comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
atq archulas exhaurire ¶Utruuiq n
precie sunt genime eo que añu delectant¬
E At qui demencie suuuue est multã
curaui in rebus impendere que et si aliquid
uideantur nise nichil sunt hoc eñ errore
oculorum at p̃stigio delectari quid in hiis
laboras/ que non dico felicitati no n confe/¬
⁊unt s nec miserie detraihunt pũtes neq
contrario abentes Et si multa equidẽ
hec a multis et mirabilia scripta sunt
non ueritati ⁊erum neq utilitati legenciũ
s stupori oꝑam dantibus precipue ꝙuq
a magie qui hus nugis libros integros
impleuere tũi erat ocui potueriitꝭ michi
menter scripsisse eos ego quoq non sine
ꝯtemptu et risu gn̾i̾s hñani arbitror ut
et scultam credulitatem uanis opimionibꝰ
implicarent et se ip̃os uris meptus oblect a¬
rent ¶ Delector geminis quibus credi¬
bile est aliquaui uira messe/ R Que nani
illa sit audisti nti sit quantulacumꝙ tñ

Expanded text:
atque arculas exhaurire. Utcunque in atque arculas exhaurire. Utcunque in pretio sunt gemme eoque animum delectant. Atqui dementie summe est, multam curam rebus impendere que etsi aliquid videantur in se nichil sunt. Hoc est enim errore oculorum ac prestigio delectari. Quid in his laboras? que non dico felicitati non conferunt sed nec miserie detrahunt presentes neque contrario abeuntes. Etsi multa equidem hic a multis et mirabilia scripta sint, non veritati rerum neque utilitati legentium sed stupore operam dantibus precipueque a magis, qui his nugis libros integros implere — tantum erat otii — potuerunt. Michi venit et scripsisse eos ego quoque non sine contemptu et risu generis humani arbitror, ut et stultam credulitatem vanis opinionibus implicarent et se ipsos nostris ineptiis oblectarent. Delector gemmis, quibus credibile est aliquam vim inesse. Quenam illa sit audisti; ut sit alia, quantula tamen
Abbreviated transcription (Latin):
q eius odio ⁊eliuquenti Rempe tyrãnus
ille patibulo affixus oñũ iudicio cuui sũ¬
mum suppliciũ pateretur maiore eciaui dig¬
nus erat Iste ph̃s inpace obiens/ pro
deo cultus domus enis ꝓ temple habi¬
ta est tantum inter illuis geminã ata
hui ꝯ palliũ interfuit neq uero sen poli¬
crati tuut sardomx ille ne morsu uolucz
semensi nni cruce martesseret seu io hanni
medo gallex regi ne acies uictus ni ma¬
nus hosturu ꝑtruenirit suus uabut p̃s¬
tare carbuntilus quem die illa i digi¬
to uiuentum q reꝑtiua sibi et post ã¬
nos ab anco quodam urbe alio redeuip¬
tum remussimi q ternere fuit ac tangeᷤ
Reni p̃tii infunti s nulli ꝯ efficatie nul¬
liue q oꝑe nisi tuiꝰ et ⁊elique id ge uus
gemmas eñ lucidcs non nego ne sensiu
contradicam neq utitis nege ullam uiin
habere nisi illam que uulgo eciam fertur
p̃ut seras auarorũ atq dinitũ ꝯstringe̾

Expanded text:
um eius odio relinquenti? Nempe tyrannus um eius odio relinquenti? Nempe tyrannus ille patibulo affixus, omnium iudicio, cum summum supplicium pateretur, et maiore etiam dignus erat; iste philosophus in pace obiens pro deo cultus, domus eius pro templo habita est: tantum inter illius gemmam atque huius pallium interfuit. Neque vero seu Policrati tunc sardonix ille ne morsu volucrum semesus in cruce marcesceret, seu modo Ioanni Galliarum regi ne acie victus in manus hostium perveniret suus valuit prestare carbunculus, quem die illa in digito eius inventum ereptumque sibi et post annos ab amico quodam orbe alio redemptum remissumque cernere fuit ac tangere, rem pretii infiniti sed nullius efficacie nulliusque opere, nisi cuius et relique id genus. Gemmas enim lucidas non nego, ne sensui contra dicam; nego utiles, nego ullam vim habere, nisi illam que vulgo etiam fertur: possunt seras avarorum quoque divitum confringere
Abbreviated transcription (Latin):
nchil uinqͣm sentiss aduersi palam
obsequentie et clanculum insidiantis for¬
tune muidiam placatur s nanigio in
Altum ꝓdiit auulũ q ip̃m in quo gẽma
eratiman ꝓp̾a demersit uel sic saltem
culum exigebat pre diuturno fanore breue
quideui s predurum ut qui per omuenz
uitam felicissiuus sib atq alus uisus
esset/ in morte miserrmmiꝰ bideret᷑ esset¬
om̃ibus unũ caput urgentibur itaq
uelut oblatiu respueris fortuue ludos
pisce quodan int̾nuicio qui trnt ore amu¬
luui accipiens captus q illico ni euse a
enis appositus fuerat anulũ illi suũ
non sine quodam spectantiũ stupore res¬
tituit Cam geminam multie post se¬
culis augustus cesar et preci tactus
et miraculo inigertam auree corone ad
ede̾ concordie dedicasse fertur/ hic rursꝰ
infrogato quid hoc uel tyrauuo profuit
habuisse priam affligenti uel pictagore
obfuit caruisse omuera sibi et cuiu illo
priam et domũ ꝓp̾am et amicos moꝵ¬

Expanded text:
nichil umquam sensisset adversi, palam nichil umquam sensisset adversi, palam obsequentis et clanculum insidiantis fortune invidiam placaturus, navigio in altum prodiit anulumque ipsum in quo gemma erat manu propria demersit, vel sic saltem culum exigebat pro diuturno favore, breve quidem sed predurum, ut qui per omnem vitam felicissimus sibi atque aliis visus esset in morte miserrimus videretur essetomnibus unum caput urgentibus. Itaque velut oblatum respuens, o fortune ludos!, pisce quodam internuntio, qui tunc ore anulum excipiens captusque illico menseque eius appositus fuerat, anulum illi suum non sine quodam spectantium stupore restituit. Eam gemmam multis post seculis Augustus Cesar, et pretio tactus et miraculo, insertam auree corone ad edem Concordie dedicasse fertur. Hic rursus interrogo: quid hoc vel tyranno profuit habuisse patriam affligenti vel Pythagore obfuit caruisse, communem sibi cum illo patriam et domum propriam et amicos mor
Abbreviated transcription (Latin):
se uouem et appello crat chorec nobilie ci¬
p̾clarus ut res erant auulus q addidit
gr̃e regis nomen plures eni fuint res il¬
lustrium S quid ero illi contulit acha¬
ces suus au bello nictum an non dicã
morti non hostili gladio s saxo quod
q quibus ille uictus atq ytalia pulsus
est ducibus aff̾mare ansini nenter hoꝵ
Uinꝙ̃ consurum cũo fuisse non horreutẽ
gulecini ridigiin q nec auro aut gẽ¬
mis in siguen gladiura anulo regio per¬
mutaret Sit mollia queq despicumt
uiri fortes quõ nen auuluni regis ambi¬
rent que sola unrtutis fiducia regem ip̃iũ
et degias opes reguũq contempserant
Contra autem uos annuorũ diffidencia
cuucta mirauuni et quasi beatos factua
concupiscitus uirtus sola ꝯtempuitur
Est et genue alterus fama uetustior
quam fanuorũ tyrauus policrates hũit
feruut fuisse sar doiceni Is lapillus
inter multa p̃ciosa ditissimi hominis
p̃ciosissimus habitus quam orbem qui

