comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
edforte diceret aliquis & si ip¬
se humiliter natus est in discipulorum nobilitate iactas
seuoluit: Nonelegit reges aut fenatos es aut philo¬
sophos aut oratores. Immouero elegit plebeios. pau¬
peres indoctos piscatores petrus piscator. cypria¬
nus orator nisi fideliter praeceder& piscator non
humiliter sequeretur orator: Nondere quis quã
desper& abiectus teneat xp̃m & spes eius falsa non
erit :¬

Expanded text:
ed forsitan dicet aliquis: Etsi ipse humiliter natus est, in discipulorum nobilitate jactare se voluit. Non elegit reges, aut senatores, aut philosophos, aut oratores: imo vero elegit plebeios, pauperes, indoctos, piscatores. Petrus piscator, Cyprianus orator. Nisi fideliter praecederet piscator, non humiliter sequeretur orator. Non de se quisquam desperet abjectus: teneat Christum, et spes ejus falsa non erit
Abbreviated transcription (Latin):
flicꝵ dĩ quatnuc expestat expestatiocrecitura nonq udor¬
atura reuelationem expestat alterius natura: quae monsit cre¬
atura sed ipra qualis nuno ÷ expestat : quando st quedis futura
osttam quã sidicereur perce pictare subiestis sibi coloribur
uadopus eiuis pcrratis expestatio colorũ manifestutiont᷑ ima¬

Expanded text:
 quam nunc exspectat exspectatio creaturae: non quod creatura revelationem exspectet alterius naturae, quae non sit creatura; sed ipsa qualis nunc est, exspectat quando sit qualis futura est: tanquam si diceretur, Operante pictore subjectis sibi coloribus et ad opus ejus paratis, expectatio colorum manifestationem ima
Abbreviated transcription (Latin):
omnis crecctura in homine num eratur non quia in tossu om̃s
angeli & suꝑeminerTes uiruites ac potestates aut ealui & terra
& mcre & om̃co qu& in eis suntꝰ sed quia omnis creature partim
congemescut & dole ET POST PAUCA Usq ad huc autẽ retodie
quie & at̃ sisun aliqui icm in si nu hicbrahiae & latraille cum
dño in parudiso consetutus ipsodie quo credidt dolere dst

Expanded text:
Omnis creatura in homine numeratur, non quia in eo sunt omnes angeli, et supereminentes virtutes, ac potestates, aut coelum, et terra, et mare, et omnia quae in eis sunt; sed quia omnis creatura partim congemiscit, et dolet. Usque adhuc autem recte dixit, quia etiamsi sunt aliqui jam in sinu Abrahae, et latro ille cum Domino in Paradiso constituturus ipso die quo credidit, dolere de
Abbreviated transcription (Latin):
prtcos quac hebundamac homini inomnilebare suo quemioselae¬
borcot sub sole cudistium ÷ ulabore menducabis pcenem Uani¬
tartiergo ureaturet subieste ÷ non spontebine aaditũ ⁊ nonspon¬
te hom̃o quippe sput ẽpeccaut sed non sponte delmncitus est pec¬
catum ituq fuit sponͣtantum contra preceptũ facere ueritatis
percati aut poena subiui fellacie non ergo sponse crecatur auice¬
niteti subiestir:: Sedꝓp̃t eum quisab eiecit eam inspe id ⁊ꝓpter
tius iustitiem atq: clemeniã quineq: punitum peccatũ reliquid
nec ins anabilem uoluit ee peccantem quie & ipsa crectura i
ipsẽ homo cum ia signaculo imaginis ꝓpterpeccatũ am issore¬
mansit tantum modo creutura id ÷ ipra que nondum uoeaedirͣ
flioru formaperfesta sed tantum uocactur creatura lbereibi¬
tur a seruitutẽ in teritus quodituq ait &ipsa liberebitur facit
intilligi & ipsa quem a modum nos id ÷ &dripis nont disperandũ¬
crecturu quic &ipsi credituri sus &libercebuntur aestruitute

Expanded text:
em ipse laborat sub sole? cui dictum est: In labore manducabis panem . Vanitati ergo creatura subjecta est non sponte. Bene additum est, non sponte. Homo quippe sponte peccavit, sed non sponte damnatus est. Peccatum itaque fuit spontaneum contra praeceptum facere veritatis; peccati autem poena subjici fallaciae. Non ergo sponte creatura vanitati subjecta est, sed propter eum qui subjecit eam in spe, id est, propter ejus justitiam atque clementiam, qui neque impunitum peccatum reliquit, nec insanabilem voluit esse peccantem; quia et ipsa creatura, id est, ipse homo, cum jam signaculo imaginis propter peccatum amisso, remansit tantummodo creatura, id est, ipsa quae nondum vocatur filiorum forma perfecta, sed tantum vocatur creatura, liberabitur a servitute interitus. Quod itaque ait, et ipsa liberabitur, facit intelligi, et ipsa quemadmodum nos, id est, et de ipsis non est descre
Abbreviated transcription (Latin):
pertimorem sed amici ꝑ caritatem & serui iustitia unde
firmabatur percarnem lex enim iubebat & nonimplebat quia
ciro ubi nonerat gratia inuictissime resistebat: & lex insirma¬
batur percarnem quialex spiritalis est ego autem carnalis
sum quomodo mihi ergolex opitularetur iubens perlittera
& nondans gratim infirmabatus itaquo ꝑ carnem
dsmisit filium sum insimilitudine carnis peccati idest ut esset caro
uera caro & unde similitudo carnis peccati qui ide peccato mors
est utique in omni carmꝰ peccan dequadicit a postolus ut euacue¬
tur corpus peccati : quia ergo morsest in omnicarne peccati
peccati morserat sed peccatum nonerat prorsus quod secit
bat: sic persoluit & mortem non debebat & persoluebat ille
nisi in debitum redderet. num quam nos adebito liboraret.¬

