comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
breuemq atq hispidam.quinq: con¬
paratam argenteis rapit. atq ante
MARTI N pedes iratus ex ponit
n inquit uestem. sed pauper hic nonẽ
lle nihil motus. iub& eum paululũ
stare proforibus. secreto utiq
procurans dumsibi uestem nudus
inꝓoner&. totis uiribus elaborans
ut poss & occultum esse quod fece¬
rat: sed quando inscĩs latent ista:
quȩ rentibus uelint nolint cuncta
produntur
um hac igitur oblaturus sacri¬
ficium dõ ueste procedit. Euoqui¬
dem die mira dicturus sum. cumiã
altare sicut est solempne bene¬
dicer&. globum ignis decapite illi¬
us uidimus emicareta ut in
sublime contendens. longius collũ
crinemq flamma producer&
oc lic& celeberrimo factum die
inmagna populi multitu dine uide¬
rimus. una tantũ deuir ginibus. &
unus de pres biteris. tres tantum
uidere de monachis. Ceteri cur
non uiderint. Non potest Nr̃i
ERidem fere tempus cum euan¬
tius auunculus meus uir lic& scłi

Expanded text:
breuem adque hispidam, quinque conbreuem adque hispidam, quinque conparatam argenteis rapit adque ante Martini pedes iratus exponit. en, inquit, uestem, sed pauper hic non est. ille nihil motus iubet eum paululum stare pro foribus, secretum utique procurans, dum sibi uestem nudus inponeret, totis uiribus elaborans ut posset occultum esse quod fecerat. sed quando in sanctis uiris latent ista quaerentibus? uelint nolint cuncta produntur. cum hac igitur oblaturus sacrificium Deo ueste procedit. quo quidem die — mira dicturus sum — cum iam altarium, sicut est sollemne, benediceret, globum ignis de capite illius uidimus emicare, ita ut in sublime contendens longum admodum crinem flamma produceret. et licet celeberrimo factum die in magna populi multitudine uiderimus, una tantum de uirginibus et unus de presbyteris, tres tantum uidere de monachis: ceteri cur non uiderint, non potest nostri idem fere tempus cum Euanthius auunculus meus, uir licet saeculi
Abbreviated transcription (Latin):
scolastici aut certe tu qui degretia
uenis. tripodas nuncupatis. Ergo
hoc secretum beati uiri pauper ille
captatus. Cum ei archidiaconus dare
tunicam distuliss&. in rupit dissi¬
mulatum se aclerico quȩrens. al¬
gere deplorans. Nec mora sc̃s
paupere nonuidente : Intra amfi¬
balũ sibi tunicam latenter eduxit.
pauperemq. contectũ discedere
iub&. De in paulopost archidi¬
aconus ingressus. ad mon & pro
consuetudine expectare in xccle¬
si a populum. illum adagenda
solempnia debere procedere
ui ille respondens. pauperem
siam non posse procedere. nisi uestẽ
pauper acciper&. Diaconus uero
Nihil intelligens. quia extrinsecus
indutum amfibalo ueste Nudum in¬
terius nonuidebat: postremo paupe¬
rẽ non comparere causatur. Mihi
inquit uestis quar praeparata est de¬
feratur. pauper non deerit uestiendd¬
status demum clericus. Necessitateq
compulsus. lamq felle cõ moto. eꝓx¬
imi s tabernis ngerri am uestemꝰ

Expanded text:
scholastici aut certe tu, qui de Graecia scholastici aut certe tu, qui de Graecia uenis, tripodas nuncupatis –: hoc secretum beati uiri pauper ille captatus, cum ei archidiaconus dare tunicam distulisset , inrupit, dissimulatum se , a clerico querens, algere deplorans. nec mora, sanctus paupere non uidente intra amphibalum sibi tunicam latenter eduxit pauperemque contectum discedere iubet. dein paulo post archidiaconus ingressus admonet pro consuetudine, exspectare in ecclesia populum, illum ad agenda sollemnia debere procedere. cui ille respondens ait, pauperem siam non posse procedere, nisi uestem pauper acciperet. diaconus uero nihil intellegens, quia extrinsecus indutum amphibalo, ueste nudum interius non uidebat, postremo pauperem non conparere causatur. mihi, inquit, uestis, quae parata est, deferatur: pauper non deerit uestiendus. tum demum clericus necessitate conpulsus, iam felle commoto, e proximis tabernis bigerricam uestem,
Abbreviated transcription (Latin):
platione laxauit & cetr
Quo primo gͥ temꝑe. relictis scolis.
beato me uiro iunxi. paucos post dies
euntem ad ecclesiam sequebamur
Nterim ei seminudus hibernis mensib
pauper occurrit. orans sibi uestimen¬
tum dari. Tunc ille archi¬
diacono. iussit al gentem sine dilati¬
one uestiri. Demde secretarium
ingressus. cum solus ut erat illi consu¬
etudo resider&. hanc enim sibi etiã
in ecclesia solitudinem permissa cle¬
ricis libertate prestabat. cum quidã
in alio secretario presbiteri sederent.
uel salutationibus uacantes uel au¬
diendis negotiis occupati. MAR¬
TINUM uero usq in eam horam
qua solempnia populo agi consu¬
etudo deposcer&. sua solitudo co¬
hibebat: Illud non preteribo. quod
insecretario sedens Num quam
cathedra usus est. Aam in ee¬
clesia nemo umquam illũ sedere
conspexit. sicut quendam nuper
testor dm̃ nonsine meo pudore udi
sublimi solio. quasi regio tribunali
celsa fede residentem
autem MARTINUS insellula
quas nos rustici galli tripetias. uos

Expanded text:
ontemplatione laxauit. ita Quo primo igitur tempore relictis scholis beato me uiro iunxi, paucos post dies euntem ad ecclesiam sequebamur. interim ei seminudus hibernis mensibus pauper occurrit, orans sibi uestimentum dari. tunc ille arcessito archidiacono iussit algentem sine dilatione uestiri: dein secretarium ingressus, cum solus, ut erat consuetudo, resideret — hanc enim sibi etiam in ecclesia solitudinem permissa clericis libertate praestabat, cum quidem in alio secretario presbyteri sederent, uel salutationibus uacantes uel audiendis negotiis occupati: Martinum uero usque in eam horam, qua sollemnia populo agi consuetudo deposceret, sua solitudo cohibebat. illud non praeteribo, quod in secretario sedens numquam cathedra usus est: nam in ecclesia nemo umquam illum sedere ctestor dominum, non sine meo pudore vidi sublimi solio et quasi regio tribunali celsa sede residentem. uero Martinum in sellula quas nos rustici Galli tripeccias, uos
Abbreviated transcription (Latin):
ȩdere consuetus. paulo ante horã
refectionis interrogat. anhaberetur
inpromtu.Tum cato diaconus adquẽ
monasterii administratio ꝑtinebat.
doctus ipse piscari. Negat ꝑtotum diẽ
sibiullam cessisse capturam. sed neq
alios piscatores quiuendere solebanT
quicquam agere quiuisse. Tade
inquit mitte linum tuum. captura ꝓ¬
ueniet. Contiguum flumini ut
sulpicius iste descripsit. habebamus
habitaculũ. Processimus cuncti
ut pote feriatis diebus uidere piscan¬
tem. omniũ spebus intentis non in¬
cassum futura temptamina. quibiii
piscis MARTINO auCTorΕ MARTIN
usibus quaereretur. Ad primum
iactum in rete ꝑmodico. Inmanem
esocem diaconus extraxit. & ad mo¬
nasterium letus accurrens. Nimirum ut
dixit poeta nescio quis. utimur enim
uersu scolastico. quia inter scolasticos
fabulamur. Captiuumq suem mi¬
rantibus intulit argis. Uere xp̃i
iste discipulus. gestarum a saluatore
uistutum quas mnexemplum sc̃is suis
edidit ȩmulatus. xpm̃q in se monstra¬

