comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cu manbrȩ. sub qua habitauit abraham.
quȩ fertur usq ad constantini regis impe¬
rium ꝑ multa scła ꝑdurasse. huiꝰ fructus
galla appellat᷑. ex quib una a grecis honfa¬
ticis dicta parua forma s firmo corpore.
atq nodoso. quȩ medicaminib & in caustiᷤ
adhibet᷑. altera balanis lenis. acleuis. et
nuniũ ꝑforata lucernarũ tantũ usib
necessaria: Fraxinꝰ uocari fert᷑ qđ magis
int̾ aspera loca. montanaq fraga nascatur.
hinc ꝑ deriuationẽ fraxinꝰ sicut a monte.
hastis. Taxus uenenosa arbor. unde et
toxica uenena exprimunt᷑. ex hac parthi
dicit parthicos. Acer colorib impar. robur
autẽ generalit dicitur ex om̃i materia
quicquid ẽ firmissimũ. Alnꝰ dr̃ qd̾ alat᷑
amne. ꝓrima enĩ aquȩ nascit᷑. nec facile
extra undas uiuit. hinc & tenera & mollis
quia in humecto loco nutrit᷑. Ulinus nom̃
accepit qđ uliginosis locis & huiidis
meliꝰ ꝓficit. nam in montanis & asperis

Expanded text:
cu Mambre, sub qua habitavit Abraham, cu Mambre, sub qua habitavit Abraham, quae fertur usque ad Constantis regis imperium per multa saecula perdurasse. Huius fructus galla appellatur. Ex quibus una agrestis ὀμφακίτης dicta, parva forma, sed firmo corpore atque nodoso, quae medicaminibus et incaustis adhibetur; altera βάλανος, lenis ac levis et nimium perforata, lucernarum tantum usibus necessaria. Fraxinus vocari fertur quod magis in aspera loca montanaque fraga nascatur. Hinc per derivationem fraxinus, sicut a monte mhastis. Taxus venenata arbor, unde et toxica venena exprimuntur. Ex hac arcus dicit Parthicos. Acer coloribus inpar. Robur autem generaliter dicitur ex omni materia quidquid est firmissimum. Alnus vocatur quod alatur amne; proxime enim aquae nascitur, nec facile extra undas vivit. Hinc et tenera et mollis, quia in humecto loco nutritur. Ulmus nomen accepit quod uliginosis locis et humidis melius proficit; nam in montanis et asperis
Abbreviated transcription (Latin):
amplo in angustũ funt ut ignis. siue
qd conceptum diu teneat ignẽ. adeo ut
si prunȩ ex eiꝰ cinere fuerint eoopertȩ.
usq ad annu ꝑueniant. Piro enĩ apud
grecos ignis dr̃. Iuniperus autẽ alia parua.
alia mãgna est. Ebenus in india & ȩthi¬
opia nascitur. quȩ cesa durescit in lapidẽ.
cuiꝰ lignũ nigrũ est. & cortex leuis. ut
lauri. s indicum maculosũ est. in par¬
uulis distinctionib albis ac fuluis.
ethiopicũ uͦ qd prestantiꝰ accipitur in
nullo ẽ maculatũ. sed nigrũ. lene &
corneũ. Est autẽ mareotica palꝰ mindia
tica inquit. Fbenus autẽ crepundiis illi¬
g̾atur. ut infantẽ uisu nigra ñ terreant
Platanꝰ a latitudine folioꝵ dicta. uł qd̾
greci latũ uocant. Expressit huiꝰ arboris
tenerrimꝰ foliis ac mollib &uitiũ similib.
Quercus siue cernꝰ qđ ea soliti erant dii gen¬
tium quęrentib responsa prȩcanere.
Arbor multũ annosa sicut legitur de quer¬

Expanded text:
amplo in angustum finit, ut ignis, sive amplo in angustum finit, ut ignis, sive quod conceptum diu teneat ignem; adeo ut si prunae ex eius cinere fuerint opertae, usque ad annum perveniant; πῦρ enim apud Graecos ignis dicitur. Iuniperus autem alia parva, alia magna est. Ebenus in India et Aethiopia nascitur, qui caesus durescit in lapidem. Cuius lignum nigrum est et cortex levis, ut lauri; sed Indicum maculosum est in parvulis distinctionibus albis ac fulvis: Aethiopicum vero, quod praestantius accipitur, in nullo est maculatum, sed est nigrum, lene et corneum. Est autem Mareotica palus in India,tica, inquit. Ebenus autem crepundiis inligatur ut infantem visu nigra non terreant. Platanus a latitudine foliarum dicta, vel quod Graeci latum vocant. Expressit huius arboris tenerissimis foliis ac mollibus et vitium similis. Quercus, sive quernus, quod ea soliti erant dii gentium quaerentibus responsa praecanere, arbor multum annosa; sicut legitur de quer
Abbreviated transcription (Latin):
tis. cuiꝰ folia cipressi similitudinẽ habeni.
lignũ uͦ iocundiodoris est. & diu durans.
nec a tinea unquã exterminat᷑. de qua
durabilem ꝑpetuitatẽ. unde & in tẽplis
ꝓpter aiuturnitatẽ ex hocligno lacuna¬
ria fiunt. huiꝰ ligni resina cedria dicitur.
quȩ in conseruandis libris adeo ẽ utilis.
ut pliniti ex ea. nec tineas patiantur. nec
tẽpore consenescant. nascitur in creta.
affrica. atq sẏria: Cipressus grece dicit᷑
qd caput eiꝰ a rotunditate in cacumen
erigitur. unde & conũ uocatur. idest alta
rotunditas. Hinc & fructus eiꝰ conuᷤ. quia
rotunditas eiꝰ talis est ut conũ imitetur.
temploꝵ qͦ trabib aptũ impenetrabili
soliditate. nunquã oneri cedit. s ea qua
in principio fuerat firmitate ꝑseuerat.
Antiqui cipressi ramos ꝓpe rogũ constitu¬
ere solebant. ut odorem cadauerũ dum
urerentur opprimerent. iocunditate sui¬
odoris. Iuniperꝰ grece dicta. siue qd ab

Expanded text:
tis, cuius folia ad cypressi similitudinem respondent. tis, cuius folia ad cypressi similitudinem respondent. Lignum vero iucundi odoris est et diu durans, nec a tinea umquam exterminatur. De quadurabilem perpetuitatem: unde et in templis propter diuturnitatem ex hoc ligno lacunaria fiunt. Huius ligni resina cedria dicitur, quae in conservandis libris adeo est utilis ut perliniti ex ea nec tineas patiantur nec tempore consenescant. Nascitur in Creta, Africa atque Syria. Cyparissus Graece dicitur quod caput eius a rotunditate in acumen erigitur. Unde et κῶνος vocatur, id est alta rotunditas. Hinc et fructus eius conus, quia rotunditas eius talis est ut conum imitetur: templorum quoque trabibus aptum, inpenetrabili soliditate numquam oneri cedit, sed ea qua in principio fuerit firmitate perseverat. Antiqui cypressi ramos prope rogum constituere solebant, ut odorem cadaverum, dum urerentur, opprimerent iucunditate odoris sui. Iuniperus Graece dicta sive quod ab
Abbreviated transcription (Latin):
eo qđ ligni erꝰ fructus sit dulcis. Xilon
quippe dicunt lignũ. licon dulce. huiꝰ
arboris pomo sucus expressꝰ accatia a
grecis dicit᷑. Pistacia qđ cortex pomi eiꝰ
nardi pistici odorẽ referat. Pmꝰ arbor
picea ab acumine folioꝵ uocata. P mum
enĩ antiqui acutũ nominabant. Pinum
cant. quã nos piceã dicimꝰ. eo qd̃ desudet
picẽ. nam & specie differunt. in germa¬
niȩ autẽ insulis hurꝰ arboris lacrima
electrũ gignit. Gutta enĩ defluens. frigo¬
re & tepore in soliditatẽ durescit. & gem¬
mam facit. de qualitate sua & nom̃ acci¬
piens idest sucinũ. eo qđ sucussit arboris
Pinus creditur ꝓdesse cunctis. quȩ sub
ea seruant᷑. sicut ficus nocere omnib
Abies dicta qđ prȩ cȩteris arborib eat
longe. & in excelsũ ꝓmineat. cuiꝰ natura
expers est. terren humoris. ac ꝓinde ha
fiunt. hanc quidam gallicã uocant ꝓpter
candorẽ. est autẽ sine nodo. Cedrus qu̾a

