comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit expletũ : tunc spc̃ conuertetur. Ꝙ neqͣꝗͣ
puni & ut ante punierat: sed ꝑtransiens pecca¬
tores rogabit ꝓ eis & reconciliabit eos pristi¬
no dũo. In quibus omibꝰ ostenditur fortitudo:
gosa loca sunt : & aduersa historie ueritati.
& quomͦ ea quę scđm litterã suꝑ chaldeis int̾¬
p̾tati sumus: nunc uixta tropologiã uideant᷑
sonare clementiã & libertatẽ eorũ qui de chal¬
deorũ manibus euaserunt. Historia stricta ẽ.
& euagandi non hab& facultatẽ.tporio loyia
libera : & his tantũ legibus circumscripta ut
pietatẽ sequatur intelligentie. sermonisq
contextũ. nec in rebꝰ multũ inter se contrariis
uiolenta sit copulandis. Nunqͥd ñ tu apͥnci¬

Expanded text:
fuerit expletum, tunc spiritus convertetur, et nequaquam fuerit expletum, tunc spiritus convertetur, et nequaquam puniet ut ante punierat, sed pertransiens peccatores rogabit pro eis, et reconciliabit eos pristino Domino: in quibus omnibus ostenditur fortitudo, gosa loca sint, et adversa historiae veritati. Et quomodo ea quae secundum litteram super Chaldaeis interpretati sumus, nunc juxta tropologiam videantur sonare clementiam et libertatem eorum qui de Chaldaeorum manibus evaserint. Historia stricta est, et evagandi non habet facultatem. Tropologia libera, et his tantum legibus circumscripta, ut pietatem sequatur intelligentiae, sermonisque contextum, nec in rebus multum inter se contrariis violenta sit copulandis. Numquid non tu a princi
Abbreviated transcription (Latin):
Neq illũ solũ dabit dis̃ quasi passerẽ paruulo:
s siquis etiã alius crudelis & mentis tiranni¬
ce fuit. tradetur sermoni dei in derisũ. Et ip¬
se ait. in omẽm munitionẽ inlud&. Que ẽ. au
tẽ alia munitio. nisi illa de qua loquitur a-¬
płs: arma enĩ milicie nr̃e non carnalia st̃
sed potentia deo: ad destructionẽ munitio¬
nũ. cogitationes destruentes. & omem alti¬
tudinẽ eleuantẽ se aduersũ scientiã dei. Si
que igitur fuerint uel in sermonibꝰ qui ꝓ¬
mittunt altitudinẽ & magnitudinẽ se habere
contrariã ueritati. munitiones: uel in omi gła
atq diuitiis & fortitudine quȩ laudatur in
scło: omia destruentur. & sermo dei uniuerse
munitioni illud& : & mitt& aggerẽ. Obtine¬
bit eã ꝑ aggerẽ & terrena quę ꝓfert argu¬
ens eã fragilitatis in his quib sibi uidebat᷑
prius aliqͥd habere fortitudinis. Cũ autẽ hoc

Expanded text:
Neque illum solum dabit Deus, quasi passerem parvulo; Neque illum solum dabit Deus, quasi passerem parvulo; sed 599 si quis etiam alius crudelis, et mentis tyrannicae fuerit, tradetur sermoni Dei in derisum. Et ipse ait, in omnem munitionem illudet. Quae autem est alia munitio, nisi illa de qua loquitur Apostolus: Arma enim militiae nostrae non carnalia sunt, sed potentia Deo ad destructionem munitionum, cogitationes destruentia, et omnem altitudinem elevantem se adversus scientiam Dei . Si quae igitur fuerint, vel in sermonibus, qui promittunt altitudinem et magnitudinem se habere contrariam veritati, munitiones, vel in omni gloria atque divitiis et fortitudine, quae laudatur in saeculo, omnia destruentur, et sermo Dei universae munitioni illudet. Et mittet aggerem, et obtinebit eam per aggerem, et terrena quae profert, arguens eam fragilitatis in his quibus sibi videbatur prius aliquid habere fortitudinis. Cum autem hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmpti ut comedant carnes. uerbi dei: tunc
consũmatio uemi & in impios. id ẽ. in chalde¬
os. qͥ resistebant uultibꝰ penitentũ. ne reuer¬
terent᷑ ad dnm suum. Quã obrẽ consumina¬
tio in impios ueni&. ⁊ resistentes uultibꝰ eoꝵ
ex aduerso. Cum autẽ illi fuerint consumina¬
ti. & de manibꝰ eorũ erepta captiuitas. tunc
sermo diuinus congregabit quasi arenã cal¬
daice captiuitatis. & delectabitur in regibus.
& tiranni ludicra eius erunt: uideis poten¬
tissimũ quondã diabolũ & regina etus. quȩ
saluator quoq ostendens ait. Hec om̃ã tͥ dabo
si ꝓcidens adoraueris me. ad aduentũ suum¬
tas sapientie: cũ stulticia destruitur: & ti¬
rantiorũ quondã potentia fuperata atq deie¬
eta. uertitur inderisũ. Neq enĩ solus draco
formatus ẽ. ut lusui haberetur a dnoͣ. qͥ ẽ pͥn¬
cipiũ plasmationis eiꝰ : factus ẽ. angłs ludicrũ.

Expanded text:
prompti, ut comedant carnes verbi Dei, tunc prompti, ut comedant carnes verbi Dei, tunc consummatio veniet in impios, id est, in Chaldaeos qui resistebant vultibus poenitentium ne reverterentur ad Dominum suum. Quamobrem consummatio in impios veniet, resistentes vultibus eorum ex adverso. Cum autem illi fuerint consummati, et de manibus eorum erepta captivitas, tunc sermo divinus congregabit quasi arenam Chaldaicae captivitatis, et delectabitur in regibus, et tyranni ludicra ejus erunt, videns potentissimum quondam diabolum, et regna ejus quae Salvatori quoque ostendens, ait : Haec omnia dabo tibi, si procidens adoraveris me  ejus adventu estas sapientiae, cum stultitia destruitur, et tyrannorum quondam potentia superata atque dejecta, vertitur in derisum. Neque enim solus draco formatus est ut lusui haberetur a Domino, qui est principium plasmationis ejus, factus angelis ludicrum.
Abbreviated transcription (Latin):
& postea ad dnm fuisse conuersũ: dicamꝰ de eo.
& assumptio eiꝰ egressa ẽ. abeo. Quicũq enĩ ege¬
rit penitentiã. & dereliquerit demones: qͥbꝰ
qͣsi equis prius ad sedendũ terga p̾bebant. &
uelocitate pardorũ & iuporũ uespe eqͥtes suos
abiecerint. & eliserint: & uacuo leuiq dorso
ad eũ portandũ uenerint: qui suꝑ pullũ asinȩ
mansuetus & pauꝑ ascendit: bii quasi de lon¬
ge ꝓperantes & non contenti cursu & impetu.
assument uolatũ. & uenient quasi aquila:
ut sermonis dei uescantur carnibꝰ. & famẽ
tanti temporis saturent. In eo quod dr̃ ka
sum quẽ supra posuimus int̾pretatus ẽ. sim¬
macꝰ. effundent᷑ eqͥtes eiꝰ id .ẽ. corruent & al¬
lidentur in terrã. Lupi autẽ arabie id . ẽ.
uesꝑe & occidentis recte uoeantur: quibꝰ
conuerfatio pessima occubuit. & aute in ca¬
ligine constituti : tota gradi uesperã delin¬
quunt. Quã cum reliquerint & uolauerint

