comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
etiã ds̃ ipse misericors dicitur Quiquẽ ad modũ dicat᷑
restat intellegere his quisese idoneos religione studiͦq
prȩstiterint. Necũ uerbis doctorũ inepte utim᷑. in doc¬
torũ animas prius durfe uitando misericor diã quã
benignitatẽ appetendo mitescere faciamꝰ. atq ut mi¬
sericordia iub& istanos ab homine pelle. in cõmoda.

Expanded text:
etiam ipse misericors dicitur: qui quemadmodum dicatur, restat intelligere iis qui sese idoneos religione studioque praestiterint; ne cum verbis doctorum inepte utimur, indoctorum animas prius durescere vitando misericordiam, quam benignitatem appetendo mitescere faciamus. Atque ut misericordia jubet, ista nos ab homine pellere incommoda
Abbreviated transcription (Latin):
& qͥbene uiuendo indiguert̃ remunerent᷑. & qͥ ꝓpt̃ iusticiã opꝓbrio
erant honorent᷑ : Illi enĩ qͥ ꝑ potentiã leges contẽpsert̃. aut t̃gi uer-¬
satione illusert᷑ in iqͥtate sectantes. sic gloriosi in his ut ipsi iusticiȩ in¬
sultare uiderent᷑. ut humiliati & c̃fusi torm̃tis subiciant᷑. in c̃spectu
eoꝵ in quoꝵ mali s& deexpͣtatione gaudebant. ut & ipsi depȩna illoꝵ
lȩti dõ gr̃as referant. apud quẽ solũ ꝑsonarũ acceptio cessat.
Ut qͥã abel sacrificiũ acceptũ est & cam refutaturt

Expanded text:
et qui bene vivendo indiguerunt, remunerentur; et qui propter justitiam opprobrio et qui bene vivendo indiguerunt, remunerentur; et qui propter justitiam opprobrio erant, honorentur: illi autem qui per potentiam leges contempserunt, aut tergiversatione illuserunt, iniquitatem sectantes, sic gloriosi in his, ut ipsi justitiae insultare videantur, ut humiliati et confusi tormentis subjiciantur in conspectu eorum, in quorum malis et despectatione gaudebant, ut et ipsi de poena illorum laeti deo gratias referant, apud quem solum personarum acceptio cessat? V. UT QVID ABEL SACRIFICIUM ACCEPTATUM EST ET CAIN REFUTATU
Abbreviated transcription (Latin):
& in gomorrã. Sed hȩc uetustatis obliuio texerat. unde ꝑ morsẽ t̃rouꝰ
causa ad disciplinã corrigendã & fidẽ in dñm reformandã cõmemorat
sunt. Quare & apłs de iustis ait. Aex ñ est posita iustis. sed in iustis.¬
Idola colentib fornitatorib & talia nunc uideamꝰ an conueniat iis qͥ ui
ditiũ audientes irrident futurũ si ꝓderit an oberit si ueritate munit᷑
an cara ratione. Kex quidẽ data t̃ mundo sed uidemꝰ illã cirea multos
cessare. Non gͦ iustũ uidet᷑. ut qͥhic pec cantes ꝑ potentiã securi sunt alii
leges illudunt pauperes de pͥmunt᷑ iustis accusatio in ponit᷑ bene agen¬
÷es obꝓbrio suiri. puindigent. mali florent. In iqui & corruptores in honore
st̃ auari & raptores locupletant᷑ uidex uenalis ẽ. Ponne iniquũ ui-¬
det̃ si conditor rerũ ñ hȩc reqͥrat. ut qͥhic in uiste passi sunt reuelent᷑.

Expanded text:
m et Gomorram, sed haec uetustatis obliuio texerat, unde per Moysen terroris m et Gomorram, sed haec uetustatis obliuio texerat, unde per Moysen terroris causa ad disciplinam corrigendam et fidem in deum reformandam commemorata sunt. quare et apostolus: iustis, ait, lex nidola colentibus, fornicatoribus , et talia. Nunc videamus an conveniat iis, qui Dei judicium audientes rident futurum; si proderit, an oberit; si veritate munitur, an caret ratione. Lex quidem data est mundo, sed videmus eam circa multos cessare. Non ergo justum videtur, ut qui hic peccant per potentiam, securi sint. Alii legibus illudunt, pauperes deprimuntur, justis accusatio componitur, bene agentes opprobrio sunt, pii indigent, mali florent, iniqui et corruptores in honore sunt, avari et raptores locupletantur, judex venalis est. Nonne iniquum videtur si Conditor rerum non haec requirat: ut qui hic injuste oppressi sunt, releventur;
Abbreviated transcription (Latin):
Srimum lex formata in litteris dari ñ debuit. quia in natura ipsa in serta¬
quodã mͦ est & creatoris noticia extra duce ñ latebat. Nã quis nesciat qͥd̃
bonũ uitȩ conueniat aut ignorae. qͥa sibi fieri ñ uult. alii minime debeat
fieri : At ubi aũt naturalis lex euanuit pressa c̃suetudine delinquendi
sed maxima eiꝰ autoritate carebant. idolatriȩ studebat᷑. timordĩ in tris
ñ erat. furnicatio oprrabat᷑ circa rẽ ꝓximi audierat c̃cupiscentia: data
ergolex ẽ. ut quȩ sciebant᷑ autoritatẽ haberent & quȩ latere cȩperant
manifestarent᷑. Nã in uenimꝰ ante morsen ñ solũ ñ latuisse sed & iundi¬
cata exꝰ peccata. Quã obrẽ & iusti fiusse reperiunt᷑ multi. Scientes
mi dm̃ uindice timebant peccare. Quod cũ cȩpiss& noglegi legr̃ naty¬
ralẽ rruelari oportuit ut scirent cuncti aꝑta ratione añm reqͥsiturũ
actus humanos quanius ꝑdiluuiỹ uindicatũ legat᷑. & in sodomã¬

Expanded text:
rimum lex formata in litteris dari non debuit, quia in natura ipsa insertaquodam modo est et creatoris notitia ex traduce non latebat. nam quis nesciat, quid bonae uitae conueniat, aut ignoret, quia quod sibi fieri non uult alii minime debeat fieri? adubi autem naturalis lex euanuit pressa consuetudine delinquendi, sed maxima eius auctoritate carebant: idolatriae studebatur; timor dei in terris non erat; fornicatio operabatur; circa rem proximi auidi erant concupiscentia. data ergo lex est, ut et quae sciebantur auctoritatem haberent et quae latere coeperant manifestarentar. nam inuenimus ante Moysen non solum non latuisse, sed et uindicata esse peccata. quam ob rem et iusti fuisse repperiuntur multi; scientes enim deum uindicem timebant peccare. quod cum coepisset neglegi, legem naturalem reuelari oportuit, ut scirent cuncti aperta ratione dominum requisiturum actus humanos. quamuis per diluuium uindicatum legatur et in Sodoma
Abbreviated transcription (Latin):
patrũ. Iuo quo mͦ filii debitũ spm reddider̃t futuri ac cusatores parentũ
quia ꝑfidiã suã nec sanguine filioꝵ uincere potuert. Non gͥ fu turꝰ¬
sed ad p̃sens tẽpus mala parentũ filios in uenert̃. Nec quale cũque be¬
ciciuĩ ẽ gloriosũ ñ rͥe̾. nec tam̃ reũ.llã si qͥdã cũ p̾cib enatunt᷑ in postremis
posit ad fidẽ ueri accedere ut si ñ coronã uł ueniã mereant᷑. quomͦ poter̃t̃
binc aliqͥ queri cũ qͥbusita actũ ẽ ut neq r̾et. unde ignosci sibi precarent᷑
neq sublimes haberent᷑ qͥ minime laborauerant. Confersnunc unius
mom̃ti cruciat᷑u ad multi tẽporis pęnã arbitrare &iã multos laborare.
Et quia ꝑsrurrare ñ possunt ñ solũ effectũ laboris amittere. sed & porna
multari: ad de & iã qͥa difficile demalis nati & int̃ neqͥssimos educati uł

