comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Cortam̃ cecũ. quo uiuerese ⁊¬
ad habere m̃tẽ. qua id ip̃m cogi¬
tauerat. nõ uidebat ẜ plensq
hoc ph̾oͥs accrdit ut putarent
omĩno no ẽẽ quicquid oculis
nõ apparet Iũ m̃tis aciesn
multo clanor debeat eẽ quam
corporis.: ad ea ꝑspicienda qͦꝵ
uis ac ratiosentit᷑ potiꝰ quã ui

Expanded text:
cor tamen caecum, quo uiuere se cor tamen caecum, quo uiuere se et habere mentem, qua id ipsum cogitauerat, non uidebat. sed plerisque hoc philosophis accidit, ut putarent omnino non esse quicquid oculis non apparet, cum mentis acies multo clarior debeat esse quam corporis ad ea perspicienda quorum uis ac ratio sentitur potius quam ui
Abbreviated transcription (Latin):
sibillinaᷤ none hoc ita ẽe decla¬
rant cũfore aliqũ denuitiant
ut a deo deuiuis ac mortuis ⁊¬
iudicef᷑i q̃uoꝵ exempla paulo
post iuferemꝰ. Falsa ẽ gͦ deuio¬
criti et epieurl et dicearchi de
aĩe dissolutione sententia. qͣdͥ
ꝓfecto nõ auderent de ĩtentu
aĩaꝵ mago aliquo p̃sente dis¬
cere :. qui sciret certis carmini¬
bcierᷤ ab inferis aĩas et adẽẽ
et p̃bere se humanis ocuł ui¬
dendas. et loqui et futura pre¬
dicere. et si auderent. reip̃a et
docum̃tis p̾sentib iuncerent᷑
S quia nõ ꝑuidebant aĩme
rationẽ que tã subtilis ẽut
oculos humane m̃tis effugi¬
at. int̾ire dixerunt. Quidari¬
stoxenꝰ qui negauit oĩo ullã
sicut infidil exintentione ner¬
uoꝵ effici concordẽ souũ atq
cantu. quẽ niusiei armoniãuo¬
cant. Ita ĩ corporib ex cõpage
uiscerũ ac uigore membrorũ
uim sentiendi existere. qnich̾
dix celinus pot¶ Cerĩ ille ocu¬
los qurc̃e habuit ĩ columes

Expanded text:
Sibyllina? Nonne hoc ita esse declarant, cum fore aliquando denuntiant, ut a Deo de vivis ac mortuis judicetur? quorum exempla paulo post inferemus. Falsa est ergo Democriti, et Epicuri, et Dicaearchi de animae dissolutione sententia: qui profecto non auderent de interitu animarum mago aliquo praesente disserere, qui sciret certis carminibus ciere ab inferis animas, et adesse, et praebere se humanis oculis videndas, et loqui, et futura praedicere; et si auderent, re ipsa et documentis praesentibus uincerentur. sed quia non peruieant animae rationem, quae tam suptilis est, ut oculos humanae mentis effugiat, interire dixerunt. quid Aristoxenus, qui negauit omnino ullasicut in fidibus ex intentione neruorum effici , concordem sonum atque cantum, quem musici harmoniam uocant, ita in corporibus ex conpage uiscerum ac uigore membrorum uim sentiendi exsistere: quo nihil dici delirius potest. uerum ille oculos quidem habuit incolumes,
Abbreviated transcription (Latin):
oeciacteai alzii. Sed hune for¬
tasse aliquis ĩnumero ph̾orũ
cõputet quauis ĩt̾ deos relatꝰ
merci noĩe ab egyptiis honore¬
tur. nec plus ei auctoritatis tri¬
buat᷑ quã platoni aut pithago¬
re. Alaius gͥ testimoniũ requi¬
ramꝰ polites qurdã cõsuluit in¬
apollinẽ milesiũ. utrũ ne mane¬

Expanded text:
. Sed hunc fortasse aliquis in numero philosophorum computet, quamvis in deos relatus Mercurii nomine ab Aegyptiis honoretur, nec plus ei auctoritatis tribuat, quam Platoni, aut Pythagorae. Majus igitur testimonium requiramus. Polites quidam consuluit Appollinem Milesium, utru
Abbreviated transcription (Latin):
aut errare. aut ĩ iustiẽe potuer̾.
Sieut illi duodecim tabularũ
cõditores. aut certe publice uti¬
litati ꝓcõditione tẽpoꝵ ẜuauer:¬
utiq uariaf᷑ aliudͤ uera iusti.¬
tia quã uniformẽ aut simplicẽ
proposuit omĩb deus. Quẽ qui
ignorat et ip̃am iustitia ignoatͤ
necesse sit. S ptemꝰfieri posse
ut aliquis naturali. et ingemto¬
bono ueras iurtutes capiat qua¬
lem fuisse thimone atheuis ac¬
cepimꝰ. qui et gentib stipemi
declit et paupes ĩuit auit et nu¬
dos induit. tam̃ cũ illiro uinu
ꝙͦ est maximũ de est agnito dei
et inania. ut frustra in hiͣs asse¬
quendis laborau̾it.Om̃is eniz
ent humano corpori caput nõ
habenti. In quotam et siomnia
membra. id est locis suis cõstẽt.
et figiua ethabitiroine tam̃ qm̃
deest ro qd̾ est oñ i ^ ꝥͣrincipale ɨ¬
& uita et om̃isensii caret. Itaq m̃¬
caput sine corpore. Qui similis
ẽ qui cũ deũ no ignoret. uiuit
iniustelid em̃solũ habet qd̾ ẽ

Expanded text:
aut errare aut iniusti esse potuerunt, sicut illi duodecim tabularum conditores, aut certe publicae utilitati pro condicione temporum serubique variatur: aliud est vera justitia, quam uniformem ac simplicem proposuit omnibus Deus; quem qui ignorat, et ipsam justitiam ignoret necesse est. Sed putemus fieri posse, ut aliquis naturali et ingebono veras virtutes capiat, qualem fuisse Cimonem Athenis accepimus, qui et egentibus stipem dedit, et pauperes invitavit, et nudos induit. Tamen cum illud unum quod est maximum deest, agnitio Dei, et inania, ut frustra in his assequendis laboraverit. Omnis enim t humano corpori caput non habenti; in quo tametsi membra omnia, et locis suis constent, et figura, et habitudine, tamen quoniam deest id quod est omnium principale, et uita et omni sensu caret. itaque memlicet quam caput sine corpore. cui similis est qui cum deum non ignoret, uiuit iniuste: id enim solum habet quod est
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ acquisiuit morte suꝑata.
Nulla gͥspes alia cõsequende.
im mortalitatis homini datur.
nisi credrcent ineũ. et illã crucẽ
portandã patiendãq susceꝑit.¬

Expanded text:
nobis adquisiuit morte superata nulla igitur spes alia consequendae immortalitatis homini datur. nisi crediderit in eum et Clim crac-tm portandam patiendamque susceperit.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽent ne ꝓdigiis quidẽ celesti¬
b facinus suum intellegere
t̾cia die: ab inferis resurrectu¬
rum metuentes ne a diseipłis
siurrepto et a moto corpore uni¬
uersi reẜrexisse eũ crederent: ⁊¬
fieret multo maior implebez
confusio. detraxerunt eũ cruci
et cõclusũ inmonumto firmi¬
ter militari eustodia circũ dede¬
runt uerũ certo die aute luce
t̾remotu repente facto patefa¬
ctũ est sepulchrũ et custodib
quos attonitos obstupe fecerat
pauor: nichil uidentib: inte¬
geresepulchro eͣt uiuus egres¬
sus: in galileã profectus ẽ ut
disçipulos suos quereret ĩ se¬
pulchro uͣo nichil reꝑtũ ẽ. nisi
ĩcluserant: illũ apud ĩferos
ũo remansurii s die t̾cia reẜre¬
cturũ: ꝓph̾e cecinerant: dauid
linques animã meã apud iu¬
feros: nec dabis scm̃tuũ uidere
ĩteriti Itẽ int̾cio Ego dormi¬
ui et sõnicepiet exiurexi qũi¬

