comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nibꝰ nimitandũ qͣmat᷑ iħu uirgineũ dm tempłũ. illibatũ
seĩ sp̃c sacrariũ. non asꝑnata ẽ carnaliũ intẽe̾ cȩlebritati nup¬
tiarũ Non enĩ sacris uirginibꝰ hoc imitando ẽ. qͥa uideł tẽpis
aluit alia psona. locꝰ aliꝰ ẽ. Omĩa tempꝰ habent. dic̃ ȩcłiastes.
uirginibus d̾o dicatis ꝓpositũ qͥ ardet inm̃te luceat inueste
racuiet mnore. ł publica ꝓfessione. Matris dm uirginitas eunctoꝰ¬
hoĩes latebat. qͥa uideł diuulgari illã ratio temporis ñ sinebat.
N eq enĩ libera tc̃ e̾ẽ pot̾at uirginitatis ꝓfessio. ł huiꝰcȩ exempli pͣ¬
dicatio. cũ adhuc moyses subuelamine suo declamaret. maledictꝰ
om̃is qͥ ñ fac̃ sem̃ inisrł. Maluit enĩ humilit᷑ p̃sens cau̾e̾ scandalũ. ꝗͣ
futuris uirginibꝰ inmaturũ rigidi ꝓpositi p̃bere exemplũ. qͦ plus

Expanded text:
mater Jesu, virgineum Domini templum, illibatum Sancti Spiritus sacrarium, non aspernata est carnalium interesse celebritati nuptiarum. Non enim sacris virginibus hoc imitandum est, quia videlicet tempus aliud, alia persona, locus alius est. « Omnia tempus habent , » dicit Ecclesiastes. Virginibus Deo dicatis propositum, quod ardeat in mente, luceat in veste, radiet in ore, vel publica professione. Matris Domini virginitas cunctohomines latitabat, quia videlicet divulgari illam ratio temporis non sinebat. Neque enim libera tunc esse poterat virginitatis professio, vel hujusce exempli praedicatio, cum adhuc Moses sub velamine suo declamaret : Maledictus omnis, qui non facit semen in Israel . Maluit ergo humiliter praesens cavere scandalum, quam futuris virgin
Abbreviated transcription (Latin):
adnuptiãs. Et hoc ꝓculdubio nͣ temere spuał ꝓpositi uiris ẽ imitan¬
dͣu. Nã ratio postulat ñ solũ adnuptias ire. s &idolũ frequentare
irrepͣhensible ẽ. uͥ uͦ causa idonea ẽ quȩ ꝓhibeat ñ solũ cũ publicanis
ꝙ peccatoribꝰ manducare s ł frĩ aue dicere udignũ ẽ. Iuod nota si¬
militudine discernẽ ꝓptũ ẽ. Quãdiu languidus suimet inpotens ẽ.
scił frenesin siue lethargũ passus. aut certe paralysi dissolutꝰ. tam¬
duu prudenti ꝙ nobili medico laudi ẽ siobuisitandũ egrũ ad locũ sͥ¬
met indignũ accetłẽ. & lectulo pauꝑtatis assiłeꝰ non subt̃ fugiat. ir¬
rogatꝰq inmo & afrenetico ꝑcussus opẽ gratuitã inpendat. At uͥ
sensm̃ti ł sanitas redierit corpori siqͥd denuo inciderit. siue pitu¬
ita siue grauior. tussis molesta fuerit. tc̃ demũ suũ medicꝰ ho¬
norẽ agnoscens. ad sordidas pauꝑis egͥ tabernas ñ descendit. qͥa

Expanded text:
ad nuptias. » Et hoc procul dubio non temere spiritualis propositi viris est imitandum. Nam ubi ratio postulat, non solum ad nuptias ire, sed et idolium frequentare irreprehensibile est. Ubi vero causa idonea est, quae prohibeat, non solum cum publicanis et peccatoribus manducare, sed vel fratri, Ave dicere, indignum est . Quod nota similitudine discernere promptum est. Quandiu languidus suimet impotens est, scilicet phrenesim sive lethargum passus, aut certe paralysi dissolutus, tandiu prudenti et nobili medico laudi est, si ob visitandum aegrum ad locum sibimet indignum accedere, et lectulo paupertatis assidere non subterfugiat, interrogatusque imo et ab aegro percussus, opem gratuitam impendat. At ubi sensus menti, vel sanitas redierit corpori, si quid denuo inciderit, sive pituita, sive gravior tussis molesta fuerit, tunc demum suum medicus honorem agnoscens, ad sordidas pauperis aegri tabernas non descendit. Quia
Abbreviated transcription (Latin):
grũ reformaũ. infirmoscurando. ł destituta restituit mortuos re¬
suscitancdo. Denichilo aũ ñ oꝑatꝰ ẽ aliqͥt. Noneñ mͣtit᷑ scͥpt̾a que¬

Expanded text:
grum reformavit, infirmos curando, vel destituta restituit, mortuos regrum reformavit, infirmos curando, vel destituta restituit, mortuos resuscitando . De nihilo autem non operatus est aliquid. Non enim mentitur Scriptura, qu
Abbreviated transcription (Latin):
tiones ut aqua ẽẽt inꝓmptu ydriȩ ponebant᷑. quȩ in hac domo
nc̃ lapideȩ suisse referuntur. erantq uasa sic appellata d ẽẽnt a ꝗͦ
receptui p̃parata. Hidor enĩ grecȩ. aq̃ dr̃ latine. Cȩt̾um abusi ue
nuit᷑. Quarũ quantitatẽ fuisse inȩq̃lẽ euglista curaũ significae.
in eo q ait. capientes singłȩ metretas binas ł t̾nas. Metretas dic̃
m̃suras qs̃dã tamꝗ̃ sidiceret. urnas. ãphoras. ł siqͥd huiꝰ modi. Nom̃
m̃sure t̃ metreta. Et am̃sura accep̃ nom̃ ista m̃fura. S etron eñ
dr̃ q̾ci m̃surã. uñ appellatȩ s̃ metrete. Et impleuer̃ easusq ad
sumũ. N otandũ ꝗ dñs nec denichilo uinũ quo coniniuas letifica¬
ret. nec deniohilo panẽ fec̃. qͦ turbas esurientes saciaret. nec aliꝗ¬
omĩno intota suoꝵ serie signoꝵ denonexistentibꝰ fec̃. ẜł. existentia
tẽ multiplicando in sacietatẽ miltoꝵ miliũ. ł corrupta in inte¬

Expanded text:
tiones, ut aqua esset in promptu, hydriae ponebantur, quae in hac domo nunc lapideae fuisse referuntur, erantque vasa sic appellata, quod essent aquae receptui praeparata. Hydor enim Graece, aqua dicitur Latine. Caeterum abusive nuetur . » Quarum quantitatem fuisse inaequalem, Evangelista curavit significare in eo quod ait: « Capientes singulae metretas binas vel ternas. » Metretas dicit mensuras quasdam, tanquam si diceret, urnas, amphoras, vel si quid hujusmodi. Nomen mensurae est metreta, et a mensura accepit nomen ista mensura. Metron enim Graeci mensuram; unde appellatae sunt metretae. « Et impleverunt eas usque ad summum. » Notandum quod Dominus nec de nihilo vinum, quo convivas laetificaret, nec de nihilo panem fecit, quo turbas esurientes satiaret, nec aliomnino in tota suorum serie signorum, de non existentibus fecit, sed vel existentia tem multiplicando in satietatem multorum millium, vel corrupta in inte
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ ꝙ ds potuerit exaqua facere uinũ qnͣtũ gaudemꝰ qis
qͥ solus poruit hoc fac̾e factus ho triginta annis inthoies am¬
bulauerat degens intra carnis latibulũ. Igit᷑ ut supͣdictũ est
qlam filu dsi pcedit in hoc qͦq facto humilitas eiꝰ de filii hois
ut omi ordini ostendat in semetipso factis qͣ doc ebat u̾bis dic̃s.¬
liat exaltabit᷑ Meritũ nãq humilitatis p̃cedentis. ianua est

