comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
filii pocerat homini p̾stare. s force dicetur qi
ta filio suo ꝑ geueratõem dedisse.c̃ sibi equa¬
lem genuit. Icem donacum illi sig̃t. qui se
exiuanunt qui formar senu accepiti s nũ¬
quid pot̾at se exĩauisse ħo. res iufima. ñ quid

Expanded text:
Filii poterat homini praestare? Sed forte dicetur quia ta Filio suo per generationem dedisse, cum sibi aequalem genuit? Item donatum illi significat qui se exinanivit, qui formam servi accepit. Sed nunquid poterat se exinaniss
Abbreviated transcription (Latin):
dum quidam putant
fidei que est in xp̃o iħu bona opera aditiũt
hãut in ale oꝑantur. Gñ arbitrant᷑ ꝑ quas¬
Dam penas ignis posse purgarbad salu¬
tem ꝑcipiendam. ñuto fund am̃ti. hoc s¬

Expanded text:
dum quidam putant,fidei quae est in Christo Jesu bona opera adjiciunt, habeant, male operantur. Unde arbitrantur per quasdam poenas ignis posse purgari ad salutem percipiendam merito fundamenti.
Abbreviated transcription (Latin):
tͥa edificant contemptores seculi. qui omĩa
sua pauꝑib dant. uł qui tanqm non hñteᷤᷤ
hũt. nec frustra ⁊ tͥa exp̃ssit. .ini. enm edifi¬
cant in contemplatõne dei ⁊ amore. arz in
Neb eniui infirmitatib concessis aliqua
dilectõne inherent quiẜ suosamandi ħ¬

Expanded text:
qui omnia sua pauperibus dant, vel qui tanquam non habentes habent. Nec frustra tria et tria expressit. Aurum enim aedificant, in contemplatione Dei, argentum in rebus tamen infirmitati concessis aliqua dilectione inhaerent. Qui secundu
Abbreviated transcription (Latin):
sum. fłm etiam er̃ illud neq fornicatores.
neq quari. ⁊ c̃ regnum de possidebunt. ills
demq quomodo ũm ẽ fides sũ oꝑibus mor¬
cua est: aliter gͦ intelligendimi est quod hic
dicit apłs. hoc autem si subciliuis disserere
coner uereor ue ad intelligendum difficili¬
que sentio. Sr̃ fimdam̃tum ergo xp̃iane

Expanded text:
rnicatores, neque avari, etc. regnum Dei possidebunt . Illud denique quomodo verum est: fides sine operibus mortua est? . Aliter ergo intelligendum est quod hic dicit Apostolus. Hoc autem si subtilius disserere coner, vereor ne ad intelligendum difficiliquae sentio. Supra fundamentum Christianae
Abbreviated transcription (Latin):
ridess credo iam pro¬
ueuerat ut non nul¬
le femine ꝑ uiros fi¬
deles ⁊ uin. ꝑ uxores¬
fideles in fidem uem¬
reut. qr sepe hoc con¬
cigit quod aliter
ꝑ alcerum ad fidẽ
conũtitur.ał ita.¬

Expanded text:
fideli. Credo jam pronerat ut nonnullae feminae per viros fideles, et viri per uxorefideles in fidem venirent, quia saepe hoc conigit quod alter alterum ad fidem convertitur. Vel ita
Abbreviated transcription (Latin):
cep̃ equalicał augłorum quiͣ qui non habe¬
bat. ⁊ pp̃ illam que iam merac ꝑfectum. ⁊ pp̃
istam q̃ ad huc deerat. iuꝑfectum se esse di¬
cebat iinorista iusticia facit inituni. maior
mꝰ. hoc scu. ꝙ non dum ꝑfecti sumus. ut illie
ꝑficianisii. qͥuo ꝑfecte ad huc curimus ut cũ
p̃a que uideatur. succedet. Caricas sio que
in hũs maior est non auferetur. s angebi᷑.
⁊ implebr̃. in qua plenitudine illud p̃cept̃
caritatis implebr̃. diliges do. de.t ic̃. Nam cũ
ad huc est aliquid canalis concupiscentie.
non ommmodo ex cota amina diligitur
deus: caro time non dir̃ concupisce nisi quia
recte cumt᷑ si quo cuuendum est uesciatur.
Quomͦ aucem scirecur si uullis p̃ceptis as¬

Expanded text:
capit aequalitas angelorum. quam qui nondum habebat, et propter illam quae iam inerat perfectum et propter istam quae adhuc deerat inperfectum se esse dine minor ista iustitia facit meritum, maior mus, quod nondum perfecti sumus, ut illic perficiamur, quod perfecte adhuc currimus: ut cum ipsa quae videatur succedet. Charitas vero quae in his tribus major est non auferetur, sed augebitur et implebitur. In qua plenitudine, illum praeceptum charitatis implebitur: Diliges Dominum Deum adhuc est aliquid carnalis concupiscentiae, non omni modo ex tota anima diligitur Deus. Caro autem non dicitur concupiscere, nisi quia recte curritur, si quo currendum est nesciatur. quomodo autem sciretur, si nullis praeceptis
Abbreviated transcription (Latin):
uou baleo loqui sapĩam. qui
adihuc lacte pocantur. ũ solido cibo pascun¬
tur. s illis dico qui iam iuudentur cẽ ꝑ fecti eͥ
ianducant solidum cibum. q intelligt̃
cqualicatem ũbi cum pr̃e. s non sic iudent
ad huc quomͦ iuidend̾ ÷ facie ad fatiem. certa
eniui fides ut cum incohat coguitõem. cog¬
uitio sio certa uon ꝑficitur nisi post hanc ui¬
cami. c̃ bid̾inuis fatie ad fatiem. hoc ergo
sapiamus ut nou̾imus cutiorem eẽ affectũ
uera q̃ rendi. qmͣ iuicoguita ꝓ cognitis p̃su¬
m̾di. Sic gͦ q̃ramus canqmͣ Inuenturi. sic
ĩu̾eniamus cauqnͣ q̃ situri. ce cͥdendis ulła
infidelitace dubitemus. de incelligendis.
nulla tem̃itate affirmemus. In illis aucto¬
ritas est cenenda. iu hiis u̾itas exquirenda.
et sciendum ꝙ iusticia qͣiustus ex fide nuc
nunc: ũa insticia est. q̃ licet non inm̃ito ui
aliquib iustis pro huius uite capacitate ꝑ

Expanded text:
non valeo loqui sapientiam, qui adhuc lacte potantur, non solido cibo pascuntur; 185 sed illis dico, qui jam dicuntur esse perfecti; qui manducant solidum cibum, quia intelligunt aequalitatem Verbi cum Patre: sed non sic vident adhuc, quomodo videndum est facie ad faciem. Certa enim fides utcunque inchoat cognitionem. Cognitio enim perfecta non perficitur, nisi post hanc vitam, cum videbimus facie ad faciem. Hoc ergo sapiamus ut noverimus tutiorem esse affectum vera quaerendi, quam incognita pro cognitis praesumendi. Sic ergo quaeramus tanquam inventuri, et sic inveniamus tanquam quaesituri. De credendis, nulla infidelitate dubitemus; de intelligendis, nulla temeritate affirmemus. In illis auctoritas tenenda est, in his veritas exsquirenda. Et sciendum quod justitia qua justus ea fide vivit, nunc vera justitia est. Quae licet non immerito in aliquibus justi
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͥd incomieniens.
quia non longe ẽ. anͣ
Dem̃ apłc scripturam moysi exponit dicens.
hoc ẽ uerbum fidei ꝙͦ p̃dicamus. qd̾ ⁊ bap̃a
ꝯsecratur. de hoc ũbo dñs ait. Iam nos mñdi
estis pp̃t̾ u̾bum qd̾ locutus sum nob̾. ñ ait ꝑ¬

