comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
statis docebat. mediator ipse ĩ se ad sa
di & hoĩes mediatoris sacm̃to utruq
unꝰ existens. dũ ipse ex unitis in idip¬
sũ naturis. nat᷑ͣeutusq res eađe est:
ita tñ ut neutro careret in utroq.
ne forte deus eẽ homo nascendo de.¬
sinẽt. & homo rursũ d̾s manendo
ñ eẽt. Hec itaq humane beatitu
care. u̾bũ & carnẽ ꝓfiteri. neq din nes¬
cire qđ a homo sit. neq cat nẽ ignora¬
re qđ u̾bũ sit. Cũ aũ contͣ naturã
sensus nrͣi ds manens homo nascit᷑.
iã ñ est contͣ naturã spei nr̃e. ut natꝰ
homo d̾s maneat: cũ potior nat᷑a in
inferiorẽ nata. fidẽ p̃stet: & inferio.¬
rẽ. in nat᷑ã nasci posse potiorẽ Et qͥdđe
scđm legẽ ⁊ consuetudinẽ mundi ꝓm¬
ptior nãq magis spei nr̃e ꝗͣ diuini
sacͣm̃ti effectus ẽ Nãq mundus in
his que nascuntur habet increm̃ti
uͥtutẽ: ñ habet diminutionẽ pote¬
statis. Cerne arbores. sata. pecudes.

Expanded text:
statis docebat: Mediator ipse in se ad salDeum et homines mediatoris sacramento utrumque unus exsistens, dum ipse ex unitis in idipsum naturis, naturae utriusque res eadem est; ita tamen, ut neutro careret in utroque, ne forte Deus esse homo nascendo desineret, et homo rursum Deus manendo non esset. Haec itaque humanae beatitucare Verbum, et carnem confiteri, neque Deum nescire, quod homo sit, neque carnem ignorare, quod Verbum sit. Cum autem contra naturam sensus nostri Deus manens homo nascitur, jam non est contra naturam spei nostrae, ut natus homo Deus maneat: cum potior natura in inferiorem nata fidem praestet, inferiorem in naturam nasci posse potiorem. Et quidem, secundum legem et consuetudinem mundi, promptior magis spei nostrae, quam divini sacramenti effectus est. Namque mundus in his quae nascuntur habet incrementi virtutem, non habet deminutionis potestatem. Cerne arbores, sata, pecudes.
Abbreviated transcription (Latin):
accipiendi eã: hoc mandatũ accepi
a patre. Uel cũ postulatũ ab eo eẽt
ut signũ ad fidẽ de se ostenderet: ait
de tẽplo corporis sui. Soluite hoc tẽ¬
plũ: & in tͥduo suscitabo illud. Cũ enĩ
& ꝑ accipiendȩ amiȩ potestatẽ. &
ꝑ suscitandi tẽpli uͥtutẽ. ipsũ sesibi re¬
surrectioĩs suȩ dm doceat: totũ hoc
tam̃ ad mandati pat̾ni referret aucto¬
ritatẽ. Non contͣriȩ intelligit᷑ apłs

Expanded text:
piendi eam. Hoc mandatum accepi a Patre . Vel cum postulatum ab eo esset, ut signum ad fidem de se ostenderet, ait de templo corporis sui, Solvite hoc templum, et ego in triduo suscitabo illud . Cum enim et per accipiendae animae potestatem et per suscitandi templi virtutem ipsum se sibi resurrectionis suae Deum doceat, 268 totum hoc tamen ad mandati paterni referens auctoritatem: non contrarie intelligitur Apos
Abbreviated transcription (Latin):
do ñ totus homo totus ds: unũ atq
ide necesse ẽ dictoꝵ eiꝰ sacm̃tũ eẽ qđ
generis. Et cũ in eo scđ̾m tẽpꝰ discer¬
nis hoĩem ado: d̃i tũ atq hoĩs dis¬
cerne sermonẽ. Et cũ dm atq ho¬
minẽ in tẽpore confiteberis: di atq
hoĩs in tẽpore dicta duuidica. Cum
iã di tẽpꝰ intelligis. Si qͥd illud ad de¬
monstͣtionẽ eiꝰ tẽporis dictũ ẽ. tẽpo¬
ri coaptatoque dicta st̃. ut cũ aliud
sit añ hominẽ ds. alitid sit homo &
bꝰ & geñibꝰ dispensatiois sacͣm̃tum.
c̃ ꝓ qͣlitate generũ ac naturarũ aliũ & ei
in sacͣm̃to hoĩs necesse ẽ sermonẽ fuis¬
se ñ nato: aliũ adhuc morituro.
aliũ iã ȩt̾no. Nr̃i igͥ causa hec omĩa
ẽ. Nam tã & simpartu & passione
& morte nat᷑e nr̃e resꝑegerit. restñ
ipsas om̃s uͥtute nat᷑e sue gessit. dũ
sibi ipse origo nascendi ẽ. dũ pati
uult. qđ eũ pati ñ licet: dũ morit᷑
qͥuiuit. Et tñ cũ hȩc d̾s ꝑ hominẽ

Expanded text:
omo, totus Deus, unum atque idem necesse est dictorum ejus sacramentum esse quod generis. Et cum in eo secundum tempus discernis hominem a Deo, Dei tum atque hominis discerne sermonem. Et cum Deum atque hominem in tempore confiteberis, Dei atque hominis in tempore dicta dijudica. Cum jam Dei tempus 86 intelligis, si quid illud ad demonstrationem ejus temporis dictum est, tempori coaptato quae dicta sunt: ut cum aliud sit ante hominem Deus, aliud sit homo et us et generibus dispensationis sacramentum, cum pro qualitate generum ac naturarum alium ei in sacramento hominis necesse est sermonem fuisse non nato, alium adhuc morituro, alium jam aeterno. Nostri igitur causa haec omniaest. Nam tametsi in partu et passione et morte naturae nostrae res peregerit; res tamen ipsas omnes virtute naturae suae gessit, dum sibi 263 ipse origo nascendi est, dum pati vult quod eum pati non licet, dum moritur qui vivit. Et tamen cum haec Deus per hominem
Abbreviated transcription (Latin):
apłicȩ fidĩ sacͣm̃tũ intelligis Iã ne
xp̃m cognitũ habes Quero enĩ ate
quiꝰ sit carne se spolians: & quȩ sit ca¬
ro illa spoliata. Duplicis eñi intelli¬
gentiȩ ab apło teneo significationẽ.
spoliate carnis. seq carne spoliantis:

Expanded text:
apostolicae fidei sacramentum intelligis? Jamne Christum cognitum habes? Quaero enim a te, quis sit carne se spolians, et quae sit caro illa spoliata? Duplicis enim intelligentiae ab Apostolo teneo significationem, spoliatae carnis, seque carne spoliantis:
Abbreviated transcription (Latin):
memoratoꝵ rationẽ ex ipsis uł euan¬
głicis uł apłicis ꝓfessionibꝰ prestit᷑i.
admonendos eẽ om̃s cõmunis fid̃i ex¬
istimamꝰ. ut in qua confessione et̾ni¬
tas uite ẽ. in eade sit intelligentia
et̾nitatis. Nescit plane uitã suã. qͥ¬

