comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qd̵ pͥuatim sreres uideris in quo
ips facile falli potes spes hec rei¬
publice stulta est quis enĩ ñ ant̃es
speret ã cupiat qd pestifeꝵ tocies
sit exꝑtus S Spere pͥncipem uen-¬
curũ R Et secũ sim̃i motus rerũ
Garios mutacões urbiũ nopias
nouitates famẽ pestem bella discor¬
dias. hec uel oniuersa uel singlã
modinis cũ p̾ncipib uenire sunt so¬
lita si het placent pͥncipẽ spera ut
nil horꝵ formidallẽ sit ip̃m certe in¬
ane iam imꝑnͣ nomẽ est plenũ fa¬
me at rumoꝵ boni aũs omĩs effem̃
et solius umibre uetustatis ĩmpu
S Eꝑo uentuꝵ pͦncipem R egd
uero te monitu uelim ut quociens
aduẽtantẽ audieris. credas te tom
truũ aliqd̃ pambulũ fulmmĩs audir
net sꝑare intipias ẜitime pocius se
in altoꝵ labi oportet time enĩ aduer¬
sa s si conͣriũ sit Rotuti consentaneũ
est nature spare aũt mala ⁊⁊ nateͣ
est oppoitũ s ututi S. spero mox pͥm¬
cipem affutuꝵ ł cũ pnte uideris

Expanded text:
d privatim speres videris, in quo ipso facile falli potes; spes hec reipublice stulta est: quis enim nisi amens speret aut cupiat, quod pestiferum totiens sit expertus? Spero principem venturum. Et secum simul motus rerum varios, mutationes urbium, noxias novitates, famem, pestem, bella, discordias: hec vel universa vel singula modernis cum principibus venire sunt solita. Si hec placent, principem spera; ut nichil horum formidabile sit, ipsum certe inane iam imperii nomen est, plenum fame et rumorum, boni autem omnis effetum et solius umbre vetustatis innixum. Spero venturum principem. Ego te vero monitum velim, ut quotiens adventantem auitruum aliquod preambulum fulminis audire, nec sperare incipias, sed timere potius, si in alterum labi oportet. Timere enim adversa, etsi contrarium sit virtuti, consentaneum est nature; sperare autem mala et nature est oppositum et virtuti. Spero mox principem affuturum. Cum presentem videris,
Abbreviated transcription (Latin):
cote dix̾is odioꝵ Si de pace agit᷑
pax erit R S pace crebro nẽstaͣ
agebant atz egerãt ⁊ galloꝵ s penoꝵ
duces qni illõs canuiꝰ opp̃ssit hos
scipio s post belli fmẽ pax fmabr̃ ⁊
cypiũ quot dãnis ac mortie tempesti¬
na pace esset occursũ sed ues pueri cs¬
tuinaces ac discoli sme Etert ñ sapitis
in pace bellũ in bilło pacẽ queritis
neꝙ unꝙͣ insi beno afflicti parẽ ũl
nostere incipitis ũl amare eamq ut
ꝑditã pletis fir mox r̾dditã pari lem¬
tate ꝯtempintis unet uos itm ata
ner xmissa ꝑdoceat bona orã ñ semere
audisse sat est sepissime  uidendum
s exxiend dicã ꝓrie ui discatis ali¬
qd sexissie apulãdũ es Stellum
ess̾ructura nchil insari ꝙͣ spe b̃me

Expanded text:
cotem dixeris odiorum. De pace agitur, cotem dixeris odiorum. De pace agitur, pax erit. De pace crebro nequicquagebant atque egerant et Gallorum et Penorum duces, quando illos Camillus oppressit, hoc Scipio. Post belli finem pax firmabitur. cipium! Quot damnis ac mortibus tempestiva pace esset occursum! Sed vos pueri contumaces ac discoli sine verberibus non sapitis; in pace bellum, in bello pacem queritis neque unquam nisi bello afflicti pacem vel noscere incipitis vel amare eamque ut perditam fletis, sic mox redditam pari levitate contemnitis, donec vos iterum atque iterum amissa perdoceat boaudisse sat est, sepissime videndum et experiendum; dicam proprie: ut discatis aliquid, sepissime vapulandum est. Bellum obstructura: nichil insanius
Abbreviated transcription (Latin):
res certas ambiguas spes amplecti¬
S. pacem spero R demsses eã arctiue
nec abire sineres quã spares qd emĩ
si ad hanc spẽ in paciencia ꝑduxͣ. tua
ut stando angi eligeres quo gauiden¬
d uti poteras s patẽ spero I. Spes
pacis mĩcos ꝑdidit sꝑatem patis suc¬
cedens in spata calamitas incautos
ooruig sopitosq quos exꝑorctos in¬
uenrẽs nõ lesiss S. Spero patẽ x
Sud tã diu sxas ꝯd mex assegm
in tua sitũ manu est uari st qui
patẽ nõ ĩuẽiant si bona fide uelle
cexunt ẜ hi ix̃a quib dulce nomen
patis pax amara ẽ pacẽ ita pe¬
tentes pacĩ estant quatuor uobiscũ
hĩtant pacis hostes Auaxicia iuidia
ia et suꝑbia has et̾nũ in exiliũ
pelrite pax et̾na erit ħ. Syẽs pacis
haud dubia ẽ rnt̾ spem pati
lũ gestꝰ facilis ꝯpofitã sepe tur¬
banit pace̾ ip̃i eractatꝰ pacificiq
ẜmõẽs fro sepe frangũt alõsq
acuit uellũq asperat᷑ pacis spes
sic amiricie menciõe irritã quas

Expanded text:
res certas, ambiguas spes amplecti. Pacem spero. Tenuisses eam artius nec abire sineres quam sperares; quid enim si ad hanc spem impatientia te duxit tua ut sperando angi eligeres, quo gaudendo uti poteras? Pacem spero. Spes pacis multos perdidit sperateque paci succedens insperata calamitas incautos obruit sopitosque, quos experrectos inveniens non lesisset. Spero pacem. Quid tamdiu speras quod mox assequi in tua situm manu est? Rari sunt qui pacem non inveniant, si bona fide velle ceperint. Sed hi ipsi quibus dulce nomen pacis, pax amara est; pacem itaque petentes paci obstant. Quattuor vobiscum habitant pacis hostes: avaritia, invidia, ira, superbia; has eternum in exilium pellite, pax eterna erit. Spes pacis haud dubia est. Inter spem pacis verbum, gestus facilis compositam sepe turbavit pacem; ipsi tractatus pacificique sermones ferro sepe franguntur animosque acuit bellumque asperat pacis spes. Sic amicitie mentionem irritam quasi
Abbreviated transcription (Latin):
aduatitos turces maxĩas erexisset
pͥmũ ꝯtempem hostib fuit quasi
rem impossillem gũanis uioibus
moliret᷑ ubi aũt moueri et me¬
nb applicari illas uidere e ꝯtemipta
istuporẽ ac pauorẽ uersi amissa
defensione ad dedicoem̃ ꝯfugẽie
At ciuli bello ip̃ius cesaris. dne
brumꝰ ad masiliã eq̃ erectie arqr
adomatis parẽ stuporẽ ebsessis
miecerat s nõ parẽ metũ ⁊ta¬