Expanded text:
essent, ne prodigiis quidem caelestibus facinus suum intellegere erat se tertio die ab inferis resurrecturum, metuentes ne a discipulis subrepto et amoto corpore uniuersi resurrexisse eum crederent et fieret multo maior in plebe confusio, detraxerunt eum cruci et conclusum in monumento firmiter militari custodia circumdederunt. uerum tertio die ante lUcem terrae motu repente facto patefactum est sepulcrum et custodibus quos adtonitos obstupefecerat pauor nihil uidentibus integer e sepulcro ac uiuas egressus in Galilaeam profectus est, ut discipulos suos quaereret, in sepulcro uero nihil repertum est nisi incluserant. Illum autem apud inferos non remansurum, sed die tertio resurrecturum, prophetae cecinerant. David linques animam meam apud inferos, nec dabis sanctum tuum videre interitum. Item in tertio: Ego dormivi et somnum cepi, et resurrexi; qu
Abbreviated transcription (Latin):
eius testificatus ẽ. hic filius
meus sapiens: ꝓpt̾ qd̃ nunc
nõ resistet incõtribulatione
filioꝵ suoꝵ. et de manu ĩfero¬
rumeruã eum ubiẽ iudiciũ
tuũ mors: aut ubi ẽ aculeuꝰ
tiius: idẽalio loco. uiuificab
nos post biduũ diet̾cia et it̾o
sibilla imposituruesse morti
t̾minũ dixit./ post tridui som
nũ. Et morte morief trib di¬
eb somno suscepto. et tunc ab
inferis regressus adlucẽ. ueĩ¬
et primꝰ refrectienis pͥncipio.
uocatis ostenso. kais anator¬

Expanded text:
eius testificatus est: hic filius meus sapiens, propter quod nunc non resistet in contribulatione filiorum suorum: et de manu inferorum eruam eum.. ubi est iudicium tuum, mors, aut ubi est aculeus tuus? idem alio loco: uiuificabit nos post biduum die tertio. et ideo Sibylla inpositurum esse morti terminum dixit post tridui som. Et morte morietur tribus diebus somno suscepto; et tunc ab inferis regressus ad lucem ueniet primus resurrectionis principio reuocatis ostenso.\' Ist
Abbreviated transcription (Latin):
Uil amplius iam de fa¬
cinore  iuideoꝵ dici potest.
qua excecatos tunc fuisse at¬
q ĩsanabili furore correptos
qui hec cotidie legentes: ne¬
q intellexerunt: neq quinfa¬
cerent cauere potueruntᷤ. Sus¬
spensus gͥ et affixus exclama¬
uit add̾m uoce magna ⁊ ultro
sp̃m posuit: et eadẽ hora t̾renio¬
tus fcus ẽ: et uelũ tẽpli quod
separabat duo tabemacula sciᷤᷤ¬
sumẽ in duas partes: et sol re¬
pente subductus ẽ: et ab hora
sexta usq ĩnonã tenebre fueᷤ¬
iunt. Qua de re amos ꝓpheta
testat᷑. Et erit in illoͣ die dicit
dũs occitet sol mendie: et obte¬
nebrabif᷑ dies lucis: et ꝯu̾tam
Ext̾ritaẽ que parit et teduit
anima et subiuit solei. cũ adhuc
medius dies ẽet: et ꝯcissa ẽ et
maledicta: reliquos eoꝵ ĩgladi¬
um dabo incospectu inimicoꝵ
lum scindef᷑. et medio die nox
erit tenebrosa nimis intrib ho

Expanded text:
uid amplius jam de facinore Judaeorum dici potest, quam excaecatos tum fuisse, atque insanabili furore correptos, qui haec quotidie legentes neque intellexerunt, neque quin facerent cavere potuerunt? Suspensus igitur atque affixus exclamavit ad Dominum voce magna, et ultro spiritum posuit. Et eadem hora terrae motus factus est. Et velum templi, quod separabat duo tabernacula, scissum est in duas partes; et sol repente subductus est, et ab hora sexta usque in nonam tenebrae fuunt. Qua de re Amos propheta testatur: Et erit in illo die, dicit Dominus, occidet sol meridie, et tenebrabitur dies lucis; et convertExterrita est quae parit, et taeduit animam; et subivit sol ei, cum adhuc medius dies esset; confusa est, et maledicta: reliquos eorum in gladium dabo in conspectu inimicorum lum scindetur; et medio die nox erit tenebrosa nimis in tribus ho
Abbreviated transcription (Latin):
causaẽ quã uniꝰ femine. amul¬
tis marib appetitio. ꝙͦ plato si
ratione nõ potuit. exemplis cer¬
te potuit admoneri. et iutorũ
animaliũ. que obhoc uł acer¬
rime puguant. et hominum
qui semp obeam rẽ grauissi¬
ime int̾ se bella gessennt. Ꝙ¬

Expanded text:
causa est quam unius feminae a mulcausa est quam unius feminae a multis maribus adpetitio. quod Plato si ratione non potuit, exemplis certe potuit admoneri et mutorum animalium, quae ob hoc uel acerrime pugnant, et hominum, qui semper ob eam rem grauissima inter se bella gesserunt.
Abbreviated transcription (Latin):
et amoris mutui ꝯstriͣcta uin¬
culis si om̃s omũum fuerint
et mariti et patres et uxores et
liberi. Que ista cõfusio generis ⁊¬
humaniẽ: quomͦ ẜuan cantas
potest. ubuudil certũ est qd̃ ame¬
tur: quis aut uir mulierẽᷤ aut
mulier uirĩi diliget nisi habita¬
uerint semꝑuna. nisi deuotant
mens. et ẜuata inuicẽ fides ĩ di¬
uronã fecerit caritatẽ: que uirtuᷤ
in illa promis cua uoluptate lo¬
cũ nõ habet: Itẽsiom̃s oĩum lib̾i
sint: quis amare filios tanquã
suos potent cũsuos ẽẽ autigixo¬
ret aut dubitet: quis honorem
tãquã patii deferet. cũ undena¬
tus sit nesciat: Ex quofit ut nõ
etiã alienũ propatre habeat. sed
etiã patrẽ pro alieno. Quroᷤ ꝙͣ ⁊
uxor potest ẽẽ cõmumis:. filius
nõ potest. quẽ ꝯcipi nõ nisi ex u¬
no uecesse ẽ: ꝑit gͦ illa uni com¬
munitas . ipͥa reclamante natu¬
ra suꝑest ut tñ mͦ ꝯcordie causa
uxores uelit ẽẽ cõmunes.at n¬
nulla uehem̃tior discordiarũ

Expanded text:
et amoris mutui constricta uinculis, si omnes omnium fuerint et mariti et patres et uxores et liberi. quae ista confusio generis humani est? quomodo seruari caritas potest, ubi nihil certum est quod ametur? quis aut uir mulierem aut mulier uirum diliget, nisi habitauerint semper una, nisi deuota mens et seruata inuicem fides indiuiduam fecerit caritatem? quae uirtus in illa promiscua uoluptate locum non habet. item si omnes omnium liberi sint, quis amare filios tamquam suos poterit, cum suos esse aut ignoret aut dubitet? quis honorem tamquam patri deferet, cum unde natus sit nesciat? ex quo fit ut non tantum alienum pro patre habeat, sed etiam patrem pro alieno. quid quod uxor potest esse communis, filius non potest? quem concipi non nisi ex uno necesse est. perit ergo illi uni communitas ipsa reclamante natura. superest ut tantummodo concordiae causa uxores uelit esse communes. at nulla uehementior discordiarum
Abbreviated transcription (Latin):
qui cũ mortẽ nnuicina uidit.
ũosic ꝑturbatus ẽ. tãquã rez
nouã uiderit. qui siue toto cor¬
pore tornita patienda sint. siue
flãma ore rapienda ẽ. siue extẽ¬
dende ꝑpatibulũ manꝰ nõ que¬
simos limites nosce aut tenere
posse omino quisquis ẽ a religio¬
ne dei singularis.

