comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpheta scriptum .ẽ. Et nifallor ex ꝑsona ꝓphete ad dñm dicit᷑. ꝑ cuto pastorẽ. et dis¬
ꝑgant᷑ oues gregis. Sexagesimo quõq oetauo psalmo qͥtotis adnõ cantt. buic sensui
congruente qum quẽtu ꝑcissisti ipsi persecuti sunt. ꝑcutit᷑ autẽ pastor bonus ut po¬
nat animã ꝓouib: suis et demubas gregib: errorũ fiat un as grex etunus pastor
Post quã autẽ resurrexero p̃cedã uos ingalileã. Sicut enim ad passionẽ ꝓperans locũ p̃¬
dixerat passionis futurũ in hierusalẽ quomesa factis discipali Ita et locũ p̃dixit eẽ ingalileam
in quo resurgens amortuis consolationẽ uisionissuȩ eis p̃beret Res pondens autẽ petrii
ait illi. et noms scandalitati fuorintinte. egonũ quã scandalizabor. Non ẽ temeritas
Nec mendatiã Hides ẽ apłi petri et ardens affectis orgadñm saluatorẽ. Intantũ enĩ et:

Expanded text:
propheta scriptum est, et ni fallor ex persona prophetae ad Deum dicitur: Percute pastorem, et dispropheta scriptum est, et ni fallor ex persona prophetae ad Deum dicitur: Percute pastorem, et dispergentur oves . Sexagesimo quoque octavo psalmo, qui totus a Domino canitur huic sensui congruente, Quoniam quem tu percussisti, ipsi persecuti sunt. Percutitur autem pastor bonus ut ponat animam pro ovibus suis et de multis gregibus errorum fiat unus grex et unus pastor. Postquam autem resurrexero praecedam vos in Galilaeam. Sicut enim ad passionem properans locum praedixerat passionis futurum in Jerusalem quo moesti facti sunt discipuli, ita et locum praedixit esse in Galilaea in quo resurgens a mortuis consolationem visionis suae eis praeberet. Respondens autem Petrus ait illi: Et si omnes scandalizati fuerint in te, ego nunquam scandalizabor. Non est temeritas nec mendacium, fides est apostoli Petri, et ardens affectus erga Dominum Salvatorem. In tantum enim et
Abbreviated transcription (Latin):
que dns scđm io hanne patrigratias agens decantabat in quo et ꝓse ipso et discipulis
et ꝓeis qui ꝑ uerbũ illorũ crediturierant eleuatis sursa oculis pcabat᷑. et pulchase
discipulos sacramentis sui corporis acsanguinis inbutos. et hrmno etiã piȩ inter cessio¬
nis patri commendatos in montẽ educit oliuarũ uttipice designet nos ꝑ accionẽ sac ram̃tor
ꝓ unguamur conscendoro debere Tunc dicit illis ihs Omnes uos scandalũ patiemini
ime inifita nocne. Praedicit quod passuri sint ut cũ passi fuerint pon des perent salutẽ
sedagentes penitentiã liberentur. et signant̃ addidit. In nocte ista scandaliz abimi¬
ni quia quomodo qui in ebriantur Nocte in ebriantur sic et quiscandalum patiantuar
In nocte et inte nebris sostinenT Nosuero dicamo Nox preteriit dies aut̃ ab ꝓpinquauit
Scriptũ .ẽ enĩ ꝑcutiã pastorẽ et disꝑgentur oues gregis. Hoc aliis uerbis inzacbaria

Expanded text:
undum Joannem Patri gratias agens decantabat, in quo et pro seipso, et pro discipulis, et pro eis qui per verbum eorum credituri erant elevatis sursum oculis precabatur. Et pulchre discipulos sacramentis sui corporis et sanguinis imbutos, et hymno etiam piae intercessionis Patri commendatos in montem educit Olivarum, ut typice designet nos per actionem sacramentorum in corde perungamur, conscendere debere. Tunc dicit illis Jesus: Omnes vos scandalum patiemini in ista nocte. Praedicit quod passuri sint, ut cum passi fuerint non desperent salutem, sed agentes poenitentiam liberentur. Et signanter addidit, in nocte ista scandalizabimini: quia quomodo qui inebriantur nocte inebriantur, sic et qui scandalum patiuntur in nocte et in tenebris sustinent. Nos vero dicamus: Nox praeteriit, dies autem appropinquabit . Scriptum est enim: Percutiam pastorem et dispergentur oves gregis. Hoc aliis verbis in Zacharia
Abbreviated transcription (Latin):
lis eius hic impl&ur quod nalib scriptim ẽ Indexteradi ignealex a sinistra aũttus
enis quꝗ dicitur Discedite ame maledicti inienem coteriũ Disceditem quid adme Quomodo
ergoado discedero uibentur quinum quam cum eo fueruat nis quia cũeo ẽẽ uidebans quã diu
mali permixtisuer̃ bonis sagenaergo dñi et bonos pisces simul et malosusq adlit ptrcunt
tis mali pnocuuaur sontis Ee teritico in horreum congregtito ⁊ ircinia colligtiaq ar fusciculis
ad comburetidum Siue discedereeos aseuibet hoc ẽ a preseritia uisionis euis in tenebrcis
exteriores ex pelli. Qui scriptum ẽ. Tollenir impius neui decit gloriã dĩ Aaledictinãq
boc ã qui in malici exercuer uitt̃ suã inignẽ ao ternũ imittuu ur qrsi nesine cruciabuqur
Hicignis diabolo & angesis euis prepartitus eẽ dicitur qr sic̃ iustis p̃scientia dĩ regnũat nũ¬

Expanded text:
ti sunt. Hic impletur quod alibi scriptum est: In dextera Dei ignea lex , a sinistra autem ejus  dicitur: Discedite a me, maledieti, in ignem aeternum. Discedite, inquit, a me; quomodo a Deo discedere jubentur, qui nunquam cum eo fuerunt, nisi quia cum eo esse videbantur quandiu mali permisti fuerint bonis. Sagena ergo Domini et bonos pisces simul et malos usque ad littus pertis, mali projicientur foras, et tritico in horreum congregato, zizania colligantur fasciculis ad comburendum. Sive discedere eos a se jubet, hoc est a praesentia visionis ejus in tenebras exteriores expelli. Quia scriptum est: Tollitur impius ne videat gloriam Dei. Maledicti namque, hoc est, qui in malitia exercuerunt vitam suam, in ignem aeternum mittuntur, quia sine fine cruciabuntur. Hic ignis diabolo et angelis ejus praeparatus esse dicitur, quia sicut justis regnu
Abbreviated transcription (Latin):
pro intentione tamen supernae patriae docent reta quos possunt de ipsis exteriorib:
quae &cceper. Dumꝰ secarnis petulantia a terrenarũ rerum ambitu atq auisibibum
uoluptate custodiunt ab his et cm alios admonendo conpescunt. Similiten
quiduo acceperit lucratus aba duo Et isttie prouirib quicquid in lege didicerato
ineuangelo duplicauit siue suentiã ex opera pruesentis uitie futurae beciti¬
tidinis trpos esse intellexit. Quia sunt non nulli qui quasi duob talontis
diait intellatum atq: opertitionem percipiunt subtiba de internis intelligim
mirtim exteriorib: opertintur Cumq: in telligendo et operundo aliis pruedicant
quasi duplicaitiegotio lucrum reportuit Vndaet̃ nae beitiudinae
remunerentur. Bene cutem alio quinq: uel adici duo in lucrum uenis se¬

