comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fecit illum. ⁊ elegit eum de omni carne. Audiuit eni
eum Iuoce ipsiꝰ. Iinduxit illũ in nube. Et dedit illi
cor ⁊ pcepta ⁊ legem uite ⁊discipline docere iacob te¬
stamentũ suum. ⁊uiditia sua isrł. Excelsum fecit
aaron srẽm eius ⁊ similem sibi de tͥbu leui. Statuit
ei testamentũ eternũ ⁊ dedit illi sacerdotium gentis
⁊beatificauit illum in gła. ⁊ circumcinxit illũ ⁊ona
iusticie. Incduit illum stola głe ⁊ coronauit illũ in
uasis uuirtutis. Circumpedes ⁊ femoralia ⁊ humerale
posuit ei. ⁊ cuxit illum tintinnabulis aureis płimis
in giro. dare sonitum in incessu suo. auditũ facere so
nitum ĩ tẽplo in memoriam filus gentis sue. Stola
sc̃a auro ⁊ iacincto ⁊ purpura. opus textile uiri sapi¬
entis iuditio ⁊ u̾itate prediti. torto cocco opus arti¬
fcis gẽmis p̃ciosis figuratis in ligat᷑a auri. ⁊ oꝑa lapi¬
darũ sculptis in memoriã scđm numerũ tͥbuũ isrł.
Corona aurea suꝑ mit᷑m eius. exp̃ssa signo scĩtatis

Expanded text:
ivit eum et vocem ipsius et induxit illum in nubem et dedit illi coram praecepta legem vitae et disciplinae docere Iacob testamentum et iudicia sua Israhel excelsum fecit Aaron fratrem eius et similem sibi de tribu Levi statuit ei testamentum aeternum et dedit illi sacerdotium gentis et beatificavit illum in gloria et circumcinxit illum zonam gloriae induit illum stolam gloriae et coronavit illum in vasis virtutis circumpedes et femoralia et umeralem posuit ei et cinxit illum tintinabulis aureis plurimis in gyro dnitum in templo in memoriam filiis gentis suae. Stolam sanctam auro et hyacintho et purpura, opus textile, viri sapientis judicio et veritate praediti, torto cocco opus artificis, gemmis pretiosis figuratis in ligatura auri, et opere lapidarii sculptis, in memoriam secundum numerum tribuum Israel coronam auream super mitram ejus expressam signo sanctitatis,
Abbreviated transcription (Latin):
nsatiis cogitat᷑ illiꝰ. Equus emissarius q̃si diiẽ aib¬
sosnato ⁊ fud omni sup̃ selente hinnit. Quare dies
dciamn suꝑat᷑ q itmi sux lucem ⁊ annꝰ annũ. sol solẽ
In dñi scientia seꝑati sunt. facto sole ⁊ mandatum
custodiente. ꝗimutabit tempora ⁊ dies festos ipsor um.
pin allis dies sestos celebrauerunt ad horam. Ex ipsis
exaltauit ⁊ magnificauit d̾s zex ipsis posuit ĩ numeru
dierum. IAnnos ⁊ homines om̃t de solo ⁊ ext̾ra un creatͦ
&t adam. In multitudine discipline dñi seꝑauit eos. en
imutauit uias eoꝵ. Ex ipsis benedixit ⁊ exaltauit. ⁊ex
his sc̃ificauit. ⁊ ad se applicauit. Ex ipsis maledixit. et
muimiliauit. ⁊conuertit illos ad seꝑationẽ ipsoꝵ. Quasi
lutũ figuli in manu ipsus. plasmare illud ⁊ disponere.
Dines iue eius scđ̾m dispositionẽ eiꝰ. sic homo ĩ manu
aluis qui se ferit: reddet ili scãm iuditium suum. Uont᷑
malum bonum est. ⁊ cont᷑ mortem uita. Sic ⁊ contra

Expanded text:
satilis cogitatus illius equus admissarius sicut amicus subsannator sub omni suprasedenti hinnit quare dies diem superat et iterum lux lucem et annus annum a sole a Domini scientia separati sunt facto sole et praeceptum custodiente et inmutavit tempora et dies festos ipsorum et in illis dies festos celebraverunt ad horam ex ipsis exaltavit et magnificavit Deus et ex ipsis posuit in numerum dierum et homines omnes de solo et ex terra unde creatus est Adam in multitudine disciplinae Domini separavit eos et inmutavit vias eorum et ex ipsis benedixit et exaltavit et ex ipsis sanctificavit et ad se adplicavit et ex ipsis maledixit et humiliavit et convertit illos a separatione ipsorum quasi lutum figuli in manus ipsius plasmare illud et disponere omnes viae eius secundum dispositionem eius sic homo in manu illius qui se fecit remalum bonum est, & contra mortem vita; sic & contra
Abbreviated transcription (Latin):
tempꝰ. ⁊ loquet᷑ uerba tedii ⁊ murmurationũ. Itẽ p̾
causab̾r. Si autẽ potuerit redd̾e auersat᷑. Solidi uix
reddet dimidium ⁊ computabit illud qͣsi inuentionẽ
Sin autẽ fraudabit illum pecunia sũa ⁊ possidebit
illum inimicum gratis ⁊ conuicia ⁊ maledicta reddet illi
et pro honore ⁊ beneficio reddet illi contumeliã. Multi
ñ causa neqͥtie non fenerati sunt. s fraudari grati
timuerunt. Uerutam̃ suꝑ humilẽ animo fortior esssto
⁊pro elemosina non trahas illũ. ꝓpter mandatũ assume
pauperem.⁊ propt̃ inopiã eiꝰ ne dimittas eũ uacuum.
ꝑde pecuniam propter frẽm ⁊ amicum. ⁊ ñ ab scondas¬
illam sub lapide in ꝑditionem. Pone chesaurũ tuũ ĩ p̾¬
ceptis altissimi. ⁊ proderit tͥ magis quã aurũ. Sonclude
elemosinã in sinu pauꝑis. ⁊hec pro te exorabit ab omni

Expanded text:
murmurationum, et tempus causabitur. Si autem potuerit reddere, adversatur solide, vix reddet dimidium, et computabit illud quasi inventionem. Sin autem, fraudabit illum pecunia sua, et possidebit illum inimicum gratis, et convitia et maledicta reddet illi, et pro honore et beneficio rnon causa nequitiae non feneraverunt sed fraudari gratis timuerunt verumtamen super humilem animo fortior esto et pro elemosyna non trahas illum propter mandatum adsume pauperem et propter inopiam eius ne dimittas illum vacuum perde pecuniam proillam sub lapide in perditionem. pone thensaurum tuum in praeceptis altissimi, proderit tibi magis quam mater. conclude elemosynam in corde pauperis, et haec pro te exorabit ab omni
Abbreviated transcription (Latin):
iniquitatis. Uidens oculis ⁊ ingemiscens siẽ spado
complectens uirginem ⁊ suspirans. Tristiciã ñ des
anime tue. ⁊ non affligas temet ipsum ĩ cõsilio tuo.
Iocunditas cordis hec est uita hominis. ⁊ thesaurꝰ sine
defectione scĩtatis ⁊ exultatio uiri est longeuitas.
Miserere anime tue placens deo. I contine ⁊ congga
cor tuũ in scĩtate eiꝰ. ⁊ t̾sticiam longe repelle Ate.
Nultos enim occidit tristicia. ⁊ non ẽ utilitas ĩ illa.
⁊elus ⁊ iracundia minuent dies. ⁊ añ tempꝰ senectã

