comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
głam suam q̃rant inclero
dñantes ñ forma facti gre¬
gis ex animo licet labiis &
simulatione officii pastorẽ
induant tirannis qũa pͥnci¬
pib sacilius accedunt. Dicũt
in ipsis hõib pͥncipe eccl̃asti¬
co uł mundano nemo utili¬
or. Ediu̾so nicħ homini ꝑni¬
tiosius hoĩe. & ineis tirannꝰ
scłaris aut eccłiasticus ꝑnici¬
osior est. S ꝓfecto inutroq
gen̾e. scłarem eccliasticꝰ añce¬
dit. Sal eñi infatuatũ ad ni-¬
chil omino ualet. nͥ ut ꝑici¬
atur foras: & conculcet᷑ ab ho¬
minib. Porro usq adeo solus
ferrũ mortẽq timere auri
nescit amor. Pereunt discri¬
opes. Ergo diuidat᷑ unitas.
integͥtas scindat᷑. sinc̾itas cor¬
di nouũ iudiciũ celebret᷑ &
pͥnceps eiꝰ qͥ inpassione xͥ eiec
tus ÷ rediens scandala spargit.
ut beatꝰ sit qͥ non capitur ten¬
uentu scelerũ q̃runt uter
imꝑet orbr. Nix tanti fuerat
ciuilia bella mouere. ut nent̾.
Rectissimã eminendi uiã do¬

Expanded text:
gloriam suam quaerant in clero gloriam suam quaerant in clero dominantes non forma facti gregis ex animo, licet labiis et simulatione officii pastorem induant, tyrannis quam principibus facilius accedunt. Dicunt in ipsis hominibus, principe ecclesiastico vel mundano, nemo utilior. E diverso nihil homini perniciosius homine, et in eis tyrannus saecularis, aut ecclesiasticus, perniciosior est. Sed profecto in utroque genere, saecularem ecclesiasticus antecedit. Sal enim infatuatum ad nihil omnino valet, nisi ut projiciatur foras, et conculcetur ab hominibus. Porro Usque adeo solus ferrum mortemque timere Auri nescit amor, pereunt discriopes. Ergo dividatur unitas, integritas scindatur, sinceritas cordi novum judicium celebretur, et princeps ejus, qui past, rediens scandala spargat, ut beatus sit, qui non capitur tenProventu scelerum quaerunt uter imperet orbi? Vix tanti fuerat civilia bella movere, Ut neuter. Rectissimam eminendi viam do
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ suꝑ romano pontificatu
ab ambiciosis qñq ĩmo sepe litiga¬
tũ. & ñ fine sanguine fr̃no
scã scõrum ingressus sit pon¬
tifex. Concitata sunt it̾mbel¬
la plusqũa ciuilia. & cesarẽ
& pompenĩ & quicqͥd philip¬
pis leucade. mutine. inegip¬
to. hispania ue. p̃sũptum ÷.
qͥeqͥd impie gestũ pugna sa¬
c̃dotalis absoluit. Nunquid
xp̃iani sanguinis ꝓcurant
effusionẽ. ut eis p̃cet̾is liceat
ꝓgrege qd̾ pastoris: animas
ponere: Nunqͥd eccł̃iam di¬
ruunt ꝓphanant sc̃a ut sit
qd̃ edificari & scĩficari opor¬
teat. Concuciunt popłos.
regna sollicitant. eccłiarum
dirripiunt facultates. forte
ut sͥ faciant mat̾iam ꝓme¬
rendi ut cõponãt omĩa. ut
pauꝑib miserendi ꝓuiden¬
di aliis concurrentib neces¬
sitatẽ p̃ripiant. Si eñĩ ut
pła sͥ inpune liceat. si ut pe¬
cuniã congregent.si ut car¬
nẽ & sanguinẽ foueant. dila¬
tent. ꝙ corrũpant. si ut fami¬
liam nobilitent. si deniq ut

Expanded text:
d super Romano pontificatu ab ambitiosis quandoque, imo saepe litigatum, et non sine sanguine fraterno Sancta sanctorum ingressus sit pontifex. Concitata sunt iterum bella, plus quam civilia, inter Caesarem et Pompeium, et quidquid Philippis, Leucade, Mutinae, in Aegypto, Hispaniave praesumptum est, quidquid impie gestum, pugna sacerdotalis absolvit. Nunquid Christiani sanguinis procurant effusionem, ut eis prae caeteris liceat pro grege, quod pastoris est, animas ponere? Nunquid ecclesiam diruunt, profanant sancta, ut sit quod aedificari et sanctificari oporteat? Concutiunt populos, regna sollicitant, ecclesiarum diripiunt facultates, forte ut sibi faciant materiam promerendi, ut componant omnia, ut pauperibus miserendi et providendi, aliis concurrentibus necessitatem praeripiant. Si enim ut plura sibi impune liceant, si ut pecuniam congregent, si ut carnem et sanguinem foveant, dilatent et corrumpant, si ut familiam nobilitent, si denique ut
Abbreviated transcription (Latin):
pit impietas ꝙ iam non mͦ con¬
tenditur ꝓ sac̾docio. s pugnat᷑.
Antiqui quondam trahebant᷑
inuiti & ꝓni ad martirium:
pͥmas cathedras carere penis
& cruce fugiebant. Contra. iã
palam locuntur sac̾dotes. ꝙ ꝓ¬
u̾bium nullũ dicunt. Nolumꝰ
inqͥunt martires ẽẽ. s sediũ
nr̃arum głam ñ damꝰ alteri.
Misera qͥdem & miserabił uox
inore sac̾dotis. qui xp̃m sic ag¬
noscit: ut se nolle eum sequi
palam confiteat᷑. Dubitari
pot̾it an uerus moriat᷑ cõfes¬
sor qui ꝑsecutorẽ si opus fu̾it
S liceat timere. ñ stare inne¬
cessitate illicitũ ẽ. fugituus.
nutilis. infamis est. Est tñ in

Expanded text:
pit impietas, et jam non modo conpit impietas, et jam non modo contenditur pro sacerdotio, sed pugnatur. Antiqui quondam trahebantur inviti, et proni ad martyrium, primas cathedras, carcere pejus et cruce, fugiebant. Contra jam palam loquuntur sacerdotes et proverbium nullum dicunt. « Nolumus, inquiunt, martyres esse, sed sedium nostrarum gloriam non damus alteri. » Misera quidem et miserabilis vox in ore sacerdotis, qui Christum sic agnoscit, ut se nolle eum sequi palam confiteatur. Dubitari poterit an verus moriatur confessor, qui persecutorem, si opus fuerit, Sed liceat timere; non stare in necessitate, illicitum est. Fugitivus inutilis infamis est. Est tamen in
Abbreviated transcription (Latin):
rent᷑ si in manꝰ eorũ iura ꝑue¬
nirent aut canones. Temꝑe
regis stephani aregno nisse
sunt leges romane quas inbri¬
tanniã domus uen̾abilis pa¬
tris theobaldi britanniarũ
pͥmatis asciu̾at. Nequis etiã
libros retineret edicto regio
ꝓhibitũ ÷ & uacario nr̃o in¬
dictum silentiũ s deo faci¬
ente eo magis uirtus legis
inualuit. quo eã amplus
nitebat᷑ impietas infirmare.
Quis autẽ in tot milib regna¬
re affectantiuo ẽẽ uult
similis gedeoni: Aut quis le¬
Om̃ib tñ unũ illud deberet
suffice̾ quod gedeon asubdi¬
tis petit .i. si solas exp̃da sͥ con¬
sequat᷑ in aures. Si enim que
lex loquitur indicare curaue¬
rit. & ei obediens popłs adqͥ¬
escat ut non sit iniquitas &
contradictio inciuitate &
popło cui p̃est. debet ꝓfecto
suffic̾e p̃sidenti.
.xxiii.
ed esto ut hiis
liceat qͥ carnales sunt
contende depͥmatu uiris ec¬
cłiasticis hoc usq qͣ arbitror ẽẽ
illicitum. Carnaliũ tñ exemplo
sub imagine religionis obre¬