Expanded text:
pro intentione tamen supernae patriae docent recta quos possunt de ipsis exterioribus pro intentione tamen supernae patriae docent recta quos possunt de ipsis exterioribus quae acceperunt. Dumque se a carnis petulantia, a terrenarum rerum ambitu, atque a visibilium voluptate custodiunt, ab his etiam alios admonendo compescunt. Similiter qui duo acceperat lucratus est alia duo. Et iste pro viribus quidquid in lege didicerat in Evangelio duplicavit. Sive et scientiam, et opera praesentis vitae futurae beatitudinis typos esse intellexit. Quia sunt nonnulli qui quasi duobus talentis ditati, intellectum atque operationem percipiunt, subtilia de internis intelligunt, mira in exterioribus operantur. Cumque intelligendo et operando aliis praedicant, quasi duplicato negotio lucrum reportant, unde aeterna beatitudine remunerentur. Bene autem alia quinque vel alia duo in lucrum venis
Abbreviated transcription (Latin):
ciudirus. gustus. rodoraitus et icictus. Duob: uero intellectus et operatio desinatur
Vnus cuitẽ tolent nomine intellectus tantum modo designatur. unicuiq scđm propr
uirtutem et profeccus ẽ saitim Non pro largitate ergo et parcitate alteriplus
et alteri minus tribuens sed pro accipientium uirib quomodo etcipłs eos qui soli dumcibi
cipera non poterunt locie portisse sedicit. Deniq et ille quidequinqtlantis
decem fecerat. et quide duob: quattuor simile recipit gcuoidium Non qui a
retributor illesiderat lucrim agitudinem sed studio uolunatem. Ab ut autem
qui quinque ttdentt accepert et operiitus ẽ in eis et lucratus ẽ alia quinq Acceptis ergo
terrenis sensib seruus istoȩ cuelestium sibi nontiam duplicauit excreciturs in telligens
crettarem et excorportilibus in corportibilia. ex uisibilib inuisibilia ex breuib: ae terna
Sunt quoq non nolli qui etsi interna acmistica penetrare nesciunt.

Expanded text:
iorum scientia exprimitur; duobus vero intellectus et operatio designatur; unius autem talenti nomine intellectus tantummodo desivirtutem, et profectus est statim. Non pro largitate ergo et parcitate, alteri plus et alteri minus tribuens, sed pro accipientium viribus. Quomodo et Apostolus eos, qui solidum cibum capere non poterant, lacte potasse se dicit . Denique et ille qui de quinque talentis decem fecerat, et qui de duobus quatuor, simile recepit gaudium. Non quia retributor ille considerat lucri magnitudinem, sed studii voluntatem. Abiit autem qui quinque talenta acceperat, et operatus est in eis, et lucratus est alia quinque. Acceptis ergo terrenis sensibus servus iste coelestium sibi notitiam duplicavit, ex creaturis intelligens creatorem, ex corporalibus incorporalia, ex visibilibus invisibilia, ex brevibus aeterna. Sunt quoque nonnulli, qui etsi interna ac mystica penetrare nesciunt,
Abbreviated transcription (Latin):
seripiti ui delicet noui et ueteris testam̃ti. cum ips et spernerent per iustũ iudiciũ oblat in psig
ecdesiie conserebcnt Et sclucitorem qui eis promissis et missis fuerta illis nocte dormientibus
bocẽ insidelitaite apentib cbsti lertent. ecgentib credendũ tradebcant Vnde etipsesalucttor
in euingelio cũt iudães duferetur auobis regnum dĩ et dabit genai stiuenti fractus eius. Et in

Expanded text:
scripta videlicet Novi et Veteris Testamenti, cum ipsi ea spernerent, per justum judicium ablata, in usus scripta videlicet Novi et Veteris Testamenti, cum ipsi ea spernerent, per justum judicium ablata, in usus Ecclesiae conferebant, et Salvatorem qui eis promissus, et missus fuerat, illis nocte dormitantibus, est, infidelitate torpentibus, abstulerant, et gentibus credendum tradebant. Unde et ipse Salvator in Evangelio Judaeis ait: Auferetur a vobis regnum Dei, et dabitur genti facienti fructus ejus
Abbreviated transcription (Latin):
decliis suspicantur . Mifaccieuit̃ sicui caiphasignorascnte propheti⁊ abat dicens expedit unũ homi¬
nẽ mori propolo ut ñ tottigens pereat sic et modo in nomine seductoris ot furto discipulorũ idest
scicerdotes etpharisciei uerũ uaticinatur. Seductor enĩ erta xp̃s non ut illi arbitabantur aueri¬
tute inerrorẽ mittens. sed astilsi tate aduerittẽ ab infideliate ad fidẽ auitiis aduiitutes mo¬
nitis trohens et amorte sibi obsequentes aduitã ducens. Quia sicut diabolus medictor .e. ad mor¬
tẽ homines seducendo ltti et xp̃s medicitor ẽ aduitũ mundi dõrecciliando: Discipuli quoque
scluctoris fures spiritalit̃ ercut Non quod perfrcudẽ ciliqua aiusas possessorib auferrent sec
quia actentorib: et ingratis e quae sibi cipio conditore oblatufuerunt accipienda et utenda

