comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Et tibi phebe sacrũ cãsus euadere ferri
Q̾uod licuit puo: nec longe cissea durũ
Inuanẽq gran sternentes agrña / claua
Deietit leto: nichil illos hecculis aria
A ec ualide inuere manus. genitorq mclapus
Alcide comes usq graues dũ terra labores
P rebutt ecce farõ. uoces dũ iactat mertes:
Intorquẽs iaculũ clamanti siftit in orie
Tũ quoq flauentẽ p̾ma lamigine malas¬
Dũ sequeris diciũ infelix noua gaudia cidõ
Dardama faractus dextͣ ⁊ securus amorũ
Qui niuenũ tibi semꝑ erãt iiscrande iaces.
Ni fratrũ scipata cohors foret obuia phorai
P rogeines septim numero septenaq tela
Comcĩt. partim galea clipeoq resultant
Irrita deflexit. partim stringenicia sorpus
AAlina uenus fidũ eneas affatur a chathem.
Sugge̾ tela michi nõ ullũ dextera frustra
Torserit in rutulos: steterantq̃s in corꝑe graui
Iliacis campis tũ maguã corripit hastam
Et iacit. illa ulans clipei transuerberat era

Expanded text:
et tibi, Phoebe, sacrum: casus evadere ferri et tibi, Phoebe, sacrum: casus evadere ferri quo licuit parvo? Nec longe Cissea durum immanemque Gyan, sternentis agmina clava, deiecit Leto: nihil illos Herculis arma nec validae iuvere manus genitorque Melampus, Alcidae comes usque gravis dum terra labores praebuit. Ecce Pharo, voces dum iactat inertis, intorquens iaculum clamanti sistit in ore. Tu quoqnova gaudia, Cydon, Dardania stratus dextra, securus amorum, qui iuvenum tibi semper erant, miserande iaceres, ni fratrum stipata cohors foret obvia, Phorci progenies, septem numero, septenaque tela coniciunt; partim galea clipeoque resultant inrita, deflexit partim stringentia corpus alma Venus. Fidum Aeneas adfatur Achaten: Suggere tela mihi: non ullum dextera frustra torserit in Rutulos, steterunt quae in corpore Graium Iliacis campis. Tum magnam corripit hastam et iacit: illa volans clipei transverberat aera
Abbreviated transcription (Latin):
H anc terrã sulcũq sibi p̾mat ꝓpã carma:
E uange̾ nec tali puͣppim iustasidae recuso
Arrepta tellure semel/ que talia postquã
Effatus tarchon. socii consurge̾ tousis
Opumãtesꝙ rotes arius inferre latinis.
Donec rostra tenent fuctũ et sedert᷑ carine
Omẽs muotue s non puppis tua tarchon
Namq nͣcflicta uadis. dorso dũ pend iniquo
Anceps sustenta dui. fluctus q fatigat.
Soluitur. atq uircs mediis exponit in ũdis̾
s raginã remoꝵꝵ quos et fluctancia transt᷑
Impeduĩt retrahitq pedes sił ũda relabens
nec tirrnũ segnis retinet mora s rapat acer
Totã aciem in tencros: et cont᷑ in lictore sistit.
Signa cauũt puus turmas ĩuasit agrestes
Eneas. one pugne strauitq latinos
Occiso therone. qu iurũ qͥ magonuꝰ ultro
Encã petit. huic gladio perq erea suta
Per tunicã squalentẽ auro latus haurit aꝑtũ.
Inde licham ferit exsectũ iam matre pempta.

Expanded text:
hanc terram, sulcumque sibi premat ipsa carina. hanc terram, sulcumque sibi premat ipsa carina. Frangere nec tali puppim statione recuso arrepta tellure semel. Quae talia postquam effatus Tarchon, socii consurgere tonsis spumantisque rates arvis inferre Latinis, donec rostra tenent siccum et sedere carinae omnes innocuae, sed non puppis tua, Tarchon. Namque inflicta vadis dorso dum pendet iniquo, anceps sustentata diu fluctusque fatigat, solvitur atque viros mediis exponit in undis fragmina remorum quos et fluitantia transtra impediunt, retrahitque pedem simul unda relabens. Nec Turnum segnis retinet mora, sed rapit acer totam aciem in Teucros et contra in litore sistit. Signa canunt. Primus turmas invasit agrestis Aeneas, omen pugnae, stravitque Latinos occiso Therone, virum qui maximus ultro Aenean petit: huic gladio perque aerea suta, per tunicam squalentem auro latus haurit apertum. Inde Lichan ferit, exsectum iam matre perempta
Abbreviated transcription (Latin):
Haud tm̃̃ audaci turno fiduciã cessit.
Littora precpe̾ et uenientes pellẽ terra
Ultro aminos tollit ditĩs atq icxepat ultro
Qd̃ uotis optastis adest. perfr̃inge̾ dextrͣ
In mamibus mars ip̃e iuris: nũt ꝯiũgt esto
Quisq suc tectiq menor nũc magͣ referto¬
Facta patrũ: laudes. ultro occurramꝰ ad ũdam
Dũ trepidi egressiq labant uestigia p̾ma
Audentes fortuna iuuat
Hec ait et secũ uersat quos duce̾ contra
Del quibus obsessos possit roncede̾ muros. o iuu¬
Interea enras socios de puppibus altis Iprs mar¬
Dontibus exponit. multi sepuare recursus
L angnentis pelagi : et bremibus se crede saltu.
Per remos aliĩ speculatus littoya tarthon
Qua uada non sperat. nec fracta remnurat ũda.
Sed mare moffensũ crestenti adlabitur estu
A duertit subito proras socios q precatur.
Nuc̃ o lecta manus ualidis incũbite uenus
Tollite. ferte rates inuuicam findite rostris

Expanded text:
Haud tamen audaci Turno fiducia cessit Haud tamen audaci Turno fiducia cessit litora praecipere et venientis pellere terra. ultro animos tollit dictis atque increpat ultro Quod votis optastis, adest, perfringere dextra; in manibus Mars ipse viris. Nunc coniugis esto quisque suae tectique memor, nunc magna refertofacta, patrum laudes. Ultro occurramus ad undam, dum trepidi egressisque labant vestigia prima. Audentis Fortuna iuvat, haec ait et secum versat, quos ducere contra vel quibus obsessos possit concredere muros. IAeneas socios de puppibus altis pontibus exponit. Multi servare recursus languentis pelagi et brevibus se credere saltu, per remos alii. Speculatus litora Tarchon, qua vada non sperat nec fracta remurmurat unda, sed mare inoffensum crescenti adlabitur aestu, advertit subito proram sociosque precatur: Nunc, o lecta manus, validis incumbite remis; tollite, ferte rates; inimicam findite rostris
Abbreviated transcription (Latin):
Auguriũ fagibusꝙ assis pede dina setumido
Tantũ effatus: et intera reuoluta rubat.
Matirra iã luce dies: noctemq fugarat.
Pu incipio sociis edicct: signa sequãtur
A tq aminos aptent armis. pugneq ꝑeut se.
amq in ꝯspectu tencros h et sua castra
Staus celsa in puppi. clipeũ tũ delĩ siistᵃ
Extulit ardentẽ clamorẽ ad sidera tollũt
Dardainde e murois spes addita susctat iras:
Tela manu iacuĩt quales sub nubib atris
Etrimonie daut signa grues atq eth̾a tranãt
Cũ sonitu. fugiuĩtq nothos clamore secundo.
At untulo regi. ducibusq ea mira iuderi
Qnsoniis. donec u̾sas ad littora puppes
Respicuit̾. totũq adlabi classibus equor :
A odet apex cãpiti cristis ꝙ. ac uertite flãma
Fundit᷑. et uastos mubo uouit aurens ignes̃:
Non secus ac liquida si quando nocte comete
Sangniẽt lugubre uubent aut sums ardor
Iue sitim morbos ꝙ ferens mortalibus egris
Mascitur et leuo contristat lumiẽ celũ:

