comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ter. qd sub temꝑe regie ꝑturbationis ⁊ furoris legit᷑ ingressus. nã
intͦductionis temꝑe. nullũ ꝓfecto regie ꝑturbationis uł indiciũ
accepimꝰ. Non enĩ crẽdere oportet. hunc regem semꝑ eẽ iratum.
atq aliquo furore turbatum. Aluid ẽ animi impetũ ẽẽ uehemen¬
tem: aliud ẽ ẽẽ precipitẽ. Aliud in qmͣ eẽ ualidum. atq inuictũ.
atq aluid eẽ ira. et insania plenum. Aliud demq inuincibilem.
et pene ĩmobilem. Aliud uͦ intollerabilem. et plane irrationabi¬
lem. S quis queso danelem sub regii furoris temꝑe p̃sumeret.
uł auderet ante regẽ adducẽ. Supͣ humanã industriam ⁊ uirtu¬
tem eẽ iudicõ. ⁊ tam intime ꝑturbationis tẽpore or̃oni incombe¬
re: cũ uix uł nullo potiꝰ mͦ tunc temꝑis ꝯtingat eiꝰ faltem memi¬
nisse. Oportet gͦ eo quo supͣdiximꝰ modo danelem ꝑsemetipsũ
corã rege turbato intrare: si uult sub tante necessitatis articło ꝑ¬

Expanded text:
Nam introductionis tempore nullum profecto regiae perturbationis vel indicium accipimus. Non enim credere oportet hunc regem semper esse iratum, atque aliquo furore turbatum. Aliud est animi impetum esse vehementem, aliud est esse praecipitem. Aliud, inquam, validum esse atque invictum, atque aliud esse ira et insania plenum. Aliud denique invincibilem et pene immobilem, aliud vero intolerabilem et plane irrationabilem. Sed quis, quaeso, Danielem sub regii furoris tempore praesumeret, vel auderet ante regem adducere? Supra humanam industriam, et virtutem esse judico tare, cum vix, vel nullo potius modo tunc temporis contingat ejus saltem meminisse. Oportet ergo, eo quo supra diximus modo, Danielem per semetipsum coram rege turbato intrare, si vult sub tantae necessitatis articulo p
Abbreviated transcription (Latin):
tionis uerude prospicit᷑: omnino diffiniri non potest ꝑ humani sensus
prudentiam. Animaduerte gͦ quia aliam in ualle. aliam uestem xp̃e
habet in monte. In ualle sane. ħt uestem integram. s in monte tantu
uestẽ ht̃ głosam. Nescit tñ penitꝰ simplex ueritas scismatũ scisuras.
& ulcirco suie in ualle siue in monte: non induit᷑ xp̃c nͥ uestes integras.
s multũ ẽ int̾ uestẽ integrã ⁊ uestẽ głosam. Uultis uestium eiꝰ differen-¬
tiam nosse: ⁊ int̾ uestem & uestẽ: distinctionẽ aꝑtam acciꝑe: Si t̾rena

Expanded text:
tionis vertice prospicitur, omnino definiri non potest per humani sensus tionis vertice prospicitur, omnino definiri non potest per humani sensus prudentiam. Animadverte ergo quia aliam in valle, et aliam vestem Christus habet in monte. In valle sane habet vestem integram, sed in monte tantum, habet vestem gloriosam. Nescit penitus simplex veritas schismatum scissuras, et idcirco sive in valle, sive in monte non induit Christus nisi vestes integras. Sed multum interest inter vestem integram et vestem gloriosam. Vultis vestium ejus differentiam nosse, et inter vestem, et vestem distinctionem apertam accipere? Si terrena,
Abbreviated transcription (Latin):
dere ñ uult: nͥ cũ discipulis trib. Iungat gͥ stutłio lectionis stucdiũ operis
& orationis qui xp̃m querit hre clucem itineris. cluctorẽ ascensionis. absis
dubio sine ingenti ex̾citio. sine frequenti studio. sine arcienti dlesilerio
sequit᷑. qui uiam ueritatis haut recte ingredituꝵ e
qiđ ml̃ti montis huiꝰ iam se credunt appͥhentlisse suꝑp̾ma: cũ constet es
euĩ uix tetigisse extrema. Sit tibi certũ signũ quia montis huiꝰ uerticem
minime apprehendisti: si xp̃m clarificatum nͨdum uitlere meriusti. sex
ut te dux tinis xp̃c collocauerit in summo: apparet tibi in habitu alio.
& te coram induitur: lumine sicut uestimento. Et sicut euuangelista
testatur. fiunt mox uestim̃ta eiꝰ alba sicut nix. & qualia non potest fullo
facere suꝑ t̾ram. qͥa ille diuine sapientie splendor:. que ab alto spetula¬

Expanded text:
dere non vult, nisi cum discipulis trdere non vult, nisi cum discipulis tret orationis, qui Christum quaerit habere ducem itineris, ductorem ascensionis. Absque dubio sine ingenti exercitio, sine frequenti studio, sine ardenti desiderio, asequitur, qui viam veritatis haud recte ingreditur. C hoc silendum, quod multi montis hujus jam se credunt apprehendisse suprema, cum constat eos ejus vix tetigisse extrema. Sit tibi certum signum quia montis hujus verticem minime apprehendisti, si Christum clarificatum nondum videre meruisti. Mox ut te dux tuus Christus collocaverit in summo, apparet tibi in habitu alio, et te coram induitur lumine sicut vestimento, et sicut evangelista testatur, fiunt mox vestimenta ejus alba sicut nix, et qualia non potest fullo facere super terram, quia ille divinae sapientiae splendor, qui ab alto specula
Abbreviated transcription (Latin):
in hunc montẽ ascendere noluit. nec plus qͣm tres secũ alucere ꝓp̃e
quesiuit: S forte in hoc oꝑe doceni. qđ sine triplici stucdio aci huiꝰ egni¬
tionis celsitudinẽ ñ ꝑducimur. ꝑstudium oꝑis: ꝑ studiũ meditationis.
cognitionis. Multa enim exꝑimͣ oꝑauo. multa inuenimꝰ in uestiganlo
mlta extorquemꝰ orando. In muera si quidẽ que nec ꝑoperis exꝑientiam.¬
nͨ ꝑ inuesigatõem ratõnis inuenire ualemꝰ: ꝑ importunitatẽ or̃onis eclarri
meremͣ. ex reuelatõne diuine inspiratõnis. His trib comitib sibi aclum¬
dis: ueritas in uobis ꝓficit . & in alta se attollit. Et eo usq se ꝑ cotitliana in¬
crementa exaltat: conec predicti montis uerticem tangat. O qͣm młto ho¬
die uilemꝰ: studiosos in lectione. tlesiiosos in opere. teꝑidos in oratione:
presumentes tũ montis huiꝰ caciumina se posse app̾henclere. S qͣntio queso
apprehenident: qui xp̃m ducem ñ hnͣt: Non enim lucit eos xp̃c qui ascen¬

