comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
num caelorum: Et iohannes
euangelista pefest : quodihs̃
cumdiscipulis suis inchana
etililecie inuitatus adnup¬
ticis primum hibi signum
fecerit a quas inuina uesto¬
do : Hoc fecit primum signũ
ihs in canagtdilece : et manifes¬
tauit gloriam suam et credi¬
derunt in eum discipuli eius:
unde et in lax dicitur. hoc primũ
bibe uelo citer fac quia temx¬
⁊ cibulor et terra nepthalim
prima xp̃iuidere mira cula
ut primabiber& fidei potio¬
nem quae primauide ro tdñm
si gna facientem : Et iuxta
hebraicum primo tempore
peleua taesse dicitur onere
peccatorum : quia in regionib
ducrum tribuum primum
saductoreuan gelium proce¬
dicauit : Vnde et insexage¬
simo septimo psclmodicitur:
Uenedicite dnm̃ defontibus
isrł ibibeniam in adulescen¬
tior pculus a postolus in mor¬
tis excessu : qui &clibi loque¬
batur siue mente excedimusdõ:
principes tabulon principes
nepthalim duceseorum: quiis
his cribubus corum fuere uicul
dequibus duces nr̃i capostoli cre¬

Expanded text:
s Evangelista refert quod Jesus cum discipulis suis in Cana Galilaeae invitatus ad nuptias, primum ibi signum fecerit, aquas in vinum convertendo: Hoc fecit principium signorum Jesus in Cana Galilaeae: et manifestavit gloriam suam: et crediderunt in eum discipuli ejus . Unde et in LXX dicitur: Hoc primum bibe, velociter fac: quia terra Zabulon et terra Nephthali prima Christi videre miracula: ut prima biberet fidei potionem, quae prima viderat Dominum signa facientem. Et, juxta Hebraicum, primo tempore relevata esse dicitur onere peccatorum: quia in regionibus duarum tribuum primum Salvator Evangelium praedicavit. Unde et in sexagesimo septimo Psalmo dicitur: Benedicite Dominum de fontibus Israel. Ibi Benjamin adolescentior ; Paulus apostolus, in mentis excessu: qui et alibi loquebatur: sive mente excedimus Deo : Principes Zabulon, principes Nephthali duces eorum; quia in his tribubus fuerunt viculi, de quibus duces nostri Apostoli cre
Abbreviated transcription (Latin):
itauesterunt: adducetdñs
superte et super populum
tuum et superdomum pa¬
tristuidies quae nec dum
uenerunt : ex quadie sustulit
effrocim aiuda regem assy¬
riorum : Quod quem sensum
habecit scire non possumus:
nisi foste hocdicendum est
quod peccatorum suorum
magnitudine effricim id ÷
samaria primum ad se aissr̃¬
riorum fecerit impetum
declinare : Aliter interim
nunc duo reges pocsin et pha¬
cecie quite obsident et uas¬
tare festinant breuitem¬
pore subuestentur : Tucie
cutem uastationis tempus
illud adueniet: quando quod
num quam spera ueras. im¬
monum quam metueracs
cissyrius uenerit: Per quae
docet domui dauid: non sy¬
riam et samariam: sed
assyrios esse metuendoss prae¬
sentiergo formidine liberat

Expanded text:
ita verterunt: Adducet Dominus ita verterunt: Adducet Dominus super te, et super populum tuum, et super domum patris tui dies, qui necdum venerunt, ex qua die abstulit Ephraim a Juda regem Assyriorum. Quod quem sensum habeat, scire non possumus, nisi forte hoc dicendum est, quod peccatorum suorum magnitudine Ephraim, id est, Samaria primum ad se Assyriorum fecerit impetum declinare. Aliter: Interim nunc duo reges Rasin et Phacee, qui te obsident, et vastare festinant, brevi tempore subvertentur: tuae autem vastationis tempus illud adveniet, quando, quod numquam speraveras, immo numquam metueras, Assyrius venerit. Per quae docet, domui David, non Syriam et Samariam, sed Assyrios esse metuendos. Praesenti ergo formidine liberat,
Abbreviated transcription (Latin):
facilem habebit intellegen¬
tiam quod ad mysteriumꝰ et
in uocationem nominis eius
tena sprice et samariie
cissyrio superante uastetur.
et domus daiuid liberetur
ciduobus regibus quos metuit:
roc sin uidelicet et phaceae :
Ad ducet dñs superte et sper
populum tuum et superdo¬
mum patristui dies qui non
uenerunt a diebus sepanatio¬
nis effrocim cuuda cum rege
aisspriorum
Locusiste perhiperbaton
legendus est: Denique et
nos secuti hebracicam uerita¬
tem : itaeum interprocetati su¬
mus: odomus dauid cuisculta
quaedico: ut derelinquatur
tera syrice et scimariae
aifticiae regum duorum quos
tuuehemen tissime formidas
Adducet dñs superte et sup
domum patristuidauid quos
num quam htibuisti exeo
tempore quodecem tribus
ciducibus separetae sunt : et
regnum in sa maria habere
coeperunt: Adducet autẽ
ipsos dies id est tempora cum
rege assyriorum: ut illissu¬
peratis aatque subuersis.
tuem manuhelis pracesentia
libereris : LeX hunclocum

Expanded text:
facilem habebit intelligenfacilem habebit intelligentiam. Quod ad mysterium et invocationem nominis ejus terra Syriae, et Samariae, Assyrio superante, vastetur: et domus David liberetur a duobus regibus quos metuit, Rasin videlicet, et Phacee. Adducet Dominus super te, et super populum tuum, et super domum patris tui dies qui non venerunt a diebus separationis Ephraim a Juda, cum rege Assyriorum. Locus iste per hyperbaton legendus est. Denique et nos secuti Hebraicam veritatem, ita eum interpretati sumus: O domus David, ausculta quae dico, ut derelinquatur terra Syriae et Samariae a facie regum duorum, quos tu vehementissime reformidas: adducet Dominus dies super te, et super domum patris tui David, quos numquam habuisti ex eo tempore quo decem tribus a duabus tribubus separatae sunt, et regnum in Samaria habere coeperunt. Adducet autem istos dies, id est, tempora cum rege Assyriorum, ut illis superatis atque subversis, Emmanuelis praesentia libereris. LXX hunc locum
Abbreviated transcription (Latin):
dum est et econtrtrrio herodes
scribae capharisei peproban¬
tur : qui prouno in fante multa
paruulorum milia trucidarunt:
Prius enim quam sciat puer
reprobare malum et eligere
bonum : derelinquetur terrr
quam tude testatis cifacie
ducim regum suorum ⁊
Sexto imperii anno e zechicie
estcibassyriis capta samaria
idest tricesimoprimo anno
cie tatis ipsius : Sirtccque iste
qui nasciturus uel de uirgine
ut nos probamus uel decid¬
ulescentula ut iudaeiuolua.
butyrum et mel comedet:
et tam paruuluserit : ut ma¬
lum abono discernere nequeat.
Et an tequam ille tempus egre¬
dicctur infantiae: terroc syricie
et scimaricie uastanda est cib
cissyriis: respondecint hebrei
quo modo etechias triginta
et uno annis in fantulus prace¬
diceretur. et tam rudis ce¬
tatis. ut mel et butyrum co¬
medens. iuxta nineuiticos
pueros nec sinis tram nec dex¬
tram id est nec malum nee
bonum nouerit : Relatum
cutem ad emmanuhel quod
interpracetatur nobiscumds