Expanded text:
se novem et Apollo erat, choree nobilis cise novem et Apollo erat, choree nobilis cibus; preclarus, ut res erat, anulus addiditque gratie regis nomen; pluris enim fiunt res illustrium. Sed quid, oro, illi contulit achates suus? An bello invictum, an non dicam morti, non hostili gladio sed saxo quod que, quibus ille victus atque Italia pulsus est ducibus? Affirmare ausim, neutri horum umquam sessurum animo fuisse ut horrentem galeam rigidumque nec auro aut gemmis insignem gladium anulo regio permutaret: sic mollia queque despiciunt viri fortes. Quomodo vero anulum regis ambirent, qui sola virtutis fiducia regem ipsum et regias opes regnumque contempserant? Contra autem vos animorum diffidentia cuncta miramini et quasi beatos factura concupiscitis, virtus sola contemnitur. Est et gemme alterius fama vetustior, quam Samiorum tyrannus Polycrates habuit. Ferunt fuisse sardonicem: is lapillus inter multa pretiosa ditissimi hominis pretiosissimus habitus, quamobrem qui
Abbreviated transcription (Latin):
andrun asya s paruiu est uiciis unnctun
sins uincere illud magnũ bicisse uictorem
sii Postq uullus ferme ducũ stetit int̾
asie delicias q in urbem lacius tñsuecte
urã uos in prĩa uicerunt nempe si fati
uerum uultis ubiq genciũ uictores asia¬
tica uictoria uicti estis Iaui uũc et ani¬
tas oculorum aĩdrum hostes et uictrices
uirorum fortiũ gem̃as cole  Gẽniut̃
delector ardentibus R At hic uarut
ille pallentibus iuultiplex appetitus una uami¬
tas audisti ut pirro illi qui bellũ cũ romauis
gessit agathes fuit lapis olm p̃ciocissimus
honũ iudicio nũq eodem quo p̃tia rebus fuit̃
uariante uilissimus in quo quidem spẽs rerum
diuersarum repũtari solite oculis faua est̃
hom̃i Iumintoruiu fluniuũ nemorũ uolucꝵ
ferarumq uulla peuitus manu artificis sed
niature in illo sane regio ut soluiu uerbo u¬
tar non impressis s ingenitis figuris mu¬

Expanded text:
andrum Asia — sed parum est vitiis victum andrum Asia — sed parum est vitiis victum suis vincere: illud magnum, vicisse victorem sui —, post quem nullus ferme ducum stetit inter Asie delitias, que in orbem Latium transvecte vestra vos in patria vicerunt. Nempe si fateri verum vultis, ubique gentium victores Asiatica victoria victi estis. I nunc, et amicas oculorum, animorum hostes et victrices virorum fortium gemmas cole! Gemmis delector ardentibus. At hic variis, ille pallentibus: multiplex appetitus, una vanitas. Audisti ut Pyrrho illi, qui cum Romanis bellum gessit, achates fuit lapis olim pretiosissimus hominum iudicio, nunc eodem quo pretia rebus fiunt variante vilissimus, in quo quidem species rerum diversarum representari solere oculis fama est, hominum, iumentorum, fluminum, nemorum, volucrum ferarumque nulla penitus manu artificis sed nature. In anulo sane Pyrrhi regis, ut Solini verbo utar, non impressis sed ingenitis figuris, Mu
Abbreviated transcription (Latin):
Illuis certe quem loquini᷑ trumphantis
glorie nil uinꝙͣ magis obfuit non thesa¬
licus dies non egyꝑcia culamitas ibi ẽm̃
fortuue succubrat iam notus h bicio totꝰ
ibi aliona uis alieua ꝑfidia hec sua fra¬
gilitas sua fuit ambicio Illic ergo poten/¬
tiam et uitam hic aĩ popularis modestie ꝙ
in signis famani magnisq laboribus ꝑtũ
maggnũ nomen inminuit mirũ dictu tau¬
to uictoriosior tontͣ hyspauos bellicosani
gentem ꝙͣ contͣ mbelles et mer mes asi¬
aticos appariut eoq mirabilius q in ip̃a
quoq asia aliqmͣ diu anteger atq muet¬
tus cum se in templo iherosolune om̃ni
opulentissimo uere erectum atq abstiuẽtissi m¬
prebuisset ad ultinũ urgenti uicio non res¬
titit neq iai amplius uir singularia atq
uuicus ut semper fuerat s quasi unus ex
multis captus deiectus q est Is genimaꝵ
fulgor ea uis margaritarnui idq auri põ¬
deris fuit uicerat iam ante pari prelio alex¬

Expanded text:
Illius certe quem loquimur triumphantis Illius certe quem loquimur triumphantis glorie nichil umquam magis obfuit: non Thessalicus dies, non Egyptia calamitas, ubi enim fortune succubuit non totus, hic vitio totus: ibi aliena vis, aliena perfidia, hic sua fragilitas, sua fuit ambitio. Illic ergo potentiam et vitam, hic animi popularis modestieque insignis famam magnisque laboribus partum Magni nomen imminuit. Mirum dictu, tanto victoriosior contra Hispanos bellicosam gentem quam contra imbelles et inermes Asiaticos apparuit, eoque mirabilius quod in ipsa quoque Asia aliquandiu integer atque invictus, cum se in templo Hierosolyme omnium opulentissimo vere erectum atque abstinentissimprebuisset. Ad ultimum urgenti vitio non restitit neque iam amplius vir singularis atque unicus ut semper fuerat, sed quasi unus ex multis captus deiectusque est. Is gemmarum fulgor, ea vis margaritarum idque auri pondus fuit! Vicerat iam ante pari prelio Alex
Abbreviated transcription (Latin):
ibi et ingenciũ senceram ordobicolor it a
ut singule gẽmis e suigulis ꝯstarent et ua¬
sa aurea et uestes et statue quĩ ut luna que¬
dami solido ee auro in mensi ponderis lecti¬
q aurei et corone pliur̾ime magnis et can¬
didis margartos intexte Denq mons au¬
reus illit fuit formne ille mirabilis in qua¬
dr̃u ducte ceruis ac leonibus et figuris ua¬
rue aĩanciũ frequens / nec non et arboribꝰ
atq om̃i pomorum genere consitus iamos
aureos tegentibus margaritis montis ni
uertice husdem ex rebus orologiu artificio
ubiq uiucente materiam uoluebatur nura¬
bile prorsus oñtuni hiis qui merari didixe¬
runt Ay huis rebus inquies delector. Gre¬
do id quidem teq hunt triumphum et cu¬
pide spectaturum reor et cupidius ducturũ
et cupidissñne possessurũ id michi passio¬
nati status aĩ suadet Crede autem et tu
miche hec que uiduni usq adeo delectant
semper amme sepe et corpori nocueruit

