comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
debono in meliꝰ semꝑ ꝓficere. Reus¬
ra nunc in te pat̾ exꝑior. qͦd in sacris
litteris legisse me memini: cũ consũmatꝰ
fuerit homo tunc incipit. Iam seni¬
riquies. iam corona debebatur eme¬
rito: & ecce tanquã nouus m xp̃o
miles. noua interim tͥ excitas bella:
ꝓuocas adu̾sariũ: & rem fortiũ p̾su¬
mis fessus senex dum ad iterandu
certam̃ antiquũ hostem etiã qͦ dammꝰ
inuitũ compelł. Enimũ dum preter
sathane id est cellulas extra cenobiũ.
in quib trs uł quatuor fr̾s sine or¬
dine. sine disciplina habitare solent
destruis. feminas a monastio arces:
cetisq pietatis ac disciplinȩ. bonis stu¬
diosiꝰ inuigilas solito: quid aliud pͥ¬
mus & maximꝰ ille peccator nͥ uide¬
bit & irascet᷑. dentib suis fremet & ta¬
bescet ⁊ S quȩ cura: E cont᷑ tu in eus
confusione & tua consolatione canta¬
bis do tuo: qui timent te uidebunt
me &e letabunt᷑. quia in u̾bo tuo suꝑ¬
spaui. Nec tim̃dum qͦd sucrumbat

Expanded text:
de bono in melius semper proficere. Revera nunc in te, Pater, experior quod in sacris litteris legisse me memini : CUM CONSUMMATUS FUERIT HOMO, TUNC INCIPIT, jam corona debebatur emerito ; et ecce tamquam novus in Christo miles, nova iterum tibi excitas bella, provocas adversarium ; et rem fortium præsumis fessus senex, dum ad iterandum certamen, antiquum hostem, etiam quodammodo invitum compellis. Enimvero, dum praeter Satanæ, id est cellulas extra coenobium, in quibus tres vel quattuor fratres sine ordine, sine disciplina habitare solent, destruis, feminas a monasterio arces ceterisque pietatis ac disciplinæ bonis studiosus invigilas solito, quid aliud primus et maximus ille PECCATOR, nisi VIDEBIT ET IRASCETUR, DENTIBUS SUIS FREMET ET TABESCET ? Sed quæ cura? Econtra tu in ejus confusione et tua consolatione cantabis Deo tuo : QUI TIMENT TE VIDEBUNT ME, ET LÆTABUNTUR, QUIA IN VERBA TUA SUPERSPERAVI. Nec timendum quod succumbat
Abbreviated transcription (Latin):
in cathedra pestilentie sedet. Quis tri¬
buat ut adu̾sus forneationẽ hanc fi¬
nees cum pugione ꝓcedat: aut uiuat
in sede sua petrus. qui sp̃u labioꝵ
suoꝵ. int̾ficiat impios: A ulti clamãt
ad uos in toto corde suo: ut sacrilegiũ
hoc digna animadu̾sione uindicare
studeatis. Alioquin dico uob̃. scanda¬
lum magnũ nimis erit in ȩccłia dei:
& timeo ne romanȩ sedis auctoritas
grauẽ ad modum iacturam. & detri¬
mentum grande suscipiat: nͥ in eum
qui ꝑuertit gn̾alem ciꝰ sententiã uin¬
dicta ꝓcesserit: & talit̾ ut cȩt̾i metum
habeant. Quid enim de eo dicam. quod
occultas & uere tenebrosas litteras ha¬
buisse se głat᷑ uillelmus ille. utinã a
Et ecce audierunt filii incireũcisorum:
subsannant romanã curiã: a qua post
ñ uos urit scandalum graue. quo
scandalizant᷑ ñ pusilli. s magni &
ꝑfecti uiri: si ñ compatimini pau¬
ꝑib abb̃ib. quos a finib terre uoca¬

Expanded text:
in cathedra pestilentiae sedet. Quis triin cathedra pestilentiae sedet. Quis tribuat ut adversus fornicationem hanc Phinees cum pugione procedat, aut vivat in sede sua Petrus, qui spiritu labiorum suorum interficiat impios? Multi clamant ad vos in toto corde suo, ut sacrilegium hoc digna animadversione vindicare studeatis. Alioquin, dico vobis, scandalum magnum nimis erit in Ecclesia Dei: et timeo ne Romanae Sedis auctoritas gravem admodum jacturam et detrimentum grande suscipiat, nisi in eum qui pervertit generalem ejus sententiam vindicta processerit, et taliter, ut caeteri metum habeant. 2. Quid enim de eo dicam, quod occultas et vere tenebrosas litteras habuisse se gloriatur Willelmus ille? utinam a Et ecce audierunt filii incircumcisorum: subsannant Romanam curiam, a qua post non vos urit scandalum grave, quo scandalizantur non pusilli, sed magni et perfecti viri; si non compatimini pauperibus abbatibus, quos a finibus terrae voca
Abbreviated transcription (Latin):
lescunq orationes. Om̃ĩb scriben dũ
fuit: de eo quod spectat ad om̃s. Nec
uereor ne forte p̾sumptionis arguar.
quippe qui licet omniũ minimꝰ :
tam̃ romanȩ curiȩ iniuriã a me ñ
iudico alienam. Urimur assidue
dico uob̾. urimur grauit̾ minis: i ta
ut nos tedeat etiã uiuere. In domo
d̃i uidemus horrenda: & quia corri¬
gere nos ñ possumꝰ. saltem suggerimꝰ
his ad quos spectat. Si quidẽ em̃da¬
ueruit: bñ. Sinautẽ. nos animaᷤᷤ nr̃aᷤᷤ
liberauimꝰ: uos excusationẽ ñ habetiͤ¬
de peccato. Non ignoratis ꝓlatam esse
sententiã. a dño papa bonȩ memoriȩ
innocentio. cum ur̃o & romane cu¬
rie generali assensu. irritã ẽẽ Willel¬
mi eboracensis electionẽ immo intru¬
sionẽ: nͥ willelmꝰ alter tunc decanus.
na eẽt sententia ñ iudicii s misedie:
nimirũ cum hoc willelinꝰ ipse que¬
sisset. S utinã uł ipsa stet: & quod
adu̾sus eam factum ẽ stare ñ possit.
Quid enim: Non iurauit ille: & iste

Expanded text:
lescunque orationes. 1. Omnibus scribendum fuit de eo quod spectat ad omnes. Nec vereor ne forte praesumptionis arguar, quippe qui, licet omnium minimus, tamen 231 Romanae curiae injuriam a me non judico alienam. Urimur assidue, dico vobis, urimur graviter nimis, ita ut nos taedeat etiam vivere. In domo Dei videmus horrenda. Et, quia corrigere nos non possumus, saltem suggerimus his ad quos spectat. Si quidem emendaverint, bene; sin autem, nos animas nostras liberavimus: vos excusationem non habebide peccato. Non ignoratis prolatam esse sententiam a domino papa bonae memoriae Innocentio, cum vestro et Romanae curiae generali assensu, irritam esse Willelmi Eboracensis electionem, imo intrusionem, nisi Willelmus alter, tunc decanus, na esset sententia, non judicii, sed misericordiae: nimirum cum hoc Willelmus ipse quaesisset. Sed utinam vel ipsa stet, et quod adversus eam factum est, stare non possit. Quid enim? Non juravit ille, et iste
Abbreviated transcription (Latin):
religiosis uiris: qui om̃ino ñ inueni¬
unt salua conscientia. uł ipsa cõmu¬
nia sacramenta de lepsa manu sus¬
cipe: Ante nisi fallor eligent fugere.
quã dare manus morti: & exulare pͥuᷤ.
quã uesci idolotitis. Quod si contͣ con¬
scientias suas. coeg̾it eos romana curia
curuare genua ante baal. uideat ds
& iudicet: uideat curia illa cȩlestis:
soe̾ saltem uos amici eiꝰ & quantũ po¬
testis date oꝑam. ne tam detestabili fa¬
cto detur assensus
scĩ anastasii in papam eugeniũ. cexlui.