Expanded text:
per timorem, sed amici per charitatem, et servi justitiae unde per timorem, sed amici per charitatem, et servi justitiae unde infirmabatur per carnem. Lex enim jubebat, et non implebat; quia caro, ubi non erat gratia, invictissime resistebat. Et lex infirmabatur per carnem: quia lex spiritualis est; ego autem carnalis sum. Quomodo ergo lex mihi opitularetur jubens per litteram, et non dans gratiam? Infirmabatur per carnempeccati. Quid autem, in similitudinem carnis peccati? Id est, ut esset caro, vera caro. Et unde similitudo carnis peccati? Quia de peccato mors: mors est utique in omni carne peccati; de qua dicit Apostolus, Ut evacuaretur corpus peccati . Quia ergo mors est in omni carne peccati: peccati mors erat, et peccatum non erat. Si enim bat. Sic persolvit et mortem: non debebat, et persolvebat. Ille nisi indebitum solveret, nunquam nos a debito liberaret.
Abbreviated transcription (Latin):
ubi est ergo illa lex sinulla condem natio est his qui sunt in xp̃o
iħu. lexenim inquit sp̃suitae in xp̃o ihu lex enim non illa in
ut enim condelecteris legidi secundum interiorem hominem
sentis de sideriis carnis quodlexpeccati nonte dearae deponit
le poccia dicitur non quialex ipsa peccatum est. sed quia
pecatoribus imponitur id eo &iamlex mortis qui a stipen¬
dium peccatimors aculeus autem mortis peccatum uira
autem peccati lex: peccando enim ad mortem libimur
ue hementius autem peccamus lege prohibente quam si
nulla lege prohiberemur accedente autem gratia
dipsum quodlex hondrose iusserat iamsionere alibentis¬
sime implemus lexergo peccitia mortis idest que in positi
peccantibus atque morientibus iubet tantum ne concupiscam:
& tamen concupiscimus lex autem sp̃s uite que pertinet
ad gratiam & liberat. alege peccati & mortis & facit ut non
concupis camus & impleamus iussa legis noniam seruilegis

Expanded text:
ergo illa lex, si nulla condemnatio est his qui sunt in Christo Jesu? Lex enim spiritus vitae in Christo Jesu. Lex enim, non illa in Ut enim condelecteris legi Dei secundum interiorem hominem, sentis desideriis carnis, quod lex peccati non te de arce deponit: tem peccati dicitur, non quia lex ipsa peccatum est, sed quia peccatoribus imponitur. Ideo etiam lex mortis, quia stipendium peccati, mors ; aculeus mortis, peccatum; virtus autem peccati, lex . Peccando enim ad mortem labimur. Vehementius enim peccamus lege prohibente, quam si nulla lege prohiberemur. Accedente autem gratia, idipsum quod lex onerose jusserat, jam sine onere ac libentissime implemus. Lex ergo peccati et mortis, id est, quae imposita est peccantibus atque morientibus, jubet tantum ne concupiscamus, et tamen concupiscimus. Lex autem spiritus vitae, quae pertinet ad gratiam, et liberat a lege peccati et mortis, facit ut non concupiscamus, et impleamus jussa legis, non jam servi legis
Abbreviated transcription (Latin):
Enstimo enuim quod indigare sin pessio nes huiuis temporis ad fitu¬
sine molestia cui putieniao necessariat quo pertine & quod ptalo
auẽ ait sitamen conpetiamur ute glorificemur: quoditaq ait
Nũ eapestutio ireutur& reudationẽ filiorũ di expestt hoceum puto
dicere nam& hoc ipium quod in nobis dl& cũ fasta cartiis mnortifia¬
mus id ÷ cum e surimus ł sitimus ł ꝑ abstinentic̃d ãfrenccmus delec¬
cuaiont concubitus ꝑ castit atem dum inuricrũ lacerationer& con¬
tumediarum aculeor ꝑ patiendic̃ sus tinemus dum ueglestiratq
iestis uoluptatib nr̃is ꝓfris tumatris edesiae labortimus quic quid
in nobis inhee atq huius modi at tritione de & creccture ÷ dde enim
enm filiusd̃ unigenitus nom pot÷ appellari creatur ee qucondo quidde
ꝑ ipsum faste su om̃te quecumq dẽ fecit: distnste &am nosuio amur
crea tura ante illã eudenã glorue : & distuicta uo camur filii de

Expanded text:
enim, inquit, quod indignae sint passiones hujus temporis ad futusine molestia, cui patientia necessaria est. Quo pertinet et quod paulo ante ait, Si tamen compatimur, ut et conglorificemur . Quod itaque ait, Nam exspectatio creaturae revelationem filiorum Dei exspectat; hoc eum puto dicere. Nam et hoc ipsum quod in nobis dolet, cum facta carnis mortificamus, id est, cum esurimus aut sitimus per abstinentiam, dum frenamus delectationem concubitus per castitatem, dum injuriarum lacerationes et contumeliarum aculeos per patientiam sustinemus, dum neglectis atque rejectis voluptatibus nostris pro fructu matris Ecclesiae laboramus; quidquid in nobis in hac atque hujusmodi attritione dolet, creatura est. Dolet enim enim Filius Dei unigenitus non potest appellari creatura, quandoquidem per ipsum facta sunt omnia quaecumque Deus fecit, distincte etiam nos vocamur creatura ante illam evidentiam gloriae, et distincte vocamur filii Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
adianxit non enĩ accepistir sp̃m seriututis iterũ intimore quid÷
iterum quomodo terrena molestirsimo pedagogo quid: ierum
sicut in monte synco accepistir sp̃m seruitutis dice aliquis alius ÷
sps seruitutis ilis spylibertatis siclius ed̃ nondicar& pposeł
itnis fumus in mone temrebeet quimodo at uomers syi ses eneis lon¬

Expanded text:
junxit, Non enim accepistis spiritum servitutis iterum in timore. Quid est, iterum? Quomodo terrente molestissimo paedagogo. Quid est, iterum? Sicut in monte Sina accepistis spiritum servitutis. Dicit aliquis: Alius est spiritus servitutis, alius spiritus libeignis, fumus in monte terrebat ; quomodo autem veniens
Abbreviated transcription (Latin):
ui sitamen sps di habitat in uobis non estis in carne qua non facitis
rd carnis consentiendo concupiscentia carnis sedestis in sp̃u
usecundum interiorem hominem condelectamim logidi sedhos
uine estis sicergo habete arbitrium ut imploretis auxiliuem
nsc iactet non sibi arroget uirtutem propriam egenaxuitita
adiuuunte ipsius misericordia sp̃m xpihabemus ex ipsa delacta¬
ne iustitie integra fide catholica pace spmdi nobis me ne cognos¬
hus ised quid de illa carne mortali quid delegem membris repugnaoiu

Expanded text:
u, si tamen Spiritus Dei habitat in vobis. Non estis in carne, quia non facitis opera carnis consentiendo concupiscentiae carnis: sed estis in spiritu, quia secundum interiorem hominem condelectamini legi Dei, sedin carne estis: si sic ergo habitet arbitrium, ut imploretis auxiliumnon se jactet, non sibi arroget virtutem propriam egena et vitiEcce adjuvante ipsius misericordia, Christi Spiritum habemus; ex ipsa delectatione justitiae, integra fide, catholica pace, Spiritum Dei nobis inesse cognoscimus: sed quid de illa carne mo
Abbreviated transcription (Latin):
Sed accepstis spm̃ adoptionis filioꝵ inquo daicimnus adea pomerdis
tun&ar paecer a mctur: damor iste cordis ÷ non fauoium non
tuntũ pat̃ quid sibiuilt cabcpater: sienĩ queres quid sit abba
respond&lur tibi pater abbe enĩ hebriaeice pat dicitur quareiitrũ¬
que uoluit apostolus dicere : quieiuidebat lcpidem aengalarem quẽ
reꝓbauierumt edificauierun& & fttus ÷ in caput angili non fine
causc angulatrem distum nisi quit in osculiom recepit ut rumq pee¬
redem dediuerso uenientem hinc circuncis: Inde prepatium urde
albia inde pater pari&um concordia angidigloria

