comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid damyni timere. quȩ tantũ hos¬
pitem hoc ẽ anselmũ archiep̃m meruis-¬
set secum habere. Pro quib uerbis bal¬
duinus uir strenuus & monachus muli¬
eri compassus suasit anselmo ut hospici
suȩ subueniret. At ille. Ego in qua re:¬
E gredere inquit & signũ crucis igni op¬
pone. arcebit illum forte ds. Nespondit.
Pro me: Nichil ẽ quod dicis Egressuᷤ
tamen domũ ẽ timore incendii ductus.
& usis flammantib globis. a uenerabi¬
li gundulfo ep̃o & ab eodem balduno
contra ignem signum crueis erecta in al-¬
tum dextera edere coactus ẽ. Mirabile
dictu. non prius manum excenderat
quam in se incendium torqueri flaminas
deficere cerneres & ita ut domum etiam
quam uorare ceꝑant semiustam relinqͤ¬
rent.Igitar anselmus ꝓpt̃ multaᷤ
rationes quȩ interuenerant. nondum con-¬
senserat electioni quȩ de se facta fuerat. ait
pontifex fieret. s tamen detinente illum
rege morabatur in anglia. conuersante cũ

Expanded text:
aliquid damni timere, quae tantum hosaliquid damni timere, quae tantum hospitem, hoc est, Anselmum archiepiscopum meruisset secum habere. Pro quibus verbis Balduinus vir strenuus et monachus mulieri compassus, suasit Anselmo ut hospiti suae subveniret. At ille: « Ego in qua re?--Egredere, inquit, et signum crucis igni oppone, arcebit illum forte Deus. » Respondit: « Pro me? Nihil est quod dicis. » Egressus tamen domum est, timore incendii ductus, et visis flammantibus globis, a venerabili Gundulpho episcopo et ab eodem Balduino contra ignem signum crucis, erecta in altum dextra, edere coactus est. Mirabile dictu. Non prius manum extenderat, quam in se incendium retorqueri, flammas deficere cerneres, ita ut domum etiam quam vorare coeperant, semiustam relinquerent. 4. Igitur Anselmus, propter multas rationes quae intervenerant, nondum consenserat electioni quae de se facta fuerat ut pontifex fieret; sed tamen detinente illum rege morabatur in Anglia, conversante cum
Abbreviated transcription (Latin):
matre totius regni eccłia uidelicet can¬
tate & calamitate ꝑ institutionẽ pontifi¬
cis releuet. Acquiescit ille consilio & an¬
selmũ in hoc opus dignissimũ fore ꝓnunci-¬
regis laudat clerus. & populus omnis
nec resonat ibi ulla contradictio cuiꝰlibet
hominis. Audit hȩc ille & fere usq ad
exanimationẽ sui contradicit. reluctat᷑
conuentus. Napitur gͦ & uiolent᷑ in
uicinam eccłiam cum hymnis & laudib
portatur magis quam ducitur. Acta st̃
dominica quadragesimȩ.n sequenti
autẽ festo pasche uiuntoniam anselmus
aduenit. & in suburbio eiuitatis hospitatꝰ
ẽ. Una igitur nocte in tecta suburbii ꝑ in¬
curiam ignis dilabitur. Quo erescente e¬
dificia queq passim consumebant᷑. & iam
ignis idem hospicium anselmi consump¬
turus. duab tantum domib interpositis
aberat. Quib dam igitur ea quȩ in do¬
mo erant asportantib interdixit dña
domus. affirmans se nullo mͦ sibi uł suis

Expanded text:
matre totius regni, Ecclesia videlicet Canmatre totius regni, Ecclesia videlicet Cantate et calamitate, per institutionem pontificis relevet. Acquiescit ille consilio, et Anselmum in hoc opus fore dignissimum pronuntiregis laudat clerus et populus omnis, nec resonat ibi ulla contradictio cujuslibet hominis. Audit haec ille, et fere usque ad exanimationem sui contradicit, reluctaturconventus. Rapitur ergo et violenter in vicinam ecclesiam cum hymnis et laudibus portatur magis quam ducitur. Acta suntDominica Quadrag. 3. In subsequenti autem festo Paschae Wintoniam Anselmus advenit, et in suburbio civitatis hospitatus est. Una igitur nocte in tecta suburbii per incuriam ignis dilabitur. Quo crescente, aedificia quaeque passim consumebantur. Et jam ignis idem hospitium Anselmi consumpturus, duabus tantum domibus interpositis, aderat. Quibusdam igitur ea quae in domo erant asportantibus, interdixit domina domus, affirmans se nullo modo sibi vel suis
Abbreviated transcription (Latin):
solio exilit. & ad ostium domus uiro
gaudens occurrit. ac in oscuila ruens
ꝑ dexteram eum ad sedem suam ꝑducit.
Consident. & leta interim quedã in ter
se uerba ꝑmiscent. Deinde anselmus se¬
cretius cum rege acturus ceteros secede¬
re monet. Omissis igitur monasterii
sui causis ꝓ quib maxime illuc uenisse
putabatur. regem de his quȩ fama de
eo ferebat anselmus arguere cepit. nec
quicquam eorum quȩ illi dicenda ẽẽ sci¬
ebat. silentio pressit. Pene etenim totius
regni homines om̃s. calia cotidie nunc
clam. nunc palam de eo dicebant. qualia
regiam dignitatẽ nequaquã decebant.
Finico colloquio diuisi ab inuicem sunt.
et de eccłiȩ sue negociis ea uice ab ansel-¬
mo nichil actũ est. Deinde cestam ad comi¬
tem abiit. ac in partib illis degere. per
plures dies ex necessitate compulsus est.
Interea rex willelmus graui languore
corripitur. & pene ad extrema ꝑducit᷑.
Suadetur ei inter alia a pͥncipib ut de

Expanded text:
solio exsilit, et ad ostium domus viro solio exsilit, et ad ostium domus viro gaudens occurrit, ac in oscula ruens per dexteram eum ad sedem suam perducit. Consident, et laeta interim quaedam inter se verba permiscent. Deinde Anselmus secretius cum rege acturus caeteros secedere monet. Omissis igitur monasterii sui causis, pro quibus maxime illuc venisse putabatur, regem de his quae fama de eo ferebat Anselmus arguere coepit, nec quidquam eorum quae illi dicenda esse sciebat, silentio pressit. Pene etenim totius regni homines omnes talia quotidie nunc clam nunc palam de eo dicebant, qualia regiam dignitatem nequaquam decebant. Finito colloquio divisi ab invicem sunt, et de Ecclesiae suae negotiis ea vice ab Anselmo nihil actum est. 2. Deinde Cestram ad comitem abiit, ac in partibus illis degere per plures dies ex necessitate compulsus est. Interea rex Wilhelmus gravi languore corripitur et pene ad extrema perducitur. Suadetur ei inter alia a principibus ut de
Abbreviated transcription (Latin):
e functo memorato rege anglo-¬
rum Willelmo. Willelmus
filius eius regnum obtinu-¬
it. Hic sublato de hac uita
uenerabili patre lanfranco ȩccłias ac mo-¬
nasteria totius angliȩ: graui nimium
oppressione afflixit. Cuius oppressionis
anno quarto anselmus inuitatus immo
districta interpellatione adiuratus ab
hugone cestrensi comite multisq aliis
angloꝵ regni principib qui eum ani¬
marum suarum medicũ & aduocatum
elegerant & insuꝑ eccłiȩ suȩ p̃ce atq p̃-¬
cepto pro cõmuni utilitate coactus an¬
gliam ingressus ẽ. Pridie igitur nati
uitatis beatȩ dĩ genitͥtis & ꝑpetuȩ uir-¬
ginis mariȩ cantuariam uenit. Ubi cũ
quasi ex presagio futurorum multi et
monachi & laici conclamarent. illum
archiep̃m fore summo mane a loco dis¬
cessit. nec ullo pacto acquiescere peten-¬
tib ut ibi festum celebraret uoluit.
Uementi autẽ ei ad curiam regis opti¬
mates quiq alacres occurrunt. magno¬
q ipsum cũ honore sascipiunt. Rex ipse

