comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
suscitatus ẽ. ille supra om̃s diutes pauꝑ: erectus
est &e de illo stercore: supͣ om̃s opulentos ille in ops
suꝑ duodecim sedes & sedem gloriȩ hereditatẽ
dans eis: Dñi enum sunt cardines terre: & posuit
suꝑ eos orbem: quia ipse dñatur amareͥ usq ad
mare : & a flumine usq ad terminos orbis terre.
dñi ĩ qͥt sunt cardines terrȩ hoc est quatuor plagę
mundi: in quibus dilatabit orbem eccłiȩ sue
quȩ asolis orcu usq ad occasum laudat nomen
euis. Pedes scõꝵ suoꝵ seruabit: Hoc est electoꝵ
suoꝵ oꝑa in uiam iusticis dirigit: Et impii in
tenebris conticescent: Quia mittent᷑ in tenebras
exteriores ubi erit fletus & stridor dentium ubi
conticescent: id est ab arrogantia suꝑbie suȩ cessa¬
bunt. Quia ñ in fortitudine sua roborabit᷑ uir :
hoc est non fortitudine ꝓpria. sed in uirtute de¬
uina potens est uir.id est popłs credentium: Dñm

Expanded text:
suscitatus est, ille supra omnes divites pauper erectus suscitatus est, ille supra omnes divites pauper erectus est, et de illo stercore super omnes opulentos ille inops.  duodecim sedes ; » et sedem gloriae haereditatem dans eis. « Domini enim sunt cardines terrae et posuit super eos orbem. » Quia ipse dominatur a mari usque ad mare, et a flumine usque ad terminos orbis terrae . « Domini, inquit, sunt cardines terrae: » hoc est, quatuor plagae mundi, in quibus dilatabit orbem Ecclesiae suae, quae a solis ortu usque ad occasum laudat nomen ejus. « Pedes sanctorum suorum servabit. » Hoc est, electorum suorum opera in via justitiae dirigit. « Et impii in tenebris conticescent. » Qui mittentur in tenebras exteriores, ubi erit fletus et stridor dentium. Ubi conticescent, id est, ab arrogantia superbiae suae cessabunt. « Quia non in fortitudine roborabitur vir. » Hoc est, non in fortitudine propria, sed in virtute divina potens est vir, id est, populus credentium. « Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
a sumus. Dñs eñi pauꝑes facit & ditat: Nam qͥd
hoc sit ut seiamus qđ seqͥt᷑:. audiamus.: Humili¬
at &e exaltat: utiq suꝑbos humiliat: & humiles
exaltat qđ eñi alibi legit᷑: ds̃ suꝑbis resistit. humi¬
libus aũt dat grãm: hoc totus habet sermo. euius
nom̃ in terp̃tatuꝵ gr̃a eus. lam uero qđ ad iun¬
git᷑: Suscitat a terrã pauꝑem : de nullo melius
quã de illo in tellego qui propt̃ nos pauꝑ fac̾tus
est cum dlies esset: ut eius pauꝑtate sic̃ paulo an¬
it dictumest ditarem᷑: ipsum enim de terra susci¬
tauit cam cito: ut caro eus non iudereo corruptio¬
nem: Nec illud ab illo alienabo qđ dictũ ẽ.: & defter¬
core erigit in opem: in ops qͥppe idem qui pauꝑ
stereus uero unde erectus est rectissime in telle¬
gunt᷑ ꝑ secutores uidei : In quoꝵ num̾o. Cum se
lum detrimenta: uerũ eciam stercora existunatt
existimaui ẽẽ ut xp̃m lucrifacerẽ. de terra ergo

Expanded text:
ti sumus. Dominus enim pauperes facit et ditat. Nam quid ti sumus. Dominus enim pauperes facit et ditat. Nam quid hoc sit ut sciamus, quod sequitur audiamus: Humiliat et exaltat; utique superbos humiliat et humiles exaltat. Quod enim alibi legitur: Deus superbis resistit, humilibus autem dat gratiam, hoc totus habet sermo huius, cuius nomen interpretatur gratia eius. Iam uero quod adiungitur: Suscitat a terra pauperem, de nullo melius quam de illo intellego, qui propter nos pauper factus est, cum diues esset, ut eius paupertate, sicut paulo ante dictum est, ditaremur. Ipsum enim de terra suscitauit tam cito, ut caro eius non uideret corruptionem. Nec illud ab illo alienabo, quod additum est: Et de stercore erigit inopem. Inops quippe idem, qui pauper; stercus uero, unde erectus est, rectissime intelleguntur persecutores ludaei, in quorum numero cum se lum detrimenta, verum etiam stercora existimavi esse, ut Christum lucrifacerem . » De terra ergo
Abbreviated transcription (Latin):
ubi. xp̃s est inoexcera dei sedens : salubriter
mortificant ᷑ utiq adño quibus ad iuingit quȩ
sursum  sapite ñ quȩ suꝑ terrã. ut ipsi s int illi.
qui esurientes transierunt cerrã: mortui enim
estis in quit: quomodo salubrit̾ mortificat ds̃.
deinde seqͥt᷑: & uita ur̃a abscondita est. cum
xp̃o in deo. Ecoȩ quomodo eosdem ipsos uiuifi¬
cat ds̃ : Sed nunquid eos dem dediixit ad infe¬
ros & reduxit: hoc utiumꝗͥsͣ controu̾sia fideli¬
um: in illo potius uidemus impletum captas
scilicet nr̃o : cum quo uitam nr̃am in deo. apłs dỹx.
absconditam. Nam qui ꝓprio filio non peꝑeit seo
ꝓ nobis om̃ib tradidit eum. isto modo utiq mortifi¬
cauit : & quia resuscitauit. amortus: eundẽ rursus
uuuficauit⁊ & quia in ꝓħa uoẜ eiꝰ agnoscit᷑: Non
derelinques animã meam in inferno: eundẽ dedu¬
xit ad inferos & reduxto: hac eius pauꝑtate dita¬

Expanded text:
ubi Christus est in dextera Dei sedens , » salubriter ubi Christus est in dextera Dei sedens , » salubriter mortificantur utique a Domino: quibus adjungit, « quae sursum sunt sapite, non quae super terram, » ut ipsi sint illi qui esurientes transierunt terram. Mortui enim estis, inquit, quomodo salubriter mortificat Deus; deinde sequitur: Et vita vestra abscondita est cum Christo in Deo. Ecce quomodo eosdem ipsos vivificat Deus: sed nunquid eosdem deduxit ad inferos et reduxit? Hoc utrumque sine controversia fidelium in illo potius videmus impletum, capite scilicet nostro, cum quo vitam nostram in Deo Apostolus dixit absconditam. Nam qui proprio filio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit eum, iste modo utique mortificat, et quia resuscitavit a mortuis, eumdem rursus uiuificauit. Et quia in prophetia uox eius agnoscitur: Non derelinques animam meam in inferno, eundem deduxit ad inferos et reduxit. Hac eius paupertate dita
Abbreviated transcription (Latin):
annȩ ad numerant. Quia sterilis inquit pe¬
perit septẽ: & multa in filiis in firmata est.
hic cotum qđ ꝓpħabatur eluxit: agnoscentibus
nuis plenitudinẽ scribere⁊ & in ꝓuerbiis salo¬
monis hoc antea p̃figurans: sapientia edifi¬
cauit sibi domũ & suffulsit columpnas sep
tem sterelis eñi erat in om̃ib gentib dĩ ciuitas:
ante quam ists fecus quẽ cerñmꝰ oriretua. Cer¬
nimus eciam quę multa in filiis nunc in fir¬
matam ierusalem terrenam: quo quicunq fi¬
lii lib̾e in ea erant uirtus eius erant. Nunc
tute in firmata ẽ : Dñs mortificat & uiuificat.
Mortificat illã quę multa erat infiliis: & ui¬
uificat hanc sterilem que peperit septem ꝙͣ. uis
cõmodius possit in tellegi: eos dẽ uiuificare qͦs
mortificauerit. id enim: uł repeaiuit ad dendo.
deducit ad inferos & reducit. quib eñi diẽ a płs.
simortui estis cũ xp̃o. quȩ sursum sunt querite

