comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
q p̃cedentibꝰ uoluminibꝰ satis quantũ potui dis¬
putaui. Quȩ cum ita sint. si eoꝵ qui colerent dãm
iuuentatem ȩtas ipsa floreret insigniꝰ ꝯtemptoreᷤᷤ
aut̃ uł intͣ annos oceumb̾ent iuuentutis. uł ĩ ea
tanqͣm senili torpore frigescerent. si malas cułtoꝵ
suoꝵ speciosiꝰ ⁊ festiuiꝰ fortuna barbata uestiret.
a quibꝰ aut̃ sꝑn̾et᷑ glabros aut male barbatos
uideremus. etiam sic rectissime dicemus huc usq
istas deas singulas posse. sius officiis quodam᷑ limi¬
tatis. ac ꝑ hoc nec a uiuentate oportẽ peti uitam
et̾nam. quȩ non daret barbam. nec afortuna bar¬
bata boni aliquid pꝰ hanc uitam eẽ sꝑandum.
cuiꝰ in hac uita potestas nulla ȩẽt. ut eandem sal¬
tem etatem quȩ barba induit᷑ ipsa p̃staret. Nc̃ uͦ
cum earum cultus nec ꝓpt̾ ista ipsa quę putant
eis subdita sit necessarus. quia ⁊ multi colentes ui¬

Expanded text:
que praecedentibus uoluminibus satis, quantum potui, disque praecedentibus uoluminibus satis, quantum potui, disputaui. Quae cum ita sint, si eorum, qui colerent deam Iuuentatem, aetas ipsa floreret insignius, contemtores autem eius uel intra annos occumberent iuuentutis, uel in ea tamquam senili torpore frigescerent; si malas cultorum suorum speciosius et festiuius Fortuna barbata uestiret, a quibus autem sperneretur, glabros aut male barbatos uideremus: etiam sic rectissime diceremus huc usque istas deas singulas posse, suis officiis quodam modo limitatas, ac per hoc nec a Iuuentate oportere peti uitam aeternam, quae non daret barbam, nec a Fortuna barbata boni aliquid post hanc uitam esse sperandum, cuius in hac uita potestas nulla esset, ut eandem saltem aetatem, quae barba induitur, ipsa praestaret. Nunc uero cum earum cultus nec propter ista ipsa, quae putant eis subdita, sit necessarius, quia et multi colentes Iu
Abbreviated transcription (Latin):
enim ꝓpt̾ea dii tales. uł t̾renum regnum dare nõ
posse uisi sunt. quia illi magni ⁊ exccelsi sunt. hoc
quidam paruũ ⁊ abiectum. quod nõ dignarent᷑ in
tanta sublimitate eurare. s qͣntumlib consid̾atione
fragilitatis humanȩ caducos apices t̾reni regni m̾i¬
to quisq contempnat. illi dii tales apparuerunt ut
turba uł quasi plebeioꝵ. uł quasi ꝓceꝵ dõrum.
idoneus ẽ regna mortalia. mortalibꝰ dare. qͣntominꝰ
pͥ ĩmortales exmortalibꝰ fac̾e. huc accedit quia si iã
cum illis agimus qͥ nõ ꝓpt̾ istã. s ꝓpt̾ uitam quȩ pꝰ
mortem futura ẽ existimant colendos dõs. iam nec
ꝓpt̾ illa saltem quȩ dõꝵ talium potestati tanqͣm
disꝑtita ⁊ ꝓpͥa nõ rõne ueritatis s uanitatis opi¬
nione tribuuntur. omnino colendi sunt sicut cre¬
dunt hi qui cultum eoꝵ uitȩ huiꝰ mortał utilita¬
tibꝰ necessarium ẽẽ contendunt. contͣ quos iam qͥn¬

Expanded text:
enim propterea di tales uel terrenum regnum dare non enim propterea di tales uel terrenum regnum dare non posse uisi sunt, quia illi magni et excelsi sunt, hoc quiddam paruum et abiectum, quod non dignarentur in tanta sublimitate curare; sed quantumlibet consideratione fragilitatis humanae caducos apices terreni regni merito quisque contemnat, illi di tales apparuerunt, utturba uel quasi plebeiorum uel quasi procerum deorum idoneus est regna mortalia mortalibus dare, quanto minus potest inmortales ex mortalibus facere! - Huc accedit, quia, si iam cum illis agimus, qui non propter istam, sed propter uitam quae post mortem futura est existimant colendos deos, iam nec propter illa saltem, quae deorum talium potestati tamquam dispertita et propria non ratione ueritatis, sed uanitatis opinione tribuuntur, omnino colendi sunt, sicut credunt hi, qui cultum eorum uitae huius mortalis utilitatibus necessarium esse contendunt; contra quos iam quin
Abbreviated transcription (Latin):
uł deȩ ꝓpt̾ quid supplicaret᷑. qͣntum ad illos dõs
attinet quos instituerunt eiuitates a doctis sollert̃
inuentum memorieq mandatum ẽ. quid alib̾o u̾ba
grã quid alimphis. qͥd a uulcano. ac sic acęt̾is quos
partim cõmemoraui in .uiiͦi. libro partim p̃t̾eun¬
dos putaui. Porro si acerere uinũ. a lib̾o panẽ. a uul¬
cano aqͣm. alimphis ignem petẽ enoris ẽ. quanto
maioris deliram̃ti eẽ intelligi debet. si cuiquã istoꝵ
ꝓuita supplicetur ęt̾na: Quam obrem si cum de
regno teneno quereremꝰ quos nã illud dõs uł deas
hominibꝰ credendum eẽt posse confere disseussis
omnibꝰ longis alienum au̾itate monstratum ẽ a qͦ¬
qͣm istorum multoꝵ numinum atq falsoꝵ saltem
regna t̾rena existimare constitui. nõne in sanissimȩ
impietatis ẽ si et̾na uita quȩ t̾renis omibꝰ regnis
sine ulla dubitatione uł comparatione p̃ferenda est
ab istoꝵ quoqͣm dari cuiqͣm posse credatur: Neq

Expanded text:
uel deae propter quid supplicaretur, quantum ad illos deos adtinet quos instituerunt ciuitates, a doctis sollerter inuentum memoriaeque mandatum est: quid a Libero, uerbi gratia, quid a Lymphis, quid a Vulcano ac sic a ceteris, quos partim commemoraui in quarto libro, partim praetereundos putaui. Porro si a Cerere uinum, a Libero panem, a Vulcano aquam, a Lymphis ignem petere erroris est: quanto maioris deliramenti esse intellegi debet, si cuiquam istorum pro uita supplicetur aeterna! Quam ob rem si, cum de regno terreno quaereremus, quosnam illud deos uel deas hominibus credendum esset posse conferre, discussis omnibus longe alienum a ueritate monstratum est a quoquam istorum multorum numinum adque falsorum saltem regna terrena existimare constitui: nonne insanissimae inpietatis est, si aeterna uita, quae terrenis omnibus regnis sine ulla dubitatione uel conparatione praeferenda est, ab istorum quoquam dari cuiquam posse credatur? Neque
Abbreviated transcription (Latin):
dõs. alios ab hominibꝰ institutos. s de institutis
aluid hrẽ lictũs poetaꝵ. alud sacerdotum. utra qͥ
tam̃ ita &e int̾ se anncas consorcio falsitatis. ut
grate funt utieq demonibꝰ quib docteina inimica
e uerateris. Seqstrata gͥ paululum teol. grram
naturalem uocant. de qua p̾ea disserendium ẽ. placet¬
petandem uitam etnam peti aut seatr e s pa
poeticis. Teatrieis. ludieris semeis ⁊ absit iane
auertat sls uerus. ton ininant sacl egisitq utune¬