Expanded text:
memoratorum rationem ex ipsis vel evanmemoratorum rationem ex ipsis vel evangelicis vel apostolicis professionibus praestituri, admonendos esse omnes communis fidei existimamus: ut in qua confessione aeternitas vitae est, in eadem sit intelligentia aeternitatis. Nescit plane vitam suam,
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ & illud. Pat̾ maior me ẽ. Postre¬
mo iã tãꝗͣ in dissolubili ab negantȩ di¬
uinitatis ꝓfessione subuertisse se fidẽ
eccłe gloriant᷑. cũ relegunt: de die
aũ illaͦ & hora nemo scit. neq angłi
in celis. neq filius: ñ pat̾ solus. Non
enĩ uidet᷑ exeqͣbilis ꝑ natiuitatẽ ẽẽ
nat᷑a quȩ ignoratiois sit necessitate di¬
ũsa: & pat̾ sciendo ac filiꝰ nesciendo
manifestent dissimilitudinẽ diumi¬
tatis. qͥao ignorare ads ncħ adebeat
& ignorans ñ cõꝑandus sit ad scientẽ
Sed hec omĩa nec ratione intelligen¬
tes. nec tẽporibꝰ disc̾nentes. nec sacͣm̃¬
tis euangłicis app̃hendentes. nec di¬
ctoꝵ uͥtutibꝰ sentientes: stulto atq
imꝑito furore adu̾sus diuinitatis
naturã loqunt᷑. ad implendas aures
ignorantiũ sola hȩc & nuda memo¬
rantes: ut absolutionibꝰ eorũ tacits
aut causis cũ dictoꝵ intelligentia
aut ex p̃positis atit ex consequenti¬

Expanded text:
quoque et illud: Pater major 259 me est . Postrequoque et illud: Pater major 259 me est . Postremo jam tamquam indissolubili abnegatae divinitatis professione subvertisse se fidem Ecclesiae gloriantur, cum relegunt: De die autem illa et hora nemo scit, neque Angeli in coelis, nec Filius, nisi Pater solus . Non enim videtur exaequabilis per nativitatem esse natura, quae ignorationis sit necessitate diversa; et Pater sciendo ac Filius nesciendo manifestent dissimilitudinem divinitatis: quia et ignorare Deus nihil debeat, et ignorans non comparandus sit ad scientem. Sed haec omnia, nec ratione intelligentes, nec temporibus discernentes, nec sacramentis evangelicis apprehendentes, nec dictorum virtutibus sentientes, stulto atque imperito furore adversus divinitatis naturam loquuntur, ad implendas aures ignorantium sola haec et nuda memorantes, aut absolutionibus eorum tacitis, aut causis: cum dictorum intelligentia aut ex praepositis aut ex consequenti
Abbreviated transcription (Latin):
ita se ut st̃ habeant. qͥa nat᷑ͣalis ex d̾o
d̃s ñ potest nͥ in ea natiuitatis sue
nat᷑a ẽẽ qua ds ẽ: & uiuentis nat᷑e m
differens unitas inseparabilis a se ẽ.
sub uiuentis natiuitate natur e. Ta¬
m̃ ꝑ fidĩ euangłicȩ salutarẽ confes¬
sionẽ subrepunt he̾nci ad ueritatis
excidiũ. ut nat᷑alẽ filio det̾hant uni¬
tatẽ. dũ aliter atq ad aliud dicta alit̾
atq in aliud intellegenda cõpont̃
Negantes itaq dĩ filiũ. utunt᷑ ea au¬
ctoritate qͣ dixerit. quid me dicis
bonũ. nemo bonꝰ nisi solus ds̃. ut qͥa
unũ d̾m ꝓfessio eiꝰ locutasit: qͥcqd
illud exinde in di erit noĩe. iã ñ in
nat᷑a di maneat. qͥa ds unꝰ ẽ. Atq
ut id qđ ipse dis unꝰ dicit᷑. ñcupatiõe
potiꝰ quã ueritate sit. Hinc confirma¬
remuiit᷑ qͥa dixerit. hec ẽ aũ uita et¬
na. ut cognoscant te solũ ⁊ uerũ dm̃. Et
ut extra ꝓpͥetatẽ ueri dĩ sit: id adici¬
ũt. Non potest filiꝰ qoꝗͣ face̾ abse. nͥ

Expanded text:
a naturalis ex Deo Deus non potest nisi in ea nativitatis suae natura esse qua Deus est, et viventis naturae indifferens unitas inseparabilis a se est sub viventis nativitate naturae: tamen per fidei evangelicae salutarem confessionem subrepunt haeretici ad veritatis excidium, ut naturalem Filio detrahant unitatem, dum aliter atque ad aliud dicta, aliter atque in aliud intelligenda componunt. Negantes itaque Dei filium, utuntur ea auctoritate qua dixerit: Quid me dicis bonum? Nemo est bonus nisi unus Deus : ut quia unum Deum professio ejus locuta sit, quidquid illud exinde in Dei nomine erit, jam non in natura Dei maneat, quia Deus unus est. Atque ut id, quod ipse Deus dicitur, nuncupatione potius quam veritate sit; hinc confirmare nituntur, quia dixerit: Haec est autem vita aeterna, ut cognoscant te solum verum Deum . Et ut extra proprietatem veri Dei sit, id adjiciunt: Non potest Filius facere ab se
Abbreviated transcription (Latin):
ds ex uͥgine homo. & scđm pleni¬
tudinẽ tẽporũ in semeripso ꝓue¬
cturꝰ in d̾m hoĩem. hc̃ ꝑ om̃ia euangłi¬
ci sermonis modu tenuit: ut sic se dĩfiliũ
credi doceret. ut hõĩs filiũ p̃dicari am¬
mon̾et. locutꝰ & gerens homo uni¬
u̾sa quȩ dĩ st̃. loquens deinde & ge¬
rẽs ds uniu̾sa quȩ hoĩs st̃ itatñ ut¬
i ipso illo utͥusq gen̾is sermone ñꝗͣ
nͥ cũ significatione & hõĩs locutꝰ & di
in nat᷑a uni dĩ ꝑ natiuitatis u̾itatẽ ꝓ¬
fessio. nec tñ se dõ patͥ ñ ⁊ filii honore
s hoĩs conditione subdente. cũ & na¬
tiuitas omĩs se referat ad auctorẽ. &
caro se uniu̾sa scđm dm ꝓfiteat᷑ infir¬
mã. Hinc itaq fallendi simplices atq
ignorantes he̾ticis occasio ẽ. ut quȩ
ab eo scđ̃m hoĩem dicta st̃. dicta eẽ scd̃m
nat᷑e diuinȩ infirmitatẽ m̃tiantur.
Et qͥa unꝰ atq ide ẽ loquens om̃ĩa: que
illũ qͥ eiꝰ manet. nat᷑e sue eẽ sermonẽ.

Expanded text:
homo, et secundum plenitudinem temporum, in semetipso provecturus in Deum hominem, hunc per omnia evangelici sermonis modum tenuit, ut se Dei Filium credi doceret, et hominis filium praedicari admoneret, locutus et gerens homo universa quae Dei sunt, loquens deinde et gerens Deus universa quae hominis sunt: ita tamen, ut ipso illo utriusque generis sermone, nunquam nisi cum significatione et hominis locutus et Dei natura unius Dei per nativitatis veritatem professo; nec tamen se Deo patri non et filii honore et hominis conditione subdente: cum et nativitas omnis se referat ad auctorem, et caro se universa secundum Deum profiteatur infirmam. Hinc itaque fallendi simplices atque ignorantes haereticis occasio est, ut quae ab eo secundum hominem dicta sunt, dicta esse secundum naturae infirmitatem mentiantur: et quia unus atque idem est, loquens omnia quae illum, qui ei manet, naturae suae esse sermonem.
Abbreviated transcription (Latin):
tꝰ. & passus. & mortuus ẽ. Hȩc aũ
iã ante conditionẽ mundi sacͣm̃ta
st̃ cęlestiũ mysteriorũ constituta:
ut unigenit̾ ds homo nasci uellet.
mansuro in ȩt̃niũ in dohomine. ut
ds pati uellet. ne passionibꝰ humane
infirmitatis diabolus deseuiens. legẽ
in nob̃ peccati. do infirmitatẽ nr̃ãm
assum̃te retuiẽt. ut ds mori uellet.
ne qͣ insolens potestas adu̾suꝰ dm eẽt.
neq create in se u̾tutis posset usur¬
pare naturã: cũ se immortalis ds
intͣ legẽ mortis habuisset. Nascit᷑
itaq ds assũptioni nr̃e. patit᷑ uͦ inno¬
centiȩ. postremo morit᷑ ultioni. du
& homo nr̃ in dõ ꝑmanet. & infir¬

