comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
a chatolica p̾scisus. neq̃at hoc sacram̃¬
tum ꝯfic̾e. quia sc̃ĩ angłi qui huius mi¬
terii celebracioni assistunt. tunc non
licet. ubi corꝑis dñici ⁊ sangiiius mis¬
teria geruntur suꝑnoꝵ ciuium ad eẽ
ꝯuentus. In huius aut̃ mistĩi explecio¬
ne. sic̃ formã. suari: ita ordinẽ hr̃i .s.
tet: ut illud facere intendat. S si nõ
cred de illo mnisterio. sic̃ u̾itas ht̃. nũ¬
quid p̃ intendere illd̃ aficere: ⁊ si nõ
intendit. numquid ꝯficit: Aliqui dñt.
⁊ nõ recte de illo misterio senciẽtẽ. pos¬
se intende. ñ quidẽ illud ꝯficere. qd̾ a
ẽẽt recte crede. s id age qd̾ geritur ab
aliis. dum illd̾ ꝯficitur. ⁊ sic adhibetur
intencio. ⁊ si intẽcio dicatur de ẽẽ ꝯfici¬
endi illud misteriũ. tñ ex quo intẽdit
dic̃e. ⁊ age ea que ab aliis geruntur ĩ
sumitur. ⁊ si uideatur. Quid gͦ sumit
mus. quid manducat: ds nouit᷑. De ħ
celesti misterio aliqua ꝑstrinximus a

Expanded text:
a Ecclesia praecisus, nequeat hoc sacramentum conficere; quia sancti angeli, qui hujus mysterii celebrationi assistunt, tunc non licet, ubi corporis dominici et sanguinis mysteria geruntur, supernorum civium adesse conventus. In hujus autem mysterii expletione, sicut formam servari, ita ordinem haberi, sdhiberi oportet, ut illud facere intendat. Sed si non credit de illo mysterio sicut veritas habet, numquid potest intendere illud conficere? et si non intendit, numquid conficit? Aliqui dicunt etiam, non recte de illo mysterio sentientes, posse intendere, non quidem illud conficere, quod jam esset recte credere, sed id agere quod geritur ab aliis dum conficitur, et sic adhibetur intentio, et si intentio dicatur deesse conficiendi illud mysterium, tamen ex quo intendit ea dicere et agere quae ab aliis geruntur, imsumitur, etsi videatur. Quid ergo sumit mus, vel quid manducat? Deus novit hoc. De hoc coelesti mysterio aliqua perstrinximus, a
Abbreviated transcription (Latin):
omnib tñ dñicis dieb comimicãdũ
ortor. si tñ mens ĩ affectu peccãdi est
grauari magis dico heucaristie ꝑce¬
ptione. quã purificari. Et licet quis
pecc̃o mordeatur. si peccãdi tñ de ce¬
tero non hãt uolũtatẽ.⁊ satis fuerat la¬
cͥmis ⁊ or̃onibus: accedat securꝰ. S hoc
de illo dico quẽ mortalia pecc̃a. ñ gra¬
uant. Si non frequẽcius saltẽ ter ĩ an¬
no homines comunieẽt. nisi forte qͥs
cͥminalib impediat᷑ in pascha .s. ⁊¬

Expanded text:
andum hortor. Si tamen mens in affectu peccandi est, gravari magis dico Eucharistiae perceptione, quam purificari. Et licet quis peccato mordeatur, si peccandi tamen de caetero non habeat voluntatem, et satisfaciat lacrymis et orationibus, accedat securus: sed hoc de illo dico quem mortalia peccata non gravant. Si non frequentius, saltem ter in anno homines communicent, nisi forte quis criminalibus impediatur: in Pascha,
Abbreviated transcription (Latin):
ciꝑe bonũ. Ecce enĩ factum ẽ malũ. dũ
male accipit᷑ boñ. sic̃ eotra: apło factũ
est bonũ. cũ bñ accipitur malũ .s. dũ
stimulus sathane paciẽter portut᷑. Gͦ
⁊ mala ꝓsunt bonis sic̃ angłs fathaẽ
paulo:⁊ scã obsunt mał. Bonis s̃ ad
falutẽ. mał adiudiciũ. Uñ ꝗ mãducat

Expanded text:
. Ecce enim factum est malum, dum male accipitur bonum; sicut e contra Apostolo factum est bonum, cum bene accipitur malum, scilicet cum stimulus Satanae patienter portatur. Ergo et mala prosunt bonis, sicut angelus Satanae Paulo, et sancta obsunt malis; bonis sunt ad salutem, malis ad judicium. Unde qui manducat
Abbreviated transcription (Latin):
ł quia nõ ad salutẽ accip̃. nil accipiat.s
orpus.ii. ⁊ sangus dm̃ nichominꝰ erat
in illis. ꝗb ait apłs. qui mranducat ĩ¬

Expanded text:
accipiat. Corpus enim et sanguis Domini nihilominus erat in illis, quibus ait Apostolus: Qui manducat in
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ huiusim. uidemur .i. hec dicentes.n¬
um̃oꝵ quantitates. ⁊ rer̃ multitudinẽ.
uł multiplicitatẽ indeo pon̾e. Quid gͦ
ista ibi sig̃cent. ipso de quo loquimur
aꝑiente: insinuare curemus. Si diligent᷑¬
p̃missis auetoritatũ ũb intendimꝰ. ut
dictoꝵ intelligẽciã capiamus. mag̃ ui¬
dr hoꝵ uerboꝵ usus introductus. rõ¬
ne remouendi atq exeludendi. asimpli¬
citate ditatis que ibi non funt. quã po¬
nendi aliqua.¶ Cum .ni. dr unus ds̃. mł¬
titudo doꝵ exelud̃r. nec numeri quan¬
titatis indiuinitate ponitur. tanquã
dicetur. ds est. nec młti funt. uł płes dii.
deoꝵ. nec quantitatẽ indeo ponit. qr
nec num̃us nec quãtitas ibi ẽ. Simi

Expanded text:
im hoc dicentes, numerorum quantitates, et rerum multitudinem vel multiplicitatem in Deo ponere. Quid ergo ista ibi significent, ipso de quo loquimur aperiente, insinuare curemus. 2. Magpraemissis auctoritatum verbis intendimus, ut dictorum intelligentiam capiamus, magis videtur horum verborum usus introductus ratione removendi atque excludendi a simplicitate deitatis quae ibi non sunt, quam ponendi aliqua. 3. Quid per unum sltitudo deorum excluditur, nec numeri quantitas in divinitate ponitur: tanquam diceretur: Deus est, nec multi sunt vel plures dii. deorum: nec quantitatem in Deo ponit, quia nec numerus nec quantitas ibi est.
Abbreviated transcription (Latin):
his utimur de deo loq̃ntes.
ic diligenter inquiri oꝑtet. cum in tri¬
nitate non sit diũsitas. uł singularitᷤ.
nec multiplicitas. uł solitudo. quid si¬
g̃cetur his nominib .s. unus. uł una¬

Expanded text:
HIS UTIMUR DE DEO LOQUENTES. 1. Hic diligenter inquiri oportet, cum in Trinitate non sit diversitas vel singularitas, nec multiplicitas vel solitudo, quid significetur his nominibus, scilicet un
Abbreviated transcription (Latin):
singularitatẽ atq solinidinẽ excludimꝰ
ñ diu̾sitatẽ uł multiplicitatẽ ibi pomi¬
mus. Quasi diceretur. sñ solitudine. ac
singularitate. ꝑsonas ꝯfitemur. Uñ hył.
in .iiiI.ł. detri. sic ait. Dixit ds faciamuᷤ
sermonẽ eius: intelligas ad alterũ exti¬
tisse. Si solum fuisse dicis. ipus uoce
argĩns dicentis. faciamus ⁊ nr̃am. Sus¬
tulit .ii. singularitatis ac solitudinis ĩ¬
telligenciã. ꝓfessio ꝯsorcii. qr aliꝙ ꝯsor¬
ciũ ẽẽ non potest. ipsi solitario: neq
solitudo solitarii. recip̃ faciamus. nec a¬
heno a se.dicit ⁊ nr̃am. Attende lector hi
uit. Professio uero ꝯsorcii. est ꝓfessio płira

