comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
grantes eccłiam dñi fundauerunt. In¬
gressa sepulchrũ laxari. mariȩ et mar¬
thę uidit hospitium: et bech fage uil¬
lam sacer dotaliũ maxillarũ: et locum
in quo pullus lasciuiens gentium. dñi
frena suscepit: apłorũq stratus uestib
mollia terga p̃buit ad sedendũ. Rectoq¬
itinere descendebat hiericho cogitans
illũ de euanglio uulneratũ. et sacerdo¬
tib ac leuitis mentis feritate p̃tereunti
bus. clem̃tiã samaritȩ. id.ẽ. custodis:
qui semi uiũ suo impositũ umento
ad stabulũ eccłiȩ portauit. et locũ ado¬
min qđ int̃p̃tatur sanguinum: quia
multus in eo sanguis crebris latronũ
fundebatur incursibus : et arborem
sicõmorũ zachei. id. ẽ. bona pęnitentiae
oꝑa: quib cruenta dudũ et noxeia ra-¬
pinis peccata calcabat. Excelsũq dñm
de excelso uirtutũ intuebatur: et iuxta
uiã cȩcorũ loca qui receptis luminib
utriusq popłi credentis in dñm sacra¬

Expanded text:
grantes ecclesiam domini fundauerunt. ingrantes ecclesiam domini fundauerunt. ingressa sepulchrum Lazari t Mariae et Marthae uidit hospitium et Bethfage, uillam sacerdotalium maxillarum, et locum, in quo pullus lasciuiens gentium domini frena I suscepit apostolorumque stratus uestibus mollia terga pitinere descendebat Jericho, recogitans illum de Evangelio vulneratum, ac Sacerdotibus et Levitis, mentis feritate praebus clementiam Samaritae, id est \'custodis\', qui seminecem suo inpositum iumento ad stabulum ecclesiae deportauit, et locum Adommim, quod interpretatur \'sanguinum\', quia multus in eo sanguis crebris latronum fundebatur incursibus, et arborem morum Zacchei, id est bona paenitentiae opera, quibus cruenta dudum et noxia rapinis peccata calcabat excelsumque dominum de excelso uirtutum intuebatur, et iuxta uiam caecorum loca, qui receptis luminibus utriusque populi credentis in dominum sacra
Abbreviated transcription (Latin):
riche. id.ẽ. uilla benedictionis: quẽ
ad locũ abraham dnm ꝓsecutus est
Unde latã despiciens solitudinem.
et terram quondã sodomȩ & gomor¬
rȩ. adamae. et seboym: contempla-¬
ta ẽ. balsami uineas in engaddi. et
segor uitulã consternantẽ quȩ prius
bale uo eabatur. et inzoaram id. est
paruulam syro sermone translata ẽ.
Recordabatur speluncȩ loth. et uersa
in lacrimas. uirgines socias ammone¬
bat cauendũ ẽẽ. uinũ in quo ẽ luxuria:
cuiꝰ opus moabitȩ sunt et ammanitȩ
Dein uero in meridie ubi sponsa cu¬
bantẽ repperit sponsũ: et ioseph ine¬
briatus ẽ. cũ fr̃ĩb suis: reuertitr hie¬
rosolymã. et ꝑtecuã atq amos rutilan¬
tem montis oliueti lucẽ aspiciens. de
quo saluator ascendit ad patrẽ. In quo
ꝑ annos singulos uacca rufa in holo¬
caustũ dñi eremabatur : et euiꝰ cinis
expiebat popłm isrł. In quo uixta hie¬
rechiel cherubin de templo transmi¬

Expanded text:
ruchae, id est \'uillae benedictionis\', quem ruchae, id est \'uillae benedictionis\', quem ad locum Abraham dominum prosecutus est. unde latam despiciens solitudinem et terram quondam Sodomae et Gomorrae, Adamae et Seboim contemplata est balsami uineas in Engaddi et Segor, uitulam conternantem , quae prius Bala uocabatur et in Zoaram, id est \'paruulam\', Syro sermone translata est. recordabatur speluncae Loth et uersa in lacrimas uirgines socias admonebat cauendum esse uinum, in quo est luxuria et cuius opus Moabitae sunt et Ammonitae. Diu haereo in meridie, ubi sponsa cubantem repperit sponsum et Ioseph inebriatus est cum fratribus suis. reuertar Hierosolymam et per Thecuam atque Amos rutilantem montis oliueti crucem aspiciam, de quo saluator ascendit ad patrem, in quo per annos singulos uacca rufa in holocaustum domini cremabatur et cuius cinis expiabat populum Israhel, in quo iuxta Hiezechiel cherubin de templo trans- i mi
Abbreviated transcription (Latin):
nis portauer̃. Nec post longũ spa-¬
tiũ intrauit sarrae cellulam: uidens
incunabula isaac et uestigia quercꝰ
abraham. sub qua uidit diem xp̃i
et lȩtatus ẽ. Atq inde consurgens
ascendit chebron. hȩc ẽ cariatharbe.
id .ẽ. oppidũ uirorũ quattuor. abra¬
ham. isaac. et iacob. et adam magni:
quẽ ibi conditũ iuxta librũ ihesu
hebraei autumant: licet pleriq ca¬
leph quartũ putent euius exx latere
memoria demonstratur. Noluit per¬
gere ad cariath sepher id ẽ uiculum
litterarum : quia contemnens occi¬
dentẽ litteram. reppererat sp̃m ui
ui ficantẽ. Magisq mirabatur suꝑi¬
ores et inferiores aquas. quas othoni¬
hel filius iephonne cener ꝓ australi
terra et arida possessione susceperat:
et quarũ ductu ficcos prioris instru¬
menti agros faciebat irriguos: ut re¬
demptionẽ ueterũ peccatorũ inaquis
baptismi repperiret. Altero die orto
iam sole stetit insuꝑ cilio capharba¬

Expanded text:
nis portauerunt. nec post longum spanis portauerunt. nec post longum spatium intrauit Sarrae cellulas uidens incunabula Isaac et uestigia quercus Abraham, sub qua uidit diem Christi et laetatus est. atque inde consurgens ascendit Chebron, haec est Chariatharbe, id est \'oppiduni uirorum quattuor\', Abraham, Isaac et Iacob et Adam magni, quem ibi conditum iuxta librum Hiesu Hebraei autumant, licet plerique Chaleb quartum putent, cuius ex latere memoria demonstratur. noluit pergere ad Chariath-sepher, id est uinculum litterarum , quia contemnens occidentem litteram reppererat spiritum uiuificantem. magisque mirabatur superiores et inferiores aquas, quas Gothonihel, filius Iephone Cenez, pro australi terra et arida possessione susceperat et quarum ductu siccos prioris instrumenti agros faciebat inriguos, ut redemptionem ueterum peccatorum in aquis baptismi repperirent. altero die orto iam sole stetit in supercilio Caphar-ba
Abbreviated transcription (Latin):
suos: et pastores nocte uigilantes. au-¬
dire meruerunt: gła in eaecelsis dõ.
et suꝑ t̾ram pare hominib bonȩ uo-¬
luntatis. Dumq seruant oues. inue¬
ner̃ agnũ dĩ: puro et mandissimo
uellere : quod in ariditate totius
terrȩ cȩlesti rore cõplutũ ẽ: et cuiꝰ
sanguis tulit peccata mundi. et ex¬
terminatorem aegypti littus fuga¬
uit in postib. Sta̾timq concito gra-¬
du cȩpit ꝑ uiam ueterem ꝑgere quę
ducit gazam. ad potentiã uel diuitias
dei: et tacita secũ uoluere. quo modo
eunuchus ethiops gentiũ populum
prefigurans. mutauerit pellẽ suam:
et dũ uetus relegit instrum̃tũ. fontẽ
repperit euangelii. Atq inde addex¬
tram transita bethsur. uenit eschol
quȩ in botrũ uertitur : unde intesti¬
moniũ terrȩ fertillissimȩ. et intypũ
eius quidicit: torcular calcaui so-¬
lus. et degentib ñ ẽ uir mecum: ex¬
ploratores botrũ mirȩ magnitudi¬

