comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Quod enim nĩiuĩ est.
id rõe naturau occupãti cõcecł¬
itu suec int̾est qͦ adferas bestiaᷤ
⁊ uolucres utium in suo fũdo
quiscapiat aninalienosplãe
qui in auenum fundi ing̾¬
ditur uenandi anccupãdineg

Expanded text:
Quod enim nullius est, id ratione naturali occupanti conceditur.Nec interest quod ad feras bestias et uolucres, utrum in suo fundo quisque capiat an in alieno. plane qui in alienum fundum ingreditur uenandi aucupandiue gr
Abbreviated transcription (Latin):
tatem matie intelligitur.
ffitio nũlicatio eius matie
competit Ccerte si domims
soli ediffitium petat nec so¬
luat p̃tium mat̾ie ⁊ m̾ces fa¬
brorum. potit ꝑ excep̃toẽm
doli .m. repelli. utiq smesc¬
it qui eclifficauit alienum

Expanded text:
tatem materiae intellegitur: ficio uindicatio eius materiae competit. certe si dominus soli petat aedificium nec soluat pretium materiae et mercedes fabrorum, poterit per exceptionem doli mali repelli, utique si nescit qui aedific
Abbreviated transcription (Latin):
treͣ uasa aliqua feccrim ul ex
elle tuo mulsum. uł exmeclic¬
am̃tis tui samplastrum an col¬
urium. uł exunis anoliuis an̾
spicis tuns inũ an oleum ł fru

Expanded text:
re uas aliquod fecero, uel ex elle tuo mulsum, uel ex medicamentis tuis emplastrum aut collyrium, uel ex uuis aut oliuis aut spicis tuis uinum uel oleum
Abbreviated transcription (Latin):
enn ꝑseq desmnere nrãm esse
aruirsum fieri occupantis sitãꝙ
eam lucrifaceret. furtum uderi
nob̾ eum cõrisisse pleriꝙ nõ
aliter put iuũnt eam nr̃am eẽ
qͣmsieam ceꝑmuis. quiamuls¬
ta acciderepossunt. ut eaminõ
capiamus. ꝙ ius est ¶ Apim̾

Expanded text:
eam persequi, desinere nostram esse et rursus fieri occupantis: itaque e lucrifaceret, furtum uideri nobis eum commississe. plerique non aliter putauerunt eam nostram esse, quam si eam ceperimus, quia multa accidere possunt, ut eam non cap
Abbreviated transcription (Latin):
ħrdis ñ legatarii sit. atpote cũ
legͣitum statu ubertate toula¬
tur ¶ Stichus uper esto qñ es
alienu ineum solutum meũ¬
tum celitoribo uemeis satisfa¬
ctum erit. qͣmuis hrs iccupler
extitiss tñ ñprius stichum u¬
b̾m futum qm̃ celitoes pecum¬

Expanded text:
heredis, non legatarii sit, utpote cum legatum statulibertate tollatur. 'Stichus liber esto, quando aes alienum meum solutum creditoribusue meis satisfactum erit.' quamuis heres locuples extitisset, tamen non prius Stichum liberum futurum, quam creditores pecu
Abbreviated transcription (Latin):
legatis agitatur ali cum illo
do. anaitero defitiente aiter ao
legatum amittatur. Qd ma¬
gis sibi ꝑ lacere spinde ac suta
scͥptum ec̃t. illi ⁊ illi aliam
etiam eẽ questi oẽm an contu¬
b̾nali quoq cõditio iunctasit.
ꝙ magis eet. itaq sinulla re¬
liqua stichus hũit statiin eã
libam eẽ. si hui̾t reliq̃. dbere

Expanded text:
legatis agitatur "illi cum illo do", an altero deficiente alter ad legatum admittatur: quod magis sibi placere, perinde ac si ita scriptum esset "illi et illi". aliam etiam esse quaestionem, an contubernali quoque condicio iuncta sit: quod magis esset. itaque si nulla reliqua Stichus habuerit, statim eam liberam esse, si habuerit reliqua, debere
Abbreviated transcription (Latin):
nun inẜuitute fore . labeo hoc
ꝙ quintus mutius scribit i¬
taputat um̃n ẽe. si re uera ie¬
ge ab intestatołrs sit is a
uucit : nam suniuria uidicis

Expanded text:
in seruitute fore. Labeo hoc, quod Quintus Mucius scribit, ita putat uerum esse, si re uera lege ab intestato heres fuit is qui uicit: nam si iniuria iudicis
Abbreviated transcription (Latin):
uic̾ eam rem impecli cõcliti¬
oẽm simõ rõ reddetur. ¶Aitui
testõ ẜuos actoẽs singulos diu̾¬
sis ꝑsonis legauit cum adĩec¬
tione sirões ħrdi redeli dec int.
deinde ꝓprio capĩte ita scpsit.
omnes auctoeͬs quos legaui
rinamimisẜo. intra quatum
m̃sem mortismee rõnes recls¬
dere uolo Sominis quib ame

Expanded text:
il eam rem impedire condicionem, si modo ratio redderetur. Titius testamento seruos actor‹e›s singulos diuersis personis legauit cum adiectione 'si rationes heredi reddiderint': deinde proprio capite ita scripsit: 'omnes actores, quos legaui uel manumisero, intra quartum mensem mortis meae rationes reddere uolo et dominis, quibus a me
Abbreviated transcription (Latin):
redde̾ iussus reliquũ quł ap¬
paret sonut decoq obscurius
ẽ satis dare patus ẽ. neratius et
aristo recte putãt ub̾in fore. ne
multi adubertatẽ ꝑuenire nõ
possint. Incerta cansa roẽ ⁊ ge¬
nẽ negotii huimoĩsstatu libe
qui ñ rões redde̾ s pecuniam ĩ¬
sus ẽ darenumerare. ñ fideiius¬
sores dare.

Expanded text:
reddere iussus reliquum quod apparet solvit, de eo, quod obscurius est, satisdare paratus est. NeratiuAristo recte putant liberum fore, ne multi ad libertatem peruenire non possint incerta causa rationis et genere negotii huiusmodi. Statuliber, qui non rationes reddere, sed pecuniam iussus est dare, numerare debet, non fideiussorem dare.
Abbreviated transcription (Latin):
iussili ẽẽt. nullus nomine sui
suas oꝑas dando ubare s̃ uũ
põt. Ꝙ inpecuna auter obser¬
uatur. ut pote cum ext̾nens ꝓ
eo fuo dando pecimiã ẜuũ lib
Ecũ. Sticho ubertas data ẽ¬
redclitis stichum manumut¬
ant. qͣitum ẽ cum amplape¬
cunia exacta post mort̾e testõ¬
ris sibi cominissa reliquarets.
⁊ quasdum summas acoloniᷤ
exactisrationib ñ intułit. ẜr¬
ditatemq spouauĩt. apertis
clam horrrens sublataq sup¬
pellectiu. ⁊ uasis ⁊ apothecis
exaustis: an non prius cifidei¬
commissã ubtas d̾batur qm¬

Expanded text:
iussus esset, nullus nomine serui suas operas dando liberare seruum potest: quod in pecunia aliter obseruatur, utpote cum extraneus pro eo seruo dando pecuniam seruum libum Sticho libertas data eredditis Stichum manumittant". quaesitum est, cum ampla pecunia exacta post mortem testatoris sibi commissa reliquetur et quasdam summas a colonis exactis rationibus non intulerit hereditatemque spoliaverit apertis clam horreis sublatisque supellectili et veste et apothecis exhaustis: an non prius ei fideicommissa libertas debeatur, q
Abbreviated transcription (Latin):
cimon competet ¶Pamphilo
ub̃to quen hr̃dem ex ꝑte insti¬
tuerat stichum ẜuum prele¬
gauerat. ⁊ ei libertatem his u̾¬
tunc eum manumitas. pam¬
philus añ quiq̃nium moriẽ
ħrdib institutis filio ⁊ uxoẽ
de eodem sticho ita cauit. stic̾
cõlitoẽ liber relictus ẽ iubeo d¬

