comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ad alias ciuitates ꝓfectus ẽ. Tunc samarite ui-¬
dentes eiꝰ munificentiã circa uideos: cognatos se
dixerunt ẽẽ udeoꝵ. originem suã ab effraĩ ⁊ ma-¬
nasse recensentes. ⁊ pꝰtulauer̃t: ut templũ eoꝵ
in garram honoraret. q in reditu se facturum
ꝓmisit. Cumq pet̾ent ab eo relaxationẽ septi¬
mi anni: q̃siuit quiẽent. ⁊ dixerunt se ẽẽ hebre¬
sub silentio ꝑtransimꝰ: qualit̾ alexander dariũ
uic̃. ⁊ porũ. ⁊ qũo ꝯsulũit arbores solis ⁊ lune. ⁊ ce¬
tera admiratione digna: q̃ preceptori suo aristo¬
tili ꝑ epłam indicauit. ad ea q̃ cura ppłm dei ge
ad montes caspios: miserunt ad eũ fili captiui¬
tatis .x. tribuum. ex edicto enĩ tenebant᷑ egredi
ñ licere. postulantes ab eo eg̃diendi licentiam.
Cumq quesisset causam cãptuitatis. accepit̾
eos recessisse aꝑte: a deo isrł. uitulis aureis inimo¬
angusta uiaꝵ obstrueret molib bituminatis
uidens laborem humanũ ñ sufficere: orauit

Expanded text:
ad alias civitates profectus est. Tunc Samaritae videntes ejus munificentiam circa Judaeos, cognatos se dixerunt esse Judaeorum, originem suam ab Ephrain et Manasse recensentes. Et postulaverunt ut templum eorum in Garizim honoraret: quod in reditu se facturum promisit. Cumque peterent ab eo relaxationem septimi anni, quaesivit qui essent. Et dixerunt se Hebraesub silentio pertransimus qualiter Alexander Darium vicit et Porum, et quomodo consuluit: arbores solis, et lunae, et caetera admiratione digna, quae praeceptori suo Aristoteli per epistolam indicavit, ad ea quae circa populum Dei gesd montes Caspios, miserunt ad eum filii captivitatis decem tribuum. Ex edicto enim tenebantur egredi non licere, postulantes ab eo egrediendi copiam. Cumque quaesisset causam captivitatis, accepit eos recessisse aperte a Deo Israel, vitulis aureis immoangustia viarum obstrueret molibus bituminatis, videns laborem humanum non sufficere, oravit
Abbreviated transcription (Latin):
philippꝰ ad sigͥcandũ: quia ipli pͥmũ ad¬
duxunt gentes ad iħm. Petrus cornelium
⁊ domum eiꝰ. Philippꝰ. samariam. In hoc
itine dũ ascenderer ierusalẽ. putamus eũ
esuriisse. ⁊ accessisse ad ficũ. ⁊ cum ñ inuenis¬
s in ea nͥ folia. ⁊ non fructu. ait. sumqͣ a
pliꝰ ex te exeat fructus. ⁊ statĩ arute. quod
tm̃ in signũ sẏnagoge maledicte ⁊ arefee.¬
ꝑuse .i. mediitatis. fecit iħc. Non enĩ que¬
rebat fructꝰ ex ea cum nondii tempꝰ ficuũ
erat. qd licet ap̃d matheũ legat᷑ seqitti die
factum. marchus ꝙͦ dicat alia die. cũ exiret
a bethonia esurigo Putamus recapitulando
dictum eẽ. Marchꝰ enĩ narrat. hoc factum
ec̃. ante eiectionẽ uendentiũ de templo. Q
constat die dominica factã. Nec ob aliiso
tñ hunt ordinem marci sequimur ñ quia
riadicat factum. recapitulando. Cum mar¬
chꝰ ante eiectionẽ preoccupando. qr de fc̃o.
non ẽ questio de die arbitrio legentis relm¬

Expanded text:
Philippus, ad significandum, quia ipsi primum adduxerunt gentes ad Jesum, Petrus Cornelium, et domum ejus, Philippus Samariam. In hoc itinere dum ascenderet Jerusalem, putamus eum esuriisse, et accessisse ad ficum, et cum non invenisset in ea nisi folia, et non fructum, ait: « Nunquam amplius ex te exeat fructus; et statim aruit. » Quod tantum in signum Synagogae, maledictae et arefet mendacitatis, fecit Jesus. Non enim quaerebat fructus ex ea cum nondum tempus ficuum erat, quod licet apud Matthaeum legatur sequenti die factum; Marcus quoque dicat, alia die cum exiret a Bethania, esuriit, putamus recapitulando dictum esse. Marcus enim narrat hoc factum esse ante ejectionem vendentium de templo, quam constat die Dominico factam. Nec ob aliud tamen, hunc ordinem Marci sequimur, nisi quia ria dicat factum, recapitulando, sive Marcus ante ejectionem praeoccupando, quia de facto non est quaestio, de die arbitrio legentis reli
Abbreviated transcription (Latin):
tiberiꝰ nero. uxoris eiꝰ uiliȩ filiꝰ. quirio ꝓcura
ualeriũ gͣtum ꝓc̃atorẽ misit in uideam. tore ui
qͥ questum putans pietatẽ: palã uendebat dex̧.¬
sacerdotii principatũ. qͥ amouens annã: ismae¬
lẽ pontificem designauit. s ⁊ hc ñ multo pꝰ abi¬
ciens: eleararũ anne filiũ subrogauit. pꝰ annũ
⁊ hc̃ arcens: si monẽ instituit. s ⁊ pꝰ annũ: iosip¬
ẽ a tib̾io pontiꝰ pilatꝰ. sub qͦ herodes in honorem
tiberii tiberiadem edificauit.

Expanded text:
Tiberius Nero, uxoris ejus Juliae filius, qui Valerium Graccum procuratorem misit in Judaeam, qui quaestum putans pietatem, palam vendebat sacerdotii principatum. Qui amovens Annam, Ismaelem pontificem designavit. Sed et hunc non multo post ejiciens, Eleazarum Annae filium subrogavit post annum, et hunc arcens Simonem instituit, sed et post annum Josip a Tiberio Pontius Pilatus sub quo Herodes in honorem Tiberii Tiberiadem aedificavit.
Abbreviated transcription (Latin):
extenderet᷑ in arnon. ibiq requiesc̾et .i. finiret.
Fuerunt qͥ dic̾e̾nt: describi situm arnon. qr
c̃scopuli prerupti ⁊ altissimi suit in deserto:
paulatim indinant᷑ humiliando: donec reqͥ¬
escant .i. finiant᷑: uxta arnon. Potuit eẽ: ut
rat p̾dictum in bñdictione ioseph. ibi donͥ ue¬
niret desid̾ium collium ȩt̾noꝵ. ⁊ forte de eodẽ
dix̃ ł. montes exultauert sic̃ arietes. D¬

Expanded text:
extenderentur in Arnon, ibique requiesceret, id est finiret. extenderentur in Arnon, ibique requiesceret, id est finiret. Fuerunt qui dicerent describi situm Arnon, quia cum scopuli praerupti et altissimi sint in deserto, paulatim inclinantur humiliando, donec requiescant, id est finiantur, juxta Arnon. Potuit esse ut rat praedictum in benedictione Joseph, ibi: « Donec veniret desiderium collium aeternorum . » Et forte de eodem dixit David. « Montes exsultaverunt, ut arietes,
Abbreviated transcription (Latin):
inclinatisunt: uł gestiert̃ ut requiesc̾ent
in arnon. ⁊ recũberent ĩ finibꝰ moabitarũ.
Hunc locũ sufficient̾ expositũ ñ menu¬
ni me legisse. Auoꝰ dicit. forte fuisse librum
sic uocãtum ap̃ caldeos. uñ egress erat abrabã.
uel apud egyptios. aput quos sapientiam
didicerat moyses. in quo de hoc transitu pro¬
pħatum fuerat. Ut aũt fines int̾ duas gen¬
tes ibi ꝯstituerentur: bello actum fuisse pu
niuocatum est. qd bellum liber ille ꝯscͥpsit.
Quidam dñt: hystoriam totam de filiis is¬
rł: dici librũ belloꝵ dñi. in qua frequenter
in terra illa amorreos manu potenti hebreoꝵ
arnon: dicitur .i. dicetur. ⁊ fiet memoria: in
torrentib arnon: ꝑdendo amorreos. moyses
dixit: fut᷑um faciet. nos dm̃s pret̾itum: sic fe
milit̾ ambigue exponit᷑. Tradunt hebrei in¬
numerã multitudinẽ amorreoꝵ in ꝯuallib
torrentiũ ⁊ scopuloꝵ arnon: posuisse insidias
inde inclinatis. ita: ut labentica scopulorũ