Expanded text:
patrum. quoquo enim modo filii debitum spiritum reddiderunt, futuri accusatores parentum, patrum. quoquo enim modo filii debitum spiritum reddiderunt, futuri accusatores parentum, quia perfidiam suam nec sanguine filiorum uincere potuerunt, non ergo in futursed ad praesens tempus mala parentum filios inuenerunt. nec qualecumque beneficium est gloriosum non esse, nec tamen reum? nam si quidam cum precibus enituntur in postremis positi ad fidem ueri accedere, ut, si non coronam, uel ueniam mereantur, quo modo poterunt hinc aliqui queri, cum quibus ita actum est, ut neque esset unde ignosci sibi precarentur, neque sublimes haberentur qui minime laborauerant? confers nunc unius momenti cruciatum ad multi temporis poenam; arbitrare etiam multos laborare et, quia perseuerare non possunt, non solum effectum laboris amittere, sed et poena multari; adde etiam, quia difficile de malis nati et inter nequissimos educati uel
Abbreviated transcription (Latin):
ł nimis impiũ facinꝰ sodomitarũ possit ad uerti pec catũ roꝵ ꝑuenit
usq ad necẽ filioꝵ ipsoꝵ nedeorigine illoꝵ signũ aliqð̃ rrmanerae. Non ne
ꝓuisũ ẽ illis nediu uiuentes exempla sequerent᷑ patrũ : Agehenna enĩ
liberi sunt in aliena causa occisi. Parenteꝰ enĩ tã ꝓse quã ꝓhis rei sunt quia
ut illoꝵ opera oblitterent᷑. om̃s ꝓgnies ipsoꝵ erasa ẽ. Nã si bonis parentũ
lȩti sunt filii . & qd cõmendent᷑ p̃rogatiua roꝵ sic & demorte quȩ ꝓ mali
illoꝵ infertͣ queri ñ possunt ut quẽ ad modũ participes in lucro st̃ sint
& indãno. Similit̃ & in egypto ꝓnoris patrũ plexi sunt fili .i. Sedut ad
emendationẽ eoꝵ ꝓficera. ut quia ex ali is causis dm̃ crederte etue¬
nerari qͥ in morse erat noluerunt hac plaga territi confiterent᷑ cũ satis¬
factione ne grauius þanc iratũ sentirent. Kec ego mors filioꝵ crim̃ ẽ

Expanded text:
 nimis impium facinus Sodomitarum possit aduerti, peccatum eorum peruenit usque ad necem filiorum ipsorum, ne de origine illorum signum aliquod remaneret. nonne prouisum est in illis, ne diu uiuentes exempla sequerentur patrum? a gehenna enim liberi sunt in aliena causa occisi. parentes enim tam pro se quam pro his rei sunt, quia, ut illorum opera oblitterarentur, omnis progenies ipsorum erasa est. nam si bonis parentum laeti sunt filii et quod commendentur praerogatiua eorum, sic et de morte, quae pro malis illorum infertur, queri non possunt, ut, quem ad modum participes in lucro sunt, sint et in damno. similiter et in Aegypto pro noxiis patrum plexi sunt filii, sed ut ad emendationem eorum proficeret, ut quia ex aliis causis dominum credere et uenerari, qui in Moyse erat, noluerunt, hac plaga territi confiterentur cum satisfactione, ne grauius hunc iratum sentirent. Haec ergo mors filiorum crimen est
Abbreviated transcription (Latin):
me mͥ displicentẽ quã tib ꝑferã. Audi gͦ qđ ex me bene
te audire posse polliceor Qđ uͦ aut ambol aut alteri nrm̃
ita onero sũ est ut fortasse oppͥmat. nesubire aut in ponere
uelis . D. Cedo ꝓrsus & qđ tibi c̃gruent̃. mecũ uidet᷑ ageposse
quantũ ualeat anima. expecto ut exponas. M. Outinã doc
tissimũ aliquẽ. neq id tantũ. sed etiã eloquentissimũ & om̃i no
sapientissimũ. ꝑfectũq. hominẽ. de hoc ambo in t̾rogare pos¬
semꝰ. quonã ille modo . ꝗd anima in corpore ualeret ꝗd in
seipsa. ꝗd apud dm̃. cuimundissima ꝓxima. ẽ & in quohab&
sũ mũ atq om̃e suũ bonũ. dicendo ac disputando explice̾ret
Nunc aut̃ cũ mͥ ad hancrẽ desit alius. aud eo tam̃ tibi non
expedio ꝗd ipse ualeã securꝰ exꝑior. In pͥmis tam̃ tibi
ãputã latissimã quandã. & infinitã expectationem.

Expanded text:
me mihi displicentem, quam tibi, perferam. Audi ergo quod ex me bene me mihi displicentem, quam tibi, perferam. Audi ergo quod ex me bene te audire posse polliceor; quod vero aut ambobus, aut alteri nostrum ita onerosum est, ut fortasse opprimat, ne subire aut imponere velis. E. Cedo prorsus, et quod tibi congruenter mecum videtur agi posse, quantum valeat anima, exmum aliquem, neque id tantum, sed etiam eloquentissimum, et omnino sapientissimum, perfectumque hominem de hoc ambo interrogare possemus! Quonam ille modo quid anima in corpore valeret, quid in seipsa, quid apud Deum cui mundissima proxima est et in quo habet summum atque omne bonum suum, dicendo ac disputando explicaret! Nunc autem cum mihi ad hanc rem desit alius, audeo tamen tibi non expedio; quid ipse valeam securus experior. In primis tamen tibi amputem latissimam quamdam et infinitam exspectati
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃ ita sese habeat animã ꝑseipsa nullo modo. sed tagm̃ corpꝰ
posse partiri. Nunc accipe a me si uoles ł pocius recognosce
ꝑme quanta sit anima ñ spatio loci ac tẽporis. seduiac potegi
a ita si memi nisti ꝓpositũ ac distributũ iãdiu nobẽ. De
numero animarũ. nescio ꝗd tibi respon deã cũ hoc ad istã questi¬
onẽ ꝑtinere putaueris. Citius enĩ dixerĩ ñ eẽ om̃i noqueren¬
dũ autcerte tibi nunc differendũ. quã ł numerũ acmulti¬
tudinẽ ñ ꝑtinere ad quantitatẽ. ł tã inuolutã questionẽ mo¬
do ame tibi posse expediri. Si enĩ dixerounã et̃ animã con¬
tubaberis qđ in altero beata ẽ in altero misera. nec unaressi¬
mul & beata & misera potesteẽ. Si unã simul et multas dicã
eẽ ridebis Nec mͥ facile unde tuũ risũ comprimã suppetit.
in multas tantũ modo eẽ dixero ipse me ridebo Minusq

