comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cium prece ñ roborat: Quia
nimirũ ille foris ꝑ miraculũ
sanandus erat qui uiuus in¬
terius ñerat : ut ꝑ hoc qd̃ ex¬
terior potestas ostenderet:
hunc ad uitã interius uirtus
animaret. Egrotanti autẽ fi¬
deli sotio. exhibenda foris si¬
gna ñ fuerant: qui salubriter
intus uiuebat. S concessa po-¬
testate p̾dicationis. concessis
uirtutũ miraculis: quid redẽp¬
tor nr̃ subiungat audiamus.
Gratis accepistis: gratis date:
p̾sciebat namq non nullos hoc
ipsum donum accepti sp̃c in
usum negotiationis inflectere:
et miraculoꝵ signa ad auaritiȩ
obsequiũ declinare. Hinc est e-
manus. edita miracula concu-¬
piscens. ꝑcipere donum sp̃s scĩ¬
.pecunia uoluit: scilicet ut dete¬
rius uenderet qd̃ male cõparas-¬
set.Hinc de tẽplo redemptor
nr̃ flagello de resticulis facto.
turbas eiecit: cathedras uenden¬
tium colũbas euertit. Colum¬
bas quippe uendere ẽ: imposi¬
mium dare.S sunt non nulli

Expanded text:
cium prece non roborat? Quia cium prece non roborat? Quia nimirum ille foris per miraculum sanandus erat, qui interius vivus non erat, ut per hoc quod exterior potestas ostenderet, hunc ad vitam interior virtus animaret. Aegrotanti autem fideli socio exhibenda foris signa non fuerant, qui salubriter intus vivebat. 4. Sed concessa potestate praedicationis, concessis virtutum miraculis, quid Redemptor noster subjungat audiamus: Gratis accepistis, gratis date. Praesciebat namque nonnullos hoc ipsum donum accepti Spiritus in usum negotiationis inflectere, et miraculorum signa ad avaritiae obsequium declinare. Hinc est eniitionem manus edita miracula conspiciens, percipere donum Spiritus sancpecunia voluit , scilicet ut deterius venderet quod male comparasset. Hinc de templo redemptor noster flagello de resticulis facto turbas ejecit, cathedras vendentium columbas evertit . Columbas quippe vendere est imposimium dare. Sed sunt nonnulli
Abbreviated transcription (Latin):
cum fideliũ numerositas excre¬
uit. intra sc̃ãm eccł̃iam multi ft̃
qui uitã uirtutũ tenent. et si
gna uirtutum ñ habent: qͥa
frustra miraculũ foris ostendi¬
tur. si deest qd̃ intus operetur.
Nam iuxta magistri gentiũ
uocem: lingue in signũ sunt ñ
fidelib s infidelib. Unde et
isdem p̃dicator egregius quiad
p̃dicationis uerba dormientẽ
cadentẽq de fenestra euthicum
atq a uita funditus extinctũ.
coram cunctis infidelib orando
suscitauit: militene ueniens. et
plenam infidelib insulã sciens.
patrem publii dissinteria febri¬
busq uexatum orando salua-¬
uit: peregrinationis suȩ comi-¬
tem et sc̃e p̾dicationis adiuto¬
rem thimotheum. ex infirmi-¬
tate stomachi lassescentẽ non
uerbo curat. s medicinali ar-¬
te reparat dicens. Modico ui¬
no utere ꝓpter stomacũ: et fre¬
quentes tuas infirmitates. Qui
ergo infirmum infidelem una
prece saluat: cur egrotum so¬

Expanded text:
cum fidelium numerositas excrecum fidelium numerositas excrevit, intra sanctam Ecclesiam multi sunt qui vitam virtutum tgna virtutum non habent, quia frustra miraculum foris ostenditur, si deest quod intus operetur. Nam juxta magistri gentium vocem, linguae in signum sunt non fidelibus, sed infidelibus . Unde et idem praedicator egregius inter praedicationis verba dormientem, cadentemque de fenestra Eutychum, atque a vita funditus exstinctum, coram cunctis infidelibus orando suscitavit . Meliten veniens, et 1449 plenam infidelibus insulam sciens, patrem Publii dysenteria febribusque vexatum, orando sanavit . Peregrinationis vero suae comitem, et sanctae praedicationis adjutorem Timotheum, ex infirmitate stomachi lassescentem, non verbo curat, sed medicinali arte reparat, dicens: Modico vino utere, propter stomachum et frequentes tuas infirmitates . Qui ergo infirmum infidelem una prece salvat, cur et aegrotum so
Abbreviated transcription (Latin):
rent Norere regna terrarum:
Unde. et adiuncta sunt. p̃dica¬
torib sc̃is miracula : ut fidem
uerbis daret uirtus ostensa. et
noua facerent. qui noua
predicarent: sicut in hac eadẽ
lectione subiungitur. Infirmos
curate: mortuos suscitate: leꝓ¬
sos mundate: demones eicite.
florente mundo. crescente hu¬
mano genere. diuin hac uita
subsistente carne. exuberante
rerum opulentia: quis cum au-¬
diret. uitã eẽ aliam crederet: Qs
inuisibilia uisibilib p̾ferret ⁊
S ad salutem redeuntib infir¬
mis. ad uitam resurgentibus
mortuis. carnis munditiam re-¬
cipientib leꝓsis. ereptis aiure.
immundoꝵ sp̃uum demonia-¬
cis. tot uisibilibus miraculis ex¬
actis: quis ñ crederet qd̾ de inui-¬
sibilibus audiret: Ad hoc qͥp¬
pe uisibilia miracula coruscant.
ut corda uidentiũ ad fidem in¬
uisibiliũ ꝑtrahant: ut ꝑ hoc
qđ mirũ foris agitur. hoc qđ
intus ẽ longe mirabilius esse
sentiatur. Unde nunc quoq

Expanded text:
rent florere regna terrarum. 3. rent florere regna terrarum. 3. Unde et adjuncta sunt praedicatoribus sanctis miracula, ut fidem verbis daret virtus ostensa, et nova facerent qui nova praedicarent, sicut in hac eadem lectione subjungitur: Infirmos curate, mortuos suscitate, leprosos mundate, daemones ejicite. Florente mundo, crescente humano genere, diu in hac vita subsistente carne, exuberante rerum opulentia, quis cum audiret vitam esse aliam crederet? Quis invisibilia visibilibus praeferret? Sed ad salutem redeuntibus infirmis, ad vitam resurgentibus mortuis, carnis munditiam recipientibus leprosis, ereptis a jure immundorum spirituum daemoniacis, tot visibilibus miraculis exactis, quis non crederet quod de invisibilibus audiret? Ad hoc quippe visibilia miracula coruscant, ut corda videntium ad fidem invisibilium pertrahant, ut per hoc quod mirum foris agitur hoc quod intus est longe mirabilius esse sentiatur. Unde nunc quoque
Abbreviated transcription (Latin):
mus. Euntes p̾dicate dicentes:
quia apppinquabit regnum
etiam si euangłm taceat. mun-¬
dus clamat. Ruinȩ namq il-¬
lius: uoces eius sunt. Qui enĩ
tot attritus ꝑcussionib a gła
sua cecidit: quasi iam nobis ẽ
ꝓximo regnum aliud qͦd sequi¬
tur ostendit. Ipsis etiam et aqͥ¬
bus amatur amarus ẽ: ipse eiꝰ
ruinȩ p̃dicant. qd̃ amandus
non est.Si enim ruinã sui do¬
mus quassata minaretur: qͥs¬
quis in illa habitaret fugeret:
et qui stantem dilexerat. rece¬
dere quantotius a cadente fe¬
stinaret. Si igitur mundus ca¬
dit. & nos eum amando am¬
plectimur: opprimi uolumus
potius quam habitare: quia
nulla nos ratio aruina illius
separat. quos eius passionib
amor ligat. facile ergo ẽ nunc
iam cum destructa omĩa cer-¬
nimus. animũ nr̃m ab eius
dilectione disiungere: s hoc
illo in tempore difficillimum
fint: quo tunc p̾dicare cęloꝵ
regnum inuisibile mittebant᷑:
cum longe lateq om̃s cerne.¬