Expanded text:
 passus, et mortuus est. Haec autem jam ante conditionem mundi sacramenta sunt coelestium mysteriorum constituta, ut unigenitus Deus homo nasci vellet, mansuro in aeternum in Deo homine: ut Deus pati vellet, ne passionibus humanae infirmitatis diabolus desaeviens, legem in nobis peccati Deo infirmitatem nostram assumente retineret: ut Deus mori vellet, ne qua insolens potestas adversus Deum esset, neque creatae in se virtutis posset usurpare naturam, cum se immortalis Deus intra legem mortis habuisset. Nascitur itaque Deus assumptioni nostrae, patitur vero innocentiae, postremo moritur ultioni: dum et homo noster in D
Abbreviated transcription (Latin):
cruci affigens. mortis lege carne se
spolians. potestates ostentui reddens.
tũphatis his in semetipso. Et de tͥum¬
phatis potestatibꝰ insemetipso. atq o¬
stentui redditis. deletoq cỹrogͣpho.
uiuificatisq nob̃: iã suꝑiꝰ tractauimꝰ.
qͥtur s Suscitat oꝑatio dĩ. xp̃m a mor¬
tuis: & hec eadẽ dĩ oꝑatio. nos uiuifi¬
cat cũ xp̃o. & hȩc eadẽ oꝑatio donat
peccata. cẏrographũ delet. & affi¬
git cruci: carne se exuit. potestates
ostentui reddit: ac de his in semet¬
ipso tͥũphauit. Habes oꝑatione dĩ
ne gͦ xpm hominẽ adõ ex mortuis

Expanded text:
cruci affigens, mortis lege carne sese cruci affigens, mortis lege carne sese spolians, potestates ostentui reddens, triumphatis his in semetipso. Et de triumphatis potestatibus in semetipso, atque ostentui redditis, deletoque chirographo, vivificatisque nobis, jam superius tractavimus. scitat operatio Dei Christum a mortuis, et haec eadem Dei operatio nos vivificat cum Christo, et haec eadem operatio donat peccata, chirographum delet, et affigit cruci: carnem se exuit, potestates ostentui reddit, ac de his in semetipso triumphat. Habes operationem Dei ne ergo Christum hominem a Deo ex mortuis
Abbreviated transcription (Latin):
ñ cireũcisione carnali. s circũcisione
xp̃i: id ẽ in nouũ hominẽ renati. Cũ
em̃ consepelimur in baptismate eius
mori nos necesse ẽ. ex uetere homine:
qͥa regeneratio baptismi resurrecti¬
ois ẽ uirtus. Et hec circũcisio xp̃i
ẽ. ñ expoliari carne. p̃putii: s totos
cõmori ei. & ꝑ id totos postea ei ui¬
uere. In eo enĩ resurgimꝰ ꝑ eiꝰ dĩ fidẽ
qͥ eũ suscitauit a mortuis. Credend̾
assũpti hominis sacm̃tũ. Et uosmor¬
tui cũ eẽtis in delictis. & p̃putio carnis
ur̃ȩ: uiuificauit cũ illo donatis uobis
om̃ibꝰ delictis. delens qđ aduersũ nos
erat cyrograpħu insententiis. qđ erat
contrariũ nob̃. & ipsũ tulit de medio
affigens illud cruci. exutus carne. &
potestatesostentui eẽ fecit tͥũphatis
hõ ñ capit. & sensus sui dicta aliꝰ pt̃ ꝗͣ
uificauit nos cũ illo donans nob pec¬
cata. & delens cỹrog̃pħu legis pecca¬
ti. qđ ꝑ sententias anteriores contͣri¬
ũ nob̾ erat. hoc tollens de medio. &

Expanded text:
 circumcisione carnali, sed circumcisione Christi, id est, in novum hominem renati. Cum enim consepelimur baptismate ejus, mori nos necesse est ex vetere homine; quia regeneratio baptismi resurrectionis est virtus. Et haec circumcisio Christi est, non exspoliari carne praeputii, sed totos commori ei, et per id totos postea ei vivere. In eo enim resurgimus per ejus Dei fidem, qui eum suscitavit a mortuis. Credendusassumpti hominis sacramentum: Et vos mortui cum essetis in delictis et praeputio carnis vestrae, vivificavit cum illo, donatis vobis omnibus delictis, iis, quod erat contrarium nobis: et ipsum tulit e medio, affigens illud cruci: exutus carnem, et potestates ostentui esse fecit, triumphatis homo non capit, et sensus sui dicta alius praetevificavit nos cum illo, donans nobis peccata, et delens chirographum legis peccati, quod per sententias anteriores contrarium nobis erat hoc tollens de medio, et
Abbreviated transcription (Latin):
in quo ꝑ corporalit̾ habitantẽ in
eo diuinitatis plenitudinẽ uerũ
monstrari docuimꝰ. ita ut ĩ habitans
plenitudo nec diu̾sũ intelligeretur
significare nec unicũ. cũ ⁊ ĩ corpora¬
lis dĩ corporalis habitatio ꝓpͥetatẽ
nat᷑alis unitatis in do qͥ ex đo sub¬
stitissetdoceret: & habitans in xp̾od̾s.
subsistentis xp̃i natiuitatẽ dũ eiꝰ est
habitator. ostenderet: ꝑ qđ impie¬
tati eorũ satis suꝑq arbitror fuis¬
se responsũ. qui id qđ adño dictũ
est. qui me uidit uidet & patrẽ. &
pat̾ in me & ego in patre. & ego &
pat̃ unũ sumꝰ. & oĩa quȩ pat̾s sunt
mea st̃. ad unitatẽ & concordiã uo¬
luntatis referrent: ut qͥa dicti fides
maneret. & dicti tñ intelligentiã
fallacis doctnȩ religio em̃tita corrũ¬
peret. Et cũ negari ñ possit in his

Expanded text:
 corporaliter habitantem in eo divinitatis plenitudinem, verum monstrari docuimus: ita ut habitans plenitudo nec diversum intelligeretur significare, neque unicum: cum et incorporalis Dei corporalis habitatio proprietatem naturalis unitatis in Deo qui ex Deo substitisset doceret; et habitans in Christo Deus, subsistentis Christi nativitatem, dum ejus est habitator, ostenderet. Per quod impietati eorum satis superque arbitror fuisse responsum, qui id, quod a Domino dictum est: Qui me vidit, vidit et Patrem ; et Pater in me, et ego in Patre ; et, Ego et Pater unum sumus ; et, Omnia quae Patris sunt, mea sunt , ad unitatem et concordiam voluntatis referrent: ut quia dicti fides maneret, dicti tamen intelligentiam fallacis doctrinae religio ementita corrumperet; et cum negari non posset in his
Abbreviated transcription (Latin):
natiuitatẽ ẽ unitatẽ. societas tm̃ con¬
cordiȩ crederetur. S beato apło post
multa naturalis ueritatis ñ abigua
p̃conia corꝑalit̃ habitantis diuini¬
tatis plenitudi̾ẽ in xꝑo docente:
abscisa÷ oĩs ĩ piȩ tem̾itatis assertio. eũ
nat᷑alẽ unitatẽ in corporalis diuini¬
tatis habitatio corporalis effic̾et.
ut id qđ ñ solus ẽ filiꝰ. s qđ in eo ma¬
net pat̃ Neq solũ manet s & oꝑa¬
s & uidet᷑. Non sint ñcupatiua. sed¬