Expanded text:
qui cum mortem in uicinia uidit, qui cum mortem in uicinia uidit, non sic perturbatur tamquam rem nonam uiderit, qui siue toto corpore tormenta patienda sunt siue fladendae per patibulum manus, non quaeutum exactissimos limites nosse aut tenere possit omnino, quisquis est a Religione Dei singularis
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ qd cur fieu debeat uiox docebo
S ut uibentib facere nos cõtra
legẽ dei cõtraq iustitiã nullis
minis aut suppliciis t̾ream̃. quo
nobis inferamꝰ. sicut philopho¬
rũ plurimi. et se maximi sepe
fecerunt. qd est sceleratũ ac i¬
nefaniũ. S ut cohacti deũ reli¬
quere. ac fidẽ protere. mortẽt
susciꝑe malimꝰ. libertatẽq defẽ¬
damꝰ a duersus impotentiu.
Stultã uecordẽq uolentia.
et om̃e ᷤᷤ secłi minas atq t̾roreᷤ
fortitudine animi prouocemꝰ.¬
Sie ea que aliitimt excelsa⁊
in supabili m̃te dolorẽ mortẽ¬
q calcabimꝰ. Hec ẽ uirtus hec
uera cõstantia. in hoc tuenda
et ꝯẜuanda solo. Et nullus nõ
F̾ror nulla uis axeo possit ad¬
uertere. Uera gͥ ciceronis
illa sententia. Nemo ĩquit
iustus põt ẽẽ quimortẽ qui
dolorẽ qui exilũi qui egesta¬
tem timet. Itẽ seneca ĩ libroᷤᷤ
ille homo honestus no cãpite
purpura ueñolictoꝵ ĩsignis
ministerio. S et illũ miror.

Expanded text:
d cur fieri debeat, mox docebo: sed ut jubentibus facere nos contra Dei legem contraque justitiam, nullis minis, aut suppliciis terreamur, quomnobis inferamus, sicut philosophorum plurimi et maximi saepe fecerunt; quod est sceleratum ac nefarium: sed ut coacti Deum relinquere, ac fidem prodere, mortem suscipere malimus, libertatemque defendamus adversus impotentium stultam vecordemque violentiam, et omnes saeculi minas atque terrores fortitudine animi provocem ea quae alii timent, excelsa et insuperabili mente dolorem mortemque calcabimus. haec est uirtus, haec uera constantia, in hoc tuenda et conseruanda solo, ut nullus nos terror, nulla uis a deo possit auertere. uera igitur Ciceronis illa sententia est: nemo inquit iustus potest esse qui mortem, qui dolorem, qui exsilium, qui egestatem timet; item Senecae m libus mo hic est ille homo honestus, non apice purpuraue, non lictorum insignis ministerio, sed nulla re minor,
Abbreviated transcription (Latin):
quo facilius ire potuissent. s
aduersos ẽẽ arbitror diuina
prouidentia: nescire possent
ueritatẽ. quia nõdũ fas erat
alienigenis hominib religio¬
nẽ dei ueri iustitiãq notescẽ
statuerat eni deus appropin¬
quante ultimo tp̃r ducẽ mag¬
num celitus mittere. quieam
ꝑfido ingratoq popło ablatar
ceteris nationib reuelaret. qͥ
de re in hoc libro aggrediar dis¬
putare.si prius ostendero sapi¬
entia cũ religione sic coherere ut¬
iii. diuelli utrs̃iq nõ possit i¬

Expanded text:
quo facilius ire potuissent. Sed quo facilius ire potuissent. Sed aversos esse arbitror divina providentia, ne scire pueritatem, quia nondum fas erat alienigenis hominibus religionem dei ueri iustitiamque notescere. statuerat enim deus adpropinquante ultimo tempore ducem magnum caelitus mittere, qui eam perfido ingratoque populo ablatam. exteris nationibus reuelaret. qua de re in hoc libro adgrediar disputare, si prius ostendero sapientiam cum religione sic cohaerere, ut diuelli utrumque non possit
Abbreviated transcription (Latin):
Uare si neq illi fuere sapiẽ¬
tes qui sunt appellati. ne¬
q posteriores qui nõ dubitauer
in sipientiã cõfiteri quid suꝑest
nisi ut alibisit querenda sapien¬
tia. quia nõ est ubi querebatur
inuenta . Quid aũt putemꝰ fuis¬
se cause curtot ingeniis totq
tẽporib sũmostudio et labore qͤ
extrafines suos quesieruuit.
qui qm̃ pagratis e xploratis
omib misquã ullã sapientiã.
cõp̾henderunt. et alicubi esse
.illã necesse ẽ: apparet ibi potis¬
simũ esse querendã ubi stultitie
titulus aiparet. cuiꝰ uel amento
deus ne archanũ diuini sui
operis impropatulo ẽẽt thesa¬
uru sapientie ac ueritatis ab¬
scondit. Unde quidẽ soleo mira¬
rari ꝙͦ cũ pittagoras et postea
plato amore in dagande ueri¬
tatis mͣcensi adegyptios ⁊ ma¬
gos et persas usq penetrassẽt.
ut earũ gentiũ ritus et sacrat
cognoscerent suspicabant᷑ enĩ
sapientia in religione uersari.
ad iudeos tm nõ accesserͣnt:
penes quos tunc solonerat. et

Expanded text:
uare, si neque illi fuere sapientes, qui sunt appellati, neque posteriores, qui non dubitaverunt insipientam confiteri: quid superest, nisi ut alibi sit quaerenda sapientia, quando non est, ubi quaerebatur, inventa? Quid autem putemus fuisse causae, cur tot ingeniis totque temporibus summo studio et labore quaphilosophi extra fines suos quaesierunt? Qui quoniam peragratis et exploratis omnibus, nusquam ullam sapientiam comprehenderunt, et alicubi esse illam necesse est; apparet, illic potissimum esse quaerendam, ubi stultitiae titulus apparet; cujus velamento Deus, ne arcanum sui divini operis in propatulo esset, thesaurum sapientiae ac veritatis abscondit. Unde equidem soleo mirari, quod cum Pythagoras et postea Plato, amore indagandae veritatis accensi, ad Aegyptios, et Magos, et Persas usque penetrassent, ut earum gentium ritus et sacra cognoscerent suspicabantur enim, sapientiam in religione versari ad Judaeos tamen non accesserint, penes quos tunc solos erat, et
Abbreviated transcription (Latin):
cipio patersũmus imposuit
nullus alius prͤter ip̃m sciar
habet tam̃ int̾ angelos aliuo
uocabulũ: et int̾ hominesi
nom̃ est. s nuncupatio pote¬
statis et regni. Sic enĩ iudei
reges suos appellabant.s ex¬
ponenda huiꝰ noĩs ratio ẽ ꝓpt̾
ignorantiũ errorẽ: qui eum
immutata lictera. chrestum¬
solent dicere. Erat iudeis añ
p̾ceptũ ut sacrũ cõficerent un¬
guentũ quo ꝑungi possent
hi qui uocabant᷑ ad sac̾dotiũ
uł ad regnũ et sicut nunc ro¬
manis indum̃tũ purpure in¬
signe ẽ regie dignitatis assũpte.
sic illis unctio sacri unguentit
nom̃ ac potestatẽ regiã cõfere¬
bat. Uerũ qm̃ greci ueteres ⁊¬
sic̃ indicat omericus uersus
hanc ratione nos eũ christũ
nuncupamꝰ. idest unctũ. qui
rex significat᷑: nõ ꝙͦ ille regnũ
haoc t̾renũ fuerit a deptus cuiꝰ
capiendi nõdũ tp̃s aduenit.⁊
ẜ̃ ꝙͦ celeste ac sempit̾nũ de quo
diseremꝰ inultimo libro. Nũc
uo depͥma eiꝰ natiuitate dicamꝰ.¬

