comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
non fuiss& : Habuit autẽ unum
non habuit beatitudinẽ quia unis
dm̃ Quid enim dicitur  Quod quitim & dim̃intello¬
gat beatitudinem : Vxor tuasicutuitis hibundans
inlaueribus domustuae filitui sicut nouellaoliuarũm
circuitumensa&e hanc benti tudinõ io hannisn subuit
Iohanis uterquetam euangelista quam baptista. Ut̃q enĩ
uirgo fuit : Hanc beatudinem puułs. Non habuit qui dicit:
uolo autem. Omnes sicesse sicut me : Vid&is ergo qñmuxor
& filii spĩtaliter intellegendi sunt. Alio quin nisi spi taliter
intellexerimus. Angeli hancbeati tudinem non habent:
quia filios non habent: Reueriamurergo ador dinemlecti¬
onis: Beatiomnes quitimenT dñm : Quomodo non potest
dicere pars mea dñs: Nisi quialiam partem insaeculoñ
hab& s̃ic nontim& dñm. Quitim& aliud aliqd extradñm :¬
enique ipses aluator dicit : Nolitetimereeos qui possuntcor¬
pus occidere. Sed euni tim&e qui potest corpus &animan

Expanded text:
non fuisset. Habuit autem unum non fuisset. Habuit autem unum non habuit beatitudinem? Quia unusDeum. Quid enim dicitur, quod qui timet Dominum intelligat beatitudinem? Uxor tua sicut vitis abundans in lateribus domus tuae; filii tui sicut novellae olivarum, in circuitu mensae tuae. Hanc beatitudinem Joannes non habuit. Joannes utique, tam Evangelista, quam Baptista: uterque enim virgo fuit. Hanc beatitudinem Paulus non habuit qui dicit: Volo autem omnes sic esse sicut me . Videtis ergo quoniam uxor et filii spiritualiter intelligendi sunt, alioquin nisi spiritualiter intellexerimus, angeli hanc beatitudinem non habent, quia filios nos habent. Revertamur ergo ad ordinem lectionis. Beati omnes qui timent Dominum. Quomodo non potest dicere, Pars mea Dominus, nisi qui aliam partem in saeculo non habet; sic non timet Deum qui timet aliud aliquid extra Dominum. Denique ipse Salvator dicit: Nolite timere eos qui possunt corpus occidere; sed eum timete qui potest corpus et animam
Abbreviated transcription (Latin):
tiomnes quitiment dñm : Quitiment dñm quod
habent praemium quam coronam : Vid eamus quã
habent laudem quod praemium : Iꝯ eatus es &beneti¬
bierit : Ium dixi debeatitudine : Quaerobeatitudo
quesit: Qui tim& dñm quam habeat beatitudinem :
Uxor tua sicut uitis habundans in lateribus domustuae:
Filutuisicut nouella oliuarum incircuitum ensaetuae :
Ego puto quod propicio xp̃o omnes timeamus dñm:
Ergo hancbeatitudinem non habeamus: Scriptum est.
enim quitim & dñm hanc hab& beatitudinem : Uxor
tua sicut uitis habundans in lateribustuae : Filiitiui sicut
no uella oliuarum in circuitu mensetuae : Ergo quiu¬
num hab& filium aut duos : Non est beatus : Quidenĩ
dicit : filiitui sicut nouella oliuarum in circuitumen¬
saetuae : Nisi tantos habuerimiis filios ut cingantmen¬
sam nostram. B eatitudinem timentes dñm non habe¬
bimus : Isa ac hanc benedictionem non habuit: Habuit
enim duosfilios unlim pessimum esau : qui multomelii

Expanded text:
ti omnes qui timent Dominum. Qui timent Dominum quod habent praemium, quam coronam? Videamus quam habeant laudem, quod praemium. Beatus es, et bene tibi erit. Jam dixi de beatitudine, quaero beatitudinem quae sit. Qui timet Dominum quam habet beatitudinem? Uxor tua sicut vitis abundans, in lateribus domus tuae. Filii tui sicut novellae olivarum, in circuitu mensae tuae. Ego puto quod propitio Christo omnes timeamus Deum. Ergo hanc beatitudinem non habemus? Scriptum est enim, qui timet Dominum, hanc habet beatitudinem; uxor tua sicut vitis abundans in lateribus domus tuae; filii tui sicut novellae olivarum, in circuitu mensae tuae. Ergo et qui unum habet filium et duos, non est beatus? Quid enim dicit, filii tui sicut novellae olivarum, in circuitu mensae tuae. Nisi tantos habuerimus filios, ut cingant mensam nostram, beatitudinem timentis Dominum non habebimus? Isaac hanc beatitudinem non habuit, habuit enim duos filios, unum pessimum Esau, qui multo melius
Abbreviated transcription (Latin):
quialiũ facitaudire : ergo ipseñ audi& : qui mihi deditoculos :
ergo ipseñ uid& : quiauctor est intellegentiae meae: ipse ñ in¬
tellegit: iste locus aduersus eos maxime facit : qui antrophomor¬
fisunt : quidicuntdm̃ habere ñebrx : quae &iamnos habonis:
Uerbicausa : dicitꝰ ds̃ habereo culos: Oculidm̃ respiciuN omnia :
manus dñi facitomma : & audiuit inquit ad am somnũ pedũ
dñi : deãbulant ẽsinparadiso: Haec simplicit̃ audiunt : & hu¬
ma nas in becillitates : addĩmagnificentiã referunt : Ego aut̃ dico
totus pes ÷ quia ubiquae ÷. Ergo uid&e quiddicat quiplantauit

Expanded text:
Qui alium facit audire, ergo ipse non audiet? Qui mihi dedit oculos, Qui alium facit audire, ergo ipse non audiet? Qui mihi dedit oculos, ergo ipse non videt? Qui auctor est intelligentiae meae, ipse non intelligit? Iste locus adversus eos maxime facit, qui Antropomorphitae sunt, qui dicunt Deum habere membra, quae etiam nos habemus. Verbi causa: Dicatur Deus habere oculos: oculi Domini respiciunt omnia: manus Dei facit omnia. Et audivit, inquit, Adam sonum pedum Domini deambulantis in paradiso . Haec simpliciter audiunt, et humanas imbecillitates ad Dei magnificentiam referunt. Ego autem dico totus pes est, quia ubique est ergo uidete, quid dicat: Qui plantaui
Abbreviated transcription (Latin):
derunt: adeerunt ñ tudebit dñs. Lic& hoc manifestũ sit :¬
secundũ hystoriã : sẽꝑ enĩ quicũq: p̃sidio in dig& facile obpri¬
mitur : & quanto aliquis humilior fuerit: tanto illemagis
quiobprimitoffendit dm̃ : tamen& secundũ trophologiã
int̃p̃t&ur: Dix enrmenim deher&icis hocdici : uiduã
& aduenã int̃fecert̃: Viduamillã quȩ dm̃ habere desiuituirrũ
Anima peccatoris aduena est : quinonest habitator: hocẽ qͥ ñ
habitat : Ille quinuꝑ crediderat : repente scandalizatus perit:
ipupillo soccider t̃ : & dixerunt nomudebit dñs: Minemur
sipupilli dicuntur : ubiuidiaẽ : Sicut eñ uidua anima peccatoris
ẽ : sic pupillos illos dicit : qui patrẽ amiser t̃haberedm̃ : & dhxer̃t:
Quidixerunt ñ uidebit dñs: nec intelle gids̃ ia cob: Hocdicitõnis:
Intellegite quiinsi pientes estis inpopulo : & stultialiquando sapite
Quiplantauit aurẽ ñ audi& : quifigulus estignonet uassuũ :

