comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bus nõ diuisit. Ini qui hus auctorita¬
tib ⁊ aliis hꝰ modi mh̾entes: dũt.
.iiiͬ. elem̃ta. atq celi luminaria: ita
formata : snuł ẽẽ. ⁊ hũisse illos .ui. di
tausalit̾.
requienisse ab om̃i oꝑe suo.

Expanded text:
non divisit. Illi qui his auctoritatibus et aliis hujusmodi inhaerentes dicunt quatuor elementa atque coeli luminaria ita formata simul esse, et habuisse illos sex diecausaliter . requievisse ab omni opere suo.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ tomptationẽ di abłi nͥ elatio ꝯpͥmẽda
p̾cessia: ñ utiq temptatõm. s opus
pcc̃i. TNis eĩ fuit ordiũ ꝓcessus.
Diabłs temptãdo dix. Si comed̾itis:
exitis sic̃ dii scientes bonũ ⁊ malũ
srpo audito: statim m̃ti młris sub¬
repsit elatio quedã ⁊ amor ꝓpͥe po¬
testatis. Ex quo: placuit ei facere:
ꝙ dyabłs suadebat ⁊ utiq fecit.
Suggestione gͥ pͤcauit qr tempta¬
ta tio p̾cessit sxqua ĩ m̃te eiꝰ orta
est elatio qmͣ pcc̃m oꝑis secutum

Expanded text:
em diaboli, nisi elatio comprimenda praecessisset, non utique tentationem, sed opus peccati. Talis enim fuit ordinis processus: Diabolus tentando dixit: Si comederitis, eritis sicut dii, scientes bonum et malum; quo audito statim menti mulieris surrepsit elatio quaedam et amor propriae potestatis, ex quo placuit ei facere quod diabolus suadebat, et utique fecit. Suggestione igitur peccavit, quia tentatio praecessit, ex qua in mente ejus orta est elatio, quam peccatum operis secutum
Abbreviated transcription (Latin):
ex mał bona ꝓuenire. ⁊ es ea rõne dc̃
eẽ. qd̾ uonũ est mala fieri uł esse. non
qr malum sit bonũ uł quia bonũ sit ma¬
lum fi̾. Non est enĩbonũ malum fieri
ab aliquo. qr nõ est bonũ ut aliquis
faciat bonũ malum. Si enĩ hoc eẽt ho¬
num: ꝓfecto huiꝰ d̾s auctor eẽt. qui est
eo auctore. homo sit det̾ior. Et si eo
auctore horo sit det̾ior. tunc eo uolẽ¬
te. honio sit det̾ior. Idem est enĩ aliqͥd
dice̾ fieri d̾o auctore. qd̾ d̾o uolente.
dicens .ita. Nullo sapiente homine auc¬
tore. fit homo det̾ior. Tanta enĩ est
ista culpa que in sapientẽ hominem
autẽ auctore cum d̾r: illo uolente
a dei uoluntate. ut rõ docet: a quo fit:
querendum est. Eoce aꝑte hic dicit aut̾.
deo auctore uł uolente hoĩem nõ fieri
det̾iorem s uicio uolutatis sue.
Non eit gͦ deo auctore: qd̾ malum fit
ab aliquo ⁊ ita dõ uolente mala non
fiuut. Qd̾ in d̾o̾ nõ est causa ut sit

Expanded text:
ex malis bona provenire; et ex ratione dictum esse quod bonum est mala fieri vel esse, non quia malum sit bonum, vel quia bonum sit malum fieri. Non est enim bonum malum fieri ab aliquo, quia non est bonum ut aliquis faciat malum. Si enim hoc esset bonum, profecto hujus Deus auctor esset, qui est eo auctore homo fit deterior. Et si eo auctore homo fit deterior, tunc eo volente homo fit deterior. Idem est enim dicere aliquid fieri Deo auctore, quod Deo volente: dicens ita: Nullo sapiente homine auctore fit homo deterior; tanta enim est ista culpa quae in sapientem hominem autem auctore cum dicitur, illo volente a Deo voluntate, ut ratio docet, a quo sit quaerendum est? Ecce aperte dicit Aug. Deo auctore vel volente hominem non fieri deteriorem, sed vitio voluntatis suae. Non est ergo Deo auctore quod malum fit ab aliquo; et ita Deo volente mala non fiunt. 11. Quod in Deo non est causa ut sit
Abbreviated transcription (Latin):
qñ ht̃ : semꝑ hũit. ⁊ h̃t. ⁊ habebit. Ad ħ
aũt opponit᷑ ita Olim scuit hũc ho¬
minẽ nasciturũ. qui natus÷. modo
nõ scit eum nascit᷑m. Sciuit s ͦ aliꝙͥ.
D̾ modo nõ scĩt. Item sciut mũdũ
ẽẽ t̾andum. modo nõ scit eum candũ
aliquid g ͦ scuut: ꝙ modo nõ scit. ⁊ alia

Expanded text:
et habebit. Ad hoc autem opponitur ita: Olim scivit hunc hominem nasciturum qui natus est, modo non scit eum nasciturum, scivit ergo aliquid quod modo non scit. Item: Scivit mundum esse creandum, modo non scit eum esse creandum, aliquid ergo scivit quod modo non scit; et alia
Abbreviated transcription (Latin):
scĩam eius diu̾sis u̾bit expͥmi oporteat.
Nam ꝙ tunc fut᷑ͣm erat. nc̃ p̃t̾itum ẽ.
Idõq u̾ba ꝯmutanda sunt: ad ip̃m defig¬
nandũ. sic̃ diu̾sis tp̃rib loquentes ẽ
eandẽ diem. modo ꝑ ħ adu̾biũ cras.
designamꝰ. dum adhͨ fut᷑a ẽ. modo per
d̾s hunc c̾andum. postqm c̾atus ẽ. scit eũ
c̾atum. nͨ est hoc scire diu̾sa. s om̃io id̾¬
de mũdi c̾atione. Sic̃ antiqͥ pr̃es cre-¬
diderunt. xp̃m nasciturũ ⁊ moriturũ¬

Expanded text:
iam ejus diversis exprimi verbis oportet. Nam quod tunc futurum erat, nunc praeteritum est. Ideoque verba commutanda sunt ad ipsum designandum. Sicut diversis temporibus loquentes, eamdem diem modo per hoc adverbium cras designamus, dum adhuc futura est; modo per Deus hunc creandum; postquam creatus est, scit eum creatum, nec est hoc scire diversa, sed omnino idem de creatione mundi. Sicut antiqui patres crediderunt Christum nasciturum et morituru
Abbreviated transcription (Latin):
est. Sic̃ inqͥt. sanctiꝰ ẽ mori fame
ꝙͣ d idototitis uesci. ita sanctiꝰ ẽ. de¬
fungi sñ lib̾is: qmͣ ex illicito coitu
stirpẽ qrere. Uñcumq n̾o uascant᷑
hoĩes si parentũ uicia nõ sectent᷑ ⁊
d̾m recte colant: honesti ⁊ salui ert̃.
Sem̃ eĩ ex qualio hoĩe: d̾i c̾at᷑a ẽ ⁊ eo
male utenti: male erit: Nõ ip̃m aliqũ

Expanded text:
est: Sicut, inquit, sanctius est mori fame quam idolothytis vesci; ita sanctius est defungi sine liberis, quam ex illicito coitu stirpem quaerere. Undecumque vero nascantur homines, si parentum vitia non sectantur, et Deum recte colant, honesti et salvi erunt. Semen enim ex qualicumque homine, Dei creatura est, et eo male utenti, male erit; non ipsum aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
tp̃r nr̃o. in quos fines scło̾ꝵ deuener̃t.
Ex his apparett ꝙ scĩ pr̃es: añ legẽ sine
pcc̃o płes hũerunt uxores uł ꝯcubinaᷤᷤ
Eas eĩ nũc uxores : appłłat scͥpt᷑a. ñt cõ¬
cubinas. Racheĩ tñ ⁊ lẏa: ambe uxores