Expanded text:
eo quod ligni eius fructus sit dulcis. Χύλον eo quod ligni eius fructus sit dulcis. Χύλον quippe dicunt lignum, γλυκὺ dulce. Huius arboris pomo sucus expressus acacia a Graecis dicitur. Pistacia, quod cortex pomi eius nardi pistici odorum ruferat. Pinus arbor picea ad acumine foliorum vocata; pinnum enim antiqui acutum nominabant. Pinum cant, quam nos piceam dicimus, eo quod desudet picem. Nam et specie differunt. In Germaniae autem insulis huius arboris lacrima electrum gignit. Gutta enim defluens rigore vel tepore in soliditatem durescit et gemmam facit, de qualitate sua et nomen accipiens, id est sucinum, eo quod sucus sit arboris. Pinus creditur prodesse cunctis quae sub ea seruntur, sicut ficus nocere omnibus. Abies dicta quod prae ceteris arboribus longe eat et in excelsum promineat. Cuius natura expers est terreni humoris, ac proinde habfiunt. Hanc quidam Gallicum vocant propter candorem. Est autem sine nodo. Cedrus, quam
Abbreviated transcription (Latin):
abundant. Castaneã latini a greco uo¬
uocant. eo qđ fructꝰ eius gemini in mo¬
dum testiculoꝵ intra folliculũ reconditi
sunt. qui dũ eiciunt᷑ quasi castrantur.
Hȩc arbor simul ut excisa fuerit tanquã
silua expullulare consueuit. Ilex ab electo
uocata. huiꝰ enĩ arboris fructũ homines
primũ ad uictũ sibi elegerunt. unde & po¬
eta. mortales primi ructabant gutture
glandem. Pri eniꝰ quã frum̃ti u̾sus esset.
antiqui homines glande uixerunt
Suberies arbor ex qua ualidissimꝰ cortex
natatoriꝰ extrahitur. & id̃o appellata sube¬
ries. eo qđ fructus eiꝰ sues edunt. Porcoꝵ
enĩ alimenta sunt ñ hominũ. & dicta su¬
beries. qͣsi subedies. Iagus & esculus ar¬
bores glandiferȩ ido uocatȩ creduntur.
qđ earũ fructib olim homines uixerint.
cibũq sumpserint. escamq habuerint.
nam esculus ab esca dicta. fagusuͦ a greco
cant. & id̾o a grecis tale nomen accipit.

Expanded text:
mare abundant. Castaneam Latini a Graeco apmare abundant. Castaneam Latini a Graeco apvocant, propter quod fructus eius gemini in modum testiculorum intra folliculum reconditi sunt, qui dum eiciuntur quasi castrantur. Haec arbor simul ut excisa fuerit, tamquam silva expullulare consuevit. Ilex ab electo vocata; huius enim arboris fructum homines primum ad victum sibi elegerunt. Unde et poeta: Mortales primi ructabant gutture glandem. Prius enim quam frumenti usus esset, antiqui homines glande vixerunt. Suberies arbor, ex qua validissimus cortex natatorius extrahitur. Et ideo appellata suberies, eo quod fructus eius sues edunt. Porcorum enim sunt alimenta, non hominum; et dicta suberies, quasi subedies. Fagus et esculus arbores glandiferae ideo vocatae creduntur, quod earum fructibus olim homines vixerunt cibumque sumpserunt escamque habuerunt. Nam esculus ab esca dicta; fagus vero a Gracant, ideo a Graecis tale nomen accepit,
Abbreviated transcription (Latin):
bra uł stillicidiũ folioꝵ eiꝰ ꝓximis arbo¬
gulandem uocant. qͣsi iouis glandem. fuit
enĩ hec arbor conserrata ioui. cuiꝰ pomũ
tantam uim habet. ut missũ int̾ suspectos
herbarũ uł fungoꝵ cibos quicquid in eis
urulentũ est. excidet. rapiat. & extinguat
corio duriori tecta. ut pineȩ. nuces auel¬
lanȩ. glandes. castaneȩ. amigdalȩ. hinc
& nucdei dicti. qđ sint duro corio tecti.
at contra. poma oĩa mollia. mala dicta st̃.
s cũ adiectione terrarũ in quib antea
nata st̃. ut ꝑsica. punica. matiana. cido¬
nia. & cȩtera: Amigdala grecum nomen
quȩ latine nux longa uocat᷑. hanc alii
nucillã uocant. quasi minorẽ nucem. de
duer in florẽ. Cunctis enĩ arborib prior.
se flore uestit. & ad inferenda poma arbu¬
sta sequentia p̾̃uenit. Auellanȩ ab abel¬
lano campaniȩ oppido ubi abundant
cognominatȩ st̃. hȩ a grecis ponticȩ ap¬
pellantur. eo qđ circa mare ponticum

Expanded text:
bra vel stillicidium foliorum ejus proximis arbobra vel stillicidium foliorum ejus proximis arboglandem dicunt, quasi Jovis glandem: fuit enim haec arbor consecrata Jovi, cujus pomum tantam vim habet, ut missum inter suspectos herbarum vel fungorum cibos, quidquid in eis virulentum est, elidat, rapiat, atque exstinguat.corio duriore: ut pineae, nuces, avellanae, glandes, castaneae, amygdalae: hinc et nuclei dicti, quod sunt duro corio tecti. At contra poma oed cum adiectione terrarum in quibus antea nata sunt: ut Persica, Punica, Matiana, Cydonia, et cetera. Amygdala Graecum nomen, quae Latine nux longa vocatur. Hanc alii nuciclam vocant, quasi minorem nucem. De duet florem. Cunctis enim arboribus prior se flore convestit, et ad inferenda poma arbusta sequentia praevenit. Abellanae ab Abellano Campaniae oppido, ubi abundant, cognominatae sunt. Haec a Graecis Ponticae appellantur, eo quod circa Ponticum
Abbreviated transcription (Latin):
pondere residere. Antea athletȩ ficis
alebantur. priꝰqua eos pytagoras exerci¬
tatos ad carnis usũ qui fortior est cibus
transtulisset. A senib in cibo sepiꝰ sumpta
ficus. rugas eoꝵ fertur distendere. tauros
uͦ ferocissimos ad fici arborẽ colligatos re¬
pente mansuescere dicunt. Caprificus
appellata eo qđ parietes quib innascitur
carpit. rumpit eniꝰ & ꝓdit ex latebris. quib
concepta ẽ. Alii caprisicũ putant dictam.¬
eo qđ sicus arbor eiꝰ remedio fecundetur
Morus a grecis uocata quã latini rubũ appel-¬
lant. eo qd̃ fructus eiꝰ uł uirgultũ rubet.
Est enĩ morus siluestris fructus afferens.
quib in deserto pastoꝵ fames ac penuria
confouetur. huiꝰ folia suꝑiactata serpenti
greca nomina st̃. dicta autẽ sicomorꝰ eo
qđ sit folio similiᷤᷤ moro. hanc latini cel¬
sam appellant ab altitudine. quia ñ est
breuis ut morus. Nux appellata qd̾ um¬