Expanded text:
et postea ad 598 Deum esse conversum, dicamus deet postea ad 598 Deum esse conversum, dicamus deio ejus egressa est ab eo. Quicumque enim egerint poenitentiam, et dereliquerint daemones, quibus quasi equi prius ad sedendum terga praebebant; et velocitate pardorum et luporum vespere equites suos abjecerint et eliserint, et vacuo levique dorso ad eum portandum venerint, qui super pullum asinae mansuetus et pauper ascendit , hi quasi de longe properantes, et non contenti cursu et impetu assument volatum, et venient quasi aquila, ut sermonis Dei vescantur carnibus, et famem tanti temporis saturent. In eo enim quod disum quem supra posuimus, interpretatus est Symmachus, effundentur equites ejus, id est, corruent et allidentur in terram. Lupi autem Arabiae, id est vesperi et Occidentis hi recte vocantur, quibus conversatio pessima occubuit, et ante in caligine constituti, toto gradu vesperam derelinquunt, quam cum reliquerint, et volaverint
Abbreviated transcription (Latin):
Omĩs enĩ rationabilis anima. lic& ꝑuiciũ & culpã
suã. hostiũ facta sit chaldeorũ : tam̃ ꝑ natura
tabernacłm dei ẽ. Ꝙ quamꝗͣ in euangłio pessiniꝰ
demon loquitur. uadã in domũ meã unde exi¬
ui: non est ei credendũ. Siquidẽ nulla rationa¬
bilis creatura ad boc facta ẽ: ut habitaculum
demonis sit. Seqr̃. Terribilis & illustris ẽ. Ea
ipso iudiciũ eius erit: & assumptio eius ab eo
egredietur. Terribilis ẽ. chaldeus: ꝓpt̾ multa
uariaq supplicia. que infert in contẽptores.
nlustris quia assumit sibi diuinitatis gloriam.
& ꝑ oracula sua & falsa responsa: & curationeᷤᷤ
apłm tradentur ad penã: ut discant non blas¬
phemare. A qͦ qͥ egerit penitentiã. & ad dnm̃
conuersus fuerit. egredietur : cũ priꝰ manibꝰ il¬
lius teneret᷑ & eẽt. chaldei assumptio. Si qͣndo
uiderimꝰ aliquẽ multo temprẽ seruisse diabolo:

Expanded text:
Omnis enim rationabilis anima licet per vitium et culpam Omnis enim rationabilis anima licet per vitium et culpam suam hospitium facta sit Chaldaeorum, tamen per naturam tabernaculum Dei est. Et quamquam in Evangelio pessimus daemon loquatur: Vadam in domum meam unde exivi , non est ei credendum; siquidem nulla rationabilis creatura ad hoc facta est, ut habitaculum daemonis sit. Sequitur: Terribilis et illustris est: ex ipso judicium ejus erit, et assumptio ejus ab eo egredietur. Terribilis est Chaldaeus propter multa variaque supplicia quae infert in contemptores; illustris, quia assumit sibi divinitatis gloriam. Et per oracula sua et falsa responsa, et curationes  secundum apostolum tradentur ad poenam, ut discant non blasphemare : a quo qui egerit poenitentiam, et ad Deum conversus fuerit, egredietur, cum prius manibus illius teneretur, et esset Chaldaei assumptio. Si quando viderimus multo aliquem tempore servisse diabolo,
Abbreviated transcription (Latin):
minat᷑ ds̃ aduersũ contẽptores & calũmantes
puid entiã suã: suscitaturũ se chaldeos qͥ int̾p̃¬
tantur quasi demonia: uel angłos pessimos si¬
gnificans. qͥ ministrant furori eius & irȩ et
tribulationi: quã infert in peccatores uł animas
hominũ pessimorũ: ꝑ quas merentes cruciat. Hi
autẽ chaldei gens amara ẽ. & uelox: non par¬
cens & cito explens quod sibi fuerat imperatũ:
& ambulat suꝑ latitudinẽ terre. Lata enĩ &
bulabat & ille diues in euangłio qͥ fulgebat in
purpura: & illi de quibꝰ dr̃. qͥ dormiunt suꝑ
lectos eburneos. & deliciis affluunt in stratis
suis. Qui comedunt uitulos de armentis lactã¬
tes: & bibunt defecatũ uinũ : & pͥmis unguen¬
tur unguentis. Q qr in lata ambulant uia.:
latitudo terre appellantur : quę chaldeoꝵ uesti¬
giis p̃mitur. Noluerunt enim ambulare ꝑ ar¬
tã & angustam uiã quȩ ducit ad uitã: & ꝑ quã
dinẽ terre : ut possideant tabernacula non sua.

Expanded text:
 calumniantes providentiam suam suscitaturum se Chaldaeos qui interpretantur quasi daemonia, vel angelos pessimos significans, qui ministrant furori ejus, et irae et tribulationi quam infert in peccatores vel animas hominum pessimorum per quas merentes cruciat: hi autem Chaldaei gens amara est et velox, non parcens et cito explens quod sibi fuerit imperatum, et ambulat super latitudinem terrae, lata enim et bulabat et ille dives in Evangelio, qui fulgebat in purpura , et illi de quibus dicitur: Qui dormiunt super lectos eburneos, et deliciis affluunt in stratis suis. Qui comedunt vitulos de armentis lactentes, et bibunt defoecatum vinum, et primis unguntur unguentis : qui quia in lata ambulant via, latitudo terrae appellantur, quae Chaldaeorum vestigiis premitur. Noluerunt enim ambulare per arctam et angustam viam, quae ducit ad vitam, et per quam dinem terrae, ut possideant tabernacula non sua.
Abbreviated transcription (Latin):
bestiis uniuersis. ꝓprios in custodiã angłos
assignatos. Iotũ in amo subleuabit. Traxit il¬
lud in sagena fua: & congregauit in rete su¬
um. Suꝑ hoc letabit᷑: & exultabit. Propterea
immolabit sagenę suę. & sacrificabit reti suo:
qm̃ in ipsis ingressa ẽ. pars eiꝰ & cibꝰ eiꝰ el ectꝰ.

Expanded text:
bestiis universis proprios in custodiam angelos bestiis universis proprios in custodiam angelos assignatos. Totum in hamo sublevavit, traxit illud in sagena sua, et congregavit in rete suum: super hoc laetabitur et exsulabit. Propterea immolabit sagenae suae, et sacrificabit reti suo, quia in i
Abbreviated transcription (Latin):
cũ angłi singłoꝵ cotidie uideant faciẽ patris
qui in cȩlis ẽ: & circumd& angls dñi incircuitu
timentiũ eũ & eripiat eos. Sicut etiã in homi¬
nibus ꝑ singulos dei currit ꝓuidentia : sic in
cȩteris animalibus generalẽ qͥdẽ dispositionẽ
& ordinẽ cursũq rerũ & ordinẽ intelligere
possumus. Uerbi grã : quomͦ nascatur pisciũ mul¬
titudo & uiuat in aquis: quomͦ reptilia & qͣd¬
rupedia oriantur in terra. & quibꝰ alantur ei-¬
bis. Cȩterũ absurdũ ẽ. ad hoc dei deducere
maiestatẽ. ut sciat ꝑmomenta singula qđ nas¬
cantur culices quod ue moriantur. Que cimicũ
& puli cũ. & muscarũ sit multitudo. qͣnti pis¬
ces in aqͣ natitent. & qͥ de minoribꝰ maiorã p̃ce
dere. debeant. Non simus tã fatui adulatores
dei : ut dũ potentiã eius etiã ad ima detraimꝰ:
stulticia condemnandus : in quo scriptũ ẽ. quen¬
dã angłm nomine tigri p̃ eẽ. reptilibus. Et in
hanc similitudinẽ : piscibus quoq & arborib &