Expanded text:
Aduaticos turres maximas erexisset, Aduaticos turres maximas erexisset, primum contemptui hostibus fuit, quasi rem impossibilem humanis viribus moliretur; ubi autem moveri et menibus applicari illas videre, e contemptu in stuporem ac pavorem versi, omissa defensione ad deditionem confugere. At civili bello ipsius Cesaris dux Brutus ad Massiliam eque erectis atque admotis parem stuporem obsessis iniecerat, sed non parem metu
Abbreviated transcription (Latin):
lacedemoires argimusis Siratusio
achemẽzes in litore/ et carthagmen¬
ses ad egathes insulas didicẽ nreta
sũt classis picla nõ as hostibus
tũ sed̾ ab ip̃o mari demq tũ moriẽ¬
di qña pla essent hoc unũ genus
ẽ additũ o. ceti uiteq quã mapiẽ
diligitis prodigi morte undiꝙ quã
suꝑ omĩa timetis arcessitis
machinis et balistis tͣ c. Gaudiũ¬
mĩs gnis machinas habeo ł
unde mẽtis noceas cũ uelis Enõs
bñficientissimos honi ẽẽ oportint
et ob hoc unũ u̾gns inpositi et re¬
ges dei sunt ut regant homiẽs atq
ab eis seu parentes colant᷑ ament᷑
in qͣriũ agũt ut seu toriores at p̃do¬
nes publici cũctis formidablẽs at
minsi sine u. habmido machimo
ad euertendas uibes ꝑdoneis R. Quã¬
to melius extruendas suandas p
tu fortasse gloriesins putas euertẽ
et uideri manis eni exis policertes
sed nõ semꝑ urbes machinis eutũt᷑
Cesar quidem bello gallito cũ aduersꝰ

Expanded text:
Lacedemones Arginusis, Syracusio Lacedemones Arginusis, Syracusio Athenienses in litore et Carthaginenses ad Egates insulas didicere. Multa sunt classibus pericula, non ab hostibus tantum, sed ab ipso mari, denique cum moriendi genera plura essent, hoc unum genus est additum. O ceci viteque quam maxime diligitis prodigi! Mortem undique quam super omnia timetis arcessitis! 99 DE MACHINIS ET BALISTIS Omnis generis machinas habeo. unde multis noceas cum velis. Quos beneficentissimos hominum esse oportuit et ob hoc unum regnis impositi et reges dicti sunt, ut regant homines atque ab eis ceu parentes colantur amentuin contrarium agunt, ut ceu tortores ac predones publici cunctis formidabiles atque invisi sint. Abundo machinis ad evertendas urbes idoneis. Quanto melius extruendas servandasque! Tu fortasse gloriosius putas evertere et videri mavis tui temporis Poliorcetes, sed non semper urbes machinis evertuntur. Cesar quidem bello Gallico, cum adversus
Abbreviated transcription (Latin):
tã sparget ac desiruet᷑ moxhta
tempestas de qua nõ cogitare dũ
nainger stulti e õ ceasse habeo
arent᷑ Nõ satio ẽ t̾ras im̃ nocens
ferrũ qd naso ait froq nocenciꝰ aup
eruat᷑ iffodere upã ꝯuoq horrida et
q̃ p̾mi honnes em̃mo mirabam᷑ maria
penetrastis uoiq laborẽ ebiq ꝑicti
cõquerentes inq hor unũ uigiles at
solititi segnes ad eliqua o magna
gressu copita ingredi nempe per¬
facile est Solet equor mirantibie
planũ eẽ ⁊ gressis sexe mont uosu
ac difficile .I. eñ int̾ homñes natus
ut Alxhines at tritones uita age
mira Gasti ami uolupeas 6ͣ. mag
michi classis et ualida est R ac fo¬
tassis utiliꝰ tutiꝰq uel brem m
scalmo uel suto de litore insidias
piscib tetendisses ꝙͣ classe armata
uii gentib intulisses Ncultie
ꝯuidem classins eximnia nopiã dedit
audatiã eoq impulit ubi õptarẽt
domi esse hoc et grai troia ddutes
caphareũ ad montẽ noĩatim cero

Expanded text:
tam sparget ac destruet inopina tam sparget ac destruet inopina tempestas, de qua non cogitare dum naviges stulti est. Classem habeo entur? Non satis est terras unde nocens ferrum, quod Naso ait, ferroque nocentius aurum eruatur effodere? Ipsa quoque horrida et que primi homines tantummodo mirabantur maria penetrastis, ubique laborem, ubique periculum conquirentes inque hoc unum vigiles atque solliciti, segnes ad reliqua. Magna gressu cogita, ingredi nempe perfacile est. Solet equor intrantibus planum esse, progressis sepe monstruosum ac difficile; tamen inter homines natus inter delphines et tritones vitam age: mira vasti animi voluptas! Magna michi classis et valida est. At fortassis utilius tutiusque vel brevi in scalmo vel sicco de litore insidias piscibus tetendisses, quam classe armata vim gentibus intulisses. Multis quidem classis eximia noxiam dedit audaciam eoque impulit, ubi optarent domi esse. Hoc et Graii Troia reduces Caphareum ad montem, nominatim vero
Abbreviated transcription (Latin):
sit gͣciand et ualentimanꝰ iumor op¬
linii frẽt ille a sine legionib hit a
suo comice ꝓditus sic ĩnũables aliĩ
a sins hostis ĩncti a sis ex̾citibus
ꝑiere et quos milites appeleabant ĩ¬
uenere carnfices uide gͦ quo gaudeas
Tuis hic excitꝰ erux ĩmitis utq
au ille belua ml̃toꝵ ẽst capitũ nnchie
nõ ausura ira illã iũ in opia uẽ
auaritia nritante ẽ michi eocitꝰ
ingens ẽ R pompero quid̃ egesalico
p̃lio ut ait florus nchie mactis
exicõ fuit ꝙͣ ipa ex̾citꝰ mag̾tũdo
et ferme i omĩb bellis maior / eꝑ̃
ex̾citus succubuit miõr uicit
iassem hẽo inftriutã ł Et in¬
structos aer uentos instructos
equer fluceꝰ ⁊ instructos seopules
trestre aĩal qd eͥ cũ pelago ẽ inst¬
ructa est classis R unfiructe tem¬
pestates instructa naufragia ꝑ iclu
tuis gaudes et laborisz ⁊ impensĩs
clissis instructa e R huc̃ cai it
maris ira difsiciet et ꝙͣl mst̾rut¬

Expanded text:
sic Gratianus et Valentinianus iunior, opsic Gratianus et Valentinianus iunior, optimi fratres, ille a suis legionibus, hic a suo comite proditus. Sic innumerabiles alii a suis hostibus invicti suis exercitibus periere et quos milites appellabant invenere carnifices. Vide ergo quo gaudeas: tuus hic exercitus trux, immitis utque ait ille, belua multorum est capitum, nichil non ausura, iram illam vel inopia vel avaritia irritante. Michi exercitus ingens est. Pompeio quidem Thessalico prelio, ut ait Florus, nichil magis exitio fuit quam ipsa exercitus magnitudo et ferme in omnibus bellis maior semper exercitus succubuit et minor vicit. lassem habeo instructam. Et instructos aer ventos, instructos equor fluctus et instructos scopulos: terrestre animal, quid tibi cum pelago? Instructa est classis. Instructe tempestates, instructa naufragia! periculis tuis gaudes et laboribus et impensis, Classis instructa est. Hanc celi et maris ira disiciet et quamlibet instruc
Abbreviated transcription (Latin):
tya̾dũ forsiran acz orsoꝵ eẽs posstꝰ
mansuefieri corda ferãꝵ atquo
pũt. hi quos tuos ueris qui te
uenale genus ⁊ instariẽ ꝙͣ lenib
ex caĩs mutabũt᷑ et ex militib
hostes fient blandi uuctꝰ in horro¬
rem dateqz cͥ dextre tuã forsican
in ꝑnciẽ ꝯu̾tent᷑ Neq si fiat no¬
uũ erit aut insolitũ ad placen¬
ciã fuit motꝰ ille t̾rillie qũ
aduersus Iuliũ cesarem suns exci¬
tus insurrexit de quo dc̃m̃ efte
quẽ ñ ille duce᷑ potuit t̾re̾ tumltus
Cesar auĩ incredible illa sua ꝯstan¬
cia ac utute epcc̃ motũ oem̃ ap̃ssit
et punitis auctoĩb q̾etant excitum
at ad eeseqũ u̾duxit fecie Ad ad an¬
chiociam alexander ille uõmis p̃n¬
cepe successitq mag̃fice S procede
paululũ brem idem ñ as alio ꝙͣ a
suns militib int̾fectꝰ est Sedein mõ
iã ꝑtmax añ ꝑierat Sic duo postio¬
dum maximĩ pr̃ et filius sit baltin
⁊ maximꝰ sit ꝓbus dux clarissimꝰ

