comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Que ideo elegerunt: ut solitariam uitam possint remota arbitrorum inter¬
polatione transigere. Sunt camen aliqua genera piscium quȩ non iugenii facili¬
tate: loca mutent:sed fouendi partus mcessitate: quam oporcuno atq legirti¬
mo ꝓcurantes tempore: explurinus locis addiuersos sinꝰ maris in numeri ue¬
ludꝰ com muni consilio conitenrentes coniuncto agmine aquilonis flatus
petunt: & ad illud septeintrionalium parcͥum mare quadam nature lege
contendunt. Dicas si ascendentes uideas reuma quoddam. eẽ. Ita proprumi.
fluctusq interfecant: ꝑpropontidem in euximum uiolento inpetu proflu¬
entes. Quis piscibus hec ad nuntiat loca. precipit tempora: Quis cribu¬
it disposionem uiandi. cominutandi ordinem. metas & tempora reuer¬
tendi : Nomines sunt uuperatorem habent: cuius spectatur imperuso.¬
Rocedit x tessera proponinitur edicta prouincialibus ut comeniant tri¬

Expanded text:
Quae ideo elegerunt, ut solitariam vitam remota possint arbitrorum interQuae ideo elegerunt, ut solitariam vitam remota possint arbitrorum interpellatione transigere. 29. Sunt tamen aliqua genera piscium, qui non ingenii facilitate loca mutent, sed fovendi partus necessitate; quem opportuno atque legitimo procurantes tempore, ex plurimis locis, ac diverso sinu maris, innumeri velut communi consilio convenientes conjuncto agmine Aquilonis flatus petunt, et ad illud Septentrionalium mare partium quadam naturae lege contendunt. Dicas, si ascendentes videas, rheuma quoddam esse, ita proruunt, fluctusque intersecant, per Propontidem in Euxinum pontum violento impetu profluentes. Quis piscibus haec annuntiat loca, praecepit tempora? Quis tribuit dispositionem viandi, comitandi ordinem, metas et tempora revertendi? Homines suum imperatorem habent, cujus exspectatur imperium, procedit tessera, proponuntur edicta provincialibus ut conveniant, tri
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ terram. clamat propheca: Cognoscit hec dñs: & uudictȩ referuat. Quantũ
aliena apiscibus. auiditatis rapina: Illi naturalia canptant secreta. & ultra or¬
bis cerrarum terminos mare norunt: quod nullȩ interpolant insulȩ. nec
terra aliqua inter iaceat. uł ulteriꝰ ulla sit pofita. Illuc igitur ubi diffusum
late mare omnem speccandi usum. utilitatis gr̃am. nauigandi uitercludant
auclatiam : condere se referuntur. Cȩte illa inmensa genera piscium. equalia
montibus corpora. ut tradiderunt nobis. qui uidere potuerunt: illic quietum
euum exigunt. Discretas ab insulis & ab omnum maritimarum urbium conta¬
giis separatas habent sitas regiones: & habitacula distributa. Maient inihis
inoffenso limite uicinorum. nec uago transitu mutationes locorum querunt.
sed tanquam patrium solum diligunt. & iihis inmorari dulce arbitrantur.

Expanded text:
super terram ? clamat propheta. Cognoscit haec Dominus, et vindictae reservat. 28. Quantum super terram ? clamat propheta. Cognoscit haec Dominus, et vindictae reservat. 28. Quantum aliena a piscibus aviditatis rapina! Illi naturalia captant secreta, et ultra terminos orbis terrarum mare norunt, quod nullae interpolant insulae, nec terra aliqua interjacet, vel ulterius ulla sit posita. Illic igitur ubi diffusum late mare omnem spectandi usum, utilitatis gratia navigandi intercludat audaciam, condere se feruntur cete, illa immensa genera piscium, aequalia montibus corpora, ut tradiderunt nobis, qui videre potuerunt: illic quietum aevum exigunt discreta ab insulis, et ab omnibus maritimarum urbium contagiis separata habent suas regiones et habitacula distributa. Manent in his inoffenso vicinorum limite, nec vago transitu mutationes quaerunt locorum: sed tamquam patrium solum diligunt, et in his immorari dulce arbitrantur.
Abbreviated transcription (Latin):
captare. gr̃am. transferre terminos ꝑpetuos quos posuerunt patres nr̃i. agrum ad agrũ
iungere. domum addomum. Deficit terra hominibꝰ: sternuntur & maria. Rursus
pro singulorum libidine insciditur terra. infuuditur mare: ut insulas faciant.
possideant freta. Spatia sibi maris uendicant. uire mancipii: pisciumq ura sicut
uenaculorum conditione seruitii. sibi subrecta comnemorant. Iste inquit sinus
maris meus: ille alterius. Diuidunt elementa sibi potentes. Flis ostrex iufluctibꝰ
nutriuntur : his inuiuario piscis includitur Luixurie nec mare sufficit: iusiapo¬
thecas habeant ostrearum. Itaq etates carum nunerant. ⁊ & piscium receptacula
instruunt. ne conuiuia diuitis mare non possit implere. Nam uicini nomen qͥb
audiunt auribꝰ. quibꝰ oculis intuentur possessiones eorum quemadinodũ exco
gitant die noctuq ut aliquid proximo auferant: Numquid soli habitabitis

Expanded text:
captare gratiam, transferre terminos perpetuos, quos posuerunt patres nostri, agrum ad agrum captare gratiam, transferre terminos perpetuos, quos posuerunt patres nostri, agrum ad agrum jungere, domum ad domum. Deficit terra hominibus, sternuntur et maria. Rursus pro singulorum libidine inciditur terra, mare infunditur, ut insulas faciant, ut possideant freta: spatia maris sibi vindicant jure mancipii, pisciumque jura sicut vernaculorum conditione 91 sibi servitii subjecta commemorant. Iste, inquit, sinus maris meus, ille alterius. Dividunt elementa sibi potentes. His ostreae in fluctibus nutriuntur: his in vivario piscis includitur. Luxuriae nec mare sufficit, nisi apothecas habeant ostrearum. Itaque aetates earum numerant, et piscium receptacula instruunt; ne convivia divitis mare non possit implere. Nam vicini nomen quibus audiunt auribus! Quibus oculis intuentur possessiones eorum! Quemadmodum dies noctesque excogitant, ut aliquid proximi auferant! Numquid soli habitabitis
Abbreviated transcription (Latin):
potest. circumseribat dolo. & fuco quodam artis obducat : fraudulentũ illud
polẏpi ingenium ñ p̃teribo. qui uadoso inlittore petram nactus. affigitur ei.
atq eius nebuloso ingenio colorem subit. & simili spetie terga obductus.
plurimos piscium. sie ulla suspitione fraudis ad lapsos. dũ notam nou p᷑¬
cauent & saxum opinantur: cassibꝰ furtiuȩ artis includit. & sinu quo¬
dam sur carnis intercipit. Sic spontanea uenit preda: & talibꝰ capitur
argumentis. Qualia sunt rorum qui ingenium suum fepe commutant.
& diuersas nocendi artes mouent: ut singulorrim mentes. sensusq ꝑtemp
perantium. tanquai deiui abstudio castitatis & demersi in intempe¬
rantiae uolutabris. ac qui eos audiunt. aut uident incauta facilitate
se credant: eoq citius labuntur. dum decliuare non norunt. nec caire¬
re quod noceat. cũ giauior sit & magis noxia impbitas. benignitatis