Expanded text:
augurium Phrygibusque adsis pede, diva, secundo. Tantum effatus. Et interea revoluta rubebat matura iam luce dies noctemque fugarat: principio sociis edicit, signa sequantur atque animos aptent armis pugnaeque parent se. Iamque in conspectu Teucros habet et sua castra, stans celsa in puppi; clipeum cum deinde sinistra extulit ardentem. Clamorem ad sidera tollunt Dardanidae e muris, spes addita suscitat iras, tela manu iaciunt: quales sub nubibus atris Strymoniae dant signa grues atque aethera tranant cum sonitu fugiuntque notos clamore secundo. At Rutulo regi ducibusque ea mira videri Ausoniis, donec versas ad litora puppes respiciunt totumque adlabi classibus aequor. Ardet apex capiti cristisque a vertice flamma funditur et vastos umbo vomit aureus ignes: non secus ac liquida siquando nocte cometae sanguinei lugubre rubent aut Sirius ardor, ille sitim morbosque ferens mortalibus aegris, nascitur et laevo contristat lumine caelum.
Abbreviated transcription (Latin):
At puer astamius muro fossisq tenetur
Tela int̾ media. atq horrentes marte lactiõs.
Iam loca iuissa tenet forti ꝑmixtus etrusto
Ne castris iũgant certa est sentencia turno:
Surge age et aurora socies nemente uocari
P uimus in axma iube. et clipeũ cape quẽ dedit ip̃s
Inuictũ igmpoteus: atq oras aibiit auro.
Crastina lux mea si non rroita dr̃a putaris
Ingentes rictule spectabit cedis aciruos
Dixerat. et dextra distĩdeus impulit abtain
haud ignara modi puppĩ fugit illa per ũdas
Otior et iaculo. et uentos equãte sagitta:
Iude alie celerant cursus, scupet inscius ip̃e
Tros auchisiades aminos tñ omne tollit.
Tũt breit̾ suꝑa aspectans ꝯuexa p̃tatur

Expanded text:
At puer Ascanius muro fossisque tenetur At puer Ascanius muro fossisque tenetur tela inter media atque horrentis Marte Latinos. Iam loca iussa tenent forti permixtus Etrusco ne castris iungant, certast sententia Turno. Surge age et Aurora socios veniente vocari primus in arma iube et clipeum cape, quem dedit ipse invictum Ignipotens atque oras ambiit auro. Crastina lux, mea si non inrita dicta putaris, ingentis Rutulae spectabit caedis acervos. Dixerat, et dextra discedens impulit altam haud ignara modi puppim: fugit illa per undas ocior et iaculo et ventos aequante sagitta. Inde aliae celerant cursus. Stupet inscius ipse Tros Anchisiades; animos tamen omine tollit. Tum breviter super adspectans convexa precatur
Abbreviated transcription (Latin):
Noctinago phebe mediũ pulsabat olimpũ
Eneas neq eñ mntmbris dat cura quiẽtem
I pẽ sedeus clanũq regit. uelis q ministrat:
A tq illi medio in spacio chorus ecce suarͫ
Occurrit comitũ mphe quas alma. cibels man̾daꝵ¬
Nunre habere maris inp̃hasq e nauibz esse
usserat: inabant parit fluctusq secabant.
Quot prius erate. steterant ad littora prore
Agnoscũt longe regem: lustrautq choreis :
Quarũ que fandi doctissima cimodocea
P one sequẽs dextͣ puppim tenst: ipãq dorso
Emiuet alcua tacrtis subremigat undis:
Tũ sit ignarũ alloquit ⁊ iugilas ne deũ gens:
Enea iugila et uelis ĩmitte rudentes
Nos sumꝰ idee sacro deͣ uertice pius
Nũs pelagi inphe: classis tua ꝑfidus ut nos
P recipites fetro rictulus flãmaq p̾mebat:
Iupinus nucte tua incula teq per equor
Querimꝰ hanc genctrix facĩe miserata refent.
Et dedit esse dc̃as enũq agctare sub indis.

Expanded text:
noctivago Phoebe medium pulsabat Olympum: noctivago Phoebe medium pulsabat Olympum: Aeneas neque enim membris dat cura quietem ipse sedens clavumque regit velisque ministrat. Atque illi medio in spatio chorus ecce suarum occurrit comitum: nymphae, quas alma Cybebe numen habere maris nymphasque e navibus esse iusserat, innabant pariter fluctusque secabant, quot prius aeratae steterant ad litora prorae. Agnoscunt longe regem lustrantque choreis, quarum quae fandi doctissima Cymodocea pone sequens dextra puppim tenet ipsaque dorso eminet ac laeva tacitis subremigat undis, tum sic ignarum adloquitur: Vigilasne, deum gens, Aenea? Vigila et velis immitte rudentis. Nos sumus, Idaeae sacro de vertice pinus, nunc pelagi nymphae, classis tua. Perfidus ut nos praecipitis ferro Rutulus flammaque premebat, rupimus invitae tua vincula teque per aequor quaerimus. Hanc Genetrix faciem miserata refecit et dedit esse deas aevumque agitare sub undis.
Abbreviated transcription (Latin):
Instat aque: saxũq idis ĩmane mĩatur
A rdiis : et longa sulcat mariã alta sarma:
Ille oꝭ patriis agmen ciet ocnus ab oris
Ratidice manthoys et tusti filius anius
Qui muros matrisꝙ dedit t̾ mantua nom.
Iantua diues aus: s non genus oĩb uiuĩ
Gtus illi triplex pplĩ sub gente quatui.
I pã caput pplĩs: tusto de sangnĩe iures.
H uic quoq qͥngentos in se mezentius armat
Quos ꝑatre benaco uelatꝰ harũdine glauca
Mnicius in festa ducebat in equora pinu
It grauis aulestes. centerraq arbõre fluctũ
Uerberat ad surgens: spunat uada marinde̾ u̾so
Hũt uehit m̃ĩanis tritoñ. et cerula couchã
Eufrcus freta cui latirũ Remus hispidus nãti
Frous hoĩez presert in pstm desunt aliuis:
Spimea semifero sub pectore muuirat unde
Tot lecti proce̾s ter deius nauibus ibant
Subsidio troie et campos salis ere secabant:
Iamq dies celo Ioncesserat: almaq cursu

