comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pseuoluit. & ñ aꝑuit ossuũ sub audis tẽpore
passionis int̾rogatꝰ a pilato uł abherode ne ui¬
deret᷑ reluctari. Nam int̾rogatꝰ a pilato pauca
espondit ⁊ quando dix̃ pilatꝰ. Michi ñ loqͣ¬
nise & ad herodem missus. dũ int̾rogaretur
abillo: ꝑpauca ei locutꝰ est. Poterat enĩ si uo¬
luisset se excusabilẽ reddere aculpa sed noluit:
ne salus passionis illius differret᷑. qr nisi ipse
cnuicis patibulũ sustinuisset: genus humanĩ
stna morte teneret᷑ obuorium: Sicut ouis ad
atisionẽ ducetur. &e quasi agnꝰ corã tondente
s ommutescet & ñ aꝑiet os suũ Ipse qͥ oblatꝰ

Expanded text:
pse voluit, « et non aperuit os suum: » subaudis tempore passionis interrogatus a Pilato vel ab Herode, ne videretur reluctari. Nam interrogatus a Pilato, pauca respondit quando dixit Pilatus: « Mihi non loqueris ? » Et ad Herodem missus, dum interrogaretur ab illo, perpauca ei locutus est. Poterat enim, si voluisset, se excusabilem reddere a culpa, sed noluit, ne salus passionis illius differretur, quia nisi ipse crucis patibulum sustinuisset, genus humanum aeterna morte teneretur obnoxium. « Sicut ovis ad occisionem ducetur, et quasi agnus coram tondente se obmutescet et non aperiet o
Abbreviated transcription (Latin):
ri id ÷ tradidit eũ ꝓpeccatis nr̃is. ut qͦd nos
petꝰ imbecillitatẽ niẽ fragilitatis ferre ñ pote¬
niiꝰ. ipse ds̃ ꝓ nob̾ portaret: nonut ipse porta.¬
ret peccata nrã adhoc ut peccatũ haberet quia
sine peccato mansit. sed sicut medicus accipit
infirmitatẽ egroti auferens abillo ñ recipiens
ise Nnde dicit apłs. fumqui ñ nouerat pec¬
eitũ ꝓ nob peccatũ fecit ds̃ pat̾: hoo÷ hostiã
ꝯpecrato. Oblatꝰ ÷ subaudisa se ipso non in
stare holo caustorũ. sed in ara crucisqr ipse
uoluit: sicut dicit in eugłio Eotestatẽ habeo
pouendi animã meã: ce iterũ sumendi eam

Expanded text:
» id est tradidit eum pro peccatis nostris, ut quod nos propter imbecillitatem nostrae fragilitatis ferre non poteramus, ipse Deus pro nobis portaret, non ut ipse portaret peccata nostra ad hoc ut peccatum haberet quia sine peccato mansit: sed sicut medicus accipit infirmitatem aegroti auferens ab illo, non recipiens in se. Unde dicit Apostolus: Eum qui non noverat peccatum, pro nobis peccatum fecit Deus Pater , hpeccato. « Oblatus est, » subaudis a seipso, non in altari holocaustorum, sed in ara crucis, « quia ipse voluit; » sed dicit in Evangelio: Potestatem habeo ponendi animam meam, et iterum sumendi eam;
Abbreviated transcription (Latin):
uimꝰ eũ uidere. uirũ dolorũ id ÷ positũ indo¬
lore &e scientẽ patient̃ ferre infirmitatẽ: non
dubitatiue credendum. ẽ. sustinuisse eũ do¬
lorempassionis sicut quidã hereticorũ dixerꝰ.
sed sicut inueritate uerũ corpus habuit: ita
inueritate maximũ dolore passionis sensit
scđm humanitatẽ diuinitas aut̃ sine dolore
mansit. Vnde & ipse dixit nocte qua comp̃¬
hensus est. Tristis est anima mea usq ad mor¬
tem. Unde subaudis qr absconditꝰ erat uultꝰ
diuinitatis eiꝰ: nec reputauimꝰ eũ ẽe. filiũ dĩ
Exꝑsona iudeorũ qui postea ad fidẽ uenert̃
dis a nobis: uelut medicus infirmitatem
abȩgroto. nonut ipse in se acciꝑet sedcurant:
corpore suo suꝑ lignũ. E nos putauimꝰ eũ qua¬

Expanded text:
rum, id est positum in dolore et scientem patienter ferre infirmitatem, non dubitative credendum est sustinuisse eum dolorem passionis, sicut quidam haereticorum dixerunt, sed sicut in veritate verum corpus habuit, ita in veritate maximum dolorem passionis sensit secundum humanitatem, divinitas autem sine dolore mansit. Unde et dixit nocte qua comprehensus est: « Tristis est anima mea usque ad mortem . » « Unde, » subaudis qua absconditus erat vultus divinitatis ejus, « nec reputavimus eum » esse Filium Dei. Ex persona Judaeorum qui postea ad fidem veneruntdis a nobis, velut medicus infirmitatem ab aegroto, non ut ipse in se acciperet, sed ut ccorpore super lignum: « et nos putavimus eum qua
Abbreviated transcription (Latin):
corã tondente se tacet. ñemittens balatum:
sicipse dũ in iuste damnaret᷑ ommutuit.
Iste⁊ enĩ uerus agnꝰ: in cuiꝰfigura popłs isra¬
heliticus agnũ comedit egrediens ex egipto
pse ÷ agnꝰ qui tollit peccata mundi. sicut io¬
hannes baptista dix̃: & quẽ ioħs euanglista

Expanded text:
coram tondente se tacet, non emittens balatum, sic ipse dum injuste damnaretur obmutuit. Iste est enim verus agnus in cujus figura populus Israeliticus agnum comedit egrediens ex Aegypto. Ipse est agnus qui tollit peccata mundi, sicut Joannes Baptista dixit , et qu
Abbreviated transcription (Latin):
filius patrẽ: sꝑans ab illo hȩreditatẽ accipe
De quo timore hic loquit᷑ ad iudeos. quido ser¬
uire &e timere debuerant: quatinꝰ ab illo hȩ¬
rditatẽ patriȩ cȩlestis mererent᷑ accipe. Deꝰ
hoc etiã timore ctr̃. Initiũ sapientiȩ timor

Expanded text:
filius patrem, sperans ab illo haereditatem accipere. filius patrem, sperans ab illo haereditatem accipere. De quo timore hic loquitur ad Judaeos, qui Deo servire et timere debuerant: quatenus ab illo haereditatem patriae coelestis mererentur accipere. De hoc etiam timore dicitur: « Initium sapientiae timor
Abbreviated transcription (Latin):
÷ exuo̾ qui condemnet me: Hullus pocest
me condemnare. foce om̃s udei qͥ mͥcontradi¬
iunt. quasi uestimentũ conterentur: tinea
comedet eos. id  ꝓpria conscientia. Sicut uestr¬
mentũ duoh modis consumit᷑. uetustate tẽpo¬
ns&e tinea: ita illi. qr tẽpore quadraginta
annoꝵ sibi dato ad poenitentiã noluerunt
conuerti. contriti sunt aduenientib romanis.
einipsa tribulatione ꝓpria conscientia torqͣ¬
bantur eoqd non credidissent in xp̃o. uł etiã
modo positi inpoenis inferni. recordatione
ꝓpriȩ conscientiȩ torquent᷑. Quis ex uob̾ infi¬
delib uideis timens dm̃. audiens id ÷ intelli¬
gens uocẽ serui sui id ÷ filii sui dicentis poeni¬
tentiã agite. & oꝑe ad implet: Nullus. Duo
sunt timore s. duȩ & seruitutes. Est ti mor ser¬
uilis quo timet seruus dñm: timens flagel¬
lari abillo. Est ce timor amoris. quotimet

