comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
posset. oo ꝓpterca fieri ñ pot̃. nͥ forte lico am¬
ma cõtinetur. et lecaliter corpori iungitu
siam si tea est. pot̃ eam fortasse maior mole
qmͣqm᷑ spetiosiorem in suam detiorem uerte¬
re spetiem ut aermaior ignem minorem.
S ñ est ita. Moles quippe om̃is que occup
lecum ñ est. in singulis suis ꝑtib tota
in om̃ib. Quare alia pars ei alibi estio
tota simul adest. ꝑtis enim corpous pasli¬
nem tota sentit nec in toto tñ corpore
Cum enim quid dolet in pede. aut uertt᷑
Quod ñ fieret. nͥ id quod anime in eis t¬
ꝑtib. ee in pede sentiret. lec sentire quꝰ
ibi facctum est ablens posset. Non enim iꝰ¬
tio aliquo credibile est fieri ñ sennerte
quod nũtiat. quia passio que fiti ꝑ con¬
tinuationem molis currit. ut cetemi aui¬
me partes que alibi sunt latere nonsinit.
s iltud tora sentit anima quod in ꝑecula
fit pedis. et ibi tantum sentit. u lit

Expanded text:
posset: et propterea fieri non potest; nisi forte loco anposset: et propterea fieri non potest; nisi forte loco anima continetur, et localiter corpori jungitur. Nam si ita est, potest eam fortasse major moles, quanquam speciosiorem, in suam deteriorem vertere speciem, ut aer major ignem minorem. Sed non est ita. Moles quippe omnis quae occupat locum, non est in singulis suis partibus tota, sed in omnibus. Quare alia pars ejus alibi est, et tota simul adest. Partis enim corporis passionem tota sentit, nec in toto tamen corpore. Cum enim quid dolet in pede, advertit Quod non fieret, nisi id quod animae in eis partibus est, et in pede sentiret; nec sentire quod ibi factum est absens posset. Non enim nuntio aliquo credibile est fieri non sentiente quod nuntiat: quia passio quae fit non per continuationem molis currit, ut caeteras animae partes quae alibi sunt latere non sinat; sed illud tota sentit anima quod in particula fit pedis, et ibi tantum sentit ubi fit.
Abbreviated transcription (Latin):
est. ñ utiq speciem tradendo adimit. Adimit
aũt in corpus aiãm transinutando. son gͥ aĩ¬
ma siue ꝑ soip̃am corpus fit. quia ñ nͥ mane
te aĩa corpus ꝑ eam fit. siue ꝑ aliam. quia
ñ nͥ traditione speciei fit corpis ꝑ animã.
et ademptione speciei anuia in corpus con¬
uerteretur. si cõuerteret᷑. Hec et de irratio¬
nabili amina uł uita. ꝙ nec i eam ratio¬
nalis anima cõuertitur. dici pot̾. Et ip̃a .n.
nͥ inferiore ordine rationali subiceretur.
eque sumeret sꝑcciem et talie esset. A sumina
miora sunt. inqͣnͣtum sunt. qd̾ specis
sint. eis a potentiorib traditur. que so
potentiora. etiam meliora sunt. quap
naturis datum est. que ñ mole in ar
possunt minorib molib. s sine u
ullo localis magnitudinis. eadem sns
potentiora sunt. qua meliora. In
uere est anima corpore melior et p r¬
ammam speciem. At anima ut corpu
ret ñ accipiendo speciem s amittendo fie

Expanded text:
est, non utique speciem tradendo adimit. Adimit est, non utique speciem tradendo adimit. Adimit autem in corpus animam transmutando. Non igitur anima sive per seipsam corpus fit, quia non nisi anima manente corpus per eam fit; sive per aliam, quia non nisi traditione speciei fit corpus per animam, et ademptione speciei anima in corpus converteretur, si converteretur. nali anima vel vita, quod nec in eam rationalis anima convertitur, dici potest. Et ipsa enim nisi inferiore ordine rationali subjiceretur, aeque sumeret speciem et talis esset. Tradunt einfirmiora sunt, in quantum sunt, quod species eis, qua sint a potentioribus traditur: quae quidem potentiora etiam meliora sunt. Quod his naturis datum est, quae non mole majore plus possunt minoribus molibus, sed sine tumore ullo localis magnitudinis eadem specie potentiora sunt qua meliora. In quo genere est anima corpore melior et potanimam speciem. At anima ut corpus fieret, non accipiendo speciem, sed amittendo, fieri
Abbreviated transcription (Latin):
erat. ut anima ꝑ aĩmam corpus fieret. nͦ
om̃ino altter posset. Quad quia ñ fit. ma¬
nente qͥꝓpe a nima in eo qd̾ ãnna est corpus¬
ꝑ aĩmam illam subsifittanimam dantem
speciem. ñ adimentem. cõmutari ĩ corpus
anima ñ pot̃. Si enĩ ñ tradit speciem quã
sumtt a sũmo bono. ñ ꝑ illam fsit corpusad
si ñ ꝑ ilłam fit coipus aut ñ sit omĩno aut
tam ꝓpͥnque spetiem sumit quã anima.
S ecfit corpus. et si tam ꝓpͥnque specĩe sũ¬
meret. id esset quod anima. slam hoc intest
eoq anima melior quo sumit ꝓꝑͥnquiꝰ. Tam
ꝓpͥnque aũt etiam corpꝰ sumeret si ñ ꝑ aiãm
sumeret. Etenĩ nullo int̃põito. tã ꝓͥnque
ntiq sumeret. Nec inuenttur aliquid quod
int̃ sũmamuitã que sapientia et ueritał
est ĩ cõmittabilis. et id quod ulminũ uiuifi¬
catua id ẽ coipus nͥ iuuifitans aĩa. Qd̃ si tui¬
dit speciem anima corꝑi.ut sit corpꝰ in qñtũ

Expanded text:
erat ut anima per animam corpus fieret, nec erat ut anima per animam corpus fieret, nec omnino aliter posset. Quod quia non fit, manente quippe anima in eo quo anima est, corpus per illam subsistit, dantem speciem, non adimentem; commutari in corpus anima non potest. Si enim non tradit speciem quam sumit a summo bono, non per illam fit corpus: et si non per illam fit, aut non fit omnino, aut tam propinque speciem sumit quam anima: sed et fit corpus, et si tam propinque sumeret speciem, id esset quod anima: nam hoc interest; eoque anima melior, quo sumit propinquius. Tam propinque autem etiam corpus sumeret, si non per animam sumeret. Etenim nullo interposito tam propinque utique sumeret. Nec invenitur aliquid quod sit inter summam vitam, quae sapientia et veritas est incommutabilis, et id quod ultimum vivificatur, id est corpus, nisi vivificans anima. Quod si tradit speciem anima corpori, ut sit corpus in quantum
Abbreviated transcription (Latin):
facto. eedem in cõmutabiles manent qmͣuis
falsa reꝑꝑiant᷑ cetera. ueluti lecus uͥ disputa¬
tio. et ꝑcona cũ qua disputatio fuisse uisa
erat. et ũba ip̃a qd̾ ad somnũ attinet qͥbus
disputari indebatur. et alia hiꝰcemodi. que
etiam cũ ip̃is sensib sentũtur. agunturq
a iugilantib p̃tereunt tam̃. nͨ ulla ex parte
sempit̾nam p̃ sentiam ueraꝵ rõnum asseqũ¬
tur. Ex quo colligitur tali cõmutatõe cor¬
poris. qualis somnꝰ est: usum eiꝰdem corꝑis
loco. pͥor affic̾itur anima qm corpus. uͨ pͥor tãtũ
s etiam magis. tanto enim pͥor. qnͣtum ꝓpͥnqͥ¬
or et eadem causa tanto et tam corꝑe melior
sit. hrc aũt ordine intelligitur a sũma essẽ¬
tia speciem corpi ꝑ aĩmam tribui qua ẽ in
et eo ip̃o est quo anĩmatur. suic uniu̾saliter
ite mũdus. siue ꝑticulariter ut unũqͦdq aĩ¬
mal. intramundum. Quaꝑpt̃ consoques

