comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ain clataina quamunta
clarere debet ecclesi asticusi
dector. ¶Lam dectrina siñ uitar̾ar sit¬
rogantem ieedlit. uita sine dect̾na:
inutilem facit. sac̾dotis p̃dicatio
ope confirmandae. ita ut qd decet
u̾bo: iustiuat᷑ exemplo. uera est
illa dectrina: quam uiii en diseꝗt᷑¬
onio et bone preclicationis ha¬
bere debet studiũ. Nani alt̾umsi¬
ue altero non facit perfectũ. s p̃¬
cedet ustus beneag̾e: ut sequẽt
possaͣ bene docere. Oinns utilis dec¬
tor plebumi subiectaru. itapres¬
tare se debet atq insist̾e̾ dectͥ̾ne.
ut quanto claret uerbo: tanto
clarescat et merito. Namqd̾:
apłs tumotheo pcipit cum omni
imperio decere. nion hortatur ad
tumorem suꝑbie. sz ad bone ui¬
te auctoritatem indelicet ueli¬
beitatem perderet p̃clicandi: Si
bene deceret et male uueret. Uñ
et dominus. qui soluerit uuuz
ex mantatis istis minimiẜet
sic decuerit: nimmꝯ erit ĩ regn¬
o celoriu. uides quod auctori¬
tatem magistii caret: qui queel

Expanded text:
am doctrina quam vita clarere debet ecclesiasticus doctor. Nam doctrina sine vita arrogantem reddit, vita sine doctrina inutilem facit. 2. Sacerdotis praedicatio operibus confirmanda est, ita ut quod docet verbo, instruat exemplo. Vera est enim illa doctrina, quam vivendi seonis et bonae praedicationis habere debet studium; nam alterum sine altero non facit perfectum: sed praecedat justus bene agere, ut sequenter possit bene docere. Sicut in tor plebibus subjectis ita praestare debet, atque insistere doctrinae, ut quanto claret verbo, tanto clarescat et merito. Nam quod Apostolus Timotheo praecipit cum omni imperio docere , non hortatur ad tumorem superbiae, sed ad bonae vitae auctoritatem, videlicet, ne libertatem perderet praedicandi, si bene doceret et male viveret. Unde et Dominus: Qui solverit unum de mandatis istis minimis, et sic docuerit, minimus erit in regno coelorum . Vides quod auctoritate magisterii caret, qui quod
Abbreviated transcription (Latin):
Ic̃ unqui et pecores minute¬
tium sacerdetale at sequi ꝓhi¬
bentur: ita intecti et impenti a tali
officio ietrabũtur illi emm exemp¬
lio sus. uitam bonorum corrum¬
punt: Isti sua ignauia iniquos:¬
corrigere uesciunt. quio decere em̃
poterunt. qd ip̃i no didiscerunt::
Desinat lecum docendi suscipe. qui
nescit decere. ignorantia qui ppe p̃. latoꝵ:¬
solum uite non congruet subiecto¬
rum. Cecus enim si ceco ducatũ p̃¬
beat: ambo infoueam cadunt. a
c̾clotes in doctos ꝑ ysaiamppłm:¬
ait. dominus improbat. ip̃i eĩ ĩqͥt
pastores ignorauerunt intlligẽ¬
ciam. Et it̾um. speculatores ceci

Expanded text:
icut iniqui et peccatores ministerium sacerdotale assequi prohibentur, ita indocti et imperiti a tali officio retrahuntur, Illi enim exemplis suis vitam bonorum corrumpunt, isti sua ignacorrigere nesciunt. Quid enim docere potuerunt, quod ipsi non didicerunt? Desinat locum docendi suscipere, qui nescit docere. Ignorantia quippe praesulum vitae non congruit subjectorum. Caecus enim si caeco ducatum praebeat, ambo in foveam cadunt. . 2. Sacerdotes indoctos per Isaiam prophetam ita Dominus improbat: Ipsi, inquit, pastores ignoraverunt intelligentiam. Et iterum: Speculatores caeci
Abbreviated transcription (Latin):
choris concinentib qiͣ duo sera¬
phĩ duoquoq testamenta ĩuuicẽ
sͥ qui clamantia ap̃ latines aũt
primus .i. beatissimus ambrosiꝰ
anti fonas cõstituit: grecorum exẽ¬
plaimitatus. Exhinc in cuetis oc¬
ciauis regionib eaumusus in¬
crebuit.

Expanded text:
im concinentibus, quasi duo seraphim, duoque Testamenta invicem sibi conclamantia. Apud Latinos autem primus idem beatissimus Ambrosius antiphonas instituit, Graecorum exemplum imitatus; ex hinc in cunctis Occiduis regionibus earum usus increbuit.
Abbreviated transcription (Latin):
Nob meclis peccatum cõm¬
ittitur .i. aut nicupiditatis:
adipisci qd̾ cupit: uł timet ne in¬
currat qd̾ metuit. Qua tuor mõis
cõmittitur pcc̃o ĩ corde: quatuor
ꝑpetratur et ope. admittit᷑ corte. sug¬
gestione demonum. delectatione
carnis: consentione mẽtis. defẽsio¬
ne elationis: cõmittit᷑ oꝑe. nũc latẽ¬
ter. nunc palam. nũc ꝯsueti dĩe:
nunc despatõe. Istis ergo gradib
et corde delinquit᷑. ⁊ oꝑe malicie᷑ ipe¬
tratur. Trib modio peccatũ getit᷑
hec ẽ ignorantia. infimitate. ĩ dus¬
tria. piculoͣ autem penarum diu̾so.
ignorantie namq m̾o peccauit ĩ

Expanded text:
obus modis peccatum committitur, id est, aut vi cupiditatis, adipisci quod cupit, vel timet ne incurrat quod metuit. 2. Quatuor modis committitur peccatum in corde, quatuor perpetratur et opere. Corde: suggestione dcarnis, consensione mentis, defensione elationis. Committitur opere, nunc latenter, nunc palam, nunc consuetudine, nunc desperatione, istis ergo gradibus et corde delinquitur et opere malitiae perpetratur. Tribus modis peccatum geritur, hoc est, ignorantia, infirmitate, industria, periculo autem poenarum diverso. Ignorantiae namque modo peccavit in
Abbreviated transcription (Latin):
iudicat qui ad cegitationẽ ouã re
u̾tuntur: o ⁊̃ et illos qui nescierũt.
testante eodem dño per ꝓpħam. Dis¬
qui a uertuntur post t̾gum dẽn: ⁊ ꝗñ oii¬
q̃sierunt dñm nec inuestigauert
eum. Et in ps almo. effunde inquit
irãn tuam ingentes que te ñ nou¬

Expanded text:
judicat qui a cognitione sua se judicat qui a cognitione sua se avertunt, sed etiam illos qui nescierunt, testante eodem Domino per prophetam: Disqui aquaesierunt Dominum nec investigaverunt eum . » Et Psalmus: « Effunde, inquit, iram tuam in gentes quae te non nov
Abbreviated transcription (Latin):
qr non ẽ seducto: s sciens prutene¬
q peccauit. Qui uero seclucit᷑ . quit
consentiat euident̾ ignorat. De infir¬
mitate autem petro deliquit: qñ adine¬
tum int̾rogantis antille xp̃m negaũ.¬
Tñ et post poc̃m amarissime fleuit.
Gramus ẽ infirmitate qͣmignoraci¬
a q̃iqͣm delinq̃re:. grauiꝯq indus¬
tria quam infuruitate peccare. Indo¬
beratione metis malumm agit. Infir¬
mitate aut: et qui cãuuł p̃cipita tẽe
delinquit. Neqo aũt et de inlust̾a
pectant. quin solum ñ bene uiuĩt.o.
adhue et bene uiuẽtes si pꝯsut aueri¬
tate du̾tunt. Sunt enim quuign¬
orantes pecrant. ⁊ sunt qui scientes.
Sunt etiam et qui ignorantie excu¬
satione scire nolunt: ut mino culpa¬
ad ignorantiã ꝑtinet: noluisse ueto
scire ad otum̃ce sr̃biã. Aluntatem
et eĩ ꝓpriam dm̃ ulłe nescire. quio a¬
aliud ẽ quam ulle dominũ suꝑbiẽdo
otempueree Nẽo igitur se deigno¬
rantia excuset. quia ds nõ solum ecr