Expanded text:
religiosis viris, qui omnino non inveniunt, salva conscientia, vel ipsa communia Sacramenta de leprosa manu suscipere! Ante, ni fallor, eligent fugere, quam dare manus morti; et exsulare prius, quam vesci idolothytis. Quod si contra conscientias suas coegerit eos Romana curia curvare genua ante Baal, videat Deus et judicet: videat curia illa coelestis, sanctae, saltem vos amici ejus; et quantum potestis, date operam, ne tam detestabili facto detur assensus.SANCTI-ANASTASII IN PAPAM EUGENIUM .
Abbreviated transcription (Latin):
specialis familiaritas quã erga
infensam: ꝑ nulłi facilius quã ꝑ no
confidat redire in grãm. Hinc ẽ qͦd
dud̾u diuioni cum cẽm. hugoni de
besula. multis me p̾cib ad placandũ
sibi ur̃am quã meruerat indignatio¬
nem applicauit: & ut conuigio de filio
suo qͦd uob̃ quidẽ ñ placitũ. s sibi ut
putat cõmodum irretractabilit̾ sta¬
p̾beretis. Cuiꝰ rei causa: ecce nunc rursꝰ
tam suis quã suoꝵ p̾cib aures nr̃as
pulsare curauit. Et nos qͥdem illiꝰ uti
litates t̾renas ñ ualde curamus. Uerũ¬
ptam̃ quia res ut ipse dicit ita mar¬
ipsius ꝑiurio nequaquã possit obui¬
ari coniugio: hoc uob̾ intimare conue¬
niens duximus: quia grandis debet
legalitati p̾ponere debeatis. Neq enim
poterit. Quãquã eniam uob̾ ñ solum
nullum luchrum. s & multum uide¬
amus ingruere ꝑicł̃m: si quos ds for¬
tassis comungere disposurt: ꝑ uos diᷤ¬
sturbari contigerit. Suam grãm adi¬
ciat dñs suꝑ uos a& suꝑ filios ur̃os:

Expanded text:
specialis familiaritas, quam erga infensam, per nullum facilius quam per nos confidat redire in gratiam. Hinc est quod dudum, Divione cum essem, Hugo de Besua multis me precibus ad placandam sibi vestram, quam meruerat, indignationem applicavit; et ut conjugio de filio suo, quod, vobis quidem non placitum, sed sibi, ut putat, commodum irretractabiliter fapraeberetis: cujus rei causa ecce 128 nunc rursus tam suis quam suorum precibus aures nostras pulsare curavit. Et nos quidem utilitate. illius terrenas non valde curamus; verumtamen quia res, ut ipse dicit, ita in aripsius perjurio nequaquam possit obviari conjugio, hoc vobis intimare conveniens duximus, quia grandis debet ominis legalitati praeponere debeatis. Neque enimpoterit. Quanquam etiam vobis non solum nullum lucrum, sed et multum videamus ingruere periculum, si quos fortassis Deus conjungere disposuit, per vos disturbari contigerit. Suam gratiam adjiciat Dominus super vos et super filios vestros,
Abbreviated transcription (Latin):
ac bonoꝵ ꝓpositis assidue reluctari:. sic
antis ppłi contra uoluntatẽ suã elamo¬
rib cessit: sic samuel eidẽ ppło mnordi¬
nate regem petenti inuitꝰ saul̃e mun-¬
.xit: sic dauid eum uellet ostruere tẽ¬
plum. ꝓpter infestantiũ tam̃ bella ini¬
micoꝵ. quia uir bellicosus erat. ꝓhibi¬
tus ẽ facere qͦd sc̃e ꝓposuit. Simili for¬
ma tͥ pat̾ uenerande ꝯsulimꝰ. ut tam̃
sapientioꝵ consilio ñ p̾iudicemuᷤ: qͣti¬
nus ad tempꝰ ꝓpositi tui utriq consen¬
tientiũ rigorem sic temꝑes. ut infir¬
moꝵ salutẽ ñ negligas. Inuitandi
quippe sunt ad uitam artiorẽ ñ co¬
gendi: quib utiq semel in ordine illo
cluniacensi p̾esse consensisti. Illiᷤ aũ
qui altiꝰ uuere desiderant. aut condeᷤ¬
cendere imbecilliorib ex caritate qͣn¬
tum sine peccato possunt suadendu
ẽ aut ibide tenere qͦd cupiunt ꝑmit¬
tendum. si absq utrarũq partiũ

Expanded text:
is bonorum propositis assidue reluctari, sic cis bonorum propositis assidue reluctari, sic cantis populi contra voluntatem suam clamoribus cessit . Sic Samuel eidem populo, inordinate regem petenti, invitus Saulem inunxit . Sic David cum vellet construere templum, propter infestantium tamen bella inimicorum, quia vir bellicosus erat, prohibitus est facere 87 quod sancte proposuit . Simili forma tibi, pater venerande, consulimus, ut tamen sapientiorum consilio non praejudicemus, quatenus ad tempus propositi tui tibique consentientium rigorem sic temperes, ut infirmorum salutem non negligas. Invitandi quippe sunt ad arctiorem vitam, non cogendi, quibus utique semel in Ordine illo Cluniacensi praeesse consensisti. Illis autem qui arctius vivere desiderant, aut condescendere imbecillioribus ex charitate, quantum sine peccato possunt, suadendum est, aut ibidem tenere quod cupiunt permittendum, si absque utrarumque partium
Abbreviated transcription (Latin):
& consiliũ qͦd intelligimꝰ sanũ fidelit̾
exhibemus. Quis enĩ sine anxietate.
uideat petrũ de mediis fluctib brachi¬
a tendentẽ : sine dolore audiat colum¬
bam xp̃i ñ cantantẽ s gementẽ: tanqͣ
quȩ dicat. quomͦ cantabimꝰ canticũ
dñi in t̾ra aliena: Quis inquã sine la¬
crimis lacrimas ipsiꝰ xp̃i. de limo ꝓfũ
di etiã nunc leuantis ocłos suos iN
montes. unde ueniat auxiliũ sͥ respi-¬
ciat: Uerumptam̃ nos ad quos pro
humilitate tua respicere te dicis. mon¬
tes ñ sumꝰ. s & ipsi de conualle lacri-¬
marũ laboriosis conatib enitentes. ad¬
u̾sus renitentis inimici insidias acmũ¬
dialis maliciȩ uiolentiã tecũ clamamꝰ:
auxilium nr̃m a dño qui fecit celum
&e t̾ram. Om̃s quippe qui pie uolunt
uiuere in xp̃o. ꝑsecutionẽ patiunt᷑:
ita ut cũ nunquã desit eis pie uelle̾.¬
ñ semꝑ tam̃ adsit &e ꝑficere ꝓbona uo¬
luntate. Sicut enim impioꝵ ẽ. pioꝵ¬

