comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
scoꝵ exerceret. nec ullomod
daret suo corpori requiẽ. ind
nuditate. frigore. siti. & mults
tribulationibus seipsum mace¬
rans. Uitã nimirũ cupiebat simn¬
risuã ubi comã capitis abscidt
& arma militie & pompã scłi d¬
reuersus ad supra scriptũ castñ
gandauũ. aduenerabilẽ iurũ
florbertũ abbatẽ. quẽ almus
pontifex amandus ibidẽ confu¬
tuit suꝑ gregẽ clericor. recto¬
rem petut eum sibimet hum¬
lit̃. cellulã in qua familiarit
suis de prȩcaretur largiri. Ut
uero pius pat monasterii audi¬
uit eius petitionẽ. cũ gaudio
eã suscepit. Et iuxta praecep¬

Expanded text:
 exerceret nec ullo modo daret suo corpori requiem, inaediis, nuditate, frigore, siti et multis tribulationibus se ipsum macerans. Vitam nimirum cupiebat finiri suam, ubi comam capitis abscidit et arma militiae et pompam saeculi dreversus ad suprascriptum castrum Gandavum ad venerabilem virum Florbertum abbatem, quem almus pontifex Amandus ibidem constituit super gregem clericorum rectorem, petiit eum sibimet humiliter cellulam, in qua familiaritesuis deprecaretur largiri. Ut vero pius pater monasterii audivit eius petitionem, cum gaudio eam suscepit et eiusdem fra
Abbreviated transcription (Latin):
Etominis qui reliquerit domos. aut
agros. aut patrẽ. aut matrẽ. fr̃s
uut sorores. filios aut filias. propt̃
nomen meũ. centuplũ accipi&.
& uitã aeternã possidebit. Itẽ dicit¬

Expanded text:
Et omnis qui reliquerit domos aut agros, patrem aut matrem, fratres aut sorores, filios aut filias propter nomen meum, centuplum accipiet et vitam aeternam possidebit. Et
Abbreviated transcription (Latin):
pangens nunc modulos castitatis
nunc modulos temperantię sobri¬
etatis carmen. intrgritatis dulce
dinẽ. quȩ retro sunt obliuiscens.¬
& adea quȩ inante sunt se exten

Expanded text:
pangens nunc modulos castitatis, nunc modulos temperantiae, sobrietatis carmen, integritatis dupangens nunc modulos castitatis, nunc modulos temperantiae, sobrietatis carmen, integritatis dulce
Abbreviated transcription (Latin):
agimus tibi ihũ xp̃e fili dĩ uiui
qui exaudisti uoces clamantiũ
adtẽ. & reddisti nobis pastorẽ
animarũ. simulq corporum pl¬
curatorẽ.¬

Expanded text:
agimus tibi, Iesu Christe, fili Dei vivi, qui exaudisti voces clamantium ad te et reddedisti nobis pastorem animarum simulque corporum procuratore
Abbreviated transcription (Latin):
debat obsequiũ. ut nisi quis funda¬
A inxp̃o haberet. mentẽ procul
dubio despectui ducer& talia uel
coequalibus prębere. qualia is iugi¬
ter luridis & despicabilibus exhiꝰ¬
beret. Deniq omm episcopali põ¬
pa post posita. populorũ agminȩ
contempto. principũ frequentia.
sprrta. famulantiũ obsequiis relictis.
pauperũ semꝑ captiuorumq delec¬

Expanded text:
debat obsequium, ut nisi quis fundadebat obsequium, ut nisi quis fundatam in Christo haberet mentem, procul dubio despectui duceret talia vel coaequalibus praebere, qualia is jugiter luridis ac seniis et despicabilibus exhibebat. Denique omni episcopali pompa postposita, populorum agmine contempto, clericorum frequentia spreta, famulantium obsequiis relictis, pauperum semper captivorumque delec
Abbreviated transcription (Latin):
spe longanimis. incolloquio sapiens. i
consilio prudens. incorrigendo urhe¬
mens. indiligendo ardens. in aduersis
patiens. inpericulis fortis. indisciplinis
mansuctus. melemosinis largus. nistu¬
dus assiduus. nietu mortis sollicitus.
intimore dĩ eximius. in religione
magnificus. in exequiis deuotus. in
miscđia gloriosus. indisciplina stren¬
nuus. excellenti ingemo prȩditus.
iustitia insignis. scurritate terribilis.
Adgratũ promptus. adignoscendum
paratus. Humilitate summus. hospita¬
litate prȩcipuus. Nutritor gregis pus¬
simus. pastor eccłe prouidus: Dispen¬
sitor fidelis. moderator insignis. De¬
lictum propriũ cauens. alienũ ut suũ
lugrns. Plebi monita prębeus. xp̃iq
prȩcepta docens. Proteruos non ar¬
mis. sed pacientia uincens. superbos
xp̃i iugo suauissimo subdens. Semꝑ
eñĩ in obsequiis. pauperũ indiligen¬
tia peregriorũ. infatigabilit̾ per¬
durabat. Atq ita eis suum inpen¬

Expanded text:
spe longanimis, in colloquio sapiens, in spe longanimis, in colloquio sapiens, in consilio prudens, in corrigendo vehemens, in diligendo ardens, in adversis patiens, in periculis fortis, in disciplinis mansuetus, in eleemosynis largus, in studiis assiduus, metu mortis sollicitus, in timore Dei eximius, in religione magnificus, in exsequiis devotus, in misericordia gloriosus, in disciplina strenuus, excellenti ingenio praeditus, justitia insignis, severitate terribilis, ad gratiam promptus, ad ignoscendum paratus, humilitate summus, hospitalitate praecipuus, nutritor gregis piissimus; pastor Ecclesiae providus, dispensator fidelis, moderator insignis, delictum proprium cavens, alienum ut suum lugens, plebi monita praebens, Christique praecepta docens, protervos non armis sed patientia vincens, superbos Christi jugo suavissimo subdens: semper enim in obsequiis pauperum, in diligentia peregrinorum infatigabiliter perdurabat, atque ita eis suum impen
Abbreviated transcription (Latin):
digne ualeat explicare. o. Ait
quis tanta uerborũ copia iustruet
existat. uel quȩ oratio tante assui¬
entie ubertate exundans. quę
cuncta eius bona ut decet qut¬
at prosequi. o Idem semꝑ robi¬
tus aduirtutis instantiã se̾ exeris
constantissime mincepto perse¬
incorde hummilitas. eadẽ innuba
grauitas. Eandẽ pauperibus en¬
rã. eandẽ ut prius sollicitudnt̃
gerebat. Eadẽ dilectio fratri¬
na. eadẽ mentis constantia. eidẽ
permanebat. nisi quod episcopl¬
lis ambitio quȩ cȩteris pompe
fomentũ sub ministrare solet
ei plus studiu abiectionis exhi¬
buit. Etunde alii ad tempus
dentur at colli. inde is amplius
studuit humiliari. Erat itaq xp̃o sẽ¬
oes subiectus. & deuotione armatus.
octria prccipuus. pontificio dignus.
Sumilis ihonore recusando. subditus m
siscipiendo. Exul spontaneus. fide ple¬
nuisimus. Obȩdiens indĩ pręceptis. cre¬
dilus in promissis. Pcregre locuples.
mndustria solers. In opere docilis. in

