comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tã recenti memoria & prope
nr̃is tẽporib testatissima mi¬
rabilia tua. infide recta & ca¬
tholica ecclesia. Om̃s miraba¬
mur. & nos quia tã magna
erunt: & ille quia in audita
nobis erant. Inde sermo eius de¬
uolutus ẽ. admonasteriorũ
greges. & flores suaue olentiȩ
tuȩ. & ubera deserta heremi:
quorũ nos nichil sciebamus
Et erat monasteriũ mediola¬
nii plenũ bonis fr̃ib: extra ur¬
bis mȩnia sub
AMBROSIO

Expanded text:
tam recenti memoria et prope tam recenti memoria et prope nostris temporibus testatissima mirabilia tua in fide recta et catholica ecclesia. omnes mirabamur, et nos, quia tam magna erant, et ille, quia inaudita nobis erant. Inde sermo eius deuolutus est ad monasteriorum greges et mores suaueolentiae tuae et ubera deserta heremi, quorum nos nihil sciebamus. et erat monasterium Mediolanii plenum bonis fratribus extra urbis moenia sub Ambrosio
Abbreviated transcription (Latin):
quidã ciuis nr̃ in
quantũ afer prȩclare in pala¬
tio militans: Nescio quid a nobis
uolebat: & consedimus ut colloque¬
remur : et forte supra mensam lu¬
soriam quȩ ante nos erat: attendit
codicem: Tulit. aperuit : inuenit
apłm paulũ. in opinate sane. Pu¬
tacierat enĩ aliquid de libris. quoꝵ
pfessione conterrebat᷑. Tum uero
arridens. meq intuens. gratula¬
torie miratus ẽ qđ eas & solas
prȩ oculis meis litteras repente
comperissẽt. Xp̃ianus quippe
& fidelis erat: & sȩpe tibi dõ nr̃o
ꝓsternebat᷑ in eccła. crebris & diu¬
turnis orationib Cui ego cum
indicassem illis me scripturis cu¬
ram maximã impendere : ortus
est sermo ipsõ narrante de ANTO¬
iIo aegyptio monacho. cuius
nomen excellenter clarebat
apud seruos tuos: Nos autem
usq: in illam horã latebat.
Qđ ille ubi comperit. immoratꝰ
est in eo sermone. insinuans tan¬
tum uirũ ignorantibus : & ad¬
mirans eandẽ nr̃am ignorantiã
Stupebamus autẽ audientes

Expanded text:
quidam, ciuis noster, in quantum Afer, praeclare in palatio militans: nescio quid a nobis uolebat. et consedimus, ut conloqueremur. et forte supra mensam lusoriam, quae ante nos erat, adtendit codicem: tulit, aperuit, inuenit apostolum Paulum, inopinate sane; putauerat enim aliquid de libris, quorum professio me conterebat. tum uero arridens meque intuens gratulatorie miratus est, quod eas et solas prae oculis meis litteras repente conperisset. Christianus quippe et fidelis erat et saepe tibi, deo nostro, prosternebatur in ecclesia crebris et diuturnis orationibus. cui ego cum indicassem illis me scripturis curam maximam inpendere, ortus est sermo ipso narrante de Antonio Aegyptio monacho, cuius nomen excellenter clarebat apud seruos tuos, nos autem usque in illam horam latebat. quod ille ubi conperit, inmoratus est in eo sermone insinuans tantum uirum ignorantibus et admirans eandem nostram ignorantiam. stupebamus autem audientes
Abbreviated transcription (Latin):
cat wesciens te : Aliud em̃
palio potest inuocare nesci¬
ens de. Anpotius in uocaris
ut sciaris: Quomodo autẽ
inuocibunt inquem non
crediderunt : A ut quomo¬
do credenit sine praedicante :
ec laudabunt dñm qui re¬
quirunt eũ. Quȩrentes
enĩ inuenient eũ & inue¬
nientes laudabunt eum
Quaeram te dñe inuocanste.
& inudcem te credens in te
Predicatus es enim nobis
Inuocat te dñe fides mea
aquã dedisti michi : quama
inspirast̃i michi ꝑhumani¬
tatem filii. per ministe¬
rium prȩdicatoris tui
Et quomodo inuocabo dm̃
locus ẽ in me quo ueniat
in me dĩm̃s: quodĩ ueniat
inme. ds̃ qui fecit caelum
et terrã: Itane dñe ds̃¬

Expanded text:
cat nesciens te? aliud enim pro alio potest inuocare nesciens. an potius inuocaris, ut sciaris? quomodo autem inuocabunt, in quem non crediderunt? aut quomodo credent sine praedicante? et laudabunt dominum qui requirunt eum. quaerentes enim inueniunt eum et inuenientes laudabunt eum. quaeram te, domine, inuocans te et inuocem te credens in te: praedicatus enim es nobis. inuocat te, domine, fides mea, quam dedisti mihi, quam inspirasti mihi per humanitatem filii tui, per ministerium praedicatoris tui. Et quomodo inuocabo deumlocus est in me, quo ueniat in me deus meus? quo deus ueniat in me, deus, qui fecit caelum et terram? itane, d
Abbreviated transcription (Latin):
& sapientiae tunon ef
numerus: Et laudare f.
uult homo aliqua porꝙ
creaturae tue.homocir ꝑ¬
ferens mortalitatem se
circũferens testimoniũ ꝑͣ¬
citisur. testimoniũ quiȩ̃¬
perbis resistis. Et tam̃  õ¬
dare & uult homo. aliꝗ
portio creaturae tuae
uexcitas ut laudare tełꝑ¬
etet. quia fecistinos ad ꝑ
et inquietũ est cor nr̃nf
nec requiescat inte A
michi dñe scire & intelł¬
se utrum sit prius̃ inuf¬
recte in landare de. ꝑ
scire te priussit. anme.¬
care te. Sed quis te nȩ̃¬

Expanded text:
 sapientiae tuae non est numerus . Et laudare te vult homo aliqua portio creaturae tuae; et homo circumferens mortalitatem suam, circumferens testimonium peccati sui, et testimonium quia superbis resistis : et tamen laudare te vult homo, aliqua portio creaturae tuae. Tu excitas, ut laudare te delectet; quia fecisti nos ad te, et inquietum est cor nostrum, donec requiescat in te. Da mihi, Domine, scire et intelligere utrum sit prius invocare te, an laudare te; et scire te prius sit, an invocare te. Sed quis te
Abbreviated transcription (Latin):
Aliud. ẽ. longe aliud est.
Hȩc. longe infra me sunt
Haec sunt quia fugiunt & prȩ¬
tereunt: uerbum autẽ dĩ mei
bis sonantib & prȩtereuntib
dixisti ut fieret caelũ & t̾ra.
atq ita fecisti cȩlũ & terrã:
erat iam creatura corporalis
ante caelũ & terrã : cuius
motib: temporalib: tẽpora¬
liter uox illa ꝑcuneret
Nullũ autẽ corpus ante
cȩlũ & t̃rã: Aut si erat: id
certe sine transitoria uocẽ
feceras: unde transitoriã
uocẽ faceres: qua diceres.
ut fieret cęlũ & terra. Quic¬
quid enĩ illud eẽt unde talis
uox fieret. nisi abste factũ
esset : om̃ino non eẽt: uit
ergo fieret corpus unde uer¬
ba ista fierent : quo uerbo
ate dictũ. ẽ : uocas itaq
nos ad intelligendum

