comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
contrahi. aut spe extolli aut timore
terreri: Quã obrem et grauissimꝰ
poeta flciccus stribit iisatrra. Naniui¬
tus sine nenro nascitur. Optimus illẽ
est qui mmimuis urgetur pulchre
quidã urõꝵ ait. Philosophi patriar¬
che hereticoꝵ occliẽ puritatẽ ꝑuersã
maculauere doctina. ut nesticat il¬
lud dictũ de humana fragilitate.
Quid gloriatur terra et ciuis. pre¬
sertuu cũ idem apłus dicat. eos uirtu
tũ culmina trauscendisse ut caruss
peribus illudant. Priscillianus in
hyspania pars mauichei de turpitu¬
diue cuiꝰ te discipuli diligunt. plu¬
dimũ uerbũ perfectionis et sciencie
sibi temere uendicantes soli cũ solis
claudũtur. Muliercule et illud ois in¬
ter cetũ amiplexusq decantant. Tũ
pater ouũpotens fecundis mibribus e¬
ther. Eo nugis iugremiũ lete descẽ¬
dit. Et omis malus alit magno con-¬
nuxtus corpore fetus. Qui quidem
et partẽ hubent guostice heresers de

Expanded text:
contrahi aut spe extolli aut timore contrahi aut spe extolli aut timore terreri? quam ob rem et grauissimus poeta Flaccus scribit in satira: nam uitiis nemo sine nascitur; optimus ille est, qui minimis urgetur. Pulchre quidam nostrorum ait: philosophi, patriarchae hereticorum, ecclesiae puritatem peruersa maculauere doctrina, ut nesciant illud dictum de humana fragilitate: quid gloriatur terra et cinis? praesertim cum idem apostolus dicat: tum culmina transcendisse, ut carnis operibus inludant. Priscillianus in Hispania pars Manichei, de turpitudine cuius te discipuli diligunt plurimum uerbum perfectionis et scientiae sibi temere uindicantes; soli cum solis clauduntur mulierculis et illud eis inter coitum amplexusque decantant: tum pater omnipotens fecundis imbribus aether coniugis in gremium laetae descendit et omnis magnus alit magno commixtus corpore fetus. qui quidem et partem habent Gnosticae hereseos de
Abbreviated transcription (Latin):
que de philozophoꝵ et maxime pr¬
thagore et zeuonis principis stoicoꝵ
fonte manarũt :ᷤ illi enĩ que grece
appellantur saoN Noc. perturba¬
tiones possimiuis dicere. egritudinẽ
indelic et gaudiũ. spem et metũ. quoꝵ
duo presentes. et duo futura sunt assert̃
ex imipari posse cleuiẽtiã et nullã belłi¬
al radicẽ quuusse in hoie om̃io ⁊esidere
meditatione et assidua exercitatione
fortissime disputant. et achademici
noui quos tullius sequitur. et eoꝵ non
dico res que uulle sũt sed uubras et
mota subuertunt. Hoc est eiũ hoĩe
corpore. et optare potius ꝙͣ docere di¬
cente apło. Miser ego honio quis me
liberabit de corpore mortis huiꝰ: Et
quia epularis breuitas nõ potest omĩa
cõprehendere.strictim tibi uitanda de¬
stribam. Uude et illud nirgilianum
est. huic metuunt cupiũtq dolent
gaudenrq ueq auras despitiũt clau¬
si tenebris et carcere ceco. Quis ent̃
potest nõ gestire gaudio aut merore

Expanded text:
quae de philosophorum et maxime Pythagorae et Zenonis, principis Stoicorum, fonte manarunt ? illi enim, quae Graeci appellant irdfrr, nos perturbationes possumus dicere, aegritudinem uidelicet et gaudium, spem et metum, quorum duo praesentia, duo futura sunt, adserunt extirpari posse de mentibus et nullam fibram radicemque uitiorum in homine omnino residere meditatione et adsidua exercitatione fortissime disputant et Academici noui, quos Tullius sequitur, et eorum non dico res — quae nullae sunt — sed umbras et uota subuertunt. hoc est enim hominem esse sine corpore et optare potius quam docere dicente apostolo: miser ego homo, quis me liberabit de corpore mortis huius? et quia epistolaris breuitas non potest omnia conprehendere, strictim tibi uitanda describam. unde et illud Uergilianum est: hinc metuunt cupiuntque, dolent gaudentque neque auras dispiciunt clausae tenebris et carcere caeco. quis enim potest aut non gestire gaudio aut maerore
Abbreviated transcription (Latin):
per carnẽ. deus filiũ suũ mittens
ni similitudine carnis peccati. et de
prbo cõdempnauit pctm̃ incarne
Et itoꝵ. ex operibus legis nõ iusti¬
ficabitur om̃is caro. Quod ne de
lege tantũ morsi dictũ putes. et
nõ de onũb mandatis que uno
lrgis noiẽ continent᷑. idem apłus
stubit diceus. Consentio eiũ legi

Expanded text:
per carnem, deus filium suum mittens in similitudine carnis peccati et de peccato condemnauit peccatum in carne et iterum: ex operibus legis non iustificabitur omnis caro. quod ne de lege tantum Moysi dictum putes et non de omnibus mandatis, quae uno legis nomine continentur, idem apostolus scribit di
Abbreviated transcription (Latin):
on audacter ut falso putas¬
sed amanter studioseq fe¬
cisti ut nouã michi yeue¬
Lteri mitteres questionem
que ante licteras tuas plerosq morien¬
te decepit. ut porsimulatã huĩlita¬
tem superbiã discerent et dicerent
cuĩ diabolo. In celũ astendã super
sidera celi pouã thronũ ineũ ero si¬
milis altissimo. Que enĩ potest ad¬
mnssã inaiorese temeritas quã dei¬

Expanded text:
on audacter, ut falso putassed amanter studioseque fecisti, ut nouam mihi ex ueteri mitteres quaestionem, quae ante litteras tuas plerosque in oriente decepit, ut per simulatam humilitatem superbiam discerent et dicerent cum diabolo: in caelum ascendam, super sidera caeli ponam thronum meum, ero similis altissimo. quae enim potest alia maior esse temeritas qua
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃is. Animo discordãte cũ irebis
ratione dissidente cũ factis. Pre¬
cor ituq qd̾ et ante annũ prioridis
licteris ⁊ ogauenm ut pacem quani
atur. in breui ante tribunal emst ẽ¬
cõciliata sen scissa cõcordia. aut pre¬
imũ recuperabit aut peniã. Quods

