comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
UMCANO NICE¬
definitionis edicto in toletana
urbe pagendo concilio post
diem kalendarũ nouẽbriũ anno septimo
reccesuithi principis gloriosi in basilica scȩ̃
mariȩ sẽꝑ uirginis inunũ fuissemus dño fauen¬
it collecti: id cõmuni definitione decreuimꝰ.
ut capitula quȩ in priscis canonib minime ha¬
bebant᷑ inserta. pari ꝓmulgarentur sententia.
& antiquis iungerentur regulis phenni iugita¬
te mansura. & om̃i reuerentia conseruanda.
Sed quia nequaquã recte subditos iudicat. qͥ
ñ seipsũ prius iustitiȩ censura castigat: aptum
nobis & expedibile uisũ est ante nr̃is excessib
imponere modũ. & sic errata corrigere subdi¬
torũ: Iunc nãq melius iudiciorũ exordia
dicuntur: cũ uita iudicũ ante disponit᷑ eo qđ
potius iudicii forma cõpletur. cũ negocioꝵ
principiis equitas iudicantiũ antefertur:
Adeo exordiũ equitatis inchoari aiudicibus
debet. ut ꝑfecta iuris causatio limitẽ aper¬
tius formet

Expanded text:
um canonicadefinitionis edicto in Toletana urbe pro peragendo concilio post diem Kalendarum Novembrium anno septimo Reccesvinthi principis gloriosissimi in basilicam sanctae Mariae semper virginis in unum fuissemus, Domino favente, collecti, id communi definitione decrevimus, ut capitula quae in priscis canonibus minime habebantur inserta pari promulgarentur sententia, et antiquis jungerentur regulis perenni te mansura, et omni reverentia conservanda. Sed quia nequaquam recte subditos judicat qui non seipsum prius justitiae censura castigat, aptum nobis et expedibile visum est ante nostris excessibus imponere modum, et sic errata corrigere subditorum. Tunc namque melius judiciorum exordia dicuntur, cum judicium ante disponitur, eo quod potius judicii forma completur cum negotiorum principiis aequitas judicantium antefertur. Ideo exordium aequitatis inchoari a judicibus debet, ut perfecta juris causatio limitem apertius formet
Abbreviated transcription (Latin):
ibi. Nemo ascendit in caelũ. nisi qui de caelos¬
cendit: filius hominis qui estin caelo. Nũqua
in his tantis actalib testimonus quib se filiuis
dĩ a sem& ipso uenisse testatus est. poterit quis
dicere abalio & non asem& ipso uenisse. dũmi¬
nifestũ est eũ qui carnẽ nrãm dignant̃ assũplt
uoluntarie & non abalio missus aduenerit :
Nã qui in patre manens ubiq potentia suaan¬
sistit: ubi quo apatre mitter&ur omnino non
habuit. quõ nulla pars caelorũ acterrae a con¬
spectu patris excipit᷑. ubi secundũ uos apatresi¬

Expanded text:
ibi: Nemo ascendit in coelum, nisi qui de coelo descendit, Filius hominis, qui est in coelo . Nunquid in iis tantis ac talibus testimoniis, quibus se Filius Deum a semetipso testatus est, poteris dicere ab alio, et non a semetipso venisse? dum manifestum est, eum qui carnem nostram dignanter assumpsit, voluntate, et non ab alio missus advenerit. Nam qui in Patre manens virtute potentiae suae consistit, ubi a Patre mitteretur omnino non habuit; quoniam nulla pars saeculorum ac terrae a conspectu Patris excipitur, ubi secundum vos a Patre Fi
Abbreviated transcription (Latin):
hymnis & uigiliis atq orationib dño inhere¬
re die noctuq studeant: Nocte uero sc̃a nati¬
uitatis dñi saluatoris missas celebrent. & hym¬
nũ angelicũ in eissollemniter decantent:
qũo & eadẽ nocte abangło pastorib est nunti¬
atus. sicut ipsa ueritas testat᷑ dicens Pasto¬
res erant in regione eadẽ uigi lantes & eufto¬
dientes uigilias noctis suꝑ gregẽ suũ. Et
ecce angłs dñist&it iuxta illos. & timuer

Expanded text:
hymnis, et vigiliis, atque orationibus, Domino inhaerehymnis, et vigiliis, atque orationibus, Domino inhaerere die noctuque studeant. Nocte vero sancta nativitatis Domini Salvatoris missas celebrent, et hymnum angelicum in eis solemniter decantent, quoniam et in eadem nocte ab angelo pastoribus nuntiatus est, sicut ipsa Veritas testatur, dicens: « Pastores erant in regione eadem vigilantes et custodientes vigilias noctis supra gregem suum. Et ecce an
Abbreviated transcription (Latin):
exponere : quae uidelic& a constitutis apło¬
rũ eorũq successorũ nulla ratione dissena
perquos iustũ est c&eroserudiri. Quip¬
ter cognoscite a nob̾ & cunctis ep̃ĩsin hanc
scãm & aplicã sedẽ congregatis statutũ eẽ:
ut septẽ ebdomadas plenas ante scm̃ pascha
omnes clerici in sorte dñi uocati. a carne ieui¬
nent. Quia sicut discraa deb& ẽẽ uita clerico¬
rũ a laicorũ conuersatione : ita & in ieiunio
deb& fieri discr&io. Et sicut laici seculares
homines nolunt eos recipere in accusationib
& infamationib suis: ita nec clerici debent
eos recipere in impulsationibus. Quõ in
omnib: discr&a deb& semꝑ ẽẽ & segregataui¬
ta & conuersatio clericorũ. ac sȩculariũ lai¬
corũ. Et sicut hi amplius sunt applicati di¬
uinis cultib & familiares dñi dicunt᷑ saluato¬
ris: ita morib & conuersatione atq sc̃itate de¬
bent ẽẽ diftincti. Has ergo UII eb domadas
omnes clerici a carne & delicus ieiunent: &

Expanded text:
ui videlicet a constitutis apostolorum eorumque successorum nulla ratione dissentiunt, per quos justum est caeteros erudiri. Quapropter cognoscite, a nobis et cunctis episcopis in hanc apostolicam sedem congregatis statutum est, ut septem hebdomadas plenas ante sanctum Pascha omnes clerici in sorte Domini vocati a carne jejunent. Quia sicut discreta debet esse vita clericorum a laicorum conversatione, ita et in jejunio debet fieri discretio, et sicut laici et saeculares homiet infamationibus suis, ita nec clerici debent eos recipere in impulsationibus suis; quoniam in omnibus discreta debet semper esse, et segregata vita, et conversatio clericorum ac saecularium laicorum. Et, sicut hi amplius sunt applicati divinis cultibus, et familiares Domini dicuntur Salvatoris, ita moribus et conversatione atque sanctitate debent esse distincti. Has ergo septem hebdomadas omnes clerici a carne et deliciis jejunent, et
Abbreviated transcription (Latin):
impiũ robustũ & fortissimũ. sicut indigenã
uirentẽ Et transiui & ecce non erat: &qus¬
siui eũ & non est inuentus. Custodi simpł¬
citatẽ & uide rectũ. quia eritin extremũ i¬
ro pax Praeuaricatores autẽ interibunt
port & nounisinũ impiorũ peribit Salus
uute iustorũ adño. fortitudo eorũ intẽ pore
mibulatioms. Et auxiliabit᷑ eis dñs& sil¬
ubit eos eripi& eos ab impus. & saluabit eos:
mmalitia potens: Misericordia dĩ tota die
Insidias cogitauit lingua tua. quasi nouaeu
uacuta faciens dolũ: Dilexisti malitiã ma¬
ꝗis quã bom̃i. mendatiũ magis quã loquriuft¬
tm. Dilexisti omma uerba ad deuorandũ
lngua dolosa. Sed ds̃ destru& te in sẽpiter¬
mi. terrebit & euell& te de tabernaculo &
eradicabit te de terra uiuentiũ. Et uidebt̃
iusti & timebunt. & suꝑ eũ ridebunt Eece
uir qui non posut dm̃ fortitudinẽ suã. sed
sperauit in multitudine misericordiae suae.
confortatus est diuitus suis: Ego autẽ sicut