Expanded text:
et consilium quod intelligimus sanum, fideliter exhibemus. Quis enim sine anxietate videat Petrum de mediis fluctibus brachia tendentem? sine dolore audiat columbam Christi non cantantem, sed gementem, tanquam quae dicat: Quomodo cantabimus canticum Domini in terra aliena? Quis, inquam, sine lacrymis lacrymas ipsius Christi, de limdi etiam nunc levantis oculos suos in montes, unde veniat auxilium sibi, respiciat? Verumtamen nos, ad quos pro humilitate tua respicere te dicis, montes non sumus; sed et ipsi de convalle lacrymarum laboriosis conatibus enitentes adversus renitentis inimici insidias, ac mundialis malitiae violentiam, tecum clamamus: Auxilium nostrum a Domino, qui fecit coelum et terram . 2. Omnes quippe, qui pie velunt vivere in Christo, persecutionem patiuntur : ita ut cum eis nunquam desit pie vellen semper tamen adsit et perficere pro bona voluntate. Sicut enim impiorum est pi
Abbreviated transcription (Latin):
t siquid aliqͣndo.
uolui qͦd uelle noluistis me: mã¬
fuetudinis ur̃e dignatio eo ꝓuo
uide uelim. Placet uob̾ ut frat̾ ruale¬
nus abbas sit apud scm̃ anastasium:
&e mͥ. Placuerat & ante: s quia ille ni¬
mis nolebat: placitum in ñ placitũ
uenit. Porro ur̃o beneplacito ñ coni¬
uente: rursum ut iustũ ẽ. ñ placitũ
in beneplacitũ redit. Exꝑiri licet. factũ
ẽ quod p̾cepistis: ñ quia p̾cepistis. s qͥa
uolustis. Ex uoluntate gͣ: & ñ qͣsi ex
tristicia. uł ex necessitate. Exequutio
maturata mandati obedientiã ꝓbat:
de uoluntate stilus int̾roget᷑. Si ꝯtenꝰ
forem mandatũ facere: nonne iuxta
iã ñ seruus. s filiꝰ.¬

Expanded text:
tsi quid aliquando volui, quod velle me noluistis; mansuetudinis vestrae dignatio eo me vide velim. Placet vobis ut frater Rualenus abbas sit apud Sanctum Anastasium? et mihi placuerat et ante: sed quia nimis ille nolebat, placitum in non placitum venit. Porro vestro beneplacito non connivente, rursum, ut justum est, non placitum in placitum redit. Experiri licet. Factum est quod praecepistis, non quia praecepistis, sed quia voluistis. Ex voluntate ergo, et non quasi ex tristitia, vel ex necessitate. Exsecutio maturata mandati 260 obedientiam probat: de voluntate stilus interrogetur. Si contentus forem mandatum facere, nonne juxta jam non servus, sed fili
Abbreviated transcription (Latin):
thalaunensi atrulerunt: quib abbatẽ
scĩ urbani. nam is ẽ qui habitũ tra¬
diderat militi. ab introitu ȩccł̃iȩ sus¬
penderet: donec se ur̃o conspectui pre¬
sentaret. Inde ẽ qͦd abbas de uallib
quo rogante ille fecit hoc nil mali suᷤ.¬
pieatus. compulsus ẽ in magna anxi¬
etate anuni. fit̾m latorẽ p̾sentiũ mit¬
eum intricatus ẽ ꝑ eum expediatur:
si tam̃ hoc tam ipse quã etiã nos alii
filii ur̃i. a ur̃a scã pat̾nitate potuerimꝰ¬

Expanded text:
talaunensi attulerunt, quibus abbatem talaunensi attulerunt, quibus abbatem Sancti Urbani nam is est qui militi habitum tradiderat ab introitu ecclesiae suspenderet, donec se vestro conspectui praesentaret. Inde est quod abbas de Vallibus, quo rogante ille hoc fecit, nil mali suspicatus, compulsus est in magna anxietate animi fratrem latorem praesentium mitqui per eum intricatus est, per eum expediatur: si tamen hoc tam ipse, quam etiam nos alii filii vestri, a vestra sancta Paternitate potuerim
Abbreviated transcription (Latin):
gantur: Paire tͥ &e nob̾: qui tui amore
ne ipsi nob̃ peꝑcimus. Magis autẽ in¬
duere fortitudine: confidens & sciens
quia gaudiũ dm̃i fortitudo tua: indu¬
ere leticia salutari. ut & nos de tua io¬
cunditate letantes. hylarem datorem
diligenti do tum ꝓ tua pace. tum pio
nĩa consolatione laudes & grãs refera¬
nus de militib templi. uoluit
monachari in ordine nr̃o: nec
defuerunt de nr̃is. qui ei in tali uołu¬
tate assentirent. S cum ñ auderent
eum in suis claustris irriꝑs qm̃ ñ lice¬
bat: occulte eum direxerunt ad qͣnda
abbatiam quȩ dicit᷑ uallis: mandanteᷤ
& suggerentes abbati. ut nigrũ habitũ
de alio ordine monachoꝵ faceret ei tra¬
diͭ &e sic eum recipent: nr̃mq illi darẽt.
Et factum ẽ ita. Res nob innotuit &
ꝑ nos delata ad capituli ẽ: capiuli
decirto ille frat̾ foras missus ẽ. At frs
de templo minime hoc contenti. litte¬
ras nichilominꝰ a ur̃a maiestate ep̃o ca¬

Expanded text:
gantur. Parce tibi et nobis, qui tui amore gantur. Parce tibi et nobis, qui tui amore nec ipsi nobis pepercimus: magis autem induere fortitudine, confidens et sciens quia gaudium Domini fortitudo tua. Induere laetitia salutari, ut et nos de tua jucunditate laetantes, hilarem datorem diligenti Deo, tum pro tua pace, tum pro nostra consolatione laudes et gratias referanus de militibus Templi voluit monachari in Ordine nostro: nec defuerunt de nostris, qui ei in tali voluntate assentirent. Sed cum non auderent eum in suis claustris recipere, quoniam non licebat, occulte eum duxerunt ad quamdam abbatiam, quae dicitur Vallis, mandantes et suggerentes abbati, ut nigrum habitum de alio Ordine monachorum faceret ei tradi; et sic eum reciperent, nostrumque illi darent. Et factum est ita. Res nobis innotuit, et per nos delata ad capitulum est. Capituli decreto frater ille foras missus est. At fratres de Templo minime hoc contenti, litteras nihilominus a vestra majestate episcopo Ca
Abbreviated transcription (Latin):
atis suꝑq afflixit nos absentia
tua rualene km̃e: s longe mag̃
comꝑta tua tristicia turbati su¬
mus. Etenĩ iustius te: quã mãm de
te desolationẽ. seu destitutionẽ plan¬
gere nob̃ uidemur. Et desolatio qͥdẽ
ñ parum damnosa. & ñ parũ mole¬
sta: nempe tam dulci filio. tam utili
frẽ. tam necessario adiutore destitui.
Uerum quo ueriꝰ ista de tua amabili¬
tate memoramꝰ: eo affectuosius cõpã¬
timur merori tuo: pluris multo ha¬
bentes tuum incõmodu: & longe egriꝰ
ferentes quã nr̃m damnũ. Deniq ñ
dissimulauimꝰ. ñ quieuimꝰ. ñ siluimꝰ
temptantes suꝑ hoc dm: pene usq ad
irritandu summũ & sc̃m pontificẽ:
rruocaremus. S quia adhuc frustrati
sumus in cunctis molitionib & co¬
natib nrĩs: suꝑnis tandẽ iudiciis fa¬
tigati cedentes. & dantes potentiȩ ma¬
&e noli iam cont᷑ stimułũ calcitrare:
ne dum pungeris tu. płimi qui te
in ds̃o płimũ amant parit̾ conpun¬