Expanded text:
quod Deus potuerit ex aqua facere vinum, quantum gaudemus, quod is quod Deus potuerit ex aqua facere vinum, quantum gaudemus, quod is qui solus hoc potuit facere, factus homo, triginta annis inter homines ambulaverit, degens intra carnis latibulum. Igitur ut supra dictum est, gloriam Filii Dei praecedit in hoc quoque facto humilitas ejusdem Filii hominis, ut omni ordini ostendat in semetipso factis, quid quod doclta
Abbreviated transcription (Latin):
sit inuitibꝰ. Primo nãq t̾rȩ g̾mio aqͣ suscipit᷑. sine cuiꝰ ope nul¬
lã posset p̃stare. pinguedinẽ uiciũ siue herbarũ. ẜarborũ ra¬
dicibus. Dehinc aeris blanda temperie ꝓuocat᷑ ut erũpat ĩ
palmitibꝰ. simulq beneficio caloris accedente frondescit pal¬
mes. floresc̃ botrus. & uua paulatĩ decoqͥt᷑. Hic aũ uͥ cunctus
de ẽ urdo nat᷑ȩ: testat᷑ uinũ ex aqͣ factũ qmͣ hic ho nat᷑a ipsa
maior ẽ. nat᷑ȩ dñs ẽ. Sic multomaꝗͣ illã miram uirgã aaron
quȩ fronduit floresq ꝓtulit. qͥ in amigdala deformati s̃. magͣ
omĩno miram᷑. & ueneramͣ ꝗͣ uniu̾sas cȩdros libani. cȩt̃aq lig¬
na reuirescentia. fructꝰq aut sem̃ unũ qd̃q ingn̾e suo singłis
annis usitato cursu naturȩ ꝓducentia. ñ quia maiora s̃ hec s q̾a
cũ ipso mircło diuinȩ p̃sentiȩ signũ atq uoluntatis eiꝰ. &cure
uigilantiᷤ suꝑ nos euidens p̃stant indiciũ. Non ent̃ miramur

Expanded text:
sit in vitibus. Primo namque terrae gremio aqua suscipitur, sine cujus ope nullam posset praestare pinguedinem, vitium sive herbarum, vel arborum radicibus. Dehinc aeris blanda temperie provocatur, ut erumpatin palmitibus; simulque beneficio caloris accedente, frondescit palmes, florescit botrus, et uva paulatim decoquitur. Hic autem ubi cunctus deest ordo naturae, testatur vinum ex aqua factum, quoniam hic homo natura ipsa major est, naturae Dominus est. Sic multo magis illam miramur virgam Aaron, quae fronduit, floresque protulit, qui in amygdalas deformati sunt; magis omnino miramur, et veneramur, quam universas cedros Libani, caeteraque ligna revirescentia, fructusque aut semen, unumquodque in genere suo, singulis annis usitato cursu naturae producentia. Non quia majora sunt haec, sed quia, cum ipso miraculo, divinae praesentiae signum, atque voluntatis ejus et curae vigilantis super nos evidens praestant indicium. Non enim miramur
Abbreviated transcription (Latin):
cũ dixisset nuptiȩ factȩ s̃ inchana galileȩ. & erat mat᷑ ihũ ibi. distinc
pletis nuptiis discũbentiũ. iã considentibꝰ conuiuis consulto factũ ẽẽ
nubentiũ. ł toto cȩtui conuiuantiũ ꝓfut᷑a ñ frustra sparet᷑. Igit᷑ beata
uirgo ut illoꝵ qͥ se inuitauerãt remuneraret. deuotionẽ sciens incar¬
ne sua ꝗͣ pepererat. rerũ om̃iũ c̃aiͥcẽ dĩ habitare uirtutẽ dic̃ filio suo.
tis eugłii cuncta testimonia conscͥbunt᷑. Diuinitas qͥ ppe ꝗͦ inilo huma¬
nitatis suȩ tẽplo latebat. & nc̃ sese ad facienda mircła paululũ exere¬

Expanded text:
cum dixisset: « Nuptiae factae sunt in Cana Galilaeae, et erat mater Jesu ibi, » distinctcum dixisset: « Nuptiae factae sunt in Cana Galilaeae, et erat mater Jesu ibi, » distinctpletis nuptiis discumbentium, jam confidentibus convivis, consulto factum esse,nubentium, vel toto coetui convivantium profutura frustra non speraretur. Igitur beata Virgo, ut illorum, qui se invitaverant, remuneret devotionem, sciens in carne sua quam pepererat, rerum omnium creatricen: habitare Dei virtutem, dicit Filio suo, tis Evangelii cuncta testimonia conscribuntur. Divinitas quippe, quae in illo humanitatis suae templo latebat, et nunc sese ad facienda miracula, paululum exere
Abbreviated transcription (Latin):
hereticos nuptiis detrahant. aut fornicationi conparent. ẜ qͥa me¬
lioris ipsi uotũ ꝓ positũq habentes bonũq hoc pꝰtergũ reliquer̃t.
qͥ tale ẽ ut ñ sine ꝑiculo respiciat᷑. qa ñ sine labore relinquit᷑. Seqͣtͣ.
Et deficiente uino. dix̃ mat̾ ihũ adeũ. uinũ ñhabent. Optat be¬
ata dĩ genitͥr conuiuantibꝰ fieri ianua cę̧lestis beneficii. ne illoꝵ de¬
uocio qͥ se inuitauerant fructu suo careret neue hilaritatẽ pͣ¬
senti rei conpetentẽ inportuna penuria contristaret. Credendũ
nãq eͣ qͥ pia deuotione dñm iħsm matrẽq eiꝰ. ac discpłos inuita¬
uerant pͣsertĩ cũ famã illoꝵ quȩ dese ipso dici iã ceꝑant ñ ignorare
possent. Nã & exddẽ uico erat nathanael qͥ die pͣcedente illũ infide ag¬
noscens dixerat. Rabbi tues filiꝰ dĩ. tues rex isrł. Inde & signant̃ euguista

Expanded text:
 nonnullos haereticos, nuptiis detrahant, aut fornicationi comparent; sed, quia me nonnullos haereticos, nuptiis detrahant, aut fornicationi comparent; sed, quia melioris ipsi votum propositumque habentes, bonum hoc post tergum dereliquerunt: quod tale est, ut non sine periculo respiciatur, quia non sine labore relinquitur. Sequitur: « Et deficiente vino, dixit Mater Jesu ad eum: Vinum non habent. » Optat beata Dei genitrix convivantibus fieri janua coelestis beneficii, ne illorum devotio, qui se invitaverant, fructu suo careret, neve bilaritatem praesenti rei competentem, importuna penuria contristaret. Credendum namque est, quod pia devotione Dominum Jesum matremque ejus, ac discipulos invitaverint; praesertim, cum famam illorum, quae de ipso dici jam coeperant, non ignorare possent. Nam et ex eodem vico erat Nathanael, qui die praecedenti illum agnoscens, dixerat: « Rabbi, tu es Filius Dei, tu es Rex Israel. » Unde et signanter Evangelista
Abbreviated transcription (Latin):
deduc̾e. sic ptꝰꝗͣ. descendit ñ expectaũ ut peccatores uenirent.
ipsũ insynagoga legentẽ. ł intemplo docentẽ audire. s ipse pͥor
descendebat adillos. cũ publicanis. & peccatoribꝰ manducans & bi¬
um doctores missi. tamꝗͣ ad egrotos ignoti uene̾ medici. At ubi
languores curauer̃. & uiuendi pͣcepta deder̃. longiꝰ sese ab eis seqͤs¬
trau̾e̾unt. in qͥbꝰ ꝑ fidẽ curatis. uicia moꝵ renouata s̃ dicente pan¬
lo. Scripsi uob̃ in epłã non conmisceri fornicariis. Non utiq forni¬
bebant accessit medicꝰ. & uocando peccatores ad peniteratã. sic ꝑ
sidẽ curauit eos ut sciant ip̃i ł possint uenire adęcłiam. iã ñ est
spuał. ꝓpositi uiris eundũ exemplo dñi adnuptias scłariũ. sic̃ eiꝰdẽ¬
cũ ipsiꝰ apłi cũ eiꝰ modi nec cibũ sumere. nec aue eis dic̾e eodẽ xꝑo
inse loquente p̾ceꝑint. Et qd ñ iuxta tatianũ. & marcianũ. aliosq