Expanded text:
de aliis suspicantur. Mystice autem sicut Caiphas ignorans ante prophetizabat, dicens: Expedit unum homide aliis suspicantur. Mystice autem sicut Caiphas ignorans ante prophetizabat, dicens: Expedit unum hominem mori pro populo, ut non tota gens pereat, sicut modo in nomine seductorum, et furto discipulorum, idem sacerdotes et Pharisaei verum vaticinantur. Seductor enim erat Christus, non ut illi arbitrantur a veritate in errorem mittens, sed a falsitate ad veritatem, ab infidelitate ad fidem, a vitiis ad virtutes monitis trahens, et a morte sibi obsequentes ad vitam ducens. Quia sicut diabolus mediator est ad mortem homines seducendo, ita et Christus mediator est ad vitam, mundum Deo reconciliando. Discipuli quoque Salvatoris fures spiritualiter erant, non quod per fraudem aliqua a justis possessoribus auferrent, sed quia a contemptoribus et ingratis ea quae sibi a pio conditore oblata fuerant accipienda, et utenda,
Abbreviated transcription (Latin):
parcis ceue quo crucifixusẽ esepultus ex ipsci extrema parte totum diẽ cũ sua noctẽ qui iã ꝑactus fu¬
ercit accipiamꝰ mediũ uero idẽ sabbatidiẽ non aperte sed integretotũ tertiũ rursus cꝑte suapr¬
maȩ id est cinocte totũ cũ suo diurno tẽpore. et sic triduũ erit. Iube ergo custodirisepulerhum usq
indiem tertiũ neforte ueniant discipuli eius et furentur eũ et dicant plebi surrexit amortuis. et
erit nouissimus error peior priore. Principes ergo sccerdotem et pharisciei cũ seniorib: iudueorum
licet in mensũ fticinus in nece dñi ꝑpegtiu erint tm̃ non sufficit eis nisi etiã post mortẽ eius c̃ceptue
nequitiie uirus in prciuis consilis et frcuide exercecnt et uene natis linguis fumã eius lacerent
quẽ in nocentẽ suebunt. Seductoremeum uocant discipulos eius furti arguunt et quodipsiertin

Expanded text:
parasceves, quo crucifixus est et sepultus, et ex ipsa extrema parte totum diem cum sua nocte, qui jam peractus fuparasceves, quo crucifixus est et sepultus, et ex ipsa extrema parte totum diem cum sua nocte, qui jam peractus fuerat, accipiamus. Medium vero, id est sabbati diem, non a parte, sed integre totum. Tertium rursus a parte sua prima, id est, a nocte totum cum suo diurno tempore: et sic triduum erit. Jube ergo custodiri sepulcrum usque in diem tertium, ne forte veniant discipuli ejus, et furentur eum, et dicant plebi: Surrexit a mortuis; et erit novissimus error pejor priore. Principes ergo sacerdotum et Pharisaei cum senioribus Judaeorum, licet immensum facinus in nece Domini perpetraverint, tamen non sufficit eis, nisi etiam post mortem ejus conceptae nequitiae virus in pravis consiliis et fraude exerceant, et venenatis linguis famam ejus lacerent, quem innocentem sciebant. Seductorem eum vocant, discipulos ejus furti arguunt, et quod ipsi erant,
Abbreviated transcription (Latin):
hae ternae herediaitis accipiant. unde pulchrae septimadies ingenesi uesperũ habuisse non
legitur quia requies animarũq: illo in scło nuncẽ non ullo consũmanda merore. sed pleni¬
ore guudio futurȩ ẽ resurrectionis adcugenda Conuener̃ principes sccerdotũ et phariseiad
pilatũ dicentes. Dñe recordati sumꝰ quia seductor illedix̃ ad huc uiuens. postresdies resurgtm.
Ipsũ ciũt triduum quod d ñsmortuus ẽ et resurrex̃ nĩsi isto lequendi modo cooꝑte totum dici
solet. recte in telli non potest. Ipse quippecut. Sicut eñ iona fuit inuentre caetitrib dieb et
trib: noctib: sicerit filius hominis in corde t̃raetrib: dieb: et trib: notib: Restat ergo ut illoscris
turtirũ usiaiassimo loquendi modo quoa ꝑte totum intelligitur in ueniamus extremũdiẽ tẽpis

Expanded text:
aeternae haereditatis accipiant. Unde pulchre septima dies in Genesi vesperam habuisse non aeternae haereditatis accipiant. Unde pulchre septima dies in Genesi vesperam habuisse non legitur. Quia requies animarum quae illo in saeculo nunc est non ullo consumenda moerore, sed pleniore gaudio futurae est resurrectionis adaugenda. Convenerunt principes sacerdotum et Pharisaei ad Pilatum diipsum triduum, quo dominus mortuus est et resurrexit, nisi isto loquendi modo, quo a parte totum dici solet, recte intellegi non potest. ipse quippe ait: sicut enim Iona fuit in uentre ceti tribus diebus et tribus noctibus, sic erit et filius hominis in corde terrae tribus diebus et tribus nturarum usitatissimo loquendi modo, quo a parte totum intelligitur, inveniamus extremum diem tempus
Abbreviated transcription (Latin):
di fucurti dilirent᷑ ol secuntur Et siforto ualeant imituri pici curio sitate quo endinesit eadletir
perscut septima dut condito qiboperesuo requieuit Vnde et hanc scibatũ hoc ẽ requiẽ uoluit
oefellcr rato sciluator eadẽ sexeti die crucifixuis humane reseaurtitionis impleut arrae sũs
Ideoq cum accepis sec cicotũ dix̃ consũmatũ ẽ hocẽ: sextuediei quod promundi refectione sus¬
cepo i cmntodume opus expletũ. Sabbato cũit in sepulchro requiescens resurretionis quae octaua
diie uenturi ertit expecttibat euentũ. Vbi nrt̃ie simul deuotionis cicbectatie retribitionis p̃lucet
exemplũ quos in hac quidẽ sexiti scłi cetuite pro dño ptti. et uelut mundo necesse est crucifigi
inseptima uero dettie idẽ cum laeti quis debitum soluit corporti quidẽ intumulis animas cuĩ
secrecti in pace cũ dño manere et postbona oportec operti qui escere. donec ocitua ttim dẽ
ueniente ctate etiã corpora ipsa resurrectione glorificata cũ animab: simul in corruptionem

Expanded text:
da futura, diligenter obsequuntur, et si forte valeant imitari, sedula curiositate quo ordine sit eadem perfecta, septima autem Conditor ab opere suo requievit, unde et hoc sabbatum, hoc est requiem vole restaurationis implevit arcanum. Ideoque cum accepisset acetum dixit: Consummatum est, hoc est: Sextae diei, quod pro mundi refectione suscepi, jam totum est opus expletum. Sabbato autem in sepulcro requiescens, resurrectionis, quae octava die ventura erat, exspectabat adventum. Ubi nostra simul devotionis ac beatae retributionis praelucet exemplum, quos in hac quidem sexta saeculi aetate pro Domino pati, et velut mundo necesse est crucifigi. In septima vero aetate, id est, cum lethi quis debitum solvit, corpora quidem secreta in pace cum Domino manere. Et post bona oportet opera quiescere, donec octava tandem veniente aetate, etiam corpora ipsa resurrectione glorificata cum animabus simul incorruptionem
Abbreviated transcription (Latin):
separati abillis er n futuro funditus eorsũ abducantur ab es cũ apsener saot ata at uiultus fuoncon
udomo putee pristinã cũ formã et faciem ꝑdidis se uel amissise corporisueritatem et assũp sisse core
uels ou ritale ul agrĩ aussi guritus saluator non subs tantiã uero carnis amisit sed floria fiturt
aol sur uel nrae rosurrestioni soscredit uii qualis tuno a poslis appanut talis post uidicuum
Ao parebut electis nãet in ipsotẽ poreudicanddiet panisi mapefima sas infonrmna sealis postebuelicuim¬
denoe impi qẽ spreuera iuderquenega uere milites que crucifixere pulatus hero desq quẽ iudi¬
uere queanta qoscererudicem Et res plenduit facieseius sicut sol uestinta as teme nssi asã nba