Expanded text:
 Accepistis Spiritum adoptionis filiorum, in quo clamamus, Abba, Pater. Clamor iste cordis est, non faucium, non tantum Pater? Quid sibi vult Abba Pater? Si enim quaeras quid sit abba, respondetur tibi, pater. Abba enim Hebraice pater dicitur. Quare utrumque voluit Apostolus ponere? Quia videbat lapidem angularem quem reprobaverunt aedificantes, et factus est in caput anguli , non sine causa angularem dictum, nisi quia in osculum recipit utrumque parietem de diverso venientem. Hinc circumcisio, inde praeputium; inde abba, inde pater; parietum concordia, anguli gloria
Abbreviated transcription (Latin):
epistulacn ignur ipse egomente seruio legidĩ carneauitm legi
dixerat iam nonego operor illud sed quodimme. habitat peccatum
quia nonmente operabatur non conentiendo sed carne concupiscen¬
do hoc enim peccati nomine appellat. unde oriuntur cuncta peccita
idesicarnali concupiscentia. quic quid enimest pacatorum in factis
indictis in cogitationibus nonexoritur nisi ex in licita delectatione.¬
ergo cum dixiss et mente seriuio legidi carnautem legi peccati¬
non dindo membra committendis iniquitatibus sed tantum amcupiscendo
nulla ergo condemnatio est. nuncihis qui sunt. inxp̃o ihu. hisqui sunt
ad diditnunc post illud exspecta ut nec concupiscentu sit in ti
qui sunt in xp̃o iħu non sint solliciti si concupiscentiis in licitis
titillantur non sint solliciti quoduidetur ad hucesse lex non¬
in membris repugnans legimentis. nulla enim condempnati

Expanded text:
est: Igitur ipse ego mente servio legi Dei, carne autem legi dixerat, Jam non ego operor illud, sed id quod in me habitat peccatum ; quia non mente operabatur consentiendo, sed carne concupiscendo. Hoc enim peccati nomine appellat, unde oriuntur cuncta peccata, id est, ex carnali concupiscentia. Quidquid enim est peccatorum in dictis, in factis, in cogitationibus, non exoriuntur nisi ex mala cupiditate Mente servio legi Dei, carne autem legi pecnon dando membra committendis iniquitatibus, sed tantum concupiscendo,Nulla ergo condemnatio est nunc his qui sunt in Christo Jesu . His qui sunt addidit, nunc. Postea illud exspecta, ut nec concupiscentia sit in te, qui sunt in Christo Jesu. Non sint solliciti, si concupiscentiis illicitis titillantur: non sint solliciti, quod videtur adhuc esse lex in membris repugnans legi mentis. Nulla enim condemnatio
Abbreviated transcription (Latin):
pore in mortales factifuerimus huius languoris & infirmitatis
unde in licita desideria commouentur quod peccatum appelli
a postolus uniuersus reatus sac ramento babtismatis est
solutus cum omnibus que illi oboedienter fecimus diximus
cogitauimus nec nobis de inceps languor iste obesset quamuis
in esiet si desiderus eius inlicitis nullis umquam oboedientiam
praeberemus siue operatione. siue locutione siue tacita ascen¬
sione donec &iã ipse sanaretur. exseNnoNe S̃S̃ IN¬

Expanded text:
pore immortales facti fuerimus. Hujus languoris et infirmitatis, pore immortales facti fuerimus. Hujus languoris et infirmitatis, unde illicita desideria commoventur, quod peccatum appellat Apostolus, universus reatus sacramento baptismatis est solutus, cum omnibus quae illi obedientes fecimus, diximus, cogitavimus. Nec nobis deinceps languor iste obesset, quamvis inesset, si desideriis ejus illicitis nullis unquam obedientiam praeberemus sive operatione, sive locutione, sive tacita assensione, donec etiam ipse sanaretur. Invenio i
Abbreviated transcription (Latin):
sine peccato quia iam non ipni operantur illud sed quod in eis
habitat peccatum hec dicet aliquis quomodo agebat quod
nolebat malum. & quomodo ipse illud non a gebat. sed quod habitar
in illo peccatum ut rumq: enim dixit & non quod uolo ago & non
ego operor illud sed quod habitat in me peccatum unde
intellegere debemus quando peccatum quod habitat in nobi
operatur in nobis tuncnos id non operari quandone qua qũ
ei uoluntas nr̃a consentit & tenet &iam corporis mepibn
ne oboediant desideruseius quid enim operatur peccitu
nolentibus nobis nisi sola inlicita desideria quibus siuo luntatis non
adhibeatur assensus mouetur quidem non nullus affectus
sed nullus ei relaxatur offectus motum porro inliciti desider
cui non oboediendo non id nos operamur: ideo & nos agere
dicimur quia non est naturȩ uigor aliena sed languor est nr̃a
a quo languore omnimodo saluierimuscum & animo &cor¬

Expanded text:
sine peccato, quia jam non ipsi operantur illud, sed quod in eis sine peccato, quia jam non ipsi operantur illud, sed quod in eis habitat peccatum. Hic dicet aliquis, quomodo agebat quod nolebat malum, et quomodo ipse illud non agebat, sed quod habitat in illo peccatum? Utrumque enim dixit et non quod volo ago, et non ego operor illud, sed quod habitat in me peccatum. Unde intelligere debemus quando peccatum quod habitat in nobis operatur in nobis, tunc nos id non operari, quando nequaquam ei voluntas nostra consentit, et tenet etiam corporis membra ne obediant desideriis ejus, quid enim operatur peccatum nolentibus nobis nisi solum licita desideria, quibus si voluntatis non adhibeatur assensus, movetur quidem nonnullus affectus, sed nullus ei relaxatur effectus. Motum porro illiciti desiderii cui non obediendo non id nos operamur, ideo et nos agere dicimur, quia non est naturae vigor alienae, sed languor est nostrae, a quo languore omnimodo salvi erimus, cum et animo et cor
Abbreviated transcription (Latin):
boniopera nr̃a tunc ꝑficientur quandoita spiritui caro consenserit ut ad¬
uersuseum &iam ipsa non concupiscat : hoc enim uolumus cumper¬
fectionemiustitia concupiscimus hoc intentione non in termisia
uelle debemus sed quia id perficere in ista corruptibili carne. non
post concupiscentus nonire perficere autem bonum est non concu
None nim quod uolo facio bonum sed quod nolo malum hocago
scautem sicut melius sensit ambrosius hocaiam de seipsodicit
a postolus nec iustorumest in hacuita ad perficiendum bonum tanta
libertas propriae uoluntatis quanta erit in illa uita ubinondicitur
quomodo inuis dni ambulabas simalum quod nolebas hoc agebas cum
psalmus sc̃s insonet dicens nonenim quioperantur iniqui tatem
inuis eius imbuliuerunt audi continuo respondentem persententi¬
amcon sequentem siquod nolo inquitego hoc fato iam non ego cpr¬
ror illud sed quod habitit in me peccatum eccequem ammodum qui¬
ambulant inuis dm̃ nom operantur peccatum & tamen non sunt

