comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cutiant. Numqͥd qr id ñ pot̾ homo. idõ c̃ator qͥbꝰ uolus
am̃antibꝰ donare ñ potuit : si gͦ ⁊ ipse homo potut¬
obedientiã etiã inferiorũ habere mẽbroꝵ quã sua
in obedientia ꝑdidit. H Ieꝙ eni deõ adifficile fuit sie sbl
conde. ut ineiꝰ carne etiam illd̾ ñ nisi eiꝰ uoluntate mo¬
ueret᷑. qd̾ nuinc nͥ libidine ñ mouet᷑. Nam ⁊ hominũ
quoꝵdã nat᷑as nouimus multũ cet̾is dispares: ⁊ ipsa¬
pdã paritate mirabiles. nõ milla ut uolunt de corꝑe faci¬
entium quȩ alii nullomͦ possunt. ⁊ audita ina credunt.
Sunt qͥ iaures moueñt. uł singłas uł ambas fimul.
Sunt qͥ totã cesariẽ capite immoto qͣntũ capilli occu¬
pant depomunt ad frontẽ. reuocantq eum uolunt.
Sunt qͥ hoꝵ quȩ denorauer̃ incdibilit̾ plurima ⁊ uaria.
paululũ p̃cordiis contrectatis tanqͣm de saculo qd̾
plaeuerit integerrimũ ꝓfer. Quidã uoces auii pec¬

Expanded text:
cutiant. Numquid quia id non potest homo, ideo Creator quibus uoluit cutiant. Numquid quia id non potest homo, ideo Creator quibus uoluit animantibus donare non potuit? Sic ergo et ipse homo potuobedientiam etiam inferiorum habere membrorum, quam sua inhobedientia perdidit. Neque enim Deo difficile fuit sic illum condere, vt in eius carne etiam illud non nisi eius voluntate moueretur, quod nunc nisi libidine non mouetur. Nam et hominum quorumdam naturas nouimus multum ceteris dispares et ipsa raritate mirabiles nonnulla vt volunt de corpore suo facientium, que alii nullomodo possunt et audita vix credunt. Sunt enim qui et aures moueant vel singulas vel ambas simul. Sunt qui totam cesariem capite immoto, quantum capilli occupant, deponunt ad frontem reuocantque quum volunt. Sunt qui eorum que vorauerunt incredibiliter plurima et varia, paulolum praecordiis contrectatis tanquam de sacculo, quod placuerit integerrimum proferunt. Quidam <voces> auium pec
Abbreviated transcription (Latin):
minaret gͥ ꝓlem uir. susciꝑ et femina genitalibꝰ mẽ¬
bris. qno id opꝰ eẽt. ⁊ qͣntum opꝰ eẽt. uoluntate motꝰ
non libidine concitatꝰ. Neq enĩ ea sola membͣ mo¬
uemꝰ ad nuitũ quȩ compactis articulata s̃ ossibꝰ.
porrigendo ꝓduciꝰ. ⁊ torquendo flectimꝰ. ⁊ con¬
stringendo duramꝰ. sic̃ ea sunt quȩ in ore ac faciȩ
qͣntũ pͥ uoluntas mouet. Pulmones deniq ipsi
oĩũ nͥ meilullaꝵ mollissimi uisceꝵ ⁊ ob hoc antri
pectoris cõmuniti. ad sp̃m ducendũ ac remittendi
uocẽq mittendã seu modificandã. sic̃ folles fabroꝵ
uł organoꝵ flantis. respirantis. loq̃ntis. clamantis.
cantantis seruiunt uoluntati. Omitto q̃ am̃alibꝰ
qͥbꝰdã nat᷑alit̃ inditũ ẽ. ut tegim̃ quo corpꝰ om̃e ue¬
stit᷑. siqͥd in quocũq loco eiꝰ senserint abigendũ. ibi
tantum moueant uͥ sentiunt. nec solũ infidentes
muscas. ueꝵ etiã herentes astas eutis tremore dͥis¬

Expanded text:
minaret igitur prolem uir, susciperet femina genitalibus membris, quando id opus esset et quantum opus esset, uoluntate motis, non libidine concitatis. Neque enim ea sola membra mouemus ad nutum, quae conpactis articulata sunt ossibuporrigendo producimus et torquendo flectimus et constringendo duramus, sicut ea sunt, quae in ore ac facie, quantum potest, uoluntas mouet. Pulmones denique ipsi omnium, nisi medullarum, mollissimi uiscerum et ob hoc antro pectoris communiti, ad spiritum ducendum ac remittendum uocemque emittendam seu modificandam, sicut folles fabrorum uel organorum, flantis, respirantis, loquentis, clamantis, cantantis seruiunt uoluntati. Omitto quod animalibus quibusdam naturaliter inditum est, ut tegmen, quo corpus omne uestitur, si quid in quocumque loco eius senserint abigendum, ibi tantum moueant, ubi sentiunt, nec solum insidentes muscas, uerum etiam haerentes hastas cutis tremore dis
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. erescite ⁊ multiplicamini ⁊ replete t̾ram et
dñamim eius ⁊ cet̾a. Quȩ omĩa quã qͣm ñ incomie¬
homine uno intelligi pot̾. quia itdelicet in eo aliud
ẽ qd̾ regit. aluid qd̾ regit᷑.s. sic̃ euidentissime apparet
indiu̾si sexus corporibꝰ mascłm ⁊ feminã ita ereatos.
ut ꝓlem gen̾ando cresc̾ent ⁊ multipliearent᷑ ⁊ im¬
plerent t̾ram. magne absurditatis ẽ reluctari. Neq
em̃ de spu qui imꝑat et carne quȩ obtẽꝑat aut de
am̃o iõnali qui regit ⁊ irrõnali cupiditate quȩ re¬
gitur. aut de uirtute contẽplatiua quȩ excelit ⁊ de
actiua quȩ fubdit᷑. aut de intellectu m̃tis ⁊ sensu
corporis. s aꝑte de uincło comugali quo inuicẽ sibi
ut̃q sexus obstringit᷑. dñs int̾rogatꝰ utrũ liceret qͣcq

Expanded text:
rescite et multiplicamini et inplete terram et dominamini eius, et cetera. Quae omnia quamquam non inconueiam in homine uno intellegi potest, quia uidelicet in eo aliud est quod regit, aliud quod regitur; sed sicut euidentissime apparet in diuersi sexus corporibus, masculum et feminam ita creatos, ut prolem generando crescerent et multiplicarentur et inplerent terram, magnae absurditatis est reluctari. Neque enim de spiritu qui imperat et carne quae obtemperat, aut de animo rationali qui regit et inrationali cupiditate quae regitur, aut de uirtute contemplatiua quae excellit et de actiua quae subditur, aut de intellectu mentis et sensu corporis, sed aperte de uinculo coniugali, quo inuicem sibi uterque sexus obstringitur, Dominus interrogatus utrum liceret quacumque
Abbreviated transcription (Latin):
implet am̃a. eiꝰq maxime dñat᷑. cũ in uirtute mul¬
tiplicat᷑. Carnales aut̃ fetus sine libidine quȩ pꝰ
pecẽm exorta inspecta confusa uelata ẽ. noc tr̃ nasci
potisse. sic̃ neq nc̃ possunt. nec in ꝑadiso futuroꝰ
fuisse s foris. sic̃ et factum ẽ. Nlam postea qͣm in
dimissi sunt. ad gignendos filios conerant cosq
nẽ dĩ crescere ⁊ multiplicari ⁊ implere t̾ram domĩ
eẽ nuptiarũ. quas ds ante pecẽm hominis ab initio
constitint. creando mascłm ⁊ feminã. Qui sexsus eui¬
dens utiq in carne ẽ. hinc quippe oꝑi dĩ etiã bñdie¬
tio ipsa subsecnta ẽ. Nam cum scͥptura dixxiss mas¬