Expanded text:
rentur, si in manus eorum jura pervenirent, aut canones. Tempore regis Stephani a regno jussae sunt leges Romanae, quas in Britanniam domus venerabilis Patris Theobaldi, Britanniarum primatis, asciverat. Ne quis etiam libros retineret, edicto regio prohibitum est, et Vacario nostro indictum silentium; sed, Deo faciente, eo magis virtus legis invaluit, quo eam amplius nitebatur impietas infirmare. Quis autem in tot millibus regnare affectantium, esse vult similis Gedeoni? Aut quis leOmnibus tamen unum illud deberet sufficere, quod Gedeon a subditis petit, id est si solas ex praeda sibi consequatur inaures. Si enim quae lex loquitur, indicare curaverit, et ei obediens populus acquiescat, ut non sit iniquitas et contradictio in civitate, et populo cui praeest, debet profecto sufficere praesidenti CAP. XXIII.ed esto ut bis liceat, qui carnales sunt, contendere de primatu, viris ecesiasticis hoc usquequaque arbitror esse illicitum. Carnalium tamen exemplo, sub imagine religionis obre
Abbreviated transcription (Latin):
quit dñe mi si est aliqua mi¬
quitas popłi inconspectu dei
eorum & ascendamꝰ ad illos:
qm̃ tradens tradet illos ds
eorum tͥ. ꝙ subugati erunt
subuigo potentie tue. Si autẽ
non ẽ offensio popłi huiꝰ corã
deo suo. non pot̾imus resistere
qm̃ ds eorũ defendet illos erimꝰc
iobpbrium unin̾se terre.

Expanded text:
ine mi, si est aliqua iniquitas populi in conspectu Dei eorum, et ascendamus ad illos, quoniam tradens tradet illos Deus eorum tibi, et subjugati erunt sub jugo potentiae tuae. Si autem non est offensio populi hujus coram Deo suo, non poterimus resistere, quoniam Deus eorum defendet illos, et erimus in opprobrium universae terrae
Abbreviated transcription (Latin):
plinã & omniũ modatrix uni¬
u̾sis humane uite actib du̾bis
ꝙ cogitationib modũ ꝙ t̾minoᷤᷤ
ipsa constituit. Est tñ cui nec
ipsa nouit t̾ͥminũ p̃fimre. est
eui meo p̃scribit modũ. ut nõ
hãt modñ. Quicqͥd agit aut
loqͥtur illuc tendit. qd̾ apud

Expanded text:
nam, et omnium moderatrix, universis humanae vitae actibus, et verbis, et cogitationibus modum, et terminos ipsa constituit. Est tamen cui nec ipsa novit terminum praefinire. Est cui in eo praescribit modum, ut non habeat modum. Quidquid agit aut loquitur, illuc tendit, quod apud
Abbreviated transcription (Latin):
ut ex delicto suo pͥuentur
milites milicie cingło. inhis ma¬
xime: ubi sacrilegia comittun¬
tur. Net̾i namq iure statutũ
ẽ ꝙ nouo non ẽ abolitum. ut
qͥ non seruato milicie sacͣm̃to
religionẽ quã ꝓfitet᷑ impugnat:
cingłi amissione multetur. fert᷑
hoc edicto iulius cõpescuisse
militẽ suum. qͣndo urbem in¬
gressis non licuit hommes spo¬
liare aut templa deoꝵ. qd̾ ei
postinodũ ingrauescente sedi¬
tione imꝑꝑant. Numinibus
namq romanis ciuibꝰq iura¬
ti impugnare ñ pot̾ant. qͦs sa¬
cͣmento milicie susceꝑant de¬
fendendos. Sic qͦ gaius curio
bello cdarclanico circa dirachi

Expanded text:
ut ex delicto suo privetur miles militiae cingulo, in his maxime, ubi sacrilegia committuntur. Veteri namque jure statutum est, et novo non est abolitum, ut qui, non servato militiae sacramento, religionem quam profitetur, impugnat, cinguli amissione mulctetur. Fertur hoc edicto Julius compescuisse militem suum, quando urbem ingressis non licuit homines spoliare, aut templa deorum, quod ei postmodum, ingravescente seditione, improperant. Numinibus namque Romanis civibusque jurati oppugnare non poterant, quos sacramento militiae susceperant defendendos. Sic quoque C. Curio bello Dardanico circa Dyrrachi
Abbreviated transcription (Latin):
emolumentũ ꝙ nom̃ heredis.
Mitior enim circa eas debet eẽ
sentencia. quas ꝓ infirmita¬
te sexus minꝰ ausuras eẽ con¬
fidimus. ¶xores sane p̃clictoꝵ
recuꝑata dote. si inea condicio¬
ne fu̾int.ut que auiris titu¬
lo donatioms acceꝑunt filiis
debeant reseruare: tempore qͦ
ususfructus absumitur. omĩa
ea fisco nr̃õ se relicturas ẽẽ cog¬
noscant. que iuxta legẽ siliis
debebant᷑. falcidia etiam ex iis
rel filiab tantũ: ñ etiam filiis
deputet᷑. Id qd̾ de p̃dictis eoꝵq
filiis cauimus: etiam de satel¬
litib consciis ac ministris fi¬
liisq eoꝵ simili seu̾itate cense¬
mus. Sane siquis ex his mex¬
ordio inite factionis studio
uere laudis accensus ipse ꝓdi¬
derit factionem: ꝙ p̃mio a no¬
bis ꝙ honore donabitur. Is uͦ
qͥ usus fuerit factione. si tñ in
cognita adhuc consilioꝵ ar¬
chana patefec̾it: ab solutione
tm̃ ꝙ uenia dignꝰ habebitur.

Expanded text:
emolumentum et nomen haeredis. emolumentum et nomen haeredis. Mitior enim circa eas debet esse sententia, quas pro infirmitate sexus, minus ausuras esse confidimus. Uxores sane praedictorum recuperata dote, si in ea conditione fuerint, ut quae a viris titulo donationis acceperunt, filiis debeant reservare, tempore quo ususfructus absumitur, omnia ea fisco nostro se relicturas esse cognoscant, quae juxta legem filiis debeantur. Falcidia etiam ex his rebus filiabus tantum, non etiam filiis deputetur. Id quod de praedictis, eorumque filiis cavimus, etiam de satellitibus consciis ac ministris, filiisque eorum simili severitate censemus. Sane si quis ex his in exordio initae factionis, studio verae laudis accensus, ipse derit factionem, et praemio a nobis et honore donabitur. Is vero, qui usus fuerit factione, si vel sero, tamen incognita adhuc consiliorum arcana patefecerit, absolutione tantum ac venia dignus habebitur.
Abbreviated transcription (Latin):
reus gladio feriatur. om̃ib
bonis eiuis fisco nr̃o addictis.
filii uͦ eius qͥb uitã imꝑato¬
ria specialiter lenitate conce¬
dimꝰ. pat̾no enĩ debent ꝑire
supplicio. inqͥb pat̾ni hoc ẽ
beretaris cimiis exempla¬
metuunt᷑: amat̾na uł auita
omĩum etiam ꝓximoꝵ here
ditate ac successione habeant᷑
alieni. testam̃tis extianeoꝵ.
nicħ capiant. Sint ꝑpetuo e¬
gentes ꝙ pauꝑes. infanna
eos semꝑ pat̾na comitet᷑. Ad nul¬
los umꝙͣ honores. ad nulla ꝓr¬
sus sacram̃ta ꝑueniant. Sint
postremo tales. ut his ꝑpetua
egestate sordentib. sit ꝙ moes
solatium. ꝙ uita suplicium.¬
¶ Beniq iubemꝰ etiam eos no¬
tabiles eẽ sine uenia. qͥ  talib
umquã apud nos interueni¬
re temptau̾int. Ad filias sane
eoꝵ quolibet nuinnero fuerint.
falcidiam tantũ exbonis ma¬
tris siue testata siue intestata
defecerit uolumꝰ ꝑuenire. ut
habeant pocus madiotrem
filie alimoniã ꝙͣ. integrum