Expanded text:
iniquitatis videns oculis et ingemescens sicut spado iniquitatis videns oculis et ingemescens sicut spado conplectens virginem et suspirans tristitiam non des animae tuae et non adfligas temet ipsum in consilio tuo iucunditas cordis hdefectione sanctitatis, et exultatio uiri est longaeuitas. miserere animae tuae placens deo et contine, et congrega cor tuum in sanctitate eius et tristimultos enim occidit tristitia et non est utilitas in illa. Zelus et iracundia minuent dies et ante tempus senectam
Abbreviated transcription (Latin):
dentes tui. Non des illi potestatem in uiuentute sua¬
⁊ ne despicias cogitatꝰ illiꝰ. Curua ceruicẽ eiꝰ ĩ iuiuẽ¬
tute. ⁊ tunde latera eiꝰ dum infans ÷ ne forte indu¬
ret ⁊ non credat t̾. et erit t dolor anime. Doce filium
tuum & oꝑare in illum. ne in turpitudine illiꝰ cõfun-¬
daris. Melior est pauper sanꝰ. ⁊fortis uiribꝰ quã diues
imbecillis ⁊ flagellatꝰ in malitia. Salus anime in sc̃ĩta¬
te iusticie ⁊ melior omni auro ⁊ argento ⁊corpꝰ uali¬
dum quã census ĩmensus. Non ẽ census suꝑ censũ salu¬
tis corꝑis. ⁊ non est oblectatio suꝑ cordis gaudiũ. Et¬
melior est mors quã uita amara ⁊ reqͥes eterna quã
languor ꝑseuerans. Bona abscondita in ore clauso
q̃si appositiones epularũ circumposite sepulchro. d
ꝓderit libatio idolo: Nec enim manducat nec odora¬
bitur. Sic qui esfugatur adno. ⁊ portans mercedes

Expanded text:
dentes tui. non des illi potestatem in iuuentute edentes tui. non des illi potestatem in iuuentute et ne despicias cogitatus illius. curua ceruicem eius in iuuentute et tunde latera illius dum infans est ne forte induret et non credat tibi et erit tibi dolor animae doce filium tuum et operare in illum ne in turpitudinem illius offendas melior est pauper sanus et fortis viribus quam dives inbecillis et flagellatus malitia salus animae in sanctitate iustitiae et melior omni auro et argento et corpus validum quam census inmensus non est census super censum salutis corporis et non est oblectatio super cordis gaudium melior est mors quam vita amara et requies aeterna quam languor perseverans bona absconsa in ore cluso quasi adpositiones epularum circumpositae sepulchro quid proderit libatio idolo nec enim manducat nec odorabitur sic qui effugatur a Domino et portans mercedes
Abbreviated transcription (Latin):
hospitandi de domo in domũ. ⁊ ubi hospitabr. ñ fidu-¬
tialit̃ aget. nec aꝑiet os. hospitab̾r ⁊ pascet ⁊ potabit
ingratos. ⁊ ad hec amara audiet. Transi hospes. et
orna mensam.⁊ que in manu habes ciba ceteros. Exi
a facie honoris amicoꝵ tuoꝵ. Necessitudine. domꝰ meȩ
hospicio michi factꝰ es fr̃. Grauia hec homini habẽti
cet filium suum laudabit᷑ in illo. ⁊ in medio domesti¬
corum suoꝵ in illo głabitur. Qdocet siliũ suum in
telum mittit inimicũ. ⁊ in medio amicoꝵ głiabit᷑
in illo. Mortuus ÷ pat̾ illius. ⁊ qͣsi non ÷ mortuus. simi¬
lem enim reliquit sibi post se. In uita sua uidit &
letatus est in illo. in obitu suo ñ ÷ cont̾statꝰ. nec cõ¬
fusus coram inimicis. Reliqͥt enĩ defensorem domus
siliorũ colligabit uulnera sua.⁊ suꝑ omnẽ uocem
⁊ silius remissus euadet preceps. Lacta filium tuum¬
⁊ pauentem te faciet. Lude cum eo ⁊ contristabit.
Non rideas illi nec doleas. ⁊ in nouissimo obstupescent

Expanded text:
fiducialiter aget nec aperiet os hospitabit et pascet et potabit ingratos et ad haec amara audiet transi hospes et orna mensam et quae in manu habes ciba ceteros exi a facie honoris amicorum meorum necessitudine domus meae hospitio mihi factus est frater gravia haec homini habenti ium suum laudabitur in illo et in medio domesticorum in illo gloriabitur qui docet filium suum in zelum mittit inimicum et in medio amicorum gloriabitur in illo mortuus est pater illius et quasi non est mortuus similem enim reliquit sibi post se in vita ipsius vidit et laetatus est in illo in obitu illius non est contristatus nec confusus est coram inimicis reliquit enim defensorem domus filiorum conligabet filius remissus euadet praeceps. lacta filium, et pauentem te faciet: lude cum eo, et contristabit te. non conrideas illi, ne doleas: et in nouissimo obstupescent
Abbreviated transcription (Latin):
facit animã. Laborauit diues in congregatione
pauꝑ in diminutione sua.⁊ in fine inops fit. Qui¬
aurum diligit ñ iustisicabit᷑. ⁊ qui insẽquit᷑ ꝯsuptiõem
replẽbitur ex ẽa. Multi dati sunt in auri casus. ⁊ facta :
in spẽcie ipsius ꝑditio illoꝵ. Lignum offensionis ẽ aurũ
sacrificantium. Se illis qͥ sectant᷑ illud: ⁊ omnis ĩprudẽs
depiet in illo. Beatꝰ diues qͥ inuentꝰ ÷ sine macła ꝑ qui
post aurum non abiit: nec sꝑauit in pecunie thesau¬
ris. Qs est hic zlaudãbimꝰ eum: fecit enim mirabilia ĩ

Expanded text:
es in congregatione pauper in diminutione victus et in fine inops fit quiaurum diligit non iustificabitur et qui insequitur consumptionem replebitur ex ea multi dati sunt in auri casus et facta est in facie ipsius perditio illorum lignum offensionis est aurum sacrificantium vae illis qui sectantur illud et omnis inprudens deperiet in illo beatus dives qui inventus est sine macula et qui post aurum non abiit nec speravit in pecunia et thesauris
Abbreviated transcription (Latin):
uidicii sui. ꝓpt̃ea aꝑti sunt thesauri. ⁊ euolauert̃ nebu¬
le sic̃ aues. In magnitudine sua posuit nubes ⁊ cõfracti
sunt lapides grandinis. In conspectu eiꝰ cõmouebunt̃
montes. ⁊ in uoluntate eiꝰ aspirabit nothꝰ. Uox conitru¬
i eius uerberabit terram. tempestas aqͥlonis ⁊ cong̃ga-¬
tio sp̃s. Et sicut auis deponens ad sedendũ asꝑgit niuẽ
⁊ sicut locusta demergens descens eiꝰ. Pulchritudinẽ co-
loris eiꝰ ãmirabit᷑ ocłs ⁊ suꝑ imbrẽ eiꝰ expauescet cor. Ge¬
lu sicut salẽ esfundet suꝑ t̾rã ⁊ dũ gelauerit siet tãꝗͣ
cacumina tͥbuli. frigidꝰ uentꝰ aquilo flauit zgelauit
cristallꝰ ab aqua. Suꝑ omnẽ cong̾gationẽ aquarum
requiescit. ⁊ sicut lorica induit se aquis ⁊deuorauit mõ¬
tes ⁊ exuret desertum. ⁊ extinguet uiride sicut ignem.
Hedicina omnium in festinatione nebule ros obuiãs
ab ardore uenienti. humilẽ esficiet eũ. In sermone eiꝰ

