comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
doct̾na uiri qui meliores singłi qmͣ omẽs
achomienses fuerint qͣnta hoĩm nilia fu¬
isse credamus qui et athemis nati et tẽ¬
poribus socratis indocti tamen a sll̃ti fuer̃t
non enĩ pietes aut locus in quisq est effusꝰ¬
ingenia distentib potuit comodare non uemit
in mentem platom altibuadem quoq et crici¬
am eiusdem socratis assiduos auditores fuis
mãgnum ut homo sapiens m̾ito grãs ageret
illus se temporibus esse natum non inficior
fuisse illum paulo cordatorem qmͣ cet̾os qui
n̾am reꝵ putauerunt ingemio posse cõp̾hẽdi
in quo illos non extordes tm̃ fuisse arbiteor
s eciam impios ꝙ in secreta celestis illius ꝓ¬
uidentie ciosos oculos uolu̾int in mitt̾e ro¬
me et in plisq urbibus stimꝰ esse quedã sutra
que aspici iuris nephos hẽatur astinẽt igitur
aspectus quibus continuare illa non licec
et si forte uel errore uel caũ quispiam uir as¬

Expanded text:
doctrina uiri, qui meliores singuli quam omnes doctrina uiri, qui meliores singuli quam omnes Athenienses fuerunt? quanta hominum milia fuisse credamus qui et Athenis nati et temporibus Socratis indocti tamen ac stulti fuerint? non enim parietes aut locus in quo quisque est effusingenia discentibus potuit commodare? non uenit in mentem Platoni Alcibiaden quoque et Critiam eiusdem Socratis adsiduos auditores fuissfuerit, ut homo sapiens merito gratias ageret illius temporibus esse se natum. non infitior fuisse illum paulo cordatiorem quam ceteros, qui naturam rerum putauerint ingenio posse conprehendi: in quo illos non excordes tantum fuisse arbitror, sed etiam inpios, quod in secreta caelestis illius prouidentiae curiosos oculos uoluerint inmittere. Romae et in plerisque urbibus scimus esse quaedam sacra quae aspici a uiris nefas habeatur. abstinent igitur aspectu quibus contaminare illa non licet, et si forte uel errore uel casu quopiam uir as
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ grecus ꝙͣ barbarus postremo ꝙ athemẽẜ
et ꝙ temporib socͣtis s dici non p̃t quinta
mentib cectatem qnͣtos pariat errores igno¬
ratõ u̾itatis ego plane contenderim nũꝙͣ
quitꝙͣ in reb hũanis dc̃m ẽẽ delirius quasi
n̾o si aut barbarus aut mł̃r aut asinꝰ demꝙ¬
fuiss s udelz pithagore credidit qui ueteres
hommes ammalibus nesti. Dixit ammas de
corporib malioꝵ aĩalium corͣ cõmeare qd et
uanũ et impossible est. uaũ quia necesse nõ
fuit ueteres aĩas in noua corpora inducere
Cum idem artifex qui pͥmas aliqñ fec̾it potu̾it
semꝑ nouas face̾ impossiblẽ quia lege rõis
aĩatam ĩiuttare nam stat᷑ sui non põt ꝙͣ
sapiens potuisse fieri ut omĩa que tũt erãt
in platone mali qd̾ mutũ animal include̾t᷑
esẜq hũano sensu p̾dc̃a ut intellige̾t ac do¬
lit̾ erudiretur nam̃ qd achenis natus qͥd
ini eo bñsicii fuit an non plimi excit̾nt in
aliis ciuitatibus excellenti ingemio atq

Expanded text:
 Graecus quam barbarus, postremo quod Atheniensis et quod temporibus Socratis. dici non potest quantam mentibus caecitatem, quantos pariat errores ignoratio ueritatis. ego plane contenderim numquam quicquam in rebus humanis dictum esse delirius: quasi uero si ant barbarus aut mulier aut asinus deicet Pyhagorae credidit, qui ut vetaret homines animalibus vesci, dixit, animas de corporibus in aliorum animalium corpora commeare: quod et vanum et impossibile est. Vanum, quia necesse non fuit veteres animas in nova corpora inducere, cum idem artifex, qui primas aliquando fecerat, potuerit semper nouas facere, inpossibile, quia rectae rationis anima tam inmutare naturam status sui non potest quam sapiens potuisse fieri, ut anima quae tunc erat in Platone, in aliquod mutum animal includeretur essetque humano sensu praedita, ut intellegeret ac doliter erudiretur! nam quod Athenis natus est, quid in eo beneficii fuit? an non plurimi extiterunt in aliis ciuitatibus excellenti ingenio atque
Abbreviated transcription (Latin):
disse illum uanissiõ dc̃o exinde aꝑꝑet ꝙ adict̃
de suo aliquid ut ornaret. Quero g̾ cui esse
ciant Nam ut bonum sit aliquid aut malũ
sensus efficit deuide cum omẽm uitã nich¬
aluid esse ꝙͣ scopłos incendiũ putau̾nt qͣi
aut in nr̃a fu̾it ptate ne nast̾em᷑ aut itã
nobis fortuna tribuat nõ deꝰ aut iuiuendi
rõ quicꝙͣ simle incendio hr̃e uideat᷑. non
dissimłe platonis illud est ꝙ agebat se grãs

Expanded text:
disse illum vanissimo dicto exinde apparet, quod adiecit disse illum vanissimo dicto exinde apparet, quod adiecit de suo aliquid, ut ornaret. Quero igitur cui esse no qui sentiat: nam ut bonum sit aliquid aut malum sensus efficit; deinde cur omnem vitam nichaliud esse, quam scopulos, et incendium putaverit; quasi aut in nostra fuerit potestate, ne nasceremur, aut vitam nobis fortuna tribuat, non Deus, aut vivendi ratio quidquam simile incendio habere videatur. Non dissimile Platonis illud est. quod aiebat, se gratias
Abbreviated transcription (Latin):
pende̾ ⁊ lam sicut inta ip̃a bonũ est si cũ uirtu¬
te uiuatur malum si cum scele̾ sit ⁊ mors p̾te-¬
ritis uite actibus ponda̾nda est ita sit ut si
nita in dei religione tnͣsacta sit mors malũ
non sit quia tnͣsactõ est ad ĩortalitem sinalr
illos qui aut mortem appetũt tãꝙͣ bonũ aut
quissum qui pauciora mala non pensant
bonis plibus riamn cum omẽm uitam per
exquisitas et uarias tͣducunt uoluptates
mori cupuĩt si quid forte hiis amaritudinis
suꝑuenit et sic hñt tãꝙͣ illis nũꝙͣ fu̾it bñ
si aliqñ fu̾it male dampnant gͥ intam oẽm
plenam q nichil aliud qmͣ malum opinant᷑
huic nata est mepta illa sententia hũt eẽ
mortem quam nos uitam putemꝰ illam uitaz
silleno attribuitur. Cicero sic in consolatione
non nasci inquid longe inꝙͥ optimũ nec in hos
scopłos icide̾ uite ꝓxĩm aut si natus sis ꝙͣ
pͥmiũ tãꝙͣ ex incendio effug̾e̾ fortune credi-¬

