comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Oblitꝰ m uideris. quid internos superius conue¬
nerit : cumrogassem. utrũ nã putares tunc. ẽẽ. scientiã: cũ res aliqͣ
firma ratione ꝑ cipitur. Naresponcdsti ut opinor: hanc tͥ uideri
humanã scientiã. Nunc uero dicis posse hominẽ habere aliquã
suentiã : cũ rem nulla ratione ꝑceperit. Quis aut̃ non uideat
nichil sibi aduersius eẽ. quã ista duo sunt: & non .eẽ. scientiã.
nisi cumres aliqua firma ratione ꝑcipitur &.eẽ. cuiꝰ dam

Expanded text:
Oblitus mihi videris, quid inter nos superius convenerit, cum rogassem utrumnam putares tunc esse scientiam, cum res aliqua firma ratione percipitur. Nam respondisti, ut opinor, hanc tibi videri humanam scientiam: nunc vero dicis posse hominem habere aliquam scientiam, cum rem nulla ratione perceperit. Quis autem non videat nihil sibi adversius esse, quam ista duo sunt: et non esse scientiam, nisi cum res
Abbreviated transcription (Latin):
Quid̃ igitur agendũ ÷. ut figura faciamꝰ
Quid
nisĩ ut illa linea infinita nonsit: &ducatur incir culum
ut ex alia parte secorrtingat: Noneñi uideo. quo modor
alit̃ possit ex una linea concludi aliqđ spatiũ. Quod nisi
fiat: scdm̃ tuã descriptionẽ figura nonerit ac
ue. Quid
si rectis lineis figuram facere uelim̾: potest fieri ut de ima
linea fiat. annon potest:d
Nullo modo

Expanded text:
Quid igitur agendum est ut figuram faciamus? E. Quid, nisi ut illa linea infinita non sit, et ducatur in circulum, ut ex alia parte se contingat? non enim video, quomodo aliter possit ex una linea concludi aliquod spatium; quod nisi fiat, secundum tuam descriptionem, figura non erit. A. Quid, si rectis lineis figuram facere velim? potest fieri ut de una linea fiat, an non potest? E. Nullo modo
Abbreviated transcription (Latin):
pascha quo passus est dñsita occurrit. ut int̾ mortẽ ei & re¬
sur rectionem medius. eẽt. sabbati dies. ad dendũ patres nr̃i
tensuer. ut & nr̃a festiuitas auideoꝵ festiuitate distingueret¬
& quod non frustra factu . ee. credendu ab illo quiest ante
tempora. & ꝑ quemfacta sunt tepora. & qui uenit inpleni¬
tudine tẽporu̾. & qui potestatẽ habebat ponendi animãsu̾ã.
& iterũ recipiendieam. Et uleo nonfatalem. sedopor tunã
sacramento quod conmendare instituerat horam expecta¬
bat cũdiceret. Hondũ uenit horamea: ut in anuersaria
passionis eius cȩlebratione aposteris seruaretur: Quod eni
nunc ut suꝑius dixi fide acspe pere grin emur. atq ut ad id

Expanded text:
pascha, quo passus est dominus, ita occurrit, ut inter mortem eius et resurrectionem medius esset sabbati dies, addendum patres nostri censuerunt, ut et nostra festiuitas a ludaeorum festiuitate distingueretur, et quod non frustra factum esse credendum est ab illo qui est ante tempora et per quem facta sunt tempora et qui uenit in plenitudine temporum et qui potestatem habebat ponendi animam suam et iterum recipiendi eam, et ideo non fatalem, sed opportunam sacramento, quod commendare instituerat, horam exspectabat, cum diceret: nondum uenit hora mea, ut in anniuersaria passionis eius celebratione a posteris seruaretur. quod enim nunc, ut superius dixi, fide ac spe peregrinamur atque ut ad id
Abbreviated transcription (Latin):
Non continu¬
o.ẽẽ. scientiã. si quid non lat&. sed si ꝑrationẽ non latet.
cũ aut̃ ꝑcorpꝰ nonlatet: sensũ uocari siꝑse ipsa non la¬
teat corporis passio. Anignoras quib dã phi losophis.
& ꝑ acutis. uisum .eẽ. neid ipsũ quidẽ qđm̃te cõp̃hen¬
ditur ad nomen aspirare scientiȩ. nisitã firma cõp̃¬
hensio sit: ut abeamens nulla ratione queat demorari:¬

Expanded text:
Non continuo esse scientiam si quid non latet, sed si per rationem non latet: cum autem per corpus non latet, sensum vocari, si per seipsam non lateat corporis passio. An ignoras quibusdam philosophis et peracutis visum esse, ne idipsum quidem quod mente comprehenditur, ad nomen aspirare scientiae, nisi tam firma comprehensio sit, ut ab ea mens nulla ratione queat dimoveri
Abbreviated transcription (Latin):
orbeꝰ seruantur. datur intellegi abipsis apłis: uel plenariis
conciliis. quoꝵ.ẽ. in ȩccła saluberrima auctoritas commendata
atq statuta retineri. sicuti quod passio dñi & resurrectio &
ascensio incelum. & aduentus decȩlo sp̃s sc̃i anniuersaria sollẽp¬
nitate celebratur : & siquid aliud tale occurrit. qđ seruat᷑ abuni¬
uer sis. quacũq. se diffundit eccła. Alia uero quȩ ꝑloca t̃ rarũ
regionesq uariantur. sicuti est qđ alii ieuinant sabbato. alii
non: alii cotidie cõmunicant corpori & sangiuni domini
alii certis dieb accipiunt: alibi nullus dies prȩt̃ mittit᷑ quo
non offeratur. alibi sabbatu tantũ & dominico: alibi tantum
dominico & siquid aliud huius modi : anim aduerti potest.
totum hoc genus rerũ liberas hab& obseruationes nec discipli¬
naulla .ẽ. in hus melior graui prudentiq xp̃iano : nisi ut eo mo

Expanded text:
orbe seruantur, datur intellegi uel ab ipsis apostolis uel plenariis orbe seruantur, datur intellegi uel ab ipsis apostolis uel plenariis conciliis, quorum est in ecclesia saluberrima auctoritas, commendata atque statuta retineri, sicuti quod domini passio et resurrectio et ascensio in caelum et aduentus de caelo spiritus sancti anniuersaria sollemnitate celebrantur et si quid aliud tale occurrit, quod seruatur ab uniuersa, quacumque se diffundit. ecclesia. Alia uero, quae per loca terrarum regionesque uariantur, sicuti est, quod alii ieiunant sabbato, alii non, alii cotidie communicant corpori et sanguini dominico, alii certis diebus accipiunt, alibi nullus dies intermittitur, quo non offeratur. alibi sabbato tantum et dominico, alibi tantum dominico et si quid aliud huius modi animaduerti potest, totum hoc genus rerum liberas habet obseruationes nec disciplina ulla est in his melior grau
Abbreviated transcription (Latin):
indño salutem. Ad ea quȩme interrogasti. mal¬
lem prius nosse quid interrogatꝰ ipse responderes
Ita eñi uel approbando. uel emendando: responsiones tuas
multo breuius possem respondere. & te facillime aut confirma¬
re aut corrigere. Hoc quidẽ ut dixi malem. sed tam̃ ut ñc̃
responderẽ: ialui longiorem facere sermonẽ. quã dilationẽ.
Primo itaq tenere te uolo. quꝰdẽ huiꝰ disp ułationis caput dñm
se. & sarcinȩ leui. Vnde sacram̃tis numero paucissimis. obser¬
uatione facillimis. significatione prestantissimis. societatẽ noui
płi col ligauit. sicut. ẽ. baptismus trinitatis nomine consecra¬
tus. cõmunicatio corporis & sanguinis ipsius. & siquid aliud
inscripturis canonicis conmendatur. ex ceptis his quȩ serui¬
tutem płi ueteris ꝓ̃congruentia cordis illoꝵ & ꝓrh&ici tẽpo¬
ris onerabant: quȩ & inquinq libris morsileguntur. Illa autẽ
quȩ nonscripta sedtradita custodimus. quȩ quidem toto t̃ rarum̃

