comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
micitia in reb tantũ bonus habeuda ẽ.
i uiea in malo utunt᷑: ñ s̾ auuei fedim
eontrariã: & si c̃ optandii ẽ ut boni pacẽ
probat: qui malos contra se diuisit: qͦs in
necem suam concordes ẽẽ conspexit. In de
& in lege mare rubrũ. hoc ẽ concordia malo-
tudinẽ ñ impediat᷑. Im pedit᷑ autẽ it̃ bonoꝵ:
si mare rubrũ. hoc ẽ unitas ñ diuidit᷑ mi¬
quorum:
xxxii. De correprione fratña.
on debet uitia aliena corriꝑe: qui adhuc
uitioꝵ contagionib seruit. Imꝑbum est
enim arguere in alio: qͦd adhuc rep̾hendit᷑
in semetipso. Qui ueracit̾ uult frat̾nam cor-
riꝑe ac sanare infirmitatẽ: tale̾ se prestare
fratnȩ utilitati studeat. ut eũ quẽ corripere
cupit. humili corde moneat: & hoc faciens ex
compassione quasi cõmunis ꝑiclłi: ne forte &
ipse subiciat᷑ temptationi. Sicut uiri spirita-¬
cor. ad compatiendi miscdiam: s suꝑbienteᷤ
detestant᷑ atq̃ blasphemant. Nonñiqmͣ ac¬

Expanded text:
micitia in rebus tantum bonis habenda est; nam qui ea in malo utuntur, non sibi amorum. Et sicut optandum est ut boni pacem probat, qui malos contra se dividit, quos in necem suam concordasse conspexit . Inde et in Lege mare Rubrum, hoc est, concordia malorutudinem non impediatur. Impeditur autem iter bonorum, si mare, hoc est, unitas non dividatur iniquoXXXII. De correptione fraterna. 1. Non debet vitia aliena corripere, qui adhuc vitiorum contagionibus servit. Improbum est enim arguere quemquam in alio quod adhuc reprehendit in semetipso. 2. Qui veraciter fraternam vult corripere, ac sanare infirmitatem, talem se praestare fraternae utilitati studeat, ut eum quem corripere cupit humili corde admoneat, et hoc faciens ex compassione quasi communis periculi, ne forte et ipse subjiciatur tentationi. 3. Sicut viri spirituacor ad compatiendi misericordiam, sed superbientes detestantur atque blasphemant. 4. Nonnunquam ac
Abbreviated transcription (Latin):
runt depulsa successerint. Quappt̾ pietas
uii nob̾ crudelitati resistat: iram patientia
fundata coherceat. Pudicitia libidinẽ nñ¬
cat: aiimositatẽ tranquillitas tollat. Uerbo¬
sitatẽ taciturnitas moderata cõpescat: de-¬
sideria carnalia delectatio spiritalis im-¬
minuat. Abstinentie rigor aculeos carniᷤ
obtundat: curiositati studiũ sp̃uale sue-¬
cedat. Sobrietati cȩdat ębrietas: mansue
tudini succũbat imnianitas: dominet᷑
leuitati maturitas: dĩ & ꝓximi caritate
crescente. consumat᷑ tota mundi cupiditas.
Excludat parcitas uera luxuriã: castiget
industriȩ uirtꝰ ignauiã. Repͥmat humili¬
tas ꝓfunda iactantiam: pellat simplicita ᷤᷤ
pura uecordiã. Non impediat uarietas fu-¬
cata constantiã. emendati mores augeant disci.¬
plinã. Frangat clementia religiosa seuiti¬
ain: & funditꝰ eradicet bonitas adqͥsita
malitiam: ut expulsione uitioꝵ. celebret᷑ intro¬

Expanded text:
runt depulsa successerint . 4. Quapropter pietas runt depulsa successerint . 4. Quapropter pietas in nobis crudelitati resistat, iram patientia fundata coerceat, pudicitia libidinem vincat, animositatem tranquillitas tollat, verbositatem taciturnitas moderata compescat, desideria carnalia delectatio spiritualis imminuat, abstinentiae rigor aculeos carnis obtundat, curiositati studium spirituale succedat, sobrietati cedat ebrietas, mansutudini succumbat immanitas, dominetur levitati maturitas, Dei et proximi caritate crescente, consumatur tota mundi cupiditas; excludat parcitas vera luxuriam, castiget industriae virtus ignaviam, reprimat humilitas profunda jactantiam, pellat simplicitas pura vecordiam, non impediat varietas fugata constantiam, emendati mores augeant disciplinam, frangat clementia religiosa saevitiam, et funditus eradicet bonitas acquisita malitiam, ut expulsione vitiorum celebretur intro
Abbreviated transcription (Latin):
ñ pͥꝰ caueat᷑ humilitatis uirtute suꝑbia.
que eiꝰ est minuca. Suꝑba uoluntas facit
dĩ p̾cepta contẽpnu: humili custodiri.
Suꝑbia ex anglis demones fecit humilitas ho¬
mines scĩs angłis similes reddit. Illa rebelles¬
deo. diabolo subditos facit: hȩc humiles do
conungit. Suꝑbi cupiunt in se quod non
faciunt p̾dicari: humiles refugiunt quicqͥd
boni oꝑant᷑ agnosci. Illi uitia sua alienan
sant: & bona sua suis uirib deputando. se¬
metipsos turpit᷑ iactant: isti si qua peccata
cõmiserint. uoluntarie confitendo semet¬
ipsos accusant: & om̃ia bona sua diuino mu-¬
neri deputando. dm̃ iugit᷑ laudant. Qua¬
ꝓꝑter si uirtꝰ non habitat in animo uitioso:
suꝑbia humilitatis cedit impio: qͥa ñ potest
mens regnum habere uirtutũ: nisi pͥus iu¬
gũ excusserit uirioꝵ. Tune enĩ uitia fide¬
liter expectarata discedunt: si uirtutib cedãt.
Alioqum uł subsidunt ad tempꝰ eiecta uel
redeunt: nͥ uirtutes in locis uitioꝵ quȩ fue-¬

Expanded text:
 per humilitatis virtutem superbia, quae ejus est inimica. Superba voluntas facit Dei praecepta contemni, humilitas vero custodiri. Superbia 282 ex angelis daemones fecit, humilitas homines sanctis angelis similes reddit. Illa rebelles diabolo subditos facit, haec humiles Christo conjungit. Superbi cupiunt in se quod non faciunt praedicari, humiles refugiunt quidquid boni operantur agnosci. Illi vitia propria a sesant, et bona sua suis viribus deputando semetipsos turpiter jactant, isti si qua peccata commiserint, voluntarie confitendo semetipsos accusant, et omnia bona sua divino muneri deputando, Deum jugiter laudant. Quapropter si virtus non habitat in animo vitioso, superbia humilitatis non cedit imperio, quia non poterit mens regnum habere virtutum, nisi jugum excusserit prius vitiorum. Tunc enim vitia fideliter ex pectore discedunt, si virtutibus cedant; alioquin vel subsidunt ad tempus ejecta, vel redeunt, nisi virtutes in locis vitiorum quae fue
Abbreviated transcription (Latin):
Ccire enam rector debet: qđ ple¬
rumq uitia uirtutes se esse
mentiuntur. Nam sepe sub par¬
simoniȩ nomine. se tenacia palli¬
at: contra quã se effiisio sub ap¬
pellatione largitatis occultat.
Sepe inordinata remissio pietas cre¬
ditur: & effrenata ira. spũalis zeli
uirtus estimatur. Sepe p̃cipitata
actio uelocitatis efficatia: atq a¬
gendi tarditas. grauitatis consili¬
um putatur. Uinde necesse est.
ut rector animarum. uirtutes ac
uitia uigilanti cura discernat:
ne aut cor tenacia occupet. et
parcum se uideri in dispensatio¬
nib exultet: aut cũ effuse quid
ꝑditur. largum se quasi miseran¬
do głetur: aut remittendo quod
ferire debuit. ad ȩterna supplicia
subditos ꝑtrahat : aut immaniter
feriendo qđ delinquitur. ipse gra¬
uius delinquat: aut hoc quoꝰd
agi recte ac grauiter potuit.
immature preueniens leuiget.
aut bonȩ actionis meritum differen¬
& dissimulationis: feruoris ẜ mañ¬