Expanded text:
cipio Pater summus imposuit, nullus alius praeter ipsum sciat, habet tamen et inter angelos aliud vocabulum, et inter homines nomen est, sed nuncupatio potestatis et regni; sic enim Judaei reges suos appellabant. Sed exponenda hujus nominis ratio est propter ignorantium errorem, qui eum immutata lisolent dicere. erat Iudaeis ante praeceptum ut sacrum conficerent unguentum, quo perungui possent ii qui uocabantur ad sacerdotium uel ad regnum, et sicut nunc Romanis indumentum purpurae insigne est regiae dignitatis assumptae, sic illis unctio sacri unguenti nomen ac potestatem regium conferebat. uerum quoniam Graeci ueteres sicut indicat Homeri uersus hanc rationem nos eum Christum nuncupamus, id est, unctum, qui rex significatur: non quod ille regnum hoc terrenum fuerit adeptus, cujus capiendi nondum tempus advenit; sed quod coeleste ac sempiternum, de quo disseremus in ultimo libro. Nunc vero de prima ejus nativitate dicam
Abbreviated transcription (Latin):
suerit uirtute cõstruxerit. Primũ
scire nos cõuenit nom̃eiꝰ. ne an¬
gelis quidẽ notũ ẽe qui morant᷑
ĩ celia. s ip̃i soli ac deo patri/ necañ
id publicabif᷑ ut ẽ sc̃is licteris tra¬
ditũ: quã dispositio dei fuerit im¬
pleta deinde nec enuntiari pos¬
se hominis ore sieut hermes dõz

Expanded text:
suerit, uirtute construxerit. primum scire nos conuenit nomen eius ne angelis quidem notum esse qui morantur in caelo, sed ipsi soli ac deo patri, nec ante id publicabitur, ut est sanctis litteris traditum, quam dispositio dei fuerit impleta; deinde nec enuntiari posse hominis ore, sicut Hermes docet
Abbreviated transcription (Latin):
Quesi nob̾ ommo dataẽ ut ea
utam̃ adoccidendos homunes.
quidmnmanus homine: quidsi¬
milius feris beluis existimandũ
onẽ atq iinocentia deus fecit:
Tres sunt gͥ affectus. quihoĩes
rmomũa facinora p̃cipites agũt.
Ira cupiditas libido. ꝓpt̾ea pete
tres furias fiias ẽe dixerunt. qͦ
mentes hominũ exagittent Ira
ultionẽ desiderat. Cuprditas opes.
Libito uoluptates. S his om̃ĩbꝰ
deus certos limites statuit. qd̾
si transeenterĩt maioresq ẽẽ ce¬
ꝑint. qͣm necesse ẽ naturã suam
deprauant. et ĩ morbos ac uicia
uertunt᷑. Qui aũt isti limites
uõ est magnilaboris ostendere.
Cupiditas adea oͣpanda nob̾ da¬
ta ẽ que sunt aduitã necessaria.

Expanded text:
quae si nobis ideo data est, ut ea utamur ad occidendos homines, quid inmanius homine, quid similius feris beluis existimandum onem atque innocentiam deus fecit? tres sunt igitur adfectus qui homines in omnia facinora praecipites agant, ira cupiditas libido. propterea poetae tres Furias esse dixerunt, quae mentes hominum exagitent: ira ultionem desiderat, cupiditas opes, libido uoluptates. sed his omnibus deus certos limites statuit: quos si transcenderint maioresque esse coeperint, necesse est naturam suam deprauent et in morbos ac uitia uertantur. qui autem sint isti limites, non est magni laboris ostendere. cupiditas ad ea conparanda nobis data est quae sunt ad uitam necessaria
Abbreviated transcription (Latin):
faciẽ eiꝰ. et palmis ceciterunt.
Cũq ip̃i carnifices. de uestim̃¬
tis eius cõtenderent. sortitist᷑
int̾ se detunica et pallio: Etcũ
hec omĩa fierent. nullã uocem
exore suo tãquã simutus eẽt
emisit: tũ suspenderunt eumã¬
ter duos noxios mediũ: qͥ obla¬
trocinia damnati erant. cruci¬
q fixerunt. Quio ego hic ĩtã¬

Expanded text:
faciem ejus, et palmis ceciderunt. Cumque ipsi carnifices de vestimentis ejus contenderent, sortiti sunt inter se de tunica et pallio. Et cum haec omnia fierent, nullam vocem ex ore suo tamquam si mutus esset, emisit. Tum suspenderunt eum inter duos noxios medium, qui ob latrocinia damnati erant, crucique affixerunt. Quid ego hic in tan
Abbreviated transcription (Latin):
quã tullius uniusis eloquen¬
tie sue neruis ac uiribi uelut
effusis totius ingenii fontibuᷤ
prosecutus ẽ facinus ĩ dignu
ẽẽ ꝓclamans ciuẽ romanũꝯta᷑
cõtra
om̃s leges incruce ẽẽ sublatum.
qui quãuis innocens fuerit:
et illo suplicio indignus morta¬
lis tam̃et abhomine scelesto. ꝗ
iusticiã ignoraret adfectus est.
quid dehuiꝰ cuicis in dignitate
dicemꝰ inquateus acultorib
dei suspensus ẽ atq suffixus.
quis tam facundus et tanta
rerũ u̾boꝵq copia instructus
existeret. que oratio tante af¬
fluentie ubertate deciurens
ut illã ciucẽ merito deploret:
quã mundus ip̃e et totamũ¬
dielem̃ta duxerunt. Hec ãt
sic futura fuisse et de ꝓph̾aru
uocom et sibillinis carminily
denuntiatũ est. apiro ysaiam
ita scriptũ inuenit᷑. ño sum cõ¬
tumax: neq cõtradico. dorsum
meu̾ posui ad flagella. et maxil¬
las meas ad palinas. faciẽ non¬
aiit meã ũõ auerti a feoitatespu¬
torũ. Similit̾ daurd ĩ psalmo