Expanded text:
dum est. Et e contrario Herodes, dum est. Et e contrario Herodes, Scribae ac Pharisaei reprobantur , quia pro uno infante multa parvulorum millia trucidarunt. Prius enim quam sciat puer reprobare malum et eligere bonum, derelinquetur terra, quam tu detestaris, a facie duorum regum suorum. Sexto imperii anno Ezechiae est ab Assyriis capta Samaria , id est tricesimo primo anno aetatis ipsius. Sic itaque iste qui nasciturus, vel de Virgine, ut nos probamus, vel de adolescentula, ut Judaei volunt, butyrum et mel comedet, et tam parvulus erit, ut malum a bono discernere nequeat, et antequam ille tempus egrediatur infantiae, terra Syriae et Samariae vastanda ab Assyriis sit: respondeant Hebraei, quomodo Ezechias triginta et uno annis infantulus praedicetur, et tam rudis aetatis, ut mel, et butyrum comedens, juxta Niniviticos pueros, nec sinistram, nec dexteram, id est, nec malum, nec bonum noverit. Relatum autem ad Emmanuel, quod interpretatur, nobiscum Deus,
Abbreviated transcription (Latin):
culo constituta nomen em¬
manuhelis id est nobiscumds̃
non mireris adreinouitatem
si uirgodm̃ pariat. qui tantã
habeat potestatem. ut multo
post tempore nasciturus. te
nunc liberet inuocatus: ipse
est enim quiuisus est abrocham:
et locutus est cummorse
Dicam etaliud mirabilius
neeum putes infantas mate
nasciturum: cibis utetur infantie
butrrum comedet elac ⁊
euangelis tatestetur. puer
cutem proficiebat scpientia
et cetate et gractia apud dm̃
et aipud homines Ethocdica¬
tur ut ueritts humani corpo¬
ris ad probetur: tamen
cidhuc pannis in uolutus et
butrropastus hacmellehabe¬
bit bonimalique iudicium.
ut reprobans mala eligat
bon& non quo hoc fecerit
aut reprobauerit uel elegerit
sed quo scierit reprobare et
eligere ut perhaec uerba
nos camus in fantiam humani
corporis. diuinae non prace¬
iudiccsse scipientiae: Denique
iacentem in pracesȩpe: angeli
pastoribus nuntiant magi
cidorant deoriente uenientes
quo sutique electos esse creden¬

Expanded text:
culo constituta nomen Emculo constituta nomen Emmanuelis, id est, nobiscum Dei; non mireris ad rei novitatem, si Virgo Deum pariat, qui tantam habeat potestatem, ut multo post tempore nasciturus, te nunc liberet invocatus; ipse est enim qui visus est Abraham, et locutus est cum Mose. Dicam et aliud mirabilius, ne eum putes in phantasmate nasciturum, cibis utetur infantiae, butyrum comedet et lac. Eeo Evangelista testetur: Puer autem proficiebat sapientia et aetate et gratia apud Deum et homines : et hoc dicatur, ut veritas humani corporis approbetur: tamen adhuc pannis involutus, et butyro pastus ac melle, habebit boni malique judicium, ut reprobans mala, eligat bona. Non quod hoc fecerit, aut reprobaverit, vel elegerit; sed quod scierit reprobare et eligere, ut per haec verba noscamus, infantiam humani corporis divinae non praejudicasse sapientiae. Denique jacentem in praesepio Angeli pastoribus nuntiant: Magi adorant de Oriente venientes, quos utique electos esse creden
Abbreviated transcription (Latin):
et natiuitate. cum eo tempore
quo regnare coeperit achar
iam nouem etechias esset
annorum nisi fostesextũ
et echiaeregni annum quo est
captit saimaria infantiam
cius appellari dicant non
aetatis sedimperiis quod co¬
actum esse atque uiolentum:
etiam stultis patet : Ouidã
denostris iscuam prophetã
duos filios habuisse conten¬
dit ia sub etemmanuhel:
et emmanuhel deprophetis¬
scc uxore eius esse generactum
intrpum dñi scluatoris ut
prios filius ia sub: quod inter¬
pracetatur relictus siue con¬
significet. qui relictus est. et
postea reuersurus ⁊ secundis
cuitem idest emmanuhel est
nobiscum ds̃ gentium uoca¬
tionem. postquam uerbum
caro factum est. et habita¬
uit in nobis
Putyrum et mel comedet:
But sciat reprobare ma¬
lum et eligere bonum:
Proquolax trocnstulerunt:
antequam sciat : quod que
sequitur ad sumere malum:
in hebraceo non habetur:
Et est sensus : Odomus dauid
cuidĩ sermone pracecipitur.
Vt uoces id est in uoces inperi¬

Expanded text:
dicitur et nativitate, cum eo tempore dicitur et nativitate, cum eo tempore 111 quo regnare coepit Achaz, jam novem Ezechias esset annorum, nisi forte sextum Ezechiae regni annum, quo est capta Samaria, infantiam ejus appellari dicant, non aetatis, sed imperii. Quod coactum esse atque violentum, etiam et stultis patet. Quidam de nostris Isaiam prophetam duos filios habuisse contendit, Jasub et Emmanuel: et Emmanuel de prophetissa uxore ejus esse generatum, in typum Domini Salvatoris: ut prior filius Jasub, quod interpretatur relictus, sive consignificet, qui relictus est, et postea reversurus. Secundum autem, id est, Emmanuel, et nobiscum Deus, gentium vocationem, postquam Verbum caro factum est, et habitavit in nobis. Butyrum et mel comedet, ut sciat reprobare malum, et eligere bonum. Pro quo LXX transtulerunt, antequam sciat: quodque sequitur, assumere malum, in Hebraico non habetur. Et est sensus: O Domus David, cui Dei sermone praecipitur, ut voces, id est, invoces, in peri
Abbreviated transcription (Latin):
turussit : nuncate emmanuelis
appelletur uocabulo: uerbũ
carthi quod omnes inter¬
pracetati sunt uocabis: Potest
intellegi et uocabit. quo ipsa
scilicet uirgo quae concipiet
et pariet hocxpm̃ appella¬
tura sit nomine :in multis ser¬
monibus quae euangelis tace
uel apostoli delibris ueteribus
&d sumpserunt: curiosiuscid¬
tendendum est non eos uerbo¬
rum ordinem securos esse sed
sensum : Vnde et in pracesenti
loco proconcipiet inutero
matheus posuit in utero habe¬
bityet prouoaabis uocabunt :
Hebreihoc dee rechia filio achat
prophetari arbitrantur.
Quod ipso regnante sitcapta sa¬
maria quod omnino probari
non potest ⁊ siquidem achat
filius ioatham regnauit super
iudam ethierusalem annis sede¬
chim: cui successit in regnofilius
eius etechics annos noctus ui¬
gintei quinque. et regneuit
super iudam et hierus clem annis
uigintinouem: Quomodo ergo
uidemus primo anno achat
hancadeum fecctam prophetiã
de etechiȩ conceptu