Expanded text:
tque solitudinem excludimus, nec diversitatem nec multiplicitatem ibi ponimus, quasi diceretur: Sine solitudine ac singularitate personas confitemur. Unde Hilarius in lib. 4 de Trin. sic ait: Dixit Deus: Faciamsermonem ejus intelligas ad alterum extitisse. Si solum fuisse dicis, ipsius voce argueris, dicentis: Faciamus, et nostram. Sustulit enim singularitatis ac solitudinis intelligentiam professio consortii, quia aliquod consortium esse non potest ipsi solitario, neque solitudo solitarii recipit faciamus; nec alieno a se diceret, nostram. Attende, lector, his vit; professio ergo consortii, est professio
Abbreviated transcription (Latin):
nasci ⁊ ꝓcede inter sit. de illa excellẽ¬
tissima natura loquẽs. explicare quis
potest: Non omne qd̃ ꝓcedit. nascit᷑:
quãins omne ꝓcedat: ꝙ nascitur. Sic̃
non omine qd̃ bipes est. homo est. quã¬
iuis bipes sit. omnis qui homo est. hoc
scio. Distinguere aut̃ inter illam ge¬
neracionẽ ⁊ hanc ꝓcessionẽ: nescio. ñ
ualeo. non sufficio. Ac ꝑ hoc qr ⁊ illa
sit ub gͦ. quia non est ase ipso filius.
s ab illo de quo natus est. non est a
¶De sp̃u scõ quomodo ipse de deo sit.
nec tñ ipse filius sit. q̃m ꝓcedendo
non nascendo leg̾r eẽ de deo.ram su¬

Expanded text:
nasci et procedere intersit, de illa excellennasci et procedere intersit, de illa excellentissima natura loquens explicare quis potest? Non omne quod procedit nascitur, quamvis omne procedat quod nascitur: sicut non omne quod bipes est, homo est, quamvis bipes sit omnis qui homo est. Haec scio, distinguere autem inter illam generationem et hanc processionem nescio, non valeo, non sufficio; ac per hoc, quia et illa sit ergo nobis, quia non est a se ipso Filius, sed ab illo de quo natus est: non est a  sancto, quomodo et ipse de Deo sit, nec tamen et ipse filius sit, quoniam procedendo, non nascendo legitur esse de Deo, jam su
Abbreviated transcription (Latin):
cessionẽ sp̃s scĩ. dum hic uiuimus diᷤ¬
tinguere non sufficimus. Unde aug̃
maxĩno p̃missam q̃onem refricanti.
cum de patris eẽt sub̃a. respondens
sic ait. Queris ame. si de suba patris
cur unus filius sit. ⁊ alius non sit
filius. Ecce respondeo. sine capras. si¬
ue non capias. de patre est filius. de
patre est sp̃s .s. s ille genitus est. iste
ꝓcedens. Ideo ille filius est patris. de
quo est genitus. Iste aut̃: sp̃s uir iusq¬
q̃m de utroq ꝓcedit. s iõ: Cum de il¬
lo loqueretur ait. de patre ꝓcedit. q̃m
pater ꝓcessionis eius: ẽ auctor. qͥ talẽ
filiũ genuit. ⁊ gignendo ei dedit. ut
⁊ de ipso: non dic̃et discipłis. accipi¬
te sp̃m sc̃m. eumq in sufflando dar
Quia gͦ si nasceretur non t̃m de pa¬
tre. nec t̾̃m defilio. s de ambobus uti¬
q nasceretur: sine dubio filius dr̃e¬
tur amboꝵ. Ac ꝑ hoc qr filius ambo¬
rũ nullomodo ẽẽt. non oꝑtuit nasci
cedendo de ambobus. Quid aut̃ int̾

Expanded text:
cessionem Spiritus sancti, dum hic vivimus, distinguere non sufficimus; unde Aug. Maximino praemissam quaestionem refricanti, r Filius, cum de Patris esset substantia, respondens, sic ait: Quaeris a me si de substantia Pcur unus Filius sit, et alius non sit Filius? Ecce respondeo, sive capias sive non capias. De Patre est Filius, de Patre est Spiritus sanctus; sed ille genitus est, iste procedens. Ideo ille Filius est Patris, de quo est genitus: iste autem Spiritusm de utroque procedit. Sed ideo cum de illo loqueretur, ait de Patre procedit , quoniam Pater processionis ejus est auctor, qui talem Filium genuit, et gignendo ei dedit ut e de ipso, non diceret discipulis: Accipite Spiritum sanctum , eumque insufflando daretQuia ergo, si nasceretur non tantum de Patre, nec tantum de Filio, sed de ambobus utique nasceretur, sine dubio Filius diceretur amborum: ac per hoc, quia Filius amborum nullo modo est, non oportuit nasci ritus sanctus procedendo de ambobus. Quid autem inter
Abbreviated transcription (Latin):
sentẽciis aꝑte datur intelligi. qr panis
ille ⁊ iste. nõ duo s unus panis. ⁊ una
caro ꝓculdubio unũ efficit᷑ corpus.
Illd uere. illd sane. qd̾ fũptũ ẽ de uirgi¬
ne. ꝙ resurrex̃.⁊ incelũ ascẽdit᷑. It̃ gg̃.¬

Expanded text:
sententiis aperte datur intelligi quia panis ille et iste, non duo, sed unus panis, una caro procul dubio unum efficitur corpus. Illud vere, illud sane quod sumptum est de Virgine, quod resurrex
Abbreviated transcription (Latin):
s unũ corpus. ⁊ unus fangͥs. Ideoq si¬
ue plus. siue minus. quis inde ꝑcipi¬
at. oñs equałr corpus xp̃i integerri¬
mine sumũt. Post ꝯsecracionẽ gͥ non
est ibi sub̾a panis uł uini. licet sp̃es
remaneãt. Est .ni. ibi sp̃es panis ⁊ uni.
sic̃ ⁊ sapor. Uñ aliud uid̾r: aliud ĩtellig̾.¬

Expanded text:
 unum corpus et unus sanguis. Ideoque sive plus sive minus quis inde percipiat, omnes aequaliter corpus Christi integerrime sumunt. Post consecrationem ergo non est ibi substantia panis vel vini, licet species remaneant. Est enim ibi species panis et vini, sicut et sapor. Unde aliud videtur, aliud intellig
Abbreviated transcription (Latin):
ligendã. ut sub ilł acẽntib. sub quibus
erat pͥus suba panis ⁊ umi. post ꝯsecͣti¬
onẽ fit sub̾a corporis ⁊ fanguĩs. sic tñ
ut nõ eis afficiatur. ⁊ sic asser̃ dñt pa¬
nẽ tranfire incorpus .x. qr ubi erat pa¬

Expanded text:
quibus erat prius substantia panis et vini, post consecrationem sit substantia corporis et sanguinis; sic tamen, ut non eis afficiatur, et sic asserunt dictum panem transire in corpus Christi quia ubi erat pa
Abbreviated transcription (Latin):
qr iste filius: ille pater. Sciunt gͦ inui¬
cem pater ⁊ filius. s ille gignẽdo. is¬
te uascendo. Et oĩa que sunt ineoꝵ scĩa.
in eoꝵ sap̃ia. ineoꝵ eẽntia. unusquisq
eoꝵ simul indet. nõ particulatĩ. ã sin¬
gillatĩ. uł ut alt̾nante ꝯspectu. hĩe illue¬