Expanded text:
pendere. nam sicut uita ipsa bonum est, si cum uirtupendere. nam sicut uita ipsa bonum est, si cum uirtute uiuatur, malum, si cum scelere, sic et mors ex praeteritis uitae actibus ponderanda est. ita fit ut si uita in dei religione transacta sit, mors malum non sit, quia translatio est ad inmortalitatem: sin aliter,illos qui aut mortem adpetunt tamquam bonum aut quissimi, qui pauciora mala non pensant bonis pluribus. nam cum omnem uitam per exquisitas et uarias traducant uoluptates, mori cupiunt, si quid forte iis amaritudinis superuenit, et sic habent, tamquam illis numquam fuerit bene, si aliquando fuerit male. damnant igitur uitam omnem plenamque nihil aliu27 Hinc nata est inepta illa sententia, hanc esse mortem quam nos vitam putemus, illam vitam Sileno attribuitur. Cicero, in Consolatione: ‘non nasci’, inquit, ‘longe optimum, nec in hos scopulos incidere vite, proximum autem, si natus sis, quam primum tanquam ex incendio effugere Fortune’. 28 Credi
Abbreviated transcription (Latin):
fuerunt effug̾e ꝙ m̾e̾tur aut enim qui obius-¬
ticiam inẜmnus fu̾it sua mercede frandati
Qrd a deo ueꝵ est ut idem tulluis in consolõe
non casdem sedes incole̾ iustos. atq impios
p̾dicauit ⁊ lec enĩ omĩb inquid idem illisa-¬
pientes arbitrati sunt eundem cursum in
celum patere ⁊ lam uiciis et scelibus conta-¬
mĩatos de pͥmi in tenebris atq in ceno iac̾e
docuerunt castos autem ammos poͬs integ̾s
incorruptos bonis eciam studiis atq artib
expolicos leui quodam et facili lapsu ad deos
idm ad nam sui similem ꝑuolare que sẽtenͣ
suꝑiori illi argumento repugnat illud enĩ¬
uirtutio ac sceleris si nichil int̾est utrũ ne aris¬
tideo sit aliquis an falaris utrum caro an ca¬
tilma S hanc repugnantiam reꝵ sententiaꝵ¬
que non t̾uit nisi qui tenet u̾tatem. Si quis
ergo nos roget utrũ ne bonũ sit mors an ma¬
lum respondebimus qualitatem ei ex iute rõe

Expanded text:
fuerit, effugere quod meretur aut eum qui ob iusfuerit, effugere quod meretur aut eum qui ob iustitiam miserrimus fuerit, sua mercede fraudari. quod adeo uerum est, ut idem Tullius in Consolatione non easdem sedes incolere iustos atque inpios praedicauerit. nec enim omnibus inquit idem illi sapientes arbitrati sunt eundem cursum in caelum patere. nam uitiis et sceleribus contaminatos deprimi in tenebras atque in caeno iacere docuerunt, castos autem animos, puros integros incorruptos, bonis etiam studiis atque artibus expolitos leui quodam et facili lapsu ad deos id est ad naturam similem sui peruolare. quae sententia superiori illi argumento repugnat. illut eniuirtutis ac sceleris, si nihil interest utrumne Aristides sit aliquis an Phalaris, utrum Cato an Catilina? sed hanc repugnantiam rerum sententiarumque non cernit nisi qui tenet ueritatem. si quis igitur nos roget utrumne bonum sit mors . an malum, respondebimus qualitatem eius ex uitae ratione
Abbreviated transcription (Latin):
finx̃ ꝙ si bñ sensisẜi de hris quib ħ locutus
est si honñes cos estimass nũꝙͣ sibi peclantꝭ
menciendi licenciam uendicass s deridẽda
homĩs leuissimi uanitas quid Cicone facie-
mus qui cum in p̃nͦ. consolõnis sue dixiss
luendoꝵ sceleꝵ cã nasci hoĩes st̾auit ut ip̃m
serabli u̾itatis ignorantia setem. Capⁿ.xix.
Sed illi quidem de mortis bono disputant
quia nichil mͥ sciunt sic argumnentant᷑ si nich
est post mortem non est malum mors afferat
tiam cicero de legib sic explicauit gratulam᷑¬
que nob̃ qm̃ mors aut meliorem quã qui ẽ
inuita aut c̾ce det̾iorem allat᷑a est statum si
in corͤ animo iugente diuina uita est sẜu
carente nichil ꝓfecto est mali argute ut sibi
udebatur locutus est qiͣ nichil ẽẽ aliud possit
non extingiu animas ẜ pro iustĩa p̾mio
efficiant pena ꝓ sceli̾b sempit̾ua nec ouit̃
fas est aut enim qui stelatus muita felidi e

Expanded text:
finxit. quodsi bene sensisset de iis quibus haec locutus finxit. quodsi bene sensisset de iis quibus haec locutus est, si homines eos existimasset, numquam sibi tam petulanter mentiendi licentiam uindicasset. sed deridenda hominis leuissm in principio Consolationis suae dixisset, luendorum scelerum causa nasci homines, iteravit id ipsum serabili veritatis ignorantia se teneri. CAPUT XIX. illi, qui de mortis bono disputant quia nihil veri sciunt, sic argumentantur: Si nihil est post mortem, non est malum mors; aufert tiam Cicero de Legibus sic explicavit: « Gratulemurque nobis, quoniam mors aut meliorem, quam qui est in vita, aut certe non deteriorem allatura est statum. Nam sine corpore animo vigente, divina vita est; sensu carente, nihil profecto est mali. » Argute, ut sibi videbatur, quasi nihil esse aliud possit. non extingui animas, sed aut pro iustitia praemio adfici aut poena pro sceleribus sempiterna. nec enim fas est aut eum qui sceleratus in uita feliciter
Abbreviated transcription (Latin):
nõne igitur tibi uerꝰ ille et cõis oñmn pater
terentianũ illud urꝰ increpau̾it p̾us disce
quid sit uiue̾ si displicebit uita. Tu istac uti¬
tuum nestis qui ꝙͣuis clarissimam bucẽ intu-¬
eris ocłis meis tamen ceca est et in ꝑfundis
ignoran ͤ tenebris iacet q ignorañ efficit ut¬
ut quodam dr̃e non pudẽt Idcirco nos ẽẽ natos
ut steleꝵ peñs lucremus quo quid delirius dici
possit non uideo nͥ enĩ uel que scela potiuius
admitt̾e qui omĩno non fuimus insi forte cre
mepto illi seui sui se in p̾ori uita euforbui fuis¬
se mentitus est hic credo ꝙ erat in nobili gn̾e
natus familiam sibi ex homori carmĩb ad¬
optaint O miram ⁊ singulem picthagore me-¬
moriam et o miram obliuionem oñ nr̃m
re aliquo uel gr̃a sit effr̃m ut ille solus litheũ
gurgitem non attig̾it nec obliuionis aquã
cule solent fabulas tamꝙͣ infantib credulis

