrimabuilib archiepm exora
relaxaret. ne ip̃e carcerẽ cletus extmini¬
um ip̃ capitis dampnatõm incurrerẽt
Sed et comites duo potentissĩ in regno
ip̃m agg̾ssi dicebant ꝙ nͥ ille uolunta¬
ti reg̾ acqͥesceret ex regis iussione ip̃m
ad iualentiã cogendi erant q̃ regi sibi q
ꝑpetuã irrogaret infamiã Uir gͥ i̾uit¬
te constantie et in petra xp̃o fundatus
nͨ blandiciis emollitus nec t̾torib cõ¬
cussus tand̃ a gremio u̾itatis. et a sinu
mt̃is auellit᷑ cuiꝰ libertati adherebat.
tia regis ui insticiarioꝵ eius t̾rã egtede¬
tui Undeet archipresul clã egredi attẽp
seo inꝯcessus et repulsus tanqͣm deo ꝑ
elemaita sua ip̃i in fc̃o hoc resistenti.

Expanded text:
nebat, timentes sibi ex impacati temporis occasionebat, timentes sibi ex impacati temporis occasione, verbis lacrymabilibus archiepiscopum exorabrtinaciam relaxaret, ne ipse carcerem, clerus exterminium, ipsi capitis damnationem incurrerent. Sed et comites duo, potentissimi in regno, ipsum aggressi dicebant, quod nisi ille voluntati regis acquiesceret, ex regis jussione ipsi ad violentiam cogendi erant, quae regi, sibique perpetuam erogaret infamiam. Vir igitur invictae constantiae, et in petra Christi fundatus, nec blanditiis emollitus, nec terroribus concussus, tandem a gremio veritatis, et sinu matris avellitur, cujus libertati adhaerebat. tia regis vel justitiarum ejus terram egrederetur; unde et archipraesul clam egredi attentaoties ingressus et repulsus, tanquam Deo per elementa sua ipsi in facto hoc resistente.
Abbreviated transcription (Latin):
archip̃suli. nͨdũ tñ ut solito. Diceba
a̾ rex obligatonem de regiis consuetul¬
nib obseruandis uelle sibi fi̾ in form
hac in ep̃oꝵ et ꝓcerum regni consptu ei
audientia publica. De¬
sacerdotii ut uidebat᷑ ⁊elans patẽ
sed siln et archip̃suli suo minꝰ p̃uidẽs a¬
pud clarend̃ regnũ conuocat uniu̾sum.
Quo cũ p̾sules et ꝓceres conuenissent
exegit rex instantiꝰ ut ꝓmissa sͥ solu̾ert᷑.
Uerũ archiep̃t licet regi assentire ꝓmi¬
sisset suspc̃am tñ hñs reg̾ ꝓmissionem
et qr frequent̾ pͥncipes ad indelata mariꝰ
extendunt modũ ignorantes. Elegit poꝰ
apud tege̾ qmͣ in lege dei ꝑiclitari eneũ¬
q serpentẽ conter̾e pͥusqm prauitas in
ppło dei pulularet. Itaq qmuis excilium
uel carcerẽ merueret. deũ tñ pluris esti¬
mans ex adu̾so ascendit. Ille mĩnat᷑ Il¬
le refragat᷑. Ille delirat. iste tacita prece
suspirat Interea ep̃ salesberien et nor¬
wicens̾ quos ab antiquo odio pena ma¬

Expanded text:
iorem, necdum tamen ut solito. Dicebat autem rex obligationem de regiis consuetudinibus observandis velle sibi fieri in forma hac in episcoporum et procerum regni conspectu et audientia publica. Asacerdotii, ut videbatur, pacem zelatus, sed sibi et archipraesuli suo minus providens, apud Clarendune regnum convocat universum. Quo cum praesules et proceres convenissent, exegit rex instantius, ut promissa sibi solverentur. Verum archiepiscopus, licet regi assentire promisisset, suspectam tamen habens regis promissionem, et quia frequenter principes ad indebita manus extendunt, modum ignorantes, elegit potius apud regem, quam in lege Dei periclitari, aeneumque serpentem conterere, priusquam pravitas in populo Dei pullularet. Itaque quamvis exsilium vel carcerem metueret, Deum tamen pluris aestimans ex adverso ascendit. Ille minatur, iste refragatur; ille delirat, iste tacita prece suspirat. Interea episcopi Salesberiensis et Norvicensis, quos ab antiquo odio poena ma
Abbreviated transcription (Latin):
et quadã die henfordens. robertus et
comes uendomie ablias q de elemosina
suꝑ predcis consuetudinib cũ pͥmate
sermonẽ diutiꝰ habuerũt. Asserebat ã
abbas se a romano ponifice directũ qͥ
regũs eũ uoluntatib obtemꝑare sua
matib sus dũtaxat expectaret. et ꝑ
hoc postulatõili eius uel umbratilẽ
uel quale̾tumq consensũ sufficere ad
reformatione pacis. Si quide̾ sic p̾̃su¬
meret᷑ dñm ppͣm sibi male imputare
qm pac̾e non reformari. Non credimus
ambigendũ uiros bonõs bonũ ec̃castice
qr in modestia postulat̾onis rex exced̾et