Expanded text:
cire etiam rector debet quod plerumque vitia virtutes se esse mentiuntur. Nam saepe sub parcimoniae nomine se tenacia palliat, contraque se effusio sub appellatione largitatis occultat. Saepe inordinata remissio pietas creditur, et effrenata ira spiritalis zeli virtus aestimatur. Saepe praecipitata actio velocitatis efficacia, atque agendi tarditas 29 gravitatis consilium putatur. Unde necesse est ut rector animarum virtutes ac vitia vigilanti cura discernat, ne aut cor tenacia occupet, et parcum se videri in dispensationibus exsultet; aut cum effuse quid perditur, largum se quasi miserando glorietur; aut remittendo quod ferire debuit, ad aeterna supplicia subditos pertrahat; aut immaniter feriendo quod delinquitur, ipse gravius delinquat; aut hoc quod agi recte ac graviter potuit, immature praeveniens leviget; aut bonae actionis meritum differenet dissimulationis, fervoris et man
Abbreviated transcription (Latin):
non formidant. Nequaqͣm nanq¬
gregi p̾positi ex hoc quesito timore
suꝑbiunt: in quo non suam głam.
s subditoꝵs iusticiam querunt. In
eo autẽ qđ metum sibi a ꝑuerse ui-¬
uentib etigunt. quasi ñ hominib
s animalib dñantur: quia uidelicoꝵ
ex qua parte bestiales sunt subditi:
Ium de significatione diuinȩ polli¬
citationis post diluuium tractaret᷑.¬

Expanded text:
non formidant. Nequaquam namqnon formidant. Nequaquam namque praepositi ex hoc quaesito timore superbiunt, in quo non suam gloriam, sed subditorum justitiam quaerunt. In eo autem quod metum sibi a perverse viventibus exigitur, quasi non hominibus, sed animalibus dominantur, quia videlicet ex qua parte Cum de significatione divinae pollicitationis post diluvium tractaret
Abbreviated transcription (Latin):
ditionis attendunt. Nec preesse gaudent
hominib s ꝓdes se. Sciunt enĩ qđ sc̃i
patres nr̃i non tam reges hominum. qͣm
pastores pecors fuisse memorant᷑. Unde¬
& cũ noe dñs filiisq eius post diluinũ
diceret. crescite & multiplicamini. & im¬
plete terram: subdidit. Et terror ur ac
tremorsit suꝑ cuncta animalia terrȩ.
Homo quippe animalib irrationabilib:
non autẽ çȩt̾is hominib natura p̾latꝰ e.¬
Et iccirco ei dicitur: ut ab animalib
& non ab homine timeatur. Quia contͣ
natura suꝑbire est: ab ȩquali uelle
timeri. Cuncti gͦ qui presunt: non in-
se potestatem debent ordinis.s ȩqua-¬
litatẽ pensare conditionis. Nlam sicut
diximus: antiqui patres nr̃i pastores
pecoꝵs. & non reges hominum me
morantur. Et tñ neces se est. ut recto¬
res a subditis timeantur: qñ ab eis
dm minime timeri dephendunt:
ut humana saltem formidine pecca¬
re metuant: qui diuinũ iudicium

Expanded text:
ditionis attendunt, nec praeesse gaudent ditionis attendunt, nec praeesse gaudent hominibus, sed prodesse. Sciunt enim quod antiqui patres npastores pecorum fuisse memorantur. Cum Noe Dominus filiisque ejus post diluvium diceret: Crescite et multiplicamini, et implete terram, subdidit: Et terror vester ac tremor sit super cuncta animalia terrae . Homo quippe animalibus irrationabilibus, non autem caeteris hominibus, natura praelatus est. Idcirco ei dicitur ut ab animalibus et non ab homine timeatur, quia contra naturam superbire est, ab aequali velle timeri. Cuncti ergo qui praesunt, non in se potestatem debent ordinis, sed aequalitatem pensare conditionis. Nam sic, ut diximus, antiqui patres nostri pastores pecorum, et non reges hominum fuisse memorantur. Et tamen necesse est, ut rectores a subditis timeantur, quando ab eis Deum minime timeri deprehendunt, ut humana saltem formidine peccare metuant, qui divina judicia
Abbreviated transcription (Latin):
Potentib uiris magna est uirtus humili-¬
tatis. consideratȩ qualitas conditionis.
O m̃s namq homines natura ȩquales sumꝰ:
s accessit dispensatorio ordine ut quib¬
dam p̾lati uideamur. Sigͥ hoc amente
deprimimus qđ tẽporalit᷑ accessit: inue-¬
nimus cinus quid naturalit̾ sumus.
Plerumq enim se animo accepta potestas
obicit: eumq tumidis cogitationib fallit.
Danugͦ humillimȩ considerationis: depri-¬
mendus est tumor elationis. Si enim
apud semetipsam mens descendit de
uertice culminis: citius planitiẽ inue¬
uit naturalis ȩqualitatis. Nam ut p̾fati
sumus. om̃s homines natura ȩquales
genuit. s uariante meritoꝵs ordine. ali¬
os aliis dispensatio occulta postponit.
psa autẽ diuersitas quȩ accessit ex uitio.
recte est diuinis iudiciis ordinata: ut qͥa
omnis homo. ut quia omis homo iter
uitȩ ȩquȩ non graditur: alt̾ ab altero
regatur. Sc̃i autẽ uiricum presunt: non
in se potestatẽ ordinis. s ȩqualitatẽ coñ¬

Expanded text:
Potentibus viris magna est virtus humilitatis, considerata aequalitas conditionis. Omnes namque homines natura aequales sumus; sed accessit dispensatorio ordine, ut quibusdam praelati videamur. Si igitur hoc a mente deprimimus quod temporaliter accessit, invenimus citius quod naturaliter sumus. Plerumque enim se animo accepta potestas objicit, eumque tumidis cogitationibus fallit. Manu ergo humillimae considerationis deprimendus est tumor clationis. Si enim apud semetipsam mens descendit de vertice culminis, citius planitiem invenit naturalis aequalitatis. Nam, ut praefati sumus, omnes homines natura aequales genuit, sed variante meritorum ordine, alios aliis dispensatio occulta postponit. Ipsa autem diversitas, quae accessit ex vitio, recte est divinis judiciis ordinata; ut quia ordinata: ut quia omnis homo iter vitae aeque non graditur, alter ab altero regatur. Sancti autem viri cum praesunt, non in se potestatem ordinis, sed aequalitatem con
Abbreviated transcription (Latin):
se atq homines in signũ posuit: ut
ult᷑ mundum diluuio ñ deleret.
Unde & in arcu eode color aquȩ & ig¬
nis simul ostencdit᷑. quia ex parte est
ceruleus. & ex parte rubicundus:
ut utriusq iudicii testis sit: unius
uidelicet facti: & alterius fatiendi:
id est quia mundus iudicĩ igne
cremabitur: nam aqua diluuii non
delebitur