Expanded text:
on competeret. Pamphilo liberto, quem heredem ex parte instituerat, Stichum seruum praelegauerat et ei libertatem his uetunc eum manumittas'. Pamphilus ante quinquennium moriens heredibus institutis filio et uxore de eodem Sticho ita cauit: 'Stichcione relictus est, iubeo d
Abbreviated transcription (Latin):
remota mora ub̾tati aditum
besto rome retineat ẜrs neq
ꝓficissci patiatur. nunqd dic¬
tun sumus mimim añfruct
coactos libin foreNam ⁊ cu
inhispaniã puenire.nec añ¬
uire agi placuit s siħrs acce¬
ptis rõnibꝰ ⁊ reliquis cump
fatiat. cõclitio lib̾tatis imple¬
ta indebitur quid ergo sineg
nec minus computare roes.¬

Expanded text:
remota mora libertati aditum iber esto" Romae retineat heres neque proficisci patiatur? numquid dicturi sumus statim ante fructus coactos liberum fore? nam et cum in Hispania iure agi placuit. sed si heres acceptis rationibus et reliquis compufaciat, condicio libertatis impleta videbitur. quid ergo, si negnec minus computare r
Abbreviated transcription (Latin):
s peculio legato ñ cessiim ĩ
io legatum intempꝰ lib̾tat¬
is collatum eẽt indamusne
tum ñ sit legato cessum sit.
⁊ magis hoc uire utimur.

Expanded text:
lio legato non cessurum in id legatum in tempus libertatis collatum esset. videamus, ntum non sit, legato cessurum sit: et magis hoc iure utimur.
Abbreviated transcription (Latin):
pene totam fortimã in poĩb
haberet ẜuis acuctorib libta¬
tẽ ita declit quisquis mͥ ħrs e¬
rit sidamas ẜuus meusauct¬
us sui qui agitur nomine e¬
hrdimeo roẽs redderit pãria¬
q fecerit: a chie mortis mee ĩ¬
tra meserysextum ub esto qĩ¬
tum est anhec uba pariaq
fecerit ad omina nomina ꝑ¬
tineant excepͣtis perditis. ut
tis fecerint.  simexactoẽ no¬
minum cessamiͣiit intra sex
uerbis testam̃ti sup̃scriptis
põitam igitur ita deinum u¬
bos fore si aut ei pareat aut ꝑ
hrdem stet quominus pareat.

Expanded text:
ene totam fortunam in nominibus haberet, servis actoribus libertatem ita dedit: "quisquis mihi heres erit, si Dama servus meus actus sui, qui agitur nomine eheredi meo rationes reddiderit pariaque fecerit a die mortis meae intra mensem sextum, liber estotum est, an haec uerba 'pariaque fecit' ad omnia nomina pertineant exceptis perditis, ut tisfecerint' et, si in exactione nominum cessauerint intra sex uerbis testamenti supra scriptis positam: igitur ita demum liberos fore, si aut ei parea‹n›t aut per heredem stet, quo minus pareant.
Abbreviated transcription (Latin):
uscuidare uissus ẽ red¬
auiuñdidĩt. nouissimo emp¬
tori dabit Namenm cũ apd
eum cui dare iissus ẽ domini¬
um quoq ẜui ꝑuenit. sieum
auenet cẽclictoẽm quo abeo
ad emptorem tnͣsire uiliano
placuit.¬

Expanded text:
cui dare iussus est, redalii vendiderit, novissimo emptori dabit: iam enim cum apud eum, cui dare iussus est, dominium quoque servi pervenit, si eum alienet, condicionem quoque ab eo ad emptorem transire Iuliano placuit
Abbreviated transcription (Latin):
to pot̾it abhrde manumitti. ñ
cc uoluntatem testõris adimi¬
tur eiubertas. s ñtam continu¬
um tempꝰ exigẽdum ẽ ut p̾cip¬
itari cogatur ħrs uł expegrina¬
toe̾ celeruis fuĩt manumitten¬
dũ . admmnisttoẽm rerumnee¬
cĩarum int̾rmit̾e. nec rursusta
incom̃o suoħrs manumitteẽ.

Expanded text:
 poterit ab herede manumitti: non contra voluntatem testatoris adimitur ei libertus. sed non tam continuum tempus exigendum est, ut praecipitari cogatur heres vel ex peregrinatione celerius reverti ad manumittendum vel administrationem rerum necessariarum intermittere, nec rursus taincommodo suo heres manumittere.
Abbreviated transcription (Latin):
Qad actoẽs ułer delicto uen¬
tu ꝑtinet. eiuidem cõcdictonis
sunt statuliberi cuius ceteri ẜ
iis⁊ ido inpublicis quoꝙ ui
ditus easdem penas ꝑatiutur
quas cet̾iẜm ¶ Quintus mu¬

Expanded text:
ad actiones vel ex delicto venpertinet, eiusdem condicionis sunt statuliberi cuius ceteri. et ideo in publicis quoque iudiciis easdem poenas patiuntur, quas ceteri servi. Quintus Mu
Abbreviated transcription (Latin):
cuuo suo dare erprende coclitõiꝰ
causa cõxessimiẽ. itainter ꝓ¬
re. etari debenus ut ñ etiã ex eo
dare possit ꝙ ex peccuuum ẽsriec
ine pot̃it hos niminos pecculi¬
ares posse clici qiuis sinicħ¬

Expanded text:
culio suo dare explendae condicionis causa concessum est, ita interpretari debemus, ut non etiam ex eo dare possit, quod extra peculium est. nec me praeterit hos nummos peculiares posse dici, quamvis, si ni
Abbreviated transcription (Latin):
dis h̾rdi dare posse diuisadͥa¬
nus rescͥpsitgisi hoc sñ sit testõr.
a in legatario id dicẽclumꝰ est
QQuetlam coclito̾es nã sui nec
possunt eodem tempore impl¬
eri. s neccĩam h̾nt temporis di¬
sus erat dare. que ope ꝑsing

Expanded text:
dis heredi dare posse diuus Hadrianus rescripsit: et si hoc sensit testator, etiam in legatario idem dicendum est. Quaedam condiciones natura sui nec possunt eodem tempore impleri, sed necessariam habent temporis disus est da
Abbreviated transcription (Latin):
itademũ inmutabis ẽ si adita
hrditas fuit. cet̾um añ adita
hrditatem in ꝓpͥam usucapit᷑
suitutem. ubertatisq spes in¬
fringitur. S adita poste hrdi¬
tate spes upertatis fauore sin¬

Expanded text:
ita demum immutabilis est, si adita hereditas fuerit: ceterum ante aditam hereditatem in propriam usucapitur servitutem libertatisque spes infringitur: sed adita postea hereditate spes libertatis favore su
Abbreviated transcription (Latin):
nĩs fuĩt id constituẽtũm. ut
quasi expatrimoio suo dandi
eonomine ẜuopotestas eẽt. qr
id maxime sine imiuria dnõ¬
rũ cõcessisse indebatur ꝙ siul¬

Expanded text:
ns fuerit id constituentium, ut quasi ex patrimonio suo dandi eo nomine servo potestas esset, quia id maxime sine iniuria dominorum concedi videbatur. quod si ul
Abbreviated transcription (Latin):
no cõcluriss ⁊ ꝑ fructu fundi
pecumam decliss. ¶ Seruses
herechi annorum un. opas de¬
fugerat .⁊ annum infuga fece
tidem dies quot abfiuss suis

Expanded text:
di pecuniam dedisset. Servus cum heredi annorum septem operas defugerat et annum in fuga fecertidem dies, quot afuis
Abbreviated transcription (Latin):
¶Serius brdis remip̃ius hrdis
dare uissus ⁊ uber ẽẽ adub̾tatẽ
pueniet /quia põt testõr sine
stichus cum erit annorum. xx
derit uber ne esto. ninc uim h̃t.

