comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ec adiisus coh̾edes eius qui
quem depositum ẽ suuo rec¬
cissime reddet ex boa̾ fide. nec
enim conuenit. boẽ. fidei abn¬
egare idquod quis accepit.
se debebit recddere ei aquoac.¬
cepit. sictamem sisinedolo ⁊¬
omnia recdoat. hocẽ ut necul¬
pequidem fuspicio sit. deni¬
pucare possit dominũ reddi
nolle. hocita ⁊ sipotint suspic¬
an uirta scilicet racione mo¬
tus. cet̾m sufficit bonam fidẽ
ad eẽ s ⁊ siante eius rei fuitũ
fecat suus. si tam̃ ignorauici
isapud quem depo suit. uel ẽ¬
dicdic dominũ nomũicu
fore huius solucionis. lib̾an
pot̾ boi enim fides exigit./ nõ
tancum aũ suemanenciis
uicutem fu̾it solutum. s etiã
fimimistso. ui auenato exi¬
ustis causis lib̾acio contĩgit.
sscilicet siquis ignoras man¬
uinissum. ui auenatum so¬
luit. Idemq ie ⁊ omnibus
debitorib ẜuuandum pom
rome recidatur.uidetur idac¬
tum. ut ñ inpensa eius id fi¬
acapud quem depositum f¬
r̾as sit s eius quidepo sirit.

Expanded text:
ec aduersus coheredes eius, qui quem depositum est seruo rectissime reddet ex bona fide: nec enim conuenit bonae fidei abnegare id quod quis accepit, sed debebit recepit, sic tamen, si sine dolo omni reddat, hoc est, ut nec culpae quidem suspicio sit. deniputare possit dominum reddi nolle". hoc ita est, si potuit suspicari, iusta scilicet ratione motus: ceterum sufficit bonam fidem adesse. sed et si ante eius rei furtum fecerat seruus, si tamen ignorauit is apud quem deposuit uel credidit dominum non inuitum fore huius solutionis, liberari potest: bona enim fides exigitur. non tantum autem si remanenti in seruitute fuerit solutum, sed etiam si manumisso uel alienato, ex iustis causis liberatio contingit, scilicet si quis ignorans manumissum uel alienatum soluit. idemque et in omnibus debitoribus seruandum PompRomae reddatur, uidetur id actum, ut non inpensa eius id fiat apud quem depositum sit, sed eius qui deposuit.
Abbreviated transcription (Latin):
exibendum accionemid ser¬
uatir.. Cum sequestro recto¬
e agetur depositi sequestra ac
ctione quom ⁊ inh̾rde eius
rectoi oportet.¶quemad mo¬
dum quod exstipłatu uł exte¬
stam̃to dan oporteat poiudi¬
tium acceptum cum detͥme¬
torei puret. fic depositum quor
eob cdie quod deposici actum
sit penculo sit eius apud qu¬
em depositum frat. si nidicii
accipiendi tempore pocuit
idreddere reus nec reddidic.
positam petebat. um ꝓcurito¬
orcm ñ putaret. aut eius qui
deposuriss heredem. nich dol¬
o malo focit pea aucem fi
cognou̾it: cum eo agipot̾it.
qm̃ nunc incipit dolo mͣlo
uult. ¶ Competit etiam ꝯ¬
dicio demposite ici mominc
ẜ ñ ãtequam id doloamuissũ
sit nonenm quemquam b¬
hoc ipio quod deposicum a¬
ccipiat condicione obligmi.
u̾m ꝙ̃ dolum malum ad un¬

Expanded text:
exhibendum actione id servatur. Cum sequestre recte agetur depositi sequestraria actione, quam et in heredem eius reddi oportet. Quemadmodum quod ex stipulatu vel ex testamento dari oporteat, post iudicium acceptum cum detrimento rei periret, sic depositum quoque eo die, quo depositi actum sit, periculo eius apud quem accipiendi tempore potuit id reddere reus nec reddidit. positam petebat uerum procuratorem non putaret aut eius qui deposuisset heredem, nihil dolo malo fecit: postea autem si cognouerit, cum eo agi poterit, quoniam nunc incipit dolo malo uult. Competit etiam condictio depositae rei nomine, sed non antequam id dolo admissum sit: non enim quemquam hoc ipso, quod depositum accipiat, condictione obligari, uerum quod dolum malum admis
Abbreviated transcription (Latin):
accione siex facto deffuc¬
ci azaturadu̾sus unni
explurb heredib ꝓpir
te ħeclitaria agere debeo.
Si̾io ex suo delicto ꝓparte
ñ ago. mico quia ẽstima¬
tio refertur addolum q¬
uem insolicdum ip̃e hr̃s

Expanded text:
actione si ex facto defuncti agatur adversus unum ex pluribus heredibus, pro parte hereditaria agere debeo: si vero ex suo delicto, pro parte non ago: merito, quia aestimatio refertur ad dolum, quem in solidum ipse h
Abbreviated transcription (Latin):
igenda cautela idonea red¬
denda. ¶ Siue autem cũ
ip̃o.ipud quemͣ depo sita ẽ
actum fu̾it. sinc cum ħ̾ede
eius ⁊ sua natura res ante
rem iudicatam int̾cicłit.
uctuti si homo mortuus
fint. sabinus. ⁊ cassinsab¬
soluidebere cum quoactũ
estdixenint. quia equũ
eẽ nacuralem inc̾icum a
precano rogati. nec p̾cano
alnumcamdem ponat.⁊
alle dolo quidadmisent.
obdolum eius ꝓpud qu¬
em prea sic depositum. ca¬
cenus cumtem apud qu¬
suas tibi prestet.

Expanded text:
nea reddenda. Sive autem cum ipso apud quem deposita est actum fuerit sive cum herede eius et sua natura res ante rem iudicatam interciderit, veluti si homo mortuus fuerit, Sabinus et Cassius absolvi debere eum cum quo actum est dixerunt, quia aequum esset naturalem inprecario rogat, nec precario alium eam deponat et ille dolo quid admiserit, ob dolum eius, apud quem postea sit depositum, eatenus eum teneri apud qusuas tibi praestet.
Abbreviated transcription (Latin):
to usu fructu. ꝓprietas legata
sit tuenĩ dum ꝓprietatem ad¬
quiri ui̾oẽ legati usus fructus
ctus fuifsec magis placet. adi
mutato dm̃o qr nec dies añ
cessit quam cu he beres extit̾is
sanis Neq uͥsus fructͫ
tĩmitatur. qr extimet seusum
tin habere anusum.
turet aratrum mea inducatur
curicas eẽ definit. ut passa ẽ car¬
tago ideoq quasimortidesgs¬
tuto tem pore ad admictendũ

Expanded text:
to usu fructu proprietas legata sit: enim dum proprietatem adquiris, ius omne legati usus fructus ctus fuisset, magis placet aditamutato dominio, quia nec dies ante cesserit, quam tu heres extiterisale Neque usus fructus tantum utatur, quia existimet se usum tantum habere, an usum tur et aratrum in ea inducatur, civitas esse desinit, ut passa est Carthago, ideoque quasi morte desituto tempore ad amittendum
Abbreviated transcription (Latin):
redacte sinc usus fructus. ex¬
cinguicuuerum etiam side¬
molitis etibus cestator alias ꝑ¬
nouas resticũit. plane si partes
reficiat. licet omnis noua fcã.
sit̾aliud erit nob̾dicendiii.¬
agnał loci usus fructus legatꝰ
si fũit ĩundacus. ut stagnũ.
iam sic. auc palus. pculdubio
cxtinguicur. s si sta gnai usus
fructus legetur. ex aruent. sic
ut ager sit fc̃s mutata reuso
fructus. extingiritur. ñcñ ñ are
eusus fructo legetur. ⁊ ibimine¬
e sint po site. uł contra puco
legato s ilua cesa illic sa Iõ
nunt fc̃aui cõtra cassius apͣ se¬
ium .s. int̾ire u sũ f. ꝙ̃¬