Expanded text:
reus gladio feriatur, bonis ereus gladio feriatur, bonis eius omnibus fisco nostro addictis: Filii vero eius, quibus vitam imperatoria specialiter lenitate concedimus  paterno enim deberent perire supplicio, in quibus paterni, hoc est hereditarii, criminis exemplametuentur, a materna vel avita, omnium etiam ditate ac successione habeantur alieni, testamentis extraneorum nihil capiant. Sint perpetuo egentes et pauperes, infamia eos semper paterna comitetur. Ad nullos unquam honores, ad nulla prorsus sacramenta perveniant. Sint postremo tales, ut his perpetua egestate sordentibus, sit et mors solatium, et vita supplicium. Denique jubemus etiam eos notabiles esse sine venia, qui pro talibus unquam apud nos intervenire tentaverint. Ad filias sane eorum, quotlibet numero fuerint, falcidiam. Tantum ex bonis matris, sive testata sive intestata defecerit, volumus pervenire; ut habeant potius mediocrem filiae alimoniam, quam integrum
Abbreviated transcription (Latin):
cium ab eo cuiꝰ fidelis ẽ possi¬
det. gerendis eiꝰ auxiliũ ꝙ con¬
siliũ debet. Nñ qͣntumom̃ĩũ
dño debeat᷑ sole clariꝰ luicet: si
tantũ debet᷑ iis. quib sola fi¬
delitate tenem᷑ astricti. S ꝙ
non facile credidłim nec adnĩs
insularum qͥ frequentius tiran¬
uidem indinint. seueruis qͥp¬
piam excogitari posse. Et ne
atirannoꝵ seuitia pene sei̾i¬
tas ꝓcessisse credatur: ipsius
modestissimi iuris uerba ꝓ
parte posuimus. Ait ergo.¬
cum militib ł cũ pͥua¬
tis uł barbaris etiam celestã
mierit factionem. aut faci¬
noris ipsius susceꝑit sacͣmen¬
tũ uł dederit. de nece etiam
uiroꝵ illustriũ qͥ consiliis q
consistorio nr̃o inter ft̃. fenatoꝵ
etiamaiam ꝙ ipsi pars corporis
nr̃i situt. uł ciuꝰlibet postre¬
mo qͥ nobis militat cogitau̾it.
eadem enim seu̾itate uolun¬
tatẽ sceleris qua effectũ pu
niri iura uoluerunt. ipse
quidem ut pote maiestatis

Expanded text:
cium ab eo, cujus fidelis est, possicium ab eo, cujus fidelis est, possidet, gerendis ejus auxilium et consilium debet. Unde quantum omnium Domino debeatur, sole clarius lucet, si tantum debetur his, quibus sola fidelitate tenemur astricti. Sed et non facile crediderim, nec a dominis insularum, qui frequentius tyrannidem induunt, severius quidpiam excogitari posse. Et ne a tyrannorum saevitia poenae severitas processisse credatur, ipsius modestissimi viri verba pro parte posuimus. Ait ergocum militibus, vel cum privatis, vel barbaris etiam scelestam inierit factionem, aut factionis ipsius susceperit sacramentum, vel dederit, et de nece etiam virorum illustrium, qui consiliis et consistorio nostro intersunt, senatorum etiam, nam et ipsi pars corporis nostri sunt, vel cujuslibet postremo qui nobis militat, cogitaverit eadem enim severitate voluntatem sceleris, qua effectum niri iura voluerunt, ipse quidem utpote maiestatis
Abbreviated transcription (Latin):
tũ erit: quo magis obsides pe¬
cunia dent᷑ adu̾sus rempublicã.
quo minꝰ ⁊̃ gens extranee regio¬
nis rei publice obtẽꝑet. fecerit.
Item qͥ confessũ in indicio reum
ꝓpter hoc inuincła comectũ
emiserit. ꝙ in hunc modum
płima: q̃ longũ aut inpossi¬
bile ẽ enarrare. S qi formã
fidelitatis ieo p̃cet̾is seruari
oportet: pauca sunt ex quib
quid ñ liceat. como dissime
colligi potest. Hecessarii nãꝙ
contrariũ impossibile: ꝙ ei
qdꝰ oportet fieri sola illicita
contͣdicunt. Exigit autẽ fide¬
litatis forma qi necessario fidei
sunt iserta: incolume. tutũ.
honestũ. utile. facile. possibile.
ne cui fidelitate tenemur as¬
tricti: incolumitatẽ ledamꝰ
corporis. aut munitiones qͥb
tutus ẽ detrahamꝰ. aut p̃suma¬
mus comittere: unde honor
ant illius utilitas minuat᷑.
s neq id qd̾ facile: difficile fie¬
rilicet. aut qd̾ possibile ẽ im¬
possibile. Preterea qui benefi¬

Expanded text:
o factum erit, quo magis obsides peo factum erit, quo magis obsides pecunia dentur adversus rempublicam, quo minus etiam gens extraneae regionis reipublicae obtemperet, fecerit. Item qui confessum in judicio reum, et propter hoc in vincula conjectum, emiserit, et in hunc modum plurima, quae longum, aut impossibile est enarrare. Sed quia formam fidelitatis in eo prae caeteris servari oportet, pauca sunt ex quibus quid non liceat, commodissime colligi potest. Necessarii namque contrarium, impossibile est, et ei quod oportet fieri, sola illicita contradicunt. Exigit autem fidelitatis forma, quae necessario fidei sunt inserta, incolume, tutum, honestum, utile, facile, possibile. Ne cui fidelitate tenemur astricti, incolumitatem laedamus corporis, aut munitiones quibus tutus est detrahamus, aut praesumamus committere; unde honor aut illius utilitas minuamur: sed neque id quod facile est, difficile fieri licet; aut quod possibile est, impossibile. Praeterea qui benefi
Abbreviated transcription (Latin):
uł qd̾ ad exemplũ legis uindican¬
dũ est. Audiunt᷑ ꝙ mulieres
in lese maiestatis questione.
Nam connirationẽ sergii cathie¬
line: uilia muilier decexit. ꝯ mar
cum tullium consulem inui¬
diciũ eiꝰ instruxit. lormentis qͥ¬
dem subdendi ft̃ si hoc ratio ne¬
cessitatis aut utilitatis inducat.
qͥ cͥminis eiꝰ rei ẽẽ credunt᷑. cum
illis quoꝵ confilio atq instinc¬
tu ad accusationẽ uisi sunt ac¬
cessisse. ut ab om̃ib cõmissis
conciis uindicta possit institu¬
ta reportari. Sunt autẽ płima
que maiestatis informant cͥmen.
ut si de morte pͥncipis tractetur
aut magistratuũ. aut arma
qͥs contra patriam tulerit. aut
relicto pͥncipe de publico bel¬
lo ꝓfugerit. aut concitatũ inse¬
ditionẽ adu̾sus rem publicam
sollicitau̾it popłm. cuiꝰ ue oꝑa
dolo malo hostes popłi reiq pu¬
blice: comeatu. armis. telis. pecu¬
nia qua ue alia re adiuuantur.
uł ex amicis hostes rei publice

