comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
credentiũ. et epsaiins ad in credulitatẽ is raelis cũq uidisset arborẽ unã qua intelligimus sincigogtm¬
et conulicbulũ iudaeorũ qua euxtauiũerant qui non eredebant ineti. Nenit adecim stcntẽ
uidelicet et immobilẽ etn habentẽ euangeli pedes nihilq inuenit in illa nisi folicatintum
promissionẽ sclicet strepitũ truditiones pharisaicas. lactationem legisor namentc ðerbo¬
rũ. Absq ullis fructib ueritatis. Vnde otulius eucingelistudiõ Nondũ enim erat tempus
Siue qđ tempus nondumuenerat saluationis israheł Eoqđ necdum populus gentiũ sub intras¬
set siue qđ preteris set tẽpus fideiquia adillum primum ueniens et spretur transisset¬
adnationes Et aitillinum quã extefructus nascatur uel in sempiternũ uł in sđm utrũquae

Expanded text:
credentium et aestuans ad incredulitatem Israelis. Cumque vidisset a longe ficum habentem folia, venitcredentium et aestuans ad incredulitatem Israelis. Cumque vidisset a longe ficum habentem folia, venitet conciliabulum Judaeorum, quae juxta viam erat, quia non credebant in viam, venit ad eam stantem videlicet et immobilem, et non habentem Evangelii pedes, nihilque invenit in illa, nisi folia tantum, promissionum strepitum, traditiones Pharisaicas, jactationem legis, ornamenta verborum absque ullis fructibus veritatis. Unde et alius evangelista dicit: Nondum enim erat tempus , sive quod tempus nondum venerat salvationis Israel, eo quod necdum populus gentium subintrasset, sive quod praeterisset tead nationes. Et ait illi: Numquam ex te fructus nascatur, vel in sempiternum, vel in saeculum: ut
Abbreviated transcription (Latin):
quod interpretatur demus obcedientȩ : iatunc uocationẽ gentiũ p̃figurans. Ibiq manst quia in isrł per¬
manere non pstoit Hoc quoq intelligendum est quod tante fuenit paupentatis et ita quod tante fuenit
pauperatis e ttanulli sit adulatus ut in urbe maxma. Nullũ hospitem nullamq: inuenerit mansionem
ed inao pariulo apud latarũ soresque eius habitaret . Eorum quippe uicus behania est
ANaneaut̃ reuertens inciurtatẽ esuriit etudons faciarborem unam secusuiã uenit ud eã etni hil inue¬
nit in eanisi folia tantũ etcut illi Nũquũ extefructus nasatur in sempiternũ et arȩfactuẽ continuo ficul¬
neci Dis cussis noctis tenebris amatutinalucera dicnte et incinu meridiae inquudñs passione inlustratu¬
rus erat orbẽ cũ in cuitatẽ reuerteret᷑ esurut. ułuerita tẽ humane carms ostendens ułesuriens salutẽ¬

Expanded text:
quod interpretatur domus obedientiaquod interpretatur domus obedientia non potuit. Hoc quoque intelligendum est, quod tantae fuerit paupertatis, et ita nulli sit adulatus, ut in urbe maxima nullum hospitem, nullamque invenerit mansionem, sed in agro parvulo apud Lazarum sororesque ejus habitaret. Eorum quippe vicus Bethania est. Mane autem revertens in civitatem esuriit; et videns fici arborem unam secusia tantum, et ait illi: Nunquam fructus ex te nascatur in sempiternum. Et arefacta est continuo ficulnea. Discussis noctis tenebris, matutina luce radiante, et vicina meridie, in qua Dominus passione sua illustraturus erat orbem, cum in civitatem reverteretur esuriit, vel veritatem humanae carnis ostendens
Abbreviated transcription (Latin):
tes tantũ operacelũ nuintur Et testi moniũ populi et puerorũ quida mabant
oscnna filio dauid uertunt incalumniam qđ uidelicet hoc nondicatur nisi solis
lio dĩ. Sidetint ergo epĩ et quam libet scĩ bominescum quanto periculo dici istt sibi
paticintur sid ñõ cui uere hoc dicebatur qui necdũ erat solida credentiũ fides
procrimine in pingebatur. Iħs autẽ dicit eis utiq nũ quam legistis quii ex orein¬
faentiũ et lactantiũ ꝑ fecisti laudem : quã modercte sententiã temperat Et respons
benesticiunt ꝓueriut mihi testimoniũ perhibetnt necrursũ erunt pueri debe sȩca¬
tiig noscene sed profert exẽplũ deoctauopsalmoutacented ñõ testimoniũ seripturarũ
puerorũ dicta firmaret et relictis illis abiit forcs extraiciuitttẽ in behama ibiq
mansit Relaquit in credulos et urbẽ egressus contradicentiũ iuit bechanicum

Expanded text:
tes, tantum opera calumniantur; et testimonium populi et puerorum, qui clamabant: tes, tantum opera calumniantur; et testimonium populi et puerorum, qui clamabant: Hosanna filio David, vertunt in calumniam, quod videlicet hoc non dicatur, nisi soli Filio Dei. Videant ergo episcopi, et quamlibet sancti homines, cum quanto periculo dici ista sibi patiantur, si Domino, cui vere hoc dicebatur, quia nec dum erat solida credentium fides, pro crimine impingebatur. Jesus autem dixit eis: Utique. Nunquam legistis, quia ex ore infantium et lactantium perfecisti laudem? Quam moderate sententiam temperat et responsiBene faciunt pueri, ut mihi testimonium perhibeant; nec rursum: Erant pueri, debetis aetati ignoscere: sed profert exemplum de octavo psalmo, ut tacente Domino testimonium Scripturarum puerorum dicta firmaret. III. Et, relictis illis, abiit foras extra civitatem in Bethaniam, ibique mansit. Reliquit incredulos, et urbem egressus contradicentium, ivit in Bethaniam,
Abbreviated transcription (Latin):
in templo et dicentes. Osanna filio dauid in dignati sunt et dixer̃ei . Audis quidistidicuñ
pleriq: arbitrantur maximũ eẽ signorũ quđ latarus suscititus ẽ quod caecus exutero
lum̃ accepit quod cid iordanem uox audita sit patris in monte gloriã ostendit triũ phan¬
tis mihi int̃om̃a signa quae fecit hoc uidetur ee mintibilius quod unus homo et illotẽ¬
pore contẽptibilis Et intantum uilis ut postea crucifigeretur scribis et phaniseis contrase
seuientib: ec uidentib: lucra sua destrui potuerit adunius flagelli uerbera tłtã eicere
multitudinem m̃sasq: subuiertere Et cathedras confringore Et alia facere quae infim¬
tus non fecis sec exercitus. Ig neum enĩ quiddã atq sidereum radiabat exoculis eius
eodiui nitatis maiesttis lucebat infacio. Cumq: manum non audeant inicere sc cerdo¬