Expanded text:
redactae sint, usus fructus extinguitur, uerum etiam si demolitis aedibus testator alias nouas restituerit: plane si per partes reficiat, licet omnis noua facta sit, aliud erit nobis dicendum.Agri uel loci usus fructus legatus, si fuerit inundatus, ut stagnum iam sit aut palus, procul dubio extinguetur.Sed et si stagni usus fructus legetur et exaruerit sic, ut ager sit factus, mutata re usus fructus extinguitur.Non tamen, si arui usus fructus legetur et ibi uineae sint positae vel contra, puto legato si silva caesa illic sationesint facta vel contra, Cassius apud Vrseium scribit interire usum f
Abbreviated transcription (Latin):
cturs esse alt̾um legatu. uelu¬
tcertraltum incertira isu fru¬
ctu iti ꝙ ie nomine ꝑtem peci  ui¬
unie pectendam ab eo qui sa nsꝰ¬
sis accepit a cõherede/ inc̾etiq
cumeodemagendum ñ sacis
prefatis ñ decniset fenm uero qͥ

Expanded text:
 esse alterum legatum velut certi, alterum incerti. usus fructus itaque nomine partem pecuniae petendam ab eo, qui satis accepit a coherede, incertique cum eodem agendum, si satis non dedisset. eum vero, qui
Abbreviated transcription (Latin):
cepit ne in pristinũ statum resti¬
cui posse. ⁊ dem inris inicinere
⁊actura cu stodiendum eẽ aici
labeo de quibus iebus ego ide
ꝙ inusu fructu sentiossabed n
sisumma t̾ra sublata. exfundo
meo⁊ alia tata regesta eẽt id¬
crdo solum meum ẽẽ desinit. ñ
magis quam steforaro agͦ.¬

Expanded text:
neque in pristinum statum restitui posse. Idem iuris in itinere et actu custodiendum esse ait Labeo: de quibus rebus ego idem quod in usu fructu sentio. Labeo. nec si summa terra sublata ex fundo meo et alia regesta esset, idcirco meum solum esse desinit, non magis quam stercorato ag
Abbreviated transcription (Latin):
bsticuã cui alc̾tinis¬
annis legatus sic usus¬
fiuctus plena sit app̾here¬
dem ꝓprietas eo tempore quo
iꝰ fiuendi . legatano non estzqd̾
sicrduobus illis alcer dced¬
at puices temporũ plena ꝓpr¬
ietas engneq enim adscre

Expanded text:
bstituas, cui alternisannis legatus sit usfructus, plena sit apud heredem proprietas eo tempore, quo ius fruendi legatario non est. quod si ex duobus illis alter decedat, per vices temporum plena proprietas erit: neque enim adcre
Abbreviated transcription (Latin):
lpiamis. Nepeti pot̾ legacus
nsus f. amissus qualicumq
dubium ñ ẽ quin usus finc¬
cus ꝑeum acquificus retmñ¬
atur. ¶Rei mucatione int̾¬
ire usum fructũ. placet.

Expanded text:
m Repeti potest legatus usus fructus amissus qualicumquedubium non est, quin usus fructus per eum adquisitus retineatur. Rei mutatione interire usum fructum plac
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpria quisq tempora ñ cur¬
rente alto fiuctus incegros
mucio inc̾cesẜit quia plirra
fructus amissus ent quod
⁊ imuino legatano qui finctu
insinguus antris accepit defẽ¬
dendum ẽ. ut ꝯmemoratio tẽ¬
porimi repeticionis pocestate
habeat. ¶ cum singulis. fiucł
alternis anuis legatux. si con¬
sentiant inciundem anmmim
impedtuntur quo dñ idactũ¬
⁊ enii refeit duobus simł
alternis anui legetur quod si
milcra pͥmũamĩ pordere non
potitiñ magis quam siuni
legacũ fuisset. arͭ singuas alt¬
nis auntis. nara si concurre¬

Expanded text:
pria quisque tempora non concurrente altero fructus integri nutio intercesserit, quia plura fructus amissus erit: quod et in uno legatario, qui fructum in singulos annos accepit, defendendum est, ut commemoratio temporum repetitionis potestatem habeat. Cum singulis fructus alternis annis legatur, si consentiant in eundem annum, impediuntur, quod non id actuenim refert, duobus simul alternis annis legetur quod sane ultra primum annum procedere non poterit, non magis quam si uni legatus ita fuisset an singulis alternis annis: nam si concurr
Abbreviated transcription (Latin):
L. actresc̾e. ¶morte quo
amitti usum fructum. non
recipit dubicationem cumiꝰ
fruendi morte ertingatin sic¬
uti siquid alnud quod ꝑsoẽ¬

Expanded text:
l adcrescere. Morte quoque amitti usum fructum non recipit dubitationem, cum ius fruendi morte extinguatur, sicuti si quid aliud, quod pe
Abbreviated transcription (Latin):
irentur. Ds mandaci ñ actinos.
nenim sscepisscet manda cũ. cͦ. tͣ¬
s uolimtaci paruisse deniq
canuonis lezaços nbatos de
illo nec diutracͣndum fuit. fin¬

Expanded text:
irentur, eos mandati non acturos: non enim suscepisse mandatum, sed voluntati paruisse: denique cautionis legato liberatos. de illo nec diu tractandum fuit
Abbreviated transcription (Latin):
usum fiuctum piuiit qua con¬
stitucus ẽ iam at si instrigulo
annos.ulmenses.all dies leg¬
uatus fitis demum amritta¬
tur qui iam ꝓcessit.⁊ si forte ĩ
annos singulos legatus est.
illius dumtreat. in niuius
fructu amittetin et si in mens

Expanded text:
usum fructum peremit, qui iam constitutus est, ut si in singulos annos vel menses vel dies legatus sit, is demum amittitur, qui iam processit et, si forte in annos singulos legatus est, illius dumtaxat anni usus fructus amittetur et si in mens
Abbreviated transcription (Latin):
sĩa puco u̾iorem. nã et sr
tigiisq restituta usus fructus
extinguitur. ¶quadrige
um fructu. legͣto siuũ
exequis de cesp̃ it. an extingu¬
itur usus fructus. quentum.
ergo puto mulcũ int ẽẽ equo¬
rum an qua dr ige usus fruc¬
tus sit legatus. si equorum sỹ¬
ent in residuis. siorige nõ re¬
ẜmanebit quin qua driga
ẽẽ desinic. Paulus..
isialius anchiem legati ce¬
dentem substicutus sic.
fructus legatus sit testacor h¬
abicationem hic fecit. uł si
tab̾nã ⁊ cdietam fec̾it clicẽdũ
ẽusum fructum extinctum ẽe