Expanded text:
pondere residere. Antea athletae ficis pondere residere. Antea athletae ficis alebantur, priusquam eos Pythagoras exercitator ad carnis usum, qui fortior cibus est, transtulisset. A senibus in cibo saepius sumptae ficus rugas eorum fertur distendere. Tauros quoque ferocissimos ad fici arborem conligatos repente mansuescere dicunt. Caprificus appellata eo quod parietes quibus innascitur carpit; rumpit enim et prodit ex latebris quibus concepta est. Alii caprificum putant dictum quod ficus arbor ejus remedio fecundetur. 19. Morus a Graecis vocata, quam Latini rubum appellant, eo quod fructus ejus velut virgulti rubent. Est enim morus silvestris fructus afferens, quibus in deserto pastorum fames ac penuria confovetur. Hujus folia superjacta serpenti Graeca nomina sunt. Dicta autem sycomorus, quod sit foliis similis moro. Hanc Latini celsam appellant ab altitudine, quia non est brevis, ut morus. 21. Nux appellata, quod um
Abbreviated transcription (Latin):
Pirus autẽ arbor. fructus eiꝰ pira ẽ. cuiꝰ
multȩ species. ex quib crustumia sunt
pira ex parte rubentia ab oppido crustu¬
mo nominata. poma piri iumentisim¬
posita. uł si pauca. uehement᷑ onerosa
esse dicunt᷑. Cerasus a ceraso urbeponti
uocata. nam lucullꝰ cum cerasũ urbem
ponti delesset. hoc genꝰ pomi inde adue¬
xit. & a ciuitate. cerasiũ appellauit. Arbor
autẽ cerasus. pomum eiꝰ cerasiũ dicitur
hoc etiã & ante lucullũ erat in italia sed
durũ. unde & cornus appellata ẽ. est autẽ
ditate uocat᷑. feratior est enĩ arboribus
cȩteris. nam ter quaterq ꝑ singulos annos
generat fructũ. atq altero maturescente
alter oboritur. hinc & carice a copia nomi¬
natȩ: ficus egẏptia fecundior fertur cuiꝰ
lignũ in aquã missũ continuo mergit᷑.
& cũ in limo aliquandiu iacuerit deinde
in suꝑficiem sustollitur uersa uice natu¬
rȩ. qnͣdo madefactũ debuit humoris

Expanded text:
Pirus autem arbor, fructus eius pira est. Cuius Pirus autem arbor, fructus eius pira est. Cuius multae species, ex quibus Crustumia sunt pira ex parte rubentia, ab oppido Crustumio nominata. Poma piri iumentis inposita, vel si pauca, vehementer onerosa esse dicuntur. Cerasus a Ceraso urbe Ponti vocata. Nam Lucullus cum Cerasum civitatem Ponti delesset, hoc genus pomi inde advexit et a civitate cerasium appellavit. Arbor autem cerasus, pomum cerasium dicitur. Hoc etiam et ante Lucullum erat in Italia, sed durum; unde et cornum appellatum est. Est autem ditate vocatur. Feracior est enim arboribus caeteris. Nam ter quaterque per singulos annos generat fructum, atque altero maturescente, alter oboritur, hinc et caricae a copia nominatae. Ficus Aegyptia fecundior fertur, cujus lignum in aquam missum, continuo mergitur,  cum in limo aliquandiu iacuerit, deinde in superficiem sustollitur versa vice naturae, quando madefactum debuit humoris
Abbreviated transcription (Latin):
melior. a damasco oppido. unde priꝰ aspor¬
tata est dicta. cuiꝰ solũ pomũ stomacho
mederi ꝓbatur. nam cȩtera noxia phiben¬
tur. hȩc sola arbor gummi glutinosum
& compactiuũ distillat. quo & medici &
scriptores utunt᷑. Oleomella nascit᷑ in
palmaria sẏriȩ ciuitate. ex eo ita appellata.
qd ex trunco oleũ defluat. in crassitudi¬
nem mellis. sapore suaui. Pomelida sorbo
similis mediocris arbor. & flore candido
dicta qđ dulcis sit erꝰ fructꝰ. & acuto
sapore cõmixtus. hȩc arbor. ętate durat
exigua. Melofus arbor maffrica punica
lingua uocata. ex qua ꝓfluit lentꝰ sucus
qui a loco ammoniacus nominatur.
Nespila arbor spinosa fructu similitudine
maloꝵ. s paulo breuiori.unde & appellata
qđ pirulȩ formam habeant eiꝰ poma.
Prrus uocata uidet᷑. qđ in ignis speciem ẽ¬
deformata. nã hoc genꝰ pomi ab amplo
incipit. & in angustũ fiit sicit ignis.

Expanded text:
melior, a Damasco oppido, unde prius aspormelior, a Damasco oppido, unde prius asportata est, dicta. Cuius solum pomum stomacho mederi probatur; nam cetera noxia perhibentur. Haec sola arbor gummi glutinosum et conpactivum distillat, quod et medici et scriptores utuntur. Oleomela nascitur in Palmyra, Syriae civitate; ex eo ita appellata quod ex trunco oleum defluat in crassitudine mellis, sapore suavi. †Pomelida† sorbo similis, mediocris arbor et flore candidulo; dicta quod dulcedo sit eius fructus et acuto sapore conmixta. Haec arbor aetate durat exigua. Melopos arbor in Africa Punica lingua vocata, ex qua profluit lentus sucus, qui a loco ammoniacus nominatur. Mespila arbor spinosa, fructu similitudine malorum, sed paulo breviori; unde et appellata, quod pilulae formulam habeant eius poma. Prius vocata videtur quod in ignis speciem deformata est; nam hoc genus pomi ab amplo incipit et in angustum finit, sicut ignis.
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc in ꝑfida fructũ generat int̾fectoriũ.
apud nos autẽ iocundũ. ac suaue. hoꝵr
aliud precoquũ. aliud uocat᷑ estiuum
Medica arbor cuiꝰ etiã nomen carminib
mantuanis inclaruit asportata primũ
a medis. unde & uocabulum sumpsit.
hanc greci cedromellã. latini citriam
uocant. qđ eiꝰ pomũ ac folia cedri odorẽ
referant. Malũ eiꝰ inimicum uenenis.
& hoc est qdđ idem poeta intelligi uoluit.
cũ tradat ex illa foueri animã. hȩc arbor
omni pene tẽpore plena est pomis. quȩ¬
in ea partim matura. partĩ acerba. parti
adhuc in flore sunt posita. qđ in cȩteris
arborib rarũ est. Mella quã greci loton
appellant quȩ uulgo ꝓpt̃ forma & colorẽ
faba sẏrica dicit᷑: arbor enĩ est magna fru¬
ctum ferens comestibilem. maiorem piꝑe.
gustu suauẽ. unde & mella uocata est.
Coquimella quã latim ob colorẽ prunum
uocant. alii a multitudine enixi fructus
nixam appellant. cuiꝰ generis damascina