Expanded text:
separati ab illis, et in futuro funditus seorsum abducuntur ab eis, cum abscondet eos in absconseparati ab illis, et in futuro funditus seorsum abducuntur ab eis, cum abscondet eos in absconnemo putet pristinam eum formam et faciem perdidisse, et amisisse corporis veritatem, et assumpsisse corpus vel spiritale, vel aereum. Transfiguratus Salvator non substantiam verae carnis amisit, sed gloriam futurae vel suae, vel nostrae resurrectionis ostendit; qui qualis tunc apostolis apparuit, talis post judicium cunctis apparebit electis. Nam in ipso tempore judicandi, et bonis simul et malis in forma servi videbituet impii quem sprevere, Judaei quem negavere, milites quem crucifixere, Pilatus Herodesque quem judicavere, queant agnoscere judicem. Et resplenduit facies ejus sicut sol, vestimenta autem ejus fa
Abbreviated transcription (Latin):
et nratone misdea nilł post sex mondi actates scis ab omni labore qui escenduo soitie rn
seripatar oc tauo desienat es seresiirgendum. Vn de pulerhe e sextis psalmus prooaua
acates quibus operarilict pritibus est insistendum nemo auđ rear ibutionistem posex
dio dice corripia muririto Eodet ipse dñs hoclo couoluit nosostenso sua corationisieo¬
plindocem nad yito setuindum iucam dicitur qui a scendit inmognstenso uerraton
In montem nãq oraturus et sic trans figurandus ascondit utostondat cosqui fructim resurre¬
Scib: uoenubedudebero nẽ oessolũ modo secu discipulos ducit uniquia multii una uoca a pauicuen
elen Vlel quicahic quinunc fidem qua imbuti sunt scãe triniatis in corrt ptame nan e rocui paucue
sepa rati quua iustuemunc cũ prauorũ uitiis premuntur animo tamens uot toaa at qr inlentionefid

Expanded text:
Et in ratione mystica illic post sex mundi aetates sanctis ab omni labore quiescendum: hic vero Et in ratione mystica illic post sex mundi aetates sanctis ab omni labore quiescendum: hic vero tempore octavo designat esse resurgendum. Unde pulchre et sextus psalmus pro octavo etates, quibus operari licet, precibus est insistendum, ne in octavo retributionis tempore a judice corripiamur irato: quod et ipse Dominus hoc loco voluit nos ostenso suae orationis exemplo docere. De quo secundum Lucam dicitur: Quia ascendit in montem ut oraret. In montem namque oraturus, et sic transfiguraturus ascendit, ut ostendat eos qui fructum resurres incumbere debere. Tres solummodo secum discipulos ducit, vel quia multi sunt vocati, pauci vero electi, vel quia hi, qui nunc fidem qua imbuti sunt sanctae Trinitatis incorrupta mente servaverunt, seorsum: quia justi et nunc cum pravorum vicinia premuntur, animo tamen sunt toto atque intentione fidei
Abbreviated transcription (Latin):
raptim aeque ad broue momentum delibata fortius instanta sctitrarisseuntis aduer satolola¬
rent Decentissimosa Ne uerbo scõs mortem gusta retestatur: aquibus nimirum mon
grporis qua si libando gustatur Vita uero animeueraciter possidendo teicta rum¬
uonontro is edsum seorsum In eu angelio lucae ita scriptiimest facuimest post hact
uerba ferediesocto Et assupsit petrum et ia cobum et iohannom et ascendit in mona
Et qraronu in menceora . Hiniasequitur quo modo post dies sexas sumsserit inno
iui casexan teusi mentem excelsum scorsum quodmatheus marco quȩ cestantur uim
lucas euan gelista ponat octoarium numerum sed facilis responsio est quia hic medui
paenuntug dies ib primus quo haec dñs promisit et extrenicis quosia pronuisisa nam¬
pleuit Addicor ideoque lucas on post die socto sal temperatu feredre sostt cmn

Expanded text:
raptim atque ad breve momentum delibata, fortius instantia saeculi transeuntis adversa toleraraptim atque ad breve momentum delibata, fortius instantia saeculi transeuntis adversa tolerarent. Decentissimo sane verbo sanctos mortem gustare testatur; a quibus nimirum mors corporis quasi libando gustatur, vita vero animae veraciter possidendo tenetuin montem excelsum seorsum. In Evangelio Lucae ita scriptum est: Factum est post haec verba fere dies octo, et assumpsit Petrum, et Jacobum, et Joannem, et ascendit in montem ut oraret, etc. . Hinc quaeritur, quomodo post dies sex assumpserit eos, et, duxerit in montem excelsum seorsum, quod Matthaeus Marcusque testantur, cum Lucas evangelista ponat octonarium numerum. Sed facilis responsio est: quia hic medii ponuntur dies, ibi primus quo Dominus haec promisit, et extremus, quo sua promissa complevit, additur. Ideoque Lucas non post dies octo, sed temperatius, fere dies octo ponit.
Abbreviated transcription (Latin):
mus quan tapietate dispensationis agatur agnoscimus. Discipulis erum rudibus etia
depresena uitam aliquid prumittendum fuit ut possent rubustius infutura solidari
dicisnadue lut so opulo ex eroaterra liberando repromissionis corra promit atur ut dum
porandus essee ad dona caelestiatarenis promissionibus su adere cur. Vn de quo quenita
perpsalmistam dicitur. Dediteis regiones gondiuto et laboros pop ulorumposi derut
Va cu sidiintuisaficatio nes enus & legem eius ex quitanto. Sicergo noc roco flidiorut
d scipulq̃ s ueritas loquȩns uidendum regnum dĩ promitat i nterra ut hoc abeis fidelii
uedarlo orisorociture Quod siregiium ds inihac sentodti a futuram in caelis beatiti dicleon
gelimusaccipora ex hoc qui dem deadstantibus non post multos dies in monit uideriet
pođ piea uaque prouisione factum est ut contem ꝓplatiouie sempermatienas gaudi tames

