comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
etes uocate. siue a retinendis piscibꝰ siue
a restib qͥb tendunt᷑. Minꝰ aũ retes implagi¬
um di a plagis nã ꝓp̾e plagas dicimꝰ funes il¬
los qͥb recia tendunt᷑ circa imam ⁊fũmã par¬
tẽ. funda genꝰ ẽ piscatorie retis. dicta ab eo
qd̃ in fundũ mittat᷑. idem etiã a iactando ia.
eras. Tragũ genꝰ retis ab eo qd trabit᷑ nũcu¬
patũ. nã ipsa ẽ & uerriculũ. uerrere enĩ trabe¬
re ẽ. Nassa. Cassis genꝰ uenatorie retis qd capi¬
at. hinc ẽ qd̾ in cassũ dicimꝰ. id ẽ sine causa qĩ
sine casib sine qͥb uenatio inanis ẽ. Conope¬
um retis genꝰ quo culices excludunt᷑. in mo¬
dũ tentorii qͦ magis alexandrini utuntur.
conopeũ dr̃. nã canopea egyptꝰ ẽ.¬

Expanded text:
etes vocatae sive a retinendis piscibus, sive a restibus, quibus tenduntur. Minus autem rete simplagium dicitur a plagis: nam proprie plagas dicimus funes illos quibus retia tenduntur circa imam et summam partem. Funda genus est piscatoriae retis, dicta ab eo quod in fundum mittatur. Idem etiam a iactando iacueras. Tragum genus retis ab eo, quod trahitur, nuncupatum. Ipsa est et verriculum; verrere enim trahere est. Nassa. Cassis genus venatoriae retis, quod capiat. Hinc est quod incassum dicimus, id est sine causa; quasi sine cassibus, sine quibus venatio inanis est. Conopium retia qua culices excluduntur in modum tentorii; quo magis Alexandrini utuntur, conopea dicitur; nam conopea egyptus e
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ inde geniti.ꝙ in eodẽ loco nati. uͥ inhabitãt.
incola aut̃ ñ indigenã s aduenã indicat. Pe¬
regrini dicti eo qd̃ ignorent᷑ eoꝵ parentes. a
Urbani uocabant᷑ qͥ romȩ habitant. qͥ uͦ in ce¬
teris locis oppidani. Nã sola urbs roma cętã
Serui aut̃ uocabulũ inde traxert. qd̃ hi qui
iure belli possint occidi a uictorib eũ ꝯser¬
uabant᷑ serui fiebant. a seruando scił serui¬
appellati. Ancillȩ a sustentando uocatȩ. an
con enĩ grece cubitꝰ d̾: unde ꝙ acan ꝙ anco¬
ne dicimꝰ. Mancipiũ est qͥcqͥd manu capi
subdiq potest. ut homo. equus. ꝙ ouis. Hȩc
enĩ animalia statĩ ut nata st̃. mancipiũ ẽẽ put̃ã¬
tur: Nã ꝙ ea q̃ in bestiarũ numero st̃. tc̃ uiden¬
tur mancipiũ ẽẽ. qnͣdo capi siue domari cepe¬
rint. Ingenui dicti qr in genere habent lib̾tatẽ
ñ infacto sic̃ liberti. Uñ ꝙ eos greci eugenes

Expanded text:
sunt inde geniti, et in eodem loco nati, ubi inhabitant. sunt inde geniti, et in eodem loco nati, ubi inhabitant. Incola autem non indigenam, sed advenam indicat. Peregrini dicti eo quod ignorantur eorum parentes, a Urbani vocabantur qui Rome habitabant. Qui vero in ceteris locis, oppidani. Nam sola urbs Roma dicebatServi autem vocabulum inde traxerunt, qiure belli possent occidi. a uictoribus cum seruabantur serui fiebant, a seruando apcon enim grece cubitus dicitur. Unde et anconem dicimus. Mancipium est quicquid manu capi subdique poteenim animalia statim ut nata sunt, mancipium esse putantur. Nam et ea, quae in bestiarum numero sunt, tunc videntur mancipium esse, quando capi sive domari coeperint. Ingenui dicti, quia in genere habent libertatem, non in facto sicut liberti. Unde et eos Graeci εὐγενεῖς
Abbreviated transcription (Latin):
sȩ domꝰ tullio int̃p̃tante significat. qd̃ uniũ¬
sarũ possessionũ & ullarũ dispensator est.
Actores idem ꝙ curatores. ab agendo & euran¬
do uocati. Procuratores uͦ qd̾ uice curatox
fungant᷑. qĩ ꝓpt̃ euratores. sic̃ ꝓconsul ꝓo
sule. Coloni sunt cultores aduenȩ dicti a
eultura agri. st̃ enĩ aliunde uenientesa¬
ꝙ alienũ agrũ locatũ colentes. hanc deba¬
tes ꝯditionẽ genitali solo ꝓpt̾ agri culturã
fub domino possessoris ꝓ eo qd̾ his locatꝰ e
fundus. Coloni aut̃ qͣtuor modis dicuntis
nã coloni aut romani st̃. aut coloni latm.¬
aut coloni auxiliatores. aut coloni rurs
priuati. Inquilini uocati. qi incolentes a¬
liena. ñ enĩ habent ꝓpͥam sedem. s in t̾ra
aliena inhabitant᷑. Differt aut̃ int̾ inqui¬
linũ ꝙ aduenã. inquilini enĩ st̃ qͥ emigrant.
ꝙ ñ ꝑpetuo ꝑmanent. aduenȩ aut̃ uł incolȩ
aduenticii ꝑhibent᷑ s ꝑmanentes. ꝙ inde in co

Expanded text:
io interpretante significat, quod est universarum possessionum et villarum dispensatorem. Actores idem et curatores ab agendo et curando vocati. Procuratores vero, eo quod vice curatoris fungantur, quasi propter curatores, sicut proconsul pro consule. Coloni sunt cultores advenae, dicti a cultura agri. Sunt enim aliunde venientes atque alienum agrum locatum colentes, ac debentes conditionem genitali solo propter agri culturam sub dominio possessoris, pro eo quod his locatus est fundus. Coloni autem quattuor modis dicuntur. Nam coloni aut Romani sunt, aut coloni Lataut coloni auxiliares, aut coloni rerum privati. Inquilini vocati sunt, quasi incolentes aliena. Non enim habent propriam sedem, sed in terra aliena inhabitant. Differt autem inter inquilinum et advenam. Inquilini enim sunt qui emigrant et non perpetuo permanent. Advene autem vel incole adventitii perhibentur, sed permanentes; et inde incole
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ ab occasu ex oceano fluit. ꝙ in me¬
ridiem uergit. deinde ad septentrionẽ ten¬
dit. qd̃ inde magnũ appellat᷑. qr cetã maria
in cõparatione eiꝰ minora st̃. Istud ⁊ medi¬
t̾raneũ. qr ꝑ mediã trã usq ad orientẽ ꝑ¬
fundit᷑. europã. ꝙ affricã. asiãq distermi¬
nans. cuiꝰ p̾me partis sinꝰ qͥ in hispaniis
ꝑfundit᷑. hibericus ꝙ ualericꝰ appellat᷑. de¬
inde gallicꝰ qͥ narbonensem ꝓuntiã alluit.
mox ligusticus qͥ iuxta genuã urbẽ ẽ ꝑximꝰ.
post hec tirrenꝰ qͥ italiã attingit. quẽ greci
ioniũ. itali inferũ uocant. inde sicilieris
qͥ a sicilia usq ad cretã uadit. deinde ereti¬
cus qͥ in pamphiliã & egyptũ ꝑtendit. inde
hellespontꝰ qͥ in septentrionẽ retorquens an¬
fractibꝰ magnis nixta grecias ꝙ illiricũ in