Expanded text:
us Tullius universis eloquentiae suae nervis ac viribus, velut effusis totius ingenii fontibus, prosecutus est, facinus indignum esse proclamans, civem Romanum contra omnes leges in crucem esse sublatum. Qui quamvis innocens fuerit, et illo supplicio indignus, mortalis tamen, et ab homine scelesto, qui justitiam ignoraret, affectus est. Quid de hujus crucis indignitate dicemus, in qua Deus a cultoribus Dei suspensus est atque suffixus? Quis tam facundus, et tanta rerum verborumque copia instructus existet? quae oratio tantae affluentiae ubertate decurrens, ut illam crucem merito deploret, quam mundus ipse et tota mundi elementa luxerunt? Haec autem sic futura fuisse, et prophetarum vocibus, et Sibyllinis carminibus denuntiatum est. Apud Esaiam ita scriptum invenitur: Non sum contumax, neque contradico: dorsum meum posui ad flagella et maxillas meas ad palmas, faciem autem meam non auerti a foeditate sputorum. similiter Dauid in psalmo
Abbreviated transcription (Latin):
dendũpitas: quidni putẽ
nõ enĩ lucilius ista narraunt.
aut lucianꝰ qui diis et hoĩbo
laudes canebant. Quib igͥ
credemꝰ si fidẽ laudãtib nõ ha¬
bemꝰ: Qui hos m̃tiri putat. ꝓ¬
ferat alios quib credamꝰ au¬
ctores quinos doceant ꝗsint
istidii: quonͦ unde orti: que
sit uis eoꝵ qui mũs que pote¬
stas. quid inhis ammirabi¬
le.quid cultu dignii. qõ te¬
inq certius ueriusq miste¬
riũ nullus dabit. Credamꝰgͥ
iugauit gͦ cũ argonautis ex¬
pugnauitq troiã Iratus lau¬
metonti obuegatã sibi ꝓfilie
salute merdede̾. Unde quo tp̃r
fuerit apparet. Idẽ furore atq
ĩsaniapcitus uxorẽ suã cũ libis
int̾emit. hũc hoĩes deũ putãt
S philoͬtecta heres eiꝰ nõ puta¬
uit. qui facẽ supposuit arsuro.
quiartus eiꝰ acneriios cremãi
ac diffluere uroit. qui ossaeius
et cineres ĩ oeteo monte sepeli¬
uit. ꝓquo mimere sagittas eiuꝰ
accepit.

Expanded text:
dendum putas?\' quidni putem? dendum putas?\' quidni putem? non enim Lucilius ista narrat aut Lucianus, qui diis et hominibus laudes canebant. quibus igitur credemus, si fidem laudantibus non habemus? qui hos mentiri putat, proferat alios quibus credamus auctores, qui nos doceant qui sint isti dii, quomodo, unde orti, quae sit uis eorum, qui numerus, quae potestas, quid in iis admirabile, quid cultu dignum, quod denique certius ueriusque mysterium. nullos dabit. credamus iuigauit ergo cum Argonautis expugnauitque Troiam iratus Laomedonti ob negatam sibi pro filiae salute mercedem. unde quo tempore fuerit apparet. idem furore atque insania percitus uxorem suam cum liberis interemit. hunc homines deum putant! sed Philocteta heres eius non putauit, qui facem supposuit arsuro, qui artus eius ac neruos cremari ac diffluere uidit, qui ossa eius et cineres in Oetaeo monte sepeliuit, pro quo munere sagittas eius accepit.
Abbreviated transcription (Latin):
quã qui cuprditates aurois¬
simas coercet. Aut qui ama¬
çonẽ bellatricẽ. quã qui libi¬
diuẽ uincit putoris ac fame
debellatricẽ. aut qui fimũ sta¬
bulo quã qui uicia tecorte
siio egent. Que magis sunt
ꝑnitiosa: quia domestica
et ꝓpria malasunt quam
illa que et uitari poterint
et caueri: Ex quo fit: ut il¬
le solus uirfortis debeat iu¬
dicari: qui tepͥans et mote¬
ratus et iustus ẽ. qd̾ si cogi¬
tet aliquis que sint dei oꝑa
Iamhec omĩa que mirantur
hoĩes meptissimi ridicula
idicabit. illa eñi nõ diui¬
nis iuitutib quas igͦrant
s uifirmitate suarũ uiriu
meciunt᷑. Nam illiro quidẽ
nem̾o negabit. Herculẽ nõ
euristeo tantũ ẜuisse regi ⁊
Quod aliquatenꝰ honestum
uideri põt ẜ etiã impudice
mulieri omphale. que illũ
uestib suis ĩdutũ sedere ad
pedes suos iubeat pensa faciẽ¬
tẽ. Detestabilis turpitudo.s
tantierat uoluptas ꝗdtu
inquiet aliquis poetis necre¬

Expanded text:
quam qui cupiditates auidisquam qui cupiditates auidissimas cohercet, aut qui Amazonem bellatricem quam qui libidinem uincit pudoris ac famae debellatricem, aut qui fimum de stabulo quam qui uitia de corde suo egerit, quae magis sunt perniciosa quia domestica et propria mala sunt, quam illa quae et uitari poterant et caueri. ex quo fit ut ille solus uir fortis debeat iudicari, qui temperans et moderatus et iustus est. quodsi cogitet aliquis quae sint dei opera, iam haec omnia quae mirantur homines ineptissimi ridicula iudicabit. illa enim non diuinis uirtutibus, quas ignorant, sed infirmitate suarum uirium metiuntur. nam illut quidem nemo negabit, Herculem non Eurystheo tantum servisse regi, quod aliquatenus huideri potest, sed etiam inpudicae mulieri Omphalae, quae illum uestibus suis indutum sedere ad pedes suos iubebat pensa facientem. detestabilis turpitudo! sed tanti erat uoluptas. \'quid tu?\' inquiet aliquis \'poetisne cre
Abbreviated transcription (Latin):
magna et mirabrlia gessit ⁊¬
tutib diuinis tribuend̾a ⁊ uid̾ant᷑
quid eñĩ tã magnificũ sileo¬
nẽ aprũq supauit. si aues de¬
iecit sagittis si regiũ stabulũ
egessit si uiragͣmẽ uicit cin¬
culũq detraxit si equos fero¬
ces cũ dño interemit. Oꝑa
sũt ista fortiᷤ iuri. hõis tamen.
illa enĩ que uicit fragilia et
mortalia fuerunt. Nulla est
eñ qd̾ ait orator tantauis
que nõ ferro ac unrib debili¬
t an frangiq possit animũ
uincere iracundiã cohibere
fortissimiẽ. Que ille nec fẽe
unquã nec potuit. Hec qui
faciat: non ego eu cũ simus
uiris cõparo. s similimum
deo iiidico. Uellem adiecisset
delibrome luxuria cuprdita¬
te in solentia ut uirtutẽ eiꝰ
impleret.quẽ deo similẽ iu¬
dicabat. Nõ eñi fortior putã¬
dus ẽ qui leonẽ quã qui ui¬
olentiã et ĩ se ip̃o inclusã fe¬
rã suꝑat iracundiã / aut qui
rapacissimas uolucres deicit.

Expanded text:
magna et mirabilia gessit tmagna et mirabilia gessit ttutibus diuinis tribuenda uideantur. quid enim tam magnificum, si leonem aprumque superauit, si aues deiecit sagittis, si regium stabulum egessit, si uiraginem uicit cingulumque detraxit, si equos feroces cum domino interemit? opera sunt ista fortis uiri, hominis tamen. illa enim quae : uicit fragilia et mort-alIa fuerunt. nulla est enim quod ait orator tanta uis, quae non ferro ac uiribus debilitari frangique possit: animum uincere, iracundiam cohibere fortissimi est: quae ille nec fecit umquam nec potuit. haec qui faciat, non ego eum cum summis uiris comparo, sed simillimum deo iudico. uellem adiecisset de libidine luxuria cupiditate insolentia, ut uirtutem eius inpleret, quem deo similem iudicabat. non enim fortior putandus est qui leonem quam qui uiolentam et in se ipso inclusam feram superat, iracundiam, aut qui rapacissimas uolucres deiecit
Abbreviated transcription (Latin):
ro p̾stitit ut sibi efoliis nato
esuauib herbis ore legant
curexistimet aliquis ip̃m
deu nisi exꝑmixtione sexus
alterius nõ posse generare.
illos gͥ quos imꝑiti et insi¬
pientes tã teos enuncu¬
pant et adorant nemoest
tã incõsideratus quinͦ in¬
telligant fuisse mortales.
crediti sunt: nimirũ quia
reges maximi ac potẽtissi¬
mi fuerunt.obinerita uir¬
tutũ suaꝵ aut munerum
aut artiũ reptani cũ cari
fuissent his quib imperi¬
tauerant ĩmemoriã sunt
cõsecrati. Qd siꝗs dubitat⁊
res eoꝵ gestas et facta ꝯside¬
Ercules qui obuirtutẽ
clarissimus et quasi. a¬
tricanus ĩterdeos habetur. ñ¬
ne orbẽ t̾re quẽ ꝑagrasse ac p̃¬
riis libidĩb inquinauit: nec
miñ cũẽet adulterio genitũ
alcmene. quio tandẽ potuit
ineo ẽẽ diuini qui suis ipse
uitiis mancipatus et maes
et feminas ꝯtra om̃s leges
infamia flagło dedecore affe¬
cit. Sed ne illa quitẽ que et