Expanded text:
efuncto memorato rege Anglorum Wilhelmo, Wilhelmus filius ejus regnum obtinuit. Hic, sublato de hac vita venerabili Patre Lanfranco, ecclesias ac monasteria totius Angliae gravi nimium oppressione afflixit. Cujus oppressionis anno quarto Anselmus invitatus, imo districta interpellatione adjuratus, ab Hugone Cestrensi comite multisque aliis Anglorum regni principibus, qui eum animarum suarum medicum et advocatum elegerant, et insuper Ecclesiae suae prece et praecepto, pro communi utilitate, coactus Angliam ingressus est. Venienti optitatis beatae Dei genitricis et perpetuae virginis Mariae Cantuariam venit. Ubi cum quasi ex praesagio futurorum multi et monachi et laici conclamarent illum archiepiscopum fore, summo mane a loco discessit, nec ullo pacto acquiescere petentibus, ut ibi festum celebraret, voluit. Venienti autem ei ad curiam regis, optimates quique alacres occurrunt, magnoque ipsum cum honore suscipiunt. Rex ipse
Abbreviated transcription (Latin):
p̾ualent de suꝑnȩ pietatis ꝓuidentia se
cant miracula. remittere ipso int̾ceden¬
te informem᷑ peccata. Si igit᷑ ea que per
memet ipsũ didici huiꝰ uiri miracula.
aut quȩ fideliũ narratione cognoui. qͥ¬
b adhuc cotidie erga eiꝰ corpꝰ fulminan¬
t᷑. tot insignes uirtutes. stilus scribentiᷤ
ꝓ reuerentia uiri dĩ & ueneram᷑. ipsũq

Expanded text:
praevalet de superna pietatis providentiam se praevalet de superna pietatis providentiam se cant miracula, remittere ipsum intercedendo informemur peccata. 47. Nam si ea que per memet ipsum didici huius viri miracula, aut quae fidelium narratione cognovi, quibus adhuc cotidie erga eius corpore fulminantur tot insignes virtutes, stilus scribendi, ut o reverentia viri Dei et veneramus
Abbreviated transcription (Latin):
do ꝓstratus eẽt sp̃u. & tandiu uexati & tis¬
q adhoc ꝑducti. ut intempesto noctis si-¬
lentio adicũ edificioꝵ unusqͥsq in impe¬
tu sp̃s immundi ꝓsilientes. relicto trami¬
te ut erant digni ad deserta confugiunt:
& ꝑ cacumina montiũ ꝑ ima conualliũ.
ꝑ loca inhabitabilia & humanȩ fragilita¬
ti incognita discurrert̃: ita ut miseroꝵ
cadauera. nullo ulterius comparuisse
comꝑbant᷑. Quid nam de. his aliud sen-¬
tiendũ ẽ. nisi suꝑno ȩquitatis iudicio qͥ
impietatis eoꝵ animo ferocissimo tam lo-¬
quendo quã ꝑficiendo in tantũ sacerdotẽ
eoꝵ cordis nequitiã explere ñ uerebant᷑.
ut in damnatione eoꝵ mens feris cõpara¬
ri deberet: ut a ꝓpria m̃te alienati eoꝵ
corporib ipsi ꝑditi damnũ inferrent.
uid enĩ de scĩs uiris dicendũ
ẽ. nisi apłicum illud testimoniũ. qͦ
git᷑. ut uiolatores huiꝰ templi a dõ dis¬
ellȩ contigisse existimo in miraculis qͥb

Expanded text:
 stratus esset spiritui, et tam diu vexati et usque ad hoc perducti, ut intempesta noctis ad aditum aedifitiorum unusquisque in impetu spiritui inmundi prosilientes, relicto tramite, ut erant digni, ad deserta confugientes, per cacumina montium, per ima et convallium, per loca inhabitabilia et humani fragilitati incognita discurrentes, ita ut infirmorum cadavera. nullo ulterius comparuisse eomprobatur. Quidnam de his aliud sentiendum est, nisi superno aequitatis iudicio, qui impietatis eorum animo ferocissimo tam loquendo quam perficiendo in tantum sacerdotem eorum cordis nequitiam explere non verebant, ut in damnationem eorum mens feris comparare deberetur, ut proprios mente alienati eorum corporibus ipsi sibi damnum inferrent? Quid enim de sanctis viris dicendum est, nisi apostolicum illum testimonium, qui gitur, ut violatores huius templi a Deo disellae contigisse existimo in miraculis, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
pat̾ amantissime. cur me de domo patris
eductũ. in his ꝑiculis quasi orphanũ dimi
emplis roborare consueueras.
Nter hȩc u̾ba prb̃r ep̃m ut surgeret mo¬
nuit. & pro requie de functi potiꝰ exoran¬
uino salutares hostias inmolat amico. ẜmi
entes nullis uirib usquã potuert̃ cõmo¬
ueri. Qͦdͦ noui genꝰ miraculi dũ mutius
cri sedem pat̾ meo gallo ñ placere. Et ius¬
sit prb̃ro ut duos equos quereret indo¬
mitos & faceret introduci. Quod cum

Expanded text:
 egregie, cur me de domo patris eductum in his periculis quasi orphanum dimisemplis roborare consueveras'. Inter haec verba presbyter eum, ut surgeret, monuit, et pro requie defuncti ambitioimo salutares hostias immolavit amico. Fierre, nullis viribus usquam potuit commoveri. Quod novi genus miraculi dum mutuis chri sedem patri meo Gallo non placere'. Et iussit presbytero, ut duos equos inveniret indomitos et faceret introduci. Quod cum
Abbreviated transcription (Latin):
qͥdem locus ẽ facultate. sed ꝓ meritis be¬
ati galli celebri diffamatꝰ rumore. Cũq
uellet eidem loco de gentib aliqͦd suȩ lar-¬
gitatis conferre solatiũ. s retractaret a ne-¬
gotiis regni se disiunctũ explere ñ posse.¬
aliqͦd eidem monasterio regie largitionis
solatiũ dignaret᷑ impendere. Cũ gͥ ab och¬
maro abbate p̾sentatam pippinꝰ pͥnceps ac¬
cepisset epłam annuit peticioni fr̃ne. Con-¬

Expanded text:
 locus est facultate, sed pro meritis beati Galli celebri diffamatus rumore'. Cumque vellet ibidem degentibus aliquod suae largitatis conferre solatium, sed retractaret, a negotiis se regni disiunctum explere non potuitu eidem monasterio aliquod regiae largitionis solatium dignaretur impendere. Cum igitur ab Otmaro abbate praesentatam Pippinus princeps accepisset epistolam, annuens petitioni fratern
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ scłi implicabor negotiis. exaltabor ho-¬
norib. ponderib aggrauabor: Absit
in quã. ut qͥ manũ in aratrũ misi oculos
ad relicta retorqueam. & sicut canis reu̾¬
et eũ int̾rogauit qͥd eẽnt tẽpore re¬
fectionis sũpturi. Cumq responsũ eẽt
m̃sam in deserto. Et cũ fecisset olera
colligi. ipse sumens rete & unũ ex disci¬
pulis suis cũ fr̃ib qui suꝑuenerant. iuit
re caꝑe fugentẽ uolentes. In misso reti
captum eũ traxerunt ad licus habentẽ in
longitudine palmos duodecim. in lacitu¬
dine quatuor. Quo facto. lutri se ꝓfundo
multitudinẽ in rete: ut id sua pluralita

