comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
l añdotalia natist̃ ĩt̾alios. isaibi
patre quippe ad hͦ festinãtess aluo
qͥddã talcocturtit exhiꝯmodi nãꝙ
ssuctudine nati filii erant alicui
at ille eos uolebat mobis ad inuẽ¬
to mͦ fac̾ẽ suos nuptialiũ ꝯfetion¬

Expanded text:
 dotalia nati sunt, inter suos ascribi, patre quippe ad hoc festinante. Sed aliud quiddam tale occurrit. Ex huiusmodi namque consuetudine nati filii erant aliqui, at ille eos volebat a nobis adiuvento modo facere suos nuptialium confection
Abbreviated transcription (Latin):
ne colouorum inpetus
excludente taleui ẽe sup
redimum. ⁊ publicarũ
fuuctonũ prestatonis
forman censeun ut si
int. ꝙ oms redlitus sũ
ulla ꝓcrastinatde. si me¬
lior cã duioꝵ iudicenir
eis restiment fital si de¬
iussor ꝑtriennu accip¬
ianr. eoq ipleto itm
renõuetur colonimme

Expanded text:
onorum impetus excludente: talem esse super redituum vel publicarum functionum praestatione formam censemus, ut, si erint, quod omnes reditus sine ulla procrastinatione, si melior causa dominorum iudicetur, eis restituent, et talis fideiussor per triennium accipiatur eoque impleto iterum renovet
Abbreviated transcription (Latin):
riad repetendos Sno soc
cuagnatioc eoruin uen¬
ditetum catoe cocessa
Et sialiqua denique
excã dissimmlanerit le¬
bis usmpare bñficiu.
at ꝙiste sb hac tacituri¬

Expanded text:
ri ad repetendos servos cum agnatione eorum vindicatione concessa. Et si aliqua denique ex causa dissimulaverit legis usurpare beneficium atque iste sub hac tacitur
Abbreviated transcription (Latin):
no aũ pr̃e facultatẽ fra dere¬
uicta in alia loca migiare a
exbat querebatur. si ⁊ liberi
ulla deteriore ⁊ditde p̾gia¬
relicto suo rure inalinoni¬

Expanded text:
re facultatem terra derelicta in alia loca migrare, et ex hoc quaerebatur, si etiam liberi ulla deteriore condicione praegrarelicto suo rure in aliud m
Abbreviated transcription (Latin):
nui satis inhumanũ estͦce
terram que abiniꝗo ¶d̾e aͦs¬
ascripticios hebat suis quꝰ¬
audari. ⁊ colonos i aluss
ris demorautts. duios ter¬
re iaxiiis dapus affic¬

Expanded text:
um satis inhumanum est terram quae ab initio adscripticios habebat suis quoaudari et colonos in aliis terris demorantes dominos terrae maximis da
Abbreviated transcription (Latin):
fessionib. ne exscrpt¬
ura nisi ⁊ cxalus arg¬
iunentis anquod acc¬
esserit incrementũ sã¬
aliam ꝙͣcũq scriptura.
ad ħ nuuime sufficere.¬
uł uec ascripticiam ꝯ¬
ditone cuidam niferre
ad uene ad iutorĩu
ꝙͣtenus uł expublicic¬
ensus ascriptõe. uł ex
Alus legirimis modis
talis scriptura adiuu¬

Expanded text:
nfessionibus neque ex scriptura, nisi etiam ex aliis argumentis aliquid accesserit incrementum, saaliam quamcumque scripturam ad hoc minime sufficere nec adscripticiam condicionem cuidam inferre, advenire adiutorium, quatenus vel ex publici census adscriptione vel ex aliis legitimis modis talis scriptura adiu
Abbreviated transcription (Latin):
toris uendicatdẽ damo
longi temporis p̾scrip¬
fidei namq possessore
ẽe ulłs ambiget quias
aliquid ꝯtra segniu in¬
terdicta mereatr ¶de.
tebras collocantes. cu̾
emolumentis tributa¬
qos hoies repuintur
alieuos esse nouerant

Expanded text:
toris vindicationem damus longi temporis praescripfide namque possessorem esse nullus ambiget, qui aliquid contra legum interdicta mercatur. Idetebras collocantes cum emolumentis tributaquos homines reperiuntur, alienos esse noverant
Abbreviated transcription (Latin):
ffimmm ut mter in quiliu¬
os colonos sue quorui
qͣutum adoriginem ptiue
uendicandam Iirdiscreta
eatcui ꝑsene uidetur ẽe
ꝯdito ᷝicet sit discrimẽ ĩ
sito statum paterne o dic¬
iois agnoscant. ¶n
ecianẜuandũ est ut si
de possessione refca cultor

Expanded text:
imus, ut inter inquilinos colonosve, quorum quantum ad originem pertinet vindicandam indiscreta eademque paene videtur esse condicio, licet sit discrimen in sito statum paternae condicionis agnoscant. Illud etiam servandum est, ut, si de possessione
Abbreviated transcription (Latin):
nII quis exdeseno ignio
neluti uago suos lrerra¬
sitate nia fuit ꝓ̾secumis.
ꝓfiscalib pensita toibusa¬
dintegram terre ꝓfession¬
nare indeutur heaturob¬
norͥus ¶dn circa eos ob

Expanded text:
isquis ex desertis agris veluti vagos servos liberalitate nostra fuerit consecutus, pro fiscalibus pensitationibus ad integram terrae professionnere videntur, habeatur obnoxius. Id etiam circa eos obs
Abbreviated transcription (Latin):
qualem se inscrpserit uł
inter acca deposuit ¶Llud
quoũq no in eleganterd¬
ubitatatur. si coloni filio
ad h̾uiuente pre ⁊ agricł¬
turam pagente. ip̾e iulita
terre. qr ꝑpre ei satis fieta
et ruri nͥ ydoneur pͣter excu¬
sari filius .s. longiuqua liber¬
tate ab utendo⁊ quod ꝑuł
tos anuos u agrũ coluit
aliquid colonarii opis cele¬
branit. cũ uo possit dns in¬
cusari ꝑp suam desidiam cu

Expanded text:
qualem et scripsit et inter acta deposuit. Illud quoque non ineleganter dubitabatur, si coloni filiusadhuc vivente patre et agriculturam peragente, ipse in libera per patrem ei satisfiebat, et ruri non idoneus, potest excusari filius, longinqua libertate abutendo et quod per multos annos neque agrum coluit neque aliquid colonarii operis celebravit, cum non possit dominus incusari propter suam desidiam, cui
Abbreviated transcription (Latin):
batur ⁊ adimebatur uł tnͣs¬
ferebat pene aũt uoĩc lega¬
ri uident᷑. ꝙ cob̾rceudi brdis
cã relinquitur quo mag̾
aliqͥ faciat aut nõ faciat

Expanded text:
batur et adimebatur vel transferebatur. poenae autem nomine legari videtur quod coercendi heredis causa relinquitur, quo magis is aliquid faciat aut non faciat:
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ eos legatũssi alt̾ deffici¬
at q aut sp̾u̾cit legatũ aut
uiuo testatore decesẜit aut
alio qͦuomͦ defec̾it totũ ad
collegatariũ ꝑtiu. ¶ Cõnĩc¬
tini aut legatur ueluti si
quis dict᷑ ticio et seio hoĩe
sticũ do legodisiuctim ita.
ticio hoĩem sticudo lego.
seio sticũ do legos si expsẜ¬

Expanded text:
inter eos legatum: si alter deficiat, quia aut spreverit legatum aut vivo testatore decesserit aut alio quolibet modo defecerit, totum ad collegatarium pertinet. coniunctim autem legatur, veluti si quis dicat ‘ Titio et Seio hominem Stichum do lego ’: disiunctim ita ‘ Titio hominem Stichum do lego, Seio Stichum do lego ’, s
Abbreviated transcription (Latin):
decosẜit testator nõ tũ ap̾
eũ qui ħrs sit dies legati
ffici si pͥusꝙͣ iussu duũi ad¬
ierat in altiꝯ potestatẽ
tra̾slatꝰ sit uł mau̾missꝰ
ip̃e hrs efficitur. quibꝰ ccũ