Expanded text:
aliquid inconveniens quia non longe a natura Apostolus Scripturam Mosi exponit, dicens: Hoc est verbum fidei quod praedicamus, quo et baptisma consecratur. De hoc verbo Dominus ait: Jam vos mundi estis propter verbum quod locutus sum vobis . Non ait
Abbreviated transcription (Latin):
loco dicat. misit spm̃ clamantẽ acba pat̾. alĩ
qͣi hoc exponens ait. In quoclamamꝰ atba pat̾:
sic itaꝙ ⁊ hic aperiens. qualit̾ adiuet ĩfirmitatẽ¬
adiuua nũdum in habitãs. ałr inhabrtãs. Nã
nõ dũ inhabitans aduuat ut suit fideles. In¬
habitans adiuuat iam fideles sequit oR¬

Expanded text:
quodam dicat: Misit spiritum clamantem, Abba, Pater , alibi, quasi hoc exponens ait: In quo clamamus Abba, Pater. Sic itaque et hic aperiens qualiter adjuvet infirmitateadiuuat nondum inhabitans aliter inhabitans; nam nondum inhabitans adiuuat. ut sint fideles, inhabitans adiuuat iam fideles. Quo
Abbreviated transcription (Latin):
mur enim putantes ꝓdeẽ
si paulo contigit. dũ ora¬
ret ut sp̃c ab eo discederet
qui ex responso dĩ didioit
contra se eẽ qd̾ petebat. s¬
it. aliquando suꝑba.⁊ stulta
petitio. Sicut fuit duorum

Expanded text:
mur enim putantes prodesse si Paulo contigit, dum oraritus ab eo discederet, qui ex responso Dei didicit contra se esse quod petebat. iam aliquando superba et stulta petitio, sicut fuit duorum
Abbreviated transcription (Latin):
lare. ⁊ hoc gemitib. ĩ enarrabilib. qi fac̃ nos
gemere. plus quam dici possit. titm ꝓ hoc exilio
tum ꝓ desiderio pr̃e. uł gemitib ĩ enar .i. qua
sũt deͥ re in enarrabilib. quomodo eñi narcet
quando desidemit᷑. qd̾ ignoratur: nec tñ oĩ mͦ igrat᷑
Nam si penitus ignoraretur. ñ desid̾aret᷑. ⁊ rur sus
ñ uideretur gemitib nõ qreret᷑. ¶Et sciendũ. &
tias patiatur. S qua ip̃e nos monet. ad orandiuta
cum gemimꝰ. ⁊ qd̾ ip̃o mouente nos facimꝰ. ip̃e facẽ¬
int̾pellandi. ⁊ gemendi. inspirat affectum. adiuto

Expanded text:
lare, et hoc gemitibus inenarrabilibus, quod facit nos gemere plus quam dici potest, tum pro hoc exsilio, tum pro desiderio patriae, vel gemitibus inenarraunt de re inenarrabili. Quomodo enim narretur quando desideratur quod ignoratur, nec tamen omnino ignoratur? Nam si penitus ignoraretur, non desideraretur; et rursus si videretur, gemitibus non quaereretur. Et sciendum quod tias patiatur, sed quia ipse nos movet ad orandum cum gemimus; et quod ipso movente nos facimus, ipse faceinterpellandi et gemendi inspirat affectum. Adjuto
Abbreviated transcription (Latin):
Scis hoc ꝙ aũ.¬
si sunt a me
ouines qui in
asia sunt. ex
quib est phy¬
genes. Set mnt¬
scd̃iam domi¬
nus honosipho¬
re domui qui
sepe me refrig̾¬
meani nõ erui¬
buit. s c̃ romã
ueuissent sol

Expanded text:
scis hoc quod aversi sunt a me omnes qui in Asia sunt ex quibus est Phygenes det misericordiam Dominus Onesifori domui quia saepe me refrigemeam non erubuit sed cum Romam veniss
Abbreviated transcription (Latin):
.i. satie fidei. qm ꝑdo.
euit. uita. ⁊ scientiã
⁊ facundia. ⁊ alios do
illis enim debi ꝯmit¬
tip̃dicatõ diina qͥ
apti sunt illi officio.
ltu pse la. in pre¬
dicando. eningelio
xp̃i Si autem bonus
mi. deo qui non pot̃
diuidi duob contra¬
pot̃ senure duob

Expanded text:
 sanae fidei, qui idonei erunt, vita et scientia et facundia, et alios docere. Illis enim debet committi praedicatio Dei qui apti sunt illi officio. Et tu ipse, labora in prdicando Evangelio ti. Si autem bonus Deo, qui non potest dividi duobus contrapotest servire duobus
Abbreviated transcription (Latin):
tex̃. cõnstantiam hñ¬
uam docet nec enibes¬
sioue. non est enimi
usĩ enbescatur in ea.
surrexit cũ a mortuiᷤ.
⁊ mulcis indentibus
suscipiente enm nu¬
be. ini celum ascendit

Expanded text:
. Constantiam habendam docet, nec trepidasione. Non est enim unde erubescatur in ea; surrexit tamen a mortuis, et multis videntibus, suscipiente eum nube, in coelum ascendit
Abbreviated transcription (Latin):
ħ patior.s nõ
confundor.
Scio enĩ cui c̃¬
didia certꝰ sũ:
qr potens est¬
seruare in il¬
lum diem.
Formam hñs
bonum depo¬
situm custo¬
dec illi in cuto ẽ. illi ã ꝯmendat salucem su¬
ani ut hic ꝓ illo patiens salutem inueniat
penes illum c̃ ceꝑit iudicare. iit puniens infi¬
deles istum digium ecua uta pmintiet ł¬

Expanded text:
patior: sed non confundor. Scio enim cui credidi: et certus sum: quia potens stodire in illum diem. Formam habe Bonum depositum custodat illi, in tuto est. Illi autem commendat salutem suam, ut hic pro illo patiens, salutem inveniat penes illum cum coeperit judicare, ut puniens infideles istum dignum aeterna vita pronuntiet
Abbreviated transcription (Latin):
negacum seculare
applłat ut qͣiͣ merca¬
cum faciensquis. de
spũalib carualia q̃¬
rat. ⁊ est hic diffinitõ¬
boni militis. ut gͦ sit
forte c̃ indig̃et timoch¬
ano ab eis sustentani¬
instrabat. nec opere

Expanded text:
negotium saeculare appellat, ut quasi mercatum faciens quis de spiritualibus carnalia quEt est haec diffiniboni militis: ut ergo siforte cum indigeret Timothano ab eis sustentarinistrabat, nec in
Abbreviated transcription (Latin):
ccce a summo douo .i. a dilectione ad unum des¬
cendit .i. ad sobriecatem. Noli ita prius mo¬
uaiec iurtus. hic mo¬
nec uõ enibescere. ad
ꝙ ualet dilectio. ⁊ dis¬

Expanded text:
Ecce a summo dono, id est a dilectione, ad unum descendit, id est ad sobrietatem. Noli itaque. Prius movalet virtus. Hic monet non erubescere, ad quod valet dilectio et dis
Abbreviated transcription (Latin):
hii quos memorat f̾al¬
latia plem erant. Sim¬
ulate enimi fũant c̃
a pło ut a ddisc̾ent liũ¬
se manifestatos re
cessenint ab eo. Fec

Expanded text:
Hi quos memorat simulatione pleni erant, simulate enim fuerant cum Apostolo, ut addiscerent use manifestatos, recesserunt ab eo. Det,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ diabolus quiut¬
ezechiel dicit mis¬
tena duuna no¬
uit cum in ꝑadu¬
so dei illum fuis¬
se ⁊ p̃ciosos lapi¬
des hũisse cestat¬
qr sũ caritate in