Expanded text:
tem saeculi implicabor negotiis, exaltabor honoribus, ponderibus aggravabor? Absit, inquam, ut qui manum in aratrum misi, oculos ad relicta retorqueam et sicut canis reveet eum interrogavit quid essent tempore refectionis sumpturi. Cumque responsum esset mensam in deserto. Et cum fecisset olera colligi, ipse sumens rete et unum ex discipulis suis cum fratribus qui supervenerant, ivit si capere fugientem volentes. Immisso reti, captum eum traxerunt ad littus. Habebat autem in longitudine palmos duodecim, et in latitudine quatuor. Quo facto, lutri se profundis em propellentes in rete, ut id sua pluralita
Abbreviated transcription (Latin):
attentiꝰ. gunzoni aũ duci p̃cipiens. ut si
solitudinis incola eẽ uellet. solationũ. eiꝰ
copiam ad edificandam cellam sub ministrae.¬
on mulcis in medio reuolutis
dieb uolens idem rex puellã suiꝰ soci¬
are chalamis: cȩleri edicto sacerdotũ ꝙ pͥn¬
cipatũ & senatũ nuptiarũ precepit adeẽ
sollempniis. Cũq stipatus agmine ꝓcerũ
introisset ubi ipsa manebat. dixit illi. As¬
cendamꝰ in palatiũ. Nam nuptie parate st̃:
sacerdotes & capita ppłoꝵ cũ benedictioni¬
ad pedes eiꝰ cecidit dicens. Mi dñe. quia
pret̾ita passio suo me pondere tabefecit.ii¬
res absorbuit ualitudo contͣria m̃broꝵ offi
uato cõmorante cubiculo. Fiebat aũ utidq
lissent conubia.
ransactis interea septẽ dieb circa ma¬
cutinũ officiũ. puella cũ duob uiris.
totidemq puellis. ȩccłiam beati ꝓthom̃ris
bitũ ꝓpositi sanctioris assũpsit. nescientib

Expanded text:
attentius: Gunzoni autem duci praecipiens ut si attentius: Gunzoni autem duci praecipiens ut si solitudinis incola esse vellet, solatiorum ei copiam ad aedificandam cellam subministrareNon multis in medio revolutis diebus, volens rex idem puellam suis thalamis sociare, celebri edicto sacerdotum et principum suorum senatum nuptiarum praecepit adesse sollemniis. Cumque stipatus agmine procerum introisset, ubi ipsa manebat, dixit illi: 'Ascendamus in palatium, nam nuptiae paratae sunt; sacerdotes et capita populorum cum benedictioniad pedes eius, dicens: 'Mi domine, quia praeterita passio suo me pondere tabefecit, vires absorbuit valitudo contraria, membrorum ivato commorante cubiculo. Fiebat autem utroque lissent conubia. Transactis interea septem diebus, circa matutinum officium puella cum duobus viris totidemque puellis ecclesiam beati Stephani phabitum propositi sanctioris assumpsit, nescientibus
Abbreviated transcription (Latin):
dinẽ ac puellarũ. cũ magno suoꝵ comi-¬
tatu duxit eam usq ad rhenũ. indeq
ꝑ comites ad regem transmisit. Aquo
tudine de gente scoitoꝵ nomine gallus.
tante apud dm̃ uirtutis ac meriti ut ad¬
uersus demones singulari quadã utat᷑
potentia. Nam cũ ego ancilla tua grauit̃
imꝑiosa uoce iussit exire tẏrannũ. Et
Cũq sacrificii celestis me pabulo confir¬
maret. pͥstine restituta sũ sanitati. His ita
relatis. puella ꝓcidens ad pedes regis: ob¬
saltu qui arbonensi t̾ritorio adiacet. & est
publici possessio uiris. situs aũ int̾ alpes
rhetiarũ & brigantini marginẽ lacus.
Hex gͥ ut audiuit in publicis eũ cõmorari
possessionib: iussit fieri conscriptionẽ firmi¬
tats ut uir sc̃s locũ quẽ incolebat ꝑ aueto¬
ricatẽ regiam obtineret: Turi quoq libraᷤ
duas & argenti pondo totidem cũ epła con¬
cessionis iam dicte ꝑ suos nuncios uiro dĩ
destinauit. se sacris eiꝰ orationib cõmendanᷤ

Expanded text:
itudinem ac puellarum, cum magno suorum comitatu duxit eam usque ad Rhenum indeque per comites ad regem transmisit. A quotudinis de gente Scotorum, nomine Gallus, tantae apud Deum virtutis et meriti, ut adversus daemones singulari quadam utatur potentia. Nam cum ego ancilla tua gravi veimperiosa voce jussit exire tyrannum. Et vcumque sacrificii caelestis me pabulo confirmaret, pristinae restituta sum sanitati'. His ita relatis, puella procidens ad pedes regis: 'Obsaltu, qui Arbonensi territorio adiacet, et est publici possessio iuris; situs autem inter Alpes Rhetiarum et Brigantini marginem lacus'. Rex igitur ut audivit in publicis eum commorari possessionibus, iussit fieri conscriptionem firmitatis, ut vir sanctus locum quem incolebat per auctoritatem regiam optineret. Auri quoque liduas et argenti pondo totidem cum epistola concessionis jam dictae per suos nuntios viro Dei destinavit, se sacris ejus orationibus commendans
Abbreviated transcription (Latin):
liret᷑. duo cerei in castro dũ corpus eiꝰ
eleuaret᷑ accensi. ita ardentes delati st̃ usq
ad locũ sepulcri. Positi aũ unꝰ ad caput. al¬
ciendo arddebant: & ardendo ñ deficiebanł.
Etenĩ de huiꝰ miraculi gła. plurime in po¬
um preclusione laborantes. de eisdem cȩre-¬
is quippiam cęre tulert̃. & locis quȩ huiuᷤ¬
modi tenebant᷑ incõmodis aptauert̃: opta-¬
te celerit᷑ dona ꝑcepere salutis. Post modũ¬

Expanded text:
i. Nam duo cerei in castro dum corpus ejus elevaretur accensi, ita ardentes delati sunt usque ad locum sepulturae. Positi autem, unus ad caput, alciendo ardebant, et ardendo non deficiebant. tas, de huius miraculi materia plurimae in potudine vel aurium praeclusione laborantes de eisdem cereis quippiam cerae tulerunt et locis, quae huiusmodi tenebantur incommodis, aptaverunt, optatae celeriter dona percepere salutis. Post
Abbreviated transcription (Latin):
Initoq consilio. cepit inquire ab eis. quid
suꝑ hac re faciendũ conserent. Cyprianꝰ
forte si irritũ feceris uotũ eiꝰ rediuiuo de¬
monũ compͥmat᷑ in cursu. & tu c̾minis re¬
& ingressus ȩccłiam uestẽ fecit afferri nup¬
ciis p̾paratam. & coronã sponse nitoribꝰ im¬
tari. qͥa timebat se ab ȩcłia ꝓtrahendam.