Expanded text:
esul Herefordiensis Robertus, et comes Vendomiae, abbasque de Eleemosyna super praedictis consuetudinibus cum primate sermonem diutius habuerunt. Asserebat autem abbas se a Romano pontifice directum qui regis eum voluntatibus obtemperare persuadmatibus suis duntaxat exoptaret, et per hoc postulationibus ejus vel umbratilem et qualemcunque consensum sufficere ad reformationem pacis. Si quid sic praesumeretur, dominum papam sibi malle imputari, quam pacem non reformari. Non credimus ambigendum viros bonos bonum ecclesiasticae ndebant, quia in modestia postulationis rex excederet,
Abbreviated transcription (Latin):
luxoniẽn reconciliandi gr̃a regẽ
ex tñsiarinis adisse nã ab amicina eiꝰ
extid̾at. Cui forsan ut recuꝑaret gr̃am
lesionẽ noĩs sui. ut ad se ꝑtẽ clexi conu̾¬
teret ne p̃uałent adu̾sus eũ. dũ simul
fragio sibi subuenirẽt Igit᷑ elaboratũ
est ut unuta unitas ecc̃e scinderet᷑ et in
ret archiep̃c facile cont̾eret᷑. Conu̾sis¬
diũ m̃bioꝵ et salutis ĩminere uidebat᷑
conu̾si st̃ ⁊ alii qui domũ suã suꝑ hare¬
nã posu̾ant et flumĩs ĩpingentis im¬
ne dei et ordinis sui postpõita. Et tã fa¬
cile reg̾ pet̾oni assensũ prebuer̃t ut uide¬
rent᷑ comsensisse añqͣm ille petisse a deo
ut qui int̾ eos estimabant᷑ scientiores
ad opprimendã ecc̃e libertatẽ fierẽt pro

Expanded text:
Lexoviensem reconciliandi gratia regem ex transmarinis adiisse. Nam ab amicitia ejus exciderat: cui, forsan ut recuperaret gratlaesionem nominis sui, ut ad se partem cleri converteret, ne praevalerent adversus eum, dum simul fragio sibi subvenirent. Igitur elaboratum est, ut inita unitas Ecclesiae scinderetur, et in et archiepdium membrorum et salutis imminere videbatur, conversi sunt et alii, qui domum suam super arenam posuerant, et fluminis impingentis imne Dei et ordinis sui postposita: et tam facile regis petitioni assensum praebuerunt, ut viderentur consensisse tantum quantum ille petisse; adeo ut qui inter eos aestimabantur scientiores, ad opprimendam Ecclesiae libertatem fierent pro
Abbreviated transcription (Latin):
uero multi et magni uidentes sic et cõ¬
dolentes crebro inter regem et archiẽpm
cõmeantes multis modis archip̃sulẽ
ad reg̾ gr̃am exhortant᷑ nunc samili¬
aritatẽ pristinã nũc impensos honoreᷤᷤ
nunc collata bñficia hinc qͣntũ pacis
bonũ inde uero qͣntũ dissentonis malũ
ꝓponentes adicientes qͣnta foret insi¬
pientia uruꝰ uerbuli content̾osi occ̃one
tantoꝵ bonoꝵ ingratitudĩs incurrere
notã tam diligentis. et tã dilã tantã
ꝑdere gr̃am et tot et tantoꝵ maloꝵ

Expanded text:
vero multi et magni videntes sic et condolentes, crebro inter nos et regem commeantes multimodis archipraesulem ad regis gratiam exhortantur, nunc familiaritatem pristinam, nunc impensos honores, nunc collata beneficia, hinc quantum pacis bonum, inde vero quantum dissensionis malum proponentes; adjicientes etiam quanta foret insipientia unius verbuli contentiosi occasione bonorum tantorum ingratitudinis incurrere notam, tam diligentis et tam dilecti tantam perdere gratiam, et tot et tantorum malorum
Abbreviated transcription (Latin):
ordine qd̃ regẽ offenderat aut suppri¬
meret archipresul in regiarũ consue¬
tudĩnũ obligat̾one qͣm sibi fi̾ petebat
uex aut mutaret. Et p̾ cet̾is suadebat
quib pot̾at modis et ĩpellebat archi¬
presusẽ ad u̾bi huiꝰ modi mutatonem