Expanded text:
bona opera nostra tunc perficientur, quando ita spiritui caro consenserit, ut aduersus eum etiam ipsa non concupiscat. hoc enim uolumus, cum perfectionem iustitiae concupiscimus; hoc intentione non intermissa uelle debemus. sed quia id perficere in ista corruptibili carne non post concupiscentias non ire; perficere autem bonum est non concuNon enim quod volo ago bonum, sed quod nolo malum, hoc ago. Si autem sicut melius sensit Ambrosius hoc etiam de seipso dicit Apostolus, nec justorum est in hac vita ad perficiendum bonum tanta libertas propriae voluntatis, quanta erit in illa vita, ubi non dicetur, quo in viis Domini ambulabas, si malum quod nolebas hoc agebas. Cum psalmus sanctus insonet dicens. Non enim qui operantur iniquitatem in viis ejus, ambulaverunt. Audi continuo respondentem per sententiam consequentem. Si quod nolo inquit ego hoc facio, jam ego non operor illud, sed quod habitat in me peccatum. Ecce quemaambulant in viis Domini non operantur peccatum, et tamen non sunt
Abbreviated transcription (Latin):
nonc uncupisces nonuit concupiscentiam non habebam sed concupis¬
centiam nesciebam sic &iam& hinonait ut sitpeccatum sedit
appareit peccitum perbonum mihi operatum est mortem qua
mortem ut fiat suꝑ modum peccator aut peccatum ꝓmindatu
quare suꝑ modum quiaum& preuaricatio : ubi enim lex non est.
nec praeuaricatio: uidete ergofs uidete genus humanum a prima
illius primihominis morte fluxisse: & enimpeccatum a primo homine
intrauit in hunc mundum & ꝓpeccatum morss&ita inomnes homines

Expanded text:
Non concupisces. » Non ait, concupiscentiam non habebam; sed, concupisNon concupisces. » Non ait, concupiscentiam non habebam; sed, concupiscentiam nesciebam. Sic etiam hic non ait, ut sit peccatum, sed « ut appareat peccatum; per bonum mihi operatum est mortem. » Quam mortem? « Ut fiat supra modum peccans peccatum per mandatum. » Quare supra modum? Qune tractum. Videte ergo, fratres, videte genus humanum a prima illius primi hominis morte fluxisse. Etenim peccatum a primo homine intravit in hunc mundum, et per peccatum mors, et ita in omnes homines
Abbreviated transcription (Latin):
& per illud occidit peccatum non legitime utens lege expro
hibitione aucto desideriodulcius factum est & ideo fefellit
fallaxenim dulcedo e st quam plures atque maiores poenirũ
a maritudines sequuntur qui aergo ab hominibus nondum
titur quodfetatur fallit peccatum falsa dulcedine
Iubenda enim iubet & prohibenda prohibet in maleutente
qumon se subdit do pia humilitate ut pergratum lex posiat
Num qui duberius laudiri potest : paulo ante uerbo illo quod
dixit ab sit defenderat a crimine nondum laudauerat modo
autem lex quidem sc̃a & mandatum scm̃ & iustuma bonum
quodergobonum e st mihifactum est mors ab sit qui a bonum
none st̃ mors sed peccitum ut appareat peccatum perbonũ
mihioperatum est mortem morsonest lex sed peccitum est¬
mors peccatum inquit ut appareat peccatum nondixitut sit
quia erat & quando non apparebat quid est ut appareat
peccitum qua concupiscentim nesciebam nisi lex diceret

Expanded text:
et per illud occidit. Peet per illud occidit. Pehibitione aucto desiderio dulcius factum est, et ideo fefellit me. Fallax enim dulcedo est, quam plures, atque majores poenarum amaritudines sequuntur. Quia ergo ab hominibus nondum titur, fallit peccatum falsa dulcedine,» Jubenda enim lex jubet, et prohibenda prohibet. Et in male utente qui non se subdit Deo pia humilitate, ut per gratiam lex possit Nunquid uberius laudari potest? paulo ante verbo illo quod dixit absit, defenderat a crimine, nondum laudaverat modo autem lex quidem sancta et mandatum sanctum, et justum, et bonum. Quod ergo bonum est, mihi factum est mors? Absit; quia bonum non est mors. Sed peccatum, ut appareat peccatum, per bonum mihi operatum est mortemmors: peccatum, inquit, ut appareat peccatum, non dixit, ut sit, quia erat et quando non apparebat. Quid est ut appareat peccatum? quia concupiscentiam nesciebam nisi lex d
Abbreviated transcription (Latin):
lege id est nulla expeccati morte terrebar quia non
apparebat cum lex nonesset: adueniente autem
mandatum reuixit. hoc est apparuit
ego autem mortuus sum id est mortuum meesse cognoui
uel quureatus preuaricationis certum mortis suppliciũ
comminabatur. sane quod ait. peccitum re uixit satis sig¬
nificauit. hoc modo aliquando uixisse peccatum ide st
notum fuisse sicut arbitror in preuaricatione primi
hominis quia & ipse mandatum acceperit non enimpotest.
reuiuiscere nisi quod uixit. aliquando sed mortuum fuerit
id est occultitum cummortales nati sine mandatolegis homi
nes uiuerent sequentes concupiscentus carnissine ulli cogni¬
sedgeneraliter expersona hominis seloqui inuentum e st ergo
mandato enimsi oboediatur ut ique uita est. sed inuentumest
esse ad mortem dumfit contramandatum ut non solum pecci¬
tum fiat quod aiam antemandatum fiebat. sed hoc ab unditius
a ꝑniciosius ut iam absciente a preuaricante peccetur
peccatume nim inquit occasione accepta ꝓmandatum efellame