Expanded text:
emplo, et dicentes: Hosanna filio David, indignati sunt, et dixerunt ei: Audis quid isti dicunt? emplo, et dicentes: Hosanna filio David, indignati sunt, et dixerunt ei: Audis quid isti dicunt? Plerique arbitrantur maximum esse signorum quod Lazarus suscitatus est, quod caecus ex utero lumen accepit, quod ad Jordanem vox audita sit, quod transfiguratus in monte gloriam ostendit triumphantis. Mihi inter omnia signa quae fecit, hoc videtur esse mirabilius, quod unus homo et illo tempore contemptibilis, et in tantum vilis, ut postea crucifigeretur, Scribis et Pharisaeis contra se saevientibus, et videntibus lucra sua destrui, potuerit ad unius flagelli verbera tantam ejicere multitudinem, mensasque subvertere, et cathedras confringere, et alia facere quae infinitus non fecisset exercitus. Igneum enim quiddam atque sidereum radiabat ex oculis ejus, et divinitatis majestas lucebat in facie; cumque manum non audeant injicere sacerdo
Abbreviated transcription (Latin):
latrones resident Et simpliciter gradientes in terficiunt quando in eos quinullo rei sund
lesionis gladios defigunt. Mens enim fideliũ noniã domus orationis sed spelunca latronis
ẽ : qucindo relicta in nocentia et simpliciette scĩtatis illud conaturagerȩ Vnde ualecit pro¬
ximos nocere : Et accesserunt adeũ ceti et claudi intemplo et sanauit eos. Virtutis suce poten¬
ticim in tẽplo ostendit calum niatorib: Vt qđ illi uerbis clamabant iste factis ostenderet
quasi testis uocis illorũ. Sanauit cuecos ut aspicientes uiderent et ipsi. Vt istorũ illuminai¬
tio corporalis fieret illis spiritcilis lucerna cordis. Curauit claudos ut claudicantes in
fide currerent ad xp̃m ut meliores pedes acciperent. illi uidentes quã istic accipientes
Videntes cuitem principes sacerdotũ et scribȩ mirabilia quae fecit Et puero scla mantes

Expanded text:
latrones resident, et simpliciter gradientes interficiunt, quando in illos, qui in nullo rei sunt latrones resident, et simpliciter gradientes interficiunt, quando in illos, qui in nullo rei sunt laesionis, gladios defigunt. Mens enim fidelium non jam domus orationis, sed spelunca latronis est, quando relicta innocentia et simplicitate sanctitatis illud conatur agere, unde valeat proximo nocere. Et accesserunt ad eum caeci et claudi in templo, et sanavit eos. Virtutis suae potentiam in templo ostendit calumniatoribus, ut quod illi verbis clamabant, iste factis ostenderet, quasi testis vocis illorum. Sanavit caecos ut aspicientes viderent, et ipsi, ut istorum illuminatio corporalis fieret illis spiritalis lucerna cordis. Curavit claudos, ut claudicantes in fide currerent ad Christum, ut meliores pedes acciperent illi videntes quam isti accipientes. Videntes autem principes sacerdotum et scribae mirabilia
Abbreviated transcription (Latin):
uel ante humanos uel antedĩ oculos sacerdotio priuentur: Quod de ȩccłis diximus. unusquis¬
que et dese intelligat. Dicit enim apłs paulus. Vos estis templumdĩ et sp̃s sc̃s habitat
in uobis. Nonsit indomo pecentoris nr̃i negotiatio nonuendentium ementiumq com¬
mertia non donorum cupiditas . ne in gredicitur iħs iratus et rigidus: Et non aliter
mundet templum suum nisi flagello. ad hibito : ut de spelunca latronum et dedomo ne¬
gotiationis domumstciat orationis. Domũ ergo oraitionis spelunca la tronũ faciunt
qui ad hoc templocssistere norunt ut aut non dantes munena studeant comporaalit̃ per sequi
cut dantes spiritalit̃ necare: Lemplũ quoq: et domus dĩ .ẽ ipsa mens aitq conscientia fide¬
lium. Quae et siquando inlesione proximi ꝑ uersas cogitationes profent quasi speluneca

Expanded text:
vel ante humanos, vel ante Dei oculos sacerdotio privantur. Quod de ecclesiis diximus, unusquisvel ante humanos, vel ante Dei oculos sacerdotio privantur. Quod de ecclesiis diximus, unusquisque de se intelligat. Dicit enim apostolus Paulus: Vos estis templum Dei, et Spiritus sanctus habitat in vobis . Non sit in domo pectoris vestri negotiatio non vendentium ementiumque commercia, non domorum cupiditas, ne ingrediatur Jesus iratus et rigidus. Et non aliter mundet templum suum nisi flagello adhibito, ut de spelunca latronum, et de domo negotiationis donum faciat orationis. Domum ergo orationis speluncam latronum faciunt, qui ad hoc in templo assistere norunt, ut aut non dantes munera studeant corporaliter persequi, aut dantes spiritaliter necare. Templum quoque et domus Dei est ipsa mens atque conscientia fidelium, quae et si quando in laesionem proximi perversas cogitationes profert, quasi in spelunca
Abbreviated transcription (Latin):
Nũ molariorum mensas appellari : Cathedras q uendentiũ colũbas euercit  Qui
uorant populũ meũ sicut escam panis : Iuxta simplicem intellegentiã colũbȩ non
erant incathedris sed in caueis nisi forte columbarum inistitores sede barit
Incathe dr̃is ut poenitus . ẽ absurdum quia in cathedris magistrorũ
magis dignitas indi catur Quae utiq adnihilum redigi¬
tur Cum mixta fuerit lucris : Quȩ autem sunt intemplo dei
hod escolumbas uendunat Nisi quiim  ecclesia praecium de
in positionem nus accipiurit: perquam uidelicet impositioriẽ
prececium prtebecur. Sed redemptor nr cathedras uendentium columbas euercit quia tali¬
um nego ticitorum sacerdotium destruit. Hinc ẽ quod sacricanones si moniacam heresimdc̃¬
nant Et eos sacerdotio priuari p̃cipiunt. Quidelargiendis ordinib: prȩcium quaerunt :
Cathedra ergo uendentium columbas euertitur : Quia hiquis piritalem gratiam uenundũ

Expanded text:
nummulariorum mensas appellari. Cathedras vendentium columbas evertit, qui nummulariorum mensas appellari. Cathedras vendentium columbas evertit, qui vorant populum meum sicut escam panis . Juxta simplicem intelligentiam columbae non erant in cathedris, sed in cavernis, nisi forte columbarum institores sedebant in cathedris, quod penitus absurdum est, quia in cathedris magistrorum magis dignitas indicatur. Quae utique ad nihilum redigitur, cum mista fuerit lucris. Qui autem sunt in templo Dei hodie, qui columbas vendunt, nisi qui in Ecclesia pretium de impositione manus accipiunt, per quam videlicet impositionem Spretium praebetur. Sed Redemptor cathedras vendentium columbas evertit, quia talium negotiatorum sacerdotium destruit. Hinc est quod sacri canones Simoniacam haeresim damnant, et eos sacerdotio privari praecipiunt, qui de largiendis ordinibus pretium quaerunt. Cathedra ergo vendentium columbas evertitur, quia hi qui spiritalem gratiam venundant,
Abbreviated transcription (Latin):
nũmis Eoemuntur quasi non hoc ipso et̃echiel p̃dica uerit dicens. Vsurã et suꝑ habun¬
dantiom non accipietis. Istius modidñs cernens indomo patris negotiationis seu latrocini¬
um ardore sp̃s concittitus iuxtuqđ scriptum ẽ: in sexa gesimo octauo psalmo telus domustuȩ
comeditme. Fecit sibi flagellum defuniculis. Ettam quã hominum multitudinem eiecit dẽ
templo dicens Scriptum ẽ domus meci domus orationis uocabitur. Vos autem fecistis illam
rim bgerũ secundũ misticos intellectus. Cotidie is ingreditur tamplũ patris et eicit om̃s
ttm epos et prbos etdiaconos quam laicus et uniuensam turbamꝰ eccła Et unius oriminis
habet uendentes et ementes pariter. Scriptũ ẽ enĩ. Gratiã accepistis gratisdate. Mensas
quoq: nũ molariorum sub uertit: Obseruciꝰ propt̃ auariciam sacerdotum altarigdĩ