Expanded text:
instat aquae saxumque undis immane minatur instat aquae saxumque undis immane minatur arduus et longa sulcat maria alta carina. Ille etiam patriis agmen ciet Ocnus ab oris, fatidicae Mantus et Tusci filius amnis, qui muros matrisque dedit tibi, Mantua, nomen, Mantua, dives avis; sed non genus omnibus unum: gens illi triplex, populi sub gente quaterni, ipsa caput populis, Tusco de sanguine vires. Hinc quoque quingentos in se Mezentius armat, quos patre Benaco velatus harundine glauca Mincius infesta ducebat in aequora pinu. It gravis Aulestes centenaque arbore fluctum verberat adsurgens, spumant vada marmore verso. Hunc vehit immanis Triton et caerula concha exterrens freta, cui laterum tenus hispida nanti frons hominem praefert, in pristim desinit alvus: spumea semifero sub pectore murmurat unda. Tot lecti proceres ter denis navibus ibant subsidio Troiae et campos salis aera secabant. Iamque dies caelo concesserat almaque curru
Abbreviated transcription (Latin):
Tertius ille hom̃. diuũq int̾pres asilas
Cui pecudũ fibre: celũ cui sidera parent.
Et lingne uolucrũ: et p̃sagi fuluũs ignes.
Mille rapit. densos acie atq horrentib hastis.
Hos pare̾ iubent alpħes ab origine pise
Urbs etrusta solo: sequit᷑ pulc̾rimus astiro᷑
Astur equo fedens: et uersicoloribz armis
Tercentũ adituit. mens om̃ib una sequẽdi
Au cerete domo. qͥ sunt ininionis in arius :
Et pirgi ueteres, intempesteq grauiste.
Non ego te/ ligurũ ductor fortissime bello
T ransierim cͣmͣe et paucis conutate cu pano
Qui iolorme surgũt de uertice penne
Crimen ãmor ur̃m̃: formeq insigne palne.¬
Nlamq ferunt luctu iygnũ phẽtontis amãci
Populeas mt̾ frondes umbrãq soror̾im¬
Dũ canit. et mestũ musa solatur amorẽ:
Canentẽ molli pluma duxisse senectã :
Linquente terras: et side̾a uoce sequentẽ.
Tilius equalis comitatus classe catuas
Ingentẽ remis centaup̾ promouet ille

Expanded text:
Tertius ille hominum divomque interpres Asilas, cui pecudum fibrae, caeli cui sidera parent et linguae volucrum et praesagi fulminis ignes, mille rapit densos acie atque horrentibus hastis. Hos parere iubent Alpheae ab origine Pisae, urbs Etrusca solo. Sequitur pulcherrimus Astur, Astur equo fidens et versicoloribus armis. Tercentum adiciunt mens omnibus una sequendi qui Caerete domo, qui sunt Minionis in arvis, et Pyrgi veteres intempestaeque Graviscae. Non ego te, Ligurum ductor fortissime bello, transierim, Cinyre, et paucis comitate Cupavo, cuius olorinae surgunt de vertice pennae, crimen, Amor, vestrum formaeque insigne pateNamque ferunt luctu Cycnum Phaethontis amati, populeas inter frondes umbramque sororumm canit et maestum Musa solatur amorem, canentem molli pluma duxisse senectam, linquentem terras et sidera voce sequentem. Filius, aequalis comitatus classe catervas, ingentem remis Centaurum promovet: ille
Abbreviated transcription (Latin):
hostis amare quid inͣcrepctas mortẽq minare:
Nullũ in cede nefas nec sic ad prelia uem:¬
A et tecũ meꝰ hec pepigit in federa lausus:¬
u nũ hoc ꝑ si qͣua est uictis ueniã hostibus oro
Corpus humo paciare tegi scio acerba meoꝵ
Lircũstare odia hũc oro defende furoreme
Et me consortem nacti concede sepultro:
H et loquitur inglõq haud mscuis accipit uisẽ
Uudantiq aiam̃ difundit in arma cruore

Expanded text:
Hostis amare, quid increpitas mortemque minaris? Hostis amare, quid increpitas mortemque minaris? Nullum in caede nefas, nec sic ad proelia veni, nec tecum meus haec pepigit mihi foedera Laususnum hoc per siqua est victis venia hostibus oro: corpus humo patiare tegi. Scio acerba meorum circumstare odia: hunc, oro, defende furorem et me consortem nati concede sepulchro. Haec loquitur iuguloque haud inscius accipit ensem undantique animam diffundit in arva cruore
Abbreviated transcription (Latin):
Net mortẽ horrenus. nec diuũ partimꝰ ulli.
Desie: nã nemo morcturus et l tibi porto
Doua prius: dixit telũq intorsit in hostem :
Inde aliud suꝑ octq aliud figitq uolatq
Ingenti giro sed sustinet aureus umubo
Ter circũ adstantẽ. leuos equetauit in orbes
Tela manu iaciens ter segũ trouis heres
Inmanẽ erato t̾ confert tegimẽ siluã:¬
Inde ubi tot traxisse moras tot spicula ted
Uellere. et urgetur pugna cong̾ssus iqͣ
Multa meuens aĩo iã tandẽ erũpit: et int̾
ꝑsellatoris equi caua tp̃a conint hastam :
Tollit se arrectũ quadrupes. et caltib auras
Uerberat. effusũq equitẽ suꝑ ip̃e secutus
Implicat eiectoq nncũbit᷑ ceͣrmuisꝰ armo:
Clamore inͣtendũt celũ bresq latim:
A duolat encas uaginaq eripit ensem:
Et suꝑ hͨ ubi ñt mezencius acer: et illa
Effera uis ammi contra tirrenus et auras
Suspiciens hausit celũ. mentẽq recepit

Expanded text:
Nec mortem horremus nec divom parcimus ulli. Nec mortem horremus nec divom parcimus ulli. Desine: nam venio moriturus et haec tibi porto dona prius. Dixit telumque intorsit in hostem; inde aliud super atque aliud figitque volatque ingenti gyro, sed sustinet aureus umbo. Ter circum adstantem laevos equitavit in orbes tela manu iaciens, ter secum Troïus heros immanem aerato circumfert tegmine silInde ubi tot traxisse moras, tot spicula taedet vellere et urgetur pugna congressus iniqua, multa movens animo iam tandem erumpit et inter bellatoris equi cava tempora conicit hastam. Tollit se arrectum quadrupes et calcibus auras verberat effusumque equitem super ipse secutus implicat eiectoque incumbit cernuus armo. Clamore incendunt caelum Troesque Latinique. Advolat Aeneas vaginaque eripit ensem et super haec: Ubi nunc Mezentius acer et illa effera vis animi? Contra Tyrrhenus, ut auras suspiciens hausit caelum mentemque recepit:
Abbreviated transcription (Latin):
Haud deiectus equũ duci nb. hoc decus illi
Hoc solamẽ erat bellis hõc uictor abibat
Omib alloquitur merentẽ et t̾alibus infit
Rẽbe du res si qua diu mortalibz ulla est.
Uiximꝰ. aut hodie uictor spolia iͣ cruẽtaᵗᵉ
Et caput enee referes. lausiq dolorum
Ultor eris metũ: aut aꝑit si ulła uiã uis
Obcũbes pariter: neq eñ fortissume credo
Iussa aliena pati. et duõs dignabe̾ tencros:
Dixit. et exceptus tergo consueta locauit
Membra manusq aibas iaculis onauit acutꝭ
Ere caput fulgens cristaq hi sucus eqna:
Sic cursũ in medios rapidus dedit. estuat ĩgeus
Uno in corde pudor imxtoq insania luctu:
Et furiĩs agitatus amor et couscia uirtus:
Atq hic tucam magna ter uoce uocauit:
Qneas agnouit enĩ letusq precatur :
.Sic pater ille deũ faciat sic altus apollo
Incipias conferre manũ
Tantũ effatus. et infesta subit obuius hasta:¬
Iueͣ aũt quid me erepto seuissime nato
Terres: hec ma sola fuit. qua ꝑde̾ posses