Expanded text:
suos et pastores nocte uigilantes ausuos et pastores nocte uigilantes audire meruerunt: gloria in excelsis deo et super terram Paxho mini- m bus bonae uoluntatis. dumque seruant oues, inuenerunt agnum dei puro et mundissimo uellere, quod in ariditate totius terrae caelesti rore conplutum est et cuius sanguis tulit peccata mundi et exterminatorem Aegypti litus fugauit in postibus.I Statimque concito gradu coepit per uiam ueterem pergere,I -<quae ducit Gazam, ad potentiam uel diuitias dei, et tacita secum uoluere, quomodo eunuchus Aethiops gentium populos praefigurans 2 mutauerit pellem suam et, dum uetus relegit instrumentum, fontem repperit euangelii. atque inde ad dexteram transit. a Bethsur uenit Eschol, quae m botruum uertitur. unde in testimonium terrae fertilissimae et typum eius, qui dicit: torcular calcaui solus et de gentibus uir non fuit mecum, exploratores botruum mirae magnitudi
Abbreviated transcription (Latin):
et palpebris meis dormitationem:
et requiem t̾emporib meis donec in¬¬
ueniã locũ dño: tabnaculũ dõ iacob.
Et statim quid desideraret exposuit:
atq oculis ꝓphetalib quẽ nos uenis¬
se iam credimus : ille uenturum eẽ.
cernebat. Ecce audiuimꝰ illũ in efra-¬
ta: inuẽnimꝰ eũ in campis siluȩ Toth
quippe sermo hebraicus ẽ ut te do¬
cente didici: non mariam matrẽ dñi
ficans. Unde loquitur confidenter
Introibimꝰ in tab naculũ eius: ad ora-¬
bimꝰ in loco ubi steterunt pedes eius
Et ego misera atq peccatria: digna
sum iud icata deosculari p̃sepe in quo
dñs paruulus uagit: orare in spelim¬
ca in qua uirgo puerꝑa dñm fudit
infantẽ. Hȩc requies mea: quia dr̃a
mei patria ẽ. Hic habitabo: qm̃ sal¬
uator elegit eam. Paraui lucernam
xp̃o meo: anima mea illi uiuet: et se¬
men meũ seruiet ipsi. Haut ꝓcul in-¬
de. descendit ad turrem ader id .ẽ.
gregis: iuaxta quã iacob pauit greges

Expanded text:
t palpebris meis dormitationem et requiem temporibus meis, donec inueniam locum domino, tabernaculum deo Iacob. et statim, quid desideraret, exposuit atque oculis prophetalibus, quem nos uenisse iam credimus, ille uenturum esse cernebat: ecce audiuimus eum in Ephrata, inuenimus eum in campis siluae. \'zoth\' quippe sermo Hebraicus, ut te docente didici, non Mariam, matrem domini, ficat. unde loquitur confidenter: int ro ibimus in tabernacula eius; adorabimus in loco, ubi steterunt pedes eius. et ego, misera atque peLcatrix, digna sum iudicata deosculari praesepe, in quo dominus paruulus uagiit, orare in spelunca, in qua uirgo puerpera deum fudit infantem ? haec requies mea, quia domini mei patria est.hic habitabo, quoniam saluator elegit eam. paraui lucernam Christo meo. anima mea illi uiuet et semen meum seruiet ipsi\'. haut procul inde descendit ad turrem Ader, id est 'gregi\', iuxta quam Iacob pauit greges
Abbreviated transcription (Latin):
Noui susurronẽ quendã qđ genus
hominum uł ꝑnitiosissimũ ẽ. quasi
beniuolũ nuntiasse : qđ ꝓnimio fer¬
uore uirtutũ. quib dã uideretur in¬
sana: et cerebrũ illius dicerent con-
fouendũ. Cui illa respondit. Teatrũ
facti sumꝰ mundo : et angłis. et homi¬
nib. Et nos stulti ꝓpt᷑ xp̃m Sed¬
stultũ dĩ: sapientius ẽ. hominibus.
Vnde saluator loquitur ad patrem
Tuscis insipientiã meã. Quẽ in euan¬¬
gelio et ꝓpinqui mentis impotem
ligare cupiebant: et aduersarii suggil¬
labant dicentes. Demoniũ habet & sa-¬
maritanus ẽ : et in beelzebub principe
dęmoniorũ eicit dȩmonia. Sed nos
audiamꝰ apłm cohortantẽ. Hȩc ẽ gła¬

Expanded text:
noui susurronem quendam — quod genus noui susurronem quendam — quod genus hominum uel perniciosissimum est — quasi beniuolum nuntiasse, quod prae nimio feruore uirtutum quibusdam uideretur insana et cerebrum illius dicfovendum. Cui illa respondit: Theatrum facti sumus mundo, et Angelis, et hominibus : Et: Nos stulti propstultum dei sapientius est hominibus; unde et saluator loquitur ad patrem: t u scis insipientiam meam. quem in euangelio et propinqui quasi mentis inpotem ligare cupiebant et aduersarii suggillabant dicentes: daemonium habet et Samarites est et: in Belzebul, principe daemoniorum, eicit daemonia. sed nos audiamus apostolum cohortantem: haec est g
Abbreviated transcription (Latin):
patrimonii nunciabatur: aiebat. Iuto
enĩ ꝓdest homini sitotũ mundũ lu¬
crifecerit: et animȩ suȩ damnũ ha-¬
buerit: Aut qũa dabit homo cõmu¬
tationẽ ꝓ anima sua: Et nuda exciui
de utero matris meȩ: nuda et redeam.
Sieut placuit dño. ita factũ ẽ. Sit nom̃
dñi benedictũ. Et illud. Nolite dilige¬
re mundũ. nec ea quȩ innundo sunt.
qm̃ om̃e qđ inmundo est. desiđium
carnis ẽ et concupiscentia oculorum.
et suꝑbia uitȩ huiꝰ. quȩ non ẽ. ede pa-¬
tre : sed de mundo ẽ. Et mundus tran-¬
siet: et concupiscentia eius. Scio enĩ
scriptas infirmitates grauissimas li¬
berorum: et maxcime toxotii sui: quẽ
diligebat plurimũ. Cũq illud uirtu¬
te cõplesset: turbata sũ et ñsũ lo cuta:
in hȩc uerba ꝓrupit. Qui amat fili-¬
um aut filiã suꝑ me : non ẽ. me di¬
gnus. Et orans ad ñm loquebatur.
Posside filios mortificatorũ: qui ꝓ
te Quotidie mortificant corpora sua