Expanded text:
nummis coemuntur, quasi non hoc ipsum Ezechiel praedicaverit, dicens: Usuram et superabunnummis coemuntur, quasi non hoc ipsum Ezechiel praedicaverit, dicens: Usuram et superabundantiam non accipietis . Istiusmodi Dominus cernens in domo Patris negotiationem seu latrocinium, ardore spiritus concitatus juxta quod scriptum est in sexagesimo octavo psalmo : Zelus domus tuae comedit me , fecit sibi flagellum de funiculis, et tantam hominum multitudinem ejecit de templo, dicens: Scriptum est: Domus mea, domus orationis vocabitur: vos autem fecistis eam riam: caeterum secundum mysticos intellectus, quotidie Jesus ingreditur templum Pm presbyteros, et diaconos quam laicos, et universam turbam de Ecclesia, et unius criminis habet vendentes et ementes pariter; scriptum est enim: Gratis accepistis, gratis date. Mensas quoque nummulariorum subvertit. Observa propter avaritiam sacerdotum altaria Dei
Abbreviated transcription (Latin):
non haberent uictimas. Ex cogitauerunt igitur sacerdotes quomodo praedom de
populis facerent Et om̃a onimalia quib: opuserat ad sacrificia uendebant. Vt
et uenderent ñ habentib: et ipsi rursum emptt susciperent: Ha nostrostm eorum
crebrouenientiũ in opia dis sipabat. Qui indigebant sumptib: Et non solũ hostias non
habebant sed ne unde hemerent quidem ciues Et uilia munuscula. Posuorunt itq Et nummo¬
lorios quimutuaim subi haccctione darent pecuniam. Sed quia erat lege p̃ceptum Vt ne mo
usurtis acciperet et prodesse non poterit pecunia fenercuta quae cõmodinihl haberet Et int̃¬
bi propriettite latinalingua non ex prumit. Colliba dicuntur apud eosq: nos a ppella mustra¬
si generis. Igitur quia usurcis accipere non poterunt collibiste qui pecumam feneratienant
prousuris accipiebat uarias species. Vt quod in nũmo non licebat in hisrebus exierent quȩ

Expanded text:
non haberent victimas. Excogitaverunt igitur sacerdotes, quomodo praedam de non haberent victimas. Excogitaverunt igitur sacerdotes, quomodo praedam de populis facerent, et omnia animalia, quibus opus erat ad sacrificia, vendebant, ut et venderent non habentibus, et ipsi rursum empta susciperent. Hanc stropham eorum crebro venientium inopia dissipabat, qui indigebant sumptibus, et non solum hostias non habebant, sed ne unde emerent quidem aves et vilia munuscula. Posuerunt itaque et nummularios, qui mutuam sub hac cautione darent pecuniam. Sed quia erat lege praeceptum , ut nemo usuras acciperet, et prodesse non poterat pecunia fenerata, quae commodi nihil haberet, et intebi proprietatem Latina lingua non exprimit. Collyba dicuntur apud eos, quae nos appellamus trasi generis. Igitur quia usuras accipere non poterant Collybistae, qui pecuniam fenerati erant, pro usuris accipiebant varias species, ut quod in nummo non licebat, in his rebus exigerent quae
Abbreviated transcription (Latin):
et dicit eis Scriptum est. Domus mea domus ontitionis uocabitur Vos cuitem fecis¬
tis ullam speluncam latronum Comitatus iħsturba credentium quae uesamenta
sua ut in leso pede pullus incederet strauerat in greditur templum Et eiecit om̃s qui
uendebant et emebanit in templo. Menscis nummulariorum subuertit Et cathedras
uendentium columbas dissipauit. Dixitq eis descripturis scĩs testimonium proferens
quod domus patris eius orcitionis domus eẽ deberet Nonspelunca latronum ueldo¬
mus negotiationis sicut et in alio euangelista loquitur. Et hoc primumsciendum qđ
iuxtamandatalegis cugustissimo in toto orbe templodñi et decunctis poene regionib:
uidceorum illuc populo confluente in numerabiles immolabantur hostiae maxime
esti s diebus tturorum et arietum et hircorum: pauperibus necibsq: sacrificio. essent
pullos columbarum et turtures offerentib: Accidebat plerumq: ut qui delonge uenera

Expanded text:
et dicit eis: Scriptum est: Domus mea domus orationis vocabitur, vos autem fecistis illam speluncam latronum. Comitatus Jesus turba credentium, quae vestimenta sua, ut illaeso pede pullus incederet, straverat, ingreditur templum, et ejecit omnes qui vendebant et emebant in templo, mensas nummulariorum subvertit, et cathedras vendentium columbas dissipavit, dixitque eis de Scripturis sanctis testimonium proferens, quod domus Patris ejus orationis domus esse deberet, non spelunca latronum, vel domus negotiationis, sicut et in alio evangelista loquitur. Et hoc primum sciendum, quod juxta mandata legis, augustissimo in toto orbe templo Domini, et de cunctis pene regionibus Judaeorum illuc populo confluente innumerabiles immolabantur hostiae, et maxime festis diebus, taurorum, arietum, et hircorum. Pauperioribus, ne absque sacrificio essent, pullos columbarum et turtures offerentibus, accidebat plerumque, ut qui de longe venerant,
Abbreviated transcription (Latin):
ite iurauit dñs et non penitebit eũ tuessacer dos in eternũ secundũ ordinẽ mel chised haec
ł trepondere eos cogamꝰ quomodo abraã anteluci ferũ genitꝰ sit. et sacerdos fuerit secundũ ordinẽ melchi sedbaeo
s quomel chi fedhȩc obtulit panẽ et uinũ et aquodecimas p̃deaccepenit. Et nemopoterat respondere t iuerbũ neg
ausus fuit quis quã exilla die eũ ã plius int̃ noeare Pharisȩi et saducȩi querentes occasionẽ calũniȩ et uerbũ aliqđ
in uenire qđ pateret insidus quia in sermanib: c̃futatis. ultra ñ int̃ rogant sed aꝑtissime cõprehensũ romane tra¬
dunt potestati. Ex quo intelligimꝰ uenena in uidiȩ posse qͥdẽ superari sed difficile c̃quiescene. Nos aut̃ ñ cũ scrib
et phariseis inique cogitantes. ł dolose dñm int̃ nogantes atq tẽptantes. sed simplici corde et pia deuotione cũ hu¬
militate accedamꝰ ad lllũ ut in lumi nemͣ ab eo et uultus nr̃i non erubescent sicut deeo scriptum est