Expanded text:
est ex vobis qui condemnet me? » Nullus potest est ex vobis qui condemnet me? » Nullus potest me condemnare. « Ecce omnes Judaei, qui mihi contradicunt, quasi vestimentum conterentur, tinea comedet eos, » id est propria conscientia. Sicut vestimentum duobus modis consumitur, vetustate temporis, et tinea: ita illi quia tempore quadraginta annorum sibi dato ad poenitentiam noluerunt converti, contriti sunt advenientibus Romanis, et in ipsa tribulatione propria conscientia torquebantur eo quod non credidissent in Christo. Vel etiam modo positi in poenis inferni, recordatione propriae conscientiae torquentur. « Quis ex vobis » infidelibus Judaeis « timens Deum, audiens, » id est, intelligens « vocem servi sui, » id est Filii sui, dicentis: « Poenitentiam agite : » et ope adimplet? Nullus. Duo sunt timores, duae et servitutes. Est timor servilis quo timet servus dominum, timens flagellari ab illo; est et timor amoris, quo timet
Abbreviated transcription (Latin):
subaudis fuit in passione: idõ sum confusus
Idõ non erubui neq sustinui opꝓbriũ Iuno
sustineret confusionẽ: si t̾cia die ñ resurrȩxis¬
set ldõ qr ipse ÷ auxiliator meus: posui faciem
meã ut petrã durissimã. ut a passione non¬
I me auerterem. E scio qm̃ non confundar. id
ficat me. Tunc iustificauit illũ quandodix̃
hor filiusmeus dilectus in quo mͥ complacui: &
qando illũ tc̃ia die suscitauit. Quis contradicit
michi: id: quispotest dicere me non. ẽẽ. iustũ:
Stemꝰ simul subaudis adiudiciũ. Quis ÷ aduersa¬
riusmeus: accedat adme. Tale ⁊ illud qđ &x in
euangło dicit. Quis inquit ex uob arguet me de
peccato: & ÷ sensus suꝑioris uersiculi. Siquis
inquit ex uobis iudeis pittat me iuste crucifi.¬
aum. & aliqd fecisse peccatũ: accedat ad me ut
iudicemꝰ simul. Ecce dñs ds̃ auxiliator m̃s. quis

Expanded text:
subaudis, fuit in passione, « ideo non sum confusus, subaudis, fuit in passione, « ideo non sum confusus, » ideo non erubui, neque sustinui opprobrium. Tunc sustineret confusionem, si tertia die non resurrexisset. Ideo, quia ipse est auxiliator meus, « posui faciem meam ut petram durissimam, » ut a passione non me averterem. « Et scio quoniam non confundar, » ificat me. » Tunc justificavit illum, quando dixit: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi complacui. Et quando illum tertia die suscitavit: Quis contradicit mihi? Id est, quis potest dicere me non esse justum? « Stemus simul, » subaudis ad judicium. « Quis est adversarius meus? » accedat « ad me. » Tale est illud quod et in Evangelio dicit: « Quis inquit ex vobis arguet me de peccato? » Et est sensus superioris versiculi: Si quis inquit ex vobis Judaeis putat me juste crucifixum et aliquod fecisse peccatum, accedat ad me ut judicemus simul. « Ecce Dominus Deus auxiliator meus, quis
Abbreviated transcription (Latin):
eleuat mane hoc ⁊ abexordio meȩ natiuitatis
uł pͣdicationis. Mane erigit mͥ aurẽ. idest
intellectũ mentis ut audiam illũ quasi magi¬
strũ : &e ne alia loquar nisi quȩ abillo audiem
De hoc dicit ipse in euangłio ioħis Ego a me¬
ipso ñ loquor. Loquit᷑ dñs more discipłi. qui
matutino tẽpore amagistro docet᷑ Dñs ds
Retrorsũ ñ abii. hoc ÷ auoluntate illiꝰ ñ recessi
Iꝗr quȩ placita sunt ei facio semꝑ. Corpꝰ meum
dedi ꝑcutientib. uideis & militib nmanis¬
I ꝓsalute generis humani. & genas meas uel¬
lentib. Qenȩ sunt loca ubi prunũ barba
nascit᷑. Tunc dedit genas suas siue barbam ad
utellendũ: quando uelauerunt faciẽ eiꝰ. &
dabant ei alapas illo non contemnente faciẽ¬
id ÷ pͣsentiã meã. uł faciẽ corporis ñ auerti
siue ñ declinaui: ab increpantib & conspuen¬
tib. Hȩc omĩa in passione illus legimꝰ adim-¬
pleta. Dñs ds̃. subaudit̃ pat̾ auxiliator meus

Expanded text:
elevat, « mane, » hoc est ab exordio meae nativitatis, vel praedicationis. « Mane erigit mihi aurem, » id est intellectum mentis, « ut audiam » illum « quasi magistrum » et ne alia loquar nisi quae ab illo audiero. De hoc dicit ipse in Evangelio Joannis: « Ego a meipso non loquor . » Loquitur Dominus more discipuli, qui matutino tempore a magistro docetur. « Domi« Retrorsum non abii, » hoc est a voluntate illius non recessi, quia quae placita sunt ei facio semper. « Corpus meum dedi pro salute generis humani , « et genas meas vellentibus. » Genae sunt loca abi primum barba nascitur: tunc dedit genas suas sive barbam ad vellendum, quando velaverunt faciem ejus, et dabant ei alapas, illo non contemnente. « Facien averti » sive non declinavi « ab increpantibus et conspuentibus. » Haec omnia in passione illius legimus adimpleta. « Dominus Deus, » subaudis Pater, « auxiliator » meus
Abbreviated transcription (Latin):
dauid Qcł aut̃ dicit &e sicut radix deꝰ t̾ra sitienti:¬
debemꝰ intelligere ipsam uirginẽ. cuius uterus
sitiens fuit: quia ñ fuit de humano & uirili
semine humectatꝰ. Quodq sequitur. nonest
specieseineq decor. & uidimꝰ eũ ce ñ erat spe-¬
cies subaudisineo. uox ꝓpħȩ ÷ exꝑsona sua¬

Expanded text:
David. Quod autem dicit, et sicut radix de terra sitienDavid. Quod autem dicit, et sicut radix de terra sitiendebemus intelligere ipsam virginem, cujus uterus sitiens fuit, quia non fuit de humano et virili semine humectatus. Quodque sequitur, « non est species ei neque decor, et vidimus eum, et non erat species, » subaudis in eo, vox prophetae est
Abbreviated transcription (Latin):
deis exciterint qͥuerũ crederent hoc ẽẽ. qđ
abillis audierant de aduentufilii dĩ. & idõ
dicit. Quis credidit auditui nr̃o: Quis. isto
inloco: ꝓ raritate ponitcur. Ꝙ ÷ sensus licet
nos hȩc omia suꝑius dicta p̃dixissemꝰ. quis
iudeoꝵ credidit auditui nt̃̃. hoc ÷ quis pu¬
tat ea ẽẽ. uera quȩ a te ale aduentu filii tui
ꝑcepimꝰ: Brachium id ÷ filius dĩ patris
cui reuelatũ est. hoc ÷ cui manifestatꝰ est
ut ineũ crederet: Ꝙ ascendet sicut uir¬
gultũ corã eo. id ÷ corãdõ patre: & sicut ra.¬
dix de t̾ra sicienti. Benedicit ascendet bra-¬
chiũ dĩ patris sicut uirgultũ corã eo. id est
uoluntate ipsius dĩ patris sicut ipse dixit.
exiui a patre & ueni in mundũ ut demon¬
straret natiuitatis eiꝰ ascensũ. quomͦ homo
factus exaltatꝰ sit resurgendo a mortuif &
ascendendo adcelos. & quomͦ pͣdicatione apłoꝵ¬
nom̃ eiꝰ suꝑ om̃s gentes sit eraltatũ. Istud ÷
uirgultũ & radix: de quo alio in loco dicit