Expanded text:
ibi et ingentium thesaurorum ordo bicolor, ita ibi et ingentium thesaurorum ordo bicolor, ita ut singule gemmis e singulis constarent, et vasa aurea et vestes et statue, quin et luna quedam solido ex auro immensi ponderis lectique aurei et corone plurime magnis et candidis margaritis intexte. Denique mons aureus illic fuit, forme ille mirabilis in quadrum ducte, cervis ac leonibus et figuris variis animantium frequens nec non arboribus atque omni pomorum genere consitus, ramos aureos tegentibus margaritis; montis in vertice iisdem ex rebus horologium artificio ubique vincente materiam volvebatur, mirabile prorsus ostentum his qui mirari inania didicerunt. At his rebus maxime delector. Credo id quidem teque hunc triumphum et cupide spectaturum reor et cupidius ducturum et cupidissime possessurum: id tibi passionati status animi suadet. Crede autem et tu michi, hec que visum usque adeo delectant semper animo et sepe corpori nocuerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
giem erexir uede tunt magius atq mag¬
inificus ꝙ̃uis odolescens anius moribus seuex
maturus q aninio Idem posteai captis ꝑica¬
tis et oriente perdonrito quass cum loco mu¬
tatus ac tempore eque alia ꝑte orbie sp̃e aliꝰ
reuersus non nrilitaren s femineñ seu dii¬
ciũ pocius in morem uultus suos iani uiriles
ac solito molliores non ere fictos aut marmo¬
re sed insuetis atq in quisitissimis margari¬
tis in triumpho tulit exprobracio non leuis
ediri fastus unuiri in caput expositi non
sme insultatione quadam uictoris om̃i po¬
puli atq excuscicione quãdam p̃ncipuni
sequenciũ quod non enĩ a tyrannis ⁊oma
Lam pateretur que libera ciuis amantis¬
simi talem bant in solenciam aspexis Nõ
aut sobria non arma et equi dorm̃tarũ
gencium ut mos erat non captiui memo¬
⁊̃antur aut currus aut simile quod uilis¬
suuũ ineo legniꝰ aurũ fuit gẽnie omiã
et margarite int̾ multa aluens ingens

Expanded text:
ginem erexit: vere tunc magnus atque magginem erexit: vere tunc magnus atque magnificus, quamvis adolescens annis, moribus senex maturusque animi! Idemque postea captis pyratis et oriente perdomito, quasi cum loco mutatus ac tempore eque, alia parte orbis, ipse alius reversus, non militarem sed femineum, seu divinum potius in morem, vultus suos iam viriles ac solito molliores non ere fictos aut marmore, sed insuetis atque exquisitissimis margaritis in triumpho tulit: exprobratio non levis Eoi fastus unum in caput expositi, non sine insultatione quadam victoris omnium populi atque excusatione principum sequentium. Quid non enim a tyrannis Roma iam serva pateretur, que libera civis amantissimi talem hanc insolentiam aspexisset? aut sobria: non arma et equi domitarum gentium, ut mos erat, non captivi memorantur aut currus aut phalere; quod vilissimum in eo legimus aurum fuit, gemme omnia et margarite. Inter multa alveus ingens
Abbreviated transcription (Latin):
ciuũ mouentꝭ genuue suauit candide mar¬
garite R Mouent animos ymo sterũt
calcantz mollunt et eueruant qua de re
si pergam uirornu at mulierniu exempla
congere non te doceam s obtundam unũ
ex om̃ibus et id maxime uttingam ut intel¬
ligas quam furor iste ꝑculosus sit infn̾uo¬
ribus animis qui emmuentissimes fortissiõs¬
q per̃suasit̾. Maguus pompeyns continẽ¬
tissmius romanornui ducinu horũ dico no¬
uissimorum qui quantui magnitudine
gest arum rerum ceto̾s aũcellunt tiũ mo¬
destiam mornui uite q frugalitate ma¬
ioribus cedint suis uictor ab hysꝑ ama
ꝑ acato rediens occidente comp̃ssis q pre¬
donibus et ini unũ coactis locum cui conue¬
naiũ nomeri ob hoc iudicũ in seculũ ĩstud
durat illici pirencis in montibus locorun for¬
san asperitate modestiam adiuuante atq eta¬
tis uictore q suꝑbiam compescente masculu
tropheum puramq es rigidam sui roris yma¬

Expanded text:
animum movent gemme et suaviter candide maranimum movent gemme et suaviter candide margarite. “Movent” ais: immo sternunt, calcant, molliunt et enervant. Qua de re si pergam virorum atque mulierum exempla congerere, non te doceam sed obtundam. Unum ex omnibus et id maximum attingam, ut intelligas quam periculosus iste furor sit infirmioribus animis, qui eminentissimos fortissimosque pervaserit. Magnus Pompeius, continentissimus Romanorum ducum, horum dico novissimorum, qui quantum magnitudine gestarum rerum ceteris antecellunt tantum modestia morum viteque frugalitate maioribus cedunt suis, victor ab Hispania pacato rediens occidente compressisque predonibus et in unum coactis locum, cui Convenarum nomen ob hoc inditum in seculum id durat, illic Pyreneis in montibus, locorum forsan asperitate modestiam adiuvante atque etatis victorieque superbiam compescente, masculum tropheum puramque et rigidam sui oris ima
Abbreviated transcription (Latin):
dedit apud alios adamanti illa uulgo
at plerifq gẽmarum cui huiꝰ extimacio
ista ueteribus quibusdam reruiu scupto¬
ribus ꝓbatur s in quos non modo gemmaꝵ
s rerum omi terrenarimi p̃ciosissiius
adamas degum oluu idq non omi sed
p̃cellenciũ gennina fuit hodie quia milliꝯ
rei tiñ et tam uelox quam luxurie at
suꝑbic intrementũ est multoꝵ nou regũ
esse cepit et iam plebis in digitos tensun
uenit huic ꝓximã inditam atq arabitã
margaritam lotant et huit itidem
sinaragdum fencio quidem qua ordiuis
iniuria nam si illorum rubor pallor¬
q gratus est cur non eque horum tau¬
dor intor q oculis blandiatur/ iustior¬
q nũt etiam saphiri querela quo uix
aliud nũc torra ꝑiti celosilius sereno
uerum ut dixi fruor huic hõmi non na¬
turam nobilitat diuitum ĩñge manes
atq onosorun fabule qui facile ista
contempnerent si quo uinꝙͣ ho nestiore
Pacle aut belli negocio tenẽntur E fulgide

