comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aut reqͥrens dm̃. Om̃s decli-¬
nauerunt simul in utiles facti
sũt. ñ ẽ qͥ faciat bonũ. ñ ẽ usq
ad um̃. Quare᷑. Quia filii homi¬
nĩ ẽẽ uoluert. Ut aut̃ eos ab
his unqͥtatibꝰ tolleret. redune¬
ret. curaret. sanaret filios he¬
minũ: dedit eis potestatẽ fili-¬
nis enĩ homo m̃dar. Accedit
uob̾ grã dei. dedit uob̃ pote¬
statẽ filios dei fieri. Audite
uocẽ patris dicentis. Ego dixi
dii estis: ⁊ filii altissum omnes.
Qm̃ hoĩes. filii hominũ. Si ñ
filii altissimi. m̃daces. qͥa oĩs
homo m̃dax. Si filii dei. si grã
saluatoris redẽpti.si p̃cioso
sangͥne cõparatiͭ ͥ si aqua ⁊ spũ
renati ͥ si ad hereditatẽ celoꝵ
p̃destinati. utiq filii dei. Ergo
iam aii. Quid ad te uult. m̃da¬
homo. hõ. mediator dei filiꝰ uni¬
cus patͥs as̃ hõ. Ecce tu longe
a deo homo. ⁊ ds̃ sursũ longe
ab hoĩe. In medio se posuit ds
et si aliqͥd egimꝰ mites: teneamꝰ
inderlinabilẽ confessionẽ. Di¬

Expanded text:
ns Deum. Omnes declinaverunt, simul inutiles facti sunt: non est qui faciat bonum, non est usque ad unum . Quare? Quia filii hominum esse voluerunt. Ut autem eos ab his iniquitatibus tolleret, redimeret, curaret, sanaret, mutaret filios hominum, dedit eis potestatem filinis enim homo mendax. Accedit vobis gratia Dei, dedit vobis potestatem filios Dei fieri. Audite vocem Patris mei dicentis, Ego dixi, Dii estis, et filii Altissimi omnes . Quoniam homines filii hominum, si non filii Altissimi, mendaces; quia omnis homo mendax. Si filii Dei, si gratia Salvatoris redempti, si pretioso sanguine comparati, si aqua et Spiritu renati, si ad haereditatem coelorum praedestinati, utique filii Dei. Ergo jam dii. Quid ad te vult mendahomo mediator Dei, Filius unicus Patris, Deus homo. Ecce tu longe a Deo homo, et Deus sursum longe ab homine: in medio se posuit Deus et si aliquid egimus, mites, teneamus indeclinabilem confessionem. Di
Abbreviated transcription (Latin):
erunt ibi colendos deos. Que
colebat᷑ in troia. inducit᷑ a po¬
eta ipsoꝵ nino irascens enee
et troianis fugientibꝰ: ⁊ dicit.
renũ naiigat equor. omen in
ytaliã portans. uictosq pena-¬
tes. Id ẽ deos uictos portans se¬
cum in ytalia. Iam quando dii
men eiat an omen. Diligite gͦ
legẽ dei᷑: ⁊ ñ sit uob̃ scandalũ.
Rogamꝰ uos. obsecramꝰ uos. ex¬
hortam᷑ uos: estote mites: cõ-¬
patimini patientibꝰ: suscipite
infirmos: et in ista occasione
multoꝵ. ꝑegͥnoꝵ egentiũ. labo¬
rantiũ. abundet hospitalitas
ni:⁊ tantũ suo malo blasphe¬

Expanded text:
erunt ibi colendos deos, qui colebantur in Troja. Inducitur a poeta ipsorum Juno irascens Aeneae et Trojanis fugientibus, et dicit, rhenum navigat aequor, Ilium in Italiam portans victosque Penates: id est, deos victos portans secum in Italiam. Jam quando dii men erat, an omen? Diligite ergo legem Dei, et non sit vobis scandalum. Rogamus vos, obsecramus vos, exhortamur vos, estote mites, compatimini patientibus, suscipite infirmos: et in ista occasione multorum peregrinorum, egentium, laborantium, abundet hospitalitas ni, et tantum suo malo blasphe
Abbreviated transcription (Latin):
te potuertꝰ: fugere ipsi ñ potu¬
erunt. Et cũ ipsis diis uenien ᷤᷤ
in ytaliamꝰ. cũ diis falsis con¬
didit romã. Longũ ẽ cetera
rẽ. auc̃tor ipsoꝵ omnibꝰ notꝰ
sic loqͥt᷑. Urbẽ romã sic̃ ego
accepi condidere atq habu-¬
ere initio troiam. qͥ enea du-¬
ce ꝓfugi. sedibꝰ incertis uaga

Expanded text:
te potuerunt: fugere ipsi non potute potuerunt: fugere ipsi non potuerunt. Et cum ipsis diis veniens in Italiam, cum diis falsis condidit Romam. Longum est caetera rem. Auctor ipsorum omnibus notus sic loquitur: « Urbem Romam, sicut ego accepi, condidere atqere initio Troiani, qui Aenea duce profugi sedibus incertis uaga
Abbreviated transcription (Latin):
quã condidit romulus. Mundꝰ
casurꝰ ẽ. quẽ condidit ds̃. Sed
nec qͦd fecit homo ruit. nisi qͣnͣ¬
do uoluerit ds̃. nec qͦd fecit ds̃
ruit. nisi qͣndo uoluerit ds.
Si enĩ homings opus ñ cadit si¬
ne uoluntate dei. opus dei qͣn¬
do poterit cadere ꝑ uoluntatẽ
hominis. Tam̃ ⁊ mundũ tͥ fecit
ds̃ casurũ: ⁊ ideo te condidit
moriturũ. Ipse homo ornam̃tũ
ciitatis. Ipse homo in habita¬
tor. rector. gubernator ciuitatis.
sic uenit ut eat. sic ẽ natꝰ ut mo¬
riat᷑. sic ẽ eg̾ssus ut transeat.
Quare int̾ sacͥficia rp̃ianoꝵ. ꝑ¬
it romaᷤ. Quare int̾ sacͥficia pa¬
qͥbꝰ spẽ suã roma ^ posuerunt.
om̃s romani dii in qͥbꝰ spẽ roma¬
ni pagani posuert: ad romam
condendã de troia incensa mi-¬
grauer̃t. Dii romani. ipsi fuge-¬
rant pͥmo de troia. Arsit tro¬
ia: tulit eneas ileos fugitiuos.¬
fugit. immo tulit deos fugiens
stolidos. Portari enĩ a fugien¬

Expanded text:
quam condidit Romulus? Mundus quam condidit Romulus? Mundus arsurus est, quem condidit Deus. Sed nec quod fecit homo, ruit, nisi quando voluerit Deus; nec quod fecit Deus, ruit, nisi quando voluerit Deus. Si enim hominis opus non cadit, sine voluntate Dei, opus Dei quando potest cadere per voluntatem hominis? Tamen et mundum fecit tibi Deus casurum; et ideo te condidit moriturum. Ipse homo ornamentum civitatis, ipse homo inhabitator, rector, gubernator civitatis, sic venit ut eat, sic est natus ut moriatur, sic est ingressus ut transeat. quare inter sacrificia Christianorum perit Roma? Quare inter sacrificia Paquibus spem suam Romani posuerunt, omnino Romani dii, in quibus spem Pagani Romani posuerunt, ad Romam condendam de Troja incensa migraverunt. Dii Romani ipsi fuerunt primo dii Trojani. Arsit Troja, tulit Aeneas deos fugitivos: imo tulit deos fugiens stolidos. Portari enim a fugien
Abbreviated transcription (Latin):
in ipsiꝰ mundi fine uenturus.
Uenit enĩ cũ oĩa ueterescerẽt:
ut nouũ te faceret. Res facta.
rescondita ⁊ ꝑitura.iam uer¬
gebat in occasum. necesse e¬
rat ut abundaret laboribus.
cere in xp̃o qͥ tͥ dicit . ꝓit mun¬
ausͥ senescit mundꝰ: deficit.
laborat anhelitu senectutisͥ
uoli timere: renouabit᷑ uiuen¬
anis tẽporibꝰ roma ꝑit. forte
roma ñ ꝑit: forte ẜagellata ẽ.
nͨ interempta. Forte castigata ẽ
ñ deleta. forte roma ñ ꝑit. si ro-¬
mani ñ ꝑeant. Non enĩ ꝑibunt:
si dm̃ laudabunt. ꝑibunt. si blas¬
phemabunt. Roma enĩ qͥdͤ. nisi ro¬
mam᷑. Non enĩ de lapidibꝰ ⁊ ligniᷤᷤ
agit᷑. de excelsis insulis. ⁊ ampliᷤ¬
simis menibꝰ. Hoc sic erat factũ:
ut eẽt aliqͣndo ruiturũ. Homo
cum edificaret. posuit lapidem
suꝑ lapiẽ: ⁊ homo cũ destrueret.
impulit lapidẽ a lapide. Homo
ilud fecit: homo illud destru¬
artifici eiꝰ: conditori eiꝰ facimus
inturiã. qͥa dicimꝰ roma rinit

