comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quã manũ & linguã ipsius ab eqͥtate puri sensus
dissentire ꝑmittat. E bene duas ut & in his quȩ
ad diuine cultũ seruitutis & in eis quȩ ad fr̃ne
subsidiũ uecessitatis ꝑtinent rite ornatꝰ incedat.
Et quidẽ ante opus caritatis ꝑ catenulas expͥmitur
aureas: qr sic̃ catenula ex plurimis auri uirgulis
una contexitur. ita caritas ex multifaria uirtu¬
tũ oꝑatione ꝑficitur. Quas ꝓfecto uirgulas expo¬
uens apłs ait. Caritas patiens ẽ: benigna ẽ. Cari¬
tas ñ emulat᷑. ñ agit ꝑperã ñ inflatur ñ ẽ. ambi

Expanded text:
quam manus et linguam illius ab aequitate puri sensus quam manus et linguam illius ab aequitate puri sensus dissentire permittat. Et bene duas, ut et in his quae ad divinae cultum servitutis, et in eis quae ad fraternae subsidium necessitatis pertinent, rite ornatus incedat. Et quidem aperte opus charitatis per catenulas exprimitur aureas; quia sicut catenula ex plurimis auri virgulis una contexitur, ita charitas ex multifaria virtutum operatione perficitur. Quas profecto virgulas exponens Apostolus, ait: Charitas patiens est, benigna est: charitas non aemulatur, non agit perperam, non inflatur,
Abbreviated transcription (Latin):
rale ad oꝑm consummationẽ bonoꝵ. rationale autẽ
ad sigificandã cogitationũ mundiciã ꝑtin&. co¬
nexio quȩ hec in atterutrũ sociat. recte illã m̃tis
industriã figurate denuntiat. q̃ doctoꝵ sideliũ
intellectus ac fides cũ oꝑatione comungitur. Aa¬
n& enim iunctura fabre facta ut ase iuicẽ rati¬
onale & suꝑhumerale nequeant separari: qͣnao
tanta eruaitione tanto oꝑin studio p̃min& rector.
ut nil ex his quȩ facienda eẽ. cognouerit in ꝑfectũ
relinquat. nil ex illis quę recta facere cerntur ꝑ
meuriã coidis uirtute reccitudinis pͥu&. Desluunt
nãq indum̃ta ponificis & a se inuicẽ mouentur:
si uł decꝰ oꝑis boni minor cordis custodia sordidat:
us castitatẽ purȩ cogitationis integritas ñ seqͥtur
ꝑfecte actionis. Sed ne hec ab inuicẽ ualeant dis¬
solui. habebat sacerdos in rationali duas catenu¬
las ex auro purissimo .i. continiationẽ caste & ñ
fiete dilectionis cordi suo firmit̾ affixa quę nun¬

Expanded text:
orum; rationale autem, ad significandam cogitationum munditiam pertinet connexio, quae haec in alterutrum sociat; recte illam mentis industriam figurate denuntiat, qua doctorum fidelium intellectus ac fides cum operatione conjungitur. Manet enim junctura fabre facta, ut a se invicem rationale ac superhumerale nequeant separari, quoniam tanta eruditione, tanto operis studio praeeminet rector, ut nihil ex eis quae facienda esse cognoverit, imperfectum relinquat; nil ex eis quae recta facere cernitur, per incuriam cordis virtute rectitudinis privet. Defluunt namque indumenta pontificis, et a se invicem moventur, si vel decus operis boni minor cordis custodia sordidat, vel castitatem purae cogitationis integritas non sequitur perfectae actionis. Sed ne haec ab invicem valeant dissolvi, habeat sacerdos in rationali duas catenulas ex auro purissimo, id est, continuationem castae et non fictae dilectionis cordi suo firmiter affixam; quae nun
Abbreviated transcription (Latin):
caritas confirmata refulg&. Qd̃ autẽ in rationali
quattuor ordines fuerint. & hoꝵ singłi quiq tres
habuere lapides. quid nobis intimat᷑ tipice nͥ ut in
uirtatibꝰ que distingunt᷑ qͣttuor pͥncipales. fide̾ scẽ
trinitatis ñ fictã teneamꝰ : Possumꝰ sane in utario de¬
core lapidũ. ñ solũ claritatẽ multiphariã sacerdota¬
lis actus & cogitatus uerũ etiã sp̃aliũ acciꝑe caris¬
mata uirtutũ ac miracula sanitatũ. de qͥb ipse dñs
apłis. infirmos curate inqͥt. mortuos suscitate. lep¬
sos mundate. demones eicite. & iterũ. Signa autẽ

Expanded text:
rum fides, spes, et charitas confirmata refulget. Quod autem in rationali rum fides, spes, et charitas confirmata refulget. Quod autem in rationali quatuor ordines fuerunt, et horum singuli quique tres habuere lapides, quid nobis intimarunt typice, nisi ut in virtutibus quae distinguuntur in quatuor, principalem fidem sanctae Trinitatis non fictacore lapidum, non solum claritatem multifariam sacerdotalis actus et cogitatus, verum etiam spiritualium accipere charismata virtutum ac miracula sanitatum. De quibus ipse Dominus apostolis: Infirmos, inquit, curate, mortuos suscitate, leprosos mundate, daemo
Abbreviated transcription (Latin):
Hec geniniarũ positio aiuersarũ in rationali mul¬
tiplicẽ uariarũ uirtutũ gratiã designat: quȩ
concordi serie disposita in sacerdotis deb& corde
sẽꝑ apparere. Singuli autẽ lapides singulis pa¬
trũ nomunb inseribunt᷑: dũ scoꝵ uitã rector inspi¬
ciens quib maxime uirtutũ oꝑib floruerunt. se¬
dula inqͥsitione serutat᷑ & hec cuncta in abditis
sui pectoris meditando colligere. atq oꝑando ꝓ¬
ferre satagit. Ileq em sine certi ratione sacram̃ti
ita utraq uestis lapiaib p̃ciosis redimita ac patrũ
nominib tusignita ẽ. ut ipsa nomina insaꝑ hume¬
rali
quidẽ duob iapidib unius eiusdẽq generis. in ratio¬
nali uͦ.xuͬ. nominib diuersi generis inscripta stnt:
s qđ patres in lapidib p̾ciosis unuis atq dissimilis
generis sculpti sunt. significat aꝑte qđ una fides in
dm̃ eadẽ caritas. cõnninis spes uite celestis. omium cor¬
da patrũ repler&. Qđ uͦ diuersi generis lapidib in-

Expanded text:
ec gemmarum positio diversarum in rationali, multiplicem variarum virtutum operationem designat, quae concordi serie disposita in sacerdotis debet corde semper apparere. Singuli autem lapides singulis patrum nominibus inscribuntur, dum sanctorum vitam rector inspiciens, quibus maxime virtutum operibus floruerunt, sedula inquisitione scrutatur; et haec cuncta in abditis sui pectoris meditando colligere, atque operando proferre satagit. Neque enim sine certi ratione sacramenti, ita utraque vestis lapidibus pretiosis redimita, ac patrum nominibus insignita est; ut ipsa nomina in superhumerali quidem duobus lapidibus unius ejusdemque generis, in rationali vero duodecim nominibus diversi generis inscripta sint. Sed quod patres in lapidibus pretiosis unius atque indissimilis generis sculpti sunt, significat aperte quod una fides in Deum, eadem charitas, communis spes vitae coelestis omnium corda patrum replet. Quod vero diversi generis lapidibus iidem
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃oꝵ m̃tib altũ intꝰ emineat. hoc in eoꝵ actib p̾ce
teris fideliũ meritis foris głiosũ clarescat. Unde ap¬
te p̾cipit̾ moyfi ^ applicet ad se aaron fr̃em suũ cũ
fuiis stits. de medio filioꝵ isẜł ad fangendũ sacerdo¬
tiũ corã dũo. Necesse ẽ. enim ut qͥcumq ad maiorem
in scã eccłia gradũ ꝓmouendi sunt. maiora mentis
industria sese ad legẽ dĩ applicent .i. diuinoꝵ obser¬
uantia mandatoꝵ. sollerciore p̾ceteris animo copu¬
lentur. Hoc ẽ. enĩ eos qͥ sacerdotio functuri sunt
de medio filioꝵ isri ad moysen applicari. p̃sules
ac doctores scȩ ȩccłiȩ communẽ uitã electoꝵ sin¬
gulari m̃tis culmuie transcendere. & famitiari in¬
spertione qͥd lex generalit̾ omib electis. qͥd uͦ pau