Expanded text:
incipes suos, coepit inquirere ab eis, quid super hac re faciendum censerent. Cyprianus forte, si irritum feceris votum eius, redivivo daemonum comprimatur incursu, et sint  ingressus ecclesiam, fecit afferri vestem nuptiis praeparatam et coronam sponsae nitoribus imtari, quia se timebat de ecclesia protrahendam.
Abbreviated transcription (Latin):
a fr̃ib epłam ad beatũ gallũ. continentẽ ab¬
batis transitũ columbani. Qui & baculũ in¬
suis quẽ uulgo cambucã uocant. ꝓ manũ
epłam relationis. & absolutionis indicium.
rimas. & collectis fr̃ib tanti memoriã pat̾s.¬
ontigit aũ quadam die dũ
in construendo oratorio cũ fr̃ib labo¬
rar& ut tabula quȩdam parieti imponen¬
da. breuior cȩt̾is m̃sura palmoꝵ quatuor

Expanded text:
a fratribus epistolam ad beatum Gallum, continentem venerandi transitum Columbani. Qui et baculum ipsius, quem vulgo cambotam vocant, per manum epistolam relationis et absolutionis indicium. rimas, et collectis fratribus, causas meroris aContigit autem quadam die, dum in construendo oratorio cum fratribus laboraret, ut tabula quaedam parieti imponenda brevior ceteris mensura palmorum quattuor
Abbreviated transcription (Latin):
claiuis ereis cruci confixus fuisse. His¬
gͦ om̃ĩb expletis: reuersus ẽ ad dilecte
solitudinis aulam.
einde misit epłam ad ioħem diaco¬
nẽ. rogans eũ ad se uenire. Qui
logiis salutauit patrẽ: & salutatione pa¬
t̾na ẽ honoratus. Cui int̾roganti uirũ
scm̃ de ꝓsꝑitate itineris. ille respondit.
Diuina quoq nos p̃uemente miscdia &
subsequente. cuncta ꝓspere ꝓuenerunt.
Nam cũ sũma gratulatione suscepit nos
li adquiesce confiliis meis. esto mecũ.&. lege
diuine libros scientie. & docebo te cooꝑan¬
te gr̃a dĩ intelligentiã scripturarũ. Cecidit
aũ diaconꝰ ad pedes eiꝰ gr̃as agens. fecitqꝑ
redire in sua pueros secũ uenientes. Ipse

Expanded text:
ereis cruci confixus'. His omnibus expletis, reversus est ad dilectae solitudinis aulam. 20. Deinde misit epistolam ad Iohannem diaconum, rogans eum ad se venire. Qui logiis, salutavit patrem, et salutatione paterna est honoratus. Cui interroganti virum sanctum de prosperitate itineris eius ille respondit: 'Divina nos praeveniente misericordia et subsequente, cuncta prospere provenerunt. Nam cum summa gratulatione suscepit nos li, adquiesce consiliis meis; esto mecum et lege divinae libros scientiae, et docebo te, cooperante gratia Dei, intellegentiam scripturarum'. Cecidit autem diaconus ad pedes eius, gratias agens, fecitque redire in sua pueros, qui secum venerunt; ipse
Abbreviated transcription (Latin):
metũq anixa. caputq suꝑ altare redinans.
ecce ait ancilla dñi fiat mͥ scd̃m uoluntatẽ
eiꝰ. Rex uͦ iuissit sacerdotib ut eleuarent
eam: & ad se ꝑducerent. Quȩ ꝑducta. in¬
duta ẽ ueste regali. & sacrõ uelamine co¬
meis te nuptiis p̃paratã. sponsi cȩlestiᷤᷤ dñi
rex. & iuxta se in palatio fecit residere.
& donis ingentib honoratã pretulit mo¬
um beati galli. qui eam a demonio deo¬

Expanded text:
metum posita, caput super altare reclinans: 'Ecce', ait, 'ancilla Domini; fiat mihi secundum voluntatem eius'. Rex vero iussit sacerdotibus, ut elevarent eam et ad se te, veste regali et sacro velamine comeis te nuptiis praeparatam sponsi caelestis, domiet juxta se fecit in palatio residere, et donis ingentibus honoratam praetulit moum beatissimi Galli, qui eam Domino
Abbreviated transcription (Latin):
serit citre pastoralis onus suscipiam oblatũ.
Et dux ad illũ. bene inqͥt dixisti. Fiat ita.
punctus indicio iussit arbonensi p̃¬
fecto ut cũ omĩ plebis officio iret in locum
celle. & quecũq necessitas popocisset edifi¬
que detulerat pauꝑib & egenis distribuit.
illud ut sacri uasa ministerii ex eo faciamꝰ.

Expanded text:
 curae pastoralis onus suscipiam'. Et dux ad illum: 'Bene', inquit, 'dixisti, fiat secunpunctus indicio, iussit Arbonensi praefecto , ut cum omni plebis officio iret ad locum cellae, et quaecumque necessitas poposcisset, aedifiquae detulerat illis distribuit. illud, ut sacri vasa ministerii ex eo faciamus'.
Abbreviated transcription (Latin):
nire incubiculũ. in quo arrepticia
seruabat᷑. Iacebat enĩ tunc in sinu mats
mortua uideret᷑. Fetor aũ tam graius
oris ꝓrupit ex alitu ut sulphure locus
ipse asꝑsus putaret᷑. Pat̃ itaq cũ domesti¬
cis suis intrauit. ut uideret qͥd uir dĩ actu¬
rus eẽt. Ille aũ c̾re se ꝓsternens. p̃ces dño

Expanded text:
nire in cubiculum, in quo arreptitia servabatur. Iacebat autem tunc in sinu matris mortua videretur. Foetor vero tam gravis oris prorupit ex adito, ut sulphure locus ipse aspersus putaretur. Pater itaque cum domesticis suis intravit, ut videret, quid vir Dei esset acturus. Ill
Abbreviated transcription (Latin):
ligentia plenꝰ. Admonuit deinde pontifices
& omnẽ clerũ: ut iuxta saluberrima cano¬
nũ decreta. rectorẽ ȩccłie ꝓuiderent. Ce¬
ꝑunt aũ om̃s clerici adinuicẽ dicere. Gal¬
lus iste testimoniũ habet bonũ ab omnib

Expanded text:
ligentia plenus'. Ammonuit deinde pontifices ligentia plenus'. Ammonuit deinde pontifices et omnem clerum, ut iuxta saluberrima canonum decreta rectorem ecclesiae providerent. Coeperunt autem omnes clerici ad invicem dicere: 'Gallus iste testimonium habet bonum ab omnibus,
Abbreviated transcription (Latin):
hec dux sepe iam dictus ꝑ epłam suã ui-¬
rũ dĩ rogauit. ut ad constantiã oppidũ
dunensem. & ueredunensem ep̃os. cũ mul¬
titudine clericoꝵ. nemidone etiã quȩ a mo-¬
dernis spira uocat᷑. uenire fecit ep̃m. necñ
biteros. diaconos uniu̾sasq clericoꝵ copi¬
as generalit̾ die dñica idest ꝓrima pasche
añica. apud constantiã conuenire p̾cepit.
Ipse quoq cũ pͥncipib & cũ comitib suis
huic intererat conuentui. Cũq hȩc syno¬
dus tante multitudinis celebraret᷑ acces¬
si. & tͥum spacio denunciaret᷑ futura die-¬
rum. beatissimꝰ gallus plenꝰ diumo consi-¬
nib prexit ad ospidũ. Ingressoq eo locũ
mentat᷑ & regit᷑. ꝑ int̾uentionẽ & meritum
beatȩ mariȩ semꝑ uirginis in cuiꝰ honore
locus iste consecratꝰ ẽ: effundat hodie suꝑ
nos sp̃m sc̃m. ad eligendũ pontificẽ. qui
ad regendam plebem fideliũ sit idoneus:
& ad gubernandã eccłiam dĩ pastorali sit di¬