Expanded text:
potest, circumscribat dolo, et fuco quodam artis obducat: fraudulentum illud potest, circumscribat dolo, et fuco quodam artis obducat: fraudulentum illud polypi ingenium non praeteribo, qui vadoso in littore petram nactus, affigitur ei, atque ejus nebuloso ingenio colorem subit, et simili specie terga obductus plurimos piscium sine ulla suspicione fraudis allapsos, dum nota non praecavent, et saxum opinantur, cassibus furtivae artis includit, et sinu quodam suae carnis intercipit. Sic spontanea venit praeda, et talibus capitur argumentis, qualia sunt eorum qui ingenium suum saepe commutant, et diversas nocendi artes movent; ut singulorum mentes sensusque pertenperantium tamquam devii ab studio castitatis, et demersi intemperantiae volutabris; ut qui eos audiunt aut vident, incauta facilitate se credant; eoque citius labuntur, dum declinare non norunt, nec cavere quod noceat, cum gravior sit et magis noxia improbitas benignitatis
Abbreviated transcription (Latin):
nenum suum resumit ut uipera: quȩ fertur ꝑacto coniunctionis munere.
uenenũ quod euomerat rursus haurire. Adu̾tera enem iupera. ẽ. Unde &
salqmon ait. quod is qui fuerit cemulentus. cum ꝑ uinu libido confueire
rit feritere: tanquã colubrino ictu extenditur. & tanqua acornuta dif¬
funditur illi utenenum. Et ut sciaf quia de adultera dixit. adiecit. Oculi tui
cum uiderint alienam: os cuum loquetur ꝑutersa. Nec quisquã iteliel contraria
posusse nos credat: ut & adbonum & ad malum uipere hiuius uteremur exẽplo.¬
cum ad iustitutionem utrumq proficiat: Si erubescamꝰ aut fidem non exibe¬
te dilecto. cui exib& serpens aut relinquentes sca coniugia lubrica & nocitura.
salutaribꝰ prsferamus: quod facit qui cum serpente nuscaui: Et quia de astutra
corpimꝰ sermonei  exere.quia unusquisq fratrem suum circumuenire &
decipere nititur. & in nouas se frauides componere. ut quem ui obitinere nõ

Expanded text:
nenum suum resumit ut uipera, quae fertur peracto coniunctionis munere nenum suum resumit ut uipera, quae fertur peracto coniunctionis munere uenenum quod euomuerat rursus haurire ; adultera enim uipera est. unde et Solomon ait quod is qui fuerit temulentus, cum per uinum libido feruere consueuerit, tamquam a colubrae ictu extenditur et tamquam a cornuta diffunditur illi uenenum. et ut scias quia de adultera dixit adiecit: oculi tui cum uiderint alienam, os tuum loquetur peruersa. nec quisquam uelut contraria posucum ad institutionem utrumque proficiat, si erubescamus aut fidem non exhibere dilecto, cui exhibet serpens; aut relinquentes sancta conjugia, lubrica et nocitura salutaribus praeferamus, quod facit qui cum serpente miscetur. 88 CAPUT VIII. Et quia de astutia coepimus sermonem subtexere, qua unusquisque fratrem suum circumvenire et decipere nititur, et in novas se fraudes componere; ut quem vi obtinere non
Abbreviated transcription (Latin):
deponere: Sed habes naturalem rigorem. Hebes temperare eum contemplati¬
one conuigũ. Reuerencia coniunctionis: deponat animi feritatem Pocest & sic
oltte uiti querere alienum thorum: nolite insidiari alienȩ copulȩ Graue. r̃
adulterium: & naturȩ inturia. Puos primum ds̃ fecit. ladam oe eiiam: hoc est.
uirum & uxorem de uiro hoc.ẽ. de costa adam: & iussit ambos. ẽẽ in uno cor¬
pore. & in ino spiritu. Quid unum separas corpus. unum diuidis sp̃m: Nat᷑ȩ¬
hoc aculterium . ẽ. Sed hoc doca murenȩ. & uiperȩ. non iure generis. sed ar¬
dore libidinis expecitꝰ amplexus. Discite ouiri qui alienam pͥmortere querit
ucorẽ. cũius serpentis sibi ailsciscerecupiat conturbernium: cui &riam con¬
parandus ipse serpenti sit. Fe̾stinat ad iuperam: quȩ se ingremio iuri ñ directo
tamite ueritatis. sed lubrico deuii amoris infundit. Festinat᷑ eam: quȩ ue¬

Expanded text:
deponere? sed habes naturalem rigorem: debes temperare eum contemplatideponere? sed habes naturalem rigorem: debes temperare eum contemplatione coniugii et reuerentia coniunctionis deponas animi feritatem. potest et sic: nolite quaerere, uiri, alienum torum, nolite insidiari alienae copulae. graue est adulterium, naturae iniuria est. duos primum deus fecit, Adam et Euam, hoc est uirum et uxorem, et uxorem de uiro, hoc est de costa Adam et iussit ambos esse in uno corpore et in uno spiritu uiuere. quid unum separas corpus, quid unum diuidis spiritum ? naturae adulterium est. hoc docet muraenae et uiperae non iure generis, sed ardore libidinis expetitus amplexus. discite, uiri, qui alienam permolere quaerit uxorem cuius uidetur sibi asciscere cupiat contubernium, cui etiam comparandus ipse serpenti sit. festinat ad uiperam, quae se in gremium uiri non directo tramite ueritatis, sed lubrico deuii amoris pueri. festinat ad eam quae ue
Abbreviated transcription (Latin):
nescit compar alterius: & se non putat totũ. Tu iugalem repudias tuum.  et
putas fepr mutandum: Et si uno defuerit die. suꝑducis riualem: & statim in¬
cognita carsa quasi cognitam pudoris exeiueris inuriam. Uipera absentem
requirit  absentem uocat: & blando proclamat sibilo. Atq ubi aduentare¬
comparem senserit. uenenum euomit. reuerentiam marito deferens.: uere.¬
comdata nuptialem gr̃am: Tu mulier aduenientẽ delonginquo marituo
contumeliis repellis: Uipera mare prospectat: expłorat iter coniugis. Tu in¬
uiriis uiam uiro obstruis  tu litium uerba moutesuenena non reicis: tu
conuigalis ampłexiis tempore: dirum uirus exestuaf  nec xrubeseis nuptias.
nec reuereris maritum. Sed &iam tu uir possumꝰ iu
es dominꝰ: sed maritꝰ. Non ancillam sortitus.es: sed uxorem. Gubernatorem
recdde amori grãm. Tipera uenenum suum sundit. tu non potes duriciam mentis