Expanded text:
digne valeat explicare; aut quis tanta verborum copia instructus existat; vel quae oratio tantae affluentiae ubertate exundans, quae cuncta ejus bona, ut decet, queat prosequi? Idem semper robustus ad virtutis instantiam se exercens, constantissime in coepto prin corde humilitas, eadem in vultu gravitas erat, eamdem pauperibus curam, eamdem ut prius sollicitudinem gerebat, eadem dilectio fraterna, eadem mentis constantia eidem permanebat, nisi quod episcopalis ambitio, quae caeteris pompae fomentum subministrare solet, ei plus studium abjectionis exhibuit, et unde alii ad tempus videntur extolli, inde his amplius studuit humiliari. Erat itaque Christo semper subjectus, et devotione armatus, doctrina praecipuus, pontificio dignus, humilis in honore recusando, subditus in suscipiendo, exsul spontaneus, fide plenissimus, obediens in Dei praeceptis, credulus in promissis, peregre locuples, in industria solers, in opere docilis, in
Abbreviated transcription (Latin):
in homine. sp̃s sc̃s in columba
totaq trinitas simul manifest
declarata est. Sine dubio ȩtũ
beato uiro bauoni. ipsa trintis
angłm inspetiȩ columbȩ osten¬
dit. quia ipse eandẽ trinitatt
intrinsecus fixam incorde gen¬
bat. Certus sine dubio. quia nes
mors neq uita. neq ulla crrat¬
ra posset eũ separare adilectio¬
nedĩ. quã habebat inxp̃o. Sed
ut tanti uiri praecedentiũ mem¬
torũ opinio longe lateq cribis¬
cer&. quia sicut ciuitas in monte
posita. latere non potuit : qua¬
dã die suꝑse uexillũ sẽe crucis
decelo descendisse uidit. ut
tanto ei fides deremunerationt
augeretur: quanto magis ac
magis cȩlestibus obtutibus dign
for&. & tanto securior aperir&
pulsanti dño ostiũ. quanto
cognouiss& inditia sibi certa
fuisse ostensa. Sed uir dñi ninl
dubitans. nihil hesitans. cuis
in effabili gaudio dissolui

Expanded text:
in homine, Spiritus sanctus in columba in homine, Spiritus sanctus in columba totaque Trinitas simul manifeste declarata est; sine dubio etiam beato viro 3avoni ipsa Trinitas angelum in specie columbae ostendit, quia ipse eandem Trinitatem intrinsecus fixam in corde gerebat, certus sine dubio, quia neque mors neque vita neque ulla creatura posset eum separare a dilectione quam habebat in Christo. 13. Sed ut tanti viri praecedentium meritorum opinio longe lateque crebresceret, qui sicut civitas in monte posita latere non potuit, quadam die super se vexillum sanctae crucis de caelo descendisse vidit, ut tanto ei fides de remuneratione augeretur, quanto magis ac magis caelestibus optutibus dignus foret; et tanto securior aperiret pulsanti Domino ostium, quanto cognovisset indicia sibi certa fuisse a Domino ostensa. Sed vir Domini nihil dubitans, nihil hesitans, cum ineffabili gaudio dissolvi
Abbreviated transcription (Latin):
tum. in desinent̃ faciens. manũ
inaratro posita non retraxit. ne¬
q retro respexit. quia recoͬluit
abeatissimo amando hunc euan
nis eius die. indisinent uir dñi
ad luinus inconfessionedĩ per¬
durauit. Cum uero sepaululiui
sopori dediss&. angłm dñi in
spetie columbae suꝑ seuenientẽ
conspracit. Quẽ hoc uisu per¬
territũ. statim diuinae consola¬
tionis gritia refou&. atq to¬
tã cellulã in qua ibidẽ uirdĩ
erat maestimabilis suauitatis.
flagrantia repl&. ut palã da¬
retur intellegi. angłm lucis.
acsuauitatis illuc aduriisse N
in merito ei angłs lucis inspe
columbae ostenditur: quia sin¬
plicitatẽ columbȩ gerebat m
corde. lic& astutiã serpents
non descrer& incogitationibis
Liqu& enim quia suo redeinpo¬
& humani generis ad fiuenta
iordanis sp̃s sc̃s inspeciȩ colin
demonstratꝰ est. ubi paterna
uox auditur suꝑ filiũ suum
dilectũ. in quo ei bene conpla¬
cuit. Ubi & pat̃ inuoce. filu

Expanded text:
tum indesinenter faciens, manum tum indesinenter faciens, manum in aratro positam non retraxit neque retro respexit, quia recoluit a beatissimo Amando hunc euangnis eius die, indesinenter vir Domini Allowinus in confessione Dei perduravit. Cum vero se paululum sopori dedisset, angelum Domini in specie columbae super se venientem conspexit. Quem hoc visu perterritum statim divinae consolationis gratia refovet, atque totam cellulam, in qua idem vir Dei erat, inestimabilis suavitatis fraglantia replet, ut palam daretur intelligi angelum lucis et suavitatis illuc advenisse. Nec inmerito ei angelus lucis in specie columbae ostenditur, quia simplicitatem columbae gerebat in corde, licet astutiam serpentis non desereret in temptationibus. Liquet enim, quia super redemptorem humani generis ad fluenta Iordanis Spiritus sanctus in specie columbae demonstratus est, ubi paterna vox auditur super Filium suum dilectum, in quo ei bene complacuit, ubi et Pater in voce, Filius
Abbreviated transcription (Latin):
sister&. ipsũ humeris portabat.
Sed antiquꝰs hostis humani gene¬
ris inimicus. qui humanũ genus
temptare non desinit. maximȩq
contra electos ium suae nequitiȩ
exerc&: quia quantũ illos profi¬
cere cernit: tanto deterius inui¬
diȩ facibus accenditur: prae¬
dictũ uirũ dñi ex eadẽ cella.
moliebatur eicere. diuersis minis
ac nefandis imaginibus eandẽ cel¬
lã repleri simulabat. Pestiarũ eñi
uolucrũ & serpentiũ diuerso gene¬
re gestiebat ei formidinẽ ingere¬
re: ut saltẽ ita egrederetur. Sed
fortissimus irdñi adhleta. quan¬
to sibi antiquũ hostẽ attentius
uidit insistere: tanto fortius con¬
tra eũ agonẽ suscipiens. cotidie
certare non desut. Aturro malig¬
ni sp̃s nihil suarũ industriã pro¬
fecisse cernentes confusi recessert̃.
audentes euanuerunt. Tunc prae¬
fatus uirdñi magnas omnipoten¬
tidõ gratias referens. non hoc
siis uiribus deputauit: sed imiscđię