Expanded text:
atis superque afflixit nos absentia tua, Rualene charissime: sed longe magis comperta tua tristitia turbati sumus. Etenim justius te, quam nostram de te desolationem seu destitutionem plangere nobis videmur. Et desolatio quidem non parum damnosa, et non parum molesta, nempe tam dulci filio, tam utili fratre, tam necessario adjutore. Verum quo verius ista de tua amabilitate memoramus, affectuosius compatimur moerori tuo, pluris multo habentes tuum incommodum, et longe aegrius ferentes, quam nostrum damnum. Denique non dissimulavimus, non quievimus, non siluimus, teirritandum summum et sanctum Pontificem, revocaremus. Sed quia adhuc frustrati sumus in cunctis molitionibus et conatibus nostris; supernis tandem judiciis vel fatigati cedentes, et dantes potentiae maet noli jam contra stimulum calcitrare: ne dum pungeris tu, plurimi qui te in Domino plurimum amant, pariter compun
Abbreviated transcription (Latin):
ui in alioꝵ negociis totiens ex¬
auditus sum: puto in ꝓprio
ñ confundar. Ego dñe mi cau¬
sam archiep̃i mei meã dico: utpote
membrũ. qͦd nil a se dicat alienum
qͦd capitis sit. Quod tam̃ ñ dicerem. si
homo sibi assumpsisset honore: & ñ
magis a do uocatꝰ tanquã aaron. Nec
enim ab alio estimauerim factum:
qͥd uota tot hominũ tam facile conue¬
nerunt: ut in eum ñ dico contradictio
s nec eunctatio ulla fuerit. Et merito.
Est quippe illustris ñ minus mentis
generositate quã sanguinis: ẽ scientia.
e uite honestate. Deniq fame eiꝰ inte¬
gritas: ncc inmici quidẽ dentẽ uere¬
tur. Quod gͦ de tali &e tali mͦ factũ ẽ.
dignũ ꝓfecto ẽ ut fauor apłice gr̃e ꝓ
sequatur: & honoris plenitudine qͥ
sola deest. gaudia plebis sue ꝯsueta
benignitate. immo debita lib̾alitate
accumulet. Hoc uniu̾sa eccłia instan¬
tissima supplicatione deposcit. hoc
ꝑuer ur̃ solita p̾sumptione efflagitat.

Expanded text:
ui in aliorum negotiis toties exauditus sum, puto in proprio non confundar. Ego, domine mi, causam archiepiscopi mei meam duco, utpote membrum, quod nil a se ducat alienum quod capitis sit: quod tamen non dicerem, si homo ipse sibi assumpsisset honorem, et non magis a Deo vocatus tanquam Aaron. Nec enim ab alio aestimaverim factum, quod vota tot hominum tam facile convenerunt in eum; ut non dico contradictio, sed nec cunctatio ulla fuerit. Et merito. Est quippe illustris, non minus mentis generositate, quam sanguinis; est scientia, est vitae honestate. Denique famae ejus integritas nec inimici quidem dentem veretur. Quod ergo de tali et tali modo factum est, dsequatur; et honoris plenitudine, quae sola deest, gaudia plebis suae consueta benignitate, imo debita liberalitate accumulet. Hoc universa Ecclesia instantissima supplicatione deposcit: hoc puer vester solita praesumptione efflagitat.
Abbreviated transcription (Latin):
sueiustis oppͥssos:. nec relmquitis uirg̃a
peccatoꝵ. suꝑ sortem iustoꝵ. Nimirum
ꝓpter illud qͦd sequit᷑: ut ñ extendant
iusti ad iniquitatẽ manus suas. Uel
ꝓpter illud quod alibi dicit᷑: quia dum
suꝑbit impiuᷤ mcendit᷑ pauꝑ: & unde
alter torquetur in corpore. inde alt̾ grauiꝰ
in amma ꝑit. Est item monastium de
nr̃o ordine uicinum huie. qͦd maloꝵ
similit̾ hominũ graui infestatione
ueratur: & ñ est qui redimat neq qͥ

Expanded text:
suevistis oppressos, nec relinquitis virgam suevistis oppressos, nec relinquitis virgam peccatorum super sortem justorum: nimirum propter illud quod sequitur, Ut non extendant juspropter illud quod alibi dicitur, Quia, dum superbit impius, incenditur pauper : et unde alter torquetur in corpore, inde alter gravius in anima perit. 3. Est item monasterium de nostro Ordine vicinum huic, quod malorum similiter hominum gravi infestatione vexatur, et non est qu
Abbreviated transcription (Latin):
bilis ad pietate: ad iram p̾ceps. audaxad
facinus. ꝓnus ad iniurias. Et miror qͦmͦ
uir religiosus abbas casȩ di. in monacho
suo tot & tanta uicia aut ignorare poᷤ¬
sit aut dissimulare. S de hoc qͥd ad noᷤ.
Ipse uiderit. Suo dño stat aut cadit.
Nobis sufficit libari de manib eius. A
uob̾ id om̃imodis flagitamus. qͣd ali¬
unde frustra temptatũ ẽ. Curu̾speximꝰ
& ñ erat auxiliator: uentũ ẽ ad cõmu¬
ne refugiũ: illo confugimꝰ. ibi confidimꝰ
lib̾ari. Tantum adsit pietas: nam facul¬
tas ñ deest. Et quide ex pͥuilegio sedis
apłice. constat summã rerũ ad uram̃ po¬
tissimum respicere summã auctorita¬
tẽ: & plenariã potestatẽ. Uerum hoc
uit̾ cetera ur̃i singłaris pͥmatꝰ insignia
specialius illustriusq nobilitat ur̃m
& melitum reddit apłatum: si eripitiᷤᷤ
pauꝑem de manu fortioꝵ eiꝰ. Nulla
meo uidicio in corona ur̃a p̾ciosior
gemia. zelo illo ur̃o quo emulari con¬

Expanded text:
bilis ad pietatem, ad iram praeceps, audax ad bilis ad pietatem, ad iram praeceps, audax ad facinus, pronus ad injurias. Et miror quomodo vir religiosus abbas Casae Dei in monacho suo tot et tanta vitia aut ignorare possit, aut dissimulare. 2. Sed de hoc quid ad nos? ipse viderit: ipse suo domino stat aut cadit. Nobis sufficit liberari de manibus ejus. A vobis id omnimodis flagitamus, quod aliunde frustra tentatum est. Circumspeximus, et non erat auxiliator. Ventum est ad commune refugium: illo confugimus, ibi confidimus liberari. Tantum adsit pietas; nam facultas non deest. Et quidem ex privilegio Sedis apostolicae constat, summam rerum ad vestram potissimum respicere summam auctoritatem et plenariam potestatem. Verum hoc inter caetera vestri singularis primatus insignia, specialius nobiliusque nobilitat vestrum et inclytum reddit apostolatum, si eripitis pauperem de manu fortiorum ejus. Nulla meo judicio in corona vestra pretiosior gemma zelo illo vestro, quo aemulari con
Abbreviated transcription (Latin):
lumniantis & inopia iusticie. cõpul¬
sus ẽ pauꝑ conftigere ad urãm p̾senti¬
am: ñ reputans laborem uiȩ. ñ expen¬
sas. ñ ꝑicłm temporis. Dedit manus
morti: ne uinat in ꝑturbatione qͥctᷤͤ
amator. Clement̾ queso respicite suꝑ
egenũ & pauꝑem: ne frustra ur̃is pa¬
t̾nis aurib intimatꝰ sit tantillarum
uiriũ tantus labor & dolor. Olim ꝑ
epłas semel & scd̾o testificatꝰ sũ uob
de homine illo. qui huic mͦ całuniat᷑:
qͦd sui eẽt & p̾uaricator ꝓpositi: & mo¬
nastii dissiꝑator. Nunc autẽ & flensͤ
cuitui eiꝰ sunt uiolentissimũ opp̾ssorẽ.
& calumniatorẽ pauꝑum. Qui ꝓpria
iam pene ñ habens quȩ deuoret: in ꝓ¬
rima passim more tyrannico debacat᷑.
Monachum habitu mentiens: re ex¬
hibet unũ de p̾donib. Om̃ino mm¬
memor regłarium obseruationũ. legum
canonũq contemptor: frontosus ad ue¬
ircundiam. insensatus ad metũ. inflexi¬