Expanded text:
iam puto veriorem. nam et si t restituta, usus fructus extinguitur. Quadrigae usu fructu legato si ex equis decesserit, an extinguatur usus fructus quaeritur. ego puto multum interesse, equorum an quadrigae usus fructus sit legatus: nam si equorum, supererit in residuis, si quadrigae, non remanebit, quoniam quadriga esse desiit: Paulus isi alius ante diem legati cedentem substitutus sit. fructus legatus sit et testator habitationem hoc fecerit, vel si tabernae et diaetam fecerit, dicendum est usum
Abbreviated transcription (Latin):
hr̃de possessc̃e precia possi¬
det sz ut filius patris neg̃
tiptinet dabr. Iillud utiq
ñest metuẽdum. ne etiã
patris. a quo forte ex h̾rdatꝰ
ẽ teneatur hrdibus quasi
negocia brditana gessenit
Cumid ꝙ aministrauit:
ñfuit pat̾ne hrclitatis. nã

Expanded text:
pro possessore pretia possidet, sed ut filius patris negotipertinet, dabitur. illud enim utique non est metuendum, ne etiam patris, a quo forte exheredatus est, teneatur heredibus, quasi negotia hereditaria gesserit, cum id quod administrauit non fuerit pater
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓposuit pretor
eiquiad sesol¬
um hereclitatẽ
ptinere ꝯtẽctit ꝯsequẽs fu¬
it ⁊ ei ꝓponẽ qui partem he.
dicabit. licet trumam rẽ
possideas. siue ex parte patẽ.
possidas. ¶Quin in mosi
duo possrd̾ant hereditatẽ.

Expanded text:
posuit praetor ei qui ad se solum hereditatem pertinere contendit, consequens fuit et ei proponere qui partem heredicabit, licet tu unam rem possideas, siue ex parte, partem, possideas. Quin immo si duo possideant hereditatem
Abbreviated transcription (Latin):
aprimo. uł scłus a scło. S
neq. enim alt̃ pͥmi alter i¬
secũdi partem possideret. s
rrinuicẽ petẽ debebunt.
uti pãtes rerim cõsequãt᷑.
aut sicontrou̾siam.sͥ. nõ
faciunt bereditatis. famĩ¬
ne herciscuide expinopor
teb̾ eos. ¶ Siego exparte me
dicam heredem cobr̃s aũt
meus posid̾at rabereditat¬
em cum extͣneo. cum ñ płs
cohr̃s habet sua parte.utrũ
asolo extraneo:anũo acco¬
q̃ritiu ⁊̃ pegassus ferunt᷑
extimãe a solo extraneo pe-

Expanded text:
a primo uel secundus a secundo, sed neque enim alter primi, alter secundi partem possidet, sed inuicem petere debebunt, ut partes rerum consequantur: aut si controuersiam sibi non faciunt hereditatis, familiae herciscundae experiri eos oportebit. Si ego ex parte me dicam heredem, coheres autem meus possideat hereditatem cum extraneo, cum non plus coheres haberet sua parte, utrum a solo extraneo an uero et a coquaeritur. et Pegasus fertur existimasse a solo extraneo me
Abbreviated transcription (Latin):
est restitui equume. S in
ꝓpoĩto neq patris negocia
fuerunt. quiẽe desierat. nez¬
Que pat̾ne successionis q̃
fuẽat altius hrclitatis. or
sifilius iste patris suo hrs
mortẽ obient ille tractatꝰ¬

Expanded text:
e› restitui aequum est. sed in proposito neque patris negotia fuerunt, qui esse desierat, neque paternae successionis, quae fuerunt alterius hereditatis. quod si filius iste patri suo heresmortem obierit, ille tractat
Abbreviated transcription (Latin):
ceuola. Quistestamentum
faciebat ei quiusq adcertum
modum cape pocerat. legau¬
it licitam qua ititatẽ deinide
locutus est.ticio cencum do

Expanded text:
um. Qui testamentum faciebat ei qui usque ad certum modum capere potuerat legauit licitam quantitatem, deinde ita locutus est: 'Titio centum do
Abbreviated transcription (Latin):
nullam eum repetionem ha¬
bere. ¶ Sin autem is qui inde¬
uł pupillus. uł minor sit: uł
mulier. uł forte uir quidem
ꝑfecte etatis. s miles uł agri
culcor. ⁊ forensium reium ex¬
ꝑs. uł alias simplicitate gan¬

Expanded text:
nullam eum repetitionem habere. Sin autem is qui indeuel pupillus uel minor sit uel mulier uel forte uir quidem ‹per›fectae aetatis, sed miles uel agri cultor et forensium rerum expers uel alias simplicitate ga
Abbreviated transcription (Latin):
nce omnia ꝓbandum est qui¬
dint agentem⁊ debitorem ꝯ¬
uent ut pignora ypochece ñsit.
s ⁊ sihoc probet actor: illud ⁊¬
quoq ie impłe debet rempti¬
nere ad debitorem eo tempore
quo ꝯueiit pignore. aut cur
uoluntate ypotheca clata sit¬
um cauellacum fu̾it ncet p̾¬
sumptione debitor libatus ec̃
deben ostendit. recte debicor
res ita tempanda ẽ. ut si quã
isqui accepisse dr̃ rem. uł pecc¬
uniam indebitam hoc negau̾¬

Expanded text:
nte omnia probandum est, quod inter agentem et debitorem conuenit, ut pignori hypothecaeue sit: sed et si hoc probet actor, illud quoque implere debet rem pertinere ad debitorem eo tempore quo conuenit de pignore, aut cuius uoluntate hypotheca data situm cancellatum fuerit, licet praesumptione debitor liberatus esdeberi ostenderit, recte debitor res ita temperanda est, ut, si quidem is, qui accepisse dicitur rem uel pecuniam indebitam, hoc negau
Abbreviated transcription (Latin):
ennt in hec uba. ꝓbatione
que defiliis dantur nõ in
uxoribus misse allegaren¬
nullam uicem instrumẽ¬
torum optinere. discretum
est. ¶Mulier grauda repu¬
diata. filium ecrixa ab sen¬
cemanco. uc spurium inac¬
tis ꝓ fessa ẽ. quesicum ani
is inpotestate patris sit et i¬
matre intestate mortua in¬
ssu eius herecticatem matr¬
etamisfi

Expanded text:
nt in haec verba: "Probationes quae de filiis dantur, non in uxoribus missae allegarennonnullam vicem instrumentorum optinere decretum est". Mulier gravida repudiata, filium enixa, absente marito ut spurium in actis professa est. quaesitum est an is in potestate patris sit et matre intestata mortua iussu eius hereditatem matrAMISSI
Abbreviated transcription (Latin):
unam ⁊ sapientiam siqua
amatre suscepat. insimi m̃o
habii. sine ulla cantione
Item eidem cicõ iedcti ⁊ solui
uolo. de fubstancĩa. mea .c.¬

Expanded text:
unam et substantiam, si quam a matre susceperat, in sinu meo habui sine ulla cautione. item eidem Titio reddi et solui uolo de substantia mea c
Abbreviated transcription (Latin):
lendum esse ad ꝓbationes prã¬
das quidem peccuniam debi¬
tam accepit. et enim ab surdũ
c̃. qui abinicio negauit peccu¬
niam iuscepisse po quam firt
ꝯuictus eam accepisse. ꝓba¬
tionem non debiti abauersa¬
bitas fuisse solutas presirmo¬
tione uidelicet ꝓcoͣ ce. qui acc¬
epit. nemo cdubitat. Qui enĩ
soluit: numquam ita resupis¬
nus ẽ. ut falcie suas peccum¬
as iactet. ⁊ indebitas esfund.
⁊ maxime supẽ qui indebitas
dedisse.dicit. homo diligens ⁊
stictiosus pat̾ familias cunus
pionam incretibile ẽ. manqͦ¬