Expanded text:
te. Juravit Dominus et non poenitebit eum, tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech. Et respondere eos cogamus, quomodo Abraham ante luciferum genitus sit, et sacerpro quo Melchisedec obtulerit panem et vinum, et a quo decimas praedae acceperit. Et nemo poterat ei respondere verbum: neque ausus fuit quisquam ex illa die eum amplius interrogare. Pharisaeiinvenire quod pateret insidiis, quia in sermonibus confutati sunt, ultra non interrogant, sed apertissime comprehensum Romanae tradunt potestati. Ex quo intelligimus venena invidiae posse quidem superari, sed difficilius conquiescere. Nos autem non cum Scribis et Pharisaeis inique cogitantes, et dolose Dominum interrogantes, atque tentantes, sed simplici corde et pia devotione cum humilitate accedamus ad illum, ut illuminemur, et vultus nostri non erubescens, sicut de eo scriptum est:
Abbreviated transcription (Latin):
ebeni qͥ c̃fuent̃ cp̃m eẽt uentirũ homine si plicẽ et scm uirũ asser degenere cdauid int̃ rogemꝰ ergo eos
pͥa uoluntate sed in spũ scõ testimoniũ autẽ qđ posuit decentesimonono psalmo sũptũ est dñs igit᷑ dauid
uocat᷑ ñ secundũ id qđ deconatꝰ .ẽ. s uaxta id qđ natꝰ ex patre sẽꝑfuit p̃uemiens ipsũ carnissuȩ patrẽ uic¬
ad deludendũ in t̃ rogationi sueritatẽ friuolamula c̃fingunt uernaculũ habraeasserenes cuiꝰ filu:
fuenit dam ascus eliexer et ex ipsius ꝑsona scriptũ ꝑsalmũ qđ post cedẽ quinq regũ dñs dis̃ dño suo dixeritba¬
brat̃ sede addex cerã m eã donecponã om̃s in imi costuos scabellũ pedũtuoꝵ. Quo sint̃ rogemꝰ quomodo ds̃ dixe

Expanded text:
 Christum esse venturum hominem simplicem, et sanctum virum asserunt de genere David; interrogemus eos ropria voluntate, sed in Spiritu sancto. Testimonium autem quod posuit, de centesimo nono psalmo sumptum est. Dominus igitur David vocatur non secundum id quod de eo natus est, sed juxta id qudendam interrogationis veritatem frivola multa confingunt, vernaculum Abrahae asserentes, cujus filius fuerit Damascus Eliezer, et ex ipsius persona per scriptum psalmum, quod post caedem quinque regum dominus Deus Domino suo dixerit Abraham: Sede ad dexteram meam, donec ponam omnes inimicos tuos scabellum pedum tuorum. Quos interrogem
Abbreviated transcription (Latin):
ñ furaberis. Quintũ ñ falsũ testimoniũ dices. Sextũ ñ concupis cesuxorẽ ꝓximitui Septimũ ñ ẽ¬
darũ siuolumꝰ cantare canticũ nouũ homines noui. Quib: saluator mandatũ deđ nouũ ut diligamꝰ
inuicẽ sicut ipse dilex̃ nos : Congregatis aut̃ phariseis int̃ rogauit eos iħs dicens: qid uobuidet᷑ dexpõcuiꝰ¬

Expanded text:
Non furtum facies; quintum: Non falsum testimonium dices; sextum: Non concupisces uxorem proximi tui; septimum: Non coNon furtum facies; quintum: Non falsum testimonium dices; sextum: Non concupisces uxorem proximi tui; septimum: Non codarum, si volumus cantare canticum novum homines novi, quibus Salvator mandatum dedit novum ut diligamus invicem, sicut ipse dilexit nos. Congregatis autem Pharisaeis interrogavit eos Jesus dicens: Quid vobis videtu
Abbreviated transcription (Latin):
pertineni apposita fuerant septẽ in alteratabula ad proximã in priore er gotabula scriptũ ert pri¬
mũ p̃ceptũ. Pgosũ dñs dĩtuus qui e dux̃ite det̃ra egipa dedomoseruitutis non babebis deo salienos
et reliqua. quia xp̃sdĩ filius cũ patre et spũ scõ unus est ds̃ Deinde additue non aflumes nem̃
dñitui inuanum nec enim habebis in sontẽ dñs eũ qui assũ pserit nom̃ dñi sui in frustra. quia ñ
debeta nobis nom̃ xp̃i accipi inuanum ut putemuseum factũ idẽ creaturã aliquã ꝑquẽ factas om̃a
pmittit᷑. Vnde sub dit᷑ Mem̃to ut diem sabbatiscĩfices. Sex dieb: operaberis et facies om̃ã operatua
Septimo autẽ die sabbat dni dĩtui. ñ facies omneo pustu et filiustuus et filiatua et rłq in altera uero
tabula primũ ẽ honora patrẽtuũ et matrẽ tuã. Secundũ ñ occides Terciũ ñ mechaberis Quartũ¬

Expanded text:
pertinentia posita fuerant, septem in altera tabula ad proximum. In priore ergo tabula scriptum erat pripertinentia posita fuerant, septem in altera tabula ad proximum. In priore ergo tabula scriptum erat primum praeceptum: Ego sum Dominus Deus tuus, qui eduxi te de terra Aegypti, de domo servitutis. Non habebis deos alienos , et reliqua. Quia Christus Dei Filius cum Patre et Spiritu sancto unus est Deus. Deinde additum est: Non assumes nomen Domini tui in vanum: nec enim habebit insontem Dominus eum, qui assumpserit nomen Domini sui frustra. Quia non debet a nobis nomen Christi accipi in vanum, ut putemus eum factum, id est, creaturam aliquam, per quem facta sunt omnia, promittitur. Unde subditur: Memento ut diem sabbati sanctifices; sex diebus operaberis, et facies omnia opera tua, septimo autem die sabbati Domini Dei tui non facies omne opus tuum, tu et filius tuus, et filia tua, et reliqua. In altera vero tabula primum est: Honora patrem tuum, et matrem tuam; secundu
Abbreviated transcription (Latin):
datũ ẽ cognitio atq c̃fessio dinȩunitatis. cũ exsecutionebonȩ operationis . Bona aitẽ operatio indi¬
Aliqͥidualet neq p̃puciũ sed fidesquȩ ꝑdilectionẽ operat᷑. In hisduob: mandatis totalex pendec et ꝓphe¬
te. Pendet dix̃ id ẽ. illorefert᷑ ubihabet finẽ. Totalex in duob p̃ceptis ẽ in dilectione dĩ et dilectione ꝓtimi
Adduoitaq p̃cepta id .ẽ. ad dilectionẽ dĩ et ꝓximi ꝑtinet totus decalozus adea ꝑtinent et omnia ꝓphetarũ uolum¬
na Nã ideo duȩ tabulȩ legis datȩ sunt. Ds̃ enĩ famulo suo morsi in monte duastabulas deđ inqͥb: duab: tabulis
uerba pacticonsenipta erant decẽ utiq p̃ceptalegis qđ ẽ psalteriũ decẽ cordarũ dequo psalmistaant. Pscani¬
cũ nonũ cantabotibi in psalterio decẽ cordarũ psallamtibi Tnianamq pnecepta inunatabula ad dm̃