Expanded text:
dicitur, ita sese habeat, animam per seipsam nullo modo, sed tamen per corpus dicitur, ita sese habeat, animam per seipsam nullo modo, sed tamen per corpus posse partiri. 69. Nunc accipe a me, si voles, vel potius recognosce per me, quanta sit anima non spatio loci ac temporis, sed vi ac potentia: nam ita si meministi, propositum ac distributum jamdiu nobis est. De numero vero animarum, nescio quid tibi respondeam, cum hoc ad istam quaestionem pertinere putaveris: citius enim dixerim non esse omnino quaerendum, aut certe tibi nunc differendum, quam vel numerum ac multitudinem non pertinere ad quantitatem, vel tam involutam quaestionem modo a me tibi posse expediri. Si enim dixero unam esse animam, conturbaberis, quod in altero beata est, in altero misera; nec una res simul et beata et misera potest esse. Si unam simul et multas dicam esse, ridebis; nec mihi facile, unde tuum risum comprimam, suppetit. Sin multas tantummodo esse dixero, ipse me ridebo, minusque
Abbreviated transcription (Latin):
ñ sit. non enĩ ꝑ tempus distendebat᷑ sed sonus: Itã
existimandũ est secto uermiculi corpore quã quã
in minore loco pars eo ipso qđ pars erat uiueret. ñ
omnino animã sectã nec locominore minorẽ eeͦ
factã. licet integri animantis menbra om̃a ꝑ maio¬
rẽ locũ porrecta simul possederit. Non enĩ locũ
ipsa. sed corpꝰ qđ ab eadẽ agebat᷑ tenebat. Sic̃ illa signi¬
ficatio ñ distenta ꝑtẽpꝰ om̃s tam̃ nominis litteras su as monas
ac tẽpora possidentes uelud animauerat atq cõpleuerat. Hac
similitu dine interĩ c̃tentꝰsis peto quate sentio delectatũ quȩaut̃
subtilissimȩ de hoc disputari poss. ita ut ñ similitudinib quȩ
plerũq fallunt. sed reb: ipsis satis fiat. ne mn p̃sentia expec tesi
Nã & concdudendus ẽ tã longus sermo & multis aliis quȩ tibi
oes animꝰ ad hȩc intuenda & despicienda p̃colend ẽ. ut possis
in tellegere liqui dissimȩ utrũ qđ a quib: dã doc tissimis uiris

Expanded text:
n sit non enim ipsa per tempus distendebatur, sed sonus; ita existimandum est, secto vermiculi corpore, quanquam in minore loco pars eo ipso quo pars erat viveret, non omnino animam sectam, nec loco minore minorem esse factam, licet integri animantis membra omnia per majorem locum porrecta simul possederit. Non enim locum ipsa, sed corpus quod ab eadem agebatur, tenebat: sicut illa significatio non distenta per tempus, omnes tamen nominis litteras suas moras ac tempora possidentes, velut animaverat atque compleverat. Hac similitudine interim contentus sis peto, qua te sentio delectatum. Quae autem subtilissime de hoc disputari possunt, ita ut non similitudinibus quae plerumque fallunt, sed rebus ipsis satis fiat, ne in praesentia exspectes: nam et concludendus est tam longus sermo, et multis aliis quae tibi desunt, animus ad haec intuenda et dispicienda praecolendus est, ut possis intelligere liquidissime, utrum quod a quibusdam doctissimis viris
Abbreviated transcription (Latin):
ñ iã gignendistantũ modo. sed etiã fouendis. tuendis alen¬
disq c̃spirat. in reb int̾quas corpꝰagit. & qͥb corpꝰ sustentat.
c̃sue tudine sese in nectit. & ab eis quasi mẽbris aegre separat᷑
Quȩ c̃suetudinis uis etiã seiunctione rerũ ipsarũ. atq. int̃ uallo
tẽporis ñ discissa memoria uocat᷑. Sedhec rursus omã posse
qͥiã .ẽ. homini ꝓpͥus & cogita memoriã ñ c̃suetudine in olitarũ
sed anĩ aduersione. atq signis cõm̃datarũ. ac retentarũ rerũ
innumerabiliũ tot artes opificũ. agroꝵ cultꝰ. extructiones
urbiũ uariarũ ȩdificioꝵ ac moliminũ multimoda mira¬
cula inuentiones tot signoꝵ in litteris. in uerb. in gestu. in
cuiꝰq modi sono. inpicturis atq sigmnentis. tot gentiũ linguas
tot instituta. tot noua. tot in staurata. tantoꝵ libroꝵ nu

Expanded text:
non jam gignendis tantummodo, sed etiam fovendis, tuendis alennon jam gignendis tantummodo, sed etiam fovendis, tuendis alendisque conspirat. Rebus inter quas corpus agit, et quibus corpus sustentat, consuetudine sese innectit, et ab eis quasi membris aegre separatur: quae consuetudinis vis etiam sejunctione rerum ipsarum atque intervallo temporis non discissa, memoria vocatur. Sed haec rursus omnia posse qui jam est homini proprius, et cogita memoriam non consuetudine inolitarum, sed animadversione atque signis commendatarum ac retentarum rerum innumerabilium, tot artes opificum, agrorum cultus, exstructiones urbium, variorum aedificiorum ac moliminum multimoda miracula; inventiones tot signorum in litteris, in verbis, in gestu, in cujuscemodi sono, in picturis atque figmentis; tot gentium linguas, tot instituta, tot nova, tot instaurata; tantum libroru
Abbreviated transcription (Latin):
locꝰ Nuncqđ instituerã intende quȩ sit uis animȩ insen¬
sib atq in ipso motu manifestioris animantis. quoꝵ nob̾
cũ his quȩra dicib fixa sunt nulla potest eẽ cõmunio.
Intendit seanima intactũ. & eo calida. frigida. aspera lenfa
dura mollia. leuiagrauia. sentit atq discernit Deinde
innumerabiles differentias. sapoꝵ. odoꝵ. sonoꝵ. formarũ.
gustando. ol faciendo. audiendo. uidendoq uidicat
Atq in his omib ea quȩ scđm naturã sui corporiss. ascis catt.
certo int̃ uallo tẽpoꝵ. & eoꝵ motꝰ quasi ꝑ quasdã ferias. repa¬
rans imagines rerũ quas ꝑ eos auxit. secũ cat̃uatĩ & multipli¬
cit̃ uersat. & hoc totũ : sõnꝰ & sonia sȩpe &iã gestiendo ac
uagando facilitate motꝰ delectat᷑ & sine labore ordinat.
mẽ broꝵ c̃cordiã: ꝓcopulatione sexus agit qđ potest. atq.
induplici natura. societate atq amore. molit᷑ unũ uetib

