comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dentiũ. Si quis eni scd̾m hiexechid
uuã acerbam comederit stupe¬
bunt dentes eiꝰ. Et ñ bene scripoi¬
rarũ sc̃arũ testimonĩis ab utend̾¬
sed cõmedences ea in matura & abꝙ
sua dulcedine. ꝑdunt robur den¬
tiuꝰ ne possinit dura comedere. &
ĩ aluũ toto corpore ꝓfutura tra¬
nsmitere hunc stuporẽ dentuiꝰ cib¬

Expanded text:
tur. Si quis enim secundum Ezechiel , uvam acerbam comederit, stupebunt dentes ejus: ut non bene Scripturarum sanctarum testimoniis abutentes, comedentesque ea immatura et absque sua dulcedine, perdant robur dentium: ne possint dura commolere, et in alvum toto corpori profutura transmittere. Hunc stuporem dentium cib
Abbreviated transcription (Latin):
oĩnia suspicant᷑ agat penitentiãm
ne d̾s ĩferat que minat᷑. Post qua
ait fecero tͥ que mefacturũ ẽẽ con¬
ditate suscipias. Iste ẽ qͥ firmat ts
Iste ẽ qͥ creat sp̃m quẽ ĩ hoc loco non
sp̃m sc̃m ut heretici suspicant᷑ sed
uentũ ĩtellegimꝰ siue spm̃ homis¬

Expanded text:
omnia suspicantur, agat poenitentiam: ne Deus inferat quae minatur. Postquam autem fecero tibi quae me facturum esse coniditate suscipias. Iste est qui firmat tIste qui creat spiritum, quem in hoc loco non Spiritum sanctum, ut haeretici suspicantur; sed ventum intelligimus, sive spi
Abbreviated transcription (Latin):
troneũ aut̾ẽ sacrificiũ ad leticiã ꝑan
quod latine epulu̾ possiunꝰ apellar
Cumq hoc feceritis impietatẽ uba
omnib nunciate. ut ñ solũ fecis
s alios docuisse uide amini. Hec
autẽ p̾cipio & imꝑatiuo modo loqui

Expanded text:
ltraneum autem sacrificium ad laetitiam pertinet: quod Latine epulum possumus appellare. Cumque hoc feceritis, impietatem vestram omnibus nuntiate: ut non solum fecisse, sed et alios docuisse videamini. Haec autem praecipio, et
Abbreviated transcription (Latin):
is pallore cõmutat. & nibil ĩcorpore
sani esse patituł: ĩ tantũ ut & ia mel-¬
la dulcissima amara uideant᷑. & qui du¬
dũ audiebant ĩ eccła gustate & uidete
amaritudo. Isti multiplicauerunt sibi
hortos. ĩ quos ne sua uinea mutaret᷑ naboth
narũ oliuarũ pꝰcipit ĩserendos. ficeta quoq

Expanded text:
 pallore commutat, et nihil in corpore sani esse permittit, intantum ut etiam mella dulcissima amara videantur. Et qui dudum audiebant in Ecclesia: Gustate et videte amaritudo. Isti multiplicaverunt sibi hortos, in quos ne sua vinea mutaretur, Nabotnarum olivarum praecipit inserendos . Ficeta quoque
Abbreviated transcription (Latin):
t& eã : Quod sic solui post. Post quã
domꝰ israhel sua uoluptaite corruerit
nequaquã pristinã recipi& dignitate.
postquã uirgo isrł proiecta fuerit
interrã sua̾ ultra ĩ uenire ñ poterit. sus-¬
citant̾e: & considera uerboꝵ ꝓprietates.
Qui domꝰ ẽ & numerat᷑ in turba. cadere

Expanded text:
et eam? Quod sic solvi potest: Postquam domus Israel sua voluntate corruerit, nequaquam pristinam recipiet dignitatem: postquam virgo Israel erraverit in terra sua, ultra invenire non poterit suscitantem. Et considera verborum proprietates. Qui 282 domus est, et numeratur in tu
Abbreviated transcription (Latin):
imbre ut ñ solũ ĩdigentiã panum
s & sitis ardorẽ & bibendi penuriã
aque sunt. Et si inbrẽ duuina ira
supenderit. maiꝰ sitis quã famis peri¬
culũ ẽ. Et ueforsitan putarent
hoc lege nature & astroꝵ cursu
ac uariecate tempoꝵ. urbib & po-¬
eiꝰ pluere se dicit. & ab altera inbrem

Expanded text:
imbrem, ut non solum indigentiam panum, sed et sitis ardorem et bibendi penuriam aquae sunt. Etsi imbres divina ira suspenderit, majus sitis quam famis periculum est. Et ne forsitan putarent hoc lege naturae et astrorum cursu ac varietate temporum urbibus ac poer agros ejus pluere se dicit, et ab altera imbrem
Abbreviated transcription (Latin):
dit̾ istł. Unde & eo tempore qͦ ab egyp.¬
tiis ausilia postulabat. mitit᷑ ĩ eo mois.
& ꝑcutiuntur gladio uiuienes eoꝵ. &
equos quos sibi contra dĩ p̾ceptũ mul¬
dit. ut putred o castroꝵ & fetor mo¬
rientis exercitꝰ uiuenuꝰ nares impleat.¬

Expanded text:
ditur Israel, unde et eo tempore quo ab Aegyptiis auxilia postulabant, mittitur in eos mors, et percutiuntur in gladio juvenes eorum, et equos quos sibi contra Dei praeceptum muldit, ut putredo castrorum et fetor morientis exercitus viventium nares impleat
Abbreviated transcription (Latin):
ds uocat ad se aquã maris &effun¬
dit ea suꝑ faciẽ terre depeccato¬
rib iustos faciens. Ad quod ex¬
ponendũ unu̾ tantũ studeo bre¬
uitatis ponaniꝰ exmplũ. Paulꝰ
ꝑsequebat᷑ & nitebat᷑ qͥprimere

Expanded text:
Deus vocat ad se aquam maris, et effundit eam super faciem terrae, de peccatoribus justos faciens. Ad quod exponendum, unum tantum studio brevitatis ponamus exemplum. Paulus persequebatur, et opprimere
Abbreviated transcription (Latin):
crificant de fermento laudẽ suꝑ¬
quo in eũgeło ditur cauete uobis
afermento idest adoctrina phan¬
seoꝵ. Eͥt hec faciunt. ñ errore sed
studio. ñ fortuitu s uoluntate pli¬

Expanded text:
crificaverunt de fermento, super quo in Evangelio dicitur: Cavete vobis a fermento, id est, doctrina Pharisaeorum . Et haec fecerunt non errore, sed studio: non fortuita voluntate
Abbreviated transcription (Latin):
pudentior tanto mea suꝑ tormentis
tius iustior uideat᷑ sententia.
uenice inquid ad bethel inqua aure¬
um posuistis uitulũ. & impie agite
Quiequid enim ibi egeritis. p̃uaricatio
contra dm̃ ẽ cii idola pͣtulistis. Ede af¬
ferce mane uictimas ur̃ãs. N e in scele¬
re sic ulla dilatatio immũdas cotidie