Expanded text:
manifestum sit secundum historiam, semper enim quicumque praesidio indiget, facile opprimitur, et quanto aliquis humilior fuerit, tanto ille magis qui opprimit, offendit Deum: tamen et secundum tropologiam interpretemur: dixeram enim de haereticis hoc dici. Viduam et advenam interfecerunt. Vidua illa quae Deum virum habere desivit, anima est peccatoris. Advena est qui non est habitator, hoc est, qui non habitat. Ille qui nuper crediderat, repente scandalizatus perit. Et pupillos occiderunt, et dixerunt: non videbit Dominus. Miramur si pupilli dicuntur, ubi vidua est? sicut enim vidua, anima peccatoris est: sic pupillos illos dicit, qui Patrem amiserunt habere Deum. Et dixerunt. Quid dixerunt? Non videbit Dominus: nec intelliget Deus Jacob. Hoc dicit omnisd respondeat. Intelligite qui insipientes estis in populo: et stulti aliquando sapite: Qui plantavit aurem, non audiet?
Abbreviated transcription (Latin):
uequales dies hab&. Hab& enim eutroq: later ediem primũ
secundũ t̃tiũ : Et & aliolatere hab& diemquintũ : setũ septimũ
Vid &isigitur qnmn dies quarta : hoce st quartas abbati: & ut roq
latere : duplicrtrinitatesirmatur : Simulq considenendũ
quia quartus numerus : uirtute decimus est : Quomodosibi im
Uid &is igitꝰ qnm quartus numerus efficit decimũ : & considerate
& hocquia quatiuor e uangelia: indeca logo cõpđtant᷑: Vqđ cũq
dicebatꝰ indecalogo: hoc & conpleatur inquatiuor euangelia:
Vi non dissentiant lexu&us ab euangelica dignitate: Hoc interim

Expanded text:
equales dies. Habet enim ex uno latere diem primum, secundum, tertium: et ex alio latere habet diem quintum, sextum, septimum. Videtis igitur quoniam dies quarta, hoc est, quarta sabbati, ex utroque latere duplici trinitate firmatur. Simulque considerandum: quia quartus numerus, virtute decimus est. Quomodo? si enimVidistis igitur quoniam quartus numerus efficit decimum, et considerate ex hoc: quia quatuor Evangelia in decalogo computantur, ut quodcumque dicebatur in decalogo hoc compleatur in quatuor Evangeliis, ut non dissentiat lex vetus ab evangelica dignitate. Hoc interim
Abbreviated transcription (Latin):
ultionum dñs ds̃ ultionũ liberegit: Quiatamotẽpore
latuit & ñ parebat inpopulo: postea liber egit: Quiante
ignorabatur : poste a triũ phauit incruce : Dsultionũ dñs:
idr̃ ultionũ dñs ẽ : mihiuindictã egor &ribuã dicudñs:
& apostolus: Sie surit inimicustuus : ciba illũ sisitit da illi¬
potũ: Haecenĩ faciens : carbones ignis congregabis suꝑciput
illi facio : uillimale faciat ds̃ : ñuenit hocdepi&ate : sed decrui¬
delitate m̃tis. Quid enĩ dicit apostolus : sie surieritinimicus
uius: ciba illũ. Sisiuit: daillipotũ: Hucusq uidetꝰ misericor

Expanded text:
ultionum Dominus, Deus ultionum libere egit. Qui tanto tempore latuit, et non apparebat in populo: postea libere egit. Quia antea ignorabatur, postea triumphavit in cruce. Deus ultionum Dominus. Si Deus ultionum Dominus est, mihi vindictam et ego retribuam, dicit tur: si esurit inimicus tuus, ciba illum, si sitit, potum da illi, hoc enim faciens carbones ignis congeris super caput illi facio, ut illi malefaciat Deus; non venit hoc de pietate, sed de crudelitate mentis. Quod enim dicit Apostolus: Si esurierit inimicus tuus, ciba illum: si sitit, da
Abbreviated transcription (Latin):
peccatores gloriabuntur. Honeis sufficit peccare sed &iã
in peccatis gloriantur. Prima in felititas ÷ peccare secunda
infelititas immo nouissima nonagerepienitaentiam. Istiergo
peccatores non solum non flectunt ceruicem sed libere postpec¬
iniquitatem. Vt fesignum Quimaleloquitur. nec esset ut
malae faciat : Ex abundantiamenim cordis osloquitur ubi¬
cũ que conscientia uulnerata ÷ ibiinore facile peccator. Popu
dipopulus obprimit᷑: Populũ tuũ dñehumiliauerunt:
Populus dĩ hamilatur : &imitatur dm̃ : qui humiliatus fuit

Expanded text:
peccatores gloriabuntur? Non eis sufficit peccare, sed etiam peccatores gloriabuntur? Non eis sufficit peccare, sed etiam in peccatis gloriantur. Prima infelicitas est peccare: secunda infelicitas, immo novissima, non agere poenitentiam. Isti ergo peccatores non solum non flectunt cervicem, sed libere post pecVidete signum: Qui loquitur, necesse est ut male faciat. Ex abundantia enim cordis os loquitur . Ubicumque conscientia vulnerata est, ibi in ore facile peccatur. PopulDei populus opprimitur: Populum tuum, Domine, humiliaverunt. Semper populus Dei humiliatur, et imitatur D
Abbreviated transcription (Latin):
Videris enimpropt̃ea pinem dare. & aquã da rebibere Vt ille
in seculis torqueatur . Et hocdicit apostolus & misecordiae
p̃dicator crudelitatem doc&. Nigitur sic ÷ accipiendum sed
alio sensu. Siteꝑ cunit in imicustuus ⁊ uei p̃bae & alteram
maxillã. sit tibuillemalefacit t uilli facbene. Sienim hoc
feceris carbones ignis congregabis suꝑcaput eius. Quod dicit
hoc ÷ mundabis eum a peccato. Vinti turenim crudelitas
illius patͥntiatua sĩ sagittã dirigas in lapidem & lapisdu¬
rus fuerit Non solum non in figitur sed resilit. Sic inimi¬
custuus siteꝑ cuserit & reꝑcussus non fuerit patientia tua
superatus ad melioramreuertitur. Vsque quo pec catores
dñe usque quo peccatores gloriabuntur. In patientia huma¬
na non uult dĩ habere patientiam miseri qui uolumus nob
dm̃esse patientem & in imicis in patientem. Si quando pecca¬
mus patientem cupimus si quando aliquis in nos derelique¬
rit in ipsum non uolumus esse patientem dm̃. Vsque quo

