comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
offerunt᷑: pro ualde bonis gra¬
ciarum actiones sunt:. pro nõ
ualde malis propitiationes.
sunt: pro ualde malis etiam si
nulla sunt adiumenta mortuo¬
rum: tamen qualescumq uiuoꝵ
consolationes sunt. Quib ue¬
ro ꝓsunt: uel ad hoc prosunt.
ut sit plena remissio: uel certe
ut tollerabilior sit ipsa damp¬
offeruntur. non ẽ dubiũ mor¬
tuos aduiuari: ut cum eis mi¬
sericordius agatur a dño. quã
eorum peccata meruerint. Hoc
eni a patrib traditum tota
obseruat eccła. ut ꝓeis qͥ in cõmu¬
mone corporis & sanguinis de
functi sunt. cum ad ĩpsum sacͥ¬
ficium loco suo commemorent᷑
oretur: ac pro illis quoq id of¬
ferri commemoretur. Non ẽ igit
ambigendum ista ꝓdesse defuc¬
tis: sed talib qui ita uixerunt
ante mortem: ut possint eis hec
utilia eẽ post mortem. Nam qͥ
sine fide oꝑante ꝑ dilectionẽ.
eiusq sacramentis de corpore
exierunt: frustra illis a suiꝰ hꝰ¬
modi pietatis officia impen¬

Expanded text:
offeruntur, pro valde bonis, graofferuntur, pro valde bonis, gratiarum actiones sunt; pro non valde malis, sunt propitiationes. Sed pro valde malis etsi nulla sunt adjumenta mortuorum, tamen qualescumque vivorum consolationes sunt. Quibus vero prosunt, vel ad hoc prosunt ut sit plena remissio, vel certe ut tolerabilior sit ipsa damofferuntur, non est dubium mortuos adjuvari, ut cum eis misericordius agatur a Domino, quam eorum peccata meruerunt. Hoc enim a Patribus traditum tota observat Ecclesia, ut pro eis qui in communione corporis et sanguinis Domini defuncti sunt, cum ad ipsum sacrificium loco suo commemorentur, oretur, ac pro illis quoque id offerri commemoretur. Non est ergo ambigendum ista prodesse defunctis, sed talibus qui ita vixerunt ante mortem, ut possint eis haec utilia esse post mortem. Nam qui sine fide operante per dilectionem, ejusque sacramentis, de corpore exierunt, frustra illis a suis hujusmodi pietatis officia impen
Abbreviated transcription (Latin):
gustmnꝰ. defunctoꝵ animas.
cum pro ilis sacͥficium media¬
pouent prodesse meruert̃. Est
enim quidã uiẽdi modꝰ nͨ tãbonꝰ
ut ñreqͥrat ista pꝰt mortẽ  tã malꝰ
inbono ut ista non requirat.⁊
est rursus talis inmalout nͨ his
ualeat cũ bec uita transierit adiuua¬
ri. Quo circa hic omne meri¬
tum comparatur: quo possit pꝰt
hanc uitam quispiã grauari
uel releuari. Nemo autem spe¬
ret: quod hic neglexit cum obi¬
erit apud dm promereri. Non
igit᷑ ista quȩ ꝓ defunctis com¬
mendandis frequentat ȩccła.
illi apłice sunt aduersa senten¬
tiȩ qua dictum ẽ. Omnes asta¬
bius ante tribunal xp̃i. ut
corpus gessit. scilicet bona uel
mala: quia etiam hoc meritũ
sibi quisq cum in corpore uiue¬
ret comparauit: ut possent ei
ista ꝓdesse. Non enim omnib
ꝓsunt: & quare ñ nisi propt̾
differentiam uitȩ quã quis ꝙ
gessit in corpore: Cum gͦ sacficia
siue altaris suie quarũcũꝙ ele¬
mosinaꝵ. ꝓ baptiratis omnib¬

Expanded text:
st defunctorum animas pcum pro illis sacrificium mediapossint prodesse, meruerunt. Est enim quidam vivendi modus, nec tam bonus, ut non requirat ista post mortem, nec tam malus, in bono, ut ista non requirat; et est rursus talis in malo, ut nec his valeat, dum ex hac vita transierit, adjuvari. Quocirca hic omne meritum comparatur, quo possit post hanc vitam quispiam gravari vel relevari. Nemo autem speret quod hic neglexit, cum obierit, apud Deum prigitur ista, quae pro defunctis commendandis frequentat Ecclesia, illi apostolicae sunt adversa sententiae, qua dictum est: « Omnes astabimus ante tribunal Christi, ut corpus gessit , scilicet bona vel mala; quia etiam hoc meritum sibi quisque cum in corpore viveret, comparavit, ut possent ei ista prodesse. Non enim omnibus prosunt. Et quare non, nisi propter differentiam vitae, quam quisque gessit in corpore? Cum ergo sive sacrificia altaris, sive quarumcuemosynarum, pro baptizatis omnibu
Abbreviated transcription (Latin):
sine peccato ẽ conceptꝰ & natus.
& in terris conuersatus: sed ex
sola miserationis uoluntate de
nr̃o in setranstulit ueram infir¬
mitatem. sicut accepit ueram
carnem: quam sine omni infir¬
mitate assumere potuit. sicut
tunuisse contra quosdam hoc

Expanded text:
sine peccato est conceptus et natus, sine peccato est conceptus et natus, et in terris conversatus. Sed ex sola miserationis voluntate de nostro in se transtulit veram infirmitatem, sicut accepit veram carnem, quam sine omni infirmitate assumere potuit, sicut timuisse, contra quosdam hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ei & pena non posse ꝓficere: sei¬
licet malum decliare & bonum
facere. Omnes igitur defectus no¬
stros suscepit xp̃c preter pecca¬
tum: quos ei conueniebat susci¬
ꝑe. & nobis expediebat. Sunte¬
nim plura egritudinum genera.
& corporis uitia: a quib omnino
mimunis extitit. Quos enim de¬
fectus habuit uł ad ostensionẽ
uere humanitatis. ut timorem &
tristiciam. uel ad impletionem
oꝑis ad quod uenerat. ut passib¬
litatem & mortalitatem uel ab
immortalitatis desꝑatione spẽ
nr̃am erigendam. ut mortẽ sus¬
cepit. hos autem defectus non
conditionis suȩ necessitate. sed
miserationis uoluntate suscepit.
Ueros quidem habuit defectus
sicut & nos: sed non eandẽ causã
slos enim ex peccato originali ho
defectus trahimus: sicut apłs in¬
sinuat dicens. Corpus quidem
ꝓpt̾ pecẽm mortuũ est: id est ne¬
cessitatem moriendi habet in se
Xp̃c autem non ex peccato hu¬
iusmodi habuit defectus: quia