Expanded text:
t diabolus qui,Ezechiel dicit, mysteria divina not, cum in paradiso Dei illum fuiset pretiosos lapides habuisse testaquia sine charitat
Abbreviated transcription (Latin):
Nillus enum ut iudignis excipitur nec ali¬
quib officit uł proficit ap̃ detum. ꝙ de hiis
aliqui ibi funt digniores eo ꝙ ip̃i ħ hñt. ł
eo minus digni qr non hñt. ⁊ ibi non est .b.
or est. uł uumus dignus. ⁊i est sensus. In no¬
no homine nulla ext̾ior diũsitas alicui p̃

Expanded text:
Nullus enim ut indignus excipitur, nec aliquibus officit vel proficit apud Deum, quod de his aliqui ibi sunt digniores eo quod ipsi haec habeant, vel eo minus digni quia non habent. Et ibi non est barbaor est, vel minus dignus. Et est sensus: in novo homine nulla exterior diversitas alicui pra
Abbreviated transcription (Latin):
est ĩsta imago q̃ renonatur in agninone
dei. alia ẽ uła imago ad qmͣ factus ẽ. piꝰ
honis. ñ mulier bñ supra ad corinthios iur
est imago ⁊ głia dei mulier aucem głia iu
oinuia ita ex uno homine ouines hoĩes
ocũt. ħ autem unago qmͣ de agnitione dei
dicit crean. uin femma est sic̃ in uro. uł iͣ

Expanded text:
ta quae renovatur in agnitionem Dei, alia est imago illa, ad quam factus est primus homo non mulier. Unde supra ad Corinthios: Vir est imago Dei et gloria, mulier autem gloria viri no Deo omnia, ita ex uno homine omnes homines essent. Haec autem imago quam de agnitione Dei dicit creari, et in femina est sicut in viro
Abbreviated transcription (Latin):
siẽ enim post lapsũ¬
pcc̃ti homo in agiu¬
tione dei renonatur¬
ł ymaginem euis
qm creauit enui.
dei. des creatus est
ance qm delicto ue¬
terasceret uñ rur¬
sin ui eadem agni¬

Expanded text:
Sicut enim post lapseccati homo in agnitione Dei renovatum imaginem ejus qui creavit eum; agnitione creatus estam delicto veterasceret; unde rurin eamdem agni
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ maiorib daxit ali¬
qñ nec etiam postꝙͣ¬
confirmati sunt qui¬
dam aliis cadentib
alis. non adoptinus
es tu ⁊ uere qi ego

Expanded text:
am majoribus, dixit aliquando, nec etiam postquconfirmati sunt quidam aliis cadentibustantialis non adoptivus, et vere, quia ego
Abbreviated transcription (Latin):
lli qui dam ndeorum credi¬
derunt deo. uł exhibitõe
euisboni. qd̾ d̾s homini
crediderat. ꝓmiserat. quorũndamã ĩfidelitã
non efficit᷑. Ut quidam ad fidem xͥ ñ accederẽt.
uel ut d̾s promissionem snã credentib. ñ ĩple¬
missis. illis qui credunt sumnqͥd qr aliqui cre¬
dere noluerunt. idcirco p̃dicabitur cet̾is uide¬
is. ne digni dicantur acciꝑe. ꝙ promisit deus
fidelib. Quiꝑꝑe c̃ sic fcã sic promissio. ut cre

Expanded text:
 quidam Judaeorum crediderunt Deo; vel exhibitionem ejus boni, quod Deus homini promiserat. Quorumdam autem infidelitas non effecit ut quidam ad fidem Christi non accederent, vel ut Deus promissionem suam credentibus non implemissis illis qui credunt. Non enim quia aliqui credere noluerunt idcirco praejudicabitur caeteris Judaeis, ne digni dicantur accipere quod promisit Deus fidelibus: quippe cum sic facta fuerit promissio, ut cred
Abbreviated transcription (Latin):
ticum extritico fu¬
curam sit s qr nẽo
stipulani. uł que
in palea multipli¬
cia sunt cegiñta gͣ¬
norum cum quib
tũ semina exsurgũt
granum ut putagͣ¬
num tritici. aut ali¬
cuius cet̾orum senu¬
num. Deus ã dat̃
illi grano corpus cũ
uult. Sicut ergo nu
tu quodam modo uestitum resuig̃
surgere. et iicuiq se. dat deus. pro. cor
qr nec de alio pullulat granum ꝙ de ter¬
ra oritur nisi de eo ꝙ semiuatum ẽ. it a
uobis reformatuis est in futuro ur̃a

Expanded text:
ticum ex tritico futurum sit, sed quia nemo stipulam, vel quae in palea multiplicia sunt tegumenta granorum, cum quibus tamen semina exsurgunt. granum ut puta granum tritici aut alicujus caeterorum seminum. Deus autem dat illi grano corpus, cumult. Sicut ergo nudtu quodammodo vestitum resurgitsurgere. Unicuique  non de alio pullulat granum quod de terra oritur, nisi de eo quod seminatum est: ita nobis reformabuntur in futuro nostra
Abbreviated transcription (Latin):
ratum a deo ppim. cuiris ego simi regł a.
ad dirigendum. sub qua meneura et¬
uos estis. uñ subdit. mensuran duieo. ꝑ¬
tus est. Ptitum enim erat uincuq ad qͦs
ĩ p̃dicatione dirig̃etur. ut singuli ali¬
quos ppłos hr̃ent pprios de quorum fi¬
de głiarentur. ad regłam autẽ apłi illi
omnes ꝑtinebant quos in fide finidaũ¬
at qui ad omnes missus erat a deo. uñ
addit. qmͣ iñsuram m̃sus ẽ uo .do. Qui
ergo ei resistit domino mittenti resis¬

Expanded text:
 a Deo populum, cujus ego sum regula ad dirigendum, sub qua mensura vos estis. Unde subdit: Mensuram, dico, pertus est. Paratum enim erat unicuique ad quos in praedicatione dirigeretur, ut singuli aliquos populos haberent proprios, de quorum fide gloriarentur. Ad regulam autem Apostoli illi omnes pertinebant, quos in fide fundaverat, qui ad omnes missus erat a Deo. Unde addit quam mensuram mensus est nobis Deus. Qui ergo ei resistit, Deo mittenti resis
Abbreviated transcription (Latin):
p̾sumentes. Isli aut¬
non accepta potes¬
tate. s usurpata do
munan uolunt do¬
mino suo uendicã¬
des auetoritatem.
aut non comꝑainꝰ¬
nos illis ut uos sic̃
illi adulemur uob̾¬
⁊ uicia nr̃a palpe¬
mus. quod possec¬

Expanded text:
sumentes. Illi autnon accepta potestate, sed usurpata, minari volunt, nomini suo vindictes auctoritatem. Aut non companos illis, ut nos sicut illi adulemur vobit vitia vestra palpemus, quod posse
Abbreviated transcription (Latin):
suauia morẽ salu¬
betis esse. sicut ego. qr
ħ̾ ob secro. ⁊ secure
ob secrrre possum.
uc quos m̾ito dili¬
ta non penes uos
cã ħ dicendo excusac
se. qr ꝑseudo dixe¬
rant paulum ga¬
lathis inimicum nͦ
uoluisse cos docere
que in aliis eccliis

