comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sitic̾tus et si qͥd ex tenebris meis pt̃ splẽ¬
doribꝰ illius fucundie celestis accede̾ erit
hoc forte nõ ultimũ ꝙ dulcedine captus
m enarrabili rẽ suapte nat᷑a tediosissimã
scribe tam alacritꝰ feci ut iux me fecisse
sentirẽ ¶ Nunc ergo iam tandẽ sit̾o tiuus
Uolens et meo noĩe tibi gr̃ar acturꝰ ad te
rediis Idẽ apud mẽ nõ iuitꝰ manet cui
hoc familiarit᷑ imputẽ nulli ue̾ oñ qui
Unꝙyͣ scͥpserũt me tũ fuisse daturũ ut int̾
tot aculeos hũanarũ difficultatũ qͦs ꝓrsus
excute̾ nẽqueo int̾ tot studiorũ curas ad
quor longa et brrnis ẽuita alienis tnstri¬
bendis tp̃us impendem feci forte oli̾ tale
aliqͥd dũ clam labentis tp̃ris ditior uidebar
que cũ int̾tissime oñ fugacissie diuicie
sunt de̾uus aꝑte res in angustũ de sunt
nõ est uagandi locus iam ncͣcis utinamiq
nõ sere ꝑsimonie tp̃us esti e ed tãti iisꝰ

Expanded text:
siti certus et siquid ex tenebris meis potest splensiti certus et siquid ex tenebris meis potest splendoribus illius facundie celestis accedere, erit hoc forte non ultimum, quod dulcedine captus inenarrabili, rem suapte natura tediosissimam, scribere, tam alacriter feci ut vix me fecisse sentirem. 9 Nunc ergo iantandem Cicero tuus volens et meo nomine tibi gratias acturus ad te redit; idem apud me non invitus manet, cui hoc familiariter imputem, nulli fere omnium qui unquam scripserunt, me tantum fuisse daturum, ut inter tot aculeos humanarum difficultatum, quos prorsus excutere nequeo, inter tot studiorum curas, 10 ad quas longa etiam brevis est vita, alienis transcribendis tempus impenderem. Feci forte olim tale aliquid dum clam labentis temporis ditior videbar, que tamen incertissime omnium fugacissimeque divitie sunt; nunc aperte res in angustum desinit; non est vagandi locus, iam necessarie, utinamque non sere, parsimonie tempus est; sed tanti visus
Abbreviated transcription (Latin):
si begissem scribendi ardor ille tepesteret
Sic ergo calamo frenãte oculũ atq ocło
calamũ uergente ꝓuehebar ut nõ tm̃ ope
delectatus sim s int̾ scribrndũ mlta didice¬
rim memorieq mandau̾im Ceuo uĩ tar¬
dior est septura ꝙͣ lcĩo eo altiꝰ ĩpͥmitur.
enon mei negocii penitot dũ subito ille mͥ
locus oblata est ubi cic̾o ip̃e oiationes
alt̾ius nescio cuis s ꝓfecto non tullii unꝰ
est ille uin una illa uox unũ illud ingenũ
scͥpsisse se mẽorat Niam quas tu inquit
cõmemoras cassi letre te soleo. or̃ones cum
ociosus sis eas ego scrixsi et ut solet cũ ad¬
omĩo inꝙͣ essem ociosus Quo lecto
exarsi qͣi Recandus nuiles cari uoce ducis
intrexidus Et mecũ ego alieuas cicero
scͥpsit tu ciconis or̃ones scrib̾e negligis
hic aĩmi feruor hoc studiũ hic dĩni honos
ingenii est hñs actus stimiłis ꝓcessi iñ ꝓpo¬

Expanded text:
si legissem scribendi ardor ille tepesceret. 5 si legissem scribendi ardor ille tepesceret. 5 Sic igitur calamo frenante oculum atque oculo calamum urgente provehebar, ut non tantum opere delectatus sim, sed inter scribendum multa didicerim memorieque mandaverim. Quo enim tardior est scriptura quam lectio, eo altius imprimitur hnon mei negotii peniteret, dum subito ille michi locus oblatus est ubi Cicero ipse orationes alterius nescio cuius — sed profecto non Tullii, unus est enim ille vir, una illa vox, unum illud ingenium — scripsisse se memorat. 7 «Nam quas tu» inquit, «commemoras, Cassi, legere te solere orationes cum otiosus sis, eas ego scripsi» et ut solet, cum adomnino unquam essem otiosus». Quo lecto sic exarsi quasi verecundus miles cari voce ducis increpitus et mecum: ‘Ergo, alienas Cicero scripsit, tu Ciceronis orationes scribere negligis? hic animi fervor, hoc studium, hic divini honos ingenii est?’ 8 His actus stimulis processi, iam propo
Abbreviated transcription (Latin):
s ꝓprio ẽt ore ꝯuincit᷑ Si quid int̾rogãti
cuidã ꝙ se facet qͣnta u̾i uis demonem se
demonis caruisse colloquio Sed relicta ꝑe¬
untis sc̃ie querela ad cic̾one tuũ redro
quo cũ et care̾ nollem et potiri ꝑ st̾ptoꝵ
ignauiã non lice̾t deficientibꝰ ext̾n̾s ã
domestica reuertor auxilia fatigatosq
hos digitos et hũc exosũ atq actritũ
calamũ ad opus exprdio Et hũc quidẽ
inscribendo morẽ tenui quẽ si qd tłe for¬
san aggrediare tibi quoq totũ uelim nͭ
legi nisi dũ scribo Quid ergo dicat aliqͥs
scribebas et qͥd scribes ignorabas michi aũt
ab mcio satis fuit nosse qd̾ tullii opꝰ ess
idq carissimũ ꝓcedenti u̾o ꝑ singłos passꝰ
tm̃ dulcediuis occutsabat tantoq trahebat
impetu ut legens siuł ac scribens laborẽ
unũ seustim ꝙ tam uelocit᷑ ut optabã cala¬
mus nõ ibat quẽ u̾ebar ocłis anteire ue

Expanded text:
sed proprio etiam ore convincitur; siquidem interroganti sed proprio etiam ore convincitur; siquidem interroganti cuidam quem se faceret, — quanta veri vis! — «demonem se demonis caruisse colloquio; sed relicta pereuntis scientie querela, ad Ciceronem tuum redeo, quo cum carere nollem et potiri per scriptorum ignaviam non liceret, deficientibus externis ad domestica vertor auxilia fatigatosque hos digitos et hunc exesum atque attritum calamum ad opus expedio; et hunc quidem in scribendo morem tenui quem, siquid tale forsan aggrediare, tibi quoque notum velim. Nichil legi nisi dum scribo. 4 ‘Quid ergo?’ dicat aliquis, ‘scribebas et quod scriberes ignorabas?’ Michi autem ab initio satis fuit nosse quod Tullii opus esset idque rarissimum; procedenti vero per singulos passus, tantum dulcedinis occursabat tantoque trahebar impetu ut legens simul ac scribens laborem unum senserim, quod tam velociter ut optabam calamus non ibat, quem verebar oculis anteire, ne
Abbreviated transcription (Latin):
Itero nus quaduẽns et ãpliꝰ metũ
fuiti/ Tante aũt dilatõis cã est scrip¬
torũ hec intelligenciũ ingens raritas atq
penuria quã iactura studio ꝵ intredibilis
ꝯsecuta ẽ dñq nat᷑aliter obstura erant in¬
telligibilia desierũt ẽẽ nouissĩe q neglecta
prsus ab om̃ibꝰ ꝑire ĩta lr̃arum ubrimis
atq dulcissimis fructibꝰ et ingeniũ aAlustri¬
un uigiliis atq laboribꝰ nr̃a paulatĩscła
carruerũt quibus an excellentiꝰ aliquid
in t̾ris haud tene diffimerĩ illud fidens¬
sune dixim maiorem hãc nr̃i tpris iactu¬
ram aliqͣntoq iustiꝰ deflendã ꝙ delphica
sedes qd siluit deorũ singlari quodã dono
et quo nullũ se iudice maius eẽt lucanus
speculũ suũ caruisse ꝯq̃rit᷑ que sedes me¬
lius oñi tp̃rs siluiss et cũ incola suo pe¬
nitus obinictuiss appolline qui nõ ꝓpħico
tñi testimonio qm̃ oñs dii genciũ demõia