Expanded text:
 non est seductus, sed sciens prudensque peccavit. Qui vero seducitur, quid consentiat evidenter ignorat. De infirmitate autem Petrus deliquit, quando ad metum interrogantis ancillae Christum negavit, et post peccatum amarissime flevit. Gravius enim infirmitate est quam ignorantia quemquam delinquere, graviusque industria quam infirmitate peccare; induberatione mentis malum agit, infirmitate autem qui casu vel praecipitatione delinquit. Nequius autem et industria peccant, qui non solum non bene vivunt, sed adhuc bene viventes, si possunt, a veritate divertunt. Sunt enim qui ignoranter peccant, et sunt qui scienter, et sunt etiam et qui pro ignorantiae excusatione scire nolunt, ut minus culpaad ignorantiam pertinet. Noluisse vero scire ad contumacem superbiam. Voluntateme proprii domini velle nescire, quid aliud est quam velle dominum superbiendo contemnere? Nemo igitur se de ignorantia excuset, quia Deus non solum eos
Abbreviated transcription (Latin):
bulet: P ropt̃ ꝙ. expectat stet. Sͦ
et in cet̾is horum similib ab humͣ¬
uuis mentib trabitur similitu¬
do ad deum: Si ẽ ẽ obliuiseẽs et
memoraus. Huic ẽ qd̾ et ꝓpħa du¬

Expanded text:
bulat; pro eo quod spectat, stat. Sic et in ceteris horum similibus ab humanis mentibus trahitur similitudo ad Deum, sicut est obliviscens et memorans. Hinc est quod et P
Abbreviated transcription (Latin):
g̾ce. et indiciũ ẽe pot. ⁊ collatio. hocẽ
ꝙ plures in unũ conferunt. Id eĩ fe¬
cerunt apli in unu his ẜmõib in
unũ confendo inusꝗsq ꝙ sẽtit. ⁊¬
dicium autemuł signu idcirco dr̃¬

Expanded text:
Graece et indicium dici potest collatio, hoc est, Graece et indicium dici potest collatio, hoc est, quod plures in unum conferunt; id enim fecerunt apostoli in his sermonibus, in unum conferendo unusquisque quod sensit. Judicium autem vel signu
Abbreviated transcription (Latin):
iam cathez izantur: itest inibuũt᷑
instructione sacram̃toumi. Istis eĩ¬
salutare simbolum traditur. qͣi cõmo¬
intoriũ fidei et sc̃e confessionis indi¬
ciumi. q̃ instructi agnorant: qͣles
imbolum au̾t
ꝙ ĩtẽ competetes accipuit:
taliroe iustitutu: maiores ñĩ dixert.
Tradunt enim hisub. qd post ascẽ¬
tionez domini ⁊ saluatoris nr̃i adi
patrem. cum per aduentum spe sc̃ĩ:
discipuli elus inflamniati. liuguis
ouinuz gentuiz loq̃rentur. quo pre¬
sagio consecutuzẽ ut nulla illis ges
extera. nulla gens lingua laubaris¬
ma. in accessa uł iniua uideret᷑. pre¬
ceptum ers a domino datũ ad p̾dicã¬
natros abire. discessim itaq ab inui¬
ceni: nor manisibi future p̾licatio¬
io in cõmiie cõstituunt. ne loca¬
lit̾ ab inuicem discedentes diu̾su
aliquid uł dissonum plicarent.
ẽẽ regłam statuunt. simbolũ antẽ
hoc multis et iustissimis ex cãis ap¬
pllare uoluerunt. Simbolũ eiu

Expanded text:
nt, catechizantur et instruuntur instructione sacramentorum: istis salutare symbolum traditur, quasi commonitorium fidei, et sanctae confessionis indicium, quo instructi agnoscant, quales mbolum autem, quod iidem competentes accipiunt, tali ratione institutum majores nostri dixerunt. Tradunt enim his verbis, quod post ascensionem Domini et Salvatoris nostri ad Patrem, cum per adventum sancti Spiritus discipuli ejus in flammarum linguis omnium gentium loquerentur: quo praesagio consecutum est, ut nulla illi gens extera, nulla lingua, barbaris inaccessa, aut invia videretur, praeceptum eis a Domino datum ad praedicannationes abire. Discessuri itaque ab invicem, normam prius sibi futurae praedicationis in communi constituunt, ne localiter ab invicem discedentes diversum aliquid vel dissonum praedicaretur esse regulam statuunt. Symbolum autem hoc multis et justissimis ex causis appellare voluerunt. Symbolum enim
Abbreviated transcription (Latin):
cepisse. ut quem sola bonitate crea¬
uerat: sponte lapsum misencordi¬
t̃ repararet. Quem uera cit̾ crucif¬
ixum et t̾c̾ia die resurrexisse. ⁊ cum
eatem ip̃a carne głificata a sceudisse
incelum: in qua et adiudicium ui¬
uorum ⁊ mortuorũ expectatur uet̾ꝯ.

Expanded text:
cepisse, ut quem sola bonitate creaverat, sponte lapsum misericorditer repararet; quem veraciter crucifixum, et tertia die resurrexisse, et cum eadem ipsa carne glorificata ascendisse in coelum, in qua et ad judicium vivorum et mortuorum exspectatur venturus;
Abbreviated transcription (Latin):
tentes autem sunt: quiiam post doc¬
petentes. Nan cat̾ecuminũ tm̃ au
cliunt: nec clumpetũt. sunt eĩ qͣi
hospites et uicmi fideliu de fori
audiunt nust̾ia. audiu̾t gn̾am. O

Expanded text:
tentes autem sunt qui jam post docpetentes. Nam catechumeni tantum audiunt, necdum petunt. Sunt enim quasi hospites et vicini fidelium, deforis au
Abbreviated transcription (Latin):
cui resistant: dumm̃o ñ cgrẽtiãt.
Unde et nou̾int serui di se ⁊̃ apec¬
catis iam ẽẽ mundatos: S tũ co¬
gitationum turpiũ adhuc int̾¬
pellatione pulsari. Ante conu̾si¬
onẽ pcedit turba põeorum: post ꝯ¬
uersione sequit̾ turba temptat̾o¬
nim. illa se obicumt ne ad deũ cõ¬
uertamur. Ista se ing̾unt ne li¬
beris cordis cculis deũ c̾namus.
Utriusq cumultus in solentiam
nobis gignit. Intentõnẽq nrã¬
fe sepe fraude multimoda int̾clu¬
dit. Utile ẽ dei ẜuo post conu̾sione
temptari quatenus a torpore neg¬
ligentie sollicitantib uiciis ad
uitutes ammũ per exercitiũ pre¬
.de remissa ꝯu̾sione.