Expanded text:
inplet anima eiusque maxime dominatur, cum in uirtute multiplicatur; carnales autem fetus sine libidine, quae post peccatum exorta inspecta, confusa uelata est, nec tunc nasci potuisse, sicut neque nunc possunt, nec in paradiso futuros fuisse, sed foris, sicut et factum est. Nam postea quam inde dimissi sunt, ad gignendos filios coierunt eosque nem Dei crescere et multiplicari et inplere terram donum esse nuptiarum, quas Deus ante peccatum hominis ab initio constituit, creando masculum et feminam, qui sexus euidens utique in carne est. Huic quippe operi Dei etiam benedictio ipsa subiuncta est. Nam cum scriptura dixiss
Abbreviated transcription (Latin):
rectas et scd̾m dm̃ habenus has affectiones.
huiꝰ uitȩ sunt non illuis qͣm futuram sꝑamus.
et sepe etiam illis iniiti cedimus. Itaq aliqño
quamuis non culpabili cuproitate s audibili ca¬
ritate moueamus. etiam dum nolumus flemus.
potestate. S dum uite huiꝰ infirmitatẽ gerimꝰ.
si eas omnino nullas habemus. tunc potiꝰ ñ recte
uiumus. Uituꝑabat enim et detestatur apłs qͦs¬
dam. quos etiam dix̃ ẽẽ sine affectione. Culpauit
etiam illos sacer psalmus de quibꝰ ait. Sustimu
qui simul contristaret᷑ et non fint. Nam omĩno
non dolore dum sumus in hoc loco miseriȩ. ꝓfecto
sic̃ quidam etiam apud scłi huiꝰ litt̾atos sensit et
dixẽ. non sine magnam̃cede contingit immanitati
in animo. stuporis in corpore. Quo circa illa que
amphatia grece dr̃. quȩ si latine poss impossibili¬
tas dr̃et᷑. si ita intelligenda ẽ in animo quippe non

Expanded text:
rectas et secundum Deum habemus has adfectiones, rectas et secundum Deum habemus has adfectiones, huius uitae sunt, non illius, quam futuram speramus, et saepe illis etiam inuiti cedimus. Itaque aliquando, quamuis non culpabili cupiditate, sed laudabili caritate moueamur, etiam dum nolumus flemus. potestate. Sed dum uitae huius infirmitatem gerimus, si eas omnino nullas habeamus, tunc potius non recte uiuimus. Vituperabat enim et detestabatur apostolus quosdam, quos etiam esse dixit sine adfectione. Culpauit etiam illos sacer psalmus, de quibus ait: Sustinui qui simul contristaretur, et non fuit. Nam omnino non dolere, dum sumus in hoc loco miseriae, profecto, sicut quidam etiam aput saeculi huius litteratos sensit et dixit, non sine magna mercede contingit inmanitatis in animo, stuporis in corpore. Quocirca illa, quae arcflKteia Graece dicitur quae si Latine posset inpassibilitas diceretur, si ita intellegenda est in animo quippe, non
Abbreviated transcription (Latin):
ut ea que uere uite sunt uirtutes uocentur. S
cum rectam rõnem seqͣntur iste affectiones. qn̾o
ubi oportet adhibentur. quis eas tẽ morbos seu
uiciosas passiones audet dicẽ. qͣmobrẽ etiam ipse¬
dĩis in formã serm ag̾e uitam dignatus humanã
s nullũ habens omnino peccatum. adhibuit eas
ubi adhibendas eẽ iudicauit. Neq enĩ quo uer̃
erat hominis corpus. ⁊ uerus hominis animus.
falsus erat humanus affectꝰ. Cum gͦ eiꝰ in engłio
ista referunt᷑. qd̾ suꝑ duriciã cordis iuideoꝵ cũ
ira contristatꝰ sit. qd̾ dix̾it gaudeo ꝓpt̾ uos ut
credatis. qd̾ lazarum suscitaturus etiam lacri
mas fuderit. qd̾ cupuũt cum discipłis suis mã¬
ducare pascha. qd̾ ꝓpinqͣnte passione tristis fue¬
rit anima eiꝰ non falsi utiq referunt᷑. Uerum
ille hos motus certe dispensationis gr̃a. sua cũ
uoluit suscep̃ animo humano. ut cum uoluit
factus ẽ homo. Proinde qd̾ fatendũ ẽ etiam cũ

Expanded text:
ut ea, quae uere uitia sunt, uirtutes uocentur. Sed ut ea, quae uere uitia sunt, uirtutes uocentur. Sed cum rectam rationem sequantur istae adfectiones, quando ubi oportet adhibentur, quis eas tunc morbos seu uidominus in forma dei agere uitam dignatus humanam, sed nullum habens omnino peccatum adhibuit eas ubi adhibendas eas esse iudicauit. neque enim in quo uerum erat hominis corpus et uerus hominis animus falsus erat humanus affectus. cum ergo eius in euangelio ista referuntur, quod super duritia cordis Iudaeorum cum ira contristatus sit, quod dixit: gaudeo propter uos, ut credatis, quod Lazarum suscitaturus etiam lacmas fuderit, quod concupiuerit cum discipulis suis manducare pascha, quod propinquante passione tristis fuerit anima eius: non falso utique referuntur. Verum ille hos motus certae dispensationis gratia ita cum uoluit suscepit animo humano, ut cum uoluit factus est homo. Proinde, quod fatendum est, etiam cum
Abbreviated transcription (Latin):
legitime magnum agonem certantẽ.⁊ palmã
suꝑne uocationis in ateriore sectantẽ. ocłis fidĩ
libentissime expectantẽ. gaudẽ cum gaudentibꝰ.¬
flere cum flentibꝰ. foris habentẽ pugnas intus
timores. cupientẽ dissolu et eẽ cum rep̃o. desid̾an¬
tem uidere romanos ut aliquem fructum habeat
et in illis sic̃ in cet̾is gentibꝰ. emulantẽ corinthios
et ipsa emulatione metuentẽ ne seducantur eoꝵ
mentes a castitate quȩ incep̃õ ẽ. magnã tristiciã
et continuũ dolorẽ cordis de istłitis habentẽ. qd
ignorantes dĩ insticiam et suam uolentes consti¬
tuere. iusticie dĩ nõ eẽt subiecti. nec solum do¬
lorem uerum etiam luctum sinim denunciantẽ
quibꝰdã qui ante peccauert̃ et non egert̃ peni¬
tentiam. suꝑ inmunditia et fornicationibꝰ suis
Hii motus hii affectꝰ de amore boni et de scã cari¬
tate uenientes. si uicia uocanda sunt. sinamus