Expanded text:
ei et poena non posse proficere, sciei et poena non posse proficere, scilicet malum declinare et bonum facere. Omnes ergo defectus nostros suscepit Christus praeter peccatum, quos ei conveniebat suscipere, et nobis expediebat. Sunt enim plura aegritudinum genera et corporis vitia, a quibus omnino immunis extitit. Quos enim defectus habuit, vel ad ostensionem verae humanitatis, ut timorem et tristitiam; vel ad impletionem operis ad quod venerat, ut passibilitatem et mortalitatem; vel ab immortalitatis desperatione spem nostram erigendam, ut mortem, suscepit. Hos autem defectus non conditionis suae necessitate, sed miserationis voluntate suscepit. Veros quidem habuit defectus sicut et nos, sed non eadem ex causa. Nos enim ex peccato originali hos defectus contrahimus, sicut Apostolus insinuat dicens, Rom. 8: Corpus quidem propter peccatum mortuum est, id est, necessitatem moriendi habet in se. Christus autem non ex peccato hujusmodi habet defectus, quia
Abbreviated transcription (Latin):
tiatalis et difficultas non sit peccmñ
ed forte aliquis dicet illa ẽẽ
peccatum Cui obuiat quod
Augustinus tradere uidetur. hec
seilicet dm inculpabiliter ante
peccatum in exordio conditionis
homini potuisse indere ut essent
ei naturalia: in libro retractatio¬
nũ ita inquiẽs. Ignorantia &
difficultas. etiam si essent homi¬
nis primordia naturalia: nec sic
culpandus ds. sed laudandꝰ eẽt.
Sed si hec homo in primordio na¬
turaliter habuisset: numquid es¬
sẽt in eo defectus & pene: Si defec¬
tus uel pena ei indita fuisset
ante peccatum: inuste cum eo
agi uideretur: si ante culpam
sentiret penam Ob hoc sane dici¬
mus illa non fuisse defectus uel
penas si naturaliter homini in¬
fuissent: sicut ñ fuit hominian¬
te peccatum nondum grãm ad¬
epto. defectus siue pena ñ posse
ꝓficere. Sed postquam gr̃am re¬
cepit. ꝑ quam ꝓficere potuit. &
ad tempus ꝓfecit: eamq culpa
sua postamisit. simulq ꝓficiendi
facultatem ꝑdidit. defectus fuit

Expanded text:
tia talis et difficultas non sit peccatum. Sed forte aliquis dicet illa esse peccatum. Cui obviat illud quod August. tradere videtur: hoc scilicet, Deum inculpabiliter ante peccatum in exordio conditionis homini potuisse indere, ut essent ei naturalia; ita in lib. Retract. inquiens: Ignorantia et difficultas etiamsi essent hominis primordia naturalia, nec sic esset culpandus Deus, sed laudandus. Sed si haec homo in primordio naturaliter habuisset, numquid essent in eo defectus et poenae? Si defectus, vel poena ei indita fuisset ante peccatum, injuste cum eo agi videretur, si ante culpam sentiret poenam. Ob hoc sane dicimus illa non fuisse defectus vel poenas, si naturaliter homini infuissent; sicut non fuit homini ante peccatum nondum gratiam adepto defectus sive poena, non posse proficere. Sed postquam gratiam recepit, per quam proficere potuit et ad tempus profecit, eamque culpa sua post amisit, simulque proficiendi facultatem perdidit, defectus fuit
Abbreviated transcription (Latin):
non affert uel ignorantia non
impedit salutem: & forte taliũ
rerum ignorantia defectus non
est. Constat autem in nobis esse
ignorantiam atq difficultatẽ
uolendi uł faciendi bonũ: quȩ
quit falsa ꝓueris ut erret inuitꝰ.
& resistente atq torquente dolo¬
re carnalis uinculi. non posse
alibid inosis oꝑibus temperare.
non est natura instituti homi¬
nis: sed pena dampnati. Ex qͣ¬
miseria peccantib iustissime
inflicta. liberat dĩ gr̃a: quia spõ¬
te homo libero arbitrio cadere
potuit. non etiam surgere: ad
quam miseriam ꝑtinet ignorã¬
tia & difficultas quam patitur
omnis homo ab exordio natiui¬
tatis sug nec ab isto malo quis¬
quamnisigr̃a di liberat᷑. Ete
euidenter hic dicit augustinus.
ignorantiã qua quisq inuitũ fal¬
sa ꝓueris appbat. & difficulta¬
tem qua non potest se temperarȩ
amalo ad miseriam nr̃am ꝑtin̾e:
& penam ẽẽ hominis. Hec autem
omnes defectus nt̃ȩ infirmitatᷤ.

Expanded text:
non affert, vel ignorantia non non affert, vel ignorantia non impedit salutem; et forte talium rerum ignorantia defectus non est. Constat autem in nobis esse ignorantiam atque difficultatem volendi vel faciendi bonum, quae quam, falsa pro ueris, ut erret inuitus, et resistente atque torquente dolore carnalis uinculi non posse a libidinosis operibus temperare non est natura instituti hominis, sed poena damnati. miseria, peccantibus justissime inflicta, liberat Dei gratia, quia sponte homo libero arbitrio cadere potuit, non etiam surgere; ad quam miseriam pertinet ignorantia et difficultas, quam patitur omnis homo ab exordio nativitatis suae, nec ab isto malo quisquam, nisi gratia Dei, liberatur. Ecce evidenter dicit hic August. ignorantiam qua quis invitus falsa pro veris approbat, et difficultatem qua non potest se temperare a malo, ad miseriam nostram pertinere, et poenam esse hominis. Haec autem omnes defectus n
Abbreviated transcription (Latin):
ctꝰ pene s ñ culpe: nec tamen õs
defectus penȩ: s eos om̃s quos
homini eum assumere expedie¬
bat: & sue dignitati ñ derogaba.
Sicut enim propter hominem
homo factus ẽ: ita propter eũ
hominis defectus suscepit. Sus¬
cepit enim de nr̃o. ut de suo nob̾
cepit enim nr̃am uetustatem ut
suam nobis infunderet nouita¬
tem. Simplam accepit ille ue¬
tustatem. sdest penȩ ut nrãm
duplam consumeret. so est penȩ
& culpe Qualiter accipiendũ sit
illud quod ait leo papa.
nr̃ in se suscepit omĩa in¬
firmitatis nr̃e preter peccatũ:
quod nisi accipiatur de illis tã¬
tum. quȩ eum sumere pro no¬
bis oportuit nec dedecuit: fal¬
sum esse probabit᷑. Non enim
assumpsit ignorantiam aliqͣm:
cum sit ignorantia quedam q̃
defectus ẽ. nec peccatũ ẽ scił ig¬
norantia inuincibilis. Nã uin¬
cibilis. peccatum ẽ: sitamen de
his ẽ. que nob̃ expedit scire. St̃
enu quedam quorum scientia