Expanded text:
in hunc montem ascendere noluit, nec plus quam tres secum Christus duceri quaesivit? Sed forte in hoc opere docemur, quod sine triplici studio ad hujus cognitionis celsitudinem non perducitur. Per studium operis, per studium meditationis, fectionem cognitionis. Multa enim experimur operando, multa invenimus investigando, multa extorquemus orando. Innumera siquidem, quae nec per experientiamem rationis invenire valemus, per importunitatem orationis, edocere meremur, ex revelatione divinae inspirationis. His tribus comitibus sibi adjunctis, veritas in nobis proficit, et in alta se attollit, et eousque se per quotidiana incrementa exaltat, donec praedicti montis verticem tangat. O quam multos hodie videmus, studiosos in lectione, desidiosos in opere, tepidos in oratione, praesumentes tamen montis hujus cacumina posse apprehendere. Sed quando, quaeso, apprehendent, qui Christum ducem non habent? Neque enim ducit eos Christus, qui ascen
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ parte intelligi hoc uolunt. eo qd̃ ex parte sit liberum & exparte capti¬
uum. S quis nesciat qđ si mille dños hr̃em ⁊ uno solo aahuc ꝑremente
ceteris omnib libertate donarer. ut pote qui adhuc dñium hr̃em liber
utq recte diti non possem. Constat itaq qđ hominis arbitrium liberum
dici ñ possit: si uel ex parte libertatem amisit.

Expanded text:
rte captivum. Sed quis nesciat quia, si mille dominos haberem, et uno solo adhuc premente, caeteris omnibus libertate donarer utpote qui adhuc Dominum haberem, liber utique recte dici non possem. Constat itaque quod hominis arbitrium liberum dici non possit, si vel ex parte libertatem amisit.
Abbreviated transcription (Latin):
fertur. & sepe in multis & magnis conatib nrĩs subito & inopinate sub¬
trahit᷑. qmͣ duuigͦ grãm amissam ad antiqͣm integritatẽ uel stabilitatem
reparare ñ possũmus: urtutẽ mentis ad pͥmi uigoris firmitatẽ ñ reꝑaniꝰ
& acceptã prime possibilitatis potestatẽ in bono ex integro ñ retuꝑamus
& languorem capitis in qualitũq uirtutũ ꝓfectu ex magna parte necessa¬
rio sustinemꝰ. Manet itaq infirmitas cũ libertate. & libertas cũ infirmita¬
te: intantũ ut neutra preuulicet alteri. nͨ infirmitas libertati. nͨ libertas
infirmitati. quia nͨ infirmitas minuit libertatẽ. nͨ libertas aufert infir¬
mitatẽ. Cũ gͥ audis uellegis liberũ arbitriũ ẽẽ caꝑtuum: nichil aliuel uris¬
lige qͣm infirmũ. ⁊ natiue possibilitatis uirtute pruatum. qđ ammone

Expanded text:
fertur, et saepe multis et magnis conatibus nostris subito et inopinate subfertur, et saepe multis et magnis conatibus nostris subito et inopinate subtrahitur. Quandiu ergo gratiam amissam ad antiquam integritatem vel stabilitatem reparare non possumus, virtutem mentis ad primi vigoris firmitatem non reparamus, et acceptam primae possibilitatis potestatem in bono ex integro non recuperamus, et languorem capitis in qualicunque virtutum profectu ex magna parte necessario sustinemus. Manet itaque infirmitas cum libertate, et libertas cum infirmitate, intantum ut neutra praejudicet alteri, nec infirmitas libertati, nec libertas infirmitati; quia, nec infirmitas minuit libertatem, nec libertas aufert infirmitatem. Cum igitur legis vel audis liberum arbitrium esse captivum, nihil aliud intellige quam infirmu
Abbreviated transcription (Latin):
uic accedit qcđ gr̃a
qͣm homo semel accepit ante peccatum. iuste subtrahi non potuit.
qͣm a si pret᷑ meritum acceperat. sine tulpa tñ amittere non debebat. Nũc
autem omni hora potest uste subtrahi. quia nonqͣm potest homo sine cul¬
pa inueniri. Et sicuit non potest semel amissam ꝑ se retuꝑare: sic quidem
gratis retuꝑatam ñ potest nͥ exaliena custodire tutela. uide gͦ qͣntum sit
inter pͥmum statuun & sccł̃m. inter illum uidelicet qui fuit ante pecc̃m:
& hunc qui est post hominis laꝑsum. pͥmo habuit grãm integram: et
stabilem. nũc autẽ nͨ integram nͨ stabilem. In fut᷑a autẽ uita postqͣm absor¬
ta fuerit mors inuictoria. habebit non solum stabilem: s etiam immo-¬
uilem. Stabilem enun grãm ante peccatũ habuit. quia semel acceptam semꝑ
seruare potuit. S qł immobilem ñ habuerit: patet ex eo qđ̃ eam pꝰmodũ
s nͨ stabilem hĩe possumꝰ. Seꝑe negligentib & torpentib nobis ultro of̾¬

Expanded text:
uc accedit quod gratia quam homo semel accepit ante peccatum, juste subtrahi non potuit. Quam etsi praeter meritum acceperat, sine culpa tamen amittere non debebat. Nunc autem omni hora potest juste subtrahi, quia nunquam potest homo sine culpa inveniri. Et, sicut non potest per se semel amissam recuperare, sic quidem gratis recuperatam non potest nisi ex aliena tutela custodire. Vide ergo quantum sit inter primum statum et secundum, inter illum videlicet qui fuit ante peccatum, et hunc qui est post hominis lapsum. Primo habuit gratiam integram et stabilem, nunc autem nec integram nec stabilem. In futura autem vita postquam absorpta fuerit mors in victoria habebit non solum stabilem, sed etiam immobilem. Stabilem enim ante peccatum gratiam habuit, quia semel acceptam semper servare potuit. Sed quod immobilem non habuerit, patet ex eo quod eam postmodum sed nec stabilem habere possumus. Saepe negligentibus et torpentibus nobis ultro of
Abbreviated transcription (Latin):
Ila magis ex̾cenda sunt que magis expediunt: qͣmirs sepe meldea sunt
que exerceri non possunt: uł minime expediunt. Sic itaq stucleamꝰ que
meliora sunt magis amare. ut tñ stiamꝰ cum hoc exꝑetlita meliora minꝰ exer¬
cere. ⁊ sic illa que magis expediunt ⁊ minꝰ bona sunt amplius exerceamus
ut illa que minꝰ exercent᷑ ⁊ meliora probant᷑ magis et ampliꝰ diligamꝰ. In hũc
itaq mocdum ab uno eodemq d̃no alii accipiunt quinq talenta in dliscreti¬
one uidicii. alii autẽ duo in aleliberatione consilii.