Expanded text:
uando: id est, nulla ex peccato morte terrebar; quia non apparebat, cum lex non esset, Adveniente autem mandato, peccatum revixit; hoc est, apparuit. Ego autem movel quia reatus praevaricationis certum mortis supplicium comminabatur. Sane quod ait, peccatum revixit, satis significavit hoc modo aliquando vixisse peccatum, id est, notum fuisse, sicut arbitror, in praevaricatione primi hominis, quia et ipse mandatum acceperat; non enim potest reviviscere, nisi quod vixit aliquando, sed mortuum fuerat, id est, occultatum cum mortales nati sine mandato legis homines non viverent sequentes concupiscentias carnis sine ulla cognised generaliter ex persona Mandato enim si obediatur, utique vita est. Sed inventum est esse in mortem, dum fit contra mandatum, ut non solum peccatum fiat, quod etiam ante mandatum fiebat, sed hoc abundantius et perniciosius, ut jam a sciente et praevaricante peccetur. 5. Peccatum enim, inquit, occasione accepta per mandatum, fefellit me,
Abbreviated transcription (Latin):
deinde subiungit causam curita sit: scimusenim inquit qualex spiri¬
talisest ego autem carnalissum inquo sitis ostendit non posst
implerilegemnisi abspiri talibus quinon siunt nisi pergratum
spiritalienim legi quanto fit quisq: similior idest quinto magis a ipse
inspiritalem surgit affictum tantomagis eamimplet quia tinto man
eadelectatur im non sub eius nomine adflictus sed in eius lumine uego¬
titus quia praeceptum dñi lucidu mest ducidum in lumin ansoculos.
& lexdñi in maculati conuerten sanimas gratiadonante peccata
a infundente sp̃m caritatis quo a nonsit malesta & sitaiamuicundo
quasi peccare senescrat inam contrariuerit quaddiit sd percitum
ut appareat peccatum ꝓbonum mihioperatumest mortem cillua
superius sed peccatum noncognouinis ꝑlegem quo modo enima pru
aut quomodo cognouit quo dignorat. sed ita dictum est: quomodo
dicturus est impiis non noui uos neque enimaliquid dm latet quinl

Expanded text:
Deinde subjungit causam, cur ita sit: Scimus enim, inquit, quia lex spiritualis est; ego autem carnalis sum. In quo satis ostendit non posse impleri legem nisi a spiritualibus, qui non fiunt nisi per gratiam. Spirituali enim legi quanto fit quisque similior, id est, quanto magis et ipse in spiritualem surgit affectum, tanto eam magis implet; quia tanto magis ea delectatur, jam non sub ejus onere afflictus, sed ejus lumine vegetatus: quia praeceptum Domini lucidum est illuminans oculos, et lex Domini immaculata convertens animas ; gratia donante peccata, et infundente spiritum charitatis, quo et non sit molesta, et sit etiam jucunda quasi peccare se nesciat. Nam contrarium erit quod dixit, Sed peccatum, ut appareat peccatum, per bonum mihi operatum est mortem; et illsuperius: Sed peccatum non cognovi, nisi per legem. Quomodo enim apparet, aut quomodo cognovit quod ignorat? sed ita dictum est, quomodo dicturus est impiis, Non novi vos . Neque enim aliquid Deum latet, quando
Abbreviated transcription (Latin):
quiconei pisentias nus sequuntur quinhis habitant quieu
uoluentitibus eblectantur qui in earũ delec tationibus ben
felicemq: uitam constituunt ipsienim in carne sunt:
olacere nom possunt nonenimdictum est quiautemincarne
do placere nom posiunt. quasidictum esiet in hacuita cum sunt

Expanded text:
qui concupiscentias suas sequuntur, qui in his habitant, qui earum voluptatibus oblectantur, qui in earum delectationibus beatam felicemque vitam constituunt: ipsi enim in carne sunt, Deo placere non possunt. Non enim dictum est, qui autem caro sunt Deo placere non possunt, quasi dictu
Abbreviated transcription (Latin):
ceriur spun os ficare cotidie affligere monuere frenere inter imere
quit multa enim ꝓ ficienees iuem nondelesitonc qu&e anceco dolestebarsꝰ
Quando ergodelesitbat & non ei consentebatur mortificabitur
sicut̃ spũ actiones carnis mortificaueritis uiueas id e illes concupir¬
cendicr arnis quibus non consonire magnae lecus ÷ quas non hebe¬
re ꝑfestio ÷ ricm hicmetuendum ÷ nequisq rursus admorificcor¬
des astiones carnis despũ suo presumer&: ergo nehicse ex tollerat
humanus sp̃s & ad hoc opus seidoneun firmumq icstare subiecit&¬
ut. quot quot enĩ spũ di aguonur hu filnsune dĩ ñ qui secundũ icr¬
nem sucum uiuunx non qui carnis uoluptatte ducumtur non qui spusuo
aguntur sed quot quot spũdicgioxur hi filisumt dĩ dice& mii ai¬
soribit tibi quiet & cuipe aliquid agis quet quot eni spũ dsagiontur
lifilusunidĩ ñ litterat sed ipũ non lege p̃ cpionte ininaneo ꝓinet

Expanded text:
carnis spiritu mortificare; quotidie affligere, minuere, frenare, interimere. Quam multa enim proficientes non jam delectant, quae antea delectabant? Quando ergo delectabat, et non ei consentiebatur, mortificabatur: id est, illas concupiscentias carnis, quibus non consentire magna laus est, quas non habere perfectio est, jam hic metuendum est, ne quisquam rursus ad mortificandas actiones carnis, de spiritu suo praesumeret; ergo ne hic se extolleret humanus spait: Quicunque enim Spiritu Dei aguntur, hi filii sunt Dei. Non qui secundum carnem suam vivunt, non qui carnis voluptate ducuntur, non qui spaguntur: sed quotquot spiritu Dei aguntur, hi filii sunt Dei. Dicet mihi aliscribit tibi, quia et tu ipse aliquid agis. Quotquot enim Spiritu Dei aguntur hi filii sunt Dei. Non littera sed spiritu, non lege praecipiente, minant
Abbreviated transcription (Latin):
decorpore mortis huius ueniet dies quando omnes qui sunt . inmonu¬
mentis audient uocem eius & procedent quibene secerunt in resurrecti¬
onem uita ecce liberati acorpore mortis huius quimale fecerant.
in resurractionem iudicii eceredierunt ad corpora mortis huius
corpus morts huius redit adimpium nec inde aliquando soluetur tunc
nonerit uita aterna. sed mors aterna quia poena a terna. tuautem¬
nostrum non enim sic liberaberis de corpore mortis huius ut hoc arpus
non habeas habebis sediam non mortis huius siliberaberis a corpore