Expanded text:
s, alios ab hominibus institutos, sed de institutis s, alios ab hominibus institutos, sed de institutis aliud habere litteras poetarum, aliud sacerdotum, utrasque tamen ita esse inter se amicas consortio falsitatis, ut gratae sint utraeque daemonibus, quibus doctrina inimica est ueritatis! Sequestrata igitur paululum theologia, quam naturalem uocant, de qua postea disserendum est, placetne tandem uitam aeternam peti aut sperari ab dis poeticis theatricis, ludicris scaenicis? Absit; immo auertat Deus uerus tam inmanem sac
Abbreviated transcription (Latin):
publicis uereris offende. quas ab dõꝵ natura ab¬
horre uł talui. quales in huiꝰ mundi elem̃tis hu¬
mani amĩ suspicatur infirmitas. X̾ sentis ipsȩ
cum eas usq qͣ consid̾as. & omnis ur̃a litt̾atura cir¬
cumsonat. Quid hic agit humanum qͣmuis excel¬
lentissimum ingenium : Quid tͥ humana licet mł¬
tiplex ingensq doctͥna. in his angustiis suffra¬
gatur: Naturales dõs cołe cupis cuules cõgeris.
Inuenisti alios fabulosos. in quos lib̾ius qd̾ sentis
euomas. unde ⁊ istos cuules uelis nolisue ꝑfundaᷤ.
Dicis quippe fabulosos ac cõmodatos eẽ ad theatrum
naturales ad mundum. cuules ad urbem. cum
mund̾ opꝰ fit diuinum. urbes uero theat᷑ oꝑa sint
hominum. nec alii derideantur in theatris qͣm
q̃ adorantur in templis. nec aliis ludos exhibeati
qͣm quibꝰ uictimas inmolatis. Quanto lib̾ius
subtiliusq ista diuid̾es. dicens alios eẽ naturaleᷤ¬

Expanded text:
publicis uereris offendere, quas ab deorum natura abpublicis uereris offendere, quas ab deorum natura abhorrere uel talium, quales in huius mundi elementis humani animi suspicatur infirmitas, et sentis ipse, cum eas usquequaque consideras, et omnis uestra litteratura circumsonat. Quid hic agit humanum quamuis excellentissimum ingenium? Quid tibi humana licet multiplex ingensque doctrina in his angustiis suffragatur? Naturales deos colere cupis, ciuiles cogeris. Inuenisti alios fabulosos, in quos liberius quod sentis euomas, unde et istos ciuiles uelis nolisue perfundas. Dicis quippe fabulosos adcommodatos esse ad theatrum, naturales ad mundum, ciuiles ad urbem, cum mundus opus sit diuinum, urbes uero et theatra opera sint hominum, nec alii derideantur in theatris, quam qui adorantur in templis, nec aliis ludos exhibeatis, quam quibus uictimas immolatis. Quanto liberius subtiliusque ista diuideres, dicens alios esse deos naturale
Abbreviated transcription (Latin):
losophorum. hanc eni ꝑtinere testatur ad munoi
quo isti nichis eẽ excellentius opinantur ineb
D uas uers illas th cologias pͥmam. ⁊ tͥeiam tbess
non continuo quod ẽ urb̃ ꝑtinere posse ⁊ ad mun¬
dum qͣmuis urbes eẽ indeamus in mundo. Fieri
enm pͥot᷑ ut in urbe scãm falsas opimones ea colã¬
curi ea credantur. quoꝵ inmundo uł ext̃ mundũ
natura sit nusqͣ̃m. T̃ehatrtim uero ubi ẽ nisi in urbe.
Nuis theatrum instituit ñ enutas: Propt̾ qͣ istituit.
n ppt᷑ ludos scenicos: ibi sunt ludi scenici nisi
in rebus diunis. de quibꝰ hi libri tanta sollertia cõ¬
aeutisimus. ⁊ sine ulla dubitacione doctissimus.
s tam̃ homo non ds. nec spũ dĩ ad uidenda ⁊ an¬
nuntianda diuina in ueritatem lib̾tatemq sub¬
uectus. cernis quidem qͣm sint res diuinȩ ab hu¬
manis nugis atq m̃daciis dirim̃dȩ s iuitiosissimaᷤᷤ
ppłoꝵ opiniones ⁊ confuetudines insuꝑsticionibꝰ

Expanded text:
osophorum. Hanc enim pertinere testatur ad mundum, osophorum. Hanc enim pertinere testatur ad mundum, quo isti nihil esse excellentius opinantur in rebus. Duas vero illas theologias, primam et tertiam, theatri non continuo, quod est urbis, pertinere posse et ad mundum, quamuis urbes esse uideamus in mundo; fieri enim potest, ut in urbe secundum falsas opiniones ea colantur et ea credantur, quorum in mundo uel extra mundum natura sit nusquam: theatrum uero ubi est nisi in urbe? Quis theatrum instituit nisi ciuitas? Propter quid instituit nisi propter ludos scaenicos? Ubi sunt ludi scaenici nisi in rebus diuinis, de quibus hi libri tanta sollertia conacutissimus et sine ulla dubitatione doctissimus, sed tamen homo, non Deus, nec spiritu Dei ad uidenda et adnuntianda diuina in ueritatem libertatemque subuectus, cernis quidem quam sint res diuinae ab humanis nugis adque mendaciis dirimendae; sed uitiosissimas populorum opiniones et consuetudines in superstitionibus
Abbreviated transcription (Latin):
quoq ipsis hȩc placere ⁊ ꝑ hȩc placandos ꝯ̃ẽ decermn.
Dixerit aliquis. hȩc duo gen̾a mẏthicon ⁊ phisicon
id est fabulosum atq naturale discernamus ab hoc
euisli de quo nẽ agitur. uñ illam ⁊ ipse disereuit.
iamq ipsum ciuile uideamuis qualit̾ exeplicet.
U ideo quidem eur debeat d̃iscerni fabulosum. quia
falsum. quia turpe. quia indignum ẽ. Naturale
aut̃ a cuuli uelle discerñe. quid ẽ aliud qͣm ȩtum
ipsum ciusle fatĩ eẽ m̃dosũ : Si enim illud natu¬
rale ẽ quid ht̃ rep̃hensionis ut eaccludatur: Si aui
mittatur. Hec nempe illa causa ẽ quare pͥus scpse
rit de rebus humanis. post̾ius de diuinis. qm̃ in
diumnis rebus non naturam dõꝵ. s hominum inst¬
tuta secutus ẽ. Intueamur sane ⁊ cuulẽ theologiam
Tercium genus ẽ inquit. quod in urbibꝰ ciuies man¬
par sit. Adhuc quod sequitur attendamus. Prin
sed̾a ad mundum. t̾cia ad urbẽ. Quis ñ uideat
palmam ded̾it: tiq scde. qͣm supͣ dixit ẽẽ pͥll¬

