comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
miserit: dum mͦ absit ignauia. ne nos id pos¬
ficim᷑ desꝑemꝰ siue nos de nr̃a possibilitate. iac¬
temus: idonei ad resistendũ uitiis eẽ ñ possui.¬
mꝰ E utiq animi fortitudo tã desꝑandi igna¬
do disputauimꝰ: uideamꝰ iam quid etiã
iusficia nobis afferat in hac uita p̾sidii: et
qualit᷑ ipsa in eoꝵ quoꝙ pectoribus qui se
illi tradiderint. nullis uitioꝵ ualeat impug¬
nationib superari. fides enĩ quȩ ẽ iusticiȩ
fundam̃tũ. qm nulla opera bona p̾cedunt.
s ex qua om̃ia bona ꝓcedũt. ipsa nos a pecc̃is
om̃ibꝰ purgat. m̃tes nr̃as illuminat: do re¬
conciliat: cunctis participib nature nr̃e
consociat: spem nobis futurȩ remunerationiˢ
inspirat: auget in nob̃ uirtutes scãs: ac noꝰ
in earũ possessione confirmat: xxii.
x iusticia manat & ȩquitas. quȩ nos
facit ut om̃iũ necessitates hominum
nr̃as eẽ dicamꝰ: nec nobis tantũ. s etiam

Expanded text:
ermiserit: modo absit ignavia, ne nos id desermiserit: modo absit ignavia, ne nos id desficimur, desperemus; sive nos de nostra possibilitate jactemus, idonei ad resistendum vitiis esse non possumus. Et utique animi fortitudo tam desperandi ignado disputavimus. Videamus jam quid etiam justitia nobis afferat in hac vita praesidii, et qualiter ipsa quoque in eorum pectoribus qui se illi tradiderint, nullis vitiorum valeat impugnationibus superari. Fides enim, quae est justitiae fundamentum, qet ex qua omnia bona procedunt. Ipsa nos a peccatis omnibus purgat, mentes nostras illuminat, Deo reconciliat, cunctis participibus naturae nostrae consociat, spem nobis futurae remunerationis inspirat, auget in nobis virtutes sanctas, ac nos in earum possessione confirmat.x justitia manat et aequitas, quae nos facit ut omnium necessitates hominum nostras esse dicamus, nec nobis tantum, sed etiam
Abbreviated transcription (Latin):
mi fortitudo. nullis carnalib desideriis
cedat: nullis uoluptatib ad qͥescat: ambi¬
tionẽ ac popularem głam uincat. Non eũ
pecuniȩ amor addicat: ñ acerbitas passio¬
nũ clãpnoꝵꝙ subiciat. Sit illi ds laus tota.
ꝑfecta gła. dilectio pura. spes certa. securnaᷤ
firma. posfibilitas sana. sanitas incorrup¬
ta: ut ei quieqͥd carnalib placet in hoc mũ¬
do displiceat: quicquid p̃ciosũ uidetur eẽ u
lescat: qͥcqͥd nitidũ futuroꝵ contẽplatione
sordescat: nec ab his quȩ iam ꝑ grãm di elisit
se paciat᷑ elidi: qͥa & turpiꝰ uidet᷑ animũ ab
his uitiis uinci quȩ uicerat: & nichil ei ꝓclest
aliqua suꝑasse. si alicui quod neglexerat su¬
perare subiaceat: qnͣdo ñ ille fortis haber so¬
let. qͥ in adeundis laborib ꝑiculisq claruerit
aut frenandis uoluptatib ac dominandis
atq dignꝰ fortitudinis appellatione censendͤ
est. qui nichil sͥ uitii rebellare aut dominari ꝑ¬

Expanded text:
mi fortitudo, nullis carnalibus desideriis cedat, nullis voluptatibus acquiescat, ambitionem ac popularem gloriam vincat. Non eum pecuniae amor addicat, non acerbitas passionum damnorumque subjiciat. Sit illi Deus laus tota, perfecta gloria, delectatio pura, spes certa, securitas firma, possibilitas sana, sanitas incorrupta: ut ei quidquid carnalibus placet, in hoc mundo displiceat; quidquid pretiosum videtur esse, vilescat; quidquid nitidum, futurorum contemplatione sordescat; nec ab his quae jam per gratiam Dei elisit, se patiatur elidi: quia et turpius videtur animum ab his vitiis vinci quae vicerat: et nihil ei prodest aliqua superasse, si alicui quod neglexerit superare subjaceat: quando non ille fortis haberi soleat qui in adeundis laboribus periculisque claruerit, aut frenandis voluptatibus ac domandis atque dignus fortitudinis appellatione censendus est, qui nihil sibi vitii rebellare, aut dominari p
Abbreviated transcription (Latin):
iuuat᷑. Qb̾ tribꝰ. tẽꝑantia scilicet ⁊ animi for¬
titudine atq iusticia: informat᷑ ipse appentꝰ
ut actio fiat. Prudentia uͦ rationẽ q̃ ẽ acies
m̃tis illuminat: ut & ratio appetitũ gub̾net:
⁊ ratiõi appetitꝰ obtẽꝑet. Nam uirtus oĩs si¬
cut ueterib placet: trib in reb fere uersat᷑.
Quarũ una ẽ in ꝑspiciendo qͥd in quaq re ue¬
rũ sincerũq sit: qͦd prudentiȩ munꝰ est
ꝓpͥum. De qͥ suo loco ui debimꝰ. Altera ẽ quȩ
animi ꝑturbatos affectꝰ quos greci uocant
pathe. cohercet atq temperat: ut om̃s ap¬
peticiones quas illi. or̃mãs dicunt. ratio¬
ni obeclientes efficiat. Tercia: ut his qͥb
quarũ tͥu uirtutũ ꝑtinere uident᷑ officiũ.¬
Ex quib tẽꝑantia & fortitudo plurimum
ualent. incohercendis animi ꝑturbationib
ac frenandis: quas ꝑturbationes non nulli
passiones. alii egritudines uocant. Quib mo¬

Expanded text:
juvatur. Quarum tribus, temperantia scilicet, et animi forjuvatur. Quarum tribus, temperantia scilicet, et animi fortitudine, atque justitia informatur ipse appetitus ut actio fiat; prudentia vero rationem, quae est acies mentis, illuminat: ut et ratio appetitum gubernet, et rationi appetitus obtemperet. Nam virtus omnis sicut veteribus placet tribus in rebus fere versatur: quarum una est in perspiciendo, quid in quaque re verum, sincerumque sit, quod prudentiae munus est proprium, de quo loco suo videbimus; altera, quae animi perturbatos affectus, quos Graeci dicunt πάθη coercet ac temperat, ut omnes appetitiones, quas illi ὁρμὰς vocant, rationi obedientes efficiat; tertia ut his quibusquarum trium virtutum pertinere videntur officium: quibus temperantia et fortitudo plurimum valent in coercendis animi perturbationibus ac frenandis, quas perturbationes nonnulli passiones, alii aegritudines vocant. Quibus mo
Abbreviated transcription (Latin):
agricola in agro suo corde nr̃o ꝓficiat: &
quicqͥd in eo fides plantat. deuotio rigat.
ipse ad incrementũ consũpmatȩ maturitatis
adducat: atq ita nobis uoluntarie sͥ subiec¬
tis desideria mala subiciat: ut ex ipsis ac¬
tib nr̃is quis sit habitator nr̃. & cuiꝰ in no¬
bis sit uoluntas appareat: xxuii
uite ac̃tualis implebit: cui actuali uite. tres
ille uirtutes de quib quȩ dicenda uisa sũt.
deo donante dixi ꝓficiunt. Siquidẽ tem¬
perantia. animi fortitudo atq iusticia. spiri¬
talis est actio. sine qua nichil om̃mo ualet
illa quȩ ad prudentiã ꝑtinere uidetur agni¬
tio: quia nichil nobis ꝓderit implenda di¬
dicisse: nisi ea quȩ didicimꝰ studeamꝰ implere.
Ergo uis animȩ que in appetitũ. rationẽq diui¬
ditur: ad ꝑfectionẽ bonȩ actionis implendã.
cognitionẽq rerũ latentiũ consequendã. hs
.iiii. uͥtutib unde ecce iã diu disseriumꝰ ad¬