Expanded text:
Annae annumerant: Quia sterilis, inquit, peAnnae annumerant: Quia sterilis, inquit, peperit septem et multa in filiis infirmata est. Hic totum quod prophetabatur eluxit agnoscentibus nius plenitudinem scribere: et in Proverbiis Salomonis hoc antea praefigurans. « Sapientia aedificavit sibi domum et suffulsit columntem. Sterilis enim erat in omnibus gentibus Dei ciuitas, antequam iste fetus, quem cernimus, oreretur. Cernimus etiam, quae multa in filiis erat, nunc infirmatam Hierusalem terrenam; quoniam quicumque filii liberae in ea erant, uirtus eius erant; nunc tute infirmata est. Dominus mortificat et uiuificat; mortificauit illam. quae multa erat in filiis, et uiuicommodius possit intelligi eosdem vivificare, quos mortificaverit, id enim vel repetivit addendo. « Deducit ad inferos et reducit. » Quibus enim dicit Apostolus: « Si mortui estis cum Christo, quae sursum sunt quaerite,
Abbreviated transcription (Latin):
rent in saluatorẽ: & in ipsis panib ioẽ diui¬
nis eloquiis quȩ illi soli cunc ex omnibus gentib
acceperunt : terua tantũ sapiunt. gentesꝰ autẽ
quib lex illa ñ erat data: posteea quã ꝑnouũ
testamentũ ad eloquia illa uenerunt. multũ
esuriendo terrã transierunt: quia in eis terre¬
na seo cȩlestia sapuer̃. & hoc uelud quereret᷑ au¬
sa cur fãc̾tũ sit: Donec sterilis ait peꝑit pluri¬
mos & quȩ multos habebat filios infirinata ẽ.
In ebreo & in septuaginta translatione : ñ plu¬
rimi sed septẽ legunt᷑. Iudȩi hunc locum ita
intellegunt: quod nato samuele mortuus sit
filius primogenitus fenenne : & singulis an¬
ne filiis nasc̾entib singuli fenenne mor cui
sint filii. Sed querendĩi est quomͦ hoc stare
possit : cũ fenenna septẽ. anna aũt ñ plus
quã quinq filios habuerit. quam questionẽ
ebrei soluentes auos filios samuhelis cum fuiis

Expanded text:
rent in Salvatorem et in ipsis panibus, id est, divirent in Salvatorem et in ipsis panibus, id est, divinis eloquiis quae illi soli tunc ex omnibus gentibus acceperunt, terrena tantum sapiunt. Gentes autem, quibus lex illa non erat data, posteaquam per Novum Testamentum ad eloquia illa venerunt, multum esuriendo terram transierunt, quia in eis non terrena, sed coelestia sapuerunt. Et hoc, velut quaereretur causa cur factum sit: « donec sterilis, ait, peperit plurimos, et quae multos habebat filios, infirmata est. » In Hebraeo et in Septuaginta translatione rimi, sed septem leguntur. Judaei hunc locum ita intelligunt, quod nato Samuele mortuus sit filius primogenitus Fenennae, et singulis Annae filiis nascentibus, singuli Fenennae mortui sint filii; sed quaerendum est quomodo hoc stare possit, cum Fenenna septem, Anna autem non plus quam quinque filios habuerit. Hanc quaestionem Hebraei solventes duos filios Samuelis cum filiis
Abbreviated transcription (Latin):
non sunt. a quo ipsi homines sunt. Arcus for¬
cium suꝑatus est : & in firmi accinti sunt robo¬
rȩ. In firmatus est arcus io est in tentio eoꝵ:
qua tam potentes sibi iuioentur eẽ: ut sine dĩ
dono ad que ad uitorio: humana suffitientia
diuina possint implere mandata: & infirmi
accinc̃ti sũt robore : qui cantũ in dei pietatȩ con¬
fidunt. & ab illo solatia quer̃ dicentes cum ꝓpħa :
miserere michi domire quoniã in firmus sum.
In firmus erat popłs gentilis e quando alienus
atestamento dĩ fuerat. Nunc gͦ p̃cinctus est robo¬
re: cum indutus scuto fidĩ & galea salutis & gla¬
dio sp̃s hostis anciqui tela ignea ꝓterit : Satura¬
a prius ꝓ pane se locauer̃: & famelici saturati sũt
Qui sunt incelligendi saturati panibus. nisi idẽ
ipsi quasi potentes io est israhelite: quibus ereoi¬
ta sunt eloquia dñi: sed in eo popło aneillȩ filii
minorati sunt : cum se sub craxerunt ne crede¬

Expanded text:
non sunt a quo ipsi homines sunt? « Arcus fornon sunt a quo ipsi homines sunt? « Arcus fortium superatus est et infirmi accincti sunt robore. » Infirmatus est arcus, id est, intentio eorum qui tam potentes sibi videntur esse, ut sine Dei dono atque adjutorio, humana sufficientia, divina possint implere mandata. « Et infirmi accincti sunt robore. » Qui tantum in Dei pietate confidunt, et ab illo solatia quaerunt, dicentes cum Propheta: « Miserere mei, Domine, quoniam infirmus sum . » Infirmus erat populus gentilis, quando alienus a testamento Dei fuerat. Nunc ergo praecinctus est robore, cum indutus est scuto fidei, et galea salutis, et gladio Spiritus hostis antiqui tela ignea proterit . « Saturati prius pro pane se locaverunt, et famelici saturati sunt, » etc. Qui sunt intelligendi « saturati panibus, » nisi iidem ipsi quasi potentes, id est, Israelitae, quibus credita sunt eloquia Domini? Sed in eo populo ancillae filii minorati sunt , cum se subtraxerunt ne crede
Abbreviated transcription (Latin):
cui. Recedant uetera de ore u̾ro: hoc ẽ. in anilo¬
quiũ non exeat de orȩ ur̃o. Omnis sermo ma¬
scientiarũ dñs est : & ipñ p̃parant᷑ cogitationes .
Ipse uos scit: & ubi nemo scit. Sp̃s enĩ omĩa scru¬
catur: &iam ꝓfunda dei. unde qui putat se ali¬
quid ẽẽ. cumꝰ nichil sit: se ipsũ seducit. Hec di¬
cuntur ad uersariis ciuitas dei : ad babiloniam
ꝑ cinenentib : de sua uutute p̃sumentib: inse
non in dño gloriantib: Ex quibus sunt & iam
carnales israhelitȩ : cerrenȩ hierłm ciues terri
quam dat homini deus qui solus est uistus atq
iustificans. & suam uolentes constituerȩ. io est ue¬
ludᷤ a se sibi paratam ñ ab illo in ꝑtitam : Iusticiȩ
dĩ non sunt sub iecti. utiq quia suꝑbi de suo pu¬
tantes : non dedĩ posse placere : seo qui ẽ ds̃ scien¬
tiarũ atq ideo & arbiter conseientiarũ ipse ui¬
det cogitationes hominum qm̃ uanȩ sunt unde
uanȩ sunt. nisi quia ꝓpris hom̾nũ sunt: & ab illo