Expanded text:
suavia more salubetis esse sicut ego, quia, o, obsecro et secure obsecrare possum, ut quos merito dilita non penes vos . Hoc dicendo excusat se, quia pseudo dixant Paulum Galatis inimicum, voluisse eos docere quae in aliis Eccles
Abbreviated transcription (Latin):
posse dedisse opponitur sic a quibdam. pote¬
stas siue podentia dei. ẽe̾ntia diunia est.
quia non ẽ aliud dõ ẽẽ. aliud posse. Si gͦ non
potiit. eis dare i n eẽnt qd̾ ip̃e ẽ. nec potuit¬
it eis dare. xp̃c. ut ẽẽnt ꝙ ip̃e ẽ. ⁊ tñ potuit
eis dare potestatem quam ht̃ .i. potestatem
quam possent remiti̾e pece. qd̾ ip̃e solus pt̃
hec ẽ enim quam dicit potestatem baptĩ .s.
potestas remittendi peccata. potuit sͣ dare au¬
ctoritatẽ. baptĩ. quib otulit mist̾ũ. Ita
tamen ut ip̃e principał auctor existeret.
Potestatẽ. uero ꝙ ip̃e siue posse suum. quod
ẽ suum ẽẽ eis potuit cdare. Nõ dñs qͣliter
Dicimus enim dedisse nob̾ scire. qd̾ ip̃e scit. ⁊¬

Expanded text:
posse dedisse, opponitur sic a quibusdam. Potestas sive potentia Dei essentia divina est, quia non est aliud Deo esse, aliud posse. Si ergo non potuit eis dare, ut essent quod ipse, nec potuits dare, ut essent quod ipse est, et tamen potuit eis dare potestatem quam habet, id est potestatem qua possent remittere peccata, quod ipse solus potest. Haec est enim quam dicit potestatem baptismi, scilicet potestas remittendi peccata. Potuit ergo eis dare auctoritatem baptismi quibus contulit ministerium, ita tamen ut ipse principalis auctor existeret. Potestatem vero qua ipse est, sive posse suum quod est suum esse, eis potuisse dare non dicimus, qualiter dicimus cum dedisse nobis scire quod ipse scit,
Abbreviated transcription (Latin):
ba nob̾ qd̃ ille bãps iob̾is dictus ẽ ꝓbato ipͣn
ueritate dicente q̃n int̾rogatut uideos. Ea¬
pt̃s. iohannis ũ ẽ ÷ gͦ ne tot bapt̃i dicerent᷑
quot eẽnt serui qui baptitarentur sibi retini¬
it dominus potestatem baptizandi. seruis:
minist̾uim dedit. Si s̃ seruns dic̃. se baptita¬
re recte dic̃. S tamquam minist̾ baptitat.
⁊ iõ non differt. siue bonus. siue malus. cui
Iñ etiam ne me dicto baptis m̃s. cum tñ
dicat euangelium meum. prudentia mes
gloria mea licet hec suit a dõ. in quib diffe¬
rentia ẽ. In his enim. alius alio doctior ẽ
⁊ alius alio meluis oꝑatur ĩ eun głiãdo
nec sunt om̃s equali sapientia p̃diti. aliꝰ
ã. anio mag̃ minus. ne baptitatus. si ue

Expanded text:
s Joannis dictus est. Probabo, ipsa Veritate dicente, quando interrogavit Judaeos: Baptismus Joannis unde est? Ergone tot baptismi dicerentur quot essent servi qui baptizarent, sibi tenuit Dominus potestatem baptizandi, servis ministerium dedit. Si ergo servus dicit se baptizare, recte dicit, sed tanquam minister baptizat, et ideo non differt sive bonus sive malus cui nde etiam nemo dicit, baptismus meus, cum tamen dicat, Evangelium meum, prudentia mea, gloria mea, licet haec sint a Deo. In quibus differentia est; in his enim alius alio doctior est, et alius alio melius operatur, in evangelizando, nec sunt omnes aequali sapientia praediti; alius autem alio magis minusve baptizatus, sive
Abbreviated transcription (Latin):
uedit ꝑ gr̃am scire futura. q̃ ab et̾no ip̃e no¬
uit natura. alii dñt potestatem bapt̾i. ut
in nomĩe eoꝵ daretur bapt̃s. In qͦ fient: re¬
missio peõcoꝵ. sic̃ fuit in nonise xͥ. S ⁊ hoc
potuit dare. S rdati. Sequit¶ Iunquid

Expanded text:
edit per gratiam scire futura, quae ab aeterno ipse novit natura. Alii dicunt potestatem baptismi, ut in nomine eorum daretur baptismus, in quo fieret remissio peccatorum, sicut fuit in nomine Christi, et hoc potuit dare, sed noluit
Abbreviated transcription (Latin):
manus. ⁊ ne ab incredulis insultaretur. In
hac añt sp̃e cradidit qr res huius sp̃ei exp̃s.¬
sam ht̃ similitũdinem. cum utraq te hui
sacramenti. contenta .s. ⁊ significata. ⁊ signi¬
ficata non contenta. Res coutenta. ⁊ signi¬
ficata est caro xp̃i qmͣ de uirgiue craxit ⁊
sanguis q̃m p̾ro nobis fudit. res antem sig¬
inficata ⁊ non contenra est unitas ecce in p̃¬
destinatis uoeatis uistificatis ⁊ głificatis. hec

Expanded text:
manus, et ne ab incredulis nobis insultaretur; in manus, et ne ab incredulis nobis insultaretur; in hac enim specie tradidit 99 quia res hujus speciei expressam habet similitudinem cum utraque re hujus sacramenti, contenta scilicet et significata, et significata et non contenta. Res contenta et significata est caro Christi quam de Virgine traxit, et sanguis quem pro nobis fudit. Res autem significata, et non contenta est unitas Ecclesiae in praedestinatis vocatis, justificatis et glorifica
Abbreviated transcription (Latin):
ueũs pasche past typicum agnum in ul¬
cuno corpus suũ ⁊ sangninem ii sp̃em pa¬
nis ⁊ uim cradidit discipuł suis. ubi dili¬
gent̃ aminad ũcendim est. qrͣ past typici
agui sacranĩtum sui corporis sacramĩtu
⁊ cũ sub alia. qrͣ potius sub ista ⁊ cum sub
uta. qr᷑ dupplici deiũ quare aqua admis¬
ceatur. post quid a tonis ⁊ quid a malis
sint. uł non. ¶ Sciendum gͥ ib post celebratũ
uerus pascha. domini corpus ⁊ san. sinun de¬
disse discipulis ut ostenteret uecis legĩ sacra¬
menta cessatura int̾ que p̃cipinmerat ag¬
ni paschalis sacram̃tum ⁊ noue legis sã¬
cramenta sustinenda int̃ que excellit domi¬
mci corporis sacram̃tum. deo etiam post a¬
lia dedit ut iemone discipłorum ten acĩ
infig̾etur ⁊ ab ecc̃a deiceps freq̃ntaretur¬
¶ Sub alia u̾o sp̃e iõ tradidit ⁊ a fidelibus
m̾ictum que non est de hiis que iudentur
qr fides uon ht̃ m̃itum. cui humana rõ pre