Expanded text:
Servus heredis rem ipsius heredis dare iussus et liber esse ad libertatem perveniet, quia potest testator et sine "Stichus cum erit annorum trigderit, liber ne esto" hanc vim habet
Abbreviated transcription (Latin):
debuit casdem dabit emptoribꝰ.
Cabo autem ait si nomina dũ¬
carat hrdum intestõ põita st̃
uiriles ꝑtes eis dandas ssiuõita
si hrlib declit yrclitarias.

Expanded text:
debuit, easdem dabit emptoribus. Labeo autem ait, si nomina dumtaxat heredum in testamento posita sint, viriles partes eis dandas: si vero ita "si heredibus dedit", hereditarias.
Abbreviated transcription (Latin):
erĩt squero cum ꝑ ħrdem fiat qͦ
minus reddantur utrum st a¬
titliberi cẽ desinant. annicͥom
uus qͣndoq possint reddita
rcẽ ⁊ reliquis illatis ubertat¬
es extestõ con sequissr legata¬

Expanded text:
iderint". quaero, cum per heredem fiat, quo minus reddantur, utrum statuliberi esse desinant an nihilo minus quandoque possint reddita ratione et reliquis illatis libertatem ex testamento consequi. re
Abbreviated transcription (Latin):
tur yrs pare. puta offerni dẽtẽ
q̃ dare iissus cr̃at ꝓculclubi
olber ẽ. quia ꝑ hrdem stare ui¬
detur quominus cõclitoem in¬
pleatgĩparũ refert depecculi¬
o ei opfferrat. anabauo accep¬
tã. receptumẽ enim ut ẜuus
pecuuares quoy ñmos dan¬
do pueniat adubertate siue s̃

Expanded text:
tur heres pareri puta offert decem, quae dare iussus erat, procul dubio liber est, quia per heredem stare uidetur, quo minus condicionem impleat. et parui refert, de peculio ei offerat an ab alio accepta: receptum est enim, ut seruus peculiares quoque nummos dando perueniat
Abbreviated transcription (Latin):
quo ure dominiũ ĩstatulibo
nactisuntisine igitur legat̾
sit tib ab h̃rde statulb siue
adudicatus siue usucaptus.
ate siue tͣclitus uł auquo miẽ
tuus factus ẽ sine dubio uẽ¬

Expanded text:
quo iure dominium in statulibero nacti sunt. siue igitur legatus sit tibi ab herede statuliber siue adiudicatus siue usucaptus a te siue traditus uel aliquo iure tuus factus, sine dubio
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑptes accipe fauore lib̾ta¬
tis cogendus ẽ ¶Ita liber ẽẽ
iussus si titius capitoliũ ascẽ¬
derit. sicitius nolit ascẽdẽ im¬
peclietur ub̾tasIdem qr iurp
ẽ insimilib eausis. ⁊ in cõcdi¬
ctõmuꝰ ¶Ita cassius ait es

Expanded text:
partes accipere favore libertatis cogendus est. Ita liber esse iussus "si Titius Capitolium ascenderit": si Titius nolit ascendere, impedietur libertas. idemque iuris est in similibus causis et condicionibus. Item Cassius ait
Abbreviated transcription (Latin):
peculium ẜuo idem debat dici.
constat enim statuub̾tum de
peculio posse dare uł ip̃i ħrdi
uissum uł alui. ⁊ sicumdare ĩ¬
pecliat pucmiat statuuber ad

Expanded text:
peculium seruo, idem debeat dici: constat enim statuliberum de peculio posse dare uel ipsi heredi iussum uel alii: et si eum dare impediat, perueniet statuliber ad
Abbreviated transcription (Latin):
b̾tattm puemet. quia aueni
num ei qui accepit possũt p̃¬
iane sisic ꝯsumpti fuĩnt ut ni¬
lo cau aulsi possĩt competit u¬
rertas ¶Nonsolum aũt sihs

Expanded text:
tatem perveniet, quia avelli nummi ei qui accepit possunt. plane si sic consumpti fuerint, ut nullo casu avelli possint, conpetet libertas. Non solum autem s
Abbreviated transcription (Latin):
uelit ẜuus campecuniã comp¬
ensare erit lirer ¶Sni ẜ uuspe¬
fauore lib̾tatis cõnstitutoui¬
ẽ hunc adubertatem pun̾tũ¬
⁊ sipostea hauere ceꝑit decem.
adco autem exconstituto pot¬
ius m̃re qm ex testõ aduuerta¬
tem pueit ut si eidem ⁊ lega¬
tum sit mortuo eo cuidare ui¬
sus ẽ adlibertatem quidẽ ꝑue¬
met. ñ antem legatum ħĩtus¬
ẽ Idem iuł putat ut in hoc

Expanded text:
uelit seruus eam pecuniam compensare, erit liber. Is, cui seruus pefauore libertatis constituto iure hunc ad libertatem peru postea habere coeperit decem. adeo autem constituto potius iure quam ex testamento ad libertatem pervenit, ut, si eidem et legatum sit, mortuo eo cui dare iussus est ad libertatem quidem perveniet, non autem et legatum habituet Iulianus putat, ut in hoc
Abbreviated transcription (Latin):
timstatu liberi sunt. qm frauꝰ
tradetur. salua spe liuertatis
auenetur. siue usucapiat sua
tãsua ci usucapiat. siu̾manit̾itat᷑.¬
spem horcim liberti ¶z sta tuu¬
beri cãm ñ prius ẜ iuis namcis¬
citur. nisi adita uł.ib imo ex
institutis hrditate. cetum añ
aditoem siue tradetur siueu¬
sucapietur siue m anumitta¬
tur. spes statute upertatis in t̾ci¬
llo post aditoem uidelicet ħrdi¬
tatis patris statu liber sit. cassĩ
ior harẽtiirꝙius scͥpsit iuria¬
nus isilegatus sit ẜ̃nus ab ħr¬
depatris. liber ẽẽ uissus Inpu
pte dunidia ħrs sit institutus
anstatuuberi cãm obtineat ut
adeunte cohrde cum sua causa
usucapiat᷑. it cumanasem et¬
ip̃o accepit ubertatem. nom p̾
statu liberi eãm optinẽ Glane

Expanded text:
im statuliberi sunt, quoniam fraus tradatur, salua spe libertatis alienetur, siue usucapiatur, cum sua causa usucapiatur, siue manumittspem orcini liberti. sed statuliberi causam non prius seruus nanciscitur nisi adita uel ab uno ex institutis hereditate: ceterum ante aditionem siue tradetur siue usucapietur siue manumittetur, spes statutae libertatis intercillo, post aditionem videlicet hereditatis patris, statuliber sit? Cassius ior habetur. Plus scripsit Iulianus et si legatus sit servus ab herede patris, liber esse iussus in puparte dimidia heres sit institutus, an statuliberi causam optineat, ut adeunte coherede cum sua causa usucapiatur? cum a semetipso acceperit libertatem, non potest statuliberi causam opti
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃. Mortuo srde sist atuuber
locupiec̾toe̾m hr̃disatemt.anta
fcceritułuti cclitoribs soluñdo
cibaria familie dandostatim.
eum ad libertatem cẽ m̃tum
existimauit ¶Prs cum staty¬
logem dixit ut sibi potius qm
cumam dando lib̾tatẽ conseqt̃.¬