Expanded text:
locus. Nunc quod institueram, intende quae sit vis animae in senlocus. Nunc quod institueram, intende quae sit vis animae in sensibus, atque in ipso motu manifestioris animantis, quorum nobis cum iis quae radicibus fixa sunt, nulla potest esse communio. Intendit se anima in tactum, et eo calida, frigida, aspera, lenia, dura, mollia, levia, gravia sentit atque discernit. Deinde innumerabiles differentias saporum, odorum, sonorum, formarum, gustando, olfaciendo, audiendo videndoque dijudicat. Atque in iis omnibus ea quae secundum naturam sui coporis sunt, adsciscit certo intervallo temporum, et eorum motus quasi per quasdam ferias reparans, imagines rerum, quas per eos hausit, secum catervatim et multipliciter versat, et hoc totum est somnus et somnia. Saepe etiam gestiendo ac vagando facilitate motus delectatur, et sine labore ordinat membrorum concordiam; pro copulatione sexus agit quod potest, atque in duplici natura, societate atque amore molitur unum. Fetibus
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmo qđ cui dñi aduertere facile ẽ corpꝰ hoc t̃rȩnũ atq mor¬
tale. p̃sentia sua ui uificat. colligit in unũ atq in uno
tenet diffluere atq contabescere ñ sinit alim̃ta ꝑm̃e¬
bra equalit̃ suis cuiq redditis distribui facit congru¬
entiã eiꝰ modũq c̃seruat. ñ tantũ inpulcritudine.
sed etiã increscendo atq gignendo. Sed hȩc omã homini¬
&iã cũ arb tis cõmunia uideriqueunt. Hȩc enĩ &iã
dicimꝰ uiuere in suo uͦ ꝗdq illoꝵ genere custo diri
itaq alterũ gradũ. & uide ꝗd possit anima in sensib
ubi euidentior manifestiorq uita intelligit᷑. Nenĩ audien¬
da ẽ nescioquȩ impietas rusticana. plane magisq lignea quã s̃
ipse arbores qͥb patrociniũ p̃bet. Quȩ dolere uitẽ quando
uua decerpit᷑: & ñ solũ sentire ista cũ cedunt᷑. sed etiã uidere
atq audire credit. dequo errore sacrilego alius ẽ disserendi

Expanded text:
od cuivis animadvertere facile est, corpus hoc terrenum atque mortale praesentia sua vivificat; colligit in unum, atque in uno tenet, diffluere atque contabescere non sinit; alimenta per membra aequaliter, suis cuique redditis, distribui facit; congruentiam ejus modumque conservat, non tantum in pulchritudine, sed etiam in crescendo atque gignendo. Sed haec etiam homini cum arbustis communia videri queunt: haec enim etiam dicimus vivere, in suo vero quidque illorum genere custodiri, itaque alterum gradum, et vide quid possit anima in sensibus, ubi evidentior manifestiorque vita intelligitur. Non enim audienda est nescio quae impietas rusticana plane, magisque lignea quam sunt ipsae arbores quibus pratrocinium praebet, quae dolere vitem quando uva decerpitur, et non solum sentire ista cum caeduntur, sed etiam videre atque audire credit: de quo errore sacrilego alius est disserendi
Abbreviated transcription (Latin):
meritũ admitter&. ut holiseus duplũ donũ eiꝰ mereret᷑ ac cipere.
ostendit. Ex dñs aicit. nemo maior int̾natos mulierũ ꝓpheta iohanne
maior illo ẽ. cũ iohannes qͦ nemo maior est par heliȩ sit: Ra ue-¬
niens ad aquarũ transitũ non accepit honorẽ ab eis ut potuiss&
transire nͥ nominasset dm̃ heliȩ. Ut ꝑ hoc dura peticio correpta
uideret᷑ dũ nisi nomine heliȩ auditꝰ est neid qđ dure petierat
accepisse putaret᷑ quasi ñ sufficer& ꝓtemporis merito dispensatio
sp̃e concessa helie¬

Expanded text:
meritum admitteret, ut Heliseus duplum donum eius mereretur accipere. meritum admitteret, ut Heliseus duplum donum eius mereretur accipere. ostendit. Et Dominus dicit, Nemo major inter natos mulierum propheta Joanne major illo est, cum Joannes quo nemo major est, par Eliae sit? Nam veniens ad aquarum transitum, non accepit honorem ab eis, ut potuisset transire, nisi nominasset Deum Eliae : ut per hoc dura petitio correpta videretur, dum nonnisi nomine Eliae auditus est, ne id quod dure petierat, accespiritus concessa Heli
Abbreviated transcription (Latin):
exemplo magistri ac crpta facultate poscendi quod cũq uoluissa
ad bonã duplicit̃ spm sibi in ee̾. quã in magistro erat postulaũ:
ui homo dĩ helias ait. dure petisti. Aiuditate enĩ non c̃si derauit
discipulũ ñ esse suꝑ magistrũ. Helias tam̃ sciens illũ non ambitione
prȩfentis głȩ hoc postulasse respondit tam᷑. Si iuderis meassumi
abstederit tibi sic.ssensus hic respondendus ẽ Sub indignatꝰ autẽ
cũ dixiss& dure prtisti subiecit. si me uideris tamen ab sumi erit
tibi sic Heqͥa negasse illi uisus fuerat ostendit sic illi futurũ sicut
dignũ erat. ñ sic̃ ipse postulauerat. Multa enĩ sub intellegi uult
seriptura ut collectus sensus ex uerbis non sit rationi religionis ad¬
uersus. Nã utiq dura prticio enã debebat merito amittere. sed qͥa
cupidus bonierat sic postulauit. Ds̃ enĩ qui scit qͥd̃ unicuiq dandũ
sit doni priuari illũ ñ passus ẽ meritissius. Uideamꝰ itaq: si heliȩ

Expanded text:
exemplo magistri accepta facultate poscendi quodcumque uoluisset auarus ad bonum dupliciter spiritum sibi inesse. quam in magistro erat, postulauit cui homo dei Helias ait: dure petisti. auiditate enim non considerauit discipulum non esse super magistrum. Helias tamen sciens illum non ambitione praesentis gloriae hoc postulasse respondit: tamen si uideris me absumi abs te, erit tibi sic. sensus hic ponderandus est. subindignatus autem cum dixisset: dure petisti, subiecit: si me uideris tamen absumi, erit tibi sic. ne, quia negasse illi uisus fuerat, ostendit sic illi futurum sicut dignum erat, non sicut ipse postulauerat? multa enim subintellegi uult scriptura, ut collectus sensus ex uerbis non sit rationi religionis aduersus. nam utique dura petitio etiam meritum debebat amittere; sed quia cupidus boni sic postulauit, deus qui scit, quid uni cuique dandum sit doni, priuari illum non passus est meritis suis. Uideamus itaque si Heliae
Abbreviated transcription (Latin):
ad discipulos. Quomꝰ gͦ diuinitas eiꝰ ñ om̃ia penetrauit si claudi non
potest ꝗ defictũ non patit᷑. Eũ gͥ nusꝗ desit as̃ illio tam̃ dr̃ e̾t ubi
appara & uult uideri. Cũ g̾ om̃ia in dõ sint quia excedit cuncta
dicente apło in ipso enĩ uuimꝰ & mouem᷑ et sumꝰ. ipse tam̃ innullo
ẽ nisi in qͥ uoluerit. Ministerio enĩ quodã in om̃ib ẽ & ꝓuidentia¬

Expanded text:
claudi non claudi non potest, quia defectum non patitur. cum ergo nusquam desit deus, illic tamen dicitur esse, ubi apparet et uult uideri. cum ergo omnia in deo sint, quia excedit cuncta dicente apostolo: in ipso enim uiuimus et mouemur et sumus, ipse tamen in nullo est nisi in quo uoluerit. mysterio enim quodam in om
Abbreviated transcription (Latin):
ispici ñ possit . Si id int uallo. clarissimꝰ qͥdẽ seã ut possit asspici. Si aũt
longr minus clarissimꝰ & quic quid longius. aefect qͥdã apparos qͥ tene¬
bras nuntiat oita ꝑuenit᷑ ut tenebrȩ ex lumine ortũ capere iudeant᷑.
taq q fec lum̃ hoc mundo creauit & tenebras. Quomꝰ faciens aquã simul
qreauit & t̾ram ut sic̃ firmam̃tũ aquȩ t̾ra ẽ ita tenebrȩ defertꝰ iumi¬
nis ds̃ aut solus ẽ qͥ effectũ ñ patit᷑. Qui cũ ubiq sit unmo om̃ia intra
se habeat tã pclarus ẽ ut anullo uideat᷑ nisi sȩ uoluerit tt̃perare Dt¬
niq saluator cũ e̾et incorport & clausus ñ e̾e̾t tam̃ minime uidebat᷑
nisi uoluiss&. Nã utiq qd̾ in monte tranffiguratꝰ ẽ & in claritate mas
na apparuit. hoc uelitti latebat in corpore qd̃ cũ uoluit manifestaũ
uom̃ gͦ latebat qͥ claussus ñ erat : Nã corpore clausis ostiis intrauit