Expanded text:
mus. Euntes praedicate, dicentes, mus. Euntes praedicate, dicentes, quia appropinquavit regnum etiam si Evangelium taceat, mundus clamat. Ruinae namque illius voces ejus sunt. Qui enim tot attritus percussionibus a gloria sua cecidit, quasi jam nobis e proximo regnum aliud quod sequitur ostendit. Ipsis jam et a quibus amatur amarus est. Ipsae ejus ruinae praedicant quod amandus non est. Si enim ruinam sui domus quassata minaretur, quisquis in illa habitaret fugeret; et qui stantem dilexerat, recedere quantocius a cadente festinaret. Si igitur mundus cadit, et nos cum amando amplectimur, opprimi volumus potius quam habitare, quia nulla nos ratio a ruina illius separat, quos ejus passionibus amor ligat. Facile est ergo nunc jam cum destructa omnia cernimus animum nostrum ab ejus dilectione disjungere. Sed hoc illo in tempore difficillimum fuit, quo tunc praedicare coelorum regnum invisibile mittebantur, cum longe lateque omnia cerne
Abbreviated transcription (Latin):
hibuit. qđ postmodum fecit. qͥa
tunc in illa erant. qͥ saluandi ñ
erant. tunc milla erant qui nec¬
dum ad uitã reparari mereren-¬
tur: nec tamen grauius de con-¬
tempta p̾dicatione iudicari
Subtili ergo occultoq iuditio
a quoꝵ dam aurib p̾dicatio
scã subtrahitur: quia suscitari
agimus. omĩpotentis dĩ super
nos consilia occulta timeamus:
ne dum nr̃a mens exterius fu-¬
sa. a sua se uoluntate ñ reuo¬
cat: intus contra eam iudex ter¬
ribiliter aduersa disponat.
Quod bene psalmista intuens:
ait. Uenite et uidete oꝑa dm̃i:
quam terribilis in consiliis su¬
ꝑ filios hominũ. Uidit nãq
qͦd alius misericordit̃ uocat᷑:
alius iusticia exigente repel¬
litur ⁊ et quia alia parcendo.
alia dñs irascendo disponit:
expauit qͦd penetrare non
potuit: et quem non solum in
sententiis s etiam inflexibilem
uidit: terribilem in consiliis eẽ
memorauit. Missis autẽ p̃dica¬
torib quid p̾cipiatur: audia¬

Expanded text:
hibuit quod postmodum fecit, quia hibuit quod postmodum fecit, quia tunc in illa erant qui salvandi non erant. Tunc in illa erant qui necdum ad vitam reparari merebantur, nec tamen gravius de contempta praedicatione judicari. Subtili ergo occultoque judicio a quorumdam auribus praedicatio sancta subtrahitur, quia suscitari agimus omnipotentis Dei super nos consilia occulta timeamus, ne dum mens nostra, exterius fusa, a sua se voluptate non revocat, intus contra eam judex terribiliter adversa disponat. Quod bene Psalmista intuens, ait: Venite et videte opera Domini, quam terribilis in consiliis super filios hominum . Vidit namque quod alius misericorditer vocatur, alius justitia exigente repellitur. Et quia alia parcendo Dominus, alia irascendo disponit, expavit quod penetrare non potuit. Et quem non solum invsententiis inflexibilem vidit, terribilem in consiliis esse memoravit. 2. Missis autem praedicatoribus, quid praecipiatur audia
Abbreviated transcription (Latin):
um constet omnib
cotidie ad fidẽ uocari conspici¬
mus: quid est. qd̃ inp̃dicatione
disciptos mittens dicit. inuiã
gentiũ ne abieritis. et inciuita¬
tes samaritanoꝵ ne intraueri¬
tis. sed potius ite ad oues que
perierunt domus isrł. nisi
hoc qd̃ ex facti fine colligimus.
quia prius soli iudee uoluit.
et postmodum cunctis genti-¬
bus p̾dicari: ut dũ illa con¬
uerti uocata renueret. p̃dica¬
tores scĩ ad uocationẽ gentiũ
ꝑ ordinem uenirent: quatinus
redemptoris nr̃i p̃dicatio apro¬
priis repulsa. gentiles popłos
quasi extraneos quereret:et
qd̾ uidee fiebat intestimoniũ.
hoc gentib gratiȩ eẽt increm̃¬
tum: Erant etiam tunc qui de
iudea uocandi essent: & de gen-¬
tibus uocandi ñ ẽẽnt. Nam et
petro legimus. & prius hebreo¬
rum tria milia. et postea quinq
et tam̃ ipse sp̃s qui prius predi¬
cationem ꝓhibuit:. hanc asia-¬
noꝵ cordib postmodum infudit.
Nam diu ẽ. qđ asia cuncta iam
credidit. Idcirco ergo prius pro¬

Expanded text:
um constet omnibusquotidie ad fidem vocari conspicimus, quid est quod in praedicationem discipulos mittens, dicit: In viam gentium ne abieritis, et in civitates Samaritanorum ne intraveritis, sed potius ite ad oves quae perierunt domus Israel? Nisi hoc quod ex facti fine colligimus, quia prius soli Judaeae voluit, et postmodum cunctis gentibus praedicari, ut dum illa converti vocata renueret, praedicatores sancti ad vocationem gentium per ordinem venirent, quatenus Redemptoris nostri praedicatio a propriis repulsa, gentiles populos quasi extraneos quaereret; et quod Judaeis fiebat in testimonium, hoc gentibus gratiae esset incrementum. Erant enim tunc qui de Judaea vocandi essent, et de gentibus vocandi non essent. Nam et Petro, legimus et prius Hebraeorum tria millia, et postea quinqueet tamen ipse Spiritus qui prius praedicationem prohibuit, hanc Asianorum cordibus postmodum infudit. Nam diu est quod Asia cuncta jam credidit. Idcirco ergo prius pro
Abbreviated transcription (Latin):
posita extinctis allofilis nume¬
rosa prepucia reportare. reg¬
num expmissione ꝑcipere:
cunctumq ifraheliticũ popłm
sine ulla postmodũ contradic¬
tione possidere: et tam̃ in eunc-¬
tis se despicit: qui in suis oculis.
ẽẽ se humilem confitet᷑. Si igit᷑
scĩ uiri etiam cum agunt for-¬
tia. de semet ipsis uilia sentiunt:
quid in sua excusatione dictu¬
ri sunt. qͥ sine oꝑe uirtutis in¬
tumescunt: S et si quelibet
bona adsint opera: nulla sunt.
nisi ex humilitate condiant᷑.
Miranda quippe actio cum ela¬
tione non eleuat: s grauat.
Qui enĩ sine humilitate uirtu¬
tes congregat: inuento pulue¬
rem portat. Et unde aliquid
ferre cernitur: inde deterius
cecatur. Incunctis ergo que a¬
gitis fr̃s mei. radicem boni oꝑis
humilitatẽ tenete: nec quib
iam suꝑiores. s quib adhuc
inferiores estis aspicite: ut dũ
melioꝵ uobis exempla ꝓpom¬
tis. ad maiora sẽꝑ ascendere
ex humilitate. ualeatis:pre-¬