Expanded text:
se atque homines in signo posuit, ut ultra mundum diluvio non deleret. Unde et in arcu eodem color aquae et ignis simul ostenditur; quia ex parte est caeruleus, et ex parte rubicundus, ut utriusque judicii testis sit: unius videlicet facti, et alterius faciendi; id est, quia mundus judicii igne cremabitur, nam aqua diluvii non delebitur
Abbreviated transcription (Latin):
lubrica in cogitatione uersemꝰ.
prouidendum nobis est: quia
intueri non debet qđ ñ licet
concupisci. Ut enim munda
mens in cogitatione seruetur: a las-¬
ciuia uoluptatis suȩ deprimendi
sunt oculi: quasi quidam raptores
ad culpam. Neq enim eua lignũ
uetitum contigisset: nisi hoc prius
incaute respiceret. Hinc gͦ pensan-¬
dum est. quanto debemus modera-¬
mine erga illicita uisum restringe¬
re nos qui mortalit᷑ uiuimus: si &
mater uiuentium ꝑ oculos ad mor.¬
tem uenit. Hinc &ĩa sub iudȩ uo-¬
ce. quia exteriora uidendo concupis¬
cens. bona interiora ꝑdiderat: pro-¬
pheta dicit. Oculus meus depre-
datus est animam meã. Concu-¬
piscens enim uisibilia: in uisibiles
uirtutes amisit. Quia gͦ interiorẽ
fructum ꝑ exteriorem uisũ ꝓdidit.
ꝑ oculum corporis ꝑtulit predam
cordis. Unde nobis ad custodiendã
cordis munditiam : exterioꝵ quoq
sensuum disciplina seruanda est.
Nam quantalibet uirtute mens
polleat: quantalibet grauitate ui¬

Expanded text:
lubrica in cogitatione versemus, providendum nobis est: quia intueri non debet, quod non licet concupisci. Ut enim munda mens in cogitatione servetur a lascivia voluptatis suae, deprimendi sunt oculi, quasi quidam raptores ad culpam. Neque enim Eva lignum vetitum contigisset, nisi hoc prius incauta respexisset. Hinc ergo pensandum est, quanto debemus moderamine erga illicita visum restringere, nos qui mortaliter vivimus, si et mater viventium per oculos ad mortem venit. Hinc etiam sub Judaeae voce, quae exteriora videndo concupiscens, bona interiora perdiderat, propdatus est animam meam . Concupiscens enim visibilia, invisibiles virtutes amisit. Qui ergo interiorem fructum per exteriorem visum perdidit, per oculum corporis pertulit praedam cordis. Unde nobis ad custodiendam cordis munditiam, exteriorum quoque sensuum disciplina servanda est. Nam quantalibet virtute mens polleat, quantalibet gravitate vi
Abbreviated transcription (Latin):
tisdem modis secundo homini
temptator succubuit. ꝑgulam
temptauit cum dixit : dic ut la-¬
pides isti panes fiant. ꝑ uanã
głam temptauit cum dixit:
si filius dĩ es. mitte te deorsum.
ꝑ sublimitatis auaritiã tempta¬
uit: cum regna mundi
omnia ostendit dicens. Nec tͥ
omnia dabo: Si ꝓcidens ad ora¬
ueris me. S eisdẽ modis a se¬
cundo homine uictus est. qͥb
primum hominem se uicisse
głatur: ut a nr̃is cordib ipso
aditu captus exeat: quo nos ad-¬
itu intromissus tenebat.

Expanded text:
eisdem modis secundo homini eisdem modis secundo homini tentando succubuit. Per gulam tentavit, qui dixit: Dic ut lapides isti panes fiant . Per vanam gloriam tentavit, cum dixit: Si filius Dei es, mitte te deorsum. Per sublimitatis avaritiam temptat, cum regna mundi omnia ostendit, dicens: 'Haec omnia tibi dabo, si procidens adoraveris me'. Sed eisdem modis a secundo homine vincitur, quibus primum hominem se vicisse gloriabatur, ut a nostris cordibus ipso aditu captus exeat, quo nos aditu intromissus tenebat.
Abbreviated transcription (Latin):
quantum obediens esse debeat
preceptoꝵ: & quem tunc culpa
duxit ad pęnam. nunc pena sua
restringit a culpa: ut tantoma-¬
gis delinquere metuat: quanto
in trib se temptationib erexit:
quia hunc uidelicet gula. ua-¬
na gła. auaritia. temptauit:
s temptando suꝑauit: quia s
cum ꝑ consensum subdidit.
Ex gula quippe temptauit: cũ
cibum ligni uetiti ostendit:¬
atq ad comedendum suasit. Ex
diceret: eritis sicut dii. ¶ ex pro¬
uectu auaritiȩ temptauit cum
diceret: scientes bonum & malũ.
Auaritia enim non solũ pecu-¬
niȩ est: s etiam altitudinis.
Recte enim auaritia dicitur:
cum supͣ modum sublimitas
ambitur. Si ñ enim ad auaritiã
honoris rapina ꝑtineret: neqͣqͣm
paulus de unigenito d̃i filio dice¬
ret: non rapinam arbitratus est
ẽc se ȩqualem do. In hoc gͦ diabo-¬
lus parentẽ nrum ad suꝑbiam
traxit: quo eum ad auaritiam
sublimitatis excitauit. S quib
modis primum hominẽ stͣuit:

Expanded text:
quantum obediens esse debeat quantum obediens esse debeat praecepto. Et quem tunc culpa duxit ad poenam, nunc poena sua restringit a culpa: ut tanto magis delinquere metuat, quanto, in tribus se tentationibus erexit, quia hunc videlicet gula, vana gloria et avaritia tentavit; sed tentando superavit, quia sibi eum per consensum subdidit. Ex gula quippe tentavit, cum cibum ligni atque ad comedendum suasit. Ex diceret: Eritis sicut dii. Ex provectu avaritiae tentavit, cum diceret: Scientes bonum, et malum. Avaritia enim non solum pecuniae est, sed etiam altitudinis: recte enim avaritia dicitur, cum supra modum sublimitas ambitur. Si enim non ad avaritiam honoris ambitio pertineret, nequaquam Paulus de unigenito Filio diceret: Nec rapinam arbitratus est, esse se aequalem Deo . In hoc ergo diabolus parentem nostrum ad superbiam traxit, quando eum ad avaritiam sublimitatis excitavit. Sed quibus modis primum hominem stravit,
Abbreviated transcription (Latin):
tionib tractaretur: adiunctũ est.
Cur precepit uobis dsͥ ut non co-¬
Callidus humani generis inimicus.
qd in paradyso egit: hoc cotidie
agere non desistit. Uerba quippe
dei de cordib hominum molitur
euellere: atq in eis ficta ꝓmissio-¬
nis suȩ blandimenda radicare.
Cotidie id qd̃ ds minatur leuigat:
& ad hoc credendum qđ falso ꝓmit-¬
tit inuitat. Falso enĩ pollicetur
temporalia: ut mentib hominũ
& supplicia leuiget. quȩ ds mi-¬
natur ȩterna. Nam cum presen¬
tis uitȩ głam spondet: quid aliud
dicit quam gustate. & eritis sicut
dii: Acsi aꝑte dicat. Temporalẽ
concupiscentiam tangite: & in hoc
mundo sublimes apparete. Et
amouere conatur: quid aliud
loquitur. qͣm id qđ primis ho-¬
minib dixit. cur precepit uobis
d̾s ut non comederetis de omni
ligno paradysi: Sed quia diuino
munere redemptus homo iusti-¬
ciam recepit. quã dudum conditꝰ¬
amisit: robustior se iam contra
blandimenta callidȩ ꝑsuasionis
exercet: quia experimento didicit.