Expanded text:
diximus, regem offenderat, aut supprimeret archipraesul in regiarum consuetudinum obligatione, quam sibi fieri petebat rex, aut mutaret. Et prae caeteris suadebat quibus sciebat modis et impellebat archipraesulem ad verbi hujus immutationem
Abbreviated transcription (Latin):
nos industrios ad romana pontirice
q̃res ꝙͥ agendũ et sicut credibile es¬
eo plus ht uͥtutis. Uir apłicus alat̾e
suo duos cardinales misir pie memo¬
rie magr̃m theodinũ portuensẽ ep̃m¬
et albertũ sc̾e romane ecc̃e cancellariũ
uiros certe om̃i religionis sc̃itate et
scĩa p̾ditos qui et epõs regni ob supra
suspensos canonice absolu̾ent et reg̾
postulantis saluti ꝓuid̾ent. Itaꝙ ad
reg̾ et totiꝰ ecc̃e consolatõm missi sunt.
In quoꝵ aduentu ep̃i absołone quã

Expanded text:
nos et industrios ad Romanum pontificensulens quid agendum, et sicu credibile, hueo plus habet virtutis, vir apostolicus a latere suo duos cardinales direxit, piae memoriae magistrum Theodinum Portuensem ept Albertum sanctae Romanae Ecclesiae cancellarium, viros certe omni religionis sanctitate et scientia praeditos; qui et episcopus regni ob supra suspensos canonice absolverent, et regis postulantis saluti providerent. Itaque ad regis et totius Ecclesiae consolationem hi missi. In quorum adventu episcopi a
Abbreviated transcription (Latin):
indignatõe recessit in hec u̾ba. Nedeo¬
inquit in hyberniã uͥ multa mͥ ĩtum¬
bunt uos aũ in pace ute ꝑ t̾rã meam
uͥ uobis placũit ⁊ agite legat̃onem¬
ur̃am sicut uob̾ ĩunctũ est. Sic q ab
eis discessit. Tunc cardinales hab̾ito
artiori cõsilio reuocauerũt ep̃m lyxo¬
chydiaconũ sacesb̾ien et ꝑ eos elabo

Expanded text:
 Redeo in Hiberniam, ubi multa mihi incumbunt. Vos autem in pace ite per terram meam, ubi vobis placuerit: et agite legationem, sicut vobis injunctum est. » Sicque ab eis discessum est. Tunc cardinales, habito arctiori consilio, revocarunt episcochidiaconum Pictavie
Abbreviated transcription (Latin):
sentiã suam exhiberẽt apud cadamũ
pxima die martis post ascentõnem dñi
Qd̃ rexiurauit filius suus manu sua
firmauit ĩ manu dñi alb̾ti cardinalis
se ex ꝑte sua seruaturũ. Et sirex p̃t uł
morte uł alia manifesta cã p̃peduitus pre¬

Expanded text:
aesentiam suam exhiberent apud Cadomum prima die Martis post ascensionem Domini. Quod rex juravit, filius ejus manu sua firmavit in manu domini Alberti cardinalis, se ex parte sua observaturum, et si rex pater morte vel alia causa manifesta praepeditus poe
Abbreviated transcription (Latin):
la u̾ba eius de archiep̃o ĩiuriam eĩ abs¬
ꝙ conscĩa ip̃ius ultisci ꝑabaniti Et ido
cũ om̃i humilitate ⁊ deuot̃one ad cĩa
q̃ legati iulerent se expositũ asserebat¬
iniunctũ est ei a legatis ꝙ ĩueniret
ducentos milites ꝑ annũ integrũ sũꝑ¬
tilii suis udelicet uniciuq militi trecẽ¬
tes aureos in t̾ra iherosolimitana cõ¬
et om̃s malas cõsuetudĩes qui ĩ diel
suis in eccłia dei inducte st̃ penitꝰ dimit
iuxta mandatũ dñi pp et cõsilio et re¬
ligiosoꝵ uiroꝵ temꝑaret. Tertio ꝙ ecc̃e