Expanded text:
nonne igitur tibi uerus ille et communis omnium pater nonne igitur tibi uerus ille et communis omnium pater Terentianum illut iure increpauerit: prius disce quid sit uiuere, si displicebit uita, tum istoc utituum nescis, qui quamuis clarissimam lucem intuearis oculis, mens tamen caeca est et in profundis ignorantiae tenebris iacet. quae ignorantia effecit ut quosdam dicere non puderet idcirco nos esse natos, ut scelerum poenas lueremus: quo quid delirius dici possit non uideo. ubi enim uel quae scelera potuimus admittere qui omnino non fuimus? nisi forte credemus inepto illi seni, qui se in priore uita Euphorbum fuisse mentitus est. hic credo quod erat ignobili genere natus, familiam sibi ex Homeri carminibus adoptauit. o miram et singularem Pythagorae memoriam et o miseram obliuionem nostrum ore aliquo uel gratia sit effectum, ut ille solus Lethaeum gurgitem non adtigerit nec obliuionis aquam culae solent, fabulas tamquam infantibus credulis
Abbreviated transcription (Latin):
librum ꝑlegiss p̾cipitem se dedit nuillã aliã
execrabilis prorsus ac fugienda doctrina si abig̃.
homines a iita ꝙ si stirẽt plato atq dociusẜ a
quo ⁊ quõ quibus et que confacta ⁊ quo tempe
mortalitas tribuatur nec thoribrotũ ĩpegisset
in mortem uolinitariam nec Catonem ẜ eosad
uitam et ad iustĩam potiꝰ erudisẜ Nam michi
cato uidetur cam quesisse mouendi nã cã ut
cesarem fuge̾t qmͣ stoitum de c̾tis obtem paret
Sectabatur suum quoq nomen grandi alique
facinore clarificare cui quid mali pot̾unt ac¬
cide si uiue̾t non inuemo. Gaius enĩ cesar ut
erat Cleniens nichil aliud effic̾e uolebat eciã
in ip̃o belli cuuł ardore cã ut bñ m̾eri de re
puᵃ iude̾tur duob optĩs cuib. Cic̾one et Ca¬
tone ẜuatis. S redeam ad eos qui mortem
pro bono laudant de uita quereris qͣi iuxãs
aut imiquã t̾ rõ constit̾it cur om̃o sis natus

Expanded text:
librum perlegisset, praecipitem se dedit nullam aliam librum perlegisset, praecipitem se dedit nullam aliam execrabilis prorsus ac fugienda doctrina, si abigit homines a uita. quodsi scisset Plato atque docuisset a quo et quomodo et quibus et quae ob facta et quo tempore inmortalitas tribuatur, nec Theombrotum inpegisset in mortem uoluntariam nec Catonem, sed eos ad uitam et iustitiam potius erudisset. nam mihi Cato uidetur causam quaesisse moriendi non tam ut Caesarem fugeret, quam ut Stoicorum decretis obtemperaret, quos sectabatur, suumque nomen grandi aliquo facinore clarificaret: cui quid mali potuerit accidere, si uiueret, non inuenio. Gaius enim Caesar ut erat clemens, nihil aliut efficere uolebat etiam in ipso belli ciuilis ardore, quam ut bene mereri de re publica uideretur duobus optimis ciuibus Cicerone et Catone seruatis. sed redeamus ad eos qui mortem pro bono laudant. de uita quereris, quasi uixeris aut umquam tibi ratio constiterit, cur omnino sis natus.
Abbreviated transcription (Latin):
deos crede̾tur et ex romanis mutator namt demo¬
tis nunitator nam demotͥtus in alia fuit ꝑsua-¬
sione ẜ tamien sponte sua leco caput obuius
homicida nepharius est quia homĩs extin-¬
tor est eidem sceleri obstrictus est qui se necat
quia hoĩem necat ymo non maiꝰ eẽ id faci-¬
nꝰ existimend̃ est cuiꝰ ulcõ soli deo subiacet
nam sit̾ in hanc uitam non nr̃a sponte ne-¬
mims. Rarsus ex h domicilio corporis ꝙ
tuendũ nobis assignant est eiusdem iussu
recedendum est qui nos in hoc corꝰ induxit
tam du hĩtaturos donec iubeat eunti et
uis aliqua inferatur. hee que mente pacien
cum extincta innocentis multa eẽ nõ possit
hẽamusq iudicem magnum tibi soli uin-
antrꝙͣ se occideret ꝑlegisse platon librum
dicitur qui est sc̃ptus de et̾uitate aĩaꝵ et
S hic aliꝙͣ oridi cãm uidetur hũisse odiũ
ẜuitutis quidam Brachiotes ille qui cũ cũdẽ

Expanded text:
deos crederetur, et ex Romanis Cato, qui deos crederetur, et ex Romanis Cato, qui tis imitator. nam Democritus in alia fuit persuasione, sed tamen sponte sua leto caput obuius homicida nefarius est, quia hominis extinctor est, eidem sceleri obstrictus est qui se necat, quia hominem necat. immo uero maius esse id facinus existimandum est, cuius ultio soli deo subiacet. nam sicut in hanc uitam non nostra sponte uenimus, ita rursus ex hoc domicilio corporis, quod tuendum nobis adsignatum est, eiusdem iussu recedendum est, qui nos in hoc corpus induxit tamdiu habitaturos, donec iubeat emitti. et si uis aliqua inferatur, aequa mente patiendum, cum extincta innocentis anima inulta esse non possit habeamusque iudicem magnum, cui soli uindiantequam se occideret, perlegisse Platonis librum dicitur qui est scriptus de aeternitate animarum, et iquam moriendi causam uidetur habuisse, odium seruitutis. quid Ambraciotes ille, qui cum eundem
Abbreviated transcription (Latin):
anmas post mortem et hiis maxie pichagora¬
rei at stoici. quil et si ignocend est qui a uer
senciũt non possum tamen non rephende cos
quia non stĩa ẜ caũ incide̾ in u̾tatem. Ita qd
in eo ip̃o ꝙ rc̃e senciebant aliquid errare na
cum ten̾ent argumentum illud qd colligitur
noc̃e esse ut occidant aĩe cum coporib quia cũ
corpibus nastuntur dix̾unt non nasti animaꝰ
ẜ insinuari potius in corpora et de aliis malia
migrare non putau̾nt alteri fieri posse ut suꝑ¬
fuit anme post corͣ. non indeantur fuisse
Nemo enĩ uidit ꝙ est uerissimũ et nasti aiãs
et non occide̾ quia cͦ id fieret aut qꝰ ratõ esẜ
honnẽs nescier̃ multi gͦ ex hiis quia et̾nas
esse animas suspicaibantur tanꝙͣ in celũ mig̃¬
turi essent si ip̃i manu intlerũt ut cleautes
ut Crisippus ut ienon ut empedocles que
seĩardentis ecħue spectus in tempesta noctis¬
deiecit ut cum repente non apparuiss abisse ad