Expanded text:
d ab occasu ex Oceano fluit; et in meridiem vergit, deinde ad septentrionem tendit. Quod inde Magnum appellatur, quia caetera maria in comparatione ejus minora sunt. Istud et Mediterraneus, quia per mediam terram usque ad orientem perfunditur, Europam et Africam Asiamque disterminans. Cuius primae partis sinus, qui in Hispaniis perfunditur, Ibericus et Balearicus appellatur. Deinde Gallicus, qui Narbonensem provinciam adluit. Mox Ligusticus, qui iuxta Genuam urbem est proximus. Post haec Tyrrhenus, qui Italiam adtingit; quem Graeci Ionium, Itali Inferum vocant. Inde Siculus, qui a Sicilia usque ad Cretam vadit. Deinde Creticus, qui in Pamphyliam et Aegyptum pertendit. Deinde Hellespontus, qui in septentrionem retorquens, anfractibus magnis iuxta Graecias et Illyricum in
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ thusciã alluit. id ẽ tyrema siue a tẏrens
nautis. qͥ se in hoc mare p̾cipitauerunt.
¶ sciendũ ẽ ioniũ sinũ eẽ immensũ. ab iona
usq ad siciliã. ꝙ huiꝰ partes ẽẽ adriaticũ a
chaieũ epiroticũ. Amorib accolaꝵ. euximꝰ
ascenꝰ. antea appellatꝰ. A casib hominũ qui
decider̃t in mare. ut hellespontũ. icariũ
mirteũ. nã mirteũ mare dictũ a mirtili
lapsu. qd̾ illic ab enomacho p̾cipitatꝰ sit.
carus uͦ cretensis ut fabule fert̃ altiora
petens pennis. solis calore solutis. mari in qͦ
cecidit nom̃ imposuit. frixus ꝙͦ cũ helle sor¬
re sua fugiens insidias nouer cales ꝯscendit
nauim signũ arietis habentẽ qͣ liberat᷑ ẽ hials
aũsoror eiꝰ ꝑppessa naufragiũ decidit in mare
ꝙ mortua hellesponto mari nom̃ dedit. Ab
ordine fluenti ꝓpontidis. nã dictũ ꝓpontidẽ
qr pontũ p̃uenit. Idem ꝙ a transitu uł angͦ¬

Expanded text:
quod Tusciam adluit, id est Tyrrheniam, sive a Tyrrhenis quod Tusciam adluit, id est Tyrrheniam, sive a Tyrrhenis nautis, qui se in hoc mare praecipitaverunt. Et sciendum Ionium sinum esse inmensum, ab Ionia usque ad Siciliam, et huius partes echaicum et Epiroticum. A moribus accolarum Euxinus, AXENOS antea appellatus. 8. A casibus hominum qui ceciderunt in mare, ut Hellesponticum, Icarium, Myrtoum: nam Myrtoum mare dictum a Myrtili lapsu, quod illic ab Oenomao praecipitatus sit. Icarus vero Cretensis, ut fabulae ferunt, altiora petens, pennis solis calore solutis, mari, in quo cecidit, nomen imposuit. Phrixus quoque cum Helle sorore sua fugiens insidias novercales, conscendit navem signum arietis habentem, qua liberatus est. Helles autem soror ejus perpessa naufragium decidit in mari, et mortua Hellesponto mari dedit nomen. 9. Ab ordine fluenti, Propontis: nam dicta Propontis, quia pontum praevenit. Item et a transitu, vel angu
Abbreviated transcription (Latin):
nos atq delphinos alias beluas maiores ñ pa¬
tit᷑. Sic̃ enĩ tra dũ una sit ꝓ diu̾sis locis ua¬
riis appellat᷑ uocabulis. in ꝙ ꝓ regionib hoc
mare magnũ diu̾sis nominib nũcupatur
nã hibericũ. ꝙ asiaticũ. a ꝓuintiis dictũ a
insulis balearicũ. siculũ. creticũ. cipriũ et¬
um. carpathiũ. Nã int̾ tenedũ ⁊ achiũ sarũ
ẽ in mari potiꝰ ꝙͣ insula qd̃ uisentib ꝓeul
capre simile credit᷑ ꝙͣ greci egã nũcupani
re int̾ egyꝑtũ ꝙ rhodũ. ab insula carpatho
illic posita. A gentib gallicũ. ausoniũ. dalm¬
ciũ. libusticũ. Ab oppidis argolicũ. corinthmt̃
tẏrium. adriaticũ. na adria q̃da ciuitas
ilirico mari ꝓxima fuit. q̃ adriatico mari
nom̃ dedit. Apositione celi ut superũ ꝙ m¬
ferũ qd̾ sit oriens suꝑior. ꝙ occidens inferio.
ẽ aũ thuscũ ⁊ adriaticũ. A memoria regis
ut ioniũ. io qͥppe rex fuit grecie. uñ iones
athenienses. hoc mare ꝙ tyrenũ dictũ. si ue

Expanded text:
nos atque delphinos, alias beluas maiores non patitur. Sicut autem terra dum una sit, pro diversis locis variis appellatur vocabulis, ita et pro regionibus hoc mare magnum diversis nominibus nuncupatur: nam Ibericum et Asiainsulis, Balearicum, Siculum, Creticum, Cyprium, Aegeum, Carpathium: 126 nam inter Tenedum, et Chium, saxum est in mari potius quam insula, quod visentibus procul caprae simile creditur, quam αἷγα nuncupant, est inter Aegyptum et Rhodum, ab insula Carpathillic posita. A gentibus Gallicum, Ausonium, Dalmatium, Ligusticum. Ab oppidis Argolicum, Corinthium, Tyrium, Adriaticum. Nam Adria quaedam civitas Illyrico mari proxima fuit, quae Adriatico mari nomen dedit. A positione caeli, ut Superum et Inferum; quod sit oriens superior, occidens inferior; est autem Tuscum et Adriaticum. A memoria regis, ut Ionium. Io quippe rex fuit Graeciae, unde et Iones Athenienses. Hoc mare et Tyrrhenum dictum, sive
Abbreviated transcription (Latin):
tpr̃e in oportuno cesȩ arbores gignunt.
Tmea uestim̃toꝵ uermis dicta. qd̾ teneat adeo
usq insedeat qͦ erodat. uñ ꝙ ꝑtinax qd̃ in
eande rem identidem urgeat. Uermes car¬
niũ. emigraneus. lumbrieꝰ. ascaride. costi.
pediculi. pulices. lendex. tarmꝰ. ricinꝰ. usia.
Lumbricꝰ. uermis intestinoꝵ. dictꝰ qͣi lumbicꝰ.
qr labit᷑. uł qd̾ in lumbis sit. Ascaride. costi.
pediculosi dicunt᷑. qͥb pediculi in corꝑe effer¬
uescunt. Pulices uͦ uocati st̃. qd̃ ex puluere
ẽ lardi. Ricinus uermis ẽ canis uocatꝰ. ab¬
eo qd̃ hereat in aurib canũ. cenos enĩ gre¬
urit. na uͥ momorderit adeo locus ardet.
ut ibi uesice fiant. Cimex de sumilitudi¬
ne cuiꝰda herbe uocatꝰ. eutꝰ fetorẽ habet.
Propͥe aũ uernus in carne putrida nascitur
Tinea in uestim̃tis. Eruca inholere. Teredon
ligno. carmꝰ in lardo. Hermis ñ ut serpens
aꝑtis passib uł squamarũ nisib repit. q