Expanded text:
patrimonii nuntiabatur, aiebat: quid patrimonii nuntiabatur, aiebat: quid enim prodest homini, si totum mundum lucri fecerit et animam suam damni habuerit? aut quam dabit homo conmuta tionem pro anima sua? et nudus exiui de utero matris meae, nudus et redeam. sicut placuit domino, ita factum est; sit nomen domini benedictum et illud: nolite diligere mundum nec ea, quae in mundo sunt, quoniam omne. quod in mundo est, desiderium carnis est et concupiscentia oculorum et superbia uitae huius, quae non est ex patre, sed de mundo est. et mundus pertransiet et concupiscentia eius. scio ei scriptas infirmitates grauissimas liberorum et maxime Toxotii sui, quem diligebat plurimum. cumque illud uirtute conplesset: turbata sum et non sum locuta, in haec uerba prorupit: qui amat filium aut filiam supra me, non est me dignus, et orans ad dominum loquebatur: \'posside filios mortificatorum, qui pro te cotidie mortificant corpora sua\'.
Abbreviated transcription (Latin):
Et alibi: patient̃ agamus: in om̃ibus
que accidunt nob̃ Patiens enim uir.
multa sustinet prudentia. Qui autẽ
pusillanimis ẽ: uehem̃t̃ insipiens: In
languorib et crebra infirmitate: di¬
cebat. Quando infirmor: tune fortior
sũ. Et habemꝰ thesaurũ istũ inuasis fi¬
ctilibus: donec mortale hoc induat im¬
mortalitatẽ. ec corruptiuũ hoc uestiat
in corruptionẽ. Et iterũ. Sic̃ suꝑ abun¬
dant passiones xp̃i in nob: ita et per
xp̃m abundabit et consolatio. Ae dein¬
de Ut socii passionũ estis: ita et conso¬
lationis eritis. In merore cantabat. Iua-¬
re tristis es anima mea. et quare contur¬
tebor illi : salutare uultꝰ mei et ds̃ ñs.
Inꝑiculis loquebatur. Qui uult ue¬
nire post me. ab neget se ipsũ. et tollat
crucẽ suam: et sequatur me. Et iterũ.
Qui uult animã suã saluam facere :¬
ꝑdet eã. Et qui ꝑdiderit animã suã
ꝓpt̃ me : saluã eã faciet. Quando dis¬
pendia rei familiaris et euersio totius

Expanded text:
e : ut patienter agamus in omnibus quae accidunt nobis. Patiens enim vir multum prudens: qui autem pusillanimis est, vehementer insipiens . 18. In languoribus et crebra infirmitate dicebat: Quando ïnfirma sum, tunc fortis sum . Habemus thesaurum istum in vasis fictilibus , donec mortale hoc induat immortalitatem, et corruptivum hoc vestiatur incorruptione . Et iterum: Sicut superabundant passiones Christi in nobis, ita et per Christum abundauit et consolatio ac deinde: ut socii passionum estis, ita et consolationis eritis. in maerore cantabat: quare tristis es, anima mea, et quare conturtebor illi, salutare uultus mei et deus meus. in periculis loquebatur:I qui uult uenire post me, neget se ipsum et tollat crucem suam et sequatur me et iterum: qui uult animam suam saluam facere, perdet eam et: qui perdiderit animam suam propter me, me, saluam eam faciet. quando dispendia rei familians et euersio totius
Abbreviated transcription (Latin):
minabat carnalia : ut meteret sp̃ualia.
Dabat terrena: ut cęlestia tolleret. Bre¬
uia concedebat: ut ꝓ eis aet̾na mutar&.
Post uiroꝵ monasteriũ qđ uiris tradi¬
derat gubnandũ: plures uirgines quas
de diuersis ꝓuinciis congregarat. tam
nobilis quã medu et infimi generis:
intres turbas monasteriaq diisit: ita
dũ taxat ut in oꝑe et cybo separate. psal¬
mis et orationib uingerentur. Post alł
cantatũ. quo signo uocabantur ad col-¬
lectam: nulli residẽ licitũ erat: sed pͥma

Expanded text:
minabat carnalia, ut meteret spiritalia; minabat carnalia, ut meteret spiritalia; dabat terrena, ut caelestia tolleret; breuia concedebat, ut pro his aeterna mutaret. post uirorum monasterium, quod uiris tradiderat gubernandum, plures uirgines, quas e diuersis prouinciis congregarat, tam nobiles quam medii et infimi generis, in tres turmas monasteriaque diuisit, ita dumtaxat, ut in opere et cibo separatae psalmodiis et orationibus iungerentur. post alleluiae cantatum, quo signo uocabantur ad collectam, nulli residere licitum erat, sed prima
Abbreviated transcription (Latin):
inscĩtate. et insinceritate. et in gratia dĩ
conuersati sumꝰ inmundo. Et dñm di-¬
centẽ ad apłos. Ideo mundus odit uos:
qm̃ ñ estis de mundo. Sienĩ essetis de
mundo: amaret utiq mundus quod
suũ erat. Et ad ipsũ dñm uerba uerte-¬
bat. Tu nosti cordis ab scondita: et hȩc
omĩa uener̃ suꝑ nos. et ñ sumꝰ oblititui.
m̃s: non timebo quid faciat mͥ homo.
Legi enĩ. Fili honora dñm et conforta¬
beris: et extra illũ nullũ aimueris. His
et talib testimoniis quasi armatura
dĩ. et aduersus omĩa quidem uitia. se
p̃cipue instruebat: et contra se inui¬
diam sȩuientẽ. et patiendo iniurias
furorem grauidi pectoris mitigabat
Deniq usq addiem mortis. et huiꝰ
patientia et aliorũ zelus om̃ib pa-¬
tuit. qui suũ rodit auctorem : et dum
ȩmulũ ledere nititur: in semet ipsũ
ꝓprio furore bacchatur. Dicam et
de ordine monasterii : quo modo scorũ
continentiã in suũ uerterit lucrũ. Se¬

Expanded text:
nctitate et sinceritate, et in gratia Dei conversati sumus in mundo . Et Dominum dicentem ad Apostolos: Ideo mundus odit vos, quoniam non estis de mundo. Si enim essetis de mundo, amaret utique mundus quod suum erat . Et ad ipsum Dominum verba vertebat: Tu nosti cordis abscondita. Et, Haec omnia venerunt super nos, nec sumus obliti tui, meus, non timebo quid faciat mihi homo . Legit enim: Fili honora Dominum, et confortaberis, et extra Dominum nullum timueris . His et talibus testimChristi et I aduersum omnia quidem uitia, sed praecipue instruebat se contra I inuidiam saeuientem et patiendo iniurias furorem grauidi pectoris ^ mitigabat. denique usque ad diem mortis et huius patientia et aliorum zelus omnibus patuit, qui suum rodit auctorem et, dum aemulum laedere nititur, in semet ipsum proprio furore bacchatur. Dicam et de ordine monasterii, quomodo sanctorum continentiam in suum uerterit lucrum. se
Abbreviated transcription (Latin):
pulistis illud. et indignos uos iudi¬
castis aeternę uitȩ : ecce conuertimur
ad gentes. Dixerat eñĩ dñs: non ueni
nisi ad oues ꝑditas domus ifrł. Et eo
tẽpore iacob suꝑ eo uerba cõpleta sunt.
Non deficiet princeps exe uida. & dux
de femorib eius: donec ueniat eui
repositũ ẽ: et ipse erit expectatio gentiũ.