Expanded text:
agricola in agro suo, corde nostro proficiat: ut agricola in agro suo, corde nostro proficiat: ut quidquid in eo fides plantat, devotio rigat, ipse ad incrementum consummatae maturitatis adducat; atque ita nobis voluntarie sibi subjectis desideria mala subjiciat, ut ex ipsis actibus nostris, qui sit habitator noster, et cujus in nobis fiat voluntas, appareat. CAPUT ionem vitae actualis implebit. Cui actuali vitae tres illae virtutes de quibus quae dicenda jussa sunt, Deo donante, dixi proficiunt. Siquidem temperantia, et animi fortitudo, atque justitia spiritalis est actio, sine qua nihil omnino valet illa quae ad prudentiam videtur pertinere cognitio. Quia nihil nobis proderit implenda didicisse, nisi ea quae didicimus, studeamus implere. Ergo vis animi, quae in appetitum rationemque dividitur, ad perfectionem bonae actionis implendam, cogniad
Abbreviated transcription (Latin):
perpetua: & regnũ gaudiũq ȩternitm. Hȩc
accipient qui dm̃ diligunt: qͥa solus illiꝰ e¬
rit om̃ia. qnͣdo ipse fuerit in om̃ib om̃ia:
implere. cuiꝰ uisticiȩ opꝰ est ꝓpͥum sua
cuiq tribuere: deo nos a qͦ sumus facti red-¬
damus: nec dominari nobis ea quib sumꝰ
naturalit̾ p̃positi ꝑmittamꝰ. Dominet᷑ uitiis
ratio: subiciatur corpꝰ anmo: animꝰ deo: &
impleta est hominis tota ꝑfectio. Ac ꝑ hoc
& nos iusticiȩ facti participes. sua cuiq tri-¬
buimꝰ. si inferiora meliorib & uirtutib car¬
nalia oblectamenta subdamꝰ: ut sicut uiuẽ-¬
tia uita carentib sensibilia uiuentib. intel¬
lectualia sensibilib. immortalia mortalibꝰ
raciocinando p̃ponimꝰ: ita bene uiuendo.¬
alꝑa uoluptaosꝰ utilia mut lib̾. bonesta inhonestis.
tamen nec corpus spui. nec appetitꝰ obtem¬
perare poterit rationi: nisi deus qͥ ipsum
sp̃m ereauit & corpꝰ. delectatꝰ cogitationibus
nrĩs requiescat in nobis: ac tamquã uerꝰ

Expanded text:
et regnum, gaudiumque perpetuum. Haec accipient qui Deum diligunt, quia solus erit illis omnia, quando ipse fuerit in omnibus omnia.implere, cujus justitiae opus est proprium sua cuique tribuere, Deo nos, a quo sumus facti, reddamus: nec dominari nobis ea quibus sumus naturaliter praepositi permittamus. Dominetur vitiis ratio, subjiciatur corpus animo, animus Deo, et impleta est hominis tota perfectio. Ac per hoc, et nos justitiae facti participes, sua cuique tribuimus, si inferiora melioribus, et virtutibus carnalia oblectamenta subdamus; et sicut viventia vita carentibus, sensibilia viventibus, intellectualia sensibilibus, immortalia mortalibus, ratiocinando praeponimus, ita bene vivendo voluptuosis utilia, utilibus honesta, honestis tamen nec corpus spiritui, nec appetitus obtemperare poterit rationi, nisi Deus, qui ipsum spiritum creavit et corpus, delectatus cogitationibus nostris, requiescat in nobis, ac tanquam verus
Abbreviated transcription (Latin):
ita & om̃ium gentiũ societate constriut᷑
Quȩ sunt hereses uł heretici: nͥ qͥ relicta diꝰ
eccłia pͥuatas elegerunt societates:De qͥb
dñs dicit. Duo mala fecit ppłs meus. Me
dereliquerunt fontẽ aquȩ uiuȩ: & effode¬
runt sibi cisternas dissipatas quȩ conti¬

Expanded text:
ta et omnium gentilium societate construitur. 7. Qui sunt haeretici, nisi qui, relicta Dei Ecclesia, privatas elegerunt societates? De quibus Dominus dicit: Duo mala fecit populus meus, me dereliquerunt fontem aquae vivae, et foderunt sibi cisternas dissipatas, qu
Abbreviated transcription (Latin):
emina est eccłiȩ pulchritudo. Una quam
hic bene uiuendo consequit᷑: altera ꝑ qͣm
illuc ex retributione glorificabit᷑. Eccłie ꝓpt̃
siue quas a paganis ꝑtulit in martyrib:
siue quas ab herecicis ꝑfert in diu̾sis con¬
certationib. Utrasq autẽ ꝑ grãm dĩ exuperat:
partim ꝑferendo: partĩ resistendo. Scã ȩccłia
catholica ficut male uiuentes in se patient᷑
tolerat: ita male credentes a se repellit. Sc̃a
eccłia contra gentiliũ atq hereticoꝵ ꝑuicatiã:
sũmoꝑe sapientiam & patientiã habere stu¬
det. S exercet᷑ sapientia. cũ tẽptat᷑ u̾bis: exercet᷑¬
pacientia cũ temptat᷑ gladiis. Causa pͣuitatiᷤ
hereticȩ: docꝰtna ẽ ꝓpagata eccłiȩ. Nam antea
simplici tantimdẽ fide iugebat. Hereticoꝵs gͥ
occasione ꝓpagati sunt doctores in fide: ⁊ per
Nam tunc clarius mainfestatur ueri-¬
tatis assertio: quando patuerit queli-¬
bet dissensio. Sancta ecclesia ĩdeo