Expanded text:
in ipsius mundi senectute venturus. Venit cum omnia veterascerent, et novum te fecit. Res facta, res condita, res peritura jam vergebat in occasum. Necesse erat ut abundaret laboribus: scere in Christo, qui tibi dicit: Perit mundus, senescit mundus, deficit mundus, laborat anhelitu senectutis. Noli timere, renovabitur juvenanis temporibus Roma perit. Forte Roma non perit: forte flagellata est, non interempta: forte castigata est, non deleta. Forte Roma non perit, si Romani non pereant. Non enim peribunt, si Deum laudabunt: peribunt, si blasphemabunt. Roma enim quid est, nisi Romani? Non enim de lapidibus et lignis agitur, de excelsis insulis et amplissimis moenibus. Hoc sic erat factum, ut esset aliquando ruiturum. Homo cum aedificaret, posuit lapidem super lapidem; et homo cum destrueret, expulit lapidem a lapide. Homo illud fecit, homo illud destruartifici ejus. Conditori ejus facimus injuriam, quia dicimus, Roma ruit,
Abbreviated transcription (Latin):
dies maligni euadas qͦd di¬
cꝰtũ ẽ. ue mundo ab scanda¬
lis. Cui mundo enĩ ue ab scã¬
dalis : nisi de qͦ dic̾tũ ẽ. ⁊ mũ¬
dus eñ ñ cognouit. Non illi
mundo de quo dictũ ẽ. qs
erat in xp̃o. mundũ reconci¬
lians sibi. Mundꝰ malus: mũ¬
dus bonꝰ. Mundꝰ malus. om̃s¬

Expanded text:
dies maligni; evades quod didies maligni; evades quod dictum est, Vae mundo ab scandalis. Cui mundo enim Vae ab scandalis, nisi de quo dictum est, Et mundus eum non cognovit ? Non illi mundo, de quo dictum est, Deus erat in Christo mundum reconcilians sibi . Mundus malus, mundus bonus: mundus malus, om
Abbreviated transcription (Latin):
sint mites. diffimamꝰ eos u̾bis
si possumꝰ. Mites sũt. qͥbꝰ in fa
unt ñ placet nisi ãs. in omĩbꝰ
que mala patiunt᷑. ñ displicet
deus. Eia fr̃s attendite ad hac̃
regulã. ad hanc normã. Ex¬
tendamꝰ nos ad illã:. queramꝰ a¬
dño increm̃tũ ut impleamꝰ il¬
lam. Quid enĩ ꝓdest qͥa planta¬
mus ⁊ rigamꝰ: hisi ds̃ increm̃¬
tũ dederit᷑. Neq qͥ plantat est
aliqͥd neq qͥ rigat. seo qͥ incre¬
m̃tũ dat as. aludi qͥ uis mitis
ẽẽ. qͥ us mitigari a diebꝰ ma¬
lignis: qͥ diligis legẽ dei ut
ñ sit in te scandalũ: ⁊ sit tͥ pax
multa ut possideas t̾rã. ⁊ de¬
lecteris multitudine pacis:
audi qͥ uis mitis ẽẽ. Cuicqͥd bo¬
ni facis: ñ tibi placeas. Deus
enĩ suꝑbis resistit. humilibꝰ
aut̃ dat grãm. Ergo qͥcqͥd bo¬
n facis. ñ tͥ placeat nisi ds̃. qͥc¬
quid mali pateris. ñ tͥ disyli¬
ceat ds̃. Quid pluraᷤ. Hoc fac.
et iues. Nõ te absorbeant

Expanded text:
sint mites: definiamus eos verbis, sint mites: definiamus eos verbis, si possumus. Mites sunt, quibus in facunt, non placet nisi Deus; in omnibus quae mala patiuntur, non displicet Deus. Eia, fratres, attendite ad hanc regulam, ad hanc normam; extendamus nos ad illam, quaeramus incrementum, ut impleamus illam. Quid enim prodest, quia plantamus et rigamus, nisi Deus incrementum dederit? Neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat; sed qui incrementum dat Deus . Audi, qui vis mitis esse, qui vis mitigari a diebus malignis, qui diligis legem Dei; ut non sit in te scandalum, et sit tibi pax multa, ut possideas terram, et delecteris in multitudine pacis: audi, qui vis mitis esse. Quidquid boni facis, non tibi placeas. Deus enim superbis resistit, humilibus autem dat gratiam . Ergo quidquid boni facis, non tibi placeat nisi Deus: quidquid mali pateris, non tibi displiceat Deus. Quid plura? Hoc fac, et vives. Non te absorbebunt
Abbreviated transcription (Latin):
qͥppe ablatis a diabolo exerci¬
rato. eua seruata ẽ: ñ ad con¬
solationẽ. sed ad tẽptationẽ.
Ecce uͥ scandalũ. Exaggera¬
miserias. etiã suas cũ illiꝰ: et
cepit suadere blasphemiam.
Illi aut̃ qͥa erat mitis. qͥ a deus
ex lege sua ddocuerat eũ. et
mitigauerat eũ a diebꝰ ma¬
lignis. pax multa erat in cor
de diligenti legẽ dei: ⁊ ñ erat
illi scandalũ. Illa scandalum
erat:. sed illi ñ erat. Deniq u¬
de mitẽ : iide eruditũ lege
dei. lege dico et̾na. Nã lex illa
in tabulis data nideis. ñdum
erat tẽporibꝰ. iob. sed manebat
ad huc lex et̾na in cordibꝰ pioꝵ
unde illa descͥpta ẽ: que ppło
ddata ẽ. Qͥa gͦ mitigatꝰ erat le¬
ge dei a diebꝰ malignis. ⁊ pax
ei multa erat diligenti legem
deiꝰ. uide qͣm sit mitis. qͥd res¬
pondet. Hic disce qͦd ꝓposui.
qͥ sint mites. Locuta es inqͥt
tanquã una ex insipientibus
mulieribꝰ. Si bona ꝑcepimꝰ
de manu dñi mala ñ sustine¬

