comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
legenda suscipimꝰ. Reliqua aũ oiã cũ auctore suodicimꝰ
ẽẽ renꝑuenda Atẽ chronica eusebu eesariensis. atq eiꝰdẽ

Expanded text:
legenda suscipimus. Reliqua autem omnia cum auctore suo dicimus esse renuenda. Item, Chronica Eusebii Caesariensis atque e
Abbreviated transcription (Latin):
nomine gloriet᷑. qr isi optandũ ÷ ut om̃s ecđe filii qͣ recta cisana sͣ
sapiant. n tam̃ ꝑmittendũ ÷ ut qͥsq extra sac̾dotͥale ordinẽ c̃sti¬
tutus. gradũ sibi p̾dicationiᷤᷤ assumat. cũ in eccła dĩ oiã ordinata
eẽ cͣueniat ut inuno ap̃i corpore. ⁊ excellentiora menbra suũ officiũ
impleat : ⁊ inferiora superiorib ñ resultent. Lac e vt
nob̾ debita nr̃a. ita uolunt a scis dici. ut humilit̾ ñueract᷑ hoc
dicat᷑. a nathema sit Qsenĩ ferat orante᷑. iñ hominib s ipsi dñõ

Expanded text:
siae filii quae recta et sana sunt sapiant, non tamen permittendum est, ut quisquam extra sacerdotalem ordinem constitutus gradum praedicatoris assumat, cum in Ecclesia Dei omnia ordinata esse conveniat, ut in uno Christi corpore, et excellentiora membra suum officium impleant, et inferiora superioribus non resultent. Datnobis debita nostra, ita volunt a sanctis dici ut humiliter non veraciter hoc dicatur, anathema sit. Quis enim ferat orantem, et non hominibus sed ipsi Domino me
Abbreviated transcription (Latin):
apd̾ antio chiã eiꝰ de beatissimi petri habet᷑ honorabili eo đ illic
pͥus ꝗ romã uenisset habitauit. Aillis pͥmũ nom̃ xp̃ianoꝵ no¬
scã romana eccta pꝰ illas uet̾is ł noui testam̃ti qͣs regularit᷑ sus¬
sinodũ ephesinã inqͣ nestoriꝰ dapnatꝰ ÷ cͥsensu beatissimi cȩlestim
pape. mediante curillo alexan drine sedis antisaae iarchadio
abitalia destinato. Scãm sinodũ calcedonensẽ medi¬
ante marciano augusto ⁊ anatholio constantinopolitano
ep̃o. In qua nestoriana i euticiana heresis simul cũ dioscoro
tuta pꝰ hoꝵ quatuor auctoritatẽ ⁊ custodienda i recipien¬
da decreiumꝰ. Ite opus orila beatiathanasi alexandrini epi.
Ite opuscula beati basilii capadocii ep̃i iltẽ opuscula beati
ioħis constantinopolitani em̃. Ite opuscula beati cecili ci pͥani¬

Expanded text:
apud Antiochiam item beatissimi apostoli Petri habetur honorabilis, eo quod illic priusquam Romae venisset habitavit, et illic primum nomen Christianorum noEcclesiae post illas Veteris et Novi Testamenti quas regulariter sussynodum Ephesinam, in qua Nestorius damnatus est, consensu beatissimi Coelestini papae, mediante Cyrillab Italia destinato. Sanctam synodum Chalcedonensem, mediante Martiano Augusto, et Anatholio Constantinopolitano episcopo, in qua Nestoriana et Eutychiana haeresis simul cum Dioscoro orum quatuor auctoritates et custodienda et recipienda decrevimus. IV. De opusculiitem, opuscula beati Basilii Cappadoceni episcopi. Item, opuscula beati Joannis Constantinopolitani episcopi. Item, opuscula Theophili
Abbreviated transcription (Latin):
obseruantie inisceatiᷤᷤ. Qͥ asi salia qͦq festa qͥb multa in honorẽddi reue
tionabił exẽp latio ñ int̾dicta licentia qͣ in babtis inotribuendo qͥ libet tpre
ꝑic litantib subuenit̾. Eta enĩ ad haᷤ dua festiuitateᷤ coneraᷤ s metatq
cognataᷤᷤ incolumiũ ⁊ paciꝰ securitate degentiũ lđa uota differimꝰ ut inmor¬
tiᷤ ꝑculo in obsidioniᷤᷤ discͥmine. in ꝑsecũttõis angꝰa iᷤ. intimore nausragu.
nullotprẽ ħuere salutiᷤ singulare p̾sidiũ euiꝗ denegemꝰ. Igxõenł hnairenst or in¬

Expanded text:
observantiae misceatis. Quia si sunt alia quoque festa quibus multa in honorem Dei revetionabilis exemplatio, non interdicta licentia qua in baptismo tribuendo quolibet tentibus subvenitur. Ita enim ad has duas festivitates connexas sibimet, atque cognatas incolumium et in pacis securitate degentium libera vota differimus, ut in mortis periculo, in obsidionis discrimine, in persecutionis angustiis, in timore naufragii nullo tempore hoc verae salutis singulare praesidium cuiquam denegemus. Si quis autem Epi
Abbreviated transcription (Latin):
ac̾tã dofeminaꝰ ł monacha sac̾ uasa ł sacrad pall& sud ponẽuosetingere. un
censũ circũ altaria deferre ꝑ latũt: ad apłicã sedẽ. Queõia rep̃hensioe uutuꝑa¬
taũ in õĩb. obseruantia nr̃a c̃cordet illud qͦq uolumꝰ custodiri ut cu̾sollẽ¬
nior festiuitaᷤᷤ cͣ uentũ popłi numerosioriꝰᷤ indixerite iadeandẽ fideluĩ
ind ubitant̃ itẽt᷑. ne hitantũ admissi ad hanc deuotionẽ qͥ pꝰ aduenerĩt
uideant᷑ hi qͥ pꝰ modũ cͥfiuxerint ñ recepa. cũ plenũ pietatiꝰ atq ratiõissit
ut qͦtienᷤ basi lica᷑ ad it qͥpsentia noue plebiᷤᷤ inpeuerit .itotienꝰ sacficiũ sub¬
seq̃nteᷤᷤ offerat᷑. Aecesse ÷ aũ ut q̃dã popłi pars sua de uotiõe pͥuetꝰ. siunitantũ
inisse more seruato sacͥficiũ offerre ñ possint ñ pͥma dieiparte c̃ uenerut¬

Expanded text:
atas Deo foeminas vel monachas sacra vasa, vel sacras pallas penes vos contingere, et incensum circum altaria deferre perlatum est ad apostolicam sedem. Quae omnia reprehensione et vituperatem in omnibus observantia nostra concordet, illud quoque volumus custodiri, ut cum solemnior festivitas conventum populi numerosioris indixerit, et ad eamdem tanta indubitanter iteretur, ne his tantum admissis ad hanc devotionem, qui prius advenerint, videantur hi qui postmodum centia novae plebis impleverit, toties sacrificium subsequens offeratur. Necesse est enim, ut quaedam populi pars sua devotione privetur, si unius tantum missae more servato, sacrificium offerre non possint, nisi prima diei parte convener
Abbreviated transcription (Latin):
uati. lib̾iore ᷤ fiant ad meditationẽ duunelegiᷤᷤ & doctrine ad ministrationẽ
atq spuał seruitii uoluntariã expletionẽ : ⁊ut minꝰ popłi in cotidianã obla¬
tionẽ dño ĩ molet᷑ nec ñ scđ m statuta canonica in sustentationẽ pauꝑũ ires¬
taurationẽ eccłarũ ꝓficiat. Etuor enĩ parte ᷤᷤ uxta canoneᷤ fieri de fideliũ
oblatiõib debent: Iunasit ep̃i. alt̃a clericoꝵ t̃cia pauꝑũ. qͣrta restauratioĩec