Expanded text:
veteris Paschae, post typicum agnum in ulveteris Paschae, post typicum agnum in ultimo corpus suum et sanguinem in specie panis, vini tradidit discipulis. Ubi diligenter animadvertendum est quare post typici agni sacramentum sui corporis et sanguiniet cum sub alia, quare potius sub ista; et cum sub ista, quare sub duplici. Deinde quare aqua admisceatur, post quid a bonis et quid a malis ere sint vel non. Sciendum igitur ideo, post celebratum vetus Pascha, Dominum corpus et sanguinem suum dedisse discipulis, ut ostenderet veteris legis sacramenta cessatura inter quae praecipuum erat agni paschalis sacramentum, et novae legis sacramenta instituenda inter quae excellit Dominici corporis sacramentum. Ideoque etiam post alia dedit, ut memoriae discipulorum tenacius infigeretur, et ab Ecclesia deinceps frequentaretur. Sub alia vero specie ideo tradidit, et a fidelibus meritum quae non e fides non habet meritum cui, h. r. p.
Abbreviated transcription (Latin):
sionis mee ⁊ mortis. ostendit apłs ex hiis ũ¬
bis inist̾imui euchanstie uit̃ cenandum ce¬
iebratum non cenam ẽẽ. Medicina emm
sp̃ualis est que c̃ rcũentia degustata pu¬
rificat sibi deuocinu ⁊ memoria est nostre
redemptõuis. ut redemptoris ũ meniores
maiora ab eo exempla consequi meamur
⁊ qr in morte xp̃iliberati sumus huius in e¬
dendo ⁊ bilendo carnem ⁊ sanguinem memo
celestib tegnis. Testam̃tum ergo sangnĩe
constitutum ẽ qr beneficii diuim sangͥs
testis est uñ ad tiutõem corporis ⁊ amme
ꝑcipinuus qr caro xp̃i pro salute corporis
Iaugius uo pro anima nr̃a sumitur ⁊ ef¬
fusus ẽ. sic̃ p̃figuraint moyses dicens. cl¬
ro inquit pto corpore nr̃o offertur. sangͥt
u̾o pro anima. Iõ non manducandũ
sanguinem lex p̃cepit. uł q de corpore do¬
mun plemor hic tractatus occiutit. br̃ q̃
da sunc uideamus. Ita dom̃iuus ur̃ iħe
xp̃c de ħ inundo ad iniusibilia pr̃ne ma¬
lestatis cuͣsicimis celebraco sacramento

Expanded text:
is. Ambrosius Ostendit Apostolus ex his verbis mysterium eucharistiae inter coenandum celebratum non coenam esse. Medicina enim spiritalis est, quae cum reverentia degustata purificat sibi devotum, et memoria est nostrae redemptionis, ut Redemptoris nostri memores, majora ab eo consequi mereamur. Et quia in morte Christi liberati sumus, hujus in edendo et bibendo carnem et sanguinem memorcoelestibus regnis. Testamentum ergo sanguine constitutum est, quia beneficii divini sanguis testis est. Unde ad tuitionem corporis et animae percipimus, quia caro Christi pro salute corporis, sanguis vero pro anima nostra sumitur. Et effusus est sicut praefiguravit Moses, dicens: Caro, inquit, pro corpore nostro offertur; sanguis vero pro anima . Ideoque non manducandum esse sanguinem lex praecipit. Et quia de corpore Domini plenior hic tractatus occurrit, breviteda sunt videamus. Itaque Dominus nostehoc mundo ad invisibilia aeternae majestatis transiturus celebrato sacramento
Abbreviated transcription (Latin):
in una s in duab dedit. so̾ ut ostenderetur
corpus assumpsisse ut utium redim̾et. pa¬
nis enim ad corpus refertim unium ad aĩa
qr uimim oꝑatur sanginẽ in quo sedes
celebratur ħ sacramentum. ut amme ⁊ car.¬
bis significetur. iõ u̾o apponicir aqͣ ut ostẽ¬
datur ña redemptõ facta ꝑ xp̃i passionem
⁊ eius passio procurata pro nr̃a dilectõne.
Aqua enim genus humanum significat.
Unde in apocalipsi. aque quas uidisti ppłi
sunt ⁊ gentes. q norum salus non posset eẽ
sũ passione domini. nec domim passio sũ
ppłi dilectõne. stisi enim uos diligerec. pro
nobis morti se non traderet. ¶ P ost ħ inden¬
dum est utrum a bonis ⁊ malis corpus xp̃i ⁊
sangnis sumatur. uerumptũ ħ ostendi opor¬
dam incredulis negatur quos ⁊ ipsa ũ itas
confutat dicens. Accipite ħ est corpus ieũ.
⁊ scõrnui anctoritates in medium ducte.
Ait enim ambꝵ. añqmͣ consecretur panis ẽ.
potest ea que sunt mutare in id quod non

Expanded text:
in una, sed in duabus dedit? Ideo ut ostenderetur corpus assumpsisse, ut utrumque redimeret. Panis enim ad corpus refertur, vinum ad animam, quia vinum operatur sanguinem, in quo sedes celebratur hoc sacramentum, ut animae et carbis significetur. Ideo vero apponitur aqua, ut ostendatur nostra redemptio facta per Christi passionem, et ejus passio procurata pro nostra dilectione. Aqua enim genus humanum significat. Unde in Apocalypsi: Aquae quas vidisti, populi sunt , et gentes, quorum salus non posset esse sine passione Domini, nec Domini passio sine populi dilectione. Nisi enim nos diligeret, pro nobis se morti non traderet. Post haec videndum utrum a bonis et malis corpus Christi et sanguis sumatur. Verumtamen ante hodam incredulis esse negatur, quos et ipsa Veritas confutat, dicens: Accipite, hoc est corpus meum, et sanctorum auctoritates in medium deductae. Ait enim Ambrosius: Antequam consecretur panis est potest ea quae sunt mutare in id quod non
Abbreviated transcription (Latin):
nis tunc cognoscetis qr ego sum. ħ menio¬
rat iõ ut ostendat qna deuocõne obseq̃n¬
dumi ẽ xp̃o ut intelligentes qnͣtum pro
nobis fecer̃ ꝓpensis illi seruant. uicem gͦ
ei reddans .e. deo non homini solum pro

Expanded text:
scetis quia ego sum . Hoc memorat ideo ut ostendat qua devotione obsequendum est Christo, ut intelligentes quantum pro nobis fecerit, propensius illi serviant. Vicem ergo illi reddant quasi Deo, non homini solum, pro
Abbreviated transcription (Latin):
pe more uitam nr̃iam futuram ita certa
spe meditat᷑ canqmͣ iam assit p̃seus q te¬
neat᷑. q̃ in xp̃o resurgente iam impleca:
Que utiq uita non er̃ ẜ carnem. minquid
in eadem camis suba resurgamus. s nõ ĩ
eadem qualitate cornipc̃onis. q̃ hic noĩe
carus signatur. q gͦ uitam resurgenti.¬
future nr̃e cormptõnis ⁊ imortalicans
ut iam in ip̃a noticia gandeamus spe

Expanded text:
pe more vitam nostram futuram ita certa spe meditatur, tanquam jam adsit, praesensque teneatur, quae in Christo resurgente jam impleta est. Quae utique vita non erit non in eadem qualitate corruptionis, quae hic nomine carnis signatur. Quia ergo vitam resurgentifuturae nostrae incorruptionis et immortalitatis, ut jam in ipsa notitia gaudeamus spe,
Abbreviated transcription (Latin):
nem oꝑi. nec deus
b ⁊ quͣcum aiditas inquientis se dila¬
buentis. qr sic recipiet quisq quomo do
facit. qr qun forris er̃ ad seminandume
fortis cr̃ ad metendum. uñ subdit. cem.
sens uita qua cur¬
nuuus. in liac. licet
semiuare. cum u̾o
transier̃ oꝑandi tẽ¬
nus aufertur. nuĩ
oꝑamini dum di¬

Expanded text:
us quantum aviditas inquirentis se dilaibuentis, quia sic recipiet quisque, quomodo facit, quia qui fortis erit ad seminandum, fortis erit ad metendum. Unde subdit: Tempore sens vita qua curimus; in hac licet seminare. Cum vero transierit, operandi tepus auferetur. Unde: Operamini, dum di
Abbreviated transcription (Latin):
liss. maifeste apparet.
dentia. de his uidicare:
qd̾ maxime facrunt. qͥ
magis amant clamare ⁊
iutuꝑare qͣm cm̃dare
⁊ cotrigere. Uñ dicitut. Nolite iuidicare ⁊ ño ui¬
dicabumini. s magis indicate .i. obseruandũ
discernite quod prosit. ut hoc .s. ne ponatis fr̃i
plo idem faciens. uel scandalum .i. ꝯtristatd̃e