Expanded text:
longe, longe aliud est. haec longe infra me sunt nec sunt, quia fugiunt et praetereunt: uerbum autem dei mei bis sonantibus et praetereuntibus dixisti, ut fieret caelum et terra, atque ita fecisti caelum et terram, erat iam creatura corporalis ante caelum et terram, cuius motibus temporalibus temporaliter uox illa percurreret. nullum autem corpus ante caelum et terram, aut si erat, id certe sine transitoria uoce feceras, unde transitoriam -uocem faceres, qua diceres ut fieret caelum et terra. quidquid enim illud esset, unde talis uox fieret, nisi abs te factum esset, omnino non esset. ut ergo fieret corpus, unde ista uerba fierent, quo uerbo a te dictum est? Vocas itaque nos ad intellegendum
Abbreviated transcription (Latin):
reddebat : si forte ille in consi¬
derantius cõmotus fuerat
Deniq cũ matronae multae
quarum uiri mansuetiores
erant. plagarũ uestigia etiã
de honestata facie gererent:
inter amica colloquia illae
arguebant maritorũ uitã. Hȩc
earum linguam: ueluti ꝑ iocum
grauiter ad monens: ex quo
illas tabulas quae matrimoni¬
ales uocantur recitari audisseñ.
tanquã instrumenta quibus
ancillae factae essent deputare
debuissent Proinde memores
conditionis : superbire aduer¬
sus dominos non oportere
Cumq mirarent᷑ illae. scientes
quã ferocem coniugẽ sustineret.
nunquã fuisse auditũ. aut aliqͦo
indicio claruissẽ quod
PATRI¬
CIUS O

Expanded text:
reddebat, si forte ille inconsireddebat, si forte ille inconsideratius conmotus fuerat. denique cum matronae multae, quarum uiri mansuetiores erant, plagarum uestigia etiam dehonestata facie gererent, inter amica conloquia illae arguebant maritorum uitam, haec earum linguam, ueluti per iocum grauiter admonens, ex quo illas tabulas, quae matrimoniales uocantur, recitari audissent, tamquam instrumenta, quibus ancillae factae essent, deputare debuisse; proinde memores conditionis superbire aduersus dominos non oportere. cumque mirarentur illae scientes, quam ferocem coniugem sustineret, numquam fuisse auditum aut aliquo indicio claruisse, quod Patricius
Abbreviated transcription (Latin):
terrenor̃. ad usus tuos contor¬
quens ꝓfunda torentis fluxũ
saeculorum ordinate turbulen¬
tum: etiã de alterius animae
insãnia. sanasti alterã : ne quis¬
quam cum hoc aduertit. poten¬
tiae suȩ tribuat : si uerbo eius
alius corrigatur quẽ uult cor¬
rigi Educata itaq pudice ac
sobrie. potiusq a te subdita pa¬
rentibus quã a parentib: tibi:
ubi plenis annis nubilis facta. ẽ.
tradita uiro. seruiuit ueluti
dño : & sategit eum lucraritibi
loquens te illi morib: suis quibis
eam pulchrã faciebas. & reue¬
renter amabilem atq: mirabi¬
lem uiro. Ita autẽ tolerauit
cubilis iniurias : ut nullã de hac
re cum marito haberet unquã
simultatẽ. Expectabat enim
miscđiam tuã suꝑ eũ : ut inte
credens castificaretur : Erat
uero ille prȩter ea sicut beni¬
uolentia precipuus : ita ira
feruidus . Sed nouerat haec
non resistere irato uiro. non
tantũ facto : sed ne uerbo
quidem Iam uero refractũ
& quietum cũ oportunum
uiderat. rationem facti sui

Expanded text:
terrenorum, ad usus tuos contorquens profunda torrentis, fluxum saeculorum ordinate turbulentum, etiam de alterius animae insania sanasti alteram, ne quisquam, cum hoc aduertit, potentiae suae tribuat, si uerbo eius alius corrigatur, quem uult corrigi. Educata itaque pudice ac sobrie potiusque a te subdita parentibus quam a parentibus tibi, ubi plenis annis nubilis facta est, tradita uiro seruiuit ueluti domino et sategit eum lucrari tibi loquens te illi moribus suis, quibus eam pulchram faciebas et reuerenter amabilem atque mirabilem uiro. ita autem tolerauit cubilis iniurias, ut nullam de hac re cum marito haberet umquam simultatem. expectabat enim misericordiam tuam super eum, ut in te credens castificaretur. erat uero ille praeterea sicut beniuolentia praecipuus, ita ira feruidus. sed nouerat haec non resistere irato uiro, non tantum facto, sed ne uerbo quidem. iam uero refractum et quietum cum opportunum uiderat, rationem facti sui
Abbreviated transcription (Latin):
& in om̃ib: ipsa conti¬
nentia nequaquã sterilis sed fe¬
cunda. mat̃ filiorm gaudior̃
de carito tedNe: et irride

Expanded text:
 in omnibus ipsa continentia nequaquam sterilis; sed fecunda mater filiorum gaudiorum de marito te, Domine. Et irride
Abbreviated transcription (Latin):
qui aderant &minaciter fremen¬
tes iuss̃t uenire secum : & uener̃
addomum illius ad olescentis
qui rem cõmiserat. Puer uero
erat ante ostiũ : & tam paruus
erat. ut nichil exinde domino
suo metuens. facile possẽt totũ
indicare: Cum eo quippe in
foro fuit pedisecus: Quempostea¬
quam recoluit
Al ipius:

Expanded text:
qui aderant, et minaciter fremenqui aderant, et minaciter frementes iussit uenire secum. et uenerunt ad domum illius adulescentis, qui rem conmiserat. puer uero erat ante ostium et tam paruus erat, ut nihil exinde domino suo metuens facile posset totum indicare; cum eo quippe in foro fuit pedisecus. quem posteaquam recoluit Alypius
Abbreviated transcription (Latin):
tam securim st̃ans atq: ad mi¬
rans considertibat : cum ecce
illi qui missĩ erant reperiunt
eum solũ ferentẽ fenum cuis
sonitu excitati uenerant: Te¬
nent: attrahunt: congregatis
inquilinis fori. Tanquã furem
manifestũ se comp̃hendisse
gloriabant᷑. & inde offerends
iudiciis ducebat᷑. Sed hac-¬
tenus docendus fuit : Statim
cuius testis eras tusolus. Cũ
enim duceret᷑ uel ad custo¬
diam uel ad suppliciũ: fit eis
obuiã quidam architectus.
cuius maxima erat cura pu¬
blicarum fabricarũ. Gaudent
illi. eum potissimũ occurrisse
cui solebant insuspicionẽ uenire
ablatorũ quae perissent de
foro. ut quasi tandem iã ille
cognosceret a quib haec fie¬
rent uerũ autẽ uiderat
homo saepe¬
epe ALipiumo indo¬
mo cuiusdã senatoris. ad quẽ
salutandũ uentitabat : statĩq
cognitum manu app̃hensã
semouit a turbis: & tanti mali
causam querens. quid gestũ eẽt
audiuit. Om̃sq: tumultuantes