Expanded text:
 Mortuo herede si statuliber locupletiorem hereditatem tanta fecerit, veluti creditoribus solvendo, cibaria familiae dando: statim eum ad libertatem esse venturum existimavit. Heres cum statulegem dixit, ut sibi potius quacuniam dando libertatem conseq
Abbreviated transcription (Latin):
nua unna tͥma clie uissus ẽ da¬
re dena tota simul offerrat
hrdi ñ expectata dieuł decem
primo anno datis ro anno
certatẽ ꝑuenire. cumutrius ꝙ
enus matiirius inub̾tatẽ pue¬
empta illico accipiat q post
tempus cõsequi potãt ¶Suta

Expanded text:
nua bima trima die iussus est dena dare, tota simul offerat heredi non exspectata die ? vel decem primo anno datis secundo bertatem pervenire, cum utriusque enus maturius in libertatem perveempta ilico accipiat, quod post tempus consequi poterat. Si ita
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ꝓficere oporteat. ut pudu
capta pepit postexistentem.
tim quidem quin fuus rosti¬
um sit nequaꝙͣ dubium ẽ. s
uius ẽ post uinimo eum ubo
fieri. quia simat̾ inquutate
ẽẽt uber nascẽtur Plane si h̾¬
apud hostes eum cõcepiss ci
post existentem cõclictoẽm he¬
declidiss benignus dicetur
ꝯpet̾e ei post unimium aliło¬

Expanded text:
proficere oport‹e›t, ut perinde capta peperit ibi post existentem nterim quidem quin seruus hostium sit, nequaquam dubium est: sed uerius est postliminio eum liberum fieri, quia, si mater in ciuitate esset, liber nasceretur. Plane si apud hostes eum concepisset et post existentem condicionem edidisset, benignius dicetur competere ei postliminium
Abbreviated transcription (Latin):
oportet. quo subsecuto stati
adubertatem pu̾enit ¶Noẽ
statu lib cunipertas inta lõg¬
um temp̾ cou̾ata ẽ ut eo tpr̃e
is qui manimissus ẽ niuẽ ñ
possit. aut sitam difficise un¬
mopene impossibilẽ cõdicti¬
oẽm adicerit ut aliunde eã ui¬
b̾tas obtingẽ ñp̃ossit ułuti si
irdi nulle decliss. aut cũmo¬
rẽtur lib̾m eẽ iuississ. sic eni¬

Expanded text:
bsecuto statim ad libertatem pervenit. Non est statuliber, cui libertas in tam longum tempus collata est, ut eo tempore is qui manumissus est vivere non possit: aut si tam difficilem, immo paene inpossibilem condicionem adiecerit, ut aliunde ea libertas optingere non possit, veluti si heredi milies dedisset aut cum moreretur, liberum esse iussiss
Abbreviated transcription (Latin):
os existimaturos ciihoc ad scri¬
uendur sit ¶ Iniocum aũt
curatoris qui anmonã amini¬
instͣturus ẽ aliumintun adsu¬
iñdͥum quo adusꝙ applło pẽ¬
uctus apud sequestros deponi.
sa coguitõ abeo cucumduci
põt qui remisit.

Expanded text:
i hoc adscribendum sit. in locum autem curatoris, qui annonam administraturus est, alium interim adsumendum, quoad usque appellatio penuctus apud sequestres deponi. sa cognitio ab eo circumd‹u›ci potest, qui remisit.
Abbreviated transcription (Latin):
applsatio qm ẜuus int̾posuit n
crhibere sccumdum p̾ceptum p̃¬
sidis ꝓuintie rões quas ap̾ se cẽ e
auerat instrum̃torum grã data¬
ẽ clilatio. nec postea ex ħbint.¬

Expanded text:
appellatio, quam seruus interposuit noexhibere secundum praeceptum praesidis prouinciae rationes, quas apud se esse cauerat, instrumentorum gratia data dilatione nec postea exhibuit
Abbreviated transcription (Latin):
adiustesm. anius fatiat uidex
uidendum. ⁊ diuus pius cumin¬
t̃ coniunctas ꝑ soãs clicetur ꝑco
llusi cẽm innecem legatariorũ
ciubtatum actum appllare ci
ꝑmisit. ⁊ hoclie hoc iure utumnũ
ut possit applłare. s ⁊ agere
cãm̃ apd̃ ip̃m iidicem qͦuide¬

Expanded text:
amentum, an ius faciat iudex, uidendum. et diuus Pius, cum inter coniunctas personas diceretur per collusionem in necem legatariorum et libertatium actum, appellare eis permisit. et hodie hoc iure utimur, ut possint appellare: sed et agere causam apud ipsum iudicem
Abbreviated transcription (Latin):
ñtm̃ siillemandauĩ̾t.uͣm quis¬
qs auus ꝓuocare uoluͣt. n dis¬
tingnitur utrum necc̾ius cius
sit. nec necͥat enĩ hũ mĩtatis rõ
omnem puocãtẽꝓ te aud¬
iri debere. ergo ⁊ sup̃e adquicse¬
at snĩe. nec quĩnius ciuĩ int̾sit.
quid ergo si resi stat ꝗ cõdampn¬
atusẽ adisus ꝓuocatõem. nec
uelit admitti euis applloem ꝑ¬
ire festinans. adhuc puto diffe¬
rẽclum supplitiũ.

Expanded text:
ntum si ille mandauerit, uerum quisquis alius prouocare uoluerit. neque distinguitur, utrum necessarius eius sit nec ne: credo enim humanitatis ratione omnem prouocantem audiri debere. ergo et si ipse adquiescit sententiae: nec quaerimus, cuius intersit. quid ergo, si resistat qui damnatus est aduersus prouocationem, nec uelit admitti eius appellationem perire festinans? adhuc putem differendum supplicium.
Abbreviated transcription (Latin):
NXtumẽ incomiminica Qu̾ot
cetum siduise: alia causaẽũt in
duob tutorib ꝓecclit si arter tu¬
telam gesẜat. alteñ adtingãt.
nis quinõ gesẜat ꝓuocauit. ini

Expanded text:
tum in communi causa, quotiens ceterum si diuersae, alia causa est. ut in duobus tutoribus procedit, si a‹lt›er tutelam gesserat, alter non attigerat et is qui non gesserat prouocauit: iniq
Abbreviated transcription (Latin):
ẽsa quorũdem non m sou app¬
ellasse udebunt᷑. quorũ nomi¬
ergosicãm applłandicertam di¬
xĩt. anliceat ei cliscedẽ abhae. ⁊
auamcam allegare. anuõ qĩ for¬
ma quadam obitrictus sit. puto
ultatem magendo qͥ aliam cã
ꝓuocationis reddere.sequi ꝙpro¬
uocatõem suam quib ẽqp moĩs

Expanded text:
uorundam non, hi soli appellasse uidebuntur, quorum nomiergo, si causam appellandi certam dixerit, an liceat ei discedere ab hac et aliam causam allegare? an uero quasi forma quadam obstrictus sit? puto ‹ul›tatem in agendo etiam aliam causam prouocationis reddere persequiqu
Abbreviated transcription (Latin):
R me ꝓponicur dẽgandumee̾t
tutores inlocum legit᷑timi tut¬
oris expticu̾meo tutcle iuditio
cum aruiter mniꝙ condempnaũ u
qm rti cquitas erigebat a seutr̃¬
tia cins ꝓuocauerunt. pẽtente cã
appllatõnis uiuenes adolene¬
runt. qͣiͣtum ẽ cum omnis ceccu¬
tio huius adultos ꝑtine.at acã
ad septementem idonee tucri p̾¬
sunt anpossunt anpostulatio
corum cẽ quos apptlatum erat
cdicc̃tium illos debusse causas
quorum tutela gesta cẽt siisẽt
tim adultus ad legittimã ctatẽ
puenits q̃ uꝑ applłari ñ licct.

