comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
procedere. aute aguien Imꝑat legionũ ꝙͣtum cũ
proressisset suie fatigatione yquoꝵ in rad̾ o r̾axet
cascra Consecuntur equites nrĩ ut erat p̃reptũ
Iuuadunt q dũuaci aguren et fugientes ꝑterritos¬
q sub sartuus itiuere aggressi. maqua preda
multis Iur̃fectis pociũtur. Ita re bñ ꝯesta. se dcxii¬
uut. in castra. Insequẽte uocto. fabius equites p̃¬
mittit sit ꝑatos. ut ꝯfligerent. atz om̃e aguien
morarentur dum cõse queretur ip̃e. Cuiꝰ p̃cepotis
ut res grieretur. Quĩtus titatius uarus prefectus¬
io equitũ singularis et aĩ et prudencis uir. suos hortat᷑
agurẽq hostiũ ꝯsecutus. turuias ꝑturi ydouois
leris dispouit. partim equitũ p̃liũ quattit cõꝑligit¬
audatius equitatus hostiũ fucadentibus. sibixiditibux

Expanded text:
dere ante agmen imperat legionum, quantum cum processisset, sine defatigatione equorum in eadem se reciperet castra. Consecuntur equites nostri, ut erat praeceptum, invaduntque Dumnaci agmen et fugientes perterritosque sub sarcinis in itinere adgressi magna praeda multis interfectis potiuntur. Ita re bene gesta se recipiunt in castra. Insequenti nocte Fabius equites praemittit sic paratos ut confligerent atque omne agmen morarentur, dum consequeretur ipse. Cuius praeceptis ut res gereretur, Quintus Atius Varus, praefectus equitum, singularis et animi et prudentiae vir, suos hortatur agmenque hostium consecutus turmas partim idoneis locis disponit, parte equitum proelium committit. Confligitaudacius equitat
Abbreviated transcription (Latin):
Namq altera ex ꝑto. bellouaci. que ciuitas in gallia
maxinã ht̃ opimonẽ uirtutis austabat alteram
caniulogruns̃ parato at instructo excitu truebat
Quu legiones a p̾cipio p̃sidio at Impeduuẽtis
interclusas maxⁿͫ flurnt̾ dist mabat tantis subito
difficultatibus obrectis. ab oi uirtute auxilium
petendum undebat. S. b. uespirum consllio tõ¬
uocato. cohortus. Ut ra que Imꝑasset diluẽtii
Industrieq õmistrarent. Aaues quas a mellodont
singalas equitibus romania attabuit et pͥma
progredi ibiq exspoctari Iubet. Quĩq tohorꝰ¬
tes. quas iu̾uit firmas. ad diuiicand̾ ut̾ existi¬
mabat castras p̃sidio reluiquid . u. musde legiois
ieliquas media nocte. cum om̃ibiu Impedimẽtꝭ
adu̾so plunẽ magno tumulti proficisti Imixat
Conquirit etiam luitres has magno remiorit
souitier incitatas in randem xtem̃ nuittit. Ipẽ
post paulum silencio egressus. cum tribus legio¬

Expanded text:
Namque altera ex parte Bellovaci, quae civitas in Gallia Namque altera ex parte Bellovaci, quae civitas in Gallia maximam habet opinionem virtutis, instabant, alteram Camulogenus parato atque instructo exercitu tenebat; tum legiones a praesidio atque impedimentis interclusas maximum flumen distinebat. Tantis subito difficultatibus obiectis ab animi virtute auxilium petendum videbat. Sub vesperum consilio convocato cohortatus ut ea quae imperasset diligenter industrieque administrarent, naves, quas Metsingulas equitibus Romanis attribuit, et priprogredi ibique se exspectari iubet. Quinque cohortes, quas minime firmas ad dimicandum esse existimabat, castris praesidio relinquit; quinque eiusdem legionis reliquas de media nocte cum omnibus impedimentis adverso flumine magno tumultu proficisci imperat. Conquirit etiam lintres: has magno sonitu remorum incitatas in eandem partem mittit. Ipse post paulo silentio egressus cum tribus legio
Abbreviated transcription (Latin):
ut pauloañ de lutecia dixinius dep̃hensi namba
e̾nter quiquaguita celeriter cõiuc̃̾tur. atz eo nuliti¬
bus. Imectis et rei nouitate ꝑterritis expidanis
quorum magna pare irat ad belliuo enocata suis
ꝯ tencione. oppido potitur. Refecto poute. quem
suxioribus. hostes diebus restiderat. ex̾citum
traducit et secundo flumẽ ad iutetiã iter facere
scuidi iubẽt. Ipĩ ꝑspecta calute ad ripas sequant
e regione iuterie. contra labioui castra cousidut
iam Cesar e gorgobia discessisse audiabat᷑ Iars a
heduorum defectione et 2ͦ gallie motu rumuorot
efferebantur galliq colloquiis int̾clusũ i tiuere¬
et ligri resarem Inopia friue̾ti coactum in puĩciã
ꝯtendisse confiomant. Bellouati aut̾e de fectior̃
hrduoꝵ conueta. quia aute rant ꝑse infidolig
manus conñce. atz aꝑte bellum parare coperuntoc̃
aliquid acquireret. p̃łioq hostos⁊ lacesseret. sed ut
Incolumẽ ex̾ntum ege diucũ reducoret cogitabat

Expanded text:
de Lutetia diximus. Deprensis navibus circiter quinquaginta celeriterque coniunctis atque eo militibus iniectis et rei novitate perterritis oppidanis, quorum magna pars erat ad bellum evocata, sine contentione oppido potitur. Refecto ponte, quem superioribus diebus hostes resciderant, exercitum traducit et secundo flumine ad Lutetiam iter facere scindi iubent; ipsi profecti a palude ad ripas Sequanae e regione Lutetiae contra Labieni castra considunt. Iam Caesar a Gergovia discessisse audiebatur, iam de Aeduorum defectione et secundo Galliae motu rumores adferebantur, Gallique in colloquiis interclusum itinereet Ligeri Caesarem inopia frumenti coactum in provinciam contendisse confirmabant. Bellovaci autem defectione Aeduorum cognita, qui ante erant per se infideles, manus cogere atque aperte bellum parare coeperunt. Tum aliquid adquireret proelioque hostes lacesseret, sed ut incolumem exercitum Agedincum reduceret, cogitabat.
Abbreviated transcription (Latin):
us ab unubus tictatibua t̾tiui i steiet᷑ tonsilia Inut
q̃ adiod̃ a gorgonia distedrret at ⁊ursus omru
ep̾ntum ꝯtiahriet ne prosectio nata as itiuerie
de fausioius. suuilis fugo unideretur hut rogitanti
arcidrie. uisa est facultas bens ⁊ ei griende. Iam
tum miuora tastra. oxis ꝑspiciendi tã ueuisset
aĩadu̾tit collomi qui ab hostibus tonebatur iũdatũ

Expanded text:
umsisteretur, consilia inibat quemadmodum ab Gergovia discederet ac rursus omnem exercitum contraheret, ne profectio nata ab timore defectionis similis fugae videretur. Haec cogitanti accidere visa est facultas bene rei gerendae. Nam cum in minora castra operis perspiciendi causa venisset, animadvertit collem, qui ab hosti
Abbreviated transcription (Latin):
qui auernos as hedius discludit durissimo ãui¬
tempore. altissiuia iucto uiue Iter impodiebat
tamen distussa mue. sox in altituduice̾ pedũ. agzata
ꝑuenit. quibus oppressiss inopudãtibus. ꝙ se rebe̾na
Ut uiuro nuĩtos existunabant. acue singulari quid̾¬