Expanded text:
lumniantis et inopia justitiae compullumniantis et inopia justitiae compulsus est pauper confugere ad vestram praesentiam, non reputans laborem viae, non expensas, non periculum temporis. Dedit manus morti, ne vivat in perturbatione, quietis amator. Clementer, quaeso, respicite super egenum et pauperem: ne frustra vestris paternis auribus intimatus sit tantillarum virium tantus 190 labor et dolor. Olim per epistolas semel et secundo testificatus sum vobis de homine illo, qui huic modo calumniatur, quod sui esset et praevaricator propositi, et monasterii dissipator. Nunc autem et flens iolentissimum oppressorem, et calumniatorem pauperum: qui propria jam pene non habens quae devoret, in proxima passim more tyrannico debacchatur. Monachum habitu mentiens, re exhibet unum de praedonibus, omnino memor regularium observationum, legum canonumque contemptor. Frontosus ad verecundiam, insensatus ad metum, inflexi
Abbreviated transcription (Latin):
abbatis cari loci sic accipimꝰ.
qͣsi iam mortuũ cum uidea¬
mus. Uob̾ maxime qͦd uehement̾ do¬
leo imputat᷑. quicqͥd illi ꝑicł̃i immi¬
net: quicqͥd laboris incumbit. Non
hoc a uobis expectauimꝰ: quia nec me¬
rumus. Alium uos putauimꝰ: & aliũ
exꝑimur: Testimoniũ ꝑhibent uobis
qui int̾fuerunt actioni: qͦd nec sincẽre
nec scdm iusticiã in ea uos habuistis.
Et credo ex parte. Nam & uenerabil
abbas beleuall̃: ñ multũ sibi complacet
in uob̾. Nolite queso nolite ꝑsequi ser¬
uos di: quib dictũ ab ipso legitis. Q
uos tangit: tangit pupillam ocul
mei. Nolite radicitꝰ euellere de cordib
nris. siquid aliquando bene sensimꝰ
de uob̃. Et hec ita dicimus uob̾. ñ qͥa
uos ñ diligimꝰ: s ut de medio fiat. qͣ
pot̾ contingere ut ñ diligamus. Dico
cariloci abbatẽ ur̃o conspectui p̾sen¬
tatur. puto satis apparet & lacessientiᷤ
miuria: & innocentia patientis: et
incuria iudicis. Deniq uiolentia ca¬

Expanded text:
abbatis Chari-Loci sic accipimus, quasi jam mortuum eum videamus. Vobis maxime quod vehementer doleo imputatur quidquid illi periculi imminet, quidquid laboris incumbit. Non hoc a vobis exspectavimus, quia nec meruimus. Alium vos putavimus, et alium experimur. Testimonium perhibent vobis qui interfuerunt actioni, quod nec sincere, nec secundum justitiam in ea vos habuistis. Et credo ex parte. Nam et venerabilis abbas Bellae-Vallis non multum  quaeso, nolite persequi servos Dei, quibus ab ipso dictum legitis: Qui vos tangit, tangit pupillam oculi mei . Nolite radicitus evellere de cordibus nostris, si quid aliquando bene sensimus de vobis. Et haec ita dicimus vobis, non quia vos non diligimus, sed ut de medio fiat, quo potest contingere ut non diligamus. Dico Chari-Loci abbatem vestro conspectui praesentatur, puto, satis apparet et lacessentis injuria, et innocentia patientis, et incuria judicis. Denique violentia ca
Abbreviated transcription (Latin):
retur. Qui illi sunt homines quȩ ue
occasio calumniandi: p̾sentium lator
abbas. ueraci ac uiua uoce referet uob̃.
Ds̃ omp̃e nos nob̾ conseruet longis tẽ¬
porib ad nr̃m omniũ ꝓtectionẽ: qui
in habitu & ꝓposito penitentiȩ pau¬
ꝑem uitã ducimꝰ: ut sine timore de
manu inimicoꝵ nr̃oꝵ liberati.ser¬

Expanded text:
retur. Qui illi sunt homines, quaeve occasio calumniandi, praesentium lator abbas veraci et viva voce referet vobis. Deus omnipotens vos nobis conservet longis temporibus, ad nostram omnium protectionem, qui in habitu et proposito poenitentiae pauperem vitam ducimus, ut sine timore, de manu inimicorum nostrorum liberati, ser
Abbreviated transcription (Latin):
tanquã unico solatio meo: & in quo
sp̃c meus plurimũ requiescit. Orate
pro dño papa: qui me parit̾ & uniu̾
& pro dño cancellario qui mͥ ꝓ matre
ẽ: & pro ipsis qui cum eo sunt. dño
luca. & dño chrisogono. magistro iuo¬
ne. qui se nob̃ ex hibent fratres uteri¬
nos. Qui mecũ sunt frat̾ bruno et
fr̾ gerardus salutant uos: supplican¬
tes &e ipsi ꝓ seorari.¬

Expanded text:
tanquam unico solatio meo, et in quo tanquam unico solatio meo, et in quo spiritus meus plurimum requiescit. Orate pro domino papa, qui me pariter atque uet pro domino cancellario, qui mihi pro matre est; et pro ipsis qui cum eo sunt domino Luca, et domino Chrysogono, magistro Yvone, qui se nobis exhibent fratres uterinos. Qui mecum sunt frater Bruno, et frater Girardus, salutant vos, supplicantes et ipsi pro se orari.
Abbreviated transcription (Latin):
inde qͦd sepe ñ meis m̾itis. suꝑna gr̃a
honestauit mein laborib meis. & gr̃a
illa in meuacua ñ fuit. sicut in mul¬
tis exꝑtus sum: & uos ex parte ñ latuit.
S &e hac uice quã necessaria eccłie d̃i
sit uł fuerit. p̾sentia paruitatis nĩe.
dictrem ad consolationẽ urãm: si non
głam redoleret. Nunc autẽ melius ẽ:
ut hoc ꝑalios cognoscatis. Instantissi¬
ma postulatione imꝑatoris apłicoq
mandato. necñ ȩcclie ac pͥncipũ p̾cib
flexi: dolentes &e nolentes debiles atq
infirmi. & ut uerũ fatear pauidam
mortis pallidam circũferentes imagi¬
nẽ. trahimur in apuliam. Rogate ꝗͣ
ad pacem sunt ȩccliȩ: rogate quȩ ad
salutẽ sunt nob̾: ut iterũ uosuideamꝰ:
uobiscũ & uiuamus & moriamur:
& sic uiuite ut obtineatis. Infirmus
in arto tempori ᷤᷤ certe cum lacrimis
quẽ eccł̃ia uocauit ad aliud officium
& ad aliam dignitatẽ. Orate & ꝓ ipso