Expanded text:
dedit, apud alios adamanti. Illa vulgo dedit, apud alios adamanti. Illa vulgo ac plerisque gemmariis evi huius extimatio, ista veteribus quibusdam rerum scriptoribus probatur, secundum quos non modo gemmarum sed rerum omnium terrenarum pretiosissimus adamas. Regum olim atque non omnium, sed precellentium gemma fuit: hodie, quia nullius rei tantum et tam velox quam luxurie ac superbie incrementum est, multorum non regum etiam esse cepit et iam plebis in digitos sensim venit. Huic proxima Indicam atque Arabicam margaritam locant et huic itidem smaragdum, nescio quidem qua ordinis iniuria. Nam si illorum rubor pallorque gratus est, cur non eque horum candor virorque oculis blandiatur? Iustiorque nunc etiam saphiri querela, quo vix aliud terra parit celo similius sereno. Verum, ut dixi, furor hic hominum, non natura nobilitat, divitum nuge inanes atque otiosorum fabule, qui facile ista contemnerent, si quo umquam honestiore pacis aut belli negotio tenerentur. Fulgide
Abbreviated transcription (Latin):
tem fiber exemploeẽt ut perniciose iacturã
sarcuule libertatem redimeret ac fulutem
illan ip̃e sibi ut arguor pñti discrinuẽ ta¬
riorem sit amplexus anfugit ut ea saluti
nulla illi uel prĩonii uel prĩe cura esset cũ
illa ꝑatus exulare et mendicare et ad extre¬
mũ mori Quis non magis extimet ad
quam un senatornis sit affectus sit et ꝓ¬
fecto fatendum alt̾iu aut magni p̃cu rẽ
fuisse aut parni cum posẜorem sed quid
hornin uerius ut diffimani non exspectes
et si antem huiꝰ ac reliquorui siuule
iudicium seu contagiim animorum late
serpens uulgi mores interfeci̾t magua tũ
ingenia nec nĩnus delectari uec õnino
alia quam uirtutis pulcrtudine tangi
decet insi ut per hec brena que delcant
oculos exꝑrecta mens in amorem ac
fonte quid quid est pultrum ꝓdit ¶.
Excellentibus gẽmis allicior R Hanc
excellenciam non natura fecit sed opi
mo apud quosdam carbũcilo palmã

Expanded text:
tem fiber exemplo esset ut perniciose iactura tem fiber exemplo esset ut perniciose iactura sarcinule libertatem redimeret ac salutem, illam ipsam, sibi, ut auguror, presenti discrimine cariorem, sic amplexus aufugit, ut ea salva nulla sibi vel patrimonii vel patrie cura esset, cum illa paratus exulare et mendicare et ad extremum mori. Quis non magni extimet, ad quam vir senatorius sic affectus sit? Et profecto fatendum alterum: aut magni pretii eam fuisse aut parvi animi possessorem. Sed quid horum verius ut diffiniam non expectas, etsi autem huius ac reliquorum simile iudicium seu contagium animorum late serpens vulgi mores infecerit. Magna tamen ingenia nec nummis delectari nec omnino alia quam virtutis pulchritudine tangi decet, nisi ut per hec brevia que delectant oculos experrecta mens in amorem ac fonte quicquid est pulchrum prodit. Excellentibus gemmis allicior. Hanc excellentiam non natura fecit sed opinio, que apud quosdam carbunculo palmam
Abbreviated transcription (Latin):
quibus uobis ichil est uilius/ duo hec ultr̃a
cuuiq huis diuicias igentes et quid quid pro¬
ciosissimũ iudicatis unius gemine p̃cio et a
more suctubuisse monstrate et exilio illam et
in opia et si ita res tulisset morte ẜuatam
Qui aneso non est notum nomi consiliũ Ro¬
manus hic senator fuit uir locupletissius
gẽmaniq hũit uigniti milibus extiuatam
genune nomen opulus mittit hunt iudia ce¬
lorum peue om̃i uarietate prefulgidum ho
fama excitatus accensus q cupidine anto¬
mus t̾uia uir homo om̃i sriꝑbissmius atq
auarissimis et cui quid quid natura libitũ
forturia licitum fecisset cum inuisto gemme
desiderio ut sit et credule posẜoris edimi cõ¬
cepit Hinc n illo publico proscriptionis ii¬
cendio quo tot prĩe luia ꝑire nonii nomen
ausunim cum reliquis ob hoc unũ crmen
quod formose tyranuo q placite dũs ⁊ ei eẽt
misertus esset ille autem cui pontus sal¬

Expanded text:
quibus vobis nichil est vilius, duo hec ultima quibus vobis nichil est vilius, duo hec ultima cunque his divitias ingentes et quicquid pretiosissimum iudicatis unius gemme pretio atque amori succubuisse monstrabo et exilio illam et inopia et, si ita res tulisset, morte servatam. Cui enim queso non est notum Nonii consilium? Romanus hic senator fuit vir locupletissimus gemmamque habuit viginti millibus extimatam — gemme nomen opalus; mittit hunc India, colorum pene omnium varietate prefulgidum —. Huius fama excitatus accensusque cupidine Antonius triumvir, homo omnium superbissimus atque avarissimus et cui quicquid natura libitum fortuna licitum fecisset, cum iniusto gemme desiderio, ut fit, crudele possessoris odium concepit. Hinc in illo publico proscriptionis incendio, quo tot patrie lumina periere, Nonii nomen arsurum cum reliquis ob hoc unum crimen, quod formose tyrannoque placite dominus rei esset, insertum est. Ille autem, cui Ponticus sal
Abbreviated transcription (Latin):
diu se cunctatum fuisse iactabat ꝙ naͣlẽ
et ꝯmunem modum fulgor excedens sus¬
picionem faceret enus artificii ꝑitissimo
ciuidam cuiꝰ filio utebatur non ueram
gemmã esse s uitrum aliquod s quiduis
aluid in eaui sp̃em non natura geiitun
s nescio qua super naturali et nra qua¬
dam arte conflatin. Que quidem hesitaᷤ
quid insi confessio quedam erat bitri tale
uisu pulchrius esse qmͣ geninani quãnis
forsan illa sole solidior sit De hoc tũ ip̃i
indicent qui uel in hoc questu pecm̃ĩas alio
uertendas honestius nel in hoc questit pet¬
cumas cognitu melioribus debitini tempus
ꝓdiuit ꝙ si dicam cunctacio iusta fuit quod
huic sequiturr quos non uide que nam scz
ambicio et quanta sit cecitas nõ rei forͣm
ac substanciam sed nuduni nomen tanta mer¬
cede captanciũ ¶Nil michi gẽm̃is est ca¬
ruis R Eredo ercule uon uirtus non famna
non prĩa non uita ipã ut q illa duo sileam

Expanded text:
diu se cunctatum fuisse iactabat, quod naturalem diu se cunctatum fuisse iactabat, quod naturalem et communem modum fulgor excedens suspitionem faceret eius artificii peritissimo cuidam, cuius consilio utebatur, non veram gemmam esse sed vitrum aliquod, seu quidvis aliud in eam speciem, non natura genitum, sed nescio qua supernaturali et mira quadam arte conflatum. Que quidem hesitatio quid nisi confessio quedam erat, vitrum tale visui pulchrius esse quam gemmam, quamvis forsan illa solidior sit? De hoc tamen ipsi iudicent qui vel in hoc questu pecunias alio vertendas honestius vel in hoc cognitu melioribus debitum tempus perdunt. Quod si dicta cunctatio iusta fuit, quid hinc sequitur quis non videt, quenam scilicet ambitio et quanta sit cecitas non rei formam ac substantiam sed nudum nomen tanta mercede captantium? Nichil michi gemmis est carius. Credo hercle: non virtus, non fama, non patria, non vita ipsa utque illa duo sileam,
Abbreviated transcription (Latin):
ac spẽs delectant R Rerũ fateor
t̾restrium et mortaliũ uanitatis pars nõ
ultnua exiguo in lapillo pñonia magna
glaudenciu cuiꝯ p̃cĩ nnstabile et incirtũ
et diuitui in sanoruui credulitate depeu¬
deat/. unde diu sprete inopiis ꝓ̃tiis attollunt᷑
et genuuarũ famosissime subita p̃ munt᷑
infanra nescio quibus uotibus erumpẽ¬
tibus non tam ap̃is de quibus agitur in
rebus quan rii opimone honũ ita uolentiũ
ꝑclara quidem illa prudençia que neglecto
cultu dei atq animi et utriusq noticia
inter noscendis lapidum uenis inugilat
s sic est mos neq nũc p̾mũ inp̃cio sunt
qui hus p̃cia ualire fingunt uera em̃ p̃na
nel nilla sunt penitus uel ignota quam
uero ꝑnculosa uanitas ꝙͣ tremulũ ꝙ̃q an¬
ceps iudiciũ ip̃os inter artifices facile est
idiciũ memoria ripetentis id quod imper
accidit ut per breuem gẽmani carbunculs
hiis erat decem milibꝯ aureorum ille uie
fortie maioris quani ngenii cum esset