Expanded text:
posita exstinctis allophylis numeposita exstinctis allophylis numerosa praeputia reportare, regnum ex promissione percipere, cunctumque Israeliticum populum sine ulla postmodum contradictione 1461 possidere? Et tamen in cunctis se despicit, qui in suis oculis se esse humilem confitetur. Si ergo sancti viri etiam cum agunt fortia, de semetipsis vilia sentiunt, quid in sua excusatione dicturi sunt qui sine opere virtutis intumescunt? Sed etsi quaelibet bona adsint opera, nulla sunt, nisi ex humilitate condiantur. Miranda quippe actio cum elatione non elevat, sed gravat. Qui enim sine humilitate virtutes congregat, in ventum pulverem portat; et unde aliquid ferre cernitur, inde deterius caecatur. In cunctis ergo quae agitis, fratres mei, radicem boni operis humilitatem tenete; nec quibus jam superiores, sed quibus adhuc inferiores estis, aspicite, ut dum meliorum vobis exempla proponitis, ad majora semper ascendere ex humilitate valeatis
Abbreviated transcription (Latin):
sedtamen aliquo modo ẽẽ se nes¬
ciat: nedum sibi magnitudinẽ
arroganter tͥbuit. amittat.
hinc etenim ꝑ ꝓpħam dicitur.
Ue qui sapientes estis. in oculis
ur̃is: & coram uobismet ipsis
prudentes.Hinc paulus ait.
Nolite prudentes eẽ. apud uos¬
met ipsos. Hinc contra suꝑbi¬
entem saul dicitur. Cũ esses par¬
uulus in oculis tuis: caput in
tribubus isrł factus es. Acsiaꝑ¬
te diceret᷑. Cum tu te paruulũ
conspiceres: ego te p̃ cȩteris
magnum feci. Quia uero tu
te magnũ conspicis: a me par¬
uus estimaris. Quo contra da-
uid cum regni sui potentiam.
corã archa federis dñi. saltan-¬
do despiceret: dixit. Ludam
& uilior fiam plusquã factus
sum: & ero humilis in oculis
meis. Quem enĩ ñ extolleret
ora leonum frangere : ursors
brachia dissipare. despectis
priorib fr̃ib eligi: reꝓbato re¬
ge ad regni gubernacula un¬
gi. timendum cunctis uno lapi-¬
de goliam sternere : a rege pro¬

Expanded text:
sed tamen aliquo modo esse se nessed tamen aliquo modo esse se nesciat, ne dum sibi magnitudinem arroganter tribuit, amittat. Hinc etenim per prophetam dicitur: Vae qui sapientes estis in oculis vestris, et coram vobismetipsis prudentes . Hinc Paulus ait: Nolite prudentes esse apud vosmetipsos . Hinc contra superbientem Saul dicitur: 1460 Cum esses parvulus in oculis tuis, caput in tribubus Israel factus es . Ac si aperte diceretur: Cum tu te parvulum conspiceres, ego te prae caeteris magnum feci. Quia vero tu te magnum conspicis, a me parvus aestimaris. Quo contra cum David regni sui potentiam coram arca foederis Domini saltando despiceret, dixit: Ludam et vilior fiam plus quam factus sum, et ero humilis in oculis meis . Quem enim non extolleret ora leonum frangere, ursorum brachia dissipare, despectis prioribus fratribus eligi, reprobato rege ad regni gubernacula ungi, timendum cunctis uno lapide Goliam sternere, a rege pro
Abbreviated transcription (Latin):
eius mysteriũ ñ apprehendo:
Ecce iohannes prophetiȩ sp̃u
impletus. mira scientia emi¬
cat: et tamen id de se insinuat
intentione cogitandũ. quomͦ
sc̃ĩ uiri ut humilitatis inse uir-¬
tutem custodiant. cum quedã
mirabiliter sciunt. Illud ante
mentis oculos student reuoca¬
re quod nesciunt⁊ut dum ex
parte alia infirmitatem suam
considerant: ex ea parte qua
ꝑfectus ẽ. eoꝵ. se animus non
extollat. Scientia et eñi uirtus
est: humilitas etiam custos uͥ¬
tutis. Restat ergo ut in omne
qd scit sese mens deprimat: ne
qd̾ uirtus scientie congregat.
uentus elationis spargat. Cum
bona fr̃s agitis. semꝑ ad memo¬
riam mala acta reuocare ÷ ut
dum caute culpa conspicitur:
nũquã de bono oꝑe in caute
animus letetur. Suꝑiores inui-¬
cem eos maxime qui uob com¬
missi ñ sunt ꝓximos ur̃os at¬
tendite: quia et quos agere¬
aliqua praua conspicitis. quȩ
in eis lateant bona nescitis. Ma¬
gnus ergo unusqͥsq ẽẽ studeat:

Expanded text:
ejus mysterium non apprehendo? ejus mysterium non apprehendo? Ecce Joannes, prophetiae spiritu impletus, mira scientia emicat et tamen illud de se insinuat intentione cogitandum quomodo sancti viri, ut humilitatis in se virtutem custodiant, cum quaedam mirabiliter sciunt, illud ante mentis oculos student revocare quod nesciunt, ut dum ex parte alia infirmitatem suam considerant, ex ea parte qua perfectus est eorum se animus non extollat. Scientia etenim virtus est, humilitas etiam custos virtutis. Restat ergo ut in omne quod scit sese mens deprimat ne quod virtus scientiae congregat ventus elationis tollat. Cum bona, fratres, agitis, semper ad memoriam male acta revocate, ut dum caute culpa conspicitur nunquam de bono opere incaute animus laetetur. Superiores invicem, eos maxime qui vobis commissi non sunt, proximos vestros attendite, quia et quos agerealiqua prava conspicitis, quia in eis lateant bona nescitis. Magnus ergo unusquisque esse studeat,
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃ȩ corruptionis assumpsit.
Unde etiã ꝑ propħam dicit. In
idumeam extendam caltiam̃tũ
meum. ꝑ idumeam quippe gen-¬
tilitas: ꝑ caltiamentum uero
ad sumpta mortalitas designa¬
tur. In idumeam ergo dñs cal¬
tiamentum suũ se extendere
asserit: quia dum ꝑ carnem
gentib innotuit: quasi calti¬
ata ad nos diuinitas uenit. S
huius incarnationis mysteriũ
humanus oculus penetrare.
non sufficit. Inuestigari enim
nullatenus potest. quomodo
corporatur uerbum: quomo¬
do summus et uiuificator sp̃s.
intra uterũ matris animatur:
quomͦ is qui mnitiũ ñ habet. et
existit et concipitur. Corrigia
ergo caltiamenti est:huiꝰ cau¬
mysterium. nec ipse inuestiga¬
re sufficit. qui hanc ꝑ ꝓphetie
cere ñ sum dignus soluere cor¬
rigiam caltiamenti eius : nisi
aꝑte et humiliter suã ignoran¬
tiam ꝓfiteri: Ac si patenter
dicat. Quid mirum si mͥ ille p̃
latus ẽ quẽ post me qͥdem na-¬
tum considero: s natiuitatis