Expanded text:
datum est, cognitio atque confessio divinae unitatis, cum exsecutione bonae operationis. Bona autem operatio in didatum est, cognitio atque confessio divinae unitatis, cum exsecutione bonae operationis. Bona autem operatio in dilet, neque praeputium, sed fides, quae per dilectionem operatur . In his duobus mandatis universa lex pendet et prophetae. Pendet dixit, id est, illo refertur, ibi habet finem. Tota lex in duobus praeceptis est, in dilectione Dei, et dilectione proximi. Ad duo itaque praecepta, id est, ad dilectionem Dei et proximi pertinet totus decalogus. Ad ea pertinent et omnia prophetarum volumina. Nam ideo duae tabulae legis datae sunt. Deus enim famulo suo Moysi in monte duas tabulas dedit, in quibus duabus tabulis verba pacti conscripta erant. Decem utique praecepta legis, quod est psalterium decem chordarum, de quo Psalmista ait: Deus, canticum novum cantabo tibi, in psalterio decem chordarum psallam libi . Tria namque praecepta in una tabula ad Deum
Abbreviated transcription (Latin):
et stella etadent decaelo et uirtutes caelorum commouebuntur sicut abhis duob: euan¬
gelistis matheo et marco commemoratum ẽ eccles a non apparebit impustunc ꝑsecuto
ultra modũ saeuientib: et remoto timare tamquã arridente mundi felicitate dicentibus¬
impus pax et securitas tunc stellae cadent decaelo et uirtutes caelorum commoue¬
buntur qnm̃ multi qui gratia fulgere uidebantur ꝑ sequentib: impus et fideles quidem et
cis intelligamus ut uideant iuixta tachariam et iohannem iudaeiquem conpunxerunt
aut uexillum uictoriȩ triumphantis. Et tunc plangent seomnes tribus terrȩ . Plangenł
hi qui municipatum non habuere in caelis sed scripti sunt interra : Nota quod dicit omnes¬
genite hononem suum non intollexerunt. sed comparatae iumentis insipientib similes

Expanded text:
elorum commouebuntur, sicut ab aliis duobus euangelistis hic locus commemoratus est, ecclesia non apparebit; impiis tunc persecutoribus ultra modum saeuientibus et remoto timore tamquam adridente mundi felicitate dicentibus: Pax et securitas tunc stellae cadent de caelo et uirtutes caelorum commouebuntur, quoniam multi, qui gratia fulgere uidebantur, persequentibus cedent et cadent et quidem fideles cis intelligamus ut videant, juxta Zachariam et Joannem, Judaei quem compunxerunt. Aut vexillum victoriae triumphantis, quia tunc plangent omnes tribus terrae. Plangent hi qui municipatum non habent in coelis, sed scripti sunt in terra. CAPUT XIII. genitae, honorem suum non intellexerunt, sed comparatae sunt jumentis insipientibus, et similes
Abbreviated transcription (Latin):
perfidem ad celestis regis nuptias uenimus in cannationis eius mrsterium et credimus et confitem ur
nr̃m in humilitate sedeprimat. quanto sisit electus ignorat. Non nulli enim bona nec inci¬
piunt. non milli uero in bonis quae inaeperint minime persistunt. Alter poene totam uitã
ducere in prauitate conspicitur. sed iuxta finemuite a prauitate sua perdistrictae penitentiae
lamenta reuocatur. Alter electã uitam uidetur ducere. et tamen hunc contingit aderroris
nequitiam iuxta finem uitae declinare. Alius bonumbene inchoat melius consummat aliii
ialis actibus a prime uiaetate sed eicit  in eis dem operibus semper seipso decerior consũmit
lanto ergo sibi unusenusq sollicite metuat. quanto imorat quo drefat lunc habeuntes obar

Expanded text:
per fidem ad coelestis regis nuptias venimus, incarnationis ejus mysterium et credimus et confitemur, per fidem ad coelestis regis nuptias venimus, incarnationis ejus mysterium et credimus et confitemur, nostrum in humilitate se deprimat, quanto si sit electus ignorat. Nonnulli enim bona nec incipiunt, nonnulli vero in bonis quae incoeperunt minime persistunt. Alter pene totam vitam ducere in pravitate conspicitur, sed juxta finem vitae a pravitate sua per districtae poenitentiae lamenta 1642 revocatur; alter electam videtur vitam ducere, et tamen hunc contingit ad erroris nequitiam juxta finem vitae declinare. Alius bonum bene inchoat, melius consummat; alius in malis actibus a primaeva aetate se dejicit, et in eisdem operibus semper seipso deterior consummatur. Tanto ergo sibi unusquisque sollicite metuat, quanto ignorat quod restat, quia, quod saepe
Abbreviated transcription (Latin):
tribuunt ab ono opereim ex uoluntate ligatȩ sunt. Quae ergo nuno sponte ligantur in uitio.
tunc in sub plitoligantur inuite. Bene autem dicitur quia in exteriores tenebras prortiatur
Interiones quippe intenebras dicimus caecitatem cordis. exteriones uero tenebras aeternam noc tem
damnationis Iunc dam natus quisq non in interiores sed in exteriores tenebras mittitur . quia illio
inuitus proicitur in noctem dam nationis quibicspontececidit in caecitatem cordis. Uibi flectus quoq
et stridori dordentium esse perhibetur. ut illic dentes strideant qui ino deedacite gaudebant. Illic
oculidefleant quihic per inlicitas concupiscentias uersabantur . Quatenus singula quȩq menbra sub¬
plitio subiaceant . quehic singulis quibusq uitus subiecta seruiebant. Sed repulso uno in quoui delice
omne malorum corpus exprimitur. generalis protinus sententia sub infertur quadicitur. Multi