Expanded text:
t. Ex his apparet quod sancti Patres ante legem sine peccato plures habuerunt uxores vel concubinas. Eas enim nunc uxores appellat Scriptura, nunc concubinas. Rachel tamen et Lia ambae uxores
Abbreviated transcription (Latin):
ni ħ ẜuasse fidẽ thori: qr ñ aliis s ꝓpͥir
uxorib uł ancillis miscebant᷑. Etce q̃
fi̾ cũ matre. cũ nou̾ca. cũ sorore. cum
nepti. c̃ amita.c̃. mat̾tera c̾ nuru.
⁊ aliis quibrdã. ꝑmisit ae diuortiũ fi̾
dato libello repudii. In qͦ uir sc̾betat
cãs: ꝓ quib uxorẽ repudiabat. ꝑmisit
⁊ alias duc̾e̾t dato pͥori libello. Qd̾ ppt̾
perora: ⁊ hocꝰ: ꝑmittẽdo. ñ d̾i insticiam
demonstrauit: s in pcc̃ore minuit culpã.¬

Expanded text:
 servasse fidem thori, quia non aliis, sed propriis uxoribus vel ancillis miscebantur. Ecce qufieri cum matre, cum noverca, cum sorore, cum nepte, cum amita, cum matertera, cum nuru, et aliis quibusdam. Permisit autem divortium fieri dato libello repudii in quo vir scribebat causas pro quibus uxorem repudiabat. Permisit autem aliam ducere dato priori libello; quod proppejora; et hoc permittendo non Dei justitiam demonstravit, sed in peccatore minuit culpam.
Abbreviated transcription (Latin):
tate. uestiti nõ sunt ut nulla uł¬
infirmitate uł etate in det̾ ius mu¬
tarent᷑. Hanc enĩ uirtutẽ nat᷑ałr
ilsd̾ lignum habuisse. d̾r. S forte
hoc nõ ꝯferebat nͥ sepe de illo su¬
meretͦ. potuit gͦ fieri ut de illo
simĩet semel.⁊ nõ sepius. quia
ꝑ aliqmͣ morã in ꝑadiso fuisse in¬
telligit᷑. cum scͥptura dicat eũ
ibi soporatum fuisse: qñ costa¬
qñ costa᷑ de lat̾e eius assumpta ẽ.
⁊ inde formata mulier ⁊ anima¬
lia. añ eum ducta: quibus noĩa
imposuit.

Expanded text:
tate vestiti non sunt, ut nulla infirmitate vel aetate in deterius mutarentur? Hanc enim virtutem naturaliter illud lignum habuisse dicitur. Sed forte hoc non conferebat, nisi saepe de illo sumeretur. Potuit ergo fieri ut de illo sumeret semel, et non saepius, qui per aliquam moram in paradiso fuisse intelligitur, cum Scriptura dicat eum ibi soporatum fuisse, quando costa de latere ejus assumpta est, et inde formata mulier, et animalia ante cum ducta, quibus nomina imposuit.
Abbreviated transcription (Latin):
pp̃ ea dc̃m est: ut hac diffmitione: uo¬
lens: a uolente disc̾tieret᷑ ⁊ sic ad illos
suasit. ut hoc fi̾et: nõ coegit. Nam qͥ
nesciens peccauit. nõ inꝯgruent̾ uo¬
lens pectasse dici pot̃. ꝙͣuis ⁊ ip̃e qui
nesciens. fecit. uolens tam̃ fetit. Ita:
fc̃m est. qd̾ fieri nõ debuit. Qiuisquis
a̾ sciens peccat: si pot̃ cogñti ad pec¬
catum. sũ pcc̃o resist̾e : nͨ tam̃ facit
utiq uolens pͤtat: qr qui pot̃ resisf̾e:¬

Expanded text:
pterea dictum est, ut hac definitione uolens a nolente discerneretur et sic ad illos suasit, ut hoc fieret, non coegit. nam et qui nesciens peccauit, non incongruenter nolens peccasse dici potest, quamuis et ipse, quod nesciens fecit, uolens tamen fecit; ita factum est quod fieri non debuit. Quisquis autem sciens peccat, si potest cogenti ad peccatum sine peccato resistere, nec tamen facit, utique volens peccat, quoniam qui potest resis
Abbreviated transcription (Latin):
am nũc hiis intlłigendis atq ꝑtrac¬
tandis que ad u̾bi incarnati miste.¬
rium ꝑtinent. integra m̃tis ꝯsid̾a¬
tione intendamus. ut de ineffabili¬
bus uł modicum aliquid fari deo
reuelante ualeamus

Expanded text:
am nunc his intelligendis atque pertractandis, quae ad Verbi incarnati mysterium pertinent, integra mentis consideratione intendamus, ut de ineffabilibus vel modicum aliquid fari, Deo revelante, valeamus
Abbreviated transcription (Latin):
singłis. Hic exp̾sse tͣditũ ẽ .uii. dona
⁊u̾tutes ẽẽ. scĩficationesq fideliũ. m̃tiũ

Expanded text:
singulis. Hic expresse traditum est septem dona et virtutes esse sanctificationesque fidelium mentium,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsid̾andum ẽ : an ħ dona u̾tutes sint
scd̾o: an ĩ fut᷑o desitura sint: uł om̃ia
uł hoꝵ aliqͣ. Deinde: an in xp̃o fũint
cuncta ħ dona. ħ dona u̾tutes ẽẽ. nͨ in
fut᷑o desitura: Ambr ostendit eẽ ea.
.uii. fore uͥtutes dicens In angłit ha¬
bundãtissime eẽ sic. Ciustas d̾i illa ierł

Expanded text:
siderandum est an haec dona virtutes sint; secundo, an in futuro desitura sint, vel omnia, vel horum aliqua; deinde, an in Christo fuerint cuncta haec dona. Haec dona virtutes esse, nec in futuro desitura Ambrosius ostendit, ea septem fore virtutes dicens, et in angelis abundantissime esse, sic lib. 1 de Spir
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ actuũ faciunt oꝑa cuncta:
que ad nature sb̾sidiũ funt: sꝑ bona
ẽẽ astriunt. S qd̾ aus̾. mala ẽẽ dicit.
sĩ malas hẽart cãs: nõ ita accipiend̾ ẽ.
qͣi ip̃a mala sint. s qr pectant ⁊ mali st̃.
qui ea malo fine agunt. Itẽ ⁊ illud a̾¬

Expanded text:
actuum faciunt, opera cuncta quae ad naturae subsidium fiunt, semper bona esse astruunt. Sed quod Aug. mala esse dicit, si malas habeant causas, non ita accipiendum est, quasi ipsa mala sint, sed quia peccant et mali sunt qui ea malo fine agunt. Item illud a
Abbreviated transcription (Latin):
boni. ꝓ licito. ⁊ forte aliis modis. Solaq
illa intentio remun̾abił ẽ: ad uitã. qͣ
fides dirigit. s nõ illa sola bona ẽ ut
aiunt. Nam si quis iundeus uł malus
pietate ductus. bonũ fecit ⁊ bona fuit
uolmitas qua illd̾ fecit.

Expanded text:
boni, pro licito, et aliis forte modis. Solaque illa intentio remunerabilis est ad vitam, quam fides dirigit; sed non illa sola bona est, ut aiunt. Nam si quis Judaeus vel malus pietate ductus, bonum fecit, et bona fuit voluntas qua illud fecit.
Abbreviated transcription (Latin):
fuit : nͥ i eoi quo młier ut c̾d̾et
deũ. illd̾ lignũ ido tang̾e ꝓhibuisse:
qũ sitang̾ent fierẽt sic̃ dii. Ue¬
rũptũ: p̾uaricator fuit adamr ut
ex qua: uoluit lignũ uetitũ exꝑi¬
ri: cũ młrem nõ ñ uid̾et mortu
tendat. dicens:. In siłitudinẽ p̾uaricatõis
comedi. Mulier u̾o inqͥt. Serpeus se¬
nũ illd̾. iõ tang̾e ꝓhibu̾it: qr sciebat eos
si tetigissent: sic̃ d̾os futuros. tãqmͣ
eis d̾iuitatem ĩuid̾et qui eos homĩes

Expanded text:
ut crederet Deum illud lignum ideo tangere prohibuisse, quoniam si tangerent fierent sicut dii. Verumtamen praevaricator fuit Adam, ut ex qua ri, cum mulierem non videret mortuatendat, dicens: In similitudinem praevaricationis comedi. Mulier vero inquit: Serpens senum illud ideo tangere prohibuerit, quod sciebat eos si tetigissent, sicut deos futuros, 213 tanquam eis divinitatem invideret qui eos homines
Abbreviated transcription (Latin):
nuptias detestantes. qͥ tatiani
applłati sunt. hĩ nuptias oĩo dampnãt
ac pares fornicõib aliisq corruptõib fa¬
cumt nͨ recipiũt in suoꝵ nu̾o: ꝯuigio
utentem marẽ uł feminã. Qd̾ ꝙ rec bo¬
nia sit ꝯuigiũ: nõ mͦ ex eo ꝓbat᷑ ꝙ dñs¬