Expanded text:
aeis exstiterint qui verum crederent hoc esse, quod ab illis audierunt de adventu Filii Dei, et ideo dicit: Quis credidit auditui nostro? Quis isto in loco pro raritate ponitur? Et est sensus: Licet nos haec omnia superius dicta praedixissemus, quis Judaeorum credidit auditui nostro, hoc est, quis putat ea esse vera quae a te de adventu Filii tui percepimus? Brachium, id est Filius Dei Patris, cui revelatum est, hoc est cui manifestatus est ut in eum crederet? « Et ascendet sicut virgultum coram eo, » id est coram Deo Patre, « et sicut radix de terra sitienti. » Bene dicit ascendet brachium Dei Patris sicut virgultum coram eo, id est voluntate ipsius Dei Patris, sicut ipse dixit: Exivi a Patre et veni in mundum , ut demonstraret nativitatis ejus ascensum, quomodo homo factus, exaltatus sit resurgendo a mortuis, et ascendendo ad coelos, et quomodo praedicatione aponomen ejus super omnes gentes sit exaltatum. Istud est virgultum et radix, de quo alio in loco dicit
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ est: ut portet nom̃ meũ corã gentib &
regib. Possumꝰ etiã dicere. qđ uasadnĩ arma.¬
tura sit spũalis: quã debet unusquisq fide.¬
liũ inmente ferre. dequa &e apłs loquebatur
Induite uos armatura dĩ. ut possitis resistere
indie malo. & quȩ sit ista armatura: in sub¬
sequentib manifestat. hoc ÷ lorica usticie &
clipeus fidei. & galea salutis: & adultumnum
hoc ÷ intimore uł pauore ȩxibitis auides
nec infuga ꝓperabitis ex egipto filii isrł
Licet apłi flagellati & cęsi essent a iudeis insi¬
nagogis: tam̃ non recesserunt abeis ut fugi¬
entes. sed quasi in pace uictores existentes

Expanded text:
mihi est, ut portet nomen meum coram gentibus et mihi est, ut portet nomen meum coram gentibus et regibus . » Possumus etiam dicere, quae vasa Domini armatura sit spiritualis, quam debet unusquisque fidelium in mente ferre, de qua et apostolus loquebatur: « Induite vos armatura Dei, ut possitis resistere in die mala . » Et quae sit ista armatura, in subsequentibus manifestat, hoc est, lorica justitiae, et clypeus fidei, et galea salutis, et ad ultimum hoc est in timore vel pavore, « exibitis » a Judaeis: « nec in fuga properabitis » ex Aegypto filii Israel. Licet apostoli flagellati et caesi essent a Judaeis in synagogis, tamen non recesserunt ab eis ut fugientes, sed quasi in pace victores existentes. «
Abbreviated transcription (Latin):
tantes eos in nomine patris & filii & sp̃s sc̃¬
Ante enĩ quã romani aduenirent suꝑ eã. diui¬
nitꝰ ꝓcuratũ est ut apłi ꝑ om̃s gentes diuis
essent: & credentes in ibi cõmorantes transi¬
rent ad partes regni agrippȩꝰ qui pacẽ habe¬
bat cũ romanis: scõ spũ hoc illis reuelante.
Alloquit᷑ eos sermodiui nꝰ: & dicit. Recedite
peccatis: pollutũ nolite tangere. Hoc ÷ cum
uideis pollutis morte & sanguine filii dei
nolite societatẽ habere: qr qui tetigerit picẽ
inquinabit᷑ ab ea Unde & ipsi apłidicunt.
Quia indignos uos iudicastis ȩt̾̃nȩ uitȩ ecce
conuertim᷑ ad gentes. Sequitur gͦ: & dr̃ ad
eosdem. Erite de medio eiꝰ. hoc ÷ de medio
ierłm: ne peccatis eoꝵ obuoluamini Mun.¬
damini subaudis auiciis apłi: qui fertis
uasa dñi Ipsi fuerunt uasa dñi. qr in illis
habitauit ꝑfidẽ & dilectionẽ: de quorum
numero ad unũ loquitur. Uas electionis

Expanded text:
zantes eos in nomine Patris, et Filii, et Szantes eos in nomine Patris, et Filii, et Snim quam Romani advenirent super eam, divinitus procuratum est ut apostoli per omnes gentes divisi essent, et credentes inibi commorantes transirent ad partes regni Agrippae, qui pacem habebat cum Romanis: sancto Spiritu hoc illis revelante, alloquitur eos sermo divinus, et dicit: Recedite,peccatis, pollutum nolite tangere, hoc est cum Judaeis pollutis morte et sanguine Filii Dei nolite societatem habere; quia « qui tetigerit picem, inquinabitur ab ea . » Unde et ipsi apostoli dicunt: « Quia indignos vos judicastis aeternae vitae, ecce convertimur ad gentes . » Sequitur ergo, et dicitur ad eosdem: « Exite de medio ejus, » hoc est de medio Hierusalem, ne peccatis eorum obvolvamini. « Mundamini, » subaudis a vitiis, apostoli: « qui fertis vasa Domini. » Ipsi fuerunt vasa Domini, quia in illis habitavit per fidem et dilectionem: de quorum numero ad unum loquitur: « Vas electionis
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝑipsũ decreuit genꝰ humanũ saluare.
Q Abrachiũ uł salutare dĩpatris ñ uidert̃
om̃s gentes. uł om̃s fines t̾rȩ in prȩsentia
corporali: sed mente & contemplatione
corisuisuri sunt eũ om̃s homines indie
uidicii. boni & mali: qr illi dedit pat̾
om̃e iudiciũ. Recedite recedite. exite
inde: pollutũ nolite tangere Hȩc uerba
referunt iudei ad illud tempꝰ. quando¬
ꝑmittente ciro regressi sunt in ierłm
cũ gła. sub⁊ orobabel & esdra: ferentes
I chodonosor
inbabilonẽ.& in quib potabat baltasar quanho
int̾fectus est abipso ciro & auunculo ei dario.
Piecipiturq illis ut mundent se ꝑpoenitentiam
qui debent uasa dñi afferre in ierłm: & ꝓuit.
tit᷑ qr ñ ȩxibunt infuga neq in tumultũ a
chaldeis: sicut quondam ab egipti is Hec quide
iudei autumant. sed melius est. ut adaplosꝙ
ad primitiuã eccłam referamꝰ. quib prȩcipitꝰ
ut exeant de ierłm & transeant ad gentis
dicente ad eos dño Ite docete om̃s gentes. bapti¬