Expanded text:
emina est Ecclesiae pulchritudo: una quam hic bene vivendo consequitur; altera, per quam illic ex retributione glorificabitur. 2. Ecclesiasive quas a paganis pertulit in martyribus, sive quas ab haereticis perfert in diversis concertationibus. Utrasque autem per gratiam Dei exsuperat, partim ferendo, partim resistendo. 3. Sancta Ecclesia catholica, sicut male viventes in se patienter tolerat, ita male credentes a se repellit. 4. Sancta Ecclesia contra gentilium atque haereticorum pervicaciam summopere sapientiam et patientiam opponere studet; sed exercetur ejus sapientia, cum tentatupatientia cum tentatur gladiis. Causa prauitatis haeretice, doctrina est propagata aecclesiae. Nam antea simplici tantum fide uigebat. Hereticorum igitur occasione propagati sunt doctores in fide, et per Nam tunc clarius manifestatur veritatis assertio, quando patuerit quaelibet dissensio. 6. Sancta Ecclesia ideo
Abbreviated transcription (Latin):
ueniam. nͥ ꝑ eccłiam catholicam: sicut
& amici iob ñ ꝑ se placare dm sͥ potuerunt.
nͥ pro eis iob sacrificiũ obtulisset. Opera bo-¬
na quȩ heretici faciunt & iusticia eoꝵs nicħ
mei oblitꝰ es. ecce ego annuntiabo iusticiã
tuã: & oꝑa tua ñ ꝓderunt tibi. Heretici
qͣmuis legeni & ꝓpħas adimpleant: ex eo
tam̃ qͦd catholici non sunt. ñ est dẽ in eoꝵ
conuentib ipso dño testante. Si steterit
moyses & samuel coram me. ñ est amma
mea ad ppłm istum: eieci enim eos a facie
mea. ut egrediant᷑. ꝑ moysen qͥppe & samu-¬
el legem accipe & ꝓpħas: quos qũãuis he-¬
retici oꝑe implere contendant: ꝓpt̾ erroris
tam̃ impietatẽ a uultu dĩ ꝓiciunt᷑: & a
iustoꝵ cetib separant᷑ paganus & hereticus
Ille qͥa numqͣm fuit cum łi ppło: iste quia
recessit a di ppło. U terq recedentes a xp̃o
ad diaboli ꝑtinent corpus: qͥ ab id olatria
ad iudaismum uł heresim transeunt: et¬

Expanded text:
veniam, nisi per Ecclesiam catholicam: sicut et amici Job non per se placare Deum sibi potuerunt, nisi pro eis Job sacrificium obtulisset . Opera bona, quae haeretici faciunt, et justitia, nihil mei oblitus es, ecce ego annuntiabo justitiam tuam, et opera tua non proderunt tibi . » Haeretici, quamvis legem aut prophetas adimpleant, ex eo tamen quod catholici non sunt, non est Deus in eorum conventibus, ipso Domino testante: « Si steterit Moyses et Samuel coram me, non est anima mea ad populum istum. Ejice eos a facie mea, et egrediantur . » Per Moysen quippe et Samuel legem accipe et prophetas. Quos quamvis haeretici opere implere contendant, propter erroris tamen impietatem a vultu Dei projiciuntur, et a justorum coetibus separantur. 14. Paganus et haereticus: ille qui nunquam fuit cum Dei populo; 159 iste, quia recessit a Dei populo; uterque recedentes a Christo, ad diaboli pertinent corpus. 15. Qui ab idololatria ad Judaismum vel haeresim transeunt,
Abbreviated transcription (Latin):
aliud sunt: ñ habitu aut loco. aut nomine
qͣm rem fit: est ad exercitationẽ fidi. Uis uͦ
ꝑ quam fit obscuritas est diuinarũ scͥpturarũ.
in qua caligantes heretici aliud qm se res ha-¬
bet intelligunt. Nec eẽ possunt h̾eses: qr ipsũ
qͦd existunt hereses iam non sunt. Male enĩ
sentiendo: scientiam ñ acqͥrunt. Ad nichilu
enĩ tendunt. Heretici in genti studio m̃datia
sua discunt: & labore uehem̃ti ne ad unitatẽ
ȩccłiȩ ueniant decertant. De quib ꝑ ꝓpham
congrue dr. Docuerunt linguã suã loqͥ men-¬
datium: & ut inique agerent laborauerunt.
Tum uicissim heretici mutuo se lacerant: qñ
alterutrũ sese in ꝓpͥas sectas inducunt. Sic
tam̃ se inucẽ collidunt: ut contra ȩccłiam
pari erroris spũ decertent. & qui inuicem
sunt diuisi: in ad u̾sitate ȩccłiȩ simul existt̃¬

Expanded text:
nt quam rem fit, ad exercitationem fidei. Vis ergo per quam fit, obscuritas est divinarum Scripturarum, in qua caligantes haeretici, aliud quam se res habet intelligunt. Nec esse possunt haereses, quia ipsum quod existunt haereses, jam non sunt. Male enim sentiendo essentiam non acquirunt; ad nihilum enim tendunt haeretici, ingenti studio mendacia sua discunt, et labore vehementi, ne ad unitatem Ecclesiae veniant. decertant. De quibus per prophetam congrue dicitur: « Docuerunt linguam suam loqui mendacium, et ut inique agerent laboraverunt , » dum vicissim halterutrum sese in proprias sectas inducunt; sic tamen invicem sese collidunt, ut contra Ecclesiam pari erroris spiritu decertent. Et qui ab invicem sunt divisi, in adversitate Ecclesiae simul exist
Abbreviated transcription (Latin):
sicut & ꝑ ꝓpħam amorreũ patrẽ & cetheã
matrẽ eẽ isrłi dñs dicit: ñ utiq nascendo
s imitando: sic & in meliorẽ partẽ filii dei nũ¬
cupant᷑. qui p̃cepta di custodiunt. Unde &
nos non natura s adoptione clamamꝰ do
dicentes: pater nr̃ qͥ es in cȩlis. Non solum
tantum natiuitate. s etiam miitatione: si¬
lios posse alicusꝰ uocari inuenimꝰ. Nam iu¬
dei scd̾m carnẽ filii abrahȩ: scd̾m conũsatio¬
nem filii diaboli nuncupant᷑. Ae ꝑ hoc illi
sunt semen abrahȩ qͥ eiꝰ imitãt᷑ fidẽ: ñ qͥ ex
eiꝰ generati sunt carne. De errore auctoris tra¬
hitur a quibda & nom̃ & culpa: ut ipsuis
uocabulo censeat᷑ cuiꝰ errorẽ sequit᷑. sicut
ȩccłiȩ ꝑgami in apocalipsin dr. Habes illie¬
tenentes cloctrinam balaam & iezabel. Doc¬
tͥnam gͥ balaam dr habere ꝑgamuᷤ ꝓpter

Expanded text:
sicut et per prophetam Amorrhaeum patrem, et Gethaeam matrem esse Israel Dominus dicit, non utique nascendo, sed imitando. Sic et in meliorem partem Filii Dei nuncupantur, qui praecepta Dei custodiunt. Unde et nos, non natura, sed adoptione clamamus Deo dicentes: Pater noster, qui es in coelis. 17. Non solum nativitate, sed etiam imitatione filios posse alicujus vocari. Nam Judaei, secundum carnem, filii Abrahae; secundum conversationem, filii diaboli nuncupantur; ac per hoc illi sunt semen Abrahae, qui ejus imitantur fidem, non qui ex ejus generati sunt carne. 18. De erroris auctore trahitur a quibusdam et nomen, et culpa, ut ipsius vocabulo censeatur cujus et errorem insequitur, sicut Ecclesiae Pergami in Apocalypsi dicitur: Habes tenentes doctrinam Balaam, et Jezabel; doctrinam igitur Balaam dicitur habere Thyatir
Abbreviated transcription (Latin):
repti namq mens repente ad odi¬
um proruit: si hanc immode¬
rata increpatio plusqͣm debuit
adlicit. Sed is qui incaute li¬
gna ꝑcutit. & ꝓximum extin¬
quit. ad tres necesse ẽ urbes
fugiat. ut in una earũ defensus
uiu̾at: qͥa si ad penitentiȩ lam̃¬
ta conuersus. in unitate sacram̃ti
sub spe. fide. & caritate abscondit᷑:
reus perpetrati. homicidii non tenet᷑.
Cuniq extincti ꝓximus. & cum inue-¬
rit non occidit: quia cum districtꝰ
iudex uenerit. qui sese nobis per
naturȩ nr̃e consortium iunxit. ab
eo ꝓculdubio culpȩ reatum non
expetit : quem sub eius uenia. spes
fides. & caritas abscondit. Quantũ¬