Expanded text:
iescerent in Arnon, et recumberet in finibus Moabitarum. » Hunc locum sufficienter expositum non memini me legisse. Augustinus dicit forte fuisse librum sic vocatum apud Chaldaeos, unde egressus Abraham erat; vel apud Aegyptios, apud quos sapientiam didicerat Moyses; in quo de hoc transitu prophetatum fuerat. Ut autem fines inter duas gentes ibi constituerentur, bello actum fuisse putni vocatum est, quod bellum liber ille conscripsit. Quidam dicunt historiam totam de filiis Israel dici librum Bellorum Domini, in qua frequenter in terra illa Amorrhaeos manu potenti Hebraeorum Arnon, « dicitur, » id est dicetur, et fiet memoria « intorrentibus Arnon » perdendo Amorrhaeos. Moyses dixit futurum, « faciet, » nos dicimus praeteritum sic, « fmiliter ambigue exponitur. Tradunt Hebraei immensam multitudinem Amorrhaeorum, in convallibus torrentium et scopulorum Arnon posuisse insidias inde inclinatis, ita ut labentia scopulorum
Abbreviated transcription (Latin):
nde ꝓfecti ꝑ aliquas mansiones: ueneer̃t.¬
runt ad torrentẽ ⁊ areth. quẽ tnͣsiert̃ siocis
pedibus: ut mare .R. quẽ linqñtes castra me¬
tati sunt cc arnon. qui ut ait iosephꝰ: fluuiꝰ
ẽ: a montib arabie descendens s⁊ ꝑ desertũ
fluens: in stagnũ alfatitem erumpit. diui¬
dens moabitidẽ: ⁊ armoricã. Qͥdam uolt̃¬

Expanded text:
nde profecti per aliquas mansiones venerunt ad torrentem Zared, quae transierunt siccis pedibus, ut mare Rubrum . Quem relinquentes castrametati sunt contra Arnon, qui, ut ait Josephus, fluvius est a monte Arabiae descendens, et per desertum fluens in stagnum Asphaltidem erumpit, dividens Moabitidem et Armonicam. Quidam vol
Abbreviated transcription (Latin):
em .c. annoꝵ erat qñ genuit ar sem.¬
faxat. biennio pꝰ diluuium. Repugna¬
re huic uidetur ꝙ. dictum ẽ supra. Quin-¬
gentesimo anno noe natum sem. ⁊ sexcen¬
tesimo inundasse diluuiũ. gͦ pꝰ diluuium
meroꝵ pon̾e. paucis annis si suꝑfum̾t taci¬
tis. Potest gͦ dici ꝙ sem .c. annoꝵ erat ⁊ duo¬
rum. s duos tacuit scriptura. uł noe c̃ ge
erant ad sexcentos c̃ inundauit diluuiũ.
uł ita legatur litt̾a. Sem .c. annoꝵ erat
it sale. qͥ in luca uocatur cainan. qui heb̾¬

Expanded text:
m annorum erat, quando genuit Arphaxad, biennio post diluvium . Repugnare huic videtur quod dictum est supra, quingentesimo anno Noe natum Sem, et sexcentesimo inundasse diluvium. Ergo post diluvium merorum ponere, paucis annis, si superfuerint, tacitis. Potest ergo dici quod Sem centum annorum erat, et duorum, sed duos tacuit Scriptura, vel Noe, cum erant ad sexcentos cum inundavit diluvium: vel ita legatur littera. Sem centum annorum erat it Salem, cui in Luca subditur Cainam se
Abbreviated transcription (Latin):
dicit m̾ito q̃ri utrum ab heber dicti sunt he¬
brei. uł ab abraam. qͣi abrahei. heber genu-¬
it phalec. ⁊ iectan. phalec hebraice duusio.
eo ꝙ. indieb eiꝰ ꝑ diuisione linguaꝵ diuise
sunt gentes. ⁊ diuisio t̾rarum fcã. s sub isto
precipue fc̃a dicitur. qr in isto ⁊ filiis eiꝰ re-¬
manente antiqͣ lingua alii qͣi ab eo diuisi
sunt. phalec genuit reu. uł rogau. qui sa¬
rug. qui nachor. qui thare. thare c̃ ẽẽt .lxx.
edo prepostitꝰ. Aoramn cum pinogenituls.
⁊ abram ultimꝰ fuit. ⁊ forte ñ genuit eos cũ
esset huius temꝑis. s tunc cepit generare.

Expanded text:
itur utrum ab Heber dicti sunt Hebraei, vel ab Abraham quasi Abrahaei. Heber genuit Phaleg, et Jectan. Phaleg Hebraice divisio, eo quod in diebus ejus, pro divisione linguarum, divisae sunt gentes, et divisio terrarum fapraecipue facta dicitur, quia in isto, et in filiis ejus remanente lingua antiqua, alii quasi ab eo divisi sunt. Phaleg genuit Reu, vel Regau, qui Sarug, qui Nachor, qui Thare. Thare cum esset septuordo praeposterus. Aran enim primogenitus, et Abram ultimus fuit, et forte non genuit eos cum esset hujus temporis, sed tunc coepit generare,
Abbreviated transcription (Latin):
xii. scd̾m methodiũ. ciliadem. scdm hebrai¬
cit iosephꝰ usq ad natiuitatem thare. s usq
ad natiuitatem abraam extendit᷑ etͤas. por¬
ro aram genuit loth. ⁊ iescam. q̃ ⁊ sarai. &
melcham. ⁊ mortuus ẽ. añ patrem suũ in
ur caldeoꝵ. ⁊ ẽ nom̃ ciuitatis ur. scd̾m iose¬
phũ. uͥ ⁊ hactenus sepult᷑a eius ostenditur.
hebrei ur ignem dicunt. in de fabulant᷑
ꝙ caldei in ignem ꝑ quem traiciebant.
pariuilos suos ꝓiecerant abrahã ⁊ aram.
qr nolebant igͥnem adorare. ⁊ aram ibi ex
bant ei ut ignem coleret: statuit ꝑ egrina¬
ri.⁊ dedit nachor melcham uxorẽ. abre uͦ
sarai. qͥ ⁊ loth frẽm uxoris in filium ad op¬
tauit. qr sarai sterilis erat.