Expanded text:
 tractaretur, adjunctum est: Cur praecepit vobis Deus, ut non coCallidus humani generis inimicus quod in paradiso egit, hoc quotidie agere non desistit. Verba quippe Dei de cordibus hominum molitur evellere, atque in eis ficta promissionis suae blandimenta radicare, quotidie id quod Deus minatur, levigat, et ad hoc tradendum quod falso promittit, mutat. Falso enim pollicetur temporalia, ut mentibus hominum ea supplicia leviget, quae Deus minatur aeterna. Nam cum praesentis vitae gloriam spondet, quid aliud dicit, quam, Gustate, et eritis sicut dii? Ac si aperte dicat: Temporalem concupiscentiam tangite, et in hoc mundo sublimes apparete. Et amovere conatur, quid aliud loquitur, quam id quod primis hominibus dixit: Cur praecepit vobis Deus, ut non comederetis de omni ligno paradisi? Sed quia divino munere redemptus homo justitiam recepit, quam dudum conditamisit, robustior se jam contra blandimenta callidae persuasionis exercet, quia experimento didicit
Abbreviated transcription (Latin):
tur iste affectiones. qnͣdo ubi oportet adhi¬
bentur: quis eas tunc morbos seu uiciosas
passiones audeat dicere. Quas affectiones
ut ex mortalitatis conditione nobis mẽe
monstraret. & huic uite necessarias non
habemus has affectiones. huius uite sunt :
non illius quam futuram speramus

Expanded text:
tur istae adfectiones, quando ubi oportet adhitur istae adfectiones, quando ubi oportet adhibentur, quis eas tunc morbos seu uitiosas passiones audeat dut ex mortalitatis conditione nobis inesse monstraret, et huic vitae necessarias, nonhabemus has affectiones, hujus vitae sunt, non illius quam futuram speramus
Abbreviated transcription (Latin):
concristentur aut doleant. Metuunt
hereditatem regni celestis amittere.
cupuint ad celestẽ patriam ꝑuenire:
dolent temptat. gaudent de temptatio¬
nibus liberati. Ac per hoc. recta mens
rectos hos habet affectus: peruersus per-¬
uersos. Sẽs augustinus ep̃c. acer inge¬
nio. suauis eloquio. scłaris litterature pe-¬
ritus. in ecclesiasticis laborib operosus. in
cotidianis disputationibus clarus. in oĩ
sua actione conpunctus. in expositione¬
sua si dei nostre catholicus. in questioni¬
bus absoluendis acutus. in reuincendis
hereticis circumspectus. in explicandis
scripturis canonicis cautus ipse ergo quẽ
in his libellis pro possibilicate secututus sũ
hanc questionem de qua agitur. hoc mo¬
do determinat: dicens. hi motus. hi af
fectus de amore boni. & de scã karitate
uenientes. si uicia uocandi sunt: sinamꝰ
ut ea que uere uicia sunt. uirtutes uo-¬
centur. S cum rectam rationem sequun¬

Expanded text:
contristentur aut doleant. Metuunt contristentur aut doleant. Metuunt haereditatem regni coelestis amittere; cupiunt ad coelestem patriam pervenire; dolent tentati, gaudent de tentationibus liberati: ac per hoc, recta mens rectos habet affectus, perversa perversos. 6. Sanctus Augustinus episcopus, acer ingenio, suavis eloquio, saecularis litteraturae peritus, in ecclesiasticis laboribus operosus, in quotidianis disputationibus clarus, in omni sua actione compositus, in expositione fidei nostrae catholicus, in quaestionibus absolvendis acutus, in revincendis haereticis circumspectus, et in explicandis Scripturis canonicis cautus; ipse ergo, quem in his libellis pro possibilitate secutus sum, hanc quaestionem, de qua agitur, hoc modo determinat, dicenfectus de amore boni et de sancta caritate uenientes si uitia uocanda sunt, sinamus, ut ea, quae uere uitia sunt, uirtutes uocentur. Sed cum rectam rationem sequan
Abbreviated transcription (Latin):
ce timor dñi sc̃s permanens in scłm sch. non est
inter uicia numerandus: s potius in telligendꝰ
est uiciis immicus. Iam illud quod dicunt. boni
uolunt. mali cupunt. uel boni gaudent. mali
lecantur. quis sane mentis admittat. immo qͥs
sana mente non redarguat. cum & scriptura
nostra hominem male uoluntatis increpet
dicens. noli uelle mentiri omne mendacium. &e
tulluis orator amplissimus cupiditatem ponat¬
in bono ubi dicit. cupio patres conscͥpti
me esse clementem. ce apud illos uirgibꝰ
malum mala mentis gaudia apud nos.¬
ce bona leticia ponitur in bonum: ꝓpħa
dicente. Letamini in domino & exulta¬
te iusti. Proinde omnes᷑ iusti. & tota moꝵ
scĩtate perfech: sine aliqua stoicoꝵ distĩc¬
tione suꝑflua. timent & cauent. uolunt
ce cupiunt. letantur & gaudent: contͥs¬
tantur & dolent. S int̃ est multum
quid timeant aut caueant. nelint aut
cupiant: unde letentur aut gaudeantͥ

Expanded text:
et, Timor Domini sanctus, permanens in saeculum saeculi: non est et, Timor Domini sanctus, permanens in saeculum saeculi: non est inter vitia numerandus, sed potius intelligendus est vitiis inimicus. 4. Jam illud quod dicunt, Boni volunt, mali cupiunt; vel, Boni gaudent, mali laetantur: quis sanae mentis admittat? imo quis sana mente non redarguat? Cum et Scriptura nostra hominem malae voluntatis increpet dicens; Noli velle mentiri omne mendacium ; et Tullius orator amplissimus cupiditatem ponatin bono, ubi dicit: Cupio, patres conscripti, me esse clementem ; et apud illos Virgilius malum malae mentis gaudia, et apud nos laetitia ponatur in bonum, propheta dicente: Laetamini in Domino, et exsultate justi . 5. Proinde omnes justi et tota morum sanctitate perfecti, sine aliqua Stoicorum distinctione superflua, timent et cavent, volunt et cupiunt, laetantur et gaudent, contristantur et dolent, sed interest multum quid timeant aut caveant, velint aut cupiant, unde laetentur aut gaudeant,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ solũ ñ peccauit. s ẽ pec care non potuit. Ut
autẽ de suis qͦ: litt̾is. istoꝵ reuincant᷑ in eptie
qui putant sapient̾e contͥstari uł dolere non
posse: legant ilid̾ qd̾ illoꝵ doctissimꝰ au. Nlam
omĩno non dolere. ñ sine magna m̾cede con¬
tingit immanitas in aĩo. stuporeᷤ in corpore.
De timore autẽ qũe illi ponunt in malo: script᷑aͣ
more penali distinguit᷑. de quo dicit apl̃s: timor
ñ est in caritate. s ꝑftã caritas foras mittit timo¬
rem: qr ille peccare uolentes. deterret a malo.
de inuitos tenet in bono. Iste autem de quo dicit
prophetaqͥ sñ timore est: ñ potest iustifi cari.
magis incremento caritatis augetur: & aliter
quis tuet ne malum quo puniatur incurrat᷑
alit̾. ne bonũ quo delectatur amittat. Non igit᷑
omnis timor debet haberi in uicio. s ille tantũ
de quo scriptũ est. quia timor penam habet.
Ceterum iste de quo drͣ timor dñ expellit pecca¬
tum. & qui sinȩ timore est. non potest iustificari

