comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
est inquit traditor iudas electus.
Quid est ergo qł alio loco dicit non¬
ne ego uos iluodecim elegi. et unus
ex uob̃ diabolus est: Anet ip̃e ad
aliqͥd est electus. ad qł erat utiq
neressarius non aut̃e ad beatitudi¬
nem de qua modo ait. beati eritis
si feceritis ea: Hoc non de omnib
dicit. scit enim quos ad societatẽ
beatitudinis huius elegerit. Non
est ex eis iste qui panem eius sic e¬
debat. ut suꝑ eum leuaret calca¬
neum. Illi manducabant panem
dũm. ille panem dñi contra dñm.
Ili uitam. ille peuam. Qui enim
manducat. Amodo inquit dico
uob̾ priusqͣ fiat ut credatis cum
factum fuerit quia ego sum. Idẽ:
ego sum de quo illa scriptura pre¬
cessit ubi dictum est: qui mandu¬
cat panem meum. leuabit suꝑ me
calcaneun. Dernde sequit᷑ et ilicit
Amen amen dico uob̃. qui accipit
siquem misero me accipit. Qui aũ
me accipit. accipit eum qui me mi¬
sit. Tantum ne distare uoluit in

Expanded text:
est igitur traditor Judas electus? est igitur traditor Judas electus? Quid est ergo quod alio loco dicit: Nonne ego vos duodecim elegi, et unus ex vobis diabolus est? An et ipse ad aliquid est electus? ad quod utique erat necessarius, non autem ad beatitudinem, de qua modo ait: Beati eritis si feceritis ea. Hoc non de omnibus dicit. Scit enim quos ad societatem beatitudinis hujus elegerit. Non est ex eis iste, qui panem illius sic edebat, ut super eum levaret calcaneum. Illi manducabant panem dominicum, ille panem Domini contra Dominum. Illi vitam, ille panem. Qui enim  judicium sibi manducat . Amodo, inquit, dico vobis priusquam fiat, ut credatis, cum factum fuerit, quia ego sum. Id est, ego sum de quo illa Scriptura praecessit, ubi dictum est: Qui manducat meum panem, levabit super me calcaneum. Deinde sequitur, et dicit: Amen, amen dico vobis; qui accipit si quem misero, me accipit; qui autem me accipit, accipit eum qui me misit. Tantumne distare intelligi
Abbreviated transcription (Latin):
bis non est seruus
maior ilño suo. neq
apłs maior eo qui misit illum. Si
hec scitis. beati eritis si feceritis
ea. Hoc ideo dixit qui lauerat pe¬
des discipuloꝵ magister humili¬
tatis et uerbo et exemplo: s pote¬
rimus ea que sunt operosius dis¬
serenda ipso aduuante disserere.
si non ui eis que manifesta sunt
immoramur Cum ergo hec dñs
premisisset. adiunxit non de oĩb
uobis dico. ego scio quos elegerim:
s ut impleatur scriptura. qui man¬
ducat panem meum. leuabit suꝑ¬
me calcaneum situm. Hoc quid ẽ
aliud nisi conculcabit me: Notũ
est de quo loquatur. uulas ille tra¬
ditor eius attingit᷑. Ergo ipsũ non
elegerat. unde ab eis quos elegit
isto sermone secernit. Q ergo in¬
quit beati eritis si feceritis ea. nou
de om̃ibz uobis dico: est inter uos
qui non erit beatus neq: faciet ea.
ego scio quos elegerim. Quos. ni¬
si eos qui heati erunt faciendo ea¬
que precepit. ac facienla monstra¬
uit qui efficere beatos potest. Non

Expanded text:
est servus major domino suo, neque apostolus major eo qui misit illum: si haec scitis, beati eritis si feceritis ea. » Hoc ideo dixit, quia laverat discipulorum pedes, magister humilitatis et verbo et exemplo: sed poterimus ea quae sunt operosius disserenda ipso adjuvante disserere, si non in eis quae manifesta sunt immoremur. Cum ergo haec Dominus praemisisset, adjunxit, « Non de omnibus vobis dico: ego scio quos elegerim: sed ut impleatur Scriptura, Qui manducat panem mecum, leme calcaneum suum. Hoc quid est aliud, nisi, Conculcabit me? Notum est de quo loquatur. Judas ille traditor ejus attingitur. Ergo ipsum non elegerat; unde ab eis quos elegit isto sermone discernit. Quod ergo dico, inquit, beati eritis, si feceritis ea, non de omnibus vobis dico, est inter vos qui non erit beatus, neque faciet ea. Ego scio quos elegerim. Quos? nisi eos qui beati erunt faciendo quae praecepit, ac facienda commonstrait, qui efficere beatos potest. Non
Abbreviated transcription (Latin):
tem tales serui non serui simus:
dñm facere scimus. hoc autem ser
tur quasi hoc ipse faciat non dñs
eius: et in se non in dño gloriatur
cum se ipse deceperit. quia sic glo
enim homines. uerum etiam ins¬
tos ipse facit nos: et non ipsi nosꝰ
ꝑtut hoc sciamus. quis nisi ipse
acitᷤ Non eium sp̃m huiꝰ mundi
acepimus. s sp̃m qui ex deo est:
ut sciamus que a deo donata st̃
nobis. ab ipso quicquid boni est
aonatur. Ergo quia et hoc bonũ
est: ab ipso utiq donatur: ut sciat᷑
a quo bonum omne donet᷑: ut om¬
nno de om̃ib bonis qui gloriat᷑

Expanded text:
tem tales servi non servi simus, tem tales servi non servi simus, dominum facere scimus. Hoc sertur quasi hoc ipse faciat, non Dominus ejus; et in se, non in Domino gloriatur, cum se ipse deceperit, quia sic glorenim homines, verum etiam justos ipse facit nos, et non ipsi nos. Et ut hoc sciamus, quis nisi ipse facit? Non enim spiritum hujus mundi accepimus, sed Spiritum qui ex Deo est, ut sciamus quae a Deo donata sunt nobis . Ab ipso quidquid boni est, donatur. Ergo quia et hoc bonum est, ab ipso utique donatur ut sciatur a quo bonum omne donetur; ut omnino de omnibus bonis, qui gloriatur,
Abbreviated transcription (Latin):
tit. est etiam seruitus simul foras
cum ipso timore nuttenda Utrũq
enim uinxit apłs. hoc est seruitutẽ
et timorem dicendo: non enim acce¬
pistis sp̃m seruitutis iterum in ti¬
more. Ad hanc seruitutẽ seruum
pertinentẽ induebatur et dñs di¬
cens. iam non dico uos seruos. quia
seruus nescit quul faciat dñs enꝰ
Hon utiq ille seruus ad timoren
pertinens castum eui licitur eũ¬
ge bone serue intra in gaudium
dñi tui. s ille seruus pertinene
ad timorem foras a caritate mume¬
dum: de quo alibi ilicit seruus
non manet in domo in eternum
filius autem manet in eternum.
Qm̃ itaq dedit nobis potestaten
filios dei fieri. non serui s filii sirꝰ
ut miro quolam et ieffabili sea
tamen uero modo serui non seru
esse possimus. serui scilicet tunore
casto. ad quem pertinet seruus n¬
trans in dñi sui gaudium: non au¬
tem serui timore foras mittendo.
al quem pertinet seruus non ma¬
nens in domo in eternum. Et au¬