Expanded text:
turus sit, nunc a te Emmanuelis turus sit, nunc a te Emmanuelis appelletur vocabulo. Verbum CARATHI  , quod omnes interpretati sunt vocabis, potest intelligi et vocabit: quod ipsa scilicet Virgo quae concipiet et pariet, hoc Christum appellatura sit nomine. In multis testimoniis quae Evangelistae vel Apostoli de libris veteribus assumpserunt, curiosius attendendum est, non eos verborum ordinem secutos esse, sed sensum. Unde et in praesenti loco, pro concipiet in utero, Matthaeus posuit, in utero habebit : et pro vocabis, vocabunt. Hebraei hoc de Ezechia filio Achaz prophetari arbitrantur, quod ipso regnante sit capta Samaria: quod omnino probari non potest. Siquidem Achaz, filius Joatham, regnavit super Judam et Jerusalem annis sedecim : cui successit in regnum filius ejus Ezechias, annos natus viginti quinque, et regnavit super Judam et Jerusalem annis viginti novem. Quomodo ergo, ut demus primo anno Achaz hanc ad eum factam prophetiam, de Ezechiae conceptu
Abbreviated transcription (Latin):
interficietis uirum solum qui
concubuitcum ea. et puellae
nihil facietis : Non estadu¬
lescentulae peccatum mostis
quia quomodo siquis insurgat
contra proximum suum etin¬
terficiat animam eius. sichoc
nego tium accidit: Inagro
inuenitecon: lamauit puella
desponsata. et non in uentus¬
esł qui cuxiliaretur ei
et in regum uoluminelegim :
quod quaesierint puellam
uirginem nomine aibis ac. et in¬
troduxerint adregem quae
dormiret et foueret eum.
Et eratpuella pulcranimis
et minis trabat ei et rex non
cognouit em. Quodque sequi¬
tur. Et uocabis nomen cius em¬
manuhel Et IXX Et tresreliqui
similiter troenstulerunt. proquo
in matheo scriptum est uocaibua
quod in hebrico non habetur:
Ergo istepuer quina scetur ex uir¬
gine odomus dauid: nunca te
appelletur emmanuhel. idest
nobiscum ds̃. quiarebus ipsis
probabis aduobus inimicis libe
sentem Et qui posteti uocabitur
ihs̃ id est scluctor Eoquoduni¬
uersum hominum genus salua¬

Expanded text:
interficietis virum solum, qui interficietis virum solum, qui concubuit cum ea, et puellae nihil facietis: non est adolescentulae peccatum mortis. Quia quomodo si quis in insidiis insurgat contra 110 proximum suum, et interficiat animam ejus, sic hoc negotium accidit. In agro invenit eam: clamavit puella desponsata, et non est inventus qui auxiliaretur ei. Et in Regum volumine legimus , quod quaesierint puellam virginem nomine Abisag, et introduxerint ad regem, quae dormiret cum eo, et foveret eum et erat puella pulchra nimis, et ministrabat ei, et rex non cognovit eam. Quodque sequitur: Et vocabis nomen ejus Emmanuel, et LXX et tres reliqui similiter transtulerunt, pro quo in Matthaeo scriptum est, vocabunt: quod in Hebraeo non habetur. Ergo iste puer qui nascetur ex Virgine, o domus David, nunc a te appelletur Emmanuel, id est, nobiscum Deus, quia rebus ipsis probabis a duobus inimicis regibsentem: et qui postea vocabitur Jesus, id est, Salvator, eo quod universum hominum genus salva
Abbreviated transcription (Latin):
punica quae de hebroceorum
fontibus ducitur: proprie
uirgo alma appellatur: et
ut risum pracebeamus iudaeis
nr̃o quoque sermone alma
scc̃ dicitur: Omnium que
pane linguarum uerbis
utuntur hebraei: ut est illud
incantico canticorum de
gracco ΦopΙON idest fercu¬
lum sibi fecit slomon. quod
et in hebraeo Itcclegimus:
Uerbum quoque nugas et men¬
suram: hebrx ei eodem modo
Ethisdem appellant sensibus:
Et quantum cum mea pugno
memoria: num quam me
arbitror alma in muliere
nuptalegisse. sed in ea quae
uirgo est ut non solum
uirgo sit. sed uirgo iuuenioris
aetatis et in annis ad ulescen¬
ticie Potest enim fieriut
uirgosituetula ⁊ ista cutem
uirgo eratin annis puellari¬
bus uel ceste uirgo non puel¬
lola et quae adhuc uirum
unosse non possit sed iam
nubilis : Denique et indeu¬
tero nomio subpuellae et
adulescentulae nomine :¬
uirgo intellegitur: sunue¬
nerit inquithomo incampo
puellam desponsatam et ui
opprimens dormierit cum ea.

Expanded text:
Punica, quae de Hebraeorum Punica, quae de Hebraeorum fontibus manare dicitur , proprie virgo alma appellatur. Et ut risum praebeamus Judaeis, nostro quoque sermone alma, sancta dicitur. Omniumque pene linguarum verbis utuntur Hebraei: ut est illud in Cantico Canticorum de Graeco φορεῖον id est, ferculum sibi fecit Salomon, quod et in Hebraeo ita legimus. Verbum quoque nugas et mensuram Hebraei eodem modo et eisdem appellant sensibus. Et quantum cum mea pugno memoria, numquam me arbitror alma in muliere nupta legisse, sed in ea quae virgo est: ut non solum virgo sit, sed virgo junioris aetatis, et in annis adolescentiae. Potest enim fieri ut virgo sit vetula, ista autem virgo erat in annis puellaribus. Vel certe virgo, non puellula, et quae adhuc virum nosse non posset: sed jam nubilis. Denique in Deuteronomio sub puellae et adolescentulae nomine virgo intelligitur. Si invenerit, inquit, homo in campo puellam desponsatam, et vi opprimens dormierit cum ea,
Abbreviated transcription (Latin):
nñce imperitiae : Virgo
hebrocicte. betula appellatꝰ
Qua in procesenti loco non scri¬
bitur sed prohoc uerbo positũ
est cilma quod praceter lxx.
omnes cidulescentulam traens¬
tulerunt porro alma aput
eos uerbum ambiguum est:
Dicitur enim adulescentulam
Vnde et intitulo psailmi noni.
ubi in hebracico scriptum est
admonoth Ceteri inter p̃tes
traenstulerunt pro adulescen¬
procibsconditis : Et in genesi
legimus ubi rebecca dicitun
alma: a quilam non cidulescen¬
tulam nec puellam. sed abscon¬
ditam tracnstulisse ꝯ sunamitis
quoque mulier amissofilio cũ
helisei fuisset pedibus prouoluta
Et prohiberet eam gietidudit
apropheta: dimit te ecm quia
indolore est et dñscibscondit
cime : Pro eo quod in latino
dicitur absconditame: in he¬
braceo scriptum est. elimmem¬
menni: Ergo ailma nonsolũ
puella ueluirgo : sed cum
ditadicitur. et secreta.
qua enum quam uirorum pa¬
tuerit aspectibus: sed max¬
na parentum diligentio
custodittsit: Lingua quoq