Expanded text:
hesauri et evolaverunt nebulae sicut aves in magnitudine sua posuit nubes et confracti sunt lapides grandinis in conspectu eius commovebuntur montes et in voluntate eius adspirabit notus vox tonitrui eius exprobravit terram tempestas aquilonis et congregatio spiritus sicut avis deponens ad sedendum aspargit nivem et sicut lucusta loris ejus admirabitur oculus, et super imbrem ejus expavescet cor. Gelu sicut salem effundet super terram; et cum gelaverit, fiet tanquam cacumina tribuli. Frigidus ventus aquilo flabit, et gelabit crystallus ab aqua, super omnem congregationem aquarum requiescet, et sicut lorica induet se aquis. Devorabit montes, et exuret desertum, et exstinguet viride, sicut ignem. Medicina omnium in festinatione nebulae, et ros obvians ab ardore venienti humilem efficiet eum. In sermone ejus
Abbreviated transcription (Latin):
cor dabit ĩ consũmationẽ oꝑm. ⁊iugilia sua ornabit
inꝑfectione. Sic figulꝰ sedens ad opus suũ. conu̾tens pe¬
dibꝰ suis rotam. qui in sollicitudine positꝰ ÷ semper bꝰ¬
propt̃ opꝰ suũ. ⁊ ĩnumera est omĩs oꝑatio eiꝰ. ĩ brachio
suo formauit lutũ. ⁊ ante pedes suos curuabit uirtu¬
tem suam. cor suũ dabit. ut consũmet litionem. et
uigilia sua mundabit fornacẽ. Om̃s hii in manibus
suis sꝑauerunt. Iunusquisq in arte sua sapiens ÷.

Expanded text:
cor suum dabit in consummationem operum et vigilia sua ornabit cor suum dabit in consummationem operum et vigilia sua ornabit in consummatione sic figulus sedens ad opus suum convertens pedibus suis rotam qui in sollicitudine positus est semper propter opus suum et innumera est omnis operatio eius in brachio suo formabit lutum et ante pedes suos curvabit virtutem suam cor suum dabit ut consummet linitionem et vigilia sua mundabit fornacem omnes hi in manibus suis sper
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum pessi mab̾. Memor esto uidicu mei. sic enĩ erit 
tuum. Michi heri. ⁊t hodie. In reqͥem mortui reqͥesce¬
re fac memoriam eius. ⁊ con solare illum. in exitu spir it̾
sui. Sapientiã scribe in tempore uacuitatis ⁊ qͥ mino¬
rattir actu. sapientiam ꝑcipiet. quia sapientia reple¬
ur. Qtenet aratrũ. ⁊ qui głiat᷑ in iaculo. stimulo
bouem sagitat. Iconu̾sat᷑ ĩ oꝑihꝰ eorũ ⁊ narratio eiꝰ
in filus tauroꝵ. Cor suũ dabit ad uersandos sulcos. et
uigilia eius in sagina uaccarum. Sic omnis faber ⁊
archicectus qui noctem tamquam diem. transigit:
qui sculpit signacula sculptilia. ⁊assidui.tas illiꝰ uari-¬
at. picturam. cor suum dabitꝰ ĩ similitu dinem picture
⁊ ugilia sua ꝑficit opꝰ. Sic faber ferrariꝰ sedens uixta
incudem. ⁊considans opus ferri. uapor ignis uret car-¬
nes eiꝰ. ⁊ in calore fornacis concertat᷑. uox mallei ĩno¬
uat aurem eius. ⁊contͣ similitudinẽ uasis oculꝰ eus.

Expanded text:
sic enim erit et tuum mihi heri et tibi hodie in requie mortui requiescere fac memoriam eius et consolare illum in exitu spiritus sui sapientiam scribe in tempore vacuitatis et qui minoratur actu sapientiam percipiet qua sapientia replebitur qui tenet aratrum et non gloriatur in iaculo stimulo boves agit et conversatur in operibus eorum et narratio eius in filiis taurorum cor suum dabit ad versandos sulcos et vigilia eius in sagina vaccarum sic omnis faber et architectus qui noctem tamquam diem transigit qui sculpit signacula sculptilia et adsiduitas eius variat picturam cor suum dabit in similitudinem picturae et vigilia sua perficit opus sic faber ferrarius sedens iuxta incudem et considerans opus ferri vapor ignis uret carnes eius et in calore fornacis concertatur vox mallei innovabit aurem eius et contra similitudinem vasi oculi eius
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ cognicõnem ignoti. ꝓ cessus asi r̃onis
ꝑ rementis ad cognicõnem ignoti ĩuemẽdo.
est ut pͥncipia cõmi ꝑ se nota applicet ad de¬
t̾minitas mat̾ias. ⁊ Inde ꝓcedat ĩ aliaͣt
ꝑticłares cõdones ⁊ exhiis ĩ alias. uñ ⁊ ẜ¬

Expanded text:
in cognitionem ignoti. Processus autem rationis pervenientis ad cognitionem ignoti in inveniendo est ut principia communia per se nota applicet ad determinatas materias, et inde procedat in aliquas particulares conclusiones, et ex his in alias; unde
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdͥ passiua tm̃. tut̃ agens exentecit est qd̾
cduat p̾ncipałi de potencia ĩ actũ. sic̃ iguis
facit de aere qui est po᷑ ignis. actu ignẽ.
passiua. s actiua. alias homo nõ posset ꝑ
se ip̃m adrere stĩam. sic̃ gͦ aliquis dupłr

Expanded text:
 passiva tantum, tunc agens extrinsecum est quod educit principaliter de potentia in actum; sicut ignis facit de aere, qui est potentia ignis, actu ignem. passiva, sed activa; alias homo non posset per seipsum acquirere scientiam. Sicut ergo aliquis dupliciter
Abbreviated transcription (Latin):
deri cnerẽ dalem finse iliã fłamã
quales occuli quos leuauit ⁊ latq¬
rũ indit̾. qͣns mnigua cii hũmorẽ
exiguũ de sid̾auit in fundi qͣlis digi
ꝑaus ⁊ iua fłama qua ex argit̃ pt̃¬

Expanded text:
deri cernerem talem fuisse illam flammam, quales oculi quos leuauit et Lazarum uidit, qualis lingua cui umorem exiguum desiderauit infundi, qualis digitporalis et illa flamma qua exarsit et
Abbreviated transcription (Latin):
gunt. ⁊ si optand̾ ẽ ut io
ꝯsul enda concurrat. tũ
ista displicet mͦ consuetu¬
do ad ucgo secularia ⁊
ad uite humꝰ uauitatẽ di¬
uina oracula uelle ꝯu̾te

Expanded text:
gunt, etsi optandum est ut id consulenda concurrant, tamen ista mihi displicet consuetudo, ad negotia saecularia et ad vitae hujus vanitatem divina oracula vel
Abbreviated transcription (Latin):
uincere nõ potes ab eo usurã
exigas ꝙ nõ ẽ crimen occidi¬
dincat qui usuraui flagitat
sine gladio de hoste se ulcistit
qui fit usuraziꝰ ut sumitus

Expanded text:
icare te. Ab hoc usuram exige, quem non sit crimen occidmicat qui usuram flagitat: sine gladio se de hoste ulciscitur, qui fuerit usurarius exactor
Abbreviated transcription (Latin):
ut̾q eoꝵ res suas accipi¬
at quas pro dote ł ante
tur ab eo qui solitariã
uitã elegit ꝙ debuit le¬
gitime uł ex pacto. ux ꝓ
casu mortis exig̾e .u̾.gͥ.

Expanded text:
ue eorum res suas recipiat, quas pro dote vel anttur ab eo qui solitariam vitam elegerit, quod debuit legitime vel ex pacto per casum mortis exigere. §
Abbreviated transcription (Latin):
cart soliꝰ di e. em̃dare sa¬
piẽtis e̾. s raro ĩueĩes qͥ
se corrigat.rara ꝯfõ pec
natura et uertꝯdia quia
obuoxia ẽ culpe oĩs caro
et quisq erubescit pcc̃¬
sentia crgitat qm̃ fut᷑a.