Expanded text:
absque conscientia ipsius ulcisci parabant. Et ideo cum omni humilitate et devotione ad omnia, quae legati juberent, se expositum asserebatinjunctum est ei a legatis, quod inveniret ducentos milites per annum integrum sumptibus suis, videlicet unicuique militi trecentos aureos in terra Hierosolymitana conet omnes malas consuetudines, quae in diebus suis in ecclesias Dei inductae sunt, penitus dimittjuxta mandatum domini papae, et consilio religiosorum virorum temperaret. Tertio, quod Ec
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓditio et bellũ nimis intestinũ exortũ¬
est a deo ut adu̾sus regẽ et pr̃em et sin
fere om̃s ⁊ etiã alieni francoꝵ uidelic
rex in potentatu suo magno cum filio
rege fedꝰ iniungẽtes insurrexer̃t. Rege̾
t̾re et regna et natões et ppłi tam sui
ut diximꝰ qmͣ alieni a du̾sus solũ regẽ
pr̃em arma mouert̃. Igitur rex pater
quid fac̾et quo se u̾terer ad quos decli¬
naret. Nusqmͣ tuta fides ĩmo nlła qr
Niud gͥ solũ tunc suꝑerat hũano de¬
fitiente auxilio. Rex solũ ad diuinũ cõ¬
siliũ et auxiliũ se comi̾tit. Audiens qͥu¬
pe in die et t̾tissime credens mũdo iam
contestante ⁊ cũ admiratõe cõclamiãte
u̾tutes signa et ꝓdigia q̃ cantuarie
fiebant ꝑ mr̃en. de mutua in ip̃m et
mt̃em iam pridẽ gr̃a sicut speto non ĩ¬
memor eo etiã fiducialior qd de exces-¬
su suo in m̃rem gauderet et sparet se
pñiam egisse a normãnia exit inꝙͣ
et mr̃is sui manu relinquens om̃ia cõ¬

Expanded text:
seditio et bellum nimis intestinum est exortum, adeo ut adversus regem patrem et sui fere quotquot, et etiam alieni, Francorum videlicet rex, in potentatu suo magno cum filio rege foedus jungentes insurrexerint. Regis terrae et regna et nationes et populi tam sui, ut diximus, quam alieni, adversus solum regem patrem arma moverunt. quid faceret? quo se verteret? ad quos declinaret? Nusquam fides tuta, imo nulla, solum tunc supererat, humano deficiente, rex solum ad divinum consilium et auxilium se convertit. Audiens quippe in dies et certissime credens, mundo jam contestante et cum admiratione conclamante, virtutes, signa et prodigia quae Cantuariae fiebant per martyrem, de mutua inter ipsum et martyrem jam pridem gratia, sicut spero, non immemor, eo etiam fiducialior quod de excessu suo in martyrem gauderet et speraret se poenitentiam egisse, a Normannia exivit. et martyris sui manu relinquens omnia, con
Abbreviated transcription (Latin):
minus ei dilatus est usq ad seqñtẽ
dñi T̾unt ĩ publica audientia rex
manu sua ractis sacroscĩs enuan¬
gels uirauit qd neq mãdauit. neꝙ
uoluit qd̃ archiep̃x cantuarieñ inter

Expanded text:
minus ei dilatus est usque ad sequentem Domini. Tunc in publica audientia rex manu sua tactis sacrosanctis Evangeliis juravit, quod nec mandavit nec voluit quod archiepiscopus Cantuariensis inter
Abbreviated transcription (Latin):
aũ et legati pͥmo cõuener̃t apͭ gor¬
ham die martis ante rogatões uͥ in¬
uicẽ recepti sũt ĩ osculo pacis. In c̃sti¬
no uenerunt sauiniacũ ubi archiep̃c
rothomagẽn ⁊ multi ep̃i et ꝓceres cõ¬
uener̃t. Cumq ibidẽ de pace diu trac¬

Expanded text:
autem et legati primo convenerunt apud Gorham, die Martis ante Rogationes, ubi invicem recepti sunt in osculo pacis. In crastino venerunt Saviniacum, ubi archiepiscopus Rothomagensis, et multi episcopi et proceres convenerunt. Cumq
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃m pacẽ et amorẽ redderet et posses¬
sionũ suaꝵ plenitudinẽ. Quarto et
si necc̃e ẽẽt et dñs pp̃ ei mandaret. i¬
ret in hyspanias ad liberandã texrã
illã a paganis. Inuuxert etiã ei se¬
tretius ieuinia et elemosinas eta¬
lia quedã q̃ ad cõem audientiã nõ
ueneĩt. Ad hec oĩa rex benignissime
assensũ prestitit. ita ꝙ torã om̃ib di¬
cecet. Eccͥe inquit dñi legan corpus
meũ in manu ur̃a est Scitote ꝓ cer¬