Expanded text:
nuptias detestantes, qui Tatiani appellati sunt. Hi nuptias omnino damnant, ac pares fornicationibus aliisque corruptionibus faciunt, nec recipiunt in suorum numero conjugio utentem marem vel feminam. Quod autem res bona sit conjugium, non modo ex eo probatur,
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ peccatis atq supplicũs tota ꝑi¬
erat: ex ꝑte debuit reꝑari. Unde:
angłice societatis supplet᷑: qd̾ ruri¬
na illa minuerat. Hoc eĩ ꝓmissum
est scĩs: ꝙ erint equales angłis d̾i.¬

Expanded text:
m peccatis atque suppliciis tota perierat, ex parte debuit reparari, unde angelicae societati suppleretur, quod ruina illa minuerat? Hoc enim promissum est sanctis quod erunt aequales angelis Dei
Abbreviated transcription (Latin):
cũ aliis fu̾at: deiectus ẽ: ĩ istũ ca¬
liginosũ aerẽ: cũ oĩb sue pͣuita-¬
tis ꝯsortib. Nam ut ait iołis in apo¬
calipsi. draco de celo cadens: secum
traxit t̾tiam ꝑtem stellaꝵi. qr luci¬
fer ille aliis maior: nõ solus cecidͭ
s cum eo alii młti: qui ei ĩ malicia
ꝯsenserunt. eosq cadẽtes: hꝰ caligi¬
nosi aeris hĩtatłu recepit. Et hoc

Expanded text:
us est in istum caliginosum aerem cum omnibus suae pravitatis consortibus. Nam, ut Joannes ait in Apocalypsi: Draco de coelo cadens secum traxit tertiam partem stellarum , quia Lucifer ille aliis major non solus cecidit, sed cum eo alii multi, qui ei in malitia consenserunt, eosque cadentes hujus caliginosi aeris habitaculum excepit, et hoc
Abbreviated transcription (Latin):
in celestib. qr demones qui sunt
spũales ⁊̃ neqmͣ: in ħ turbulento
aeris d̾r¬
habitare in celo ⁊ in terra.

Expanded text:
in coelestibus ; quia daemones qui sunt spirituales et nequam, in hoc turbulento aeris dichabitare in coelo, quia cla
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ꝯtumbendo: sc̃a ẽ fecundata uͥgini¬
tas. Ex his a ꝑte oñditur. ⁊ aliũ ⁊ ali¬
unde hoĩem deũ assum̾e potuisse.
Si homo ille potuit pͤcare uł ñ ẽẽ d̾s.

Expanded text:
ncumbendo facta est fecundata virginitas. Ex his aperte ostenditur et alium, et aliunde hominem Deum assumere potuisse. 3. Si homo ille potuit peccare, vel non esse Deus.
Abbreviated transcription (Latin):
olet aũt q̃ri: utrum om̃s ĩ isto
aere caliginoso sint. an aliqui
iamiꝰ sint ĩ inf̾no. ꝙ in inf̾no cotidie
descendant aliqui demonũ. u̾isiłe ẽ.
qui aĩas illuc trucidandas dedricũt.
et ꝙ illic aliqui sꝑ sint alt̾natis forte
uicib: nõ ꝓcul est a uero. qui illic
animas detĩnẽt atq cruciant. Qd̾
ã aĩe maloꝵ illuc descendãt atq
tenebant᷑ educ̾et. Si eĩ susti illuc des¬
cendebant: młtomag̃ ĩiusti. ⁊ sicut
tradit auͣctas: cũ iustos eduxit: in¬
iquos ibi reliqͥt. Momordit eĩ infer

Expanded text:
olet autem quaeri utrum omnes in isto aere caliginoso sint, an aliqui jam sint in inferno? Quod in inferno quotidie descendant aliqui daemonum, verisimile est, qui animas illuc cruciandas deducunt: et quod illic aliqui semper sint, alternatis forte vicibus, non procul est a vero, qui illic animas detinent atque cruciant. Quod autem animae malorum illuc descendant, atqutenebantur educeret Si enim justi illuc descendebant, multo magis injusti; et sicut tradidit auctoritas, cum justos eduxit, iniquos ibi reliquit. Mom
Abbreviated transcription (Latin):
querens que sit causa ut homo
sic deterior m do̾ non eẽ asserit In
eod̾mi li. sic dicens. Ut sit homo detͥi¬
or: aut in ip̃o est aut in alio. aut sn
nichilo. Si in nichilo: nulla causa ẽ
Esim alio. aut in e̾o aut in alicino qͤ¬
lioet homine. aut m eo. ꝙ neq deus.
neq houio sit. s nõ in d̾o. bonor eĩ
ant in eo: qd̾ nec ds nec homo ÷. ant
i nichilo. Ex his aꝑte oftendit : .ͣͫ
non est bonũ ut sit homo deceriorqr
quia nõ est d̾s eius rei causa. qui tm̃
cansa bonoꝵ est ⁊ si nõ es bonum. ut
homo fiat. dec̾ior. nõ est gͦ bomũ: ut
ab eo fiat malum. Non gͥ uisit d̾s: ut
ab eo fiat malum. aliter probat ꝙ
deo auctore non fuint mala.

Expanded text:
quaerens quae sit causa ut homo sit deterior, in Deo non esse asserit, in eodem lib. dicens ut si homo deterior, aut in ipso est, aut in alio, aut in nihilo. Si in nihilo, nulla causa est. Si in alio, aut in Deo, aut in alio quolibet homine, aut in eo qui neque Deus neque homo sit: sed non in Deo bonorum enim aut in nihilo. Et ex his aperte ostenditur quod non est bonum ut sit homo deterior, quia non est Deus ejus rei causa, quia tantum causa bonorum est. Et si non est bonum ut homo fiat deterior, non est ergo bonum ut ab eo fiat malum; non ergo vult Deus ut ab eo fiat malum. 12. Aliter probat quod Deo auctore non fiunt mala.
Abbreviated transcription (Latin):
to difticiꝰ adhibent᷑. mñtũ desunt
sensuũ sotĩitates. ⁊ corpoꝵ mobłi¬
tates. in m̃bͥs t̾renis ⁊ pigris. unde
qualibgꝯ angłis. uicinas cãs ab eleꝰ¬
m̃tis ꝯtͣ here. qnͣto facilius ẽ tanto
mirabiliores in hmodi oꝑib eoꝵ
existunt cełitates. s nõ est c̾atorꝰ
nͥ qui pͥncipałr ista format. nec
causaꝵ cardine conde. ac minist¬
rec̃aturam. ꝙ facit solus cͥatoꝵ ds
Aliud a ꝓ dist̾ͥbutis ab illo uirib

Expanded text:
to difficilius adhibentur, quantum eis desunt sensuum subtilitates et corporum mobilitates in membris terrenis et pigris. Unde qualibuscumque angelis vicinas causas ab elementis contrahere quanto facilius est, tanto mirabiliores in hujusmodi operibus eorum existunt celeritates; sed non est creator nisi qui principaliter ista format, nec causarum cardine condere ac ministrare creaturam, quod facit solus creator Deus; aliud autem pro distributis ab illo viribus
Abbreviated transcription (Latin):
D hoc aũt qd̾ dixim᷑ in hoĩe
adam fuisse om̃s homines:
qͣuidã u̾boꝵ sectatores. sic obiciũt.
dicentes: nõ om̃is caro que ab adã
traducta est. in eo simł existere po¬
tuit. qr młto maioris qnͣtitatis
ẽ: qmͣ fu̾it corpꝰ ade. In quo nec
tot ⁊̃ athomi fu̾nt: quot ab eo
hoĩes descenderunt. Quo circa:

Expanded text:
d hoc autem quod diximus, in Adam fuisse omnes homines, quidam verborum sectatores sic objiciunt, dicentes: Non omnis caro quae ab Adam traducta est, in eo simul existere potuit, quia multo majoris quantitatis est, quam fuerit corpus Adae. In quo nec tot etiam atomi fuerunt, quot ab eo homines descenderunt. Quocirca
Abbreviated transcription (Latin):
cum qͣ fecit. hoĩem de morte lib̾et.
est bonus: qr peior est unus. Peior est
eĩ qui ꝯcupiscendo: qmͣ qui miserando
furatur. S si furtum om̃e: pcc̃m ẽ:
ab om̃i furto abstinend̾ est. Quis enĩ
dicat ẽẽ peccand̾: ⁊̃ si aliud sit gͣuius:

Expanded text:
cum qua fecit, hominem de morte liberarecum qua fecit, hominem de morte liberareest bonus, quia pejor est unus. Pejor enim est qui concupiscendo, quam qui miserando furatur. Sed si furtum omne peccatum est ab omni furto abstinendum est. Quis enim dicat esse peccandum, etiamsi aliud sit gravius,
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ faciendum ut ꝑ illam cũ qua fit
hõ de morte lib̾etur. Testam̃ta ⁊ u̾a cͤ
non suppͥmimꝰ: ⁊ falsa supponimꝰ: ne ħ edi¬
tates hant qui nicħ bons agunt: s his
potius qui indigentes adiunãt: Cur
sunt mala cur nõ ab ĩmundis m̾et̾ci¬
bus q̃ ditant stupratores: rapiat diui¬
cias uir bonꝰ: ut indigẽtib eas lar¬
giatur: cum nlłm malũ: malum sit:
si ꝓ bono fiat : Quis i dicat: nͥ qͥ res
hu̾anas mores q conatur: ⁊ leges
ut in eo nõ timeat᷑. suppliciũ:. s sꝑet᷑
⁊ p̾miu̾: si semł ꝯcesẜlius ĩ malis ac¬
ut quetumq ꝓbonis flunt causis nec
ip̃a ẽẽ iudicent᷑. At iusticia m̾ito pu¬
nit eum: qui dicit se sb̾traxisse sr̃flua
diuiti: ut p̾beret pauꝑi᷑ ⁊ falsariũ
qui alienũ corrumpit testam̃tum ut
is eẽt heres: qui fac̾et elemosinas lar¬
gas: nõ ille qui nullas: ⁊ eum qui se
fecisse adislt̾ium ostend᷑. ut ꝑ illam

Expanded text:
esse faciendum, ut per illam cum qua fit, esse faciendum, ut per illam cum qua fit, homo de morte liberetur? Testamenta etiam vera cur non supprimimus, et falsa supponimus, ne haereditates habeant qui nihil boni agunt, sed hi potius quilindigentes adjuvant? Cur sunt mala? Cur non ab immundis meretricibus quas ditant stupratores, rapiat divitias vir bonus, ut indigentibus eas largiatur, cum nullum malum malum sit si pro bono fiat? Quis hoc dicat, nisi qui res humanas moresque conatur et leges ut in eo non timeatur supplicium, sed speretur et praemium; si semel concesserimus in malis acut quaecumque pro bonis fiant causis, nec ipsa mala esse judicentur? At justitia merito punit eum qui dicit se subtraxisse superflua diviti, ut praeberet pauperi; et falsarium qui alienum corrumpit testamentum, ut is esset haeres qui faceret eleemosynas largas, non ille qui nullas; et eum qui se fecisse adulterium ostendit, ut per illam
Abbreviated transcription (Latin):
scd̾m intentionẽ: ⁊ cãm: iuditãdos
bonos uł malos p̾t̾ quosdam: qui ita
sunt mali ut numqm̃ possint eẽ boĩ.¬
⁊̃ si bonã uideant᷑ hr̃e cãm. Int̾est
niqͥt płimũ: qua causa : quo fie: qͣ
intentione quid fiat. S ea que cõ¬
stat ẽẽ pcca. ulło bone cause obtentu.
nlło qiͣ bono fine: ulła uelud bona in
tontione facienda sunt. ła quippe oꝑa
hoĩm: si cãs. hũerunt bonas uł malas
nũc sũt bona: nũc mala. q̃ nõ sunt ye
fiat: ut gignant᷑ regn̾andi. ħ rursus¬
si iactantie cã: pascit᷑ pauꝑ. aut lasci¬
uie cã. cum uxore ꝯcumbit᷑. aut filii
gn̾ant᷑: nõ ut do̾. s ut dẏabolo nutri
ꝙ est absurdius iusta eẽ pcc̃a. Quis¬
dicat furemur dinitib: ut habeamus
quid demꝰ pauꝑib: aut falsa testimo¬
nia ꝓferam᷑. nõ uñ innorentes leaant᷑:
s potiꝰ saluentur. Duo eĩ bona hic
sunt. ut inops alatur: ⁊ ĩnocens nõ
pumatur. Aut quis dicat. ad ult̾ ium

Expanded text:
secundum intentionem et causam judicandos bonos vel malos, praeter quosdam, qui ita sunt mali, ut nunquam possint esse boni etiamsi bonam videantur habere causam. Interest, inquit, plurimum qua causa, quo fine, qua intentione quid fiat. Sed ea quae constat esse peccata, nullo bonae causae obtentu, nullo quasi bonoippe opera hominum, sicut causas habuerint bonas seu malas, nunc sunt bona, nunc mala, quae non sunt per se fiat, ut gignantur regenerandi. si iactantiae causa pauper pascitur; aut lasciuiae causa cum uxore concumbitur; aut filii generantur, non ut deo, sed ut diabolo nutriat uel, quod est absurdius, iusta peccadicat: Furemur divitibus, ut habeamus quid demus pauperibus; aut: Falsa testimonia proferamus, non ut inde innocentes laedantur, sed potius salventur? Duo enim bona hic sunt: ut inops alatur, et innocens non puniatur. Aut quis dicat adulterium
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsequi ur᷑᷑ ꝙ nõ sm̃ꝑ ex fine iudicat᷑
uoluntas: siue actio mala. sic̃ in illis
que ꝑ se pc̃ca sunt. Ina em̃ cũ quis ges¬
serit ꝓ aliqua bona cã᷑ banũ uident᷑
hr̃e finẽ. nͨ ex fie uoluntas ẽ. mala. nͨ
ex uoluntate actio fit mala. s ex actio¬
ne uoluntas fit pͣua. In quib aliqui
ponũt actum uideoꝵ. qui cͣcifigendo
xp̃m arbitrabant᷑. se obsequiũ p̾stare d̾o
quia bonũ finẽ dñt eos sͥ p̃̾posuisse .s.
tionẽ ꝓu̾sam fore asserunt. De bonis
ã milla fit exceptio in p̾missis u̾b̾
augͥ. qͥn oĩs uoluntas bona: ex fine
sit bona ⁊ ex fine ⁊ ex uoluntate oĩs
actio bona: boã est. s ñ om̃is mala uo¬
luuntas: ex fine mala.nͦ om̃is mala ac
q̃ ht̃ bonã cãm: bona est. Id̾oq cũ ex
cipiunt᷑. que ꝑ se mala sunt. Om̃ia gͥ

Expanded text:
quia non semper ex fine judicatur voluntas sive actio mala, sicut in illis quae per se peccata sunt. Illa enim cum quis gesserit pro aliqua bona causa, bonum videtur habere finem; nec ex fine voluntas est mala, nec ex voluntate actio fit mala, sed ex actione voluntas fit prava. In quibus aliqui ponunt actum Judaeorum, qui crucifigendo Christum arbitrabantur se obsequium praestare Deo, quia bonum finem dicunt eos sibi posuisse, scilicet tionem perversam fore asserunt. De bonis autem nulla fit exceptio in praemissis verbis August. quin omnis voluntas bona ex fine sit bona; et ex fine et voluntate omnis actio bona, bona est. Sed non omnis mala voluntas ex fine mala est, nec omnis mala actquae bonam causam habet bona est. Ideoque cum ex cipiuntur illa quae per se mala sunt. Omnia erg
Abbreviated transcription (Latin):
qͣ probare nitũt᷑ ex do̾ ẽẽ ꝙ mala fiunt
Am sufficienter ostensumm ẽ. qd̾ d̾o
auctore nõ fiunt mala. quidam tñ
sophistice incedentes: ⁊ id̾o̾ deo odi¬
biles: probare conant᷑. ex do aucto¬
re esse qd̾ mala fuint. hoc modo.
Qd̾ mala fiunt: U̾m est. Sume autẽ
ueꝵ qd̃ est. au̾itate est que d̾c est.
a d̾o gͦ est. qd̾ mala funt. Qd̾ autẽ