Expanded text:
egis et doctrinae administrationem, atque spiritalis servitii voluntariam expletionem. Et ut munus populi in quotidiana oblatione Domino immoletur, nec non secundum statuta canonica in sustentationem pauperum, et restaurationem ecclesiarum proficiat. Quatuor enim partes juxta canones fieri de fidelium oblationibus debent, ut una sit episcopi, altera clericorum, tertia pauperum, quarta restaurationi ec
Abbreviated transcription (Latin):
iqͥs sr᷑ onidum reminiscat᷑ q srui famulũ deseruata s peccunia ꝗ ad p̃rogandũ
susceꝑat in crepaũ dñs dicenᷤᷤ. Qusidedisses peccuniã meã : niego uenieuᷤᷤ cũ usurᷤ
eregisse̾ ea. ñ ia otiosus auditor collatã sdiuni muneriᷤᷤ grãm sstantũ usib.
reseruabit s cunctiᷤᷤ ea comunicabilẽ faciens copiosiꝰ progando securiꝰ possidebit
ta n infructuose ꝓlat᷑ occupare tra dũ uiuit cũ  ꝑ seipsã suᷤ pomisoruatꝰ᷑¬

Expanded text:
miniscatur quo frugi famulum, de reservata sibi pecunia quam praerogandam susceperat, increpavit, dicens: Tu dedisses pecuniam meam, et ego veniens cum usuris exigerem eam ; non jam otiosus auditor collatam sibi divini muneris gratiam suis tantum usibus reservabit: sed, cunctis eam communicabilem faciens, copiosius praerogando securius possidebit,ta, non infructuosa probatur occupare terram, dum vivit, cum et ipsa suis pomis ornat
Abbreviated transcription (Latin):
responder sep̃manib nullũ habe libellũ. hincmarꝰ ep̃s dix̃. Legũ eccł asticarũ
auctoritaᷤᷤ tał ÷ ut in causiᷤ gestoꝵ seꝑ script᷑am reqͥrat. adõ utꝗ ad sacrũ fonte
accedit suũ dare nom̃ ꝑcipiat᷑. ꝗ ad sũmũ sac̃ dotiũ ꝓuect᷑. decreto manib
oiũ roborato eligit᷑. Ordinatꝰ aũt a suiᷤᷤ ordinattoib lict̾as acciꝑe iubet᷑. qͥ
etiã ab eccłastica societate qͥlib. excessu discinditꝰ᷑. libellari scriptione autreci
c̃ciliari ubet᷑. & sic incet̾is huiꝰ modi intantũ script᷑a deposcit᷑. ut sic̾ beatꝰ ꝗg̃.¬
in cõmonitorio ad ioħem defensorẽ exromaniᷤᷤ legib. sumenᷤᷤ scribit. sententiã qͥ
scđm eccłasticã auctoritatẽ. reclamationẽ ur̃am libelli seria legare eãq urĩs

Expanded text:
asticarum auctoritas talis est , ut in causis gestorum semper scripturam requirant; adeo ut qui ad sacrum fontem accedit, suum dare nomen praecipiatur; qui ad summum sacerdotium provehitur, decreto manibus omnium roborato eligitur; ordinatus autem a suis ordinatoribus litteras accipere jubetur: qui etiam ab ecclesiastica societate quolibet excessu discinditur, libellari scriptione aut recireconciliari videtur. Et sic in caeteris hujusmodi in tantum scriptura deposcitur ut, sicut beatus Gin Commonitorio ad Joannem defensorem ex Romanis legibus sumens scribit: Sententia quaesecundum ecclesiasticam auctoritatem, reclamationem vestram libelli serie allegare, eamque manibus
Abbreviated transcription (Latin):
discretio uit̾ suggestionẽ atq delectationẽ int̃ deletationẽ uc sensũ iui¬
dicẽ siup̃ side animtĩ. Cũ enĩ malignꝰ sp̃s peccatũ suggeritinm̃te. sinui¬
tẽ peccatũ incip̾nasci. siaũt etiã ad c̃ sensũ ex delibaticẽ c̃ sentit te pecca¬
cũ cogioscit᷑ ꝑsici. In sungestiõe gͥ paccati : simenꝰ ÷ indela tatiõe sic nati
m̃tũ ĩc sensu ꝑfectio. & sepec̃tingit uth đ malignꝰ sosemiaet incuerta¬
a oẽ eano uidelectatio emtͣhat nectñ anumꝰ eiđ delectations c̃seniat
icũ caro delectari sine anuno neꝗat. ipsetñ aiimꝰ carni uolupcatib.
reluctan indelectioe carnalialiqͦ mͦ ligat᷑ inuitꝰ. utei exratiõe ecͣeicat ne
ẽsentiat: itñ delectatio ẽ ligatꝰ. sit. s ligatũ se uehem̃t᷑ in gemiscat. Uñ uille
celestĩ exercitꝰ p̾cipuꝰ mileᷤᷤ gemebat dicenᷤ. Sideo aliã lege̾ inm̃briᷤᷤ mis repug¬

Expanded text:
ctationem, inter delectationem atque consensum, judicem sui praesidere animum. Quum enim malignus spiritus peccatum suggerit in mente, si nultunc peccatum incipit nasci, si autem etiam ad consensum ex deliberatione consentit, tunc peccatum cognoscitur perfici. In suggestione igitur pecceminat in cogitatione, caro in delectationem trahat, nec tamen animus eidem delectationi consentiat: et cum caro delectari sine animo nequeat, ipse tamen animus carnis voluptatibus reluctans, in delectatione carnali aliquo modo ligatur invitus, ut ei ex ratione contradicat; ne consentiat, et tamen delectatione ligatus sit, sed ligatum se vehementer ingemiscat. Unde et ille coelitus exercitatus praecipuus miles gemebat, dicens: Video aliam legem in membris meis repug
Abbreviated transcription (Latin):
sumꝰ. qd sumꝰ p̃fessioe accioẽ potiꝰ qͥ noẽ demonstremꝰ ut nom̃ c̃ ꝯruat actiõi. actio
respondealnõi. Nesit nom̃ ĩ ane cͥ m̃ inmane. Nesithonor sublimiᷤᷤ. iuitaꝑi
cł osa isle sit difica ꝓfessio ullicita actio. Nesit religiosꝰ amictꝰ uin religiosꝯfect᷑¬
Ne sit ꝗͣdꝰ excelsꝰ ⁊ deformiꝰ excessꝰ. Ne habeat᷑ in eccła cathedra sublimior nc̃ser
caninã. Neꝓfessionẽ monstremꝰ ouinã uferocitatẽ habeamꝰ lupina utdigne¬

Expanded text:
uod sumus professione, actione potius quam nomine demonstremus; ut nomen congruat actioni, actio respondeat nomini; ne sit nomen inane, et crimen immane: ne sit honor sublimis, et vita deformis: ne sit deifica professio, et illicita actio: ne sit religiosus amictus, et irreligiosne sit gradus excelsus, et deformis excessus; ne habeatur in ecclesia cathedra sublimior, et concaninam; ne professionem monstremus ovinam, et feritatem habe
Abbreviated transcription (Latin):
cõplenda benedictione sac̃dotiᷤᷤ. qr nec ꝑfecti uidi poss̃ nͥꝑfectiois or dine
cõpleatꝰ. Qũ enĩ simꝰ os unũ in xp̃o: nichil cͥtriũ diu̾sitaᷤᷤ format: ubi
efficatia ꝓsꝑitatiᷤᷤ unitaᷤᷤ fidĩ rep̾ sentat. Qd etiã c̾sultũ cuntior dins
clerici inditũ ł indultũ eẽ s ña bigant. s ut p̃missũ : p̃cedenab. stati̾alii
ꝓ cõplem̃to succedant. Aeccñ qd nat̾e languoriᷤᷤcausa c̾ sulit᷑. in p̃sũptiois¬
ꝑ nitiẽ c̃ũtat᷑. nullꝰ pꝰcibũ potũq siuẽ qͦlib minimũ sũptũ. messas fa¬
cerei nullꝰq absq patenti ꝓuentũ molestie minist᷑ ł sac̾ dos cucepit:
ĩꝑ fecta officia p̃sumat oi̾no relinq̃re. Siqͥs ħte merare p̃ sũꝑferit: ex¬
comunicatioĩs sententia sustinebit.: ExdeenetiSocheui pẽ. cũ .uiii.¬