Expanded text:
nostrae corruptionis assunostrae corruptionis assuUnde etiam per Prophetam dicit: In Idumaeam extendam calceamentum meum . Per Idumaeam quippe gentilitas, per calceamentum vero assumpta mortalitas designatur. In Idumaeam ergo Dominus calceamentum se extendere asserit quia dum per carnem gentibus innotuit, quasi calceata ad nos divinitas venit. Sed hujus incarnationis mysterium humanus oculus penetrare non sufficit; investigare enim nullatenus potest quomodo corporatur verbum, quomodo summus et vivificator Spiritus intra uterum matris animatur, quomodo etiam is qui initium non habet, existit et concipitur; corrigia ergo calceamenti est ligamysterium, nec ipse investigare sufficit, qui hanc per prophecere: Non sum dignus solvere corrigiam calceamenti ejus, nisi aperte et humiliter suam ignorantiam profiteri? Ac si patenter dicat: Quid mirum si ille mihi praelatus est, quem post me quidem natum considero, sed nativitatis
Abbreviated transcription (Latin):
tempora non angustãt. Nam
qui ꝑ matrem intempore nas¬
citur: sine tempore est a patͤ
generatus. Cui quantȩ reue¬
rentie humilitatem¬
in. debeat: subdendo ma-¬
Inifestat. Cuius ñ sum
dignus soluere corrigi¬
am caltiamenti.Mos apud
ueteres fuit: ut siquis eam q̃
sibi cõpeteret. acciꝑe uxorem
nollet: ille ei calciamentum
solueret. qͥ ad hanc sponsus iu¬
re ꝓpinquitatis ueniret. Qd
igitur inter homines xp̃c : ni-¬
si sc̃e ȩcclie sponsus apparuit:
Dequo & isdẽ iohannes dicit.
Qui habet sponsam: sponsus
est. Sed quia iohannẽ homineᷤ
iohannes negat: recte se indignũ
esse ad soluendã corrigiam caltia¬
menti eius ꝓnuntiat. Ac si aꝑte
dicat. Ego redemptoris uestigia
denudare ñ ualeo: quia sponsi
nomen michu immerito ñ usur¬
po. Qd tamen intelligi et aliter
potest. Qͥs eni nesciat. qͦd calcia¬
menta ex mortuis animalibus
funt: In carnatus uero dñs ue¬
niens. quasi caltiatus apparuit:
qui induinitate sua morticina

Expanded text:
tempora non angustant. Nam tempora non angustant. Nam qui per matrem in tempore nascitur, sine tempore est a patre generatus. Qui quantae reverentiae humilitatem habeat subdendo manifestat. Cujus non sum dignus, ut solvam ejus corrigiam calceamenti, etc. Mos apud veteres fuit, ut si quis eam quae sibi competeret accipere uxorem nollet, ille ei calceamentum solveret, qui ad hanc sponsus jure propinquitatis veniret. Quid igitur inter homines Christus, nisi sanctae Ecclesiae sponsus apparuit? De quo et idem Joannes dicit, Qui habet sponsam, sponsus est . Sed quia Joannem homines Joannes negat, recte se indignum esse ad solvendum corrigiam ejus calceamenti denuntiat. Ac si aperte dicat: Ego Redemptoris vestigia denudare non valeo, quia sponsi nomen mihi immeritus non usurpo. Quod tamen intelligi et aliter potest: Quis enim nesciat quod calceamenta ex mortuis animalibus fiant? Incarnatus vero Dominus veniens quasi calceatus apparuit, qui in divinitate sua morticinia
Abbreviated transcription (Latin):
uat. Cur ergo baptizat. qui
peccata ꝑbaptismum non re¬
laxat :nisiut precursionis
suȩ ordinem seruans. qui nas¬
citurũ nascendo preuenerat.
baptizaturum quoq dñm
baptizando p̃ueniret : et qui
p̃dicando factus est p̾cursor
xp̃i. baptirando etiam p̾cur-¬
sor eiꝰ fieret. imitatione sacra-¬
menti: Qui inter hec. myste¬
ria nr̃i redemptoris annun-¬
tians. hunc in medio homi
num. et stetisse asserit & nesci¬
ri: quia ꝑcarnem dñs appa¬
rens. et uisibilis extitit corꝑe.
et inuisibilis maiestate. Deqͦ
etiam subdit. Qui post me ue¬
nit: ante me factus est.Sic nãq
dicitur ante factus: ac si dica-¬
tur:. ante me positus. Post me.¬
ergo uenit: quia postmodum
natus. Ante me autẽ factus est:
quia michi p̾latus. S hȩc pau-¬
lo suꝑius dicens. etiã p̾lationis
eius causas aꝑuit. cũ subiungit:¬
quia p̾or me erat. Ac si aꝑte di¬
cat. Inde me etiã post natus su-¬
perat: quo eũ natiuitatis suȩ

Expanded text:
vat. Cur ergo baptizat, qui vat. Cur ergo baptizat, qui peccata per baptisma non relaxat, nisi ut praecursionis suae ordinem servans, qui nasciturum nascendo praevenerat, baptizaturum quoque Dominum baptizando praeveniret? Et qui praedicando factus est praecursor Christi, baptizando etiam praecursor ejus fieret, imitatione sacramenti? Qui inter haec mysterium Redemptoris nostri annuntians, hunc in medio hnum et stetisse asserit, et nesciri, quia per carnem Dominus apparens, et visibilis exstitit corpore et invisibilis majestate. De quo etiam subdit: Qui post me venit, ante me factus est. Sic namque dicitur: Ante me factus, ac si dicatur, Ante me positus. Post meergo venit, quia postmodum natus; ante me autem factus est, quia mihi praelatus. Sed haec paulo superius dicens, etiam praelationis ejus causas aquia prior me erat, ac si aperte dicat: Inde me etiam post natus superat, quo eum nativitatis suae
Abbreviated transcription (Latin):
emus: et mansionẽ apud eum
faciemus. Quisquis ergo in
suꝑbiam mentẽ eleuat: quisqͥs
auaritiȩ estib anhelat. quis¬
quis se luxurie inquinationi-¬
bus polluit: cordis ostium con-¬
tra ueritatẽ claudit: et ne ad se
dñs ueniat. claustra animi. se¬
ris uitioꝵ dãpnat.S adhuc qͥ
missi sunt ꝑcunctantur. Qͥo gͦ
baptiras: situ non es xp̃c.neq¬
studio cognoscende ueritatis. s
malicia exercende emulationis
dicitur: euangłista tacite inno¬
tuit. qui subiunxit dicens. Et
qui missi fuerant: erant expha-¬
riseis. Ac sic aꝑte dicat. Illi io¬
hannem de suis actib requi-¬
runt: qui doctrinã nesciunt
querere s inuidere.S sc̃s qͥsq
etiam cum a ꝑuersa mente re¬
quiritur: a bonitatis sue studi
o ñ mutatur. Unde iohannes
quoq ad uerba inuidiȩ: p̃dica¬
menta respondit. uitȩ. Nam
ꝓtinus adiungit. Ego baptiro
inaqua: medius autem ur̃m
stetit quem uos nescitis. Ioħes
non sp̃u s aqua baptirat: qͥa