Expanded text:
cies delectant. Rerum, fateor, terrestrium et mortalium vanitatis pars non ultima, exiguo in lapillo patrimonia magna claudentium, cuius pretium instabile et incertum et divitum insanorum credulitate dependeat, unde diu sprete inopinis pretiis attolluntur et gemmarum famosissime subita premuntur infamia, nescio quibus notis erumpentibus non tam ipsis de quibus agitur in rebus, quam in opinione hominum ista callentium. Preclara quidem illa prudentia que, neglecto cultu Dei atque animi et utriusque notitia, internoscendis lapidum venis invigilat! Sed sic est mos. Neque nunc primum in pretio sunt quibus pretia vafre fingunt; vera enim pretia vel nulla sunt penitus vel ignota: quam vero periculosa vanitas, quam tremulum quamque anceps iudicium ipsos inter artifices facile est iudicium, memoria repetentis id quod nuper accidit, ut perbrevem gemmam — carbunculus is erat —, decem milibus aureorum ille vir fortune maioris quam ingenii cum emisset,
Abbreviated transcription (Latin):
eciam luxnriaui aduersus frandem nui¬
mri decet mea uere sm̃a non mumenda
neq armanda luxuria est s mernuis et
sola circulatorum inter armatas acies
deferenda ut cacuumenta sepuis et elusa
qũ aliter nõ põt saltẽ dampius ac fraudibꝰ
castiget᷑ /.
De gẽmaruam potulis dy

Expanded text:
etiam luxuriam adversus fraudem muniri decet. Mea vero sententia non munienda neque armanda luxuria est, sed inermis et sola circulatorum inter armatas acies deferenda, ut circumventa sepius et illusa, quando aliter non potest, saltem damnis et fraudibus castigetur. 38 DE GEMMARUM
Abbreviated transcription (Latin):
brietatem.attinet malmi cesari silem quẽ
parcissimũ ue mimici quidem neganerũt
ut tñquillus ait quam cathoni non ceni¬
sariũ illum senem dico de cui d sobrietate
Iam diximꝰ s hunc ultinũ cui obiectam
Orietatem seneca sic refellit ut dicat facili q
effectiuum quod quis obiecit c̾inen hones¬
tum quã turpen cathonem quo ad id bero
de quo agicur nullo modo tripudies malĩ¬
ꝙͣ scipio ꝙ si te illud urget ammiꝰ quo no¬
lim hus te ducibue nti nelnu nt si penitꝯ
tibi incedit illud liricũ nũt est bibendĩ
uũc pede libro pussanda tellus sit unnuau
bibas ut catho sic terr am ꝑęde pulses ut sa¬
pio De ludo pile e. u

Expanded text:
brietatem attinet, malim te Cesari similem, quem vini brietatem attinet, malim te Cesari similem, quem vini parcissimum ne inimici quidem negaverunt, ut Tranquillus ait, quam Catoni; non Censorium illum senem loquor, de cuius sobrietate iam diximus, sed hunc ultimum, cui obiectam ebrietatem Seneca sic refellit, ut dicat facilius effecturum quisquis obiecit crimen honestum quam turpem Catonem. Quod ad id vero, de quo agitur, nullo modo tripudies maliut Scipio; quod si te illuc urget animus quo nolim, his te saltem ducibus uti velim, ut, si penitus tibi insedit illud lyricum Nunc est bibendum, nunc pede libero pulsanda tellus, sic vinum bibas ut Cato, sic terram pede pulses ut Scipio. 25 DE PILE LU
Abbreviated transcription (Latin):
sum ac festa temꝑa urilem in modum tripu¬
diare non facturi det̾mentũ eciam si ab
hostibus sus spectarentur quibus inuis
quid de sua iam tunc etate sentiret per¬
spicis felix qui non uidit tuam. Quauis
antem ille et trpudii e uini ⁊emissionem
probet uemeudunq non uniꝙͣ usq ad ebrie¬
tatem dicat quod a tam rigide ingemo
dictum mizor eꝑi fideli consilio uis u ti
Umo parce utere tripudio abstine alia st̾
honestiora remissionũ gu̾a quibꝰ fastidi¬
endi fesso a ammmo moderaris n omibꝯ
tũ oꝑtimũ fuit quod ħ ultimũ dixit
attendere et quecũq ages ita agere tamq
te hostes tui uideant atqz obfuent Multo
quidem est sanctius sic uiuere ut abstinen¬
tiam et graitatem tuam manici stupẽat
quam ut lascuuam amici excusẽt clarior
fama est cui nec uerum crimen obrceᷤ quesꝙ
põt nec falsum audet quam cui obicitur
s purgatur accusatorem perfecta uirtrs
ceterret medioc̾s irritat atq quod ad so¬

Expanded text:
sum ac festa tempora virilem in modum tripusum ac festa tempora virilem in modum tripudiare, non facturi detrimentum etiam si ab hostibus suis spectarentur”. Quibus in verbis quid de sua iam tunc etate sentiret perspicis: felix qui non vidit tuam! quamvis autem ille et tripudii et vini remissionem probet veniendumque nonnunquam usque ad ebrietatem dicat, quod a tam rigido ingenio dictum miror. Si fideli consilio uti vis, vino parce utere, tripudio abstine: alia sunt honestiora remissionum genera quibus fastidienti fessoque animo medeare. In omnibus tamen optimum fuerit quod hic ultimum dixit attendere et quecunque ages ita agere tanquam te hostes tui videant atque observent. Multo quidem est satius sic vivere ut abstinentiam et gravitatem tuam inimici stupeant, quam ut lasciviam amici excusent. Clarior fama est cui nec verum crimen obicere quisquam potest nec falsum audet quam cui obicitur sed purgatur: accusatorem perfecta virtus exterret, mediocris irritat. Quod ad so
Abbreviated transcription (Latin):
imuitatorum alii contrariũ alui uero aluid
non nulli idem alter panci ad plenũ quod
mntantur effingunt Catho hic ulti ꝯrci¬
publice curis p̃ssumi anũi uino lencire solits
fertur fecit idem apud grecos solon hos ali¬
quis sequi uolens uinĩ semꝑ officiũ aget
bibet quodq illis modicum at rariun huic
in mesum et tontimũ quod illis remediũ
huic ent ebrietas facile n rebus alus
gosset oñdi s hoc uno intelliges quid est quod
nũc tecuni uerear ex quo tũ damꝑnate rei
prõcinum ut suscipere coegisti summi uiri
exemplun quod nel non sequaris nel non ini¬
tes accipe hiis ipĩs quidem apud seuecam
Uerbis in eo libro quo tnͣquillitatem anini
stilo inquirit . Stipio inquit trĩpha le
illud et militare corpis mouet ad miõs nõ
mollicer se infringens ut ñc mos est eciã
nicessu ip̃o ultra muliebrem mollicieni fluen¬
tibus s ut illi antiqui uiri solebant inter lu¬