Expanded text:
are. Quod brachium vel salutare Dei Patris non viderunt omnes gentes, vel omnes fines terrae in praesentia corporali: sed mente et contemplatione cordis visuri sunt eum omnes homines in die judicii, boni et mali: quia illi dedit Pater omne judicium . « Recedite, recedite, exite inde, pollutum nolite tangere. » Haec verba referunt Judaei ad illud tempus, cum permittente Cyro regressi sunt in Hierusalem cum gloria, sub Zorobabel et Esdra, ferentes buchodonosor in Babylonem, et in quibus potabat Balthasar cum interfectus est ab ipso Cyro et avunculo ejus Dario. Praecipiturque illis ut mundent se per poenitentiam, qui debent vasa Domini afferre in Hierusalem. Et promittitur quia non exibunt in fuga neque in tumultu a Chaldaeis, sicut quondam ab Aegyptiis. Haec quidem Judaei autumant, sed melius est ut ad apostolos et ad primitivam Ecclesiam referamus, quibus praecipitur ut exeant de Hierusalem et transeant ad gentes, dicente ad eos Domino: « Ite, docete omnes gentes, bapti
Abbreviated transcription (Latin):
aeuꝰ nolentib credere gentiles ad fidẽ
uocarentur. Hȩc quȩ diximꝰ. Exꝑsona
meus: ñ morabitur amplius saluãtor
extẽpore a matre lustũ appellat dñs
pat filium suũ & saluatorem: qr ꝑ illĩ
iustificat &e saluat om̃s electos suos. Quod aũt
sub iungit & brachia mea ꝓopłos iudicabunt.
apłos uult intelligi & apostolicos uiros qui
iudicaturi sunt om̃s gentes indie iudicu:
sicut ipse dñs ꝓmisit dicens. Cũ sederit in¬
quiens filius hominis insede maiestatis suȩ
sedebitis & uos suꝑ sedes duodetim. iudican¬
tes duodecim trib: ifrł. Me insulȩ id ÷ gen

Expanded text:
aeis nolentibus credere, gentiles ad fidem aeis nolentibus credere, gentiles ad fidem vocarentur. Haec quae diximus, ex persona meus: « non morabitur amplius. Egressus er tempore a matre. Justum appellat Dominus pater filium suum et Savatorem, quia per illum justificat et salvat omnes electos suos. Quod autem subjungit, « et brachia mea populos judicabunt, » apostolos vult intelligi et apostolicos viros, qui judicaturi sunt omnes gentes in die judicii: sicut ipse Dominus promisit, dicens: « Cum sederit inquiens Filius hominis in sede majestate suae, sedebitis et vos super sedes duodecim, judicantes duodec
Abbreviated transcription (Latin):
delicias & solitudinẽ eiꝰ quasi ortũ dñi:
hoc ÷ quȩ antea deserta erat adõ id ÷ de¬
relicta & in solitudinem redacta. habeat
in se habitatorẽ dm̃. & ꝓferat flores uir¬
tutũ: & fructꝰ bonȩ oꝑationis. Gaudiũ
& leticia inuenietur in eagr̃arũ actio
& uox laudis. hoc ÷ beneficiis sibi a dõ
collatis. & qr redemit eã sanguine pas¬
sionis suȩ. grãs referet ei: & laudes fidei
ac confesuionis Attendite ad me populus
Iste ÷ popłs. & istȩ suntꝰ trib: de quibus
gabrihel loquit᷑ ad ioseph Ipse enĩ saluũ
faciet popłmstiũ a peccatis eorũ & quid
pixcipit ut audiant: Quia lex inquit
subaudis eugłii ame exiet. & iudiciũ
meu id : decretũ inlucem: hoc ÷ infide
poploꝵ requiescet qui in tenebris infi¬
delitatis erant iuxta illud Popłsqui
ambulabat in tenebris: udit lumen
magnõ ludiciũ discretionis fuit: ut ui¬

Expanded text:
delicias, et solitudinem ejus quasi hortum Domini, » delicias, et solitudinem ejus quasi hortum Domini, » hoc est, quae antea deserta erat a Deo, id est derelicta et in solitudinem redacta, habeat in se habitatorem Deum, et proferat flores virtutum, et fructus bonae operationis. « Gaudium et laetitia invenietur in ea. Gratiarum actio et vox laudis. » Pro beneficiis sibi a Deo collatis. Et quia redemit eam sanguine passionis suae, gratias referet ei et laudes fidei ac confessionis. « Attendite ad me populus » Iste est populus, et istae sunt tribus, de quibus Gabriel loquitur ad Joseph: « Ipse enim salvum faciet populum suum a peccatis eorum . » Et quid praecipit ut audiant? « Quia lex, » inquit, subaudis Evangelii, « a me exiet, et judicium meum, » id est decretum, « in lucem, » hoc est, in fidem populorum « requiescet qui in tenebris » infidelitatis « erant » juxta illud: « Populus qui ambulabat in tenebris vidit lucem magnam . » Judicium discretionis fuit, ut Jud
Abbreviated transcription (Latin):
fidem accepistis. & aquo xp̃iani uocaminr
manꝰ meas ce pedes meos : de quo excisi fumꝰ
quando exiuit sanguis redemptionis nrẽ
&e aqua baptismatis Possumꝰ etiã cauernã
laci intellige᷑ sepulchrũ dni: de quo ipse re¬
sungens innumerabiles filios sibigenuit.
Tercio etiã mͦ cauernã laci possumꝰ dicere ec¬
clam quȩ diu sterilis fuit. &e de qua cotidie¬
exxidim᷑ id ÷ nascimͣ ꝑ lauacͥrũ baptismi: At¬
tendite adabraham patrẽ urm̃. & saramqͣ
peperit uos Idem sensus est qui ce suꝑius.
qr unũ id ÷ solũ uocaui eũ dicens. exi de
t̾ra tua & de cognatione tua. &e cȩtera quȩ
ibi secuntur. & benedixi ei in om̃ib
oꝑib suis. & multiplicaui eũ in auro ce
plens. & ÷ sensus Ego ds̃ om̃ps qui olum
abraham multiplicaui. possũ etiã conso¬
lari ȩccłam. & augere filios eiꝰ & ponet
desertũ eiꝰ id ÷ primitiuȩ eccłȩ quasi

Expanded text:
fidem accepistis, et a quo Christiani vocamini. fidem accepistis, et a quo Christiani vocamini. manus meas et pedes meos . » De quo excisi sumus, quando exivit sanguis redemptionis nostrae, et aqua baptismatis. Possumus etiam cavernam laci intelligere sepulcrum Domini, de quo, ipse resurgens, innumerabiles filios sibi genuit. Tertio etiam modo, cavernam laci possumus dicere Ecclesiam, quae diu sterilis fuit, et de qua quotidieexcidimur, id est nascimur per lavacrum baptismi. « Attendite ad Abraham patrem vestrum, et Saram quae peperit vos. » Idem sensus est qui et superius, quia unum, id est solum « vocavi eum, » dicens: « Exi de terra tua et cognatione tua , » et caetera quae ibi sequuntur: « Et benedixi ei in omnibus operibus suis, et multiplicavi eum in auro et plens. Et est sensus: Ego Deus omnipotens qui olim Abraham multiplicavi, possum etiam consolari Ecclesiam, et augere filios ejus. « Et ponet desertum ejus, » id est primitivae Ecclesiae, « quasi
Abbreviated transcription (Latin):
Eti flamis id÷ cirrunclati peccatis lgne succen¬
sa ÷ cuutas a romanis ipsi accenderunt: quan¬
dofiliũ morti tradiderunt. succensi igne t edi
& inuidiȩ contra eũ Idõ gͦ dicit accincti fla¬
nu mea id÷ de potentia mea. subaudis hoc
malũ uob̾: o impiissimi iudei. Tale: hoc qđ
alio in loco dr̃. Si ÷ malũ incuittate qđ dñs
ñ fecit. Indolorib subaudis uastationis &
captiuitatis dormietis. uł indolorib infer-¬
Iniiacentes istã sustinebitis. uidelicet flam
qui mini qđ iustũ est: & quęxttis dnm.¬
Suꝑus locutꝰ ÷ contra uideos incredulos. qͥ
minfidelitate ꝑ manserunt: nuncalloquit᷑
apłos & om̃em chorũ credentiũ Audite inqͥt
me o apłi id ÷ audientes me intelligite quȩ
dico qui sequimini & qui imitamini ꝑfidẽ
o apłi ad petramunde excisiestis. id ÷ ad
abraham qui petra fuit ꝓpt̾ firmitatẽ fidei
de quo ꝓcessistis: & ad cauernã laci id : ad