Expanded text:
nativitatem est unitatem, societas tantum concordiae crederetur. Sed beato Apostolo, post multa naturalis 258 veritatis non ambigua praeconia, corporaliter habitantis divinitatis plenitudinem in Christo docente, abscissa est omnis impiae temeritatis assertio, cum naturalem unitatem incorporalis divinitatis habitatio corporalis efficeret: ut id quod non solus est Filius, sed quod in eo manet Pater; neque solum manet, sed et operased et videtur, non sint nuncupa
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m. qͥa in ipso inhabitat omĩs ple.¬
ninido diuinitatis corporalit᷑: & estis
in illo repleti. qͥ ẽ capt̃ oñis pͥncipatꝰ
& potestatis. Exposita itaq habitan¬
tis corporalit̾ diuinitatis in eo pleni¬
tudine: sacͣm̃tũ assũptioĩs nr̃ȩ conti¬
nuo subiecit. dicens. Estis in eo repleti.
Ut enĩ in eo diuuntatis ẽ plenitudo. ita
nos in eo sumꝰ repleti. N eq sane ait
estis repleti. s in eo estis repleti: qͥ a ꝑ
fidĩ spẽ in uitã ȩt̾̃nã regenerati ac
regenerandi om̃s nc in xp̃i corpo¬
re manent. replendis postea ipsis ñ
iã in eo s in ipsis sccł tẽpꝰ illd de qͦ apłs
ait. qͥ tnsfigͣabit corpꝰ humilitatiᷤ nr̃e¬

Expanded text:
is plenitudo divinitatis corporaliter, et estis in illo repleti, quod est caput omnis principatus et potestatis . Exposita itaque habitantis corporaliter divinitatis in eo plenitudine, sacramentum assumptionis nostrae continuo subjecit, dicens: Estis in eo repleti. Ut enim in eo divinitatis 264 est plenitudo, ita nos in eo sumus repleti. Neque sane ait, estis repleti, sed, in eo estis repleti: quia per fidei spem in vitam aeternam regenerati ac regenerandi omnes nunc in Christi corpore manent; replendis postea ipsis, non jam in eo, sed in ipsis, secundum tempus illud de quo Apostolus ait, Qui transfigurabit corpus humilitatis n
Abbreviated transcription (Latin):
pauit. & bonũ. & magistrũ: & qͥa ñ
arguit bonũ sedici. hoc necesse ẽ ar¬
guat. qđ magist᷑ bonꝰ dictꝰ sit. Ita aũ
arguit se magistrũ bonũ dici. ut fidẽ
int̾rogantis potius ꝗͣ uł magist᷑ in se.
uł boni nom̃ argueret. Iuuenis eñ
insolens ꝑ obseruantiã legis. & finẽ le

Expanded text:
pavit: et bonum, et magistrum. Et quia non arguit bonum se dici; hoc necesse est arguat, quod magister bonus dictus sit. Ita autem arguit se magistrum bonum dici, ut fidem interrogantis potius, quam vel magistri in se vel boni nomen argueret. Juvenis enim insolens per observantiam legis, et finem le
Abbreviated transcription (Latin):
sum uel unde ipse sit sciri. nisi
id unde est. ad nature sue referret
auctorem. qui iccirco ignorabilis
esset. quia ipse dĩ filius esse igno¬
raretur: Discute infelix stulticia
quid illud sit. neq me scitis. neq
uñ sim nostis. Om̃ia utiq ex ni¬
chilo. et usq adeo ex nichilo ut ⁊̃
unigenitũ dm̃ ex nicħo substitisse
sis ausa m̃tiri. Aͥd gͦ ẽ qđ impii ⁊ xp̃m

Expanded text:
sum, vel unde ipse sit sciri: nisi sum, vel unde ipse sit sciri: nisi id unde est, ad naturae suae referret auctorem? qui idcirco ignorabilis esset, quia ipse esse filius Dei ignoraretur. Discute, infelix, stultitia quid illud sit: Neque me scitis, neque unde sim nostis. Omnia utique ex nihilo, et usque adeo ex nihilo, ut etiam unigenitum Deum ex nihilo substitisse sisausa mentiri. Quid ergo est, quod impii et
Abbreviated transcription (Latin):
Sinuero iccirco ei quia ab eo sit. eũ
nosse ꝓprium sit. quomodo non
hoc ei quod ab eo est erit ꝓprium.
scilicet ut uerus filius ex natura
dĩ sit. cum iccirco deum solus no¬
uerit. quia solus abeo sit: Habe¬
mus igitur ꝓprietatem cognitio¬
nis de ꝓprietate generationis. et
quod ab eo est non creature in eo
uirtutem. nam omnia adeo per
uirtutem creationis existunt. sed
lus patrem nouit. cum cetera eum
ne forte id quod ab eo est ad aduen¬
tus sui tempus heresis inuaderet.
continuo subiecit. Quoniam ab eo
sum. et ipse me misit. Tenuit or¬
dinem euangłici sacramenti. na¬
tum se ꝑfessus et missum. ut et
quis esset. et unde esset scđm suꝑi¬
orem sententiam nosceretur. Neq
enim id ipsum est. ab eo sum et ip¬
se me misit. sicuti non idem est. ne¬
q me scitis. neq unde sim nostis.
N unquid non omnis homo in car¬
ne licet natus scdm sensum com¬
munis opinionis exdeo est: Et
quomodo negat ab his uel seip¬

Expanded text:
Sin vero idcirco ei, quia ab eo sit, cum Sin vero idcirco ei, quia ab eo sit, cum nosse sit proprium; quomodo non hoc ei, quod ab eo est, erit proprium? scilicet ut verus filius ex natura sit Dei; cum idcirco Deum solus noverit, quia solus ab eo sit. Habes igitur proprietatem cognitionis de proprietate generationis: et quod ab eo est, non creaturae in eo virtutem nam omnia ad eo per virtutem creationis exsistunt, sedlus Patrem novit, 154 cum caetera eum ne forte id quod ab eo est, ad adventus sui tempus haeresis invaderet, continuo subjecit: Quoniam ab eo sum, et ipse me misit. Tenuit ordinem evangelici sacramenti, natum se professus et missum: ut et quis esset, et unde esset, secundum superiorem sententiam nasceretur. Neque enim id ipsum est ab eo sum, et ipse me misit: sicuti non idem est neque me scitis, neque unde sim nostis. Numquid non omnis homo in carne licet natus, secundum sensum communis opinionis ex Deo est? Et quomodo negat, ab his vel se ip
Abbreviated transcription (Latin):
meus. nature demonstratio est.
et in eo quod subiecit hunc audi¬
te. sacramenti et fidi obquam de-
celis uenit auditio est. cum eum
ad salutarem confessionis doctri¬
nam admonemur audire. ita in
eo filius et natiuitatis ueritatẽ
docuit et aduentus. dicens. Neq
me scitis. neq unde sim nostis.
nec enim ame ueni. sed est uerax
qui misit me. quem uos nescitis.
sed ego cognoui eum quoniam ab
eo sum. et ille me misit. patrem
hinc ꝓfessio filii est. Iccirco autem
soli sibi esse cognitum dicit. quia
ab eo sit. Quero autem utrum id
quod ab eo est. opus in eo creationiᷤᷤ.
annaturam gn̾ationis ostendat.
Si opus in eo creationis est. uniuer¬
sa quoq que creantur adeo sunt.
Et quom̃ patrem non uniuersa no¬
uerunt. cum filius eum iccirco qͥa
ab eo est non nesciat: Quod si cre¬
atus potius qͣm natus uidebitur
in eo quod adeo est. cum adeo cun¬
cta sint. quomodo non cum cet̾is
patrem quȩ abeo sunt ignorat:

Expanded text:
meus, naturae demonstratio est, meus, naturae demonstratio est, et in eo quod subjecit, Hunc audite, sacramenti et fidei, ob quam e coelis venit, auditio est, cum eum ad salutarem confessionis doctrinam admonemur audire: ita in eo Filius et nativitatis veritatem docuit et adventus, dicens: Neque me scitis, neque unde sim nostis: nec enim a me veni, sed est verax qui misit me, quem vos nescitis; sed ego novi eum, quoniam ab eo sum, et ipse me misit . Patrem hinc professio Filii est . Idcirco autem soli sibi esse cognitum dicit, quia ab eo sit. Quaero autem utrum id, quod ab eo est, opus in eo creationis an naturam generationis ostendat. Si opus creationis est, universa quoque, quae creantur, a Deo sunt. Et quomodo Patrem non universa noverunt, cum Filius eum idcirco, quia ab eo est, non nesciat? Quod si creatus potius, quam natus, videbitur in eo quod a Deo est; cum a Deo cuncta sint, quomodo non cum caeteris Patrem quae ab eo sunt ignorat?
Abbreviated transcription (Latin):
ud patris de filio testimonium
extat in libris. qͣm qđ hic filius
suus sit. testimonium huius hec¬
ueritas est. ut oꝑa ipsa patris
quȩ gerit. ueritatem testimonii
huius affirment. Quid infertur
hodie calumpnia. ut adoptio no¬
minis sit. ut mendax deus sit.
ut nomina inania sint: Contel¬
status est pater de filio. oꝑib su¬
is filius testimonio se patris exe¬
quat. Cur non uideatur esse in
eo. id est filio ueritas. que dicitur
& ꝓbatur: Non est ꝑdm̃ patrem
filii nomen in xp̃o ex adoptione be¬
nignitatis. neq sanctitate meru-¬
it hoc nomen sicut plures post
confessionem fidei dei filii sunt.
Proprietatis enim in his significa¬
tio nulla est. Nominis namq
tantum ut deo dignum est. indul¬
ta dignatio est. Aliud est hic est.
et hic meus est. et hunc audite.
In hoc ueritas est. natura est. fides
est. Nec sane quicqͣm de se minus
filius hac paternȩ significationis
ꝓprietate testatur. Ut enim in
eo quod ait pater hic est filius

Expanded text:
ud Patris de Filio testimonium ud Patris de Filio testimonium exstat in libris, quam quod hic filius suus sit: testimonii hujus veritas est, ut opera ipsa Patris, quae gerit, veritatem testimonii hujus affirment. Quid infertur hodie calumniae, ut adoptio nominis sit, ut mendax Deus sit, ut nomina inania sint? Testatus est Pater de Filio, operibus suis Filius testimonio se Patris exaequat: cur non videatur esse in eo, id est filii veritas quae dicitur et probatur? Non est per Deum patrem filii nomen in Christo ex adoptione bonitatis: neque sanctitate meruit hoc nomen, sicut plures post confessionem 153 fidei Dei filii sunt. Proprietatis enim in his significatio nulla est: nominis namque tantum, ut Deo dignum est, indulta dignatio est. Aliud est hic est, et hic meus est, et hunc audite: in hoc veritas est, natura est, fides est. --Nec sane quidquam de se minus Filius hac paternae significationis proprietate testatur. Ut enim in eo quod ait Pater, Hic est filius
Abbreviated transcription (Latin):
qui missus a patre sit. Sed opera
non sufficiunt incredulis ad te¬
stimonium. quod se pater miserit.
Sequitur namq. et qui misit me
pater. ipse testificatus est de me.
neq uocem eius audistis. neq fi¬
guram eius uidistis. Quero quod
testimonium patris de eo fuerit.
Neuolue euangłica uolumina. et to¬
tum eorum opus recense. da testi¬
monium patris preter qͣm quod au¬
ditum est. Hic est filius meus dile¬
ctus in quo complacui. et tues fi¬
lius meus. Hoc iohannes licet ñ
ignarus audiuit. tam̃ ad doctrinã
nostrã paternȩ uocis testimonium
mittitur. Nec hoc sufficit. Iohan¬
nes quidem indeserto dignus hac
uoce est. sed & apłi non fuerant hu¬
us testimonii auctoritate priuan¬
di. Eadem de celo ad eos uox est:
sed accipiunt plus iohanne. Iohan¬
nes enim iam ab utero ꝓphetans.
non eguit hac uoce: hunc audite.
Iudiam plane. nec quẽquam pret̾
hunc audiam. nisi eum qui au¬
dierit. ut doceret. Si nullum ali¬

Expanded text:
qui missus a Patre sit. Sed opera qui missus a Patre sit. Sed opera non sufficiunt incredibilibus ad testimonium, quod se Pater miserit. Sequitur namque: Et qui misit me Pater, ipse testificatus est de me; neque vocem ejus audistis, neque figuram ejus vidistis . Quaero quod testimonium Patris de eo fuerit. Evolve evangelica volumina, et totum eorum opus recense. Da testimonium Patris, praeter quam quod auditum est: Hic est filius meus dilectus, in quo complacui , et: Tu es filius meus . Hoc Joannes licet non ignarus audivit, tamen ad doctrinam nostram paternae vocis testimonium mittitur: nec hoc sufficit. Joannes quidem in deserto dignus hac voce est, sed et apostoli non fuerunt hujus testimonii auctoritate privandi. Eadem de coelo ad eos vox adest: sed accipiunt plus Joanne. Joannes enim jam ab utero prophetans non eguit hac voce: Hunc audite. Audiam plane: nec quemquam praeter hunc audiam, nisi eum qui audierit ut doceret. Si nullum ali
Abbreviated transcription (Latin):
mo etiam filii est. Tam ignorabi¬
lis est filius. qͣm et pater. Om̃ia
ei tradita sunt. et in omnib n¬
chil intelligitur excerptum. Si
potestas exȩquata est. si secretũ
cognitionis ȩquale ẽ. si natura
in nominib est. quero quomodo
quod uocantur non sunt. quorũ
et uis in potestate. et difficultas
in cognitione non differt. Non
fallit itaq inuocabulis deus.
nec se aut pater mentitur. aut
filius. Et accipe qͣm in his fides
nominum sit. Ait enim. Opera
enim quȩ dedit michi pater ut
ꝑficiam ea. ipsa opera quȩ facio.
testimonium ꝑhibent de me.
quoniam pater misit me. et qui
misit me pater. ipse testificatus
nominis tantum testimonio.
sed etiam uirtutis. docet ẽẽ se fi¬
lium. O pera enim eius que facit.
testantur a patre se missum. Que¬
ro quam rem opera testentur.
Missum namq eẽ. Itaq et filii obe¬
dientia et paterna auctoritas do¬
cetur inmisso. dum alteruis oꝑa
eẽ non possunt quȩ facit. nisi etꝰ

Expanded text:
mo etiam Filii est. Tam ignorabimo etiam Filii est. Tam ignorabilis est Filius, quam et Pater. Omnia ei tradita sunt: et in omnibus nihil intelligitur exceptum. Si potestas exaequata est, si secretum cognitionis aequale est, si natura in nominibus est: quaero quomodo quod vocantur non sunt, quorum et vis in potestate, et difficultas in cognitione non differt. Non fallit itaque in vocabulis Deus, nec se aut Pater mentitur, aut Filius: et accipe quam in his fides nominum sit. 152 27. enim quae dedit mihi Pater ut perficiam ea, ipsa opera quae ego facio testimonium perhibent de me, quoniam Pater misit me: et qui misit me Pater, ipse testificatus nominis tantum testimonio, sed etiam virtutis, docet se esse filium: opera enim ejus, quae facit, testantur a Patre se missum. Quaero, quam rem opera testentur? Missum namque esse. Itaque et Filii obedientia et paterna auctoritas docetur in misso, dum alterius opera esse non possunt quae facit, nisi ejus
Abbreviated transcription (Latin):
hic ẽ filiꝰ ms ꝓfessio filii. est. domꝰ
pat̾s mei. & pat̾ m̃s. P rofessio noĩs
saluᷤ ẽ. cũ int̾rogatio fide postulat
dicens. Tu credis in filiũ dĩ : ꝓpͥe¬
tatis noĩa secunt᷑. ubi mͣs ẽ. Tibi
quero hẽtice unde alia p̾sũptio sit.
Adimis pat̾ fidẽ. filio ꝓfessionẽ. no¬
minibꝰ naturã. Ui in u̾bis dĩ
affers: ne sint qd enuntiant. Im¬
pietatis tue sola impudentia ẽ: ut
m̃titũ de se dm̃ arguas. Quãꝗ̃ igͥ¬
liꝰ m̃s: & ad quẽ dictũ ẽ pater m̃s.
hoc sint qđ ñcupant᷑: tñ ne aut
adoptionis nom̃ in filio sit. aut
honoris in patre: uideamꝰ quȩ
ꝓpͥetates ꝑ filiuᷤ. ad filii nom̃ ad¬
iecte sint. Ait. Omĩa mͥtͣdita
Ad id quod dictum est. hic ẽ filius
meus et pater meus. utrum ne sͥ
conuenit. nemo nouit filium nisi
pater. neq patrem quis nouit
nisi filius: Nonenim nisi per
mutuam testificationem cognos
ci. uel patrem filius. uł ꝑ filium
pater potuit. Nox e celo est. ser¬