Expanded text:
nostrorum mentibus altum intus emineat; hoc in eorum actibus prae nostrorum mentibus altum intus emineat; hoc in eorum actibus prae caeteris fidelium meritis, foris gloriosum clarescat. Unde apte praecipitur Moysi, ut applicet ad se Aaron fratrem suum cum filiis de medio filiorum Israel, ad fungendum sacerdotio coram Domino. Necesse est enim, ut quicunque ad majorem in sancta Ecclesia gradum promovendi sunt, majore mentis industria, sese ad legem Dei applicent, id est divinorum observantiae mandatorum, solertiore prae caeteris animo copulentur. Hoc est enim eos qui sacerdotio functuri sunt de medio filiorum Israel, ad Moysen applicari: praesules ac doctores sanctae Ecclesiae, communem vitam electorum, singulari mentis culmine transcendere, et familiari inspe
Abbreviated transcription (Latin):
cõplendũ: ubi succedentib sibi ꝑ ordinẽ doccoribꝰ si¬
mul & auditorib ueritatis. ñquã deerunt spales &¬
filii urł qͥ in domũ dnĩ dona pietatis offerant : & fi¬
lu aaron .i. ueri sacerdotis nr̃i qͥ illis lucẽ uerbi mi¬
nastrent: donee cõpleto scli huiꝰ statu. & ipso quoq
tabernacło dĩ toto .i. umuersa electoꝵ muttitudine
ad regnũ cęleste translata : ñ erunt ultra. qͥ abho¬
minib erudiantur homines cũ sit as̃ omĩa in omib.¬
filiis suis de medio filioꝵ isrł ut sacer¬
dotio fungant᷑ mͥ. daron nadab & abiu
& eleazar & ithamar. Deseripta fac¬
tura tabernacłi consequenter sacer¬
dotes qͥ in eo ministrent ordinantur. Quoꝵ qͥdẽ ordi¬
natio & habitus. recte eccłiȩ sacerdotib congruit:
ita ut omẽ qđ ilic in ornatu uestiũ clarũ extrinsecꝰ
fulgebat. hoc intellectũ spalit̾ in ipsis sacerdotum

Expanded text:
complendum, ubi succedentibus sibi per ordinem doctoribus sicomplendum, ubi succedentibus sibi per ordinem doctoribus simul et auditoribus veritatis, nunquam deerunt spirituales filii Israel, qui in domum Domini dona pietatis offerant, et filii Aaron, id est, veri sacerdotis nostri, qui illis lucem verbi ministrent, donec completo saeculi hujus statu, et ipso quoque tabernaculo Dei toto, id est, universa electorum multitudine ad regnum coeleste translata, non erunt ultra qui ab hominibus erudiantur homines, cum sit Deus omnia in omnibfiliis suis de medio filiorum Israel, ut sacerdotio fungantur mihi Aaron, Nadab et Abiu, et Eleazar et Ithamar . Descripta factura tabernaculi, consequenter sacerdotes qui in eo ministrent ordinantur, quorum quidem ordinatio et habitus, recte Ecclesiae sacerdotibus congruit: ita ut omne, quod illic in ornatu vestium clarum extrinsecus fulgebat, hoc intellectum spiritualiter, in ipsis sacerdotum
Abbreviated transcription (Latin):
de eẽ. Bene additur extra uelũ qđ appensir᷑ ẽ. testi¬
monio. Nlon eim intra ⁊ielum celi opus habemus su¬
cerna scripturarũ ubi archa ẽ. dni & cheruibiu gllȩ
ppiciatortũ obumbrant .i. agmina cȩlestis milicie guã
incarnati filii dĩ quẽ postitt ds ꝓpiciationẽ ꝓ peccatiᷤᷤ
nr̃is. consona uoce p̃dicant. Bene seqͥt᷑. & collocabunt
eã aaron & filii eiꝰ. qr ñ onñum ẽ. sacram̃ta fidei p̃di
tis dnĩ uidelic&e et satuatons nr̃i ꝑtinere ꝓbantur.
Bene autẽ adhuc addit̾. & usq mane luceat erã dño.
Cũ autẽ transacta nocte seli huiꝰ mane futurũ seli cla¬
ruerit de quo dic̃ ꝓpħa. mane astabo tͥ & uidebo: ñ iã
ultra lucerna libroꝵ. indigemꝰ. apparente & illustran¬
quo gerebat᷑. & popłs cui gerebant᷑ iã dudũ eẽ. ces¬
sauerunt: unde constat hoc in scã ęccłia uerbũ eẽ.

Expanded text:
deesse. Bene additur: Extra velum quod oppansum est testideesse. Bene additur: Extra velum quod oppansum est testimonio. Non enim intra velum coeli opus habemus lucerna Scripturarum, ubi arca est Domini, et Cherubin gloriae propitiatorium obumbrant, id est, agmina coelestis militiae gloriam incarnati Filii Dei, quem posuit Deus propitiationem pro peccatis nostris, consona voce praedicant. Bene sequitur: Et collocabunt eam Aaron et filii ejus; quia non omnium est sacramenta fidei praedictis, Domini videlicet et Salvatoris nostri, pertinere probantur.Bene autem adhuc subditur. Et usque mane luceat coram Domino. Cum enim transacta nocte saeculi hujus, mane futurum saeculi claruerit, de quo dicit Propheta, Mane astabo tibi et videbo , non jam ultra lucerna librorum indigemus, apparente et illustranquo gerebatur, et populus cui gerebantur, jam dudum esse cessaverunt? Unde constat hoc in sancta Ecclesia verbum esse
Abbreviated transcription (Latin):
offerant boni auditores spalib doctorib conscientiã
purã & caritatis grã fecundã. piloq sedule ꝓbationis
abomĩ neqͥcie cõmixtione ꝑmundatã quȩ sola tudelicae
intentione placendi & seruiendi dnõ uerba eiꝰ audire
delect&. Offerat aaron cũ fuiis suis igne̾ ñ alienũ
s desuꝑ missum ad accendendã lucernã. sic̃ etiã ad
consumenda holocausta ac redolenda thimiamata.
Predicent uerbũ doctores ñ suum s dni ꝓtestantes et̃
fiducia: ñ enĩ sumus sic̃ plurimi adutterantes uer¬
bũ di. s. ex sineeritate. s ex dõ sic̃ corã dõ inxp̃o lo¬
quimur. Hoo igne utant᷑ ad illustranda corda audi
sta bonoꝵ oꝑm suoꝵ. hoc ad incendenda thimiama¬
tha orationũ scarum. Bene autẽ dr̃ ut ardeat lucer¬
na semꝑ in tabernaeulo testimonii: qr ñꝗͣ ni scã eccłia¬
lux p̃dicationis. nͥquã deb& humilitas auditoꝵ pu¬
ra que hanc libent̾ excipiat. inimo & sollerter inqͥrat