Expanded text:
edere consuetus, paulo ante horam refectionis interrogat, an haberetur in promptu. Tum Cato diaconus, ad quem monasterii administratio pertinebat, doctus ipse piscari, negat per totum diem sibi ullam cessisse capturam; sed neque alios piscatorquicquam agere quiuisse. uade, inquit, mitte linum tuum, captura proueniet. contiguum flumini, ut Sulpicius iste descripsit, habebamus habitaculum. processimus cuncti, utpote feriatis diebus, uidere piscantem, omnium spebus intentis, non incassa futura temptamina, quibus piscis Martino auctore Martini usibus quaereretur. ad primum iactum in rete permodico immanem esocem diaconus extraxit et ad monasterium laetus accurrens, nimirum ut dixit poeta nescio quis - utimur enim uersu scholastico, quia inter scholasticos fabulamur - captiuumque suem mirantibus intulit Argis. uere Christi iste discipulus, gestarum a Saluatore uirtutum, quas in exemplum sanctis suis edidit, aemulator, Christum in se monstra
Abbreviated transcription (Latin):
&& edocuit. quo spes nostra tenden¬
da. quo animus dirigendus instrux̃
Quid tamen fi& fracter. Quomihi
ipse sum conscius. Conscendere callẽ¬
arduum illum acpenetrare Non potero.
ta sarcina molesta me pre grauat. &
peccati mole depressus negato in astra
conscensu. sȩua miserrbilem ducit
Intartarr: Opes tamen super est
illa sola. illa postrema. ut quod per
Nos optinere non possumus. saltem ꝓ
Nobis orante MARTINO meream
Sedquidte frater diutius occupo epis¬
tola tam loquaci. demororq uenturũ :
simul iam pagina impl&a non recipit.
mihi tamen hȩc fuit ratio ser monem
istum longius proferendi. ut quia dolo¬
ris nuntium epistola deferebat. eadẽ
tibi exquadam nostri confabulatione
prestar& casta solatium

Expanded text:
esset edocuit: quo spes nostra tendenesset edocuit: quo spes nostra tendenda, quo animus dirigendus, instruxit. quid tamen fiet, frater? quod mihi ipse sum conscius, conscenderarduum illud iter ac penetrare non potero: ita sarcina molesta me praegrauat et peccati mole depressum, negato in astra conscensu, saeua miserabilem ducit in tartara. spes tamen superest, illa sola, illa postrema, ut quod per nos obtinere non possumus, saltim pro nobis orante Martino mereamur. sed quid te, frater, diutius occupo epistula tam loquaci demororque uenturum? simul iam pagina inpleta non recipit. mihi tamen haec fuit ratio, sermonem istum longius proferendi, ut quia doloris nuntium epistula deferebat, eadem tibi ex quadam nostri confabulatione praestaret charta solacium.
Abbreviated transcription (Latin):
itus sum. cum me indignum & non
merentem unice diligebat.
rursus lacrimȩ fluunt. imoq depec¬
tore gemitus crumpit. riquo
mihi post haec homine. similis requies.
Ncuius erit caritate solatium:. memiserũ.
me infelicem. poterone umquam sidi¬
utius uixero Nondolere. quod MAR¬
TINO super stessum. Erit post
haec uita iocunda. erit dies aut hora
sine lacrimis: Aut tecum frater dilectis¬
sime potero illius mentionem habere
sine fl&u: Aut umquam loquens apud
te. aliud quam deillo loqui potero.
ed quidte in lacrimas fl&usq cõmoueo
cce nunc consolatum esse te cupio. qui
me consolari ipse nonpossum
de erit nobis ille. mihi crede nonde¬
erit. INtererit dese sermocinan¬
tibus. ad stabit oraentibus. Quodq
iam hodie prestare dignatus est. uiden¬
dum se ingloria sua sępe prebebit. &
assidua sicut ante paululum fecit bene¬
dictione nos proteg&. INde secundũ
ordinem uisionis quacaelum sequentib¬
se patere monstrauit. quo sequendus

Expanded text:
itus sum, cum me indignum et non itus sum, cum me indignum et non merentem unice diligebat. en rursus lacrimae fluunt imoque de pectore gemitus erumpit. in quo mihi post haec homine similis requies, in cuius erit caritate solacium? me miserum, me infelicem! poterone umquam, si diutius uixero, non dolere, quod Martino superstes sum? erit post haec uita iucunda, erit dies aut hora sine lacrimis? aut tecum, frater dilectissime, potero illius mentionem habere sine fletu? aut umquam loquens apud te aliud quam de illo loqui potero? sed quid te in lacrimas fletusque commoueo P ecce nunc consolatum esse te cupio, qui me solari ipse non possum. non deerit nobis ille, mihi crede, non deerit: intererit de se sermocinantibus, adstabit orantibus: quodque iam hodie praestare dignatus est, uidendum se in gloria sua saepe praebebit, et adsidua, sicut ante paululum fecit, benedictione nos proteget. inde secundum ordinem uisionis caelum se sequentibus patere monstrauit et quo sequendus
Abbreviated transcription (Latin):
recedens immobilis obstitiss&. ut
l&us ulceribus. congaudensq eruci¬
atibus. quȩ lib& inter tormenta risiss&
Sed quamquam ista nontulerit. im¬
pleuit tamen &iam sine cruore
mastrrium. Nam quas ille prospe
a&ernitatis humanorum dolorum
Nonpertulit passiones : fame. uigiliis.
Nuditate. ieiumiis. opprobriis inuidoꝵ.
insectationibus improborum. curx ꝓ
infirmantibus. sollicitũdine properi
Quo enim ille dolente.
Non doluit.
Quo scandalizante.
non ustus est.
Quo pereunte
Nongemuit :
Ioceter illa coti¬
diana illius aduersum humane spi¬
ritalisq nequitie diuersa cestamina.
dum in eo uariis temptationibus appe¬
tito. semꝑ exsuperat fostitudo uincen¬
di. patientia expectandi. a equanimi¬
tas sustinendi. Ouere ineffabilẽ
uirum. pi&ate. miscricordia. caritate.
quȩ cotidie &iam inscĩs uiris saeculo
frigente frigescitMillo tamen
pillo tamen
usq ad finem aucta indies per seuerauit
uo ego illius bono non specialiter fru¬