Expanded text:
illa magis exercenda sunt quae magis expediunt, quamvis saepe meliora sint illa magis exercenda sunt quae magis expediunt, quamvis saepe meliora sint quae exerceri non possunt, vel minime expediunt. Sic itaque studeamus quae meliora sunt magis amare, ut tamen sciamus, cum hoc expedit, meliora minus exercere, et sic illa quae magis expediunt, et minus bona sunt amplius exerceamus, ut illa quae minus exercentur, et meliora probantur magis diligamus. In hunc itaque modum ab uno eodemque Domino alii accipiunt quinque talenta in discretione judicii, alii autem duo in deliberatione consilii.
Abbreviated transcription (Latin):
itaty te gemina ualde preciosa de dñi cõmissione ꝑcepisse talenta: cũ recte ceps
liberationis talenta de dm̃ largitate acceꝑis: stude operari ineis ⁊ lucrari
in eis. ut & ext̾ius imprimas in opere qͦd initeriꝰ impressum est in cognitione
⁊ duo ex duob adquirens: possis geminata talenta in dñi lucra reportare.
młtiplicanda sunt in affectione. ista ui actione. Qd enim ibi ex dis cretione
iuisiti semel impressum est oggnitioni: studiose post modum imꝑrim c̃lebet
⁊ affectioni. hic autẽ qd̃ ex consilu ̃eliberatione ꝑrefigͣat᷑um est in cognitõne
adeandem prudentie regulam reformet᷑ in oꝑe. Et priori itaq prudlentie re¬
gl̃a debemꝰ magis diligere que magis funt bona. nͨ tñ magis exercere cũ sepe
sint impossibilia uł minꝰ utilia. Sed sicut in hac sccła prudentie regła tlocem̃.

Expanded text:
itaque te gemina valde pretiosa de Domini commissione percepisse talenta, cum coeperis reitaque te gemina valde pretiosa de Domini commissione percepisse talenta, cum coeperis reliberationis talenta de Domini largitate acceperis, stude operari in eis et lucrari ex eis, ut et exterius exprimas in opere quod interius impressum est in cognitione, et duo ex duobus acquirens possis geminata talenta in Dominica lucra reportare. canda sunt in affectione, ista in actione. Quod enim ibi ex discretione judicii semel impressum est cognitioni studiosae, postmodum imprimi debet et affectioni, hic autem quod ex consilii deliberatione praefiguratum est in cognitione, ad eamdem prudentiae regulam reformetur in opere. Ex priori itaque prudentiae regula debemus magis diligere quae magis sunt bona, non tamen magis exercere, cum saepe sint impossibilia, vel minus utilia. Sed, sicut ex hac secunda prudentiae regula docemur,
Abbreviated transcription (Latin):
qͦui omne consiliũ ad omnẽ ꝓuidentiam caligat ut recte dici ilebeat. quia
omne cor meret. ut ex merore uinuat caliginẽ qͣm sustinet. Uides certe
quia faciliꝰ est uulicare quid liceat. quid ñ liceat.: qͣm eligere qͥd expeliat¬
qͥd ñ expeliat. Ilul est discretionis: istua deliberatõnis. Illuad uidicii. istl̃
consilii. alia est itaq illa scientia. ⁊ longe alia ista sccła. alia itaq sunt
talenta cognit̾onis prime. atq alia sunt talenta cognit̃onis sccłe. Utraq ra-¬
ra utrqq preciosa. Sccl̃a tñ młto rariora qͣm pͥma. s qͣmuis rata nͦ tñ nulla.
quis enĩ neget mł̃tos ex diuina inspiratione nosse ñ solum utilia elig̾e
nerum etiam exutilib utiliora d̃iscernere cũ ũ possunt ad omĩa sufficere.
⁊ quid maiꝰ ⁊ quid minꝰ. ⁊ quid minime expediat sagacit̾ dleprehendere. Sua

Expanded text:
quomodo omne consilium ad omnem providentiam caligat, ut recte dici debeat, quia quomodo omne consilium ad omnem providentiam caligat, ut recte dici debeat, quia omne cor moeret, ut ex moerore innuat caliginem quam sustinet. Vides certe quia facilius est judicare quid liceat, quid non liceat, quam eligere quid expediat. Illud est discretionis, istud deliberationis; illud judicii, istud consilii. Alia itaque est illa scientia, et longe alia ista secunda. Alia itaque sunt talenta cognitionis primae, atque alia sunt talenta cognitionis secundae; utraque rara, utraque preciosa. Secunda tamen multo rarior quam prima. Sed quamvis rara, non tamen nulla. Quis enim neget multos ex divina inspiratione nosce non solum utilia eligere, verum etiam ex utilibus utiliora secernere, cum non possint ad omnia sufficere, et quid magis, quod minus, et quid minime expediat, sagaciter deprehendere? Scias
Abbreviated transcription (Latin):
fortit̾ stare. qm młtos uidemꝰ in uirtutũ ascensii religionis ꝙ ꝑrouectu fir-¬
mos gressus figererȩ. młtumq ꝑroperare. qui in scłaris conuersationis pla-¬
nicie segniter ibant & sepe cadebant. Ilcirco ignorat homo qͥd sibi conclucat
muita sua numero dierum ꝑegrinationis sue. & temꝑe qͦd uelut umbra
preteriit. hec sane causa est cur omne cor meret. cur consilii oculus caligat
etiam in eo quuit omẽm diem iulicat. Hultis tñ nosse aperciꝰ qͣm mlta potest
inlubitant̾ affirmare aulemꝰ quia bona sunt. ⁊ iterum qͣm innumera re-¬
perimꝰ de quib minime dubitamꝰ: qđ ueraciter sunt mala. Inueni mͥ unum
aliquem qui mͥ unũ aliqͥd ostendat. qđ cuiꝰqͣm mali causa fieri nequeat. ꝯuid
queso tam bonum qđ ñ posset fieri casus occasio: uł queso tam malum qdđ̃
fore nequeat cautele cõmonitio: Ecce qͦ mͦ omne coradconsiliũ nutat. Ecce

Expanded text:
fortiter stare. Quam multos videmus in virtutum ascensu, religionisque provectu firfortiter stare. Quam multos videmus in virtutum ascensu, religionisque provectu firmos gressus figere, multumque properare, qui in saecularis conversationis planitie segniter ibant, et saepe cadebant. Idcirco ignorat homo quid sibi conducat in vita sua, numero dierum peregrinationis suae, et tempore quod velut umbra praeterit. Haec sane est causa cur omne cor moeret, cur consilii oculus caligat etiam in eo qui omnem diem judicat. Vultis tandem apertius nosse indubitanter affirmare audemus quia sunt bona, et item quam innumera reperimus de quibus minime dubitamus, quod veraciter sint mala. Inveni mihi unum aliquem, qui mihi unum aliquid ostendat quod cujusquam mali causa fieri nequeat. Quid, quaeso, tam bonum quod non possit fieri casus occasio, vel quid, quaeso, tam malum quod fore nequeat cautelae commonitio? Ecce quomodo omne cor ad omne consilium nutat, ecce
Abbreviated transcription (Latin):
mueniemꝰ quia seꝑe consilium titubat etiam ubi uidicium stat. & quia ubi
consiliũ caligat: ibi seꝑe uidicium clare consiclerat. Quod autẽ suꝑiꝰ diximus
ꝑ cor consiliũ hic intelligimꝰ. Hide gͦ utrum nam consilium caligare possit. etiam
ubi uudiciũ tam certum fuerit. ut recte dicat᷑. omne cor meret qͣmus inueni-¬
at᷑ qui omnẽ diem uidicet. Aluil est iliscutere qͥd sit bonũ uł malũ in se. & ali-¬
ud ẽ deliberare qͥd expediat. uł ñ expediat cuiq Iuud ẽ udicu. istud ẽ consilii.
Sicut enĩ ñ om̃es omia possunt: sic nͨ omib omĩa expediunt. Seꝑe enim qd in
se ẽ maiꝰ bonũ quiblam expedit minꝰ & qͦd in se quidẽ ẽ minꝰ: magis tñ expedit
aliquib. Fit namq seꝑe ut qͦd alii est cumuluis dampnatõnis. alii fit causa sa-¬
nitis. Et qͦd quibdam ẽ auginentũ corone: fit aliis causa ruine. Qmͣmł̃tos uide¬
mꝰ de subluni grauiter corruisse. qui in inferiori graclu solebant uel poterant