Expanded text:
tigridum forsitan ac ursorum esses: possunt mansuefieri corda ferarum, at qpunt. Hi quos tuos reris, qui te venale genus et instabile! — quam levibus ex causis mutabuntur et ex militibus hostes fient! Blandi vultus in horrorem dateque tibi dextre tuam forsan in perniciem convertentur neque, si fiat, novum erit aut insolitum. Ad Placentiam fuit motus ille terribilis, quando adversus Iulium Cesarem suus exercitus insurrexit, de quo dictum est: Quem non ille ducem potuit terrere tumultus? Cesar autem illa incredibili sua constantia ac virtute motum omnem compressit et punitis auctoribus quietavit exercitum atque ad obsequium reduxit. Fecit idem ad Antiochiam Alexander ille Romanus princeps successitque magnifice; sed procede paululum: brevi idem non ab alio quam a suis militibus interfectus est. Eodem modo iam Pertinax ante perierat: sic duo postmodum Maximini pater et filius, sic Balbinus et Maximus, sic Probus dux clarissimus,
Abbreviated transcription (Latin):
cogens ubi male eꝰ fucuꝵ scuĩt¬
G ad pontificatũ ascendi ł de no tra¬
mite uiderie duplex est em̃ uia
utraq ad laborẽ altera ud̾ eciã ad
miseriã ducit quacũq ꝑreperis
uel ce miser ul ut optimie cesserit
ex libero ẜuũ scito sic qui ascendis¬
se diceris descendifti unꝰ iã illors
quib canit᷑ ꝓhetitũ illud qui descen¬
dũt ĩ mare nanib faciẽtes oꝑacõe
in aquis mltĩs qui ascendt̃ usq̃
ad celos. et Rescendt usq ad abissos
quoꝵ aĩa in eis tabescente ꝓxt̾ nego¬
cioꝵ iltipliciũ ꝓcellã turbati sũt
⁊ moti sũt sic̃ ebriꝰ ⁊ omĩs sapiã
eoꝵ deuorata est s Sinm̃m soliu
pon̾tificatꝰ ascendi .L. eeno mare
alcuis et uenti plures  ꝑmtõsior
tempestas G roͣnus pontifex fc̃s
simm. ⁊ deno maior urbib rõma
est es maior te labors moles ma¬
net erũt qui te colante qui adorẽt
qui obsideant. ac c̾cũsient qmi tꝰ

Expanded text:
cogens ubi male sibi futurum sciuntcogens ubi male sibi futurum sciunt! Ad pontificium ascendi. Quo tramite videris; duplex est enim via: utraque ad laborem, altera vero etiam ad miseriam ducit. Quacunque perrexeris, vel te miserum vel, ut optime cesserit, ex libero servum scito. Sic qui ascendisse diceris, descendisti, unus iam illorum quibus canitur propheticum illud: “Qui descendunt in mare navibus, facientes operationem in aquis multis”, qui “ascendunt usque ad celos et descendunt usque ad abyssos”, quorum anima in eis tabescente propter negotiorum multiplicium procellam “turbati sunt et moti sunt sicut ebrius et omnis sapientia eorum devorata est”. Summi solium pontificatus ascendi. Quo mare altius, et venti plures et periculosior tempestas. Romanus pontifex factus sum. Quo maior urbibus Roma est, eo maior te laborum moles manet. Erunt qui te colant, qui adorent, qui obsideant ac circumstent, qui tibi
Abbreviated transcription (Latin):
feci inducias R dedisti hosti spaciũ
ad colligendas uixes quib fortis
te fernet E Inducias habeo U
cognate induciis insidie sunt
mita ꝑ infidias hostilĩ fieri uides
plura ⁊̃ fcã legis ut ml aliud
belli censilia licentiꝰ gagitant᷑
aberiꝰ ꝯtrahũt auxilia quosdam
bello inuictos indudie ꝯfec̾r. G
Sunt michi cũ hostib inducie¬
R gnauũ tempꝰ nec pate letũ
nec bell̾ꝰ ex̾citũ s dubiis inter
utͣq pulst̃ fluctib uoi ⁊ cumor
paci obstat et timor bello nescio
an sit gñiꝰ pende̾ ꝙ ouere ues¬
pirandi tp̃s optare fagr fatiga¬
ti est misei aũt ⁊ insan est net
pace pati p osse net bellum
pestate in portũ fugi solet tu
.e. portu in tempestatẽ sponre fugis
tua mrous nauta cͣ pontificium
sum adeptus ł parũ ne difficilis
parũ grams uinꝰ arẽ t̾ cura uide¬
bat insi omi curas inte unũ at
om̃i sarcinas transtulisses fortes
humeri an fortis ambito eo aiõs

Expanded text:
feci indutias. Dedisti hosti spatium feci indutias. Dedisti hosti spatium ad colligendas vires, quibus fortius te feriret. Indutias habeo. Cognate indutiis insidie sunt, multa per insidias hostiliter fieri vides, plura etiam facta legis: ut nil aliud, belli consilia licentius agitantur, liberius contrahuntur auxilia; quosdam bello invictos indutie confecere. Sunt michi cum hostibus indutie. Ignavum tempus, nec pace letum nec bellis exercitum, sed dubiis inter utrunque pulsum fluctibus, ubi et tumor paci obstat et timor bello! Nescio an sit gravius pendere quam ruere; respirandi tempus optare fatigati est, miseri autem et insani est nec pacem pati posse nec bellum. 107 pestate in portum fugi solet; tu e portu in tempestatem sponte fugis tua: mirus nauta! Pontificium sum adeptus. Parumne difficilis, parum gravis unius anime tibi cura videbatur, nisi omnium curas in te unum atque omnium sarcinas transtulisses? Fortes humeri an fortis ambitio, eo animos
Abbreviated transcription (Latin):
qui cũ de causie priste illeꝰ romaoie
uirtutis mlt̾a dixiss int̾ quas est
et ꝓximꝰ urbi hanbal ad extremũ
intulit nc̃ patim᷑ longe pacis mala
se mor armis lux uria incubint
untũq̃ ulciscit᷑ dibẽ Est ne autẽ
oro te ulla pax tanti ut nõ odio¬
sa sit uiris egregiis comitante
luxuria Certe altiꝰꝰ cogitanti pos¬
sicis lz armis pax bidery nequn
uli bello demestico uicioꝵ insidio¬
sissiõ ⁊ carente induciis oppugnãt᷑
añ bom mores in exiliũ pellũt᷑
uoluptates imperãt xtus op̾mt᷑¬
Oͥ pax firma est R Et patis co¬
mites licencia ac libido ⁊ ut dixi
dist̾miã net ꝑanciora nec nñdra
tis lorica felicior .ꝓ coga campꝰ q
securior ꝙ thalamꝰ tuba ꝙͣ tibie
so ꝙͣ umibra unt᷑ quib młtutiꝰ
bello sit qd iuliũ cesarẽ p̃dicãte
de se sius militib audisti. paceꝰ
uõ si sur uggns uemiret et celeste
munꝰ s scdm ullibonũ faterr
rars aut̃ sine unñs uenit eͣ ues