Expanded text:
t fortissimum, sicut indigenam virentem, et transivi et ecce non erat, et quaesivi eum, et non est inventus. Custodi simplicitatem et vide rectum, quia erit in extremum viro pax; praevaricatores autem interibunt pariter, et novissimum impiorum peribit. Salus autem justorum a Domino, fortitudo eorum in tempore tribulationis, et auxiliabitur eis Dominus, et salvabit eos et eripiet eos ab impiis et salvabit eos, in malitia, potens? misericordia dei tota est die. insidias cogitat lingua tua, quasi nouacula acuta faciens dolum. dilexisti malum magis quam bonum, mendacium magis quam loqui iustitiam. dilexisti omnia uerba ad deuorandum, lingua dolosa. sed deus destruet te in sempiternum: terrebit et euellet te de tabernaculo et eradicabit te de terra uiuentium. uidebunt iusti et timebunt et super eum ridebunt: ecce uir, qui non posuit deum fortitudinem suam, sed sperauit in multitudine diuitiarum suarum: confortatus est in ins
Abbreviated transcription (Latin):
scientia & regula aduersũ se diuisa : non sta¬
bit. Ideoq necesse est. ut concordit᷑ salubres
suscipatis ortatus: nihil ꝑcontentionẽ agen¬
des. sed adomne studiũ deuotionis. unanimes
diunis & apłicis constitutionib pareatis.

Expanded text:
scientia et regula adversum se divisa non stascientia et regula adversum se divisa non stabit. Ideoque necesse est ut concorditer salubres suscipiatis hortatus, nihil per contentionem agentes, sed ad omne studium devotionis unanimes divinis et apostolicis constitutionibus pareatis.
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ ducere: Nec non & peregrina negotia
̾iudicia phibemus. quia in dignũ est ut abex¬
ternis iudicent᷑ qui ꝓuinciales & a se electos
debent habere iudices . Nos quidẽ exomni
parte carpendo occasiones. ab serdimꝰ. Nossuꝑ¬
þae memores disciplinae qualẽcũq: cadentib
lexterã porrigimus. & aruinae p̃cipitio quos
possumus releuamus : & defensionis ad mini¬
culũ totis uiribus prȩbere cupimus: Certe
uel si menssit recti conscia: uindicta dignusẽ
qui alii exiftit causa periculi. Qui uero inno¬
pentẽ uel fratrẽ quocũq ingenio ꝑsequit᷑: ip¬
se in se iugulũ mortis inpingit. ut ait diuinus
& beatus preco. Noli detrahere: neera diceris.
Noli accusare: ne accuseris. Noliiudicare :
ne uidiceris. Quia in quo iudicio udicaueris:
uidicabit᷑ de te Nemocredit᷑ non odisse: quo¬
rũ relatione non lȩditur. Dicit enĩ dñs. Om¬
ne regnũ inse diuisũ: non stabit: Et omnis

Expanded text:
tionem ducere. Necnon et peregrina negotia tionem ducere. Necnon et peregrina negotia et judicia prohibemus, quia indignum est ut ab externis judicentur, qui comprovinciales et a se electos debent habere judices. Nos quidem ex omni parte arripiendo occasiones abscidimus. Nos supernae memores disciplinae quibuscunque cadentibus dexteram porrigimus, et a ruinae praecipitio quos possumus relevamus, et defensionis adminiculum totis viribus praebere cupimus. Certe vel si mens sit recti conscia, vindicta dignus est qui alii existit causa periculi: qui vero innocentem vel fratrem quocunque ingenio persequitur, ipse in se jugulum mortis impingit, ut ait divinus et beatus praeco: Noli detrahere, ne eradiceris; noli accusare, ne accuseris; noli judicare, ne judiceris: quia in quo judicio judicaveris, judicabitur de te. Nemo creditur nos odisse, quorum relatione non laeditur. Dicit enim Dominus: Omne regnum in se divisum non stabit ; et omnis
Abbreviated transcription (Latin):
rificant patre: Et iterũ. Ut sint in nobunũ.
Et iterũ Omnia mea tua sunt & iterũ Ex
n patre & paterinme. Et iterũ. Pater m me
piuncns. facit opera haec: Et io hanneseuan¬
dstait. In principio eratuerbũ. & uerbũ
ritapud dm̃: & dserat uerbũ. Et iterũ ip¬
unt pater& filius: nec patrẽ credimus aliquo
tepore prȩcessisse ut maior sit filio nec filium
postea natũ eẽ ut dĩtati patris minor&ur Cȩ
ferũ fr̃ssaluo in omnib romanae eccłae priui¬
legio: nullus metropolitanus absq c&erorũ
pmniũ cõꝓuintialiũ ep̃orũ instantia aliquo¬
ũ audiat causas eorũ. quia irritȩ erunt alit̃
actȩ. quã in conspectu eorũ omniũ uentilatȩ
Et ipse si fecerit coerceat᷑ a fribus. Crimina¬
tiones maiorũ natu ꝑalios nonfiant. nisi ꝑipsos
quo crimina intendunt. si tamen ipsi digni
&in rep̃hensibiles apparuerint. & actispubli¬
xis docuerint omni se suspicione carere. &ini¬
micitia. atq in rep̃hensibilẽ fidẽ ac conuersi¬

Expanded text:
it et Patrem . Et iterum: Ut sint in nobis unum, . Et iterum: Omnia tua mea sunt. Et iterum: Ego in Patre, et Pater in me . Et iterum: Pater in me manens facit opera haec. Et Joannes evangelista ait: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbusunt Pater et Filius, nec Patrem credimus aliquo tempore praecessisse, ne major sit Filio; nec Filium postea natum esse, ut deitate Patris minoretur. Si  Salvo in omnibus Romanae ecclesiae privilegio, nullus metropolitanus absque caeterorum omnium comprovincialium episcoporum instantia, aliquorum audiat causas eorum, quia irritactae quam in conspectu eorum omnium ventilatae, et ipse si fecerit coerceatur a fratribus. Criminationes majorum natu per alios non fiant, nisi per ipsos qui crimina intendunt, si tamen ipsi digni et irreprehensibiles apparuerunt, et actis publicis docuerint omni se suspicione carere et inimicitia, atque irreprehensibilem fidem et conversa
Abbreviated transcription (Latin):
te dauid. Et hoc uob signũ. Inueni&is in¬
fantẽ pannis inuolutũ. &positũ in praesepio
Et subito facta est cũ angelo multitudomi¬
litiae caelestis. laudantiũ dm̃ & dicentium
Gloria in altissimis dõ. & interra pax homi¬
nib bonae uoluntatis. C&erũ: considerat¬