Expanded text:
tit, est etiam servitus simul foras tit, est etiam servitus simul foras cum ipso timore mittenda. Utrumque enim junxit Apostolus, hoc est servitutem et timorem, dicendo: Non enim accepistis spiritum servitutis iterum in timore. Ad hanc servitutem ad servum pertinentem intuebatur et Dominus dicens: Jam non dico vos servos, quia ser utique servus ad timorem pertinens castum, cui dicitur: Euge, serve bone, intra in gaudium domini tui ; sed ille servus pertinens ad timorem foras a charitate mittendum, de quo alibi dicit: Servus non manet in domo in aeternum; filius autem manet in aeternum . Quoniam itaque dedit nobis potestatem filios Dei fieri , non servi, sed filii simus: ut miro quodam et ineffabili, sed tamen vero modo, servi non servi esse possimus; servi scilicet timocasto, ad quem pertinet servus intrans in domini sui gaudium; non servi autem, timorem foras mittendo, ad quem pertinet servus non manens in domo in aeternum. Ut au
Abbreviated transcription (Latin):
uire non possumus nisi precepta do¬
mni fecerimus. quomodo precepta
faciendo serui non erimꝰ ᷤ Si seruus
non ero precepta faciendo. et nisi p̾¬
cepta fecero seruire non potero. er¬
go seruiendo seruuᷤ ñ ero: Intelliga¬
mus fr̃es intelligamus. et hoc in
nobis dñs faciat ut intelligamus.
faciat etiam ut intellecta faciamꝰ.
Hoc autem si scimus. ꝓfecto scimuᷤ
qd̃ facit dñs. quia nosipsos tales
non facit nisi dñs. et per hoc ad eiꝰ
amicitiam pertinemus. Sicut e¬
nim duo sunt tumores qui faciũt
duo genera timentium. sic due st̃
seruitutes que faciunt duo gene¬
ra seruorum. Est timor quẽ perfecta
caritas foras mittit. et ẽ alius timoe
castus. ꝑmanens in seculum seculi.
Illum timorem qui non est in cari¬
tate attendebat apłs cum dicebat.
non enum accepistis spiritũ seruitu¬
tis iterum in timore: illum autem
timorem castum attendebat cum di¬
cebat. noli altum sapere s timne. In
illo timore quem foras caritas mit¬

Expanded text:
ire non possimus, nisi praecepta Domini fecerimus, quomodo praecepta faciendo servi non erimus? Si servus non ero praecepta faciendo, et nisi praecepta fecero, servire non potero; ergo serviendo servus non ero. 3. Intelligamus, fratres, intelligamus, et hoc in nobis Dominus faciat ut intelligamus, faciat etiam ut intellecta faciamus. Hoc autem si scimus, profecto scimus quod facit Dominus, quia nos ipsos tales non facit nisi Dominus, et per hoc ad ejus amicitiam pertinemus. Sicut enim duo sunt timores, qui faciunt duo genera timentium; sic duae sunt servitutes, quae faciunt duo genera servorum. Est timor quem perfecta charitas foras mittit , et est alius timor castus permanens in saeculum saeculi . Illum timorem qui non est in charitate, attendebat Apostolus, cum dicebat: Non enim accepistis spiritum servitutis iterum timorem castum attendebat, cum dicebat: Noli altum sapere, sed time . In illo timore quem foras charitas mit
Abbreviated transcription (Latin):
mus et seruum et amicun esse ser¬
uum bonum. cum dicat iam non
dico uos seruos quia seruus nescit
qͥd faciat dñs eius: Ita nomen con¬
stituit amicut auferat serui. non
ut in uno utrumq maneat. s ut
alterum alt̾o deceilente succedat. Gͥcͥ
est hoc ᷤ Ita ne cum precepta ddñi fe¬
cerimus serui non erimus: Ita ne
tunc serui non erimus. quando bo
ni serui fuerimus: Et quis potest
contradicere ueritati que ait. iam
non dico uos seruosᷤ et cur hoc dix¬
erit docet. quia seruus inquit nes¬
cit quid faciat dñs eiꝰ Numqͥl ña
seruo bono et ꝓbato dñs eius non
etiam sua secreta commnittit: Quud
est ergo qł ait seruus nescit quid
faciat dñs eiꝰ ᷤ Uerum esto nescit qͥd
faciat. numqͥd nescit etiam quid p̃¬
cipiat: Nam si et hoc nescit. quomͣ
seruit: Aut quomodo seruus ẽ qui
non seruit ᷤ et tamen dñs loquitur
uõs amici mei estis si feceritis que

Expanded text:
t amicum esse servum bonum, cum dicat, Jam non dico vos servos, quia servus nescit quid faciat dominus ejus? Ita nomen constituit amici, ut auferat servi; non ut in uno utrumque maneat, sed ut alterum altero decedente succedat. Quid est hoc? Itane cum praecepta Domini fecerimus, servi non erimus? Itane tunc servi ni servi fuerimus? Et quis potest contradicere Veritati, quae ait: Jam non dico vos servos? et cur hoc dixerit docet: Quia servus, inquit, nescit quid faciat dominus ejus. Nunquidnam servo bono et probato dominus ejus non etiam sua secreta committit? Quid est ergo quod ait: Servus nescit quid faciat dominus ejus? Verum esto nescit quid faciat, nunquid nescit etiam quid praecipiat? Nam et si hoc nescit, quomodo servit? aut quomodo servus est, qui non servit? Et tamen ipse Deus loquitur: Vos amici mei estis, si
Abbreviated transcription (Latin):
mendasset carita¬
tem quam exhibu-¬
it nobis moriendo
pro nobis atq ix¬
isset maiorem hac dilectionem ne-¬
ino habet ut animam suam ponat
quis pro amicis suis. uos inquit
amici mei estis. si feceritis que ego
precipio uobis. Magna dignatio.
Oum seruus bonus esse nou pos¬
sit uisi precepta lñi sui fecerit hinc
amicos suos uoluit intelligi. unde
serui boni possunt ꝓbari. S ut dixi
ista dignatio est. ut dñs quos no¬
uit seruos suos dignetur dicere a¬
micos suos. Nam ut sciatis ad ser¬
uorum officium pertinere precep-
ia sui dñi facere: alio loco seruos u¬
nq obuirgat dicens. Quul autem
uocatis me dñe dñe. et non facitiꝰ
que dico ͤ Qum ergo dicitis inqͣt
añe. iussa faciendo qͥ id dicatis os¬
tendite Nonne seruo obedienti ip-¬
se licturus est.euge serue bone
qm̃ in paucis fuisti fudelis super
multa te constituam intra in gau-¬
llum dñi tui: Potest ignur esse
seruus et amicus qui seruus est

Expanded text:
mendasset charitatem quam exhibuit nobis moriendo pro nobis, atque dixisset, Majorem hac dilectionem nemo habet, ut animam suam ponat quis pro amicis suis: Vos, inquit, amici mei estis, si feceritis quae ego praecipio vobis. Magna dignatio! cum servus bonus esse non possit, nisi praecepta domini sui fecerit; hinc amicos suos voluit intelligi, unde servi boni possunt probari. Sed, ut dixi, ista dignatio est, ut dominus quos novit servos suos, dignetur dicere amicos suos. Nam ut sciatis ad servorum officium pertinere praecepta domini sui facere, alio loco servos utique objurgat dicens: Quid autem vocatis me, Domine, Domine, et non facitis quae dico ? Cum ergo dicitis, inquit, Domine; jussa faciendo, quid dicatis ostendite. Nonne servo obedienti ipse dicturus est, Euge, serve bone, quia in paucis fuisti fidelis, supra multa te constituam; intra in gaudium Domini tui ? Potest igitur esse servus et amicus, q
Abbreviated transcription (Latin):
um perhibebiris. Ille quippe test¬
monun perhebens ⁊ testes for¬
tissimos facieus abstulit xp̃i ami
cis tunorem. et inunicorũ odium
cõuertit ui amorẽ.