Expanded text:
facto eaedem incommutabiles manent, quamvis facto eaedem incommutabiles manent, quamvis falsa reperiantur caetera, veluti locus ubi disputatio, et persona cum qua disputatio fuisse visa erat, et verba ipsa, quod ad sonum attinet, quibus disputari videbatur, et alia hujuscemodi; quae etiam cum ipsis sensibus sentiuntur agunturque a vigilantibus, praetereunt tamen, nec ulla ex parte sempiternam praesentiam verarum rationum assequuntur. Ex quo colligitur, tali commutatione corporis, qualis somnus est, usum ejusdem corporis , prior afficitur anima quam corpus; nec prior tantum, sed etiam magis. Tanto enim prior, quanto propinquior; et eadem causa tanto etiam magis, quanto sit. Hoc autem ordine intelligitur a summa essentia speciem corpori per animam tribui, qua est iet eo ipso est quo animatur, sive universaliter, ut mundus; sive particulariter, ut unumquodque animal intra mundum. Quapropter consequens
Abbreviated transcription (Latin):
nec ꝓpa uoluntate. nͦ alio cegente d anima
patitur. unde id pati pot̃: An quia ĩuitos nos
pleriumq oppruit sõynus. metuendũ efie
uequo tali defectu animus cõuertͣur incouꝰ.¬
iecieco aimus at ex ꝑte ulla debiliorͦ Sen¬
sibilia tantũ ñ sentit. quia qͥcquid ulud
est quod somtiũ facit ex corꝑe ẽ. ater ĩ corpe
oꝑatur. Corporoos .ii. sensus sepio et claudit
qͣidam mͦ. ita sane ut tali cõmutatõni corꝑis
cedat aĩa cũ uoluptate. quia sedm̃ naturã
est talis cõmutatio que reficit corpꝰ a labo¬
rib. slõ tñ hec adimit animo. uł sentiẽ¬
diuimuł mtsligende. Nam et rimaginies
sen sibiliũ presto ht̃ tanta exp̃ssione simi¬
litudinis. ut coip̃o tp̃r discerni nequeant
ab his reb quaꝵ imagines sunt. S si quid
intelliqit. eque dormienti. ut uigilanti ue¬
rum est. slam uerbi grã. si ꝑ sõnium dispu¬
tare sibi uisus ful̾t. uerasq rationes secutus
in disputatido. didicerit aliquid. etiã ex ꝑore¬

Expanded text:
nec propria voluntate, nec alio cogente id animus patitur; unde id pati potest? An quia invitos nos plerumque opprimit somnus, metuendum est ne quo tali defectu animus convertatur in coidcirco animus fiat ulla ex parte debilior. Sensibilia tantum non sentit, quia quidquid illud est quod somnum facit, e corpore est atque in corpore operatur. Corporeos enim sensus sopit et claudit quodammodo, ita sane ut tali commutationi corporis cedat anima cum voluptate: quia secundum naturam est talis commutatio quae reficit corpus a laboribus: non tamen haec adimit animo vel sentiendi vim vel intelligendi. Nam et imagines sensibilium praesto habet, tanta expressione similigines sunt et si quid intelligit, aeque dormienti ac vigilanti verum est. Nam verbi gratia si per somnium disputare sibi visus fuerit, verasque rationes secutus in disputando didicerit aliquid; etiam experge
Abbreviated transcription (Latin):
tiorem qui ĩ sũmo est. Si aũt in corꝑe est:
do corursus qui in corꝑc ẽ. ꝑ corpus cogit᷑
a cͥdcumq cegitur. Quis aũt dubitet nus
lomꝰ ꝑcorpis fieri tantã cd̃mutatõem aĩo:
fieret enim si esset isso coipus potentiꝰ. Qm¬
ius quitquid illud est. ad quod ꝑcorpus cegti.
prorsus ñ ꝑ corpus s ꝑ cupidiates suas capit᷑.
de quib sat̃ est dictum. Quod aĩt rõnali

Expanded text:
tiorem qui in summo est. Si autem in corpore est, tiorem qui in summo est. Si autem in corpore est, ab eo rursus qui in corpore est per corpus cogitur, ad quodcumque cogitur. Quis autem dubitet nullo modo per corpus fieri tantam commutationem animo? Fieret enim si esset illo corpus potentius: quamvis quidquid illud est, ad quod per corpus cogitur, prorsus non per corpus, sed per cupiditates suas cogitur, de quibus satis dictum est. Quod a
Abbreviated transcription (Latin):
ursi apendi alicuid. ant sciendi. aut sẽ
tandem ccoitur A quolib certe
soufioi aũt ar̃mus ñ cogit in aliquib.
si ã sue potestati subditumest. Nec
ulfanimus potestati alterius animi. insi
u cunditatib subditur. Cooit ꝙͦ ille animꝰ
s amplius qm qnͣtum eius quem cegit cupi
ad nullam suc tupiditatis expletionẽ ꝑue¬
nit gĩ admittit om̃em eupiditate. et ad¬
mictit iit corpus fit. Non gͥ ꝑot̃ ab eo cogi it
sit. qui cogendi uis nͥ ꝑ subditi cupiditates
ist. Deinde qͥsqiuis aĩmus. alt̾m aĩmum
st i potestate. mag̃ eũ nec̃ee est uelit po
testatem hr̃e. qmͣ coipus. et ei uł bonitatẽ
cosulere. uł malitiam ĩꝑctare. Non ergͦ uo¬
et ut corpus sit. Postremo iste aĩmus co¬
oens aut ani mal est. aut caret corꝑe. S si
bonus est nͨ põt uelle alteri tã t᷑pem cõmu¬
ccasmn. Si aũt anunal est. aut aĩmal est
etia illi quem cogit. aut ñ ẽ. S si ñ est: ad
nichilum coozi ab alio pot̃. Non eñĩ ht̃ potẽ¬

Expanded text:
si agendi aliquid, aut sciendi, aut senttandem cogitur? A quolibet, certe Potentior autem animus non cogit in aliquid, nisi quod suae potestati subditum est. Nec ullo modo animus potestati alterius animi, nisi suis cupiditatibus subditur. Cogit ergo ille animus non amplius quam quantum ejus quem cogit cupad nullam suae cupiditatis expletionem pervenire, dum amittit omnem cupiditatem: et amittit dum corpus fit. Non igitur potest ab eo cogi ut fiat, qui cogendi jus nisi per subditi cupiditates non habet. Deinde quisquis animus alterum animum habet in potestate, magis eum necesse est velit in potestate habere quam corpus, et ei velit bonitate consulere, vel malitia imperitare. Non ergo volet ut corpus sit. 22. Postremo iste animus cogens aut animal est, aut caret corpore . Sedbonus est, nec potest velle alteri tam turpem commutationem. Si autem animal est, aut animal est etiam ille quem cogit, aut non est. Sed si non est, ad nihil cogi ab alio potest. Non enim habet poten
Abbreviated transcription (Latin):
illa uerttas  S manifestũ ẽ. att ĩ ꝑmp¬
tu situm qͣntum nocere aĩo falsitas possir.
Non enĩ amplius pot qm̃ faliere. At uͥ qͥ
mum esse. quod ei ueritas dedit. ita eñi ẽ
auferat animo id quod est. animus: Le
fecto. slam nichil est cõtrariũ ualentꝰ ꝰ
auferendũ quod fit ab eiꝰ contrario. A si¬