Expanded text:
vel quod ad exemplum legis vindicanvel quod ad exemplum legis vindicandum est. Audiuntur et mulieres in laesae majestatis quaestione. Nam conjurationem Sergii Catilinae Julia mulier detexit, et M. Tullium consulem in judicium ejus instruxit. Tormentis quidem subdendi sunt, si hoc ratio necessitatis, aut utilitatis inducat, qui criminis ejus rei esse creduntur cum illis, quorum consilio atque instinctu ad accusationem visi sunt accessisse, ut ab omnibus commissis consciis vindicta possit instituta reportari. Sunt autem plurima, quae majestatis informant crimen, ut si de morte principis tractetur, aut magistratuum, aut arma quis contra patriam tulerit, aut relicto principe de publico bello profugerit, aut concitatum in seditionem adversus rempublicam sollicitaverit populum: cujusve opera, dolove malo, hostes populi, reique publicae, commeatu, armis, telis, pecunia, quave alia re adjuvantur, vel ex amicis hostes reipublicae
Abbreviated transcription (Latin):
simũ quis consilium cepit: ex¬
inde quodammͦ sua mente pu¬
nitus est. Ex quo quis tale cri¬
men contraxit: neq alienare
neq manumittere posse con¬
stat. nec ei soluere iure debito¬
rem. famosi qͦ qͥ alias uis accu¬
sandi ñ haberit: sine ulla du¬
bitatione hic admitunt᷑. s &
milites. qͥ alias causas defendẽ
non possunt. Nam qͥ ꝓ pace ex¬
cubantimagis magisq adhanc
accusationẽ admittendi sunt.
Serui qͦ dũos licenter defert̃.
ꝙ lib̾ti patronos. Hoc tñ cͥmen
aiudicib ñ moccasionẽ ob
pͥncipalis maiestatis uen̾atio¬
nẽ habendũ÷ s inu̾itate. Nam
ꝙ spectanda ẽ ꝑsona. an potue¬
rit facere. ꝙ an fecerit. an cogita¬
uerit. ꝙ an anteꝙͣ. hoc p̃sumpse¬
rit sane mĩtis fuerit. nec lubri¬
cũ lingue ad penam facile tra¬
hendũ est. Qũãqu̾ã enĩ tem̾arii
pena sint digni: tñ & illis par¬
cendũ ÷. si non tale sit delictũ
qd̾ uł exscͥpt᷑a legis descendat.

Expanded text:
simum quis consilium cepit, exsimum quis consilium cepit, exinde quodam modo sua mente punitus est. Ex quo quis tale crimen contraxit, neque alienare, neque manumittere posse constat, nec ei solvere jure debitorem. Famosi quoque, qui alias jus accusandi non habent, sine ulla dubitatione hic admittuntur; sed et milites, qui alias causas defendere non possunt. Nam qui pro pace excubant, magis magisque ad hanc accusationem admittendi sunt. Servi quoque dominos licenter deferunt, et liberti patronos. Hoc tamen crimen a judicibus non in occasionem ob principalis majestatis venerationem habendum est, sed in veritate. Nam et spectanda est persona an potuerit facere, et an fecerit, an cogitaverit, et an antequam hoc praesumpserit, sanae mentis fuerit. Nec lubricum linguae ad poenam facile trahendum est: quanquam enim temerarii poena sint digni, tamen et illis parcendum est, si non tale sit delictum, quod vel ex scriptura legis descendat,
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ lesio capitis ut p̃diximus
ad omĩa menbra refert᷑. ꝙ cu¬
iusq menbri uuluꝰ iniuste
irrogatũ ad capitis spectat
inuiriam. Cet̾m qd̃ ad u̾sus
caput aut unui̾sitatẽ m̃broꝵ
dolo malo malicia p̾sumit:
sacrilegio. qr sicut illud d̾m
attemptat. ita ꝙ istud pͥncipẽ.
quẽ constat eẽ interris quan¬
dam imaginẽ deitatis. Et ex
eo qͥdem maiestatis dicit᷑ cͥmen:
qd̃ ꝑsequit᷑ illiꝰ imaginẽ. qui
solus sicut illustris comes lege¬
cestrie Rodb̾tꝰ modeste ꝓconsulatũ
gerens apud britannias dic̃ẽ
consueuit: uere & ingenue
maiestatis retinet ueritatem.
Puta cũ quis adu̾sus pͥncipis
securitatẽ aut popłi qͥd mo¬
litur. siue ꝑ se sine ꝑ aliũ. In
huiꝰ autẽ ꝑsecutione om̃ib
equa condicio ẽ: ꝙ plerũq
fit ut nec mortis beneficio in
his etiam quos uemo ꝯuenit
.inuita lib̾entur. S ꝯuictis
mortuis. illoꝵ. damnatur me¬
moria ꝙ bona successorib au¬
ferunt᷑. Nam ex quo celeratis¬

Expanded text:
d laesio capitis, ut praediximus ad omnia membra refertur, et cujusque membri vulnus injuste irrogatum, ad capitis spectat injuriam. Caeterum quod adversus caput aut universitatem membrorum dolo malo malitia praesumit, sacrilegio, quia sicut illud Deum attentat, ita et istud principem, quem constat esse in terris quamdam imaginem Deitatis. Et ex eo quidem majestatis dicitur crimen, quod persequitur illius imaginem qui solus, sicut illustris comes Legecestriae Robertus, modeste proconsulatum gerens apud Britannias, dicere consuevit, verae et ingenuae majestatis retinet veritatem. Puta cum quis adversus principis securitatem, aut populi, quid molitur, sive per se, sive per alium. In hujus autem persecutione omnibus aequa conditio est: et plerumque fit, ut nec mortis beneficio, in his etiam quos nemo convenit in vita, liberentur. Sed convictis mortuis illorum damnatur memoria, et bona successoribus auferuntur. Nam ex quo sceleratis
Abbreviated transcription (Latin):
ad qͥ escat qͣm ꝓprie iudicio cons¬
encie. dum se ip̃m quilibet extͥ
se querit: ꝙ nosse declignatur.
qͣm sit s curta suppellex. Nlicħ
ẽ enĩ qd̾ credere de se ñ possit
cum laudatur non mͦ diisequa
potestas s quecũq anima defer¬
m̃to suꝑbie intumescit.
plebeias non admittant. ut qni
nolunt uiliungento oleo ue
corrupto qd̾ om̃ib fecet inim¬
gi cum amicoꝵ. aut conuiua¬
rum expetunt grãm. Quid
enĩ turpius ẽ. quã ad lenocima
histrionis tͣnsfigurare uultũ.
muitare habitum. motum duce.
& ñ tam uidere alium. qͣm se
ip̃m g̾e̾re histri onẽ: Quid
meptius qͣm cum alius magno
hiatuoris ad te inpellendũ ua¬
nitatis sp̃m ꝓferat. si tu auri¬
um uela. et latitudinẽ cordis.
ad tumorẽ concipiendũ oppan¬
das: Et qi uidẽt᷑ ab om̃ib faci¬
luis hec aplerisq uanitatis ob¬
sequa contẽpnunt᷑. Uerumtñ¬
illa magis timenda: quia
.l.capͫ de cautela adulatoꝵ. et