Expanded text:
ia iste Filius, ille Pater. Sciunt ergo inviia iste Filius, ille Pater. Sciunt ergo invicem Pater et Filius, sed ille gignendo, iste nascendo. Et omnia quae sunt in eorum scientia, in eorum sapientia, in eorum essentia, unusquisque eorum simul videt, non particulatim aut sigillatim velut alternante conspectu hinc ill
Abbreviated transcription (Latin):
gĩ uł mutari. hoc modo ꝓbatur. qr po¬
test ad̾s scire qd̾ nũquã scit. Est .N. aliqͥs
eẽ ut hodie. Potest.n. hodie leg̾e. Nicħ
aut̃ pot̾ fieri: qd̾ nõ possit adeo sciri.
Pot̃ gͦ d̾s scire hunc lecturũ hocdie. Pot̃
gͥ aliquid scire: qd̾ non seit. Ergo potest
posse minui. Est .ii. aliquis hodie leturꝰ.
quẽ as scit lcturũ. at potest ẽẽ ut nõ
legat. Ergo potest d̾s non scire. huẽ letu¬
rum. Potest gͥ non scire aliqͥd: quod scit.
Ergo potest minui eius scĩa: uł muta¬
mirabili. non est aliud saꝑe. aliud esse
s qd̾ est saꝑe. hoc est ⁊ esse. Ideoq nou¬
it omnia uerbũ. que nouit pater. s ei
nosse: de patre est. sic̃ eẽ. Nosse .n. ⁊ esse.
ibi. unum ẽ. ⁊ io patri sic̃ esse nõ ẽ a fi¬
lio. ita nec nosse. Proinde tanquã se ip¬
sum dicens pat̾ genuit uerbũ sibi eqͣle
ꝑ omĩa. Non.ii. se ipsũ integre ꝑfecteq
dixisset. si aliquid minus aut amplius.
eẽt meius ũbo: quã in seipso. hoc est

Expanded text:
geri vel mutari, hoc modo probatur: quia potest Deus scire quod nunquam scit. Est enim aliquis sse ut legat hodie: potest enim hodie legere. Nihil autem potest fieri, quod non possit a Deo sciri. Potest ergo Deus scire hunc lecturum hodie; potest ergo aliquid scire quod non scit, ergo potest posse minui; est enim aliquis hodie lecturus quem Deus scit lecturum. At potest esse ut non legat; ergo potest Deus non scire hunc lecturum; potest ergo non scire aliquid quod scit; ergo potest minui ejus scientia vel muta simplicitate mirabili, non est aliud sapere, et aliud esse, sed quod est sapere, hoc est et esse. Ideoque novit omnia Verbum, quae novit Pater; sed ei nosse de Patre est, sicut esse; nosse enim et esse ibi unum est. Et ideo Patri sicut esse non est a Filio, ita nec nosse. Proinde tanquam seipsum dicens Pater genuit Verbum sibi coaequale per omnia. Non enim seipsum integre perfecteque dixisset, si aliud minus aut amplius esset in ejus Verbo quam in seipso. Hoc est
Abbreviated transcription (Latin):
di sic ⁊ nr̃m uerbũ. qd̾ nascitur de nr̃a
scĩa. dissimile ẽ illi uerbo. qd̾ natum est
de patre scĩa. Ex hac auetoritate clare ostẽ¬
dr. scĩam dei omnino inuariabilẽ ẽẽ. sic̃
ipsa eẽntia di omĩo inuariabił est.⁊ qd̾
pater ⁊ filius cum sp̃u scõ simul omĩa
sciunt ⁊ uident. Sic̃ gͦ non potest aug̃i
uł minu diuina eẽntia. ita nec diuina

Expanded text:
t, sic nostrum verbum quod nascitur de scientia nostra, dissimile est illi Verbo quod natum est de Patre scientia. Ex hac auctoritate clare ostenditur scientiam Dei omnino invariabilem esse, sicut ipsa essentia Dei omnino invariabilis est; et quod Pater et Filius cum Spiritu sancto simul omnia sciunt et vident. Sicut ergo non potest augeri vel minui divina essentia, ita nec divina
Abbreviated transcription (Latin):
corpus:̃ int̾ doctos scrupalosa qõ est.
sine corꝑr fuisse c̾aturam. Postea uͦ ad cor¬
pus accessisse. neq ꝯpulsa ẽ in corꝑari. s
natałr illud uoluit.i. sic c̾ata fuit ut uell
sic̃ nat᷑ale nob̾ ẽ uelle uiu̾e. male at̃ ui¬

Expanded text:
corpus, etiam inter doctos scrupulosa quaestio sine corpore fuisse creatam, postea vero ad corpus accessisse; neque compulsa est incorporari, sed naturaliter illud voluit, id est, sic creata fuit, ut vellet, sicut nat
Abbreviated transcription (Latin):
bus ornata ẽ ad intuenda suꝑiora. S qͥe¬
quid d amma pͥmi hominis estimetur. đ
aliis c̾tissime sciendum ẽ. ꝙ incorꝑr ere¬
hent᷑. Creando eñi infundit eas ds. i infũ¬
dendo creat. Dicendum ẽ ⁊̃ animam illã
nõ sic ẽẽ catam. ut p̃scia eẽt oꝑis futiuis¬
repente in uirili etate feci̾t. an ꝑficiendo
⁊ etate augendo sic̃ nunc format in maiͥs

Expanded text:
ora. Sed quidquid de anima primi hominis aestimetur, de aliis certissime sentiendum est quod in corpore creentur; creando enim infundit eas Deus, et infundendo creat. Dicendum est etiam animam illam non sic esse creatam, ut praescia esset operis futuri jusrepente in virili aetate fecerit, an perficiendo et aetates augendo, sicut nunc format in matris
Abbreviated transcription (Latin):
ds de mal bona faẽe. quã maba milla
ꝑmittẽ. Ex hoc unq sensu dictũ est. ac
uer̃ est. bonũ eẽ. mala fĩ. qr exmał que
fuĩt. bonis qui scd ꝓpositũ uocati sũt scĩ.
accedit bonitas .i. utilitas. Talib .i. ut

Expanded text:
ala nulla permittere. Ex hoc itaque sensu dictum est ac verum est: Bonum est mala fieri, quia ex malis quae fiunt, bonis qui secundum propositum vocati sunt sancti accidit bonitas, id est, utilitas. Talibus enim, ut
Abbreviated transcription (Latin):
cooꝑatur in bonũ oĩa. ut si ꝗͥ hoꝵ diuãt
⁊ exorbitãt. ⁊ hoc ipsũ eis faciat ꝑficere
in bonũ. qr humiliores redeunt. atꝙi
doctiores: ut petrꝰ. Illa ⁊̃ mala que ab
iniqͥs fideles pie ꝑfer̾̃. ut ait aug̃ inł.¬

Expanded text:
cooperatur in bonum, ut si qui horum deviant et exorbitant, etiam hoc ipsum eis faciat proficere in bonum; quia humiliores redeunt, atque doctiores, ut Petrus. Illa etiam mala quae ab iniquis fideles pie perferunt, ut ait Aug., in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑꝑ dm. Et aliquid bonũ uise ⁊ faciẽti
s non ei cui fit. ut cũ u̾itas ꝑꝑ dm a
licubi nõ obediẽti p̃dicatur. Et aliquid
inse. ⁊ faciẽti. ⁊ cͥ fit bonũ. ut eũ u̾itas p̃¬
dicatur ꝑꝑ dm c̃denti. Unĩ apłs. bonꝰ odor
sumus do. aliis uite. aliis odor mortis.
Est aut aliud qd nec inse bonũ est ⁊
facienti nos et ⁊ dapnat: nifi peniteat.
ut malũ. ualet tñ ad aliqͥd. Ut .N. ait

Expanded text:
m. Et aliquid bonum in se et facienti, sed non ei cui fit, ut cum veritas propter Deum alicui non obedienti praedicatur. Et aliquid in se et facienti et ei cui fit bonum, ut cum veritas pter Deum credenti. Unde Apostolus: Bonus odor sumus Deo, aliis odor vitae, aliis odor mortis. Est autem aliud quod nec in se bonum est, et facienti nocet, et damnat nisi poeniteat, ut malum: valet tamen ad aliquid. Ut enim ait
Abbreviated transcription (Latin):
misit ds filium suũ. factũ ex muliere
Ubi satis ostendit. eo ipso missum fili¬
um. quo factum exmuliere. Pro inde
mitti apatre. sñ sp̃u scõ: non potuit.qr
pater intelligitur nufisse eum. ẽ fecit