Expanded text:
illa veritas? Sed manifestum est, atque in prompilla veritas? Sed manifestum est, atque in promptu situm, quantum nocere animo falsitas possit. Num enim amplius potest quam fallere? at nisi qui mum esse, quod ei veritas dedit ita enim esttur, quod auferat animo id quod est animus? Nihil profecto: nam nihil est contrario valentius ad id auferendum, quod fit ab ejus contrario. CAPU
Abbreviated transcription (Latin):
tãqm color quia suẜstantia ẽ. Temꝑatio autẽ
corꝑis in subiecto corꝑe est. tã qm̃ color sion gͦ
tem̃ꝑantia corꝑis anmus. & uita est aĩmꝰ.
Et sẽ nulla res deserit. et id moritur quod ui¬
ta deserit. Non qͥ aĩmus mori põt. Rursus¬
ciendo animus intereat .i. dum ip̃a existẽ¬
di specie pͥuatur. De qua re qmqmͣ sat dc̃m
esse arbitrer. et qmͣ hoc fieri ñ possit certa ra¬
tione monstratum sit. tam̃ hoc etiam atten¬
dendum ẽ ñ eẽ aliam causam huiuis forrri¬
dinis. nͥ quia fatendum est in defectu quodã
esse animum stultum. et in essentia certio.¬
re. atq pleniore saptentem. d si quod me¬
nini dubium est. tẽ est animus sapientis
tuetur. eiq ĩmobilis inheret. diuino amo¬
nqm̃ se desertt: ñqm̃ interit. ut suꝑͣ etia
dispictauimꝰ. Si uͦ ex ilła. diliozent̃ opus
est querere. que res ei possit esse contraria
que ammo auferat ãimum sẽ. qͦd illa p̃¬
bet. Quidest d᷑ An forte falsitas: quid

Expanded text:
utem corporis in subjecto corpore est tanquam color: non est ergo temperatio corporis animus, sed vita est animus: et se nulla res deserit; et id moritur quod vita deserit: non igitur animus mori potestciendo animus intereat, id est dum ipsa existendi specie privatur. De qua re quanquam satis esse dictum arbitrer, et quam hoc fieri non possit certa ratione monstratum sit; tamen etiam hoc attendendum est, non esse aliam causam hujus formidinis, nisi quia fatendum est in defectu quodam esse animum stultum, et in essentia certiore atque pleniore sapientem. Sed si, quod nemini dubium est, tunc est animus sapientisstuetur, eique immobilis inhaeret divino amonunquam se deserit; nunquam interit, ut supra etiam disputavimus. Si vero ex illa, diligenter opus est quaerere quae res ei possit esse contraria, quae animo auferat animum esse quod illa praebet. Quid est igitur? An forte falsitas, quia
Abbreviated transcription (Latin):
nis. At si cid̾nere dicitur factũ est corpu
aliciuo faciente. fctũ est. ͨ eo inf̾eriore.s
enĩ esset potens ad dandũ ei quod faceret
quid ilłud est eid̃ estei. qiuod faciebat. S
pari quidem. Oꝑtetꝰ enĩ facientem mel
aliquid habere ad faciendũ. qmͣ est he
fatit. Nam de gignente ñ absurde dicitu
potentiore. atq meliore factum est ãlis
corꝑea. Nam si corpus. a corꝑe factuum i
ñ patuit uniũsum fiere. erissi muis
est enim qd̃ in exordio rõciotinatõnis
huius posuimꝰ nussam Rem a se poise el
Heo aũt uis et natura in corꝑe. effertrix
corꝑis unũsi p̃sente potentia tenet
uniũ sum. Non. ni fecit. atq discessit
effectumq deseruit. Ea quippe si¬
stantia que corpus ñ est. neq urta
idicam lecalit̃ moueture it ab e sib¬
stantia que locun optinet seꝑari ãt
si ea factum est tueat᷑. et specie carere non
suinus dicere id accepisse corpus cũfac¬
ouiet. uit seipõ iam contentus cẽ poss. ⁊̃¬

Expanded text:
nis. At si quod vere dicitur, factum est corpus; aliquo faciente factum est, nec eo inferiore. Neque enim esset potens ad dandum ei quod faceret, quidquid illud est quod est, id quod faciebat. Sed ne pari quidem: oportet enim facientem melius aliquid habere ad faciendum, quam est id quod facit. Nam de gignente non absurde dicitur, potentiore atque meliore factum est, non utique corporea. Nam si corpus a corpore factum est, non potuit universum fieri. Verissimum est enim quod in exordio ratiocinationis hujus posuimus, nullam rem a se posse fieri. Haec autem vis et natura incorporea effectrix corporis universi praesente potentia tenet universum. Non enim fecit, atque discessit effectumque deseruit. Ea quippe substantia quae corpus non est, neque, ut ita dicam, localiter movetur, ut ab ea substantia quae locuab ea factum est, tueatur, et specie carere non non possumus dicere id accepisse corpus cum factum est, ut seipso jam contentum esse
Abbreviated transcription (Latin):
maq̃ est corpꝰ qñto spȩciosius ẽ atꝙ pulcheiꝰ.
tanto minus ã anto fedius ac deformius.
Que defectio ñ pi  ne molis dequa iã satis
actũ est. s speciei ꝓbatõe contingat. Queronꝰ¬
dũm de hac rediligent̃ ac discutiendũ ẽ i n e hͥs
affirmet aĩmum tasi defectuiterire. iet qm̃
spetiẽ sua aliquia pͥuatur dĩstultis est creda¬
tine in tantum augeri ꝑose hant ꝓ batoem.
ut oñmedo spetie spoliet ansmĩ eze
be ad nichilum redigat cgtoan etes¬

Expanded text:
magis est corpus, quanto speciosius est atque pulchrius; magis est corpus, quanto speciosius est atque pulchrius; tantoque minus est, quanto foedius ac deformius; quae defectio non praecisione molis, de qua jam satis actum est, sed speciei privatione contingit: quaerendum de hac re diligenter ac discutiendum est, ne quis affirmet animum tali defectu interire; ut quoniam specie aliqua sua privatur dum stultus est, credatur in tantum augeri posse hanc privationem, ut omni modo specie spoliet animum, et ea labe ad nihilum redigat cogatque inter
Abbreviated transcription (Latin):
tendit ad nichilũ .i. ad nithilũ ꝑuenire. Quod
in corpore qͦm animaũti pot̃. stam qm̃ qisdlib
corpus pars ẽ mũdi sensibilis. et ido qñtomag̃
qm̃ pars. qͣ reetiam minꝰ sit cũ minuitur necc̃e
est. Defectum gͦ patitur eũ ininuit. Pormaũ
minuit᷑ cũ ex eo aliquis p̃cisione dettabitir
Ex qiuo conficitur. ut tali detractione tendat
est et qͥcauid hec ẽ qntelib spacio iccũ cccupati
nec id poiset. nͥ hr̃et partes in quasidentidem
cederetue pot gͥ infinite cedendo ni fintre minui
tio. et quolib int̾uallo diciate mẽiligi poteat.
sam et de hicctĩa tminatis dimidiam atbi gr̃a¬
dimidiam. muuitur int̃uasa atq ad finẽ
ꝓceditur. ad quem fu nullo ꝑuenitur mm. Qo
mitꝰ hec de animo formidandũ: Est enĩ ꝓfed.¬
buttur. Quod si ñ id quod et in molẽ corpous
s id quod in spetie facit corpus esse q̃ senten¬
tiã ĩ uictorie ratione aꝓꝓbatur. Tanto enim