Expanded text:
endum esse ad probationes praestandas, quod pecuniam debitam accepit: per etenim a‹b›surdum est eum, qui ab initio negauit pecuniam suscepisse, postquam fuerit conuictus eam accepisse, probationem non debiti ab aduersabitas ei fuisse solutas, praesumptionem uidelicet pro eo esse qui accepit nemo dubitat: qui enim soluit numquam ita resupinus est, ut facile suas pecunias iactet et indebitas effundat, et maxime si ipse qui indebitas dedisse dicit homo diligens est et studiosus pater familias, cuius personam incredibile est in aliq
Abbreviated transcription (Latin):
cantio exposita ẽ. ꝯpelli debi¬
cum esse ostendere: quidem:
incautionem dechixit: isi
ip̃e specianter cautionem er¬
pofuit causas explan̾uit. ꝓ
quibus eandem rescriprit:
cunc enim stare eum o porcet
suc ꝯfessioni: nisi euidentis¬
simi s ꝓbatiomi bus in scͥp¬
heredibus ꝯpensare uellet cx
diu̾so autem allegaretur. nũ¬
quam io afratre quam cun
niric desideractum. cum uar¬

Expanded text:
cautio exposita est, compelli debicautio exposita est, compelli debitum esse ostendere, quod in cautionem deduxit, nisi ipse specialiter qui cautionem exposuit causas explanauit, pro quibus eandem conscripsit: tunc enim stare eum oportet suae confessioni, nisi euidentissimis probationibus in scripheredibus compensare uellet, ex diuerso autem allegaretur numquam id a fratre quamdiu uixit desideratum, cum uar
Abbreviated transcription (Latin):
peccunie solute debita. non
est. uł quidem abinitio qͥn¬
idem debicum fi̾rit. s ur solu¬
to debico pr ea ignarus itaz¬
item soluit. ul excepcione:
cucus errore euis e peccuma
dependit. ip̃m oninimodo ⁊¬
boc ostendere. quid. uł plus
debito ꝑsoluit. uł iam solucã
peccuniam penorem repetica
solucionera dependit. ui tutꝰ
exceptionem suam. nessciẽs
ꝓiecit peccumã Scd̃m gener¬
alem regutami ꝙae eo qui op
ponendos̾ ee. asfĩmant. uł. so¬
luisse indebita ꝯcendunc. hoc
ostendere crigit:Inombus
autem diuisionibus quas
p̾posuimus licentia ꝯcedenta
est. ei cushomis probationis
nncumbit. aduersano suo de
uentate rei niiurandum infe¬
rrepriusis ip̃o ꝓcatũnia iurã¬
te. ut iudex iiuramẽti fidem
secucus: ita suam sentẽtiam
possit formare. iure referende
religioms ei seruandois: hec
uͥ desolutione indebiti q̃ stoc̃.
sin autem caucio indebice
exposica ẽẽ dicatur. ⁊ iridi sc̃¬
te loquicur. tunc eum inꝙͣ

Expanded text:
ecuniae solutae debita non est, vel quod ab initio quidem debitum fuit, sed vel dissoluto debito postea ignarus iterum solvit vel exceptione tutus errore eius pecunias dependit: ipsum omnimodo hoc ostendere, quod vel plus debito persolvit vel iam solutam pecuniam per errorem repetita solutione dependit vel tutus exceptione suam nesciens proiecit pecuniam, secundum generalem reguadfirmant uel soluisse debita contendunt, haec ostendere exigit. In omnibus autem uisionibus quas praeposuimus licentia concedenda est ei, cui onus probationis incumbit, aduersario suo de rei ueritate iusiurandum rre, prius ipso pro calumnia iurante, ut iudex iuramenti fidem secutus ita suam sententiam possit formare, iure referendae religionis ei servando. Sed haec, ubi de solutione indebiti quaestio est. sin autem cautio indebite exposita esse dicatur et indiscrete loquitur, tunc eum, in quem
Abbreviated transcription (Latin):
lpianus Quociens oꝑe qͣͣ
alib̾co petũntur. ꝓbationes
etur uerum partib actoris
ñ lib̾cum fungi debere. set
eum qui se pacromuun esse
ꝯtendit. ¶Qui dolo clici fem̃
aliquid. licet in excep̾tioe
docẽ dolum ad missum ẽẽ¬
bet. ¶Interrogationis
i debere idest ei qui iniure
incrogatum cloeit respondi¬
sse se solum h̾rdem. esse. ur
cacirs se clicatur interroga¬
tus cquetancuindem enc
dicendum. imposicam pro¬
bationem non enĩqui acc
In exceptionibus dicẽdum
ẽ. re um partibus actoris
fungi oportere ip̃mq ic ce¬
ceptionem uł ud incention¬
em implere ut puta si pacti
conuenci exceptione uta¬
tur docere debet. pactum cõ¬
uectum factum essescum
quis ꝓmisisset uiditio sesi¬
stia rei publice cã ab finsset
dicat. ⁊ ob id non stecisse. ł
minus si steictur. mi ualicu¬
dinem sibu im pedimenco
funsse. uł tempestacem ꝓbare
eum id oportet. s si ꝓcurato¬
na quis excepcone ucatur.¬

Expanded text:
ionum Quotiens operae quasi a liberto petuntur, probationes etur, verum partibus actoris non libertum fungi debere, sed eum qui se patronum esse contendit. Qui dolo dicit factum aliquid, licet in exceptione, docere dolum admissum debet. Interrogationis i debere, id est ei, qui in iure interrogatum dixit respondisse se solum heredem esse. uel si tacuisse dicatur interrogatus, aeque tantundem erit dicendum impositam inprobatioIn exceptionibus dicendum est reum partibus actoris fungi oportere ipsumque exceptionem velut intentionem implere: ut puta si pacti conventi exceptione utatur, docere debet pactum conventum factum esse. Cum quis promisisset iudicio se sisti et rei publicae causa afuisse dicat et ob id non stetisse, vel minus sisteretur, vel valetudinem sibi impedimento fuisse vel tempestatem, probare eum id oportet. Sed et si procuratoria quis exceptione utatur
Abbreviated transcription (Latin):
enfus Don est necesse pupi¬
lo ꝓbare fidcussores ꝓtuto¬
re datos cum accipiebũtur a
idoneos ñ furisse nam pbratẽ
exigenda ẽ. Abbis quoniii.
officii fuit ꝓind̾e. ut pupill
ẽ incocticiltis pꝰ ea scͥptis reff¬
dit. anchuplicare legatum:
uolu̾it. an repete re⁊ oblicus
se intestam̃co legasse id fecit
abucroq ie crisgo ꝓbatio
cius rei exigenda ẽ. prima i¬
fronce equiuus indecur.ut
pericor ꝓbet. qd̾ intendit. sec
nimirmm ꝓbationes qued¬
am areo ergencur. Nam fic̃¬
ditum petam ille respondeat
solutam eẽ peccumam ip̃e. boc
ꝓbare cogendus esi hic igit᷑.
cum petitor uas senpturas
ostendit. ⁊ haberes posteriorẽ¬