Expanded text:
ro tuus quadriennio et amplius mecum fuit. Tante autem dilationis causa est scriptorum hec intelligentium ingens raritas atque penuria, quam iactura studiorum incredibilis consecuta est, dum que naturaliter obscura erant, intelligibilia desierunt esse novissimeque neglecta prorsus ab omnibus periere. Ita literarum uberrimis atque dulcissimis fructibus et ingeniorum illustrium vigiliis atque laboribus nostra paulatim secula caruerunt, quibus an excellentius aliquid in terris, haud temere diffinierim. 2 Illud fidentissime dixerim, maiorem hanc nostri temporis iacturam aliquantoque iustius deflendam “quam delphica sedes quod siluit”, quo “deorum” singulari quodam “dono” et quo “nullum”, se iudice, “maius” esset, Lucanus “seculum” suum “caruisse” conqueritur. Que sedes melius omni tempore siluisset et cum incola suo penitus obmutuisset Apolline, qui non prophetico tantum testimonio, quoniam «omnes dii gentium demonia»,
Abbreviated transcription (Latin):
beniuolentie affc̃us licet incognitis conglu¬
tiuãte pares aĩos nat᷑a Ciłitudo enĩ anu¬
cicias parit tõĩs alit utilitas At qui ambo
uos nisti ambs prudentes ambo magͣnim
Que nã c᷑ã discõrdie pax utilis ẽ ambobus.
ymo tuctis ncͣcia nisi alis qui rapto uiuũt
hũani nichil est p̃ter effigiem bni sũt qui
infami scipendio calamitosã et miseram
uitã trahũt Iure igit᷑ pacẽ et in pace fa¬
ñe me tũc bellũ amant ⁊ lupi uelut uultu¬
res estrage hõm cadaueribo debectant᷑. hiis
eque carne et cesorũ exuas esurũt. eque
sangnoz sicũt atq aurũ N̾ oli queso nolicõ¬
mitte̾ ut florentissiã tur creditã custodie
rem pu ͬ atq omnẽ haus que appẽmũ et
alꝑes int̾iacet opulentissimã atq pulcerri¬
miã italie portã ext̾norũ ac famestenciũ¬

Expanded text:
benivolentie affectus, licet incognitis, conglubenivolentie affectus, licet incognitis, conglutinante pares animos natura; similitudo enim amicitias parit, comunis alit utilitas. Atqui ambo vos iusti ambo prudentes ambo magnanimi: quenam causa discordie? Pax utilis est ambobus, imo cuntis necessaria, nisi illis qui rapto vivunt unt quibus humani nichil est preter effigiem. 17 Hi sunt qui infami stipendio calamitosam et miseram vitam trahunt; iure igitur pacem et in pace famem metuunt, bellum amant et lupi velut ac vultures, strage hominum et cadaveribus delectantur. His eque carnem et cesorum exuvias esuriunt, eque sanguinem sitiunt atque aurum. 18 Noli, queso, noli committere ut florentissimam tue creditam custodie rempublicam atque omnem hanc que Apenninum et Alpes interiacet opulentissimam atque pulcerrimam Italie part
Abbreviated transcription (Latin):
U̾tutis si lucri si bomi nichin bello ẽ si cõ¬
t̾riorũ infinita cõgeries desiñe oro iãtandẽ
et tibi ẽt̃ cui ex ꝑte troianꝰ ẽ sangius ab
ilo duce dardano dãmn puta pice tela manu
sanguis mens nõ paciaris ut duce te uene¬
torũ ac ligurũ regna ꝯcurrãt. Iam uiũ ut
uides suis in fiuibꝰ nõ stat bellũ nẽpe con¬
tagiosa res ẽ et q̃ facile serpat in xxiõs
atq ita sensim uł longinqua cõplectit᷑ mł¬
ta que pͥmũ ĩtnuma uidebant᷑ t̾rentis in
morẽ odiorũ atꝯ discͥmutũ alliuone ꝑmus¬
cens/ Putabas ergo cũ ianuensibꝰ rem ẽẽ
ꝙ ip̃m flebile ninis ac misrrũ erat Ecte
iam cũ tota liguria bellũ geris et ꝙ inter
hes mala non ulti ͫ posuer̃ ab hoc ut tali
uiro tantrq pacis amatore dissencio cuiq
nescio an uirtus an forcuna mssabilior sit
an aĩmꝰ maior an hũãnitas Solet añt ex¬
cellentibꝰ uiris ẽẽ familiaritas quedam et

Expanded text:
virtutis si boni si lucri nichil in bello est, si convirtutis si boni si lucri nichil in bello est, si contrariorum infinita congeries, desine, oro, iantandem et tibi etiam, cui ex parte troianus est sanguis, ab illo duce dardanio dictum puta: Proice tela manu, sanguis meus. Non patiaris ut, duce te, Venetorum ac Ligurum regna concurrant; iam enim, ut vides, suis in finibus non stat bellum, nempe contagiosa res est et que facile serpat in proximos atque ita sensim vel longinqua complectitur, multa que primum immunia videbantur, torrentis in morem odiorum atque discriminum alluvione permiscens. 15 Putabas tibi cum Ianuensibus rem esse, quod ipsum flebile nimis ac miserum erat; ecce iam cum tota Liguria bellum geris, et quod inter hec mala non ultimum posuerim, ab hoc etiam tali viro tantoque pacis amatore dissentis, cuius nescio an virtus an fortuna mirabilior sit, an animus maior an humanitas. 16 Solet autem excellentibus viris esse familiaritas quedam et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣuis nẽt tñ qunoq deponit᷑ qͥn pocius ad
neliora ꝯuertit᷑ et ad metã ueuit  ed
De moetalũ rebꝰ loquor. hͨ igit᷑ modo me
refonet mn hac una młtis pu ͥ ᷤᷤ malis fesso
et magnis fortims minis extritꝰ achesto.
Uie desmã si sperare desiero ꝙ añt sꝑem
si me roges spero qd̾ cupio sanã mentem
consilioqz maturiꝰ et si non forsan a ratõr
at saltẽ ab exꝑrentia ꝑfecturũ Nosti exꝑ¬
tuo qͥd pax q̃d hellio secũ ferti uidisti faciẽ
Uotinq. fortime uicti fuistis et uicistis ꝙͣuis
da pͫ forte negan̾is Non ꝯtendo ut nc̃tis.
semꝑ cõputa quest qͥd tibi qͥd rei puᶜͤ uicto¬
riis access̾it minꝰ ꝓfc̃o auri mins ẽ sang᷑¬
nis et qd̾ est pessimũ plus scelerũ ac ma¬
lorũ que si uictoribꝰ accidũt qͥd sꝑare dent
uicti incipe iam p̃tor in hanc rem ocłos a¬
pire qd uigilantissimos ac linces ht̃ in cet̾is
Si dompn ac lucri plus Ei plus mali ꝙͣ
bomi plus flagicii ꝙ u̾tutis y̾mo equid̾ si