Expanded text:
tempore importuno caesae arbores gignunt. tempore importuno caesae arbores gignunt. Tinea, vestimentorum vermis, dicta, quod teneat et eo usque insideat, quo erodat. Unde pertinax, quod in eamdem rem identidem urgeat. nium, hemicraneus, lumbricus, ascaridae, costi, pediculi, pulices, lendes, tarmus, ricinus, usia, Lumbricus, vermis intestinorum, dictus, quasi lubricus, quia labitur, vel quod in lumbis sit. Ascaridae . . . .et pediculos dicuntur, quibus pediculi in corpore effervescunt. 15. Pulices vero vocati sunt, quod ex pulvere s, vermis est lardi. Ricinus, vermis canis, vocatus eo quod haeret in auribus canum, κύων enim Graeurit; nam ubi momorderit, adeo locus ardet ut ibi vesicae fiant. Cimex de similitudine cuiusdam herbae vocatus, cuius foetorem habet. utem vermis in carne putre nascitur; tinea in vestimentis; eruca in holere; teredo in ligno; tarmus in lardo. Vermis non ut serpens apertis passibus vel squamarum nisibus repit, quia
Abbreviated transcription (Latin):
tim fuerit applicitꝰ sui adussione uesicas effi¬
cit plenas humore. Multipes uermis t̾renꝰ
ex multitudine pedu uocatꝰ qͥ ꝯtractꝰ in
globũ cõplicat᷑. nascit᷑ sub petris ex humore
t̾ra. Limax uermis limi dictꝰ. qd̾ in limo uł
ex limo nascat᷑. uñ ꝙ sordida semꝑ ꝙ immũ
da habet᷑. Bomboeis frondiũ uermis ex cꝰ
textura bombicinũ ꝯficit᷑. appellatꝰ aũ hoc
nomine ab eo qd̃ euacuet᷑ dũ fila generat.
ꝙ aer solꝰ in eo remaneat. Fruca frondiũ
uermis in holere s inpampino inuoluta
ab erodendo dicta. de qua meminit plautꝰ.
imitatꝰ neꝙͣ bestiã ꝙ maleficã inuolut̃a in
pampino implicat sed idẽ nͨ aduolat ut
locusta ut huc illucq discurrens semipasta
lapsu & pigris morsib uniu̾sa ꝯsumit
Teredonas greci uoeant lignoꝵ uermes qd̃
terendo edant. hos nos termites dicimꝰ. ita
enĩ apd̃ latinos ligni uermes uocant᷑. qͦs

Expanded text:
tim fuerit applicatus, sui adustione vesicas effitim fuerit applicatus, sui adustione vesicas efficit plenas humore. Multipes vermis terrenus, ex multitudine pedum vocatus, qui contactus in globum conplicatur. Nascitur sub petris ex humore et terra. Limax vermis limi, dictus quod in limo vel de limo nascatur; unde da habetur. Bombyces, frondium vermes, ex cujus textura bombycinum conficitur. Appellatus autem hoc nomine ab eo, quod evacuetur, fila generat, et aer solus in ea remaneat. Eruca, frondium vermis, in olus vel pampino involuta, ab erodendo dicta. De quo meminit Plautus: « Imitatus nequam bestiam et maleficam involutam in pampino implicat. » Sed idem nec advolat, ut locusta, ut huc illucque discurrens semipasta lapsu pigris morsibus universa consumit. Teredonas Graeci vocant lignorum vermes, quod terendo edant. Hos nos thermites dicimus ita enim apud Latinos ligni vermes vocantur quos
Abbreviated transcription (Latin):
ermis est animal qd̃ plerũq de carne
uł de ligno. uł de quacũꝙ re t̾̃rena si¬
ne ullo coitu gignit᷑. licet ñ nũꝙͣ. ꝙ de ouis
nascant᷑ sic̃ scorpio. St̃ aũ uermes aut tre
aut aquȩ. aut aeris. aut carniũ. aut fron
dium. aut lignoꝵ. aut uestim̃toꝵ. Aranea
uermis aeris. ab aeris nutrim̃to ognomi¬
nata. q̃ exiguo corꝑe longa fila deducit.
ꝙ tele semꝑ intenta. nũꝙͣ desinit laborare.
Sanguissuga uermis aq̃tilis dicta qd san¬
guinẽ sugit. potantib enĩ insidiat᷑. cũꝙ
illabitur faucib uł u̾ ubiuspiã adherescit.
sanguinẽ haurit. & cũ nimio cruore ma¬
duerit euomit qd̾ hausit. ita ut recentiorẽ
denuo sugat. Scorpio uermis t̾renꝰ qͥ potꝰ
uermib asscribit᷑ ñ serpentib animal ar¬
matũ aculeo. & ex eo grece uocatũ qd caud̃a
figat. & arcuato uulnere uenena diffundat.
ꝓp̾um ẽ aũ scorpionis qd̃ manꝰ palmã ñ feriat.
Cantarida uermis t̾renꝰ cũ humano corꝑi sta¬

Expanded text:
ermis est animal, quod plerumque de carne, vel de ligno, vel de quacunque re terrena sine ullo concubitu gignitur, licet, nonnunquam et de ovis nascantur, ut scorpio. Sunt autem vermes, aut terrae, aut aqudium, aut lignorum, aut vestimentorum, Aranea vermis est aeris, ab aeris nutrimento cognominata, quae exiguo corpore longa fila deducit, et telae semper intenta nunquam desinit laborare, Sanguisuga vermis est aquatilis, dicta sic, quia sanguinem sugit; potantibus enim insidiatur. Cumque illabitur faucibus, vel ubi uspiam adhaeserit, sanguinem haurit, et cum nimio cruore maduerit, evomit quod hauserat, ut recentiorem denuo sugat. Scorpio vermis terrenus, qui potius vermibus adscribitur, non serpentibus; animal armatum aculeo, et ex eo Graece vocatum quod cauda figat et arcuato vulnere venena diffundat. Proprium est autem scorpionis quod manus palmam non feriat. Cantharida vermis terrenus qui humano corpori sta
Abbreviated transcription (Latin):
q maiorib. sequentes minores quasi clau¬
sule recinunt. Clausulas aũt̃ lirici appellant
quasi p̾cisos uersus integris subiectos ut est
apud oratium: beatus ille qui ꝓcul negotiis.
deinde sequit᷑ p̾cisus uersus. ut est prisca
gens mortaliũ. sic & deinceps alterni quib
aliqua pars deest. & ipsi p̾cedentib similes
s minores. Centones apud graminaticos
uocari solent qui de carminib homeri si
ue uirgilii ad ꝓpria oꝑa more centenario ex
multis hinc inde compositis in unũ sarciunt
ba uxor adelfi centonem ex uirgilio de fabrica
mundi e: euangłiis plenissime expressit. ma¬
teria composita sccłm uersus. & uersib scd̾m
materiam concinnatis. Sic quoq & quid̃ã
ponponius ex eodem poeta inter cȩtera stili
sui otia tẏtirem in xp̃i honorem composuit
similiter &e de eneidos .xxu. De fabulis
.xxu. De fabulis

Expanded text:
sque majoribus sequentes minores quasi clausque majoribus sequentes minores quasi clausulae recinunt. 24. Clausulas autem Lyrici appellant, quasi praecisos versus integris subjectos, ut est apud Horatium: Beatus ille qui procul negotiis, deinde sequitur praecisus: Ut prisca gens mortalium. Sic et deinceps alterni, quibus aliqua pars deest, et ipsi praecedentibus similes, sed minores. 25. Centones apud grammaticos vocari solent, qui de carminibus Homeri, vel Virgilii, ad propria opera, more centonario, ex multis hinc inde compositis in unum sarciunt enique Proba, uxor Adelphi, centonem ex Virgilio, de Fabrica mundi et Evangeliis plenissime expressit, materia composita secundum versus, et versibus secundum materiam concinnatis. Sic quoque, et quidam Pomponius ex eodem poeta inter caetera styli sui otia Tityrum in Christi honorem composuit; similiter et de Aeneide. 71 CAPUT XL. De fabul
Abbreviated transcription (Latin):
carmen assumptũ est. qđ genus pͥmum a
gentilib in scenis celebrabatur. postea tm̃¬
hesit in nuptiis. Uocatum autem epitalami¬
qđ latine lamentũ uocamꝰ. pͥmus uersu ie
remias composuit suꝑ urbem ierłm & ppłm
quando captiuus ductus est. Post hunc ap̾
grecos symonides poeta liricꝰ. Adhibebant᷑
aũt funerib atq lamentis similiter &e nũc
Epitaphium grece latine suꝑ tumulum. Est
enim titulus mortuoꝵ qui in dormitione¬
eoꝵ fit qͥ iã defuncti sunt. Scribitur enim
ibi uita ce. mores ce etas eoꝵ. Yoesis dicitur
greco nomine opus multoꝵ libroꝵ. Poema
umiꝰ. Idilicon. paucoꝵ uersuum Disticon.
duoꝵ. Monosticon. unius. Epigramina est
titulus qđ in latinum suꝑscriptio int̾p̾tat᷑.
dicitur. Epodon. in poemate. clausula est bre
uis. Dictum aut̃ epodon. qđ ad cinnat᷑ ad spe
ciem elegiaci ubi p̾misso uno longiore alt̾
breuior componit᷑. atq ita in singulis quib¬