Expanded text:
quippe ablatis a diabolo, exerciquippe ablatis a diabolo, exercitato Eva servata est, non ad consolationem, sed ad tentationem viri. Ecce ubi scandalum. Exaggeramiserias etiam suas cum illius, et coepit persuadere blasphemiam. Illi autem, qui erat mitis, quia Deus ex lege sua docuerat eum, et mitigaverat a diebus malignis, pax multa erat in corde ejus diligentis legem Dei, et non erat illi scandalum. Illa scandalum erat, sed illi non erat. Denique vide mitem, vide eruditum in lege Dei, lege Dei dico aeterna. Nam lex illa in tabulis data Judaeis nondum erat temporibus Job, sed manebat adhuc lex aeterna in cordibus piorum, unde illa descripta est quae populo data est. Quia ergo mitigatus erat lege Dei a diebus malignis, et pax ei multa erat diligenti legem Dei, vide quam sit mitis, quid respondet. Hic disce quod proposui, qui sint mites. Locuta es, inquit, tanquam una ex insipientibus mulieribus. Si bona percepimus de manu Domini, mala non sustine
Abbreviated transcription (Latin):
ualde p̾ssura p̾mit te. scandalũ
oppͥmit te. Qͥd gͦ int̾est int̾ p̾su¬
rã ⁊ scandalũ: In p̃ssura para¬
bas seruare patientiã: tene¬
re constantiã. ñ relinquere
fidẽ: ñ consentire peccato.
Hoc si seruas. aut si seruaue¬
ris. p̃ssura tͥ ruina ñ erit. Sed
ad hoc ualebit illa p̾ssura ad
qͦd ualet in torculari.. ñ ut
oluia oppͥmat᷑. sed ut oleum
liquet᷑. Deniq si in ista p̃ssura
laudes deo dicas. qm utile p̾¬
lum unde iste liquor emanat
Sedebant in p̃ssura apłi ea¬
thenatiꝰ. atq in illa p̾ssura cã¬
tabant xmnũ deo. Qͥd p̃me¬
bat᷑. qͥd eliquabat᷑ . Sedebat
sub magna p̃ssura iob in ster¬
cire in obs: sine ope. sine sub¬
stantia. sine filiis. plenꝰ. sed
u̾mibꝰ: qͦd qͥdẽ ad hominẽ ꝑ¬
tnet ext̾iorẽ. Sed qͥa ⁊ intꝰ
aeo plenꝰ erat. laudabat dm̃:
et pssura illa ñ illi erat scan¬
dalũ. Abigͦ scandalũ. Quan¬
do accessit eua. ⁊ ait. Die ali¬
qͥd in dm̃. ⁊ morere: Omnibꝰ

Expanded text:
am. Pressura premit te, scandalum opprimit te. Quid ergo interest inter pressuram et scandalum? In pressura parabas servare patientiam, tenere constantiam, non relinquere fidem, non consentire peccato. Hoc si servas, aut si servaveris, pressura tibi ruina non erit: sed ad hoc valebit illa pressura, ad quod valet in torculari, non ut oliva opprimatur, sed ut oleum liquetur. Denique si in ista pressura laudes Deo dicas, quam utile prelum, unde a te liquor emanat? Sedebant in pressura Apostoli catenati, atque in illa pressura cantabant hymnum Deo. Quid premebatur? quid eliquabatur? Sedebat sub magna pressura Job in stercore, inops, sine ope, sine substantia, sine filiis; plenus, sed vermibus, quod quidem ad hominem pertinet exteriorem. Sed quia et intus Deo plenus erat, laudabat Deum, et pressura illa non illi erat scandalum. Ubi ergo scandalum? Quando accessit ei uxor, et ait, Dic aliquid in Deum, et morere. Omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
iugelet fides tua. meipit tͥ lo
qͥ xp̃s. Quid ꝑturbaris. Hec
oĩa p̃dixi tͥ. Ideo p̃dixi. ut cum
uenissent mala. spectares bo¬
na.ut ñ deficeres in malis. Mi¬
raris qͥa defecit mundꝰ. mirare
qͥa senuit mundꝰ. Homo ẽ. nas¬
cit᷑. crescit᷑. senescit᷑. querele
multe in senecta: tussis. pytu¬
ita. lippitudo. anxietudo. las¬
situdo inest. Ergo senuit hõ.
querelis plenꝰ ẽ: Senuit mun¬
dus. p̃ssuris plenꝰ ẽ. Parũ tibi
p̃stitit ds̃. qͥa in senecꝰtute nun¬
di misit tͥ xp̃m᷑ . ut tunc te re¬
ficeret. quando cuncta defi¬
ciunt᷑. Nescis hoc significasse.
in semine abrahe. Nam sem̃

Expanded text:
igilet fides tua, incipit tibi loqui Christus. Quid perturbaris? Haec omnia praedixi tibi. Ideo praedixi, ut cum venissent mala, sperares bona, ut non deficeres in malis. Miraris quia deficit mundus? mirare quia senuit mundus. Homo est, nascitur, crescit, senescit. Querelae multae in senecta: tussis, pituita, lippitudo, anxietudo, lassitudo inest. Ergo senuit homo; querelis plenus est: senuit mundus; pressuris plenus est. Parum tibi praestitit Deus, quia in senectute mundi misit tibi Christum, ut tunc te reficiat, quando cuncta deficiunt? Nescis hoc significasse in semine Abrahae? Nam semen
Abbreviated transcription (Latin):
mundꝰ. Quare credebas qͣndo
ꝓmittebat᷑. et turbaris qͣndo
complet᷑. Ergo temyestas se¬
uit in cor tuũ. Caue naufragi¬
um: excita. xp̃m. Habitare in¬
ta. dormiens ẽ xp̃s. Ex citare:
ce que nob̾ dicunt paganiꝰ. que
nobis dicunt qͦd ẽ peiꝰ mali xp̃i

Expanded text:
mundus? Quare credebas quando promittebatur, et turbaris quando completur? Ergo tempestas saevit in cor tuum: cave naufragium, excita Christum. Habitare, inta, dormiens est Christus. Excitare, ce quae nobis dicunt Pagani: quae nobis dicunt, quod est gravius, mali Chri
Abbreviated transcription (Latin):
nus ẽ ager iste palea᷑. arbor
ista plena ẽ fructuꝰ. alter dicit
plena ẽ foliis. Et qͥ dieit ple¬
na ẽ fructu. uerũ dicit: ⁊ qͥ
dicit plena ẽ foliis. uerũ dicit.
Nec plenitudo folioꝵ abstulit
fructibꝰ locũ. nec plenitudo
fructuũ turbã expulit folioꝵ.
Utroq plena ẽ. sed aliud que¬
rit uentꝰ. ahud cultor colligit.
Sic gͦ cũ audis ue mundo ah
scandalis. noli t̾reri. dilige le¬
gẽ dei: ñ tͥ erit scandalũ. Ses¬
occurrit uror. nescio qͥd mali
ꝑsuadens. Dilige eã sic̃ oporter
diligi urorẽ. Membrũ tuum
est. Sed si ocłs tuus scandali¬
zet te. si manꝰ tua scandalizet
te. si pes tuus scandalizet.: in
audisti euͣgłm: amputa. proi¬
ce abste. Quisqͥs tͥ carus ẽ. qͥs¬

Expanded text:
nus est ager iste palea. Arbor est, plena est fructu. Alter dicit, Plena est foliis. Et qui dicit, Plena est fructu, verum dicit: et qui dicit, Plena est foliis, verum dicit. Nec plenitudo foliorum abstulit fructui locum, nec plenitudo fructuum turbam expulit foliorum. Utroque plena est: sed aliud quaerit ventus, aliud cultor colligit. Sic ergo, cum audis, Vae mundo ab scandalis, noli terreri; dilige legem Dei, non tibi erit scandalum. occurrit uxor, nescio quid mali persuadens. Diligis eam, sicut oportet diligi uxorem: membrum tuum est. Sed si oculus tuus scandalizat te, si manus tua scandalizat te, si pes tuus scandalizat te, modo audisti Evangelium, amputa, projice abs te. Quisquis tibi charus est, quis
Abbreviated transcription (Latin):
mites eẽ debeamꝰ:⁊ ex hoc
qͦd mͦ de scͥpturis cõmemorai¬
ui. ad monem᷑ inuenire qͦd que¬
rimꝰ. Intenta sit paululũ cari¬
tas ur̃a. Magna agit᷑ res. Ut
mites sunꝰ. necessaria res in
adu̾sis. Neq enĩ res aduerse
scłi huiꝰ. uocant᷑ scandala. San¬
dala que sint ad u̾tite. Nescio