Expanded text:
te David. Et hoc vobis signum: invenietis infantem pannis involutum, et positum in praesepio. Et subito facta est cum angelo multitudo militiae caelestis, laudantium Deum et dicentium: Gloria in altissimis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis. E
Abbreviated transcription (Latin):
& narrẽ omnia mirabilia tua. Dñe dilexi ha¬
bitaculũ domus tuae : & locũ tab̾naculi gloriȩ
tuae. Ne ponas cũ peccatorib animã meã. &
cũ uiris sanguinũ uitã meã:. In quorũ manib
scelus. & dextera eorũ repl&̾a est muneribus
Ego autẽ insimplicitate meagradrar: redime
me & miserere mei: Pes meus st& it inuiarec¬
ta : in eccłus benedicã dño. Concordent igitur
cũ omnib dĩsacerdotib hecaritatissententiae.
in quib: uosfixos & firmos existere iudicamus.
Dsuos in columes custodiat filu lim̃i. Dataxu¬

Expanded text:
et enarrem omnia mirabilia tua. Domine, dilexi haet enarrem omnia mirabilia tua. Domine, dilexi habitaculum domus tuae, et locum tabernaculi gloriae tuae; ne ponas cum peccatoribus animam meam, et cum viris sanguinum vitam meam. In quorum manibus scelus, et dextera eorum repleta est muneribus, ego autem in simplicitate mea gradiar, redime me, et miserere mei; pes meus stetit in via, in Ecclesiis benedicam Domino. » Concordent igitur cum omnibus Dei sacerdotibus hae charitatis sententiae, in quibus vos fixos et firmos exstitere judicamus. Deus vos incolumes custodiat, filii chari
Abbreviated transcription (Latin):
te oculos tuos: Intelligite haec qui obliuisei¬
mini dm̃. ne forteraprã. & non sit qui liber&.
Languentes autẽ in isto conamine notandi st̃:
& atalib repellendi: Iales enĩ mẽbra sunt di¬
aboli: qui sursũ atq deorsũ ꝑuolans. quaerit
quos possit occidere. quospossit separare. quos
possit deuorare. Propt̃ quã rẽ uigilandũ est.
& armis caelestib sumus muniendi: ne in eiuscõ¬
pedib incidamus. aut eius foueis illaqueemur:
Dec & enĩ intalib causis hoc maxime ꝓuideri :
ut sine strepitu concertationũ. & caritas cufto¬
diatur. & ueritas defendat᷑. atq innocentes & dñi
ministri illesi liberentur. Debonis ergo & legẽ
dñi custodientib fr̃ĩbq adiuuantib & non noc̃¬
di cũ uiris uanitatis: & cũ suꝑbis non ingrediar
Odiui eccłam pessimorũ: & cũ impus non sedebo
Lauabo in innocentia palmas meas. & cireiubo
altare tuũ dñe. Ut clara uoce p̃dicẽ laudẽ tuã.

Expanded text:
te oculos tuos. Intelligite haec qui obliviscite oculos tuos. Intelligite haec qui obliviscimini Dominum ne forte rapiat et non sit qui liberet. » Languentes autem in isto conamine notandi sunt, et a talibus repellendi. Tales enim membra sunt diaboli, qui sursum atque deorsum pervolans quaerit quod possit occidere, quos possit separare, quos possit devorare. Propter quam rem vigilandum est, et armis coelestibus sumus muniendi, ne in ejus compedes incidamus aut ejus foveis illaqueemur. Decet enim in talibus causis hoc maxime provideri, ut sine strepitu concertationum et charitas custodiatur et veritas defendatur, atque innocentes et Domini ministri illaesi liberentur. De bonis ergo et legem Domini custodientibus fratribusque adjuvantibus et non nocedi cum viris vanitatis, et cum superbis non ingrediar. Odivi ecclesiam pessimorum et cum impiis non sedebo. Lavabo in innocentia palmas meas, et circuibo altare tuum, Domine, ut clara voce praedicem laudem tuam,
Abbreviated transcription (Latin):
admittunt : & nos sub mouemus. Et accusato¬
ri omnino non credi decernimus. qui absente
aduersario causã suggesserit : Ante utriusq
partis iustã discussionẽ. Nec hi qui non sunt
idonei: suscipint᷑ ad accusationẽ: Et omnes
qui aduersus patresarmant᷑: in fames eẽcense¬
mus. Patres enĩ omnes uenerandi sunt : non
respuendi. aut insidiandi: Hiuero qui cũ ini¬
micis morant᷑. aut qui suspecti habent᷑ minime
recipiant᷑: quia eorũ aemulatio lacerat etiam
in nocentes: Hunc murũ firmissimũ statuer̃
patres nr̃i. & noscũ eis contra ꝑsecutores ur̃os:
ut hoc remedio pellant᷑ machinam̃ta. & uos
sanctiores & securiores famulari mereamini
dicens: Os tuũ misifti ad malitiã: & lingua
tua concinnabat dolũ. Sedens aduersusfratr̃e
tuũ loquebaris: infiliũ matris tuae fabricaba
ris obꝓbriũ: Haec fecisti: & tacui. Ex istimasti
similẽ tui me futurũ : Arguã te. & ꝓponãan¬

Expanded text:
admittunt et nos submovemus. Accusatoadmittunt et nos submovemus. Accusatori omnino non credi decernimus, qui absente adversario causam suggesserit ante utriusque partis justam discussionem; nec hi qui non sidonei suscipiantur ad accusationem, et omnes qui adversus patres armantur, infames esse censemus. Patres enim omnes venerandi sunt, non respuendi, aut insidiandi. Hi vero qui cum inimicis morantur, aut qui suspecti habentur, minime recipiantur, quia eorum aemulatio lacerat etiam innocentes. Hunc murum firmissimum statuerunt patres nostri, et nos cum eis contra persecutores nostros, ut hoc remedio eorum pellantur machinamenta, et vos securiores et sanctiores famulari mereamini prophetam dicens: « Os tuum misisti ad malitiam, et lingua tua concinnabat dolum, sedens adversus fratrem tuum loquebaris, et in filium matris tuae fabricabas opprobrium. Haec fecisti et tacui, existimasti similem tui me futurum? arguam te, et proponam an
Abbreviated transcription (Latin):
aut cupiunt maculare: potiusse ipsosmacu.¬
lnt & uulnerant. Dĩ ergo ordinationẽ accu¬
sat: qui eos qui abeo conftituunt᷑ sacerdotes
aecusat uel oa nari cupit Aquib seomnes fi¬
deles cauere debent: quia non solũ qui faciunt.
donans plenã: de nob̾ait Qui uosrecipit: me
recipitꝰ Et qui uosspernt. mesꝑnit: Si ergo
dñs in eis recipit᷑ & reicit᷑ : ꝓculdubio ipsius sunt
qui in eis reicit᷑ uel suscipitur Et tu quis esqui
ꝓhibent. Quid putas erit de te cũ transgresso¬
res & conculcatores legis dĩ dãnabunt᷑ : Profec¬
to & tu dãnaberis. quia post posuisti mandatũ
dĩ. & tuã adimplesti uoluntatẽ. Quõ sicut
digni sunt qui mandatũ dĩ adimplentatq cus.¬
todiunt: ita rei & digni sunt morte qui eapost¬
ponunt & inuanũducunt. Est in apostolicis
scrłtũ inftitutis. Alterius uitã nemo lacer&.
& de malo alieno ossuũ non coinquin&. Accu¬
satores uero & accusationes quas leges scłi non