Expanded text:
carmen adsumptum est. Quod genus primum a carmen adsumptum est. Quod genus primum a gentilibus in scenis celebrabatur, postea tantum in nuptiis haesit. Vocatum autem epithalamiquod latine lamentum vocamus, primus Hieremias versu composuit, super urbem et populum, quando captivus ductus est. Post hunc apud Grecos Symonides poeta lyricus. Adhibebantur autem funeribus atque lamentis, similiter et nunc epitaphium grece, latine super tumulum; est enim titulus mortuoeorum fit, qui iam defuncti sunt. Scribitur enim ibi vita, mores et aetas eorum. Poesis dicitur Graeco nomine opus multorum librorum, poema unius, idyllion paucorum versuum, distichon duorum, monostichon unius. Epigramma est titulus, quod in Latinum superscriptio interpretatur; dicitur. Epodon in poemate clausula brevis est. Dictum autem epodon, quod adcinatur aciem elegiaci, ubi praemisso uno longiori, alter brevior componitur, atque ita in singulis quibu
Abbreviated transcription (Latin):
positũ a pastorib opinantur. ñ nulli a lacede¬
mone. Namq transeunte in traciam xerxe
rege ꝑsarum cum spartanȩ uirgines sub
hostili metu neq egredi urbem auderent ne¬
ꝙ pompam chorumq agrestem de more di
ane exercerent. turbȩ pastoꝵ ne religio p̾teri¬
ret eundem in condits cantib celebrarunt.
Appellatur aut̃ bucolicũ de maiori parte.
qͣmuis opilionum caprarioꝵq sermones in his
& cantica inserunt᷑. Hymnos pͥmum cdauid
ꝓpħa in laudem cłi composuisse ac cecinisse ma¬
nifestum est. Deinde apud gentiles pͥma mem¬
mia timothoe fecit in apollinem. & musas
quȩ fuit temꝑib ennii longe post dauid. hỹ¬
ni aut̃ ex greco in latinum laudes int̾p̾tant᷑.
Epitalamia sunt carmina nubentiũ. quȩ
decantantur ab scolasticis in honorem sponsi
&e sponsȩ Hec pͥmum salomon edidit in lau¬
dem eccłiȩ ce xp̃i ex quo gentiles sibi epita¬
lamium uendicauerunt. & istius generis

Expanded text:
positum a pastoribus opinantur, nonnulli Lacedaepositum a pastoribus opinantur, nonnulli Lacedaemone. Namque transeunte in Graeciam Xerxe rege Persarum, cum Spartanae virgines, sub hostili metu, neque egredi urbem auderent, neque pompam chorumque agrestem Dianae de more exercerent, turba pastorum, ne religio pret, eundem inconditis cantibus celebrarunt. Appellatur autem Bucolicum de maiori parte, quamvis opilionum caprariorumque sermones in eis et cantica inserantur. Hymnos primum David prophetam in laudem Dei conposuisse ac cecinisse manifestum est. Deinde apud gentiles prima Memmia Timothoe fecit in Apollinem et Musas, quae fuit temporibus Ennii longe post David. Hymni autem ex Graeco in Latinum laudes interpretantur. Epithalamia sunt carmina nubentium, quae decantantur ab scholasticis in honorem sponsi et sponsae. Haec primum Salomon edidit in laudem Ecclesiae et Christi. Ex quo gentiles sibi epithalamium vindicarunt, et istius generis
Abbreviated transcription (Latin):
uersu dactilico spondeoq decurrit. Hunc ap̃
grecos ethesius milesius fertur pͥmus composi¬
isse. uł ut alii putant. fercides syrus. qđ metrum
ante homerum pithium dictum est. post home¬
rum uͦ heroicum nominatum. Pithium autem
uocatum uolunt eo qđ hoc genere metri ora¬
cula apollinis sunt edita. Nam cum in parnaso
phithonem serpentem in uindictã matͥs sagit¬
tis in sequeretur. accole delfici hoc illum metro
aut̃ dictus eo qđ modulatio eiusde carminis
conueniat miseris. terentius hos elogos dicere
solet qđ clausula talis tristib ut tradunt apti¬
or esse modis. Hic aut̃ omnino uix constat a
quo sit inuentꝰ. nisi quia apud nos enniꝰ eũ
prior usus est. Nam apud grecos sic adhue lex
grammaticoꝵ pendet ut sub iudice res reli¬
gata sit. Nam quida eoꝵ colophonium quen¬
dam. quidam esse archiloicum auctorem at¬
q inuentorem uolunt. Bucolicum idest pa¬
storale carmen pleriq syracusis pͥmum com¬

Expanded text:
versu, dactylo spondeoque, decurrit. Hunc apud versu, dactylo spondeoque, decurrit. Hunc apud Graecos Achatesius Milesius fertur primus conposuisse, vel, ut alii putant, Pherecydes Syrus. Quod metrum ante Homerum Pythium dictum est, post Homerum heroicum nominatum. Pythium autem vocatum volunt eo, quod hoc genere metri oracula Apollinis sint edita. Nam cum in Parnaso Pythonem serpentem in vindictam matris sagittis insequeretur, accolae Delphici hoc illum metro autem dictus eo, quod modulatio eiusdem carminis conveniat miseris. Terentianus hos elegos dicere solet, quod clausula talis tristibus, ut tradunt, aptior esset modis. Hic autem vix omnino constat a quo sit inventus, nisi quia apud nos Ennius eum prior usus est. Nam apud Graecos sic adhuc lis Grammaticorum pendet, ut sub iudice res relegata sit. Nam quidam eorum Colophonium quendam, quidam Archilochum auctorem atque inventorem volunt. Bucolicum, id est pastorale carmen, plerique Syracusis p
Abbreviated transcription (Latin):
tur ut heroicũ. elegiacum. bucolicum. Heroi¬
cum enim carm̃ dictum. qđ eo uroꝵ fortium
res & facta narrant᷑. Nam heroes appellant᷑
uiri quasi aerei &e celo digni ꝓpter sapientiam
&e fortitudinem. qđ metrum auctoritate cetera
metra p̃cedit. Unum ex omnib tam maximᷤᷤ
oꝑib aptum. quã parui ᷤᷤ suauitatis ce dulce¬
dinis eque capax. quib uirtutib nom̃ solũ
optinuit: ut heroicũ uocaret. ad memoran¬
e pre ceteris simplicissimum habetur. constat¬
q duob pedib dactilo &e spondeo. ac sepe pe¬
ne uł ex hoc uł ex illo. nisi qđ temperatissimꝰ
sit utriusq mixtura qͣm si instruat᷑ a singulis.
Omnib quoq metris prior est. Hunc primũ
moyses in cantico de uterononiii. longe ante
fercidem ce homerum cecinisse ꝓbatur. unde
apparet antiquiꝰ fuisse apud ebreos studium
carminum qͣm apud gentiles. Siquidem &
iob moysi temporib adequatus ex ametro