Expanded text:
Videtis enim propterea panem dare, et aquam dare bibere, ut ille in saeculis torqueatur. Et hoc dicit Apostolus, et misericordiae praedicator crudelitatem docet? Non igitur sic accipiendum, sed alio sensu. Si te percutit inimicus, tu ei praebe et alteram maxillam . Si tibi ille malefacit, tu illi fac bene. Si enim hoc feceris, carbones ignis congregabis super caput ejus. Quod dicit, hoc est, mundabis eum a peccato. Vincitur enim crudelitas illius patientia tua. Si sagittam dirigas in lapidem, et lapis durus fuerit: non solum non infigitur, sed resilit. Sic inimicus tuus si percusserit, et repercussus non fuerit, patientia tua superatus, ad meliora convertitur. Usquequo peccatores, Domine, usquequo peccatores gloriabuntur? Impatientia humana non vult Dei habere patientiam. Miseri nos, qui volumus nobis Deum esse patientem, et inimicis impatientem. Si quando peccamus, patientem cupimus Deum. Si quando aliquis in nos deliquerit, in ipsum non volumus esse patientem Deum. Usquequo
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃o xp̃ianorũ : Prius quã montes fierent & formar&ur t̃nr : & orbis
Subrepitin hoclo cohereses si re fugiũ factus ẽ nobis : Ante qua monter
fierent & formr&ur t̃ni&orbis: Ergo erant aninie antequam
fieret orbis qud enĩ dicit scriptura. Oñe refigium factus estobis in
generatione inquid & generatione. A principiomundi ante principum
mundi Hocilidicunt & neputes in quid dicere. Prius quam montes fic̃¬
rent & formararetur t̃ni &orbis: Tuinquid refugium factus es nobis
Siaut̃e refugium nostrũ fuit antequam orbis fier&. Ergo ante animae fue
quam mundus fier&. Maledistingues hereses quarecalumniã facis
fugium factures nobis ingeneratione & generatione & hucusquae distinc¬
tio Rursum aliud principiũ. prius montes fierent & formaretur t̃ra&
orbis asetulo & us que in seculo tues ds̃. Tuerds̃ ante quam montes fierent tues¬

Expanded text:
novo Christianorum. Priusquam montes fierent, et formaretur terra et orbis. Subrepit in hoc loco haeresis. Si refugium factus est nobis antequam montes fierent, et formaretur orbis: ergo animae erant antequam fieret orbis. Quid enim dicit Scriptura? Domine refugium factus es nobis, in generatione, inquit, et generationem. A principio mundi: ante principium mundi. Hoc illi dicunt. Et ne putes me, inquit, dicere priusquam montes fierent, et formaretur terra, et orbis, tu, inquit, refugium factus es nobis. Si autem refugium nostrum fuit antequam orbis fieret: ergo ante animae fuerunt, quam mundus fieret. Male distinguis, haeresis. Quare calumniam facis refugium factus es nobis, in generatione et generationem, hucusque distinctio. Rursum aliud principium: Priusquam montes fierent, et formaretur terra, et orbis, a saeculo et usque in saeculum tu es Deus. Tu es
Abbreviated transcription (Latin):
illũ ꝑsequitur : authostes illũ ꝑsequuntur ut interficiant: Qnos
gitur inaestõ sumus istius saeculi: & nos bestu ꝑ sequitur dequidomus
Nanedus best s aminiũ confitentemtibi: E nos hostis ꝑsequit᷑ ꝓpterea
suꝑ alostuistigimus. Ingenent tione & genenaetionẽ intp̃aer toc n p̃sõint¬

Expanded text:
illum persequitur, aut hostes illum persequuntur, ut interficiant. Et nos illum persequitur, aut hostes illum persequuntur, ut interficiant. Et nos igitur in aestu sumus istius saeculi, et nos bestia persequitur, de qua dicimus: Ne tradas bestiis animam confitentem tibi . Et nos hostes prosequuntur: propterea subtus alas tuas refugimus. In generatione, et generationem. Et in p
Abbreviated transcription (Latin):
rxtomorsi hominis dĩ Quattuor sunt psalmiquia ncti¬
one p̃notentur: Sextus decimus & quiposteũ sequitur:
onrtio morsi hominis dĩ. Legimuscanticiꝰmorsi e&xodo : eotempore
quando populus mare trxnsiuit rubrũ : & donersopharaone
& omnieius ꝙercitu÷ maria cecinit & morses, Demn delegimus
& in deuter nomio : qm̃ canticũ illũ scripserxt indeuternonuo: Sugitur
psalmiisti & canticaista moysisunt: quarem ꝓpriis uoluminibi s
ñ habentꝰ: Diximusergo quomodocentisimus primus psalmus in scribitꝰ
ipsescribit: Ipsec niniscripsit quomodo cuelum& tenix facrasint : quo¬
modo & homo factus sit deconditionehommnis: Qistepsalmus decon¬
ditione hominis loquitur : quisithomo & quarenatus sit : Quierg
ingenesi scripsit de hominum conditione : ipse & minc inducitur
refugium factuses nobis: ingenenrtione & genenetionẽ: Qui
refugium quuerit: autibaestnimio quaerit& calore: aubestu

Expanded text:
ratio Moysi hominis Dei. Quatuor sunt psalmi qui oratione praenotantur, sextus decimus et octogesimus quintus, Oratio Moysi hominis Dei. Legimus canticum Moysi, quod in Exodo eo tempore quando populus mare transivit Rubrum, et demerso Pharaone, et omni ejus exercitu, Maria cecinit et Moyses . Deinde legimus et in Deuteronomio, quod canticum illud scripserat in Deuteronomio . Si igitur psalmi isti, et cantica ista Moysi sunt, quare in propriis voluminibus non habentur? Diximus ergo quomodo centesimus primus psalmus inscribitur, ipse scripsit: ipse enim scripsit quomodo coelum et terra facta sint, quomodo et homo factus sit, de conditione hominis. Et iste psalmus de conditione hominis loquitur: quid sit homo, et quare natus sit. Qui ergo in Genesi scripsit de hominum conditione, ipse et nunc inducitur refugium factus es nobis in generatione et generationem. Qui refugium quaerit, aut ab aestu nimio quaerit et calore, aut bestia
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ tuaes aet̃nus. & dixisticonuertimini fili hominum. Odñe ut hoc aude¬
amus petłre. uidicamus Neiuertas hominẽ in humilititẽ Tunobis dedist
fidutumdicens Reuertimimi ad ie filiid reuertentes & gora rabo con¬
tritiones uestras & dixit contiertimini filuhominũ. m̃ imille anni¬
rei uoxin quat tuor uigiluas diuiditur. Deni quae & ineuangeliodicrur
in quarta aut iuigilia. Iinaergo iugilii treshoraesunt: Noxerodiuir̃
inquittuor uigilus. Deniquiemilit es quattuor hasftatione habeu