Expanded text:
imitatorum alii contrarium faciunt, alii veimitatorum alii contrarium faciunt, alii vero aliud, nonnulli idem aliter, pauci ad plenum quod imitantur effingunt —. Cato hic ultimus reipublice curis pressum animum vino levare solitus fertur; fecit idem apud Grecos Solon. Hos aliquis sequi volens unum semper officium aget: bibet, quodque illis modicum ac rarum, huic immensum et continuum, quod illis remedium, huic erit ebrietas. Facile idem in rebus aliis posset ostendi; sed hoc uno intelligis quid est, quod nunc tecum verear. Ex quo tamen damnate rei patrocinium ut susciperem coegisti, summi viri exemplum, quod vel non sequaris vel non mutes accipe, his ipsis quibus apud Senecam est verbis, in eo libro, quo tranquillitatem animi stilo inquirit: “Scipio” inquit “triumphale illud et militare corpus movet ad numeros, non molliter se infringens — ut nunc mos est etiam incessu ipso ultra muliebrem mollitiem fluentibus —, sed ut antiqui illi viri solebant inter lu
Abbreviated transcription (Latin):
de om̃ibus dici possit de hris per ꝓpͥe dicitur
quod scriptum est incirantu impii ambulãt
hic ludus multormu dedecorm causa fuit
sepe ibi matrona din sernatũ decus perdidit
seꝑe infelix Uirgincrla ip̃o mipgiali die didi¬
cit quod melms egrotasset O Honesto
tripudio libentꝰ ex̾ceor R Wellem aliud genꝰ
excicii eligisses s que pergas et quid uelis ui¬
deo int̾dictini tolli uenam dari normauiq
p̃stribi qñ agitire sic affectus res sen is mor¬
bus sen ꝯsuetudo est/ qua mala nichil perꝰ¬
qua bona nichil est melius/ ea tibi inhus
om̃ibus lex erit ut quibus care̾ penitus nõ
potes modestissime utaris ac rarissime ne¬
quid ulla ire molle nel femineũ agas
s ubiq non siuis eciam infinibus uirilis rigor
munuat sicq tripudiuu nel quisquis erit
exemplo libencius abstinuisseni Suimnoꝵ
uirorum nutacio non om̃ibus tuta est nõ
omme pennatum nel aquilam sequi potest

Expanded text:
de omnibus dici possit de his perproprie dicitur de omnibus dici possit de his perproprie dicitur quod scriptum est: “In circuitu impii ambulant”. Hic ludus multorum dedecorum causa fuit, sepe ibi matrona diu servatum decus perdidit, sepe infelix virguncula ipso nutiali die didicit quod melius ignorasset. Honesto tripudio libenter exerceor. Vellem aliud genus exercitii delegisses! Sed quo pergas et quid velis video: interdictum tolli, veniam dari normamque prescribi. Quando igitur sic affectus es, seu is morbus seu consuetudo est, qua mala nichil peius, bona nichil est melius, ea tibi in his omnibus lex erit, ut quibus carere penitus non potes modestissime utaris ac rarissime, nequid ulla in re molle vel femineum agas, sed ubicunque, non suis etiam in finibus, virilis rigor emineat sitque tripudium, vel quisquis erit Exemplo libentius abstinuissem: summorum virorum imitatio non omnibus tuta est — non enim omne pennatum animal aquilam sequi potest,
Abbreviated transcription (Latin):
absente quid eo reuerso loqui debeant me¬
ditantut tolle radicitus haut spem inge¬
mosam atq inꝓbam tolle libieiem sustu¬
leris et chorcam crede michi cum dard
rege nemo nemo ante dñm saltabit ne quẽ
forte sua uxor irrideat tum tñ nullus irri¬
decitur ante dñnu saltans sine eciaui pau¬
dirizans¶P Delcãbiles sunt choree E
Smam meam tenos si delectant ꝓpter alrud
delectant per enĩ tota quidem insulta est
et plus tedii allatura qmͣ gaudii nam ꝙ
onmiuo est alud igirii uolui qm̃ exti¬
tate uertigraem et sine termino uolui uiam
ire hnt̾locales septem motus ꝑ quos plato
solus septimuis/ infinitus est/ atq hunc
ideo que ꝑpetua sunt hoc est celum ẜuant
et sydera hunc int̾ris ꝑꝑetuus honũ agit
furor incunctꝭ ferme actibus atq consi¬
lus nec nllus orphens ystomam totam
sistit s uisibilius inchoreis ubi aminoruu
uolubilitas corꝑa secum uoluit et idrirco cũ

Expanded text:
absente quid eo reverso loqui debeant meabsente quid eo reverso loqui debeant meditantur. Tolle radicitus hanc spem ingeniosam atque improbam, tolle libidinem: sustuleris et choream. Crede michi cum David rege, nemo ante Dominum saltabit, ne quem forte sua uxor irrideat, cum tamen nullus irrideatur ante dominam saltans sive etiam pandurizans. Delectabiles sunt choree. Sententiam meam tenes: si delectant, propter aliud delectant. Per se enim tota quidem insulsa res est et plus tedii allatura quam gaudii. Nam quid omnino est aliud in gyrum volvi quam excire vertiginem, et sine termino viam ire inter locales septem motus quos Plato solus septimus infinitus est atque hunc ideo que perpetua sunt, hoc est celum servat et sidera, hunc in terris perpetuus hominum agit furor in cunctis fere actibus atque consiliis — nec ullus Orpheus Ixioniam rotam sistit — sed visibilius in choreis ubi animorum volubilitas corpora secum volvit. Et idcirco cum
Abbreviated transcription (Latin):
nue augem tube hot est amercia una aliã
tegit ¶ Choreis delector R Nam tam t̾
delectatio pñs est qm̃i sperate delectacionis
anspiciũ uencris prelugiũ. illud quid̾ sono
scuipĩd. as c micellas circunduce᷑ ac urgere ac
stringere ac spẽ inbonitatis attere libc̾ ibi
manus liber oculi libere uolant uotes/ pe¬
dum screpidus et multorum cantus dis¬
som et tubarum clangor ꝯcursacio et pul¬
ius et que sepe ludis additur hostis pudi¬
citie et amica stelerum nox ip̃a hec sũt
que timorem ac pudorem pellurt hñ st̃
libidinũ stimnli hec laxamenta licencie
et hoc est ne me falli facilem pntes illa
delertacio ꝙͣ simplicit̾ et uelud in notue cho¬
rcarum appellacionem profitemin et ludi
tegnime ernnen obumbratis et si enĩso¬
los inter uiros sen solas inter feminas
hec non uinꝙͣ fiant illic tamẽ seꝑatinꝰ
excent quod ue congressi interii actiui
sint simul discunt sicut discipuli qui iug̃ro