Expanded text:
nostris , animo discrepante cum verbis, nostris , animo discrepante cum verbis, oratione dissidente cum factis? Precor itaque, quod et ante annum prioribus litteris rogaveram, ut pacem, quam atur. In brevi ante tribunal ejus reconciliata, seu scissa concordia, aut praemium recuperabit, aut poenam. Quod si
Abbreviated transcription (Latin):
diũ et odio sepe nascatur. quatũꝙ
etiũ sĩ gladio net din percusseritł
auimo tamẽ hoĩcida est. Cur aistale
principiũ. Scilicet ut ueteri ⁊ãcore
deposico mũdũ poctorib deo parẽma
habitaculũ. Irastimiu inqult dauisꝰ
et nolite peccare. hoc quod ĩ elłet m¬
telligi aplũs plenius interpretatt.
dol nõ occidat suꝑ iracũdiãmam.
Eiud agiiis uosuidie indici sũ¬
per quoꝵ ira nõ uinun diei. seo tas
toꝵ annoꝵ sol testis occubust e Pũs
loquitur in eunãgelio ei offers inind
tuũ ante altare. ibiq ⁊ecordatun tue¬
ris quia frater tuus habet aliquas
aduersũ te.re lin que ibi munꝯtuũ
ante altare. et uade prius ⁊ ecõciui
ari fratri tuo et tũt uemiens ofe¬
res inimus tuũ. Ue uuchi musero
nec dicã et tibi. qui tanto tpr̃e aut
nõ obtulimus ad altare aut rra por¬
nanẽte siue causa obtulimua pe
Quomõ in quottidiana prece unqs
dicimus. duntte nobis debita ur̃a
sicut et nos dimintiuius debitorib

Expanded text:
dium ex odio saepe nascatur, quicumque odit, etiam si gladio necdum percusserit, animo tamen homicida est. \'cur,\' ais, \'tale principium?\' scilicet ut ueteri rancore deposito mundum pectoris deo paremus habitaculum. irascimini, inquit Dauid, et nolite peccare. hoc quid uelit intellegi, apostolus plenius interpretatur: sol non occidat super iracundiam uestram. quid agimus nos in die iudicii, super quorum ira non unius dtorum annorum sol testis occubuit? Dominus loquitur in Evangelio: Si offers munus tuum ad altare, ibique recordatus fueris, quia frater tuus habet aliquid adversum te, relinque ibi munus tuum ante altarprius fratri tuo, et tunc veniens offeres munus tuum . Vae mihi misero, ne dicam et tibi, qui tanto tempore, aut non obtulimus munus ad altare, aut, ira permanente sine causa, obtulimus. Quomodo in quotidiana prece unquam diximus: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus
Abbreviated transcription (Latin):
sapientia dicitur. discipliuis tediui¬
naꝵ humanaꝵ q reꝵ instituet. Qñ
iusticia. distributor et udex meritoꝵ
siginficatur. Qñ stĩtas illa uirtus
destribitur que credẽtes deo efficit scõs.
Ĩta ergo michi et prudẽtiã eius intel¬
ligere doctrina est. et de mõstratio bo¬
naꝵ aũt malaꝵ rerũ siue neutrũ atq
in hut̃ mondũ extendis. si uũc dicit
celũ in prudentia sua. Quõ autem
extendatim celũ. extendente eñ pru¬
attendentis. Asserit quippe exten¬
sionem quãdam esse ulerboꝵ silĩter
ut nũc dicitur celi. iuxta illud qͦ¬
quod in alio loco scriptũ est. Qui ex¬
reudit celũ ut pellem Stenditur
autem et aiãnrã que prius fuerat
cõtracta ut possit esse capax sapi¬
entie dei. Uerũ ut ad proposituu
reuertamur. Dixiis de co qd̾ pru¬

Expanded text:
sapientia dicitur, disciplinis te divisapientia dicitur, disciplinis te divinarum humanarumque rerum instituit. Quando justitia, distributor et judex meritorum significatur. Quando sanctitas, illa virtus describitur, quae credentes Deo, efficit sanctos. Ita ergo et mihi prudentiam ejus intellige: cum doctrina est, et demonstratio bonarum, aut malarum rerum, sive neutrarum: atque in hunc modum extendisse nunc dicitur coelum in prudentia sua. Quomodo autem extendatur coelum, extendente id pruattendentis. Asserit quippe extensionem quamdam esse verborum similiter, ut nunc dicitur coeli: juxta illud quod in alio loco scriptum est: Qui extendit coelum ut pellem . Extenditur autem anima nostra, quae prius fuerat contracta, ut possit capax esse sapientiae Dei. Verum ut ad propositum revertamur, diximus quod pru
Abbreviated transcription (Latin):
que ruma precesserit. Omescorr
qui erigit allisos eleuauit uos iacẽ¬
res. In adam om̃es moriũtur acq ita
corruit orbis terraꝵ et idiget crea¬
tioue. ut in xp̃o omẽs uiuisicentur.
Igitur duplitem intellectũ de orbe
tradidimus. unnĩ quomõ singule aie
aut habitate sint alut deserte. alterũ
quõ uniuersus orbis pariter ceciderit
Et in sua prudentia extendit celum
Non fortinto sapientia in celi exten¬
sione assup̃ta est. Inuenies et in pro¬
uorbiis dictũ. Deus sapientia fini¬
dauit terram. preparanit autẽ celos¬
in prudentia. Est ergo aliqua prudẽ¬
tia dei. quã nolo ut extra pm̃ requi¬
ras. Omiã quippe que dei sunt xpuł
est. ipẽ saplentia euis. ip̃e fortitudo
ipẽ iustida. ip̃e sancꝰtitas et redep̃¬
tio. ipẽ ut ad presens ueniã etiã pru¬
deutia. Sedcum sit in subiacenti pro
nauetate sensuũ diuersis uocabulis
nũcupatur. Aliud significat sapi¬
entia aliud iusticia. Quaudo em̃

Expanded text:
quae ruina praecesserit. Omnes corrquae ruina praecesserit. Omnes corrqui erigit elisos , elevavit nos jacentes. In Adam omnes morimur, atque ita corruit orbis terrarum, et indiget erectionis, ut in Christo omnes vivificemur. Igitur duplicem intellectum de orbe tradidimus: unum quomodo singulae animae aut habitatae sint aut desertae, alterum quomodo universus orbis pariter ceciderit. « Et in sua prudentia extendit coelum: » non fortuito sapientia in coeli extensione assumpta est; invenies et in Proverbiis, dictum: « Deus sapientia fundavit terram, praeparavit autem coelos prudentia . » Est ergo aliqua prudentia Dei, quam nolo ut extra Christum requiras. Omnia quippe quae Dei sunt, Christus est. Ipse sapientia ejus, ipse fortitudo ejus, ipse justitia, ipse sanctitas et redemptio, ipse ut ad praesens veniam etiam prudentia. Sed cum sit idem in subjacenti, pro varietate sensuum, diversis vocabulis nuncupatur. Aliud significat sapientia, aliud justitia. Quando enim
Abbreviated transcription (Latin):
spũs postulat dicens. Spũ princi¬
pali cõfiria me spiũ ⁊ectũ ino¬
umi ne auferas ame. Qui siniisti
tres spũs: Principalis spũs pater
eius rei diximus qd̾ habitata idẽ
orbis terraꝵ in sapientia dei fabri¬
catata sit. Sapientia quippe auxi
tem et disciplinã qui abicit infe̾¬
lix est. et uana spes eius et laborẽs
eius insensati. et mutilia opera eiꝰ.
ait sapientia quetitulo in scribitur
sa lomonis. Idcireo ꝙͣto possumus
labore nitamur ut habitata ur̃a
sapientia dei erigatur. Cecidit
arũ.cecidit habitata urã. postꝙͣ
peccauiuuꝰ imque fecimus. miulte
egimus. impie gessimus. et post
ruiuã indiget erectione Si au¬
tem nõ uisista sententiã ad duci
cõmunẽ totius orbis quera mus iuinã.
et post casũ eins consequẽter deuis
eri gens predicetur. Quicumq est
in orbe isto. aute treationẽ cecidit
Si autẽ cecidit consequẽter erigõdus
fuit Nemo quippesine casi subleua¬
tur. Si autel erectus est. iudeanr̃