Expanded text:
lus manifeste apparet, dentia, de his judicare quod maxime faciunt qui magis amant clamare, tuperare quam emendare et corrigere. Unde dicitur: Nolite judicare et non judicabimini , sed magis judicate, id est observando discernite quod prosit, ut hoc, scilicet ne ponatisplo idem faciens, vel scandalum, id e
Abbreviated transcription (Latin):
lem. occidecur. Añt ut doctores tradunt ĩ mõ¬
te olineti .s. in papilione. ⁊ i solio suo. ĩ illo
loco ccͣ qm domiris asceudit ad celos. illo aũ
int̾fecto non stacim neniet xͦ. s ut exlibro da¬
meł incelligit᷑ concedentur electus ad pũiam
dies.xl .u. qnͣcum dominus post uenturꝰ sit.
pen̾itus ignoracur.⁊ quomodo cenebre fugã¬

Expanded text:
 Occidetur autem ut doctores tradunt in monte Oliveti in papilione, et in solio suo, in illo loco contra quem Dominus ascendit ad coelos. Illo autem interfecto non statim veniet Christus, sed ut ex libro Danielis intelligitur, concedentur electis ad poenitentiam dies XLV quantum Dominus post futurus sit penitus ignoratur. Et quomodo tenebrae
Abbreviated transcription (Latin):
exemplo probat eos qui
sub lege fũnt ꝑuulos finise ceca m̃itum. nec
lib̾cacem hũisse cansa pec̃ti. uñ hanc illis com¬
ꝑacõem ad aptaus subdit. Ica ⁊ nos. ind̾i ẽ es
par. coguitione dei ⁊ uinb resistendi peccato
am. sic̃ ab elem̃tis primum usum discendu
assumunt ꝑnuili elem̃tis dico mundi. bũ
lex dr̃ elementa nuindi qr lex nou celestia ⁊
et̾ua. s cerrena ꝑromittebat uł transitoria u
ẽ mundꝰ. uel in elemertis sig̃eant᷑ neomeĩe

Expanded text:
exemplo probat eos qui sub lege fuerunt parvulos fuisse circa meritum, nec libertatem habuisse causa peccati, unde hanc illis comparationem adaptans, subdit: Ita et nos, Judaei, cum es cognitione Dei, et viribus resistendi peccato,am, sicut ab elementis principium discendi assumunt parvuli. Elementis, dico, mundi, bene lex dicitur elementa mundi, quia lex non coelestia et aeterna, sed terrena promittebat, vel transitoria, ut e
Abbreviated transcription (Latin):
habicabo in illis. ¶ Sosent aut̃ oꝑcend̾e
inmorem pr̃e eẽ filium. qr missus ẽ. con¬
habes enim scriptimi ꝙ fisuis a pr̃e. ⁊ sp̃u
eius dicat. se esse missum. uites gͦ ꝙ sim¬
plicigas sermonis non iuiutia sit missiõis

Expanded text:
habitabo in illis . Solent enim obtendere minorem Patre esse Filium, quia missus est. ConHabes enim scriptum, quod Filius a Patre et Spiritu ejus dicat se esse missum. Vides ergo quod simplicitas sermonis, non injuria sit missionis.
Abbreviated transcription (Latin):
sticuit deus ut ꝑfecti ⁊ liberi ẽent ⁊ heredicatem
optiũenc. alioquin exheredarentur. de quo cem
ebamus. at ubi. nõ
fatali nec̾citate. s so¬
la dei uolintate ue.¬
porismisit de¬

Expanded text:
stituit Deus ut perfecti et liberi fierent, et haereditatem obtinerent: alioquin exhaeredarentur. De quo tempebamus, at ubi, id est non fatali necessitate, sla Dei voluntate venporis
Abbreviated transcription (Latin):
filũ oꝑatus px̃ ⁊ filuis. ecce quid̃ missum
eẽ filumm. Sec qrͣ uñ ⁊ ex quo missus est
filius. ego inquit a pr̃e exiui ⁊ bemi in hũc
mundum. ħ est mitti. de illo cũ eiuingłista
cag. deiĩ comungit. in ꝓpria ueriit. Illuc ã
missus ẽ quo uenit. ⁊ si in hunc mund̾ miss̾
mundo etat. Illuc etgo missus est ubi erat
uñ ⁊ illud in ꝓpħa dicit. celum. ⁊ t̃. ego imi¬
pleo. oꝵ si de patre dictum accipiatur ubi
potuit eẽ sũ uetbo suo sñ sapĩa sua. qua ꝑ¬
cendit a fine usq ad finem fortit̾. ⁊ dis .a. sii.
est deus. ubiq eciam est sp̃c eius. Illuc etgo
⁊ spẽ sanctus missus ubi erat. oruetendũ
est ergo diligenter quomodo intelligatur
ad ro. ꝑ tractatum ẽ ixta humane capa¬
citatis ualitudinem hic ꝑstinginus ad
alia festinances. Siͣ cũ sobrie de dei filio q̃
digna sunc opiueniuir. iẽ missum incel¬
lig̃e debemus qr ex illo incomp̃hensibili
menarrabiliq secreco maiestatis ꝓfunde.

Expanded text:
est Pater et Filius. Ecce quid est missum esse Filium. Sed quaeritur unde et quo missus est Filius. Ego, inquit, exivi a Patre et veni in hunc mundum : hoc est mitti. De illo tamen evangelista . Deinde conjungit: In propria venit. Illuc autem missus est quo venit, et si in hunc mundum missus mundo erat, illuc ergo missus est ubi erat. Unde et illud in propheta dicit: Coelum et terra ego impleo . Quod si de Patre dictum accipiatur, ubi potuit esse sine Verbo suo, sine sapientia sua, quae pertendit a fine usque ad finem fortiter et disponit Deus est, ubique etiam est Spiritus ejus. Illuc ergo et Spiritus sanctus missus est ubi erat. Quaerendum ergo est diligenter quomodo intelligatur anos pertractatum est juxta humanae capacitatis valetudinem, hic perstringimus ad alia festinantes. Si tamen sobrie de Dei Filio quae digna sunt opinemur, ideo missum intelligere debemus, quia ex illo incomprehensibili inenarrabilique secreto majestatis profundae,
Abbreviated transcription (Latin):
ħ est ꝙ nolebat. Non euim dominus sub fa¬
to uatus est. ħ nec de ce c̃cendum est. ne dñ
de illo ꝑ q̃nz factus es Non est enim hora ciꝰ
ł nr̃a. tusi uolntas eius. Non g horam dixit
qua cog̃etur mori. s qua dignaretur oc̾cidi
cempus enim expͤtabat quo morerct᷑. qr rem¬
pus expectauit quo uasc̾etur iõ multi dñt qrͣ
non añ benit ꝑp̃e : quib respondendum est.
qr non dum neuerat ꝑlentudo temporis mo¬
d̾ance illo ꝑ q̃m facta sunt demꝑa. sciebat
ciim qñ uenire deberet uł ⁊̃ pati. ⁊ cecera
facere. añ tñ longa seties p̃conum p̃miten¬
Ua erat. Non enim aliquis ꝑus uenturus
crat. dui fuerat p̃dicendus. semꝑ teuendꝰ.
qnͣto maior index nemebat. canto p̃conũ
series longior p̃cedere debebat. ĩo ait. ꝑbi ue.¬