Expanded text:
nus aut tibie, hoc est amentia una aliam nus aut tibie, hoc est amentia una aliam regit. Choreis delector. Non tam ibi delectatio presens est quam sperate delectationis auspicium, Veneris preludium illud quidem, sono stupidas ac misellas circumducere atque urgere et stringere ac specie urbanitatis atterere: libere ibi manus, liberi oculi, libere volant voces; pedum strepitus et multorum cantus dissoni et tubarum clangor, concursatio et pulvis et, que sepe ludis additur hostis pudicitie et amica scelerum, nox ipsa: hec sunt que timorem ac pudorem pellunt, hi sunt libidinum stimuli, hec laxamenta licentie. Et hec est, ne me falli facilem putes, illa delectatio quam simpliciter et velut innocua chorearum appellatione profitemini et ludi tegmine crimen obnubitis. Etsi enim solos et inter viros seu solas inter feminas hec nonnunquam fiant, illic tamen separatim exercentur quidve congressi iterum acturi sint simul discunt, ceu discipuli qui magistro
Abbreviated transcription (Latin):
fidi tantus et tibi chorcas susc¬
tarent / et p̃scupto de more uanitatem ua¬
ntas sequeretur. uini maior multoqz de¬
formior excantu enĩ dulcedo aliqua et se¬
pe btilis ac sancta percipitur et thoreis
uinquam inisi libidinosum ac mane specta¬
culum honestis minsum oculis uiro indig¬
nun ¶ Coreis cupide intersum R Cor
le oculus uagus ac petulans/ tale cłli qd̾
argnut in ommo esse quod non ternifͤͣ ittiq
amendum est ualde modestie cultoribus
ne quideffeminatũ aliquod agunt aut lo¬
quantire oculi em̃ affectus et pectorum
latebre sepe de ꝑuis nidiciis patescunt mo¬
tus cessio accultue gestus risus sermo sigͣ
sunt ani ¶ Tulcedinẽ quãdam ex cho¬
reis capio/ E O dulcedo ridicula finge
enĩ te choreani cerue̾ neq tubitiũc audire atq
itti stultas mulierculas at uiros mulier culis
molliores in silencio arcum ferri ⁊idere mepti¬
re quid queso uiꝙͣ absurduis at deliran¬
cuis uidisti nunc motus in conditus lire so¬

Expanded text:
ium cantus et tibie choreas suscitarent et prescripto de more vanitatem vaitas sequeretur, verum maior multoque deformior. Ex cantu enim dulcedo aliqua et sepe utilis ac sancta percipitur, ex choreis nichil unquam nisi libidinosum ac inane spectaculum, honestis invisum oculis, viro indignum. Choreis cupide intersum. Corpulis, oculus vagus ac petulans tale aliquid arguunt in animo esse, qui non cernitur; itaque cavendum valde est modestie cultoribus nequid effeminatum agant aut loquantur; occulti enim affectus et pectorum latebre sepe parvis indiciis patescunt. Motus, sessio, accubitus, gestus, risus, incessus, sermo signa sunt animi. Dulcedinem quandam ex choreis capio. O dulcedo ridicula! Finge enim te choream cernere neque tibicinem audire atque ita stultas mulierculas et viros mulierculis molliores in silentio circumferri, ridere, ineptire: quid, queso, unquam absurdius aut delirantius vidisti? Nunc motus inconditos lyre so
Abbreviated transcription (Latin):
He aurum inbella reposiu Q
Nem malam n usus pessiues
quanto tibi et alus erat utilius hũt
et amcoꝵ et ꝑ atrie usibus aceruas¬
se/ maxune a qui ñctitatibus indi¬
gerent ille demũ th̾aurꝰ uerus ẽẽt
et ł thauri p̃cium celestis nunt p̾¬
cium est infermi ¶Charus suꝑ¬
petit in usum belli R Thãrus aĩ
uires extenuat bellum uiros utrũz
prestifernu ¶E Magno thauro sub¬
nixus inbellum sum R Solet iste
thesaurue possesfori suo ꝑdendi me¬
tum aferre hostibus lucri spem et
bellandi simul audaciam quis non
alacer mid bellum eat quo quere
multum possit nichil aunite̾ pug¬
nasse quidem feruide mopem ac ui¬
cisse eundem q mex diuitem refrixisse
apud flactuui legis et ꝓfc̃o si ad cla¬
rissuua rerum exempla reflexeris ui
atq libidines subire et non in merito
scuptores quidem temꝑniu illorun
romane pauꝑtatis interitum questi
sunt uirtutun nut̾x optima est pau¬
ꝑtas opulencia uicioꝵ uictoriam de
thesauro tuo sꝑas huic pocius metũe¬

Expanded text:
hesaurum in bella reposui. Rem malam in usus pessimos! Quanto tibi et aliis erat utilius, hunc et amicorum et patrie usibus acervasse maximeque necessitatibus indigentium! ille demum thesaurus verus esset et thesauri pretium celestis; nunc pretium est inferni. Thesaurus suppetit in usum belli. Thesaurus animi vires extenuat, bellum viros: utrunque pestiferum. Magno thesauro subnixus in bellum sum. Solet iste thesaurus possessori suo perdendi metum afferre, hostibus lucri spem et bellandi simul audaciam. Quis non alacer in bellum eat, quo querere multum possit, nichil amittere? Pugnasse quidem fervide inopem ac vicisse, eundemque mox divitem refrixisse apud Flaccum legis et profecto, si ad clarissima rerum exempla inflecteris, vac libidines, subiere, ut non immerito scriptores quidam temporum illorum Romane paupertatis interitum questi sint. Virtutum nutrix optima est paupertas, opulentia vitiorum. Victoriam de thesauro tuo speras; hinc potius metuen
Abbreviated transcription (Latin):
dederis an utriq claradestinum forte
disc̾men multe uiros soceros q phẽ¬
ni confecere fastidie quedam ueneno
ferro q alie ꝑemenint Quot habebat
filios egistus si mirum nullum hũiss
quuenta est que p̾cipite libidine disan¬
di et secunde fortis imꝑacia quo ma¬
turius uirui sese q regnantem cerne̾t
gentori ꝓp̾o cansa mortis cũ fuiss
supra cesi corpus currũ ageret si
hec patrum merces quid sperare
debent soceri ¶ Nuꝑtiis filie ce¬
lebratis gandeo R Quociens hanc
celebrtatem dispar fedat enentus et
cantus et eꝑulce et coreas lunctus
sequnut᷑ et lac̾me et tu mult ꝯ in¬
eptum ommne gandium in anodicũ
ex hiis p̾sertum ⁊ebus quibus delor
orari possit at soleatgoxorem filio
simul et filie uirumi dedi R sar¬
De ne potibus. O.