Expanded text:
haec dux sepe iam dictus per epistolam suam virum Dei rogavit, ut ad Constantiam oppidum dunensem et Veridunensem episcopos cum multitudine clericorum; Nemidonae etiam, quae a modernis Spira vocatur, venire fecit episcopum nebyteros, diaconos universasque clericorum copias generaliter die denominata, id est proxima paschae dominica, apud Constantiam convenire praecepit. Ipse quoque cum principibus et comitibus suis huic intererat conventui. Cumque haec synodus tantae multitudinis celebraretur accessu et trium spatio denuntiaretur futura dierum, beatissimus Gallus divino plenus consiis, perrexit ad oppidum; ingressoque eo locum mentatur et regitur, per interventionem et meritum beatae Mariae semper virginis, in cuius honore locus iste consecratus est, effundat hodie super nos Spiritum sanctum ad eligendum pontificem, qui ad regendam plebem fidelium sit idoneus et ad gubernandam ecclesiam Dei pastorali sit di
Abbreviated transcription (Latin):
.I. bere. Haespes eram. & ñ collegistis me.¬
Nudus: & ñ oꝑuistis me. Infirmus & incarce-¬
re: & ñ uisitastis me. In quib u̾bis conside-¬
rare necesse ẽ. si mȩternũ ignẽ uadit qui ꝓ¬
pria ñ tͥbuit. quo iturus ẽ ille qui aliena
iniuste diripit: Si gehenne ignib manci¬
patur tenax: qua pena cor quendus ẽ ra-¬
par: Si dampnat᷑ qui ñ uestit nudũ. quid
patietur qui uestud tollit amictũ: Si in¬
quã in ignẽ ȩt̃num tiadit qui infirmũ &
in carcere positũ ñ uisitat. qua dampnatio¬
ne plectendus ẽ qui fr̃em gladiis insequit᷑.
qui humano cruore polluit᷑. qui de ꝓpriis
habitaculis pupillos & uiduas uolent᷑ ex¬
pellit. qui lururia se ipsũ deturpat: qui
falso testimonio ꝑirimũ necat : Proinde
mͣ exempla: ut ñ cũ impiis ꝑpetua corm̃ta.
sed cũ iustis ꝑcipiamꝰ gaudia sempit̾ua: qͦd
ipse prestare dignet᷑. cuiꝰ regnũ & imꝑiun.¬

Expanded text:
Hospes eram, et non collegistis menudus, et non operuistis me; infirmus et in carcere, et non visitastis me. In quibus verbis considerare necesse est, si in aeternum ignem vadit, qui propria non tribuit, quo iturus est ille, qui aliena iniuste diripit? Si gehennae ignibus mancipatur tenax, qua poena torquendus est rapax? Si damnatur, qui non vestiit nudum, quid patietur, qui vestito tulit amictum? Si, inquam, in ignem aeternum vadit, qui infirmum et in carcere positum non visitat, qua damnatione plectendus est, qui fratrem gladiis insequitur, qui humano cruore polluitur, qui de propriis habitaculis pupillos et viduas violenter expellit, qui luxuria se ipsum deturpat, qui falso testimonio proximum gravat? Proinde, mur exempla, ut non cum impiis perpetua tormenta, sed cum iustis percipiamus gaudia sempiterna; quod ipse praestare dignet
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ iniqͥtatẽ diligit. anmã suã odit. Et qui
animã suã odit: neminẽ diligit. Ergo si ad
contuberniũ malignitatis ac peccandi socie
ctio sit sincera:. pͥmũ nr̃a uita ã malis remo¬
ta: &. omib bomis sit ornata. Atq ad hoc ã
nobis fr̃s ament᷑:. ut nobis in sacre religio¬
nis consortio socient᷑. Unde gͦ caritatẽ frat̃¬
nitatis ꝑfectam habeamꝰ. bona quȩ nobis
fieri uolumꝰ. fr̃ib faciamꝰ. Et quȩ pati refu¬
gimꝰ. aliis nullatenꝰ inferamꝰ. Elemosinarũ
uͦ oꝑa pro ut possumꝰ hilarit᷑ faciamꝰ. quia
qui eas fecerint. in extremo examine maxi¬
mã laudẽ adepturos ñ ignoramꝰ. Sterili¬
tas uͦ earum si omissa fuerit abhis qͥ eas
facere p̃ualent. et̾ni ignis ac ꝑpetu suppli¬
cii eos obnerios redilet. sicut ipse añs
dicturũ se sinistris cõminat᷑ dicens. Ite ma-¬
ledicti in ignẽ eternũ. qui preparatꝰ ẽ dia¬

Expanded text:
qui iniquitatem diligit, animam suam odit, et qui qui iniquitatem diligit, animam suam odit, et qui animam suam odit, neminem diligit. Ergo si ad contubernium malignitatis ac peccandi societctio sit sincera, primum nostra vita a malis remota et omnibus sit bonis ornata atque ad hoc a nobis fratres amentur, ut nobis in sacrae religionis consortio socientur. Ut ergo caritatem fraternitatis perfectam habeamus, bona quae nobis fieri volumus fratribus faciamus, et quae pati refugimus, aliis nullatenus inferamus. Aeleinosinarum vero opera, prout possumus, hilariter faciamus, quia qui eas fecerint, in extremo examine maximam laudem adepturos non ignoramus. Sterilitas vero earum, si omissae fuerint ab his qui eas facere praevalent, aeterni ignis ac perpetui supplicii eos obnoxios reddet, sicut ipse Dominus dicturum se sinistris comminatur, dicens: Ite maledicti in ignem
Abbreviated transcription (Latin):
di abrenunciasse ñ obliuiscam᷑. uestẽq can-¬
didam quã tunc purificati accepimꝰ imina-¬
culatã ante tͥbunal ipsius ꝑferre curemꝰ.
Preterea spem diume ꝓmissionis futtroꝵ
bonoꝵ stabilit̾ usq ad finẽ nr̃m obseruan¬
tes ne uulnerem᷑ omino cau̾eamꝰ. Carita¬
tis uͦ pͥncipale indumentũ bis tineto coceo
hoc ẽ gemino p̃cepto dilectionis contextũ
suꝑ omia in nobis maneat. quȩ a nobis totiꝰ
malicie in uidentiã expellat: ne rex ingredi-¬
ens si scissis odioꝵ pannis nos cucũtectas
muenerit: pedib manibꝰq ligatis in ext̾io¬
res tenebras parti p̃cipiat. Quȩ sunt antẽ
illa duo p̃cepta caritatis: Primũ quidem
ut ꝑrimũ ficuit nos ipsos diligamꝰ. S in
pͥmo mandato m̃sura nulla ponit᷑. quia ex
toto fieri precipit᷑. in scão uͦ modus aman¬
di dicit᷑. cũ sieut nos diligi iubetur. Ergo
discutiamꝰ si nosmetipsos iure amamꝰ. Nam