Expanded text:
es qui sunt in monumentis audient vocem ejus; et procedent qui bona fecerunt, in resurrectionem vitae: ecce liberati a corpore mortis hujus. Qui mala fecerunt, in resurrectionem judicii : ecce redierunt ad corpus mortis hujus. Corpus mortis hujus redit ad impium, nec inde aliquando solvetur. Tunc non erit vita aeterna, sed mors aeterna, quia poena aeterna. CAPUTristum Dominum nostrum. Non enim sic liberaberis de corpore mortis hujus, ut hoc corpus non habeas. Habebis, sed jam non mortis hujus. Ipsum erit, se
Abbreviated transcription (Latin):
ambulare carnalibus concupiscentiis consentire quidest secundu
spm ambulare adiuuari spũ inmente & concupiscentis cari
Nast dis filium suum in similitudine carnis petati ut de peccuto do¬
naret peccitum incarne nonergo erat illi caro peccati quia noni
traduce mortalitatis in marium permasculum uenerat seduan
quia de peccato est mors illa autom caro quã uis ex uirgine tanpon
mortasis suit : eo ip so quomortaliserat similitudinem habebata¬
ms peceiti hoc appellit &im peccatum consequenter dians
ut de peccato dimnaret peccatum incarne iteminalise lato
eum inquit qui non nouerat peccatum pronobis peccttũ fecit ut
enim ꝑotistumcn homo nom portest non anima non potest mone
nos potos quitium nom potest nonnatura quo modo sidiceresdi
dicitio recte ambulatiom non est subiecta neque enumn petes
pes porst se d eliudicaitio non petest itolle laedicetarens anr

Expanded text:
ambulare? carnalibus concupiscentiis consentire. Et quid est secundum spiritum ambulare? adjuvari spiritu in mente et concupiscentiis carnis t, filium suum in similitudinem carnis peccati, ut de peccato damnaret peccatum in carne. non ergo erat illa caro peccati, quia non de traduce mortalitatis in Maria per masculum uenerat; sed tamen quia de peccato est mors, illa autem caro quamuis ex uirgine, tamen mortalis fuit, eo ipso quo mortalis erat similitudinem habebat carnis peccati. hoc appellat etiam peccatum consequenter dicens: ut de peccato damnaret peccatum in carne. item alio loco: eum, inquit, qui non nouerat peccatum, peccatum pro nobis fecit, ut non homo non potest, non anima non potest, non non potest, vitium non potest, non natura. Quomodo si diceres, claudicatio rectae ambulationi non est subjecta, neque enim potest: pes potest, sed claudicatio non p
Abbreviated transcription (Latin):
Siergo deseipso a posto. dicit scimusenim quia lex spiritalis est eg
autem carnilis sum sic in tellegendum est : mente enimspiritalis
corpore carnulis quan do totas spiritalis cum seminatur corpus amimale re¬
surget corpus spiritile modo ergo quando feruet mortiscontento non
uici inignum mihi est nonuinci nonenim quodulo ago sedodi hocfatio
quare facis quia concupisco & si concupiscentiae non consentio & sipost concupis¬
centias meas non eo tamen adhuc concopisco siautem quod nolo hoc fatio con¬
sentio legi qm̃bona est hoc facis quodlexodit quo modi consentis legi prer
sus siquod nolo hoc fatio consentio legi qmbonaest: quo modo quia iubre lex
no ncencupisces nonim plet legem in firmitas mea sedlegi confentit uelun¬

Expanded text:
si Apostolus dicit, Scimus quia lex spiritualis est, ego autem carnalis sum: mente enim spiritualis, corpore carnalis: quando totus spiritualis? Cum, Seminatur corpus animale, resurget corpus spirituale . Modo ergo quando fervet mortis contentio, non vici: magnum mihi est non vinci. Non quod volo, hoc agore et concupisco. Et si concupiscentiae non consentio, et post concupiscentias meas non eo, tamen adhuc concupisco. Etsentio legi, quoniam bona est. Hsus, si quod nolo, hoc facio, consentio legi, quoniam bona est. Quomodo? quia jubet lex non concupisces, non implet legem infirmitas mea, sed legi consentit volun
Abbreviated transcription (Latin):
opus manifestabitur: dies enim declarabit: dies utiqs
tribulationis .: m̃ inigne inquit reuelabitur: Ean¬
dem tribulationem ignem uocat : sicut a libi legitur.
Vasa figuli probat fornax et homines iustos temp¬
tatio tribulationis. Et unius cuius que opus qualesit.
ignis probabit: Sicuius opus manserit: perman&
enim quod quisque cogitat quaerunt di quomodo
id est unde cognauit hoc sum &. Sicuius opus autem ar¬
serit damnum patietur : qm̃ quod dilexerat non ha¬
bebit. Ipse aũt saluus erit quia nullaccum tribulatio
ab illius fundamentis tabilitate semouit sic tamon qua¬
siperignem. quod enimsine inlitigente amore non ha

Expanded text:
opus manifestabitur; dies enim declarabit dies utique opus manifestabitur; dies enim declarabit dies utique tribulationis, quoniam in igne, inquit, reuelabitur. Eandem tribulationem ignem uocat. sicut alibi legitur: Vasa figuli probat fornax et homines iustos tentatio tribulationis. Et uniuscuiignis probabit. Si cujus opus permanserit ; permanet enim quod quisque cogitat quae sunt Dei quomodem accipiet , id est unde cogitavit, hoc sumet. Si cujus opus arserit, damnum patietur ; quoniam quod dilexerat non habebit: Ipse autem salvus erit ; quia nulla eum tribulatio ab illius fundamenti stabilitate semovit. Si tamen quasi per ignem . Quod enim sine illiciente amore non ha
Abbreviated transcription (Latin):
mentum propter hoc saluus erit per ignem. Delitias
quippe huius mundi amoresque terrenos. propter
conugalem quidem copulam non dam nabiles. tribu¬
lationes ignis exurit : Ad quem pertinent ignem &or¬
bitates : et quae cumque calamitates quae auferunt
haec: Ac per hoc ei qui aedificauit erit aedificatio ista
dam nosa: quia non habebit quod super aedificauit.
& eorum ammissione cruciabitur : Quibus fruen¬
do utique laetabatur. sed perhoc ignem saluus erit
merito fundamenti : quia & siutrum id habere
mallet. an xp̃m a persecutore praeponeretur
illud xp̃o non prae poneretur. Vide in a postoli uer¬
bis hominem aedificantem super fundamentum
aurum argentum lapides praetiosos: Quisine uxore
est cogitat quae sunt đi. quo modo placeat dõ Vide
alium aedificantem ligna foenum stipulam: qui at
matrimonio iunctus est inquit cogitat in ea quae
sunt mundi quo modo placeat uxori Vnius cuius que¬

