comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uiuũ. Cõmunica ut sponsa cum
tatus. Quom autẽ calix diũ mebri¬
aui perquem optimus est: sic ubera
sponse om̃i meliora suut uino. qr
bona uberatua superiunũ. In me¬
diisprecibus ad sponsũ uerba cõner¬
eit. et odor unguentoꝵ tuoꝵ super
om̃a aromata. Non uno. Sedomi¬
bus speciosus uenit unctus unquẽ¬
tis. Si autẽ et ad meam aminã fac̾¬
taui sponsam suã uenire dignabit᷑
quã oportet esse sormosam ut illiun
de celo ad se trahat. ut descendere
faciat ad terras. ut ueniat ad ama¬
ram quali pulchritudine decorã¬
da est: quali debet amore feruere
ut ea loquatur ad illam. que adꝑ.¬
fectam loquiusest sponsam. Quia
ceruix tua. quia oculi tui. quia ge¬
ne tue. quia maiis tue. qr uenter
tuus. qt humeri tui. qr pedes tui.
de quibus si concesserit dñs dispu¬
tabinuus. quomͦ sponse mẽbra uari¬
entur et singularũ partiũ laus diu̾¬
sa dicatur. ut post disputationem
eciam ad nostramdici auinã similit̾

Expanded text:
vinum. Communica, ut sponsa, cum vinum. Communica, ut sponsa, cum tatus. Quomodo autem calix Domini inebrians perquam optimus est : sic ubera sponsi omni meliora sunt vino, Quia bona ubera tua super vinum. In mediis precibus ad sponsum verba convertit: Et odor unguentorum tuorum super omnia aromata. Non uno, sed omnibus sponsus venit unctus unguentis. Si autem et ad meam animam factam sponsam suam venire 507 dignabitur, quam oportet esse formosam, ut illum de coelo ad se trahat, ut descendere faciat ad terras, ut veniat ad amatam! Quali pulchritudine decoranda est, quali debet amore fervere, ut ea loquatur ad illam, quae ad perfectam locutus est sponsam: Quia cervix tua, quia oculi tui, quia genae tuae, quia manus tuae, quia venter tuus, quia humeri tui, quia pedes tui ! de quibus, si concesserit Dominus, disputabimus: quomodo sponsae membra varientur, et singularum partium laus diversa dicatur, ut post disputationem, etiam ad nostram dici animam similiter
Abbreviated transcription (Latin):
Pater noster qui es incelis sanctifice¬
tur nomen tiu̾i. proutiuã sanctifice¬
tur. et nũc est inpresenti. osciletur
nie osculo oris sui. pro co quodest uti¬
nã osculetur. Deinde conspicit spõ¬
siu. Ueruit delibutus unguentis.
nec aliter poterat ad sponsa uenire
Nec decebat aliter patrem ad iipci¬
as filiũ destinare. Uariis cum unxit
unguentis: fecit illũ xp̃m. Uẽnit di¬
uersis odoribus spirans. et audit quia
bona ubera tua suꝑuinũ. Congrue
qualitate diuersis uocabulis min¬
cupat. quando hostia offertur in
lege et uult intellectu ostendere.
pectusculum seperationis affatur
Quãdouero recũbit aliquis cũ ihũ.
et seusuũ eius cõmunione ꝑfruit:
nõ pectusculũ ut supra sed pectus
alloquitur. Porro crrmisponsa lo¬
quitur ad sponsũ: quia iptialẽ car¬
men inducitur. nõ pectuscuilum.
ut in sacrificio. nõ pectus ut in io¬
hanne discipulo. sed ubera nominat
dicens. quia bona ubera tua super

Expanded text:
Pater noster, qui es in coelis, sanctificePater noster, qui es in coelis, sanctificetur nomen tuum, pro utinam sanctificetur: et nunc in praesenti: Osculetur me ab osculis oris sui, pro eo quod est, utinam osculetur. Deinde conspicit sponsum: venit delibutus unguentis. Nec aliter ad sponsam poterat venire, nec decebat aliter Patrem ad nuptias Filium destinare. Variis eum unxit unguentis, fecit illum Christum: venit diversis odoribus spirans, et audit, quia bona ubera tua super vinum. Congrue qualitate, diversis vocabulis nuncupat. Quando hostia offertur in Lege, et vult intellectum ostendere, pectusculum separationis affatur. Quando vero recumbit aliquis cum Jesu, et sensuum ejus communione perfruitur, non pectusculum ut supra, sed pectus alloquitur. Porro cum sponsa loquitur ad sponsum: quia nuptiale carmen inducitur, non pectusculum, ut in sacrificio, non pectus, ut in Joanne discipulo: sed ubera nominat, dicens: Quia bona ubera tua super
Abbreviated transcription (Latin):
deo exordiũ habens. Et uenio po¬
test aduobus amorib possideri. Di
carins amatores: amorẽ spũs non
capis. Si ouũa corporalia despexsti.
nõ dico canem et sanguiuem. sed
argentũ et possessionem. sed ipãm
terram. ip̃mq celũ. Hec quippe ꝑ¬
transibunt. Si ista ouña cõtẽpsi¬
sti. et ad nullũ hoꝵ amina tua obli¬
gata est. neq quoꝙͣ uicioꝵ amore
spũali aliqua dicerenius. Expedit
autem nobis salomonis custodire p̃¬
ceptum. et magis illius qui per sa¬
lomonẽ loquebatur de sapientia ita
dicens. Aina illam et seruabit te.
circunda illam et exaltabit te. ho¬
quidam spũalis amplexus: atq uti¬
nam cõtingat ut ucãsponsam altior
sponsi amplexus includat. ut ego quo
possim dicere quod in codem librosẽrap.¬
tum est. Sinstra enis sub capite meo:
et dexxtera illius amplexabitur me.
Osculetur me ergoab osculo orissui.
Moris est scripturarũ iiperatinum
modũ pro optatiuo ponere. utibi.

Expanded text:
Deo exordium habens. Et nemo poDeo exordium habens. Et nemo potest duobus amoribus possideri. Si carnis amator es, amorem spiritus non capis. Si omnia corporalia despexisti, non dico carnem aut sanguinem, sed et argentum et possessiones, et ipsam terram, ipsumque coelum haec quippe pertransibunt, si ista omnia contempsisti, et ad nullum horum anima tua obligata est, neque quoquam vitiorum amore spirituali aliqua diceremus. Expedit autem nobis Salomonis custodire praeceptum, et magis illius, qui per Salomonem loquebatur de sapientia, ita dicens: Ama illam, et servabit te: circumda illam, et exaltabit te: hoquidam spiritualis amplexus: atque utinam contingat, ut meam sponsam altior sponsi amplexus includat, ut ego quoque possim dicere, quod in eodem libro scriptum est: Sinistra ejus sub capite meo, et dextera illius amplexabitur me . Ergo: Osculetur me ab osculis oris sui. Moris est Scripturarum, imperativum modum pro optativo ponere, ut ibi:
Abbreviated transcription (Latin):
iusticiam et odisti miquitatẽ: propter¬
ea iuixit te deus deus oleo exultationis
preparticibus tuis. Si iue tetigerit spõ¬
sus. et ego bom odorisero. et ego limar
unguentis. et ad me usq unguenta
huc pct̾is uiciisq fetenius. de quibus
ꝓpħa penitens loquitur. Putruerũt
et corrupte sunt cicatrices ince. afa¬
cie nisipiencie mee. Peccatũ odoris
nĩ et reliqua. Hec quidem ad incensiũ.
demde adopus iiguentari naria su¬
in quibus est nardus et stacten. Et deꝰ
qui celũ fecit ac terrã loquitur ad no¬
ysen dicens. Ego impleui eosspiritu
sapicncie et intellectus ut faciant
opera artis unguentarie. et unguẽ¬
tarios deus docet. Hec si nõ spũalit̾
intelligantur. nõne fabule sunt R¬
Neccesse est igitur eis qui audue scͥpt¬
turas spũaliternouit. aut qui certe
non nouit et desiderat nosse omĩ
labore cõtendere ut uõ iuxta carnẽ
et sanguinẽ conuersetur quo possit
pidine uel amore. i quidem est et
spirtualis amor. Et quomõ est alius