Expanded text:
mus, quanta dispensatione pietatis agatur agnoscimus. Discipulis enim rudibus etiam mus, quanta dispensatione pietatis agatur agnoscimus. Discipulis enim rudibus etiam de praesenti vita aliquid promittendum fuit, ut possent robustius in futura solidari. Sic Israelitico populo ex Aegypti terra liberando repromissionis terra promittitur, et dum vocandus esset ad dona coelestia, terrenis promissionibus suadetur. Unde recte quoque per Psalmistam dicitur: Dedit eis regiones gentium, et labores populorum possederunt, ut custodiant justificationes ejus, et legem ejus exquirant . Sic ergo hoc loco rudibus discipulis Veritas loquens, videndum regnum Dei promittit in terra, ut hoc ab eis fidelibus in coelo praesumatur. Quod si regnum Dei in hac sententia futuram in coelis beatitudinem velimus accipere, et hoc quidem de astantibus non post multos dies in monte viderunt. Quod pia utique provisione factum est, ut contemplatione semper manentis gaudii, tametsi
Abbreviated transcription (Latin):
mortem audi gloriam trium phants. Vgoriscrucem auscultr angelorum ministeria
Et tunc redde inquidunicuque secundumo pus eius. Non est distinctio iudei eh nici
uiri et mulieris pauperum et diuitum ub ino persone sedo pera considerancur. Amendico
uobis Sunt quidam dehicstantibus qui nongustabunt mortem. donec uideante filium
hominis uenientem in regnosuo. Regnum dĩ in quofilius dĩ idemque e filius hominis regno
hoc loco prosens ecclesia uocatur. Et quia non uult ex discipulis usque ad eouictri in cor
toris supotentiam erectam consolatoria promissione nunc dicitur sunit qui dam
de hic stantibus qui nongustabunt mortem. doncindeant filium hominus ueruentem in regnosuo
Hoc est osten dentem potestatem suam. Sed cũ tanta dñs sub eu demortis precepta a ederet
quid neces sarium fuit utadhanc subito promissiotiem uoni ret quodsi subtilitor attenda¬

Expanded text:
mortem, audi gloriam triumphantis; vereris crucem, ausculta angelorum ministeria. mortem, audi gloriam triumphantis; vereris crucem, ausculta angelorum ministeria. Et tunc, inquit, reddet unicuique secundum opera ejus, non est distinctio Judaei et Graeci, viri et mulieris, pauperum et divitum, ubi non personae, sed opera considerantur. Amen, dico vobis, sunt quidam de hic stantibus qui non gustabunt mortem donec videant filiufilius Dei idem qui et filius hominis regnat, hoc loco praesens Ecclesia vocatur; et quia nonnulli ex discipulis usque adeo victuri in cortoris sui potentiam erectam consolatoria promissione nunc dicitur: Sunt quidam de his stantibus qui non gustabunt mortem, donec videant filium hominid est, ostendentem potentiam suam. Sed cum tanta Dominus subeundae mortis praecepta ederet, quid necessarium fuit, ut ad hanc subito promissionem veniret? Quod si subtiliter attenda
Abbreviated transcription (Latin):
commuttionem pro aruima su a Proisrł datur commutatio. ae grptus & aehio¬
pia & procnima humania illa solare tributio. quam psalmista caruc Quid retri¬
buam dro pedomnibus quae retribuit mihi: calicem salucaris accipiam et nomen diũ
itiuocabo Pilius enim hominiis uenturus est in gloriam patris sui cum angelis suis. qui aqui
in hominis Naturaminor est patre ipsei nunitate urnuseius demque est gloriae cumpatro
ettunic radde unicuique secundum opuseius pretrus ad predicationem mortis domit uico
scaldab ratus sententia dñ fuerat increpatus prouo ca discipuli ut ab negarenitse et tollererit
crucẽ suam e morientium animo magistrum sequerentur Grandis terror audientium et qu
possit principe a płorum pertergito etiam aliis apłis metum inicere idcirco tristibus lae io
succendunt e dicit filius hominis uenturus est in gloriam patrissui cumangelis suis. Timens

Expanded text:
commutationem pro anima sua? Pro Israel datur commutatio Aegyptus, Aethiocommutationem pro anima sua? Pro Israel datur commutatio Aegyptus, Aethiopia, et pro anima humana illa sola retributio quam Psalmista canit: Quid retribuam Domino pro omnibus quae retribuit mihi? Calicem salutaris accipiam, et nomen Domini invocabo . Filius enim hominis venturus est in gloria Patris suin hominis natura minor est Patre, ipse in unitate unius ejusdemque est gloriae cum Patre. Et tunc reddet unicuique secundum opera ejus. Petrus praedicatione mortis Dominicae scandalizatus, sententia Domini fuerat increpatus, provocatis discipulis suis ut abnegent se et tollant crucem suam, et morientium animo magistrum sequerentur, grandis terror audientium, et qui posset principe Apostolorum perterrito etiam aliis Apostolis metum injicere. Idcirco tristibus laeta succedunt, et dicit: Filius hominis venturus est in gloria Patris sui cum angelis suis. Times
Abbreviated transcription (Latin):
su ut uonderia ternten ar por&inde e Nutic dicitur e Nunden iu predesi hom¬
an simuns dlem cĩ teuier suno lu cratur atumȩ uero suae detrimero tum patiatur
Cum persecutio ab aduersa riqͥs de est ual deuigilantius corcusto dierurd auo autom e¬
Nam pacis tempore quialic& uiuera liba etam ambire  Plerumque untem et ai¬
rica muincimus sed adhuc obsttt quoduia rectitidinis mineo uoui s umodidat
peifntioncimus Nedamseoue labentia curicta despicimus sed umon ad buo huma ioa
uere cundiae usu prepedimur ut rectitudinem qua seruamus irmeriteNNoiedũ
ex primero ualeamus uuoce & tanto di faciem adiustitiae defensio riei nue glegimu
quanto humanas facieris contra iustitiam ueremur Sed ualde cauendum eseilue
per audnitiam pecuiuarum siueper amorem mortis acque a moiem corporalis
uitae salutem ati. marum quaerere neglegamus. Quiar uhil proderit tem poralio
lucra facere siperdantur aeterria. Vnde esubditur. Aut quam dabithomo

Expanded text:
r: Quid enim prodest homini, si universum mundum lucretur, animae vero suae detrimentum patiatur? Cum persecutio ab adversariis deest, valde vigilantius cor custodiendum est. Nam pacis tempore, quia licet vivere, libet etiam ambire. Plerumque autem et avaritiam vincimus, sed adhuc obstat quod vias rectitudinis minori tenemus custodia perfectioni. Nam saepe habentia cuncta despicimus, sed tamen adhuc humanae verecundiae usu praepedimur, ut rectitudinem quam servamus in mente, nondum exprimere valeamus in voce. Et tantum Dei faciem ad justitiae defensionem negligimus, quantum humanas facies contra justitiam veremur. Sed huic quoque vulneper avaritiam pecuniariam, sive per timorem mortis, atque amorem corporalis vitae, salutem animarum quaerere negligamus; quia nihil proderit temporalia lucrifacere, si perdantur aeterna. Unde et subditur: Aut quam dabit homo
Abbreviated transcription (Latin):
Nullo tempore destitit opertiriosmitere: quiciet prius ꝑpatres et postmodum
ꝑlegis doctores et prophetas ad extremum uero perapłos dumplebis suae mores
excoluit quusi ꝑoperarios inuineae cultura laborauit quã uis incolibet modulo
uł mensuraquis quis cum fide reotabone actionis extitit. huus i neae operarios
fuit. Et egres sus ciricorã tertã uidit alios stuntes inforo ociosos. et illis dixi