Expanded text:
legitime magnum agonem certantem et palmam legitime magnum agonem certantem et palmam supernae uocationis in anteriora sectantem, oculis fidei libentissime spectant gaudeflere cum flentibus, foris habentem pugnas, intus timores, cupientem dissolvi et esse cum Christo, desiderantem videre Romanos, ut aliquem fructum habeat et in illis, sicut et in caeteris gentibus, aemulantem Corinthios, et ipsa aemulatione metuentem, ne seducantur eorum mentes a castitate quae in Christo est, magnam tristitiam et continuum dolorem cordis sui de Israelitis habentem, quod ignorantes Dei iustitiam et suam uolentes constituere iustitiae Dei non essent subiecti; nec solum dolorem, uerum etiam luctum suum denuntiantem quibusdam, qui ante peccauerunt et non egerunt paenitentiam super inmunditia et fornicationibus suis. Hi motus, hi adfectus de amore boni et de sancta caritate uenientes si uitia uocanda sunt, sinamus,
Abbreviated transcription (Latin):
Ut aut̃ cupiant temptari. audiunt quendã uir̃
fortem cuitatis dĩ dicentẽ. ꝓba me dñe et tẽpta
me. ure renes meos et cormeũ. Ut doleant in
temptationibꝰ. uident petrum flentẽ. Ut gau¬
deant in temptationibꝰ audiunt iacobũ dicen¬
tem. Omne gaudium existimate fr̃s mi. cum
in temptationes uarias meid̾itis. Non solum at̃
ꝓpt̾ seipsos his mouent᷑ affectibꝰ uerũ etiam ꝓpt̾
eos quos lib̾ari cupiunt.⁊ ne ꝑeant metunt. ⁊
dolent si ꝑeunt. ⁊ gaudent si lib̾ant᷑ Illũ giuippe
optimũ et fortissimũ uirũ qui in suis infirmi¬
tatibꝰ głatur. ut eum potissimũ cõmemora mus
qui in eccłia &ͥ ex gentibꝰ uenimꝰ doctorẽ gentiũ
in fide et u̾itate qui et plus omĩbꝰ sins coapłis
laborauit. ⁊ de pluribꝰ epłis ppłos dĩ non eos tantũ
qui p̃sentes ab illo uidebantur uerum etiam illos
qui fut᷑i p̃uidebant᷑ instrux̃. illum inqͣm uir̃ atten¬
mundi cuiꝰ spectacłm factus ẽ.⁊ angłis ⁊ hominibꝰ

Expanded text:
quendam uirum fortem ciuitatis Dei dicentem: Proba me, Domine, et tenta me; ure renes meos et cor meum; ut doleant in tentationibus, uident Petrum flentem; ut gaudeant in tentationibus, audiunt Iacobum dicentem: Omne gaudium existimate, fratres mei, cum in tentationes uarias incideritis. Non solum autem propter se ipsos his mouentur adfectibus, uerum etiam propter eos, quos liberari cupiunt et ne pereant metuunt, et dolent si pereunt et gaudent si liberantur. Illum quippe optimum et fortissimum uirum, qui in suis infirmitatibus gloriatur, ut eum potissimum commemoremus, qui in ecclesiam Christi ex gentibus uenimus, doctorem gentium in fide et ueritate, qui et plus omnibus suis coapostolis laborauit et pluribus epistulis populos Dei, non eos tantum, qui praesentes ab illo uidebantur, uerum etiam illos, qui futuri praeuidebantur, instruxit; illum, inquam, uirum, athlemundi, cui spectaculum factus est et angelis et hominibus,
Abbreviated transcription (Latin):
sticia porro quia de malo ẽ qd̾ iam accidit. nul¬
lum aut̃ malum existimant posse accide sapi¬
enti. nicħ in eiꝰ ammo ꝓ illa eẽ posse dix̾unt.
Sic gͦ illa loquunt᷑. uelle ut gaud̾e ac metuere
negent nisi sapientẽ. stultum aut̃ nͥ cuꝑe letari
metuere. ꝯtristari ⁊ illas tres eẽ constantias. haᷤ
plurimos passiones. Grece aut̃ ille tres sic̃ dixxi.

Expanded text:
stitia porro quia de malo est, quod iam accidit, nulstitia porro quia de malo est, quod iam accidit, nullum autem malum existimant posse accidere sapienti, nihil in eius animo pro illa esse posse dixerunt. Sic ergo illi loquuntur, ut uelle gaudere cauere negent nisi sapientem; stultum autem non nisi cupere laetari, metuere contristari; et illas tres esse constantias, has plurimos passiones. Graece autem illae tres, sicut dixi,
Abbreviated transcription (Latin):
subdux̃ astutia sua. sic et ur̃ȩ mentes corrũpant᷑
a castitate quȩ ẽ in .xͦ. De tristitia u̾o qͣm eycero
magis egritudinẽ appellat. dolorẽ aut̃ uirgiliꝰ.
uͥ ait. dolent gaudentq. s idõ malui tristiciã
dr̃e. quia egritudo uł dolor usitatiꝰ in corporibꝰ
dr̃. scrupulosior questio ẽ. utrũ inueniri possit
in bono. Quas enim grece appellant eypatias.
latine aut̃ cycero constancias nominauit. stoyei
tres cẽ uoluerunt ꝓtribꝰ ꝑtarbationibꝰ in animo
sapientis. ꝓcupiditate uoluntatẽ. ꝓ leticia gau¬
dium. ꝓ meti cautionẽ. ꝓ egritudine u̾o uł do¬
lore quam nos intande ambiguitatis gr̃a tristi¬
ciam maliumꝰ dr̃e. negauert̃ eẽ posse aliquid in
animo sapientis. Uoluntas quippe inquiunt
appetit bonum. qd̾ fac̃ sapiens. Gaudiũ de bono
adeptus ẽ. qd̾ uͥq ad ipiscit᷑ sapiens. Caucior de¬
uitat malum. qd̾ debet sapiens deuitare. Tri¬

Expanded text:
rae mentes corrumpantur rae mentes corrumpantur a castitate quae est in Christo . De tristitia vero, quam Cicero magis aegritudinem appellat dolorem autem Virgilius, ubi ait, « Dolent gaudentque, » sed ideo malui tristitiam dicere, quia aegritudo vel dolor usitatius in corporibus dicitur, scrupulosior quaestio est, utrum inveniri possit beat. Quas enim Graeci appellant eDrcadetac, Latine autem Cicero constantias nominauit, Stoici tres esse uoluerunt pro tribus perturbationibus in animo sapientis, pro cupiditate uoluntatem, pro laetitia gaudium, pro metu cautionem; pro aegritudine uero uel dolore, quam nos uitandae ambiguitatis gratia tristitiam maluimus dicere, negauerunt esse posse aliquid in animo sapientis. Voluntas quippe, inquiunt, adpetit bonum, quod facit sapiens: gaudium de bono adepto est, quod ubique adipiscitur sapiens; cautio deuitat malum, quod debet sapiens deuitare; tri
Abbreviated transcription (Latin):
hrẽ qd̾ amat᷑. cupiditas ẽ. id aut̃ habens eoq fru¬
ens leticia ẽ. fugiens qd̾ ei adu̾sat᷑. timor ẽ. idq
si accid̾it sentiens. tristicia ẽ. Proinde mala sunt
ista simalus amor ẽ. bona sibon̾is. Inod dicimꝰ.
de scpturis ꝓbenus. Concupiscit apłs dissolin.¬
et cẽ cum xp̃o. X concupiuit am̃a mea desid̾are
uidicia tua. uł si accomodatiꝰ dr̃. desid̾auit aĩa
mea concupisc̾e iuditia tua. Et concupiscentia
sapientię. ꝑduc̃ ad regnum. hoc tam̃ loquendi
obtinuit consuetudo. ut si cupiditas uł cõcupis¬
centia dicat᷑. nec addat᷑ cuiꝰ rei sit. non nͥ in malo
possit intelligi. Leticia in bono ẽ. Letamim in
dño et excultate iusti.⁊ dedisti leticiam in cor
meum:⁊ adimpleb̾ me leticia cum uultu tuo.
Timor in bono ẽ apud apłm ubi ait. Cum timore
et tremore uram ipsorum salutẽ oꝑamini.⁊ noli
altum sꝑa s time. ⁊ timeo aut̃ ne sic̃ serpens euã