Expanded text:
tui . » « Recedant vetera de ore vestro. » Hoc est, magniloquium non exeat de ore vestro. « Omnis sermo mascientiarum Dominus est, et ipsi praeparantur cogitationes. » Ipse vos scit et ubi nemo scit: Spiritus enim omnia scrutatur, etiam profunda Dei. Unde qui putat se aliquid esse, cum nihil sit, seipsum seducit. Haec dicuntur adversariis civitatis Dei ad Babyloniam pertinentibus, de sua virtute praesumentibus, in se, non in Domino gloriantibus, ex quibus sunt etiam carnales Israelitae terrenae Jerusalem, cives terrigtiam, » id est, quam dat homini Deus, qui solus est justus atque justificans, « et suam volentes constituere, » id est, velut a se sibi paratam, non ab illo impartitam, « justitiae Dei non sunt subjecti. » Utique, quia superbi de suo putantes, non de Dei posse placere. Sed quia est Deus scientiarum, atque ideo et arbiter conscientiarum, ipse videt cogitationes hominum quoniam vanae sunt . » Unde vanae sunt, nisi quia propriae hominum sunt, et ab illo
Abbreviated transcription (Latin):
silȩcatus fuero in salutarȩ dñi: Tunc dilatatũ est
os meum. ꝑ meditationẽ utiq uerbi dĩ ad eleuatio¬
nem cordis ueniemus: unde apłs dic̃. os nr̃m ad
uos patet õ corinthi: cor nr̃m dilatatũ est Exlati¬
cudine em̃ cordis ori sapientia ministrat᷑. Non est
Neq eñi est alius extra te: &e ñ est fortis sicut as̃ nr̃.
Nonest inquit sc̃s preter te dñe: quia nemo fit nisi
abste. & si sunt qui dicunt ᷑ dii multi & rlñi multi:
nullus cam̃ eoꝵ naturaliter ẽ id quoo deus: quia
solus est. qui dixit ad eoysen seruũ suũ: Ego sũ

Expanded text:
. » Si laetatus fuero in salutari Domini, tunc dilatatum est . » Si laetatus fuero in salutari Domini, tunc dilatatum est os meum. Per meditationem utique verbi Dei ad elevationem cordis veniemus. Unde Apostolus dicit: « Os nostrum ad vos patet, o Corinthii, cor nostrum dilatatum est . » Ex latitudine enim cordis ori sapientia ministratur. « Non est Neque enim est alius extra te, et non est fortis sicut Deus noster. » Non est, inquit, sanctus praeter te, Domine, quia nemo fit, nisi abs te. « Et si sunt qui dicuntur dii multi » et domini multi, nullus tamen naturaliter est id quod Deus est, quia ipse solus est qui dixit ad Moysen servum suum: « Ego s
Abbreviated transcription (Latin):
nalib Cũ me homines laudant: ñ in dño gaudeo. seo gau¬
deo in uanitate. Hinc conpungar ꝓpt̃ uerbũ dei. c̃ dicit:
regis magni. gr̃a plena: ple fecunda dicat qđ canto
ante dese ꝓpħatum: ꝑ os huus pię matris agnoscit.
Exultauit cormeũ in dño: & exaltatũ ẽ cornu meũ
altatũ cornu quia ñ exse seo in dño deo suo exalta¬
cũ ẽ. & in alio loco dicit : exaltabunt᷑ cornua iusti:
quia de crucis xp̃i apieibus. iustis conferunt᷑ hȩc cor¬
nua .⁊ In his uentilabimꝰ atq destruemus ad uersari¬
as potestates: anime nĩe in sidiantes. Dilatatum ẽ.
os meum suꝑ inimicos meos: quia & in angustiis
pressurarum sermo dei ñ est alligatus: Nec in p̃co¬
nibus alligatis: quia letata sum in salutart Insalu¬
onsic̃ in euuangelio legit᷑. senex amplectens paruũ:
agnoscens magnũ: Nunc dimittis in quit dñe seruũ
iũ in pace. quia uiderunt oculi mei salutare cum

Expanded text:
nalibus. Cum me homines laudant, non in Domino gaudeo, sed gaunalibus. Cum me homines laudant, non in Domino gaudeo, sed gaudeo in vanitate: hinc compungar propter verbum Dei, cum dicit: Regis magni, gratia plena, prole fecunda. Dicat quod tanto ante de se prophetatum per os hujus piae matris agnoscit. Confirmatum est cor meum in Domino, et exaltatum est cornu meum altatum cornu, quia non ex se, sed in Domino Deo suo exaltatum est. Et in alio loco dicit: « Exaltabuntur cornua justi , » quia de crucis Christi apicibus justis conferuntur haec cornua. In his ventilabimus atque destruemus adversarias potestates, animae nostrae insidiantes. « Dilatatum est os meum super inimicos meos, » quia et in angustiis pressurarum sermo Dei non est alligatus, nec in praeconibus alligatus. « Quia laetata sum in saluon, sicut in Evangelio legitur, senex amplectens parvum, agnoscens magnum: « Nunc dimittis, inquit, Domine, servum tuum in pace, quoniam viderunt oculi mei salutare tuum
Abbreviated transcription (Latin):
uigiter in domo dei ꝑmanens: offerat digne sacramentũ
nu meum in deo meo: & cęcera. Non in uenio᷑
orare in hoc cantico. nisi ꝑ duo uerba tantum: ut dic̃.
lȩcata sum in salutari tuo: & aliud est. quia ñ est
one ille eñi qui in diuino uersat᷑ offitio: omĩa gesta
eius dictaq ꝓ oratione reputantur ⁊ quia uistus qͥ
sine in cermissione quȩ uista sunt agit: ꝑ hoc sinȩ in¬
termissione iustus orabit. & in psalmis dic̃. Eleuatio
manuũ mearũ : sacrificiũ uesꝑtinũ Eleuat manus
ille: qui eleuat ac̾tus suos: Alit̃. moysi eleuante manus
uincebat isrł: dimittente uero uincelut amalech quia
donec famulus dei eleuat accus suos ad dñm: uincto
plebs dei. Cum autẽ dimiserit p̃tebs det actus suos: uus¬
cit a malech. inimicus dei. Exultauit in quit anna cor
meum: & necessarie ad didit in dño : Ut paulus dix̃.
Gaudete in dño semꝑ: quia potest quis gaudere in car¬

Expanded text:
nostrorum , » et jugiter in domo Dei permanens offerat digne sacramentum nostrorum , » et jugiter in domo Dei permanens offerat digne sacramentum nu meum in Deo meo. » etc. Non invenitur orare in hoc cantico, nisi per duo verba tantum, ut dicit: « Laetata sum in salutari tuo; » et aliud est: « Quia non eone . » Illi enim qui in divino versatur officio, omnia gesta ejus dictaque pro oratione reputasine intermissione, quae justa sunt, agit, per hoc sine intermissione justus orabit. Et in Psalmis dicit: « Elevatio manuum mearum sacrificium vespertinum . » Elevat manus ille, qui elevat actus suos. Aliter, Moyse elevante manus, vincebat Israel, dimittente vero, vincebat Amalech; quia donec famulus Dei elevat actus suos ad Dominum, vincit plebs Dei, cum autem dimiserit actus suos, vincit Amalech, inimicus Dei. « Exsultavit, » inquit Anna, « cor meum » et necessarie addidit, « in Domino, » ut Paulus dixit: « Gaudete in Domino semper , » quia potest quis gaudere in car
Abbreviated transcription (Latin):
duas decimas ꝑ arietem: unã decimã ꝑ agnum.
hȩc uero decima: decima pars erat oephi unde
datur in telligi qđd elehana ñ obtulerit tres mo¬
dios farinȩ cum tribus uitulis: sed nouem de¬
cimas. quibus scdm ebraicam mensuram unũ¬
A efficitur oephi. Quod aũt̃ anna nato puero
noluit illum ducere ad domũ dĩ antequam ab¬
lactaretur. significat eccłiam macis̃ quẽ libec
filioꝵ suoꝵ non antę ad sacerdotiũ ꝓueherȩ :¬
quã illũ a lac̾te infantie & paruitate sensus eou¬
catũ. effecerit capacem piritalis doctrinȩ. Om̃is
enĩ ait apłs qui lactis est parriceps̃: ex pers est.
sermonũ iusticiȩ: O ffert eum in uitulis tribus
& cribus madiis farmȩ. siue modio farinȩ &
amphora uini: Hoc est in sacrificio piȩ confẽssionis
in exercitio bonȩ oꝑationis. & gr̃a stte eruditionis. &
fide sc̃ȩ̃ trinitatis plenit̃ instruc̾tum. qui possit dice

