comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tera oꝑa cũ lactutis. agrestibus i
lucõnẽ baptisim iam delet̾ peccatꝭ
ut ꝑ laptismũ nũdemur a malo
ꝑ eubaristia cõẜuem᷑ in bono Ram sĩt
mãn̾a ppłm illum ꝑuastitatẽ ĩ uia soli¬
tudis ad t̾ram ꝑmissiois ꝑduxit sit¬

Expanded text:
era, cum lactucis agrestibus, ilutionem baptismi jam deletis peccatis, ut per baptismum mundemur a malo, per eucharistiam servemur in bono. Nam sicut manna populum illum per vastitatem inviae solitudinis ad terram
Abbreviated transcription (Latin):
grã. sib̃tas gracõsa Quod deus sedit nob¬
̃ donũ froc accepit a nos ĩmunꝰ Sadẽ
eiũ satficia dona sunt sm̃uł ẽ nunã do¬
na funt nob̃ collata. Niui̾a sunt a nob̃
obłata ccdã q̃ satiꝭ offerũt᷑ altuiꝰlus et¬

Expanded text:
ralitas gratiosa, quod Deus dedit in donum hoc accepit a nobis in munus, eodem enim sacrificia dona sunt simul et munera. Dona sunt nobis collata, munera sunt a nobis oblata; nam quae sacris offeruntur alt
Abbreviated transcription (Latin):
¶ce nũt ad sũmi satramẽti
certitẽ accedẽtes cũ ad ipm̃
Cor dmiui sacrificii penet̾mꝰ
monĩti deficit lugna. ẜmo disparet. suꝑ¬
atur ingeniũ / opp̾mnt᷑ intellectus Aiuis em̃
noiit odine toli et pouet nõues eius in

Expanded text:
Ecce nunc ad summum sacramenti verticem accedentes, cum ad ipsum cor divini sacrificii penetramus, momenti, deficit lingua, sermo disparet, superatur ingenium, opprimitur intellectus. Quis enim novit ordinem coeli et ponit rationes ejus in
Abbreviated transcription (Latin):
sĩgillatim conã suꝑ oblatã a alc̾am suꝑ
calitẽ cũ dicit᷑ ssiat tõpus ⁊ sag̃ius qͣ.
dit̾et Illa uenditõ fuit. maledicta . p̃¬
scriptã. urita. unqua. et detestasil S
tu deus hat̃ oblatõnẽ digner fate de¬
nedcam̃. a st̃ptã. ratã. rõnabiłe. 2 accep¬
tabilẽ. Iudas silexit maledcõnẽ ⁊ ueĩt

Expanded text:
atim, unam super oblatam, et aliam super calicem, cum dicit: Fiat corpus et sanguis; quasi diceret: Illa venditio fuit maledicta, proscripta, irrita, iniqua et detestabilis, sed tu Deus hanc oblationem digneris facere benedictam, ascriptam, ratam, rationabilem et acceptabi
Abbreviated transcription (Latin):
uni carusmacibiꝰ insignita ⁊nã ille patisi¬
tat et adiiat Ile custodit et regit qui
te gubu̾ent᷑ ꝓ quo statum orã  cona cũ
samiło tuo ꝑapa prõ uñ cõstat ũt inq̃t
polagius abmuuꝰso ole seꝑatos eẽ Oui¬

Expanded text:
 charismatibus insignita, quam ille pacificat et adunat. Ille custodit et regit, quite gubernetur. Pro quo statim oratur, una cum famulo tuo papa nostro. Unde constat, ut inquit Pelagius, ab universo o
Abbreviated transcription (Latin):
sũmos regendis populis inlege p̃fecit
eraui ĩeleazaro et ythamar filis aaron
pr̃ne tnͣsfudit plemtudĩe habũdãtiam
cot ad hostias salutaes a sreꝙ̃tõris offĩtu
sacrã em mĩsteũ sufficet sacerdotũ et
ĩ heremo per lxx uiroꝵ prudẽtiũ m̃tes
moysi spm̃ ꝓpagauit Quibꝰ ille usus in

Expanded text:
fecit, Nam in Eleazaro et Ithamar filiis Aaron, paternae transfudit plenitudinis abundantiam, ut ad hostias salutares et frequentioris officii sacramenta, ministerium sufficeret sacerdotum. Et in eremo per LXX virorum prudentium mentes Moysi spiritum propagavit, quibus ille usus in
Abbreviated transcription (Latin):
int̾itu osq pꝰ offercoriũ Et dĩ imfra ab
emuctẽdo i ep̃e qͦ sacdos ĩtipit eubaistiã
consenae̾ cachecunũ fõras de ecciã eunt¬
foras Cachetinuuim satri iister̾s ĩteẽ
nõ delient q̃ nõ n baptizat᷑ sid̾libꝰ quiit¬

Expanded text:
 offertorium. Et dicitur missa ab emittendo, quia tempore quo sacerdos incipit eucharistiam consecrare, catechumeni foras de ecclesia emitforas. Catechumeni sacris mysteriis interesse non debent, quae non nisi baptizatis fidelibus commit
Abbreviated transcription (Latin):
eusi toutilio ut eũ adcelelirãdas imissas
ĩ dei noiẽ cõuenit ppłus nõ aute distedat
qui imisse solep̃nitas complea᷑ Totũ.
aut̃ officiũ dict᷑ missa quasi ta saussio
eo qt ppłus fidetis ꝑm̃steriũ sac̾dotis

Expanded text:
ilio ut cum ad celebrandas missas in Dei nomine convenitur, populus non ante discedat, quam missae solemnitas compleatur. Totum autem officium dicitur missa, quasi transmissio, eo quod populus fidelis per ministerium sacerdotis
Abbreviated transcription (Latin):
comca podis q̃ iatuittini coloris
erat ĩ coetiꝰ sacdotio tm̃tinabulis
et ma̾lis punicis ab infi̾oi ꝑte pẽdẽti¬
bus ut pontifex totus uotałis incedẽt
celestem xpi doct̾uã insumat. ciiꝰ no¬

Expanded text:
ca poderis, quae hyacinthini coloris erat in veteri sacerdotio, tintinnabulis et malis punicis ab inferiori parte pendentibus, ut pontifex totus vocalis incederet, coelestem Christi doctrinam insinuat. Cujus no
Abbreviated transcription (Latin):
Iolis ⁊ cirta horam nona melmato capi¬
te tradidit spm̃ ad recolendam sͦ toutifix¬
iouẽ q̃ hora tertia fr̃a ẽ lugnis Iudeoꝵ
qus / tolle tolle crucisige eum sacdos facit
tres trures suꝑ obłatã calitẽ añ dicit

Expanded text:
Joannes; et circa horam nonam inclinato capite, emisit spiritum. Ad recolendam ergo crucifixionem, quae hora tertia facta est linguis Judaeorum sus: Tolle, tolle, crucifige, sacerdos facit tres cruces super oblatam et calicem, cum dicit
Abbreviated transcription (Latin):
Qũ ac̃ fuit lib̾atus a malo tũ uic̾it cẽpca¬
cõnes Qũ deluta fu̾it dimissa qr ꝑre
stae̾ nõ pt̃ ne diu expectãdo deffĩciat
petit ut paiis tottidianꝰ siłu donẽ De¬
inide cũ fuit̾ lib̾atꝰ a malis ⁊ robatus
ĩ bouis petit ut fiat xolũtas dei sĩt ĩtelo

Expanded text:
a malo, cum vicerit tentationes, cum debita fuerint dimissa, quia per se stare non potest, ne diu exspectando deficiat, petit ut sibi panis quotidianus donetur. Deinde cum fuerit liberatus a malis et roboratus in bonis, petit ut fiat voluntas Dei, sicut in co
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑordines iiiiͣ In p̾mo sardium copariũ
et iaspidem In tẽtio liguriũ achaten a
et berillum In quidꝰ erant sc̃pta .xii.
noiã filioꝵ isrł insingłis singła Erãt
eciã ĩeo sẽpta het duo noĩa purim et
ĩ missas duobꝰ ucnus Qui sub duobꝰ
p̃dc̃is onichinis inruꝑhumali ꝯnnebant᷑