Expanded text:
ellitis et indignos uos iudiellitis et indignos uos iudicastis aeternae uitae, conuertimur ad gentes. dixerat enim dominus: non ueni nisi ad oues perditas domus Israhel. et eo tempore Iacob super eo uerba conpleta sunt: non deficiet princeps ex Iuda et dux de femoribus eius, donec ueniat, cui repositum est, et ipse erit expe
Abbreviated transcription (Latin):
cipiũ dedicarent: in principio erat
uerbũ. et uerbũ caro factũ ẽ : paruu-¬
los int̾fectos: herodem seuientem:
ioseph et mariã fugientes in egỹptũ.
miatisq gaudio lacrimis. loqueba¬
tur. Salue bethleem domꝰ panis: in
qua natus ẽ ille panis qui de cęlo des-¬
cendit. Salue efrata. regio uberrima.
as uaticinatus ẽ. Et tu bethleem dom
efrata. ñ minima es in milib iuda.
ex te michi egreditur qui sit prin¬
ceps in isrł. etꝰ egressus eius ab intio a
dieb aet̃nitatis: Propt̃ea dabis eos
usq ad tempus parientis: pariet. et
reliquie fratrũ eius conuertentur
ad filios ifrł. Inte enĩ natusẽ. pͥnceps
qui ante luciferũ genitus ẽ: euus
de patre natiuitas omnẽ eoccedit
ȩtatem. Et tandiu inte dauitici gene¬
ris origo ꝑmansit: donee uirgo pa¬
reret: et reliquiȩ popłi credentis in
xp̃m conuerterentur ad filios isrł.
et libere p̃dicarent. Uob oportebat
primũ loqui uerbũ dĩ: sed qm̃ rep-¬

Expanded text:
cipium dedicarent: in principio erat cipium dedicarent: in principio erat uerbum et uerbum caro factum est, paruulos interfectos, Herodem saeuientem, Ioseph et Mariam fugientes in Aegyptum. mixtisque gaudio lacrimis loquebatur: \'salue, Bethlem, domus panis, in qua natus est ille panis, qui de caelo descendit. salue, Ephrata, I regio uberrima aas uaticinatus est: et tu, Bethleem domus Ephrata, nonne minima es in milibus Iuda ? ex te mihi egredietur, qui sit princeps in Israhel, et egressus eius ab initio, a diebus aeternis. propterea dabis eos usque ad tempus parientis. pariet et reliquiae fratrum eius conuertentur ad filios Israhel. m te enim natus est prmceps, qui ante Luciferum genitus est, cuius de patre natiuitas omnem excedit aetatem. et tam diu in te Dauitici generis origo permansit, donec uirgo pareret et reliquiae populi credentis in Christum conuerterentur ad filios Israhel et libere praedicarent: uobis oportebat primum loqui uerbum dei, sed, quoniam rep
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃s descendisset : ut iohelis uaticiniũ
cõpleretur. Deinde ꝓ facultã tula sua
pauꝑ ib atq conseruis pecunia distri¬
buta ꝑreocit bethleem : et in dextra
parte itineris stetit ad sepulchrum
rachel. in quo beniamin ñ ut mater
uocauerat moriens benoni. hoc est
filiũ doloris mei: sed ut pat̾ ꝓphe¬
tauit in sp̃u filiũ dextere ꝓcreauit.
Atq inde specũ saluatoris introiens.
post qua uidit sacrũ uirginis diuerso¬
riũ. et stabulũ in quo agnouit bos pos¬
sessorem suũ. et asinus prȩsepe dñi sui:
ut impleretur illud qđ in eodem ꝓpħa
scriptum ẽ. beatus qui seminat suꝑ aqͣs
ubi bos et asinus caleant: me audien¬
te iurabat. cernere se fidei oculis in¬
fantẽ pannis inuolutũ. uagientẽ in
p̃sepe: dñm magos adorantes: stellam
fulgentem desuꝑ: matrem uirginem:
nutritiũ sedulum: pastores nocte ue-¬
nientes ut uiderent uerbũ qđ factũ
erat: et iam tunc euangłistę ioħis pͥn-¬

Expanded text:
sanctus descendisset, ut Iohelis uaticinium sanctus descendisset, ut Iohelis uaticinium conpleretur. Deinde pro facultatula sua pauperibus atque conseruis pecunia distributa perrexit Bethlem et in dextra parte itineris stetit ad sepulchrum Rachel, in quo Beniamin non, ut mater uocauerat moriens, Benoni, hoc est \'filium doloris mei\', sed, ut pater prophetauit in spiritu, \'filium dexterae\' procreauit. atque inde specum saluatoris ingrediens, postquam uidit sacrum uirginis diuersorium et stabulum, in quo agnouit bos possessorem suum et asinus praesepe domini sui, ut inpleretur illud, quod in eodem propheta scriptum est: beatus, qui seminat super aquas, ubi bos et asinus calcant, me audiente iurabat cernere se fidei oculis infantem pannis inuolutum uagientem in praesepe, deum magos adorantes, stellam fulgentem desuper, matrem uirginem, nutricium sedulum, pastores nocte uenien-tes, ut uiderent uerbum, quod factum erat, et iam tunc euangelistae Iohannis prin
Abbreviated transcription (Latin):
chri amouerat angłs: et ipsũ corporis
locũ in quo dñs ia euerat. quasi sitiens
desideratas aquas. fideli ore lambebat.
Quid ibi lacrimarum : quantũ gemi¬
tum: quid doloris effuderit: testis ẽ.
cuncta hiero solyma: testis ipse dñs
quẽ rogabat. Unde egrediens ascen¬
dit syon: quȩ in arcemꝰ uel speculam
uertitur. Hane urbem quondã expu
bitur. Uȩ tibi ciuitas arihel. id ẽ leo
dei. et quondã fortissima qũa expu¬
gnauit dauid: de ea quȩ ȩdi ficata est
fundam̃ta eiꝰ in montib scĩs: diligit
dñs portas syon suꝑ omĩa tabnacula
iacob. Non eas portas quas hodie cer¬
nimus in fauillã et cinerẽ dissolutas:
sed portas quib infernus ñ p̃ualet.
et ꝑ quas credentiũ ad xp̃m ingredit᷑
multitudo. Ostendebatur illiᷤ colũna
eccłiȩ porticũ sustinens. infecta cruo¬
re dñi: ad qũã uinctus ducitur flagel¬
landus. Monstrabatur locus ubi suꝑ
centũ uiginti credentiũ animas sp̃s

Expanded text:
chri amouerat angelus, et ipsum corporis chri amouerat angelus, et ipsum corporis locum, in quo dominus iacuerat, quasi sitiens desideratas aquas fide, ore lambebat. quid ibi lacrimarum, quantum gemitum doloris effudent, testis est cuncta Hierosolyma, testis ipse dominus, quem rogabat. unde egrediens ascendit Sion, quae in \'arcem\' uel \'speculam\' uertitur. hanc urbem quondam expugbitur: uae tibi, ciuitas Arihel — id est. \'leo dei\' et quondam fortissima -, quam expugnauit Dauid; de ea, quae aedificata est: fundamenta eius in montibus sanctis; diligit dominus portas Sion super omnia tabernacula Iacob, non eas portas, quas hodie cernimus in fauillam et cinerem dissolutas, sed portas, quibus infernus non praeualet, per quas credentium ad Christum ingreditur multitudo. ostendebatur illic columna ecclesiae porticum sustinens, infecta cruore domini, ad quam uinctus dicitur flagellatus. monstrabatur locus, ubi super centum uiginti animas spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
et gabaonitas obdolũ et insidias fȩde¬
ris impetrati. in aquarios lignariosq
damnauit. Ingabaa urbe usq ad so-¬
lũ diruta paululũ substitit: recordata
peccati eius. et concubine in frustra
diuisȩ : et trib beniamin intrecentos
uiros ꝓpt̃ paulũ apłm reseruatos.
Quid diu moror : Ad leuam mauso.¬
leo helenȩ derelicto. quȩ ad iabenorũ
regina. infame popłm frum̃to iuua-¬
rat: ingressa ẽ. hierosoly mã urbem
ab elio postea adriano. de ruinis et ei¬
nerib ciuitatis. in eliam suscitata ẽ.
Cũq ꝓconsul palestinȩ qui familiam
eius optime nouerat. p̃missis appa¬
ritorib iussisset parari p̃torium: ele¬
git humilẽ cellulã. Et euneta loca tan¬
to ardore ac studio cireuiuit : ut nisi
ad reliqua festinaret: a primis ñ posset
ab duci. Prostrataq ante crucẽ. quasi
pendentẽ dñm cerneret: adorabat.
Ingressa sepulchrũ resurrectionis. oseu¬
labatur lapidem: quẽ ab ostio sepul¬