Expanded text:
tam securim stans atque admitam securim stans atque admirans considerabat, cum ecce illi, qui missi erant, reperiunt eum solum ferentem ferrum, cuius sonitu exciti uenerant: tenent, adtrahunt, congregatis inquilinis fori tamquam furem manifestum se conprehendisse gloriantur, et inde offerendus indiciis ducebatur. Sed hactenus docendus fuit. statim cuius testis eras tu solus. cum enim duceretur uel ad custodiam uel ad supplicium, fit eis obuiam quidam architectus, cuius - maxima erat cura publicarum fabricarum. gaudent illi eum potissimum occurrisse, cui solebant in suspicionem uenire ablatarum rerum, quae perissent de foro, ut quasi tandem iam ille cognosceret, a quibus haec fierent. uerum autem uiderat homo saepe Alypium in domo cuiusdam senatoris, ad quem salutandum uentitabat, statimque cognitum manu adprehensa semouit a turbis et tanti mali causam quaerens, quid gestum esset, audiuit omnesque tumultuantes,
Abbreviated transcription (Latin):
ceri scolastici solent. siuisti eũ
comp̃hendi ab aeditimis fori
tanquã furem: Non arbitror
aliam obcausam te ꝑmisissẽ
ds̃ nr̃ : nisi ut ille uirtantus
futurus. iam inciperet discere :
quã non facile in cognoscendis
causis homo ab homine dãnan¬
dus esset temeraria creduli¬
tate. Ouippe ante tribunal
de ambulabat solus cũ tabulis
ac stilo: cũ ecce adolescens
quidã exnumero scolaticoꝵ
fur uerus. securem clanculo ap¬
portans illo non sentiente ingres¬
sus est ad cancellos plumbeos.
qui uico argentario de suꝑ prȩ¬
minent : & prȩcidere plũbũ
coepit: Sono autẽ securis au¬
dito. submurmurauer̃ argen¬
tarii qui subter erant : & mi¬
serunt qui app̃henderent quẽ
forte inuenissent. Quorũ uocib
auditis. relicto instrumento
ille discessit : timens ne cũ eo
teneretur
qui non uiderat intrantẽ. exe¬
untem sensit : & celeriter uidit
ab euntẽ. Et causam sc̃ire cupi¬
ens ingressus. ẽ locũ : & inuen¬

Expanded text:
ceri scholastici solent, siuisti eum ceri scholastici solent, siuisti eum conprehendi ab aeditimis fori tamquam furem, non arbitror aliam ob causam te permisisse, deus noster, nisi ut ille uir tantus futurus iam inciperet discere, quam non facile in noscendis causis homo ab homine damnandus esset temeraria credulitate. quippe ante tribunal deambulabat solus cum tabulis ac stilo, cum ecce adulescens quidam ex numero scholasticorum, fur uerus, securim clanculo apportans illo non sentiente ingressus est ad cancellos plumbeos, qui uico argentario desuper praeminent, et praecidere plumbum coepit. sono autem securis audito submurmurauerunt argentarii, qui subter erant, et miserunt qui adprehenderent quem forte inuenissent. quorum uocibus auditis relicto instrumento ille discessit timens, ne cum eo teneretur. qui non uiderat intrantem, exeuntem sensit et celeriter uidit abeuntem et causam scire cupiens ingressus est locum et inuen
Abbreviated transcription (Latin):
tis animus. & eo infirmior
quode se prȩsumpserat. qui
debuit dete: Vt enĩ uidit illũ
sanguinem immanitatẽ siml
ebibit: & non se auertit sed fi¬
xit aspectũ : & hauriebat fu¬
rias & nesciebat : et delectaba¬
tur scelere certaminis: &
cruenta uoluptate in ebria¬
batur: Et non erat iã illequi
uenerat. sed unus deturba ad
quã uenerat: & uerus eorm
sõcius a quibus ad ductus erat.
Quid plura : Spectauit: cla¬
mauit: exarsit : Abstulit
inde secum in saniã qua st̃ imu¬
laretur redire non tantũ cũ
illis a quib: prius abstractus. ẽ:
sed etiã prae illis: & alios trahens
Et inde tam̃ manu ualidisũ¬
ma & misericordissima erui¬
sti eum tu : & dociusti non sui
habere sed tui fiduciã: sed lon¬
ge postea. Veruntam̃ iam hoc
ad medicinam futurã in eius memo¬
rareponebat᷑. Nam & illud qͥod
cum adhuc studeret iam me
audiens apud kartaginem &
medio die cogitaret inforo
qđ recitaturus erat sicut exer¬

Expanded text:
tis animus et eo infirmior, tis animus et eo infirmior, quo de se praesumserat, qui debuit de te. ut enim uidit illum sanguinem, inmanitatem simul ebibit et non se auertit, sed fixit aspectum et hauriebat furias et nesciebat et delectabatur scelere certaminis et cruenta uoluptate inebriabatur. et non erat iam ille, qui uenerat, sed unus de turba, ad quam uenerat, et uerus eorum socius, a quibus adductus erat. quid plura? spectauit, clamauit, exarsit, abstulit inde secum insaniam, qua stimularetur redire non tantum cum illis, a quibus abstractus est, sed etiam prae illis et alios trahens. et inde tamen manu ualidissima et misericordissima eruisti eum tu et docuisti eum non sui habere, sed tui fiduciam, sed longe postea. Verum tamen iam hoc ad medicinam futuram in eius memoria reponebatur. nam et illud, quod, cum adhuc studeret iam me audiens apud Carthaginem et medio die cogitaret in foro quod recitaturus erat, sicut exer
Abbreviated transcription (Latin):
& oculos meos in illa specta¬
cula potestis intendere :
Adero itaq absens: ac sic et
uos & illa superabo Quibus
auditis illi nichilo sẽtius eum
ad duxerant sẽcũ : id ipsum
forte explorare cupientes
utrũ posset efficere. Quo ubi
uentum . ẽ. & sedibus quib potu¬
erunt locati sunt: feruebant
om̃ia immanis simis uolupta¬
tib. Iule clausis forib oculorũ.
inter dix̃ animo. ne intanta
mala ꝓcederet : Atq: ut in ã
& aures obturauissẽt. Nam
quodã pugnȩ casu. cũ clamor
ingens totius popłi uehem̃t̃
eum pulsassẽt: curiositate ui¬
ctus & quasi paratus quicqͦid
illud esset etiam uisu contẽnere
& uincere : Aꝑuit oculos: & per¬
cussus. ẽ. grauiore uulnere in
anima. quam ille in corpore
quem cernere concupiuit :
Ceciditq miserabilius quã ille¬
Quo cadente factus est cla¬
mor : qui ꝑ eius aures intrauit.
& resertuit eius lumina: ut
esset qua feriretur & deiceret᷑
audax ad huc potius quã for¬

Expanded text:
et oculos meos in illa spectaet oculos meos in illa spectacula potestis intendere? Adero itaque absens, ac sic et vos et illa superabo. Quibus auditis, illi nihilo secius eum adduxerunt secum, idipsum forte explorare cupientes, utrum posset efficere. Quo ubi ventum est, et sedibus quibus potuerunt locati sunt, fervebant omnia immanissimis voluptatibus. Ille clausis foribus oculorum, interdixit animo ne in tanta mala procederet; atque utinam et aures obturavisset! Nam quodam pugnae casu, cum clamor ingens totius populi vehementer eum pulsasset, curiositate victus et quasi paratus quidquid illud esset, etiam visum contemnere et vincere, aperuit oculos; et percussus est graviore vulnere in anima, quam ille in cquem cernere concupiuit, ceciditque miserabilius quam ille, quo cadente factus est clamor: qui per eius aures intrauit et reserauit eius lumina, ut esset, qua feriretur et deiceretur audax adhuc potius quam for
Abbreviated transcription (Latin):
illeatq concessit: Et audire
me rursus incipiens: illa me
cũ superst̃itione in uolutus. ẽ.
amans in manicheis ostenta¬
tionem continentiȩ : quã uerã
& germanã putabat. Erat
autẽ illa uecors & sẽductoria.
preciosas animas captans.
non dũ uirtutis altitudinem
scientes tangere : & suꝑficie
decipi faciles: sed tam̃ ad¬
umbratȩ simulatȩq uirtutis.
Non sane relinquens in can¬
tantem sibi a parentib ter¬
renam uiã. romã prȩcesserit
ut ius disceret: & ibi gladia¬
torum spectacula inhiatun
incredibili . & incredibiliter
abreptus . ẽ. Cum enĩ auersa¬
retur & detestaret᷑ talia:
quidam eius amici & condis¬
cipuli. cũ forte de prandio
redeuntib ꝑuium esset: recu¬
santem uehementer & resisten¬
tem. familiari iuolentia du¬
xerunt in amphiteatrũ crude¬
lium & funestorũ ludorũ dieb :
hȩc dicentẽ: Si corpus meum
in locum illũ trahitis & ibi con
stituitis: nunqͥid & animũ