Expanded text:
perspici non possit; si uero in interuallo, clarissimus quidem, sed ut possit aspici; si autem perspici non possit; si uero in interuallo, clarissimus quidem, sed ut possit aspici; si autem longe, minus clarissimus et quicquid longius defectus quidam apparet, qui tenebras nuntiat, et ita peruenitur. ut tenebrItaque qui fecit lucem, hoc modo creavit et tenebras, quomodo faciens aquam simul creavit et terram: ut sicut firmum aquae terra est, ita tenebrae defectus luminis. Deus autem solus eat qui defectum non patitur, qui, cum ubique sit, immo omnia intra se habeat, tam praeclarus est ut a nullo uideatur, nisi se uoluerit temperare. denique saluator, cum esset in corpore et clausus non esset, tamen minime uidebatur, nisi uoluna apparuit , hoc veluti latebat in corpore, quod cum voluit, manifestavit. Quomodo ergo latebat, qui clausus non erat? Nam si cum corpore clausis ost
Abbreviated transcription (Latin):
originẽ duximꝰ. uerũ si altius loqͥ uelimꝰ in tellectũ nr̃m spi¬
ritvali erigentes uigore in rongruũ depͣbendimꝰ. tenebras
ante lucẽ creatas asserere. Si enĩ cȩlestis natura ẽ. & tenebras
itrrena in eptũ utiq ẽ post tenebras luce factã putare Pua mor ses
luer qđi factã sed inꝰ qua nunc mundusẽ parte non quia tuali e rit¬
ata ũ. diẽ quia om̃ia spiritualia ante creata sunt quã carnalia ut
lux quȩ in suꝑnis erat fierae in subiectis ut lãpas in domodeant
aut ratio ne ante luoe tenrbi⁊ dicunt᷑. cũ sr̃ꝑ post lucẽ uideant.
deniq cȩlestia ce spiritualia lum̃ natura e̾e credunt᷑. Terrena oib
carnalia tenebrarũ. ut tenebrarũ natura potentia luminis soso¬
sistrre uideat᷑ quia om̃e. unũ sũmitatis ẽ. Nã si reqͥramꝰ in ipse sole
tenebras de phendimꝰ. Quia si uicta illũ fueris tã clarissim auaet ait

Expanded text:
originem diximus. Verum si altius loqui velimus, intellectum nostrum spioriginem diximus. Verum si altius loqui velimus, intellectum nostrum spirituali erigentes vigore, incongruum deprehendimus tenebras ante lucem creatas asserere. Si enim lucis coelestis natura est, et tenebrarum terrena, ineptum utique est post tenebras lucem factam putare: quia Moyses lucem quidem factam, sed in qua nunc mundus est parte, non quia tunc creata est, dicit; quia omnia spiritualia ante creata sunt quam carnalia, ut lux quae in supernis erat fieret in subjectis, ut lampas in domo. Qua autem ratione ante lucem tenebrae dicuntur, cum semper post lucem videantur? Denique coelestia et spiritualia lumen natura esse creduntur, terrena et carnalia tenebrae; ut tenebrarum natura potentia luminis subsistere videatur, quia omne imum summitatis est. Nam si requiramus, in ipso sole tenebras deprehendimus. Quando enim juxta illum fueris, tam clarissimus videtur, ut
Abbreviated transcription (Latin):
apƿellat᷑. Sic enĩ legis. Hȩc dies q uã fec̃ dñs. ñ tam̃ nox domimea
qͥa principatũ dies hab&̃. Siue enĩ pͣterito diri siue futuro
sẽꝑ nor sub iecta ẽ. qͥa & ordine inferior ẽ & natura. Dicente
apostolo filii estis diei & luminis. ñ noctis & tenebrarũ. E si de
consulib: coniciamꝰ. uidebimꝰ illũ primo nominari qͥ pͥmꝰ eligit᷑.
Deniq solet dici cũ illo quis erit consul: Si gͦ  nox ante diẽ
eet pͥor et nominaret᷑ nã usq ad eo adie incipit numeruis ut¬
mane. ut transacto die & nocte cõputet᷑. Nã &̃ luna utiq: initio
mane facta ẽ quarta decima. facta enĩ lucere debuit tota nocta¬
nocte . & in aliud mane cepit .u. detima. Quid gͦ ãbigit᷑ ut ñ adie
principia teneant᷑ ꝓptͣ qͦ rundã contentiones de re manifesta co-
actisumꝰ latius loqͥ lectio ex plane in qua dies ante noctẽ aꝑta
ratione significat᷑. Bec om̃ia sup̃ memorata secundỹ mundr̃

Expanded text:
s: haec dies quam fecit dominus non tamen nox dominica, quia principatum dies habet. siue enim praeterito diei siue futuro, semper nox subiecta est, quia et ordine inferior est et natura dicente apostolo: filii diei estis et luminis, non noctis et tenebrarum. et si de consulibus coniciamus, uidebimus illum primo nominari qui prior eligitur. denique solet dici: \'cum illo quis erit consul?\' si ergo et nox ante diem esset, prior et nominaretur. nam usque adeo a die incipit numerumane, ut transacto die et nocte computetur. Nam et luna utique in initio mane facta est quarta decima: facta enim lucere debuit tota nocte, et in aliud mane coepit quinta decima. Quid ergo ambigitur, ut non a die principia teneantur? Propter quorumdam contentiones de re manifesta coacti sumus latius loqui, cum ipsa se lectio explanet, in qua dies ante noctem aperta ratione significatur. Haec omnia supra memorata secundum mundi
Abbreviated transcription (Latin):
& decẽ in uenies quarta decima m̃sis primi quartã feriã fuis se
Xnelegendi fastidiũ patiaris aut questionis. singula menbra
curiose in spicere do conpendiũ. & denumero dierũ quot
apascha usq ad data legẽ sunt certꝰ sis & ab ipso facilius disces quota
feria factũ ẽ pascha. Tercio aut̃ die post scđm mensẽ lexdata
iunt E menses duo & dies tris retrahe de his tridesi dies qͥ ante
posca hine facile uidrt᷑. Alanna aut̃ prima feria datũ est. qͥa
continuis sex dieb collegert quȩ nrima feria ferto detimo dix
sontimins usicđi Ab bacitaq prima feria in octauũ decimũ
Aie ꝗͣlee data ẽ .iiII frriã inuenies. Aferia uͦ iuii. siue ante
siur retro cõputes in quin quagesi mũ diẽ .iiii.feria ẽ. Iecirto qͥa¬
acceperunt. quinta aut̃ feria ꝓfecti sunt a regrpto: Leit