Expanded text:
tendit ad nihilum, id est ad nihilum pervenire. Quod tendit ad nihilum, id est ad nihilum pervenire. Quod in corpore quoque animadverti potest. Nam quoniam quodlibet corpus pars est mundi sensibilis, et ideo quanto majus quam pars. Quare etiam minus sit, cum minuitur, necesse est. Defectum ergo patitur cum minuitur. Porro autem minuitur, cum ex eo aliquid praecisione detrahitur. Ex quo conficitur ut tali detractione tendat est, et quidquid hoc est, quantolibet spatio locum occupat. Neque id posset, nisi haberet partes in quas identidem caederetur. Potest igitur infinite caedendo infinite minui, tio et quolibet intervallo dici atque intelligi potest. Nam et de his etiam terminatis, dimidiam, verbi gradimidiam, minuitur intervallum, atque ad finem progreditur, ad quem tamen nullo pervenitur modo. Quo minus hoc de animo formidandum est. Est e13. Quod si non id quod est in mole corporis, sed id quod in specie facit corpus esse, quae sententia invictiore ratione approbatur: tanto enim
Abbreviated transcription (Latin):
n asticete por:ita ꝓfecto asficit. ut eiesse łhuct. Est
onim maxime sũma ratio. uͥ summa etiã incõmu¬
tabiltras intelligitur. Ita quetũq ex se afficit. eo¬
ꝙit esse qͥdamm᷑. son extingui animꝰ pot̃. nisi
aratione separatus. Seꝑarari aũt ñ pot̾. ut supͣ
rõcinati sumus. Non pet̾ bͥ interire. at enim¬
asisio ista. aratione ꝑ quamstulticia contĩenit
ansmo. sine defectie eiꝰ fieri ñ põt. Si enĩ euag̃
est ad rõnem cõuersus eiq inherens. ideo qd̃
naheret ĩ comenittabili rer quod est ueritas¬
que et maxime. et pͥmitus est. cum ab ea ẽ auer¬
sus idipm eẽminꝰ habet quod est deficere. cmet
aũt defectus tendit ad nichilum et ititũ. tuu¬
lum mag ꝓpͥe opoitet accips qm̃ cũ id qͣd aliquid
erat nichu fit. Quare tendere ad nchilire ad
interitum tendere. Qui cur ñcadat manim̃
uix est dicere. in quem defectus cadit. Dant ant
cetera. S nogatur ẽe cõsequens interire. id qͣd

Expanded text:
sse tribuat. Est enim maxime ipsa ratio, ubi summa etiam incommutabilitas intelligitur. Itaque eum quem ex se afficit, cogit esse quodammodo. Non ergo exstingui animus potest, nisi a ratione separatus; separari autem non potest, ut supra ratiocinati sumus: non potest igitur interire. CAPUT VIaversio ipsa a ratione per quam stultitia contingit animo, sine defectu ejus fieri non potest: si enim magis est ad rationem conversus eique inhaerens, ideo quod inhaeret incommutabili rei quae est veritasquae et maxime et primitus est; cum ab ea est aversus, idipsum esse minus habet, quod est deficere. Omnis autem defectus tendit ad nihilum; et interitum nullum magis proprie oportet accipi, quam cum id, quod aliquid erat, nihil fit. Quare tendere ad nihilum, est ad interitum tendere. Qui cur non cadat in animum, vix est dicere, in quem defectus cadit. Dantur hic caetera: sed negatur esse consequens interire id quod
Abbreviated transcription (Latin):
intelligentia cernimus cũ dubitare demẽ¬
tis sit. intelligentiã ĩ comꝑabilr̃ cculis aũ¬
ferri. Hec aũt quenttelligunt᷑ codem mͦ
se hñtia cum ea intuetur animꝰ. sat̃ osten¬
aut ip̃e in ĩllis. & utrumlib hoꝵ sie. aut ĩ sub¬
ietto alterum in altero est. aut utrumq sub¬
stantia est. D illud pͥmum est. Qon est ĩ sub¬
iecto corpore anunꝰ. ut color et forma. quia uel
ip̃e substantia est. uel alterius substantie q̃
corpus ñ est in subiecto mest. Si aũt hec scdm

Expanded text:
dementis sit, intelligentiam incomparabiliter oculis anteferri. Haec autem quae intelliguntur eodem modo sese habentia, cum ea intuetur animus, satis ostenaut ipse in illis. Et utrumlibet horum sit, aut in subjecto alterum in altero est, aut utrumque substantia est. Sed si illud primum est, non est in subjecto corpore animus, ut color et forma: quia vel ipse substantia est, vel alteri substantiae quae corpus non est, in subjecto inest. Si
Abbreviated transcription (Latin):
alibi qͣm inanimo nro in uenimꝰ neq id
est inuenire. qd sacere aut gignere. alicqͥn
et̾na origneret animꝰ inuentõe temporali.
nã et̾na seꝑe inuenit. quid .n. ta et̃irum
qm̃ orrculi ratio. uł si quid aliud huiꝰmo¬
di artib. nͦ ñ suisse aliqñ. uñ fore cõprehẽ¬
ditur. manifestũ est enĩ ĩmortalẽ eẽ ani¬
mũ humanũ. et om̃s ueras rõnes in secre¬
tis eiꝰ esse. qm̃ uis eas siue ignoratõe. suie
oblisonẽ. aut si hr̃e aut amisisse iuidear᷑
deamus. Si enim subiectũ est aĩmus. ar¬
te in subrecto existente. neq subiectum
ĩnutart pot̾. qͥn et id quod in subi̾to ẽ
imicretur .i. in quo qui possumꝰ obtinere
ĩmutabilem ẽẽ artẽ. atq rationẽ. si ee¬
bidisanimus in quo illa sunt esse cõun
cetera stultum alias alias uͦ esse sapins
Prius ergo qͦt modis accipiatur auime
dicitur ĩmutatio iudeamꝰ. Qui ut ap
mauifestiores dũtaxat. clariores q

Expanded text:
alibi quam in animo nostro invenimus: neque id alibi quam in animo nostro invenimus: neque id est invenire, quod facere aut gignere; alioquin aeterna gigneret animus inventione temporali nam aeterna saepe invenit; quid enim tam aeternum quam circuli ratio, vel si quid aliud in hujuscemodi artibus, nditur?: manifestum etiam est, immortalem esse animum humanum, et omnes veras rationes in secretis ejus esse, quamvis eas sive ignoratione sive oblivione, aut non habere, aut amisisse videatur.deamus. Si enim subjectum est animus arte in subjecto existente, neque subjectum immutari potest quin et id quod in subjecto est immutetur; qui possumus obtinere immutabilem esse artem atque rationem, si mutabilis animus in quo illa sunt esse convincaetera, stultum alias, alias vero esse sapientem? Prius ergo quot modis accipiatur, quae dicitur animae mutatio, videamus; qui, ut opinor, manifestiores duntaxat clarioresq
Abbreviated transcription (Latin):
in ilso mansura deserens istam: uenio artẽ
dooet. nͥ amittendo. aut etiam ñ docentis obli¬
uione fit aliq̾s ꝑitus sine morte. que sie ab¬
surdissima et falsa sunt. sicuti sunt. Im mor¬
talis est animus humanꝰ. At enim si ars.
nem. atq imꝑitiam sat notum eit. nicħ ad eiꝰ
ĩ mortalitaten affert argum̃ti huiꝰ conexio.
a negatur añcedẽs hec m. Aut est aliquid
m̃ animo quod in p̃senti cogitatõe ñ ẽ. aito¬
ñ est inerudito anuno ars iusica. tũ de so¬
la geometria cogitati Hoc aĩt falsum ẽ.
aliquid mẽe animo. quod essei se animꝰ
ip̃e ñ sentiat. Id aũt qm̃diu sit: nicħ int̾¬
est. slamq sidiutiꝰ fuerit in alũs animꝰ cccu¬
ꝑatus. qmͣ ut intentoem̃ suaui mante cogi¬
tata facile possit reflectere: obluuio uel
imꝑitia nõiatur. S cũ uł nos ip̃i nob̾cũ
rõcinantes. uł ad alio bene introgati. de qͥ̾¬
bdam liberalib artib. ea q̃ ĩuenimꝰ. nõ