Expanded text:
habere quod amatur, cupiditas est, id autem habens eoque fruhabere quod amatur, cupiditas est, id autem habens eoque fruens laetitia; fugiens quod ei aduersatur, timor est, idque si acciderit sentiens tristitia est. Proinde mala sunt ista, si malus amor est; bona, si bonus. Quod dicimus, de scripturis probemus. Concupiscit apostole cum Christo; et: Concupiuit anima mea desiderare iudicia tua, uel si adcommodatius dicitur: Desiderauit anima mea concupiscere iudicia tua; et: Concupiscentia sapientiae perducit ad regnum. Hoc tamen loquendi obtinuit consuetudo, ut, si cupi- ■ ditas uel concupiscentia dicatur nec addatur cuius rei sit, non nisi in malo possit intellegi. Laetitia in bono est: Laetamini in Domino et exultate iusti; et: Dedisti laetitiam in cor meum; et: Adinplebis me laetitia cum uultu tuo. Timor in bono est aput apostolum, ubi ait: Cum timore et tremore uestram ipsorum salutem operamini; et: Noli altum sapere, sed time; et: Timeo autem, ne, sicut serpens
Abbreviated transcription (Latin):
rium litt̾arum locutos eẽ certissimum ẽ. S uid̾int
philosophi utrum uł qua rõne ista disc̾nant.
amorẽ tamen eos in bonis rebꝰ et erga ipsum
dm magni pend̾e libri eorum satis locunt᷑. Sed
scͥpturas religionis nr̃e quarũ auctoritatẽ cet̾i
om̃ibꝰ litt̾is anteponimus. ñ aliud dr̃e amorẽ
aliud dilectionẽ uł caritatẽ insimandũ fuit.
Nam et amorem in bono dici iam ostendimꝰ. S
nequis existimet amorẽ quidẽ et in bono ⁊ in
malo dilectionẽ aut̃ non nͥm bono ẽẽ dicendã.
illud attendat qd̾ in psalmo scͥptum ẽ. Qui aut̃
patris in illo. Ecce uno loco dilectio et inbono
et in malo. Amorẽ aut̃ in malo quia in bono iã
ostendimus ne quisqͣm flagitet. legat qd̾ scͥptũ
ẽ. Erunt homines seipsos amantes. amatores
peccume. & recta itaq uoluntas ẽ bonus amor.
et uoluntas ꝑu̾sa malus amor Amor gͦ inhianᷤ

Expanded text:
rium litterarum locutos esse, certissimum est. Sed viderint rium litterarum locutos esse, certissimum est. Sed viderint philosophi utrum vel qua ratione ista discernant. Amorem tamen eos in bonis rebus et erga ipsum Deum magni pendere, libri eorum satis loquuntur. Sed Scripturas religionis nostrae, quarum auctoritatem caeteris quibusque litteris anteponimus, non aliud dicere amorem, aliud dilectionem vel charitatem, insinuandum fuit. Nam et amorem in bono dici, jam ostendimus. Sed ne quis existimet amorem quidem et in bono et in malo, dilectionem autem nonnisi in bono esse dicendam, illud attendat quod in Psalmo scriptum est: Qui autem Patris in illo. Ecce uno loco dilectio et in bono et in malo. Amorem autem in malo quia in bono iam ostendimus ne quisquam flagitet, legat quod scriptum est: Erunt enim homines se ipsos amantes, amatores pecuniae. Recta itaque uoluntas est bonus amor, et uoluntas peruersa malus amor. Amor ergo inhians
Abbreviated transcription (Latin):
&e deb̾e. quẽ regendo ppło p̃cipit eligendum.
ꝙ ipse dnis petrum apłm interrogans cũ dixiss
diligis me plus his. ille respond̾it. Dñe tu scis
quia amo te. & it̾um dominus quesiuit non
utrum amaret. s utrum dilig̾et eum petrus.
At ille respondit iterum: Dñe tu scis quia amo
te. t̾cia uero int̾rogatione et ipse non ait ei di¬
ligis me. s amas me. Ubi secutus ait ȩũ głista.
Contristatꝰ ẽ petrus quia dix̃ ei t̾cio amas me.
eum qͣns non t̾cio s semel dix̾it amas me. bis
aut̃ dix̾it diligis me. Unde intelligius qd̾
etiam cum dicebat dns diligis me. ncħ aliud
dicebat qͣm amas me. Petrus aut̃ non mutauit
huiꝰ uniis rei u̾bum s etiam t̾cio dñe inquit
tu omiia scis. tu seis quia amo te. Hoc ꝓpt̾ea
cõmemorandũ putaui. quia non nulli arbitrat᷑
aliud eẽ dilectionẽ siue caritatẽ. aliud amorẽ.
Dicunt enim dilectionẽ accipiendã eẽ in bono.
amorẽ in malo. Sic aut̃ nec ipsos auctores scła¬

Expanded text:
e debere, quem regendo populo praecipit eligendum, et ipse Dominus Petrum apostolum interrogans cum dixisset: Diligis me plus his? ille respondit: Domine, tu scis quia amo te; et iterum Dominus quaesiuit, non utrum amaret, sed utrum diligeret eum Petrus; at ille respondit iterum: Domine, tu scis quia amo te; tertia uero interrogatione et ipse Iesus non ait: Diligis me?\' sed: Amas me? ubi secutus ait euangelista: Contristatus est Petrus, quia dixit ei tertio: Amas me? cum Dominus non tertio, sed semel dixerit: Amas me? bis autem dixerit: Diligis me? Unde intellegimus, quod etiam cum dicebat Dominus: Diligis me? nihil aliud dicebat quam: Amas me? Petrus autem non mutauit huius unius rei uerbum, sed etiam tertio: Domine, inquit, tu omnia scis, tu scis quia amo te. Hoc propterea commemorandum putaui, quia nonnulli arbitrantur aliud esse dilectionem siue caritatem, aliud amorem. Dicunt enim dilectionem accipiendam esse in bono, amorem in malo. Sic aut
Abbreviated transcription (Latin):
amet uitium ꝓpt̾ hominẽ. s od̾it uitiũ. amet
hominẽ. Sanato enĩ uitio. totum qd̾ amare. nich
qd̃ debeat odisse remanebit. Nam cuiꝰ ꝓpositũ
amare dm̃ et ñ scđ̾m hominẽ s scđm dm̃. amare
ꝓximũ sic̃ etiam seipsum. ꝓculdubio ꝓpt̾ hune

Expanded text:
amet uitium propter hominem, sed oderit uitium et amet amet uitium propter hominem, sed oderit uitium et amet hominem; sanato enim uitio totum quod amare, nihil autem quod debeat odisse remanebit. nam cuius propositum est amare deum et non secundum hominem, sed secundum deum amare proximum sicut etiam se ipsum, procul
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm uoluntates sunt. Nam quid ẽ cupiditas et
leticia. nisi uoluntas in eoꝵ consentione quę
uolumus. & quid ẽ metus atq tͥsticia. nͥ uolitas
in dissensione ab his quȩ nolumus s eum consen¬
timus appetendo ea quȩ uolumꝰ cupiditas. cum
aut̃ consentimus fruendo his quȩ uolumus leticia
uocatur. Itemq cũ dissentimus eo. qd̾ accidẽ no¬
lumus. tał uoluntas metus ẽ. cum aut̃ dissenti¬
mus ab eo qd̾ nolentibꝰ nob̾ accidit. tał uolunta
tͥsticia ẽ. S omnino ꝓ uarietate rerum quę
appetunt᷑ atq fugiunt᷑. sic̃ allicit᷑ uł offenditur
uoluntas hominis. ita in hos uł illos affectus
mutatur et uertitur. Quaꝓpt̾ homo qui scd̃m
dm̃ ñ scãm hominẽ uiuit. oportet ut sit amate
boni. uñ fit consequens ut malĩ ođit.  qm̃¬
nemo malus natura. s quisqͥs malus ẽ. uitio
malus ẽ. ꝑfectum odiũ debet malis qui scdđm
d̃m uiuit. ut nec ꝓpt̾ uitium od̾it hominẽ ne