Expanded text:
pudentior, tanto mea super tormentis tuis justior videatur sententia. Venite, inquit, in Bethel, in qua aureum posuistis vitulum, et impie agite Quidquid enim ibi egeritis, praevaricatio contra Deum est, cui idola praetulistis. Et afferte mane victimas vestras, ne in scelere sit ulla dilatio. Tribus die
Abbreviated transcription (Latin):
accipitur. Ille emim ñ timebit & ille ñ ꝓphta-¬
bit qui propter duritiã suã dñm audire con-¬
tem serit. & est sensus. luxta historiã siad
leonis uocem omnia contremiscunt & cunta
animantiuꝰ natura terret᷑. nos iubente
do ut loquamur & aͣnuntiemꝰ populo
uentura supplicia non ꝓphetabimꝰ ñ loque.¬
mur. Auditũ facite ĩ edibꝰ a zoti & ĩ¬

Expanded text:
accipitur. Ille enim non timebit, et ille non prophetaaccipitur. Ille enim non timebit, et ille non prophetabit, qui propter duritiam suam Dominum audire contempserit. Et est sensus juxta historiam: si ad leonis vocem omnia contremiscunt, et cuncta animantium natura terretur, nos, jubente Deo ut loquamur et annuntiemus populo ventura supplicia, non prophetabimus? non loquemur?
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtin& qua non faci& dñs d̾s uerbum
nisi reuelauerit secrͤtuͣ suum ad seruos
suos ꝓphetas. Non quõ om̃a dñs reuel&
fecerit. s que facturus ĩ t̾ris sit. Reuela-¬
uit noe seruo suo quod eẽt inducturꝰ
diluiũ. reuelauit abraha & lot seruis
suis quod arsure essent sodoma & go-¬
morra adana. & seboim. reuelauit
io seph ĩterpretatione̾ soniniĩ septem
annoꝵ famis in egypto. & ione prophete
subuersion̾ẽ niniue. ut qui audirent uentura
supplicia aut agerent penitentiã & tor-¬
menta uitarent. aut contempnentes
iustius pumirent᷑. Ita & nunc dñs reue.¬
lat ꝑ amos seruũ suũ acꝓphet̾a quod fac¬
turꝰ sit decem tribub ut si fuerint ad
meliora conuerse. & idola deseruerint. ⁊¬
de umminenti periculo liberent᷑. Et noca
qd̾ clemens & benignꝰ d̾s semꝑ futura
prenuntiat. ne cogatur inferre supplicia.
eo rugiet. quis non timebit: Dñs d̾s lo¬
cutus est: quis non prophetabit: Quis in
hoc loco non pro impossibili s pro raro

Expanded text:
t. « Quia non faciet Dominus Deus verbum, nisi revelaverit secretum suum, ad servos suos prophetas. » Non quod omnia revelet fecerit; sed quae facturus in terris sit. Revelavit Noe servo suo quod esset inducturus diluvium . Revelavit Abraham et Lot servis suis quod arsurus esset Sodomam et Gomorrham, Adamam et Seboim . Revelavit Joseph interpretationem somnii septem annorum famis in Aegypto , et Jonae prophetae subversionem Ninivae : ut qui audirent ventura supplicia, aut agerent poenitentiam, et tormenta vitarent: aut contemnentes justius punirentur. Ita et nunc Dominus revelat per Amos servum suum et prophetam, quid facturus sit decem tribubus, ut si fuerint ad meliora conversae, et idola deseruerint, de imminenti periculo liberentur. Et nota quod clemens et benignus Deus semper futura praenuntiat, ne cogatur inferre supplicia. rugiet, et quis non timebit? Dominus Deus locutus est, quis non prophetabit? Quis in hoc loco non pro impossibili, sed pro raro
Abbreviated transcription (Latin):
qr semꝑ sibi sublimia repromit tunt¬
custodia dicit᷑. ñ quo custodiant ser¬
mones di. s quo custodes p̾ceptoꝵ eiꝰ
eẽ se iactent. Que calumniã fac̾unt
egenis. & confriuginit pauperes. E ge

Expanded text:
m, et sibi sublimia repromitcustodia dicitur, non quo custodiant sermones Domini: sed quia custodes praeceptorum ejus esse se jactent. Quae calumniam faciunt egenis, et confringunt
Abbreviated transcription (Latin):
sC̃ plaustrũ stipule ueł foeni one.¬
re pͥregrauatũ. stridore ⁊ sonitu
longe exululat sic & ego ur̃a pec¬
catã ultra ñ sustinens. & quasi sti¬
pula traens ĩ cendio. clamabo. &
dica perribit fuga a ueloce. cętr.

Expanded text:
sicut plaustrum stipulae vel feni onere praegravatum, stridore et sonitu longe exululat: sic ego peccata vestra ultra non sustinens, et quasi stipulam tradens incendio, clamabo et dicam: Peribit
Abbreviated transcription (Latin):
Moy ses filiis ruben & gad & dimi-¬
diȩ tͥbui manasse. & post tanta bene¬
ficia hec hoc addidi ut de filiis ur̃is
assiunerẽ michi ꝓphetas ⁊ facerẽ¬
nazareos. Prius ergo quã educer&
nos d̾s deterra egypti de fornace fer-¬
rea extermiauit ante facie̾ ur̃am
celebratus hic aut̃e amorreus
& rex amorreoꝵ appellat᷑ seon
arbor ĩ fructuosa & sterilis. non
quod fructꝰ ñ faciat sed malos af-¬
noscetis eos. ex malis uidelic&
Fructib. Siue igit᷑. fructũ non
faciat siue faciat sed non bonum.
ĩ fructuosa appelatur. Iste seon
de quo scribitur ĩa securis ad
radices arborũ posita ẽ dño ꝑcu-¬

Expanded text:
Moyses filiis Ruben et Gad, et dimidiae tribui Manasse ; et post tanta beneficia etiam hoc addidi, ut de filiis vestris assumerem mihi prophetas, eato. Prius ergo quam educeret nos Deus de terra Aegypti, de fornace ferrea, exterminavit ante faciem nostram celebratus. Hic autem Amorrhaeus et rex Amorrhaeorum appellatur Seon, arbor infructuosa et sterilis, non quod fructus non faciat; sed malos afnoscetis eos : ex malis videlicet fructibus. Sive igitur fructum non faciat; sive faciat, sed non bonum: infructuosa arbor appellatur. Iste Seon, 246 de quo scriptum est: Jam securis ad radices arborum posita est , qu
Abbreviated transcription (Latin):
ampurabit & cornua altaris qd ꝑ suꝑbiam
unum habere se iactant. cadentq eorum
cornua idest arogantia interrã. &
ꝑcuti& domũ hiemale̾ eos hereticos
qui laborant continentia & ieuinus.
xerofagiis & chameoniis equib tatianꝰ
& manicheus. & domũ estiuã eos qui¬
ꝓter uentris inglirauem omnẽ recipi-¬
unt uoluptat̾e. Eit peribunt domꝰ eb-¬
urneȩ quȩ artifici & rechoricinitoris
Loquitur ad principes isrł & optima.
cabant ut audiant sermones dĩ: &
non aratores boues sed uaceas pinguas
de armento se ẽẽ nouerint. Per¬

Expanded text:
Amputabit et cornua altaris, quod per superbiam unum se habere jactant. Cadentque eorum cornua, id est, arrogantia in terram; et percutiet domum hyemalem, eos haereticos qui laborant continentia et jejuniis, xerophagiis, chameuniis, e quibus Tatianus est et Manichaeus. Et domum aestivam, ur ventris ingluviem, omnem recipiunt voluptatem. Et peribunt domus eburneae, quae artifici dente et rhetorici nitoris Loquitur autem ad principes Israel et optimatecabant, ut audiant sermonem Dei, et non aratores boves, sed vaccas pingues de armento se esse noverint,
Abbreviated transcription (Latin):
de uiuenib nr̃is assumere nazareos
lantes uinuͣ quod in ebriare
potest statũ mentis euerterȩ non at-¬
tingͣt. ut habeant comã sã son in
titudo & uictoria consistebat. N uͥ¬
quid non ita est filii isrł dicit dñs:¬