Expanded text:
sisteret, ipsum humeris portabat. 11. sisteret, ipsum humeris portabat. 11. Sed antiquus hostis humani generis inimicus, qui humanum genus temptare non desinit maximeque contra electos vim nequitiae suae exercet, quia quantum illos proficere cernit, tanto deterius invidiae facibus accenditur, praedictum virum Dei ex eadem cella moliebatur eicere diversis minis ac nefandis imaginibus, quibus eandem cellam replere simulabat. Bestiarum enim, volucrum et serpentium diverso genere gestiebat ei formidinem ingerere, ut saltem ita egrederetur. Sed fortissimus Domini athleta quanto sibi antiquum hostem adtentius vidit insistere, tanto fortius contra eum agonem suscipiens, cotidie certare non desinit. At vero maligni spiritus nihil suam industriam profecisse cernentes confusi recesserunt, audentes, evanuerunt. Tunc praefatus vir Domini magnas omnipotenti Domino gratias referens, non hoc suis viribus deputavit, sed Domini mis
Abbreviated transcription (Latin):
lictum suꝑ habundauit. & gratia.
Etiterũ. Huistis aliquando tenebra.
one austeritatẽ atq mȩdiã libent̃
sustinuit. Naminhac retrusione
oboedientię normã non reliquit.
sed abbatẽ sibi praelatũ magnope¬
re poposcit utita eũ retruder&
suꝑ pauimentũ. ut siquando ad
omnipotentis dĩ laudes dicendas
adsister&. dextra leuaq pauimen¬
ti itacircum septus for&. nedecli¬
nandi facultatẽ mnullã partẽ ha¬
brr&. Sed diebus ac noctibus
quasi magone sus pensus. addm̃¬
ad orar& ad ethera tendens &
alta suspiria trahens. Quod &
factum est. Tum uirdm̃ magis ac
magis ingemescens: iamq cęles¬
tẽ patriã anhelans ministro sibi
parenti praecepit. ut lapidẽ sibi
adferr&. Atille iussionẽ implens.
detulit laterẽ grandẽ Cui uir
Tandemq lapidẽ inuentũ. qui
uix duqꝵ. manibiis uebi poterat
detulitiuro dĩ. Quẽ uirdĩ gau¬
dio magno repletus suscepit. &¬
dum ad laudes dĩ dicendas ad¬

Expanded text:
lictum, superhabundet et gratia; lictum, superhabundet et gratia; et iterum: Fuistis aliquando tenebrae,  austeritatem atque inediam libenter sustinuit. Nec in hac afflictione obedientiae normam reliquit, sed abbatem sibi praelatum magnopere poposcit, ut ita eum retruderet super pavimentum, ut si quando ad omnipotentis Dei laudes dicendas assisteret, dextra levaque pavimento ita circumseptus foret, ne declinandi facultatem in nullam partem haberet, sed diebus ac noctibus quasi in agone suspensus ad Deum oraret, ad ethera tendens et alta suspiria trahens. Quod et factum est. Tum vir Domini magis ac magis ingemiscens iamque caelestem patriam anhelans, ministro sibi parenti praecepit, ut lapidem sibi afferret. At ille iussionem implens, detulit laterem grandem. Cui virTandemque lapidem inventum, qui vix duorum manibus vehi poterat, detulit viro Dei. Quem vir Dei gaudio magno repletus suscepit, et dum ad laudes Dei dicendas as
Abbreviated transcription (Latin):
si mołe sarcine ante oculos mentis
ponere consueuerat. Qui dñi famu¬
lus tot uirtutibus plenus. non se¬
met ipsũ ex altabat intumescens.
sed magis ac magis humiliabatur.
hordeacio pane tantũ cinere mixto
contentus. atq potu aquę quã
admensurã bibebat. Ita uero quat¬
tuor fere mensibus in hac austeri¬
tate dõ militans. sycerã & uiũ
nullomodo gustauit. Ibidẽ cilitio
tectus & cinere. iuxta morẽ pro¬
phetae inneruo pedẽ suũ posue¬
rat. Stratum quoq eius erat nuda
humus. in quo parumꝑ perdiẽ qui¬
esceresolebat. Uilissimũ autẽ cili¬
tiũ suꝑ stratũ eius expansũ erat
cinis desuꝑ aspersus. & capiti illius
lapis subpositus cum dormiret.
Sic ergo sua menbra dampnauerat:
quȩ olim seculi delectatio inqui¬
nauit. Magis autẽ od oramenta
uirtutũ dõ laudabilĩt offerre
studuit. post conuersionẽ. quã
insius tabescere iniquitatibus.
memorans prȩceptoꝵr. apostoli
qui dixit. Ubi habundauit de¬

Expanded text:
si molem sarcinae ante oculos mentis si molem sarcinae ante oculos mentis ponere consueverat. Qui Domini famulus tot virtutibus plenus non semet ipsum exaltabat intumescens; sed magis ac magis humiliabatur, hordeacio tantum, cinere mixto, contentus pane atque potu aquae, quam ad mensuram bibebat. Ita vero quattuor fere mensibus in hac austeritate Deo militans, siceram et vinum nullo modo gustavit; ibidem cilicio tectus et cinere, iuxta morem prophetae in nervo pedem suum posuerat; stratum quoque eius erat nuda humus, in quo parumper diem requiescere solebat. Vilissimum autem cilicium super stratum ipsius expansum erat, cinis desuper aspersus et capiti illius lapis subpositus, cum dormiret. Sic ergo sua membra dampnaverat, quae olim saeculi delectatio inquinavit. Magis autem odoramenta virtutum Deo laudabiliter offerre studuit post conversionem, quam in suis tabescere iniquitatibus, memorans praeceptum apostoli, qui dixit: Ubi habundavit de
Abbreviated transcription (Latin):
uerit. Tunc demũ ad eũ coner¬
sus. eiusq genibus prouolutus
in quit. Ego eñi te uictũ loris
uenundaui. quȩso nememiners
iniuriae quã tibił in rogaui. Ats
praecẽ quã postulo nedigneris
abnuere. Rogo ut propt̃ scelis
inte comiissũ. corpus meũ fl¬
geͥlis cedas. caputq meũ mot
latronũ decalues. & me uincti
pedibus ac manibus. ut dignus
sum incustodĩa trudas. Forsie
enim diuina pietas. sed hȩc fec¬
ris ueniã mihi prȩstabit. Tuis
memoratus uir pedib sc̃ibauos
prouolutus. dicit se hoc nullomodo.
udere facere in dominũ suum.
dur dñi uterat eloquentissimus.
quindoq illi persuasit facere quȩ
poposcerat. Diu ergo tandẽ cius¬
indxeit scilicet manus uiri dĩ & caput
cotondit. lignoq pedes strindit.
ac custodic illũ publicȩ mancipa¬
ut. Ubiusq in proximũ exitus dĩẽ
un dñi retrusus. uinctis pedibus
perstitit. diebus ac noctibus flere
non desinens. actus scłi. quos qua¬