Expanded text:
mites esse debemus: et ex hoc quod modo de Scripturis commemoravi, admonemur invenire quod quaerimus. Intenta sit paululum Charitas vestra; magna res agitur, ut mites simus: necessaria res in adversis. Neque enim res adversae saeculi hujus vocantur scandala: scandala quae sint, advertite. Nescio
Abbreviated transcription (Latin):
dilectionẽ oꝑat᷑. pax multa
inqͥt diligentibꝰ legẽ tuã. et
ñ eis scandalũ. Concinit huic
sententie etiã qͦd audiendo
et respondendo cantaiumꝰ.
Mites aũt hereditate possi¬
debunt t̾ram. et delectabun¬
tur in multitudine pacis. qͥa
pax multa diligentibꝰ legem
tuã. Ipsi enĩ mites: qͥ diligũt
legẽ ei. B̾eatꝰ enĩ uir quẽ tu
erudieris dnẽ:⁊ de lege tua
dociieris eũ. at mitiges eũ
a diebꝰ malis. donec fodiat᷑
peccatori fouea. Quã diu̾se
uident᷑ scͥpture uoces: et in
unã sententiã sic confiuunt
atq concurruntꝰ: ut qͥsqͥs hau¬
et tu. concordans ueritati.
amicus pace plenꝰ : caritate
ferui dꝰ. contra scandala mu¬

Expanded text:
dilectionem operatur : Pax multa, dilectionem operatur : Pax multa, inquit, diligentibus legem tuam, et non est eis scandalum. Concinit huic sententiae etiam quod audiendo et respondendo cantavimus: Mites autem haereditate possidebunt terram, et delectabuntur in multitudine pacis . Quia, Pax multa diligentibus legem tuam. Ipsi enim mites, qui diligunt legem Dei. Beatus enim vir, quem tu erudieris, Dris eum; ut mitiges eum a diebus malignis, donec fodiatur peccatori fovea . Quam diversae videntur Scripturae voces, et in unam sententiam sic confluunt atque concurrunt, ut quidquid auet tu, concordes veritati amicus, pace plenus, charitate fervidus, contra scandala mu
Abbreviated transcription (Latin):
Qiuid enĩ ẽ homo ait. nisi qͦd me¬
mor es eiꝰ. Se mundo ab scanda¬
lis. Dñs dicitꝰ. ueritas dicit. Terret
et monet. ñ uult ẽẽ nos incau¬
tos. Nam ñ fecit utiq desꝑatos.
contra hoc ue: id ẽ contͣ hoc
malũ metuendũ. trem̃dũ. ca¬
uendũ. Consolat᷑ nos ⁊ hortat᷑
et instruit illo loco scͥptura ubi
dicit᷑. par multa diligentibꝰ le¬
gem tuã : ⁊ ñ ẽ illis scandalum.
Ostendit hostem cauendũ. sed
ñ cessauit ostendere murũ mu¬
nitũ. Cogitabas tu audiens ue
mundo ab scandalis. quo ires
extͣ mundũꝰ. ne scandalũ pate¬
reris. Ergo ꝓpt̾ cauenda scan¬
dala. qͦ ibis extra mundũ. nisi
fugias ad eũ qͥ fecit mundum.
eiꝰ que ubiq p̃dicat᷑ audiamꝰ.
Parũ ẽ audiamꝰ.: nisi diligamꝰ.
Securũ te enĩ faciens scͥptura
diuina contra scandala ñ ait
par multa audientibꝰ legẽ tuã:
ñ enĩ auditores legis iusti sũt
apud dm̃. sed qͥa factores le¬
gis iustificabunt᷑. ⁊ fides per

Expanded text:
Quid est enim homo, ait, nisi quod memor es ejus ? Vae mundo ab scandalis, Dominus dicit, Veritas dicit: terret et monet, non vult esse nos incautos; nam non fecit utique desperatos. Contra hoc Vae, id est contra hoc malum metuendum, tremendum, cavendum, consolatur nos, et hortatur, et instruit illo loco Scriptura, ubi dicitur: Pax multa diligentibus legem tuam, et non est eis scandalum . Ostendit hostem cavendum, sed non cessavit ostendere murum munitum. Cogitabas tu audiens, Vae mundo ab scandalis, quo ires extra mundum, ne scandala patereris. Ergo propter cavenda scandala, quo ibis extra mundum, nisi fugias ad eum qui fecit mundum? ejus, quae ubique praedicatur, audiamus? Parum est audiamus, nisi diligamus. Securum te enim faciens Scriptura divina contra scandala non ait, Pax multa audientibus legem tuam. Non enim auditores legis justi sunt apud Deum. Sed quia factores legis justificabuntur , et fides per
Abbreviated transcription (Latin):
Ouuersi ad dũui dcũ patrez oĩpotẽtez:
puro corde ei ꝙͣtuz potest paruitas
nostra maxinias atq uderes gr̃as aganis:
precantes toto animo singularẽ mausue¬
tudĩez eio: ut preces uostras iubenepla¬
cito suo exaudire dignetur: inimicum
qͣ auostris actibus et cogitatõnibus
sua uirtute repellat : nebis młtiplieet
fidem: mentez guberuet ⁊ sp̃ilales cogãta¬
tiones concedat: et hbfiaus suaui

Expanded text:
onversi ad Dominum Deum Patrem omnipotentem, puro corde ei, quantum potest parvitas nostra, maximas atque veras gratias agamus; precantes toto animo singularem mansuetudinem ejus, ut preces nostras in beneplacito suo exaudire dignetur; inimicum quoque a nostris actibus et cogitationibus sua virtute expellat, nobis multiplicet fidem, mentem gubernet, spirituales cogitationes concedat, et ad beati
Abbreviated transcription (Latin):
dixert̃ anime mee:. incuruare
ut transeamꝰ. Recta qͥppe stat
aĩa cũ suꝑna desiderat. ⁊ ne¬
quaquã fiectit᷑ ad ima. Sedma¬
ligni sp̃s cũ hanc in sua recti¬
tudine stare conspiciunt. per
eã transire ñ possunt. Transire
nãq eoꝵ. ẽ iminunda illi de¬
sideria spargere. Dicunt gͦ. in¬
curuare ut transeamꝰ: qͥa si
ipsa se ad ima appetenda non
deicit. contra hanc illoꝵ. ꝑuer¬
sitas nullatenꝰ conualeseit. Et
transire ꝑ eã nequeunt. quã
contra se rigidã in suꝑna intẽ

Expanded text:
nimae tuae, Incurvare ut transeamus . Recta quippe stat anima cum superna desiderat, et nequaquam flectitur ad ima. Sed maligni spiritus cum hanc in sua rectitudine stare conspiciunt, per eam transire non possunt. Transire namque eorum est immunda illi desideria spargere. Dicunt ergo Incurvare ut transeamus, quia si ipsa se ad ima appetenda non dejicit, contra hanc illorum perversitas nullatenus convalescit; et transire per eam nequeunt, quam contra se rigidam in superna i
Abbreviated transcription (Latin):
nere doluit. in se ipso exclama¬
uit dicens. In curuatꝰ sũ. ⁊ hu¬
iiliatꝰ sũ usq quaq. Contem¬
plationẽ nãq celestiũ. ꝑdens.
si sola carnis homo necessaria
cogitaret: incuruatꝰ ⁊ humi-¬
liatꝰ eẽt: sed tam̃ usq quaq
ñ eẽt. Quẽ gͦ a suꝑnis cogitati¬
omibꝰ ñ solũ necessitas deicit.