Expanded text:
aut cupiunt maculare, potius seipsos maculaut cupiunt maculare, potius seipsos maculant et vulnerant. Dei ergo ordinationem accuqui eos qui ab eo constituuntur, sacerdotes accusat, et damnari cupit, a quibus se omnes fideles cavere debent, quia non solum qui faciunt, donans plenam, de nobis ait: « Qui vos recipit, me recipit, et qui vos spernit, me spernit . » Si ergo Dominus in eis recipitur, et rejicitur, proculdubio ipsius sunt qui in eis rejicitur, vel suscipitur. Et tu quis es, quprohibent. Quid putas erit de te, cum transgressores et conculcatores legis Dei damnabuntur? Profecto et tu damnaberis, quia postposuisti mandatum Dei, et tuam adimplesti voluntatem, quoniam sicut digni sunt vita qui mandatum Dei adimplent atque custodiunt, ita rei et perdigni sunt morte, qui ea postponunt et in vanum ducunt. Est enim in apostolicis scriptum institutis, alterius vitam nemo laceret, et de malo alieno os suum non coinquinet. Accusatores vero et accusationes quas leges saeculi non
Abbreviated transcription (Latin):
quo bonũ. in conspectu misericordiũ tuorũ
Reliquis enĩ tẽporib missarũ celebrationes
ante horã diei tertiã minime sunt cȩlebran
tem idẽ angelicus hẏmnus ꝓtẽpore & loco in
missarũ sollẽmis celebrandus est: atq sollem¬
niter recitandus: Ipsi enĩ qui ꝓprio ore corpꝰ
dñi conficiunt: ab omnib sunt oboediendi&̃
timendi & non dilacerandi aut de trahendi
Quia aquib se dñi populus benedici. saluari.
& instrui cupit: nullatenus eos deb& arguere.
nec uulgus in eorũ accusatione suscipi. Popu¬
lus enĩ ab eis docendus est & corripiendus: non
ipsi ab eo. quia non ẽ discipulus suꝑ magistrũ
Nullomodo igit᷑ dm̃ pontifices & reliqui sacer¬
dotes quib dñi cõmissa est plebs. rite populũ
possunt corrigere : si deceptionis se cognouer̃
la queo infestari: Unde iustũ ẽ omnes uniuer
so orbe doctores legis ea quae legissunt sapere
& non sacerdotes dñi labussins aut quib lib&
machinationib maculare: Dũ ipsos disponun

Expanded text:
spectu misericordiarum tuarum. » Reliquis enim temporibus missarum celebrationes ante horam diei tertiam minime sunt celebrandatem idem angelicus hymnus pro tempore et loco in missarum solemniis celebrandus est atque solemniter recitandus. Ipsi enim qui proprio ore corpus Domini conficiunt, ab omnibus sunt obediendi atque timendi, et non dilacerandi aut detrahendi, quia a quibus se Domini populus benedici, salvari et instrui cupit, nullatenus debet eos arguere, nec vulgus in eorum accusatione suscipi. Populus enim ab eis docendus est, et corripiendus non ipsi ab eo, quia non est discipulus super magistrum. Nullomodo igitur Domini pontifices et reliqui sacerdotes quibus Domini commissa est plebs, rite populum possunt corrigere, si deceptionis se cognoverint laqueo infestari. Unde justum est omnes in uso orbe doctores legis ea quae legis sunt sapere, et non sacerdotes Domini labiis suis, aut quibuslibet machinationibus maculare. Dum enim ipsos disponunt,
Abbreviated transcription (Latin):
gentib salutẽ Km̃i: dsfiliũ
ũ misit  insimilitudinẽ carnis peccati.
& depec cato dãnauit peccatũ in carne.
dũ dĩtatẽ solã a patre missus ẽ : sed scđm carnẽ.
quã clementer & pie ꝓnob̾assumere non dedig¬
natus est. Nã qđ sem& ipsũ exinanita maies¬
tatis suae potentia idẽ filius miserit: apłscon
testatur & dicit. Sem & ipsũ exinaniuit formã
serui accipiens. humiliauit sem& ipsũ factus
oboediensusq ad mortẽ. mortẽ autẽ erueis.
Etisaias. Non legatus neq angelus: sedipse dñs
ueni& & saluabit eos: Itẽ ibi. Palã apparui non
quaerentib me: Ethieremias. De reliqui domũ
meã. dimisi hereditatẽ meã: ueni & factus sũ il¬
lis in obꝓbriũ. &inmichea. Ecce dñs ueni&.
& cõmouebunt᷑ mobtes subeo. Et in rachari
Caude & exulta filia sion: quia ecceuemo a
& cõmorabor in medio tui dicit dñs. Et apłso¬
timotheũ Humanis sermo & omni accepriq

Expanded text:
Filium suum misit in similitudinem carnis peccati, et de peccato damnavit peccatum in carne, dum deitatem a Patre missus est, sed secundum carnem, quam clementer et pie pro nobis assumere non dedignatus est? Nam quod semetipsum, exinanita majestatis suae potentia, idem se Filius miserit, Apostolus contestatur, dicens: Semetipsum exinanivit, formam servi accipiens. Humiliavit semetipsum, factus obediens usque ad mortem, mortem autem crucis . Et Isaias: Non legatus, neque angelus, sed ipse Dominus veniet, et salvabit eos . Item ibi: Palam apparuit non quaerentibus me . Et in Jeremia: Dereliqui domum meam, dimisi haereditatem meam, et veni, et factus sum illis in opprobrium . Et in Michaea: Ecce Dominus veniet, et commovebuntur montes sub eo . Et in Zacharia: Gaude et exsulta, filia Sion, quia ecce ego venio, et commorabor in medio tui, dicit Dominus . Et AposTimotheum: Fidelis sermo et omni acceptione
Abbreviated transcription (Latin):
uel dicta superius comprehensa sunt.
uel aliis conciliis conscripta. quae se¬
cundum legem inueniuntur: custodi¬
re nos oport&. Si quis uero statuta suꝑ¬
gressus corruperit uel pro nihilo ha¬
benda putauerit : si laicus est commu¬
mone. si clericus est honore priu& ur
Uniuersi dixerunt plac&. plac&
Gratus ep̃s dixitꝰ Suꝑ estiam ut pla¬
cita omnium nr̃orum quae ad consen¬
sum nr̃m sunt scripta: ur̃a quoq sub¬
scriptione firmoas. Unuersi dixe¬
runt. Et consensisse nos concilu huns
scripta testantur: & subscriptione m̃as
sensus declarabitur nr̃ & subseripsetor
IXCIPIUXT GESTA CONII
CARTACIXENSIS SECUXD¬
Vt trinitas & credat᷑ et praedicctur.