Expanded text:
 proponi, cur denegandum esset tutores in locum legitimi tutoris experti cum eo tutelae iudicio, cum arbiter inique condemnauit, quam rei aequitas exigebat, a sententia eius prouocauerunt: pendente causa appellationis iuuenes adoleuerunt. quaesitum est, cum omnis exsecutio huius ad adultos pertineat et causam ad se pertinentem idonee tueri possunt, an postulatio eorum, contra quos appellatum erat, dicentium illos debuisse causas quorum tutela gesta esset, si uelterim adultus ad legitimam aetatem peruenit. A QUIBUS APPELLARI NON LICET
Abbreviated transcription (Latin):
qĩus ⁊ sine applłatoẽ tutꝰ est
coħ̾rs item fideiussores ꝓ eo ꝓ qͦ
int̾uenũnt igitur ⁊ uñditoĩs fi¬
deiussor. emptore uicto applłab̾.¬
itena ucet emꝑtor ⁊ uñditor ad¬
quiescant ¶ Sibrs institutus
uictus fuiͣt adco quide inoffitõs¬
otestõ agebat. logatarus ⁊ qui
ubertatem accẽpũt. pimittõcł ẽ
applłare. si queratur ꝑ collutõ¬
nem ꝓnuntiatumsicut diuus
puus rescͥpsit ¶ Idcm ixsit. lega¬
tanos cãm applłatoĩs age̾ posse.¬
s cisi infraudem suã tͣnsactoem

Expanded text:
sine appellatione tutus est coheres: item fideiussores pro eo pro quo interuenerunt. igitur et uenditoris fideiussor emptore uicto appellabit, licet emptor et uenditor adquiescant.Si heres institutus uictus fuerit ab eo, qui de inofficioso testamento agebat, legatariis et qui libertatem acceperunt permittendum est appellare, si querantur per collusionem pronuntiatum: sicut diuus Pius rescripsit.Idem rescripsit legatarios causam appellationis agere posse.Sed et si in fraudem suam transact
Abbreviated transcription (Latin):
latõnis redlñte hoc solum que¬
raturan lure infp̃tatum sit. id
crit ⁊uctus sit. ñ ẽ dc̃eganda ẽp̃t¬
ori applłandi facuitas Quid enĩ
critdeuide incause defensice susp¬
ectus iussus sit piide defensio cau¬
se emptõi ꝯmittenduẽ acq supẽ

Expanded text:
lationis reddendis hoc solum quae‹ra›tur, an iure interpretatum sit: idqerit et uictus sit, non est deneganda emptori appell‹a›ndi facultas. quid enim, erit, deinde in causae defensione suspectus uisus sit, perinde defensio causae emptori committenda
Abbreviated transcription (Latin):
icis ñec̃. ĩpplłandum: sicnus for¬
te intlocutus fui̾t principem se
consitatum. cum possit postre¬
applłare deb̾et alium appisau¬
ent. iudẽdum anerror ei nic̃ offu¬
it sisiquidẽ cũmaioe̾ iudicẽappłł¬
aredebet itaerraĩt iimorẽ ap¬

Expanded text:
 appellandum, si quis forte interlocutus fuit principem se consultaturum, cum possit post reappellare deberet, alium appellaverit, videndum, an error ei nihil offuit. et si quidem, cum maiorem iudicem appellare deberet, ita erravit, ut minorem ap
Abbreviated transcription (Latin):
olatorum sicorpora ip̃a cxt̾re¬
rint uł ossa errui̾nt. tnt mil¬
iores quidem fortunc sumo
supplitio affitiuitur honesti¬
ores ĩ ĩsulam deportanturañ¬
as autem releg.mnͣtin: autme¬

Expanded text:
olatorum, si corpora ipsa extraxerint uel ossa eruerint, humilioris quidem fortunae summo supplicio adficiuntur, honestiores in insulam deportantur: alias autem relegantur aut
Abbreviated transcription (Latin):
cuũt testõri ne quisco inferat᷑
ut rescͥpto impatoris antoni¬
incauctur: ẜuari enm uolũt¬
atem cins oport̾e ergo ⁊ sicauit
bitur ut solus inferrat
netur. quo mandatur ne cor
rescͥpsit nullam pcam meruis¬
se cos qui corpus mitinẽ defũc¬
ti ꝑucos aut opidiũ tͣnsucx¬
orunt. qͣmuis talia fieri sine
pͥmissu cor̃um quib ꝑmittẽ¬
di iusẽ ñdeƀant ¶Diuus ad¬
amis rescͥpsit ⁊ penã statuit qͣ¬
draginta aurcorũ meos. qui ĩ
fisco inferri ussit. ⁊ inmagrãt
eadem qui passi sũnt.uocum
cipalia. an ab hoc lisscessum
iaua statuta suam̾uim oꝑti
sepulcro habitass ecliffitu¬
ue hu̾iss ei qui uent agendi
potestas fit ¶Adusus cos q
cadauã spouant p̾sides seiũuiꝰ
int̾uenire. marimesimanu
armataagͥdianti ut si arma¬
timore latronum idegĩnt q̾
capite ploctantur. ut duuis se¬
uuis rescͥpsit sismne armis usq
ad penam metaiu ꝓceclunt.¬

Expanded text:
e quis eo inferatur, ut rescripto imperatoris Antonini cauetur: seruari enim uoluntatem eius oportere. ergo et si cauit,bitur, ut solus inferat.Nnetur, quo mandatur, ne correscripsit nullam poenam meruisse eos, qui corpus in itinere defuncti per uicos aut oppidum transuexerunt, quamuis talia fieri sine permissu eorum, quibus permittendi ius est, non debeant.Diuus Hadrianus rescripto poenam statuit quadraginta aureorum in eos qui in fisco inferri iussit, et in magistratus eadem qui passi sunt, et loccipalia an ab hoc discessum ia ssepulchro habitasset aedificiumue habuisset, ei qui uelit agendi potestas fit.Aduersus eos, qui cadauera spoliant, praesides seuerius interuenire, maxime si manu armata adgrediantur, ut, si armati more latronum id egerint, etiam capite plectantur, ut diuus Seuerus rescripsit, si sine armis, usque ad poenam metalli procedunt.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ eorum quine ad se ꝑtir̾etes
latrones recipiunt E
⁊ causa cognita pumẽclidũ¬
mõ sciamus inpena eorum oo
pis ꝑ tem porarii modum nõ
egͥcliẽdum idem ⁊ inbalnea¬
rus funb s sitelo se fures de
fendunt ui effractores sceteri
his similes nec quemꝙ ꝑcus.¬
unt metalli pena uł honesti

Expanded text:
 eorum, qui nihil ad se pertinentes latrones recipiunt. Dt causa cognita puniendi, dummodo sciamus in poena eorum operis publici temporarii modum non egrediendum. idem et in balneariis furibus. sed si telo se fendunt vel effractores vel ceteri his similes nec quemquam percusserunt, metalli poena humi
Abbreviated transcription (Latin):
huĩ p̃uaricatõnis ꝓnutiatio
publicuuditu intelligitur.¬
Q siaduocato p̾uatricatonis
n lege aquilia de hac recau
pli accusatõ inducta ẽ.¬

Expanded text:
ergo praeuaricationis pronuntiatio publici iudicii intellegitur.Quod si aduocato praeuaricationis ue lege aliqua de hac re caupublica accusatio inducta e
Abbreviated transcription (Latin):
iminis fundorũ in quib sep¬
ulchrum feccrint. ⁊ post uñ¬
ditoᷤ fundos. Ad euindorũ sep¬
uichrorũ sit iunsiegiby uãq
p̃cliorum uñdc̃dorum cau̾etũ
ut. ad sepul cra q̃ infundi sũt

Expanded text:
minis fundorum, in quibus sepulchra fecerint, etiam post uenditos fundos adeundorum sepulchrorum sit ius. legibus namque praediorum uendundorum cauetur, ut ad sepulchra, quae in fundis sunt
Abbreviated transcription (Latin):
qua de eo cauctur qui fecerit qͥ
quominus aliquis funẽtur se¬
pelliatur ne. quia ⁊ qui sepu¬
lchrum iuolat.facit quo quis
ininus scpultus sic.