Expanded text:
nescit compar alterius, et se non totum putat: tu jugalem repudias tuum, et nescit compar alterius, et se non totum putat: tu jugalem repudias tuum, et putas saepe mutandum; et si uno defuerit die, superducis rivalem, et statim incognita causa quasi cognita pudoris exsequeris injuriam. Vipera absentem requirit, 87 absentem vocat, et blando proclamat sibilo; atqcomparem senserit, uenenum euomit reuerentiam marito deferens, uerecundata nuptialem gratiam: tu, mulier, aduenientem de longinquo maritum contumeliis repellis. uipera mare prospectat, explorat iter coniugis: tu iniuriis uiam uiro obstruis, tu litium moues uenena, non reicis, tu coniugalis amplexus tempore dirum uirus exaestuas nec erubescis nuptias nec reuereris maritum. Sed etiam tu, uir — possumuses dominus, sed bono, non ancillam sortitus es, sed uxorem. gubernatorem redde amonamori gratiam. uipera uenenum suum fundit: tu non potes duritiam mentis
Abbreviated transcription (Latin):
quirit copulam. uł nouam preparat. progressaq ad lictus. fibilo testificata
p̃senciam sui. ad coniugalem amplexum illam euocat. Murena autẽ inui¬
cata non de.ẽ  & uenenatȩ serpenti expetitos usus sitȩ inpercit coniunctionis. Quid
sibi uult sermo huiꝰ modi. nisi ferendos. eẽ. mores contugum & si absens. ẽ. eius operien¬
dam prefentiam: Sit lic& asper. fallax. in conditus. lubricus. temubentus. quid
peius ueneno. quod in contuge murena non refugit: uocata non de ẽ: & serpen¬
tis lubricũ sedulia laritate complectitur. Ille tua mala portat. & leuitatis semi¬
nee facilitatem: tu uirum tuum non podes mulier sustinere: Adam ꝑ euam
eum gubernatorem ad sumat. ne iterum feminea facilitate labatur: Sed hor¬
ridus & incultus.t̃. Semel placuit. Numquid uir frequenter.ẽ. eligendus. Cõ¬
parem suũ & bos requirit: & equus diligit. Et si mutetur alius. trahere iugũ

Expanded text:
quirit copulam, vel novam praeparat: progressaque ad littus, sibilo testificata quirit copulam, vel novam praeparat: progressaque ad littus, sibilo testificata praesentiam sui, ad conjugalem amplexum illam evocat. Muraena autem invitata non deest, et venenatae serpenti expetitos usus suae impertit conjunctionis. Quid sibi vult sermo hujusmodi, nisi ferendos esse mores conjugum; et si absens est, ejus opperiendam praesentiam, sit licet asper, fallax, inconditus lubricus, temulentus? Quid pejus veneno, quod in conjuge muraena non refugit? Vocata non deest, et serpentis lubricum sedula charitate complectitur. Ille tua mala portat, et levitatis femineae facilitatem: tu virum tuum non potes, o mulier, sustinere? Adam per Evaeum gubernatorem assumat; ne iterum feminea facilitate labatur. Sed horridus et incultus est. Semel placuit. Numquid vir frequenter est eligendus? Comparem suum et bos requirit, et equus diligit; et si mutetur alius, tamen trahere jugum
Abbreviated transcription (Latin):
rens estus ilidat. Seriptum. ẽ. enim. Estote astuti sicut serpentes. Et quia de serpentibꝰ
astutis propositum. ẽ. exemplum. ẽ: simus astuti cirea seruanda & querenda conuigia
Diligamꝰ tributa nobis consortia. Cesi hi quilonginquius fuerant ortꝰ sui tempare.
regionibꝰ separati interse conuenerint. & siuir ad peregrina contenderit. nulla
longinquitas. nulla absentia. conplacitam minuat Raritatem. Cademlex: p̃¬
sentes absentesq conectat. Idem naturȩ uinculum: iuter distantes & consiste̾¬
tes conuigalis laritatis uira constringat. Codem iugo benedictionis ueriusq
colla socientur. &iam si alter obeat separatarum regionum longa diuortia:
quta non corporis ceruices. sed mentis iugum gr̃ȩ receperunt. Utpera ne.¬
quissimum genus bestiȩ. & suꝑ omnia quȩ serpentini sunt geueris astuti¬
or ubi corundi cupiditaten assump serit: murenȩ maritimȩ notam sibi re¬

Expanded text:
rens aestus illidat. Scriptum est enim: Estote astuti sicut serpentes Matt. X, 16. Et quia de serpentibus rens aestus illidat. Scriptum est enim: Estote astuti sicut serpentes Matt. X, 16. Et quia de serpentibus astutis propositum exemplum est, simus astuti circa quaerenda et servanda conjugia, diligamus tributa nobis consortia. Et si ii qui longinquis fuerant ortus sui tempore regionibus separati inter se convenerint, et si vir ad peregrina contenderit, nulla longinquitas, nulla absentia complacitam minuat charitatem. Eadem lex praesentes absentesque connectit: idem naturae vinculum inter distantes et consistentes conjugalis charitatis jura constrinxit: eodum jugo benedictionis utriusque colla sociantur, etiam si alter obeat separatarum regionum longa divortia; quia non corporis cervice, sed mentis, jugum gratiae receperunt. Vipera nequissimum genus bestiae, et super omnia quae serpentini sunt generis astutior, ubi coeundi cupiditatem assumpserit, muraenae maritimae notam sibi re
Abbreviated transcription (Latin):
misit retia. & complexus. ẽ step̃hanum. qui. de euangelio primus ascendi. ha¬
hens more suo staterem tusticiȩ. Ende confessione constanti: clamauit dicens. Eece
uideo celos apeos: & filium hominis stantem adctexteram dĩ. Ro hoc pisce: stabat
añs ih̃s. Screbat enim. eẽ. inore eius: pretumi sui census. Deniq glorioso mar¬
tyrio & petri iudicium atq doctrinam & xp̃i grãm locuplex assertor im
xp̃s ambrilauit. Cuuangelium.ẽ. in quo lic& titubauerit pecrus quando nega¬
.ẽ de quio mart yr ascendit. Cuuangłm ẽ. mare in quo piscantur apłi: in quo
inteticur rete. quod simile.ẽ. regno cȩlorum. Cuiangelium. ẽ. mare. in quo
xp̃i figurantur mỹsteria. Cutiangłm ẽ mare. in quo hebreus euasit egyp¬
sa istais flactus. Si cempestas.ẽ: pete altimi &s profundum. Si serenitas.
lude inflactidrs. Si procella: carte abscopulo littore nede in ritem fu¬