Expanded text:
nostrae imperitiae, virgo nostrae imperitiae, virgo Hebraice BETHULA   appellatur, quae in praesenti loco non scribitur: sed pro hoc verbo positum est ALMA  , quod praeter LXX omnes adolescentulam transtulerunt. Porro ALMA apud eos verbum ambiguum est: dicitur enim et adolescentula;  . . . . . Unde et in titulo psalmi noni, 109 ubi in Hebraeo positum est ALAMOTH  , caeteri Interpretes transtulerunt, pro adolescenpro absconditis. Et in Genesi legimus: ubi Rebecca dicitur alma , Aquilam non adolescentulam, nec puellam sed absconditam transtulisse. Sunamitis quoque mulier, amisso filio, cum Elisaei fuisset pedibus provoluta, et prohiberet eam Jezi, audit a Propheta: Dimitte eam, quia in dolore est, et Dominus abscondit a me . Pro eo quod in Latino dicitur, abscondit a me, in Hebraeo scriptum est, EELIM MEMMENNI  . Ergo alma,, non solum puella vel virgo, sed cum dita dicitur et secreta, quae numquam virorum patuerit aspectibus; sed magna parentum diligentia custodita sit. Lingua quoque
Abbreviated transcription (Latin):
signum. Ecceuirgo concipiet
et pariet: et uocabis nomen
eius emmanuhel ⁊
Nequaquam multistriae iuxta
a postolum paulum et multis
modis loquȩturds̃ ne iuxta
cilium prophetam in mani¬
bus prophetarum adsimsla¬
bitur: sed quiante loquebatur
peralios dicet ipse cid sum:
De quo et sponsa in cantico canti¬
corum rogabat. Osculeturme
cibosculo orissui : Dñs enim
uistutum ipse estrex gloriae :
ipsedescendet in utero uirginai
et ingredictur et egredietur
orien talempostam quae semo¬
docusa est dequo grabriheldiat
nascetur inte scm̃ uoccibitur
filiusdĩ. Et in prouerbiissa pien¬
ticȩdificabit sibidomum.
Oucndo cuitem dicitur dabitdñs
ipse uobis signum : nouum debet
esse aitque mirrbile : sin autem
iuuenculagtque  puella ut iudei
uolunt et non uirgo pariat.
quale signum poterat appella¬
ricum hoc nomen cetatissit
non integritatis : et reuera
utcumiud ceis referarmus pedẽ
et nequaquam contentioso
fune pracebeamus eis risum

Expanded text:
signum. Ecce Virgo concipiet signum. Ecce Virgo concipiet et pariet, et vocabis nomen ejus Emmanuel. Nequaquam multifarie juxta apostolum Paulum, et multis modis loquetur Deus ; nec juxta alium prophetam , in manibus prophetarum assimilabitur; sed qui ante loquebatur per alios, dicet ipse, adsum . De quo et Sponsa rogabat in Cantico Canticorum: Osculetur me osculo oris sui . Dominus enim virtutum ipse est rex gloriae : ipse descendet in uterum virginalem, et ingredietur et egredietur Orientalem portam quae semclausa est, de qua Gabrihel dicit nascetur ex te sanctum, uocabitur filius dei, et in Prouerbiis: sapientia aedificauit sibi domum.Quando autem dicitur: Dabit Dominus ipse vobis signum, novum debet esse atque mirabile. Sin autem juvencula vel puella, ut Judaei volunt, et non virgo pariat, quale signum poterit appellari, cum hoc nomen aetatis sit, non integritatis? Et revera, ut cum Judaeis conferamus pedem, et nequaquam contentioso fune praebeamus eis risum
Abbreviated transcription (Latin):
ergo domus dauid nequa¬
quam ds̃ qui suproc achat dixe¬
roct petetibi signum adnõdõtu¬
O: sed propheta ut ex consequo¬
tibus ad probatur. quia mo¬
lestiestis et dõmeo: Et est sensis:
quia non solum prophecas per¬
sequimini et eorum dicta con¬
tempnitis. sed praccsentis etiu¬
bentis dĩ sententiae contracitis.
ittuit ei exhibecitis laborem
quiin alio loco ait. labo ra ui
sustinens : Id circo dñs faciet
quie secuntur: prolabore
et molestia quod aquila et
symmachus tracnstulerunt
Lax et theo dotio agonem
interprocetati sunt. id est luc¬
tam atqueces tamen quia
contentiose non subiciant
collum dnĩ seruituti sed illo
uulnera eorum uolente curoe¬
re respuant sanitatem: Et hoc
nocandum quod achat regi
impiissimo nolente si gnum
petere sermo propheticus
ciddomum dauid hoc estadtri¬
bum regiam conuestatur.
Dequa su prac legimus. et nun¬
tiauerunt haec domuidauid
dicentes. Consenserunt syriaa
et effrocim
Propterea dabit dñs ipse uobis

Expanded text:
ergo, domus David? Nequaergo, domus David? Nequaquam Deus qui supra ad Achaz dixerat: Pete tibi signum a Doo, sed propheta, ut ex consequentibus approbatur, quia molesti estis et Deo meo. Et est sensus: Quia non solum prophetas persequimini, et eorum dicta contemnitis, sed praesentis et jubentis Dei sententiae contradicitis, ita ut ei exhibeatis laborem, qui in alio loco ait: Laboravi sustinens , idcirco Dominus faciet quae sequuntur. Pro labore et molestia, quod Aquila et Symmachus transtulerunt, LXX et Theodotio agonem interpretati sunt, id est, luctam atque certamen, quia contentiosi non subjiciant collum Domini servituti, sed illo vulnera eorum volente curare, respuant sanitatem. Et hoc notandum, quod Achaz rege impiissimo nolente signum petere, sermo propheticus ad domum David, hoc est, ad tribum regiam convertatur, de qua supra legimus: Et nuntiaverunt haec domui David, dicentes: Consenserunt Syria et Ephraim. Propterea dabit Dominus ipse vobis
Abbreviated transcription (Latin):
non temptabodnm̃. Non
humilitatis est sed superbiae:
quod non uult signum ad no
postulare : Quam quam enim
scriptum sit inde utero nomio
non temptabis dnm̃ dm̃tuum:
Et hoccontra dicibolum sclua¬
torusus sit testimonio : tamen
iussus ut peteret. oboedienticie
debuit explere proceceptum::
Procesestim cum etgedeon et
manue signum petierint et ac¬
ceperint:. quam quam iuxta
hebrei sermonis ambiguitatem
in quo scriptum est ulo enãs¬
se adonai Et omnes similiter
trocns tulerunt non temptabo
dnm̃ possit legi non excltabo
dnm̃: sciebat enim rex impius:
quodsignum peceret: Et accep¬
turus esset eꝑglorificaretur
dñs : Ergo qua siidolorum cul¬
tor qui i n omnibus angulis
platetrum et in montibus
locisque nemorosis a ras cons¬
tituerat et proleuitis habe¬
bat phanaticos: non uult
signum petere quod pracecep¬
tum est
Et dixit cuditeergo domus
dauid numquid parum uobis
est moles tos esse hominibus
quia molestiestis et dõmeo a
Quis estiste quidixit audite