Expanded text:
decesserit testator, non tamen apud eum qui heres sit dies legati ffici, si prius quam iussu domini adeat in alterius potestatem translatus sit, vel manumissus ipse heres efficitur: qu
Abbreviated transcription (Latin):
est ułuti ħ modo ticio si
neg̾a nĩa curau̾it fũdũ
cꝙͣ ꝓfice̾ si uiuo testatore
de potestate h̾rdis exierit
qr ꝙ i utile foret legatũ
si stati pꝯ restm factum¬
legatur ut regranio au
quo tp̃ dies legati cedit
ĩ potãte h̾rdis uõsit.  Gy
diũso ħrde ĩstituto ẜuo
quĩ dno recte ⁊ sine ꝯdi¬

Expanded text:
uti hoc modo: ‘ Titio, si negotia mea curaverit, fundum idquam proficere si vivo testatore de potestate heredis exierit, quia quod inutile foret legatum, si statim post factumlegatur, ut requiramus, an, quo tempore dies legati cedit, in potestate heredis non sit. Ex diverso herede instituto servo, quin domino recto etiam sine co
Abbreviated transcription (Latin):
ratõne idẽ exc̾tis ꝑsonis ĩ¬
certe ꝑsone recte legeba¬
tur / ueluti &ͤ ogriatis mĩs
qui nuc sũt. siquis fili¬
am mã uxorẽ duxit ei
h̾rs m̃s illã rẽ dato. ¶In¬
ctis aũt ꝑsonis legattis¬
uł fidei ꝯmissa relicta et
ꝑerrorẽ soluta. repeti uõ
posse sacris ꝯstitu tõibus
cautũ erat. Epostuio
quo alieno ĩ utiłr lega¬
bati E aut alieno pos¬
tumꝰ qui uatꝰ int̾ suos
hrs testatoris futiꝰ nõ
est ioq exemancipato fi¬
lo ꝯcepti nepos exneus
erat posturs auoss uͦ
huiꝯ uioĩ spes peĩtus est

Expanded text:
one, id est ex certis personis incertae personae recte legabatur, veluti ‘ ex cognatis meis qui nunc sunt si quis filiam meam uxorem duxerit, ei heres meus illam rem dato. ’ incertis autem personis legata vel fideicommissa relicta et per errorem soluta repeti non posse, sacris constitutionibus cautum erat. Postumo quoque alieno inutiliter legabatur: est autem alienus postumus qui natus inter suos heredes testatoris futurus non est: ideoque ex emancipato filio conceptus nepos extraneus erat postumus avo. Sed nec huiusmodi species penitus est
Abbreviated transcription (Latin):
tadotis inplegando de mo¬
Esi res legata sũ fc̃o hr¬
dis ꝑierit. legatario dece.¬
dit c⁊ si suus alienꝰ lega¬
miẜit. teu̾i eũ iulanus
scͥpsit nec int̾ẽ si scierit a
iguoraũit ase legatũ c̾e
S si alii donau̾nit suĩ et
is cui donatꝰ ẽ eñ mau̾¬
iniẜit. tenetur ħrs qua¬
gatũ eessiquis ancillas
cũ suis uatis legau̾it. eciã¬
si aucille mortue fuerint.
parto legato cedut. Idcui
est si ordinarii ẜui cũ iu¬
cariis legati fuerĩt et l
mortui sũt. ordinarii tñ
uicarii legato ced ũt¶S
siẜuus cũ pecculio fu̾it le¬
gato mortuo suo uł ma¬
nu inisso uł alieuato pe
gulii legatuul extingui¬

Expanded text:
um dotis in praelegando demoSi res legata sine facto heredis perierit, legatario decedit. et si servus alienus legamiserit, teneri eum Iulianus scripsit, nec interest, scierit an ignoraverit, a se legatum esse. sed et si alii donaverit servum, et is cui donatus est eum manumiserit, tenetur heres, quaSi quis ancillas cum suis natis legaverit, etiamsi ancillae mortuae fuerint, partus legato cedunt. idem est, si ordinarii servi cum vicariis legati fuerint, ut, licet mortui sint ordinarii, tamen vicarii legato cedant. sed si servus cum peculio fuerit legatus, mortuo servo vel manumisso vel alienato, et peculii legatum extingui
Abbreviated transcription (Latin):
legatũ cũ roĩl redditis
lib̃ ee iussꝯ ẽ a cxeo reli¬
qͣs ĩferre. E tã ant cor¬
porales res ꝙ ĩcorporales
res legatario p̾̃stet nͥ ex¬
eg̾it iuuꝰ testator pet¬
cuniam uã ħ cau̾ lega¬
tũ extinguitur.¶ S c ħ ta¬
le legatũ ual dapnas es¬
ͥto heres domũ illis refic̾e̾
res legetur:electõ legata¬
rii ẽ nisi alid testator di¬
x̾it. E optõiis legatũ id. ẽ
ubi testator exẜuis sius
uł alus rebꝯ obtare lega¬
tario nõ iussat h̾at in. bel

Expanded text:
legatum, cum rationibus redditis liber esse iussus est et ex eo reliquas inferre. 2 Tam autem corporales res quam incorporales res legatario praestet, nisi exegerit vivus testator pecuniam: nam hoc casu legatum extinguitur. sed et tale legatum valet: ‘ damnas esto heres domum illius reficereres legetur, electio legatarii est, nisi aliud testator dixerit. Optionis legatum, id est ubi testator ex servis suis vel aliis rebus optare legatarium iuss
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ aũ aditã hrditatẽ ac¬
quisitũ ẽ legatario ced̾e̾
qr dies hiuuis legati ab ad¬
ita ħrditate cedit B si ex¬
traneo pectuliũ legatũ
fu̾it. nõ cedẽ ea legato nͥ
exrebꝰ pectu liarilꝰ auc¬
tũ fu̾it pectuliuspecculi¬

Expanded text:
d ante aditam hereditatem adquisitum est legatario cedere, quia dies huius legati ab adita hereditate cedit: sed si extraneo peculium legatum fuerit, non cedere ea legata, nisi ex rebus peculiaribus auctum fuerit. peculium au
Abbreviated transcription (Latin):
titutoẽ additũ ẽ ut sũ
ples legatari existat qbo
optõ rẽlicta c̃ ⁊ discẽciant
ĩ corpore eligendo sũ imi¬
us legatarii plures hrdes
⁊ ĩt̾ se cuta optand̾ diss¬
enciant alio aliud corpꝰ
elig̾e cupiente / ne ꝑeat

Expanded text:
titutione additum est, ut, sive plures legatarii existant, quibus optio relicta est, et dissentiant in corpore eligendo, sive unius legatarii plures heredes, et inter se circa optandum dissentiant, alio aliud corpus eligere cupiente, ne pereat
Abbreviated transcription (Latin):
iuł ait est eĩ gregis unũ
corpo exdistantilꝰ capi¬
unũ ẽ excoh̾rntibꝰ lapi¬
dibo edibꝯ deniq legatis
sũt: legato cede̾. ¶ Si pec¬
culiũ legatũ fuer̃.sine
dubio quicqͥ pecculio
accedit uł decedit uiuo
testatore legatarii lucro
testatoris ani aditã hrdi¬
tatẽ ẜuus acquierĩt iuł¬