Expanded text:
repti namque mens repente ad odirepti namque mens repente ad odium proruit, si hanc immoderata increpatio plus quam debuit addicit. Sed is qui incaute ligna percutit, et proximum exstinguit, ad tres necesse est urbes fugiat, ut in una earum defensus vivat: qui si ad poenitentiae lamenta conversus in unitate sacramenti sub spe, fide et charitate, absconditur, reus perpetrati hoEumque exstincti proximus et cum invenerit non occidit; quia cum districtus judex venerit, qui sese nobis per naturae nostrae consortium junxit, ab eo proculdubio culpae reatum non expetit, quem sub ejus venia fides, spes, et charitas abscondit.
Abbreviated transcription (Latin):
tiam recurrat: ut per lamenta
ueniam in conspectu ueritatis
obtineat: ex eo etiam qđ ꝑ zeli eius
stidium peccat. Qđ figurate do¬
minus ꝑ moysen p̾cepit dicens.
Si quis abierit cum amico suo sim¬
plicit̾ in siluam ad ligna cedenda.
& lignum securis effugerit manu.
ferrumq lapsum de manubrio.
amicum eius ꝑcuisserit & occiderit:
hic ad unam supͣdictaꝵs urbium
fugiet. & iuuet: ne forte ꝓximus eiꝰ
cuius effusus est sangus. doloris
stimulo ꝑsequatur & apprehendat
Ad siluã quippe imus cũ amico:
quotiens ad intuenda subditors
delicta conuertimur. Et simplicit̃
ligna succidimus: cũ delinquentũ
uitia pia intentione resecamus.
Sed securis manu fugit: cũ sese
increpario plusqͣm necesse est in
asꝑitatẽ ꝑtrahit. Ferrũq de ma¬
nubrio ꝓsilit: cum de correptio¬
ne sermo durior excedit. Et
amicum ꝑcutit & occidit: quia
auditorẽ suum ꝓlata contumelia
ab sp̃ũ dilectionis interficit. Cor¬

Expanded text:
tiam recurrat; ut per lamenta tiam recurrat; ut per lamenta veniam in conspectu veritatis obtineat, ex eo etiam quod per zeli ejus studium peccat. Quod figurate Dominus per Moysen praecipit, dicens: Si quis abierit cum amico suo simpliciter in silvam ad ligna caedenda, et lignum securis fugerit manu, ferrumque lapsum de manubrio amicum ejus percusserit et occiderit, hic ad unam supradictarum urbium fugiet, et vivet; ne forte proximus ejus, cujus effusus est sanguis, doloris stimulo persequatur et apprehendat Ad silvam quippe cum amico imus, quoties ad intuenda subditorum delicta convertimur: et simpliciter ligna succidimus, cum delinquentium vitia pia intentione resecamus. Sed securis manum fugit, cum sese increpatio plus quam necesse est in asperitatem protrahit: ferrumque de manubrio prosilit, cum de correptione sermo durior excedit: et amicum percutit et occidit, qui auditorem suum prolata contumelia spiritu dilectionis interficit; cor
Abbreviated transcription (Latin):
ex neggligentia debeat. forti in
perpetuum custodia munitur.
recte dicitur. Pones eã murum
ferreum: int̾ te & int̾ ciuitatem.
Sartago cium ferrea murus ferreꝰ
int̾ ꝓphetam & ciuitatem ponitur:
quia cum nunc fortem zelum re-¬
ctores exibent: eundem zelũ post¬
modum int̾ se & auditores suos
fortẽ munitionem tenent: ne tc
ad uindictã destituti sint. sinẽ
fuerint in correptione dissoluti.
Sed int̾ hȩc sciendum est: quia
dum ad increpationem se mens
doctoris exasperat: difficile ualde
est. ut non aliquando ad aliqͥd
qđ dicere non debet erumpat.
E plerumq contingit. ut dũ culpa
subditoꝵ cum magna inuectione
corripitur: magistri lingua usq
ad excessus uerba ꝑtrahatur.
Cumq increpatio immoderate ac-¬
cenditur: corda delinquentium
in desperationẽ deprimuntur.
Unde necesse est. ut ex asꝑatus rec¬
bor cum subditoꝵ mentẽ plus¬
se quam debuit ꝑcussisse consi¬
derat: apud se semꝑ ad peniten¬

Expanded text:
ex negligentia debeat, forti in ex negligentia debeat, forti in perpetuum custodia munitur, recte dicitur: Pones eam murum ferreum inter te et civitatem. Sartago enim ferrea murus ferreus inter prophetam et civitatem ponitur; quia cum nunc fortem zelum rectores exhibent, eumdem zelum postmodum inter se et auditores suos fortem munitionem tenent; ne tunc ad vindictam destituti sint, si nunc fuerint in correptione dissoluti. Sed inter haec sciendum est quia dum ad increpationem se mens doctoris exasperat, difficile valde est ut non aliquando et ad aliquid quod dicere non debet erumpat. Et plerumque contingit ut dum culpa subditorum cum magna invectione corripitur, magistri lingua usque ad excessus verba pertrahatur. Cumque increpatio immoderate accenditur, corda delinquentium in desperatione deprimuntur. Unde necesse est ut exasperatus rector, cum subditorum mentem plus quam debuit percussisse considerat, apud se semper ad poeniten
Abbreviated transcription (Latin):
tiat. Et contra hirłm castra eri¬
git: quando rectȩ intentioni au-¬
dientium. hostis callidi incircum¬
spectas. & quasi incomprehensibiles
insidias predicit. Atq in gyro ari.
etes ponit: cum temptationum
aculeos in hac uita nos undiq̃
circumdantes. & uirtutum murũ
ꝑforantes innotescit. Sed cuncta
hȩc licet subtilit̾ rector insinuet:
nisi contͣ delicta singłoꝵ emulatio¬
nis sp̃u ferueat: nullam sibi in
ppetuum absolutionem parat.
Linde illic adhuc recte subiungit᷑.
Et tu sume tͥ sartaginem ferream:
& pones eam murum ferreum
inter te & int̾ ciuitatẽ. ꝑ sartaginẽ
quippe frixura mentis: ꝑ ferrum
uero increpationis fortitudo de-¬
signatur. Quid uͦ acrius doctoris
mentem. quam zelus di frigit &¬
excruciat: linde paulus huius
sartagius urebatur frixura: cum dĩ¬
ceret. Quis infirmatur: & ego ñ
infirmor: Quis scandaliratur: &
ego non uror: Et quia quisquis
zelo d̃ĩ accenditur. ne dampnari