Expanded text:
non tentabo Dominum. Non non tentabo Dominum. Non humilitatis est, sed superbiae, quod non vult signum a Domino postulare. Quamquam enim scriptum sit in Deuteronomio : Non tentabis Dominum Deum tuum , et hoc contra diabolum Salvator usus sit testimonio : tamen jussus ut peteret, obedientia debuit explere praeceptum, praesertim cum et Gedeon et Manue signum petierint et acceperint . Quamquam juxta Hebraei sermonis ambiguitatem, in quo scriptum est ULO ENASSE ADONAI , et omnes similiter transtulerunt, non tentabo Dominum, possit legi, non exaltabo Dominum. Sciebat enim rex impius quod si signum peteret, accepturus esset, et glorificaretur Dominus. Ergo quasi idolorum cultor, qui in omnibus angulis platearum et in montibus lucisque nemorosis aras constituerat, et pro Levitis habebat fanaticos; non vult signum petere quod praeceptum est. Et dixit, audite ergo, domus David: Numquid parum vobis est molestos esse hominibus, quia molesti estis et Deo meo? Quis est iste qui dixit: Audite
Abbreviated transcription (Latin):
cepisse decccelo. Et hie sum
filium naue ingabcon. et
haiclonstantibus sole ed
plerique putant sculem
signum accepisse detera. et de
profundo inferni: quando
scmuhelem per incantationis
et cistes inicas uisus est suscitas¬
se: qed et ionas propheta de
abysso et deprofundo acmostis
fcucibus liberatus signum¬
et dedit etaccepit inferni
Legi incuiu sdam commentaris
hunc locum percillegoriam
extenuatum : Vt profundum
intellegeret . quaenos possumus
sensibilii dicere et intellegi¬
bilici: Quorum alterum
refestur cidsensus tlterum
admentem etroctionem
Virginem quoque interproce¬
tatur animam: quaen ulla
peccati corrup ta est conscien¬
tia. et potest dese emmanuhel
nobiscumdm̃ .Id est proresen¬
tem dĩ generare sermonem :
sed nos elixa sagnicarnes non
comedimus : uerum cissas. et
quae in nobis possint omnes
uoluptatum siccare prcuitas.
ne sacramentum fidein ostroce
dumplus scipimus quam opor¬
tet scipere neglegamus
Et dixit aachar non petam et

Expanded text:
cepisse de coelo : et Jesum cepisse de coelo : et Jesum filium Nave in Gabaon et Haialon, stantibus sole et luna . Plerique putant, Saulem signum accepisse de terra, et de profundo inferni, quando Samuelem per incantationes et artes magicas visus est suscitasse . Sed et Jonas propheta de abysso, et de profundo ac mortis faucibus liberatus, signum dedit et accepit inferni . Legi in cujusdam Commentariis hunc locum per allegoriam extenuatum, ut profundum intelligeret, quae nos possumus sensibilia dicere, et intelligibilia, quorum alterum refertur ad sensus, alterum ad mentem et rationem. Virginem quoque interpretatur animam, quae nulla peccati corrupta est conscientia, et potest de se Emmanuel, nobiscum Deum, id est, praesentem Dei generare sermonem. Sed nos elixas agni carnes non comedimus verum assas, et quae in nobis possint omnes voluptatum siccare pituitas, ne sacramentum fidei nostrae, dum plus sapimus quam oportet sapere, negligamus. Et dixit Achaz: Non petam, et
Abbreviated transcription (Latin):
siue de excelso signum accepe¬
ris credas futura quaedixi:
Vis inquit ut scindatur tero
et gracndi hictu inferipate¬
ant . qui incorde teroce esse
dicuntur. an utaperiantur
caeli a Quodutrumque
ad typum pertinet mostis
dñi et ascensionis : Ouitrum
descendit ipse est et qui
ascendit Et in apostololegi¬
mus. Nedixeris incordetuo
qui scascendit inccielum hoc
est xpm̃ deducere: cutquis
dscendit incibyssum hocest
xpm̃ demostuis deducere
Et in alioloco dexpo dispu¬
tnsait. Ouaesitlatitudo
et longitudo et excelsum
et profundum super eminen¬
tis scientiae et dilectionis xp̃i ⁊
Hoc quantum admysticos in
tellectus . :Ceterum et mor¬
ses accepit signa de terra:
de quibus in p̃salmis legimus
Misit signa et prodigia in
medio tui aegypte. rocnas.
lucustas. scinifes et cynomiã
Decaelo autem grandinem
et ignem et trium dierum
tenebras. Egoreor: et
erechiam quando sol regres¬
sus est decem lineis signum cic¬

Expanded text:
sive de excelso signum accepesive de excelso signum acceperis, credas futura quae dixi. Vis, inquit, ut scindatur terra, et grandi hiatu inferi pateant, qui in corde terrae esse dicuntur: an ut aperiantur coeli? Quod utrumque ad typum pertinet mortis Domini et ascensionis: Qui enim descendit, ipse est qui et ascendit . Et in Apostolo legimus: Ne dixeris in corde tuo, quis ascendit in coelum? hoc est Christum deducere. Aut, quis descendit in abyssum? hoc est Christum de mortuis reducere . Et in alio loco de Christo disputans, ait: Quae sit latitudo, et longitudo, et excelsum, et profundum supereminentis scientiae et dilectionis Christi . Hoc quantum ad mysticos pertinet intellectus. Caeterum et Moses accepit signa de terra, de quibus in Psalmis legimus: Misit signa et prodigia in medio tui, Aegypte , ranas, locustas, ciniphes, et coenomyiam; de coelo autem grandinem et ignem et trium dierum tenebras. Ego reor et Ezechiam, quando sol decem regressus est lineis, signum ac
Abbreviated transcription (Latin):
roc noncredunt. et propter
infidelitatem non in tellegunt
quae dicuntur
Et adiecit dñs loqui aad achar
dicens. Pete tibi signum ad nõ
dõtuo in profundum inferni.¬
⁊ siue in excelsum suprac.
Iuiprius perprophetam locu¬
tus fueraet adachat uide
ut silecis nolitimere et cetera:
illo non credente et ideo non
intellegente ipse loquitur achat
ut saltem auctoritate dnĩ ter¬
ritus suscipiat quae dicuntur:
Quia ibi inquit uidetur esse dif¬
ficile. quod regna potentissima
breui tempore finienda sint.
et tucum populo tuo demagno
periculo libereris: pettibi
signum nequaquam cib idolis
quorum errore retineris
sed adño dõtuo qui tibi auxi¬
lium pollicetur.: Et ipsum
signum: optionis tuce est. un¬
depostules de profundo siue
de excelso : Quod cum solilxx
icum significantius troenstu¬
lerunt de profundo inferni:
Ergo sicut profundum. infer¬
num significat: ita excelsum
supra celos intellegere de¬
bemus : Vt cum de in ferno