Expanded text:
t, dummodo non consentiant. Unde et noverint servi Dei se etiam a peccatis jam esse mundatos, sed tamen cogitationum turpium adhuc interpellatione pulsari. 5. Ante conversionem praecedit turba peccatorum, post conversionem sequitur turba tentationum. Illa se objiciunt, ne ad Deum convertamur; ista se ingerunt, ne liberis cordis oculis Deum cernamus: utriusque tumultus insolentiam nobis gignit, intentionemque nostram saepe fraude multimoda intercludit. 6. Utile est Dei servo post conversionem tentari, quatenus a torpore negligentiae, sollicitantibus vitiis, ad virtutes animum per exercitium praeX. De r
Abbreviated transcription (Latin):
Tũc eĩ amorẽ nr̃e conu̾sionis ostẽ¬
dimꝯ. Si denuo ut pr̃em diligimꝯ:
quẽ pͥꝯ suilimẽte uere ut domin¬
um formidabamꝰ. Pͥmordia cõ¬
ũsorũ bͥaudis refouẽca sunt mo¬
dio. ne si ab asperitate incipiant.
exterriti ad pͥores lapsus rec̾rãt.
qui eĩ conu̾sũ siñ lenitate erudit.
exasꝑare pociꝯ quam corige̾ nou¬
it. Cõu̾so quisq antea ab ope
corrigẽdꝰ ẽ. post ea uero a cogitati¬
one. ut priꝯ refrenet prauum actũ:

Expanded text:
Tunc enim amorem nostrae conversionis ostendimus, si denuo ut patrem diligimus, quem prius servili mente vere ut Dominum formidabamus. 5. Primordia conversorum blandis refovenda sunt modis, ne si ab asperitate incipiant, exterriti ad priores lapsus recurrant. Qui enim conversum sine lenitate erudit, exasperare potius quam corrigere novit. 6. Conversus quisque antea ab opere corrigendus est, postea vero a cogitatione, ut prius refrenet pravum actum,
Abbreviated transcription (Latin):
Uisq conulus
si mox omnes carnis stimulos
calcare cupiat et simima uirtutez
subire contendat. si forte adhuc ali¬
q̃ a dñsa decarius molestiis toler̾t
non frangat᷑. qr dispẽsator bonorũ
nouit adu̾sitatio reprim̾e uiciu.
successione uirtutũ. Tũc magis
grauari se quisq impulsu iucioꝵ
agngrit: dũ ad cognntõe dei acces¬
serit. si c̃ ppłs isrł grauiori honore
ab egypcio p̃mitur: dum ꝑ moy¬
sen dnuna illi cognitio apꝑit̾ uici
minẽ hũt:. qũ aũt expellũt᷑ acriori
nirtute ꝯsurgũt. fuint autem ñ¬

Expanded text:
uisque conversus si mox omnes carnis stimulos calcare cupiat, et summa virtutum subire contendat, si forte adhuc aliqua adversa de carnis molestiis tolerat, non frangatur, quia dispensator bonorum novit adversitates reprimere vitiorum successione virtutum. 2. Tunc magis gravari se quisque impulsu vitiorum agnoscit, dum ad cognitionem Dei accesserit, sicut populus Israel graviori onere ab Aegyptiis premitur, dum per Moysen divina illi cognitio aperitur . 3mine habent, quando autem expelluntur, acriori virtute consurgunt. Fiunt autem ini
Abbreviated transcription (Latin):
Rimodumgenus ẽ conu̾sio¬
nio ad diñ. in choationio cil
dulcedine. meclietatioͫ cum labore:
ꝑfectionis cum requie. S tũ płinq
alii uicipiunt adulcecline. a lii tẽp¬
tationum amaritudine. Ouinis
conu̾sꝯ ante ex fletuinchoet prc̃oꝵ
⁊ sic transeatad desiteriũ sr̃noru.
Prius emm lacrimis pugada
sunt uicia q̃ gessimus: ⁊ tunc mũ¬
datamentis acie id quoel qrunus
contemplemꝰ ut dũ antea fiendo
peccati a nob̾ caligo detergi mũda
tis cordis cculis libere superna in¬
spiciant᷑. Añ necesse ẽ timore ouer¬
ti ad deum. ut metu futuraꝵ penaꝵ
carnales in lecebre deuincantur.⁊
Deiño o̾biecto timore ad amorẽ
uite eterne transire. Pfecra einz¬

Expanded text:
rimodum genus est conversionis ad Deum, inchoationis cum dulcedine, medietatis cum labore, perfectionis cum requie. Sed tamen plerumque alii incipiunt a dulcedine, alii a tentationum amaritudine. 2. Omnis conversus ante ex netu inchoet peccatorum, et sic transeat ad desiderium supernorum. Prius enim lacrymis purganda sunt vitia quae gessimus, et tunc munda mentis acie id quod 202 quaerimus contemplemur, ut dum antea flendo peccati a nobis catis oculis cordis libere superna inspiciantur. Ante necesse est timore converti ad Dominum, ut metu futurarum poenarum carnales illecebre devincantur. Deinde oportet, abiecto timore, ad amorem vitae æterne transire, per
Abbreviated transcription (Latin):
ełcti: apd̾ deum fenũ existunt. Cu
diabolus iam deglutisse dicit᷑. quẽ
iam perfecto scelere deuorasseuite¬
tur: Eum u̾o quem non deglutui¬
it oꝑis perfectione. s temptation¬
um illecebris moroet ut deuoret:
adhuc qͣi inmaxillam mandit. uiĩ
et paulꝯ habet stimulos carnis qͥ¬
b humiliet᷑. non bt̃ peccandi ꝑfecti¬
onẽ. q̃ degluciatur. Oo diaboli u̾¬
ba eio sunt: u̾ba uero eio iuspirati

Expanded text:
electi, apud Deum fenum existunt. Tum electi, apud Deum fenum existunt. Tum diabolus jam deglutisse dicitur quem jam perfecto scelere devorasse videtur. Eum vero quem non deglutivit operis perfectione, sed tentationum illecebris mordet ut devoret, adhuc quasi in maxilla mandit. Unde et Paulus habet stimulos carnis quibus humilietur, non habet peccandi perfectionem qua deglutiatur. Os diaboli verba ejus sunt; verba vero
Abbreviated transcription (Latin):
scõrum in greditur. clum malas
suggestiones insinuat.s non h¬
abitat ineis: quia in suo corpors
non eos tranfoucit. qui uero ĩcor¬
pore ei ꝯ sunt: ip̃os inhabitat. qr
ip̃i sunt templum eiꝰ. Et si sb̾
ripiat mentib electorum diabo¬
lus: ñ autem ineis requiescit Si¬
cut in corclib reꝓboru. Na ca¬
lore fitei mox excitatur: ut exe¬
at abeletis. Nonnulli qͦd̾ iam
auido ore diabolus deuorau̾at.
rursus diuni iudicii occulta
miseratione ab eius ore eripi¬
untur. ⁊ saluti restituuutur. Nã
sepe multos quos antiquus hostis
luxurie uoragie mergos tenuit.
potentia diuina ꝑ penitentiam⁊
ab eius faucibus traxit. Quo¬
molo bonoruminteri tu ꝓpħa e¬
electam dicit ẽẽ diaboli escam.
dum alibi scriptum sit de illo. fe¬
num sic bos comedet: nͥ ꝙ in oculis
dei fenum sunt qui electͥs abiͥ sccđ
homines ẽẽ uitentur: ac ꝑhoc qui
de bonorũ mimero ꝑeunt. apd̾ hõiẽ