Expanded text:
cti flammis, » id est, circumdati peccatis. Ignem, quo succensa est civitas a Romanis, ipsi accenderunt, quando Filium Dei morti tradiderunt, succensi igne zeli et invidiae contra eum. Ideo ergo dicit accincti flanu mea, » id est de potentia mea, subaudis hoc malum vobis, o impiissimi Judaei. Tale est hoc quod alio in loco dicitur: Si est malum in civitate quod Dominus non fecit , « in doloribus, » subaudis vastationis et captivitatis, « dormieris, » vel doloribus inferni jacentes ista sustinebitis, videlicet flammquimini quod justum est et quaeritis Domus locutus est contra Judaeos incredulos, qui in infidelitate permanserunt: nunc alloquitur apostolos et omnem chorum credentium: Audite inquit me, o apostoli, id est audientes me, intelligite quae dico: qui sequimini et qui imitamini per fid» o populi, « ad petram unde excisi estis, » id est ad Abraham, qui petra fuit propter firmitatem fidei, de quo processistis, « et ad cavernam laci, » id est ad
Abbreviated transcription (Latin):
sanguine suo. licet enĩ apłi & credentes ex
udeis dolerent ꝑditionẽ fr̃m suorũ inerrore
ꝑmanentiũ: magnã tam̃ lȩticiã ex inde ꝑ-¬
ceꝑunt. qđ ea quȩ inuideis ꝑierant exgen¬
tib restaurabantur. Parauit dñs brachiũ
scm̃ suũ in oculis om̃iũ gentiũ. id÷ reue-¬
lauit filiũ suũ in oculis mentiũ & cordium
om̃ium gentiũ ꝑ predicationẽ apłoꝵ: quan¬¬

Expanded text:
sanguine suo. Licet enim apostoli et credentes ex Judaeis dolerent perditionem fratrum suorum in errore permanentium: magnam tamen laetitiam exinde perceperunt, quod ea quae in Judaeis perierant, ex gentibus restaurabantur. « Paravit Dominus brachium sanctum suum in oculis omnium gentium, » id est revelavit Filium suum in oculis mentium et cordium omnium gentium per praedicationem apo
Abbreviated transcription (Latin):
U ox speculatorũ tuorũ subaudis pdicationis.
annunciantis eugłum. Sicut inueteri te¬
stanito ꝓphȩ & sacerdotes appella bant᷑ spe¬
culatores: ita in nouo apłi & p̾dicatores.
qr ipsi debent inspeculo m̃tis. eẽ. contem.¬
plantes semꝑ cȩlestia: & ipsi debent uitã
subiectoꝵ speculari. & insidias atq aduen¬
tũ hostium malignorũ uidelicet annun-¬
ciare. lustorũ enĩ ipeculatorũ uar inom̃em
t̾ram audita est: & in fines orbis t̾rȩ uerba
eoꝵ resonauert̃. & benedicit. leuauerunt
uocem: qr de sullumorib locuti sunt. Un¬
de & sequit᷑. Simullaudabunt. subaudis
lti adoculum uidebunt. id÷ facie ad faciẽ:
cũ conuerterit dñs syon. id ÷ cũ ad duxe¬
rit ad fidẽ suã eccłam. De illis loquitur
oculis de quib dicit psalmista. Oculi mei

Expanded text:
erunt vocem, » subaudis praedicationis, annuntiantis Evangelium. Sicut in Veteri Testamento prophetae et sacerdotes appellabantur speculatores, ita in Novo apostoli et praedicatores, quia ipsi debent in speculo mentis esse, contemplantes semper coelestia, et ipsi debent vitam subjectorum speculari, et insidias atque adventum hostium malignorum videlicet annuntiare. Istorum enim speculatorum vox in omnem terram audita est, et in fines orbis terrae verba eorum resonaverunt. Et bene dicit levaverunt vocem, quia de sublimioribus locuti sunt. Unde et sequitur: « Simul laudabunt, » subaudis lo ad oculum videbunt, » id est facie ad faciem, « cum converterit Dominus Sion, » id est cum adduxerit ad fidem suam Ecclesiam. De illis loquitur oculis de quibus dicit Psalmista: « Oculi mei
Abbreviated transcription (Latin):
pilchri suꝑ montes pedes annunciantis
& ꝓ̃dicantis pacẽ. annunciantis bonũ.
predicantis salutẽ: dicentis. sion regna¬
bit dĩtuus. Quidã codices habent. annu¬
uciantes  pͣdicantes pacẽ: sed falso scri¬
ptũ est. Oilo gͦ uerhoꝵ iste est. Quã pul¬
chri pedes subaudis xp̃i. annunciantis
&e p̾dicantis suꝑ montes pacẽ. Montes du¬
ob modis possumꝰ intelligere: uł scd̾m
litteram montes udeorum suꝑquos sȩpe
dñs prȩdicauit positꝰ incarne. in quib &
turbas refecit. uł qđ melius ÷ apłos qui¬

Expanded text:
lchri super montes pedes annuntiantis, praedicantis pacem, annuntiantis bonum, praedicantis salutem, dicentis: Sion regnabit Deus tuus. » Quidam codices habent: annuntiantes et praedicantes pacem, sed falso scriptum est. Ordo ergo verborum iste est: Quam pulchri pedes, subaudis Christi, annuntiantis et praedicantis super omnes pacem! Montes duobus modis possumus intelligere, vel secundum litteram montes Judaeorum, super quos saepe Dominus praedicavit positus in carne, in quibus et turbas refecit: vel, quod melius est, apos
Abbreviated transcription (Latin):
ipsũ gͦ illis p̃dicauit & annunciauit. qr
ipse: pax nra quti fecitutraq unĩ. e quti
nos pacificauit dnõ patri. Pedes gͦ ap̃i anni¬
ciantis pacẽ pulchri sunt: qr puluerẽ pecca¬
toꝵ ñ contraxer. Peccatũ eni non fecit: nec
dolusinuentꝰ ÷ inore eiꝰ Etquã pulchri pe¬

Expanded text:
go illis praedicavit et annuntiavit, quia ipse est pax nostra qui fecit utraque unum , et qui nos pacificavit Deo Patri. Pedes ergo Christi annuntiantis pacem pulchri sunt: quia pulverem peccatorum non contraxerunt. « Peccatum enim non fecit, nec dolus inventus est in ore ejus
Abbreviated transcription (Latin):
aohistoriȩ. Suꝑius enĩ locutꝰ ÷ ꝓpħa ex ꝑ
sina dĩ patris deascensione filiidĩ: modo
nuertit᷑ ad passionẽ illius. Ꝙ quęstio hic orit᷑
glorius erit aspectus eiꝰ int̾ filios hominum.
Quȩ quȩstio hoc mͦ soluit᷑. qr non ÷ referenda
ista dehonestatio ad faciẽ & uultũ illius: sed
adignominiã passionis. Dũ enĩ uiderent dñm
conspui. crucifigi. & int̾ iniquos reputari: illi
qui uidentes miracula eiꝰ ante passionẽ dixert̃
quis : hic: putauerunt ñ ẽt̃ illũ filiũ dĩ. sed
testam̃to asꝑgebat᷑ popłs sanguine agni: sed
ñ mundabatur a peccatis. Ueniens atit̃ filius
dĩ & effundens sanguinẽ suũ ꝓ nob̾. munda¬
uit om̃s credentes: qui prȩdestinati erant