Expanded text:
qui Arvernos ab Helviis discludit, durissimo qui Arvernos ab Helviis discludit, durissimo tempore anni altissima nive iter impediebat, tamen discussa nive sex in altitudinem pedum atque ita um pervenit. Quibus oppressis inopinantibus, quod se Cevenna ut muro munitos existimabant, ac ne singulari quid
Abbreviated transcription (Latin):
ad ex̾citum contenderet. ne is quid̾ eo tempore
qui qui uidirentur suam salutem recte quutti uidebat
Interun lucreciu̾t cadurcuss. in rutencos iuissus eam
cmitatem aueriuer ꝯsiliat P rogressus in introbhes
et gabalos. as utusq ob ⁊ des accixit et in agua
coacta manu. In prouĩtiam uarbonẽ. uirsus erux¬
tionẽ facere cõtrudit. Qua re mĩtiata cesar oñibꝰ
ꝯsiliis aute uertendum existimauit ut uarbonem
preficistetur. Eo tum uenisset tuuo̾tes ꝯfiruiat
p̃sidia in rutenis prouĩti alibus uoltis a retomitꝭ
tolosatibus t̾cuuq uarbonẽ. que lotahostibus erãt
fuĩituua ꝯstituit᷑ / partem ropiarum ex promucia
suppolemẽtumq. quod ex italia adduxerat in heda¬
os qui fies aueruorum cõtingunt cõuenire
Iubet. hus rebus comrꝑatis. ⁊ epreheuss Iai lusta¬
rio. et reuicto. ꝙ uitrare intra p̃sidia ꝑiculosum
putabat. In heduos proficistitur. et sit tebenua

Expanded text:
ad exercitum contenderet, ne eis quidem eo tempore ad exercitum contenderet, ne eis quidem eo tempore qui quieti viderentur suam salutem recte committi videbat. Interim Lucterius Cadurcus in Rutenos missus eam civitatem Arvernis conciliat. Progressus in Nitiobriges et Gabalos ab utrisque obsides accipit et magna coacta manu in provinciam Narbonem versus eruptionem facere contendit. Qua re nuntiata Caesar omnibus consiliis antevertendum existimavit, ut Narbonem proficisceretur. Eo cum venisset, timentes confirmat, praesidia in Rutenis provincialibus, Volcis Arecomicis, Tolosatibus circumque Narbonem, quae loca hostibus erant finitima, constituit; partem copiarum ex provincia supplementumque, quod ex Italia adduxerat, in Helvios, qui fines Arvernorum contingunt, convenire iubet. His rebus comparatis, represso iam Lucterio et remoto, quod intrare intra praesidia periculosum putabat, in Helvios proficiscitur. Etsi mons Cevenna,
Abbreviated transcription (Latin):
nuttunt Oeuicum ad flumẽ legerim. uenissent
quod bituriges ab hedius diuidit. pancors dies
ibi morati neqz. flumen trausire ausi domum
ieuert untur. Iegatis cris ⁊̾nũciãt se. bitia igum
xfidiã urrito reuertisso. quibus id ꝯsilu fuisse rogi¬
nouerant. ut si flume transissent una ex pte ip̃i
altera auerui se t̾cunsistorent. Id raue de causa
quã legatis ꝓuũnauerunt. an perfadia adducti
seceruit. quod uichil nobis ꝯstat nõ uidetur pro
c̾to ẽẽ proponendum. S ituriges eoꝵ discessu
statun cum auerius. Iungnntur. Hiis rebus In
ytaliam resari nĩciatis. cum Iam ille urb auas
res. u̾tute guei pomxei. cõmodiorẽ in statum
ꝑueuisse in̾telligeret In trausalpuã galliam
profectuer est. Eo cum uenisset magna difficul ͭ ͬ
afficiebatur. qua rõue ad ex̾citum ꝑueĩre posset
Nam si legationes In prouĩciam arcessiret se abẽte
In Itiere. plio duuicaturas intelligebat. Bi ip̃e

Expanded text:
mittunt. Qui cum ad flumen Ligerim venissent, mittunt. Qui cum ad flumen Ligerim venissent, quod Bituriges ab Aeduis dividit, paucos dies ibi morati neque flumen transire ausi domum revertuntur legatisque nostris renuntiant se Biturigum perfidiam veritos revertisse, quibus id consili fuisse cognoverint, ut, si flumen transissent, una ex parte ipsi, altera Arverni se circumsisterent. Id eane de causa, quam legatis pronuntiarunt, an perfidia adducti fecerint, quod nihil nobis constat, non videtur pro certo esse proponendum. Bituriges eorum discessu statim cum Arvernis iunguntur. His rebus in Italiam Caesari nuntiatis, cum iam ille urbanas res virtute Cn. Pompei commodiorem in statum pervenisse intellegeret, in Transalpinam Galliam profectus est. Eo cum venisset, magna difficultate adficiebatur, qua ratione ad exercitum pervenire posset. Nam si legiones in provinciam arcesseret, se absente in itinere proelio dimicaturas intellegebat; si ipse
Abbreviated transcription (Latin):
Iurꝑat. c̾tum miiq̃ militum. ad se celeritei nutti iussit
ariuoꝵ quãtum queq ciiitast domi. ꝙq añ temxꝰ
efficiat cõstituit. In x̾mis equitatiu studet su̾me
diligencie. sumam Imixni seneritatem addit mag̾.¬
tudiũe suxplicii dubitautess cogit. Eami maiore
ꝯuiisso delicto igue atz om̃ibua tormẽtis uetate
louiore de causa. auribus de foctis. aut suiguliz
effossia oculia domũ reuuttit ut suit reliques
documc̃to. et inaguitudine pene pirtrrieãt alios
hiis suppliciis celeritm. toacto ex̾citu. luctiriũ tadur¬
cum. sũmo horemm̃ audacie / cum parte copiarũ In
ruteuos uttit. ip̃e In bituriges proficistit᷑ uis
aduentu hituriges. ad heduos. quorum erat In fuis
legatos itut nuttunt. subsidiũ roetatum. quo.
facilus hostium copiasr sustiuere possit hediu
de ꝯselio legatorum. quos cesar ad ex̾citum ⁊liqrat
copias equitatus prditatusq subsidio biturigibq