Expanded text:
t dicens: « Spiritu principali confirma me, spiritum rectum innoctum ne auferas a me . » Qui sunt isti tres spiritus? Principalis spiritus Pater ejus rei diximus, quod habitata, id est, orbis terrarum in sapientia Dei fabricata sit. « Sapientia quippe auxiltem et disciplinam qui abjicit infelix est, et vana spes ejus, et labores ejus insensati, et inutilia opera ejus, » ait sapientia quae titulo inscribitur Salomonis. Idcirco quantum possumus labore nitamur, ut habitata nostra a sapientia Dei erigatur: cecidit arum; cecidit habitata nostra, postquam peccavimus, inique fecimus, injuste egimus, impie gessimus, et post ruinam indiget erectione. Si autem non vis ista sententia adduci, communem totius orbis quaeramus ruinam, ut post casum eis consequenter Deus erigens praedicetur. Quicunque est in orbe isto ante erectionem cecidit, si autem cecidit, consequenter erigendus fuit. Nemo quippe sine casu sublevatur: si autem erectus est, videamus
Abbreviated transcription (Latin):
res quodanmodo uirtutes
dei assumens ꝓphã. fortitu¬
opera distribuit. Fortitudiui terram.
Dũs qui fecit terrã in fortitudine sua
et erexit orbem in sapientia sua. etin
sua prudentia extendit celum. Et
nos igitur in nr̃a terra dictũ quippe¬
est ad adam terra es. necessariam ha¬
bennuis fortitudinẽ dei quia aibsq ea
impossibile nobis est id exequi quod
carni repuguat. Cũ autem morti¬
ficata fuerint mẽbra superterrã
tunc parent spñs uoluntati Si qui
et ad hanc terram uenias et cõside¬
res id quod in iob scriptuĩ est nixta
emẽdatissima tamen exemplaria qͦ¬
modo statuerit eam suꝑ ruchilũ ni¬
uenies fortitudinem dei i mediera¬
te mundi terre librã sustinere.
Ueui ani ego et ad orbem terrarsi
qui grece otkomenti nũcupa¬
tur. id est in habitata. Scio aĩam
inhabitatam. Scio desertam.Si em̃
nõ habet deũ patrem Si nõ habet
filiũ dicentem. ego et pater nieus¬
ueniemus adeũ et mansionẽ apud
eũ faciemus. Si nõ habet spiritũ

Expanded text:
res quodammodo virtutes Dei assumens Propheta, fortituopera distribuit, fortitudini terram, Dominus qui fecit terram in fortitudine sua et erexit orbem in sapientia sua, et in sua prudentia extendit coelum. » Et nos igitur in terra nostra dictum est quippe ad Adam, « Terra es »  necessariam habemus fortitudinem Dei, quia absque ea impossibile nobis est id excarni repugnat. Cum autem mortificata fuerint membra super terram, tunc parent spiritus voluntati. Siquidem ad hanc terram venias, et consideres id quod in Job scriptum est , juxta emendatissima tamen exemplaria, quomodo statuerit eam super nihilum, invenies fortitudinem Dei in medietate mundi terrae libram sustinere. Veniam ergo ad orbem terrarum, qui Graece οἰκουμένη nuncupatur, id est, inhabitata. Scio animam inhabitatam, scio desertam. Si enim non habet Deum Patrem: si non habet Filium dicentem: ego et Pater veniemus ad eum, et mansionem apud eum faciemus : si non habet Spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
quõ fatuuĩ dei stultã fecerit sapi¬
entiam mũdi. Fingamus panlis¬
per ne qui aliquid putor nossẽ cũ
iusipiente aliquo et merudito cõ¬
ferre sormonẽ qui nichil intelligat.
inchil acute disputationis ĩ terroget.
Nunquid non opiis michi est adillẽ
stutituamco arguendam ⁊nabecti¬
co litistalliditatẽ et profiridorum
seusuu acumen ad hiberti Nonne
uroonti qrn tamen ilłius intelligẽ¬
toudeatur a cerrinius. fatĩ esti
ut insipientem esse cõuincam dic
ngitu adiidi sapientiã stultisi¬
canaino est opus sapientiã deie
desconteno et cueo colluc tari que
deorsum est sapientia. ed sufficit
facuũ dei qm̃ sãpientius est hoũ¬
buset infiriim̃dei fortius est hoi¬
bus et omĩa cõtrana saluatonmẽ
et dñs assũpsit. ut econtrarus dis¬
soluat contraria. et confirniemiur
a infiritate eius et sapientes
osfifannis a fatuo eius. et inhet
introducti possimnis ascendereon
ndsapientiam et iirtutẽ dei xpm̃¬

Expanded text:
quomodo fatuum Dei, stultam fecerit sapiquomodo fatuum Dei, stultam fecerit sapientiam mundi. Fingamus paulisper me, qui aliquid putor nosse, cum insipiente aliquo et inerudito conferre sermonem, qui nihil intelligat, nihil acutae disputationis interroget: numquid opus mihi est ad istius stultitiam coarguendam, dialecticae artis calliditatem et profundorum sensuum acumen adhibere? Nonne modici, qui tamen illius intelligentiae videatur acerrimus, fatuum eum et insipientem esse convincam? Sic igitur ad mundi sapientiam stultificandam, non est opus sapientiam Dei descendere, et cum ea colluctari, quae deorsum est sapientia, sed sufficit fatuum Dei: quoniam sapientius est hominibus: et infirmum Dei, fortius est hominibus: et omnia contraria Salvator meus et Dominus assumpsit, ut contrariis dissolvat contraria, et confirmemur ab infirmitate ejus, et sapientes efficiamur a fatuo ejus, et in hoc introducti possimus ascendere ad sapientiam et virtutem Dei
Abbreviated transcription (Latin):
sapieutiã que celestis est que inũ¬
di limitẽ exredit hoc quod deste¬
dit ad homines : fatuũ est dei.
Uerũ id ipm fatiuĩ dei sãpien¬
tius est hominibus. Quibus ho¬
minibus : Nonutiq stultis. sed
sapientib. Dicas licer sapiẽtes
tes. istis sapientib sclĩ. hoc qd
ex posuimus fatuũ dei sapiẽtilis
est. Mnabilequiddã uolumus
in serere. quĩ sapientia mũdi stul¬
ricia est apud deum. Et in fatua¬
uit deus sapientiã mũdi. Noum
sapientia sua infatuanit sapiẽtiã¬
muĩdi ut esse stulticia arguatur
Neq cm̃ dignatur sapientia dei
ad mũdi sapientiã cõuĩcenda
tota descendere. sed potins modicũ
hoc est incarnationis sacramẽtũ.
Quid neceslariũ fuit quod fatuũ
dei erat ut hoc paruo et fatuo dei
infatuaretur scłi sapientia . No
enĩ ualebat stłi sapientia magintu¬
dinem ni se uenientis sapiẽtie dei
sustinere. Uerũ exemplũ interpo¬
nam ut perspicue possit intelligi