Expanded text:
 probare nituntur ex Deo esse quod mala fiant. Jam sufficienter ostensum est quod Deo auctore non fiunt mala. Quidam tamen sophistice incedentes, et ideo Deo odibiles, probare conantur ex Deo auctore esse quod mala fiunt, hoc modo: Quod mala fiunt, verum est: omne autem verum quod est, a veritate est, quae Deus est; a Deo ergo est quod mal
Abbreviated transcription (Latin):
ibi quid ad eẽutiã refert᷑. S cñ fi¬
des catholica tres eẽ ꝓfit̾etur. sic̃¬
nũ ꝑhibẽt in celo. q̃rebat᷑ qͥd illi
tres eẽnt .i. an ẽẽnt tres res. ⁊ q̃ tres
res. ⁊ quo noĩe. ille tres res significa¬

Expanded text:
ibi quid ad essentiam refertur. Sed cum fides catholica tres esse profiteretur, sicnium perhibent in coelo, quaerebatur quid illi tres essent, id est, an essent tres res, et quae tres res, et quo nomine illae tres res significa
Abbreviated transcription (Latin):
Ic pͥmo udendum ẽ. id̾ fu̾it
illd̾ pcc̃m originale .s. an actu¬
ale. ⁊ si de origniali intlłigat᷑.
ꝯseqñter quid sit originale pec¬
tatum. ⁊ qr̃ dicat᷑ originale:
Et quo modo ꝑtͣnsierit. uł ꝑtͣns¬
eat in om̃s. diligũr ĩuestigãd̾
est. Quibdam placuit: de ꝑcc̃o
actuali ade: illd̾ acciꝑe. asserenti

Expanded text:
mo videndum est quod fuit illud peccatum, originale, scilicet, an actuale; et si de originali intelligatur, consequenter quid sit originale peccatum, et quare dicatur originale; et quomodo pertransierit vel pertranseat in omnes, diligenter investigandum est. Quibusdam placuit de peccato actual
Abbreviated transcription (Latin):
nͨ unicꝰ. uł solitariꝰ ꝯfitendꝰ ẽ d̾s. qr sin¬
głaritas uł solitudo ꝑsonaꝵ płitatem
excludit. ⁊ diu̾sitas. unitatẽ eẽntie toł¬
lit. diu̾sitas inducit seꝑationẽ d̾mĩta¬
tis. Singłaritas adimit distinctionẽ

Expanded text:
 unicus vel solitarius confitendus est Deus, quia singularitas vel solitudo personarum pluralitatem excludit, et diversitas unitatem essentiae tollit. Diversitas inducit separationem divinitatis, singularitas adimit distinctionem
Abbreviated transcription (Latin):
unitani siłitudinẽ. Unũ sunt eĩ nat᷑.
⁊ gn̾ans unũ sunt. neq uñ. Non itaq so¬
litariꝰ filius ẽ. nͨ singłaris nͨ dispar.
deos impiũ ẽ. itapr̃em ⁊ filiũ sragłarẽ
deũ p̾dicare sacͥlegiũ ẽ. Nitħ in his nouũ.

Expanded text:
. Unum sunt enim natus et generans; unum sunt, neque unus. Non itaque solitarius Filius est, nec singularis, nec dispar. deos impium est, ita Patrem et Filium singularem Deum praedicare, sacrilegum est. Nihil in his novum,
Abbreviated transcription (Latin):
Dñis : diu̾sitas enĩ płes facit. Constat
g ͦ ex p̾dictis ꝙ in t̾nitate nlła ẽ du̾r¬
fitas. si tñ aliqñ in scͥpt᷑a inuenitur
Qd̾ ñ deb dici d̾s

Expanded text:
es facit. Constat ergo ex praedictis quia in Trinitate nulla est diversitas: si tamen aliquando in Scriptura invenitur Quod non debet dici D
Abbreviated transcription (Latin):
n mͥ ⁊ forma fuisse c̾ata ꝙ aus̾.
sensisse uid̾r. Alii u̾o ħ mag̃ ꝓbauer̃t.
atqr asserueruntut p̾mũ mat̾ia ru¬
tionẽ. atq ꝯfusionẽ teneust̾ata sit.
ex illa mat̾ia reꝵ corliũ gn̾a sint for¬

Expanded text:
 et forma fuisse creata, quod Aug. sensisse videtur. Alii vero hoc magis probaverunt ac asseruerunt, ut prima materia rutionem atque confusionem tenens, creata sit. ex illa materia rerum corporalium genera sint for
Abbreviated transcription (Latin):
tentie. ⁊ huic uident᷑ ꝯͣdic̾e. Ut cum
legit᷑. homo ille assumptꝰ a u̾bo ĩ singła¬
ritate ꝑsone. uł fc̃s una ꝑsona cũ u̾bo.
in singłaritate ꝑsone .i. ita qd ead̾ ꝑsõa
que pͥus erat. ⁊ simplex erat. sine incre¬

Expanded text:
tentiae, et huic videntur contradicere: ut cum legitur: Homo ille assumptus est a Verbo in singularitate personae, vel factus una persona cum Verbo, in singularitate personae, id est, quod eadem persona quae prius erat et simplex erat, sine incre
Abbreviated transcription (Latin):
riut: ut p̾misse sñtentie udeatux
om̃a ista sb̾e sunt: eo ip̃o quo sũt.
esse. Deus ferit hominẽ ib̾am.S
mauit d̾s. s iniquitas ẽ. ꝑu̾sio qmͣ
fecit homo. nature om̃es ꝑ ip̃m
est. quia ñiquitas nõ est sb̾a. In illo
ymno t̾um piloꝵ : uniu̾sa c̾atura
laudans d̾m ꝯmemorat᷑. landant
onĩ omia deũ. s que fecit ds. lau¬
dat ibi deũ. serpens. s nõ anaricia.
om̃ia reptilia ibi noĩata sunt.
s nõ aliqua uitia. Hitia eĩ ex nob:
cia nõ sunt sb̾a. Intendant diligẽ¬

Expanded text:
ruit, ut praemissae sententiae videatur omnia ista substantiae sunt; eo ipso quo sunt esse. Deus fecit hominem substantimavit Deus, sed iniquitas est perversio quam feciest, quia iniquitas non est substantia. In illo hymno trium puerorum universa creatura laudans Deum commemoratur. Laudant enim omnia Deum, sed quae fecit Deus. Laudat ibi serpens Deum, sed non avaritia. Omnia reptilia ibi nominata sunt, sed non aliqua vitia. Vitia enim ex nobis tia non sunt s
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ cãm dictoꝵ. Ubi sc̃prura de na-
u̾o sentũtiaꝵ iudiciũ prudentis
lectoris. cui utͥusq sentũtie no¬
ticiam plenarie dedimꝰ: arbit̾o
relinqͥmus. ad sa que ad huc
nob̾ suꝑsunt: tͣctanda festinãtes

Expanded text:
et causam dictorum, ubi Scriptura de natuvero sententiarum judicium prudenti lectori, cui utriusque sententiae notitiam plenarie dedimus, arbitrio relinquimus, ad ea quae adhuc nobis supersunt tractanda festinantes. 5.
Abbreviated transcription (Latin):
cia & ꝓpinqͥtate ñ licet uxorẽ alt̾ sus
acciꝑe post obitũ eiꝰ. Equałr uir io
ungat᷑ in mat̾monio: eis̃ qui sibi ꝯsan¬
gͥnei sunt. ⁊ uxqris sue ꝯsangͥneis pꝰt
mortẽ uxoris Ecce hic ꝯcedit᷑ ĩ.uͣ. uł¬