Expanded text:
tribuunt, a bono opere jam ex voluntate ligatae sunt. Qui ergo nunc sponte ligantur in vitio, tribuunt, a bono opere jam ex voluntate ligatae sunt. Qui ergo nunc sponte ligantur in vitio, tunc in supplicio ligantur invite: bene autem dicitur quod in exteriores tenebras projiciatur; interiores quippe tenebras dicimus caecitatedamnationis. Tunc ergo damnatus quisque non in interiores sed in exteriores tenebras mittitur, quia illic invitus projicitur in noctem damnationis, qui hic sponte cecidit in caecitatem cordis. Ubi fletus quoque et stridor dentium esse perhibetur, ut illic dentes strideant, qui hic de edacitate gaudebant; illic oculi defleant, qui hic per illicitas concupiscentias versabantur; quatenus singula quaeque membra supplicio subjaceant quae hic singulis quibusque vitiis subjecta serviebant. 14. Sed repulso uno, in quo videlicet omne malorum corpus exprimitur, generalis protinus sententia subinfertur, qua dicitur: Mult
Abbreviated transcription (Latin):
peetinus ratus dicit. Amice quomodo hupc intrastiñ habens uestẽ nuptialẽ : miran duual¬
de .e. quod hnc et amicũ uocat et reprobat Acsiaꝑtius dicat Amice et namice Aimce ꝑfidẽ
sed ñami ceꝑoperationẽ. At ille obmutuit. quia qđ dici sinegemitu non potest in illa diftrio
dtcre increpationis omne argum̃tũ cessat excusationis quippe quiaille forisit
qͥa ipse quoq spẽ nob̵ ꝑ psalmistã tribuens dicit in ꝑfectũ meũ uider̃ oculitu. et in librotuo oñ¬
scribentur. Tunc dix̃mi nistris. Ligatis pedib: eius etmnanibus mietite eum intenebras exceriores ibi erit
flecus e stridordentium. Ligantur tuno manus et pedes perdistrictionem sentiae . quimodo a prauis
operis ligari noluerunt permeliorationem uitae. Velcerte tuncligat pena quos mado abonis
operibus ligauit culpa. Podesenim quiuisitare aegrum negligunt manus quaenibnl indigentib

Expanded text:
protinus iratus dicit. Amice, quomodo huc intrasti non habens vestem nuptialem? Mirandum valprotinus iratus dicit. Amice, quomodo huc intrasti non habens vestem nuptialem? Mirandum valde est, quod hunc et amicum vocat et reprobat. Ac si apertius dicat: Amice, et non amice. Amice per fidem, sed non amice per operationem. At ille obmutuit. Quia quod dici sine gemitu non potest in illa districtione ultimae increpationis, omne argumentum cessat excusationis. Quippe quia ille foris inQuia ipse quoque spem nobis per Psalmistam tribuens dicit: Imperfectum meum viderunt oculi tui, et in libro tuo omscribentur . Tunc rex dixit ministris: Ligatis pedibus ejus et manibus, mittite eum in tenebras exteriores; ibi erit fletusoperibus ligari noluerunt per meliorationem vitae. Vel certe tunc ligat poena, quos modo a bonis operibus ligavit culpa; pedes enim qui visitare aegrum negligunt, manus quae nihil indigentibus
Abbreviated transcription (Latin):
tialis uestis uocat᷑ quia hancinse conditor nr̃t habuit dũ ad sociande sibi ecdesiȩ miptiasue¬
nit. Sola quippe dilectione dĩ actũ est ut enis unigenitus mentessib electorũ hominũ uni ret
ꝑ caritatẽ uenit ad homines eundẽ caritatẽ in notuit esse uestẽ nuptialẽ. Omnisergo nr̃m
qui in ec clesia positus dõ credidit ũ aadnuptias in trauit  sed cũ nuptiali uestenuenit si caritatis gra¬
tiã ñcustodit. Sciendũ ueroẽ qͥa sicut in duob: lignis superiori uidelicet et inferiori uestistexit̃ itamdi
ob p̃ceptis caritas habet. In dilectione scilicet dĩ et dilectione proximi. Scritu quippee Siliges dninant
ex quiorto cũ dicitur exicto. Quia illeueraciter diligit qui sibi desenihil reliquit Duo engo hec
adruptias in greditur et cordis nr̃i habitu contẽput. s que capuale sueseree noni ucere

Expanded text:
tialis vestis vocatur, quia hanc in se conditor noster habuit, dum ad sociandae sibi Ecclesiae nuptias vetialis vestis vocatur, quia hanc in se conditor noster habuit, dum ad sociandae sibi Ecclesiae nuptias venit. Sola quippe dilectione Dei actum est, ut ejus Unigenitus mentes sibi electorum hominum uniret.per charitatem venit ad homines, eamdem charitatem innotuit esse vestem nuptialem. Omnis ergo nostrum, qui in Ecclesia positus Deo credidit, jam ad nuptias intravit, sed cum nuptiali veste non venit, si charitatis gratiam non custodit. Sciendum vero est quia sicut in duobus lignis superiori videlicet et inferiori vestis texitur, ita in duobus praeceptis charitas habetur, in dilectione scilicet Dei et dilectione proximi. Scriptum quippe est: Diliges Doex quanto, cum dicitur, ex toto, quia ille veraciter diligit, qui sibi de se nihil reliquit. Duo ergo haead nuptias ingreditur, et cordis nostri habitum contemplatur. Et quem charitate vestitum non invenit
Abbreviated transcription (Latin):
gunt᷑. Vestiautẽ nuptialis p̃ceptas dñi et opera quȩ cõplent᷑ exlege et euangelio nou que ho¬
minis efficiunt uestimentum. Si quis igit᷑ in tempore iu dicu inuentus fuerit sub nomine
xp̃iano non habere uestimentũ nuptiale. Hoc est uestom caedestis hominis sed uestem pollutam idest
ueteris hominis ex uuias. hic statim corripitur: et dicitur ei. Amice quomohuc intrasti
amicum uocat quod in uitatus adnuptias est. Arguit impudentiae quod ueste sordidamu¬
datas polluerit nuptiales. Atille obmutuit. in tem pore enim illo non erit locus impu¬
dentiae nec negandi facultas Cauo orres anreliet niundus io sede siosis pecu nuptili ue sto
ltẽ possumus intelligere nuptialẽ uestem caritatẽ intrat enĩ adnuptias sed cũ nuptiali ueste
non intratqui in sc̃a ecclesia afsistens fidem habet sed caritatẽ ñ habet. Recte enĩ caritas nup¬

Expanded text:
guntur. Vestis autem nuptialis praecepta sunt Domini et opera quae complentur ex lege et Evangelio, novique hoguntur. Vestis autem nuptialis praecepta sunt Domini et opera quae complentur ex lege et Evangelio, novique hominis efficiunt vestimentum. Si quis igitur in tempore judicii inventus fuerit sub nomine Christiano non habere vestimentum nuptiale, id est, vestem coelestis hominis, sed veterem pollutam, id est, veteris hominis exuvias, hic statim corripitur, et dicitur ei: Amice, quomodo huc intrasti? Amicum vocat, quod invitatus ad nuptias est. Arguit impudentiae, quod veste sordida munditias polluerit nuptiales. At ille obmutuit. In tempore enim illo non erit locus impudentiae, nec negandi facultas. Cum omnes angeli et mundus ipse testis sit peccatorum. Item possumus intelligere nuptialem vestem charitatem. Intrat enim ad nuptias, sed cum nuptiali veste non intrat, qui in sancta Ecclesia assistens fidem habet, sed charitatem non habet. Recte enim charitas nup
Abbreviated transcription (Latin):
ter caelum et infernũ scta est. Sicut in medio subsistit itaut rarumq parcium communit᷑
recipit Quos tam̃ scã ecclesia et nunc in discrete suscipit . et post modũ inegressione discernet
Cũ magno enĩ timore pensandũ est quod protinus sub dit. In trauit autẽ rexutui deret dis. et¬
uidit ibi hominẽ nonuestitũ ueste nuptiali et ait illi. Amice quomodo huc in trasti non habens uestẽ
nuptialẽ : atille o bmutuit. Hi autẽ qui in uitatierant adnuptias desepib: et angulis et plateis et di¬
uersis locis caenã regis impleuerant̃. Sed postea cũ uenis set rexut uideret discubentes in conuiuiosuo¬
H loc ẽ quasi sua infide requi escentes ut in dieiudicii uisi taret conuiuia et discerneret merita singu¬
lorũ inuenit unũ quiueste in dutus ñ erat nuptiali. Vnus iste om̃s qui sociatis in malitia intello¬