Expanded text:
sanctorum ingreditur, dum malas sanctorum ingreditur, dum malas suggestiones insinuat; sed non habitat in eis, quia in suo corpore non eos transducit. Qui vero in corpore ejus sunt, ipsos inhabitat, quia ipsi sunt templum ejus. Et si sripiat mentibus electorum diabolus, non autem in eis requiescit, sicut in cordibus reproborum. Nam calore fidei mox excitatur, ut exeat ab electis. Nonnulli, quos jam avido ore diabolus devoraverat, rursus divini judicii occulta miseratione ab ejus ore diripiuntur, et saluti restituuntur. Nam saepe multos, quos antiquus hostis luxuriae coeno mersos tenuit, potentia divina per poenitentiam ab ejus faucibus traxit. Quomodo de bonorum interitu propheta dicit electos esse diaboli escam , dum alibi scriptum est de illo: « Fenum ut bos comedet , » nisi quod in oculis Dei fenum sunt, qui electus cibus secundum homines videntur. Ac per hoc qui de bonorum numero pereunt, apud homines
Abbreviated transcription (Latin):
sures. Nam ⁊ qui aquam alicu¬
bi deducit: non eam ꝑ aliqͣm ꝑtẽ
timet qͣm ex consparsione ꝓpͥa
id quod tolerat pugnet. Nã si
consparsione ceclitur: temptatõ¬
diabolus insacris eloquiis bee¬
moth .i. ani᷑al dicitur. qr de celis
lapsꝯ ad trãs cecidit. Ideo leuia¬
secłi mare uolubili ueratur astu¬
cia. Auis u̾o ꝓpt̾ea nominatur.
qr ꝑ suꝑbiam ad alta sustollitur.
et recte bis trib uocabuł appłłat.
qr pro suo nũto aerem sicut aiuis
ꝓ carc̾e merint. terram ut animal
diabolus oꝑatur: sortitur uocabla.
ita ut quoel singuli agunt incitã¬
te illo. ip̃e nominet᷑ex eo. quẽ euĩ
non decipit cli abolus undeam¬
malest. Hec est ꝑ carnis luxuriã:
temptat uñ ẜpens est. hoc ẽ cu¬
piditatio ac nocendi malicia. ꝙ̃
autem nec sic decipit. uii sidiatur.
inueniat uam ꝑquam in cautũ
decipiat. Aluid ẽ intrare iumen¬
tem cuiꝰquam diabolum: aliudil
inhabitare. Nam⁊ in corlibꝰ

Expanded text:
suros. Nam et qui aquam alicusuros. Nam et qui aquam alicubi deducit, non eam per aliam partem timet, quam ex conspersione propria id quod tolerat pugnet. Nam si conspersioni ceditur, tentatiodiabolus in sacris eloquiis Behemoth, id est, animal dicitur, quia de coelis lapsus ad terras cecidit. Ideo Leviasaeculi mari volubili versatur astutia. Avis vero propterea nominatur, quia per superbiam ad alta sustollitur. Et recte his tribus vocabulis appellatur, quia pro suo merito aerem, quasi avis, pro carcere meruit; terram, ut animal diabolus operatur, sortitur vocabula: ita ut quod singuli agunt, incitante illo, ipse nominetur ex eo. Quem enim non decipit diabolus? Unde animal est, hoc est, per carnis luxuriam tentat; unde serpens est, hoc est, cupiditatis ac nocendi malitia. Quem autem nec sic decipit, insidiatur ei;inveniat viam per quam incautum decipiat. 29. Aliud est intrare mentem cujusquam diabolum, aliud vero inhabitare. Nam et in cordibus
Abbreviated transcription (Latin):
amq dissoluat: seciunq ad tar¬
tara clucat. Argumeuta imagii¬
ationum malarumq crgitato¬
uum seima que ĩ cordib homi¬
num drabolus fundit ita sepe un¬
diq captam implieant mentem:
ut ex qua parte euadere quisqt
temptanerit. suĩ ꝑiculo exire nõ
posit.uluti si iures hoe face̾. qd̃ si
ꝑeno pecces: si nõ fecisreꝯ peruiri
nł. in tanto ergo mali discrimine
ut euadendi aditus pateat. inino¬
ra poriꝯ eligenda sunt ut maiora
uitentur. Diabolꝯ qũ decipere
q̃mqͣm q̃rit: prius naturam uniꝰ¬
cuursq itendit. et inde se applic¬
at: unde aptum hominem ad pec¬
canclum inspicit. Ex ea parre ho¬
eos per excrescentẽ humorem fa¬
cile inclinare̾ aduicia conspicit.
ut secundum humoris conspar¬
sionem: adhibeat et temptatõ¬
nem. lege balaam qui infigura di¬
aboli contrapopuliun dei ex ea ꝑte
pc̃epit ꝑniciosos pretend̾e laq̃os:
ex qua sen sit eos facilius ẽẽ lap¬

Expanded text:
iamque dissolvat, secumque ad tariamque dissolvat, secumque ad tartara ducat. 23. Argumenta machinationum malarumque cogitationum semina, quae in cordibus hominum diabolus fundit, ita saepe undique captam implicant mentem, ut ex qua parte evadere quisque tentaverit, sine periculo exire non possit, veluti si jures hoc facere, quod si feceris, pecces; si non feceris, reus perjurii sis. In tanto ergo mali discrimine, ut evadendi aditus pateat, minora potius eligenda sunt, ut majora vitentur. 24. Diabolus, quando decipere quemquam quaerit, prius naturam uniuscujusque intendit, et inde se applicat, unde aptum hominem ad peccandum inspexerit. 25. Ex ea parte dieos per excrescentem humorem facile inclinari ad vitia conspicit, ut secundum humoris conspersionem adhibeat et tentationem . Lege Balaam, qui in figura diaboli contra populum Dei ex ea parte praecipit perniciosos praetendere laqueos, ex qua sentit eos facilius esse lap
Abbreviated transcription (Latin):
inuũdus spe tunc decerpit gra¬
mus puerum in quo habi
actus ẽ: qued fcum. et ad iobu̾¬
ba respicit: ubi in nouissimis
insistere: qui posunt et aliis su¬
autilita te ꝓdẽe. ut lum illi impe¬
diuntur non proficiant qui docẽ¬
disunt: Maligui sp̃e hor qd̾ in¬
tra nos mundari cupimus siñ ĩt̃¬
missi oue temptant. Ic̾um sordi¬
dare. Scĩ aũt psago sp̃ueorũ irsi¬
dias p̾oognotunt.⁊ quicquid ĩse¬
metip̃is terrenum sentiunt: ide¬
sinent̾ operib scĩs exͥauriunt. ut
de intimis puri inuẽiantur. Eo¬
demblandimento decipiuntur
nuunc ꝑ cliabolum homines: quo
protͥoplausti in paradiso sunt de¬
cepti. Multis enuuiciorũ pres¬
tigis. mentes reproborũ ꝑtẽptã¬
do deludit. Nune emm ꝓmissis de¬
cipit. uunc reb transitoriis qͣii
necessarus ullicit. mĩc eriam ip̃ai
inferm supplicia qĩ leuia et tran¬
sitoria suggent. quatenus imẜo¬
rum corda in cupiditate lascuu¬