Expanded text:
ctus poenae, sed non culpae, nec tamen omnes ctus poenae, sed non culpae, nec tamen omnes defectus poenae, sed eos omnes quos homini eum assumere expediebat, et suae dignitati non derogabat. Sicut enim propter hominem homo factus est, ita propter cum hominis defectus suscepit. Suscepit autem de nostro, ut de suo nobis fectum. Suscepit enim nostram vetustatem, ut suam nobis infunderet novitatem. Simplam ille accepit vetustatem, id est, poenae, ut nostram duplam consumeret, id est, poenae et culpae. 2. Qualiter accipiendum sit illud quod ait Leo papa. er in se suscepit omnia infirmitatis nostrae praeter peccatum, quod nisi accipiatur de illis tantum quae eum sumere pro nobis oportuit, nec dedecuit, falsum esse probatur. Non enim assumpsit ignorantiam aliquam, cum sit ignorantia quaedam quae defectus est, nec peccatum est, scilicet ignorantia invincibilis; nam vincibilis peccatum est, si tamen de his est quae nobis expedit scire. Sunt enim quaedam quorum scientia
Abbreviated transcription (Latin):
nis accepit passibilem: ammam
passibilem carnem passibilem &
mortalem. Ut enim ꝓbaretur ue¬
rum corpus habere: suscepit de¬
fectus corporis famem & sitim: &
huiusmodi. Et ut ueram animã
ꝓbaretur habere: suscepit defect
anime. scilicet tristiciam timorẽ
dolorem: & huius modi. Omnis
autem sensus anime est: non e¬
nim caro sentit: sed anima utẽs
corpore uelut instrumento.Unde
anima ꝑ corpus: quo uelitt¬
nuntio utitur ad conformandũ
in se ipsa quod extͥnsecus nunti¬
atur. Sicut gͦ anima qd̃ foris ẽ.
ꝑ corpus tamquam instrumen¬
tum uidet uel audit: ita etiam
ꝑ corpus quedam sentit mala.
q̃ sine corꝑe ñ sentiret. ut fa¬
mem & sitim & huiusmodi. un¬
de non unmerito iam defectus
corporis dicuntur: quedam au¬
tem non ꝑ corpus unmo etiã
sine corpore sentit:ut ẽ timor.
& huius mochi. Sentit igitur
anima dolores: sed quodam ꝑ
instrumentum corporis: quoᷤda
nat᷑a hoĩs. ita & ueros defec̃tus
hõis: s ñ om̃s. Assũpsit enim defe¬

Expanded text:
nis accepit passibilem, animam passibilem et carnem passibilem et mortalem . Ut enim probaretur verum corpus habere, suscepit defectus corporis, famem, sitim et hujusmodi. Et ut veram animam probaretur habere, suscepit defectus animae, scilicet tristitiam, timorem, dolorem et hujusmodi. Omnis autem sensus, animae est. Non enim caro sentit, sed anima, utens corpore velut instrumento. Undeanima per corpus, quo velutnuntio utitur ad confirmandum in seipsa quod extrinsecus nuntiatur. Sicut ergo anima quod foris est per corpus tanquam per instrumentum videt vel audit, ita etiam per corpus quaedam sentit mala quae sine corpore non sentiret, ut famem, et sitim et hujusmodi. Unde non immerito defectus corporis dicuntur. Quaedam autem non per corpus, imo etiam sine corpore, sentit: ut est timor, et hujusmodi. Sentit ergo anima dolores, sed quosdam per instrumentum corporis, quosdam naturam hominis, ita et veros defectus hominis, sed non omnes. Assumpsit enim defe
Abbreviated transcription (Latin):
cordiam. Et ut generaliter breui¬
terq complectar quam de uirtu¬
diligit᷑ hec & in aliis maior. &¬
in aliis minor. in aliis nulla ẽ
plenissima uero quȩ non possit
augeri. quamdui hic homo ui¬
uit in nemine ẽ. Hic insinuari ui¬
detur. quod aliquis ea ratione
possit dici habere unam uirtutẽ
magis quam aliam: quia ꝑ ca¬
ritatem magis afficitur in acty
unius uirtutis. quam alterius:
& propter differentiam ac̃tuum
ipsas urtutes magis uel minus
habere dici potest: & aliquam ñ
habere. cum tam̃ simul omnes
& pariter habeat: quantum ad
mentis habitum. uel essentiam
cuiusq In actu uero aliam mag̾
aliam minus habet. aliam eq̃¬
am non habet. ut uir iustꝰ utens
coniugio non habet continentiã
in actu: quam tamen habet in
habitu. Cur ergo non dicantur
paria peccata: Forte quod magis
facit contra caritatem: qui grãuiꝰ
peccat: minus qui leuius. Nemo
enim peccat nisi aduersus illam
faciendo: quȩ est plenitudo legis.

Expanded text:
cordiam. Et ut generaliter breuicordiam. Et ut generaliter breuiterque conplectar, quam de uirtudiligitur. haec in aliis maior, in aliis minor, in aliis nulla est, plenissima uero, quae iam non possit augeri, quam diu hic homo uiuit, in nemine; detur quod aliquis ea ratione possit dici habere unam virtutem magis quam aliam, quia per charitatem magis efficitur in actu unius virtutis quam alterius; et propter differentiam actuum ipsas virtutes magis vel minus habere dicitur. Potest et aliquam non habere, cum tamen simul omnes et pariter habeat quantum ad mentis habitum vel essentiam cujusque. In actu vero aliam magis, aliam minus habet, aliam etiam non habet, ut vir justus utens conjugio, non habet continentiam in actu, quam tamen habet in habitu. Cur ergo non dicantur paria peccata? Forte quia magis facit contra charitatem qui gravius peccat, minus qui levius. Nemo enim peccat, nisi adversus illam faciendo, quae est plenitudo legis,
Abbreviated transcription (Latin):
omnia: etiam si hoc de uirtutib
uerum sit: quia & si uerum est. eũ
qͥ habet unam omnes habere
uirtutes & eum qui unam non
habet nullam habere. nec sic pec¬
cata sunt paria. quia ubiuutꝰ
nulla ẽ. nichil ibi rectũ ẽ: nec
tamen ideo non est prauo prauiꝰ
distortoq distortius. Si autem
quod puto eẽ uerius sacrisq lit¬
teris congruentius. ita sunt ani
me intentiones ut corporis men¬
brã non quod uideantur oculis
sed quod sentiantur affectibus:
& alius illuminatus amplius.
alius minus: alius omnino caret
tione pie caritatis affectꝰ ẽ in alio
actumagis. in aliominus. in aliqͦ
nichil: sic potest dici aliam ha¬
in illo. recte possumus dicere:
& aliquã in isto. nuuã in illo.
quantum ꝑtinet ad caritatẽ
quȩ pietas ẽ: & in uno homine
quod maiorem habeat puditici¬
am quam patientiam: &e maiorẽ
hodie quam heri. si proficit. &¬
adhuc non habeat continentiã:
& habeat non paruam miseri¬

Expanded text:
se peccata, etiamsi hoc de virtutibus se peccata, etiamsi hoc de virtutibus verum sit; quia etsi verum est eum qui habet unam omnes virtutes habere, et cum qui unam non habet nullam habere; nec sic peccata sunt paria, quia ubi virtus nulla est, nihil rectum est; nec tamen ideo non est pravo pravius, distortoque distortius. Si autem quod puto esse verius sacrisque Litteris congmae intentiones, ut corporis membra non quod videantur locis, sed quod sentiantur affectibus, et aliud illuminantur amplius, aliud minus, aliud omnino caret tione piae caritatis affectus est, 1022 in alio actu magis, in alio minus, in aliquo nihil, sic potest dici hain illo\' recte possumus dicere et \'aliqua in isto, nulla in illo\', quantum pertinet ad caritatem, quae pietas est, et in ipso uno homine, quod maiorem habeat pudicitiam quam patientiam et maiorem hodie quam heri, si proficit, et adhuc non habeat continentiam et habeat non paruam miseri
Abbreviated transcription (Latin):
temperantia. Si enim dixeris e¬
quales esseistos in fortitudine.
s ulũ prestare prudentia: sequi¬
tur ut huius fortitudo minus
prudens sit: ac ꝑ hoc nec forti¬
tudine equales sunt. quia ẽ illiꝰ
fortitudo prudentior. Atq ita
de ceteris uirtutib inuenies: si
omnes eadem consideratione ꝑ¬
curras. Exhis clarescit omnes
uirtutes non mõdo ẽẽ connexas:
sed etiam pares in animo homi¬
nis. Cum ergo dicitur aliquis. a
liqua preminere iurtute. it abra
sus exteriores accipiendum ẽ. uel
in comparatione alioꝵ hominũ:
uł quia bumilitatiᷤᷤ habitum ma¬
xume prefert. uel opus fidei uel
alicuius ceteraꝵ uirtutũ p̃cipue
exsequitur: unde & ea pre aliis
pollere uel inter alios homines
singulariter excellere dicit᷑. Scd̾m
hunc modum. scilicet scd̾m ratio¬
nem actuum exterioꝵ alibi au¬
gustinus dicit. in aliquo aliam
magis eẽ uirtutem. aliã minus:
& unam ẽẽ iurtutem. & non alte¬
non placuisse auctorib nris.