Expanded text:
in illo mansura deserens istum; nemo artem in illo mansura deserens istum; nemo artem docet nisi amittendo, aut etiam non nisi docentis oblivione fit aliquis peritus, sive morte. Quae si absurdissima et falsissima sunt, sicuti sunt, immortalis est animus humanus. 6. At enim si ars anem atque imperitiam satis notum est; nihil ad ejus immortalitatem affert argumenti hujus connexio, nisi negetur antecedens hoc modo. Aut est aliquid in animo, quod in praesenti cogitatione non est; aut non est in erudito animo ars musica, cum de sola geometrica cogitat: hoc autem falsum est; aliquid esse in animo, quod esse in se animus ipse non sentiat. Id autem quamdiu sit, nihil interest. Namque si diutius fuerit in aliis animus occupatus, quam ut intentionem suam in ante cogitata facile possit reflectere, oblivio vel imperitia nominatur. Sed cum vel nos ipsi nobiscum ratiocinantes, vel ab alio bene interrogati de quibusdam liberalibus artibus ea quae invenimus, non
Abbreviated transcription (Latin):
.i. ñ esse sine uita. Liceat ꝙͥ et ainmũ ñ cõtinuo
putare pͥuariuita. qmqtñ ci fortasse ꝑ motũ
aliquid ĩmutabile ianimo qͦd ime uita esse
ñ possit. aĩo etiã uita sempt̃tna manent. necc̃e
est. siam ho prorsus sta se ħt̃. ut si pͥmslẽ. sit¬
scdñi. Est aũt pͥmum. Quis . n. ut alia ꝯmutã
aut rõnem numeroꝵ mittabilem ẽe audeat
dicere. aut artem qͣmlib. ñ ista rõne constare.
ait artẽ ñ essean artifice. etiam cũ ea ñ eᷤcet.
esse artem. aliuid rõnem : Qanius .ii. ars una
multaꝵ qĩ quidam cetꝰ rationũ esse dicatur.
tã ars etiam una ratio dici uerissime atq nrt̃¬
ligri pot̃. D siue heo siue ilsud sit. ñ minꝰ ĩmu¬
tsbilem artem cẽ conficitur. Artem aũt ñ so¬
ħmanimo manifectum est idq inseꝑabilr̃
sam si ars ab animo seꝑabitur. aut erit p̃t̃¬
qm̃ in animo: aut nusqii erit. aut de animo
in ammũ continuo transibso. At ut sedes ar
ergores uͦ ars de animo in animũtransit

Expanded text:
id est non esse sine vita. Liceat igitur et animum non continuo putare privari vita, quanquam ei fortasse per motum aliquid immutabile in animo, quod sine vita esse non possit; animo etiam vita sempiterna maneat necesse est. secundum. Est autem primum. Quis enim, ut alia omittam, aut rationem numerorum mutabilem esse audeat dicere, aut artem quamlibet non ista ratione constare; aut artem non esse in artifice, etiam cum eam non exercesse artem, aliud rationem? Quamvis enim ars una multarum quasi quidam coetus rationum esse dicatur, tamen ars etiam una ratio dici verissime atque intelligi potest. Sed sive hoc, sive illud sit, non minus immutabilem artem esse conficitur: artem autem non so nisi in animo manifestum est, idque inseparabiliter. Nam si ars ab animo separabitur; aut erit praeterquam in animo, aut nusquam erit, aut de animo in animum continuo transibit. At ut sedes artpotest. Si vero ars de animo in animum transit,
Abbreviated transcription (Latin):
imda sne esse ñ pot̃. de tertio magna q̃ s
mento cois animꝰ intuetut. sit ꝑ seip̃m
et ni st iantaas aut possit ne esse sine a¬
nimo Quolib aũt iłi se ieat ñ id ꝑosset cõ¬
aimplari ansmus ꝑ seipm̃. nͥ aliaua con¬
ulrẽ cun eo. sam om̃e quod cõtempla¬
le siuie cognitõe caꝑimiꝰ. aut sensu. aut
n ellettu capimus. S ea que sen su cape¬
untis. enã extronos ẽe sentũtur. et locis
cociaeittur. Unde nec ꝑcipi qͥdem posse af¬
asin pota iutessiglint᷑. quã ip̃e qui mẽl¬
ligit aĩnus Simus .n. etia int̃iligũtꝰ᷑
⁊ contineri lac. Quã re ista cõuincnio in¬
duits animi. et cꝰ ueri quod intuetur.
allt̾i est. ut subiettum sit aĩmus. uerũ
aslr ilud in subiecto. aut contra subitũ
ueruim. et in subito animus. aut utraꝙ
lsduntia. Hon aũt tͥum si pͥmum ẽ. tam
est ĩmoitelis aĩmus. qm ratio. scdm̃ suꝑlo¬

Expanded text:
imo esse non potest. De tertio magna quaesmento corporis animus intuetur sit per seipsum, et non sit in animo, aut possit esse sine animo. Quori animus per seipsum, nisi aliqua conjunctione cum eo. Nam omne quod contemplamur, sive cogitatione capimus, aut sensu aut intellectu capimus. Sed ea quae sensu capiuntur, extra etiam nos esse sentiuntur, et locis continentur, unde nec percipi quidem posse afalibi posita intelliguntur, quam ipse qui intelligit animus: simul enim etiam intelliguntur non contineri loco. 11. Quare ista conjunctio intuentis animi, et ejus veri quod intuetur, aut ita est ut subjectum sit animus, verum autem illud in subjecto; aut contra subjectum verum, et in subjecto animus; aut utrumque substantia. Horum autem trium si primum est, tam est immortalis animus quam ratio, secundum su
Abbreviated transcription (Latin):
fit erdem motu ꝑmomienta muttetur. atepulla
iutentio ꝑficiendi quam ĩmutatã manere ma¬
festum eit. et ip̃a m̃bra artificisi et lignsi autt
lapidem artifici subiectũ moueat. quuis dihe¬
tet fosecm̃s esse quod dictum est: Non q si qua
cõmutatio corꝑe mouente animo fit. qm̾uis ĩ
eam rem iñtentus sit. Hinc eil neccͣio mutari
et obhes etiã mori arbituandũ ost. Pat̃.i. en
hac intentõe simul et memoriã p̃ti̾ton. et ex¬
pectatoẽm futuroꝵ hr̃e. que om̃ia sine uita c̃e
ñ possiut. Qu̾̃icim̃ en sinullus inti̾tus sine