Expanded text:
n peccavit, sed etiam peccare non potuit. 3. Ut autem de suis quoque litteris istorum revincantur ineptiae qui putant sapientem contristari, vel dolore non posse, legant illud quod eorum doctissimus ait: « Nam omnino non dolere, non sine magna mercede contingit immanitatis in animo, stuporis in corpore . De timore autem quem illi ponunt in malo, Scriptura more poenali distinguitur de quo dicit Apostolus: Timor non est in caritate, sed perfecta caritas foras mittit timorem . Quia ille peccare volentes deterret a malo, et invitos tenet in bono; iste autem de quo dicit propheta, Qui sine timore est, non potest justificari , magis incremento caritatis augetur; et aliter quis timet, ne malum quo puniatur incurrat; aliter, ne bonum quo delectatur amittat. Non igitur omnis timor haberi debet in vitio, sed ille tantum de quo scriptum est: Quia timor poenam habet . Caeterum iste de quo dicitur, Timor Domini expellit peccatum; et, Qui sine timore est, non potest justificari;
Abbreviated transcription (Latin):
meat s caueat. & uelit non cupiat. nec le¬
tet᷑ in hac uita s gaudeat. Non aũt credt̃
nullũ hab̾e peccatũ. stimulare ñ possit aliqͣ
recordatione peccati. Qd̃ ẽẽ uanissimũ dñs
nost̾. scd̾m carnẽ natꝰ ostendit: qͥ & tͥstis fuit ce¬

Expanded text:
meat, sed caveat; et velit, non cupiat; nec laemeat, sed caveat; et velit, non cupiat; nec laetetur in hac vita, sed gaudeat. Non autem credunnullum habere peccatum, stimulare non possit aliqua recordatione peccati. Quod esse vanissimum Dominus noster secundum carnem natus ostendit, q
Abbreviated transcription (Latin):
sapĩe ꝑducit ad regnũ: ñ solũ ñ rep̾hendit. s
c̃ laudat spũalis concupĩe ł diuini timoris affec¬
tũ. Non gͦ has affectiones habendo s eis male
utendo delinqͥmꝰ: qͥa hũanoꝵ affectuũ ꝓͥ etas.
hoĩs indicat creationẽ: qualitas bonã uł ma¬
lam sigc̃at uoluntatẽ. Ac sic motꝰ hi qͥ in hoĩ¬
b affectiones st̃: eedẽ ip̃e in bñ utentib uͥtu¬
tes:⁊ in male utentib passiones siue ꝑturbati¬
ones. aut ut qͥdã uolunt egͥtudines fiunt.
Nec audiendi st̃ stoici. qͥ eas penitꝰ eraditari pos¬
se & deb̾e ꝯtendunt: qm̃ om̃o nullꝰ est sensus
uͥ timendi uł dolendi cupiendi siue gaudẽdi
nullꝰ inuenit᷑ affectus. Deniq qĩ & ip̃os pe¬
netret sua scĩa. excepta tͥsticia quã cad̾e insi¬
pientis animũ negant. reliqͦs ttes affcũs no¬
minib ĩmutatis inẽẽ sapientib dicunt:
cautionẽ pro timore. pro leticia gaudiũ. & uo¬
luntarẽ ꝓ cupiditate ponentes. qĩ sapiens ñ ti¬

Expanded text:
e perducit ad regnum ; non solum non reprehendit, sed etiam laudat spiritalis concupiscentiae, et divini timoris affectum. 2. Non ergo has affectiones habendo, sed eis male utendo delinquimus. Quia humanorum affectuum proprietas hominis indicat Creatorem; qualitas, bonam vel malam significat voluntatem; ac sic, motus hi qui in hominibus affectiones sunt, iidem ipsi in bene utentibus virtutes, et in male viventibus passiones, sive perturbationes, aut, ut quidam volunt, aegritudines fiunt. Nec audiendi sunt Stoici, qui eas penitus cradicari posse, et debere contendunt: quoniam omnino nullus est sensus, ubi timendi, vel dolendi, cupiendi, sive gaudendi nullus invenitur affectus. Denique quasi et ipsos poeniteret suae sententiae, excepta tristitia, quam cadere in sapientis animum negant, reliquos affectus, nominibus immutatis, inesse sapientibus dicunt: cautionem pro timore, pro laetitia gaudium, et voluntatem pro cupiditate ponentes. Quasi sapiens non ti
Abbreviated transcription (Latin):
idcamꝰ nẽ quid diligentia disputatio¬
nis inueniat eẽ de quatuor affectioni¬
bus. quas uicia ẽẽ stulticia sapientiũ mun¬
di hiuꝰ existimat. Nam si tinere ac dolet
cupere uł letari omĩno ñ possunt. nͥ peccatores
ac ꝑditi: recte ñ affẽs aliqͥ possent dici s morbi.
do placuer̃t ill. qͥ uiciis płꝰ qm ceq̾ hoĩes restite¬
runt. Itaq paulis apłs de timore sic loquitur.

Expanded text:
ideamus nunc quid diligentia disputationis inveniat etiam de quatuor affectionibus quas vitia esse stultitia sapientium mundi hujus existimat. Nam si timere, ac dolere, cupere, vel laetari omnino non possent nisi peccatores aut perditi, recte non affectus aliqui possent dici, sed morbiDeo placuerunt illi qui vitiis plus quam caeteri homines restiterunt? Itaque Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
missus merens tristisq recedat. De rapmis
alienis elemosiña facere ñ ẽ officiũ misera-¬
tionis: s emolum̃tũ sceleris. Uñ & salo¬
mon. Qui offert in qͥt sacrificiũ de rapi¬
na pauꝑum: tamqm siqͥs uictimet filiũ
in conspectu patͥs sui. Qui enim iniuste tol¬
lit: iuste numqmͣ distribuit: nec alteri be¬
ne p̃bet.: qͦd ab alio male extorquo Mag¬
nũ scelus ẽ res pauꝑum prestare diuitib
& de sũptib inopũ acqͥrere fauores poten¬
tũ: arenti tr̃ȩ aqũa tollereꝰ & flumina quȩ

Expanded text:
missus moerens tristisque recedat. 17. De rapinis missus moerens tristisque recedat. 17. De rapinis alienis eleemosynam facere non est officium miserationis, sed emolumentum sceleris. Unde et Salomon: Qui offert, inquit, sacrificium de rapina pauperum, tanquam si quis victimet filium in conspectu patris sui . Qui enim injuste tollit, juste 359 nunquam distribuit, nec bene alteri praebet quod ab alio male extorquet. 18. Magnum scelus est res pauperum praestare divitibus, et de sumptibus inopum acquirere favores potentum; a
Abbreviated transcription (Latin):
obtendere: qñ ex p̃cepto saluatoris. etiam
calicẽ aquȩ frigidȩ p̃cipiam᷑ indigẽti pre-¬
bere. Nam si aliud ñ habentes idipsũ be¬
nigne tribuamꝰ: mercede proculdubio ñ
amittimꝰ. Ceterũ si ampliꝰ possumꝰ. & eges-¬
tatẽ simulando minꝰ largimur: ñ egentẽ
s cdni fallimꝰ: cui conscientiã nrãm abscon¬
dere ñ possumꝰ. Duȩ st̃ elemosinȩ: una cor¬
poralis scilicet egenti dare quicquid po¬
tuerisͥ altã sp̃ualis. dimittere a qͦ lesꝰ extire¬
ris. Hoꝵ pͥma adhibenda ẽ miseris: scđa
malis. Erit gͦ qͦd semꝑ imꝑtias: & si ñ pecu-¬
niam: saltẽ uł gr̃ãm. Non ẽ elemosina cum
murmuratione p̃benda: ne comitante tris-¬
ticia. merces ꝑeat dispensata. Tunc aũ bñ
tribuitur: qñ cũ m̃tis hilaritate p̾betur
Unde & apłs. Hilarẽ inquit datorẽ diligit
deus. Metuendii ẽ itaq ne pauꝑ aut cũ
tedio nr̃a oblata suscipiat: aut om̃ino p̃t̾-¬