Expanded text:
temperantia. Si enim dixeris aetemperantia. Si enim dixeris aequales esse istos in fortitudine, sed illum praestare prudentia, sequitur ut hujus fortitudo minus prudens sit, ac per hoc nec fortitudine aequales sunt, quia est illius fortitudo prudentior; atque ita de caeteris virtutibus invenies, si omnes eadem consideratione percurras. Ex his clarescit omnes virtutes non modo esse connexas, sed etiam pares in animo hominis. Cum ergo dicitur aliquis aliqua praeeminere virtute, ut Abrahsus exteriores accipiendum est, vel in comparatione aliorum hominum, quia vel humilitatis habitum maxime praefert, vel opus fidei, alicujus caeterarum virtutum praecipue exequitur. Unde et ea prae aliis pollere, vel inter alios homines singulariter excellere dicitur, secundum hunc modum, scilicet, secundum rationem actuum exteriorum, ut alibi August. dicit in aliquo aliam magis esse virtutem, aliam minus, et unam inesse virtutem, et non altenon placuisse auctoribus nostr
Abbreviated transcription (Latin):
possideat uirtutes. an alie ma¬
gis. alie minus in aliquo ferueãt:
questio ẽ. Quibꝰdam enim uidet᷑.
quod aliȩ magis. aliȩ minus ha¬
beantur ab aliquo: sicut in iob
patientia eminuit. in dauid hu¬
militas. in moyse mansuetudo. Q
etiam concedunt. magis aliquẽ
mereri ꝑ aliquam uirtutem quã
ꝑ aliam: sicut eam plenius habet
quam aliam:non tamen magis
ꝑ aliquam mereri dicunt. quam
ꝑ caritatem: nec aliquam plenius
a quoquam haberi. quam carita¬
tem. Alias igitur magis & aliaᷤᷤ
minus. in aliquo eẽ dicunt: sed nul¬
lam plenius cautate quȩ cȩteras
gignit. hasq dicunt eẽ multaᷤᷤ
facies quas memorat apłs dicẽ.
uututes & simul & pares esse m
quocumq sunt: ut qui in una
alteri parextiterit. in omnibus
eidem equalis sit. Unde augus
mano. quanuiᷤ alio & alio modo
singuse intelligantur: nullomꝰ
tamen separantur ab inuicem
ut quicumq fuerint equales uer¬
bigracia in fortitudinẽ equales
sure & prudentia & iusticia &

Expanded text:
possideat virtutes, an aliae magis, aliae minus in aliquo ferveant, quaestio est. Quibusdam enim videtur quod aliae magis, aliae minus habeantur ab aliquo; sicut in Job patientia emicuit, in David humilitas, in Moyse mansuetudo; qui etiam concedunt magis aliquem mereri per aliquam unam virtutem quam per aliam, sicut eam plenius habet quam aliam. Non tamen magis per aliquam mereri dicunt, quam per charitatem; nec aliquam plenius a quoquam haberi, quam charitatem. Alias ergo magis et alias minus in aliquo esse dicunt; sed nullam plenius charitate, quae caeteras gignit. Hasque dicunt esse multas facies quas memorat Apostolus, dvirtutes et similes et pares esse in quocumque sunt; ut qui in una alteri par extiterit, in omnibus eidem aequalis sit. Unde Augustmano, quamvis alio et alio modo singulae intelligantur, nullo modo tamen separantur ad invicem; ut quicumque fuerint aequales, verbi gratia, in fortitudine aequales sunt et prudentia et justitia et
Abbreviated transcription (Latin):
prouideat: & hanc sic̃ ꝓmisit
mutare compellat. Si uero ni¬
chil horum ẽ: nͨ quondã for¬
nicationis crimen. propter qd
licet uxorem dimittere. predic¬
tam mulierem commisisse cog¬
noueris: ne illiꝰ conuersio ux¬
oris relicte in seculo fieri possit
ꝑditionis occasio: uolumꝰ ut
maritum suũ illi etiam si iam
tonsoratus ẽ. reddere debeas oĩ
fornicationis uirũ uxorem di¬
mittere. nulla ratio concedit. Pꝯ¬
quam enim copulatione con¬
uigii uiri & mulieris unũ cor¬
pus efficitur: ñ potest ex parte
conuerti: & ex parte reman̾e
in seculo. Item ex octaua sy
recipiendus: nisi prius a con¬
iuge castimoniam ꝓfitente
fuerit absolutus: Tales igit᷑
tunc sine culpa sequunt᷑ xp̃o
relicto seculo: si habent ex pa¬
ri uoluntate castitatis consen¬
sum. Item. Siuir & uxor di¬
uerte: ꝓ sola religiosa int̾
se consenserit uita: nullatenꝰ¬

Expanded text:
provideat et hanc, sicut promisit, provideat et hanc, sicut promisit, mutare compellat. Si vero nihil horum est nec quoddam fornicationis crimen, propter quod licet uxorem dimittere, predictam mulierem commisisse cognovisses, ne illius conversio uxori relicte in seculo fieri possit perditionis occasio, volumus, ut maritum suum illi, etiam si iam tonsoratus est, reddere debeas omni fornicationis causa virum uxorem dimittere nulla ratio concedit. Postquam enim copulatione conjugii viri et mulieris unum corpus efficitur, non potest ex parte converti, et ex parte remanere in seculo. Item ex 80 synodo,recipiendus, nisi prius a conjuge castimoniam profitente fuerit absolutus. Tales ergo tunc sine culpa sequuntur Christum relicto seculo, si habent ex pari voluntate castitatis consensum. Item, si vir et uxor diere pro sola religiosa inter se consenserint vita, nullaten
Abbreviated transcription (Latin):
exemplis liquet: licere sponsis
sine consensu suaꝵ sponsaꝵ.
tenus licet. Non enim pot̾
iur melioris uitȩ propositũ su¬
mere sine uxoris consensu: & ecõ¬
gionis gr̃a conuigia debere sol¬
ii. Uerum sciendum ẽ. quia &¬
si hoc lex humana concessit: ta¬
men lex diuina prohibuit. Si
uero itrisq conueniat. con¬
tinentem uitam ducere: hoc
quis audeat accusare: Sic enĩ
multos scõrum nouimus cũ
suis conuigib & prius conti¬
nentem uitam duxisse: & pt᷑
ad sc̃e eccłe regimina migrasse.
Siuero continentiam quam
uir appetit mulier ñ sequit᷑:
aut quam uxor appetit. uir
recusat: conuigium diuidi ñ
potest: quia scͥptum est. Mulier¬
non habet sed mulier.Idem.
tã ẽ uirum suum contra uolun¬
tatẽ suã in monasterium esse
conu̾sum. Quaꝓpter exꝑienti¬
ȩ tuȩ precipimꝰ ut diligenti
inquisitione discutiat. ne for¬
te eius uoluntate. conuersꝰ sit:
uel ipsa se mutare ꝓmiserit: &
&̾ illum in monasterũi ꝑman̾e