Expanded text:
verit. Tunc demum ad eum conververit. Tunc demum ad eum conversus eiusque genibus provolutus, inquit: 'Ego enim te vinctum loris venumdavi; queso, ne memineris iniuriae quam tibi inrogavi atque precem quam postulo ne digneris abnuere. Rogo, ut propter scelus in te commissum corpus meum flagellis cedas caputque meum more latronum decalves et me vinctum pedibus ac manibus, ut dignus sum, in custodiam trudas. Forsitan enim divina pietas, si hoc feceris, veniam mihi praestabit'. Tunc memoratus vir pedibus sancti Bavonis provolutus, dicit se hoc nullo modo audere in dominum suum. Sed vir Domini, ut erat eloquentissimus, quandoque illum persuasit facere quae poposcerat. Diu ergo Vinxit scilicet manus viri Dei et caput totondit lignoque pedes strinxit ac custodiae illum publicae mancipavit; ibi usque in proximum exitus diem vir Domini retrusus, vinctis pedibus, perstitit, diebus ac noctibus flere non desinens actus saeculi, quos qua
Abbreviated transcription (Latin):
Pinguissima eñi gratia humilitatis
feruorẽ in omnibus in flam¬
mabat caritatis. ut  oleũ
lumen habundare facit. Om̃s
ergo suas pro xp̃o erogauit possa¬
ones. non dampni gratia sed eo
lucri adinuentione. Quia ill
numquã deficit. qui bono eaen¬
plo proficit. & cuius humilita
multorũ superbiã confundit.
Uiraut̃ dm̃ adloinus cęlesti desd¬
rio affiatus magis ac magis e
in dĩ famulatu crescebat. Etit
dicã. non panis inȩdia. indeban
ei satis. ad fligi: sed quantonugs
proficiebat in bonitate. tanto to
amplius sesimul lamentis. reim
uigiliis. & orationibus ad fligeba
Iugit quoq lacrimarũ munda¬
one. faciẽ rigabat. ut uerbum
ueritatis consummar& dicentis
Beati qui lugent. qm̃ ipsi consoli¬
buntur. Quadã deniq die pro¬
spexit quendã uirũ ad se uen¬
entẽ regressum drexilio. que
olym sub scłi habitu degens
urnidauerat. Quo uiso in nu¬
meris se lamentis tradidit. eo
quod in eo tantũ scelus perpetri¬

Expanded text:
Pinguissima enim gratia humilitatis Pinguissima enim gratia humilitatis fervorem in omnibus inflammat karitatis, ut oleum lumen habundare facit. Omnes ergo suas pro Christo erogavit possessiones non damni gratia, sed etiam lucri adinventione: quia ille numquam deficit, qui bono exemplo proficit, et cuius humilitas multorum superbiam confundit. Vir autem Domini Allowinus caelesti desiderio afflatus. magis ac magis cotidie in Dei famulatu crescebat, et, ut ita dicam, non panis inedia satis videbatur ei affligi, sed quanto magis proficiebat in bonitate, tanto etiam amplius se simul lamentis, ieiuniis, vigiliis et orationibus affligebat. Iugi quoque lacrimarum inundatione faciem rigabat, ut verbum veritatis consummaret dicentis: Beati qui lugent, quoniam ipsi consolabuntur. 9. Quadam namque die prospexit quendam virum ad se venientem regressum de exilio, quem olim sub saeculari habitu degens venumdaverat. Quo viso, innumeris se lamentis tradidit, eo quod in eo tantum scelus perpetra
Abbreviated transcription (Latin):
tua misođia exultemus. & intua
completa. quasi post horarũ spatiu
trium mortuus ille iubente dõ
animã recepit quã exalauerat.¬
& sanus effectus stetit super
pedes suos. ac post permulta cur
ricula annorũ uixit in columis.
Hȩc itaq tanta mniracula indĩ mi¬
lite ad mirando km̃i. satagamꝰ
in hoc agone praesentis uite illi¬
us exempla sequi. ut & iã cũ eo
mereamur adõ cum electis illius
aeterna gaudia percipere incęlis.
Nihil inhac uita praesenti consola¬
tionis scłi honorisq querere de¬
bemus. sed gaudere abiectione
paupertatis. Non solũ abioere
facultates huius mundi. sed etĩa
decordibus scłi uoluptatrs eradi¬
care. Ad memoriã &iã redeat
quod uir dm̃ bauo pro nomine
xp̃i multas facultates amisit
quatenus in cęlesti regno centu¬
płũ reciperẽt. insuꝑ & uitã xter¬
nã: cuius prȩtibus mortiũi dñs
suscitauit. Quanti adẽũ uenert̃
tantis sua munera commendauit.

Expanded text:
tua misericordia exultemus et in tuatua misericordia exultemus et in tuacompleta quasi post horarum spatium trium mortuus ille, iubente Deo, animam recepit, quam exalaverat, et sanus effectus stetit supra pedes suos ac post per multa annorum curricula vixit incolomis. 8. Haec itaque tanta miracula in Dei milite admirando, karissimi, satagamus in hoc agone praesentis vitae illum sequi, ut etiam cum eo mereamur a Deo cum electis illius aeterna gaudia percipere in caelis. Nihil in hac vita praesenti consolationis saeculi honorisque querere debemus, sed gaudere abiectione paupertatis, non solum abicere facultates mundi huius, sed etiam de cordibus saeculi voluptates eradicare. Ad memoriam etiam redeat, quod vir Domini Bavo pro nomine Christi multas facultates dimisit, quatinus in caelesti regno centuplum reciperet, insuper et vitam aeternam; cuius precibus mortuum Dominus suscitavit. Quanti ad eum venerunt, tantis sua commendavit munera.
Abbreviated transcription (Latin):
moratũ castrũ gandauũ ut
tumularetur illic sicut mos est
mortuos sepelire. Uidens urro
ingemuit dolore nimio cum
lacrimis sibi pectus tundens.
ac reputans sibi culpã eoquod
accepiss& mortẽ in labore suo.
ad cellulã suã ipsius defuncti
cum fletu magno his uerbis dñi
cas peccatores. & reis non tantu
penã relaxas sed donas & prȩmia.
fragilitati i eęhȩc adiumenta
concede. &e ffectũ cęleste benig¬
nus inspira miserationũ
tuarũ ut inueniar auxilio tuo
sc̃o adiutus. Qui lazarũ qua¬
triduanũ fetidũ demonumento
suscitasti. prosit nobis indignis
miscđia tua. ut hi qui intua pie¬
tate confidunt citius exaudian¬
tur largitate donorũ tuorũ
reno ua spm gratiae tuae
saluta. Drẽ suꝑ istud corpꝰ
defuncti famuli tui reddens
tor generis humam. qui cum filio
tuo aeterna caritate regnas. ut
tue mysterio curationis efficiaris
honorandus ab omnibus seruis
tuis. Pandasq pręsentiã tuã. ut in

Expanded text:
moratum castrum Gandavum, ut moratum castrum Gandavum, ut tumularetur illic, sicut mos est mortuos sepelire. Videns eum ingemuit dolore nimio; cum lacrimis sibi pectus tundens ac reputans sibi culpam, eo quod accepisset mortem in labore suo, ad cellulam suam ipsius corpus decum fletu magno his verbis Domini cas peccatores, et reis non tantum poenam relaxas, sed donas et praemia, fragilitati meae haec adiumenta concede et effectum caeleste benignus inspira miserationum tuarum, ut inveniar auxilio tuo sancto adiutus; qui Lazarum quatriduanum faetidum de monumento suscitasti, prosit nobis indignis misericordia tua, ut hii qui in tua pietate confidunt citius exaudiantur largitate donorum tuorum. Renova spiritum gratiae tuae salutarem super istud corpus defuncti famuli tui, reddens tor generis humani, qui cum filio tuo aeterna caritate regnas. Ut tuae mysterio curationis efficiaris honorandus ab omnibus servis tuis pandasque praesentiam tuam, ut in
Abbreviated transcription (Latin):
rii adobȩdientiã sunt directi.
ut cellã uiri dĩ bauonis constru¬
erent. Laborare igitur cȩpert̃
manibus. & acdificiũ fabricare.
raedicti uero abbatis forberti
homines cũ uehiculis cymentũ
ministrarent. exipsis quidã no¬
mine adinus suꝑ plaustrũ unũ
sedit. quẽ egressi deuico canes
circum dederunt accȩperunt ei¬
insistere fortit̃. Hic aut̃ captus
laqueis diaboli repletusq inui¬
dia uirũ dĩ bauonẽ non erubuit
blasphemare. Sed omni bestia
cruantior diabolus in omnibus
confusus. nihil quidem ei nocitu¬
ris siuirũ dĩ non blasphemar&.
anto eum inpugnare studuit
subiectũ sibi. quanto ipsũ per¬
spexit ad famulatũ pristinũ re¬
disse. Uidens eñ cruentus idola
sua intemplũ dĩ mutari frenders
rugiensq quȩ siuit quẽ deuora¬
r&. Ammalia itaq cũ urhiculo
suꝑ hominẽ prędictũ proiecit
qui oppręssus hoc pondere exa
iam mortuũ. cum fletu corpus
eius in naui deduxerunt ad me¬