Expanded text:
quam uoluntates sunt. Nam quid est cupiditas et quam uoluntates sunt. Nam quid est cupiditas et laetitia nisi uoluntas in eorum consensione quae uolumus? Et quid est metus adque tristitia nisi uoluntas in dissensione ab his quae nolumus? Sed cum consentimus adpetendo ea quae uolumus, cupiditas; cum autem consentimus fruendo his quae uolumus, laetitia uocatur. Itemque cum dissentimus ab eo quod accidere nolumus, talis uoluntas metus est; cum autem dissentimus ab eo quod nolentibus accidit, talis uoluntas tristitia est. Et omnino pro uarappetuntur atque fugiuntur sicut allicitur uel offenditur uoluntas hominis, ita in hos uel in illos affectus mutatur et uertitur. quapropter homo, qui secundum deum, non secundum hominem uiuit, oportet ut sit amator boni; unde fit consequens ut malum oderit. et quoniam nemo natura, sed quisquis malus est uitio malus est, perfectum odium debet malis qui secundum deum uiuit, ut nec propter uitium oderit hominem nec
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ purgatas. cum rursus incipiunt in corpr̃a uel¬
le reu̾ti. Unde colligit᷑. etiam si ita se hab̾et qͥ e
omnino uanissimum incissim alt̾nans incessa¬
bilit̾ euntium atq redeuntiuĩ ammaꝵ mundatio
et inquinatio. non potuisse ueracit̾ dici om̃s cul¬
pabiles atq uiciosos motus am̃aꝵ eis ex t̾renis
corporibꝰ molesce̾. siquidẽ scd̃m ipsos illa ut logͥᷤ
nob̾ dira cupido usq ad eo non ẽ exe corpore. ui
ab omĩ corporea peste purgatã et extra omne
corpꝰ animã ostituta ipsam eẽ comppellat in corno
Tñ etiam illis fatentibꝰ ñ ex carne tantũ afficitur¬
aña ut cupiat metuat letetur egrescat. uerum
etiam ex seipsa his pot̾ motiłagitari. Int̾ ẽ aut̃
quał sit uoluntas hominis. quia si ꝑu̾sa ẽ. ꝑu̾soꝰ
habebit hos motus. si aut̃ recta ẽ. non solum
inculpabiles. uerum etiam laudabiles erunt.
Uoluntas ẽ quippe in om̃ibꝰ. ymmno om̃s nicħ alus

Expanded text:
e purgatas, cum rursus incipiunt in corpora uele purgatas, cum rursus incipiunt in corpora uelle reuerti? Unde colligitur, etiamsi ita se haberet, quod est omnino uanissimum, uicissim alternans incessabiliter euntium adque redeuntium animarum mundatio et inquinatio, non potuisse ueraciter dici omnes culpabiles adque uitiosos motus animarum eis ex terrenis corporibus inolescere, si quidem secundum ipsos illa, ut locutor nobilis ait, dira cupido usque adeo non est ex corpore, ut ab omni corporea peste purgatam et extra omne corpus animam constitutam ipsam esse conpellat in corpore. Unde etiam illis fatentibanima ut cupiat, metus: laetetur, aegrescat, uerum etiam ex se ipsa his potest motib agitari. interest autem qualis sit uoluntas hominis; quia peruersa est, peruersos habet hos motus; si autem recta e non inculpabiles, uerum etiam laudalibes erunt. Voluntas est quippe in omnibus; immo omnes nihil aliud
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ĩa elem̃ta quibꝰ iste mundꝰ uisibił contrecta¬
biłq compactꝰ ẽ qualitatesq eorum dõ artifici
tͥbuant uerumptam̃ ex t̾renis artubꝰ moribun¬
disq membris sic affici aiãs opinant᷑. ut hinc
eis fint morbi cupiditatũ et timoꝵ ac leticiȩ siue
appellat uł passionibꝰ ut pleriq u̾bum e uerbo
greco exp̃munt. omĩs humanoꝵ moꝵ uiciofitaᷤᷤ
continet᷑. Qd̃ sirta ẽ. quid ẽ quod eneas ap̃ uigi¬
lium cum audiss a patre ap̃ inferos am̃as rursꝰ
ad corpora reu̾suras. hanc opinionẽ mirat᷑ excla¬
mans. O pat̾ anne aliquas ad celum hinc ire
putandum ẽ. sublimes animas iterumq ad tar¬
da ren̾ti corpora: quȩ lucis miseris tam dira
cupido: Numquidnã hȩc tã dira cupido ex t̾re
nis artubꝰ moribundisq mẽbris ad huc inest
animaꝵ illi p̾dicatissime puritati: Nonne ab
h modi corporeis ut dic̃ pestibꝰ om̃ibꝰ eas asserit¬

Expanded text:
omnia elementa, quibus iste mundus uisibilis contrectaomnia elementa, quibus iste mundus uisibilis contrectabilisque conpactus est, qualitatesque eorum Deo artifici tribuant; uerum tamen ex terrenis artubus moribundisque membris sic adfici animas opinantur, ut hinc eis sint morbi cupiditatum et timorum et laetitiae siappellat, uel passionibus, ut plerique uerbum e uerbo Graeco exprimunt, omnis humanorum morum uitiositas continetur. Quod si ita est, quid est quod Aeneas apulium, cum audisset a patre apud inferos, animas rursus ad corpora redituras, hanc opinionem miratur, exclamans: O pater, anne aliquas ad coelum hinc ire putandum est Sublimes animas, iterumque ad tarda reverti Corpora? Quae lucis miseris tam dira cupido? Numquidnam haec tam dnis artubus moribundisque membris adhuc inest animarum illi praedicatissimae puritati? Nonne ab huius modi corporeis, ut dicit, pestibus omnibus eas adserit
Abbreviated transcription (Latin):
carnem. Magis aut̃ ħ apparuit in his quę sub¬
iunx̃. Cum enim quis dicat. ego quidẽ sum pau¬
li. alius aut̃ ego appollo. nõne homines estis:
Qd̃ dicebat animales estis. ⁊ carnales estis. exp̃ssiꝰ
Non gͥ opus ẽ in pecẽis uitiisq nr̃is ad creatoris
inuriam carnis accusare natam. quȩ in gen̾e
atq ordine suo bona ẽ. s deserto creatore bono
unuere scdđm ereatum bonũ ñ ẽ bonũ. sine qͥsq
scđ̾m carnem siue scđ̾m am̃am. sine seđm totũ
hominem qui ex am̃a constat et carne. uñ et
nomine soluis am̃e et nomine soliꝰ carns signi¬
ficari pot̾. eligat uiu̾e. Nam qui ułut siimũ
bonum laudat am̃e naturã .⁊ tamqͣm malum
naturã carnis accusat. ꝓfecto et am̃ã carnalit̾
appetit.⁊ carnem carnalit̾ fugit. qm̃ id uanita¬
te sentit humana. non u̾itate diuina. Non
quidem platonici sic̃ manichei desipiunt. ut
tãqͣm mali naturam t̾rena corpr̃a detestent᷑. cũ