Expanded text:
sapientiam, quae coelestis est, quae munsapientiam, quae coelestis est, quae mundi limitem excedit, hoc quod descendit ad homines, fatuum Dei est. Verum id ipsum fatuum Dei, sapientius est hominibus. Quibus hominibus? Non utique stultis, sed sapientibus: dicat licet, sapientes tes. Istis sapientibus saeculi, hoc quod nos exposuimus fatuum Dei sapientius est. Mirabile quiddam volumus inserere: quoniam sapientia mundi stultitia est apud Deum: et infatuavit Deus sapientiam mundi, non in sapientia sua infatuavit mundi sapientiam, ut esse stultitia arguatur. Neque enim dignatur sapientia Dei ad mundi sapientiam convincendam tota descendere, sed potius modicum, hoc est Incarnationis sacramentum. Quid necessarium fuit, quod fatuum Dei erat, ut hoc parvo et fatuo Dei, infatuaretur saeculi sapientia? Non enim valebat saeculi sapientia magnitudinem in se venientis sapientiae sustinere. Verum exemplum interponam, ut perspicue possit intelligi,
Abbreviated transcription (Latin):
ioꝵ scelerũ iustificautur. sic. etõ¬
trario scientia pauli ad illã celestẽ
scientiã ad illũ cõsimiatũ electionis
intellectu. stulticia reputatr
Idcico infatuatus est. onuis homo ab
Dixi sapiens effitiar. et ipã louga¬
uit se ame. longuis quã erat. Etalta
profunditas quis uiuenior eam. Uo¬
luius quiddã audenter licet dicere
quĩ hoc qd̾ descendit in mñdũ enacu¬
cuut sẽ ipm̃. ut euacuatione eius iũ¬
dus cõpleretur Sr autẽ hoc quod de
fatuũ est dei. sapientus est holbus.
Si ergo dixissem fatuũ dei quonto
aucupes sennonũ meoꝵ. et semper
dediti ad eriminãdũ uenenatasm
me linguas iubrarent. Hinic u̾o
paulus quasi sapiens et porestatem
habens apłicam ausus est dicere¬
ome sapientiã terrenã que in se
que in petro que n teteris aplĩs e¬
dat que mistũ mũdũ descenderat᷑
stulticiam esse dei. Ad comparati¬
onem quippe illius sapientie quã
terremis nõ capit locus ad illam

Expanded text:
jorum scelerum justificantur, sic econjorum scelerum justificantur, sic econtrario scientia Pauli ad illam coelestem scientiam, ad illum consummatum rationis intellectum stultitia reputatur: idcirco « infatuatus est omnis homo a « Dixi, sapiens efficiar, et ipsa elongavit se a me longius quam erat, et alta profunditas, quis inveniet eam? » Volumus quiddam audenter licet dicere, quoniam hoc quod descendit in mundum evacuavit se ipsum, ut evacuatione ejus mundus compleretur. Sfatuum Dei sapientius est hominibus. » Si ergo dixissem fatuum Dei, quomodo aucupes sermonum meorum, et semper dediti ad criminandum, venenatas in me linguas vibrarent? Nunc vero Paulus, quasi sapiens et potestatem habens apomnem sapientiam terrenam, quae in se, quae in Petro, quae in caeteris apostolis erat, quae in istum mundum descenderat, stultitiam esse Dei . Ad comparationem quippe illius sapientiae, quam terrenus non capit locus, ad illam
Abbreviated transcription (Latin):
malio et in alio thesaurodei. Isti
autem om̃es thesauri ineũ habent
thesaurũ in quo sunt thesanri sã¬
pientie et scientie abscouditi. Et quo¬
mõ possideo unã preciosissimã mar¬
garitam per plures alias margarritas
dignus fuero spiritibus in dei the¬
sauris cõmorantib. Eduxir em̃ uẽ¬
tos de thesaurissius. Infatuatus
est om̃ĩs homo abscienta. Si omĩs
homo infatuatus est ab stientia. et
paulus homo est: paulus infatua¬
rus est scientia. Ex parre enĩ cogꝰ¬
scimus. et ex parte prophetanu¬
Infatuatus est absciennauidens ꝑ
speculũ et in enigniate particulã
quãdã uidens. et si sic expedit
dicere ipsius quoq particule par¬
tem minimã recognostentes Etõ¬
trario autem intellige. quid si nifa¬
tuatus est om̃is homo abstientia
moꝵ ꝑctiũ iusticia est. Iusti ficata
est em̃ ait sõdoma exte Quomiõ
ciũ nõ habent iusticiã sodomorũ
pctã per se. sed ad collationẽ ma¬

Expanded text:
in alio et in alio thesauro Dei. Isti in alio et in alio thesauro Dei. Isti autem omnes thesauri unum habent thesaurum, in quo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi. Et quoo possideo unam et pretiosissimam margaritam per plures alias margaritas: m regum, cum dignus fuero spiritibus in Dei thesauris commorantibus. Eduxit enim ventos de thesauris suis . Infatuatus est omnis homo ab scientia . Si omnis homo infatuatus est ab scientia, et Paulus homo est, Paulus infatuatus est ab scientia. Ex parte cognoscimusInfatuatus est a scientia, videns per speculum, et in aenigmate, portiunculam quamdam videns, et si sic expedit dicere, ipsius quoque portiunculae partem minimam recognoscens. Econtrario autem intellige quid sit: infatuatus est omnis homo a scientia. m peccatum justitia est. « Justificata est enim, ait, Sodoma ex te . » Quomodo ergo non habent justitiam Sodomorum peccata per se, sed ad collationem ma
Abbreviated transcription (Latin):
sauris dei sunt. et uõ hoꝵr natura
mainfesta est. quomͦ et qua ratoẽ
subsistant : Sed siuit quidani.
uentoꝵ thesauri. thesauti spirituũ.¬
tuoris dñ. fortitudinis. dilectoĩs
et caritatis. Potes et ip̃e descriptiris
hos uentos congregare. et istoꝵ spi¬
riuntur hi spũs ut alius sapiens
sit. alius fidelis. alius eruditus et
alius quodcũq donoꝵ dei possideat.
fides nbes ab extreuio torie. fulgit¬
ra m pliuriã fecit. et eduxit noñt¬
tos de thesauris sius. Et nos iuixta
misicordiam dei ad hosthesantos
occursuros putamus. et quia plu¬
res sunt thesauri. forte iuxta ordi¬
nem resurgentiũ eritet requies in
thesauris dei. Quod autem dico
istius modi est. resurrectio mortu¬
oꝵ in quibusdam ordinib futura
est. Ait quippe aplũs. Uiuisquis¬
q autem resurget in suo ordine.
et non ut libot miserentur or¬
dines ⁊esurgentiũ. Aluis ordo erit
m ilło et illo thesauro dei. a liusordo