Expanded text:
ordines quatuor. In primo sardium, topazium et jaspidem. In tertio ligurium, achatem et et berillum. In quibus erant scripta XII nomina filiorum Israel. In singulis singula. Erant etiam in eo scripta haec duo nomina purim et immissas duobus uncinis, qui sub duobus praedictis onychinis, in superhumerali continebantur
Abbreviated transcription (Latin):
forꝑ eit oita sine mo̾te / dies pine noct̾e/
bera pre pote / utũditas suie dolore re¬
turatas fine tremoe̾ tũ qͥllitas puie la¬
bot ⁊fotitudo sine debilitate / utĩtudo siue
ꝑ usitate ł pulcq̾tudo sine defc̃mitate / uitas
sino fallã/ cai̾tas sine malicia / felicitas

Expanded text:
octe, certe sine forte, jucunditas sine dolore, securitas sine timore, tranquillitas sine labore, fortitudo sine debilitate, rectitudo sine perversitate, pulchritudo sine deformitate, veritas sine fallacia, charitas sine malitia, felicitas
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣtat᷑ quo xͣ resugens eiusdem sic̃ins
mane ꝯ̃suetudo nõ erat.ẜ a btõ gre¬
goio ꝯstitutũ ymo potius restitutũ ẽinã
a tpẽ damasi pape cũ pͥus fuiss eadẽ
ꝯͥfuetudo defecat Demq cũ delot
qͥbus dã alas quosdã mum̃ue̾ senelet
tãꝙͣ costãti nopouitane ecciẽ ꝯsue ᷤᷤ req̃¬

Expanded text:
tus resurgens ejusdem beatitudinis Romanae consuetudo non erat, sed a beato Gregorio constitutum, imo potius restauratum est. Nam a tempore Damasi papae, cum prius fuisset, eadem consuetudo defecerat. Denique cum de hoc et quibusdam aliis quosdam murmurare sentiret, tanquam Constantinopolitanae Ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
cepit panem etͣ Pmus ergo beatus petruis
apłs missamt antiochie dicit᷑ telebrasse inqua
tĩ tres orones in p̾mordio nastentis ecciẽ.
dicebant᷑ Cetera uero diuersis tẽpe dus et
a diuersis ꝑ sonis leginit᷑ adiecta ꝓut xp̃ia

Expanded text:
Cor. II. Primus ergo beatus Petrus apostolus missam Antiochiae dicitur celebrasse, in qua tres tantum orationes in primordio nascentis Ecclesiae dicebantur. Caetera vero diversis temporibus et a diversi
Abbreviated transcription (Latin):
et rebus Tres auẽ sunt ordines ꝑsonars ce¬
lebrãtes / mĩstuãtes et tirrcũstantes Tres ope
strum̃ta et eleñta. dec oĩa dinis sunt płe¬
na misteriis ac suigła celesti dulcedme re¬
duudãtia si tamẽ diligentẽ heañt inspet¬
torẽ. qui norit sugge mel de petra olrũq
altus ẽ et in q̃uo hauriam aquã nõ habeo
nisi porrigat ille qui dat omidus affluet̾

Expanded text:
et rebus. Tres autem sunt ordines personarum: celebrantes, ministrantes et circumstantes. Tres opestrumenta et elementa. Haec omnia divinis sunt plena mysteriis, ac singula coelesti dulcedine redundantia: si tamen diligentem habeant inspectorem, qui norit sugere mel de petra, oleumque altus est, et in quo hauriam aquam non habeo Joan. IV, nisi porrigat ille qui dat omnibus affluenter,
Abbreviated transcription (Latin):
altaris officiũ es caleam reuelante disse¬
rere qui luignas infantiũ fant di retas¬
tatis adprofectu et utilitatẽ legentiul
admeoꝵ coenia et indulgentiã peccatoꝵs.
si quid ergo dignũ inhoc reperiet᷑ opu¬
stuło diuine grẽ penitus adstribat᷑ rram
ome datũ optimũ et om̃e donũ ꝑscm̃ de¬

Expanded text:
altaris officium eo valeam revelante disserere, qui linguas infantium facit esse disitatis, ad profectum et utilitatem legentium, ad meorum veniam et indulgentiam peccatorum. Si quid ergo dignum in hoc reperietur opusculo, divinae gratiae penitus ascribatur. Nam omne datum optimum, et omne donum
Abbreviated transcription (Latin):
Ria suntꝰ in qͣuibus p̃cipus
lex dina consistit. Mair¬
data promissa et satra¬
menta.. In mandatis est
meritum In promissis ẽ
p̃miũ In sacram̃tis ĩ adiutoriũ. Satram̃¬
tis enĩ adutrũq iuiuanuit. et adexequẽ¬
duur mandata et adoptiuẽdum ꝓmissa

Expanded text:
ria sunt, in quibus praecipue divina lex consistit: mandata, promissa et sacramenta. In mandatis est meritum, in promissis est praemium, in sacramentis est adjutorium. Sacramentis enim ad utrumque juvamur, et ad exsequend
Abbreviated transcription (Latin):
mictꝰ sigc̃at Quod ⁊ ꝑillam syndonem
exp̃ssius designa᷑ qua sũmꝰ pontifeꝵ
capud obducit et pulcqre q̃de quo ꝑ
calciam̃tũ pedũ hocipiũ ꝑ amittũ capitꝭ
designã᷑ qr diuinitas ĩtane latuit ⁊ ꝑ

Expanded text:
ificat. Quod per illam syndonem expressius designatur, qua summus pontifex caput obducit. Et pulchre quidem, quod per calceamentum pedum, hoc ipsum per amictum capitis designatur: quia divinitas in carne latuit,
Abbreviated transcription (Latin):
lis penetrat uniu̾sa duo lapides oichi¬
ni solem et lunam uł duo emisꝑia se¬
notabant xni gẽme pectorales An signa
in zodiato p̃serebant / edõnale quidẽ erat¬
noꝵ et tꝑum caloris et frigorꝭ et duplex
destendit ꝑanulos cathenulas et untiios

Expanded text:
lis penetrat universa. Duo lapides onychini solem et lunam, vel duo hemisphaeria denotabant; XII gemmae pectorales, XII signa in zodiaco praeferebant. Rationale quiderum et caloris et frigoris, et duplex descendit. Per annulos, catenulas et uncinos
Abbreviated transcription (Latin):
bia suns in quibus p̃cipus
lox dina consistit. Mau¬
duta promissa et sat̾ra¬
menta. In mandatis est
meritum In promissis e
p̃miũ In sacram̃tis ẽ adiutoriũ. Satrant̃¬
tis em̃ adutrũq iuuanuit. et adexequẽ¬
dum mandata et adoptiuedum ꝓmissa

Expanded text:
ia sunt, in quibus praecipue divina lex consistit: mandata, promissa et sacramenta. In mandatis est meritum, in promissis est praemium, in sacramentis est adjutorium. Sacramentis enim ad utrumque juvamur, et ad exsequendum
Abbreviated transcription (Latin):
strum̃ta et elem̃ta. dec oiã dĩnis funt ple¬
na misteriis ac sũgła celesti duleedine re¬
duudãtia si tamẽ diligentẽ heañt inspet¬
torẽ. qui norit sugge mel de petra oltũq
desapo duns o de poet m¬
altus ẽ et inquo hauriam aquã nõ habeo
nisi porrigat ille qui dat omibũs affluee̾