Expanded text:
fit eodem motu per momenta mutetur, atque illa fit eodem motu per momenta mutetur, atque illa intentio perficiendi quam immutatam manere manifestum est, et ipsa membra artificis, et lignum aut lapidem artifici subjectum moveat, quis dubitet consequens esse quod dictum est? Non igitur si qua mutatio corporum movente animo fit, quamvis in eam sit intentus, hinc eum necessario mutari, et ob hoc etiam mori arbitrandum est. Potest enim in hac intentione simul et memoriam praeteritorum et exspectationem futurorum habere, quae omnia sine vita esse non possunt. Quanquam etsi nul
Abbreviated transcription (Latin):
nt̃. autullũ esse sine ꝑteb corpꝰ. aut sine
norarum intuallo temꝑus: aut uero uł bre¬
uissima sissaba enĩbtietur. cuiꝰ nõ tẽ finem au¬
dias. tĩiam ñ audis iniriũ. Porro qd̾ sic agi¬
tur et cxpectatõe opus ẽ. ut ꝑagi et memo¬
ria. ut cõphendi queat qnͣtum pot̃. et expec¬
u futuraꝵ rerũ est. p̃teritarũ uͦ menoria.
antentio ad agendũ p̃sentis est temꝑis ꝑ
Qu̾om᷑ .n. expectatur. ut desinat: quod aut
cepisse excidit. aut animo ñdum esse. Rur¬
sul ratentio ꝑagendi que p̃sens est. sinc ex pͦ¬
batione smuitqui futurꝰ ert ñ pot̃ ẽe. uͦ est¬
addam esse ꝗd̾ ad ea queñ sunt ꝑtineat. Pot¬
binte simul magente plum esse. cũ ea plu
iqueagantur simul esse ñ possint. Pos¬
sunt gͦ etia i mouente cũ in eo qͦd mouet᷑
A possint. At quetũq in tꝑe simui eẽ. ñ
posint. et tñ a futuro in p̃titum tnͣsmut¬
tunt᷑. mutabilia sint nec̃ce ost. Hine iam
corpus quod mouet. illud ꝙ corpus de quo alibͥd

Expanded text:
corpus, aut sine morarum intervallo tempus, aut vero vel brevissima syllaba enuntietur, cujus non tunc finem audias, cum jam non audis initium. Porro quod sic agitur, et exspectatione opus est ut peragi, et memoria ut comprehendi queat quantum potest. Et exspectatio futurarum rerum est, praeteritarum vero memoria. At intentio ad agendum praesentis est temporis,Quomodo enim exspectatur ut desinat, quod aut coepisse excidit, aut omnino motum esse? Rursus intentio peragendi quae praesens est, sine exspectatione finis qui futurus est, non potest esddam esse, quod ad ea quae nondum sunt pertineat. Possunt simul in agente plura esse, cum ea plura quae aguntur simul esse non possint. Possunt ergo etiam in movente, cum in eo quod movetur non possint. At quaecumque in tempore simul esse non possunt, et tamen a futuro in praeteritum transmittuntur, mutabilia sint necesse est. 4. Hinc jam corpus quod movet, illudque corpus de quo aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfecto aut animus est. autin aninr
esse su ibstantiam qm̃ nichil. Qonest
armonia corꝑis est : insubiecto coips set¬
eosse est inseꝑabilit. Iec aliud quicqmͣ ĩ
armonia ẽẽ credatur. qͦd ñ eque necesl
ñ mĩnus inseꝑabiltier. mutabile iosõ¬
ñ hab̾ent dio. Duo qͥ quatuor ñ sunt. et
aũt ista ratio ĩmittabilis. Igit᷑ ratu e
in eo est inseꝑabiliter ñ mutari. Non est ꝓͥas
monia corꝑis animus. ñ mors pot̃ actidere
mus uiuit. sine ip̃e ratid sit. siue m eo

Expanded text:
fecto aut animus est, aut in animoesse substantiam, quam nihil: non est harmonia coresse est inseparabiliter, nec aliud quidquam in illa harmonia esse credatur, quod non aeque necessario harmonia non minus inseparabiliter. Mutabile esnon habent duo: duo igitur quatuor non sunt. Est autem ista ratio immutabilis: igitur ratio in eo est inseparabiliter non mutari. Non est igitur harmonia corporis animus. Nec mors potest accidere mus vivi
Abbreviated transcription (Latin):
recte ratiocinari sine disciplina pot̃. nͨ sine discipli¬
aũt alicubi disciplina nã est. & quichdẽ. nusqm
ẽẽ ñ pot̃. It disciplina ñ pot̃ esse. nͥ in eo qͦd uiuit
Nichĩ enĩ quod ñ uiuit aliquid discit. nͨ esse in
eo qd̾ nchil discit disciplina pot̃. It semꝑ est dis¬
ciplina. slam qͦd est. atq ĩmutabile est: semper
sit necc̃e est. Esse aũt disciplinã nemo negat. Et
quisquis fatetur ficri ñ posse. ut ducta ꝑ medũi
cͥculum linea ñ sit oĩum que ñ ꝑ medium ducũ¬
turmaxinia. idq esse alicuꝰ discipline. ĩmutabi¬
lem discipliña esse ñ negat. It̃ nicħis in quo qͥd
est patitur sibĩ subtras ałiqñ id in quo semper
est.Ium uͦ cũ ratiocinam᷑ꝰ animus id agit.: slon
Non ꝙͦ pot̃ adiuuare ai mũ ad intellet
nitentem. cui ñ ĩpedir satis est. It n
m̃animo quod ignorat. Om̃e aũt

Expanded text:
oster, nec recte ratiocinari sine disciplina potest, nec sine discipliest nusquam esse non potest. Item disciplina non potest esse, nisi in eo quod vivit. Nihil enim quod non vivit, aliquid discit; nec esse in eo quod nihil discit, disciplina potest. Item semper est disciplina. Nam quod est atque immutabile est, semper sit necesse est. Esse autem disciplinam, nemo negat. Et quisquis fatetur fieri non posse, ut ducta per medium circulum linea non sit omnium, quae non per medium ducuntur maxima, idque esse alicujus disciplinae; immutabilem disciplinam esse non negat. Item nihil in quo quid est, patitur sibi subtrahi aliquando id in quo semper est. Jamvero cum ratiocinamur, animus id agit. Non potest adjuvare animum ad intellectum nitentem, cui non impedire satis est. Item tum est in animo quod ignorat. Omne autem
Abbreviated transcription (Latin):
uere sunt. et ĩ cõmutabilia ꝑmanẽt eodem aĩõ
a corporũ consuetudine alienato ates purgato
uidere u aluissẽt. Quis eñi bñ se inspiciens. nõ
exꝑtus est tanto se aliquid intellexisse sincerius
qͣnto remouere. atq subducere iutentoẽm intis
a corꝑis sensib potuit: Qd̃ si temꝑatio corporis
esset ãĩmus: ñ utiq id posset accidere. son. enĩ
ꝑabilit̾ messet. ulło mͦ se ab codem corꝑe ad ĩtl¬
ligbila ꝑcipienda conaretur aũtere. et in qͣn¬
tum idposset: in tantũ illa posset intueri.
eaq uisione melior. et prestantior fieri. stul¬
lo iippe mͦ forma uł color uł ip̃a etiam cor¬
poris temꝑatior. que certa cõm ixtio ẽ ean
quatuor naturari. quib idem corpus subsis¬
tit aũtere. se ab eo pot̃. in quo subiecto est in¬
seꝑabiliter. Ad hec ea que intelligit aĩmꝰ
cum se aĩctit a corpore. ñ sunt ꝓfecto corpea