Expanded text:
INO SALUTEM. Ad ea, quae me interrogasti, mallem prius nosse, quid interrogatus ipse responderes; ita enim uel adprobando uel emendando responsiones tuas multo breuius possem respondere et te facillime aut confirmarem aut corrigerem. hoc quidem, ut dixi, mallem. sed tamen ut nune responderem, malui longiorem facere sermonem quam dilationem. primo itaque tenere te uolo, quod est huius disputationis caput, domise et sarcinae leui. unde sacramentis numero paucissimis, obseruatione facillimis, significatione praestantissimis societatem noui populi conligauit, sicuti est baptismus trinitatis nomine consecratus, communicatio corporis et sanguinis ipsius et si quid aliud in scrip- - turis canonicis commendatur exceptis his, quae seruitutem populi ueteris pro congruentia cordis illorum et prophetici temporis onerabant, quae et in quinque libris Moysi leguntur. illa autem, quae non scripta sed tradita custodimus, quae quidem toto terrarum
Abbreviated transcription (Latin):
septimũ. Amant eñi requiem. siue piȩ animȩ. siue iniq: sed
qua ꝑueniant ad id quod amant. plurimt᷑ nesciunt: nec aliquid
appetunt etiam ipsa corpora ponderib suis nisi quod ani mȩ
amorib suis. Nam sicut corpꝰ tamdiu nititur ponderesiue de orsũ
ue sursum u̾sus donec ad locũ quonititur ueniens conquies cat
Pondus quippe olei sidimitatur inere deorsũ. siaut subaquis
sursum nititur: sicanimȩ adea queamant. propterea nitunt.
ut ꝑueniendo requiescant: & multa quidem ꝑ delectant.

Expanded text:
septimum. amant enim requiem siue piae animae siue iniquae; sed qua perueniant ad id, quod amant, plurimum nesciunt; nec aliquid appetunt etiam ipsa corpora ponderibus suis, nisi quod animae amoribus suis. nam sicut corpus tam diu nititur pondere siue decrsum uersus siue sursum uersus, donec ad locum, quo nititur, ueniens conquiescat — pondus quippe olei si dimittatur in aere, deorsum, si autem sub aquis, sursum nititur —. sic animae ad ea. quae amant, propterea nituntur, ut perueniendo requiescant. et multa quidem per c
Abbreviated transcription (Latin):
Lectis lit teris cuis ubime commonuisti. ut debi¬
tum retiderem deresidus enodandis quȩstionib quas iam longe
ante quesi ueras. gratis simum mili atq carissimum desideriũ stu¬
diitui amplius differri tolerare non potiu: & quamuis in medus
acerius occupationum mea rum: he cfeci prȩcipuae: ut adea quȩ
uiter rogasti responderem tibi. Duitius autẽ detua epła disputa¬
re nolo. ne hoc ipsum impediat iam tandem reddere quod debeo:

Expanded text:
Lectis litteris tuis, ubi me commonuisti, ut debitum redderem de residuis enodandis quaestionibus, quas iam longe ante quaesiueras, gratissimum mihi atque carissimum desiderium studii tui amplius differri tolerare non potui et quamuis in mediis aceruis occupationum mearum hanc feci praecipuam, ut ad ea, quae interrogasti, responderem tibi. diutius autem de tua epistula disputare nolo, ne hoc ipsum me impediat iam tandem redhibere, quod deuis, ubi me commonuisti, ut debi
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ corporis sunt quidem inrequie sed inea non sunt acti¬
one: qua corpora recepta uegetantur. Talem quippe actionẽ¬
Talem quippe acttonẽ
significat dies octauus. qui & primus. quia non aufert illam re¬
quiem: sed glorificat. Noneñi redit com corpore difficultas
ex corpore : quia nec corruptio Oportet eñi corruptibile hoc
incor ruptionem: & mortalehoc indut in morcalitatẽ
Qua ꝓpt̾ ante dñi resurrectionem quamuis scõs patres plenos
ꝓphetico sp̃u oc taui sacramentũ nequa quam later&: quosig¬
nifica tur resurrectio Nam & ꝑ octaua psalm scribitur.

Expanded text:
onem corporis sunt quidem in requie, sed in ea non sunt actionem corporis sunt quidem in requie, sed in ea non sunt actione, qua corpora recepta uegetantur. talem quippe actioneTalem quippe actionem significat dies octavus qui et primus, quia non aufert illam requiem, sed glorificat. Non enim redit cum corpore difficultas ex corpore, quia nec corruptio. Oportet enim corruptibile hoc incorruptionem et mortale hoc indui inmortalitatem. quapropter ante domini resurrectionem quamuis sanctos patres plenos prophetico spiritu octaui sacramentum nequaquam lateret, quo significaretur resurrectio — nam et pro octauo psalmus scribitur
Abbreviated transcription (Latin):
uanũ nom̃ dñi dĩ nr̃i & honorare patrẽ & matrẽ : & ñ mecari non
occidere . ñ furari ñ falsũ testimoniũ dicere : ñ concupiscere uxo¬
tẽ ꝓxcimi. ñ concupiscere ullã rẽ ꝓximi: non figurate aliud p̃¬
tendunt & mistiee aliud significant : sed sic obferuant᷑ ut sonant.
Obseruari tam̃ diẽ sabbati non iubem᷑ ad litterã. scđm otiũ ab oꝑe
corporali sicut obseruant iudei : & ipsa torum obseruatio quia ita
precepta.ẽ. nisi aliam quandam spiritalem requiem signific& riden¬
da iudicatur. Vnde non inconuenienter intellegimꝰ ad amorẽ
excitandum quo ad requiem tendimꝰ ua lere omnia: quȩ figurate
inscripturis dicuntur:. Quando quidem idsolum decalogo figura¬
te precipitur ybi requies. cõmendatur. quȩ ubiq amatur sed inso¬
lodo sc̃a & certa inuenitur. Dies tamendominicus non uideis sed
xp̃ianis resur rectione d̃ declaratus est. & ex illo habere coepit
festiuitatem suam: animȩ quippe omniũ sc̃orum ante resur recti¬

Expanded text:
uanum nomen domini dei nostri et honorare patrem et matrem et non moechari, non occidere, non furari, non falsum testimonium dicere, non concupiscere uxorem proximi, non concupiscere ullam rem proximi non figurate aliud praetendunt et mystice aliud significant, sed sic obseruantur, ut sonant. obseruare tamen diem sabbati non iubemur ad litteram secundum otium ab opere corporali, sicut obseruant Iudaei; et ipsa eorum obseruatio quia ita praecepta est, nisi aliam quandam spiritalem requiem significet, ridenda iudicatur. unde non inconuenienter intellegimus ad amorem excitandum, quo ad requiem tendimus, ualere omnia, quae figurate in scripturis dicuntur, quando quidem id solum in decalogo figurate praecipitur, ubi requies commendatur, quae ubique amatur, sed in solo deo sancta et certa inuenitur. Dies tamen dominicus non Iudaeis sed Christianis resurrectione domini declaratus est et ex illo habere coepit festiuitatem suam. animae quippe omnium sanctorum ante resurrecti
Abbreviated transcription (Latin):
Quisnegat : Sexeo
addendũ putas. cũ sensus nonsit nisi nonlateat animã corporis
passio. nec tam̃ ita ut eã ꝑaliã passionẽ aut ꝑ aliud qđ lib& in¬
telligat
Dic quȩso istud paulo planius.