Expanded text:
carnem em. Magis autem hoc apparuit in his quae subiunxit: Cum enim quis dicat: Ego quidem sum Pauli, alius autem: Ego Apollo, nonne homines estis? Quod dicebat: Animales estis, et: Carnales estis, expressiuNon igitur opus est in peccatis uitiisque nostris ad Creatoris iniuriam carnis accusare naturam, quae in genere adque ordine suo bona est; sed deserto Creatore bono uiuere secundum creatum bonum non est bonum, siue quisque secundum carnem siue secundum animam siue secundum totum hominem, qui ex anima constat et carne unde et nomine solius animae et nomine solius carnis significari potest eligat uiuere. Nam qui uelut summum bonum laudat animae naturam et tamquam malum naturam carnis accusat, profecto et animam carnaliter adpetit et carnem carnaliter fugit, quoniam id uanitate sentit humana, non ueritate diuina. Non quidem Platonici sicut Manichaei desipiunt, ut tamquam mali naturam terrena corpora detestentur, cum
Abbreviated transcription (Latin):
monstrat᷑. Quis inuicieras non in animo ha¬
beatur : Aut quis ita loquit᷑ inimico suo. uł
quẽ putat iniicũ. ut dicat malã carnẽ non¬
potius maluĩ animũ habes adu̾sum me: Postre¬
mo sic̃ carnalitates ut ita dicam siqͥs audisset.
non dubitasset carm tribuere. ita nemo dubi¬
et his similia doctor gentium in fide et u̾itate
oꝑa carnis appellat. nisi quia eo locutionis mͦ
quo totum significat᷑ a parte ipsum hominẽ
uult nomine carnis intelligi: Qd̃ si quisqͣm
dic̃ carnem suam eẽ in malis moribꝰ quoꝵ c̃q
uitioꝵ. eo qd̾ amĩa a carne affecta sic uiuit
ꝓfecto in unu̾sam hominis naturã diligem
adu̾tit. Hlam corpus qͥdẽ corruptibile adgra¬
corruptibili corpore de quo paulo ante dix̾at.
et si eact̾ior homo nr̃ corrũpit᷑. scimus inquit
quia si t̾rena domus huiꝰ habitationis dissol

Expanded text:
monstratur. Quis inimicitias non in animo hamonstratur. Quis inimicitias non in animo habeat? aut quis ita loquatur, ut inimico suo uel quem putat inimicum dicat: \'Malam carnepotius, Malum animum habes adversum me? Postremo sicut carnalitates, ut ita dicam, si quis audisset, non dubitasset carni tribuere; ita nemo dubiec omnia et his similia Doctor Gentium in fide et veritate opera carnis appellat, nisi quia eo locutionis modo, quo totum significatur a parte, ipsum hominem vult nomine carnis intelligi? CAPUT III.-- dicit carnem causam esse in malis moribus quorumcumque uitiorum, eo quod anima carne adfecta sic uiuit, profecto non uniuersam hominis naturam diligenter aduertit. Nam cs o rpu s quidem corruptibile adgracorruptibili corpore, de quo paulo ante dixerat, Etsi exterior homo noster corrumpitur : Scimus, inquit, quia si terrena nostra domus habit
Abbreviated transcription (Latin):
satis eẽ uidebitur cõfidatꝰ. pot̾it dissolu̾e q̃stionẽ
quid sit scd̾m carne uiuere. In oꝑibꝰ namq car¬
nis qm̃ manifesta ẽẽ dix̃ ea quę cõmemorata
damnauit. non illa tantum unueninus que ad
uoluntatem ꝑtinent carnis sicuti sunt formea¬
tiones. inmunditie. luxuriȩ. ebrietates comes¬
sationes. uerũ etiam illa quibꝰ animi uitia de¬
monstrant᷑ a uoluptate carnis aliena. Quis enĩ
seruitutẽ quȩ ydolis exhibet᷑. ueneficia. inimi¬
cicias. contentiones. emulationes. animositates.
dissensiones. hereses. inuidias. non potius in¬
tell igat ammę uitia eẽ qͣm carnis. qno quidẽ
fieri pot̾ ut ꝓpt̾ ydolatriam uł heresis alicuiꝰ eno¬
rem a uoluptatibꝰ corpori temꝑet᷑. et tam̃ etiam
tunc homo qͣmius carnis libidines contin̾e atq
cohib̾e uideat᷑ scđm carnẽ uiuere hac apłica
auctoritate conuincit᷑.⁊ in eo qd̾ abstineat a uo¬
luptatibꝰ carnis damnabilia oꝑa carnis agẽ de¬

Expanded text:
estionem, quid sit secundum carnem vivere. In operibus namque carnis, quae manifesta esse dixit, eaque commemorata damnavit, non illa tantum invenimus, quae ad voluptatem pertinent carnis, sicuti sunt fornicationes, immunditiae, luxuriae, ebrietates, comessationes; verum etiam illa quibus animi vitia demonstrantur a voluptate carnis aliena. Quis enim servitutem quae idolis exhibetur, veneficia, inimicitias, contentiones, aemulationes, anis non potius intellegat animi uitia esse quam carnis? Quando quidem fieri potest, ut propter idololatriam uel haeresis alicuius errorem a uoluptatibus corporis tempe- . retur; et tamen etiam tunc homo, quamuis carnis libidines continere adque cohibere uideatur, secundum carnem uiuere hac apostolica auctoritate conuincitur, et in eo, quod abstinet a uoluptatibus carnis, damnabilia opera carnis agere de
Abbreviated transcription (Latin):
pot̃ etiam isto modo dici quod alii scd̃m hominẽ.
aln scđm dm̃ uuant. aꝑtissime quippe paulus
ad corinthios dic̃. Cum enim sint int̾ uos ȩmula¬
tio et contentio. nonne carnales estis.⁊ scđ̾m homi¬
nem ambulatis: Quod gͦ ẽ ambulare scđm ho¬
minem hoc ẽ ẽẽ carnalem. qd̾ a carne id ẽ a parte
hominis intelligit᷑ homo. Eosdem ipsos quippe
dix̃ suꝑus animales. quos postea carnales. ita
loquens. Iuis enĩ scit inquit hominum quę
sint hominim nisi sp̃s hominis qui in ipso ẽ :
Sie et quȩ dĩ sunt nemo scit. nisi sp̃s di. Hlos aut̃

Expanded text:
potest etiam isto modo dici quod alii secundum hominem, potest etiam isto modo dici quod alii secundum hominem, alii secundum Deum uiuant Apertissime quippe <Paulus ad Corinthios dicit: Cum enim sint inter uos aemulatio et contentio, nonne carnales estis et secundum hominem ambulatis? Quod ergo est ambulare secundum hominem, hoc est esse carnalem, quod a carne, id est a parte hominis, intellegitur homo. Eosdem ipsos quippe dixit superius animales, quos postea carnales, ita loquens: Quis enim scit, inquit, hominum, quae sunt hominis, nisi spiritus hominis, qui in ipso est? Sic et quae Dei sunt, nemo scit nisi s
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃. ꝓfecto scđm m̃datium uiuit. non qr homo
ipse m̃datium ẽ. cum sit eiꝰ auctor et creator ds̃
qui non ẽ utiq auctor creatorq m̃datii. s quia
scđm eum a quo factus ẽ uiu̾et. id ẽ illiꝰ potius
quam suam facet uoluntatem. Non aut̃ ita in¬
uere quẽadmodũ factus ẽ ut uiueret ħ ẽ m̃da¬
tium. Bs̃ quippe uult eẽ. etiam ñ sic uiuendo
ut possit eẽ. Quid ẽ isti uoluntate m̃datiꝰ : uñ
non frustra dici pot̾ omne pecem ce̾ mendatiũ.
Non enim fit pecem nisi ex uoluntate. qua uo¬
lumus ut bñ sit nob̾. ut nolumus ut male sit
nobis. Ergo mendatiũ ẽ qd̾ eum fiat ut bñ sit
nob̾. hinc potuis male ẽ nob̾. uł cum fiat ut
melius sit nobis. hinc potius peius ẽ nob̾. Uñ
hoc nisi quia de do pot̾ bñ &ẽ homini quem
delinquendo deserit. non de seipso scđ̾m quẽ
uiuendo delinquit: Qd̾ itaq dixnnus hinc exe¬
rias. quod alii scđm carnem alii scđm sp̃m uiu̾ẽt.