Expanded text:
strumenta et elementa. Haec omnia divinis sunt plena mysteriis, ac singula coelesti dulcedine redundantia: si tamen diligentem habeant inspectorem, qui norit sugere mel de petra, oleumque de saxo durissimo Deutaltus est, et in quo hauriam aquam non habeo Joan. IV, nisi porrigat ille qui dat omnibus affluenter,
Abbreviated transcription (Latin):
institutoe. fo̾mati ceperũt apostoli sacrostm
rat et fõmã sernãtes in uerbis et mate̾l
tenẽtes ĩrebus Sitũt apłs coruithiis ꝓtesta¬
cepit panem et Pmus ergo beatus petrus
apłs missam anciochie dicit᷑ telebrasse in qua
tm̃ tres orones in p̾mordio nastentis ecciẽ
diciba̾nt᷑ Cetera uero diuersis tẽpordus et
a diuersis ꝑsõnis leginit᷑ adiecta put xp̃ia

Expanded text:
institutione formati coeperunt apostoli sacrosancrat, et formam servantes in verbis, et materiam tenentes in rebus, sicut Apostolus Corinthiis protestaCor. II. Primus ergo beatus Petrus apostolus missam Antiochiae dicitur celebrasse, in qua tres tantum orationes in primordio nascentis Ecclesiae dicebantur. Caetera vero diversis temporibus et a divers
Abbreviated transcription (Latin):
acceꝑunt corpus ib̃u. & inuoluerunt lintheis
cum aromatib tunc inqͣm quia licuit his & ali¬
is discipłis appropinquare. & tanto funeri que¬
relas depmere. paulatĩ dilapsis ꝑsequutorib
uel quia diutino dnĩce mortis saciati spectacło
discesserant. uel quia uiso terre motu quo ue¬
lum templi scissum ẽ. & petre scisse sunt. & mo.¬
numenta aꝑta sunt territi diffugerant. circa
supp̾mo ñ tam missale offitium. quã funebrẽ

Expanded text:
acceperunt corpus et involverunt linteis cum aromatibus; quia licuit his et aliis discipulis appropinquare, et funeri querelas depvel quia diutino Dominicae mortis satiati spectaculo discesserant; vel quia viso terraemotu, quo velum templi scissum est, et petrae scissae sunt, et monumenta aperta sunt, territi diffugerant . Circasupremo funeri, non tam missale officium, quam funebrem
Abbreviated transcription (Latin):
ost .uii. dñicarum ordinatissimã dis¬
positionẽ quib ut dictum ẽ yuetates
mundifigurantur. que om̃s passione dñi
redempte & sanguine eius resꝑse sunt: ipsi¬
us dñice passionis inchoatur celebratio. et qͣsi
longa funeris pompa p̃missa sequit᷑ ipsa sa-¬
lutis nr̃e uictima: nr̃arum mentiũ ingerens
Doculis ea quȩ nr̃i causa ꝑtulit uulnera. Incho¬
atur autẽ a cathecuminis nr̃is scilicet feria
quarta quando celebramꝰ scrutinia: que qͣm
habeant rationẽ uel eur ea potius die celebrẽ¬
tur. posterius ꝓut dñs dederit dicemꝰ. Nunc
ne offitia feriarũ quadragesime omnino in-¬
tacta relinquant᷑. concordiam euangłoꝵ atq¬
epłarũ tantũ scĩ sp̃c luce p̃eunte otemplem᷑:
que tanta est tamq utilis. ut absq considera-¬
tione nullatenus debeat p̃teriri. Nam cet̾a
tis clarescere possint.

Expanded text:
ominicarum ordinatissimam dispositionem, quibus, ut dictum est, septem aetates mundi figurantur, quae omnes passione Domini redemptae, et sanguine ejus respersae sunt, ipsius Dominicae passionis inchoatur celebratio, et quasi longa funeris pompa praemissa, sequitur ipsa salutis nostrae victima, nostrarum mentium ingerens oculis ea, quae nostri causa pertulit, vulnera. Inchoatur autem a catechumenis nostris, scilicet feria quarta, quando celebramus scrutinia; quae quam habeant rationem, vel cur ea potius die celebrentur, posterius prout Dominus dederit dicemus. Nunc ne officia feriarum quadragesimae omnino intacta relinquantur, concordiam Evangeliorum atqarum tantum Spiritus sancti luce praeeunte contemplemur, quae tanta est tamque utilis, ut absque consideratione nullatenus debeat praeteriri. Nam caetertis clarescere possint.
Abbreviated transcription (Latin):
curꝰ ñ diurnas horas triste silentiũ opi .xxxͫ.¬
at. noctur nas uigilias uel laudes intecta melo¬
dia deꝑmat. Ad qͦd dicendũ tempus aliud per
diem: aliud significari ꝑ noctẽ. Nam diurniᷤ
horis p̾sentiam significamꝰ dñice passionis. noc¬
turnis autem uigiliis temꝑa priora: ꝑ que
futurã eandẽ passionẽ ꝓpħe p̾nuntiauerunt.
Qui quia ñ tacentes inter fecti sunt. iccirco no¬
b̃ uoces illoꝵ ꝓferentib candele ut supradictũ
ẽ extinguntur: quarũ ultima que extinguit᷑

Expanded text:
cur cum diurnas horas triste silentium operiat, nocturnas vigilias vel laudes intecta melodia depromat? Ad quod dicendum, tempus aliud per diem, aliud significari per noctem. Nam diurnis horis praesentiam significamus Dominicae passionis, nocturnis autem vigiliis tempora priora, per quae futuram eamdem passionem prophetae praenuntiaverunt. Qui quia non tacentes interfecti sunt, idcirco nobis voces illorum proferentibus candelae, ut supra dictum est, exstinguuntur, quar
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfundã tͥsticie noctẽ. diescit nob̾ post
meridiem in suminã leticie claritatẽ. imminen-¬
temq uesꝑam noctis eius. qua uerus sol xp̃s
ab inferis uictor ascendit. omĩs anima xp̃iana
uigilant̾ attendens & p̾exultans plaudit sibi¬
met & dicit. & nox ut dies illuminabit᷑. & nox
illuminatio mea in deliciis meis. Quap̃ꝑ quõ qͦt
sacerdotalis aut leuitici sumus ordinis. iure ꝓ
tanti regis uictoria tuba intonamꝰ salutari. uix¬
ta illud psalmiste. Buccinate in neomenia tu¬
ba in insigni die sollennitatis eius. Quis enĩ
dies nocte hac insignior. que sollemnitas hac ui¬
ctoria p̾stantior: Que alia nr̃a ẽ neomenia. nisi
illa que hac nocte in xp̃o ꝑbaptismũ renascitur
noua eccłia: Iure gͦ nunc angłica turba celorũ
exultat. tuba salutari insonat. gaudet tellus.
magnis resultat popłoꝵ uocib¬

Expanded text:
fundam tristitiae noctem diescit nobis post meridiem in summam laetitiae claritatem, imminentemque vesperam noctis ejus, qua verus sol Christus ab inferis victor ascendit. Omnis anima Christiana vigilantmet et dicit: Et nox ut dies illuminabitur, et nox illuminatio in deliciis meis . Quapropter quotquot sacerdotalis aut levitici sumus ordinis, jure pro tanti regis victoria tuba intonamus salutari, juxta illud in psalmo: « Buccinate in neomenia tuba, in insigni die solemnitatis vestrae . » Quis enim dies nocte hac insignior? quae solemnitas hac victoria praestantior? quae alia nostra est neomenia, nisi illa, qua hac nocte in Christo per baptismum renascitur nova Ecclesia? Jure ergo nunc angelica tuba coelorum, exsultat, tuba salutari insonat, gaudet tellus, magnis resultat populorum vocib
Abbreviated transcription (Latin):
addã ñ qr timidior sũ fateor qͣm ꝓmisi. S
tutiꝰ ad duco magistrũ. qui ñ uereat ᷑ ep̃o ep̃s
nudã dicere ueritatẽ. Hoc ipsũ inqͥt ddelictũ
ẽ in uob̃: qd̃ causas habetis int̾ uos. Qua¬
re ñ magis fraudẽ patiminie Opposuit
speculũ. refulsit iusticie sol emicuit u̾itas.
neuus apparuit. Quanti ẽ gͥ nescio que illa
possessumcula maledicta. ut ult̾ius iã pos¬
sit aut obumbrare tã manifestã u̾itatem.
aut impedire tã optatã correptionẽ: Infpi¬
ret uob̃ ds̃ acqͥesc̾e consilio. ut ñ dicam nr̃o.
s om̃iũ qui emulant᷑ uos dĩ emulatiõe. re¬
u̾ende ⁊ om̃iũ gła. psequende pater. xui.¬