Expanded text:
duas decimas per arietem, unam decimam per agnum . duas decimas per arietem, unam decimam per agnum . Haec vero decima decima pars ephi erat, unde datur intelligi quod Elcana non obtulerit tres modios farinae cum tribus vitulis, sed novem decimas, quibus secundum Hebraicam mensuram unus efficitur ephi. Quod autem Anna, nato puero, noluit illum ducere ad domum Dei antequam ablactaretur, significat Ecclesiam matrem quemlibet filiorum suorum non ante ad sacerdotium provehere quam illum a lacte infantiae et parvitate sensus educatum effecerit capacem spiritalis doctrinae: « Omnis enim, ait Apostolus, qui lactis est particeps, expers est sermonum justitiae . » Offert eum in vitulis tribus; et tribus modiis farinae sive modio farinae, et amphora vini, hoc est, in sacrificio piae confessionis, in exercitio bonae operationis, et gratia sacrae eruditionis, et fide sanctae Trinitatis pleniter instructum, qui possit dicer
Abbreviated transcription (Latin):
Qui dicit᷑ ubi ipse ds̃: ubi eñi sp̃s gr̃ȩ: ibi dicit᷑
d̃. ⁊ Unde paulus dicit. & cadens in faciẽ ad ora¬
uit dm̃ dicens: uere ds̃ in uobis est. sic ergo nisi
p̃cedant oꝑa conuersionis: ñ possumꝰ dona diui-¬
ni sp̃s generars. Mansit ergo mulier &e lacta¬
uit filium suũ : donec amouerẽt eum alacte : &
adduxit eum secum post quam ablactauerat in
uitulis tribus & tribus modiis farins & ampho¬
tinos scriptoꝵ uiti o prtant ẽẽ de prauatum di
obtulit: contra legis p̃ceptum fecit In lege itaq
ita p̃cipitur. Mensis septimi pͥma: dies uene¬
rabilis & scã ent uobis omne opus seruile non
facietis: dies gͦlangoris est. & cubarum. offeretisq
holocaustũ in odorem suaussimũ dño. Uiculum
de armento unum: auietem unum : agnos an¬
niculos In maculatos .UII. & in sacrificiis eoꝵ
similȩ oleo consꝑsȩ tres decimas: ꝑ singulos uitulos

Expanded text:
» Qui dicitur ubi ipse Deus; ubi enim Spiritus gratiae, ibi dicitur » Qui dicitur ubi ipse Deus; ubi enim Spiritus gratiae, ibi dicitur Deus. Unde Paulus dicit: « Et cadens in faciem, adorabit Deum, dicens: vere Deus in vobis est . » Sic ergo nisi praecedant opera conversionis, non possumus dona divis eum. Mansit ergo mulier, et lactabat filium suum, donec amoveret eum a lacte. Et adduxit eum secum, postquam ablactaverat, in vitulis tribus, et tribus modiis farinae, et amphotinos scriptorum vitio constat esse depravatum. Si obtulit, contra legis praeceptum fecit. In lege itaque ita praecipitur: « Mensis septimi prima dies venerabilis et sancta erit vobis. Omne opus servile non facietis, dies clangoris est et tubarum. Offeretisque holocaustum in odorem suavissimum Domino vitulum de armento unum, arietem unum, agnos anniculos immaculatos septem et in sacrificiis eorum similae oleo conspersae tres decimas per singulos vitulos,
Abbreviated transcription (Latin):
fenenna quia pͥmos nobis fructus ꝓferimus ꝑc̃
uersionẽ. Nisi eñi conuertam̃ amalo: ñ poteri¬
mus effici paties de anna. fenenna filios habet
ses qͥ non ad sistunt semꝑ altari : nec cam̃ in anes
fiunt: Nam Pacrificiis diuinis edunt: unus qͥsq
ergo qui conuertit᷑ apeccato: ex conuersionȩ gene¬
rat oꝑa iusticiȩ.⁊ & postea excitata anna idẽ. anima
fidelis ꝑzelum bonum p̃cem fundit dño ut ipsa
filios generet: qui ad sistant deo hoc est filios gra
historiȩ forma ostenditur: unde martha sathagit
ꝑhec uelut filios conuersionis generat: & maria
sedens secus pedes dm̃i. audiens uerbũ illius: op¬
timam partẽ dicit᷑ elegisse : Et in cellegit᷑ uelut
gr̃ȩ sobolem ꝓcieare: qui semꝑ dicat. michi aũt
ad herere deo bonũ est anna generat filiũ samu¬
el : de quo dicit᷑: Moyses & aarois in sacerdotib
eius: & samuel inter eos qui in uocant nom̃ eiꝰ.

Expanded text:
Phenenna, quia primos nobis fructus proferimus per Phenenna, quia primos nobis fructus proferimus per conversionem. Nisi enim convertamur a malo, non poterimus effici patres de Anna. Phenenna filios habet, sed qui non assistunt altari semper, nec tamen inanes fiunt, nam de sacrificiis divinis edunt. Unusquisque ergo qui convertitur a peccato, ex conversione generat opera justitiae, et postea excitata Anna, id est, anima fidelis, per zelum bonam precem fundit Domino, ut ipsa filios generet qui assistant Deo, hoc est, filios grahistoriae forma ostenditur, unde « Martha satagit iae, et per haec velut filios conversionis generat; et Maria sedens secus pedes Domini, audiens verbum illius, optimam partem dicitur elegisse, et intelligitur velut gratiae sobolem procreare, quae semper dicat: « Mihi autem adhaerere Deo bonum est . » Anna generat filium Samuel, de quo dicitur: « Moyses et Aaron in sacerdotibus ejus, et Samuel inter eos qui invocant nomen ejus .
Abbreviated transcription (Latin):
de ieceretur. uel unitas scinderet᷑: Et id cuco non
de uallibus neq de campis. ñ decollibus seo de
monte effiaim eẽ dicitur: Hoc ẽ de monte frugi¬
fero. In quo nobilitas omniũ iurtutũ fruc̾tificare
dinoscitur: Habuit uir ile duas uxores quarum
pͥma ut p̃diximus nobilior anna sterilis erat : ut
fuit pͥma uxor abrahȩ sarra nobilior⁊ Secunda
quidẽ est hoc fenenna fecunda fuit: sicite abra¬
bȩ secunda uxor. id est agar aegyptia. sed ig¬
nobilior Et effectus est. abraham primũ pater
de ignobili : postea de nobili coniugio. Ita elehana
qui possessio dei ẽ. pͥmum de secunda uxore. effi¬
citur pater: quia concluserat ads uuluam annȩ
ut pͥmum uuluam sarrȩ. Post partũ fenennię
aꝑuit iuiluam anne. fenenna incerp̃tat᷑ conu̾sio
amnia gr̃a interip̃tat᷑. Qui uult effici possessio dei :
ducat has duas uxores. & uingat sibi pͥmũ eam
emendatio sequi debet. ⁊ Prima filios nobis generas