Expanded text:
Non est necesse pupillo probare fideiussores pro tutore datos, cum accipiebantur, idoneos non fuisse: nam probatio exigenda est ab his, quorum officii fuit prouidere, ut pupillin codicillis postea scriptis: refert, duplicare legatum voluerit an repetere et oblitus se in testamento legasse id fecerit: ab utro ergo probatio eius rei exigenda est? prima fronte aequius videtur, ut petitor probet quod intendit: sed nimirum probationes quaedam a reo exiguntur: nam si creditum petam, ille respondeat solutam esse pecuniam, ipse hoc probare cogendus est. et hic igitur cum petitor duas scripturas ostendit, heres posteriore
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtrou̾siam mouetur. hoc ꝓ¬
bare debet quieum dicit liber¬
tum sinum. Quid enim intẽ
sirum simm̃ quis an lib̾cũ
ꝯcencͤnc. si quis ance m fid¬
ucia ferat in gemritatis sue.
ultro inse suscipiat ꝓbatio¬
nes ad hoc is señciã fera pin
g̾iuite facietem hoc est ig¬
morem ei gen ꝓbandi se in¬
geninim ⁊ sententiã scd̃m se
dandam. cum nulla cͦxtio

Expanded text:
trouersiam mouet, hoc probare debet qui eum dicit libertum suum: quid enim interest, seruum suum quis an libertum contendat? si quis autem fiducia ingenuitatis suae ultro in se suscipiat probationes ad hoc, ut sententiam ferat pro ingenuitate facientem, hoc est, ingmorem ei geri probandi se ingenuum et sententiam secundum se dandam, cum nulla captio
Abbreviated transcription (Latin):
quasi ermandacode fumcti
fidei comissa soluit cantio¬
tiom̃ acccpi. quͣ po ea cogn¬
ito ¶ filius fr̃is corum non
fuiss. querebant᷑. an cum
eo de sereditate fr̃s po ssint
ꝓpt̾cmissam manum ab nõu
cis qi filio agere. mocle sa¬
cinus.R. cautionem exsol¬
uci fidei comissi stacum eiꝰ
qui ꝓban pot̾ afr acribusɨ
de fucti filius. morcui

Expanded text:
cti fideicommissa soluit, cautionem accepit: qui postea cognito, quod filius fratris eorum non fuisset, quaerebant, an cum eo de hereditate fratris possint, propter emissam manum ab eis quasi filio, agere. Modestinus respondit cautione exsoluti fideicom missi statum eius, qui probari potest a fratribus defuncti
Abbreviated transcription (Latin):
atroms manifeste doc̾e raa.
debet libeitum in fraudem:
suam aliquid decdisse. ut pa¬
rtem eius quodͥ fraudem da¬
tum esset posset aduocare:
fuge deffecit suin questioni
creclendum ẽ insecrum int̾¬

Expanded text:
atronum manifeste docere debere libertum in fraudem suam aliquid dedisse, ut partem eius quod in fraudem datum esset posset auocare. 7fugae deficit, serui quaestioni credendum est: in se enim int
Abbreviated transcription (Latin):
xlicõ delata dicacur. decoq
nuc pecitur. sium malea.i
gestum esse ꝯtendatur. eum
implere ꝓbationes oporter¬
hominem in rapiunc. ⁊ in
uinculis habint. is inligni¬
uo primum lis orcinaretur
inlib̾catem fui̾sse

Expanded text:
condicio delata dicatur de eo quod nunc petitur, siue in alea gestum esse contendatur, eum implere probationes oportehominem ui rapuerit, in uinculis habuerit, is indigniuo primum lis ordinaretur in libertate fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
cesaris possunt fi.s. sia fudo
petantur alimenteta. Sec̃¬
i transigi potit Sicũ lis
sactum aũ delite fuus tnͣs¬
actio ualere inꝯsulto pre¬
toraion pot̾. neccͥcum uem¬
atur or̾o fingiemim utes
pot̾unt ut tnsactio citrap̾¬
toris fiat auctoritatẽ ¶Sieid
alimenta⁊ preterea segat¬
um presentidie datums
sit.⁊ traĩsactum sit citra p̾¬
toris autoritatemad qd
prius inlegatum ꝙd pres¬
sentidie datum est  sr̃¬
fluum in alimentariam
caͣmi Siquis dealimen¬
tis tñ segit sine pretoris

Expanded text:
eri possunt: scilicet si a fisco petantur alimenta. secui transigi poterit.Si cum lis nsactum autem de lite fuisset: transactio ualere inconsulto praetore non potest, ne circumueniatur oratio. fingi enim lites poterunt, ut transactio etiam citra praetoris fiat auctoritatem.Si eidem alimenta et praeterea legatum praesenti die datum sit, et transactum fuerit citra praetoris auctoritatem: id quod prius in legatum quod praesenti die datum est, superfluum in alimentariam causam.Si quis de alimentis transegerit sine praetoris
Abbreviated transcription (Latin):
tussorem dissoluta. Situ
ip̃e fideiussor ꝯdepnatus¬
⁊ transegit et ñtñsactio nõ
ꝑimit rem iudicatam tñ¬
inco quod datum est re¬
leuanrem iudicatamop¬
ret. usq adco autem qd¬

Expanded text:
iussorem dissoluta. si tamen ipse fideiussor condemnatus transegit, etsi transactio non peremit rem iudicatam, tamen eo quod datum est relevari rem iudicatam oportet. Vsque adeo autem q
Abbreviated transcription (Latin):
aquiliana stipulatione
int̾posirit. ñtã paciscitur
ꝙ̃ decipitur. Ei qui ndũ
cetus ad seq̃rel am cc̃ p̾ris
testam̃tum ꝑtinem dealuis
causis cumadu̾sanis pac¬
tum int̾positum nocebit

Expanded text:
Aquiliana stipulatione interposuit, non tam paciscitur quam decipitur. Ei qui, nondum certus ad se querellam contra patris testamentum pertinere, de aliis causis cum adversariis pachis interpositum pact
Abbreviated transcription (Latin):
Ost rem iudicatametiam
siprouocatio ñ sit int̾põita.
t̃isinegetur iudicatum
ẽs uł ignoratri potest ani
causetur de co solo secogitas
se prima p̾te testamentiac
ñ etiam quod post̾iore leg¬
cilli proferuntur ñ inꝓpbe
michi clicturus indetur
de eo dum taxat secogitas¬
se quod illanmm quas tũc¬

Expanded text:
ost rem iudicatam etiam si prouocatio non est interposita, tamen si negetur iudicatum esse uel ignorari potest an causetur de ‹e›o solo ‹se› cogitasse, quod prima parte testamenti ac non etiam quod posteriore legcilli proferuntur, non improbe mihi dicturus uidetur de eo d‹u›mtaxat se cogitasse, quo‹d› illarum tabu
Abbreviated transcription (Latin):
intcipi ꝑ trasactioem pãli¬
cħ autemint̾est utrum
lib̾tim fint quib alim¬
enta relicta sunt. aut in¬
gemusatis locupletes aut
minus Tult igitur oro
ap̃ pretorem de istis mo¬
urrimprimis de cã trans¬
actionis deiñde modo t̾tio
deꝑsona tñsigentium. I
cã sit tñsigendum. sinecã
domicilium. alibialimẽ¬
tirius hãt ant sidestinet
orum aut si ca aliq̃ urge¬
at presentis pecume aut
si apłib ca alimenta yelic¬
ta sunt ⁊ minutatĩin sin¬
sgulos conuenire difficile
er sitaur fialiq̃ alia causa
fuit ur płes solent accid̾e
que pretorem suadeant ⁊¬