Expanded text:
dum Methodium chiliadem, secundum Hebraicit Josephus, usque ad nativitatem Thare, sed usque ad nativitatem Abrae extenditur haec aetas. Porro Aran genuit Lot, et Jescham, qui et Sarai, et Melcham, et mortuus est ante patrem suum in Hur Chaldaeorum. Et est nomen civitatis Hur, secundum Josephum, ubi et hactenus sepultura ejus ostenditur. Hebraei Hur ignem dicunt, inde fabulantur, quod Chaldaei in ignem, per quem trajiciebant parvulos projecerant Abram, et Aran, quia nolebant ibant ei, ut ignem coleret, statuit peregrinari, et dedit Nachor Melcham uxorem. Abrae vero Sarai, qui et Lot fratrem uxoris in filium adoptavit, quia Sarai sterilis erat.
Abbreviated transcription (Latin):
cã ẽ a dissensio uit̃
mariagnẽ ⁊ salomã sororẽ herodis. salome:¬
hȩc illi meretͥciũ. illa huic ignobłitatẽ obiciebat.
Consilio uo sororis herodes hircanũ oocidit dolo
eo ꝙ sibi regnũ deberi regnũ deberi hircanꝰ dicet.
Insolatium a̾ mariagnes ionathã frẽm suũ or
dem c̃ filio antipat᷑. ad peticionẽ mariagnes a
saloma sugg̾ente occisus ẽ ionathas. eo ꝙ. ad reg¬
nũ uideretur aspirare. Cũq accusaret saloma
taret. Qd̾ ut cognosc̾et herodes ꝑpauit ad anto¬
niũ mariagnẽ sub custodia iuri salome collocãs
certa ẽi tradens int̾signa sub quib sinuntiatũ
ip̃iforet: mariagnẽ occid̾et. Dũq morã faceret
agni reuelauit. Reu̾so a herode uxor ẽ in sinu
eus dormiret c̃ lacͥmis q̃ de morte eiꝰ mandaue¬
rat: indicauit. Exiliensq a stratis herodes scis¬
citabatura sorore. Dormiuit ne uirtuus c̃ ma¬
riagne: Quȩ ait. Dormiuit. Statĩq occidi ma-¬
riagnem fecit. ⁊ iurũ sororis. Cerum de morte

Expanded text:
autem dissensio inter Mariannem et Salomam sororem Herodis; haec illi meretricum, illa huic ignobilitatem objiciebat. Consilio vero sororis Herodes Hircanum occidit dolo, eo quod regnum sibi deberi Hircanus diceret. In solatium autem Mariannes Jonathan, fratrdem cum filio Antipatro, ad petitionem Mariannes, a Saloma suggerente, occisus est Jonathas, eo quod ad regnum videretur aspirare. Cumque accusaret Saloma taret: quod ut cognosceret Herodes, properavit ad Antonium, Mariannem sub custodia viri Salome collocans, certa ei tradens intersignia, sub quibus si nuntiatum ipsi foret, Mariannem occideret, dumque moram faceret anne revelavit. Reverso autem Herode, uxor, cum in sinu ejus dormiret, cum lacrymis quae de morte ejus imperaverat, indicavit. Exsiliensque a stratis Herodes, sciscitabatur a sorore: « Dormivitne vir tuus cum Marianne? quae ait: Dormivit. » Statimque occidi Mariannem fecit, et virum sororis. Verum de morte
Abbreviated transcription (Latin):
Qd̾ forte de solo saule dicebatur. uł de quoc̃¬
q repente sublimato. E intrauit ad ner pa¬
truum suũ. Q cum quesiss ab eo de uerbis
samuelis: de u̾bo regni tacuit. cet̾a indicauit.
Uocauit aũt samuel ppłm in maphat. ⁊ a
it. state coram dño. ⁊ faciemꝰ sortes ꝑ tribus
⁊ familias. ⁊ capita.⁊ inuenit sors: tribumbẽ¬
iamin. ⁊ descendit usq ad saul filium eys. Et
creditur samuel temꝑasse sortes: iuixta cor
suum. Sciens aũt saulq. quereret᷑ latuit. qͣi
nolens susciꝑe pͥncipatũ. Quem inuentũsta¬
tuerunt in medio ppłi. ⁊ fuit altior uniu̾sis ab
humo ⁊ sursũ. Qͥ ait samuel. Eoce quẽ ele¬
git dñs. Non ẽ ei simił in omnippło. I excla¬
mauit om̃is ppłs. Uiuat rex. ⁊ scͥpsit samuel
legem regni. ⁊ legit uniu̾sa audiente ppło⁊
rege ⁊ reposuit libellum in tabernacło: ꝙ. ad
huc erat in sylo cum altari. ⁊ redierunt ad
ꝓpͥa. ⁊ saul abut in domũ suam in gabaa. Qͥ¬

Expanded text:
d forte de solo Saule dicebatur, vel de quocunque repente sublimato. Et intravit ad Ner patruum suum. Qui cum quaesisset ab eo de verbis Samuelis, de verbo regni tacuit, caetera indicavit. Vocavit autem Samuel populum in Maspha, et aibus, et familias, et capita, et invenit sors tribus Benjamin, et descendit usque ad Saul filium Cis. » Et creditur Samuel temperasse sortes juxta cor suum. Sciens autem Saul quod quaereretur, latuit, quasi nolens suscipere principatum. Quem inventum statuerunt in medio populi, « et fuit altior universis ab humero et sursum. Et ait Samuel: « Ecce quem elegit Dominus; non est ei similis in omni populo. Et exclamavit omnis populus: Vivat rex! Et scripsit Samuel legem regni, et legit universo, audiente populo et rege. Et reposuit libellum in tabernaculo, quod erat adhuc in Maspha cum altari, et redierunt ad propria, et Saul abiit in domum suam in Gabaa; qu
Abbreviated transcription (Latin):
muel. Antecedat nos puer. ⁊ tu subsiste. ut
indicem tͥ u̾bum dñi. Tulit a samuel lenti¬
culam oleĩ. ꝙ. ẽ uas fictile. quadrangłm. hñs
pulcrum rachel. Qͥ dicent tͥ. inuente sunt
asine. Cumq uen̾is ad quercum thabor. ⁊ ẽ
thabor nomen hoĩs ñ montis: inuenient te
tresuiri. unꝰ: portans tres hedos. aliꝰ: tres tor¬
tas panis. ⁊ alius. lagenam uini. E accipi¬
es de manu eoꝵ duos panes. Post hec ueniens
ad locum: qui d̃r stacio philistinoꝵ. eo qd¬
quondam ibi philistei castra metati sunt.⁊ ha¬
bebis obuiũ cuneum ꝓpħaꝵ. descendentiũ de
colle dñi. psallentium instrumentis.⁊ ꝓpħanti¬

Expanded text:
muel: « Antecedat nos puer, et, tu, subsiste, ut muel: « Antecedat nos puer, et, tu, subsiste, ut indicem tibi verbum Domini. Tulit autem Samuel lenticulam olei; » quod est vas fictile, quadrangulum habens pulcrum Rachel, qui dicent tibi quod inventae sunt asinae. Cumque veneris ad quercum Thabor, et est Thabor nomen hominis, non montis, invenient te tres viri, unus portans tres hoedos, alius tres tortas panis, et alius lagenam vini, et accipies de manu eorum duos panes. Post hoc venies ad locum qui dicitur statio Philisthinorum, eo ququondam ibi Philisthaei castrametati sunt, et habebis obvium cuneum prophetarum descendentium de colle Domini, psallentium in instrumentis, et prophetanti
Abbreviated transcription (Latin):
set saulͤ dixit ei dñs. Eoce uir quem uerat sa¬
dixam tͥ. E ait ad saul. Egosumui muelin¬
dens. Ascende ut comedas mecũ. eras calendis.
dimittam te. ⁊ q̃ sunt in corde tuo.: indicabot.¬
⁊ de asinis ñsis sollicitꝰ.: qr inuente sunt. Pos¬
set uid̾i saul habuisse sollicitudinẽ in corde
ꝓ asinab: nͥ hoc det̾minasset ꝓpħa. Unde:
aiunt ebrei: saulem uidisse ꝑ sompniũ: se
collocatum in u̾tice palme. Qd̃ ẽ signũ reg¬
nat᷑i. ⁊ inde sollicitus erat. ⁊ obħ: dixit ei sa
muel. Cuius er̃t optima q̃q in isrł: Nõne
tibi Ꝙ ascenderunt in excelsum: añ tem¬
plum enim licebat᷑ sacͥficare in excelso. Cũq
recumb̾ent in t̾elinio: dedit ei samuel locũ:
in capite .xx. uiroꝵ qui fuerant inuitati. ⁊
posuit ante eũ armũ. qͣi partem regalem.
quẽ de industria seruauerat ei. Cumq ma¬
ne surrexissent. ⁊ eg̾ssi eẽnt ciuitatẽ. dixit sa¬