Expanded text:
imperat, certum numerum militum ad se celeriter adduci iubet, imperat, certum numerum militum ad se celeriter adduci iubet, armorum quantum quaeque civitas domi quodque ante tempus efficiat constituit; in primis equitatui studet. Summae diligentiae summam imperi severitatem addit; magnitudine supplici dubitantes cogit. nam maiore commisso delicto igni atque omnibus tormentis necat, leviore de causa auribus desectis aut singulis effossis oculis domum remittit, ut sint reliquis documento et magnitudine poenae perterreant alios. His suppliciis celeriter coacto exercitu Lucterium Cadurcum, summae hominem audaciae, cum parte copiarum in Rutenos mittit; ipse in Bituriges proficiscitur. Eius adventu Bituriges ad Aeduos, quorum erant in fide, legatos mittunt subsidium rogatum, quo facilius hostium copias sustinere possint. Aedui de consilio legatorum, quos Caesar ad exercitum reliquerat, copias equitatus peditatusque subsidio Biturigibus
Abbreviated transcription (Latin):
tebat. ab ciitate erat interfectus. conuocatiy
suis clientibus facibe ucendit. roguto eius ꝯsilio ad
arua tõturritur I rohibetur a gabauintione patruo
sue. roliquis ꝙ pͥncipibus. qui hanc temptandam
fortuuã uon exastuabant Expollitur as opido
grrgrebia. non destitit tanion. atq in agris habet
dilectum egenciũ. ac ꝓditorum. hac coacta manu
quosq addit ex sua curitate in suam sinam̃ ꝑducit
hortaturait ꝯĩa libirtatis tã aruia tapiant maguu¬
qi coactis copiis. aduersarior suos. a quibus x aulto.
aute erat eiectus expellit. ex ciitate. ⁊ ex ab suc
appellatu. duu̾ittit quoꝙ uirsus legiones. obaestat᷑
ut in fidemantant celeriter sibi seuones. parisioe
pietoues cadurtos toronos. auleroi. lemoit̃ca
audos ⁊ eliquosq om̃s. qui occeauã attugiuat .d¬
adiũgunt. onm ꝯseusu. ad eum defertur Impium
Qua. ablata ptãte. onũbus hiis curtabus ob sides

Expanded text:
tebat, ab civitate erat interfectus, convocatis tebat, ab civitate erat interfectus, convocatis suis clientibus facile incendit. Cognito eius consilio ad arma concurritur. Prohibetur ab Gobannitione, patruo suo, reliquisque principibus, qui hanc temptandam fortunam non existimabant; expellitur ex oppido Gergovia; non destitit tamen atque in agris habet dilectum egentium ac perditorum. Hac coacta manu, quoscumque adit ex civitate ad suam sententiam perducit; hortatur ut communis libertatis causa arma capiant, magnisque coactis copiis adversarios suos a quibus paulo ante erat eiectus expellit ex civitate. Rex ab suis appellatur. Dimittit quoque versus legationes; obtestatur ut in fide maneant. Celeriter sibi Senones, Parisios, Pictones, Cadurcos, Turonos, Aulercos, Lemovices, Andos reliquosque omnes qui Oceanum attingunt adiungit: omnium consensu ad eum defertur imperium. Qua oblata potestate omnibus his civitatibus obsides
Abbreviated transcription (Latin):
uirando. ab om̃ibus qui ad erant tempe ouis rei
ꝯstituto. ab ronsilio disteditun. Ubi uadies ueĩt
rariites contuato et coconueto diuino. ducibus
desꝑatis honĩbus. genebin signo dato cõturrũt
ciuesq romanos. qui negociaudi cã ibi ꝯstituerãt
In hus garũ fusium citam. honestum eꝯitt rͣonu
qui rei fruuẽtarie iussu. cesaris. p̃rrat Int̾ficiũt
bouaq rorum diripiũt. Coleritor ad om̃s gallit
cu̾tates fama ꝑfictur. Ilam ubiqz maiori et
Ilustrior incidit res. clamore ꝑ agros regioues¬
q significant. hauc alni de uicexe excixĩt et
proxiuus tradunt. Ut tum accidit aiam qe qr¬
nabi oriente sole gesta essent aute p̾uã ꝯfectã
uigiliam. In fiibus aueruoꝵ audita sunt ard̃
spatiũ est. nuliũ passuũ t̾nter t lx. B u̾uilirõe
ibi uercingetorix catulli filius auorius su̾e pos¬
tencie adolestens. cuius pr̃ p̾ncipatum gallie
tocius obtiuuerat et ob eam cam. ꝙ regnũ appe¬

Expanded text:
iurando ab omnibus qui aderant, tempore eius rei iurando ab omnibus qui aderant, tempore eius rei constituto ab concilio disceditur. Vbi ea dies venit, Carnutes Cotuato et Conconnetodumno ducibus, desperatis hominibus, Cenabum signo dato concurrunt civesque Romanos, qui negotiandi causa ibi constiterant, in his Gaium Fufium Citam, honestum equitem Romanum, qui rei frumentariae iussu Caesaris praeerat, interficiunt bonaque eorum diripiunt. Celeriter ad omnes Galliae civitates fama perfertur. Nam ubicumque maior atque illustrior incidit res, clamore per agros regionesque significant; hunc alii deinceps excipiunt et proximis tradunt, ut tum accidit. Nam quae Cenabi oriente sole gesta essent, ante primam confectam vigiliam in finibus Arvernorum audita sunt, quod spatium est milium passuum circiter centum LX. Simili ratione ibi Vercingetorix, Celtilli filius, Arvernus, summae potentiae adulescens, cuius pater principatum Galliae totius obtinuerat et ob eam causam, quod regnum appe
Abbreviated transcription (Latin):
rautur ꝯem̃ gallie fortuã omibus pollicitatio.¬
in bius. at pomniis depostunt qui bolli iuicia fanãt
et sui ꝑiculo capitia galliam in libirtate ỹditẽt
claiidestma ꝯsilia efferaturi. Ut Cesar as ex̾citu Iuctu¬
datur ad ẽẽ facile. ꝙ neqz legiones audeant absente
Imꝑatore ex hiberiuss egredi. neꝙ Imꝑator sure
dis. ad legiones ꝑ uouire posset. Postremo In
acie p̃stare interfici. q̃ non uetere in uelli glom
liutatomq. quam a maioribus acceperant r̾ caxa¬
ro. hnis rebus agitatier. profitentur carnue
se uullum piculum coĩs salutur causa recusare
principesq ex om̃ibus ꝑtibus bellum facturoir
pollicentur. Et quouiã in pũria obsidabus cauere
uiter se cauere nõ possent. ne res efferatur aut
Iureuirauio aut fide sanciantur. petunt tollatis
iilitaribus siguis. ꝙ uiore eorum grauissima teri¬
moniã ꝯtiuẽtur. ue facto iuicio belli: ab reliquis
deferantun. Tum collandatis carmitibus dato Iure¬

Expanded text:
 omnibus pollicitationibus ac praemiis deposcunt qui belli initium faciant et sui capitis periculo Galliam in libertatem vindicent. clandestina consilia efferantur, ut Caesar ab exercitu intercludatur. Id esse facile, quod neque legiones audeant absente imperatore ex hibernis egredi, neque imperator sine praesidio ad legiones pervenire possit; postremo in acie praestare interfici quam non veterem belli gloriam libertatemque quam a maioribus acceperint recuperare. His rebus agitatis profitentur Carnutes se nullum periculum communis salutis causa recusare principesque ex omnibus bellum facturos pollicentur et, quoniam in praesentia obsidibus cavere inter se non possint ne res efferatur, ut iureiurando ac fide sanciatur, petunt, collatis militaribus signis, quo more eorum gravissima caerimonia continetur, ne facto initio belli ab reliquis deserantur. Tum collaudatis Carnutibus, dato iure
Abbreviated transcription (Latin):
Erat ex opido alesia despoctua in campũ. Concurit̃
hiis auxiliis uisis. fit gratulatio nt eos oñi ꝙ aĩmui
ad leticiã excitantur. Ĩ taq productis copiis añ opxid
ꝯsidunt. et proxiuã fossam cratibus integunt atq
aygrre explenti᷑ seq ad eruptionẽ atq õs casus
cõparant. Lesar oĩ extertitu ad utrãq ptom nuũto.¬
nũ disposuo ut si usua ueniat. suũ quisq locã teue at
et nouerit equitatum. ex castris educi et preliũ
cõmitti Iubet. Erat ex om̃ibus castros que su̾mũ
undiq ingum tenebant despoctusi. at os nulitor
Intenti priue ꝓ nr̾tum exspectabaut s alli inr̃
e quites raros sagittarios expeditos q leuis armar¬
ture interieterant. qui suis cedentibus auxilio.
succurrerent et urõrum equitũ Imxetus susti¬
nerent. Ab hus complures. de Improiso uulue¬
rati p̃lio excedebant. Cum suos suꝑiores pugira
xẽ galli ꝯfubrent. et urõs multitudine p̾mt uids¬