Expanded text:
Quis negat? Sed ex eo addendum putas; cum sensus non sit, nisi non lateat animam corporis passio, nec tamen ita ut eam per aliam passionem, aut per aliud quodlibet intelligat? E. Dic, quaeso, istud paulo planius.
Abbreviated transcription (Latin):
qua ut tẽ pecã ut aut diffinias alit̾: aut hanc recur ras
sipotes. nã eã istaratione quã uehem̃t̾ ꝓbo. uitiosa esse.
negare non possum
Facile .ẽ. istam corri¬
gere. Qđ uolotu audeas. Facies eñi mͥͥ crede sibene intel¬
bexisti. ubi precor.
Num alibi. quã ubi aliena
cõp̃hendit :

Expanded text:
quam ut te petam, ut aut definias aliter, aut hanc recures, quam ut te petam, ut aut definias aliter, aut hanc recures, si potes: nam eam ista ratione quam vehementer probo, vitiosam esse negare non possum. A. Facile est istam corrigere, quod volo tu audeas: facies enim, mihi crede, si bene intellexisti ubi peccet. Num alibi quam ubi aliena comprehendit?
Abbreviated transcription (Latin):
Curqueso :
Quia nõ negas ut opinor non¬
nichil pati corpꝰ cum crescimꝰ: uel se nescim. Neq iduos ul¬
lo sensu sentire manifestũ ÷ nec itam̃ animã latet
Nonigit᷑ ea lat& quiddã quod patitur corpꝰ. Nec tam̃
sensus iste appellari potest. Cidendo eñi maiora. ea quȩ
aliquando minora uidefmꝰ & uidendo senes eos. quos
uurenes ac pueros fuisse constat: coniectamꝰ tam̃ aliquã
mutationẽ nrãm. corpora etiã nunc dũ loqͥmur patineq
in eo fallimur : ut opinor. Nã ꝓcliuius ÷ ut me fallidica
qđ iudeo. quam qđ intelligo capillos meos nunc crescere. cor¬
pꝰq ꝑmomenta niutari. Quod simutatio ista. passio cor¬
poris. ẽ. qđ nemonegat. nec Ponsentitur a nob̾nectam̃ anima
latet. quia nos non latet: patitur ut dixi corpͦ. qđ non la¬
tet animã nec sensus ÷ tamen: Quare: illa diffinitio quȩ
nihil quod sensus non eẽt : debebat includere cũ hoc inclusit.
certe uiciosa est
Nichil mͥ restare uideo:

Expanded text:
Cur quaeso? Quia non negas, ut opinor, nonnihil pati corpus cum crescimus vel senescimus: neque id nos ullo sensu sentire manifestum est; nec id tamen animam latet. Non igitur eam latet quiddam quod patitur corpus, nec tamen sensus iste appellari potest. Videndo enim majora ea quae aliquando minora videramus, et videndo senes eos quos juvenes ac pueros fuisse constat; conjectamus aliquam talem mutationem nostra corpora, etiam nunc dum loquimur, pati. Neque in eo fallimur, ut opinor: nam proclivius est, ut me falli dicam quod video, quam quod intelligo capillos meos nunc crescere, corpusve per momenta mutari. Quod si mutatio ista, passio corporis est, quod nemo negat, nec nunc sentitur a nobis, nec tamen animam latet, quia nos non latet; patitur, ut dixi, corpus quod non latet animam, nec sensus est tamen. Quare illa definitio, quae nihil quod sensus non esset, debebat includere, cum hoc inclusit, certe vitiosa est. E. Nihil mihi restare video,
Abbreviated transcription (Latin):
rit. quia nimis est prolixum singula ꝑeurrere. & ut puto
non est nr̃m cuncta uobis referre. Sed hoc tamem in notesci
iriuimus. quia quicquid addĩ famulũ cũ ipsa accessisent
solũ modo signo crucis in presso. & saliua oris sui linitos. statĩ
illos in columes reddebat. & in ipsa eadẽq hora opus quod sibi
uellent exxercere imperabat.

Expanded text:
avit, quia nimis est prolixum singula percurrere et, ut puto, avit, quia nimis est prolixum singula percurrere et, ut puto, nec est nostrum cuncta vobis dicere, sed hoc tamen innotesci curavimus, quia quiqui ad Dei famulum cum ipsa accessissent, solummodo signum crucis inpresso et saliva oris sui linitos, statim illos incolumes reddebat et in ipsa eademque hora opus, quod sibi vellent exercere, imperabat.
Abbreviated transcription (Latin):
habens uenenosũ atq moatiferum. illũ languorẽ secus
oculum. quem puftulã uocant. Eumq signũ dĩ imposuisset. iussit
eum discedere. & proprium opussuũ sibiexertere. Sed ad hue infide
dubitanti. infert. Equidẽ ut uideo minus tẽ desalute tua confide¬
recognosco. ꝑtaddit ei. heo futura predicens. Sedtu uero cũ a
mũ ueneris. iuftibi sumendũ coniu& tua porriget. sedtu illud
om̃ino non accipias. Et uide nealia medicamenta. preter hoc
signaculũ Nehac infirmitate ręquiras. Quod si feceris. deiftaqͥd
nunc euades. seddum ad uiues. quoddam eoc illa signũ habebis.
ueita utdixerat. rei euentus probauit. Nã offerente ei con
iussellũ sumpsit. & ad huc cornu requisiuit. uel aliquod genus
extra hendi ueneni. quicquid inuenire potuisset. Et lic& iuxt
sententiã serui dĩ mortem tunc euaserit. sedtamen oculum
quidem amisit. & luscus ꝑ tempora uiocit. De predicta autem
infirmitate quales & quam plures exinde ꝑ illũ dñs cui¬