Expanded text:
deducere; sic postquam descendit, non exspectavit, ut peccatores venirent ipsum in Synagoga legentem, vel in templo docentem audire, sed ipse prior descendebat ad illos, cum publicanis et peccatoribus manducans et birunt, ubicunque gentium doctores missi, tanquam ad aegrotos ignoti venere medici. At ubi languorem curaverunt, et vivendi praecepta dederunt, longius se ab eis sequestraverunt, in quibus per fidem curatis, vitia morum renovata sunt, dicente Paulo: « Scripsi in Epistola, non commisceri fornicariis, non utique fornibebant, accessit medicus, et vocando peccatores ad poenitentiam, sic per fidem curavit eos, ut sciant ipsi, vel possint venire ad Ecclesiam: jam non est spiritualis propositi viris eumdum, exemplo Domini, ad nuptias sacum ipsius apostolis, cum ejusmodi nec cibum sumere, nec ave eis dicere , eodem Christo in se loquente, praeceperint. Et non quod juxta Tatianum et Marcianum, aliosque
Abbreviated transcription (Latin):
tit scu ppassionẽ suã cęlũ ee aꝑiendũ futurãq angloe &e lo¬
minũ concordiã. qͥ pꝰ int̾se discordes fuerãt clauso hoĩbꝰ celo
ꝓ sub texto pariete inimiciciarũ ꝓpt̾ originale peccatũ. Non
eñ fuerat hactinꝰ ille angłcx & hoiꝰũ consensꝰ ut ueniente sc̃
angłi exeuntes decorporibꝰ aĩas beat& hoĩũ ꝑpatentes portã¬

Expanded text:
t per passionem suam coelum esse aperiendum, futuramque angelorum et hominum concordiam, qui prius inter se discordes fuerant, clauso hominibus coelo, et sub texto pariete inimicitiarum, propter originale peccatum. Non enim fuerat hactenus ille angelorum et hominum consensus, ut venientes sancti angeli, exeuntes de corporibus animas beatorum
Abbreviated transcription (Latin):
te imposita ẽ mulieri. qnͣdo dix̃ ei. Multiplicabo erũpnas
tuas. & conceptuᷤ tuoᷤ. Multiplices nãq conceptꝰ de t̾ra carñ
tã ꝗͣ sp̃inarũ & tribul&ꝵ densitates excrescunt suꝑ num̾um.
& tanti nascant᷑ reꝓbi. ut ad conparacionẽ illoꝵ pauci sint e¬
re dõ regit᷑. Non qͥdẽ condẽpnat apłs inconiugatis licentie
usũ s confident᷑ licentiȩ p̃fert illut qͥ utiliꝰ ꝓbat deurginibꝰ

Expanded text:
te imposita est mulieri, quando dixit ei: « Multiplicabo aerumnas tuas, et conceptus tuos . » Multiplices namque conceptus de terra carnis, tanquam spinarum et tribulorum densitates excrescunt super numerum. Et tanti nascuntur reprobi, ut ad comparationem illorum pauci sint ere Deo regitur. Non quidem condemnat Apostolus in conjugatis licentiae u
Abbreviated transcription (Latin):
uder̃. hic aũ tanta ꝗra uocat᷑ ẽ adiudendũ. ut nesciret utrũ
ertͣ corpꝰ sit omĩno eductꝰ. anincorꝑo manẽs solũmͦ pexta¬
seqͥͣt᷑ ł tap̃ eũ manser die illo. Oportima qͥpe dẽt̾minatione uis¬
est dicendo. die illo. Nonenĩ tc̃ relictis omibꝰ illũ secuti s̾. neq ex
arit᷑ audire cepunt. Iħc enĩ ñdũ idito ioħe ut suꝑiꝰ dictũ ẽ neꝙ
publice p̃dicabat neq derelinqͣndo pat᷑ aut mat᷑ ł cet̾is neces¬
sariis ab negandis cuiq̃ legit᷑ noua dedisse p̃cepta. Syiã sp̃italit̃
cepta ꝓseqͣmur. Et paulus qͥdẽ excellenti magnitudine reuela¬
tionis audiũ ut iã dictũ ẽ archana u̾ba que ñlicent hõĩ loqͥ. cȩtͣoꝵ¬

Expanded text:
viderunt. Hic autem tanta gratia vocatus est ad videndum, ut nesciret, utrum extra corpus sit omnimodo eductus, an in corpore manens, solummodo per extaEt apud eum manserunt die illo. » Opportuna quippe determinatione usus, dicendo, die illo. Non enim tunc relictis omnibus illum secuti sunt, neque ex ariter audire coeperunt. Jesus enim nondum tradito Joanne, ut superius dictum est, neque publice praedicabat, neque de relinquendo patre aut matre, vel caeteris necessariis abnegandis, cuiquam legitur nova dedisse praecepta. Sed jam spiritualiter coepta prosequamur. Et Paulus quidem excellenti magnitudine revelationis audivit, ut jam dictum est: « Arcana verba, quae non licet homini loqui.
Abbreviated transcription (Latin):
ms suꝓbientis. ꝙ adu̾santis spiũ. absq omĩ pruritu libidãs. so¬
li nascerent᷑ hiqͥ st̃ electi. & addecimi ordinis restaurationẽ pͥ¬
destinati. Ad ũ ueneno serpentis antiqͥho intumuit. deiectꝰ
c̃ abilla potestate suȩ carnis. & qͥ inhonore positꝰ fuerat. con¬
uarats ẽ iumtis insipientibꝰ. & similis factꝰ e illis. Statĩ enĩ ẽ
uiges honesti qͥ fuerant racionales conditi. cȩꝑunt irraciona¬
buit c̃moueri. cep̃q caro conmori̾e spm̃. ut suis nitibꝰ serui¬
ret. cuiꝰ erat condicio talis ut ip̃a spc̃ imꝑio sic̃ decebat obtem¬
peraret: Uñ semetipsos erubescentes. foliis fici consutis puden¬
da conterer̃. Pugnat extc̃ caro cũ spũ inꝗlibet sc̃is ac iustis con¬
uigibꝰ & qͣntũ uis scẽ retiqͦ tempore uiuant carnẽq spiũ sub¬
iciant dũ sͥ copulant᷑ suꝑioe caro. inferior sp̃c ẽ. totaq mͣtiꝰ

Expanded text:
nis superbientis et adversantis spiritui, absque omni pruritu libidinis, sonis superbientis et adversantis spiritui, absque omni pruritu libidinis, soli nascerentur electi, et ad decimi ordinis restaurationem praedestinati. At ubi veneno serpentis antiqui homo intumuit, dejectus est ab illa potestate suae carnis : et qui in honore positus fuerat « comparatus est jumentis insipientibus et similis factus eunt rationabiliter commoveri, coepitque caro commovere spiritum, ut suis nutibus serviret, cujus erat conditio talis, ut ipsa spiritus imperio, sicut decebat, obtemperaret . Unde semetipsos erubescentes, foliis fici consutis pudenda contexerunt . Pugnat ex tunc caro cum spiritu, in quamlibet sanctis aut justis conjugibus : et quantumvis sancte reliquo tempore vivant, carnemque spiritui subjiciant, dum sibi copulantur, superior caro, inferior spiritus est, totaque mentis
Abbreviated transcription (Latin):
Gtũ qabsq uiro concept & salua matͥs integͥtate natꝰ ẽ. adnup¬
cias uenisse quibꝰ uirgmitas amitit᷑. & in inferiori ꝗͣdu conue¬
qat a tbulatio carnis acqͥrit᷑. Inserioris qͥpe gͣdus eͦ qͣlibet ho¬
norabile coniuigiũ & thorꝰ quantũuis inmaculat᷑. altioris aũ
honoris &grẽ sacra uirginitas quã pia conĩndat hurralitatiꝰ.
uenustas. Non ita contra qͦs dã hereticos qͥmiptiis detcerunt.
conuigia defendimꝰ. ut aliis consentientes uirginitati nuptĩ¬
as coequamꝰ. ut etiã inpudenti temeritate p̃feramꝰ. Quisenĩ
nesciebat bonũ qͥdẽ & adõ constitutũ ẽẽ coniugiũ. s ipsã ui¬
ciatã ẽe coniugii naturã: Nã cũ bͥmĩ pͥmo ds̃ uxorẽ fecisset ĩ
adiutoriũ scit ꝓpagande sobolis. benedix̾ eis dic̃s. Crescite &
multiplicamini. & replete t̾rã. & subicite eã. Eratq in benedic¬
tione si data generationis facultas. ut absq omĩ iniuria car¬