Expanded text:
emus, et mansionem apud eum emus, et mansionem apud eum faciemus . Quisquis ergo in superbiam mentem elevat, quisquis avaritiae aestibus anhelat, quisquis se luxuriae inquinationibus polluit, cordis ostium contra veritatem claudit; et ne ad se Dominus veniat, claustra animi seris vitiorum damnat. 3. Sed adhuc qui missi sunt percontantur: Quid ergo baptizas, si tu non es Cstudio cognoscendae veritatis, sed malitia exercendae aemulationis dicitur, evangelista tacite innotuit, cum subjunxit, dicens: Et qui missi fuerant, erant ex Pharisaeis. Ac si aperte dicat: Illi Joannem de suis actibus requirunt, qui doctrinam nesciunt quaerere, sed invidere. Sed sanctus quisque etiam cum perversa mente requiritur, a bonitatis suae studio non mutatur. Unde Joannes quoque ad verba invidiae praedicamenta respondit vitae. Nam protinus adjungit Ego baptizo in aqua, medius autem vestrum stetit, quem vos nescitis. Joannes non spiritu, sed aqua, baptizatorum
Abbreviated transcription (Latin):
terat redemptorẽ p̃dicere. s eti¬
am demonstrare:quisnam sit
continuo exprimit dum sub¬
iungit. Ego uox clamantis in
nigenitus filius. uerbũ patris
uocatur: iohanne attestante
qui ait. In pͥncipio erat uerbũ:
et uerbum erat apud dm̃: et ds̃
erat uerbũ. Et ex ipsa ur̃a locu¬
tione cognoscitis. quia prius
uox sonat: ut uerbum postmo¬
dum possit. audiri. Iohannes
ergo uocẽ se ẽẽ asserit: quia uer¬
bum p̾cedit. Aduentum itaq
dominicũ precurrens uox dicit᷑
quia ꝑ eius ministeriũ patͥs uer-
derelictȩ ac destitutȩ iudeȩ sola¬
tium redemptoris annuntiat.
Quid autẽ clamet: insinuat cũ
subiungit. Dirigite uram dñi:
sicut dixit ysaias ꝓpħa. Uia dm̃
ad cor dirigitur: cũ ueritatis
sermo humilit̃ auditur. Uia
dñi ad cor dirigitur: cum ad
p̃ceptum uita p̃paratur. Unde
scriptũ ẽ. Siqͥs diligit me ser
monem meũ seruabit: & pat̾
m̃s diliget eum ÷ et ad eũ ueni¬

Expanded text:
terat Redemptorem praedicare, sed etiterat Redemptorem praedicare, sed etiam demonstrare, quisnam sit continuo exprimit, dum subjungit: Ego vox clamantis in nigenitus Filius Verbum Patris vocatur, Joanne attestante, 1458 qui ait: In principio erat Verbum, et Veerat Verbum. Ex ipsa uestra locutione cognoscitis quia prius uox sonat, ut uerbum postmodum possit audiri. Iohannes ergo uocem se esse asserit, quia Verbum praecedit. Adventum itaque Dominicum praecurrens vox dicitur, quia per ejus ministerium, Patris verbuderelictae ac destitutae Judaeae, solatium redemptoris annuntiat. Quid autem clamet insinuat, cum subjungit: Dirigite viam Domini, sicut dixit Isaias propheta. Via Domini ad cor dirigitur, cum veritatis sermo humiliter auditur. Via Domini ad cor dirigitur, cum ad praeceptum vita praeparatur. Unde scriptum est: Smonem meum servabit, et Pater meus diliget eum, et ad eum veni
Abbreviated transcription (Latin):
se diuisa sunt: ipse ẽ. et ñ sum.
ueritas ipsa requiratur: hoc
qd̃ inter se contrariũ sonuit.
qͦmodo contrariũ ñ sit inueni-¬
tur. Ad zachariã nãq de ioħe
angłs dicit. Ipse p̃cedet ante il¬
lum: in sp̃u & uirtute helye.
Qui idcirco uenturus in sp̃u &
uirtute helyȩ dicitur: quia si¬
cut helyas secundum dñi ad¬
uentum preueniet. ita ioħs p̃¬
uenit pͥmum. Sicut ille p̾cursor
uenturus ẽ iudicis: ita iste pre¬
cursor factus est redemptoris.
Iohannes igitur inspiritu he¬
lyas erat: in ꝑsona helyas non
erat. Quod ergo dñs fatetur de
sp̃u. hoc ioħs denegat de ꝑsona.
quia et iustum sic erat. ut et
discipłis dñs spiritalẽ de ioħe
sententiã diceret: & ioħs isdem
turbis carnalib. ñ de suo sp̃u.
s de corpore responderet. Con¬
trariũ ergo ueritati uidetur
ẽẽ. qͦd iohannes sonuit: sedta¬
men aueritatis tramite ñ reces¬
sit. Qui cũ se etiã ꝓpħam nega¬
uit quia uidelicet ñ solum po-¬

Expanded text:
. i subtiliter veritas ipsa requiratur, hoc quod inter se contrarium sonuit, quomodo contrarium non sit invenitur. Ad Zachariam namque de Joanne angelus dicit: Ipse praecedet ante illum in spiritu et virtute Eliae . Qui idcirco venturus in spiritu et virtute Eliae dicitur, quia sicut Elias secundum Domini adventum praeveniet, ita Joannes praevenit primum. Sicut ille praecursor venturus est judicis, ita iste praecursor est factus Redemptoris. Joannes igitur in spiritu Elias erat, in persona Elias non erat. Quod ergo Dominus fatetur de spiritu, hoc Joannes denegat de persona, quia et justum sic erat, ut et discipulis Dominus spiritalem de Joanne sententiam diceret, et Joannes idem turbis carnalibus non de suo spiritu, sed de corpore responderet. Contrarium ergo veritati videtur esse quod Joannes sonuit, sed tamen a veritatis tramite non recessit. 2. Qui cum se etiam prophetam negat, quia videlicet non solum po
Abbreviated transcription (Latin):
crucem portat. sed ñ morit᷑
quia abstinentes et arrogan¬
tes ꝑ abstinentiam quidem
corpus afficiunt: s ꝑdeside¬
rium glȩ mundo uiuunt. Cõ¬
passionem uero animi plerũ¬
q latenter obsidet pietas fal¬
sa: ut hanc ñnunquam usq
ad condescendentem uitiis
ꝑtrahat: dumad culpas qͥs¬
q non debeat cõpassionẽ
exercere s zelum.Cõpassio
quippe homini et rectitu¬
do uiciis debetur ⁊ut inuno
eodemq homine et diliga¬
mus bonũ qd factus ẽ: ꝑseqͣ¬
mur mala quȩ fecit ⁊ ne dũ
culpas incaute remittimus:
ñ iam ꝑ caritatem compati.
sed ꝑ negligentiã condescen¬
disse uideam. Sequitur. Qui
enĩ uoluerit animam suam
saluam facere: ꝑdet eam. Et

Expanded text:
crucem portat, sed non moritur, crucem portat, sed non moritur, quia abstinentes et arrogantes per abstinentiam quidem corpus afficiunt, sed per desiderium gloriae mundo vivunt. Compassionem vero animi plerumque latenter obsidet pietas falsa, ut hanc nonnunquam usque ad condescendendum vitiis pertrahat, cum ad culpas quisque non debeat compassionem exercere, sed zelum. Compassio quippe homini, et rectitudo vitiis debetur, ut in uno eodemque homine et diligamus bonum quod factus est, et persequamur mala quae fecit, ne dum culpas incaute remittimus, non jam per charitatem compati, sed per negligentiam concidisse videamur. 4. Sequitur: Qui enim voluerit animam suam salvam facere, pe
Abbreviated transcription (Latin):
cendum nobis est. qd uitium
abstinentiã carnis. et qd̃ obsi¬
deat compassionẽ mentis. E ui¬
cino nanq abstinentiã carnis
ñnunquã uana głã obsidet:
quia dum tenuitas in corpore
dum pallor in uultu respici¬
tur. uirtus patefacta laudat᷑:
et tanto se celerius foras fun¬
dit: quanto ad humanos ocłos
ꝑostensum pallorem exit.Et
plerũq fit ut quod causa dei
agi creditur: ꝓ solis humanis
fauorib agatur. Quod bene
symon ille significat: qui in¬
uentus initinere. crucẽ dñicã
in angaria portat. Aliena
quippe onera inangaria
portantur: quando ꝑuanita¬
tis studiũ aliqͥd geritur. Qͥ gͦ
ꝑ symonẽ designant᷑. nisi ab¬
stinentes et arrogantes: qui
ꝑ abstinẽtiam quidem car-¬
nem affitiunt sed fructum
abstinentie interius ñ reqͥ¬
runt: Crucem ergo dnĩ m
angaria symon portat: qr
cum ad opus bonum ex bo¬
na uoluntate ñ ducitur: rẽ
iusti sine fructu peccator ope¬
ratur. Unde et isdem symon