Expanded text:
set Saul, dixit ei Dominus: Ecce vir, quem dixeram set Saul, dixit ei Dominus: Ecce vir, quem dixeram tibi. Et ait ad Saul: Ego sum videns, ascende, ut comedas mecum; cras dimittam te, et quae sunt in corde tuo indicabo tibi, et de asinis non sis sollicitus, quia inventae sunt. » Posset videri Saul habuisse sollicitudinem in corde pro asinabus, nisi hic determinasset propheta. Unde aiunt Hebraei Saulem vidisse per somnium se collocatum in vertice palmae, quod est signum regnaturi, et indmuel: « Cujus erunt optima quaeque in Israel? Nonne tibi? » Ascenderunt in excelsum; ante templum enim licebat sacrificare in excelso. Cumque recumberent in triclinio, dedit ei Samuel locum in capite triginta virorum qui fuerant invitati, et posuit ante eum armum, quasi partem regalem, quem de industria servaverat ei. Cumque mane surrexissent, et egressi essent civitatem, dixit Sa
Abbreviated transcription (Latin):
cui erat filius saul. ⁊ ñ erat uir melior illo mis
rł. Cumq ꝑissent a sine eys: dixit ad filiũ.
Tolle u̾num de pueris: ⁊ quere asinas. Cũq
transiszent ꝑmontem effraim: ⁊ t̾ram salĩ:
⁊ t̾ram beniamui: ⁊ ñ inuenissent: ⁊ uenis¬
sent in t̾ran suph qͥ fuit ꝓauus samueł. ait
saul ad puerũ. Reu̾tamur. ne pat̾ m̃s solli¬
citꝰ sit ꝓ nob̾. Cin puer. Est uir dennciuita¬
te hac: qui absq ambiguitate loqͣr. Eamꝰ
Ad eũ. si forte indicet nob̾ de uia nr̃a. Ꝙ ait
saul. Qid feremꝰ ad eũ : Panis defecit in syr
turum mun̾a. tñ: nec saul legitur obtulisse:
nec ille accepisse. Cui puer. Habeo in manu
mea quartam partem stateris argenti. ⁊ ascẽ¬
derunt in ramatha. in qua erat uir dei. ⁊ dix¬
in excelso. Cumq ambularent in urbis medio:
apparuit eis samuel. cui pridie dixe. ¶Saerifi¬
uirũ de beniamiin. quẽ inunges suꝑ prandi¬
ppłm meum. Cumq samuel aspexis umꝙ ꝑa¬

Expanded text:
us erat filius Saul, non erat vir melior illo in Israel. Cumque periissent asinae Cis, dixit ad filium. Tolle unum de pueris, et quaere asinas . » Cumque pertransissent per montem Ephraim, et terram Salim, et terram Benjamin, et non invenissent, venerunt in terram Suph, qui fuit proavus Samuelis, et ait Saul ad puerum: « Revertamur, ne pater meus sollicitus sit pro nobis. Cui puer: Est vir Dei in civitate hac, qui absque ambiguitate loquitur. Eamus ad eum, si forte indicet nobis de via nostra. Et ait Saul: Quid feremus ad eum? Panis defecit iturum munera, cum nec Saul legitur obtulisse, nec ille accepisse. Cui puer: « Habeo in manu mea quartam partem stateris argenti. » Et ascenderunt in Ramatha, in qua erat vir Dei, et dixin excelso. » Cumque ambularent in urbis medio, apparuit ei Samuel, cui pridie dixerat Dominvirum de Benjamin, quem inunges super populum meum. Cumque Samuel aspexis
Abbreviated transcription (Latin):
& addidit. Expectabis donec ueniam ad te.
⁊ ostendam tibi quȩ facias. Tñ quidam: uii. di¬
es referunt ad expectationem. ut sit sensus.
septem dieb expectabis donecueniam. ꝙ pꝰea
explicabitur. Cumq uenisset saul ad cuneũ¬
ꝓpħarum: ꝓph̾auit cum eis. Aiunt hebrei eũ
ꝓpħasse: de gog.⁊ magog.⁊ de p̾miis iustoꝵ.
⁊ penis maloꝵ. ⁊ atlimirantes qui nou̾ant eũ:
dixerunt. Numquid ẽ saul inter ꝓpħas: Q
c̃ys pater eius: qͣi dicerent: cum ñ sit de gen̾e̾
ꝓpħarum: Alia litt̾a ht̃. ⁊ quis paterẽius:
sub eodem sensu. uł ita. ⁊ quis pater eoꝵ: d. d.¬

Expanded text:
 addidit: « Exspecta hic, donec veniam ad te, et ostendam tibi quae facias. » Tamen quidam, septem dies referunt ad exspectationem, ut sit sensus. Septem diebus exspectabis donec veniam: quod postea explicabitur. Cumque venisset Saul ad cuneuavit cum eis Saul. Aiunt Hebraei eum prophetasse de Gog et Magog, et de praemiis justorum et poenis malorum. Et admirantes, qui noverant eum, dixerunt: Nunquid est Saul inter prophetas, et Cis pater ejus? Quasi dicat: cum non sit de genere prophetarum. Alia littera habet: « Et quis pater ejus? » sub eodem sensu; vel ita: « Et quis pater eorum?
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ regem babylonis.⁊ suꝑ gentẽ illam: iniqͥtatẽ
eoꝵ dicit dñs. ⁊ ponam t̾ram in solitudines sem¬
pit̾nas. Ex hac aũt auctoritate fabulant᷑ ui¬
dei ut supradiximꝰ: exultasse balthasar. ⁊ ꝯuiui¬
pit oppͥmere finitimas nationes. Huic oppini¬
oni attestat᷑ affricanꝰ. agens de necinia. ⁊ uice¬
simo anno regis astarxersis. dicens. Eo tempore
stantem int̾ mirteta. dicentẽ. Dñe exercituum
usq q tuñ misereberis ierłm: ⁊ urbium uida qͥ¬
b iratꝰ es: Isteiam septuagesimꝰ annꝰ ẽ :⁊ pꝰ pau

Expanded text:
gentem istam iniquitatem eorum, dicit Dominus, et ponam terram in solitudines sempiternas . » Et hac autem auctoritate fabulantur Judaei, ut supra diximus, exsultasse Baltassar, et convivipit opprimere finitimas nationes. Huic opinioni attestatur Africanus agens de Nehemia, et vicesimo anno regis Artaxerxis dicens: Eo tempore stantem inter myrteta, dicentem: « Domine exercituum, usquequo non misereberis Jerusalem, et urbium Judae, quibus iratus es . » Iste jam septuages
Abbreviated transcription (Latin):
ic ẽ annus septuagesimꝰ relaxande captuu¬
tatis: quem p̾dixit ieremias. Tam ⁊ iero¬
nimꝰ pͥmũ annũ cỹri dicit fuisse septimũ septi¬
me decadis. Itaq tercuis annꝰ cyri fuit septua¬
gesimꝰ. cui ꝯsonat iose. dicens. Primo annoĩ¬
ꝑii eyri: septuagesimꝰ ꝯcurrebãt .i. ĩminebat. de
eodem legitur in ꝑalipomenõ. Siquis euase¬
rat gladium ductus in babylonẽ: seruiuit re¬
gi. ⁊ filiis eiꝰ. donec imꝑaret rex ꝑsarum.⁊ ꝯple¬
retur sermo ieremie. ⁊ celebraret t̾ra sabbata
meminit daniel. Anno primo darii: intellexi
nu̾m annoꝵ. ut complerent᷑ desolatioĩsierł¬

Expanded text:
eptuagesimus relaxandae captivitatis, quam praedixit Jeremias . Nam, et Hieronymus primum annum dicit Cyri fuisse septimum septimae decadis. Itaque tertius annus Cyri, fuit septuagesimus, cui consonat Josephus, dicens: Primo anno imperii Cyri septuagesimus concurrebat, id est imminebat. De eodem legitur in Paralipomenon : Si quis evaserat gladium, ductus in Babylonem, servivit regi et filiis ejus, donec imperaret rex Persarum, et compleretur sermo Jeremiae, et celebraret terra Sabbata meminit Daniel: « Anno primo Darii, intellexi numerum annorum, ut complerentur desolationis Jer
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ macłatum. qͦ immolatoi tingebat sacdos
digitum insanguine. quo tangebat cornua
altaris . ho. reliquũ fundens ad basim eiꝰ. &
adolebat adipem. renes. ⁊ renuncłos. reliqͣ
erant sacerdotũ. S qr erat hostia ꝓ pect̃o:
s ñ quęlib. ĩmo in gene̾ suo. caro: carnem.
simila: similã. panis: panẽ.⁊ ñ uescebat᷑
eis nͥ sacerdos unctus ⁊ mundꝰ.⁊ ñ nisi in lo¬
co scõ. ⁊ ñ nisi ead̾ die qͣ offerebant᷑. Siquid
residuũ esset: igne cõburebat᷑. si uestis pol¬
luebat᷑ eius sanguine : abluebat᷑. ut nullũ
reman̾et in ea sanguinis uestigiũ. Alioqͥm:

Expanded text:
immaculatum . Quo immolato, tingebat sacerdos digitum in sanguine, quo tangebat cornua altaris holocausti, reliquum fundens ad basim ejus, et adolebat adipem, renes et renunculos, reliqua erant sacerdotum. Sed quia erat hostia pro peccato, sed non quaelibet imo in genere suo, caro carnem, simila similam panis panem, et non vescebatur eis nisi sacerdos unctus, et mundus, et non nisi in loco sancto, et non nisi in eadem die qua offerebantur, si quid residuum esset, igne comburebatur. Si vestis polluebatur ejus sanguine, abluebatur, ut nullum remaneret in ea sanguinis ve
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ carnalẽ natiuitatẽ sciret. edoctus ẽ a do¬
mino. de sp̃uali. que fir ex aqua ⁊ sp̃u. qͦ¬
⁊ ħ ignoras: ut sic inuitaret eũ ad hũili¬
tatẽ. Instruxit ⁊̃ eum de humana ⁊ di¬
uina sui natiuitate. de passione. ⁊ ascẽsio¬
ne. ⁊ de płib aliis. qd̃ autem dixit nemo
ascendit in celum. nisi qui descendit de

Expanded text:
sciret, edoctus est a Domino de spirituali, quae fit ex aqua, et Spiritu, quet haec ignoras, » ut sic invitaret eum ad humilitatem. Instruxit etiam eum de humana, et divina sui nativitate, de passione et ascensione, et de pluribus aliis. Quod autem dixit: « Nemo ascendit in coelum, nisi qui descendit de
Abbreviated transcription (Latin):
dedite. Qͥ cum dixiss: aaa. dñe deus nescio lo¬
qui qi puer sum ego: misit dñs manũ suã ⁊ te¬
tigit os eiꝰ. ⁊ ait. Ecce dedi u̾bamea in ore tuo: ⁊
ex t̾c. licet ẽẽt adolescens: cepit ꝓpħare ⁊ p̾dica¬
re. mane ꝯsurgens ⁊ freq̃ns. stans in porta domꝰ
dñi.⁊ in atͥis templi.⁊ ostendit ei dñs signa eu̾sio¬
nis ierł̃m: qͣm p̾dicebat. Primo signo: sig̾cauit
ei: auctorẽ illuis eu̾sionis dm̃. Ostendit enĩ ei:
qͣi furem iugilantẽ cũ uirga. ut dãpnificaret
dormientes. sic .ił. dñs iã uigilabat: ad ꝑeutien¬
dũ ppłm suũ. Scd̾o u̾o signo: ostendit ei dñs ÷ qͦ
ministro ad hoc uteretur. ꝑ ollam succensã a
facie aqͥlonis.⁊ ait. Ab aqͥlone pandetur omne
malũ: suꝑ omnes habitatores huiꝰ terrȩ .i. a cal¬

Expanded text:
 nescio loqui, quia puer ego sum, misit Dominus manum suam, et tetigit os ejus, et ait: Ecce dedi verba mea in ore tuo . » Ex tunc licet esset adolescens coepit prophetare et praedicare, mane consurgens, et frequens stans in porta domus Domini, et in atriis templi, et ostendit ei Dominus signa eversionis Jerusalem, quam praedicabat. Primo significavit ei auctorem illius eversionis Deum. Ostendit enim ei quasi furem vigilantem cum virga, ut damnificaret dormientes. Sic enim Dominus jam vigilabat ad percutiendum populum suum. Secundo vero signo ostendit ei Dominus quo ministro ad hoc uteretur per ollam succensam a facie aquilonis, et ait: « Ab aquilone pandetur omne malum super omnes habitatores hujus terrae , »
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ scripsit trenos lamentabiles: quomodo sedet
sola ciuitas. ⁊ c̃. Qͥb utebant᷑ cantores ⁊ canta¬
trices: suꝑ exeqͥas iosie. ⁊ longis temporib in ui¬
dea suꝑ iosiam eos replicabant. quib pꝰea suꝑ¬
addidit idemierenuas alias lam̃tationes: suꝑ
doneo: pͥmũ greciausa ẽ. Qͥntus romanoꝵ rex
tarquiniꝰ pͣiscus. qͥ circũ rome edificauit. mos
⁊cloacas ⁊ capitoliũ extrux̃. ludos romanos in¬

Expanded text:
ejus scripsit Threnos lamentabiles: Quomodo sedet ejus scripsit Threnos lamentabiles: Quomodo sedet sola civitas, » etc., quibus utebantur cantores, et cantatrices super exsequias Josiae. Et longis temporibus in Judaea super Josiam eos replicabant. Quibus postea superaddidit idem Jeremias alias lamentationes super donaeo primum Graecia usa est. Quintus Romanorum rex Tarquinius Priscus, qui circum Romae aedificavit, muros, et cloacas, et Capitolium exstruxit, ludos Romanos in
Abbreviated transcription (Latin):
contͣ regem assirioꝵ. Audierat .ii. eumiã debili¬
tatũ. qr medi ⁊ babilonii a monarchia eiꝰ reces¬
serant. ⁊ estimabat qd̾ defacili posset obtinere
syriã. Pramo: aggͥssus erat regem ad remon. qͥ
regnabat tunc in carramis. Descendit gͦ iosias
in occursum eiꝰ. ꝓhibens ne tͣnsitum fac̾et ꝑ ui¬
deam.⁊ misit pharao ad iofiã: dicens. Qd mn ⁊t¬
rex iuda:. Non adu̾sum te uenio. ad eufratẽ
ꝓpero. mittit me d̾s ad medos. sine me. ne deus
qui mec̃ est int̾ficiat te. ⁊ ñ acqͥeuit iosias. s c̃
rege ad remon: ꝯponebat acies. ut dimicarent
adu̾sus pharaonẽ. Et forte dũ transisset acur¬
ru in currũ qͥ sequebatur eũ more regio: occisꝰ
ẽ a sagittariis in cãpo magedon.⁊ planx̃ eũ inso¬
labilit̾: ad remon rex c̃ exercitu suo. Unde illd̾
dictum ẽ. Erit planctꝰ sicut planctꝰ ad remon.
iuda ⁊ ierłm. ⁊ maxime ieremias. qͥ suꝑ exequiaᷤᷤ