Expanded text:
tiat. Et contra Jerusalem castra eritiat. Et contra Jerusalem castra erigit, quando rectae intentioni audientium hostis callidi circumspectas et quasi incomprehensibiles insidias praedicit. Atque arietes in gyro ponit, cum tentationum aculeos in hac vita nos undique circumdantes, et virtutum murum perforantes innotescit. Sed cuncta haec licet subtiliter rector insinuet, nisi contra delicta singulorum aemulationis spiritu ferveat, nullam sibi in perpetuum absolutionem parat. Unde illic adhuc recte subjungitur: 32 Et tu sume tibi sartaginem ferream, et pones eam murum ferreum inter te et inter civitatem. Per sartaginem quippe frixura mentis, per ferrum vero increpationis fortitudo signatur. Quid vero acrius doctoris mentem, quam zelus Dei frigit excruciat? Unde Paulus hujus sartaginis urebatur frixura, cum diceret: Quis infirmatur, et ego non infirmor? quis scandalizatur, et ego non uror? Et quia quisquis zelo Dei accenditur, ne damnari
Abbreviated transcription (Latin):
munitione. Sc̃i quippe predicato¬
res obsidionem circa laterem in qͦ
hirłm ciuitas descripta est ordi¬
nant: quando terrenȩ menti. sed
iam suꝑnam patriam requirenti.
quanta eam in huius uitȩ tempore
uitioꝵ impugnet aduersitas de-¬
monstrant. Nam cum unum qđq
peccatum quomodo ꝓficientib insidi-¬
etur ostenditur: quasi obsidio circa
ciuitatem hirłm uoce predicatoris
ordinatur. Sed quia non solum
debent innotescere qualit̾ uitia im¬
pugnent. uerum etiam quomodo
custoditȩ nos uirtutes roborent.
recte subiungitur. Et ȩdificabis mu¬
nitiones. Mu̾nitiones quippe sc̃s
predicator ȩdificat: quando quȩ
uirtutes quib resistant uitiis
demonstrat. E quia crescente uir¬
tute plerumq bella temptationis
augentur: recte adhuc subditur.
Et comportabis aggerem: & dabis
contra eam castra: & pones arietes
in giro. Aggerem namq compor¬
tat: quando predicator quisq mo-¬
lem crescentis temptationis enim-¬

Expanded text:
munitiones. Sancti enim praedicatomunitiones. Sancti enim praedicatores obsidionem circa laterem in quo Jerusalem civitas descripta est ordinant, quando terrenae menti, sed jam supernam patriam requirenti, quanta eam in hujus vitae tempore vitiorum impugnet adversitas demopeccatum quomodo proficientibus insidietur ostenditur, quasi obsidio circa civitatem Jerusalem voce praedicatoris ordinatur. Sed quia non solum debent innotescere qualiter vitia impugnent, verum etiam quomodo custoditae nos virtutes roborent, recte subjungitur: Et aedificabis munitiones. Munitiones quippe sanctus praedicator aedificat, quando quae virtutes quibus resistant vitiis demonstrat. Et quia, crescente virtute, plerumque bella tentationis augentur, recte adhuc additur: Et comportabis aggerem, et dabis contra eam castra, et pones arietes in gyro. Aggerem namque comportat, quando praedicator quisque molem crescentis tentationis enun
Abbreviated transcription (Latin):
aduersus eam obsidionem. & ȩdifi¬
cabis munitiones: & comportabis
aggerem. & dabis contra cam castra.
& pones arietes in gỹro. Eiq ad
munitionem suam ꝓtinus subin-¬
fertur. Et tu sume tibi sartaginẽ
ferream: & pones eam murum fer¬
reum int̾ te & inter ciuitatem.
Cuiꝰ enĩ hierechiel ꝓpħa: nisi magistroꝵ
speciem tenet: Cui dicitur. Su¬
me tibi laterem. & pones eũ coram
te: & describes in co ciuitatẽ hierłm.
Scĩ quippe doctores sibi laterẽ sum̃t:
quando terrenum auditoꝵ cor ut
doceant apprehendunt. Quẽ scilicet
laterem coram se ponunt: quia to¬
ta illud mentis intentione custo-¬
diunt : in quo & ciuitatem hierłm
iubentur describere: quia p̾dicando
terrenis cordib. curant summoꝑe
quȩ sit suꝑnȩ pacis uisio demon
strare. Sed quia in cassum gloria
patriȩ çelestis agnoscitur. nisi &
quanta hic irruant hostis callidi
temptamenta noscatur : apt e
subiungitur. Et ordinabis aduer-¬
sus eam obsidionem: & edificabis

Expanded text:
bsidionem, et aedificabis munitiones, et comportabis aggerem, et dabis contra eam castra, et pones arietes in gyro. Eique ad munitionem suam protinus subinfertur: Et tu sume tibi sartaginem ferream, et pones eanimurum ferreum inter te et inter civitatem. Cujus enim Ezechiel propheta nisi magistrorum speciem tenet? Cui dicitur: Sume tibi laterem, et pones eum coram te, et describes in eo civitatem Jerusalem. Sancti quippe doctores sibi laterem sumunt, quando terrenum auditorum cor, ut doceant, apprehendunt. Quem scilicet laterem coram se ponunt, quia tota illud mentis intentione custodiunt. In quo et civitatem Jerusalem jubentur describere; quia praedicando terrenis cordibus curant summopere quae sit supernae pacis visio demonstrare. Sed quia incassum gloria patriae coelestis agnoscitur, nisi et quanta huic irruant hostis callidi tentamenta noscantur, apte icitur: Et ordinabis adversus eam obsidionem, et aedificabis
Abbreviated transcription (Latin):
cillitati misereri: ne contra in¬
firmitatem ꝓximi. si ad ncrepationis
uocem feruentius rapitur. oblitus
sui esse uideat᷑. Unde bene pau¬
lus ammonet dicens. Si p̾occupatꝰ
fuerit homo in aliquo delicto: uos¬
ceipsum ne & tu tempteris. Acsi
aꝑte dicat. Cum displicet ex alie¬
na infirmitate quod conspicis: pensa
quod es: ut ĩ increpationis relo se spi¬
ritus temꝑet: dum sibi quoq quod
increpat timet. Honnulla autem
sunt uehementer increpanda: ut
dum culpa ab auctore non cognos¬
citur: quanti sit ponderis ab incre¬
pantis ore sentiatur: & cũ sibi quis
malum qđ ꝓpetrauit leuigat: hoc
contͣ se grauiter ex corripientis as¬
ꝑitate ꝑtimes cat. Debitum quippe
rectoris est. suꝑnȩ patriȩ glãm per
uocem predicationis ostendere:
quanta in huius uitȩ itinere tem¬
ptamenta antiqui hostis lateant
aꝑire: & subditoꝵ mala quȩ tole¬
rari lenit̾ non debent. cũ magna
zeli aspitate corrigere: ne siminus