Expanded text:
ipsis haec placere et per haec eos placandos esse decernunt. Dixerit aliquis: Haec duo genera mythicon et physicon, id est fabulosum adque naturale, discernamus ab hoc ciuili, de quo nunc agitur, unde illa et ipse discreuit, iamque ipsum ciuile uideamus qualiter explicet. Video quidem, quur debeat discerni fabulosum: quia falsum, quia turpe, quia indignum est. Naturale autem a ciuili uelle discernere quid est aliud quam etiam ipsum ciuile fateri esse mendosum? Si enim illud naturale est, quid habet reprehensionis, ut excludatur? Si autemittatur? Hrit de rebus humanis, posterius de divinis; quoniam in divinis rebus non naturam, sed hominum instituta secutus est. Intueamur sane et civilem theologiam. Tertiam genus est, inquit, quod in urbibus cives, maxicia facere quemque par sit. Adhuc quod sequitur attendamus. Primaatrum, secunda ad mundum, tertia ad urbem. Quis non videat, cui palmam dederit? Utique secundae, quam supra dixit esse phil
Abbreviated transcription (Latin):
cutissimi illi uiri. qui se ꝓ magno bñficio cõscͥpta
docuisse głantur ut seiretur qͣre cuiq dõ supplican¬
dum eẽt. quid a quoq ẽẽt petendum. ne ab suiditate
turpissima qualis iocularit̾ ĩ inmo fieri solet pe¬
teretur a lib̾o aqua alimphis uinum. auctores er̃
cuipia hominĩ diis ĩmortalibꝰ supplicanti. ut eũ
alimphis petierit uinũ. eiq responđint nos aꝙͣ
habemus. hoc alib̾o petę. possit recte dicẽ. si uimĩ
non habetis. saltem date michi uitam et̾nã. Quid
hac absurditate monstruosius: Nonne ille cachur¬
nantes. solent enimeẽ ad risum faciles si ñ affectant
fallere ut demones supplici respondebunt.s homo
purasne in potestate nos hrẽ uitam. quas audis
ñ bĩe uł uitem: Imipii dentissime g̃ stulticie ẽ
puta in et̾nam a tãlib diis pet̾e ut spare. qui uite
buiꝰ berumnosisimȩ atꝙ. breuissimȩ ⁊isi qua ab

Expanded text:
acutissimi uiri, qui se pro magno beneficio conscripta acutissimi uiri, qui se pro magno beneficio conscripta docuisse gloriantur, ut sciretur quare cuique deo supplicandum esset, quid a quoque esset petendum, ne absurditate turpissima, qualis ioculariter in mimo fieri solet, peteretur a Libero aqua, a Lymphis uinum, auctores erunt cuipiam hominum dis inmortalibus supplicanti, ut, cum a Lymphis petierit uinum eique responderint: Nos aquam habemus, hoc a Libero. pete, possit recte dicere: Si uinum non habetis, saltem date mihi uitam aeternam? Quid hac absurditate monstruosius? Nonne illae cachinnantes solent enim esse ad risum faciles, si non adfectent fallere ut daemones, supplici respondebunt:s o homo, putasne in potestate nos habere uitam, quas audis non habere uel uitem? Inpudentissimae igitur stultitiae est uitam aeternam a talibus dis petere uel sperare, qaerumnosissimae atque brevissimae, et si qua ad
Abbreviated transcription (Latin):
cibꝰ longe tolerabiliꝰ philosophi audiendi sunt.
quibꝰ displicuer iste opimones enoresq ppłoꝵ.
qui połi constituer̃ simulac̾ numinibꝰ multaq
de his quos dõs immortales uocant falsa atq
indigna siue fuxer̃. siue ficͥta credider̃. ⁊ eredita
eortm cũltui sacroꝵq ritibꝰ miscuer̃. Cum his
hominibꝰ qui ⁊ si non lib̾e p̃dicando. saltem ut¬
cumq disputacionibꝰ musitando talia se imꝓba¬
ie testati sunt. non usq adeo inconuenient̾ qͥstio
ista tractatur. utrum nõ unum dm̃ qui fec̃ om̃e
spũalem corporalẽq creat᷑a ꝓpt̾ uitã quȩ pꝰ mor¬
tem futura ẽ coli oporteat s multos dõs quos ab
illo uno factos ⁊ sublimit̾ collocatos. quidã eoꝵ¬
dem philosophorum cęt̾is excellentiores nobiliore̾q
senserunt. set̾m quis ferat dici atq contendi doᷤ illoᷤᷤ
quoꝵ in quarto libro quosdam cõmemoraui. quibꝰ
uitam ęt̾nam cuiq p̾stare : An uero ꝑttissimi ⁊ ac

Expanded text:
sunt, quibus displicuerunt istae opiniones erroresque populorum. qui populi constituerunt simulacra numinibus multaque de his, quos deos inmortales uocant, falsa adque indigna siue finxerunt siue ficta crediderunt. et credita eorum cultui sacrorumque ritibus miscuerunt. Cum his hominibus, qui, etsi non libere praedicando, saltem utcumque in disputationibus mussitando, talia se inprobare testati sunt, non usque adeo inconuenienter quaestio ista tractatur: utrum non unum Deum, qui fecit omnem spiritalem corporalemque creaturam, propter uitam, quae post mortem futura est, coli oporteat, sed multos deos, quos ab illo uno factos et sublimiter conlocatos quidam eorundem philosophorum ceteris excellentiores nobilioresque senserunt. Ceterum quis ferat dici adque contendi deos illos, quorum in quarto libro quosdam commemoraui, quibusuitam aeternam cuique praestare? An uero peritissimi illi et
Abbreviated transcription (Latin):
tem. Non sunt dii maligni funt sp̃s. qͥbꝰ ȩt̾na tua feli¬
citas pena ẽ. Non tam uino troianis a quibꝰ carnale
originẽ ducis arces uidet᷑ ĩuidisse romanas. qͣm isti
demones. quos adhue dẽs putas. omui gau hommui
sens mreudent sempitnas ⁊i tu ipsa non parua ecae parte

Expanded text:
tem. Non sunt di, maligni sunt spiritus, quibus aeterna tua felitem. Non sunt di, maligni sunt spiritus, quibus aeterna tua felicitas poena est. Non tam Iuno Troianis, a quibus carnalem originem ducis, arces uidetur inuidisse Romanas, quam isti daemones, quos adhuc deos putas, omni generi hominum sedes inuident sempiternas. Et tu ipsa non parua ex parte
Abbreviated transcription (Latin):
passionibꝰ głamur. qui usq qͣq aduersus potestates ini¬
micissimas confligentes. easq fortit̾ moriendo iuncen¬
tes. sanguine nob̾ hanc patriã peꝑere suo. ad qͣm pa¬
triam te inuitamus.⁊ exhortamur ut eius aditiaris
numero ciiũ cuiꝰ qͦdamꝰ asilũ ẽ uera remissio omĩĩ pec¬
catoꝵ. Non audias degeneres tuos &ͦ cep̃ĩanis ue detͣ¬
bentes: ⁊ accusantes ułut tp̃ra mala. cũ querant tp̃ra
quibꝰ non sit quieta uita. s potus secura nequitia. ħ
tͥ nũqͣm nec ꝓ terrena patria placuer̃. Nunc iã cȩlestẽ
arripe. ꝓ qua minimum laborab̾: un ea ueracit̾ sẽꝑq
regnab̾. Illic enĩ tͥ non uestał focus. non lapis capito¬
linus. s ds unus ⁊ uerus nec metas rerũ. nec tp̃ra ponet.
imꝑium sinȩ finȩ d̾abit. Noli dos fallaces falsosq reqͥ¬
rere. abice pocius atq contempne ĩ uerã emicans lib̾ta¬