Expanded text:
et decem inuenies quarta decima mensis primi quartam feriam fuisse. et decem inuenies quarta decima mensis primi quartam feriam fuisse. Et ne legendi fastidium patiaris aut quaestionis singula membra curiose inspicere, do conpendium, ut et de numero dierum, qui a pascha usque ad datam legem sunt, certus sis et ab ipso facilius discas, quota feria factum est pascha. tertio die post secundum mensem lex data est; sunt ergo menses duo et dies tres. retrahe de his tredecim dies, qui ante data est, hinc facile uidetur. manna prima feria data est, quia continuis sex diebus collegerunt, quae prima feria sexto decimo die fuit mensis secundi. ab hac itaque prima feria in octauum decimum diem, quo lex data est, quartam feriam inuenies. a feria uero quarta, siue ante siue retro coem acceperunt: quinta autem feria profecti sunt de Aegypto. Igit
Abbreviated transcription (Latin):
aũt die qͥ est sabbatũ qͥeuerunt. Ab hoc gͦ die usq ad t̾tu mensis
diẽ tertiũ qͦ data ẽ lex quere & inuenies quartã frriã fuisse quando
lex data ẽ. Sunt enĩ a quinto decimo die mensis scdĩ quando
sabbatũ fuit usq ad terci m̃sis diẽ t̾tiũ qͦlex data ẽ. dies decẽ
& nouẽ : Tene gͦ hos dere & nouẽ et redi supra ad quintũ decimỹ
diẽ scdĩ mensis quo sabbatũ fuit quia primo cõputat᷑ quartꝰ
derimꝰ & ꝑueni usq ad diẽ primũ scdĩ mensis & habebis alios
xiiii. quos suꝑ iunge adderẽ & nouẽ supͣ memoratos & in uendꝰ
primũ diẽ scđi mensis sabbatũ fuisse. suꝑ adde ad huc ad capit
primi mensis dies septẽ & decẽ. qͥa primi mensis tredecĩ dieꝰ
retrahendi sunt qͥante pascha fuerunt. Quarta aut̃ die pͥmi
mensis pascha factũ ẽ. Retractis gͦ tredecĩ & additis septe

Expanded text:
autem die, qui est sabbatum, quieuerunt. ab hoc ergo die usque ad tertii mensis autem die, qui est sabbatum, quieuerunt. ab hoc ergo die usque ad tertii mensis diem tertium, quo lex data est, quaere et inuenies quartam feriam fuisse quando. lex data est. sunt enim a quinto decimo die mensis secundi, quando sabbatum fuit, usque ad tertii mensis diem tertium, quo lex data est, dies decem et nouem. tene ergo hos decem et nouem et redi super quintum decimum diem secundi mensis, quo sabbatum fuit, qui a primo conputatur quartus decimus, et perueni usque ad diem primum secundi mensis et habebis alios XIIII; quos superiunge ad decem et nouem supra memoratos et inuenies primum diem secundi mensis sabbatum fuisse. superadde adhuc ad caput primi mensis dies septem et decem, quia primi mensis tredecim dies retrahendi sunt, qui ante pascha fuerunt; quarta decima enim die primi mensis pascha factum est. retractis ergo tredecim et additis septem
Abbreviated transcription (Latin):
die qͥest domunicꝰ etelo daret᷑ popło udroꝵ qd̾ita r̾r sex dierũ
actionis continuatio ꝓbat. quib collegerunt & septima die idẽ
sabato qͥ euerunt. Manna aut̃ typus est escȩ sp̃ualis quȩ resur¬
rectione dñi ueritas facta ẽ in eucharistiȩ ministerio. Nunc
suꝑ ẽ ut ꝓbemꝰ si ita intelligenda sunt quȩ diximꝰ ut sũpra me¬
morauimꝰ. Ad ensis primꝰ qͦ pascha quarta decima die celebratũ ẽ
in egrpto hȩc dies .iiii. feria fuit unde &lex quarta feria data
ẽ. quod hinc dat᷑ intelligi qͥo quinto decimo die mensis scdĩ ꝓ¬
fectionis filio isrł uidet᷑ fuisse sabbatũ iecirco non in die grex¬
illis missus ẽ coturnicũ sed uespere. Mane aut̃ manna pluit
decelo id ẽ diedñico qͥ primꝰ post epdomadã in repeticione primꝰ¬
inuenit᷑ Oeniq sex dieb continuis manna collegerunt. septimo

Expanded text:
die, qui est dominicus, de caelo daretur pdie, qui est dominicus, de caelo daretur pm continuatio probat, quibus collegerunt, et septima die, id est sabbato, quieuerunt. manna autem typus est escae spiritalis, quae resurrectione domini ueritas facta est in eucharistiae mysterio. Nunc superest ut probemus, si ita intellegenda sunt quae diximus, ut supra memorauimus. mensis primus quo pascha quarta decima die celebratum est in Aegypto, haec dies quarta feria fuit; unde et lex quarta feria data est. quod hinc datur intellegi, quia quinto decimo die mensis secundi profectionis filiorum Israhel sabbatum illis missus est coturnicum, sed vespere. Mane autem manna pluit de coelo , id est die dominico, qui primus post hebdomadam in repetitione inuenitur. denique sex diebus continuis manna collegerunt, septimo
Abbreviated transcription (Latin):
legislatio euangelicȩ p̃dicationis. Quia eodie idẽ pentecostin
caperent aescirent euangelicũ uis p̃dicare. qd factũ duplici
testimonio ẽfirmat᷑. quia & p̃ destinatũ ostendit᷑. & manifesta
sc̃i sp̃c infusione diuinũ & suꝑcȩlestr ꝓbat᷑. Imperati enĩ diuer¬
sis linguis magnalia dĩ łoquebant᷑. filiis gͦ israhel t̃tiodie m̃sis
tercu data ẽ lex ꝑmorsen sicut in libro exodi continet᷑. Quia
dies a quarta detima mensis primi quodie factũ est pascha in rgipto
quinquagesimꝰ ẽ hoc ẽ pente costes. Unde factũ ẽ at ad legẽ fidei
pdicandã in pentecosten sp̃c sc̃s descender& in apłos ut gesta ueterũ
potest qd ab initio p̃dicatũ ẽ. Ideo remissionis & reformationis
tẽpus in quinquagesimo psalmo scribit᷑. ut eadẽ ꝓuidentia quin¬
quagesimi diei qui ẽ primꝰ sciret᷑. Ninc factũ ẽ ut & manna pͥmo