Expanded text:
nveniemus quia saepe consilium titubat, etiam ubi judicium stat; et quia ubi consilium caligat, ibi saepe judicium clare considerat. Sicut autem superius diximus, per cor consilium intelligimus; vide ergo utrumnam consilium caligare possit etiam ibi, ubi judicium certum fuerit, ut recte dicatur omne cor moeret, quamvis inveniatur qui omnem diem judicet. Aliud est discutere quid sit bonum vel malum in se, et aliud est deliberare quid expediat vel non expediat cuique. Illud est judicii, istud est consilii. Sicut enim non omnes omnia possunt, sic nec omnibus omnia expediunt. Saepe enim quod in se est majus bonum, quibusdam expedit minus; et quod in se quidem est minus, magis tamen expedit aliquibus. Fit namque saepe ut quod alii est cumulus damnationis, alii sit occasio salutis, et quod quibusdam est augmentum coronae, sit aliis causa ruinae. Quam multos videmus de sublimi graviter corruisse, qui in inferiori gradu solebant, vel poterant
Abbreviated transcription (Latin):
septẽ eẽ absꝙ dubio inuenimꝰ. pͥncipales enĩ affectꝰ: septẽ esse
longe suꝑiꝰ iam diximꝰ. quos cum in nobis ordinamꝰ: in numeiũ
turtutum recligimꝰ pͥmo itaq ordinat᷑ timor. demnde dolor. pos
hos spes & amor. post hos quatuor ordinant᷑ leticia & ira nouus¬
sime autẽ omĩum: uerecuundia. Itaq nil aluid iacob huiꝰmocli libe¬
ros ex lya genuisse qͣm animũ affectionis sue motꝰ ordinancio alpu
uirtutum soboiem de seip̃o ꝓcreasse. ꝑ ruben gͦ pͥmagenitũ ides¬
per leuy et iulam: ordinatam sꝑem. & oecdinatũ amorẽ. ꝑ ysachat aũ
intelligitur ordinata leticia. ꝑ zabulon: orclĩata ira. ꝑdinam: orcdiati
ueretuindia.

Expanded text:
septem esse absque dubio invenimus. Principales enim affectus septem esse longe superius jam diximus: quos cum in nobis ordinamus in numerum virtutum redigimus. Primo itaque ordinatur timor, deinde dolor, post hos spes et amor. Post hos quatuor ordinantur laetitia et ira; novissime autem omnium verecundia. Itaque nihil aliud est Jacob hujusmodi liberos ex Lia genuisse, quam animum affectionis suae motus ordinando dignam virtutum sobolem de seipso procreasse. Per Ruben per Levi et Judam ordinatam spem et ordinatum amorem. Per Issachar autem intelligitur ordinata laetitia, per Zabulon ordinata ira, per Dinam ordinata verecundia.
Abbreviated transcription (Latin):
stiat homo udicare inter tliem & noctem. ultimum autẽ & hoc iꝑsum
sũmum. ut sciat uidicare omẽm diem. Debemus itaq certis quib dam
ognitionis gradib ascendere. si uosumꝰ ab hoc ilifimo ad sumum illuã
ascensionis culmen ꝑtingere

Expanded text:
sciat homo judicare inter diem et noctem, ultimum autem et hoc ipsum sciat homo judicare inter diem et noctem, ultimum autem et hoc ipsum summum ut sciat judicare omnem diem. Debemus itaque certis quibusdam cognitionis gradibus ascendere, si volumus ab hoc infimo ad summum illud ascens
Abbreviated transcription (Latin):
mortis: Impossibile est hoc sane omni homini qͣm flui tenebre sunt suꝑ
faciem abyssi. donec ille qui dixit de tenebris lumen resplendescere.
mutens lucem suam & ueritatẽ suam. incipiat lucẽ a tenebris dliuidere.
⁊ fiat uespere & mane. Pmissa naniq & accepta intłłigentia ueritatis incipit
statm homo siuisere lucem atenebris & discernere pͥmo quidem tona.
amalis. & mala a bonis. Postea autẽ bona ameliorib. & mala a peiorib.
canclem uͦ meliora ab oꝑtimis. & peiora a pessimis. In hunc sane mocdũ
scłm sapientis sententiam semita iustoꝵ quasi lumen ꝑrocedit & crescit
usq ad perfc̃m cliem. Implet᷑ q qͦd clicitur. Et eflucet quasi lumen iusticiã
tuam & iudicium tuum tanqͣm meridiem. lumen acceptum ꝑrocedit &
ꝓficit. & qͣndoq usq aĩ plenam discretionem pertingit. Aliꝰ inquit apł̃s.
dare iudicium fatere: ei qui filiꝰ hominis est : & primum qͥdem est ut

Expanded text:
mortis? Impossibile sane est hoc omni homini, quandiu tenebrae sunt super mortis? Impossibile sane est hoc omni homini, quandiu tenebrae sunt super faciem abyssi, donec ille, qui dixit de tenebris lumen splendescere, emittens lucem suam, et veritatem suam, incipiat lucem a tenebris dividere, et fiat vespere, et mane. Emissa namque et accepta intelligentia veritatis, incipit statim homo videre lucem a tenebris, et discernere primo quidem bona a malis, et mala a bonis; postea autem bona a melioribus, et mala a pejoribus; tandem vero meliora ab optimis, et pejora a pessimis. In hunc sane modum, secundum Sapientis sententiam, semita justorum quasi lumen procedit, et crescit usque ad perfectum diem . Impleturque quod dicitur: Et educet quasi lumen justitiam tuam, et judicium tuum tanquam meridiem . Lumen acceptum paulatim prproficit, et quandoque usque ad plenam discretionem pertingit. Alius, inquit Apostdare, judicium facere ei qui Filius hominis est? et primum quidem est, ut
Abbreviated transcription (Latin):
appendit᷑: ut eiꝰ qͣntitas ñ ignoret᷑. Sic auri sic argenti pontus quermꝰut
eoꝵ precium recte estimemꝰ S nemo in statera mendax eẽt: si nemo auũ
deciperet. si nemo ab alio deceptꝰ fuisset. hinc est illua qͦd per sapientẽ ar
Statera dolosa. pondus & poncius utrumq abhominabile deo. Quo con¬
tra inlege precipit᷑. Sit iustꝰ mocliꝰ. equusq sextariꝰ. Hinc est qd̃ filii isit
cũ ꝓmissam hereditatẽ actipiunt inter se illam in funiculo distributonis
diuidunt. ut una queq uirtꝰ in sua actione uste equitatis menfuram
teneat. ⁊ recte discretionis metas minime excedat. Quis enim inueniat ho¬
minem qui nũqͣm erret in estimatione qͣlitatis aut qͣntitatis aut qͥ nunitͤim
artiumieniat᷑ a negotio ꝑambulante in tenebris: optimꝰ negotiator qͥ i esti¬
manda rerum qͣlitate uel qͣntitate nũqͣm ualeat falli. ñiqͣm uelit fallere
S qͣnclo poterit hoc homo inuolutꝰ tenebris. habitans in regione umbre