Expanded text:
qui, cum de causis prisce illius Romane virtutis multa dixisset, inter quas est et proximus urbi Hannibal, ad extremum intulit: Nunc patimur longe pacis mala: sevior armis luxuria incubuit victumque ulciscitur orbem. Estne autem, oro te, ulla pax tanti, ut odiosa sit viris egregiis comitante luxuria? Certe altius cogitanti, depositis licet armis, pax videri nequit ubi bello domestico vitiorum insidiosissimo et carente indutiis oppugnantur animi, boni mores in exilium pelluntur, voluptates imperant, virtus opprimitur. Pax firma est. Et pacis comites, licentia ac libido et, ut dixi, discrimina nec pauciora nec minora tis lorica felicior quam toga campusque securior quam thalamus, tuba quam tibie, sol quam umbra. Sunt quibus nil tutius bello sit, quod Iulium Cesarem predicantem de se suisque militibus audisti; pacem vero, si sine vitiis veniret, et celeste munus et secundum nulli bonum fateor; raro autem sine vitiis venit. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
sit simre dinq sui ingũ ferre
pontificatũ qͦmõ liceat ãbire nõ
uideo nõmõ largicõe ꝓfusissima
s qd̾ nõ mlto minꝰ est turꝑe
uno artib sed coĩo adeo ut her
fere iã unica sit ĩ altũ Gia E Ro

Expanded text:
sit servire dominique sui iugum ferre, pontificatum quomodo liceat ambire non video, non modo largitione profusissima sed, quod non multo minus est turpe, viro artibus, sed communibus adeo, ut hec f
Abbreviated transcription (Latin):
hic locus apetit᷑ et hnc oñ̃ ferme
mortaliũ uota suspirãt quis aũt
uel uõnũ uilquẽtuq põtificatum
aliã cupit ob cam̃ insi quo potetior
ac Ditior sit contra miticie p̃certũ
puanduq ñl dcũ est magns sepo¬
magit muneris qn ⁊ pactis it
sponsorib spes eunt᷑ sac̾dotñ ꝓ ingn¬
oris e utigo mioru pessima. ad qd
olim ꝯsueuerãt et Reberent come
homies in nc̃ u̾trahi nõ possunt
et tam p̃ceps feruẽt ãbico. ut nd̃
xpians pudorrac modestia uideat᷑
sed ardor ⁊ ꝑutatia ꝑaganoꝵ quã
in huiutemõdi peticoĩt tantã fnisse

Expanded text:
hic locus appetitur et huc omnium ferme hic locus appetitur et huc omnium ferme mortalium vota suspirant. Quis autem vel Romanum vel quemcunque pontificatum aliam cupit ob causam, nisi quo potentior ac ditior sit? Contra iustitie preceptum pudendumque vel dictu est, magnis sepe muneribus, quin et pactis et sponsionibus spes emitur sacerdotii pinguioris. O vertigo morum pessima! Ad quod olim consueverant, et deberent, cogi homines, inde nunc retrahi non possunt et tam preceps fervet ambitio, ut non christianus pudor ac modestia videatur, sed ardor et pervicacia paganorum, quam in
Abbreviated transcription (Latin):
ciũ G. sium pontificatꝰ sede teneo¬
L non tenebis diu brems est hom
uita u̾gnũ brenior pontifitũq bre¬
nissima eo ꝙ p̃cer pondus uastatri¬
cui curaꝵ etas ip̃a põtificis romam
cempus angustat q̃ ad hioc culmen
insi admodũ fessa uix ꝑuenit c̃
Silm ꝑonificatꝰ in u̾ticẽ sedo x
Quo saimor sedes eo ꝯ̃mor casus
uix ex alto sine ꝑicto aut labore ds¬
cendit᷑ cura ut Rescendae sobrie ne
in illo grege rapiaris de quo dem̃
est toulunt᷑ in altũ ut lapsu ꝯͣmore
ruãt E̾x dm̃i quid mortałi fristi¬
gio Rescendend nẽo dubitat sid hoc
int̾est ꝙ iustoꝵ ac sapientũ disten¬
sus r̾liquoꝵ uero p̃cipitiũ at une¬
na est iõqz penꝰ ille dux mories
qui dixisse fert᷑ sinis ad alta leua¬
tis, est ruere nõ inprie ait ui
iuistus Gͥ Sĩm pontificatꝰ arce
rego R. Solebant p̾m ex hõt fra¬
tu ad martyom̃ pec peti nt̃ ad
delicias uocari credũt iõqr c̾tatim

Expanded text:
tium! Summi pontificatus sedem teneotium! Summi pontificatus sedem teneo. Non tenebis diu: brevis est hominum vita, regum brevior, pontificum brevissima, eo quod preter pondus vastatricium curarum, etas ipsa pontificis Romani tempus angustat, que ad hoc culmen nisi admodum fessa vix pervenit. Summi pontificatus in vertice sedeo. Quo sublimior sedes, eo gravior casus; vix ex alto sine periculo aut labore descenditur. Cura ut descendas sobrie, ne in illo grege reperiaris de quo dictum est: “Tolluntur in altum ut lapsu graviore ruant”. Ex omni quidem mortali fastigio descendendum nemo dubitat; sed hoc interest, quod iustorum ac sapientum descensus, reliquorum vero precipitium ac ruina est ideoque Penus ille dux moriens, qui dixisse fertur: “Finis ad alta levatis est ruere” non improprie ait, ut iniustus. Summi pontificatus arcem rego. Solebant primi ex hoc statu ad martyrium peti; nunc ad delitias vocari credunt ideoque certatim
Abbreviated transcription (Latin):
fiant ocłos te notẽt de t̾e indicẽt
ꝙͣ iuste. deus Giderit qui demq
mores tuos arguãt uba distorq̃at
famã laterẽt uitã carpant quitqd
cosꝙ mali erit quasi .e. fonte unico
maloꝵ exte ꝓdinsẽ dicẽt pp̃łi discor¬
diaꝵ scelerii om̃i un ꝯtu ca uocaberis
quomõ inꝯent sanũ erit eccĩe corpus
cũ egrũ ac lagmdũ sic caput Est ne
oro te tanti u̾el aureũ pocliñ uel
cubile purpureũ uel gẽmatꝰ uertex
ot ꝯmetis . fame p̃tio q̃li uelit e
In sãmũ pontificẽ sum electꝰ ꝑ ͨ¬
uersa ut libet hac in re tã expetita
hodie qd est totũ uel inane ul duꝑ
est ut nõ in merito quidã sium põ¬
tifices tedio reꝵ uicti nõ smpliciũ
aliud ꝙͣ felicitatẽ ilłã hostibus sius
optauerint nã ut paucis expedia
siĩmꝰ pontificatꝰ si uite gerit᷑ sũmꝰ
Chonor sũmũ onuis sũma fitus
sũmꝰ labor at si male sũmũ aie
picłm sũmũ malũ sũma imiferia
sũm ꝰ pudor anceps dni ex ꝑte inego¬