Expanded text:
misit retia, et complexus est Stephanum, qui de Evangelio primus ascendit hamisit retia, et complexus est Stephanum, qui de Evangelio primus ascendit habens in ore suo staterem justitiae. Unde confessione constanti clamavit dicens: Ecce video coelos apertos, et Filium hominis stantem ad dexteram Dei. Pro hoc pisce stabat Dominus Jesus; sciebat enim esse in ore ejus pretium sui census. Denique glorioso martyrio et Petri judicium, atque doctrinam, et Christi gratiam locuples assertor imp86 Christus ambulavit: Evangelium est, in quo licet titubaverit Petrus, quando negavangelium est, de quo martyr ascendit: Evangelium est mare, in quo piscantur apostoli, in quo mittitur rete, quod simile est regno coelorum: Evangelium est mare, in quo Christi figurantur mysteria: Evangelium est mare, in quo Hebraeus evasit, Aegypsaeculi istius fluctus: si tempestas est, pete altum et profundum: si seneritas, lude in fluctibus: si procella, cave a scopuloso littore; ne te in rupem fu
Abbreviated transcription (Latin):
ris ꝑfundit sanguine. In ctuus oris confessione bonum pretiũ repperitur: quo tri¬
butum apostolicum. & census xp̃i possit exsolui. Sic enim serptum. e. dicente dño.
Reges terre a quib aceipiunt tributum uel censum. afilus suis. anabaliems: Et responden¬
de petro. abalienis.: dicit dñs. Ulade ad mare & mitte hamun. & eum piscem qui pri¬
mus ascenderit tołle: & apto ore. eiꝰ inuenies ibi staterem. lilum sumens. da eis pro
me ate. Nol igitur obone piscis: petri hamum timere:łlon occidit: sed consecrat. de¬
T oli quasi uulem te contẽpiere: quia uides corpus infirmum. habes more tuo. quod
a propetro & pro xp̃o offeras. Noli cimere petri retia: cu dicit añs iħs. Duc inaltum.
& larate redia Non enim instnistiam parten mittet. sed indexteram: ficut iussus axp̃o
ẽ. Notitunere sinus eius: quia dictum. ẽ . xi. Ex hoc eris homines utuificans. Idõ

Expanded text:
ris perfundit sanguine, in cujus oris confessione bonum pretinm reperitur, quo triris perfundit sanguine, in cujus oris confessione bonum pretinm reperitur, quo tributum apostolicum, et census Christi possit exsolvi. Sic enim scriptum est, dicente Domino: Reges terrae a quibus accipiunt tribulum tributum vel censum? A filiis suis, an ab alienis? Et respondente Petro, ab alienis, ait Dominus: Vade ad mare, et mitte hamum, et eum piscem qui primus ascenderit, tolle, et aperto ore ejus invenies ibi staterem; illum sumens dabis eis pro me et te Matt. XVII, 24. Noli igitur, o bone piscis, Petri hamum timere: non occidit, sed consecrat. Noli quasi vilem te contemnere, quia vides corpus infirmum: habes in ore tuo quod et pro Petro et pro Christo offeras. Noli timere Petri retia, cui dicit Jesus: Duc in altum, et laxato retia. Non enim in sinistram partem mittit, sed in dexteram, sicut jussus a Christo est. Noli timere sinum ejus, quia dictum est ei: Ex hoc eris homines vivificans. Ideo
Abbreviated transcription (Latin):
inquior. auaro auarior: Uide idem te qui piscem illum finis initeniat.
Hamum caue. caue retia. Sed presimiis de potencia qtiod nemo tbi possit re¬
& si incidiss& uniuersa disrumperae. & tanren fuscinam non euasit. ac nexus iunculi ua¬
udioris incurrit. quibus se non possa exuere. Sure dubio & hominum iniquitas qͦ
graiuora commisert. eomagissceleri suo tita ex̃. non poterit. quin aliquando disoluat.
quoa ꝓ scieberis pretio constat difficite posse uitari. Piscis ergo esõhomo. Audi quia
piscis ss. Sinile .ẽ. regnum celorum reci misso in mari: quod ex omĩ genere
piscium congregauit. Cũ autem. ex̾t. impletũ dixerunt id adlittus. & sedentes
elegerunt optinos inuasis suis. malos autem foras miserunt. Sic erit in cõsinnatio¬
ue scłi. Exibunt angeli & separabunt malos de mecdio iustorum. & mittent
unioluuint sed elegͣant. nec hamꝰ internecat nͣeq interficit: sed pretiosi uulire¬

Expanded text:
iniquior et auaro auarior. uidiniquior et auaro auarior. uidhamum cave, cave retia. Sed praesumis de potentia, quod nemo tibi possit ret, si incidisset, universa dirumperet; et tamen fuscinam non evasit, aut nexus vinculi validioris incurrit, quibus se non posset exuere. Sine dubio et hominum iniquitas quo graviora commiserit, eo magis scelere suo tuta esse non poterit; quin aliquando dissolvat quod pro scelerum pretio constat difficile posse vitari. CAPUT VI. Piscis ergo es, o homo. Audi quia piscis es: Simile est regnum coelorum reti misso in mare, quod ex omni genere piscium congregavit. Cum autem esset impletum, duxerunt id ad littus, et sedentes elegerunt optimos in vasis suis, malos autem foras miserunt. Sic erit in consummatione saeculi. Exibunt angeli, et separabunt malos de medio juinvolvunt, sed elevant; nec hamus internecat atque interficit, sed pretiosi vulne
Abbreviated transcription (Latin):
dum illum sequeris: incidas ipse in ualidiorem. e deducat te in alienas insidias
qui tuas uitat : priusq tuam spectet eruninam. que te ꝑsequente propriã
reformidabat. Quid uiter. ẽ int̾ diuiteni improlie cipiditatis ingliute
absorbentem infirmorum patrimonia. & silurum de minotu pisciũ uisce.¬
cerib aluũ repletum: Defunctꝰ.ẽ. dies. & nichil ei sua spolia profuerunt:
immo magis eum rapinarum suarum degestabiliorem fecit infamia. Captus. ẽ.
sẏlurus & uiutilis p̃da dececta. ẽ. Quanti ineo reperiuntur qui alios derio¬
rauerant : & tu diues habes insirtito alterius predatorem. Ille habebat
facultates pauperis. quas inuaserat. tu eum opprimens duo patrimonta
tiuis facultatib adtlidisti. & ad huc tanto non satiaris augniento. & dicis quod
alios uindicaueris. cum eadem committas qteȩ ulcisceris. in uꝑsto iniustior. eiuiqͦ