Expanded text:
et Gabaonitas ob dolum et insidias foedeet Gabaonitas ob dolum et insidias foederis inpetrati in aquarios lignariosque damnauit, in Gabaa urbe usque ad solum diruta paululum substitit recordata peccati eius et concubinae in frusta diuisae et tribus Beniamin bis trecentos uiros propter Paulum apostolum reseruatos. Quid diu moror? ad laeuam mausoleo Helenae derelicto, quae Adiabenorum regina in fame populum frumento iuuauerat, ingressa est Hierosolymam, urbem m, quae ab Aelio postea Adriano de ruinis et cineribus ciuitatis in Aeliam suscitata est. cumque proconsule Palaestinae, qui familiam eius optime nouerat, praemissis apparitoribus iussisset parari praetorium, elegit humilem cellulam et cuncta loca tanto ardore ac studio circumiuit, ut, nisi ad reliqua festinaret, a primis non posset abduci, prostrataque ante crucem, quasi pendentem dominum cerneret, adorabat. ingressa sepulchrum resurrectionis osculabatur lapidem, quem ab ostio sepul
Abbreviated transcription (Latin):
domũ. xp̃i uidit eccłiam: et philippi
ediculas : et cubiculũ quattuor uirgi¬
nũ ꝓpħarũ. De in antipãtrida semi
herodes uocauerat. Et liddam uersã
in diospolim: doreadis atq aeneȩ.
resurrectione ac sanicate inclitam:
Haut ꝓcul ab ea arimathĩam uieulũ
ioseph qui dñm sepeliuit: et nobe ur-¬
bem quondã sacerdotũ. nunc tumulos
occisorũ. Ioppen fugientis portũ ionae:
et ut aliquid ꝑstringam de fabulis
poetarũ. religata ad saxcũ androme-¬
de expectatrice: repetitoq itinere
nicopolim. quȩ prius emaus uocaba¬
tur: apud quã in fractione panis co-¬
gnitus dñs: cleopȩ domũ in eccłiam
dedicauit. Atq inde ꝓficistens ascen¬
dit bethoron inferiorẽ et supiorem
urbes a salomone conditas: et uaria
postea bellorũ tempestate deletas.
ad dextram aspiciens haialon. & ga-¬
baon ubi iħs filius naue contra quinq
reges dimicans. soli imperauit & luneꝰ

Expanded text:
domum Christi uidit ecclesiam et Philippi domum Christi uidit ecclesiam et Philippi aediculas et cubiculum quattuor uirginum prophetarum, dein Antipatridasemiru Herodes uocauerat, et Lyddam uersam in Diospolim, Dorcadis atque Aeneae res urrectione ac sanitate inclitam, haut procul ab ea Arimathiam, uiculum Ioseph, qui dominum sepeliuit, et Nob, urbem quondam sacerdotum, nunctumulos occisorum, Ioppen quoque, fugientis portum Ionae et — ut aliquid perstringam de fabulis poetarum — religatae ad saxum Andromedae spectatricem, repetitoque itinere Nicopolim, quae prius Emmaus uocabatur, apud quam in fractione panis cognitus dominus Cleopae domum in ecclesiam dedicauit. atque inde proficiscens ascendit Bethoron inferiorem et superiorem, urbes a Salomone conditas et uaria postea bellorum tempestate deletas, ad dextram aspiciens Aialon et Gabaon, ubi Iesus, filius Naue, contra quinque reges dimicans soli imperauit et lunae
Abbreviated transcription (Latin):
to illuc orbe conduaerat: inde bre¬
ui cursu transfretauit seleutiam.
De qua ascendens. antiochiam seĩ con-¬
fessoris paulini modicũ caritate de¬
tenta: media hieme. calente ardore
fidei.femina nobilis quȩ prius eunu-¬
chorũ manib portabatur. asello sedeas.
ꝓfecta ẽ. Omitto sẏriȩ coeles. et phoe¬
nicis iter. Neq enĩ odoeporicũ eius
disposui scribe. Ea tantũ loca nomi¬
nabo : quȩ insacris uoluminib con-¬
tinentur. Berito romana colonia.
et antiqua urbe sỹdone derelicta:
in sarepte littore eliȩ ẽ. ingressa tur-¬
riculã. Inqua ad orato dño saluatore.
ꝑharenas tẏri in quib paulus genia¬
genua fiacerat. ꝑuenit ad cho. quae
nunc ptolomais dr̃. Et ꝑ campos ma¬
geddo iosiȩ necis conscios: intrauit
t̾ram philistim: mirata ruinas dor
urbis quondã potentissimȩ : et uersa
uice stratonis turrem ab herode rege
udeȩ in honorem cęsaris augusti. cȩ¬
saream nuncupatã. In qua cornelii

Expanded text:
to illuc orbe conduxerat. inde breto illuc orbe conduxerat. inde breui cursu transfretauit Seleuciam, de qua ascendens Antiochiam sancti confessorisque Paulini modicum caritate detenta media hieme calente ardore fidei femina nobilis, quae prius eunuchorum manibus portabatur, asello sedens profecta est. Omitto Syriae Coeles et. Phoenicis iter — neque enimodoeporicum eius disposui scribere -, ea tantum loca nominabo, quae sacris i uoluminibus continentur. Beryto, Romana colonia, et antiqua urbe Sidone derelicta in Sareptae litore Heliae est ingressa turriculam, in qua adorato domino saluatore per harenas Tyri, in quibus Paulus genua fixerat, peruenit Accho, quae nunc Ptolomais dicitur, et per campos Mageddo Iosiae necis. conscios intrauit terram Phylistiim. mirata ruinas Dor, urbis quondam potentissimae, et uersa uice Stratonis turrem ab Herode, rege Iudaeae, in honorem Caesaris Augusti Caesaream nuncupatam, in qua Cornelii
Abbreviated transcription (Latin):
tias quas clarissimȩ quondã feminarũ
sub domitiano principe ꝓ confessione
nominis xp̃ĩani. flauiȩ domitillȩ no-¬
bilitauit exilium : uidensq cellulas
inquib illa longũ martyriũ duxerat:
sũptis alis hierosolymã. et seã loca uiđe
cupiebat. Tardi ei erant uenti: et om̃ĩs
pigra uelocitas. Int̾ scillã et caribdim
adriatico se credens pelago: quasi per
stagnũ uenit metonem. Ibiq refocilato
paulũlũ corpusculo: et sale tabentes ar-¬
tus inlittore ponens. ꝑ maleas et eiteram
sparsasq ꝑ equora eẏcladus et crebris
freta concita terris: post rodũ et liciam
tandem uidit cẏprum: ubi scĩ et uenera¬
bilis epifanii pedib ꝓuoluta. decẽ ab eo
dieb retenta ẽ ñ in refectionem ut ille¬
arbitrabatur : sed in opus dĩ. ut reb
ꝓbatũ ẽ. Nam omĩa illius regionis
lustrans monasteria. ꝓut habere
poterat refrigeria sũptuũ fr̃ib de-¬
reliquit. Quos amor scĩ uiri deto-¬