Expanded text:
erant boni auditores spiritualibus doctoribus, conscientiam puram et charitatis gratiam fecundam, piloque sedulae probationis ab omni nequitiae commistione permundatam, quae sola videlicet intentione placendi et serviendi Domino, verba ejus audire delectet. Offerat Aaron cum filiis suis, ignem non alienum, sed desuper missum ad accendendam lucernam: sicut etiam ad consumenda holocausta ac redolenda thymiamata. Praedicent verbum doctores non suum, sed Domini, protestantes cum fiducia. Non enim sumus sicut plurimi, adulterantes verbum, sed ex sinceritate, sed ex Deo, sicut coram Deo in Christo loquimur. Hoc igne utantur ad illustranda cognitione sta bonorum operum suorum; hoc, ad incendenda thymiamata orationum sanctarum. Bene autem dicitur: Ut ardeat lucerna semper in tabernaculo testimonii, quia nunquam ilux praedicationis, nunquam debet humilitas auditorum pura, quae hanc libenter excipiat, imo et solerter inquirat,
Abbreviated transcription (Latin):
traditã eẽ. docuerit. Dupplici autẽ ratione hȩc in hu¬
meris portat: ut & ipse p̃ceptis dñicis humiliter
subditus incedat. & auditorib suis seꝑ cȩlestia siue
sua siue patrũ exempla quȩ sequant᷑ ꝓponat. Apte
etiã idẽ lapides ieludi auro atq circũdari iuben¬
tur. Auro nãq uł intellectꝰ ut supͣ dictũ ẽ: uł certe
caritas insinuat᷑. qr sic̃ aurũ metullis. ita caritas
uirtutib p̃stat cȩteris. Includunt᷑ uͦ auro lapides
& circundant᷑ p̃eiosi: cũ oꝑatio uirtutũ adeo puro
undiq uersũ intellectu circũspicit᷑ ut nchil in eis
uitioꝵ latere nl remanere sordidũ ꝑmittat̾: cũ ipse
uirtutes ita uinculo caritatis continent᷑. ut nulla re¬
rũ mutabilitate asuo statu decidere. nĩquã de habi-¬
onẽ nomina patrũ suꝑ utrũq portat humerũ : cũ di¬

Expanded text:
traditam esse docuerit. Duplici autem ratione haec in hutraditam esse docuerit. Duplici autem ratione haec in humeris portat, ut et ipse praeceptis Dominicis humiliter subditus incedat, et auditoribus suis semper coelestia, sive sua, sive patrum exempla, quae sequantur, praeponat. Apte etiam iidem lapides includi auro atque circumdari jubentur. Auro namque vel intellectus, ut supra dictum est, vel certe charitas insinuatur, quia sicut aurum metallis, ita charitas virtutibus praestat caeteris. Includuntur vero auro lapides, et circumdantur pretiosi, cum operatio virtutum adeo puro undique versum intellectu circumspicitur, ut nil in eis vitiosum latere, nil remanere sordidum permittatur; cum ipsae virtutes ita vinculo charitatis continentur, ut nulla rerum mutabilitate a suo statu decidere, nunquam de habionem nomina patru
Abbreviated transcription (Latin):
& in pectore portabat. Ut uidelic& ipse uitã fidẽq pa¬
triareharũ meminiss& iitari: ut .xuiͦ. tribuũ quȩ
de his nate sunt in orationib & sacrificits memor
exister&: ut idẽ popis scripta in ueste p̾sulis sui patri¬
archarũ nonima uidens. curar& sedulo ne abilloꝵ
meritis descissens. ad erroꝵ contagia declinareo.
suꝑ humeralis memoriale faiis isrł. Nunc quoq pon¬
tifex in suꝑ humerali nomina gestat patriarcharum.
cũ doctor qͥsq siue psul eccłiȩ in om̃ib quȩ agit
patrũ p̃cedentiũ facta considerat. atq ad eoꝵ ini¬
tationẽ uitã dirigere. & onis euangłice pdicationiᷤᷤ
ferre satagit. Quȩ uidelic& nomina patrũ apte in
lapidib p̾ciosis scuipi uissa sunt. Lapides quippe p̾ci¬
osi oꝑa sunt uirtutũ sp̃aliũ. Hab&q sacerdos in hu¬
meris lapides p̃ciosos. & in eis nomina patrũ inscri¬
cunctis ad mirandꝰ extiterit. & eande̾ claritatẽ ñ
a se nouit̃ inuentũ. s antiqͣ sibi patrũ auetoritate

Expanded text:
t, ut videlicet ipse fidem, vitamque patriarcharum meminisset imitari, ut duodecim tribuum quae de his natae sunt, in orationibus et sacrificiis memor existeret, ut idem populus scripta in veste praesulis sui patrum nomina videns curaret sedulo, ne ab illorum meritis desciscens, ad errorum contagia declinaret. superhumeralis, memoriale filiis Israel, nunc quoque pontifex in superhumerali nomina gestat patriarcharum, cum doctor quis sive praesul Ecclesiae, in omnibus quae agit patrum praecedentium facta considerat, atque ad eorum imitationem vitam dirigere, et onus evangelicae perfectionis ferre satagit. Quae videlicet nomina patrum apte in lapidibus pretiosis sculpi jussa sunt; lapides quippe pretiosi, opera sunt virtutum spiritualium. Habetque sacerdos in humeris lapides pretiosos, et in eis nomina patrum inscricunctis admirandus exstiterit, et eamdem claritatem non a se noviter inventam, sed antiqua sibi patrum auctoritate
Abbreviated transcription (Latin):
ta pichritudim suꝑ humeralis inneetit̾: qr tc̃ castimo¬
nia
ad ꝑfectũ mundieiȩ candorẽ ducit᷑. cũ ꝑ abstinentiã ea¬
rofitaigat᷑. Porest de cocoo qͥ ignnis specie refuig&. et hoc
ñ inconuenient̃ dici: qr ideo fortasse bis tinetus fieri
p̃ceptꝰ sit qđ ignis duplicẽ habere nim soleat. urendi
sellic& et lucendi. Cuius naturã imitari p̾sulẽ in uerbo
nimirũ doctrinȩ salutaris oport&: & ut luce̾ iuidelic&
scientiȩ desiderantib aꝑire : e rubigniẽ peccatoꝵ in con-
cias habebit in utroq latere summitatũ. ut in unũ rede¬
ant. De hoc in consequentib ita dicitur. Fecit gͥ suꝑ hume

Expanded text:
ra pulchritudini superhumeralis innectitur; quia tunc castimora pulchritudini superhumeralis innectitur; quia tunc castimonia ad perfectum munditiae candorem ducitur, cum per abstinentiam caro fatigatur. non convenienter dici, qui ideo fortasse bis tinctus fieri praeceptus sit, quia ignis duplicem habere vim soleat, urendi scilicet et lucendi; cujus naturam imitari praesulem, in verbo nimirum doctrinae salutaris oportet, ut et lucem videlicet scientiae desiderantibus aperire, et rubiginem peccjunctas habebit in utroque latere summitatum, ut in unum redeant. De hoc in sequentibus dicitur, etc., usque
Abbreviated transcription (Latin):
ra ꝑmiscetur: ut uidelic& sacerdotale cor cũ summa
quȩ p̃dicat sperat. in sem& ipso etiã suggestiones iui¬
tiorũ repͥmat. eisq ex regia potestate contradicat.
quatinꝰ nobilitatẽ sẽꝑ intime regenerationis aspiciat.
iubent᷑. Unde merito talis species int̾ alios in hume¬
ros sacerdotis refulg& : ud ipsũ ad patiendũ aduer
sa doceat semꝑ eẽ. paratũ. Auro autẽ iaento ac pur¬
pure bis tinctus coccꝰ adiungit᷑. ut ante int̾ni uidicis
oculos omã uirtutũ bona ex caritate decorent᷑: ut
cuncta que corã hominib rutilant. hec in comspectu
ex duppliei tinctura fuigescit. Sed cũ mens ad pcep¬
ta caritatis contenditur.: restat ꝓculdubio ut ꝑ absti¬
nentiã caro maceretur. Unde &bis tineto cocco torta
bissus adiungitur. De terra & enĩ bissus intenti spe¬
cie oritur. E quid ꝑbissũ nsi candens decore mundi¬
ciȩ corporalis castitatis designatur: Quȩ iudelic& tor¬