Expanded text:
intercipiintercipi autem interest, utrum libertini sint quibus alimenta relicta sunt an ingenui, satis locupletes an minus. Uult igitur oratio apud praetorem de istis quaeri: in primis de causa transactionis, dein de modo, tertio de persona transigentium. In causa sit transigendi: sine causa domicilium heres, alibi alimentarius habeat: aut si destinet orum: aut si causa aliqua urgueat praesentis pecuniae: aut si a pluribus ei alimenta relicta sint et minutatim singulos conuenire difficile ei sit: aut si qua alia causa fuit, ut plures solent incidere, quae praetori suadeant
Abbreviated transcription (Latin):
licta. uł abeo cui mortis
cã donata funt relicta. s ⁊
si ꝯditiomis  in plenile grã
relicta sunt ahuc idemdi¬
cemus. Plane dealimtis
sn sessingłos. sũ indies.sũ
mannos fuint relicta or̃o
locum ħt. s si ñ fu̾int ꝓpet¬
uo relicta s usos ad annos
certos.adem est Sintegra
legata.ut ex usuris eius se
alat ⁊ moritis tp̃r pecumas
restituat ñ cessabit or̃o. lic
ninannos singulos id ui¬
certa fu̾it relicta titio. uł re
sita ut alimenta inde seio
prestarentur.mag̾ est ut ɨ¬
transige titius possit. nec
tñsactionemor oinprob¬
at que idcnco ut quis re¬
presentatam pecumam
quis cit᷑ autoritatem p̾t¬
oris tnͣseg̾it ut ioquod r
piingulos annos erat ez
relictum mox sequeretur
ꝑsingulos men ses aut
ses ei relictum fuat mox¬
ꝯseqũretur: ꝑsingilos
siconsumato anno ut
accipet mminicio annicõ¬
sequatur⁊ puto eam trã¬
sactioem quia meliorem
ꝯditioem suam alim̃tar¬
ius tali fnsactiõe facit.
Noluit emmorõ alimta¬

Expanded text:
uel ab eo, cui mortis causa donata sunt, relicta. sed et si condicionis implendae gratia relicta sunt, adhuc idem dicemus. plane de alimentmenses singulos siue in dies siue in annos fuerint relicta, oratio locum habet. sed et si non fuerint perpetuo relicta, sed usque ad annos certos, idem est. Si integra legata, ut ex usuris eius se alat et mortis tempore pecunias restituat: non cessabit oratio, licet non in annos singulos uicerta quantitas rels ita, ut inde alimenta Seio praestentur: magis est ut transigere Titius possit, nec transactionem oratio improbat, quae idcirco fit, ut quis repraesentatam pecuniamis auctoritatem transegerit, ut quod per singulos annos erat ei relictum, consequeretur per singulos menses? aut ses ei relictum erat, consequeretur per singulos quod consummato anno ut acciperet, initio anni consequatur? et puto eam transactionem ualere, quia meliorem condicionem suam alimentarius tali transactione facit: noluit enim oratio alime
Abbreviated transcription (Latin):
locupletior fc̾s sit ca solu¬
nõe in io qd̾ fẽs sit locuple¬
tior couissimum erit in
eumdan repetitioem. Nõ
enimin deb exalicnodãp¬
no ẽẽ locuplex¶S ii annnqm¬
os singulos certa qntrtas
dicus alimentorum incc
sic fu̾it relctus cdico tnͣsac¬
coem citra pretorem fcam¬
lĩ ncc̃a sunt fuint relictã:
no po t̾it de hus transig̾e.
a ei relinquantur. si tiita
sñ pretore tñseg̾it ut in in¬
cem corum numinum qͦt¬
annis.uł quot mensibus

Expanded text:
locupletior factus sit ea solutione: in quod factus sit locupletior aequissimum erit in eum dari repetitionem: nec enim debet ex alieno damno esse locuples. Si in annos singulos certa quantitadicus alimentorum vice sit relictus, dico transactionem citra praetorem faecessaria sunt, fuerint relicta: non poterit de his transigere, a ei relinquantur. si tamen ita sine praetore transegerit, ut in uicem eorum nummum quotannis uel quotmensibus
Abbreviated transcription (Latin):
fides tnsactionis existimã.
Modus. aũt proetate eius ⁊
as cum puero. al cum iuy¬
ene ał cum sene tñsigi pa¬
lamest. Constat enmnal¬
imenta cum uitafimiri.i
frugiurte hii funt quia¬
las sufficere sibi posũt.
an sequioris quide alim¬
tis pendeant. In ꝑsonaeiꝰ
aquo alimenta relicta
b sit facultatib et cuiꝰ
propositrcuius q opim¬
oms. tunc apparebit mĩ¬
quid cucumuenire uelit
eum cum quo tͣnsigit. ⁊¬
Qui transigit de alimtis.
ñuidebitur. n deb̾itatioe.
n de uestiano transegasse:
eum diuus marcus etiã¬
specialiter de istis transigi¬

Expanded text:
fides transactionis aestimabitur. modus autem pro aetate eius, as cum puero, alias cum iuuene, alias cum sene transigi palam est: constat enim alimenta cum uita finiri.Sfrugi uitae hi sint, qui alias sufficere sibi possint, an sequioris, qui de alimentis pendeant. in persona eius, a quo alimenta relicta quibus sunt facultatibus, cuius propositi, cuius opinionis. tunc enim apparebit, numquid circumuenire uelit eum, cum quo transigit.Qui transigit de alimentis, non uidebitur neque de habitatione neque de uestiario transegisse, cum diuus Marcus specialiter
Abbreviated transcription (Latin):
is hereditatis qͣm ut̾q in
itransacc̃onem exp̾sserit
stipulatio quidem subici
sol s cofultius est hinc pͥ¬
enalem quo stipulation

Expanded text:
 hereditatis, quam uterque in transactione expresserit,stipulatio subici solet. sed consultius est huic poenalem quoque stipulation
Abbreviated transcription (Latin):
necc̃e etiam debĩtatione.
uł cet̾is inuitus tñsĩg̾e.⁊
Pot̾ igitur. uł de omnib
simił.uł de quibodam fa¬
ce transactioẽm de calcia¬
rio quoq alarbitrio pre¬
toris transigend̾ est.Siu¬
nipłib ue fundus ad al¬
imeta fu̾it relictus uelin¬
tqz eum distrahe necesse
est pretoremde distracti¬
one eius ⁊ tramactiõe ar¬
bitrar. S fipłib fundus

Expanded text:
tione uel ceteris inuitus transigere: poterit igitur uel de omnibus simul uel de quibusdam facere transactionem.De calciario quoque arbitrio praetoris transigendum est.Si uni pluribusue fundus ad alimenta fuerit relictus uelintque eum distrahere: necesse est praetorem de distractione eius et transactione arbitrari. sed si pluribus fundus
Abbreviated transcription (Latin):
tamenrem uicticatamut
datum est proficiatꝰ alim¬
taita ut siouid amplius
excausa alimentorumd̾¬
beri pot̾ id prestetur qd̾ i
licta erant facile transiges¬
nt contenti modico pres¬
entidiuus marcus oroñ
insenatu recitata efficrt.
ne aliter alim̃torum tñs¬
actio rata ẽẽt ꝙ̃ nautore
ħ or̃o ꝑtinet ad almenta
que testamento. ul cocli¬
allis fu̾int relicta. Sũ i
testam̃toum fcĩs. su abin