Expanded text:
Misit Deus Filium suum, factum ex muliere; ubi satis ostendit eo ipso missum Filium, quo factum ex muliere. Proinde mitti a Patre sine Spiritu sancto non potuit, quia Pater intelligitur misisse eum cum fecit
Abbreviated transcription (Latin):
tis in ꝑfecti exist̾e̾nt. ⁊ ꝑ accessum tpris in
his ꝓfic̾ent. usq ad ꝑfectionẽ. an mox cõ¬
diti. ꝑfectionẽ sensus ⁊ cognit̾oĩs ꝑciꝑẽt.
Illi qui sentiunt paruulos natos instata
corpis ⁊ usu m̃brorum ꝑ accessũ temꝑis ꝑ¬
fecturos. nõ diffit̾nt᷑ eosd̾ m exordio natiui¬
tatis sensu in ꝑfectos exist̾e: iꝑ int̾ uallum
simor nati nõ habent ꝑfectionẽ sensus: u in¬
telligentie. ignorantia in eis eẽt. Ignorantia

Expanded text:
ris in his proficerent usque ad perfectionem; an mox conditi perfectionem sensus et cognitionis perciperent. Illi qui sentiunt parvulos natos in statura corporis et usu membrorum per accessum temporis profecturos, non diffitentur eosdem in exordio nativitatis sensu imperfectos existere, et per intervallum Si mox nati non haberent perfectionem sensus et intelligentiae, ignorantia in eis esset: ignorantia
Abbreviated transcription (Latin):
rantiam hr̃e. siue ĩ ignorantia ẽẽ dicendꝰẽ
quia ignorantia nõ dr̃. nͥ cum id q̃o sciri
nõ ignorari debet: nescitur. Tałq ignorã¬
tia pena peccati ẽ. cum mens uitio obs¬
curatur. ne cognosce ualeat. ea que scire
debet¬

Expanded text:
antiam habere sive in ignorantia esse dicendus est, quia ignorantia non dicitur, nisi cum id quod sciri et non ignorari debet, nescitur. Talisque ignorantia poena peccati est, cum mens vitio obscuratur, ne cognoscere valeat ea quae scire debe
Abbreviated transcription (Latin):
dicere. ꝙ simiłr scriptura. sic̃ nõ dic̃
ita non ꝯtradicite At si dicis. ꝙ ꝑꝑ uni¬
tatẽ trinitatis. ñ dñr tres eẽncie. sed
una eẽntia. quero cur non ꝑꝑ eandẽ
unitatẽ trinitatis. dicantur una ꝑso¬
na.⁊ non tres ꝑsone: Ut .n. est illis
mune nom̃ eẽncie. ita ut singulus qͥs¬
q dicatur eẽntia. sic illis ꝯmune est:
fateamur loq̃ndi nec̃itate. agrecis ⁊
latims paria hec uocabula. aduersꝰ
insidias uł errores ħeticoꝵ. Cumq
conaretur humana inopia. loqͣndo
ꝓferre ad hominũ sensus.ꝙ insecretorio
m̃tis de deo tenet. siue ꝑpiam fidem.
siue ꝑqualẽcũq intelligenciã. timuit
dic̃e tres eẽncias. ne intelligeretur. in
illa sũma equalitate: ulla diu̾sitas.
Rursum non poterat dicere non ẽẽ
tria quedam. ꝙ qr dixit sabellius. in
hesim lapsus est. quesiuit gͦ quid t̾a
diceret.⁊ dix̃ tres ꝑsonas. siue tres su

Expanded text:
dicere, quod similiter Scriptura sicut non dicit, ita non contradicit? At si dicis quod propter unitatem Trinitatieamdem unitatem Trinitatis dicantur una persona, et non tres personae. Ut enim est illis commune nomen essentiae, ita ut singulus quisque dicatur essentia, sic illis commune estfateamur loquendi necessitate a Graecis et Latinis parta haec vocabula adversus insidias vel errores haereticorum? Cumque conaretur humana inopia loquendo proferre ad hominum sensus quod in secretario mentis de Deo tenet, sive per piam fidem, sive per qualemcumque intelligentiam, timuit dicere tres essentias, ne intelligeretur in illa summa aequalitate ulla diversitas. Rursum non poterat dicere non esse tria quaedam, quod quia dixit Sabellius, in haeresim lapsus est. Quaesivit ergo quid tria diceret, et dixit tres personas, sive tres su
Abbreviated transcription (Latin):
Lompa fuñis. agmina exequiar̃. sum¬
tuosa diligencia sepulture. unuoꝵ sut
qualiac̃q solacia. non ad uitoria mortu
oꝵ. Si aliquid ꝓdest impio sepultura p̃¬
ciosa. oberit pio ulis uł nulla: Preclarã
exequias in ꝯpectu hominũ preꝑato il¬
li diuiti exhibuit turba famuloꝵ. S
multo clariores in ꝯspectu dñi.ulc̃oso
illi pauꝑi ministeriũ exhibuit angłoꝵ.
qui eũ extulerũt non inmarmoreũ
tumulum. s in abrahe g̃miũ. Sit m̃
cura mortuos sepeliendi. ⁊ sepulera osti¬
tuendi.qr hec inscripturis seĩs inter
hona oꝑa de putata s̃. non soli incorꝑi

Expanded text:
umptuosa diligentia sepulturae, vivorum sunt qualiacumque solatia, non adjutoria mortuorum. Quia si aliquid prodest impio sepultura pretiosa, oberit pio vilis, vel nulla. Praeclaras exequias in conspectu hominum purpurato illi diviti exhibuit turba famulorum; sed multo clariores in conspectu Domini, ulceroso illi pauperi ministerium exhibuit angelorum, qui eum extulerunt non in marmoreum tumulum, sed in Abrahae gremium. Sit tamen cura mortuos sepeliendi, et sepulcra construendi, quia haec in Scripturis sanctis inter bona opera deputata sunt; nec solum i
Abbreviated transcription (Latin):
cie estibus anelat his uerb quidã
uehem̃cius ad herentes ꝯtendũt᷑. uere
pentẽtẽ. ultra nẽ peccare dãpnabili¬
t̃. ⁊ si grauit̃ peccaũit. ũam nõ p̃cessi¬
sse penitẽtiã. Qd̾ ⁊̃ aliis muniunt
testimoniis. Ait .n. ysidorus. Irrisor ẽ
⁊ nõ penitẽs. qui ad huc agit ꝙ pem

Expanded text:
tiae aestibus anhelat? His verbis quidam vehementius inhaerentes, contendunt vere poenitentem ultra non posse peccare damnabiliter; et si graviter peccaverit, veram non praecessisse poenitentiam. Quod etiam aliis muniunt testimoniis. Ait enim Isidor.: Irrisor est et non poenitens qui adhuc agit quod
Abbreviated transcription (Latin):
eitencia dr apumẽdo.qua quis pu¬
nit: illa q̃ ꝯmisit. Penitẽcie uirtus: ti
aut̃ penitẽcia: ut ait ambe iala p̃¬
t̃ita plang̾ẽ.⁊ plangenda it̾m.si omi¬
tere. It. gg̃. pe̾mtere ẽ añ acta peccara

Expanded text:
icitur a puniendo, qua quis punit illicita quae commisit. Poenitentiae virtus timoautem poenitentia, ut ait Amb., mala praeterita plangere, et plangenda iterum non committere. Item Gregor.: Poenitere
Abbreviated transcription (Latin):
ens reꝓboꝵ aĩas tem̃ ignib neget.
litudinẽ hr̃e doceat aug̃ ita inquiẽs.
ꝑis. ⁊ corꝑaliũ oĩo m̃broꝵ quisquis
renuit. potest negare aninã esse. q̃
insõnis uidet uł ambulare se ul se¬
de. uł huc atq illuc gressu uł uolatu
ferri. hoc sine quadã similitudine corꝑis ñt
ita ⁊ in locis uidr ẽẽ non corꝑalibus
s corꝑaliũ similib. fuie in requie fuĩ
in doloribus. In cassiam ⁊ uoluminibꝰ
leg̃r. qd̾ non s̃ ociose. neq nichil non¬
senciant. cum diues ille in inferno se
flamina cruerari clamat. Uñ ꝓbatur
aĩas defiunctoꝵ non solum suis sencibꝰ
ticia. gaudio. ac metu carere.⁊ ex his
que fibi in illo geñali examine reser¬
uantur. qͥddã ram inciꝑe p̃gustare:¬
D̾ abortiuis fetib ⁊ monstris.