Expanded text:
acquiescat, quam propriae judicio conscacquiescat, quam propriae judicio conscientiae, dum se ipsum quilibet extra se quaerit, et nosse dedignatur, quam sit sibi curta supellex. Nihil est enim quod credere de se non possit cum laudatur, non modo diis aequa potestas, sed quaecunque anima de fermento superbiae intumescit. plebeias non admittant, ut qui nolunt vili unguento, oleove corrupto, quod omnibus fetet, inungi, cum amicorum aut convivarum expetunt gratiam. Quid enim turpius est quam ad lenocinia histrionis transfigurare vultum, mutare habitum, motum ducere, et non tam videre alium, quam se ipsum gerere histrionem? Quid ineptius quam cum alius magno hiatu oris, ad te impellendum vanitatis spiritum proferat, si tu aurium vela, et latitudinem cordis ad tumorem concipiendum oppandas. Et quia videntur ab omnibus, facilius haec a plerisque vanitatis obsequia contemnuntur. Verumtamenlla magis timenda, quiaV. De cautela adulatorum, et
Abbreviated transcription (Latin):
ris fraus omĩa extollit in maiꝰ.
ꝙ de suo aliquid adicit unde sͥ
grãm cumulet. ingentes inqͥt.
cula decoloraret qͣcũq de causar.
utiq ꝑsuadebit. ut qd̾ appent
faciat si possit recte. Sinon: quo¬
cũq mͦ rẽ. Uerũ qͥ suo noĩe ut
cuꝰq dealbat. ꝙ ne se ip̃m uide¬
at. ocłos colloq̃ntis qͣdam nube
uanitatis implet: ꝙ aures falsis
p̃conioꝵ. tituł reficit. Ait ethicꝰ.
Quid qd̾ adulandi gens puden¬
tissima laudat. Sermonẽ ĩ doc¬
ti. faciem de formis amici. &
longum inualidi collum cer¬
uicib equat hercłis. antenim
ꝓcul a tellure tenentis. Mirat᷑
uocẽ angustam qua de t̾rus nec
ille sonat qͦ mordet᷑ galli¬
na marito. Hoc autẽ minime
ui detͣ mirũ. si ꝑditissimi ho¬
mines ꝙ qͥb hic grauis morib
ꝙ feculentus mundus sordidat᷑
ad tantã turꝑitudinẽ posst̃
inpelli s hoc pocius duco mi¬
rabile qd̾ popłm qͥ s credat ħnt.
qui de se magis a liene lingue

Expanded text:
ris fraus omnia extollit in majus, ris fraus omnia extollit in majus, et de suo aliquid adjicit unde sibi gratiam cumulet, ingentes inquit.cula decoloraret quacunque de causa, utique persuadebit, ut quod appelit, faciat, « si possit, recte, si non, quocunque modo rem. » Verum qui suo nomine, ut cujusque dealbat, et ne se ipsum videat, oculos colloquentis quadam nube vanitatis implet, et aures falsis praeconiorum titulis reficit. Ait ethicus: Quid quod adulandi gens prudentissima lauda Sermonem indocti, faciem deformis amici, Et longum invalidi collum cervicibus aequat Herculis, Antaeum procul a tellure tenentis: Miratur vocem angustam, qua deterius nec Ille sonat, quo mordetur gallina marito. Hoc autem minime videtur mirum, si perditissimi homines, et quibus hic gravis morbus, et feculentus sordidatur, ad tantam turpitudinem possunt impelli. Sed hoc potius duco mirabile, quod populum qui sibi credat habeant, qui de se magis alienae linguae
Abbreviated transcription (Latin):
Cet̾m palpo qͥ t̾n asentatoris
ladulatoris censet᷑ nomine.
q̃m eadem res multis notat᷑
maiciis. hominũ m̃tes explo¬
rat. p̃tentat uoluntatem ut
eui rei uolueris: sensus accõ¬
modet. ut grãm illuis qui c̃q̃
agitur fraudulent̾ surripiat.
souit enĩ de ꝯcursu sensuũ
ꝙ uoluntatũ unione qͣs ri¬
uulos amicicie scaturire.
Idem siqͥdem uelle & nolle
ut ait historicus ea demũ fir¬
ma amicicia ẽ. Quid ri : son¬
sentire suis studiis qͥ credide¬
ritte. fautor utroq tuum lau¬
dabit pollice ludum. Cum
nͥ p̃senserit uolũtatẽ. sic pal¬
pat. sic demulcet. tanta sua¬
uitatis ꝑungit gr̃a. ut uirtu¬
ti somnũ inducat. & totam
mod̾ationis sine qua nũqͣm
recte uiuit᷑ formam le¬
thei fluminis infusione sub¬
u̾tat. Magnas grates ag̾e
thais mͥ: Iocundꝰ ẽ. enĩ comi¬
cus. ꝙ aptus qͥ se nugis nr̃is
freq̃nter inmisceat. Ingentes
inqͥt. fuerat qͥdem satissima¬
gnas respondiss. d qr adulato¬

Expanded text:
Caeterum palpo, qui tamen assentatoris Caeterum palpo, qui tamen assentatoris vel adulatoris censetur nomine, quoniam eadem res multis notatur indiciis, hominum mentis explorat, praetentat voluntatem, ut cui rei volueris sensus accommodet, ut gratiam illius, cum quo agitur, fraudulenter subripiat. Novit enim de concursu sensuum et voluntatum unione, quasi rivulos amicitiae scaturire. Idem siquidem velle et nolle, ut ait historicus ea demum firma amicitia est. Quidni? Consentire suis studiis qui crediderit te Fautor utroque tuum laudabit pollice ludum. Cum vero praesenserit voluntatem, sic palpat, sic demulcet, tanta suavitatis perungit gratia, ut virtuti somnium inducat, et totam moderationis, sine qua nunquam recte vivitur, formam Lethaei fluminis infusione subvertat. Magnas gratias agere Thais mihi? Jucundus est enim comicus, et aptus qui se nugis nostris frequenter immisceat, ingentes, inquit, Fuerat quidem satis si magnas respondisset. Sed quia adulato
Abbreviated transcription (Latin):
Unde umbricius inquit. Non
sumus gͥ pares. melior qͥ semꝑ
ꝙominiꝰ Hocte dieq pot̾ alienũ
sumere uultũ. A facie iactare
manꝰ. laudare paratus: si bene
ructauit. aut si qͥd fecit amicis.
qd ꝓferre palam ñ possit lingua
modeste. Qd quidẽ ñ mͦ amicos
ne libero homine dignũ ñ est.
cũ uera ꝙ uica lib̾tas iuirtu¬
tis spẽm caclat. ꝙ turpitudo qs
inficit postremȩ subiciat seruitu¬
ti. Histrionem eẽ uł mimũ infa¬
miam ingerit. his quos atante
abiectiomis ob ꝓbrio. nature uł
ꝑsone dignitas uidet᷑ excepisse.
Porro qͥ uultum induit alie¬
mĩ: ꝙ uarias affectu᷑m
alt̾nat facies. incolumitati
sensuum insidias parat. & sor¬
didꝰ auricłis.i alienis colligit
escas: et si histrionẽ uerbo difi¬
teatur. eũ morib ꝙ turpitudi¬
ne confitetur. Qd̃ assentatoris ꝓ¬
pͥum ẽ. qͥ ad alt̾ius uruit nutũ.
ꝙ anteqͣm sirum ꝓfãt iudiciũ:
de singłis expec tat alienũ.

Expanded text:
Unde Umbricius inquit: Non Unde Umbricius inquit: Non sumus ergo pares: melior qui semper, et omni Nocte dieque potest alienum sumere vultum, A facie jactare manus, laudare paratus, Si bene ructavit, aut si quid fecit amicus Quod proferre palam non possit lingua modeste. Quod quidem non modo amico, sed ne libero homine dignum est, cum vera et unica libertas in virtutis speciem cadat, et turpitudo quos inficit, postremae subjiciat servituti. Histrionem esse vel mimum, infamiam ingerit his, quos a tantae abjectionis opprobrio naturae vel personae dignitas videtur excepisse. Porro qui vultum induit alienum, et varias affectuum alternat facies, incolumitati sensuum insidias parat, et Sordibus auriculis alienis colligit escas; et si histrionem verbo diffiteatur, eum moribus et turpitudine confitetur. Quod assentatoris proprium est qui ad alterius vivit nutum, et antequam suum proferat judicium, de singulis exspectat alienum.
Abbreviated transcription (Latin):
tius ciceronis. Cuiꝰ aures clause
sunt ueritati ut uerũ andire
non possit. eiꝰ salus desꝑanda ẽ.
Quid uͦ infideliuus ẽ. qͣm eum
cui fidem debeas circum nemir
u̾borum blandiciis. ludibrio
habitus. gestus transsiguratiõe
& tocius uanitatis lenocimo ex¬
cecatũ insordes uiciorum inpe¬
lere. & p̃cipitationis abyssume
Quid odibilius fraude & dolo.
quo sub imagine amoris ꝙ& ficłi
in simplicem & credulum ꝙ qd̾
detestabilius ẽ amicum. ꝑfide
ꝙ inimiciciarũ nequicia exer¬
cetur: Hoc siquidem genus ho¬
minũ omĩa loq̃ntium ad uolup¬
tatẽ ad ueritatẽ nicħ. Uerba oris
eiꝰ miqͥtas & dolus. qui etiam er¬
rantib amicis ad eorum subu̾si¬
onẽ ingeminat erige euge aluoᷤ
ut plenius nou̾is gnatonẽ apud
comicum uide & quid dese fa¬
teat᷑ aͣsculta. Negat qͥs nego.¬
Rides maiore cachinno concu¬
titur. flet. silacͥmas conspexit¬
amici mec dolet. Igniełm sibru¬
me tempore poscas accipit andro¬
medam. Si dix̾is estuo: sudat.