Expanded text:
tamen rem iudicatam, ut datum est proficiat ad alimenta: ita ut, si quid amplius ex causa alimentorum deberi potest, id praestetur, quod licta erant, facile transigerent contenti modico praesenti: diuus Marcus oratione in senatu recitata effecit, ne aliter alimentorum transactio rata esset, quam si auctore Haec oratio pertinet ad alimenta, quae testamento uel codicillis fuerint relicta siue ad testamentum factis
Abbreviated transcription (Latin):
nam mutauit ut qd̾apł¬
ribus erat accepturus ab
uno acciꝑet.uł alium pro
alio debitorem accipet. B
omnia hñt disceptation¬
em pretoris ⁊ proutilita
⁊ ita sit transactum sine
pretore. ut ħ̾itatio preste¬
tur. ualet transactio. Qͥa
cuerit certam qñtita tẽ
a pornone ad ministrate
tutele sue egerat et tñse¬
g̾at Adu̾sus cosõ tutores
ex ꝑ sona fũs sui cuibr̃s
cenitant agens p̾scripti¬
onefc̃e tñsacc̃onis ñ sub

Expanded text:
mmutauit, ut quod a pluribus erat accepturus, ab uno acciperet: uel alium pro alio debitorem acceperit: haec omnia habent disceptationem praetoris et pro utilitatita sit transactum sine praetore, ut habitatio praestetur, ualet transactio, quiacuerit certam quantitatem a portione administratae tutelae suae egerat et transegerat, aduersus eosdem tutores ex persona fratris sui, cui heres extiterat, agens praescriptione factae tra
Abbreviated transcription (Latin):
ad alienam iniunam ref¬
fidei comissum facta c̾et.⁊
postea cocdicilli reptisunt.i
missi causa consequi debe¬
at Rdi debere. Debitorcu¬
ius pignus crelitor disteͣ
to septirum ẽẽ hrdem appa¬
ruit. que situm est siagat
pignoratitia debitor cum
septitioanis utipossit erc¬
eptone transacconis fcc̾
cum meuio qui hr̃s eo tp̃r
ñ fuit possit ꝙseptitius
pecunam q̃ meino ut hr

Expanded text:
ad alienam iniuriam reffideicommissum facta esset et postea codicilli reperti sunt: mmissi causa consequi debeat. respondit debere.Debitor, cuius pignus creditor distraxto Septicium heredem esse apparuit. quaesitum est, si agat pigneraticia debitor cum Septicio, an is uti possit exceptione transactionis factae cum Maeuio, qui heres eo tempore non fuerit: possitque Septicius pecuniam, quae
Abbreviated transcription (Latin):
namꝙͣ sicẽ placituin fec̾it
rato mañte pacto scipulã¬
tirecte promisat p̾stare co
rimandatis acconibus
cum debitore brditanodi¬
tatem qui ignorabat uẽ¬
ditam ee hrclitatem tñse er¬
git. Gi eptor hrditatis hoci

Expanded text:
am, si contra placitum fecerit rato manente pacto, stipulanti recte promiserat, praestare cogri mandatis actionibus cum debitore hereditario, qui ignorabat venditam esse hereditatem, transegit: si emptor hereditatis hoc
Abbreviated transcription (Latin):
Ransactum acciꝑe quis
pot̾ ñ solum siaquiliañ
stipulatio fuerit sub se¬
cuta. s si pactum couẽtũ
fuerit factum. S ceu.
nondubium est ñledi nꝰ
ect̾orum. quare trans¬
actõe queint̾ h̾rdem.¬

Expanded text:
actum accipere quis potest non solum, si Aquiliana stipulatio fuerit subiecta, sed et si pactum conventum fuerit factum. Scaevolanon dubium est non laedi ius ceterorum. quare transactione, quae inter heredem
Abbreviated transcription (Latin):
un aquilĩna stipulatio
interponitur q̃ cx ꝯsensu
retoitur lites dequibñ
est cogitatum in suo sta¬
tu retinentur. lbłatem
enim capciosam interp̾¬
tatio prudentũ fregit.

Expanded text:
um Aquiliana stipulatio interponitur, quae ex consensu redditur, lites, de quibus non est cogitatum, in suo statu retinentur. liberalitatem enim captiosam interpretatio prudentium fregit. 6
Abbreviated transcription (Latin):
lanam scipulationem¬
nes precedentes obliga¬
tiones noua ⁊ perimut.i
ip̃aq pimitim ꝑ accepti¬
lationemi hoc rure utim.
ãdeoq etiamlegata sub
Coditione relicta inaqui

Expanded text:
ana stipulatio omnes praecedentes obligationes nouat et peremit ipsaque peremitur per acceptilationem: et hoc iure utimur. ideoque etiam legata sub condicione relicta in sti
Abbreviated transcription (Latin):
er̃ apretor datur autem et alia
facilltas reout ñ malit referat
tu̾iurandum. Et si is ꝯuipet it
condicõm inis nrandi. ci.¬
qui detulit. Sr nec ius iuran¬
dum decalumpnia ĩcfferẽti
deferturquia nonẽ ferndus
actorsicondicõ ꝙͣ semaper ip̃e
detulit decalumpia ueli̾t s:⁊
nrti Non autem consonãs ẽ
pomnia referri. ius iurand̃ tale
quale defertur forsitan exdiu̾¬
sitate rerum. ꝑsonanimc uibo¬
dam energencibus cue uarie¬
tatem inducunt:Iocie siqͥd
tałe ĩcidit offõ iudiẽ concepcõ
huius moi̾uins iurandi.
t̾mietur. Cum resꝑ nsiurã¬
dum dimissa sit.uidex iuran¬
tem absolua. referẽcem audu.
etsi actorurrt condempnet
erm iolentem iumro reum
reum. P Aulus .i.

Expanded text:
erit a praetore. Datur autem et alia facultas reo, ut, si malit, referat iusiurandum: et si is qui petet condicione iurisiurandi qui detulit: sed nec iusiurandum de calumnia referenti defertur, quia non est ferendus actor, si condicionis quam ipse detulit de calumnia velit sibi r autem consonans est per omnia referri iusiurandum quale defertur, forsitan ex diuersitate rerum uel personarum quibusdam emergentibus, quae uarietatem inducunt: ideoque si quid tale inciderit, officio iudicis conceptio huiuscemodi iurisiurandi terminetur. Cum res in iusiuradum demissa sit, iudex iurantem absoluit: referentem audiet et, si actor iuret, condemnet reum: nolentem iurare reum reum. 35 Paulus li
Abbreviated transcription (Latin):
uel menses figulos relictũ.
uł si hĩcatio legetur morte
quidem legatarii lezatum
inc̾idit cipitis dimimici¬
uidelicet quiatale legatum

Expanded text:
el menses singulos relictum, vel si habitatio legetur, morte quidem legatarii legatum intercidit, capitis deminutividelicet quia tale legatum
Abbreviated transcription (Latin):
aulus Capitis diminuci¬
onis tria funt genera maxi¬
ma mectiamiminiatria emĩ¬
ra funt que hẽmꝰ lib̾tatem.
citatem:⁊ familiam Igit̾
cum hec omnia amnictimnꝰ
hoc est. lib̾tate m cirritatem.
et familiam. maximam esse
capitis timinutiomem.
C um uero antictimus ciuil¬
tatem lib̾catem retinemus.
mediam ẽẽ capitis dimimi¬
tas retinctur. familia tr̃̃m
utatur minnimam ẽẽ capi¬
tis dimimucionem consta

Expanded text:
iminutionis tria genera sunt: maxima, media, minima. Tria enim sunt quę habemus: libertatem, ciuitatem, familiam. Igitur quum hęc omnia amittimus, hoc est et libertatem et ciuitatem et familiam, maximam esse capitis diminutionem; quum uero amittimus ciuitatem et libertatem retinemus, mediam esse capitis diminutas retinetur, familia tantum mutatur, minimam esse capitis diminutionem consta
Abbreviated transcription (Latin):
cõ aduersus dñm danta est.
ũt mł. scribic⁊ nisi in solidũ
defendacur. ꝑmictendum
micti.I tem cum cuicas ani̾.¬
ulsa est. nulla resticitucionis
equicas est aduersus eumi
qui ꝯmristis bonis ⁊̃ curitate
ralem prestationem habere
incelliguntur palam est capi¬