Expanded text:
nisi perfectionis ordine compleantur. Cum enim simus omnes unum in Christo, nihil contrarium diversitas format, ubi efficaciam prosperitatis unitas fidei repraesentat. Quod etiam consultum cuncti ordinis clerici inditum vel indultum esse sibi non ambigant, sed, ut praemissum est, praecedentibus statim alii pro complemento succedant. Netatur, nullus post cibum potumque sive quodlibet minimum sumptum Missas facere, nullusque absque patentis proventu molestiae minister vel sacerdos cum coeperit, imperfecta officia praesumat omnino relinquere. Si quis haec temerare praesumpserit, excommunicationis sententiam sustinebit.
Abbreviated transcription (Latin):
cipis peculꝰ antiqͦrũ canonũ istituta seruent᷑ ut oĩa in ep̃i potestate c̃sistant
Dehiᷤ aut̃ qͥ altarib. offerunt᷑ t̾cia pars fidelit̾ epĩs deferat᷑: duedericiᷤ. decime
aũ scđm qͦsda singuł anni tͣcia pars aut int̾cio tota. sreñ no seq̃nteᷤ roma nos
singłi anniᷤᷤ. quartã parte aut in carto totã ep̃i recipiant : Iece tima tẽ :¬
Qugtinꝰ ant in libro deredib. noli subunagine pietatiꝰ agerepecunũ dicẽs filismss
seruo haᷤᷤ reᷤᷤ. Ere ñ potiꝰ seruaᷤ illiqͥ te ex nichilofecit qͥcepasẽ ⁊filio seruatꝰ n¬

Expanded text:
 canonum instituta serventur, ut omnia in episcopi potestate consistant. De his autem quae altaribus offeruntur, tertia pars fideliter episcopis deferatur, duae clericis, decimae autem secundum quosdam singulis annis tertia pars, aut in tertio tota. Sed tamen nos sequentes Romanos, singulis annis quartam partem, aut in quarto totam episcopi recipiant. ustinus ait in libro de Haeredibus: Noli sub imagine pietatis augere pecuniam, dicens: Filiis meis servo has res. Quare non potius servas illi qui te ex nihilo fecit, qui te pascit, et
Abbreviated transcription (Latin):
baptirare nͥ p̃occupatioẽ mortiᷤꝰ teptauerit. ꝓtemeriiatiᷤᷤ aus ĩpse inse
suȩ dap̃natiõis ꝓtulisse sententiã manifestat᷑. Iexõ ađ iobren ñbe
ludei qͥrũ ꝑfidia freq̃nt̾ ad fomitẽ redit. si ad legẽ catholicã uenire uolu¬
erit .UIII. m̃seᷤ int̾ caticuininoᷤ eccłe lim̃ introeant.i sipura fide uenire
noscuit᷑ ec̃ demũ baptismatiᷤ grãm mereant᷑. Qđ sicali aliqͦ ꝑiculũ in¬
sirmiati int᷑ scriptũ tẽpꝰ incurrerint:idesꝑati fuerit. bapatent᷑.

Expanded text:
baptizare nisi praeoccupante morte, temptaverit, pro temeritatis ausu ipse in se suae damnationis protulisse sententiam manifestatur. 8. Ut nullus nisi Judaei quorum perfidia frequenter ad fomitem redit, si ad legem catholicam venire voluerint, octo menses inter catechumenos ecclesiae limen introeant, et si pura fide venire noscuntur, tunc demum baptismatis gratiam mereantur. Quod si casu aliquo periculum infirmitatis intr
Abbreviated transcription (Latin):
rũ rerũ subisse despectũ. ut femine sacriᷤꝰᷤ altarib ministrarefirm̃t᷑.icuncta
ñ nͥ uiroꝵ famulatui deputata sexũ cui ñ cõpecit ex hib̾e.Iieł sret̃yet¬
It nullꝰ prłt p̃sumat calice̾ ł patenã ł palliũ altariᷤᷤ ł uestim̃tũ sac̃dotale
aut librũ ecclasticũ tab̾nario aut negotiatori antcuilib laico ł femine inua¬
diũ dare. nͥ iustissima necessitate urguente qi canta ẽ scĩtas sacͥ ministerii
m̃tiᷤᷤ sac̃daᷤ ꝓcedat adpopłm s̃ illa intͥ scã dimittat acolloqͥo diuno redienᷤ
icui intabnaᷤ adhibendũ a sc̃s canonib ing̾diꝓhibet᷑. scificata sacro mni¬
tio nec ad contngendũ inmundiᷤ. ꝗ tominꝰ inuadiũ erhibe debet Sic̃
stpbs sc̃is papa timartir sc̃m hi lariũ in suiꝰ decretalib. docuit. Exẽ eił renũ sir

Expanded text:
rum rerum subisse despectum, ut feminae sacris altaribus ministrare firmentur, cunctaque nonnisi virorum famulatui deputata sexum, cui non competit, exhibere. ter praesumat calicem vel patenam, vel pallium altaris, vel vestimentum sacerdotale, aut librum ecclesiasticum tabernario vel negotiatori, aut cuilibet laico vel feminae, in vadium dare, nisi justissima necessitate urgente, quia tanta est sanctitas sacri ministerii,mentis sacerdos procedat ad populum, sed illa intra sancta dimittat, a colloquio divino rediens. Et cui in tabernas ad bibendum a sacris canonibus ingredi prohibetur, sanctificata sacro ministerio nec ad contingendum immundis: quanto minus in vadium exhibere debet? Sicut Stephanus sanctus papa et martyr sanctum Hilarium in
Abbreviated transcription (Latin):
a fidelib larguint᷑ aliqͥd auferat iuiri suo aut cathedre ꝓpͥe ui̾tati conecat.
licitũ sit hanc bone intentiõis habesollerciã ut sisacdotẽ ł ministrũ aliqͥd ex
collatiᷤ reb puiderint defraudare aut cõmonitiois honesta cͥuentioe cõpescãt
aut talia ep̃o aut udici corrigenda denuntiat. & sitalia ep̃s agere tẽptat
metropolitano eiꝰ b in sinu arẽpͤurent Su ꝰ metropolitanꝰ taliagerit. regis ħaurib

Expanded text:
a fidelibus largiuntur, aliquid auferat, et juri suo, aut cathedrae propriae unitati connectat. averunt Ecclesiam, licitum sit hanc bonae intentionis habere solertiam, ut, si sacerdotem seu ministrum aliquid ex collatis rebus praeviderint defraudare, aut commonitionis honesta conventione compescant, aut talia episcopo, aut judici corrigenda denuntient. Quod si talia episcopus agere tentat, metropolitano ejus haec insinuare procurent. Si autem metropolitanus talia gerit, regis haec auribus
Abbreviated transcription (Latin):
tuid÷ enĩ pictꝰam ad orare. aliud piccȩ historiã qͣ fit adoranđ addiscere.
Na qͥ legentib scrpta. ħ idiotiᷤ p̃stat picta cernentib .qr in ipsa ignoranteᷤᷤ
uident qd seqͥ debeant in ipsa legt̃ qͥ lict̾as nesciũt᷑. Unde ⁊ p̃cipue gentib
recto zelo in caute succendis. ferocib animiᷤᷤ scandalũ generariᷤᷤ Frangi gͦ
nͣ debut . q ñ ad ad orand in eccłiiᷤᷤ. s adistruendaᷤᷤ solũ mͦ m̃te ᷤᷤ fuit nesci¬
entuĩ collocatũ. ⁊ qr in lociᷤᷤ uenerabilib scoꝵ depingi historiaᷤᷤ ñ sineratioẽ
uetꝰtaᷤ ad misit. sizelũ discretionẽ c̃didisses sine dubio ⁊ eaq̃ intendebaᷤᷤ
salubrit̾ obtinere. i collectũ grege̾ ñ disꝑ gere s potiꝰ pot̾as cͥggare ut pasto¬