Expanded text:
ens reproborum animas teneri ignibus neget? litudinem habere doceat August., ita inquieporis et corporalium omnino membrorum quisquis renuit, potest negare animam esse quae in somnis videt vel ambulare se, vel sedere, vel huc atque illuc gressu vel etiam volatu ferri; hoc sine quadam similitudine corporis ita etiam in locis videtur esse non corporalibus, sed corporalium similibus sive in requie, sive in doloribus. In Cassiani etiam voluminibus legitur quod non sint otiosae, neque nihil sentiant, cum dives ille in inferno se flamma cruciari clamet. Unde probatur animas defunctorum non solum suis sensibus spe, tristitia, gaudio ac metu carere; et ex his quae sibi in illo generali examine reservantur, eas quaedam jam incipere praegustareDe abortivis foetibus et monstris
Abbreviated transcription (Latin):
incorꝑeos posse pena corꝑal ignis af¬
fligi. si sp̃s hoĩnũ ⁊̃ ipsi incorꝑei. ⁊ nc̃
ignis ⁊ sulphuris dicta ẽ. corꝑeus igniᷤᷤ
ut ũitas ait. De quo igne si q̃r. qualis
ul ubi sit aug̃ sic respondet. Ig̾nis et̃¬

Expanded text:
incorporeos posse poena corporalis ignis affligi, si spiritus hominum etiam incorporei, et nunc ignis et sulphuris dicta est, corporeus ignis ut Veritas ait. De quo igne si quaeritur qualis vel ubi sit, Augustinus sic respondet, de Civit
Abbreviated transcription (Latin):
moniũ uure neq̃unt. Qd si ante p̃ctic¬
tũ tp̃s copłam inierinit. seꝑari possunt
quãius uolũtate ⁊ assensu parẽtũ uinc¬
ti s̃. Qui u̾o in puericia copłati. post an¬
nos pubtans. nolunt se relinquere. s
in ꝯiunctione ꝑmañe.iam ex hoc efficiũ
possũt. Solo n ꝯsensu ꝯtrahuntur. Q
int̾uenire nõ por̾. nisi ab altutra parte

Expanded text:
nium inire nequeunt. Quod si ante praedicta tempora copulam inierint, separari possunt, quamvis voluntate et assensu parentum juncti fuerint. Qui vero in pueritia copulati post annos pubertatis nolunt se delinquere, sed in conjunctione permanere, jam ex hoc efficiuntpossunt; solo enim consensu contrahuntur, qui intervenire non potest nisi ab alterutra parte
Abbreviated transcription (Latin):
i aũt qr̃ uͥ facta ẽ lux illa. cum abissus
om̃em tr̃e altitudinem teg̾et. dici pot̾
in illis partib facta. quas nunc illustr̃t
soł diurna lux. Nec mirum lucẽ inaqͥs
posse luc̾e̾. cum ⁊̃ nautarum oꝑatione
sepius illustrentur. qui in ꝓfundum m̾¬
si misso exore oło aquas sͥ illustrant. q̃
młto rariores fuer̃ in pͥncipio ꝙͣ. modo
sint. quia nõ dum cong̾gate fuerant ĩ
noctem diemq disc̾nebat. Ibi gͦ pͥmum
lucem apparuisse ui simile ẽ. uͥ sol coti¬
diano cursu c̾cum uectus apparet. ut eos
tramite lux cͥcum eurrens. ac p̃ adocasũ
descendens uesꝑam face̾t. d m̃ reuocata
ad ortum: auroram .i. mane illustraret.
⁊ ita diuisit ds lucẽ ⁊ tenebras. appellaũq
lucẽ ⁊ diem ⁊ tenebras noctem. Qd̾ dies

Expanded text:
i est facta lux illa, cum abyssus omnem terrae altitudinem tegeret, dici potest in illis partibus facta quas nunc illustrat solis diurna lux. Nec mirum lucem in aquis posse lucere, cum etiam nautarum operatione saepius illustrentur, qui in profundum mersi, misso ex ore oleo aquas sibi illustrant, quae multo rariores fuerunt in principio quam modo sunt, quia nondum congregatae fuerant in noctem diemque discernebat. Ibi ergo primum lucem apparuisse verisimile est, ubi sol quotidiano cursu circumvectus apparet, ut eodem tramite lux circumcurrens, ac primo ad occasum descendens, vesperam faceret; deinde revocata ad ortum, auroram, id est, mane illustraret; et ita divisit Deus lucem et tenebras, et appellavit lucem diem, et tenebras noctem. 4. Quod dies
Abbreviated transcription (Latin):
cogeret: instancra querenciũs P otest
gͦ sic intelligi. Non .ii. nõ potuit. s
nõ oꝑtuit .i. non ex inpotenera sui
fint. qd̾ filius non genuit. s ei non
ꝯueniebat. sic̃ ds filius nõ est ds pa¬
ter. nec tñ ex hoc ex inpotẽcia sin est
Nam ⁊ pat̾ simiłr nõ est filius. nec
hoc ẽ. ex inpotencia patris. S⁊ q̃rit
ꝓprietate natiuitatis. filius est. qua
oꝑter eum non eẽ patrẽ. de quibꝰ ꝓpͥe¬
tatib: postea plenius tractabitur. utr̃¬

Expanded text:
 Potest ergo sic intelligi: Non enim non potuit, sed non oportuit, id est, non ex impotentia sui fuit quod Filius non genuit, sed ei non conveniebat; sicut Deus Filius non est Deus Pater, nec tamen hoc ex impotentia sui est. Nam et Pater similiter non est Filius, nec hoc ex impotentia Patris. Sed quaerit proprietate nativitatis Filius est, qua oportet eum non esse Patrem. De quibus proprietatibus postea plenius tractabitur,
Abbreviated transcription (Latin):
quenti ostendetur. S⁊ uehem̃ter nos
minũ. qui asserebat patrem. potẽcio
rẽ fili. eo qd̾ filium genunit d̾m c̃ato¬
rem. filus aut̃: non. Dicebatq patrẽ
potuisse gignere. nõ filium.⁊ iõ po¬
tenciorẽ esse filio. Ad qd̾ respondens
gnere. uolens ostende patrem. non
eẽ potenciorẽ filio his uerbis. Absit
ut iõ potencior sit pater filio sic̃ pu¬
tas. quia c̃atorẽ genuit pater. Filius
aut̃ non genuit c̃atorem. Neq .ni.
nõ potuit. s nõ oportuit. Uide. ⁊ di¬
ligenter. attende hec uerba. Non.ii.
non potint. s non oꝑtuit. Uid̾r .ii. di¬
cere. qd̾ filius potest gignere. s nõ
oportint. ⁊ ira potuit. qd̾ non oꝑtuit.
qͣr aut̃ non oꝑtuit: subdit dicens. In
nitus filius. nepotẽ gigneret patri.
qr ⁊ ipse nepos. nisi auo suo ꝓ nepo¬
tem gigneret. scđm ur̃am mirabilẽ
sapĩani: in potens dicetur. Similit̾
⁊̃ ille. si nepotẽ non gigneret auo suo:
⁊ ꝓ nepotẽ ꝓauo suo. nõ a uob appel¬

Expanded text:
eri auditor. Sed vehementer nos minum, qui asserebat Patrem potenttiorem esse Filio, eo quod Filium genuit Deum Creatorem, Filius autem non; dicebatque Patrem potuisse gignere, non Filium: et ideo potiorem esse Filio. Ad quod respondens gignere, volens ostendere Patrem esse non potiorem Filio, his verbis: Absit ut ideo potentior sit Pater Filio, sicut putas, quia Creatorem genuit Pater, Filius autem non genuit Creatorem; neque enim non potuit, sed non oportuit. Vide et diligenter attende haec verba: Non enim non potuit; sed non oportuit. Videtur enim dicere quod Filius potuit gignere, sed non oportuit: et ita potuit quod non oportuit. Quare autem non oportuit, subdit dicens: Immnitus Filius nepotem gigneret Patri, quia et ipse nepos nisi avo suo pronepotem gigneret, secundum vestram mirabilem sapientiam, impotens diceretur. Similiter etiam ille si nepotem non gigneret avo suo, et pronepotem proavo suo, non a vobis appel
Abbreviated transcription (Latin):
gignere filium: est posse. uł uelle ali¬
quid sueq geñacio filii: aliquid eoꝵ ẽ
que subiecta s̃ diuine potencie. ⁊ uo¬
luntati. nec est aliquid inter omnia.
Non .ii. ante uoluit ul potint: quam
genuit. sic̃ nec aute fuit. quam genu¬
it. qr abet̾no fuit.⁊ ab et̾̃no genuit.
Ex simili qͥuoq hoc uidẽ possumus.
Pater .ni. potest ẽẽ pat̾. ⁊ uult ẽẽ pat̾.
filus aut̃ nec pot̾. nec uult eẽ pater.