Expanded text:
s clausae sunt veritati ut verum audire non possit, ejus salus desperanda est. » Quid vero infidelius quam eum, cui fidem debeas, circumvenire verborum blanditiis, ludibrio habitus, gestus transfiguratione, et totius vanitatis lenocinio excaecatum in sordes vitiorum impellere et praecipitationis abyssum? Quid odibilius fraude et dolo, quo sub imagine amoris et fidei, in simplicem et credulum et, quod detestabilius est, amicum, perfidiae et inimicitiarum nequitia exercetur? Hoc siquidem genus hominum omnia loquentium ad voluptatem, ad veritatem nihil. Verba oris ejus iniquitas et dolus, qui etiam errantibus amicis, ad eorum subversionem ingeminat: Euge, euge. Quos ut plenius noveris, Gnathonem apud comicum vide, et quid de se fateatur ausculta. Negat qrides? majore cachinno Concutitur: flet, si lacamici, Nec dolet: igniculum si brumae tempore poscas, Accipit endromidem; si dixeris: Aestuo, sudat.
Abbreviated transcription (Latin):
escere qmͣ moueri. Cũ gͦ mugitꝰ
eius audit᷑ amaris euentib con¬
dolet. & quo affectu suis cõpatia¬
tur alunis: uocis sue tristicia
ꝓtestatur. Magna siqͥdem & pia
parens omĩum est. Studuerat
hec ab amplexu hospitis arc̾e
phenissam. s quia conciliatrix
hospicii uenus iam p̃ualuerat:
tacta dolore cordis intͥusecus
mugiit. qm̃ ei mugitꝰ ꝑgemitũ
ẽ. Hec eadem quotiens tremit:
filiis suis p̃uidet aliquid metu¬
endũ. nͥ forte parturiendo labo¬
ret. Tunc uͦ ł omĩo facit oborsũ
aut inutilem fetum parrt. qͥa
ut multũ sepe cõparturiunt
montes ꝓcedit ridicłs mus. ħ
st̃ quib totã uigilantiã suam
uideas accõmodare qͣm płimos.
Cet̾a de gn̾e hoc ad eo st̃ multa:
lo quacem ut lassare queant
fabium. qͥb q̃cũq domus insti¬
t̾it. ẽam nec ab ipsa salute arbi

Expanded text:
escere quam moveri. Cum ergo mugitus ejus auditur, amaris eventibus condolet, et quo affectu suis compatiatur alumnis, vocis suae tristitia protestatur. Magna siquidem et pia parens omnium est. Studuerat haec ab amplexu hospitis arcere Phoenissam, sed quia conciliatrix hospitii Venus jam praevaluerat, tacta dolore cordis intrinsecus mugiit, quoniam ei mugitus pro gemitu est. Haec eadem quoties tremit, filiis suis praevidet aliquid metuendum, nisi forte parturiendo laboret. Tunc vero vel omnino facit abortum, aut inutilem fetum parit, quia ut multum, saepe cum Parturiunt montes, procedit ridiculus mus. Haec sunt quibus totam vigilantiam suam videas accommodare quam plurimos. Caetera de genere hoc adeo sunt multa, loquacem Ut lassare queant Fabium. quibus quaecunque domus institerit, eam nec ab ipsa salute arbi
Abbreviated transcription (Latin):
antiquo nestore reputes cauci¬
orem. Ne credas sompnio agam̾¬
nom dictum ẽ insompnis. dũ
in excidio troie grecia labora¬
ret. huiꝰq sompnii interp̃tati¬
onẽ ioui censuerunt grecoꝵ
sapientissimi reseruandã. labo¬
rantes uidi quã płimos. dũ
queritur anqͥ dicit ego men¬
tior: uerũ dicat. S neminẽ
uidi qͥ scillam uitaret ꝙ carib¬
dim. nͥ debilem aut ꝓpicium
sustinuerit hostẽ. At inlitigi¬
osis disputationib & de clama¬
tionib scolasticis: si ne ꝑicło ista
uersantur. S ubi ad forum
uentum ẽ in quo inanis osten¬
tatio ingenii conqͥescit. ꝙ seria
dumtaxat agitant᷑. sine ꝑicło
litigatorum aut iudicis insen¬
tencie calcło ñ errat᷑. nec ÷ ut
opinor quicquã utilius quam
ꝑicłm differri. si om̃io uitari
nõ potest. Iniquissimũ tam̃
⁊ iurgia ꝓtelarr. cũ alt̾utrius
litiganciũ ꝑiclitatur utilitaᷤ.
q rei difficultas morã ñ contͣ¬
hit. Quicqͥd gͥ expediri potest

Expanded text:
antiquo Nestore reputes cautiantiquo Nestore reputes cautiorem. Ne credas somnio, Agamemnoni dictum est in somnis, dum in excidio Trojae Graecia laboraret. Hujus quoque somnii interpretationem, Jovi censuerunt Graecorum sapientissimi reservandam. Laborantes vidi quamplurimos, dum quaeritur an qui dicit, ego mentior, verum dicat. Sed neminem vidi qui Scyllam vitaret et Charybdim, nisi debilem aut propitium sustinuerit hostem. At in litigiosis disputationibus et declamationibus scholasticis, sine periculo isto ista versantur. Sed ubi ad forum ventum est, in quo inanis ostentatio ingenii conquiescit, et seria duntaxat agitantur, sine periculo litigatorum, aut judicis, in sententiae calculo non erratur. Nec est, ut opinor, quidquam utilius, quam periculum differri, si omnino vitari non potest. Iniquissimum tamen est, jurgia protelari, cum alterutrius litigantium periclitatur utilitas, et rei difficultas moram non contrahit. Quidquid igitur expediri potest,
Abbreviated transcription (Latin):
nicħ tͥ exsentencia debebit᷑.
qr ego incero. Si contra me ꝓ¬
minciatũ fuerit. nicħ tͥ ex
pacto debeo qr non uicero.
Sic ab adolescente discipło
magister eloquentie inclitus
suo argumento confutatus
ẽ: ꝙ captionis uersite ꝙ ex¬
cogitate frustratus fuit. T̃um
inexplicabileq eẽ qd̾ utrimq
dicebat᷑ rati. ne sentencia
sua utramq in partem dicta.
ipsa sese rescinderet: reminiu¬
dicatã reliquerunt. causam
indiẽ longissimũ ꝓtelantes.
Nec multum refer̾t ad ꝓposi¬
guam sine tem̾itate diffiniri
ñ posse. Sunt autẽ multe ca¬
ptiose questiones. que tucius
ꝙ cõmodius p̃sertim iniudi¬
ciis differunt᷑ .ꝙͣ. accełentur.
falsum repꝑitur. Et si plerũq
mhis ꝑ exceptionẽ doli mali
possit res temꝑari. & equitas
ipsa iuris interdum queat
mittigare rigorem. nͥ urgen¬
tissima rerum necessitas cogat.
intalib sentenciam expedit
differre ꝗͣ ferre. fere apuero
laboriosa solutio ẽ. nͥ forte te