Expanded text:
Nazaraeos lantes, vinum quod inebriare potest, et statum mentis evertere, non attingunt: ut habeant comam Samson, in titudo et victoria consistebat . Numquid non est ita, filii Israel, dicit
Abbreviated transcription (Latin):
Intertiam & quartã generationẽ
peccata patrũ se cõminatur dñs
in lege filiis redditurũ. nͣ in ȩquali¬
tate iudici & alii peccent & alii puni¬
antur. sed magnitudine clementiȩ
dum semꝑ expectat ad penitentiam
Quod ergo dicit hoc est. Expectaui
multo tempore ut agerent peniten
ut aliquando conuersi reciperent
sanitatem. Uerũͣ quia & tertio et
quarto eadem faciunt. cogormutare
sententiam et plagis corripere delin¬
quentes. Uideamꝰ autẽ quid phylis¬
tim & urbes eiꝰ peccauerint. Gaza ut
lit captiuitatẽ ꝑfectã poplĩ uideoꝵ.
& conclusit eam inidumeam. ut idu¬
meis uenderent quos ceperant ex

Expanded text:
In tertia et quarta generatione peccata patrum se Dominus comminatur in Lege filiis redditurum: non in aequalitate judicii, ut alii peccent, et alii puniantur, sed magnitudine clementiae, dum semper exspectat poenitentiamQuod ergo dicit, hoc est: Exspectavi multo tempore ut agerent poenitenut aliquando conversi reciperent sanitatem. Verum quia tertio et quarto eadem faciunt, cogor mutare sententiam, et plagis corrigere delinquentes. Videamus autem quid Philistiim, et urbes ejus peccaverinlit captivitatem perfectam populi Judaeorum, et conclusit eam in Idumaea, ut Idumaeis venderet, quos ceperat ex
Abbreviated transcription (Latin):
sea & uniuȩ q̃rsarũ gentiũ habere curã.
&o iuxta
peccauerunt perire sine lege .q
qui in lege commisere delicta. leꝗ
dm̃i iudicari. Haec dicit dns. Sis
tribus sceleribus i srł & suꝑ qua¬
tuor non conuerta eum. Iecireo
sunt. ut sub uno textu sermo
ꝓpheticus libri ordin̾e̾ contina¬

Expanded text:
tium habere curam, et juxta peccaverunt, perire sine lege, et qui in lege commisere delicta, lege Domini judicari . Haec dicit Dominus: Super tribus sceleribus Israel, et super quatuor non convertam eum: pro praediximus, ut sub uno textu sermo propheticus libri ordinem contin
Abbreviated transcription (Latin):
habitant ĩ samaria ĩplaga lectuli & dan
asci grabato. Quod mͥ sic explanan¬
ĩ syroꝵ ausilio. & ĩdamasci grabato si¬
bi uictoriã pollicentes. ut quomo do
qͥ fessus est refocillat᷑ iꝰ lecto. sic illi fractis
uires uicine gentis auxilio roborarent.

Expanded text:
habitant in Samaria, in plaga lectuli et in habitant in Samaria, in plaga lectuli et in Damasci grabato. Quod mihi sic explananin Syrorum auxilio, et in Damasci grabato sibi victoriam pollicentes: ut quomodo qui fessus est, refocillatur in lectulo: sic illi fractas vires vicinae gentis auxilio roborarent.
Abbreviated transcription (Latin):
tis. Nec credunt ĩ eo qͥ dicit ego sum ueritas
& thesaurizant sibi dogmata iniquitatis.
& rapiunt atq concludunt in edib sus
quos potuerĩt falso errore decipere.
Propterea tribulabunt᷑ ĩ die iudicii. & om¬
nis eoꝵ fortitudo attenuabit᷑. & diripientꝰ
quȩ habuerant derapinis. ut liberent᷑ pap¬
li quos deceperant. Aut certe cotidie ꝑ
uros ecclesiasticos tribulabũt᷑ & circͥ¬
dabunt testimoniis scripturarũ. de cra.
fuerant de ecclesia ad eccłãm reuertentꝰ
Hec dicit dñs. Qumodo si eruat pastas¬
tã artis suȩ usũ ẽẽ sermonib. ut̃ q
pastor gregũ nihil terribiliꝰ leone
cognouerat. irã dñi leonib cõparatm
Iuxta hunc ergo sensũ & iã nunc de eo
quod sepe uiderat. sumit. exemplu
& sic det̾e tribuum paruas reliqͥas
deassirioꝵ. narrat manib eruendas.
quomodo si pastor deuoratis om̃ib
menbris duo crura aut extremũ aur¬
filiĩ ifrabel. decem uidelic& trib que

Expanded text:
tis, nec credunt in eo qui dicit: Ego sum veritas tis, nec credunt in eo qui dicit: Ego sum veritas : et thesaurizant sibi dogmata iniquitatis, et rapiunt atque concludunt in aedibus suis, quos potuerint falso errore decipere.t tribulabuntur in die judicii, et omnis eorum fortitudo attenuabitur, et diripientur quae habuerant de rapinis, ut liberentur populi quos deceperant: aut certe quotidie per viros ecclesiasticos tribulabuntur, et circumdabuntur testimoniis Scripturarum, et fuerant de Ecclesia, ad Ecclesiam revertantur. « Haec dicit Dominus, quomodo si eruat pastlum artis suae usum esse sermonibus: ut quia pastor gregum nihil terribilius leone cognoverat, iram Domini leonibus compararet. Juxta hunc ergo sensum etiam nunc de eo quod saepe viderat sumit exemplum, et sic decem tribuum parvas reliquias de Assyriorum narrat manibus eruendas: quomodo si pastor, devoratis omnibus membris, duo crura aut extremum aurfilii Israel, decem videlicet tribus quae
Abbreviated transcription (Latin):
uidete ĩ sanias ut pro dõ ad orent uitulos
& unmolent filios suos. nec hoc scelere
conteinnere calummantur pauperes ĩpe¬
netrabilib suis. & omnino facere nesciunt¬
rectũ tes qͥritantes sibi non aurũ & pecu-¬
nias quȩ ĩterdũ labore querunt᷑ s ini¬
quitat᷑e & rapinas in dieb suis. ut qui de¬
serto dĩ cultu adorauerunt idola. tradat
eos inreprobũ sensum. ut faciant que
nꝰ expediusntͭ . Et quia semel iuxta leges
tropologiȩ samaria refertur ad hereti-¬
cos qui custodes mandatoꝵ di se ẽẽ
mentiunt᷑. prȩcipit sermo duͥnꝰ ut in
gentib p̃ͣdicent que nꝰ habent notitiam
cłi. inquoꝵ doctrina ignis exurens est
& tribulatio ⁊ angustia eꝰ ut considerent
falsam samariam. & ascendant ad montes
suꝑbie eiꝰ & uideant multas ĩ sanias ĩ me-
dio eiꝰ dũ unus quisq fingit quod ĩ ani¬
ma eiꝰ ĩciderit. Calu̾mniã quoque pati
nt mendaciũ. & omnino rectũ facere
nesciunt. qr ꝑdiderunt tramit᷑e uerita¬