Expanded text:
recedens, inmobilis obstitisset, ut recedens, inmobilis obstitisset, ut laetus ulceribus congaudensque cruciatibus quaelibet inter tormenta risisset. Sed quamquam ista non pertulerit, inpleuit tamen sine cruore martyrium. nam quas ille pro spe aeternitatis humanorum dolorum non pertulit passiones, fame, uigiliis, nuditate, ieiuniis, opprobriis inuidorum, insectationibus inproborum, cura pro infirmantibus, sollicitudine pro periclitantibus? quo enim ille dolente non doluit? quo scandalizante non ustus est? quo pereunte non gemuit? praeter illa cotidiana illius aduersum uim humanae spiritalisque nequitiae diuersa certamina, dum in eo uariis temptationibus adpetito semper exsuperat fortitudo uincendi, patientia expectandi, aequanimitas sustinendi. o uere ineffabilem uirum, pietate, misericordia, caritate, quae cum cotidie etiam in sanctis uiris saeculo frigente frigescat, in illo tamen usque ad finem aucta in dies perseuerauit! quo ego illius bono uel specialiter fru
Abbreviated transcription (Latin):
gloria tamen martyris non carebit
quia uoto atq uistute & potuit esse
mastyr & uoluit. Quod siei neroni¬
anis decianisq temporibus in illa quȩ
tunc extitit dimicare congressione
licuiss&. testor dm̃ caeli atq terrae.
sponte aeculeum ascendiss&. ultro se
ignibus intuliss&. Hebreisq pueris
acquandus. Initer flammarum globos
media lic& hymnum dñi infornace
cantass&. Quodsi esaianum illud
supplicim persecutori foste placuiss&.
Num quam profecto impar proph&e
serris & lãminis desecari membra
timuiss&.esi precisisrupibus. ab¬
ruptisq montibus. agere felicem furor
impius maluiss&. perhibeo confisus
testima ueritatis sponte cecidiss&¬
i uero gentium doctoris exemplo gla¬
dio deputatus. inter alias ut sepe pro¬
urnit uictimas ducer&ur. primus
omnium carnifice compulso. palmã¬
sanguinis occupass&
aduersus omnes poenas atq supplicia
quibus plerumq humana cessit in¬
firmitas. ita a confessione dñi non

Expanded text:
gloria tamen martyris non carebit, gloria tamen martyris non carebit, quia uoto adque uirtute et potuit esse martyr et ueluit. quodsi ei Neronianis Decianisque temporibus in illa. quae tunc extitit, dimicare congressione licuisset, testor Deum caeli atque terrae, sponte eculeum ascendisset, ultro se ignibus intulisset.. Hebraeisque pueris aequandus inter flammarum globos media licet hymnum Domini in fornace cantasset. quodsi Esaianum illud supplicium persecutori forte placuisset, numquam profecto inpar profetae serris et lamminis desecari membra timuisset ac si praecisis rupibus abruptisque montibus agere felicem furor impius maluisset, perhibeo confisus testimonium ueritati, sponte cecidisset. si uero gentium doctoris exemplo gladio deputatus inter alias, ut saepe prouenit, uictimas duceretur, primus omnium. carnifice conpulso, palmsanguinis occupasset. iam uero aduersus omnes poenas adque supplicia quibus plerumque humana cessit infirmitas, ita a confessione Domini non
Abbreviated transcription (Latin):
oncidi fateor. obostisq lacrimis fle¬
ui uberrime. Quin etiam dum
haec ad te frater scribimus. fluunt
lacrimȩ. Nec ullum impatientissimi
doloris admitto solatium. Ieuero
ubi hoc nuntiatum est. pasticipem
esse uolui luctus mei. quieras socius
amoris. Ueni ergo ad me statim
ut pariter lugeamus. quem pariter
amamus. Quam quam sciam
uirum illum Non esse lugendum.
cui post euictum triumphatumq
seculum. Nune demum reddita est
corona iustitiȩ. sed tamen ego non
possum mihi imperare quindoleam
premisi quidem patronum. sed solaciũ
uitae presentis amisi. Et sirationẽ
ullam dolor ad mitter&. gaudere
deberem. Est enim ille ut est con¬
sertus apostolis ac proph&is. & quod
pace scõrum omnium dixerim. Ipillo
iustorum grege Nulli secundus. ut spero.
credo. confido. illis potissimum quistolas
suas insanguine lauerint ad gregatus.
agnum ducc̃ ab omni integer labe
poris non potucrit prestare mastyrium.

Expanded text:
concidi, fateor, obortisque lacrimis fleconcidi, fateor, obortisque lacrimis fleui uberrime. quin etiam dum haec ad te, frater, scribimus, fluunt lacrimae, nec ullum inpatientissimi doloris admitto solacium. te uero, ubi hoc mihi nuntiatum est, participem esse uolui luctus mei, qui eras socius amoris. ueni ergo ad me statim, ut pariter lugeamus, quem pariter amamus: quamquam sciam irum illum non esse lugendum, cui post euictum mundum triumphatumque saeculum nunc demum reddita est corona iustitiae. sed tamen ego non possum mihi imperare, quin doleam. praemisi quidem patronum, sed solacium uitae praesentis amisi: etsi, si rationem ullam dolor admitteret, gaudere deberem. est enim ille consertus apostolis ac profetis, et, quod pace sanctorum omnium dixerim, in illo iustorum grege nulli secundus: ut spero, credo et confido, in illis potissimum, qui stolas suas in sanguine lauerunt, adgregatus agnum ducem ab omni integer labe poris non potuerit praestare martyrium,
Abbreviated transcription (Latin):
Ego scã genua cius complexus. bene¬
dictionem proconsu&udine flagita¬
bam. super positamq capitimeo ma¬
num. tactu blandissimo sentiebam
um inter benedictionis uerba solẽp¬
nia. familiare illud orisuo crucis
Nomen iterar&. mox ineum lumi¬
Nuibus intentis. cum ex saciari uul¬
tu illius conspectuq non possim. su¬
bito mihi insublime sublatus cripi¬
tur. donec immensa aeris istius
uastitate. cum tamen rapida nube
subuectum acie sequeremur oculo¬
rum. patenti caelo receptus. uideri
ultra non potuitNec multo
pulum illius quinuper excesserrt.
uideo eandem quam magistrum
uiam scandere. Ego ĩmpuderd
sequi cupiens. dum altos gressus
molior & nitor euigilo. somnoq exci¬
tus. congratulari coeperam uisioni:
Cum ad me p̃uer familiaris ingreditur.
solito tristior uultu loquentis parit̃¬
& dolentis. quid tuꝰ tam tristis loqui
gestis.  Duo inquit monachi
aturonis ad fuerunt. domnum
MARTI NUM obisse nuntiant