Expanded text:
sauris Dei sunt, et non horum est natura sauris Dei sunt, et non horum est natura manifesta, quomodo et qua ratione subsistant? Sed sunt quidam ventorum thesauri, thesauri spiritutimoris Domini, fortitudinis, dilectionis et charitatis. Potes et ipse de Scripturis hos ventos congregare, et istorum spiriuntur hi spiritus, ut alius sapiens sit, alius fidelis, alius eruditus, et alius quodcumque donorum Dei possideat. tremo terrae, fulgura in pluviam fecit: et eduxit ventos de thesauris suis, et nos juxta misericordiam Dei ad hos thesauros occursuros putamus. Et quia plures sunt thesauri: forte juxta ordinem resurgentium erit et requies in thesauris Dei. Quod autem dico, istiusmodi est: resurrectio mortuorum in quibusdam ordinibus futura est. Ait quippe Apostolus: Unusquisque autem resurget in suo ordine , et non ut libet miscentur ordines resurgentium. Alius ordo erit in illo et in illo thesauro Dei: alius ordo
Abbreviated transcription (Latin):
me. et fulgura in pluuiamn fati¬
at. Niunt naturaliũ causaꝵ stru¬
tatores quia fulgura ex nibiũ col¬
lisione geuerentur in morẽ silicũ
dius ex hisiguis elabitur. atq ita
cũ frilgure pariter et to intrua
mugire. tonitruuĩ scil souitũ in¬
dicante concursui ẽt fulgure et¬
cussi luminis claritate. Si intelle¬
icisti exemplũ: cõsidera unc̃ nu¬
bes rationales. Moyses ibes erat
resus nane nubes erat. Isti si secũ
colloquãtur. ex sermonib eoꝵ ful¬
gura micant. Hreremias et ba¬
ruch nubes erant. sermocinentur
inuicem et udebis ⁊utilare fulgu¬
ra . Poteset tu ip̃e descripturis
scĩs in hunc modũ nubiũ in ueni¬
re concursus ex quib ignes emit¬
tantur. Ut autẽ et ad nouũ testa¬
mentũ ueniamus. paulus et il¬
nanus due mibes munũ cõgae
fulgur illuuiiat. fulgura in plu¬
niam fecit. et eduxit uentos de
thesauris suis Et go ne hi uenti
qui super terram perflant n the¬

Expanded text:
me, et fulgura in pluviam facime, et fulgura in pluviam faciat. Aiunt naturalium causarum scrutatores , quia fulgura ex nubium collisione generentur, more silicum ddius ex his ignis extritus elabitur, atque ita cum fulgore pariter et tonitrua mugire: tonitruo, scilicet, sonituum indicante concursus, et fulgura excussi luminis claritate. Si intellexisti exemplum, considera nunc nubes rationales. Moyses nubes erat: Jesus Nave nubes erat. Isti si secum collocantur, ex sermonibus eorum fulgura micant. Jeremias et Baruch nubes erant: sermocinentur invicem, et videbis rutilare fulgura. Potes et tu ipse de Scripturis sanctis in hunc modum nubium invenire concursus, ex quibus ignes emittantur. Ut autem ad novum Testamentum veniamus: Paulus et Silvanus duae nubes in unum convefulgore illuminant: Fulgura in pluviam fecit, et eduxit ventos de thesauris suis . Ergone hi venti qui super terram perflant in the
Abbreviated transcription (Latin):
t auribs ꝑ dxipe tenra. quia dũs lo¬
qutus est. Et quia ip̃e uubeserat. et
sciebat alias ubes cũprophetantes
sibi. ideo uaticinans aiebat. Man¬
dabo uubibus ne pluant super eam
imbrem. Si autẽ didicimus qui sint
nubes udeaunis quomõ deus educat
mibes ab extremo terre. Ait saluator
Ueruauit hoc mandatũ paulus et fuit
nouissimus in hoc mũdo dicens. Pu¬
ro enĩ deus nos apłos nouissimos ostẽ¬
dit quasi mortificatos quia spectacu¬
lũ facti siniuis in mũdo et augelis
et homib. Si quis ergo scũs custodiẽs
prec eptũ saluatoris factus fuerit in
hac uita nouissimus. iste fit uubes.
Et educit deus nubes nõ a finibus
terro. nõ a consulibus. nõ a ducibus.
uebulas. Propterea si uolumus
nulos fieri ad quas peruenit ueritas
dei. nouissum om̃iũ fiamus. et tam
eiĩ nos deus apłos nonissimos osten¬
dit. Quod si nõ sũ aplũs. licet tam̃
michi fieri extremũ. ut educens
ubes ab extremo terie educat et

Expanded text:
et auribus percipe, terra, quia Dominus loet auribus percipe, terra, quia Dominus locutus est . » Et quia ipse nubes erat, et sciebat alias nubes conprophetantes sibi, ideo vaticinans aiebat: « Mandabo nubibus ne pluant super terram imbrem. » Si autem jam dicimus qui sint nubes, videamus quomodo Deus educat nubes ab extremo terrae. Ait Salvatorervavit hoc mandatum Paulus, et fuit novissimus in hoc mundo, dicens: « Puto enim nos Deus apostolos novissimos ostendit, quasi mortificatos: quia spectaculum sumus in mundo et angelis et hominibus . » Si quis ergo sanctus custodiens praeceptum Salvatoris, factus fuerit in hac vita novissimus, iste sit nubes, et educit Deus nubes non a primis terrae, non a consulibus, non a ducibus, nebulas? Propterea si volumus nubes fieri, ad quas perveniat veritas Dei, novissimi omnium fiamus, et tamenim, nos Deus apostolos novissimos ostendit. Quod si non sum apostolus: licet tamen mihi fieri extremum, ut educens nubes ab extremo terrae, educat et
Abbreviated transcription (Latin):
De his uubibus dictũ est. etmã¬
dabo mibibus ieis ne pluant suꝑ
cam imbrem De his enĩ que ex den¬
saro aere constar̃e dicintur si non
fuerit plunia nõ precipit dñs ne plu¬
ant super uinean aut quãcũq te¬
prophetiam helye future pluuie
signũ in uestigio homiius ostensũ
est. atq ita post nubem globatam
imber descendit interras. Istisuero
quasi subsistentibus uebulis. iuber᷑
pluuia contineri cũ digna nõ fuerit
annua iubre celesti et dicitur mã¬
dabo nubibus ne pluant suꝑ eam im
Moy ses nubes etat et quasi nubes
loquebatur. Attende celũ et loquar
et audiat terra ser mones ex ore meo.
exspectentur ut plunia uerba mea
et destendant ut ⁊ os eloquia mea.
Si nõ fuisset nubes nũꝙͣ dixiss
expectentur ut pluma uerba mea.
et destendant ut ros eloquia mea.
Quia nubes dicebat ut nmber suꝑ
gramẽ. et priuua suꝑ fenũ. quia no
ut iuibes loquebatur. audi celum