Expanded text:
do historiae. Superius enim ldo historiae. Superius enim lsona Dei Patris de ascensione Filii Dei, modo revertitur ad passionem illius. Et quaestio hic oritur rophetam, quod inglorius erit aspectus ejus inter filios hominum? Quae quaestio hoc modo solvitur, quia non est referenda ista dehonestatio ad faciem et vultum illius: sed ad ignominiam passionis. Dum enim viderent Dominum conspui, crucifigi, et inter iniquos reputari: illi qui videntes miracula ejus ante passionem dixerunt: Quis est hic? pataverunt non esse illum Filium Dei, sed Testamento, aspergebatur populus sanguine agni, sed non mundabatur a peccatis. Veniens autem Filius Dei et effundens sanguinem suum pro nobis, mundavit omnes credentes, qui pr
Abbreviated transcription (Latin):
angregabit uosd̃ isrł inunũ ouile. ex iudeis
sulicet oe gentib unã eccła m constituens: sicut
i se dicit Ut fiat unĩ ouile & unꝰ pastor Eccȩ
intelliget seruus mĩ id ÷ filius m̃s uoluntatẽ
meã : &e exaltabit᷑ post resurrectionẽ suã in condi
tabit᷑ de sepulchro ad cȩlos. de morte aduitam.
& eleuabitur suꝑ om̃s celos. & sullimis erit
ualde: sedens ingła pat̾nȩ maiestatis. filius
dĩ scđm humanitatẽ seriuis appellat᷑: qr cũ
informa dĩ esset humiliauit semet ipsũ. factꝰ
aiboediens patri usq ad mortẽ: & qr hoc egit.
praltauit illũ ds̃ pat̾ ad dexterã suã. daus illi
nomen qđ ÷ suꝑ om̃e nomen: ut filius dĩ
sunt suꝑte multi subaudis ante passionẽ tuã.
uidentes signa & miracula ate fieri. sic inglo¬
riuserit int̾ uiros aspectꝰ eꝰ tempore passionis:
audis sine honore erit: int̾ filios hominum:
Porddĩ patris ad filiũ. Isto in loco ñ seruat᷑ or¬

Expanded text:
ngregabit vos Deus Israel » in unum ovile , ex Judaeis, scilicet et gentibus unam Ecclesiam constituens: sicut ipse dicit: « ut fiat unum ovile et unus pastor . » « Ecce intelliget servus meus, » id est Filius meus, voluntatem meam, « et exaltabitur » post resurrectionem suam in cordtabitur de sepulcro ad coelos, de morte ad vitam: « et elevabitur » super omnes coelos: « et sublimis erit valde, » sedens in gloria pristinae majestatis. Filius Dei secundum humanitatem servus appellatur, quia cum in « forma Dei esset, huobediens Patri usque ad mortem ; » et quia hoc egit, exaltavit illum Deus Pater ad dexteram suam, dans illi nomen quod est super omne nomen, ut Filius Dei sunt « super te multi, » subaudis ante passionem tuam, videntes signa et miracula a te fieri, « sic inglorius erit inter viros aspectus ejus, » tempore passionis,  ejus, subaudis sine honore erit « inter filios hominum. » Vox Dei Patris ad Filium. Isto in loco non servatur or
Abbreviated transcription (Latin):
uentudm̃ a ꝓpħis. & qui antea ñ audierant:
debemꝰ intelligere gentiles. dequib iꝑse
dicit. Beati qui ñ uiderunt & crediderunt.
Prȩdicante enĩ dño incarne ꝑpauci gentili¬
um uiderunt eiꝰ prȩsentiam. tamen postea
contemplati sunt eũ fide & dilectione.

Expanded text:
etis, et qui antea non audierant, debemus intelligere gentiles, de quibus ipse dicit: « Beati qui non viderunt, et crediderunt. . » Praedicante enim Domino in carne perpauci gentilium viderunt ejus praesentiam, tamen postea contemplati sunt cum fide et dilectione.
Abbreviated transcription (Latin):
sepultura ce diuites ꝓ morte sua. duplicit̃
intelligi potest. Dabit romanis impios ui¬
hibuerunt sepulchio signantes lapidem
& diuites ꝓ morte sua. scribas uidelicet &¬
phariseos qui diuites uidebantur. ẽt̃. ꝓpt̾ doctrinã
iegis & ꝓpħarũ. tradet romanis: quia obinur¬
diam tradiderunt eũ morti. Vł alit̃ Dabit dõ
patri impios gentiles ꝓsepultura. qui longe erant
pulturȩ traditꝰ. & t̾cia die resurrexisset: nequa¬
quã gentes saluarentur. Similit̃ diuites u¬
deos̃ qui crediderunt p̾dicatione illius uł
piedicatione apłoꝵ eius dedit dõ patri ꝓ
morte sua. ꝑfidem & oꝑationẽ: qui antea
possidebantur adiabolo. & iccurco hoc faci¬
et. eo quod iniquicatem non fecit. id ÷ pec¬
catũ uł contra legem. nec dolus fuerit in
ore eiꝰ. Quicquid contra legẽ agitur: iniqͥtas
est. Unde &e apud gretos nomios dr̾ lex.
A nomia aũt quicquid sine lege est: uł contra

Expanded text:
sepultura, et divites pro morte sua, » dupliciter sepultura, et divites pro morte sua, » dupliciter intelligi potest. « Dabit Romanis impios Juhibuerunt sepulcro signantes lapidem. Et divites pro morte sua, scribas videlicet Pharisaeos, qui divites videbantur esse propter doctrinam legis et prophetarum, tradet Romanis, quia ob invidiam tradiderunt eum morti. Vel aliter: Dabit Deo Patri impios gentiles pro sepultura, qui longe erant pulturae traditus, et tertia die resurrexisset, nequaquam gentes salvarentur. Similiter divites Judaeos, qui crediderunt praedicatione illius vel praedicatione apostolorum ejus, dedit Deo Patri pro morte sua per fidem et operationem, qui antea possidebantur a diabolo. Et idcirco hoc faciet « eo quod iniquitatem non fecit, » id est peccatum, vel contra legem, « nec dolus fuerit in ore ejus. » Quidquid contra legem agitur, iniquitas est. Unde et apud Graecos nomios dicitur lex. Anomia autem quidquid sine lege est vel contra
Abbreviated transcription (Latin):
altissimi obumbrabit tͥ. Quisenĩ hominũ
ualet comp̃hendere. quomͦ sũmꝰ & inuifica-¬
tor sp̃s dsinutero carnẽ nrȩ mortalitatis
assumpserit: Nemo In comphensibilia st̃
omĩpotentis dĩ iudicia: & inuestigabiles
uiş eꝰ. Qđ aut̃ subiungit. qr abscisus est
de t̾ra uiuentiũ: ad suꝑiora ꝑtinet ubi
dix̃. de angustia & de iudicio sullatꝰ est
Terra aut̃ uiuentiũ istoin loco appellatur
conuersatio humana: a ꝑsecutorib iu-¬
deis qui dixerunt. uenite mittamꝰ lignũ
inpane eius. & eradamꝰ eũ de t̾ra uiuen¬
tiuĩ ꝑropt̃ scelus popłi mei ꝑcussi eũ. id ⁊
ꝓpt̾ peccata popłi mei quem semꝑ tͥ
ħabiri peculiarem ꝑcussi eũ: id ÷ ꝑcuti
eũ ꝑmisi. ut eum michi redimeret cr
liberaret. ꝑ cussit enĩ illũ ds̃ pat: quando
pcuti ꝑmisit. Tale ÷ ce illud. Percutiam
oues. Hoc aut̃ qcł sequit᷑. & dabit impios ꝓ