Expanded text:
care solius Dei est: emendare sapientis. Sed raro invenias qui se corrigat. Rara confessio peccnatura et verecundia, quia obnoxia est culpae omnis caro, et quisque erubescit pecsentia cogitat quam futura.
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ t̾uenit ne male ab lata res¬
ticuat. ⁊ qui ad se ꝯfigiente
qutũ honeste põt ad redde¬
dum nõ ꝯpellit sociuĩ eesse
fraudis ⁊ crunims nã mi¬
sericordius opẽ nr̃am tłib

Expanded text:
ad hoc interuenit, ne male ablata restituat, et qui ad se confugientem, quantum honeste potest, ad restituendum non compellit, socium esse fraudis et criminis. nam misericordius opem nostram talibus
Abbreviated transcription (Latin):
⁊quos alaeres ⁊ deuotos in
iĩstrando prospexerint. le¬
ues ⁊ inquie tos asserũt. qͦ
debiles aut graues iuene¬
rint .q. pigros ⁊ mertes a¬
accusant. abstinẽtes mor¬
bo ypocrisis. lalo re⁊ eos qͥ
plus plus ncc̃tan ĩdulge̾t

Expanded text:
quos alacres et devotos in ministrando perspexerint, leves et inquietos esse asserunt. Quos debiles aut graves invenerint, quasi pigros et inertes accusant. Abstemios, morbo hypocrisis laborare, et eos qui plus necessitati indulgent,
Abbreviated transcription (Latin):
que tñ suꝑbia pͥo se palli¬
l sub spe bom zeli. ⁊ ꝑ sua¬
det decepte mͣti nõ ẽẽ ꝑ fec¬
tum amatorẽ iusticie. qui ꝯ¬
sensum p̾bet culpe aliene. eũ
aute̾ estimo. delicto alieno
roremens de cepta. tõm se
turiositati dat.⁊ panlatim
trescente morbo. dum pͥmo
eecita alioꝵ ĩmo derata᷑ pre¬
sequi assuescit. postreno
ad ħ deducit᷑. ut quicꝙͥ ui¬
derit. uł a ꝑte calũpinari
⁊ sistre in t̾pretari cone
derint. hos tupidos uocãt.

Expanded text:
Quae tamen superbia primum se palliat sub specie boni zeli, et persuadet deceptae menti non esse perfectum amatorem justitiae, qui consensum praebet culpae alienae. Eum autem delicto alienorore decepta, totam se curiositati dedit, et paulatim crescente morbo, dum primum errata aliorum immoderate persequi assuescit, postremo ad hoc deducitur, ut quidquid viderit vel aperte calumniari, vel sinistre interpretari conetderint, hos cupidos vocant.
Abbreviated transcription (Latin):
mitus alienus. quia unui¬
quisq sius faues. aliena fa¬
cile reprehendit. ⁊ aliena
grauyꝰ collerando qmͣ sua.
sumit auctoritatẽ argu̾.
su exemplo sue em̃dacoms.

Expanded text:
vitio alienus, quia unusquisque suis favens, aliena facile reprehendit: et aliena gravius tolerando quam sua, sumit auctoritatem arguendi sine exemplo suae emendationis.
Abbreviated transcription (Latin):
tans hystorias ĩueire nõ
possum scidisse ect᷑am ⁊ de
domo dñi populos sedux¬
isse p̾t̾ eos qui sac̾ dotes a
adeo poĩti fuerãt ⁊ ꝓpħc¬

Expanded text:
tans historias invenire non possum scidisse ecclesiam, et de domo Domini populos seduxisse, praeter eos, qui sacerdotes a Deo positi fuerant et p
Abbreviated transcription (Latin):
edificari ꝑietes isi pruis
tignorũ pondus accipiũt
mã a uouita tͥs suc hũore
siccentur ne si pondera
aute qmͣ soli dentur accipi¬
aut cũctam sił fabͥcam ĩ t¬

Expanded text:
edificati parietes non prius tignorum pondus accipiunt, nisi a novitatis suae humore siccentur, ne, si ante pondera, quam solidentur, accipiant, cunctam simul fabricam ad t
Abbreviated transcription (Latin):
at. qr ꝙ qͣuidã uõ ea fi
runt ut gr̃a spũali ad
iutam regenerr̃cur et¬
nam. s eõs putãt ħ reni
remedio tẽporalem retiue

Expanded text:
at quod quidam cum non ea fidrunt, ut gratia spirituali ad vitam regenerentur aeternam, sed eos putant hoc remedio temporalem retine
Abbreviated transcription (Latin):
tẽptacõne carebat. co ipõ tm̃¬
siderat. si uero iuistꝰ ẽ p̾feren¬
do se illi insuꝑbrã excollit᷑.
ꝙ̃ si diligebãt ⁊ in deo. nũc
ĩcipit hre odio. nõ gͦ facileꝯ
sideranda ẽ alt̾iꝰ culpa tuiꝰ
consid̾acõ tot generat ma¬

Expanded text:
tentatione carebat, eo ipso tensiderat. Si vero est justus; praeferendo se illi, in superbiam extollitur, quem si diligebat in Deo nunc eum incipit habere odio. Non ergo facile consideranda est alterius culpa, cujus consideratio tot generat ma
Abbreviated transcription (Latin):
aĩ qui de alieuo lib̾ał ẽ s ille
qui alti ꝙ donat sibi detra¬
hit ita clem̃tem uoco nõ ali¬
eno dolore facile̾ s eũ qͥ scit
silit qui intelligitur m̾agni
aĩ ẽe ĩiurias ĩ sũma põ pati

Expanded text:
qui de alieno liberalis est, sed ille qui quod alteri donat sibi detrahit, ita clementem voco, non in alieno dolore facilem, sed eum qui cum silit; qui intelligit magni animi esse, iniurias in summa potentia pati:
Abbreviated transcription (Latin):
da ꝯͣ ꝙ̾ geritur qnͣto mag̾
amico pr̾o quo pugͣtur pa¬
lum exceatur. s bellũ g̾it᷑ ut
pugnas ad pacis unitatẽ
uincendo ꝑducas. uta hostẽ¬

Expanded text:
 geritur, quanto magis amico pro quo pugnatur? Palum excitetur, sed bellum geritur ut pugnas ad pacis utilitatem vincendo perducas. Beat
Abbreviated transcription (Latin):
cupiditas ulciscendi crudel¬
dñandi et similia ĩ bello n
iure culpantur.⁊3.q.u. ꝙ¬
ta qñ armaris ad pugnam
dei nõ facerr ꝯͣ deũ. fides enĩ¬

Expanded text:
cupiditas, ulciscendi crudedominandi: hec et similia in bellis iure culpantur. Requita, quando armaris ad pugnam,Dei non facere contra Deum. Es
Abbreviated transcription (Latin):
enĩs uhi enĩ nimerus ma¬
ritorũ est ibiuir qui ꝓprie
unus ẽ ẽẽ desistit una costa
a pͥnꝰ in unam uxorem u̾sa
est et erunt ĩqͣt duo ĩcar¬
ne una no tres ł qͣtuor. Iꝑͦ¬

Expanded text:
jus . Ubi enim numerus maritorum est, ibi vir, qui proprie unus est, esse desiit. Una costa a principio in unam uxorem versa est. Et erunt, inquit, duo in carne una : non tres, neque
Abbreviated transcription (Latin):
qmͣ uxorẽ amare qiͣ ad ulte¬
rani. c̾te q̃ duꝯt se cã rri pu¬
blicr. ⁊ gn̾is hũm uxorib
tentur saltem petudes. ⁊
uatores uxoribo se pre¬