Expanded text:
pum, pacem et amorem redderet, et possessionum suarum plenitudinem. Quarto, quod si necesse esset, et dominus papa ei mandaret, iret in Hispanias ad liberandam terram illam a paganis. Injunxerunt etiam ei secretius jejunia et eleemosynas, et alia quaedam, quae ad communem audientiam non pervenerunt. Ad haec omnia rex benignissime assensum praestitit, ita quod coram omnibus diceret: « Ecce, domini legati, corpus meum in manu vestra est. Scitote pro cer
Abbreviated transcription (Latin):
flictone magna. Et ĩ noĩatissimo illo
normãnie oppido qd̃ atgentoliũ dr ꝑ¬
.xl dies sedit me̾ns q toto illo pñiali
diex numero acerbiorẽ multo plus qm
mortuoꝵ luctũ fecit lugentiũ̃ cybos co¬
medir equũ nõ ascendio nulla uirgan¬
tiũ causa. nulla agendoꝵ consultatio
nulla pulsantiũ q̃rela ingrediebat᷑
ad eũ. Nulla tat t̾raꝵ regendaꝵ sͥ cu¬
ra ꝓponebatur om̃ia tunt quasi post¬
ponenti pre dolore. Sedebat quippe so¬
litarius suꝑ hoc qd̃ acciderat ĩgemiscẽs
semꝑ ⁊dolens et sepe et sepius heu

Expanded text:
flictione magna. Et in nominatissimo illo Normanniae oppido, quod Argenteon d sedit moerens, quo toto illo poenitentiali dierum numero acerbiorem multo plusquam mortuorum luctum fecit. Lugentium cibos comedit, equum non ascendit, nulla jurgantium causa, nulla agendorum consultatio, nulla pulsantium querela ingrediebatur ad eum, nulla tot terrarum regendarum sibi cura proponebatur, omnia tunc quasi postponenti prae dolore. Sedebat quippe solitarius, super hoc quod acciderat ingemiscens semper et dolens, et saepe et saepius iterans heu
Abbreviated transcription (Latin):
sicut dc̃m est appellauit adu̾sus cantu¬
arieñ scriptã q ei appellacõm ⁊ appella¬
tõnis t̾minũ innotuit. Itle uero ĩ om¬
ni pacĩa et mansuetudine rescribẽs et
intrepans et obiurgãs aĩos inqͥeres¬
ad eccł̃iastice pacis unitatẽ retorq̃re
frustra satagebat. Oportebat enĩ pa

Expanded text:
sicut dictum est, appellavit adversus Cantusicut dictum est, appellavit adversus Cantuariensem, scriptamque ei appellationem et appellationis terminum innotuit. Ille vero in omni patientia et mansuetudine rescribens, et increpans, et objurgans animos inquietos, ecclesiasticae pacis unitatem retorquere frustra satagebat. Oportebat enim pat
Abbreviated transcription (Latin):
ultͦ᷑neus abcesserat. Credebat᷑ tñ londo¬
meñ minꝰ fidelit̾ mandata ꝓsecutũ. quia
cũ dño ppͦ scͥisiss sr̃ executõe mãdati sui
et responsione reg̾ eccłistice se u̾itatis
aĩadu̾sionẽ qͣm in p̃uaricatores inten¬
debat dehortari nõ erubuit. ut eccłia
cantuarieñ ꝑpetuũ sui pastoris exiliũ:
suũq lug̾et anglicana naufragium
S ed successor apłoꝵ et colũpna ecc̃e nõ
moueliat᷑. Nou̾at siquid̃ qͥs ẽet qui lo¬
quebat᷑ uñ eũ mͦ nõ audiuit. Sed archi
ep̃i et ecc̃e tui p̾sidebat iuris ⁊ dignita¬
tis ꝓuidebat indẽpnitati sicut ei añ exi¬
liũ ꝓmiserat dicens. Sane indubitant᷑
credere te uo lumꝰ et firmiter tenere qd̃
nũqm in ãim nr̃m deo uolente descẽ
archiẽpm crucẽ suã in stipite elatoĩs
cet̾o fac̾e p̃sumetet Eboraceñ gͥ a tem̾u¬
tatis ausũ ꝓhibitus et ĩ cruce sua cru¬
ciatus assotiatis sͥ londonien ⁊ sares¬
b̾iensi una cũ epĩs anglie cõgregatis