Expanded text:
Altissimi obumbrabit tibi . » Quis enim hominum Altissimi obumbrabit tibi . » Quis enim hominum valet comprehendere quomodo summus et vivificator Spiritus Deus in utero carnem nostrae mortalitatis assumpserit? Nemo. Incomprehensibilia sunt omnipotentis Dei judicia, et investigabiles viae ejus. Quod autem subjungit, « quia abscisus est de terra viventium, » ad superiora pertinet ubi dixit: de angustia et judicio sublatus est. Terra autem viventium isto in loco appellatur conversatio humana a persecutoribus Judaeis, qui dixerunt: « Venite mittamus lignum in pane ejus, et eradamus eum de terra viventium . » « Propter scelus populi mei percussi eum, » id est propter peccata populi mei, quem semper mihi habui peculiarem, « percussi eum, » id est percuti eum permisi, ut cum mihi redimeret et liberaret. Percussit enim illum Deus Pater, quando percuti permisit. Tale est et illud: « Percutiam oves . » Hoc autem quod sequitur, « Et dabit impios pro
Abbreviated transcription (Latin):
l gnꝰ dr̃ xp̾c: ꝓpt̃ innocentiã & mansuetudi¬
nem lpse enicarne sria ce sangui ne sp̃ualit
nos reficit: & uellere suo uestit. hoc ÷ ꝓtecti¬
one munit. Quidã codices habent & quasi
agnꝰ corãtundente id ÷ ꝑcutiente se ommu¬
tesut. qͣdñ discrepat afide. licet congruentiꝰ
dicatur tondente. Dum enĩ tunderet᷑ id est
flagellaret᷑ amilitib prȩsidis ñ legit᷑ respon¬
disse aliquid. sed tacuisse ueluti agnꝰ dum
tondit᷑ & flagellat᷑ a pastore. Et qr inuste
damnatꝰ patient᷑ omĩa sustinuit. hȩc ad
głam ei contigerunt quȩ subsequuntur.
scłm humanitatẽ data sunt omĩa in po¬
testate cȩlestia & t̃restria. Sequit᷑. Gene-¬
rationẽ eiꝰ quis enarrabit: Nullus. Dupli-¬
cit hoc intelligi potest uł dediuina eius
generatione dictũ .De qua ipse ꝑsapientiã
dicit. Ante om̃s colles generauit me: uł de
humana de qua dicit maria ad angłm:
Quomꝰ fiet istud qm̃ uirũ ñ cognosco: &¬

Expanded text:
nsuetudinem. Ipse enim carne sua et sanguine spiritualiter nos reficit, et vellere suo vestit, hoc est protectione munit. Quidam codices habent: Et quasi agnus coram tondente, id est percutiente se, obmutescet, quod non discrepat a fide. Licet congruentius dicatur tondente. Dum enim tunderetur, id est flagellaretur a militibus praesidis, non legitur respondisse aliquid, sed tacuisse veluti agnus dum tunditur ac flagellatur a pastore. Et quia injuste damnatus patienter omnia sustinuit: haec ad gloriam ei contigerunt quae subsequuntur. secundum humanitatem data sunt omnia in potestate coelestia et terrestria. Sequitur: « Generationem ejus quis enarrabit? » Nullus. Dupliciter hoc intelligi potest, vel de divina ejus generatione dictum, de qua ipse per sapientiam dicit: « Ante omnes colles generavit me : » vel de humana de qua dicit Maria ad angelum: « Quomodo fiet istud, quoniam virum non cognosco?
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃idicentis. osionhoc ⁊ uniuer salis eccła.
regnabit ds tuus. Nox ꝓpħȩ defilio pͣdican¬
tis & annunciantis pacẽ suꝑ apłos. & dicen-¬
tis adȩccłam: regnabit ds tuus. Ul etiã de
apłis intelligi potest. qui pedes dm̃ fuerunt.
quando ꝑ illos discurrendo ꝑuniuersũ or¬
be eugłium annunciauit. & ÷ sensus. Quã
puleri inqͥt pedes. id ÷ apłi annuntiantis

Expanded text:
ersalis Ecclesia, regnabit Deus tuus! Vox prophetae de Filio praedicantis et annuntiantis pacem super apostolos, et dicentis ad Ecclesiam: Regnabit Deus tuus. Vel etiam de apostolis intelligi potest, qui pedes Domini fuerunt, quando per illos discurrendo per universum orbem Evangelium annuntiavit, et est sensus: Quam pulchri, inquit, pedes, id est apostoli, aununtian
Abbreviated transcription (Latin):
gentiũ. & brachiũ meũ hoc ⁊ filiũ meũ
iustinebunt ꝑquẽ omĩa feci Leuate incelũ
aeris sicut fumꝰ liquescent id ÷ euanescent.
cr t̾̃ra sicut uestimentũ atteret᷑ hoc ÷ defiu¬
et: & habitatores eiꝰ id ⁊̃ om̃s bestiȩ uolu

Expanded text:
et brachium meum, » hoc est Filium meum « sustinebunt » per quem omnia feci. « Levate in coelum aeris, « sicut fumus liquescent, » id est evanescent, « et terra sicut vestimentum atteretur, » hoc est deficiet, « et habitatores ejus, » id es
Abbreviated transcription (Latin):
potest. Si dixerimꝰciuitas scĩ. necesse ÷ ut sub¬¬
audia mꝰ di: qr ciuitas scã dĩ fuit in patrib¬
id ÷ om̃ipotentis dĩ: uł etiã ciuitas scĩ sub¬
audis templi. quȩ inmedio sui habebat tẽ¬
plũ scĩficatũ dño Ciuitas eoꝵ scã dici potest.
qr cũ om̃s gentes idola colerent. hȩc sola
inorbe t̾rarũ dĩ noticiã habebat: & aduen¬
tũ filii dĩ expectabat. Unde & post resur-¬
rectionẽ dnĩ ꝑmanente adhuc pͥmo no¬
mine cuutas scã uocat᷑ dicente eugłista.

Expanded text:
potest. Si dixerimus civitas sancti, necesse est ut subpotest. Si dixerimus civitas sancti, necesse est ut subaudiamus Dei, quia civitas sancta Dei fuit in patribid est omnipotentis Dei. Vel etiam civitas sancti, subaudis templi, quae in medio sui habebat templum sanctificatum Domino. Civitas eorum sancta dici potest, quia cum omnes gentes idola colerent, haec sola in orbe terrarum Dei notitiam habebat, et adventum Filii Dei exspectabat. Unde et post resurrectionem Domini permanente adhuc primo nomine civitas sancta vocatur, dicente Evangelista:
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ xp̃i & infidelitatẽ & postinodũ plu-¬
rimos illoꝵ ad fidẽ uenturos: alloquit᷑ eos
mͦ qui post resurrectionẽ & ascensionem
dnĩ prȩdicantib apłis crediderunt una
die tria milia. & altera die quinq milia.
& deinceps multa milia ut consurgant de
infidelitate adfidẽ ꝑfectã & de t̾renis ad cȩ¬
lestia: & dicit. Consurge consurge osioN.
induere fortitudine tua quȩ cecidisti ꝑ ne¬
gationẽ. induere uestim̃tis głȩ tuȩ ierłm¬
ciuitas scĩ subaudis dĩ templi. Quȩ sunt ista
uestim̃ta quib prȩcipit᷑ indui: Fides. spes.
dilectio dĩ & ꝑximi. castitas. humilitas. cȩ¬
teręq uirtutes quib uestiunt᷑ & ornantur
scĩ Ac si diceret ali is uerbis Desere infideli¬
tatis errorẽ. & accipe fidem & honorẽ om̃i¬
um uirtutũ. omĩaq ornam̃ta doctrinarũ.:
& esto ciuitas scĩ. Quidã codices habent cuuitas
scĩ. quidam ciuitas scã: qđ utrunq constare