Expanded text:
nullo tempore destitit operarios mittere. Quia et prius per patres, et post modum nullo tempore destitit operarios mittere. Quia et prius per patres, et post modum per legis doctores et prophetas, ad extremum vero per apostolos, dum plebis suae mores excoluit, quasi per operarios in vineae cultura laboravit. Quamvis in quolibet modulo vel mensura quisquis cum fide recta bonae actionis exstitit, hujus vineae operarius fuit. Et egressus circa horam tertiam vidit alios s
Abbreviated transcription (Latin):
sulicet ec desiã quãe habel iustus usq adultimũ electũ quiinfinẽ mundiuenturus ẽ quod scõs protu¬
lit qua sitot palmites misit. Conuentione autẽ facia cũo perarios exdinario diurno
misiteos inuineam suam: denarius imaginem regis hubet. Idarco enim unus quisque
acedit adcultũ diuini nominis et ad propinquit ecdesiae quae puine m sigificata est
ut in xp̃o recipiat imaiginẽ deitatis quam in paradisoꝑdiderat liuore serpentis. Vndede¬
narius est dictis qui prodecem nũmis apuduntiquos inputabatur. significante ration
quod quantoquisq lons decclogum studuerit implere tanto amplius reformator
udimaginẽ eius quicretiuit eũ et splendidiorẽ mercedẽ que ꝑdenarium significata
ẽ recipiet infuturo. Aderudiendã ergo plebẽsuũ dñs quasi ad excolendam uineã suã

Expanded text:
scilicet Ecclesiam, quae ab Abel justo, usque ad ultimum electum qui in fine mundiscilicet Ecclesiam, quae ab Abel justo, usque ad ultimum electum qui in fine mundilit qua si tot palmites misit. Conventione autem facta cum operariis ex denario diurno misit eos in vineam suam. Denarius imaginem regis habet. Idcirco enim unusquisque accedit ad cultum divini nominis et appropinquat Ecclesiae, quae per vineam significata est, ut in Christo recipiat imaginem deitatis, quam in paradiso perdiderat livore serpentis. Unde denarius est dictus qui pro decem nummis apud antiquos imputabatur, significante ratione, quod quantum quisque legis decalogum studuerit implere, tanto amplius reformetur ad imaginem ejus qui creavit eum, et splendidiorem mercedem, quae per denarium significata est, recipiat in futuro. Ad erudiendum ergo plebem suam Dominus quasi ad excolendam vineam suam
Abbreviated transcription (Latin):
sorem. eodemq: die quo prosues crucifixus est peccatis. gratia fidercum xpo in paradrsogauden¬
tem. et dicto quia et nouis simierunt primi. Sed et cotidia e uidemus multos in laicohabitu coni¬
titutos magnis uitȩ meritis excellere et ulios a prima otate spiritdi studio feruentes ad extre¬
mũ otio torpente lassescerẽ adq i nerti stuluitia quod spũceperant carne consũmare : Si mileẽ¬
enĩ regnũaielorũ homini patristimilias exut primomane conducere operarios inuoneã suam¬
Et parabolius tauł similitudo regnicuelorũ exus quae p̃missa sunt intelligitur. Scripas
ẽ enĩ anteã multier̃ priminouissimi et nouissimi primi nontẽ ptori deferentod nõ sed fide
et el ectos suos sic in bocmundo possidet quasi subgectos dñs indomo. Quihabet uineam uniuersã

Expanded text:
sorem, eodemque die quo pro suis crucifixus est peccatis, gratia fidei cum Christo in paradiso gaudensorem, eodemque die quo pro suis crucifixus est peccatis, gratia fidei cum Christo in paradiso gaudentem, et dicito quod et novissimi erunt primi. Sed et quotidie videmus multos in laico habitu contitutos magnis vitae meritis excellere, et alios, a prima aetate spiritali studio ferventes, ad extremum otio torpente lassescere, atque inerti stultitia quod spiritu coeperant carne consummare. elorum homini patrifamilias qui exiit primo mane conducere operarios in vineam suam. Parabola ista vel similitudo regni coelorum ex his quae praemissa sunt intelligitur. Scriptum est enim antea: Multi erunt primi novissimi, et novissimi primi, non tempori deferente Domino sed fidei. et electos suos sic in hoc mundo possidet, quasi subjectos dominus in domo: qui habet vineam universalem,
Abbreviated transcription (Latin):
nunc in tẽpore hocdomos et frs et sorores et matres et filios etagros cũ ꝑsecutionibus
ꝑsignificationẽ altius intelligi. Cente nurius quippenumerus deleua trans latus index¬
terłm licet eandẽ inflexudigitor ũ uideatur tenere figurã quã habuerit denarius in leua
Nimiũ tu men quantutis magnitudine suꝑcresct quia uidelicet om̃s quia propter
regnũdĩ temporali asꝑnunt᷑ et hacuitu ꝑsecuti onib: plenissima eius dem regna gaudiũ
fide certudegustant atq: in expectutionẽ patriae cuelestis quaeiure indextera signist¬
catur omniũ parit̃ electorũ sincerissima dilectione fruuntur. Verũ quiumultiuntintã¬
amore tepescunt uel ex in tegro ad scelerum uolutibra relcibuntur. Terribilis mox sententi
sub infertur: multiadt̃ erunt primino uissimi et nouis simiprimi. uide enim iudam de a pło
in apos tatt̃ iuersum et dicito quic multier̃ pniminouissimi. Videlatronẽ incruce factum confes¬

Expanded text:
hoc domos, et fratres, et sorores, et matres, et filios, et agros, cum persecutionibus, per significationem altius intelligi. Centenarius quippe numerus de laeva translatus in dexteram, licet eamdem inflexu digitorum videatur tenere figuram, quam habuerat denarius in laeva, nimirum tamen quantitatis magnitudine superegnum Dei temporalia spernunt, et in hac vita persecutionibus plenissima ejusdem gaudium regni fide certa degustant, atque in exspectatione patriae coelestis, quae jure in dextera significatur, omnium pariter electorum sincerissima dilectione fruuntur. Verum quia multi virtamore tepescunt, vel ex integro ad scelerum volutabra relabuntur, terribilis mox sententia subinfertur. Multi autem erunt primi novissimi, et novissimi primi. Vide enim Judam de apostolo in apostatam versum, et dicito, quod multi erunt primi novissimi; vide latronem in cruce factum confes
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃m solos apłos dispensatores fuctos existimet. negletoq miliciȩ spirittilis officio
seruus piger infideliter in prudenterq: dormiet ipsebectus apłs epos quoq: dispen¬