Expanded text:
nter coelum et infernum sita est, sicut in medio subsistit, ita utrarumque partium cives communiter nter coelum et infernum sita est, sicut in medio subsistit, ita utrarumque partium cives communiter recipit. Quos tamen sancta Ecclesia, et nunc indiscrete suscipit, et postmodum in egressione discernit. Cum magno enim timore pensandum est, quod protinus subditur: Intravit autem rex, ut videret disestitum veste nuptiali, et ait illi: Amice, quomodo huc intrasti, non habens vestem nuptialem? At ille obmutuit. Hi autem qui invitati erant ad nuptias de sepibus, et angulis, et plateis, et diversis locis, coenam legis impleverant. Sed postea cum venisset rex, ut videret discumbentes in convivio suo, hoc est, quasi sua in fide requiescentes in die judicii visitaret convivas, et discerneret merita singulorum, invenit unum qui veste indutus non erat nuptiali. Unus iste, omnes qui sociati sunt in malitia intelli
Abbreviated transcription (Latin):
in uotione salutis eorũ maraliter aut̃ si inscriptura sacrauias actiones accipimus
Exitus uiarum intelligimus defectus actionum. Quia illi pleruntq facilȩ ad dm̃
ueniunt quos int̾renis actib: prospera nulla comitantur Sequitur. ⁊ tegressis
serui eius inuias congregauer̃ omnes quos inuener bonos et malos. et implete s̃ nuptiae discũ bencium
Ecceim ipsa qualitate conuiuantium aperte ostenditur: quia perhas regis nuptias presens
ecclesia de signatur in qua cumbapis exmali conueniunt. Permixtam quippe est diuersi tate
filiorum quia si comnes ad fidem generat ut tame nomnes pmutationem uite adlibertatẽ
spiritalis gratiae culpis exigentib: non ꝑducat. Quorisq: namq: hicuiuimus necesse est ut uis
presentes scđi permixti peragamus Tunc autem discernimur cũ peruenimus. Donienĩ

Expanded text:
in vocatione salutis eorum. Moraliter autem si in Scriptura sacra vias actiones accipimus, in vocatione salutis eorum. Moraliter autem si in Scriptura sacra vias actiones accipimus, exitus viarum intelligimus defectus actionum, quia illi plerumque facile ad Dominum veniunt, quos in terrenis actibus prospera nulla comitantur. Sequitur autem: Et egressi servi ejus in vias, congregaverunt omnes, quos invenerunt bonos et malos, et impletae sunt nuptiae discumbentium. Ecce jam ipsa qualitate convivantium aperte ostenditur, quia per has regis nuptias praesens Ecclesia designatur, in qua cum bonis et mali conveniunt. Permista quippe est diversitate filiorum: quia sic omnes ad fidem generat, ut tamen omnes per immutationem vitae ad libertatem spiritalis gratiae culpis exigentibus non perducat. Quousque namque hic vivimus necesse est ut viam praesentis saeculi permisti pergamus. Tunc autem discernimur cum pervenimus. Boni enim
Abbreviated transcription (Latin):
Regis filiinuptias nuacuas non babebit Adalios mittit quia etsi apud aliquos laborat
Quandoq: tamen sermodĩ inuenturus ẽ ibi requies cat. VUnde et subditur Tuncait
seruissuis Nuptiae quidem parate sunt Idẽ omne sacramentum humane dispen¬
sationes natiuitatis Baptismi predicationis: passionis resurrectionis atq: as censenis
filudi pactũẽ Sed qui inuitati erant non fuer digni Hoc ẽ uda ei quiꝑlegemo et prophe¬
gestis manifestum ẽ quidem quȩ post contẽptã contumatiã udȩprũ deuoccenone
gentium dicit It eergo adexitus uiarum. Uiae intelliguntur docmato gentiui
et errores gentilium Sedexomnib: illis ad nupticis uener : idẽ xpocrediderautt
łtquos cumq inueneritis uocate adnuptias. ide cilius libet conditionis homines Uocgte
ad fidem E sicut non ẽ distantia in natura creationis hominũ Sic nonsit differentia

Expanded text:
regis filii nuptias vacuas non habebit. Ad alios mittit, quia et si apud aliquos laborat, regis filii nuptias vacuas non habebit. Ad alios mittit, quia et si apud aliquos laborat, quandoque tamen sermo Dei inventurus est, ubi requiescat. Unde et subditur: Tunc ait servis suis: Nuptiae quidem paratae sunt. Id est, omne sacramentum humanae dispensationis nativitatis, baptismi, praedicationis, passFilii Dei peractum est. Sed qui invitati erant, non fuerunt digni. Hoc est Judaei, qui per legem et prophed his ita gestis, manifestum est quidem, quod post contemptam contumaciam Judaeorum, de vocatione gentium dicit: Ite ergo ad exitus viarum. Viae intelliguntur dogmata gentium, et errores gentilium, sed ex omnibus illis ad nuptias, id est, Christo crediderunt. Et quoscunque inveneritis, vocate ad nuptias. Id est, cujuslibet conditionis homines vocate ad fidem. Et sicut non est distantia in natura creationis hominum, sic non sit differentia
Abbreviated transcription (Latin):
gehenne flamma cruciatur Missis uero exercitibus suis extinxisse homicdas dicitur. quia
in nominibus omne iudicium perangelos exibetur. Quid nã quaesant illa angelorum agm¬
na Nsiexercitus regis nri unde etisdem rex dñs saba othdicitur. Sabaoth quippe
exercituũmint̃ protatur. Ad perdendos ergo aduersarios suos exercituũ mitrit qͥuianimi¬
rũ uindictã dns ꝑ angelos exercet uuus uindicte potentiã e tuncnrae patres audiebant
Nos aũt iam cernimus Ubi sunt enĩ suꝑbi illi martrrum ꝑsecutores ubi illi qui contra
conditorẽ suũ ceruicem cordis erexerant et dehuius mundigloria mortiferatu mebaNt¬
ł cceiam mors martrrũ floret infide uiuentium et hiqui contra illos decrudelitates ua
gloriatis. Nequa quã ad memoriã nr̃amueniunt uł innumero mortuorum rebus ergo
recognoscimus qđ in parabolis audiuimus sedis qui inuitantem secontempni conspicit