Expanded text:
obtendere, quando ex praecepto Salvatoris etiam obtendere, quando ex praecepto Salvatoris etiam calicem aquae frigidae praecipiamur indigenti praebere . Nam si aliud non habentes, idipsum benigne tribuamus, mercedem procul dubio non amittimus. Caeterum si amplius possumus, et egestatem simulando minus largimur, non egentem, sed Deum fallimus, cui conscientiam nostram abscondere non possumus. 15. Duae sunt eleemosynae: una corporalis, egenti dare quidquid potueris; altera spiritualis, dimittere ei a quo laesus exstiteris. Harum prima adhibenda est miseris, secunda malis. Erit ergo quod semper impertias, etsi non pecuniam, saltem gratiam. 16. Non est eleemosyna cum murmuratione praebenda, ne, comitante tristitia, merces pereat dispensata. Tunc autem bene tribuitur, quando cum mentis hilaritate praebetur. Unde et Apostolus: Hilarem, inquit, datorem diligit Deus . Metuendum est itaque ne pauper aut cum taedio nostra oblata suscipiat, aut ne omnino praeter
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtit: illuc pietatis fructũ ñ inuenit: ex-¬
emplo ardentis diuitis: qͥ in inferno te-
nuissima petere cõpulsꝰ ẽ: qͥ hic tenuissi-¬
ma negare studuit. Quid retribrii sub-¬
tilius: qͥd districtiꝰ poterat: Guttã aquȩ
ardens petit: qͥ micas panis negauit. Se¬
ro diues ocłos apuit: qñ lazarũ pauꝑem¬
requiescentẽ uidit: quẽ iacentẽ añ ianuam
sicienti & nudo beneficiũ largitatis impen¬
dit. uł si qͥd indigenti aliud largitur. s &
qͥ inimicũ diligit. & qͥ lugenti affectũ cõ-¬
passionis & consolationis impendit: aut
inqͥb libet necessitatib consiliũ adhibet:
elemosinã ꝓculdubio facit. Nam & doc-¬
indigentẽ se simulet. ex toto illi corde cõ¬
misereri oportet: & licet ille fortasse fal¬
sam indigentis speciem p̾ferat: is tam̃ qͥ
simplicit᷑ imꝑtit. fructũ miscdiȩ ñ amittit.
Qu̾auis qͥsq sit egens. nullus tam̃ unde tri-¬
buat egenti excusationẽ in opie potest

Expanded text:
pertit, illic pietatis fructum non invenit: exemplo ardentis divitis, qui in inferno ad tenuissima petenda compulsus est, qui hic tenuissima negare studuit. Quid retribui subtilius, quid districtius poterat? Guttam aquae ardens petiit, qui micas panis negavit Sero dives oculos aperuit, quando Lazarum pauperequiescentem viditsitienti et nudo beneficium largitatis impendit, vel si quid aliud indigenti largitur, sed et qui inimicum diligit: et qui lugenti affectum compassionis et consolationis impertit, aut in quibuslibet necessitatibus consilium adhibet, eleemosynam procul dubio facit. Nam et dindigentem se simulet, ex toto illi corde commisereri oportet. Et licet ille fortasse falsam indigentis speciem praeferat, is tamen qui simpliciter impertit fructum misericordiae non amittit. 14. Quamvis quisque sit egens, nullus tamen unde tribuat indigenti, excusationem inopiae potest
Abbreviated transcription (Latin):
tit. Ceterũ nulla ẽ delicti uenia: qñ sic
p̃cedit misodia: ut eam sequant᷑ peccata.
Non ẽ elemosina: quȩ głȩ magis causa quã
miscłie imꝑtitur intuitu. Quali enim
intentione ab uno qͦq largitur: talit̾ &
in futuro ñ recipit. Dum enĩ causa iactan-
peccata extingunt: atq in tantũ ad regnũ
futuri scłi ꝓficiunt: ut etiã iudex cȩlestis
in futuro iudicio ueniens. in dextera con¬
sistentib dicat. Esuriui: & dedistis michi
manducare. Sitiui: & dedistis mͥ bibere.
Hospes eran: & collegistis me. sludus: &
oꝑuistis me. Quib etiam bene p̃mittit
dicens. Uenite benedicti patͥs mei: ꝑci-¬
pite paratũ uob̾ regnũ. His autẽ quos
nulla p̃cedentia elemosinarũ facta se¬
cunt᷑: et̃ni iudicis uoce sic dr. Esuruii: &

Expanded text:
rtitur. Caeterum nulla est delictis venia, quando sic rtitur. Caeterum nulla est delictis venia, quando sic procedit misericordia, ut eam sequantur peccata. Non est eleemosyna, quae gloriae magis causa, quam misericordiae impertitur intuitu. Quali enim intentione ab unoquoque largitur taliter etin futuro non recipit. Dum enim causa jactantipeccata exstinguunt, atque intantum ad regnum futuri saeculi perficiunt, ut etiam judex coelestis in judicio futuro veniens, in dextra consistentibus dicat: « Esurivi, et dedistis mihi manducare; sitivi, et dedistis mihi bibere; hospes eram, et collegistis me; nudus, et cooperuistis me . » Quibus etiam bene promittit dicens: « Venite, benedicti Patris mei, percipite paratum vobis regnum . » His autem quos nulla praecedentia eleemosynarum facta sequuntur, aeterni judicis voce sic dicitur: «
Abbreviated transcription (Latin):
diuitũ ꝓdigam̃ ad utilitatẽ. s ad elationẽ
pochritis doctorib qͣ ñ ad edificationẽ do¬
cent audientiũ: s ad sue głȩ ex aggerandu
coturnũ. Reprehensibilis ẽ suꝑflua effusio
largitatis. Nam qͥ mod̾u seruat: auarꝰ nul¬
li ẽ. s om̃ib largus. Dispensator ñ debet eẽ
ꝓdigus: s discretꝰ. Largiri enĩ debet quan¬
tũ oportet: ut tenendo in uno m̃suram suf¬
ficiat plurimis.