Expanded text:
exemplis liquet licere sponsis exemplis liquet licere sponsis sine consensu suarum sponsarum, atis nullatenus licet. Non enim potest vir melioris vitae propositum sumere sine uxoris consensu, et e congionis gratia conjugia debere solvi. Verum sciendum est quia etsi hoc lex. humana concessit, tamen lex divina prohibuit. Si vero utrisque conveniat continentem vitam ducere, hoc quis audeat accusare? Sic enim multos sanctorum novimus cum suis conjugibus et prius continentem vitam duxisse, et post ad sanctae Eccsi vero continentiam, quam vir appetit, mulier non sequitur; aut quam uxor appetit, vir recusat, conjugium dividi non potest, quia scriptum est: Mulienon habet, sed mulier. Idem,ta est virum suum contra voluntatem suam in monasterium esse conversum. Quapropter experientie tue precipimus, ut diligenti inquisitione discutiat, ne forte eius voluntate conversus sit vel ipsa se mutare promiserit, et  illum in monasterio permanere
Abbreviated transcription (Latin):
uod uero int̾ sponsã & conui¬
gem plurimũ intersit. ex eo
astruuntꝰ qͥa licet sponse ante
carnalem copulam inconsulto.
uel nolente sponso. monasteri¬
um eligere. quo facto sponso
etiam licet aliam ducere. Con¬
uigatus uero uel conugata. nec
continentiam nisi ex cõmuni
consensu seruare ualet. nec mo¬
nasterium petere: nisi uterq
continentiam parit̾ ꝓfiteatur.
Quod uero liceat sponse mo¬
nasterium eligere: auctoritati¬
bus scõrum probatur. Ait enĩ
puellam ñ licet parentib alii
uiro tradere:.tamen licet sibi
monasterium eligere. Item gre
satam si conuerti uoluerit. in¬
nullopenitꝰ censuert̃ dãpno
mulctari. ¶ Lefert etiam
ieronimus. quod macharius
inter xp̃i heremitas p̃cipuus.
celebrato nuptiaꝵ conuiuio.
cum uesꝑe thalamum eẽt in¬
gressurus.ex urbe egrediens tͣns¬
marina petiit: & heremi solitu¬
dinem sibi elegit. Beatus etiã
alexius similiter ex nuptiis di¬
uina gr̃a uocatus sponsam
deseruit: & nudus xp̃o famu¬

Expanded text:
uod vero inter sponsam et conjugem plurimum intersit, ex eo astruunt, quia licet sponsae ante carnalem copulam inconsulto vel nolente sponso monasterium eligere; quo facto, sponso etiam licet aliam ducere. Conjugatus vero vel conjugata, nec continentiam nisi communi consensu servare valet, nec monasterium petere, nisi uterque continentiam pariter profiteatur. Quod vero liceat sponsae monasterium eligere, auctoritatibus sanctorum probatur. Ait enim puellam non licet parentibus alii viro tradere; tamen licet sibi monasterium eligere. Item Gregsatam, si converti voluerit, nullo penitus consuerunt damno mulctari. Refert etiam Hieron. quod Macharius inter Christi eremitas praecipuus, celebrato nuptiali convivio, cum vespere thalamum esset ingressurus, ex urbe egrediens transmarina petiit, et eremi solitudinem sibi elegit. Beatus etiam Alexius similiter ex nuptiis divina gratia vocatus, sponsam deseruit, et nudus Christo famu
Abbreviated transcription (Latin):
ieronimꝰ. Nichil iude profuit
egisse penitentiam: ꝑ quam scelꝰ
corrigere non potuit. Si quan¬
do peccat frater sic peccat in fra-¬
trẽ ut em̃dare ualeat: quod pec¬
cauit potest ei dimitti. Sin
autẽ ꝑmanent oꝑa: frustra uoce
assumitur penitentia. Hoc ẽ quod
de eo dicitur. & oratio eius fiat i
peccatum: ut ñ solum emendare
nequiuerit ꝓditionis nefas: sed¬
proprii homicidii scelus addidĩt.
Caue qualiter intelligas illud. ut
emendare ñ ualeat quod pecca¬
uit. ⁊ cetera. Non enim emenda¬
tio hic intelligenda ẽ. reidemp¬
te recompensatio: sed delicti ex¬
probratio & abhominatio. cum
satis factionis desiderio. Demit
enim quis iniuste alicui. quod
restituere non ualet: ut oculũ
uel uitam uł huiusmodi: & ta.¬
men si penituerit peccati. cum
ueniam habet. Nec ideo quisqͣ
putet. qui rem alienam iniuste
abstulit quam reddere potest:
de illo peccato penitere ac ueni¬
am consequi. nisi restituat abla¬

Expanded text:
c. 27. Nihil Judae profuit c. 27. Nihil Judae profuit egisse poenitentiam, per quam scelus corrigere non potuit. Si quando frater sic peccat in fratrem, ut emendare valeat quod peccavit, potest ei dimitti. Sin autem permanent opera, frustra voce assumitur poenitentia. Hoc est quod de eo dicitur: Et oratio ejus fiat in peccatum : ut non solum emendare nequiverit proprii homicidii scelus addiderit. Cave qualiter intelligas illud: Ut emendare valeat quod peccavit, etc. Non enim emendatio hic intelligenda est, rei demptae recompensatio, sed delicti exprobratio et abominatio, cum satisfactionis desiderio. Demit enim injuste quis alicui quod restituere non valet, ut oculum, vel vitam et hujusmodi; et tamen si poenituerit peccati, cum veniam habet. Nec ideo quisquam putet, qui rem alienam injuste abstulerit quam reddere potest, de illo peccato poenitere ac veniam consequi, nisi restituat abla
Abbreviated transcription (Latin):
amini deo. Penitentiã agis.:
genua figis: & rides subsannãs¬
patientiam di. Si penitentiam
agis. penitet te: si ñ penitet te. ñ¬
penitens es. Siergo penitet:cur
facis quȩ male fẽcisti: Si fecisse
penitet. noli facere: si ad huc fa¬
cis.certe non es penitens. Item
innocentius scds. Ammonemuᷤᷤ
fr̃s nrõs: ne falsis penttentiis la¬
icorum animas decipi. & in in¬
fernum ꝑtrahi paciantur. fal¬
sam autem penitentiam eẽ con¬
stat. cum spretis plurib de uno
solo penitentia agitur. uel cũ
sic agitur de uno: itt non disce¬
datur ab alio.
Repetit de uera
penitentia ut addat.
missis ꝑspicua fit noti¬
cia uere penitentiȩ & satisfacti¬
onis. Illa enim uera ẽ penitẽ¬
tia quȩ peccatũ abolet: quod
illa sola facit. quȩ scelus corri¬
odium commiss criminis &
cominittenchi. cum desiderio sa¬
tis faciendi aufert. Iudas enim
penituisse legitur: sine assequu¬
tione uenie: quia tali peniten¬
tia non correxit crimen. Unde