Expanded text:
vere sunt et incommutabilia permanent, eodem animo vere sunt et incommutabilia permanent, eodem animo a corporum consuetudine alienato atque purgato videre valuissent. Quis enim bene se inspiciens, non expertus est tanto se aliquid intellexisse sincerius, quanto removere atque subducere intentionem mentis a corporis sensibus potuit? Quod si temperatio corporis esset animus, non utique id posset accidere. Non enim eparabiliter inesset, ullo modo se ab eodem corpore ad intelligibilia percipienda conaretur avertere, et in quantum id posset, in tantum illa posset intueri, eaque visione melior et praestantior fieri. Nullo quippe modo forma vel color, vel ipsa etiam corporis temperatio, quae certa commixtio est earum quatuor naturarum quibus idem corpus subsistit, avertere se ab eo potest, in quo subjecto est inseparabiliter. Ad haec, ea quae intelligit animus cum se avertit a corpore, non sunt profecto corporea;
Abbreviated transcription (Latin):
uocomꝰ ñ sit. animo accidere ut animꝰ ñ sit
arĩmo. quo efficitur ut uichil sit quod a li¬
quid fuit. s eũ quo dicimꝰ ea mortua. que
uita carent. attendat. qd̾ nulla res seip̃a
caret. Est aũt aĩmus uita q̃dam. Unde õe
daĩatum est uiuere. om̃e aũt iani¬
s arimatum Aliquid est. Quod si absurdum ẽ:
multominus hec genus interitus timendũ ẽ
auimo. qd̃ uite certe ñ est timendum. sã ꝑr¬
sus si fc moritur animꝰ cũ eum deserit uita
illa. ip̃a uita que hc̃ deserit multo meliꝰ intel¬
ligaitur animus. uti iam ñ sit aĩmus. qͥcquid
a uita deseritur. s ea ip̃a uita q̃ deserit. Quicqͥd
enim uita desertum mortuũ dicitur.id ab aĩa
desertũ intelligitur. Hec aũt uita que desent ea
quemoriunt᷑. quia ip̃a est aĩmus. et scipãm nõ
aliqua corꝑis ut ñ nulli opinati sunt debemus
credere. Quib ꝓfc̃o sicim̃ hec uisum eẽt. si ea que

Expanded text:
ut corpus non sit, animo accidere ut animus non sit. ut corpus non sit, animo accidere ut animus non sit. animo, quo efficitur ut nihil sit quod aliquid fuit, sed eum quo dicimus ea mortua quae vita carent; attendat quod nulla res seipsa caret. Est autem animus vita quaedam: unde omne quod animatum est, vivere; omne autem inanised animatum aliquid est. Quod si absurdum est, multo minus hoc genus interitus timendum est animo, quod vitae certe non est timendum. Nam prorsus si tunc moritur animus, cum eum deserit vita illa; ipsa vita quae hunc deserit multo melius intelligitur animus, ut jam non sit animus quidquid a vita deseritur, sed ea ipsa vita quae deserit. Quidquid enim vita desertum mortuum dicitur, id ab anima desertum intelligitur: haec autem vita, quae deserit ea quae moriuntur, quia ipsa est animus, et seipaliquam corporis, ut nonnulli opinati sunt, debemus credere. Quibus profecto nunquam hoc visum esset, si ea quae
Abbreviated transcription (Latin):
pm̃. Quicquid .i. talẽincorruptibi
sinecc̃e est. ac ꝑ hec intr̾re ñ possit quia
ueilse deserit. S corꝑis mittabilitas. in
ni satis indieat. Unde diligenter insꝑici¬
atib qntuni talis natura inspici pot̃. or¬
dinata inia tabilitate. id quod̾ mutabile ẽ.
mitari reꝑitur. Qd̾ aũt ꝑ se est uͦ motum
qudẽ opu t ht̃ ullũ. om̃i copia sibi in seipõ
astente. quia motus om̃is ad aliud ẽ cuiꝰ
ndiget quod mouetur. Adest ꝙͥ species u¬
uulso corꝑt meliore natura sufficiente atq
aptencute que fecit. Quare illa mutabili¬
tas ñ adirat corpori. corpꝰ esse. s de specie in
spetiem tnͣsire facit motu ordĩatissimo. lõ
em̃ quepiam eꝰ pars ad uichilũ redigi si¬
neturicũ totum capessat uis illa effectoria
borante. ñ deside potentia dans utiq oĩ
od ꝑ illamest in cmͣtum est. Qm̃obrẽ ne¬
no tam deiiꝰ aratione debetesse. cui aut ñ
lt certum corꝑe aĩmum õe meliorem. aut
qui hec concesso arbitretur corꝑt ñ accidere

Expanded text:
um. Quidquid enim tale est, incorruptibile sit necesse est, ac per hoc interire non possit, quia nihil se deserit. Sed corporis mutabilitas in motus satis indicat. Unde diligenter inspicientibus quantum talis natura inspici potest, ordinata mutabilitate id quod immutabile est imitari reperitur. Quod autem per se est, ne motu quidem opus habet ullo, omni copia sibi seipso existente; quia motus omnis ad aliud est, cujus indiget quod movetur. Adest igitur species universo corpori, meliore natura sufficiente atque obtinente quae fecit: quare illa mutabilitas non adimit corpori corpus esse, sed de specie in speciem transire facit motu ordinatissimo. Non enim quaepiam ejus pars ad nihilum redigi sinitur, cum totum capessat vis illa effectoria nec laborante nec deside potentia, dans ut sit omne quod per illam est, in quantum est: quamobrem nemo tam devius a ratione debet esse, cui aut non sit certum corpore animum esse meliorem, aut qui hoc concesso arbitretur corpori non accidere
Abbreviated transcription (Latin):
suam ponat ꝑ amicis suis. Ibi aũt quis ex¬
plicet qnͣta caritas erit. ubi cupiditas ꝙͣ
uł coh̾cendo superet nũssa erit. qm̃ sum
ina sanitas erit. qñ contentio corporis nul¬
nis : qd ip̃e uideris. utrum enthyridion us appel¬
lare det̾eas uł habere. Eoo tñ cum spernenda
tua i xp̃s ftudia ñ putarem: bona de te cre¬
dens in adsutorio redemptoris nr̃i. at sperãs.
teq mñ eiꝰ menbris plurimũ diligens. librũ
ad te sicit ualui. utinam sic cõmodum. qͣm
ꝓlixum. de fide. et spe. et caritate. conscripsi.

Expanded text:
suam quis ponat pro amicis suis . Ibi autem quis exsuam quis ponat pro amicis suis . Ibi autem quis explicet quanta charitas erit ubi cupiditas quam vel coercendo superet nulla erit? quoniam summa sanitas erit, quando contentio mortis nulnis, quod ipse videris utrum Enchiridion vel appellare debeas, vel habere. Ego tamen cum spernenda tua in Christo studia non putarem, bona de te credens in adjutorio nostri Redemptoris ac sperans, teque in ejus membris plurimum diligens, librum ad te, sicut valui, utinam tam commodum quam prolixum, de Fide, Spe et Charitate conscripsi.
Abbreviated transcription (Latin):
lam caritatem quam diffundit sꝑ̃t̃ sc̃s in
cordib ieris: ñdum fit qm̃adm̃ fieri oport
qmuis fieri uideitur. Caritas qͥppe ista
dei est et ꝓximi. et utiq in hiis duob ꝑre
finis ẜcepti est caritas. et deus caritas est.
Quetumq ꝙͦ mandat deus. ex quib uñu
est. ñ mecaberis. et q̃cumq ñ iubentuo
s spiritali consilio monentur. ex quibus
unũ esti bonum est homini mulierem
ñ tangere. Tt̃ recte funo cũ ieferunt᷑
ad diligendum dm̃. et ꝑximũ ꝑꝑt̃ deum
Et in bce sclo es infuturs. Nũt deum per
ꝑ fidem ñ enim scimus mortales corda
mortalium. tẽ aũt illuminabit deus ab¬
scondita tenebraꝵ. et mainfestabit cogi¬
tatões cordis. eo iaus erit unitusq a dõ.
quia id laudabitur et diligetur a ꝓximo
in ꝑximo qd̾ nelateat ab ip̃o illuminabit᷑
deo. Minuitur autem cupiditas caritate cͤs¬
cente. doner ueniat hit ad tantam magni¬
tridinem qua maior esse ñ possit: Maiorẽ
en. in caritatem uerno habet qm ut aĩam