Expanded text:
appenditur, ut ejus quantitas non ignoretur. Sic auri, sic argenti pondus quaerimus, ut eorum pretium recte aestimemus. Sed nemo in statera mendax esset, si nemo alium deciperet, si nemo ab alio deceptus fuisset, hinc est illud quod per sapientem dicitur: Statera dolosa pondus, et pondus, utrumque abominabile Deo . Quo contra in lege praecipitur: Sit justus modius, aequusque sextarius . Hinc est quod filii Israel, cum promissam haereditatem accipiunt inter se, illam in funiculo distributionis dividunt, ut unaquaeque virtus in sua actione justae aequitatis mensuram teneat, et recte discretionis metas minime excedat. Quis mihi inveniat hominem, qui nunquam erret in aestimatione qualitatis aut quantitatis, qui nunquam circumveniatur a negotio perambulante in tenebris? Optimus negotiator, qui in aestimanda rerum qualitate vel quantitate nunquam valeat falli, nunquam velit fallere. Sed quando hoc poterit homo involutus tenebris, habitans in regione umbrae
Abbreviated transcription (Latin):
in iudicii nr̃i examine ꝑeccamꝰ. dũ aflhuc frequent̃ sub tante ambi¬
guitans nubilo uiam carpimus. Erramꝰ enim mͦ in discernenda qualitate
mͦ in examinanda qͣntitate. Qui dicit bonũ malũ. uł malũ bonũ: in rerũ
qualitate errat. & quidicit qͦd maiꝰ est ẽẽ minꝰ. & qͦd minꝰ est ẽẽ maiꝰ.: in qͣn¬
lucem. ponentes amaꝵ in dulce: & dulce in amaꝵ In qͣntitatis examinan

Expanded text:
in judicii nostri examine peccamus, dum adhuc frequenter sub tantae ambiguitatis nubilo viam carpimus. Erramus enim modo in discernenda qualitate, modo in examinanda quantitate. Qui dicit bonum malum, vel malum bonum, in rerum qualitate errat; et qui dicit quod majus est esse minus, et quod minus est esse majus, in quanlucem,
Abbreviated transcription (Latin):
eternum. Nox exploratoris est. Qͣm magna multudo dulcedinis tue dn̾e
qͣm abscondisti timentib te. Numqͥd nam ꝑutandus est iste explorator gpe¬
gius terram illam lacte & melle manantem non intrasse. diligent̾q ui¬
sam ꝑlustrasse: cum intraturis in illam auilet tam audacter ꝓͥmittere
mebriabunt᷑ inquit abubertate domꝰ sue: & torrente uoluptatis tue pyta¬
bis eos: Nonne in his uerbis in illam exploratoꝵ sententiam currere:
uidet᷑ ubi dicit᷑. Intrauimꝰ inquiunt in t̾ram acd qͣm misisti nos que uere
fluit lacte & melle ut ex hiis fructib cognosci potest: esmͦ spetulat̾oi pͥm¬

Expanded text:
exploratoris est: Quam magna multitudo dulcedinis tuae, Domine, quam abscondisti timentibus te! Nunquidnam putandus est iste explorator egregius terram illam lacte et melle manantem non intrasse, diligenterque visam perlustrasse, cum intraturis in illam audet tam audacter promittere? Inebriabuntur ab ubertate domus tuae, et torrente voluptatis tuae potabis eos . Nonne in his verbis in illam exploratorum sententiam concurrere videtur, ubi dicitur: Intravimus, inquiunt, in terram ad quam misisti nos, quae vere fluit lacte et melle, ut ex his fructibus cognosci potest . CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
fectionis primorlia attigisse. Debemꝰ itaq qͣmdui in deserto sumus
in arche nr̃e preuectione. ꝓuectionis nr̃e iter colligere. ꝙ quo ꝑ bone
conuersationis studium sequi oporteat alta consicleratione p̃nosse.

Expanded text:
mordia perfectionis attigisse. Debemus itaque quandiu in deserto sumus, mordia perfectionis attigisse. Debemus itaque quandiu in deserto sumus, in arcae nostrae provectione, provectionis nostrae iter colligere, et quo per bonae conversationis studium sequi oporteat, alia consideratione praenosse.
Abbreviated transcription (Latin):
huic sententie atlnectat. Hec mutatio dextere excelsi. Non sibi suff̾ic̾e
potuit ut aiteret hec mutatio aei. nͥ diceret hec mutatio dextere. ex̃.
Ip̃m cui uoluit hoc opꝰ ascribere maluit designare ex descriptione. Ex-¬
celsum ilicit qui hoc fecit: & dexteram nominauit. Ac si aꝑte dicat.
Ile hoc fortit̾ fecit. qui fortia potenter efficere consueuit. Erat sane in
otulis eius admirabile talem de malo ad bonum conuertere: qualem
se menunit qͣndoq fuisse. Quiã queso ille aliꝰ de perfectionis itinere
confecisse se crelidit. qui omnes iusticias suas ꝑanno menstruate
mulieris comparauit: Habemꝰ itaq quioniodo debeamus archam
nr̃am aute faciem nram ad certam mensuram premutere. ut qͣntũtꝙ
properemꝰ. nuniqͣm audeamꝰ de duoꝵ milium cubitoꝵ sꝑacio ꝑresum-¬
ptuosa exnstimatione aliquid muuiere arbitrantes nos semꝑ uix per-

Expanded text:
huic sententiae adnectat haec mutatio dexterae Excelsi. Non sibi sufficere huic sententiae adnectat haec mutatio dexterae Excelsi. Non sibi sufficere potuit ut diceret haec mutatio Dei, nisi diceret haec mutatio dexterae Excelsi. Ipsum cui noluit hoc opus ascribere, maluit designare ex descriptione. Excelsum dicit qui hoc fecit, et dexteram nominavit. Ac si aperte dicat: Ille hoc fortiter fecit qui fortia potenter efficere consuevit. Erat sane in oculis ejus admirabile talem de malo ad bonum committere, qualem se meminit quandoque fuisse. Quid, quaeso, ille alius de perfectionis itinere confecisse se credidit, qui omnes justitias suas panno menstruatae mulieris comparavit? Habemus itaque quomodo debeamus arcam nostram ante faciem nostram ad certam mensuram praemittere, ut quantumcunque properemus, nunquam audeamus de duorum millium cubitorum spatio praesumptuosa existimatione aliquid minuere, arbitrantes nos semper vix pri
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm querebat fa tet᷑ se nunidum inuenisse. An adhuc audire desile-¬
ras aꝑtiꝰ hoĩem uix sibiboni exortdia asscribentem: & quasi duobus
milib cubitis iter post archam legentem: Auli gͦ quid licat. & dixi ñc̃
cepi hec mutatio dextere excelsi. uix tandem aliquando in quit ceꝑi gd
aui incepisse me cretlitli. uix sero ceꝑi fieri bonus de malo: iuistꝰ de in-¬
iisto. Qualem me iueni: talem me ẽẽ ꝓnuntiaui. nͨ ꝑuduit imꝑfcõem
meam confiteri. s lixi nunc cepi hec mutatio dextere excelsi. Nõ dicit
quondam uł extunc: s mnc. Nec negat se modo cepisse ne putes
eum plus qͣm eluob milib cubitis post archam remansisse. Nix tam̃
quetlam boni exordia tandem apꝑrehendisse se memorat. ut iusta cli¬
uine institutionis modum archam suam se subsequi ostendat. Sed ne
quis eum uł hoc ip̃m boni exordium sibi ascribere crelat. aucliat quicd