Expanded text:
haud deiectus equum duci iubet. Hoc decus illi, hoc solamen erat; bellis hoc victor abibat omnibus. Adloquitur maerentem et talibus infit: Rhaebe, diu, res siqua diu mortalibus ulla est, viximus. Aut hodie victor spolia illa cruenti et caput Aeneae referes Lausique dolorum ultor eris mecum aut, aperit si nulla viam vis, occumbes pariter; neque enim, fortissime, credo, iussa aliena pati et dominos dignabere Teucros. Dixit et exceptus tergo consueta locavit membra manusque ambas iaculis oneravit acutis, aere caput fulgens cristaque hirsutus equina. Sic cursum in medios rapidus dedit: aestuat ingens uno in corde pudor mixtoque insania luctu, et furiis agitatus amor et conscia virtus. Atque hic Aenean magna ter voce vocavit. Aeneas agnovit enim laetusque precatur: Sic pater ille deum faciat, sic altus Apollo, incipias conferre manum. Tantum effatus et infesta subit obvius hastaautem: Quid me erepto, saevissime, nato terres? Haec via sola fuit, qua perdere posses.
Abbreviated transcription (Latin):
Cũctantes sotios: et terra subleuat ip̃m
Sangiuẽ turꝑantẽ cõptos de more sapillos.
Aut̾ea gẽnctor tibernũ ad flumĩs undam
ulnera sircabat limphis. corpusq leuabat
Arboris adcłiuis trunco procul crea ranus
Dependet galea. et prato grauia arma quiescũt:
Stant lc̃i circũ iuuenes ip̃e eger anhelans¬
Colla fouet: fusus propexã in pectore barbã:
Multa suꝑ lauso rogitat: multos ꝙ remittit
Qui reuocent mestiq ferant mandata parente
At lausũ socii examimẽ super arma ferebant¬
Flentes ingentẽ: atq ingenti uulue̾ uictũ:
A guouit longe genictũ presaga mali mens
Camciẽ mͣmũdo de format pulue. et ãbas
Ad celũ tendit palinas: et corꝑe inheret.
Tanta ne me tenuit uiuendi nate uoluptas:
Ut prs me hostili paterer succede̾ dextre
Ceuẽ genui: tua ne hec genitor ꝑ uuluera huor ẽ
A orte tua uiuẽs ẽ heu nũc misero inͦ demũ
Exiciũ infelix mĩc ałte uulnus adactũ:

Expanded text:
cunctantis socios et terra sublevat ipsum, cunctantis socios et terra sublevat ipsum, sanguine turpantem comptos de more capillos. Interea genitor Tiberini ad fluminis undam volnera siccabat lymphis corpusque levabat arboris adclinis trunco. Procul aerea ramis dependet galea et prato gravia arma quiescunt. Stant lecti circum iuvenes: ipse aeger anhelanscolla fovet, fusus propexam in pectore barbam; multa super Lauso rogitat multumque remittit qui revocent maestique ferant mandata parentis. At Lausum socii exanimem super arma ferebantflentes, ingentem atque ingenti volnere victum. Agnovit longe gemitum praesaga mali mens: canitiem multo deformat pulvere et ambas ad caelum tendit palmas et corpore inhaeret. Tantane me tenuit vivendi, nate, voluptas, ut pro me hostili paterer succedere dextrae, quem genui? Tuane haec genitor per volnera servor, morte tua vivens? Heu, nunc misero mihi demum exitium infelix, nunc alte volnus adactum!
Abbreviated transcription (Latin):
Quo moriture rus: maioraq iuirib audes:
Fallit te mtantũ pietas tua nec minꝰ ille
Exultat demens. seut iãq alcius ire
Dardamo surgũt dũctori. extremaq lauso
Parrc fila legũt. ualidũ nãq gxigit ensẽ
Per mediũ encas iuuenẽ totũq recondit.
Trausiit et parmã mucro leuia arma miatẽ minatis
Et tunicã molli mater quã neuerat auro i
I mpleuitq sinũ sangus. tũ uita ꝑ auras
Concessit mesta ad manes. corpusq reliquit:
At uero ut nultũ indit moriente et ora
Ora modis auchisiades pallencia miris
Ingeniuit: nuiscrans grauil dextrãq tetendit
Et mentẽ patrie subiit pietatis ymago
Quid tibi nũt miserande puer pro laudib istis̃
Quid pus eneas tanta dabit indole dignũ:
A rina quibus letatus habe tua teq parentũ
Nambus et cineri si qua est ea cura remittoe
Hoc tĩi infelix miserã solabe̾ mortẽ
E nee magni dextͣ cadis increpat ultro

Expanded text:
Quo moriture ruis maioraque viribus audes? Quo moriture ruis maioraque viribus audes? Fallit te incautum pietas tua. Nec minus ille exsultat demens; saevae iamque altius irae Dardanio surgunt ductori, extremaque Lauso Parcae fila legunt: validum namque exigit ensem per medium Aeneas iuvenem totumque recondit. Transiit et parmam mucro, levia arma minacis, et tunicam, molli mater quam neverat auro, implevitque sinum sanguis; tum vita per auras concessit maesta ad manis corpusque reliquit. At vero ut voltum vidit morientis et ora, ora modis Anchisiades pallentia miris, ingemuit miserans graviter dextramque tetendit, et mentem patriae subiit pietatis imago. Quid tibi nunc, miserande puer, pro laudibus istis, quid pius Aeneas tanta dabit indole dignum? Arma, quibus laetatus, habe tua, teque parentum manibus et cineri, siqua est ea cura, remitto. Hoc tamen infelix miseram solabere mortem: Aeneae magni dextra cadis. Increpat ultro
Abbreviated transcription (Latin):
Ut uidit lausus, lac̾meqz per ora uolicte
Hic mortis dure casũ. tuaq optiã fitã uba stͥ xgilii¬
Si qua fidem tanto est operi latura uetustas
Mon equidẽ nec te iuiuenis memorãde silebo:
Ille pedẽ referens et nurtilis ĩq ligatus
Cedebat clipeoq ñuicũ hastile trahebat ⁊
Proripuit incns seseq ĩmistuit aris.
Iainqz adsurgentis dextre plagãq ferentꝭ
Enee subit mucronẽ ip̃m q morandõ
Sustiuuit socii maguo clamore sequũtur:
Dũ genitor natipmã protectus abiret
Telaq conicuĩt ꝑturbantq eminiꝰ hostem:
Missilibus furit eneas e tectusq tenet se
At uelut effusa si quando grandine mb̃i
Precipitant: om̃is campis diffugit arator.
Omĩs et agricola. et tute latz arte mator
Aut anus ripis: aut alci fornice saxi
Dũ pluit in t̾ris. ut possit sole reducto
Exercere diem / sit obrictus undiq telis
Eneas nubẽ belli dũ detiuet omnes
Sustinet et lausũ increpitat lausoq minatur:

Expanded text:
ut vidit, Lausus, lacrimaeque per ora volutae. ut vidit, Lausus, lacrimaeque per ora volutae. Hic mortis durae casum tuaque optima facta, siqua fidem tanto est operi latura vetustas, non equidem nec te, iuvenis memorande, silebo. Ille pedem referens et inutilis inque ligatus cedebat clipeoque inimicum hastile trahebat: prorupit iuvenis seseque immiscuit armis iamque adsurgentis dextra plagamque ferentis Aeneae subiit mucronem ipsumque morando sustinuit. Socii magno clamore sequuntur, dum genitor nati parma protectus abiret, telaque coniciunt proturbantque eminus hostem missilibus. Furit Aeneas tectusque tenet se. Ac velut effusa siquando grandine nimbi praecipitant, omnis campis diffugit arator omnis et agricola et tuta latet arce viator, aut amnis ripis aut alti fornice saxi, dum pluit in terris, ut possint sole reducto exercere diem: sic obrutus undique telis Aeneas nubem belli, dum detonet omnis, sustinet et Lausum increpitat Lausoque minatur:
Abbreviated transcription (Latin):
Obuius ire parat. manet imꝑterritus ille
Hostem magnaniniũ xpens: et mole sua stat.
Atq oculis spaciũ enĩsus: quãtũ satis haste.
Dext ᷑ iu deus et telũ. qd iuissile libro
Nũt ad fuit noueo predoms corꝑe raptis
I ndutũ spoliis ip̃m te lause tropheũ
Quee. dixit: stridentẽq eminus hastam
I ent; at illa uolaus clipeo ẽ gocussa ꝓculq¬
Egregiũ aitorẽm latus int̾ et ilia figit:
Hertulis anthorẽ contẽ qͥ missus abargis
Hestrat euandro: atq itala consederat urbe:
Steruit᷑ infelix alieuo uulue̾. celũq
Aspicit. et dulces morieus reminuiscit᷑ argos:
Tũ puis eneas hastã iaͣcit᷑: illa per orbem
Ere canũ triplici. per binea terga tribq
Trausiit inteptũ tauris opus inaq sedit
Iuguine sz iures haud ꝑtulit ocuis ensẽ
Eneas iuso tirren sangume letus
Eripit a femore et trepidanti feruidꝰ instat.
Ingenunt cari grauit̾ genitoris amore

Expanded text:
obvius ire parat. Manet imperterritus ille, obvius ire parat. Manet imperterritus ille, hostem magnanimum opperiens, et mole sua stat; atque oculis spatium emensus, quantum satis hastae: Dextra mihi deus et telum, quod missile libro, nunc adsint! Voveo praedonis corpore raptis indutum spoliis ipsum te, Lause, tropaeum Aeneae. Dixit stridentemque eminus hastam iecit; at illa volans clipeo est excussa proculqegregium Antoren latus inter et ilia figit, Herculis Antoren comitem, qui missus ab Argis haeserat Euandro atque Itala consederat urbe. Sternitur infelix alieno volnere caelumque aspicit et dulcis moriens reminiscitur Argos tum pius Aeneas hastam iacit: illa per orbem ere cavum triplici, per linea terga tribusque transit intextum tauris opus imaque sedit inguine, sed viris haud pertulit. Ocius ensem Aeneas, viso Tyrrheni sanguine laetus, eripit a femine et trepidanti fervidus instat. Ingemuit cari graviter genitoris amore,
Abbreviated transcription (Latin):
Cedicus alchatõnũ obtrũcat. sacͣtor hidaspẽ:
ꝓ arthemũq rapo: et predux iurib orsen
Messapus domũq lichaomãq erichaten:
Illũ isiis cqͣui lapsu tellure iacentem:
ħ uc̃ peditẽ pedes. et licius ꝓesseraͣt agis
Quͣt tãm haud exppers ualcrus uirtutis aucte
Deicit ac thromiũ salius. salm̃q maltes
Insigius iaculo et longe fallente sagitta:
I am giuis equabat luctus: et nutua mauõts
suuera: cedebant parit̾. parcterq ruebant
Dictores. uictiq neq his fuga nota neq ill.
D ñ iouis in tectis irã miserant᷑ manrẽ
Turbidus ingreditur cãpo. ꝙͣ maguꝰ orion¬
Cũ pedes incedit mediĩ ꝑ maconna nerei
Stagna uiã scuidens humero. suꝑeniiu ũdas
Aut sĩmus referens ãnosam montib oriimi:
Ingredit᷑q solo. et caput inct nubila condit.
Talis se uastis itfert mezencurs armis.
Huic contra eneas ꝓpeculatus in agmre longo

Expanded text:
Caedicus Alcathoum obtruncat, Sacrator Hydaspen Caedicus Alcathoum obtruncat, Sacrator Hydaspen Partheniumque Rapo et praedurum viribus Orsen, Messapus Croniumque Lycaoniumque Erichaeten, illum infrenis equi lapsu tellure iacentem, hunc peditem. Pedes et Lycius processerat Agis, quem tamen haud expers Valerus virtutis avitae deicit; at Thronium Salius Saliumque Nealces insidiis, iaculo et longe fallente sagitta. Iam gravis aequabat luctus et mutua Mavors funera: caedebant pariter pariterque ruebant victores victique, neque his fuga nota neque illis. Di Iovis in tectis iram miserantur inanem urbidus ingreditur campo. Quam magnus Orioncum pedes incedit medii per maxima Nerei stagna viam scindens, umero supereminet undas aut summis referens annosam montibus ornum ingrediturque solo et caput inter nubila condit: talis se vastis infert Mezentius armis. Huic contra Aeneas, speculatus in agmine longo,
Abbreviated transcription (Latin):
Uisceribus suꝑ accũbens: lauit inꝓpba tecer
Ora truor.
Sic ruit in deuses alacer mezencius hostes:
Eteruit᷑ infelix atron. et calcibus atram
fuudit humũ expirans: infractaq tela cruẽtat¬
I tq idẽ fugientẽ: haud ẽ dignatus oronden
Sterne̾: nec iacta cecũ dare cuspide uuluus
Obuius aduersoq occurrit: seq uirs uir
Contulit. haud furto melior: s fortib armis:
Tũ suꝑ abuctũ posito pede nipus et hasta
Pars belli haud tempnẽda urri iacz alt̾rorodes.¬
Conclamant socii. letũ penasq secicti:
Ille autẽ expirans: nõ me quicũq es multo
Uictor nec longũ letabe̾ te quoq fata
Prospectant paria: atq eadẽ iox arua tenebis:
Ad quẽ subridense nuxta mezencius ira.
Aut morere ast de me diuũ pr̃ atq homi rex
Uiderit. hoc diceus eduxit corpore telum.
Illi dura quies oculos et ferreus urget
Somnus in eteruã claudunt᷑ luĩa nocteni:

Expanded text:
visceribus super accumbens, lavit inproba taeter visceribus super accumbens, lavit inproba taeter ora cruor, sic ruit in densos alacer Mezentius hostis. Sternitur infelix Acron et calcibus atram tundit humum expirans infractaque tela cruentat. Atque idem fugientem haud est dignatus Oroden sternere nec iacta caecum dare cuspide volnus: obvius adversoque occurrit seque viro vir contulit, haud furto melior, sed fortibus armis. Tum super abiectum posito pede nixus et hasta: Pars belli haud temnenda, viri, iacet altus Orodes.Conclamant socii laetum paeana secuti. Ille autem exspirans: Non me, quicumque es, inulto, victor, nec longum laetabere: te quoque fata prospectant paria atque eadem mox arva tenebis. Ad quae subridens mixta Mezentius ira: Nunc morere. Ast de me divom pater atque hominum rex viderit. Hoc dicens eduxit corpore telum: olli dura quies oculos et ferreus urget somnus, in aeternam clauduntur lumina noctem.
Abbreviated transcription (Latin):
Donat habe̾ humeris: et uertige sige̾ cristas:
M ecnõ euantẽ phrigiũ: paridisq iinãta
E qualẽ. conctẽq. una qutͣ nocte thr̃ana
In luceͣ genitori amito dedit et face p̃guaus
Cissels regnia paru creat urbe pat̾ua
Occubat. iguaꝵ̃ laurens ht̃ ora miuãtha
Ac uelut ille canũ morsu de mõtibus altis
Pastus harũdinea : postꝙͣ int̾ recia uentũ est¬
Substitit. infremuitq ferox. et inhorruit armot
Ret ciuꝙͣ irastie ꝓpuis ue accedere uirtus.¬
Sed iaculis. tutisq procul clamoribus instant:¬
Haud aliter : iuste ꝯuib est mezencius᷑ rõe
Non ulli est animꝰ stricto concurrẽ ferro:
Missilibus longe et uasto clamore lacessũt.
Hũc ubi miscentẽ longe agia media iudit
Purpureũ penius: et pacte cõuigis ostro.
Inpastus specula alta leo ceu sepe ꝑ agrãs
Suad eñĩ uesana fames. si forte fucatẽ
Conspexit capream : aut surgentẽ i cornua c̾nũ:
Gaudz hyaus ĩmane. comasq arrexit et heret