Expanded text:
fundit Spiritus sanctus in cordibus nostris , nondum fit quemadmodum fieri oportet, quamvis fieri videatur. Charitas quippe ista Dei est et proximi: et utique in his duobus praFinis praecepti est charitas; et, Deus charitas est . Quaecumque ergo mandat Deus, ex quibus unum est, Non moechaberis ; et quaecumque non jubentur, sed spirituali consilio monentur, ex quibus unum est, Bonum est homini mulierem non tangere : tunc recte fiunt, cum referuntur ad diligendum Deum, et proximum propter Deum, et in hoc saeculo, et in futuro; nunc Deum per per fidem. Non enim scimus mortales corda mortalium, tunc autem illuminabit Dominus abscondita tenebrarum, et manifestabit cogitationes cordis; et laus erit unicuique a Deo : quia id laudabitur et diligetur a proximo in proximo, quod ne lateat, ab ipso illuminabitur Deo. Minuitur autem cupiditas charitate crescente, donec veniat hic ad tantam magnitudinem, qua major esse non possit: Majorem enim charitatem nemo habet, quam ut animam
Abbreviated transcription (Latin):
ñduum tota infirmitate sanata. ex fide umñe.
iistus inuat iuste. q̃ uiuat in qͣntum non
cedit male cõtupiscentie: uiuente deluta¬
tione iusticie. Hec suntẽtia done spet honi.¬
nis in quib si pia ꝑ seuerantia quiser ꝓsi¬
ciat: postrema paꝵ restat: que post ham
uitam in requiespẽ. demide in resurrectõe
carnis imolebitur. Harũ qͣtuor differentu
pͥma est ante legem. sod̾a sub lege. t̃ria sa
gĩn: quartam pace plena atq ꝑfecta.
est et dei populus ordinatus ꝑ int̃ualla d¬
poꝵ situt deo platuit. qui mensura. et u¬
mero et pendere cuncta disponit. stam bu
pͥmitus ante legem. sodõ sub lege qu ali
ta est ꝑ moysen: deinde sub gr̃a que ru¬
lata est ꝑ pͥmum mediatoris aduentu
Que qͥdem grẽt nͦ antea defuit quib ũ
oportuit mi pertir qͣmiris ꝑtempors
dispensatõne uelata et cecuita. seq es
antiquoꝵ qͥcumq uistoꝵ : pret̃ xp̃

Expanded text:
nondum tota infirmitate sanata, ex fide tamen nondum tota infirmitate sanata, ex fide tamen justus vivat, justeque vivat, in quantum non cedit male concupiscentiae, vincente delectatione justitiae. Haec sunt tertia bonae spei hominis; in quibus si pia perseverantia quisque proficiat, postrema pax restat, quae post hanc vitam in requie spiritus, deinde in resurrectione etiam carnis implebitur. Harum quatuor differentiarum prima est ante Legem, secunda sub Lege, tertia sub gratia, quarta in pace plena atque perfecta. Sic est et Dei populus ordinatus per  sicut Deo placuit, qui in mensura et numero et pondere cuncta disponit . Nam fuit primitus ante Legem; secundo sub Lege, quae data est per Moysen; deinde sub gratia, quae revelata est per primum Mediatoris adventum . Quae quidem gratia nec antea defuit, quibus eam oportuit impertiri, quamvis pro temporis dispensatione velata et occulta. Neque enim antiquorum quicumqu
Abbreviated transcription (Latin):
istunditur carctas in cordi
nr̃is. iubere lex poterit si uiuare: et pre¬
uarieatorer in suꝑ facere qui de ignoratia
se excusare ñ possit. Regnat eñĩ carualis
curpiditas: uͥ ñ est dei caritas. D cũ in al¬
tissimis ignorantie t enebris. inulla resił̃¬
tente ratione scdm̃ carõem uiuttur. hec
sunt pͥma homĩs. Denide cũ ꝑ lepem sar¬
ta fuerit cognitẽ porcati. si ñdum diui uꝰ
uĩcttur. et sciens peccat. peccatoq subdi¬
tus seruit. Aquo eni quis denictus ess
huit et seruus addictus eit: i agente sci¬
eimna lnandatu rit peccatum oprret᷑ in ho¬
miue emnẽ cõcuꝑiscentiã cumulo p̾ua¬
ritatõis alletto. aturita qd̾ scriptũ est ĩ¬
plcatur.Lex subintiuuit ut habunda¬
ret delutum. Hec sunt scdã hominis.
Si añt respexerit deus ut ad implenda
quẽ mandat ipẽ adiuuare credatur. et
agi hamo ceperit dei spũ cõcupiscit᷑ ad ũsus
carnem fortiore robore caritatis. et qmius
adhuc sit qd̾ homini repugnet ex homine:

Expanded text:
iffunditur charitas in cordibus nostris , jubere lex poterit, non juvare; et praevaricatorem insuper facere, qui de ignorantia se excusare non possit. Regnat enim carnalis cupiditas, ubi non est Dei charitas. CAPUT tissimis ignorantiae tenebris nulla resistente ratione secundum carnem vivitur, haec sunt prima hominis. Deinde cum per legem cognitio fuerit facta peccati, vincitur, et sciens peccat, peccatoque subditus servit: A quo enim quis devictus est, huic et servus addictus est ; id agente scientia mandati, ut peccatum operetur in homine omnem concupiscentiam, cumulo praevaricationis adjecto, atque ita quod scriptum est impleatur, Lex subintravit, ut abundaret delictum . Haec sunt secunda hominis. Si autem respexerit Deus, ut ad implenda quae mandat ipse adjuvare credatur, et agi homo coeperit Dei Spiritu, concupiscitur adversus carnem fortiore robore charitatis ; ut quamvis adhuc sit q
Abbreviated transcription (Latin):
tuor istaꝵ uelut etatum singulũ ⁊l
hõinem grã regeneratõis intienerit
ei renitituntur p̃terita imiũsa percati
et reatus ille nascendo contactꝰ. ren ascͥ
illam scruitutem se sub l̃ege esse ñ noue¬
rintes cum mandato intipiant diuiuũ

Expanded text:
tuor istarum velut aetatum singulum quemque hominem gratia regenerationis invenerit, ibi ei remittuntur praeterita universa peccata; et reatus ille nascendo contractus, renasceillam servitutem sub Lege non noverint, sed cum mandato incipiant adjutorium
Abbreviated transcription (Latin):
carnem uiuat necc̃e est. Sed si tam
sacramento regeneratõis inbitius esb:.
nicħ ei mors oberit. si ft̃ ex hac inta e¬
uerit. quia ideo xp̃t mortuus es
surrexit. ut et uiuoꝵ et mortuoꝵ dñetiro.
Iet tenebit regnum mortis eum ꝓ qͦ mor¬
tuus est illeliber in morte. Om̃ia gͣ. pre¬

Expanded text:
est: sed si jam Sacramento regenerationis imbutus est, nihil ei oberit si tunc ex hac vita migraverit. Quia ideo Christus mortuus est et resurrexit, ut et vivorum et mortuorum dominetur ; nec tenebit regnum mortis eum, pro quo mortuus est ille liber in mortuis .