Expanded text:
ille atque concessit. Et audire ille atque concessit. Et audire me rursus icum superstitione inuolutus est amans in manichaeis ostentationem continentiae, quam ueram et germanam putabat. erat autem illa uecors et seductoria, pretiosas animas captans nondum uirtutis altitudinem scientes tangere et superficie decipi faciles, sed tamen adumbratae simulataeque uirtutis. Non sane relinquens incantatam sibi a parentibus terrenam uiam Romam praecesserat, ut ius disceret, et ibi gladiatorii spectaculi hiatu incredibili et incredibiliter abreptus est. cum enim auersaretur et detestaretur talia, quidam eius amici et condiscipuli, cum forte de prandio redeuntibus peruium esset, recusantem uehementer et resistentem familiari uiolentia duxerunt in amphitheatrum crudelium et funestorum ludorum diebus haec dicentem: "si corpus meum in locum illum trahitis, nstituitis; numquid et animum
Abbreviated transcription (Latin):
ab illa peste sanando non co¬
gitauerim: At ille insẽ rapu¬
it : meq illud nonnisi ꝓpter
se dixissẽ credidit. Et quod
alius acciperet ad succensen¬
dum michi : accepit honestus
ad olescens ad succensendũ sibi.
& ad me ardentius diligendũ.
Dixeras enĩtuiamolim & in¬
nexueras litteris tuis : corri¬
pe sapientem & amabit te
Atego illũ non corripuerã:
sed utens tu om̃ibus & sc̃ientib
& nescientibus. ordine quo
nosti. & ille ordo iustus est:
de corde & lingua mea carbo¬
nes ardentes oꝑatus es. quib
mentẽ speibonȩ adureresta¬
bescentẽ. ac sanares. Taceat
laudes tuas qui misẽrationes
tuas ñ considerat: quae tibi
de medullis meis confitentur
Et enĩ post illa uerba. pro¬
ripuit se ex fouea tam alta
mirabili uoluptate cȩcabat᷑.
& excusũt animũ forti tem¬
perantia. & resiluerunt omñs
circensium sordes ab eo: ampli¬
usq illuc non accessit. Sed de¬
inde patrem reluctantẽ euicit
ut me magistro uteret᷑ cessĩt

Expanded text:
ab illa peste sanando non cogitaverim. At ille in se rapuit, meque illud non nisi propter se dixisse credidit. Et quod alius acciperet ad succensendum mihi, accepit honestus adolescens ad succensendum sibi, et ad me ardentius diligendum. Dixeras enim tu jam olim, et innexueras Litteris tuis: Corripe sapientem, et amabit te . At ego illum jam non corripueram; sed utens tu omnibus, et scientibus et nescientibus, ordine quo nosti, et ille ordo justus est, de corde et lingua mea carbones ardentes operatus es, quibus mentem spei bonae adureres tabescentem, ac sanares. Taceat laudes tuas qui miserationes tuas non considerat, quae tibi de medullis meis confitentur. Etenim ille post illa verba proripuit se ex fovea tam alta,miserabili voluptate caecabatur; et excussit animum forti temperantia, et resiluerunt omnes Circensium sordes ab eo, ampliusque illuc non accessit. Deinde patrem reluctantem evicit, ut me magistro uteretur: cessit
Abbreviated transcription (Latin):
ut ipsẽ narrabat: Eamus in
eccłam: xp̃ianus uolo fieri
Atille non se capiens lȩtitia:
perrexit cũ eo ubi autẽ im¬
butus ẽ. primis instructionũ
sacram̃tis : ñ multo post etiã¬
nom̃ dedit. ut ꝑbaptisium
regeneraret᷑ : mirante roma
gaudente ecclesia. Superbi
ebant & irascebant᷑ : dentib
suis stridebant. & tabescebant :
seruo autẽ tuo dñs ds̃ erat sp̃es
eius : & non respiciebat inuani¬
tates & insanias mendaces.
Deniq ut uentũ . ẽ ad horã
ꝓfitendae fidei. quae uerbis
certis conceptis recentisq me¬
moriter de loco eminentiore
in conspectu populi fidelis ro¬
mae reddi solet ab eis qui ac¬
cessuri sunt ad gr̃am tuam.:
oblatũ ẽẽ dicebat
QUETORINO

Expanded text:
ut ipse narrato: "eamus in ecclesiam: Christianus nolo fieri". at ille non se capiens laetitia perrexit cum eo. ubi autem imbutus est primis instructionis sacramentis, non multo post nomen dedit, ut per baptismum regeneraretur mirante Roma, gaudente ecclesia. superbi uidebant et irascebantur, dentibus suis stridebant et tabescebant: seruo autem tuo dominus deus erat spes eius et non respiciebat in uanitates et insanias mendaces. Denique ut uentum est ad horam profitendae fidei, quae uerbis certis conceptis retentisque memoriter de loco eminentiore in conspectu populi fidelis Romae reddi solet ab eis, qui accessuri sunt ad gratiam tuam, oblatum esse dicebat Victorino
Abbreviated transcription (Latin):
ea quae futura sunt : Docuisti
enĩ ꝓphetas tuaͦs. Quisnã ille
modus ẽ. quo doces futura cui
futurum quicquã non ẽ: uel
potius de futuris doces prȩsen¬
tia : Nam quod nom.ẽ nec
doceri utiq: potest. Nimis lon¬
ge est modus iste ab acie mea:
in ualuit ex me. non potero ad
illũ. Potero Autẽ exte : cum
dederis tudulcelum̃ oculorũ¬

Expanded text:
ea quae futura sunt? docuisti ea quae futura sunt? docuisti enim prophetas tuos. quisnam ille modus est, quo doces futura, cui futurorum quicquam non est? uel potius de futuris doces praesentia? nam quod non est, nec doceri utique potest. nimis longe est modus iste ab acie mea; inualuit ex me, nec potero ad illum; potero autem ex te, cum dederis tu, dulce lumen occultoru
Abbreviated transcription (Latin):
sunt iam uidentib: ex quib
futura prȩdicant᷑ animo
concepta: quae rursus con¬
ceptiones iã sunt: & eas prae¬
sentes apud se intuent᷑ qui illa
prȩdicunt. Loquat᷑ michi
aliqđ exemplũ. tanta rer̃
numerositas : Intueor auro¬
ram: oriturũ solem prȩsen¬
tio. Quod in tueor prȩsens ẽ.
qđ prȩnuntio futurũ : ñ sol
futurus qui iam.ẽ. sed ortus
eius qui nondũ. ẽ. Tam̃ etiã
ortum ipsũ nisi animo ima¬
ginarer. sicut modo cumid
loquor : non eũ possum prȩdi¬
cere Sed nec illa aurora quã
in cȩlo uideo solis ortus. ẽ. quã¬
uis eũ prȩcedat. nec illa ima¬
ginatio in animo meo: quȩ duo
prȩsentia cernunt᷑. ut futuris
ille ante dicat᷑ Futura ergo
non dũ sunt: Et sĩ ñdum sunt :
non sunt: Et si non sunt: uideri
om̃ino non possunt: sed prȩdici
possunt ex prȩsentib quȩ iã
sunt & uident᷑: Tu itaque
REGNATOR creaturȩ tuȩ.
quis ẽ. modus quo doces animas