Expanded text:
em, et dixisti, convertimini, filii hominum. O Domine, ut hoc audemus petere, et dicamus: Ne avertas hominem in humilitatem: tu nobis dedisti fiduciam, dicens: Revertimini ad me, filii, revertentes, et ego sanabo contritiones vestras . Et quia nox in quatuor vigilias dividitur. Denique et in Evangelio dicitur: In quarta autem vigilia . Una ergo vigilia tres horae sunt. Nox ergo dividitur in quatuor vigilias. Denique milites quatuor stationes habent,
Abbreviated transcription (Latin):
a&ernitatistuue : quidgende ruerit breueest: quidomin poteił grande
eẽ qđ finẽ hab& : millenr̃ ianni ante quĩ offenderemus unadiesapud trenrt :
quid dico unades. uniuigilia: Vide quiddicit Dignatus es ꝓnin s aluteadt̃ nrẽ
descendere : fudistipnobis sangumẽ : nepituris perirenos : & morim humilitite
Ipse dixisticũ exaltitus fuero: omnestuxhamadme Ex iltatuses eal
tastinos noliderelinqre ut contii hamur : mine sicut herbatnen seat. mane
floreat & tirenseat : uespere decidit indur& & arescit : Omisterus cripturarũ¬
manesicutherbit nrnseit : Loquitur &d ñs nt aiq saluator iinen ingelio defoio :¬
q uod inuna dieorit᷑ & in unadiearescit : quomodo herba quueuir& & flor & mane:¬
Quasiuid&ur floseẽ &inrens : c&erũ solcũ uenerit & t xerit illud: aduesperã
quas idemarescit & decidit : sic &omnis uitanriũ quasi flos iud&ur eẽ cũinra
& arescit: Uidi ante  ue decimannos adolescentulũ : nihilillo pulchrius:

Expanded text:
e, quod grande fuerit, breve est. Quid enim potest grande esse quod finem habet? Mille anni nostri antequam offenderemus, una dies apud te erat. Quid dico una dies? Una vigilia. Vide quid dicat: Dignatus es pro nostra salute descendere: fudisti pro nobis sanguinem: ne patiaris perire nos, et mori in humilitate. Ipse dixisti: Cum exaltatus fuero, omnia traham ad me . Exaltatus es tasti nos: noli derelinquere, ut contrahamur. Mane sicut herba transeat: mane floreat et pertranseat: vespere decidat, indurMane sicut herba transeat. Loquitur Dominus noster atque Salvator in Evangelio de feno quod in una die oritur, et una die arescit . Quomodo herba quae viret et floret, manequasi flos esse et virens: caeterum sol cum venerit et texerit illud, ad vesperam quasi demarcescit, et decidit, sic et omnis vita nostra quasi flos videtur esse cum viret et arescit. Vidistis ante decem annos adolescentulum. Nihil illo pulchrius:
Abbreviated transcription (Latin):
in atrus dĩ nr̃i florebunt . Ista sunt aet̃na tabernacula . quae sunt
istaatria diuersae incaelomansiones. Simul quae uideteque dicat.
Plantatindomodñi inatrus dĩ nr̃iflorebunt. Hic domus ÷ ib iatriũ ÷
Debuit utiquae primũ dicerae secundũ ordinem atriũ. & sic domũ.
Seduide quid dicat. hic lic& uidemur indomoesse. cũ migrauerimis
ad regnam caelorum ad conparationem angelorũ &uirtutum
ceterurũ non sumus indomo sed in atriosumus: in initiosumus
non in ꝑfectione ñ enĩ erius augeli sed quasi angeli. ñ tibi quasi
parumuideatur homo sisicut angelus fueris. Ad huc multi plica¬
buntur insenec tauberi: felix ÷ ille qui crescit cotidiae . quise¬
nescitatata ÷ senescit & uirtutibus. Haec int̃im depsalterio
uertamus in operea. Vt quihic plantati sumus indomodñi in atrio
xp̃ifloreamus Cui sit gloria in saecula saeculorum a meN¬

Expanded text:
in atriis Dei nostri florebunt. Ista sunt aeterna tabernacula. Quae sunt ista atria? Diversae in coelo mansiones. Simul videte quid dicat: Plantati in domo Domini: in atriis Dei nostri florebunt. Hic domus est: ibi atrium est. Debuit utique primum dicere secundum ordinem, atrium: et sic domum. Sed videte quid dicat. Hic licet videamur in domo esse: cum migraverimus ad regna coelorum, ad comparationem angelorum, et virtutum caeterarum, non sumus in domo, sed in atrio sumus: in initio sumus, non in perfectione. Non enim erimus angeli, sed quasi angeli . Non tibi quasi parum videatur homo, si sicut angelus fueris. Adhuc multiplicabuntur in senecta uberi. Felix ille qui crescit quotidie, qui senescit aetate, senescit et virtutibus. Haec interim de Psalterio vertamus in opera: ut qui hic plantati sumus in domo Domini, in atrio Christi floreamus: cui sit gloria in saecula saeculorum. Ame
Abbreviated transcription (Latin):
peccator est uallis estsion non estmons. Dicataliquis o&uosensu
loqueris. uocemus testemesuam. Cotempore quo peccauerrt
sion postmultis uisiones ubidicitur uisio contux idumeam uisio
contin moab uisio cont itredom & filiosamon. inultimoponitur
uisio uallission. Qnmenim de fidei sublimitate descenderxt.
Proptereademonteinuillem corruit. Nosergo primum fugumis
uallession ueniamus adcmpos. decampis uenumus ad colles
de colles ueniamus admontes. xpm̃ sequamur in montibus:
siquidem fite truelis noster quasi caprea & hinnulus ceruorum
tirnsi lit colles & sallit permontes. Vnde & secundum a scensus
ueritatem. Non as cenditincaelos postresurrectionem deualle
seddemonte : Nos nis iinuirtutibus montes fuerimus ad caelũ
non possumus as cendere. illicenim hocest in montibus sion
inuir tutibus sion in uirtutibus infidei confessione in dogixtũ

Expanded text:
peccator est, vallis est Sion: non est mons Sion. Dicat aliquis: De tuo sensu peccator est, vallis est Sion: non est mons Sion. Dicat aliquis: De tuo sensu loqueris. Vocemus testem Isaiam, eo tempore quo peccaverat Sion, post multas visiones, ubi dicitur: visio contra Idumaeam: visio contra Moab: visio contra Edom et filios Amon , in ultimo ponitur: visio vallis Sion . Quoniam enim de fidei sublimitate descenderat: propterea de monte in vallem corruit. Nos ergo primum fugiamus vallem Sion: veniamus ad campum, de campo veniamus ad colles: de collibus veniamus ad montes. Christum sequamur in montibus. Siquidem fratruelis noster quasi caprea, et hinnulus cervorum transilit colles, et salit per montes . Unde et secundum ascensus veritatem, non ascendit in coelum post resurrectionem de valle, sed de monte. Nos nisi in virtutibus montes fuerimus, ad coelum non possumus ascendere. Illic enim, hoc est, in montibus Sion, in virtutibus, in fide, in confessione, in dogmatum
Abbreviated transcription (Latin):
desideuruerunt corporr. si quidem corporx: filiue hominũ st̃
Uid&is quomodonescitis manichei dogma cons urg&. Sicutenĩ
manichei dicunt animas desidenes se corpora humana & so¬
ciatos esse uolupate corporum. Sic &isti quidicunt angolos
desidenrs secor porx hocest filias hominum : Non ne uobis
uid&ur ipsumdicere quod & maniohei: Lon gume st nunc con¬
tiox illos dicere sed tantum modo indicare uolui dequoquas i uo
lumine peroccasionemistius suum dogmaconfirmant:
& postea anathematizatus est. & benedicto illa quueante
descendebat inpopulo a nathematizato. Postea descendit
in montem sion hocest iecclesia nossi tamen nossitamen
Nosinae dificium sumus & quanti sci in deserto sunt. quantide nobis
clesia. si habemus fide mecclesiae. fidemapostolorum. fidemxpĩ
dogmatum ueritatis montession sumus. Nolumus esse desionualles
sed de montession. hab& sionualles suas hab& & campum. quicũq