Expanded text:
et odisti iniquitatem, propterea unxit te Deus, Deus tuus oleo exsultationis, prae participibus tuis . Si me tetigerit sponsus, et ego boni odoris ero: et ego linior unguentis, et ad me usque ejus unghuc peccatis, vitiisque foetemus, de quibus propheta poenitens loquitur: Putruerunt et corruptae sunt cicatrices meae, a facie insipientiae 505 meae . Peccatum odoris nen, et reliqua. Haec quidem in incensum. Deinde ad opus unguentarii varia su quibus est nardus et stacte. Et Deus qui fecit coelum et terram, loquitur ad Moysen, dicens: Ego implevi eos spiritu sapientiae et intellectus, ut faciam opera artis unguentariae . Et unguentarios Deus docet. Haec si spiritualiter non intelligantur, nonne fabulae suntNecesse est igitur eum, qui audire Scripturas spiritualiter novit, aut qui certe non novit, et desiderat nosse, omni labore contendere, ut non juxta carnem et sanguinem conversetur, quo possitpidine vel amore. Siquidem est et spiritualis amor. Et quomodo est quidam
Abbreviated transcription (Latin):
ad eum. Osculetur meꝰ osculis oris
siu. Et quia talis est ut cõpleatur
iuper eam propheticũ illud in quo
dicitur. adhuc te loquente dicam
ecce adsum. Spousam sponsi pater
ex audit mttirq filiũ suũ. Uidẽs
illa eñ cuiꝰ deprecabatur aduentũ.
orare desistit. et ad ipsũ comimis
loquitur. Qm̃ bonã ubera tua suꝑ
uiuũ. et odor unguentoꝵ troꝵ
super ouña aromiata. Sponsurigi᷑¬

Expanded text:
ad eum: Osculetur me ab osculis oris ad eum: Osculetur me ab osculis oris sui. Et quia talis est, ut compleatur super eam propheticum illud, in quo dicitur: Adhuc te loquente dicam, ecce adsum , sponsam sponsi Pater exaudit, mittit Filium suum. Videns illa eum cujus deprecabatur adventum, orare desistit, et ad eum cominus loquitur: Quoniam bona ubera tua super vinum: et odor unguentorum tuorum super omn
Abbreviated transcription (Latin):
ta sunt sporise. festina uelcũ sponsi
sodalibus fieri. Porro et si illis iu¬
ferior es.esto cum adolescẽtulis que
in sponse delicis cõmorantur.Lꝯec
quippe in hoc libro fabula pariter et
neris carmen assũptũ est. Epitha.¬
lamnon si quidem est canticũ canti
coꝵ. pͥmũ sponsa orat. et statim in
medus precibus auditur. Uidet pre¬
senteni sponsum. uidet et adolescen¬
tulas suo comitatui copulatas. dein¬
de respondet eis sponsus. et post s̃pon¬
si eloquia dum ille pro eiuspatitur
salute respondent sõdales. donec spõ¬
sus sit in recubitu et apassione cõ¬
surgat se quedam sponse oruamẽ¬
ta factumis. Uerũ iam ip̃a uerba
pouenda sunt: in quibus prius uox
sponse de precantis auditur. Oseu¬
letur me ab osculis oris sui. Quoꝵ
nieus michi uttit oscula per moy¬
sen iuittit michi oscula per prophe¬
tas: Iam ipsiuis cupio ora conting̾e̾.
ipse ueniat. ip̃e descendat. Orat
igitur sponsa sponsi patrẽ. et dicit

Expanded text:
ta sunt sponsae: festina vel cum sponsi ta sunt sponsae: festina vel cum sponsi sodalibus fieri. Porro si et illis inferior es, esto cum adolescentulis quae in sponsae deliciis commorantur. Hae quippe in hoc libro fabula pariter et neris carmen assumptum est. Epithalamium siquidem Canticum Canticorum est. Primum sponsa orat: et statim in mediis precibus auditur: videt praesentem sponsum, videt adolescentulas suo comitatui copulatas. Deinde respondet ei sponsus, et post sponsi eloquia, dum ille pro ejus patitur salute, respondent sodales, donec sponsus sit in recubitu, et a passione consurgat, se quaedam sponsae ornamenta facturos. Verum jam ipsa verba ponenda sunt, in quibus prius vox sponsae deprecantis auditur. Osculetur me ab osculis oris sui . Quorum nsus meus mittit oscula per Moysen, mittit oscula per prophetas? Jam ipsius cupio ora contingere, ipse veniat, ipse descendat. Orat igitur sponsi Patrem et dicit
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa uoli foris querere. noli extra
eos qui predicatione euuangelii sal¬
uati sunt. xpm sponsũ tutellige.
eceliãm sponsam sine macula et ruga.
de qua scriptũ est. ut exhiberet sibi glori¬
osam eccłiam nõ habentẽ maculã ueq
rugam aut aliquid eoꝵ sedut sit scã et
inmaculata. Eosuero qui cũ sint fide¬
les nõ sunt tamen istius inodi quales
seruio uoster prefatusest. sediuxta mio¬
dũ quẽdam adepti uidentur salutem.
Ammaduerte credenciũ animas et
adolescentulas esse cũ sponsa. angłos
uero et eos qui peruemunt in uirus
perfectũ intellige uiros esse cũ spon¬
so. Uude igitur michi uidetur quatu¬
or ordines. unũ et unã. duos choros
iuter se concinentes. sponsam caner̃
cũ iuuenculis. sponsũ canere cum
sociis. Et cũ hoc intellexeris: audi
cauticũ cauticoꝵ. et festina intelliger̃
ut audias que audiuit et sponsa. Si
antem nõ potueris dicere cũ sponsa
que dicit sponsa ut audias ea que dic¬