Expanded text:
dejiceretur vel unitas scinderetur; et idcirco non dejiceretur vel unitas scinderetur; et idcirco non de vallibus, neque de campis, non de collibus, sed de monte Ephraim esse dicitur, hoc est, de monte frugifero, in quo nobilitas omnium virtutum fructificare dignoscitur. Habuit vir ille duas uxores. Quarum prima, ut praediximus, nobilior, Anna, sterilis erat, ut fuit prima uxor Abrahae Sara nobilior , secunda quidem, hoc est, Phenenna, fecunda fuit, sicut Abrahae secunda uxor, id est, Agar Aegyptia, sed ignobilior. Et effectus est Abraham primum pater de ignobili, postea de nobili conjugio. Ita Elcana, qui possessio Dei est, primum de secunda uxore efficitur pater, quia concluserat Dominus vulvam Annae, ut primum vulvam Sarae, post partum Phenennae aperuit vulvam Annae. Phenenna interpretatur conversio; Anna gratia interpretatur. Qui vult effici possessio Dei, ducat has duas uxores, et jungat sibi primum eam emendatio sequi debet. Prima filios nobis generat
Abbreviated transcription (Latin):
um ñ est unus: sed multi  Unde ꝑscripturã dicitux.
In sipiens sic̃ luna mutat᷑. Luna cũ uidet᷑ una eẽ.
ꝑ substantiam: ꝑ mutationẽ dierum semꝑ asemet ipsa
alia ẽ. & diuersa. sic & peccatores qui mutant᷑ semꝑ
scientia & cupiunt diuersa: in stabiles sunt in om̃ib
uiis siuis. U̾nus aũt dicit᷑ as̃ non de numero: sed quia
nunquã asemet ipso alter efficit᷑. ideo ñ quã mutat᷑
Ut est illud: õu autẽ idẽ ipse es & anni tui ñ deficiẽt
fuit inquit uir unus de ramatha sophim de monte
effrcum Ramatha siue armacha ut in aliquib ex¬
emplaribus habetur: alcitudo eoꝵ in terp̃tat᷑. Sopi̾m
specula uł scopulus.: Gffraim fructificatio. Qui in
monte effrum & in ramatha sophim cõmorasse di¬
citur: In alta scilicet contemplatione uirtutum.
ut anullis sub iacentibus & circumlatrantibus
uitiaꝵ cogitationibis. mentis eius sub limitas

Expanded text:
um non est unus, sed multi. Unde per Scripturam dicitur: « um non est unus, sed multi. Unde per Scripturam dicitur: « Insipiens sicut luna mutatur . » Luna, cum videtur una esse per substantiam, per mutationem dierum semper a semetipsa alia est et diversa; sic et peccatores, qui mutantur semper scientia et cupiunt diversa, instabiles sunt in omnibus viis suis. Unus autem dicitur Deus, non de numero; sed quia nunquam a semetipso alter efficitur, ideo nunquam mutatur, ut est illud. « Tu autem idem ipse es, et anni tui non deficient . » « Fuit, inquit, vir unus de Ramatha Sophim, de monte Ephraim. » Ramatha, sive Armatha, ut in aliquibus exemplaribus habetur, altitudo eorum interpretatur; Sophim, specula sive scopulus: Ephraim, fructificatio. Qui in monte Ephraim et in Ramatha Sophim commorasse dicitur, in alta scilicet contemplatione virtutum, ut a nullis subjacentibus et circumlatrantibus vitiorum cogitationibus mentis ejus sublimitas
Abbreviated transcription (Latin):
io est post anni reditũ peꝑit anna puerũ: uocauit q
nom̃ eius samuel qui intep̾tat᷑ postulatiodĩ. siue
nom̃ eius as̃: quia auctor natiuitatis euis as̃ erat:
qui absterili ȩcoratus concessit habeie filiũ: qui dig¬
nus haberetuu in templo dei cunctis diebus ad siste.¬
ie ad seruitium eius.
istice autẽ elchana pater uen̾abilis samuhelis
qui erat possessio dei: elchana quippe imposses¬
sionem dei trans feitꝰ: animi uirtute uir dicitur:
&̾ non solũ uir uerũ etiam uir unus apellatur.
Non enĩ in diuersa uagabundus uel mobilis atq
in stabilis ferebat᷑: seo firmus atq In concussus ꝑsistẽs
iuir unus erat. & non solũ ille uir unus dicit᷑ : sed
om̃s conpetentes unus dicunt᷑. unam sapientiam om̃s
habentes qui unũ xp̃m iħm confitent᷑ in uno spũ
dei replent᷑. In de dic̃ apostolus. Om̃s qui dẽ currt̃
seo unus accipit palmam ⁊ unus quisq Insipienti¬

Expanded text:
id est, post anni reditum, peperit Anna filium, vocavitque id est, post anni reditum, peperit Anna filium, vocavitque nomen ejus Samuel, qui interpretatur postulatio Dei, sive nomen ejus Deus, quia auctor nativitatis ejus Deus erat, qui ab sterili exoratus, concessit habere filium, qui dignus haberetur in templo Dei cunctis diebus assistere ad servitium ejus. Mystice autem Elcana, pater venerabilis Samuelis, qui erat « possessio Dei » Elcana quippe in possessionem Dei transfertur animi virtute vir dicitur. Et non solum vir, verum etiam vir unus appellatur. Non enim in diversa vagabundus, vel mobilis atque instabilis ferebatur, sed firmus atque inconcussus persistens vir unus erat. Et non solum ille vir unus dicitur, sed omnes competenter unus dicuntur, unam sapientiam omnes habentes, qui unum Christum Jesum confitentur, in uno Spiritu Dei replentur. Inde dicit Apostolus: « Omnes quidem currunt, sed unus accipit palmam . » Unusquisque insipienti
Abbreviated transcription (Latin):
uigo: nota qđ hi qui ebritatẽ sectant᷑. filii belial
uocitent᷑. Hoc loco implet᷑ illud qđ scriptũ est. homo
uidłt in faciȩ: ds aũt in tuetur cor. quia heli tantũ
os dep̃cantis aimȩ in tuelut᷑. & uocẽ eius penitus
non audiebat. nec motum labioꝵ cernelut: estima¬
bat ebriam ẽẽ. Illa aũt quia sursum eleuabat
cor & confitebat᷑ dño in coto corde suo: respexit oo¬
minus ad orationẽ eius & ñ spreuit p̃ces illius.
Nobis que optimus modus orandi ad exemplum
nostras ad añm: seo in conpundtione cordis & in
effusione lacrimarũ nos exaudiri ab eo credamꝰ
quia sacrificium deo ẽ. sp̃s contribulatus: cor
contritum & humiliatum ds̃ non sꝑnit. qđ cunc
digne fit. si oratione cõpleta: nos eodẽ tenore uisti¬
t abiit mulier in uiam suam & comedit: uul¬
asq eius non sunt ampliꝰ in diuersa mutati.
Et factum est. post circudlum dierũ concepit anna