Expanded text:
immundus spiritus tunc discerpsit graimmundus spiritus tunc discerpsit gravius puerum in quo habitactus est . Quod factum et ab Job verba respicit, ubi in novissimis  insistit, qui possunt et aliis sua utilitate prodesse, ut, dum illi impediuntur, non perficiant quod docendi sunt. Maligni spiritus hoc quod intra nos mundare cupimus, sine intermissione tentant iterum sordidare. Sancti autem praesago spiritu eorum insidias praecognoscunt, et quidquid in semetipsis terrenum sentiunt indesinenter operibus sanctis exhauriunt, ut de intimis puri inveniantur. Eodem blandimento decipiuntur nunc per diabolum homines quo protoplasti in paradiso sunt decepti. Multis enim vitiorum praestigiis mentes reproborum pertentando deludit. Nunc enim promissis decipit, nunc rebus transitoriis quasi necessariis, illicit; nunc etiam ipsa inferni supplicia, quasi levia, et transitoria, suggerit; quatenus miserorum corda in cupiditatem, lasciv
Abbreviated transcription (Latin):
transeu̾nt: in nouissimis fortit᷑ cõ¬
ualeseunt. ita ut aut nunꝙͣ aut cũ
cupiat. amplius tũ in finem moli¬
tur decipe. Hinc ẽ qd̾ inprincipioͣ
procͥoplaustum serpentiẽ dictũ. ⁊ tu
insidiaberis calcaneiͦ eiꝯ.qr nimiꝵ¬
homine quem diabolus in cui su p̃¬
c̾ite uite ñ decipit: innonissimis:
supplantare dispouit. ꝓiũ qͣmins
ut sit in hac uita securꝰ. s semper
buml caueat. semꝑq ue in finez
corruat sollicitus ꝑtimescat. Di¬
abolus sius fautorib blanditur:
contraria. exemplo domui qui se
post baptismũ passꝯ ẽ adiabolo ꝑ¬
mittit se temptari. Diabolꝰ sccs
omnes non tenendo posidet:S tẽp¬
tando ꝑsequitur. Namqr ũ i eis
intrinsecꝰ reguat:. contra eos ex¬
trinsecꝯ pugnat. ⁊ ꝗ initĩꝯ ami¬
sit dominir̃ ext̾i ꝯ com̃ouet bellũ.
Tune ꝯͣ eum quẽ pꝯsidet diabolꝰ
acus seuit: quandose uirrute diui¬
na ab eo explleud̾ cognosrit. unĩ

Expanded text:
transeant, in novissimis fortiter contranseant, in novissimis fortiter convalescunt, ita ut aut nunquam aut cuevaricari cupiat, amplius tamen in fine molitur decipere. Hinc est, quod in principio contra protoplastum serpenti est dictum: Et tu insidiaberis calcaneo ejus, hominem quem diabolus in cursu praeteritae vitae non decipit, in novissimis supplantare disponit. Proinde quamut sit in hac vita securus, sed semper humilis caveat, semperque ne in fine ruat sollicitus abolus suis fautoribus blanditur, contraria secundum exempla Domini, qui se post baptismum passus est a diabolo pertentari. Diabolus sanctos omnes non tenendo possidet, sed tantando persequitur. Nam quia in eis intrinsecus non regnat, contra eos extrinsecus pugnat, et qui interius amisit Dominum, exterius commovet bellum. Tunc contra eum quem possidet diabolus acrius saevit, quando se virtute divina ab eo expellendum cognoscit. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
tremus diabolꝯ uncitur. qñ de aꝑ¬
ta unꝗtate hominẽ deprauarecon¬
antur. Armatus uero tr̃ ĩcedit. dũ
per spociem scĩtatis ⁊ uͥtutis ea que
sc̃a sunt destruit. qñ et qui decipit᷑
sua detrimenta ñ sentit: s tanqͣm
suit uirtutes que sunt uicia secta¬
tur et diligit. In ocrulis carnali¬
um diabolus tetribilis ẽ. ĩ ccelis
electorum terror eiꝯ uilis ẽ: abin¬
credulis ut leo timetur. a fortib ĩ
fide ut uerinis contempintur. atz¬
ad moientu ostensꝯ repellitur.
Qui suggestiones dia boli noure¬
cipit: in eiꝯ insichias mimmne trã¬
sit. Nam facile in ꝯsequẽti oꝑe repel¬
litur: si pͥma oblectamenta illi ꝯ res¬
puantur. Dia bolus enimẜpens
ẽ lubrimꝯ. cuius si capiti .i. prime:
suggestioni non resistitur: totus ĩ¬
inrt̾na cordis dum non sentitur il¬
labr̃. Temptationũ diabolicaruĩ
iuicia fragilia suntz que si ñ caue
antusz ꝑ usuz in consuetuelĩez

Expanded text:
ermis diabolus vincitur, quando apermis diabolus vincitur, quando aperta iniquitate hominem depravare conaper spem sanctitatis et virtutis, ea quae sancta sunt destruit, quando et qui decipitur sua detrimenta non sentit, sed tanquam sint virtutes quae sunt vitia sectatur et diligit. In oculis carnalium diabolus terribilis est, in oculis electorum terror ejus vilis est. Ab incredulis ut leo timetur, a fortibus in fide ut vermis contemnitur, ad momentum ostensus repellitur. Qui suggestiones diaboli non recipit iniquus, in insidias minime trasit. Nam facile in consequenti operum repellitur, si prima oblectamenta illius respuantur. Diabolus enim serpens est lubricus, cujus si capiti, id est primae suggestioni, non resistitur, totus interna cordis, dum consentit, illabitur. Tentationum diabolicarum initia fragantur, sed per usum in consuetudinem
Abbreviated transcription (Latin):
tis insiclias intlłige̾ parit᷑ et can¬
ere dei ẜuum oportet. si eq iuncrẽcie
uite exist̾e simplicemait tñ oporte¬
at cum simplicitate ẽẽ prudente.
Qui prudentiam simplicitatinõ
miscet: iuxra ꝓpham columba ẽ se¬
ducta ũ habẽs cor. s i deo columba:
ara prudentie ẽ. Sepe fuius da¬
thaue scorum cordib apitur. qñ
ꝑ spem bomi augłin se simulãs lu¬
cis. dum iutitur ełctos deciꝑe : de ceg̾
atq contẽpint᷑. sic et u̾ba fallacis doc¬
tenꝯ diabolicum errorẽ int̾iꝯ cogn¬
grant: ac sollicite oaueant. Uisc̾¬
to sc̃orum tanta ẽe deb. ut int̾ bo¬
ne eos diabolꝰ ꝑ speciẽ boni fallat.
Hec enum pounetatio iosue dicẽ¬
tis. nr̃ es. an adu̾sariorum. pp̃ hoc et
iereme dicitur. si separauens p̾cio
intlligi. Multi decipiũtur adia¬
bolo: et ignoraut seeẽ deceptqs. osee
ꝓphe cestimoino declarante. come
ignorauit. Alieni namq maligni
sp̃e si gnificantur. qui untutes mẽ¬
tis comeclunt:s hoc corda negli¬

Expanded text:
ias intelligere pariter, et cavere Dei servum oportet; sicque in innocentia vitae existere simplicem, ut tamen oporteat cum simplicitate esse prudentem. Qui prudentiam simplicitati non miscet, juxta prophetam, columba est seducta, non habens cor . Sed ideo columba, ara prudentiae est. 9. Saepe fraus Satanae sanctorum cordibus aperitur, quando per speciem boni angelum se simulans lucis, dum nititur electos decipere, detegitur atque contemnitur. Sic et verba fallacis docatenus diabolicum errorem interius cognoscant, ac sollicite caveant. 10. Discretio sanctorum tanta esse debet, ut inter bone eos diabolus per speciem boni fallat. Haec est enim percunctatio Josue dicentis: Noster es? an adversariorum ? Propter hoc et Jeremiae dicitur: Si separaveris pretiintelligi. 11. Multi decipiuntur a diabolo, et ignorant se esse deceptos, Oseae prophetae testimonio declarante: Comedse ignoravit . Alieni namque maligni spiritus significantur, qui virtutes mentis comedunt; sed hoc corda negli
Abbreviated transcription (Latin):
Iltis calamitatũ tempt a tõĩ¬
b mens iusti in hac uita puls¬
atur. uñ er optat ab hoc seculo fũdi¬
tus euelli. quo et erumnaͥs careat:
et fixam illue secuntatẽ iuiuẽiat.
Int̾ eas penas quas iusto ĩ corꝑe
patitur.atq eas quas mentem ꝑ
fraudem diaboli colerat. inultũĩte̾.
eas qͣs extenꝯ sotinet. has eium
ecloco eutat et tempore: illas tiec
loco pot euitare uec tempore. Nõ
amplius temiptat electos diabolo:
quam dei uolintas ꝑmittit. tẽptã¬
doaũt. sancrorum profectib ẜuit.
Et si uollens utilitate̾ ramẽ sc̃or
non deceͥpit. s pocio etudit. Nã tẽp¬
tationes quas ille ad humanũ ĩtĩ
cium uirtutum. salubri utilitate cõ¬
uertet. Insidie diaboli atq astucie
quanius huc atq illuc querẽtes
quem deuorent diffundantur. apo¬
testate tanien cliuina ũ egrediũt᷑.
netantum neceant: qͣntum inali