Expanded text:
Hic est filius meus. Professio filii de se est : Domum patris mei, et Pater meus. Professio nominis salus est, cum interrogatio fidem postulat, dicens: Tu credis in filium Dei ? Proprietatis nomina sequuntur, ubi meus est. Tibi quaero, haeretice, unde alia praesumptio sit. Adimis Patri fidem, filio professionem, nominibus naturam: vim verbis Dei affers, ne sint quod enuntiant. Impietatis tuae sola impudentia est, ut mentitum de se Deum arguas. 26. Plius meus, et ad quem dictum est, Pater meus, hoc sint quod nuncupantur: tamen ne aut adoptionis in Filio nomen sit, aut honoris in Patre: videamus quae proprietates per Filium ad filii nomen adjectae sint. Ait: Omnia mihi tradAd id quod dictum est: Hic est filius meus, et Pater meus, utrumne sibi convenit: Nemo novit Filium nisi pater, neque Patrem quis novit nisi Filius? Non enim nisi per mutuam testificationem cognosci vel per Patrem Filius, vel per Filium Pater potuit. Vox e coelis est: ser
Abbreviated transcription (Latin):
Non enĩ ꝑ consuetudinẽ humani
partꝰ ds̃ ex do nascit᷑: neq ꝑ elem̃¬
ta originis nrͣȩ ut homo ex hoĩe
ꝓpellit᷑. integͣ illa & ꝑfecta & in¬
contaminata natiuitas ẽ: cuiꝰ ad̾o
exitio potiꝰ ꝙͣ partꝰ ẽ. Est enim
unꝰ ex uno. Non ẽportio. ñ ẽ de¬
sectio. ñ ẽ diminutio. ñ derina¬
tio. ñ ꝓtensio. ñ passio: s uiuentiꝰ
nature ex uiuente nauuitas ẽ: Et
ds̃ ex dõ exienseꝰ ñ creata᷑ in dĩ no¬
m̃ electa ut neẽt cępit ex nichilo:
s exiit amanente: & exisse signifi¬
cationẽ habet natiuitatis. ñ habet
inchoationis. Non enĩ idẽ ẽ sub̃am cȩ
uitatis huiꝰ scientia licet ñ subie¬
cta u̾bis sit. cũ in enarrabilis sit:
habet tñ in doct̾na filii fidĩ secu¬
ritate᷑ a do se manifestantis exis
filiũ dĩ noĩe potius quã nat᷑a cre¬
didisse: si enĩ ad optionis hec ñcu¬
patio ẽ. & ñ iccco filiꝰ ẽ qͥa exierit
a dõ: quero unde beatꝰ symon

Expanded text:
Non enim per consuetudinem humani partus Deus ex Deo nascitur, neque per elementa originis nostrae ut homo ex homine propellitur. Integra illa et perfecta et incontaminata nativitas est, cujus a Deo exitio potius quam partus est. Est enim unus ex uno. Non est portio, non est defectio, non est deminutio, non derivatio, naturae ex vivente nativitas est, et Deus ex Deo exiens, non creatura in Dei nomine electa. Non, ut esset, cepit ex nihilo, sed exiit a manente. Et exisse significationem habet nativitatis, non habet inchoationis. Non enim idem est cepisse suvitatis hujus scientia licet non subjecta verbis sit, cum inenarrabilis sit, habet tamen in doctrina Filii fidei securitatem a Deo se manifestantis exisfilium Dei nomine potius quam natura credidisse. Si enim adoptionis haec nuncupatio est, et non idcirco filius est, quia exierit a Deo; quaero unde beatus Simon
Abbreviated transcription (Latin):
genitũ dm sciamꝰ eẽ dĩ filiu. Uox
e celis rursũ ab apłis iterate huiꝰ
significatioĩs audit᷑. utsid firmius
cred̾et᷑ ad uitã. qđ ñ credidisse morᷤ
eẽt. Nãq cũ dñs in monte maiesta¬
tis suȩ habuti constitisset. moyse
atq helia assistentibꝰ. & adui¬
sionis ac uocis fide tͥbꝰ colũpnis ȩccła¬
rũ testibꝰ assũptis. hec uox pat̾na
de cȩlo eꝰ: hicẽ filiꝰ m̃s dilectꝰ in qͦ
cõplacui: hẽ audite. Non ad con-¬
firmationẽ honoris claritas conspe¬
cta satisfuerat: uoce designat᷑.

Expanded text:
enitum Deum sciamus esse Dei filium; vox e coelis rursum ab Apostolis iteratae hujus significationis auditur; ut id firmius crederetur ad vitam, quod non credidisse mors esset. Namque cum Dominus in monte majestatis suae habitu constitisset, Moyse atque Elia assistentibus, et ad visionis ac vocis fidem tribus columnis ecclesiarum testibus assumptis, haec vox paterna de coelo est: Hic est filius meus dilectus, in quo complacui, hunc audite . Non ad confirmationem honoris claritas conspecta satis fuerat; voce designatur:
Abbreviated transcription (Latin):
S qͥa scđ̾m illos creato potiꝰ quã na¬
to nom̃ dĩ domino ihũ xp̃o deputa¬
retur potiꝰ quã in esset: diuinitatis
ueritas ita ex auctoritatibꝰ ꝓpħicis
demonstͣta ẽ. ut nos d̾ño ihũ xp̃o

Expanded text:
 secundum illos, creato potiusquam nato nomen Dei Domino Jesu Christo deputaretur potius quam inesset; divinitatis veritas ita ex auctoritatibus propheticis demonstrata est, ut nos, Domino
Abbreviated transcription (Latin):
etate sententie creatũ eẽ. ꝑ id dm
potiꝰ quã natũ affirmare nitunt᷑.
qaͥ dictũ est. Ons creauit me in
initio uiarũ suarũ in oꝑa sua. ut
sit ex cõmuni creationũ natura.
licet sit p̾stantior in gen̾ẽ creatio¬
nis. neq in eo sit gła diuinȩ nati¬
uitatis. s uirtutis potentis creat᷑e.
Uerũ nos nicħ nouũ. nicħ extͥnsecꝰ
p̃sũptũ afferentes: ipso illo sapi¬
entie testimonio. ueritatẽ dicti.
rationẽq p̾stabimꝰ. neq aci natiui¬
tatis diuine & et̾nȩ intelligentiã