Expanded text:
tur, ut heroicum, elegiacum, bucolicum. Heroitur, ut heroicum, elegiacum, bucolicum. Heroicum enim carmen dictum, quod eo virorum fortium res et facta narrantur. Nam heroes appellantur viri quasi aerii et caelo digni propter sapientiam et fortitudinem. Quod metrum auctoritate cetera metra praecedit; unus ex omnibus tam maximis operibus aptus quam parvis, suavitatis et dulcedinis aeque capax. Quibus virtutibus nomen solus obtinuit, ut heroicum vocaretur ad memoranet prae ceteros simplicissimus habetur constatque duobus pedibus, dactylo et spondeo, ac saepe pene vel ex hoc vel ex illo; nisi quod temperantissimus fit utriusque mixtura quam si instruatur a singulis. Omnibus quoque metris prior est. Hunc primum Moyses in cantico Deuteronomii longe ante Pherecyden et Homerum cecinisse probatur. Unde apparet antiquiorem fuisse apud Hebraeos studium carminum quam apud gentiles, siquidem et Iob Moysi temporibus adaequatus hexametro
Abbreviated transcription (Latin):
bica. trochaica. A throcheo enim trochaicum
nascitur. Adactilo dactilicum. sic ce. alia a suis
pedib. Anumero ut exametrum. pentametrũ
trimetrum. Namsenarios uersus nos ex nume¬
ro pedum uocamꝰ. hos greci quia geminos fert
trimetros dicunt. Exametros autẽ latinos.
primum fecisse ennuis traditur: quia eos antebre¬
ues erant. eosq longos uocat. Ab inuentorib me¬
tra appellata dicuntur. ut anacre onticum. sa¬
phicum. archiloicum. Nam anacreuntia me¬
tra. anacreon composuit. Saphica. sapho mu¬
lieredidit. archiloicum archilocius quidam
scripsit. calophoniũ calofoniꝰ quida exercuit.
Sotadeoꝵ quoq reꝑtor est sotades genere cre¬
tensis. Symonidia quoq metra. symonides¬
quidam poeta liricus composuit N frequenta¬
torib ut asclepiacdia. ñ enim ea asclepiꝰ inuenit.
s.ꝓinde ita uocata. qđ ea idem elegantissime
le frequentissime usus sit. Areb que scribuni¬

Expanded text:
bica, trochaica. A trochaeo enim trochaicum metrum bica, trochaica. A trochaeo enim trochaicum metrum nascitur, a dactylo dactylicum; sic et alia a suis pedibus. A numero, ut hexametrum, pentametrum, trimetrum. Nam senarios versus nos ex numero pedum vocamus. Hos Graeci, quia geminos fertrimetros dicunt. Hexametros autem Latinos primum fecisse Ennius traditur, eosque longos vocat. 7. Ab inventoribus metra appellata dicuntur, ut, Anacreonticum, Saphicum, Archilochium. Nam Anacreontica metra Anacreon composuit, Saphica Sapho mulier edidit, Archilochia Archilochuscripsit; Colophonios Colophonius quidam exercuit. Sotadeorum quoque repertor est Sotades genere Cretensis. Simonidia quoque metra Simonides poeta lyricus conposuit. A frequentatoribus, ut Asclepiadia. Non enim ea Asclepius invenit, sed proinde ita vocata quod ea idem elegantissime et frequentissime usus sit. A rebus quae scribun
Abbreviated transcription (Latin):
etra uocata qđ certis pedum men¬
suris atq spatiis t̾minant᷑. neq ul¬
tra dimensionem temꝑoꝵ constitura
ꝓcedunt. ¶ensura enim grece metrumdi¬
citur. uersus dicti ab eo qđ pedib in ordins
suo dispositis certo fine moderant᷑ ꝑ arti
culos qui cȩsa & menbra nominantur. qͥ
ne longiꝰ ꝓuoluerent᷑ qͣm iudiciũ posset
sustinere. modum statuit ratio. unde reuer¬
teretur. & ab eo ipso uersum uoca tũ eo qđ
peuertit᷑. Huic adheret rithinꝰ qui ñ ẽ certo
fine moderatus s tamẽ rationabilit᷑ ordi¬
uatis pedib turrit quilatine nichil aliud
qmͣ numerꝰ dicit᷑ de quo est illud numeros
memini si uba tenerem. Carmen uocat᷑
quidqͥd pedib continetur. cui datũ nom̃
existimant seu qđ carpum ꝓnuntiaretur
Unde hohe lanam quã purgantes discerp̃t
carminare dicimꝰ. siue qđ qui illa canerent
carere existimabant᷑ mente. ¶etra uł a pedib
scribunt᷑. a pedibꝰ met᷑ uocata. ut dactilica. ĩa-¬

Expanded text:
etra vocata, quia certis pedum mensuris, atque spatiis terminantur, neque ultra dimensionem temporum constitutam procedunt. Mensura enim Graece μέτρον dicitur. 2. 66 Versus dicti abeo quod, pedibus in ordine suo dispositis, certo fine moderantur per artculos, qui cesa et membra nominantur, qui ne longius pervolverentur quam iudicium posset sustinere, modum statuit ratio unde reverteretur et ab eo ipso versum vocatum, quod revertitur. Huic adheret rythmus, qui non est certo fine moderatus, sed tamen rationabiliter ordinatis pedibus currit, qui latine nihil aliud quam numerus dicitur, de quo est illud. Numeros memini, si verba tenerem. Carmen vocatur quidquid pedibus continetur: cui datum nomen existimant seu quod carptim pronuntietur, unde hodie lanam, quam purgantes discerpunt, 'carminare' dicimus: seu quod qui illa canerent carere mentem existimabantur. Metra vel a pedibus syllabarum. A pedibus metra vocata, ut dactylica, iam
Abbreviated transcription (Latin):
igne posita manere suũ frigꝰ. Solisgẽma can¬
dida ẽ. traxitq nom̃ qd̾ ad speciẽ solis in orbẽ
fulgentis spargat radios. Selenitis tnssucet cn¬
los minui atq augeri. nascit᷑ in ꝑsida. Cime¬
dia inuenit᷑ in cerebro piscis eiꝰdẽ nomimᷤ cm¬
dicla ce oblonga. Presagare his ferunt᷑ magi
signa tͣnquillitatis uł tẽpestatis. Bellocułꝰ al¬
bicans pupilła cingit nigr̃a ẽ medio aureo
fulgore lucentẽ. & ꝓpt̃ speciẽ assyrioꝵ regiba¬
lo dicatã. uñ &e appellata. Fpimelas dr̃ cũ m
candida gẽma suꝑne nigrescat color. uñ &
nom̃ habet. Exhebenꝰ speciosa ce candida qͥ
aurifices aurũ poliunt.

Expanded text:
ignes posita manere suum frigus. Solis gemma canignes posita manere suum frigus. Solis gemma candida est, traxitque nomen quod ad speciem solis in orbem fulgentis spargit radios. Selenites translucet canlos minui atque augeri. Nascitur in Persida. Cinaedia invenitur in cerebro piscis eiusdem nominis, candida et oblonga. Praesagare his ferunt maris signa tranquillitatis vel tempestatis. Beli oculus albicans pupillam cingit nigram e medio aureo fulgore lucentem, et propter speciem Assyriorum regi Belo dicatam; unde et appellata. Epimelas dicitur quum in candida gemma superne nigricat color; unde et nomen habet. Exebenus speciosa et candida, qua aurifices aurum poliunt.
Abbreviated transcription (Latin):
duo uł plures simul reꝑiant᷑. Meliores aut
candidȩ margarite. ꝙͣ q̃ flauescunt. Ilas en
aut uiuentꝰ aut matutini roris ꝯceptio res¬
dit candidas. has senectꝰ uł uesꝑtinꝰ aer gigne
obscuras. Pedoros scdã ẽ ptꝰ margaritũ candi¬
dax gẽmaꝵ. de qͦ querit᷑ in qͦ colore nuimeras¬
debeat. totiens iactati ꝑ alienas puleritudmꝰ
nominis. ad eo ut decoris p̾rogatiua uocabisi
facta sit. Asterites candida ẽ iclusã lucẽ aes
ueluti stelła ĩtꝰ amibulantẽ redditq solis can¬
didantes radios. uñ & nom̃ accep̃. Galactits
lacteus ẽ. qͥ attritꝰ reddit sucũ albũ. & lacbis
saporẽ. feminis nutrientib illigata. fecudat u¬
hera. infantiũ ꝙͦ collo suspensa. saliuã facere f¬
tur. in ore aũ liquescere. & memoriã adinen
mittunt eã nilus & achelous amnes. Sunt qͥ
smaragdũ albis uenis circũligatũ galactitemn
cant. Galatias grandinis &e candorẽ p̾fert e
figurã. & duricia qͦ inuicta ut adamas. etiãn