Expanded text:
ltis calamitatum tentationibus mens justi in hac vita pulsatur; unde et optat ab hoc saeculo funditus evelli, quo et aerumnis careat, et fixam illic securitatem inveniat. 2. Inter eas poenas quas justus in corpore patitur, atque eas 267 quas mente per fraudem diaboli tolerat multum interest. eas quas exterius sustinet. Has enim et loco evitat, et tempore: illas nec loco potest evitare, nec tempore. 3. Non amplius tentat electos diabolus quam Dei voluntas permittit. Tentando autem, sanctorum profectibus servit. 4. Etsi nolens, utilitati tamen sanctorum non dejicit, sed potius erudit. Nam tentationes, quas ille ad humanum interi ad exercitium virtutum salubri utilitate convertit. 5. Insidiae diaboli, atque astutiae, quamvis huc atque illuc quaerentes quem devorent diffundantur , a potestate tamen divina non egrediuntur, ne tantum noceant, quantum mali
Abbreviated transcription (Latin):
tituum qͣlibet adu̾sa uistꝰ pacia¬
tur: ex deuitiq ꝑinsso id patitur.
qued si hocip̃o ad dei głiam hũił
refferat. ⁊ dicat qd̾ pro corporis pa¬
ssione iob dix̃. si boã suscepuno de
mann domini. mala quare non so¬
tincamus. Iste non separat᷑ a deo s
comungit᷑. qualib atroci angusti¬
a torqueatur. Multa uistꝯ adu̾¬
sa mauina patitur instigatione
demonum: s talib temptamentis
camus: ubi cupiditate uł uoliuita¬
te deflectimur. uͥ uero iuolent̾ at¬
dicim̾. ⁊ si faciinus aut flagicium
non ẽ⁊ miseriatũ pro flagicio et fa¬
cinore ẽ. S qui deum ꝓ urrogata
laudat iniseria. cõmissa ꝓculdubio

Expanded text:
rituum quaelibet adversa justus patiarituum quaelibet adversa justus patiatur, ex Dei utique permissu id patitur. Quod si hoc ipsum ad Dei gloriam humilis referat, et dicat quod pro corporis passione Job dixit: Si bona suscepimus de manu Domini, mala quare non suscipiamus ? iste non separatur a Deo, sed conjungitur, quamlibet atroci angustia torqueatur. 37. Multa justus adversa in anima patitur instigatione daemonum, sed talibus tentamentis camus, ubi cupiditatem vel voluntatem deflectimus. Ubi vero violenter addicimur, etsi facinus aut flagitium non est, miseria tamen pro flagitio et facinore est. Sed quia Deum pro irrigata laudat miseria, commissa procul dubio
Abbreviated transcription (Latin):
cupiditatib. Quidã obicorup¬
tibilem iniquitatem. qr sponte n õ
corriguntur. uiudis spiritib
uexandi trabͣuntur. ut arripiẽdie
eos demones corporalit̾ hãut pote¬
statem: t̾roribq corum afflictih¬
tradere hiuomedi sathane in intĩ¬
cum caris: ut spe saluus sit. Uti
leẽ quoslam peccantes ut in aĩa sa¬
luentir sathane corporalit̾ depu¬
tare. quatenus ex p̾senti corieptõe
futurum iudiciũ tuneant. et de ce
t̾o delinq̃re caueant. Quidamiãt
potestati demonũ ad emendatrẽ
deputantir: quidam uero despec¬
ti ad solam ꝑditionẽ tradintur.
iustur aut enun tribulatões cor¬
dis illi exagg̾at: aut doloies cor¬
poris suscitat. Hinc ẽ qd̾ apłsait.
Se pe iusti mentem uaniis uexat᷑o¬
num dolorib. uis demonũ cruciate
AInde int̾clumusq ad despationis
angustiam coartatur. ꝑinanẽti
autem in dei amore anime:⁊ipra
talis angustia ad meritũ profic̃.
Nam siue in anuno siũ seu incor¬
pore pro instinctoͣ inmũdorũ spi¬

Expanded text:
. Quidam ob incorreptibilem iniquitatem, quia sponte non corriguntur, immundis spiritibus vexandi traduntur, ut arripiendi eos daemones corporaliter habeant potestatem, terroribusque eorum afflicti hTradere hujusmodi Satanae in interitum carnis, ut spiritus salvus sit . Utile est enim quosdam peccantes, ut in anima salventur, Satanae corporaliter deputari, quatenus ex praesenti correptione futurorum judicium tero delinquere caveant. Quidam autem potestati daemonum ad emendationem deputantur; quidam vero despecti ad solam perditionem traduntur. justum aut tribulationes cordis illi exaggerat, aut dolores corporis suscitat. Hinc est quod Apostol. » Saepe justi mentem variis vexationum doloribus vis daemonum cruciat, unde interdum usque ad desperationis angustiam coarctatur. Permanenti autem in Dei amore animae et ipsa talis angustia ad meritum proficit. Nam sive in animo, sive in corpore, per instinctum immundorum spi
Abbreviated transcription (Latin):
piat. tamensi a deo potestatem nõ
accipit: nulla tenus ad ipisci pot̾ qd̾
oli inuista ẽ. et tũ ꝑmittente domin ͦ¬
ouinis potestast iusta. Ex se einz
temptare quos libet iniuste appetit.
szeos qui temptandi sunt. ⁊ ꝓut tẽp¬
candi sunt: non nsi temptars
spẽ malus ꝑ neqciamã uoluntate:
et idem six diꝑacceptam iustissi¬
mam potestatem. Dia bolꝯ nõ est
inmissor s incentor pociꝯ uiciorum.
ueq enm alibi concupiscentie fo¬
menta succendit: nsi ubi priꝯ pra¬
uecogitatões delectationes aꝑit.
quas si anob̾ sꝑnmꝯ sine dubio¬
illud ille confu sus ahtedit. Sta¬
tunq franguntur iacula crcupis¬
centie eiꝯ. contempte᷑ q iacent. ⁊

Expanded text:
piat, tamen si a Deo potestatem non accipit, nullatenus adipisci potest, quod oli injusta est, et tamen, permittente Deo, omnis potestas justa. Ex se enim tentare quoslibet injuste appetit, sed eos, qui tentandi sunt, et prout tentandi sunt, non nisi tentari nequissimam voluntatem, et idem Dominus per acceptam justissimam potestatem. 268 7. Diabolus non est immissor, sed incentor potius vitiorum. Neque enim alibi concupiscentiae fomenta succendit, nisi ubi prius pravae cogitationis delectationes aspexerit; quas si a nobis spernimus, sine dubio ille confusus abscedit; statimque franguntur jacula concupiscentiae ejus: C
Abbreviated transcription (Latin):
tempore cantatur alła.Ecnptuz est
euiu semꝑ lauseius in ore meo Md
uero pꝰ consinnata psalmoruĩ siue
lectionu p̾licatõe alleluia infiuer
cantatur: hoc inspe fu tura facit ec¬
clesi a. significans post annũciatcẽ
regiu celorum que in hac uita per
utrumq testamentĩ mũdo predi¬
laude der sicut scriptum ẽ. Deati qui
habitant in doio tua dñe. ĩ sclã¬