Expanded text:
egritate natus est, ad nuptias venisse, quibus virginitas amittitur, et in inferiori gradu conjugatorum tribulatio carnis acquiritur . Inferioris quippe gradus est, quamlibet honorabile conjugium et thorus quantumvis immaculatus : altioris autem honoris et gratiae sacra virginitas, quam pia commendat humilitatis venustas. Non ita contra quosdam haeretiticos, qui nuptiis detraxerunt, conjugia defendimus, ut aliis consentientes, virginitati nuptias coaequemus, aut etiam impudenti temeritate praeferamus. Quis enim nesciat, bonum quidem et a Deo constitutum esse conjugium, sed ipsam vitiatam e eis, dicens: « Crescite et multiplicamini, et replete terram, et subjicite eam . » Eratque in benedictione sic data generationis facultas, ut absque omni injuria car
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ. nullomꝰ fidĩ u̾itatẽ łm̾itũ diminuit. Immo docta sci¬
tas scãm rusticitatẽ p̃cellit testante angło qui ad danelẽ
dic̃ qa docti fulgebunt sic̃ splendor firmam̃ti. & qͥ adius¬
ticiã erudiunt plurimos. quasi stellȩ inꝑpetuaᷤ ȩt̾nitatẽ.
Ad sũmũ maxime & illut repugnat. q saulum magne scien¬
tiȩ sacrariũ. & ut ipse fatet᷑ ad pedes ꝗamalielis eruditũ.

Expanded text:
Dei, nullo modo fidei veritatem vel meritum diminuit. Imo docta sDei, nullo modo fidei veritatem vel meritum diminuit. Imo docta sanctam rusticitatem praecellit, testante angelo qui ad Danielem dicit: « Quia docti fulgebunt sicut splendor firmamenti, et qui ad justitiam erudiunt plurimos, quasi stellae in perpetuas aeternitates , » ad summam maxime et illud repugnat, quod Saulum magnae scientiae sacrarium, et, ut ipse fatetur, ad pedes Gamalielis eruditum,
Abbreviated transcription (Latin):
pet uus & thomas qͥ dr̃didimꝰ & nathainael qui erat acha¬
na ꝗalilee & duo filii hebedei. & alii exdiscpłis eiꝰ duo. Et
qs non optaret. ut luc̾na tantȩ claritatis neꝗͣq sub modio
lateret. s supͣcandelabrũ poneret᷑. & omĩbꝰ qͥ indomo ecclĩȩ
s̃ luceret. Quis rogo ñ cuꝑet ut tantꝰ confessor filii dĩ conpu¬
taret᷑ in t̃magnos & beatos apłos.xͥ . Quid enĩ ampliꝰ petrus
Querenti hoc forte dicat aliqͥs. Petrus piscator erat: nathana¬
el leꝗ̃ peritꝰ erat. d positũ aũ dõ fuerat ut ꝑ infirma & con¬
teptibilia mundi fortia confringeret: & ꝑea quȩ stulta fu¬
erant confunderet sapientẽ. Igit᷑ inꝓposito ꝑsistens. pis¬
catoris petͥ fidẽ & confessionẽ ñ solũ apłatu. s & cȩloꝵ clauibꝰ
renumeraũ. nathanaelis aũ confessionẽ nec apłico remu¬
neratã ordine. qa legis ꝑitꝰ erat inferiꝰ dereliqͥt Cũ hoc dix¬
erit qͥs. ñsic omĩno satis faciet studioso lectori. qͥa uideł

Expanded text:
r Didymus, et Nathanael, qui erat a Cana Galilaeae, et duo filii Zebedaei, et alii ex discipulis ejus duo . » Et quis non optaret, ut lucerna tantae claritatis nequaquam sub modio lateret, sed supra candelabrum poneretur , et omnibus, qui in domo Ecclesiae sunt, luceret? Quis, rogo, non cuperet ut tantus confessor Filii Dei computaretur inter magnos apostolos Christi? Quod enim amplius Petrus  Matth. XVI? Quaerenti hoc forte dicat aliquis: Petrus piscator erat: Nathanael legisperitus erat. Propositum autem Deo fuerat, ut per infirma et contemptibilia mundi, fortia confringeret, et per ea quae stulta fuerant, confunderet sapientes . Igitur in proposito persistens, piscatoris Petri fidem et confessionem non solum apostolatu, sed coelorum clavibus remuneravit. Nathanaelis autem confessionem, nec apostolico remuneratam ordine, quia legisperitus erat, inferius dereliquit. Cum hoc dixerit quis, non sic omnino satisfaciet studioso lectori? Quia videl
Abbreviated transcription (Latin):
lactat᷑ uberibꝰ. pannis inuolutꝰ. ab anglĩs głã in excelsis dõ ca¬
nentibꝰ collaudat᷑. & inpͣsepis angtia positꝰ. inlatitudine cȩ¬
li stella fulgente declarat᷑. ad templũ tãꝗͣ peccator depor¬
tatꝰ. asymeone lum̃ uerũ p̃dicat᷑. & int̾ peccatore ad serui sui
illũ apparente sc̃s scõꝵ manifestat᷑. fraudes ꝑfert tẽptatorꝰ.
& max accedentes angli ministrant ei. Sic & nc̃ cũ hõibus
potentibꝰ ad nuptias inuitatꝰ uenire ñ dedignat᷑. amarx aꝗͣ
inuinũ conutens. dsuerꝰ. elem̃tix dñs & nat̾ȩ inꝑator conpbat᷑.¬

Expanded text:
lactabatur uberibus, pannis involutus, ab angelis «Gloria in excelsis Deo» canentibus collaudatur , et in praesepis augustia positus, in latitudine coeli stella fulgenti declaratur : ad templum, tanquam peccator deportatus, a Simeone lumen verum praedicatur : et inter peccatores ad servi sui illum apparente, Sanctus sanctorum manifestatur : fraudes perfert tentatoris, et mox accedentes angeli ministrant ei . Sic et nunc, cum hominibus carnalibus ad nuptias invitatus, venire non dedignatur, et mox aquam in vinum convertens
Abbreviated transcription (Latin):
a illi dñs sic̃ refert matheꝰ exꝓbret ac dicat. Ue tͥ corohai. ue tibr
betsaida. qͥa suntiro ꝙ sidone facte fuissent uirtuteᷤ quȩ factȩ
s̃ inuob̾. ꝓfecto incilicio & cine̾ penitentiã egissent. Cũ gͦ deci¬
neficiũ Seqͥt᷑. Inuen̾ philippꝰ. nathanael. Querens utiq philipꝰ
nathanael inueñ. ut eũ participẽ p̃sentis faceret gaudii & iur¬
ta nom̃ suũ philipꝰ eqi int̾pretat᷑ os lampadis. ꝓximũ suũ illus¬
trare festinat lumine boni nuncii. Et dic̃ ei. Quẽ scͥpsit moy¬