Expanded text:
sunt iam uidentibus, ex quibus sunt iam uidentibus, ex quibus futura praedicantur animo concepta. quae rursus conceptiones iam sunt, et eas praesentes apud se intuentur qui illa praedicunt. loquatur mihi aliquod exemplum tanta rerum numerositas. intueor auroram: oriturum solem praenuntio. quod intueor, praesens est, quod praenuntio, futurum: non sol futurus, qui iam est, sed ortus eius, qui nondum est: tamen etiam ortum ipsum nisi animo imaginarer, sicut modo cum id loquor, non eum possem praedicere. sed nec illa aurora, quam in caelo uideo, solis ortus est, quamuis eum praecedat, nec illa imaginatio in animo meo: quae duo praesentia cernuntur, ut futurus ille ante dicatur. futura ergo nondum sunt, et si nondum sunt, non sunt, et si non sunt, uideri omnino non possunt; sed praedici possunt ex praesentibus, quae iam sunt et uidentur. Tu itaque, regnator creaturae tuae, quis est modus, quo doces animas
Abbreviated transcription (Latin):
ginẽ uero eius cũ eã reco¬
lo && narro. in prȩsenti
tẽpore intueor: quia. ẽ.
adhuc in memoria mea
utrũ similis sit causa etiã
prȩdicendorũ futurorũ :
ut rerũ quae nondũ sunt
iã existentes prȩsentent᷑
imagines: confiteor ds̃
m̃s. nescio. Illud sane scio
nos plerunq: prȩmeditari
futuras actiones nr̃as. ⁊
eamq prȩmeditationẽ eẽ
prȩsentẽ. Actionẽ autẽ
quã prȩmeditam᷑ nondũ
eẽ : quia futura. ẽ. Quã
cũ ȩgressĩ fuerimus & quod
prȩmeditam agere coepe¬
rimus : tunc erit illa actio
quia tunc non futura sed
prȩsens erit: Quo quomͦ
se itaq habeat archana
prȩsensio futurorũ : uide¬
ri nisi qđ est non potest
Quod autẽ iam .ẽ: non
futurũ sed prȩsens est
Cũ ergo uideri dicunt᷑ fu¬
tura. non ipsã quȩ nondũ
sunt id ẽ. quae futura suñ :
sed eorũ causae uel signa
forsitan uident᷑ quȩ iam sunt
Idõ non futura sed prȩsentia

Expanded text:
ginem uero eius, cum eam recoginem uero eius, cum eam recolo et narro, in praesenti tempore intueor, quia est adhuc in memoria mea. utrum similis sit causa etiam praedicendorum futurorum, ut rerum, quae nondum sunt, iam exsistentes praesentiantur imagines, confiteor, deus meus, nescio. illud sane scio, nos plerumque praemeditari futuras actiones nostras eamque praemeditationem esse praesentem, actionem autem, quam praemeditamur, nondum esse, quia futura est; quam cum aggressi fuerimus et quod praemeditabamur agere coeperimus, tunc erit illa actio, quia tunc non futura, sed praesens erit. Quoquo modo se itaque habeat arcana praesensio futurorum, uideri nisi quod est non potest. quod autem iam est, non futurum sed praesens est. cum ergo uideri dicuntur futura, non ipsa, quae nondum sunt, id est quae futura sunt, sed eorum causae uel signa forsitan uidentur, quae iam sunt: ideo non futura, sed praesentia
Abbreviated transcription (Latin):
cecinerunt: si nondũ suNT :
Neq enĩ potest uideri id
qđ non .ẽ. Et qui narraNT
prȩterita. non utiq uera
narrarent : si animo illa
non cernerent. Quȩ sinul¬
la ẽẽnt. cerni om̃ino non
possent. Sunt ergo & futura
& prȩcerita. Sine me dÑe
amplius quȩrere . Spes
mea: non conturbetur
intentio mea. Si enĩ suNt
futura & prȩterita: uolo
scire ubi sint. Qđ si nondũ
ualeo : scio tam̃ ubi cunq
sunt. non ibi ea futura eẽ
uel prȩterita. sed prȩsen¬
tia. Nã si dibi futura suNt
nondũ ibi sunt: Subi prȩte¬
rita sunt : iã non ibi sunt
Vbi cunq ergo sunt quȩ¬
cunq sunt. non sunt nisi
prȩsentia: quanquam
prȩterita cũ uera nar-¬
rant᷑ ex memoria ꝓferunT᷑
non res ipsẽ quae prȩte¬
rierint  sed uerba con¬
cepta ex imaginib eor̃
quȩ in animo uelut uestigia
ꝑsensus prȩtereundo fixer̃
Pueritia quippe mea quȩ
iã non .ẽ: intẽpore prȩte¬
rito. ẽ. quod non. ẽ Ima¬

Expanded text:
cecinerunt, si nondum sunt? cecinerunt, si nondum sunt? neque enim potest uideri id quod non est. et qui narrant praeterita, non utique uera narrarent, si animo illa non cernerent: quae si nulla essent, cerni omnino non possent. sunt ergo et futura et praeterita. Sine me, domine, amplius quaerere, spes mea; non conturbetur intentio mea. si enim sunt futura et praeterita, uolo scire, ubi sint. quod si nondum ualeo, scio tamen, ubicumque sunt, non ibi ea futura esse aut praeterita, sed praesentia. nam et si ibi futura sunt, nondum ibi sunt, si et ibi praeterita sunt, iam non ibi sunt. ubicumque ergo sunt, quaecumque sunt, non sunt nisi praesentia. quamquam praeterita cum uera narrantur, ex memoria proferuntur non res ipsae, quae praeterierunt, sed uerba concepta ex imaginibus earum, quae in animo uelut uestigia per sensus praetereundo fixerunt. pueritia quippe mea, quae iam non est, in tempore praeterito est, quod iam non est; ima
Abbreviated transcription (Latin):
& cõparamus sibimet. & di¬
cimus alia longiora. & alia
breuiora. Metimur etiã
quanto sit longius aut breui¬
us illud tẽpus: quam illud:
Et respondemus duplũ essẽ
hoc uel triplũ. illud autẽ
simplũ : aut tantũ hoc ẽẽ
quantũ illud Sed prȩtereun¬
tia metimur tẽpora. cũ sen¬
tiendo metimur. Prȩterita
uero quae iã non sunt. aut
futura quȩ nondũ sunt. quis
metiri potest : Nisi forte
Audebit quis dicere metiri
prȩterit tẽpus: sentiri et
metiri potest: Cũ autẽ
prȩterierit. quomodo nos R¬
se ñ potest : quȩro pat̃ : non
affirmo Ds cõs prȩside
michi & regeme. Quisnã
est qui dicat michi non ẽẽ
tria tẽpora. sicut pueri
didicimus puerosq docu¬
imus. preteritũ prȩsens
& futurũ : sed tantũ presẽns.
qm̃ illa duo non sunt : An
ipsã sunt. sed ex aliquo pro¬
cedit occulto. cũ ex futuro
fit prȩsens : et in aliquod
recedit occultũ. cũ exprę¬
senti sit prȩteritũ . Nã
ubi ea uiderunt. quifuturt