Expanded text:
ero propinquitate, non licet uxorem alterius accipere post obitum ejus. Aequaliter vir jungatur in matrimonio eis qui sibi consanguinei sunt, et uxoris suae consanguineis, post mortem uxoris. Ecce hic conceditur
Abbreviated transcription (Latin):
decrenisti. si młier copła imiptiali extͣnco
uiro ꝯuĩcta: cognationi eiꝰ ꝑtineat. si
eo defuncto: cognatio maneat. uẜsi sb̾
alio uiro: cognatõis uocabła dissoluãt᷑.
uł si suscepte soboles possũt legitime
ad pͥoris uiri cognat̃s tͣnsire copłam.
minime posse fi̾ c̾dend̾ ẽ. Porro uno
defũcto: in sĩstites affmitas nõ delet᷑
nͨ alia copła ꝯugał. affutatẽ copule
pͥoris solu̾e ual. s nͨ alt̾ ius ꝯiuĩctionis
soboses plac ad affintatis pͥoris uiri
ꝯsortiũ tͣnsire. Si quis gͦ saclego ⁊
dem̾ario ausu ĩ defuncto q̃rit ppinqͥta¬
tẽ. extingũe. uł sb̾ alt̾o affintatis noca¬
bula dissipare: uł susceptas soboles alt̾iꝰ
copule ꝓpinqͥtati pͥoris c̾dit legittime
ꝓhibet. si mortuo pͥmo uiro: rixor
enis alii mipẜit: filios de scd̾o mro
gemtos duc̾e uxores de cognatõne
pͥoris iurs. qr filii mediante mat᷑
ad cognatõm pͥoris uiri ꝑtinẽt. cũ qͦ ⁊
mat̾ eoꝵ una caro extit̾at. Hoc id̾

Expanded text:
decrevisti, si mulier copula nuptiali extraneo viro conjuncta, cognationi ejus pertineat, si eo defuncto cognatio maneat, vel sub alio viro cognationis vocabula dissolvantur; vel si susceptae soboles possint legitime ad prioris viri cognationis transire copulam. minime posse fieri credendum est. Porro uno defuncto, in superstite affinitas non deletur, nec alia copula conjugalis affinitatem copulae prioris solvere valet; sed nec alterius conjunctionis soboles placet ad affinitatis prioris viri consortium transire. Si quis ergo sacrilego et temerario ausu in defuncto quaerit propinquitatem extinguere, vel sub altero affinitatis vocabula dissipare, vel si susceptas soboles alterius copulae propinquitati prioris credit legitime prohibet, si mortuo primo viro uxor ejus alii nupserit, filios de secundo viro genitos ducere uxores de cognatione prioris viri, quia filii mediante matre, ad cognationem prioris viri pertinent, cum quo mater eorum una caro extiterat. Hoc idem
Abbreviated transcription (Latin):
moueat᷑. ⁊ erigatur. ⁊ ita ex uͥ¬
tute. ⁊ lib̾o ar. nascitur bonus
motus: uł affcũs aĩ. ⁊ exinde:
bonũ opus ꝓcedit ext̾ins sicut
pliuua rigatur t̾ra ut g̾min.
⁊ fructũ faciat. rͨ pluuia ẽ t̾ra
nͨ g̾men. nͨ fructus. nec t̾ra ger¬
men. uł fructus. nec g̾men fructꝰ.
cum eo. qua rigat᷑ uoluntas.
hoĩs: ut g̾min ⁊ fructific .i.

Expanded text:
moveatur et erigatur; et ita ex virtute et libero arbitrio nascitur bonus motus vel affectus animi, et exinde bonum opus procedit exterius; sicut pluvia rigatur terra, ut germinet et fructum faciat; nec pluvia est terra, nec germen, nec fructus; nec terra germen vel fructus, nec germen fructus; cum eo; qua rigatur voluntas hominis, ut germinet et fructificet, id
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ lib̾at uoluntatẽ. hoĩs
uirtus ẽ: uł una uł plures. cũ.
ip̃a gr̃a nõ sit ex arbit̾o uolũtatis.
s ⁊̃ potiꝰ sanat. ac p̃̾pat ut bona sit.
ꝯsequit᷑ ut uirtꝰ nõsit ex lib̾o ar.
⁊ ita nõ sit motꝰ uł affectus m̃tis.
cum om̃is motus uł affectus m̃tis sit

Expanded text:
 liberat voluntatem hominis, virtus est, vel una, vel plures; cum ipsa gratia non sit ex arbitrio voluntatis, sed eam potius sanet ac praeparet ut bona sit, consequitur ut virtus non sit ex libero arbitrio, et ita non sit motus vel affectus mentis, cum omnis motus
Abbreviated transcription (Latin):
potestas ꝯceditur: eaꝵ pcc̃m tenere
nõ possimꝰ. Hic aꝑte ostendit᷑. qd̾
motus aĩ.siue ad bonũ. siue ad ma¬
ar᷑.. Id̾oq si gr̃a uł uirtus: motus
nõ merudite tradunt uͥtutem
ẽẽ bonam qualitatẽ m̃tis: siue
formam: que aĩam informat. ⁊

Expanded text:
onceditur, earum peccatum tenere non possumus. Hic aperte ostenditur quod motus animi, sive ad bonum sive ad mast. Ideoque si gratia vel virtus motus non inerudite tradunt virtutem esse bonam mentis qualitatem sive formam, quae animam infor
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽntia. ad qmͣ fcũs ẽ homo. uł c̾ata
in qua fcũs ẽ homo ⁊ ip̃a : hõĩ ꝯt̾ata.
Iuc̾atam em̃ ymaginẽ que d̾s ẽ: In¬
imago relatine ad aliud d̾rt cuius
siłitudinẽ gerit. ⁊ ad ꝙ rep̾sentãd̾
fr̃a est. sic̃ ĩmago cesaris. quȩ ip̃ꝰ
rep̾sentabat. In ꝓꝓp̾e aũt: imago d̾r id:

Expanded text:
ata, in qua factus est homo, et ipsa homini concreata. Increatam imaginem quae Deus est, inimago relative ad aliud dicitur cujus similitudinem gerit, et ad quod repraesentandum facta est, sicut imago Caesaris quae ipsius repraesentabat proprie autem imago dicitur id
Abbreviated transcription (Latin):
sui. Re quippe cognitõm: hoĩem
accepisse: ꝑ spicuum est cum nõ
ip̃e creator uł angłs aliqͥs: s hõ
om̃ib animãtibus noĩa ĩ posu̾it
ut oñderetur ꝙ singłoꝵ noticiã¬

Expanded text:
sui. Rerum quippe cognitionem hominem accepisse perspicuum est, cum non ipse Creator vel angelus aliquis, sed homo omnibus animantibus nomina imposuerit; ut ostenderetur quod sing
Abbreviated transcription (Latin):
do de bob. quoꝵ. alioꝵ q ałium:
deus homini curam reliquit. ⁊ ꝓui¬
deutiã: ut dñationi eius sb̾icerẽt᷑.
⁊ rõne illius gub̾narent᷑ ut sciret ilł
bat reciꝑe. Hanc ã scĩam homo pec¬
cando ñ ꝑdidit. sic̃ nͨ illam ꝗͣ carnis

Expanded text:
Deo de bobus. Quorum aliorumque animalium Deus homini curam reliquit et providentiam, ut dominationi ejus subjicerentur, et ratione illius gubernarentur; ut sciret illibat recipere. Hanc autem scientiam homo peccando non perdidit, sicut nec illam qua carnis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ apłs ait. Radie om̃i ma malo¬
loꝵ est cupiditas. qr si radix oĩm ri
maloꝵ ẽ cupiditas gͦ suꝑbie. Quomͦ
gͦ suꝑbia radix est. ⁊ ĩitiũ oĩs pcc̃i.

Expanded text:
Radix omnium malorum est cupiditas, quia si radix omnium malorum est cupiditas, ergo superbiae. Quomodo ergo superbia radix est et initium omnis peccati? 10.
Abbreviated transcription (Latin):
uiu̾e. Male a uelle uiu̾e: ñ nature:
aĩam pͥmi hoĩ in corꝑe fuisse: c̾atã
ita: exponentes u̾ba illa. Inspirauit
sibus ornata ẽ: ad intuenda suꝑiora
S quicqͥd de aĩa pͥmi hoĩs estimetur
de aliis c̾tissime senciend̾ ẽ. ꝙ in corͤ
sreentur. Creando enĩ infundit eas
d̾s. ⁊ nifuidendo creat. Dicendũ
⁊ ẽ: aĩam illam nõ sic ẽẽ t̾atam᷑. ut
p̾scia eẽt oꝑis fut᷑ i. iusti uł ĩiusti.
In qua etate d̾s hoĩem fecerat.