Expanded text:
in medio ejus, ut pro Deo adorent vitulos, et immolent filios suos: nec hoc scelere contenti, calumnientur pauperes in penetralibus suis, et omnino rectum facere nesciant, thesaurizantes sibi non aurum et pecunias, quae interdum labore quaeruntur, sed iniquitates et rapinas in aedibus suis: ut quia, deserto Dei cultu, adoraverunt idola, tradat eos Deus in reprobum sensum , ut faciant quae non oportet. Et quia semel juxta leges tropologiae, Samaria refertur ad haereticos, qui custodes mandatorum Dei esse se mentiuntur, praecipit sermo divinus, ut in gentibus praedicent, quae non habent notitiam Dei, in quarum doctrina ignis exurens est, et tribulatio et angustia: ut considerent falsam Samariam, et ascendant ad montes superbiae ejus, et videant multas insanias in medio civitatis, dum unusquisque fingit quod um ejus inciderit? Calumniam quoque patiuunt mendacium, 258 et omnino rectum facere nesciunt, quia perdidere tramitem verita
Abbreviated transcription (Latin):
ita non fecerim : qui ĩ tant᷑a rabi¬
em prupistis. ut ĩ ebriaretis uaza¬
renos meos uino. qͥb lege preceptũ
ẽ ut om̃e quod ĩ ebriare potest non
nomine meo ꝓphetarent. quod &
dos bethel. & hieremie a rege man-¬
datũ ẽ ne uerbis dñi loqueret᷑ ad

Expanded text:
is, denegarim? Qui in tantam rabiem prorupistis, ut inebriaretis Nazaraeos meos vino, quibus lege praeceptum est, ut omne quod inebriare potest, nonnomine prophetarent. Quod etdos Bethel: et Jeremiae a rege mandatum est, ne verbis Domini loqueretur ad
Abbreviated transcription (Latin):
uersatur i̾ter ligna pomifera que lau¬
dant dm̃. s ubi siluę sunt & ĩ culta
humꝰ ⁊ bestiȩ commorantur. & non
solum leonis patebunt morsib sed ap.¬
prȩ hende eos catulus leonis. & du-¬
c& ad cubile suum. fugiens luc̾e
& pergens ad tenebras. omnis enum
qͥ peccat amat tenebras & odit luc̾e
Tercia pena est eoꝵ quos discordã
sep arauit. ut ꝑdant alas quib prius
sub limiter ferebantur. & de cęlis in
terra corruant. & teneantur ab aucupe
apło legimꝰ qͥ ad her& meritrici unu̾
cũ ea corpꝰ efficitur. Quarta pena
discordantiũ ẽ ut capiatur lequeo qͥ ñ

Expanded text:
ec inter ligna pomifera, quae laudant Deum; sed ubi silvae sunt et inculta humus, et bestiae commorantur. Et non solum leonis patebunt morsibus, sed apprehendet eos catulus leonis, et ducet ad cubile suum, fugiens lucem, et pergens ad tenebras. Omnis enim qui peccat, amat tenebras et odit luceTertia poena est eorum quos discordia separavit, ut perdant alas, quibus prius sublimiter ferebantur, et de coelis in terram corruant, et teneantur ab aucupeApostolo legimus: Qui adhaeret meretrici, unum cum ea corpus efficitur . Quarta poena est discordantium, ut capia
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ ebriat᷑. & obruitur anime uigor.
& illos prohecis mandare dicentes ne-
perati prohibent eruditos uiros
doctrine ꝓferre sermonẽ. Et di-¬
cente dño uade & dic populo huic.
illi ȩcontrario iubent ne loquaris
i nomine dñi. mͣxime si ille qui
doc& non turpis lucro gle atq
iactantie. s utilitati lege ñtiũ au-¬
dientiũq ꝓuideat. Ecce stridebo¬

Expanded text:
 et obruitur animae vigor, et illos prophetis mandare, dicentes: Ne perati, prohibent eruditos viros doctrinae proferre sermonem. Et dicente Domino: Vade et dic populo huic , illi econtrario jubent, ne loquaris in nomine Domini, maxime si ille qui doceat, non turpi lucro et gloriae atque jactantiae, sed utilitati legentium audientiumque provideat. Ecce
Abbreviated transcription (Latin):
simpliciter accipere tantarum eos fuisse
opum: ut duplices haberent domos biema¬
les & estiuas. quoꝵ aliȩ uersȩ essent ad aqui¬
lonẽ aliȩ ad austrũ. ut ꝓ uarierate tẽpoꝵ
frigoris & caloris cęliq temperiẽ ꝓuiderent:¬

Expanded text:
m accipere possumus: tantarum eos fuisse opum, ut duplices haberent domos, hyemales et aestivas, quarum aliae versae essent ad Aquilonem, aliae ad Austrum, ut pro varietate temporum, frigoris et caloris, coelique temperiem, providerent
Abbreviated transcription (Latin):
nuit ultra furorem suũ. & in di¬
nationem suam seruabit usq in
finem. odium monstrat antiquur
qud numquam sibi pace con iunctis
austrũ a frĩcũq respiciat. Qđ̃q dia
deuorabit edes bosre. non ut qͥ du
pittant alterã ciuitat᷑e. sed idun

Expanded text:
tenuit ultra furorem suum, et indignationem suam servavit usque in finem, odium monstrat antiquum, quod numquam sibi pace 235 juncti sAustrum Africumque respiciat. Quodque dicit: Devorabit aedes Bosrae, non ut quidam putant
Abbreviated transcription (Latin):
bit anima sũã ille ẽ qui nequaquã
apłi possid& armaturam habens
scutũ s ñ fidei. accintꝰ lũbos s noni
ueritate. ĩ dutꝰ loric̾a sed ñ ĩ iusti¬
tia. portans gladiũ s ñ salutis.¬

Expanded text:
bit animam suam, ille est qui nequaquam Apostoli possidet armaturam, habens scutum, sed non fidei: accinctus lumbos, sed non in veritate: indutus lorica, sed non justitiae: portans gladium, sed non salutis
Abbreviated transcription (Latin):
Itelligentiã ꝓprie ad eos sermo
fit dñi qͥ sensu uident dm̃. quos
eduxit deterra egipti de potesti¬
te pharaonis. ut nequaqu̾a luco
& paleis deseruirent extruentes
egyptias ciuitates. & quos exon¬
nĩb tribub terre cognouit dici¬
te apło. nunc autẽ cognoscentes
dm̃. magis autẽ cogniti ab eo.

Expanded text:
ei , proprie ad eos sermo fit Domini, qui sensu vident Deum, quos eduxit de terra Aegypti, et de potestate Pharaonis ut nequaquam luto et paleis deservirent, exstruentes Aegyptias civitates, et quos ex omnibus tribubus terrae cognovit, dicente Apostolo: Nunc autem cognoscentes Deum, magis
Abbreviated transcription (Latin):
litteram. noluntq recipere spͣm ut
circumdari nititur & tueri. Deazoto quo
sed igne sunt plena et quȩ mentitur
ignem se habere patrui uel cuius
uniuersa generatio ignib deputan¬
da est. Et tollet sceptrum dẽ ascalone.
uhi ignis omicida est. Sicut enĩ igniᷤ
dni saluos facit quoꝵ corda penetiarit.
sic ignis iste qui de cęlo ocidit quasi
fulgur qui sucendit diaboli sagutas
quoscumq afflauerit interficiet.
Conuertet quoq manu suã suꝑ acha¬
ron ubi sterilitas ẽ et eradicatio. ut