Expanded text:
omnia noli foris quaerere: noli extra omnia noli foris quaerere: noli extra eos qui praedicatione Evangelii salvati sunt. Christum sponsum intellige: Ecclesiam sponsam sine macula et ruga, de qua scriptum est: Ut exhiberet sibi gloriosam Ecclesiam, non habentem maculam, neque rugam, aut aliquid eorum: sed ut sit sancta et immaculata . Eos vero qui cum sint fideles, non sunt tamen istiusmodi, quales sermo praefatus est, sed juxta modum quemdam adepti videntur salutem: animadverte credentium animas, et adolescentulas esse cum sponsa; Angelos vero et eos, qui pervenerunt in virum perfectum, intellige viros esse cum sponso. Inde igitur mihi videntur quatuor ordines, unum et unam, duos choros inter se concinentes, sponsam canere cum juvenculis, sponsum canere cum sociis. Et cum hoc intellexeris, audi Canticum Canticorum, et festina intelligere ut audias quae audivit et sponsa. Si autem non potueris dicere cum sponsa quae dixit, ut audias ea, 504 quae dic
Abbreviated transcription (Latin):
dams rippam cõstitutus cautes can¬
ticũ morsi dicens. Attende celum
et loquar: et andiat terra uerba o¬
ris mei. Rursus habes necessariũ
ut milites subihũ. et terrã stãm̃
hereditate possideas. et apis tibi pro
et illud carinen quod in libro iudicũ
continetur edicere. Ad regnoꝵ de¬
inceps uolumen ascendens ueni ad
meũ et fortitudo mea et refugium
meũ et liberator meus. Peruemien¬
dũ tibi est ad isaiam ut cũ ilło dicas
Cantabo cantieũ dilecto uinee mee
Et cũ uniuersa trausieris ad altiora
conscende: ut possis amina decora
cũ sponso et hoc canere canticũ cã¬
ticoꝵ. Sed quot ex personis constet
nncertus sum. Drantibus autem
uobis et reuelante dno: quatuor
in his nuchi uideor inuenisse perso
greges. Alia dicuntur ab sponsa.
alia absponso nõ milla aiuuencu¬
lis. quedã a sodalibus sponsi. Con¬
gruũ quippe est ut in nupciis adole¬
scentularum sit multitudo eũ spon¬
sa.iuuenũ turbacũ sponso. Hec

Expanded text:
danis ripam constitutus, cantes candanis ripam constitutus, cantes canticum Moysi, dicens: Attende, coelum, et loquar, et audiat terra verba oris mei . Rursum habes necessarium, ut milites sub Jesu, et Terram sanctam 503 haereditate possideas, et apis tibi propet illud carmen, quod in libro Judicum continetur , ediscere. Ad Regnorum deinceps volumen ascendens , veni ad meum, et fortitudo mea, et refugium meum, et liberator meus . Perveniendum tibi est ad Isaiam, ut cum illo dicas: Cantabo canticum dilecto vineae meae . Et cum universa transieris, ad altiora conscende, ut possis anima decora cum sponso et hoc canere Canticum Canticorum. Quod ex quot personis constet, incertus sum. Orantibus autem vobis, et revelante Domino, quatuor mihi in his videor invenisse persongreges. Alia dicuntur a sponsa, alia a sponso, nonnulla a juvenculis, quaedam a sodalibus sponsi. Congruum quippe est, ut in nuptiis adolescentularum sit multitudo cum sponsa, juvenum turba cum sponso. Haec
Abbreviated transcription (Latin):
atior qui sabbatizat sabbata sabbato¬
rũ. Deatus similiter et is qui intel¬
ligit cantica. et cauit ea. Neuio quip¬
pe insi in solemintatibus caint. sed ił¬
tobeatior ille qui canit cantica can¬
ticoꝵ. Et sicur is qui in greditur ĩ
batiun celebrat quod adño populo
constitutũ est: multa adhuc neces¬
saria habet ut uacet sabbatũ sabba¬
toꝵ codemi mͦ difficile repperitur qui
om̃a que inscripturis contiuentun
cantica peragrans ualeat ascendere
ad cantica canticoꝵ. Egredi te opor¬
tet ex egẏpto. et egressũ de terra e¬
gypti per transire mare rubrũi ut
possis primũ canticũ cauiere dicẽs.
Cantemus dño gloriose enã magnifi¬
catusest. Licet autẽ pͥuiũ dixeris cã¬
ticũ: adhuc longe es a cantico can¬
ticoꝵ. Perambula terram deserti
spiritualiter: donec uenias ad pu¬
teũ queni fodere reges. ut tibi sedm̃
canticũ canas. Post hec ueni ad
uicinia sancte terre. ut super ior¬

Expanded text:
atior qui sabbatizat sabbatorum sabbatatior qui sabbatizat sabbatorum sabbata. Beatus similiter et is, qui intelligit cantica, et canit ea. Nemo quippe nisi in solemnitatibus canit; sed multo beatior ille qui canit Cantica Canticorum. Et sicut is qui ingreditur in batum celebrat, quod a Domino populo constitutum est, multa 502 adhuc necessaria habet ut agat sabbata sabbatorum: eodem modo difficile reperitur, qui omnia quae in Scripturis continentur cantica peragrans, valeat ascendere ad Cantica Canticorum. Egredi te oportet ex Aegypto, et egressum de terra Aegypti pertransire mare Rubrum, ut possis primum canticum canere dicens: Cantemus Domino, gloriose enim honorificatus est . Licet autem primum dixeris canticum, adhuc longe es a Cantico Canticorum. Perambula terram deserti spiritualiter, donec venias ad puteum, quem foderunt reges , ut ibi secundum canticum canas. Post haec veni ad vicina sanctae Terrae, ut super Jor
Abbreviated transcription (Latin):
itissimo pape damaso hieromirꝰ
Srigenes cũ inceteris libris om̃s¬
sucerit: i cantico canticoꝵ ipse
se uicit. Uaui decem uoluminibus ex¬
plicitis que adiuginti usq uersium
milia pene perueniunt. prmiñ sep¬
tuaginta interpretes. deinde aquilã¬
et sĩmachũ. theodotionẽ. et adextre¬
mũ quintã editionẽ quã in actio lit¬
in eo completũ esse quod dicitur. iii¬
troduxit me rex incubiculũ suũ.
Itaq illo opere pretermisso: quia in¬
gentu cs̃t ocii. laboris et simiptuũ.
tantas restamq dignas in latiuu
transferre sermonen: hos duos
tractatus quos in morem quottidi¬
am eloquii pariuilis adhuc lactã
quã ornate interpretatussum. suo¬
offereus. sed tu aminaduertas quã¬
ta sint illa estimanda que magna
sunt: cumn sc possint placere quę
Et̾ sanc ta sanctoꝵ. et alia nõ tantũ
sabbata sed et sabbata sabbatoꝵ sicui
nũc docenir scribente salomone eẽ
quedã nõ solũ cautica. sed et canti
beatus qui sabbata sabbatiz at. sed be¬

Expanded text:
tissimo Papae Damaso. Origenes cum in caeteris libris omnevicerit, in Cantico Canticorum ipse se vicit. Nam undecim voluminibus explicitis, quae ad viginti usque versuum millia pene perveniunt, primum Septuaginta et Symmachum et Theodotionem, et ad extremum quintam editionem, quam in Actio lit videatur in eo completum esse, quod dicitur: Introduxit me rex in cubiculum suum . Itaque illo opere praetermisso, quia ingentis est otii, laboris et sumptuum, tantas res, tamque dignum opus in Latinum transferre sermonem, hos duos tractatus, quos in morem quotidiani eloquii parvulis adhuc lactentquam ornate interpretatus sofferens; ut animadvertas quanti sint illa aestimanda, quae magna sunt, cum sic possint placere, quaeet sancta sanctorum; et alia non tantum sabbata, sed et sabbata sabbatorum; sic nunc docemur, scribente Salomone, esse quaedam non solum Cantica, sed et CanticBeatus qui sabbata sabbatizat, sed be
Abbreviated transcription (Latin):
sic amare quã amare desĩstere. Ascẽ¬
dit igitur recũbens super pectus fra¬
truellis sui. et que nuc in exordio
cautici ingra ponit᷑. in epithalamui
quoniõ et ingra et formosa sit spou̾sa.
di aiuẽ et tunõ egerispemitẽcu. taue
ne auina tua et ingra dicatur et tur¬
pis. et dupbci feditate tipcris t¬
gra apteo pcta pixterita. turpis ꝓptꝰ
hoc quia in histem ucus perseueirr
Si uero peiitẽciã egerh ingraeras
oniua tua ꝓpter antiqua delieta.pro