Expanded text:
s. Nec non Euanthen Phrygium Paridisque Mimanta aequalem comitemque, una quem nocte Theano in lucem genitori Amyco dedit et face praegnans Cisseis regina Parin creat: urbe paterna occubat, ignarum Laurens habet ora Mimanta. Ac velut ille canum morsu de montibus altis pastus harundinea, postquam inter retia ventum eubstitit infremuitque ferox et inhorruit armos, nec cuiquam irasci propiusque accedere virtus,sed iaculis tutisque procul clamoribus instanthaud aliter, iustae quibus est Mezentius irae, non ulli est animus stricto concurrere ferro; missilibus longe et vasto clamore lacessunt: Hunc ubi miscentem longe media agmina vidit, purpureum pennis et pactae coniugis ostro: impastus stabula alta leo ceu saepe peragrans, suadet enim vesana fames, si forte fugacem conspexit capream aut surgentem in cornua cervum, gaudet, hians immane, comasque arrexit et haeret
Abbreviated transcription (Latin):
Eceanũ interea surgens aurora reliquit
Sneas quãꝙͣ et sociis dare tempus humãdis
Precipitant cure. turbataq funre mens est
Uota deũ p̾mo mͣctor soluebat eoo:
Ingentẽ quercũ decisis undiq ramis
Constituit tumlõ fulgenciaq induit arma
Mezenti ducis exuuias : tibi magne t̾rheũ
Bellipoteus aptat rorantes sangiẽ cristas:
Telaq trũca iuri: et bisex thoracaͣ petitũ
ꝑͥ rofossũq locis. clipeũq ex aere sinistre
Subligat. atq ensẽ collo saspendit eburiud:
Tũ sotios: nãq omĩs eũ sapata tegebat
Turba ducũ⁊ sit incipiens ortat᷑ ouãtes
Maxima res effecta iuri: tipior oĩs abestoͣ

Expanded text:
Oceanum interea surgens Aurora reliquit: Aeneas, quamquam et sociis dare tempus humandis praecipitant curae turbataque funere mens est, vota deum primo victor solvebat Eoo. Ingentem quercum decisis undique ramis constituit tumulo fulgentiaque induit arma, Mezenti ducis exuvias, tibi, magne, tropaeum, bellipotens: aptat rorantis sanguine cristas telaque trunca viri et bis sex thoraca petitum perfossumque locis clipeumque ex aere sinistrae subligat atque ensem collo suspendit eburnum. Tum socios, namque omnis eum stipata tegebat turba ducum, sic incipiens hortatur ovantis: Maxima res effecta, viri; timor omnis abesto
Abbreviated transcription (Latin):
Et pater anchises uellũ o t̾ra hospita portas
es ello armant᷑ equi bellũ ħ armẽta minãt᷑
SSed tamenidem olim cnrru succedere sueti
Quadrupedes et frena iugo concordia ferre
Spes est pacis aĩt tũ nuimina sancta precam̃
P alladis armisone q̃ pͥma accepit᷑ ouantes
Et capita añ aras phrigio uelamen amĩctũ
P receptis q helen dederat q maxĩa rite
I rmoi argine iustos adolenus honores
Baut mora continuo perfectis ordine uotis
Cornua uelatarũ obuertimus antemnarũ
G rasugenũ q domos suspectaq lnqͦnus arue
Sinc sinus herculei si u est fama tarenti
Cexint᷑ atollit se diu̾a lacima contra
Caulonsq arces et naufragiũ scilleneum
Tum procul e fluctu trͣmatria cernit᷑ ethna
Et gemitũ ingentẽ pelagi pulsataq saxa
Audimus longe fractasq ad littora uoces
Exuetant q uada atq estu miscent᷑ helene
Et pater anchises nimirũ ħ illa caribdis

Expanded text:
Et pater Anchises: Bellum, O terra hospita, portas Et pater Anchises: Bellum, O terra hospita, portas bello armantur equi, bellum haec armenta minantur. Sed tamen idem olim curru succedere sueti quadrupedes, et frena iugo concordia ferre; spes et pacis ait. Tum numina sancta precamur Palladis armisonae, quae prima accepit ovantis, et capita ante aras Phrygio velamur amictu; praeceptisque Heleni, dederat quae maxima, rite Iunoni Argivae iussos adolemus honores. Haud mora, continuo perfectis ordine votis, cornua velatarum obvertimus antemarum, Graiugenumque domos suspectaque linquimus arva. Hinc sinus Herculei si vera est fama Tarenti cernitur; attollit se diva Lacinia contra, Caulonisque arces et navifragum Scylaceum. Tum procul e fluctu Trinacria cernitur Aetna, et gemitum ingentem pelagi pulsataque saxa audimus longe fractasque ad litora voces, exsultantque vada, atque aestu miscentur harenae. Et pater Anchises: Nimirum haec illa Charybdis:
Abbreviated transcription (Latin):
Armatum q auro crcumspit̾ oriona¬
ꝑ ostꝙͣ cuncta uidet celo constare sereno
Dat clarum e puppi signũ nos cast mouenius
Temptanius q uiam et uelorũ pandimꝰ alas
Tamq rubestrbat stellis aurora fugatis
Tum procul obsc̾uros colles humilẽ ꝙ indemus
Italiam italiam p̾mus conclamat achates
I taliam leto socu clamore sacutant
Tum pater anchises magnũ cͣterã corena
Induit impleuit q mero diuosq uocauit
Stans celsa in puppi
Dii maris et terre tempestatil̃ q potentes
F erte uiam uento facilem spirate secunde
Crebrescunt optate aure portusq patesceut
Iam propior templũ apparet ĩ arce miuerue
Uela legunt socii et proras ad littora torq̃nt
P ortus abeno fluctu curuatus in arcum
O biectã salsaspumãt aspergine cautes
I pse latet gemino dimittunt brachia iuuro
Turnti scopuli refugit qz a littore templum
Quatuor ħͥ p̾mũ omen equos in gͣmĩt iudi
Tondentes campũ late candore inuali