Expanded text:
quam quaerebat fatetur se nondum invenisse. An adhuc audire desidequam quaerebat fatetur se nondum invenisse. An adhuc audire desideras apertius hominem vix sibi boni exordia ascribentem, et quasi duobus millibus cubitis tunc post arcam legentem? Audi ergo quid dicat: Et dixi: Nunc coepi; haec mutatio dexterae Excelsi . Vix eadem aliquando, inquit, coepi, quod qui incoepisse me credidi, vix sero coepi fieri bonus de malo, justus de injusto. Qualem me inveni, talem me esse pronuntiavi, nec puduit imperfectionem meam confiteri; sed dixi: Nunc coepi; haec mutatio dexterae Excelsi. Non dicit quondam, vel extunc, sed nunc. Nec negat se modo coepisse, ne putes eum plus quam duobus millibus cubitis post arcam remansisse. Vix cum quaedam boni exordia tandem apprehendisse se memorat, ut juxta divinae institutionis modum arcam suam se subsequi ostendat. Sed, ne quis eum vel hoc ipsum boni exordium sibi ascribere credat, audiat quid
Abbreviated transcription (Latin):
saltem pͥmoridia arrogat cum alhuc ordiri se creclat: Nonne ille tibi
alhuc orliri uudet᷑ telam quam cum młtis texeret gui aliligenter
quesiuit ut inueniret & uideret. qͥd eẽt utile filiis hominũ. guo
facto oꝑus est sub sole numero dierum uite sue: Nonne & sibu p̾i
uuletrr alhuc ordiri ñ texere qui dni studuerat aognoscere rationẽ
qͣm ailhuc querit anima sua &̃ ñ inuenit. nͨ potunt inuenire : Et
hoc urueni dixit eccl̃iastes unum & alterum. ut inuenirem rõnem
qͣm adhuc querit anima mea & ñ inuenit. Quid bomi quil queso
magni homo iste crederet se fecisse. qui fatetur se quesisse nͨ tñ
inuenisse quo st̾o oꝑus eẽt sub sole mimero dierum uite sue: Con¬
stat quia intelligentie sue archam ante faciem suam ꝑremiserat:
qui per desulerium uel actum sequi debere querebat. S reputat
ut arbitror desidenoꝵ suoꝵ turbam quasi ociosam stare qͥ ratõem

Expanded text:
saltem primordia arrogat, cum adhuc ordiri se credat? Nonne ille tibi saltem primordia arrogat, cum adhuc ordiri se credat? Nonne ille tibi adhuc ordiri videtur telam quam cum multis texerat, qui diligenter quaesivit ut inveniret, et videret quid esset utile filiis hominum, quo facto opus est sub sole, numero dierum vitae suae? Nonne et sibi ipsi videtur adhuc ordiri, non texere, qui diu studuerat cognoscere rationem quam adhuc quaerit anima sua, nec potuit invenire? Ecce hoc inveni, dixit Ecclesiastes, unum et alterum, ut invenirem rationem quam adhuc quaerit anima mea, et non invenit . Quid boni, quid, quaeso, magni, homo iste crederet se fecisse qui fatetur se quaesisse, nec tamen invenisse, quo facto opus esse sub sole numero dierum vitae suae? Constat quia intelligentiae suae arcam ante faciem suam praemiserat, qui quo per desiderium, vel actum sequi deberet quaerebat. Sed reputat, ut arbitror, desideriorum suorum turbam quasi otio jam stare, qui rationem
Abbreviated transcription (Latin):
duob milib cubitis post archam iter legentem &̾ perfc̃onis unt
nͨ saltem sibi primordia arrogantem: Dum adhuc ordireri inquit¬
suctilit me. Non dicit dum ailhuc texerem: s clum ãhuc ortłirer
Quid ẽ ordiri nisi ꝑremeditari. qͥd texere nisi facere: Nemꝑe quied aliud
ẽ ordiri texenila. & texere ordita nisi preorlinare fauentla & facere ꝑr¬
orlinata. Dum alhuc inquit ordirer succidit me. dum adhuc p̾mechi¬
rer. dũ adhuc p̃meditatõnem q̃rerem quid facere debuissem & necclum
plene potuissem muenire. misit manum suam & fuitidit me. Numtlũ
inquit aliquul texeram: necclum bonum agere inchoaueram. ñ licuit
mithi orlinate uite telam intiꝑe. qͥa cũ adhuc orclirer succidit me.
fateor quidem iam bona facere ꝓposueram. iam qͦmͦ fieri possent disꝑo.¬
nebam. & iam telam meam ex magna parte orcditꝰ eram. s clum acłhue
qͣntꝰ queso uir iste fuit qui de se tam humiliter sentit qui sibi n᷑ boni

Expanded text:
duobus millibus cubitis post arcam iter legentem, et perfectioris vitae nec saltem sibi primordia arrogantem? Dum adhuc, inquit, ordirer, succidit me . Non dicit dum adhuc texerem, sed, dum adhuc ordirer. Quid est ordiri, nisi praemeditari; et quid texere, nisi facere? Nempe quid aliud est texenda ordiri et texere ordita, nisi praeordinare facienda et facere praeordinata? Dum adhuc, inquit, ordirer, dum adhuc praemeditarer, dum adhuc per meditationem quaererem quid facere debuissem, et necdum plene potuissem invenire, misit manum suam et succidit me. Nondum, inquit, aliquid texeram, necdum bonum agere inchoaveram, non licuit mihi ordinatae vitae telam incipere; quia, cum adhuc ordirer, succidit me. Fateor quidem, jam bona facere proposueram, jam quomodo fieri possent disponebam, et jam telam meam ex magna parte orditus eram; sed, dum adhuc Quantus, quaeso, vir iste fuit qui de se tam humiliter sentit, qui sibi nec boni
Abbreviated transcription (Latin):
tores boni de regionib illis reportare soleant. uł qͣntum acd erigendos aĩos
ualeant hec ip̃a que reportant. & stude talia querere & renuntiare ut e
tu ualeas in similium cuncupiscentias audientium animos erigere. Nox
exploratoris ẽ. Oportet corruꝑtibile hoc incluere incorruptionẽ. & mortale