Expanded text:
dum illum persequeris, incidas ipse ualidiorem et deducat te m alienas insidias dum illum persequeris, incidas ipse ualidiorem et deducat te m alienas insidias qui tuas uitat priusque tuam spectet aerumnam qui te persequente propriam reformidabat. quid interest inter diuitem inprobae cupiditatis ingluuie absorbentem infirmorum patrimonia et silurum minorum piscium uisceribus aluum repletum? defunctus est diues et nihil ei sua spolia profuerunt, immo magis eum rapinarum suarum detestabiliorem fecit infamia. captus est Syria et inutilis praeda detecta est. quanti in eo repperiuntur, qui alios deuorauerant! et tu diues habes in sinu tuo alterius praedatorem. ille habebat facultates pauperis, quas inuaserat: tu eum oppnmensopprimens duo patrimonia tuis facultatibus addidisti et adhuc tanto non satiaris augmento et dicis quod alios uindicaueris, cum eadem committas quae ulcisceris, iniusto iniustior et iniquo
Abbreviated transcription (Latin):
& sua carne pascuntur. Mior apud illos: esca maioris. ẽ. Rursris ille. maior aualidio¬
re uruadimetur : & fic esca alterius p̃datar alieni. Itaq usu uenit: ut cuni ipse alium¬
deuorauerit. abalio deuoretur: & inunum uentrem uterq conueniunt cum uoratore.
ꝓprio deuoratꝰ. Fitq simul inuno uiscere: prȩdȩ uindicteq consortiũ. Et ipsis sponte
forte postra hec adereuit inuirta: Sicut in nolus. non exratura corpit. sis exaua¬
ricia. Aut quia adusum homunum dati funt. insignuni quoq facci sunt. ut uhis
nr̃orum morum uitia uideremꝰ. & caueremus. exempla. itequis potior inferioreo
inuader&: daturus inse potentiori exemplum iniuriȩ. Iaq qͥ alterum ledit: si¬
bi laqueum parat. inqutem ipse incidat. & tu pisciseꝰ/qui iuscera inuadis alirna ÷:.
qui demergis infirmum: qui credentem ꝑsequeris. usq iuprostindum. Caue. ne

Expanded text:
 sua carne pascantur. Minor apud illos esca majoris est: rursus ipse major a validio sua carne pascantur. Minor apud illos esca majoris est: rursus ipse major a validiore invaditur, et fit esca alterius praedator alieni. Itaqdeuorauerit, ab alio deuoretur et in unum uentrem uterque conueniant cum deuoratore proprio deuoratus sitque simul in uno uiscere praedae uindictaeque consortium. et ipsis sponte forte haec adcreuit iniuria, sicut in nobis non ex natura coepit, sed ex auaritia, aut quia ad usum hominum dati sunt, in signum quoque facti sunt, ut in his nostrorum morum uitia uideremus et caueremus exempla, ne quis potior inferiorem inuaderet daturus in se potentiori utuntur iniuriae. itaque qui alterum laedit sibi laqueum parat, in quem ipse incidat. Et tu piscis es, qui uiscera inuadis aHena, qui demergis infirmum, qui cedentem persequeris usque in profundum. caue De
Abbreviated transcription (Latin):
na animalia humanȩ manꝰ. cactu salimento aliquo delectantur uellinianĩto. & iam
ut bos aut oiuis exuna parte dentes habent.:łsed utraq pars armata. ẽ. dentib: quia in
aqua sunt. Et si diutius cybum uersarent & noncito transmitterent: aquarũ alluuione
de dentibus eorum esca posset auferri aut dilui. Ideo densos & acutos habent. utetto incidant
cito conficiant eybum: facile & sine ab qua mora & dilatione transmittant. Peniq ñ ruminant.
olus tamen scarus ihis ruminare ꝑhibetur ut ferunt hi quibus aut riuentꝰ. aut usus fuit.
aut studium calia conp̃hencdere. Sane nec ipsi asus potencie etiasere uiolentiam. &auari¬
tiae potenciorum subiecti. ubiq iuferiores sunt. Quo quisq infirmior. eo prȩde patar. Et pleriq
quidem herbis pascuntur: ac minutis uermibus. Sunt tamen qui inuicem fe deuorant¬

Expanded text:
na animalia, manus humanae tactu et delinimento aliquo delectantur; etiamsi servati in vna animalia, manus humanae tactu et delinimento aliquo delectantur; etiamsi servati in vut bos aut ovis ex una parte dentes habent: sed utraque pars armata est dentibus; quia in aqua sunt, et si diutius cibum versarent, et non cito transmitterent, aquarum alluvione de dentibus eorum esca posset auferri ac dilui. Ideo densos et acutos habent, ut cito incidant, cito conficiant cibum, facile et sine aliqua mora et dilatione transmittant. Denique non ruminant; solus tamen scarus in his ruminare perhibetur, ut ferunt quibus aut eventus, aut usus fuit, aut studium talia comprehendere. Sane nec ipsi a suis potentiae evasere violentiam, et avaritiae potiorum subjecti ubique inferiores sunt. Quo quisque infirmior, eo praedae magis patet. Et plerique quidem herbis pascuntur ac minutis vermibus. Sunt tamen qui invicem se devorent, et
Abbreviated transcription (Latin):
Pisces quoq sublati de aqua. sire substancia sua. eẽ. non possunt. & causa mani¬
festata . ẽ. qm̃ͣ nobis pulmo ꝑ thoracis lauxiora penetralia recipit spm̃. Et eum¬
sit ipse plerisq penetrabilis . sp̃s infusiorre interiorem calorem refrigerat.¬
horax enim ut suscipit alimenta: ita suꝑflua eyborũ. & sucos salubres.
sanguinemq discernit. Fie pulmo ꝑuiusunde: facilius potest adeum ad¬
spiratio sp̃s puenire. Pisces uͦ brantias habent. quas minc plicant & colligunt.
minc explicant atq aperiunt. lx haric ergo eollectionem & aꝑtionem dum suscipteur &¬
aqua & transmiteitur. ac penetrat: respirationis munus udetur implere. Propria igit᷑
natura . ẽ. piscium. nec camiaunis oum cederis.  u. fpetialis usus. & acrteris
uiuendi quedam separata & secreta substantia. ꝑopterea non nutriunt᷑ neq ut t̾re¬

Expanded text:
pisces quoque sublati de aqua sine substantia sui esse non possunt. et causa manipisces quoque sublati de aqua sine substantia sui esse non possunt. et causa manifesta est, quoniam in nobis pulmo per thoracis lasit ipse poris plerisque penetrabilis, spiritus infusione interiorem calorem refrigerat. Thorax enim ut suscipit alimenta, ita superflua ciborum et succos salubres sanguinemque discernit. Fit pulmo pervius, unde facilius ad eum potest aspiratio spiritus pervenire. Pisces vero branchias habent, quas nunc plicant et colligunt, nunc explicant atque aperiunt. In hac ergo collectione et apertione dum suscipitur aqua, et transmittitur ac penetrat, respirationis munus videtur implere. Propria igitur natura est piscium, nec communis cum caeteris; specialis usus, et a caeteris vivendi quaedam separata et secreta substantia. Propterea non nutriuntur, neque, ut terre
Abbreviated transcription (Latin):
exius : abscisaq corporis parte. sexum necas. spadonem efficis: ut quod negau̾
natura inhominib. impłera audatia. Quam bona. aut̃ mat᷑ sit aqua.
&iam hinc considera tu ohomo. Dociusti abdicationes patrum infilios: seꝑa¬
tiones. odia. coffensas. Iisce quȩ sit parentis & filiorum necessitudo. Uurere
pisces sine. aqua nonqueunt. nec asuȩ parentis consortio seꝑari. neq asuȩ: al¬
tricis discerni munere: & fit hoc natura quoͣdam. ut seꝑati moriantur ilico.
Neq enim ut omiã huius aeris uiuunt spiramine: quia hauriendi sp̃s & res¬
pirandi natura his non suppetit. Alioquin sub aquis non possent semꝑ uure¬
re: non capientes sp̃s inscsionẽ. Quod .ẽ. nobis sp̃s: illis.ẽ. aqua. Sic̃ nobis sp̃s.
ita illis aqua uiuendi substancia ministrat. Nos intercluso cõmeatu fp̃s: qͥa
nec breui quidem spatio possumꝰ exo̾rtes. eẽ. uitalis sp̃s. statim extinguimur.