Expanded text:
contra regem Assyriorum . » Audierat enim eum jam debilicontra regem Assyriorum . » Audierat enim eum jam debilitatum, quia Medi, et Babylonii a monarchia ejus recesserant, et aestimabat quod de facile posset obtinere Syriam. Primo aggressus erat regem ad Remon, qui regnabat tunc in Carchamis. Descendit ergo Josias in occursum ejus, prohibens ne transitum faceret per Judaeam, et misit Pharao ad Josiam dicens: « rex Juda? non adversum te venio, ad Euphratem propero. Mittit me Deus ad Medos; sine me, ne Deus qui mecum est, interficiat te. Et non acquievit Josias, sed cum rege ad Remon componebat acies, ut dimicarent adversus Pharaonem. Et forte dum transisset a curru in currum, qui sequebatur eum more regio, occisus est a sagittariis in campo Mageddon, et planxit eum inconsolabiliter ad Remon rex cum exercitu suo. Unde et illud dictum est: Erit planctus, sicut planctus ad Remon. Juda in Jerusalem, et maxime Jeremias, qui super exsequias
Abbreviated transcription (Latin):
rex in bethel: suꝑ altare ꝗ fec̾at ierdboã ꝯbussit
rie. ⁊ ĩ urbib manasse.⁊ effraĩ. ⁊ simeõ. usq ĩ nep¬
tali. Ossa de tumulis excelsoꝵ eruta suꝑ altaria
ꝯburens ⁊ cã ossa qͣm altaria: ĩ pulu̾em redigens.
ħ p̾dictum erat de iosia: aute annos. ccc .lx. ⁊ u
nũ. ⁊ reu̾sus in ierłm: fecit phase. ꝯuocans ad illd̃
⁊ filios isrł qui captiuitatẽ assyrioꝵ aliqͦ modo
effug̾ant. uł ⁊̃ de captiuitate aliquo casu redierãt.
a dieb samuelis. qd̾ posset diciuicio scͥptoꝵ fcm:
⁊ scͥptum ẽẽ samuelis ꝓ salomonis: nͥ id ip̃m in io¬
sepho legeret᷑. potest gͦ intelligi: ꝙ. samuel fec̾it
phase.⁊ si in historia ñ legat᷑. Qd̾ aũt iudices fe¬
cerint phase: certũ est. qͣm moyses ⁊ iosue udi¬
ces fuerunt. & fcm̃ est hoc phase: in ierlm octa¬
ñ dieb eius ascendit pharao nechao rex egypti

Expanded text:
rex in Bethel super altare, quod fecerat Jeroboam, combussit rex in Bethel super altare, quod fecerat Jeroboam, combussit riae, et in urbibus Manasse, et Ephrain, et Simeon, usque in Nepthalim, ossa de tumulis excelsorum eruta, super altaria comburens, et tam ossa quam altaria in pulverem redigens. Hoc praedictum erat de Josia num. Et reversus in Jerusalem fecit Phase convocans ad illud etiam filios Israel, qui captivitatem Assyriorum aliquo modo effugerant, vel etiam de captivitate aliquo casu redierant.  Samuelis , » quod posset dici vitio scriptorum factum, et scriptum esse Samuel pro Salomonis, nisi idipsum in Josepho legeretur. Potest ergo intelligi quod Samuel fecerit Phase, etsi in historia non legatur. Quod autem judices fecerunt Phase, certum est, quoniam Moyses et Josue judices fuerunt, et factum est hoc Phase in Jerusalem decidit Pharao Nechao rex Aegypti
Abbreviated transcription (Latin):
gam te ad patres cuos in pace. ꝙ ñ intelli gend̾
de pace ip̃uis regis. ip̃e .i. occisus ẽ a pharaone.
s de pace ppłi .i priusqͣm inferret ppło q̃ ꝯmina¬
tꝰ fuerat. His auditis mittens rex in ommnẽ ꝓiũ¬
dꝰ legit cunctis audientib oĩa u̾balibri. ⁊ ꝑcussit
fedꝰ oram dño. ⁊ ꝯpulit õs sacramenta p̾stare. ut
leges mo̾seas ꝑ oĩa custodirent. ⁊ deleuit arus pioeᷤ
sias ꝯtͥuisse eũ:⁊ ꝯtaminauit excelsa ⁊ uallẽ to¬
phet. ⁊ ignẽ molot. forte ossa mortuoꝵ ubiq
sparsit. uł quelibet alia inmunda. ut potimi
nabilis qm uenerabił locꝰ apparet. Equos qͦ so¬
lis ⁊ currus quos depinxant reges uide ĩ introitu
tẽpli uix᷑ exedram natã melocheunuchi: penitꝰ
destrux̃. Fẽcerant ibi uidei ydolũ solis: qͣ pue¬
rum in berbẽ. qr nullũ patit᷑ seniũ. s cotidie re¬
nouat᷑. fec̾ant ⁊ ei equos ⁊ currũ. putantes:ꝙ.
in hunc modũ helyam tͣnstulisset. E ascendenᷤ

Expanded text:
est intelligendum de pace ipsius regis: ipse enim occisus est a Pharaone; sed de pace populi, id est priusquam inferret populo quae comminatus fuerat. His auditis, mittens rex in omnem provus, legit, cunctis audientibus, omnia verba libri, et percussit foedus coram Domino, et compulit omnes sacramenta praestare, ut leges Mosaicas per omnia custodirent. Et delevit aruspices, sias contrivisse eum, et contaminavit excelsa, et valle Topheth et ignem Moloch. Forte ossa mortuorum ubique sparsit, vel quaelibet alia immunda, ut potius abominabilis, quam venerabilis locus appareret. Equos quoque solis, et currus, quos depinxerunt reges Judae in introitu templi, juxta exedram Nathanmelech eunuchi penitus destruxit. Fecerant ibi Judaei idolum solis, quasi puerum imberbem, quia nullum patitur senium, sed quotidie renovatur. Fecerant et ei equos, et currum, putantes quod in hunc modum Eliam transtulisset. Et ascendens
Abbreviated transcription (Latin):
to noĩe: uocauit eũ ioachĩ. ut mutatio nõis: sig¬
nũ eẽt subiectionis. ⁊ duxit secum ioachar in do¬
lo: sub spe honorandi eũ in egỹpto. Nam cũ
uenisset in reblata: iunx̃ eũ. ⁊ ligatum misit
in carcerem in egẏpto:¬

Expanded text:
to nomine vocavit eum Joakin, ut mutatio nominis esset signum subjectionis, et duxit secum Joachaz in dolo, sub spe honorandi eum in Aegypto. Nam cum venisset in Reblata vinxit eum, et ligatum misit eum in carcerem in Aegypto
Abbreviated transcription (Latin):
rege: scidit rex uestim̃tasua. Audiuit enĩ male¬
dictiones scrptas in tͣnsgͥssores legis. ⁊ crebras ꝯmi¬
nationes dñi. Quod si sequerentur idola: eicet
eos de t̾ra qͣm ded̾at eis. sicut eiec̾at amorreos a
facie eoꝵ. ⁊ mirabatur: qd̾ ad huc eẽnt in terra.
⁊ u̾ebatur ĩmin̾e captiuitatẽ. Tunc p̾cepit hel¬
chie ⁊ uiris prudentib ut consulerent dnm suꝑ
tissam uxorẽ sellũ: qui habitabat in ierłm in se¬
cunda .i. in scd̾o ãbitu muri: quem fecerat eze¬
chias. de quo dixit sophonias. ⁊ ululatus a scd̃a.¬

Expanded text:
rege, scidit rex vestimenta sua . » Audivit enim malerege, scidit rex vestimenta sua . » Audivit enim maledictiones scriptas in transgressores legis, et crebras comminationes Dei. Quod si sequerentur idola, ejiceret eos de terra, quam dederat eis, sicut ejecerat Amorrhaeos a facie eorum. Et mirabatur quod adhuc esset in terra, et verebatur imminere captivitatem. « Tunc praecepit Helciae, et viris prudentibus, ut consulerent Dominum tissam, uxorem Sellum, quae habitabat in Jerusalem in secunda, » id est secundo ambitu muri, quem fecerat Ezechias, de quo dixit Sophonias: « Et ululatus a s
Abbreviated transcription (Latin):
certum est. Cerius tñ putatur: qd sub alis regibꝰ
uiderit eã. sicut ⁊ cet̾a quȩ secuntur. In tercia enĩ
uisione ostendit ei dñs: cãm eu̾sionis. nec fuit ħ
uisio imaginaria: s corꝑalis. precepit enĩ dñs : ut
tolleret lumbare suũ. ⁊ absconderet il ld̾ super
eufratẽ.⁊ pꝰ multos dies ex mandato dñi reu̾tens
inuenit illud putrefactum .⁊ nulli usui aptũ.
⁊ ait ei dñs. Sicut adheret lumbare ad lumbos
uiri: sic agglutinaui mͥ domũ isrł ⁊ domũ uida.
s qr recesserunt a me foruicando pꝰ deos alienos
qͣi putrefient tnͣs eufratẽ captiuati. Reliqua ie¬
remie locis suis tractabimꝰ.
cunie q̃ oblata fuerat ad templi reꝑationẽ: ꝯfla¬
retur. ⁊ fierent iñ uasa ad minist̾ium dñi. Cumq
helchias oĩa diligent̾ scrutaretur: inuenit librũ
moysi: in templo. forte aꝑuit archam: ⁊ inuenie
deict̾ononũ: quẽ moyses reponi fecerat in ea.⁊
misit eũ regi: ꝑmanũ saphã. Qͥ eum legiss corã