Expanded text:
sic amare, quam amare desistere. Ascensic amare, quam amare desistere. Ascendit igitur recumbens super pectus fratruelis sui, et quae nunc in exordio Cantici nigra ponitur, in epithalamii quomodo et nigra, et formosa sit sponsa. Si autem et tu non egeris poenitentiam, cave ne anima tua nigra dicatur, et turpis, et duplici foeditate turperis: nigra propter peccata praeterita, turpis propter hoc, quia in eisdem vitiis perseveras. Si vero poenitentiam egeris, nigra erit anima tua propter antiq
Abbreviated transcription (Latin):
Nigra sum ego et spetiosa filie ihe¬
rusalem. ut tabernacula cedarut
pelles salamonis. ne intuaiiui me.
quia ego sum denigrata. quĩ despeẜ
ie sol. Speciosa quidem cit. et pos¬
sumus inuenire quomodo spec iosa sit
sponsa. Querimus antẽ quonłi inigra
et siue caudore sĩt pulchra. Penitẽ¬
ciam egit a pctis spetiẽ ei largita
est conuersio. et ideo speciosa canta¬
tur. Quia uero nec dum om̃i pec¬
catoꝵ sorde purgata. nec dũ lota est
in salute: ugra dicitur. sedinatro
colore nõ permanet. Fit itaq can¬
dida quando ad maiora consirgit.
et ab humlibus incipit ad alta cou¬
scendere. et dicitur de ca. Que est
ista que ascendit de albata. Et quo
manifestius perfecte iuysteriũ descrĩ¬
zome eni. id est suꝑ pectus cius re¬
cimbens. signsicanterq de amina sp̃o
se et sermone dicitur sponsõ super
pec tis illius recimbeus. quia ibi pͥn¬
cipale cordis est nostri. Unde acar¬
nalibus recedentes spũaba sentur de¬
bennis. et intelligere multo mebus cẽ

Expanded text:
speciosa, filiae Jerusalem, ut tabernacula Cedar: ut pelles Salomonis. Ne intueamini me, quia ego sum denigrata: quoniam despexit me sol. Speciosa quidem est, et possum invenire, quomodo speciosa sit sponsa. Quaerimus autem, quomodo nigra, et sine candore sit pulchra. Poenitentiam egit a peccatis, speciem ei largita est conversio  Al. conversatio: et ideo speciosa cantatur. Quia vero necdum omni peccatorum sorde purgata, necdum lota est in salute, nigra dicitur: sed in atro colore non permanet. Fit itaque candida, quando ad majora consurgit, et ab humilibus incipit ad alta conscendere, diciturque de ea: Quae est ista, quae ascendit dealbata ? Et quo manifestius mysterium perfectae descriθιζομένη, id est, super pectus ejus recumbens. Significantersae et sermone dicitur, super pectus illius recumbens: quia principale ibi cordis est nostri. Unde a carnalibus recedentes spiritalia sentire debemus, et intelligere multo melius esse
Abbreviated transcription (Latin):
firmata est utilẽ esse eccłus. dum
au te gentes audiũt xpiũ uẽturũ
esse quã ueniat. et ceteros int̾pretes
nõ reꝓbandos quia nõ sua sed diui¬
na uolimina trãstulerũt. Et fa¬
nuliarẽ meũ ida xpr̃ano et amico
debere susciꝑe Quod maguo si p̃¬
tu sibi auideis destubere festinat.¬
¶ Ex ceslĩ epłe modũ. et qui cõtra ne

Expanded text:
esse Ecclesiis, dum ante gentes audiunt Christum venturum esse quam veniat; et caeteros interpretes non reprobandos, quia non sua, sed divina volumina transtulerunt, et familiarem meum id a Christiano et amico debere suscipere, quod magno sumptu sibi a Judaeis describere festinavit. Excessi Epistolae modum, et qui contra ne
Abbreviated transcription (Latin):
seꝑtuagnita int̾pretatione sub¬
tũgam. Quẽ cũmagis enãge¬
listam ꝙͣ prophãm dicorẽ. eo qd
uniuersa xpĩ eccliẽ q mrsteria sĩc
ad liquidũ ꝑsequtus ess̃ ut de fu¬
turo natitinari sed de pret̾itis hr¬
storiã texere crederet᷑ etiã hoc
pretes fidei sue sacramẽta perspi¬
cue ethincis ꝓdere. ne stm̃ cr¬
bus et margaritus porcis daient.
Quecũ hanc editionẽ legeritis
abillis cuãduertens abstondita
Nec ignoro quãti laboris sit pro
pheras intelligere. nec facile quẽ¬
piam posse uidicare de nupreta ͤ
nisi intellexerit ante que legerit
Nosq patere morsibus pliurimoꝵ.
qui stimulante uiuidia quod con¬
sequi nõ ualent despiciut. tiẽs
ergo et prudens in flãmã muto
iuanũ et nichilominiꝰ hocꝰ fãstidi¬
osis lectorib pretor. ut qͦm ꝰ q reci
post septuaginta trauslatores aꝗ¬
lam. et simmachĩ et theodoriont
legint. uel obstudiũ doctrino suc.
uel ut septuagnta magis ex colla¬

Expanded text:
tione subjungam. Quem cum magis evangelistam quam prophetam dicerem, eo quod universa Christi Ecclesiae mysteria sic ad liquidum persecutus esset, ut non de futuro vaticinari, sed de praeteritis historiam texere crederetur, etiam hoc pretes, fidei suae sacramenta perspicue Ethnicis prodere: ne sanctum canibus, et margaritas porcis darent. Quae cum hanc editionem legeritis, ab illis animadvertetis abscondita. Nec ignoro quigere, nec facile quempiam posse judicare de interpretatione, nisi intellexerit ante quae legerit: nos quoque patere morsibus plurimorum, qui stimulante invidia, quod consequi non valent, despiciunt. Sciens ergo et prudens in flammam mitto manum: et nihilominus hoc a fastidiosis lectoribus precor, ut quomodo Graeci post Septuaginta Translatores, Aquilam et Symmachum et Theodotionem legunt, vel ob studium doctrinae suae, vel ut Septuaginta magis ex colla
Abbreviated transcription (Latin):
a płos de int̾pretatõẽ eoꝵ extemipla
sup̃sisse. Ubi uero discrepãt. id
posuisse in greco qd̾ apud hebreos
didicerat. Sicut ergo ego ostendo
multa in nouo testamẽto posita de
neterib libris que n sẽptuaginta
nõ habentur et hec stripta it he¬
bicaco doceo sic actusator ostendat
a liquid striptũ esse n nouo testauis¬
to de septuagnnta interpretibus.
qd̾ in hebraico nõ habetur. et fiui¬
ta contentio est. Ex quib om̃ib¬