Expanded text:
oque deponitur, quin potius ad meliora convertitur et ad metam venit. Sed de mortalium rebus loquor. 12 Hec igitur modo me refovet; in hac una multis publicis malis fessus et magnis fortune minis exterritus acquiesco; vivere desinam si sperare desiero. Quid autem sperem si me roges, spero quod cupio: sanam mentem consiliumque maturius, etsi non forsan a ratione, at saltem ab experientia profecturum. 13 Nosti expertus quid pax, quid bellum secum ferat; vidisti faciem uda, primum forte negaveris. Non contendo; ut viceritis semper, computa, queso, quid tibi, quid reipublice victoriis accesserit: minus profecto auri, minus est sanguinis, et quod est pessimum, plus scelerum ac malorum. 14 Que si victoribus accidunt, quid sperare debent victi? Incipe iam, precor, in hanc rem oculos aperire, quos vigilantissimos ac linceos habes in ceteris. Si damni quam lucri plus, si plus mali quam boni, plus flagitii quam virtutis, imo equidem si
Abbreviated transcription (Latin):
rissimũ illud nomẽ muidie sue nebulis et
dum uixit iuolue̾ et po fata temptarũt
eoqz magis quo et tanti responsoris abe¬
rat metus et impii cruẽtiq hostis aderat¬
fauor ner saciata ira nes morte liuor extĩc¬
tus erat Michu pĩ potiꝰ n̾uo quid̾ u̾o cre
Cz attingã duos nõ ĩtalicos ne suspectũ
testimoniũ reddat amor originis s hyspa¬
nos magnos illos quid̃ ac fumosos uiros et
quo plus fidei fit int̾ se qͥdem hostes lõgeq
discordes qui qualit᷑ cic̾rius in laude cõne
declamationũ libro haud longe a pͥnçipio
grecie aut apponat aͭ x̃ferat c̾ca cit̾onez ef¬
floruit Onũa scudia que lumẽ latinis lr̃is
actulerũt cũ illo uiro nata sũt Nes ita mł¬

Expanded text:
rissimum illud nomen invidie sue nebulis et rissimum illud nomen invidie sue nebulis et dum vixit involvere et post fata tentarunt, eoque magis quo et tanti responsoris aberat metus et impii cruentique hostis favor aderat, nec satiata ira nec morte livor extinctus erat. 8 Michi ipsi potius, imo equied attingam duos, non italicos ne suspectum testimonium reddat amor originis, sed hispanos, magnos illos quidem ac famosos viros et quo plus fidei dicto sit, inter se quidem hostes longeque discordes; qui qualiter sola Ciceronis in laude convenDeclamationum libro haud longe a principio:Grecie aut opponat aut preferat, circa Ciceronem effloruit; omnia studia que lumen latinis literis attulerunt, cum illo viro nata sunt». 10 Nec ita mu
Abbreviated transcription (Latin):
Ecda asperũ atq uoluificũ dolorẽ corꝑis
doniat Tercia mẽtis egritudinẽ cetis
unporibꝰ estuatẽ compuntt Crta uene¬
nosas atq inltiplices añui passiones a
stirpe cõuellit an cuiꝙͣ forte ideo beniora
hec portenta uidrant᷑ ꝙͣ que famosũ her¬
tionũ sintillas quasi stellantia liña ex¬
plicat quibꝯ eñdit ad btam uitam uirtꝰ¬
sola suffice̾ que michi ꝑs oꝑis quid aliud
ꝙ citoni celi instar fuit nͥ mens illa side̾a
et excelsa tot erroꝵ monstris late ꝑdoĩtis
cõquiescat / itaq gentile uulgus ut libet
Et supͣ fidem stupeo quorũdã nr̃i eui doctoꝵ
hõm capita qui hũc nescro quibꝰ magnis
ꝙͣ ꝙͣ iudicĩ libertatẽ ut ꝑ alios m sic ꝑ me
aliis saluã uelim Ego qͦd in aĩo geram scio
fixũq adeo ut auelli nulla ui ualrat dion
si mͥ demostenes ab inferis redeat et in hᵒ
unũ om̃ibꝰ eloq̃ncie sue uiriba accliuis atq
intentꝰ incũbat Non si oñis enuili qͥ cla¬

Expanded text:
ulnificum dolorem corporis domat; tertia mentis egritudinem cecis vaporibus estuantem comprimit; quarta venenosas atque multiplices animi passiones a stirpe convellit. An cuiquam forte ideo leviora hec portenta videantur quam que famosum Hertionum scintillas quasi stellantia lumina explicat, quibus ostenditur ad beatam vitam virtsola sufficere. Que michi pars operis quid aliud quam ciceroniani celi instar fuerit, ubi mens illa siderea et excelsa tot errorum monstris late perdomitis conquiescat? 6 Itaque gentile vulgus utlibet et supra fidem stupeo quorundam nostri evi doctorum hominum capita, qui hunc nescio quibus magnis,  iudicii libertatem ut per alios michi, sic per me aliis salvam velim, ego quid in animo geram scio fixumque adeo ut avelli nulla vi valeat, non si michi Demosthenes ab inferis redeat et in hoc unum omnibus eloquentie sue viribus acclivis atque intentus incumbat; non si omnes emuli, qui cla
Abbreviated transcription (Latin):
Uam lete audiã tã penetrabiles p̃¬
ces meas tuũ limẽ attigisse ut
nullus ibi nõ dicã reppulisse s uł tenius
more obex illis occurrerit. Quã iocunde
Citonem tnũ sub mes lare cõspiciã eĩt̾o
ip̃e uix expͥmat fuit aũt nestio an casu
aliquo an iudicio c̾to nicħ est eiĩ iam qd̾
nõ de ingenio tuo sperẽ ciconis Ille codex
posset affig̾e̾ Et si eiũ hercules distantis¬
simorũ lucrator pacatorq trarũ neniram
siluã leonẽ t̾menti colles apro aduentini
obq hec ⁊ hiis siłia brniuolentia lib̾tarũ
genciũ ⁊ fame alis cel ut ferũt suma cõ¬
scendit plus tñ aliqͣnto est ꝙ in hoc ip̃o
tã ꝑno quĩq̃ptiti libri spacio Ricero nost
eg̃it Idq sic ẽẽ ꝑfacile monstrabo pri¬
ma quid̃ ꝑs rugitu t̾rifico impendentẽ¬

Expanded text:
uam lete audiam tam penetrabiles preces meas tuum limen attigisse, ut nullus ibi non dicam repulse sed vel tenuis more obex illis occurrerit, quam iocunde Ciceronem tuum sub meo lare conspiciam, Cicero ipse vix exprimat. Fuit autem, nescio an casu aliquo an iudicio certo — nichil est enim iam quod non de ingenio tuo sperem —, ciceronianus ille codex posset “affigere”. 3 Etsi enim Hercules, distantissimarum lustrator pacatorque terrarum, Nemeam silvam leone, Erymanthi colles apro, Aventini ob hec et his similia benivolentia liberatarum gentium et fame alis celi, ut ferunt, summa conscenderit, plus tamen aliquanto est quod in hoc ipso tam parvo quinquepartiti libri spatio Cicero noster egit. Idque sic esse perfacile monstrabo. 4 Prima equidem pars rugitu terrifico impendente
Abbreviated transcription (Latin):
laudibꝰ u̾sus in x̾ceps Te nũc facile licet
incognitꝰ rogo ut me quolib mõ uisu erit
nͥ prorsus indignũ censes tanti hospitis
pticipe uelis nec ille forte lmẽ horruerit
nec tͥ pudori fu̾it nr̃is studiis auxiliũ actu¬
lisse Qua in re qd hiuie calamo de fu̾it cõ¬
mins huiꝰ dte amici uoce supplebit᷑. uale