Expanded text:
enerat interfectorium, apud nos autem jucundum, ac suavem. Horum aliud praecox, aliud vocatur aestivum. 8. Medica arbor cujus nomen etiam in carminibis Mantuanis inclaruit, asportata primum a Medis, unde et vocabulum sumpsit. Hanc Graeci κεδρὸμηλον, Latini citriam vocant, quod pomum ejus ac folia cedri odorem referant. Malum ejus inimicum venenis, et 329 hoc est, quod idem poeta intelligi voluit cum tradat ex illa foveri animam. Haec arbor omni pene tein ea partim matura, partim acerba, partim adhuc in flore sunt posita; quod in ceteris arborum rarum est. Mella, quam Graeci loton appellant, quae vulgo propter formam et colorem faba Syrica dicitur. Arbor est enim magna, fructum ferens comestibilem, maiorem pipere, gustu suavem, unde et mella vocata est. Coccymela, quam Latini ob colorem prunum vocant, alii a multitudine enixi fructus nixam appellant. Cuius generis Damascena
Abbreviated transcription (Latin):
splendore reddatur. uł qd ibi feminȩ con¬
tuentes considerant speciẽ sui uultus. &
quicqͥd ornam̃ti deesse uiderint adiciant.
Periscelides st̃ apud feminas crurũ orna¬
menta quib gressꝰ earũ ornantur
Olfactoria st̃ uascula muliebria quib odo¬
ramenta gestant᷑¬

Expanded text:
splendore reddatur, vel quod ibi feminae insplendore reddatur, vel quod ibi feminae intuentes considerent speciem sui vultus et, quidquid ornamenti deesse viderint, adiciant. Periscelides sunt apud feminas crurum ornamenta quibus gressus earum ornantur. Olfactoriola vascula sunt muliebria quibus odoramenta gestant
Abbreviated transcription (Latin):
cunis. plerũq autẽ & ꝑ munile omnia or¬
namenta matronarũ significant᷑ quicqͥd
illis munere datur. Murena uulgo uocat᷑
qđ scilicet auri metallo in uirgulis lente¬
scente quadã ordinis flexuosi cathena
contexitur in similitudine murenȩ ser¬
pentis. quȩ ad collũ ornandũ aptantur.
hȩc interdũ auri. atq argenti texitur uir
inuicẽ se comp̃hendentes in modũ catene.
unde & appellatȩ: Dextras cõmunes esse
uiroꝵ acmnulierũ. quia utriꝰq sexus dextre
sunt. Armillȩ autẽ ꝓprie uiroꝵ st̃ collate
stringit. s armilla latiꝰ extendit᷑. circulus
rotundus fit fi̾bulȩ st̃ quib pectus femi¬
narũ ornatur. uł palliũ tenetur. a uiris
in humeris. seu cingulũ in lumbis.
Lunulȩ st̾ ornam̃ta mulierũ in lunȩ simi¬
litudine. Bubulȩ aureȩ dependentes.
Specula st̃ in quib feminȩ uultus suos
intuentur. dictũ autẽ speculũ. uł quia ex

Expanded text:
cunis. Plerumque autem et per munile omnia orcunis. Plerumque autem et per munile omnia ornamenta matronarum significantur, quidquid illis munere datur. Murena vulgo vocatur quod scilicet auri metallo in virgulis lentescente quaedam ordinis flexuosi catena contexitur in similitudinem murenae serpentis, quae ad collum ornandum aptatur. Haec interdum auri atque argenti texitur virginvicem se conprehendentes in modum catenae; unde et appellatae. Dextras communes esse virorum ac feminarum, quia utriusque sexus dexterae sunt. Armillae autem proprie virorum sunt, conlatae stringit; sed armilla latius extenditur, circulus rotundus fit. Fibulae sunt quibus pectus feminarum ornatur, vel pallium tenetur a viris in humeris, seu cingulum in lumbis. Lunulae sunt ornamenta mulierum, in lunae similitudinem bullulae aureae dependentes. Specula sunt in quibus feminae vultus suos intuuntur. Dictum autem speculum vel quod ex
Abbreviated transcription (Latin):
effundant᷑. Discriminalia capitis mulie¬
rum st̃. uocata ex eo qđ caput auro discer¬
nant. nam discriminare diuidere dicit᷑.
Antiȩ sunt cincinni dependentes ꝓpe auri¬
culas greco uocabulo ab aurib. Acus st̃
quib in feminis ornandoꝵ criniũ cõpa¬
go rennetur ne laxius fluant. & sparsi
dissipent᷑ capilli. Inaures ab auriũ fora¬
minib nuncupatȩ. quib p̾ciosa grana
lapidũ dependunt. harũ usus in grecia
puellȩ utraq aure. pueri tantũ dextra
gerebant. Torques st̃ circuli aurei a collo
ad pectus usq pendentes. Torques autẽ
& bullȩ a uiris geruntur. a feminis uero
ditate st̾ bullis. quȩ in aqua uento inflan¬
tur. Munile ornamentũ ex geminis est
qđ solet ex feminarũ pendere collo. dictũ¬
autẽ a munere. hoc etiã & serpentinũ di¬
citur. quia constat ex amforalis quib dã
aureis gemmis quȩ in modũ facturȩ ser¬
habitus dicunt. licet & segmentas uestes di¬

Expanded text:
effundantur. 472 8. Discriminalia capitis mulieeffundantur. 472 8. Discriminalia capitis mulierum sunt vocata, ex eo quod caput auro discernant. Nam discriminare dividere dicitur. Antiae sunt cincinni dependentes prope auriculas, Graeco vocabulo ab auribus. 9. Acus sunt quibus in feminis ornandorum crinium compago retinetur, ne laxius fluant, et sparsi dissipentur capilli. 10. Inaures, ab aurium foraminibus nuncupatae, quibus pretiosa grana lapidum dependent. Harum usus in Graecia, puellae utraque aure, pueri tantum dextra gerebant. 11. Torques sunt circuli aurei a collo ad pectus usque pendentes. Torques autem et bullae a viris geruntur, a feminis vero ditate bullis, quae in aqua vento inflantur. 473 12. Monile ornamentum ex gemmis est, quod solet ex feminarum pendere collo, dictum a munere. Hoc etiam et serpentum dicitur, quia constat ex amphorulis quibusdam aureis, gemmisque variis in modum facturae serhabitus; licet
Abbreviated transcription (Latin):
plautus. quo magis eã aspicio. tam magis
nimbata est. namꝰ & lumen qd circa angłoꝵ
capita pingitur. nimbus uocatur. licet &¬
nimbus sit densitas nubis. Capitulũ est
qđ uulgo capitulare dicunt. idem & kappa.
uł qđ duos apices ut kappa littera habeat.
uł quia capitis ornamentũ est. Aitra
est pilleum frigiũ. caput ꝓtegens. quale.
ẽ ornamentũ capitis deuotarũ. s pilleũ
uiroꝵ est mitre autẽ feminarũ. Ridimi¬
cula autẽ st̃ quib mitra alligatur. pilleũ
ut prȩdiximꝰ a pelle erat. nam mitra ex
lana est. Redimicula est mitra uirgina¬
lis capitis ẽ. Uittȩ sunt. quȩ crinib in ne¬
ctuntur. quib fluentes religant᷑ capilli. &
uittȩ dictȩ qđ uinciunt. Tenia autẽ est
uittarũ extremitas dependens. diuersoꝵ
coloꝵ. Item uitta est. qua corona uincit᷑.
tenia uero extrema pars uittȩ quȩ depen¬
det a corona. Reticulũ est qđ colligit co¬
mas. dictum ab eo qđ retinet crines ne