Expanded text:
addam, nisi quia timidior sum, fateor, quam promisi. Sed addam, nisi quia timidior sum, fateor, quam promisi. Sed tutius adduco magistrum, qui non vereatur episcopo nudam dicere veritatem. Hoc ipsum, inquit, dilectum est in vobis, quod causas habetis inter vos. Quare non magis fraudem patimini? Opposuit speculum, refulsit justitiae sol, emicuit veritas, naevus apparuit. Quanti est igitur nescio quae illa possessiuncula maledicta, ut ulterius jam possit aut obumbrare tam manifestam veritatem, aut impedire tam optatam correptionem? Inspiret Deus vobis acquiescere consilio, ut non dicam nostro, sed omnium qui aemulantur vos Dei aemulatione, reverende et omni gloria prosequende pater. EPI
Abbreviated transcription (Latin):
głam custodiretis. Quãꝗͣ nescio quomͦ uł ꝯsci¬
entiã urãm esse in tuto ꝯfiditis. sub hoc scan¬
dalo. Nec enĩ excusat uos. etiã sun quẽpiam
alt̾um iure culpã refunditis. Esto. qd̾ alius
mou̾it scandalũ: ꝓfecto compesc̾e uos potes¬
tis. Nolle compesce̾re sñ culpa erit. aut uͦ cõ¬
pesc̾e sine gła erit: Malũ si conpͥmas tuũ re¬
putab̾r tͥ ad iusticiam. si alienũ ad głam.
Quicũq auctor sit scandali a uob̃ om̃imodiͤ
exigit᷑ tolli. ⁊ in eo loco excusatũ dicimꝰ si ñ
potestis. Anñ deniq ministeriũ est angłoꝵ
tollere scandala de regno di : Si dix̾itis qͥd
ad nos. arguet uos illa sententia. Labia sac̾¬
dotis custodiunt scientiã. ⁊ legem requir̃t
de ore enis. angłs enĩ dm̃ est. Si gͦ hoc scan¬
dalũ cũ possitis ñ tollitis: plane ñ impletis
mynist̾ium ur̃m. Qd̃ quid̃ an nulla sit cul¬
pa uos iudicabitis. Ego uͦ ne hoc sufficere
dixerim. si ñ ⁊ honorificatis. Est qͦ qd̾ adħuc

Expanded text:
 custodiretis! quanquam nescio quomodo vel conscientiam vestram esse in tuto confiditis sub hoc scandalo. Nec enim excusat vos, etiamsi in quempiam alterum jure culpam refunditis. Esto quod alius moverit scandalum: profecto compescere vos potestis. Nolle compescere, sine culpa erit? aut vero compescere, sine gloria erit? Malum si comprimas tuum, reputabitur tibi ad justitiam; si alienum, ad 192 gloriam. Quicumque auctor sit scandali, a vobis omnimodis exigitur tolli: et in eo loco excusatum dicimus, si non potestis. An non denique ministerium est Angelorum, tollere scandala de regno Dei? Si dixeritis: Quid ad nos? arguet vos illa sententia: Labia sacerdotis custodiunt scientiam, et legem requirunt de ore ejus; angelus enim Domini est . Si ergo hoc scandalum, cum possitis, non tollitis, plane non impletis ministerium vestrum: quod quidem an nulla sit culpa, vos judicabitis. Ego vero nec hoc sufficere dixerim, si non et honorificatis. 3. Est quoque quod adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
magis dare. qͣm litteras lib̾et. S qm xxͣ.
ad neutrũ in ops est caritas. & has oportet
dare. ⁊ illas ñ omittere. Has uob̃. illas .mͥ. &
pusillis multis mei similib qui scandaliran¬
tur. Dicitis forsitan scandalũ ñ esse ꝑ uos.
Nunqͥd ꝓpt̾ uos esse negabitis : facile ceta
portarem: tm̃ uos ñ essetis in causa. Nã in
culpa dic̾e ñ audeo. Non ẽ meũ discut̾e hoc.
ẽ qui querat ⁊ iudicet. Ue homimi illi ꝑ quẽ
scandalũ uenit. Iudiciũ ꝓfecto portabit.
quisquis ẽ ille uel illa. Cet̾um ad uos mͥnc̃
sermo. Sustinete modicũ quid insipien¬
tie mȩȩ. Quia semel cepi. loquar ad dñm
meũ. Faciam satis uel ex parte. zelo & af¬
fectui qui loq̃r. Non uerebor etatẽ. digni¬
tate ñ terrebor. ñ cunctabor ad nomen gͣn¬
de magistri ulgerii. Nam quo grandiꝰ uo¬
men: eo grandiꝰ scandalũ. Propt̾ea me ip¬
sũ transgrediar: ⁊ ero insipiens. Semorẽ
increpabo. ep̃m arguã. Alagistrũ conabor

Expanded text:
magis quam litteras dare libet. Sed quoniam ad neutrum inops est charitas, et has oportet dare, et illas non omittere: has vobis, illas mihi, et pusillis multis mei similibus, qui scandalizantur. Dicitis forsitan scandalum non esse per vos. Numquid propter vos esse negabitis? Facile caetera portarem, tantum vos non essetis in causa. Nam in culpa dicere non audeo. Non est meum discutere hoc: est qui quaerat et judicet. Vae homini illi per quem scandalum venit! judicium profecto portabit quisquis est ille, vel illa. Caeterum ad vos mihi nunc sermo: sustinete modicum quid insipientiae meae. Quia semel coepi, loquar ad dominum meum: faciam satis vel ex parte zelo et affectui qui loquitur. Non verebor aetatem, dignitate non terrebor, non cunctabor ad nomen grande magistri Ulgerii. Nam quo grandius nomen, eo grandius scandalum. Propterea me ipsum transgrediar, et ero insipiens. Seniorem increpabo, episcopum arguam, magistrum conabor
Abbreviated transcription (Latin):
modi animatus exemplis. p̃cinge sicut uir
lumbos tuos. bonas facito deinceps uias
tuas & studia tua: quatinꝰ nouissima tua
antiqua sopiant: ⁊ delicta iuuentutis tuȩ de-¬
leat uesꝑtina correctio. Paulũ imitari cura-¬
to. in honorificando ministeriũ tuũ. Honori¬
ficabis aut̃ grauitate moꝵ maturitate con-¬
silioꝵ: actuũ honestate. Hec sunt quȩ offi¬
ciũ ep̃ale maxime nobilitant & ornant.
in obsequio. bonos habeas contub̾nales: qͥ
uite & honestatis tuȩ & custodes sint & tes¬
tes. In hoc enĩ te bonum ꝓbabis: si testimo¬
niũ a bonis habueris. Sint pietati ur̃e cõ¬
mendati paupes fr̃s nr̃i. qui circa uos sunt:
alpenses illi de bono monte. ⁊ illi de alta¬
cumha:¬