Expanded text:
qua de eo cauetur, qui fecerit quid, quo minus aliquis funeretur sepeliaturue: quia et qui sepulchrum uiolat, facit, quo quis minus sepultus sit.
Abbreviated transcription (Latin):
tũ minoris debẽt condempna¬
rare. qm̃solũt erͣnco agen̾te.¬
¶Si adplures uis sepulca ꝑtin¬
eat. utrum om̃ibꝰ domus acti¬
cẽm anei qui occuꝑãuit. lab̾o
omibdãda clicit recte.qr inid¬

Expanded text:
 minoris debent condemnare, quam solent extraneo agente.Si ad plures ius sepulchri pertineat, utrum omnibus damus actionem an ei qui occupauit?Labeo omnibus dandam dicit recte, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ta fuuit nz adfixa. an pars mo¬
num̃ti effectasit. inuõman¬
eat in bons mĩs. ⁊ celsus scrib
sic ẽẽ monumti ut ossuaria.⁊
ideo ꝙ in aut clam int̾clicto

Expanded text:
ta fuit neque adfixa, an pars monumenti effecta sit an uero maneat in bonis nostris: et Celsus scribit sic esse monumenti ut ossuari‹a› et ideo quod ui aut clam interdicto
Abbreviated transcription (Latin):
miis uiditia tuto erarceant
aut uidices ut oportet iudicẽt
eret fatiet ¶ Qui ludos pecum¬
amue auuquo muito poui¬
ceri publice priuatim ł ꝑmiu¬
riam eregerit. item qui cum
aut ubiditium publice ex̾¬
cebit̾ur erceptus ẽ qui pp ne¬

Expanded text:
minus iudicia tuto exerceantur aut iudices ut oportet iudicent eret faciat: qui ludos pecuniamue ab aliquo inuito polliceri publice priuatimue per iniuriam exegerit: item qui cum aut ubi iudicium publice exercebitur. exceptus est, qui p
Abbreviated transcription (Latin):
ut uiuas expilaunt ⁊ frege¬
rint ⁊ erpugnauĩnt. siquitẽ
intũba cumꝰ tes feci̾nt capite
pumuntur ¶celorum autem
applłoe. omnia ex quib sĩgłi
romines nocẽ possũt accipuit.¬
Quitelumtuẽde sauitis sue cã
gerunt ñ iudẽtur hominis occ¬
idendi causa portart.

Expanded text:
ut uillas expilauerint effregerint expugnauerint, si quid in turba cum telis fecerint, capite puniuntur.Telorum autem appellatione omnia, ex quibus singuli homines nocere possunt, accipiuntur.Qui telum tut‹a›ndae salutis suae causa gerunt, non uidentur hominis occidendi causa portare.
Abbreviated transcription (Latin):
uis qui ns anulorũ
impct᷑uit ad ultium cõminisit
nam suam:aut mnẽius eiue cui
libertus patris aut pamatris fi¬
ui fuieue fuit. ant uuertus pu¬
mͣ debeat. ⁊ si dep̃hensus sit ĩ ad¬
uiterio aꝑ pappue occtdatur.

Expanded text:
lorum impetrauit, adulterium commisit onam suam, aut in eius eiue, cuius libertus patris aut matris, filii filiaeue fuit: an ut libertus puniri debeat? et si deprehensus sit in adulterio, an impune occidatur?
Abbreviated transcription (Latin):
dem lege tc̃etur qui piibes cum
rit.aicun telis ⁊ arinis bona rap
telo rapiendi cansa fuitaił pro¬
hibendido minimires suas s
agro ue sio aut naui sua deie¬
seclitoe incechum fecerit quiq
pelliatur quomagis fumis

Expanded text:
dem lege tenetur, qui pubes cum rint et cum telis et armis bona raptelo rapiendi causa fuit uel prohibendi dominum res suas seagroue suo aut naui sua deieseditione incendium fecerit: quiqupeliatur, quo magis funus
Abbreviated transcription (Latin):
qm urorem huĩt duus pus
resepsit acusare potius muli¬
ẽm eum delxe qͣm inp̃iuditiũ
cilis ẜuum suum torquere.¬
tinũt forsitañ filiũ innou̾cã

Expanded text:
m uxorem habuit, diuus Pius rescripsit accusare potius mulierem eum debere, quam in praeiudicium eius seruum suum torquere.tinuerit, forsan f
Abbreviated transcription (Latin):
tempare. ⁊ mag quia pius fe¬
cent. qm̃ quia undicare se nõ
debuĩt pumend̾ sit. suffitiet
petuum eum tͣcli.si quidẽ pon¬
topatroni. famã iacescẽ ñ fa¬
cile cõceclitur s siuire maĩti

Expanded text:
temperare et quia plus fecerit, quam quia uindicare se non debuerit, puniendus sit. sufficiet petuum eum tradi, si qui honto patroni famam lacessere non facile conceditur: sed si iure mariti
Abbreviated transcription (Latin):
siuiano nomine domitu silũai
patrui subiciuissi. motus quela
cuis quasignificauit fiuũ suum
ingenuum uiuenẽ admolum
affrictum germane scarissime
neum aud̾iaseum. ⁊ si compie¬
itẽs ue attin̾ebit. siquĩs eorum¬
quem puisassea sru inuinã fec
diatue quominus rome int̾
certum tempꝰ adsit.

Expanded text:
Silvano nomine Domitii Silvani patrui subici iussi, motus querella eius, qua significavit filium suum ingenuum, iuvenem admodum, adflictum, Gemine carissime: uelim audias eum et, si compereitesue attinebit, si quis eorum pulsasse et siue iniuriam fecidiatue, quo minus Romae intra ce‹r›tum tempus adsit.
Abbreviated transcription (Latin):
sinõmatrimoni si iniunaz
exoquatur. cetum si suum in¬
atrimoniũ uindicari uelit.
qͣmius iure ernei ad accusatõ¬
nemueniat. tñ audietim. nec
enIm ulap̃scͥptio obitietur su¬
aminiuriam uindicanti Sa¬
ne suuuenili facilitate duc¬
tus uł inferiore etatis accẽsus
adcusatoem ꝓsuit. accusanti ei
nõ facie calumpine penairro¬

Expanded text:
si non matrimonii sui iniuriam exequatur: ceterum si suum matrimonium vindicare velit, quamvis iure extranei ad accusationem veniat, tamen audietur: nec enim ulla praescriptio obicitur suam iniuriam vindicanti. sane si iuvenali facilitate ductus vel etiam fervore aetatis accensus ad accusationem prosilit, accusanti ei non facile calumniae poena irro
Abbreviated transcription (Latin):
qnquennio ꝯtinuo sopitum
legis lator uount. sirec uł reo
stuprum uł adurtiũ ł lenocin¬
ium obitiatur quid ergo si a¬
lud crim̃ sit ꝙ obitiaturꝙ ex
lege uilia descendit. ut sunt
quidomũ suãstupri cãra p̾b¬
uĩnt ⁊i alui similes. ⁊ melius
ẽ dicere omĩb amissis ex lege
co die accipiendum ẽ. ex quo
quid amissum est.n ⁊ ade