Expanded text:
Erat ex oppido Alesia despectus in campum. Concurrunt Erat ex oppido Alesia despectus in campum. Concurrunt his auxiliis visis; fit gratulatio inter eos, atque omnium animi ad laetitiam excitantur. Itaque productis copiis ante oppidum considunt et proximam fossam cratibus integunt atque aggere explent seque ad eruptionem atque omnes casus comparant. Caesar omni exercitu ad utramque partem munitionum disposito, ut, si usus veniat, suum quisque locum teneat et noverit, equitatum ex castris educi et proelium committi iubet. Erat ex omnibus castris, quae summum undique iugum tenebant, despectus, atque omnes milites intenti pugnae proventum exspectabant. Galli inter equites raros sagittarios expeditosque levis armaturae interiecerant, qui suis cedentibus auxilio succurrerent et nostrorum equitum impetus sustinerent. Ab his complures de improviso vulnerati proelio excedebant. Cum suos pugna superiores esse Galli confiderent et nostros multitudine premi vide
Abbreviated transcription (Latin):
oppido exredant at om̃a p̾us ex prriant᷑ ̃ a cut
critoguati suiã distedant Illocum hys potius utend̾
ꝯsilio. si res cogat. atz auxilia morent᷑ ꝙ aut dedi ois
aut patis subenudam condicõnem. Iandubii qui eon
oppido susteperant. cum liberis atz exxribus exirt
coguntur. lin cũ ad im̃tiones ⁊oͣuorum accessissent
flentes. om̃ibus põtibus orant. ut se in ẜruictute. ⁊cexte
tibo uiuarent. It cesar dispositis in uallo custodibꝰ
recipi prohibebat. Interea Coniinꝰ reliquiq ducon
qui sidma Imxii cõussa erat cum omibus copuis
ad alesiam ꝑuer̾unt. et colle epteriore occupato iũ
longe nulle passibus. a urĩ urũtionibus considunt
postero die. equitatu ex castris educto. orũ ram
plauiciem. quã In longitudinẽ .iiii. nulia passuum
patere demõstrauunꝰ. complent. pedestres q ropiay
paulum ab eo loco editas in locuss suꝑioribus ꝯstituũt

Expanded text:
oppido excedant, atque omnia prius experiantur, quam ad oppido excedant, atque omnia prius experiantur, quam ad Critognati sententiam descendant: illo tamen potius utendum consilio, si res cogat atque auxilia morentur, quam aut deditionis aut pacis subeundam condicionem. Mandubii, qui eos oppido receperant, cum liberis atque uxoribus exire coguntur. Hi, cum ad munitiones Romanorum accessissent, flentes omnibus precibus orabant, ut se in servitutem receptos cibo iuvarent. At Caesar dispositis in vallo custodibus recipi prohibebat. Interea Commius reliquique duces quibus summa imperi permissa erat cum omnibus copiis ad Alesiam perveniunt et colle exteriore occupato non longius mille passibus ab nostris munitionibus considunt. Postero die equitatu ex castris educto omnem eam planitiem, quam in longitudinem tria milia passuum patere demonstravimus, complent pedestresque copias paulum ab eo loco abditas in locis superioribus constituunt.
Abbreviated transcription (Latin):
hiin utuusui. appropinquare eorum aduentum
cuius rei tuuore ept̾ati. diom. noctemq in xpe
urisantur. Quid qͦ mer ꝯsiln est fate̾ quod utĩ
maiores nequaq̃ pari bello cimibroꝵ tentonũ q
fecerunt qui in opprda compulsi. ac suuli mopia
subacti eorum corꝑibus qui etate ad bellum Iuritiles
unebantur. uitam Iollerauerunt. neq se hostibus
lia. cynibri. inaguaq illata calamitate. fimbir
quidrm nr̃is. aliquãdo exrosserunt. atz alias terras
prticrunt Iura leges. agroa, libritatem. nobrs
troliquerunt. Romani urio. quid petunt aliud. aut
quĩd uolut iausi Iuindia adducti. quos fania nobilex
potentes q bello coguouerunt. horum in agris cuu¬
ueqs eñ ulla alia occasiour. bella gessermt¬
si ca que in longinquie natiombus girunt᷑ iguorat
respicite funtuuã galliam. que in prouĩciã redacta
Iurr et legibus cõintatio. securibus subrecta xp̃e¬
ena p̾mitur feruitutu. Bententiis dictis ꝯstituũt
Ut hy qui ualitudur. aut xtate ĩntilis sunt belto

Expanded text:
ibus appropinquare eorum adventum; cuius rei timore exterriti diem noctemque in opere versantur. quid ergo mei consili est? Facere, quod nostri maiores nequaquam pari bello Cimbrorum Teutonumque fecerunt; qui in oppida compulsi ac simili inopia subacti eorum corporibus qui aetate ad bellum inutiles videbantur vitam toleraverunt neque se hostibus lia Cimbri magnaque illata calamitate finibus quidem nostris aliquando excesserunt atque alias terras petierunt; iura, leges, agros, libertatem nobis reliquerunt. Romani vero quid petunt aliud aut quid volunt, nisi invidia adducti, quos fama nobiles potentesque bello cognoverunt, horum in agris civNeque enim ulla alia cosi ea quae in longinquis nationibus geruntur ignoratis, respicite finitimam Galliam, quae in provinciam redacta iure et legibus commutatis securibus subiecta perpetua premitur servitute." Sententiis dictis constituunt ut ei qui valetudine aut aetate inutiles sunt bello
Abbreviated transcription (Latin):
soptumua legio ꝯstiterat hostes pelluutꝰ at In fugã
raiciũtur, Ab siuistro. quem locum quita decuna
legio touebat. Cum p̾mi ordinos hostium trãffixo
telis poncidissent. tauren ac̾ruue. ⁊ eliqui ⁊ sistebat

Expanded text:
septima legio constiterat, hostes pelluntur atque in fugam septima legio constiterat, hostes pelluntur atque in fugam coniciuntur; ab sinistro, quem locum duodecima legio tenebat, cum primi ordines hostium transfixi telis concidissent, tamen acer
Abbreviated transcription (Latin):
nũstrãtibus. quos ci negotio p̃fecerat flerit̾
trasunttit᷑. Uno fere tempore. Ius lutẽui hostiba
iitiatur in castriu ionorum / p̃ter ꝯsuetudine
tumultuari et magnũ aͣgne adu̾so flmĩe souitũ¬
q romorom rad̃ ꝑte exandiri et paulo infia
iulites nambuss trãsportari. Quibus rebus
auditis. ꝙ existinabant tribus lons trinsire legiones
atz onĩs ꝑturbatos defectione hduorũ. fugã parara
suas quo copias. in tres ꝑtes distribuerunt. Nlam
põsidio ⁊ egibue castrorum ⁊ licto et pna mami idostd̃
Urisus missar qua tantum progriebatur. quãtd uanes
p̃ressissent. I liquas coxias pontra labreñ̃ duxra
pͥma lucr. et nr̃ĩ olũs irant trausportati᷑. et hostũ
aries ternebantur. Labrenus miltos rohortatug
ut sur p̾stuit u̾tutis. et secundissimoꝵ preliorũ
retiuerent mẽonia. at ip̃m cesarem. cuius ductu
sepenuo hostes suꝑassent. xñtem adre̾ existiuarẽt
dat siguũ p̃lii. xmo concursu, ab dextͦ coriui ubi