Expanded text:
jugo. Nota quod hi qui ebrietatem sectantur, filii Belial jugo. Nota quod hi qui ebrietatem sectantur, filii Belial vocitentur: hoc loco impletur illud quod scriptum est, « Homo videt in facie, Deus autem intuetur cor , » quia Heli tantum os deprecantis Annae intuebatur, et vocem ejus penitus non audiebat, sed motum labiorum cernebat, aestimabat ebriam esse. Illa autem, quia sursum elevabat cor et confitebatur Domino in toto corde suo, respexit Dominus ad orationem ejus, et non sprevit preces illius. Nobisque optimus modus orandi ad exemplum nostras ad Dominum, sed in compunctione cordis et effusione lacrymarum, nos exaudiri ab eo credimus: quia « sacrificium Deo est, spiritus contribulatus, cor contritum et humiliatum Deus non spernit . » Quod tunc digne fit, si, oratione completa, nos in eodem tenore justiEt abiit mulier in viam suam et comedit, vultusque ejus non sunt amplius in diversa mutati. Et factum est post circulum dierum concepit Anna
Abbreviated transcription (Latin):
dederisq seruȩ cue sexum uirlem: dabo eũ
dño om̃s dies uitȩ eius & reliqͣ. Recordabat᷑
forsitam uerboꝵ beati iob: quibus dixit. qui
deridetur ab amico suo sicut ego in uocabit do¬
minum & exaudiet eum. quia ipse laborẽ ssuo e
considerat: de quo scriptũ est. Tibi dñe derelictus
est pauper. pupillo cueris ad uitor. Cui uota uis¬
toꝵ sunt placabilia: & oculi eius ad p̃ces eoꝵ .
actum ẽ ergo cum illa multiplicaret p̾ces co¬
ram dño: ut heli obseruaret os eius. Porro arra
loquelt᷑ incorde suo tantũq iabia illius mo¬
uebdntꝰ & uox penitus ñ audiebat᷑. A estimabat lgo¬
tur eam heli temulentam: dixit sei usquequo ae¬
brideis. Pigere paidisꝑ uinum: quo mades. Res¬
ponditq anna. Ne quaquam in qͥt dñe mi. Nam
muliea in felix nimis ego sum: uinũq & omno
quod in ebriare potest nonbibi: seo effudi animã
meam in conspectu dm̃. Ne reputes ancillã tuã qͣsi
unã defiliabus belial: quia exmultitudinȩ doloris

Expanded text:
 tuae sexum virilem, dabo eum Domino omnes dies vitae ejus, » etc. Recordabatur forsan verborum beati Job, quibus dixit: « Qui deridetur ab amico suo sicut ego, invocabit Dminum, et exaudiet eum . » Quia ipse laborem et dolorem considerat. De quo scriptum est: « Tibi, Domine, derelictus est pauper, pupillo tu eris adjutor, cui vota justorum sunt placabilia , » et oculi ejus ad preces eorum . « Factum est ergo, cum illa multiplicaret preces coram Domino, ut Heli observaret os ejus. Porro Anna loquebatur in corde suo, tantumque labia illius movebantur, et vox penitus non audiebatur. Aestimabat ergo eam Heli temulentam, dixitque ei, Usquequo ebria eris? digere paulisper vinum, quo mades. Responditque Anna: Nequaquam, inquit, domine. Nam mulier infelix nimis ego sum. Vinumque et omne quod inebriare potest non bimeam in conspectu Domini. Ne reputes ancillam tuam quasi unam de filiabus Belial, quia ex multitudine doloris
Abbreviated transcription (Latin):
placari ei potest deus: si in año peccauerio uir:
quis orabit ꝑȩo : Non gͥ eomodo in uirum quo
in dm̃ peccat᷑. quia in uirum peccaiȩ poccarł
quale cumq ẽ. contͣ ꝓximũ factum: leuiorq est
eius remissio: in dm̃ uero peccare. id est ab eius
cultu receds: In pietatis peccatum est. difficiliorq
cato sibi iuꝑo fac̃ sibi dm̃ placabilem. In dm̃
aũt cum quis peccat quis orabit ꝓ eo: Ac sic di¬
catur ꝑ quem sibi dm̃ in quẽ peccauit ꝓpitium
facere poterit : tam̃ non ita in celligendum est. qđ
nulla uenia sꝑanda sit his qui in diuno offitio
aliqͥd delinquerint &iam si digns penitentiam ge¬
rant: sed qł difficilior sit uenia : & maior agen̾¬
da pęnitentia his qui in rebus deo sacratis offen¬
dunt: quam siquis ꝓximum suũ in uerbo uel
in fac̾to aliqͥd leserit. quia quanto maior gła :
canto gͣuior fit offensa. ⁊¬

Expanded text:
placari ei potest Deus; si autem in Deum peccaverit vir, placari ei potest Deus; si autem in Deum peccaverit vir, quis orabit pro eo? » Non igitur eo modo in virum, quo in Deum peccatur: quia in virum peccare peccatum qualecunque est, contra proximum factum, levisque est ejus remissio. In Deum vero peccare, id est, ab ejus cultu recedere, impietatis peccatum est, difficiliorquecato sibi viro facit Deum sibi placabilem; in Deum autem cum quis peccat, quis orabit pro eo? Ac si dicatur: Per quem sibi Deum, in quem peccavit, propitium facere poterit? Tamen non ita intelligendum est, quod nulla venia speranda sit his qui in divino officio aliquid deliquerint, etiamsi digne poenitentiam gerant, sed quod difficilior sit venia, et major agenda poenitentia his, qui in rebus Deo sacratis offenderint, quam si quis proximum suum in verbo, vel in facto aliquid laeserit. Quia quanto major gloria, tanto gravior fit offensa.
Abbreviated transcription (Latin):
pie ẽ pius. quia indulget uitiis. & consensũ p̃hec
iniquis in malũ suũ: O fni qͥdem incerp̃tat ᷑ insa¬
nia conuersionis: & merito ita nuncupat᷑ qͥ dist¬
feit. conuera in meluis: & longe efficitur auera
conuersione. adm̃ quȩ emendat hominẽ auitiis
&e perato : Finces oris obcuratio. siue ori parcens: Int̃¬
p̃tatur. ⁊ duos finees sac̃doces legimꝰ in scriptura:
illũ iustũ filiũ eleatar & in ustũ filiũ heli ⁊
Sunt insacerdotib hodio qui utriusq typum tenẽt:
sacerdotes gͥ qui custodiunt os suum & conpescunt
amalo & pͣuo eloquio scd̃m apostolũ. qđ om̃is ser¬
mo malus exore eoꝵ non ꝓcedat: Hi finee filio
elearari conparantur: ilłi aut̃ q̃ obturatum os
habent siuȩ imꝑitia uel uitio siue conscientia pec¬
catoꝵ: ut ꝑximis sius uerbũ salutis ritȩ non in¬
pendant. ip̃si fineȩ filio heli conparant᷑. Quod aũt
seqͥtur in uerbis heli si peccauerit uir in uirum