Expanded text:
ra permiscetur, ut videlicet sacerdotale cor cum summa, ra permiscetur, ut videlicet sacerdotale cor cum summa, quae praedicat, sperat; in semetipso etiam suggestiones vitiorum reprimat, eisque velut ex regia potestate contradicat, quatenus nobilitatem semper intimae regenerationis aspiciat, jubemur. Unde merito talis species inter alias humero sacerdotis refulget, ut ipsum ad patienda adversa semper doceat esse paratum. Auro autem, hyacintho ac purpurae bis tinctus coccus adjungitur, ut ante interni judicis oculos omnia virtutum bona ex charitate decorentur; ut cuncta quae coram hominibus rutilant, haec in conspectu ex duplici tinctura fulgescit. Sed cum mens ad praecepta charitatis tenditur, restat procul dubio, ut per abstinentiam caro maceretur. Unde et bis tincto cocco torta byssus adjungitur. De terra etenim byssus nitenti specie oritur. Et quid per byssum, nisi candens decore munditia corporalis castitatis designatur? Quae videlicet ter
Abbreviated transcription (Latin):
Qm̃. in humeris onera portare solemꝰ. quid ꝓ suꝑhumera¬
le pontificis. nͥ labores bonoꝵ oꝑm quȩ iugiter corã
dño ferre deb & ostenduntur: Et apte pͥmo desuꝑ hu¬
merale faciendo pcipitur : qr quisqͥs ad sacerdotiuĩ ma¬
gisteriũq popłi dĩ ꝓmouendus ẽ. pͥmũ debent oꝑa¬
eiꝰ cognosei. ut dũ hoc qđ foras omĩb pat& irrephen¬
sibile paruerit. conuenient̾ ex tẽpore & uitegritas cor¬
dis eiꝰ. & fidei sinceritas serutet᷑. Fit autẽ ide̾ suꝑ¬
humerale de auro & iacinto ac purpura. coccoq bis
tuicto & bisso retorta. De auro uidelic& ut ante om¬
nia in habitu sacerdotis intellectus sapientię pͥncipa¬
lt̾ emic&. Cũ autẽ iacinctus qͥ aerio colore. resplen¬
d& adiungit᷑ : ut ꝑ omẽ qđ intelligendo penitrat.
ñ ad fauores infimos. s ad amorẽ celestiũ surgat.
ne dũ suis incautius laudib pascitur. ipso etiã uitei
lectu ueritatis uacuetur. Auro qͦq & iacincto purpu¬

Expanded text:
m in humeris onera portare solemus, quid per superhumerale pontificis, nisi labores bonorum operum, quae jugiter coram Domino ferre debet, ostenduntur? Et apte primo de superhumerali faciendo praecipitur; quia quisquis ad sacerdotium magisteriumque populi Dei proera cognosci, ut dum hoc quod foris omnibus patet, irreprehensibile paruerit, convenienter ex tempore et integritas cordis ejus, et fidei sinceritas servetur. Nam de erhumerale de auro et hyacintho, ac purpura, coccoque bis tincto, bysso retorta. De auro videlicet, et ante omnia in habitu sacerdotis intellectus sapientiae principaliter emicet. Cui autem hyacinthus, qui aerio colore resplendet, adjungitur; ut per omne quod intelligendo penetrat, non ad favores infimos, sed ad amorem coelestium surgat; ne dum suis incautius laudibus pascitur, ipso etiam veritatis intellectu vacuetur. Auro quoque et hyacintho purpu
Abbreviated transcription (Latin):
cta sint pleniꝰ in sequentib explicat᷑. Rationale
autẽ pectoris habitꝰ : suꝑ humerale ẽ. humeroꝵ.
tunica & linea stricta .i. camisia totũ corpꝰ oꝑutnis.
cidaris caput omnat. baltheũ utrãq tumcã si¬
mui & suꝑ humerale aͥtͣus ad corpus aptat. Quꝰ
sex iidum̃tis inferuis septimũ itingit᷑ & octauũ
feminalia uidelic& unea ad cooꝑiendũ carnem
turpitudinis. & lammina aurea suꝑ cidari quȩ
titulo nominis dnĩ. ceteris altior om̃ib emine¬
& ita arta erat astrictis manicis ut nulla ei omĩno
ruga ineẽt. Ascendebat autẽ usq ad erura uti¬
& grece poderis .i. talaris uocabat᷑. His octo generib
uestiũ pontifex tẽpore sacrificuĩ solebat indin: eqͥb
erant quatinor & minoris ordinis sacerdotib con
cessa feminalia uidelic&e. linea tunca. & baltheus
ecidaris. Decebat enim ut qͦ maiore quis gradu eẽt.
insignis: eo pluriorib. & uirtutũ actib ad misandis
fugerae. Cuncta autẽ fuint de auro pitrissimo¬

Expanded text:
cta sint, plenius in sequentibus explicatur. Rationale autem pectoris habitus, superhumerale est humerorum; tunica et linea stricta, id est, camisia, totum corpus operiunt, cidaris caput ornat, baltheus utramque tunicam, simul et superhumerale arctius ad corpus aptat. Quibus sex indumentis inferius septimum jungitur et octavum, feminalia videlicet linea, ad cooperiendum carnemturpitudinis, et lamina aurea super cidarim, quae titulo nominis Domini, caeteris altior omnibus, emineorpori, et ita arcta erat astrictis manicis, ut nulla ei omnino ruga inesset. Descendebat autem usque ad crura: undt Graece poderis, id est, talaris vocabatur. His octo generibus vestium pontifex tempore sacrificii solebat indui, e quibus erant quatuor et minoris ordinis sacerdocessa, feminalia videlicet linea, tunica et balteus, et cidaris; decebat enim ut quo majore quis gradu esset insignis, eo pluribus virtutum actibus admirandus fulgeret. Cuncta autem fiunt de auro pr
Abbreviated transcription (Latin):
iħ̃u xp̃i. qͥ sem& ipsũ obtulit oblationẽ & hostiã
dõ ꝓ nobis in odorẽ suauitatis: qͥ & iire potest fr̃
moysi uocari. Quis enĩ ampliꝰ alterꝰ̃ fr̃no ẽ. fȩdere
conexꝰ. quã xpc̃ moysi. legi grã nouum destam̃tũ
corẽ. & loqueris cunctis sapientib corde quos reple¬
ui spũ prudentiȩ : ut faciant uestes aaron in quib
scificatus ministr& mͥ. Uestes scẽ aaron quas ili mo¬
yses fecit. oꝑa sunt usticiȩ & scĩtatis quę scriptura
sacra legis rectorib habenda commendat. quoꝵq in
his qͥ p̃cessere in xp̃o exẽpla quȩ tmitent᷑ ꝯstendit.
Sapientes autẽ corde quos ad faciendas edsde uestes
ds spũ prudentie repleuit: ipsi sunt ꝓpħȩ & apłi¬