Expanded text:
gehennae flamma cruciatur. Missis vero exercitibus exstinxisse homicidas dicitur, quia gehennae flamma cruciatur. Missis vero exercitibus exstinxisse homicidas dicitur, quia in hominibus omne judicium per angelos exhibetur. Quid namque sunt illa angelorum agmina nisi exercitus regis nostri? Unde et idem rex Dominus Sabaoth dicitur: Sabaoth quippe exercituum interpretatur. Ad perdendos ergo adversarios suos exercitum mittit, quia nimirum vindictam Dominus per angelos exercet. Cujus vindictae potentiam tunc nostri patres audiebant, nos autem jam cernimus. Ubi sunt enim superbi illi martyrum persecutores? Ubi illi qui contra conditorem suum cervicem cordis erexerant, et de hujus mundi gloria mortifera tumebant? Ecce jam mors martyrum floret in fide viventium, et hi qui contra illos de crudelitate sua gloriati sunt, nequaquam ad memoriam nostram veniunt, vel in numero mortuorum. Rebus ergo recognoscimus, quod in parabolis audimus, sed is qui invitantem se contemni conspicit,
Abbreviated transcription (Latin):
hiare. Qui aenim alius intentus laboriterreno alius uero mundi huius actionibus dedit
misterium in carnationis dominicae pensare. et secundum aliud ui uere dissimulat quasi
aduillam uel negotium pergens uenine ad regis nuptias recusat. et plerum que quod est
grauius non nulli uocantis gratiam non solum respuunt sed etiam persecuntur. Vnde et su¬
ditur. Reliqui uero tenuerunt seruos eius et contumelia ad fectos occiderunt. Rex autẽ cum
audis set iratus est Et missis exercitibus suis perdidit homicidas illos et ciuitatem illorũ suc cen¬
dit ł loc ẽ romanos sub duce uespasiano et tito qui hoc cisis iudeae populis preuancatricẽ suc cender
ciuitatem. Siue aliter Hlomicidas perdidit quia persequentes interemit. Ciuitatemillorum
succendit igni quia illorum non solumanime sed caro quoq: in qua habitauerant aeternȩ

Expanded text:
hiare. Quia enim alius intentus labori terreno, alius vero mundi hujus actionibus deditus hiare. Quia enim alius intentus labori terreno, alius vero mundi hujus actionibus deditus mysterium incarnationis Dominicae pensare, et secundum illud vivere dissimulat, quasi ad villam vel negotium pergens venire ad regis nuptias recusat, et plerumque quod est gravius nonnulli vocantis gratiam non solum respuunt, sed etiam persequuntur. Unde et subditur: Reliqui vero tenuerunt servos ejus, et contumelia affectos occidest, et missis exercitibus suis perdidit homicidas illos, et civitatem illorum succendit. Hoc est, Romanos sub duce Vespasiano et Tito, qui occisis Judaeae populis praevaricatricem succenderent civitatem. Sive aliter, homicidas perdidit, qui persequentes intervenit; civitatem illorum succendit igni, quia illorum non solum animae, sed caro quoque in qua habitaverant aeternae
Abbreviated transcription (Latin):
dilige samicum tuum et hodio habebis inimi cuntuum . Ac ceptatunc iustilicentia fuerat. ut dĩ
suos quae aduersarios quanta possent uirtute conprimerent eos que iure gladii ferire
Quodin nouo procul dubio testamento conpescitur cumper in semet ipsam ueritas predicat
dicens. Diligite inimicos ur̃os et benefacite his qui hoderunt uos. Quidergo pertauros nisi pa
tres testamenti ueteris simificantur : nã dum expermissione legis acceperant quatenus aduersarios
suos odii retributione percuterent ut ita dicam quid aliut quam tauri erierint qui inimicos suos
uirtutis corporeae cornuferiebant : qui uero per altilia nisi noui testamenti patres figurantur:
quidum gratiam pinguedinis internae percipiunt aeternis desiderus innitentes ad sublimia
in uillam suam alius uero ad negotiationem suam. in uillam quippe ire est laboriter reno
immoderate in cumbere in negotiationem uero ire est actionum saecularium lucris in¬

Expanded text:
Diliges amicum tuum, et odio habebis inimicum tuum ; accepta tunc justis licentia fuerat, ut Dei suosque adversarios quanta possent virtute comprimerent, eosque jure gladii ferirent. Quod in Novo procul dubio Testamento compescitur, cum per semetipsam Veritas praedicat, dicens: Diligite inimicos vestros, et benefacite his qui oderunt tres testamenti veteris significantur? nam dum ex permissione legis acceperant, quatenus adversarios suos odii retributione percuterent, ut ita dicam, quid aliud quam tauri erant, qui inimicos suos virtutis corporeae cornu feriebant? Quid vero per altilia, nisi novi testamenti Patres figurantur, qui dum gratiam pinguedinis internae percipiunt, aeternis desideriis innitentes, ad sublimia in villam suam, alius vero ad negotiationem suam. In villam quippe ire est labori terreno immoderate incumbere. In negotiationem vero ire, est actionum saecularium lucris in
Abbreviated transcription (Latin):
adregnumdĩ migrare meruerunt. Pote st thic regnum dĩ euangeliũ dĩ quodet alibi euangeliũ
regii dicitur uel ecclesia presens intellegi Vnde e saluator ad apłos ait regnum dĩ in trauos
In quogentes uida eos precedunt quiacicus credere noluenunt. Fit que hoc quod inalia para¬
bola dñs dix̃ er̃ nouis simiprimi et priminouis simi qui a serundũ esaiam prophetiã caput in
candam uenium ẽ et auda in caput Aliã parabolã audite homoerat pat̃ famibas qui plantauit
guneq e. seprẽ curtum dedit ei et foditinea tormula etaadricenitttn tariba Eioolun dam a¬
Qricolis e peregne profectus ẽ principossacendotum et seniares populi quiiterro tauer̃¬
anm nodua porost ate baco facis e quistib dedit banc potestatem etodue nuntiquenbo cape¬
bana pientiai sua drtesuperantur etandiun  in curabolis quo dapereta facie nonmers¬

Expanded text:
ad regnum Dei, migrare meruerunt. Potest et hic regnum Dei Evangelium Dei, quod et alibi Evangelium ad regnum Dei, migrare meruerunt. Potest et hic regnum Dei Evangelium Dei, quod et alibi Evangelium regni dicitur, vel Ecclesia praesens intelligi. Unde et Salvator ad apostolos ait: Regnum Dei intra vos est . In quo gentes Judaeos paecedunt, quia citius credere voluerunt. Fitque hoc quod in alia parabola Dominus dixit: Erunt novissimi primi, et primi novissimi , quia, secundum Isaiae prophetiam, Caput in caudam versum est, et cauda in caput . Aliam parabolam audite: Homo erat paterfamilias, qui plantavit vineam et sepem circumdedit ei, et fodit in ea torcular, et aedificavit turrim, et locavit eam agricolis, et peregre profectus est. Principua potestate haec facis: et quis tibi dedit hanc potestatem? et voluerant in verbo capere sapientiam, sua arte superantur; et audiunt in parabolis, quod aperta facie non mere