Expanded text:
modi animatus exemplis, praecinge sicut vir lumbos tuos, bonas facito deinceps vias tuas, et studia tua: quatenus novissima tua antiqua sopiant, et delicta juventutis tuae deleat vespertina correctio. Paulum imitari curato in honorificando ministerium tuum. Honorificabis autem gravitate morum, maturitate consiliorum, actuum honestate. Haec sunt quae officium episcopale maxime nobilitant et ornant.in obsequio, bonos habeas contubernales, qui vitae et honestatis tuae et custodes sint, et testes. In hoc enim te bonum probabis, si testimonium a bonis habueris. Sint pietati vestrae commendati pauperes fratres nostri, qui circa vos sunt; Alpenses, illi de Bono-Monte, et illi de Altacumba
Abbreviated transcription (Latin):
uia non deficeremus.
magnis illis piscib piscis magnus idẽ¬
q assus. cuiuis assatura suauit̾ in tota xp̃i fla¬
grat eccłia. in illa longa morte. in illis torm̃tis.
qr bene manducauerat & biberat inquit augͦ.¬
tinus. tanqͣm illa esca saginatus. et illo calice
ebrius. tormenta ñ sensit. Ibi enĩ erat qui dix̾
sp̃c est qui uiuificat. Caro et enim ardebat. s
sp̃c animã uegetabat. Non cessit. et in regnũ
suocessit. Iocirco de cunctis eisdẽ piscib quos
symon petrꝰ ad t̾ram trahit. conuenient̾ hic
unus electus est. cuius magnitudinẽ hodier¬
na statio spectandã nob̃ demonstraret. In hoc
enim xp̃iane fidei fortissimo ꝓpugnatore ma-¬
xime claret illud. qͦd suꝑuis cum scripture
auctoritate monstratũ est. quartã beatitudi¬
nẽ qiͦ ẽ esurire et sitire iusticiã. quarto gra¬
quia martir insignis esuriens in fortitudine
s fortis in esurie. adeo pͥmo gustu p̾anis illiᷤ
sagiatus est. ut tormenta non sentiret. qͥ et si¬

Expanded text:
ia non deficeremus. magnis illis piscibus, piscis magnus, idemque assus, cujus assatura suaviter in tota Christi fragrat Ecclesia, in illa longa morte, in illis tormentis, quia bene manducaverat et bene biberat, inquit Augustinus, tanquam illa esca saginatus, et illo calice ebrius, tormenta non sensit. Ibi enim erat qui dixit: « Spiritus est qui vivificat . » Caro enim ardebat, sed spiritus animam vegetabat. Non cessit, et in regnum successit. Idcirco de cunctis eisdem piscibus, quos Simon Petrus ad terram trahit, convenienter hic unus electus est, cujus magnitudinem hodierna statio spectandam nobis demonstraret. In hoc enim Christianae fidei fortissimo propugnatore maxime claret illud, quod superius cum Scripturae auctoritate monstratum est, quartam beatitudinem, quod est esurire et sitire justitiam, quarto graquia martyr insignis esuriens in fortitudine, et fortis in esurie, adeo primo gustu panis illius saginatus est, ut tormenta non sitiret, quia et, si
Abbreviated transcription (Latin):
e hac die primũ illud querit᷑. cur offi¬
cium non babeat. immo qͣd maxime
mirũ uidet᷑. cur a missarũ sollemniis uacet.
cum passio dñica que bac die celebrata ẽ. sa¬
crificui pͥncipiũ nr̃eq salutis summa sit. Ui¬
deretur namq iure tanta res sollemnib sũme
celebranda eẽ gaudus. Si enim martiris uniꝰ¬
cuiuslibet annua dies qua passione mortis ad
imortilitatis głam transmigrauit. festiuis
honoratur gaudus. & merito. qr p̾ciosa in cors¬
pectu dñi mors scõrũ eius. cur dies hec sollẽp¬
niũ gaud̃oꝵ orbata ẽ instrumentis. qua mar¬
tirum & sc̃oꝵ omniũ rex sc̃is omnib antiquis
& nouis ꝑ mortẽ suam paradisũ aꝑuit. & la¬
troni quoq cui dixit hodie mecum eris in pa-¬
radyso: hac die solutũ ẽ ammirabile p̾cium.
cunis pondere ut cantauimus captiuitas mũ¬
di redempta ẽ. inferni claustra confracta suN.
& celestis nobis aꝑta ẽ ianua regni. Querit᷑ gͣ
cur adeo publicis gaudiis exemptaẽ. ut nec

Expanded text:
e hac die primum illud quaeritur, cur officium non habeat, imo quod maxime mirum videtur cur a missarum solemniis vacet, cum passio Dominica, quae hac die celebrata est, sacrificii principium, nostraeque salutis summa sit. Videtur namque jure tanta res solemnibus summe celebranda esse gaudiis. Si enim martyris uniuscujuslibet annua dies, qua per passionem mortis ad immortalitatis gloriam transmigravit, festivis honoratur gaudiis, et merito, quia « pretiosa in conspectu Domini mors sanctorum ejus , » cur dies haec solemnium gaudiorum orbata est instrumentis, qua martyrum et sanctorum omnium Rex sanctis omnibus antiquis et novis per mortem suam paradisum aperuit et latroni quoque, cui dixit: Hodie mecum eris in paradiso , hoc die solutum est admirabile pretium, cujus pondere, ut cantamus, captivitas mundi redempta est, inferni claustra confracta sunt, et coelestis nobis aperta est janua regni. Quaeritur ergo, cur adeo publicis gaudiis exempta sit, ut nec
Abbreviated transcription (Latin):
iectum. Cumq sit sub̃a. ñ est susceptibile ꝯtra¬
rioꝵ. licet hoc ñ capiat sapientia mundi. quã
tͥs & filii & sp̃c sc̃i nullatenꝰ in do accidens sit.
licet relatio unũ sit de accidentibu xix.

Expanded text:
jectum. Cumque sit substantia, non est susceptibile contrajectum. Cumque sit substantia, non est susceptibile contrarium, licet hoc non capiat sapientia mundi quam ris et Filii et Spiritus sancti nullatenus in Deo accidens sit, licet relatio unum de accidentibus sit.
Abbreviated transcription (Latin):
teria simul &e ex forma ut dictũ est ꝯsistunt. iõꝙ
accidentiũ multitudini subiacent. & mutabilia
sunt. At uͦ dĩ substantia simplex est. ñ formata
s solummꝰ forma. forma inquã carens materia.
gło narrante ꝯcepir. statim subiciens. & formam
p̃filiis hominũ castis ꝯcepit uiscerib. Hoc uͦ ca¬
tholicus eccłȩ p̃centor edixit. formam enĩ .i. d̾m
beata uirgo mania castis uiscerib ꝯcepit. & ho¬
minẽ eadẽ forma speciosum p̃ filiis hominũ no¬
bis ꝓtulit. Hoc unũ est qd̾ formatũ ñ ẽ. Unde
gͦ accidentib subiaceat: Nam qd̃ cet̾a st̃ mu¬
tabilia de sua ut dictũ est trahunt materia.
hoc unũ sine mat̾ia est. & ĩõ uere est. nulloq
nixũ est. qd̾ ẽ pre cunctis solidum. suꝑ oĩa pul¬
chrum. slon potest illi quicquã inesse pret̾ id
qd̾ ipsum est. necenĩ potest accidentib e̾ẽ sub-¬