Expanded text:
tum est enim: Semper laus ejus in ore meo. 4. Quod vero post consummatam psalmorum, sive lectionum praedicationem Alleluia in fine cantatur, hoc in spe futura facit Ecclesia, significans post annuntiationem regni coelorum, quae in hac vita per utrumque Testamentum mundo praedilaudem Dei, sicut scriptum est: Beati qui habitant in domo tua, in
Abbreviated transcription (Latin):
orũ. cuius expositio dium u̾boru
interpr etatc̃e consistitꝰ hec ẽ laus
dei. De cuius mstio ioħs in apocal¬
ipsi refert. spũ reuelãte uidissese
raudisse uocẽ celestis excerritꝰ an
nitruũ dicentiũ. alła. Ex quo u¬
ullus debet ambig̾e hoc laudis mis¬
tenũ. si cligna fide et deuccione ce¬
lebretur: augelis ẽẽ coniunctu.
alła aũt.Sicut et amẽ. de hebreo ĩ
aliam lingnam neqͣꝙͣ transfert̾.
ñ qr interpretari mnme q̃ant:
s qrut auint doctores ẜuatur
meis antiquitas pp̃ sacciorẽ aue¬
toritate. In affricanis autemre¬
gionib non om̃i tempore. S tã¬

Expanded text:
orum, cuius exposicio in duorum verborurn Interpretacione consistit, hoc est laus dei, de cuius misterio Iohannes in apockalipsi refert spiritu revelante se audivisse vocem celestis exercitus anitruum dicentium Alleluia. 2. Ex quo nullus debet ambigere hoc laudis mysterium, si digna fide et devotione celebretur, angelis esse conjunctum. Alleluia autem, sicut et Amen de Hebraea in Latinam linguam nequaquam transfertur, non quia interpretari minime queant, sed, sicut aiunt doctores, servatur in eis antiquitas propter sanctiorem auctoritatem. 3. In Africanis autem regionibus non omni tempore, sed tan
Abbreviated transcription (Latin):
in bumuitate seruat discip¬
linam: ⁊ pro disciplina non incurrit
suꝑbiam. Elati aũt pastore ᷤᷤ plebes
tyraunice premunt: nou regunt. ꝗ¬
q̃z non dei s suam gliam a subelitis
exigunt. ged ulti sunt qui inũ to
doctrine non hunules s arrogãtes
existunt. quiq ip̃a recta que prelic¬
ant: non studio correctionis eet
uicio clationis ãdinuiciant. Mł
ti sunt qui non ex consulto ecliffi¬
candi. s ex cumore supbiendi dec¬
ent. necut ꝓsint sapientes sit:
sut oapientes uideantur decere
student. Estimatio praua ariogan¬
tium sacerlotum. per qͣm unitant᷑
sc̃o rigore discipline: et sequines¬
ligunt caritatio affectione. uitereͥ
uolunt rigidi seuentate: et formã
humilitatis prestarenequeunt.
ut magio t̾rbileo quamiites as¬
piciantur. Suꝑbi dectores uulner
feriunt: et compati bumilit̾ nesciũt.
Dene alieni peccati curanda uicia
suscipit. qui hoc ex cordis dilectiõe
et humui consciencia facit. cetetũ
qui delinquentẽs suꝑbo uł odigro

Expanded text:
itate servat disciplinam, et per disciplinam non incurrit in superbiam. 2. Elati autem pastores plebes tyrannice premunt, non regunt, quique non Dei, sed suam gloriam a subditis exigunt. 3. Multi sunt qui in verbo doctrinae non humiles, sed arrogantes existunt, quique et ipsa recta quae praedicant, non studio correctionis, sed vitio elationis annuntiant. 4. Multi sunt qui non ex consulto aedificandi, sed ex tumore superbiendi docent; nec ut prosint sapientes sunt, sed ut sapientes videantustudent. Aestimatio prava arrogantium sacerdotum per quam imitantur sanctos rigore disciplinae, et sequi negligunt charitatis affectionem, videri appetunt rigidi severitate, et formam humilitatis praesentare nequeunt, ut magis terribiles quam mites videantur. Superbi doctores vulneraferiunt, et compati humiliter nesciunt. 7. Bene alieni peccati curanda vitia suscipit, qui hoc ex cordis dilectione et humili conscientia facit. Caeterum qui delinquentem superbo vel odioso
Abbreviated transcription (Latin):
fucura sunt iam fc̃a dicuntur. Secħ
dei et̾n̾itatem accipienta sunt. apl
q̃mi amomnia fc̃a sunt que fu tura
sunt. Sexta regula ẽ. de recapitula tõ¬
ne. Recapitulatio emin est. dumscrip¬
tura redit ad illud cuius nartatio iaz
transierat. sicut cum filics filiorum
noe scriptura cõmemorasset. dix̃ illos
retur. ⁊ erat inquit omuis terra la
tes et serundũ suas liuguas hũt er¬
ant.Siuna lingua erat omnib. nͥ
qr ad illud qd̾ iam transierat recapi¬
tulando ẽ reu̾sa narratio ⁊ Septuna
regula ẽ dediabolo et eiꝰ corpore. q̃ se¬
pe dicinitur ip̃iꝯ capitiq̃ suo inagio
conuemãt corpori. Sepe ergo eiusudẽc
dcã mẽbrorum: ⁊ ñ nͥcapiti cc̃gruũt. Ex
nomine quippe corꝑis intlli caput. ut
ẽ illud ĩeuãgłio dezizaniais tritico
adimxtis. dicẽte domino. Inmicꝰ hõ
ħfecit. hominem ip̃m diabłm ucrãs ⁊̃
ex nõie corꝑis cap̃ designãs. Itẽ ex no

Expanded text:
ra sunt, jam facta dicuntur, secundum Dei aeternitatem accipienda sunt, apud quem jam omnia facta sunt, quae futura sunt. Sexta regula est de recapitulatione. Recapitulatio est enim, dum Scriptura tendit ad illud, cujus narratio jam transierat, sicut cum filios filiorum Noe Scriptura commemorasset , dicit illos iritur: Erat, inquit, omnis terra labtes, et secundum suas linguas erant, si una lingua erat omnibus, nisi quia ad illud quod jam transierat recapitulando est reversa narratio? Septima regula est de diabolo et ejus corpore, quod saepe dicuntur ipsius capitis, quae suo magis conveniunt corpori. Saepe vero videntur esse dicta membrorum, et non nisi capiti congruunt. Ex nomine quippe corporis intelligitur caput, ut est in Evangelio de zizaniis tritico admistis, dicente Domino: Inimicus homo hoc fecit ; hominem ipsum diabolum vocans, et ex nomine corporis caput desi
Abbreviated transcription (Latin):
egiptus non multa regna:s unũ ha¬
buisse scribr regnũ. Quinta regła
est de temporib. ꝑ quam aut pars
maior temporis paitẽ iumorẽ aut
pais minor temporis parrem maio¬
rem uroucit. sic̃ ẽ de triduo diũce
sepulture. dumnec crib plemis di¬
eb ac necrib iacuenit in sepłero:

Expanded text:
Aegyptus non multa regna, sed unum haAegyptus non multa regna, sed unum habuisse scribatur regnum. 12. Quinta regula est de temporibus, per quam aut pars major temporis per partem minorem, aut pars minor temporis per partem majorem inducitur, sicut est de triduo Dominicae sepulturae, dum nec tribus plenis diebus ac noctib
Abbreviated transcription (Latin):
tiace. set etiam spintalit̾ sentiendai
sit. Namq et historie oportet fi¬
dem tenere et spiritalit̾ legem intel¬
lige Quaita regula ẽ de specie et ge¬
gatur omnem conting̾e mũduz.
quitin transit ad genus despecie:
et comu̾tit contratotum mundum
ẜmonem. Cette si non dic̾et adu̾sꝰ
uniu̾sum orbenim ũ adełet infra
generalit. Et disꝑdam ominẽ tr̃am.
et insitabo suꝑ uibes mala. et cet̾a q̃
sec̾ntur adint̾uitione nundi ꝑ
tinentia. Uñ et adiecit. Hoc ẽ con¬
silium qd cogit aui suꝑ omẽ t̾r̾am:
etħ ẽ manus extent a suꝑ onmes gen¬
tes. Item postꝙͣ ib̃ poã babilome ar¬
guit uniu̾sum mundum: Eutsꝯ ad
eandem qͣiͣ agen̾e ad speciem reu̾tit̾᷑.
dicens que eitem ciuitati sp̃alit̾ cõ¬
tig̾int. Ecce ego suscitabo suꝑ eos
medos. Namregnante baltazar
amedis obtenta ẽ babilonia. Sicz
uult intłłig̾e mundimi: Dicẽto ⁊
cc̃currere faciam egipciqs adu̾sꝯ egy¬
prios. Regnum ad u̾sꝯ regini. cum

Expanded text:
rice, sed etiam spiritualiter sentienda sit. Namque et historice oportet fidem tenere, et spiritualiter legem intelligere. Quarta regula est de specie et gegatur omnem contingere mundum. quitur, transit ad genus de specie, et convertit contra totum mundum sermonem. Certe si non diceret adversus universum orbem, non adderet infra generaliter, ut disperdat omnem, terram et visitabo super orbis mala , et caetera quae sequuntur ad intentionem mundi entia, unde et adjecit: Hoc est consilium quod cogitavi super omnem terram, et haec manus extensa super omnes gentes . Item postquam sub persona Babyloniae arguit universum mundum, rursus ad eamdem quasi de genere ad speciem revertitur, dicens quae eidem civitati specialiter contigerunt. Ecce ego suscitabo super eos Medos . Nam regnante Balthassar, a Medis obtenta est Babylonia. Sic vult intelligere mundum, dicendo: Et concurrere faciam Aegyptios adversus Aegyptios, regnum adversus regnum, cum
Abbreviated transcription (Latin):
Eptem ee it̾ cet̾as regulas
ccutionum sc̃arum script̾ar̃
quidam sapientes dix̾unt. primͣ
reglaẽ tecomino et eio corpore q̃
de uno aut aduiiu loquitur. atq
inuna ꝑõa. incclo caput. m̾o corpꝰ
ostendit. sic̃ et ysaias ait. In duit
me uestimẽto salutaris. qĩ sponsũ
decoratum corona:. ⁊ qͣi sponsam or¬
nacam momilib siuis. In ima euiz
pr̃a duplici uorabulo nominata:
turio. qñ sp̃alit̾ caput describitur.:
qũ ⁊ caput et corpo. aut qũ ex utͦq
cranseat ad utrumq. aut ab altero
ad altini. sicq quid capiti. ꝙͥ coipori
conueniat: prucens lector intlłigat.
Socla regła ẽ de domii corpore uͦ et

Expanded text:
as locutionum sanctarum Scripturarum quidam sapientes dixerunt. 167 2. Prima regula est de Domino et ejus corpore, quae de uno aut ad unum loquitur, atque in una persona, modo caput, modo corpus ostendit, sicut Isaias ait: Induit me vestimento salutari, quasi sponsum decoratum corona, et quasi sponsam ornatam monilibus suis. In una enim persona duplici vocabulo nominata cturis quando specialiter caput describitur, quando et caput, et corpus; aut quando ex utroque transeat ad utrumque, aut ab altero ad alterum, sicque quid capiti, quid corpori conveniat, prudens lector intelligat. 4. Secunda regula est de Domini co
Abbreviated transcription (Latin):
me et redimaite. Hoe ad unũ con
gtuit. Nam alt̾a pars est cui peca de¬
lebit.⁊ cui dicit meus es tu: ⁊ altera
cui dicit. com̾te̾ ad me et redimãte.
Quilie conu̾tant᷑ poc̃a eorum delẽ¬
tur. ꝑ hane eĩ regulam. sic ad os
loquitur scriptura. ut erboni red¬
arguantur cummalis: et mali eiu
eat qui prudent̾ legerit discit. Ter¬
cia regula ẽ delittera et sp̃u .i. de lege

Expanded text:
me, et redimam te . Hoc ad unum non congruit. Nam altera pars est cui peccata delevit, et cui dicit meus es tu; et altera cui dicit, convertere ad me, et redimam te; qui si convertantur, peccata eorum delentur. Per hanc enim regulam sic ad omnes loquitur Scriptura, ut et boni redarguantur cum malis, et mali laudeat qui prudenter legerit discet. Tertia regula est de littera et spiritu, id est de lege
Abbreviated transcription (Latin):
in euangłio dicit᷑. Ducdecimuos ele¬
gr. s umus ex uob̃ diabolꝰ ẽ. Iudã utiq
indicans qui diaboli corpa fuit. Apos¬
tata quippe angłs ominũ caput ẽ ini¬
qͦrum: ⁊ huius capitiᷤs corpꝰ sunt om̃s
iniqui. Sic qz cummembris suisi

Expanded text:
itur: Duodecim vos elegi, sed unus ex vobis diabolus est ; Judam utique indicans, quia diaboli corpus fuit. Apostata quippe angelus omnium caput est iniquorum, et hujus capitis corpus sunt omnes iniqui. Sicque cum membris suis
Abbreviated transcription (Latin):
ñ parit̾ ꝑgunt. Gemina punitͥ su̾ia
impius. dum aut ħ pro sius mitis
mentis cecitate pcutitur. ue u̾itatẽ
uideat: aut dum infine dampñbr̃
ut debitas peuas exsoluat. Gen¬
uiclicantur. homines ⁊ ⁊in fu turo alte¬
rum. quo pp̃ea hic udicant᷑. ne illuc
udirentur. Ideoq quibtam ad p᷑¬
dam uerol inchoat dampnͣcio: ⁊ h il¬
luc perfecta sꝑatur perditio Iniudicio
tem uero eio ñ iudebunt: negaude¬
ant. Quib eium diumitas ostẽcli¬
turutiq ad gaulium demõstrat᷑.
P diu̾sitate conscientiaru et mit
scientian tulent: talemer iuclicem
rentie uł ordines hominũ inuelicio.
Loc ẽ elctoꝵ uł repborum. quitũ di¬
qui cum domino iudicat. et aliꝯ qui
b. dumibii qui mtra eccliam st̃ m̃li:
indicandi sunt et dampnãdi. Qͥ uͦ
exͣ eccłiam inueniendi sunt. ñ sũt
gͥ ordo eorum ẽ qui udicant᷑ erpere

Expanded text:
non pariter pergunt. Gemina punitur sententia non pariter pergunt. Gemina punitur sententia impius, dum aut hic pro suis meritis caecitate percutitur, ne veritatem videat, aut dum in fine damnabitur ut debitas poenas exsolvat. Gemjudicantur homines, et in futuro alterum, quo propterea hic judicantur, ne illuc judicentur: ideoque quibusdam ad pudam vero hic inchoat damnatio, et illic perfecta speratur perditio. In judicitem vero ejus non videbunt, ne gaudeant. Quibus enim divinitas ostenditur, utique ad gaudium demonstratur. Pro diversitate conscientiarum et mscientiam tulerit, talem judicem rentiae vel ordines hominum in judicio, hoc est electorum et reproborum. Qui tamen diqui cum Domino judicat, et alius quibus, dum hi qui intra Ecclesiam sunt mali, judicandi sunt et damnandi; qui vero extra Ecclesiam inveniendi sunt, non sunt ergo ordo eorum