Expanded text:
figant oculos, te notent, de te iudicent et quam iuste Deus viderit, qui denique mores tuos arguant, verba distorqueant, famam lacerent, vitam carpant, quicquid usquam mali erit, quasi e fonte unico malorum, ex te prodiisse dicent: populi discordiarum scelerumque omnium unus tu causa vocaberis. “Quomodo” inquient “sanum erit ecclesie corpus, cum egrum ac languidum sit caput?” Estne, oro te, tanti vel aureum poculum vel cubile purpureum vel gemmatus vertex, ut quietis et fame pretio queri velit? In summum pontificem sum electus. Versa ut libet: in re tam expetita hodie, quod est totum vel inane vel durum est, ut non immerito quidam summi pontifices, tedio rerum victi, non supplicium aliud quam felicitatem illam hostibus suis optaverint: nam, ut paucis expediam, summus pontificatus, si rite geritur, summus est honor, summum onus, summa servitus, summus labor; at si male, summum anime periculum, summum malum, summa miseria, summus pudor: anceps ex omni parte nego
Abbreviated transcription (Latin):
credo unꝙͣ zomĩs expͣtaco maior fint
Nĩon hñt pater nõ augustꝰ aibo
iã defuc̃ti sedromia oĩs exp̃tabat
tanto Residerio quasi tociꝰ urbis unꝰ
aĩs isq ⁊ uidue s nõ insi unntuã
hñtis filiũ mr̃is esset Itaq ad pri¬
mũ eg̾tudinis sue nũtiũ attom
letior fama mc̃tis l auctoribus
suꝑuenit qualuisse illid ⁊ uinere
subitꝰ clamor at letissindꝰ undiq
sublatꝰ im̃ quaq tyberiũ epcit̾ait¬

Expanded text:
expectatio maior fuit; non hunc pater, non Augustus, ambo iam defuncti, sed Roma omnis expectabat tanto desiderio quasi totius urbis unus animus isque et vidue et nonnisi unicum habentis filium matris esset; itaque ad primum egritudinis sue nuntium attoniletior fama, incertis licet auctoribus, supervenit convaluisse illum et vivere, subitus clamor atque letissimus undique sublat
Abbreviated transcription (Latin):
malis audacia ul nota ciuiũ spondet
ignania an nõ saltẽ ullus ẽ pubor
his pre esse quib te subrẽ sit dignia
ut in iustã uim u̾bus om̃ib imp̾arẽ¬
Oͥ Cyrãnde̾ indiui ł huãmtatẽ qd ẽtͤ
iusticiã ex isti simie procellosam
uitã grerueta aut t̾te dñbiã morte
elegisti infelix de qᵒ solã ꝓuia ã tege¬
nut at aliut᷑ mortem speretꝰ dñ
ud̃ noy ille sat miser est que mise
qui tã mifer esse nõ possit ln sit dignꝰ
esse miserior e hẽo sunũ int̾ ciues
me domũ in ueprib stratũ in Srnpts
dui occultũ esse nõ pot̾it qd int̾st
iuuãt dici ugem/ si tyomꝰ es non
in speciosi cognoĩs sed in uã iustitia
u̾gis egni salus sita ẽ minꝰ mali
reor in ꝯ̃sitũ diñu u̾formare teq de
u̾liquo sit age̾ ut rex uerꝰ aparẽas
pͣ u̾gnũ iur̃e partũ in quo iust̃o
suicesseris parente tyranca uepatidẽ
diripe plus etñ uẽ laudis in progsu
ac fine ꝙͣ in pͥncipio reꝵ es u rexsũ¬

Expanded text:
malis audacia vel nota civium spondet ignavia, an non saltem ullus est pudor, his preesse quibus te subesse sit dignius, preter iniustam vim rebus omnibus imparem? Tyrannidem indui. Humanitatem ergo et iustitiam exuisti, simul et procellosam vitam et cruentam aut certe dubiam mortem elegisti: infelix, de quo solam patria que te genuit atque aluit mortem speret! An vero non ille sat miser est, quem miserum qui tam miser esse non possit, quin sit dignus esse miserinis domum, in vepribus stratum, in prerupto ero occultum diu esse non poterit; quid intersit iuvat dici regem, si tyrannus es? non in specioso cognomine, sed in vera iustitia regis regnique salus sita est. Minus mali, reor, vi quesitum dominium reformare teque de reliquo sic agere ut rex verus appareas, quam regnum iure partum, in quo iusto successeris parenti, tyrannica vexatione diripere. Plus enim vere laudis in progressu ac fine quam in principio rerum est. Rex sum
Abbreviated transcription (Latin):
de ix̃i morte gaudẽ. turpe ẽ ⁊ do-¬
lere suꝑfluũ di illuster honostꝰ
puisq ẽ dolor ⁊ si ñ p̃ hoĩe at̾¬
pt̾ Rtutẽ q̃ in dies rariora ht̃
hospicia. Sic metelrꝰ macedomi¬
cus, affrican iumoris sit cesar
pompeñ sit alexander darii
mortẽ flent E uuideo de imnei morze¬
I denom̃s de illeꝰ morte gaudeas que
diugẽ iubearis nõ et hestem sed ut
ꝓximũ eiusdiq opus grificis ẽ d

Expanded text:
de ipsius morte gaudere turpe est et dode ipsius morte gaudere turpe est et dolere superfluum; sin illustris, honestus piusque est dolor, etsi nrtutem, que in dies rariora habet hospitia. Sic Metellus Macedonicus Africani iunioris, sic Cesar Pompeii, sic Alexander Darii mortem flevit. Gaudeo de inimici morte. Quomodo de illius morte gaudeas quem diligere iubearis, non ut hostem, sed ut proximum eiusdem opus opificis? De
Abbreviated transcription (Latin):
uel gaudere id hosti euenisse qd tibi
ncͣcͣio euẽtur sit failta spes ĩane
gaudĩ G gaudeo Reĩiiti morte¬
P de tua mox gaudebit alius. Eͣ¬
de iimici morte̾ gaudio R. Si quã
diũ cepit sciens id s̾ smplieñ
genus instare ⁊ nõ pocius in illeꝰ
morte suã cogitas ingeniuit s
de inimite morte gaudiũ sense¬
P couociẽs putas optata mors
homi uoci ꝯpotes torserit et opta¬
re uitã foustra ceꝑuit qͥ non
frustra morte pus ortauerint
dũ intellige̾ incipuit in suã se
ꝑnitiẽ optasse S p̃cipites sũt
affectꝰ ur̃ hutqd̃ uultis ualde
uultis P̾ d marco bruto dixisse
uiliꝰcesar fert mio uoͣ nimium
uultis nec feruẽs desidiũ moras
aĩal in suã spem̃. multa uero
optatis q̃ si in ꝯsiliũ rõ eẽt ad¬
missa tnẽtis ⁊ uarietas uotoꝵ
male elcõnis argamitũ ẽ nec
P̾us ad ucm̃ redit impetꝰ ꝙͣ in¬
ꝯsulti affectꝰ in faustis castigẽ¬
eur effectiez Gi de morte hostis
gaudeo R. Si est hostis ingloris

Expanded text:
osti evenisse, quod tibi necessario eventurum sit, stulta spes, inane gaudium. Gaudeo de inimici morte. De tua alius mox gaudebit. De inimici morte gaudeo. Si quam dium cepit, sciens sibi idem supplicii genus instare et non potius in illius morte suam cogitans ingemuit? De inimici morte gaudium sensi. Quotiens putas optata mors hominum voti compotes torserit et optare vitam frustra ceperint qui non frustra mortem prius optaverint, dum intelligere incipiunt in suam se perniciem optasse? Sed precipites sunt affectus viri: quicquid vultis, valde vultis, quod de Marco Bruto dixisse Iulius Cesar fertur. Immo vero nimium vultis nec fervens desiderium moras animal in suam speciem. Multa vero optatis que, si in consilium ratio esset admissa, timeretis; et varietas votorum male electionis argumentum est nec prius ad rectum redit impetus quam inconsulti affectus infaustis castigentur effectibus. De morte hostis gaudeo. Si est hostis inglorius,
Abbreviated transcription (Latin):
tum uiger hie usiculis ad diolcia
ihem ꝑuasi hostiles depopulatꝰ agͣs
dum t̾ roma Recus et̾naq sudo ño ͤ¬
ꝓhea hister paratis lenier ibit aquis
tlem̃ hnc iuuenẽ qualiꝰ expͥtabat
mũdi dñs augusius qui eũ sibi
filiũ fet̾at amãdo qualĩ mater
lima augusta cui nata ileu carũ
fec̾at caĩorẽ Rotus carissimũ reoi
fũs ignania duali demq frater
ip̃e qualiseũq erga alios tante
certe frĩe amatissim I ad postremũ¬