Expanded text:
nere doluit, in seipso exclamanere doluit, in seipso exclamavit, dicens: Incurvatus sum et humiliatus sum usquequaque. Contemplationem namque coelestium perdens, si sola carnis necessaria homo cogitaret, incurvatus et humiliatus esset, sed tamen usquequaque non esset. Quem ergo a supernis cogitationibus non solum n
Abbreviated transcription (Latin):
Plerũq enĩ uidemꝰ que agenli
sũt. seo hec oꝑe ñ implemꝰ. Ni¬
am̃. et infirmam᷑. Mentis uidi-¬
eũ rectitudinẽ conspicit. sed
adhanc oꝑis fortitudo succũ¬
bit. Quia nimirũ iã de pena
peccatiẽ. ut ex dono qͥdẽ ꝑos¬
sit bonũ conspici: sed tam̃ ab
eo qͦd aspicit᷑ contingat per
meritũ reppelli . sitata ⁊ enim
culpa obligat mentẽ. ut ne¬
quaquã surgere ꝓossit ad re¬
ctitudinẽ. Conat᷑ ⁊ labit᷑: qͥa
ubi sponte diu ꝑstitit: ibi⁊
cũ noluerit coacta cadit. Be-¬
ne de hac nr̃a incuruatione
ex typo humani generis per
psalmistã dicit᷑. Incuruatꝰ sũ.
et humiliatꝰ sũ usq quaq. Cõ¬
tẽplatꝰ qͥppe qͦd ad suꝑnã lucẽ
intuendã homo conditꝰ fueratꝰ.
sed peccatis suis exigentibꝰ fo¬
ras missus. mentis sue tenebraᷤᷤ
portat. suꝑna ñ appetit.  infi-¬
mis intendit: celestia nequa-¬
quã desiderat: tsena sẽꝑ in a¬
nimo u̾sat. ⁊ hoc qͦd de suo ge¬

Expanded text:
emus quae agenda sunt, sed hoc opere non implemus. Nitimur, et infirmamur. Mentis judicium rectitudinem conspicit, sed ad hanc operis fortitudo succumbit, quia nimirum jam de poena peccati est ut ex dono quidem possit bonum conspici, sed tamen ab eo quod aspicitur contingat per meritum repelli. Usitata etenim culpa obligat mentem, ut nequaquam surgere possit ad rectitudinem. Conatur, et labitur, quia ubi sponte diu perstitit, ibi et cum noluerit coacta cadit. Bene de hac nostra incurvatione ex typo humani generis per Psalmistam dicitur: Incurvatus sum et humiliatus sum usquequaque . Contemplatus namque quod ad supernam lucem intuendam homo, conditus fuerat, sed peccatis exigentibus foras missus, mentis suae tenebras portat, superna non appetit, infimis intendit, coelestia nequaquam desiderat, terrena semper in animo versat, et hoc quod de suo ge
Abbreviated transcription (Latin):
Ilud aut̃ dixit ꝑ similitudinẽ:
istud egit ꝑ exhibitionẽ. Sed
hoc significat ficulnea infru-¬
cꝰtuosa. qͦd mulier inclinata.
Et hoc ficulnea reseruata. qͦd
mulier erecta. Dñs uinee t̾cio
uenit ad ficulneã. et fructũ
minime inuenit: ⁊ mulier que
erecta ẽ. decẽ ⁊ octo annis fu-¬
erat curua. Hoc aut̃ decẽ et

Expanded text:
similitudinem, istud egit per exhibitionem. Sed hoc significat ficulnea infructuosa quod mulier inclinata, et hoc ficulnea reservata quod mulier erecta. Dominus vineae tertio venit ad ficulneam, et fructum minime invenit, et mulier quae erecta est decem et octo annis fuerat curva. Hoc au
Abbreviated transcription (Latin):
nino poterat sursũ respicere.
Omĩs peccator t̾rena cogitans
celestia ñ reqͥrens: sursũ respi¬
cere ñ ualet. Quia dum deside¬
ria inferiora seqͥt᷑. a mentis
sue rectitudine curuat᷑. Ex hoc
sẽper uidet. qͦd sine cessatione
Alius de honoribꝰ. aliꝰ de pecu¬
niis. aliꝰ de predioꝵ. ambitu
cogitat. Cuncta hec in imo sũt.
Et qͣndo mens talibꝰ implicat᷑
ab statꝰ sui rectitudine flectit᷑.
Et qͥa ad celeste desideriũ nõ
assurgit. quasi mulier inelina

Expanded text:
nino poterat sursum respicere. nino poterat sursum respicere. Omnis peccator terrena cogitans, coelestia non requirens, 1585 sursum respicere non valet, quia dum desideria inferiora sequitur, a mentis suae rectitudine curvatur, et haec semper videt, quod sine cessatione Alius de honoribus, alius de pecuniis, alius de praediorum ambitu cogitat. Haec cuncta in imo sunt, et quando mens talibus implicatur, a status sui rectitudine flectitur. Et quia ad coeleste desiderium non assurgit, quasi mu
Abbreviated transcription (Latin):
stant. Sed audiamꝰ qͥd ficulnee
cultor adiungat. Sic qͥdẽ fece¬
rit fructũ. Sin aut̃. in futuro
succides eã. Quia ꝓfecto qͥ hic
ñ uult ad fecũditatẽ pingues¬
cere ꝑ increpationẽ. illic ca-
cidet᷑. quãuis hic sine fructu
uiridis stare uideat᷑. Erat
aũt̃ docens in sẏnagoga sab¬
batis. Et ecce mulier que ha¬
bebat sp̃m infirmitatis annis
decẽ ⁊ octo. Paulo antł iã di¬
ximꝰ. qͥa hoc erat trinꝰ aduentꝰ
dñi ad infrucꝰtuosam ficulneã.
qͦd decẽ ⁊ octo annoꝵ numerꝰ
ad curuã mulierẽ signat. Sex¬
to enĩ die homo factus ẽ: atq
eodẽ die sexto oꝑa añĩ cuncta
ꝑfecta sũt. Senarius aut̃ nu¬
merꝰ in trigonũ ductꝰ: decẽ ⁊
octo facit. Quia gͦ homo qͥ ser¬
to die factꝰ ẽ ꝑfecta oꝑa habe¬
re noluit: sed ante legẽ. sub
lege. atq in exordio inchoan¬
tis gr̃e infirmꝰ extitit: decem
et octo annis mulier curua
fuit. Et erat inelinata. nec om¬

Expanded text:
stant. Sed audiamus quid ficulneae stant. Sed audiamus quid ficulneae cultor adjungat: Si quidem fecerit fructum: sin autem, in futuro succides eam. Quia profecto qui hic non vult ad fecunditatem pinguescere per increpationem, illic cadecidetur, quamvis hic sine fructu viridis stare videatur. 6. Erat autem docens in synagoga eorum sabbatis. Et ecce mulier quae habebat spiritum infirmitatis annis decem et octo. Paulo ante jam diximus, quia hoc erat trinus adventus domini ad infructuosam ficulneam, quod decem et octo annorum numerus ad curvam mulierem signat. Sexto enim die homo factus est , atque eodem sexto die opera Domini cuncta perfecta sunt. Senarius autem numerus in trigonum ductus decem et octo facit. Quia ergo homo, qui sexta die factus est, perfecta opera habere noluit, sed ante legem, sub lege, atque in exordio inchoantis gratiae infirmus exstitit, decem et octo annis curva mulier fuit. Et erat inclinata, nec om
Abbreviated transcription (Latin):
pamꝰ: quotiens ad eiꝰ memoriã
uitia ante acta reducimꝰ: qua-¬
si infruc̾tuose arbori cophinũ
stercoris uersamꝰ: ut maloꝵ
que egit memoriã recolat. et
ad cõpunctionis grãm qͣsi de
fetore pinguescat. Mutit᷑ gͦ
cophinꝰ stercoris ad radicẽ ar-¬
boris. qͣndo prauitatis sue cõ¬
scientia tangit᷑ memoria cogita¬
tionis. Cũq se ꝑ penitentiã ad
lam̃ta mens excitat. cũq ad
bone oꝑationis grãm reformat.
qͣsi ꝑtactũ stercoris redit ad fe¬
cunditatẽ oꝑis radix cordis. Mlan-¬
git qͦd fecisse se meminit. Dis¬
plicet sibi qͣlẽ fuisse se recolit:
intentionẽ contra se dirigit:
atq ad meliora animũ accen¬
dit. Ex fetore gͥ ad fructũ re¬
uiuiscit arbor: qͥa de conside¬
ratione peccati ad bona se o¬
ꝑa resuscitat auimꝰ. Et sunt
pleriq qͥ increyationes audi¬
unt: et tam̃ ad penitentiã
redire contẽnunt: ⁊ infructu¬
osi deo. in hoc scło uirides