Expanded text:
litteram, noluntque recipere spiritum circumdare nititur et tueri. sed igne sunt plena: et quae mentitur ignem habere se patrui, ejus universa generatio ignibus deputanda est. . Et tollet sceptrum, sive tribum de Ascalone, ubi ignis homicida est. Sicut enim ignis Domini salvos faciet eos, quorum corda penetraverit: sic ignis iste qui de coelo decidit, quasi fulgur, qui succendit diaboli sagittas, quoscumque afflaverit, interficiet. Transferet quoque manum suam super Accaron, ubi sterilitas et eradicatio est.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ eoꝵ qui reliquere pace que exupe-¬
rat omn̾e sensũ. & quam dñs ꝑ gens
quid enĩ scripturis sc̃ĩs dicitur tuba
comminaͥs est & grandi uoce aures cre-¬
dentiũ penetrans. Si iusti sumꝰ. ꝑ tu¬
bã xp̃i adbeatitudine̾ ꝓuocamur. si pec-¬
catores. audimꝰ que simꝰ tormenta pas-¬
suri. Malũ autem quod dñs facit ĩ
ciuitate non contrarium est uirtuti.
s affͣlictio. & cruciatꝰ. de quo legimꝰ. suf-

Expanded text:
est eorum qui reliquere pacem, quae exsuperat omnem sensum , et quam Dominus pergens quid enim in Scripturis sanctis dicitur, tuba comminans est, et grandi voce aures credentium penetrans. Si justi sumus, per tubam Christi ad beatitudinem provocamur: si peccatores, audimus quae simus tormenta passuri. Malum autem quod Dominus facit in civitate, non contrarium est virtuti, sed afflictio et cruciatus, de qu
Abbreviated transcription (Latin):
tate accedere maluꝰ qd̵ dño preci-¬
piente nͥ factũ sit. Sunt aut̾e qͥ¬
primũ exemplũ estimant continere
doctrina. qͥ non possint duo pariter
ambulare nisi sibi ante conssenserint
dit inunu nouuꝰ homin̾ẽ. fecitq ĩt̾eos
pacẽ & copulauit uinculo caritatis. ut
cũ fuerint simul duo postulẽt apatre

Expanded text:
tate accidere malum, quod Domino praecipiente non factum sit. Sunt qui primum exemplum aestimant continere doctrinam, quia non possint duo pariter ambulare, nisi sibi ante consenserint idit in unum novum hominem : fecitque inter eos pacem, et copulavit vinculo charitatis, ut cum fuerint simul duo, postulent a Patre,
Abbreviated transcription (Latin):
tus interfortes nudus fugi& ĩ die¬
ex poni poͬst ut aut ĩ die possit e uas¬
re qr expoliauit se. ueterẽ homñ
& pellicias tunicas peccatoꝵ
nulla fuit sarcina pre grauatꝰ.
resister: non ualens. hostib tem
prebebit. Audite uerbũ qd̾ le¬

Expanded text:
inter fortes nudus fugieexponi potest: Ut aut ideo possit evadere, quia exspoliavit se veterem hominem, et pelliceas tunicas peccatorum, et nulla fuit sarcina praegravatus, resistere non valens, hostibus terga praebebit. Audite verbum, quod l
Abbreviated transcription (Latin):
Ut ostendat se ds̃ om̃iũ dñm & cunc¬
tas ammas ad suũ qui earũ conditor
est imperium ꝑtinere regis quoq
idumee in iuriã uindicat. ĩmmo sceluᷤ
quod in eum amoabitis ꝑpetratum
est ut ossa euis usq ad ciner̾e toncre¬
marent. & seuitiam suam acrabiem
nec in morte finirent. Tradunt he¬
brei ossa regis idumeȩ iã sepulti qui
cũ cor̾a rege isrł & iosaphat rege iuda
ascenderat aduersũ moab multionẽ
doloris. amoabitis postea conuulsa atq
suecensa. Ob hanc ergo inquiunt causã
ds missuru̾ se eẽ dicit ignem inmoab
uel metropolim moabitarum aqua
ot h. quod nomen ẽ ciuitatis. Quomodo¬
aut̾e non oport& transferre capti
miles faciamus atq terrenos. quod
gaza & tyrus fecisse memorantur.
sic ossa regis idumee conburere non
debemꝰ. & cynerẽ fauillãq dissoluere.
ludei & hertici trans ferunt intelli¬
gentiã spualem incarnes idumeas.¬
& sensũ regium qui uersatur inlit¬
tera & est solidissimꝰ atq firmissimꝰ¬

Expanded text:
ut ostendat se Deus omnium Dominum, et cunctas animas ad suum, qui earum conditor est, imperium pertinere, regis quoque Idumaeorum injuriam vindicat, immo scelus quod in eum a Moabitis perpetratum est, ut ossa ejus usque ad cinerem concremarent, et saevitiam suam et rabiem nec in morte finirent. Tradunt Hebraei, ossa regis Idumaeae jam sepulti, qui cum Joram rege Israel et Josaphat rege Juda ascenderat adversum Moab, in ultionem doloris a Moabitis postea convulsa atque succensa . Ob hanc ergo, inquiunt, causam Deus missurum esse se dicit ignem in Moab, vel metropolim Moabitarum, a qua oth, quod nomen est civitatis: autem non oportet transferre captivmiles faciat atque terrenos, quod Gaza et Tyrus fecisse memorantur: sic ossa regis Idumaeae comburere non debemus, et in cinerem favillamque dissolvere. Judaei transferunt intelligentiam spiritalem in carnes Idumaeas: sensumque regium, qui versatur in littera, et est solidissimus atque firmissim
Abbreviated transcription (Latin):
multitudinem ab eccła di & rudes
animas quȩ nuꝑ xp̃i concepere sermonẽ
abrumpunt et diuidunt. Non tam fa¬
ciunt crudelitatẽ qua heretici decep¬
tos quosq trucidant. sed in eadem re¬
gula fidei ꝑmanentes dilatare cupi¬
unt terminos suos. et nomͣ gȩ inposte¬
ris mutere. Itaq dñs cominatur se mu¬
rum. et regem eoꝵ auctorẽ schismatis
ire capturum. ⁊ principes eccłȩ iugo
colla submittere. Nec dic̃ dñs. Quꝑ
tribus scelerib moab et suꝑ quat tuor

Expanded text:
multitudinem ab Ecclesia Dei, et rudes multitudinem ab Ecclesia Dei, et rudes animas, quae nuper Christi concepere sermonem, abrumpunt et dividunt: tamen hoc non faciunt crudelitate, qua haeretici deceptos quosque trucidant, sed in eadem regula fidei permanentes, dilatare cupiunt terminos suos, et nomen gloriae in posteros mittere. Itaque Dominus comminatur se murum, et regem eorum, auctorem schismatis ire captivum, et principes Ecclesiae jugo colla submittere. Haec dicit Dominus: Super tribus sceleribus Moab: et super qu
Abbreviated transcription (Latin):
terminum suũ falios amon quide
loth stirpe nati sunt & habitant in
arabia ubi nunc ẽ fila delfia corri-¬
pit sermo diuinꝰ quare sub saul re-¬
ge uidee naasammanitis princeps
eoꝵ uastauerit ab is galaad. & dis¬
secuerit pregnantes eius ut dila¬
tar& terminos suos. & omẽm gala¬
ditin. suo imperio subiugaret. Un¬
de comminatur succensuru̾ se ign̾e
inmuros rabba quȩ fuit metropolis
ammanitaru. ut deuorarentur edes
illus inclamore & ululatu uincentiᷤ
exercitus. in die commotionis quando
te ducentur. & idolum animanitaru
quod uocatur melchom id est rex eoꝵ
feretur in assẏrios. & principes eus¬
Indamascenis qui bibunt sanguinẽ
accipiunt᷑ heretici qui non solum
populum dĩ abeccła disruperunt.
sed & contriuer̃t eum & commolue¬
runt ferreis dentibus. de quibus
scriptum est. qui deuorant plebe
meam sicut escam panis. In filiis a-¬
mom qui interpͣtantur popłs me¬
roris uel popłs mͣs schismaticos ac¬
cipere. qui separant quidẽ deceptã