Expanded text:
gignere Filium, et posse vel velle aliquid; neque enim generatio Filii aliquid eorum est quae subjecta sunt divinae potentiae et voluntati: nec est aliquid inter omnia Non enim ante voluit vel potuit, quam genuit: sicut nec ante fuit quam genuit; quia ab aeterno fuit, et ab aeterno genuit. Ex simili quoque hoc videre possumus. Pater enim potest esse Pater, et vult esse Pater: Filius autem non potest nec vu
Abbreviated transcription (Latin):
intelligamus. quałr eunomiꝰ intellige¬
bat. Non .ii. ipse ds uoluntate p̃cedẽ¬
ti. uł efficienti. uł uolens priusquam
ds nec uoluntate precedenti uł acce¬
denti genuit filiũ. nec prius uolens
quã gen̾ans genuit filiũ. Uolens tn
nuit. ⁊ sapiens geniit. ⁊ huiusmodi.
Si .ii. pater sapiens ⁊ bonus dr genu¬
isse filium. cur ⁊ nõ uolens: Cum ita
sit deo id̾ eẽ uolentem. ꝙ est esse din

Expanded text:
ntelligamus, qualiter Eunomius intelligebat. Non enim ipse Deus est voluntate praecedenti vel efficienti, vel volens priusquam Deus; nec voluntate praecedenti vel accedenti genuit Filium; nec prius volens quam generans, genuit Filium; nec prius uit Flium, et sapiens genuit et hujusmodi. Si enim Pater sapiens et bonus dicitur genuisse Filium, cur non et volens, cum ita sit Deo idem esse volentem, quod est esse Deum;
Abbreviated transcription (Latin):
serpens seduxit me. hane aũt seoue
suadebatur cum au̾t falsum eẽt uer̾
tang̾e̾ ꝓhibu̾it. quia sciebat eossiteti¬
gissent sic̃ dos futuros. tanquã eis di¬
iunitatem in uid̾et ꝗ eos homines fec̾at¬
nem. q̃d̾m lat̾e nõ pot̾at sollicitauit
aliqͣ exꝑiendi cupiditas cum inulierem
uid̾et accepta illa esca nõ ẽẽ mortuam nͦ
eorum plus peccau̾it. adam.s. uł eia.
Plus enim uid̾r peccasse mulier q̃ uoluit
usurparet diuinitatis eqlitatem. ⁊ nimĩ
p̾sumptione elata. c̾oidit ita futurum
Adam uͦ nͨ illud c̃d̃idit. ⁊ qd penitentia. ⁊di
micdia cogitauit. dum uxori morem ge¬
rens eius ꝑsuasiom ꝯse nsit nolens con¬
tristare:⁊ ase alienatam relinquere ne
ꝑiret. arbitratus illud ẽẽ ueniale non

Expanded text:
Serpens seduxit me. Hanc autem seducSerpens seduxit me. Hanc autem seducsuadebatur, cum falsum esset, verum tangere prohibuerit, quod sciebat eos, si tetigissent, uelut deos futuros, tamquam eis diuinitatem inuideret qui eos homines feceratrem latere non poterat, sollicitauit aliqua experiendi cupiditas, cum mulierem uideret accepta illa esca non esse mortuam, seeorum plus peccaverit, Adam vel Eva. Plus enim videtur peccasse mulier, quae voluit usurpare divinitatis aequalitatem, et nimia praesumptione elata crediderit ita esse futurum. Adam vero nec illud credidit, et de poenitentia et Dei misericordia cogitavit, dum uxori morem gerens, ejus persuasioni consensit, nolens eam contristare, et a se alienatam relinquere, ne periret; arbitrans illud esse veniale non
Abbreviated transcription (Latin):
olet queri. utr̾ illa tuł elatio ⁊ amorꝓpͥe
potestatis inuiro fu̾it fic̃ inmuliere. Ad
q̃d dmͣs. quia adam nõ fuit seouetus eo
modo quo mulier. Non eni putauit esse
uerum. ꝙ diabolus sugge̾bat. ineo tñ fuiꝰ¬
edet uer se seductũ c̾di pot̾. qd̾ ꝯmissum uenialepu
diabol im̃ ductiis fuit. nec in eo in quo mulier. ut
aliquo fu cd dm illud lignum io tange̾ ꝓhibuisse.
eductus qm̃ si tang̾e̾t fierent sic̃ dii. Uerumptam̾̃¬
it uenia p̾uaricator fuit adam. ut testatur apłs¬
uaret Potuit gͦ aliqua elatio m̃ti eius in eẽilico
m pꝰtẽtationem. exqua uoluit lignum ue¬
ctor titum expiri cum mulierẽ nõ uid̾et mor¬
mat tuam esca illa p̃cepta. Uñ aug̃ suꝑ gen̾.
eiitat simi apłs adam p̃uaricatorẽ fuisse osten¬
dat dicens. in similitudinem p̾uarica¬
toris ade. seductum t̾n negat. uͥ ait.
adam no̾ est seduetus s mulier. Uñ ⁊
in tr̾ogatus no̾ ait mulier se duxit me.
s dedit michi ⁊ com̃di. Mulier tͦ in quid

Expanded text:
olet quaeri, utrum illa talis elatio amor propriae potestatis in viro fuerit, sicut in muliere? Ad quod dicendum, quia Adam non fuit seductus eo modo quo mulier. Non enim putavit esse verum, quod diabolus suggerebat. In amen fuisse seductum credi potest, quod commissum veniale ior seductus fuit, nec in eo quo mulier, ut crederet Deum illud lignum ideo tangere prohibuisse, quoniam si tangerent fierent sicut dii. Verumtamen praevaricator fuit Adam, ut testatur Apostolus. Poterat enim aliqua elatio menti ejus inesse illico post tentationem, ex qua voluit lignum vetitum experiri, cum mulierem non videret mortuam esca illa percepta, unde Aug., lib.esim: Cum Apostolus Adam praevaricatorem fuisse ostendat, dicens: In similitudinem praevaricationis Adae , seductum tamen negat, ubi ait: Adam non est seductus, sed mulier . Unde et interrogatus non ait: Mulier seduxit me, sed dedit mihi, et comedi. Mulier vero inquit:
Abbreviated transcription (Latin):
tatem concupiuit. nõ tũ adõ exarfitnꝰ
tanta ẽ affectus ambitione sic̃ imilier.
q̃ illud fieri posse putauit uõo mag̾
illud ambiendo suꝑbiuit. Uir̃ aũt ali¬
qua forte ambitionis subiectio mouit.
possibile fore. Aliis autem uidr̃. ido dic¬
tum fore.ꝙ. adam illuo uolu̾it. quia
mulier de eo sunita illud uoluit. Sĩc̃
in quiunt peccatum dr̃ ꝑ unum hõiẽ
intrasse in mundum .i. in humanam
naturam. c̾ tũ mulier ante iurum per¬
cau̾it. quia ꝑ mulierem intrauit de
uiro factam. Uł pocius i dc̃o ꝑhomi¬
nem dr intrasse. quia etiam peccante
inuliere. si uir nõ peccasser humanum
gñs mininie peccatis corruptum ꝑiret¬
ꝯd inus gͦ peccauit uir qͣm mulier. his
.s. ignorantia. infirmitate. industria
⁊ grauius ẽ infirmitate peccare ꝗͣ igno¬
rantia. grauiꝰq industria ꝙͣ infirmita¬
te. Eua autem uidr̃ ex ignorantia peccas¬
se. quia se ducta fuit. Adam uͦ ex induis¬