Expanded text:
Plautus: Quo magis eam aspicio, tam magis Plautus: Quo magis eam aspicio, tam magis nimbata est. Nam et lumen quod circa angelorum capita pingitur nimbus vocatur, licet et nimbus sit densitas nubis. 3. Capitulum est quod vulgo capitulare dicunt. Idem et cappa, vel quod duos apices, ut cappa littera habeat, vel quia capitis ornamentum est. 471 4. Mitra est pileum Phrygium caput protegens, quale est ornamentum capitis devotarum. Sed pileum virorum est, mitrae autem feminarum. 5. Redimicula autem sunt quibus mitra alligatur. Pileum autem, ut praediximus, a pelle erat. Nam mitra ex lana est. Ricula est mitra virginalis capitis. 6. Vittae sunt quae crinibus innectuntur, quibus fluentes religantur capilli, et vittae dictae, quod vinciant. Taenia autem est vittarum extremitas dependens diversorum colorum. Item vitta est qua corona vincitur; taenia vero extrema pars vittae, quae dependet coronae. 7. Retiolum est quod colligit comas, dictum ab eo quod retinet crines, ne
Abbreviated transcription (Latin):
gnia omniũ regnoꝵ. Gentilium uates
infulas apices pillea. siue galearia uteban¬
tur. Infula est fasciola sacerdotalis capi¬
tis alba. in modũ diadematis a qua uittȩ
ab utraq parte dependent. quȩ infulã
uinciunt. unde & uittȩ dictȩ sunt qđ
uinciant. infula autẽ plerũq tortilis.
pilleũ sutile. quo sacerdotes gentiles
utebant᷑. appellatus ab apiendo idest li¬
gando. nam uirgula quȩ inpilleo erat
conectabatur filo. qđ fiebat ex lana hostiȩ.
Galeriũ pilleũ ex pelle cesȩ hostiȩ factum.
pilleũ autẽ dictũ a pelle hostiȩ unde fie¬
bat Cidarim & ipsũ sacerdotũ erat. qd̾
a plerisq mitra uocatur. ornam̃ta capi¬
tis feminarũ. Diadema nimbũ. capitu¬
lum. & mitra. diadema ẽ ornamentũ capi¬
tis matronarũ. ex auro & geminis contextũ
qd in se circũactis extremitatib retro astrin¬
Nimbus est fasciola transuersa ex auro assu¬
ta in linteo qđ est in fronte feminarum.

Expanded text:
gnia omnium regnorum. Gentilium vates gnia omnium regnorum. Gentilium vates infulas, apices, pillea sive galeria utebantur. Infula est fasciola sacerdotalis capitis alba in modum diadematis, a qua vittae ab utraque parte dependent, quae infulam vinciunt; unde et vittae dictae sunt, quod vinciant. Infula autem plerumque lata eratpilleum sutile quod sacerdotes gentiles utebantur, appellatus ab apiendo, id est adligando. Nam virgula, quae in pilleo erat, conectebatur filo, quod fiebat ex lana hostiae. Galerium pilleum ex pelle caesae hostiae factum. Pilleum autem dictum a pelle hostiae unde fiebat. Cidarim et ipsud sacerdotum erat, quod a plerisque mitra vocatur. De ornamtis feminarum diadema, nimbus, capitulum et mitra. Diadema est ornamentum capitis matronarum ex auro et gemmis contextum, quod in se circumactis extremitatibus retro astrin2. Nimbus est fasciola transversa ex auro assuta in linteo, quod est in fronte feminarum.
Abbreviated transcription (Latin):
actenus de ueste. dehinc
ad cȩterũ cultũ ueniemꝰ. Ornam̃ta dicta
eo qd̃ eoꝵ cultu. ora uultusq decorent᷑
Prima ornamenta corona insignȩ uicto¬
riȩ siue regii honoris signũ. quȩ ido in ca¬
pite regum ponitur. ad significandos cir¬
cumfusos in orbe ppłos quib accinctus
qđ is in potando mota uino capita uincire
fasciolis instituerit. iccirco olim linei ac
lanei generis coronas fuisse. sicut erat in
sacerdotib gentiliũ. Nomen coronȩ ex
hac causa uocatũ eo qđ initio circũ aras
curreretur. atq ad unaginẽ circu̾itus
uł chori & formatã & nominatã coronã.
Imꝑatores romani & reges quidam gentiũ
aureis coronis utuntur. Persȩ tiaras
gerunt. s & reges rectas. satrapȩ incuruas.
Repta autẽ tiara a semiramide assyrioꝵ
regina. qđ genus ornam̃ti exinde usq ho¬
die gens ipsa retinet. Atl enienses autẽ
cicladas aureas gerebant: partĩ in uertice.
ñnulli in fronte. non enĩ eadem st̃ insi¬

Expanded text:
actenus de veste: dehinc ad ceterum cultum veniamus. Ornamenta dicta eo quod eorum cultu ora vultusque decorentur. Prima ornamenta corona insigne victoriae, sive regii honoris signum; quae ideo in capite regum ponitur, ad significandum circumfusos in orbe populos, quibus adcinctus quod his in potando mota vino capita vincire fasciolis instituerint. Idcirco olim linei ac lanei generis coronas fuisse, sicut erat in sacerdotibus gentilium. Nomen coronae hac ex causa vocatum, eo quod initio circum aras curreretur, atque ad imaginem circuitus vel chori et formatam et nominatam coronam. Inperatores Romani et reges quidam gentium aureas coronas utuntur. Persae tiaras gerunt; sed reges rectas, satrapae incurvas. Reperta autem tiara a Semiramide Assyriorum regina. Quod genus ornamenti exinde usque hodie gens ipsa retinet. Athenienses enim cicladas aureas gerebant partim in vertice, nonnulli in fronte. Non enim eadem sunt insi
Abbreviated transcription (Latin):
Iudas iacobi qui alibi appellat᷑ lebbeus.
figuratũ nom̃ habet a corde qđ nos di¬
minutiue corculũ possumꝰ appellare.
ad abgarum regẽ. Iudas scariothes a
uico in quo ortus ẽ. uł ex tribu isachar
uocabulũ sumpsit. qͦdam p̃sagio futuri
in condemnationẽ sui. Isachar enĩ int᷑¬
pretatur merces. ut significaret᷑ preciũ
ꝓditoris. quo uendidit dñm. sicut scri¬
ptũ est. & accepunt mercedẽ meã.xxx.
argenteos p̾cium qđ appreciatꝰ sũ ab eis.¬
Mathias qui int᷑ apłos solussine cognomi
ne habet᷑. int̾̃pretatur donatꝰ ut subau¬
diatur ꝓ iuda. ipse enĩ in locũ eiꝰ electus
est ab apłis. cũ ꝓ duob sors mitteret᷑
Marcus excelsꝰ mandato. utiq ꝓpt̃ eugłm
gens. siue ipsȩ eleuans. eo qđ eleuauerit
predicationẽ eugłii post alios. Barnabas
filiꝰ ꝓphetȩ. uel filius consolationis:
De Reliquis in eugłio nominibus.

Expanded text:
Iudas Iacobi, qui alibi appellatur Lebbaeus, Iudas Iacobi, qui alibi appellatur Lebbaeus, figuratum nomen habet a corde, quod nos diminutive corculum possumus appellare; ad Abgarum regem. Iudas Iscariotes vel a vico in quo ortus est, vel ex tribu Issachar vocabulum sumpsit, quodam prain condemnationem sui; Issachar enim interpretatur merces, ut significaret pretium proditoris, quo vendidit Dominum, sicut scriptum est: Et acceperunt mercedem meam triginta argenteos, pMatthias, qui inter Apostolos sine cognomine solus habetur, interpretatur donatus, ut subaudiatur pro Iuda. Iste enim in locum eius electus est ab Apostolis, cum pro duobus sors mitteretur. Marcus excelsus mandato, utique propter Evgens, sive ipse elevans eo quod elevaverit praedicationem Evangelii post alios. Barnabas filius prophetae, vel filius consolationis. § 10 De reliquis in evangelio nominibus.
Abbreviated transcription (Latin):
Iste est iacobusminor quimn eugłio frat᷑
dni nuncupat᷑. quia maria uxor alphei
soror fuit matris dñi. quã mariã cleophȩ
ioħes eugłista cognominat. a patre siue
a gentilitate. familiȩ. aut quacumq alia
causa ei nom̃ imponens. Alpheus autem¬
ebreo sermone in latinũ exprimit᷑ mile¬
simꝰ. siue doctus. Pmnlippꝰ os lampadarũ.
uł os manuũ. Thomas abyssꝰ uł geminꝰ.
unde & grece didimꝰ appellat᷑. Bartholo¬
meus filiꝰ suspendentis aquas uł filius
suspendentis me. syrum est ñ ebreum.
Matheus in ebreo donatꝰ exprimit᷑. idem
appellat᷑ leui. ex tribu a qua ortus fuit.
in latino autẽ ex oꝑe publicam nom̃ acce¬
pit. quia ex publicanis fuit electus. & in
apłatum translatꝰ. Symon chananeus
ad distinctionẽ symonis petri. de uico
gallleȩ chana. ubi aquas dñs mutauit
in uinũ. ipse ẽ qui in alio exigłista scribi¬
tur tes. Chana qͥppe ⁊ elꝰ int̾pretatur