Expanded text:
rii ad obedientiam sunt egressi, rii ad obedientiam sunt egressi, ut cellam viri Dei Bavonis construerent. Laborare igitur ceperunt manibus et aedificium fabricare. Praedicti vero abbatis Florberti homines cum vehiculo cymentum ministrarent, ex ipsis quidam nomine Attinus super plaustrum unum sedit, quem egressi de vico canes circumdederunt et ceperunt insistere fortiter. Hic autem captus laqueis diaboli repletusque est invidia, virum Dei Bavonem non erubuit blasphemare; sed omni bestia cruentior diabolus in omnibus confusus, nihil quidem ei nociturus, si virum Dei non blasphemaret, tanto eum impugnare studuit subiectum sibi, quanto ipsum perspexit ad famulatum pristinum redisse. Videns enim cruentus idola sua in Dei templa mutari, frendens rugiensque quesivit quem devoraret. Animalia itaque cum vehiculo super hominem praedictum proiecit; qui oppressus hoc pondere exaliam mortuum, cum fletu corpus eius in navi deduxerunt ad me
Abbreviated transcription (Latin):
iuniori reuelatũ fuisset quod
placitũ eẽt omnipotenti. cĩ
omni auiditate cordis suscips¬
ret. & compleret id quod scrs¬
tũ est. Om̃ia fac cũ consilio.
& post factũ non pęnitebis. Igs
petitione ad lomi audita fras
narraute monasterii abbad
animo gratanti sus ceperins ã
Sicq quam petut abeis cellulã. largi¬
qite dõ impetrauit. Inqua retrusus.
ampus & indefessis praccibus muo¬
uerite & inurnetis. pulsate &ape¬
necur uobis. Omnis enim qui prcit
accipit & qui quȩrit niuemi. &
pulsanti aperietur. Iste uir dĩ non
aurũ uel argentũ seu gemiinas
prȩtiosas. siue ornamenta huius
scłi quȩ siuit. quas post conuersi¬
onẽ pronihilo reputauit. Sed
dĩ cęli ardor eũ erexit. inuigiliis.
& pauperũ elemosinis supra quã
scribi possit. In ad flictione igitur
corporis posicus tot cęlestia in¬
strumenta animo exercebat.
quot miscđia altissimi eius cordi
ingerebat. Dieuero quadã huiꝰ
temporis fratres ipsius monaste¬

Expanded text:
iuniori revelatum fuisset, quod placitum esset omnipotenti, cum omni aviditate cordis susciperet et compleret id quod scriptum est: Omnia fac cum consilio, et post factum non paenitebis. Igitur, petitione Allowini audita, fratres, narrante monasterii abbate, animo gratanti susceperunt eam, sicque quam petiit ab eis cellulam, largiente Deo, impetravit. In qua retrusus Deum piis et indefessis precibus invoQuerite et invenietis, pulsate et aperietur vobis; omnis enim qui petit accipit, et qui querit invenit, et pulsanti aperietur. Iste autem vir Dei non aurum vel argentum seu gemmas pretiosas sive ornamenta huius saeculi quesivit, quas post conversionem pro nihilo reputavit, sed Dei zeli ardor eum erexit in vigiliis, t pauperum elemosinis, supra quam scribi possit. In afflictione igitur corporis positus tot caelestia instrumenta animo exercebat, quot misericordia altissimi eius animo ingerebat. 7. Die quadam huius temporis fratres ipsius monaste
Abbreviated transcription (Latin):
plurima ranarũ murmura religio¬
sacerdotẽ dĩ praecepisse e nt
conticesserent ac reuerentiã sacrȩ
deferrent. orationi tunc subito
cnrcũ fusos strepitus quieuisse.
naturã ignorabant. homiũ tantã
esse immodestiã. ut pleriq deferre
nesciant mentiũ religiomi. quod
deferunt auriũ uoluptati. His atq¬

Expanded text:
plurima ranarum murmura religiosacerdotem Dei praecepisse ut conticescerent, ac reverentiam sacrae deferrent orationi; tunc subito circumfusos strepitus quievisse. naturam ignorat: hominum tanta est immodestia, ut plerique deferre nesciant mentium religioni, quod deferunt aurium voluptati? CA
Abbreviated transcription (Latin):
quis uel raro arripere. sed uix aut
difficile perpetuo tenere. Hic urro
quod semel proposuit. perpetuo re¬
tinuit. Quod dõ primũ uouit. nul¬
lis mundi negotus obligauit. Quod
in principio arripuit. ad finẽ usque

Expanded text:
quis vel raro arripere, sed vix aut difficile perpetuo tenere; hic vero quod semel proposuit, perpetuo retinuit; quod primum Deo vovit, nullis mundi negotiis obligavit; quod in principio arripuit, ad finem usque
Abbreviated transcription (Latin):
nobis & uobis apłi dĩ uiui. o In in¬
gressu ur̃c flaminis exurimur. Sta¬
bat autem inuna atde templi ab
oriente quadriga fusilis exauro.
in qua radians sol exauro fusl
consistebat. In alia autẽ ardesi¬
bat luna fusilis exargento ha¬
beas quadrigã boumꝰ fusilem
similit̃ exargento. Corperum¬

Expanded text:
nobis et vobis, apostoli Dei vivi? in ingressu vestro flammis exurimur. » In una aede templi ab oriente quadriga equorum fusilis ex auro stabat, in qua radietas solis aeque fusilis consistebat. In alia vero aede luna stabat fusilis ex argento, habens bigam boum fusilem similiter ex argento. P
Abbreviated transcription (Latin):
octogenoꝵ pedum.: ita ut octies oeꝰ¬
tõgenorũ pedũ ndmerus numera¬
retur pergyrum. In altũ autẽ: pedũ
centũ uiginti. Omnia exquadratis
marmoreis signaticis exstruxit.
Camerã uero lãminis affixit: in me¬
dio autẽ octogeni. sarcofagum ex
argento puro instituit. Per tres aut
annos fabricã incessant᷑ instruxit.
& consumans eã die natalis eorũdẽ

Expanded text:
octogenum pedum; ita ut octies octogenum pedum numerus numeraretur per gyrum, in altum autem pedum centum viginti. Omnia ex quadratis marmoribus et synmaticis exstruxit, cameras vero laminis aureis affixit. In medio autem octogono sarcophagum ex argento puro instituit. Per quatuor annos fabricam incessanter exercuit, et consummans eam die natalis eorum,
Abbreviated transcription (Latin):
& menbra. inearũ corpora non possit
dominari peccatum: atq sub tua gr̃a
uiuere cupientibus. nihil sibi defensor
malorũ & inimicus bonorũ dehisua
ualeat uindicare. Omnẽn & iam con