Expanded text:
s regibus vidit eam, sicut caetera quae sequuntur. In tertia enim visione ostendit ei Dominus causam eversionis, nec fuit haec visio imaginaria sed corporalis. « Praecepit enim Dominus, ut tolleret lumbare suum, et absconderet illud super Euphratem. Et post multos dies ex mandato Domini revertens, invenit illud putrefactum, et nulli usui aptum, et ait ei Dominus: Sicut adhaeret lumbare ad lumbos viri, sic agglutinavi mihi domum Israel, et domum Juda; sed quia recesserunt a me, fornicando post deos alienos, quasi putrefient trans Euphratem captivati . » Reliqua Jeremiae locis suis tractabimus.cuniae, quae oblata fuerat ad templi reparationem constaretur, et fierent inde vasa ad ministerium Domini. Cumque Helcias omnia diligenter scrutaretur, invenit librum Moysi in templo. Forte aperuit arcam, et invenit Deuteronomium, quem Moyses reponi fecerat in ea, et misit eum regi per manum Saphan. Qui cum legisset coram
Abbreviated transcription (Latin):
adducã mala q̃ scripta sunt in libro legis: su¬
ꝑ locũ hunc: ⁊ habitatores eiꝰ. qr irritauerũt
me in cunctis oꝑib manuũ suaꝵ. succendetur
indignatio mea ⁊ ñ extinguet᷑. Regi ã qui misit
uos: dicetis. hec dic̃ dñs. ꝑeo qd̾ audisti u̾ba uo

Expanded text:
adducam mala, quae scripta sunt in libro legis super locum hunc, et habitatores ejus, qui irritaverunt me in cunctis operibus manuum suarum. Succendetur indignatio mea, et non exstinguetur. Regi autem, qui misit vos dicet
Abbreviated transcription (Latin):
animȩ suȩ medicinã. Misitq¬
in totã ꝓuinciã ut deferrent¬
ad reparationem templi mu¬
nera: ꝓ sua uoluittate unus¬
chiam sacerdotem magnũ. ⁊ amasiã: qui erat su¬
pra cuitatẽ. ⁊ saphã scribam. ⁊ fc̃a est templire
paratio fideliter ⁊ indilate.

Expanded text:
e medicinam. Misitqin totam provinciam ut deferrenad reparationem templi mpro sua voluntate unusciam sacerdotem magnum et Amasiam, qui erat supra civitatem, et Sapham scribam: et facta est reparatio templi fideliter et indilate.
Abbreviated transcription (Latin):
ma: qͣm fecit salomoniux ta descriptionẽ patͥs
sui sontͣ orientẽ syon. ⁊ fecit occł̾ti aditꝰ ꝯpositi¬
one longe a cuutate q̃ dep̾hendi ab uniu̾so po¬
pulo neq̃ueat. Płib qͦq sacerdotib ignota erat.
illicq posuit rex aurum. ⁊ aromata q̃ aduec¬
ta erant de ethiopia. In ea pꝰ sepulera regũ erãt
nudauit. ⁊ ossa pat̾na ꝯtaminauit: ex p̾sentia
ꝓpbanoꝵ. ⁊ ab ip̃o dies sterilis fc̃s ẽ. Porro: c̃ abiᷤ¬
sent legati: uenit ysaias ad regẽ. ⁊ ait. Qͥd dixe¬
runt iurusti: ⁊ unde uenerunt ad te: Qui cũ
indicassent ei qd̾ quesierant: dix̃ ysaias. hec dic̃
dñs. Ecce dies ueniunt. ⁊ auferent᷑ in babilonẽ
omĩa q̃ sunt in domo tua. ⁊ q̃ abscond̾ant patreᷤᷤ
tui. s ⁊ de filiis tius erunt eunuchi in palatiore¬
gis babilonis. Hocimpletum ẽẽ fabulantur
hebrei in daniele. ⁊ socus eius. qͥ cum icachĩ filio

Expanded text:
ma, quam fecit Salomon, juxta descriptionem patris ma, quam fecit Salomon, juxta descriptionem patris sui, contra orientem Sion, et fecit occulti aditus compositionem longe a civitate, qua deprehendi ab universo populo nequiverat, pluribus quoque sacerdotibus ignota erat, illicque rex posuit aurum, et aromata, quae adducta erant de Aethiopia. In ea post sepulcra regum, erant nudavit, et ossa paterna contaminavit ex praesentia profanorum. Et ab ipso die sterilis factus est. Porro cum abiissent legati, venit Isaias ad regem, et ait: « Quid dixerunt viri isti, et unde venerunt ad te. » Qui cum indicasset ei, quod quaesierant, dixit Isaias: « Haec dicit Dominus: Ecce dies venient, et auferentur in Babylonem omnia quae in domo tua sunt, et quae absconderant patres tui. Sed et de filiis tuis erunt eunuchi in palatio regis Babylonis. » Hoc impletum esse fabulantur Hebraei in Daniele, et sociis ejus, qui cum Joacim filio
Abbreviated transcription (Latin):
filius baladam rex babilonis: litt̾as ⁊ mun̾a: ad
erechiam. petens ut ei socius ẽet ⁊ amicꝰ. Nam eo
tempore rex medoꝵ ⁊ rex babilonioꝵ recesserant
a monarchia assyrioꝵ: sub assaradoc. ne eẽnt sub
eo. p̾cipua tñ cã legationis hꝰ. credit hec fuisse. Cal¬
dei uigebant in astronomia. nͨ pot̾ant inuenire
scd̾m artem suã: qͣre dies fere in duplũ ꝓtensa fue¬
rat. ⁊ tandẽ audierant: ħ ꝓ rege ierosolimoꝵ fc̃m
ẽe.⁊ miserunt ad eũ: ut sciscitarent᷑ rei u̾itatẽ. Pre¬
terea: caldei adorabant solem: ⁊ miserunt regi mu¬
nera: ut honorarent hoĩem quem honorauerat
deus eoꝵ. ⁊ letatꝰ est erechiasin aduentu eoꝵ. ⁊ ite¬
rum elatꝰ est in animo suo. nec fuit in domosita:
nec in omni potestate sua: ꝙ ñ ostend̾et eis. ⁊̃ do¬
mũ aromatũ. qͣm qͥdam t̾dunt fuisse cellã aro¬
matũ: in demplo dñi. In qd̾ induc̾e gentiles ne¬
fas erat scd̃m epiphaniũ uo: domꝰ erat longissi¬