Expanded text:
et conparamus sibimet et dicimus alia longiora et alia breuiora. metimur etiam, quanto sit longius aut breuius illud tempus quam illud et respondemus duplum esse hoc uel triplum, illud autem simplum aut tantum hoc esse quantum illud. sed praetereuntia metimur tempora, cum sentiendo metimur; praeterita uero, quae iam non sunt, aut futura, quae nondum sunt, quis metiri potest, nisi forte audebit quis dicere metiri praeterit tempus, sentiri et metiri potest, cum autem praeterierit, quoniam non est, non potest. Quaero, pater, non adfirmo: deus meus, praeside mihi et rege me. quisnam est, qui dicat mihi non esse tria tempora, sicut pueri didicimus puerosque docuimus, praeteritum, praesens et futurum, sed tantum praesens, quoniam illa duo non sunt? an et ipsa sunt, sed ex aliquo procedit occulto, cum ex futuro fit praesens, et in aliquod recedit occultum, cum ex praesenti fit praeteritum? nam ubi ea uiderunt qui futura
Abbreviated transcription (Latin):
quia & loquit᷑ nobis. Sic
in euangłio ꝑ carnẽ ait . & hoc
in sonuit foris aurib: hominũ
ut crederet᷑. & in tus quae¬
ureretur. & inueniret᷑ in
aet̃na ueritate : ubi om̃s
discipulos bonus & solus
magister docet nos. Ibi
Audio uocem tuã dñe dicen¬
tis michi. qm̃ ille loquit᷑
nobis qui docet nos: Qui
autẽ non docet nos: etiã si
loquit᷑ non nobis loquitur
Quis porro nos docet. nisi st̃a¬
lis uekrras: Quia & ꝑ
creaturam mutabilẽ cũ
ad monemur : adueritatẽ
stabilem ducim᷑ : ubi uere
dicimus cũ stamus & au¬
dimus eũ. & gaudio gaude¬
mus ꝓpt̃ uocẽ sponsi: red¬
dentes nos unde sumus. Et
idõ principiũ : quia nisi ma¬
neret cũ erraremus: ñ eẽt
quo rediremus. Cũ autẽ.
redimus ab errore : cogno¬
scendo utiq redimus: ut
Autẽ cognoscamus. docet
nos: quia principiũ est. & lo¬
quitur nobis
In hoc princi¬
pio fecisti.d̃s cxelũ & trã:
IN VERBOTUO : INΡILIO

Expanded text:
quia et loquitur nobis . Sic in Evangelio per carnem ait; et hoc insonuit foris auribus hominum, ut crederetur, et intus quaereretur, et inveniretur in aeterna veritate, ubi omnes discipulos bonus et solus magister docet. Ibi audio vocem tuam, Domine, dicentem mihi, quoniam ille loquitur nobis qui docet nos. Qui autem non docet nos, etiam si loquitur, non nobis loqquis porro nos docet nisi stalis ueritas? quia et per creaturam mutabilem cum admonemur, ad ueritatem stabilem ducimur, ubi uere discimus, cum stamus et audimus eum et gaudio gaudemus propter uocem sponsi, reddentes nos, unde sumus. et ideo principium, quia nisi maneret, cum erraremus, non esset quo rediremus. cum autem redimus ab errore, cognoscendo utique redimus; ut autem cognoscamus, docet nos, quia principium est et loquitur nobis. In hoc principio fecisti, deus, caelum et terram in uerbo tuo, in filio
Abbreviated transcription (Latin):
SA et pia corpore soluta est
Premebã oculos eius: & confluebat
in precordia mea mestitudo in¬
gens. & transfluebat in lacrimas
Ibidemq oculi mei uiolento ani¬
mi imperio resorbebant fontẽ
suũ : usq ad siccitatẽ Et intali
luctamine ualde male michi
erat : Tum uero ubi efflauit ex¬
tremum sp̃m. puer
ADEODATUS

Expanded text:
sa et pia corpore soluta est. Premebam oculos eius, et confluebat in praecordia mea maestitudo ingens et transfluebat in lacrimas, ibidemque oculi mei uiolento animi imperio resorbebant fontem suum usque ad siccitatem, et in tali luctamine ualde male mihi erat. tum uero, ubi efflauit extremum, puer Adeodatus
Abbreviated transcription (Latin):
puit᷑ : donec illud assit. ubi
sĩmul assuefacta notitia ñ
in aequalit̃ ad quiescat.
Et unde ad .ẽ. nisi ex ipsa
memoria : Nam & cũ ab alio
cõmonitore cognoscimus:
inde ad .ẽ. Non enĩ quasi no¬
uum credimus : sed recor¬
dantes apꝓbamus hoc ẽẽ
qđ dictũ. ẽ. Si autẽ penitis
aboleat᷑ ex animo: nec ad¬
moniti reminiscimur: Neq
enĩ omnimodo adhuc obliti
sumus : qđ uel oblitos nos eẽ
meminimus: Hoc ergo nec
amissum quȩrere poterims:
qđ om̃ino obliti fuerimus
Quomodo ergo te quaero
Cum enĩ te
dm̃ meũ

Expanded text:
puitur, donec illud adsit, ubi puitur, donec illud adsit, ubi simul adsuefacta notitia non inaequaliter adquiescat. et unde adest nisi ex ipsa memoria? nam et cum ab alio conmoniti recognoscimus, inde adest. non enim quasi nouum credimus, sed recordantes adprobamus hoc esse, quod dictum est. si autem penitus aboleatur ex animo, nec admoniti reminiscimur. neque enim omni modo adhuc obliti sumus quod uel oblitos nos esse meminimus. hoc ergo nec amissum quaerere poterimus, quod omnino obliti fuerimus. Quomodo ergo te quaero, cum enim te, deum meu
Abbreviated transcription (Latin):
perierat si non agnoscimus:
nec cõgnoscere possumus.
si non meminimus. Et hoc
perierat quidem oculis: me¬
moria tenebat᷑. Quid cũ
ipsã memoria ꝑdit aliquid.
sicut fit cũ obliuiscimur: &
quȩrimus ut recordemur:
ubi tandẽ quęrimus. nisi in
ipsa memoria : Et ibi si ali¬
ud ꝓalio forte offeratur :
respumus donec illud occur¬
rat quod quęrimus . Et cũ
occurrerit : dicimus: hoc. ẽ
Qđ non diceremus : nisi agno¬
sceremus. Nec agnoscere¬
mus: nisi meminissemus
Certe ergo obliti fueramus
An non totũ exciderat. sed
exparte quae tenebatur
pars alia quȩrebat᷑ : quia
sentiebat sẽ memoria non
simul uoluere qđ simul so-¬
lebat: & quasi detruncata
consuetudine claudicans. red¬
di quod deerat flagitabat :
Tanquã si homo notus siue
conspiciat᷑ oculis siue cogitet᷑
& nom̃ eius obliti requiramꝰ :
quicquid aliud occurrerit
ñ connectit᷑. quia ñcũ illo co¬
gitatio consueuit: idõq res¬