Expanded text:
di abrenuntiasse non obliviscamur vestemque candi abrenuntiasse non obliviscamur vestemque candidam, quam tunc purificati accepimus, inmaculatam ante tribunal ipsius perferre curemus. Praeterea spem divinae promissionis futurorumque bonorum stabiliter usque ad finem nostrutis vulneremur, omnino caveamus. Caritatis vero principale indumentum, bis tincto coceo, hoc est gemino praecepto dilectionis, contextum, super omnia in nobis maneat, quae a nobis totius malitiae invidentiam expellat, ne rex ingrediens, si scissis odiorum pannis nos circumtectos invenerit, pedibus ac manibus ligatis, in exteriores tenebras mitti praecipiat. Quae sunt autem illa duo praecepta caritatut proximum sicut nos ipsos diligamus. Sed in primo mandato mensura nulla ponitur, quia ex toto fieri praecipitur. In secundo vero modus amandi dicitur, cum sicut nos diligi iubetur. Ergo discutiamus, si nosmet ipsos iure amamus. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
regni ingressu fidere debemiꝰ. si peccaminũ
nr̃oꝵ obstacula remoueamꝰ. atq dũ adhuc
iuder sustinet: legationẽ bonoꝵ actuũ et
precũ ad illũ mittamꝰ. &. ea quȩ pacis st̃
tanto mediante causidico postulemꝰ. Dũq
introitũ ioseph ueri idest. xp̃i sustinemus:
munera que ei placeant p̃parare curemꝰ.
Quȩ sunt aũ quib tam districto iudici ob¬
uiare debemꝰ: Nimirũ. fides. spes. carita.
cȩtereq his appendices sp̃ualiũ fructuum
actiones. Ac pͥmo quide ut fidei intemera¬
ta mysteria custodiamꝰ patrẽ & filtã ac
sp̃m unũ dm̃ ẽẽ equalis potestatis & głe
in trib ꝑsonis corde credamꝰ. ore aũ ad sa¬
lutẽ nr̃am confiteam᷑. Et ne fides sinȩ oꝑi¬
b ociosa ac sicut eccłiȩ doctores dicere uo¬
luert̃ quasi corpꝰ mortuũ sine anima sit: e¬
andem bonis actionib ut ita dicã uiuifica
dimꝰ recordem̃. & nos diabolo pompisq mũ-¬

Expanded text:
regni ingressu fidere debemus, si peccaminum regni ingressu fidere debemus, si peccaminum nostrum obstacula removeatnus atque, dum adhuc iudex sustinet, legationem bonorum actuum et precum ad illum mittamus et ea quae pacis sunt, tanto mediante causidico, postulemus, dumque introitum Ioseph veri, id est Christi, sustinemus, munera quae ei placeant praeparare curemus. Quae sunt autem, quibus tam districto iudici obviare debemus? Nimirum fides, spes, caritas ceteraeque his appendices spiritalium fluctuum actiones. Ac primo quidem, ut fidei intemerata mysteria custodiamus, Patrem et Filium acm unum Deum esse aequalis potestatis et gloriae in tribus personis corde credamus, ore autem ad salutem nostram confiteamur. Et ne fides sine operibus otiosa ac, sicut ecclesiae doctores dicere voluerunt, quasi corpus mortuum sine anima sit, eandem bonis actionibus, ut ita die am, vivificardimus recordemur et nos diabolo pompisque mun
Abbreviated transcription (Latin):
martyrib: moyses & aãron cũ sacerdotibꝰ sa¬
muel cũ reliquis nom̃ eiꝰ inuocantib: da¬
uid & oxteri ꝓpħe cũ cantorib ouantes. ad¬
epte immortalitatis gaudiis fulgentes coip¬
nis. atq stolis candidissimis. tantoꝵ largitori
palmis fultꝰ uernat uictricib redimit᷑ auratis
geminatisq diadematib in mollib fuleris
celsisq recubat sedilib: atq ipsił mundi huiꝰ
solem habens sub pedib. in tam ineffabilib ho¬
die letat᷑ cubilib. Hinꝰ regni consortiũ ut ꝑ¬
ciꝑe meream᷑ orando petamꝰ: introitũq ipsiꝰ
bene iuuendo queramꝰ. i anuamq illiꝰ in boniᷤ
oꝑib ꝑseuerando pulsemꝰ: atq ut illud adi¬
pisci meream᷑. patrocinia tanti patͥs reqͥramꝰ.
Nec dubiũ quia fauebit piis filioꝵ suoꝵ de¬
sideriis: si ñ degeneres effecti eiꝰ sequi uesti¬
gia negligamꝰ. Niurimũ quippe de eiꝰdem

Expanded text:
martyribus, Moyses et Aaron cum sacerdotibus, Samartyribus, Moyses et Aaron cum sacerdotibus, Samuhel cum reliquis nomen eius invocantibus, David et ceteri prophetae cum cantoribus, ovantes adeptae inmortalitatis gaudiis, fulgentes coronis atque stolis candidissimis, tantorum largitori palmis fultus vernat victricibus, redimitus auratis geminatisque diadematibus, in mollibus fulcris celsisque recubat sedilibus, atque ipsum mundi huius solem habens sub pedibus, in tam ineffabilibus hodie laetatur cubilibus. Huius regni consortium ut percipere mereamur, orando petamus introitumque ipsius bene vivendo quaeramus ianuamque illius in bonis operibus perseverando pulsemus atque, ut illud adipisci mereamur, patrocinia tanti patris requiramus. Nec dubium, quia favebit piis filiorum suorum desideriis, si non degeneres effecti eius sequi vestigia neglegamus. Plurimum quippe de eiusdem
Abbreviated transcription (Latin):
unu̾sa ꝑspiciat dextraq omĩpotentissima
tͥnam totius orbis machinã contineat: tam̃
in sui famulatꝰ obsequio. umuersã ereaturã
arbitrio mirande potestatis mnelinat. Huic
quippe seruit poli firmamentũ cũ distinctisᷤ
motib fulgens sol & luna pallens cũ igners si-¬
derib: t̾ra laudet cũ cunctis ad se ꝑtinenti¬
b mare magnũ ꝙ spaciosũ cũ nauib om̃i¬
bq animalib quoꝵ ñ ẽ numerus. Hunc in¬
ferna pauent. eiusq inclusi carcerib. quẽ be¬
nedicit cȩli camera cũ uniu̾sis agmiinib: angłi
archangłi throni cũ dñationib. uirtutes pote¬
states. cherubin atq seraphin cũ pͥncipib in¬
defessa uoce. cantant dulcissonis concentib.
Fulget ibi maria geminis ornata pͥiulegiis.
pudore intemerate uirginitatis. & ereatoris
su parte honorabilis: omĩ ex parte choris
stipata uirgineis. Hic abraham & reliqui pa-

Expanded text:
universa perspiciat dextraque omnipotentissima universa perspiciat dextraque omnipotentissima trinam totius orbis machinam contineat, tamen in sui famulatus obsequiouniversam creaturam arbitrio mirandae potestatis inclinat. Huic quippe servit poli firmamentum cum distinctis motibus, fulgens sol et luna pallens cum igneis sideribus, terra laudat cum cunctis ad se pertinentibus, mare magnum et spatiosum cum navibus omnibusque animalibus, quorum non est numerus. Hunc inferna pavent eiusque conclusi in carceribus. Quem benedicit caeli camera cum universis agminibus; angeli, archangeli, throni cum dominationibus, virtutes, potestates, Cherubim ac Seraphim cum principatibus indefessa voce cantant dulcisonis concentibus:Fulget ibi Maria geminis ornata privilegiis, pudore intemeratae virginitatis et creatoris sui partu honorabilis, omni ex parte choris stipata virgineis. Hic Abraham et reliqui patr
Abbreviated transcription (Latin):
Cuiꝰ ciuitatis scilicet ihrłm fundam̃ta in mõ¬
tib suꝑnis posita. duodecĩ lapidib p̾ciosis
ȩdificata: & duodecĩ apłoꝵ nominib st̃ in¬
signta. Cuiꝰ platea auro mundo ac uitro
lucidissimo ẽ ꝑ ornata. Cuiꝰ portas in cu¬
mine montis syon positas dñs diligit. quȩ
sunt duodecĩ singulis margaritis fabricate
Quȩ ciuitas noctẽ ñ habet. & sole ñ eget.
qͥa claritas dĩ eam illuminat. Cuiꝰ habita¬
tor & condicor ds̃. Głosa dicta sunt de te:
ciuitas dĩ. Sicut letantiũ omnũ. habitatio
in te. Oquã inestimabile illud regnũ. inetu
mortis alienũ: quo nullus miser adinittit᷑:
nullus felix exeludit᷑. In quo dñs uirtutũ ꝙ
rex glę singularis pulchritudo. qua nichil
pulchrns. summũq bonũ qͦ nichil melius.
ris irradiat. Qui quãuis uelut om̃iũ arti¬
fex omnẽ in se uirtutẽ continens nullo egeat:
cunctaq ꝑ se penetians in euitabili oculo