Expanded text:
passionibus gloriamur, qui usquequaque aduersus potestates inipassionibus gloriamur, qui usquequaque aduersus potestates inimicissimas confligentes easque fortiter moriendo uincentes sanguine nobis hanc patriam peperere suo. Ad quam patriam te inuitamus et exhortamur, ut eius adiciaris numero ciuium, cuius quodam modo asylum est uera remissio peccatorum. Non audias degeneres tuos Christo Christianisue detrahentes et accusantes uelut tempora mala, cum quaerant tempora, quibus non sit quieta uita, sed potius secura nequitia. Haec tibi numquam nec pro terrena patria placuerunt. Nunc iam caelestem arripe, pro qua minimum laborabis, et in ea ueraciter semperque regnabis. Illic enim tibi non Vestalis focus, non lapis Capitolinus, sed Deus unus et uerus nec metas rerum nec tempora ponit, Imperium sine fine dabit. Noli deos falsos fallacesque requirere; abice potius adque contemne in ueram emicans liberta
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ qui non faciunt audiant ad iudicium. Quo ⁊ si ue¬
niunt quidam talium p̾ceptoꝵ irrisores homines.¬
om̃is eoꝵ petulantia aut repentina mutacione de¬
ponitur. aut tuore uł pudore cõpͥmit᷑. Nicħ enĩ eis
turpe ac flagiciosum inspectandũ imitandũq ꝓpo¬
nitur. ubi ueri dĩ aut p̾cepta insinuant᷑. aut mira¬
cula narrant᷑. aut dona laudant᷑. aut bñficia postu¬
lantur. hec potius concupiscȩ o ĩdoles romana lau
dabilis. o ꝓienies regłoꝵ sceuolaꝵ. scipionũ. fabricioꝵ.
hec potiꝰ concupisce. hec ab illa turpissima uanitate.
⁊ fallacissima demonũ malignitate discerne. Si quid
in te laudabile naturalit̾ eminet. nõ nisi u̾a pietatę
purgatur atq ꝑficitur. impietate aut̃ disꝑditur et
punitur. Nunc iam elige quid sequaris. ut ñ inte s
in dõ uero sine ullo errore lauderis. Tunc enĩ tͥ gła
es inquibꝰdam de quoꝵ uirtutę ꝑfecta ⁊ ꝓfide uera etiã

Expanded text:
et qui non faciunt audiant ad iudicium. Quo etsi ueet qui non faciunt audiant ad iudicium. Quo etsi ueniunt quidam talium praeceptorum inrisores, omnis eorum petulantia aut repentina mutatione deponitur, aut timore uel pudore conprimitur. Nihil enim eis turpe ac flagitiosum spectandum imitandumque proponitur, ubi ueri Dei aut praecepta insinuantur aut miracula narrantur, aut dona laudantur aut beneficia postulantur.dabilis o progenies Regulorum Scaeuolarum Scipionum Fabriciorum; haec potius concupisce, haec ab illa turpissima uanitate et fallacissima daemonum malignitate discerne. Si quid in te laudabile naturaliter eminet, non nisi uera pietate purgatur adque perficitur, inpietate autem disperditur et punitur. Nunc iam elige quid sequaris, ut non in te, sed in Deo uero sine ullo errore lauderis. Tunc enim tibi gles in quibusdam, de quorum uirtute perfecta et pro fide uera etiam
Abbreviated transcription (Latin):
publicis ciuitas tota discebat. hec cõmissa numinibꝰ
place̾ cernebat ⁊ u dõ nõ solum illis exhibenda. s sibi
qr imitanda credebat. nõ illud nescio qui ulut bonũ
⁊ honestum. qd̾ tam paucis ⁊ tam occulte dicebat᷑. si
tam̃ dicebat᷑. ut magis ne innotesceret. qͣm ne non
tatum tharchareo iugo. ⁊ societate penali. erui ꝑã¬
nom̃ homines ⁊ ⁊ inlucẽ saluberrimȩ pietatis ab illa
ꝑniciosissime impietatis uocte tͣnsferri querunt᷑
⁊ murrmurant miqui & in grati. in illo nefario spũ
altiꝰ obstrictiusq possessi. qͥa ppłi confluunt ad ecłiaᷤᷤ
casta celebritate honesta utriusq sexus discretione. uͥ
audiant qͣm bene hic ad tempꝰ uiuere debeant. ut pꝰ
hanc uitam beatȩ semꝑq uiuere mereant᷑. ũ scã sc̃p¬
tura usticieq doctrina de suꝑiore loco inconspectu
omnium ꝑsonante. ⁊ qui faciunt audiant ad p̾miũ

Expanded text:
publicis civitas tota discebat: haec commissa numinibus publicis civitas tota discebat: haec commissa numinibus placere cernebat; et ideo non solum illis exhibenda, sed sibi quoque imitanda credebat: non illud nescio quid velut bonum et honestum, quod tam paucis et tam octamen dicebatur, ut magis ne innotesceret, quam ne non tatum tartareo iugo et societate poenali erui nomen homines et in lucem saluberrimae pietatis ab illa perniciosissimae inpietatis nocte transferri queruntur et murmurant iniqui et ingrati et illo nefario spiritu altius obstrictiusque possessi, quia populi confluunt ad ecclesiam casta celebritate, honesta utriusque sexus discretione, ubi audiant quam bene hic ad tempus uiuere debeant, ut post hanc uitam beate semperque uiuere mereantur, ubi sancta scriptura iustitiaeque doctrina de superiore loco in conspectu omnium personante et qui faciunt audiant ad praemium,
Abbreviated transcription (Latin):
crudelissima unmanitate nocituri homines ꝓpt̾ qͦs
placabant᷑ ꝗͣ. nocebant ipsi cum uiciositate fedissima
placarent᷑. qnõ quidẽ ut au̾teret᷑ qd̾ metuebat̾ ab hoste
incorporibꝰ. eo m̃ dii conciliabant᷑ quo uirtus debella¬
retur inmentibꝰ. qui non oppon̾ent᷑ defensores oppug¬
natoribꝰ menũ. nisi pͥus fierent expugnatores moꝵ
bonoꝵ: hanc talium numinũ placcationẽ impuriᷤᷤ¬
simam. petulantissimã. inpudentissimã. nequissimã.
innundissimã. cuius auctores laudanda romanae uir¬
tutis indoles honore p̾uauit. tribu amouit. ac notauit
turpes. fecit infames. hãc inqͣm pudendã uereq reli¬
gioni ad uersandam ⁊ detestandam talium numinũ
placationẽ. has fabulas in dõs illecebrosas atq cͥmino¬
sas. ħ ignominiosa dõrum facta uł sceleratȩ turpit̾q
cõmissa. uł scesatius turpiusq conficta. ecłis ⁊ auribꝰ

Expanded text:
crudelissima immanitate nocituri homines, propter quos crudelissima immanitate nocituri homines, propter quos placabantur, quam nocebant ipsi, cum vitiositate foedissima placarentur: quandoquidem ut averteretur quod metuebatur ab hoste in corporibus, eo modo dii conciliabantur, quo virtus debellaretur in mentibus; qui non opponerentur defensores oppugnatoribus moenium, nisi prius fierent expugnatores morum bonorum. Hanc talium numinum placationem petulantissimam, impurissimam, impudentissimam, nequissimam, immundissimam, cujus actores laudanda Romanae virtutis indoles honore privavit, tribu movit, agnovit turpes, fecit infames; hanc, inquam, pudendam, veraeque religioni aversandam et detestandam talium numinum placationem, has fabulas in deos illecebrosas atque criminosas, haec ignominiosa deorum facta vel scelerate tupiterque commissa, vel sceleratius turpiusque conficta, oculis et auribus
Abbreviated transcription (Latin):
occłto instinctu nequissimas agitans m̃tes. ⁊ iunstat
faciendis adult̾iis. ⁊ pascit᷑ pactis. nisi qui cẽ sacͥs talibꝰ
oblectatur: Constituens in templis simulacͣ demonũ
am̃as in ludis simulae̾ uicioꝵ susurrans inocculto u̾ba
iusticiȩ ad decipiendos e paucos bonos. frequentãs
in aꝑto ĩuitam̃ta naquitie ad possidendos innumera¬
futurꝰ clamabat in auribꝰ cuuitatis int̾ cȩt̾a sui magi¬
stratꝰ officia sibi floram matrẽ ludoꝵ celebritate pla¬
candam. qui ludi tanto deuociꝰ. quanto turpius ce¬
lebrari solent. Dic̃ alio loco iã consul mextremis ꝑicłi
ciuitatis. ⁊ ludos ꝑdecẽ dies factos. naq rem ullam
quȩ ad placandos dõs ꝑtin̾et p̃t̃ missã quasi ñsatiꝰerat
tales dõs irritare temꝑantia. qͣm plac̾e luxuria ⁊⁊
eos honestate eẽ̾ ad inimicitias ꝓuocare. qͣm tanta
deformitate linire. Neq enĩ grauius fuerat qͣm lib