Expanded text:
pie est pius, quia indulget vitiis et consensum praebet pie est pius, quia indulget vitiis et consensum praebet iniquis in malum suum. Ophni quidem interpretatur insania conversionis; et merito ita nuncupatur, quia differt converti in melius, et longe efficitur a vera conversione ad Dominum quae emendat hominem a vitiis et peccato. Phinees, oris obturatio, sive ori parcens, interpretatur. Duos Phinees sacerdotes legimus in Scriptura : illum justum, filium Eleazar; et injustum, filium Heli. Sunt autem in sacerdotibus hodie, qui utriusque typum tenent. Sacerdotes igitur qui custodiunt os suum et compescunt a malo et pravo eloquio, secundum Apostolum, quod omnis sermo malus ex ore eorum non procedat , hi Phineae filio Eleazari comparantur. Illi autem qui obturatum os habent, sive imperitia, sive vitio, sive conscientia peccatorum, ut proximis suis verbum salutis rite non impendant, ipsi Phineae, filio Heli, comparantur. Quod autem sequitur in verbis Heli: « Si peccaverit vir in viru
Abbreviated transcription (Latin):
duobus in iuriosi & cuxa diuinitatẽ imp̃is: Nulliq
iniquitati parcebant: & alia qui dẽ mun̾a ab oblatu¬
turis ꝓpt̾ honorẽ sibimet sequestrabant: alia uero ra¬
pinȩ modo tollebant: mulierib religionis causa
conuenientib contumȩlias in ferelant: aliis qͥdem
iuolentias facientes: aliis uero ꝑsuadentes donis:
nichilq eoꝵ uita a tirarnide pessima differebat
Undȩ & heli sacerdos ꝓ eoꝵ inquitatȩ dampna¬
tus est: quod eos peccantes minus seuera animad¬
uersione plectebat: & quidẽ coercuit. & qͥdem cor¬
ripuit : sed lenitate & mansuetudine patris. nonse¬
ueritate & auctoritatȩ pontificis: qua sententia
id ẽ ꝓpt̃ scelera popłi puniant᷑:. quique etiam quã¬
uis sc̃i sint: culpa tam̃ sub ditoꝵ eis dem si noncoer¬
us quipps adeo ẽ qui ñ tenes disciplinam: & filios
non corrigit ut bene & iustȩ uiuant: qͥ aut̃ ñ cor¬
ripit filios suos ut emendent que pͣue gesser̃. Im¬

Expanded text:
s injuriosi, et circa Divinitatem impii, nullique iniquitati parcebant; et alia quidem munera ab oblaturis propter honorem sibimet sequestrabant, alia vero rapinae modo tollebant. Mulieribus religionis causa venientibus contumelias inferebant: aliis quidem violentias facientes, aliis vero persuadentes donis; nihilque eorum vita a tyrannide pessima differebat. Unde et Heli sacerdos pro eorum iniquitate damnatus est, quod eos peccantes minus severa animadversione plectebat. Et quidem coercuit, et quidem corripuit, sed lenitate et mansuetudine patris, non severitate et auctoritate pontificis. » Qua sententia  id est, propter scelera populi puniantur. Quique etiam, quamvis sancti sint, culpa tamen subditorum eisdem, si non coers quippe a Deo est, qui non tenet disciplinam, et filios non corrigit ut bene et juste vivant. Qui autem non corripit filios suos, ut emendent quae prave gesserunt, im
Abbreviated transcription (Latin):
cuũ coram dño dõ: in loco quẽ elegerit dñs
ds̃ cuus. Ergo in selo cũ esset eo temporȩ ar¬
cha dñi : ibi hic elcana cũ esset ipse leuita :
post oblatas uictmas c̃ uxorib & filiis atq
filiab parit̃ uescebat᷑. Neditq fennenne uxo¬

Expanded text:
tuum coram Domino Deo in loco quem elegit Dominus tuum coram Domino Deo in loco quem elegit Dominus Deus tuus . » Ergo in Silo cum esset eo tempore arca Domini, ibi hic Elcana, cum esset ipse Levita, post oblatas victimas cum uxoribus et filiis atque filiabus pariter vescebatur. « D
Abbreviated transcription (Latin):
um in silo: & cȩt̾a. Selo ciuitas ẽ in tribu effra¬
im in quo loco archa cestamenti mansio: &
tabernaculum dñi a temporib iosuȩ filii Nun.
post quã ucerat gentes quȩ cerram repmussionis
possederant. usq ad tẽpora samuelis. N arratur
enim in libro iesunaue qd p̃dictus dux sorte
ibi missa coram dño : t̾ram reꝓmissionis singu¬
lis tribub distribuerit. Est aũt silo in nona¬
gesimo miliario ne apoleos: in regions arabi¬
thena. sed & uide patriarchs filiũ: selon ap¬
pellatũ legimus. Ad hanc eigo urbem ascen¬
dit elchana cũ domu sua statutis dieb scđm
legem: ut ad oraret & sacrificaret dño exerci¬
tuum. Quod aũt dic̃ statutis diebus : hoc est
tribus festiuitatib pascha uidelicet pentecos¬
ten .& sollempnitate tabernaculoꝵ. unde dñs
in exodo p̃cepio dicens. tribus uicibus ꝑsin¬
gulos annos michi festa celebrabitis. & item.
ter in qͥt in anno apparebit omne masculinũ

Expanded text:
um in Silo, » etc. Silo civitas est in tribu Ephraum in Silo, » etc. Silo civitas est in tribu Ephraim, in quo loco arca testamenti mansit ac tabernaculum Domini a temporibus Josue filii Nun, postquam vicerat gentes quae terram promissionis possederant, usque ad tempora Samuelis. Narratur enim in libro Jesu Nave quod praedictus dux sorte ibi missa coram Domino terram repromissionis in singulis tribubus distribuerit. Est autem Silo in nonagesimo milliario Neapoleos, in regione Acrabitena. Sed et Judae patriarchae filium Seloh appellatum legimus. Ad hanc ergo urbem ascendit Elcana cum domo sua statutis diebus secundum legem, ut adoraret et sacrificaret Domino exercituum. Quod autem dicit, « statutis diebus » hoc est tribus festivitatibus, Pascha videlicet, Pentecoste et solemnitate Tabernaculorum. Unde Dominus in Exodo praecepit, dicens: « Tribus vicibus per singulos annos mihi festa celebrabitis . » Et item: « Ter, inquit, in anno apparebit omne masculinum
Abbreviated transcription (Latin):
bat. Est enim ipsa ciuitas in regione chamni¬
tica uista diospolim: unde fuit ioseph qui in e¬
uangeliis de aremathia esse scribitur. Et habu¬
it duas uxores. Nom̃ uni anna & nom̃ secuir¬
de fenenna. Fuer̃q fenennȩ filis: annȩ autẽ
non erant liberi. Conuenienter igitur annę
scerilitas cõmemorat᷑. cuius partus celebrior fu¬
curus erat. ad instur prioꝵ patrũ: ut mauis
gaudium post longum merorẽ de ꝑcepta fȩ¬
cunditate parentũ in sinuetiur. Sicut eñi abra¬
ham patriarehe uxor legitima quã primitus
duxit sarra uidelicet primũ sterilis fuit. Agar
aegiptia generante filium. & sic̃ iacob seriuen¬
te socero suo ꝓ rachel uxore ipsa rachel sterilis
fuit sorore eius lia liberos gumente: Ita & el¬
chanę melior uxor quę ꝓpłam genuit sterił
Et ascendebat uir ille de ciuitatę sua statutis
diebus ut ad orarete & sacrificares dño exercitu¬