Expanded text:
inde quod saepe non meis meritis superna gratia inde quod saepe non meis meritis superna gratia honestavit me in laboribus meis, et gratia illa in me vacua non fuit, sicut in multis expertus sum, et vos ex parte non latuit. Sed et hac vice quam necessaria Ecclesiae Dei sit vel fuerit praesentia parvitatis nostrae, dicerem ad consolationem vestram, si non am redoleret. Nunc autem melius est ut hoc per alios cognoscatis. 4. Instantissima postulatione imperatoris, apostolicoque mandato, necnon Ecclesiae ac principum precibus flexi, dolentes et nolentes, debiles atque infirmi, et, ut verum fatear, pavidae mortis pallidam circumferentes imaginem, trahimur in Apuliam. Rogate quae ad pacem sunt Ecclesiae, rogate quae ad salutem sunt nobis, ut iterum vos videamus, vobiscum et vivamus, et moriamur: et sic vivite, ut obtineatis. Infirmus in arcto temporis, certe cum lacrymis quem Ecclesia vocavit ad aliud officium et ad aliam dignitatem. Orate et pro ipso
Abbreviated transcription (Latin):
manib filioꝵ ut extrema uideant.
exitum consolentur: sp̃m sius deside¬
riis leuent ad consortiũ si dignum ui¬
dicas beatoꝵ: cum pauꝑum corporib
paupis corpus sepeliant: hoc ꝓrsus Ni
tis eoꝵrdem fratrum meoꝵ optinere
toto affectu desidero. Uerumptam̃ ñ
mea uolunta. ẜ tua fiat. Nec mͥ uiuẽ
uolo: nec mori.S dignum ẽ ut qui do¬
lorem incũ audistis: etiã consolationẽ
ñ ignoretis siqua ẽ. Primũ quide in
om̃i labore & calamitate qũã patior:
solum arbitior eẽ in causa eum cui oĩa
uiuunt. Uelim nolim necesse. ẽ me
inuere illi: qui meã sibi ꝓprie uite po¬
sitione acquisiuit: qui & potens est
siqͥd ꝑatimur ꝓ ipso rrcompensare
nob̃ in illa die. miscricoes & iustꝰ udex.
Quod si muitꝰ militauero er dispensa¬
tio mͥ tantũ credita ẽ: & ero seruuᷤꝰ ne¬
quã. Si autẽ uolens: gła ẽ mͥ. In hae gͦ
aliquantułu ꝯsideratione respiro. De¬

Expanded text:
manibus filiorum, ut extrema videant, manibus filiorum, ut extrema videant, exitum consolentur, spiritum suis desideriis levent ad consortium, si dignum judicas, beatorum, cum pauperum corporibus pauperis corpus sepeliant: hoc prorsus, si itis eorumdem fratrum meorum obtinere toto affectu desidero. Verumtamen non mea voluntas, sed tua fiat. Nec mihi vivere volo, nec mori. 3. Sed dignum est ut qui dolorem meum audistis, etiam consolationem non ignoretis, si qua est. Primum quidem omni labore et calamitate, quam patior. solum arbitror esse in causa eum cui omnia vivunt. Velim, nolim, necesse est me vivere illi, qui meam sibi propriae vitae positione acquisivit; qui et potens est, si quid patimur pro ipso, recompensare nobis in illa die misericors et justus judex. Quod si invitus militavero ei, dispensatio mihi tantum credita est, et ero servus nequam: si autem volens, gloria est mihi. In hac ergo aliquantulum consideratione respiro. De
Abbreviated transcription (Latin):
ditus ẽ usq acdhuc. uidere interumn tẽ¬
plum di sc̃m quod estis uos. Ex hoc
templo facilis mͥ uidebat᷑ transitus
ad illud gloriosũ. ad quod ꝓpħ̾a suspi¬
rat ddicens. unam petii a dño hane
requiram: ut in habitẽ in domo dñi
om̃ib dieb uite mȩe: ut uideam uo¬
luntatẽ dñi. & uisitẽ templum eius.
Quid dicam. quotiens id solatiũ inter¬
polatum ẽ mͥ: Ecce hoc tercio nͥ fallor
auulsa sunt a me uiscera mea. Par¬
uuli ablactati sunt ante tempꝰ. ĩpsos
quos ꝑ euangłium genui. ñ licet edu¬
care P ropria deniq deserere & aliena
curare cogor: &e dubito pene quid ma¬
gis egix feram: an subtrahi illis. aut
intricari istis. Itane bone ih̾u tota de
dulcius. humaniꝰ. tutiꝰq eẽ constat.
Immo uͦ pium ẽ. ut in hoc remiitias
remittas mͥ ut refrigerer. pͥusquam
abeam: & ampliꝰ ñ ero. Si placet dño
meo. ut ocł patris qualiscunq qui
ñ sum dignus uocari pat̾ claudant᷑

Expanded text:
ditus est usque adhuc, videre interim temditus est usque adhuc, videre interim templum Dei sanctum, quod estis vos. Ex hoc templo facilis mihi videbatur transitus ad illud gloriosum, ad quod Propheta suspirat, dicens: Unam petii a Domino, hanc requiram, ut inhabitem in domo Domini omnibus diebus vitae meae: ut videam voluptatem Domini, et visitem templum ejus . 2. Quid dicam? quoties id solatium interpolatum est mihi? Ecce hoc tertio, nisi fallor, avulsa sunt a me viscera mea. Parvuli ablactati sunt ante tempus: ipsos quos per Evangelium genui, non licet educare. Propria denique deserere, et aliena curare cogor: et dubito pene quid magis aegre feram, an subtrahi illis, aut intricari istis. Itane, bone Jesu, tota defdulcius, humanius, tutiusque esse constat. Imo vero pium est ut in hoc remittas mihi, ut refrigerer priusquam abeam, et amplius non ero. Si placet Domino meo, ut oculi Patris qualiscumque, qui non sum dignus vocari Pater, claudantur
Abbreviated transcription (Latin):
anima mea usq ad uos. Quȩ enĩ mͥ est
consolatio in tp̃r malo: & in loco pe¬
regrinationis meȩ : Nonne uos in
dño: Minime quidẽ deserit me quo¬
cunq iero duleis memoria uestri:¬
moria dulciorᷤ tanto absentia mole¬
stior. Heu mͥ quia incolatus meus
ñ solum ꝓlongatus ẽ. s etiã cumula¬
tus. Et reuera iuxta ꝓpħam. suꝑ do¬
lorem uulnerũ meoꝵ addiderunt:
qui me a uob̾ aliquando uł corpore
separant. Est communc exilium iꝑ¬
sumq molestũ satis: qm̃ quã diu
sumus in hoc corpore. peregrinam᷑
a dño. Huic accessit & speciale. quod
pene impatientẽ me reddit: ut cogar
uiuere sine uob̾. Longa molestia ce
ttdiosa expectatio. uanitati huie oceu¬
panti om̃ia tamdiu manere subie¬
etum: fcculenti corporis horrido cir¬
cundari carcere: & mortis uinculis
funib q peccatoꝵ necdum absolui.
adusus hec omia unũ mͥ remedium
qualecumq erat & uere datũ desuper:
pro uultu uidelicet głe. qui abscon¬

Expanded text:
 ad vos. Quae enim est mihi consolatio in tempore malo, et in loco peregrinationis meae? Nonne vos in Domino? Minime quidem deserit me, quocunque iero, dulcis memoria vestri:moria dulcior, tanto absentia molestior. Heu mihi, quia incolatus meus non solum prolongatus est, sed et cumulatus! et revera, juxta Prophetam, super dolorem vulnerum meorum addiderunt , qui me a vobis aliquando vel corpore separant. Est commune exsilium ipsumque molestum satis, quod quandiu sumus in hoc corpore, peregrinamur a Domino. Huic accessit et speciale, quod pene impatientem me reddit, ut cogar vivere sine vobis. Longa molestia, et taediosa exspectatio, vanitati huic occupanti omnia tamdiu manere subjectum, faeculenti corporis horrido circumdari carcere, et mortis vinculis, funibusque peccatorum necdum absolvi, adversus haec omnia unum mihi remedium qualecumque erat, et vere datum desuper, pro vultu videlicet gloriae, qui abscon
Abbreviated transcription (Latin):
nus uenerit. tunc ꝓculdubio & par mͥ
&e pax erit deme. Non tam̃ iccuro etiam
me latente &e tacente. cesare puto mur¬
m̃ eccłiaꝵ. si ñ cesset romana curia pro uo¬
luntate assistentiũ. facere p̾iudicium
in absentes. Ual.
pro henrico senonensi archiep̃o . xlix.