Expanded text:
Jesu Christi, qui semetipsum obtulit oblationem et hostiam Jesu Christi, qui semetipsum obtulit oblationem et hostiam Deo pro nobis in odorem suavitatis. Qui etiam jure potest frater Moysi vocari: quis enim amplius alteri fraterno est foedere connexus, quam Christus Moysi, legi gratia, Novum Testamentum  quos replevi spiritu prudentiae, ut faciant vestes Aaron, in quibus sanctificatus ministret mihi . Vestes sanctae Aaron quas illi Moyses fecit, opera sunt justitiae et sanctitatis, quae Scriptura sacrae legis rectoribus habenda commendat, quorum et in his qui praecessere in Christo exempla quae imitentur, ostendit. Sapientes autem corde, quos ad faciendas easdem vestes, Deus spiritu prudentiae replevit, ipsi sunt prop
Abbreviated transcription (Latin):
ciori excellentia meritoꝵ ad altiora possint p̃¬
mia ꝑuenire. Ilã qđ. frem̃ suũ moyses eũ fuus fu¬
is in sacerdotiũ ordinare p̾cipit᷑. qͥd nobis aliud
mistice cõmendat. nͥ qđ om̃s qͥ officui doctoris sor¬
tiunt᷑: tanto debent studio & amore meditationi ai¬
legis adherere. ut quasi germana ei iudeant᷑ cognati¬
one coniungi: Neq hoc qđ pͥmi filioꝵ aaron pꝰ ordi¬
nationẽ cũ ignẽ alienũ offerrent corã dño igne ce¬
iesti ꝑierunt a significatione nri miserabilis tẽporis
abhorr&. ubi ñnulli sacerdotũ ac doctoꝵ loco potiti
qđ̃ dictu quoq graue ac lugubre satis ẽ. dũ igne̾ cu¬
piditatis igm̃ su̾ꝑne dilectionis aute ponunt. igne
suꝑne ultionis absumunt᷑ : quoꝵ ꝑpetua dampnatio
tẽporali ẽ. filioꝵ aaron morte figurata. quãuis excel¬
lentioris figura misterii quomͦ tabernaculũ cũ orna¬
fideliũ uarietate distinctã. ita etiã summꝰ eiusdem
tabernaculi sacerdos figurã ten& ueri pontificis

Expanded text:
nt praemia pervenire. Nam quod fratrem suum Moyses cum filiis in sacerdotium ordinare praecipitur, quid nobis aliud mystice commendat, nisi quod omnes qui officium doctoris sortiuntur, tanto debent studio et amore meditationi dilegis adhaerere, ut quasi gemina ei videantur cognatione conjuncti? Neque hoc quod primi filiorum Aaron post ordinationem cum ignem alienum offerrent coram Domino, igne coelesti perierunt, a significatione miserabilis nostri temporis abhorret ubi nonnulli sacerdotum ac doctorum loco potiti quod dictum quoque grave ac lugubre satis est, dum ignem cupiditatis igni supernae dilectionis anteponunt, igne supernae ultionis absumuntur; quorum perpetua damnatio, temporalis est filiorum Aaron morte figurata, quamvis excellentioris figura mysterii, quomodo tabernaculum cum ornafidelium varietate distinctam: ita etiam summus ejusdem tabernaculi sacerdos figuram tenet veri pontificis
Abbreviated transcription (Latin):
humerale nequeant separari. Nlon autẽ putandũ
ẽ. utrũq indutũ simul eẽ. tminatũ. Nã rationa¬
le qd m̃surã palmi in altitudine sic̃ & in latitudi¬
ne habebat : ñ multo amplius quã pectus solum
tegere fufficiebat. Suꝑ humerale autẽ usq ad em¬
gulũ ꝑtingebat. sic̾ in posteriorib manifestissime
ostenditur. ubi scriptũ ẽ. Hec & ante & retro
ita conueniebant sibi: ut suꝑ humerale & rationale
mutuo necterentur stricta ad baitheũ. & anulis for¬
tius copulata quos ungebat uitta iaciithina ne
laxe fluerent: & ase inuicẽ mouerent᷑. Hec de ip

Expanded text:
 etc. Non autem putandum est utrumque indumentum simul esse terminatum. Nam rationale, quod mensuram palmi in altitudine, sicut et in latitudine habuit, non multo amplius quam pectus solum tegere sufficiebat. Superhumerale autem usque ad cingulum pertingebat, sicut in posterioribus manifestissime ostenditur, ubi scriptum est: Haec et ante, et retro ita conveniebant sibi ut superumerale et rationale mutuo necterentur stricta ad balteum et anulis fortius copulata quos iungebat vitta hyacinthina ne laxe fluerent et a se invicem moverentur sicut p
Abbreviated transcription (Latin):
sero eẽt. factũ p̃mia sin ꝑceꝑe laboris. Recte occiden¬
tale latus atrii tentoria habebat ꝑ .l. cubitos. & co
significationũ in lege qͥnqͣgesimũ qͥ libertati qͥeti &
remissioni totus erat congregatꝰ. ꝓpt̾ qđ & iubeleꝰ
uocari p̃ceptꝰ ẽ. Iobel nãq dimittens aut mutatus
int̃ptatur. Denariũ quoq nuinerũ constat eadẽ p̃mia
suꝑna designare : ubi humana natura in utraq sua
sua substantia immorcalit̾ subleuata. in duune p̃sen¬
tia iusionis letatur. Ds̃ nãq trinitas ẽ.: corpꝰ nr̃m ex
quattuor elem̃tis subsistit. interior homo nr̃ t̾nario

Expanded text:
sero esset factum, praemia sui percepere laboris. Recte occidensero esset factum, praemia sui percepere laboris. Recte occidentale latus atrii tentoria habebat per quinquaginta cubsignificationum in lege quinquagesimum, qui libertati, quieti et remissioni totus erat congregatus propter quod et Jubileus vocari praeceptus est. Jobel namque dimittens aut mutatus interpretatur. Denarium quoque numerum, constat eadem superna praemia designare: ubi humana natura in utraque sua substantia immortaliter sublevata, in divinae praesentia visionis laetatur. Deus namque trinitas est; corpus nostrum ex quatu
Abbreviated transcription (Latin):
latere atrii supͣ iã expositũ ẽ. ubi eiusdẽ ntimeri
tabulȩ mimo latere tabernacłi sunt fieri p̾ceptę.
Similit̾ in latere aqͥloms ꝑ longũ erunt tentoria centũ
capita eoꝵ. cũ celaturis suis argentea. Eadẽ de latere
aqͥlonis repetuit᷑. quȩ etiã de latere australi erant
p̃missa : qr utriusq testam̃ti p̾cones consono nos ore
ad cȩlestia erigunt: tã & si cerimonias sacram̃toꝵ
habuerint ꝓ tepoꝵ ratione differentes. In latitudine
uͦ atrii quȩ respic̃ ad occidentẽ erunt tentoria ꝑ
.l. eubitos. & coluinne .x. basesq totidẽ & reliqua.
Latitudo atrii quȩ ad occasũ respicit solis ubi t̃mi¬
nato labore diurno noctis sopora grã succedit : meri¬
to depꝰ significat illud qͣndo cessante pꝰ mortẽ utta
actuali. quies electoꝵ & merces ȩt̾na seqͥt̾. Deniq
illi qͥ inuinea sumini patris familias oꝑabant᷑. cũ