Expanded text:
exsuis abscisaque corporis parte sexum negas, spadonem efficis, ut quod negauit exsuis abscisaque corporis parte sexum negas, spadonem efficis, ut quod negauit natura in hominibus inpleret audacia. Quam bona autem mater sit aqua etiam hine considera. tu, o homo, docuisti abdicationes patrum m filios, separationes odia offensas: disce quae diuiderent parentis et filiorum necessitudo. uiuere pisces sine aqua non queunt nec a suae parentis consortio separari neque a suae altricis discerni munere, et fit hoc natura quadam, ut separati moriantur ilico. neque enim ut omnia huius aeris uiuunt spiramine, quia hauriendi spiritus et respirandi natura his non suppetit; alioquin sub aquis semper non possent uiuere non capientes spiritus infusionem. quod est nobis spiritus illis est aqua. sicut nobis spiritus ita illis aqua uiuendi ministrat substantiam. nos intercluso commeatu spiritus, quia ne breui quidem spatio possumus expertes esse uitalis spiritus, statim extinguimur;
Abbreviated transcription (Latin):
generi suo seruat. Itaq hab& pudiciciam generis sui: sed uenenũ generis sui ñ
hab&. Non enim ꝑcucit scorpena: sed reficit. Nesciunt igitur alienigenarum
piseium adulterina contagia: sicut funt ea quȩ corunte. asinorũi equorũq
uiter fegenere. magna cura homurũ ꝑpetrantur. uł rursus cum equus afirȩ
miscecur. quȩ sunt uera adulteria naturȩ. Nam utiq maius.x̃. quod in naturȩ
coł   luuione comintetitur: quani quod inꝑsona iniurta. Et homo ista ꝓciras
Qiuterpres aduilterii nimentalis. & illud animal pretiosiris putas quod
Sadulterinum quam quod uerum. ẽ. Ipsa genera aliena confundis. ditersa¬
q misees semina: atq aduecitos coitds. plerumq cogis inutos. & hoc indris¬
triam uocas Hoc quia facere de hominibꝰ non potes. ut diuersi generis com¬
inixtio. foxtum possit exludere. tollis homini quod natꝰ. ẽ. & uirũ de uiro

Expanded text:
genensgeneris sui seruat. itaque habet pudicitiam generis <sui>, sed uenenum generis sui non genensgeneris sui seruat. itaque habet pudicitiam generis <sui>, sed uenenum generis sui non habet; non enim percutit scorpaena, sed reficit. nesciunt igitur alieni generis socium adulterina coniugia, sicut sunt ea quae coeunte asinorum equarumque inter se genere magna cura hominum perpetrantur, uel rursus cum equis asinae miscentur, quae sunt uere adulterinae naturae; nam utique maius est quod in naturae conluuionem committitur quam quod in personae iniuriam. et, homo, ista procuras interpres adulterii iumentalis et illud animal putabas putas, quod adulterinum quam quod uerum est. ipse genera aliena confundis diuersaque misces semina atque ad uetitos coitus plerumque cogis inuitos putabas hoc industriam uocas. hoc quia de hominibus facere non potes, ut diuersi perfunctorie commixtio fetus possit excludere, tollis homini quod natus est et uirum de uiro
Abbreviated transcription (Latin):
pietati cedat: Qtus non mirecur & stiteat. ut seruet natura in piscibꝰ. quod
non seruat in homibus: Pleriq exfuspitione nouerealibꝰ odiis appecitos suos
acciderunt. fitios. alie infane. ut legimꝰ partus proprios comederunt humanis
quodam internorum uiscerum pignora in offensa conseruat. Diutersa igitur pisctum
genera: dixersos usus habent. Alii oua generant. alii ui uos pariunt atq formatos:¬
Et qui ouagenerant. non nidos texunt ut aures. non diuturni fotus laborem indu¬
une: non cum molestia sui nutriunt. Cecidit ouũ. Quod aqua gremio quodam
naturȩ suȩ quasi nutrix blanda suscepit: & animal celeri fotu reddidit. Conti¬
nuo enim tactu parentis aniniatũ oitũ cecidit: & piscis exiuit. Tum demq
quam pura & imuolata successio: Hullus alteri. sed generi suo miscetur. Ty mal¬
nus thymallo: lipus tupo. Scorpena quoq: cascitatem imn naculati conubii.

Expanded text:
pietati cedat? quis non miratus stupeat, ut seruet natura in piscibus quod pietati cedat? quis non miratus stupeat, ut seruet natura in piscibus quod non seruat in hominibus ? plerique ex suspicione nouercalibus odiis adpetitos suos occiderunt filios, aliae in fame, ut lequodam maternorum viscerum pignora inoffensa conservat. Diversa igitur piscium  diversos usus habere. Alii enim ova generant, alii vivos pariunt, atqet qui oua generant non nidos texunt ut aues, non diuturni fotus laborem induunt, non cum molestia sui nutriunt. cecidit ouum, quod aqua gremio quodam naturae suae quasi nutrix blanda suscepit et animal celeri fotu reddidit. continuo enim tactu parentis animatum ouum cecidit et piscis exiuit. tum deinde quam pura et inuiolata successio ! ut nullus alteri, sed generi suo miscetur, thymallus thymallo, lupus lupo! scorpaena quoque castitatem inmaculati conubii
Abbreviated transcription (Latin):
mandati illius primi tanquam legis ꝑpetuȩ munꝰ exequitur. Blandã quedã
mater animantium. Alii uiuos fetus edunt de suo corpore. ut mustelȩ & caui¬
culȩ. & cete ingentia deffines & foce: aliaq cecera huiꝰ modi. Quȩ cũ edideruit
partus. siquad forte insidiarum terrorisq prodiderine circa catulos suos quem¬
quam moliri quo tueantur eos. uł teneris ȩcatis pauorem inat̾no affrctu compͥ¬
inant. apperire ora & innoxio partus: suos dente suspendere. interno quoq
recipere corpore & geuitali feruntur aluo abscondere. Quis humauꝰ affectꝰ
hane piscium precatem possit imitari: Oseula nobis satretati sunt. illis non
satis. ẽ. aperire uiscera. natosq rectpere. ac reuocare integros. atq iterum
uere. donec aut securitatem deferant aut corpore suo obireto. natos suos de¬
fendant apericulis. Quis hec uidens. & si possit obtinere noirtantȩ piscium