Expanded text:
cendum nobis est quod vitium cendum nobis est quod vitium abstinentiam carnis et quod obsideat compassionem mentis. E vicino namque abstinentiam carnis nonnunquam vana gloria obsidet, quia dum tenuitas in corpore, dum pallor in vultu respicitur, virtus patefacta laudatur; et tanto se celerius foras fundit, quanto ad humanos oculos per ostensum pallorem exit. Et plerumque fit ut hoc quod causa Dei agi creditur pro solis humanis favoribus agatur. Quod bene Simon ille significat, qui, inventus in itinere , crucem dominicam in angaria 1589 portat. Aliena quippe onera in angaria portantur, quando per vanitatis studium aliquid geritur. Qui ergo per Simonem designantur, nisi abstinentes et arrogantes? Qui per abstinentiam quidem carnem afficiunt, sed fructum abstinentiae interius non requirunt. Crucem ergo Domini in angaria Simon portat, quia cum ad opus bonum ex bona voluntate non ducitur, rem justi sine fructu peccator operatur. Unde idem Simon
Abbreviated transcription (Latin):
rius assurgunt. Unde enĩ ui-¬
dentur ꝑdidisse qd̃ erant: in¬
de incipiunt hoc apparere
tiis abnegat: ex quirende ei
uirtutes sunt. in quib crescat.
Nam cum dictũ est. qui uult
post me uenire abneget sem&¬
ipsum: ꝓtinus additur. Tollat
crucem suam cotidie. et seqͣt᷑¬
me. Buobus etenim modis
crux tollitur: cũ aut ꝑ absti¬
nentiã afficitur corpus: aut
ꝑ cõpassionem ꝓximi affligit᷑
animus. Pensemus qualiter
utroq modo paulus crucẽ
suam tulerat: qui docebat.
Castigo corpus meũ et inser¬
uitutẽ redigo: ne forte aliis p̃
dicans. ipse reꝓb efficiar. Ee-
ce mafflictione corporis. au¬
diuimus crucem carnis: au-
infirmatur. et ego ñ infirmor:
Qͥs scandalizatur. et ego non
uror: ꝑfectus quippe p̃dica-¬
tor ut exemplũ daret absti¬
nentie: crucem portabat in
corpore. Et quia in se trahe¬
bat dampna infirmitatis
aliene: crucẽ portabat in cor¬
de. S quia ipsis uirtutibus
quedã uitia iuxta sunt: di¬

Expanded text:
rius assurgant. Unde enim virius assurgant. Unde enim videntur perdidisse quod erant, inde accipiunt hoc apparere tiis abnegat, exquirendae ei virtutes sunt in quibus crescat. Nam cum dictum est: Qui vult post me venire, abneget semipsum, protinus additur: Et tollat crucem suam quotidieme. Duobus etenim modis crux tollitur, cum aut per abstinentiam affligitur corpus, aut per compassionem proximi affligitur animus. Pensemus qualiter utroque modo Paulus crucem suam tulerat, qui dicebat: Castigo corpus meum, et in servitutem reaigo, ne foraedicans ipse reprobus efficiar. Ecce in afflictione corporis audivimus crucem carnis, nuncinfirmatur et ego non infirmor? quis scandalizatur et ego non uror? Perfectus quippe praedicator ut exemplum daret abstinentiae, crucem portabat in corpore. Et quia in se trahebat damna infirmitatis alienae, crucem portabat in corde. 3. Sed quia ipsis virtutibus quaedam vitia juxta sunt, di
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ uetustatẽ fuimus: et ad hoc
nitimur. quod ꝑ nouitatem
uocamur. Pensemus quomͦ
se paulus abnegauerat: qui
dicebat. Uiuo autẽ iam ñ ego.
Extinctus quippe fuerat. se¬
uus ille ꝑsecutor: et uiuere ce¬
perat p̾dicator pius. Si enim
ipse eẽt: pius ꝓfecto ñ eẽt. Sed
qui se uiuere denegat: dicat
unde est. qd̾ sc̃a uerba ꝑ doctͥ¬
nam ueritatis clamat. Proti
quidem amemetipso extinc¬
tus sum: quia carnalit̾ ñ uiuo:
sedtamen uet essentialiter fun-¬
ditus mortuus ñ sum: quia in
xp̃o sp̃italit̾ uiuo. Dicat ergo
ueritas. dicat. Siquis uult post
me uenire. abneget semetip¬
sum: quia nisi quis a semetipso
deficiat. ad eum qui suꝑ ipsũ
ẽ. ñ appropinquat: nec ualet.
apprehendere quod ultra ip¬
sum ẽ: si nescierit mactare qd̃
est.Sic olerum plantȩ transpo¬
nuntur. ut ꝓficiant: atq ut
ita dixerim eradicantur ut
crescant. Sic rerũ semina in ter¬
re admixtione deficiunt: et.
in reparatione suigeneris ube¬

Expanded text:
per vetustatem fuimus, et ad hoc per vetustatem fuimus, et ad hoc nitimur quod per novitatem vocamur. Pensemus quomodo se Paulus abnegaverat, qui dicebat: Vivo autem jam non ego . Exstinctus quippe fuerat saevus ille persecutor, et vivere coeperat pius praedicator. Si enim ipse esset, pius profecto non esset. Sed qui se vivere denegat, dicat unde est quod sancta verba per doctrinam veritatis clamat. Protinquidem a memetipso exstinctus sum, quia carnaliter non vivo; sed tamen essentialiter mortuus non sum, quia in Christo spiritaliter vivo. Dicat ergo Veritas, dicat: Si quis vult post me venire, abneget semetipsum. Quia nisi quis a semetipso deficiat, ad eum qui super ipsum est non appropinquat; nec valet apprehendere quod ultra ipsum est, si nescierit mactare quod est. Sic olerum plantae transponuntur ut proficiant, atque, ut ita dixerim, eradicantur ut crescant. Sic rerum semina in terrae admistione deficiunt, ut in reparatione sui generis ube
Abbreviated transcription (Latin):
mus: quo ibimus extra nos:
Uel qͥs ẽ qͥ uadit: si se deseru¬
it÷ S aliud sumus. ꝑ peccatũ
lapsi: aliud. ꝑ naturã conditi.
Aliud. qd̾ fecimus: aliud. quod
facti sumus. Relinquamꝰ nos¬
metipsos quales peccando
nos fecimus: & maneamus
nosmetipsi quales ꝑ gr̃am
facti sumus. Ecce etenim qui
suꝑb fuit. si conuersus ad:
xp̃m humilis factus ẽ: semet¬
ipsum reliꝵquit. Si luxurio¬
sus qͥsq ad continentiã uitã
mutauit: abnegauit utiq
qd̾ fuit. Si auarus quisq am¬
bire iam desiit. et largiri didi-¬
cit ꝓpria. qͥ prius aliena rapi-¬
ebat: ꝓculdubio semetipsum
reliquit. Ipse quidẽ est ꝑnatu¬
ram: s ñ est ipse ꝑmalitiam:
hinc enim scriptũ ẽ. Uerte im¬
pios. et ñ erunt: Conuersi nãq
impii ñerunt: ñ quia omni¬
no ñerunt in essentia: s scili
cet ñ erunt in impietatis cul
pa. Tunc ergo nosmetipsos re¬
linquimus. tunc nosipsos ab¬
negamus. cũ mutamus quod