Expanded text:
occulto instinctu nequissimas agitans mentes, et instat occulto instinctu nequissimas agitans mentes, et instat faciendis adulteriis, et pascitur factis, nisi qui etiam sacris talibus oblectatur, constituens in templis simulacra daemonum, amans in ludis simulacra vitiorum; susurrans in occulto verba justitiae ad decipiendos etiam paucos bonos, frequentans in aperto invitamenta nequitiae ad possidendos innumerafuturus, clamabat in auribus civitatis, inter caetera sui magistratus officia sibi Floram matrem ludorum celebritate placandam: qui ludi tanto devotius, quanto turpius celebrari solent. Dicit alio loco jam consul in extremis periculis civitatis, et ludos per decem dies factos, neque rem ullam quae ad placandos deos pertineret, praetermissam: quasi non satius erat tales deos irritare temperantia, quam placare luxuria; et eos honestate etiam ad inimicitias provocare, quam tanta deformitate lenire. Neque enim gravius fuerant quamlibet
Abbreviated transcription (Latin):
illinc uirginẽ deã illã supplicit̾ adorari. ante illa
turpia cęlebrari. Nõ ibi pudibundos mimos nullã
uerecundiorẽ scenicam uidimꝰ. cuncta obscenitatis
implebant᷑ officia. Sciebat᷑ uuginali numini quid
plac̾et.⁊ exhibebat᷑ qd̾ de templo domũ matrona
doctior reportaret. Non nulle pudentiores au̾tebãt
faciem ab inpuris motibꝰ scenicoꝵ. ⁊ artem flagicii
furcuia intencione discebant. homitubꝰ namq u̾e¬
cundabant᷑ ne aud̾ent in pudicos gestꝰ ore libo cer¬
uere. s multo minus audebant sacra eiꝰ qͣm uet̾ia¬
bant̾ casto corde dampnare. Hoc tñ palã discendũ
p̃bebat᷑ intemplo. ad qd̾ ꝑpet̾udũ saltem secretum
querebat᷑ indomo. alirum ẽ nimiũ si ullus ibi erat
pudor mortalium. qd̾ humana flagicia ñ lib̾e homineᷤ
cõmittent. quȩ apud dõs ętiam religiose disc̾e̾nt. ira¬
tos habituri nisi ȩtiã exhib̾e curarent. Quis enĩ aliꝰ spᷤ

Expanded text:
illinc uirginem deam: illam suppliciter adorari, ante illam illinc uirginem deam: illam suppliciter adorari, ante illam turpia celebrari; non ibi pudibundos mimos, nullam uerecundiorem scaenicam uidimus; cuncta obscenitatis inplebantur officia. Sciebatur uirginali numini quid placeret, et exhibebatur quod de templo domum matrona doctior reportaret. Nonnullae pudentiores auertebant faciem ab inpuris motibus scaenicorum et artem flagitii furtiua intentione discebant. Hominibus namque uerecundabantur, ne auderent inpudicos gestus ore libero cernere; sed multo minus audebant sacra eius, quam uenerabantur. casto corde damnare. Hoc tamen palam discendum praebebatur iquaerebatur in domo: mirante nimium si ullus ibi erat pudore mortalium, quod humana flagitia non libere homines committerent, quae apud deos etiam religiose discerent, iratos habituri, nisi etiam exhibere curarent. Quis enim alius spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
in angłos lucis. nõ implet negotiũ deceptionis. ẜoris
itaq ppłis celeberrimo strepitu impiecas inpura cir¬
cumsonat. ⁊ intus paucis castitas simulata uix sonat.
Prebent᷑ ꝓpatula pudendis: ⁊ secreta laudandis. Decꝰ latet.¬
⁊ dedecus patet. Qd̃ malũ geritur omnes conuocat
spectatores qd̾ bonum dicitur uix aliquos inuenit
auditores. tanqͣm honesta erubescenda sunt:⁊ in ho
nesta głianda. S ubi ħ nisi indemonũ templis:
Ubi nisi in fallatiȩ diuersoriis : Illud enĩ fit ut honestio¬
res qui pauci sunt capiant᷑. hoc aut̃ ne plures quis
turpissimi corrigant᷑. Ubi ⁊ qño sacrati cęlestis audie¬
bant. castitatis p̾cepta nescimus. ante ipsum tamen
delubrũ ubi simulaerũ illud locatũ ospitiebamꝰ.
uniu̾si undiq confluentes. ⁊ ubi quisq poterat stã¬
tes ludos qui agebant᷑ intentissimi spec tabamus.
intuentes alt̾nante ospectu hĩc meretͥciã pompam.

Expanded text:
in angelos lucis , non implet negotium deceptionis. Foris in angelos lucis , non implet negotium deceptionis. Foris itaque populis celeberrimo strepitu impietas impura circumsonat, et intus paucis castitas simulata vix sonat: praebentur propatula pudendis, et secreta laudandis: decus latet, et dedecus patet: quod malum geritur, omnes convocat spectatores; quod bonum dicitur, vix aliquos invenit auditores: tanquam honesta erubescenda sint, nesta glorianda. Sed ubi hoc nisi in daemonum templis? ubi nisi in fallaciae deuersoriis? Illud enim fit, ut honestiores, qui pauci sunt, capiantur; hoc autem, ne plures, qui sunt turpissimi, corrigantur. Ubi et quando sacrati Caelestis audiebant castitatis praecepta, nescimus; ante ipsum tamen delubrum, ubi simulacrum illud locatum conspiciebamus, uniuersi undique confluentes et ubi quisque poterat stantes ludos qui agebantur intentissimi spectabamus, intuentes alternante conspectu hinc meretriciam pompam,
Abbreviated transcription (Latin):
ta elauerint. atq ad omniũ ocłos ut unitanda p̃pon̾en¬
tur expectanda ꝓcesserint. quid ẽ qd̃ idem ipsi demoneᷤᷤ
qui se huius cemodi uoluptatibꝰ inmundos ẽẽ sp̃s confi¬
tentur. qui suis flagiciis ⁊ facinoribꝰ. siue indicatis siue
simulatis. eoꝵq sibi cęlebratione petita ab inpudentiᷤ¬
sunis. extorta a pudentibꝰ auctores se uitȩ sceleste in¬
mundeq testantur. ꝑhibent᷑ tam̃ in aditis suis secretiꝰq
penetralibꝰ dare q̃dam bona p̃cepta demoribꝰ qͥbꝰdam
ułut ȩlectis sacratis suis. Qd̃ si ita ẽ. ħ ipso callidior ad¬
uertenda ẽ ⁊ coniuncenda malitia spũum noxiorum.
Tanta enĩ usẽ ꝓbitatis ⁊ castitatis. ut om̃is uł pene
om̃is eius laude moueat᷑ humana natura. nec usq
a deo sit t᷑pitudine uiciosa. ut totũ amittat sensum
honestatis. Proiñ malignitas demonũ nisi alicubi se
quẽ adm̃dũ scͥptum in nr̃is litt̾is nouimus transsiguret