Expanded text:
Corozaim, vae tibi Bethsaida; quia si in Tyro et Sidone factae fuissent virtutes, quae factae sunt in vobis, profecto in cilicio et cinere poenitentiam egissent . » Cum ergo de cineficium? Sequitur: « Invenit Philippus Nathanael. » Quaerens utique Philippus Nathanael, invenit, ut eum participem praesentis faceret gaudii: et juxta nomen suum Philippus enim interpretatur os lampadis , proximum suum illustraret, festinat lumine boni nuntii. « Et dicit ei: Quem scripsit Moy
Abbreviated transcription (Latin):
cimꝰ. talẽ tantũq hoiẽm detã humili loco scił anahareth. ꝗa¬
leȩ. luc̾na ꝓbabiliũ testimonioꝵ ꝓdente. exortũ agnoiumuͦ.
Oportuna descͥptione usus ẽ qͥa uideł multi uocabulo iħu num¬
cupat᷑ iccirco cũ ꝓpͥo noĩe ipsiꝰ ciuitatis qͦ nom̃ posuit & pał̾d̾
eiꝰ qͥerat ioseph ut pitabat᷑. Inqͦ & uerã tenuit legẽ̾ historiȩ qͣ
ẽ opinionẽ uulgi ꝓtempore & loco nͣomitt̾e. & m̃dacii notã
ñ incurrit. patrẽ illũ noĩando qͥa nerat pat̾ eiꝰ carnalis. Si
enĩ hi qͥalienos sͥ adoptant filios ñ in congrue dicunt᷑ patre̾
eoꝵ qͥͦs patͣno sͥ affectu adoptauer. qnͣtomaꝗ̃ hic unicꝰ & singu¬
laris dñi nutͥciꝰ pat̾ eiꝰ ñ inconuenient᷑ dr : Natꝰ enĩ pupillus
in om̃ibꝰ usꝰ ẽ: & in illa gnͣratioĩs scala quȩ ꝑmatheũ texit᷑ eidẽ
scõ ioseph om̃is humanȩ opisindĩga humanitatis eiꝰ nat᷑a tãꝗͣ

Expanded text:
cimus, talem tantumque hominem, de tam humili loco, scilicet a Nazareth Galilaeae, lucerna probabilium testimonium prodente, exortum agnovimus. Opportuna descriptione usus est, quia videlicet multi, vocabulo Jesu nuncupabantur, idcirco cum proprio nomine, ipsius civitatis quoque nomen posuit, et patris ejus, qui erat Joseph, ut putabatur. In quo et veram tenuit legem historiae, quae est opinionem vulgi pro tempore et loco non omittere. Et mendacii notam non incurrit, patrem illum nominando, qui non erat pater ejus carnalis. Si hi, qui alienos sibi adoptant filios, non incongrue dicuntur patres eorum, quos paterno sibi affectu adoptaverunt, quanto magis hic, unicus et singularis Domini nutritius, pater ejus non inconvenienter dicitur? Natus enim pupillus in omnibus usus est, et in illa generationis scala, quae per Matthaeum texitur, eidem sancto Joseph
Abbreviated transcription (Latin):
to corde s̃. & dm̃ uidẽ siciunt. reputant᷑ israhelite. sed hi tan
atille uultu alacer & m̃te a lacRior. ut uere isrłita filiꝰ illiꝰ qͥcũ
dõ lutatꝰ ẽ. Dic̃ ei nathanael. Uñ me nosti. Qua ꝑcunctatiõe
hoc ipsũ indicat q uixta u̾itatis testimoniũ uerꝰ sit isrłita.
Fassi nãꝙ isrlite nimiũ delectant᷑ laudibꝰ suis. scił ñ arten

Expanded text:
to corde sunt, et Deum videre sitiunt, reputantur Israelitae . At to corde sunt, et Deum videre sitiunt, reputantur Israelitae . At ille vultu alacer et mente alacrior, ut vere Israelita filius illius qui cum Deo luctatus est . « Dicit ei Nathanael: Unde me nosti: » Qua percontatione hoc ipsum indicat, quod juxta veritatis testimonium verus sit Israelita. Falsi namque Israelit
Abbreviated transcription (Latin):
inciuitatẽ dauid quȩ uocabat᷑ bethleẽ. eo qeẽt dedomo & fa¬
milia dauid. ut ꝓfiteret᷑ cũ Ma ria desponsata sͥ urore p̃g¬
nante. Et forte hoc sciebat qͣ ioseph łipsa qͦ maria quȩ inna¬
haret. habitabat. debethleemitico gnẽ & desemine dd̃ ẽẽt. & ic¬
circo qͦmͦ libet distinguat᷑ q ait anaharet. pot̾ aliqͥd boni ẽẽ. siue
interroꝗando siue affirmando. auero sensu ñdisc̾p̃at. Hid: Ih̃c¬
nathanael uenientẽ ad se. & dic̃ deeo. Ecce uere israhelita. in qͦ
dolus nẽ. Et hunc plane saluator aꝑtis gr̃ȩ suȩ uidit occłis.
quereret dm̃. iuxta q scriptũ ẽ Quȩ s̃incorde hoiũ. occłĩ tui ui¬
dent. & in libro tuo omĩa sc̃bent᷑. ħo uidet infacie. ds̃ aũ incor¬
de. Quã qͦ sententiã de illo sine errore scͥpserat in libro suo. sta¬
tĩ ꝓtulit dic̃s̃. Ecce u̾e̾ isrłita. inqͦ dolus nẽ. Dignũ utiq specta¬
culo illũ e̾ẽ significat. dicendo ecce. facitq oportunã israheli¬

Expanded text:
vocatur Bethlehem, eo quod esset de domo et familia David, ut profiteretur cum Maria, desponsata sibi uxore praegnante . » Et forte hoc sciebat quod Joseph, vel ipsa quoque Maria, quae in Nazareth habitabat, de Bethlehemitico genere, et semine David esset. Et idcirco quomodolibet distinguatur, quod ait: A Nazareth potest aliquid boni esse, sive interrogando, sive affirmando, a vero sensu non discdicit de eo: Ecce vere Israelita in quo dolus non est. » Et hic plane Salvator apertis gratiae suae vidit oculis, tui vident, et in libro tuo omnes scribentur: Homo videt in facie, Deus autem in corde . » Quam ergo sententiam de illo sine errore scripserat in libro suo, statim protulit, dicens: « Ecce vere Israelita, in quo dolus non est . » Dignum utique spectaculo illum esse significat dicendo, ecce, facitque opportunam Israeli
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ eodẽq ponde dictũ ẽ inueñ philippũ. Dix̃q ei. Sequ̾e me.
Et surgens secutꝰ ẽ cũ. Et hoc ipsũ p̃scierat. quia mar ut diceret
sequere me surgẽt. & sequendo obediret. Iam enĩ gr̃a sua
escientẽ p̃uenerat. &. anteꝗͣ uocẽ ad aures dirigeret ma¬
num suã ad trahendũ illũ incor eiꝰ miserat. Erat aũ philippꝰ ab et¬
saida ciuitate andreȩ & pet̾. H oc opꝰ diuinã maxime conm̃dat¬

Expanded text:
 pondere dictum est: « Invenit Philippum. Dixit ei: Sequere me; et surgens secutus est eum. » Et hoc ipsum praescierat, quia mox ut diceret ei: « Sequere me, » surgeret, et sequendo obediret. Jam enim gratia sua nescientem praevenerat, et antequam vocem ad aures dirigeret, manum suam ad trahendum illum in cor ejus miserat. « Erat autem Philippus e Bethsaida civitate Andreae et Petri.
Abbreviated transcription (Latin):
tuitꝰ ẽ ut ait eugłista idẽ diligent᷑ respex̃ illũ quẽ pͥmũ pꝰt se
uolebat eiꝰdẽ e̾ẽ fundam̃tũ ȩccliȩ. hac decausa petrũ ase ipso
petͣ pͥma denominaũ. ut pote inqͦ ptꝰ se ipsũ tota cͣstatura
erat fabrica sp̃uał edificii. S et ex fine pͣsentis capituli max
pide subposito capiti suo uidit insomnis scalã cȩlos tangentẽ.
& angłos dĩ ascendenteᷤ & descendentes ꝑeã. surgensq mane tuł¬

Expanded text:
elista, id est, diligenter respexit illum, quem primum post se volebat ejusdem esse fundamentum Ecclesiae. Hac de causa Petrum a seipso petra prima denominavit, utpote in quo post seipsum tota constituta erat fabrica spiritualis aedificii. Sed et ex fine praesentis capituli maxilapide supposito capiti suo, vidit in somnis scalam coelos tangentem, et angelos Dei ascendentes et descendentes per eam. Surgensq
Abbreviated transcription (Latin):
frẽm suũ. ut qͥerat sociꝰ desiderii. particeps fieret & gaudii. Iuerẽs
itaq inuen̾ frem̃ suũ symonẽ & dic̾ei. Inuenimꝰ messiã. qͥ đr xp̃c.
int̃p̃tatũ Inuenimꝰ inqͥt ñclamantẽ neq contendentẽ. quia nec
inhumilitatis & silentii latibulo se continentẽ inuenimꝰ mes¬
syã. lile enĩ agnꝰ absq macła totꝰq candidus int̾nigros latebat
hedos nocte ista. inqͣ peccatoꝵ macłȩ caligant. s lut̾na ioħs te¬
apire qͥcis ꝙ latinis. desuo posuit. Messias nãq hebraice. gͥce xͦ.¬
tancsu ẽ qui ut ita dicã incapite libri nom̃ suũ inueñ scriptũ
Non enĩ aliquẽ adhuc dñs ꝓpͥo uocau̾at noĩȩ nec p̾tea qͤnꝗͣ tam
familiari descͥpsit inspectione. nec tã amica exp̃ssit intentiõe.