Expanded text:
etate sententiae creatum esse per id Deum potius quam natum affirmare nituntur, quia dictum est, Dominus creavit me in initium viarum suarum in opera sua ; ut sit ex communi creationum natura, licet sit praestantior in genere creationis; neque in eo sit gloria divinae nativitatis, sed virtus potentis creaturae. Verum nos nihil novum, nihil extrinsecus praesumptum afferentes, ipso illo Sapientiae testimonio veritatem dicti rationemque praestabimus, neque ad nativitatis divinae et aetern
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ stulte intelligentiȩ sensũ ad con¬
tumeliã diuinȩ in domino ihesu
ea ipsa de monstnda fuert᷑. & ab
his impiissime intellecta ẽẽ: & a
ctȩ in se maiestatis ẽẽ memorata.
Nãq his sibi dictis ut religiose im¬
pii sint blandiunt᷑. Tristis ẽ aĩa
mea usq ad mortẽ. ut longe a
beatitudine atq incorruptione.
di sit. in cuiꝰ animũ dn̾ans metꝰ
tͥsticie imminentis incich̃t. Qui
etiã usq adhanc precẽ const̾nat᷑

Expanded text:
 stultae intelligentiae sensum ad contumeliam divinae in Domino Jesu ea ipsa demonstranda fuerunt, et ab his impiissime intellecta esse, et a ctae in se majestatis esse memorata. Namque his sibi dictis, ut religiose impii sint, blandiuntur: Tristis est anima mea usque ad mortem ; ut longe a beatitudine atque incorruptione Dei sit, in cujus animam dominans metus tristitiae imminentis inciderit: qui etia
Abbreviated transcription (Latin):
ligentiã. humana mens cõmunis
sensus opinione deficit: intm̃ stu¬
diis diumis ad sentienda ea quȩ ul¬
tra nat᷑e nr̃e opinionẽ st̃ nt̾ent᷑.
questionẽ hanc marime dissoluen¬
tes quȩ scłaris sapientiȩ hebitudi-

Expanded text:
ligentiam humana mens communis ligentiam humana mens communis sensus opinione deficitur, in tantum studiis divinis ad sentienda ea, quae ultra naturae nostrae opinionem sunt, niterentur; quaestionem hanc maxime dissolventes, quae saecularis sapi
Abbreviated transcription (Latin):
dẽt. Qd̾ aũ in oĩ gn̾e doctrinarũ
obseruari sẽꝑ meminimꝰ. ut si qͥ
diu tenui primũ exercitatione. lon.¬
goq usu humilioris studii fuernt
eruditi. tu iã ad rerũ ipsarũ qͥbꝰ
imbuti st᷑ exꝑim̾ta mittant᷑. ut cũ
iã bene luserint bella. militaturi
in militiã ꝓtͣhant᷑. aut cũ forenses
lites scolares mat̾ie tẽptau̾int. at̃
mittant᷑ ad tͥbunaliũ pugnas. aut
cũ in stagnis domesticis nauẽ. nauta
intrepidꝰ instruxerit. tt̃ magni &
ꝑegͥni maris comitat᷑ ꝓcellis. idip¬
sũ nos in hac maxima & grauissima
totius fidi intelligentia face̾ cura¬
uimꝰ. Nãq cũ antea leuibꝰ initiis
de natiuitate. de nomine. de diui¬
nitate. de ueritate fidẽ ten̾am im¬
buissemꝰ. ac leni ꝓfectu etiã usq ad
euellendas om̃s ħeticoꝵ occasiones
legentiũ studia extulissemꝰ. tũ eos
iã adipsã palestrã głosi certaminis
magniq ꝓduximꝰ. ut in qͣntũ ad
ȩt̾nȩ natiuitatis cõplect enda intel¬

Expanded text:
d autem in omni genere doctrinarum observari semper meminimus, ut si qui diu tenui primum exercitatione longoque usu humilioris studii fuerint eruditi, tum jam ad rerum ipsarum, quibus imbuti sunt, experimenta mittantur; ut cum jam bene luserint bella militaturi, in militiam protrahantur; aut cum forenses lites scholaris materiae tentaverint, tunc mittantur ad tribunalium pugnas; aut cum in stagnis domesticis navim nauta intrepidus instruxerit, tunc magni et peregrini maris committatur procellis: id ipsum nos in hac maxima et gravissima totius fidei intelligentia facere curavimus. Namque cum antea a levibus initiis de nativitate, de nomine, de divinitate, de veritate fidem teneram imbuissemus, ac leni profectu etiam usque ad evellendas omnes haereticorum occasiones, legentium studia extulissemus; tum eos jam ad ipsam palaestram gloriosi certaminis magnique produximus: ut in quantum ad aeternae nativitatis complectendam intel
Abbreviated transcription (Latin):
te natiuitatis eternȩ.Non in dõ¬
rũ num̾ũ ueritatis diuersitate
referendũ. neq ñ ex te genitũ. qͥ
ds unꝰ es p̾dicandũ. neq aliud quã
dm̃ uerũ qͥ exce dõ uero patre natꝰ ẽ
confitendũ. Tribue ergo nob uer¬
boꝵ significationẽ. intelligentię
lum̃. dictoꝵs honorẽ. ueritatis fi¬
de. & p̾sta ut qđ credimꝰ eloqͣm᷑

Expanded text:
te nativitatis aeternae, non in deorum numerum veritatis diversitate referendum: neque non ex te genitum, qui Deus unus es, praedicandum; neque aliud quam Deum verum, qui ex te Deo vero patre natus est, confitendum. Tribue ergo nobis verborum significationem, intelligentiae lumen, dictorum honorem, veritatis fidem: et praesta, ut quod cre
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ in ueritate spc subsistẽ negant:
his niti dictors dñicors ꝓfessionibꝰ
solent. Quid me dicis bonũ: nemo
est bonus nͥ unus d̾s. ut cũ se dicibo
nũ coarguat. & ñ nisi bõnũ dm uͥ

Expanded text:
initatis subsistere negant; his niti dictorum dominicorum professionibus solent: Quid me dicis bonum? Nemo est bonus nisi unus Deus ; ut cum dici se bonum coarguat, et non nisi 19 bonum Deum
Abbreviated transcription (Latin):
dientia fidĩ ꝓuehit. Expectamꝰ ergo
ut trepidi huiꝰ cepti exordia incites.
& ꝓfectu accrescente confirmes. &
ipsi locuti st᷑ sensu app̃hendamꝰ. uer¬
borũq ꝓpͥetates isdẽ rerũ significa.¬

Expanded text:
obedientia provehit. 38. Exspectamus ergo obedientia provehit. 38. Exspectamus ergo ut trepidi hujus coepti exordia incites, et profectu accrescente confirmes, etipsi locuti sunt sensu apprehendamus, verborumque proprietates iisdem rerum significa
Abbreviated transcription (Latin):
scius sũ. ut te om̃ĩs sermo m̃s & sen¬
sus loq̃tur. Neq enĩ ullũ aliud
maiꝰ p̾miũ. hic ipse usus mͥ ate con¬
cessus loquendi potest referre:
retico demonstret. Et in hoc
Cet̾ũ auxilii & miscđ̾ie tuȩ munus
orandũ est. ut extensa tͥ fidĩ nr̃e
confessionisq uel asflatu sp̃c tin
impleas: nosq in cursũ p̃dicatio¬
nis initȩ ꝓpellas. Non enĩ nobis
infideł sponsionis istiꝰ auctor est
dicens. Petite .&. dabit᷑ uob̃. que¬
rite. & inuenietis: pulsate. & aꝑi¬
etur uob. Nos qde in opes ea qͥbꝰ
diũ ꝑuicax afferemꝰ. & om̃s obse¬
ratȩ intelligentiȩ aditꝰ pulsabi¬
mꝰ. S tuũ est. & oratũ tͥbuere.
& quesitũ ad eẽ: & patere pulsatũ.
Torpemꝰ enĩ qͦda nat᷑e nr̃e pigro
stupore. & ad res tuas intelligen¬
das. intra ignorantie. necessita¬
tẽ ingenii nr̃i imbecillitate cohi¬
bem᷑. Sed doctnȩ tue studia ad
sensũ nos diuinȩ cognitionis insti¬
tuunt. & ultͣ naturalẽ opinionẽ obe