Expanded text:
sus in preces, te nunc, facie licet incognitus, rogo ut me quolibet modo visum erit, nisi prorsus indignum censes, tanti hospitis participem velis, Nec ille forte limen horruerit, nec tibi pudori fuerit nostris studiis auxilium attulisse; qua in re, quod huic calamo defuerit, comunis huius amici voce supplebitur. Vale
Abbreviated transcription (Latin):
ac de nullo q̃ri possumꝰ nr̃a
ilis impacĩa mã fc̃ĩt dũ leuia quelz in nr̃os
ultiscini᷑ passi sumꝰ ut alie ingene nr̃is ni¬
pune pascant saginenturq uisteribus ali
yto meliꝰ media ꝯsument᷑ et rabie qd̾ faa¬
fallor augustino iam sto machari intipis
iã scipendiarii militis insolentiã auaritiã¬
q fastidis Cuid expectas igit᷑ ad tor redi
et si ext̾in displicent tuos ama Si qͥd aũt
in aĩo forte rubiginis si quid odii ẽ amore
prie et malorũ cõmuniũ ꝯmisatiõe dete¬
cter nec tibi ꝑsuades ꝑeiute ytalia uene¬
tiã saluã fore ꝑs illuis ẽ eñĩ et nat᷑aꝑtis¬

Expanded text:
ra illis impatientia viam fecit; dum levia quelibet in nostros ulciscimur, passi sumus ut alienigene nostris impune pascantur saginenturque visceribus. Ah quanto melius inedia consumentur et rabie! quod facfallor augurio, iam stomacari incipis, iam stipendiarii militis insolentiam avaritiamque fastidis. Quid expectas igitur? ad cor redi, et si externi displicent, tuos ama. 21 Siquid autem in animo forte rubiginis, siquid odii est, amore patrie et malorum comunium commiseratione deterge, nec tibi persuadeas pereunte Italia Venetiam salvam fore; pars illius e
Abbreviated transcription (Latin):
pudebatq mei ꝙ tanto impar negotio delectꝰ
nec tm̃ p̃clare legatõis una ꝑs s dignatione
matentis ꝙͣnis idip̃m sibi obmxiꝯ excusassẽ.
pͥnceps ẽt ad log̃dum ⁊ fortissimus illis atii doc¬
aissuis uiris aũpositus qͥ me longe u̾tutibus
añ ibant fructũ nõ rei optr̃e s insufficiencie
mee debitũ reportarẽ tuã et siqd in de fu̾at
mlitarit᷑ facuidissimꝰ collega nͥ me amor
uiri fallit implesset disceptatõe nonissima
Srd apire aures obferatas et obstinatos cũ¬
mos mone̾ nõ nosti nestio an uł xiceroman
eẽt eoquii mng̾ iuppe facũdia ẽ uł pocius

Expanded text:
pudebatque me mei quod tanto impar negotio delectus, pudebatque me mei quod tanto impar negotio delectus, nec tantum preclare legationis una pars sed dignatione mittentis — quamvis id ipsum sibi obnixius excuseps etiam ad loquendum et fortissimis illis atque doctissimis viris antepositus, qui me longe virtutibus anteibant, fructum non rei optime sed insufficientie mee debitum reportarem, tametsi quod michi defuerat, militariter facundissimus collega, nisi me amor viri fallit, implesset disceptatione novissima. 9 Sed aperire aures obseratas et obstinatos animos movere non nostri, nescio an vel ciceroniani esset eloquii; magna quippe facundia est vel potius
Abbreviated transcription (Latin):
na insuꝑbũ ẽ Accesserat ab aquilone q̃d̾ no¬
narũ rerũ aura ꝑtemus que licet aduersus id
qd intendeba flaret ꝑfeceritq qd tui pa
ra dissipare consilia non debebat Quousq ẽt̃
miseri ĩiugulos prĩe ⁊ in publicã necẽ barba¬
pendio italici hõĩes ĩtalie ꝯducinꝰ uastores q̃
tũ o pietas o implacabłis dolor qualis int̾ amã¬
ciũ ac colentiũ manꝰ eẽt cũ tot iã scłis inter
uastançiũ fers manꝰ mltũ adhuc cũctis t̾re
regionibꝰ antecellat Cund in ubis morer p̃-¬
sertĩ cũ tibi notissima suit que loquor Censi
ego tũs mestus insidias fort᷑ et quã doctoribꝰ
nich eẽ credidam nõ mõ ẽẽ aliqͥd didici sed
quo dãmodo in onui re dñari cũ salustio et hu¬
ĩ eluctabile coactꝰ sũ cũ uirgilio cõfiti Itaq
multis huic inde uerbis ꝑditis ꝙͣ spri plenꝰ
ad te uen̾am tã meroris pudorisq at pauorꝭ
plena abscessi e ortẽ riũ publicã iugebam.

Expanded text:
 est. 5 Accesserat ab Aquilone quedam novarum rerum aura pertenuis; que licet adversus id quod intendebam flaret perfeceritque quod timui, para dissipare consilia non debebat. Quousque enim miseri in iugulos patrie et in publicam necem barbapendio italici homines Italie conducimus vastatores. Que tamen, o pietas o implacabilis dolor!, qualis inter amantium ac colentium manus esset, cum tot iam seculis inter vastantium feras manus multum adhuc cuntis terre regionibus antecellat? 7 Quid in verbis morer, presertim cum tibi notissima sint que loquor? Sensi ego tunc mestus insidias fortune et quam doctioribus nichil esse credideram, non modo esse aliquid didici, sed quodammodo “in omni re dominari” cum Salustio, et “hucoactus sum cum Virgilio confiteri. Itaque multis hinc inde verbis perditis, quam spei plenus ad te veneram tam meroris pudorisque ac pavoris plenus abscessi. 8 Sortem enim publicam lugebam,
Abbreviated transcription (Latin):
linquis epłamq addidi setũ ꝓfecturã qr ꝑ
armorũ screpitũ micanterq gladios noñ
tuto uruturus uidebat᷑. intomtatꝰ ⁊ mer¬
mis Cic̾o uir ut quidã ait incħ minus ꝙͣ
ad bellũ natus ꝙꝙͣ si iocari tũ defũctis lic
ille forsan hec audiat muitus quẽ ĩ exłis
ad athitũ mirũ dictu tanta teneat cupi¬
ditas tumphandi Uale nr̃i menor Medio¬
lani .xuiii. kel decembr.
¶ Ad Iato bũ florentinũ dãpnosius¬

Expanded text:
linquis, epystolamque addidi secum profecturam quia per linquis, epystolamque addidi secum profecturam quia per armorum strepitum micantesque gladios non tuto venturus videbatur incomitatus et inermis Cicero, «vir» ut quidam ait, «nichil minus quam ad bellum natus»; quanquam si iocari cum defunctis licet, ille forsan hec audiat invitus, quem in epystolis ad Athicum, mirum dictu, tanta “tenebat cupiditas triumphandi”. Vale, nostri memor. Mediolani, XVIII Kal. Decembris. 12 Ad Iacobum Florentinu
Abbreviated transcription (Latin):
Ommiunis amicus an mĩs etiã
bonosit ignoro. Mallem ĩacha¬
dena uł ꝑnaso Mallem plõne nl home¬
ro duce ꝙͣ uulpiano uti uellez aut ste¬
nola pieridũq modis ꝙͣ legũ nodis in¬
tenderet s uulgo unꝰ obstare nequeo
satis sit michi uulgariũ oprnonũ eua¬
sisse torrrentẽ si tñ ruasi et nõ ip̃e cũ
milibꝰ mergor at rapior gratũ fateor
mecũ meos edute̾ si nõ possũ saluis gtu¬
lari lugẽ naufragos non ueror Cetum suie
ille bononie nũs et̃ degit Illa que onũbus
u̾e̾ studiis par est discendi cupoidine sũ flo¬
rentiã rediit magnis cisalxne gallre mo¬
tibꝰ e studio pulsus in patriã quib ꝯ ꝑ hos.
dies ut uideas nõ sine tociꝰ ꝓpe ytalie ger¬
manieqt motu liturũ ac uenetorũ poten¬
tissima arma mistent᷑ quibusq uibs illa
manꝰ hic libellus sus quẽ ab illo quodã
te pñte suscepi ad emnde̾ ꝙͣ pͥmũ pueniat
ego enĩ rerũ dubiꝰ huc ad re potissimũ des¬
tinare statiu ctus tui ꝙ non teme̾ ndum