Expanded text:
vel dicta superius comprehensa sunt, vel dicta superius comprehensa sunt, vel aliis conciliis conscripta, quae secundum legem inveniuntur, custodire nos oportet. Si quis vero statuta supergressus corruperit vel pro nihilo habenda putaverit, si laicus est, communione, si clericus est, honore privetur. Universi dixerunt placet, placet. Gratus episcopus dixit, superest jam ut placita omnium nostrorum quae ad consensum vestrum sunt scripta, vestra quoque subscriptione firmetis. Universi dixerunt, et consensisse nos concilii hujus scripta testantur, et subscriptione nostra consensus declarabitur noster; et subscripserunt. INCIPIUNT CAPITULA CONCILII CARTHAGINENSIS SECUNDt Trinitas et cred
Abbreviated transcription (Latin):
pacta custodiantur
bundantius ep̃s. ad rumentinus di¬
xit. In nr̃o concilio statutum est.
ut non liceat clericis fenerare. Quid
etiam sc̃itati tuae & huic concilio uide¬
atur: praesentiplacito design&ur Cra¬
tus ep̃sdixit. Nouellae suggestiones
qua e uel obscurae sunt uel sub genere la¬
tent: inspectae a nobis form̃a accipient
C& erum de quibus aꝑtissime diuina
scriptura sanxit. non differenda sen.¬
tentia est: sed potius exsequenda. Pro¬
inde quodin laicis reprehendit᷑: id mul¬
tomagis inclericis oport& praedampna¬
ri. Uniuersi dixeruntꝰ Nemo contra
proph&as. nemo contra euangelia facit.
tiam. plac& facerererum omniũ conclu¬
sionem. Uniuersitituli designati et
digesti teneant. sententiassuas. Sane
credo uos r&inere multis concilus apatri¬
bus nr̃is. et traditionem temerariames¬
se dãpnatam. & rebaptizationis impre¬
tatem esse pumendam: Quas resetiam
nr̃o concilio credoiam terminũ acce¬
pisse. Reliquauero quae uel facta

Expanded text:
pacta custodiantur. XIII. Abundantius episcopus Adumetinus dixit, in nostro concilio statutum est, ut non liceat clericis fenerare; quod et sanctitati tuae, et huic concilio videatur, praesenti placito designetur. Gratus episcopus dixit: Novellae suggestiones, quae vel obscurae sunt, vel sub genere latent, inspectae a nobis formam accipient. Caeterum de quibus apertissime divina Scriptura sanxit, non est differenda sententia, sed potius exsequenda. Proinde quod in laicis reprehenditur, id multo magis ri; universi dixerunt, nemo contra prophetas nemo contra Evangelia facit stiam, placet facere rerum omnium conclusionem, universi tituli designati et digesti teneant sententias suas. Sane credo vos retinere multis conciliis a patribus nostris, et traditionem temerariam esse damnatam, et rebaptizationis impietatem esse puniendam, quas res etiam nostro concilio credo jam terminum accepisse, reliqua vero quae vel facta
Abbreviated transcription (Latin):
scientiã qui ciuitates et uillas detinent: & tp¬
se deponatur. & qui ab illo sunt ordinati:¬
Dofficiũ. et curã populi sibi cõmissã: hic
cõmunione priudur. quo adusque consentiat.
ob oedientiã commodans. Similiter autẽ &
prb & diaconus. Si ueroperrexerit nec re.¬
ceptus fucrit. non prosua sententia sed pro
malitia populi: ipse quidẽ maneat ep̃s. Cle.¬
rici uero enuitatis cõmunione priuentur.
quod eruditores in oboedientis populi non
fuerunt

Expanded text:
scientiam qui civitates ipsas et villas detinent, et ipscientiam qui civitates ipsas et villas detinent, et ipse deponatur, et qui ab illo sunt ordinatiofficium, et curam populi sibi commissam, hic communione privetur, quoadusque consentiat obedientiam commodans; similiter autem et presbyter et diaconus. Si vero perrexerit, nec receptus fuerit, non pro sua sententia, sed pro malitia populi: ipse quidem maneat episcopus; clerici vero civitatis communione priventur, eo quod eruditores inobedientis populi non fuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
XXXII
iquis pũst. AUTDIACONUS aB FÕ
suo segreg&ur: hunc non licere ab alio
recipi sed ab ipso qui eũ sequestrauerat. nisi
forsitan obicrit ep̃s ipse qui eũ segregasse cog¬
ticus suscipiatur epłis Et cũ scripta d&ule¬
rint: discutianturattentius. & ita suscipian¬
tur: Si praedicatores pi&atis extiterint᷑ mi¬
nis nec quae sunt necessaria subministret᷑
eis: & ad cõmunionẽ nullatenus admittant᷑:
quia persubreptionẽ multa ꝓueniunt: XXXIII¬
UPISCOPOS GENTIUM SINOULANŨ
scire conuenit quis inter cosprimus ha¬
beatur. quẽ uelut caprt existiment: & ni.¬
hil amplius prader eius conscientiã gerant.
quã illa sola singuli quae parrocchiae propriȩ.
Et uillis quae sub ea sunt cõp&unt. Sed nec
ille pr&er omniũ conscientiã faciat aliquid
Sic enĩ unanimitas erit. & gloriabitur ds̃ ꝑ¬
Iproprios ordinationes facere in ciuitati¬
bus et uillis. quae illi nullo iuire subiecti st̃
Si uero conunctus fuerit hoc praeter eorũ con¬

Expanded text:
XXXIII. Si quis presbyter, aut diaconus ab episcopo suo segregetur, hunc non licere ab alio recipi, sed ab ipso, qui eum sequestraverat, nisi forsitan obierit episcopus ipse, qui eum segregasse cogtitiis suscipiatur epistolis, et cum scripta detulerint, discutiantur attentius, et ita suscipiantur, si praedicatores pietatis exstiterint minus, nec quae sunt necessaria subministrentur eis, et ad communionem nullatenus admittantur, quia per subreptionem multa piscopos gencium singularum scire convenit, quis inter eos primus habeatur, quem velud caput existiment; et nihil amplius praeter eius conscienciam gerant, quam illa sola singuli, quae parrochiae propriae et villis, quae sub ea sunt, competunt. Sed nec ille praeter omnium conscienciam faciat aliquid. Sic enim unanimitas erit et glorificabitur Dproprios ordinationes facere in civitatibus, aut villis, quae illi nullo jure subjectae sunt. Si vero convictus fuerit hoc fecisse praeter eorum con
Abbreviated transcription (Latin):
IeUISPuESBITE CONTEMENENS
ep̃m suũ scorsũ collegerit. & altare aliud
crexerit. nihil habens quod reprehendat epm̃
in causa pi&atis et iustitiae: deponat᷑. quasi
principatus amator existens. Est enĩ tyran¬
nus. & c&eri clerici qui cũq tali consentiunt