Expanded text:
legis datio euangelicae praedicationis, quia eodem die, id est pentelegis datio euangelicae praedicationis, quia eodem die, id est pentecaperent ac scirent euangelicum ius praedicare. quod factum duplici testimonio confirmatur, quia et praedestinatum ostenditur et mani diuersis linguis magnalia dei loquebantur.- Filiis ergo Israhel tertio die mensis tertii data est lex per Moysen, sicut in libro Exodi continetur, qui dies a quarta decima mensis primi, quo die factum est pascha in Aegypto, quinquagensimus est, hoc est pentecosten. unde factum est, ut ad legem fidei praedicandam in pentecosten spiritus sanctus descenderet in apostolos, ut gesta ueterum potest quod ab initio praedicatum est. ideo remissionis et reformationis tempus in quinquagensimo psalmo describitur, -ut eadem prouidentia quinquagensimi diei, quae et primi est, sciretur. hinc factum est ut et manna primo
Abbreviated transcription (Latin):
septẽ ad primũ reuerti necesse ẽ. ut ostendat mundi ꝑtatr̃ septe¬
nario numero consũmari. ita &e post epdomadas septẽ primꝰ dieꝰ
pente costes. Brniq numꝗ aliodie ꝗ dominico ƿente costes ẽ. ut
totũ qđ ad salutt᷑ humanã ꝑtinee. dominio die & in choatũ &
adimpletũ noscat᷑. dominico enĩ die factus ẽ mundus. & post lapsũ
rursus dominico die reformatꝰ ẽ cuiꝰ reparationis figuradata ẽ
primũ in circũcisione inqua futurȩ fidei signũ fuit. Post epdo-¬
madã eiũ qͥ octauus dictꝰ ẽ. pͥmꝰ ẽ in mysterio: hȩc ẽ enĩ dies quã
fecit dñs. unũ enĩ diẽ dix̃ ex qͦ cȩteri curricula sortirent᷑. ac ꝑ
boc ipsadie resurrexit quã fecit & scđm numerũ supra dictȩ
rationis ipsa die in monte syna legẽ dedit ꝑ famulũ suũ morsen
ut sicut agnꝰ figura passionis dñi fuit insacram̃to paschȩ. ita &

Expanded text:
septem ad primum reuerti necesse est, ut ostendatur aetatem mundi septeseptem ad primum reuerti necesse est, ut ostendatur aetatem mundi septenario numero consummari —, ita et post ebdomadas septem primus dies est pentecostes. denique numquam alio die quam dominico pentecostes est, ut totum quod ad salutem humanam pertinet, dominico die et inchoatum et adimpletum noscatur. dominico enim die factus est mundus et post lapsum rursus dominico die reformatus, cuius reformationis figura data est primum in circumcisione, in qua futurae fidei signum fuit. post ebdomadam enim qui octauus dictus est primus est in mysterio. haec est enim dies quam fecit dominus. unum enim diem fecit, ex quo ceteri curricula sortirentur. ac per hoc ipsa die resurrexit quam fecit et secundum numerum supra dictae rationis ipsa die et in monte Sina legem dedit per famulum suum Moysen. ut sicut agnus figura passionis domini fuit in sacramento paschae, ita et
Abbreviated transcription (Latin):
n est ambiguũ cuncta religionis nr̃ȩ ueritatis testimonio roborari.
a legis urteris prȩrogatiua signari. Om̃ia enĩ in p̃tm̃infigura futurȩ¬
sidei nr̃ȩ gestu & designata noscunt᷑. ut ad utrũ nos tendere ñ ame¬
Sigeremꝰ : Quando raquȩ nunc ce uidimꝰ. et credimꝰ ante scła predes¬
Sed nunc illua ẽ si eodẽ modo ut designata sunt a nobis in telligunt᷑
ut dies pente costes. unũ & qua ratione tractus sit congree dinos¬
camus. Scripturȩ et enĩ sacrȩ sensus suos sollicitis & ðeuotis a¬
periunt. in digantib claudunt. ħ ȩx enĩ par erat ut resquȩ mentiᷤᷤ
ac dignis reseruatae sunt passim ab om̃ib uiderent᷑. P ente costes
gͥ quin quagesimꝰ apascha cõputatꝰ dies hanc habe. t rationẽ. ut sic̃
post epdomadã dominicꝰ dies primꝰ ẽ in qͦ adimpletũ ẽ paschȩ miste¬
rũ in redẽptionẽ salutis humanȩ. Quia semꝑ post curricula dierũ

Expanded text:
n est ambiguum cuncta religionis nostrae veteri testimonio roborari, et Legis veteris praerogativa signari. Omnia enim praeterita Le ut uerum nos tenere non ambigeremus, quando ea, quae nunc et audimus et credimus, ante saecula praedessed nunc illud est, si eodem modo ut designata sunt a nobis intellegantur, ut dies pentecostes unde et qua ratione tractus sit congrue dinoscamus. scripturae etenim dominicae sensus suos sollicitis et deuotis aperiunt, indiligentibus claudunt. nec enim par erat, ut res, quae meritis ac dignis reseruatae sunt, passim ab omnibus uiderentur. Pentecoste ergo, qui quinquagensimus a pascha conputatur dies, hanc habet rationem: ut snicus dies primus est, in quo adimpletum est paschae mysterium in redemptionem salutis humanae — quia semper post curricula dierum
Abbreviated transcription (Latin):
atrans gressionis sententia liberares. & diaboli futurã ꝑditionẽ nr
quis factũ eiꝰ imitarit᷑ ostendera. Propterea dix̃ iobannes apłs ideo
urnit filius dĩ. ut soluera opera diaboli. Qui si natura malus ẽrt.
test suc eenseri quia urit. aut aqua qͥa infrigiaat. cũ ñ utiq uolun¬
tate hoc faciat sed natura: Vnde & diabolussi natura malus essoe
se quasi cetuᷤ in mergeret. Porro aũt iuditio qdã hoc agit na uoluntañ
suã facientib parcit. aqͥbusdã neutericis dissimulat. addĩ auxilio
confugere uolentib offendicula & in ꝓedim̃ta opponit. Seruis dĩ insi¬
dias tendit & ꝓptiorib: cirta tiꝰ obseqͥa magis infestus ẽ. Unde manifestũ
est. uoluntatẽ eiꝰ e̾t̾ incrimine. Quã obrẽ petrus apłs ait. Sobri estoit

Expanded text:
a transgressionis sententia liberaret et diaboli futuram perditionem, ne a transgressionis sententia liberaret et diaboli futuram perditionem, ne quis factum eius imitaretur, ostenderet. propterea dixit Iohannes apostolus: ideo uenit filius dei, ut solueret opera diaboli. qui si natura malus esset. test suscenseri, quia urit, aut aquae quia infrigidat, cum non utique uoluntate hoc faciat, sed natura? unde et diabolus, si natura malus esset, omnibus se quasi caecus inmergeret. Porro autem iudicio quodam hoc agit; nam uoluntatem suam facientibus parcit, a quibusdam neutericis dissimulat, ad dei auxilium confugere uolentibus offendicula et inpedimenta opponit, seruis dei insidias tendit et promptioribus circa eius obsequia magis infestus est. unde manifestum est uoluntatem eius esse in crimine. quam ob rem Petrus apostolus ait: sobrii estot
Abbreviated transcription (Latin):
est ex quo ceteri erirent᷑ ostender&s Ideo enĩ unus unũ fecit ut docer& ab
uno esse om̃ia ac ꝑ hoc unũ e̾e̾ dm̃ ut superior creatura ad confusiont̃
suã in homine discer& qͥ de t̾ra conditꝰ est ueritatẽ. ex eo diabolus in inicus
extitit. ł erist& hominis ꝑ uidit eiũ quia ad accusationẽ eiꝰ factus ẽ homo.
Unãe subtilitate sua id egit ut in eadẽ illũ p̃uaricatione in quã ipse ruit
in ducerae. ut ac cusatorẽ suũ partitipr suȩ dãnationis efficer&.
Ex trans gressione enuĩ dĩtatẽ illi spopondit ad quã ipsedũ afectatur
de iectus est & quia om̃is natura acrimine liberata ẽ. ex accidenti
st̃ nomina. ante mĩ res. postea significatio. Ac ꝑhoc sathanas & diaboł
ex actu riꝰ cõposita sunt nomina. ut sit ñ naturȩ eiꝰ sed uoluntatis
Significatio itaq ut ꝓpositũ dĩ qđ in causa creati hominis de treuit