Expanded text:
ur in vohis. Ille quippe testimonium perhibens, et testes fortissimos faciens, vobis abstulit Christi amicis timorem, et inimicorum odium convertit in amorem.
Abbreviated transcription (Latin):
xit. uude modo disputare susce¬
puus. Qum autem uenerit pa¬
raclytus quem ego mittam uobus
a patre sp̃m ueritatis qui apart
procedit. ille testimoniun perhi
bebit de me: et uos testimonium
perhibebitis. quia ab untio manĩ
estis.Quid hoc pertinet acd ilul
quoil dixerat nunc autem et in¬
derunt et oderunt. et me et par̃
meum sed ut impleat᷑ sermo qui
in lege eorum scriptus est: quia

Expanded text:
nxit, unde modo disputare suscenxit, unde modo disputare suscepimus: « Cum autem venerit Paracletus quem ego mittam vobis a Patre, Spiritum veritatis qui a Patre procedbebit de me, et vos testimonium perhibebitis, quia ab initio mecum estis. Quid hoc pertinet ad illud, quod dixerat: Nunc autem et oderunt et me, et Patrem meum; sed ut impleatur sermo, qui in lege eorum scriptus
Abbreviated transcription (Latin):
ñs iħc in sermone
quem locutus est
discipulis suis post
cenam proximus
passioni tanqũa
nurus et relicturus eos presentia
corporali cum omnib autem suis
usq in consummationem scl̃i futu-¬
rus presentia spirituali exhortatꝰ
e Teos ail perferendas persecu¬
tiones impiorum quos mundi no¬
mine nuncupauit. ex quo tamen
mundo etiam ipsos discipulos e
legisse se dixit: ut scirent se gratia¬
dei esse ql sunt. suis autem uitiis
fuisse quod fuerunt. Deude per¬
secutores et suos et ipsorum uuleos
euidenter expressit. ut omino ap¬
pareret etiam ipsos mundi clan¬
nabilis appellatione conclusos qu
persequuntur scõs. Qumq lei¬
lis diceret qd ignorarent eñ aqe
missus est et tamen odissent et f¬
lium et patrem hoc est et eum qu
missus est et eum a quo missus ẽ
de quib omnib in aliis sermon¬
bus iam disseruimus. ad hoc pir¬
uenit ubi ait. ut ailimpleatur si¬
mo qui in lege eorum scriptus et
quia odio habuerunt me gratis.
Deinde tamqͣ consequenter alim¬

Expanded text:
s in sermone quem locutus est discipulis suis post coenam, proximus passioni, tanquam iturus et relicturus eos praesentia corporali, cum omnibus autem suis usque in consummationem saeculi futurus praesentia spirituali, exhortatus est eos ad perferendas persecutiones impiorum, quos mundi nomine nuncupavit: ex quo tamen mundo etiam ipsos discipulos se elegisse dixit, ut scirent se Dei gratia esse quod sunt, suis autem vitiis fuisse quod fuerunt. Deinde persecutores et suos et ipsorum Judaeos evidenter expressit, ut omnino appareret etiam ipsos mundi damnabilis appellatione conclusos, qui persequitur sanctos. Cumque de illis diceret quod ignorarent eum a quo missus est, et tamen odissent et Filium et Patrem, hoc est, et eum qui missus est, et eum a quo missus est, de quibus omnibus in aliis sermonibus jam disseruimus; ad hoc pervenit ubi ait, Ut adimpleatur sermo qui in Lege eorum scriptus est, Quia odio habuerunt me gratis. Deinde tanquam consequenter adju
Abbreviated transcription (Latin):
nem: quarum non ualendo unã
ferre uersa fuerat in negationẽ.
Quid pluraᷤ Tantus in illo gr̃e
sc̃i apparebat. tanta de ore preci¬
cantis preciosissime ueritatis ps¬
dera ꝓcedebant: ut urgentis iii¬
titudinis aduersarios interfet¬
res xp̃i iudeos faceret pro illo po¬
ratos mori. a quib cum illo form¬
labat occidi. Hoc fecit spiritus
sc̃s tunc missus. ante ꝓmissus lx
dñs magna atq miranda sua bũ¬
ficia preuidebat quaudo dicebat.
et uiderunt et oderunt et me ⁊ ni¬
trem meum. ut adimpleatur seri
qui in lege eorum scriptus est. qͥa
odio habuerunt me gratis. Qũ au¬

Expanded text:
nem, quarum non valendo unam nem, quarum non valendo unam ferre, versa fuerat in negationem. Quid plura? Tantus in illo fulgo plenitudo apparebat, tanta de ore praedicantis pretiosissimae veritatis pondera procedebant, ut ingentis multitudinis adversarios interfectores Christi Judaeos faceret pro illo paratos mori, a quibus cum illo formidabat occidi. Hoc fecit Spiritus sanctus tunc missus, ante promissus. Ista Dominus magna atque miranda sua beneficia praevidebat, quando dicebat, « Et viderunt, et oderunt et me etqui in lege eorum scriptus est, quia odio habuerunt me gratis .» Quare au
Abbreviated transcription (Latin):
potest. si etiam mali faciunt per¬
secutionem malis. sicut impii re¬
ges et iudices cum essent persecu-¬
tores piorum. utiq et homicilas
et adulteros et quoscũq maleficoᷤ
quos contra leges publicas fecisse
cognoscerent puntebant: quomo¬
do intelligendum est qł ait dñs
si de mundo fuissetis. mundus
qł suum est ililigeret ͤ Heq enim
quos punit diligit mundus. a qͦ
uulemus supra dicta scelerũ genta
plerumq puniri. nisi qͥa munlꝰ
est in eis a quib talia scelera pu¬
nuntur. mundus est in eis a qͥb¬
itaq ille qui intelligitur in ma¬
uis atq impiis. et odit qđ suum
est ex ea parte hominum qua sce¬
omnia facient uobis ꝓpter nomen
meum. uel ita dictum est quod uoᷤ
faciunt. qͥa et hoc in uob̾ dum per¬
sequunt᷑ oderunt. Et addidit. qͥa
nesciunt eum qui me misit. Hoc
scđ̃m eam scientiam dictum in-¬
telligendum est. de qua et alibi
scriptum est. Scire autem te sen¬
sus est consummatus. Hac quip¬