Expanded text:
. Hoc est, quia nolebat. Non enim Dominus sub fato natus est: hoc nec de te credendum est, nedum de illo per quem factus es. Non est enim hora ejus vel nostra, nisi voluntas ejus. Non ergo horam dixit qua cogeretur mori, sed qua dignaretur occidi. Tempus enim exspectabat quo moreretur, quia tempus exspectavit quo nasceretur. Ideo multi dicunt: Quare non ante venit Christus? Quibus respondendudo temporis, moderante illo per quem facta sunt tempora. Sciebat enim quando venire deberet, vel etiam pati, et caetera facere. Ante tamen longa series praeconum praemittenda erat. Non enim aliquis parvus venturus erat, diu fuerat praedicendus, semper tenendus: quanto major judex veniebat, tanto praeconum series longior praecedere debebat. Ideo ait, ubi ve
Abbreviated transcription (Latin):
nuna posuit moie łouis hebreoꝵ usus enĩ
hebreẽ łonis mulieres dicit non uirgu¬
cace cormptas. s feminas sic̃ in genesi le¬
gr̃ de eua. qñ ip̃a facta est. formauit eam¬
in mulierem. nec ad huc passa erat concu¬
bicumuu. It̾em uon te offendat ꝙ ait.
fẽm c̃ ꝯfiteamur natum factum enĩ uõ cõ¬
fitemur uisi hominẽ. deus ã semꝑ fatieus
ẽ. fi̾ uescit. ut sit. s fit ut aliquid alicui
sit. sicut dir̃. Dũe refugium factus es. nob̾.
qũ factus: qui uiuiqus factus. dominus
semꝑ erat creatura eẽt. manens enim deus fae¬
tus est homo ut fieret quod non erat. non
ut ꝑ iret ꝙ erat. factum ergo dicit ip̃ sus¬

Expanded text:
mina posuit more locutionis Hebraeorum. Usus enim Hebraeae locutionis mulieres dicit, non virginitate corruptas, sed feminas, sicut legitur de Eva, quando ipsa facta est: Formavit eam mulierem , nec adhuc passa erat concubitum viri. Item, non te offendat quod ait, factum cum confiteamur natum. Factum enim non confitemur nisi hominem. Deus autem semper faciens est, fieri nescit ut sit, sed fit ut aliquid alicui sit, sicut dicit: Domine, refugium factus es nobis , quando factus est qui nunquam factus est. Dominus semper erat, creatura esset; manens Deus, factus est homo, ut fieret quod non erat, ut non periret quod erat. Factum ergo dicit propter sus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ euni qui erat increatus factum ducit. fec̃
etgo cum pr̃ ex muliere sub le. Eum gͥ ait
milsum filium. quo fẽs est ex muliere.
Quid ẽ enim Nlacuntas filũ de uitgine ma¬
tia  ecte assumpcõ forme seim. Nani quid
est alud nasci filio qͣu accipere formam

Expanded text:
 eum qui erat increatus factum dicit. Fecit ergo eum Pater ex muliere sub lege. Cum igitumissum Filium quo factus est ex muliere. Quid est enim nativitas Filii de Virgine Maria? Certe assumptio formae servi. Nam quid est aliud nasci Filio quam accipere formam
Abbreviated transcription (Latin):
decerat. ut ohx̃uarent neomenias. ⁊ salb̾a
ihi. In elementis ergo neomemas .i. lunares
dies significant ⁊ salb̾m que obr̃uabant iud̾r
non quod in elem̃tis sꝑarent ut pagam. s
in hiis deum u eñabantur dum ꝑuili erant
⁊ ad cempus plenitudinis non ꝑueñant.
Sicut ergo ꝑuulus sub pedagogo est. ⁊ aucto¬
re. ⁊ tutore Añ qmͣ sit ad uitus. ita uideis ad¬
pecuis quo tempore erant ⁊̃ qͣs semui. legalib¬
.s. peuis a malii toti ⁊ promissionib cempo¬
ralium ad bona incitati. nec sin dominabant᷑
horum domini. a deo insticuti. hũs gͥ fuit lex
cudoris loco dum contra malignorum sp̃iuĩ
ĩpugnatões ⁊ gentilium ꝑsuasiones qui ad
ydolatͥam craherent illoi defendebat ad moũ¬
do. iuc̃pando. aliqñ pumendo. ⁊ sic et̾ua bo¬
na illis consemauitꝰ. qͣm ex illis xp̃e muldos
ab iuferuo liberaiuit fuit eis ⁊ auctor qͥmia
cãm eorum ap̃ deum bñ egit dum ꝑ sacri

Expanded text:
dederat, ut observarent neomenias, et Sabbata, et hujusmodi. In elementis ergo neomenias, id est lunares dies significat et Sabbata, quae observabant Judaei, non quod in elementis sperarent, ut pagani, sed in his Deum venerabantur, dum parvuli erant, et ad tempus plenitudinis non pervenerant. Sicut ergo parvulus sub paedagogo est et actore et tutore, antequam sit adultus, ita Judaeis adpeccatis: quo tempore erant etiam quasi servi, legalib poenis a malis territi, et promissionibus temporalium ad bona incitati; nec sui dominabantur, horum domini a Deo instituti. His igitur fuit lex tutoris loco dum contra malignorum spirituum impugnationes et gentilium persuasiones, qui ad idololatriam traherent, illos defendebat admonendo, increpando, aliquando puniendo, et sic aeterna bona illis conservavit, quoniam ex illis Christus multos ab inferno liberavit. Fuit eis et actor, quia causam eorum apud De
Abbreviated transcription (Latin):
icon .s. qui non eru¬
bescat enungłm uel
non defitiat. recte trae
ut altis spũalia. lac
distribuat ꝑuulis.
sinon ica mala sint.
deuica. qr aliquibus
dit q̃ sana sunt cor¬
nimpendo cuta ad in¬
pietatem crahendo
horum ptodid̾ noĩa
ut ab hiis sp̃alicer
caueat quos ⁊ pro¬
phanos. ⁊ impios
designat. ⁊ errantes
a ũitate. uñ subdit.
tõem gñalem q̃ ad ħuc futura ẽ uł ita ut de
resmrectione aiine accipiatur. due enĩ sũt
resiurectõ es prima ẽ. q̃ fic ĩ anima ꝑ fidem.¬
d̾it iͥ me transibit de morte ad uicam. alt̃a
one q̃ fic in anuma ꝑ fidem loquitur hic apłs
⁊ in fidẽ nullam corporuni resiurectõem fut᷑¬
am. Omnes enim secte q̃ aliqmͣ religionem
pronuttunt ꝯcedunt resiurectõem m̃dum ĩ
tide. alit̃ enĩ non undeutur audiendi. uolen¬
tes gͦ credi sibi om̃s ⁊̃ qui instituernt alicꝰ
false religionis sectamnegare istam resur¬
rectõem nĩtium ñ pocuerant. om̃s de illaꝯ
senserunt. s corporum tesiurectõem multi

Expanded text:
icet qui non erubescat Evangelium, vel non deficiat, recte tractut altis spiritualia, lac distribuat parvulis, si non ita mala 223 sint, devita, quia aliquibus dit, quae sana sunt corrumpendo, et ita ad impietatem trahendo. Horum prodit nomina ut ab his specialiter caveat; quos fanos et impios designat, et errantes veritate. Unde subdit: tionem generalem quae adhuc futura est. Vel ita, ut de resurrectione animae accipiatur. Duae enim sunt resurrectiones, prima est quae fit in anima, derit in me transibit de morte ad vitam. Alteraone quae fit in anima per fidem loquitur hic Aposto et fide, et nullam corporum resurrectionem futuram. Omnes enim sectae quae aliquam religionem promittunt concedunt resurrectionem mentium in fide. Aliter enim non videntur audiendi. Volentes ergo credi sibi, omnes etiam qui instituerunt alicujus falsae religionis sectam negare istam resurrectionem mentium non potuerunt, omnes de illa consenserunt; sed corporum resurrectionem multi
Abbreviated transcription (Latin):
centio iul pot̃ uisi subũ¬
cere audientes. dum ũ
mis stabilitis sepe geñ¬
at scrupulumi. solent
cuimin contentione
calia opponi elunato
maliuolentie argum̃.¬
to ut moueant aĩos
insipientium frm̃ nec
poc̃ ẽẽ quin coutentõ
extorq̃at aliquidꝰ qd̾
dicatur contra cousciã
ut intus in animo ꝑ¬
dat ⁊ foris uictor acce¬
dat. Nemo enim patt
se uinci licet sciat sia
eẽ que aud̾. collatio gͦ
int̾ dei seruos eẽ debet.
uon alt̃catio. Sol ã¬