Expanded text:
unum corpus ex distantibus capirpus est ex cohaerentibus lapidibus: aedibus denique legatis,sunt legato cedere. Si peculium legatum fuerit, sine dubio quidquid peculio accedit vel decedit vivo testatore legatarii lucro testatoris ante aditam hereditatem servus adquisierit, Iu
Abbreviated transcription (Latin):
diximiꝯ alieuã rẽ posse le
eiꝰ si sciss alienã nõ legass
riꝯ ẽ ip̃m ꝗ agit idẽ lega
enã rt̾in legare defuctu.
nõ h̾rdem ꝓbare oꝑtẽ igu¬
orasse aliena̾ qr semꝑ u
Suctͣitas ꝓbandi ĩcũbit illi
qui agit S ⁊ sirem obli¬
gatã creditori aliꝗs lega¬
ħ quo ca̾u id placet ꝙ ĩ
re aliena/ut ita demũ ne
cesse h̾eat luere heres si sci¬
ebat defũctꝰ rẽ obligatã
luit legatarium luere ⁊
ħ exp̾ssit. nõ deb hrs eam
luere. Esires aliena leg¬
ata fuent ⁊ eiꝯ uiuo test

Expanded text:
diximus, alienam rem posse legenim si scisset alienam non legasset: rius est ipsum qui agit, id est legaenam rem legare defunctum, non heredem probare oportere, ignorasse alienam, quia semper necessitas probandi incumbit illi qui agit. Sed et si rem obligatam creditori aliquis legahoc quoque casu idem placet quod in re aliena, ut ita demum luere necesse habeat heres, si sciebat defunctus rem obligatam luit legatarium luere et hoc expressit, non debet heres eam luere. Si res aliena legata fuerit et eius, vivo test
Abbreviated transcription (Latin):
granant colom agros p̾rer
snenidiue usurpautes eos
rit. cũ sollempnitas Ideos
atractare ꝑmutat. ꝙ eorli
iabore uł oliuetis est obsit᷑
uł uinetis s ⁊ irriguas fon¬
tiuansꝰ qͣs usurpare cõnaut
qrũ fructus solis emꝑhite¬
otecarus debentursidcoꝙ
placuit uõ deinceps arͣru
ius potestates q penes eni¬
phiteotecarios ꝑmancant

Expanded text:
gravant coloni agros praeter consuetudinem usurpantes, quos runt, cum sollemnitas id eos attractare permittat, quod eorum labore vel olivetis est obsitum vel vinetis. sed et inriguas fontium aquas usurpare conantur, quarum fructus solis emphyteuticariis debentur. Ideoque placuit, ut deinceps aquarum ius potestatesque penes emphyteuticari
Abbreviated transcription (Latin):
nt̃e oblatis clerãcie iussio nr̃a ais sur
hoc glatasine p̾ sc̾ptis siuexmã
data iudici fu̾it ĩtimata ⁊ ei adu̾¬
sario ꝑ cũcognita ⁊̃ sic licobit p¬
ulsatoire ad ꝯpotẽtẽ iudicẽ ⁊ ꝑcũ
suũ adu̾sariũ simili mado uocare

Expanded text:
nostrae oblatis clementiae iussio nostra super hoc prolata sive scriptis sive per mandata iudici fuit intimata, et ea adversario per eum cognita, etiam sic licebit pulsato ire ad competentem iudicem et per eum suum adversarium simili modo vocare
Abbreviated transcription (Latin):
dudeudaᷤ ꝯt̃ calũniose mo¬
uentiũ ĩ tẽtõnes ⁊ execino
fraudes ⁊ aliũĩ uenit ꝓ¬
iudñtia nostra remedũ
sanctiimnꝰ eĩ om̃is iudicor
si qñ aliquos teñsuł.amo¬
suis ĩt̾locutõib adic̃s u nõ
ałr cõuẽtõ is libelli pussatis
porrigãtur aut it ortule
ello actorꝑse autꝑtabula¬
rios sub scͥpserit ⁊ actis ĩ ter¬
neniẽtid si deiussorẽ ydone¬
cõfitẽtẽ ꝙ ⁊ us ad finõ licris

Expanded text:
udendas autem calumniose moventium intentiones et executorum fraudes et aliud invenit providentia nostra remedium. Sancimus enim omnes iudices, si quando aliquos tenin suis interlocutionibus adicere, ut non aliter conventionales libelli pulsatis porrigantur aut sportulae ello actor per se aut per tabularios subscripserit et actis intervenientibus fideiussorem idoneconfi
Abbreviated transcription (Latin):
aut alia iuricoguita xsicione fini¬
ta stͥstheodote parãs carissime itꝙ
amintissime illusti itaꝙ ⁊ inag¬
nifica ictas tua p̃sente nr̃i in¬
minis legẽ ĩ ppetuo nalitutã edic¬
tis ĩ hac regia urbeꝓpositis ⁊ p̾ccp

Expanded text:
aut alia iuri cognita decisione finitae sunt, Theodote parens karissime atque amantissime. Illustris itaque et magnifica auctoritas tua praesentem nostri numinis legem in perpetuum valituram edictis in hac regi
Abbreviated transcription (Latin):
orientali tractu. nec nõ ab
hiis cinictatib aliaꝵ regio¬
num quarum instructo.
tii culminus menmt col¬
liamputarq decnimꝰ Ita
adalia eorum lota deduci.
enectt̃esq aialium ym cõ¬

Expanded text:
orientali tractu nec non ab his civitatibus aliarum regionum, quarum instructio tui culminis meminit, tolli amputarique decernimus, ita ad alia eos loca deduci, evectionesque animalium sec
Abbreviated transcription (Latin):
custodes publici cursus mi¬
nime transire paciantuur
antequam series euectõnric
aspex̾int sꝙ siquis ꝓuraue¬
rit resistendũ et sine eisec¬
tempꝰ qd̾ enectõnis inrser¬
tum est .p. cursu uriconatꝰ
sit. ut reꝑtus fuerit euntẽ
dignitate p̾ciꝰ sir de eiꝰ no¬
mine ad prudenqam tua
et adillustrẽ uirũ comitẽ
et magim offõrum reserri

Expanded text:
custodes publici cursus minime transire patiantur, antequam seriem evectionis adspexerint. Quod si quis putaverit resistendum et sine evectempus quod evectioni insertum est publico cursu uti conatus sit, ubi repertus fuerit, eundem dignitate praeditus sit, de eius nomine ad prudentiam tuam et ad illustrem virum comitem et magistrum officiorum referri
Abbreviated transcription (Latin):
pumciales ⁊ pabula et
blicus uemiat in q̃rela.
Iccc̃o deceptõ nis curia¬
les uel ꝓuĩciales aialiuini¬
tebita prestare compellat.

Expanded text:
nciales et pabula et blicus veniat in querellam et occasio deceptionis curiales vel provinciales animalia indebita praestare compellat.
Abbreviated transcription (Latin):
uectonum copia senatin
cum ꝓfisciscendi ad nosne¬
cessiras fuerit serenitas
uetitum sibi cursim .ꝑ.
illicita tenitate p̾sũpẜit.
motum inse nr̃e mansu¬
etucoinis excitamit. ¶De
stabula autem ut inpensis
cum ꝓuĩcialiũ suptuũ in
quorum locis stabula costi¬
cuta sũt ciciꝰ arbitñtur ap¬
pende et utilius tam pur¬
blico qͣm hus quoꝵ scertͦx
pr̃e concedim̃ius. Mpr̃.