Expanded text:
potest, si etiam mali faciunt perpotest, si etiam mali faciunt persecutionem malis; sicut impii reges et judices, cum essent persecutores piorum, utique et homicidas, et adulteros, et quoscumque maleficos, quos contra leges publicas fecisse cognoscerent, puniebant; quomodo intelligendum est quod ait Dominus, Si de mundo essetis, mundus quod suum erat diligeret . Neque enim quos punit diligit mundus, a quo videmus supra dicta scelerum genera plerumque puniri: nisi quia mundus est in eis a quibus talia scelera puniuntur, itaque ille, qui intelligitur in malis atque impiis, et odit quod suum est, ex ea parte hominum qua sceomnia facient vobis propter nomen meum, vel ita dictum est, propter faciunt, quia hoc in vobis dum persequuntur, oderunt; et addidit: Quia nesciunt eum qui me misit. Hoc secundum eam scientiam dictum intelligendum est, de qua et alibi scriptum est: Scire autem te, sensus est consummatus . Hac quip
Abbreviated transcription (Latin):
boni patiuntur: quia faciunt ma-¬
li ꝓpter inusticiam. patiunt᷑ boni
ꝓpter iusticiam. Quomodo ergoe¬
rit uerum hec omnia facient uo¬
bis ꝓpter nomen meum. cum illi
non ꝓpter nomen xp̃i faciant ulẽ
non ꝓpter iusticiam s ꝓpt̾ iniqui-¬
tatem suam  Hec questio ira sol¬
uitur. si eo modo intelligamus die¬
tum hec omnia facient uobis ꝓps
men meum: ut totum referatur as
iustos tanqͣ dictum sit. hec omnia
patiemint ab eis ꝓpter nomen me¬
um. ut hoc sit facient uob̃. qđ est
patiemini ab eis. Si autem ꝓpter
nomen meum sic accipitur tanqͣ
diceret. ꝓpter nomen meum quol
ni cum persecutionem faciunt ma¬
lis. possunt recte dici et ꝓpter iusti¬
ciam facere quam diligendo perse¬
quintur malos. et ꝓpter iniquira¬
tem quam oderunt in ipses malis
Ita ergo et ipsi mali possunt ilicipa¬
ti. et ꝓpter iniquitatem que in ilis
punitur. et ꝓpter iusticiam que in
eorum pena exercetur: Item queri

Expanded text:
boni patiuntur, quia faciunt maboni patiuntur, quia faciunt mali propter injustitiam, patiuntur boni propter justitiam. Quomodo ergo erit verum, Haec omnia facient vobis propter nomen meum; cum illi non propter nomen Christi faciunt, id est, non propter justitiam, sed propter iniquitatem suam? Haec quaestio ita solvitur, si eo modo intelligamus dictum, Haec omnia facient vobis propter nomen meum, ut totum referatur ad justos; tanquam dictum sit, Haec omnia patiemini ab eis propter nomen meum: ut hoc sit, facient vobis, quod est, patiemini ab eis. Si autem propter nomen meum sic accipitur, tanquam diceret, propter nomen meum quod ni cum persecutionem faciunt malis, possunt recte dici et propter justitiam facere, quam diligendo persequuntur malos; et propter iniquitatem, quam oderunt in ipsis malis: ita ergo et ipsi mali possunt dici pati, et propter iniquitatem quae in illis punitur, et propter justitiam quae in eorum poena exercetur. 4. Item quaeri
Abbreviated transcription (Latin):
gloriat᷑ in dño glorietur. Iaciunt
quippe ista mali malis s non ꝓpter
iusticiam. et udleo miseri utriq et
qui faciunt et qui patiuntur Fa¬
cuint et boni malis. uͭ ⁊ si factũt
isti ꝓpter iusticiã non tamen illi
ꝓpt̾ iusticiam patiunt᷑. S dicit a-¬
liqͥs. Si mali quanlo per sequim¬
tur bonos ꝓpter nomen xp̃i ꝓpter
iusticiam boni patiunt᷑. ꝓfecto ꝓp¬
ter iusticiam hec eis mali faciunt.
Qđ si ita est. ergo et quando boni
malos ꝓpter iusticiam persequim¬
tur: ꝓpter iusticiam etiam mali pa¬
tuintur. Si enim possunt mali ꝑ¬
secutionẽ facere bonis ꝓpter nom̃
xpp̃i. cur non possunt mali persecu¬
tionem pati a bonis ꝓpt̾ nomen xp̃i ͤ
Et quid est nisi ꝓpter iusticiãͤ Nam
si non ꝓpter qđ boni faciunt. ꝓpter
hoc mali patiunt᷑. quia faeiũt. Bo¬
ni ꝓpter iusticiam patiunt᷑. mali
ꝓpter inisticiam. Nec mali ergo
ꝓpter hoc possunt facere. ꝓpter qđ̃

Expanded text:
gloriatur, in Domino glorietur . Faciunt gloriatur, in Domino glorietur . Faciunt quippe ista mali malis; sed non propter justitiam: et ideo miseri utrique, et qui faciunt, et qui patiuntur. Faciunt et boni malis: ubi etsi faciunt isti propter justitiam, non tamen illi propter justitiam patiuntur. 3. Sed dicit aliquis: Si mali quando persequuntur bonos propter nomen Christi, propter justitiam boni patiuntur, profecto propter justitiam haec eis mali faciunt; quod si ita est, ergo et quando boni malos propter justitiam persequuntur, propter justitiam etiam mali patiuntur. Si enim possunt mali persecutionem facere bonis propter nomen Christi, cur non possunt mali persecutionem pati a bonis propter nomen Christi; et quid est, nisi propter justitiam? Nam si non propter quod boni faciunt, propter hoc mali patiuntur; quia faciunt boni propter justitiam, patiuntur mali propter injustitiam: nec mali ergo propter hoc possunt facere propter quod
Abbreviated transcription (Latin):
intra in gaulium dñi tui. Sed
men meum. quia nesciunt eum
qui misit me. Que omnia faci-¬
ent nisi que dixitͤ Odio habe¬
bunt scilicet ⁊ persequentur. ser¬
mouemq contempnent: qm̃ si
sermonem non seruarent eorum
nec tamen oilissent eos neq per-¬
sequerent᷑. uel etiam si odissent
nec tamen persequerent᷑. non oĩa
facerent. Hec aut̃e om̃ia facient
uobis ꝓpter nomen meum quul
est aluul dicere qũa me in uobis
odio habebunt. me in uob̃ perse¬
quentur: et sermonem uestrum
qͥa meus est: ideo non seruabũt s
Hec enum omnia facient uobis
ꝓpter nomen meum. non uestrũ
s meum. Tanto igit᷑ miseriores
qui ꝓpter hoc nomen ista faciunt.
quanto beatiores qui ꝓpt̾ hoc no¬
men ista patiunt᷑. sicut ipse alio
loco dicit. Beati qui persecutio¬
nem patiunt᷑ ꝓpter iusticiam. Hoc
est enun ꝓpter me uel ꝓpter nom̃
meum. quia sicut apls docet fac¬
tus est nobis sapientia a deo ⁊ ius¬
ticia et sanctificatio et redemptio.
ut quemadmodũ scriptũ est qui

Expanded text:
i . 2. Sed men meum, quia nesciunt eum qui misit me. Quae omnia facient, nisi quae dixit, odio habebunt scilicet, et persequentur, sermonemque contemnent? Quoniam si sermonem non servarent eorum, nec tamen odissent eos, neque persequerentur; vel etiamsi odissent, nec tamen persequerentur: non omnia facerent. Haec autem omnia facient vobis propter nomen meum, quid est aliud dicere, quam, me in vobis odio habebunt, me in vobis persequentur, et sermonem vestrum, quia meus est, ideo non servabunt? Haec enim omnia facient vobis propter nomen meum: non vestrum, sed meum. Tanto igitur miseriores qui propter hoc nomen ista faciunt, quanto beatiores qui propter hoc nomen ista patiuntur: sicut ipse alio loco dicit, Beati qui persecutionem patiuntur propter justitiam . Hoc est enim propter me, vel propter nomen meum: quia, sicut Apostolus docet, Factus est nobis sapientia a Deo, et justitia, et sanctificatio, et redemptio; ut quemadmodum scriptum est, Qui
Abbreviated transcription (Latin):
facinius ipso aduiuante facimus qͥ
dixit sine me nichil potestis facere:
Oeniq quib iam dixerat si odit uoᷤ
nuudus. scitote quia me priorem
uobis odio habuit: et nunc in eo qd̃
aulistis cum legeretur ewangeliũ
mementote inquit sermonis mei
quem ego dixi uobis non est seruus
mator dño suo. si me persecuti sunt
et uos persequentur: si sermonem