Expanded text:
e eorum exempla sumpsisse; ubi vero discrepant, id posuisse in Graeco, quod apud Hebraeos didicerant. Sicut ergo ego ostendo multa in novo Testamento posita de veteribus libris, quae in Septuaginta non habentur, et haec scripta in Hebraico doceo, sic accusator ostendat, aliquid scriptum esse in novo Testamento de Septuaginta interpretibus, quod in Hebraico non habeatur, et finita contentio est. 35. O
Abbreviated transcription (Latin):
Origenos cius et neforte querars figi¬
iata te laude ꝑcussũ origenes noster
nostrũ uoco oberuditionẽ ingenii.
nõ ob dogniatũ ueritatẽ in om̃ibus
libris suus post septiia guita inter¬
pretes iideoꝵ translationes expla¬
uat et edisserit. En sebius qͦ et di¬
dimus idẽ fatiũt. pretermittr a¬
pollinarem. qui bono quidẽ studio
sed nõ stdm̃ scientiã. De om̃iĩtrãs¬
lationibus ii unũ uestimẽtũ pãnes
assuere conatus es. et cõsequẽtiã st̾p¬
ture nõ ex regula ueritatis sed et
suo iudicio texere. Aplĩci uiri stꝑ¬
turis utiuit᷑ hebraicis. qp̃os aplõs
et euuãgelistas hoc fecisse ꝑspicuũ
est. Dũs atq saluator ubicũq ue¬
teris stapture meniuit de hobrai¬
cis uoliũb ponnit exempla uut est¬

Expanded text:
Origenes tuus, et ne forte queraris figuOrigenes tuus, et ne forte queraris figurata te laude percussum Origenes noster nostrum voco ob eruditionem ingenii, non ob dogmatum veritatem in omnibus libris suis post Septuaginta interpretes, Judaeorum translationes explanat et edisserit. Eusebius quoque et Didymus idem faciunt. Praetermitto Apollinarium, qui bono quidem studio, sed non secundum scientiam, de omnium translationibus in unum vestimentum pannos assuere conatus est, et consequentiam Scripturae, non ex regula veritatis, sed ex suo judicio texere: apostolici viri Scripturis utuntur Hebraicis: ipsos apostolos et evangelistas hoc fecisse perspicuum est. Dominus atque Salvator ubicumque veteris Scripturae meminit, de Hebraicis voluminibus pon
Abbreviated transcription (Latin):
rim. Dixi eĩ de quo nõ est huin
temporis disserere. Alioquin et ex
eo quod asserui porphrriũ contra
huut ꝓphãm multa dixisse. uoca¬
uiq hinꝰ rei testes methodiũ. en
Me accusare poterit. Quare nõ
nenias consectatur. et stupture
hebraice ueritatẽ nõ uult rccipe
Audiat libere proclauiãtẽ. Nenio
enĩ cogit legere quod nõ uult.
Ego petentib stuipsi uõ fastidios.
gratis nõ muidis. studiosis nou
stiscitãtib. et tamẽ miror quõ
theodotionẽ hereticũ et iudcurã¬
tem legit. et qualiscũq pc̃toris ipĩ¬
ani translacionẽ fastidiat. Que¬
so te amuce dulcissime qui tant
curiosus es ut etiã sompnia mnea
noueris. Oniã queq que ꝑtot ã¬
nos absq metu future scripsi ca
ones nescias quos accusas. Quic quo¬
dam naticimo future calũpie
responderũt implẽtes ꝓuerbiũ.
Aute antidotũ quã uenenũ
Quid nocet ecclesuis nrã trãsla¬
tio: Magnis ut stio sup̃tibis re¬

Expanded text:
rim; dixi enim, « De quo non est hujus rim; dixi enim, « De quo non est hujus temporis disserere. » Alioquin et ex eo, quod asserui Porphyrium contra hunc prophetam multa dixisse, vocavique hujus rei testes Methodium, Eusme accusare poterit, quare non naenia consectatur, et Scripturae Hebraicae veritatem non vult recipere, audiat libere proclamantem: 528 Nemo enim cogitur legere, quod non vult. Ego petentibus scripsi, non fastidiosis; gratis, non invidis; studiosis, non oscitantibus. Et tamen miror quomodo Theodotionem haereticum et judaizantem legit, et qualiscumque peccatoris christiani translationem fastidit. 34. Quaeso te, amice dulcissime, qui tam curiosus es, ut etiam somnia mea noveris, omniaque quae per tot annos absque metu futurae scripsi cals librorum nescias, quos accusas: quae quodam vaticinio, futurae calumniae responderunt; implentes proverbium: « Prius antidotum, quam venenum. » Quid nocet ecclesiis nostra translatio? Magnis, ut scio, sumptibus re
Abbreviated transcription (Latin):
hele autẽ breuiter ⁊ espondobo me
nõ negasse eũ ꝓpham̃ quõ stati
m fronte prologi ꝓphanĩ essecor¬
fessussĩ. Sed̾ qd hebrei dicerẽt
et quib argiulẽtis suc̃ĩ nitorẽtur
probare siuam. uoluisse mõstrare et
docuisse lectorẽ eccłias ꝓpĩ huc pro¬
pham iuxta theodotione legere et nõ
sed eoꝵ qui legũt. In promptu sunt
quatuor editiones: aquile. symina¬
chi septuagnita et theodonionis.
ectliẽ iuxta theodotionẽ leguut
damhelem. Ego quid poccaui si et¬
clesioꝵ iuditut sequtussũ. Quid
autẽ refero quid aduersus siisanne
hystoriã et hyuinũ triũ puetorũ
et belis drachouisq fabulas que in
uolnĩne hebraico nõ habentur he¬
brei soleant dicere quidn mecri¬
iniuãtur. Stultũ se si cofantã pro¬
bat. Non enĩ quod ipe sentirẽ sed
quid illi cõtra uos dicere soleant
explicani. Quoꝵ opinioni si nen
respondi in prologo bieuitati studẽs
ne nõ prefactionẽ sodlibrũ iuditer
scubere. Puto quod scatĩ subiete¬