Expanded text:
ectionum copiam senatui, cum proficiscendi ad nos necessitas fuerit, serenitas vetitum sibi cursum publicum illicita temeritate praesumpserit, motum in se nostrae mansuetudinis excitabit. D. Stabula autem ut impensis cum provincialium sumptu, in quorum locis stabula constituta sunt, citius arbitremur apparanda et utilius tam publico quam his, quos stercus habere concedimus. D.
Abbreviated transcription (Latin):
rer en possessores priuz o
la ĩ depintos zei publice
fuatano fuit noiatores
eius ĩtpllare. ac postreni
oloosi quid ex noie colle¬
be tin defu̾it obculpe uerũ
te interpellare priores u¬
deiussores placuit obst
iuitus actũreipuge
rere cognatur rbric

Expanded text:
sores prius ob lida indemnitas rei publicae servata non fuerit, nominatores eius interpellare ac postremo loco, si quid ex nomine collegae tui defuerit, ob culpae nexum te interpellare. Priores ndeiussores placuit obstrinvitus actum rei publicae gerere cogatur. I
Abbreviated transcription (Latin):
niros illustres senatores
ceꝑint muari honoraue
curie siue aliq̃ funcc̾oe lete¬
tur. iuumitatis ꝙ gaudio
plena digitatis letcia poci s ꝑ̃ is r¬
auius ut diguitatem so¬
hac uidel diffiito̾e ut xxx

Expanded text:
iros illustres senatores coeperint numerari, honore curiae sine aliqua functione laetentur, immunitatisque gaudio plena dignitatis laetitia potiantur, ut dignitatem sohac videlicet definitione, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ito l maturis fructi¬
cesẜit ad ħredem eiꝰ nõ
oĩo ad quiruntur eadẽ
fere ⁊ de colono dicinitꝰ
¶Inpecudũ fructu q̃ fe¬
tiis ẽ sicuti lac et pilus ⁊
ana Staq agni ⁊ edi et
stati naturali iure dũio
sũt fructuarii ¶Partus
u̾o aucille ĩfructi nõ ẽ¬

Expanded text:
t maturis fructicesserit, ad heredem eius non  adquiruntur. eadem fere et de colono dicuntur. In pecudum fructu etiam fetus est, sicuti lac et pilus et lana: itaque agni et haedi et statim naturali iure dominii sunt fructuarii. partus vero ancillae in fructu non e
Abbreviated transcription (Latin):
naui ꝑiculũ maris effu¬
giat. Qua de cã si quis
Peas fluctibꝰ expulsas uł ͣ¬
q̃ ũ p̃o mari nactꝰ lucͣn¬
di aĩo abstulerit fuitũ¬

Expanded text:
navi periculum maris effugiat: qua de causa si quis eas fluctibus expulsas vel etiam in ipso mari nactus lucrandi animo abstulerit, furtu
Abbreviated transcription (Latin):
uicini p̾dio appulerit. pa¬
lam ẽ eam tuã ꝑmnau̾e.
splane si longiori tꝑ̃r fu̾do
uidentur uicin fu̾do ad¬
quisite eẽ. ¶ Insula q̃
ĩ mari nata ẽ ꝙ raro ac¬
cidit occupantis fit. Nul

Expanded text:
vicino predio applicaverit, palam est eam tuam permanere. Plane si longiori tempore funvidentur vicini fundo acquisite. Insula que in mari nata est, quod raro accidit, occupantis fit. Gl
Abbreviated transcription (Latin):
ius remouendi suspectos
tucores rom̃ p̾tori. et ĩpur¬
ciis p̾si dibo eaꝵ et lega
ꝗ possũt de suspecto coguͦ¬
scere nũc uidecimꝰ ꝗ sus¬
pecti fĩ possut. Et quitẽ
omĩs tutores possũt. sũ te

Expanded text:
suspectos tutores Romae praetori et in provinciis praesidibus earum et legato qui possunt de suspecto cognoscere: nunc videamus, qui suspecti fieri possunt. et quidem omnes tutores possunt, sive te
Abbreviated transcription (Latin):
domimo tuo subiectis
nata sũt eodẽ iure tibi
tibi ad quiritur/ est enĩ
alliino ĩ cremetũ latẽs
adici ꝙ ita paulatĩ ad

Expanded text:
dominio tuo subiectis nata sunt eodem iure tibi tibi adquiritur. est autem alluvio incrementum latens. adici, quod ita p
Abbreviated transcription (Latin):
tẽẽ ꝯceditur¶ ec int̾ est
ł feras bestics et uolucres
utrũ ĩ suo fu̾do quis ca¬
ꝓꝗ alienũ fundũ ingredi¬
tur uenandi auccupã¬

Expanded text:
ti conceditur. Nec interest quod ad feras bestias et uolucres, utrum in suo fundo quisqun alienum fundum ingreditur uenandi aucupa
Abbreviated transcription (Latin):
nõ est fera natura. idq
ras uocamost̾ ali ance e¬
res. quos feras appellamq
¶ Ido si anceres tui aut
galline tue aliquo cau̾

Expanded text:
non est fera natura. Nam feras vocamus et alii anseres, quos feros appellamus. Et ideo si anseres tui aut galline tue aliquo casu
Abbreviated transcription (Latin):
negocia atutoribꝰ
curaitoribꝰ ue ꝯsu¬
curet p̾tor ut et tutores et curat
nõ ẽ ppetiũ nãtutores
¶ It ex inꝗsito̾e rutores
uł curatores dati satͥdatoe

Expanded text:
negotia a tutoribus curatoribusve consucurat praetor, ut et tutores et curatores non est perpetuum: nam tutores item ex inquisitione tutores vel curatores dati satisdatione
Abbreviated transcription (Latin):
uenerit diuꝰ adrianꝯ na¬
turalẽ equitatẽ secutus
statuit si quis ĩ sacco aun
ĩ religioso loco fortinto ca¬
su ĩuen̾it ¶Aut si quis in
alieno loco nõ data ad ħ̃
oꝑa s fortuito ĩuen̾it di¬
dũo soli ꝯcessit et ꝯueie̾t᷑¬

Expanded text:
venerit, divus Hadrianus, naturalem aequitatem secutus, statuit, si quis in sacro aut in religioso loco fortuito casu invenerit. at si quis in alieno loco non data ad hoc opera sed fortuitu invenerit, dio soli concessit. et conve
Abbreviated transcription (Latin):
cinꝯcũq gn̾is sit corporał
res tradi pot ⁊ aduo tra¬
dita alieuatiu¶do stipen
et tributaria p̾dia q̃ ĩꝓiũ¬
ciis sũt Interq̃ nͦ nͥ ⁊ ita¬
lica p̾dia ex nra ꝯstitutõe

Expanded text:
iuscumque generis sit corporalis res, tradi potest et a domino tradita alienatur. itaque stipendet tributaria praedia quae in provinciis sunt, inter quae nec non Italica praedia ex nostra constitutione
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑs elig̾e possit ꝑ quẽ amĩs¬
tratd̃ fieret. ¶ Sciendũ ẽ
aut nõ solũ tutores. uł cu¬
ratores. pupillis. ⁊ adultis.
cet̾isq ꝑsonis exadim̃stra¬
tõne fen̾i s q̃ ĩ eos qui satꝰ I

Expanded text:
s eligere possit, per quem administratio fieret. Sciendum autem est non solum tutores vel curatores pupillis et adultis ceterisque personis ex administratione teneri, sed etiam in eos qui sati
Abbreviated transcription (Latin):
reciꝑe intelligitur. cũ uł
occulos tuos effugerit uł
ra bestia ita uuluerata
sit. ut capi possit statiz
tua ẽẽ ĩtelligatur Qui¬
ẽẽ ⁊ eous tuã uideri. donͦ¬
alico capta fuerit nire

Expanded text:
recipere intelligitur, cum vel oculos tuos effugerit, vera bestia ita vulnerata sit, ut capi possit, statim tua esse intelligatur. Quie, et eousque tuam videri, donaliquo capta fuerint, jur
Abbreviated transcription (Latin):
nõ excusantur qui se tu¬
telã pat̾ pupilloꝵ admĩ¬
straturos ꝓmiẜut no ẽẽ
aũt admitendã excusatõ¬
nẽ eio qui ex hoc solo utit᷑
qd̃ ignotꝰ pat̾ pupilloꝵ¬
⁊ sit diuites rescripserũt.
¶ Immcicie qͣs quis cu
patre pupilli. uł adulti.
nec recõciliatõ int̾ueĩt a
cusare. ¶It is qui status
ꝯtrou̾siam apupilloꝵ a
patre p̾ssiis ẽ excusatur
aũt ꝯstitutde ꝓhibentur
ad tutelã aũt᷑ uł cura
aspirareladeo ut nec ex
pupillus ad legittĩa tu