Expanded text:
cillitati misereri, ne contra incillitati misereri, ne contra infirmitatem proximi si ad increpationis vocem ferventius rapitur, oblitus sui esse videatur. Unde bene Paulus admonet, dicens: Si praeoccupatus fuerit homo in aliquo delicto, teipsum, ne et tu tenteris . Ac si aperte dicat: Cum displicet ex aliena infirmitate quod conspicis, pensa quod es; ut in increpationis zelo se spiritus temperet, dum sibi quoque quod increpat timet. Nonnulla autem sunt vehementer increpanda, 31 ut cum culpa ab auctore non cognoscitur, quanti sit ponderis, ab increpantis ore sentiatur. Et cum sibi quis malum quod perpetravit levigat, hoc contra se graviter ex corripientis asperitate pertimescat. Debitum quippe rectoris est supernae patriae gloriam per vocem praedicationis ostendere, quanta in hujus vitae itinere tentamenta antiqui hostis lateant aperire, et subditorum mala quae tolerari leniter non debent, cum magna zeli asperitate corrigere; ne si minus
Abbreviated transcription (Latin):
terra se erigunt: ambitione tam
inhonesta semetipsos ad terram
deponunt. Bene autem dicitur
depicta erant: quia dum exterioꝵ
rerum intrinsecus spẽs aitrahitur:
quasi in corde depingitur. quicqͥd
factis imaginib deliberando cogi¬
tatur. Notandum itaq est. quia
prius foramen in pariete. ac dein-¬
de ostium cernitur. & tunc de¬
mum occulta abhominatio de-¬
monstratur: quia nimirum uni¬
uscuiusq peccati signa prius fo¬
rinsecus deinde ianua aꝑtȩ iniqͥ¬
tatis ostenditur ÷ & tunc demum
omne malum qđ intus latet
aperit᷑. Honnulla autẽ sunt
lenit̾ arguenda: nã cũ ñ malicia
sed sola ignorantia. uel infirmita¬
te delinquitur: ꝓfecto necesse est.
ut magno moderamine ipsa de-¬
licti corrreptio temꝑetur. Cuncti
quippe quousq in hac mortali car-¬
ne subsistimus: corruptionibus
nr̃ȩ infirmitatis subiacemus.
Ex se gͦ debet quisq colligere. qua-¬
lit̃ alienȩ hunc oporteat imbe¬

Expanded text:
terra se erigunt, ambitione tamen terra se erigunt, ambitione tamen inhonesta semetipsos ad terram deponunt. Bene autem dicitur, Depicta erant; quia dum exteriorum rerum intrinsecus species attrahuntur, quasi in corde depingitur quidquid fictis imaginibus deliberando, cogitatur. Notandum itaque est quia prius foramen in pariete, ac deinde ostium cernitur, et tunc demum occulta abominatio demonstratur; quia nimirum uniuscujusque peccati prius signa forinsecus, deinde janua apertae iniquitatis ostenditur, et tunc demum omne malum quod intus latet aperitur Nonnulla autem sunt leniter arguenda: nam cum non malitia, sed sola ignorantia vel infirmitate delinquitur, profecto necesse est ut magno moderamine ipsa delicti correptio temperetur. Cuncti quippe quousque in hac mortali carne subsistimus, corruptionis nostrae infirmitatibus subjacemus. Ex se ergo debet quisque colligere qualiter alienae hunc oporteat imbe
Abbreviated transcription (Latin):
signantur: in animalib uͦ. iã qui¬
dem aliquantulum a terra suspensȩ
sed adhuc terrenȩ mercedis p̃mia
requirentes. Ham reptilia. toto
ex corpore terrȩ inherent. Anima¬
lia autẽ magna parte corporis a
terra suspensa sunt: appetitu tam̃
gulȩ ad terram semꝑ inclinantur.
Reptilia itaq sunt intra parietẽ:
quando cogitationes uoluuntur
in mente. quȩ a terrenis desideriis
nunquam leuantur. Animalia
quoq sunt intra parietem: quan¬
do & si qua iam usta. si qua one¬
sta cogitantur. appetendis tamen
lueris temporalib honorib ꝙ
deseruiunt. Et ꝑ semetipsa qui¬
dem iam quasi a terta suspensa
sunt: Sed adhuc ꝑ ambitum
quasi per gulȩ desiderium sese ad
ima submittunt. Linde bene subdit᷑.
& unquersa ydola domus isrł: depicta
erant in pariete. Scriptum quippe
est: & auaricia. quȩ est ydoloꝵ ser̃¬
uitus. Recte gͦ post animalia.
ydola describuntur: quia & si ho-¬
nesta actione nonnulli quasi a

Expanded text:
signantur, in animalibus vero jam quisignantur, in animalibus vero jam quidem aliquantulum a terra suspensae, sed adhuc terrenae mercedis praemia requirentes. Nam reptilia toto ex corpore terrae inhaerent, animalia autem magna parte corporis a terra suspensa sunt, appetitu tamen gulae ad terram semper inclinantur. Reptilia itaque sunt intra parietem, quando cogitationes volvuntur in mente, quae a terrenis desideriis nunquam levantur. Animalia quoque sunt intra parietem, quando et si qua jam justa, si qua honesta cogitantur, appetendis tamen lucris temporalibus honoribusque deserviunt; et per semetipsa quidem jam quasi a terra suspensa sunt, sed adhuc per ambitum quasi per gulae desiderium sese ad ima submittunt. Unde et bene subditur: Et universa idola domus Israel depicta erant in pariete . Scriptum quippe est: Et avaritia, quae est idolorum servitus . Recte ergo post animalia, idola deseribuntur, quia etsi honesta actione nonnulli jam quasi a
Abbreviated transcription (Latin):
Et dixit ad me. Ingredere: & uide
abhominationes pessimas. quas
isti faciunt hic. Et ingressus ui¬
& animalium abhominatio. & uni
uersa idola domus isrł. depicta
erant in pariete. ꝑ hierechielem
quippe p̃positors ꝑsona designatur.:
per parietem duritia subditors.
Et quid est parietem fodere: nisi
cordis aperire. Quem cũ ꝑfodis¬
set apparuit ostium: quia cum
cordis duritia. uel studiosis ꝑcuncta¬
tionib uel matiiris correptionibus
scinditur. quasi quedam ianua osten¬
ditur: ex qua omnia in eo qui corripi¬
tur cogitationum interiora uideant᷑.
Linde & bene illic sequitur. Ingrede-
ditur ut abhominationes aspiciat:
qui discussis quibdam signis exte¬
rius apparentib. ita corda subditors
penetrat: ut cuncta ei quȩ illicite
cogitantur innotescant. Unde &
subditur. Et ingressuis uidi: &
ecce omnis similitudo reptilium
& animalium abhominatio. In rep-¬
tilib cogitationes omnino t̾renȩ

Expanded text:
Et dixit ad me: Ingredere, et vide Et dixit ad me: Ingredere, et vide abominationes pessimas, quas isti faciunt hic. Et ingressus viet animalium abominatio, et ecce universa idola domus Israel depicta erant in pariete. » Per Ezechielem quippe praepositorum persona signatur, per parietem duritia subditorum. Et quid est parietem fodere, nisi cordis aperire? Quem cum perfodisset, apparuit ostium. Quia cum cordis duritia, vel studiosis percunctationibus, vel maturis correptionibus scinditur, quasi quaedam janua ostenditur, ex qua omnia in eo qui corripitur, cogitationum interiora videantur. Unde et bene illic sequitur: « Et dixiditur, ut abominationes aspiciat, qui discussis quibusdam signis exterius apparentibus, ita corda subditorum penetrat, ut cuncta ei quae illicita cogitantur, innsubdidit: Et ingressus vidi; et ecce omnis similitudo reptilium, et animalium abominatio . In reptilibus cogitationes omnino terrenae
Abbreviated transcription (Latin):
mimme oportiinitas congruit ut
aꝑte corrigantur. Nlam secta imma¬
tura uulnera deterius inferuescunt:¬
& nisi cum tempore medicamenta
conueniant: Ponstat proculdubio qđ
medendi officium amittant. Sed
cũ tẽpuᷤᷤ subditis ad correptionem
queritur: sub ipso culparum ponde¬
re pacientia presulis exercetur. Undde
bene per psalmistam dicitur. Supͣ
dorsum meum fabricauerunt pec¬
catores. In dorso quiꝑpe: onera susti¬
nemus. Supra dorsum igit᷑ suum
fabricasse peccatores querit᷑: acsi aꝑ¬
te dicat. Quos corrigere nequeo.
quasi suꝑimpositum onus porto.
Nonnulla autem sunt subtilit̾ occul
ta ꝑscrutanda: ut quibdam signis
erumpentib rector in subiectors
mente omne qđ clausum latet in¬
ueniat : & interueniente correptio¬
nis articulo. ex minimis maiora
cognoscat. Unde recte ad hierechi¬
elem dicitur. Fili hominis: fode
parietem. Libi mox iͤdem ꝓpheta
subiungit. Ꝙ cum ꝑfodissem pa-¬
rietem: apparuit ostium unum.