Expanded text:
Iste est Iacobus minor, qui in Evangelio frater Iste est Iacobus minor, qui in Evangelio frater Domini nominatur, quia Maria uxor Alphaei soror fuit matris Domini, quam Mariam Cleophae Iohannes evangelista cognominat, a patre, sive a gentilitate familiae, aut quacumque alia causa ei nomHebraeo sermone in Latinum exprimitur, millesimus sive doctus. Philippus, os lampadarum vel manuum. Thomas, abyssus, vel geminus, unde et Graece Didymus appellatur. Bartholomeus filius suspendentis aquas, vel filius suspendentis me. Syrum est, non Hebraeum. Matthaeus in Hebraeo donatus exprimitur. Idem et appellatus Levi ex tribu a qua ortus fuit. In Latino autem ex opere publicani nomen accepit, quia ex publicanis fuit electus et in apostolatum translatus. Simon Cananeus ad distinctionem Simonis Petri, de vico Galileae Cana, ubi aquas Dominus mutavit in vinum. Ipse est qui in alio evangelista scribitur Zelotes. Cana quippe zelum interpretatur.
Abbreviated transcription (Latin):
barnabam & paulũ ad opus qđ elegi eos
Latino autẽ sermone paulꝰ a modico
dictꝰ: unde & ipse ait. ego autẽ sũ mini¬
mus apłoꝵ. Quando enĩ saułꝰ suꝑbus.
elatꝰ. qnͣdo paulus. humilis. modicus.
Iđo sic loquim᷑. paulopost uidebo te. idest
post modicũ. nam quia modicus factꝰ ẽ.
& saulꝰ ido mutato nomine st̃ uocati.
ut essent etiã ipso nomine noui. sicut
& coheres gr̃e. scđd̃m ebream ethimologiã
int̾pretatur decorꝰ. siue respondens. ser¬
mone autẽ greco a uiro uirilis appellat᷑.
accepit. int̾pretat᷑ enĩ in quo ẽ gr̃a. uel
dñĩ gra: amplio enĩ eũ cȩtis apłis dilexit
lacobus ⁊ ebedei a patre cognominat᷑.
quẽ relinquens cũ ioħe uerũ patrem
secuti st̃̾. hi sunt filii tonitrui qui etiã
boa nerges ex infirmitate & magnitudi¬
ne fidĩ nominati st̃. hic est ia cobus filiꝰ
⁊ebedei fr̃ ioħis qui post ascensionem
ob distinctionẽ prioris cognominatur
Cognomentũ gͥambo a patre sumpsert̾.

Expanded text:
Barnabam et Paulum ad opus ad quod elegi eos . Latino autem sermone Paulus a modico dictus est. Unde et ipse ait: Ego sum minim . Quando enim Saulus, superbus, elatus; quando Paulus, humilis et modicus. 10. Ideo sic loquimur: Paulo post videbo te, id est, post modicum. Nam quia modicus factus estet Saulus ideo mutato nomine sunt vocati, ut essent etiam ipso nomine novi, sicut et cohaeres gratiae, secundum Hebraeam etymologiam, interpretatur decorus, sive respondens, sermone autem Graeco a viro virilis appellatur.accepit; interpretatur enim in quo est gratia, vel Domini gratia. Amplius enim eum ceteris Apostolis dilexit Iacobus Zebedaei a patre cognominatur, quem relinquens cum Iohanne verum patrem secuti sunt. Hi sunt filii tonitrui, qui etiam Boanerges ex firmitate et magnitudine fidei nominati sunt. Hic est Iacobus filius Zebedaei, frater Iohannis, qui post ascensionem ob distinctionem prioris cognominatus,Cognomentum igitur ambo a patre sumpserunt.
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ int̾pretat᷑ dnĩ gr̃a. & suisse petrum
trinomiũ. petrꝰ. cephas. & sỹmon bariona
Symon autẽ ebraice interp̾tatur audiens.
Saulus ebreo sermone temptatio dicit᷑. eo
qđ priꝰ in tẽptatione eccłiȩ sit conuersatꝰ.
ꝑsecutor enĩ erat. idõ nom̃ habet istud.
qnͣdo ꝑsequebatur xp̃ianos: post ea mu¬
tato nomine de saulo factꝰ est paulꝰ. qđ
int̾pretatur mirabilis. siue electus.
Mirabilis siue qͥa multa signa fecit. uł qͥa
ab oriente usq ad occasũ eugłm xp̃i in

Expanded text:
autem interpretatur Domini gratia. Et fuisse Petrum autem interpretatur Domini gratia. Et fuisse Petrum trinomium: Petrum, Cephan, et Simon Bariona: Simon autem Hebraice interpretatur audiens. Saulus Hebraeo sermone temptatio dicitur, eo quod prius in temptatione Ecclesiae sit versatus. Persecutor enim erat: inde nomen habet istud, quando persequebatur Christianos. Postea mutato nomine de Saulo factus est Paulus, quod interpretatur mirabilis, sive electus. Mirabilis, vel quia multa signa fecit, vel quia ab oriente usque ad occasum evan
Abbreviated transcription (Latin):
płi missi int̾pretantur. hoc enĩ nom̃ eoꝵ
uocantur. ita grece apłi latine missi appel¬
uniuersũ mundũ. ita ut quidã ꝑsas indosq
penetrarent. docentes gentes & facientes in
nomine xp̃i magnalia & incredibilia mi¬
racula. ut atrestantib signis & ꝓdigiis cre¬
deret᷑ illis in his quȩ dicebant & uiderant.
habent autẽ pleriq ex his causas suoꝵ uoca¬
buloꝵ. Petrus a petra nom̃ accepit. hoc est
petro petra. s petrus a petra nom̃ sortitꝰ est.
hanc petrã ȩdificabo ȩccliam meã. quia di¬
xerat petrus. tu es xp̃c filiꝰ dĩ uiui: Deinde
ait ei dñs. suꝑ hanc inquit petrã quã con¬
fessus es: edifi cabo eccłiam meã. Petra enĩ
sẏrum ẽ. Symon bariona in nr̃am lingũã
sonat filiꝰ columbȩ. & est nom̃ syrũ parit᷑
& ebreũ. Bar quippe syra lingua filiꝰ. iona
ebraice colũba. in utroq sermone dicitur
bariona. Alii simplicit᷑ accipiunt qd̾ sỹ¬
scriptũ sit. una detracta syllaba. Iohanna