Expanded text:
De his nubibus dictum est: Et manDe his nubibus dictum est: Et mandabo nubibus meis, ne pluant super eam, imbrem . De his enim quae ex densato aere constare dicuntur: si non fuerit pluvia, non praecipit Dominus ne pluant super vineam, aut super quamcumque reprophetiam Eliae futurae pluviae signum in vestigio hominis ostensum est, atque ita post nubem conglobatam, imber descendit ad terras. Istis vero quasi subsistentibus nebulis, jubetur pluviam continere, cum indigna fuerit anima imbre coelesti, et dicitur: Mandabo nubibus meis, ne pluant super eam imbMoyses nubes erat, et quasi nubes loquebatur: Attendite, coeli, quae loquar, et audiat terra sermones ex ore meo. Exspectentur ut pluvia verba mea, et descendant ut ros eloquia mea . Si non fuisset nubes, numquam dixisset: Exspectentur ut pluvia verba mea, et descendant ut ros eloquia mea. Quasi nubes dicebat: ut imber super gramen, et pruina super fenum, quia nout nubes loquebatur: « Audi, coelum,
Abbreviated transcription (Latin):
qui nnagnem celestis portat nõ con¬
uemat diei. celũ es et incelũ ibis:
Diiusquasq autem nr̃m aut celestia
deduciuit cum qui thesaurizat ca in
terram et non incelũ. Ruisumq
hec que iuxta urtutem gesta sunt
thesauriz atorẽ suũ appropin quãtẽ
sibi celoꝵ regno subuehunt. Et e¬
duxit inibes ab extremo terre. istiꝰ¬
modi disputatio in psalmo nuper
incidit et dicꝰtũ est a nobis quomͦ
deus eduxerit nubes ab extremo ter¬
re. Quod quidem inuic rursum¬
cogiuiur retractare ut et hi qui au¬
dierũt plenissime eoꝵ que sciunt re¬
ministantur. et hi qui aut nõ inter¬
fudrnit. aut obliti sunt cõtextum
sermonis agnoscant quẽ gunc prout
ualuimus exhibuimus. Diximiuf
autem scõs esse nubes. Et eĩ hoc
quod scuptum est. ueritas tua usq
ad mibes. non potest referri ad ma¬
nimales iubes. sed̾ ueritas dei.usq
ad illas nibes est que audiũt man¬
datũ diũ et nouermt quo plinias
deferant et a quibus eas suspendãt

Expanded text:
qui imaginem coelestis portat, non convenit dici: Coelum es, et in coelum ibis? Unusquisque autem nostrum, aut coelestia deducunt eum, qui thesaurizat ea in terra, et non coelo. Rursumque haec quae juxta virtutem gesta sunt, thesaurizatorem suum appropinquantem sibi ad coelorum regiones subvehunt. Et eduxit nubes ab extremo terrae . Istiusmodi disputatio in psalmo nuper incidit, et dictum est a nobis, quomodo Deus eduxerit nubes ab extremo terrae: quod quidem nunc cogimur rursum tractare: ut et hi qui audierunt, plenissime eorum quae sciunt, reminiscantur: et hi qui aut non interfuerunt, aut obliti sunt, contextum sermonis agnoscant: quem tunc, prout valuimus, exhibuimus. Diximus autem sanctos esse nubes. Etenim hoc quod scriptum est: Veritas tua usque ad nubes , non potest referri ad inanimales nubes, sed veritas Dei usque ad illas nubes est, quae audiunt mandatum Domini, et noverunt quo pluvias deferant, et a quibus eas suspendant.
Abbreviated transcription (Latin):
qui de eccliasticis doginatibus dispu¬
turunt. quoꝵ enuilari ex õpto negli¬
gentiã potius. quã alioꝵ obsturã di¬
ligentiã. Tuinent contra me mariti
quare dixerim. Orote quale illud bo¬
nũ est quod orare ꝓhibet. quõd corpus¬
xp̃i accipeno perimutit. Quandoim

Expanded text:
qui de Ecclesiasticis dogmatibus dispuqui de Ecclesiasticis dogmatibus disputarunt: QUORUM AEMULARI exopto negligentiam potius, quam aliorum obscuram diligentiam. Tumeant contra me mariti, quare dixerim: « Oro te, quale illud bonum est, quod orare Christi accipere non permittit? Quando im
Abbreviated transcription (Latin):
perdore: Unuisa que nos de uirginta
re acnuptiis lato sernione diffudiuĩ.
tllo breupantauit cõperdio in paucis
multa cõprehendẽs. Uirginitas abeo
persuasio cõtinẽtie imptie remedia in¬
cõtuẽcie predicantur. et significãter
a maioribus ad niinora descensus. uir¬
gnubus brauiũ suꝑue uocationis ostẽ¬
dit. nuiptas ne ni uia deficiant conso¬
latur alios laudat. alios nõ despicit.
Coniugia ordeo uirgiuitatẽ xpĩ cor¬
pori cõparat. Et puro multo minorẽ
distantiã niter frumẽtũ esse et ordeũ:
quã nter ordeũ et corpus xp̃i. De¬
iide in iptias dicit quasi necessitatis
sorciuã decliuãdã et diffirutione.
esse euidentissime seruitutis: et młta
alia que intribus libellis deuirginib
latissime prosequtus est. Sequibus
uniuersis perspituĩ est.iue nichil
noui de uirginib nuptisq dixisse
Sediuaiorũ in om̃ib sequutũ esse
sentẽciã. tam huiꝰ uidel ꝙͣ ⁊eliquoꝵ

Expanded text:
perdere? uniuersa, quae nos de uirginitaperdere? uniuersa, quae nos de uirginitate ac nuptiis lato sermone diffudimus, ille brevi arctavit compendio, in paucis multa comprehendens. Virginitas ab eo persuasio continentiae: nuptiae, remedia incontinentiae praedicantur. Et significanter a majoribus ad minora descendens, virginibus bravium supernae vocationis ostendit, nuptas ne in via deficiant, consolatur. Alios laudat, alios non despicit. Conjugium hordeo, virginitatem corpori Christi comparat. Et puto multo minorem distantiam inter frumentum esse et hordeum, quam inter hordeum et corpus Christi. Denique nuptias dicit, quasi necessitatis sarcinam declinandam et definitionem esse euidentissimae seruitutis et multa alia, quae in tribus libellis de uirginibus latissime prosecutus est. Ex quibus uniuersis perspicuum est me nihil noui de uirginibus nuptisque dixisse: sed maiorum in omnibus secutum esse sententiam, tam huius uidelicet quam
Abbreviated transcription (Latin):
frumentũ et ordeũ est legat sc̃ĩ am¬
xisse. Neq ita cõugiũ aplũs
pretulit ut studia niregrtatis
extuigueret. sed a contmẽtie ꝑ
brauiũ suꝑue nocationis fortib
demõstrasset. deficere taniẽ ni¬
uia neminẽ passusest. ita plau-¬
dens prioribus ut nõ despicer et et
se quẽtes Pidicerat enĩ et ipẽ qr
dñs ihũs aliis panẽ ordeacenm
ne ni uia deficerent aliiscorpus
suũ ut ad regnũ cõtenderent de¬
monstrauit. Et incõsequẽtibus
Non ergo copula nuptlalis qua¬
si culpa uitanda/. sedquasi neces¬
sitafis sarciua declinãda est.
lex em̃ astringit uxorẽ ugi labo¬
ribus et tristicia filios generer.
tionẽ filioꝵ ad dicitur nupta nõ iudua
et dominatu uri subditur copulata
nõ uirgo. Et ni alioloco. Precio inꝗt
empti estis. nolite ficri seriui hoĩnum
tio serututis. Et post pusillũ eiigiꝰ¬
bonũ cõuugiũ seruitus malũ. quidest
quãdo nequeant se iuicẽ stĩficare sed