Expanded text:
t enim picturam adorare, aliud per picturae historiam quid sit adorandum addiscere. Nam quod legentibus Scriptura, hoc idiotis praestat pictura cernentibus, quia in ipsa ignorantes vident quod sequi debeant, in ipsa legunt qui litteras nesciunt. Unde et praecipue gentibus decuerat, ne dum recto zelo incaute succenderis, ferocibus animis scandalum generares. Frangi ergo non debuit quod non ad adorandum in ecclesiis, sed ad instruendas solummodo mentes fuit nescientium collocatum. Et quia in locis venerabilibus sanctorum depingi historias non sine ratione vetustas admisit, si zelum discretione condiisses, sine dubio et ea quae intendebas salubriter obtinere et collectum gregem n
Abbreviated transcription (Latin):
nob donã fuisset̃ studis nũtiata : ita cordi nr̃o ÷ nata lȩticia ut negare ea
đ sine uerecũdia c̃do memorare ñ possumꝰ fr̾nitatẽtua̾ gra̾uiaacã qͥb dã¬
exponere. Quã rẽ ita moleste suscepunꝰ ac sumꝰ uehem̾tiꝰ asꝑnati utea
q̃ pͥꝰ dicta suerant ingemitũ ⁊ tristiciã uertemꝰ qͥ a in unoseorecũ
iouis laudis ixũi laudeᷤ ñ capiunt ⁊iꝗͣ graue nefandũq sit epͣis canere ss e purget.¬
ꝗđ nec laico religioso cueniat. ipse c̃siđa. I Qđ ep̃s obiecto crimine sacramtoce xi
in iudia. ut qͦs in pͣuoꝵ actuũ ꝑpetrationẽ dõ s resistente dec ꝑꝑͦnͣua let
opinioneᷤ eoꝵ. falsa ad p̾sẽs insimulatione dilaceret. Qm̃gͥ qͣdã ct sa
uera eẽat districta diutiꝰ fecimꝰ inqͥsitiõe ꝑqͥrere. Aullã in eode hiqͣdic¬

Expanded text:
 fuissent studiis nuntiata, ita cordi nostro est nata laetitia, ut negare ea quod sine verecundia memorare non possumus, fraternitatem tuam grammaticaexponere. Quam rem ita moleste suscepimus, ac sumus vehementius aspernati, ut ea quae prius dicta fuerant in gemitum et tristitiam verteremus, quia in uno se ore cum Jovis laudibus Christi laudes non capiunt. Et quam grave nefandumque sit episcopis canere quod nec laico religioso conveniat, ipse considera. Et quamvis dilectissimus fiinvidia, ut quos in pravorum actuum perpetrationem, Deo sibi resistente, decipere non valet, opiniones eorum 597 falsa ad praesens simulando dilaceret. Quoniam igitur quavera essent districta diutius fecimus inquisitione perquiri, et nullam in eo de iis quae dic
Abbreviated transcription (Latin):
alieniᷤᷤ gaucdustãꝗͣ deppͥis erultãs In corrigendiᷤ uitis seruienᷤ. In fo¬
uenđ iureatib auditoꝵ. aniũ demulcenᷤ. In irauiditiũ sine iratenens
In tͣnqͥllitate aut̃ seueritatissue censurã ñ defereaᷤ. heo : fr̃ carissi me
pallii acceptio ꝗ sissollicite seruauers.q̃ foriᷤ a ccepisse ostenderiᷤ in¬
tꝰ habes.

Expanded text:
ultans, in corrigendis uiciis pie seuiens, in fouendis uirtutibus auditorum animos demulcens, in ira iuditium sine ira tenens, in tranquillitate seueritatis iuste censuram non deserens. Haec est, frater karissime, pallei accepti dignitas, quam si sollicite seruaueris, quod foris accepisse ostenderis, intus habebis.
Abbreviated transcription (Latin):
docen O portet gꝰ eũ qͥ ordinandꝰ :: usq ad hancetatẽ legitimã¬
habuerit secta. similit̾ ⁊d abarbaris aut ad ñisstultiᷤᷤ suerint.
castinti: Imorib digni fuerint uisi: hoᷤ canon ad mittit ad de¬
a se carnaleᷤ concupiscentiã ã putari castraueritse: Non eñ ad¬
mitti docernimꝰ ad aliq clericatꝰ officiũ. Qd suã ame fue rat
ꝓ motꝰ adclerũ ꝓ hibit: a suo ministerio deponat᷑ Cade

Expanded text:
docere. Oportet ergo eum qui ordinandus est usque ad hanc aetatem legitimahabuerit secta, similiter et qui a barbaris aut dominis stultis fuerint castrati, et moribus digni fuerint visi, hos canon admittit ad clea se carnales concupiscentias amputari, castraverit se, non eum admitti decernimus ad aliquod clericatus officium; quod si etiam jam fuerat promotus ad clerum, prohibitus a
Abbreviated transcription (Latin):
hoim ab hoie iudicari ex arbitrio suspitiõis. ł etia extͣ ordinariousur¬
pato uiditio s potiꝰ ex legedĩ scđmordinẽ eccłe. suie ultro cfessũsiue
accu satũ atq cuictũ. Nã si noiatio suffic̾mutei dã̾nandi s̃ in nocenteᷤᷤ.¬
grogoriꝰ uicomonitorio ad ioħem defensor e̾ eunte᷑ ĩ hispaniaᷤᷤ dic. Ui deli¬
cet utalii sit̾ accusatoreᷤᷤ.⁊ alii teste ᷤ. deuidecan sarũ qͣ lita.int pꝰsente

Expanded text:
m ab homine iudicari ex arbitrio suspitionis, vel etiam extraordinario usurpato iuditio, sed potius ex lege Dei secundum ordinem aecclesiae, sive ultro confessum, sive accusatum atque convictum. Gregorius in commonitorio ad Joannem defensorem euntem in Hispanias dicit : « Videlicet, ut alii sint acc
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ clericoᷤ tẽsuꝑioriᷤᷤ ordiniᷤ qm inferioriᷤ suerit ex orte. ut scđm sino¬
dũ icena cͣgͣgatiᷤᷤ eiꝰ dẽ puintie epis uirguĩ tͣminet᷑. nec alicui lice
custodiri. relictiꝰ hiᷤ sac̾dotib qͥ in eadẽ ꝓuuntia dĩ ȩccłam nutu diuino
gub̾ nant adaliaᷤᷤ cͣuolare ꝓuintia. Qđ siqͥd fortep̾sũpserit. iab ossttio
cleri sũ motꝰ.  unuiriarũ reꝰ aboi̾b uidicet᷑. Si au maioreᷤ cause inme¬
dio fuerit᷑ deuolute. ad sede̾ apłicã sic̾ sinodꝰ statuit. auetꝰ cͣ suecu¬

Expanded text:
 fuerint exortae , ut, secundum synodum Nicaenam, congregatis ejusdem provinciae episcopis jurgium terminetur, nec alicui liceat reverentia custodiri, relictis his sacerdotibus qui in eadem provincia Dei Ecclesiam nutu divino gubernant, ad alias convolare provincias. cleri submotus, et injuriarum reus ab omnibus judicetur. Si autem majores causae in medio fuerint devolutae, ad sedem apostolicam, sicut synodus statuit, et vetus consuetu
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ sa epłam destinare . Nã suit p̃ fati siunꝰ sollicitꝰ extitisseᷤ. pꝰ ad noᷤ
ultio muberiᷤ pͣuissime qm̃ culpa debuit ꝑuenire.Thinc ad sergũ
defensorẽ. Si hõ eẽs aut districtionẽ aliqͣm habuisseᷤ ita regularĩs
discipline debiusti custoᷤᷤ existere. ut ea qͣ illic illicita cõmittunt᷑. ante
uindicta oorrigeret qͣm ad noᷤ eoꝵ nuntiꝰ ꝑueniret. Anꝰ pauca. Aa¬
si qͦ libet mͦ in hacrenegligen ł lentꝰ extiteriᷤᷤ. ita inte districtissime
noueri uidicandũ. utqd ex te nesciᷤ.pena possiᷤᷤ secante cognoscere
hueramꝰ etiã cũ ultiõe añ facta cognoscere. Sd etia hinc sacrica¬
none̾ ꝑ singła c̾ cilia de cernant. deuitanepliritatẽ: iqͥa notissi¬
ma s̃ hic ponere p̃t̾ intro. tantũ de cartaginensi c̾cilio testimoniũ