Expanded text:
latere atrii, supra jam expositum est, ubi ejusdem numeri latere atrii, supra jam expositum est, ubi ejusdem numeri tabulae in uno latere tabernaculi sunt fieri praeceptae. Similiter in latere aquilonis per longum erant tentoria centum capita earum cum caelaturis suis argentea. Eadem de latere aquilonis repetuntur, quae jam de latere australi erant praemissa: quia utriusque testamenti praecones, consono nos ore ad coelestia erigunt: tametsi caeremonias sacramentorum habuerunt, pro temporum ratione differentes. In altitudine vero atrii quae respicit ad occidentem, erunt cubitos, et columnae decem, basesque totidem, etc. Latitudo atrii quae ad occasum respicit solis, ubi terminato labore diurno noctis sopora gratia succedit, merito tempus significat illud, quando cessante post mortem vita actuali, quies electorum et merces aeterna sequitur. Denique illi, qui in vinea summi patrisfamilias operabantur, cum
Abbreviated transcription (Latin):
corda auditoꝵ a terrestrib contagiis extracta ad cele¬
stia desideranda sustollunt: & hec quasi ueste ani dui¬
gent̾ extendunt. neqͥd his ineẽ dupplicitatis ualeat.
s simplici ac munda intentione corã dño uelut tento¬
ipsius p̃dicationis: argento atitẽ uestite qr ñ aliud quã
uerbũ p̃dicationis dĩ sonant. cuiꝰ sepe daritas argento
figurari ñ alud unuendo in actib quã obseruantiã di¬
umoꝵ monstrat eloqͥoꝵ. Non solũ in argentate erant.
autẽ inbasib coluimarũ aeneis aptiꝰ quã mitiũ sã¬
pientie timorẽ diĩ intelligere debemus: de qͦ & futus
sirach ait: r̃ adyx sapientiȩ ẽ. timere dm̃. Uti & pulchis
subiunroẽ. rami eni illiꝰ longeui. qr ntmtrũ germnna itir
tutũ multifarie quȩ timorẽ dĩ tanquã opꝰ & gelature
colũnarũ de basib ꝓdeunt.: nũquã fructu suę merce¬
dis carebunt. Quare aute .xex fueriit cotunȩ in uno

Expanded text:
corda auditorum, a terrestribus contagiis extracta, ad coelecorda auditorum, a terrestribus contagiis extracta, ad coelestia desideranda sustollunt, et haec quasi vestem Domini diligenter extendunt, ne quid his inesse duplicitatis valeat, sed simplici ac munda intentione, coram Domino velut tentoipsius praedicationis. Argento autem vestitae, quia non aliud quam verbum Dei sonant, cujus saepe claritas argento figurari, non aliud vivendo in actibus, quam observantiam divinorum monstrat eloquiorum. Non solum inargentatae erant, autem in basibus columnarum aeneis aptius, quam initium sapientiae timorem Domini intelligere debemus, de quo et filius Sirach ait: Radix sapientiae est, timere Deum . Ubi et pulchre subjunxit: Rami enim illius longaevi, quia nimirum germltifaria, quae timore Dei tanquam opus, et caelaturae columnarum de basibus prodeunt, nunquam fructu suae mercedis carebunt. Quare autem viginti fuerint columnae in uno
Abbreviated transcription (Latin):
carnis & sp̃s. Retorquet᷑ autẽ bissus ne facile possio
dissolui: cũ ñ solũ carnis luxuria restringit᷑. uerũ &iã
tota eiꝰ memoria abintimo corde radicitꝰeuellit᷑. Een¬
tũ cubitos untũ latus tenebit in lõgitudine. & colump¬
nas .xx. cũ basib totidẽ eneis. quę capita cũ celaturis
suis habebunt argentea & rłiqua. Constat numerum
centenariũ qͥ computo digitoꝵ de leua trausfertur
in dexterã ñnũquã in scripturis uitȩ cęlestis habe
figurã : quȩ sic̃ dextera leuȩ. ita merito uitȩ p̃fert᷑
p̃senti. Cuiꝰ mmirũ numeri frequens in diuimis litteris
misteriũ reperitur. Centũ gͦ cubitos hab& latus taber¬
nacdi in longii. qr uniuersi qͥ ad membra ȩccłiȩ ꝑtinent.
necesse ẽ. ꝓ ȩt̾na in celis uita laborẽ in se pacientiȩ & com¬
tinentiȩ tẽporalis assumant. Columpiȩ antẽ qͥb hec
tentoria suspendunt᷑ in altũ. doctores sunt scĩ qͥ suoꝵ

Expanded text:
amus. Retorquetur autem byssus, ne facile possit dissolvi, cum non solum luxuria carnis restringitur, verum etiam tota ejus memoria ab intimo corde radicitus evellitur. Centum cubitos unum latus tenebit in longitudine, etcnas viginti cum basibus totidem aeneis, quae capita cum coelaturis suis habebunt argentea, et rel. Constat numerum centenarium qui in computo digitorum de laeva transfertur in dexteram, nonnunquam in Scripturis vitae coelestis habere figuram: quae sicut dextera laevae, ita merito vitae praefertur praesenti. Cujus nimirum numeri frequens in divinis litteris mysterium reperitur. Centum ergo cubitos habet latus tabernaculi in longum: quia universi qui ad membra ecclesiae pertinent, necesse est pro aeterna in coelis vita, laborem in se patientiae et continentiae temporalis assumant. Columnae autem quibus haec tentoria suspenduntur in altum, doctores sunt sancti qui suorum
Abbreviated transcription (Latin):
qr ulnas suas eleuat ad bona oꝑa ꝓpt̾ uitã ȩt̾nã. Qnqͣ¬
pentecosten .i. qͥnqͣgesimã paschalis festiuitatis diẽ
suo aduentu consecrare dignatus ẽ. Attitudo qͥnq
cubitoꝵ ẽ. tuxta numerũ sensiuĩ corporis nr̃i. qr tẽ
recipi& unusqͥsq ꝓpͥa corporis sui ꝓut gessit siue bo

Expanded text:
quia ulnas suas elevat ad bona opera, propter vitam aeternam. Quinququia ulnas suas elevat ad bona opera, propter vitam aeternam. QuinquPentecosten, id est, quinquagesimum Paschalis festivitatis diem, suo adventu consecrare dignatus est. Altitudo quinque cubitorum erit juxta numerum sensuum corporis nostri; quia tunc recipiet un
Abbreviated transcription (Latin):
sint conuenire ꝑsonis. qr enĩ aliqͥs attus cȩlestia
speculari meret: iacinctus ẽ. Ait̾ qr plara ꝓpt̾ iusti¬
ciã patit᷑: purpura ẽ. Hic qr feruentiore in am̃ & ꝓ-¬
xiũ dilectione flammescit : coccus bis tinctus ẽ.
Iue qͥ specialit̾ integritate carnis uirginalis alb&.
is & basib ȩneis. Diligentiꝰ ea quȩ dixerat incul¬
cat: ut sedulo lectorẽ admoneat. neminẽ int̾ docto¬
res ueritatis colunas indelic& atrii çȩlestis posse
computari. qͥ ñ instar aeris iniuncibue int̾ aduer¬
sa pacientiã habere didicerit: ñ se cȩlestiũ & obser¬
uantia & adnuntiatione uerboꝵ undiq uelut ar¬
genti lamiminis munire atq exornare curauerit:
ñ se onĩ subiectione p̃ceptis diunis qͣsi argento
capiti subponere studuerit: ñ in timore dĩ uelut enea
basi stabilire consueuerit. In longitudine occupaũ
toꝵ erit. Centũ cubitos longitudinis hab& ecełia:

Expanded text:
sint convenire personis; quia enim aliquis altius coelestia sint convenire personis; quia enim aliquis altius coelestia speculari meretur, hyacinthus est; alter, quia plura propter justitiam patitur, purpura est. Hic qui a ferventiore in Deum et proximum dilectione flammescit, coccus bis tinctus est. Ille qui specialiter integritate carnis virginalis albet, is et basibus aeneis. Diligentius ea quae dixerat inculcat, ut sedulo lectorem admoneat, neminem inter doctores veritatis, columnas videlicet atrii coelestis, posse computari, qui non instar aeris invincibilem inter adversa patientiam habere didicerit, non se coelestium et observantia et annuntiatione verborum, undique velut argenti laminis munire atque exornare curaverit, non se omni subjectione praeceptis divinis quasi argenteo capite supponere studuerit, non in timore Dei velut aenea basi stabilire consueverit. In longitudine occupabit  etc. Centum cubitos longitudinis habet Ecclesia;
Abbreviated transcription (Latin):
rũ ꝑ quattuor muitiplicatũ hab&: cũ qͥlib& bu¬
mues ac pii auditores ad fidẽ uementes ñ solĩ
euangłii uerbis imbui. uerũ etiã euangłicã ipsi
agere uitã desiderantes. eunctos sui corporis sens
i obedientiã caritatis expendunt. Recte autẽ hoc
in introitu atrii tentoriũ ũ sicͥ in reliqͦ atrio debisso
retorta. s qͣttuor fit colorib nobilissimis. iacinto
scilic& & purpura. coecoq bis tincto & ipsa bisso
recorta oꝑe plumarii : qr pulchra qͥdẽ bis qͥ cateci¬
rantur ecclie facies extius fulg&: s multo p̃eclarior
eiꝰ dignitas ac uiruus apparebit his qͥ eã ꝑ saeram̃tũ
baptisinatis ingredi merent᷑. Qui uidelic& colores¬
oꝑe plimarii suit inuicẽ uariati : cũ una queq
uirtꝰ fideliũ uicinarũ sibi uirtute̾ societate. & ue¬
uit quadã consanguinitate amplius clarescit. ꝗͣ¬
uis etiã singuli colores p̃fati. singulis electoꝵ pos¬

Expanded text:
rum per quatuor multiplicatum habet, cum quilibet hurum per quatuor multiplicatum habet, cum quilibet humiles ac pii auditores ad fidem venientes, non solum Evangelii verbis imbui, verumetiam evangelicam ipsi agere vitam desiderantes, cunctos sui corporis sensus in obedientiam charitatis expendunt. Recte autem hoc in introitu atrii tentorium, non sicut in reliquo atrio, de bysso retorta, sed de quatuor fit coloribus nobilissimis, hyacintho scilicet et purpura, coccoque bis tincto ab ipsa bysso retorta, opere plumarii; quia pulchra quidem his, qui catechizantur, Ecclesiae facies exterius fulget, sed multo praeclarior ejus dignitas ac virtus apparebit his qui eam per sacramentum baptismatis ingredi merentur. Nemo enim reem variati; cum unaquaeque virtus fidelium vicinarum sibi virtutum societate, et velut quadam consanguinitate amplius clarescit. Quamvis etiam singuli colores praefati singulis electorum pos
Abbreviated transcription (Latin):
quattuor libris continentur unitatẽ scẽ eccłie qͥs
ingredi poterit. Unde pulchre in ipsa ęccłia mos
antiqͥtus inoleuit. ut his qͥ catecizandi & cepianis
st̃ sacram̃tis initiandi. qͣttuor euangłioꝵ pͥncipia
recitent᷑: ac de figuris & ordine eoꝵ in aꝑtione au¬
riũ suarũ sollert̾ erudiant᷑. qͦ sciant exinde ac
meminerint qͥ & quot sint libri quoꝵ uerbis ma¬
xime infide ueritatis debeant erudiri. In qͦ intro¬
sunt notisstmi corporis nr̃i sensꝰ uisus uidelic&. au¬
ditus. gustus. odoratus & tactus. Bene gͦ mintroi¬
tu atrii tentoriũ .xexͣ. cubitoꝵ in qͣttuor colums
suspendit᷑ : qr om̃s qͥ scam ȩxcłiã intrant ad regu¬
lã euanglioꝵ fide̾ suã parit̾ & accꝰ cõponere de¬
berent. ut continentes abillecebris earnalib cun¬
cts sui corporis sensus diuinis subigant imꝑiis.
Non solũ enĩ hoo tentoriũ quattuor colũ̾ms suble¬
uatur. s & ipsũ in longitudine sua qͥnariũ nume¬

Expanded text:
quatuor libris continentur, unitatem sanctae Ecclesiae, quis ingredi poterit. Unde pulchre in ipsa Ecclesia mos antiquus inolevit, ut his qui catechizandi, et Christianis sunt sacramentis initiandi, quatuor evangeliorum principia recitentur; ac de figuris et ordine eorum, in apertione aurium suarum solerter erudiantur, quo sciant exinde ac meminerint, qui et quot sunt libri, quorum verbis maxime in fide veritatis debeant erudiri. In quo introsunt notissimi corporis nostri sensus, visus videlicet, auditus, gustus, olfactus et tactus. Bene ergo in introitu atrii tentorium viginti cubitorum in quatuor columnis suspenditur; quia omnes qui sanctam Ecclesiam intrant, ad regulam Evangeliorum fidem suam pariter et actus componere debent; ut continentes ab illecebris carnalibus cunctos sui corporis sensus divinis subigant imperiis. Non solum enim hoc tentorium quatuor columnis sublevatur, sed et ipsum in longitudine sua q
Abbreviated transcription (Latin):
aliquotiens scriptura designari. Unde scriptũ ẽ.
Funiculꝰ triplex difficile rupit̾. Quia mnitrũ scrip¬
tura diuna quȩ̨ bistorieo allegorico morali consue¬
uit sensu int̃p̃tari. nulla hereticoꝵ siue paganoꝵ
ual& ꝑuersitate corrũpi. Ipsa autẽ tentoria si¬
ue uela ut recipere funes possent. habebant ne¬
cesse ẽ. in suꝑiorib suis ansas siue circulos qͥb itẽ
funes ĩmitterentur. & tu si uis tentoriũ dĩ fieri
p̃para in corde tuo receptaculũ sermonib eiis quo
possis ad suꝑna suspendi. Imponant᷑ uͦ paxillis
colũnarũ funes tentorioꝵ: ut sic expansa atq i al¬
tũ elata pulchritudinẽ tabernali cõpleant.
Commnittant seĩ p̃dicatores fideliũ cordib eloqͥa di¬
uina. eosq ꝑ hȩc ad exẽplũ sui abinfimis erigi
cõmoneant : expansa funib ac subleuata uela siue
tentoria decus sui oꝑis mirificũ qđ inuoluta neqͥ¬