Expanded text:
id praestitit, ut sibi e foliis natos id praestitit, ut sibi e foliis natos et suauibus herbis ore legant, cur existimet aliquis ipsum deum nisi ex permixtione sexus alterius non posse generare? illos igitur quos inperiti et insipientes tamquam deos et nuncupant et adorant, nemo est tam inconsideratus quin intellegat fuisse mortales. crediti sunt?\' nimirum quia reges maximi ac potentissimi fuerunt, ob merita uirtutum suarum aut munerum aut artium repertarum, cum cari fuissent iis quibus inperitauerant, in memoriam sunt consecrati. quod si quis dubitat, res eoercules, qui ob virtutem clarissimus, et quasi Africanus inter deos habetur, nonne orbem terrae, quem peragrasse ac expurriis libidinibus inquinauit? nec mirum, cum esset adulterio genitus Alcimenae. quid tandem potuit in eo esse diuini, qui suis ipse uitiis mancipatus et mares et feminas contra omnes leges infamia flagitio dedecore adfecit? sed ne illa quidem quae
Abbreviated transcription (Latin):
Qd̃si ẽ uerũ sicuti ẽ apparet
herculẽ appollinẽ liberũ. mer¬
t̾is homines fuisse qm̃i sunt
ex duob sexib nati. Quid
ro opus qdip̃e ad ꝓpagandã
sobolẽ mortalib tribuit. Et
qõ sine substantia corporali
nullũ põt ẽẽ. Dii gͦ si sunt dii¬
in mortales ⁊ et̾ni: ꝗdopus
ẽ altero sexi: nimirũ ut ge¬
nerent. ip̃a ꝓgenie ꝗd opus
ẽ cũ successione nõ egeant
qui sẽꝑsunt futuri. Nã pro¬
fecto in oibͫ ceterisq animã¬
tib diu̾sitas sexus et coitio
et generatio.nullã ħ̾et alia
rationẽ nͥ ut omĩa ge¬
nera uiuentiũ qm̃i sũt ꝯditi¬
one mortalitatis obitura.
mutua possint successione
ẜuari. Ueo aũt qui ẽ sẽpiter¬
nus neq altersexus neq
successio necessariaẽ. Dicet
aliquis ut habeat uł mini¬
stros uł inquos possit ip̃e do¬
minari. quro gͥ sexu opus
ẽ femineo: cũ teus qui ẽ oĩps ut
uocat᷑ sine usu et oꝑa femine
possit filios ꝓcreare: Nanisi
quibdã minutis animalibꝰ

Expanded text:
d si est verum, sicuti est, apparet Herculem, Apollinem, Liberum, Merteris homines fuisse; quando sunt ex duobus sexibus nati. Quid id opus, quod ipse ad propagandam subolem mortalibus tribuit et quod sine substantia corporali nullum potest esse? dii ergo si sunt inmortales et aeterni, quid opus est altero sexu — nimirum ut generent? ipsa progenie quid opus est, cum successione non egeant qui semper sunt futuri? nam profecto in hominibus ceterisque animantibus diuersitas sexus et coitio et generatio nullam habet aliam rationem nisi ut omnia genera uiuentium, quoniam sunt condicione mortalitatis obitura, mutua possint successione seruari, deo autem, qui est sempiternus, neque alter sexus neque successio necessaria est. dicet aliquis ut habeat uel ministros uel in quos possit ipse dominari.\' quid igitur sexu opus est feminino, cum deus, qui est omnipotens ut uocatur, sine usu et opera feminae possit. filios procreare? nam si quibusdam minutis animalibus
Abbreviated transcription (Latin):
Igͣgͥ tot actantis testi¬
bi cõpbatur uniꝰ deipo¬
testate ac prouitentia guiꝰ
bernari. cuiꝰ uim maiestatẽ¬
q tantãẽe dicit intimeopla¬
to. ut eam neq m̃te ꝯcipere.
neq uerbis enarrare qsquã
possit. obuimiã et mestinia¬
bilẽ potestatẽ dubitet u̾o ali¬
quis an quicquã difficile.
aut in possibilesit deo. qui
tanta tãq mirifica opa pro¬
iuidentia excogitauit. uir¬
tute ꝯstituit ratione ꝑfecit.
Nune aũt sp̃u sustentet et ɨ¬
potestate moderetur. mex¬
cogitabilis. ineffabilis ⁊ nlłi
alii satis notus quã sibi. Un¬
de mͥ de tanta maiestate sepiꝰ
cogitaui qui deos colunt in¬
f̾oũ uiteri solent tã ceci tam
ĩ cogitabiles. tã excortes tã
nõ multũ a mutis animali¬
b differẽtes qui credant eos
qui genitisunt maris ac feĩ¬
ne coitu. aliquro maiestatiᷤᷤ
diuineq uirtutis. habere po¬
tuisse. cũ sibilla entheadica.¬

Expanded text:
igitur tot ac tantis testibus conprobatur unius dei potestate ac prouidentia mundum gubernari, cuius uim maiestatemque tantam esse dicit in Timaeo Plato, ut eam neque mente concipere neque uerbis enarrare quisquam possit ob nimiam et inaestimabilem potestatem. dubitet uero aliquis an quicquam difficile aut inpossibile sit deo, qui tanta tamque mirifica opera prouidentia excogitauit, uirtute constituit, ratione perfecit, nunc autem spiritu sustentet, potestate moderetur, inexcogitabilis ineffabilis et nulli alii satis notus quam sibi? unde mihi de tanta maiestate saepius cogitanti qui deos colunt interdum uideri solent tam caeci, tam incogitabiles, tam excordes, tam non multum a mutis animalibus differentes, qui credant eos qui geniti sint maris ac feminae coitu aliquid maiestatis diuinaeque uirtutis habere potuisse, cum Sibylla Erythraea dica
Abbreviated transcription (Latin):
ficant̾ ẽnarrare lege̾ deiposset qͣm̃
illã homo lõge aueritatis notitia
remotus expressit. Ego ũoeos
qui uera in prudentes locuntur.
sic habendos puto tãquã diuinẽt
sp̃u aliquo instincti.Quodsint
legis scẽ uim rationẽq ꝓuroit.
Ita illud quoq scisset aut expli¬
casset. in quib p̾ceptis lex ipsa
cõsisteret. no pħi functus fuiss
le nõ poterat. nob̾ faciendũest
quib ip̃a lex tiadita ẽ ab illo uno
magistro et imꝑatore omnũ deo.¬