Expanded text:
tias, quam clarissimae memoriae quondam feminarum tias, quam clarissimae memoriae quondam feminarum sub Domitiano principe pro confessione nominis Christiani Flauiae Domitillae nobilitauit exilium, uidensque cellulas, in quibus illa longum martyrium duxerat, sumptis alis Hierosolymam, sancta loca uidere cupiebat. tardi ei erant uenti, omnis pigra uelocitas. inter Scyllam et Charybdim Adriatico se credens pelago quasi per stagnum uenit Methonen ibique refocilato paululum corpusculo et sale tabentis artus in litore ponens, per Maleas et Cytheram sparsasque per aequor Cycladas et crebris.... freta concita terris post Rhodum et Lyciam tandem uidit Cyprum, ubi sancti et uenerabilis Epiphanii genibus prouoluta decem ab eo diebus retenta est non in refectionem, ut illearbitrabatur, sed in opus dei, ut rebus probatum est. nam omnia illius regionis lustrans monasteria, prout I habere poterat, refrigeria sumptuum fratribus dereliquit, quos amor I sancti uiri de to
Abbreviated transcription (Latin):
obseerabat: et tam̃ illa siccoᷤ tendebat ad
cȩlũ oculos. Pietatẽ infilios. pietatẽ in
dm̃ suꝑans. nesciebat se matrẽ : ut xp̃i
ꝓbaret ancillã. Torquebant uiscera:
et quasi a suis mẽbris distraheretur
rabilior quod magnã uinceret karitatẽ.
Int̃ hostiũ manus et captiuitatis duram
necessitatem : nichil crudelius ẽ. quã pa¬
rentes aliberis separari. Hoc contra uira
naturȩ plena fides patiebatur: immo
gaudens animus appetebat: et amorem
filiorũ maiore in dm̃ amore contẽnens:
in sola eustochio quȩ et ꝓpositi et naui¬
gationis eiꝰ comes erat: ad qui escebat
Sulcabat interim nauis mare : et cun¬
ctis qui cũ ea uehebant᷑ litora respicien¬
tib: illa auersos tenebat oculos ne ui-¬
det quod sine torm̃to uide ñ poterat.
Fateor: nulla sie amauit filios. Quib
anteqũa ꝓficisceretur cuncta largita ẽ:
exheredans se in terra: ut hereditatem
inueniret incelo. Delata ad insulas pon-¬

Expanded text:
obsecrabat. Et tamen illa siccos tendebat ad obsecrabat. Et tamen illa siccos tendebat ad coelum oculos, pietatem in filios, pietate in Deum superans. Nesciebat se matrem, ut Christi probaret ancillam. Torquebantur viscera, et quasi a suis membris distraheretur rabilior, quod magnam vinceret caritatem. Inter hostium manus et captivitatis duram necessitatem nihil crudelius est, quam parentes a liberis separari. Hoc contra jura naturae plena fides patiebatur, imo gaudens animus adpete- Ibat et amorem filiorum maiore in deum amore contemnens in sola Eustochio, quae et propositi et nauigationis eius comes erat, adquiescebat. sulcabat interim nauis mare et cunctis, qui cum ea uehebantur, litora respicientibus illa auersos tenebat oculos, ne uideret, quos sine tormento uidere non poterat. fateor, nulla sic amauit filios, quibus, antequam proficisceretur, cuncta largita est exheredans se in terra, ut hereditatem inueniret in caelo. Delata ad insulam Pon
Abbreviated transcription (Latin):
um salaminȩ cypri: quȩ constantia
dicit᷑. Quoꝵ epifaniũ etiã hospitem
habuit : paulinũ in alia manentem
domo quasi ꝓpriũ humanitate posse¬
dit. Quoꝵ accensa uirtutib : ꝑ mom̃ta¬
singula patriã deserere eogitabat. Non
domus. non liberorũ. ñ familiȩ. ñ posses¬
sionũ. non alicuiꝰ rei quȩ ad scłm ꝑti-¬
net memor: sola si dici potest. et in co
mitata. ad heremũ antoniorũ atq pau¬
lorũ ꝑgere gestiebat. Tandemq exeacta
hieme. aꝑto mari. redeuntib ad eccłias
suas ep̃is: ipsa uoto cũ eis et desidio na-¬
uigabat. Quid ultra differo: Descendit
ad portum: fr̃e. cognatis. affinib. et qđ
his mauis ẽ liberis ꝓsequentib. et clem̃¬
tissimã matrẽ uincere pietate cupien¬
tibus: lam carbasa tendebantur : et re
morũ ductu. nauis in altũ ꝓtrahebatur.
paruus toxotius supplices manus tende¬
bat inlictore : rufina iam nubilis ut
suas expectaret nuptias. tacens fletib

Expanded text:
um Salaminae Cypri, quae nunc Constantia 694 dicitur; quorum Epiphanium etiam hospitem habuit: Paulinum in aliena manentem domo, quasi proprium, humanitate possedit. Quorum accensa virtutibus, per momenta patriam deserere cogitabat. Non domus, non liberorum, non familiae, non possessionum, non alicujus rei, quae ad saeculum pertinet, memor, sola si dici pmitata ad heremum Antoniorum atque Paulorum pergere gestiebat. tandemque exacta hieme, aperto mari redeuntibus ad ecclesias suas episcopis ipsa uoto cum eis et desiderio nauigabat. quid ultra differo ? descendiad portum fratre, cognatis, affinibus et, quod his maius est, liberis prosequentibus et clementissimam matrem uincere pietate cupientibus. lmorum ductu navis in altum protrahebatur. Parvus Toxotius supplices manus tendebat in littore. Ruffina jam nubilis, ut suas exspectaret nuptias, tacens fletibus
Abbreviated transcription (Latin):
Nec longũ forte tẽpus. etiã sihumanę
impatientiȩ arduũ uideatur : qui in
dĩ statim sequatur auaciliũ dicentis.
Tempore oportuno excaudiui te: et in
die salutis auaciliatꝰ fũ tui. Nec dolosa
labia et linguas iniquoꝵ ẽẽ metuendas:
cũ in dño adiutore lȩtemur : et ipsũ au¬

Expanded text:
fore tempus, etiam si humanae impatientiae tardum videatur, quin Dei statim sequatur auxilium dicentis: Tempore opportuno exaudivi te, et in die salutis auxiliatus sum tibi . Nec dolosa labia, et linguas 710 iniquorum esse metuendas, cum Domino adjutore laetemur, et ipsu
Abbreviated transcription (Latin):
Meliusq hoc faceret sc̃ĩtas tua ne cõpel¬
lamur contͣ hereticũ nr̃a laudare scĩ fi.¬
lii tui cõmunes albinapinianꝰ & melania
plurimũ uos salutant. Has litterulas de
sc̃a bethleem sc̃o prbo innocentio tradi-¬
di ꝑferendas. Neptis ur̃a paula misera-¬
bilit̾ dep̃cat᷑ ut memores eiꝰ sitis. & mul¬
scĩ atq om̃i affectione uenerabiles pa-¬
tres.