Expanded text:
strantibus, quos ei negotio praefecerat, celeriter transmittitur. Vno fere tempore sub lucem hostibus nuntiatur in castris Romanorum praeter consuetudinem tumultuari et magnum ire agmen adverso flumine sonitumque remorum in eadem parte exaudiri et paulo infra milites navibus transportari. Quibus rebus auditis, quod existimabant tribus locis transire legiones atque omnes perturbatos defectione Aeduorum fugam parare, suas quoque copias in tres partes distribuerunt. Nam praesidio e regione castrorum relicto et parva manu Metiosedum versus missa, quae tantum progrediatur, quantum naves processissent, reliquas copias contra Labienum duxerunt. Prima luce et nostri omnes erant transportati, et hostium acies cernebatur. Labienus milites cohortatus ut suae pristinae virtutis et secundissimorum proeliorum retinerent memoriam atque ipsum Caesarem, cuius ductu saepe numero hostes superassent, praesentem adesse existimarent, dat signum proeli. Primo concursu ab dextro cornu, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
oĩn Iurenirando ad actis. postero die. in tres pres
distributo equitatur due se acres duobus lateribus
ostendunt una pͥmo agmnr̃e itir Imprdire copit Qua
re nũtiata Cesar. suũ quoq equitatum trplito diuẽ¬
sum. contra hostem ire iubet. pugnatur uña. uĩbꝰ
In ꝑtibus. constitit agnie Impeduuẽta iutir legio¬
nes recipu̾itur. si qua in ꝑte nri laborare aut
gͣuius pͥmi uidebatur. ccnsigna inferri lesar anẽg
ꝯstitui inbebat. que res ad hostes insequed̾ tarda¬
bat et urõs spe auxilii cõfirmabat. Tand̾ g̾maui
ab dextoro latere. siduũ Iugum uacti. hostes loro. de¬
pellunt. fugientos usq ad flumõ ubi uercuigerior
pedestribus copiis ꝯsederat ꝑsequũtur. ꝯplures
Interficĩt. Qua re ad aĩaduersa. reliqui ue t̾cidit̃

Expanded text:
omnibus iureiurando adactis postero die in tres partes omnibus iureiurando adactis postero die in tres partes distributo equitatu duae se acies ab duobus lateribus ostendunt, una primo agmine iter impedire coepit. Qua re nuntiata Caesar suum quoque equitatum tripertito divisum contra hostem ire iubet. Pugnatur una omnibus in partibus. Consistit agmen; impedimenta intra legiones recipiuntur. Si qua in parte nostri laborare aut gravius premi videbantur, eo signa inferri Caesar aciemque constitui iubebat; quae res et hostes ad insequendum tardabat et nostros spe auxili confirmabat. Tandem Germani ab dextro latere summum iugum nacti hostes loco depellunt; fugientes usque ad flumen, ubi Vercingetorix cum pedestribus copiis consederat, persecuntur compluresque inter
Abbreviated transcription (Latin):
subsidiũ ꝓurucie. forri posset t̾nter nulia passim̃ꝰ¬
.x. ab romanis trruis castus uircingecorix ꝯsedit
Cõuocatisq ad ꝯsiliũ. p̃fectis equitum. Ueuissi
tempus uictorie demoustrat. fugrie in ꝓuinciã
romianos. galliaq oxtedere. id sibi ad presentem.
optinendam libirtatem. satis esso ad reliqui Iꝑis
parcui au ociũ parum prosici. maioribus xntm
coactia coxiis ⁊euersurus neq funiu bellandi factures
proide a quirẽ inqpeditost adoriantim. si prdites suis
iuxilium ferant. at in eo morẽtur. Iter facere nõ posse
spoliatum iri. Iam de eꝯuitibus hostiũ quin ir mo
eorp progredi mõ xx̃ agnien audeat et ixõs qͣmd
non de̾re dubitare id quod maiore fatiant aĩs iroxtas
C onclamant equites. sanctissimo Iuremxando ꝯf̾ir¬
mari oportero. ue tecto recixiatur ur ad libieso
ur ad parentes. ad uxorem. aditum hr̾at. qui non
bis ꝑ aguion hostiũ ꝑequitasfet probatare atq

Expanded text:
subsidium provinciae ferri posset, circiter milia passuum dsubsidium provinciae ferri posset, circiter milia passuum decem ab Romanis trinis castris Vercingetorix consedit convocatisque ad concilium praefectis equitum venisse tempus victoriae demonstrat. Fugere in provinciam Romanos Galliaque excedere. Id sibi ad praesentem obtinendam libertatem satis esse; ad reliqui temporis pacem atque otium parum profici: maioribus enim coactis copiis reversuros neque finem bellandi facturos. Proinde agmine impeditos adorirentur. Si pedites suis auxilium ferant atque in eo morentur, iter facere non posse; rum et dignitate spoliatum iri. Nam de equitibus hostium, quin nemo eorum progredi modo extra agmen audeat, et ipsos quidem non debere dubitare, et quo maiore faciant animo, copias Conclamant equites sanctissimo iureiurando confirmari oportere, ne tecto recipiatur, ne ad liberos, ne ad parentes, ad uxorem aditum habeat, qui non bis per agmen hostium perequitasset. Probata re atque
Abbreviated transcription (Latin):
caburi filio p̾ncipe ciuitatis. cõ pluribus aliis Iut̃¬
fectis, intra oppida. at nuros cõpellunitur. Allo¬
l roges. crebris ad rodauũ dispositis p̃sidiis. magra
cum cura. et diligencia. suos fies tuent᷑. Cesar
ꝙ hostes equitatu suꝑiores esso intelligebat et
Interclusis om̃ibus itiureribus. nulla re ex piu̾na
at italia subleuari poterat. trausrenũ in grriuaia
uuttit. ad eas cunitates. quas suꝑioribus a̾iis
pacauerat equitesq as ipĩs arcessit. et leuis ar¬
mature pedites. qui inter ros p̃liari ꝯsucrant
Eorum aduentu ꝙ miuus idoueis equis uteba̾tur
a tubunis nulitum reliquisq. sed et equitibus ⁊õiy
atq uuetatis. equos suuit. guiauisq distribuit
Interea cum hec geruntur. hostiũ copie ex au̾ius
equites ꝙ. qui toti gallie erant imꝑati ꝯuẽrunt
Pagno heduorum coacto mnõ cum resar in si quanos
ꝑ eptre uros luigonuẽ fures iter faceret. quo factãꝵ