Expanded text:
nihil tibi ex sententia debebitur, nihil tibi ex sententia debebitur, quia ego vicero; si contra pronuntiatum fuerit, nihil tibi ex pacto debeo, quia non vicero. » Sic ab adolescente discipulo, magister eloquentiae inclytus suo argumento confutatus, et captionis versutae, et excogitatae frustratus fuit. Tunc inexplicabileque esse quod utrinque dicebatur rati, ne sententia sua utramque in partem dicta, ipsa sese rescinderet, injudicatam reliquerunt, causam in diem longissimum protelantes. Nec multum refert ad proposiguam sine temeritate diffiniri non posse. Sunt autem multae captiosae quaestiones, quae tutius et commodius, praesertim in judiciis, differuntur, quam accelerentur. falsum reperitur. Et, si plerumque in his per exceptionem doli mali possit res temperari, et aequitas ipsa juris interdum queat mitigare rigorem, nisi urgentissima rerum necessitas cogat, in talibus sententiam expedit differre, quam ferre. Fere a puero laboriosa solutio est, nisi forte te
Abbreviated transcription (Latin):
ces ꝑ orasset & uiciss. Postea cum
ditius auditor assertorq pi¬
thagore fuisset. facundiamq ꝓ¬
mouiss astudio. ꝙ tͣncursotem¬
pore longiori causantib pa¬
trociniũ denegaret. ut puta¬
batur ne doctoris impleret
mercedem: habito consilio
litem cum eo pithagoras con¬
testatur. Cum gͦ ad uidices
ineunde constituendeq cau¬
se uenissent grã. prihagoras
sic exorsus ẽ. Disce inquit
stultissime adolescens. utroq¬
id modo fore uti reddas quod
te lis data erit: merces mͥ ex
sentencia debebitur qr ego eui¬
cero. Sin uͦ scd̾m te iudicatũ
erit. merces mͥ ex pacto debe¬
bitur qr tu uiceris. Ad ea pla¬
huic tue tam ancipiti capti¬
oni isse obuiam. si uerba nõ
ip̃e fac̾em: atq alio patrono
uterer. S magis mista uicto¬
ria ꝓludium ẽ: cũ te non
mͦ fore uti ñ reddam qd̃ petis.
siue contra me ꝓnunciatũ
fuerit: siue ꝓme. Nam si ui¬
dices ꝓ causa mea censerint:

Expanded text:
ces perorasset, et vicisset. Postea cum ces perorasset, et vicisset. Postea cum diutius auditor, assectatorque Pythagorae fuisset, facundiamque promovisset a studio, et transcurso tempore longiori, causantibus patrocinium denegaret, ut putabatur, ne doctoris impleret mercedem, habito consilio, litem cum eo Pythagoras contestatur. Cum ergo ad judices ineundae constituendaeque causae venissent gratia, Pythagoras sic exorsus est: « Disce, inquit, stultissime adolescens, utroqid modo fore uti reddas quod te lis data erit, merces mihi ex sententia debebitur, quia ego vicero; sin vero secundum te iudicatum erit, merces mihi ex pacto debebitur, quia tu viceris. Ad ea reshuic tuae tam ancipiti captioni isse obviam, si verba non ipse facerem atque alio patrono uterer. Sed maius mihi in ista victoria prolubium est, cum te non modo fore uti non reddam quod petis, sive contra me pronuntiatum fuerit sive pro me. Nam si dices pro causa mea senserint,
Abbreviated transcription (Latin):
ad penam. qui paterne uirtu¬
tis p̃coma p̃dicabant. At pithago¬
ras apud pħos tante extitit aue¬
toritatis. ut adomniũ questio¬
nũ descisionẽ sufficeret: s̃i in par¬
te cred̾etur pithagoras extitisse.
Cantũ namq opimo p̃iudicata
poterat. ut nicħ conualesceret
ab opposito: dum hoc ipse dixisse
diceret᷑. ꝙ ex usu ad quiescentiũ.
uox ipsa ꝓ nominis pithagoram
indicabat. Cum enĩ simpłr dice¬
batur ipse hoc dixit: ex p̃cepta
auctoritate teste tullio prthago¬
ram intelligi oportebat. Hic tñ
tota auctoritate sua nequaqͣm
udicium flexit. s adhuc inter¬
ueniente dilatione ꝓpter rei
ambiguitatẽ pendet sentencia.
Thema qͥdem huiꝰmodi ẽ. Euallꝰ
adolescens diues. eloquencie dis¬
cende grã. causasq orandi cupi¬
ens fuit. hic in disciplina pitha¬
gore se dedit: ꝓmittens pecuni¬
am qͣntam pithagoras pecierat.
data medietate añquam in¬
gredetur: daturus alt̾am quo
pͥmum die causam apud iuidi¬

Expanded text:
ad poenam, qui paternae virtuad poenam, qui paternae virtutis praeconia praedicabant. At Pythagoras apud philosophos tantae exstitit auctoritatis, ut ad omnium quaestionum decisionem sufficeret, si in parte crederetur Pythagoras exstitisse. Tantum namque opinio praejudicata poterat, ut nihil convalesceret ab opposito, dum hoc ipse dixisse diceretur, et ex usu acquiescentium, vox ipse pronominis, Pythagoram indicabat. Cum enim simpliciter dicebatur, « Ipse hoc dixit, » ex praecepta auctoritate, teste Tullio, Pythagoram intelligi oportebat. Hic tamen tota auctoritate sua, nequaquam judicium flexit, sed adhuc interveniente dilatione, propter rei ambiguitatem pendet sententia. Thema quidem hujusmodi est: Evallus adolescens dives, eloquentiae discendae gratia, causasque orandi cupiens fuit. Hic in disciplinam Pythagorae se dedit, promittens pecuniam quantam Pythagoras petierat, data medietate antequam ingrederetur, daturus alteram quo primum die causam apud judi
Abbreviated transcription (Latin):
hic ubi exarsiss: nec dilacio
ulcionis. nec modus erat. Nini
minis uterq auidus. s ebrietatis
diuersa uicia. Patri mos erat eciã
de coniuino in hostem ꝓcurrere.
ñ inhostem. s in suos seuiebat.
Qũ cobrem sepe philippum uul¬
n̾atum p̾lia remisere. hic amico¬
rũ int̾fectoꝵ coniuino frequent̾
excessit. Regnare ille cũ amicis
nolebat. hic in amicos regna exer¬
cebat. A mari pater malle. hic me¬
tin. Litt̾arum cultus utriq simi¬
lis. Sollercie pater maioris. hic fi¬
dei. Nerbis atq oratione philip¬
pus. hic reb mod̾atior. Parcendi
nestior. fr̾ugalitati pater. luxurie
filius magis deditus erat. Quib
artib orbis imꝑiĩ fundamenta
pater iecit. oꝑis tanti głam filius
consũmauit. Ast in uno ñ mͦ pa¬
tris s omniũ ingenuoꝵ tͣnscen¬
dit uicia: qd̾ in continentissime
fuit inuidie. ad eo ut etiam pa¬
t̾mi triumphi eilacͥmas extorque¬
rent: ac si ei uirtus paterna om