Expanded text:
animas post mortem; et hi sunt maxime Pythagorici ac Stoici: quibus etsi ignoscendum est, quia verum sentiunt, non possum tamen non reprehendere eos, quia non sententia, sed casu inciderunt in veritatem. Itaque in eo ipso quod recte sentiebant aliquid errarunt. Nam cum timerent argumentum illud, quo colligitur necesse esse, ut occidant animae cum corporibus, quia cum corporibus nascuntur, dixerunt non nasci animas, sed insinuari potius in corpora, et de aliis in alia migrare. Non putaverunt aliter fieri posse, ut supersint animae post corpora, nisi videantur fuisse Nemo enim vidit, quod est verissimum, et nasci animas, et non occidere; quia, cur id fieret, aut quae ratio esset hominis, nescierunt. Multi ergo ex iis, quia aeternas esse animas suspicabantur, tamquam in coelum migraturi essent, sibi ipsis manus intulerunt: ut Cleanthes, ut Chrysippus, ut Zenon, ut Empedocles, qui se in ardentis Aetnae specus intempesta noctdeiecit, ut cum repente non apparuisset, abisse ad
Abbreviated transcription (Latin):
meptum ꝑditum desꝑatum si cauillari uoluit
rłiom dem̃tem si ħ stino fecit ut ammal tur-¬
pissimũ ꝙ deo hrẽt. Quis tam suꝑstõnes e¬
giptõꝵ audeat rep̾hendere quas achenis So-¬
crates auc̃te sua confirmauit Illud nũt sũ¬
me uanitatis ꝙ ante mortem familiares suos
roganit ut estulapio gallum quem nouerat
secͣret timuit ind ne apud hyhadamanchũ
recupatorem reꝰuoti fieret ab aspio clemen¬
tissimũ homĩẽm putarem si morbo afft̃s ꝑisẜi¬
Cum uo sanum hoc fec̾it est insamio quicũ pitat
fuisse sapientem in cuuis temporib natũ esse
homo sapiens gratulatur a¬

Expanded text:
ineptum perditum desperatum, si cauillari uoluit ineptum perditum desperatum, si cauillari uoluit religionem, dementem, si hoc serio fecit, ut animal turpissimum pro deo haberet! quis iam superstitiones Aegyptiorum audeat reprehendere quas Athenis Socrates auctoritate sua confirmauit? illut uero nonne summae uanitatis, quod ante mortem familiares suos rogauit, ut Aesculapio gallum quem uouerat prosecarent? timuit uidelicet ne aput Rhadamanthum reciperatorem reus uoti fieret ab Asclepio. dementisse hominem putarem, si morbo adfectus pericum uero sanus hoc fecerit, est ipse insanus qui eum putat fuisse sapientem. en cuius temporibus natum esse se homo sapiens gratuletur
Abbreviated transcription (Latin):
et manus ad p̾cłaͣ oꝑa nobis data cõu̾tamꝰ
impedes nichil ad nos celum ad cuiꝰ ꝯtẽpla-¬
non ẽẽ de rebus celestibus disputandum ne
illorum quidem rõe pot̾at conphende q sub
pedibus hẽbat quid gͦ ñ errauit in u̾bis
uerisile non est ẜ inunꝵ uel sensit ꝙ locutud
est rliõi mĩe ẜuiendum ꝙ si aꝑte dice̾t nemo
pac̾etur quis enĩ non senciat hũc mũdum
tam mirabili rõe ꝓfectum aliqua ꝓuidentia
gub̾nari qñ quidem nichil ꝙ possit sine ullo
mod̾aitõe consiste̾t. Sit comus ab hĩtatore
deẜta dilabitur nauis sine gub̾natore abit
pessimo et corpus relictum ab anima defluͭ
ne dũ putenus tantã istam molem aut cõ¬
strui sine artifice aut stare tam dui sine ec̃ore
potuisse ꝙ si publicas illas rliones uelint eu̾te̾
non imꝓbo qñ eciam laudabo si ip̃e ꝙ est meliꝰ
muenitur uere idm̃ ꝑ canem et auc̾em deiere¬
bat. O hominem scurrum ut ait zeno epicurꝰ

Expanded text:
t manus ad praeclara opera nobis datas conuertamus in pedes, nihil ad nos caelum, ad cuius contemplanon esse de rebus caelestibus disputandum, ne illorum quidem rationem poterat conprehendere quae sub pedibus habebat. quid ergo? num errauit in uerbis? ueri simile non est, sed nimirum id sensit quod locutus est, religioni minime seruiendum: quod si aperte diceret, nemo pateretur. quis enim non sentiat hunc mundum tam mirabili ratione perfectum aliqua prouidentia gubernari, quandoquidem nihil est quod possit sine ullo moderatore consistere? sic domus ab habitatore deserta dilabitur, nauis sine gubernatore abit pessum et corpus relictum ab anima diffluit, nedum putemus tantam istam molem aut construi sine artifice aut stare tamdiu sine rectore potuisse. quodsi publicas illas religiones uoluit euertere, non inprobo, quin etiam laudabo, si ipse quod est melius inuenerit. uerum idem per canem et anserem deierabat. o hominem scurram, ut ait Zeno Epicureus,
Abbreviated transcription (Latin):
non ampłius ꝙͣ ducẽtoꝵ iudetur annoꝵ eciam
res ip̃a declarat laps riuãm q reꝵ breui for̃
nisi ꝙ incolumi urbe romͣ il istius mũdi udr
esse metuendũ ac no cum capud id̃ orb̃ occi-¬
derit et esse ceꝑit ꝙ all̾ sibille fore aĩt quis
dubicet uenisse iam fĩez reb hũanis orbiq¬
nob̃ terraꝵ illa est ciuitas que ad hͨ sustẽtat
omĩa p̾candusq nobis et adorandus ẽ do
ne cicius ꝙͣ putemus tyrãmus ille abhoĩandꝰ
at ãnus cuiꝰ int̾itu mũdꝰ ip̃e lapsurus ẽ
unc ad cet̾a exequenda redeamus que¬

Expanded text:
non amplius quam ducentorum uidetur annorum. etiam non amplius quam ducentorum uidetur annorum. etiam res ipsa declarat lapsum ruinamque rerum breui fore, nisi quod incolumi urbe Roma nihil istius uidetur esse metuendum. at uero cum caput illut orbis occiderit et ῥύμη esse coeperit, quod Sibyllae fore aiunt, quis dubitet uenisse iam finem rebus humanis orbique terrarum? illa est ciuitas quae adhuc sustentat omnia, precandusque nobis et adorandus est dene citius quam putemus tyrannus ille abominabiliat, cujus interitu mundus ipse lapsurus est. Nunc ad caetera exequenda redeamus, qu
Abbreviated transcription (Latin):
cestimoma et uerba po̾e opus eͤ non duxi
qm̃ eẽt infuit̾ nec tm̃ reꝵ multitudinem
mensurͣ libͥ caꝑet tam multis uno spũ siłia
ip̃a que dr̃e non nr̃is s alienis potissiͫ lrĩs
confirmarem doceremq nõ modo apud uos
uer̃ eciã apud eos ipos qui nos insectantur
u̾itatem c̾sigͣtam tem ꝙͣ recusent agnoscere
si quis aut diligentus ho uolu̾it stire ex ip̃a
fonte haurãt et pla̾ ꝙͣ nos in hiis libris c̃pl ͦ
sumus ad mirabilia reꝑiet. fortasse quispiã
nũc requirat qñ iͣ que diximus sunt futa
iam suꝑius oñdi cõpletis annoꝵ . ui. milib
mutatõe iͫ fieri oportere et iam ꝓpinquare
sũmũ illum cõclois ext̾me dic̃ de signis q̃
p̾dicta sunt a ꝓphis lic nost̾e p̾dix̾unt .n. sigͣ.¬
quibus ꝯsũaͦ tp̃ꝵ et expectanda sit ubꝰ in dies
singulos et timenda qñ tamẽ ꝯpleat᷑ ħ sum¬
ma docent hn quid temporibus stͥpserũt col-¬
ligentes ex lr̃is scĩs et ex bariis historiis qnͣtꝰ