Expanded text:
ta claruerint adque ad omnium oculos ut imitanda proponerentur, spectanda processerint: quid est, quod idem ipsi daemones, qui se huiusce modi uoluptatibus inmundos esse spiritus confitentur, qui suis flagitiis et facinoribus, siue indicatis siue simulatis, eorumque sibi celebratione petita ab inpudentibus, extorta a pudentibus auctores se uitae scelestae inmundaeque testantur, perhibentur tamen in adytis suis secretisque penetralibus dare quaedam bona praecepta de moribus quibusdam uelut electis sacratis suis? Quod si ita est, hoc ipso callidior aduertenda est et conuincenda malitia spTanta enim vis est probitatis et castitatis, ut omnis vel pene omnis ejus laude moveatur humana natura, nec usque adeo sit turpitudine vitiosa, ut totum amittat sensum honestatis. Proinde malignitas daemonum, nisi alicubi se, quemadmodum scriptum in nostris Litteris novimus, transfiguret
Abbreviated transcription (Latin):
cũ suo cultore ppło ꝓilla re publica ne ꝑiret. ymino
eosdem mores ułut suis exemplis auctoritate nexia
corrumpendo egerunt potius ut ꝑiret. Qm nõ idõ tt̃
ꝑisse quisqͣm ut arbitor iam dice audebit. quia disceᷤᷤ¬
seie om̃s aditis arisq relictis dii ułut amici iurtutibꝰ.
cum uiciis hominum offend̾ent᷑. quia tot signis eiteꝵ
augurioꝵ uaticinioꝵ quibꝰ se tanqͣm p̃seios futuroꝵ
ad iuictores ꝙ p̾liorum iactate ⁊ cõm̃dare gestiebant.
coniuncunt᷑ fuisse p̃sentes. Qui si uere discessissent.
mite romani inbella ciuilia siuis cupiditatibꝰ quam
ilorum instigacionibꝰ exarsisent. Quȩ eum ita sint¬

Expanded text:
cum suo cultore populo pro illa re publica, ne periret; immo cum suo cultore populo pro illa re publica, ne periret; immo eosdem mores uelut suis exemplis auctoritate noxia corrumpendo egerunt potius, ut periret. Quam non ideo tunc perisse quisquam, ut arbitror, iam dicere audebit, quia \'discessere omnes adytis arisque relictis di\', uelut amici uirtutibus, cum uitiis hominum offenderentur; quia tot signis extorum auguriorum uaticiniorum, quibus se tamquam praescios futurorum adiutoresque proeliorum iactare et commendare gestiebant, conuincuntur fuisse praesentes; qui si uere abscessissent, mitius Romani in bella ciuilia suis cupiditatibus quam illorum instigationibus exarsissent. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
ered̾ẽt ⁊ qͥsqͥs ñ crede̾t. s tũ illos illos libentissime sibi
talia exhib̾i e̾n̾et. securꝰ imitaret᷑. Hequis itaq exi¬
timaret indos conuitia potuis qͣm eis dignũ aliquid
scͥptitasse u̾cumq illos uit̾ se pugnasse poetȩ cõme¬
morar: ipsi ad decipiendos homines poetaꝵ carmina
firmauer̃ pugnas uidelicet suas non solum ꝑscenicoᷤ
in theatio. uerũ etiam ꝑse ip̃os in campo humanis
ocłis exhibentes. hec dicẽ compulsi sumus. qm̃ peᷤᷤ¬
simis moribꝰ cuuũ romanã rem publicã iam antea
ꝑditam fuissȩ. nullãq remansisse ante aduentũ diũ¬
nr̃i iħu xp̃i. auctores eoꝵ dice ⁊ sc̾bere minime du¬
bitauer̃. Quam ꝑditionẽ diis suis nõ imputant. qui
mala transitoria quibꝰ boni seu uiuant seu moriant᷑
frequentent ꝓmoribꝰ optimis p̃cepta contͣ ꝑditos mo¬
res dii uero ipsoꝵ nullis talibꝰ p̃ceptis egerint aliqͥd

Expanded text:
crederet et quisquis non crederet, sed tamen illos libentissime sibi crederet et quisquis non crederet, sed tamen illos libentissime sibi talia exhiberi cerneret, securus imitaretur. Ne quis itaque existimaret in deos conuicia potius quam eis dignum aliquid scriptitasse, ubicumque illos inter se pugnasse poetae commemorarunt, ipsi ad decipiendos homines poetarum carmina firmauerunt, pugnas uidelicet suas non solum per scaenicos in theatro, uerum etiam per se ipsos in campo humanis oculis exhibentes. Haec dicere conpulsi sumus, quoniam pessimis moribus ciuium Romanam rem publicam iam antea perditam fuisse nullamque remansisse ante aduentum ni nostri auctores eorum dicere et scribere minime dubitarunt. Quam perditionem dis suis non inputant, qui mala transitoria, quibus boni, seu uiuant seu moriantur, frequentet pro moribus optimis praecepta contra perditos mores; di uero ipsorum nullis talibus praeceptis egerint aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd alud egerunt. insi ut sibi romani bellando cuultẽ
taqͣm doꝵ exemplũ nullĩ nefas admittẽ iud̾entur:
Lam enĩ ceꝑant bella eiilia.: ⁊ aliquo nefandoꝵ plioꝵ
strages ex scrand̃a p̃ cesserat. Iam iultos mouerat
qd miles quidam dum occiso spolia detheret frem ii¬
sãto adasiere agnonuit. ac detestatꝰ bella cuulia. se ipni
ibi pumens frño corpori aiumeit. Ut g̾ hue tanti mali
uiame tederet : s armoꝵ scelestoꝵ magis magsꝙ. ar¬
dou inerescet. noxis demones quos sli dos putantes
cosendos: enerandos arbitrabant᷑ int̾ se pugnantes
hominibꝰ appatete uoluer̃. ne imitari tales pugnas
enuuca trepͥid aret affectio. s pocius humanũ scł dui¬
no aetustet᷑ ecemplo. hac astueia maligni sp̃c ȩciam
ludes iuiñ iam musta dixi scenicos sibi dicari sacriq
fabusariĩ actionibꝰ celebrata sunt. ut ⁊ qͣqͣs eos fecisse