Expanded text:
ra non credunt, et propter ra non credunt, et propter infidelitatem non intelligunt quae dicuntur. Et adjecit Dominus loqui ad Achaz dicens: Pete tibi signum a Domino Deo tuo in profundum inferni, sive in excelsum supra. Qui prius per prophetam locutus fuerat ad Achaz: Vide ut sileas, noli timere, et caetera: illo non credente, et ideo non intelligente, ipse loquitur ad Achaz: ut saltem auctoritate Domini territus suscipiat quae dicuntur. Quia tibi, inquit, videtur esse difficile, quod regna potentissima brevi tempore finienda sunt, et tu cum populo tuo de magno periculo libereris; pete tibi signum, nequaquam ab idolis, quorum errore retineris, sed a Domino Deo tuo qui tibi auxilium pollicetur, et ipsum signum optionis tuae est unde postules, sive de profundo, sive de excelso. Quod cum soli Sepicum significantius transtulerunt, de profundo inferni. Ergo sicut profundum infernum significat; ita excelsum supra coelos intelligere debemus: ut cum de inferno
Abbreviated transcription (Latin):
here ticum que sermonem. quo¬
rum finis ex ustio est: Qui
frus troc inierunt consilium
ut ascenderent contra iudã
et quasi neglegentem et dor¬
mientem caperent et suis
erroribus copularent: pone¬
rentq super eum regem filium
tabeel hoc est bonum dm̃:
Vterque enim aduersarius capud
seueritatem. apud seciestimat
optimam esse doctrinam:
Denique marcion hereticus
bonidĩ filium hoc est alterius
putaat esse xpm̃. et non iusti
cuius prophetae sunt : quem
scn᷑ guinarium. crudelem. et iu¬
dicem uocat: Haec illis diebus
dñs comminatur : Quod non
stet consilium ipsorum: sed in¬
terim nunc quam diu mundus
istestat et caquȩ mundi sunt:
insuis finibus et in suis urbibus
dominentur: Cum autem con¬
summationis tempus aaduenerit
hoc est sexaginta quinque
anni et tammundires quae in
sex diebus factae sunt: quam
omnia quae cdquinque sensus
pertinent finem acceperint :
tunc uniuersa esse soluenda
quae gentiles et heretici futu¬

Expanded text:
haereticumque sermonem, quohaereticumque sermonem, quorum finis exustio est. Qui frustra inierunt consilium, ut ascenderent contra Judam, et quasi negligentem et dormientem caperent, et suis erroribus copularent, ponerentque super eum regem filium Tabeel, hoc est, bonum Deum. Uterque enim adversarius apud se veritatem, apud se aestimat optimam esse doctrinam. Denique Marcion haereticus, boni Dei filium, hoc est, alterius, putat esse Christum, et non justi, cujus Prophetae sunt; quem sanguinarium, crudelem et judicem vocat. Haec illis dicentibus, Dominus comminatur, quod non stet consilium ipsorum, sed interim nunc quamdiu mundus iste stat, et ea quae mundi sunt in suis finibus, et in suis urbibus dominentur. Cum autem consummationis tempus advenerit, hoc est, sexaginta quinque anni, et tam mundi res quae in sex diebus factae sunt, quam omnia quae ad quinque sensus pertinent, finem acceperint, tunc universa esse solvenda, quae gentiles et haeretici futu
Abbreviated transcription (Latin):
populus futura noncredi¬
dit: unde sub iungitur:
sinoncredideritis. non per¬
manebitis Vt symiachus
transtulit. id estet uos non
perma nebitis in regno ur̃o
sed in captiuitatem ducemi¬
ni sustinentes eorum poe¬
ncis quorum imitatiestis
infidclitaitem : Vel ceste
iuxta lxx non intellegetis
Et est sensus. Quia quaced ñs
dicit futura non creditis. in¬
tellegentiam non habetis:
Haec iuxta historiam dixeri¬
mus. ceterum iuxta coeptam
tropologiam considerandũ
est quodimpio regiisaias iu¬
becitur occurrere: Exiens
deloco suo non in principio
aquaeductus sed in extremis
finibus piscinae superioris.
qui erat in agro fullonis.
ubi sordes et maculae purga¬
bantur : Quamuis enim
achat regnaret superiudã:
tamen quia impius eroct. in
superioris piscinae extremis
finibus morbatur :
Ergo ds̃ non tam regis miscre¬
tur quem in dignum cestimabat
salute quam populisui:
Duciscutem cauidas torrium
fumigantium ut prius diximus
uocat sapientiam sceculatrem

Expanded text:
populus futura non credipopulus futura non credidit. Unde subjungitur: Si non credideritis, non permanebitis, ut Symmachus transtulit, id est, et vos 105 non permanebitis in regno vestro, sed in captivitatem ducemini, sustinentes eorum poenas, quorum imitati estis infidelitatem. Vel certe juxta LXX, non intelligetis. Et est sensus: quia quae Dominus dicit futura, non creditis, intelligentiam non habebitis. Haec juxta historiam dixerimus. Caeterum juxta coeptam tropologiam considerandum est, quod impio regi Isaias jubeatur occurrere, exiens de loco suo, non in principio aquaeductus, sed in extremis finibus piscinae superioris, quae erat in agro fullonis, ubi sordes et maculae purgabantur. Quamvis enim Achaz regnaret super Judam: tamen quia impius erat, in superioris piscinae extremis finibus morabatur. Ergo Deus non tam regis miseretur, quem indignum aestimabat salute, quam populi sui. Duas autem caudas torrium fumigantium, ut prius diximus, vocat sapientiam saecularem,
Abbreviated transcription (Latin):
osece ponere efficitintur anni
Igitur hebracei hunc locum it ꝗ
edisserunt : ut amos qui sub otia
coepit prophetare quando
et esaias prophetiae sue habuit
exordium primus propheta¬
uerit controc isrł dicens
Isrł autem captiuus ducetur
de terra sua : titulus quoque
prophetiae eius contra scc¬
mariam sit et prophecre
coeperit indiebus oriȩregis
iuda anteduos annos terrae
motus quem uolunt eotem¬
pore aaccidisse qu& in gressus
orias templum dĩ sibi sacer¬
dotium uindicaibat. Et ter¬
roc ꝑcussa est. et cineres
altacris effusi sunt et ipse¬
rexpercussus lepra :
Vo luntatem annum fuisse
uicesimum quintum oriȩ
quando haec acciderunt:
Cuius reliqui anni sunt XXUII:
eum regnauit filius cius
ioatham annis sedecim et
huius filius aichat annis
sed ecim aliis: postquem reg¬
nauit etechicas: cuius sexto
imperii anno. capta samaria
est: atque ita: effici simul
annos sexaginta quinque:
Haecperprophetscm dño
pracedicente : Et achar et