Expanded text:
debatur tamen Londoniensem minus fideliter mandata prosecutum, quia cum domino papae rescripsisset super exsecutione mandati sui et responsione regis, ecclesiasticae severitatis animadversionem, quam in praevaricatores intendebat, dehortari non erubuit, ut Ecclesia Cantuariensis perpetuum sui pastoris exsilium, suumque lugeret Anglicana naufragium. Sed successor apostolorum et columna Ecclesiae non movebatur. Noverat siquidem quis esset qui loquebatur. Unde eum modo esiae, cui praesidebat, juris et dignitatis providebat indemnitati, sicut ei ante exsilium promiserat dicens: « Sane indubitanter credere te volumus, et firmiter tenere, quod nunquam in animum nostrum, Deo volente descendarchiepiscopum crucem suam in stipite elationis caetero facere praesumeret. Eboracensis igitur a temeritatis ausu prohibitus, et in cruce sua cruciatus, associatis sibi Londoniensi et Saresberiensi, una cum episcopis Angliae congregatis,
Abbreviated transcription (Latin):
ã. Ip̃e u̾o sũmũ pontificẽ sũmũ iudi¬
cẽ intelligebat ad cuiꝰ tribunal iam
li multis ꝓcesserat et uite metis ap¬
propinquabat. At archiep̃s regẽ sepe
pat̾na caritate cõmonuit tñ ꝑscripita
tñ ꝓ uiros qui ꝓ sua teuentiã meine¬
rant audiri ut ab eccłiastice lib̾tatis
oppressione desisteret. Sed et eundẽ
suꝑ eodem romanꝰ potitifex ꝑ rotoma

Expanded text:
am. Ipse vero summum pontificem, summum judicem intelligebat, ad cujus tribunal jam tis diebus processerat, et vitae metis appropinquaverat. At archiepiscopus regem saepe paterna charitate commonuit, tum per scripta, tum per viros, qui pro sua reverentia meruerant audiri, ut ab ecclesiasticae libertatis oppressione desisteret. Sed et eumdem super eodem Romanus pontifex per Rothoma
Abbreviated transcription (Latin):
nõ reu̾teris ampliꝰ qm̃ fata tua ita de ca
pite tuo statuert Hec ego audiens m̃¬
te ꝑculsus sũ. Displicuit enĩ mͥ qd̃ tot
milites adduxi mecũ ad sacras arbo¬
res. Sumul et amici et comites mei qͥ
mecũ erant fleuerũt ualde ⁊ contrista¬
ti st̃. Quos ego ꝑtim minis ꝑtim mu¬
nerib consolatus sũ p̾cepi q eis ut
nemini hec responsa dic̾ent Rursus ã¬
lue oracula auditurꝰ qd̃ media noc¬
de fieri posse sacerdos affirmabat qm̃
tunc luna erat oritura assũpsi mecũ
tres fidissimos amicos ꝑdicam ⁊ cly¬
satras arbores constitimꝰ et mox soli¬
ta consuetudĩe adorauimꝰ consulens
ego ubi moriturꝰ eẽm. Et cũ ad pͥmũ
lune ortũ ꝑcussa cormi sple

Expanded text:
non reverteris amplius, quoniam fata ita de tuo capite statuerunt.” Haec ego audiens mente perculsus suo: displicuit enim mihi quod tam multos adduxi mecum ad sacras arbores. Simul et amici mei et comites mei qui mecum venerant fleverunt valde et contristati sunt. Quos ego partim minis partim muneribus consolatus sum, praecepique eis ut nemini haec responsa dicerent. Rursum lunae oracula auditurus, quae media nocte posse fieri sacerdos affirmabat, quoniam tunc luna erat oritura, assumpsi mecum tres fidelissimos amicos, Perdicam et Diarbores sacras constitimus et mox solita consuetudine adoramus. Consulens igitur ubi moriturus essem, tum ad primum lunae ortum percusso cornu sple
Abbreviated transcription (Latin):
Iam supra noĩatus in hystoria hac wil-¬
lermus de tracy hic erat. Deo ultionum
clamantẽ ad se militis sui sanguinẽ
iustissume ultiscente in isto p̃sertĩ sic
unpe ferire neqͣqm ueritus est
diũ et manꝰ simł et brachiũ. Et quidẽ
iam supͣ dicte ciuitatis ep̃t certissime
ĩ infirmitate cõfessor. Et ut ad alios
p̃fatos sacrilegii cõplices unde cepi¬
mus reu̾tamur ip̃oꝵ qͦtqͦt et taliũ ut
diximꝰ miranda qͥa certe miraculos a
nͭ dubiũ corporũ mors ꝑ tam modicũ
ipris int̾uallũ triemui uidelicet ut¬
quidẽ ex eis suꝑfuerit altissimi sr eos
sicut credit᷑ et si forte ꝙ ip̃e uelit mi¬
serante clementia. ad terrorẽ tñ ⁊ mi¬
raculosã militis sui ultionẽ iusticia
om̃s in breui sic ꝓst̾nente ut uiri isti
sanguinũ et si penitẽtes ut descͥpsimꝰ¬