Expanded text:
facimus, ipso adjuvante facimus, qui dixit, Sine me nihil potestis facere. Denique quibus jam dixerat, Si odit vos mundus, scitote quia me priorem vobis odio habuit: et nunc in eo quod audistis, cum legeretur Evangelium, Mementote, inquit, sermonis mei quem ego dixi vobis, Non est servus major domino suo: si me persecuti sunt, et vos perse
Abbreviated transcription (Latin):
ter ostendit quemadmodũ intelli¬
gere debeamus qđ superius dixe¬
rat iam non dico uos seruos: Ecce
enim seruos eos dicit. Nam quid
est alud non est seruus maior dño
suo. si me persecuti sunt et uos per¬
sequent᷑ᷤ Manifestum est igitur
mittit esse intelligendum. ubi dic¬
tum est iam non dico uos seruos:
bie autem ubi dicit᷑ non est seruus
maior dño. si me persecuti sunt et
uos persequent᷑. illũ significari ser¬
uum pertinentem ad timorẽ castũ

Expanded text:
t quemadmodum intelligere debeamus quod superius dixerat, Jam non dico vos servos ? Ecce enim eos servos dicit. Nam quid est aliud, Non est servus major domino suo: si me persecuti sunt, et vos persequentur? Manifestum est igitur mittit , esse intelligendum, ubi dictum est, Jam non dico vos servos: hic autem ubi dicitur, Non est servus major domino suo: si me persecuti sunt, et vos persequentur, illum significari servum
Abbreviated transcription (Latin):
ostea quam dñs
iħe peractis om̃i¬
bus que ante su¬
am mortem per¬
agi oportere pre-¬
sciebat quando uoluit tradidit
spiritum. que deuide secuta sint
uangelista narrante uideamus.
ulei ergo iuquit qm̃ parascene
erat ut non remanerent in cru¬
ce corpora sabbato. erat enim ma
nus dies ille sabbati. rogauerũ
pilatum ut frangerent᷑ eorũ cru¬
ra et tollerent᷑. Non crura tollerei¬
tur. s hii quib ideo frangebant᷑
ut morerentur et auferrentur ex
ligno. ne pendentes in crucibus
magnum diem festum sui duir¬
ni cruciatus horrore fedarent. U̾¬

Expanded text:
osteaquam Dominus Jesus, peractis omnibus quae ante suam mortem peragi oportere praesciebat, quando voluit tradidit spiritum, quae deinde secuta sint evangelista narrante videamus. Judaei ergo, inquit, quoniam parasceve erat, ut non remanerent in cruce corpgnus dies ille sabbati, rogaverunt Pilatum ut frangerentur eorum crura, et tollerentur. Non crura tollerentur, sed hi quibus ideo frangebantur ut morerentur, et auferrentur ex ligno: ne pendentes in crucibus, magnum diem festum sui diuturni cruciatus horrore foedarent.
Abbreviated transcription (Latin):
daratur. Acceperunt ergo corpꝰ
ihesu. et ligauerunt illud linte¬
is cum aromatib. sicut mos est¬
uideis sepelire. Ita quippe ni fal¬
lor admonuit in huiusmodi offi¬
ciis que mortius exhibentur. mo¬
rem cuiusq gentis esse seruandũ.
Prat autem in loco ubi crucifixuꝰ
est hortus. et in horto monumen¬
tum nouum. in quo nondum qͥs¬
quam positus fuerat. Sicut in
marie uirguus utero nemo ante
illum nemo post illum conceptꝰ
est: ita in hoc monumento nemo
ante illum nemo post illum sepul¬
tus est.lbi ergo ꝓpter parasceue
iudeorum. quia iuxta erat monu¬
mentum. posuerunt ih̃m. Acce¬
leratam uult intelligi sepulturã
ns aduesperasceret quando iam
ꝓpter parasceuen quam cenam
puram iudei latine usitatius a¬
pul nos uocant. facere tale aliqͥd

Expanded text:
claratur. Acceperunt ergo corpus claratur. Acceperunt ergo corpus Jesu, et ligaverunt illud linteis cum aromatibus, sicut mos JJudaeis sepelire: ita quippe, nisi fallor, admonuit in hujusmodi officiis quae mortuis exhibentur, morem cujusque gentis esse servandum. 5. Erat autem in loco ubi crucifixus est, hortus, et in horto monumentum novum, in quo nondum quisquam positus erat. Sicut in Mariae virginis utero nemo ante illum, nemo post illum conceptus est; ita in hoc monumento nemo ante illum, nemo post illum sepultus est. « Ibi ergo propter parasceven Judaeorum, quia juxta erat monumentum, posuerunt Jesum. » Acceleratam vult intelligi sepulturam, ne advesperasceret; quando jam propter parasceven, quam coenam puram Judaei latine usitatius apud nos vocant, facere tale aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
et ysaias ꝓpheta p̾dixerat sicut
uis adimmolandum ductus est
Item quia subiunxerat dicens s
unus militum lancea latus eius
aperuit. ad hoc pertinet alterimi
testimonium. udebunt in quen
confixerunt. ubi pmissus est xp̃e
in ea qua crucifixus est carne uen
turus. Post hec autem rogauit pi¬
latum ioseph ab arimathia es ql
esset discipulus ihesu. ut tollert
corpus ihesu. Uenit autem et n¬
chodemus qui uenerat ad ihesis
nocte primum. ferens mixturan
myrre et aloes quast libras centĩ
Non ita clistinguendum est ut sbe¬
camus primum ferens mixtura
myrre. s ut qđ dictum est pͥmimi
ail superiorem sensum pertinelle
aeuerat enim ad ihesum nicho¬
domus nocte primum. qł ulem
ohannes narrat in prioribus e¬
iuangelii sui partib. Hic ergo
ntelligendum est ad ihesũ non
ninc solum s tunc primum ue¬
nisse nichodemum. uentitasse
autem postea ut fieret audiendo
aiscipulus. quod certe modo in
reuelatione corporis beatissimi
Stephani. fere omnib gentib de¬