Expanded text:
hic ubi exarsisset, nec dilatio hic ubi exarsisset, nec dilatio ultionis nec modus erat. Vini mis uterque avidus, sed ebrietatis diversa vitia. Patri mos erat etiam de convivio in hostem procurrerenon in hostem, sed in suos saeviebat. Quam ob rem saepe Philippum vulneratum proelia remisere, hic amicorum interfector convivio frequenter excessit. Regnare ille cum amicis nolebat, hic in amicos regna exercebat. Amari pater malle, hic metui. Litterarum cultus utrique similis. Sollertiae pater maioris, hic fidei. Verbis atque oratione Philippus, hic rebus moderatior. Parcendi nestior. Frugalitati pater, luxuriae filius magis deditus erat. Quibus artibus orbis imperii fundamenta pater jecit, operis tanti gloriam filius consummavit. Ast in uno non modo patris, sed omnium ingenuorum transcendit vitia, quod incontinentissimae fuit invidiae, adeo ut etiam paterni triumphi ei lacrymas extorquerent, ac si ei virtus paterna omn
Abbreviated transcription (Latin):
opeserant instrumenta belloꝵ.
diuiciarum questusquam cus¬
todia sollercior. Itaq inter coti¬
dianas rapinas semper in obs
erat. miscdia in eo & ꝑfidia:
pari iure dilecte. Apud eum
blandus pariter & insidiosus
alloquio. qui plura ꝓmitt̾et
quam prestaret. Inseria ꝙ iocoᷤ
artifex. amicicias utilitate ñ
fide colebat. Grãm fingere in
odio. instruere inter concordã¬
tes odia. apud utrumq grãm
querere. sollemnis illi consue¬
tudo. Inter ħ eloquencia ꝙ in¬
signis oratio. actiminis ꝙ sol¬
lercie plena. ut nec ornatui
facilitas nec facilitati m⁊ uen¬
cionũ de eẽt ornatus. Hiric alex¬
andex filius successit. ꝙ uirtu¬
te ꝙ uiciis pr̃e maior. Itaq uin¬
cendi ratio utͥq diuersa. Hic
aꝑta. ille artib bella tractabat.
Deceptis ille gaudere hostib.
hic palam fusis. Prudencior
ille consilio. hic animo mag¬
nificentior. Iram pater dissi-¬
mulare płumq eciam uinc̾e̾.

Expanded text:
opes erant instopes erant instdivitiarum quaestu quam custodia sollertior. Itaque inter cotidianas rapinas semper inops erat. Misericordia in eo et perfidia pari iure dilectae. Nulla apud eum Blandus pariter et insidiosus, adloquio qui plura promitteret quam praestaret; in seria et iocos artifex. Amicitias utilitate, non fide colebat. Gratiam fingere in odio, instruere inter concordantes odia, apud utrumque gratiam quaerere sollemnis illi consuetudo. Inter haec eloquentia et insignis oratio, acuminis et sollertiae plena, ut nec ornatui facilitas nec facilitati inventionum deesset ornatus. Huic Alexander filius successit et virtute et vitiis patre maior. Itaque vincendi ratio utrique diversa. Hic aperta, ille artibus bella tractabat. Deceptis ille gaudere hostibus, hic palam fusis. Prudentior ille consilio, hic animo magnificentior. Iram pater dissimulare, plerumque etiam vincere;
Abbreviated transcription (Latin):
uidisse. s expectasse semꝑ do
nec ꝙ ipsis oriretur. Dicunt etiã¬
p̃ꝓperum eẽ iuatorem qͥ añ qͣm
lucifer oriatur crassis adhuc
tenebris luceq remota dietam
agreditur. S nec udicem aue¬
pithagore inlongissimũ tem¬
pus sit dilata peticio: ꝙ alex¬
andri macedonis in castrensi
indicio sit causa damꝑnata.
Qd̃ x ille acceptũ hu̾it iudicibꝰ
agens grãm. quoꝵ meo fidem
ꝓbauerat: qd̾ iusticiam om̃i
potentatui p̃ferebant. Nicħ
uͦ p̃clarius de alexandro illo
que publica opinio magnũ
asserit. inaliqua historia meo
ii. ⁊dicio repperi. Michi qui¬
dem semꝑ ut tñ pace eoꝵ lo¬
quar. qui tem̾itatem uirtuti
p̃ferunt. ditissimo alexandro
pauꝑ pithagoras maiorerit.
Qs ut mecũ conicias. collati¬
onẽ philippi & alexandri tro¬
go pompeio uł iustino cõpen¬
diario eius si manis auctore:
reuoluas. Ait gͦ. fu̾it philip¬
pus rex armoꝵ quam conui¬
uioꝵ studiosior. cui maxime

Expanded text:
vidisse; sed exspectasse semper, vidisse; sed exspectasse semper, nec et ipsis oriretur. Dicunt enim praeproperum esse viatorem, qui antequam lucifer oriatur, crassis adhuc tenebris, luceque remota, diaetam aggreditur. Sed nec judicem tePythagorae in longissimum tempus sit dilata petitio, et Alexandri Macedonis in castrensi judicio sit causa damnata. Quod et ille acceptum habuit, judicibus agens gratiam, quorum in eo fidem probaverat, quod justitiam omni potentatui praeferebant. Nihil vero praeclarius de Alexandro illo, quem publica opinio magnum asserit, in aliqua historia meo judicio reperi. Mihi quidem semper, ut tamen pace eorum loquar, qui temeritatem virtuti praeferunt, ditissimo Alexandro pauper Pythagoras major erit. Quod ut mecum conjicias, collationem Philippi et Alexandri, Trogo Pompeio, vel Justino compendiario ejus, si mavis, auctore, revolvamus. Ait ergo: « Fuit Philippus rex, armorum quam conviviorum studiosior, cui maximae
Abbreviated transcription (Latin):
ad sacre sanctas scripturas me¬
tum incutiat et reu̾entiam. &
ab inquisitione ueritatis omnis
miquitas ꝓpulsetur. Omnes qͦ.
carnis ꝙ sanguinis religio ii¬
diciaria ꝓpellit affectus. eua¬
cuans iram ꝙ odium. metũ
ꝙ amiciciam. qi ut ait iulius
cesar haut facile animus uerũ
ꝓuidet: ubi ista officiunt. hinc
est illud ꝓuerbiũ auctore cicero¬
ne apud antiquos celebrimũ.
Exint ꝑsonã iudicis: quisqͥs amu¬
cũ indint. E quitas enĩ cui iu¬
dex obseqͥum debet. odii sinistr̃a
aut amoris dexterã nescit. Nam
au̾itate non licet in uidiciis
declinare. Ut uͦ płium indul¬
geatur amicicie amico int̾dũ
dilationis grãm facit. Hoc ip̃m
tam̃ raro. ꝙ non nͥ causa cogni¬
ta. Porro dum causa anceps ẽ:
dilatio ꝓtelatur. si non conten¬
tionis. saltem decisionis. Nam
iudicia festinata: penitenciã
pariunt. Nñ ꝙ greci cũ urgen¬
tur ad sentenciã antequã de cau¬
saliqueat. respondent patres
suos solem apud antipodas ñ

Expanded text:
sacrosanctas Scripturas metum incutiat, et reverentiam, et ab inquisitione veritatis omnis iniquitas propulsetur. Omnes quoque carnis et sanguinis, religio judiciaria, propellit affectus, evacuans iram et odium, metum et amicitiam: quia, ut ait Julius Caesar, haud facile animus verum providet, ubi ista proficiunt. Hinc est illud proverbium, auctore Cicerone apud antiquos celeberrimum: exuit personam judicis, quisquis amicum induit. Aequitas enim cui judex obsequium debet, odii sinistram, aut amoris dextram nescit. Nam a veritate non licet in judiciis declinare. Ut vero plurimum indulgeatur amicitiae, amico interdum dilationis gratiam facit. Hoc tamen ipsum raro, et non nisi causa cognita. Porro dum causa anceps est, dilatio protelatur, si non contentionis, saltem decisionis. Nam judicia festinata, poenitentiam pariunt. Unde et Graeci, cum urgentur ad sententiam antequam de causa liqueat, respondent patres suos solem apud antipodes non