Expanded text:
tores boni de regionibus illis reportare soleant, vel quantum ad erigendos animos tores boni de regionibus illis reportare soleant, vel quantum ad erigendos animos valeant haec ipsa quae reportant, et stude alia quaerere, et renuntiare, ut et tu valeas in similium concupiscentias audientium animos erigere, vox exploratoris est: Oportet corruptibile hoc induere incorruptionem, et mortal
Abbreviated transcription (Latin):
ad iosue similitudinem exploratores ante se destinantem: Quia inquit re¬
tribuam domino: ꝓ omnib que retribuit michi: Uultis audire unum de
similib exploratorib qͥd explorando inuenerit. uł qͥd ad illam primam
ꝓpħe questionem ex sententia responderit: Absterget inquit deus omnem
lacrimam ab oculis sc̃oꝵ. & iam ñ erit ampliꝰ neꝙ luctꝰ neq clamor. s nͨ ullꝰ
dolor: g̃mn priora transierunt. Ecce qͣm ꝓpitium dm in futuro iste preuidit.
de quo dauul querit analiqͣndo complacitior sit. Seil acd sccl̃am ut arb̃tos
explorationem respicit. qd̃ alias inuenit: unde & dicit. Bonum ẽ confiteri
domino & psallere nomini tuo altissime. Ad pͥmos itaq exploratores ꝑtinet
negligentib animis iusta ꝑsuadere: ad sccdos autẽ promptos animos ac
omnia paratos ad agenda instruere. Attende gͦ cuiꝰ modi nuntia explora¬

Expanded text:
ad Josue similitudinem exploratores ante se destinantem? Quid, inquit, read Josue similitudinem exploratores ante se destinantem? Quid, inquit, retribuam Domino, pro omnibus quae retribuit mihi? Vultis audire unum de subtilibus exploratoribus, quid explorando invenerit, vel quid ad illam primam Prophetae quaestionem ex sententia responderit? Absterget, inquit, Deus omnem lacrymam ab oculis sanctorum, et jam non erit amplius neque luctus, neque clamor, sed nec ullus dolor, quoniam priora transierunt . Ecce quam propitium Deum in futuro iste praevidit de quo David quaerit, an aliquando complacitior sit. Sed ad secundam, ut arbitror, explorationem respicit, quod alias invenit, unde et dicit: Bonum est confiteri Domino, et psallere nomini tuo, Altissime . Ad primos itaque exploratores pertinet negligentibus animis justa persuadere, ad secundos autem promptos animos et ad omnia paratos ad agenda instruere. Attende ergo cujusmodi nuntia explora
Abbreviated transcription (Latin):
enim est preuidentia nͥ exploratio futuroꝵ. a. quid ẽ ꝓuidentia nͥ exꝑlora-¬
tio fatiendoꝵ: Halemꝰ itaq duo genera exploratoꝵ ittrumq negoriosum.
utrumq necessarium. Primũ udet᷑ ad moysen ꝑtinere. scãm uero acd iosus.
Iuxta hanc itaq similitudinem cogitatuũ nr̃oꝵ. alii clebent ẽẽ futurorum
preuisores. alii faciendoꝵ prouisores. utriꝙ quidem occultoꝵ exploratores.
& ignotoꝵ ꝑscrutatores. Nultis audire hominem de futuris premecditantem¬
& iuxta moysi similitudinem exploratores ante faciem suã ꝑtemitentem:
Meditatꝰ sum inquit nocte cũ corde meo. Nuiqͥd in et̾num ꝑroitiet cl̃s & ñ
apponet ut complatitior adhuc: Aut in finem miscdiam suam abscilet: a ge
neratione ingenerationem: aut obliuiscet᷑ misereri łs: aut continebit in
ira sua miscłias suas. Uultis audire hoĩem ile facientdis prouilentem et

Expanded text:
est enim praevidentia, nisi exploratio futurorum? Et quid est providentia, nisi exploraest enim praevidentia, nisi exploratio futurorum? Et quid est providentia, nisi exploratio faciendorum? Habemus itaque duo genera exploratorum; utrumque negotiosum, utrumque necessarium. Primum videtur ad Moysen pertinere, secundum vero ad Josue. Juxta hanc itaque similitudinem cogitatuum nostrorum, alii debent esse futurorum praevisores, alii faciendorum provisores, utrique quidem occultorum exploratores, et ignotorum perscrutatores. Vultis audire hominem de futuris praemeditantem, juxta similitudinem Moysi, exploratores ante faciem suam praemittentem? Meditatus sum, inquit, nocte cum corde meo. Nunquid in aeternum projiciet Deus, et non apponet, ut complacitior sit adhuc? aut in finem misericordiam suam abscis? aut continebit in ira sua misericordias suas? Vultis audire hominem de faciendis providentem, et
Abbreviated transcription (Latin):
quib meritoꝵ studiis possit eam adquirere. Necesse ẽ gͦ nuntios post nũ¬
uos mutere. & exploratores alios ꝑost pͥmos dirigere. Primi nuntii sunt
exploratores ꝑremioꝵ. sccl̃i nuntii sunt exploratores meritoꝵ. Illi st̾ explo¬
ratores retributionim. Isti ft̾ exploratores operum. Sic sane st̃ alii explora¬
cores qͥ mitunt᷑ a moyse: atꝙ alii exꝑloratores illi qui mittunt᷑ a iosue. Alii
st̾ quos premittit dm̃ ꝓpħa: alii sunt quos premittit dm̃ athleta. Aliucl est
officium ꝓpħe: aliud est officium achlete. Propħe officiũ ẽ prelicere futura.
athlete autẽ officium ẽ preoridinare facienda. Ad illum ꝑtinet prenosse
firmit̾ credenda. ad istum ꝑtinet premeditari fortit agencla. Illud est pre-¬
scientie. istuil est prouidentie. Illius est preuidere: istiꝰ est ꝑiudere. Quicd̃

Expanded text:
quibus meritorum studiis possit eam acquirere? Necesse est ergo nuntios post nunquibus meritorum studiis possit eam acquirere? Necesse est ergo nuntios post nuntios praemittere, et exploratores alios post primos dirigere. Primi nuntii sunt exploratores praemiorum, secundi nuntii sunt exploratores meritorum. Illi sunt exploratores retributionum, isti sunt exploratores operum. Sic sane sunt alii exploratores, qui mittuntur a Moyse, atque alii exploratores illi qui mittuntur a Josue. Alii sunt quos praemittit Domini propheta, alii sunt quos praemittit Domini athleta. Aliud est officium prophetae, aliud est officium athletae. Prophetae officium est praedicere futura, athletae autem officium est praeordinare facienda. Ad illum pertinet praenosse firmiter credenda, ad istum pertinet praemeditari fortiter agenda. Illud est praescientiae, istud est providentiae. Illius est praevidere, istius est providere. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
Premittamꝰ gͦ aute faciem nr̃am exꝑloratores nr̃os. siut & illi isrłue
quondam premiserunt suos. nͨ semel tm̃. s alios post alios. Secl̃osꝑ
post primos. Quotiens le futuris bonis sperandis sen ꝓmerendis
subtiliter aliquid querimꝰ: nuntios exploratores ante nosiꝑsos pre
De gemina premeditatione premiorum uidelicet et meritoꝵ
el aluuid ẽ querere qualia uel quanta uel cuiusmodi bona
debeamꝰ de meritoꝵ retributionem sꝑare. at aliud̃ stuidiose m¬
uestigare quib studiis uł ex̾citiis ualebimꝰ ea uirilit̃ obtinere. Illul ẽ
pͥmum. istud uͦ scłm. Prinũ inuestigare bona sperancda: scl̃m bona
fatienda. Quis enim se aillaboꝵ certamina fortit̾ accingat. nisi merceclis
magnitudinem ex diuina retributione prenoscat. S qđ proclerit et̃nam
retributionem crelere & flesiderare nisi pari stucdio querat qͥs ut agnoscat