Expanded text:
Jam supra nominatus in historia hac, WilJam supra nominatus in historia hac, Willelmus de Traci, hic erat, Deo ultionum Domino clamantem ad se militis sui sanguinem justissime ulciscente in isto praesertim sic; e ferire nequaquam veritus est: dium et manus simul et brachium. Et quidem jam supradictae civitatis episcopus certissime ac infirmitate confessor. Et ut ad alios praefatos sacrilegii complices, unde coepimus, revertamur, ipsorum quotquot et talium, ut diximus, miranda, quia certe miraculosa, nec dubium corporum mors per tam modici temporis intervallum, triennii videlicetquidem ex eis superfuerit. Altissimi super eos sicut creditur, etsi forte quod ipse velit, miserante clementia, ad terrorem tamen et miraculosam militis sui ultionem justitia omnes in brevi prosternente sic, ut viri hi sanguinum etsi poenitentes, ut descripsim
Abbreviated transcription (Latin):
regno regis siculi apud p̾cdarã illam
ciuitatẽ q̃ cusentia dt̃ in infirmitatẽ
decubuisset extremã infirmo mox añ
mortẽ ⁊̾ ceperũt corꝑis mẽbra compu¬
trescere. ita ut cũ tabes caro ip̃aq uer¬
uos tegebat ⁊ ossa ab ip̃o infirmo frus¬
tratun dilac̾ata ⁊ ꝯuulsa ꝓicerent᷑ in a¬
ree mediũ n̾uis sic discoontis et ossib
Et p̾sertun brachioꝵ ⁊ manuũ caro ossi¬
li et n̾uis uix adherens et qͣi seꝑat̃om
desid̾ans de facili ut iuidebat᷑ et absq
difficultate a funesto illo carnifice mili¬
ꝓiciebat᷑ quasi sponte sua sic se reuoluẽs
Ip̃a ut uideri pot̾at qͣi gemebunda. qͣsi
indignata ⁊ uerecũda ꝙ post tantũ ne¬
phas manu hõis et brachioꝵ minist̾io
ꝑpetratũ deinceps in hũani corꝑis cõ
positõne foret Misertũ ille dũ ita seip¬
sum uiuẽs discerpet cũ uelleret dilace
cũ sũma contritone gemitib ⁊ suspiriis
ĩ enarrabilib incessant̾ implorabat:

Expanded text:
egno regis Siculi apud praeclaram illam civitatem quae Consentia dicitur in infirmitatem decubuisset extremam, infirmo mox etiam ante mortem coeperunt corporis membra computrescere, ita ut cum tabe caro ipsa quae nervos tegebat et ossa, ab ipso infirmo frustatim dilacerata et convulsa projiceretur in areae medium nervis sic discoopertis et ossibus. Et praesertim brachiorum et manuum caro ossibus et nervis vix adhaerens, et quasi separationem desiderans, de facili ut videbatur et absque difficultate, a funesto illo carnifice miliprojiciebatur quasi sponte sua resolvens se sic; ipsa ut videri poterat, quasi gemebunda, quasi indignata et verecunda, quod post tantum nefas manu hominis et brachiorum ministerio perpetratum deincepporis foret. Miser tamen ille, dum ita se ipsum vivens discerperet, convelleret, dilacercum summa contritione gemitibus et suspiriis inenarrabilibus incessanter implorabat.
Abbreviated transcription (Latin):
edux̾it adhuc ꝙ supͣ qmͣ dici possit aut
capi pietate suꝑ habundanti plenũ ẽ
u̾tus effusi sanguis ip̃os suos effusoreᷤᷤ
sacrilegii tã in auditi patratores tetig̾
et lauit eos uͥtus sangiũs. Ilauit eos in¬
quã uͥtus sangiũs ut uidetͣ a sangũie

Expanded text:
eduxerit, adhuc quod supra quam dici possit aut capi pietatis superabundantis plenum est, virtus effusi sanguinis ipsos suos effusores sacrilegii tam inauditi patratores tetigit et lavit eos virtus sanguinis. Lavit, inquam, eos virtus sanguinis, ut videtur, a sanguine,
Abbreviated transcription (Latin):
Qui tñ om̃s infra trienniũ a patrato sa¬
crilegio reb humanis sunt exempti in
uera et frutuosa sicut creditur et sicut
pñtes fuerunt contestant᷑ pñia. Pre hor¬
rore fc̃ et scełis ĩmanitate qd̾ semꝑ et
in uita et in mortis sue articulo ante
ocłos suos qͣsi appensũ cernentes põde¬
tabant toto corꝑe ⁊ toto corde sꝑ quasi
atconiti stupidi dilat̾ati et conuulsi
ab illo semꝑ int̾ pcc̃oꝵ patronos sp̾alit̾
tinũ in quẽ tm̃ admiserant saccile