Expanded text:
est, ex quo ceteri orirentur, ostenderet. ideo enim unus unum fecit, ut doceret ab est, ex quo ceteri orirentur, ostenderet. ideo enim unus unum fecit, ut doceret ab uno esse omnia ac per hoc unum esse deum, ut superior creatura ad confusionem suam in homine disceret, qui e terra conditus est, ueritatem. Ex eo diabolus inimicus exstitit hominis; peruidit enim quia ad accusationem eius factus est homo. unde subtilitate sua id egit, ut in eadem illum praeuaricatione, in quam ipse ruit, induceret, ut accusatorem suum participem suae damnationis efficeret. ex transgressione enim deitatem illi spopondit, ad quam ipse dum adfectatur deiectus est. et quia omnis natura a crimine libera est, ex accidenti sunt nomina — ante enim res, postea significatio — ac per hoc satanas et diabolus ex actu eius conposita sunt nomina, ut sit non naturae eius, sed uoluntatis significatio. Itaque ut propositum dei, quod in causa creati hominis decreuit,
Abbreviated transcription (Latin):
descendit. Ui dens enĩ in fra se multas spirituales potentias. quippe cũ in paradiso
dt̃ prestantior e̾et cognitione inistrru cȩlestis ipsa elationr inflatꝰ uoluit
aici as̃. hac scilicit ratione quartiã inp̃senti uita exemplũ eiꝰ quosdã imitatos
uidemꝰ qͥ contẽplatione aggregati circase milites extolli satellitib: in hac re
fomitẽ conspirationis p̃bentib imperiũ sibi uendicare uoluert̃. Finc est unde
ãs ut rius presũptionẽ ñ potestate sed ratione destruere materiã condidit. quȩ
est repũ c̃fusio ex q̃ faceret mundũ. distincta enĩ quȩ simul confusa erant.
bunc prestitert̃ quẽ uidemꝰ ornatũ. Nscretis enĩ ab inuicẽ substantus. facta
cõpaginatione mundus uocat᷑. quia una queq: res ab altera segregata ad
mundũ apparuit. Ut hic homo positus creatꝰ ex suꝑnis. i inferis. idist ex cȩ¬

Expanded text:
it certamen. uidens enim infra se multas spiritales potentias, quippe cum in paradiso it certamen. uidens enim infra se multas spiritales potentias, quippe cum in paradiso dei praestantior esset cognitione mysterii caelestis, ipsa elatione inflatus uoluit dici deus, hac scilicet ratione, qua etiam in praesenti uita exemplum eius quosdam imitatos uidemus, qui contemplatione adgregati circa se militis extolliti satellitibus in hac re fomitem conspirationis praebentibus imperium sibi uindicare uoluerunt. Hinc est unde deus, ut eius praesumptionem non potestate, sed ratione destrueret, materiam condidit, quae esset rerum confusio, ex qua faceret mundum. distincta enim, quae simul confusa erant, hunc praestiterunt quem uidemus ornatum. discretis enim ab inuicem substantiis facta conpaginatione mundus uocatur, quia una quaeque res ab altera segregata ad mundum apparuit, ut hic homo positus, creatus ex supernis et inferis, id est ex cae
Abbreviated transcription (Latin):
Tecit quia est opifex aut neget᷑ si ñ est. Sed et ipsa opera manifestant.
fecit gͦ ut r̾et qd ante ñ erat. quiasine dubio melius ee quã non esse
ro dicit᷑ in ane fuit aliquid ubi facerte. aut quid prius erat ubi fecit.
hoc uas electionis paucis ab soluit. Ait enĩ cũ dõ eͥet sermo. in ipso uiuimꝰ
& mourm᷑ & sumꝰ. Nloc t̃ om̃ia ȩt̃ in dõ quia ubiq est &e andt om̃ia solus et̃nos.
inuisibilis om̃i creaturȩ. X ne misteriũ p̃ter misisse uideamꝰ. aut potis
io norasse curmundus factus ẽ dicimꝰ. Niaboluis apostata multas angłos id ẽ sp̃i¬
tales potentias secũ in p̃uaricationt̃ traxisse credit᷑ dũ uult sibi regnũ
impia p̃sũptione defendere qd ꝓpheta esaias significat dicens. quo modo
cecidit de cȩlolucifer qͥmane orebat᷑ id est qͥceteris lucidior apparebat. Erat
eiũ qͥsi princeps multoꝵ int̾ quos clarior erat. quoꝵ societate adimpiũ certam̃¬

Expanded text:
ecit, quia est opifex; aut negetur, si non est. Sed esse, ipsa opera manifestant. Fecit ergo ut esset quod ante non erat, quia sine dubio melius est esse, quam non esse. sed dicitur: <inane fuit aliquid ubi faceret, aut quid prius erat ubi fecit?\' hoc uas electionis paucis absoluit. ait enim cum de deo esset sermo: in ipso uiuimus et mouemur et sumus, hoc est omnia esse in deo, quia ubique est et ante omnia solus, aeternus, inuisibilis omni creaturae. Et ne mysterium praetermisisse uideamur aut potius ignorasse cur mundus factus sit, dicimus diaboli apostasiam multos angelos, id est spiritales potentias, secum in praeuaricatione traxisse, dum uult sibi regnum impia praesumptione defendere. quod profeta Eseias significat dicens: quo modo cecidit de caelo Lucifer, qui mane oriebatur? id est qui ceteris lucidior apparebat\'. erat enim quasi princeps multorum, inter quos clarior erat, quorum societate ad impium descend
Abbreviated transcription (Latin):
miseri cordiã qđ miserũ corfaciat. condolescentis alieno
malo: Et quis ñ concedat ab om̃i miseria. liberũ esse
debere sapientẽ. cũ sub uenit in opi. cũ esurienti cibũ
prȩstat potũq sitienti: Cũ uestit nudũ. cũ peregrinũ. tec
recipit cũ oppressũ liberat. cũ deniq humanitatẽ suã usq ad se¬
pulturã porrigit mortuorũ. Etiã si id faciat m̃te tran¬
quilla Nullis aculeis doloris instinctis. sed ad ductus
officio bonitatis. Misericors tam̃ uocandus est.
Huic enĩ nihil obest nom̃: cũ absit miseriã Stultiuͦ
cũ misericordiã quasi uitiũ deuitant. qui a officiosatis
moueri nequeunt. si nec ꝑt᷑ batione com mouentur
congelascunt potius rigore inhumanitatis. quã ratio¬
nis tranquillitate serenant᷑
Itaq multo prudentius.

Expanded text:
misericordiam, quod miserum cor faciat condolentis alieno misericordiam, quod miserum cor faciat condolentis alieno malo? et quis non concedat ab omni miseria liberum esse debere sapientem, cum subvenit inopi, cum esurienti cibum praestat potumque sitienti, cum vestit nudum, cum peregrinum tecto recipit, cum oppressum liberat, cum denique humanitatem suam usque ad sepulturam porrigit mortuorum? Etiamsi id faciat mente tranquilla, nullis aculeis doloris instinctus, sed adductus officio bonitatis, misericors tamen vocandus est. Huic enim nihil obest nomen, cum absit miseria. 54. Stulti vero cum misericordiam quasi vitium devitant, quia officio satis moveri nequeunt, si nec perturbatione commoventur, congelascunt potius rigore inhumanitatis, quam rationis tranquillitate serenantur. Itaque multo prudentius