Expanded text:
Caburi filio, principe civitatis, compluribusque aliis interCaburi filio, principe civitatis, compluribusque aliis interfectis intra oppida ac muros compelluntur. Allobroges crebris ad Rhodanum dispositis praesidiis magna cum cura et diligentia suos fines tuentur. Caesar, quod hostes equitatu superiores esse intellegebat et interclusis omnibus itineribus nulla re ex provincia atque Italia sublevari poterat, trans Rhenum in Germaniam mittit ad eas civitates quas superioribus annis pacaverat, equitesque ab his arcessit et levis armaturae pedites, qui inter eos proeliari consuerant. Eorum adventu, quod minus idoneis equis utebantur, a tribunis militum reliquisque equitibus Romanis atque evocatis equos sumit Germanisque distribuit. Interea, dum haec geruntur, hostium copiae ex Arvernis equitesque qui toti Galliae erant imperati conveniunt. Magno horum coacto numero, cum Caesar in Sequanos per extremos Lingonum fines iter faceret, quo facilius
Abbreviated transcription (Latin):
tu. ꝑfanli de factu siumẽtationibus pabulato¬
uibus romanos prohibere. equo nõ acõ sua ixi
corr umpant frumẽta. edificia q intendant qua
rei familiaris iactura. ꝑpetuũ Imxiũ. lib̾tatran
P. ꝯsequi uide aut̾ his ꝯstitutis rebus. hrdius
peditum Imꝑat. huic addit equitos occiungrutos
hiis p̃fecit fiom̃ epredorigis bellumq inferri
allobrogibus ibrt. Altrra ex ꝑte gaballos
prexunosq pagos aurruorum. in helmos ⁊ntrõs
cadurcosq ad fuies ulgarum ac remoꝵ dexopm
laudes muttit. Nich honens claidestitu̾s nu̾tiis
regionibus ꝙ alloborgos sollicitas. quoꝵ mãtes
nondum. ab suxiore bello. redisse. sperabat. hoꝵ
p̾ͥncipibus pecinãs cuntati auer. Imixiũ tocuus
prouincie pollicetum, ad hos om̃it casus puisa
rrant p̃sidia cohortiũ duaꝵ et xxi que ex ipsa
prouincia ab lutio cesare logato. ad diũs ptes opy¬
ponebantum heli sua sponte. cũ fuitiui plio
rongressi x elluntun et gaio ualerio. domotaneo

Expanded text:
le esse factu frumentationibus pabulationibusque Romanos prohibere, aequo modo animo sua ipsi frumenta corrumpant aedificiaque incendant, qua rei familiaris iactura perpetuum imperium libertatemque se consequi videant. His constitutis rebus Aeduis peditum imperat; huc addit equites octingentos. His praeficit fratrem Eporedorigis bellumque inferri Allobrogibus iubet. Altera ex parte Gabalos proximosque pagos Arvernorum in Helvios, item Cadurclandos mittit. Nihilo minus clandestinis nuntiis legationibusque Allobrogas sollicitat, quorum mentes nondum ab superiore bello resedisse sperabat. Horum principibus pecunias, civitati autem imperium totius provinciae pollicetur. Ad hos omnes casus provisa erant praesidia cohortium duarum et viginti, quae ex ipsa provincia ab Lucio Caesare legato ad omnes partes opponebantur. Helvii sua sponte cum finitimis proelio congressi pelluntur et Gaio Valerio Donnotauro,
Abbreviated transcription (Latin):
ta uuilogenus sus adirat. atz ros rohortatus ĩcto
nũt enam exitu uictorie. cum a septima legioue
tribuuie esset mi̾ciatum. que In sauistro cornu
griẽtum post tergum hostut. Legione ostenderũt
sugua q intulerunt. ne eo quid temxore quisꝙͣ loco
cessit. sod c̾ciumõti om̃em int̾ fecte sunt. Eaudẽ
fortuu̾a tulit camulogrius. at hn qm p̃sidio. ħͣ¬
labienũ erant relictis cum pliũ cõnssum audisset̃
subsidiosius iorunt. collemq cexerũt. Ieq nr̃oꝵ
milatũ uictorumq Imipetum sustie̾ potuerunt
Tic cum suis fugientibus puuxti. quos nõ silue
mõtesq ioxerunt ab equitatu sunt interfecti hͦ
negonio. confecto. labionus reuertitur agedincũ
uoi Impoduẽta. tocius ep̾titus relitta riãt In die
rum om̃ibus copiis ad cesarẽ ꝑuenit. de fectione
obides. quos resar apud ros deposurat hor

Expanded text:
hortabatur. Incerto nunc etiam exitu victoriae, cum septimae legionis tribunis esset nuntiatum quae in sinistro cornu gererentur, post tergum hostium legionem ostenderunt signaque intulerunt. Ne eo quidem tempore quisquam loco cessit, sed circumventi omnes interfectique sunt. Eandem fortunam tulit Camulogenus. At ei qui praesidio Labieni erant relicti, cum proelium commissum audissent, subsidio suis ierunt collemque ceperunt, neque nostrorum militum victorum impetum sustinere potuerunt. Sic cum suis fugientibus permixti, quos non silvae montesque texerunt, ab equitatu sunt interfecti. hoc negotio confecto Labienus revertitur Agedincum, ubi impedimenta totius exercitus relicta erant: inde cum omnibus copiis ad Caesarem pervenit. Defectione obsides, quos Caesar apud eos deposuerat, horum
Abbreviated transcription (Latin):
tuuorẽ inferant. Celeriter hac fama at uũa. ad
uirciungecorigomi xferutur. Quem pterriti oui
auerui c̾runsistunt. atz obsecrant. Ut suis fortumã
ꝯsulat Arus ab hostibus dirixiãtur p̾sstim tum
uidrat oũe ad sebellum trauslatum. Quorĩ Ine
p̃tibus ꝑuotus castra ex biturigibus mouet ꝑ
aucruos urisus. At cesar unduñiu hiis locis mõ¬
ratus. ꝙ her de uireigerorigi usuis uentura
opiuio ire ꝑreporat. pro causa suyplouiẽt ix qtatus¬
qi cogeudi. ab ex̾atu distedit Arutum adole letem

Expanded text:
iter haec fama ac nuntiis ad Vercingetorigem perferuntur; quem perterriti omnes Arverni circumsistunt atque obsecrant, ut suis fortunis consulat, neve ab hostibus diripiantur, praesertim cum videat omne ad se bellum translatum. Quorum ille precibus permotus castra ex Biturigibus movet in Arvernos versus. At Caesar biduum in his locis moratus, quod haec de Vercingetorige usu ventura opinione praeceperat, per causam supplementi equitatusque co
Abbreviated transcription (Latin):
copie cõuenerunt. Sũma Imperii tradit᷑ cauiulo¬
geuo aulerto. qui prope ꝯfectus etate taure ꝓpteri
singularem scienciã rei molitaris. ad eui est hõrẽ
euocatus. hiis cum aĩaduertisset ꝑpetuã eẽ palude̾
que infilueret in sequauã. at illum orm̃ locũ mag¬
noꝑe Impeditet. hic ꝯsedit nr̃õsq trausitu. phiboꝰ
instituit Iabiens xͥmo uineas agire rratibus
q aggere paludem explere. atz yter muĩre cõna¬
batur. Post ꝙͣ id difficilius eum fieri aĩadiurtit
silencio e castris tercia uigilia egressus eodem
quo uenerat itmere melledinut᷑ yueuit id est Cn