Expanded text:
otidie videant faciem Patris qui in coelis est : et circumdet angelus Domini in circuitu timentium eum, et eripiat eos . Sicut igitur in hominibus etiam per singulos Dei currit providentia, sic in caeteris animalibus generalem quidem dispensationem et ordinem, cursumque rerum intelligere possumus. Verbi gratia, quomodo nascatur piscium multitudo, et vivat in aquis, quomodo reptilia et quadrupedia oriantur in terra, et quibus alantur cibis. Caeterum absurdum est ad hoc Dei deducere majestatem, ut sciat per momenta singula quot nascantur culices, quotve moriantur, quae cimicum et pulicum et muscarum sit in terra multitudo, quanti pisces in aqua natent, et qui de minoribus majorum praedae cedere debeant. Non simus tam fatui adulatores Dei, ut dum potentiam ejus etiam ad ima detrahimus, stultitiae condemnandus est, in quo scriptum est, quemdam angelum nomine Tyri praeesse reptilibus: 605 et in hanc similitudinem piscibus quoque et arboribus, et
Abbreviated transcription (Latin):
ciplina eius: ad ꝑsonã ꝓpħ̾ȩ referri potest: ut
sit sensus. Ego autẽ ꝓpterea inspiratus sũ in
iccirco plasmatus sit & corpꝰ assumpserit : ut
doctrina dei patris homines erudiat. S hoc
quã discord& a contextu suꝑioꝵ & tociꝰ loci
continentia non tam mei erit iudicii quã le¬
ccoris. Mundi sunt ocłi tui ne uideas malũ:¬

Expanded text:
ciplina ejus, ad personam prophetae referri potest, ut ciplina ejus, ad personam prophetae referri potest, ut sit sensus: Ego autem propterea inspiratus sum in idcirco plasmatus sit, et corpus assumpserit, ut doctrina Dei Patris homines erudiat. Sed hoc quam discordet a contextu superiorum, et totius loci continentia, non tam mei erit judicii, quam lectoris. Mundi sunt oculi tui, ne videas Al
Abbreviated transcription (Latin):
& idolorũ simulatio: sub quoꝵ imaginibꝰ suo
cultui homines subiugabat. Audiens igitur
hec ꝓpħa quod tantus talisq sit rex mundi
huius : quod congreget captiuitatẽ quasi are¬
na maris: & thriuphet de regibus. & tiranni
ridiculi eius sint. & de omĩ munitione rideat.
& comport& pͥmũ aggerẽ. & postea capiet
eam: & tante suꝑbie sit ut contra creatorẽ suũ
audeat resistere & se facere quasi deũ. qͥ pͥus
siue eos ex quorũ ꝑsona querebat᷑ iustos eẽ me¬
morat: nunc in blandimentoꝵ uerba prũpit.¬
& ait. Ergone tu aprincipio es dnẽ deus me¬
us. sc̃e meus: Quodq non mołimur. nec capi¬
mur a tanto hoste: tue clementie ẽ. Tu enĩ dñe
consticiusti eũ quasi carnficẽ: & fortẽ feci¬
sti eum: ut aut nullus aut rarus eius poss&e
resistere fortitudini. Porro scđm loxx. boc qđ in
fine dicitur. & plasmaũ me ut arguerẽ indis¬

Expanded text:
et idolorum simulatio sub quorum imaginibus suo et idolorum simulatio sub quorum imaginibus suo cultui homines subjugabat. Audiens igitur haec propheta quod tantus talisque sit rex mundi hujus, ut congreget captivitatem quasi arenam maris, et triumphet de regibus; et tyranni ridiculi ejus sint, et de omni munitione rideat, et comportet primum aggerem, et postea capiat eam; et tantae superbiae sit, ut contra Creatorem suum audeat resistere, et se facere quasi deum, qui prius  populum, sive eos ex quorum persona querebatur, justos esse memorarat: nunc in blandimentorum verba prorumpit et ait: Ergone tu a principio es, Domine Deus meus, sancte meus? quodque non morimur, nec capimur a tanto hoste, tuae clementiae est. Tu enim, Domine, constituisti eum quasi carnificem; et fortem fecisti eum, ita ut aut nullus aut rarus ejus possit resistere fortitudini. Porro secundum LXX hoc quod in fine dicitur: 602 Et plasmavit me, ut arguerem in dis
Abbreviated transcription (Latin):
faciẽ eorũ uentus urens. Qͥcqͥd aspexerint: qͥc¬
quid uultui eoꝵ obuiũ fuerit. urere desidera¬
bunt & ꝑdere. Rex autẽ potentissimus erit
in medio captiuorũ : & eorũ numerũ qͣsi are¬
na maris a satellitibꝰ suis hinc inde suscipi&.
Et ipse de regibus triumphabit: & tirantu ridi¬
culi eiꝰ erunt. Aultos enim scõs sua supplanta¬
cione decipi&: & eos qui sibi uidebant᷑ poten¬
tissimi: & tiranidẽ exercere contra demoneᷤᷤ.
& eicere illos de corporibꝰ obsessis : subiciet
seruituti suę. & risiu deputabit. Ipse uͦ fortis¬
simus coacta manii. & ꝑditorũ exercitu con¬
gregato : de omĩ munitione ridebit. & quicqͥd
forte fuerit conatur euertere. Comportabit e¬
nim aggerẽ iel ẽ. cireumdabit oꝑa terrena: &
& dm̃ se faciens blasphemare incipi& creato
rẽ. Quod cũ fecerit corru& et runa eius
ostend& quã fortis diuinitas illius fuerit.

Expanded text:
faciem eorum ventus urens: quidquid aspexerint, quifaciem eorum ventus urens: quidquid aspexerint, quidquid vultui eorum obvium fuerit, urere desiderabunt et perdere. Rex autem potentissimus erit in medio captivorum, et eorum numerum quasi arenam maris a satellitibus suis hinc inde suscipiet, et ipse de regibus triumphabit, et tyranni ridiculi ejus erunt. Multos enim sanctos sua supplantatione decipiet, et eos qui sibi videbantur potentissimi, et tyrannidem exercere contra daemones, et ejicere illos de corporibus obsessis, subjiciet servituti suae, et risui deputabit. Ipse vero fortissimus, coacta manu, et perditorum exercitu congregato, de omni munitione ridebit, et quidquid forte fuerit, nitetur evertere. Comportabit enim aggerem, id est, circumdabit opera terrena: et et Deum se faciens, blasphemare incipiet Creatorem suum. Quod cum fecerit, corruet, et ruina ejus ostendet quam fortis divinitas illius fuerit,
Abbreviated transcription (Latin):
dicere: ut iuste ꝓpħa dicat. Dñe in iudiciũ po¬
siusti eũ: & fortẽ ut corriperes fundasti eum.
Suscitatur aduersũ incredulos & contemptores
natio demonũ : amara ad puniendũ & ubiq
presens. Ambulat qͦq ubicumq terrȩ ẽ. latitu¬
buerat. Horribilis atq terribilis ẽ. & difficile
ab aliqͦ suꝑari potest. Nec ante frangitur nisi
cũ magnitudine peccatorũ. & iniqͥtatis sue pon-¬
dere p̾grauata. ad consummationẽ uenerit.
E qui eiꝰ & equites in similitudinẽ pardorũ & lu¬
porũ : semꝑ sanguinẽ sicient & desiderabunt p̾-¬
das. Simulabunt absentiã : & dũ non ꝓsperan¬
tur cito de longe uenient. Uolabunt quasi a-¬
quila: que exaltans uolatũ suũ: ponẽ uult
inter sidera  ndũ suũ: & semꝑ festinat ad p̾dã.
& in erechiel sub figura nabuchodonosor & re¬
ges egiptii suꝑ diabolo describitur. Ilullus ẽ. demo¬
nũ qͥ pareat. Om̃s ad p̃dã festim uenient. Ante