Expanded text:
desideraverunt corpora. Siquidem corpora filiae hominum sunt. desideraverunt corpora. Siquidem corpora filiae hominum sunt. Vidistis quomodo Manichaei dogma consurgit? Sicut enim Manichaei dicunt animas desiderasse corpora humana, et sociatas esse voluptati corporum: sic et isti qui dicunt angelos desiderasse corpora, hoc est, filias hominum, nonne vobis videntur idipsum dicere quod et Manichaei? Longum est nunc contra illos dicere: sed tantummodo judicare volui, de quo volumine quasi per occasionem istius, suum dogma confirmant. qui postea anathemdescendebat in populo anathematizato, postea descendit in montem Sion, hoc est, in Ecclesiam. Nos, si tamen sti confessionem, nos in aedificium sumus. Et quanti sancti in deserto sunt, quanti de nobis clesia, si habemus fidem Ecclesiae, fidem apostolorum, fidem Christi, dogmatum veritates, montes sumus Sion. Nolumus esse de Sion valles, sed montes Sion. Habet enim Sion valles suas, habet et campum. Quicumque
Abbreviated transcription (Latin):
scã scõrum Nisulla tintinabula & illa mala granata. Di uersitates uirtirtũ
sunt quibabent singulas uirtutestuas. & ingressus ipse scẽ scorum uocilis est¬
iue enimmanducamus si uebibimus. Omnia in nomine dnĩ faciamus
minora promisimus & maiorre diximus. sicutros hermon quod
descendit in montemsion. Ros hermon legmus quendam librum
apo fricum eotempore quodescendebant filiidĩ ad filias hominum
descendisseillos in montem hermon &ibi inssepacrum. Quomoc
uenirent adfilios hominum. & sibieis sociauerint. Manifestissi¬
mus liber est & interapo fricos conputatur & u&eres interpr&es
deipsolocutisunt non nulla. Nos autem dicimus non in auetoritatẽ
sed in comie morxnonem. Sicutros hermon quod descendit
in montemsion : Legi incuius dim libro deisto libro apophrico
suum heresimconfirmantis: quode nim dicit filii inquiddĩ qui
angeli inquit sunt decuelestibus descendentes & animae e quue

Expanded text:
intinnabula et illa malogranata, diversitates virtutum intinnabula et illa malogranata, diversitates virtutum sunt quae habent singulae voces suas, et egressus ipse sancti sanctorum vocalis estive enim manducemus, sive bibamus, omnia in nomine Domini facimus . Minora promisimus, et majora diximus. Sicut ros Hermon qui descendit in montem Sion. Ros Hermon. Legimus in quodam libro apocrypho, eo tempore quo descendebant filii Dei ad filias hominum, descendisse illos in montem Hermon, et ibi inisse pactum, quomodo venirent ad filias hominum, et sibi eas sociarent. Manifestissimus liber est, et inter apocryphos computatur, et veteres interpretes de ipso locuti sunt: nonnulla autem nos diximus: non in auctoritatem, sed in commemorationem. Sicut ros Hermon, qui descendit in montem Sion. Legi in cujusdam libro, de isto libro apocrypho suam haeresim confirmantis. Quid enim dicit? Filii, inquit, Dei Angeli, inquit, sunt de coelestibus descendentes, et animae quae
Abbreviated transcription (Latin):
dides ergo qnm quicũq interior ẽ & interiortonica uicinus iungitur
re constitutus ÷. C& erum fieri potest ut aliquis habeat prudentiam ut habeat
aosiꝵ E habeat sermonem Quicũ que ergo uerus socerdosẽ deb& habere¬
conceperit propherat & omnes doceas & haecomnia frustra suNTt
Sicastitas aurta &ornaita non fuerit Ideo ⁊onaest & cingit lumbos & morti
ficat Deinde dicitur quod hubeat femorirles ut quod cũq in nobis ignomi¬
mosũ ẽ. & sordidũ quasi hoc cingulo mund&ur & mortific& ur
Deindedicitur qũm debeamus habere pondere quodorn& qua si pedes nostros¬
& in ipso pondere diuerse flores sunt Sunt ibi malagrinata suntibi &iam
fimbriae. Ego puto quod & illa mulier sanguinem fluens istam fimbrim
⁊etigerit & sanata est Deinde & hoc considerate qñm ad extremus pedes
int̃ malagienata erant & t intinebulae. & non egrediebatur pontifex in

Expanded text:
Vides ergo quoniam quicumque interior est, et interior tunica, vicinius jungiturVides ergo quoniam quicumque interior est, et interior tunica, vicinius jungiturre constitutus est. Caeterum fieri potest ut aliquis habeat prudentiam, ut habeat λόγον, ut habeat sermonem. Quicumque ergo vere sacerdos est, debet habereconceperit, proferat, et omne doceat. Et haec omnia frustra sunt, si castitas aucta et ornata non fuerit. Ideo zona est, et cingit lumbos, stringit et mortificat. Deinde dicitur, quod habeat femoralia, ut quodcumque in nobis ignominiosum est et sordidum, quasi hoc cingulo mundetur et mortificetur. Deinde dicitur quod debeamus habere poderem, quod ornet quasi pedes nostros. In ipso podere diversi flores sunt: sunt ibi malogranata, sunt ibi etiam fimbriae. Ego puto quod illa mulier sanguine fluens istam fimbriam tetigerit, et sanata est . Deinde et haec considerate: quoniam ad extremos pedes, inter malogranata erant et tintinnulae, et non ingredi
Abbreviated transcription (Latin):
sus sum ad eu fraten. &ecceinquid putrierat lumbare quod nulli eẽt
inquid tulũ bere habiuisti circalumbostuos Ira & egohabui populũ stũ
circa madicit dñs hoctatum quaredixi ut ostenderem credentes uestim̃tum
pontifex octo hab& species uestimentorũ . Longũ ẽ nuncdicere ep hođ de
tonica Longũ est dicere deraetionabile demani festacionibus de catenulis
Dezona defemoro libus defimbris decrocis detintinulis quibus uirtutib:¬
quibus sacerdos deb& in gredi templum dñi & in scã scõrum & nos ergosi
uolumus defestim̃ta istaeẽ sacerdo tali aut suꝑ humera lesumus. Quod
in t̃p̃tatur ep̃hođ ut habeamus bonao pera & in humeris nr̃is xp̃imanda¬
taportemus Autcerte tonica debemus eẽ interior que tonica stricta ÷
& adher& corpori nonẽ laxata non funditur sed adher& tota ad corpus