Expanded text:
quis presbyter, contemnens episcopum suum, seorsum collegerit, et altare aliud erexerit, nihil habens, quod reprehendat episcopum in causa pietatis et justitiae, deponatur, quasi principatus amator existens, est enim tyrannus; et caeteri clerici, quicunque tali consentiunt
Abbreviated transcription (Latin):
uirto captus est. deponat᷑. non tamen cõmu¬
none priu&ur. Dicit enĩ scriptura. Non
udicabit dñs bis inidipsũAXU
i milittu et kelieui elt uici
huic conditioni subiaceant .XXUI
nituptis autẽ qui ad clerũ prouecti sunt:
praccipimus ut si uoluerint uxores accipi.¬
nt. Sed lectores cantoresq tantũ modo
es. aut in fideles inique agentes. et perhuns¬
nodi uolentẽ timeri: deici ab officio suo prȩ¬
ipimus. quia nusqu̾ã nos hoc dñs docuit. Econ¬
rario uero ipse cũ pereuter&ur non reꝑcutie¬
ut. cũ malediceretur: non remaledicebat.
u paterdur: non cõminabatur. XXUIII
uerit at trectare ministeriũ dudũ sibi cõmis¬
̃ : hic ab ȩccłapenitus abscidatur : XXUIIIi
.perpesumas banc obtinuerit dignitatt̃.
ciciatur. & ipse et ordinator eius. et a cõmu
ione modis omnibus abscid

Expanded text:
munione privetur, dicit enim Scriptura: Non judicabit Dominus bis in idipsum. XXVI. Similiter et reliqui clerici huic conditioni subjaceant. XXVII. In nuptiis autem qui ad clerum provecti sunt, praecipimus, ut si voluerint, uxores accipiant, sed lectores cantoresque tantummodo.tes, aut infideles inique agentes, et per hujusmodi volentem timeri, dejici ab officio suo praecipimus, quia nusquam nos hoc Deus docuit. Econtrario vero, ipse cum percuteretur, non repercutiebat; cum malediceretur, non maledicebat; cum pateretur, non comminabatur. XXIX. Sfuerit attrectare ministerium dudum sibi commissum, hic ab Ecclesia penitus abscindatur. XXX. Si per pecunias hanc obtinuerit dignitatem, dejiciatur ipse et ordinione modis omnibus abscida
Abbreviated transcription (Latin):
asserat uenire sententiã: tã diuinȩ auctori¬
tatis oracula quã p̃cedentiũ patrũ asserta.
huic narrationi curauimus innectenda.
Etenĩ immutabilis dĩtatis licet dicta sint fir¬
missima: crebro tamen cius & iuram̃to legun¬
tur & penitentia: quȩ sacris extant mysterus
adoperta. Iurart nãq dĩ est: ascipso nullatenꝰ
ordinata conuellere: Pȩnitere uero: eadem
ordinata cũ uolucrit immutare. Sic enĩ per
hieremiã dicitur. Repente loquar aduersus
gentẽ. & aducrsus regnũ: ut eradicẽ. & destru

Expanded text:
asserat venire sententiam, tam divinae auctoriasserat venire sententiam, tam divinae auctoritatis oracula quam praecedentium Patrum asserta huic narrationi curavimus innectenda. Etenim immutabilis deitatis licet dicta sint firmissima, crebro tamen ejus et juramenta leguntur et poenitentia, quae in sacris exstant mysteriis adoperta. Jurare namque Dei est a se nullatenus ordinata convellere, poenitere vero eadem ordinata cum voluerit immutare. Sic enim per Hieremiam dicit: Repente loquar adversum gentem, et adversum regnum, ut eradicem, et destru
Abbreviated transcription (Latin):
ricordiã uolui. & ñ sacrificiũ. Hac indulgen¬
tis concessa licentia: miserationis ipsius opus
ingloriosi principis potestate redigimus: ut
quia ds̃ illi miscrendi aditũ patefecit. reme¬
dia pictatis ipsc quoq ñ deneget. Que ita
principali discretione moditata persistant:
ut & illis sit aliquatenus misełia contributa.
&r nusquã gens aut p̃atria ꝑ eosdẽ aut peri¬
culũ qđcũq ꝑferat aut iacturã. Hȩc miscra¬
tionis obtentu. tẽpcrasse sufficiat: Ceterũ
quȩtũq nram̃ta ꝓregiç potestatis salute. uł
contutatione gentis. &r patrie. uel hactenus
sunt exacta. uł deinceps extittrint exigen¬
da: omĩ custodia. om̃iq uigilantia indissolu¬
bilit̃ decernimus obseruanda. amembrorũ
truncatione. mortisq sententia religione.
penitus absoluta: Sed ne prauarũ mentiũ
uersuta nequitia nosmet ad ꝑiuri. quandoq
deuocet culpã. nec ascẽ fidci regula hanc

Expanded text:
ricordiam volui et non sacrificium. Hac indulgenricordiam volui et non sacrificium. Hac indulgentiae concessa licentia miserationis ipsius opus in gloriosi principis potestatem redigimus, ut quia Deus illi miserendi aditum patefecit, remedia pietatis ipse quoque non deneget, quae ita principali discretione moderata persistant, ut et illis sit aliquatenus misericordia contributa et nusquam gens aut patria per eosdem aut periculum quodcunque perferat aut jacturam, haec miserationis obtentu temperasse sufficiat. Caeterum quaecunque juramenta pro regiae potestatis salute vel contutatione gentis et patriae vel hactenus sunt exacta vel deinceps exstiterint exigenda, omni custodia omnique vigilantia insolubiliter decernimus observanda, a membrorum truncatione mortisque sententia religione penitus abversuta nequitia nosmetipsos ad perjurii quandoque devocet culpam, nec a sanctae fidei regula hanc
Abbreviated transcription (Latin):
pictatis intuitu &x precedenti uiã pandimus.
& miscdiã ꝓrogamus. Huius sanc ꝓmissionis
incauit crudã cruentãq tẽperare sententiã
illa quãmaxit cõpellimur causa. qđ hec
duo mala licit sint omnino cautissime preca¬
uenda tͥamen sipericuli necessitas exhis unũ
tẽperart cõpulcrit. id debemus resoluert qđ
minori negu noscitur obligari. Quid autẽ
exhis leuius. quiduesit grauius. pictatis acu¬
mine uestigemus. Etem̃ dũ ꝑuirart cõpel¬
limur. titatort̃ quidẽ offendimus. sed nos
tantũ modo maculamus: Cũ uero noxia pro¬
missa cõplemus:  clĩ iussa supbe contẽpnimꝰ.
& pocimis impia crudelitate nocemus: & nos
ipsos crudeliori gladio trucidamus. Illic enĩ
duplici culparũ telo ꝑcutimur: hic triplici¬
ttr iugulamur: Restat ergo ut hac nr̃a per¬
gat sententia. qua miscdię patuerit uia.
Quȩ ita dño ꝓbat᷑ accepta: ut plus cã cupiat
quã sacrificia ueneranda: dicente ipso. Mise¬