Expanded text:
quid aliud egerunt, nisi ut sibi Romani bellando ciuiliter quid aliud egerunt, nisi ut sibi Romani bellando ciuiliter tamquam deorum exemplo nullum nefas admittere uiderentur? Iam enim coeperant bella ciuilia, et aliquot nefandorum proeliorum strages exsecranda praecesserat. Iam multos mouerat, quod miles quidam, dum occiso spolia detraheret, fratrem nudato cadauere agnouit ac detestatus bella ciuilia se ipsum ibi perimens fraterno corpori adiunxit. Ut ergo huius tanti mali minime taederet, sed armorum scelestorum magis magisque ardor incresceret, noxii daemones, quos illi deos putantes colendos et uenerandos arbitrabantur, inter se pugnantes hominibus apparere uoluerunt, ne imitari tales pugnas ciuica trepidaret adfectio, sed potius humanum scelus diuino excusaretur exemplo. Hac astutia maligni spiritus etiam ludos, unde multa iam dixi, scaenicos sibi dicari sacrariqfabularum actionibus celebrata et quisquis eos fecisse
Abbreviated transcription (Latin):
uictor ciuiũ głiosus. uictus atq captiuus nefandis
uieiis. ⁊ ꝑhȩc ipsis ȩtiam demonibꝰ multo obstrictꝰ
subd̾etur. Illinc uero qͥs ñ intelligat. qͥs nõ uideat.
nisi qui tales dẽs mitari magis elig̃. qͣm dituina
grã ab eoꝵ societate separari. quantũ moliãt᷑ mali¬
gni isti sp̃c̃ exemplo suo ułut diuinã auctoritatẽ
pbere sceleribꝰ. qd̃ etiam in quadã campaniȩ lata
planitiȩ ubi non multo post euules acies nefario
p̃lio confixer̃. ipsi int̾ se p̃us pugnare insi sunt: Nãq
ibi auditi sunt pͥmũ ingentes fragores. moxq multi¬
se uidisse nimciar̃ ꝑ aliquot dies duas acies p̃liari.
qͣnta de illa coflictacione ecxp̃mi pot̾ant inuenerunt.
S̾ igͦ ueracit᷑ int̾ se numina pugnauer̃ iam bella cuula
exccusant᷑ humana. consid̾et᷑ tañ quȩ sit taliũ dõꝵ
uł mulitia uł miseria. Si aut̃ se pugnasse finx̾unt.

Expanded text:
uictor ciuium gloriosus uictus adque captiuus nefandis uictor ciuium gloriosus uictus adque captiuus nefandis uitiis et per haec ipsis etiam daemonibus multo obstrictius subderetur. nisi qui tales deos gratia ab eorum societate separari, quantum moliantur maligni isti spiritus exemplo suo velut divinam auctoritatem praebere sceleribus, quod etiam in quadam Campaniae lata planitie, ubi non multo post civiles acies nefario praelio conflixerunt, ipsi inter se prius pugnare visi sunt? Namque ibi auditi sunt primum ingentes fragores: moxqse uidisse nuntiarunt per aliquot dies duas acies proeliari.  equorum, quanta de illa conflictatione exprimi poterant, inuenerunt. Si ergo ueraciter inter se numina pugnauerunt, iam bella ciuilia excusantur humana; consideretur tamen quae sit talium deorum uel malitia uel miseria: si autem se pugnasse finxerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
sub qualibꝰ diis ẽẽ cupiant qui blasphemant saluato¬
rem uoluntates fidelium a dominatu demonũ lib̾ã¬
tem. Clamauit homo uatiemando. uictoria tua ẽ
silla. atq ut id diuino spũ clamasse cred̾et᷑. nuncia¬
uit ętiam aliquid. ⁊ ꝓpe futurũ.⁊ mox factum. unde
longe ab erat. ꝑ quem ille sp̃c loquebat᷑. Nõ tamen
clamauit. ab sceleribꝰ parre silla q̃ illic uictor tam
orrenda cõmisit. eui corona aurea ipsiꝰ uictoriȩ illu¬
strissimũ signum in uitulino iecore apparuit. qualia
signa si dii iusti dare solerent. ac nõ demones impii.
noxia mala futura monstrarent. Neq enĩ eiꝰ dignita
ti tantũ ꝓfuit illa uictoria. qͣntum nocuit cupidita¬
ti. qua factum ẽ. ut in moderatꝰ in hians ⁊ scłis rebꝰ
elatus ac p̾cipitatꝰ. magis ipse ꝑiret in moribꝰ. qͣm
mo. uł uaticinio p̾mutiabant. Magis enĩ timebat
ne corrig̾et᷑. qͣm ne uinc̾et᷑ ymmo satis agebant. ut

Expanded text:
sub qualibus dis esse cupiant, qui blasphemant Saluatosub qualibus dis esse cupiant, qui blasphemant Saluatorem uoluntates fidelium a dominatu daemonum liberantem. Clamauit homo uaticinando: uictoria tua est, Sylla\', adque ut id diuino spiritu clamare crederetur, nuntiauit etiam aliquid et prope futurum et mox factum, unde longe aberat per quem ille spiritus loquebatur; non tamen clamauit: \'ab sceleribus parce, Sylla\', quae illic uictor tam horrenda commisit, cui corona aurea ipsius uictoriae inlustrissimum signum in uitulino iecore apparuit, qualia signa si di iusti dare solerent ac non daemones inpii, noxia mala futura monti tantum profuit illa uictoria, quantum nocuit cupiditati; qua factum est, ut inmoderatis inhians et secundis rebus elatus ac praecipitatus magis ipse periret in moribus, quaio uel uaticinio praenuntiabant. Magis enim timebant ne corrigeretur quam ne uinceretur. Immo satis agebant, ut
Abbreviated transcription (Latin):
utis sae̾s. resq ipse satis indicant negotui suĩ age.
ut ꝓ diis habeantur. ut colant᷑. ut ea illis exhibeant᷑.
quib᷑ hi qui exhibent sociati. unam pessimã eausam
cum eisbuit in iudicio dĩ. Dem̃ cũ ueniss tatentũ
silla. atq ibi sac̾ficass uidit in capite uitulũ iccoris
similitudinẽ coronȩ aureȩ.⁊̃ unc postumiꝰ aruspex ille
respona̾it. p̃elaram ei significare uictoriã. Iussitq
ut extis illis solus uesceret᷑. Postea facto int̾uallo ser¬
nus eusdam hucii pontui uaticinando elamauit. abel¬
lona nunciꝰ uenio: uictoria tua ẽ silla. deide adieẽ
arsurũ ẽȩ capitolium. hoc eum dicisset continus
egressus e castris postõ die concitacior reu̾sus ẽ. ⁊ capi¬
tolium arsisse clamauit. Arserat aut̃ reuera capitoliũ
qd̾̃ quidẽ demoni ⁊ p̃uidẽ facile fuit. ⁊ celerrime nun¬
ciare. Illud sane intende. qd̾ ad causam maxime ꝑtinet

Expanded text:
litteris sacris resque ipsae satis indicant, negotium suum agere, litteris sacris resque ipsae satis indicant, negotium suum agere, ut pro dis habeantur et colantur, ut ea illis exhibeantur, quibus hi qui exhibent sociati unam pessimam causam cum eis habeant in iudicio Dei. Deinde cum uenisset Tarentum Sylla adque ibi sacrificasset, uidit in capite uitulini iecoris similitudinem coronae aureae. Tunc Postumius haruspex ille respondit praeclaram significare uictoriam iussitque ut extis illis solus uesceretur. Postea paruo interuallo seruus cuiusdam Lucii Pontii uaticinando clamauit: <a Bellona nuntius uenio, uictoria tua est, Sylla. Deinde adiecit arsurum esse Capitolium. Hoc cum dixisset, continuo egressus e castris postero die concitatior reuersus est et Capitolium arsisse clamauit. Arserat autem re uera Capitolium. Quod quidem daemoni et praeuidere facile fuit et celerrime nuntiare. Illud sane intende, quod ad causam maxime pertinet,
Abbreviated transcription (Latin):
minando frangebant. Dem̃ cum in asia eẽt bellũ mi¬
tridatuĩ gerens ꝑlucitĩ ticiũ ei mandatũ ẽ a ioue qd
çẽt mitͥdatẽ suꝑat̾us. & faccum ẽ. Ac postea molienti
redire in urbem .⁊ suas amicoꝵq inuirias sibi ortas
cuuili sanguine ulcisei. it̾m mandatũ ẽ. ab eodem io¬
ue ꝑ militem quendã legionis sexte pͥus se de mitri¬
date p̾mineiasse uictoriã.⁊ tunc ꝓmitẽ dat᷑um se po¬
testatẽ qua recuꝑaret ab inimicis rem publicã. nõ
sine multo sanguine. Tũ ꝑcontatus filla quę forma
militi uisa fuerit. cum ille indicass. eam recordatus
ẽ qͣm pͥus ab illo audierat. qui de mitridatica iuctoria
ab eodem mandata ꝑtulerat. Quid hic responderi
pot̾. quare dii curauerint ułnt felicia ista nuntiare.
⁊ millus eotum eurau̾it sillã monendo eorrige. mala
tanta facturũ celestis armis euulibꝰ. qlia ñ fedarent.
s aufferrent omĩno rem publicam: Nempe intelli¬
guntur demones sic̃ sepe iam dixi. notumq nob̾ẽ in