Expanded text:
tum viget his versiculis: ad divortia tum viget his versiculis: ad divortia Rheni pervasi, hostiles depopulatus agros dum tibi Roma decus eternaque sudo trophea Hister pacatis levior ibit aquis. Talem hunc iuvenem qualiter expectabat mundi dominus Augustus, qui eum sibi filium fecerat amando, qualiter mater Livia Augusta, cui natura illum carum fecerat, cariorem virtus, carissimum, reor, fratris ignavia, qualiter denique frater ipse, qualiscunque erga alios, tanti certe fratris amantissim
Abbreviated transcription (Latin):
L Qnis ẽ hic hoñn hoste carens ut
sit aliqͥs pꝰuataꝵ expers an publitꝭ
ĩniciciis ꝯͥsꝙͣ uacat si carioꝵ dico
no generi indix̾e̾ finge aliqd̾ tã
benignũ sp̃dus ut hec pestis t̾ris
exulet alias quis arcebit cehiculoꝵ
⁊ equoꝵ lapsus flumoꝵ ac torren¬
tum insultꝰ  oninas põtiũ et
cectoꝵ. equoreasq ⁊ aerias tempesta¬
tes adde ferociũ inc̾sus aĩaliũ quib
nõ singlłos tñ homĩes dicearchꝰ cnuo¬
nichil int̾ueiãt more quã dipi et
eñtis ⁊ stantib uoiq ꝯtigua᷑ est ñ
itmerantisz eo fortasse uitmor quo
iter s uectatio et locoꝵ ꝯmuitatõ plib
casuũ hostib generib uidet᷑. exoĩta
sporo amicũ ꝓspo exacto netrotio
gessat diusũs nero dim augusti
p̾niunꝰ ut om̃ib ⁊̃ hostios domitis
carus esẜ ita ut eum paulonius
adoraret quoꝵ mirificos affectus
te sentire poriisse arbitrer Certe
bis casu aliquo disiectis nc̃t̃ stuło¬

Expanded text:
. Quis est hic hominum hoste carens? Ut . Quis est hic hominum hoste carens? Ut sit aliquis privatarum expers, an publicis inimicitiis quisquam vacat, sicariorum dico no generi indixere? Finge aliquod tam benignum sidus, ut hec pestis terris exulet: alias quis arcebit, vehiculorum et equorum lapsus, fluviorum ac torrentium insultus et ruinas pontium ac tectorum, equoreasque et aereas tempestates? Adde ferocium incursus animalium, quibus non singulos tantum homines Dicearchus curionichil interveniat, mors quam dixi et euntibus et stantibus ubique contigua est, nisi itinerantibus eo fortasse vicinior, quo iter et vectatio et locorum commutatio pluribus casuum generibus videtur exposita. Spero amicum prospero exacto negotio gesserat Drusus Nero divi Augusti privignus, ut omnibus etiam hostibus domitis carus esset, ita ut eum paulominus adorarent, quorum mirificos affectus te sentire arbitror potuisse! Certe bis casu aliquo deiectis nunc etiam sculp
Abbreviated transcription (Latin):
nuciis nõ quatit hexetq ĩmobilis
secũ uoluẽs ũs contͣriũ esse uel id
uerti posse s leco rumore moueor¬
R E xpta saltẽ dũ et certus sit tuc
quoq uirilẽ añ rumusclie agĩ
ueꝵq merorẽ auxit fli gaudiĩ
perd filii reditã ł. Sxas gaudi
tu s spero amncũ reidere x
Rem p̃dulcẽ sꝑas sed fallacẽ fragi¬
li ues homi statu cremũt forsitañ
quẽ exptas iã mĩe erit potes hoc
probasse si uixisti impedmmĩtoꝵ mille
conspcum exoptatum spero ł sinnt
hec fere ꝯmicta optare ⁊ srare ses
aĩs marci Marcelli huiꝰ ultu re¬
ditũ exp̾tates contͣ. aũt uie medio
hostis ille crudelissimꝰ expͣtabat cuin
potencior fuir ĩmanitas ꝙͣ uictoris
clemẽtia ad uersariũ as exilio o̾uo¬
cantis potunit gͥ cesar p̃cib senat ꝰ
Marcello ueniã dare Non potint
marcelli cliens gñe magis pati
ut is cesaris bñficio ucetur, S Spero
amicũ si expͨto hoste quo carẽtẽ¬

Expanded text:
nuntiis non quatitur heretque immobilis, nuntiis non quatitur heretque immobilis, secum volvens vel contrarium esse vel id verti posse. Leto rumore moveor. Expecta saltem, dum et certus sit; tunc quoque virilem animum rumusculis agi tverumque merorem auxit falsi gaudii mo filii reditum. Speras gaudium tum. Spero amicum revidere. Rem predulcem speras, sed fallacem: fragili res hominum statu tremunt; forsitan quem expectas iam nunc obiit; potes hoc probasse si vixisti. Impedimentorum mille conspectum exoptatum spero. Sunt hec fere coniuncta optare et sperare, sed animis Marci Marcelli huius ultimi reditum expectantes? Contra autem vie medio hostis illum crudelissimus expectabat, cuius potentior fuit immanitas quam victoris clementia adversarium ab exilio revocantis. Potuit igitur Cesar precibus senatus Marcello veniam dare, non potuit Marcelli cliens Gneus Magius pati ut is Cesaris beneficio uteretur. Spero amicum et expecto hoste quolibet carentem
Abbreviated transcription (Latin):
Etus rumor insonuit ł noli
famne credere mendax est s
mlti letos nũciat rumores ⁊
Sepe tuciꝰ uni credit᷑ ꝙ młtis si
Quod tot nĩceꝰ mĩciis affert᷑ flm̃
penitꝰ ẽẽ nõ potest I mos faine
uolgaris notꝰ est ueris falsa
mistere, pancis ueris mlta men¬
dacia ꝯdiuĩt᷑ omia menciẽte inchil
credit᷑ S Rumoris auctor p̾mus
uerap est R at nẽo qͣntũ audierit
aut uiderit y̾ferre ꝯtẽtus est Nichil
est actũ insi prose quisq aliqd̾ au¬
ditis adiecerit aut uisis ꝯd cum
mła fec̾it auccũ brem menda¬
creꝵ uideas aceruũ sit ꝑ manus
ut auit traditũ int̾ manꝰ ecuã
crescit malũ qdq ait eximius
poeta mobilitate uiget. urresq
acquioit eundo S. hactenꝰ lecissiã
fama est R. Quid si mulcet ut
feriat sepe letũ rumorẽ mesta
clades seqtur creber hie fortue
stilus et ꝓfundius uulneret
spẽ pmietit cuspideq uulinficã
leti ciuꝰpiã rumoris illitã dulce¬
dine iugulo gaudentis infligit
qd uir doctus intelligens Letis