Expanded text:
iele autem breviter respondebo, me non negasse eum prophetam, quem statim in fronte Prologi prophetam esse confessus sum, sed quid Hebraei dicerent, et quibus argumentis suam niterentur probare sententiam, voluisse monstrare, et docuisse lectorem, ecclesias Christi hunc prophetam juxta Theodotionem legere, et nonsed eorum qui legunt. In promptu sunt quatuor editiones, Aquilae, Symmachi, Septuaginta, et Theodotionis: ecclesiae juxta Theodotionem legunt Danielem. Ego quid peccavi, si ecclesiarum judicium secutus sum? Quod autem refero, quid adversum Susannae historiam, et hymnum trium puerorum, et Belis, Draconisque fabulas, quae in volumine Hebraico non habentur, Hebraei soleant dicere, qui me criminatur, stultum se sycophantam probat. Non enim quid ipse sentirem, sed quid illi contra nos dicere soleant, explicavi. Quorum opinioni, si non respondi in Prologo, brevitati studens, ne non praefationem, sed librum viderer scribere, puto quod statim subjece
Abbreviated transcription (Latin):
tradidi. maluiq te uires potius
me nichil dũ taxat stientẽ de he¬
braica ueritate mutasse icubi
cõtep̃nere uideri preclara quam
ria nõ sufficiant. cur in solo studio
scripturaꝵ ueteri sapore contenti sut̃.
Nec hoc dico quo precessores in rosior¬
deam aut quitꝙͣ de his arbiter de¬
trahendũ quoꝵ trauslationẽ dili¬
gentissue emẽdatã olum mee lin¬
gue hoĩb dedi. Sed quo aliud sit
in eccłiis xpõ credentiũ psalmos le
monisetiã libros quosolim iuxta
septuaginta additis obelis et aste¬
ristis in latinũ uerterã exhebrai¬
co transfereus et dediciis stĩs e¬
prstopis chroniatio et cliodoro.
Hec in prefuciũcule mee fine
subieci. Si tui septuagintu in

Expanded text:
tradidi, maluique te vires potius tradidi, maluique te vires potius me nihil, dumtaxat scientem, 526 de Hebraica veritate mutasse. Sicubi contemnere videri praeclara, quamria non sufficiant, cur in solo studio Scripturarum veteri sapore contenti sunt? Nec hoc dico quod praecessores meos mordeam, aut quidquam de his arbitrer detrahendum, quorum translationem diligentissime emendatam olim meae linguae hominibus dedi: sed quod aliud sit in ecclesiis Christi credentium Psalmos legmonis etiam libros, quos olim juxta Septuaginta additis obelis et asteriscis in Latinum verteram, ex Hebraico transferens, et dedicans sanctis episcopis Chromatio et Heliodoro, haec in Praefatiunculae meae fine subje
Abbreviated transcription (Latin):
apud eccliãs et explanãtur ab et
uata corrigere et scicraniẽta eccłie
piro et fideli aꝑire seruione. uel
a fastidiosis nel a malignis lectors¬
quoq qd̾ certe emendatiissimũ iuxta
septuaginta interpretes nr̃o labore
dudũ roma suscepit. nirsũ iuxta
hebraicũ uertens prefatione inu¬
niuiet sic in parte prologi sum
loqutus. Quia igitur imiper cũ
hebreo disputaus quedã prodirõ
saluatore de psaluns testimoma
protulisti. uolensq ille te eludere
per seruiones pene singulos assere¬
bat nõita huberi inhebreo ut tu de
septuagnntani t̾pretib opponebas
studiosissime postulasti. ut post a¬
quilã srunnachũ. et theodotionẽ
nouã editionẽ lutinos sermone trãs¬
ferrem. Aiebas enĩ te magis int̾pre¬
tũ uarietate turbari. et aniore quo
laberisuel translatione nel iudicio
meresse cõrep̃tũ. Uude impulsus
a te cui et que possũ negare nõ pos¬
sũ rursũ me obtrectatoꝵ latratib

Expanded text:
apud Ecclesias, et explanantur ab eccapud Ecclesias, et explanantur ab eccvata corrigere, et sacramenta Ecclesiae, puro et fideli aperire sermone, vel a fastidiosis, vel a malignis lectoriquoque quod certe emendatissimum juxta Septuaginta interpretes nostro labore dudum Roma suscepit, rursum juxta Hebraicum vertens, Praefatione munivi, et sic in parte prologi sum locutus: « Quia igitur nuper cum Hebraeo disputans, quaedam pro Domino Salvatore de psalmis testimonia protulisti; volensque ille te illudere, per sermones pene singulos asserebat, non ita haberi in Hebraeo, ut tu de Septuaginta interpretibus opponebas, studiosissime postulasti, ut post Aquilam, Symmachum, et Theodotionem, novam editionem Latino sermone transferrem. Aiebas enim te magis interpretum varietate turbari, et pro amore quo laberis, vel translatione, vel judicio meo esse contentum. Unde impulsus a te, cui et quae non possum, negare non debeo, rursum me obtrectatorum latratibus
Abbreviated transcription (Latin):
emĩ fieri potest ut quos plura inter¬
nusisse susceperint. nõ eosdem etiã
in quibusdã errasse fatrautur. pre¬
cipue in iob.cui si ea que sub asteri¬
stis addica sũt subtraxeris. parsinaxia
detrũcabitur. Et hoc dũ taxat apd̾
grecos Ceteꝵ apud latinos ante eã
trciuslationẽ quã sub asteristis et ob¬
elis nuper edidiuus. septigenti fer¬
me et octingenti uersus sunt. ut
decurtatus et dilaceratus corrosus¬
q liber feditatẽ si publice legẽtib
prebeat. Et post multa que studio
breuitatis pretereo. hec insiue sub¬
iĩxi. Audiant qua ꝓpter canesmei
id̾ circo m hoc uoliuume laborasse
nõut niterpretationẽ autiquã repre¬
henderem. sed ut que in illa aut ob¬
stura sunt aut omissa. aut certe strip
toꝵ uicio deprauata. manitestiora
urã int̾pretatione fierent. qui et he¬
breũ sermonẽ ex parte didiciniꝰ.et
in latiuo pene cib ipĩsiam cunabulis
detritisumꝰ Quod apud grecospost

Expanded text:
enim fieri potest, ut quos plura interenim fieri potest, ut quos plura intermisisse perspexerint, non eosdem etiam in quibusdam errasse fateantur: praecipue in Job, cui si ea quae sub asteriscis addita sunt subtraxeris, pars maxima detruncabitur. Et hoc dumtaxat apud Graecos. Caeterum apud Latinos, ante eam translationem, quam sub asteriscis et obelis nuper edidimus, septingenti ferme aut octingenti versus desunt, ut decurtatus et laceratus, corrosusque liber foeditatem sui publice legentibus praebeat. » Et post multa quae studio brevitatis praetereo, haec in fine 525 subjunxi: « Audiant quapropter canes mei, idcirco me in hoc volumine laborasse, non ut interpretationem antiquam reprehenderem, sed ut ea quae in illa, aut obscura sunt, aut omissa, aut certe vitio scriptorum depravata, manifestiora nostra interpretatione fierent, qui et Hebraeum sermonem ex parte didicimus, et in Latino pene ab ipsius incunabulis detriti sumus. Quod si apud Graecos post
Abbreviated transcription (Latin):
Nos autẽ qui hebree lingne saltun par¬
uã habenius scientiã et latinꝰ nobis
ginta interpretũ oditionẽ quã ori¬
genes obelis asteriscisq distinxit ante
annos plurimos latino sernioni datũ
Cũ rursũ nixta ipis̃ hebraicũ uerte¬
rem sic loqutussum. Cogor ꝑsingu¬
los stripture diume libros ad uersarioꝵ
respondere uialedictis. qui int̾pretu¬
tionẽ meã reprehensione septua gĩta¬
interpretũ criminãtur. quasi nõ et
apud grecos aquila sẏminachus et
theodotion uel uerbũ enerbo uel sen¬
sũ esensu uel exutroq cõimixtũ et
medie temperatũ genꝰ trãs lationis
expresserint et omiã uet̾is iustriuuẽ¬
ti uolumina origenis. obelis. asteri¬
scisq distinxerit. quod ueladditos uł
de theodotione sup̃tos translationi
autique inseruit probans det̾uisse
quod addicũ est. Discant igit᷑ obtrec¬
catores mei recipere in toto quod in
partib susceperũt aut int̾preta ceẽ
meã cũ asteristis suis ⁊adere. Neip