Expanded text:
copiae convenerunt. Summa imperi traditur Camulocopiae convenerunt. Summa imperi traditur Camulogeno Aulerco, qui prope confectus aetate tamen propter singularem scientiam rei militaris ad eum est honorem evocatus. Is cum animadvertisset perpetuam esse paludem, quae influeret in Sequanam atque illum omnem locum magnopere impediret, hic consedit nostrosque transitu prohibere instituit. Labienus primo vineas agere, cratibus atque aggere paludem explere atque iter munire conabatur. Postquam id difficilius confieri animadvertit, silentio e castris tertia vigilia egressus eodem quo ve
Abbreviated transcription (Latin):
ne cessario faciũdum existunabat cum infanua at
indignitas rei. et oppoitus mous cenene. Uarũq
diffacultas Impediebat. tam m apune qd ad
nocturiusq itur ribus ꝯfectis. contra oiĩ opiõnẽ
ad ligrrim ueuit. uadoq ꝑ equites Iuuẽto pro res
uecessitatu oportimo. Ut brathia nõ atz humeri ad
sustuienda arma. librri aẜ aqua esse possent despo/¬
suo equitatu. qui unr fluĩs restringrit / alzhostibꝰ
p̾mo aspectu ꝑturbatis in̾coluiuẽ xp̾citum traduxͭ
fruur̃tumq in agris et petoritr copiam nactꝰ u̾płato
hiis robus exͥctu. iter in seuouea facõ iustitũt. dũ¬
D un hrc apud resare in graitun. labienus eo supple¬
mento. ꝙ nuꝑ ex ytalia ueuerat ⁊ elicto. agedineiꝰ
ut esset Impedimẽtis p̃sidio. cum quatuo ⁊ legiõib
iutetia in prosicistitum idest opidum parisiorũ qd ͦ
positum est. in insula flmia sequane. cꝯaduẽtu
ab hostibus cognito. magne ex fuitis cuntatibꝰ

Expanded text:
necessario faciendum existimabat; cum infamia atque necessario faciendum existimabat; cum infamia atque indignitas rei et oppositus mons Cevenna viarumque difficultas impediebat, tum maxime quod ionem ad Ligerem venit vadoque per equites invento pro rei necessitate opportuno, ut brachia modo atque humeri ad sustinenda arma liberi ab aqua esse possent, disposito equitatu qui vim fluminis refringeret, atque hostibus primo aspectu perturbatis, incolumem exercitum traduxit frumentumque in agris et pecoris copiam nactus repleto his rebus exercitu iter in Senones facere instituit. Dum haec apud Caesarem geruntur, Labienus eo supplemento, quod nuper ex Italia venerat, relicto Agedinci, ut esset impedimentis praesidio, cum quattuor legionibus Lutetiam proficiscitur. Id est oppidum Parisiorum, quod positum est in insula fluminis Sequanae. Cuius adventu ab hostibus cognito magnae ex finitimis civitatibus
Abbreviated transcription (Latin):
uerunt. Itaq interfectis nomõdum custodibum᷑ qͥq¬
uorum eo uegoniandi cã cõuenerant. ꝓrci̾̃a at qu
equos interse partiti sunt. Obsides cuntatũ bibracte
ad ingratum deducondos curauerunt. Oppidũ
esset usui ⁊ omanis incenderunt. fruiuẽti quod
subito potuerunt. nambuet eueperunt. Reliquid
flumẽ atz inceudio cormꝑunt. Ipĩ ex fuitiunus
regiomibus copias rogrre. x̃sidia copiasq ad ripas
ligrus disponero. equitatũq onĩibus locisr Iuinõs
tuuoris cã ostentare ceperunt. Bi ab re friue̾taria
iouiauos excludire. aut adductos Inopia ex ꝓu̾itia¬
io expellere pessent. quam ad spem eos multłiꝰ adiun¬
uabat ꝙ liger ex iubus creuorat ut oiõ uado
non posset transiri uubretur. Quibua reb qrog̾n
cesar maturaudum sibi tensut si cẽt in ꝑficiendis
pontibus ꝑrclitandum ⟦fite penstut ut priusqͣ essẽt
maioros. eo coacte coxis duuicaret. Naugut cõuntator
ꝯ silio. iter In ꝓuinciam touerteret. ut ne metu quidꝰ

Expanded text:
interfectis Novioduni custodibus quique eo negotiandi causa convenerant pecuniam atque equos inter se partiti sunt; obsides civitatum Bibracte ad magistratum deducendos curaverunt; oppidum, sset usui Romanis, incenderunt; frumenti quod subito potuerunt navibus avexerunt, reliquum flumine atque incendio corruperunt. Ipsi ex finitimis regionibus copias cogere, praesidia custodiasque ad ripas Ligeris disponere equitatumque omnibus locis iniciendi timoris causa ostentare coeperunt, si ab re frumentaria Romanos excludere aut adductos inopia in provinciam expellere possent. quam ad spem multum eos adiuvabat, quod Liger ex nivibus creverat, ut omnino vado non posse transiri videretur. Quibus rebus cognitis Caesar maturandum sibi censuit, si esset in perficiendis pontibus periclitandum, ut prius quam essent maiores eo coactae copiae dimicaret. Nam ut commutato consilio iter in provinciam converteret, id ne metu quidem
Abbreviated transcription (Latin):
suspicionẽ Discedentibus hus. brerten. sua in hrda¬
os mtrita exposuit. quos et q̃ hui̾los accopisset ut¬
ꝯpulsori in oppida multatos. agris onũbus rreptis
ropiis. Interposus stipondio. obsidibus su̾ma ꝯtielia
uxtortis et quã infortuuã. quãq in amplitudinõ
deduxisset. Ut uon solum in p̾stunũ statum redissit
sud oũm temporum dignitatomi et gram̃ aũtessissa
uuerẽtum hiis datis mandatia. eoii as se duu ⁊
Nomodunũ erat opidum heduorum ad ripas ligaꝵ¬

Expanded text:
suspicionem. Discedentibus his breviter sua in Aedususpicionem. Discedentibus his breviter sua in Aeduos merita exposuit, quos et quam humiles accepisset, compulsos in oppida, multatos agris omnibus ereptis copiis, imposito stipendio, obsidibus summa cum contumelia extortis, et quam in fortunam quamque in amplitudinem deduxisset, ut non solum in pristinum statum redissent, sed omnium temporum dignitatem et gratiam antecessisse viderentur. His datis mandatis eos ab se dimisit. Noviodunum erat oppidum
Abbreviated transcription (Latin):
attulisset id u̾tuti hostiũ tubuerent. Gadem de prosit¬
tione cogitans que aute senferat legiones e castus
eduxit. aciemꝙ idoueo loco. ꝯstituit. Tum uirciagrrorip
nchil hom̃ius in equũ locum destrudieret. leui fattor
cquestii p̃lio. at secundo in castra ex̾citum redupͭ
Cum hoc ĩdem potero die focisset. satis ad gallitam
ostentationẽ iniũeudam nulitũq aiõs ꝯfirmãdos
factum existuuans In heduos mouit castra. netum
quid̃ Infocutis hostieisi. tortio die ad flume̾ elauer¬
atz exorido rige hediua appollatus distit cũ oĩ eqͥtatu
litauictũ. ad sollicitand hoduos profectum. opus le
ip̃m aũcoderet. ad ꝯfirmauda̾ cu̾itatom. et simulis
Iam rebus ꝑfidiam heduorum. ꝓspectam habebat
atq horum distessu. adiaturari de foctionẽ ciuitatꝭ
epistuuabat. tauien ros retiuendos non ꝯstitint nr
aut inforre Iniuriã underetur. aut dare tunoris agra