Expanded text:
pistolam destinare. Nam si, ut praefati sumus, sollicitus exstitisses, prius ad nos ultio mulieris pravissimae quam culpa debuit pervenire. » Et hinc ad Sergium defensori. Si homo esses, aut districtionem aliquam habuisses, ita regularis disciplinae debuisti custos existere, ut ea quae illicite illic committuntur, ante vindicta corrigeret, quam ad nos eorum nuntius perveniret. Sed dusi quolibet modo in hac re negligens vel lentus exstiteris, ita in te noveris districtissime vindicandum, ut quod ex te nescis, poena possis resecante cognoscerebueramus etiam cum ultione ante facta cognoscere. » Quid etiam hinc sacri canones per singula concilia decernant, devitans prolixitatem, et quia notissima sunt, hic ponere praetermitto. Tantum de Carthaginensi concilio testimonium,
Abbreviated transcription (Latin):
rerũ faciẽ appa rereti utrectoneᷤ isti plebiũ repentiniᷤᷤ in eirsib ꝓ mun¬
dane potentie uoluntate sacriᷤᷤ dignitatib. pͥ uarent᷑. ex nulla uetĩ cau sa
ear nullo collegio reatꝰ nec participatioẽ euiꝰ lib et erroriᷤ iã antedã ꝑ¬
nati tenerieoᷤᷤ c̃ uinciq e̾ sorteᷤᷤ. uttanꝗͣ ex p̃t̾ita diffimtioe̾ uidicarent᷑
abstricti. S ib eati gͥgorii c̃digna inuetio adutabanũ ep̃m sepontinił

Expanded text:
rerum facies appareret, ut rectores isti plebium repentinis incursionibus, pro mundanae potentiae voluntate, sacris dignitatibus privarentur, ex nulla veteri causa, ex nullo collegio reatus, nec participatione cujuslibet erroris jam ante damnati, teneri eos convincique consortes, ut tanquam ex praeterita diffinitione judicarentur obstricti. » Sed et beati Gregorii
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ aderitũ uenuint etiã nc̃ lex anti qͣ regulariꝰq seruibitꝰi itaut
siqͥs eg̃dit᷑ e corpore. ultimo. i necessario uĩatico minime pͥuet᷑. Qđ
rit. sit int̃ eo qͥ comunionẽ oratioistantũ mͦ csequitt᷑. Gnralit᷑ uloĩ cuu¬
lib in exitu posito iposcenti s comuniõis gͣrã tribui. epͣsꝓ babilit᷑¬
ẜ eand cõmunionẽ obeunte̾ absolui p̾cipiunti lecce dudisti decerneatẽ
beatũ gͣgoriũ. Qsqͥs pͣsumit aut soluere qͦs pͣfata cͣcilia qͦrũ pͥmũ
ẽ nicenũ religant. aut ligare qͦs soluunt. qͥsqͥs gͦ aluid sapit : aua¬
fecerat excordiꝰ intimo dixͣ. Peccauid no. Litẽ. qe ꝑcussit corsiui

Expanded text:
qui ad exitum veniunt, etiam nunc lex antiqua regularisque servabitur, ita ut si quis egreditur e corpore, ultimo et necessario viatico minime privetur. Qrit, sit inter eos qui communionem orationis tantummodo consequuntur. Generaliter autem omni cuilibet in exitu posito, et poscenti sibi communionis gratiam tribui, epiper eamdem communionem obeuntem absolvi praecipiunt. » Et ecce audisti decernentem beatum Gregorium: « Quisquis praesumit, aut solvere quos praefata concilia, quorum primum est Nicaenum, religant, aut ligare quos solvunt: quisquis ergo aliud sapit, anafecerat, ex cordis intimo dixit: Peccavi Domino ; et item: Qui
Abbreviated transcription (Latin):
aut ap̃ clarissim&ᷤ ꝓuintiarũ uidiceᷤ. aut etia ut ad solet he ap̾ clarissi¬
mũ magistrũ cens: ingͣdienteᷤᷤ. ⁊ qͣrente ᷤᷤ tanqͣm abaliopassi aliͥ ct᷑ legeᷤ
autalit᷑ in iusticiã sustinenteᷤ. autdãpni factitesteᷤ uolit᷑ ꝓducere ine
pꝰea obiciat᷑ eis qͥa ꝑ unã partẽ gesta ofecta s. opareet i illũ in illa ciuitate
c̃stitiitũ uh testimoniadant᷑ ad moneri e̾ uidice aut defensor eaduenire
aut audireteste ᷤᷤ Suiꝰ noluerit aduenire s cͣtẽpserit. utex una pare cesti¬
monia adũsꝰ aliã inutilia s̃. sanetunꝰ huiꝰ modi testimonia itaualere. tãqͥ
siñ exina parte cͣsisterent. s eciã ipsoᷤ pͥsenteᷤ fuissẽt facta Sirepudiaueri

Expanded text:
udices, aut etiam, ut assolet, hic apud clarissimum magistrum census ingredientes, et querentes tamquam ab alio passi aliquid contra leges, aut aliter iniusticiam sustinenles damni facti, testes volunt producere, ne postea obiciatur eis, quia per unam partem gesta confecta sunt oportet et illum? in ipsa cconstitutum ubi testimonia dantur, admonitum a judice sive a defensore, advenire aut audire testes. Si vero noluerit advenire, sed contempserit ut ex hoc ab una parte testimonia adversus aliam inutilia sint, sancimus hujusmodi testimonia ita valere, tanquam si non ex una parte consisterent, sed etiam ipso praesente fuissent facta. Si enim repudiaveri
Abbreviated transcription (Latin):
noᷤ in toto or betrarũ insui c̃stitutioiͣb uiuunt ⁊ siqͥt usqͣm alit̾ ꝗͣ illi
statuere p̃sumit᷑ : sinecunctatiõe cassat᷑. Q hiuo sẽsleo adpulcheriã
augꝰtã. Cont᷑ statuta in qͥt canonũ patͣnoꝵ qͥ ante longissimeetatiᷤ auro.
inurbenicena spãlih s̃ fundata decretiꝰ. nichil ciuꝗͣ audẽ ccedie᷑.
Ita ut siqͥs diũsũ aliđ decernere uelit se potiꝰ nunuat qm illa corrũpat
Qͣ siut oportet acunctiᷤ pontificib intemerata seruent᷑  ꝑ unuisaᷤᷤ eccłas

Expanded text:
nos in toto orbe terrarum in suis constitutionibus vivunt; et si quid usquam aliter, quam illi statuere, presumitur, sine cunctatione cassatur. Sanctus etiam Leo ad Pulcheriam augustam: Contra statuta, inquit, canonum paternorum, quȩ ante longissimȩ etatis annos in urbe Nicena spiritualibus sunt fundata decretis, nihil cuiquam audere conceditur, ita ut, si quis diversum aliquid decernere velit, se potius minuat quam illa corrumpat. Quȩ si ut oportet a cunctis pontificibus intemerata serventur, per universas
Abbreviated transcription (Latin):
uere spm ordinata cͣclitio. nulla unꝗ ÷ parte solubił. nulla smet demulti¬
plicatiõẽ ẽ gͣgatiõis synodalia c̃pilia blandiant᷑. neq trecentiᷤᷤ uii decẽ¬
atq octo ep̃is qͣmtũ lib copiosior nũrs sac̾dotũ ł cõꝑare se audeatł
p̃ferre.cũ tanto duunitꝰ pͥuilegio nicena sit synodꝰ cͣsecͥta. ut suie ꝑ pau¬
tioreᷤᷤ siue ꝑ plureᷤᷤ ex łastica uiditia celebrent᷑: oĩ penitꝰ auetoritate