Expanded text:
estimonia et uerba ponere opus esse non duxi, quoniam esset infinitum nec tantam rerum multitudinem mensura libri caperet tam multis uno spiritu simea ipsa quae dicerem non nostris, . sed alienis potissimum litteris confirmarem doceremque non \' modo aput nos, uerum etiam aput eos ipsos qui nos insectantur, ueritatem consignatam teneri, quam recusent adgnoscere. si quis autem diligentius haec uoluerit scire, ex ipso fonte hauriat et plura quam nos in his libris conplexi sumus admirabilia reperiet. Fortasse quispiam nunc requirat quando ista quae diximus sint futura. iam superius ostendi conpletis annorum sex milibus mutationem istam fieri oportere et iam propinquare summum illum conclusionis extremae diem. de signis quae praedicta sunt a prophetis licet noscere: praedixerunt enim sigio temporum et expectanda sit nobis in dies singulos et timenda. quando tamen conpleatur haec summa, docent ii qui de temporibus scripserunt, colligentes ex litteris sanctis et ex uariis historiis quantu
Abbreviated transcription (Latin):
est an ciceronis hortessius contra phĩam disserens
circũuenitur arguta conclusione ꝙ cum dr̃et phi-
sumus qui phĩam tollius quia hũane cogita¬
toĩs inuentio est phĩam defendimius quia di¬
lius aliquid afferret sapĩam tollẽ patabatur
eoq facilius de sentencia pulsus est quia cõ-¬
stat hoĩem non ad stulcĩam s ad sapĩam nasci
Pret̾e̾a illud quoq argumentum conͣ̃ ph̃am
ualet plũ quo idm̃ est usus hortensus ex
esse cepunt tales ut opnior pͥmꝰ recens ħ
quidem etas insi ergo apud antiquiores la¬
tuit amor iste inuestigande u̾itatis. Idem
Et seneca et nõ sunt inquit nulle anni ex que
mitia sapientie motata sunt multis igitur
sclis humanũ genus sine rõne uixit. Que iri¬

Expanded text:
est. Ciceronis Hortensius contra philosophiam disserens, est. Ciceronis Hortensius contra philosophiam disserens, circumvesumus qui philosophiam tollimus, quia humanae cogitationis inuentio est, sophiam defendimus, quia dilius aliquid adferret, sapientiam tollere putabatur eoque facilius de sententia pulsus est, quia constat hominem non ad stultitiam, sed ad sapientiam nasci. praeterea illut quoque argumentum contra philosophiam ualet plurimum, quo idem est usus Hortensius, ex esse coeperunt? Thales ut opinor primus. recens haec quidem aetas: ubi ergo aput antiquiores latuit amor iste inuestigandae ueritatis? idem et Seneca non sunt inquit mille anni, ex quo initia sapientiae mota sunt. multis igitur saeculis humanum genus sine ratione uixit: quod inri
Abbreviated transcription (Latin):
est ⁊ est incongerens atq meptum non in pet¬
tore s in labiis hr̃e bonitatem non gͦ utilitatem
testatus est ꝓfecto inquid omĩs ip̃oꝵ disputõ
quãꝙͣ uberimos fontes uirtutis et scientie cõ¬
tinet tamen collata cum eoꝵ actis ꝑfectisq reb
uereor nec non tantum iudeatur acculisse ne
quidem non indebunt cum uerum dice̾t s qͣi
timet ne prodita mĩsterii robus a phĩs citare-¬
cibus sunt habendi ẜ ꝓfecto quia nichil ad¬
uitam bom afferebant nec ip̃i decretis suis
obtemperauerũt nec quisꝙͣ ꝑ tot sclã inuẽtꝰ
est qui coꝵ legib uiue̾t abicienda est ig̾ om̃is
caret si sapiendum est quidem mat̾ie nõ est¬
enim nobis alt̾a uita conceditur ut in hac sa-¬
pĩam queramꝰ in illa saꝑe possumꝰ in hac utͣq¬
fieri ne esse est cito muemri debet ut cito suscipi
posset ne quid ꝑeat ex uita cuiꝰ sinis nic̾tus qui¬

Expanded text:
est; et est incongruens atque ineptum, non in pecest; et est incongruens atque ineptum, non in pectore, sed in labris habere bonitatem. Non ergo utilitatem testatus est: « Profecto, inquit, omnis istorum disputatio, quanquam uberrimos fontes virtutis et scientiae contineat, tamen collata cum horum actis perfectisque rebus, vereor ne non tantum videatur attulisse negquidem non debuit, cum verum diceret: sed quasi timeret, ne proditi mysterii reus a philosophis citarecibus sunt habendi. Sed profecto, quia nihil boni ad vitam afferebant, nec ipsi decretis suis obtemperaverunt; nec quisquam per tot saecula inventus est, qui eorum legibus viveret. Abjicienda est igitur omncaret: sed sapiendum est, et quidem mature. Non enim nobis altera via conceditur, ut, cum in hac sapientiam quaeramus, in illa sapere possimus: in hac utrufieri necesse est. Cito inveniri debet, ut cito suscipi possit, ne quid pereat ex vita cujus finis incertus
Abbreviated transcription (Latin):
erum cum se ꝑpetue desidie tradant nuillãq
iurtutem conpestant et omẽm suam uitam nich
aliud quam in loquendo pagant quid aliud ꝙͣ
merces debent putari sapĩa enĩ insi in aliqua
actu fu̾it quo uim suam ex̾ceat manis. et fla
est. ¶ Recteq tulluis Cuules uiros qui rem puͣ.
gubernent qui urbes aut nouas constituant
aut constitutas equitate tueantur. qui salutem
libertatem ꝙ Quiũ uel bonis legibus uel sa¬
lubribus consiliis uel iudiciis granib conser¬
uent phĩe doctorib p̾fert bonos enĩ fac̾e optet
potius ꝙͣ inclustis mangulis faciendo p̾cipere
queq ne ip̃i siquidem faciunt que locurtur et
qm̃ se aueris actib remonere aꝑꝑet eos ex̾cẽ-¬
de lingue cansa uel uacandi grã uel aduo-¬
candi gr̃a artem istam ph̃ie reppisse quiautom
docent tantum nec faciunt ip̃i p̾ceptis suis de
trahunt pondus quis enim obtemꝑet cum ip̃i
p̾ceptores doceant non obtemꝑare bonũ est aũt
recta et honesta p̾ciꝑe s nisi facias mendacium

Expanded text:
enim cum se perpetuae desidiae tradant nullam- que uirtutem capessant et omnem suam uitam nihil aliut quam in eloquendo peragant, quid aliut quam inertes debent putari? sapientia enim nisi in aliquo actu fuerit quo uim suam exerceat, inanis et falsa est recteque Tullius ciuiles uiros, qui rem publicam gubernent, qui urbes aut nonas constituant aut constitutas aequitate tueantur, qui salutem libertatemque ciuium uel bonis legibus uel salubribus consiliis uel iudiciis grauibus conseruent, philosophiae doctoribus praefert. bonos enim facere oportet potius quam inclusos in angulis facienda praecipere quae ne ipsi quidem faciant qui locuntur; et quoniam se a ueris actibus remouerunt, apparet eos exercendae linguae causa uel auocandi animi gratia artem istam philosophiae repperisse. qui autem docent tantum nec faciunt, ipsi praeceptitrahunt pondus; quis enim obtemperet, cum ipsi praeceptores doceant non obtemperare? Bonum est autem recta et honesta praecipere: sed nisi et facias, mendacium
Abbreviated transcription (Latin):
in tormentis beatum esse sapientem qui cla¬
ritati ac potentier studet huic p̾cipitur re-¬
ges colere qui molestiam forre non potest
huic regiam fug̾e. Ita homo astutus ex uariis
diu̾sisq moribus circłm coligit et dum stud
plac̾e om̃ĩb maiora discordia secum ip̃e pug-¬
nau̾it quam int̾ se uiniu̾si coĩ cum aũt disti-¬
plina eius tota destendat Quia in originez
heãt explicandum est udebat epicurus bonis
adusa semꝑ accide pauꝑtatem labores exilia
caroꝵ amissiones malos contra btos esse au-¬
geri potentia honorib affici indebat innocẽ¬
ciam minus tutam celera ĩpime ꝯmitti ni-¬