Expanded text:
ere, ut juste propheta dicat: Domine, in judicium poere, ut juste propheta dicat: Domine, in judicium posuisti eum, et fortem ut corriperes fundasti eum. Suscitatur adversum incredulos et contemptores natio daemonum, amara ad puniendum, et ubique praesens. Ambulat quoque ubicumque terrarum est latitubuerat. Horribilis atque terribilis est, et difficile ab aliquo superari potest, nec ante frangitur, nisi cum magnitudine peccatorum et iniquitatis suae pondere praegravata ad consummationem venerit. Equi ejus et equites in similitudinem pardorum et luporum semper sanguinem sitient, et desiderabunt praedas, simulabunt absentiam, et dum non sperantur, cito de longe venient. Volabunt quasi aquila, quae exaltans volatum, ponere vult inter sidera coeli nidum suum, et semper festinat ad praedam. Et in Ezechiele sub figura Nabuchodonosor et regis Aegyptii super diabolo describitur. 601 Nullus est daemonum qui parcat: omnes ad praedam festini venient: ante
Abbreviated transcription (Latin):
Quod ꝓpħ̃a audiens & intelligens iectrco nabucho¬
donosor contra uidã. siue diabolũ contra creden¬
tes acciꝑe potestatẽ. ut corripiat eos. & post
correptionẽ ipse quoq puniatur : in finẽ res¬
pondit dño. Ergone tu es dnẽ ds̃ meus sc̃e m̃s:
Hec autẽ loquitur blandientis & penitentis af¬
fectu. qͥ a pͥncipio nos creasti: euiꝰ miscdia huc¬
usq subsistimus. Non enim sciebã tantũ pos¬
se aduersarios nr̃os: nec nouerã nabuchodono¬
sor. uł diabolũ mundi huius & cunctarũ¬
res eiuis: nullus nr̃m potest resistere. Quan¬
tũ autẽ ad miscdiã tuã: tuũ ẽ. omẽ qđ ui¬
uimus : quod non abeo int̾fecti sumꝰ. & ad mor¬
tis oꝑa ꝑducti. Iu enĩ dñe ad iudicandũ posu¬
isti eii: ut ipse sit inmicꝰ & uttor. & itt ꝑ
illũ corripias qͥcumq peccauerint tͥ. Sed qr
semel chaldeos suꝑ demonibꝰ int̾pretati sumꝰ.
& nabuchodonosor suꝑ rege eorũ diabolo: debe¬
mus descriptionẽ diaboli & potencie eiꝰ breuit̃¬

Expanded text:
Quod propheta audiens et intelligens, idcirco Nabuchodonosor contra Judam, sive diabolum contra credentes accipere potestatem, ut corripiat eos, et post correptionem ipse quoque puniatur in fine, respondit Domino: Ergone tu es, Domine Deus meus, sancte meus haec autem loquitur blandientis et poenitentis affectu, qui a principio nos creasti? cujus misericordia hucusque subsistimus? Non enim sciebam tantum posse adversarios nostros, nec noveram Nabuchodonosor, vel diabolum mundi hujusres ejus, nullus nostrum ei potest resistere. Quantum autem ad misericordiam tuam, tuum est omne quod vivimus, quod non ab eo interfecti sumus, et ad mortis opera perducti. Tu enim, Domine, ad judicandum posuisti eum, ut ipse sit inimicus et ultor, et ut per illum corripias quicumque peccaverit tibi. Sed quia semel Chaldaeos super daemonibus interpretati sumus, et Nabuchodonosor super rege eorum diabolo, debemus descriptionem diaboli et potentiam ejus brevit
Abbreviated transcription (Latin):
udiciũ posiusti eũ & blaspbemauit me: ut ar¬
guã in disciplina eius. Simmachus manife¬
stius. nonne tu a pͥncipio dnẽ ds̃ ieus sc̃ẽ
metis: & non moriemur. Dñe ad iudicandũ
posiusti eũ fortẽ: ad corripiendũ constitiusti

Expanded text:
udicio posuisti eum: et plasmavit me, ut arguam in disciplina ejus. Symmachus manifestius: Nonne tu a principio, Domine Deus meus, sancte meus, ut non moreremur? Domine, ad judicandum posuisti eum, fortem ad c
Abbreviated transcription (Latin):
peceato eẽ. & humane fragilitatis ignarus sim:
s quomͦ sodoma & gomorra comparatione ierłm
iuste sunt. & publicanus in euangłio pharisei
collatione fit iustior: ita & iste qui oppͥmitur
a diabolo peccator qͥdẽ ẽ. sed oppͥmente se iustior
ẽ. Quare igit᷑ ñ ẽ. mensura nec pondꝰ ut si semel
iustus oppͥmitur. & subicit᷑ non impio. s iustiori
se subiciatur: Dicã quicquã sine te fieri: & te
nolente. tantũ posse impiũ : hoc sentire blasphe¬
mũ ẽ. Cũ itaq tu sis uniuersitatis rector & dñs:
tu necesse ẽ. facias quod sine te fieri ñ potest.
& hec dico: ñ quo ipse ꝓpħa sic sentiat ut supra
testatus sum: s qͦ inpacientiã humanã in sua
ꝑsoria expͥmat. Sic̃ frequent̃ uidemꝰ apłm ua

Expanded text:
peccato esse, et humanae fragilitatis ignarus sim; peccato esse, et humanae fragilitatis ignarus sim; sed quomodo Sodoma et Gomorrha comparatione Jerusalem justae sunt. Et Publicanus in Evangelio Pharisaei collatione fit justior : ita et iste qui opprimitur a diabolo, peccator quidem est; sed opprimente se justior est. Quare igitur non est mensura, nec pondus, ut si semel justus opprimitur et subjicitur, non impio, sed justiori se subjiciatur? Dicam quidquam sine te fieri, et te nolente, tantum posse impium? hoc sentire blasphemum est. Cum itaque tu sis universitatis rector et Dominus, tu necesse est facias quod sine te fieri non potest. Et haec dicit non quod ipse propheta sic sentiat ut supra testatus sum; sed quod impatientiam humanam in sua persona exprimat: sicut frequenter videmus A
Abbreviated transcription (Latin):
& irrationabilis fortitudo. Si autẽ uoluerimus
generalit̃ intelligere suꝑ ꝓuidentia querente
ꝓpħa. cur diabolus tantũ ualeat in scło. & domi¬
nante deo. alter exerceat tirannidẽ: istiusmo¬
di sensus erit. & cũ suꝑioribꝰ hac expositione
iungetur. Noui dñe ds meus. scẽ meus quia te
ꝓuidentẽ & defendente non morimur. & scio qi
ꝓpterea posiusti aduersariũ: ut ipso quasi car¬
nifice corriperes. & non occideres peccatores. No¬
ui quia nichil tibi placeat iniustũ : & oculi tui
ab omĩ mniquitate sint puri: nec uidere possis
dolores eorũ qͥ iniusticie sunt subiecti. Uerũ tam̃
causam inuenire ñ possũ : cur abel iustũ camn
occidat iniustus. & taceas. Cur seuiente ceto &
omĩa deuorante : non solũ minores piscieuli. sed
ipse quoq tuus deuoret̾ ionas. Quare impius
iuncit : & iustus uincit̾. Nec hoc dico qđ̃ nouerĩ
quenquã iustificari in conspectu tuo: & absq