Expanded text:
et Isaias propheta praedixerat: Sicut ovis ad immolandum ductus est . Item quia subjunxerat dicens: Sed unus militum lancea latus ejus aperuit, ad hoc pertinet alterum testimonium: Videbunt, in quem compunxerunt: ubi promissus est Christus in ea qua cruciturus. Post haec autem rogavit Pilatum Joseph ab Arimathia, eo quod esset discipulus Jesu, ut tolleret corpus Jesu. Venit autem et Nicodemus, qui venerat ad Jesum nocte primum, ferens misturam myrrhae et aloes quasi libras centum. Non ita distinguendum est ut dicamus: Primum ferens misturam myrrhae, seu ut quod dictum est, primum, ad superiorem sensum pertineat. Venerat enim ad Jesum Nicodemus nocte primum, quod idem Joannes narravit ipse in prioribus Evangelii sui partibus . Hic ergo intelligendum est ad Jesum non tunc solum, sed tunc primum venisse Nicodemum; ventitasse autem postea, ut fieret audiendo discipulus, quod certe modo in revelatione corporis beatissimi Stephani fere omnibus gentibus de
Abbreviated transcription (Latin):
i reuuuscunt. quod isto sanguine
mundiusͤ Quid uulnere isto sa¬
lubriusͤ Et qui uidit inquit teᷤ¬
tumonium perhibuit. et uerum
est eius testimontum. Et ille scit
qui uera dicit. ut et uos credatis.
Non dixit ut et uos sciatis. sed ut
credatis. Scit enuim qui indit. cu¬
ius credat testimonio. Qui non
uidit. credat. Nagis autem ad
fidem credere pertinet quam ui¬
clere. Nam quid est aluud creclere
quam fudem accommodare. Fac¬
ta sunt enu hec inquit. ut scrip¬
tura impleret᷑. Os non comminu¬
etis ex eo. Et iterum alia scriptu¬
ra dicit. Uidebunt in quem con

Expanded text:
i reviviscunt. Quid isto sanguine i reviviscunt. Quid isto sanguine mundius? Quid vulnere isto salubrius? Et qui vidit, inquit, testimonium perhibuit; et verum est ejus testimonium; et ille scit quia vera dicit, ut et vos credatis. Non dixit: Ut et vos sciatis, sed ut credatis. Scit enim qui vidit, cujus credat testimonio qui non vidit. Magis autem ad fidem credere pertinet, quam videre. Nam quid est aliud credere, quam fidem accommodare? Facta sunt enim haec, inquit, ut Scriptura impleretur: Os non comminuetis ex eo. Et iterum alia Scriptura dicit: Videbunt in quem co
Abbreviated transcription (Latin):
non fregerunt eius crura. sed u¬
nus militum lancea latus eius
aperuit. et continuo exiit sangni
et aqua. Uigilanti uerbo ewan¬
gelista usus est. ut non cliceret la¬
tus eius percussit aut uulnera¬
uit aut quul aliuil s aperuit:
ut illic quolammodo uite ostiũ
pauderetur. unde sacramenta ec¬
clesie manauerunt. sine quibus
al uitam que uera uita est non
intratur. Ille sangius in remissi¬
onem fusus est peccatorũ. aqua il¬
la salutare temperat poculũ. Hec
et lauacrum prestat et potũ Hoc
prenuntiabat qđ noe in latere¬
arce ostium facere iussus est qua
intrarent animalia que non erãt
diluiuo peritura. quib prefigu¬
rabatur ecclesia. Propter hoc pͥ¬
ma mulier facta est de uiri latere
lormientis. et appellata est uita:
materq uiuorum. Magnum qͥp¬
pe significauit bonum. añ mag¬
num preuaricationis malũ. Hie
scłs adam inclinato capite in cru¬
ce clormit. ut inde formaretur
ei conunx qił de latere dormien¬
tis effluxit. O mors unde mortu¬

Expanded text:
 sed unus militum lancea latus ejus aperuit, et continuo exivit sanguis et aqua. Vigilanti verbo evangelista usus est, ut non diceret: Latus ejus percussit, aut vulneravit, aut quid aliud, sed aperuit, ut illic quodammodo vitae ostium panderetur, unde sacramenta Ecclesiae manaverunt, sine quibus ad vitam quae vera vita est, non intratur. Ille sanguis in remissionem fusus est peccatorum. Aqua illa salutare temperat poculum. Haec et lavacrum praestat, et potum. Hoc praenuntiabat quod Noe in laterearcae ostium facere jussus est, quia intrarent animalia quae non erant diluvio peritura, quibus praefigurabatur Ecclesia. Propter hoc, prima mulier facta est de viri latere dormientis, et appellata est vita, materque vivorum. Magnum quippe significavit bonum ante magnum praevaricationis malum. Et hic secundus Adam inclinato capite, in cruce dormivit, ut inde formaretur ei conjux, quae de latere dormientis effluxit. O mors, unde mortu
Abbreviated transcription (Latin):
factas fiusse narrauit. Namqi
dixerat ad ihesum autem cũ
tuum non fregerunt eius cru
ad hoc pertinet testimonium qs
non comminuetis ex eo. quł pre¬
ceptum est eis qui celebrare pas¬
cha iussi sunt. ouis unmolatiore
in ueteri lege que dominice past¬
onis umbra precesserat. uude pes

Expanded text:
t. Nam quia dixerat: Ad Jesum autem cum fregerunt ejus crura, ad hoc pertinet testimonium: Os non comminuetis ex eo: quod praeceptum est eis qui celebrare Pascha jussi sunt ovis immolatione in veteri lege, quae Dominicae passionis umbra praecesserat
Abbreviated transcription (Latin):
ergo unde cognoscamus fr̃es. Mul¬
ti intus quasi intus. nemo autem
foris. nisi uere foris. Adeo ut noue¬
ritis quia ad facta retulit. et om̃is
spiritus ait qui soluit ihesũ in car¬
ne uenisse. non est ex deo. Soluere.
factis intelligit᷑. Quid tibi osten¬
dit qui negat qͥa dixit soluit Iue
uenit colligere. tu uenis soluer.
Distringere us membra xp̃i

Expanded text:
ergo unde cognoscamus fratres. Mulergo unde cognoscamus fratres. Multi intus, quasi intus sunt; nemo autem foris, nisi vere foris. 14. Adeo ut noveritis quia ad facta retulit, Et omnis spiritus, ait, qui solvit Christum, in carne venisse, non est ex Deo. Solvere factis intelligitur. Quid tibi ostendit? qui negat; quia dixit, solvit. Ille venit colligere, tu venis solvere. Distringere vis membra Chri
Abbreviated transcription (Latin):
gas. Uicis uoce. negas corde. dicis
uerbis. negas factis. Quomͦ inquiᷤᷤ
nego factis  Quia uleo uenit xp̃c
mortuus est pro nobis. qͥa caritatẽ
multam docuit. Maiorem hanc ca¬
ritatem neno habet. quam ut ani¬
mami suam ponat quis pro amicis
sius. Tu non habes caritatem. quia
pro honore tuo diuidis unitatem.
Ergo hinc intelligite spiritꝰ ex deo.
pulsate. tangite uasa fictilia. ne for¬
te crepuerint et male resonent. Ut¬
dete si integra sonant. uilere si est
ibi caritas. Tollis te ab unitate or¬
bis terrarum. diuidis ecclesiam ꝑ
scismata dilanias corpus xp̃i. Al¬
le uenit in carne ut colligat. tu i¬
deo clamas ut spargas. Ergo ipse
est spiritus dei. qui dicit ihesũ¬
xp̃m in carne uenisse: qui dicit
non lingua s factis. qui dicit non
sonaudo sed amando. Ille autem
non est spiritus dei qui negat ihe¬
sum xpistum in carne uenisse. ne¬
gat et ipse non lingua s uita. non
uerbis s factis. Manifestatum est