Expanded text:
omunis amicus an nunc etiam Bononie sit ignoro; mallem in Achademia vel Parnaso, mallem Platone vel Homero duce quam Ulpiano uti vellet aut Scevola, Pyeridumque modis quam legum nodis intenderet; sed vulgo unus obstare nequeo; satis sit michi vulgarium opinionum evasisse torrentem, si tamen evasi et non ipse cum milibus mergor ac rapior. Gratum fateor mecum meos educere; si non possum salvis gratulari, lugere naufragos non vetor. 2 Ceterum sive ille Bononie nunc etiam degit, illa que omnibus fere studiis par est discendi cupidine, sive Florentiam rediit, magnis Cisalpine Gallie motibus e Studio pulsus in patriam, quibus per hos dies, ut vides, non sine totius prope Italie Germanieque motu, Ligurum ac Venetorum potentissima arma miscentur quibusque urbs illa nianus hic libellus suus, quem ab illo quondam te presente suscepi, ad eundem quamprimum perveniat. 3 Ego enim rerum dubius hunc ad te potissimum destinare statui, certus tui quod non temere nidum
Abbreviated transcription (Latin):
misiis est ꝙͣ unici meliꝰ in nr̃os hostes qͥ¬
bus utinã caremꝰ ꝙͣ in nosmetip̃os hec
tela u̾terent᷑ meliꝰ hee diuicie uł ncͣciorũ
p̃sidia bellorũ ũl pacis fu̾int ornamenta
ꝙ uolũtarie instru ͭ ͣ sruicie Nntũ potes
accelera qm̃ p̃ceritis succ̾re̾ nõ licet instan¬
tibs saltẽ malis occurre̾ nec expectes dũ
tota hec imprudens belli mibes in nr̃m ca-¬
put detonuñt. et sanguine ꝓprio italia oĩs¬

Expanded text:
s hostes, quibus utinam careremus, quam in nosmet ipsos hec tela vertentur; melius he divitie vel necessariorum presidia bellorum vel pacis fuerint ornamenta, quam voluntarie instrumenta sevitie. Quantum potes accelera; quoniam preteritis succurrere non licet, instantibus saltem malis occurre. 23 Nec expectes dum tota hec impendens belli nubes in nostrum caput detonuerit, et sanguine proprio Italia o
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ̃teq solitudinis atq formudinis plenã epła
ad te misi Cuiꝰ et si ꝓpter seip̃am forte non
menũsses neq eĩ tanti illam facio ut tłi me¬
moria digna sit ⁊ saltẽ elegantissĩe guissiẽq
tue rñsionis oblitus ẽẽ non potes Cũ uero
iam bis acre decertatũ iam duo maria gemuĩs
gladiis nr̃is infecta et iam siłintũ ueri esset
irarũ flãmas largo cruoris ymbre lentescere
ad hoc miꝑ ytalorũ maxĩo fidelis heu simef¬
ficax trtator pacis ad te ciuesq tuos missus
quibꝰ nec dux usꝙͣ consultior net iam ulla tͣn¬
quillior ꝙ̃ta pr̃is in confilio cui p̾sides ꝙͣtatetũ
solus in thalamo u̾ba feci puro ꝓpter uicuntatez
adhuc ut ita dix̾im in auribꝰ tuis sonet ne ꝙꝙͣ¬
p̃tibꝰ belli feruor atq irarũ amoꝵ fragor ob¬
struxerant Reliquieq ueterũ iraꝵ et recentis
meno tuor uictorie nũme nouũ id qͥd Iracũꝰ¬

Expanded text:
quanteque solicitudinis atque formidinis plenam epystolam quanteque solicitudinis atque formidinis plenam epystolam ad te misi. 2 Cuius etsi propter se ipsam forte non meminisses — neque enim tanti illam facio ut tali memoria digna sit —, at saltem elegantissime gravissimeque tue responsionis oblitus esse non potes. Cum vero iam bis acie decertatum, iam duo maria geminis cladibus nostris infecta et iam simillimum veri esset irarum flammas largo cruoris imbre lentescere, 3 ab hoc nuper Italorum maximo fidelis, heu sed inefficax, tractator pacis ad te civesque tuos missus, quibus nec dux usquam consultior nec gens ulla tranquillior, quanta presens in consilio cui presides, quanta tecum solus in thalamo verba feci, puto propter vicinitatem adhuc, ut ita dixerim, in auribus tuis sonet.  belli fervor atque armorum fragor obstruxerant reliquieque veterum irarum et recentis memoria tumorque victorie. Minime novum id quidem: “iracu
Abbreviated transcription (Latin):
uelis Ego quẽ te hr̃am statutũ seurel ust
m In illo tibi utiq in hoc tibi morẽ gesso
libros abste in donatos et hũi et quos re¬
misisti itidẽ accepi Se ad te lr̃e in qͥbꝰ
tibigr̃as agebam non uenint mirarer nͥ
qt talia multa cotidie patiu. et hec michi
q̃rimonia iugis est de reliquo adolestens hic
meianas qui cupidus omia uius uotibꝰ ad te
ꝑfenda suscepit ꝙ̃ si audieris scies non mõ
ꝙ actam si ꝙͥ cogitem qͥd ubi togitandũ et
acendũ rear Cospitẽ te opto mediolani .xiii.
Ad andrram dandulo ducem̃ uenetorũ
dehortatio a consiliis ꝑrbelli
Il audres nom ul insolitũ leges sed
illa tm̃ͦ quibꝰ sepe aures tuas ocłos¬
q lassaui Menũsti eiũ credo clarissĩẽ ducum
añ hͦ ferme triẽniũ tũ iam duos p̃stantissimos
ppłos arma t̾rifica mars funestus induer et
tp̃s alis salus inludit᷑ ꝙͣ longã et ꝙͣti amoris

Expanded text:
velis, ego quem te habeam statutum semel est velis, ego quem te habeam statutum semel est michi; in illo tibi utique, in hoc michi morem gessero. 4 Libros abs te michi donatos habui et quos remisisti itidem accepi; quod ad te litere in quibus tibi gratias agebam non venerint, mirarer nisi quia talia multa quotidie patimur, et hec michi erimonia iugis est. De reliquo adolescens hic mei amans, tui cupidus, omnia vivis vocibus ad te perferenda suscepit, quem ubi audieris, scies non modo quid agam sed quid cogitem quidque tibi cogitandum et agendum rear. Sospitem te opto. Mediolani, XIII Ad Andream Dandulo ducem Venetorum, dehortatio a consiliis belli. Nil audies novi, nil insolitum leges, sed illa tantummodo quibus sepe aures tuas oculosque lassavi. Meministi enim, credo, clarissime ducum, ante hoc ferme triennium, cum iam duos prestantissimos populos arma terrifica Mars funestus indueret, temporalis salus includitur, quam longam et quanti amoris
Abbreviated transcription (Latin):
uel eximiis amici uocibꝰ notũ ẽẽ non du¬
bito magis as mag̾ ac ĩ ꝑte te morige¬
rũ prestes uale mediolam kl̃. docembi
p̃t ẽe ꝙ tanto scudio tanta ul artis uł nat̾e
calce fundatũ pectꝰ qͣciat legi syracusas tuas
et dyonisiũ intellexi Sed quid ideo qͥd si
mors ingruat si xrũpna si carter si exiliũ
si pauꝑtas hoc ue sũt fortune iacula sed
nisi tu sponte hostibꝰ claustra ꝓdidis ꝙꝙͣ¬
fateor aliꝙͣto leuiꝰ dicũt᷑ ista ꝙ fuĩt ⁊ dõ¬
cent᷑ facilius ꝙͣ discunt᷑ Irasceris ut reli¬
qua sileam qr te portã in lr̃is meis uoco mi¬
rũ porta ẽẽ uoluisti ut poete nomẽ horres
cũ ꝯtra młti nomẽ hoc ip̃m ambiãt reiex¬
ꝑtes an forteq nondũ dũ peneia froudẽ
redimitꝰ sis porta ẽẽ non potes, an si lau¬
rus nulla usꝙͣ ess muse oñis ꝯticescerent
nes ad umubrã pmus aut fagi texere car¬
litigare nõ est añuꝰ tu uideris ꝙ̃ te dici