Expanded text:
Nos autem qui Hebraeae linguae saltem parvam habemus scientiam, et Latinus nobis ginta interpretum editionem, quam Origenes obelis, asteriscisque distinxit, ante annos plurimos Latino sermoni datum, cum rursum juxta ipsum Hebraicum verterem, sic locutus sum: « Cogor per singulos Scripturae divinae libros, adversariorum respondere maledictis, qui interpretationem meaInterpretum criminantur: quasi non et apud Graecos Aquila, Symmachus, et Theodotio, vel verbum e verbo, vel sensum e sensu, vel ex utroque commixtum, et medie temperatum genus translationis expresserint: et omnia veteris Instrumenti volumina Origenes obelis asteriscisque distinxerit: quos vel additos, vel de Theodotione sumptos, translationi antiquae inseruit, probans defuisse quod additum est. Discant igitur obtrectatores mei recipere in toto, quod in partibus susceperunt, aut interpretationem meam cum asteriscis suis radere. Neque
Abbreviated transcription (Latin):
hec addidi qd̾ ĩllaturussũ equissi¬
uiũ est. Eeldidi aliꝗd qd̾ nõ habet᷑
in greco. uol aliter habet᷑ quã a me
uersũ est. Quid interpretẽ lauiat
Interrogent hebreos et ipĩs a ucto

Expanded text:
e quod illaturus sum, aequissimum est. Edidi aliquid quod non habetur in Graeco, vel aliter habetur quam a me versum est? Quid interpretem laniant? interrogent Hebraeos: et ipsis aucto
Abbreviated transcription (Latin):
mutet᷑ grecoꝵ stiidiũ et beniuo¬
lentic̃ qui post septuagnita trãs¬
latores laui xpĩ euuãgelio corru¬
scaute iudeos et ebionitas legis ueteris
cłiam dedicare. Quãto magis latini
grati esse deberent quod exultũtẽ gre¬
ciã ceruerent a se aliquidinutuari
Primus erũ magnoꝵ sumptus est et in

Expanded text:
studium et benevolentiam, qui post Septuaginta translatores jam Christi Evangelio coruscante, Judaeos, et Ebionitas Legis veteris siis dedicarunt: quanto magis Latini mei grati esse deberent, quod exsultantem Graeciam cernerent aliquid a se mutuari! Primum enim magnorum sumptuum est,
Abbreviated transcription (Latin):
lianũ sensisse uel lactãciũ. fortas¬
sis et alios nõnullos. Alii cisserũt.
qd̾ formatis in utero corporibus
deus quoctidie faciat aĩas et in¬
fidat. Alii factas iam olim.
idest tũt cũ oniiã deus crecuit ex
nichilo: nut̃ easiudicio suo uasti¬
dispenset nncorpore. Hoc seutit
et origenes: et nõ nulli ali gre¬
coꝵ. Ego uero cũ hec singula le¬
gerimi deo teste dico.quia usq
ad presens certi et defimiti aliꝗd
de hac qõẽ nõ teneo. sed deo rł¬
liquo scire quid sit in utero nero.
adhuc ignorare cõfiteor. Preter
hoc qd̾ manifeste tradit eccłia
thepharisti uerba nurabor. Au¬
dio inquit de anima questiones¬
esse cõmotas. dequa ie utrũ re¬
cipi debeat querimonia aut ab¬
iti uosꝓbate Sti questiones de
anime statu in orbe cõmote sũt.
que est ista querimoma uel que¬
rela que utrũ recipi debeat epi¬
scopoꝵ iudicio dereluiquit᷑. Nisi
forte questionẽ et querimoniã¬

Expanded text:
lianum sensisse, vel Lactantium, fortaslianum sensisse, vel Lactantium, fortassis et alios nonnullos. Alii asserunt, quod formatis in utero corporibus, Deus quotidie faciat animas et infundat: alii quod factas jam olim, idest, tunc cum omnia Deus creavit ex nihilo, nunc eas judicio suo dispenset in corpore. Hoc sentit et Origenes, et nonnulli alii Graecorum. Ego vero cum haec singula legerim, Deo teste, dico, quia usque ad praesens certi, et definiti aliquid de hac quaestione non teneo, sed Deo relinquo scire, quid sit in vero, adhuc ignorare confiteor, praeter hoc, quod manTheophrasti verba mirabor: « Audio, inquit, de anima quaestiones commotas esse: de qua re utrum recipi debeat querimonia, aut abjici, vos probate. » Si quaestiones de animae statu in Urbe commotae sunt, quae est ista querimonia vel querela, quae utrum recipi debeat, episcoporum judicio relinquitur? nisi forte quaestionem et querimonia
Abbreviated transcription (Latin):
Et expersona duĩ loquẽtis ad iob
do diabolo. Ette spes enis frustra¬
bitur eũ. et iudẽtib cuc̃tis preci¬
pitabitur. Non quasi crudelis su¬
stitabo eũ. Quis enĩ resistere põt
nultui meo. Quis ante dedit iͥ
ut credam ei. Quuã que sub celosut.
mea sũt. Non partã ei uerbis po¬
centibus et ad deprecandũ cõposi¬
tis. Uerũ hec possũt quasi simpli¬
cis homĩs excusari. Et cũ erudici
nõ subsunt fugiãt apud iu doctos
preferre muocentie similitudinẽ.
Quod sequitur de aniuiaꝵ statu.
exriisuri omño nõ potest. Dicit enĩ
Audio de aniua questionese ẽ cõmo¬
tas: de qua re utrũ recipi debeat
querimonia aut abici nos ꝓbate.
Si autẽ et de me quid sentiã que¬
ritur. Fateor me de hac questio
ne apud quãplurimos tractatoꝵ
diuersa legisse. legi quosdam
dicentes qd̾ pariter cũ corpore
aiã diffundatur. Et hoc quibus
poterant assertionib cõfirmabat
Quod puto inter lat mos tercul¬