Expanded text:
imus quod perierat, si non agnoscimus, imus quod perierat, si non agnoscimus, nec agnoscere possumus, si non meminimus: sed hoc perierat quidem oculis, memoria tenebatur. Quid? cum ipsa memoria perdit aliquid, sicut fit, cum obliuiscimur et quaerimus, ut recordemur, ubi tandem quaerimus nisi in ipsa memoria? et ibi si aliud pro alio forte offeratur, respuimus, donec illud occurrat quod quaerimus. et cum occurrit, dicimus: "hoc est"; quod non diceremus, nisi agnosceremus, nec agnosceremus, nisi meminissemus. certe enim obliti fueramus. an non totum exciderat, sed ex parte, quae tenebatur, pars alia quaerebatur, quia sentiebat se memoria non simul uoluere, quod simul solebat, et quasi detruncata consuetudine claudicans reddi quod deerat flagitabat? tamquam si homo notus sine conspiciatur oculis siue cogitetur et nomen eius obliti requiramus, quidquid aliud occurrerit non conectitur, quia non cum illo cogitari consueuit ideoque res
Abbreviated transcription (Latin):
ubi te inueniã : Si prȩter
memoriam meã te inuenio :
immemor tui sũ. Et quo¬
modo iam inueniã te. si me¬
derat enĩ mulier dracͥmã :¬
& quaesiuit eã cũ lucerna
Et nisi memor eius eẽt : ñ
inueniret eã. Cum enim
ẽẽt inuenta: unde sciret
utrum ipsã ẽẽt: si memor
eius non eẽt: Multa
memini me ꝑdita quȩsisse
atq inuenisse. Inde istud
scio : quia cũ quȩrerẽ ali¬
quid eorũ. & diceret᷑ michi:
nunforte hoc.ẽ. nunforte
illud: tandiu dicebã non
est. donec id offerret᷑ quod
quaerebã. Cuius nisi me¬¬
mor essem : quicquid illud
ẽẽt. etiam si michi offerret᷑
non inuenirem : quia non
agnoscerem. Et semꝑ ita
fit: cũ aliquid ꝑditũ quae¬
rimus & inuenimus. Ve¬
runtam̃ si forte aliquid
aboculis perit ñ amemo¬
ria. ueluti corpus qđ libet
uisibile: tenetur in tus ima¬
go eius: & quȩritur donec
reddatur aspectui. Quod
cũ inuentũ fuerit: exima¬
gine quȩ intus ẽ. recognos¬
citur Nec inuenisse qͣliod

Expanded text:
ubi te inveniam? Si praeter memoriam meam te invenio, immemor tui sum. Et quomodo jam inveniam te, si mederat enim mulier drachmam, et quaesivit eam cum lucerna , et nisi memor ejus esset, non inveniret eam. Cum enim esset inventa, unde sciret utrum ipsa esset, si memor ejus non esset? Multa memini me perdita quaesisse atque invenisse. Inde istud scio, quia cum quaererem aliquid eorum, et diceretur mihi, Num forte hoc est, num forte illud? tamdiu dicebam: Non est, donec id offerretur quod quaerebam. Cujus nisi memor essem, quidquid illud esset, etiam si mihi offerretur, non invenirem, quia non agnfit, cum aliquid perditum quaerimus et inuenimus. uerum tamen si forte aliquid ab oculis perit, non a memoria, ueluti corpus quodlibet uisibile, tenetur intna imago eius et quaeritur, donec reddatur aspectui. quod cum inuentum fuerit, ex imagine, quae intus est, recognoscitur. nec inuenisse nos dic
Abbreviated transcription (Latin):
factum non .ẽ. & tamen est:
non est in eo quicquã qđ ante
Clamant etiã qđ sẽ ipsã non
fecerint Idõ sumus: quia fa¬
cta sumus. Non ergo erams
ante quã essẽmus: ut fieripos¬
semus a nobis. Et uox dicen¬
tium . ẽ. ipsa euidentia. Tuergo
dñe fecisti ea qui pulcher es:
pulchra sunt enĩ: Qui bonus es:
bona sunt enĩ: Qui es : sunt.
enim. Nec ita pulchra sunt.
nec ita bona sunt. nec ita sunt:
sicut tu conditor eorũ : quo
comparato. nec pulchra suns.
nec bona sunt. nec sunt: Sci¬
mus haec : gr̃as tibi:. & scien¬
tia nr̃a scientiae tuȩ cõpara¬
ta : ignorantia. ẽ: Quomodo
autẽ fecisti cȩlũ & trã : & quȩ
machina tã grandis opera¬
dionis tuae : Non enĩ sicut
homo artifex: formans.
corpus de corpore arbitratu
animȩ̃. ualentis. imponere
ut cunq speciem. quã cernit
insemet ipiã: interno oculo.
Et unde hoc ualeret : nisi
quia tu fecisti eam : Imponit
speciem iã existenti. & haben¬

Expanded text:
factum non est et tamen est, factum non est et tamen est, non est in eo quicquam, quod ante clamant etiam, quod se ipsa non fecerint: "ideo sumus, quia facta sumus; non ergo eramus, antequam essemus, ut fieri possemus a nobis. " et uox dicentium est ipsa euidentia. tu ergo, domine, fecisti ea, qui pulcher es: pulchra sunt enim; qui bonus es: bona sunt enim; qui es: sunt enim. nec ita pulchra sunt nec ita bona sunt nec ita sunt, sicut tu conditor eorum, quo conparato nec pulchra sunt nec bona sunt nec sunt. scimus haec, gratias tibi, et scientia nostra scientiae tuae conparata ignorantia est. Quomodo autem fecisti caelum et terram et quae machina tam grandis operationis tuae? non enim sicut homo artifex formans corpus de corpore arbitratu animae ualentis imponere utcumque speciem, quam cernit in semet ipsa interno oculo — et unde hoc ualeret, nisi quia tu fecisti eam? — et imponit speciem iam exsistenti et haben
Abbreviated transcription (Latin):
de illo scripsit. Hoc ipse
ait : hoc ueritas ait. Au¬
diam & intelligã: quomͦ
in principio fecisti caelũ
& tenrã Scripsit hoc mo¬
YSeSi scripsit. dabut Tran¬
sut hinc ate adde: Neque
nunc ande me. ẽ: Namsi
& prȩberemaures corporis
mei. sonis erũ pentib ex ore
eius Et si hebrea uoce
loqueret᷑: frustra pulsaret
sensum meũ: nec inde men¬
tem meã quicquã tangeret.
Num ab illo scirem : Intus
utiq michi. in tus in domi¬
cilio cogitationis. nec ebrea
nec greca nec latina nec¬
barbara uox. sed ueritas
sine oris & linguȩ organis.
sine strepitu sillabarũ dice¬
ret. uerũ dicit : Et statim
certus: confident̃ illi homini
tuo dicerem: uerum dicis.
Cumergo illũ interrogare
non possum de te: quo plenus
uera dix̃ : uERTASrOgo
te ds̃ms rogo. parce peccatis
meis: & qui illi seruotuo de¬
disti haec dicere: da michi¬
& hȩc intelligere : Ecce sunt
caelum & terra. Clamant
qđ facta sunt : mutant᷑ enĩ
atq uariant᷑. Quicquid autẽ