Expanded text:
bat. Est enim ipsa civitas in regione Thamnibat. Est enim ipsa civitas in regione Thamnitica juxta Diospolim, unde fuit Joseph, qui in Evangeliis de Arimathia esse scribitur Mait duas uxores, nomen uni Anna, et nomen secundae Phenenna; fueruntque Phenennae filii, Annae autem non erant liberi. » Convenienter igitur Annae sterilitas commemoratur, cujus partus celebrior futurus erat, instar priorum Patrum, ut majus gaudium post longum moerorem de percepta fecunditate parentum insinuetur. Sicut enim Abraham patriarchae legitima uxor, quam primitus duxit, Sara videlicet, primum sterilis fuit, Agar Aegyptia generante filium , et sicut, Jacob serviente socero suo pro Rachel uxore , ipsa Rachel sterilis fuit, sorore ejus Lia liberos gignente: ita et Elcanae melior uxor, quae prophetam genuit, sterilis Et ascendebat vir ille de civitate sua statutis diebus, ut adoraret et sacrificaret Domino exercitu
Abbreviated transcription (Latin):
ut postea continuatim allegoriam
eius in seramus: Elchana qͥpp̃e pater
samuelis ꝓpħe. de stirpe leui fuit: sed
non degeneratione a aroꝵ sacerdotis. Fuit
enim ut uerba dierum narrant idem elchana fi¬
liuis hieroam: filii eliel filii thou. filii suph. filii
elchana filii maath. filii amasai. filii elchana
filii iohel. filii azariae. filis sophonis filii tha¬
ath. filii asin. filii abiasaph filii core. filii sa¬
ar. filii chaath filii leui. filii isrł. Matrẽ quoq
ephratheus uocatur. Ephratheus eñi ab ephra¬
tha uxore caleb quam constat fuisse de tribu
uida dictus est. Et si quem moues qdđ ab ephra¬
im non abeprathoa ephratheus uocetur: uideat
in sub sequentibus qualit̃ dauid filius uiri ep¬
phrat̾ei uocet᷑. cum liquido pateat eundẽ isai ñ
de ephiaim seo de tribu uida ex titisse : & ꝓbet
eundẽ elchanan epratheum ab ephratha ñ ab ephra¬
im dici. Hic in ter medios ciues effrem sortis
existens: ramath sopbim ciuitatem in habita¬

Expanded text:
ut postea continuatim allegoriam ejus inseramus. Elcana quippe, pater Samuelis prophetae, de stirpe Levi fuit, sed non de generatione Aaron sacerdotis: fuit enim, ut Verba dierum narrant, idem « Elcana filius Jeroboam, filii Eliel, filii Thahu, filii Suph, filii Elcana, filii Maath, filii Amasai, filii Elcana, filii Joel, filii Azariae, filii Sophoniae, filii Thaath, filii Asir, filii Abiasaph, filii Core, filii Isaar, filii Caath, filii Levi, filii Israel , Ephrathaeus. Ephrathaeus ab Ephratha, uxore Caleb, quam constat fuisse de tribu Juda, dictus est. Et si quem movet quod ab Ephraim non ab Ephratha Ephrathaeus vocetur, videat in subsequentibus qualiter David filius viri Ephrathaei vocetur, cum liquido pateat eumdem Isai non de Ephraim, sed de tribu Juda exstitisse, et probet eumdem Elcanam Ephrathaeum ab Ephratha, non ab Ephraim dici. Hic inter medios cives Ephraim fortis existens, Ramatha Sophim civitatem inhabita
Abbreviated transcription (Latin):
angelut: in cantum ut ex ꝓbraret qđ conclusisseo
dñs uuluam eius & cȩtera. Nota qd̾ sic̃ sarrã
sterilẽ agar concipiens dispexit: Ita & annã
sterilẽ fe̾crenna ꝓle fȩcunda ȩmulabatur:
maloꝵ enĩ est̃ solatium: bonos carpere.
Porro illa flebat & non capielat cibum: &
c̾cera. Inritata quippe ab ęmula sua ñ ca¬
pielut cibũ lȩca corporeũ: sed scđm ꝓpħam
fuer̾ illi lacrime eius panes diȩ ac nocte.
&ͣ potum suum cũ fletu temꝑabat. Surrexit
autẽ anna post quã ederat insilo & biberat:
postͥ sanson popłm isrł̃ regelut ut in ebreoꝵ
libro In uenitur annis qͣdraginta: scđm septu¬
aginta aut̃ inter pretes annis uginti. Cum eẽt
ana a maro animo orauit dñm flens largit̃:
& uotum uouit dicens. Inȩ exercituum. si

Expanded text:
 in tantum, ut exprobraret quod conclusisset Dominus vulvam ejus, » etc. Nota quod sicut Saram sterilem Agar concipiens despexit , ita et Annam sterilem Phenenna prole fecunda aemulabatur. Malorum est enim solatium bonos carpere. « Porro illa flebat et non capiebat cibum, » etc. Irritata quippe ab aemula sua, non capiebat cibum laeta corporeum. Sed, secundumfuerunt illi lacrymae ejus panes die ac nocte, et potum suum cum fletu temperabat . « Surrexit autem Anna, postquam ederat in Silo et biberatpost Samson populum Israel regebat, ut in Hebraeorum libro invenitur, annis quadraginta, secundum Septuaginta autem Interpretes, annis viginti « Cum esset Anna amaro animo, oravit Dominum flens largiter, et votum vovit, dicens: Domine exercituum
Abbreviated transcription (Latin):
dñs uuluam eius & cȩtera. Nota qd̾ sic̃ sarrã
sterilẽ agar concipiens dispęxit: Ita & annã
sterilẽ fecnenna ple fęcunda ęmulabatur:
maloꝵ enĩ est solatium: bonos carpere.
Porro illa flebat & non capieluat cibum : &
cͤcera. Inritata quippe ab ęmula sua ñ ca¬
piebat cibũ lȩta corporeũ: sed scđ̾m ꝓpħam
fuer̃ illi lacrimȩ eius panes diȩ ac noc̾tę.
& potum suum cũ fledu temꝑabat. Surrexit
autẽ anna post quã ederat insilo & biberat:
post̃ sanson popłm isrł regelat ut in ebreoꝵ
libro In uenitur annis qͣdraginta: scđm septu¬
aginta aut̃ interpretes annis uiginti. Cum ẽẽt
anna amaro animo orauit dnm̃ flens largit᷑:
& uotum uouit dicens. Dñe exercituum. si
respiciens uideris afflic̾tionẽ famule tus & re¬
cordatus mei fueris nec oblitus ancille tue:
dederisq seruȩ cus sexum uurilem: dabo eũ

Expanded text:
. Nota quod sicut Saram sterilem Agar concipiens despexit , ita et Annam sterilem Phenenna prole fecunda aemulabatur. Malorum est enim solatium bonos carpere. « Porro illa flebat et non capiebat cibum, » etc. Irritata quippe ab aemula sua, non capiebat cibum laeta corporeum. Sed, secundumfuerunt illi lacrymae ejus panes die ac nocte, et potum suum cum fletu temperabat . « Surrexit autem Anna, postquam ederat in Silo et biberatpost Samson populum Israel regebat, ut in Hebraeorum libro invenitur, annis quadraginta, secundum Septuaginta autem Interpretes, annis viginti « Cum esset Anna amaro animo, oravit Dominum flens largiter, et votum vovit, dicens: Domine exercituum, si respiciens videris afflictionem famulae tuae, et recordatus mei fueris, nec oblitus ancillae tuae, dede
Abbreviated transcription (Latin):
cuũ coram dño dõ: in loco quẽ elegerto dñs
ds̃ cuus. Ergo in selo cũ esset eo tempore ar¬
cha dñi : ibi hic elcana cũ esset ipse leuita:
post oblatas uicamas c̃ uxorib & filiis atq
filiab parit̃ uescebat᷑. Peditq fennennę uxo

Expanded text:
tuum coram Domino Deo in loco quem elegit Dominus tuum coram Domino Deo in loco quem elegit Dominus Deus tuus . » Ergo in Silo cum esset eo tempore arca Domini, ibi hic Elcana, cum esset ipse Levita, post oblatas victimas cum uxoribus et filiis atque filiabus pariter vescebatur. « Dedit