Expanded text:
pamus, quoties ad ejus memoriam pamus, quoties ad ejus memoriam vitia anteacta reducimus, quasi infructuosae arbori cophinum stercoris versamus, ut malorum quae egit memoriam recolat, et ad compunctionis gratiam quasi de fetore pinguescat. Mittitur ergo cophinus stercoris ad radicem arboris quando pravitatis suae conscientia tangitur memoria cogitationis. Cumque se per poenitentiam ad lamenta mens excitat, et ad bonae operationis gratiam reformat, quasi per tactum stereodris redit ad fecunditatem operis radix cordis: plangit quod fecisse se meminit, displicet sibi qualem fuisse se recolit: intentionem contra se dirigit, atque ad meliora animum accendit. Ex fetore ergo ad fructum reviviscit arbor, quia de consideratione peccati ad bona se opera resuscitat animus. Et sunt plerique qui increpationes audiunt, et tamen ad poenitentiam redire centemnunt, et, infructuosi Deo, in hoc saeculo virides
Abbreviated transcription (Latin):
enã terrã occupat᷑. Cerrã qͥppe occu¬
pat qͥm̃te alienaᷤ gͣuat. Erã occupat:
qͥ locũ quẽ tenet. in bonis oꝑibꝰ
ñ exercet. Sed tam̃ nr̃m ẽ ꝓ ta¬
libꝰ deprecari. Nam cultor uinee
qͥd dicat audiamꝰ. Dñe dimitte
illã ⁊ hoc anno: usq dũ fodiã
circã illã. Quid ẽ circa ficulneã
fodere: nisi infructuosas m̃teᷤᷤ
increpare Omĩs qͥppe fossa in
imo ẽ. Et nimirũ increpatio
dũ m̃tẽ sibi demonstrat humi¬
re debito circa infructuosam
arborẽ fodimꝰ. Post fossionẽ uͦ
qͥd dicat audiamꝰ. Et mittam
cophinũ stercoris. Quid ẽ cophi-¬
nus stercoris : nisi memoria pec-¬
catoꝵ. Peccata ⁊ enĩ carnis ster¬
cora uocant᷑. Ynde et ꝑ apħam¬
dicit᷑. Computruer̃t ium̃ta in ster¬
core suo. Ium̃ta qͥppe in stercore
suo computrescere ẽ: carnales
quoq in fetore luxurie uitam
finire. Nos itaq quotiens car¬
nalẽ m̃tẽ de siuis peccatis incre¬

Expanded text:
etiam terram occupat? Terram quippe occuetiam terram occupat? Terram quippe occupat qui mentes alienas gravat, terram occupat qui locum quem tenet in bonis operibus non exercet. 5. Sed tamen nostrum est pro talibus deprecari. Nam cultor vineae quid dicat audiamus: Domine, dimitte illam et hoc anno, usque dum fodiam circa illam. Quid est circa ficulneam fodere, nisi infructuosas mentes increpare? Omnis quippe fossa in imo est. Et nimirum increpatio dum mentem sibi demonstrat, humirae debito circa infructuosam arborem fodimus. Post fossionem vero quid dicatur audiamus. Et mittam cophinum stercoris. Quid est cophinus stercoris, nisi memoria peccatorum? Peccata etenim carnis stercora vocantur. Unde et per propdicitur: Computruerunt jumenta in stercore suo . Jumenta quippe in stercore suo computrescere est carnales quosque in fetore luxuriae vitam finire. Nos itaque quoties carnalem mentem de suis peccatis incre
Abbreviated transcription (Latin):
modũ suũ in quantũ locum
presentis uite tenet. si fructũ
bone oꝑationis ñ exhibet: ue¬
lut infructuosa arbor terrã
occupat. qͥa in eo loco in quo
ipse ẽ. ⁊ aliis oꝑandi occasionẽ
negat. Sed in hoc scło potens
qͥlibet si fructũ ñ habet bone¬
oꝑationis:. etiã impedim̃tũ pre¬
stat cet̾is. Quia qͥcũq sub ipso
sut. exẽplo prauitatis illiꝰ quass
umbra ꝑu̾sitatis eiꝰ premuntur.
Stat desuꝑ arbor infructuosa.
et subter t̾ra sterilis iacetꝰ. In¬
fructuose arboris de suꝑ umbra
densa t᷑: ⁊ solis radius ad terrã
tes ueritatis lumine priuausa
Et pressi umbra. calorem solis
ñ accipiunt: qͥa inde remanẽt
adeo frigidi: unde in hoc scło
male ꝓtegunt᷑. Sed de hoc per-¬
uso quolibet ⁊ potente. pene
iam reqͥsitio deo ñ ẽ. Postquam
enĩ se ꝑdidit. querendũ solũmͦ
ẽ cur ⁊ alios premit᷑. Unde be¬
ne eiꝰdẽ uinee dñs dicit. tqͥd

Expanded text:
modum suum, in quantum locum vitae modum suum, in quantum locum vitae praesentis tenet, si fructum bonae operationis non exhibet, velut infructuosa arbor terram occupat, quia in eo loco in quo ipse est, et aliis operandi occasionem negat. Sed in hoc saeculo potens quilibet, si fructum non habet operationis bonae, etiam impedimentum praestat caeteris, quia quicunque sub ipso sunt, exemplo pravitatis illius, quasi umbra perversitatis ejus premuntur. Stat desuper arbor infructuosa, et subtus terra sterilis jacet. Infructuosae arboris desuper umbra densatur, et solis radius ad terram tes, veritatis lumine privantur. Et, pressi umbra, calorem solis non accipiunt, quia 1584 inde remanent a Deo frigidi, unde in hoc saeculo male proteguntur. Sed de hoc perverso quolibet et potente pene jam requisitio Deo non est. Postquam enim se perdidit, quaerendum solummodo est cur et alios premat. Unde bene ejusdem vineae dominus dicit: Ut quid
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa ꝑnaturalẽ intellectũ qͥdu-¬
nusqͥsq exẽplo sui qualit̾ erga
ꝓrimũ agere debuisset inno-¬
tuit. Aenit in lege. qͥa preci-¬
piendo docuit. Uenit post le¬
gẽ ꝑ grãm. qͥa pietatis sue pre-¬
sentiã ex hibendo monstrauit.
Sed tam̃ in tribꝰ annis fructũ
se ñ inuenisse conquerit᷑ . quia
quoꝵdã prauoꝵ. mentes nec
inspirata lex naturalis corrigit:
nec precepta erudiunt:. nec
incarnationis eiꝰ miracula con¬
uertunt. Quid uͦ ꝑ cultorẽ fi¬
culnee. nisi prepositoꝵ ordo
ex pͥmit᷑ . Qui dũ presunt ec¬
cesie. nimirũ dnĩce uinee eu-¬
rã gerunt. Huiꝰ enĩ uineẽ pͥ¬
mus cultor petrus apls extitit
Nsunc nos indigni seqͥm᷑: in quã¬
tũ ꝓeruditione ur̃a. docendo.
deprecando. increpando labs¬
ramꝰ. Sed cũ magno iã timore
audiendũ ẽ. qͦd cultori uinẽẽ
de infructuosa arbore dieitur
Succide eã A tqͥd etiã terrã
occupat ͦ s nusquisq nixta

Expanded text:
quia per naturalem intellectum quid uquia per naturalem intellectum quid unusquisque exemplo sui qualiter erga proximum agere debuisset innotuit. Venit in lege, quia praecipiendo docuit. Venit post legem per gratiam, quia pietatis suae praesentiam exhibendo monstravit. Sed tamen in tribus annis fructum se non invenisse conqueritur, quia quorumdam pravorum mentes nec inspirata lex naturalis corrigit, nec praecepta erudiunt, nec incarnationis ejus miracula convertunt. Quid vero per cultorem vineae, nisi praepositorum ordo exprimitur? Qui dum praesunt Ecclesiae, nimirum dominicae vineae curam gerunt. Hujus enim vineae primus cultor Petrus apostolus exstitit. Hunc nos indigni sequimur, in quantum pro eruditione vestra, docendo, deprecando, increpando, laboramus. 4. Sed cum magno jam timore audiendum est quod cultori vineae de infructuosa arbore dicitur: Succide illam; ut quid etiam terram occupat? Unusquisque juxta
Abbreviated transcription (Latin):
ordinẽ singula disseramꝰ. Ar¬
borẽ fici habebat qͥdã planta¬
tã in uinea sua : et uenit que¬
rens fructũ in illa. ⁊ ñ inuenit.
Quid arbor fici. nisi humanã
naturã signat. Quid mulier ĩ¬
clinata. nisi eandẽ naturã sig¬
nificando denunciatꝰ. Que ⁊
bene plantata ẽ sic̃ ficus. et
bene creata sic̃ mulier. Sed
in culpã ꝓpriã sponte lapsa.
neq fructũ seruat oꝑationiꝰ.
neq statũ rectitudinis. Ad pec¬
catũ qͥppe ex uoluntate corru¬
ens. qͥa fructũ obe dientie fer¬
re noluit. statũ rectitudinis
amisit. Que ad dei similitu¬
dinẽ condita. dũ in sua dig¬
nitate ñ ꝑstitit. qͦd plantata
uel creata fuerat seruare con¬
tẽpsit. Tercio dñs uinee ad fi¬
culneã uenit. qͥa naturã gene-¬
ris humani ante legẽ. sub lege.
sub grã. exspectando. admonẽ¬
do. uisitando reqͥsiuit. Dixit
aut̃ ad cultorẽ uinee. Ecce
anm tres sũt. ex qͦ uenio que¬
et ñ inuenio ᷤᷤ Aenit ante legẽ.