Expanded text:
teria simul et forma, ut dictum est, consistunt, ideoque teria simul et forma, ut dictum est, consistunt, ideoque accidentium multitudini subjacent, et mutabilia sunt. At vero Dei substantia simplex est, non formata, sed solummodo forma; forma, inquam, carens materia. gelo narrante concepit; » statim subjiciens: « Te forma prae filiis hominum castis suscepit visceribus. » Hoc vere catholicus Ecclesiae praecentor praedixit. Formam enim, id est Deum beata Virgo castis visceribus suscepit, et hominem eadem forma speciosum prae filiis hominum nobis protulit. Hoc unum est quod formatum non est. Unde ergo accidentibus subjaceat? Nam quod caetera sunt mutabilia, de sua, ut dictum est, trahunt materia. Hoc unum sine materia est, et ideo vere est, nulloque nixum est, quod est prae cunctis solidum, super omnia pulchrum. Non potest quidquam inesse praeter id quod ipsum est, nec enim potest accidentibus esse sub
Abbreviated transcription (Latin):
Isubstantia creatͥr accidentia ñ suscipi¬
at: si pͥmo atrendas cur eisdẽ creata substan
&e forma ꝯsistit. Uerbi gr̃a uelut artifex cũ fa¬
brili arte statuam figurat. materia eius est
eris species. forma uͦ que uis inducta ꝑ artẽ ef¬
figies. scilicet imꝑatoris ymago. aut si malue¬
rit si mulachrũ ioius. Ita qd statuam nomina¬
mus ñ est id qd̾ ẽ. qr ñ unum. aut simplũ ali¬
quid ẽ. S nec ipsum es ante quã in ulo aliqͥd
figuret᷑ simplum quid̃ est. ut pote cuiꝰ materia
terra est. multũ ab ipsa differens que uidet᷑
eris sp̃es. Ipsam qͦ si ꝯsid̾es terram. ñ est id qd̾
est. utpote quȩ a forma nomen hoc habet.
Dicit᷑ enim terra: eo qd̾ sit grauis & sicca. Suum
aut̃ esse sumit ex ylen. quam dicunt mat̾iam cre-¬
atam informẽ. Simiłr homo ñ est simplicit᷑ hoc
uł hoc. uidelicet qi ꝯstat ex partib que sunt aĩa
& corpus. quas solubili uincło nexas ꝓculdubio
mors dissociat. Sic & cet̾a quecumq sunt ex ma¬

Expanded text:
substantia creatrix accidentia non suscipiat, si primo attendas cur eisdem creata substantet ex forma consistit, verbi gratia, velut artifex cum fabrili arte statuam figurat, materia ejus est aeris species; forma vero, quaevis inducta per artem effigies, scilicet imago imperatoris, aut si maluerit simulacrum Jovis. Ita quod statuam nominamus, non est id quod est, quia non unum aut simplum aliquid est. Sic nec ipsum aes antequam in illo aliquid figuretur, simplum quid est, utpote cujus materia terra est, multum ipsa differens, quae videtur aeris specie. Ipsam quoque si consideres terram, non est id quod est, utpote quae a forma nomen hoc habet. Dicitur enim terra, eo quod sit gravis et sicca. Suum autem esse sumit ex hyle, quam dicunt materiam creatam informem. Similiter homo non est simpliciter hoc vel hoc, videlicet quia constat ex partibus quae sunt anima et corpus, quas solubili vinculo nexas, procul dubio mors dissociat. Sic et caetera quaecunque sunt, ex ma
Abbreviated transcription (Latin):
ext̾iori stigmate cłicatus ñ sit signatꝰ. Hoc
enĩ nomen cłicus sonat ingreco qd̾ sit de sor
cit in ecclam .i. qui fidem p̃dicando docet.
Lector ẽ quilibet. mores docendo. Exorcista:
orando. Accolitus: illuminando. Subdiaco¬
nus: humilitatẽ monstrando. Diaconꝰ. ali¬
os exhortando. Sacerdos: se ipsũ hostiã sc̃am
d̾o offerendo. Induat gͦ quisq sibi hum̾os
ce pectus amictu sp̃uali: hoc ẽ muniat se
uirtute oꝑumiusticiȩ. ⁊ scitate sensatoꝵ co
utraq tunica .i. lut̾e ⁊ sp̃c .i. intelligentia utͥ¬
tẽ. quã sigc̃at infula. Quisic ornat᷑ ht̃ uerũ
&e regale sacerdotiũ intratemplũ dĩ qd̾ ẽ ip̃e.
uirtutes sine ext̾iorib sacram̃tis qñq iusti¬
ficant. Hec aut̃ sine illis nil penitꝰ ꝓsunt: im¬
mo arguunt. Simuluͦ iuncta maius bonũ
ꝯferre uident᷑. qr dũ aliqͥd alicui adiungr̃.
cimꝰ qd̾ licet ñ diuisim. tam̃ cũ simulsunt
utrumq bonũ est: ⁊ iõ totũ mauis bonũ

Expanded text:
et signo, clericatus non sit signatus. Hoc enim nomen clericus sonat in Graeco, quod sit de sortcit, id est, qui fidem praedicando docet. Lector est quilibet mores docendo, exorcista orando, acolythus illuminando, subdiaconus humilitatem monstrando, diaconus alios exhortando, sacerdos seipsum hostiam sanctam Deo offerendo. Induat ergo quisque humeros et pectus amictu spirituali, hoc est muniat se virtute operum justitiae, sanctitate sensatorum cutraque tunica, id est intelligentia utrsic ornatur, habet verum et regale sacerdotium intra templum Dei quod ipse est.  id est virtutes sine exterioribus sacramentis quandoque justificant; haec autem sine illis nihil penitus prosunt, imo arguunt. Simul vero juncta majus bonum conferre videntur, quia dum aliquid alicui additur, sit, licet non divisum, tamen cum simul sunt, utrumque bonum est, et ideo totum majus esse
Abbreviated transcription (Latin):
p̃conẽ. intelligimꝰ scõs nouitestamenti. ꝑ duo
qr lex ⁊ ꝓphe precesserunt legem grẽ. Item. ꝑ
thuribulũ cor hominis intellige. ꝑ ignẽ carita¬
thuribuli suauit̾ redolet. ⁊ sursũ ascendit:
ita opus bonũ uł or̃o ex caritate fragle̾scit. ul¬
tra om̃ia balsama. pigmenta & thymiamata.
Thuriferariꝰ aut̃ ceroferarios ⁊ sequentes p̃¬
cedens: monstrat qd̃ churis sig̃catio cõmuniᷤ
est scĩs ut̾usq testam̃ti. Subdiaconꝰ & diaco¬
nus p̃cedunt sacerdotẽ. qr discipłi missi sunt

Expanded text:
praeconem, sanctos Novi Testamenti. Per duo praeconem, sanctos Novi Testamenti. Per duo quia lex et prophetae praecesserunt legem gratiae. Iterum per thuribulum cor hominis intellige; per ignem, charitathuribuli suaviter redolet et sursum ascendit, ita opus bonum vel oratio ex charitate fragrescit ultra omnia balsama, pigmenta et thymiamata. Thuriferarius autem, ceroferarius et sequentes praecedens, monstrat quod thuris significatio communis est sanctis utriusque Testamenti. Subdiaconus et diaconus praecedunt sace
Abbreviated transcription (Latin):
officiũ missȩ. exp̾mit desib̾ia expectantiũ cũ
p̃coniis. u̾sus psalmisticꝰ: oꝑa ⁊ uaticinia.
Głapatͥ: laudes. It̾atio officii innuit eos sepe
sc̃a assumpta ex uirginis carne incorrupta. de
uel de secreta ede egressus ẽ .i. de uirginali ut̾o.
tanquã sponsus ꝓcedens de thalamo suo. qd̾̃
ad natiuitatẽ ꝑtinet. quã ht̃ a matre. De alia
aut̃ dictũ est. Egressus eius apatre. Duas enĩ
ht̃ gen̾ationes. unã eternã & alt̾am temꝑalem:
s utramq secretã &e inenarrabilem: qr illam
ht̃ sine patre. & hanc sine matre. Uñ ꝓph̾a.
Gen̾ationem eius qͥs enarrabit: Sacerdotem
aut̃ egredientẽ precedunt duo ceroferarii: &
portitor thuribuli. Dem̃ subdiaconꝰ portans ȩ¬
ungłium: ⁊ diaconus lecturꝰ eunͣgłium. ꝑ ce¬
roferarios. ⁊ churiferariũ intelligimꝰ sc̃os: qui
nouũ precesserunt testamentũ. ꝑ subdiaconũ¬
portantẽ textũ eunͣglicũ: & ꝑ diaconũ eungłii

Expanded text:
officium exprimit desideria exspectantium cum praeconiis. Versus psalmisticus opera et vaticinia; Gloria Patri laudes. Iteratio officii innuit eos saepe osancta assumpta de Virginis carne incorrupta, de dum, vel de secreta aede egressus est, id est de virginali utero, tanquam sponsus procedens de thalamo suo . Quod ad nativitateejus a Patre, etc. Duas enim habet generationes, unam aeternam, alteram temporalem. Sed utramque secretam et inenarrabilem, quia illam habet sine patre, et hanc sine matre, unde propheta: Generationem ejus quis enarrabit? Sacerdotem autem egredientem praecedunt duo ceroferarii et portator thuribuli, deinde subdiaconus portans Evangelium, et diaconus lecturus evangelium. Per ceroferarios et thuriferarium intelligimus sanctos qui Novum praecesserunt Testamentungelicum, et per diaconum Evangelii
Abbreviated transcription (Latin):
canr. uł ꝓpt̾ mysticã sig̃cationẽ. qr actiui cẽ
uiri in gradib uirtutũ cantant. dũ in uir-¬
tutib excelsa faciunt oꝑa. Dȩ al¬
Dȩ alleluya.