Expanded text:
ficanter enarrare legem Dei posset, quam illam homo longe a veritatis notitia remotus expressit? Ego vero eos, qui vera imprudentes loquuntur, sic habendos puto, tanquam divinent spiritu aliquo instincti. Quod si, ut legis sanctae vim rationemque pervidit, ita illud quoque scisset aut explicasset, in quibus praeceptis lex ipsa consisteret: non philosophi functus fuissetle non poterat, nobis faciendum est, quibus ipsa lex tradita est ab illo uno magistro et imperatore omnium Deo.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͦ eam detrabit in his duobꝰ
gnͣib uideo discroiũ. et qua¬
si cuule bellũ sapientiãq di¬
strabi nõ potest. inqua pãte
ponimꝰ. Si natura renĩ sciri po¬
test hec tyronũcat̾ua m̃titu
siño potest ueterani ꝯfitentũ
si pares fuerint. nichilominuᷤ
ꝓrbit dux oĩum. philosophia
potest ẽẽ interna et ꝓpria scĩa ob
fragilitate ꝯditionis hũane
archesile manus uincit. S ne
ipse quidẽ stabit. quia nõ põt
omĩno nichil sciri

Expanded text:
m detrahit. in his duobus generibus uideo discidium et quasi ciuile bellum: sapientiam, quae distrahi non potest, in qua parte ponemus? si natura rerum sciri potest, haec tironum caterua interibit; si non potest, ueterani conficientur; si pares fuerint, nihilominus peribit dux omnium philosophia, potest esse interna et propria scientia ob fragilitatem condicionis humanae, Arcesilae manus uincit. sed ne ipse quidem stabit, quia non potest omnino nihil sciri.
Abbreviated transcription (Latin):
cõsulens: nõ est ille sapiens ut
carneades uideri uolebat. s calli¬
dus et astutus. calliditas aũt
et astutia in mutis quoq aĩalibꝰ
sunt uł cũ insidiant aliis ⁊ do¬
lo capiunt ut deuorent ułcum
ĩsidias alioꝵ uano gnͣe deliroũt.
Sapientia uo in hominẽ solum
cardit. Sapientia ẽ em̃ intellegẽ¬
tia uł adbonũ rectũq uił ad ab

Expanded text:
consulens, non est ille sapiens, ut consulens, non est ille sapiens, ut Carneades videri volebat, sed callidus et astutus. Calliditas autem et astutia in mutis quoque animalibus sunt, vel cum insidiantur aliis et dolo capiunt ut devorent, vel cum insidias aliorum vario genere deludunt. Sapientia vero in hominem solum cadit. Sapientia est enim intelligentia vel ad
Abbreviated transcription (Latin):
rei ꝓprietatẽ. Itas lec questio. nõ
tam argum̃tis qͣm deffinitione
dissoluit̾. Stultitia gͥ ẽ infacti
dictisq ꝑignorantiã recti ac boĩ
erratio. gͦ stultus nõ est qui ne
sibi quidẽ parcit dũ ne noceat
et ratio et ueritas ip̃a p̾scribit.
in om̃ibo eiũ uidemꝰ aniuĩalib
quia sapientia carent. cõsilia¬
tricẽ sui ẽe naturã. Nocent igͥ
aliis: ut sibi prosint. Nesciũt
eñ quia malũ est nocere. honͦx
ũo quia scientiã boni ac mali
habet abstinet se a nocendo eti¬
amcũ ininodo suo ꝙͦ animalĩ¬
rationa le facere ño potest. et
ideo ĩt̾sũmas hominis uirtu¬
tes ĩuocentia numerat᷑. Quibꝰ
rebi apparet sapientissimũ esse
qui mauult pire ne noceat ut
rd officiũ quo amutis discer¬
nif᷑ ẜuet. Nam qui uendẽtis
enorẽ nõ redarguit ut aurum
paruo emat aut qui nõ ꝓfitef᷑
fugitiuũ ẜuĩ uł pestilentẽ se do¬
mũ uendere. lucro et cõmodosuo

Expanded text:
rei proprietatem. itaque orei proprietatem. itaque oone dissolvitur. Stultitia igitur est in factis dictisque, per ignorantiam recti ac boni, erratio. Ergo stultus non est, qui ne sibi quidem parcit, dum ne noceat et ratio, et veritas ipsa praescribit. In omnibus enim videmus animalibus, quia sapientia carent, conciliatricem sui esse naturam. Nocent igitur aliis, ut sibi prosint; nesciunt enim quia malum est, nocere. Homo vero, qui scientiam boni ac mali habet, abstinet se a nocendo, etiam cum incommodo suo, quod animal irrationale facere non potest; et ideo inter summas hominis virtutes innocentia numeratur. Quibus rebus apparet sapientissimum esse, qui mavult perire ne noceat; ut id officium, quo a mutis discernitur, servet. Nam qui vendentis errorem non redarguit, ut aurum parvo emat, aut qui non profitetur fugitivum servum, vel pestilentem se domum vendere, lucro et commodo suo
Abbreviated transcription (Latin):
le pro deo: qui ip̃i eũ qui ꝓhomi¬
ne mori uoluit. incelu sũmis lau¬
dib tollant. Deniq ut cõcludã
disputationẽ nõ posse eundẽ iustũ
ẽẽ acstultũ. eunde̾q sapientem
et iniustui. docet ip̃a ratio qͥ eñ
stultus ẽ.quidsit iustũ acbonũ
nescit. et ideo semꝑ peccat. ducif᷑
eni quasi captiuus auitiis: nec
resistere ullomͦ potest qr caret
uirtute quã nescit Iustus aũt
ab om̃i se peccato abstinet. ꝙͦ i
alit̾ facere nõ potest. qͣm si h̾at
recti prauiq notitĩa. rectũ aũt
discerere ⁊ prauo quis potest:
nͥ sapiens. Ita fit. ut nũquam
possit ẽẽ uistus qui stultus est.
neq sapiens qui fuerit ĩ iustus.
ꝙͦsi ẽ uerissimũ. manifestũ est
eũ qui aut naufrago tabulam
aut equũ sautio. nõ reͣdemerit
stultũ nõ ẽẽ quia hec facere pec¬
catũ est. aquosapiens abstinet
Uiteri tam̃ et ip̃e cõfiteor ꝑ ho¬
minũ errorẽ ignorantiũ. cuiꝰq

Expanded text:
le pro deo, cum ipsi eum qui pro homile pro deo, cum ipsi eum qui pro homine mori uoluit, in caelum summis laudibus tollant. denique, ut concludam disputationem, non posse eundem iustum esse ac stultum, eundem sapientem et iniustum docet ipsa ratio. qui enim stultus est, quid sit iustum ac bonum nescit et ideo semper peccat. ducitur enim quasi captiuus a uitiis nec resistere ullo modo potest, quia caret uirtute, quam nescit. iustus autem ab omni se peccato abstinet, quod aliter facere non potest quam si habeat recti prauique notitiam. rectum aurem discernere a prauo quis potest nisi sapiens? ita fit ut numquam possit iustus esse qui stultus est, neque sapiens qui fuerit iniustus. quod si est uerissimum, manifestum est eum qui aut naufrago tabulam aut ecum saucio non ademerit stultum non esse, quia haec facere peccatum est, a quo se sapiens abstinet. uideri tamen et ipse confiteor per hominum errorem ignorantium cuiusque
Abbreviated transcription (Latin):
q tanto ꝑfectior sit necesse est.
quanto illã ꝑduxens adextre¬
nũi moriq malueris. nequid
de ĩocentie ratione ininuat᷑.
Stultitia ẽ inquit aliene aĩe
parcere cũ ꝑnitie sue siueetia
ꝓ amititia pire stultũ iudicabitꝰ
quid gͦ illi faniliares pythago¬
rei laudant᷑ a uob̾. quoꝵ alter
se tiranno uadẽ mortis ꝓaltẽo
iam sponsor eiꝰ duceref᷑. p̾sentiã
siu fecit. eũq ĩt̾uentu suo liba¬
etiã ꝓfide mori uoluit sistulti
putarent̾. deniq obhanc ip̃a
uirtutẽ tiranus hiͣs gr̃amre¬
tulit. utrũq ẜuando et hoĩs
cradelissim natura mutata ẽ:
quin etiã dep̾catus ẽẽ dr: ut se
t̾ciu in amititiã recipent: non
utiq tãquã stultos. s tãquã
bonos et sapientes iuros: Itaq
nõ uideo quare cũ pro amititia
et fide mori sũma głia cõputef.
nõ etiã pro ĩnocentia ꝑire sit ho¬
nuii gloriosũ. Ergo stultisimi sũt
qui nob̾ crimnuidant moriuel¬