Expanded text:
mandati illius primi tamquam legis perpetuae munus exsequitur, blanda quaedam mandati illius primi tamquam legis perpetuae munus exsequitur, blanda quaedam mater animantium. alii uiuos fetus edunt de suo corpore, ut mustelae et caniculae et cete ingentia, delphines et phocae aliaque cete huiusmodi. quae cum ediderint partus, si quid forte insidiarum terrorisque praesenserint circa catulos suos quemquam Ionae, quo tueantur eos uel tenerae aetatis pauorem materno affectu conprimant, aperire ora et innoxio partus suos dente suspendere, interno quoque recipere corpore et genitali feruuturferuntur aluo abscondere. qui humanus adfectus hanc piscium pietatem possit imitari? oscula nobis satietati sunt, illis non satis est aperire uiscera natosque recipere ac reuocare integros atque iterum uere, donec aut securitatem deferant aut corpore suo obiecto natos suos defendant a periculis. quis haec uidens, etsi possit obtinere, non tantae piscium
Abbreviated transcription (Latin):
qui floris. Quid fpetie tua gratius: Quid suauitate iocundius: Aiid odore.
flagrantius: Quod mella flagrant. hoctu corpore tuo spiras. Quid loquar
portorum . quid &eiam luporum temeritudines: Nescit hos lupos agnꝰ tinre¬
re. Tanta .x̃. aquarum gr̃a: quarum uitulos fugiunt & leones. ut his prophe.¬
ticum illud dictum de ȩcdȩ sciͣtate ure conueniat. Tunc litpi & agra simul
pascentur. leo & bos. simul paleas manducabunt. Nec mirũ: quandoquidxi
&iam in eccła aquȩ illud operantur. ut predonu ablata nequitia cũ
in nocentibꝰ comparetur. Quid & tam pur puras memorem quȩ ornant
regum conuiuia. lamictus inbuunt. Aquarũ.ẽ. igitur quod uiregibus¬
adoratur. aquarum.ẽ. sprties illa quȩ fulg&. Adde porcos maris &iam
udeis gratos. quia nichil .ẽ. comniune quod non aqua ablitat: & idro cõ¬
munes eos sicut interra editos estimare non possunt. In numeri itaq

Expanded text:
qui floris. Quid specie tua gratius? Quid suavitate jucundius? Quid odore qui floris. Quid specie tua gratius? Quid suavitate jucundius? Quid odore flagrantius? Quod mella flagrant, hoc tu corpore tuo spiras. Quid loquar corvorum, quid etiam luporum teneritudines? Nescit hos lupos agnus timere. Tanta est aquarum gratia, quarum vitulos fugiant et leones, ut his propheticum illum dictum de Ecclesiae sanctitate jure conveniat: Tunc lupi et agni simul pascentur, leo et bos simul paleas manducabunt . Nec mirum, quandoquidem etiam in Ecclesia aquae illud operantur, ut praedonum abluta nequitia cum innocentibus comparetur. Quid etiam purpuras memorem, quae ornant regum convivia, adoratur, aquarum est species illa quae fulget. adde porcos maris etiam Iudaeis gratos, quia nihil est commune, quod non aqua abluat, et ideo communes eos sicut in terra editos aestimare non possunt. Innumeri itaque
Abbreviated transcription (Latin):
ribilis interris. duleis inaquifluctibus. Murena quam ferunt aliquid habere
norium: esca p̃tiosior. ẽ. Rana hortens inpaludibus. decora inaquis: om̃ibus fere
prestat alimentis. Plura siquis uult cognoscere: adłiersis loeoruni piseatoribus
quȩrat. Nemo enim potest omĩa conp̃hendere. Canes sane & in mari caue: quos
& in eccłia molestos. ex̃. & cauendos apostolus doc& dicxiis. Cauete canes: catiete
malos oꝑarios Mustelȩ grauis interris odor: inaquis stiauis. Terrena se nouit uin¬
dicta fecoris ulcisci. Tlȩc non minorem hab& grãm capta: quam libera. Neq¬
te inhonoratum ur̃a ꝓsecutione thẏmalle dimittam.: cui aflore nom̃ qͣdole¬
uit. seu tycini undate fluminis. seu amorna acesis unda nutriuerit. Fłos. ẽ.
deniq sermo testatior: quod de eo qui gratam redoleuit suauitatem. dictum
facete ita. Ait piscem ol&: aut florem. Ita idem pronunciatꝰ.ẽ. piscis odor. xx̃.

Expanded text:
nauerit in terris, dulcis in fluctibus. muraena. quam ferunt aliquid habere nauerit in terris, dulcis in fluctibus. muraena. quam ferunt aliquid habere noxium, esca pretiosior est. rana horrens in paludibus, decora in aquis omnibus fere praestat alimentis. plura si qui stultus cognoscere, a diuersis locorum piscatoribus quaerat; nemo enim potest omnia conprehendere. canes sane et in mari caue, quos et in ecclesia molestos esse et cauendos apostolus docet dicens: cauete canes, cauete malos operarios. mustelae grauis in terris odor, in aquis seruari. terrena se nouit uindicta faetoris ulcisci, te inhonoratum nostra prosecutione, thymalle, dimittam, cui à flore nomen inolevit: seu Ticini unda te fluminis, seu amoeni Athesis unda nutrierit, flos es. Denique sermo testatior, quod de eo qui gratam redolet suavitatem, dictum facete sit: Aut piscem olet aut florem; ita idem pronuntiatus est piscis odor esse
Abbreviated transcription (Latin):
um piscium genera: uł mintitorum uł &iam maximorum. sepias. poħ̇pos.
litos. ostriotus. cructas. carabos. caneros. & in his innumerabilia sui generis.
Quid dicam genera serpentum. dracones. murenas. anguillas: Nec pretͣ¬
mittam. scorpios. ranas. testudines. mustelas quoq & cares maritimos. ui¬
tulos marinos. cetȩ immania: delfinas. focas. leores. Quid ad texam ceiam
merulas. turdos. pauos quoq quorum &iani colores maibꝰ uidemus
expressos. ut nigri meruli. paui diuerso colore. dorsa & colla depicti st̃.
Turdi albo uarii. & cetera: quorum terrȩ sibi species. & nomina uendica¬
runt. Nam prius in mari ista corperunt. diuersisq fluminibus. Siquidem
aqua: prior animarum uiuentium reptilia diuino nutu imꝑata produxit.
Adde hanc gr̃ãm. quod ea quȩ tinemꝰ interris. amamꝰ inaquis. Et enim no¬
xia uiterris. in aquis in noxia sunt. atq ipsi angues sure ueneno. beo ter¬