Expanded text:
fratrem suum, ut qui erat socius desiderii, particeps fieret et gaudii. Quaerens fratrem suum, ut qui erat socius desiderii, particeps fieret et gaudii. Quaerens itaque « invenit fratrem suum Simonem, et dicit ei: Invenimus Messiam, quod dicistus. » Invenimus, inquit, non clamantem, neque contendentem, quia nec in humilitatis et silentii latibulo se continentem, invenimus Messiam. Ille enim Agnus absque macula totusque candidus inter nigros latebat haedos nocte ista, in qua peccatorum oculi caligant; sed lucerna Joannes teaperire Graecis et Latinis de suo apposuit. Messias namque Hebraice, Graetandum est, qui, ut ita dicam, in capite libri nomen suum invenit scriptum? Non enim aliquem adhuc Dominus proprio vocaverat nomine, nec postea quemquam tam famili
Abbreviated transcription (Latin):
pͣcepta leg̃ optime custodiens. qͣsi decẽ plag̃ pharaonĩ idẽ diabo¬
lo repugnabat. s illo ñdu uicto. digito demonstrans. dicebat ec¬
tes signati. liberandi sumꝰ inmanu forti. & subm̾gendus ẽ prince p̾
tenebrarũ in aqͥs baptismi. qͦ nos ille mixto sanguine suo bapti¬
habit hoc ꝗͥ ꝓtinuit ad euglistã. ut designationẽ huiꝰ agnĩ refe¬
rens. dedimã quȩ tc̃ erat ñ taceret horã.S iã seqͣntia uideamꝰ.
ꝑhoc ũbũ q̃ dictũ ẽ inueñ. qoͣi ꝑ subuolantẽ scintillã agnoᷤ¬
cimꝰ magnã in illis fuisse flãmã sc̃i desidũ. Et reuera inulis
qs grã p̃ueniens adtantã ỹdestinauerat głam. magnũ & om¬
dirent amagistro suo iohe: uenisse illũ testimoiũ ꝑhibente qͥa
uidi sp̃m descendentẽ sic̃ colubã. & manentẽ inp̃o. Cũ gͦ am
bulantẽ ut supͣ dictũ ẽ ioħs t̾tũ ostend̾et eũ. cũq secutꝰ an¬
dreas uidisset uͥ maneret. ꝓculdubio festinaũ. cucurrit. qͦsiũ.

Expanded text:
praecepta legis optime custodiens, quasi decem plagis Pharaoni, id est diabolo repugnabat. Sed illo nondum victo, digito demonstrans, dicebat: « Ecntium signati, liberandi sumus in manu forti, et submergendus est princeps tenebrarum in aquis baptismi, quo nos ille misto sanguine suo baptizabit. Hoc igitur pertinuit ad evangelistam, ut designationem hujus agui referens decimam, quae tunc erat, non taceret horam. Sed jam insequentia videamus. per hoc verbum quod dictum est, invenit, quasi per subvolantem scintillam agnoscimus, magnam in illis fuisse flammam sancti desiderii. Et revera in illis quos gratia praeveniens ad tantam praedestinaverat gloriam magnum et omdirent a magistro suo Joanne testimonium perhibente, quia vidit Spiritum descendentem sicut columbam, et manentbulantem ut supra dictum est, Joannes iterum ostenderet eum, cumque secutus Andreas vidisset ubi maneret, procul dubio festinavit, cucurrit, quaesivit
Abbreviated transcription (Latin):
generat. ꝗͣ hoĩem. Sic & om̃e animal ñaliut ꝗͣ q̃ ipsũ ẽ aliqͣndo
generat. S nec ulla herbarũ sem̃ affert nͥ urta genꝰ suũ neq lig¬
nũ faciẽs fructũ suũ. insemine aliqͣndo excedit speciẽ. Sic enim
c̾ator om̃iũ illa statuit. p̃ceptũq posuit & ñ p̃teribit. Quanto
inm̃sus. inm̃sũ. omp̃s omipotentẽ: Istũ qͥpe ñadoptaũ s geñ.¬

Expanded text:
generat quam hominem? Sic et omne animal, non aliud quam quod ipsum est aliquando generat quam hominem? Sic et omne animal, non aliud quam quod ipsum est aliquando generat. Sed nec ulla herbarum semen affert, nisi juxta genus suum, neque lignum faciens fructum suum in semine aliquando excedit speciem . Sic enim Creator omnium illa statuit, « praeceptumque posuit et non praeteribit . » Quanto immensus immensum, Omnipotens Omnipotentem? Istum quippe non adoptavit, sed gen
Abbreviated transcription (Latin):
hic ẽ filiꝰ di. Dicat ꝗͣ hoc dignꝰ orator amicꝰ reqͣ. & curiȩ celestis ar¬
chisenator nobilis. dicat. qͥa uir iste qͥut sup̃dixi. ptꝰ me uenit.
hic ẽ filiꝰ dĩ. Nichil enĩ libentiꝰ audiut ciueᷤᷤ suꝑnȩ urbis. nul¬
lũ cytharedii audire malunt pueri ꝓbi. cantañdi docile. ꝙ ad
bonũ canticũ saltare docti. Nã qͥs manifestiꝰ hoc p̃centore. fidri
dĩ. uirũ ꝗͣ hoĩem dix̃. uideł eo respectu quo deagno typico ĩlege
dictũ ẽ. Trit aũ agnꝰ absq macła. mascłs annicłs. Agnꝰ nãq mas¬
culus ẽ hic ħo nulla molliciȩ resolutꝰ. s om̃i uͥtute constans. so¬
lidus atq ꝑfectꝰ. Uirũ qͦ dic̃s. uerã cũ integͥtate uirtutis exp̃ssit
naturã hõis. Nc̃ aũ testificanꝰ q̾a hic ẽ filiꝰ dĩ uerã nichilominꝰ confi
tetͣ in illo naturã diuinitatis. Filiũ nãq ałt̾iꝰ nat᷑e e̾ẽ ꝗͣ pat̾ est
qͥ illũ genuit racionabilit̾ ñ pot᷑ intelligi. Quando enĩħo alut

Expanded text:
hic est Filius Dei. » Dicat hoc dignus orator, amicus regis et curiae coelestis archisenator nobilis, dicat quia vir iste, « qui, ut supra dixi, post me venit, hic est Filius Dei. » Nihil enim libentius audiunt cives supernae urbis, nullum citharoedum audire malunt pueri probi cantandi dociles, et ad bonum canticum saltare docti . Nam quis manifestius hoc praecentore fidei o typico in lege dictum est: « Erit autem agnus absque macula, masculus, anniculus . » Agnus namque masculus est hic homo, nulla mollitie resolutus, sed omni virtute constans, solidus atque perfectus. Virum ergo dicens, veram cum integritate virtutis expressit naturam hominis. Nunc autem testificandivinitatis. Filium namque alterius naturae esse, quam Pater est qui illum genuit, rationabiliter non potest intelligi. Quando enim homo aliud
Abbreviated transcription (Latin):
La cob ille qͥptea dictus ẽ isrł ueros significat israhelitas. qͥalis
erat iste nathanael de qͦ paulo antea dixerat dñs. ecce u̾e is
rahelita. in qͦ dolus nẽ. Lapis aũ ille quȩ̃ capiti suo subposuit ut
capiti idẽ cordi suo dorm̃ securꝰ: qͥa mundi diuicias c̃tẽpsit.
& idõ passionibꝰ mundi ñ pt̾bat᷑. nichil habens inscło. cur gau¬
deat: cur timeat. cur sperat. cur doleat. Secura nãq mens ẽ