Expanded text:
ego sancta genua eius conplexus beneego sancta genua eius conplexus benedictionem pro consuetudine  flagitabam, superpositamque capiti meo manum tactu blandissimo sentiebam, cum inter benedictionis uerba sollemnia familiare illud ori suo crucis nomen iteraret. mox in eum luminibus intentis, cum exsatiari uultu illius conspectuque non possem, subito mihi in sublime sublatus eripitur: donec emensa aeris istius uastitate, cum tamen rapida nube subuectum acie sequeremur oculorum, patenti caelo receptus uideri ultra non potuit. nec multum pulum illius, qui nuper excesserat, uideo eadem qua magistrum uia scandere. ego inpudens sequi cupiens, dum altos gressus molior et conitor, euigilo: somnoque excitus congratulari coeperam uisioni, quam uideram, cum ad me puer familiaris ingreditur, solito tristior uultu loquentis pariter et dolentis. quid tu, inquam, tam tristis loqui gestis? at ille duo' inquit cmonachi modo a Turonis adfuerunt: domnum Martinum obisse nuntiant\'.
Abbreviated transcription (Latin):
OSTEA QUAM AME
mane digressus es. era
Tresidens solus incellula. subieratq
me illa quae sepius occupat cogi¬
tatio. spes futurorum. prresenti¬
umq fastidium. iudicii m&us. formido
poenarum. Et quod consequens
erat. atq unde cogitatio tota descen¬
derat. peccatorum meorum recor¬
datio tristem me confectumq red¬
diderat. Deide cum fatigata an¬
gore animi inlectulo membra posu¬
issem. ut plerumq ex maestitu dine
sol& somnus obrepsit. Quiut seꝑ
matutinis horis leuior incertusq
ita suspensus ac dubius per membra
diffunditur. ut quod in alio sopore
Non euenit. poene uigilans dormire
te sentias. Cum repente scm̃
MARTINUM episcopum uider
mihi uideor: pretextum toga candi¬
da. uultu igneo. stellantibus oculis.
crine purpureo. atq ita mihi in ea
habitudine corporis formaqua no
qui nobis pene difficile est. Nonpos¬
sit aspici. cumpossit agnosci. Arriderq
mihi paululum. libellum quem deuita
illius scripseram dextera preferebat

Expanded text:
osteaquam a me mane digressus es, eram residens solus in cellula, subieratque me illa quae saepius occupat cogitatio, spes futurorum praesentiumque fastidium, iudicii metus, formido poenarum, et, quod consequens erat adque unde cogitatio tota descenderat, peccatorum meorum recordatio tristem me confectumque reddiderat. deinde cum fatigata animi angore in leetulo\'membra posuissem, ut plerumque ex maestitudine solet, somnus obrepsit — qui ut semper matutinis horis lenior incertusque, ita suspensus ac dubius per membra diffunditur, ut quod in alio sopore non euenit, paene uigilans dormire te sentias —: cum repente sanctum Martinum episcopum uidere mihi uideor, praetextum toga candida, uultu igneo, stellantibus oculis, crine purpureo: adque ita mihi in ea habitudine corporis formaque, ququi nobis paene difficile est, non posset aspici, cum posset agnosci. adridensque mihi paululum libellum, quem de uita illius scripseram, dextera praeferebat.
Abbreviated transcription (Latin):
unc confessus est sedecim doemones fuisse.
qui rumorem hunc ꝑpopulum disseminas¬
sent. ut hoc saltim m&u exillo MAR TIND
oppido fugar&ur. barbaros nihilminus
quam in ruptionem cogitare. ta cumh ȩc
inmundus sp̃s media in ecclesia fater&ur.
m&u & turbatione prresenti. ciuitas libe¬
rata est

Expanded text:
tum confessus est decem daemonas secum fuisse, tum confessus est decem daemonas secum fuisse, qui rumorem hunc per populum dispersissent, ut hoc saltim metu ex illo Martinus oppido fugaretur: barbaros nihil minus quam de irruptione cogitare. ita cum haec inmundus spiritus in media ecclesia fateretur, metu et turbatione praesenti ciuitas liberata est
Abbreviated transcription (Latin):
IRIDEM tempus in eodem oppido
ingressus patris familias cuiusdam domũ.
Inlimine ipso restitit dicens. horribile
Inatrio domus doemoniũ se uidere
Cuicum ut disceder& imperar&: quendam
efamilia qui in interiori paste aedium
monrbatur arripuit. Deuire dentibs
miser cepit. & obiuos quoscumq laniare
ommota domus. familia turbata: populd
infugam uersus. MARΠINUs se furenti
obiecit. ac primum stare ei imperat
ed cum dentibus fremer&. hiantiq ore
mor sum minabatur: digitos eiMARTI¬
NUS lnos intulit.: Sihabes inquit
aliquid potestatis hos deuorr
uero acsicandens ferrum faucibus acce¬
piss&c. longe reductis dentibus. digitos
beati uiri uitabat at tingere. Et cum
fugere deobsesso corpore poenis & cruci¬
atibus coger&ur. Nec tamen ꝑ os exire ei
licer&. foeda relinquens uestigia. fluxu
uentris aegestus est.
N TEREA cum dem&u atq imp&ubar¬
barorum subita ciitatem fama turbass&.
doemoniacum ad se exhibere iub&. m¬
perat. ut anuerus ess& hic nuntius fater&

Expanded text:
idem tempus in eodem oppido ingressus patris familias cuiusdam domum, in limine ipso restitit dicens, horribile in atrio domus daemonium se uidere. cui cum ut discederet imperaret et patrem familias, qui in interiore parte aedium morabatur, arripuisset, saeuire dentibus miser coepit, et obuios quosque laniare. commota domus, familia turbata, populus in fugam uersus: Martinus se furenti obiecit, ac primum stare ei imperat. sed cum dentibus fremeret hiantique ore morsum minaretur, digitos ei Martinus in os intulit: si habes, inquit, aliquid potestatis, hos deuora. tum uero, ac si candens ferrum faucibus accepisset, longe reductis dentibus digitos beati uiri uitabat attingere: et cum fugere de obsesso corpore poenis et cruciatibus cogeretur nec tamen exire ei per os liceret, foeda relinquens uestigia fluxu uentris egestus est. Interea cum de motu adque impetu barbarorum subita ciuitatem fama turbasset, daemoniacum ad se exhiberi iubet: imperat ut, an uerus esset hic nuntius, fateretur.
Abbreviated transcription (Latin):
facultas. qua id daretur effectui
um ad orationem suo more conuertitur.
uisam certum est parilem quodam¬
modo columnam ruere decȩlo. quȩ
inpacta idola totam illam in expug¬
Nabilem molem soluit inpuluerem
arum scilic& sinuisibiliter caeli uirtu¬
tibus uteretur. nisi ipsȩ uirtutes uisi¬
biliter seruire Mart INo. humanis etiã¬
oculis cernerentur
de m autem refrigerius mihi testis
est. mulierem profluuio sanguinis la¬
borantem. cum Mart N uestem exem¬
plo mulieris illius euangelicȩ contigiss&.
submomento temporis fuisse sanatam
ERPENS flumen secabat
& ripȩ inqua constiteramus adnatabat
Nnomine inquit dnĩ. iubeo te redire
Hox se malabestia aduerbum scĩ retor¬
sit. & multeriorem ripam nobis expec¬
tantibus transmeauit. Quod cum
om̃s non sine miraculo cerneremus.
altius ingemiscens ait. Serpentes
me audiunt. & homines non audiunt
ISCEM paschȩ diebus