Expanded text:
mentum, propter hoc saluus erit per ignem. Delicias mentum, propter hoc saluus erit per ignem. Delicias quippe huius modi amoresque terrenos, propter coniugalem quidem copulam non damnabiles, tribulationis ignis exuret; ad quem pertinent ignem et orbitates et quaecumque calamitates quae auferunt haec. Ac per hoc ei, qui aedificauit, erit aedificatio ista damnosa, quia non habebit, quod superaedificauit, et eorum amissione cruciabitur, quibus fruendo utique laetabatur; sed per hunc ignem saluus erit merito fundamenti, quia, etsi utrum id habere mallet an Christum a persecutore proponeretur, illud Christo non praeponeretur. Vide in apostoli uerbis hominem aedificantem super fundamentum aurum, argentum, lapides pretiosos: Qui sine uxore est, inquit, cogitat quae sunt Dei, quo modo placeat Deo. Vide alium aedificantem ligna, fanum, stmatrimonio junctus est, inquit, cogitat quae sunt mundi, quo placeat uxori . Vasa figu
Abbreviated transcription (Latin):
ihil aedificio praeponitur fundamento: quis quis
itaque sic hab& in corde xp̃m ut ei terrena & tem¬
poralia. nec ea quae licita sunt atque conces sãponat.
fundamentum hab& xp̃m. Si aũt prae ponit. & si
uideatur habere fidem xp̃i non est tamen in eo
fundamentum xp̃s cuitalia prae ponuntur. Quanto
magis si salutaria praecepta contemnens commit¬
tat inlicita non prae posuisse xpm sed post posuisse
eique adhȩrens unum corpus efficitur : iam infun¬
damento non hab& xp̃m: Si quis aũt diligit uxorẽ
suam si secundum xp̃m quis ei dubit& infundamento
esse xp̃m: siuero hoc secundum sȩculum sicarnaliter.
si in morbo concupiscentiarum sicut &gentes quae
ignorant dm̃ : &iam hoc secundum ueniam concedit
a postolo immoper a postolũ xp̃s: Pot est ergo
&iste infundamento habere xp̃m. Si enim nihil ei
talis affectionis uoluptatisque praeponat. quamuis
super aedific& ligna foenum stipulam xp̃s est funda¬

Expanded text:
in aedificio praeponitur fundamento; quisquis itaque sic habet in corde Christum, ut ei terrena et temporalia nec ea quae licita sunt adque concessa praeponat, fundamentum habet Christum: si autem praeponit, etsi uideatur habere fidem Christi, non est tamen in eo fundamentum Christus, cui talia praeponuntur: quanto magis, si salutaria praecepta contemnens committat inlicita, non praeposuisse Christum, sed postposuisse eique adhaerens unum corpus efficitur. iam in fundamento non habet Christum. Si quis autem diligit uxorem suam, si secundum Christum, quis ei dubitet in fundamento esse Chri stum? si uero secundum hoc saeculum, si carnaliter, si in morbo concupiscentiarum, sicut et gentes quae ignorant Deum, etiam hoc secundum ueniam concedit apostolus, immo per apostolum Christus. Potest ergo et iste in fundamento habere Christum. Si enim nihil ei talis adfectionis uoluptatisque praeponat, quamuis superaedificet ligna. fenum, stipulam, Christus est funda
Abbreviated transcription (Latin):
Nescio utrum inueniatur inscrip¬
turis dictum unum sunt quorum est diuersa natura:
Si aut et aliqua plura eius dem naturae sint et diuer¬
sa sentiant non sunt unum inquantum sentiunt diuer¬
sa: Namsisam unum essent ex eo quod homines eraNT
non diceret. ut sint unũ sicut & nos unum cum suos dis¬
cipulos patri commendar&: At uero paulus & apollo
quia & ambo homines et idem sentiebant quiplantat
inquit & quirigat unum sunt. Cum ergo sic dr̃ unum ut ũ
ad datur quid unum & plura unum dicuntur. Eadem natu¬
ra at que essentia non diffidens. neque dissentiens signi¬
ficatur. Cum uero additur quid unum pot est aliquid
significari: expluribus unum factum quamuis diuersis
natura : sicut anima & corpus non sunt utique unum.
quid enim tam diuersum nisi addatur. sub intellegatur
quid unum id est unus homo. aut unum animal. Ide
a postolus qui adhier& inquit meretrici unum corpus est.¬

Expanded text:
nescio utrum inveniatur in Scripturis dictum, unum sunt, quorum est diversa natura. Si autem aliqua plura ejusdem naturae sint, et diversa sentiant, non sunt unum et quantum diversa sentiunt. Nam si jam unum essent ex eo quod homines erant, non diceret, Ut sint unum, sicut nos unum , cum suos discipulos Patri commendaret. At vero Paulus et Apollo, quia et ambo homines, et idem sentiebant: Qui plantat, inquit, et qui rigat, unum sunt . Cum ergo sic dicitur unum, ut non addatur quid unum, et plura unum dicantur, eadem natura atque essentia, non dissidens nec dissentiens significatur. Cum vero additur quid unum, potest aliquid significari ex pluribus unum factum, quamvis diversis natura. Sicut anima et corpus non sunt utique unum; quid enim tam diversum? nisi addatur aut subintelligatur quid unum, id est, unus homo, aut unum animal. Inde Apostolus: Qui adhaeret meretrici, inquit, unum corpus est
Abbreviated transcription (Latin):
cumergo hoc & dñs p̃cipiat nedimittat uiruxorem niss causa
fornicationis quare hic dicis ego dico nondns quiascilicet idolatria
quamse quuntur infideles & quȩ libet noxia suꝑstitio fornicatio
est : dns autem ꝑmisit causa fornicationis cxorem demitti: sed
quia pꝑmisit noniusiit. dedit locum a postolo monendi. ut qui
uoluerit non dimittat uxorem infidelem. quod sic fortasse
possit fidelis fieri gc̃i ficatus est enim inquit uirfidelis inuxore¬
& sc̃ificata est mulier infidelis infratre: credoumprouenerat¬
ut non nulle femine. ꝑ uiros fideles & uiri ꝓuxor esfideles infide
uenirent & quã uis non dicens nomina exemplis tamenhortatus¬
est ad confirmandum consilium suum: de inde sequitur.¬
dis sotiaretur coniugium & nontoleraretur insidelitas coniugis
usque ado portunitem credendi

Expanded text:
Cum ergo hoc et Dominus praecipiat, ne dimittat vir uxorem, nisi causa Cum ergo hoc et Dominus praecipiat, ne dimittat vir uxorem, nisi causa fornicationis, quare hic dicis, Ego dico, non Dominus? Quia scilicet idololatria quam sequuntur infideles, et quaelibet noxia superstitio, fornicatio est. Dominus autem permisit causa fornicationis uxorem dimitti: sed quia permisit, non jussit, dedit locum Apostolo monendi, ut qui voluerit non dimittat uxorem infidelem, quo sic fortasse possit fieri fidelis. Sanctificatus est enim, inquit, viret sanctificata est mulier infidelis in fratre, hout nonnullae feminae per viros fideles, et viri per uxores fideles in fide venirent: et quamvis non dicens nomina, exemplis est tamen hortatus ad confirmandum consilium suum. Et sanctdissociaretur conjugium, et non toleraretur infidelitas conjugis usque ad opportunitatem credendi.
Abbreviated transcription (Latin):
dimittat uirum: Aliud ẽ. quõ iub&ur aliud quod
mon&ur. Aliud quod ignoscitur. Iubetur mulier
a uiro non discedere quod si reccesserit manere in¬
nupta aut uiro suo reconciliari. aliter ergo
nolica facere. Monetur at̃ uir fidelis si hab&
uxorem infidelem consentientem secum habitare
non eam dimit tere: Lic& ergo & dimittere quia ñ : ẽ.
preceptum dñi ne dimittat sed consilium apostolisicut
monetur uirgo non nubere sed sinupserit . consilium
quidem non tenebit sed contra preceptum non faciet:
ignoscitur cum dr̃ hoc autem dico secundumueniam non
secundum imperium qua propter silicet ut dimatatur
coniux infidelis quamuis melius sit non dimittere. & tamen
nonlicet secundum preceptum dñi ut demittatur coniux
nisi causa fornicationis: fornicatio est &iam ipsa infidelitas:
quidenimtudicis a postole certe utuir fidelis consentientem
secum habitare mulierem in fidelem non dimittat . Ita inquit