Expanded text:
Dominus. Filios Ammon qui de Lot stirpe generati sunt, et habitant in Arabia, ubi nunc est Philadelphia, corripit sermo divinus: quare sub Saule rege Judaeae Naas Ammonites, princeps eorum, vastaverit Jabes Galaad, et desecuerit praegnantes ejus, ut dilataret terminos suos, et omnem Galaaditin suo imperio subjugaret . Unde comminatur succensurum se ignem in muros Rabba, quae fuit metAmmonitarum, ut devorentur « aedes illius in clamore et ululatu vincentis exercitus, in die commotionis et turbte ducentur, et idolum Ammonitarum, quod vocatur Melchon, id est, rex eorum feretur in Assyrios, et principes ejusIn Damascenis, qui bibunt sanguinem, accipiuntur haeretici, qui non solum populum Dei ab Ecclesia diripuerunt, sed et contriverunt eum, et commolierunt ferreis dentibus, de quibus scriptum est: Quid devorant plebem meam, sicut escam panis ? 237 In filiis Ammon, qui interpretatur populus moeroris, vel populus meus, schismaticos accipimus, qui separant quidem deceptam
Abbreviated transcription (Latin):
ter populus uideoꝵ. Pec camꝰ & unu̾
scelus commicunꝰ. qando ad obser-¬
uacionẽ sabati circũ cisionisĩ iuria
cerimonias legis abolitȩ cũ parente
nr̃o ĩgredimur. Bibunt heretici

Expanded text:
ter populus Judaeorum. Peccamus et scelus committimus, quando ad observationem sabbati circumcisionis injuriam, caeremonias legis abolitae cum parente nostro ingredimur, quibus dici
Abbreviated transcription (Latin):
rus interpͣtatur tribulatio. si
co angustans. Om̃isq doctrina p¬
sa capere nititur ueritat᷑e & cons¬
dere eã interrenis sensibus. & non
recordatur foederis fr̃m. quod &

Expanded text:
rus interpretatur tribulatio, sive coangustans: omnisque doctrina perversa capere nititur veritatem, et concludere eam in terrenis sensibus, et non recordabatur foederis fratrum suorum,
Abbreviated transcription (Latin):
inquit reliquiȩ phylistim. uel geth
ciuitas inqua torcular diaboli est.
cadentes poculo. Cum eniꝰ in ebriati
fuerint corruent & suo uomitu uo¬
lutabuntur. Hec dicit dñs. Suꝑ trib
scelerib tẏri & suꝑ quatuor n con¬

Expanded text:
nes reliquias Philistiim, vel Geth civitatem, in qua torcular diaboli est, cadentes poculo. Cum enim inebriati fuerint, corruent, et in suo vomitu volutabuntur. Haec dicit Dominus: Super tribus sceleribus Ty
Abbreviated transcription (Latin):
listim. quas aut geth ciuitatẽ aut
om̃s uicos qui supra dictis urbibus
subiacent debemꝰ accipere. Sed̾m
tropologiã sic nob̾ uidetur exponen
dum. Gaza quȩ hebraice dicitur ata.

Expanded text:
listiim: quos aut Geth civitatem, aut omnes vicos qui supradictis urbibus subjacent, debemus accipere. Secundum tropologiam sic nobis exponendum videtur: Gaza quae Hebraice dicitur AZA
Abbreviated transcription (Latin):
uestib debosra. Quicqͥd de esau &
iacob diximꝰ. referamꝰ ad iudeos o
popłm xpͣiamu. Illi enĩ terren a
sanguinarii ꝑ secutisunt fre̾m suu
ia cob qui eos supplantauit & abstilie
pͥmogenita eorũ. & ꝑsecuti st̃ inglade
ita ut sub stantias possessionesq eri¬
dentii publicarent. Qd in apłoꝵ aetil¬
legimꝰ. & uiolauert miscđam ac iura
naturȩ: oblitiq st̃ matris suę rebe¬
ce. quȩ interpͣtatur patientia b
simul eos generauit in xp̃o. Antiqu̾n¬
ꝙ furor̾e & iracundiam tenentes usq
hodie in synagogis suis. sub nomine
nararenorũ blãsphemant popłm xpͣi-¬
anũ & dum modo nos interficiant uo¬
uint igni comburi. Sed dñs mitt&
ignem intheman inde serta siccaq
udȩ.a. quȩ nequaqua irrigatur imbrib
ꝓphȩtarum & deuorabit om̃s muni¬
tiones eorũ siue fundamta muroꝵ
eius. ut om̃i sensu litterȩ conciden¬

Expanded text:
d de Esau et Jacob diximus, referamus ad Judaeos et populum Christianum. Illi enim terreni et sanguinarii persecuti sunt fratrem Jacob, qui eos supplantavit, et abstulit primogenita eorum, et persecuti sunt in gladio, ita ut substantias possessionesque credentium publicarent, quod in Actiet violaverunt misericordiam ac jura naturae, oblitique sunt matris suae Rebeccae, quae interpretatur patientia, et simul eos generavit in Christo: antiquumque furorem et iracundiam tenentes, usque hodie in synagogis suis sub nomine Nazarenorum blasphemant populum christianum: et dummodo nos interficiant, volunt igne comburi. Sed Dominus mittet ignem in Theman, in deserta siccaque Judaeae quae nequaquam irrigantur imbribus prophetarum, et devorabit omnes munitiones eorum, sive fundamenta murorum ejus, ut omni sensu litterae conciden
Abbreviated transcription (Latin):
pregnantes de galaad sunt. quod
interpretatur t̾rans latio siue trans¬
migratio testimonii. Migrauert᷑
enĩ de eccłia ĩ heresim & testimo¬
nia dei quȩ prius acceperant de
alin̾is terminis transtulert᷑. Sed
emutet dñs ignẽ in domũ arael
qua ipsi uocant azael id est uisio¬
nem dĩ. igne̾ qui ligna in eis stipu¬
lamq consumat & deuoret funda¬
te dialectica. & argumentis phy¬
losophorũ. Uerbi grͣa ostium uo¬
catur qui falsũ dogina concepit.
aliis inuenta st̃ roborare conant᷑¬
sylogismis. Cumq contriti fuerint
aran id est excelsus atq sublimis qͥ
erectus ẽ insuꝑbiam. et sibi cęlestia
dicit dñs. Suꝑ trib scelerib gaze &
suꝑ quatuor nͨ conuertã eũ. eo quod