Expanded text:
habens venenosum atque mortiferum illum languorem secus oculum, quem postulam vocant. Cumque ei signum Dei imposuisset, iussit eum discedere et proprium opus suum sibi exercere; sed adhuc in fide dubitanti infert: 'Equidem, ut video, minus te de salute tua confidere cognosco'. Et addidit ei haec, futura praedicens: 'Sed tu vero cum ad domum veneris, ius tibi sumendum coniunx tua porriget; sed tu illud omnino non accipias, et vide, ne alia medicamenta praeter hoc signaculum de hac infirmitate requiras. Quod si feceris, de ista quidem nunc evades, sed dum advives, quoddam ex illa signum habebis'. Quae ita, ut dixerat, rei eventus probavit. Nam offerente ei coniuge iuscellum sumpsit et adhuc cornu requisivit vel aliquod genus extrahendi veneni, quicquid invenire potuisset. Et licet iuxta sententiam viri Dei mortem tunc evaserit, sed tamen oculum quidem amisit et luscus per tempora vixit. De praedicta autem infirmitate quales et quam plures exinde per illum Dominus cur
Abbreviated transcription (Latin):
rit : quam qui mentem unolentia sepeliuerit. Omina
itaq talia. quȩ neq scãrũ scrͥpturarũ auctorib continentur.
nec conciliis epis copoꝵ statuta inueniunt᷑. nec consue tudi ne
uni uerse eccłȩ robora ta sunt : sed diuersoꝵ locoꝵ durers is
motib innume rab uiter uariantur. ita ut iux aut om̃i¬
no nũ quã mueniri possint cause quas ineis constituendis
homines secim sunt : ubi facuiltas tribuitur sine ulla du

Expanded text:
rit, quam qui mentem uinolentia sepeliuerit. omnia rit, quam qui mentem uinolentia sepeliuerit. omnia itaque talia. quae neque sanctarum scripturarum auctoritatibus continentur nec conciliis episcoporum statuta inueniuntur nec consuetudine uniuersae ecclesiae roborata sunt, sed diuersorum locorum diuersis motibus innumerabiliter uariantur, ita ut uix aut omnino numquam inueniri possint causae, quas in eis instituendis homines secuti sunt, ubi facultas tribuitur, sine ulla du
Abbreviated transcription (Latin):
dant quod ꝓprie psallimꝰ in eccła diuina cantica ꝓphe¬
cumisi ebrietates suas adcantum psalmoꝵ humano inge¬
nio conpositoꝵ quasi tu bas exortationis inflammentꝰ.
Quando aũt non est tempꝰ cum ineecła fr̃s congregatur sa
cantanda: nisicum legitur aut disputa tur. aut antistites
clara uoce p̾cantur: aut cõmunis oratio uoce diaconi indi¬
citur. Aliis uͦ particulis tempoꝵ quid melius a congregatis
xp̃i anis fiat. quid utiluis. quid sanctius omino non ui dio
Q uod aut̃ instituitur pret̃ consiretudinem. ut quasiob¬
seruatio sacramentisit approbare non possum: etiã simul¬
ta huius modi ꝓpt̃ non nullarum. uel sc̃arũ. uel turbd¬
lentarum ꝑsonarũ scandala deuitanda liberius imꝓ¬
bare non audeo: sed hoc nimis doleo qua multa quȩ indi ui¬
nis librissaluberrime p̃cepta sunt minus curantur. o tã
multis prȩsumptionib sic plena sunt om̃ia. ut grauius
corripiatur quiꝑ octauas suas terram nudo pede tetige¬

Expanded text:
dant, quod sobrie psallimus in ecclesia diuina cantica prophecum ipsi ebrietates suas ad canticum psalmorum humano ingenio compositorum quasi ad tubas exhortationis inflamment. quando autem non est tempus, cum in ecclesia fratres congregantur, sancta cantandi, nisi cum legitur aut disputatur aut antistites clara uoce deprecantur aut communis oratio uoce diaconi indicitur? Aliis uero particulis temporum quid melius a congregatis Christianis fiat, quid utilius, quid sanctius omnino non uideo. quod autem instituitur praeter consuetudinem, ut quasi obseruatio sacramenti sit, adprobare non possum, etiam si multa huius modi propter nonnullarum uel sanctarum uel turbulentarum personarum scandala deuitanda liberius inprobare non audeo. sed hoc nimis doleo, quam multa, quae in diuinis libris saluberrime praecepta sunt, minus curantur; et tam multis praesumptionibus sic plena sunt omnia, ut grauius corripiatur, qui per octauas suas terram nudo pede tetige
Abbreviated transcription (Latin):
ut demonasterio egrederetur ediceret. ille beatus puer
fertur respondisse iam se ulterius patris domũ noneẽ uisurũ.
Nunc pater in stuporẽ atq merorẽ animi conuersus. coepit
plura argumenta ꝑ quirere. & molimine mentis suae ꝑtractare.
assumers secũ patris monasterii immo & om̃iũ fratrũ consilium.
qualiter possent eius animũ ad se reducere. uel ad propria eum
facerent ut uellet remeare. Et tunc fratres una cũ consensu
abbatis consentientes precib genitoris. coeperunt beatum
puerulũ ꝑurgere ut ad parentes suos reuerteretur. & quando¬
cumq uellet iterũ ad septa monafterii repedaret. Addentes
&iam terrorib blandimenta. offerentes oscula. & uerbera
initantes. & ieiunium ei duorum ueltrium dierum impone¬
tes. Sed ille inito consilio patiore. qͣsi funda mentũ ut erat supͣ
petrã immobilis atq interritꝰ. inꝑcepta animi sui uoluntate
lurauit. illius prȩcepti non in memor. Quiamat patrem

Expanded text:
ut de monasterio egrederetur, ediceret, ille beatus puer fertur respondisse, iam se ulterius patris domum non esse visurum. Tunc pater in stuporem atque merorem animi conversus, coepit plura argumenta perquirere et molimine mentis suae pertractare, assumens secum patris monasterii, immo et omnium fratrum consilium, qualiter possent eius animum ad se reducere, vel ad propria eum facerent ut vellet remeare. Et tunc fratres una cum consensu abbatis, consentientes precibus genitoris, coeperunt beatum puerulum perurgere, ut ad parentes suos reverteretur, et quandocumque vellet, iterum ad septa monasterii repedaret, addentes etiam terroribus blandimenta, offerentes oscula et verbera minitantes et ieiunium ei duorum vel trium dierum inponentes. Sed ille, inito consilio potiore, quasi fundamentum ut erat supra petram, inmobilis atque interritus in percepta animi sui voluntate perduravit, illius praecepti non inmemor: Qui amat patrem
Abbreviated transcription (Latin):
in teriora conuertit : & hoc t̃ re id.ẽ. quit̾ rena sapiunt dete¬
rius uidetur. Vnde illi impii postremã infructuosam agen¬
tes penitentiam. &iamhoc int̾ multa dicturisunt: Hi sunt
quos aliquando habuimus inderisum: & insimilitudinẽ ĩꝓperii :
Nos insensati: uitamlloꝵ estimabamꝰ insaniam. Nacphoc sp̃s sẽs¬
deuisilib ad inuisibilia & decorporalib ad spiritalia sacram̃ta
similitudinem ducens transitum illum dealia uita in aliã
uitam quod pascha nominatur. a xiiͣluna uoluit obserua¬
ri.: ut non solum ꝓpt̾ tempꝰ tertium quod supra commemora¬
ui quia inde incipit ebdomada t̾tia: sedetiã ꝓpt̾ ipsam
conuer sionem ab exteriorib ad interiora luna similitudo ad¬
sumeretur Usq aduitesimã uero & primã: ꝓpt̃ numerum