Expanded text:
 loci attulisset id virtuti hostium tribuerent, eadem de profec loci attulisset id virtuti hostium tribuerent, eadem de profectione cogitans quae ante senserat legiones ex castris eduxit aciemque idoneo loco constituit. Cum Vercingetorix nihil magis in aequum locum descenderet, levi facto equestri proelio atque secundo in castra exercitum reduxit. Cum hoc idem postero die fecisset, satis ad Gallicam ostentationem minuendam militumque animos confirmandos factum existimans in Aeduos movit castra. Ne tum quidem insecutis hostibus tertio die ad flumen Elaveratque Eporedorige Aeduis appellatus discit cum omni equitatu Litaviccum ad sollicitandos Aeduos profectum: opus esse ipsos antecedere ad confirmandam civitatem. Etsi multis iam rebus perfidiam Aeduorum perspectam habebat atque horum discessu admaturari defectionem civitatis existimabat, tamen eos retinendos non constituit, ne aut inferre iniuriam videretur aut dare timoris aliquam
Abbreviated transcription (Latin):
suos intramiũticones redupit ieo die uulites sunt
paulũminꝰ soptingruti desidirati. Iyostero die resar
concione aduocata. temeritatem cupiditatẽq uulitũ
rep̃hendit. quos si brixĩ Iudicauissent quo ꝓcedendũ
aut quid agondum uideretur. neꝙ signo dato. rcpie̾di
ꝯscitissent: urq a tribuius mulitũ legatis q d̾tiuero
potuissont. Exposuit quid iuiquitatt lon posset qd̵
ipe ad aucritum sensisset. cum suĩe duce. et suie
xquitatu. deprehensis hostibus exploratã uictoriẽ
magintudine adiraretur ꝙ nõ castroꝵ niuĩtiorã
noñ altitudo montus. non ururus. nõ opidi tardat̾
potuisset tanto oꝑe licouciã. arroganciãq ⁊̃ p̃hẽde
ꝙ plus se. ꝙͣ Imꝑatorem de uictoria at exitu roꝵ
sentire existuaront. Auc it̾iuuis se. ab milite
modestiamei et ꝯtiuẽtiam qͣ iurtutom at aũiui.
magiatudinẽ. de suderare. hac hĩta coucione et

Expanded text:
suos intra munitiones reduxit. Eo die milites sunt suos intra munitiones reduxit. Eo die milites sunt paulo minus septingenti desiderati. Postero die Caesar contione advocata temeritatem cupiditatemque militum reprehendit, quod sibi ipsi iudicavissent quo procedendum aut quid agendus militum legatisque retineri potuissent. Exposuit quid iniquitas loci posset, quid ipse ad Avaricum sensisset, cum sine duce et sine equitatu deprehensis hostibus exploratam victoriam magnitudinem admiraretur, quos non castrorum munitiones, non altitudo montis, non murus oppidi tardare potuisset, tanto opere licentiam arrogantiamque reprehende plus se quam imperatorem de victoria atque exitu rerum sentire existimarent; nec minus se ab milite modestiam et continentiam quam virtutem atque animi magnitudinem desiderare. Hac habita contione et
Abbreviated transcription (Latin):
uampula ribus suia. qmi illum sotutiꝰ rrãt. quola
Inquit. me una uobistum fruare nõ possum. Ure̾ quidem
c̾te uite prospiciamy quos cupiditate gle adductus in
ꝑicutuam deduxi. uos data facultatu. uobis ꝯsulite
suuil in medoos hostes prorũpit duobus ꝙ int̾sectos
ieliquos a porta paulum sũmouit. Conãtibur aupili¬
ari suis: frustra inquit. ince uite subuenre conauuu
quia Iam saigis uiresq deficuit proide abite dum
est facultas. uosq ad legionem rocipite. Ita pugnãs
pͥmus. paulum concidit ac suis saluti fuit. Nostri cum
Uudiq p̃merẽtur xlui. centurionibus amissis deiecti
sunt loco. Bed iuntolleraucius. gallos iusequẽtes. legio.
decuua tadauiti que pro subsidis paulo equiere loco
ꝯstiterat. hauc uusuos .xiii. legionis cohortes exte¬
perunt. que ox castrir ininoribus educte. cum tito.
septio. legato. ieperant locum suꝑiõrẽ. legioues ubi
pͥmũ plauiciem actigerunt. infestis contra hostex
siguis ꝯstiterant. uireiugetorixi as radicibus collis

Expanded text:
pularibus suis, qui illum secuti erant, "Quoniam," inquit, "me una vobiscum servare non possum, vestrae quidem certe vitae prospiciam, quos cupiditate gloriae adductus in periculum deduxi. Vos data facultate vobis consulite." Simul in medios hostes irrupit duobusque interfectis reliquos a porta paulum summovit. Conantibus auxiliari suis "Frustra," inquit, "meae vitae subvenire conamini, quem iam sanguis viresque deficiunt. Proinde abite, dum est facultas, vosque ad legionem recipite." Ita pugnans post paulum concidit ac suis saluti fuit. Nostri, cum undique premerentur, XLVI centurionibus amissis deiecti sunt loco. Sed intolerantius Gallos insequentes legio decima tardavit, quae pro subsidio paulo aequiore loco constiterat. Hanc rursus XIII legionis cohortes exceperunt, quae ex castris minoribus eductae cum Tito Sextio legato ceperant locum superiorem. Legiones, ubi primum planitiem attigerunt, infestis contra hostes signis constiterunt. Vercingetorix ab radicibus collis
Abbreviated transcription (Latin):
r̾nũciassent Caminꝰ celeriter cum cohortibus ar¬
matis. ex proxiiis tastellisr in fruuro̾tarios sub ip̃a
lucem Impetum fecit. hii rexentino malo perterritꝰ
diffuguĩt ad sua p̃sidia. Que inq̃ ut uiderũt ac̾us
contra armatos incitati nẽiurm ex eo nnõ uinũ
capi patiũtun. profugit inde cum paucis Iucceriꝰ
uec se r̾cixit in castra. Re bene gesta. Camiuns
ex captiuis comperit ꝑtem copiarum cum drappete
ex̃ in castris. a nulibus non longe ampluuiz .xii.
NQua ex cum pliu̾bus cognita cum Intelligiret lsu-¬
qato. duce altero. perteruitos reliquos. facile posse¬
o ppͥuii. mague felicitatur esse arbitrabatur nẽis
ex cede. ⁊ efugisso. in castra. qui de accepta calauu

Expanded text:
renuntiassent, Caninius celeriter cum cohortibus arrenuntiassent, Caninius celeriter cum cohortibus armatis ex proximis castellis in frumentarios sub ipsam lucem impetum fecit. Ei repentino malo perterriti diffugiunt ad sua praesidia; quae nostri ut viderunt, acrius contra armatos incitati neminem ex eo numero vivum capi patiuntur. Profugit inde cum paucis Lucterius nec se recipit in castra. Re bene gesta Caninius ex captivis comperit partem copiarum cum Drappete esse in castris a milibus longe non amplius XII. Qua re ex compluribus cognita, cum intellegeret fugato duce altero perterritos reliquos facile opprimi posse, magnae felicitatis esse arbitrabatur neminem ex caede refugisse in castra qui