Expanded text:
Cuius civitatis, scilicet Hierusalem, fundamenta in monCuius civitatis, scilicet Hierusalem, fundamenta in montibus supernis posita, duodecim lapidibus pretiosis aedificata et duodecim apostolorum nominibus sunt insignita, cuius platea auro mundo ac vitro lucido est perornata. Cuius portas in culmine montis Sion positas Dominus diligit, quae sunt duodecim singulis margaretis fabricatae. Quae civitas noctem non habet et soleat. Cuius habitator et conditor Deus: Gloriosa dicta sunt de te, civitas Dei, sicut laetantium omnium habitatio in te. O quam inestimabile illud regnum metu mortis alienum, quo nullus miser admittitur, nullus felix excluditur! In quo Dominus virtutum et rex gloriae singularis, pulchritudo, qua nihil pulchrius, summumque bonum, quo nihil melius, ris inradiat. Qui quamvis velut omnium artifex omnem in se virtutem continens, nullo egeat, cunctaque per se penetrans, inevitabili oculo
Abbreviated transcription (Latin):
prioꝵ patrũ exemplis contectos. columꝑnã
preuiã oculis sollicitis semꝑ extendit. Pre-¬
terea & serpentẽ salutiferũ in heremo obsal-¬
uationẽ israhelis exaltatũ. xp̃m scilicet ꝓ
salute nr̃a in ligno crucis suspensũ. die
noctuq pre oculis habens: eiꝰq uexillũ in
fronte portans. a morsu ignitoꝵ serpentiũ
hinc sine lesione a peccati uulnere transiĩt.
Sicq suꝑatis siue ꝓstratis cunctis adu̾sa-
lat᷑. In quã ñ a moyse legislatore intromit¬
titur: neminem lex ut ait apłs ad ꝑfectum¬
aaduxit. s a iħi uͦ. xp̃iani ppłi doctorebo¬
noꝵ meritoꝵ sortes equiꝑande remunerati-¬
onẽ uite ꝑpetuȩ ꝑceꝑunt. Neq iam ꝑ figu-¬
ras is imagines enigmatioe nubis. sed facie
ad faciem ipsũ illiꝰ regni pͥncipẽ intuens. cũ
tpso ꝑhenni felicitate ac diu desiderato gau-¬
dioꝵ uoto in illa mirabili eiuitate ꝑfruitur.

Expanded text:
priorum patrum exemplis contectos columnam priorum patrum exemplis contectos columnam praeviam oculis sollicitis semper intendit. Praeterea et serpentem salutiferum, in heremo ob salvationem Israhelis exaltatum, Christum scilicet pro salute nostra in ligno crucis suspensum, die noctuque prae oculis habens eiusque vexillum in fronte portans, a morsu ignitorum serpentium hinc sine lesione ac peccati vulnere transiit, sicque superatis sive prostratis cunctis adversarlatur. In quam non a Moyse legis latore intromittitur, – neminem enim lex, ut ait apostctore, bonorum meritorum sortes aequiperante, remunerationem vitae perpetuae percepit. Neque iam per figuras et imagines enigmaticae nubis, sed facie ad faciem ipsum illius regni principem intuens, cum ipso perenni felicitate ac diu desiderato gaudiorum voto
Abbreviated transcription (Latin):
redempiori nr̃o cuiꝰ sangaine eadem cȩle¬
britas dicata ẽ contumacit᷑ derogo. quia
laus quȩ de m̃bris dicit᷑. ad caput refer¬
ri ñ dubitat᷑. Ergo qͥa sollempnẽ diem
transitu colimꝰ. quẽ pascha ipsius ñ incon¬
grue nuncupari ꝓbabili argum̃to monstra¬
unmse restat pserutari unde uł ubi transiȩ:¬
rit. historicam legalis litere illius suꝑficiem
aliqua ex parte huic sermoni inserere: ac sic
qualit̾ suũ pascha cũ iħu suo immo nr̃o &e-¬
lebrauerit intimare. In huiꝰ itaq scłi here-¬
mõ iter agens. manne id est corporis xp̃i pa-¬
stus edulio. ac de petra spiritali xp̃o: scilicet
uirga crucis siue lancea militis ꝑcusso. aqͤ
uine refectus poculo: ad septuaginta pal-
aquã limpidissimã anmis siticulosis imbi-¬
bit. Inde iuxta p̃ceptũ diuinitꝰ sibi datum.
lumbos a carnalib illecebris habens ein-¬
gulo castitatis p̃cinctos pedesq paciferos

Expanded text:
redemptori nostro, cuius sanguine eadem caeleredemptori nostro, cuius sanguine eadem caelebritas dicata est, contumaciter derogo, quia laus, quae de membris dicitur, ad caput referri non dubitatur. Ergo, quia sollemnem diem transitu colimus, quem pascha ipsius non incongrue nuncupari probabili argumento monstravimus, restat perscrutari, unde vel ubi transierit, historicamque legalis litterae illius superficiem aliqua ex parte huic sermoni inserere ac sic, qualiter suum pascha cum Iesu suo, immo nostro, celebraverit, intimare. In huius itaque saeculi heremo iter agens, mannae, id est corporis Christi, pastus edulio ac de petra spiritali, Christo scilicet virga crucis sive lancea militis percusso, aquae vivae refectus poculo, ad septuaginta palmaaquam limpidissimam animis siticulosis inbibit. Inde iuxta praeceptum divinitus sibi datum lumbos a carnalibus inlecebris habens cingulo castitatis praecinctos pedesque paciferos
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ aꝑuit. Si gͦ transitꝰ ppłi iudaici de t̾ra
seruitutis ad patͥam ꝓmisse hereditatis
pascha conuenient̃ dici pocuit᷑. huic m̃o ser¬
moni uideo nichil qͦd possit obstare. quim
dicam coequare. sed etiam p̃ferre ñ irratio¬
nabilit̾ liceat huiꝰ patͥs nr̃i donatiani beatis¬
simi ꝓfectionẽ ab huiꝰ uitȩ laboriosa erũp¬
na & conualle lacrimaꝵ. ad illa quietissima
ꝑhennis uite atria. ac regni celestis palatia.
Incomparabilit̾ gͦ prestantior iste transitus
pascha dicit᷑ quo ꝑ mortẽ carnis ad uitam
ȩt̾nam tendit᷑: quã ille quo p̾scus ille ppłs
diuinis ingratus beneficiis. ñ solũ ignitoꝵ
serpentiũ morsib sternit᷑. sed etiã hiatu
t̾rȩ raptus infernalib torm̃tis & gehenne
cruatib uiuens ad dicitur. Non igit᷑ mu¬
tuati uocabuli consortio paschali festiuita¬
ti quȩ sollempnitas cunctarũ sollempnita¬
tũ iure dicit᷑ aliquid honoris subtraho. neq