Expanded text:
et membra in ejus corpore et animo non possit dominari peccatum, atque sub tua gratia vivere cupienti nihil sibi defensor malorum et inimicus bonorum, de hoc evaleat vendicare. Omnem etiam gen
Abbreviated transcription (Latin):
actatẽ. non sexũ reprobas. non ullã
conditione̾ gratiȩ tuȩ ducis indig¬
& redemptor: tũ has famulas tuas
quas exnumero gregis bonus pas¬
tor eligere. atq ad conseruandã
coronadamq perp&ue uirginita¬
tis castimonia.
dignatus es: tuę protectionis scuto

Expanded text:
um reprobas, nullam conditionem gratia tua ducis indigt redemptor, tu hanc famulam tuam, quam ex omni numero gregis bonus pastor elegere ad conservandam coronam perpetuae virginitatis et castitatis digna
Abbreviated transcription (Latin):
assererent. animã hominis parte dĩ ha¬
bere dicerent: corporis uero figmentũ
adõ malofactũ. Etidõ contrariis sibi¬
m& diuersisq substantiis. in quib la¬
quibus exultat anima. corpus afflgit᷑¬

Expanded text:
ae animam hominis partem Dei habere dixit, corporis vero figmentum a Deo malo factum, et ideo contrariis sibimet diversisque substantiis carnem laquibus exsultat anima, c
Abbreviated transcription (Latin):
certa. caritate sincera: ut prȩparatis
animis ad continentia. uirtus tanta
prȩstetur quȩ super& diaboli uni¬
uersa sigmenta: atq contempnen¬
tes presentia. futura sectentur. Ieui¬
nia aepulis carnalibus prȩferant. & lec¬

Expanded text:
ncera, ut praeparato animo, ad continentiam virtus tanta praestetur, quae superet diaboli universa figmenta, atque contemnendo praesentia futura sectetur. Jejunia epulis carnalibus praeferat, et lec
Abbreviated transcription (Latin):
uincias xthiopia dicentes. Uente
ad ciuitatẽ. & uidete dm̃ ineffigie
hominis latitantẽ. Cumq ueniss&
omnis multitudo cũ cęreis. cum
lampadibus. cũ tẏmiamate. cũ diuer
misit aduos. ut relicto errore si¬

Expanded text:
vincias misit, dicentes: « Venite ad civitatem, et videte Dominum in effigie hominis latentem. » Cumque venisset omnis multitudo cum cereis et lampadibus, cum thymiamate et diversmisit ad vos, ut errore
Abbreviated transcription (Latin):
apłs euacuaret. Illi eñi ido uulirerabant
quos poterans: ut uulnerati ipsos inuoca¬
rent. Quiq idõ curari putabantur: qm̃
alesione cessabant. Matheus autem apłs
xp̃i non solum hos curabat. quos illi lede¬
haNt: sed & iã om̃s qui ad eum affereban¬
tur infirmitatibus diuersis obsessos. Pra¬

Expanded text:
i evacuaret. Illi enim ideo vulnerabant quos poterant, ut vulnerati ipsos rogarent; quique ideo curare putabantur, quoniam a laesione cessabant. Matthaeus autem apostolus Christi non solum hos curabat quos illi laedebant, sed etiam omnes, qui ad eum afferebantur infirmitatibus diversis obsessi sa
Abbreviated transcription (Latin):
ti fratrẽ ieum ut relinqueret dñ¬
suum. tuo uero creder&: ita rgo
faciam te relinquere dm̃ tuumꝰ
dõ meo. poteris me ad sacrificun¬
tuos cominuã. & tu crede dio¬

Expanded text:
ti fratrem meum deum suum relinquere tuoque credere, ita ego faciam te relinquere deum tuum deo meo, poteris me ad sacrifictuos comminuam et tunc
Abbreviated transcription (Latin):
sis habuistis: deferte milii uirgas
rectas insingulis fascibus. Quod cũ
uersae sunt in aurum. Ite dixs¬
ris Deferte mihi lapides iminut
alitore maris. Quod cũ fecroris

Expanded text:
idistis, deferte michi uirgas in singulis fascibus». Quas cum utate sunt in aurum. Itemque dixit: «Deferte michi lapides minimos de litore maris». Quos allatos
Abbreviated transcription (Latin):
uus &religatus catenis igneis strictꝰ¬
neq loqui: exilla hora qua illuc
sus est. Dicunt ei. Etquis est iste
Amicus est dĩ ommpotentis. Et idõ
numina que colunt in dieuacu&.
nobis signa eius. ut possimus inueni¬
pillo nigro capitis & crispo. caro
candida. oculi grandes. nares ae¬
quales & directe : aures co opertȩ
crine capitis. barba prolixa. habens
paucos canos. statura aequalis. quȩ
Uestitur colobio albo: clauata purpu¬
ra. Induitur pallio albo. ꝑsingulos
angulos singulas gẽmas purpureas
habens. Uiginti & sex anm sunt qđ
numꝗ sordidantur uestimenta eius:
is genibus perdiẽ: centies ꝑ noc¬
tem orat dm̃. Uox eius: quasi
tuba uehemens est. Ambulant cũ
eo angłi dĩ: qui non ꝑmittunt eũ
fatigari. nec esurire. Semꝑ eodẽ
uultu: eodẽ animo ꝑseuerat. Om̃ĩ
hora hilaris & laetus permanet.
omnia pręiud&. omnia nouit: om̃em
linguã omniũ gentiũ & loquitur
& intelligit. Ecce & hoc quoduos
interrogatis: & quod ego do respor

Expanded text:
us et ligatus cathenis igneis detinetuloqui audeat ex illa hora qua illuc sus est». Dicunt ei: «Et quis est iste Amicus dei omniponumina, quae colunt Indi, evacuetnobis signa ejus, ut eum intepilli nigri capitis et crispi, caro candida, oculi grandes, nares aequales et directae, aures coopertae crine capitis, barba prolixa habens canos paucos, statura aequalis, quae dverti. Vestitur colobio albo clavato purpura, induitur pallio albo, per singulos angulos singulas gemmas purpureas habens. Viginti sex anni sunt ex quo nunquam sordidantur vestimenta ejus, is genibus per diem, centies per noctem orat Deum. Vox ejus quasi tuba vehemens est. Ambulant cum eo angeli Dei, qui non permittunt eum fatigari nec esurire. Semper eodem vultu, eodem animo perseverat, omni hora laetus et hilaris permanet. Omnia providet, omnia novit, omnem linguam omnium gentium et loquitur et intelligit. Ecce et hoc quod vos int
Abbreviated transcription (Latin):
pli circĩl uolans. digito suo inquadratis
Hacc dicit dñs qui musit me. Sicut uas
gito ur̃o facite infrontibus ur̃is: &¬
tendit eis ingentẽ egyptiũ nigriorẽ
fuligine: facie acuta. barba prolixa.
igneos sicut ferrum ignitũ. scintillas
emicantes exore eius. & exnaribus ciꝰ¬
e grediebatur flamina sulphurea.
manus: igneis catenis strictus. Et dix̃¬