Expanded text:
e, animam primi hominis in corpore fuisse creatam, ita exponentes verba illa: Inspiravit sibus ornata est ad intuenda superiora. Sed quidquid de anima primi hominis aestimetur, de aliis certissime sentiendum est quod in corpore creentur; creando enim infundit eas Deus, et infundendo creat. Dicendum est etiam animam illam non sic esse creatam, ut praescia esset operis futuri justi vel injusti. 4. In qua aet
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ pentecostẽ. ut ĩ salbõ pasche uł pen¬
tecostes bap̃mi satͣm̃tũ celebret᷑. Q ui
omin tempore debent baptizari.
De responsione patrinorum.

Expanded text:
et Pentecosten, ut in sabbato Paschae vel Pentecostes Baptismi sacramentum celebretur. Qui omni tempore debent baptizari. 7. De responsione patrinorum.
Abbreviated transcription (Latin):
In auib mandatis hoc ꝯtmebat᷑ ut de
illis lignis ꝯcessis manducaret. ⁊ ab int̾¬
dicto abstin̾et. ꝑ hoꝵ edulium: ĩmor¬
talitatis dona ꝯẜ uaret: donͨ corꝑalib
intrem̃tis: ꝑductus ad etatẽ: q̃ condi

Expanded text:
In quibus mandatis hoc continebatur, ut de illis lignis concessis manducaret, et ab interdicto abstineret. Per horum edulium immortalitatis dona conservaret, donec corporalibus incre
Abbreviated transcription (Latin):
audiet .s. ab eo a quo ꝓcedit. Audire il¬
lius ẽ: scire. id̾ ẽ ẽẽ. a quo gͦ ẽ. illi es¬
sentia. ab illo audientia .i. scĩa.q̃ nõ
d̾o ꝙ fuit uł erit. nõ ẽ intłłigend̾
simpłr sñ aliquo tꝑali motu. Lic eĩ
u̾ba sb̾antiua diu̾sor tp̃ꝵ de d̾o dican¬
t᷑. ut fuit. erit. ẽ. erat. ũ tp̃rales tñ¬

Expanded text:
audiet scilicet ab eo a quo procedit. Audire illius est scire, idem etiam esse. A quo ergo est illi essentia, ab illo audientia, id est, scientiaquod fuit vel erit, non est intelligendum simpliciter sine aliquo temporali motu. Licet enim verba substantiva diversorum temporum de Deo dicantur ut fuit, erit, est, erat , non tamen t
Abbreviated transcription (Latin):
ulłu ẽ mĩe m̾itum. ne gr̃a euacuetur
si nõ gͣtis datur. s m̾itis reddit᷑  Dise¬
rat ã ẜ iudiciũ: ꝙ m̾itis reddit᷑. Uñ dat᷑
mtlłigi ꝙ sic̃ reꝓbatio d̾i est. irolle mi¬
sereri: ita obduratio d̾i sit: nõ misereri.
ut nõ ab illo eroget᷑ aliquid: quo sit hõ
det̾ ior. s tm̃ quo sit melior: nõ eroget᷑.
Ex his aꝑte ostendit᷑. quid mĩam: quid¬

Expanded text:
diae meritum, ne gratia evacuetur si non gratis donetur, sed meritis redditur. Misendum judicium, quod meritis redditur. Unde datur intelligi, ut sicut reprobatio Dei est nolle misereri, ita obduratio Dei sit non misereri; ut non ab illo irrogetur aliquid quo sit homo deterior, sed tantum quo sit melior non erogetur. Ex his aperte ostenditur quid per mi
Abbreviated transcription (Latin):
Stractio .q̃ quodãmodo ẽ reꝓbationis
obduratione. sic̃ ⁊ p̾cestinanio: ꝓ suo ef¬
fectu: qui est gr̃a appoi̾ta. Gr̃a eñi que
apponitur: effectus est p̾destmationis:
Cumg̾ gr̃e que apponit᷑ honĩ ad iustifi¬
cationẽ. ulła sinit m̾ita młtominꝰ ⁊ ip̃iꝰ

Expanded text:
subtractio, quae quodam modo est reprobationis obduratione, sicut et praedestinatio pro suo effectu, cui est gratia apposita. Gratia enim quae apponitur effectum est praedestinationis. Cum ergo gratiae quae apponitur homini ad justificationem, nulla sint merita, multo mi
Abbreviated transcription (Latin):
gressores angłos. ⁊ aereas potestates:
imiam istam caliginẽ. tãqͣm ĩ sui
gu̾is carterem. ab illiꝰ sblimis ethere
puritatis hĩtatione detrusos: ꝑ qͦs:
magice artes possunt: quicꝙͥ posst̃.
ualere aliquid. nͥ desuꝑ data potes¬
tate. Datur &. uł ad fallendos fal¬
laces sic̃ in egiptios ⁊ ĩ ip̃os ⁊̃ ma
tale aliquid. fat̾e: ꝓ magno desid̾ent.¬

Expanded text:
gressores angelos, aetherias potestates in imam istam caliginem tamquam in sui generis carcerem ab illius sublimis aetheriae puritatis habitatione detrusas, per quas magicae artes possunt quidquid possunt, ualere aliquid nisi data desuper potestate. datur autem uel ad fallendos fallaces, sicut in Aegyptios et in ipsos etiam magtale aliquid facere pro magno desiderent
Abbreviated transcription (Latin):
tus: an nõ: ⁊si uirtian actus. uł
nõ. ut ħ aꝑte infimiari ualeat
p̾mittend̾ est: tͥa ẽẽ gn̾a bonoꝵ.
Alia nãq sunt magna. alia mini¬
ma. alia media. ut aus̾. ait in
li .i. retͣctationũ. Uirtutes in qͥt
quib recte uiuit᷑. magna bona
na sunt. potũtie u̾o aĩ sñ quibus
recte uiui nõ pot̾: Media bona sunt.
Item. hͥtutib nemo male utit᷑. Cet̾is
aũt bonis .i. mediis. ⁊ minimis. non
solum bñ. s ⁊̃ male quisq uti pot̾.
⁊ ido̾: utute nemomale utit ᷑. qr opꝰ
uͥtutis est bonus usus istoꝵ. quib
⁊̃ ⁊ nõ bñ uti possumꝰ. Nemo aũt

Expanded text:
i virtus, an actus vel non: ut hoc aperte insinuari valeat, praemittendum est tria esse genera bonorum. Alia namque sunt magna, alia minima, alia media, ut Augustinus ait in primo lib. Retract. Virtutes, inquit, quibus recte vivitur, magna bona na sunt. Potentiae vero animi, sine quibusrecte uiui non potest, media bona sunt. uirtutibus nemo male utitur, ceteris autem bonis, id est mediis et minimis, non solum bene sed etiam male quisque uti potest. et ideo uirtute nemo male utitur, quia opus uirtutis est bonus usus istorum, quibus etiam non bene uti possumus; nemo autem
Abbreviated transcription (Latin):
nde augꝰ: uiliano h̾etico nul¬
ti: Raidens. aꝑte asserit. pcc̃m ori¬
ginale ex uoluantate ade. ꝓcessisse
at ꝑ euis inobedĩam ĩ mundum
intrasse. Querit eĩ iulianꝰ. ꝑ qͥd:
pcc̃m inuenit᷑ in ꝑuulo: ita in¬
quiens. Non pectat iste qͥ nas¬
citur: ñ p̾cat ille qui genuit.
ñ peccat ille qui ꝯdidit. ꝑ quas
gͥ rimas. int̾ tot p̾sidia ĩnocẽtis¬

Expanded text:
nde Aug. Juliano haeretico nulti respondens, aperte asserit peccatum originale ex voluntate Adae processisse, ac per ejus inobedientiam in mundum intrasse. Quaerit enim Julianus per quid peccatum invenitur in parvulo, ita inquiens: Non peccat iste qui nascitur, non peccat ille qui genuit, non peccat ille qui condidit. Per quas igitur rimas int
Abbreviated transcription (Latin):
res Ita ⁊ in illo uno pcc̃o: ꝙ intͣ¬
uit in mũdum: recte om̃s dñr pec¬
casse: qr sic̃ ab illo uuo homine:
sic ab uno eod̾q pcc̃o: ĩmiunes
eẽ nõ possunt. nͥ ab eiũs reatũ.¬