Expanded text:
in tormentis beatum esse sapientem. qui clain tormentis beatum esse sapientem. qui claritati ac potentiae studet, huic praecipitur reges colere, qui molestiam ferre non potest, huic regiam fugere. ita homo astutus ex uariis diuersisque moribus circulum cogit et dum studet placere omnibus, maiore discordia secum ipse pugnauit quam inter se uniuersi. unde autem disciplina eius tota descendat, quam originem habeat, explicandum est. uidebat Epicurus bonis aduersa semper accidere, paupertatem labores exilia carorum amissiones, malos contra beatos esse, augeri potentia, honoribus adfici; uidebat innocentiam minus tutam, scelera inpune committi; ui
Abbreviated transcription (Latin):
quia sacis u̾itatis lrãs non actingerant ꝙ̃¬
admodum depͣuata eẽt sapĩa nestierũt et idõ
cum uacare sapĩa hñam uitam putarent phi¬
serendo ern̾e noluerũt qd scudiũ p̾ignorãcia
n̾i sapĩam putauerũt. dixi de phĩa ip̃a ꝙͣ¬
breuit᷑ nũc ad phõs uemanius non ut cũ hiis
decertemꝰ qui stare non possint s ut eos fugiẽ¬
tes atq deiectos nr̃o campo insequaniur epi¬
turi disciplina multo celebrior semꝑ fuit ꝙͣ
ceteroꝵ non quia neri aliquid affert s quia
men ac uoluptas inuitat nemo enĩ nõ in
uicia proms est est pptea ut ad se multitu¬
contrahat opoĩta siigusis quibusꝙ morib loquit̃
deum nichil curare in hñanis suis cõmodis ẜ¬
uiens iubetur nichil ciiꝙͣ tribuere omĩa enĩ
sua cansa face sapientem fugienti turbam so¬
litudo laudatur qui nimiũ ꝑchꝰ est discit a¬
qua ⁊ polãta uitã posse tollerare qui odit uxẽz
huic enu̾ãtur celibatus bona hñti malos libos

Expanded text:
quia sacras ueritatis litteras non attigerant, quemadmodum deprauata esset sapientia nescierunt; et ideo cum uacare sapientia humanam uitam putarent, phiserendo eruere uoluerunt: quod studium per ignorantiam ueri sapientiam putauerunt. Dixi de philosopbreuiter. nunc ad philosophos ueniamus, non ut cum his decertemus, qui stare non possunt, sed ut eos fugientes atque deiectos nostro campo insequamur. Epicuri disciplina multo celebrior semper fuit quam ceterorum, non quia ueri aliquid adferat, sed quia men uoluptatis inuitat. nemo enim non in uitia pronus est. praeterea ut ad se multitucontrahat, adposita singulis quibusque moribus loquitur. deos nihil curare, inhumanus et suis commodis seruiens iubetur nihil cuiquam tribuere: omnia enim sua causa facere sapientem. fugienti turbam solitudo Jt\' laudatur, qui nimium parcus est, discit aqua et polenta uitam posse tolerari. qui odit uxorem, huic enumerantur caelibatus bona, habenti malos liberos
Abbreviated transcription (Latin):
in psalmo .xliiii. eructauit cor merm u̾bum
bonum dico ego oꝑa mea regi. concestans b
nulli alii oꝑa dei ẽẽ nota nͥ filio soli qui ẽ ubũ
dei et ꝙ regnare inꝑpetuũ ncc̃e est It̃m salo¬
mon ip̃m uerbum dei ẽẽ demonstrat cuiꝰ ma-¬
nib oꝑa ista mũdi fabricata sunt. Ego ĩquit
ex ore altissimi ꝓcliui ante omẽm creaturã
ego in celis ut oreretur lumẽ indeficiens et
nebula texi omẽ terram ego in altis hita¬
ui et tronus meus in columpna nubis. Ioħes
quoq ita tradit In pͥncipio erat u̾bum et
uerbum erat apud deum et deus erat u̾bũ
hoc fuit in p̾ncipio apud deum omĩa ꝑ ip̃m
facta sunt et sine ip̃o fc̃m est nichil. Capͣ.ixͫ.¬
ed melius greci logon dicunt ꝙͣ nos u̾¬
ficat et rationem quia ille est et uox et sa¬
pĩa dei hũc ẜmonem diuinũ nec phĩ qͥdẽ
ignorauerunt si quidem zeno reꝵ nature
dispoĩtorem acq opificem uniu̾sitatis. iosoa.

Expanded text:
in psalmo XLIIII: eructauit cor meum uerbum in psalmo XLIIII: eructauit cor meum uerbum bonum, dico ego opera mea regi, contestans uidelicet nulli alii opera dei esse nota nisi filio soli, qui est uerbum dei et quem regnare in perpetuum necesse est. item Solomon ipsum uerbum dei esse demonstrat, cuius manibus opera ista mundi fabricata sint. ego inquit ex ore altissimi prodiui ante omnem creaturam. ego in caelis feci ut oreretur lumen indeficiens, et nebula texi omnem terram. ego in altis habitaui et thronus meus in columna nubis. Iohannes quoque ita tradit: in principio fuit uerbum et uerbum erat aput deum et deus erat uerbum. hoc fuit in principio aput deum. omnia per illum facta sunt et sine illo factum est nihil. Sed melius Graeci λόγον dicunt quam nos ueficat et rationem, quia ille est et uox et sapientia dei. hunc sermonem diuinum ne philosophi quidem ignorauerunt, siquidem Zenon rerum naturae dispositorem atque opificem uniuersitatis λόγον
Abbreviated transcription (Latin):
ni ad homines proferendi ip̃m pͥmo locutus ẽ
ut ꝑ eum ad nos loqueretur et ille non uocẽ
dei ac uoluntatem nobis reuelaret. merito
igitur ẜmo ac uerbum dei dicitur quia deus
procedente de ore suo uocalem spm̃ quid non
ut̾o ẜ mence concẽꝑat iexcogitabili quada
magestatis sue uirtute ac potentia in effigiem
nmortalis est sensus at uite dator. nr̃e uoces
l aure misteantue atq nanestunt tñ plerũq
ꝑmanent lrĩs ꝯp̾hense quãto magis dei uo¬
cem credendum est manere met̾ruĩ et sensu
u̾tute comutari ꝙͣ de deo pr̃e tamꝙͣ riuis de
uocis ac spũs potiusse gen̾ari si sacras uoces
ꝓphaꝵ cognou̾it desinet ꝓfecto mirari salo¬
monem pr̃em q euis daid potentissimos
regeo fuisse et cosdem ꝓphõs cciam his for¬
tasse sic notum qui diuinas lĩas nõ actige¬
runt quoꝵ alt̾ qui post̾ius regnauit troiane
.xxxii. amnis sic ait uerbo dei celi solidari sũt
et spũ oris eius omĩs u̾tus eoꝵ idem rursus