Expanded text:
 adulteram. Certe qui dicunt se causa rei publicae et generis humani uxoribus tentur saltem pecudes, etnec amatores uxoribus se exh
Abbreviated transcription (Latin):
tare uł res hereditarias
quusi ex ypo tetaꝵ aueto¬
ritate uenditare. s ħ spi
tiũ sit ip̃o iure pro delilr
creditorib hereditaris

Expanded text:
are vel res hereditarias quasi ex hypothecarum auctoritate vindicare, sed sit hoc spatium ipso iure pro delibercreditoribus hereditariis
Abbreviated transcription (Latin):
Sit simꝑͬ huilis. Confõ p᷑a
fidelis ¶ atq firꝙ̃s nuda
discreta libes uereꝯda. In¬
tegra secreta lacrimabił.
atcelerata ¶Fortis et accu¬
sans et sit parere p̾aratu¬

Expanded text:
Sit simplex, humilis confessio, pura, fidelis atque frequens, nuda, discreta, libens, verecunda, integra, secreta, lacrimabilis, accelerata, fortis et accusans et sit parere parat
Abbreviated transcription (Latin):
iure ad mensã eoꝵ dintiꝰ ꝓ¬
trahendas si ex cã nctrͣa pro¬
uenuit aliqu̾tulũ horã co¬
medendi ex toto. ł p̾libãt mo¬
dicũ ne deficiãt ĩ ẜuicio ⁊ ħ¬

Expanded text:
ire ad mensas eorum diutius pertrahendas, si ex causa necessaria preveniant aliquantulum horam comedendi ex toto vel prelibant modicum, ne deficiant in servi
Abbreviated transcription (Latin):
ratur. solẽt .ii. diis tͣpla
ꝯstrui altaria erigi. mĩs¬
templũ e̾ coquina alt are
mensa utĩstri coci u̾nola¬
te pecudes sut ꝓpate carneꝰ

Expanded text:
. Solent enim diis templa construi, altaria erigi, ministemplum est coquina, altare mensa, ministri coqui, immolatae pecudes, coctae carnes,
Abbreviated transcription (Latin):
lites nr̃os alieuaꝵ reꝵ ꝯ
ductores seu procurato¬
res aut fideussores man¬
datores ꝯductoꝵ fieri ꝓ¬
hibemꝰ ne amissio ariuo¬
ni usu ad opus rurestre
se ꝯferãt ⁊ uicuns gͣues

Expanded text:
lites nostros alienarum rerum conductores seu procuratores aut fideiussores vel mandatores conductorum fieri prohibemus, ne omisso armorum usu ad opus rurestre se conferant et vicinis graves
Abbreviated transcription (Latin):
diligens in quisitor subuł ĩ
te inte rroget a pt̾or: qd̾
forsan ignorat.uł uere ꝯdia
uult occultare. cognito ar cͥ¬
mĩe uarietates eiꝰ nõ du¬
bitet ĩuestigare ⁊ locum ⁊

Expanded text:
igitur inquisitor, subtilis te interroget a peccatore quod forsitan ignoret, vel verecundia velit occultare. Cognito itaque crimine, varietates ejus non dubi
Abbreviated transcription (Latin):
et si ille cui conficetur po¬
testatem absoluendi no̾
hãt. sit tñ dignus uei̾a
ex desiderio sacerdotis ⁊.
qui conficetur soco tur¬

Expanded text:
Et si ille cui confitebitur potestatem solvendi non habet, fit tamen dignus venia, ex desiderio sacerdotis, qui socio confitetur tur
Abbreviated transcription (Latin):
nuide ⁊ irreuerent uti m
buccã uenerit iurꝯ enomi¬
ntũt detraccõnis. alii aut
uoce plangẽti egerũt ma¬
nus qnͣto credr̃ ab hus qui
audiũt corde ĩuuito ⁊ mag̾
dole̾tis affectu ꝙͣ malicio¬
se proferre doleo ĩquid ue¬
hement̾ pro eo ꝙ diligo
eum satis. ⁊ nũꝙͣ potui de
hac re corrig̾e eũ.⁊ aͥs mͥ¬

Expanded text:
nude atque irreverenter, uti in buccam venerit, virus evomant detractionis; alii autevoce plangenti egredi mauanto creditur ab his qui audiunt, corde invito, et magis condolentis affectu, quam malitiose proferri. Doleo, inquit, vehementer, pro eo quod diligo eum satis, et nunquam potui de hac re corrigere eum. Et
Abbreviated transcription (Latin):
petrare festinat ut sͥ diui¬
trat cui se fecisse agno sat
ĩuiriam ꝙͣ qui tardiꝰ mas¬
cit᷑ et ad ueĩam petendam
tardiꝰ incli̾atur. ¶ St̾ uõ¬

Expanded text:
petrare festinat ut sibi dimittat cui se fecisse agnoscit injuriam, quam qui tardius irascitur et ad veniam petendam tardius inclinatur. No
Abbreviated transcription (Latin):
nõ ne rõnabilit̾ dignitatẽ
amittit qui uelieunũ tã¬
ritati aut iuga ugilias
p̾fert sẜs integritatiut
turrat. Nũquid u̾boꝵ multi¬
tudine flecti deus ut hõ p᷑
ꝑsalmoꝵ decantacio cũ cor¬
dis puritate ⁊ sereuitate

Expanded text:
Nonne rationabilis homo dignitatem amittit, qui vel jejunium charitati, aut vigilias praefert sensus integritati, currat? Numquid verborum multitudine flecti Deus ut homo popsalmarum decantatio cum cordis puritate, et serenitate,
Abbreviated transcription (Latin):
de sanguie xp̃i stillau̾it
rentem. lingua lambat
et tabula radatꝰ. siuero
nõ fu̾it tabula ibi ut ñ ꝯ¬
culcetur. locus radatur. ⁊ uld̾¬

Expanded text:
de sanguine Domini stillaverit ram, lingua lambetur, et tabula radetur. Si non fuerit tabula, ut non conculcetur, locus corradetur, et ig
Abbreviated transcription (Latin):
ut dispositionem illam qualiter ꝑfecta sit: ordine ꝓsequamur.
sex diebꝰ sicut docet scͥptura genesis. distixit d̾s et inforias redegit ꝓpri¬
as: cuncta que simul matraliter fecerat. ꝑfecitq opꝰ suimi diei sexto: et
sic che septimo requieuit ab om̃i oꝑe id est cesfauit noitam creatam fatere.
see tuitem aieh.ui. rerum geuera distimnxit: nichilq posta fecit quod in¬

Expanded text:
ut dispositionem illam qualiter perfecta sit ordine prosequamur. Sex diebus, sicut docet Scriptura Genesis, distinxit Deus, et in formas redegit proprias, cuncta quae simul materialiter fecerat. Perfecitque opus suum die sexto; et sic deinde die septimo requievit ab omni opere suo, id est, cessavit novam creaturam facere. Sex enim diebus sex rerum genera distinxit, nihilque postea fecit, quod i
Abbreviated transcription (Latin):
etiam queri cum sine uitio esset natura homines:
unde consensus mali processerit. Respor Sntite¬
d quod responderi potest: quia ex libero arbit̾o uoluntatis
fuit. & in ipso enim & in alio causa extitit: ut fiet de terior. In
alio: quia in diabolo quia suasit. In ip̃o: quia uoluntate libi arbi¬
tris ꝯsensit. et cum libum ar. sit bonum: ex re utiq bona mab ille cõ¬
sens ꝓuenit. et ita ex bono: malum manauit. de h auten: inseqͥnti
plenis tractabimꝰ. Cum origo mali et iN re coales eat in¬
nes tigabit ur
Dũitiolumtas p̃cesserit illu. pecẽm.