Expanded text:
mus, quo ibimus extra nos? mus, quo ibimus extra nos? Vel quis est qui vadit, si se deseruit? Sed aliud sumus per peccatum lapsi, aliud per naturam conditi; aliud quod fecimus, aliud quod facti sumus. Relinquamus nosmetipsos quales peccando nos fecimus, et maneamus nosmetipsi quales per gratiam facti sumus. Ecce etenim qui superbus fuit, si conversus ad Christum humilis factus est, semetipsum relinquit. Si luxuriosus quisque ad continentiam vitam mutavit, abnegavit utique quod fuit. 1588 Si avarus quisque ambire jam desiit, et largiri didicit propria qui prius aliena rapiebat, procul dubio semetipsum reliquit. Ipse quidem est per naturam, sed non est ipse per malitiam. Hinc enim scriptum est: Verte impios, et non erunt . Conversi namque impii non erunt, non quia nonnon erunt in impietpa. Tunc ergo nosmetipsos relinquimus, tunc nos ipsos abnegamus, cum vitamus quod
Abbreviated transcription (Latin):
dicat.: audiamus. Qui uult
post me uenire: abnegit se¬
metipsũ. Ibi dicit᷑ ut abnege¬
mus nr̃a: hic dicitur ut abne¬
gemus nos. Et fortasse labo¬
riosum ñ ẽ homini relinque¬
re fua: s ualde laboriosum ẽ
relinquere semetipsũ. Minus
diemus nr̃is: quia qui adfidĩ
agonemuenimus. luctamen
contra malignos sp̃s sumimꝰ.
Nichil autẽ maligni sp̃s in
hoc mundo ꝓprium possidẽt.
Nudi ergo cũ nudo. luctari de¬
bemus. Nã si uestitus qͥsq cũ
nudo luctatur citius ad t̾rã
deicitur: quia habet unde te¬
neatur. Quid enĩ sunt t̾rena
omĩa: nisi quedã corporis
indumenta: Quiergo contͣ
diabolũ ad certamen prope¬
rat: uestimenta abiciat ne
succũbat. Nichil in hoc munᵈ
amando possideat ÷ nullas re-¬
rum labentiũ delectationes re¬
quirat: ne unde aduotũ tegi¬
tur. ad casũ inde teneatur. Nec
tamen sufficit nr̃a relinque¬
re: nͥ relinquamus et nos. Qͥd
ẽ. qd̾ dicimus relinquamꝰ et
nos: Si enim nosipsos relinqͥ¬

Expanded text:
mus: Qui vult post me venire, abneget semetipsum. Ibi dicitur ut abnegemus nostra, hic dicitur ut abnegemus nos. Et fortasse laboriosum non est homini relinquere sua, sed valde laboriosum est relinquere semetipsum. Minus tiemus nostris, quia quicunque ad fidei agonem venimus, luctamen contra malignos spiritus sumimus. Nihil autem maligni spiritus in hoc mundo proprium possident. Nudi ergo cum nudis luctari debemus. Nam si vestitus quisquam cum nudo luctatur, citius ad terram dejicitur, quia habet unde teneatur. Quid enim sunt terrena omnia, nisi quaedam corporis indumenta? Qui ergo contra diabolum ad certamen properat, vestimenta abjiciat, ne succumbat. Nihil in hoc mundo amando possideat, nullas rerum labentium delectationes requirat, ne unde ad votum tegitur, ad casum inde teneatur. Nec tamen sufficit nostra relinquere, nisi relinquamus et nos. Quid est quod dicimus, Relinquamus et nos? Si enim nosmetipsos relinqui
Abbreviated transcription (Latin):
me. pasce oues meas. Qd̃ ergo pꝰ¬
modum aperitur in uoce: hoc
nunc signatur in opere.Quia
igitur p̾dicator eccłiȩ nos amũ¬
di huius fluctib separat: ni¬
mirũ necesse est. ut rete plenũ
piscib petrus ad terram ducat.
Ipse enim pisces ad soliditatẽ
littoris ꝑtrahit: quia sc̃e p̾dica¬
tionis uoce stabilitatẽ et̾̃ne pa¬
triȩ fidelib ostendit. Hoc egit
uerbis. hoc epistolis: hoc agit
cotidie miraculoꝵ signis. Quo¬
tiens ꝑ eum ad amorem quie¬
tis et̾nȩ couertimur: quotiens
a terrenarum rerum tumul-¬
tib separam᷑: qͥd aliud ꝗͣ missi
intra rete fidei pisces ad littus
trahimur.⁊ S cum rete magnis
piscib plenũ dicitur. additur
et quantis: scilicet centũ quin¬
quaginta trib. Amagno my¬
sterio numerus ñ uacat: s inten¬
tos uos tanti mysterii ꝓfundi-
tas expectat. Neq etenim quan¬
titatis summã sollerter euan¬
gelista expͥmeret:nisi hanc sa¬

Expanded text:
me? Pasce oves meas . Quod ergo postme? Pasce oves meas . Quod ergo postmodum aperitur in voce, hoc nunc signatur in opere. Quia ergo praedicator Ecclesiae nos a mundi hujus fluctibus separat, nimirum necesse est ut rete plenum piscibus Petrus ad terram ducat. Ipse enim pisces ad soliditatem littoris pertrahit, quia sanctae praedicationis voce stabilitatem aeternae patriae fidelibus ostendit. Hoc egit verbis, hoc Epistolis, hoc agit quotidie miraculorum signis. Quoties per eum ad amorem quietis aeternae convertimur, quoties a terrenarum rerum tumultibus separamur, quid aliud quam missi intra rete fidei pisces ad littus trahimur? Sed cum rete magnis piscibus plenum dicitur, additur et quantis, scilicet centum quinquaqinta tribus. A magno mysterio numerus non vacat, sed intentos vos tanti mysteritas exspectat, neque enim quantitatis summam solerter evangelista exprimeret, nisi hanc sa
Abbreviated transcription (Latin):
signauit: que bonos simul
ac malos colligit. nec eligit
quos trahat: quia et quos elige¬
re possit ignorat.Hec autẽ pis¬
catio post dñi resurrectionem
facta. insolã dexteram missa ẽ:
quia aduidendam claritatis eiꝰ
głam sola electoꝵ eccł̃ia ꝑting̃.
quȩ de sinistro oꝑe nichil habe¬
bit. In illa piscatione pre mul¬
titudine pisciũ rete rũpitur:
quia nc̃ ad confessionem fidei
etiam cũ electis reꝓbitanti in¬
trant: qui ipsam quoq eccłiam
heresib scindant. In ista uero
piscatione & multspisces et ma-¬
gni capiunt᷑. et rete ñ rũpitur:
quia sc̃a electorum eccłia incon-¬
tinua auctoris sui pace requies¬
cens. nullis iam dissensionib
dilaniatur. Captis autem tam
magnis piscib: ascendit symon
petrus. & traxit rete in t̾ram.
Iam credo quod ur̃a caritas ad¬
uertit: quid ẽ. qd̃ petrus rete
ad terram traxit. Ipsi quippe
sc̃ã ecclia ẽ cõmissa: ipsi spetia¬
liter dicitur. symon iohis amas