Expanded text:
sus sum ad Euphraten, et ecce, inquit, putruerat lumbare, quod nulli usuisus sum ad Euphraten, et ecce, inquit, putruerat lumbare, quod nulli usuiinquit, tu lumbare habuisti circa lumbos tuos, ita et ego habui populum istum circa me, dicit Dominus . Hoc totum quare dixi? Ut ostenderem credentes vestimentum pontifex octo habet species vestimentorum. Longum est nunc dicere de ephod, de tunica. Longum est dicere de rationali, de manifestationibus, de catenulis, de zona, de femoralibus, de fimbriis, de resti, de tintinnabulis, quibus virtutibus sacerdos debeat ingredi templum Domini, et in sancta sanctorum. Et nos ergo si velumus de vestimento esse sacerdotali, aut superhumerale sumus, quod interpretatur ephod, ut habeamus bona opera, et in humeris nostris Christi mandata portemus, aut certe tunica debemus esse interior: quae tunica stricta est, et adhaeret corpori: non est laxa: non funditur, sed haeret tota ad corpus.
Abbreviated transcription (Latin):
Vid& is qũm iste sacerdos non est deuallibus sed de montibus est bar¬
ba inquid aa ronquod unguentum incapite uenit in barbam a uerbo
Osuenit ad hominemquem est dignatus adsumere & quid nob̵ prodest
barbaista uncta & iriste ꝑfectus. Videamus quos pro fetos habeat
Quod descendit in ora uestimentieius. Nos si uestimentum xp̃i sumus
nuditatem eius nostra uestimus fide. Ec cenudus pendit in cruceni
confessio uestimur Noe indomo sua nudus iacuit & apparebat
immo non nouam sed descripturis Nos uesti mentum xp̃i sumus
&cum illo nostrir confessione uestierimus Rursum ipsum xp̃m
Quando enim baprizamur xp̃m induimur & uestimur Vultis
scire quomodo uestiamus dñm. Legimus in hieremia accipe inquid
tibi lũ bare & uade inquid ad eufraten & ponellum in faramine
p&re & feci inquid quod p̃ceperat mihi dñs & postdies aliquos reuer¬

Expanded text:
Videtis quoniam iste sacerdos non est de vallibus, sed de montibus est. BarVidetis quoniam iste sacerdos non est de vallibus, sed de montibus est. Barba, inquit, Aaron. Quod unguentum in capite, venit in barbam, a Verbo Deo venit ad hominem, quem est dignatus assumere. Et quid nobis prodest barba ista uncta, et vir iste perfectus? Videamus quos profectus habeat. Quod descendit in oram vestimenti ejus. Nos si vestimentum Christi sumus, nuditatem ejus nostra vestimus fide. Ecce nudus pependit in cruce: confessione vestitur. Noe in domo sua nudus jacuit, et apparuit immo non novam, sed de Scripturis. Nos vestimentum Christi sumus, et cum illum nostra confessione vestierimus, rursum ipsum Chris, Christus sit . Quando enim baptizamur, Christo induimur et vestimur. Vultis scire quomodo vestiamus Dominum? Legimus in Jeremia: Accipe, inquit, tibi lumbare, et vade, inquit, ad Euphraten, et pone illud in foramine petrae. Et feci, inquit, quod praeceperat mihi Dominus. Et post dies aliquos rever
Abbreviated transcription (Latin):
Barbugitur uirilitatis indiciumest. Caputergoduinitasdicitur. hoc est
deitis barbauero uirumindicit. Vt in quid perueniamus in uirum
be nedictionemunguenti decipite hocest de diuiuitatis sermonis
oescendit in birbum descenditinurumpersectom quiest xp̃s & quã¬
illam barbam postquamdes cenditipsum unguentum inou uestim̃tieiis
Sicbenedicno & ros montis hermon descendit in montension linguentũ
tatem. Non sufficit nobis diligere iustitiam sede cont urrio¬
Propt̃ ea unxit tedr̃ ds̃tuus oleo exultacionis p̃participibustuis hoc ah xp̃m
dicitur. Id eo tu unctuses ut c&eros ungueres. Vntus esoleo exultacionis
p̃participiburtius. hoc estplusquã aposto litu. tuenĩ unguenti habuisti
fontem illistillas habuerunt. Sicut unguentũ incapite prest& & nob̵
dñs ut hocunguentum deitatis Quoduenit in barbam hoc est in uirũ
ꝑfectum aaron. aaron. in sacerdotem aa ron int̃p̃tatur montanus

Expanded text:
barba igitur virilitatis indicium est. Caput ergo divinitas dicitur, hoc est, barba igitur virilitatis indicium est. Caput ergo divinitas dicitur, hoc est, deitas. Barba vero virum indicat. Ut, inquit, perveniamus in virum s sermone descendit in barbam, descendit in virum perfectum, qui est Christus, postea descendit ipsum unguentum in oram vestimenti ejus. Sic benedictio, et ros montis Hermon descendit in montem Sion. Unguentum tatem. Non sufficit diligere justitiam, sed econtrarioPropterea unxit te Deus, Deus tuus oleo exsultationis prae participibus tuis. Hoc ad Christum dicitur: Ideo tu unctus es, ut caeteros ungeres. Unctus es oleo exsultationis prae participibus tuis, hoc est, plusquam Apostoli tui. Tu enim unguenti habuisti fontem: illi stillas habuerunt. Sicut unguentum in capite. Praestet et nobis Dominus hoc unguentum divinitatis: quod venit in barbam, hoc est, in virum perfectum Aaron, in Aaron sacerdotem. Aaron autem interpretatur montanus.
Abbreviated transcription (Latin):
barbam aaron. Osiess& tempus ut de singulis disput aremus dies nobis
sufficere non poteirt. Legimus in eodo quomodo conficiatur unguento
sacerdotale. Dcinde legimus quomod o aliudunguento euixt quodi
ungue bantur reges & aluidunguiento quodunge bantur proph&r
& quid oluuelo quar omnuunguenta habebant diuersitates & misteru
sua muremurdescĩs leprosus postquam purgatus fuenrt postquam
h sopo fuenetas persus & sanguinem gallinae & dimitt&ur unagallini
nheremo &ipse hab&unguentum proprium. Non scĩ ficatur aliquid
nisi perunguentum. proptereadicunt & adolescentule in canticacanticori
unguentum & inanitum nomentuum postte in odore manguentorum
tuorumcurrimus : Sicut unguentum incipite quod descendit inbarbam
barbam aaron. Pulchinedixit incipite quod descendit inbirbamb irbom¬
ui rilititis indiciumest mulieremenim &urum. Hoc signo distingait