Expanded text:
meliusque hoc faceret sanctitas tua. ne compelmeliusque hoc faceret sanctitas tua. ne compellamur contra haereticum nostra laudare. sancti filii communes. Albina. Pinianus et Melania, plurimum uos salutant. has litterulas de sancta Bethleem sancto presbytero Innocentio tradidi perferendas. neptis uestra Paula miserabiliter deprecatur. ut memores eius sitis, et multum sancti atque omnium affectione uenerabiles patres.
Abbreviated transcription (Latin):
copiosissime pascitur ut alienȩ blas-¬
phemiȩ uerba friuola sũministret. Sei¬
atis me ipsos libros in scedulis missosa
aũt multũ tẽporis & exinde uel ingru-¬
entib morbis uel dormitione sc̃ẽ & ue-¬
nerabilis filiȩ ur̃ȩ eustochiȩ ita dolu-¬
isse ut ꝓpe modũ contempnendos pu-¬
tarem. In eodem enĩ luto hesitat & exccep¬
tis uerbis tinnulis nichil aliud loqͥtur.
Cam̃ multũ egimꝰ ut dũ epłȩ meȩ respon¬
dere conatur. aꝑtius se ꝓdẽt. & blasphe¬
mias om̃ib patefaceret. Quicqͥd enĩ
in miserabili illa sỹnodo diospolitana
dixisse se denegat in hoc oꝑe ꝓfitetur :
Nec grande ẽ. in eptissimis neniis respon¬¬
dere. Si aut̃ dñs uitã tribuerit. & nota-¬
riorũ habuerimꝰ copiã. paucis lugubra-¬
tiunculis respondebimꝰ. ñ ut conuincamꝰ.
heresim emortuã. sed ut imꝑitiam atq
blasphemiã nr̃is sermonib confutemꝰ.

Expanded text:
copiosissime pascitur, ut alienae blascopiosissime pascitur, ut alienae blasphemiae uerba friuola subministret, sciatis me ipsos libros in scante multum temporis et exinde uel ingruentibus morbis uel dormitione sanctae et uenerabilis filiae uestrae Eustochiae ita doluisse, ut propemodum contemnendos putarem; in eodem enim luto haesitat et exceptis uerbis tinnulis atque emendicatis nihil aliud loquitur. tamen multum egimus, ut, dum epistulae meae respondere conatur, apertius se proderet et blasphemias omnibus patefaceret. quicquid enim in miserabili illa synodo Diospolitana dixisse se denegat, in hoc opere profitetur. nec grande est ineptissimis naeniis respondere. si autem dominus uitam tribuerit et notariorum habuerimus copiam. paucis lucubratiunculis respondebimus, non ut conuincamus haeresim emortuam, sed ut inperitiam atque blasphemiam nostris sermonibus confutemus;
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ĩ affectione ac ure uenerandis
alẏpio & augustino ep̃is hieronimus
in xp̃o salutẽ. Sc̃s innocentius prb̃t qui
huiꝰ sermonis ẽ. portitor anno p̃terito qͣsi
neqͣquã africã reuersurus mea ad indig¬
nationẽ urãm scripta ñ sũpsit: tam̃ dõ
grãs agimus. qđ ita euenit ut nr̃m silentũi
ur̃is epłis uinceretis. Michi enĩ omnis
occasio gratissima ẽ. ꝑ qua seribo ur̃e re-¬
uerentiȩ. testẽ inuocans dm̃ qđ si possit
fieri assumptis alis colũbȩ. ur̃is ample-¬
xib implicarer. Semꝑ quidẽ ꝓmerito
uirtutũ ur̃arũ sed nunc maxime quia
cooꝑatorib & auctorib uob̾ heresis cele-¬
stina iugulata ẽ. quȩ ita infecit corda mul¬
torũ. ut cũ suꝑatos damnatosq eẽ. se senti¬
ant: tam̃ uenena mentiũ ñ omittunt: ec
qđ solũ possunt nos oderint ꝑ quos putant
se lib̾tatẽ docendi hereseos ꝑdidisse. Iuod
aut̃ quęritis utrũ rescripserim contͣlibros
aniani pseudo diaconi cȩledensis qui

Expanded text:
omni affectione ac iure uenerandis Alypio et Augustino episcopis Hieronymus in Christo salutem. Sanctus Innocentius presbyter, qui huius sermonis est portitor, anno praeterito quasi nequaquam Africam reuersurus mea ad dignationem uestram scripta non sumpsit. tamen deo gratias agimus, quod ita euenit, ut nostrum silentium uestris epistulis uinceretis. mihi enim omnis occasio gratissima est, per quam scribo uestrae reuerentiae testem inuocans deum, quod, si possit fieri, adsumptis alis columbae uestris amplexibus implicarer, semper quidem pro merito uirtutum uestrarum sed nunc maxime, quia cooperatoribus et auctoribus uobis heresis Caelestina iugulata est, quae ita infecit corda multorum, ut, cum superatos damnatosque esse se sentiant, tamen uenena mentium non omittant et, quod solum possunt, nos oderint, per quos putant se libertatem docendi hereseos perdidisse. Quod autem quaeritis, utrum rescripserim contra libros niani, pseudodiaconi Celedensis, qui
Abbreviated transcription (Latin):
rũ sit finas et legif. sed ille qui ioħis
ipse ẽ. helias qui uenturus ẽ. ñ quod
eadem anima ut heretici suspicant᷑
et in helia et in ioħe fuerit. sed quod
eandem habuerit scĩ sp̃s grãm. Tona
cinctus ut helias. uiuens in heremo
ut helias ꝑsecutionẽ passus ab hero di¬
ade. ut ipse sustinuit ab iezabel. ut
quo modo helias scđi aduentꝰ p̃cursor¬
tris utero salutarit et exultatione cor-¬
poris nuntiarit:¬

Expanded text:
rum sit finis et legis, sed ille, qui Iohanipse est Helias, qui uenturus est, non quo eadem anima, ut heretici suspicantur, et in Helia et in Iohanne fuerit, sed quod eandem habuerit sancti spiritus gratiam zona cinctus ut Helias, uiuens in heremo ut Helias, persecutionem passus ab Herodiade, ut ille sustinuit ab Iezabel, ut, quomodo Helias secundi praecursortris utero salutarit, et exultatione corporis nuntiarit
Abbreviated transcription (Latin):
quasi pinguis hostia in mortẽ ꝓpriã
saginaris : imitarisq eorũ uitã quorũ
torm̃ta ñ metuis. Ignoras qm̃ benignitas
dĩ ad pęnitentiã te hoͣrtetur. scđm duri

Expanded text:
quasi pinguis hostia in mortem propriam saginaris, imitarisque eorum vitam, quorum tormenta non metuis: ignorans, quoniam benignitas Dei ad poenitentiam te hortetur. Secundu
Abbreviated transcription (Latin):
albus aͣiunt alt̾ ue sis: nescio. Pret̾mit¬
to uitia sermonis. quib omĩs liber
tuus seatet : taceo ridiculũ exodium.
Otẽpora. omores. ñ quęro eloquentiã
quã ipse ñ habens in frẽ casterio re¬
quisisti: non in quã flagito linguȩ m¬
torem: animȩ quȩro pietatẽ. Apud
xp̃ianos enĩ solo ecismꝰ ẽ magnus et
uitiũ turpe quid uel narrare uł fa-¬
cere. Ad calcẽ uenio. & te cornuta int̃¬
rogatione condudo : sicq tecũ agam
quasi suꝑius mͥ legerim : eodẽ modo
dictos eẽ. fr̃s dñi. quo ioseph dictus ẽ
pat̃. Ego in quit & pat̃ tuus dolentes.
querebamꝰ te. Mat̃ hȩc loquit᷑. non
udȩi. et ipsaᷤᷤ euangłista referens. et
iã enumerauimꝰ : et in quib parentes
uocant᷑. Ac ne forte de exemplarioꝵ
uarietate causeris: qua tͥ studtissime.
ꝑsuasisti grecos eodices. eẽ. falsatos:
Ad ioħ̃is euangłiũ uenio. inquo pla¬
nissime scribitur: inuenit philip¬
pus nathanahel: et ait illi. que serip¬