Expanded text:
 parcendi viam pandimus et misericordiam prorogamus; hujus sane promissionis incaute crudam cruentamque temperare sententiam illa quam maxime compellimur causa, quod haec duo mala licet sint omnino cautissime praecavenda, tamen si periculi necessitas ex his unum temerare compulerit, id debemus resolvere quod minori nexu noscitur obligare. Quid autem ex his levius, quidve sit gravius pio rationis acumine vestigemus; etenim dum perjurare compellimur, creatorem quidem offendimus, sed nos tantummodo maculamus; cum vero noxia promissa complemus, et Dei jussa superbe contemnimus et proximis impia crudelitate nocemus, et nos ipsos crudeliori mortis gladio trucidamus: illic enim duplici culparum telo percutimur, hic tripliciter jugulamur. Restat ergo ut eo nostra pergat sententia quo misericordiae patuerit via, quae ita Domino probatur accepta, ut plus eam cupiat quam sacrificia veneranda, dicente ipso: Mise
Abbreviated transcription (Latin):
mentũ. qđ male & incaute ꝓmittit᷑. Veluti
si quispiã adulterȩ. ꝓpetuã cũ ea ꝑmanendi
fidẽ pollictat᷑. Tolerabilius est enĩ ñ implere
sacramentũ: quã ꝑmanere instupri flagicio.
Similit̃ insinonimis. In malis ꝓmistis. rescinde
fidẽ. In turrpi uoto. uita decretũ. Qđ incauit
uoiusti. ñ facias. Impia est ꝓmissio: quȩ scelere
adimpletur. Hȩc de sacris paginis. auctoribq
p̃cipuis: breuissime sufficiat p̃libasse. Nã plu¬
rima colligere poterit: qui hȩc attentius le¬
gendo quesierit:. Ceterũ quib hȩc nequaquã
sufficiunt. uel hinc sumant cũ rubore silenci¬
um: quia optat uas electionis anathema esse cũ
TERTIO RACIOCINATIONIS
AL LO QUI O

Expanded text:
mentum quo malum incaute promittitur, veluti mentum quo malum incaute promittitur, veluti si quispiam adulterae perpetuam cum ea permanendi fidem polliceatur: tolerabilius est enim non implere sacramentum, quam permanere in stupri flagitio. Similiter in Synonymis: In malis promissis rescinde fidem, in turpi voto muta decretum, quod incaute vovisti non facias. Impia est promissio quae scelere adimpletur. Haec de sacris paginis auctoribusque praecipuis brevissime sufficiat praelibasse, nam plurima colligere poterit qui haec attentius legendo quaesierit: caeterum quibus haec nequaquam sufficiunt, vel hinc sumant cum rubore silentium, quia optamus ut vas electionis anathema esse ChriTertiae ratiocinationis alloquio
Abbreviated transcription (Latin):
cabilib modis ligatur. ut plerũq mens in
dubio adducta unde se aculpa soluere nitit᷑.
inde culpa asstringatur artius. recte dicit᷑.
Nerui testiculorũ cus ꝑplexi sunt. Argum̃ta
nãꝙ machinationũ illius. quo relaxant᷑ ut
relinquant: eo magis implicant᷑ ut teneant:
Est tam̃ qđ ad destruendas uersutias utiliter
fiat: ut cũ mens minori & maximo peccato
constringitur. si omnino nullus sine peccato
euadendi aditus patet. minora sẽꝑ cligant᷑
quia & qui murorũ ambitu ne fugiat claudi¬
tur: ibi se infugã precipitat. ubi breuior mu¬
rus inuenitur. Nr̃i quoq scłi doctor egregi¬
us. excłȩ catholicȩ nouissimũ decus. p̃cedenti¬
bus ȩtate postremus. doctrinȩ cõparatione
ñ infimus. & qđ maius est inscłorũ fine doc¬
tissimus. atq cũ reuerentia nominandus isi¬
dorus. in libro sententiarũ scđo. hȩc pro tali
narrat negocio. Non est conseruandũ sacra¬

Expanded text:
cabilibus modis ligatur, ut plerumque mens in cabilibus modis ligatur, ut plerumque mens in dubio adducta, unde se a culpa solvere nititur, inde culpa arctius astringatur, recte dicitur: Nervi testiculorum ejus perplexi sunt, argumenta namque machinationum illius, quo magis relaxantur ut relinquant, eo magis implicantur ut teneant. Est tamen quod ad destruendas versutias utiliter fiat, ut cum mens minori et maximo peccato constrevadendi aditus patet, minora semper eligantur, quia et qui murorum ambitu, ne fugiat, clauditur, ibi se in fugam praecipitat, ubi brerus invenitur. Nostri quoque saeculi doctor egregius, Ecclesiae catholicae novissimum decus, praecedentibus aetate postremus, doctrinae comparatione non infimus, et quod majus est in saeculorum fine doctissimus, atque cum reverentia nominandus Isidorus in libro Sententiarum secundo haec pro tali narrat negotio: Non est conservandum sacra
Abbreviated transcription (Latin):
ngationis acumine cautus. inueniendi arte
scqpuus. asserendi copia ꝓfluus. eloquentic
iot uenustus. sapientie fructu fecundus:
hec in suis narrat affatibus. Duo sunt omni¬
no genera mendaciorũ. in quib ñ magna
culpa est: sed tamen ñ est sine culpa. Cum
ait iocamur. aut ꝓmiscdia mentim̃. Illud
primũ in iocando ideo ñ est ꝑniciosissimum.
quia ñ fallit. Nouit enĩ ille cui dicit᷑. ioci
causa eẽ dictũ. Scd̾m autẽ mitius est ideo
qua retinet non nullã beniuolentiã. Idem
ipse. Non auferat inquit ueritas miscdiam.
nec misccdia impediat ueritatẽ. Sienim pro
ueritate aut quasi rigida ueritate oblitus
fueris miscdiam: ñ ambulabis inuia dñi. in
qua misccłia & ueritas obuiauer̃ sibi. Beatus
etiã papa gregorius & uitȩ meritis hono¬
randus. atq in ȩthicis assertionib pene cunc¬
us merito p̃ferendus: sic in libris infert mo¬
ralibus:. Quia ergo beemodh iste tã in expli¬

Expanded text:
tigationis acumine cautus, inveniendi arte tigationis acumine cautus, inveniendi arte praecipuus, asserendi copia profluus, eloquentiae flore venustus, sapientiae fructu fecundus, haec in suis narrat affatibus: Duo sunt omnino genera mendaciorum, in quibus non magna culpa est, sed tamen non est sine culpa cum aut jocamur, aut promisimus mentimur; illud primum in jocando non est perniciosissimum, quia non fallit, novit enim ille cui dicitur joci causa esse dictum, secundum autem minus est, ideo quia retinet nonnullam benevolentiam. Idem ipse: Non auferat inquit veritas misericordiam, nec misericordia impediat veritatem, si enim pro veritate, aut quasi rigida veritate oblitus fueris misericordiam, non ambulabis in via Domini, in qua misericordia et veritas obviaverunt sibi . 124 Beatus etiam papa Gregorius, et vitae meritis honorandus, atque in ethicis assertionibus pene cunctis merito praeferendus, sic in libris infert moralibus: Quia ergo Beemoth iste tam inexpli
Abbreviated transcription (Latin):
cerũ oportet eẽ affectũ: & unusquisq sim¬
plicẽ semont̃ ꝓferat. uas suũ inscĩtate pos
sideat. nec fratrẽ circũscriptione: uerborũ
inducat. nihil ꝓmittat inhonestũ. At si pro¬
miserit. tolerabilius est ꝓmissũ non facere :
quã facere qđ turpe sit. Sepe pleriq con¬
stringunt se uiris uirandi sacramento: &cũ
ipsi cognouerint. ꝓmittendũ ñ fuisse. sacra¬
menti tam̃ contẽplatione faciunt qđ spo¬
ponderint. sicut deherode supra scripsinus
randi religione donatur. Quanto tolera¬
bilius tale fuisset ꝑuriũ sacramento: Et¬
post pauca. degeptte disputans. Miserabll
necessitas. quȩ soluit᷑ parricidio. Mlus đ
uotũ ñ soluere:. quã id qđ sibi is cui promidẽ
nolit exsolui. Et post pauilulũ. Nonscp gͥ¬
gonissa soluenda omĩa sunt. Denꝙ ipse dũs
scu sriptura indicat. frequent̃ mutat suã
eatitia. Tir quoꝙ scisimus augustinus ues¬