Expanded text:
Praemittamus ergo ante faciem nostram exploratores nostros, sicut et illi Israelitae Praemittamus ergo ante faciem nostram exploratores nostros, sicut et illi Israelitae quondam praemiserunt suos, nec semel tantum, sed alios post alios secundosque post primos. Quoties de futuris bonis sperandis, seu promerendis subtiliter aliquid quaerimus, nuntios exploratores ante nos ipsos pra CAPUT XII. De gemina praemeditatione, praemiorum videlicet et meritorum. Sed aliud est quaerere qualia, vel quanta, vel cujusmodi bona debeamus de meritorum retributione sperare, atque aliud studiose investigare quibus studiis vel exercitiis valebimus ea viriliter obtinere. Illud est primum, istud vero secundum. Primum investigare bona speranda, secundum bona facienda. Quis enim se ad laborum certamina fortiter accingat, nisi mercedis magnitudinem ex divina retributione praenoscat? Sed quid proderit aeternam retributionem credere et desiderare, nisi pari studio quaerat quis ut agnoscat
Abbreviated transcription (Latin):
ex nr̃a uirtute ñ presumere que nr̃am intelligentiam & humanam e-¬
onem excetunt. Ina sunt sc̃m rationem: ista sunt suꝑra rationem.
Illa debemꝰ alta ꝑsirutatione diligenter inquirere. ista debemus ex diuina
reuelatione humiliter expectare. Illa ꝑtinent ad meditationem: ista aĩ
contemplationem. Numqͣm animꝰ ail et̾noꝵ bonoꝵ desiderium plene a¬
ccenditur: nͥ qualia uł̃ qͣnta sint studiose ꝑremeditet᷑. Et sicut numqͣm
sine ingenti lesiderio ad eoꝵ contemplationem subleuari meretur. ita
sane in et̾noꝵ concupiscentias sine uehementi studio ꝑfecte ñ inflãmat
ante introitũ suũ premutere. &. illiꝰ terre inqͣm festinamꝰ introire qua¬
litatem. sagati perscrutatione uelle prenosse. nisi mentis sue cogitatõ¬
nes celestium bonoꝵ exploratrices. inmuisibilium perscrutinum di-¬
rigere & meditationes suas in ul operis destinare. ut ꝑ inuestigatõem
inueniat unde possit affectionum suaꝵ turbam in eoꝵ amorẽ urgert

Expanded text:
ex nostra virtute non praesumere quae nostram intelligentiam, et humanam rationem excedunt. Illa sunt secundum rationem, ista sunt supra rationem. Illa debemus alta perscrutatione diligenter inquirere, ista debemus ex divina revelatione humiliter exspectare. Illa pertinent ad meditationem, ista ad contemplationem. Nunquam animus ad aeternorum bonorum desiderium plene accenditur, nisi qualia vel quanta sit studiose praemeditetur. Et, sicut nunquam sine ingenti desiderio ad eorum contemplationem sublevari meretur, ita sane in aeternorum concupiscentias sine vehementi studio perfecte non inflammatur. ante introitum suum praemittere, et illius terrae in quam festinamus introire qualitatem sagaci perscrutatione velle praenosse, nisi mentis suae cogitationes coelestium bonorum exploratrices in invisibilium perscrutinium dirigere, et meditationes suas in id operis destinare, ut per investigationem inveniat unde possit affectionum suarum turbam in eorum amorem urgere?
Abbreviated transcription (Latin):
consummationem uterq senarius ꝑfectionis sue exordium caꝑiat.
Recte gͦ in illa legatione duodecim exploratores mittuntur. ubi gemi¬
ne ꝑtectionis beatitudo ꝑ inuestigationem quent᷑. Recte duo in ea dele-¬
gatione dirigunt᷑. ubi perfecte iustificationis uix quedam exordia
inuemuntur. Deniq duodecim sunt si bene memini qui mutunt᷑
in pͥma exploratione. & duodecim sunt qui iubent᷑ explorare. S duo
sunt qui in sccla exploratione nuitunt᷑. & duo sunt que perscrutari pre-¬
cipiuntur. Multa sunt que le prima exꝑloratione dici possunt. s ut

Expanded text:
consummationem uterque senarius perfectionis suae exordium capiat. consummationem uterque senarius perfectionis suae exordium capiat. Recte ergo in illa legatione duodecim exploratores mittuntur, ubi geminae perfectionis beatitudo per investigationem quaeritur. Recte duo in ea delegatione diriguntur, ubi perfectae justificationis vix quaedam exordia inveniuntur. Denique duodecim sunt, si bene memini, qui mittuntur in prima exploratione, et duodecim sunt quae jubentur explorare. Sed et duo sunt, qui in secunda exploratione mittuntur, et duo sunt quae perscrutari praecipiuntur. Multa sunt quae de prima
Abbreviated transcription (Latin):
ẽe alinchoationem. non autẽ al ꝑfectionem Ibi est ꝑfectio nr̃e gl̃ifica¬
tionis. s hic est ñ nisi quedam in choatio nr̃e iustificationis. In illa gl̃i¬
ficatione erit exinanitio omnium maloꝵ: a ꝑlenitudo ominũ bonoꝵ
S in hac nr̃a iustificatione nec est plena exterminatio uitioꝵ. nec
perfecta consummatio uirtutum Ibi plena securitas. ꝑfecta iocunditas
hic nec plena puritas. nec perfecta integritas. Ibi plena securitas ubi
nullum malum timetur. ibi ꝑfecta iocunditas ubi om̃e bonũ possidet᷑.
Hic nec plena puritas: ubi uitium reluctatur. hic nec ꝑfecta integritaᷤᷤ
ubi infirmitas dominat᷑. Ibi gͦ ex gemina perfectione securitatis & iocun¬
ditatis una beatitudo consummatur ut senarius clupplicetur. & auode-¬
nariꝰ ꝑficiat᷑. Hic ex gemina imperfectione puritatis & integritatis
nr̃a iustificatio inchoat ut ex geminatione unitatis in duocdenarii

Expanded text:
esse ad inchoationem, non autem ad perfectionem. Ibi perfectio nostrae glorificaesse ad inchoationem, non autem ad perfectionem. Ibi perfectio nostrae glorificationis, sed hic est, nonnisi quaedam inchoatio nostrae justificationis. In illa glorificatione erit exinanitio omnium malorum et plenitudo omnium bonorum. Sed in hac nostra justificatione, nec est plena exterminatio vitiorum, nec perfecta consummatio virtutum. Ibi plena securitas, perfecta jucunditas. Hic nec plena puritas, nec perfecta integritas. Ibi plena securitas, ubi nullum malum timetur. Ibi perfecta jucunditas, ubi omne bonum possidetur. Hic nec plena puritas, ubi vitium reluctatur; hic nec perfecta integritas, ubi infirmitas dominatur. Ibi ergo ex gemina perfectione securitatis et jucunditatis una beatitudo consummatur, ut senarius duplicetur et duodenarius perficiatur; hic ex gemina imperfectione puritatis, et integritatis nostra justificatio inchoat, ut ex geminatione unitatis in duodenarii