Expanded text:
fecto secundum mendacium uiuit; non quia homo ipse mendacium est, cum sit eius auctor et creator Deus, qui non est utique auctor creatorque mendacii, sed quia um, sed secundum eum, a quo factus est, uiueret, id est illius potius quam suam faceret uoluntatem: non ita uiuere, quem ad modum est factus ut uiueret, hoc est mendacium. Beatus quippe uult esse etiam non sic uiuendo ut possit esse. Quid est ista uoluntate mendacius? Unde non frustra dici potest omne peccatum esse mendacium. Non enim fit peccatum nisi ea uoluntate, qua uolumus ut bene sit nobis uel nolumus ut male sit nobis. Ergo mendacium est, quod, cum fiat ut bene sit nobis, hinc potius male est nobis, uel cum fiat ut melius sit nobis, hinc potius peius est nobis. Unde hoc, nisi quia de Deo potest bene esse homini, quem delinquendo deserit, non de se ipso, secundum quem uiuendo delinquit? Quod itaque diximus, hinc exrias, quod alii secundum carnem, alii secundum spiritum uiuerent:
Abbreviated transcription (Latin):
diuina. scd̾m carnẽ uiu̾e utriq monstrant᷑. s arnẽ
quippe appellat non solũ corpꝰ t̾rem atq mortał
aĩantis. ueluti eum dic̃ ñ om̃is caro eadẽ caro. alia
quidẽ hominis. alia caro peccoris. alia uoluerũ.
alia pisciũ. s et alis multimodis significatione
huiꝰ nominis utit᷑. Int̾ quos uarios locutionis
modos. sepe etiam ipsum hominẽ id ẽ natura
hominis carnẽ nuncupat mͦ locutionis aparte
totum.quale ẽ ex oꝑibꝰ legis non iustificabitur
omĩs eamo. Iuto enĩ uolinit intelligi. nisi oĩs hõõ:
u ad galathas.Scientes aut̃. quia non iustifica

Expanded text:
diuina, secundum carnem uiuere utrique monstrantur. Carnem diuina, secundum carnem uiuere utrique monstrantur. Carnem quippe appellat non solum corpus terreni adque mortalis aninr.antis ueluti cum dicit: Non omnis caro eadem caro; alia quidem hominis, alia autem caro pecoris, alia uolucrum, alia piscium, sed et aliis multis modis significatione huius nominis utitur, inter quos uarios locutionis modos saepe etiam ipsum hominem, id est naturam hominis, carnem nuncupat, modo loctotum, quale est, Ex operibus legis non justificabitur omnis caro . Quid enim voluit intelligi, nisi omnis homo? et ad Galatas, Scientes qui
Abbreviated transcription (Latin):
ampliꝰ qͣm duo gen̾a quedã humane societatis
existent. Quas cuntates dnas scđ̃m se̾pturas nr̃aᷤᷤ
m̃ito appellare possumus. una quippe petit ho¬
su cuiꝰq gen̾is pace uolentui. ⁊ cum id qd̾ expe¬
tunt assecunt᷑. in sin cuiꝰq gen̾is pace uiuentiũ.
sp̃m uiuere. Quisquis enĩ hoc qd̾ diximꝰ pͥma
fronte inspicit. uł rͥecolens. uł minus aduertens
quẽadmodũ scͥpture sc̃e loquant᷑. pot̾ putare
philosophos quidẽ epieureos scđm carnẽ uiuere.
quia sũmũ boniuĩ hominis in corporis uoluptate
posuert̃.⁊ siqͥ alii sunt qui solũm᷑ corpr̃is bonũ
sumum bonĩ hominis ẽẽ opinati sunt ut eoꝵ
omne uulgꝰ qui ñ aliquo dognate uł eo mͦ philo¬
sophant᷑.s. ꝓeliues ad libidinem nisi ex uolupta¬
tibus quas corporeis sensibꝰ capiunt gaud̾e nes¬
ciunt. stoycos aut̃ qui sũmũ bonũ hominis in
nis animus. qͥd ẽ isi spce S sic̃ loquit᷑ scͥptura

Expanded text:
era humanae societatis era humanae societatis existerent, quas ciuitates duas secundum scripturas nostras merito appellare pos- 25 semus. Una quippe est hosui cuiusque generis pace uolentium et, cum id quod expetunt adsequuntur, in sui cuiusque generis pace uiuentium. spiritum uiuere. Quisquis enim hoc quod diximus prima fronte inspicit, uel non recolens uel minus aduertens quem ad modum scripturae sanctae loquantur, potest putare philosophos quidem Epicureos secundum carnem uiuere, quia summum bonum hominis in corporis uoluptate posuerunt, et si qui alii sunt, qui quoquo modo corporis bonum summum bonum esse hominis opinati sunt, et eorum omne uulgus, qui non aliquo dogmate uel eo modo philosophantur, sed procliues ad libidinem nisi ex uoluptatibus, quas corporeis sensibus capiunt, gaudere nesciunt; Stoicos autem, qui summum bonum hominis in s? Sed sicut loquitur scriptura
Abbreviated transcription (Latin):
rXIMUs iam
insuꝑioribꝰ libris
ad humaniĩ genus
non solum nature
similitudine sotian¬
dum. uerum etiã
quadam cognatio¬
nis necessitudine
inunitate concordẽ pacis uincło colligandum.
ex homine uno dm̃ uoluisse instituere. homineᷤ¬
neꝙ hoc genus fusse in singłis quibꝰq moritũ
nͥ duo pͥmi quoꝵ ereatus ẽ uniis ex nullo alt̃
ex illo id inobedientia meruissent. Aquibꝰ ad¬
missum ẽ tam grande peccatum. ut indet̾ius
eo natura humana mutaret᷑. etiam in postõs
obligatione pecẽi et mortis necessitate transimᷤ
sa. Mortis aut̃ regnum in homines usq a dõ do¬
natum ẽ ut om̃s in scd̾a quoq morte euiꝰ nulltis
ẽ finis. pena debita p̃cipites ageret. nisi inde
quosdam in debita dĩ grã lib̾aret. Ac ꝑhoc factũ
ẽ. ut cum tot tanteq gentes ꝑ t̾rarum orbẽ diu̾¬
sis ritibꝰ moribꝰq uiuentes quę multipliei linguaꝵ.
armoꝵ. uestiũ sint uarietate disiuncte. ñ tam̃