Expanded text:
 ad elationem pocritis, qui non ad aedificationem docent audientium, sed ad suae gloriae exaggerandum cumulum. Reprehensibilis est superflua effusio largitatis. Nam qui modum servat, avarus nulli est, sed omnibus; largus dispensator non debet esse prodigus, sed discretus. Largiri enim debet quantum oportet, ut tenendo mensuram sufficiat plurimis.
Abbreviated transcription (Latin):
ut illa que secunt᷑ sint p̾̃cedentiũ pena. Pre¬
cedentiũ peccatoꝵ pena ipsa uocat᷑ induratio:
ueniens de diuma iusticia. Hinc ẽ qͦd ait ꝓ
pheta. Inclurasti cor nr̃m: ne timeremꝰ te. Neq
enĩ cłu quicũq iusti sunt a dõ impellunt᷑ ut
mali fiant: s dum mali iam sunt. indurant᷑ ut
deteriores existant: sicut & apłs dicit. Qm̃ ueri-¬
sit illis ds sp̃m erroris. F acit gͦ d̾s qͦsdã pecca-¬
re: s in quib iam talia peccata precesserunt:
ut iusto iudicio eiꝰ mereant᷑ irȩ indeteriꝰ. Talia¬

Expanded text:
ut illa quae sequuntur sint praecedentium poena. 219 5. Praeut illa quae sequuntur sint praecedentium poena. 219 5. Praecedentium peccatorum poena ipsa vocatur induratio veniens de ropheta: Indurasti cor nostrum, ne timeremus te ; neque enim dum quicunque justi sunt, a Deo impelluntur, ut mali fiant; sed dum mali jam sunt, indurantur, ut deteriores existant, sicut et Apostolus dicit: Quonisit illis Deus spiritum erroris. Facit ergo Deus quosdam peccare, sed in quibus jam talia peccata praecesserunt, ut justo judicio ejus mereantur ire in deterius. Ex li
Abbreviated transcription (Latin):
dam iam iusticiȩ portio ẽ hominẽ iniqͥtatẽ
erubescere. Peccatũ ꝑpetrare cͥmen est: peccatũ
mor auferat᷑ a uob̾: cũ om̃i malitia id ÷ cũ ip¬
sis peccatis. Ex eo ipso quo quisq peccatũ su
um abscondit: iam iudicii est indicium. qͥa
ñ erubescit᷑ nͥ de conscientiȩ reatu. Ergo & h
ipsum qͦd quisꝙ de facto suo erubescit: ipse
sibi iam uidex fit:
xxi. De peccati amore.

Expanded text:
dam enim jam justitiae portio est iniquitatem dam enim jam justitiae portio est iniquitatem erubescere. 4. Peccatum perpetrare crimen est, peccatum mor auferatur a vobis cum omni malitia , id est, cum ipsis peccatis. 5. Ex eo ipso quo quisque peccatum quod agit abscondit, judicii jam est indicium, quia non erubescitur, nisi de conscientiae reatu. Ergo ex hoc ipso quo quisque de facto suo erubescit, ipse sibi jam judex fit. CAPUT XXI. De peccati amore.
Abbreviated transcription (Latin):
pecc̃a: quȩ ꝑͦmeritũ alioꝵ compensant᷑ peccatoꝵ.
Unde & ꝓpħa. Ecce inqͥt tu iratꝰ es. & nos pecca¬
uimꝰ: in ipsis fuimꝰ semꝑ. Tamqͣm si diceret.
Quia semꝑ in peccatis fuimꝰ: iratꝰ es. ut deterius
peccaremꝰ. Quid enĩ sit iram di mereri qͥd uͦ pro-¬
uocare: prudens lector debet scire. Grauior nã-
q est ira quȩ ꝓuocat᷑: quã ea quȩ merctur. Nã
merem᷑: qͣndo ignorando peccamus. P rouocam᷑:
qͣndo scimꝰ bonũ facere nec uolumus. Nunc irã
dĩ dũ uiuimꝰ: uitare possumꝰ. Timeamꝰ gͦ ne
ueniente illo t̾rore uidicii sentiri possit: uitari
non poesit ixx. De manifestis occultisq pee-
te peccare. Duplicit̾ enĩ reus ẽ. qͥ aꝑte de-¬
linquit: qͥa agit & docet. De talib enim isaias
ait. E peccata sua qͣsi sodoma p̃dicauerunt:
nec absconderunt. Alulti enĩ publice delin-¬
quentes. sine ullo pudore sua flagicia p̃di¬
cant: nec ulla utunt᷑ sceleris uerecundia. Que¬

Expanded text:
pro merito aliorum compensantur peccatorum. Unde et propheta: Ecce, inquit, tu iratus es, et nos peccavimus, in ipsis fuimus semper ; tanquam si diceret: Quia semper in peccatis fuimus, iratus es, ut deterius peccaremus. 7. Quid enim sit iram Dei mereri, quid vero provocare, prudens lector scire debet. Gravior est namque ira quae provocatur quam ea quae meretur. Nam meremur, quando ignorando peccamus; provocamus, quando scimus bonum facere, nec volumus. 8. Nunc iram Dei, dum vivimus, vitare possumus. Timeamus ergo ne, veniente illo terrore judicii, sentiri possit, vitari non possit. CAPUT XX. De manifestis occultisque pecccculte peccare. Dupliciter enim reus est qui aperte delinquit, quia et agit et docet. De talibus Isaias dicit: Et peccata sua, quasi Sodoma, praedicaverunt, nec absconderunt . 2. Multi enim publice delinquentes, sine ullo pudore sua flagitia praedicant, nec ulla utuntur sceleris verecundia. 3. Quae
Abbreviated transcription (Latin):
caret: ioħe apło testante qͥ ait. Si dixerimꝰ qm̃
peccatũ ñ habem̃. ipsi nos seducimꝰ de ueritas in
nobis non ẽ. Quedam sunt facta similia pecra¬
ti: s si bono anmo fiant ñ st̃ peccata: ut potes¬
tas si ñ se ulciscendi cupiditate. s magis corrigẽ¬
di studio ulciscat᷑ in reu̾. Itẽ st̃ peccata leuia
quȩ ab incipientib cotidiana satisfactione pur¬
gant᷑: quȩ tam̃ a ꝑfectis uiris uelut magna cri-
scelerib agere debent: qñ etiã ꝑfecti leuia que¬
ꝙ delicta quasi grauissima lugent: Nonso¬
lum grauia. s & leuia caitenda sunt peccata.
Multa enim leuia unum grande efficiunt: sicut
solent paruis & minimis guttis imm̃sa cresce
re flumina. Numerositas enĩ in unũ coacta.
exundantẽ efficit copiam. Peccata q̃ incipien-¬
tib leuia st̃: ꝑfectis uiris grauia deputant᷑. Tanto
eni maiuᷤ cognoscit᷑ eẽ peccatũ: qͣnto maior qͥ

Expanded text:
estante, qui ait: Si dixerimus quia peccatum non habemus, ipsi nos seducimus, et veritas in nobis non est . 2. Quaedam sunt facta peccatis similia; sed si bono animo fiant, non sunt peccata, ut puta, potestas, si non se ulciscendi cupiditate, sed magis corrigendi studio ulciscatur in reum. 3. Item sunt peccata levia quae ab incipientibus quotidiana satisfactione purgantur, quae tamen a perfectis viris, velut magna crimisceleribus agere debent, quando etiam perfecti levia quaeque delicta, quasi gravissima, lugent? 4. Non solum gravia, sed et levia sunt cavenda peccata. 218 Multa enim levia unum grande efficiunt, sicut solent de parvis et minutis guttis immensa flumina crescere. Numerositas enim in unum coacta exundantem efficit copiam. 5. Peccata, quae incipientibus levia sunt, perfectis viris gravia deputantur. 6. Tanto enim majus cognoscit
Abbreviated transcription (Latin):
suam habeat uxorem. Sic & potestates ꝑ
elationẽ. ꝑ oppressionẽ. ꝑ iusticiȩ quoq
p̃uaricationẽ malȩ existunt. Nocent enĩ
nuptiȩ. nocent & potestates: s ꝑ id qͦd eis
uixta ponit᷑ ñ ꝑ se: exemplo itineris recti
iuxta qͦd spinȩ nascunt᷑. quȩ surgentes ex
latere nocent eis qͥ recto itmere gradiunt᷑.
xli. De Cupiditate.