Expanded text:
praegnantes de Galaad sunt, quod interpretatur translatio, sive transmigratio testimonii. Migraverunt enim de Ecclesia in haeresim, et testimonia Dei quae prius acceperant, ad alienos terminos transtulerunt. Sed mittet Dominus ignem in domum Azael, quam ipsi vocant AZAEL  , id est, visionem Dei: ignem qui ligna in eis stipulamque consumat, et devoret fundate dialectica, et argumentis philosophorum. Verbi gratia: Ostium vocatur, qui falsum dogma concepit male inventa sunt, roborare conantur. Cumque contriti fuerintpopulus excelsus atque sublimis, qui erectus est in superbiam, et sibi coelestia dicit Dominus: super tribus sceleribus Gazae, et super quatuor n
Abbreviated transcription (Latin):
si turpitudinẽ sequatur littere & non as¬
cendit ad decorẽ intelligentiȩ sp̃ualis.
mitit dñs igne̾ in moabꝰ qui in ter¬
pretatur ex patre eoquod natus qui¬
dem sit ex dõ. sed eum reliquerit. Et
nisi in clamore & sonitu & ululatu et
eclangore bucine ut excelsis sensib oppri¬
matur. qui in scĩs libris clangorib bu¬
cinȩ cõparatur. Tunc & iudices et prin¬
cipes et om̃s qui presunt terrenis oꝑib
destruit sermo diuinꝰ. & p̃cipit ȩccłe docꝰ¬
torib. In montem excelsum ascende qui
euangelizassyon exalta infortitudine¬

Expanded text:
: si turpitudinem sequatur litterae, et non ascendat ad decorem intelligentiae spiritalis, mittet Dominus ignem in Moab, qui interpretatur ex patre, eo quod natus quidem sit ex Deo, sed eum reliquerit. Et nisi in clamore, et sonitu, et ululatu, et clangore buccinae, 239 ut excelsis sensibus opprimantur, quae in sanctis libris clangoribus buccinae comparantur. Tunc et judices et principes, et omnes qui praesunt terrenis operibus, destruit sermo divinus, et praecipit Ecclesiae doctoribus: In montem excelsum ascende qui evangelizas Sion, exalta vo
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ quatuor. hunc sensũ urta
historiã habere potest si se mel essi
meum popłm ꝑ secutus aut secuno
dare ueniã. nunc uero cũ tertios
quarto crudelis extiterit ut cap¬
tiuam multitudin̾e plaustris fer
Primum peccatum ẽ cogitasse quȩ
mala sunt. scđm cogitationibus
at quieuisse ꝑuersis. tertium qđ
mente decreueris opere comples¬
se. quartũ post peccatu non age¬
re penitentiã. sed in suo sibi com¬
placere delicto. Hoc om̃s facunt
heretici qui nͣ solũ cogitant et faci¬
unt mala. sed doctrina sua sim
dñs nͣne dignũ est ut eos plagis
corripiam. & auertã ab eis faciem

Expanded text:
st, Syrum, hunc sensum juxta historiam habere potest: Si semel meum esset populum persecutus, aut secundo, darem veniam: nunc vero cum tertio et quarto crudelis exstiterit, ut captivam multitudinem plaustris ferrPrimum peccatum est, cogitasse quae mala sunt. Secundum, cogitationibus acquievisse perversis. Tertium, quod mente decreveris, opere complesse. Quartum, post peccatum non agere poenitentiam, et in suo sibi complacere delicto. Hoc omnes faciunt haeretici, qui non solum cogitant, et faciunt mala, sed doctrina sua quosDominus: nonne dignum est, ut eos plagis corripiam, et avertam ab eis faciem
Abbreviated transcription (Latin):
uastandos. Aliter. Cum dñs desy-¬
on & dehierusalem despecula ec¬
olȩ quȩ supra montem sita late¬
re non potest & inqua uisio pacis
est dederit ꝑuetus & nouum in¬
strumentum & ꝑ doctores & ec cle¬
si asticos uocem suam. & quasi ola-¬
ra bucina insonuerit. tunc om̃ia
speciosa pastor idẽ doctrina he¬
reticoꝵ quę pulchro uidebatur
sermone. composita. & cognitio
cumcisionis. hoc enim interpͣti

Expanded text:
vastandos. Aliter: Cum Dominus de Sivastandos. Aliter: Cum Dominus de Sion et Jerusalem, de specula Ecclesiae, quae super montem sita latere non potest, et in qua visio pacis est, dederit per vetus et novum Instrumentum, et per doctores Ecclesiasticos vocem suam, et quasi clara buccina insonuerit, tunc 226 omnia speciosa pastorum, id est, doctrina haereticorum, quae pulchro videbatur sermone composita, et cognitio circumcisionis hoc enim interpretatur
Abbreviated transcription (Latin):
hierusalem dabit uocem suam.¬
Ubi erat templum & dĩ religio do
cer& dm. non isrł urbibus ia est
inbethel & in dan ubi erant aurei.
uituli. nec in metropoli samaria
& hiet rahel sed inuera religione
uersari. quȩ illo tempore coleba
uerbũ dñi de hierusalem. Om̃ia pasto¬
rum & regum isrł speciosa luxerͣt.
& ex siccatus est uertex carmeli. qͥ
quondam letis pascius abundabat.
Carmelus grece dicit᷑ & latine. hebra¬
ice aut᷑e appellant᷑ chermel. & sunt
duo montes qui hoc uocant᷑ nomine.
Alter in quo fuit nabal carmelus
maritus abigail ad australẽ plag̾a̾.
alter iuxta ꝑtolomaidẽ que priu
uocabatur ã se hõ mari imminens.
in quo helias ꝓphȩta fleris genib
pluuiam impetrauit. Si ergo de
chermel dicit in quo habitauit nabal.
magis pastoꝵ gregibus conuenit
qui est uixta solit̾udinem. sin aut᷑e
de illo qui uicinus est litori.
quos imminente captiuitate instar
montium desertorum dicit esse

Expanded text:
Jerusalem dabit Jerusalem dabit ubi erat templum et Dei religio, ut doceret, Deum non in Israel urbibus, id est, in Bethel et Dan, ubi erant aurei vituli, nec in metropoli Samaria et Jezrael, sed in vera religione versari, quae illo tempore colebatet verbum Domini de Jerusalem, omnia pastorum et regum Israel speciosa luxerunt, et exsiccatus est vertex Carmeli, qui quondam laetis pascuis abundabat. Carmelus Graece dicitur et Latine, Hebraice autem appellatur CHERMEL: et sunt duo montes, qui vocantur hoc nomine. Alter in quo fuit Nabal Carmelus, maritus Abigail ad Australem plagam. Alter juxta Ptolemaidem, quae prius vocabatur Acho, mari imminens, in quo Elias propheta flexis genibus pluvias impetravit . Si ergo de Chermel dicit, in quo habitavit Nabal, magis pastorum gregibus convenit, quia est juxta solitudinem . Sin autem de illo, qui vicinus est littori,et regum Israel, quos imminente captivitate, instar montium desertorum dicit esse
Abbreviated transcription (Latin):
ut om̃s artifices suę artis loquan¬
t̾ exemplis. & unusquisq in quo
studio triuit &tate. illius simi¬
litudines ꝓferat. Uerbi gr̾a qui
nauta ẽ & gubernator tristiciam
suam comparat te pestati. damnũ
naufragium uocat. inimicos suos
uentos appellat contrarios. Rur¬
sum ꝓsperitatẽ & lȩticiã. auram
placidissimam & secimdos nomi¬
nat uentos. tranquilla maria . &¬
ȩ quora campis similia. Milites
quoq quic quid dixerint scutum
gladium lorica galeam lanceam
arcũ & sagittas mortem uulnꝰ &
Vt seilic& ortendamꝰ & iam amos
ꝓphȩtam qui pastor de pastorib
fuit. & pastor non in locis cultis
& arborib ac iuneis consitis aut
certe inter siluas & prata uiren¬
tia sed in lata heremi uastitate
in qua uersatur leonũ feritas
& interfectio pecoru̾ artis sua
usum ee sermonibus. ut uoce
dñi terribilẽ atq metuendam.
rugitũ leonũ & fremitum no-¬
minar& euersionem israhelitica¬
rũ urbiii. pastorũ solitudini &
Dñs in quit de syon rugi& & de