Expanded text:
amini Deo. Poenitentiam agis, amini Deo. Poenitentiam agis, genua figis, et ridespatientiam Dei? Si poenitens es, poeniteat te: si non poenitet, poenitens non es. Si ergo poenitet, cur facis quod male fecisti? Si fecisse poenitet, noli facere. Si adhuc facis, certe non es pInnocentius II: Admonemus fratres nostros, ne falsis poenitentiis laicorum animas decipi, et in infernum pertrahi patiantur. Falsam autem poenitentiam esse constat, cum, spretis pluribus, de uno solo poenitentia agitur; vel cum sic agitur de uno, ut non discedatur ab alio. 7. Repetit de vera poenitentia, ut addat. Ex praemissis perspicua fit notitia verae poenitentiae vel satisfactionis. Illa enim vera est poenitentia, quae peccatum abolet; quod illa sola facit, quae scelus corrium commissi criminis et committendi cum desiderio satisfaciendi affert. Judas enim poenituisse legitur, sine assecutione veniae, quia tali poenitentia non correxit crimen; unde
Abbreviated transcription (Latin):
dominus: quẽ ñ omnino libe¬
rauerit. Totum enim hominẽ
sanauit in sabbato: quia & cor¬
pus ab omni infirmitate. e a¬
nimam ab omni contagione: in
dolere de omnicͥmine. Scio enĩ
dominum inimicũ omni cs¬
minoso. Quomodo ergo qui ẽ¬
men reseruat. de alio reciperet
ueniam. sine amore dei conse¬
quetur ueniam: sine quo nemo
unꝙͣ inuenit gr̃am. Hostis enĩ
dei ẽ. dum offendit ꝑ seuerant̃.
Quedam impietas infidelitatis
ẽ ab illo qui iustus & iusticiaẽ
dimidiam sꝑare ueniam. Iam
enim sine uera penitentia inue¬
niret gr̃am. Penitentia enim ue¬
ra: ad baptismi puritatem co
tens quicquid sordis post py¬
rificationem contraxit:. oportet
ut abluat saltem lacrimis
mentis. Sed satis durus ẽ cuius
mentis dolorem oculi ñ declarãt.
S seiat se culpabiliter durũ qͥ
deflet dampna temporis. uel
mortem amiq: & dolorem pecca¬
t non ostendit in lacrimis. Quẽ
ergo penitet. oĩno peniteat. Idem
dentes mutate uitam reconcili¬

Expanded text:
Dominus, quem non omnino liberavit. Totum enim hominem sanavit in sabbato, quia et corpus ab omni infirmitate, et animam ab omni contagione libeportere simul dolere de omni crimine. Scio enim Dominum inimicum omni criminoso. Quomodo ergo qui crimen reservat, de alio recipiet veniam? sine amore Dei consequeretur veniam, sine quo nemo unquam invenit gratiam. Hostis enim Dei est, dum offendit perseveranter. Quaedam enim impietas infidelitatis est, ab illo qui justus et justitia est, dimidiam sperare veniam. Jam enim sine vera poenitentia inveniret gratiam. Poenitentia enim vera ad Baptismi puritatem contens quidquid sordis post purificationem Baptismi contraxit, oportet ut abluat, saltem lacrymis mentis; sed satis durus est, cujus mentis dolorem oculi non declarant. Sed sciat se culpabiliter durum, qui deflet damna temporis, vel mortem amici, et dolorem peccati non ostendit in lacrymis. Quem ergo poenitet, omnino poeniteat. Idem,dentes, mutate vitam, reconcili
Abbreviated transcription (Latin):
illis eẽ responsum. qui asse¬
runt de uno crimine penitenti¬
am agi. & ueniam prestari alio
indelectatione retento: uel per
confessionem ñ exposito. Qui
ñ modo p̃missis auctoritatibus
confitantur s et subditis. Ait e¬
bus delectentur. ñ animaduertẽ¬
tes dñm simul mittum et surdũ
a demonio liberasse: ꝑ hoc docet
nos nũquã nisi de om̃ib sanari.
Si enim uellet peccata ex parte
reseruari. habentem septẽ demo¬
nia ꝑficere potuit sex expulsis.
Expulit ãu septem: ut omnia
crimina simul eicienda doceret.
Legionem uero demonũ ab alio
eiciens. nullum reliquit de om̃i¬
b qui lib̾atum possideret: osten¬
dens quod si etiam peccata sint
mille oportet de omnib peni¬
tere Nunquã aliquem sanauit

Expanded text:
illis esse responsum, qui asserunt de uno crimine poenitentiam agi, et veniam praestari, alio in dilectione retento, vel per confessionem non exposito; qui non modo praemissis auctoritatibus confutantur, sed etiam subditis. Ait ebus delectentur; non animadvertentes Dominum simul mutum et surdum a daemonio liberasse, per hoc docens nos nunquam nisi de omnibus sanari. Si enim vellet peccata ex parte reservari habenti septem daemonia, ei proficere potuit sex expulsis; expulsit autem septem, ut omnia crimina simul ejicLegionem vero daemonum ab alio ejiciens, nullum relinquit de omnibus, qui liberatum possideret; ostendens, quia si etiam peccata sint mille oportet de omnibus poenitere. Nunquam enim aliquem sanavit
Abbreviated transcription (Latin):
Dum uir & mulier legitime ulteriũ.¬
coniuncti sunt. constat al¬
terum altero uiuente ad aliam
non posse transire copulam: alio¬
quin adulterium commitut. de
quo clemens papa ait. Quid in
omnib peccatis ẽ adulterio gra
habent qui aberrant adeo.
ulteri. & grauiter fornicarii. s
cunctis his grauius incestuosi:
quos omnes transcendunt con¬
tra naturam delinquentes. Un¬
de augustinus. Adulterii malũ
uincit fornicationẽ: uincitur ab
incestui. Peius enim ẽ cum mat᷑:
quam cum aliena uxore dormi¬
re. Sed hoꝵ omniũ pessimũ ẽ
quod contͣ naturã fit. ut si uiR
membro mulieris ñ ad hoc cõ¬
cesso utatur: hoc execrabilit̾ fit
in meretrice: s execrabiliꝰ fit in
uxore.
De illis qui pꝰ longam cap

Expanded text:
um vir et mulier legitime conjuncti sunt, constat alterum altero vivente ad aliam non posse transire copulam; alioquin adulterium committitur: De quo Clemens papa aiomnibus peccatis adulterio gravhabent qui aberrant a Deo, ulteri, graviter fornicarii, sed cunctis his gravius incestuosi; quos omnes transcendunt contra naturam delinquentes. Unde Angustinus, dvincit fornicationem, vincitur ab incestu. Pejus enim est cum matre, quam cum aliena uxore dormire; sed horum omnium pessimum est quod contra naturam fit; ut si vir membro mulieris non ad hoc concesso utatur; hoc execrabiliter fit in meretrice, sed execrabilius fit in uxore. 5. De illis qui post longam cap
Abbreviated transcription (Latin):
lorum & hominum. Istis uolũ¬
tas illis facultas non poterit
eẽ peccandi: uel ulla conditio
moriendi. Istis in eterna uita
feliciter uiuentib: illis infe¬
liciter in eterna morte. sine mo¬
riendi potestate durantibus.
Quoniam utriq sine fine: sed
in beatitudine isti. alius alio
prestabilius: in miseria uero
illi. alius alio tolerabilius ꝑ¬
manebunt. Ex his apparet qd̾
sicut boni differenter glorifi¬
cabuntur. alii magis. ãlii mi¬
nus: ita & mali differenter in
inferno punientur. Sicut enĩ
in domo pat̾s. id est in regno