Expanded text:
etus rumor insonuit. Noli fame credere, mendax est. Multi letos nuntiant rumores. Sepe tutius uni creditur quam multis. Quod tot nuntiis affertur, falsum penitus esse non potest. Mos fame vulgaris notus est, veris falsa miscere; paucis veris multa mendacia condiuntur: omnia mentienti nichil creditur. Rumoris auctor primus verax est. At nemo quantum audierit aut viderit referre contentus est: nichil est actum, nisi pro se quisque aliquid auditis adiecerit aut visis; quod cum multi fecerint, auctum brevi mendaciorum videas acervum. Sic per manus, ut aiunt, traditum inter manus etiam crescit malum quodque ait eximius poeta: mobilitate viget viresque acquirit eundo. Hactenus letissima fama est. Quid si mulcet ut feriat? Sepe letum rumorem mesta clades sequitur, crebrer hic fortune stilus ut profundius vulneret spem premittit cuspidemque vulnificam, leti cuiuspiam rumoris illitam dulcedine, iugulo gaudentis infligit. Quod vir doctus intelligens, letis
Abbreviated transcription (Latin):
qd ẽ ꝙ thesauꝵ ipẽse parẽ prras
ut ei frugalitati ⁊ modeste hand
sane magnns thesauras ẽ opus sie pro¬
digalitati et luxurie neq thesam
nẽq inꝑia ipã sufficiũt et hec cã
nõ tm̃ mediocris fortue hoiẽs sed
in rapinas ⁊ imp̃dã misit q̃ mẽtis
festmare misereq mortis octasio fuit
e nũid̃ uniꝰ homĩs impense tot
uibes nõ sufficiẽt r hi cibi respende¬
ant. de quib mltã diximꝰ in nũabi¬
lesq alii quos par pestis pari dedit
exitio did summã bero ꝓfandissimũ
hoc sup̃tuu ut sit dicam specut
quasi illud elim eurcni᷑ nõ opibus
expleri ullis ẜ u̾tutib añ alias
modestra cohiberi constringiq potest
Inꝗd maxie proderit menĩsse alio¬
nũ eẽ ꝯd prodigis et hit quer unũ
aliud hadriam u̾bum sexe ad me¬
moriã r̾uocasse. ꝯd sepe ilte  mntio¬
ne et senatu legit dixisse la e

Expanded text:
thesaurum impense speras; ut enim frugalitati et modestie haud sane magnis thesauris est opus, sic prodigalitati et luxurie neque thesauri neque imperia ipsa sufficiunt. Et hec causa non tantum mediocris fortune homines, sed in rapinas et in predam misit, que multis festinate misereque mortis occasio fuit. Nunquid unius hominis impense tot urbes non sufficient? Hi tibi respondeant de quibus multa diximus innumerabilesque alii, quos par pestis pari dedit exitio. Ad summam, vero profundissimum hoc sumptuum, ut sic dicam, specus, quasi illud olim Curtii, non opibus expleri ullis sed virtutibus, ante alias modestia, cohiberi constringique potest; in quod maxime proderit meminisse alienum esse quod prodigis et hic quoque unum aliud Hadriani verbum sepe ad memoriam revocasse, quod sepe ille et in contione et in Senatu legitur dixisse: ita se
Abbreviated transcription (Latin):
sisti ait hic de habñte euasit inq̃t
ille suo hosti uitã unant hic in¬
uidit morte elige quid hoꝵ potiꝰ
ad te dcm dici uelis an trãquilu
illud ueͣ pͥncipis an iaed̾ alterũ
ĩmane carinficis ner ignoro
ꝙͣ sit ꝓ inptius inbere ista ꝙͣ fa¬
cere ⁊ qd his obiei possit intelligo
difficileꝰ in suis ꝙͣ in alienis in¬
mriis mitem esse difficile faccor
sed bonũ de bono aut̾ ac difficil
oem esse uixeutem nec tũ hegẽs
Ututis amatorib st cũcta facilia Gͣ¬
fixũ est ulcisci u uicat ꝑs dt̾ior
olfia illi dũ adhnc potes uictoriãq
illi pͥus ꝙͣ ea uti ceꝑit eripe stratãq
mãsuecudinẽ actolle memito te ho¬
mine mltõs quide uindicasse pemi-¬
tuit neminẽ peꝑcisse Gͣ ultus su¬
ł uinci ab hoste p̃frabat hostis uicto¬
uem uicit ira
de sye uincendi
lax mibilibz tñ in bello falla¬
cissima spes est fere nichil ex p̃me¬
ditato agit᷑ moyine eũt om̃ia pru¬

Expanded text:
sisti” ait, hic de absente “evasisti” inquit; sisti” ait, hic de absente “evasisti” inquit; ille suo hosti vitam donavit, hic invidit mortem. Elige quid horum potius a te dictum velis dici, an tranquillum illud vere principis, an illud alterum immane carnificis. Nec ignoro quam sit promptius iubere ista quam facere, et quid obici possit intelligo: difficilius in suis quam in alienis iniuriis mitem esse; difficile, fateor, sed bonum; de bono autem ac difficili omnem esse virtutem nec tu neges. Virtutis amatoribFixum est ulcisci. Vincit pars deterior: obsta illi, dum adhuc potes, victoriamque illi priusquam ea uti ceperit eripe stratamque mansuetudinem attolle. Memento te hominem: multos quidem vindicasse penituit, neminem pepercisse. Ultus sum. Vinci ab hoste prestabat, hostis victorem vicit ira. 102 DE SPE VINCENDI lax ubilibet, tum in bello fallacissima spes est. Nichil ex premeditato agitur, inopine eunt omnia; pru
Abbreviated transcription (Latin):
cruẽtus stu noxoꝰ hunc ab ibis sͣ
urgroi ulciscendi femaĩs R cane ne
cesseris ses oppoire illis memoriaz
eoꝵ qui ñ tm̃ mites hostib ẜ fauẽ¬
ter ac bñfici fuere. coniͣq illos t̾
pone qui mebratim cesis hostibus
adhnc rabiem spirantes ne quntp̃
in nõ sensura cadauera sc̃iuerĩt
de hint tecu elige quoꝵ silĩs esse
malis. Nẽq actꝰ malos sed ⁊ xb̃a
ꝯfer pars emi nõ ꝑua crndelitatis
in ꝟ̾bis est crudelis pes crudilioi
manꝰ crudelissia lingua est sepe
am̃ femiciã quã manꝰ ñ equaue¬
rat lingua transcendit ila uoͣ
optima ut crudelitatis sit clemtie
testis ẽ Sonet g̾ ad aurẽ t̃ ilc̃a
cuiꝰ nõ mlto añ meminimꝰ hadria¬
in uox simlqz illa tyberni de quo
sc̾ptum est ꝙ cũ audiss unũ e
reis carnuliũ noĩe anticipasse
mortẽ exclamant carnulius me
euasit e uox ferox, et si dici põt
ip̃o bocis auctore ferocior. qd usita¬
ti suplicii cogitabat quẽ se in
uiictis mane᷑ sua ꝑ mĩes euasist

Expanded text:
cruentus, et tu noxius hinc abibis. Urgeor ulciscendi stimulis. Cave, ne cesseris; sed oppone eis memoriam eorum qui non tantum mites hostibus, sed faventes ac benefici fuere contraque illos tibi propone, qui membratim cesis hostibus, adhuc rabiem spirantes, nequicquam in non sensura cadavera sevierunt: dehinc tecum elige quorum similis esse malis neque actus solos, sed et verba confer. Pars enim non parva crudelitatis in verbis est: crudelis pes, crudelior manus, crudelissima lingua est. Sepe animi sevitiam, quam manus non equaverat, lingua transcendit. Illa vero optima ut crudelitatis sic clementie testis est. Sonet igitur ad aurem tibi illa cuius non multo ante meminimus Hadriani vox simulque illa Tiberii, de quo scriptum est quod, cum audisset unum e reis, Carnulium nomine, anticipasse mortem, exclamavit: “Carnulius me evasit”. O vox ferox et, si dici potest, ipso vocis auctore ferocior! Quid inusitati supplicii cogitabat, quem se in vinculis manu sua perimens evasisset?
Abbreviated transcription (Latin):
poñt ⁊ in p̾mis mẽoria uite brems
ambigue hec enĩ senece cui assen¬
cior efficacissima Gidet᷑: ad roagdiã
lemẽdã Emn is ip̃e quẽ mẽoram
doctor accedit. Na quid aliud senciebat
ubi ait memito nouissimor et desme
mimicari Sic est em̃ mẽꝙ uninicicias
magis agit alit ꝙͣ ꝯdicoĩs oblimio
siquid̃ iste cuiꝰ mortẽ sitis ne dubiea
moritur ꝰ haud dubie est ⁊ idipm̃
cite et fortasse hodie euqͦz illũ for¬
sitan qd nõ cogitas p̃cͦsurꝰ expc̃a
paululũ subsiste fiet ꝙ fieri dꝑtas
⁊qd mecius fiet ceteꝵ mors quã
hosti paras sine euo illi scelere ppa¬
rata ẽ qd iiuat fati cursũ ꝓpexã¬
tis inpelle᷑ ⁊ moriturri saugine
morituras manꝰ inf̾icere hon
scelestum modo sis supuacuũ est
impietate eua xxiͫ ac festinãs tẽpꝰ
arcessere, ꝙ si uaide uelis mlla ꝑosses¬