Expanded text:
Mithridaticum gerens, per Lucium Titium ei mandatum est a Ioue, quod esset Mithridatem superaturus, et factum est. Ac postea molienti redire in Urbem et suas amicorumque iniurias ciuili sanguine ulcisci, iterum mandatum est ab eodem Ioue per militem quendam legionis sextae, prius se de Mithridate praenuntiasse uictoriam, et tunc promittere daturum se potestatem, qua recuperaret ab inimicis rem publicam non sine multo sanguine. Tum percontatus Sylla, quae forma militi uisa fuerit, cum ille indicasset, eam recordatus est, quam prius ab illo audierat, qui de Mithridatica uictoria ab eodem mandata pertulerat. Quid hic responderi potest, quare di curauerint uelut felicia ista nuntiare, et nullus eorum curauerit Syllam monendo corrigere mala tanta facturum scelestis armis ciuilibus, qualia non foedarent, sed auferrent omnino rem publicam? Nempe intelleguntur daemones, sicut saepe dixi notumque nobis est in
Abbreviated transcription (Latin):
nolunt. qd̾ neq inhis habeant qͣm putant᷑ hab̾e isti
demones potestatem. q̃mqͣm si hab̾ent debemꝰ potiꝰ
etiam ista contempn̾e. qͣm ꝓpt̾ ista illos dõs colere. ⁊ eoᷤ
colendo ad illam q̃ nob̾ iuident ꝑuenire ñ posse.
tñ nec inistis ħ ualere qd̃ hi putant qui ꝓpt̾ ħ eos coli
oportere contendunt. deinceps uidebimus ut hic sit
huius uoluminis modus.¬

Expanded text:
nolunt, quod neque in his habeant quam putantur habere isti nolunt, quod neque in his habeant quam putantur habere isti daemones potestatem quamquam si haberent, deberemus potius etiam ista contemnere, quam propter ista illos colere et eos colendo ad illa, quae nobis inuident, peruenire non posse, — tamen nec in istis eos hoc ualere, quod hi putant, qui propter haec eos coli oportere contendunt, deinceps uidebimus, ut hic sit huius uoluminis modus.
Abbreviated transcription (Latin):
q lsdus uo mia sponte istrionito ⁊ sormers societste ciu¬
cats pate nobuisti. ingila plenius. nilloñ his artibsꝰ
placatur diuna maiestas. quib̾ humana aign. duse
inquinat᷑ Quo g̾ pacto qos qui talibꝰ delectant᷑ obse¬
quiis habi putas inmimero scãrum celestium potesta¬
tum. eum homines ꝑques cadem agunt᷑ obsequia
non putasti habendos i nuimero qͣliũc̃q ciuiuĩ to¬
manorum: In cõparabilit̾ suꝑna ẽ cuutas clarior. uͥ
un ctoria ueritas. ubi dignitas scĩtas. uͥ pax felicitas.
uͥ uita ȩt̾nitas. auttominus ht̃ ĩ sua societate tales
dõs. si tu i tua tales homines hab̾e erubuisti. Eroiñ
si ad bãm ꝑuenire desid̾̃as ciuitatem. deuita demo¬
num societatẽ. In digne ab honestis colunt᷑. qui ꝑtur¬
pes placantur. Sic isti a tua pietate remoueant᷑ pur¬
gatione xp̃iana. qͦmꝰ illi a tua dignitate remotisunt.
notacione censoria. De bonis aut̃ carnalibꝰ quibꝰ soł
mali ꝑfrui uolunt. ⁊ de mał carnalibꝰ quȩ sola ꝑpeti

Expanded text:
. Bene, quod tua sponte histrionibus et scaenicis societatem ciuitatis patere noluisti; euigila plenius! Nullo modo his artibus placatur diuina maiestas, quibus humana dignitas inquinatur. Quo igitur pacto deos, qui talibus delectantur obsequiis, haberi putas in numero sanctarum caelestium potestatum, cum homines, per quos eadem aguntur obsequia, non putasti habendos in numero qualiumcumque ciuium Romanorum? Incomparabiliter superna est ciuitas clarior, ubi uictoria ueritas, ubi dignitas sanctitas, ubi pax felicitas, ubi uita aeternitas. Multo minus habet in sua societate tales deos, si tu in tua tales homines habere erubuisti. Proinde si ad beatam peruenire desideras ciuitatem, deuita daemonum societatem. Indigne ab honestis coluntur, qui per turpes placantur. Sic isti a tua pietate remoueantur purgatione Christiana, quo notatione censoria. De bonis autem carnalibus, quibus solis mali perfrui uolunt, et de malis carnalibus, quae sola perpeti
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ ad istoꝵ ora claudenda. cosq ab errore lib̾andes.
qui non studiis agunt. s ħ prudent̾ aduertunt. ꝙr
⁊ si aliquid inhis rebꝰ demones possunt. tantũ poᷤ¬
sunt qͣntum secreto omnipotentis arbitrio ꝑmittut᷑.
ne magnipendamꝰ t̾renã felicitatẽ. quȩ sic̃ mario
mał etiam plerũq ꝯceditur. nec eam rursus quasi
malã arbitremur. cũ eam multos ȩtiam pios ac
bonos untꝰ ueri dĩ cultores inuitis demonib pol¬
luisse uideamus. nec eosdem inmundissimos sp̃s uł
existimemus. quia sic̃ ip̃i mali homines in tr̃a. sic ꝯe
illi ñ omĩa quę uolunt face̾ possunt. nisi quantũ illiꝰ
ordinatione sinit᷑. cuiꝰ plene iuditia nemo cõpp̾hendit.
fuer̃. ũ suꝑiora quoꝵ uindex eẽ uidebat᷑ illiꝰ cõpara¬
tione q̃retent᷑. cum pͥmũ ad urbẽ contͣ mariũ cast̃
mouis ei a deo leta exta ĩmolanti fuissȩ sebit lib̾us.

Expanded text:
Dei ad istorum ora claudenda eosque ab errore liberandos, Dei ad istorum ora claudenda eosque ab errore liberandos, qui non studiis agunt, sed haec prudenter aduertunt, quia, etsi aliquid in his rebus daemones possunt, tantum possunt, quantum secreto omnipotentis arbitrio permittuntur, ne magnipendamus terrenam felicitatem, quae sicut Mario malis etiam plerumque conceditur, nec eam rursus quasi malam arbitremur, cum ea multos etiam pios ac bonos unius ueri Dei cultores inuitis daemonibus praepolluisse uideamus, nec eosdem inmundissimos spiritusexistimemus, quia, sicut ipsi mali homines in ten\'a, sic etiam illi non omnia quae uolunt facere possunt, nisi quantum illius ordinatione sinitur, cuius plene iudicia nemo conprehendit, fuerunt, ut superiora, quorum uindex esse uidebatur, illorum conparatione quaererentur, cum primum ad Urbem contra Marium castra mouisset, adeo laeta exta immolanti fuisse scribit Liuius,