Expanded text:
nus venerit, tunc procul dubio et pax mihi, nus venerit, tunc procul dubio et pax mihi, et pax erit de me. Non tamen idcirco etiam me latente et tacente cessare puto murmur ecclesiarum, si non cesset Romana curia pro voluntate assistentium facere praejudicium in absentes. ValetPRO HENRICO SENONENSI ARCHIEPISCOPO.
Abbreviated transcription (Latin):
Age gͦ si ita uultis. immo qͥa sic cernitis.
ac decernitis amico expedire: & monacho
ꝯuenire. Date queso oꝑam. quatimis una
utriusq uoluntas citiꝰ impleatur: quo
&e uob̃ uidelicet satiffiat ad iusticiam:
&e mͥ ad salutẽ animȩ consulat᷑. Indicat᷑
si placet clamosis & importunis ranis de
cau̾nis ñ egredi: s suis contentas es se
paludib. Non audiant᷑ in conciliis :
in palatiis ñ inueniant᷑: ad causas ad
negotia nulla necessitas. nulla trahere
possit auctoritas. S ic forsitan ur̃ posset
amicus declinare p̾sumptionis notam
Nam noxam unde contrahere potue¬
rim potissimũ ignoro: cum sciam mͥ
consilium eẽ & ꝓpositum. nunquã si
nastio: nͥ aut apłicȩ sedis legato. aut
certe ꝓpͥo uocante ep̃o: quib nr̃ȩ humi¬
litati sicut optime nostis contradicere
omĩno fas ñ ẽ. nͥ ex quocunq suꝑioris
auctoritatis pͥmlegio. Quod utiq si un¬
quam ꝑ manũ ur̃ãm ut spero mͥ in ma¬

Expanded text:
Age ergo si ita vultis, imo quia sic cernitis Age ergo si ita vultis, imo quia sic cernitis ac decernitis, et amico expedire, et monacho convenire: date, quaeso, operam, quatenus una utriusque voluntas citius impleatur, quo et vobis videlicet satisfiat ad justitiam, et mihi ad salutem animae consulatur. Indicatur, si placet, clamosis et importunis ranis de cavernis non egredi, sed suis contentas esse paludibus. Non audiantur in conciliis, in palatiis non inveniantur: ad causas, ad negotia nulla necessitas, nulla trahere possit auctoritas. Sic forsitan vester posset amicus declinare praesumptionis notam. Nam noxam unde contrahere potuerim, ignoro: cum sciam mihi consilium esse et propositum, nunquam sinasterio, nisi aut apostolicae Sedis legato, aut certe proprio vocante episcopo: quibus nostrae humilitati, sicut optime nostis, contradicere omnino fas non est, nisi ex quocunque superioris auctoritatis privilegio. Quod utique si unquam per manum vestram, ut spero, mihi in ma
Abbreviated transcription (Latin):
nisset. Tunc demũ sensi uxta ꝓpħam
adherescere linguã meã palato meo: eũ
Heu obmutui & humiliatus sum &
silui a bonis: & dolor meus renouatus ẽ:
quando uidi repente ad illas litteras im¬
pleri facies innocentũ ignominia: & le¬
tari amplius impios qͦd malefecerint. &
exultare in reb pessimis. Misertum ẽ
impio. ut uixta dictum ꝓpħicum non
disceret facere iusticiã: &e qui in t̾ra scoꝵ
iniqua gessit: ipsius t̾ra iustissimo quo
tenebat᷑ ab soluta ẽ int̾dicto. Propt̾ huiꝰ¬
modi & si aliud ñ sit grauor intereẽ cau¬
sis: quarũ pͥsertim mea ñ int̾esse cognoᷤ¬
co. Grauor: s trahor. At uͦ ab hac necessita¬
te ꝑ quẽ meliꝰ retrahi posse sperauerim:
quã ꝑ uos uir optime. eui in hac re nec
potestas deest. nec uoluntas ut comꝑie
Gaudeo nempe: qͦd & ur̃e prudentiȩ no¬
stram in talib occupationẽ displicere cog¬
noui. Et qͥdem iustissime. & amicissime.

Expanded text:
nisset. Tum demum sensi juxta prophetam nisset. Tum demum sensi juxta prophetam adhaerescere linguam meam palato meo : cum Heu! obmutui, et humiliatus sum, et silui a bonis, et dolor meus renovatus est , quando vidi repente ad illas litteras impleri facies innocentium ignominia, et laetari amplius impios quod malefecerint, et exsultare in rebus pessimis. Misertum est impio, ut juxta dictum propheticum, non disceret facere justitiam: et qui in terra sanctorum iniqua gessit , ipsius terra justissimo quo tenebatur, absoluta est interdicto. 3. Propter hujusmodi, etsi aliud non sit, gravor interesse causis: quarum praesertim mea non interesse cognosco. Gravor, sed trahor. At vero ab hac necessitate per quem melius retrahi posse speraverim, quam per vos, vir optime? cui in hac re nec potestas deest, nec voluntas, ut comperi. Gaudeo nempe, quod et vestrae prudentiae nostram in talibus occupationem displicere cognovi. Et quidem justissime, et amicissime.
Abbreviated transcription (Latin):
mea refert: de his quoꝵ. auctor ñ extiti.
Laudent si uolunt uł uituꝑent. si au¬
Dent de pͥmo qͥdem dñm̃ albanensem.
de sedo uͦ dñm remensem:. porro de t̾cio
laudunensem. cum rege parit̾ & multiͤ
alis reuerendis ꝑsonis: qui se utiq au¬
ctores in his et principes extitisse mini¬
me dissitent᷑. Si bene egerunt quid ad
me. si alit̾ quid ȩque ad me: An tota
& sola culpa mea ẽ qͦd asfui. homo solis
latebris dignus. soli mͥ uidex. soli accu¬
sator & arbit constitutꝰ: quatinus mon¬
stret actio qͦd habet ꝓfessio: & nom̃ mo¬
nachi solitaria mͥ conu̾satio int̾pretet᷑:
Affui enim negare ñ possum: s uocatꝰ
s tractus. Si hoc amicis nrĩs displicuit:
fateor & mͥ. Utinam ñ issem ad illa: uti¬
nam ñ irem ad similia. Utinam &e nuꝑ
ñ issẽ. uͥ uidissem adu̾sus ȩccłiam ꝓh¬
dolor aplica auẽtoritate uiolentã arma¬
ri tẏrannidem: quasi ñ ꝑ se satis insa¬