Expanded text:
i missi interpretantur. Hoc enim eorum nomen ine nuntii vocantur, ita Graece Apostoli, Latine missi appeluniversum mundum, ita ut quidam Persas Indosque penetrarent docentes gentes, et facientes in nomine Christi magna et incredibilia miracula, ut adtestantibus signis et prodigiis crederetur illis in his quae dicebant et viderant. Habent autem plerique ex his causas suorum vocabulorum. Petrus a petra nomen accepit, hoc est  enim a Petro petra, sed Petrus a petra nomen sortitus est, hanc petram aedificabo ecclesiam meam,' quia dixerat Petrus: 'Tu es Christus filius Dei vivi'; deinde ei Dominus: 'Super hanc,' inquit, 'petram,' quam confessus es, 'aedificabo ecclesiam meam.' Petra enim Syrum est. Simon Bar-iona in lingua nostra sonat filius columbae, et est nomen Syrum pariter et Hebraeum. Bar quippe Syra lingua filius, Iona Hebraice columba; utroque sermone dicitur Bariona. Alii simpliciter accipiunt, quod Siscriptum sit, una detracta syllaba. Iohanna
Abbreviated transcription (Latin):
tagni ethimologiã aNoxiopizon. idest
separans & secernens. Alixta enim &
adulterata int̾ se ꝑ ignem metalla dis¬
sociat. & ab auro & argento es plumbũq
secernit. Alia qͦ metalla ab igne defen¬
dit. & cum sit natura exis ferriq duris¬
sima. si absq stagno fuerit. uritur &¬
crematur. Stagnũ illitũ ereis uasis sapo¬
rem facit gratiorẽ. & cõpescit uirus eru¬
ginis. Specula etiã ex eo temꝑantur.
cerusa qͦ ex eo sicut ex plumbo conficit᷑.¬

Expanded text:
tanni etymologia apochorizon, id est, separans et secernens. Mista enim et adulterata inter se per ignem metalla dissociat, et ab auro et argento aes plumbumque secernit. Alia quoque metalla ab igne defendit, et cum sit natura aeris ferrique durissima, si absqcrematur. Stagnum inlitum aereis vasis saporem facit gratiorem et conpescit virus aeruginis. Specula etiam ex eo temperantur. Cerussa quoque ex eo, sicut ex plumbo, conficit
Abbreviated transcription (Latin):
di hostes uictorib tradunt. quib hȩc ori¬
go nominis fuit. dũ quondã aduersus
ppłm romanoꝵ serui armis sumptis di¬
micassent. uicti se dederunt. comp̾hensiq
uaria turpitudine affecti st̃. Ex his qͥdam
post ea a dominis manumissi ꝓpt̾ supplici¬
oꝵ notas. quas manifeste ꝑpessi st̃. ad di¬
gnitatẽ ciuiũ romanoꝵ ñ ꝑuenerunt
Latini uͦ ante romã conditã ap̾ latinos
ñ fiebant. nec ex testam̃to aliquid capere.
nec suos heredes facere poterant. Ciues ro¬
mani post ea sub consulib ꝑ cestam̃ta in
urbe romana effecti st̃. Dicti autẽ ciues
romani. quia testam̃to liberi effecti in nu¬
merũ romanoꝵ ciuiũ rediguntur. his
primũ aditus erat in urbe roma cõmo¬
rari. cęteris autẽ lib̾tis ꝓhibebatur. ne uł
in urbe roma. uł infra septimũ ab urbe
miliariũ cominanerent¬

Expanded text:
di hostes victoribus tradunt, quibdi hostes victoribus tradunt, quibgo nominis fuit dum quondam adversus populum romanum servi armis sumptis dimicassent, victi se dederunt comprehensique varia turpitudine affecti sunt. Ex his quidam postea a dominis manumissi, propter suppliciorum notas quas manifeste perpessi sunt ad dignitatem civium romanorum pervenerunt. Liberti ante Romam conditam apud Latinos non fiebant, nec ex testamento aliquid capere, nec suos heredes facere poterant, cives Romani postea sub consulibus per testamenta in urbe Romana effecti sunt. Dicti autem cives Romani, quia testamento liberi effecti in numerum Romanorum civium rediguntur. His primum aditus erat in urbe Roma commorari; ceteris autem libertis prohibebatur ne vel in urbe Roma, vel infra septimum ab urbe miliarium commanerent
Abbreviated transcription (Latin):
acan & ancone dicimꝰ. Mancipiũ est
quicqͥd manu capi subdiq potest. ut hõ.
equus. & ouis. Hȩc enĩ animalia statim
ut nata st̃. mancipiũ esse putant᷑. Nam
& ea quȩ in bestiarũ numero st̃. tunc ui¬
dentur mancipiũ eẽ. qnͣdo capi siue do¬
mari cȩperint. Ingenui dicti. quia in
genere habent libertatẽ non in facto
sicut liberti. Unde & eos greci eugenes
uocant. qđ sint boni generis. Libertꝰ autẽ
uocatꝰ quasi liberatꝰ. erat enĩ priꝰ iugo ser¬
uitutis addictus. Libertor autẽ filii ap̃
antiquos lib̾tim appellabant᷑. quasi de
lib̾tis nati. nunc uͦ lib̾tinus aut a lib̾to¬
factus. aut possessꝰ. Manumissꝰ dicitur.
qͣsi manu emissꝰ. apud ueteres eniꝰ quoti¬
ens manu mittebant. alapa peussos circũ¬
agebant. & liberos confirmabant. unde
& manumissi dicti. eo qd manu muterent᷑.
Dediticii primũ a deditione st̃ nuncupati.
deditio enĩ dicit᷑. qnͣdo se uicti aut uincen¬

Expanded text:
et anconem dicimus. Mancipium est et anconem dicimus. Mancipium est quicquid manu capi subdique potest, ut homo, equus, ovis. Hac enim anut nati sunt, mancipium esse putantur. Nam et ea, quae in bestiarum numero sunt, tunc videntur mancipium esse, quando capi sive domari coeperint. Ingenui dicti, quia in genere habent libertatem, non in facto sicut liberti: unde et eos Graeci eugenos vocant, quod sint boni generis. Libertus autem vocatus, quasi liberatus: erat enim prius jugo servitutis addictus. Libertorum filii apud antiquos libertini appellabantur, quasi de libertis nati. Nunc vero libertinus aut a libfactus, aut possessus. 48. Manumissus dicitur, quasi manu emissus. Apud veteres enim 437 quoties manu mittebant, alapa percussos circumagebant, et liberos confirmabant; unde et manumissi dicti, eo quod manu emitterentur. 49. Dedititii primum a deditione sunt nuncupati. Deditio enim dicitur quando se vincti aut vincien
Abbreviated transcription (Latin):
aliena. ñ enĩ habent ꝓpriam sede̾. s in t̾ra
aliena inhabitant. Differt autẽ int̾ in qͥ¬
linũ & aduenã. inquilini enĩ st̃ qui emi¬
grant. & ñ ꝑpetuo ꝑmanent. aduenȩ autẽ
uł incolȩ aduenticii phibent᷑ s ꝑmanen¬
tes. & inde incolȩ quia iam habitatores
sunt. ab incolendo. Indigenȩ sunt inde
geniti & in eodem loco nati tibi in habi¬
tant. incola autẽ ñ indigenã s aduenã
indicat. Peregrini dicti eo qđ ignorent᷑
eoꝵ parentes. a quib orti existunt. sunt¬
enĩ de longinqua regione. Urban uoca¬
bantur qui romȩ habitant. qui uͦ in cęt̾is
locis op᷑ͣ pidani. Nam sola urbs roma.
familia orti. Serui autẽ aten uocabulũ
inde traxerunt. qđ hi qui  iure belli¬
possint occidi a uictorib cũ conseruaban¬
tur serui fiebant. a seruando scilicet ser¬
ui appellati. Ancille a sustentando uoca
tȩ. ancon enĩ grece cubitꝰ dicit᷑. unde &¬