Expanded text:
interiora conuertit; et hoc terrae, id est eis qui terrena sapiunt, deteinteriora conuertit; et hoc terrae, id est eis qui terrena sapiunt, deterius uidetur. unde illi impii postremam infructuosam agentes paenitentiam etiam hoc inter multa dicturi sunt: hi sunt quos aliquando habuimus in risum et in similitudinem improperii. nos insensati uitam ide uisibilibus ad inuisibilia et de corporalibus ad spiritalia sacramenta similitudinem ducens transitum illum de alia uita in aliam uitam, quod pascha nominatur, a quarta decima luna uoluit obseruari, ut non solum propter tempus tertium, quod supra commemoraui, quia inde incipit hebdomada tertia, sed etiam propter ipsam conuersionem ab exterioribus ad interiora de luna similitudo adsumeretur, usque ad uicesimam uero et primam propter
Abbreviated transcription (Latin):
contemplatiꝰne in commutabilis ueritatis oms uires suas int̾¬
rena conuertit: & eo magis magisq obscurat᷑ in in teriorib
a suꝑiorib suis: sed cũ redire coeperit adillam in cõmutabi¬
lem saprentiã. quanto magis ei ꝓpinquat affectu pi&ratis:
tanto magis exterior homo torrũpitur. sed interior reno¬
uatur cdedie indiem. Omnisq lux illa ingenii quȩ ad in¬
feriora uergebat. ad superiora conuertitur: & ater renis
quodã modo
aufertur. ut magis magisq huic seculo moriatur: &uita eius abscon¬
datur cumxpo indõ:. Mutatur ergo indeterius ad exteriora pro¬
grediens. & inuita sua proiciens intima sua: & hoc terrȩ id ÷ eis qui
terrena sapiunt meluis uidetur. cͦonlaudatur peccator indesi¬
cheriis animȩ suȩ: & qui iniqua gerit benedice tur. Mutat᷑
aũt meluis. cõ intentionem & głam suam aterfenis quȩ
in hoc scło apparent paulatim auertit. & ad superiora atq:

Expanded text:
contemplatione incommutabilis ueritatis, omnes uires suas in tecontemplatione incommutabilis ueritatis, omnes uires suas in terrena conuertit et eo magis magisque obscuratur in interioribus ac superioribus suis: sed cum redire coeperit ad illam incommutabilem sapientiam, quanto magis ei propinquat affectu pietatis, tanto magis exterior homo corrumpitur, sed interior renouatur de die in diem omnisque lux illa ingenii, quae ad inferiora uergebat, ad superiora conuertitur et a terrenis quodam modo aufertur, ut magis magisque huic saeculo moriatur et uita eius abscondatur cum Christo in deo. Mutatur ergo in deterius ad exteriora progrediens et in uita sua proiciens intima sua; et hoc terrae, id est eis, qui terrena sapiunt, melius uidetur, cum laudatur peccator in desideriis animae suae et, qui iniqua gerit, benedicitur. mutautem in melius, cum intentionem et gloriam suam a terrenis, quae in hoc saeculo apparent, paulatim auertit et ad superiora atque
Abbreviated transcription (Latin):
cere: sed qdlibet horũ duoꝵ sit illud certe manifestũ est
& cui aduer tenti facile cognitũ. quod luna non augeat᷑
adoculos nr̃os. nisi asole recedendo. neq minuatur. nisi
ad solem ex parte alia propin quando adtende nunc
quod inpro uerbiis legimus. Sapiens sicut sol ꝑmanet.
stultus aut̃ sicut luna mutatur. Et quis est sapiens qͥ per¬
manet. nisisol ille iustitrȩ dequo dicitur. or tus est mihi
iustitiȩ sol. & quem sibi non fuisse ortũ indie nouissima.
plangentes impii dicturisunt : & iustitiȩ lum̃ non lux̃
nob̾. & sol non est ortꝰ nobis : Nam istum carnis oculis usibilẽ
solem oriri facit suꝑ bonos & malos ds̃: quietiam pluit suꝑ iustos
& iniustos: dicuntur aut̃ semꝑ exreb uisibilib ad inusibilia
congrue simili tudines. Quis gͦ est ille stultus quitanꝙ luna
mutatur. nisi adam in quo om̃s pecca uerunt: A nima
quippe humana recedens asole iustitiȩ. abilla scilicet int̾ra.

Expanded text:
cere. sed quodlibet horum duorum sit, illud certe manifestum est et cuiuis aduertenti facile cognitum, quod luna non augeatur ad oculos nostros nisi a sole recedendo neque minuatur nisi ad solem ei parte alia propinquando. Adtende nunc, quod in prouerbiis legimus: Sapiens sicut sol permanet, stultus autem sicut luna mutatur. et quis est sapiens, qui permanet, nisi sol ille iustitiae, de quo dicitur: Ortus est mihi iustitiae sol, et quem sibi non fuisse ortum in die nouissima plangentes impii dicturi sunt: Et iustitiae lumen non inluxit nobis et sol non ortus est nobis? nam istum carnis oculis uisibilem solem oriri facit super bonos et malos deus, qui etiam pluit super iustos et iniustos. ducuntur autem semper ex rebus uisibilibus ad inuisibilia congruae similitudines. quis ergo est ille stultus, qui tamquam luna mutatur, nisi Adam, in quo omnes peccauerunt? anima quippe humana recedens a sole iustitiae, ab illa scilicet interna
Abbreviated transcription (Latin):
mer cedem denarium ut sint decem & septẽ. Nam & in hoc
numero.sicut maliis multiplices figuras exhiben tibus. sa¬

Expanded text:
mercedem denarium, ut sint decem et septem. Nam et in hoc numero sicut in aliis multiplices figuras exhibentibus, sa
Abbreviated transcription (Latin):
Quã cenfes
nisieã cuiꝰ & extremitas sibi consors÷ undiq nullo angulo ȩqͣ¬
litatẽ ꝑ turbante. & acuꝰ mȩdio ad omnes extremitatis partes.
pares line̾ȩ duci possunt¬
Nã illã figurã quȩ unalinea in circulũ ducta t̃ minatur :
mͥ uideris describere
Recte intelligis. Nunc it̃aq
illud considera Cũ superior ratiodocuerit lineã in sola lon¬
gitudine intelligi. nec quicquã latitudinis usur pare. & ideo
ꝑlongũ qua ducit᷑ diuidi non posse. utrũ tͥ uideat᷑ figura
quȩ libet sine latitudine inueniri

Expanded text:
Quam censes, nisi eam, cujus et extremitas sibi concors est undique, nullo angulo aequalitatem perturbante, et a cujus medio ad omnes extremitatis partes pares lineae duci possuntam illam figuram quae una linea in circulum ducta terminatur, mihi videris describere. A. Recte intelligis. Nunc itaque illud considera, cum superior ratio docuerit lineam in sola longitudine intelligi, nec quidquam latitudinis usurpare, et ideo per longum qua ducitur dividi non posse, utrum tibi videatur figura quaelibet sine latitudine inveniri
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc eligo : quod paulo ante dixi Hã illud superius: teme¬
re me dixisse confiteor. Cuoneni ratione int̾nos uerũ que¬
ramꝰ idq fiat rogando & respondendo. quomͦ possit ad sumã
ꝑueniri qua concluditur ratio. nisi aliquid prius concederet᷑:
Concedi aut̃ recte quipossit qđ nescire tur: ita ista ratio
nisi inueraret in me aliquid cognitũ. quo in nitens ad
in cognitũ duceret: nihil omnino ꝑ illã discerẽ nec eam
prsus rationem nominarẽ. Quã obrẽ. frustra mͥ non assen¬¬
tiris ante rationẽ necessario. eẽ. in nobis aliquã scientiam.
unde ipsa ratio sumat exordiu
poenit&: emendare ꝑmittã. Sed nequȩso abutaris ista
licentia. & negligent̾ cũ int̾rogo at tendas neassidua male
concessa etiam dehis quȩ bene conceduntur. dubitare tegogaꝵ¬