Expanded text:
etiam quaeri, cum sine vitio esset natura hominis, unde consensus mali processerit. Ad quod responderi potest quia ex libero arbitrio propriae voluntatis fuit. In ipso enim et in alio causa extitit ut fieret deterior. In alio, quia in diabolo qui suasit; in ipso, quia voluntate liberi arbitrii consensit, et cum liberum arbitrium sit bonum, ex re utique bona malus ille consensus provenit, et ita ex bono malum manavit. De hoc autem in sequenti plenius tractabimus, cum origo mali, et in qua re coalescat, investigabitur. 12. An voluntas praecesserit illud pec
Abbreviated transcription (Latin):
scilicet qui scire nolunt cum possint: que non excusat. qi
& ipsa peccatum: .&. eorum qui uolrrnt s non possunt: q̃ exeusat.
et est penti peccati: non peccatum. & eoꝵ qui quasi simplicit᷑ nes¬
ciunt: non renuentes uel proponentes scire que neminem ple¬
ne excusat: s sic fortasse ut minus puniat᷑
Ynde auc̃ ad ualentinum. Eis aufert̃ excusatio: qui mandata
qs nouerant quam solent habere homines: de renorantia. Et nie
Sa no ãt pectire scient quam nescient̾: non ideo tamen fugien
aam ad ignorantie tenebras ut in eis quisquam excusationem
reqnrat. aliud÷ enim nescisse: altud scire noluisse. quia in eis
aui intelligere noluerunt: ipsa ignorantia peccatum . In er es¬
qͥ qui non pocuerunt: penai peccati. Ignorantia uͦ cue non est
lum sic excrisat ut eterno igne non ardeait. s fortasse: ut minꝰ
ardeat. Non gͥ mulier excusationem habuit de ignorantia:
um  mandatum notierit et peccatum esse sec agẽ ñ ignorauit.

Expanded text:
scilicet, qui scire nolunt cum possint, quae non excusat, quia et ipsa peccatum est; et eorum qui volunt, sed non possunt, quae excusat, et est poena peccati, non peccatum; et eorum qui quasi simpliciter nesciunt, non renuentes vel proponentes scire, quae neminem plene excusat, sed fortasse ut minus puniatur. Unde Aug. ad Valentinum: Eis aufertur excusatio qui mandata Dei noverunt; quam solent habere homines de ignorantia. Et licet gravius sit peccare scienter quam nescienter, non ideo tamen confugienest ad ignorantiae tenebras, ut in eis quisquam excusationem requirat. Aliud est enim nescisse, aliud scire noluisse, quia in eis, qui intelligere noluerunt, ipsa ignorantia peccatum est; in eis vero, qui non potuerunt, poena peccati. Ignorantia vero, quae non lum sic excusat, ut aeterno igne non ardeat, sed fortasse ut minus ardeat. Non igitur mulier excusationem habuit de ignorantia, cum et mandata noverit, et peccatum esse aliter agere non ignoravit.
Abbreviated transcription (Latin):
t si ex his locõnib non dr̃ ds̃ fact eẽ aliquid uel eẽ aliquid: q̃ sit in¬
celligentia: hoꝵ locõmim ⁊ similium. in hꝰ ꝓfunditatis reseratione

Expanded text:
dicitur Deus factus esse aliquid, vel esse aliquid, quae sit intelligentia harum locutionum et similium. In hujus profunditatis reseratione
Abbreviated transcription (Latin):
.s. suꝑ uenit in ip̃am. sccłm u̾bum dñi qd̃ cdixit angłs: purgans ip̃am ⁊
potenciam ditatis uerbi receptuiam p̃parans: simul autem et g̾n̾atiuam.
tunc obumbranit: ip̾am: dĩ altissimi ꝑse sapi̾a et iurc existens .i. filiꝰ dei.¬
pat̾ homo usios .i. ꝯsubał: sic̃ diuinum senen et copulanit sͥ ipsi ex scissinus
simul dĩ caro. simul caro animata rõnali ⁊ intellectu. simul dĩ u̾b caro.:¬
p̃uemente ab om̃i labe peccati castificatam. Cin collata est potentia: nouo
more gn̾audi. ut sine coitu uiri sine libidine ꝯcipientis: in utõ uirginis. cele.¬
braret᷑ ꝯceptꝰ dei ec hominis. Illa enim caro qrͣm ex uirgine sͥ imire digna¬
tus ẽ: sine uitio ꝯcepta sine pecc̃o nata ẽ. hanc tam̃ carnem nõ celestis. non

Expanded text:
s supervenit in eam, secundum verbum Domini quod dixit Angelus, purgans ipsam, et potentiam deitatis Verbi receptivam praeparans, simul autem et generativam. Et tunc obumbravit ipsam Dei altissimi per se Sapientia et virtus existens, id et, consubstantialis, sicut divinum semen. Et copulavit sibi ipsi, ex sanctissimis simul Dei Verbi caro, simul caro animata rationalis et intellectiva. Ex u sancto praeveniente, ab omni labe peccati castificatam. Cui collata est potentia novo more generandi, ut sine coitu viri, sine libidine concipientis in utero Virginis celebraretur conceptus Dei et hominis. Illa enim caro quam Deus de Virgine sibi unire dignatus est, sine vitio concepta, sine peccato nata est. Hanc tamen carnem non coelestis, non
Abbreviated transcription (Latin):
totam sp̃s ses in eam pueniens apecco prorsꝰ purgauit: & a fomite
peccati eam lib̾auit. uł fomitem ip̃m penitus enacuando ut quibꝰdam pla¬
cet uel sic debilitando ⁊ extemiando ut ei pꝰmod peceandi occasio nullatenꝰ exti¬
teart. Socentiam qͥ gn̾ancdi abiq uiri semuine: uirgim parunt. Ita cnm uba
eunglii docet: uͥi angłs uirginem alloqns: ait. Sp̃s .s. suꝑuenit̃ inte .i ii.

Expanded text:
tus sanctus, eam praeveniens, a peccato prorsus purgavit, et a fomite peccati etiam liberavit, vel fomitem ipsum penitus evacuando ut quibusdam placet, vel sic debilitando et extenuando, ut ei postmodum peccandi occasio nullatenus extiterit. Potentiam quoque generandi absque viri semine Virgini praeparavit. Ita enim verba Evangelii docent,
Abbreviated transcription (Latin):
dict. Ecee libum arbit̾um dicit hominem amisisse. non qiuia
post peccatum non habuit lib̃um arbit̾um: s q lib̾tacem arbitris
ꝑdidit. uon quidem omnem: s lib̾tatẽ amiseria ⁊ a peceat d.
st namq lib̾tas triplex: scilic a necessitate

Expanded text:
dictus est . Ecce liberum arbitrium dicidictus est . Ecce liberum arbitrium dicipost peccatum non habuit liberum arbitrium; sed quia libertatem arbitrii perdidit; non quidem omnem, sed libertatem a miseria et a peccato. Est namque libertas triplex, scilicet a necessitate
Abbreviated transcription (Latin):
nde manfestum ẽ qd̃ pret̾ alias penalitates: ꝓ peccato illo
incurrit homo penam incorruptione et depressione lib̃i arbi¬
tri. ꝑ illud naniq peccatum: natãlia bona in homine corrupta
sunt. et gratuita detracta. hic ÷ enim ille: qui alatronibꝰ ue heratꝰ
pͥnatꝰ. alioqͥn: non posset fieri reparatio. Spoliatꝰ uͦ: gracuitis. q̃
ꝑ grãm: natãlib addita fuerant. hec sunt data optima: & dona
ꝑfecta. quoꝵ alia sunt corrupta ꝑ peccatum: idest rat᷑alia. ut inge¬
mum. memoria. intellect : alia subtracta .i. gratuita. quamquam
et natalia. ex grã sint: ad generalem quippe di grãm ꝑcinent. sepe
tamien huiusm fit distinctio cum grẽ uocabulum ad sp̾em non ad
geno refert᷑. Corrupta ẽ gͦ libcas arbit̾i ꝑ peccatum: et ex parte ꝑcdita.
didit et ip̃m. Cum enim lib̾o arbito pediret᷑: unctore peccato amissũ
ẽ et libum arbit̾un. Aqͦ enim quis cdeuietꝰ ẽ: hinc et serius ad¬