Expanded text:
tatem concupierit, non tamen adeo exarsit, nec tatem concupierit, non tamen adeo exarsit, nec tanta est affectus ambitione sicut mulier, quae illud fieri posse putavit, et ideo magis illud ambiendo superbivit. Virum autem aliqua forte ambitionis surreptio movit; possibile fore putaret. Aliis autem videtur ideo dictum esse quod Adam illud voluerit, quia mulier de eo sumpta illud voluit: sicut si, inquiunt, peccatum dicitur per unum hominem intrasse in mundum, id est, humanam naturam, cum tamen mulier ante virum peccaverit, quia per mulierem intraverit de viro factam. Vel potius ideo per hominem dicitur intrasse, quia etiam peccante muliere si vir non peccasset, humanum genus minime peccatis corruptum periret. Minus ergo peccavit vir quam mulier. 8. scilicet ignorantia, infirmitate, industria. Et gravius infirmitate peccare quam ignorantia, graviusque industria quam infirmitate. Eva autem videtur ex ignorantia peccasse, quia seducta fuit. Adam vero ex indus
Abbreviated transcription (Latin):
tib ait. dixit adam. Mulier quam
Nson dicit peccaui. Suꝑbia enim ht
confusionis d formitatẽ. nõ ꝗffensio¬
nis humilitatẽ. Nec etiam mulier
confitetur peccatum. seo refert in al¬
terum. dicens.Serpens de cepit m̃.
⁊ comedi. In pari sęxu. seo pari fas¬
tu. Ecce gͥ dicit aug̃.q parem fastũ
q fuisse fastum. inexcusatione peccati
⁊ etiam in esu ligni ueniti. s disparẽ.
inmulierem multo maiorem ineo ꝙ cre¬
tamen ⁊ de iuro legͥ. quod uoluit ẽẽ sic̾
ds. Dicit enim aug̃. suꝑ illum locum
psalmi. q̃ nõ raptu tũe exsoluebam. Ra¬
puit adam ⁊ eua p̾sumens. ut diabolus
ddiuinitate. Rape uoluer̾̃ diuinitatẽ.
seruus noluit teñi p̃cepto. s uoluit ut
locum. Non rapinam arbitratus ẽ se ẽẽ
equalem do. Quia non usurpauit ꝙ su¬
um nõ ẽẽt ut diabolus ⁊ pͥmus. homo.
rit eẽ sic̃ ds̃. nõ tam̃ c̾oidit id fieri posse
ud̾o falsum eẽ quod diabolus ꝓmute¬
bat cognouit ⁊ lic diuimitatis equali¬

Expanded text:
tibus ait: Dixit Adam: Mulier quam t comedi; non dicit peccavi. Superbia enim habet confusionis deformitatem, non confessionis humilitatem. Nec etiam mulier confitetur peccatum, sed refert in alterum, dicens: Serpens decepit me, et comedi; impari sexu, sed pari fastu. Ecce hic dicit Aug. quia parem fastum sque fuisse fastum in excusatione peccati, et etiam in esu ligni vetiti; sed disparem, et in muliere multo majorem, in eo quod crero legitur quod voluit esse sicut Deus. Dicit enim August. super illum locum psal. 68: Quae non rapui tunc exsolvebam. Rapuit Adam et Eva praesumentes ut diabolus de divinitate; rapere voluerunt divinitatem, servus noluit teneri praecepto, sed voluit ut locum: Non rapinam arbitratus est se esse aequalem Deo; quia non usurpavit quod suum non esset ut diabolus et primus horit esse sicut Deus, non tamen crediderit id fieri posse; et ideo falsum esse quod diabolus promittebat cognovit. Et licet divinitatis aequali
Abbreviated transcription (Latin):
Postquam eni mulier seoueta mandu¬
cauit. eiq deoit. ut simł eo et noluit
carnali uictus concupiscentia ꝙ̃ non¬
dum senserat. seo amicabili quadam
beniuołntia qͣ płmq fit. ut offendatꝰ
ds ne offendatur amicus.ꝙ cum face
nõ debuisse aiuinȩ sententie iustus
exitus udicauit. Galio quodam mͦ
ip̾e deceptus ẽ. In exꝑtus enim diui¬
ne se u̾itatis. in eo falli potuit. ut ue¬
niale credet ẽẽ comissum. s dolo illo
serpentino. quo mulier se ducta est.
nullo mͦ arbitror illum potuisse se¬
auci. Ex his datur intelligiq mulier
plus peccau̾it in qua maioris tumo¬

Expanded text:
Postquam enim mulier seducta manducavit, eique dedit ut simul ederent, noluit carnali victus concupiscentia, quam nondum senserat, sed amicabili quadam benevolentia, qua plerumque fit ut offendatur Deus ne offendatur amicus, quod eum facere non debuisse divinae sententiae justus exitus indicavit. Ergo alio quodam modo ipse etiam deceptus est. Inexpertus enim divinae severitatis, in eo falli potuit, ut veniale crederet esse commissum; sed dolo illo serpentino quo mulier seducta est, nullo modo arbitror illum potuisse seduci. Ex his datur intelligi quod mulier plus peccavit, in qua majoris tumo
Abbreviated transcription (Latin):
pa. n excusetur ꝑbona coniugi. In cõcu¬
piscentia gͥ i libidine concipitur carofor¬
manda incorpus ꝓlis. Uñ caro ip̃a q̃ con¬
cipitur inuiciosa concupiscentia polluit᷑
i corrumpit. ex cuiꝰ ꝯtactu anima cum
infundit᷑ macłam thit. qua polluitur
ifit rea .i. uitium concupiscẽtie. qs ẽ
originale percatum

Expanded text:
pa nisi excusetur per bona conjugii. In concupiscentia ergo et libidine concipitur caro formanda in corpus prolis. Unde caro ipsa quae concipitur, in vitiosa concupiscentia polluitur et corrumpitur; ex cujus contactu anima, cum infunditur, maculam trahit qua polluitur et fit rea, id est, vitium concupiscentiae, quod est originale peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
namqͤ mat̾ suꝑbia. qͣ uoluer̃ se pari¬
ficare dõ. In conu̾sis q̃i inspecło relu¬
c̾e cep̃di sap̾ia. qua illuminati sunt.
alii uͦ excecati sunt. & illi ꝗd conu̾si sũt.
⁊ illuminati adorgr̃a apposita. Isti uͦ
sunt excerati. nõ in missione malitie.
ni erant. ut sint alii supͣ illuo bonum.
ꝑ iusticiam boni. alii illo corrupto ꝑ
culpã mali. Conu̾sio iustos fec̃.⁊ au̾sio
in iustos. Utraq fuit uolintatis: iuo¬
lumtas utr̃isq lib̾tatis

Expanded text:
mater est superbia, qua voluerunt se parificare Deo. In conversis quasi in speculo relucere coepit Dei sapientia qua illuminati sunt; aversi vero excaecati sunt. Et illi quidem conversi sunt et illuminati a Deo gratia apposita. Isti vero sunt excaecati non immissione malitiae, ni erant, ut sint alii supra illud bonum per justitiam boni, alii illo corrupto per culpam mali. Conversio justos fecit, et aversio injustos. Utraque fuit voluntatis, et voluntas utriusque libertatis
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ aũsione ⁊ lapsu cadentiu.
oit hec considatio adduc̃ inqͥrere. qͣ¬
les effecti sint dum diuid̾ẽtur. au̾sione
⁊ conu̾sione. Post c̾ationẽ nãq morqͥ¬
dam conu̾si sunt adc̾atorẽ sium. qͥdã¬