Expanded text:
et irrationabilis fortitudo. Si autem voluerimus et irrationabilis fortitudo. Si autem voluerimus generaliter intelligere, super providentia, quaerente propheta: Cur 603 diabolus tantum valeat in saeculo, et dominante Deo alter exercet tyrannidem? Istiusmodi sensus erit, et cum superioribus haec expositio jungetur: Novi, Domine Deus meus, sancte meus, quia, te providente et defendente, non morimur; et scio quia propterea posuisti adversarium, ut ipso quasi carnifice, corriperes et non occideres peccatores. Novi quia nihil tibi placeat injustum, et oculi tui ab omni iniquitate sint puri, nec videre possis dolores eorum, qui injustitiae sunt subjecti. Verumtamen causam invenire non possum, cur Abel justum Cain occidat injustus , et taceas? Cur saeviente ceto, et omnia devorante, non solum minores pisciculi, sed ipse quoque tuus devoretur Jonas ? Quare impius vincit, et justus vincitur? Nec hoc dico quod noverim quemquam justificari in conspectu tuo, et absque
Abbreviated transcription (Latin):
tores : tacebis cũ deuorauerit impus iustiorẽ
se: & facies homines quasi pisces maris: & qͣsi
reptilia non habentia ducẽ. Iale quid & iere¬
mias ad dm̃ loqͥtur. Iustus es dñẽ confiteor. Ue¬
rumtamen iudicia loquar ad te. Quid ẽ. qđ uia
impiorũ ꝓsperatur. ab undauerunt om̃s qͥ p̾uari¬
cantur & delinquunt: Pantasti eos & radicati
funt : genuerunt filios & fecerunt fructũ. ꝓ pe
es ori eorũ: & longe arenibus eorũ. Ergo aba¬
aspicias. nec potest quisquã de tua dubitare
iusticia. Uerumtamen cur pateris bapilomios tan¬
ta crudelitate iactari: & abimpio nabuchodono
oppͥmitur : sed quod oppͥmente se iustior sit. Et
quomͦ pisces qͥ non habent pͥncipẽ. & irrationa¬
bilia uim̃ta. & multitudo reptiliũ absq ꝓu¬
dentia subiac& fortiori : & qͥcũq plus ualue¬
rit uiribus. dñatur in alterũ: sic int̾ homines
animal rationale & ad similitudinẽ tuã condi¬
tũ: non ualebit ratio nec merita: si uires corpo

Expanded text:
ustiorem se? Et facies homines quasi pisces maris, et quasi reptilia non habentia ducem. Tale quid et Jeremias ad Deum loquitur: Justus es, Domine, confiteor: verumtamen judicia loquar ad te: Quid est quod via impiorum prosperatur, abundant omnes qui praevaricantur et delinquunt? Plantasti eos et radicati sunt, genuerunt filios, et fecerunt fructum: prope es tu ori eorum, et longe a renibus eorum . Ergo et Abaaspicias, nec potest quisquam de tua dubitare justitia. Verumtamen cur pateris Babylonios tanta crudelitate jactari, et ab impio Nabuchodonosopprimitur, sed quod opprimente se justior sit. Et quomodo pisces qui non habent principem, et irrationabilia jumenta, et multitudo reptilium absque providentia, subjacet fortiori, et quicumque plus valuerit viribus, dominatur in alterum: sic inter homines, animal rationale, et ad similitudinem tuam conditum, non valebit ratio, non merita; sed vires corporis,
Abbreviated transcription (Latin):
phus qd̃ rex miserit nuntios cũ magnis mune¬
rib ad sacerdotẽ udeoꝵ. & rogauerit eũ ut li¬
bros diuinarũ scripturarũ facer& sibi transfer¬
ri de hebreo in grecũ. qͥa ipse grecꝰ erat. & hebre¬
am linguã ignorabat. Iẽ ille misit locoͣe. uiros ꝑi¬
tissimos. qͥ uenientes alexandriã in una basilica
congregati transtulerunt seript᷑as de hebreo in
Hinc yperaspistes ꝓtector fidelis qͥ ꝓtegebat ptolo¬
meũ sapientię suę scuto.Nisi forte putandꝰ ẽ. tul¬

Expanded text:
phus quod Ptolomaeus rex miserit nuntios cum magnis muneribus ad sacerdotem Judaeorum, et rogaverit eum ut libros divinarum Scripturarum faceret transferri de Hebraeo in Graecum, quia ipse Graecus erat, et Hebraeam linguam ignorabat. Tunc ille misit ei LXX viros peritissimos. Qui venientes Alexandriam in una basilica congregati, transtulerunt Scripturas de Hebraeo in t protector fidelis, qui protegebat Ptolomaeum sapientiae suae scuto. Nisi forte putandus est Tul
Abbreviated transcription (Latin):
istud sed etiã aliud ultro appeto. ultra deside¬
ro. Ingrediatur putredo in ossibꝰ meis: & subter
ine sc̃ateat. Hoc ẽ. libenter patior quod passus
ẽ. iob: non solum carnes meas sed medullas qͦq
ossium eupio tabefieri & stratũ meum putre¬
dine corporis & ninumeris scatere uermibꝰ. ut
post quã hic ꝓ peccatis meis hec sustinuero:
requiescam in die tribulationis. in die necessi¬
tatis & angustie. &ascendam ad popłm ac¬
cinctũ nr̃m: fortẽ uidelic& bellatorẽ atq
pugnacẽ. Et pulchre ascendã. Ad accintum
enim popłm : semꝑ ascenditur. Eleganterq
nrm̃. Qui enim tribulatꝰ ẽ. & pressuras li¬
benter sustinuit : & p̃sentibꝰ malis futura p̾-¬
mia compensauit : nrm̃ audacter loqͥtur. Ut
uixta abrahã & isaac & iacob. ipse dormiat
in senectute bona. plenus dierum: & appona¬
tur ad patres suos. Quod siquis dixer̃. ecce
in hystorię expositionẽ dum nescis allegoriȩ
clausus es retibꝰ. & tropologiã hystorie miscui

Expanded text:
istud, sed etiam aliud ultro appeto, ultro desidero; ingrediatur putredo in ossibus meis et super me scateat, hoc est, libenter patior, quod passus est Job, non solum carnes meas, sed medullas quoque ossium cupio tabefieri, et stratum meum putredine corporis et innumeris scatere vermibus, ut postquam hic pro peccatis meis haec sustinuero, requiescam in die amara, in die tribulationis, in die necessitatis et angustiae. Et ascendam ad populum accinctum nostrum, fortem videlicet, bellatorem atque pugnacem. Et pulchre, ascendam: ad accinctum enim populum semper ascenditur. Eleganterque nostrum: qui enim tribulatus est, et pressuras libenter sustinuit, et praesentibus malis futura praemia compensavit, nostrum audacter loquitur, ut juxta Abraham, Isaac et Jacob, et ipse dormiat in senectute bona plenus dierum, et apponatur ad patres suos. Quod si quis dixerit: Ecce in historiae expositione dum nescis, allegoriae clausus es retibus, et tropologiam historiae miscui
Abbreviated transcription (Latin):
Tii autẽ uixta consuetudinẽ tuã qͣ seꝑ uoluntati diũ.
resticisti: p̃para te ut contradicas & aduerseris deo
tuo ixta illud quod scriptũ ẽ Ecce hic positus ẽ. in
rumã & in resurrectionẽ multorũ in isrł. & in signũ
eui contradicetur. & hoc dicit ñ qđ p̃cipiat qͥa face¬
re debeat: sed ante p̃dicit quid sponte facturus
sit. quasi merepans & arguens: ut salte non faci¬
quod ego leuo suꝑ uos planetũ: Domus isrł cecidit
non adici& amplius ut resurgat Uirgo isrł ꝓrecta
ẽ. in tertã suã: non ẽ. qui resuscitet eam Laac Au