Expanded text:
barbam Aaron. O si esset tempus, ut de singulis disputaremus, dies nobis barbam Aaron. O si esset tempus, ut de singulis disputaremus, dies nobis sufficere non poterat. Legimus in Exodo, quomodo conficiatur unguentum sacerdotale . Deinde legimus quomodo aliud unguentum quo ungebantur reges, erat aliud unguentum quo ungebantur prophetae. Et quid plura loquar? Omnia unguenta habebant diversitates et mysteria sua. Miramur de sanctis? Leprosus postquam purgatus fuerit, postquam hyssopo fuerit aspersus, et sanguine gallinae, et dimittitur una gallina in eremum, et ipse habet unguentum proprium. Non sanctificatur aliquid, nisi per unguentum. Propterea dicunt et adolescentulae in Cantico canticorum: Unguentum exinanitum nomen tuum. Post te in odorem unguentorum curremus . Sicut unguentum in capite quod descendit in barbam, barbam Aaron. Pulchre dixit, in capite, quod descendit in barbam Aaroirilitatis indicium est. Mulierem enim et virum hoc signo natura distinguit:
Abbreviated transcription (Latin):
Lic& enim & deccolesus intellegitur sedibi propositȩ diuersitateuid&ur noncẽ
tanti concondia. quue cst onimibi fie t̃nitas utique alius ad domumire festinit
alius adcircum Alius in ecclesia deusuris cogitat. in monasterio autem sicunum
ouue positum unur & animus est: Ecce quambonum & qua mio cundum habitut
fix tres inunum. Verebonum uere iocundum unum fue t remdimisimus
eccequantos inuenimus frix termeus suecularis quod deme loquor desinga¬
lis loquor Nontantum meumit quantum substantia mineam C&erum
fuctres spĩ tales quisua utique ne glegunt alia non quaerunt. sic& legimis
in actibus a postolorum qum̃ inulatudine credentiumentet corunũ & anima
una
& erent in quidillis omnia communia. Rectceranteis omniacom¬
munia. quia cominune xp̃mpossedebant. Multa diximus sed adre¬
liquafestinemus. Sicut unguentum incapite quod descendit in barbã

Expanded text:
Licet enim et de Ecclesiis intelligatur, sed ibi propositi diversitate non videtur esse Licet enim et de Ecclesiis intelligatur, sed ibi propositi diversitate non videtur esse tanta concordia. Quae est enim ibi fraternitas? Utique alius ad domum ire festinat: alius ad circum, alius in Ecclesia de usuris cogitat. In monasteriis autem sicut unum propositum, unus et animus est. Ecce quam bonum et quam jucundum habitare fratres in unum. Vere bonum, vere jucundum. Unum fratrem dimisimus, et ecce quantos invenimus. Frater meus saecularis quod de meo loquor, de singulis loquor non tantum me amat, quam substantiam meam. Caeterum fratres spirituales: qui sua utique negligunt, alia non quaerunt. Sicut et legimus in Actibus apostolorum: quoniam multitudinis credentium erat cor unum, et anima una . Et erant, inquit, illis omnia communia. Recte erant eis omnia communia, qui unum Christum possidebant. Multa diximus, sed ad reliqua festinemus. Sicut unguentum in capite: quod descendit in barbam,
Abbreviated transcription (Latin):
iocundum. hab & supplicu & poous & semper incruciatibus dolorest
&utique indolorr. None stiocunditas. Ece quambonum & qua mlocundũ
Rursumuo luptas iocundacst. Uerbicausa cibosdulces comedere uid &ur iocan¬
dumesse. Conpell& enimadlibidinem. hicergo duoposuit & quod sibi ui¬
debaturesse contraxrium bonumest & iocundum unumser monem coniunxit
Ecce quambonum & quamiocundum. habitarefirxtres inunum. fix tres
mente & corpore. Esau & ia cobfuxtres fuerunt & qua simulhabitabant
fuiteiscausa discordie. Ergo quoddicit hic fuxtres. non firet res dicit corportels
sed fuctres spĩtales f ioe tres de quibus loquebatur & saluator dicens ad mulie res
tenunciate fin tribus meis Ecce quambonum & qua miocundum habitare
frctres inunum. Propriue psalmus iste eoenubus id est monasterus conuenit

Expanded text:
jucundum: habet enim supplicia et poenas, et semper in cruciatibus dolor est, et jucundum: habet enim supplicia et poenas, et semper in cruciatibus dolor est, et utique in dolore non est jucunditas. Ecce quam bonum et quam jucundum. Rursum voluptas jucunda est. Ac si dicat: Cibum dulcem comedere, videtur jucundum esse, compellit enim ad libidinem. Hic ergo duo posuit, et quod sibi videbatur esse contrarium, bonum scilicet et jucundum, uno sermone conjunxit. Ecce quam bonum et quam jucundum, habitare fratres in unum. Fratres mente, non corpore. Esau et Jacob fratres fuerunt, et quia simul habitabant, fuit eis causa discordiae. Ergo quod dixit hic, fratres: non fratres dicit corpore, sed fratres spirituales. Fratres de quibus loquebatur et Salvator, et dicebat ad mulieres: Ite, nuntiate fratribus meis . Ecce quam bonum et quam jucundum, habitare fratres in unum. Proprie psalmus iste coenobiis et monasteriis convenit.
Abbreviated transcription (Latin):
possumus qnm̃e phire tabethlee indicitur & xp̃s in b& hleemnatus est¬
ic felixigitur locus quitanto ante tẽ proph&arum uoce cantatus est. Omnia
quidem lociscã uenenbilia sunt. &ubinatus est. & ubi crucifixus est. & ubi
re surrait. & ubiad caelos uictor ascendit. sedistelocus propriȩ uener abilior est
Uid& e quantamis ericordudĩ huic natus est paruolus infans in p̃sepepontur
Nonenime nx tillilocus in diuersorio, Omonachue dñs nascitur inteme& cellã
ꝓprũ non hab&. Nonein tililocus diuersorio cũuniuersũ genus humanũ hibedit
locum ille non inuenit. locum inter homines. Noninuenitinplatone. Non
in aristotile sed in p̃sepe interiumta & brutianimalia & simplices quoq & in no¬
centes. Vnd edñs dicit in euangelio uulpes foueas habent& uolucres caeli nidos¬
Icge quambonum & quam iocundumhabi tarefitetres inunum:
Duo dicitbonum &iocundum. bonumest mastrrium sed nonest

Expanded text:
possumus, quoniam Ephrata, Bethlehem dicitur. Et Christus in Bethlehem natus sipossumus, quoniam Ephrata, Bethlehem dicitur. Et Christus in Bethlehem natus sit. Felix igitur locus qui tanto ante tempore prophetarum voce cantatus est. Omnia quidem loca sancta, venerabilia sunt, et ubi natus est, et ubi crucifixus est, et ubi resurrexit, et ubi ad coelos victor ascendit; sed iste locus proprie venerabilior est. Vide quanta misericordia Dei hic natus parvulus infans. In praesepe ponitur; non enim erat illis locus in diversorio. O monache, Dominus nascitur in terra, et cellam propriam non habet: non erat illis locus in diversorio. Universum genus humanum habet locum: Christus non invenit locum inter homines. Non invenit in Platone, non in Aristotele, sed in praesepe. Inter jumenta et bruta animalia et simplices quosque et innocentes. Unde dicit Ecce quam bonum et quam jucundum habitare fratres in unum. Duo dicit: bonum et jucundum. Bonum est martyrium, sed non est
Abbreviated transcription (Latin):
Legamus scriptuies scãs & diebus & noctibus singula syllabas & litteisuenti¬
lemus Dicitliquis deephuxta hicbethleeidixit: Legimus eniminginosi
uenitinb& hleem haec estephiaeta hocdicitur deia cob: quando uxor eius
nrchel mostua est hocestephurta. sedui deamus ephurta quare nomen
acceperit: scriptume stin paurlipominon qnm maria sorormor si &aa¬
ron habuerit maritum or̃ non ur̃ sedor & postea ordo discribitur & dicitꝰ
maria soror morsi &airon. haecest ephireta. hocinpare li pominon
libris scribitur quue rite & inuou&is. Denique & hiecephurti nomen accepit
id&urforsitan aliquiuerumnonesse qui a nouum est. sed remita eũ
ad auctorititem libri. Ec ceaudiuimus cam in ephiteta. In hebrcononhab&
eam, sed hab& eum hocestillum quinasciturus est de semine diuid Audiui¬
mus caminephurti quod demaria sensus. Sed & simpliciter intellegere