Expanded text:
 AVERSIONE ET LAPSU CADENTIUM. 1. Post haec consideratio adducit inquirere, quales effecti sint dum dividerentur aversione et conversione. Post creationem namque mox quidam conversi sunt ad creatorem suum, q
Abbreviated transcription (Latin):
in .u.I. de trinitate aug̃ docet. primũ
scđm auctoritatẽ sc̃arũ scripturarum.
utrũ se fides ita hãt. demonstrandũ
ẽ. De iñ adũsus garrulos raciocinato¬
res.elaciores. quã capaciores: rõnibus
cat̾olicis.⁊ similitudinib ꝯgrius. ad
defensionẽ. ⁊ assercionẽ fidei utendũ
est. ut eoꝵ inquisitionib satisfaciẽtes.
mãsuetos plenius instruamus: ⁊ illi
si nequiuerint in uenire. qd̾ q̃rt̃. de
suis m̃tib pocius quam de ipsa u̾ita¬
te. uł d nr̃a dissercione ꝯquerantur.¬

Expanded text:
ibro De Trinitate Augustinus docet, primum secundum auctoritates sanctarum Scripturarum, utrum fides ita se habeat, demonstrandum est. Deinde adversus garrulos ratiocinatores elatiores potius quam capaciores, rationibus catholicis, et similitudinibus congruis ad defensionem, et assertionem verae fidei utendum est, ut eorum inquisitionibus satisfacientes, mansuetos plenius instruamus, et illi si nequiverint invenire quod quaerunt, de suis mentibus potius quam de ipsa veritate, vel de nostra dissertione
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ amplius intelligi. nͦ ea q̃ pꝰcreduntur ꝙͣ
intelligantur. penitus ignorantur: cũ fides
sit ęxauditu. Ignorantur tñ ex parte. quia
nõ sciuntur. Creditur gͦ ꝙ ignoratur. sed ñ
citur. qro utrum possit.Si nõ pͭ nemo dilig̃
đm. añquam sciat. Ubi aũt sunt illa tͥa. fideᷤ.
spes. caritas. nͥ in animo c̃dente ꝙ nõ dum
scit ⁊ sꝑante.⁊ amante.ꝙ ẽditur. A matiur¬

Expanded text:
fidem amplius intelligi. Nec ea quae prius creduntur quam intelligantur, penitus ignorantur, cum fides sit ex auditu. Ignorantur tamen ex parte, quia non sciuntur. Creditur ergo quod ignoratur, sed non pcitur, quaero utrum possit. Si non potest, nemo diligit Deum antequam sciat. Ubi autem sunt illa tria, fides, spes, charitas, nisi in animo credente quod nondum scit, et sperante et amante
Abbreviated transcription (Latin):
cui nõ eẽt facta reuelacõ. ł distincta. ł re
uelata. uł in aꝑto. ł in miffĩo distincta ut
habrae. uł moysi. aliisq maioribus qͥ
distinctionẽ articulorum fidei habebãt
Uelata uͥ simpłib quibus reuelatum
erat ea eẽ c̃denda. que credebant illi ma¬
iores ⁊ docebant. sed eorum distinctõne
aꝑte. nõ habebãt. sic̃ in ecł̃ia aliqui mi¬
nꝰ capaces sunt. qui articulos simboli diꝰ¬
tinguere. ⁊ assignare nõ ualent omnia
tñ c̃dunt. que insimbolo continentur
C̃dunt enim q̃ ignorant. hñtes fidem
uelatam inmistĩo. Ita ⁊ tunc minus ca

Expanded text:
on esset facta revelatio vel distincta, vel velata, vel in aperto, vel in mysterio. Distincta, ut Abrahae et Moysi, aliisque majoribus, qui distinctionem articulorum fidei habebant; velata, ut simplicibus quibus revelatum erat ea esse credenda, quae credebant illi majores et docebant, sed eorum distinctionem apertam non habebant: sicut in Ecclesia aliqui minus capaces sunt, qui articulos Symboli distinguere et assignare non valent, omnia tamen credunt quae in Symbolo continentur. Credunt enim quae ignorant, habentes fidem velatam in mysterio; ita
Abbreviated transcription (Latin):
c̃dendo inherebant. quibus siam fidẽ
quasi comutebant. Sñ iob. boues ara¬
bant ⁊ asine pascebant᷑ uixta eos. Sim¬
ples ⁊minores sunt asine pascentes uix¬
ta boues. quia humilitate maioribus
adherendo in mistĩo c̾debant. q̃ ⁊ illi
in inistĩo docebant qual forte fuit ui

Expanded text:
dendo inhaerebant, quibus fidem suam quasi committebant, unde Job, c. 1: Boves arabant, et asinae pascebantur juxta eos. Simplices et minores sunt asinae pascentes juxta boves; quia humilitate majoribus adhaerendo, in mysterio credebant quae et illi in mysterio docebant; qualis forte fuit vi
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m occłis pati c̃nebat. Dm̃s eum fidẽ
passionis ħ uisse. nõ meo ꝙ c̾debat ho¬
minẽ pati. quia ħ uidebat. sed in eo qd
c̃oebat dm eẽ. qui paciebatur. Non em̃
uirtus fid ei erat. ꝙ c̾debatur homo pa¬
ti:imori. ꝙ uideus cernens credebat. s
ꝙ credebatur d̾s eẽ. qui patiebatur. Uñ
nus c̃dit. s quia ẽdit illum głificatum.i
uerum dm. Edit gͥ fides dm̃ mortuum.
⁊ hominem głificatum. Nõ gͥ fuit petro
fides cred̾e hominẽ illum mori.ꝙ occłis
cernebat. sed c̃de d̾m ẽẽ qui moriebatur.
alia sit int̾ior. alia ext̾ior. nõ ẽ fides đsub¬
ts ext̾iori uisiom. ẽ tm̃d his q̃ uisu int̾iori
ut cumq capiuntur: iq̃dam utiq sic capi¬
untur ut intelligant᷑. i si nõ ut infut᷑o q̃dã
corꝑis. qm̃ cordis ẽ res ista nõ corꝑis. Quedã
g̃ fides c̾ountur q̃ intelligunt᷑ nat᷑ali rõne.

Expanded text:
m oculis pati cernebat, dicimus eum fidem passionis habuisse, non in eo quod credebat hominem pati, quia hoc videbat; sed in eo quod credebat Deum esse, qui patiebatur. Non enim virtus fidei erat, quod credebatur homo pati et mori, quod Judaeus cernens credebat; sed quod credebatur Deus esse, qui patiebatur. Undesed quia credit eum glorificatum, et verum Deum. Credit ergo fides Deum hominem, et hominem glorificatum. Non ergo fuit Petro fides credere hominem illum mori, quod oculis cernebat; sed credere Deum esse, qui moriebatur. alia sit interior, alia exterior, non est fides de subjectis exteriori visioni: est tamen de his quae visu interiori utcumque capiuntur. Et quaedam sic capiuntur, ut intelligantur, etsi non in futuro, quaedam corporis, quoniam cordis est res ista, non corporis. Quaedam ergo fide creduntur, quae intelliguntur naturali ratione;
Abbreviated transcription (Latin):
uõ c̾ta nõ ꝑficitur. ñͥ pꝰ hanc uitam. ambr.
quoq ait. U fides nõ statim ognicõ. uͥ cog¬
nitio fides p̃cedit. Ex his apparet aliqua c̃¬
di.q̃ nõ intelliguntur ł sciuntur. nͥ pꝰ c̾dan¬
quia nͥ ꝑfidẽ diligatur d̾s̃. nõ mundatur
fidem diligatur ñ pot̾it cormundari. qͦ¬

Expanded text:
non perficitur nisi post hanc vitam. Ambros. quoque ait: Ubi fides, non statim cognitio; ubi cognitio est, fides prae cedit. Ex his apparet aliqua credi quae non intelliguntur vel sciuntur, nisi prius credanquia nisi per fidem diligatur Deus, non mundatur fidem diligatur non poterit cor mundari, q