Expanded text:
mea refert de his, quorum auctor non exstiti. mea refert de his, quorum auctor non exstiti. Laudent si volunt, vel vituperent, si audent; de primo quidem dominum Albanensem, de secundo vero dominum Remensem; porro de tertio piscopum Laudunensem, cum Rege pariter et 56 multis aliis reverendis personis qui se utique auctores in his et principes exstitisse minime diffitentur. Si bene egerunt, quid ad me? si aliter, quid aeque ad me? An tota et sola culpa mea est quod adfui, homo solis latebris dignus; soli mihi judex, soli accusator et arbiter constitutus, quatenus monstret actio quod habet professio, et nomen monachi solitaria mihi conversatio interpretetur? Adfui enim, negare non possum; sed vocatus, sed tractus. Si hoc amicis displicuit; fateor, et mihi. Utinam non issem ad illa, utinam non irem ad similia. Utinam et nuper non issem, ubi vidissem adversum Ecclesiam approh dolor! auctoritate violentam armari tyrannidem, quasi non satis per se insa
Abbreviated transcription (Latin):
antẽ ut quid iudicor ego de factis alie¬
nis Aut si meis eur tanquã de malis:
cum euncta hec iuste & preclare gesta fu¬
isse. nulla imprudentia dubitare. nul
la impudentia negare possit: Eligite
nunc utrũlibet. Aut negare certe aut
fatemini me hoꝵ auctorem. Si feci ut
laude dignissimũ ẽ laudabilia ꝑegisse.
& inique redarguor. unde laudari me¬
rueram. Si ñ feciut laudem ñ merui.
sic ꝓfecto nec uituꝑationẽ. Nouũ genꝰ
detractionis: &e reuera simile habens
aliquid oꝑi balaam: qui ductus &e con¬
ductus ad maledicendu ppło. magis be¬
nedictionib cumulabat. Quid iustiuiᷤ
qͥd iocundius. ut quẽ repͥhendere inten¬
dis plus commendes: ut p̾coniis pros
uieiis utaris nescuis: & uolens detrahe¬
re laudes inuitꝰ: Quasi uͦ nulla mea
mala inueniant: ut ꝓ malis bona mͥ
obiciant: uł potius adiciant aliena. At
ego nec indignis uituꝑationib moue¬
or:. nee indebitas recipio laudes. Nicħ

Expanded text:
autem utquid judicor ego de factis alieautem utquid judicor ego de factis alienis? aut si meis, cur tanquam de malis? cum cuncta haec juste atque praeclare gesta fuisse nulla imprudentia dubitare, nulla negare impudentia possit. Eligite nunc utrumlibet: aut negate certe, aut fatemini me horum auctorem. Si feci; laude dignum est laudabilia peregisse, et inique redarguor, unde laudari merueram. Si non feci; ut laudem non merui, sic profecto nec vituperationem. Novum genus detractionis, et revera simile aliquid habens operi Balaam, qui ductus et conductus ad maledicendum populo, magis benedictionibus cumulabat . Quid justius, quid jucundius, quam ut quem reprehendere intendis, plus commendes; ut praeconiis pro conviciis utaris nescius; et volens detrahere laudes invitus? Quasi vero nulla mea mala inveniant ut pro malis mihi bona objiciant, vel potius adjiciant aliena. 2. At ego nec indignis vituperationibus moveor, nec indebitas recipio laudes: nil
Abbreviated transcription (Latin):
rio: fr̃ bernardꝰ abbas dictus
clareuallis salutẽ & ñ in uia. Etam ne
paupi & inopi ueritas odium parit. &
ne ipsa qͥdem miseria declinare muidi¬
am potest: Querar an glier qͦd factus
sum &e ipse mimicꝰ uera dicenso Alera di¬
cens: an recta agens: S hoc uiderint
fus nr̃i qui contra legem maledicunt
surdo: & maledictum ꝓpħicum ñ uerẽ¬
tes dieunt bonũ malum. & malũ bonũ.
Quid in me o boni uiri displicuit frat¬
nitati uĩx: Utrumne qͦd apud catha¬
launũ amotus ẽ a uillicatione sibi ere¬
dita. homo usq quaq diffamatus: qͥa
m ȩccłia uirdunensi eui p̾fuerat diffi¬
passet bona dñi sui: An qͦd in urbe ca¬
meracensi monastii sui manifestus de¬
structor fulb̾tus cedere compulsus est
paruino: qui omniũ testimonio fideł
e seruus &e prudens: An certe qͦd lau¬
duni. de ꝓstibulo ueneris suũ do scũa¬
rium restitutũ ẽ: Propt̾ qͦd hoꝵ me
ñ dico lapidatis s laceratis: ut minus
siquid in eis meum cognoscerẽ. Nunc

Expanded text:
bas dictus Clarae-Vallis, salutem, et non in via. 1. Etiamne pauperi et inopi veritas odium parit, et ne ipsa quidem miseria declinare invidiam potest? Querar, an glorier, quod factus sum et ipse inimicus vera dicens? Vera dicans, an recta agens? Sed hoc viderint fratres vestri, qui contra legem maledicunt surdo , et maledictum propheticum non verentes, dicunt bonum malum, et malum bonum . Quid in me, o boni viri, displicuit fraternitati vestrae? Utrumne quod apud Catalaunum amotus est a villicatione sibi credita homo usquequaque diffamatus, quia in ecclesia Virdunensi cui praefuerat, dissipasset bona domini sui? An quod in urbe Cameracensi monasterii sui manifestus destructor Fulbertus cedere compulsus est Parvino, qui omnium testimonio fidelis est servus et prudens? An certe quod Lauduni de prostibulo Veneris suum Deo sanctuarium restitutum est? Propter quod horum me, non dico, lapidatis, sed laceratis, ut minus si quid in eis meum cognoscerem. Nunc
Abbreviated transcription (Latin):
omutꝰ cantuariensis uir bonꝰ &
testimoniũ habens a bonis. in¬
iuste in causam trahitur. & ab
agendo uiolent̾ retrahitur. Parabat
iter. nam in ur̃a p̾sentia fuerat t̾mi¬
nanda: & ecce int̾cipit᷑ a turbine &
tempestate belloꝵi. Sit ercusatuꝰ apd̾
uos. cui molesta ẽ excusandi necessitaᷤ.
tum qͥa p̾sumit de iusticia : tum qͥa
desidĩo desiderabat uidere faciem
ur̃am. Addit &e hoc puer u̾r: ut si
qua alia petitio ẽ uenerabił sacer¬
dotis: tanto citius admittat᷑. qͣnto
dignior ẽ qui petit. Audeo adhiic:
& quia semel cepi loquar ad dnm̃
meũ. Ille ille antiquus amicus. fi¬
delis seruus. deuotꝰ filius. rob̾tum
loquor londonensem ep̃m. clamat.
ad uos:. qͦd occupator ille qui eum pꝰ¬
uenit in sedem quã do auctore ipse
sortitus ẽ. ipsius ȩccłiȩ uadia t̾ras¬
q distraxerit: & distracta restituere
nolit. Quod quã sit iniuiriosum. &
qualit̾ corrigendum:. meȩ humilita¬
tis ñ ẽ tantȩ sapientie p̾dictare. Ad¬

Expanded text:
us Cantuariensis, vir bonus, et testimonium habens a bonis, injuste in causam trahitur, et ab agendo violenter retrahitur. Parabat iter: nam in vestra praesentia fuerat terminanda; et ecce intercipitur a turbine et tempestate bellorum. Sit excusatus apud vos, cui molesta est excusandi necessitas: tum quia praesumit de justitia, tum quia desiderio desiderabat videre faciem vestram. Addit et hoc puer vester, ut si qua alia petitio est venerabilis sacerdotis, tanto citius admittatur, quanto dignior est qui petit. Audeo adhuc, et quia semel coepi, loquar ad dominum meum. Ille, ille antiquus amicus, fidelis servus, devotus filius Robertum loquor Londinensem episcopum clamat ad vos quod occupator ille, qui eum praevenit in sedem quam Deo auctore ipse sortitus est, ipsius Ecclesiae vadia terrasque distraxerit, et distracta restituere nolit. Quod quam sit injuriosum, et qualiter corrigendum, meae humilitatis non est tantae sapientiae praedictare.