Expanded text:
pli circumvolavit, digitoque suo in quadratis Hoc dicit dominus qui me misit. Sicut uos ita facite in frontibus uestendit eis ingentem maurum nigriorem fuligine, facie acuta, barba prolixa, igneos sicut ferrum ignitum, scintillas emicantes. Ex ore vero ejus et naribus egrediebatur flamma sulphurea. manus, igneisque catenis strictus.
Abbreviated transcription (Latin):
pro consulis: abiit adbalneũ cũ pro¬
curatore suo. Cũq lauarentur simil
aparuit eis demon teterrimus.
a quo percussi ambo ceciderunt. &
mortin sunt: Etecce planctus mag
factus est. & nuntiatũ est apło & pr¬
consuli: quod uxor eius cũ lenone mor¬
tua erat. Tuncbeatus andreas hec au¬
diens: ait populo. Uidete dilectissim
quantũ prȩual& inimicus. Nam tro¬
fimã propter pudicitiã: dampnaut
scorto. Nunc enĩ iuditiũ dĩ affut
&ecce mat̾ familias que eã inlupana
poni iussit. cũ lenone suo percussa
inbalneo cecidit: & mortua est. Ha
eo dicente: ecce ad uenit nutrixe
que prat senectute manibus depor¬
tabatur aliorũ. scisscis uestibus cũ
clamore magno. Edeposita cora
apostolo: rogare cȩpit dicens. Scin
quia dilectus dĩ es: & quecumq prcu¬
ris dm̃ tuũ praestabit tibr Nunc
autẽ miserere ei: & resuscita illam
Coñdolens bratus apostolus suꝑ lacri¬
mas mulieris: conuersus ad pro consu¬

Expanded text:
proconsulis abiit ad balneum cum proproconsulis abiit ad balneum cum procuratore suo. Cumque lavarentur simul, apparuit eis daemon teterrimus, a quo percussi ambo ceciderunt et mortui sunt. Et ecce planctus magnus factus est, et nuntiatum est apostolo et proconsuli, quod uxor eius cum lenone mortua erat. Tunc beatus Andreas haec audiens, ait populo: 'Videte, dilectissimi, quantum praevalet inimicus, nam Trofime propter pudicitiam damnaverunt scorto. Nunc autem iudicium Dei adfuit, et ecce materfamilias, quae eam in lupanar poni iussit, cum lenone suo percussa in balneum, cecidit et mortua est'. Haec eo dicente, ecce advenit nutrix eius, quae prae senectute manibus deportabatur aliorum, scissis vestibus, cum clamore magno, et deposita coram apostolo, rogare coepit, dicens: 'Scimus, quia dilectus Dei es, et quaecumque petieris Deum tuum praestat tibi. Nunc autem miserere mei et resuscita illam'. Condolens beatus apostolus super lacrimas mulieris, conversus ad proconsu
Abbreviated transcription (Latin):
non con iungitur mihi: eo quoddili¬
gat ancillã suã. Et uocato procu¬
ratore : iussit eã ut scorto dampnari
Nec mora deducitur adlupanar: ac
lenõm donatur. Sed nihil horũ
lis bus sciebat. Requirens tamen
eã: abuxore deludebatur. Atilla
ingressa lupanar: orabat assidue.
Cumꝙ uenissent qui rã contingerent:
ponebat euangeliũ quod secũ habeba
ad pectus suu. & statim omnes uires pr¬
inpudicissimus: uenit ut illuderet u.
Resistente autẽ ea disrupit uestimena
eius: & cecidit euangłiũ ad terrã. Iro¬
fima uero lacrimans: extensis ad celimi
manibus dixit. Nepatiaris me dñe
pullui: obcuius nomen diligo casti¬
tatẽ. Et statim apparuit ei angłs
dni: & iuuenis carcidit ante pedes
euis. & mortuus est. Atilla confor¬
tata brnedicebat & glorificabat
dnm̃: qui non per miserat eã deludi.
Sed post modũ innomine ihũ xp̃i re¬
suscitauit puerũ: & omnis ciuitas cu¬
currit adhoc spectaculũ. Uxor uero

Expanded text:
non coniungitur mihi, eo quod dilinon coniungitur mihi, eo quod diligat ancillam suam'. Et vocato procuratore, iussit eam scorto damnari. Nec mora, deducitur ad lupanar ac lenoni donatur. Sed nihil horum Lisbius sciebat, requirens tamen eam, ab uxore deludebatur. At illa ingressa lupanar, orabat assidue, cumque venissent qui eam contingerent, ponebat euangelium quod secum habebat ad pectus suum, et statim omnes vires perinpudicissimus veniens, ut inluderet ei, resistente autem ea, disrupit vestimenta eius, et cecidit euangelium ad terra. Trofimae vero lacrimans, extensis ad caelum manibus, dixit: 'Ne patiaris me, Domine, pollui, ob cuius nomine diligo castitatem'. Et statim apparuit ei angelus Domini, et iuvenis caecidit ante pedes eius et mortuus est. At illa confortata, benedicebat et glorificabat Dominum, qui non permiserat eam deludi. Sed postmodum in nomine Iesu Christi resuscitavit puerum, et omnis civitas cucurrit ad hoc spectaculum. Uxor vero
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ habere: quia uenit homo ille
quẽ ꝑsequi cogitabas. Et nunc in
hac nocte inqua adhuc potestatẽ
habemus: ulcis cemur nos inte. Et
sic grauit̾ caeso. recesserunt ame.
N unc autẽ tũ uirdĩ dep̃care dñm
ut dimittens mihi hoc delictũ: sanet¬
mẽ ab infirmitate quatenror. Haec
eo corã omni populo narrante.
beatus apł̃s praedicabat assidue
uerbũ dĩ. & credebant omnes.
Pro consul uero sanatus. credidit.
& corroboratus est infide.
gitur trõfima quȩ quondã concubi¬
na pro consulis fuerat. & alio iam
uiro sociata erat. reliquit uirum
suũ. & adherebat apłica doctrina.
& ob hoc plerumq indomũ procon¬
sulis ueniebat: in quã iuigit̾ docebat
apłs. Iratus autẽ uir eius: uenit ad
dominã suã dicens. Trosima reco¬
lens scortũ quod cũ domino meo
pro consule agere consururrat.
ei nunc iterato cõmiscetur. Atilla
succensa felle ait. Idcirco ergo mtꝰ
reliquit uir meus. & iã sex mensib