Expanded text:
ximus iam superioribus libris ad humanum genus non solum naturae similitudine sociandum, uerum etiam quadam cognationis necessitudine in unitatem concordem pacis uinculo conligandum ex homine uno Deum uoluisse homines instituere, neque hoc genus fuisse in singulis quibusque moriturum, nisi duo primi, quorum creatus est unus ex nullo, altera ex illo, id inoboedientia meruissent, a quibus admissum est tam grande peccatum, ut in deterius eo natura mutaretur humana, etiam in posteros obligatione peccati sa. Mortis autem regnum in homines usque adeo dominatum est, ut omnes in secundam quoque mortem, cujus nullus est finis, poena debita praecipites ageret, nisi inde quosdam indebita Dei gratia liberaret. Ac per hoc factum est, ut cum tot tantaeque gentes per terrarum orbem diversis ritibus moribusque viventes, multiplici linguarum, armorum, vesti
Abbreviated transcription (Latin):
apłs. qͣm c̾tum ẽ adbłm nonhr̃e. Dic̃ enim ini¬
micieias. contentiones. emulationes. animosita¬
tes. inuidias. oꝑa cẽ carnis. quoꝵ omiũ maloꝵ
cap̃t atq origo suꝑbia ẽ. quȩ sine carne regnat
in diabło. Quis ẽ aut illo inmicicior scĩs: Quis
adu̾sus eos contentiosior. animosior.⁊ magis
emulus atq inuidꝰ inuenit᷑: Hȩc omĩa cum
ht̃ sine carne. quomͦ sunt ista oꝑa carnis. nisi
quia oꝑa sunt hominis. quẽ ut dixi nomine
ille scd̾m seipsum uiu̾e uoluit. qno in u̾itate
non stecit. ut non dedĩ s de suo mendatium
loqueret᷑. qui non solum m̃dax. uerũ etiam
m̃datii pat̾ ẽ. Primus ẽ quippe m̃titus:⁊ a quo
homo scd̾m hominẽ non scd̾m dm̃. similis ẽ
uiuendum fuit. ut staret in ueritate. ⁊ u̾itatẽ
de illius non de suo m̃datiũ loqueret᷑. Nã ut
de homine alio loco loqueret᷑. idẽ apłs ait. si aut̃
ueritas dĩ in m̃o m̃datio abundabit nr̃m diẽ
m̃datium u̾itatem ddĩ. Cum itaq uunt homo¬

Expanded text:
am certum est diabolum non habere. Dicit enim inimicitias, contentiones, aemulationes, animositates, inuidias opera esse carnis; quorum omnium malorum caput adque origo superbia est, quae sine carne regnat in diabolo. Quis autem illo est inimicior sanctis? Quis aduersus eos contentiosior, animosior et magis aemulus adque inuidus inuenitur? At haec omnia cum habeat sine carne, quo modo sunt ista opera carnis, nisi quia opera sunt hominis, quem, sicut dixi, nomine ille secu? dum se ipsum uiuere uoluit, quando in ueritate non stetit, non de dei, sed de suo mendacium loqueretur qui non solu? mendax uerum etiam mendacii pater est. primus est quip mentitus et a quohomo secundum hominem, non secundum Deum, similis est uiuendum fuit, ut staret in ueritate et ueritatem de illius, non de suo mendacium loqueretur. Nam et de homine alio loco idem apostolus ait: Si autem ueritas Dei in meo mendacio abundauit. Nostrum dixit mendacium
Abbreviated transcription (Latin):
cipientes quidã. putauert̃ &ͦ humanã animã¬
defuisse. Sicut enim a toto pars accipit᷑. ubi
mariȩ magdalenę u̾ba in eugłio legunt᷑ dicen¬
tis abstulerunt dñm m̃m et nescio uͥ posuert̃
eum eum de sola &ͥ carne loqueretur quã sepul¬
tam de monum̃to putabat ablatam. ita ⁊ a par¬
te totum. carne nominata intelligit᷑ homo. sicu
ti sunt quę supͣ commemorauimꝰ. Cum igitur
multis modis quos ꝑserutari et collige̾ longũ
ẽ diuina seͥptura mincupet carnẽ. quid sit seđm
carnem uiuere. qd̃ ꝓfecto malum ẽ eũ ipsa car¬
nis natura non sit malum. ut indagare possimꝰ.
inspiciamꝰ diligent̾ illum locum epłe pauli qͣm
scͥpsit ad galathas ubi ait. Manifesta aut̃ sunt

Expanded text:
cipientes quidam, putaverunt Christo humanam animadefuisse. Sicut enim a toto pars accipitur, ubi Mariae Magdalenae verba in Evangelio leguntur dicentis, Abstulerunt Dominum meum, et nescio ubi posuerunt eum ; cum de sola Christi carne loqueretur, quam sepultam de monumento putabat ablatam: ita et a parte totum, carne nominata intelligitur homo; sicuti ea sunt quae supra commemoravimus. 2. Cum igitur multis modis, quos perscrutari et colligere longum est, divina Scriptura nuncupet carnem: quid sit secundum carnem vivere quod profecto malum est, cum ipsa carnis natura non sit malum ut indagare possimus, inspiciamus diligenter illum locum Epistolae Pauli apostoli, quam scripsit ad Galatas, ubi ait, Manifesta autem sunt
Abbreviated transcription (Latin):
Ego fr̃s non potui uob loqui quasi sp̃alib. s quasi
carnalibꝰ. ⁊ illud ex hoc eodem loquendi mͦ. idẽ
funt partes hominis. pot̾ totũ significari qd̾ ẽ
homo. atq ita non ẽ aliud animał homo. aliud
carnał. s idẽ ipsum᷑ utrũq id ẽ scđ̾m hominẽ
unuens homo. sic̃ ñ altud qͣm homines significat᷑
siue uͥ legit᷑ ex oꝑibꝰ legis n uistificabit᷑ om̃is caro.

Expanded text:
ego, fratres, non potui loqui vobis quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus . Et illud ex hoc eodem loquendi modo intesunt partes homin, is potest totum significari, quod est homo; atque ita non est aliud animalis homo, aliud carnalis; sed idem ipsum est utrumque, id est, secundum hominem vivens homo. Sicut non aliud quam homines significantur, sive ubi legitur, Ex operibus legis non justificabitur omnis caro :
Abbreviated transcription (Latin):
seu̾itatis in eo falli potuit ut ueniale cred̾et ẽ õ¬
missii. ac ꝑħ in eo quidem qd̃ mulier seducta ẽi
ille seductus. s eum fefellit quomͦ fuerat uidica¬
do non sunt ambo decepti. peccando tam̃ ambo s̃
capti.⁊ diaboli laqueis implicati. Si quẽ uͦ moue
quemadmodũ illa duoꝵ pͥmorum hominũ p̾ui¬
ricatione mutata ẽ. ut tante corruptioni quanti
uidemus atq sentimus et ꝑ hanc subiac̾et morti
ac tot et tantis tamqͣm int̾ se contrariis ꝑturba¬
retur et flnctuaret affectibꝰ qualis in paradiso an
peccatum licet in corpore eẽt am̃ali. utiq non fuit
siquis ħ mouet᷑ ut dicei non idõ debet existimare
leue ac paruũ illd̃ fuisse comissũ quia in esca facti
ẽ. non quidẽ mala nec noxia. nisi quia ꝓhibita.
neq enim quid mali ds̃ in illo tante felicitatis
loco crearet atq plantaret. s obedientia com̃data

Expanded text:
severitatis in eo falli potuit, ut veniale crederet esse comseveritatis in eo falli potuit, ut veniale crederet esse commissum. Ac per hoc in eo quidem quo mulier seducta est, non est ille seductus, sed eum fefellit, quomodo fuerat judicatsi credendo non sunt ambo decepti, peccando tamen ambo sunt capti, et diaboli laqueis implicati. CAPUT XII.-- De quemadmodum illa duorum primorum hominum praevaricatione mutata est; ut tantae corruptioni, quantam videmus atque sentimus, et per hanc subjaceret morti, ac tot et tantis tamque inter se contrariis perturbaretur et fluctuaret affectibus, qualis in paradiso ante peccatum, licet in corpore esset animali, utique non fuit: si quis hoc movetur, ut dixi, non ideo debet existimare leve ac parvum illud fuisse commissum, quia in esca factum est, non quidem mala, nec noxia, nisi quia prohibita. Neque enim quidquam mali Deus in illo tantae felicitatis loco crearet atque plantaret. Sed obedientia commendata