Expanded text:
tu autem juxta consuetudinem tuam, qua semper voluntati Domini tu autem juxta consuetudinem tuam, qua semper voluntati Domini restitisti, praepara te ut contradicas et adverseris Deo tuo: juxta illud quod scriptum est: Ecce hic positus est in ruinam, et in resurrectionem multorum, et in signum cui contradicetur . Et hoc dicit, non quo praecipiat quid facere debeat; sed ante praedicit quid sponte facturus sit, quasi increpans et arguens, ut saltequod ego assumam super vos planctum. Domus Israel cecidit, non adjiciet amplius ut resurgat. Virgo Israel projecta est super terram suam, non est qui suscitet eam. Quantu
Abbreviated transcription (Latin):
tatus: tunc nobis ueritatis lum̃ aꝑit᷑ ñ ad ꝑfectũ
qr mine ex parte uidemus. & exparte cognoscimus.
& pͥ speculũ & imaginẽ ea guȩ uentura funt contem¬
platłir: Unde sequitur: faciens mane. & nebulae ce
ascendens suꝑ excelsa terre Eoccelsus enĩ in excel¬
sis õ. dñs ÷ & non habitat in humilibꝰ qͥ excelsus. ẽ.
S ed creator montiũ ascendit in montes: in his qͥmu¬
ncipatũ habent in celestibus. & in carne ambulan¬
tes. non uiuunt scđm carnẽ sed seđm spm̃. Na si ux¬
ta sinmachũ & aqͥlã legerimꝰ. hec faciã tͥ isrł postea
& cũ hec fecero tͥ p̃parare aduersari deo tuo isrl. sie
intelligendũ ẽ Feci ut te corrigerẽ quȩ p̾terttus ser¬
mo descripsit & quia noluistis reuerti ad mȩ dicit¬
añs  facia tͥ quȩ meo continentur archano Dccidi¬
sti seruos quos tͥ miserã: iittã nouissime filiũ meũ.

Expanded text:
tiatus, tunc nobis veritatis lumen aperitur, non ad perfectum; tiatus, tunc nobis veritatis lumen aperitur, non ad perfectum; a nunc ex paret per speculum et imaginem ea quae ventura sunt, contemplamur . Unde sequitur: faciens mane et nebulam, et ascendens super excelsa terrae. Excelsus enim in excelsis est Dominus, et non habitat in humilibus, qui excelsus est; sed creator montium ascendit in montes, in his qui municipatum habent in coelestibus, et in carne ambulantes non vivunt secundum carnem, sed secundumta Symmachum et Aquilam legerimus: haec faciam tibi, Israel, postea, et cum haec fecero tibi, praepara te adversari Deo tuo, sic intelligendum est: Feci ut te corrigerem, quae praeteritus sermo descripsit, et quia noluisti reverti ad me, faciam tibi, quae meo continentur arcano. Occidisti servos, quos ad te miseram: mittam novissime Filium meum:
Abbreviated transcription (Latin):
uidert̃ ocłi tui Et ẽ. sensus Ante quã conderer. pͥ¬
usquã deformarer in membra. dũ adhuc in semine
continerer: uiderunt me oculi tui & ieremias
audit adnõ Prius quam te formarẽ inutero noui te.
& ante quã exires de uulua scĩficaui te: & ꝓpħam
ingentibus dedi te Et euangelista Uidens ait dñs
cogitationes eorum Sm autem legerimꝰ admntians
homini eloqͥũ suũ. iuxta suꝑuis dictũ accipiendũ
se ẽ. qͥ fecit aurorã & diluculũ & complet nubibꝰ
om̃ia. & graditur suꝑ excelsa terrarũ: cuius nom̃
nuntians in homines xpm̃ suũ. ut ille creatus sit:
hic adnuntietur in populos Quibꝰ respondebimus.
uxta fensũ eorũ & uulgatã editionẽ Qui creator
ẽ. om̃ium. & firniat thonitruũ siue fingit montes.
consequenter educit uentos de thesauris suis &
quasi unuersitatis conditor filiũ suũ xpm̃ homi¬
nibus reꝓmittit Post quã autẽ epẽ fuerit nun¬

Expanded text:
viderunt oculi tui. Et est sensus: Antequam conderer, priusquam deformarer in membra, dum adhuc in semine continerer, viderunt me oculi tui. Et Jeremias audit a Domino: Priusquam te formarem in utero, novi te, et antequam exires de vulva, sanctificavi te, et prophetam in gentibus posui te . Et evangelista: Videns, ait, Dominus cogitationes eorum . Sin autem legerimus, annuntians homini eloquium suum, juxta superius dictum accipiendum, se est qui facit auroram et 280 diluculum, et complet nubibus omnia, et graditur super excelsa terrarum; cujus nomen nuntians in homines Christum suum: ut ille creatus sit, hic annuntietur in populis. Quibus respondebimus juxta sensum eorum, et Vulgatam editionem: Qui creator est omnium, et firmat tonitruum, sive fingit montes, consequenter educit ventos de thesauris suis, et quasi universitatis conditor, Filium suum Christum hominibus repromittit. Postquam autem Christus fuerit nun
Abbreviated transcription (Latin):
xta litterã & iuxta tropologiã in om̃ibꝰ ꝓpħarũ libris
scriptũ ẽ. planctus fuꝑ eos qͥ post peccata agunt
penitentiã. carmen suꝑ illos. qͥ nulla peccatorũ sorde
maculati. cantico & laude sunt digni Nȩ suꝑ illos
qͥ ñ agunt penitentiã: sed iuixta duriciã cordis sui
thesaurizant sibi irã in die irȩ. Sin autẽ ut diximꝰ
planctus ẽ. suꝑ eos qͥ agunt penitentiã. & peniteneia
domus isł cecidit ampliꝰ ñ resurg&. uirgo isrł erra¬
uit iterra sua: non ẽ. qͥ suscitet eã : Quod sic solui
potest Post quã domus isrł sua uoluntate corrue¬
rit: nequaꝗͣ pͥstinã recipi& dignitatẽ Post quã uir¬
go ifrł errauerit in t̾ra sua: ultra inuemiri ñ pote¬
rit suscitantẽ & considera uerborũ ꝓpͥetates : qui
domus ẽ. & numerat᷑ in turba: cadere dicitur: Qui

Expanded text:
xta litteram, et juxta tropologiam, in omnibus prophetarum libris xta litteram, et juxta tropologiam, in omnibus prophetarum libris scriptus est planctus super eos qui post peccata agunt poenitentiam: Carmen super illos qui nulla peccatorum sorde maculati, cantico et laude sunt digni: Vae super eos qui non agunt poenitentiam; sed juxta duritiam cordis sui thesaurizant sibi iram in die irae. Si autem, ut diximus, planctus est super eos qui agunt poenitentiam; eDomus Israel cecidit, amplius non resurget. Virgo Israel erravit in terra sua, non est qui suscitet eam? Quod sic solvi potest: Postquam domus Israel sua voluntate corruerit, nequaquam pristinam recipiet dignitatem: postquam virgo Israel erraverit in terra sua, ultra invenire non poterit suscitantem. Et considera verborum proprietates. Qui 282 domus est, et numeratur in turb
Abbreviated transcription (Latin):
Quantũ ad ordinẽ littere ꝑtin &. & ceptȩ historię ue¬
ritatẽ: x ᷤ. tribꝰ que appellabantur ifrł duetȩ in cap¬
tiuitatẽ neq̃quã ad terrã suam postea sunt reuersȩ:
Uirgo autẽ appellatur populus ifrł.: non qͥ lirginitatiᷤᷤ
ꝑmanens puritate: sed quia quondã instar uirginis
sit año copulatus Unde & planctũ suꝑ eum ꝓpħa ni¬
betur assumere : qd neqͣꝗͣ in antiquũ restituatur
gradũ Quantũ uͦ adintelligentiã spiritalẽ plan-¬
ctũ suꝑ omẽm isrł qͥ dm̃ mente cerner&. & postea
ie ⁊echieli p̾cipit᷑ ut deuor& librũ. in qͦ & intꝰ & fo¬
ris scriptũ erat lamentacio. & carmen. & ue Intus
intellige salomonis cauticũ sequens : qͥ ait Introdu¬
xit me rex in cubiculum sitũ & quadragesimnũ.iiͦii.
psaimũ in qͦ scriptũ ẽ Omĩs glie filiȩ regis intrinse¬
cus Foris autẽ ẽ. qͥcqͥd in littera legitur. & udetur
in cortice. & in medtisla sp̃s non tenetur Itaq & iu¬