Expanded text:
rum solos apostolos dispensatores factos existimet, neglectoque militiae spiritalis officio, rum solos apostolos dispensatores factos existimet, neglectoque militiae spiritalis officio, servus piger infideliter imprudenterque dormitet, ipse beatus Apostolus epi
Abbreviated transcription (Latin):
do  et non abscondendo pecuniã dñi sui. Prudens uero diliges er discernendo capacittitẽ sin¬
puliscit. uosuocatis momagister eadne etbenedicits. sume tenim: quaeẽ etã huu dũi famibia
nimirũ illa ẽ quã ipse dñs demanu in imici redemit . et suo dominio mancipauit. Haec familia
scãẽ eccła catholica quaeper orbem terrȩ copiosa fertlitate diffaniditur Et
redem ptam se precioso suidñi sanguine glomatur Nilium si enim hominus sicut ipse
ut. uenit non ministrumi sed ministrare etdare animam suam redemptioniem pr
Grex enim ipsa ẽ familia redemptoris. Dispensator uero quisit quem oportet
ẽẽ fidelem et prudentem Paulus nobis ostenda lapłs. qui dese suisq sociis loquen
ait. Sic nos existimet homo utministros xp̃i et dispensatores mysteriorum di or
Hic iam quaeritur in terdis pensatores. ut fideles quis inueruatur: nequicũt

Expanded text:
do, et non abscondendo pecuniam Domini sui. Prudens vero in diligenter discernendo capacitatem sindo, et non abscondendo pecuniam Domini sui. Prudens vero in diligenter discernendo capacitatem sinpulis ait: Vos vocatis me Magister et Domine; et bene dicitis: sum etenim . Quae est etiam hujus Domini familia? Nimirum illa est quam ipse Dominus de manu inimici redemit, et suo dominio mancipavit. Haec autem familia sancta est Ecclesia catholica, quae per orbem terrae copiosa fertilitate diffunditur, et redemptam se pretioso sui Domini sanguine gloriatur. Filius enim hominis, sicut ipse ait, venit non ministrari, sed ministrare, et dare animam suam redemptionem pro x ergo boni Pastoris ipsa est familia Redemptoris. Dispensator vero quis sit, quem oportet esse fidelem pariter et prudentem, Paulus nobis ostendit apostolus, qui de se suisque sociis loquens ait: Sic nos existimet homo ut ministros Christi et dispensatores mysteriorum Dei. Hic jam quaeritur inter dispen
Abbreviated transcription (Latin):
in tmissione preparemur. Quis puctis fidelis ẽ seruii et prudens quẽ constituet dominu sti suꝑ
samiliã suã  Respondens ad introgata salucitor primo docet iudiciũ cunctis ad fututũ
singulosq uixia meritũ operis ac sensu sui capacitatẽ p̃mia uł torm̃ta nacturos. Deinđ qđđ
maxime quȩ sieret gratiã uintutũ quã mundo attulerit ac singulis quantũ possint ostendit
eẽ sec tandam Ignem inquid ueni mittere in trã. Et quiduolo nisi ut accendatur. saneqđ
ait quisputus ẽ difficultatẽ ñ in possibilitatẽ ꝑficienđ uirtutis insinuat. Quomodo psad¬
mistti. quis sapiens et custo diet haec : : Non neminẽ sedrurũ sigificat Nã alibi idẽ uerbã
ñ prodifficrli sed proinpos sibili posuit. Ds quissimilis erit abi : idẽ nullis Tuenim solusalas¬
simus suꝑ omnẽ terrã. Quis putts ẽ inquid fidlis seruus et prudens: fidelis quippe deuote tribuen¬

Expanded text:
paremur. II. Quis putas fidelis est servus et prudens, quem constituit Dominus suus super familiam suam? Respondens ad interrogata Salvator primo docet judicium cunctis adfuturum, singulosque juxta meritum operis ac sensus sui capacitatem praemia vel tormenta nacturos. Deinde quod maxime quaesierat, gratiam virtutum quam mundo attulerit ac singulis quantum possint ostendit esse sectandam. Ignem, inquit, veni mittere in terram, et quid volo nisi ut accendatur? Sane quod ait, Quis putas est, difficultatem, non impossibilitatem perficiendae virtutis insinuat: quomodo Psalmista: Quis sapiens et custodiet haec? non neminem, sed rarum significat. Nam alibi idem verbum non pro difficili, sed pro impossibili posuit: Deus, quis similis erit tibi? id est, nullus: Tu enim solus altissimus super omnem terram . Quis putas est, inquit, fidelis servus et prudens? Fidelis quippe in devote tribuen
Abbreviated transcription (Latin):
ut pendule expectationis in cera semꝑ eũ creda ẽẽ. uenturũ quẽ ignoraa quando uenturi sit
sed nescitis prȩmisoq patris familias exemplo curreticeat consũmationis diẽ manifesti docet
dicens esto tẽ parati qr nescitis quahora fili hominis uenturus .ẽ. Illudaũt scitote q nmsi sciret
pat̃ familias quahora faruenurq eẽt uigilaretutiq: et ñ sineret perfoderedomũ suã. Ex quo

Expanded text:
ut pendulae exspectationis incerti semper eum credant esse venturum quem ignorant. Quando dixit ut pendulae exspectationis incerti semper eum credant esse venturum quem ignorant. Quando dixit sed nescitis, praemissoque patrisfamiliae exemplo, cur reticeat consummationis diem manifestius docet, dicens: Estote parati, quia nescitis qua hora Filius hominis venturus est . Illud autem scitote quoniam si sciret paterfamilia
Abbreviated transcription (Latin):
Neo puto alia tenera eẽ bominũ quib: constie ecclesia quam ista tria habentica binas differen¬
tius propt̃ assumptionem et relictionom quamuis in singulis multae studiorum uoluntu¬
tumq: diuersitites ad concordiam tumenunititemq concurrentes pos sint inuemiri
Vnde et hetechiel propheta tresuiros liberctos uidit noe danieletiob. Inquib:
undis ret̃ atq ideo figurã rectoꝵ tenuit danieletinaularegia abstinentiȩ deditis fu
en dcirto uitt̃ continentiũ signauit Iobuero Coniugio positis etcurã domꝰ propriȩ exercens
olacuit ꝑ quẽ dignebonoꝵ coniugũ ordo figuratur. Postquã enĩ dñs đdiscretione coronan¬
dor atq: dam pnandoꝵ sermonẽ suũ compleueratiã propt̃ quid baec protulerit manifestat
dicens uigila teergo qr nescitis quaora dñ s ur̃t uenturi sit Perspic ue ostendit quare supradixe¬
rut dediȩaũt illanemo scit neq filus hominisneq angeli nisi pat̃ solii qđ ñ expediat scire apłis