Expanded text:
Jacob ille, qui postea dictus est Israel, vetos significat Israelitas, qualis iste erat Nathanael, de quo paulo ante dixerat Dominus: « Ecce versus Israelita, in quo dolus non est. » Lapis autem ille, quem capiti suo supposuit, ut capiti, id est, cordi suo, dormit securus: quia mundi divitias contempsit, et ideo passionibus mundi non perturbatur, nihil habens in saeculo cur gaudeat, cur timeat, cur speret, cur doleat. Secura namque mens es
Abbreviated transcription (Latin):
a maritudĩs e̾ẽ. potuit fidẽ xͥ confiteri. & tam̃ nullã insermoe
hoc partẽ aut sortẽ. hab̾e. Sic pene cottidie tanti cũ electis
reꝓbi ȩccłias intrant. ut p̃multitudine illoꝵ ualde parua
uideat᷑ qnͣtitas electoꝵ. qͦmͦ in magno ac̾uo nͥ ꝓpiꝰ accedas uix
gͣna parent p̃multitudine paleaꝵ. Quia gͦ ñuno cuncti aĩo
enĩ dicimꝰ magistrũ illũ uocantes. ꝗaͥ dedisciplina eiꝰ noᷤ sumsᷤ.
dũ reu̾a deũ querimꝰ. Dicimꝰ enĩ illi uͭ habitas dusuꝑnã cogitamꝰ¬

Expanded text:
s esse; potuit fidem Christi confiteri, et tamen nullam in sermone hoc partem aut sortem habere. Sic pene quotidie tanti cum electis reprobi Ecclesias intrant, ut prae multitudine illorum, valde parva videatur quantitas electorum, quomodo in magno acervo nisi propius accedas, vix grana parent prae multitudine palearum. Quia ergo non uno cuncti animo enim dicimus, magistrum illum vocantes; quia de disciplina ejus sumus, dum revera Deum quaerimus. Dicim
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃ȩ uocationis carpebat pͥmicias. Uideł qͥa uocatoꝵ salutẽ ñ
aliqt ipsoꝵ pͣcedens m̾itũ s sola uocantis opat᷑ grã. a inom̃ibis
omĩno etas ñdiscernit nec pͣuidicat. congrua significatione
dictũ ẽ hora erat qͣn decima. Ipse ẽ enĩ pater familias. qͥ exiit
pͥmo mane conduce̾ oꝑarios inuineã suã & circa t᷑ciã. &. sex¬
tã. nonãq acdecimã horã exiit. & fec̾̃ similit᷑ tandẽq dix̃. Ert̃

Expanded text:
 salutem non aliquod ipsorum praecedens meritum, sed sola vocantis operatur gratia, et in omnibus omnino aetas non discernit, nec praejudicat, congrua significatione dictum est, hora quasi decima. Ipse est enim ille paterfamilias, qui exiit primo mane conducere operarios in vineam suam, et circa tertiam et sext
Abbreviated transcription (Latin):
philippo ꝑquẽ nathanael iste uocatꝰ ẽ uͥq coherentem.
quẽ iꝗnoramꝰ qnͣdo uocatꝰ sit. sic̃ nescimꝰ nathanael pꝰtquã
uocatus ẽ qͦ deuenerit. Et sic̃ hic eugłista ioħs qͥ denathana¬
el scripsit. sparsim cunctos noĩas apłs debartholomei noĩe
omĩno tacuit. sic econtͣ cęt̾i eugłiste. qͥu̾ͥq Bartholomeũ phi¬
lippo coniungunt. de noĩe nathanel omĩno tacuer̃. son¬
stat uͦ qa bartholomeus ñ hebraicũ s syrũ nom̃ ẽ. qͥ latine
dr̃ filiꝰ suspendentis aquas. nathanael aũ hebraicũ ẽ. &¬
int̃pretatur donũ dĩ. Fortassis qͦ hic ipse nathanael qͥ erat
achana galileȩ bartholomeuᷤᷤ e᷑ q int̾pͣtat᷑ filiꝰ suspenden¬

Expanded text:
ue cohaerentem, quem ignoramus, quando vocatus sit, sicut nescimus Nathanael, postquam vocatus est quo devenerit. Et sicut hic evangelista Joannes qui de Nathanael scripsit, sparsim cunctos nominans apostolos, de Bartholomaei nomine omnino tacuit; sic econtra caeteri evangelistae, qui ubique Bartholomaeum Philippo conjungunt, de nomine Nathanael omnino tacuerunt. Constat vero quia Bartholomaeus non Hebraicum, sed Syrum nomen est, quod Latine dicitur, filius suspendentis aquas. Nathanael autem Hebraicum, et interpretatur donum Dei. Fortassis ergo hic ipse Nathanael, qui erat a Cana Galilaeae, Bartholomaeus est, quod interpretatur fili
Abbreviated transcription (Latin):
loqͣntis agnostunt iħm exeo q ambulat. & seqͣntes eũ tande̾ ꝑ¬
ueniunt eõ qͦd idẽ ipse ꝑdiuinitatẽ manens inhabitat. Qđ̃ pul¬
chre nob̾ innuit᷑ exꝓfectu conu̾sionis eox dẽ discpłoꝵ eiꝰ. Ait enĩ¬
secũ stantibꝰ. ulis. Ecce agnꝰ dĩ. Scam nat᷑am hoĩs eũ suꝑiꝰ dic¬
tũ ẽ agnũ uocat. qa uideł sic̃ ꝑ inmolationẽ agni pharao qnͦ¬
da suꝑatꝰ & seruit᷑. filioꝵ isrł soluta ẽ. qđ ꝑmanũ moysi & aa¬
qđ ꝑleꝗ̃ antiquȩ p̃cepta uet̾isq sac̾docii sac̾ficia ꝑfici ñ poi̾at.
Etaudier eũ duo discpłi loqͦntẽ. & secutis̃ iħm. Honsolũ auditu¬
le aũ ut testis fidelissimꝰ ea sẽꝑ intentione deillo loqͣbat᷑. ut il¬
lũ potiꝰ qm̃ se auditores sui sequerent᷑. sicq fieret. ad glam d̃ĩ
qd direrat ipse. me oportet minui. illũ aũ c̾sc̾e. Nanc᷑ qͦ eiꝰ in

Expanded text:
ntis, agnoscunt Jesum ex eo quod ambulat, et sequentes eum tandem perveniunt eo quo idem ipse per divinitatem manens inhabitat. Quod pulchre nobis innuitur ex profectu conversionis eorumdem discipulorum ejus. Ait enisecum stantibus illis: « Ecce Agnus Dei. » Secundum naturam hominis eum, ut arao quondam superatus, et servitus filiorum soluta est, quod per manum Moysi et Aaquod per legis antiquae praecepta, veterisque sacerdotii sacrificia perfici non poterat. « Et audierunt eum duo disle namque, ut testis fidelissimus, ea semper intentione de illo loquebatur, ut illum potius quam se auditores sui sequerentur, sicque fieret ad gloriam Dei, quod dixerat ipse: « Me oportet minui, illum autem crescere . »
Abbreviated transcription (Latin):
ne. At tam̃ conparatione maiꝵ paruũ hoc ẽ qđ illũ sub ficu
seuidisse testat᷑ ẽ. Nid enĩ ñ solũ illũ s & om̃s electos suõ. cũ
factꝰ mandati transgͥssor consũtis fici foliis pudenda c̃tẽge¬
ret. lã tunc uidit eos & miseratꝰ ẽ. iã disponebat misericordut᷑
Q ilios ordine ap̃uaricationis reatu liberaret. Uerꝰ gͦ isrłita natha¬
nael inqͣdolus ñ erat. quia ñmore phariseoꝵ u̾itatẽ sciens in¬
pugnabat. s cognitã simplici corde diligebat. cito ac breuit᷑