Expanded text:
vel ex vivis amici vocibus notum esse non duvel ex vivis amici vocibus notum esse non dubito, magis ac magis hac in parte te morigerum prestes. Vale. Mediolani, Kal. Decembris. potest esse quod tanto studio, tanta vel artis vel nature calce fundatum pectus quatiat? Legi Siracusas tuas et Dyonisium intellexi. Sed quid ideo? quid, si mors ingruat si erumna si carcer si exilium si paupertas? hec fere sunt fortune iacula; quinisi tu sponte hostibus claustra prodifateor, aliquanto levius dicuntur ista quam fiunt, et docentur facilius quam discuntur. 2 Irasceris, ut reliqua sileam, quia te poetam in literis meis voco. Mirum: poeta esse voluisti ut poete nomen horreres, cum contra multi nomen hoc ipsum ambiant rei expertes. An forte quia nondum peneia fronde redimitus sis, poeta esse non potes? an si laurus nulla usquam esset, Muse omnes conticescerent, nec ad umbram pinus aut fagi texere carlitigare non est animus; tu videris quem te dici
Abbreviated transcription (Latin):
libro oratoriarũ institutionũ post młta dẽ
cie pͥncipatu guiter dc̃a ꝯludens Quare
ait nõ ĩmerito ab om̃ibꝰ etatis sue non¬
ignorare regre in indiciis dictus ẽ apud
postos u̾oud consetutꝰ̃ ut cico iã non hõĩs
nom̃e s eloꝙ̃cie hẽatur bñc igit᷑ specte¬
mus hoc ꝓpositũ nob̃ sit xxͫ ille se ꝓfecis¬
se sciat cui cic̾o ualde placebit. hoc certe
nouissimũ u̾m est Gandeo hercleme ꝙ ali¬
oquin spectare non auderem aliꝙͣtulũ ꝓ fe¬
cisse S ed iam nimiũ uagor hic itaq tuꝯ
Cic̾o tusculanarũ qõnum titło in signis in qͦ
illus pridem obrupti cõsũptiq oppidi no¬
ane fuit uiuit a pͥma inͥ etate fauliarissi¬
mꝰ ait Tui mͥ xũ nũs ad ungnẽ correctum
et aliis tullianis monimẽtio in super et
amicissimis ac lepidissimis tuis lrĩs comi¬
tatũ direxisti gr̃as ago et institute tecũ
nꝑ anũcitie quodã iure obsecro ut ardẽ¬
tissimo uoto meo qd tibi iam uł hĩs meis

Expanded text:
stitutionum post multa de tie principatu graviter dicta, concludens: «Quare» ait, «non immerito ab omnibus etatis sue regnare in iudiciis dictus est, apud posteros vero id consecutus ut Cicero iam non hominis nomen sed eloquentie habeatur. Hunc igitur spectemus, hoc propositum nobis sit exemplum, ille se profecisse sciat cui Cicero valde placebit». Hoc certe novissimum si verum est, gaudeo hercle me, quod alioquin sperare non auderem, aliquantulum profecisse. 12 Sed iam nimium vagor. Hic itaque tuus Cicero, Tusculanarum Questionum titulo insignis, in quo illius pridem obruti consuntique oppidi nomen vivit, a prima michi etate familiarissimus fuit; tu michi eum nunc ad unguem correctum et aliis tullianis monimentis insuper et amicissimis ac lepidissimis tuis literis comitatum direxisti. Gratias ago et institute tecum nuper amicitie quodam iure obsecro ut ardentissimo voto meo, quod tibi iam vel ex literis meis
Abbreviated transcription (Latin):
diitꝰ tnquillitas aĩorum suuł ⁊ indicii libꝰ¬
tas int̾missa reu̾tit᷑. cũ frenare aĩm decet
et hũanitate notabili dignũ si ꝓbare uicto¬
ria qd̵ haud dubie facile p̃stabũt quibus
noua et insuetares est uince Insolenti ẽi
gaudio p̃cipite agunt᷑. leuesaĩ et frem̃
rõnis excutit reprntuna leticia uob unii¬
cere iam ĩ consuetudinẽ u̾sũ est quotqs p
orbem tranũ bella iauuensiũ totidẽ uic̾to¬

Expanded text:
diitque tranquillitas animorumdiitque tranquillitas animorumcet et humanitate notabili dignum se probare victoria, quod haud facile prestabunt quibus nova et insueta res est vincere. 6 Insolenti enim gaudio precipites aguntur leves animi et frenum rationis excutit repentina letitia; vobis vincere iam in consuetudinem versum est, quotque per orbem terrarum bella Ianuensiu
Abbreviated transcription (Latin):
sangne mitigatis ut arbitror ardoribꝰ
odiorũ haud i deincexs intẽpestuir inde¬
or scurus si ut ita dix̾im receptui cecino
Idq adeo fident̾ nõ face̾m insi eorũ quos
alloquor mores nossem dulla gens uel
in bello ferocior uel in uictoria huãnior
miciorq uicistis conquiescite nẽ qͥs uos
nr̃orũ morũ putet oblitos neq etem̾ illus¬
tribꝰ tm̃ uiris ac ppłis s nobilibꝰ ẽt feris
satis est uicisse Ignobilibꝰ aũt sentire ul¬
tius est uoluptas nec uictoria satꝭ cruors
extinguit᷑ uox igr̃ hũanissima pectora
iani uictres dext̾as a sangne cohibente
tulerit belli casus eos qui in p̃lio corrus¬
rũt fu̾it illud martie u̾tutis ac reliquias
armis insecta non est nr̃e leuitatis nrq
eiũ est facile int̾micantes teloꝵ acies ex¬
acto pisus exanuẽ librare singła ꝙ̃ stilati
gladio ferias uñ manũ ret̾has oĩa miscet
iipetꝰ ardorqt pugͣntiũ qui uͥ residet re¬