Expanded text:
minime opportunitas congruit, ut minime opportunitas congruit, ut aperte corrigantur. Nam secta immature vulnera deterius infervescunt, et nisi cum tempore medicamenta conveniant, constat procul dubio quod medendi officium amittant. Sed cum tempus subditis ad correptionem quaeritur, sub ipso culparum pendere patientia praesulis exercetur. Unde bene per Psalmistam dicitur: Supra dorsum meum fabricaverunt peccatores . In dorso quippe onera sustinemus. Supra dorsum igitur suum fabricasse peccatores queritur, ac si aperte dicat: Quos corrigere nequeo, quasi superimpositum onus porto. Nonnulla autem occulta subtiliter sunt perscrutanda, ut quibusdam signis erumpentibus, rector in subditorum mente omne quod clausum latet, inveniat, et interveniente correptionis articulo, ex minimis majora cognoscat. Unde recte ad Ezechielem dicitur: Fili hominis, fode parietem . Ubi mox idem propheta subjungit: Et cum fodissem parietem, apparuit ostium unum.
Abbreviated transcription (Latin):
ciendum quoq est. qđ aliquan¬
do subiector uitia prudenter
dissimulanda sunt. sed quia dissirau¬
lentur indicanda: aliquando & aꝑ¬
te cognita mature toleranda: ali-¬
quando uͦ subtilit & occulte ꝑscru¬
tanda: aliquando autẽ leniter ar¬
guenda: aliquando uehementer in¬
crepa. ula. Hon nula quippe ut
diximus prudenter dissimulanda St̃.
sed quia disimiulentur indicanda:
ut cum delinquens & deprehendi se
cognoscit & ꝑpeti. has quas in se taci¬
te tolerari considerat augere culpas
erubescat: seq se iudice puniat:
quem sibi apud se rectoris pacientia
clementer exciisat. Qua scilicoe dissi¬
mulatione bene iudeam dñs corripit.:
cum ꝑ ꝓphetam dicit. Mentita es.
& mei non es recorcdata: neq cogitasti
in corde tuo quia ego tacens. & qua¬
si non uidens. Et dissimulauit gͦ
culpas & innotuit: qui & contͣ pec̾¬
cantem tacuit: & hoc ipsum tamen
quia tacuerit. dixit. Honnulla au¬
tem uel aꝑte cognita matuire tole¬
randa sunt: cum uidelicet rerum

Expanded text:
dum quoque est quod aliquando subjectorum vitia prudenter dissimulanda sunt, sed quia dissimulantur, indicanda; aliquando et aperte cognita, mature toleranda, aliquando vero subtiliter et occulta perscrutanda; aliquando leniter arguenda, aliquando autem vehementer increpanda. Nonnulla quippe, ut diximus, prudenter dissimulanda sunt, sed quia dissimulantur, indicanda; ut cum delinquens et deprehendi se cognoscit te. tolerari considerat, augere culpas erubescat, seque judice puniat quem sibi apud se rectoris patientia clementer excusat. Qua videlicet dissimulatione bene Judaeam Dominus corripiens per Isaiam dicit: Mentita es, et mei non es recordata, neque cogistati in corde tuo, quia ego tacens et quasi non videns. Et dissimulavit ergo culpas, et innotuit, quia et contra peccantem tacuit, et hoc ipsum tamen quia tacuerit dixit. Nonnulla autem vel aperte cognita, mature toleranda sunt, cum videlicet rerum
Abbreviated transcription (Latin):
doctoris uitio: etiã ipsa uerax doctrina uiles-¬
cit. E qͥ ñ uiuit sic̃ docet: ipsam qͣm p̃dicat
ueritatẽ contẽptibilẽ facit. Arcus ꝑu̾sus ẽ
lingua magistroꝵ docentiũ bene: & uiuen-¬
tium male. Q̾ ido quasi ex pũso arcu sa-¬
gittam emittunt: du suã prauã uitã ꝓpͣe
linguȩ ictu confodiunt. Qui bñ docet ⁊ ma-¬

Expanded text:
doctoris vita etiam ipsa verax doctrina vilescit; et qui non vivit sicut docet, ipsam, quam praedicat, veritatem contemptibilem facit. Arcus perversus est lingua magistrorum docentium bene, et viventium male: et ideo quasi ex perverso arcu sagittam emittunt, dum suam pravam vitam propriae linguae ictu confodiunt. Qui bene docet, et ma
Abbreviated transcription (Latin):
ne agit. ut sacerdotẽ decet: minist̾iũ eiꝰ ⁊ ipsi ⁊
aliis utile est. Indigne autem uiuens
aliĩs quidem utilis est loquendo: se
autem interficit praue uiuendo: ac
per hoc quod in illo mortuum est. ꝓpri-¬
um eiꝰ est. qͦd uͦ uiuit in eo idest sacrũ minis-¬
teriũ qͦd est uitȩalienũ ẽ. Qui bene docet &
male uiuit. uidetur ut cereus aliis du bo¬
na exponit lucẽ prestare. se uͦ in malis su-¬
is consumere atq extinguere. Qui bñ docet
&e male uiuit: uidetur bonũ malo conun:
xxxyiii. De exemplis prauoꝵ sacerdotũ:

Expanded text:
se agit, ut sacerdotem decet, ministerium ejus et ipsi et aliis utile est, indigne autem vivens, aliis quidem utilis est loquendo, se autem interficit prave vivendo; ac per hoc quod in illo mortuum est, proprium ejus est; quod vero vivit in eo, id est, sacrum ministerium, quod est vitae, alienum est. 6. Qui bene docet, et male vivit, videtur, ut cereus, aliis, dum bona exponit, lucem praestare; se vero in malis suis consumere atque exstinguere. 7. Qui bene docet et male vivit, videtur bonum malo conjunge6 CAPUT XXXVIII. De exemplis pravorum sacerdotu
Abbreviated transcription (Latin):
qñ efficacit᷑ adimplet᷑. Unusquisq doctor:
& bonȩ actionis & bonȩ p̃dicationis habe¬
re debet studiũ. Nam altm̃ sine altõ: ñ fa¬
eit ꝑfectũ. S p̃cedat iustꝰ bene facere: ut
qͥd doceat. qͦmͦ uiuat. ꝑ qualitatẽ gͥ metal¬
li doct᷑na: ꝑ figuram similitudo patr̃u: ꝑ
pondꝰ utilitas designat᷑. Qui gͦ ab his trib
discrepauerit: ñ metalłu s t̾ra erit: xxxuii¬
Nt̃ dum

Expanded text:
 efficaciter adimpletur. Unusquisque doctor et bonae actionis, et bonae praedicationis habere debet studium. Nam alterum sine altero non facit perfectum, sed praecedet justus bene agere, ut quid doceat, quomodo vivat. Per qualitatem igitur metalli doctrina, per figuram similitudo patrum, per pondus humilitas designatur. Qui vero ab his tribus discrepaverit, non metallum, sed terra erit. In
Abbreviated transcription (Latin):
doctrma: clarere debet ȩccłiastieus
doctor Nam doetͥna sine uita arrogantẽ
reddit: uita sine doctrina mnutiłe facit.
Uea est mñ illa ddoctrina: qũa uuendi seqͥ̃t
forma. slam nichĩ turpiꝰ ẽ. qm si bontm.