Expanded text:
gas. Dicis voce, negas corde; dicis gas. Dicis voce, negas corde; dicis verbis, negas factis. Quomodo, inquis, nego factis? Quia ideo venit in camortuus est pro nobis, quia charitatem multam docuit: Majorem hac charitatem nemo habet, quam ut animam suam ponat pro amicis suis. Tu non habes charitatem; quia pro honore tuo dividis unitatem. Ergo hinc intelligite spiritum ex Deo. Pulsate, tangite vasa fictilia, ne forte crepuerint et male resonent: videte si integre sonant, videte si ibi est charitas. Tollis te ab unitate orbis terrarum, dividis Ecclesiam per schismata, dilanias corpus Christi. Ille venit in carne, ut colligat: tu ideo clamas, ut spargas. Ergo ipse est Spiritus Dei, qui dicit Jesum in carne venisse: qui dicit non lingua, sed factis; qui dicit non sonando, sed amando. Ille autem non est spiritus Dei, qui negat Jesum Christum in carne venisse: negat et ipse non lingua, sed vita; non verbis, sed factis. Manifestum est
Abbreviated transcription (Latin):
uenit xp̃e in carne ᷤ Nonne deus
erat ᷤ Nonne de illo dictum ẽ in pͥn¬
cipto erat uerbum. et uerbum erat
apud deum. et d̃s erat uerbũ ͤ Non¬
ne ipse pascebat augelos. et ipse pas¬
cit angelosͤ Nonne ipse sic uenit.
ut inde non rececleret ᷤ Nonne sic
ascendit. ut nos non cdimitteretͤ Et¬
quare ergo uenit incarne: Quia
oportebat nobis ostendi spem resur-¬
rectionis. Deus erat. et in carne ue¬
nit. Ueus enim mort non poterat.
caro mori poterat. Ideo ergo uenit
in carne. ut moreretur pro nobis
Quemad moilũ autem mortuus ẽ
pro nobis ͤ Naiorem hanc carita¬
tem nemo habet. quam ut anumã
suam ponat pro amicis suis. ¶a¬
ritas ergo illum adduxit ad car¬
nem. Quisqͥs igitur non habet ca¬
ritatem. negat xp̃m in carne uenis¬
se. Hic nunc iam interroga õs here¬
ticos Ap̃c uenit in carne ᷤ Uenit.
Hoc credo. hoc profiteor. Immo hoc
negas. Unde nego Audis qͥa hoc
dico. Immo ego conuinco. quia ne¬

Expanded text:
venit Christus in carne? Nonne Deus venit Christus in carne? Nonne Deus erat? Nonne de illo scriptum est, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum ? Nonne ipse pascebat Angelos, et ipse pascit Angelos? Nonne sic huc venit, ut inde non recederet? Nonne sic ascendit, ut nos non dimitteret? Quare ergo venit in carne? Quia oportebat nobis ostendi spem resurrectionis. Deus erat, et in carne venit; Deus enim mori non poterat, caro mori poterat; ideo ergo venit in carne, ut moreretur pro nobis. Quemadmodum autem mortuus est pro nobis? Majorem hac charitatem nemo habet, quam ut animam suam ponat pro amicis suis . Charitas ergo illum adduxit ad carnem. Quisquis ergo non habet charitatem, negat Christum in carne venisse. Hic nunc jam interroga omnes haereticos, Christus venit in carne? Venit; hoc credo, hoc confiteor. Imo hoc negas. Unde nego? audis quia hoc dico. Imo ego convinco quia ne
Abbreviated transcription (Latin):
lntendite. Lamus simul corde. et
pulsemus. Uigilat ipsa caritas:
quia ipsa pulsatura est. ipsa aper¬
distis quia dictum est. qui negat
ihesum xp̃m in carne uenisse. hic
est antixp̃c. et ibi quesuumus qͥs
neget quia nec nos negamꝰ. nec illi
uegant. et inuenimꝰ quosdam fac-¬
tis negare. et habuimus testimo¬
mum de apło qui ait confitentur
euim se nosse deum. factis autem
negant. Sic ergo et modo quesuit¬
mus in factis. non in lingius. Qͥs
est spiritus qui non est ex loͦ Qui
negat iħ̾m xp̃m in carne uenisse.
lt quis est sp̃c qui ex deo ẽ ; Qui cõ¬
firetur iħm xp̃m ui carne uenisse.
Quis est qui confitetur iħm xp̃m
in carne uenisse ͤ Eia fratres. oꝑa
attendamus non strepitum lingue.
Queramus quare uenerit in carne
xp̃c. et inueniemus qui eum negãt
in carne uenisse. Nam si linguaᷤᷤ at¬
tenclas. multas hereses auditurus
es confitentes xp̃m uni carne uenisse.
s conuincit illas ueritas. Quare

Expanded text:
Intendite; eamus simul corde, et Intendite; eamus simul corde, et pulsemus. Vigilat ipsa charitas, quia ipsa pulsatura est, ipsa aperdistis quia dictum est, Qui negat Jesum Christum in carne venisse, hic est antichristus . Et ibi quaesivimus, quis neget; quia nec nos negamus, nec illi negant. Et invenimus quosdam factis negare ; et adhibuimus testimonium de Apostolo, qui ait, Confitentur enim se nosse Deum, factis autem negant . Sic ergo et modo quaeramus in factis, non in lingua. Quis est spiritus qui non est ex Deo? Qui negat Jesum Christum in carne venisse. Et quis est spiritus qui est ex Deo? Qui confitetur Jesum Christum in carne venisse. Quis est qui confitetur Jesum Christum in carne venisse? Eia, fratres, opera attendamus, non strepitum linguae. Quaeramus quare venerit in carne Christus, et invenimus qui eum negant in carne venisse. Nam si linguas attendas, multas haereses auditurus es confitentes Christum in carne venisse: sed convincit illos veritas. Quare
Abbreviated transcription (Latin):
uenisse. non est ex deo. et hic estas¬
tixp̃c de quo audistis quod uenn¬
rus sit et nunc in isto mundo est
Quasi eriguntur aures ail discer¬
nendos spiritꝰ. et tale quiddam ai¬
diuimus. uude nichilomuniꝰ non
qui est apiul hereticos ex deo ẽ. qͥa
confitetur iħm xp̃m in carne uens¬
se: Lam hic erigunt se forte ailuer¬
sum nos et dicunt uos non habins
spiritum ex deo. s et nos confiten
ihesum xp̃m tu carne tienisse. Iste
ritum det habere. qui non confitet᷑
arrianis. confitentur ihesum xp̃m
in carne uenisse. Quere ab eunotne¬
anis. confitentur iħm xp̃m in car
ne uenisse. Quere a macedoniants
confitentur iħm xp̃m in carne ue¬
nisse. Interroga catafricas. confiei¬
tur thesum xp̃m in carne uenisse.
Interroga nouatianos. confitert
Non ergo pseudo ꝓph̃e st ͤ Nulla ts
¶ ẽ ibi deceptio. nulla est seductio ͤ
Gerte antixp̃i sunt: qui ex nobis
erierunt s non erant ex nob̾. Oͥd
ergo facimus Unde discernimꝰs