Expanded text:
scius sum, ut te omnis sermo meus et sensus loquatur. Neque enim ullum aliud majus praemium hic ipse usus mihi a te concessus loquendi potest referre, retico demonstret. Et in hoc caeterum auxilii et misericordiae tuae munus orandum est, ut extensa tibi fidei nostrae confessionisque vela flatu Spiritus tui impleas, nosque in cursum praedicationis initae propellas. Non enim nobis infidelis sponsionis istius auctor est, dicens: Petite, et dabitur vobis; quaerite, et invenietis; pulsate, et aperietur vobis . Nos quidem inopes ea quibus dium pervicax afferemus, et omnes obseratae intelligentiae aditus pulsabimus: sed tuum est, et oratum tribuere, et quaesitum adesse, et patere pulsatum. Torpemus enim quodam naturae nostrae pigro stupore, et ad res tuas intelligendas intra ignorantiae necessitatem ingenii nostri imbecillitate cohibemur: sed doctrinae tuae studia ad sensum nos divinae cognitionis instituunt, et ultra naturalem opinionem fidei
Abbreviated transcription (Latin):
qui credit᷑i st̃ ꝑ uerbũ eoꝵrs in me.
ut om̃s unũ s int. sicut tu pat̾ in
me & ego in te. ut & ipsi sint in no¬
bis. uoluntatis potiꝰ & unanimita¬
tis. quã diuinitatis assert᷑ ueritatẽ.
Sed nos hec ipsa suis uͥtutibꝰ ꝑtrac¬

Expanded text:
bum eorum in me: ut omnes unum sint, sicut tu, Pater, in me, et ego in te, ut et ipsi sint in nobis : voluntatis potius et unanimitatis quam divinitatis asserunt veritatem. Sed nos haec ipsa suis virtutibus pertrac
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ atq ipsi. & pat̾. pat᷑ est. & d̾s.
d̾s est. extra exceptionẽ di ueri sit
in ꝓfessione cõmuni. eũq sicut nos
& creationis necessitas. creatorido
subdat. & adoptio assumat in fili¬
ũ. Iã uͦ nulla i eo diuine nature
ꝓpͥetas existimandat sit. scdm apłi
dictũ. Cũ aũ dixerit. om̃ia subiecta
st̃ illi p̃t̾ eũ qͥ subiec̃ oĩa. cũ enĩ su̾int
subiecta ei oĩa. tc̃ ⁊ ipse subiciet᷑ ei qͥ ei
subiec̃ oĩa. ut sit ds oĩa in oĩb. qͥa sub¬
iectio et infirmitatem subiect᷑i ꝓte¬
stetur. et dñantis significe potestatẽ in
his qͦ cũ sũma religionis de mon¬
stͣtione tractandis. lib̾ undecimꝰ
occupat᷑. etiã ex his ipsis dictis apłi¬
cis demonstͣns. ñmͦ. ñ ad diuinita¬
tis infirmitatẽ subiectionẽ ꝓficere.

Expanded text:
nobis atque ipsi et Pater pater est, et Deus Deus est, extra exceptionem veri Dei sit in professione communi, eumque sicuti nos et creationis necessitas creatori Deo subdat, et adoptio assumat in filium; jam vero nulla in eo divinae naturae proprietas existimanda sit, secundum Apostoli dictum, Cum autem dixerit, Oint subjecta ei omnia, tunc et ipse subjicietur ei qui ei subjecit omnia, ut sit Deus omnia in omnibus . Quia subjectio et infirmitatem subjecti protestetur, et dominantis significet potestatem: in his quoque cum summa religionis demonstratione tractandis liber undecimus occupatur, 22 etiam ex his ipsis dictis apostolicis demonstrans, non modo non ad divinitatis infirmitatem subjectionem proficere,
Abbreviated transcription (Latin):
impietatẽ recidert᷑ diuinoꝵ dicto¬
rũ incapaces. & cũ ñ conueniat tre¬
pidationi. & lib̾tati: festinationi.
& excusationi: querelȩ & adhorta¬
tioni: diffidentie. & int̾cessioni.
diuine ꝓfessionis. natureq imme¬
mores. ad argum̾tũ impietatis suȩ
dispensationis gesta & dicta tenu

Expanded text:
impietatem reciderunt divinorum dictorum incapaces. Et cum non conveniat trepidationi et libertati, festinationi et excusationi, querelae et adhortationi, diffidentiae et intercessioni, divinae professionis naturaeque immemores, ad argumentum impietatis suae, dispensa
Abbreviated transcription (Latin):
ploratũ. nicħ tacitũ dereliqͥmꝰ. sed
dictoꝵs om̃iũ pacificã intelligñtiã
singłis qͥbꝰq causarũ gn̾ibꝰ coap¬
tantes. nec trepidare fidutiã. neq
euitare uoluntatẽ. nec conqueri
securitatẽ. nec cõm̃dationẽ sui oran¬
tẽ aliis ueniã desiderasse monstra-¬
tumꝰ: fide dictoꝵ uniu̾soꝵs absolu¬
te euangłici myst̾ii p̃dicatione fir¬
mines. ne ipsa qͥde resurrectioi̾s
gła intͣ religionis intelligentiã
edoctos cohibinit. s aut ꝑ digna¬
tionis ꝓfessionẽ. impietatis suȩ
arma sũpserũt aut sacͣm̃ti reuela¬
tionẽ addi contumeliã tͣnstulert᷑.

Expanded text:
il tacitum dereliquimus: sed dictorum omnium pacificam intelligentiam singulis quibusque causarum generibus coaptantes, nec trepidare fiduciam, nec evitare voluntatem, nec conqueri securitatem, nec commendationem sui orantem, aliis veniam desiderasse monstravimus: fidem dictorum universorum absoluta evangelici mysterii praedicatione firmines ne ipsa quidem resurrectionis gloria intra religionis intelligentiam edoctos cohibuit, sed aut per dignationis professionem, impietatis suae arma sumpserunt, aut sacramenti revelationem
Abbreviated transcription (Latin):
iste. & sine dubio tim̾e uidet᷑ ꝑpe¬
ti. qđ ne pat̾et᷑ orau̾it. qͥa patien¬
di trepidatio causã attulerit de
crucis tẽꝑe dic̾et. Dsͦ ds m̃s qͣre
querelã desolationis sue. passio¬
nis acerbitate cõmotus. auxilii
in ops pat̾ni. spm in hac uoce emi¬
trepidatione t᷑batꝰ. tuendũ hunc
d̾o patͥ cõm̃dau̾it. qͥa cõm̃datio¬
nis necessitatẽ desꝑatio securita¬
impiissimi hoĩes ñ intelligentes.
nicħ contͣriũ in rebꝰ hisdẽ ab eodẽ
dictũ fuisse. u̾bis tminherentes. cau¬
sa ipsorũdictors reliquert̃. Nã cũ
longe multũq diu̾sũ sit. tͥstis ẽ aĩa
mea usq ad mortẽ. & amodo uide¬
bitis filiũ hominis sedentẽ a dextͥs

Expanded text:
t sine dubio timere videretur perpeti, quod ne pateretur oraverit; quia patiendi trepidatio causam attulerit depcrucis tempore diceret: Deus, Deus meus, quare querelam desolationis suae, passionis acerbitate commotus, auxilii inops paterni, spiritum in hac voce emitrepidatione turbatus tuendum hunc Deo patri commendaverit; quia commendationis necessitatem desperatio securitaimpiissimi homines, non intelligentes nihil contrarium in rebus iisdem ab eodem dictum fuisse, verbis tantum inhaerentes, causas ipsas dictorum reliquerunt. Nam cum longe multumque diversum sit, Tristis est anima mea usque ad mortem ; et, Amodo videbitis Filium hominis sedentem a de