Expanded text:
non excusantur qui se tutelam patri pupillorum administraturos promiserunt. Non esse autem admittendam excusationem eius, qui hoc solo utitur, quod ignotus patri pupillorum sit, divi fratres rescripserunt. Inimicitiae, quas quis cum patre pupillorum nec reconciliatio intervenit, a cusare. Item si quis status controversiam a pupillorum patre passus est, excusatur autem constitutione prohibentur ad tutelam vel curam aspirare, adeo ut nec excpupillus ad legitimam tu
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ ꝓcultura ⁊ cura et io
uctibꝰ abeo ꝯsũptis agt̃
nõ pot. ¶ ei uo qui scie¬
us ꝯlieiui fũdũ possede¬
rit. nõ idẽ ꝯcessũ est Ha¬

Expanded text:
pro cultura et cura. et ideo uctibus ab eo consumptis agere non potest. ei vero qui sciens alienum fundum possederit non idem concessu
Abbreviated transcription (Latin):
doli mali ẜui ea q̃ dixi¬
mo ita eiꝯdẽ exceptoĩs
auxilio tutus ẽẽ pot̃ is
qui ĩ alienũ fundũ sua
ĩ pensa bona fide ꝯseuit

Expanded text:
doli mali, secundum ea quae diximus: ita eiusdem exceptionis auxilio tutus esse potest is qui alienum fundum sua impensa bona fide consevit.
Abbreviated transcription (Latin):
Qui l pub̾es sint. ad huc
negocia sua tueri nõ po¬
ssunt. ¶ Dantur au̾t
curatores ab his magis¬
tratib aquibꝰ ⁊ tutores
Atur. s datꝰ ꝯfirmatur
decreto p̾toris uł p̾sidis.
Ot ĩ uiti adolescentes cu¬
ratores nõ accipint p̾t̾¬
quã ĩ litẽ. ¶ Curator eĩ
⁊ adc̾tã cãm dari pot̃
¶furiosi quo et ꝓdigi

Expanded text:
licet puberes sint, adhuc negotia sua tueri non possint. Dantur autem curatores ab isdem magistratibus, a quibus et tutoresatur, sed datus confirmatur decreto praetoris vel praesidis. Item inviti adulescentes curatores non accipiunt praeterquam in litem: curator enim et ad certam causam dari potest. Furiosi quoque et prodigi,
Abbreviated transcription (Latin):
diuiis marcus rescripsit
s ceptani tutelam dese¬
rere nõ possũt. ¶ Itẽ pp̾ litẽ
quãcũ pupillo uł adulto
tutor uł curator ħt excu¬
sare se uemio pot̾ n forte
de oĩbꝰ bonis uł de ħrdita¬
te controu̾sia sit. ¶ Item
tria hon̾a tutele nõ affec¬
tate uł cure prant uaca

Expanded text:
divus Marcus rescripsit, sed coeptam tutelam deserere non possunt. Item propter litem, quam cum pupillo vel adulto tutor vel curator habet, excusare se nemo potest: nisi forte de omnibus bonis vel hereditate controversia sit. Item tria onera tutelae non affectatae vel curae praestant vaca
Abbreviated transcription (Latin):
et q̃ bona mora det̾iora fu¬
tura sũt tato curatore di¬
strahi iubentur. Ergo ut
pp̃ ĩopiam alim̃ta posse
de c̾ui. si ħ ꝑmendaciũ dicat

Expanded text:
et quae mora deteriora futura sunt, dato curatore distrahi iubentur. ergo ut propter inopiam alimenta posse decerni, si hoc per mendacium dicat
Abbreviated transcription (Latin):
es.l. ꝯtimuios ex quo coguo¬
extusare se debent cuius
centesimũ lapitẽ sũt ab
eo loco uͥ tutores datisũt
Di u̾o ultra centesimu
habitãt diuumatõe fcã¬

Expanded text:
tinuos, ex quo cognoexcusare se debent cuiuscentesimum lapidem sunt ab eo loco ubi tutores dati sunt: si vero ultra centesimum habitant, dinumeratione fa
Abbreviated transcription (Latin):
ratẽ excusatõem tribui.
tam diui frẽs quã ꝑsẽ
diuꝰ maitus rescripsit.
siquis ĩ ꝑem se hoñi mn¬
iucto possit doce. ¶ Item
pp̾quã nec suis quisque
negociis int̾ ẽẽ potest ex¬

Expanded text:
tatem excusationem tribui tam divi fratres quam per se divus Marcus rescripsit, si quis imparem se oneri iniuncto possit docere. Item propter quam nec suis quidem negotiis interesse potest, ex
Abbreviated transcription (Latin):
uiciaꝵ udices sollicita
caurõne discutiat᷑. ne sb
falsanim microriaꝵ noĩe
deẜconis sue crimine de¬
fendere moliant᷑.iec sb¬
positis a ut comẽrariciis¬
eplis enadendi hant fat¬

Expanded text:
rovinciarum iudices sollicita cautione disquirant, ne sub falsarum tractoriarum nomine desertionis suae crimen defendere moliantur, ne subpositis aut conmentis epistulis evadendi habeant fa
Abbreviated transcription (Latin):
sertorem agio tecitq sꝰ¬
ceꝑit atq ap̃ se diu pas¬
sus fuerit delitesc̾e actor
quidem uł ꝓcurator locis
qui lec sciens prudẽsq
comisit capitali siplitõ
subiungetur dum. suũ¬

Expanded text:
sertorem agro tectoque susceperit atque apud se diu passus fuerit delitescere, actor quidem vel procurator loci, qui hoc sciens prudensque commiserit, capitali supplicio subiugetur, dominu
Abbreviated transcription (Latin):
ta. soluãtur. ibeis ⁊ ĩ ferãtur
fisco. Rũcictur. nut ad glis¬
simos. nros p̾fectos. de istis pͥ¬
mito cogendis tusualb
nr̃i p̾fecti iudica uunt ĩ his
hñtib exactorib pt cognita

Expanded text:
ta solvantur ab eis et inferantur fisco, nuntietur autem ad gloriosissimos nostros praefectos de istis, primitus cogendis censualibus nostri praefecti iudicaverint, in his, habentibus exactoribus, post cognitam
Abbreviated transcription (Latin):
tod̾es oges fiscaliũ p̃sules oĩb
modis. ⁊ siue qlib dãno celeb¬
celebrare trãs positionẽ. Esi
tis ydoneos. coges uc̃ditoras.
ħ ip̃m ꝑfit̾i ad gesta qr piculo
coꝵ traspositio.fit fiscaliũ thn¬
toꝵ ĩ dos qͥ ab ip̃is emut ħ. ꝙ¬
ssorib. ĩferñtur. ut añt alii
sint ꝗͥ possessdres. alii uo colla¬

Expanded text:
ptores, coges fiscalium praesules omnibus modis et sine quolibet damno celebrare transpositionem; si tis idoneos, coges venditores hoc ipsum profiteri ad gesta, quia periculo eorum transpositio fit fiscalium tributorum in eos, qui ab ipsis emssoribus inferuntur, ut autem alii quidem sint possessores, alii vero colla
Abbreviated transcription (Latin):
moagteus ÷ ꝯͣtẽtũ de his q̾ defisco
largiũtur nõ gratis ꝯpende.
bas exhis ip̃is ⁊ ad alias ꝓsiq¬
censi regiones facẽ expensas.
su. ingatiis. collator es affligẽ¬

Expanded text:
mpetens est contentum te his quae de fisco largiuntur non gratis expenderbas, ex his ipsis et ad alias proficiscens regiones facere expensas, neque angariis collatores adfligen
Abbreviated transcription (Latin):
uatur in qđ sͥens est de¬
fensores ⁊ nonuin̾ta it¬
qͣtenꝰ ĩcorrupta mane¬
ant hͣ ⁊ uelocit᷑ ĩuen¬
ãtur areqͥrentib ⁊ sit