Expanded text:
 Spiritum conditio nulla unquam est parte solubilis. Nulla sibimet de multiplicatione congregationis synodalia catque octo episcopis quantumlibet copiosior numerus sacerdotum vel comparare se audeat vel proferre; cum tanto divinitus privilegio Nicena sit synodus consecrata, ut, sive per pauciores sive per plures ȩcclesiastica iudicia celebrentur, omni penitus auctori
Abbreviated transcription (Latin):
fessio dat᷑
uaꝑ u̾sis hereticiᷤᷤ tanquã ademonib eadẽ ipsa
c̃fessio
ulsꝰ aluuiat. hos condẽpnat. in utrisq tñ agnos¬
cenda
apꝓhanda in neutriꝰ neganda. uiolanda. Undu apłs
siac̃i nec ei caritatiꝰ oꝑa cͣ uingebant. eᷤ exista demonũ coͣ̾ ꝑationa c̃iunc᷑ Ac idõ
seaddm̃ ꝑtinere existimarent. qd uerũ dedõ credent etia si bona oꝑa adiun¬

Expanded text:
fessio, datur a peruersis haereticis tamquam a daemonibus eadem ipsa confessio; illos adiuuat, hos condemnat, in utrisque tamen agnoscendo approbanda, in neutris negando uiolanda. unde et apfidem nec ei caritatis opera coniungebant, eos ex ista daemonum conparatione conuicit, ne ideo se ad deum pertinere existimarent
Abbreviated transcription (Latin):
colligaũ. si cꝰ ÷ baptis mꝰ trinitati noĩe cͣ secratꝰ cõmunicatio corporiᷤᷤ
⁊ sanguineᷤ ipsiꝰ isiqͥd alud inscript᷑is canoniciᷤᷤ cõm̃dat᷑ exceptiᷤᷤ
hiꝰ qͣ seruitute̾ popłi uet̾is ꝓcongruentia cordiᷤᷤ illoꝵ. ⁊ ꝓphetici
tpͣrisonerabant. qͣ un qͥnq libriᷤ moysi legunt᷑. Alla aũt q̃ nͣ̃serip¬
ea s tradita custodimꝰ. q qͥd ẽ tototrarũ orbe seruant᷑ dat᷑ intel
auctorteaᷤ cõm̃ data atq statuta retineri. sicutiq diũ passio ⁊i
resurrectio ⁊ascensio incelũ. ⁊ ad uentꝰ decȩlo sp̃s scĩ anniu̾saria

Expanded text:
uti est baptismus trinitatis nomine consecratus, communicatio corporis et sanguinis ipsius et si quid aliud in scrip- - turis canonicis commendatur exceptis his, quae seruitutem populi ueteris pro congruentia cordis illorum et prophetici temporis onerabant, quae et in quinque libris Moysi leguntur. illa autem, quae non scripta sed tradita custodimus, quae quidem toto terrarum orbe seruantur, datur intauctoritas, commendata atque statuta retineri, sicuti quod domini passio et resurrectio et ascensio in caelum et aduentus de caelo spiritus sancti anniuersaria
Abbreviated transcription (Latin):
nensis. Celestiꝰ. Maximianꝰ. Priscillianꝰ. ꝑsilianꝰ abhispania. Nesto¬
riꝰ censtantinopolitanꝰ Marimꝰ. Unicꝰ. Iampeciꝰ. Dioscorꝰ. Eutices
letrus: ⁊ aliꝰ petrꝰ. e qͥb unꝰ alexandriã. aliꝰ antiochiã maculauit.¬

Expanded text:
nensis, Coelestinus. Maximinus, Priscillianus ab Hispania, Nestonensis, Coelestinus. Maximinus, Priscillianus ab Hispania, Nestorius Constantinopolitanus, Maximus Cynicus, Lampetius, Dioscorus, Eutyches, Petrus, et alius Petrus, e quibus un
Abbreviated transcription (Latin):
Aib qͥappellat᷑ sortes apłoꝵ a pocrifꝰ Li phisiologꝰ qͥ abbereacis
õscriptꝰ ẽ: ⁊ beati ambrosii nõe signatꝰ ÷ a pocrifꝰ bistoria eusebis
panphili apocrifa. Opuscula terculiani. apocrifa. Opuscuilatercu¬
liani a pocrifa. Opuscula lactantii. a pocrifa Opuscula a fricu. a
pocrifa. Opuscula postumia Ini ⁊galli. apocrifa. Omiscula mon¬
tam pͥscille. ⁊marimille. a pocrifa. Opuscula oĩã fausti manichei.
apocrifa. Opuscula comodiani a pocrifa. Opuscula alteriꝰ clemͣtis a-
lerãdemi apocrifa. Opuscula tharsi cipani a pocrifa. Opuscula ar nobis. Apocri
fa. Epł a abgari adim apocrifa. Passiõ cirici iuilitte : apocrifa. Las
Hȩc ibis similia qͣsimon magus. Nicholaꝰ. Eorinthus. Marcian. Basilid.
Ebion. Paulꝰ.eaiã samosatenꝰ. Fotinꝰ. ⁊ bonosus. & qͥsimili errore defecer᷑:.
Mantanꝰ qͦq cũ suis obseenissimis seqͣcib A pollinari. Ualentinꝰ siue
madnichens. faustꝰ. africanꝰ. Sabelliꝰ. Arriꝰ. Macedoniꝰ Enomiꝰ. No¬

Expanded text:
hysiologus, qui ab haereticis conscriptus, et beati Ambrosii nomine signatus, apocryphus; historia Eusebii Pamphili, apocrypha; opuscula Tertulliani, apocrypha; opuscula Lactantii, apocrypha; opuscula Africani, apocrypha; opuscula Postumiani et Galli, apocrypha; opuscula Montani et Priscillae, et Maximillae, apocrypha; opuscula omnia Fausti Manichaei, apocrypha; opuscula Commodiani, apocrypha; lexandrini apocrypha. Opuscula Tascii Cypriani apocrypha. Opuscula Arnovi  Aem., Aroc. Epistola Abagari ad Jesum apoc. Passioet his similia quae Simon Magus, Nicolaus, Cerinthus, Marcion, Basilides, Elion, Paulus etiam Samosatenus, Photinus et Bonosus qui simili errore defecerunt; Montanus quoque cum suis obscenissimis sequacibus Apollinaris, Valentinus sive Manichaeus, Faustus, Sabellius, Arius, Macedonius, Eunomi
Abbreviated transcription (Latin):
pͣsuptio ẽ. qͣ ꝓpe modũ causant᷑ uniuersi passim. seruos
ioriginarios dominoꝵ uira possessionũq fugientes sub
religiose cͣuersationis obtentu. ł ad monateria sese cõferre
ł adeccłasticũ famulatũ cͣ uiuentib qͦq pͣsulib indifferent᷑
ad mitti. Q modis oĩb ẽ amouenda ꝑnities ne ꝑ apͣiani
nominiᷤᷤ insticudũ aut aliena ꝑ uadi. aut publica uideat᷑
disciplina subuerti. p̾cipue cũnec ipsã ministerii clericalis
ac obligatione fuseari c̃ueniat dignitatẽ. Eogat᷑q ꝓstratu
militantiũ sibi cͣditioneq uirgare. aut uideri ꝗđ absit
obnaria. Iuib sollicita c̃petent᷑ int̾diccionȩ ꝓ hibitis.
modi ꝑ sonas apd setenentes ñ restituendas patronis. aut deinceps
ł acłastice seruituti. ł teligiosis congregatiomb putauertꝰ
applicandas : n uoluntate forsitan dnõꝵ sub seripte testimo¬
nio pͥmitus ab solutas ł legitima transactione c̃cessas periculũ