Expanded text:
. Arborem fici habebat quidam plantatam in vinea sua; et venit quaerens fructum in illa, et non invenit. Quid arbor fici, nisi humanam naturam designat? Quid mulier inclinata nisi eamdem naturam significando denuntiat? Quae et bene plantata est sicut ficus, et bene ta sicut mulier; sed in culpam propria sponte lapsa, neque fructum servat operationis, neque statum rectitudinis. Ad peccatum quippe ex voluntate corruens, quia fructum obedientiae ferre noluit, statum rectitudinis amisit. Quae ad Dei similitudinem condita, dum in sua dignitate non perstitit, quod plantata vel creata fuerat, servare contempsit. Tertio dominus vineae ad ficulneam venit, quia naturam generis humani ante legem, sub lege, sub gratia, exspectando, admonendo, visitando, requisivit. 3. Dixit autem ad cultorem vineae: Ecce anni tres sunt ex quo venio fruet non invenio. Venit ante legem,
Abbreviated transcription (Latin):
electe anime sigurant᷑. Quia
ꝓfecto sole in celestis eccłe cor¬
pus transeunt: que modo uir¬
tutũ pennulis fulte saltus da¬
re ꝑ celeste desideriũ senint :
ut suꝑna ꝑ contẽplationẽ ap¬
petant. quãuis in se ipsis iterũ
ex mortali carne relabantur.
fr̃s lim̃ qͦd curui sumꝰ. Ponaq᷑
ante oculos mulier curua.
arbor infructuosa. Reminssea¬
m᷑ maloꝵ que fecimꝰ. mutamis
ad radicẽ cordis eophinũ ster¬
coris : ut tunc in retributionis
fructu pinguescat. qͦd nob hie
qͥa tergent citius transeuntes la¬

Expanded text:
electae animae figurantur? Quae electae animae figurantur? Quae profecto solae in coelestis Ecclesiae corpus transeunt, quae, modo virtutum pennulis fultae, saltus dare per coeleste desiderium sciunt, ut superna per contemplationem appetant, quamvis in seipsis iterum ex mortali carne relabantur. rissimi, quod curvi sumus. Ponatur ante oculos mulier curva, et arbor infructuosa. Reminiscamur malorum quae fecimus, mittamus ad radicem cordis cophinum stercoris, ut tunc in retributionis fructu pinguescat quod nobis hiquia tergent citius transeuntes la
Abbreviated transcription (Latin):
limĩ. nos uiã malignis in nobͣ
spritibꝰ damꝰ. cũ t̾rena concu¬
piscimꝰ. cũ ad tp̃ralia appeten¬
da curuam᷑. Pudeat gͦ t̾rena
conspicere: ⁊ dorsa mentium
ascendentibꝰ adu̾sariis prebe¬
re. Cerrã sẽꝑ intuet᷑. qͥ curuus
ẽ. Et quo premio sit redẽptꝰ
ñ meminit:. qͥ ima querit. Hĩe
eniã ꝑ moysen dicit᷑. ut qͥ gib¬
bo premit᷑. neqͣquã ad sacer¬
sanguine redẽpti sumꝰ. mem-¬
bra eiꝰdẽ sũmi sacerdotis effici¬
miͦ. nde nob̾ ⁊ per petrũ dicit᷑.
Uos aũt genꝰ electũ. regale sa¬
cerdotiũ. Sed qͥ gilbum tole¬
ratꝰ:. ua sẽꝑ intuet᷑. A sacerdo¬
no gͦ repellit᷑. qͥa qͥsquis solis¬
t̾renis intentꝰ ẽ. ipse sibi testis
ẽ qͦd mẽbrũ sũmi sacerdotis
ñ ẽ. Hinc rursus pisces qͥ pen¬
nulas ñ habent. ab esu fideliᷤ
ipłi ꝓhibent᷑. Pisces qͥpe qͥ pen¬
nulas squamarũ habent/. da¬
re saltus etiã suꝑ aquas solẽt.
Quid gͦ pennatis piscibꝰ. nisi

Expanded text:
imi, non viam malignis in nobis spiritibus damus, cum terrena concupiscimus, cum ad temporalia appetenda curvamur. Pudeat ergo terrena concupiscere, et dorsa mentium ascendentibus adversariis praebere. Terram semper intuetur qui curvus est, et quo praemio sit redemptus non meminit qui ima quaerit. Hinc etiam per Moysen dicitur, ut qui gibbo premitur, nequaquam ad sacersanguine redempti sumus, membra eiusdem summi sacerdotis efficimur; unde nobis per Petrum dicitur: Vos autem genus electum. regale sacerdotium. Sed qui gibbum tolerat, ima semper intuetur; a sacerdotio ergo repellitur, quia qterrenis intentus est, ipse sibi testis est quod membrum summi sacerdotis non est. Hinc rursus pisces qui pennulas non habent, ab esu fidelis populi prohibentur . Pisces quippe qui pennulas squamarum habent, dare etiam saltus super aquas solent. Quid ergo pennatis piscibus nisi
Abbreviated transcription (Latin):
anniu̾saria festi-¬
uitate celebramꝰ.
Hiue sollẽnis congregatio. sol¬
lemnis lectio. sollẽnis sermo
debet᷑. Illa duo ꝓsoluta sũt.
qͥa ⁊ frequentissimi conuenis¬
tis. ⁊ cũ legeret᷑ audistis. Red¬
damꝰ ⁊ t̾cium. Non desit ob¬
seqͥum lingue nr̃e ei qͥ ⁊ linguaᷤ
om̃s in doctis donauit. et lin-¬
guas doctoꝵ. in ommbꝰ gen¬
tibꝰ subiugauit. ⁊ diu̾sas lin¬
guas gentiũ ad unitatẽ fid
congregauit. Factꝰ ẽ enĩ subi¬
to de celo sonꝰ qͣsi ferret᷑ flat
uehem̃s. et uise sũt illis lingu

Expanded text:
anniversaria festivitate celebramus. Huic solemnis congregatio, solemnis lectio, solemnis sermo debetur. Illa duo persoluta sunt, quia et frequentissimi convenistis, et cum legeretur, audistis. Reddamus et tertium: non desit obsequium linguae nostrae ei qui et linguas omnes indoctis donavit, et linguas doctorum in omnibus gentibus subjugavit, et diversas linguas gentium ad unitatem fidei congregavit. « Factus est » enim « subito de coelo sonus, quasi ferretur flatus vehemens: et vis
Abbreviated transcription (Latin):
ales unitate gaudent sic a¬
nimales dissensionibꝰ studem
De his ⁊ uidas aplł aptissue
scribens. hi sũt inqͥt qͥ segrigi
semet ipsos: animales. sp̃mũ
babentes. Ed euidentins.
qͥd exp̃ssius. Besinant itaqu
sipientes sibi blandiri. nob̾q
dicere. Ed accepturi sumꝰ en
ad uos accesserimꝰ cũ iã nos
baptismũ xp̃ihabere fatam¬
miͦ Respondeamꝰ eĩs. Haberi
baptismũ xp̃i. uẽnite ut ha¬