Expanded text:
Hoc eligo quod paulo ante dixi: nam illud superius temere me dedisse confiteor. Cum enim ratione inter nos verum quaeramus, idque fiat rogando et respondendo; quomodo posset ad summam pervenire qua concluditur ratio, nisi prius aliquid concederetur? Concedi autem recte qui posset quod nesciretur? Ita ista ratio nisi inveniret in me aliquid cognitum, quo innitens ad incognitum duceret; nihil omnino per illam discerem, nec eam prorsus rationem nominarem. Quamobrem frustra mihi non assentiris ante rationem necessario esse in nobis aliquam scientiam, unde ipsa ratio sumat exordiumpoenitet, emendare permittam: sed ne, quaeso, abutaris ista licentia, et negligenter, cum interrogo, attendas; ne assidue male concessa, etiam de iis quae bene conceduntur, dubitare te coga
Abbreviated transcription (Latin):
Nonusq: quaq: ab surdum.ẽ. quod dicis. Sed ego. uires nõ ma¬
gis in amplitudine cor poris aetatisq incrementis : quam in exer¬
citatione quadam et confor matione menbrorũ esse soleo
putare: Id ad eo ut tibi ꝓbem quȩro abstẽ. utrũ aliũ alio
ꝑtinatius ambulare. acmin defecigari maiorum iuiriũ esse
arbitreris

Expanded text:
Non usquequaque absurdum est quod dicis: sed ego vires non magis in amplitudine corporis aetatisque incrementis, quam in exercitatione quadam et conformatione membrorum esse soleo putare: id adeo ut tibi probem, quaero abs te utrum alium alio pertinacius ambulare ac minus defatigari, majorum virium esse arbitreris?
Abbreviated transcription (Latin):
hinc plura dicere. ac me ipsũ constringere : dũ quasi tibi pracipio
ut nichil aliud agerẽ quã redderer mͥ: cuime maxime de¬
beo Atq ita dõ fueri : quod ait oratius: amicũ mancipiũ dño
Quod omnino fieri non potest. nisi ad eiꝰ refor memur imagi¬
nẽ : quã nobis ut p̃tiosissimũ quiddã & carissimũ custodi¬
endã dedit. dũ nos ipsos nobis tales dedit: qualib nichil pos¬
sit praet̾ ipsum ante poni. Hac autẽ actione nihil michi ui¬
detur operosius. & nihil ÷ cessationi similius. Neq tam̃ eam
suscipere aut implere anim potest: nisi eo ipso ad iuiuante
cui red ditur. Vndefit: ut homo eiꝰ potentia refor man¬
dus sit: cuiꝰ bonitate ac potestate formatus est. Sed ad ꝓ¬
positum re dire cogimur. Quare: uide utrũ tibi i ãpba¬
tũ sit. feras non habere scientiam totamq illã uelud
ginẽ scientiȩ quã miramur : uim esse sentiendi

Expanded text:
hinc plura dicere, ac meipsum constringere, dum quasi tibi praecipio, hinc plura dicere, ac meipsum constringere, dum quasi tibi praecipio, ut nihil aliud agerem quam redderer mihi, cui me maxime debeo : atque ita Deo fieri, quod ait Horatius, Amicum mancipium domino . Quod omnino fieri non potest, nisi ad ejus reformemur imaginem, quam nobis ut pretiosissimum quiddam et charissimum custodiendam dedit, dum nos ipsos nobis tales dedit, qualibus nihil possit praeter ipsum anteponi. Hac autem actione nihil mihi videtur operosius, et nihil est cessationi similius: neque tamen eam suscipere aut implere animus potest, nisi eo ipso adjuvante cui redditur. Unde fit ut homo ejus clementia reformandus sit, cujus bonitate ac potestate formatus est. 56. Sed ad propositum redire cogimur. Quare vide utrum tibi jam probatum sit, feras non habere scientiam, totamque illam velut imaginem scientiae, quam miramur, vim esse sentiendi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̃ rationẽ atq scientiã deqͥbus agimus. qđ sunt
ista longe prȩsentiora sensibus : suspendit se acorpo¬
re quantũ potest. & ea quȩ intus est libentius fruit᷑.
uoluptate. quantoq insensus declinat magis: tanto si¬
miliorẽ hominẽ peccori facit. Inde .ẽ: qđ etiã pueri ua¬
gientes. quanto alieniores. arationes unt : tanto facilius
discer nunt sensu etiã contactũ coniunctionẽq nutri¬
cũ : nec odorẽ aliarũ possunt sustinere. cumqͥb consue¬
tudo non fuit. Quã obrẽ quãuis aliud ex alio inaiderit.
libent̃ tam̃ meo sermone demoror quo am mone tur a¬
iuma. ne se ultra quã necessitas cogitrefundat insensus:
sed ab hissepotius ad se ipsã colligat. & repuerescat dõ.
qđ .e. nouũ hominẽ fieri. uetere exitto: a quo incipere:
prt̃ neglectã dĩ legĩ certa÷ necessitas quoneq ueruis
neq secretius quic quã scripturis diuinis centinetur. Uellem

Expanded text:
per rationem atque scientiam, de quibus agimus, quod sunt per rationem atque scientiam, de quibus agimus, quod sunt ista longe praestantiora sensibus, suspendit se a corpore quantum potest, et ea quae intus est, libentius fruitur voluptate; quantoque in sensus declinat, tanto magis similiorem hominem pecori facit. Inde est quod etiam pueri vagientes, quanto alieniores a ratione sunt, tanto facilius discernunt sensu etiam contactum conjunctionemque nutricum, nec odorem aliarum possunt sustinere, cum quibus consuetudo non fuit. 55. Quamobrem, quamvis aliud ex alio inciderit, libenter tamen in eo sermone demoror, quo admonetur anima, ne se ultra quam necessitas cogit, refundat in sensus; sed ab his potius ad seipsam colligat, et repuerascat Deo: quod est novum hominem fieri, vetere exuto; a quo incipere propter neglectam Dei legem certa est necessitas, quo neque verius neque secretius quidquam Scripturis divinis continetur. Vellem
Abbreviated transcription (Latin):
ad scienti ã ꝑuenitur Sed ut concedã facile ꝑueniri. qͥd
nos adiuuabit ratio. ut bestiis nos ante ponendos putemꝰ.
cuille habeant scientiã. & hanc pluris quã rationẽ pen¬
dendã esse cõꝑtũsit:
Cogor omnino
aut scientiã bestiis non concedere : aut nichil recusare.
quin mͥ merito ante ponantur Sed quȩso explica illud.
qđ decane uli xis cõmemoraui. qualenã sit Nã eius
admiratione cõmotꝰ: tã: inmanit latraui auctis tin
Quid aũt hoc putas esse : nisi uim quandã sentiendi ñ
screndi : Sensu eñi: nos multȩ bestiȩ superant. Cuius
rei causã : non hic locus : ut quęramꝰ. Mente aũt ratio¬
ne. & scientia nos illis ds̃ praposuit. Sedille sensus: ea qͥb
tales animȩ delectantur: accedente consire tudine cuĩ
magna uis .ẽ. potest discernere. Atq eo facilius: qđ
anima beluarum magis corpori affixa est ciĩ sunt
illi sensus. quib utitur ad uictũ uoluptatemq:
quã ex eodem illo corpore capit. Humana uͦ anima