Expanded text:
tionem Christi et infidelitatem, et postmodum plutionem Christi et infidelitatem, et postmodum plurimos eorum ad fidem venturos, alloquitur eos modo qui post resurrectionem et ascensionem Domini praedicantibus apostolis crediderunt una die tria millia, et ultera die quinque millia, et deinceps multa millia , ut consurgant de infidelitate ad fidem perfectam, et de terrenis ad coelestia, et dicit: Consurge, o Sion, induere fortitudine tua, quae cecidisti per negationem; induere vestimentis gloriae tuae, Jercivitas sancti, subaudis Dei templi. Quae sunt ista vestimenta quibus praecipitur indui? Fides, spes, dilectio Dei et proximi, castitas, humilitas, caeteraeque virtutes quibus vestiuntur et ornantur sancti. Ac si diceret aliis verbis: Desere infidelitatis errorem, et accipe fidem et honorem omnium virtutum, omniaque ornamenta doctrinarum, et esto civitas sancti. Quidam codices habent civitas sancti, quidam civitas sancta, quod utrumque constare
Abbreviated transcription (Latin):
seamꝰ: id ÷ subde te uici is ut postea requies¬
camꝰ inte. & conculcemꝰte. & posuisti ut t̃¬
sicut calcat᷑ t̾ra ita calcationi prȩberes. & quasi
uiã sub audis dedisti corpꝰcuũ transeuntib de¬
monib & malignis spiritib: ut sicut uia om¬
nib patet. ita tu pateres libidini. Quantũ ad
& ꝑsis. humiliauerunt eos romani qui &
postea pierunt. & multa mala sustinuer.
ta etiam maligni sp̃s qui eos humiliauert̃
suadendo ut crucifigerent. xp̃m. humiliati
sunt: qr amiserunt ꝑdnĩ passionẽ potestatẽ
quã optinebant in toto mundo.& indie u-¬
dicii humiliabunt᷑ adhuc: cũ traditi fue¬
rint poenis inferni Morit᷑ aut̃ unaquȩq
anima dũ peccat seruiendo uicus: ruit in
mortẽ. & captiuat᷑ a diabolo. Dũ uͦ poeniten¬
tiã agit. eleuat᷑ & consurgit in statu bonȩ
oꝑationis & maligni sp̃s qui eã humiliauerant
trahendo adculpam: humiliant᷑ in inferno
pͣuidens iudeos casuros & ruituros in nega¬

Expanded text:
requiescamus in te, et conculcemus te. « Et posuisti ut tesicut calcatur terra, ita calcationi praeberes, « et quasi viam, » subaudis dedisti corpus tuum, « transeuntibus » daemonibus et malignis spiritibus, ut sicut via omnibus patet, ita tu pateres libidini. Quantum ad et Persis. Humiliaverunt eos Romani, qui et postea perierunt, et multa mala sustinuerunt. Ita etiam maligni spiritus qui eos humiliaverunt suadendo ut crucifigerent Christum, humiliati sunt: quia amiserunt per Domini passionem potestatem quam obtinebant in toto mundo, et in die judicii humiliabuntur adhuc, cum traditi fuerint poenis inferni. Moritur autem unaquaeque anima dum peccat serviendo vitiis, ruit in mortem, et captivatur a diabolo; dum ergo poenitentiam agit, elevatur et consurgit in statu bonae operationis; et maligni spiritus, qui eam humiliaverant trahendo ad culpam, humiliantur in inferno. praevidens Judaeos casuros et ruituros in nega
Abbreviated transcription (Latin):
reuoluta conquiescit: sic filii tui illaqueati
sunt. uinculis & funib peccatorũ suorũ.
ubiq mortui & int̾fecti iacent. non haben
ñ habes consolatorẽ qui sustineat de. audi hoc
paupcula ehria non auino. Pauꝑcula uoca¬¬
tur : qr effeminata erat & ñ habebat diuiti¬
asspũales. Hȩc dicit dominator tuus dñs &
ds tuus qui pugnauit ꝓpopło suo. Sȩpe
licẽ soporis. id ÷ captiuitatẽ mortis: fundum
calicis indignationis meȩ subaudis tollã si
poenitentiã ageris P iedix̃ suꝑius captiuitatẽ
& miseriã eis futurã: nunc ortat᷑ ad poeni¬
tentiã dicens. Si inqͥt egeris fructus dignos
poenitentiȩ. tollã a te captiuitatis malũ &
iram indignationis meȩ Non adicias ultra
subaudis postquã poenitentiã egeris ut bibas
illũ subaudis calicẽ id ÷ ut sustineas tribu¬
lationẽ: & ponã illũ calicẽ in manu eorum

Expanded text:
revoluta conquiescit: sic filii tui illaqueati revoluta conquiescit: sic filii tui illaqueati sunt vinculis et funibus peccatorum suorum, ubique mortui et interfecti jacent, non habent » subaudis quia non habes consolatorem qui sustineat te, « audi hoc, paupercula ebria non a vino. » Paupercula vocatur, quia effeminata erat, et non habebat divitias spirituales. « Haec dicit dominator tuus Dominus et Deus tuus, qui pugnavit pro populo suo.licem soporis, » id est captivitatem mortis. « Fundum calicis indignationis meae, » subaudis tollam, si poenitentiam egeris. Praedixit superius captivitatem et miseriam eis futuram, nunc hortatur ad poenitentiam, dicens: Si, inquit, egeris fructus dignos poenitentiae, tollam a te captivitatis malum et iram indignationis meae. « Non adjicias ultra, » subaudis postquam poenitentiam egeris, « ut bibas illum, » subaudis calicem, id est ut sustineas tribulationem. « Et ponam illum » calicem « in manu eorum »
Abbreviated transcription (Latin):
pti abeis dimiserunt eos transeuntes ad
contristatꝰ ÷ ieremias & danihel. uł sicut
te. sicut in euglio continentur. Duo dicit &
quattuor cõmemorat: quȩ quattuor iterũ
induo redigunt᷑. Uastitas inqͥt & contritio
quȩ unũ significant. & fames ce gladius
quȩ similit̃ unũ sunt. subaudis uenient᷑ E quis
captiui: dormierunt in capite om̃iũ uiarum
&r mortui sunt ꝑplateas diuersarũ gentium.
nuda corpora suꝑ nudã humũ habentes. Sicut
bestia illaqueata sub audis sic dormierunt.
Oplebsplena indignatione dni. id ÷ undicta
mierunt sicut bestia illaqueata: lxx. transtu¬
lerunt sicut beta semicocta: quȩ herba calore
oliscito floscida efficitur. &alii int̾pretes
dixerꝰ sicut orix illaqueatꝰ. quȩ ÷ bestia sacri¬
ficio ñ apta Ꝙ ÷ sensus. Sicut bestia quȩ ap¬
pellaturorix uenatorũ retib illaqueatur.
ñhabens quo fugiat. diuq fatigata inibi

Expanded text:
pti ab eis dimiserunt eos, transeuntes ad pti ab eis dimiserunt eos, transeuntes ad contristatus est Jeremias et Daniel; vel sicut te, sicut in Evangelio continetur . Duo dicit, et quatuor commemorat, quae quatuor iterum in duo rediguntur, « Vastitas, » inquit, « et contritio, » quae unum significant, « et fames, et gladius, » quae similiter unum sunt, subaudis venient tibi. « Et quis captivi « dormierunt in capite omnium viarum, » id est mortui sunt per plateas diversarum gentium, nuda corpora super nudum humum habentes. « Sicut bestia illaqueata, » subaudis sic dormierunt. « O plebs plena indignatione Domini, » id est vmierunt sicut bestia illaqueata, Septuaginta transtulerunt sicut betasemicocta: quae herba calore solis cito floscida efficitur. Et alii interpretes dixerunt, sicut oryx illaqueatus, quae est bestia sacrificio non apta. Et est sensus: Sicut bestia quae appellatur oryx venatorum retibus illaqueatur, non habens quo fugiat, diuque fatigata inibi