Expanded text:
nquennio continuo sopitum legislator uoluit, si reo uel rea‹e› stuprum adulterium uel lenocinium obiciatur. quid ergo, si aliud crimen sit quod obiciatur, quod ex lege Iulia descendit, ut sunt qui domum suam stupri causa praebuerunt et alii similes? et melius est dicere omnibus admissis ex lege eo die accipiendum est, ex quo quid
Abbreviated transcription (Latin):
k Marito quor aduitium
uroris sũe occidere pmittitur. s
nquemlib ut p̾atu nam hac
lege cauctur ut liceat uiro
deprensum donin suc.ñ etiã
soceri. maduiterio uroris occitẽ
Eum quileno fiñt quiue ar¬
tem ludieran aũt fecerit ĩsce¬
nam saltandicantadi ue can¬
sa ꝓclierit iuditio ue publico

Expanded text:
 Marito quoque adulterum uxoris suae occidere permittitur, sed non quemlibet, ut patri: nam hac lege cavetur, ut liceat viro deprehensum domi suae non etiam soceri in adulterio uxoris occidere eum, qui leno fuerit quive artem ludicram ante fecerit in scaenam saltandi cantandive causa prodierit iudiciove publico
Abbreviated transcription (Latin):
inꝓuntiamq̃ agit adultiũ
adp̾sidis coguitoẽm ñ ꝑtinet.¬
¶Sinegauit sepat̾ ⁊ mai̾t iccu¬
saturos intradiem sexages¬
simum. anstatim incipiat᷑ tẽ¬
pora ex̃nco cedere. ⁊ primus põ¬
ponius putat ad mitti ad acc¬
usatoẽm ex̃ neum posse. statĩ
p̃uto fortius enimclicitur es¬

Expanded text:
git, adulterium ad praesidis cognitionem non pertinet.Si negauerint se pater et maritus accusatur‹o›s intra diem sexagensimum, an statim incipiant tempora extraneo cedere? et primus Pomponius putat admitti ad accusationem extraneum posse statim puto: fortius enim dicitur eu
Abbreviated transcription (Latin):
siquis clurĩt urorem calegete¬
netur. anunstup̃rum referat᷑
uid̾amus. ꝙ mag ẽ certe si ob a
uamcãm ea lege sit condemp¬
nataimpune uror dicctur.¬

Expanded text:
quis duxerit uxorem, ea lege teneri, an et ad stuprum referatur, uideamus: quod magis est. certe si ob aliam causam ea lege sit condemnata, impune uxor ducetur.
Abbreviated transcription (Latin):
mtndus ẽ maritus cum ercu¬
sare ignorantiã suamñ põt.ł
adum̾brare patientiam p̃tex¬
tu incredulitatis idcrco enim
ler ita locutaẽ .Adult̾uum ĩdo¬
mo dep̾hensum dimisit. qd¬

Expanded text:
ndus est maritus, cum excusare ignorantiam suam non potest uel adumbrare patientiam praetextu incredibilitatis: idcirco enim lex ita locuta est 'adulterum in domo deprehensum d‹i›miserit', q
Abbreviated transcription (Latin):
adultero posse accusan. quia
cotempore quo aduiter cliga¬
demsi. aduiter absouitus c̃ ꝓ̃¬
inde siꝑ couusioem cum adui¬
itero constituit fuĩtq absol¬
utus. dedit mulieri nupte ad¬
usus omnen securitatem ꝑ¬
ane sinupta cẽ desierit. accus
etur qmͣ que nupta ẽ. qi¬
iinupta crit.

Expanded text:
adultero posse accusari, quia eo tempore, quo adulter eligebadem, si adulter absolutus est. proinde si per collusionem cum adultero constituerit fueritque absolutus, dedit mulieri nuptae aduersus omnes securitatem. plane si nupta esse desierit, accusaetur quam eam, quae nupta esnupta erit.
Abbreviated transcription (Latin):
Ga otandumẽ ꝙ hoc capite qd̾
ñ cauetmm. siẜuns ad uiterii ac¬
usetur: ⁊ acus. ator questionem
incohaberi uelit. cluplum p̃ti¬
um domimo prãri ler iubet. at
hic sim̃plum.

Expanded text:
Notandum est, quod capite quidem nono cauetur, si seruus adulterii accusetur et accusator quaestionem in eo haberi uelit, duplum pretium domino praestari lex iubet, at hic simplum.
Abbreviated transcription (Latin):
tiatur urorem delinquẽ nobq̃
stum s negligentiam łculpa
ut innupta quidẽ exlie cliu¬
ortu sex m̃ses ꝯputẽtur. Iniu¬
dua nõ eredie comimnissicrimĩs
ꝙ sigiificare uidetur ex rescͥpt

Expanded text:
tiatur uxorem delinquere non ob quaestum, sed neglegentiam uel culpam ut in nupta quidem ex die diuortii sex menses computentur, in uidua uero ex die commissi criminis: quod significari uidetur
Abbreviated transcription (Latin):
nec uitra accus an põt Si cõdẽp¬
nãtus fuĩt. mulier ñ ẽ condẽp¬
nata. s aget cam suam fortais
is obtinere uł grã uł iustiti a
uł iegis auxilio possit q̃uid eͥ
siaduiter immicicus opp̾ssus
ẽ uł falsis argum̃tis testibq

Expanded text:
nec ultra accusari potest: si condemnatus fuerit, mulier non est condemnata, sed aget causam suam, fortassis et optinere uel gratia uel iustitia uel legis auxilio possit. quid enim, si adulter inimicitiis oppressus est uel falsis argumentis testibusque
Abbreviated transcription (Latin):
reductasit.Ñqi codemmatrimo¬
mo durante. s quasi alio inte¬
põĩto udẽchum ẽ anerdelicto
ꝙ inpͥore matrimonio anim¬
isit accus. an possit. ⁊ puto ñ poᷤᷤ¬
se.aboleuit enmpͥoris matri¬
monii delicta roclucendo cam.¬
Idem dicẽclum si stupriuelit
accusare eam. qͣm postea cluxͣ.
uxorem. seroeni acens at
mores. quos uxorem ducendo

Expanded text:
reducta sit non quasi eodem matrimonio durante, sed quasi alio interposito, uidendum est, an ex delicto, quod in priore matrimonio admisit, accusari possit. et puto non posse: aboleuit enim prioris matrimonii delicta reducendo eam.Idem dicendum est, si stupri uelit accusare eam quam postea duxit uxorem: sero enim accusat mores, quos uxorem ducendo
Abbreviated transcription (Latin):
fecĩt denũtiatõi ꝯplexus est.
mox uelit eam exaitius ꝑ so̾a¬
accusare. magis ẽ ut ñ debeãt a
auit obicit s cisi ꝑ ꝓcurarorẽ
accus atoẽm siuelit instituere
sufficereq ꝓcuratoris denũtia

Expanded text:
fecerit, denuntiationi complexus est, mox velit eam ex alterius persoaccusare? magis est, ut non debeat audauit obicit.Sed et si per procuratorem accusationem si uelit instituere sufficereque procuratoris denuntia
Abbreviated transcription (Latin):
moiũ nam si logo tp̃r tnsac¬
to similuis stupri ꝓbatõe falsis
rumorib inducta qi soluta pͥ¬
ore unculo legitiiis miptuꝰ
sccundis unicta ẽ. ꝙ iusimile
ẽ deceptam eam fuisse. nicł
iuntca dignum uideri põt ꝙ̃
si ficta mariti mors argum̃ta

Expanded text:
i: nam si longo tempore transacto sine ullius stupri probatione falsis rumoribus inducta, quasi soluta priore uinculo, legitimis nuptiis secundis iuncta est, quod uerisimile est deceptam eam fuisse nihil uindicta dignum uideri potest: quod si ficta mariti mors argumentum
Abbreviated transcription (Latin):
sat̃um se uicilis p̾sididatis te
pissimo eremplo isquinuru
suam accusare instituss. post¬
ea desist̾e maluit ꝯtẽptus luc̾t
exdote retinẽ. tamꝙ̃r cuipamu¬