Expanded text:
storiae veritatem, decem tribus, quae appellantur Israel, ductae in captivitatem, nequaquam in terram suam postea sunt reversae. Virgo autem appellatur populus Israel: non quia in virginitatis permanserit puritate, sed quia quondam instar virginis sit Domino copulatus. Unde et planctum super eum propheta jubetur assumere, quod nequaquam in antiquum restituatur gradum. Quantum vero ad intelligentiam spiritualem: planctum super omnem Israel, qui Deum mente cernebat, et posEzechieli praecipitur , ut devoret librum, in quo et intus et foris scriptum erat lamentatio, et carmen, et vae. Intus intellige Salomonis canticum sequens, qui ait: Introduxit me rex in cubiculum suum . Et quadragesimum quartum psalmum, in quo scriptum est: Omnis gloria filiae regis intrinsecus. Foris autem est quidquid in littera legitur, et videtur in cortice, et in medulla spiritus non tenetur. Itaque et ju
Abbreviated transcription (Latin):
peccatũ : non poterit suseitari Non qͦ non suscitetur.
sed nequaquã suscitetur uirgo isrł: & neqͣquã resur-¬
gat domus ifrł Nlon ẽ. enĩ eadẽ głia eius qͥ semꝑ
secutus ẽ. dnm̃n. & eius qͥ aberrauerit a grege: & pꝰea
inferis comparata fit melior Hec dicimus. ñ quo
uixta nouatũ tollamꝰ spẽ penitentiȩ: sed qͦ timi¬
diores faciamꝰ eos. & iccirco sollicitos: qͥ aꝑta ianua
penitentiȩ. dũ sꝑant futura ꝑda̾nt p̃sentia Et qͥ

Expanded text:
peccatum non poterit suscitari: non quo non suscitetur, sed nequaquam suscitetur virgo Israel, et nequaquam resurgat Dominus Israel. Non est enim eadem gloria ejus qui semper secutus est Dominum, et ejus qui aberraverit a grege, et postea ed morti et inferis comparata fit melior. Haec dicimus, non quo juxta Novatum tollamus spem poenitentiae, sed quo timidiores faciamus eos, et idcirco sollicitos, qui aperta janua poenitentiae, dum sperant futura, perdunt praesentia, et q
Abbreviated transcription (Latin):
ambigua sunt & nos pendulo incedimꝰ gradu.
Possumꝰ autẽ uixta sp̃alẽ intelligentiã dicere
qd̃ credentes in xp̃o dũs adhortetur. ut petant
serotinã pluuiã in consummatione mundi: qͣndo
plenitudo donanda ẽ. gr̃e. & singulis in agro
suo herba succrescat. ita ut possint dicere. Dñs
regit me & nichil mͥ deerit in loco pascuę ibi
me collocauit: suꝑ aquã refectionis educauit¬
me. Oma enĩ simulaebra & diuim & somniato¬
res. frustra loquuti sunt. &uane consolabant᷑.
Quȩ de hereticis loqͥt᷑ qͥ sub nonnue xpĩano non
intelligunt nec de qͥb dieant. nec de qͥbꝰ affir¬
ment : & attendant sp̃alib erroneis & magistriᷤᷤ
demonioꝵ in hẏpoerisi mendaei loquentes. & eau
teriatã habentes conscientiã: ut neqͣquã cre¬
dentes eoꝵ consolationib abducant᷑. Qa uane
ꝓmittunt & ꝓpte̾a traditi sunt sathane ininte¬
ritũ carnis. & abducti in captiuitate regis ba

Expanded text:
ambigua sunt, et nos pendulo incedimus gradu. ambigua sunt, et nos pendulo incedimus gradu. Possumus autem juxta spiritualem intelligentiam dicere, quod credentes in Christo Dominus adhortetur ut petant serotinam pluviam in consummatione mundi, quando plenitudo donanda est gratiae, et singulis in agro suo herba succrescet, ita ut possint dicere: Dominus regit me, et nihil mihi deerit: in loco pascuae ibi me collocavit: sume . Omnia enim simulacra, et divini et somniatores frustra locuti sunt, et vane consolabantur. Quae de haereticis loquitur, qui sub nomine Christiano non intelligunt, nec de quibus dicant, nec de quibus affirment, et attendunt spiritibus erroneis, et magistris daemoniorum in hypo habentes conscientiam : ut nequaquam credentes eorum consolationibus abducantur qui vana promittunt, et propterea traditi sunt Satanae in interitum carnis , et abducti in captivitatem regis Ba
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. ueniat. & tribuat uobis rores & nues. ꝓ qͥb
seriptũ ẽ. in hebreo ãazĩm. Et nescio qͥd uo¬
lentes laex. phantasias int̾pretati fc̃: nisi for-¬
te magnitudinẽ gre̾ admirationẽq donoꝵ no¬
mine phantasiȩ uoluerint describere. Dñs gͦ qͥ
facturus ẽ. niues & siccitatẽ omĩs t̾re: euange¬
lice p̾dicationis uirigaturꝰ ẽ. pliuiis. Ipse dabit
imbres credentib & ubertate om̃a complebun-¬
tur : ut post quã in xpm̃ crediderint nationes
intelligant uana eẽ. quȩ ante coluerant. Siue
ipse nrł intelligat qͥ quondam deceptus idola¬
triȩ errorib tenebatur frustra se coluisse simui¬
lachra. & diumorũ audisse mendatia : & ad qͥ¬
euisse somniis qͥb scriptura p̾cipit ñ eredendũ.
& obhanc causam ducti sunt qͣsi grex in captun¬
tate & afflicti absq pastore dõ qͥa legis noticiã
non habebant. Omĩs hic locꝰ obseurus & dubius
ẽ : & deb& nobis lector ignoscere. si in his que