Expanded text:
uatur, in qua conveniens est defensores monumenta requatenus incorrupta maneant haec et velociter inveniantur a requirentibus, et sit
Abbreviated transcription (Latin):
tur sac᷑ nr̃a ꝯstitutõe occasio¬
indatõe ꝯsistut᷑. alio qui. ⁊
gratis lites andire ¶⁊ nõ ꝑmi¬
ttre. ex negligentia depronĩ¬
tia. alicuiꝰ p̾sidis ad hancet
ciure felicissimã auitatẽ ⁊
nob̾ molestũ eẽ. satote nã q

Expanded text:
tur sacra nostra constitutione occasioin datione consistunt. Alioquin etiam gratis lites audire et non permittere ex neglegentia de provincia cui praesides ad hanc currere felicissimam civitatem et nobis molestum esse. Scito namq
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmũ ꝗ ascalia tributa exigi iugi¬
rã reqͥrete ne forte fis ꝯ iininu
ad iuamꝰ. sic ⁊ publicũ illesũ
Im an̾e. uolum ꝯ collatores nãq.
ale ⁊ inpuitu solue̾t tͥbuta

Expanded text:
m fiscalia tributa exigi vigicuram requirere, ne forte fiscus inminuadiuvamus, sic et publicam illaesum manere volumus. Collatores namque cile et in promptu solvent tributa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ inꝑio subiettas gub̾nare.
festinẽt festinat illnstris gͭ au¬
ctoritas tua . quã. ĩstoria ꝑtinet
sensura eadẽ mãdata ⁊ inlibri.
ni p̃sipiat qͣtenꝯ erhis unacũco¬
diciłł sussipiendis ad nũstratores
quẽ ad modũ posint xei .p. sub

Expanded text:
io subiectos gubernare festinent. Illustris igitur auctoritas tua, ad quem quaestoria pertinet censura, eadem mandata et in libris ni praecipiat, quatenus ex his una cum codicillis suscipiendis administratores, quemadmodum possint reipu
Abbreviated transcription (Latin):
dat s usꝙ ad hꝰ solũ stet tr̃o
pnsi cuicta ciuitas reluctate młs
clegit cũ ⁊ hꝰ ito alio biennio sus¬
apiat solliatudinẽ ⁊ modis oĩb
depona ⁊ tũe rurs fiat tr̃s cñ¬

Expanded text:
dat, sed usque ad hoc solum stet tempus, nisi cuncta civitas reluctante nullo elegerit eum; et hoc facto alio biennio suscipiat sollicitudinem et modis omnibus deponatur, et tunc rursus fiat,
Abbreviated transcription (Latin):
neqͥꝙꝓ ꝓhibeatũt qͥsꝑiam
age ip̃ efensores q̃dã in
u̾rat p̃t᷑ illa sola q̃ iuris¬
dictõe eg̾ent et exip̃a iu¬
dicũ auctoritate pendent.
Scinde os qui ⁊ publicas
ꝙxactiones hñt cinitatũde¬
fensorib õit modis iuxi¬

Expanded text:
spiam agere apud defensores quaedam praeter illa sola, quae iurisdictione egent et ex ipsa iudicum auctoritate pendent. Deinde eos qui et publicas exactiones habent civitatum defensoribus omnibus modis auxi
Abbreviated transcription (Latin):
ipõs leõnes iussimꝰ ext̾ hõ
fi̾ felicissimã a itatt̃ taꝙͣ
pestiferos ⁊ comunes uas¬
tatores castitatis facte.
⁊ lib̾as ancillas p redrentes
⁊ deducentes ad hiꝰ nec̾cita

Expanded text:
ipsos lenones iussimus extra hanc fieri felicissimam civitatem tamquam pestiferos et communes vastatores castitatis factos, et liberas ancillasque requirentes et deducentes ad huiusmodi
Abbreviated transcription (Latin):
cũq ĩciuitate̾ st̃ illa qͦ
defensor ẽ obedite illi. ⁊
adiunare ⁊ ut ab sentib
atur de ce auitatib st̃ il¬
loꝵ p̾sentia ͭx ꝓuinciali
aũt officio ħ ab̾e ⁊ ex cepto¬
rẽ eis mĩstrãtẽ ⁊ duos.
officiales qͥ ea q̃ ab eis det̃¬
nũtur ad im pleant ¶t
iudicare in ca̾is oĩb ꝑtan

Expanded text:
cumque in civitate sunt illa in qua defensor est, oboedire illi et adiuvare: ut absentibus atur deesse civitatibus sub illorum praesentia. Ex provinciali autem officio habere et exceptorem eis ministrantem et duos officiales, qui ea quae ab eis decernuntur adimpleant. Et iudicare in causis omn
Abbreviated transcription (Latin):
de fensorib. applłatões. id
ci ⁊ castigare officialeslicẽ
tiare ut ĩũdct᷑ aucciliũ
reu̾a aefensores eos et.
carie clantatis honesta¬
tis ininitatõem E⁊ sico¬

Expanded text:
defensoribus appellationes ad ci et castigare officiales. Licetiare, ut inde detur auxilium revera defensores eos esse ciariae claritatis honestatis imitationem. Et si ca
Abbreviated transcription (Latin):
c̾auis aũt crudelib ⁊ odiosis
occasionẽ iͥ met uefan¬
doꝵ ĩ uenĩe lucroꝵ ecirtu¬
ire ꝓuincias ⁊ loq̃ płima
⁊ iiuenculas misandas.¬
ł deciꝑe ꝓmittentes calciam̃¬
uenarieas ⁊ deduc̾t. uᵈ hãt
felicissimã auitatẽ. ⁊ h¬
ab̾e ꝯstitutas. in suis hab

Expanded text:
causis autem crudelibus et odiosis occasionem sibimet nefandorum invenire lucrorum, et circuire provincias et loca plurima et iuvenculas miserandas decipere promittentes calciamevenari eas et deducere ad hanc felicissimam civitatem et habere constitut
Abbreviated transcription (Latin):
eiaut nepotes forreaut.
ult̾iꝰ pat̾nã miox illi acci¬
piant successionẽ sue ꝗͥ põ
tãtis patris suplicio facti
pascentes aũt eũ ⁊ alia ne¬
ctia p̾bentes nãlic legũ ꝯ¬

Expanded text:
ei, aut nepotes forte aut ulterius, paternam mox illi accipiant successionem, suae quidem potestatis patris supplicio facti, pascentes autem eum et alia necessaria praebentes. Nam licet legum c
Abbreviated transcription (Latin):
rime ct̃ talia dlinan̾tes
scberentar. leges Nos. ant
ut dudũ posita ccͣ eos. qͥ
sic ĩpie. igũt suplicia aux
ximꝰ leges / nuꝑ int̾pella¬

Expanded text:
rimae contra talia delinquentes scriberentur leges. Nos autem et dudum posita contra eos qui sic impie agunt supplicia auxiximus leges, et nuper interpella
Abbreviated transcription (Latin):
oport̾e ⁊ defensores ꝯstitu¬
ere fit em̃ sic ꝯgruentia.
utił si iudicũ sumant
officiũ ⁊ uitatũ aefensores
honestior p̾cedñtiũ appa¬

Expanded text:
e defensoribus constituere. Fit enim sic congruentia utilis, si iudicum sumant officium civitatum defensores,honestior praecedentium appa
Abbreviated transcription (Latin):
cos pͦt docim̾itũ dotis natꝰ
est aut ⁊̃ natꝰ mortuns
⁊ licentiã lexei pr̾at quo
uult testari mͦ insuaso¬
boleiut tam̃ nõ osfendat
mali quo leges q̃ mensu¬
racerta succesionis om̃s
filios nocant uenient