Expanded text:
frumentum et hordeum est, legat S. Amfrumentum et hordeum est, legat S. Amxisse: neque ita coniugium apostolus praetulit, ut studia integritatis extingueret, sed a continentiae brauium supernae uocationis fortibus demonstrasset, deficere tameninuianeminem passus est ita plaudens prioribus, ut non despiceret et sequentes. didicerat enim et ipse, quia dominus Iesus aliis panem hordeacium, ne in uia deficerent, aliis corpus suum, ut ad regnum contenderent, demonstrauit; et in consequentibus: non ergo copula nuptialis quasi culpa uitanda, sed quasi necessitatis sarcina declinanda. lex enim adstrinxit uxorem, ut in laboribus et tristitia filios generet et tionefiliorum addicitur nupta, non uidua, et dominatui uiri sola subditur copulata, non uirgo; et in alio loco: \'pretio\', inquit, \'empti estis, nolite fieri serui hominum\'. itio seruitutis; et post pauxillulum: siigiturbonum coniugium seruitus, malum quid est, quando nequeunt se inuicem sanctificare, sed
Abbreviated transcription (Latin):
tem haberet nisi esset et tautũ qr
deo perut nõ esse dicitur. Erge sto̃
hinic cõparationis sensũ malũ dixi¬
mus mulierẽ tangere. licet uxcris
muilla sit faicta mentio. quia bonĩ
est nõ tangere. Et subieciuis uir¬
ginitatẽ frumẽtis. nptias ordeũ.
fornicationẽ stercus. bubulũ ũcu¬
partes. Utiq et frumẽtũ et ordeum
creatura dei est. Uerũ ni enuãgelio¬
maior turba ordeacũs pauib iuiuor
frumẽtatiis pascitur. Homines nr¬
quit et nimẽta saluos faties duẽ.
Aliis uerbis idipiũ loquti sumius
qñ aurũ uirgiit atẽ. argentum
nuptias diximꝰ. et centũ quadra¬
gnita quatuor milia urgimĩ sigͣ¬
torũ qui cũ mulierib nõ sut co¬
inquinati. in quo ostendi uoluim̃
om̃esqui uirgines nõ ꝑmiãserint
esse pollutos. Quod sicut et aspeꝵ
et reprehensione dignũ iudetur.
tantũ nos inter uirgnutatẽ et np¬
tias fecisse distantiã. quãtũ inter

Expanded text:
tem haberet, nisi esset, tamen, quia tem haberet, nisi esset, tamen, quia deo periit, non esse dicitur. ergo secundum hunc conparationis sensum malum diximus mulierem , tangere — licet uxoris nulla facta sit mentio —, quia bonum est non tangere. et subiecimus uirginitatem frumentum, nuptias hordeum, fornicationem stercus bubulum nuncupantes: utique et frumentum et hordeum creatura dei est. uerum ineuangeliomaiorturbahordeaciispanibus, minor I frumentaciis pascitur: \'homines, inquit,\'etiumenta saluos facies, domine. aliis uerbis idipsum locuti sumus, quando aurum uirginitatnuptias diximus: et centum quadraginta quatuor millia virginum signatorum, qui cum mulieribus non sunt coinquinati: in quo ostendi voluimus, omnes qui virgines non permanserint,esse pollutos. Quod si cui asperum et reprehensione dignum videtur, tantam nos inter virginitatem et nuptias fecisse distantiam; quanta inter
Abbreviated transcription (Latin):
tudinis bonũsit hõĩ mulierẽ nõ tan¬
nitas. nũquidet celi et angeli. thro¬
ni.dominationes potestates. cetere-¬
q uirtutes e Sed que per se bona
sunt. et a bono creatore condita ad
cõparationẽ maiorũ nanitasappel¬
lantur. Uorbi gratia. lucerua lã¬
padis cõparatione pronichilo est.
lampas stelle collatione nõ lucet.
stellã luue confer et ceca est. lunã
soli iũge nõ rutilat. solẽ xpõ cõser
et tenebre sunt. Ego sum inquit
qui sum Ouiuẽ igitur creatiram
si deo cõtuleris nõ subsistit. Ne tradas
inquit hester hereditatẽ tuã hisqui
nõ sunt dui. idolisscil uel denrombus.
Et certe erant idola et demonesquib
ne traderentur orabat. In aob quoq
legimus baldad dictũ de iipio. Auel¬
latur de tabernaculosuo fidutia eius
et calcet suꝑ eũ quasi iex interitus
habitent ni tabernatulo enis sotũ¬
illius qui nõ est. aut dubiũ quiu dia¬
bolus. Qui cũ habeat sotios nõ au¬

Expanded text:
litudinis bonum sit homini mulierem non tanlitudinis bonum sit homini mulierem non tannitas, numquid et caeli et angeli et throni, dominationes, potestates ceteraeque uirtutes? sed quae per se bona sunt ut a bono creatore condita, ad conparationem maiorum uanitas appellantur. uerbi gratia: lucerna lampadis conparatione pro nihilo est; lampas stellae conlatione non lucet; stellam lunae confer, et caeca est; lunam soli iunge, non rutilat; solem Christo confer, et tenebrae sunt. ego sum, inquit, qui sum. omnem igitur creaturam si deo contuleris, non subsistit. ne tradas, inquit Hester, hereditatem tuam his, qui non sunt, uel idolis scilicet uel daemonibus. et certe erant idola et daemones, quibus ne traderentur, orabat. in Iob quoque legimus a Baldad dictum de inpio: auellatur de tabernaculo suo fiducia eius et calcet super eum quasi rex interitus. habitent in tabernaculo illius socii eius, qui non est, haud dubium quin diaboli, qui cum habeat socios, non au
Abbreviated transcription (Latin):
est insi malũ. Si autẽ malũ est
et ignostitur ideo cõceditur ne malo
quid deterius fiat. et cetera usq ad
propositionẽ alterius capłĩ. Hoc ideo
subiecimus quia aplũs dixerat homĩ
est homini mulierẽ nõ tangere. Pro¬
pter formcationẽ autẽ unusquisq
uxorẽ suã habeat. et unaqueq inꝵr
suũ habeat. In quo differũt uerba
mea sensu apłi insi forte in eo quod
ille pronũciat ego dubito. ille desi¬
int ego scistitor: Ille aꝑte dicit
bonũ est homini mulierẽ nõ tãgere.
ego tiuude quero si bonũ est mulie¬
rem nõ tangere. Si. dubitantis est.
nõ cõfirmantis. Ille dicit bouũ est
nõ tangere. ego quid bono cõtrariũ
esse possit adiungo. Statimq in
Non dixit bonũ est uxorẽ nõ habere.
sed bonũ est inquit mulierẽ nõtãg̾e:
exponere. sed de coitu simpliciter
disputare quod ad cõparationẽ pudi¬
cicie et uirginitatis et angelice siłi¬