Expanded text:
Osee ponere, efficiantur anni Osee ponere, efficiantur anni Igitur Hebraei hunc locum ita edisserunt, ut Amos qui sub Ozia cepit prophetare, quando et Isaias prophetiae suae habuit exordium, primus prophetaverit contra Israel, dicens: Israel autem captivus ducetur de terra sua . Titulus quoque prophetiae ejus contra Samariam sit: et prophetare coeperit in diebus Oziae regis Juda ante duos annos terrae motus, quem volunt eo tempore accidisse, quo ingressus Ozias in Templum Dei, sibi sacerdotium vendicabat, et terra percussa est, et cineres altarex percussus lepra . Volunt autem annum fuisse vigesimum quintum Oziae, quando haec acciderunt, cujus reliqui anni sunt vigintieum regnavit Joatham filius ejus, annis sedecim; et hujus filius Achaz aliis sedecim. Post quem regnavit Ezechias, cujus sexto imperii anno capta Samaria est, atque ita effici simul annos sexaginHaec per prophetam Domino praedicente, et Achaz et
Abbreviated transcription (Latin):
iugarent. et super ponerent
ei regem filium tabeelquii
terpyxetatur bonus ds ut uel
hominem hoc nomine uelidolũ
de monstrarent: tamen haeo
dicitdñs ds̃ : Non stabithoccons¬
lium: sed interim modo caput
syriae urbium erit damascus:
et in ipsa metropolida masco
imperabit ra sin: Porro in
effrocim propterhiero boam
filium nabat qui primus regna¬
uit de effrcim. erit caput scoma¬
ria hoc est regia domus in ur¬
besa maria : Et scc maricie caput
erdt filius romelice id est fci¬
cecte: Regnum autem decem
esse cessabit: Quod nisi dili¬
gentius attendamusstare non
poterit: Ouasto decimo enim
anno cechat filio ioatham intri¬
bu iuda regnauit osecce super
scimariam Et nono anno im¬
periisui captus est: Regnauit
cutem achar super iudȩom
annis sed ecim: postcuius mostẽ :¬
septimo anno imperiisui captus
est osecie et destructa samaria:
omnisq populus trocns ductus
in medos. ita ut si uolu erimus
sedecimannos aachat et septem

Expanded text:
jugarent et superponerent jugarent et superponerent ei regem filnterpretatur bonus Deus, ut vel hominem hoc nomine, vel idolum demonstrarent. Tamen haec dicit Dominus Deus: Non stabit hoc consilium, sed interim modo caput Syriae urbium erit Damascus, et in ipsa metropoli Damasco imperabit Rasin. Porro in Ephraim propter Jeroboam filium Nabath, qui primus regnavit de Ephraim, erit caput Samaria, hoc est, regia domus in urbe Samaria, et Samariae caput erit filius Romeliae, id est, Phacee: regnum autem decem esse cessabit. Quod nisi diligentius attendamus, stare non poterit. Duodecimo enim anno Achaz filii Joatham in tribu Juda, regnavit Osee super Samariam, et nono anno imperii sui captus est . Regnavit autem Achaz super Judam annis sedecim , post cujus mortem septimo anno imperii sui captus est Osee, et destructa Samaria, omnisque populus est transductus in Medos: ita ut si voluerimus sedecim annos Achaz, et septem
Abbreviated transcription (Latin):
syriae id est damasci etreg¬
num scomariae. id est decem
tribuum qua e adio nomine
cippellatur effyocim : scrip¬
tum est enim quod theglat¬
fcillossar rex as syriorum sub
rege achar ascenderit inda¬
mascum et uastauerit etim
et traenstulerit habitatores
eius Cprenen et racsin inter¬
fecerit et quod tetenderit
insidics facete filio romeli¬
ce osece filius chela et per¬
cusserit eum. Et interfecerit
et regnauerit proillo in isrł
annis nouem: Et quoduenerit
salmanasscorrex assur. et¬
obsiderit samariam qucie
nunc baste uocatur tribus
annis et non oanno regni
oseae cõeperiteam. uinctumq
o sece in carcerem misit et
transtulerit isr ł in assyrios
posueritq eos in ala et in
habor iuxta fluuium gotan
ut lax transtulerunt in mor¬
tibus medorum: Quamuis¬
enim inierint consilium duo
reges pessimi ut ascenderent
cidiudam cuius regio inmontib
sita est et suscitarent eum qui¬
escentem et quodam modo dor¬
mientem suoque imperio sub¬

Expanded text:
Syriae, id est, Damasci, et regSyriae, id est, Damasci, et regnum Samariae, id est, decem tribuum, quae alio nomine appellabantur Ephraim. Scriptum est enim quod Theglathphalassar rex Assyriorum, sub rege Achaz ascenderit in Damascum, et vastaverit eam, et transtulerit habitatores ejus Cyrenem, et Rasin interfecerit: et quod tetenderit insidias Phacee filio Romeliae, Osee filius Ela, et percusserit eum, et interfecerit, et regnaverit pro illo in Israel annis novem: et quod venerit Salmanasobsederit Samariam, quae nunc Sebasten vocatur tribus annis, et nono anno regni Osee ceperit eam, vinctumque Osee in carcerem miserit, et transtulerit Israel in Assyrios, posueritque eos in Hala et in Habor juxta fluvium Gozan, uaginta transtulerunt in montibus Medorum. Juenim inierunt consilium duos reges pessimi ut ascenderent ad Judam, cujus regio in montibus sita est: et suscitarent eum quiescentem et quodammodo dormientem, suoque eum imperio sub
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ im samaria et caput scmariae¬
÷ filius romeliae⁊ si non credide¬
ritis nonpermanebitis.
Ic sub filius esccice qui in terp̃¬
tatur reliquus atq conuesters
intrpopopuli iuda qui erat
deduorum regum manibus
liberandus iubetur egredi
cum parente : et occurrere
Achat regiiudȩ in loco aquȩ¬
ductus piscinae superioris
inuia a grifullonis ubipos¬
teti lecturi sumus sub etechia
regeiuda stare rabscicen
expracecepto sennacherib
pegis assyriorum dĩpopulum
blas phemare : Inquem locum
egressi sunt missi abet echica
principes ciuitatis: quos in re¬
gum uolum ine legimus:
Pracecipiturque achat quam¬
uis impio regi propterdĩ miseri¬
cordiom ut agat silentium :
et non terretur neque formi¬
detcoreius putansse passu¬
rum similia quae prius sustinu¬
erat: Duas cutem caudas
titionum id est torrium fumi¬
gantium uocat rac sin regem
syricie et phaceae filiuin
romdice regem scimaricce
eo quod in illis finitum si tregnũ