Expanded text:
t in primis memoria vite brevis et ambigue: hec enim Senece, cui assentior, efficacissima videtur de iracundia lenienda, cui is ipse quem memoravi doctor accedit. Nam quid aliud sentiebat, ubi ait: “Memento novissimorum et desine inimicari”? Sic est enim nilque inimicitias magis alit quam conditionis oblivio. Si quidem iste cuius mortem sitis, ne dubita, moriturus haud dubie est et id ipsum cito, fortasse hodie tuque illum forsitan, quod non cogitas, precursurus; expecta paululum, subsiste: fiet quod fieri optas — et quod metuis fiet. Ceterum mors quam hosti paras, sine tuo illi scelere preparata est: quid iuvat fati cursum properantis impellere et morituri sanguine morituras manus inficere? Non scelestum modo, sed supervacuum est impietate tua proximum ac festinans tempus arcessere,
Abbreviated transcription (Latin):
dubio est de uutoria cacm¬
supbia cuudelitas fuior uabies
hi st em̃i uictorie comites ⁊ uictor
hostes ĩ insiles ꝓ horrẽdi a ꝯuions
sexe clarissum uictores turpis mir
uicti sũt eͣ uici ꝵ Nrodimi tr uocat
ad talculũ fortuã longa pi ꝑlepa
rõ nũ series c̃ditrx uiolenta et ꝓti

Expanded text:
dubio est. 103 DE VICTORIA superbia, crudelitas, furor, rabies. Hi sunt enim victorie comites et victorum hostes invisibiles et horrendi, a quibus sepe clarissimi victores turpissime victi sunt. Vici. Nondum te vocat ad calculum fortuna, longa et perplexa rationum series, creditr
Abbreviated transcription (Latin):
celiuisti Nighie aut̃ ꝓhibet uniue
laude illi nõ ereptam᷑ ad plĩos ꝑ¬
uerr̃e hoc int̾ mita pcipuũ prẽ
cũctis opibus hñt ãi bona non
deẜ xcrescũt sparsa nec pennt᷑ sm̃e
Igit᷑ et tu tili nobilissimã hãc oblinoe
cesareã q̃ te mlto faciet clariorẽ ꝙ̃ cie¬
am tharmadãq mẽmoria sua ilła eĩ
nate̾ fũt hec ututis õ ulaisti iuat¬
U ulciome mom̃tanea delcãto esi imisi¬
cordie sempitna duoꝵ nempe descadiluuĩ
hodie quo petuo delecteris rlla uoͣ
maior nũa fimor delcãtio est ꝙͣ s̃ x ͤ¬

Expanded text:
oblivisci. Nichil autem prohibet unius laudem illi non ereptam ad plurimos pervenire. Hoc inter multa precipuum pre cunctis opibus habent animi bona: non decrescunt sparsa nec pereunt. Sume igitur et tu tibi nobilissimam hanc opinionem cesaream, que te multo faciet clariorem quam Cyneam Carmadamque memoria sua. Illa enim nature fuerit, hec virtutis. Ulcisci iuvat. Ultionis momentanea delectatio est, misericordie sempiterna: duorum nempe delectabilium, hodie quo perpetuo delecteris; nulla vero maior, nulla firmior delectatio est quam
Abbreviated transcription (Latin):
hitus cũ ext̾iore mutatꝰ ẽ Ema¬
quid̃ uer ⁊ si mlta milia hom in
tistiõmũ trahi possit tni habr̃de
suffecint testes duo uilla ⁊ Haris
quoꝵ p̾mũ ut de illo scbi mqr
laudare neqz uituꝑare q̃sꝙͣ satis
dicine põt qr dũ q̃rit uictorias
tum est cuꝰ si exanuinẽt᷑᷑ tum
x̾tutis uicia haud facile ẜit dcũ
uͫ bello melior an pate ꝑmachior
fuerit adio ꝙ rẽ publite axmatꝰ
Srandis postremo armis hõstilr¬

Expanded text:
habitus cum exthabitus cum extquidem rei, etsi multa milia hominum in testimonium trahi possunt, tamen abunde suffecerint testes duo, Silla et Marius. Quorum primum, ut de illo scribitur, neque laudare neque vituperare quisquam satis digne potest, quia, dum querit victorias,tum est, cuius si examinentur cum virtutibus vitia, haud facile sit dictu utrum bello melior an pace pernifuerit. adeo quam rem publicam armatus fraudis, postremo armis hostil
Abbreviated transcription (Latin):
diut̾nã sunt aĩoꝵ instabilitas fẽcũ
assidue nõ minꝰꝙͣ cũ hosie pugnã¬
ciũ s pax quesita est ł. Sed amis
sa caucio et disciplina militarie
fida uibiũ eutela q̃sita aũt lenta
segnicies et semꝑ ꝑulõsa securitas
cã in mltis nempe sit meliorbelo
pax in hoc uno bellũ meliꝰ ꝙ cau
uirtus abiisset si berĩt carthaginẽse
mãsiss pax punica rõme uibis
excidiũ fuit urbibusq aliis docim̃¬
eum sempit̾nũ ñ semx plis. at
imꝑiis optimã pacẽ esse idq uir
oxtimꝰ nasica male ñ s̾ creditũ
iurabit et ua cocutũ detit᷑ Witi õs
fatebũt᷑ E patem habeo. ł mo¬
desie utere uello qual fimestior
pax suꝑba ⁊ negliciens sepe arma¬
ti int̾ ꝯladios tũti mox togate in
gladios inuderũt et seris uotis ꝯrta¬
iplus hũantatis int̾itã lequar
quot iã bello uni optrmi pate pes¬
simi euasere quasi cũ armis oẽs
penitꝰ exuti ututẽ mox cũ toga
uicia onnĩa induissent sce int̾ior

Expanded text:
diuturnam sinit animorum instabilitas, secum assidue non minus quam cum hoste pugnantium. Pax quesita est. Sed amissa est cautio et disciplina militaris, fida urbium tutela, quesita autem lenta segnities et semper periculosa securitas: cum in multis nempe sit melior bello pax, in hoc uno bellum melius, quodnquam Romana virtus abiisset, si bellum Carthaginense mansisset. Pax Punica Romane urbis excidium fuit urbibusque aliis documentum sempiternum non semper populis atque imperiis optimam pacem esse idque vir optimus Nasica maiurabit et vera locutum docti omnes fatebuntur. Pacem habeo. Modeste utere: bello quolibet funestior pax superba et negligens; sepe armati inter gladios tuti, mox togati in gladios inciderunt, et seris votis optaipsius humanitatis interitum loquar? Quot iam bello viri optimi pace pessimi evasere, quasi cum armis omnem penitus exuti virtutem, mox cum toga vitia omnia induissent: sic interior