Expanded text:
est nisi malum. si autem malum est est nisi malum. si autem malum est et ignoscitur. ideo conceditur, ne malo quid deterius fiat, et cetera usque ad propositionem alterius capituli. hoc ideo subiecimus. quia apostolus dixerat: bonum est homini mulierem non tangere; propter fornicationem autem I unusquisque uxorem suam habeat et unaquaeque . uirum suum habeat. in quo differunt mea uerba a sensu apostoli? nisi forte in eo, quod ille pronuntiat, ego dubito; ille definit, ego sciscitor; ille aperte dicit: bonum est homini mulierem non tangere, ego timide quaero, si bonum est mulierem non tangere. \'si\' dubitantis est, non confirmantis. ille dicit: bonum est non tangere, ego, quid bono contrarium esse possit, adiungo. statimque innon dixit: \'bonum est uxorem non habere\', sed \'bonum est mulierem non tangere\', exponere, sed de coitu simpliciter disputare, quod ad conparationem pudicitiae et uirginitatis et angelicae simi
Abbreviated transcription (Latin):
parabolas discipuli audiũt ueritatẽ
Proponit pharisen dũs questioneset¬
nõ disserit Aliudest docere disçipulũ
aliudad uersariũ uintere. Misteriũ
inquit meũ michi quisteriã menur
astusant qd esse sunulant. Quase
nyro ⁊ogandus fuerit ut michi ce deret
er nõ iuuitus at repugnans ĩ iũculo
ducendus. Et hec dicerem si uiucendi
studio contra regulã scripturaꝵ qui¬
piam loqutus fuissem. et sicut ulri
fortes ni cõtrouersiis solent facere.
culpari p̃mio redimerẽ. Nunt u̾o
cũ interpres magis aplĩ fuerĩ quã
dognatis et cõiẽtatoris sim usus offi¬
cio. quit quid durũ iudetur ei magis
imputetur quẽ exposiumius quã no¬
bis qui exposuimꝰ. nisi forte ille alit̾
dicit et nos simplicitatẽ uerboꝵ eiꝰ
inaligna int̾pretatione detorsimꝰ.
Qui hoc arguit de ip̃is scripturis
probet. Diximus. si bonũ est muli¬
erem nõ tangere. malũ est ergo tã¬
gere. Nichib ergo bouo cõtraru

Expanded text:
parabolas, discipuli audiunt veritatem . parabolas, discipuli audiunt veritatem . Proponit Pharisaeis non disserit. aliud est docere discipulum, aliud aduersarium uincere. mysterium, inquit, meum mihi, mysterium meum accusant, quod esse se simulant. quasi uero rogandus fuerit, ut mihi cederet, et non inuitus ac repugnans in ueritatis uincla ducendus. et haec dicerem, si uincendi studio contra regulam scripturarum quippiam locutus fuissem et, sicut uiri fortes in controuersiis solent facere, culpam praemio redimerem. nunc uero, cum interpres magis apostoli fuerim quam dogmatistes et commentatoris sim usus officio, quidquid durum uidetur, ei magis inputetur, quem exposuimus, quam nobis, qui exposuimus. nisi forte aliter ille dixit et nos simplicitatem uerborum eius maligna interpreta- I tione detorsimus. qui hoc arguit, de ipsis scriptis probet. diximus: si bonum est mulierem non tangere, malum est ergo tangere; nihil enim bono contrarium
Abbreviated transcription (Latin):
dissẽ. ꝙ aliosudear accusasse. Pau¬
lũ apliũ ꝓferam quẽ quotieuscũq
lego. iudeor nõ nuchi uerba audire
sed tomtrua. Legite epłas eios. et ma¬
xiuie ad romanos. ad galathas. ade
phesios. in quibus totus in certamine
positus est. et iudebitis eũ ni testimo¬
uris que siunt de uoteri testamento.
quã artifex. quã prudens. quã dissi¬
inualator sit eius quod agit. Didẽtur
uerba simplicia et quasi inocentis
hom̃is ac rusticaui. et qui nec facere
net de clinare norit. insidias. sed quo¬
cũq respexerit fulmina sunt. heret
in causa. carpit omẽ quod tetigerit.
tergũ uertit. ut suꝑer. fugã simulat
atq dicamus eius testimonia quib
contra iudeos nel ceteros hereticos usꝯ
est Aliter in sis locis. aliter in tuis
epłis sonant. Uidemus exempla cap¬
tiua. seruierũt tibi aduictoriã que ĩ
sius uoluminib nõ dimicant. Nõne
nobis loquitur cũ saluatore. aliter
forisi aliter donu: loquitur. Turbe

Expanded text:
disse quam alios uidear accusare: Paudisse quam alios uidear accusare: Paulum apostolum proferam, quem quotienscumque lego, uideor mihi non uerba audire, sed toxime ad Romanos, ad Galatas, a que ad Ephesios, in quibus totus in certamine positus est; et videbitis eum in testimoniis quae sumit ex Veteri Testamento, quam artifex, quam prudens, quam dissimulator sit ejus quod agit. Videntur quidem verba simplicia, et quasi innocentis hominis, ac rusticani, et qui nec facere, nec declinare norit insidias: sed quocunque respexeris, fulmina sunt. Haeret in causa; capit omne quod tetigerit; tergum vertit, ut superet; fugam simulat, atque dicamus ei: Testimonia quibus contra Judaeos, vel caeteras haereses usus es, aliter in suis locis, aliter in tuis Epistolis sonant. Videmus exempla captiva servire tibi ad victoriam, quae suis in voluminibus non dimicant. Nonne nobis loquitur cum Salvatore: aliter foris, aliter domi loquimur? Turbae
Abbreviated transcription (Latin):
gladio. Curpe tibi est hostemi dolis
ferire nõ uiubus quasi et hec arssũma
pugnantiũ sit. alibi munitari et alibi
percutere. Legite obsecro uos demosce¬
uẽ. legite tulliũ. ac si forsitan rethores
uobis displicent. quoꝵ artisest uerisi¬
iilia magisꝙͣ uera dicere legite pla¬
tonẽ. theo frastũ. xenofontẽ.aristoti¬
lem. et reliquos qui de socratis fonte
manãtes et diu ersis cucurrere flumi¬
nbus quid in illis apertũ. quid simp ͦ
est que uerba nõ sensuũ qui sensusẽ
nõ nictorie. Origenes. inethodius.
eusebius. apolliuaris: multis uersuũ
milibus stribunt aduersus celsiẽ et por¬
firiũ. Considerate quibusargini ẽtis
et quã lubricis problemata diaboli
spit cõtexta subuertant: et qr inter¬
diun coguntur loqui nõ quod sentiũt
eos qui dicũtur esse gentiles. Taceo
de lat inisscriptorib terculliano cy¬
priano minutio iuctormo. lactã¬
tio. hrlario. ne nõ tatu me defen¬

Expanded text:
gladio. turpe tibi est hostem dolis gladio. turpe tibi est hostem dolis perire, non uiribus; quasi non et haec ars summa pugnantium sit, alibi minitari et alibi percutere. legite, obsecro uos, Demosthenen, legite Tullium; ac ne forsitan rhetores uobis displiceant, quorum artis est uerisimilia magis quam uera dicere, legite Platonem, Theophrastum, Xenophonta, Aristotelen et reliquos, qui de Socratis fonte manantes diuisis cucurrere fluminibus: quid in illis apertum, quid simplex est? quae uerba non sensuum? qui sensus non uictoriae? Origenes, Methodius, Eusebius, Apollinaris multis uersuum milibus scribunt aduersus Celsum et Porphyrium: considerate, quibus argumentis et quam lubricis problemata diaboli spiritu contexta subuertant et, quia interdum coguntur loqui, non quod sentiunt,  dicantur esse gentiles. taceo de Latinis scriptoribus, Tertulliano, Cypriano, Minucio, Victorino, Lactantio, Hilario, ne non tam me defen