Expanded text:
aliquoties Scriptura sacra designari. Unde scriptum est: aliquoties Scriptura sacra designari. Unde scriptum est: Funiculus triplex difficile rumpitur. Quia nimirum Scriptura, quae historico, allegorico, morali consuevit sensu interperetari, nulla haereticorum sive paganorum valet perversitate corrumpi. Ipsa autem tentoria sive vela, ut recipere funes possent, habebant necesse est in superioribus suis ansas, sive circulos, quibus iidem funes immitterentur. Et tu, si vis tentorium Dei fieri, praepara in corde tuo receptaculum sermonibus ejus, quo possis ad superna suspendi. Imponantur vero paxillis columnarum funes tentoriorum, ut sic expansa, atque in altum elata, pulchritudinem tabernaculi compleant. Committant sancti praedicatores fidelium cordibus eloquia divina, eosque per haec ad exemplum sui ab infimis erigi commoneant. Expansa funibus, ac sublevata vela, sive tentoria, decus sui operis mirificum, quod involuta nequ
Abbreviated transcription (Latin):
usus eiꝰ. & cerimonĩas tã paxillos eiꝰ quã atrii ex ere
facies. Uasa tabernadi mom̃s usus eius & cerimom¬
as pparata : homines sunt ȩccliȩ in diuersis meritis
gradib q dño seruientes. Quȩ uasa euncta fieri iuben¬
tur enea. illiꝰ nimirũ ut sepe dictũ ẽ. figura iniste¬
rii : ut quisq pulsatus aduersis ꝑseuer& in finẽ. ne
ꝓmissa sibi salutẽ desidia ꝑdat. siue ut fidẽ quam
didicit &iã inimicis obluctantib palã confiteri
ñ metuat. s & amicis dona que ꝑcepit seduliͦs in¬
sonare meminerit. Aes nãq sonoꝵ & nature diu du¬
rabilis ẽ. Paxilli autẽ quos dicit tabernacłi siue a¬
trii adhoc erant facti. ut infixi colũnarũ fumitati
b s eminerent : & impositis sibi ueloꝵ siue tentorioꝵ
funib. sic ea leuantes a terra suspenderent. Quoꝵ
factura & positione ñ absarde ipsa doctoꝵ potest
lingua designare : quȩ p̃dicando audientuĩ corda
tangit. ac tangendo subleuat. Funb & enĩ sol&

Expanded text:
eremonias, tam paxillos ejus quam atrii, ex aere facies. Vasa tabernaculi in omnes usus ejus et caeremonias praeparata, homines sunt Ecclesiae in diversis meritis gradibusque Domino deservientes; quae vasa cuncta fieri jubentur aenea, illius nimirum, ut saepe dictum est, figura mysterii, ut quisquis pulsatur adversis, perseveret in finem: ne promissam sibi salutem desidia perdat; sive, ut fidem quam didicit, etiam inimicis obluctantibus palam confiteri non metuat, sed et amicis dona, quae percepit, sedulus insonare meminerit. Aes namque sonorum, et naturae diu durabilis est. Paxilli autem, quos dicit, tabernaculi sive atrii, ad hoc erant facti, ut infixi columnarum summitatibus foris eminerent, et impositis sibi velorum sive tentoriorum funibus, sic ea levantes, a terra suspenderent. Quorum factura et positione non absurde ipsa doctorum potest lingua designari, quae praedicando audientium corda tangit, ac tangendo sublevat. Funibus et enim solet
Abbreviated transcription (Latin):
ptũ ẽ. Hoc gͦ p̾dictũ ẽ. miscrebor eui misertꝰ ero: & mi¬
sediã p̃stabo ciu miscdiã pstitero. Quib uerbis ꝓhibuit
hominẽ uelut de ꝓpͥarũ uirtutũ meritis głiari: ut qui
głiat᷑ in dño głiet̃. Non enĩ ait misereor talib uł talib
s cui misericors fuero ut neminẽ p̾cedentib bonis oꝑib
sins miscdiã tante uocationis merisse demonstr&. Et¬

Expanded text:
Deum . Hoc ergo praedictum est: Miserebor cui misertus ero, et misericordiam praestabo cui misericordiam praestitero. Quibus verbis prohibuit hominem, velut de propriarum virtutum meritis gloriari; ut qui gloriatur, in Domino glorietur. Non enim ait: Miserebor talibus vel talibus, sed cui misericors fuero; ut neminem praecedentibus bonis operibus suis, misericordiam tantae vocationis meruisse sanctae,
Abbreviated transcription (Latin):
ro. uł sic̃ alii intpͣtati st̃ au misericors ftiero. an aliqͥd
int̾sit nescio. Qd enĩ greca lingua duob uerbis dictũ ẽ.
re ñ potuit. latinꝰ diuersis uerbis dicere. & diuersis modis
eandẽ miscdiã repetiuit. Si autẽ diceret᷑ iserebor eui
misereor & miserebor ei misertus ero. aut miserebor¬
cui misertus ero iniserebor: ñ satis comode dici uidere¬
tur. Ꝙ tñ fortius ille ipse s̃ sensus ẽ: qđ aut ipsius
unsediȩ sue firmitatẽ ds̃ ista repeticione monstrauit:
sic̃ am̃ am̃. sic̃ fiat fiat. sic̾ repecitio somnii pharaoniᷤᷤ.¬
dic̃. Sicut enĩ uos aliqͣndo ñ credidistis dõ. nc̃ autem
misediã consequuti estis illoꝵ meredulitate : sie & ip¬
si nunc nͣ crediderunt in urã iniscdia. ut & ipsi miscłiã
conseqͣntur. Couclusit enĩ diꝰ in incredulitate : ut omiũi
misereat᷑. Deuide pꝰ hanc suȩ miscdĩe cõm̃dationẽ: res

Expanded text:
ro, vel sicut alii interpretati sunt, cui misericors fuero, an aliquid intersit, nescio. Quod enim Graeca lingua duobus verbis dictum est,care non potuit Latinus diversis verbis dicere, sed diversis modis eamdem misericordiam repetivit. Si autem diceretur, Miserebor cui misereor, et misereor cui misertus ero, aut misereborcui misertus ero, non satis commode dici videretur; et tamen fortius ille ipse, ibi sensus est, quod autem ipsius misericordiae suae firmitatem Deus ista repetitione monstravit, sicut amen, amen, sic fiat, fiat: sic repedicit: sicut enim uos aliquando non credidistis deo, nunc autem misesi nunc non crediderunt in vestra misericordia, ut ipsi misericordiam consequantur . Conclusit enim Deus omnes in incredulitate, ut omnium misereatur. Deinde post hanc s
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ te donec transea. & auferã manũ. & tẽ uidebis po¬
steriora mea: quasi iã illo in petra constituto. tegat ma
nu suꝑ eũ. & deinde tͣnseat. cũ eẽ. in petra ñ possit:
nͥ pꝰ eiꝰ tͣnsitũ. Sed recapitulatio intelligenda ẽ. rei pt̃¬
misse qͣli sol& uti scriptura in multis locis. Postea qͥppe
dix̃. qđ ordine tẽporis pͥus ẽ. Qui ordo ita se hab&. Tegã
manu mea suꝑ de donec transeñ. & tc̃ uidebis postĩora
mea. Ilã facies mea ñ uidebit̾ tͥ. Et stabis suꝑ petrã sta¬
tĩ ut transi& głia mea : & ponã te in cauern& petre.
Hoc enĩ factũ ẽ. in eis quos tẽ significabat ꝑsona moysi
diderunt.i. statĩ ut transit eius głia. Ilã postea quã
resurrexit amortus & ascendit in cȩlũ misso de suꝑ spũ

Expanded text:
super te, donec transeam et auferam manum, et tunc videbis posuper te, donec transeam et auferam manum, et tunc videbis posteriora mea. Quasi jam illo in petra constituto, tegat manu sua super eum, et deinde transeat, cum esse in petra non possit, nisi post ejus transitum. Sed recapitulatio intelligenda est rei praetermissae quali solet uti Scriptura in multis locis. Postea quippe dixit, quod ordine temporis prius est: qui ordo ita se habet. Tegam manu mea super te, donec transeam, et tunc videbis posteriora mea, nam facies mea non videbittim ut transiet gloria mea, et ponam te in caverna petrae. Hoc enim factum est in eis, quos tunc significabat persona Moysi,diderunt, id est, statim ut transiet ejus gloria. Nam postea quam resurrexit a mortuis et ascendit in coel