Expanded text:
de illo scripsit: hoc ipse ait, hoc ueritas ait. Audiam et intellegam, quomodo in principio fecisti caelum et terram. scripsit hoc Moyses, scripsit et abiit, transiit hinc a te ad te neque nunc ante me est. nam si t praeberem aures corporis mei sonis erumpentibus ex ore eius, et si hebraea uoce loqueretur, frustra pulsaret sensum meum nec inde mentem meam quicquam tangeret; num ab illo scirem? intus utique mihi, intus in domicilio cogitationis nec hebraea nec graeca nec latina necbarbara ueritas sine oris et linguae organis, sine strepitu syllabarum diceret: "uerum dicit" et ego statim certus confidenter illi homini tuo dicerem: "uerum dicis." quum ergo illum interrogare non possim, te, quo plenus uera dixit, ueritas, rogo, meus, rogo, parce peccatis meis, et qui illi seruo tuo dedisti haec dicere, da et mihi haec intellegere. Ecce sunt caelum et terra, clamant, quod facta sint; mutantur enim atque uariantur. quidquid autem
Abbreviated transcription (Latin):
unde facit aliquid : tu inge¬
nium quo artẽ capiat : & ui¬
deat in tus qđ faciat foris.
Tu sensum corporis: quo int̃¬
prete traiciat ab animo ad
materiam id qđ facit. et
renunciet animo quid factũ
sit : ut ille intus consulat.
prȩsidentẽ sibi ueritatẽ. an
bene factũ sit Te laudant hȩc
om̃ia
ereat oremo omĩuco
Sed tu quomodo fecisti ea:
Quomodo fecisti
ds̃ cerelũ

Expanded text:
unde facit aliquid, tu ingenium, quo artem capiat et uideat intus quid faciat foris, tu sensum corporis, quo interprete traiciat ab animo ad materiam id quod facit, et renuntiet animo quid factum sit, ut ille intus consulat praesidentem sibi ueritatem, an bene factum sit. te laudant haec omnia creatorem omnium. sed tu quomodo facis ea? quomodo fecisti, deus, caelu
Abbreviated transcription (Latin):
sempit̃ne uirentis paradrsitui:
qm̃ dimisisti ei peccata suꝑ t̾ram
in monte in caseato tuo : monte
uberi :. Angebat᷑ ergo tunc ipsẽ:
in illam foueã ꝑnitiosissimi erro¬
ris inciderat : ut ueritatis filu
tui carnem phantasma crede¬
ret: tam̃ inde emergens. sic
sibi erat . non dũ imbutus ullis
ecclesiae tuȩ sacramentis:
sed inquisitor ardentissĩmus
ueritatis Quẽ non multo post
conuersionẽ nr̃am & regene¬
rationẽ ꝑbaptismum tuum.
ipsum etiã fidelem catholicũ.
castitate ꝑfecta atq continen¬
tia tibi seruientẽ. in africa apud
suos. post̃quam tota domus eius
ꝑ eum x̃piana facta esset. carne
sol uisti : & nunc ille uiuit in
sinu abrahã. Quicquid illud. ẽ.
qđ illo significat᷑ sinu ibi
NEBRI

Expanded text:
sempiternae uirtutis paradisi tui, sempiternae uirtutis paradisi tui, quoniam dimisisti ei peccata super terram in monte incaseato, monte tuo, monte uberi. Angebatur ergo tunc ipse, Nin illam foueam perniciosissimi erroris inciderat, ut ueritatis filii tui carnem phantasma crederet, tamen inde emergens sic sibi erat, nondum imbutus ullis ecclesiae tuae sacramentis, sed inquisitor ardentissimus ueritatis. quem non multo post conuersionem nostram et regenerationem per baptismum tuum ipsum etiam fidelem catholicum castitate perfecta atque continentia tibi seruientem in Africa apud suos, cum tota domus eius per eum christiana facta esset, carne soluisti. et nunc ille uiuit in sinu Abraham. quidquid illud est, quod illo significatur sinu, ibi Nebri
Abbreviated transcription (Latin):
DVSde isto nr̃obono: qđ ꝓpter
uincula sua quib: tenacissime te¬
nebatur deseri se nr̃o consortio
uidebat: non dũ xp̃ianus. coniuge
fideli: ea ipsã tam̃ artiore prȩ
cȩteris compede. ab itinere qđ
aggressi eramus retardabat᷑ :
Nec xp̃ianum eẽ alio modo sẽ
uelle dicebat. quã illo quo non
poterat benigne sane obtulit: ut
quandiu ibi essẽmus. inre. essemꝰ
Retribues illi dñe in resurrecti¬
one iustorm: quia iam ipsã
sortem retribuisti ei. Quamuis
enĩ absentib: nobis. cũ romae
iam eẽmus: corporali aegri¬
tudine correptus. & in ea xp̃i¬
anus & fidelis factus ex hac
uita migrauit. Ita misertus
es non solũ eius: sed etiã nr̃i :
ne cogitantes egregiam circa
nos amici humanitatẽ. nec eũ
ingrege tuo numerantes : do¬
lore intolerabili cruciaremur
Gratias tibi ds̃nr̃: tui sumus
Indicant hortationes & consõla¬
tiones tuae: Fidelis ꝓmissor
reddes.
prure
illo eius cassiaco. ubi estu sȩculi
requieiumus inte: amȩnitatẽ

Expanded text:
dus de isto nostro bono, quod propter uincula sua, quibus tenacissime tenebatur, deseri se nostro consortio uidebat. nondum Christianus coniuge fideli ea tamen ipsa artiore prae ceteris conpede ab itinere, quod aggressi eramus, retardabatur nec christianum esse alio modo se uelle dicebat quam illo, quo non poterat. benigne tamen obtulit, ut, quamdiu ibi essemus, in re eius essemus. retribues illi, domine, in retributione iustorum, quia iam ipsam sortem retribuisti ei. quamuis enim absentibus nobis, cum Romae iam essemus, corporali aegritudine correptus et in ea Christianus et fidelis factus ex hac uita emigrauit. ita misertus es non solum eius sed etiam nostri, ne cogitantes egregiam erga nos amici humanitatem nec eum in grege tuo numerantes dolore intolerabili cruciaremur. gratias tibi, deus noster, tui sumus. indicant hortationes et consolationes tuae: fidelis promissor reddis rure illo eius Cassiciaco, ubi ab aestu saeculi requieuimus in te, amoenitatem
Abbreviated transcription (Latin):
& apud nos in xp̃o suo fecit
ds̃ cȩlum & terrã : spiritu¬
ales & carnales eccłae suȩ
Et terra nr̃a ante quã ac¬
ciperet formã doctrinȩ.
inuisibilis erat & in cõposita :¬
& ignorantiȩ tenebris tege
Sed Quia sp̃s tuus suꝑ ferebat᷑
suꝑ aquã: non reliquit
mise riam nram miscđia
tua: et dixisti. fiat lux
Pęnitentiã agite . appro¬
pinquabit enĩ regnũ cae¬
lorum Penitentiã agite :
Et qm̃ conturbata erat
adnos ipsos anima nr̃a
cõmemorati sumus tui

Expanded text:
et apud nos in Christo suo fecit deus caelum et terram, spiritales et carnales ecclesiae suae, et terra nostra antequam acciperet formam doctrinae, inuisibilis erat et inconposita, et ignorantiae tenebris tegebsed quia spiritus tuus superferebatur super aquam, non reliquit miseriam nostram misericordia tua, et dixisti: fiat lux; paenitentiam agite, appropinquauit enim regnum caelorum. paenitentiam agite; oniam conturbata. erat ad nos ipsos anima nostra, conmemorati sumus tui