Expanded text:
ncerum oportet esse affectum, ut unusquisque simncerum oportet esse affectum, ut unusquisque simplicem sermonem sideat, nec fratrem suum circumscriptione verborum inducat; nihil promittat inhonestum, aut, si promiserit, tolerabilius est promissum non facere, quam facere quod turpe sit. Saepe plerique constringunt se jusjurandi sacramento, et cum ipsi cognoverint promittendum non fuisse, sacramenti tamen contemplatione faciunt quod spoponderint, sicut de Herode suprascripsimus, randi religione datur. Quanto tolerabilius tale fuisset perjurium sacramento? Et pauca de Jephte disputans: Miserabilis necessitas quae solvitur parricidio. Melius est votum non solvere quam id, quod sibi is cui promittitur nolit exolvi. Et post paululum: Non omissa solvenda omnia sunt. Denique ipse Deus, sicut Scriptura indicat, frequenter mutat suam sententiam. Vir quoque sanctissimus Augustinus, ves
Abbreviated transcription (Latin):
est. in ipsa morietur. Si autt̃ dixcero impio
morte morieris. & egerit pęnitentiã apecca¬
to suo: uita inuet. & ñ morictur. Si ergo
nr̃a conuersio sic diuinã mutat sententiam
cur miserorũ tantȩ lacrimȩ uł pressura
tã crudã ñ tẽperent exmiseratione. uindict̃
Hinc etiã israhelitico populo sepe ultio pro¬
missa suspenditur: & ninuitarũ ꝑditio du¬
nȩ sententie ꝑmutatione sedatur. At uero
illustriũ laudũ titulo p̃clarus auctor am¬
brosius: in libro de officus primo huiusce
rei causa sic loquit᷑. Est etiã contra officiũ.
rodes qui iurauit. qm̃ quicꝗd petita esset.
daret filiȩ herodiadis: & necẽ iohannis p̃sti¬
tit. ne ꝓmissũ negaret. Nã de gepte quid
primũ occurrerat: qui uotũ impleret qđ
spoponderat. ut quicquid sibi primũ occur¬
risset. offerret dõ: Melius fuerat nihil
tale ꝓmittert. quã ꝓmissũ soluere parrici¬
dio. Itẽ in libro tertio. surũ igitur acsm¬

Expanded text:
io, Morte morieris, et egerit poenitentiam, vita vivet et non morietur . » Si ergo nostra conversio sic divinam mutat sententiam, cur miserorum tantae lacrymae vel pressura, tam crudam non temperent ex miseratione vindictam? Hinc populo etiam Israelitico saepe ultio promissa suspenditur, et Ninivitarum perditio divinae sententiae permutatiillustrium laudum titulo praeclarus auctor Ambrosius, in libro de Officiis primo, hujusce rei causa sic loquitur: Est etiam contra officium rodes, qui iuravit, quoniam quicquid petitus esset dar et filiae Herodiadis, et necem Iohannis praestitit, ne promissum negaret'. Haec de iuramentis, primum occurrerat, quo votum impleret quod spoponderat ut quidquid sibi primum occurrisset offerret Deo? Melius fuerat nihil tale promittere quam promissum solvere parricidio. Item in libro tertio: Purum igitur ac si
Abbreviated transcription (Latin):
ti decretis. nec scm̃ nomer ꝓfanasse nos con¬
stat. qđ nullatenus ꝓfanandũ uis int̃ prȩ¬
dicationis insinuat: & indulgentiȩ uisccrib
adapertis. licet orissui ꝓfessiont dampnati.
difficile mereantur ab solui. uxta qđ scriptũ ẽ
Sanguis tius suꝑ caput tuũ. os enĩ tuũ locu¬
tũ est aducsũ te. Et utrũ. Eixore tuo con

Expanded text:
ti decretis, nec sanctum nomen profanasse nos conti decretis, nec sanctum nomen profanasse nos constat, quod nullatenus pro sanandum jus nostrae praedicationis insinuat, et, indulgentiae visceribus adapertis, licet oris sui professione damnati difficile mereantur absolvi, juxta quod scriptum est: « Sanguis tuus super caput tuum, os enim tuum locutum est adversum te
Abbreviated transcription (Latin):
pariturã. sic stabilitis contractibus iuramenti
sinũ miscdiȩ aperimus. atq illa cunctis dõ
placita deuotione miscreri censemus. ut nos
nec iuramenti teneat cautio reos. nec huma¬
ritas faciat execrandos: Occurrert certe mi¬
serorũ ruims debet subsidio unusquisq quo
ualet. & exrelcuatione alienȩ uindicte a se
dĩ remouert uindictã. Libat enĩ dño pro¬
spera: qui ab afflictis pellit aduersa. Inde iob
uiuante passionis expcrientia impendens pa¬
tientib passionis suc patientiã: memora¬
bat suarũ uirtutũ cathalogũ texens. inter
cetera sic conectit. Benedictio perituri su
per me uemiebat: & cor uiduȩ consolatus sũ.
Et paulo post. Flebã quondã suꝑ cum qui
afflictus erat. & cõpaticbat᷑ anima mea pau¬
peri. Hinc & salomon. Erue cos qui ducunt᷑
ad mortẽ: & qui trahuntur ad interitũ. libe¬
rare ñ cesses. Quib scẽ auctoritatis instruc¬

Expanded text:
parituram, sic stabilitis contractibus juramenti parituram, sic stabilitis contractibus juramenti sinum misericordiae aperimus, atque ita cunctis Deo placita devotione misereri censemus, ut nos nec juramenti teneat cautio reos, nec inhumanitas faciat exsecrandos. Occurrere certe miserorum ruinis debet subsidio unusquisque quo valet, et relevatione alienae vindictae a se Dei removere vindictam: libat enim Domino prospera qui ab afflictis pellit adversa. Inde Job ante passionis experientiam impendens patientibus quod in passionis suae patientia memorabat, suarum virtutum catalogum texens inter caetera sic coper me veniebat, et cor viduae consolatus sum . » Et paulo post: « Flebam quondam super eo qui afflictus erat, et compatiebatur anima mea pauperi . » Hinc et Salomon: « Erue eos qui ducuntur ad mortem, et qui trahuntur ad interitum liberare ne cesses . » Quibus sanctae auctoritatis instruc