Expanded text:
dicetur. Aliud enim est quod jubetur, aliud quod monetur, aliud quod ignoscitur. Jubetur mulier a viro non discedere; quod si discesserit, manere innuptam aut viro suo reconciliari: aliter ergo non licet facere. Monetur autem vir fidelis, si habet uxorem infidelem consentientem secum habitare, non eam dimittere: licet ergo et dimittere; quia non est praeceptum Domini, ne dimittat, sed consilium Apostoli: sicut monetur virgo non nubere; sed si nupserit, consilium quidem non tenebit, sed contra praeceptum non faciet. Ignoscitur cum dicitur, Hoc autem dico secundum veniam, non secundum imperium. Quapropter, si licet ut dimittatur conjux infidelis, quamvis melius sit non dimittere, et tamen non licet secundum praeceptum Domini ut dimittatur conjux nisi causa fornicationis, fornicatio est etiam ipsa infidelitas. 45. Quid enim tu dicis, Apostole? Certe ut vir fidelis consentientem secum habitare mulierem infidelem non dimittat. Ita, inquit.
Abbreviated transcription (Latin):
Quo sunt peccata & duogenerr peccatorum. aut enĩ indm̃
homo peccat aut in hominem peccatur aut in dñ &iam
corrumpendo templumeius inte. & enim dr̃ redemit te
sanguine filii sui quan quam& ante quam redimereris
cuius eras nisieius qui condidit ominia. Peculi aliter quod¬
ammodo tehabere uoluit redemtum sanguine filii sui.
Vonestis inquit ur̃i emti enĩ estis precio magno glorificate
& portate dñm incorpore ur̃o. Ergo ille a quo redemtus
es fecitte domumi suam. Num quid tuuis euertidomũ
tua nisic nec dr̃ suam hoc ẽ. teipsum: sicibi non parcis
propterte ipsum parce tibi uel propter d m̃ quite fecit
templum suum: templumenĩ scm̃. est ꝗ estisuos¬

Expanded text:
qqhomo peccat, aut in hominem. Peccatur autem in Deum etiam corrumpendo templum ejus in te, etenim Dominus redemit te sanguine Filii sui quanquam et antequam redimereris, cujus eras, nisi ejus qui condidit omnia? Peculiariter tamen quodammodo habere voluit redemptum sanguine filii sui. Non estis, inquit, vestri, empti enim estis pretio magno, glorificate et portate Dominum in corpore vestro, Ergo ille a quo redemptus es efficit te domum suam. Nunquid tu vis domum tuam everti? si nec Deus suam, hoc est, te ipsum? Si tibi non parcis propter te ipsum, parce tibi vel propter Deum, qui te fecit templum suum, templum enim Dei sanctum est quo
Abbreviated transcription (Latin):
de eadecRe. Annescitis inquit qm̃ qui adhȩr& mere¬
triciunum corpus ẽ erunt enĩ inquit duo in carne una.
Numquid hoc poss& dici dealuis atq aliis quibusq: facinoribus ho¬
minum. Liberum estenim animo homano in aliisqbusq
sceleribus . & unum aliquid eorum operari & eo ipsotem pore
a libi cogitatione descendi. Quod infornicationis ipso opere
actempore ñ lic& ammo ad aliud aliquitꝰ cogitandum liberũẽẽ.
Cicenimtatus homo absorb&ur abipso & in ipso corpore ut iam dici
non possit ipse animus suus esse sed simultotus homo dicit
possit quod carosit & sp̃s uadens & non rediens. Sicergo possuns
intellegere quia omne peccatum quod cumq. feterit homio
extra corpus ẽ: Qui autẽ fornicatur in corpus propriũ
pus habenda esseduxerit quaecumq peccata: & solo hoc tantũ¬
modo fornicationis malo incorpus proprium peccaridixe¬
erit quia maiore lilndinis apdore quo superior nullus. est :
uoluptas ipsius corporistenet seruumefficitq captiuum.

Expanded text:
 absit. an nescitis, inquit, quoniam qui adhaeret meretrici unum corpus est? erunt enim, inquit,. duo in carne una. numquid hoc posset dici de aliis atque aliis quibusque facinoribus hominum? liberum est enim animo humano in aliis quibusque sceleribus et unum aliquid eorum operari et eo ipso tempore alibi cogitatione distendi, quod in fornicationis ipso opere ac tempore non licet animo, ad aliquid aliud cogitandum liberum esse. sic enim totus homo absorbetur ab ipso et in ipso corpore, ut iam dici non possit ipse animus suus esse, sed simul totus homo dici possit quod caro sit et spiritus uadens et non reuertens. sic ergo possumus intellegere, quia omne peccatum, quodcumque fecerit homo, extra corpus est; qui autem fornicatur, in corpus proprium pus habenda esse duxerit quaecumque peccata, solo hoc tantummodo fornicationis malo in corpus proprium peccari dixerit, quia maiore libidinis ardore, quo superior nullus est, uoluptas ipsius corporis tenet seruum efficitque captiuum.
Abbreviated transcription (Latin):
Beatiora sane coniugia iudicanda sunt quae siue filiis ꝓ¬
creatis siue &iam ista terrena prole contenita continentiã
interse pariconsensu seruare potuerint quianeq: contra
illud praeceptum sit quod dñs dimitti coniugem uetat : Non enĩ
dimittit quicumea non carnaliter sedspitaliter uiuit: Et illud
seruatur quod pera postolum dr̃ reliquum ẽ ut qui habent
uxores tamquam non habentes sint: pRȩteRITEΝΝΠΙCVRΑ¬

Expanded text:
Beatiora sane conjugia judicanda sunt, quae sive filiis procreatis, sive etiam ista terrena prole contempta, continentiam inter se pari consensu servare potuerint: quia neque contra illud praeceptum fit, quo Dominus dimitti conjugem vetat; non enim dimittit, qui cum ea non carnaliter, sed spiritualiter vivit: et illud servatur, quod per Apostolum dicitur, Reliquum est ut qui habent uxores, quasi non habentes sint . CAPUTBeatiora sane conjugia judicanda sunt, quae sive filiis p