Expanded text:
armatumque auro circumspicit Orionaarmatumque auro circumspicit Oriona. Postquam cuncta videt caelo constare sereno, dat clarum e puppi signum; nos castra movemus, temptamusque viam et velorum pandimus alas. Iamque rubescebat stellis Aurora fugatis, cum procul obscuros collis humilemque videmus Italiam. Italiam primus conclamat Achates, Italiam laeto socii clamore salutant. Tum pater Anchises magnum cratera corona induit, implevitque mero, divosque vocavit stans celsa in puppi: Di maris et terrae tempestatumque potentes, ferte viam vento facilem et spirate secundi. Crebrescunt optatae aurae portusque patescit iam propior, templumque adparet in arce Minervae. Vela legunt socii et proras ad litora torquent. Portus ab Euroo fluctu curvatus in arcum, obiectae salsa spumant aspargine cautes; ipse latet; gemino demittunt bracchia muro turriti scopuli, refugitque ab litore templum. Quattuor hic, primum omen, equos in gramine vidi tondentis campum late, candore nivali.
Abbreviated transcription (Latin):
Arua neq ausome semꝑ cedentia retro
Querenda effigiẽ xãti troiam q iudetis
Quam uestre fecere mauus melioribus opto
Luspicuis et que fuert mmis obiua grais
S i quando tibrim uicinaq tibridis arua
Iutraro gentiq mee data menia cernam
Cogͥnãtas urbes olim populos q propinquos
Epiro hesperia quibus idem dardamꝰ auctor
Atq idem casus unã facienus utrama¬
Troiã animis manrat nostros ea cura nepotes
Prouehim᷑ pelago uicina cerauinã iuxta
Unde iter italiam cursusq breuissimꝰ undis
Solruit interea et montes uiubrant᷑ opaci
S ternini᷑ optate gremo telluris ad undani
Sortiti remos passim q in littore sicco.
Corpora curanius fessos soporutrigat artus¬
qi et dũ orbem mediũ nox horis acta subigat
h aut segnis strato surget palinurus et omnis
E xplorat uentos atq auribus aera capͥtat
Sidera cunta uoͣcat tacito labentia celo
Aicturum pliadas ꝙ hiadas geminos q tones

Expanded text:
arva neque Ausoniae semper cedentia retro arva neque Ausoniae semper cedentia retro quaerenda. Effigiem Xanthi Troiamque videtis quam vestrae fecere manus, melioribus, opto, auspiciis, et quae fuerit minus obvia Graiis. Si quando Thybrim vicinaque Thybridis arva intraro, gentique meae data moenia cernam, cognatas urbes olim populosque propinquos, Epiro, Hesperia, quibus idem Dardanus auctor atque idem casus, unam faciemus utramTroiam animis; maneat nostros ea cura nepotes. Provehimur pelago vicina Ceraunia iuxta, unde iter Italiam cursusque brevissimus undis. Sol ruit interea et montes umbrantur opaci; sternimur optatae gremio telluris ad undam, sortiti remos, passimque in litore sicco corpora curamus; fessos sopor inrigat artus. Necdum orbem medium Nox horis acta subibat: haud segnis strato surgit Palinurus et omnis explorat ventos, atque auribus aera captat; sidera cuncta notat tacito labentia caelo, Arcturum pluviasque Hyadas geminosque Triones,
Abbreviated transcription (Latin):
Interra classem uelis aptare iube̾bat
Coniugio anchisa uenrĩs dignate superbo
Tura deumn bis ꝑgamris erepte quinis
Etce tibi ausome tellus hãc arripe uelis
Et tũ hant pelago preter labare necesse est
Ausonre pars illa procul quã pandit apollo
Uadeͬ ait o felix nati pietate quĩo ultra
P rouehor et fando surgẽtes demoror austͤs¬
Q ec minus audromache digressu mesta suppͥmo
Fert picturata̾ auri sub tegmine uestes
Et phrigiã astamio clamidẽ nec cedit honori
Textilib ꝙ onerat donis ac talia fatur
A ccpe et ħ manuũ tͥ q̃ momimẽta mrarũ
Tint puen et bõgũ audromache testẽt᷑ amorẽ
Coningis hectorer caꝑe dona ext̾ma tuorum
Omichi sola iris suꝑ astianactis ymago
Sit ocllos sit ille manus sic ora fcrebat
Et munc equali tecũ pubesceret euo¬
ħ bs ego digrediens lacrimis affabar abortis¬
U uunte felices quibus est fortuna ꝑacta
Iam sua nos aliis alia ex infata uocamur
Uobis parta quies nuillũ mai̾s equor arandũ

Expanded text:
Interea classem velis aptare iubebat AConiugio, Anchise, Veneris dignate superbo, cura deum, bis Pergameis erepte ruinis, ecce tibi Ausoniae tellus; hanc arripe velis. Et tamen hanc pelago praeterlabare necesse est; Ausoniae pars illa procul, quam pandit Apollo. Vade ait O felix nati pietate. Quid ultra provehor, et fando surgentis demoror austros? Nec minus Andromache digressu maesta supremo fert picturatas auri subtemine vestes et Phrygiam Ascanio chlamydem nec cedit honore, textilibusque onerat donis, ac talia fatur: Accipe et haec, manuum tibi quae monumenta mearum sint, puer, et longum Andromachae testentur amorem, coniugis Hectoreae. Cape dona extrema tuorum, O mihi sola mei super Astyanactis imago: sic oculos, sic ille manus, sic ora ferebat; et nunc aequali tecum pubesceret aevo. Hos ego digrediens lacrimis adfabar obortis: Vivite felices, quibus est fortuna peracta iam sua; nos alia ex aliis in fata vocamur. Vobis parta quies; nullum maris aequor arandum,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ exferimus nec que sonitũ det causã uidemꝰ¬
qr am neq erãt astrorũ ignes nrec lucidꝰ ethra
S iderea polus obscuro sed mmibila celo
Et lunã ĩminbo nox intempesta tenebat
Postea iamq dies primo surgebat eoo
Sinentẽ ꝙ aurora polo dimouerat ymbrã
Tum subito efilius macie ꝯfecta supprema
Ignoti noua forma uiri miserandaq cultu
P rocedit supplex q manus ad littora tendit¬
E espicimus dira illiuues demissa q barba
Consertũ tegi spiis at tetr᷑a graius

Expanded text:
perferimus, nec quae sonitum det causa videmuperferimus, nec quae sonitum det causa videmus. Nam neque erant astrorum ignes, nec lucidus aethra siderea polus, obscuro sed nubila caelo, et lunam in nimbo nox intempesta tenebat. Postera iamque dies primo surgebat Eoo, umentemque Aurora polo dimoverat umbram: cum subito e silvis, macie confecta suprema, ignoti nova forma viri miserandaque cultu procedit, supplexque manus ad litora tendit. Respicimus: dira inluvies inmissaque barba, consertum tegumen spinis; at cetera Graius
Abbreviated transcription (Latin):
Contoisit leuas proram palmurus ad undas
Seuam cucta cohors remis uentisq petiuit
Tollumur in celum curuato gurgite et idem
Subducta admanis imos descendimus unda
Ter scopuli clamorẽ inter caua saxa dedere
Ter spumã elisam et rorantia uidimius ast̃
Interea fessos uentus cum sole reliquit
Ignariq uie ticlopum allabmiur oris
Portus ad accessu uentorũ ĩmotus et ingens
I pse sed horrificis iuxta touat echua ruinis
Interdum q atram prorumpit ad ethea nubẽ
Turbine fumãtẽ piceo et cãdentẽ fauilla
A ttolit q globos flãmarũ et sidera lamibit
Interdum scopulos auulsaq uinra montis
Erigit eructans liquefacta q saxa sub auras
Cum gemitu glomerat fundoq exestuat io
F ania est enceladi semustũ fulimẽ corpus
O rgeri mobe hac ingẽtẽq insuꝑ ethnam
I mpositam ruptis flãmã expirare caminis
et fessum quotieus mutat latus int̾mi ᷤ omẽm
Murmure trinacͥam et celũ subtexere fumo¬
qr octem illam tecti siliuis ĩmania monstra