Expanded text:
esse aperuit. Si ergo transitus populi Iudaici de terra esse aperuit. Si ergo transitus populi Iudaici de terra servitutis ad patriam promissae hereditatis pascha convenienter dici potuit, huic nostro sermoni video nihil quod possit obstare, quin, non dicam coaequare, sed etiam praeferre non inrationabiliter liceat huius patris nostri beatissimi Amandi profectionem ab huius vitae laboriosa erumna et convalle lacrimarum ad illa quietissima perennis vitae atria ac regni caelestis palatia.Incomparabiliter ergo praestantior iste transitus pascha dicitur, quo per mortem carnis ad vitam aeternam tenditur, quam ille, quo priscus ille populus divinis ingratus beneficiis non solum ignitorum serpentium morsibus sternitur, sed etiam hiatu terrae raptus, infernalibus tormentis et gehennae cruciatibus vivens addicitur. Non igitur mutuati vocabuli consortio paschali festivitati, quae sollemnitas cunctarum sollemnitatum iure dicitur, aliquid honoris subtraho neque
Abbreviated transcription (Latin):
a carne solutis generalit coaptet᷑. Non gͦ
hoc ab exiguitate nr̃a temere usurpandum.
sed scaꝵ sc̃pturaꝵ aucloritate ẽ inueniendũ.
in quib refert᷑ plebs ifraelitica iugo phara¬
onis ac egyptioꝵ dñio p̃ssa. insigno suȩ li¬
berationioꝰ phasȩ cipicũ celebrasse. posteaq
ꝑ illud mysterĩ predicto pharaone cui m
luteis famulabant᷑ oꝑib in rubro mari di¬
merso ad t̾ram ꝓmisse olim hereditatis ꝓpe¬
rasse. Huiꝰ uͦ absolutionis gaudiũ phase siue
pascha qͦd ex hebreo apud nos in transitũ uer¬
titur cognominatũ ẽ. scilicet ꝓpt̾ angłi uastan¬
tis egyptios transicũ. dñiq suã plebem ꝓte¬
gentis uł eiꝰdem ppłi de egypto transmigͣn¬
tis. Cuiꝰ si quidẽ uocabuli mysteriũ euan¬
głista iohanes quasi uisu ꝑspicacis aqͥle
oculoꝵ suoꝵ acumine sublimius speculan¬
do ꝑquirens: transitũ iħu de hoc mundo
ad patrẽ. illo antiquo mysterio. p̃siguratũ

Expanded text:
a carne solutis generaliter coaptetur. Non ergo a carne solutis generaliter coaptetur. Non ergo hoc ab exiguitate nostra temere usurpandum, sed sanctarum scripturarum auctoritate est inveniendum. In quibus refertur plebs Israhelitica, iugo Pharaonis ac Aegyptiorum dominio pressa, in signo suae liberationis phasae typicum celebrasse posteaque per illud mysterium, praedicto Pharaone, cui in luteis famulabantur operibus, in Rubro mari dimerso, ad terram promissae olim hereditatis properasse. Huius vero absolutionis gaudium phasae sive pascha quod ex Hebreo apud nos in transitum vertitur, cognominatum, scilicet propter angeli vastantis Aegyptios transitum Dominique suam plebem protegentis vel eiusdem populi de Aegypto transmigrantis. Cuius siquidem vocabuli mysterium euangelista Iohannes quasi visu perspicacis aquilae oculorum suorum acumine sublimius speculando perquirens, transitum Iesu de hoc mundo ad patrem illo antiquo mysterio praefiguratum
Abbreviated transcription (Latin):
culi mei. Scĩ quippe in hoc mundo sicut in
tab̾naculo expeditionis uł ꝓcinctu certami¬
morat. a dextͥs & asmistris undiq cõmuniti:
p̃liantur adu̾sus aereas potestates ac multipli¬
cia huiꝰ scli aduersa. Qui beneficiis diuinsᷤ
solati fugato hoste uł ꝓstrato. iter instantis
uitȩ ꝑagrant: atq confecto itinere. ad man¬
sionẽ ꝓpriam. celestẽ uidelicet pat̾am rede¬
unt:. cab̾naculũq t̾restre huiꝰ habitationis
carnis scilicet mortalis tegum̃ta deponen¬
tes illuc ꝓperant: ubi iuxta pauli uocẽ edifi¬
cationẽ ex dõ habent. domũ ñ manufactam
ȩt̾nam in cȩlis. Mors gͥ preciosa scõꝵ. quã¬
uis conuenient᷑ ut prelatũ ẽ alteriꝰ uitȩ dn¬
catur natalis siue depositio tentorii corpora¬
lis. sarcine uidelicet grauis: tam̃ aliqͥd ꝑscru¬
tandũ. quasi speciale patͥs nr̃i donatiani p̃¬
como uidet᷑. qͦd tam ipsi quã om̃ib electis

Expanded text:
culi mei. Sancti quippe in hoc mundo sicut in culi mei. Sancti quippe in hoc mundo sicut in tabernaculo expeditionis vel procinctu certamimorat a dextris et a sinistris undique communiti, proeliantur adversus aerias potestates ac multiplicia mala huius seculi. Qui beneficiis divinis solatiati, fugato hoste vel prostrato, iter instantis vitae peragunt atque, confecto itinere, ad mansionem propriam, caelestem videlicet patriam, redeunt, tabernaculumque terrestre huius habitationis, carnis scilicet mortalis tegumenta, deponentes, illuc properant, ubi iuxta Pauli vocem aedificationem ex Deo habent, domum non mann factam, aeternam in caelis. Mors igitur pretiosa sanctorum quamvis convenienter, ut praelatum est, alterius vitae dicatur natalis sive depositio tentorii corporalis sarcinae, videlicet gravis, tamen aliquid perscrutandum quasi speciale patris nostri Amandi praeconio videtur, quod tam ipsi quam omnibus electis
Abbreviated transcription (Latin):
celestis patͥe ꝑuentionẽ. uobis sufficere pos¬
se nequaquã dubitare debetis. Bengnissi¬
mã gͥ ur̃e frat̾nitatis dulcedinẽ bumilit̾ ob¬
secramꝰ ne nr̃am in his indignitatẽ ducatis
contẽptui: nec a qͦ s unde & cur ꝓferant᷑ ꝑscru¬
tantes. sollicito m̃tium ur̃ax infuindere stude¬
atis auditui: quatinꝰ utrũq bona atq in¬
culpabilis ratio possit reddi dño redeunti
ã nobis qͥdem argenti nequaquã cellure
diei celebritatẽ festiuo cordiũ ardore susci
prioꝵ nr̃oꝵ aucldritate freqͣntatũ debemꝰ
fateri: qm̃ iusti erũpnoso huic mundo ac ꝑ¬
turbationib pleno mortui. in ȩt̾nȩ uitȩ be¬
atitudinẽ. quȩ omĩ ꝓrsus caret labore me¬
ruert̃ renasci. Hanc etiã depositionẽ ñ in¬
debite dici. docet testimoniũ pͥmi pastoris
ȩccłiȩ beatissimi petra cuiꝰ hec u̾ba st̃ er¬
tus sũ inqͥt. qͦd ueler ẽ depositio caberna¬

Expanded text:
caelestis patriae perventionem vobis sufficere poscaelestis patriae perventionem vobis sufficere posse nequaquam dubitare debetis. Benignissimam igitur vestrae fraternitatis dulcedinem humiliter imploramus, ne nostram in his indignitatem ducatis contemptui, nec a quo, sed unde vel cur proferantur perscrutantes, sollicito mentium vestrarum infundere studeatis auditui, quatenus utrimque bona atque inculpabilis ratio possit reddi Domino redeunti, a nobis quidem argenti nequaquam telluri diei celebritatem festivo cordium ardore suscippriorum nostrorum auctoritate frequentatum debemus fateri, quoniam iusti, erumnoso huic mundo ac perturbationibus pleno mortui, in aeternae vitae beatitudinem, quae omni prorsus caret labore, meruerunt renasci. Hanc etiam depositionem non indebite dici docet testimonium primi pastoris ecclesiae beatissimi Petri, cuius haec verba sunt: Certus sum, inquit, quod velox est depositio taberna