Expanded text:
sanguine mitigatis, ut arbitror, ardoribus sanguine mitigatis, ut arbitror, ardoribus odiorum, haud michi deinceps intempestive videor facturus si, ut ita dixerim, receptui cecinero; idque adeo fidenter non facerem, nisi eorum quos alloquor mores nossem: nulla gens vel in bello ferocior vel in victoria humanior mitiorque. Vicistis; conquiescite, nequis vos vestrorum morum putet oblitos. 4 Neque etenim illustribus tantum viris ac populis, sed nobilibus etiam feris satis est vicisse; ignobilibus autem sevire ulterius est voluptas, nec victoria sitis cruoris extinguitur. Vos igitur, humanissima pectora, iam victrices dextras a sanguine cohibete; tulerit belli casus eos qui in prelio corruerunt, fuerit illud martie virtutis, at reliquias armis insectari non est vestre lenitatis. 5 Neque enim est facile inter micantes telorum acies exacto prorsus examine librare singula, quem stillanti gladio ferias, unde manum retrahas; omnia miscet impetus ardorque pugnantium; qui ubi resedit re
Abbreviated transcription (Latin):
anticipare simonez qui c̾to ꝯsilio dilatus
est hactenꝰ eiĩ fateor quẽ tantis finem
apparatibs fortuna daret anxiꝯ ex pet¬
tabã ⁊ sic̾ inhuãnũ erat atq odio fla¬
gutes am̃os u̾bis attende̾ sit intẽprsti¬
nũ rebar armatos et iam stantes in acie
dehortari ac retrahe̾ ab arnis sciebam
eiũ galetũ sero duelli penite ⁊ in ꝑte fluc¬
tus mee denotionis afficior indebar eo ꝙ
añ pͥncipiũ huiꝰ belli quo simł oriẽs occi
denq concussus est pͥusꝙͣ domo ꝑfecta
utͣq elassis eẽt apud melitũ uenetorũ ducẽ
cui et notior sũ et uicinor tũc xrã ut sur¬
gentes irarũ flãmas extinguem enixe ad¬
modũ ⁊ ꝓpe flebilit̾ int̾tessi non ueritꝰ ali¬
eno me negotio miscuisse dice̾r cũ nec hoĩez
dedeceat huãnis/ nec ytalicũ ytalias mał
tange ⁊ si fieri possit octurre qua in re nist
fallit extimatio nulli me amĩo scdm facio
nũc tandẽ inclinata iam re nec exigno

Expanded text:
anticipare sermonem, qui certo consilio dilatus est. Hactenus enim, fateor, quem tantis finem apparatibus fortuna daret, anxius expectabam et sicut inhumanum erat ira atque odio flagrantes animos verbis accendere, sic intempestivum rebar armatos et iam stantes in acie dehortari ac retrahere ab armis. 2 Sciebam enim galeatum sero duelli penitere, et in parte functus mee devotionis officio vidnticipare sermonem, qui certo consilio dilatus est. Hactenus enim, fateor, quem tantis finem densque concussus est, priusquam domo profecta utraque classis esset, apud inclitum Venetorum ducem, cui et notior sum et vicinior tunc eram, ut surgentes irarum flammas extinguerem enixe admodum et prope flebiliter intercessi, non veritus ne alieno me negotio miscuisse dicerer, cum nec hominem dedeceat humanis, nec italicum italicis malis tangi et si fieri possit, occurrere, qua in re, nisi fallit extimatio, nulli me animo secundum facio. 3 Nunc tandem inclinata iam re nec exiguo
Abbreviated transcription (Latin):
seqͥnũ qui semꝑ patis autor eẽ soleo nñt
fident᷑ hoc dixim expedit nob̃ uł ista uł
siłia iũsta bella nõ mori rubigo tiulis ex¬
ꝑram si in hyys lr̃is ullam pacis legitis nien¬
torm opto uobis incrurntã de perfido
hoste uictoriã.
¶Ad g̃uidonez portueñ xp̃m eardinalez

Expanded text:
sequimini. Qui semper pacis autor esse soleo, nunc sequimini. Qui semper pacis autor esse soleo, nunc fidenter hoc dixerim; expedit vobis vel ista vel similia iusta bella non mori. Rubigo civilis expeream si in his literis ullam pacis legeritis mentionem. Opto vobis incruentam de perfido hoste victoriam. 7 Ad Guidonem Portuensem epyscopum cardinale
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃o in ppło fortiores et gestarũ rerũ cla
riores glia et quoꝵ in u̾tite meliꝰ diade¬
ma resplendeat Ite igit᷑ in trepide mido
nob cũ nõr̃e bellũ est corꝑa uina uincistis
Umbras ne tnuete ite felicit̾ neq eiũ ad
bellũitis s ad belli pĩia Ite celeritꝰ dum
tp̃us est: In ciuir̃ enĩ uti scire uictoria cru¬
delitas in hostem nescire uecordia est hic
fidei hic ppłus pacis impaciẽs h scelera
classis imꝑia hn ur̃i et pu ͨ ͣ hostes sunt.
baros agnosce cogite se amẽtꝰ adusꝯ iusti¬
ciã et armatos uiros bellũ indignũ ac
nephariũ suscepisse uentorũ auro attonito
et ceta cupidine alieuorũ oꝑũ ꝓprie int̾i
conditõis oblitos pu ͬ peniteat pantorũ
infame p̃cipitisq ꝯsilii et in suos ꝓditores
expta uobiscũ infeliat᷑ tela ꝯuertũt tnuẽãt
et stimilos currentibi addo qd̵ eñ suadeo
iam cepistis et pulcris iã fortuna pͥncipiis
aspirant illam uocantẽ in defessa u̾tute

Expanded text:
ro in populo fortiores et gestarum rerum gloria clariores et quorum in vertice melius dyadema resplendeat! 6 Ite igitur intrepide; nudo vobis cum nomine bellum est; corpora viva vicistis, umbras ne timebitis; ite feliciter neque enim ad bellum itis, sed ad belli premia; ite celeriter dum tempus est; in civem enim uti scire victoria crudelitas, in hostem nescire vecordia est. 7fidei; hic populus pacis impatiens; hec scelerata classis et impia; hi vestri et publici hostes sunt. baros agnoscere cogite se amenter adversus iustitiam et armatos viros bellum indignum ac nefarium suscepisse, Venetorum auro attonitos et ceca cupidine alienarum opum, proprie interim conditionis oblitos. Publice peniteat paucorum insanie precipitisque consilii et in suos proditores experta vobiscum infeliciter tela convertant; timeant et stimulos currentibus addo. Quod enim suadeo iam cepistis, et pulcris iam fortuna principiis aspirat; illam vocantem indefessa virtute
Abbreviated transcription (Latin):
stis inl nob insi arma ur̃a atq intestiuã
discordiã notuisse en uinere itm incipitis
Amate uos muicẽ amate iusticiã amatepa¬
ten et si studiũ belli tenet Ite in bella feli¬
titer nũꝙͣ hostes dexrũt tm̃ bellis tiulibus
¶Ad xodom exhortatio ad bellum cũ¬
uod eptabã uideo ab hoc ortu ad
ega sum uicttia signa ꝯu̾titis lic p̃¬
cor incũbitẽ uiri fortes hoc agite hoc piũ
uos ipetũ sequi cupio ħ eni pͥma maloꝵ
radix nr̃is ex tirpanda securibꝰ hꝰ ẽ rex
ille purus cui tãs bellorũ legittimas au¬
cupanti tũ ab initiõ bellĩ uobis indic̾e̾t
rũdistis nestio an am̃osus an ueris fingi

Expanded text:
stis nil vobis nisi arma vestra atque intestinam discordiam nocuisse. En vivere iterum incipitis; Amate vos invicem, amate iustitiam, amate pacem, et si studium belli tenet, ite in bella feliciter — nunquam hostes deerunt —; tantum bellis civilibus 6 Ad eosdem, exhortatiouod optabam video; ab ortu ad occasum victricia signa convertitis. Hic precor incumbite, viri fortes; hoc agite; hoc piumvos impetum sequi cupio; hinc enim prima malorum radix vestris extirpanda securibus; 2 hic est rex ille periurus cui causas bellorum legitimas aucupanti, cum ab initio bellum vobis indiceret, respondistis, nescio an animosius an verius, fingi
Abbreviated transcription (Latin):
suũ decus et suoꝵ sang̾ne etppe diem qd
tũt fac̾et sera penitẽtia dampnatur Ecce
iã ꝓmissũ illi tpus aduẽit tirrheuo atq
affrico mari reprudit᷑ qd̾ defuit helespõ¬
to pontus occidiuis cedibꝰ fumat et suis
ardet incendiis qm̃ et in t̾ram egressi fro
ac flãmis mopũ p̃donũ testa uastatis In-¬
sistite oro ⁊ nolite desiste ꝓseqͥnũ inimicos