Expanded text:
duo, vel plures simul reperiantur. Meliores autem candidae margaritae quam quae flavescunt. Illas enim aut juventus aut matutini roris conceptio reddit candidas, has senectus, vel vespertinus aer gignit obscuras. 2. Paederos, secunda post margaritam candidarum gemmarum, de qua quaeritdebeat totiens iactati per alienas pulchritudines nominis, adeo ut decoris praerogativa vocabulo facta sit. Asterites candida est, inclusam lucem continens veluti stellam intus ambulantem, redditque solis candicantes radios; unde et nomen invenit. Galactitis lacteus est, qui adtritus reddit sucum album ad lactis saporem, feminis nutrientibus inligata fecundat ubera; infantium quoque collo suspensa salivam facere fertur, in ore autem liquescere et memoriam adimere. Mittunt eam Nilus et Achelous amnes. Sunt qui smaragdum albis venis circumligatum galactiten vocant. Chalazias grandinis et candorum praefert et figuram, duritia quoque invicta, ut adamas; etiam in
Abbreviated transcription (Latin):
micadiũ uas oleariũ. Scortia uas oleariũ eo
qd̃ ex corio dictũ. Alabastrũ uaᷤᷤ ungͤntariũ e lapi¬
de sui generis ꝯgnominatũ. quẽ alabastriten
uocant. qͥ incorrupta unguenta ꝯseruat.
Pixides uascula unguentaria ex buxo facta nã
qd̃ nos buxũ grecipixũ uocant. Lenticula
uasculũ oleariũ ex ere uł argento factũ a lini¬
endo dictũ. his enĩ reges &e sacerdotes liniebant᷑.

Expanded text:
micadium, vas olearium. Scortia, vas olearium eo quod sit ex corio dictum. Alabastrum vas unguentarium e lapide sui generis cognominatum, quem alabastriten vocant, qui incorrupta unguenta conservat. Pyxides vascula unguentaria ex buxo facta; nam quod nos buxum, Graeci πύξον vocant. Lenticula vasculum olearium, ex aere aut argento factum, a liniendo dictum: his enim reges et sacerdotes liniebantur.
Abbreviated transcription (Latin):
tas reliqͥas. ꝯlitũ. ia sepultũ. corpꝰ aũ ꝯsue¬
tudine dr ut illud. tum corꝑa luce caren¬
tũ. Defunctꝰ uocat᷑. qr cõpleuit uite offici¬
um. nã dicimꝰ functos offitio. qr offitia debi¬
ta cõpleuert. un est. ꝙ honorib functus.
Hinc gͦ defunctꝰ. qd̾ ab offitio sit uite depositꝰ.
siue qd̃ sit die functꝰ. Sepultꝰ aũ dictꝰ eo
qd̃ rã sine pulsu ꝙ palpitatione ẽ. id ẽ sine
re obruere dicimꝰ. hoc ẽ humũ inicere.¬

Expanded text:
tum, reliquias; conditum jam, sepultum. CORPUS autem consuetum, reliquias; conditum jam, sepultum. CORPUS autem consuetudine dicitur, ut illud: Tunc orpora luce carentum. 36. Defunctus vocatus, quia complevit vitae officium. Nam dicimta compleverunt, Unde est et honoribus functus; hinc ergo defunctus, quod ab officio vitae sit depositus, sive quod sit die functus. Sepultus autem dictus eo quod sit sine pulsu vel sine palpitatione, id est sine re obruere dicimus, hoc est humum injicere
Abbreviated transcription (Latin):
dat maturiora ꝯsilia. Mala aũ. qr semũ miser¬
rimũ ẽ debilitate. ꝙ odio. subeunt enĩ mor
corꝑis uires. senectꝰ ꝙ morb. Mors dicta qd̾ sit
amara. uł a marte qͥ est effector mortuoꝵ. siue
acerba. inmnatura. nat᷑alis. Acerba infantũ.
inmatura iuuenũ. merita. id ẽ nat᷑alis senũ.
Mortuus aũ ex qua parte orationis declinet᷑
incertũ ẽ. nã sic̃ ait cesar ab eo qd̾ ẽ morior
in participio p̾teriti tpr̃is in. tus. exire de
arduuis. Conuenient̃. itaq factũ. ut quẽad¬
modũ id qd̃ significat ñ potest agendo. itas
ipsũ nom̃ ñ poss loquendo declinari. Omĩs
aũ mortuus aut funꝰ ẽ. aut cadauer. funꝰ ẽ
si sepeliat᷑. & dictũ funꝰ a funib accensis. qͦs
añ feretrũ papyris cera circũdatis ferebañ.
cadauer aũ ẽ. si insepultũ iacet. na cada¬
uer nominatũ a cadendo. qr ĩa stare ñ po¬
test. qd̃ dũ portat᷑. exequias dicimꝰ crema¬

Expanded text:
dat maturiora consilia. Mala autem, quia senium miserdat maturiora consilia. Mala autem, quia senium miserrimum est debilitate et odio. 'Subeunt' enimVirgcorporis vires, senectus et morbus. Mors dicta, quod sit amara, vel a Marte, qui est effector mortium sive acerba, inmatura, naturalis. Acerba infantium, inmatura iuvenum, merita, id est naturalis, senum. Mortuus autem ex qua parte orationis declinetur incertum est. Nam sicut ait Caesar, ab eo quod est morior in participio praeteriti temporis in 'tus' exire debarduus. Convenienter itaque factum ut quemadmodum id, quod significat, non potest agendo, ita et ipsud nomen non possit loquendo declinari. Omnis autem mortuus aut funus est, aut cadaver. Funus est, si sepeliatur. Et dictum funus a funibus accensis, quos ante feretrum papyris cera circumdatis ferebant. 35. Cadaver autem est, si insepultum jacet. Nam cadaver nominatum a cadendo, quia jam stare non potest. Quod dum portatur, exsequias dicimus; crema
Abbreviated transcription (Latin):
sumꝰ adolescentiores. ñ utiq magis adolescens.
s minꝰ. ut senior minꝰ sene. uͥ cõparatiuus gra¬
dus minꝰ significat a positiuo. ergo semor ñ sa¬
pauꝑem. Senes aũ qͥda dictos putant asensꝰ
diminutione. eo qd̃ iã ꝓ uetustate desipiant.
nã phisici dicunt stultos ẽẽ homines frigidi¬
oris sanguinis. prudentes calidi. ũn ꝙ senes
in qͥb iã friget. ꝙ pueri in qͥb necdũ calet.
minꝰ sapiunt. inde ẽ qd̃ ꝯuenit sͥ infantiũ
etas ꝙ senũ. Senes enĩ ꝑ numiã etatẽ deliran.
pueri ꝑ lasciuiã & infantiã ignorant. qd agans.¬
minini nã anꝰ dr sola mulier. Anus aũ ap¬
pellata a multis annis qiͣ annosa. nã si cõmu-¬
senectus. ita ab anu anilitas nominata est.
anicies aũ uocata a candore. qiͣ candities.
im̃ ẽ illud. florida uuentꝰ. lactea canities. ꝓ¬
ut diceret candida. Senectꝰ aũ multa secũ
bona affert ꝙ mala. Bona. qr nos a potentis¬
simis dominis liberat. uoluptatib imponit