Expanded text:
st, qua propemodum causantur universi, passim servos et originarios dominorum jura, possessionumque fugientes, sub religiosae conversationis obtentu, vel ad monasteria sese conferre, vel ad ecclesiasticum famulatum, conniventibus quoque praesulibus indifferenter admitti, quae modis omnibus enominis institutum, aut aliena pervadi, aut publica videatur disciplina subverti, praecipue cum nunc ipsam ministerii clericalis hanc obligationem suspicari conveniat dignitatem, cogaturque pro statu militantium sibi conditioneque jurgari, aut videri, quod absit, obnoxia. Quibus solsmodi personas apud se tenentes non restituendas patronis, aut deinceps vel ecclesiasticae servituti, vel religiosis congregationibus putaverint applicandas, non voluntate forsitan dominorum, sub Scripturae testimonio primitus absolutas, vel legitima transactione concessas, periculum
Abbreviated transcription (Latin):
historie eccł. astice librosquãuis indrts narrationis sue
libro tẽptauerit. ⁊ pꝰ in laudib atq excusatione origenis
scis matici unũ scripserit libellũ ꝓpt̾ ierũ tam̃ singulare̾
noticiã qͣ ad instructio & ne ꝑtinet usq qͣq ñ dicimꝰ renn¬
endos. Itẽ orosiũ uirũ er uditissimũ c̃laudamꝰ. qr ualde¬
nobis necessariã aduersus paganoꝵ. calunias ordinauit
historiã mira qͣ breuitate cͣteriut.Att̾ uenerabilis uiri
sedulii pascale opꝰ đ eroicis de scripsit uersib : in signi lau¬
de pͣferimꝰ. Itẽ uiuenci nichilominꝰ laborios u̾ opꝰ ñ sꝑminꝰ¬

Expanded text:
historiae ecclesiasticae libros, quamvis in primo narrationis suae libro texuerit, et post in laudibus atque excusatione Orscismatici unum conscripserit librum: propter rerum tamen singularum notitiam, q. ad instructionem pertenent, usquequaque non dicimus renuendos. Idem Orosium virum eruditissimum, qnobis necessariam adversus paganorum calumnias dignam ordinavit historiam, miraque brevitate contexuit. Item, veneramur sedulii Paschale opus, quod heroicis descripsit versibus, et insigni laude praeferimus. Item, Juvenci nihilominus laboriosum opus non spern
Abbreviated transcription (Latin):
aliquẽ. illeqͥdẽ qͥ excõmunicatꝰ ẽ maioriᷤᷤ sac̾dotiꝰ auctoritate ad gram̃
scẽ cõmuniois recdeat Asaũ qͥ ñ legitime excomunicaũ. intantũ abstineat
sac᷑ cõmunioe tepꝰfantũ maiori sacdoti uisũ fuerit. ⁊ inuistefecit
isti. Inqͦꝰ capitulo pelagiꝰ itu facti estiᷤᷤ utex maioripant egͥgiꝰ poeta dicͣ
abo errore pareᷤᷤ qͣm ui diu̾sa seq̃nteᷤᷤ. Pelagiꝰ docuit paruuloᷤ recente ᷤᷤ
abut̾is matrũ nͣ baptizando ᷤᷤ inremissionẽ peecatoꝵ qr nichilt᷑ helant

Expanded text:
, ille quidem qui excommunicatus est, majoris sacerdotis auctoritate, ad gratiam sanctae communionis redeat. Is autem qui non legitime excommunicaverit, in tantum abstineat a sacra communione tempus, quantum majori sacerdoti visum fuerit, ut isti. In quo capitulo Pelagius et tu facti estis, ut ex majori parte egregius poeta dicit: Ambo errore pares, quamvis diversa sequentes. Pelagius docuit parvulos recentes ab uteris matrum non baptizandos in re
Abbreviated transcription (Latin):
religioẽ penitꝰ absoluta. S nepͣuarũ mñtiũ uersuta neꝗtia. nosmeta ꝑiuris¬
qͣndoq deuocetculpã. nec a scẽ sidĩ regula hãcasserat uenire sententiã acñdi¬
uine auctoritatᷤᷤ oracula ꝗ̃ pͣcedentiũ patrũ a serta huicnarrationi curauimꝰ
in nectenda. Aenĩ ĩ mutabił dĩtatiᷤᷤ luet dicta sẽc firmissima. crebroeneiꝰ
iuiram̃ta legunt᷑ n penitentia ꝗ sacriᷤᷤ extant mistĩi adopta. lurarenãq. di :
a seipsonullatenꝰ ordinata c̃ uellere. penitere uͦ eadẽ ordinata cũ uoluerit
ĩniutare. Sic enĩ ꝑ ieremiã dic̃. Repente loqͣradũ sꝰ gentẽ uadũs regũ.
ut eradicẽ idestrua ⁊ disꝑdã illud. Sipenitentiã egerit gen ᷤ illa amãlo suo.

Expanded text:
religione penitus absolutareligione penitus absolutaidei regula hanc asserat venire sententiam, tam divinae auctoritatis oracula quam praecedentium Patrum asserta huic narrationi curavimus innectenda. Etenim immutabilis deitatis licet dicta sint firmissima, crebro uramenta leguntur et poenitentia, quae sacris exstant mysteriis adoperta. 432 Jurare namque Dei est a se ipso nullatenus ordinata convellere, poenitere vero eadem ordinata cum voluerit immutare. Sic enim per Jeremiam dicit: Repente loquar adversum gentem et adversum regnum, ut eradicem et destruam et disperdam illud
Abbreviated transcription (Latin):
licet sint oĩno cautissime p̃cauenda. tñ siꝑiculi necessitaᷤᷤ exhiᷤ unũ tꝑrart cõru¬
lerit . id debemꝰ resoluere. q minori nexu noscit᷑ obligari. Edaũt ehiꝰ leuiꝰ. qͥdue
sit gͣuiꝰ. pietatiᷤ acumineuestigemꝰ. Et enĩ dũ ꝑuirare cõpellim᷑.creatorẽ qͥdẽ
offendimꝰ. s noͦ tantũ mͦ maculamꝰ. Sũ uͦ noxi ⁊ ꝓmissa cõplemꝰ. ⁊dĩ uissa suꝑbe
c̃cẽpnimꝰ . ꝓꝑximi sipia crudelitite nocemꝰ. cindᷤ ipso crudeliori mortiᷤ gladio
trucidamꝰ. illicent duplici culparũ telo ꝑcutim᷑. Restatgͦ ut hac nr̃a ꝑgat
sententia. qͣ miscđie patuerit uia. q ita dño ꝓbat᷑ acceptã. ut plus eã cupiat
uccũq. uiram̃ta ꝓregiȩ pocestatiᷤᷤ salute. ł cͣcutatiõẽ genaᷤᷤ. ⁊ patrie. ł haecenꝰ
stꝰ ex acta ł deinceps exaterint exigenda. oĩ custodiã. oĩq uigilantia indis¬
solubilit᷑ discernimꝰ obseruandã. Am̃broꝵ truncatiõe mortiq sententia.

Expanded text:
licet sint omnino cautissime praecavenda, tamen si periculi necessitas ex his unum temerare compulerit, id debemus resolvere quod minori nexu noscitur obligare. Quid autem ex his levius, quidve sit gravius pio rationis acumine vestigemus; etenim dum perjurarenoxia promissa complemus, et Dei jussa superbe contemnimus, ut proximis impia crudelitate noceamus, et nosipsos crudeliori mortis gladio trucidamus. Illic enim duplici culparum telo percutimur: hic triplicitsententia, quo misericordiae patuerit via. Quae ita Domino probatur accepta, ut plus eam cupiat  regiae potestatis salute, vel constitutione gentis et patriae, quae hactenus sunt exacta, vel deinceps exstiterint exigenda, omni custodia, omnique vigilantia indissolubiliter decernimus observanda, membrorum truncatione, mortisque sententia,
Abbreviated transcription (Latin):
Qđ int̾rogatiᷤ utrũ liceat infestiuitatib. scõꝵ uiditiũ ꝑagi. utrũ eadẽ
die debeat hõsi dignꝰ suerit ad mortẽ udicari. sciendũ ÷ q̃nun hᷤ festi
tamagiᷤᷤa scłarib. negotii. lad huc amortib. astinendũ fore decernimꝰ.
qm qͣmuiᷤᷤ utrũq fortasse sineculpa ualeat exereri qͣndo tͣn hi qͣ dĩ s̃
artiꝰ hõ debet herere. q̃mundi s. a sec̃uenitpenitꝰ resecare. ꝓei pue
cũ eo die admilitia diuinã acceden hõ ĩplicariũ debeat negotiᷤ scła¬
rib i ob reuerentiã taute solẽnitatiᷤᷤ. ñ oporteat in mȩdiũ deferri.
nͥ unde oib gaudiũ. par isp̃uał leticia generet᷑.e ceiti¬