Expanded text:
aim Samaria, et caput Samariaeaim Samaria, et caput Samariae filius Romeliae. Si non credideritis, non permanebitis. Jasub filius Isaiae, qui interpretatur reliquus atque convertens, in typum populi Juda, qui erat de duorum regum manibus fiberandus, jubetur egredi cum parente, et occurrere Achaz regi Judae in loco aquaeductus piscinae superioris, in via agri fullonis, ubi postea lecturi sumus, sub Ezechia rege Juda stare Rabsacem, et ex praecepto Sennacherib regis Assyriorum Dei populum blasphemare. In quem locum egressi sunt, missi ab Ezechia principes civitatis, quos in Regum volumine legimus. Praecipiturque Achaz , quamvis impio regi, propter Domini misericordiam, ut agat silentium, et non terreatur, neque formidet cor ejus, putans se passurum similia quae prius sustinuerat. Duas autem caudas titionum, id est, torrium fumigantium, vocat Rasin regem Syriae, et Phacee filium Romeliae regem Samariae, eo quod in illis finitum sit regnum
Abbreviated transcription (Latin):
simpliciter credens in dnm̃:
pertremescit: et ideo per¬
tremescit: quia non arborib
frugiferis sed infructuoso
scltui comparoctur: P isdẽ
ctem hereti cosatq gentiles
contra domum dacuid argu¬
mentorum et dialecticae
astis gladiis dimicare nulli
dubium est : ut quinter sedis¬
crepant in ecdesiae obpug¬
natione consentiant. Iuxta
illud quod herodes et pilatus
interse discordantes in dñi
passione amicitia foederap¬
tur:
Et dixit dñs adiscciam Egre¬
dere in occursum achar
tu et quiderelictus est ia sub
filius tuus aadex tremum a qua
ductus piscinaie superioris in
uicc agrifullonis : Et dicesad
÷ eum : Vide ut silecas. et noli
timere Et costuum neformi¬
det aduobus caudis titionum¬
÷ fumigantium istorum in iro
furoris rocsin& syriae filii rome¬
lice. eoquod consilium inierit
medio eius filium thabeel:
Haec dicit dñs ds̃ Nonstabit¬
÷ et nonerit istud: sed caput
÷syriae damascus. Et caput da
im essepopulus. Et caput effroc¬

Expanded text:
simpliciter credens in Dominum, simpliciter credens in Dominum, pertremiscit. Et ideo pertremiscit, quia non arboribus frugiferis, sed infructuoso saltui comparatur. Eosdem autem haereticos atque gentiles contra domum David argumentorum et dialecticae artis gladiis dimicare nulli dubium est: ut qui inter se discrepant, in Ecclesiae oppugnatione consentiant: juxta illud quod Herodes, et Pilatus inter se discordantes, in Domini passione amicitia foederantur. Et dixit Dominus ad Isaiam: egredere in occursum Achaz, tu et qui derelictus est Jasub filius tuus, ad extremum aquae ductus piscinae superioris, in via agri fullonis. Et d eum: Vide, ut sileas: noli timere, et cor tuum ne formidet a duabus caudis titionum fumigantium istorum: in ira furoris Rasin regis Syriae, et filii Romeliae: eo quod consilium inierit medio ejus filium Tabeel. Haec dicit Dominus Deus: Non stabit, et non erSyriae Damascus et caput Damim esse populus. Et caput Ephr
Abbreviated transcription (Latin):
quia auxiliatus est ei dñs
Vt sub occasio nemiseri cordiȩ
quapopulum liber uerat
obsessum. filium suum nuntia¬
ret deuirgine nasciturum
Quod cum audisset domus
dauid hoc est domus regio
syriam scilicet etefrocim
rocsinet phacece iunsto
uenire exercitu: exter¬
rita est atque pertimuit.
Et tam rex quam populus
ita contremuerunt. ut pu¬
tares arborum folia uen¬
torum flatibus uentilari
IUXTA ANA ΠOΠ EN facilis
interprocetatio est: quod
regnante achat rege im¬
pio rex aram qui interpre¬
tatur excelsus aatque sub¬
limis. Vt indic et adrogan¬
tiam scipientiae scicularis.
et faccece filius romelicie
qui et ipse iuxta osece pro¬
phetam et tribydum efrocĩ
dequa hiero boam filius
nabat uitulos cureos in
bethel et dan consticueret
et adomo dauiddĩpopulum
separarat. refestur adhepe¬
ticos qui consentiant sibi ut
expugnent ecdesiam
Quod cum acudisseł domus
dacuid quem in herechiel
pastorem bonum legimus
suscitandum. et populus ciꝰ

Expanded text:
quia auxiliatus ei est Dominus, quia auxiliatus ei est Dominus, ut sub occasione misericordiae, qua populum liberabat obsessum, filium suum nuntiaret de Virgine nasciturum. Quod eum audisset domus David, hoc est, domus regia, Syriam scilicet et Ephraim, Rasin, et Phacee juncto venire exercitu, exterrita est atque pertimuit, et tam rex quam populus ita contremuerunt, ut putares arborum folia ventorum flatibus ventilari. Juxta anagogen facilis interpretatio est: quod regnante Achaz rege impio, rex Aram, qui interpretatur excelsus atque sublimis, ut indicet arrogantiam sapientiae saecularis: et Phacee qui et ipse juxta Osee prophetam et tribum Ephraim, de qua Jeroboam filius Nabath vitulos aureos in Bethel et Dan constituerat, et a domo David Dei populum separarat, refertur ad haereticos, qui consentiant sibi, ut expugnent Ecclesiam. Quod cum audierit domus David, cui in Ezechiele pastorem bonum legimus suscitatum , et populus ejus
Abbreviated transcription (Latin):
ret altare aeneum quod solo¬
mon fecerxt. et poneret in
templodĩ altare idolorum
cuius exemplar dedamasco
acceperat: Iusteigitur a
dnĩ cuixilio derelictus est : et
consurrexerunt aduersum
eum racsin rex spricie idest
crom et fticete filius rome¬
liae rexisrł in samaria
Et uenerunt inhierus clem
ut expugnarenteom:
Legimus quod in paroclipo¬
damasci uictohohar mul¬
tos deiudea da mascum
trocnstulisse. Et phacece
filium romelice regem
decem tribuum quae appel¬
labantur isrł etregnabant¬
tar in samaria unadie cen¬
tum uigintimilia percussis¬
se deiuda hominum bellato¬
rum Et ducenta milia mu¬
lierum puerorumque & pu¬
ellarum cum infinita prace¬
da in samaria duxisse capti¬
ua : De quocestamine
propheta nunstacuit : sed
sccundum refest pracelium.
quando experimentum
habente s̃ fostitudinis suce
atque uistoriae et inuitati
procedae magnitudine rur¬
sum ueniunt adiuda eam.
ethieru salem cupiunt
debellare et non potuer

Expanded text:
ret altare aeneum, quod Saloret altare aeneum, quod Salomon fecerat, et poneret in Templo Dei altare idolorum, cujus exemplar de Damasco acceperat. Juste igitur a Domini auxilio derelictus est, et consurrexerunt adversus eum Rasin rex Syriae, id est, Aram, et Phacee filius Romeliae, rex Israel in Samariet venerunt in Hierusalem, ut expugnarent eam. Legimus in ParalipoDamasci, victo Achaz, multos de Judaea Damascum transtulisse: et Phacee filium Romeliae regem decem tribuum, quae appellabantur Israel, et regnabat in Samaria, una die centum viginti millia percussisse de Juda hominum bellatorum, et ducenta millia mulierum, puerorumque, et puellarum cum infinita praeda in Samariam duxisse captiva. De quo certamine propheta nunc tacuit, sed secundum refert praelium, quando experimentum habentes fortitudinis suae atque victoriae, et invitati praedae magnitudine rursum 102 veniunt ad Judaeam, et Jerusalem cupiunt debellare, et non potuerunt,