Expanded text:
ad scientiam pervenitur. Sed ut concedam facile perveniri; quid nos adjuvabit ratio, ut bestiis nos anteponendos putemus, cum illae habeant scientiam, et hanc pluris quam rationem pendendam esse compertum sit? Cogor omnino, aut scientiam bestiis non concedere, aut nihil recusare, quin mihi merito anteponantur. Sed, quaeso, explica illud, quod de cane Ulyssis commemoravi, qualenam sit: nam ejus admiratione commotus tam inaniter latravi. A. Quid autem hoc putas esse, nisi vim quamdam sentiendi, non sciendi? Sensu enim nos bestiae multae superant, cujus rei causam non hic locus est ut quaeramus; mente autem, ratione, scientia, nos illis Deus praeposuit. Sed ille sensus ea quibus tales animae delectantur, accedente consuetudine cujus magna vis est, potest discernere; atque eo facilius, quod anima belluarum magis corpori affixa est, cujus illi sunt sensus quibus utitur ad victum voluptatemque, quam ex eodem illo corpore capit. Humana vero anima
Abbreviated transcription (Latin):
Inueniem hoc fortasse quantũ lic&. siprius diligent̾ discu¬
tiam harc tria. id÷ longitudinẽ. latitudinẽ. & altitudinẽ
Itaq enitere cogitare longitudinem: quȩ ad huc nullam latitu¬
dinem ad sumpserit
. Nihil possum tale cogitare. Sienim
filum araneȩ in animo constituero. quonihil exilius solemꝰ ui¬
dere: occurrit mͥ etiam in eotamen. & longitudo ꝓse: & latitu¬
do. & al titudo. Quȩ quales cumq sint: esse tam̃ negare ñ possũ¬

Expanded text:
Inveniemus hoc fortasse quantum licet, si prius diligenter discutiamus haec tria, id est longitudinem, fatitudinem, et altitudinem. Itaque enitere cogitare longitudinem, quae adhuc nullam latitudinem assumpserit. E. Nihil possum tale cogitare: si enim filum araneae in animo constituero, quo nihil exilius solemus videre; occurrit mihi etiam in eo tamen et longitudo per se, et latitudo, et altitudo: quae qualescumque sint, esse tamen negare non possu
Abbreviated transcription (Latin):
corporale celebrandũ suscepimꝰ: Cũ enĩ sabbato significet᷑ spirita¬
lis requies. drniq dictũ est inspalmo. Uacate & uidete. qm̃
ego sũ ds̃ : & quo uocant᷑ homines ab ipso dño dicente. Uenite
ad mi om̃s qui laboratis & honerati estis & ego uos reficiam.¬
ollite iugũ meũ suꝑuos: & discite ame quia mitis sũ & humilis
corde. & inuenietis requiem animab ur̃is. Cetera tam̃ ibi
p̃cepta ꝓprie sicut precepta sunt sine ulla figurata significa¬
tione obseruamͦ. Nã & idola ñ colere manifesti didicimꝰ : & ñ acciꝑe in

Expanded text:
corporale celebrandam suscepimus. Cum enim sabbato significetur spirituacorporale celebrandam suscepimus. Cum enim sabbato significetur spiritualis requies - de qua dictum est in psalmo: uacate et uidete, quoniam ego sum dominus, et quo uocantur homines ab ipso domino dicente : uenite ad me omnes, qui laboratis et onerati estis, et ego uos requilite iugum meum super uos et discite a me, quia mitis sum et humilis corde, et inuenietis requiem animabus uestris, cetera tamen ibi praecepta proprie, sicut praecepta sunt, sine ulla figurata significatione obseruamus. nam et idola non colere manifeste didicimus et non accipere in
Abbreviated transcription (Latin):
endũ & flatandũ quod ã modo quo tãquã pondere sursũ uł introrsũ
referam᷑ ad requiem: om̃a ista ꝑtinent. quȩ figura te nob insinu¬
antur. Plus enĩ mouent & accendent amorẽ : quasi nuda sine ullis
sacram̃toꝵ similitudinib ponerent᷑. Cuiꝰ rei causã difficilet̃. di¬
cere. sed tam̃ ita se hab& ut aliquid ꝑ allegoricã significationẽ
intimatũ plus mourat. plus delectat. & plus honoretur quãsi uerbꝰ
ꝓprus aptissime diceret᷑. Credo qđ ipse anime motus quã diurebus
ad huc terrenis implicatus: prigrius inflamat᷑. si seratur ads imilitu¬
dines corporales. & inde referat᷑ ad spiritalia quȩ illis similitudinib:
figurant᷑. Ipso quasi transitu uegetat᷑ & tam̃quã in facula ignis agi¬
tatus accendit᷑: & ardentiore dilectione rapitur ad quixtẽ . Idõ que
obseruandũ p̃cipitur. Quã figurã nos intellegendã : non etiã ꝑotiũ

Expanded text:
endum et flatandum quodam modo, quo tamquam pondere sursum uel introrsum endum et flatandum quodam modo, quo tamquam pondere sursum uel introrsum referamur ad requiem, omnia ista pertinent, quae figurate nobis insinuantur; plus enim mouent et accendunt amorem. quam si nuda sine ullis sacramentorum similitudinibus ponerentur. cuius rei causam difficile est dicere: sed tamen ita se habet, ut aliquid per allegoricam significationem intimatum plus moueat, plus delectet et plus honoretur. quam si uerbis propriis apertissime diceretur. credo, quod ipse animae motus. quam adhuc terrenis implicatur, pigrius inflammatur: si vero feratur ad similitudines corporales, et inde referatur ad spiritualia, quae illis similitudinibus figurantur, ipso quasi transitu vegetatur, et tanquam in facula ignis agitatus accenditur, et ardentiore dilectione rapitur ad quietem. CAPUT XII.observandum praecipitur; quam figuram nos intelligendam, non etiam per otium
Abbreviated transcription (Latin):
& quia creatura mutabilis .ẽ. ac ꝓpterea dicitur. Omnis cre¬
atura uanitati subiecta .ẽ. qm̃ natura uniuersa etiã in par¬
te monstratur. Nequis quã filiũ dĩ uerbũ ꝑ quod facta sunt
omnia .iamputar & esse creaturam. Sequitur aliud p̃ceptũ:
nobis requies illa tribuitur quã ubiq amamꝰ. sed nisi dm̃ aman¬
do non inueni m̾: cum caritas eiꝰ diffunditur in cordib nr̃is.¬
ꝑ sp̃m sc̃m quidat᷑.ẽ. nobis. Quia sc̃ificauit ds̃ diem septimũ
in quo requieuit: t̃tio p̾cepto legis insinuatur. Quod scrip¬
tũ ẽ. deobseruatione sabbati. non ut iã inistauita nos
quies cere existimem. sedut omnia quȩ bene operamur non habe¬
ant intentionem. nisi infuturã requiem sempit̾nã. Mementoeni
maxime quodiam supra memoraui: quia spe sal uifacti sumus
Spes autẽ quȩ uidetur. non est spes. Ad ipsũ aut̃ ignẽ amoris nutri¬