Expanded text:
signavit quae bonos simul signavit quae bonos simul ac malos colligit; nec eligit quos trahat, quia et quos eligere possit ignorat: haec autem piscatio post Domini resurrectionem facta, in solam dexteram missa est, quia ad videndam claritatis ejus gloriam sola electorum Ecclesia pertinget quae de sinistro opere nihil habebit. In illa piscatione prae multitudine piscium rete rumpitur, quia nunc ad confessionem fidei, etiam cum electis reprobi tanti intrant, qui ipsam quoque Ecclesiam haeresibus scindant: in ista vero piscatione et multi pisces et magni capiuntur, et rete non rumpitur, quia sancta electorum Ecclesia in continua auctoris sui pace requiescens, nullis jam dissensionibus dilaniatur. Captis autem tam magnis piscibus, ascendit Simon Petrus, et traxit rete in terram. Jam credo quod vestra charitas advertat quid est quod Petrus rete ad terram trahit. Ipsi quippe sancta Ecclesia est commissa, ipsi specialiter dicitur: Simon Joannis amas
Abbreviated transcription (Latin):
positus fatetur non se ẽẽ cum
ipsis: hoc quoq hic situ corpo
strat. facta ẽ autẽ discipłis pis¬
cationis magna difficultas:
ut magistro ueniente. fieret
admirationis magna sublimi¬
tas. Qͥ ꝓtinus dixit. Mittite in
dexterã nauigii rete: & inuenie¬
tis. Bis in scõ euangłio legitur.
quia dñs iussit ut ad piscandũ
retia mitterentur:Ante passio
nem uidelicet. et post resurrec¬
tionem. S pͥusquã redemptor
nr̃ pateret᷑ et resurgeret. mitti
quidem rete adpiscandum iu¬
bet:s utrũ in dexteram an in
sinistram mitti debuisset. non
iubet. Post resurrectionem uͦ
discipulis apparens: mitti rete
in dexterã iubet. In illa piscati¬
one tanticapti sunt: ut retia
rumperentur. Inista autem
et multi capti sunt: & retia rup¬
ta non sunt. Quisuero nesciat
bonos indextera: & malos in
sinistra figurari: Illa ergo pis¬
catio in aqua spetialit̃ in quam
partem mitti rete debeat non
iubetur. Presentẽ eccłiam de¬

Expanded text:
positus, fatetur non se esse cum positus, fatetur non se esse cum ipsis, hoc quoque hic situ corporstrat. 3. Facta est autem discipulis piscationis magna difficultas, ut magistro veniente fieret admirationis magna sublimitas. Qui protinus dixit: Mittite in dexteram navigii rete, et invenietis. Bis in sancto Evangelio legitur, quia Dominus jussit ut ad piscandum retia mitternem videlicet et post resurrectionem. Sed priusquam Redemptor noster pateretur et resurgeret, mitti quidem rete ad piscandum jubet, sed utrum in dextram, an in sinistram mitti debuisset, non jubet: post resurrectionem vero discipulis apparens, mitti rete in dexteram navigii jubet. In illa piscatione tanti capti sunt, ut retia rumperentur: in ista autem et multi capti sunt, et retia rupta non sunt. Quis vero nesciat bonos in dextera, et malos in sinistra figurari? Illa ergo piscatio, in qua specialiter in quam partem mitti rete debeat non jubetur, praesentem Ecclesiam de
Abbreviated transcription (Latin):
erat causa pensetur. Qd enim
mare. nisi p̾sens scłm significat:
qd̾ se causarũ tumultib & un-¬
disuitȩ corruptibilis illidit:
Qd ꝑsoliditatẽ littoris ⁊ nisi il¬
la ꝑpetuitas quietis et̃nȩ fig̃a¬
tur: Qͥa igitur discipłi adhuc
fluctib mortalis uitȩ inerant:
in mari laborabant. Quia autem
redemptor nr̃ iam corruptionem
carnis excesserat. post resurrecti¬
onem suam in littore stabat: ac
si ipsũ resurrectionis suȩ myste¬
rium rebus discipłis loqueret᷑
dicens. Iam uobis in mari non
appareo: quia uobiscũ in ꝑtur-¬
bationis fluctib ñ sum. hinc
est. qd̾ alio in loco post resurrec¬
tionem suã eisdem discipulis
dicit. Hec sunt uerba quȩ. lo¬
cutus sum ad uos: cũ adhuc es¬
sem uobiscum. Neq enĩ cũ ipsis
non erat: quib p̾sens corpora¬
liter apparebat. Sedtam̃ iam se
ẽẽ cũ ipsis denegat: a quoꝵ mor¬
tali corpore. carnis immortali¬
tate distabat. Quod illic cũipsis

Expanded text:
erat causa pensetur. Quid enim erat causa pensetur. Quid enim mare nisi praesens saeculum signat, quod se causarum tumultibus et undis vitae corruptibilis illidit? Quid per soliditatem littoris 1541 nisi illa perpetuitas quietis aeternae figuratur? Quia ergo discipuli adhuc fluctibus mortalis vitae inerant, in mari laborabant. Quia autem Redemptor noster jam corruptionem carnis excesserat, post resurrectionem suam in littore stabat. Ac si ipsum resurrectionis suae mysterium rebus discipulis loqueretur, dicens: Jam vobis in mari non appareo, quia vobiscum in perturbationis fluctibus non sum. Hinc est quod alio in loco post resurrectionem suam eisdem discipulis dicit: Haec sunt verba quae locutus sum ad vos cum adhuc essem vobiscum . Neque enim cum ipsis non erat quibus praesens corporaliter apparebat, sed tamen jam se esse cum ipsis denegat, a quorum mortali corpore carnis immortalitate distabat. Quod illic cum ipsis
Abbreviated transcription (Latin):
cationẽ rediit. Et cũ ueritas
dicat. nemo mittens manum
suam inaratrũ et aspiciens re¬
tro. aptus est regno dei:cur re
uidetur. quia nimirũ negotiũ
qd ante conuersionẽ sine pec¬
cato extitit: hoc etiam post
conuersionẽ repetere. culpa ñ
fuit. Nam piscatorẽ petrũ. ma-¬
theum uero thelonearium sci-¬
mus: et post conuersionẽ sũa
ad piscationem petrus rediit.
matheus uero ad thelonei ne¬
gotium ñ resedit: quia & aliud
est uictũ ꝑ piscationẽ querere.
aliud thelonei lucris pecunias
augere. Sunt enim pleraq ne¬
gotia: quȩ sine peccatis exhibe.¬
ri. aut uix aut nullatenus pos¬
sunt. Quȩ ergo ad peccatũ im¬
plicant: ad hec necesse ẽ ut pꝰ
conuersionem animus ñ recur¬
rat. Queri etiam potest cur dis¬
cipłis in mari laborantibus.
post resurrectionem suam
dñs in littore. stetit: qui ante
resurrectionẽ fuã cor̃a disci-¬
płis influctib maris ambula¬
uit. Cuius rei ratio festine cog¬
noscitur: si ipsa quȩ tunc in¬

Expanded text:
em rediit? Et cum Veritas dicat: Nemo mittens manum suam in aratrum, et aspiciens retro, aptus est regno Dei ; cur repvidetur, quia nimirum negotium quod ante conversionem sine peccato exstitit, hoc etiam post conversionem repetere culpa non fuit. Nam piscatorem Petrum, Matthaeum vero telonearium scimus; et post conversionem suam ad piscationem Petrus rediit, haeus vero ad telonei negotium non resedit , quia aliud est victum per piscationem quaerere, aliud autem telonei lucris pecunias augere. Sunt enim pleraque negotia, quae sine peccatis exhiberi aut vix aut nullatenus possunt. Quae ergo ad peccatum implicant, ad haec necesse est ut post conversionem animus non recurrat. 2. Quaeri etiam potest cur, discipulis in mari laborantibus, post resurrectionem suam Dominus in littore stetit, qui ante resurrectionem suam coram discipulis in fluctibus maris ambulavit . Cujus rei ratio festine cognoscitur, si ipsa quae tunc in