Expanded text:
 Adulescentior non utique magis adolescens, sed minus; ut senior minus sene, ubi comparativus gradus minus significat a positivo. Ergo senior non sa. Senes autem quidam dictos putant a sensus diminutione, eo quod jam prae vetustate desipiant. Nam physici dicunt stultos esse homines frigidioris sanguinis: prudentes, calidi. Unde et senes, in quibus jam friget, et pueri, in quibus necdum calet, minus sapiunt. Inde est, quod convenit sibi infantum aetas et senum. Senes enim per nimiam aetatem delirant, pueri per lasciviam, minini; nam anus dicitur sola mulier. Anus autem appellata a multis annis, quasi annosa. Nam si commusenectus, ita ab anu anilitas nominata est. Canities autem vocata a candore, quasi candities. Unde est illud: 'florida iuventus, lactea canities,' prout diceret candida. Senectus autem multa secum et bona adfert et mala. Bona, quia nos ab inpotentissimis dominis liberat, voluptatibus inponit
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ fortes feminas ita uocabant. Uirgo aũ ñ
recte uirago dr̃ si ñ uiri offitio fungit᷑ Muli¬
er uͦ si uirilia oꝑa facit. recte uirago r ut¬
amazona. Que uͦ nc̃ femina antiquitꝰ uira
uocabat᷑. sic̃ a seruo serua. sic̃ a famulo famu¬
la. ita a uiro uira. hinc ꝙ uͥginis nom̃ qͥd̃a
putant. femina uͦ a partib femoꝵ dicta. ubi
sexus speties a uiro distinguit᷑. alii greca ethi¬
mologia feminã ab ignea ui dictã putant.
qr uehement̃ ꝯcupiscit. libidinosiores enĩ ui¬
ris feminas ẽẽ. tã inmulierib ꝙͣ in animalibꝰ.
uñ nimiꝰ amor apd̃ antiqͦs femineus uocabat᷑.
Senior ẽ adhuc uiridior. in sexto libro ouidiꝰ

Expanded text:
enim fortes feminas ita vocabant. Virgo autem non enim fortes feminas ita vocabant. Virgo autem non recte virago dicitur, si non viri officio fungatur. Mulier vero si virilia oAmazona. Quae vero nunc femina, antiquitus vira vocabatur; sicut a servo serva, sicut a famulo famula, ita a viro vira. Hinc et virginis nomen quidam putant. Femina vero a partibus femorum dicta, ubi sexus species a viro distinguitur. Alii Graeca etymologia feminam ab ignea vi dictam putant, quia vehementer concupiscit. Libidinosiores enim viris feminas esse tam in mulieribus quam in animalibus. Unde nimius amor apud antiquos femineus vocabatur. Senior est adh
Abbreviated transcription (Latin):
xiliũ p̾paratꝰ. nã uiuare hoĩs ẽ opꝰ aliqͥd ofe¬
rentis. sic̃ aũ trigesimꝰ ꝑfecte etatis ẽ annꝰ
in hominib: ita in pecudib ac ium̃tis terci
robustissimꝰ. Hir nuncupatꝰ qr maior in eo
uirtꝰ ẽ ꝙͣ in feminis. uñ ꝙ uirtutis nom̃ a¬
cepit. siue qd̃ ui agat feminã. Mulier uͦ a
mollicie tãꝙͣ mollier detracta littera uł mi¬
tata appellata ẽ mulier. utriq enĩ fortitudi¬
ne animoꝵ ꝙ imbecillitate corpoꝵ seꝑantͥ
s ido uiri maxima uirtꝰ mulieris minor
ut patiens uiro eẽt. scił ne feminis repu¬
gnantib libido cogeret uiros alicd apet
facta de latere uiri sui ñdu ꝯtacta a uiro
mulier appellata ẽ dicente scͥptura. ꝙ forma¬
uit eã in mulierẽ. Uirgo a uiridiore ȩtate
dicta ẽ. sic̃ ꝙ uirga. sic̃ ꝙ uitula. alias. ab ĩcor¬
ruptione qiͣ uirago. qd̃ ignoret femineã passi¬
oñẽ. Uirago uocata qr uirũ agit hoc ẽ oꝑa
uirilia facit. & masculini uigoris ẽ. antiqui

Expanded text:
. Nam iuvare hominis est opus aliquod conferentis. Sicut autem trecesimus perfectae aetatis est annus in hominibus, ita in pecudibus ac iumentis tertius robustissimus. Vir nuncupatus, quia maior in eo vis est quam in feminis: unde et virtus nomen accepit; sive quod vi agat feminam. Mulier vero a mollitie, tamquam mollier, detracta littera vel mutata, appellata est mulier. Utrique enim fortitudine et inbecillitate corporum separantur. Sed ideo virtus maxima viri, mulieris minor, ut patiens viri esset; scilicet, ne feminis repugnantibus libido cogeret viros aliud appetfacta de latere viri sui, nondum contacta a viro, mulier appellata est, dicente Scripturavit eam in mulierem. 21. Virgo a viridiore aetate dicta est, sicut virga et vitula. Alias ab incorruptione, quasi virago, quod ignoret femineam passionem. 22. Virago vocata, quia virum agit, hoc est, opera virilia facit, et masculini vigoris est. Antiqui
Abbreviated transcription (Latin):
denda corꝑis parte nuncupati. qd̃ hec loca pͥno
lanuginẽ ducunt. qͥd̾a aũ ex annis puberta¬
tẽ existimant. id ẽ eũ puberẽ eẽ. qͥ qͣtuordetĩ
annos expleuerat. ꝙͣ uis tardissime pubescat
certissime aũ eũ puberem eẽ q̃ꝙ ex habitu
corꝑis pub̾tatẽ ostendit. ꝙ generare ia possit
pͥmũ pueros pariunt. Adolescens dictꝰ. eo q̃d
sit ad gignendũ adultꝰ. siue a crescere ⁊ augera
uuenis uocatꝰ. qd̃ iuuare posse incipit. ut m
bobus iuuenci. cũ a uitrilis discesserint. ẽ eñ

Expanded text:
denda corporis, nuncupati, quod haec loca tunc denda corporis, nuncupati, quod haec loca tunc primum lanuginem ducunt. Quidam autem ex annis pubertatem existimant, id est eum puberem esse qui quattuordecim annos expleverit, quamvis tardissime pubescat: certissimum autem puberem esse qui et ex habitu corporis pubertatem ostendit et generare iam possit.primum pueros pariunt. Adolescens dictus, eo quod sit ad gignendum adultus, sive a crescere et augeri. Iuvenis vocatus, quod iuvare posse incipit; ut in bubus iuvenci, cum a vitulis discesserint
Abbreviated transcription (Latin):
terminꝰ sexte etatis. In his gͥ sex spaciis phi¬
losophi descͥpserunt uitã human̾a. in qͥb
mologias eoꝵ in homine demonstrantes.
nfans dr homo pͥme etatis. dictꝰ aũ infans
qd̾ adhuc fari nescit. id ẽ loqui ñ potest. ñ¬
dũ enĩ bene ordinatis dentib minꝰ ẽ sermo
nis exp̾ssio. Puer apuritate uocatꝰ. q puris
ẽ. ꝙ necdũ lanuginẽ florẽq genarũ habens¬
uiri adolescentuli lenes. Puer aũ tͥb modis
erile nigũ tenera ceruice regebat. ꝓ obseqͥo
es tu. noli timere. dũ ĩa ieremias longe pue¬
ricie excessiss annos. Quella ẽ paruula qi pul¬
la. uñ ꝙ pupillos ñ ꝓ ꝯditione s ꝓetate pueri¬
li uocamꝰ. Dupilli aũ dicti qiͣ sine ocłis. hoc ẽ
a parentib orbi. hi aũ uere pupilli dicuntur
qͦꝵ patres añ decessert ꝙͣ ab his nom̃ accipes̃
cetĩ orbi uocant᷑. Orphani ide qͥ ꝙ pupilhal
bet orphano. Puberes a pube uocati. id ẽ a pu¬