Expanded text:
m habeat . Sic et potestates per elationem, per oppressionem, per justitiae quoque praevaricationem malae existunt. Nocent enim divitiae, nocent et potestates, sed per id, quod eis juxta ponitur, non per se; exemplo itineris recti, juxta quod spinae nascuntur, quae surgentes a latere nocent eis qui recto itinere gradiuntur. XLI. De cupiditate.
Abbreviated transcription (Latin):
ũ: s in facie głari apud homines: ñ in cor¬
de apud dm. Ruina ad ultis. excipit᷑ dos
trmna matrimonii. Meliꝰq est uxorẽ duce¬
re: qũa ꝑ libidinis ardorẽ pire. Quidam
coniugale decus ñ ꝓgignendis filiis delec-¬
tant᷑: sed hoc pro turbulenta carnis & li¬
bidinosa consuetudine appetunt.: sicq bo-¬
no male utuntur. Uitia ꝑ se mala sunt:
connigia uͦ & potestatt̾ ꝑ se quidẽ bona st̃:
ꝑ ea uero quȩ circa sunt. mala existunt.
Coniugia enĩ ꝑ id mala sunt: ꝑ qͦd dicit

Expanded text:
um, sed in facie gloriari apud homines, non in corum, sed in facie gloriari apud homines, non in corde apud Deum. na matrimonii; meliusque est 248 uxorem ducere quam per libidinis ardorem perire. 13. Quosdam conjugale decus non pro gignendis filiis delectat, sed hoc pro turbulenta carnis et libidinosa consuetudine appetunt, sicque bono male utuntur. 14. Vitia per se mala sunt, conjugia vero et potestates per se quidem bona sunt; per ea vero quae circa ea sunt, mala existunt. Conjugia enim per id mala sunt, per quod dicit
Abbreviated transcription (Latin):
nib saluator in uditio ueniens dicit. Am̃
dico uob̾: nescio uos. Ubi iudicans m̃tem
corruptã inuenerit: carnis ꝓculdubio in-¬
corruptionẽ dãpnabit. Nichil prodest in¬
corruptio carnis: ubi non ẽ integritas m̃teꝰ.
Nichilq ualet mundui eẽ corpore: eum qui
pollutꝰ ẽ m̃te. Multi st̃ reproboꝵ qͥ carnalis
corruptelȩ contagiũ nesciunt: qͥ sic̃ in fecun¬
di sunt corpore. ita steriles manent & m̃te.
tate. gauderentisi aliis prauis oꝑib ñ inser-¬
uirent. Qui se continentẽ ꝓfitetur: & ab ali-¬
is t̾renis desideriis ñ subtrabitur: qͣmuis
hunc luxuria carnis non polluat: diu̾sa ta
m̃ mundanȩ ꝯũsationis oꝑatio maculat.
Uirgines de suis meritis głantes ypocrius
comparant᷑: qͥ głam boni oꝑis foris appetunt:
quã intra conscientiam humiles habere debu-
erunt. Tales gͥ ad ꝓmissa cȩlestia ñ ꝑueniuis.
uare intra conscientiã boni oꝑis testimoni¬

Expanded text:
nibus Salvator in judicio veniens, dicit: Amen, nibus Salvator in judicio veniens, dicit: Amen, dico vobis, nescio vos . Ubi enim judicans mentem corruptam invenerit, carnis procul dubio incorruptionem damnabit. 8. Nihil prodest incorruptio carnis, ubi non est integritas mentis. Nihilque valet mundum esse corpore eum qui pollutus est mente. 9. Multi sunt reproborum, qui carnalis corruptelae contagium nesciunt; qui sicut infecundi sunt corpore, ita steriles manent mente, tate gauderent, si aliis pravis operibus non inservirent. Qui se continentem profitetur, et ab illis terrenis desideriis non subtrahitur; quamvis hunc luxuria camen mundanae conversationis operatio maculat. 11. Virgines de suis meritis gloriantes hypocritis comparantur, qui gloriam boni operis foris appetunt, quam intra conscientiam humiles habere derunt. Tales igitur ad promissa coelestia non perveniunt, on servare intra conscientiam boni operis testimoni
Abbreviated transcription (Latin):
eis in domo mea & in muris meis locũ: &
nom̃ meliꝰ a filiis & a filiab: nom̃ sempit̾-¬
num dabo eis qͦd ñ ꝑibit. Nec dubiũ qͦd
qui casti ꝑseuerant & uirgines: angłis dĩ
efficiunt᷑ equales. Amanda est pulchri-¬
tudo castitatis: cuiꝰ degustata delectatio. dul¬
cior inuenit᷑ qu̾a carnis. Castitas enĩ est¬
fructꝰ suauitatis: pulchritudo inuiolata sc̃
Castitas securitas mentis ẽ sanitas corporis.
Unde & aliquos gentiliũ ginnicos ꝑpetuã
ueneris abstinentiam exercuisse: ne uirtutẽ
libidine frangerent. Luxuriosa namq u-¬
ta carnẽ cito debilitat: fractamq celerit᷑
ducit ad senectutẽ. O mẽ peccatũ ꝑ peniten¬
tiam recipit uulneris sanitatẽ: uirginitas
autẽ si labitur: nullatenꝰ reparat᷑. Nam ꝗͣ¬
us penitendo ueniȩ fructũ ꝑcipiat: mcor¬
ruptionẽ tam̃ nullatenus recipit pͥstinan.
Uirgo carne ñ m̃te: nulłu pͥmiũ habet in
repromissione. Unde & in sipientib uirgi-¬

Expanded text:
eis in domo mea, et in muris meis locum, et nomen melius a filiis et filiabus, nomen sempiternum dabo eis, quod non peribit » . Nec dubium quod qui casti perseverant, et virgines, angelis Dei efficiuntur aequales. 5. Amanda est pulchritudo castitatis, cujus degustata delectatio dulcior invenitur quam carnis. Castitas enim fructus suavitatis est, et pulchritudo inviolata sanctorum. Castitas securitas mentis, sanitas corporis; unde et aliquos gentilium gymnicos legimus perpetuam Veneris abstinentiam exercuisse, ne virtutem libidine frangerent. Luxuriosa namque vita carnem cito debilitat, fractamque celeriter ducit ad senectutem. 6. Omne peccatum per poenitentiam recipit vulneris sanitatem; virginitas autem, si labitur, nullatenus reparatur. Nam quamvis poenitendo 247 veniae fructum percipiat, incorruptionem tamen nullatenus recipit pristinam. 7. Virgo carne, non mente, nullum praemium habet in repromissione. Unde et insipientibus virgi
Abbreviated transcription (Latin):
motu est semꝑ uenire. Quib & dicit.
Descendamus: & confundamus lin¬
guam eoꝵ. Ascendunt angł̃i in eo qͥ
creatorem conspiciunt. Descendunt
angłi: in eo qđ creaturam sese in illi-¬
citis erigentem. ȩxamine districtionis
premunt. Dicere gͦ est descendamus
& confundamus linguã eoꝵ. in ipso
eis hoc qđ non recta agant᷑ ostendere:
& ꝑuim internȩ uisionis. eoꝵs mentib
exhibenda iudicia occultis motib
inspirare

Expanded text:
semper venire. Quibus et dicit: Descendamus et confundamus linguam eorum. Ascendunt angeli, in eo quod creatorem conspiciunt. Descendunt angeli, in eo quod creaturam sese in illicitis erigentem examine districtionis premunt. Dicere ergo Dei est: Descendamus et confundamus linguam eorum, in seipso eis hoc, quod recte agatur ostendere, et per vim internae visionis, eorum mentibus exhibenda judicia occultis motibus inspirare