Expanded text:
est, veniat et tribuat vobis rores et nives, pro quibus scriptum est in Hebraeo AZIZIM  . Et nescio quid volentes LXX phantasias interpretati sunt, nisi forte magnitudinem gratiae admirationemque donorum, nomine phantasiae voluere describere. Dominus ergo qui facturus 871 est nives et siccitatem omnis terrae, evangelicae praedicationis irrigaturus est pluviis: ipse dabit imbres credentibus, et ubertate omnia complebuntur, ut postquam in Christo crediderint nationes, intelligant vana esse quae ante coluerunt. Sive ipse Israel intelligat, qui quondam deceptus idololatriae erroribus tenebatur, frustra se coluisse simulacra, et divinorum audisse mendacia, et acquievisse somniis, quibus Scriptura praecipit non credendum . Et ob hanc causam ducti sunt quasi grex in captivitatem, et afflicti absque pastore Deo, quia Legis notitiam non habebant. Omnis hic locus obscurus et dubius est, et debet nobis lector ignoscere, si in his quae
Abbreviated transcription (Latin):
omp̃s iusitat postea gregẽ suũ domũ iuida. qui
dm̃ & sermone & animo confitet᷑: & pon& eos
quasi equum głȩ suȩ in bello: de qͦ scĩ dicuns.
Ascende suꝑ eqͦs tuos: & eqͥtatio tua salus. Ipse
erit & arcꝰ furoris dñi. de qͦ ait inebriabo sa-¬
giitas meas sanguine. & rursũ. Sagitte meȩ
consumunt eos. De hoc arcu. & de his sagitas:
in septimo psalmo legimꝰ. Arcũ suũ tetendit &
parauit illũ: & in ipso parabit uasa mortis.
sagittas suas ardentib effecit. & eonculcabt̃

Expanded text:
otens visitet postea gregem suum domum Juda, qui Deum et sermone et animo confitetur: et ponat eos quasi equum gloriae suae in bello, de quo sancti dicunt: Ascende super equos tuos, et equitatio tua salus . Ipse erit et arcus furoris Domini, de quo ait: Inebriabo sagittas meas sanguine . Et rursum: Sagittae meae consument eos. De hoc arcu, et de his sagittis in septimo Psalmo legimus: Arcum suum tetendit, et paravit illum; et in ipso paravit vasa mortis, sagittas suas ard
Abbreviated transcription (Latin):
posteã ꝓoeune eius afferent᷑ tibi. afferent᷑ in
leticia & exultatione. Qͦmͦ enĩ leticiã ñ habebt̃
quȩ inebriate poculo saluatoris generant᷑ in
uirgues. & audent dicẽ : introducite me in
cellulã iuni confortate me in unguentis. Umũ
hoc boni odoris ẽ:unde in eodẽ carmine dr̃.
Potabis me de uino unguentarii: de riuis gra
natoꝵ tuorũ. Hoc uno inebriati sunt qͥ sequun¬
tur agnũ dĩ qͦcunq uadit: uestiti candidis
uestib qͥa se cũ mulierib ñ comqͥnauerunt
uirgines enĩ ꝑmanserunt. Pecite a dño plu¬
uiã in tẽpre serotino: & dñs faci& niues & plu¬
uiã imbris. Dabit eis singulis herbã in agro.
qr simula chra lociria sunt inutile. & diumi
uiderunt ĩdatiũ. & somniatores frustra locu¬

Expanded text:
ejus afferentur tibi: afferentur in laetitia et exsultatione . Quomodo enim laetitiam non habebunt, quae inebriatae poculo Salvatoris generantur in virgines, et audent dicere: Introducite me in cellulam vini, confortate me in unguentis ? Vinum hoc boni odoris est, unde in eodem carmine dicitur: Potabis me de vino unguentarii, de rivis ma. Hoc vino inebriati sunt qui sequuntur Agnum Dei quocumque vadit, vestiti candidis vestibus; quia se cum mulieribus non coinquinaverunt: virgines enim permanserunt . Petite a Domino pluviam in tempore serotino, et Dominus faciet nives, et pluviam imbris dabit eis, singulis herbam in agro. Quia simulacra locuta sunt inutile, et divini viderunt mendacium, et somniatores locuti
Abbreviated transcription (Latin):
qͣsi grex: affugent᷑ qr ñ ẽ. eis pastor. Lacac. Pe¬
tite pluuia a dño oportuna: tẽporaneã & se¬
rotinã. Dñs fecit fantasias & pluuiã hiemalẽ.
Dabit eis unieuiq herbã in agro: qm̃ hi qͥ lo¬
quebant᷑ loquuti sunt labores. & diuini uisio¬
nes falsas. & somnia falsa loqiuti sunt: uane
consolabantur. Ideo are faeti sunt sic̾ oues.
& affucti sunt qe ñ erat qͥ sanare. Ista feliettas
quȩ in machabeoꝵ tẽprẽ reꝓmiissa ẽ. qͣndo scĩ lapi¬
des eleuati sunt suꝑ terrã & res ifrlitica creuit
i manꝰ: intantũ ut rursũ frum̃to legis popli
urẽ ex parte ꝓmitatur. Ceterũ qr iã extremum

Expanded text:
Petite pluviam a Domino opportunam, temporaneam et serotinam: Dominus fecit phantasias, et pluviam hiemalem dabit eis, unicuique herbam in agro: quoniam hi qui loquebantur, locuti sunt labores: et divini visiones falsas, et somnia falsa locuti sunt, vane consolabantur: ideo arefacti sunt sicut oves, et afflicti sunt, quia non erat qui sanaret. Ita felicitas quae in Machabaeorum tempore promissa est, quando sancti lapides elevati sunt super terram, et res Israelitica crevit in majus, intantum ut rursum frumento Legis populivestrae, ex parte promittitur. Caeterum quia jam extremum
Abbreviated transcription (Latin):
& siqͥd bonũ abeo: frum̃tũ uiuenibꝰ. & uinũ
bom odoris ad uirgines. Ideo inqͥuint macha¬
bei huc illucq fugientes dño auxiliante suꝑa¬
bunt: & eiectis macedonib de terra ifrł munde¬
ꝥtur
tẽplũ. legis p̃cepta seruentur: & eruditio scri¬
pturarũ rursũ germn& uirgines. id ẽ. popłs
credentiũ in unũ dm̃. qͥ pͥus idolatrie fuerant

Expanded text:
et si quid bonum ab eo, frumentum juvenibus et vinum boni odoris ad virgines. Ideo, inquiunt, Machabaei huc illucque fugientes, Domino auxiliante, superabunt, ut, ejectis Macedonibus de terra Israel, mundetur templum, Legis praecepta serventur, et eruditio Scripturarum rursum germinet virgines, id est, populos credentium in unum Deum, qui prius idololatriae fuerant
Abbreviated transcription (Latin):
oris emissũ. Qd autẽ in loa. dicitur & bibens
sangumẽ eorũ qͣsi uinũ : in hebreo ñita legiꝰ.
Sed bibentes inebriabunt᷑ qͣsi uino: ut audians
illud de cantico canticoꝵ. Bibite amici & me¬
briamini. & tta placebit eoꝵ ebrietas qͣsi al¬
taris sacrificiũ: & qͣsi cornua suie anguli
altaris. Saluauit qͦq eos dñs qͣsi gregẽ popli
sui: qͥa lapides scĩ uoluent᷑ suꝑ terrã eiꝰ. Q
tantũ erunt leues. & in sublime nitentes: ut
non prestolent̃ edificiũ mauꝰ. s ipsi festinens
imponi supͣ fundam̃tũ xep̃i. & contineri angu¬
lari lapide. De qͥb & petrus apłs loqͥt᷑. Sicut¬

Expanded text:
oris emissum. Quod autem in LXX dicitur: Et bibent oris emissum. Quod autem in LXX dicitur: Et bibent sanguinem eorum quasi vinum, in Hebraeo non ita legimus; sed bibentes inebriabuntur quasi vino, ut audiant illud de Cantico canticorum: Bibite, amici, et inebriamini . Et ita placebit eorum ebrietas, quasi altaris sacrificium; et quasi cornua, sive anguli altaris. Salvabit quoque eos Dominus, quasi gregem populi sui, quia lapides sancti volventur super terram ejus, qui tantum erunt leves et in sublime nitentes, ut non praestolentur aedificantium manus, sed ipsi festinent imponi super fundamentum Christi, et contineri angulari lapide, de quibus et Petrus apostolu