Expanded text:
 interrogatis, utrum liceat in festivitatibus sanctorum judicium peragi, et utrum eadem die debeat homo, si dignus fuerit, ad mortem judicari? sciendum quoniam in his festito magis a saecularibus negotiis, et adhuc a mortibus abstinendum fore decernimus: quoniam quamvis utrumque fortasse sine culpa valeat exerceri, quando tamen his quae Dei sunt, arctius homo debet haerere, quae mundi sunt a se convenit penitus resecare: praecipue cum eo die ad militiam divinam accedens homo, implicari non debeat negotiis saecularibus : et ob reverentiam tantae solemnitatis non oporteat in medium deferri, nisi unde omnibus gaudium, pax et spiritalis laetitia generetur. Ve
Abbreviated transcription (Latin):
leo papa decernit potest regularit̃ uidicari. sc̃s gͥgoriꝰ in comonitorio
ad ioħẽ defensore demonstrat dicenᷤ. Pmũ ut uiditĩ ordinabilit̾ fiat
qͣtuiꝰ sint alii accusatereᷤ.⁊alii testeᷤ. Peinde ut causarũ qͣlita sidig¬
na exilio ł c̃ dẽpnatiõe sit exploretꝰ: ⁊ p̃sente eoqͥ accusat᷑ iuł uire¬
urando c̃t᷑ eũ testimoniũ ꝓferat᷑. ⁊ scriptiᷤ actuũ inserat᷑ iaec it¬

Expanded text:
Leo papa decernit, potest regulariter judicari, sanctus Gregorius in commonitorio ad Joannem defensorem demonstrat dicens: Primum ut judicium ordinabiliter fiat, quatenus sint alii accusatores, et alii testes: deinde ut causarum qualitas, si digna exsilio vel condemnatione sit, exploretur: et praesente eo qui accusatur, sub jurejurando contra eum testimonium proferatur, et scriptis actuum inserat
Abbreviated transcription (Latin):
reᷤᷤ eẽ dicebant. audiuimꝰ ꝑtinati ẽtinentie intendere.qͣsi ex u̾b beati ã¬
brosii i scĩ augtini ꝗ̃ parũ diligent᷑ intenderant uirũ ñ fericantẽ:⁊ a for¬
nicante mulierediscedentẽ. aliã illã uiuente ducere posse. Etgͥ causa
fornicatiõis aiiro recesserit. ñ posse rec̃ciliari. illa aũq̃ñcausa fornicati
oĩs. s aliaqͣ libet recesserit. aut rec̃ciliari. aut in nuptã debere ianere
ñ adũtente qa sic adultino sensu int̾p̃tabant᷑ ũba apłi sic̃ ullie̾t qͦs olĩ¬

Expanded text:
 beati Ambrosii, et sancti Augustini, quae parum diligenter intenderant, virum non fornicantem, et a fornicatore muliere discedentem, aliam illa vivente ducere posse, et quae causa fornicationis a viro recesserit, non posse reconciliari: illam autem quae non causa fornicationis, sed alia qualibet recesserit, aut reconciliari, aut innuptam debere remanere; non advertentes, quia sic adulterino sensu interpretabantur verba Apostoli, si
Abbreviated transcription (Latin):
sinuat. & paulopꝰ. Uoluit oculte dimittere eã. Uidenꝰ iosephsponsae
pereixorẽ s nutato occulte nuptiarũ ꝓ pot̾o. inc̃ditioe eã sponsema¬
le sponsa pareret. nimirũ ꝑpauci eeñt. qͥ eã iurginẽ in patiꝰ autuma¬
rent eẽ meretricẽ ⁊qͣ si adultã lapidaret᷑ aiũdeiꝰ. Undeii sac̃ cano¬
neᷤ in capitulo in qͦdeparentib qͥ fidẽ sponsaliaꝵ frangiint daresaentis

Expanded text:
it. Et paulo post: Voluit occulte dimittere eam . Videns Joseph sponsam peret uxorem, sed mutato occulte nuptiarum proposito, in conditione eam sponsae magem, et illa sponsa pareret, nimirum perpauci essent, qui eam virginem, et non potius autumarent esse meretricem, et quasi adultera lapidaretur a Judaeis. Unde et sacri canones in capitulo, in quo de parentib
Abbreviated transcription (Latin):
neq dimissꝰ ab uxore neq dimissa amarito altĩc̾ ungaut᷑. s ita maneant
aut sibimet rec̾cilient᷑. Qđ si c̃tẽpserint. adpenitentiã redigant᷑. Etqͥa uxor
amarito ł maritꝰ ahuxore nͥ causa fornicatioĩs ñ ualet neq debet discede
ex bac euangłica: iaptica doctrina beatꝰ augtinꝰ in libro pͥmo deadufaniᷤ
eiugis ad poltentui dic̃. Qs : qͥdicat sidiscesserit mulier a uiro ñ for nican¬
te unuptaꝑmane aticũ eiñ aluro fornicante discede oĩno ñ licedta l
itẽ hanosol ꝑ caanse fornicatiois dis magist excepit. cũ dedit ttenda loq̃

Expanded text:
neque dimissus ab uxore, neque dimissa a marito, alteri conjungatur; sed ita maneant, neque dimissus ab uxore, neque dimissa a marito, alteri conjungatur; sed ita maneant, aut sibimet reconcilientur. Quod si contempserint, ad poenitentiam redigantur. Et quia uxor a marito, vel maritus ab uxore, nisi causa fornicationis, non valet neque debet discedere, ex hac evangelica et apostolica doctrina beatus Augustinus in libro primo de adulterinis Conjugiis ad Pollentium dicit: Quis est qui dicat, si discesserit mulier a viro non fornicante, ut innupta permaneat, cum ei nisi a viro fornicante discedere omnino non liceat? Et item: Hanc solam causam fornicationis Dominus magister excepit, cum de dimitten
Abbreviated transcription (Latin):
ceper᷑ decernit. ut epali c̃sirmatioẽ firment᷑. ita ħ ñ c̃iugis fide s copula¬
noĩs imago eocł astica sanctiõe soluat᷑: ⁊in eoqͥ indiget ẽẽcł astica medicina
apponere adhucetiã alia ꝓcuramꝰ. Ait aũ beatꝰ augtinꝰ in libro denuptis ic̾cu¬
piscentia. Relinquet hõ inqͥenꝰ patrẽ .i matrẽ. ⁊ ad berebit uxori sue:ier̃ duo
in carneuna. Qđ magnũ sacͣmtũ dic̃apłs in xp̃o ⁊ in eccła. Qđ gͦ ÷ in xp̃o. unec¬
cła magnũ. ħ insuigłis qͥbq. uiriᷤᷤ atq uxorib minimũ. s tñẽ iunctiõis in se¬
parabił sacͣ m̃tũ. Q ꝓpt̾ legalit̃ inuptialit̃ copulati. excepta causa fornicati¬
oĩs separari ñ posst̃. Et causa fornicatiõi̾s separati. aut ꝑ manere innura. aut
mutuo debent rec̃ciliari. Sic̃ euangłica ⁊ apłica docet auetorita. ⁊ affrica¬
na sinodꝰ definiuit. P lacuit inqͥ en  ut scđm euangłicã ⁊ apłicã disciplina

Expanded text:
haec non conjugii fides, sed copulationis imago, ecclesiastica functione solvatur, et in eo qui indiget ecclesiastica medicina apponere adhuc etiam alia procurabimus. Ait enim beatus Augustinus in libro de Nuptiis et Concupiscentia: Relinquet homo, inquiens, patrem et matrem, et adhaerebit uxori suae, et erunt duo in carne una : quod magnum sacis atque uxoribus minimum, sed tamen conjunctionis inseparabilis sacramentum. Quapropter legaliter et nuptialiter copulati excepta causa fornicationis, separari non possunt; et causa fornicationis separati, aut permanere innupti, aut mutuo debent reconciliari, sicut evangelica et apostolica docet auctoritas, et Africana synodus definivit: Placuit, inquiens, ut secundum evangelicam et apostolicam disciplinam,