Expanded text:
propter mysticam significationem, quia activi etiam viri in gradibus virtutum cantant, dum in virtutibus excelsa faciunt opera. Sequitur Alleluia
Abbreviated transcription (Latin):
uñ qui ad hc̃ gradũ ꝓuehit᷑ lteraꝵ scientia
debet pollere. Tercio loco ꝓmouent᷑ ad locũ
exorcistaꝵ: ut habeant imꝑiũ suꝑ demones.
eiciendos. Hos decet sp̃m mundũ hab̾e: qui
debent spiritib inmundis imꝑare. Hli cũ or¬
dinant᷑ accipiunt librũ exorcismoꝵ. ⁊ dr eis
accipite ⁊ habete potestatẽ imponendi manꝰ
nant᷑ acoliti. accipiunt candelabrũ cũ cereo:
ut sciant se mancipatos esse ad accendendũ
⁊ deferendũ luminaria. accipiunt cẽ urceo
subdiaconi. qui inminist̾io altaris approxi¬
mant: quoꝵ ẽ portare uasa corꝑis ⁊sangui¬
illud. Mundamini qui fertis uasa dm̃. Cũ
enĩ sp̃alis radius luminis castitatis sit incłi¬
cis: est tñ castitas qͣi ꝓpͥa uirtus eoꝵ. qui acce¬
manu ep̃i: de manu uͦ archydiaconi urceo
debent. ad tractanda dnĩca sacram̃ta. Sexto loco
succedunt diaconi ñ sine mysterio senarii: qui ꝑ¬
fectus numerꝰ ꝑfectionẽ sigc̃at. Hic ordo a ueti

Expanded text:
qui ad hunc gradum provehitur, litterarum scientia debet resplendere. Tertio loco promoventur ad ordinem exorcistarum, ut habeant imperium super daemones ejiciendos. Hos decet mundum spiritum habere qui debent immundis imperare. Hi, cum ordinantur accipiunt librum exorcismorum, et dicitur eis: Accipite et habete potestatem imponendi manum nantur acolythi accipiunt candelabrum cum cereo, ut sciant se mancipatos ad succendendum et deferendum luminaria. Accipiunt etiam urcesubdiaconi, qui ministerio altaris approximant; quorum est portare vasa corporis et sanguiillud: Mundamini qui fertis vasa Domini . Cum enim spiritualis radius luminis castitas sit in clericis, est tamen castitas quasi propria virtus eorum, qui accemanu episcopi; de manu vero archidiaconi urceoldebent tractaturi Dominica sacramenta. Sexto loco succedunt diaconi non sine mysterio senarii, qui numerus perfectionem significat. Hic ordo in Veteri
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ .u.d. de ierłm. Et nota qd̃ facta generali ꝯ¬
fessione. ut pura sint pectora seruientiũ. sa¬
pacem attulit pͥmus. Post ħ ueniens ad altare
udaicũ ppłm sig̃cat. E uͣngłiũ gentilẽ: qui
ꝑ eungłiũ credidit. utriq enĩxͦ. dedit pacẽ.
qñ lapis angularis factus utraq fecit unũ.
Et nota qd̾ diaconus uł subdiaconꝰ offert sa¬
cerdoti ȩunͣgłium ad osculandũ: qr p̃dicato¬
res reconciliauunt ⁊ obtulunt gentes xp̃o.¬
pͥus dexterã partem petit altaris: innuit
qd̃ emmanuel in lege ꝓmissus pͥꝰ uenit au
iudeos. ꝗͣ ad gentes. Iudei enĩ ꝓpt̾ legem in
dextera parte tunc fuerunt: gentes quasim
sinistra. qr colebant ydola. Post ħ finitis su¬
pradictis. & choro tacente: sacerdos in medio

Expanded text:
Jerusalem . Et nota quod, facta generali confessione ut pura pectora sint servientium, sapacem attulit primus. Post hoc veniens ad altare,Judaicum populum significat; Evangelium gentilem, qui per Evangelium credidit. Utrique enim Christus dedit pacem, quando, lapis angularis factus, fecit utraque unum. Et nota quod diaconus vel subdiaconus offert sacerdoti Evangelium ad osculandum, quia praedicatores reconciliaverunt et obtulerunt gentes prius dexteram partem petit altaris, innuit quod Emmanuel in lege promissus prius venit ad Judaeos quam ad gentes. Judaei enim propter legem in dextera parte tunc fuerunt; gentes vero quasi in sinistra, quia colebant idola. Post hoc vero finitis supradictis, et choro tacente, sacerdos in medio
Abbreviated transcription (Latin):
nificant᷑: ut ex luce illoꝵ cet̾i simiłr illumi¬
nentͦ. Eisdẽ enĩ supradictis uirtutib suo
mͦ clare̾ debent singłi: licet figurałr ñ sint
om̃s insigniti. Potest enĩ quilibet in se sp̃u¬
ałr hab̾e effectũ sacram̃toꝵ. uerbi gr̃a. qui¬
cũq ẽ de sorte dñi. ut uere possit dic̾e̾. dñs¬

Expanded text:
nificantur, ut ex luce ipsorum caeteri similiter illuminificantur, ut ex luce ipsorum caeteri similiter illuminentur. Eisdem enim supradictis virtutibus suo modo clarere debent singuli, licet figuraliter non sint omnes insigniti. Potest enim quilibet in se spiritualiter habere effectum sacramentorum. Verbi gratia, quicunque est de sorte Domini, ut vere possit dice
Abbreviated transcription (Latin):
ec gͥ supradicta signa ñ sunt ipse uir¬
tutes. s uirtutũ insignia. quib tan¬
quã scripturis docent᷑ irtẽtes quales e̾ẽ
debeant: hec sacram̃ta intelligant p̾lati ec¬
cle: qui capsarii sunt.⁊ dispensatores secre
tm̃ inde habituri. quantũ capiunt ium̃ta
que portant panes ad alioꝵ usus: nͥ in hoc sit
differentia ut uere ẽ. qd̾ ipsi quib tanta cõ¬
missa sunt nu̾to ꝓ negligentiis rõnem reddi¬
turi sunt indie ire ⁊ uindicte. qñtremeb̾t
cedri para dẏsi. quid tc̃ faciet uͥ gła deser-¬
tie Nec tñ d̾s sacram̃ta sua hic deserit. s
complet ea ꝑministros licet indignos. ad
salutẽ illoꝵ qui sodm ꝓpositũ uocati st̃ sc̃i.
Et attende qd̾ cũ sacramentũ dicatꝰ sacrȩ
rei signũ. ⁊ sacrũ secretũ. hic accipimꝰ sacra¬
menta ꝓ signis. Quigͦ portant sacram̃ta de¬
bent fulgere uircutib. que ꝑ sacram̃ta sig¬