Expanded text:
quot tamen infra triennium a patrato sacrilegio rebus humanis sunt exempti, in vera et fructuosa, sicut creditur et qui praesentes fuerunt contestantur, poenitentia; prae horrore facti et sceleris immanitate, quod semper et in vita et in mortis suae articulo ante oculos suos quasi appensum cernentes ponderabant, toto corpore et toto corde semper quasi attoniti, stupidi, dilacerati et convulsi; ab illo semper inter peccatorum patronos specialitcinium, in quem tantum admiserant sacrile
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓintiã a qua cã duu alisens fu̾at
trrcuire. ꝓperans ⁊ anhelans ad dis¬
currendum ubiꝙ ut euelleret ⁊ era¬
dicaret q̃ in absentia sua ĩ orto dñi
distorte et incõposite excre¬
uerũt. Itaꝙ post paucos dies

Expanded text:
provinciam a qua tam diu absens fuerat circuire, properans et anhelans ad discurrendum ubique ut explantaret et eradicaret quae in absentia sua in horto Domini distorte et incomposite excreverunt. Itaque post dies
Abbreviated transcription (Latin):
rex nec nũtiũ nec u̾ba nũcii accepta¬
re uidebat᷑. Et hoc quidẽ ut ꝓ certo dice¬
batur nõ de uoluntate pueri ꝓuenit.
sed qr aliter ꝓ rege pr̃e non audebat
n᷑ ꝑ aulicis ip̃ius pedagogis quili
filiũ suũ rex cõmiserat qui plꝰ pa

Expanded text:
rex nec nuntium nec nuntii verba acceptare videbatur: et hoc quidem, ut pro certo accepimus, non de voluntate pueri, sed quia aliter pro rege patre non audebat nec pro aulicis ipsius paedagogis, quibus filium suum rex commiserat, qui plus p
Abbreviated transcription (Latin):
fieret aliis in cõsimili cã regiii resis¬
tendi si ei iusticia seruaret᷑ illesa. sic
eo cadente cad̾ent uniu̾si ep̃ ut nlłis
futuris tp̃rib auderet qͥs obuiare pͥm¬
cipis uoluntati et sic uacillaret statꝰ
caiho ͤ ecc̃e et romani pontificis deꝑi¬
rec auctas. Expedit inquiũt hũc res¬

Expanded text:
fieret aliis in consimili causa regibus resistendi, si ei sua justitia servaretur illaesa. Sic eo cadente caderent universi episcopi, ut nuliis futuris temporibus auderet quis obviare principis voluntati: et sic vacillaret status catholicae Ecclesiae, et Romani pontificis deperiret auctoritas. « Expedit igitur
Abbreviated transcription (Latin):
romane etc̃e ꝑ om̃ia fidelẽ. Et sicut
nr̃e ꝑsecutõis fc̃s es ꝑticeps et cõsors
indiuiduus ita tͥ deo auctore ĩ ml¬
lo deesse pot̾imus qmͣdiu in hoo cor¬
pore uitał durau̾it sp̃t. Uerũ hactenꝰ
deliciis affluens ut de cet̾o discas ẽe
qd̃ debes pauꝑm consolator nec id
doceri pot̾is nisi docente religionis
duximꝰ commendandũ Ihuic ⁊ ab¬
cũ pautis et ncͣtͣiis reliquis sociis
ꝑ amicas diuisis oporter te ad tẽp
conu̾sati douec aspirau̾it dies cõso¬
latõis et qp̃t pacis desuꝑ ad nos descẽ¬
decit Intim aũ forti aĩo esto ⁊ hiis qui¬

Expanded text:
ae per omnia fidelem. Et sicut nostrae persecutionis factus es particeps et consors individuus, ita tibi, Deo auctore, in nullo deesse poterimus, quandiu in hoc corpore vitalis duraverit spiritus. Verum hactenus deliciis affluens, ut de caetero discas esse, quod debes, pauperum consolator, nec id doceri poteras, nisi docente religionis duximus commendandum, huic, inquam, abcum paucis et necessariis, reliquis sociis per amicos divisis, oportet te ad tempus conversari, donec aspiraverit dies consolationis, et tempus pacis desuper ad nos descenderit
Abbreviated transcription (Latin):
ait ex siũ̾a. Nunc demũ fr̃ nob̾ liquet
fecisti confessicnẽ resignatõne fc̃a
qua potuit et debuit dilui culna de¬
licti. Iam secure de nouo pot̾is de ma¬
nu nr̃a pontificał offici curã reciꝑe
dũ te in integrũ ducimꝰ restituendũ
Et m̾ito ꝙ̃ multiplici genere tẽpta

Expanded text:
ait ex sententia: « Nunc demum, frater, nobis liquet, feceris confessionem, resignatione facta, qua potuit et debuit dilui culpa delicti, jam secure de novo poteris de manu mea pontificalis officii curam recipere, dum te in integrum ducimus restituendum. Et m