Expanded text:
nde manifestum est quod praeter alias poenalitates pro peccato illo, incurrit homo poenam in corruptione et depressione liberi arbitrii. Per illud namque peccatum naturalia bona in ipso homine corrupta sunt, et gratuita detracta. Hic est enim ille qui a latronibus vulneratus privatus, alioquin non posset fieri reparatio; spoliatus vero gratuitis, quae per gratiam naturalibus addita fuerant. Haec sunt data optima, et dona perfecta; quorum alia sunt corrupta per peccatum, id est, naturalia, ut ingenium, memoria, intellectus; alia subtracta, id est, gratuita, quanquam et naturalia ex gratia sint. Ad generalem Dei quippe gratiam pertinent. Saepe tamen hujusmodi fit distinctio, cum gratiae vocabulum ad speciem, non ad genus refertur. Corrupta est ergo libertas arbitrii per peccatum, et ex parte perdita,didit, et ipsum. Cum enim libero arbitrio peccaretur, victore peccato amissum est et liberum arbitrium. A quo enim devictus est, huic servus ad
Abbreviated transcription (Latin):
non usus liberi arbitri ẽ. s ex ea pociꝰ ẽ bonus us liberi arbitriz que no¬
bis est a deo: non anob̾. usꝰ uero bonus arbitrii: ⁊ ex deo ẽ ⁊ ex nob. ⁊ ideo:
bonum meritum ẽ. Ibi enim: solꝰ ds̃ oꝑat᷑. hic ds̃ et homo. hoc meritũ
grãm nominat. pͥmum enim sola grã dait ds̃. ⁊ non nisi grãm: cum non
precelunt nisi mala merita. S post: ꝑ grãm incipiunt bona merita.
ne ipsa uoluntas sine grã dei putet᷑ aliquid boni posse: subdit. Nongͦ
antem ego sol. scilicet sine grã: s grã dĩ mecum .i. cum libo arbito. ẜ lane
cum data fuerit gr̾ã. incipiunt eẽ nr̃a merita bona. ꝑ illam canĩ. quia
si illa ᷤ ͤ fuerit: cadit homo
llioꝵ sententia ħ ostendr qͥ diit uirtutes

Expanded text:
non usus liberi arbitrii est, sed ex ea potius est bonus usus liberi arbitrii, quae nobis est a Deo, non a nobis. Usus vero bonus arbitrii, et ex Deo est, et ex nobis; et ideo bonum meritum est. Ibi enim solus Deus operatur hic, Deus et homo. Hoc meritum gratiam nominat, primum enim solam gratiam dat Deus, et nonnisi gratiam, cum non praecedant nisi mala merita: sed post per gratiam incipiunt bona merita. uit. Et ne ipsa voluntas sine gratia Dei putetur aliquid boni posse, subdit: Non autem ego solus, scilicet, sine gratia; sed gratia Dei mecum, id est, cum libero arbitrio. Plane cum data fuerit gratia, incipiunt esse nostra merita bona; per illam tamen, quia si illa defuerit, cadit homo. 10. Aliorum sententia hic ostenditur, qui dicunt virtutes
Abbreviated transcription (Latin):
Par uis ligandi atq soluendi eẽ uoluit qui utrumq pari ꝯditione ꝑmisit. Gͦ qui sluẽ¬
di us nõ ht̃ nec ligandi ht̃ ⁊ infra. c̾cum est quod eccłie utr̃q licet.ħesis utrumq

Expanded text:
et solvendi esse voluit, et ligandi, qui utrumque pari conditione permisit. Ergo qui solvendi jus non habet, nec ligandi habet. Et infra: Certum est quod Ecclesiae utrumque licet, haeresis utrumq
Abbreviated transcription (Latin):
nem: ab initio: non ip̃m abinitio: s abmitiabili. et non ꝑse ipͣm: s ab eo qui a
nemine est: iratum abeterno. natiuitatem scilicet. ex paterna eternitate su¬
mentem.ẜ dita est hic fidei ꝓfessio: s ꝓfessionis ratio non dumi ex posita es ⁊¬
et ideo querencta. scł quomodo intelligendum sit quod ait. filii originem esse ab
initio. et non ip̃m esse abiutio: s ab mittabili. hoc utiq subdens: determina¬
uit. quomodo acceꝑit initiumi. inquiens originem fili: esse abinitio. ac si dics¬
ret. Non ita intelligas originem filii esse abmitio: quasi ipse filuis habeat nut¬
um. s quia ipse est. abmitrabili .i. apatre aquo sunt omnta. Nam licet filu
sit pͥntipium de pͥntipio: non ẽ tamen concedendum quod filiꝰ habeat pͥntipi¬
um. Cumq filius sit pͥntipium depͥntipio: et pater pͥntipium non de pͥntipio:

Expanded text:
nem ab aeterno: non ipsum ab initio, sed ab ininitiabili: non per se ipsum, sed ab eo, qui a nem ab aeterno: non ipsum ab initio, sed ab ininitiabili: non per se ipsum, sed ab eo, qui a nemine semper est, natum ab aeterno, nativitatem videlicet ex paterna aeternitate sumentem. et ideo quaerenda, scilicet quomodo intelligendum sit quod ait, Filii originem esse ab initio, et non ipsum esse ab initio, sed ab initiabili. Hoc utique subdens determinavit quomodo acceperit initium, inquiens originem Filii esse ab initio, ac si diceret: Non ita intelligas originem Filii esse ab initio, quasi ipse Filius habeat initium; sed quia ipse est ab initiabili, id est, a Patre a quo sunt omnia. Nam licet Filius sit principium de principio, non est tamen concedendum quod Filius habeat principium. Cumque Filius sit principium de principio, et Pater principium non de principio,
Abbreviated transcription (Latin):
nens ad id qd̃ gignit pͥntipiuun est: pater ad filium pͥntipium ẽ q genuit eum.
Utr̃ autem et ad sp̃m scm̃ pͥntipium sit pater. quia dictum ẽ de patre ꝓcedit: nõ¬
parua questio est. Q uod si ita est: non ram pͥntipium ei tantum rei erit quam
gignit aut facit. s etiam ei quam dat. et que ꝓcedit ab ipso. Si gͦ quod dat᷑: qd̾¬
ꝓcedit: pͥntipium habet a quo datur. uel ꝓcedit: fatendum ẽ pratrem et filiũ¬
unus creatoꝵ et unus dominꝰ dr̃: sic relatiue dr̃ ad sp̃m sc̃m inum pͥntipium. ad crea¬
Ecce habes quod pater pͥntipium filii dicitur: quia genuit eum. Q ia gͦ notione
est pater: ea pͥntipnim filii dicit᷑ .i. gen̾atione scdm qitam etram dicit᷑ auctor filii. Un̾
ylariꝰ in .iiii. li. detͥuitate ait. Ipso quo pater dicitur euis quem genint: auctoꝵ os-¬
tendit᷑. id habens nomen. quod neq ex alio ꝓfectum intelligatur: et ex quo his
qui genitꝰ est subtitisse doceatur. Nouit eccłta unum in nascibilem dm̃: nouit¬