Expanded text:
tentio nil potest nisi subvertere audientes, dum vernus stabilitis saepe generat scrupulum. Solent enim in contentione talia opponi elimato malevolentiae argumento, ut moveant animos insipientium fratrum. Nec potest esse quin contentio extorqueat aliquid quod dicatur contra conscientiam, ut intus in animo perdat, et foris victor accedat. Nemo enim patitur se vinci, licet sciat vera esse quae audit. Collatio ergo inter Dei servos esse debet, non altercatio. Sol
Abbreviated transcription (Latin):
estie. de quo magis¬
gloriaremim. Pot̾at
sb̾e. Si uoluisset. bap¬
¶. tismni sui potestatẽ
dare alicui ł aliquib p̃cipius su̾is suis.
ut quem ad mod̾ ꝑ uirgam florentem. de¬
monstintus ẽ a ayon sac̾dos. ita ꝑ qd̃ signimi
demonstiarent᷑ excellentioris dignitatis im¬
nstri.⁊ dispensatores ministĩoꝵ. qui soli
baptizare deberent. S si hoc fieret ip̃orũ iam
bapt̾s diceretur quamius eis a dño attͥbutꝰ
ꝙ neminem eoꝵ baptizauit. qui tamꝙ ob¬
liti in cꝰ nomine baptirati eẽnt. ꝑ homiñ
nomina se diuidebant. Cum .Rt. tm̃ ualeat
bapt̾s. ꝑ hominem otemptibilẽ. qͣntũ ꝑ¬
baptĩ. an ꝓpriim baptm̃ ẽẽt habiturus. ⁊ bap¬
tismi potestatem redemꝑturꝰ. s hoc ꝑ sp̃m didi¬
cit. Uelnt columbam. descendentem ip̃m didi¬

Expanded text:
 de quo magisgloriaremini. Poterat sus, si voluisset baptismi sui potestatem dare alicui, vel aliquibus praecipuis servis suis, ut quemadmodum per virgam florentem demonstratus est Aaron sacerdos, ita per aliquod signum demonstrarentur excellentioris dignitatis ministri, et dispensatores mysteriorum qui soli baptizare deberent. Sed, si hoc fieret ipsorum jam baptismus diceretur quamvis eis a Domino attributus,  neminem eorum baptizavit, qui tanquam obliti in cujus nomine baptizati essent, per hominum nomina se dividebant. Cum enim tantum valet baptismus per hominem contemptibilem, quantum pbaptismi, an proprium baptismum esset habiturus, et baptismi potestatem recepturus. Sed hoc per Spiritum didicit, velut per columbam descendentem et
Abbreviated transcription (Latin):
siuic e. scĩs. ex̃ acio uirtutum. ⁊ fi. fide tecta.
que est in xro. ihu. recte illa duo posint. ẽũe
enim ꝑtodest ac credꝰ bona ẜita. si fides est ĩ
xp̃o. uł distingue inter sanctos ⁊ fideles. ut
sanctos intelligas maiores. ⁊ ꝑfectiores. fideles

Expanded text:
sanctis exercitio virtutum, et fidelibus fide recta quae est in Christo Jesu. Recte illa duo posuit: tunc enim prodest ac creditur bona vita, si fides est in Christo. Vel distingue inter sanctos et fideles, ut sanctos intelligas majores et perfectiores, fideles
Abbreviated transcription (Latin):
putõ preferebat ꝑ secutõnib cam genti¬
lum qmͣ ind̾orum fiebat obnoxus. has
gͥ ꝑ secutõnes qui gillathas deprauauant
deelinare cupientes ciramicisionem pro de¬
fensione discipulis ꝑ suadebant. nam nec ui¬
dei ꝑ sequi poteraut. nec gentiles quos inde¬
bant ⁊ pro selicos citimicidere. ⁊ ip̃os legali
a seruare. Neq enĩ.
Nlam dicit custoda
cidere. non mecha¬
ri ⁊ alia huiusi.
ad bonos mores ꝑ¬
tiuentia. que nisł
caritate. ⁊ spe et̃noꝵ
bonorum qiue ꝑ fidẽ
accipuntur impłi
non possunt. ũ iam

Expanded text:
putio praeferebat, persecutionibus tam gentilium quam Judaeorum fiebat obnoxius. Has igitur persecutiones hi qui Galatas depravaverant declinare cupientes, circumcisionem pro defensione discipulis persuadebant. Nam nec Judaei persequi eos poterant nec gentiles quos videbant et proselytos circumcidere, et ipsos legalia observare. Neque enim lam dicit custoditt non occidere, non moechari, et alia hujusmodi, ad bonos mores pertinentia: quae nisi charitate et spe aeternorum bonorum, quae per fidem accipiuntur, impleri non possun
Abbreviated transcription (Latin):
o suam exigit iusti¬
ficatõem. Hoc iõ ait
abilium obsematio¬
scripte sunt ne om̃s¬
iplere cog̃entur

Expanded text:
o suam exigit justificationem. Hoc ideo ait, abilium observatioscriptae sunt, ne ommplere cogerentur,
Abbreviated transcription (Latin):
acc̃uit puaricatio. Concupiscentia ił carnis: q̃
indix ẽ malorum. ꝑ mandatum magis p̾ualuit
non deficit. Lex i. ꝯcupiscentiã. non extuxit
uͥ eñi nõ ẽ grã libeiaboris auget peccandi de si¬
otra hominem. ⁊ contrana. atꝙ illictta illi sua¬
sit. qmia ei radit a clño pronid̾i. in qͦ apparet.

Expanded text:
accrevit praevaricatio. Concupiscentia enim carnis quae radix est malorum per mandatum magis praevaluit non defecit. Lex enim concupiscentiam non exstinxit. Ubi enim non est gratia liberatoris, auget peccati desicontra hominem, et contraria atque illicita illi suasit, quia ei vidit a Domino provideri, in quo apparet
Abbreviated transcription (Latin):
en im sex. s sie gratia tantũmi. ostend̾. pecra. nẽ
tulio. gͦ lex semꝑ ẽ bona sine obsit manib gratia
siue ꝓsit plems gratia. Multa it sunt bona. qui
tamen quibdam uttio iporum sunt nona. sicut
sol sanos quidem oculos mulcet. dolentib aug.
dolorem. Similr gͦ lex ꝓdẽ habũtib gr̾am. q̃ ẽ
mentum sanitas Inanib ã obẽnõ suo. S ilioꝵ

Expanded text:
tia tantum ostendit peccatum, non intulit. Ergo lex semper bona est, sive obsit inanibus gratia, sive prosit plenis gratia. Multa enim sunt bona quae tamen quibusdam vitio ipsorum sunt noxia, sicut sol sanos quidem oculos mulcet, dolentibus auget dolorem. Similiter ergo lex prodest habentibus gratiam, quae est mentium sanitas. Inanibus obest non suo, sed illorum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑatum ẽ dico ꝑ bonum
.i. ꝑ legem. non qr ⁊ ip̃a
sit esficiens cã. S quia¬
ex ea accepio. occ̃onem
sicut p̾̃dictum ẽ. Oꝑat̃¬
ẽ dico. ita. ut apparect :¬
peccatum .i. efficiens õ¬
peccati. quod tunc appa¬
ret qñ rationem tulhit

Expanded text:
atum est dico, per bonum, per legem, non quia et ipsa sit efficiens causa, sed quiaex ea accepit occasionem, sicut praedictum est, operst dico, ita, ut appareat peccatum, id est efficiens peccati, quod tunc apparet, quando rationem trahit