Expanded text:
ia piscium genera vel minutorum, vel etiam maximorum, sepias, polypos, ia piscium genera vel minutorum, vel etiam maximorum, sepias, polypos, lithostracos, carabos, cancros, et in his innumerabilia 81 sui generis. Quid dicam genera serpentium, dracones, muraenas, anguillas? Nec praetmittam scorpios ranas testudines, mustelas quoque et canes maritimos, uitulos mariNosmarinos, cete inmania. delphinas, phocas, leones. quid serpentis etiam merulas, turdos, panos quoque, quorum etiam colores in auibus uidemus expressos, ut nigrae merulae, paui uerso colore dorsa et colla depicti sint, turdi aluo uarii, et cetera. quorum sibi terrae et species et nomina uindicarunt? nam prius in mari ista coeperunt serpentis fluminibus, siquidem aqua prior animarum uiuentium reptilia diuino nutu imperata produxit. adde hanc gratiam, quod ea quae timemus in terris amamus in aquis. etenim noxia in terris in aqua innoxia sunt atque ipsi angues sine ueneno. leo do
Abbreviated transcription (Latin):
pleraq pedes a habeant & ambulandi usum. eo quod sint amfibia. & quȩ uł in
aquis. uel interris uiuant. ut sunt focȩ corcodrilli. equi fluuiales. quos ippoca¬
mos uocant. eo quod hi generentur in nilo flumine: camen cũ inalto aqua¬
rum sunt. non ambulant sed natant. Nec uestigio utuntur pedis admeeden¬
dum: sel canquam remo ad reptandum. Si quidem &e naius acta remis labitur.
& aquas suleat carina. Roducant aquȩ repcilia: dixit dñs. Breuis sermo: sed
uehenens & latepatens. Communem minimis &e maximis naturã infudit.
Codem modo ꝓducitur balena: quo rana. Eiusdem ui operationis nascitur.
T on laborat in maximis ds̃: non fastidit in maiͥmis. Nec dol& natura partu¬
riens deffinas: sicut non doluit cũ exiguos murices cocleasq producer&e. Ad¬
uerte o homo. quanto plura in mari quam uiterris sit. Numera si potes omi¬

Expanded text:
pleraque pedes habeant et ambulandi usum eo quod sint amphibia, quae uel in pleraque pedes habeant et ambulandi usum eo quod sint amphibia, quae uel in aquis uel in terris uiuant, ut sunt phocae, crocodilli, equi tribuit, quos hippopotamos uocant eo quod ii generentur Nilo in solent, tamen cum in alto aquarum sunt, non ambulant, sed natant nec uestigio praeuaricator pedis ad incedendum, sed tamquam remo ad reptandum, siquidem et nauis acta remis labitur et aquas sulcat canna. Producant aquae reptilia dixit dominus. breuis sermo, sed uehemens et late patens communem minimis et maximis naturam infundit. eodem momento producitur quine, quo rana eiusdem ui operationis innascitur. non laborat in maximis deus, non fastidit in mriens delphinas; sicut non doluit, cum exiguos murices cochleasque produceret. Adverte, o homo, quanto plura in mari quam in terris sint. Numera si potes, omn
Abbreviated transcription (Latin):
preceptionis animata sunc. Simul corbat forma corporis & operabatur anuia.
uitalis & iam uigor alicuius untutis. Repleta erat terra gerurinibꝰ: mare
implecum. ẽ. animantibꝰ. Ibi infensibibia pullulabant. hic fensibilia uersa¬
bantur. In terris quoq: aqua suas sibi uendicat portiones. Lambunt trã
pisces aquarum: & exea sibi prȩdam tequirunt. Culices quoq & ramincuile
cirta genitales strepunt paludes. Et ipse audierunt dñi mandatũ dicentis.
ocucant aquȩ reptilia animarũ uiuentium. Seuñ repcilia dici genera fer¬
pentum. eo quod supra terrã repant: sed multo magis omẽ quod natat reptan
ruit .  aquam uideantur meidere: camen cũ supra innatant. repunt toto
corpore quo crabuntur suꝑ quȩdam dorsa aquarum: Unde & daiud ait. łloc
mare magnum &e spatiosũ: illic repentia quoꝵ non.ẽ. niuixerꝰ. Quin &e iam cum

Expanded text:
praeceptionis animata sunt. simul coibat forma corporis et oppraeceptionis animata sunt. simul coibat forma corporis et opvitalis etiam vigor reliquae virtutis. Repleta erat terra germinibus, mare impletum animantibus. Ibi insensibilia pullulabant, hic sensibilia versantur. In terris quoque aqua suas sibi vindicat portiones. Lambunt terram pisces aquarum, et ex ea sibi praedam requirunt. Culices quoque et ranunculi circa genitales strepunt paludes, et ipsae audierunt Domini mandatum dicentis: Producant aquae reptilia animarum viventium. Scimus reptilia dici genera serpentum, eo quod super terram repant: sed murint aquam uideantur incidere, tamen cum supra innatant, repunt toto corpore, quod trahunt super quaedam dorsa aquarum. unde et Dauid dixit: hoc mare magnum et uirtutum; illic reptilia, quorum non est numerus. quin etiam cum
Abbreviated transcription (Latin):
dcumq formauerat. Non exigui gurgites non cȩ nose paludes uacabant: quin omĩa
datam sibi creandi assumerent potestatem. Pisces exiliebant de flumine. delfines
preludebant influctibꝰ concȩ saxis ostree adherebant profundis: ad olescebant
echini. ue michi. Ante hominem. coepit inlecebra habundatia copiarum. nrͣȩ
mater luxuria: ante hominem delitiȩ. ꝑior ergo hominum temptatio. quã
natura. Sed nichił creatura deliquit. Alimenta dedit: non uitia preseripsit. hec
communia dedit: ne tibi aliqua uelud ꝓprta irendicares. tibi suos fructꝰ terra
producit : tibi scaros. & acctptenferes. & omnes fȩcus suos generant aquȩ. Et his non
contenitus: interdicta tibi alimenta gustasti. Ad iniudiam triam omina con-
geruntur: ut prȩuaricatio tuꝑ̧ auiditatis oneretur. Sed neq quã multȩ
speties & nomina sunt: possumus enarrare. Quȩ omnia in momento diuinȩ

Expanded text:
dcumque formaverat. Non exigui gurgites, non coenosae paludes vacabant, quin omnia dcumque formaverat. Non exigui gurgites, non coenosae paludes vacabant, quin omnia datam sibi creandi assumerent potestatem. Pisces exsiliebant de flumine, delphines praeludebant in fluctibus, conchae saxis, ostreae adhaerebant profundis, adolescebant echini. Vae mihi! ante hominem coepit illecebra, abundantia copiarum, nostrae mater luxuriae. Ante hominem deliciae. Prior ergo hominum tentatio, quam natura: sed nihil natura deliquit; alimenta dedit, non vitia praescripsit. Haec communia dedit, ne tibi aliqua velut propria vindicares. Tibi suos fructus terra producit; tibi scaros et accipenseres, et omnes fetus suos generant aquae: et his non contentus ingeruntur, ut praeuaricatio tuae auiditatis oneretur. Sed neque quam multae species et nomina sint possumus enarrare, quae omnia in momento diuinae