Expanded text:
m danda est, ut Iulianus scribit et nisi in solidum defendatur, permittendum mitti. Item cum ciuitas amissa est, nulla restitutionis aequitas est aduersus eum, qui amissis bonis et ciuitate ralem prestationem habere intelliguntur, palam es
Abbreviated transcription (Latin):
Miffione ciuitaceiz dimin¬
agnis int̾dictione. Quide
um mimose conferuntz
et hus quossenatus hostez
miccant Glunc respiciẽdu̾¬
nutone peanget primo de
ea capitis dimumicione q̃
salua ciuitate acciditip̃qͣm
publica iura nõ incaciOst¬
atnam mañe mazrãtum.
uel senatorema nidicemc̾tũẽ¬
lpiamis. Nam et cet̾a offi¬
cia que publica sunt. ⁊deo
ideo nõ fumuntur capiris
enim dimumicio priuata
hominis ⁊ familie eius iur
a non ciuicatis amictir

Expanded text:
missione fit capitis diminignis interdictione. Qui deum numero se conferunt, sed et hi quos senatus hostes mittant. Nunc respiciendunutione pereant: et primo de ea capitis deminutione, quae salua ciuitate accidit, per quam publica iura non interuerti constat: nam manere magistratum uel senatorem uel iudicem cem.Nam et cetera officia quae publica sunt, in eo non finiuntur: capitis enim minutio priuata hominis et familiae eius iura, non ciuitatis amittit.
Abbreviated transcription (Latin):
cum hiis po capitis dimm¬
micione danda est acco et
qudem n arrogatus fit n¬
ullus labor est: Nam pin¬
dem obligabitur ut filiꝰ
fa¶Nemo delicti exuicur
Quis capite mimicus sic¬
Ei qui debitorem suum
arrogauit non restirurit
iuns fiat ¶oc iudi cium
ppetuum etiam ⁊ in hrde̾
⁊ p̾rdib datur. Palus.¬
ids hrrogatum patrem
secuntur. placet capi teꝰ¬
minuicum in aliena pote an
cet̾is ꝑsonis capitis dimi¬
mcio manifeste accidit. ꝑ¬
cumemanciparnemo po¬
ssit nifific in ymaginani¬
am ẜuilem cãm deductus
umititur quia ẜuile cap̃s
nullum ius htĩdeo nec

Expanded text:
s post capitis deminutionem, danda est actio: et quidem si adrogatus sit, nullus labor: nam perinde obligabitur ut filius familias.Nemo delictis exuitur, quamuis capite minutus sit.Ei, qui debitorem suum adrogauit, non restituitur iuris fiat.Hoc iudicium perpetuum est et in heredes et heredibus datur. i adrogatum parentem sequuntur placet minui caput, cum in aliena potestatceteris personis capitis minutio manifesto accidit, cum emancipari nemo possit nisi in imaginariam seruilem causam deductus: umittitur, quia seruile caput nullum
Abbreviated transcription (Latin):
pitis diminuciones que sa¬
lua curitate ꝯtingunc. Eet̃¬
insiũ amissione ciuitatis.
esiue lib̾catis amissione cõ¬
Itringat capitis diminucio:
cessabic edictum nõ possu¬
Ent hii pe nicus ꝯuenin. da¬
uicur plane accõ ineos ad qͦ¬
ait pretorquique ue post¬
ca ꝙ̃ quid cum hiis actum.
cctum ue sit capice dimin¬
ncicliminute ue ẽe dicẽtur.

Expanded text:
nes, quae salua ciuitate contingunt. ceterum siue amissione ciuitatis siue libertatis amissione contingat capitis deminutio, cessabit edictum ‹n›eque possunt hi penitus conueniri: dabitur plane actio in eos, ad qAit praetor: 'Qui quaeue, posteaquam quid ‹c›um his actum contractumue sit, capit‹e› deminuti deminutae esse dicentur,
Abbreviated transcription (Latin):
aucem legibꝰ ⁊ bereditates.
uc ꝑsone nacurałr defignẽ¬
grictur. ut eoce deferunt b̃ro¬
itatem senatus confutiiẽt
lmatriet filio ¶Ininianimĩ
etiar acconim ex denicto i¬
uemientium obligationes:
cum capite ambulant ¶S i
lib̾tate adempta capitis cti¬
minucio sub secuta sitmil¬
li restõm adũsus suum locu
erit. quia nec pretoria iuns¬
dictione ĩta ẜrrus obligatur

Expanded text:
utem legibus et hereditates ut personae naturaliter designentur: ut ecce deferunt hereditatem senatus consulta matri et filio. Iniuriarum et actionum ex delicto venientium obligationes cum capite ambulant. Si libertate adempta capitis deminutio subsecuta sit, nulli restitutioni adversus servum locus est, quia nec praetoria iurisd
Abbreviated transcription (Latin):
dit. n nupsit. an eandem rep¬
etere possit quesitum est. Di¬
em eẽ possorem quam ratioe
fortassis aliꝙ secium. Rnde
non habituram mulierem
conlicioẽm. S ⁊ reor recte de¬
fendi ñ tamtupem cãm inꝓp¬
oñitoꝙͣ nlłam fuisse cum pect¬
una quic daretur indotem

Expanded text:
nupsit: an eandem repetere possit, quaesitum est. diem esse possessorem: quam rationem fortassis aliquem secutum renon habituram mulierem condictionem: sed recte defendi non turpem causam in proposito quam nullam fuisse, cum pecunia quae daretur in dotem
Abbreviated transcription (Latin):
promissit. cãtam̃ secuta ñ est:
dice̾dim ẽ condicõi locum for¬
e.¶iue abinitio siñcausa pro¬
missum est. siue fuit cã promi¬
ttendi que finita ẽ uł secuta
non ẽdicẽdumẽ conditioni
locum fore. ¶ Constat iddemũ
posse condici alicui. illqudnoner
iusta cã adeum pucrrit. uł re¬
dit ad ñ iustam cãm.¬
uandacondurxit.deinde amis¬
sis biis domino precium exl¬
ocato conuentus prestiterit p¬
osteaq dominus inuenit.i
uestim̃ca. qua accõe deb̾at con¬
sequi precium ꝙ deditaait cas¬
fius eum nonsolum excond¬
ucto agere potest. u̾m condicẽ
domino posse ego puto excon¬
ducto õim̾o eum br̃e acc̃dem
ad autem ⁊ condicẽ possitꝰ que¬
sicum est quia indebitum de

Expanded text:
promisit, causa tamen secuta non est, dicendum est condictionem locum habere. Siue ab initio sine causa promissum est, siue fuit causa promittendi quae finit‹a› est uel secuta non est, dicendum est condictioni locum fore. Constat id demum posse condici alicui, quod uel non ex iusta causa ad eum peruenit uel redit ad non iustam cauuanda conduxerit, deinde amissis eis domino pretium ex locato conuentus praestiterit posteaque dominus inuenerit uestimenta, qua actione debeat consequi pretium quod dedit? et ait Cassius eum non solum ex conducto agere, uerum condicere domino posse: ego puto ex conducto omnimodo eum habere actionem: an autem et condicere possit, quaesitum est, quia non indebitum de