Expanded text:
Legamus Scripturas sanctas, et diebus et noctibus singulas syllabas et litteras ventiLegamus Scripturas sanctas, et diebus et noctibus singulas syllabas et litteras ventilemus. Dicat aliquis de Ephrata, hic Bethlehem dixit. Legimus enim in Genesi: Venit in Bethlehem, hoc est, Ephrata. Hoc dicitur de Jacob quando uxor ejus Rachel mortua est. Hoc est, Ephrata. Sed videamus Ephrata quare nomen acceperit. Scriptum est enim in Paralipomenon, quoniam Maria, soror Moysi et Aaron, habuerit maritum Or: non Ur, sed Or . Et postea ordo describitur, et dicitur: Maria, soror Moysi et Aaron, haec est Ephrata. Hoc in Paralipomenon libris scribitur. Quaerite et invenietis. Denique et haec Ephrata nomen accepit. Videtur forsitan alicui verum non esse, quia novum est: sed eum remitto ad auctoritatem libri. Ecce audivimus eam in Ephrata. In Hebraeo non habet eam, sed habet eum, hoc est, illum qui nasciturus est de semine. Audivimus eam in Ephrata: quod de Maria sensus. Sed et simpliciter intelligere
Abbreviated transcription (Latin):
haec quadiximus &ĩ eam quaeloquitur. ipseã se intellegar. Sic ut ui¬
rauit dño uotum uolit dõ iacob. in hebraico non hab&. uĩc hoc est sicut
nec sic sensus : sed hab& uĩc hoc est qui estsensus. Memento dñe dauid
& omines mansuaudines eis. quiurarurt dño uotum uouit dõ ueob
& hocputo nontimuitio septuaginti in t̃p̃tum factũ quã scripiorum
errore sin troiero in tabernaculum domus meae: Dauid hocdicit. Nullã
aliam requiem quaero nisi xp̃m quide meo semine nasciturus est. hoc est
quem promisisti quiade meis lumbis nasciturus est. Sidederosomnum
oculis meis & palpebris meis dormitationem. &requiem temporibus meis
done cinueniam locum dño tabernaculum dõ ia cob: Hocm ultiputant
dicideecclesia sed mihiuid&ur. Nontam deecclesia dici quam de scĩmaria
Deniquedicitur. Ecceaudi uimus ea in eufrax tainuenimus ea incãpis silue:

Expanded text:
ex his quae diximus, etiam ea quae non loquimur, ipse a se intelligat. Sicut juex his quae diximus, etiam ea quae non loquimur, ipse a se intelligat. Sicut juravit Domino, votum vovit Deo Jacob. In Hebraico non habet ὼ, hoc est, sicut, nec sic sensus est; sed habet ὸς, hoc est, qui, et est sensus: Memento, Domine, David et omnis mansuetudinis ejus, qui juravit Domino, votum vovit Deo Jacob. Et hoc puto non tam vitio Septuaginta Interpretum factum, quam scriptorum errore. Si introiero in tabernaculum domus meae. David hoc dicit, nullam aliam requiem quaero nisi Christi, qui de meo semine nasciturus est, hoc est, quem promisisti, quia de meis lumbis nasciturus est. Si dedero oculis meis et palpebris meis dormitationem. Et requiem temporibus meis, donec inveniam locum Domino, tabernaculum Deo Jacob. Hoc multi putant dici de Ecclesia; sed mihi videtur non tam de Ecclesia dici, quam de sancta Maria. Denique dicitur. Ecce audivimus eam in Ephrata, invenimus eam in campis silvae.
Abbreviated transcription (Latin):
dauidut putant xp̃s : Quo modo dicit propt̃ dauid seruũ tuũ non auer¬
tas faciem xp̃i tui nosterordo. Sienim dauid xp̃s dicitur. sic incipi¬
emus intellegere propt̃ xp̃m seruũ tuũ nona uertas faciem xp̃itui hoc
aduersum eos loquor quidauid inistum locum xp̃m int̃p̃tantur
Non quod negemus xp̃m in t̃p̃tatur dauid. prolocorum qualitate Sed
in isto loco non recepit sensus & quareerrant dicouobis. Qnm scriptũ
ẽ. Memento dñe dauid x omnis mansua etud ines eius. Ꝙdñs
dicit in euangelio. Discite a mequiamitis sum & humilis corde. Depio
quidem sensu sederrantes dauid hicxp̃m in t̃p̃tantur & mans uudi¬
nemeius referunt ad xp̃m Nosergo in t̃p̃temur istũ psalmum in
dauid ut quinascitur exdauid uerexp̃s intellegatur Denique uidere
ordinem qñm enim grandis ẽ psilmus. &iam multa diximus debenius
breuiter sensus perstringere . Non latius disputare ut prudens iuditor

Expanded text:
David, quomodo dicit, propter David, servum tuum, non avertas faciem Christi tui? Non stat ordo. Si enim David Christus dicitur, sic incipimus intelligere, propter Christum servum tuum ne avertas faciem Christi tui. Hoc propter eos loquor, qui David in istum locum Christum interpretantur: Non quod negemus Christum interpretari David pro locorum qualitate; sed in isto loco non recipit sensus. Et quare errent dico vobis, quia scriptum est: Memento, Domine, David et omnis mansuetudinis ejus. Et Dominus dicit in Evangelio: Discite a me quia mitis sum et humilis corde. Pro quidem sensu; sed errantes David hic Christum interpretantur, et mansuetudinem ejus referunt ad Christum. Nos ergo interpretemur istum psalmum in David, ut qui nascetur ex David vere Christus intelligatur. Denique videte ordinem, quoniam enim grandis est psalmus, et jam multa diximus, debemus breviter sensus perstringere, non latius disputare: ut prudens auditor
Abbreviated transcription (Latin):
nedicit: Si habitauerit in norxp̃s⁊ noseri mussion: a noserimus buirsl
& iudeasfilios filiorũ tuorũ : Ego ibb̵ loquor : siex meo sermone uos in¬
habeamus multã ꝓgeniẽ festinamus tales filior facere : Sc̃ã ÷ ista c iunc¬
tio
Rẽ uob dico nouã sineuxori c̃plexu plures nasct tales filii. paxsupis ł Isra

Expanded text:
nedicit. Si habitaverit in nobis Christus, et nos erimus Sion. Et nos erimus Jerusalem. nedicit. Si habitaverit in nobis Christus, et nos erimus Sion. Et nos erimus Jerusalem. Et videas filios filiorum. Ego vobis loquor. Si ex meo sermone vos inhabeamus multam progeniem. Festinemus tales filios facere. Sancta ista est conjunctio. Rem vobis dico novam: sine uxoris complexu plures nascuntur tales filii. Pax super Israel