Expanded text:
Haec igitur supradicta signa non sunt ipsae virHaec igitur supradicta signa non sunt ipsae virtutes, sed virtutum insignia, quibus tanquam scripturis docentur utentes quales esse debeant. Haec sacramenta intelligant praelati Ecclesiae qui capsarii sunt et dispensatores secrettantum inde habituri quantum capiunt jumenta quae portant panes ad usum aliorum. Nisi in hoc sit differentia, ut vere est quod ipsi quibus tanta commissa sunt merito pro negligentiis rationem reddituri sunt in die irae et vindictae, quando tremebunt cedri paradisi, ecquid faciet virgula deserti? Nec tamen Deus sacramenta sua hic deserit, sed complet ea per ministres licet indignos, ad salutem eorum qui secundum propositum vocati sunt sancti . Et attende quod cum sacramentum dicatur sacrae rei signum vel sacrum secretum, hic accipimus sacramenta pro signis. Qui ergo portant sacramenta, debent fulgere virtutibus quae per sacramenta sig
Abbreviated transcription (Latin):
fidem in oꝑe monstrare debet. ꝑ cyrotecas
in manib. exempla scõꝵ que in oꝑib haben¬
da sunt intelligunt᷑. & qd̃ oꝑa ab om̃i inqͥna¬
m̃to munienda sunt: ne modicũ ferm̃ti totã
massã corrũpat. Bacłs pastoralis ꝑ rectitu¬
dinẽ sui rectũ regimen sig̃c. Qd̃ aut̃ una parͤ
curua ẽ. altera acuta: monstrat parc̾e sub¬
quos uirga regit. parsultima pungit. Itẽ.
Attrahe ꝑ pͥmũ. medio rege. punge ꝑ imũ.
Palliũ qd̾ suꝑapponr̃ archiep̃is. torquẽ ⁊ bra¬
uiũ sig̃c. qd̃ legitime certantes accepturi st̃.
&e disciplinã expͥmit. qua se suꝑinduere. ⁊ ꝯ¬
string̾e ad exemplũ subditoꝵ debent. Cocci¬
nea uͭ planeta qua induit᷑ apłicus quocũq
ꝓficiscit᷑. p̃dicandũ martyriũ declarat. Cru¬
cem precede hune uł illũ sig̃c ei magis ꝯue¬
flua resecanda esse. ut lib̾e possint audire
& ude legem di. Corona monstrat cłicos
porrigibiles ad largiendũ: ⁊ ñ aride. ⁊ cur¬
ue ad retinendum.

Expanded text:
fidem in opere monstrare debeat. Per chirothecas in manibus, exempla sanctorum, quae in operibus habenda sunt, intelliguntur, et quod opera ab omni inquinamento munienda sunt naturae, ne modicum fermentum totam massam corrumpat . Baculus pastoralis rectitudine sui rectum regimen significat. Quod autem una pars curva est, altera acuta, monstrat praeesse subquos virga regit, pars ultima pungit. Et item: Attrahe per curvum, medio rege, punge per imum.Pallium quod supera ponitur archiepiscopis, torquem et bravium significat quod legitime certantes accepturi sunt, et disciplinam exprimit qua se desuper induere et constringere ad exemplum subditorum debent. Coccinea vero planeta, qua induitur apostolicus, quocunque proficiscitur praedicando, martyrium declarat. Crucem praecedere nunc vel illum significat ei magis conveflua esse resecanda, ut libere possint audire et videre legem Dei. Corona monstrat clericos porrigibiles ad largiendum, et non aridae et curvae ad retinendum.
Abbreviated transcription (Latin):
donis ext̾us collatis caritas intus magis flam¬
mascit. ⁊ meritũ crescit. hic si quis dicat qd̾ so¬
la caritas ẽ donũ remunabile. uerũ quid̃ est
suta intelligat. qͦd sola ñ excludat alia. s anioꝵ
excidit. hoc ẽ. nͨ hic nͦͨ in uita futura deẽ. sola

Expanded text:
donis externis collatis charitas intus magis flammescit et meritum crescit. Hic si quis dicat quod sola charitas est solum remunerabile, verum quidem est si ita intelligat quod sola non excludat alia, sed aliorexcidit , hoc, est nec hic nec in futura vita
Abbreviated transcription (Latin):
nũ. Qd̃ aut̃ pontifices utunt᷑ duab tunicis
pret̾ pod̾im. quacet̾i cõmunit̾ utunt᷑. mon¬
strat᷑. qd̾ ꝓpͥum ẽ ipsoꝵ scientiam hab̾e duoꝵ
testam̃toꝵ. ut sciant de thesauro ꝑferre
noua ⁊ uet̾a. Preter hoc etiã unaqueq ex
tͥb tunicis typũ gerit ꝓpͥum. Poderis aut̃
in hoc qd̾ bissina uł linea mundiciã indi¬
cat: qr sicut qd̾ fit ex bisso uł lino candor
abluendi: ita mundiciã quã natura ñ adminis.¬

Expanded text:
num. Quod autem pontifices utuntur duabus tunicis num. Quod autem pontifices utuntur duabus tunicis praeter poderem, qua caeteri communiter utuntur, monstrat quod proprium est ipsorum scientiam habere duorum Testamentorum, ut sciant de thesauro suo proferre nova et vetera. Propter hoc etiam unaquaeque ex tribus tunicis typum gerit proprium. Poderis enim in hoc quod byssina est vel linea, munditiam indicat. Quia sicut bysso vel lino candor,itium abluendi, ita munditiam quam natura non adminis
Abbreviated transcription (Latin):
hocẽ inpatientia tand̃ animas possideri: qd̃
ad fortitudinẽ ꝑtinet. Qd̃ aut̃ stola cũ tona
colligatur. innuit. qd̾ uirtutes uircutib ad¬
iuuant᷑. His supradictis casula suꝑ apponit᷑.
que alio nomine planeta uł infula dr. ħ cari¬
tatẽ expͥmit: que loco prudentiȩ ponr̃. qr ple¬
nitudo legis ẽ dilectio. Mapula que insinistra
dictas uirtutes subrepit. sepe remouenda ẽ
&e retro a sũmo usq deorsũ decorat᷑. ut̾usq tes¬
tamenti p̃dicatio. scił dĩ &e ꝓximi dilectio figu
ramos exp̾munt: qd̾ apłs enum̾at dicens. Ca¬
ritas patiens est: benigna ẽ. nc̃. Tercialinea
que ẽ int̾ duas tribus fymbriis añ &e retro in¬
signit᷑. caritatem fide scẽ tͥnitatis ꝯdecoratã
demonstrat. ꝑ fymb̾as in sinstro latere sol¬
licitudo uitȩ actiuȩ circa płima intelligr̃. ꝑ
dextrum latus qd̾ caret symbriis. contem¬
platio celestiũ sine multiplicitate ꝑturbatio¬

Expanded text:
hoc est in patientia tandem animas possideri, quod hoc est in patientia tandem animas possideri, quod ad fortitudinem pertinet. Quod stola autem cum zona colligitur, innuit quod virtutes virtutibus adunantur. His supradictis casula apponitur; quae alio nomine planeta vel infula dicitur. Haec charitatem exprimit, quae loco prudentiae ponitur, quia plenitudo legis est dilectio. Manipula quae in sinistra dictas virtutes subrepit saepe removenda est et retro a summo usque deorsum decoratur, utriusque Testamenti praedicatio Dei et proximi dilectio figurramos exprimunt, quos Apostolus enumerat, dicens: Charitas patiens est, benigna est. Charitaquae inter duas est et tribus fimbriis ante et retro insignitur, charitatem, fide Trinitatis condecoratam, demonstrat. Per fimbrias in sinistro latere, sollicitudo vitae activae circa plurima intelligitur; per dextrum latus, quod caret fimbriis, contemplatio coelestium sine multitudine perturbatio