Expanded text:
et quia creatura mutabilis est ac propterea dicitur: Omnis creet quia creatura mutabilis est ac propterea dicitur: Omnis creatura uanitati subiecta est, quoniam natura uniuersi etiam in parte monstratur, nequisquam filium dei uerbum, per quod facta sunt omnia,. iam putaret esse creaturam, sequitur aliud praeceptumnobis requies illa tribuitur, quam ubique amamus, sed nisi deum amando non inuenimus, cumcaritas eius diffunditur in cordibus nosm sanctum, qui datus est nobis, quia sanctificauit deus diem septimum, in quo requieuit, tertio praecepto legis insinuatur, quod scriptum est de obseruationesabbati, non ut iam in ista uita nos quiescere existimemus, sed ut omnia, quae bene operamur, non habeant intentionem nisi in futuram requiem sempiternam. memento enim maxime,. quod iam supra commemoraui, quia spe salui facti sumus; spes autem quae uidetur, non est spes. Ad ipsum autem ignem amoris nutri
Abbreviated transcription (Latin):
ad uiti sicut apłs dicit. Ds̃ eni qui oꝑatur in nob̾ & uelle &
oꝑari ꝓbona uoluntate: Hec requiescere poterim post om̃ia
bona oꝑa nr̃a quȩ in hac uita gerim nisi eiꝰ dono ad ȩt̾nitatẽ
sc̃ificati atq perfecti. Propterea de ipsodõ dicitur. quia cũ fe¬
cisset omnia oꝑ abona ualde septimodie requieuit ab om̃ib
oꝑib sius quȩ fecit. Futuram eni requiem significabat: quan
post bona oꝑa daturus erat hominibus. Sicut eni cumbene
oꝑamur ipse dicitur oꝑari in nobis. cuius munere bene oꝑam:
ita cũ requies cimꝰ ipse requies cere dicitur. qͦ donante reqͥescimꝰ:
hinc est quod etiam intrib primis prȩceptis decalogi quȩ ad dr̃m
ꝑtinent. Cetera eñi septem ad proximũ ꝑtinent. idest ad homi¬
mubi ꝑhibetur coli aliqua infigmentis hominũ di similitudo:
non quia non hab& imaguẽ ds̃. sed quia nulla imago ei coli
debet: nisi illa que &hoc est qđ & ipse. nec ipsa ꝓ illo sedcũ illo:

Expanded text:
in uobis et uelle et operari pro bona uoluntate, nec requiescere poterimus post omnia bona opera nostra, quae in hac uita gerimus, nisi eius dono ad aeternitatem sanctificati atque perfecti, propterea de ipso deo dicitur, quia, cum fecisset omnia opera bona ualde septimo die requieuit ab omnibus operibus suis, quae fecit. futuram enim requiem significabat, quam post bona opera daturus erat hominibus. sicut enim, cum bene operamur, ipse dicitur operari in nobis, cuius munere bene operamur, ita, cum requiescimus, ipse requiescere dicitur, quo donante requiescimus. Hinc est, quod etiam in tribus primis praeceptis decalogi, quae ad deum pertinent — cetera enim septem ad proximum pertinent, id est ad homimus, ubi prohibetur coli aliqua in figmentis hominum dei similitudo, non quia non habet imaginem deus, sed quia nulla imagoeius coli debet nisi illa, quae et noc est, quod ipse, nec ipsa pro illo sed cum illo;
Abbreviated transcription (Latin):
sed nonest in eis xt̾na quies. nec saltem duturna: & ꝓpt̃ ea
magis sordidant animã & grauant potuis: ut sincerũ eius
impediant. Cum uͦ anima se ipsa delectat᷑.
or sit ds̃. nec intali peccato inpunita relinquitur: quia ds̃
suꝑbis resistit. humilib autẽ dat gram: Cũ aut đo delecta¬
tur ibi ueram certã. et̾ nã inuenit requiem. quã in alus
querebat nec unue̾niebat: P roinde ammonecur in psal mo
Delectare indño: & dabit tibi petitiones cordis tui. Quia gͦ
caritas dĩ diffus aest incordib nr̃is. ꝑ sp̃m sc̃m quid atus . ẽ. noli.¬

Expanded text:
sed non est in eis aeterna requies, nec saltem diuturna; et propterea magis sordidant animam, et aggravant potius, ut sincerum ejus impediant. cum uero anima se ipsa delectatur,or sit deus. nec in tali peccato inpunita relinquitur, quia deus superbis resistit, humilibus autem dat gratiam. cum autem deo delectatur, ibi ueram, certam, aeternam inuenit requiem, quam in aliis quaerebat nec inueniebat. proinde admonetur in psalmo: Delectare in domino et dabit tibi petitiones cordis tui. Quia ergo caritas dei diffusa est in cordibus nos
Abbreviated transcription (Latin):
Quid siille quunter mutos natus atq altus. ẽ. sero haciam iuuenis
in alios homines in aidens loqui didicisset cũ aliam linguã nullã nossec.
eo tẽpore putares animam eius creuisse quo loqui didicerat:
Numquam istud ausim dicere. & iã cedo rationi. Ntec puto ampli¬
oris animae argumentum. eẽ. quod loquim: ne & alias oms ar tes
cogar fateri crescendo animam consecutam Quod si dixero: illud
seque tur absurdum. decrescere ani mam : cumquidq obliuis cit᷑¬

Expanded text:
Quid si ille qui inter mutos natus atque altus est, sero ac jam juvenis in alios homines incidens loqui didicisset, cum aliam linguam nullam nosset? eo tempore putares animam ejus crevisse, quo loqui didicerat? E. Nunquam isthuc ausim dicere; et jam cedo rationi, nec puto amplioris animae argumentum esse quod loquimur, ne et alias omnes artes cogar fateri crescendo animam consecutam: quod si dixero, illud sequetur absurdum, decrescere animam cum quidque obliviscit
Abbreviated transcription (Latin):
Cum gͦ crescere ipsum sit passio : quã nullo sensu at tin¬
gimus. magnitudo autẽ illa quam sentimꝰ. eadẽ passio¬
ne factasit: non ipsa sit passio: manifestũ. ẽ talẽ passionẽ
non ꝑse ipsa scirenos: sedꝑaliud. Siergo non ꝑ aliud ani¬
mã non lateret : nonne sentire tur potius. quã coniceret᷑:¬

Expanded text:
Cum ergo crescere ipsum sit passio, quam nullo sensu attingimus, magnitudo autem illa quam sentimus, eadem passione facta sit, non ipsa sit passio; manifestum est talem passionem non per seipsam scire nos, sed per aliud. Si ergo non per aliud animam non lateret, nonne sentiretur potius quam conjiceret
Abbreviated transcription (Latin):
matrem ecclesiã nutriti fuerimus. quȩ uesit utilitas lactis
illius: quod apostolus paulus par uulis sepotũ dedisse prȩdica¬
uit. Quod a limentum accipere. cumquis matre nutritur

Expanded text:
matrem Ecclesiam nutriti fuerimus, quaeve sit utilitas lactis matrem Ecclesiam nutriti fuerimus, quaeve sit utilitas lactis illius quod apostolus Paulus parvulis se potum dedisse praedicavit : quod alimentum accipere cum quis matre nutritur