Expanded text:
lorum et hominum. Istis volunlorum et hominum. Istis voluntas, illis facultas non poterit esse peccandi, vel ulla conditio moriendi. Istis in aeterna vita feliciter viventibus, illis infeliciter in aeterna morte sine moriendi potestate durantibus, quoniam utrique sine fine. Sed in beatitudine isti, alius alio praestabilius; in miseria vero illi, alius alio tolerabilius permanebunt . Ex his apparet quod sicut boni differenter glorificabuntur, alii magis, alii minus, ita et mali differenter in inferno punientur. Sicut enim in domo Patris, id est, in regno
Abbreviated transcription (Latin):
Dinquit amplius sol ad luendũ
ꝑdiem. nec splendor lunȩ ulum¬
nabit te: sed erit tibi dominus
inlucem sempit̾nam. Sed hisũ¬
bis non negat solem & lunam
tunc lucere: s significat his qui
erunt in eterna beatitudine. nul¬
lum lucis usum p̾stare: quia ut
tunc habebunt ortum & occasũ
udicium soi laboris su mercẽdẽ
suscipiet. Unde propha. lucebit
septempliciter. & non ueniet ad
occasum nec sol nec luna: sedin
ordine quo creati sunt stabunt.
ne impii sub terra postq in tor¬
mentis. fruant᷑ luce eoꝵ. Un¬
de abacuc. Sol & luna stete¬
runt in ordine suo. Roce aꝑte
dicit. solem & lunam tunclu¬
cere: sed stabiliter ꝑmanere:
ubi etiam significat infernũ
ẽc̃ sub terra. Siuero querit᷑.
quid sit usus lucis solis & lu¬
ne tunc. fateor me ignorare:
nũm in celo & in inferno.
ost resurrectionẽ uero fac¬
to uniuerso impletoꝙ
iudicio. suos fines habebunt
ciuitates duȩ una xp̃i altera.
diaboli: una bonoꝵ altera
maloꝵ: utraq tamen ange¬

Expanded text:
c. 60, amplius sol ad lucendum per diem, nec splendor lunae illuminabit te; sed erit tibi Dominus in lucem sempiternam. Sed his verbis non negat solem et lunam tunc lucere, sed significat his qui tunc erunt in aeterna beatitudine, nullum lucis usum praestare. Quia, uttunc habebunt ortum et occasum, judicium sol laboris sui mercedem percipiet. Unde prophseptempliciter, et non veniet ad occasum nec sol nec luna, sed in ordine quo creati sunt stabunt, ne impii in tormentis sub terra positi fruantur luce eorum. Unde Abacuc, c. 3: Sol et luna steterunt in ordine suo. Ecce aperte dicit solem et lunam tunc lucere, sed stabiliter permanere; ubi etiam significat infernum esse sub terra. Si vero quaeritur quis usus lucis solis et lunae tunc, fateor me ignorare, NUM IN COELO ET IN INFERNO. 1. Post resurrectionem vero facto universo impletoque judicio, suos fines habebunt civitates duae: una Christi, alia diaboli; una bonorum, altera malorum, utraque tamen ange
Abbreviated transcription (Latin):
si nes. id est supplicioꝵ disferen¬
tiȩ. Omnes tamen eternam ꝑa¬
tintur penam: sicut om̃s electi
ei ndem habebunt deuaruitn
qi em paterfamilias dedit õĩb
qui oꝑati sunt in uinea. Nom̃i¬
ne denarii aliquid omnib elec¬
tis commune intelligit᷑: scilicet
uica eterna ds̃ ipse quo omnes
fruentur. sed imparit̾. Nã sicut
erit differens clauficatio cor¬
porum: tta differens erit gloria
animarum. Stella enim a stel¬
la: idest electus abelecto differt
inclaritate mentis & corporis.
Alii enim aliis uicinius clariusq
dei speciem contemplabuntur.
& ipsa contemplandi differẽ¬
tia. diuersitas mansionum uo¬
catur. Domus ergo ẽ una. idest
denarius ẽ unus: s diuersitas ẽ
ibi mansionum. id est differen¬
tia claritatis: quia unum ẽ &
sumium bonum. beatitudo &
uita omnium. scilicet ds̃ ipse.
hoo bono õselectiꝑ fruent᷑. s a
lii aliis plenius. ꝑfruent᷑ uero
est uidere uitam: i dest cognoscẽ

Expanded text:
siones, id est, suppliciorum differentiae. Omnes tamen aeternam poenam patientur, sicut omnes electi eumdem habebunt denarium, quem paterfamilias dedit omnibus qui operati sunt in vinea. Nomine denarii aliquid omnibus electis commune intelligitur, scilicet, vita aeterna, Deus ipse quo omnes fruentur, sed impariter. Nam sicut erit differens clarificatio corporum, ita differens gloria erit animarum. Stella enim a stella, id est, electus ab electo, differt in claritate, mentis et corporis. Alii enim aliis vicinius clariusque Dei speciem contemplabuntur; et ipsa contemplandi differentia diversitas mansionum vocatur. Domus ergo est una, id est, denarius est unus; sed diversitas est ibi mansionum, id est, differentia claritatis; quia unum est et summum bonum beatitudo et vita omnium, id est, Deus ipse. Hoc bono omnes electi perfruentur, sed alii aliis plenius; perfruentur veest videre vitam, id est cognoscere
Abbreviated transcription (Latin):
eterno. Licet igitur xp̃e poten¬
tia deitatis uiuifice animas
& suscitet corpora & uidicet. ñ
otiosetamen & preter rationẽ
ei scđm formam dei tribuitur
uiuificatio animaꝵ: & scd̾m fo¬
mam serui udicium & susq¬
tatio corpoꝵ¬
utant quidam dnm descẽ¬
surum inuallem iosapha
in iudicio: eo quod ipse ꝑ iohel
propħam sic loquit᷑. Congrega¬
bo omnes gentes: &̾ deducam
eas in uallem iosaphat: & dis¬
ceptabo ibi cum eis. In cuius
capituli expositione ita repꝑi.
Hoc quidam puerilit intelligt̃.
in latere montis olueti descen¬
surus sit dns ad iudiciũ. quod
fruiolum ẽ: quia ñ in t̾ra. sed
inspacio huius aeris sedebit
contra locum montis oliuieti.
ex quo ascendit: & sicut iohs
crisostomus dicit. angeli defe¬
rent ante eum signum crucis.
Unde in euangelio ueritas ait.
autem: interpretat᷑ iudicium
domini. In uallem ergo iosa¬
phat idest uidicĩ domini.
congregabuntur omnes impii:
iusti uero ñ descendent in ual¬