Expanded text:
ta clarere debet ecclesiasticus doctor. Nam doctrina sine vita arrogantem reddit, vita sine doctrina inutilem facit.Vera enim est illa doctrina quam vivendi sequitur forma. Nam nihil turpius est, quam si bonum
Abbreviated transcription (Latin):
ui uero amoreꝰ sublimia respi¬
cit: iam in hunc mundum du-¬
pliciter incedere desideriis nescit.
Uno enim pede innititur: qui solo
di amore roboratur. Et necess e
est ut alius marceat: quia men¬
tis uirtute crescente. oportet ꝓcul
dubio. ut carnis fortitudo torpes¬

Expanded text:
ui vero amore sublimia respicit, jam in hunc mundum duplicibus incedere desideriis nescit. Uno enim pede innititur, qui solo Dei amore roboratur, et necesse est ut alius marcescat, quia mentis virtute crescente, oportet procul dubio ut carnis fortitudo torpes
Abbreviated transcription (Latin):
tem ducitur scłarium: ad amorẽ
semꝑ spũalis patriȩ conpunctionis
asspiratione renouetur. Ualde nãq
int̾ humana uerba cor defluit.
Cumq indubitant constet. qđ exter-¬
nis occupationum tumultibus
impulsum a semetipso corruat: stu¬
dere incessabilit debet. ut ꝑ erudi¬
tionis studium resurgat. Hinc
est enim. qđ prelatum gregi dis¬
cipulum paulus ammonet: diceis.
Dum uenio: attende lectioni. hinc
dauid ait. Quomͦ dilexi legem
tuam domine: tota die meditatio
mea est. Hinc moysi dñs de
portanda archa precepit dicens.
facies circulos aureos quattuor.

Expanded text:
ur, ad amorem semper spiritalis patriae compunctionis aspiratione renovetur. Valde namque inter humana verba cor defluit; cumque indubitanter constet quod externis occupationum tumultibus impulsum a semetipso corruat, studere incessabiliter debet, ut per eruditionis studium resurgat. Hinc est enim quod praelatum gregi discipulum Paulus admonet, dicens: Dum venio attende lectioni . Hinc David ait: Quomodo dilexi legem tuam, Domine, tota die meditatio mea est . Hinc Moysi Dominus de portanda arca praecepit, dicens: quatuor circulos aureos, quo
Abbreviated transcription (Latin):
ed omne hoc rite a rect ore a-¬
gitur. si suꝑnȩ formidinis & dile-¬
e tionis spu afflatus. studiose cotidie
sacri eloquii precepta meditetur: ut
in eo uim sollicitudinis. & erga cele¬
stem uitan. prouidȩ circumspectio-¬
nis. quã humanę usus conuersatio-

Expanded text:
ed omne hoc rite a rectore agitur, si supernae formidinis et dilectionis spiritu afflatus, studiose quotidie sacri eloquii praecepta meditetur; ut in eo vim sollicitudinis, et erga coelestem vitam providae circumspectionis, quam humanae con
Abbreviated transcription (Latin):
renuntiantiũ scło: uaccas designasse allo¬
philoꝵ archam di gestantes. Nam sicut
ille pignerũ affectib a recto itinere mini¬
me cdigressȩ st̾: ita & uir mundo renunti¬
ans. parentelȩ obtentu non debet a bono
p̃pediri ꝓposito:¬

Expanded text:
renuntiantium saeculo vaccas designasse Allorenuntiantium saeculo vaccas designasse Allophylorum, arcam Dei gestantes. Nam sicut illae pignerum affectibus a recto itinere minime digressae sunt, ita et vir mundo renuntians, parentelae obtentu non debet a bono praepediri proposito
Abbreviated transcription (Latin):
nunciant. & tam̃ curis rerũ familia¬
riũ implicant᷑: qnto se rerũ studiis occu-¬
caritati. Qui simul & t̾renis parere curis
&e diuiris exerceri student: utr̃uq simul
cõplecti ñ ualent. Nam duas curas ineẽ
dominis utrisq placere difficile ẽ. Nisi
pͥuis a secretiorib cordis expellat᷑ inportu
se ꝑ innumeras scłi cogitationes asꝑgit. ad
considerationẽ sui se nullatenꝰ colligit. Ar
guit᷑ eoꝵ tepor. qͥ do uacare uolentes et
ñ declinet. Multi enĩ monachoꝵ amore
parentũ ñ sołu t̾renis curis. s etiam foren
salute animas suas ꝑdiderunt. Int̾dum.
ordinata discretio ẽ. di negat᷑ parenti
qͦd prestat᷑ extraneo: ut noueris ñ ꝓhiberi
pietatie officĩ: s negari carnalitatis af-
bemꝰ habere affectꝰ. ita nec parentes odio
a nob̾ st̃ habendi. s eoꝵ impedim̃ta. quȩ
nos ab itinere recto p̃pediunt.: du tam̃
dñs ita p̃cepit nobis parentes nostros odire
sicut & animas nostras. Figurã scõꝵ iuroꝵ

Expanded text:
nuntiant, et tamen curis rerum familiarium implicantur, quanto se rerum studiis occuparant. Qui simul et terrenis 308 parere curis et divinis exerceri student, utrumque complecti simul non valent. Nam duas curas pariter  servientem dominis, utrique placere difficile est. 2. Nisi prius a secretioribus cordis expellatur importuse per innumeras saeculi cogitationes spargit, ad considerationem sui se nullatenus colligit. 3. Arguitur eorum tepor qui, Deo vacare volentes, et sito nequaquam declinet. Multi enim monachorum amore parentum non solum terrenis curis, sed etiam forensrali salute animas suas perdunt. 5. Interdum ordinata discretio est, dum negatur proximo quod praestatur extraneo, ut noveris, non prohiberi pietatis officium, sed negari carnalitatis affebemus habere, ita nec parentes odio a nobis habendi sunt, sed eorum impedimenta, quae nos ab itinere recto praepediunt, dum tamen Dominus ita praecipiat nobis parentes odire, sicut et animas nostras. 7. Figuram sanctorum virorum
Abbreviated transcription (Latin):
nutus om̃s reginȩ uirtutis in se reglntiᷤ
obseruat: & sic cum deo suo unus sp̃s factꝰ.
nichil aliud agit semꝑ aut cogitat. nisi un¬
de clarior aut nobilior fiat: & oblectationes
om̃iũ uitioꝵ puris delectationib uincat: xuiii¬

Expanded text:
nutus omnes reginae virtutis in se regnantis nutus omnes reginae virtutis in se regnantis observat; ac sic cum Deo suo unus spiritus factus, nihil aliud agit semper aut cogitat, nisi unde clarior ac nobilior fiat, et oblectationes vitiorum omnium, puris delectationibus vincat.