Expanded text:
lius Baladan, rex Babylonis, litteras et munera ad Ezechiam, » petens, ut socius ejus esset et amicus . Nam eo tempore rex Medorum et rex Babyloniorum recesserant a monarchia Assyriorum sub Assarodach, ne essent sub eo; praecipua tamen causa legationis hujus creditur haec fuisse. Chaldaei vigebant in astronomia, nec poterant invenire, secundum artem suam, quare dies fere in duplum protensa fuerat, et tandem audierant hoc pro rege Hierosolymorum factum esse, et miserunt ad eum, ut sciscitarentur rei veritatem. Praeterea Chaldaei adorabant solem, et miserunt regi munera, ut honorarent hominem, quem honoraverat Deus eorum. Et laetatus est Ezechias in adventu eorum, et iterum elatus est in animo suo; nec fuit in domo sua, nec in omni potestate sua, quod non ostenderet eis, etiam domum aromatum; » quam quidam tradunt, fuisse cellam aromatum in templo Domini, in quam inducere gentiles nefas erat; secundum Epiphanium vero, domus erat longissi
Abbreviated transcription (Latin):
staret: alicui cause naturali posset ascribi. uł
forte: qr iam alio tempore fcm̃ fuerat: sic̃ sub
iosue: signũ inauditũ elegit. E statim solstãs
ficuũ. ⁊ cataplasmauerunt suꝑ uulnꝰ eiꝰ. Hebreꝰ
magis ꝓprie dic̃: suꝑulcꝰ eius. Qͥdam suspicã¬
tur fuisse apostema. cuiꝰ sanies in cittis suꝑfi¬
ciem ꝓuocatur. sicciorib ficis ꝯtusis. Porro:
aquila. simachꝰ. ⁊ theodocio: regiũ morbũ fuis¬
se dñt. cui q̃q dulcia uł sumpta uł apposita
ꝯͣria putantur.⁊ ita dei potentia monstrata
ẽ: cum ꝑ res noxias sanitas ẽ restituta. ⁊ ꝯua¬
luit ezechias:⁊ t̾ria die ascendens in templũ:
cogitaii. in dimidio dierũ meoꝵ uadã ad por¬
tas inferi .i. ñdum suscepta sobole qͣm expecta¬
bam: descendã ad inferos: dum hec cogitarẽ:
q̃ siui a te orando residuũ annoꝵ meoꝵ. ut priꝰ
uelles me patrem fieri: qͣm anima pͥuari. Hu¬

Expanded text:
staret, alicui causae naturali posset ascribi, vel staret, alicui causae naturali posset ascribi, vel forte quia jam alio tempore factum fuerat, sicut sub Josue, signum inauditum elegit. Et statim sol stansficuum, et cataplasmaverunt « super vulnus ejus. » Hebraeus magis proprie dicit « super ulcus ejus. » Quidam suspicantur fuisse apostema, cujus sanies in cutis superficiem provocatur siccioribus ficis contusis. Porro Aquila, Symmachus et Theodotion regium morbum fuisse dicunt, cui quaeque dulcia, vel sumpta, vel apposita contraria putantur. Et ita Dei potentia monstrata est, cum per res noxias sanitas restituta est. Et convaluit Ezechias, et tertia die ascendens in templum, cogitavi: « In dimidio dierum meorum vadam ad portas inferi , » id est nondum suscepta sobole quam exspectabam, descendam ad inferos; et dum hoc cogitarem, « quaesivi » a te, orando, « residuum annorum meorum, » ut prius velles me patrem fieri quam anima mea priver. Hu
Abbreviated transcription (Latin):
erit signũ qr dñs sanabit me: Cui ysaias. Uis
ut ascendat umbra .x. lineis in horologio: an
ut reu̾tatur totidem gradibꝰ: Erat enĩ hora
diei decima. ⁊ unibra gnomonis descenderat
ꝑ .x. lineas. Dedit gͦ regi optionẽ signi. utrum
uellet qd̾ sol starẽt ꝑ spaciũ .x. horarũ. in mo-¬
bilis. uł rediret ad orientem: ⁊ tt̾m inchoaret
diem. Quodlibet aũt istoꝵ fieret: adderent᷑.
xii. horis diei x. hore. huic sensui ꝯsonat hebreꝰ.
dicens. Uis ut stet umbra .x. lineis: an ut reu̾ta¬
tur: In ysaia qͦ de reditu solis ad ortum tm̃.
agitur. ⁊ ñ: de ascensu umbrȩ. Herutñ suꝑ li¬
brũ regũ sic exponit᷑. Uis ut ascendat umbra
x. lineis: ꝓcedente sole suꝑ t̾ram ꝑ boreales pla¬
gas u̾susꝰ orientẽ: sic̃ cotidie ꝑ noctem sub t̾ra
ꝓcedere solet: ⁊ sic ꝯpletis .x. horis: statim re¬
deat ad locum ubi nc est: ⁊ ꝑficiat diem istũ:
& elegit rex: ut rediret sol ad orientẽ. Si enĩ

Expanded text:
erit signum, quod Dominus sanabit me? Cui Isaias: Vis ut ascendat umbra decem lineis in horologio, an ut revertatur totidem gradibus? » Erat enim hora diei decima, et umbra gnomonis descendebat per decem lineas. Dedit ergo regi optionem signi, utrum vellet, quod sol staret per spatium decem horarum immobilis, vel rediret ad orientem, et iterum inchoaret diem; quodlibet autem istorum, si fieret, adderentur duodecim horis diei decem horae. Huic sensui consonat Hebraeus dicens: « Vis ut stet umbra decem lineis, an ut revertatur? » In Isaia quoque de reditu solis ad ortum tantum agitur, et non de ascensu umbrae . Verumtamen super librum Regum sic exponitur. Vis ut ascendat umbra decem lineis procedente sole super terram per boreales plagas versus Orientem, sicut quotidie per noctem sub terra procedere solet, et sic completis decem horis, statim redeat ad locum, ubi nunc est, et perficiet diem istum? Et elegit rex, ut rediret sol ad Orientem. Si enim
Abbreviated transcription (Latin):
cã pietatis qͣ coluit dm̃. ip̃e .i. sic omendat᷑. in li¬
bro regũ. ñ fuit simiłei: neq añ eũs neq pꝰ eũ de
cunctis regib iuda. In hõe excipitur daiuid. qͥa
ñdum erat sub eo regnũ uida. Si qr de iosia: di¬
cimꝰ ꝙ iosias melior fuit eo. s iste p̾ponitur eun
ħ: qd̾ magnificatꝰ ẽ preclaris belloꝵ titulis. ⁊ ꝙ.
tͥa inaudita fecit dñs ꝓ eo. regͥssum solis. aditio
Romulus milites ex populo sũpsit. qͣi ex mille
unũ. Cures: qui sub stacio rege sabinoꝵ romulo
fauebartt. qͥntes appellauit. c. elegit senes.: qͦs ap¬
pelluit patres. Romulus ap̃ paludẽ capree ñ qͣm
ꝯparuit. ⁊ suadente lucio: quirini nomine ꝯsecra¬
tus ẽ. Post romulũ: senes predicti singłi ꝑ qͥ noᷤ
Qd regnum appellatũ est: inter tempꝰ. Tunc
scd̾s a romulo regnauit numa ponpiliꝰ. qui p̾¬
dictos senes senatores appellauit. Hic primꝰ: cõ¬
giariũ militib dedit .i. imꝑialem largitionẽ

Expanded text:
ndatur in libro Regum: « Non fuit similis ei, neque ante eum, neque post eum de cunctis regibus Juda . » In hoc excipitur David, quia nondum erat sub eo regnum Juda. Si quaeritur de Josia, dicimus quod Josias melior fuit eo; sed iste praeponitur ei in hoc, quod magnificatus est praeclaris bellorum titulis, et quod tria inaudita fecit Dominus pro eo, regressum solis, additioRomulus milites ex populo sumpsit quasi ex mille unum. Cures, qui sub Statio rege Sabinorum, Romulo favebant, quirites appellavit, centum elegit senes, quos appellavit patres. Romulus apud paludem Capreae nusquam comparuit, et, suadente Lucio, Quirini nomine consecratus est. Post Romulum senes praedicti, singuli per quiet dimidium. Quod regnum appellatum est inter tempus. Tunc secundus a Romulo regnavit Numa Pompilius, qui praedictos senes senatores appellavit. Hic primus congiarium militibus dedit, id est imperialem largitionem
Abbreviated transcription (Latin):
pat̾ suiis in uiuentute sua: fec̾at. ⁊ tetenderũt
ei insidias serui sui. ⁊ int̾fecerunt eũ in domo
sua. Populus a ꝑcussit eos: qui int̾fecerant re¬
gẽ. ⁊ sepelierunt eum c̃ patre suo. ⁊ statuer̾̃t sibi
regem: iosiam filiũ eiꝰ ꝓeo. Octo annoꝵerat io¬

Expanded text:
pater suus in juventute sua fecerat, et tetenderant ei insidias servi sui, et interfecerunt eum in domo sua. Populus autem percussit eos, qui interfecerunt regem, et sepelierunt eum cum patre suo, et statuerunt sibi regem Josiam filium e