Expanded text:
terminus septimae aetatis. In his ergo sex spatiis phiterminus septimae aetatis. In his ergo sex spatiis philosophi descripserunt vitam humanam, in quibus mologias earum in homine demonstrantes. Infans dicitur homo primae aetatis, dictus autem infans, quod adhuc fari, id est loqui non potest nondum enim bene ordinatis dentibus, minus integra nis expressio. Puer a puritate vocatus, quia purus est, et nondum lanuginem, floremque genarum habeviri, adolescentuli lenes. Puer autem tribus moerile iugum tenera cervice gerebat. Pro obsequio es tu, noli timere,' dum iam Ieremias longe pueritiae excessisset annos. Puella est parvula, quasi pulla. Unde et pupillos nli vocamus. Pupilli autem dicti quasi in oculis, hoc est a parentibus orbi. Hi autem vere pupilli dicuntur quorum patres ante decesserunt quam ab his nomen acceperint. Ceteri orbi vocantur orphani, idem qui et pupilli; bet ὀρφανῷ. Puberes a pube, id est a pu
Abbreviated transcription (Latin):
radus
etatis sex st̃. infantia. pueritia. ad oles¬
centia. uiuentꝰ. grauitas. atq senectꝰ. Pri¬
ma ȩtas infantia est. pueri nascentis ad lu¬
cem. q̃ porrigit᷑ in sept̃ẽ annis. Scd̃a ętas
pueritia id est pura. ꝙ nec du ad generan¬
dũ apta. tendens usq qrͣtũdecimũ annũ.
Tercia adolescentia ad gignendũ adulta. que
porrigit᷑ usq ad uiginti octo annos. Quarta
iuuentꝰ firmissima om̃iũ etatũ. finens in
qͥnqͣgesimo anno. Quinta ȩtas senioris id
ẽ grauitas. q̃ est declinatio a uiuentute
in senectutẽ. ñdũ senectus. s ĩa ñdũ inuen¬
tus. qr senioris etas ẽ. quã greci p̾sbiten uo¬
cant. nã senex apd̃ grecos ñ p̾sbiter s geron
dr̃. que etas a quinqͣgesimo anno incipieis.
septuagesimo terminat᷑. Sexta etas senectꝰ.
q̃ nullo annoꝵ tp̃re finit᷑. s post quinq il¬
las etates qͣntũcũq uite ẽ senectuti deputat᷑.
Seniũ aũ pars ẽ ultima senectutis. dicta qd̾ sit

Expanded text:
radus etatis sex sunt: infantia, pueritia, adolescentia, iuventus, gravitas atque senectus. Prima aetas infantia est pueri nascentis ad lucem, quae porrigitur in septem annis. Secunda aetas pueritia, id est pura et necdum ad generandum apta, tendens usque ad quartumdecimum annum. Tertia adolescentia ad gignendum adulta, quae porrigitur usque ad viginti octo annos. Quarta iuventus firmissima aetatum omnium, finiens in quinquagesimo anno. Quinta aetas senioris, id est gravitas, quae est declinatio a iuventute in senectutem, nondum senectus, sed iam non iuventus, quia senioris etas est, quam Greci presbitem vocant: nam senex apud Grecos non presbiter sed geron dicitur, que etas a quinquagesimo anno incipiens septuagesimo terminatur; sexta etas est senectus, que nullo annorum numero finitur, sed post V illas etates quantumcumque est vite senectuti deputatur; senium autem est ultima pars senectutis, dicta q
Abbreviated transcription (Latin):
erra est in media mũ¬
di regione posita. õb
partib celi in modũ
centri eqͣli int̾uallo
ꝯsistens. q̃ singulari
numero totũ orbem
significat. plurali uͦ
singulas partes. cuni
nomina diu̾sa dat ratio. Nã t̾ra dicta a su¬
ꝑiori parte qua terit᷑. humꝰ ab inferior¬
uł ab humida t̃a. ut sub mari. tellꝰ aũ qͥd
fructꝰ ex tollimꝰ. hec & ops dicta. eo qd̾ opem
fert frugib. eadẽ & arua ab arando ꝙ colen¬
do uocata. Propͥe. aũ t̾̃ra ad distinctionem
aque arida nũcupat᷑. sic̃ scͥptã ait. qd̾ uo¬
cauerit ds arida t̾rã. Naturalis enĩ ꝓpͥe¬
tas siccitatis ẽ t̾ris. nã ut humida sit hoc
aquaꝵ affinitate sortit᷑. cuiꝰ motũ alii di¬
cunt uentũ eẽ in ꝯcauis eiꝰ. qͥ motꝰ eã mouo
montes tumuliq sedere. alii aquã dicunt
generałe in t̾ris moueri. & eas simul ꝯcute¬
re. sic̃ uas ut dicit lucretiꝰ. alii spongio ean
dẽ t̾rã uocant. cuiꝰ pleriq latentes ruinȩ

Expanded text:
erra est in media mundi regione posita, omnibus partibus caeli in modum centri aequali intervallo consistens; quae singulari numero totum orbem significat, plurali vero singulas partes. Cuius nomina diversa dat ratio; nam terra dicta a superiori parte, qua teritur; humus ab inferiori vel humida terra, ut sub mari; tellus autem, quia fructus eius tollimus; haec et Ops dicta, eo quod opem fert frugibus; eadem et arva, ab arando et colendo vocata. Proprie autem terra ad distinctionem aquae arida nuncupatur, sicut Scriptura aitcaverit Deus terram aridam.' Naturalis enim proprietas siccitas est terris; nam ut humida sit, hoc aquarum affinitate sortitur. Cuius motum alii dicunt ventum esse in concavis eius, qui motus eam movet. montes tumulique sedere. 3. Alii aquam dicunt genitalem in terris moveri, et eas simul concutere, sicut vas, ut dicit Lucretius. Alii σφογγοειδῆ terram volunt, cujus plerumque latentes ruinae
Abbreviated transcription (Latin):
rei ꝑ sumlitudinem eius que magis notaẽ
panditur demonstratio. Huius species sunt
tres ycon. parabole. paradigia. idest ima¬
go. comparatio. exemplum. Ycon est imago
cum figuram rei ex simili genere conamur
expͥmere. ut omnla mercurio similis uoc̃eꝙ
coloremq: & crines flauos &e membra deco
specie cuiꝰ ꝑsona inducitur. P arabole est
hostem consedit ubi leoni cesarem compara¬
put. ñ ex suo s ex alieno genere similitudinẽ
faciens. Paradigina uͦ est exemplum dicti
uł facti alicuiꝰ. aut ex simill aut ex dissimi¬
li genere euis conueniens quam p̃ponimus
rei. ita ut tam fortiter periit apuil upponẽ
scipio. quam utice cato. Similitudo autem
trib modis fit. a pari. a maiore. a minore.
cum sepe coorta est seditio. Amaiore ad nun
sere coniugis orpheus. threicia fretus citha¬
ra fidibq canoris. quasi dicat re parua. &
breui id est si ille cithara fretus. ego pietate.¬
xxiii. De prosa.

Expanded text:
rei per similitudinem ejus quae magis nota est rei per similitudinem ejus quae magis nota est panditur demonstratio. Hujus species sunt tres; icon, parabola, paradigma, id est, imago, comparatio, exemplum. 32. Icon est imago, cum figuram rei ex Simili genere conamur exprimere, ut: Omnia Mcoloremque / et crines flauos et membra decorspecie, cuius persona inducitur. parabole esthostem consedit; ubi leoni Caesarem conparavit, non ex suo, sed ex alio genere similitudinem faciens. Paradigma vero est exemplum dicti vel facti alicuius aut ex simili aut ex dissimili genere conveniens eius, quam proponimus, rei, ita: 'Tam fortiter periit apud Hipponem Scipio quam Uticae Cato'. Similitudo autem tribus modis fit: a pari, a maiore, a minore. cum saepe coorta est seditio; a maiore ad minsere coniugis Orpheus, Threicia fretus cithara fidibusque canoris; quasi dicat, re parva et brevi, id est, si ille cithara fretus, ego pietate.38 De prosa.