Expanded text:
facultas, qua id daretur effectui: facultas, qua id daretur effectui: tum ad orationem suo more conuertitur. uisam certum est parilem quodammodo columnam ruere de caelo, quae inpacta idolo totam illam inexpugnabilem molem soluit in puluerem: parum scilicet, si inuisibiliter caeli uirtutibus uteretur, nisi ipsae uirtutes uisibiliter seruire Martino humanis oculis cernerentur. Idem autem Refrigerius mihi testis est, mulierem profluuio sanguinis laborantem, cum Martini uestem exemplo mulieris illius euangelicae contigisset, sub momento temporis fuisse sanatam. Serpens flumen secans in ripam, in qua constiteramus, adnabat: innomine, inquit, Domini iubeo te redire. mox se mala bestia ad uerbum sancti retorsit et in ulteriorem ripam nobis inspectantibus transmeauit. quod cum omnes non sine miraculo cerneremus, altius ingemescens ait: serpentes me audiunt, et homines non audiunt. X. Piscem Paschae diebus
Abbreviated transcription (Latin):
Nuico autem ambatiensi. idest cas¬
tello urteri quod nunc frequens
habitat r a fratribus. idolũ noueratis
grandiopere constructumꝰ. politissi¬
mis saxis moles turrita surrexerat.
sublimi procedens. suꝑstitionẽ loci
operis dignitate seruabat. Huius
destructionẽ marcello ibidem con¬
sistenti presbitero. uir beatus sepe
mandauerat. Post aliquantum
tempus regressus. increpat pres¬
biterum. cur adhuc idoli structura
consister&. Ille causatus uix mili¬
tari manu. & ui publicȩ multitudinis
tantã molem posse subuerti. Nedũ
id facile putar& ꝑ inbecilles clerico
aut infirmos monachos quiuisse
curari. Tunc MARTINUS recurren
ad nota subsidia. Noctem totam in
oratione ꝑuigilat. Mane orta
tempestas. ȩdem idoli usq ad fun¬
damenta prouoluit. Uerum
hec marcello teste dicta sunt
LIAM eius non dissimilem insimi¬
li opere uirtutem. refrigerio ad¬
stipulante ꝑhibeo. Columnã
inmensȩ molis cui idolũ suꝑstabat
parabat euertere. sednulla erat

Expanded text:
ico autem Ambatiensi, id est, castello illo veteri quod nunc frequens habitatur a fratribus, idolium noveratis grandi opere constructum. Politissimis saxis moles turrita surrexerat, sublime procedens superstitionem loci operis dignitate servabat. Hujus destructionem Marcello, ibidem consistenti presbytero, vir beatus saepe mandaverat. Post aliquantum tempus regressus increpat presbyterum, cur adhuc idolii structura consisteret. Ille causatus, vix militari manu et vi publicae multitudinis tantam molem posse subverti, nedum id facile putaret per imbecilles clericos aut infirmos monachos quivisse curari. Tum Martinus recurrens ad nota subsidia, noctem totam in oratione pervigilat: mane orta tempestas aedem idoli usque ad fundamentum provolvit. Verum haec Marcello teste dicta sintAliam eius non dissimilem in simili opere uirtutem Refrigerio adstipulante perhibebo. columnam immensae molis, cui idolum superstabat, parabat euertere, sed nulla erat
Abbreviated transcription (Latin):
tã quȩ ꝓfundaerei non sufficit sermosterlis.
& ab om̃i scientiae fecunditate ieiunus. Quã lib&
ergo inualidis humeris: impositum onus oboedien
tiae amore suscipiam. Dabit dñs oratione beati
Antistitis dicendi uires : qui diuitias bonitatis suȩ
sine ullo defectu scit effundere. & nescit cum
effuderit uacuari. EXPLICIT PRE FAT
INCIYIT UITA SCI UUL FRAMNI
PONTIFICIS SENNONICE URBIS

Expanded text:
tamque profundae rei non sufficit sermo sterilis tamque profundae rei non sufficit sermo sterilis et ab omni scientiae fecunditate ieiunus. Quamlibet ergo invalidis humeris inpositum onus oboedien tiae amore suscipiam, dabit Dominus oratione beati antistitis dicendi vires, qui divitias bonitatis suae sine ullo defectu scit effundere et nescit, cum effuderit, vacuari. EXPLICIT PRAEFATIO. INCIPIT VITA SANCTI VULFRAMNI PONTIFICIS SENONICAE URBIS
Abbreviated transcription (Latin):
IXCIPI PATIU
EUE RENTIS SIMO ATQUESCIS¬
simo praesuli urbis taruennȩ. abbatiq coenobii
fontanellȩ baino. ultimus seruorũ xp̃i seruus
IONAS. lub& apostolatus ur̃i celsitudo. ut almi
patris uulframni sennonũ archiep̃i. meo studeã
stilo condere uitam. Qui temporeregimi nis
scĩ ans berti abbatis fontanellensis coenobi
futuri praesulis rotomagensis ecclesiae hoc
adiens coenobium. abruptis saeculi laqueis.
militiam xp̃iꝑ seueranti definitione suscepit
atque ad p̃dicandũ fresionũ genti eatenus inig¬
norantiae cecitate sedenti. euange liciministerii
opus assumens animũ conuertit. Nã paenes
nos super stes man& uenerabilis uitae praes biter
ouo exipsa fresionũ natione oriundus: qui uiua
uoce narrat. quanta ꝑ eundẽ pontificem scm̃. in
eadem gente xp̃c uirtutũ miracula operarisit
dignatus. Exqͥbus pauca ꝓcaptu ingeni &
oportunitate audientiũ. fideli sermone inseremꝰ.
Sed tam p̃claro operi. pauꝑ suc cumbit ingeniũ.:

Expanded text:
INCIPIT PRAEFATIO REVERENTISSIMO ATQUE SANCTISSIMO PRAESULI URBIS TARVENNAE ABBATIQUE COENOBII FONTANELLAE BAINO ULTIMUS SERVORUM CHRISTI SERVUS IONAS.. Iubet apostolatus vestri celsitudo, ut almi patris Vulframni Senonum archiepiscopi meo studeam stilo condere Vitam. Qui tempore regiminis sancti Ansberti abbatis Fontanellensis coenobii, futuri praesulis Rotomagensis ecclesiae, hoc adiens coenobium, abruptis saeculi laqueis, militiam Christi perseveranti definitione suscepit atque ad praedicandum Fresionum genti eatenus in ignorantiae cecitate sedenti euangelici ministerii opus assumens animum convertit. Nam paenes vos superstes m an et venerabilis vitae praesbiter Ovo ex ipsa Fresionum natione oriundus, qui viva voce narrat, quanta per eundem pontificem sanctum in eadem gente Christus virtutum miracula operari sit dignatus. Ex quibus pauca pro captu ingenii et oportunitate audientium fideli sermone inseremus. Sed tam praeclaro operi pauper succumbit ingenium,
Abbreviated transcription (Latin):
prima leguntur insignia. Dum adhuc
caterum in use&hiemali frigore mediȩsui
clamidis pauperem parte uestiuit.
Qua etiam parte clamidis suae. Inter
angelicos exercitus dnm̃ ihm̃ diuinitis
inluminatus. nocte sequente uestitum
aspexit. ut uerum incelleger& quod ipse
dñs ihs̃ euangelicis intonat paginis.
quam diu unifecistis exhis minimis. mihi
fecistis. Hic uir florem adolescentiae suȩ¬
medolana trans egit in urbe. Quam
tunc temporis arriana fauente auxen¬
tio multum maculauit ꝑfidia. Cui sc̃s
MARTINUS ut fortis athleta xp̃i uiri¬
liter resticit. In trepidusq ueram scẽ
arrianorum saeuitia  principũ depul

Expanded text:
prima leguntur insignia. Cum adhuc prima leguntur insignia. Cum adhuc catechumenus esset, hiemali frigore, media suae chlamydis pauperem parte vestivit. Qua etiam parte chlamydis suae, inter angelicos exercitus Dominum Jesum, divinitus illuminatus, nocte sequente, vestitum aspexit; ut verum intelligeret quod ipse Dominus Jesus evangelicis intonat paginis: Quandiu fecistis uni ex his minimis meis, mihi fecistis . Mediolana transegit in urbe, quam tunc temporis Ariana, favente Auxentio, multum maculavit perfidia; cui sanctus Martinus ut fortis athleta Christi viriliter restitit, intrepidusque veram sanc  Al., exinde Arianorum saevitia principum depul
Abbreviated transcription (Latin):
direxit in partes. ut populos tetra cali¬
gine torpentes luce ueritatis in radi¬
ar&. et plurimas deantiqui hostis fau¬
cibus extraher& gentes. et sacratissi¬
mo xp̃i inserer& corpori. Igitur iste¬
beatissimus uir paganis parentibus
in regione pannoniae sabariȩ oppido
genitus est. sed intraticinis italiae riu¬
addictus sed uir sc̃s magis elegit dõ cęlesti
seruire . quam sub imperatore militare
terreno. quia specialiter electus est.
ut uex illum scaẽ crucis occiduas orbis
postar& in partes. et militiae sacramen¬
ta euangelicis mutar& edictis: Nec pro
regno armis saecularibus certare romano.
sed specialibus doctrinis xp̃ianum dila¬
tare imperium: Nec dura romanorũ
lege populos sub icere feroces. sed leui
xp̃i iugo. plurimarum colla micere
gentium: Qui post sacre baptis matis
misterium magnis inmundo claruit
miraculis. & doctrinis catholicis longe
lateq resplenduit in orbe. Etiius harc

Expanded text:
iae deduxit  Al., direxit in partes, ut populos, tetra caliiae deduxit  Al., direxit in partes, ut populos, tetra caligine torpentes, luce veritatis irradiaret, et plurimas de antiqui hostis faucibus extraheret gentes, et sacratissimo Christi insereret corpori. II. Sbeatissimus vir, paganis parentibus in regione Pannoniae, Sabariae oppido, genitus est; sed intra Ticinum Italiae nuaddictus. Sed vir sanctus magis elegit Deo coelesti servire, quam sub imperatore militare terreno; qui specialiter electus est, ut vexillum sanctae crucis occiduas orbis portaret in partes, et militiae sacramenta evangelicis mutaret edictis: non pro regno armis saecularibus certare Romano, sed specialibus doctrinis Christianum dilatare imperium; nec dura Romanorum lege populos subjicere feroces, sed leve Christi jugum plurimarum collo injicere gentium. Qui post sacri baptismatis mysterium magnis in mundo claruit miraculis, et doctrinis longe lateque resplenduit in orbe; cujus haec
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ dĩ miserere loci quẽ semper amasti
Dilige multiplica protege semꝑ ana
Completo qm̃ pastorem tẽpore prm̃
Ad lo ca mi grasti lucida scã bona
Nos quoq uallatu sub alarum scẽ tuarum
Protege conserua dilige semꝑ ama
Supplicit̃̾ petimus dones tribuasq benigni
Ut nos mecscĩ acsimul ille iuuent
HIẼ ILLIC SUPER LOCŨ LTCTULITIUS
ualia oistic bellantis tela frequenter
U idimũs absentẽ cu̾m fuit esse uirum
Carbones atros cineres horrentia quȩq
Pul ueris & nebulas squalida cuncta nimis
Ciliciũ subter capiti lapis & cinis altus
Exesis membris hic uidebar et orus
Sellula nãque fuit requies in nocte silenti
Proscãno aut cahedra haec quoq sella die¬
umphator adalta caelorũ ascendit
& in maiestate paterna ds̃ consedit.
multis scłis doctorum lumina concessit.
Quatenus ignorantiae tenebris effuga¬
tis. aduerum lumen agnoscendum
ita & doctores scĩ peruarias mundi partes
lucescerent : ut omnibus uia patescer &
salutis. et ueritatis lux clarescep&

Expanded text:
eus, miserere loci quem semper amasti, Dilige, multiplica, protege, semper ama Completo quoniam pastorem tempore nostrum Ad loca migrasti lucida, sancta, bona; Nos quoque vallatu alarum sancte tuarum Prot ge, conserva, dilige, semper ama. Suppliciter petimus, dones tribuasque benignus, Ut nosmet sancti ac simul ille juvent. Item illic super locum lecti ejus. Qualia o istic bellantis tela frequenter Vidimus absentem cum fuit esse virum Carbones atros cineres horrentia quaeque Pulveris et nebulas squalida cuncta nimis. Cilitium subter capiti lapis et cinis altus Exesis membris hic videbare torus; Sellula namque fuit requies in nocte silenti Pro scamno aut cathedra haec quoque sella dieumphator ad alta coelorum ascendit, et in majestate paterna Deus consedit, multa saeculis doctorum lumina concessit, quatenus ignorantiae tenebris effugatis, ad verum lumen agnoscendum ita et doctores sancti per varias mundi partes lucescerent, ut omnibus via patesceret salutis, et veritatis lux claresceret
Abbreviated transcription (Latin):
sum: quod autem ꝑ misteriũ sim¬
plex sit ꝓfessio. ut fundamentum
exclesiȩ solidat apostolica auctori¬
tate predestinatio. sequens p̃sumat
dicendo. Decetero nemo mihi¬
molestus sit .ego credo in xp̃o. &
hunc crucifixum. quia cum confi¬
tetur filium hominis. confitetur
uir gine mediator nascitur. Cum
confitetur primogenitum. Necesse
est deunigenito quitestimonium
dicat. unum & solũ sine origine
esse intertiam ꝑsonã patrẽ confi¬
tetur. exsistentis diume naturae.
lucis sp̃s ut dixi quisecundũ diuinã
Paturam ut supra dixi: est unus in
duobus. & uterq in id ipsum. Pat̃
infilio. filius in patre. Inscõ spũ. In
scã ecdesia. Nunc & min mortalia