Expanded text:
ut aiunt, aterve sis, nescio. Praetermitto vitia sermonis, quibus omnis liber tuus scatet. Taceo ridiculum exordium. O tempora! o mores! Non quaero eloquentiam; quam ipse non habens, in fratre Craterio requisisti. Non, inquam, flagito linguae nitorem, animae quaero puritatem. Apud Christianos enim soloecismus est magnus et vitium, turpe quid vel narrare, vel facere. Ad calcem venio, et te cornuta interrogatione concludo, sicque tecum agam, quasi superius nihil egerim: Eodem modo dictos esse fratres Domini, quo Joseph dictus est pater, Ego, inquit, et pater tuus, dolentes quaerebamus te . Mater haec loquitur, non Judaei. Et ipse Evangelista referens: Et jam enumeravimus, in quibus parentes vocantur. Ac ne forte de exemplariorum varietate causeris, quia tibi stultissime persuasisti Graecos codices esse falsatos, ad Joannis Evangelium venio, in quo planissime scribitur: Invenit Philippus Nathanael, et ait illi: Quem scrip
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ iã e cautib & confragosis locis
enauigauit oratio: pandenda st̃ uela
& in epilogos illiꝰ irruendũ: in quib
Cciolus sibi uisus tertullianũ intesti¬
moniũ uocat: et uictorini pectabio¬
nensis ep̃i uerba ꝓponit. Et de ter-¬
tulliano quidẽ nichil amplius dico:
quã eccłiȩ hominẽ ñ fuisse. De uicto¬
rino uͦ id assero qđ & de euangłistis fr̃s
eũ diocisse dñi: non filios mariȩ. fr̃s
aũt eo sensu quẽ suꝑius exposuimꝰ:
ꝓpinquitate ñ matre. Uerũ nugas te¬
rimꝰ: et fonte ueritatis amisso. opinio¬
nũ riuulos consectam᷑. Nũqͥd ñ possũ
tͥ totã ueterũ scriptoꝵ greciã cõmoue¬
re: Ignaciũ. policarpum. hireneum.

Expanded text:
quoniam jam e cautibus et confragosis locis enavigavit oratio, pandenda sunt vela, et in epilogos illius irruendum, in quibus sciolus sibi visus, Tertullianum in testimonium vocat, et Victorini Petabionensis episcopi verba proponit. Et de Tertulliano quidem nihil amplius dico, quam Ecclesiae hominem non fuisse. De Victorino vero id assero, quod et de Evangelistis, fratres eum dixisse Domini, non filios Mariae. Fratres autem eo sensu, quem superius exposuimus, propinquitate, non natura. Verum nugas terimus, et fonte veritatis omisso, opinionum rivulos consectamur. Numquid non possum tibi totam veterum Scriptorum seriem commovere: Ignatium, Polycarpum, Irenaeum
Abbreviated transcription (Latin):
actib instruaxer̃. & in lege dñi meditati
sunt die ac nocte. ȩtate fit doctior. usu
tristior ꝓcessu tẽporis sapientior: et ue¬
terũ studioꝵ dulcissimos fructꝰ metit.
Unde & sapiens ille uir greciȩ themoustod
ste ꝰ exepletis centũ septẽ annis se mori cer¬
neret. dixisse fertur & dolere qđ tunc
bendiq dolore laboreq compleuit.
Taceo ceteros philosophos phitagoram.
democre̾tũ. seno cratẽ. zenonẽ. & cleantẽ:
qui iã ȩtate longeua in sapientiȩ studiis
floruerunt. Ad poetas uenio : homerũ.¬
esiodũ. simonide. ystesicorum. qui gran¬
des natu. qui cygneum nescio quid. et¬
solito dulcius uicina morte cecinerunt.
Sophocles cũ ꝓpt̾ nimiã senectutem &
rei familiaris negligentiã a filiis accusa¬
retur amentiȩ: aedippi fabulã qũa nuꝑ
seripserat recitauit iudicibus: et tantũ sapientiȩ
in ȩtate iã fracta specimen dedit: ut seue¬
teret. Nec mirũ cũ etiã cato censorius¬
& romani generis dissercissimꝰ iam &

Expanded text:
artibus instruxerunt et in lege domini meditati sunt die ac nocte, aetate fit doctior, usu tritior, processu tem poris sapientior et ueterum studiorum dulcissimos fructus metit. unles, cum expletis centum septem annis, se mori cerneret, dixisbendique labore conplevit; taceo ceteros philosophos, Pythagoram, Democritum, Xeno-cratem, Zenonem, Cleanthem, qui iam aetate longaeva in sapientiae studiis floruerunt: ad poetas venio,Homerum,Hesiodum, Simonidem,Stesichorum, qui grandes natu solito dulcius, vicina morte, cecinerunt. Sophocles cum propter nimiam senectutem et rei familiaris negligentiam, a filiis accusaretur amentiae, Oedipi 257 fabulam, quam nuper scripserat, recitavit judicibus; et tantum sapientiae in aetate jam fracta specimen dedit, ut seveteret. Nec mirum, cum etiam Cato Censorius, Romani generis disertissimus jam et
Abbreviated transcription (Latin):
uerbũ dĩ. Cum autem ascendisset petausie¬
rosolimã. disceptabant adu̾sus illũ qͥ erant
ex circumcisione dicentes. Quare introisti
ad uiros prepucium habentes & manduca¬
sti cum illis. Quibꝰ om̃i ratione exposita: no¬
iussime orationẽ suam hoc sermone conclu¬
sit. Si gͦ eamdẽ gr̃am dedit illis ds̃ sic̃ & nob̾
eram qui possim ꝓhib̾e dm̃: Nlis auditis. ta¬
cuer̃ & gl̃isicauer᷑ dm̃ dicentes. Erego et genti¬
bus ds̃ pęnitentiã aduitã dedit. Rursum
cũ multo post tẽpore paulus & barnabas ue-¬
nissent antiochiam & congregata eccłia re-¬
tulissent quanta fecissec ds̃ cum illis: et qͥa
minima aduersus paulũ & barnabã. sta-¬
tuerunt ascenđe & ipsi qui accusabantur
& hii qui accusabant ad apłos & presbite¬
ros hiero solỹmã suꝑ hanc quȩstionem.
Cũq hiero solymã ꝑrexissent: exurrexe.¬
runt quidã de heresi pharisȩorũ qui ere¬
diderant in xp̃o dicentes. Oportet circũ¬

Expanded text:
et Petrus Hierosolymam, disceptabant aduersus illum, qui erant ex circumcisione, dicentes: quare introisti ad uiros praeputium habentes et manducasti cum illis? quibus omni ratione exposita nouissime orationem suam hoc sermone conclusit: si ergo eandem gratiam dedit illis deus sicut et nobis, s auditis tacuerunt et glorificauerunt deum dicentes: ergo et gentbus deus paenitentiam ad uitam dedit. rursum, cum multo post tempore Paulus et Barnabas uenissent Antiochiam et congregata ecclesia rettulissent, quanta fecisset deus cum illis et quia minima aduersus Paulum et Barnaban statuerunt ascendere et hi qui accusabant, « ad Apostolos et presbyteros Jerosolymam super hac quaestione. Cumque Jerosolymam perrexissent, exsurrexerunt quidam de haeresi Pharisaeorum, qui crediderant in Christum, dicentes: Oportet circum