Expanded text:
eterno. Licet ergo Christus potentia divinitatis vivificet animas, et suscitet corpora, et judicet, non otiose tamen et praeter rationem ei secundum formam Dei tribuitur vivificatio animarum, et secundum formam servi judicium et resuscitatio corpoutant quidam Dominum descensurum in vallem Josaphat in judicio, eo quod ipse per Joelem prophetam sic loquitur, c. 2: Congregabo omnes gentes, et deducam eas in vallem Josaphat, et disceptabo ibi cum eis. In cujus capituli expositione ita reperi: Hoc quidam pueriliter intelligunt, in latere montis Oliveti descensurus sit Dominus ad judicium, quod frivolum est, quia non in terra, sed in spatio hujus aeris sedebit contra locum montis Oliveti, ex quo ascendit. Et sicut Joannes Chrysostomus dicit: Angeli deferent ante eum signum crucis; unde in Evangelio Veritas dicitautem interpretatur judicium Domini. In vallem ergo Josaphat, id est, judicii Domini, congregabuntur omnes impii. Justi vero non descendent in val
Abbreviated transcription (Latin):
no nl aliqua ꝑturbatione pa¬
nous  sed quadã amirratione
soel testatur dicens. Sol conuer¬
tetur in tenebras & luna in san¬
guinem: antequam ueniatdi¬
es domini magnus & horrib¬
us. Magnus uero dicit᷑ propt̾
magna que ibi fient. Cũ autẽ
terranoua. tuncerit lux lu¬
ne sicut lux solis. testante ysa
ia: e lux solis septempliciter.
Dest sicut lux septem dierum:
quia quantum luxit sol in pͥma
conditione septẽ dierum. ante
peccatum pͥmi hominis tand̃
lucebit post uidicium. Mmora¬
ta enim fuit lux solis & lune
aliorumq syderũ ꝑ peccatum
pͥmi hominis : sed tunc recipiet
sol mercedẽ sin lab̾oris. quia sey¬
templiciter lucebits & tunc ñ ait
non dies neq nox. & in tempore

Expanded text:
is, vel aliqua perturbatione pavoris, sed quadam admiratione Joel testatur dicens, c. 2: Sol convertetur in tenebras, et luna in sanguinem, antequam veniat dies Domini magnus et horribilis. Magnus vero dicitur, propter magna quae ibi fient. Cum autem terra nova, tunc erit lux lunae sicut lux solis, testante Isaia, c. 30: Et lux solis septempliciter, id est, sicut lux septem dierum; quia quantum luxit sol in prima conditione septem dierum ante peccatum primi hominis, tantum lucebit post judicium. Minorata enim fuit lux solis et lunae, aliorumque siderum, per peccatum primi hominis; sed tunc recipiet sol mercedem sui laboris, quia septempliciter lucebit; et tunc non erit non dies neque nox; et in tempore
Abbreviated transcription (Latin):
t sicut dicitur xp̃c scd̾m.
formam serui uidicaturꝰ
propter causam premissam.tta
etiam dicitur suscitaturꝰ corpora
mortuoꝵ. scd̾m humanitatem:
cum tamen urtute diuinitatiꝰ
sit suscitaturꝰ non humanidatiꝰ.
Sed hac ratione illud dicitur. qr
in humanitate illud suscepit qd ẽ
causa nr̃e resurrectionis. idest
passionẽ & resurrectionẽ: ideo ei
asscribit᷑ scđ̾m hominẽ suscita¬
tio mortuoꝵ. Unde augustinuᷤ.
rum resurrectio: ꝑ uerbum fac¬
tum in carne filium hominis.
fit corpoꝵ resurrectio. Itẽ Iudi¬
cat & suscitat corpora non pat̃
sed filius. scd̾m dispensationem
humanitatis: in qua ẽ minor
patre xp̃c. In eo quod est filius
deiẽ uita quȩ uiuificat animaᷤ:
in eo quod filius hominis uidex
fcce scd̃m formam humanita¬
tis: dicitur suscitaturꝰ corpora.
Q iuidicaturꝰ. Iudicaturꝰ autẽ
quia illa forma cunctis in ui¬
dicio apparebit: & suscitaturꝰ
quia in eadem forma meritũ
& causam nr̃e resurrectionis
formam uocem dabit. qua mor¬

Expanded text:
t sicut dicitur Christus secundum formam servi judicaturus, propter causam praemissam, ita etiam dicitur suscitaturus corpora mortuorum, secundum humanitatem, cum tamen virtute divinitatis sit suscitaturus, non humanitatis. Sed hac ratione illud dicitur, quia in humanitate suscepit quod est causa nostrae resurrectionis, id est, passionem et resurrectionem. Ideo ei ascribitur secundum hominem suscitatio mortuorum. Unde Augustinus: rum resurrectio, per Verbum factum in carne filium hominis fit corporum resurrectio. Item: Judicat et suscitat corpora, non Pater, sed Filius secundum dispensationem humanitatis in qua est minor Patre. Christus in eo quod est Filius Dei, est vita quae vivificat animas: in eo quod est filius hominis, judex. Ecce secundum formam humanitatis dicitur suscitaturus corpora, et judicaturus. Judicaturus autem, quia illa forma cunctis in judicio apparebit; et suscitaturus, quia in eadem forma meritum et causam resurrectionis formam vocem dabit, qua mor
Abbreviated transcription (Latin):
ita sit cecꝰ. ut dicat aliquẽ ideo
beatum quia uiuit ut uult.
cum ꝓfecto & si miser eẽt minꝰ
tamen eẽt: si nichil eoꝵ que ꝑ¬
perã uoluisset. habere potuissec:
Mala enu uoluntate uel sola
miser quisq efficit᷑: s miserior
cum desidium male uoluntatis
impletur. Qua propter qm̃ ue
rum ẽ. quod omnes homines
esse beati uelint. idqu̾e arden¬
tissimo amore appetant. & ꝓp¬
ter hoc cetera quecũq appec̃t̃:
nec quisquam potest amare qd
omnino quid uel quale fit ne¬
scit: nec potest nescire quid sit
quod se uelle scit: sequit᷑. ut õs
beatam uitam sciant. Omne ᷤ
autem beati habent qd̾ uolt̃:
quod uolunt continuo sint be¬
ati. Continuo autem miseri
sunt. qui uel non habẽt quod
uolunt: uel io habent quod
non recte uolunt. Beatꝰ igit᷑
ñ est nͥ qui & habet omni a
quȩ uult: & nichil uult male.¬
Ille quippe beate uiuit. qui
uiuit ut uult: nec male aliqͥd
uult. Cum igitur ex his duob

Expanded text:
ita caecus sit, ut dicat aliquem ideo ita caecus sit, ut dicat aliquem ideo beatum, quia vivit ut vult? cum profecto etsi miser esset, minus tamen esset, si nihil eorum quae perperam voluisset, habere potuisset. Mala enim voluntate sed sola miser quisque efficitur; sed miserior, cum desiderium malae voluntatis impletur. Quapropter, quoniam verum est quod omnes homines esse beati velint, idque ardentissimo amore appetant, et propter hoc caetera quaecumque appetant; nec quisquam potest amare quod omnino quid vel quale sit nescit, nec potest nescire quid sit, quod se velle scit, sequitur ut omnes beatam vitam sciant. Omnes es beati habent quod volunt, quod volunt, continuo sunt beati: continuo autem miseri sunt, quod vel non habent quod volunt, vel id habent quod non recte volunt. Beatus igitur non est, nisi qui habet omnia quae vult, et nihil Ille quippe beate vivit, qui vivit ut vult, nec male aliquid vult. Cum ergo ex his duobus