Expanded text:
nec puto alia esse genera hominum, quibus constat ecclesia, quam ista tria, habentia binas differentias propter assumtionem et relictionem, quamuis in singulis multae studiorum uoluntatumque diuersitates, ad concordiam tamen unitatemque concurrentes possint inueniriUnde et Ezechiel propheta tres viros liberatos vidit Noe, Daniel, et Job . Grundis rexit, atque ideo figuram rectorum tenuit. Daniel et in aula regia abstinentiae deditus fuit, et idcirco vitam continentium signavit. Job vero in conjugio positus, et curam domus propriae exercens placuit, per quem digne bonorum conjugum ordo figuratur. Postquam enim Dominus de discretione coronandorum atque damnandorum sermonem suum compleverat, jam propter quid haec protulerit manifestat, dicens. Vigilate ergo, quia nescitis qua hora Dominus vester venturus sit. Perspicue ostendit quare supra dixerat: De die autem illa nemo scit, neque Filius hominis, neque angeli, nisi Pater solus, quod non expediat scire apostolis,
Abbreviated transcription (Latin):
foutex bae secientiola quidam calum niantur. Quod d ns̃ phisicae disputationis ignceras
putenomnes cibos inuentrem ire et insecessum digeri : cumfttim infusacescae ꝑ artu
Encuences ar medullas neruosq fundantur. Vnde et multos quiuitio stomachi p̃petem sus¬
pncanto uomitum. Post caenas et prandia statim cuomere quodin gessenint. Et tiemen cor¬
pulentus es se quia ad primum tactum liquidior cihus uel patus ꝑmembra fundatur e
sedistius modi homines dum uolunt alterius imperitiam repraebendere ostendunt
quan: Quam uisenimteiuissimus humor iterguer : esca sit endumi uenis dt artu

Expanded text:
s. Et ex hac sententiola quidam calumniantur, quod Dominus physicae disputationis ignarus, s. Et ex hac sententiola quidam calumniantur, quod Dominus physicae disputationis ignarus, putet omnes cibos in ventrem ire et in secessum digeri, cum statim infusae escae per artus et venas, ac medullas nervosque fundantur. Unde et multos, qui vitio stomachi perpetem sustineant vomitum, post coenas et prandia statim evomere quod ingesserunt, et tamen corpulentos esse: quia ad primum tactum liquidior cibus, et potus per membra fundatur. Sed itiusmodi homines dum volunt alterius imperitiam reprehendere, ostendunt suam: Quamvis enim tenuissimus humor et liquens esca sit, cum in venis et artu
Abbreviated transcription (Latin):
ios inobconsidendienq̃ue et ideo non solum caeci sed et duces caecorum merito dicuntur quiastalos
nonisalum sibi ne inla queum incidant prospiciunt: sed etiam sibi obsequentes in oraetipitium mgrlas
secum trabunt Respondens autem petrus dixitei edissere nobis parabolaon ifet: Etaule
dixura Ad huc et uos sine in telletu estis: Quoda ꝑtedictum fuerat et patebat dudetu apti
ꝑparaliolam dictum putunt: Et inre manifesta mrsticam qua erunt intelligentiam: Corri¬
piuntuns ad nõ quare parabolice dictum putunt quod perspicue locutus ẽ. ex quo animad¬
uerdimus uitio sum eẽ auditorem qui obscure manifesta aut manifeste dicte abicura uelit
intelligere: Non intelligitis quia omne quod in os intrat in uentremuadit et in seces sum
emiteitu s Eminium euangeliorum loca apud hereticos et peruersos plena sunt scandali¬

Expanded text:
ipsi non consideraverunt, et ideo non solum caeci, sed et duces caecorum merito dicuntur. Quia tales ipsi non consideraverunt, et ideo non solum caeci, sed et duces caecorum merito dicuntur. Quia tales non solum sibi ne in laqueum incidant prospiciunt, sed etiam sibi obsequentes in praecipitium mortis secum trahunt. Respondens autem Petrus dixit ei: Edissere nobis parabolam istam. At ille dixit: Adhuc et vos sine intellectu estis? Quod aperte dictum fuerat et patebat auditui, Apostoli per parabolam dictum putant et in re manifesta mysticam quaerunt intelligentiam, corripiunturque a Domino, quare parabolice dictum putant, quod perspicue locutus est. Ex quo animadvertimus vitiosum esse auditorem, qui obscura manifeste, aut manifeste dicta obscure velit intelligere. Non intelligitis, quia omne quod in os intrat in ventrem vadit et in secessum emittitur? Omnium evangeliorum loca apud haereticos et perversos plena sunt scandali
Abbreviated transcription (Latin):
taui uineamueram quomodo uersi estis in amaritudinem uitis alienae: plantauit quidem
ds̃ et nemopatest eradicare plantationem eius sed quiñ ista plantatio in uoluntate pro¬
prii arbitrii .ẽ nullus alius eam poterit eradicare nisi ipsa tribuerit assensums sinite illos
caecisunt duces caecorum. Caecus autem si cae coducatum praestet. ambo in foueam cadeT
Hoc e. quod apłs p̃ceperat. Hereticum hominem postunam et alteram correctionem deuita
Scuens quod peruersus sit huiuscemodi et a semetipsodampnatus: In hunc sensũ saluatar
p̃cipit doctores pessimos dimittendos arbitriosuo scens eos difficulter adueritutem posse
neuabiaetus eẽ. et caecum papulum in ernanem trabȩre Caeciergo fuerant phariser
quia tenebrrdsas ticditiones suas hominum seruantes . Lucem mandatorum dĩ quam psalmis¬
ips non fonsiuse idecens lucerna pedib meis uerbũ tuum dne er lu menemitismeiare ꝑsalit

Expanded text:
tavi vineam veram, quomodo versi estis in amaritudinem vitis alienae ? Plantavit quidem tavi vineam veram, quomodo versi estis in amaritudinem vitis alienae ? Plantavit quidem Deus, et nemo potest eradicare plantationem ejus. Sed quoniam ista plantatio in voluntate proprii arbitrii est, nullus alius eam eradicare poterit, nisi ipsa praebuerit assensum. Sinite illos, caeci sunt, duces caecorum. Caecus autem si caeco ducatum praestet, ambo in foveam cadunt. Hoc est quod Apostolus praeceperat: Haereticum hominem post unam et alteram correptionem devita, sciens quod perversus sit hujuscemodi, et a semetipso damnatus . In hunc sensum et Salvator praecepit doctores pessimos dimittendos arbitrio suo, scretrahi, caecos esse et caecum populum in errorem trahere. Caeci ergo fuerant Pharisaei, quia tenebrosas hominum traditiones observantes, lucem mandatorum Dei quam Psalmista professus est dicens: Lucerna pedibus meis verbum tuum, Domine, et lumen semitis meis . Hanc