Expanded text:
sum . Quod autem per mysterium simsum . Quod autem per mysterium simplex sit professio, ut fundamentum Ecclesiae, solidatae Apostolica auctoritate, praedestinatio sequens praesumat, dicendo. De caetero nemo mihimolestus sit, ego credo in Christum, et hunc crucifixum. Quia cum confitetur filium hominis, confitetur piritu, et Maria virgine mediator nascitur: cum confitetur primogenitum, necesse est de unigenito, qui testimonium dicat, unum et solum sine origine esse: tertiam personam patrem confitetur, exsistentem divinae naturae, lucis. Spiritus ut dixi, qui secundum divinam naturam, ut supra dixi, est unus in duobus, et uterque in id ipsum; pater in filio, filius in patre, in sancto Spiritu in sancta Ecclesia. Nunc et i
Abbreviated transcription (Latin):
tribus ꝑsonis confitemur. corpus
praescientie quod suꝑ omnia cuncta
concludit. Inhoc misterio ergocre¬
dimus. eẽ. ex nullis extantibis cuncta
orta. quod mysteriũ mens humana
concipere non potest. nec oratoria
linguȩ narrare. neq diffusi ser monis
bibliothecarum uolumina
Si totũ
mundum libri repleant. diuina
scientia non possit inenarrabilis enar¬
rari
uiest indicibilis. nullomodo
possit describi Neq condudi. aut uer¬
bum. aut substantia propria diumita¬
tis suȩ . qui est fons diuinȩ lucis luminis
suȩ substantiȩ̨ natura. Sileat lin¬
gua oratoria. quia defecit sermo de
indicibili. Cum consum mauerit
mens humana dediuina maiestate
dicere. tunc incipit. Quanta sit
autem diuina clementia. Nemoscit
pisi quigenuit. & nemo comperit
secreta patris. nisi is quiꝑnaturam
nascendi iicium amisit: omnis
ergo mansuetudo & modestia perit¬
Osconuertatur ad prophetã. domi¬
nica auctoritate presumat dicen¬
do: credidi propter quod locutus

Expanded text:
tribus personis, confitemur corpus praescientiae: quod super omnia, cuncta concludit. In hoc mysterium ergo credimus, esse ex nullis exstantibus cuncta orta, quod mysterium mens humana concipere non potest, nec oratoria lingua enarrare, neque diffusi sermonis bibliothecarum volumina, si totum mundum libri repleant, divina scientia non possit inenarrabilis enarrari: qui est indicibilis, nullo modo possit describi, neque concludi aut verbum aut substantia propria divinitatis suae. Qui est fons divinae lucis, luminis, suae substantiae, naturae. Sileat lingua oratoria, quia deficit sermo de indicibili: cum consummaverit mens humana de divina majestate dicere, tunc incipit. Quanta sit autem divina clementia, nemo scit, nisi qui genuit: et nemo comperit secreta patris, nisi is qui per naturam, nascendi initium amisit. Omnis ergo mansuetudo et modestia peritorum, convertatur ad prophetam: et dominica auctoritate praesumat, dicendo: Credidi, propter quod locutus
Abbreviated transcription (Latin):
Multos deinceps mente integra uiuens
ulian con iux quartanȩ
febris accentu laborans. ut sepulchrũ
beati uiri attigit. compresso ardore
actremore corporali. sanata discessit
Simili sorte & baudimundi uxor. ab hac
febre laborabat. Sedubi adlectulũ
scĩ uiri prostrata fudit orationem. mox
Incolomitati restituta conualuit
Multa quidem & alia deeo audiuimus.
sed sufficere haec adcredulitatem
catholicorum quae scripta sunt
arbitramur

Expanded text:
multos deinceps mente integra vivens annos. multos deinceps mente integra vivens annos. Juliani conjux quartanae febris accensu laborans, ut sepulcrum beati viri attigit, compresso ardore ac tremore corporali, sanata discessit. Simili sorte et Baudimundi uxor ab hac febre laborabat: sed ubi ad lectulum sancti viri prostrata fudit orationem, mox incolumitati restituta convaluit. Multa quidem et alia de eo audivimus, sed sufficere haec ad credulitatem Catholicorum quae scripta sunt arbitramur
Abbreviated transcription (Latin):
Num malę pustłe. imposito salucari
gente eo quadam nocte destratu suo
adreddendũ officium. uidit duos
arietes magnos suis foribus ad sisten¬
tes. quasi prestolantes aduentum eud
uo uiso. furibundi ad eum cumlm¬
petu ualido dirigunt᷑At ille
signum crucis opponens. illis eua¬
nescentibus. absq metu oratorium
est ingressus:Alia nocte regres
accessimus. Quibus ille : Absce¬
dite ait detestabiles. & nolite acce¬
dere ad locum in quo nomen dñi
inuocatur. Haec eodicente. sicut
fumus euanuerunt. His et talibus
uirtutum magnarum gratia pollers.
Impleto uite presentis curriculo.
uitam percepturus aeternam emi¬
cuit sȩculo. Cuius beatũ sepul¬
chrum miraculorum inlustrium
effectu. plerumq redditur glori¬
osum Mascarpionis ser ui ipsid
monasterii mentem. iniquus demon
obsederat. Quiꝑtrium annoꝵ
curricula hergumini s factus. ad
sepul chrum beati uiri debaccͥar
tandem eius est ut credimus ora¬
tione eiecto dȩmone expurgatus :