Expanded text:
tem habere, quia venit homo ille tem habere, quia venit homo ille quem persequi cogitabas. Et nunc in hac nocte, in qua adhuc potestatem habemus, ulciscimur nos in te". Et sic graviter caesum, recesserunt a me. Nunc autem tu, vir Dei, deprecare Dominum, ut dimittens mihi hoc delictum, saner ab infirmitate qua teneor'. Haec eo coram omni populo narrante, beatus apostolus praedicabat assidue verbum Dei, et credebant omnes. Proconsul vero sanatus, credidit et conroboratus est in fide. 23. Igitur Trofimae, quae quondam concubina proconsulis fuerat et alio iam viro sociata erat, reliquid virum suum et adherebat apostolicae doctrinae et ob hoc plerumque in domo proconsulis veniebat, in quam iugiter docebat apostolus. Iratus autem vir eius venit ad dominam suam, dicens: 'Trofima recolens scortum, quod cum domino meo proconsule agere consueverat, ei nunc iterato commiscetur'. At illa succensa felle, ait: 'Idcirco ergo me reliquid vir meus et iam sex mensibus
Abbreviated transcription (Latin):
tis: audunt uocẽ dicentẽ sibi.
Andrea ego semꝑ tecũ sũ &e non
te derelinquo. Haec autẽ audi¬
ens glorificabat dñm pro hac
uisione. Hisbius uero proconsul
ammonitus est per usũ ut susci¬
peret homine dĩ At ille misit
ad hominẽ qui eũ hospitio rece¬
perat: & rogauit ut ad duceret
sibi beatũ apostolũ. Quod cũ ille
audisset: uenit ad proconsulẽ
Et ingressus cubiculũ eius uidus
eũ iacente clausis occulis quasi
mortuũ. Pungensq latus illius ait.
Surge: & enarra nobis que tibi con¬
tigerint &ille Ego inquit sũ
qui execraba uiã quam doces.
& misi milites cũ nauibus ad pro¬
consulẽ macedonae. ut uinctũ tẽ
trans mittens mihi. morte dampna¬
rẽ. Sed naufragia perferentes: nũ¬
quã potuerunt᷑ accedere quo ussi
sunt. Cumq in hac intentione du¬
rarẽ ut destruerẽ uiã tuã: apparu¬
erunt mihi duo uiri aethiopes.
qui me flagris cedebant dicentes.
Non possumus hic iam ullã potesta¬

Expanded text:
tis, audivit vocem dicentem sibi: tis, audivit vocem dicentem sibi: 'Andreas, ego semper tecum sum et non te derelinquo'. Haec autem audiens, glorificabat Deum pro hac visione. Lisbius vero proconsul admonitus est per visum, ut susciperet hominem Dei. At ille misit ad hominem qui eos hospitio reciperat et rogavit, ut adduceret sibi beatum apostolum. Quod cum ille audisset, venit ad proconsulem, et ingressus cubiculum eius, vidit eum iacentem clausis oculis quasi mortuum. Pungensque latus illius, ait: 'Surge et enarra nobis quae tibi contigit'. Et ille: 'Ego', inquid, 'sum qui execrabam viam quam doces et misi milites cum navibus ad proconsulem Machedoniae, ut vinctum te transmittens mihi, morte damnarem. Sed naufragia perferentes, numquam potuerunt accedere quo iussi sunt. Cumque in hac intentione durarem, ut distruerem viam tuam, apparuerunt mihi duo viri Aethiopes, qui me flagris cedebant, dicentes: „Non possumus hic iam ullam potesta
Abbreviated transcription (Latin):
eis antimio qui consolaretur
eos. iussit aliã conscendere nauim.
quã prope se semꝑ iussit adesse:
ut & ipsi uiderent eũ. & audirent
uerbũ dĩ Dormiente autẽ eo pa-¬
rumper: quidã uento modico in¬
pulsus cecidit in mari. Antimius
autẽ: excitauit eũ dicens. Succur.¬
re doctor bone: perut autẽ unus
defamulis tuis. Ex perge factus
autẽ apłs. increpauit uentũ &
siluit: & mare tranquillũ est red¬¬
ditũ. Homo uero qui ceciderat:
unda famulante adnauim deuec¬
tus est. Quius manu animius
apprehensa. leuauit eũ innauim:
& omnes ã mirati sunt uirtutẽ apł̃i.
quia & iam & mare oboediebat ei
Duodecima die patras achaie cun-¬
tatẽ appulsus est: egressiq naui
in quodã diuersorio morabant᷑.
Ieniq cũ rũ multi rogarent
ut indomibus eorũ ingrede¬
retur. dixit. Uiuit dñs: quia non
uada nisi quo praeceperit ds̃
m̃s. Et nocte dormiens: nihil
reuelationis accepit. Altera
uero nocte cũ esset exhoc tris¬

Expanded text:
eis Anthimo, qui consolaret eis Anthimo, qui consolaret eos, iussit aliam conscendere navem, quam prope sibi semper iussit adesse, ut et ipsi viderent eum et audirent verbum Dei. Dormiente autem eo parumper, quidam vento modico inpulsus, cecidit in mari. Anthimus autem excitavit eum, dicens: 'Succurre, doctor bonae; periit autem unus de famulis tuis'. Expergefactus autem apostolus, increpavit ventum, et siluit, et mare tranquillum est redditum. Homo vero qui ceciderat, unda famulante, ad navem devectus est. Cuius manum Anthimus adpraehensam, levavit eum in navi, et omnes admirati sunt virtutem apostoli, quod etiam et mare oboediebat ei. Duodecima igitur die Patras Achaiae civitatem adpulsi sunt, egressique navem, in quodam diversorio morabantur. 22. Denique cum eum inulti rogarent, ut in domibus eorum ingrederetur, dixit: 'Vivit Dominus, quia non vadam, nisi quo praeceperit Deus meus'. Et nocte dormiens, nihil revelationis accepit. Altera vero nocte, cum esset ex hoc tris
Abbreviated transcription (Latin):
ipracceptis di. Post hȩc autẽ expan-¬
sis manibus: orauit addnm dicens.
Cuistodi queso dñe gregẽ hunc. qua
ia tua cognouit saluce: ut non proe.¬
ualeat illi malignus. Sed que tẽ
uubente me dispensante suscepit.
in uiolata custodire mereatur in
scla scłorũ. Et haec dicens: om̃s
qui aderant responderunt amerl.
Etacci pirns panẽ gratias agens fre¬
git : & dedit omnibus dicens. Acci.¬
Et osculans singulos. atq conmen-¬
dans dño: inthessalonicã profec¬
tus est. Ibiq biduo docens: discessit
les profecti sunt cũ eo: quorũ
fuerunt due naues. Quȩrebant
omnes ut illã nauim in qua apłs
urhebatur conscenderent. deside.¬
rantes audire loquentẽ: scilic&
ut nec inmari deesset uerbũ dĩ
Quibus ait apłs. Noui desiderium
urm̃ dilectissimi: sed nauis hatc
paruula est. Ergo purri cũ inper¬
dimentis inmaiorẽ conscendant
nauim: uos uero in ista quȩ minor
est nobiscũ properabitis. Et dato

Expanded text:
in praeceptis Dei. Post haec autem expanin praeceptis Dei. Post haec autem expansis manibus oravit ad Dominum, dicens: 'Custodi, quaeso, Domine, gregem hunc, qui iam tuam cognovit salutem, ut non praevaleat illi malignus, sed quae, te iubente, me dispensante, soscepit, inviolatum custodire mereatur in saecula saeculorum'. Et haec dicens, omnes qui aderant responderunt: 'Amen'. Et accipiens panem, gratias agens fregit et dedit omnibus, dicens: 'AcciEt osculans singulos atque commendans Domino, in Thesalonica profectus est, ibique biduo docens, discessit les profecti sunt cum eo, quorum fuerunt duae naves. Quaerebant autem omnes, ut illam navem in qua apostolus vehebatur conscenderent, desiderantes eum audire loquentem, scilicet ut nec in mari eis deesset verbum Dei. Quibus ait apostolus: 'Novi desiderium vestrum, dilectissimi, sed navis haec parvula est. Ergo pueri cum inpedimentis in maiore conscendant nave, vos vero in ista quae minor est nobiscum properabitis'. Et dato