Expanded text:
et ex persona Domini loquentis ad Job et ex persona Domini loquentis ad Job de diabolo: Ecce spes ejus frustrabitur eum, et videntibus cunctis praecipitabitur . Non quasi crudelis suscitabo eum. Quis enim resistere potest vultui meo? Quis ante dedit mihi ut reddam ei? Omnia quae sub coelo sunt, mea sunt. Non parcam ei, et verbis potentibus, et ad deprecandum compositis . Verum haec possunt quasi simplicis hominis excusari: et cum eruditos non subterfugiant, apud indoctos praeferre innocentiae similitudinem. 8. Quod sequitur de animarum statu, excusari omnino non potest. Dicit enim: « Audio et de anima quaestiones 497 esse commotas: de qua re utrum recipi debeat querimonia an abjici, vos probate. Si autem et de me quid sentiam quaeritur, fateor me de hac qune apud quamplurimos Tractatorum diversa legisse. Legi quosdam dicentes, quod pariter cum corpore anima diffundatur: et hoc quibus poterant assertionibus confirmabant. Quod puto inter Latinos Tertul
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ init̾na cordis urentẽ. De quo
et iscrias lequitꝰ. Uerinis eoꝵ nõ
morietur. et ignis eoꝵ nõ extin¬
guetur. Et adbabilonẽ striptũ
est. Habes carbones ĩgnis. sedebis
suꝑ eos. hii erũt tibi in adintorio
Et inꝑsalmo penitens audiat.
Quid detur tibi. aut quid appone¬
tur tibi ad longrĩ dolosc̃. Sagitte
potentis accuce tũ carbonib dẽsola¬
toruis. Ut linguã dolosam sagittr
preceptoꝵ dei. De quibus in alio
loco prophã dicit. Uersatus sum
in miseria. dũ son figitur mchi
spina. Uulnereur atq cõfodiaur
et pctõꝵ in ea solitudinẽ futiant
Illud quoq testimoniũ in quo dñs
loquitur. Ignẽ ueni mittere
suꝑ terrã. et quẽ uolo ut uedeat.
Sdic interpretatur. om̃es cupio
agere penitentiã. et ex coquere
spũ scõ uitia atq pctã. Ips̃ enĩ
suni. de quo stribitur. Deusignis
cõsimiens est. Non ergo grande
debueras ut suspitionẽ salutis
diabolice declinares dicore. por¬
ditio factus eset nõ eris meternũ

Expanded text:
nem interna cordis urentem: de qua et Isaias loquatur: Vermis eorum non morietur, et ignis eorum non exstinguetur : et ad Babylonem scriptum sit: Habes carbones ignibus, sedebis super eos: hi erunt tibi in adjutorio : et in Psalmo poenitens audiat: Quid detur tibi, aut quid apponatur tibi, ad linguam dolosam: Sagittae potentis acutae, cum carbonibus desolatoriis ; ut linguam dolosam, sagittae praeceptorum Dei de quibus in alio loco Propheta dicit , Versatus sum in miseria, dum configitur mihi spina  vulnerent atque confodiant, et peccatorum in ea solitudinem faciant. Illud quoque testimonium in quo Dominus loquitur: Ignem veni mittere super terram, et quam volo ut ardeat , sic interpretatur: « Omnes cupio agere poenitentiam, et excoquere Spiritu sancto vitia atque peccata. Ipse enim sum de quo scribitur: Deus ignis consumens est . Non ergo grande debueras ut suspicionem salutis diabolicae declinares dicere: Perditio factus es: et non eris in aeternum ;
Abbreviated transcription (Latin):
trauslatoꝵ olun de greto eniẽdatã
tribuisse me nrĩs. Nec municũ
debere estimari eoꝵ quosn cõuẽtu
fratrũ semꝑ edissero. et quod mic
dabreicani idest uerba dierũ in¬
terpretatus sũ. idcirco feci ut inex¬
tutnbi les moras et siluã noumq̃
striptoꝵ cõfusa sũt uicio sensuu¬
q barbariem apertius et ꝑuersuũ
colla digererẽ.michunet ĩpĩ et meis
Iuxta hisĩtũ canes si aures surde
st unt ceteroꝵ. In esdre q noluiẽ

Expanded text:
e Graeco emendatam tribuisse me nostris: nec inimicum debere aestimari eorum, quos in conventu fratrum semper edissero. Et quod nunc DABRE JAMIM  , id est, Verba dierum, interpretatus sum, idcirco feci, ut inextricabiles moras, et silvam nominum, quae scriptorum confusa sunt vitio, sensuumque barbariem, apertius et per versuum cola digererem: mihimetipsi et meis juxta Ismeniam canens, si aures surdae sunt caeter
Abbreviated transcription (Latin):
designans que muuis fuerant.
et uirgulis que ex suꝑfluo is ui¬
debantur apposita. Si igitur a¬
liis licuit nõ tenere quod seinel
susceperat̃ et post septuaginta
cellulas que uulgo sme auctore
ioctantur. singulas cellulas a¬
poruere.hot q nieccłus legitur.
quod septuagnnta nestierũt. Curme
nõ sustipiant latinimei qui iniolata
ediciomi ueteri ita noue condidi ut la¬
borẽ meũ hebreis et qd̾ his mauis est
apłis auctorib piobẽ Stripsit iꝑ
librũ de optino genere inc̾pretãdi¬

Expanded text:
designans quae minus fuerant, et virgulis quae ex superfluo videbantur apposita. Si igitur aliis licuit non tenere, quod semel susceperant, et post septuaginta cellulas, quae vulgo sine auctore jactantur, singulas cellulas aperuere: hocque in Ecclesiis legitur, quod Septuaginta nescierunt; cur me non suscipiant Latini mei, qui inviolata editione veteri, ita novam condidi, ut laborem meum Hebraeis, et quod his majus est Apostolis auctoribus probem? Scripsi nuper libru
Abbreviated transcription (Latin):
sectautur et hiberas nenias libris
autenticis preferũt. Cansas erroris
nõ est meũ exponere. Iudei prudẽ¬
ti fuctũ dicut̃ esse consilio. nepto¬
lomeus unius dei cultor etiã apo̾
hebreos duplicẽ diuinitatẽ depre¬
henderet. Quod maxime idcir¬
co fritiebant. quia in platgnis
dogina cadere indebãtur. Deniq
ubicũq scicramẽtũ aliquod stapꝰ¬
tura testatur de patre et filio et
spũ stõ. aut aliter mt̾pretati sũt
aut omio tacuerũt. ut et regi sã¬
tisfacerent. et archanũ fidei non
uulgarent. Et nestio quis p̾mus
anctor septuagnita cellulas a¬
lexcuidrie mendatio suo extruxe¬
rit quib diuisi cadẽ striptitarint
cũ aristeus eiusdem ptoloniei r̃¬
tprẽ iosephiis nichiltale retule¬
rnt. sem una basilica cõgregatos

Expanded text:
is authenticis praeferunt. Causas erroris non est meum exponere. 520 Judaei prudenti factum dicunt esse consilio, ne Ptolemaeus unius Dei cultor, apud Hebraeos etiam duplicem divinitatem deprehenderet: quod maxime idcirco faciebant, quia in Platonis dogma cadere videbatur. Denique ubicumque sacratum aliquid Scriptura testatur de Patre et Filio et Spiritu sancto, aut aliter interpretati sunt, aut omnino tacuerunt, ut et regi satisfacerent, et arcanum fidei non divulgarent. Et nescio quis primus auctor septuaginta cellulas Alexandriae mendacio suo exstruxerit, quibus divisi eadem scriptitarint, cum Aristeas, ejusdem Ptolemaei tempore Josephus, nihil tale retulerint
Abbreviated transcription (Latin):
contͣ me concitas.: Sicubi tibi
terroga hebreos diuersariũ urbiũ
magistros consule. Quodilli
habent de xp̃o tui codicesnon
habẽt. Aliud est sĩ contra se postea
ab apłis usurpata testimonia
probauerũt. et eniẽdatiora sũt
exemplaria latina quã greca.

Expanded text:
contra me concitas? Sicubi tibi contra me concitas? Sicubi tibi terroga Hebraeos, diversarum urbium magistros consule: quod illi habent de Christo, tui codices non habent. Aliud est, si contra se postea ab Apostolis usurpata testimonia probaverunt, et emendatiora sunt exemplaria Latina, q