Expanded text:
res, ita et in illo uno peccato quod intravit in mundum, recte omnes dicuntur peccasse; quia sicut ab illo uno homine, sic ab eodem uno peccato immunes esse non possunt, nisi ab ejus reatu
Abbreviated transcription (Latin):
ueri solz de uenenosis. ⁊ ꝑintiosis a¬
nimantib: utrum post pcc̃m hoĩs
ad uindc̃am c̾ata sint. an potiꝰ creata
in noxia. pccõribus noc̾e ceꝑint. San
dici pot̾: ꝙ creata: ncħ homini nocu¬
issent. si nõ pectass pumiendoꝵ nã¬
uł ꝓficiende: uirtutis cã. noce ce¬
perunt. Fueriuit gͦ c̾ata ĩnoxia. s
pp̃ pcc̃m: facta sunt noxia. uti

Expanded text:
eri de venenosis et perniciosis animantibus, utrum post peccatum hominis ad vindictam creata sint? an potius creata innoxia, peccatoribus nocere coeperint? Sane dici potest, quod creata nihil homini nocuissent, si non peccasset. Puniendorum namficiendae virtutis causa nocere coeperunt. Fuerunt ergo creata innoxia, sed propter peccatum facta sunt noxia. Aug.
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃. solum deũ ĩ e simplicẽ ẽẽ
cur dicat eund̾ młt iplicit̾ dici. s hoc:
nõ pp̃ diu̾sitatẽ accidentiũ uł ꝑtium.
dicit s pp̃ diu̾sitatẽ ac młticudinẽ nõĩũ
que de do̾ dñr. que lic mltiplicia sint.
cum de c̾aturis dñr. uñ aus̾. nili .ui. de

Expanded text:
Aug., solum Deum vere simplicem esse, cur dicat eumdem multipliciter dici? Sed hoc non propter diversitatem accidentium vel partium dicit, sed propter diversitatem ac multitudinem nominum quae de Deo dicuntur, quae licet multiplicia sint, cum de creaturis dicuntur. Unde Aug. in lib. 6 de
Abbreviated transcription (Latin):
dis uł in retinentis culpis. id iuris ⁊
sub lege hẽbant legales in candis leꝓ
dum dimissa a d̾o uł retenta udicant:
⁊ ostendunt. Ponũt eĩ sac̾dotes nom̃ d̾r
suꝑ filios isrł. s ip̃e bñ dic̃ ut legitur

Expanded text:
dis vel retinendis culpis. Id juris etsub lege habebant legales in curandis ledum dimissa a Deo vel retenta judicant et ostendunt. Ponunt enim sacerdotes nomen Domini super filios Israel, sed ipse benedicit, ut legitur
Abbreviated transcription (Latin):
quidam nõ intlłigentes. aliquid simiũt
de suꝑcilio phariseoꝵ. ut dampnare in¬
noxios: uł solu̾e se putent noxios. cũ apd̾
deum: nõ sñia sac̾dotum: s reoꝵ uita
querat᷑. In leuitico ostend̾e se sac̾dotib
iubent᷑ leꝓsi. quos illi nõ fatiũt łepsos
uł mũdos. s disc̾mint: qui mũdi uł in¬

Expanded text:
quidam non bene intelligentes, aliquid sumunt de supercilio Pharisaeorum, ut damnare innoxios, vel solvere se putant noxios, cum apud Deum non sententia sacerdotum, sed reorum vita quaeratur. In Levitico ostendere se sacerdotibus jubentur leprosi : quos illi non faciunt leprosos vel mundos, sed discernunt qui mundi vel im
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ si aliquis apd̾ deũ sit solut᷑ . nõ tã infa¬
tie ecc̃e solutus hẽtur: nͥ ꝑ udiciũ sac̾do¬
tis. In soluendis gͥ cułpis: uł retinendis:
ita oꝑat᷑ sac̾dos eimgłitus: ⁊ iudicat.
Sic̃ olim legalis. ĩ illic qui ꝯtaminati

Expanded text:
etsi aliquis apud Deum sit solutus, non tamen in facie Ecclesiae solutus habetur, nisi per judicium sacerdotis. In solvendis ergo culpis vel retinendis, ita operatur sacerdos evangelicus et judicat, sicut olim legalis in illis qui contaminati
Abbreviated transcription (Latin):
similẽ acceꝑunt grãm. puer gͦ ille ple¬
nus sapĩa ⁊ gr̃a fuit ab ip̃a ꝯceptione.
Uñ ieꝵ recte dicit. Nouum faciet
dñs suꝑ t̾ram. mulier c̾cuidab̾ ui¬
rum. qr in ut̾o iurginis ꝑfectꝰ uir exti¬
tit. nõ solum pp aĩam ⁊ carnẽ s ⁊̃ pp̃

Expanded text:
similem acceperunt gratiam. Puer ergo ille plenus sapientia et gratia fuit ab ipsa conceptione. Unde Hieron. recte dicit: Novum facit Dominus super terram; mulier circumdabit virum, quia in utero Virginis perfectus extitit, non
Abbreviated transcription (Latin):
ab ip̃a ꝯceptione gr̃ãe plenitu¬
dinẽ recepisse. cui sp̃c datus est nõ ad
m̃suram.⁊ in quo plenitudo d̾mita¬
tis corꝑalit̾ hĩtat. Ita u̾o hĩtat ut ait
ẽ. Non ita hĩtat in scĩs. Ut in nr̃o sorͤ
inest sensus singłis m̃bͥs. s nõ qnͣtũ
xp̃o hĩtat om̃is plenitudo d̾iuitatis.
qr ille ẽ capd̾ in quo sunt om̃is sensus
In sc̃is u̾o. qͣiͣ solus tactus ẽ quib datꝰ¬

Expanded text:
ab ipsa conceptione gratiae plenitudinem recepisse, cui Spiritus datus est non ad mensuram, in quo plenitudo divinitatis corporaliter habitat . Ita vero habitat, ut ait est. Non ita habitat in sanctis. Ut in nostro corpore inest sensus singulis membris, sed non quantum Christo habitat omnis plenitudo divinitatis, quia ille est caput, quo sunt omnes sensus. In sanctis
Abbreviated transcription (Latin):
scͥpta: cũ ea q̃ sunt scͥpta dicamꝰ. ⁊ ip̃i
obiciant: ꝙ scͥptũ ñ sit : Nõne sibi ip̃i
adu̾ sant᷑. ⁊ auctoritatẽ calũpnie sue de¬
rogant. A ttende lector. qm̃ ħ noĩe in¬
genitꝰ: nolebat uti ambꝵ pp̃ ħ̾eticos.

Expanded text:
um ea quae sunt scripta dicamus, et ipsi objiciant quod scriptum non sit? Nonne ipsi sibi adversantur, et auctoritate calumniae suae derogant? Attende, lector, quoniam hoc nomine ingenitus nolebat uti Ambros.
Abbreviated transcription (Latin):
nos. ⁊ hoc quid̾ in om̃ib diligi intlłigi
pot̃. Quis g ͦ digne possit eloqͥ qnͣtum
diligat m̃bra imigeniti sui : Et qnͣto
tur: qd̾ d̾s om̃s c̾aturas suas diligat. qr
scͥptun ẽ : nicħ odisti eoꝵ q̃ fecisti. Et
ualde bona. Si om̃ia q̃ fecit bona sunt
⁊ om̃e bonũ diligie: om̃ia gͥ diligit que
fecit. ⁊ int̾ ea: mag̃ diligit rõnales datu¬
ras. ⁊ de il̾. eas amplꝰ: que sunt m̃lra

Expanded text:
nos. Et hoc quidem in omnibus intelligi potest. Quis ergo digne potest eloqui quantum diligat membra Unigeniti sui, et quanto tur quod Deus omnes creaturas suas diligat, quia scriptum est: Nihil odisti eorum quae fecisti; et at, et erant valde bona. Si omnia quae fecit bona sunt, et omne bonum diligit, omnia ergo diligit quae fecit; et inter ea magis diligit rationales creaturas, et d
Abbreviated transcription (Latin):
ad passionẽ tenebant᷑. nõ mꝯgrue di¬
ci pot̾. ꝙ fidem ⁊ spem uͥtute hũerunt
qr c̾debant ⁊ sꝑabant sẽ uisuros deum
ꝑ sp̃em qualit̾ eũ tt̃ nõ uidebant. qr
tͣnsieruñt ad spẽm¬

Expanded text:
ssionem tenebantur, non incongrue dici potest quod fidem et spem virtutem habuerunt, quia credebant et sperabant se visuros Deum per speciem, qualiter eum tunc non videbant; quia fide transierunt ad spe