Expanded text:
eos post documentum dotis natus est, aut etiam natus mortuus; et licentiam lex ei praestat, quo vult testari modo in sua sobole: ut tamen non offendat in aliquo legis, quae mensura certa successionis omnes filios vocant. Venient
Abbreviated transcription (Latin):
tentes. uiolentũ aut sedisiosũ
aliꝙͥ patiexactõnẽ inferentes.
scientes qr siqͥd tale gesẜint desuo
satifface fisco cogentur ¶Coges.
de subectis. manifesta facẽ oĩa.¬

Expanded text:
tentes violentum aut seditiosum aliquid pati executionem inferentes, scientes quia, si quid tale gesserint, de suo satisfacere fisco cogentur. Caput Vdesusceptis manifesta facere o
Abbreviated transcription (Latin):
lex ĩcestas ⁊ nefãdas ⁊ aĩn¬
atas uocat ꝯtͣxit nuptias
siꝗͥ ñ habuint filios exp̾¬
orib logitiiis et ĩculpabi¬
oxeis suaꝵ ierũ casñ ĩmin̾e
simłat̾ tͦeis q̃ noĩe dotis.
datast ei ĩ nlło potiri s oĩa
errario. id signanico. ꝙ dũ
timas ecͣ leges aman̾it.

Expanded text:
lex incestas et nefandas ac dampnandas vocat, contraxerit nuptias, siquidem non habuit filios ex prioribus legitimis et inculpabiox ei suarum rerum casum imminere, simul autem et eis, que nomine dotis data sunt ei, in nullo potiri, sed omnia errario assignari, eo quod dum tias leg
Abbreviated transcription (Latin):
utum curatore ꝯstituit
pefanec appellandi tibi ncti¬
tas incubebat san̾e uoĩa¬
tor qui filiu ĩ potestare po¬
eesitu. uos senciente pre ad
uoluntate tua an̾a filiuo
deciuio fr̃o no erat. detrim¬

Expanded text:
uum curatorem constituit nec appellandi tibi necessitas incumbebat. Sane nominator, qui filium in potestate positum non consentiente patre ad voluntate tua antea filius decurio factus non erat, detrim
Abbreviated transcription (Latin):
li bñfitõ spãlit indulto qͥ¬
dam exhiis sese defendat.
ꝙ offorum genĩti sunt.
siue eorundem pentes ad¬
huc sac̾mento tene̾t. siuĩ
uniam dimiserũt in paren¬
tis miliciam ulccentur.

Expanded text:
li beneficio specialiter indulto quidam ex his sese defendant.que officiorum geniti sunt, sive eorundem parentes adhuc sacramento tenentur sive iam dimissi erunt, in parentum militiam vocentur.
Abbreviated transcription (Latin):
Rouidendum est ne uera¬
in ꝓtectoria dignitate
cum ulati aut hõnores u¬
arios ꝓ mitis suis ꝯ̃sequi¬
tisut in congrins pul¬
sent̾ miuriis. cum siquis
sus. rectores ꝓuinciarũ
pro nirlicroñe sua exam¬
inantes fcm et ꝓ sui q̃li¬
tate eo coherceãnt. ¶Dẽ¬

Expanded text:
rovidendum est, ne veterani protectoria dignitate cumulati, aut qui honores varios pro meritis suis consecuti sunt, incongruis pulsentur iniuriis, cum, si quis sus, rectores provinciarum pro iurisdictione sua examinantes factum pro sui qualitate eos coerceant. D
Abbreviated transcription (Latin):
io ꝯtimuatõ intͥrupat millã
adintorib ad cartularioꝵ
sollicitudinẽ qm semł de¬
dignati sũt decedendi dan¬
dalicencia ita ut orientalis

Expanded text:
continuatio interrumpatur: nulla adiutoribus ad chartulariorum sollicitudinem, quam semel dedignati sunt, descendendi danda licentia: ita ut orientalis
Abbreviated transcription (Latin):
no exhus in quietaret.
sliceat eis emere ⁊ uen¬
dere obumis negotiis
peccunam tͣc̃tare ⁊ mci¬
monia agitare ⁊ integͣ¬

Expanded text:
ino ex his inquietaret: sed liceat eis emere et vendere, optimis negotiis pecuniam tractare et mercimonia agitare, ut integ
Abbreviated transcription (Latin):
orreis infertur. quan ue¬
terra condita fuerit erro¬
gati set si forte uetustate
ipes ita corupta est. ut per
semet errogan sine que¬
rela nõ possit. eide: exnon

Expanded text:
orreis infertur, quam vetera condita fuerint erogata. Et si forte vetustate species ita corrupta est, ut per semet erogari sine querella non possit, eidem ex n
Abbreviated transcription (Latin):
forme t̾cie ĩ matͥculis hãtirr.
Mpr.Hil qui inscola uest¬
is sacre militant uł matreᷤ
eorum uł uxores tͥminalẽ
uel cunleni litem contra se
comouendam in mllo alio
in sublimitatis tue suscipi¬
ant exammne.

Expanded text:
. Ii, qui in schola vestis sacrae militant, vel matres eorum vel uxores criminalem vel litem contra se commovendam in nullo alio nisi in sublimitatis tuae suscipiant examine.
Abbreviated transcription (Latin):
ac iege dec̾uimus. ut qͥ
insingulis scolis milita
ceriorum gradum ꝑueni¬
ant ⁊ ab horta nrã diuini¬
tatis purpura uiroꝵ clari¬
slimoꝵ comitũ meruit
dignitate tam tingulo
qm pͥuilegio om̃ib sibi¬
mer competẽtib fruantur
ac deinceps usq adfinẽ in¬
te foro tue celsitudinis tã¬
tum modo subiaceãt. s ex
alterius curnslibet fiã
ciiule subirelitigiũ com¬
pellatur in cͥminalidus
sane ꝯtrou̾sus. et ĩ publi¬
cis tributis et adu̾sus ta¬
les uiros ꝓuĩcias mode¬
ranciũ ꝯ gruam iurdictõ¬
nem uolumꝰ obruarine
sub pͥtextu ꝯcessi pͥuile

Expanded text:
ac lege decernimus, ut, qui in singulis scholis militanceriorum gradum pervenerint et adorata nostrae divinitatis purpura virorum clarissimorum comitum meruerint dignitatem, tam cingulo quam privilegiis omnibus sibimet competentibus perfruantur ac deinceps usque ad finem vitae foro tuae celsitudinis tantummodo subiaceant nec ex alterius cuiuslibet sententia civile subire litigium compellantur. In criminalibus sane controversiis et in publicis tributis et adversus tales viros provincias moderantium congruam iurisdictionem volumus observari, ne sub praet
Abbreviated transcription (Latin):
alrerius urdicis mĩoris uł
maioris sacro ministerio no¬
stro teputatos quoꝵ officio
sigillatim breui sbter anne¬
xas continet inatua du¬
taxat magnitudinis sen ter¬
cus ꝯueniri ĩ nilllo penitus
alterrus iuidicis foro pul

Expanded text:
alterius iudicis minoris vel maioris sacro ministerio nostro deputatos, quorum officia singillatim brevis subter adnexus continet, nisi a tuae dumtaxat magnitudinis sententiis conveniri, ut in nullo penitus alte
Abbreviated transcription (Latin):
rõis qͥn etiam gestorum .ii.
sane apud iurg clarissimes
simos scolares uł eorum ꝯ¬
iuiges uel liberos uel ẜuos
cognatõ celebret᷑. nõ ampliꝰ
qͣm dimidiam ꝑtemosue¬
torum sumptuum pberri
decͥnimꝰ hac ⁊̃ adhiciendo.
ut qui ꝑ accepris comenta¬
ris ad ꝓuicias ꝓfecti fueni¬
ur /usq ad .u. mensium spa¬
cium intra qd ipĩs erit re¬
meandi licencia millã peĩ̾¬
tus actõnem suꝑ ciuili in¬
delicet negõ exceptis cͥm̾ili
et triburariis functõnibis
sustineat. nectñ ibi quaꝙ pꝰ¬
u.s. comeatꝰ menses exsinã
iudicu tue magnitudinis ꝯ¬
uẽti mnexigendis fideiussori
aũt exubis et sine ulla scͥp
nimus. ¶Sitalis sit nego¬
tii uilitas ut ⁊̃ sine scͥptis
suꝑ ea possit cognosci exspec¬
tato. sine scͥptis si c̃ dictum
est habende cognitõnis euẽ¬
tu si detioreni culum cal re¬
portau̾lint sporrularũ noĩe