Expanded text:
suum decus et suorum sanguinem, et propediem quod tunc faceret, sera penitentia damnaturum. 3 Ecce iam promissum illi tempus advenit; Thirreno atque Africo mari rependitur quod defuit Hellesponto; pontus occiduus cedibus fumat et suis ardet incendiis; quin et in terram egressi, ferro ac flammis inopum predonum tecta vastatis. Insistite, oro, et nolite desistere; “pers
Abbreviated transcription (Latin):
felices aĩe qͥs nõ ex alto curros ac palaçia
mirabat᷑ atꝯ arte p̃domitã nam rigidos
colles cedro bromioq atq oleaestitos ac
sub altis rupibꝰ edes marmoreas nilli se¬
cundas regie nullis urbibꝰ nõ optandas
qd nõ spectabat attonitꝰ latibula illa letis¬
sima ubi int̾ scopulos at̾ͥa auratis trabibꝰ
stabant et equoreis sonantia fluctibꝰ et tem¬
pestate rorantia que sp̃e sua nauigantiũ in
se ora ꝯuertent oblitũq remi nautã spec¬
tacli noui ͭ ͤ suspend̾ent ac si t̾ra it agẽs quẽ
non scripor ãnu maximꝰ hẽbat angustissi¬
mos et plusꝙͣ hũanos uirorũ matronarũ¬
q ħĩtus cernentẽ quis nõ uiator medis
calle torpebat mãy uisas in urbibꝰ delici¬
as int̾ siluarũ latebras et remotissiã rura
cõspitiens demq cũ ad urbẽ uentũ erat u̾mi
regũ uibem qͥd de roma dc̃m ist et felicitatꝭ
templũ leticieq lunẽ int̾sse te credes nõ mł¬

Expanded text:
e”. 23 Quis non ex alto turres ac palatia mirabatur atque arte perdomitam naturam, rigidos colles cedro Bromioque atque olea vestitos, et sub altis rupibus edes marmoreas nulli secundas regie, nullis urbibus non optandas? quis non spectabat attonitus latibula illa letissima, ubi inter scopulos atria auratis trabibus stabant et equoreis sonantia fluctibus et tempestate rorantia, que specie sua navigantium in se ora converterent oblitumque remi nautam spectaculi novitate suspenderent? 24 at si terra iter ageres, quem non stupor animi maximus habebat augustissimos et plusquam humanos virorum matronarumque habitus cernentem? quis non viator medio calle torpebat, nunquam visas in urbibus delitias inter silvarum latebras et remotissima rura conspiciens? denique cum ad urbem ventum erat, vere regum urbem, quod de Roma dictum est, et felicitatis templum letitieque limen intrasse te crederes.
Abbreviated transcription (Latin):
bus renonata felicitas ur̃a fuit ⁊ pulsis
erũpnarũ nebulis uotiua serenitas resitu¬
ta inde domi pax et potis semꝑ amica iustiꝰ
facilis nisi fallor in posterũ cautela est uł ẽ
U̾bũ multa ideo male fieri q tm̃modo semł
fiant neq sit reditꝰ semel errantibꝰ uos
una etatebis felices ꝙ uos p̾cipitaui̾t quid
a pͥma felicitate deiet̾it menũstis neq eñ
antiqua res ẽ domestico memorabłi at re

Expanded text:
bus, renovata felicitas vestra fuit, et pulsis bus, renovata felicitas vestra fuit, et pulsis erumnarum nebulis, votiva serenitas restituta; inde domi pax et pacis semper amica iustitia; facilis, nisi fallor, in posterum cautela est. Vetus est verbum multa ideo male fieri quia tantummodo semel fiant, neque sit reditus semel errantibus. Vos una etate bis felices, quid vos precipitaverit, quid a prima felicitate deiecerit, meministis; neque enim antiqua res est. Domestico mem
Abbreviated transcription (Latin):
aduentũ cã in iussu ur̃o diu uix ullus toto
se pelago mou̾et sensim inde ad e̾ tempꝰ¬
rias ut diserta et inculta et feda ciuitatis
facies et litoreũ illud decus podiũ magͥfice
i totidẽ speluntas lat᷑nũ uersũ horrorem
ac nrtũ ptereñtibꝰ incute̾t postreno urbs
ip̃a suis ab exulibꝰ obsessa mediolañ sine
auxilio diuq bello guissio uexata ẽ dũ in
ea tũc Robertus alme mẽorie rex siculus
clarissimũ uui sui sidus qui ad x̃sidiũ eius
accesẜat anno ꝓpe integro ẽẽt inclusus co-¬
tidirq qd ꝓ menstro narrandũ est ⁊ nũꝙͣ
alias auditũ non solũ t̾ra simił ⁊ pelago s
in aere et̃ et sub terrã uno tp̃re pugrent᷑
de hinc młtis ams uichil apud uos pacatũ
nicħ tutũ dum incħ tam x̾tẽa nͥ uictrices
manus ur̃orum cuiũ ⁊ nõta arma trmetis
donec tandẽ malis admoniti ad uiꝰ iusti
ducis auxiliũ cõfugistis qui optimꝰ ꝓculdu ͦ
rei pute status est cũ pͥmũ sopitis snultati¬

Expanded text:
adventu, cum iniussu vestro diu vix ullus toto se pelago moverias ut deserta et inculta et feda civitatis facies et litoreum illud decus, pro edium magnificentia in totidem speluncas latronum versum, horrorem ac metum pretereuntibus incuteret. 27 Postremo urbs ipsa, suis ab exulibus obsessa Mediolanensium auxilio, diuque bello gravissimo vexata est, dum in ea tunc Robertus, alme memorie rex Siculus, clarissimum evi sui sidus, qui ad presidium eius accesserat, anno prope integro esset inclusus, quotidieque, quod pro monstro narrandum est et nunquam alias auditum, non solum terra simul et pelago, sed in aere etiam et sub terram uno tempore puDehinc multis annis nichil apud vos pacatum, nichil tutum, dum nichil tamen interea nisi victrices manus vestrorum civium et nota arma timeretis, donec tandem malis admoniti, ad unius iusti ducis auxilium confugistis, qui optimus proculdubio reipublice status est. Tum primum sopitis simultati
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃õs et longnqͣ nuꝑ expeditõe ꝓstrati
ꝓpriis itm steruũt᷑ in fimibꝰ uiui fortune
fauẽtis agnoscite solebã dice̾ frenate aĩ¬
mos cohibete irã temꝑate uictoriã mu-¬
tata mat̾ia stilũ muto Clamo urgete pre¬
teritos fugientibꝰ iustãte respirandi spa-¬
ciũ fessis auf̾te sup̃ma huic bello manuẽ
ponite nolite regiũ nomẽ horre̾ sepe
qd fulget ext̾ius intꝰ obsturũ est maius
ẽ regno regũ suꝑ bias castigare nõ regẽ
s regios aĩos hẽtis pua fuit roma dum
regem hũit moxiit rege caruit ĩmensa
septra ututẽ Rex est s homo mortalis
s młta de nõb male nu̾tꝰ et dignũ suppli

Expanded text:
ione prostrati, propriis iterum sternuntur in finibus; vim fortune faventis agnoscite. 4 Solebam dicere: ‘Frenate animos, cohibete iram, temperate victoriam’. Mutata materia, stilum muto; clamo: ‘Urgete perterritos, fugientibus instate, respirandi spatium fessis auferte, supremam huic bello manum ponite; nolite regium nomen horrere: sepe quod fulget exterius intus obscurum est; maius est regno regum superbias castigare; non regem sed regios animos habetis. Parva fuit Roma dum regem habuit; mox ut rege caruit, immensa; sceptra virtutem. Rex est sed homo, sed mortalis, sed multa de vobis male meritus et dignum suppli