Expanded text:
ni ad hominem proferendi: quod ipsum primo locutus est, ut per eum ad nos loqueretur, et ille vocem dei ac uoluntatem nobis reuelaret. merito igitur sermo ac uerbum dei dicitur, quia deus procedentem de ore suo uocalem spiritum, quem non utero, sed mente conceperat, inexcogitabili quadam maiestatis suae uirtute ac potentia in effigiem, tae dator. nostrae uoces licet aurae misceantur atque uanescant, tamen plerumque permanent litteris conprehensae: quanto magis dei uocem credendum est et manere in aeternum et sensu ac uirtute comitari, quam de deo patre tamquam riuus de uocis ac spiritus potuisse generari, si sacras uoces prophetarum cognouerit, desinet profecto mirari. Solomonem patremque eius Dauid potentissimos reges fuisse et eosdem prophetas etiam iis fortasse sit notum, qui diuinas litteras non attigerunt: quorum alter, qui posterius regnauit, TroianaXXXII sic ait: uerbo dei caeli solidati sunt et spiritu eius omnis uirtus eorum. item rursus
Abbreviated transcription (Latin):
nonia isdem rebus imposita aut certe non
multum int̾ se illa distare riam et cupidi¬
tas a uoluntate incipit. et cantio a metu
oritur et lecitia nicħil aliud est ꝙͣ ꝓfessum
gaudium Sz putenius ut ip̃i uolunt esse
diu̾sa. Niempe igitum cupiditatem cẽ dicũt
ꝑseuerantem ac ppetuam uoluntatem letici-¬
am noͣ insolent se offerens gaudiũ. metũ
autem miniam et excedentem modũ cauc-¬
onem. Ita fit ut ea que tollenda cẽ censent
non tollant s temperent si quidem nomĩa
tantũmodo ĩmutant res ip̃e manent. o
igit᷑ imprudentes reuoluũtur quo ꝑipate¬
tici ratione ꝑueniũt ut uicia qm̃ tolli nõ possũt
medie temperanda sunt Erant ergo quia ñ
efficiunt quod uolunt et longo asꝑoq circui-¬
tu in eandem uiam redenuit.

Expanded text:
nomina isdem rebus inposita aut certe non nomina isdem rebus inposita aut certe non multum inter se illa distare. nam et cupiditas a uoluntate incipit et cautio a metu oritur et laetitia nihil aliut est quam professum gaudium. sed putemus, ut ipsi uolunt, esse diuersa. nempe igitur cupiditatem esse dicent perseuerantem ac perpetuam uoluntatem, laetitiam uero insolenter se efferens gaudium, metum autem nimiam et excedentem modum cautionem. ita fit ut ea quae tollenda esse censent non tollant, sed temperent, siquidem nomina tantummodo immutant, res ipsae manent. eo igitur inprudentes reuoluuntur quo Peripatetici ratione perueniunt, ut uitia quoniam tolli non possunt, medie temperanda sint. errant ergo, quia non efficiunt quod uolunt, et longo asperoque circuitu in eandem uiam redeunt.
Abbreviated transcription (Latin):
hastis euerterit aut tyrãnus oppresẜit. po¬
test aliquis non dole si sublatam inderit li-¬
bertatem si proximos si amicos si bonos uiros
aut ext̾iĩatos aut crudelissime coucidatos
nisi cuiꝰ mens ita obstupuerit ut sic ei sen-¬
sus omĩs ereptus. Quare aut omnĩa tollẽ
debuerunt. aut implenda fuerat circa hec
aut debilis disputatio .i. etiam ꝓ egritudine
aliquid reponendum qm̃ suꝑiorib ita ordina-¬
tis hoc consequens erat ut enim p̾sentibus
le tamur bons sit malis auginur ac dolenꝰ
Si ergo lecicie qm̃ uiciostm putabant ane
nomen aliud indiderunt sic egritudini qm̃
et ip̃am uitiosam putabant aliud uocabu¬
lum tribui congruebat unde apparet non
illis rem defusse s uerbum cuiꝰ indigentia
eum totum affectum qui est uel maxinus
contra quam natura pateretur auferre uo
luerunt Nam illas nominũ cõmutationes
poterain coargu̾e pluribus et ostende̾ aut
ẜmonis ornandi augendeq copie grã mlca

Expanded text:
hostis euerterit aut tyrannus oppresserit? pohostis euerterit aut tyrannus oppresserit? potest aliquis non dolere, si sublatam uiderit libertatem, si proximos, si amicos, si bonos uiros aut exterminatos aut crudelissime trucidatos? nisi cuius mens ita obstipuerit, ut sit ei sensus omnis ereptus. quare aut omnia tollere debuerunt aut inplenda fuerat curta haec ac debilis disputatio, id est etiam pro aegritudine aliquid reponendum, quoniam superioribus ita ordinatis hoc consequens erat. ut enim praesentibus laetamur bonis, sic malis angimur ac dolemus. si ergo laetitiae, quoniam uitiosam putabant, net ipsam vitiosam putabant, aliud vocabulum tribui congruebat. Unde apparet non illis rem defuisse, sed verbum; cujus indigentia eum totum affectum, qui est vel maximus, contra quam natura paluerunt. nam illas nominum commutationes poteram coarguere pluribus et ostendere aut sermonis ornandi augendaeque copiae gratia multa
Abbreviated transcription (Latin):
posuitꝙ materiam uitioꝵ in affectib uͥtutis
in uiciis. Que ꝓfecto aut nulla erit aut nul
la erit aut inusus cẽ non poterit si desut ea
ꝑ que uis eus aut apparet aut constat ude¬
amus nunc idem illi qui uitia penitus ex¬
cidunt quid effecerint quatuor illos affectus
quos ex opinione bonoꝵ malorumq nasci
putant Quibuo enulsis sanandum eẽ ani-¬
mum sapientis existimant qm̃ incelligunt
et naturos insitos eẽ et sine hus nichil mo-¬
ueri nichil agi posse alia quedam in eoruz
locum uitem q supponũt pro cupiditate sub¬
stituũt uoluntatem quasi uo non multo
sit p̾stabilius lonm cupẽ ꝙͣ malum uelle
Item ꝓ leticia gaudium ꝑ metu cautionẽ
ac in illo quarto inmutandi nominis eos
ratio deficit. Itaq egritudinem penitus .i
mesticiam doloremq amini sustulerunt qd
fieri nequaquã põt. Quis emm potest nõ
dole si patriam aut pestilentia exhauserit a̾