Expanded text:
nens ad id quod gignit principium est, Pater ad Filium principium est, quia genuit eum. Utrum autem et ad Spiritum sanparva quaestio est. Quia si ita est, non jam principium ei tantum rei erit quam gignit aut facit, sed etiam ei quam dat. Ubi procedit, principium habet a quo datur vel unus creator et unus dominus, sic relatiue ad spiritum sanctum unum principium. ad creanus. Ecce habes quod Pater principium Filii dicitur, quia genuit eum; qua ergo notione est Pater, ea principium Filii dicitur, id est, generatione secundum quam etiam dicitur auctor Filii. Unde Hilarius in lib. 4 de Trin. ita ait: Ipso quo Pater dicitur, ejus quem genuit auctor ostenditur; id nomen habens, quod neque ex alio profectum intelligatur, et ex quo is qui genitus est substitisse doceatur. Novit Ecc
Abbreviated transcription (Latin):
tione eciã ꝑuiriũ ẽ. ꝑuiriũ gͦ ẽ. uł iurando loqui falsum cum intentione fallendi it
urando loqui falsum sine intentione fallendi. uł uirando loqui uerũ cum intentiõe
fallendi. opp̃o.¬
ic opponr̃. Si onnis qui falsum iurat peierat: cunc qui alicui ꝓutit sub¬
cerco t̃mino aliquid quod tñ non fatiet: ex quo iurauit peierauit. quia fal¬
sum uirauit. Non .N. ita futur̃ erat ut uiraũ. ad hoc dici p̃ quia non ominis qui
uirat qd̾ falsum ẽ ex quo uirat ꝑuirꝰ est. sic̃ iste de quo agunus. s ex quo ꝓpositum
fed̾a pacis confirmanda uł ad ꝑsuadendũ auditoribus. qͦd est eis utile. malum ũ
in uecessariis cum pigri suit homines. ad credendũ quod ẽ. eis utile. Iuratio nonẽ
bona. nõ tũ mala: cuni ẽ. necessaria .i. non est appetenda sicut bona. non tñ fugiẽ¬

Expanded text:
t, pejerat; ut sit perjurium vel jurando loqui falsum cum intentione fallendi, vel jurando loqui falsum sine intentione fallendi, vel jurando loqui verum cum intentione fallendi. Sed objicitur: Si omnis qui falsum jurat, pejerat; dare sub certo termino aliquid quod tamen non facit, ex quo juravit, pejeravit, quia falsum juravit. Non enim ita futurum erat ut juravit. Ad hoc dici potest quia non omnis qui jurat quod falsufoedera pacis confirmanda, vel ad persuadendum auditoribus quod est eis utile, malum non in necessariis, cum pigri sint homines credere quod eis est utile. Juratio non est bona; non tamen mala enim necessaria, id est, non est appetenda sicut bona, nec tamen fugien
Abbreviated transcription (Latin):
na ꝑsonarum numꝗͣ dicit᷑ filiꝰ de filio illud de illo: sicut uerbum de uerbo
ui fliꝰ de filio. qr hmodi nomina: diuersis ꝑsonis conuenire non possunt.
Q uod aug̃ licet obscure ieos nb ͦ ita dicit. Hoc solum dici non potest de¬
eis illud de ilo: quod simul ambo nonsunt .i. illo solo nomine non poffu¬
musuti ad ostendendũ unũ de imno: quod simul ambob non ꝯuenit. sicut
uerbũ de uerbo: d̃iei non potest. ꝙ non simul ambo uerbũ. nec inrago
de magme. nec filiꝰ de filio. qr non simul ambo filiꝰ: uel unago. Et sicut
nomina substantie aliqͣndo intelligentram ꝑsonar̃ distinete fatiunt: ita ÷̃
in terdum tociꝰ tͥnitatis simul. Unde aug̾ in eod̾ libͦ ait. In patris nom ine
ipse pater: ꝑse ꝓnuntiat᷑. In dei uero nomine. et ipse. et filiꝰ. et sp̃e sc̃s.

Expanded text:
e illo, sicut Verbum de Verbo, vel Filius de Filio, quia hujusmodi nomina diversis personis convenire non possent. Quod Aug., licet obscure, in eodem lib. ita dicit: Hoc solum de eis dici non potest illud de illo, quod simul ambo non sunt, id est, illo solo nomine non possumus uti ad ostendendum unum de uno, quod simul ambobus non convenit; sicut Verbum de Verbo dici non potest, quia non simul ambo Verbum; nec imago de imagine, nec Filius de Filio, quia non simul ambo Filius vel imago. Et sicut nomina substantiae aliquando intelligentiam personarum distincte faciunt, ita etiam interdum totius Trinitatis simul. Unde Aug., in eodem libro, ait: In Patris nomine, ipse Pater per se pronuntiatur; in Dei vero nomine, et ipse Pater, et Filius,
Abbreviated transcription (Latin):
mago antem
it similitucis in hoc loco martata intelugitur: ĩdest ermitas essentia. ad quam.
factius ẽ homo. uel erata: in quta factus est homo et ipsa: honumi concreata. hn at¬
qm enim imaginem que ds ẽ intellexisse nidet᷑ beta: cum dixerit no ec̃ unant
unaginem dei et angłorum: s cͥum ꝑsontarum. ꝙ ideo ꝑsonis nõ angłis: sit̃ ibi
sermo. In ꝓprie tani uuago dicit᷑ q iniago relatiue as alnid elicit᷑ auĩ smiltudi¬
nem gerit ꝙ ad qd̾ rep̾shentandum facta ẽ sicut imago cesaris. Ique ipsuis simi¬
litudinem ꝓferebat: ip̃mq quo cdaniꝰ repsentabat: In ꝓprie autem ini o et
aipit᷑ ppone unago. essentia triuitatis. si tamen ea: nomine imagiuis in hoc loco
intelligitur¬

Expanded text:
mago autem et similitudo in hoc loco vel increata intelligitur, id est, Trinitatis essentia, ad quam factus est homo; vel creata, in qua factus est homo, et ipsa homini concreata. Increatam imaginem quae Deus est, intellexisse videtur Beda cum dicit non esse unam imaginem Dei et angelorum, sed trium personarum; et ideo de personis non angelis fit ibi sermo. Improprie tamen imago dicitur, quia imago relative ad aliud dicitur cujus similitudinem gerit, et ad quod repraesentandum facta est, sicut imago Caesaris quae ipsius similitudinem praeferebat, ipsumque quodammodo repraesentabat proprie autem imago dicitur s proprie accipitur imago essentia Trinitatis, si tamen ea nomine imaginis in hoc loco intelligitur
Abbreviated transcription (Latin):
ad illum cui datrir. et sp̃s .s. det se ip̃m. utrum ad se ipͣm relatiue dicatur. cũ
ueldonatum relatiue: ec ad alantem: et ad illum cui datrir. Dans autem si¬
ne donatoꝵ est pater cum filio et sp̃ii scõ. nec tamen dicimꝰ sp̃m sc̃m referriad
se. S appellatio dati siue donati refert᷑ et addantem: et ad recipientem. quia
non potest aliquid dici datum: nisi abali quo et alicui detur. Ctim autem sp̃s
sc̃s dari a se uel datus ase dicit᷑: relatine quid dicit᷑ ad illum cu datur. et
ẽ appellatio relatuta. et in illo cui datur mutatio sit: non dante .

Expanded text:
, et cum Spiritus sanctus det seipsum, utrum ad seipsum relative dicatur, cum vel donatum relative, et ad dantem, et ad illum cui datur. Dans autem sive donator, est Pater cum Filio et Spiritu sancto. Nec tamen dicimus Spiritum sanctum referri ad se, sed appellatio dati vel donati refertur et ad dantem et ad recipientem, quia non potest aliquid dici datum, nisi ab aliquo et alicui detur. Cum autem Spiritus sanctus dari a se vel datus a se dicitur, relative quidem dicitur ad illum cui datur, et est appellatio relativa; et in illo cui datur mu