Expanded text:
dederis, an utrique clandestinum forte dederis, an utrique clandestinum forte discrimen? Multe viros socerosque perenni confecere fastidio, quedam veneni ferroque alie peremere. Quot habebat filios Egyptus, si nurum nullam habuisset? Inventa est que precipiti libidine dominandi et secunde sortis impatientia, quo maturius virum seque regnantem cerneret, genitori proprio causa mortis cum fuisset, supra cesi corpus currum ageret. Si hec patrum merces, quid sperare debent soceri? Nuptiis filie celebratis gaudeo. Quotiens hanc celebritatem dispar fedat eventus, et cantus et epulas et choreas luctus sequuntur et lacrime et tumultus? Ineptum omne gaudium immodicum, ex his presertim rebus quibus dolor oriri possit et soleat. Uxorem filio simul et filie virum dedi. SarDE NEPOTIBUS
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ Ociose finem uite y̾ncipiũ ac¬
tuose/ sarciiam ⁊ei familiaris gra¬
uem mundi noticiam expedienciam
sui ip̃is ¶ Filia uirum habet R.
Ut ꝑdidit libertatem birginitatem re¬
quiem non equam ꝑnutaçio ł
Dedi filio uxorem R Grauor est
ni missa miris quam emissa filia
semꝑ intestinũ malum ꝑiculosius
ext̾no est Patefecisti artem hosti
forsitan aut ꝓfecte p̾cipiti iam nõ
solus rerum dñs tuarum refert
qualis intrau̾it/ ¶ Generesam filio
ꝯuigem quesu et diuitem et for¬
mosam R Cur quod sequitur suꝑ¬
pꝰmis et suꝑbam et importunam et
toniugii uite q tue emulam inter so¬
crum et mxum uetus est bellum
nec soceri maior est gracia s metꝰ
una est amborum racio nullum ał
tam pͦmi loci appetene quan femĩa
illum sibi salius uobis interdictu
uideris quid nunt anmo uoluat et
quid oret aut difficilis comectura
est G Oxorem filio dedi R Quid
scis an in mortale illi tedium q t̾

Expanded text:
. Otiose finem vite, principium ac. Otiose finem vite, principium actuose, rei sarcinam familiaris, gravem mundi notitiam, experientiam sui ipsius. Filia virum habet. At perdidit libertatem, virginitatem, requiem: non equa permutatio. Dedi filio uxorem. Gravior est immissa nurus quam emissa filia; semper intestinum malum periculosius externo est. Patefecisti arcem hosti forsitan aut profecto participi, iam non solus dominus rerum tuarum; refert qualis intraverit. Generosam filio coniugem quesivi et divitem et formosam. Cur quod sequitur supprimis: et superbam et importunam et coniugi viteque tue emulam? Inter socrum et nurum vetus est bellum, nec soceri maior est gratia sed metus. Una est amborum ratio: nullum animal tam primi loci appetens quam femina; illum sibi salvis vobis interdictum videns, quid nunc animo volvat et quid oret, haud difficilis coniectura est. Uxorem filio dedi. Quid scis an immortale illi tedium tibique
Abbreviated transcription (Latin):
aliqnͣto hec quidem tura ꝙͣ suꝑior
et tñ sepe uiciũ ꝓpago qmͣ sobõlis u¬
tilior fuit illa dulci merore dolĩ hec
amaris curis añ impleuit Et Nup¬
tui natam dedi R Si pro inde
siq feliciter et filiam seruasti et filiũ
modo dicebam uel filio melius iue¬
insti si minꝰ et illam prodidisti et t̾
hostem tyramium quesmisti ¶ Uiro
filiam collo caui ꝑ Soi bonam dul¬
ce pignus ac suane ereptum aliems
laribus muexisti at si malam gra¬
ni faste quo aliũ p̃mĩs te leuasti¬
¶ Siliam uiro dedi R Noli miniũ
huc gaudere multis anxie et nfe¬
licis uite p̾ncipiũ fuerunt imptie ut
lete om̃a succedant eꝑosa res est
comũx in laboniosam colomam du¬
xum q nego ciũ quam amabas in¬
sisti nascentur filii domi ille statu¬
riet fons curarum fiuge non nas¬
ci et id ip̃m miseri molestum q
sic fecunditas onerosam sterilitas o¬
diosam faciet mansisse tecum for¬
san oꝑtabit pietatem q hanc
tuam oderit ¶ Silie uirum dedi¬

Expanded text:
aliquanto hec quidem cura quam superior et tamen sepe vitium propago quam sobolis utilior fuit. Illa dulci mero dolium, hec amaris curis animum implevit. Nuptui natam dedi. Si provide sique feliciter et filiam servasti et filium, ut modo dicebam, vel filio melius invenisti. Si minus, et illam perdidisti et tibi hostem, tyrannum filie quesivisti. Viro filiam collocavi. Si bonam, dulce pignus ac suave tibi ereptum alienis laribus invexisti; at si malam, gravi fasce, quo alium premeres, te levasti. Filiam viro dedi. Noli nimium hinc gaudere. Multis anxie et infelicis vite principium fuerunt nuptie: ut lete omnia succedant, operosa res est coniunx; in laboriosam coloniam durumque negotium quam amabas misisti. Nascentur filii domi: illi suus scaturiet fons curarum. Finge non nasci: et id ipsum miserum molestumque. Sic fecunditas onerosam, sterilitas odiosam faciet; mansisse tecum forsan optabit pietatemque tuam hanc oderit. Filie virum dedi
Abbreviated transcription (Latin):
obsidebat uerum ille hoc ut suorum
ciũ libertatem tueretur excogita¬
uit prĩe q excidiũ uel auerteret
uel differret quo uos uel liberos po¬
pulos uel uigo uel excidio p̾matis utm̃ũ
erat eiũ hec pestis nuꝑ rara et que
uuii ingenti miraculo cerueretur ũc
et rerum pessuarum dociles sunt
cũ ita coĩs est ut unũ auodlib gen ꝯ
armoꝵ EoBalistis affluo RMeliꝯ
belli odio et studio pacis afflueres tũ
cetera quidem arma maneti amuu
hec degnis signa sunt mec pacificis
quidem grata et bellatoribus niusa
magnaminis deuiq sit habeto qui
balistam ꝙ̃mius niuenit ille aut pa¬
iudus fuit aut ꝓditor et nocendi
aiudus et metuens hostes ita quod
cogitauit quod lucanus ait songe
tendere neruos et quo ferire beluit
ꝯmittere uuluera uentis Idaz de õi
genere missiluue dictum puta bel¬
lator fortis congressum hostis exop¬
tat quem sagutarius uitat

Expanded text:
obsidebat. Verum ille hoc ut suorum obsidebat. Verum ille hoc ut suorum civium libertatem tueretur excogitavit patrieque excidium vel averteret vel differret, quo vos ut liberos populos vel iugo vel excidio prematis utimini. Erat hec pestis nuper rara, ut cum ingenti miraculo cerneretur; nunc, ut rerum pessimarum dociles sunt animi, ita communis est ut unum quodlibet genus armorum. Balistis affluo. Melius belli odio et studio pacis afflueres, cum cetera quidem arma inquieti animi, hec et degeneris signa sunt, nec pacificis quidem grata et bellatoris invisa magnanimis. Denique sic habeto: qui balistam primus invenit, ille aut pavidus fuit aut proditor nocendi avidus et metuens hostis; itaque cogitavit quod Lucanus ait: Longe tendere nervos Et quo ferre velint, committere vulnera ventis idque de omni genere missilium puta: fortis bellator congressum hostis exoptat, quem sagittarius vitat.