Expanded text:
ut omnes artifices suae artis loquantur exemplis, et unusquisque in quo studio trivit aetatem, illius similitudines proferat: verbi gratia, qui nauta est et gubernator, tristitiam suam comparat tempestati, damnum naufragium vocat, inimicos suos ventos appellat contrarios; rursum prosperitatem et laetitiam, auram placidissimam et secundos nominat ventos, tranquilla maria et aequora campis similia. E regione, miles quidquid dixerit, scutum, gladium, loricam, galeam, lanceam, arcum et sagittas, mortem, vulnus et ut scilicet ostendamus etiam Amos prophetam, qui pastor de pastoribus fuit, et pastor non in locis cultis et arboribus ac vineis consitis, aut certe inter silvas et prata virentia, sed in lata eremi vastitate, in qua versatur leonum feritas et interfectio pecorum, artis suae usum esse sermonibus, ut vocem Domini terribilem atque metuendam, rugitum leonum et fremitum nominaret. Eversionem Israeliticarum urbium, pastorum solitudini  Dominus, inquit, de Sion rugiet, et de
Abbreviated transcription (Latin):
Fuit auten
deoppido thecuȩ qđser nulibus
admeridianã plagã ab ẽ ad seu
bet hleem que genuit saluator̾e.
& ultra nullus ẽ uiculus ne agres¬
tes quide̾ case & furnoꝵ similis qͣs
africa appellat mapalia. tanta est
terminos dilatat᷑. & quia humi ari¬
do atq arenoso nihil om̃ino frugũ
gignit᷑. cunta ft̃ plena pastorib ut
sterilitate terre compens& pecoꝵ
multituline. Ex hoc numero pasto¬
Que uidit suꝑ isrł non carnis ocłis
sed mentis intuitu. quia ꝓphęte uo¬
cabant᷑ uidentes. Auoquin scđm lit¬
terũ sermones non uident᷑ sed audi¬
unt᷑. Vnde & popłs uidebat uocͬe
me. In nouo quoq legimꝰ testamͣto.
quod uidimꝰ & audiuimꝰ. uidimꝰ ocłis
nrͣis & manus nr̃e palpauert. Uerbuͣ

Expanded text:
fuit de oppido Thecue, quod sex millibus ad meridianam plagam abest a sancta Bethleem, quae mundi genuit Salvatorem; et ultra nullus est viculus, ne agrestes quidem casae et furnorum similes, quas Afri appellant mapalia. Tanta est que Indorum terminos dilatatur. Et quia humi arido atque arenoso nihil omnino frugum gignitur, cuncta sunt plena pastoribus, ut sterilitatem terrae compensent pecorum multitudine. Ex hoc numero pastoquos vidit super Israel, non carnis oculis, sed mentis intuitu: quia Prophetae vocabantur videntes; alioquin secundum litteram sermones non videntur, sed audiuntur. Unde et populus videbat vocem me ? In novo quoque legimus Testamento: Quod vidimus, et audivimus oculis nostris, et manus nostrae palpaveru
Abbreviated transcription (Latin):
orias reg uida cognomento azarias.
qui indebitũ sibi sacerdotiũ uendi¬
care conatꝰ lepra ꝑcussus infronte
ẽ. quando irã di non solu̾ poena eiꝰ
quia sacrilegus fuit. sed & terrę mo¬
tus ostendit que hebrei tunc acci¬
disse commemorãt. Hieroboa̾ uero
est filius ioas filii

Expanded text:
Ozias rex Juda, cognomento Azarias, qui indebitum sibi sacerdotium vindicare conatus, lepra percussus in fronte est , quando iram Domini non solum poena ejus, qui sacrilegus fuit; sed et terrae motus ostendit, quem Hebraei tunc accidisse commemorant. Jeroboam vero non est filius Nabath, qui
Abbreviated transcription (Latin):
temporalitas. Uerba itaq amos
quo tẽpore popłs isrł auulsus erat
adño & aureis uitulis seiuebat. siue
auulsus aregno stirpis dauid cla¬
ra uoce cecinert in star clangen¬
tis tube que intͣpͣtat᷑ thecue.
Et cecinert suꝑ isrł. qui quondã
suoq regebat imꝑio popłm confi-¬
tent᷑e. Nomen autẽ hieroboam
qui diuisionis popłi causa extiterat
significat israhese̾ logo te̾ pore in
idolatrie errore mansisse priusquã
captiuitas uniuersa concuteret
quȩ in duobus annis dupplicẽ os¬
tendit angustiã decem tribuu᷑
ac duarum. ut agentes si uellent
paenitentiam. mot᷑u terre decę¬
tero non sentirent. Et dixit.¬

Expanded text:
temporalitas. Verba itaque Amos, quo tempore populus Israel avulsus erat a Domino, et aureis vitulis serviebat, sive avulsus a regno stirpis David, clara voce cecinerunt instar clangentis tubae, quae interpretatur Thecue. Et cecinerunt super Israelem, qui quondam suoque regebat imperio populum confitentem. Nomen autem Jeroboam, qui divisionis populi causa exstiterat, significat Israelem longo tempore in idololatriae 224 errore mansisse, priusquam captivitas universa concuteret, quae in duobus annis duplicem ostendit angustiam decem tribuum, ac duarum: ut agentes, si vellent, poenitentiam, motum terrae de caetero non sentirent.
Abbreviated transcription (Latin):
ad in telligentiã qđ axael regna¬
tibus oria & hieroboam ia in siri
mortuus erat & ei in regno su¬
cesserat filius suus bena dab a
oms postea reges aran idest syn
& damasci benadab uocabuluͣ pos¬
derunt. Unde pulchre nͣ dixit
tam ignem in azael sed in domi
arael. id est in domu eiꝰ regiã. cuis
nadab filius eo tẽpore preerat

Expanded text:
lligentiam, quod Azael, regnantibus Ozia et Jeroboam, jam in Syria mortuus erat, et ei in regnum successerat filius suus Benadad, a quo omnes postea reges Aram, id est, Syriae et Damasci, Benadad vocabulum possederunt. Unde pulchre non dixit, mittam ignem in Azael, sed in domum AzaBenadab filius eo tempore praeerat
Abbreviated transcription (Latin):
& iacob. & omnium patriarcharum. ut ere-¬
dant posteri e oꝵ in dñm saluatorem. in quem
& illi erediderunt.. Abraham enim uidit di-¬
eoꝵ. ut & iudei & xpͣiani qui nunc intͣ
se discrepant pari in xpͣm religione con-¬
sentiant. Unde dicitur de apłis qui semi¬
narium in toto orbe eugłii prodiderunt.
Pro patrib tuis natisunt tibifilii. Si enͣ
helẏas non cor patrum ad filios aute
conuerterit & cor filioꝵ ad patreseoꝵ.
cum uenerit dies magnus & horribilis.
magnus seis horribilis peccatoribus.¬

Expanded text:
et Iacob et omnium prophetarum, ut creet Iacob et omnium prophetarum, ut credant posteri eorum in Dominum Salvatorem, in quem et illi crediderunt. Abraham enim vidit dieorum, ut Judaei et Christiani, qui nunc inter se discrepant, pari in Christum religione consentiant. Unde dicitur ad apostolos, qui seminarium in toto orbe Evangelii prodiderunt: Pro patribus tuis nati sunt tibi filii . Si enim Elias non cor patrum ad filios ante converterit, et cor filiorum ad patres eorum, cum venerit dies magnus et horribilis magnus sanctis, horribilis peccatoribus