Expanded text:
num malae pusulae, imposito salutari num malae pusulae, imposito salutari it. Nam surgente eo quadam nocte de stratu suo ad reddendum officium, vidit duos arietes magnos suis foribus assistentes, quasi praestolantes adventum ejus: quo viso furibundi ad eum cum impetu valido dirigunt. At ille signum crucis opponens, illis evanescentibus absque metu oratorium est ingressus, Alia nocte, regres hunc locum accessimus. Quibus ille: Abscedite, inquit, detestabiles, et nolite accedere ad locum in quo nomen Domini invocatur. Haec eo dicente 1231 sicut fumus evanuerunt. IV. His et talibus virtutum magnarum gratia pollens, impleto vitae praesentis curriculo, vitam percepturus aeternam emicuit saeculo, cuius beatum sepulchrum miraculorum inlustrium effectu plerumque redditur gloriosum. Mascarpionis servi ipsius monasterii mentem iniquus daemon obsederat; qui per trium annorum curriculo inerguminus factus, ad sepolchrum beati viri debacans, Landem eius est, ut credimus, oratione, eiecto d
Abbreviated transcription (Latin):
te cognouit. Etlicet hȩ magna
sint. ad illam tamen sanitatũ gratiã
quam per eum dñs infirmis ꝓtulit¬
lib& accedere. Non enin
tur. quod per eum sicut supra dixims
operata sit dextera dĩ. eunista quar
memorauimus tanti habuit reuelare.
Pterulus enim quidam paulus. nomine.
crurum poplitumq graui dolore
uexatus scm̃ adnt. Prostratusq
genibus eius. exorare coepit ut ei
medieinam oratione sua adm̃ mise¬
ricordia optineat in pertiri. Qui
ptinus oratione facta. cum oleo bene¬
dicto palpata membra infirmi. suꝑ
lectulum suum requiescere fecit
Quo paulum quiescente. post unius
horę curriculum. surgere iub&ur
Qui consur gens. sanus matri suȩ sc̃i.ẽ.
manibus restitutusaretri cuius dã
seruus infensus dño. huius sacer dotis
oratorium expetunt
uum abstrahit ciciditq sed mox
a febre correptus spm̃ exalauit
Quartanarum tertianarum uęuel re¬
liquarum accentus febrium. oratio¬
ne facta. sepius mitigauit. Uene¬

Expanded text:
te cognovit. III. Et licet haec magna te cognovit. III. Et licet haec magna sint, ad illam tamen sanitatum gratiam, quam per eum Dominus infirmis protulitet accedere. Non enim ambigitur quod per eum, sicut supra diximus, operata sit dextera Dei, cui ista quae memoravimus tanta voluit revelare. Puerulus enim quidam, Paulus nomine, crurum poplitumque gravi dolore vexatus, Sanctum adiit, prostratusque genibus ejus, exorare coepit, ut ei medicinam oratione sua a Domini misericordia obtineat impertiri. Qui protinus oratione facta, cum oleo benedicto palpata membra infirmi, eum super lectulum suum requiescere fecit. Quo paululum quiescente, post unius horae curriculum surgere jubet. Qui consurgens, sanus matri suae Sancti manibus restitutus. Faretri cujusdam servus, infensus domino suo, hujus Sacerdotis oratorium expetivitvum abstrahit, ceciditque. Sed mox a febre correptus spiritum exhalavit. Quartanarum, tertianarumve, vel reliquarum accessus febrium oratione facta saepius mitigavit. Vene
Abbreviated transcription (Latin):
tus acsuspiria longa producere
Ipterrogatusq asuis quidhoc ess&. aut
si aliquid diuinum fuiss& intuitus
en arrar&. Respondit. Uae uobis
mertibus & pigris. ecce iam incaelo
missarum sollempina expediuntur.
& nos segnes nec inchoare coepimus
huius mysterii sacramentum. Ues
inquit dico uobis. quod ego audun
uoces angelorum in caelis. sc̃s in lau¬
de dñi proclamantes. Etdicto
citius. in monasterio missarum solẽp
na iussit explerȩ Sednee illud
preteribo. quod quadam ince dũ iux¬
ta consuetudinem ut supradiximus
debasilicis quas orationis gratia adie¬
rat repedar&. & inbasilica ad missas
dominicar orationis uerba decanta¬
rentur: Cum illi dixerunt libera
rios amalo. audiuit etumulo euisdã
uocem dicentem similiter. libera nos
amalo. Quod non sine ꝑfeccio¬
nis merito censetur. ut haec meruiss&
audire.Sed & ad passun prb̃i tumu¬
lum ueniens. et qualĩtem eius meriti.
& quantitatem refrigerii ipso docen¬

Expanded text:
tus ac suspiria longa producere. tus ac suspiria longa producere. Interrogatusque a suis, quid hoc esset, aut, si aliquid divinum fuisset intuitus, enarraret, respondit: 'Vae nobis inertibus et pigris! Ecce iam in caelo missarum solemnia expediuntur, et nos eignes nec inchoare coepimus huius misterii sacramentum. Vere', inquid, 'dico vobis, quod ego audivi voces angelorum in caelis „Sanctus" in lande Domini proclamantes'. Et dicto citius in monia jussit expleri. Sed nec illud praeteribo, quod quadam vice dum juxta consuetudinem, ut supra diximus, de basilicis quas orationis gratia adierat repedaret, et in basilica ad missas Dominicae orationis verba decantarentur, cum illi dixerunt, Libera nos a malo, audivit e tumulo cujusdam vocem dicentem similiter, Libera nos a malo. Quod non sine perfectionis 1230 merito censetur, ut haec meruisset audire. Sed et ad Passivi presbyteri tumulum veniens, et qualitatem ejus meriti, et quantitatem refrigerii, ipso docen
Abbreviated transcription (Latin):
am enim oculi mei caligine obtegun¬
tur. Nec possum libellũ aspicere.
date: Dicente igitur presbitero.
ipse proximius adstitit. Uentũq
est. ut sem̃ mumus iuxta morẽ catholicũ
signo crucis suꝑ posito benediceretur
Atille in tuitus. uidit quasi ad fenestrã
absidȩ scalam positam. & quasi descen¬
dentem per eam uirum senem clericatus
honore uenerabilem.atq oblatum al¬
tario sacrificium. dextera extensa
benedicentem. Haec enim ageban¬
tur mbasilica scĩMARTINI. quod nul¬
lus uidere meruit nisi ipse tantum
eliqui uero cur non uiderint ignorami¬
pse tamen deinceps fratribus retulit
nec enim est dubium haec fideli famulo
dñm demonstrasse. cui etiam dignatd
est archanorum secreta caelestium
licis scõrum die dominica expleta
oratione reuerceretur. super bacellũ
sustentatus in medio beati confessoris
atrio. rrectis auribus oculisq ad caelũ
diutissime ad dentis. stecit immobilis
einde motus aloco. coepit dare gemi¬

Expanded text:
Jam enim oculi mei caligine obtegunJam enim oculi mei caligine obteguntur, nec possum libellum aspicere. date. Dicente igitur presbytero, ipse proximus astitit, ventumque est ut sanctum munus, juxta morem catholicum, signo crucis superposito, benediceretur. At ille intuitus, vidit quasi ad fenestram absidae scalam positam, et quasi descendentem per eam virum senem, clericatus honore venerabilem, atque oblatum altario sacrbenedicentem. Haec enim ageban basilica sancti Martini, quod nullus videre meruit nisi ipse tantum; reliqui vero cur non viderint, ignoramus. Ipse tamen deinceps fratribus retulit, nec enim est dubium, haec fideli famulo Dominum demonstrasse, cui etiam dignatus est arcanorum secreta caelestium licis sanctorum die dominica, expleta oratione, reverteretur, super bacellum sustentatus, in medio beati confessoris atrio, erectis auribus oculisque ad caelum diutisstme adtentis, stetit inmobilis. Deinde motus a loco, coepit dare gemi