Expanded text:
que tanto perfectior sit necesse est, que tanto perfectior sit necesse est, quanto illam perduxeris ad extremum morique malueris, ne quid de innocentiae ratione minuatur. stultitia est inquit alienae animae parcere cum pernicie suae. num etiam pro amicitia perire stultum iudicabis? quid ergo illi familiares Pythagorei laudantur a uobis, quorum alter se tyranno uadem mortis pro alteisui fecit, eumque interventu suo liberaetiam pro fide mori voluit, si stulti putarentur. Denique ob hanc ipsam virtutem tyrannus his gratiam retulit, utrumque servando, et hominis crudelissimi natura mutata est. Quin etiam deprecatus esse dicitur, ut se tertium in amicitiam reciperent, non utique tamquam stultos, sed tamquam bonos et sapientes uiros. itaque non uideo quare, cum pro amicitia et fide mori summa gloria conputetur, non etiam pro innocentia perire sit homini gloriosum. ergo stultissimi sunt qui nobis crimini dant mori uel
Abbreviated transcription (Latin):
Recte gͥ flaccus tautãẽẽ dix̃
innocentie ui. ut ad tutelam
sui nõ egeat nec armis nec ui¬
rib quacũq iter fecerit. ĩ tegꝰ
uite scelerisq purus nõ egetɨ
mauri iaculis nec arcu neci
ienenstis grauida sagittis fuͦ¬
sce faretra. siue ꝑsprtis ĩter estu¬
osas siue facturus ꝑ in hospitalẽ
caucasũ uł que locafabulosa i ͤ¬
lanibit hisdaspes.Nonpotest
gͦ fieri quin hominẽ iustũ inter
discrimina tẽpestastũ atq bello¬
rum celestis tutela custodiati
ac uͦ etia sicũ parricidis. et nocẽ¬
tib nauiget aut mał quoq pã¬
cat᷑ ut una uista ac et ĩnocens aĩa
liberet̾. aut ceite peuntib cetens
solaẜuetur. Q concedamꝰ posse
faciet si nactus fuerit aut ĩ equo
sautiu aut ĩtabula uaufiagiumn¬
nõ inuitus. cõfiteor morietur
potꝰi quã occitet.¶ Mec it̾o tam̃
iustitia ꝙͦ ẽ singulare hominiᷤᷤ
bonũstultitie nom̃ accipiet qͥd
eñi melius quio carius ẽẽ hõi
debet quã in nocentia: que uti¬

Expanded text:
recte igitur Flaccus tantam esse dixit innocentiae uim, ut ad tutelam sui non egeat nec armis nec uiribus, quacumque iter fecerit: integer uitae scelerisque purus non eget Mauris iaculis nec arcu nec uenenatis grauida sagittis, Fusce, pharetra, siue per Syrtis iter aestuosas siue facturus per inhospitalem Caucasum uel quae loca fabulosus lambit Hydaspes. non potest ergo fieri quin hominem iustum inter discrimina tempestatum atque bellorum caelestis tutela custodiat ac non, etiamsi cum parricidis et nocentibus nauiget, aut malis quoque parcatur, ut una iusta et innocens anima liberetur, aut certe pereuntibus ceteris sola seruetur. faciet, si nactus fuerit aut in equo saucium, aut in tabula naufragumNon invitus confiteor, morietur potius, quam occidet. Nec ideo tamen justitia, quod est singulare hominis bonum, stultitiae nomen accipiet. Quid enim melius, quid carius esse homini debet quam innocentia? quae uti
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ eni maloꝵ que aut ĩferutur:
aut accidunt cũ equanimitate
ꝑlatio. gͦ iustus ac sapiens quia
iuitutẽ capit habet uise sapͣien

Expanded text:
 enim malorum quae aut inferuntur, aut accidunt, cum aequanimitate perlatio. Ergo justus ac sapiens, quia virtutem capit, habet in se patien
Abbreviated transcription (Latin):
homininato negat. formaquoq
ip̃aꝵ uiarũ. no it a ẽ ut illi puta¬
uerunt quideniopus ẽ y licta
in reb cõtrariis atq diuersis. S
altera illa  melior ꝯuersa ẽ adso¬
lis ortũ/ altera illa deterior ad
occasũ: qm̃ qui ueritatẽ ac iusti¬
tiã sequit᷑. is accepto immorta¬
litatis p̃mio phemii luce poti¬
et qui aũt ab illo malo duce
illectus p̾tulerit uitia i mͣituti¬
b mͣdatiũ ueritati necesse est
adoccasũ et tenebras deferat.
.tates habitusq mõstrabo. D¬

Expanded text:
homini nato negat. Forma quoque ipsarum viarum non ita est, ut illi putaverunt. Quid enim opus est Y littera in rebus contrariis atque diversis? Sed altera illa melior conversa est ad solis ortum, altera illa deterior, ad occasum; quoniam qui veritatem ac justitiam sequitur, is, accepto immortalitatis praemio, perenni luce potietur: qui autem ab illo malo duce illectus praetulerit vitia virtutibus, mendacium veritati, necesse est ad occasum et tenebras deferaturtates habitusque monstrabo.
Abbreviated transcription (Latin):
diuelli potest. Cum gͥ apropħiᷤᷤ
rdem manꝰ dei et uirtus et ẜmo
dicat᷑: utiq in illa discretio est.
quia et lingua ẜmonis ministͣ¬
ẽ et manꝰ in qua ẽ iurtus diui¬
duesunt corporis portiones./pro¬
piore uti exemplo libet. Cũ quis
habet filiũ quẽ unice diligat:
qui tam̃ sit indomo et ĩmanu
patris: licet ei nom̃ dñi potesta¬
tẽq cõcedat: ciuili tam̃ iure et
domꝰuna et unus dñs nomĩat᷑.
sic hic munous una dei domus
ẽ. et filiꝰ ac pat̾ qui unanimes in¬
colunt mundũ: deus unꝰ est. qͥa
et unus tãquã duo et duotãꝙͣ
unus. Neq idmirũ cũ et filius
sit inꝑatre quia pat̾ diligit filiũ

Expanded text:
diuelli potest. cum igitur a prophetis diuelli potest. cum igitur a prophetis idem manus dei et uirtus et sermo dicatur, utique nulla discretio est, quia et lingua, sermonis ministra, et manus, in qua est uirtus, indiuiduae sunt corporis portiones. propiore uti exemplo libet. cum quis habet filium quem unice diligat, qui tamen sit in domo et in manu patris, licet ei nomen domini potestatemque concedat, ciuili tamen iure et domus una et unus dominus nominatur. sic hic mundus una dei domus est et filius ac pater, qui unanimes incolunt mundum, deus unus, quia et unus est tamquam duo et duo tamquam unus. neque id mirum, cum et filius sit in patre, quia pater diligit filiu