Expanded text:
ionis quin etiam gestorum duos sane apud viros clarissimos simos scholares vel eorum coniuges vel liberos vel servos cognitio celebretur, non amplius quam dimidiam partem consuetorum sumptuum praeberi decernimus. Hoc etiam adiciendo, ut, qui acceptis commeatibus ad provincias profecti fuerint, usque ad quinque mensium spatium, intra quod ipsis erit remeandi licentia, nullam penitus actionem, super civili videlicet negotio exceptis criminibus et tributariis functionibus sustineant. Ne tamen ibi qu commeatus menses, ex sententia iudicii tuae magnitudinis conventi in exigendis fideiussoribautem ex verbis et sine ulla scriprnimus. Sed si talis sit negotii vilitas, ut etiam sine scriptis, super ea possit cognosci, expectato sine scriptis, sicut dictum est, habendae cognitionis eventu, si deteriorem calculum reportaverint, sportula
Abbreviated transcription (Latin):
uiditu tui culminis scola¬
res nel eorum ꝯiuges sũ
adhuc uiu̾ent mariti si¬
ue post mortem eorum in
uiduitate costitute ficut
matres ue eorum ĩ indix¬
tate ꝑmanentes. aut libi
qui non spalit̾ alteriꝯ in¬
dicis uñdictõnis sb̃iecta
conditonem sortiti sũt ⁊ ẜ
untur mime eos easue exͣ¬
nea fidenissorẽ exactorcin
uexari. s consuctudine ue¬

Expanded text:
iudicii tui culminis, scholares vel eorum coniuges, sive adhuc vivent mariti sive post mortem eorum in viduitate constitutae sunt, matresve eorum in viduitate permanentes aut liberi, qui non specialiter alterius iudicis iurisdictioni subiectam condicionem sortiti sunt, et untur, minime eos easve extranei fideiussoris exactione vexari, s
Abbreviated transcription (Latin):
quotiens causa fuerit arbi¬
trio delegata ꝓ contestatte
litis imum solidum ⁊pro
diffinitõne ab arbitro reci¬
tanda alt̾um umũ ⁊ nnchil
amplius dare dec̾nimꝰ ꝙsi¬

Expanded text:
bus, quotiens causa fuerit arbitro delegata, pro contestatione litis unum solidum et pro definitione ab arbitro recitanda alterum unum et nihil amplius dari decernimus
Abbreviated transcription (Latin):
di regradandi uesenatores
adducenarios licẽtiam dene¬
gamus. ea namq que tali
comotone digna sũt adtue
sublimitatis uolumꝯ rese¬
rre noticiam insuꝑ ⁊̃ doẽs¬
ticos eoꝵ nõ senatores ł
duçenarios centenanos
do. quisquis hanc diãm
iussionem excefsit scrim¬
o u̾o barbararum si tale
quid uł acceptar passũ
fuerit. uł atreptatum ceͣ

Expanded text:
di regradandive senatores ac ducenarios licentiam denegamus. Ea namque, quae tali conmotione digna sunt, ad tuae sublimitatis volumus referri notitiam. Insuper etiam domesticos eorum non senatores vel ducenarios centenariosdo, quisquis hanc divinam iussionem excesserit, scrinio vero barbarorum, si tale quid vel attemptari passum fuerit vel attemptatu
Abbreviated transcription (Latin):
scẽ legibꝰ tutor perendas
erat. q desiuebat tutor ẽẽ
stibꝰ quo tutore capto
qui captꝰ erat ĩciuita¬
tẽ reusꝯ fuat / nã reusus
recipiebat tutelã iure po
rũt daiͣ postea quã pͥmo
osules pupilł utriꝯq scy
cutores ex ĩquisitõe dare
ccperũt. demi̾ p̾tores exosti¬
cutoibo na sup scriptis
legibo n de cautõne atu

Expanded text:
iisdem legibus tutor petendus erat, qui desinebat tutor esse,stibus quoque tutore capto qui captus erat in civitatem reversus fuerat: nam reversus recipiebat tutelam iure posrunt dari, posteaquam primo consules pupillis utriusque sexus tutores ex inquisitione dare coeperunt, deinde praetores ex constitutionibus. nam supra scriptis le
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ his caĩs exꝗlꝰ mutue
obligatõnes nascũtur¬
locatonibꝰ ꝯductõibꝰ n
mandatis depositis si tu
toris auctoritas nõ inter

Expanded text:
 his causis ex quibus mutuae obligationes nascunturlocationibus conductionibus, mandatis, depositis, si tutoris auctoritas non interv
Abbreviated transcription (Latin):
eueram indagatoneni
ꝑtormenta querendi cda¬
rissimo nomine sb̃uiouem᷑¬
I senator. uł alius claris d̾e¬
simi. priuatos Reb̾it filios
editos qui ppe añ ꝙͣ siscip¬
et diguitatem qnõ solu
uid̾e filiis u̾o oportet a seua¬
tore. uł solo clarissinio sus¬
ceptuni inclarissimarus s¬
cieud est dignitate m̃asu

Expanded text:
everam indagationem per tormenta quaerendi a clarissimo nomine submovem Senator vel alius clarissimus privatos habeat filios, editos quippe, antequam susciperet dignitatem: quod non solum nvidere filiis non oportet, a senatore vel solo clarissimo susceptum in clarissimatus sciendum est dignitate mansu
Abbreviated transcription (Latin):
mouais onerib ꝯferen die
quam aceteris pr̃at̾onibus
quas indices descubiuit.
neç no eciam ab oĩbus sor¬
noribus inuneribus libos xtas

Expanded text:
monariis oneribus conferendis quam a ceteris praestationibus, quas iudices describunt, nec non etiam ab omnibus sorioribus muneribus liberos es
Abbreviated transcription (Latin):
recipimus ut senatorii
qualibet ⁊̃ ꝓniucia ꝯstitu.¬
torul lam bibeant iudices
inũgendi aliquid fortepu
blici uumeris potestatem
le solũ uł quolib alio. ⁊
sine comeatu ꝓficiscendine

Expanded text:
ecipimus, ut senatori in qualibet provincia constituto nullam habeant iudices iniungendi aliquid forte publici muneris potestatem.le solum vel quolibet alio et sine commeatu proficiscendi et
Abbreviated transcription (Latin):
t̾o ꝙͣ null icusat. tuc ad
scipe uł firmare distuleru̾
ullus qui nexu ue ¶dem
xius ꝑ sbntutam qu̾a cu¬
q ie ꝑson .x cunales impl¬
eat fuccocs s ipͥe persc de¬
binm parie ĩnum ex sol¬
nat / et sieis pectabił digͥi¬

Expanded text:
 nullus incusat: tunc ad scipere vel confirmare distulerit, ullus, qui nexu generis xius, per substitutam quamcumque personam curiales impleat functiones, sed ipse per se debitum patriae munus exsolvat, etsi spectabili digni
Abbreviated transcription (Latin):
taliu p̾ter iactura existi¬
uncimbat. si ult̾m pregie¬
ssi utilitate publica pri¬
cimis pr ponant mp̾r
abricenses ordinib resti
lem qͥde inqͥetidĩe pul¬

Expanded text:
talium praeter iacturam existiincumbat, si ulterius progressi utilitatem publicam priciniis postponant. abricenses ordinibus restilevi quidem inquietudine pul