Expanded text:
aliena. Non enim habent propriam sedem, sed in terra aliena. Non enim habent propriam sedem, sed in terra aliena inhabitant. Differt autem inter inquilinum et advenam. Inquilini enim sunt qui emigrant et non perpetuo permanent. Advene autem vel incole adventitii perhibentur, sed permanentes; et inde incolsunt, ab incolendo. Indigenae sunt inde geniti, et in eodem loco nati, ubi inhabitant. Incola autem non indigenam, sed advenam indicat. Peregrini dicti eo quod ignorantur eorum parentes, a quibenim de longinqua regione. Urbani vocabantur qui Rome habitabant. Qui vero in ceteris locis, oppidani. Nam sola urbs Roma familia orti. Servi autem vocabulum inde traxerunt, qpossent occidi. a uictoribus cum seruabantur serui fiebant, a seruando appevi appellati. Ancille a sustentaculo vocate sunt. Ancon enim grece cubitus dicitur. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
greco nomine. qđ sint fortes in laborib.
Baria enĩ dicitur grauis. qđ est fortis. cui
contrariꝰ est leuis. idest infirmꝰ Publica¬
ni appellant᷑ conductores uectigalium
luera sectant᷑. unde & cognominati sunt
Uillicus ꝓprie gubernator uillȩ ẽ. unde &¬
a uilla uillicus nom̃ accepit. Interdũ autẽ
uillicꝰ ñ gubernationẽ uillȩ s dispensati¬
onem uniuersȩ domꝰ tullio int̾pretante
significat. qd̾ uniuersarũ possessionũ &
uillarũ dispensator est. Actores idem &
tur. qͣsi ꝓpter curatores. sicut ꝓconsul ꝓ
dicti a cultura agri. sunt eniꝰ aliunde
uenientes. atq alienũ agrũ locatum
colentes. hanc debentes conditionẽ geni¬
tali solo ꝓpter agriculturã sub domimo
possessoris ꝓ eo qđ his locatus est fundus.
Coloni autẽ quatuor modis dicunt᷑. nam
colom aut romani st̃. aut coloni latim.¬
aut coloni auxiliatores. aut coloni ruris
priuati. Inquilim uocati. qͣsi incolentes

Expanded text:
Graeco nomine, quod sint fortes in laboribus. Graeco nomine, quod sint fortes in laboribus. βαρὺς enim dicitur gravis, quod est fortis. Cui contrarius est levis, id est infirmus. Publicani appellantur conductores velucra sectantur. Unde et cognominati sunt. Villicus propriem ville gubernator est. Intea villa VILLICUS nomen accepit. Interdum autem villicus non gubernationem villae, sed dispensationem universae domus, Tullio interpretante, significat, quod est universarum possessionum et villarum dispensatorem. 34. Actores iidem et tur, quasi propter curatores, sicut PROCONSUL dicti a cultura agri. Sunt enim aliunde venientes, atque alienum agrum locatum colentes, ac debentes conditionem genitali solo propter agriculturam sub dominio possessoris, pro eo quod iis locatus est fundus. Coloni autem quatuor modis dicuntur. Nam coloni, aut Romani sunt, aut coloni Latiaut coloni auxiliares, aut coloni rerum privati. Inquilini vocati sunt, quasi incolentes
Abbreviated transcription (Latin):
les magistratꝰ & dum uiriles curialium
officioꝵ ordines st̃. Principales dicti qd̃
primi sint magistratib. Magistratus uero
qđ maiores sint reliquis officiis dũ uiriles
Tabellio uocatꝰ qđ sit portitor tabellarũ.
idem & susceptor. idem & scriba publicus.
quia ea quȩ gestis tantũ publicant᷑ scribit
Burgarii a burgis dicti. quia crebra ꝑlimi¬
tes habitacula constituta. burgos uulgo
uocantur. unde & burgundionum genti
nom̃ inhȩsit. qͦs quondã subacta germa¬
nia romani ꝑ castra disposuerunt. atq ita
nom̃ ex locis sumpsert̾. Collegiati dicunt᷑
qd̃ ex eoꝵ collegio custodiisq deputantur
qui facinꝰ aliqđ cõmiserunt. Est eni sor¬
didissimũ genꝰ hominũ patre incerto
ꝓgenitũ. Priuati st̃ extranei ab officiis
publicis. Est enĩ nom̃ magistratuũ habenti
contrariũ. & dicti priuati qd̾ sint ab offi¬
enis curiȩ ab soluti. Mercennarii sunt qͥ
seruiunt accepta mercede. idem & baroneᷤ

Expanded text:
les, magistrati et duumvirales curialium les, magistrati et duumvirales curialium officiorum ordines sunt. Principales dicti, quod primi sint magistratibus. Magistrati vero, quod maiores sunt reliquis officiis. Duumvirales  . Tabellio vocatus eo quod sit portitor tabellarum. Idem exceptor, idem et scriba publicus, quia ea tantum, quae gestis publicantur, scribit. Burgarii a burgis dicti, quia crebra per limites habitacula constituta burgos vulgo vocant. Unde et Burgundionum gentis nomen inhaesit, quos quondam subacta Germania Romani per castra disposuerunt, atque ita nomen ex locis sumpserunt. Collegiati dicuntur, quod ex eorum collegio custodiisque deputentur, qui facinus aliquod commiserunt. Est enim sordidissimum genus hominum patre incerto progenitum. Privati sunt extranei ab officiis publicis. Est enim nomen magistratum habenti contrarium, et dicti privati quod sint ab officiis curiae absoluti. Mercennarii sunt qui serviunt accepta mercede. Idem et barones
Abbreviated transcription (Latin):
qui eoꝵ libertatẽ tuerent᷑. & eos aduersus
miuriã nobilitatis defenderent. unde &
defensores dicti. eo qđ plebem sibi cõmissã
contra insolentiã imꝓboꝵ defendant. at
contͣ nc̃ qͥdã euersores ñ defensores existiuns
Numerarii uocati st̃. qui publicũ nummũ
ȩrariis inferunt. Functi ab eo qdđ fungant᷑
officio & honore aliquo dicti. hinc & defin¬
officia. nichil enĩ iam faciunt. Mumcipes
sunt in eodem municipio nati. ab officio
munerũ dicti. eo qđ publica muma acci¬
piunt. munia enĩ officia st̾. unde & imu¬
nes dicunt᷑. qui nullũ gerunt officium.
Nunicipiales originales ciues. & in loco offici¬
um gerentes. Decuriones dicti. qđ sint de
ordine curiȩ. officiũ enĩ curiȩ amministras
unde ñ est decurio qui sũmam ñ intulit.
uł curiã participauit. Curiales autẽ idem
& decuriones. & dicti curiales. quia ciuilia
munera ꝓcurant. & exequunt᷑. Principa¬

Expanded text:
qui eorum libertatem tuerentur, et eos adversus qui eorum libertatem tuerentur, et eos adversus iniuriam nobilitatis defenderent. Unde et defensores dicti, eo quod plebem sibi commissam contra insolentiam inproborum defendant. At contra nunc quidam eversores, non defensores existunt. Numerarii vocati sunt, quia publicum nummum aerariis inferunt. Functi, ab eo quod fungantur officio et honore aliquo dicti. Hinc et defunofficia; nihil enim iam faciunt. Municipes sunt in eodem municipio nati, ab officio munerum dicti, eo quod publica munia accipiunt. Munia enim officia sunt. Unde et inmunes dicuntur, qui nullum gerunt officium. Municipales originales cives et in loco officium gerentes. Decuriones dicti, quod sint de ordine curiae. Officium enim curiae administrant. Unde non est decurio, qui summam non intulit vel curiam participavit. Curiales autem idem et decuriones. Et dicti curiales, quia civilia munera procurant et exequuntur. Principa