Expanded text:
hoc est, quod illum sub ficu se vidisse testatus est. Vidit enim non solum illum, sed et omnes electos suos, cum factus mandati transgressor, consutis fici foliis, pudenda contegeret . Jam tunc vidit eos, et miseratus est: jam disponebat misericorditer, quo illos ordine a praevaricationis reatu liberaret. Verus ergo Israelita Nathanael, in quo dolus non erat, quia non more Pharisaeorum, veritatem sciens impugnabat, sed cognitam simplici corde diligebat, cito ac breviter
Abbreviated transcription (Latin):
& in hoc sͥ cͣplacet. intantũ ut cuicũq non conplacuerit qͥcũq
narrationis exangłicȩ sequentia uideamꝰ. Att̾a die it̾um stabat
statĩ pꝰt ieiuniũ d̃ñi &. temptationẽ diaboli ita subinfert. sũ aũ¬

Expanded text:
et in hoc sibi complacet in tantum, ut cuicunque non complacuerit, quicunque et in hoc sibi complacet in tantum, ut cuicunque non complacuerit, quicunque narrationis evangelicae sequentia videamus. « Altera die iterum stabat statim post jejunium Domini et tentationem diaboli ita subinfert: « Cu
Abbreviated transcription (Latin):
uidebat. ẜ ut iã dictũ ẽ. tale ꝗd omĩno q̃lis ipse ẽ creari ñ pot̾at.
Qua ꝓptͣ multitudo c̾at᷑urȩ infirma ut pote de nichilo facta partĩ
corruerat. neq siuis uiribꝰ ullomͦ restaurari ualebat. Suggessit gͥ ip̃a
tinus ipsã uirtutẽ. ipsũ u̾bũ ꝑ qd omĩa fecerat quõ nichil ȩqͣle sͥ
condid̾at facture suȩ uniret. & sic unũ qͥd cui nicħ deeẽt in ordiẽ
łnatura cͤat᷑ȩ ꝓduceret. Quo facto. gͣtulat᷑ omp̃s bonitas. & applau¬
dit gͥmet dilectio colubina. om̃ĩs inuidentiȩ nescia. qđ opȩ sua
compar. sͥ facta sit humana creat᷑adignũ laude uidicans qͦt in opi
nat᷑ȩ eiꝰ desuȩ nat̾ȩ diuicus adõ subuen̾it ut totũ regnũ patͥsre¬
gere: uniu̾sã omĩno cęli ac tͣrȩ Ipublicã disponẽ. & introno eiꝰ do¬
minari ȩqͣ ut ipse deinceps idonea sit. Noc opꝰ suũ ado collaudat

Expanded text:
debat, sed ut dictum est, tale quid omnino qualis ipse est creari non poterat. debat, sed ut dictum est, tale quid omnino qualis ipse est creari non poterat. Quapropter multitudo creaturae infirma, utpote de nihilo facta, partim corruerat, neque suis viribus ullo modo restaurari valebat. Suggessit igitur ttenus ipsam virtutem, ipsum Verbum per quod omnia feceracondiderat, facturae suae uniret, et sic unum quid, cui nihil deesset, in ordine vel natura creaturae produceret. Quo facto, gratulatur omnipotens bonitas, et applaudit sibimet dilectio columbina, omnis invidentiae nescia, quod ope sua compar sibi facta sit humana creatura: dignum laude judicans, quod inopi naturae ejus, de suae naturae divitiis adeo subvenerit, ut totum regnum Patris regere, universam omnino coeli ac terrae rempublicam disponere, et in throno ejus dominari, aeque ut ipse deinceps idonea sit. Hoc opus suum adeo collaudat,
Abbreviated transcription (Latin):
inte mͥ conplacui. Hoc utiq apͥncipio ñdix̃. cũ uniu̾sa c̃deret cũ
cȩli fabricã extendẽt. ł mari tͣminũ poneret. & omĩa uisibilia siue
inuisibilia mirabilis artifex conponẽs sua singula loco rordine
distingueret. Etqͥdẽ placebant illi cuncta quȩ fecerat. qͥa erant
ualde bona. snusꝗ̃ in om̃ibꝰ illis se ipsũ sͥ conplacuisse insinuat. In
hoc aũ uno sͥ conplacet & dic̃ inte mͥ conplacii. qͥ longe aliut ẽ.¬
ꝗͣ sidirisset tum̃ conplaciusti. Ad tendamꝰ gͦ qͥd inxͦ factũ sit.
ꝙ uidebimꝰ qđ ue̾ ꝓmagnitudĩe ł qualitate oꝑis recte pat᷑ i
illo sͥ conplacuerit uideł cũ omĩa fecisset ds̃ nichil omĩno simile
sͥ. łeqͣle fecerat. nec enĩ fieri pot̾at ut inc̾ato dõ simił reqͣlis for¬
maret᷑ c̃atura. Non gͦ benuolentiȩ creatoris sufficiebat qͥea quȩ
fecerat erant cuncta ualde bona. qͥa nicħ int̃omĩa simile s̃ ł eqle

Expanded text:
conderet, cum coeli fabricam extenderet, vel mari terminum poneret, et omnia visibilia sive invisibilia mirabilis artifex componens, sua singula loco, vel ordine distingueret. Et quidem placebant illi « cuncta quae fecerat, » quia « erant valde bona ; » sed nusquam in omnibus illis seipsum sibi complacuisse insinuat. In hoc autem uno sibi complacet et dicit: « In te mihi complacui. » Quod longe aliud, quam si dixisset tu mihi complacuisti.te operis, recte Pater in illo sibi complacuerit. Videlicet cum omnia fecisset Deus nihil omnino simile sibi vel aequale fecerat. Nec enim fieri poterat, ut in creato Deo similis vel aequalis formaretur creatura. Non ergo benevolentiae Creatoris sufficiebat, quod ea quae fecerat, erant cuncta valde bona, quia nihil inter omnia sibi simile
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicatione eiꝰ ꝗͣ cep̃ pꝰtꝗͣ traditꝰ ẽ ioħs narrationes suas orditi s̃. Qđ
manifeste exsubsequentibꝰ mathei ł marci anim adu̾tere ꝓmptũ
ẽ: Nã ut̃q cũ dixisset uen̾ iħc ingalileã statĩ apłoꝵ subicͣ uoc̾ationẽ:¬
apłõꝵ iħc frequent᷑ ẽ in synagogis. & docet sabbatis. In hoc uͦ eugłista
ꝙ adduc̃ adeũ symonẽ frem suũ. & ipse iħc ingalileã exiens uocat
philippũ. & philippꝰ adduc̃ nathanael. d amoto om̃ĩ scrupulo. cer¬
ciꝰ pedẽ figat ratio. qͥa ꝓfecto ñ ẽ hec ip̃a. qȩ ciciꝰ q̃uidẽ ut dictum
ẽ ap̃matheũ & marcũ. tardiꝰ aũ ap̃ lucã occurrit apłoꝵ uocatio.

Expanded text:
coepit postquam traditus est Joannes, narrationes suas orditi sunt. Quod manifeste ex subsequentibus Matthaei vel Marci animadvertere promptum est. Nam uterque cum dixisset: venit Jesus in Galilaeam, statim apostolorum subjicit vocatione frequenter est in synagogis, et docet Sabbatis. In hoc vero evangelista et adducit ad eum Simonem fratrem suum, et ipse Jesus in Galilaeam exiens vocat Philippum, et Philippus adducit Nathanael. Sed amoto omni scrupulo, certius pedem figat ratio: quia profecto non est haec ipsa, quae citius quidem, ut dictum est, apud Matthaeum et Marcum, tardius autem apud Luca
Abbreviated transcription (Latin):
lileã. sũ aũ multa mircła eiꝰ audire ĩmo & ude
petris
ꝙ andreas potuerint pͥꝗͣ denauicła uocati eundẽ
redeptorẽ sequerent᷑ om̃ibꝰ relictis. dictũ ẽ tam̃ apͥscis docto¬
ribꝰ dehis pͥncibibꝰ & pat̾bꝰ nr̃ȩ fidĩ. Hulla hunc face adhuc mircła
uiderant. nicħ ab eo depͣmio ȩt̾̃no retͥbutionis audierant. & tm̃

Expanded text:
autem tam multa miracula ejus audire, imo et videre Petrus et Andreas potuerunt priusquam de navicula vocati, eumdem Redemptorem sequerentur, omnibus relictis, dictum est tamen a priscis doctoribus de his principibus et patribus nostrae fidei, nulla hunc facere adhuc miracula viderant, nihil ab eo de praemio aeternae retributionis audierant, et tamen