Expanded text:
posuitque materiam vitiorum in affectibus, virtutis, posuitque materiam vitiorum in affectibus, virtutis, in vitiis. Quae profecto aut nulla erit, aut in la erit aut in usu esse non poterit, si desint ea per quae uis eius aut apparet aut constat. uideamus nunc, idem illi qui uitia penitus excidunt quid effecerint. quattuor illos adfectus, quos ex opinione bonorum malorumque nasci putant, quibus euulsis sanandum esse animum sapientis existimant, quoniam intellegunt et natura insitos esse et sine iis nihil moneri, nihil agi posse, alia quaedam in eorum locum uicemque subponunt. pro cupiditate substituunt uoluntatem, quasi uero non multo sit praestabilius bonum cupere quam malum uelle; item pro laetitia gaudium, pro metu cautionem. at in illo quarto inmutandi nominis eos ratio deficit. itaque aegritudinem penitus id est maestitiam doloremque animi sustulerunt: quod fieri nequaquam potest. quis enim possit non dolere, si patriam aut pestilentia exhauserit aut
Abbreviated transcription (Latin):
possunt Caret ergo uirtute quisq naa ca-¬
ret Si uirtus est libidinem corporis conti¬
nere uirtute caretit necesse est qui libidinẽ¬
corporis quam temꝑet non habet Si uirtꝰ
est cupiditatem ab aliem appetitione frena-¬
re nullam certe urtutem hr̃e potest qui
caret eo ad quod cohibendum iurtutis usꝯ
ad hebetur. Ubi ergo uicia non sunt nec uir¬
tuti quidem locus est sicut ne uictorie quidẽ
ubi adu̾sarius nullus est ita fiet ut bonum
sine malo cẽ in hac uita non possit. affec¬
tus igitur quasi nbertas est naturalis ani-¬
morum. Nam sicut insentes ager qui est
natura fecundus exuberat Sit aniina ni¬
culcus uiciis sua sponte inualestentibus ue¬
lut spinis obducitur S cum uerus culcor
accesẜit statim cedentibus uiciis fruges uir¬
tutis orientur. deus itaq cum hominem
pͥmũ fingeret muraibili ꝓuidentia ingene¬
rauit ei pͥus istas amini cõmotiones ut
poss capere uirtutem sicut terra culturam

Expanded text:
possunt; caret ergo virtute, quisquis ira capossunt; caret ergo virtute, quisquis ira caret. Si virtus est, libidinem corporis continere; virtute careat necesse est, qui libidinem quam temperet, non habet. Si virtus est, cupiditatem ab alieni appetitione fraenare; nullam certe virtutem potest habere, qui caret eo ad quod cohibendum virtutis usus adhibetur. Ubi ergo vitia non sunt, nec virtuti quidem locus est: sicut nec victoriae quidem, ubi adversarius nullus est. Ita fit, ut bonum sine malo esse in hac vita non possit. Affectus igitur, quasi ubertas est naturalis animorum. Nam sicut in sentes ager, qui est natura foecundus, exuberat: sic animus incultus, vitiis sua sponte invalescentibus, velut spinis obducitur. Sed cum verus cultor accesserit, statim, cedentibus vitiis, fruges virtutis oriuntur. Deus itaque, cum hominem primum fingeret, mirabili providentia ingeneravit ei prius istas animi commotiones, ut posset capere virtutem, sicut terra culturam;
Abbreviated transcription (Latin):
minii sint posse ab homine adhibito modo
salubrit̾ temꝑari ut tantum homini quãtũ
nature sacis est relinquatur non insipiens
disputatio si ut dixi non ad hanc uitam oĩa
referentur. Stoiti ergo furiosi qui ea non
temperant s abstidunt rebusq natura in¬
sitis castrare hominem quodãmodo uolũt
quod tale est quale si ueluit aut metũ de¬
trah̾e cernis aut uenenum anguibz aut
iram feris aut facilitatem pecudibus. riã
que singła nutis ammalibus data sunt
ea u̾o uniu̾sa homini simul Quod si ut
medici affirmant leticie affectus in splene
est ire in fele. libidinis in iecore timoris
in corde. facilius est int̾fice anmal ip̃m
quã ex corꝑe aliquid euelle qd est aĩantis
naturani uelle mutare s homines prudẽtes
non intelligunt cum uitia ex homine tollũt
etiam urtutem se tolle̾ cui soli locum fatiũt
niam si uirtus est in medio ire impetu se¬
ip̃m cohibe̾ ac repͥmere quod negare nõ

Expanded text:
nimii sint, posse ab homine adhibito modo nimii sint, posse ab homine adhibito modo salubriter temperari, ut tantum homini quantum naturae satis est relinquatur. non insipiens disputatio, si, ut dixi, non ad hanc uitam omnia referrentur. Stoici ergo furiosi, qui ea non temperant, sed abscidunt rebusque natura insitis castrare hominem quodammodo uolunt. quod tale est, quale si uelint aut metum detrahere ceruis aut uenenum anguibus aut iram feris aut placiditatem pecudibus. nam quae singula mutis animalibus data sunt, ea uero uniuersa homini simul. quodsi, ut medici adfirmant, laetitiae adfectus in splene est, irae in felle, libidinis in iecore, timoris in corde, facilius est interficere animal ipsum quam ex corpore aliquid euellere: quod est animantis naturam uelle mutare. sed homines prudentes non intellegunt, cum uitia ex homine tollunt, etiam uirtutem se tollNam si virtus est, in medio irae impetu seipsum cohibere ac reprimere, quod negare non
Abbreviated transcription (Latin):
pora ex bonis sunt aut futuris aut p̾senti¬
bus posteriora ex malis Eodem modo hec
quatuor morbos ut dixi uocant non tam
nature insitos ꝙͣ pͣua opinione susceptos et
idcirio eos censent extirpari posse radicitꝰ
si bonorum maloꝵq opimio falsa collatur
Si enm nichil censeat sapiens bonum nich
malum nec cupiditate ardestet nec leticia
gestiet nec metu terrebitur nec egritudine
contrahetur mox iudebimus an efficiant qd
uelint aut quid efficiant intim ꝓpositũ arro¬
gans ac pene furiosum qui se putant mederi
et eniti posse contra ium rationemꝙ nature.
et emm naturalia eẽ non uoluntaria Caͣ. xu¬
omniũ uiuentium ratio demonstrat que isdẽ
om̃ibus quatit̾ affectibus perypatetiti ergo
rectius hec omia decrahi negant posse qui
nobiscum simul nata sinc et conantur oñde̾
Sic enim dicunt hiis nos armarit affectib
quos tamen quia uitiosi plerumq fiint si

Expanded text:
priora ex bonis sint aut futuris aut praesentipriora ex bonis sint aut futuris aut praesentibus, posteriora ex malis. eodem modo haec quattuor morbos, ut dixi, uocant non tam natura insitos quam praua opinione susceptos et idcirco eos censent extirpari posse radicitus, si bonorum malorumque opinio falsa tollatur. si enim nihil censeat sapiens bonum, nihil malum, nec cupiditate ardescet nec laetitia gestiet nec metu terrebitur nec aegritudine contrahetur. mox uidebimus an efficiant quod uelint aut quid efficiant, interim propositum adrogans ac paene fnriosorum, qui se putent mederi et eniti posse contra uim rationemque naturae. Haec enim naturalia esse, non uoluntaria, omnium uiuentium ratio demonstrat, quae isdem omnibus quatitur adfectibus. Peripatetici ergo rectius, qui haec omnia detrahi negant posse, quia nobiscum simul nata sint, et conantur ostende— sic enim dicunt — his nos armarit adfectibus: quos tamen, quia uitiosi plerumque fiunt, si