Expanded text:
venisse, non est ex Deo: et hic est anvenisse, non est ex Deo: et hic est antichristus, de quo audistis quod venturus sit; et nunc in isto mundo est. » Quasi eriguntur aures ad discernendos spiritus; et tale quiddam audivimus, unde nihilominus non qui est apud haereticos, ex Deo est; quia confitentur Jesum Christum in carne venisse? Jam hic erigunt se forte asum nos et dicunt: Vos non habetis spiritum ex Deo, sed et nos confitemur Iesum Christum in carne venisse. Iste ritum Dei habere, qui non confitentuArrianis, confitentur Iesum Christum in carne venisse; quaere a Macedonianis, confitentur Iesum Chrne venisse: quaere a Macedonianis; confitentur Jesum Christum in carne venisse: interroga Cataphrygas; confitentur Jesum Christum in carne venisse: interroga Novatianos; confitentuNon ergo pseudoprophetae sunt? nulla est ergo ibi deceptio, nulla est ibi seductio? Certe antichristi sunt, qui ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis. 13. Quid ergo facimus? unde discernimus?
Abbreviated transcription (Latin):
re. s probate spiritꝰ si ex deo sunt.
intelligamus unde dictum ẽẽ. ab
aqua aliena abstine te: et de fonte
alieno ne biberis. Quid est de fon-¬
te alieno ne biberis ͤ Spiritui alie¬
no ne credideris. Restat ergo exa¬
men unde probetur quia spirttus
dei est. ¶ Posuit quidem signũ
et hoc fortasse difficile uudeamus.
Tamen ad illam caritatem reditu¬
ri sumus. ipsa est que nos docet.
quia ipsa est unctio. Tamen hie qͥd
ait ͤ Probate spiritus si ex deo sũt.
qͥa multi pseudopphete exierunt
i istum mundum. Lam ibi sunt
omnes heretici et omnes scismati-¬
ci. Quomodo ergo ꝓbabo spiritũͤ
Sequitur. In hoc cognoscitur spt¬
ritus dei. Frigite aures cordis: la¬
borabamus et dicebamus. Quis
nouit. Quis discernit Soce dic¬
turus est signum. tn hoc cognosce¬
tur spiritus dei. Omĩs qui confi
tetur thesuni xp̃m in carne uenisse.
ex deo est. Et om̃is spiritus qͥ nos
confitetur ihesum xp̃m in carie

Expanded text:
re, sed probate spiritus si ex Deo sunt; re, sed probate spiritus si ex Deo sunt; intelligamus inde dictum esse, Ab aqua aliena abstine te, et de fonte alieno ne biberis . Quid est, de fonte alieno ne biberis? Spiritui alieno ne credideris. 12. Restat ergo examen, unde probetur quia Spiritus Dei est. Posuit quidem signum, et hoc fortasse difficile; videamus tamen. Ad illam charitatem redituri sumus; ipsa est quae nos docet, quia ipsa est unctio. Tamen hic quid ait? Probate spiritus si ex Deo sunt: quia multi pseudoprophetae exierunt in istum mundum. Jam ibi sunt omnes haeretici et omnes schismatici. Quomodo ergo probo spiritum? Sequitur, In hoc cognoscitur Spiritus Dei. Erigite aures cordis. Laborabamus, et dicebamus, Quis novit? quis discernit? Ecce dicturus est signum. « In hoc cognoscitur Spiritus Dei: omnis spirin carne venisse, ex Deo est. Et omnis spiritus qui non confitetur Jesum Christum in carne
Abbreviated transcription (Latin):
retici. et quicumq se ab eccłia preci¬
dunt. Et quicumq non aperte pre¬
culunt. s per iniquitate precisi st̃.
et intus tanqͣ palea uoluiut᷑ et gra¬
na non sunt. non habent istũ sp̃m.
Iste sp̃c nomine aque rp adño sig¬
nificatus est. Et auduumus ab hac
epła. nolite om̃i spiritui credere. At
testantur uerba illa salomonis. ab
aqua aliena abstine te. Quid est a¬
qua ͤ Spiritus. Non inquit semꝑ
aqua sp̃m significat. non semper
nificat. quibusdam locis consiliũ
significat. Habes quodam loco dic¬
tum. fons uite. consilium possiden¬
tib eum. Ergo per dtuersa loca scͥp¬
turarum. nomen aque diuersa sig¬
nificat. Nuno tamen nomine aque
sp̃m sc̃m audistis non ex interpre¬
gelico ubi ait hoc autem dicebat
despiritu quem accepturi erant¬
hii qui in eum erant credituri.
Si ergo aque nomine significat᷑
spiritus sc̃s et dicit nobis episto¬
la ista. nolite omni spiritui crede¬

Expanded text:
retici, et quicumque se ab Ecclesia praeciretici, et quicumque se ab Ecclesia praecidunt. Et quicumque non aperte praecidunt, sed per iniquitatem praecisi sunt, et intus tanquam paleae volvuntur, et grana non sunt, non habent istum Spiritum. Iste Spiritus nomine aquae a Domino significatus est: et audivimus ab hac Epistola, Nolite omni spiritui credere; et testantur verba illa Salomonis, Ab aqua aliena abstine te. Quid est aqua? Spiritus. Numquid semper aqua Spiritum significat? Non semper: nificat, quibusdam locis consilium significat. Habes quodam loco dictum, Fons vitae consilium, possidentibus eum . Ergo per diversa loca Scripturarum nomen aquae diversa significat. Nunc tamen nomine aquae Spiritum sanctum audistis, non ex interpremonio, ubi ait: Hoc autem dicebat de Spiritu quem erant accepturi hi qui in eum erant credituri. Si ergo aquae nomine significatur Spiritus sanctus, et dicit nobis Epistola ista, Nolite omni spiritui crede
Abbreviated transcription (Latin):
bibat. Qui credit in me: flumina
aque uiue fluent deuentre eius.
Iuuangelista autem exposuit un-¬
de diceret secutus enim ait. Hoc au¬
tem dicebat despiritu quem accep¬
niri erant qui in eum erant creditu
nQuare non multos baptirauit
dum erat datus. quia iħc nondum
erat glorificatus. Quia ergo illi bap¬
tismum habebant et spiritũ sc̃m
nondum acceperant quem die pen-¬
tecostes misit ddñs de celo ut daret᷑
spiritus. expectabatur clarificatio
dñi. et antequam clarificaretur et
anteqͣ mitteret eum. inuitabat ho-¬
mines ut se prepararent ad accipi¬
endam aquam de qua dixit qui si¬
est illa aquaͤ Nemo me interroget.
Quuangeliũ interroga. hoc autem
que significat spiritum dei. Aqua
sacramenti uisibilis est: aqua sptri¬
tus inuisibilis est. Ista abluit corpꝰ
et significat illud qł fit in aniua.
per illum sp̃m ipsa anima munda¬
tur et saginatur. Ipse est spiritus
dei quam non possunt habere he-¬

Expanded text:
bibat: qui credit in me, flumina bibat: qui credit in me, flumina aquae vivae fluent de ventre ejus. Evangelista autem exposuit unde diceret: secutus enim ait, Hoc autem dicebat de Spiritu quem accepturi erant qui in eum erant credituri. Quare non multos baptizavit dum erat datus, quia Jesus nondum erat clarificatus . Quia ergo illi Baptismum habebant, et Spiritum sanctum nondum acceperant, quem die Pentecostes misit Dominus de coelo; ut daretur Spiritus, exspectabatur clarificatio Domini. Et antequam clarificaretur, et antequam mitteret eum, invitabat tamen homines ut se praepararent ad accipiendam aquam, de qua dixit, Qui siest illa aqua? Nemo me interroget; Evangelium interroga. Hoc autem quae significat Spiritum Dei. Aqua Sacramenti visibilis est; aqua Spiritus invisibilis. Ista abluit corpus, et significat quod fit in anima: per illum Spiritum ipsa anima mundatur et saginatur. Ipse est Spiritus Dei, quem non possunt habere hae