Expanded text:
rituales unitate gaudent, sic animales dissensionibus student. De his et Judas apostolus apertissime scribens: Hi sunt, inquit, qui segregant semetipsos, animales, spiritum non habentes . Quid evidentius? quid expressius? Desinant itaque insipientes sibi blandiri, nobisque dicere: Quid accepturi sumus, cum ad vos accesserimus, cum jam nos Baptismum Christi habere fateamini? Respondemus eis: Habetis Baptismum Christi; venite ut ha
Abbreviated transcription (Latin):
us sacram̃to baptismi imbuat᷑
qͥsqͥs ab unitate omniũ gentiũ
separat᷑. Et ne putaret᷑ conse¬
quens ẽẽ ut qͥsqͥs baptismum
trinitatis habuerit. habeat e
ut inueniamꝰ qͦsdã baptiz atos
scm̃ sp̃m postea meruisse cum
ad illos in samariã uenissent
apłi. qͥbꝰ absentibꝰ fuerant bap¬
tizati. Alios aut̃ qͦd singulare
occurrit exẽplũ. eũ ante bap¬
tisiũ ꝑ cepisse sic̃ loquente
petro cornelio et eis qͥ cũ illo
erant suꝑna potestate conces¬
sũ ẽ:. cui homo contradicere
nichil potest. Suꝑ alios mox
baptizatos aduenit: sic̃ super
illũ spadonẽ eui philipus ex
ꝓpheta ysaia euangłizauerat
impositionẽ apłoꝵ. sic̃ maxime
plurimos. Suꝑ alios nillo ma¬
nũ imponente. sed cunctisorã¬
tibꝰ  sic̃ eo ipso die quẽ. sollẽmt᷑¬
I hõdie celebramꝰ: cũ eẽnt inuno
ĩconclañ ẽentũ ĩuginti añime¬
ni cũ apłis. Suꝑ aliquos nec a¬
liquo manũ imponente. nec

Expanded text:
vis sacramento Baptismi imbuatur, vis sacramento Baptismi imbuatur, quisquis ab unitate omnium gentium separatur. Et ne putaretur consequens esse ut quisquis Baptismum Trinitatis habuerit, habeat etut inveniamus quosdam baptizatos Spiritum sanctum postea meruisse, cum ad illos in Samariam venissent Apostoli, quibus absentibus fuerant baptizati : alios autem, quod singulare occurrit exemplum, eum ante Baptismum percepisse; sicut loquente Petro, Cornelio et eis qui cum illo erant, superna potestate concessum est, cui homo contradicere nihil potest . Super alios mox baptizatos advenit; sicut super illum spadonem, cui Philippus ex propheta Isaia evangelizaverat impositionem Apostolorum, sicut maxime plurimos. Super alios, nullo manum imponente, sed cunctis orantibus; sicut eo ipso die, quem solemniter hodie celebramus, cum essent in uno conclavi centum viginti animae cum Apostolis. Super aliquos, nec aliquo manum imponente, nec
Abbreviated transcription (Latin):
fidelis linguis omnibꝰ loque¬
uat᷑. nunc unitas fideliũ lin¬
guis omnibꝰ loqͥt᷑. Itaq etiã
nunc om̃s lingue nr̃e sũt. qm̃
membra sumꝰ corporis in quo
sũt. Nec immerito recte intel¬
ligitur qͣmuis eos baptisimũ
xp̃i habere fateam᷑. hereticos
ñ accipere uel scismaticos
sp̃m scmꝰ. nisi dũ cõpagini ad¬
heserint unitatis ꝑ consortiũ
caritatis. Cunc enĩ gentium
lingue etiã ipsoꝵ. erunt: qͥa
ubi sũt ille ibi ⁊ ipseerunt.
ineodẽ scilicet. xp̃i corpore
ubiq crescente. seruantesu¬
nitatẽ sp̃s in iunculo pacis.
Hoc uinculũ quẽ ñ alligat
seruus ẽ. Non enĩ accepimꝰ sic̃¬
in timore. sed accxpimꝰ sỹm
adoptionis filioꝵ. in quo ela¬
mamꝰ abba pat̾. ꝓinde uera¬
cit̾ sapimꝰ ideo linguis omniũ
gentiũ demonstrasse illo tẽpore
presentiã suã sp̃m scm̃. ut etiã
hoc tẽpore qͦ se ñ ita demonstrat.
ñ eũ intelligat᷑ habere quam¬

Expanded text:
fidelis linguis omnibus loquefidelis linguis omnibus loquebatur: et nunc unitas fidelium linguis omnibus loquitur. Itaque etiam nunc omnes linguae nostrae sunt, quoniam membra sumus corporis in s. Nec immerito recte intelligitur, quamvis ipsos Baptismum Christi habere fateamur, haereticos non accipere vel schismaticos Spiritum sanctum, nisi dum compagini adhaeserint unitatis per consortium charitatis. Tunc enim gentium linguae etiam ipsorum erunt: quia ubi sunt illae, ibi et ipsi erunt, in eodem scilicet Christi corpore ubique crescente, servantes unitatem spiritus in vinculo pacis . Hoc vinculum quem non alligat, servus est. Non enim accepimus, sicin timore; sed accepimus Spiritum adoptionis filiorum, in quo clamamus, Abba, Pater . Proinde veraciter sapimus, ideo linguis omnium gentium demonstrasse illo tempore praesentiam suam Spiritum sanctum, ut etiam hoc tempore, quo se non ita demonstrat, non eum intelligatur habere, quam
Abbreviated transcription (Latin):
linguis loqͥ quẽadmodũ sp̃s
dabat eis ꝓmunciare. Flatus
ille ñ inflauit. sed uege taiit
Ignis ille ñ cremauit. sed exci¬
tauit. Impletũ ẽ in eis qͦd fuerat
tanto antea ꝓphtatũ. Non sũt
loquele neq sermones:. quoꝵ
ñ audiant᷑ uoces eoꝵ. Ut de¬
inde ad p̃dicandũ engłium
distributi. qͦd seqͥt᷑ facerent.
In omnẽ t̾rã exiit sonꝰ eoꝵ: et
in fines orbis t̾re uerba eoꝵ. Ed
in linguis omniũ gentiũ. quas
donabat eisqͥ unam tantũ adidi¬
luit: nisi om̃s gentes eugłio
credituras: ut pͥmo unꝰ quisq
fideliũ postea uͦ ipsa unitas ecel
lingus omnibꝰ loqueret᷑: Ed
ad hec dicunt qͥ xp̃iane socie¬
tati que in omnibꝰ gentibꝰ iu¬
clificat ⁊ crescit. nolunt in¬
coporari atq comungiꝰ. Nun¬
qͥduã possunt negare. etiam
nos neq apud illos qͥsqͣm lo¬
qͥtur lingus omniũ gentium.
qͦd tunc erat aduentꝰ eiꝰ indici¬
ũ nisi qͥa mune implet᷑ qͦd tũe
significabat᷑  Cunc enĩ ⁊ unꝰ

Expanded text:
 quemadmodum Spiritus dabat eis pronuntiare » . Flatus enim ille non inflavit, sed vegetavit: ignis ille non cremavit, sed excitavit. Impletum est in eis quod fuerat tanto ante prophetatum, Non sunt loquelae, neque sermones, quorum non audiantur voces eorum: ut deinde ad praedicandum Evangelium distributi, quod sequitur, facerent, In omnem terram exiit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum . Quid in linguis omnium gentium, quas donabat eis, qui unam tantum luit, nisi omnes gentes Evangelio credituras; ut primo unusquisque fidelium, postea vero ipsa unitas Ecclesiae linguis omnibus loqueretur? Quid ad haec dicunt, qui christianae societati, quae in omnibus gentibus fructificat et crescit, nolunt incorporari atque conjungi? Numquidnam possunt negare, etiam nos, neque apud illos quisquam loquitur linguis omnium gentium quod tunc erat adventus ejus indicium, nisi quia nunc impletur quod tunc significabatur? Tunc enim et unus