Expanded text:
contorsit laevas proram Palinurus ad undas. laevam cuncta cohors remis ventisque petivit. Tollimur in caelum curvato gurgite, et idem subducta ad Manis imos desedimus unda. Ter scopuli clamorem inter cava saxa dedere: ter spumam elisam et rorantia vidimus astra. Interea fessos ventus cum sole reliquit, ignarique viae Cyclopum adlabimur oris. Portus ab accessu ventorum immotus et ingens ipse; sed horrificis iuxta tonat Aetna ruinis; interdumque atram prorumpit ad aethera nubem, turbine fumantem piceo et candente favilla, attollitque globos flammarum et sidera lambit; interdum scopulos avolsaque viscera montis erigit eructans, liquefactaque saxa sub auras cum gemitu glomerat, fundoque exaestuat imo. Fama est Enceladi semustum fulmine corpus urgueri mole hac, ingentemque insuper Aetnam impositam ruptis flammam exspirare caminis; et fessum quotiens mutet latus, intremere omnem murmure Trinacriam, et caelum subtexere fumo. Noctem illam tecti silvis immania monstra
Abbreviated transcription (Latin):
Obient sese ad currũ et spumãtia freuis.
Ora citatoꝵ dextͣ detorsit equorum :
Dũ trahit᷑ pend q iugis. hũc tecta lata retectud¬
Lancea assequitur rũpitq infixa bilicem¬
Noricã et sũmũ degustãt nulnẽ corpus:
Ille  tñ clipeo obiecto conu̾sus in hostem
Ñ bat. Et auxiliũ ducto uuitrone petebat.
Cũ rota p̃apitẽ et pro cursu concitut apis
Impulit effumditq solo turnusq secictus
Inã int̾ galeã sĩ̃ui thoracis et oras
Interea eneã nuesteus et fidus achates

Expanded text:
obiecit sese ad currum et spumantia frenis obiecit sese ad currum et spumantia frenis ora citatorum dextra detorsit equorum. Dum trahitur pendetque iugis, hunc lata retectulancea consequitur rumpitque infixa bilicemoricam et summum degustat volnere corpus. Ille tamen clipeo obiecto conversus in hostem ibat et auxilium ducto mucrone petebat: cum rota praecipitem et procursu concitus axis impulit effunditque solo, Turnusque secutus imam inter galeam summi thoracis et oras interea Aenean Mnestheus et fidus Achates
Abbreviated transcription (Latin):
Affecit p̾cio neq equis aspirat achillis:
Mũs procul ut campo turmis conspexᵗ aꝑto
Ante leui iaculo longũ ꝑ mane sequtus
iftit equos biiigos et curru desilit atq
Sennanum elapsoq suꝑuenit et pede collo
Imp̾sso dextͣ mucionẽ extorquet et alto
Fulgente intingit iugulo atq ħ insr̃ addit
En agros et quã bello troiane petisti¬
d esꝑiam: mẽtire iacens h p̾miã. qͥ me
Ferro ausi sũt temptare ferũt si meĩa condũt:
Hiuc coͣmitẽ hasbutẽ orecta cuspide mittit
Chalorẽ subarimq darethaq thirsi locũq
Et sternacis equi lapsũ c̾uice timoetem:
Acuelut edonii uoree cũ spiritus abto
Insonat egeo sequit᷑q ad lictora fluctus..
Qua uenti nĩcubut̾ fugã daut nublã celor
Dit turuo quotũq uiã secat agiã cedũt.
Couuerseq riuũt acies, fert nupetus ip̃m
Et cristã aduerso curru qͣtit aur̃a uolantẽ :
Non tulit mͣstantẽ phlegeus aĩsq frementẽ.¬

Expanded text:
adfecit pretio, nec equis adspirat Achillis. adfecit pretio, nec equis adspirat Achillis. Hunc procul ut campo Turnus prospexit aperto, ante levi iaculo longum per inane secutus sistit equos biiugis et curru desilit atque semianimi lapsoque supervenit et pede collo impresso dextrae mucronem extorquet et alto fulgentem tinguit iugulo atque haec insuper addit: En agros et quam bello, Troiane, petisti, Hesperiam metire iacens: haec praemia qui me ferro ausi temptare ferunt, sic moenia condunt. Huic comitem Asbyten coniecta cuspide mittit. Chloreaque Sybarimque Daretaque Thersilochumque et sternacis equi lapsum cervice Thymoeten. Ac uelut Edoni Boreae cum spiritus alto Insonat Egeo sequiturque ad litora fluctus, Qua uenti incubuere, fugam dant nubila caelo: sic Turno, quacumque viam secat, agmina cedunt conversaeque ruunt acies; fert impetus ipsum, et cristam adverso curru quatit aura volantem. Non tulit instantem Phegeus animisque frement
Abbreviated transcription (Latin):
Sangineus mauors clipes nicrepat atq furẽtes
Bella mouẽs muttit equos, illi equore a ꝑto
Aute nothos zephirũq uolant gemit ultiã pulsũ
Tracha pedũ icũq atre formidiuis ora
Ireq insidieq dei comitatus aguictur:
Talis equos a lacer media int p̾lia turnus
Fnuãtes su dore qͣtit miserabile cesis
Hostibus insultans spargit rapida ũgula rores
Sangmẽos ixtaq cuior calcat᷑ harena:
Iamq ieeci scelenũq dedit᷑ thamrũq polũq
Huc̃ cong̾ssus et hũc illũ enuuꝰ ennũꝰ ãbos
I mbrasides glaucũ atq iadem qͦs ĩbrasus ip̃e
Auterat licia paribusqz ornauerat armis
Uel conferre manu uel equo pucrte̾ uentos:
Parte alia media euienides in p̃lia fert᷑
Autiqui proles bello preclara dolois:
Il omũe auũ refereus aĩo paribq parentez :
Qui condã dauaũ castra ut speculator adiret
Ausus pelide pͥciũ sibi postere currus:
Illũ titidẽs alio pro talibus ausis

Expanded text:
sanguineus Mavors clipeo increpat atque furentis sanguineus Mavors clipeo increpat atque furentis bella movens immittit equos; illi aequore aperto ante Notos Zephyrumque volant; gemit ultima pulsu Thraca pedum; circumque atrae Formidinis ora Iraeque Insidiaeque, dei comitatus, aguntur: talis equos alacer media inter proelia Turnus fumantis sudore quatit, miserabile caesis hostibus insultans; spargit rapida ungula rores sanguineos, mixtaque cruor calcatur harena. Iamque neci Sthenelumque dedit Thamyrumque Pholumque, hunc congressus et hunc, illum eminus; eminus ambo Imbrasidas, Glaucum atque Laden, quos Imbrasus ipse nutrierat Lycia paribusque ornaverat armis, vel conferre manum vel equo praevertere ventos. Parte alia media Eumedes in proelia fertur, antiqui proles bello praeclara Dolonis, nomine avum referens, animo manibusque parentem, qui quondam, castra ut Danaum speculator adiret, ausus Pelidae pretium sibi poscere currus; illum Tydides alio pro talibus ausis