Expanded text:
saturum se libellis praesidi datis tespissimo exemplo is, qui nurum suam accusare instituisset, postea desistere maluit contentus lucrum ex dote retinere tamquam culpa mu
Abbreviated transcription (Latin):
an. continuos adie crumins
admissi defuncta quoq mul¬
iere postulan pͥosse palam ẽ.¬
Quidam accusare uolebat ad¬
ulteru muliẽm: ⁊p̾tulabat ne

Expanded text:
annos continuos a die criminis admissi defuncta quoque muliere postulari posse palam est.Quidam accusare uolebat adulterii mulierem et postulabat, ne
Abbreviated transcription (Latin):
piemus utrum adiudicem ã
uõ simpliciter ego ⁊ si denũti¬
aũ adiudicẽ suffiee̾ credo si ad.
rum ubellos accusatorios decł¬
rit ante qm nubet. ea ꝙ cum
puto ñuĩder ei denuntiatũad¬
circo nõ posse accusatorẽ incip

Expanded text:
piamus, utrum ad iudicem an uero simpliciter? ego, etsi non denuntiauit ad iudicem, sufficere credo, si adurum libellos accusatorios dedit, antequam nuberet, eaque, cum puto non uideri ei denuntiatum: idcirco non
Abbreviated transcription (Latin):
uasit decinus ad uitĩo agetur
accus itor lib̾m arbitrum ht̃
ad uit̾ium an aduit̾am prius
accusare mant Siu̾o niptasit
uͥ pꝰadultũ per agat tunc miri

Expanded text:
ua sit, de cuius adulterio agetur, ut accusator liberum arbitrium habeat, adulterum an adulteram prius accusare malit: si uero nupta sit, ut prius adulterum peragat, tunc muli
Abbreviated transcription (Latin):
ita applłañt. ¶ fiuus f maĩ
tus abco qui suiuiris ẽ mea
ioge ñ sepatur cluus quoq. a¬
driañ roseano gemino Resit.
⁊ inuito patre fium mcle¬
ge reum faceit põsse ¶Marit
⁊ siduos reos erauocrimine

Expanded text:
 appellant. Filius familiae maritus ab eo, qui sui iuris est, in ea lege non separatur. divus quoque Hadrianus rosiano gemino rescripsit et invito patre filium hac lege reum facere. Maritus etsi duo reos ex alio crimine
Abbreviated transcription (Latin):
utriq tp̃ra cedãt ũbiuõ ma¬
ritus occupduit. residua tpã
tcio ui abadultera cepit. Na
adisuscum qui ñcepit. desin¬
unt ei tempora cedere Tec ñna¬
ritis ⁊ patrus clicta sunt. Exͣ¬
neis autem qui accusare põsst̃
accusandi facultas post mari
neus institiĩt accusatcẽman
suꝑuemente marito ꝑinittat᷑
muuer.er̃neo accusante. tñ in
arito deb ꝑmitti restaurare
accusatõe. sudoeas cansas alle¬
gare possit. quib impeditꝰ nõ
instituit accusatcẽm.

Expanded text:
utrique tempora cedant, ubi uero maritus occupauit, residua tempora tero uel adultera coepit: nam adversus quem non coepit, desinunt ei tempora cedere. haec in maritis et patribus dicta sunt. Extraneis autem, qui accusare possunt, accusandi facultas post maritneus instituerit accusationem, an supervenienti marito permittatur mulier extraneo accusante, tamen marito debet permitti restaurare accusationem, si idoneas causas, allegare possit, quibus impeditus non instituit accusationem.
Abbreviated transcription (Latin):
te ut facius iudiẽatib d̾adul¬
teriꝯ ꝓbetũ. Idem eĩt clicend.
s ⁊ quõt aui qui post mari¬
tum ⁊ patrem accusare posst̃
adaccusandũ ꝓsuuĩt. lege
exp̃ssum ẽ ut is cuĩ decare n¬
oto ẽ.d̾ iusto accusatore ꝯstit
maritum infamẽ.uit argu¬
at aut doce at colludẽ mag̾
cumurore qmeranmo acc¬
usare pponetur marito.

Expanded text:
te, ut facilius iudicantibus de adulterio probetur, idem erit dicendum. Sed et quotiens alii, qui post maritum et patrem accusare possunt, ad accusandum prosiliunt, lege expressum est, ut is, cuius de ea re notio est, de iusto accusatore constimaritum infamem aut arguat aut doceat colludere magis cum uxore quam ex animo accusare, postponetur marito.
Abbreviated transcription (Latin):
quiq contaminatoẽ ⁊ ñ indi
sc fecisse releu are uuit crimẽ
suum. s ñ c̃ huĩmõĩ ꝯpens atio
admissa. Ido simaritum łi
rẽus aduiterui ienocum reum

Expanded text:
quique contaminationi non indigse fecisse, relevare quidem vult crimen suum, sed non est huiusmodi compensatio admissa. ideo si maritum velit reus adulterii lenocinii reum
Abbreviated transcription (Latin):
uasptin ⁊ legis acquiue ac¬
tio facile ceebit. ⁊ inuiriaru
quoq competit. nec erit deẽg¬
anda p̃toria quoq actõ de ser¬
uo corrupto nec ꝓꝑ plures ac¬
tões ꝑcendum erit in huimõi

Expanded text:
uas pertinet, et legis Aquiliae actio facile tenebit et iniuriarum quoque competit nec erit deneganda praetoria quoque actio de seruo corrupto: nec propter plures actiones parcendum erit in huiusmodi
Abbreviated transcription (Latin):
betur int̃ alios quatuõ inscs.
quelam suam apud iudicem
anti possit accusare uireã femmi¬
nãque cum ei desponsata fu
ui̾modi accusatorẽ cristrimo.¬

Expanded text:
betur intra ali‹o›s quattuor menses querellam suam apud iudicem riti possit accusare uir eam feminam, quae, cum ei desponsa fuissuiusmodi accusatorem existimo
Abbreviated transcription (Latin):
demnceclib iudicere
udiorumubalium.
Cbalia au̾t studia accipimus
thores continebuntur gma ci¬
ci. gecimetrici. meclicorũ qͦ e
adem causa ẽ q̃ ꝓfessorũsinsi
ꝙ istior. cumhisalutis hõmr̃¬
ꝙ meclicinam exibe uidetur.
Meclicos fortassis quis accipi
et c̾eos qui auciuns ꝑtis corpo¬
ris ⁊⁊ certi doloris sanitatẽ pon¬
icentur. utputa si auricularĩ
uulgari u̾ro inpost̾um utar
si ex orcicauit ñ sunt ista me¬
dicine gnã. tam asisint q hos
sibi ꝓ fusse cum p̾clicatoe aff¬
inant ¶Anet philosophi
ñ quia ñ religiosa res ẽ. s qa
hoc primũ ꝓfiteri eos oportet
m̾cenanam opam spernẽ ꝙ.
orraꝵ iusclicenͣtẽ quidemres
o honorpetitur.ꝗin ̃ gressiisa

Expanded text:
ercedibus ius dicere udiorum liberalium. liberalia autem studia accipimus, tores continebuntur, grammatici, geometrae. Medicorum quoque eadem causa est quae professorum, nisi quod iustior, cum hi salutis homiue medicinam exhibere uidetur. Medicos fortassis quis accipiet etiam eos, qui alicuius partis corporis uel certi doloris sanitatem pollicentur: ut puta si auriculariusuulgari uerbo impostorum utar, si exorcizauit: non sunt ista medicinae genera, tametsi sint, qui hos sibi profuisse cum praedicatione adfirment. An et philosophi non quia non religiosa res est, sed quia hoc primum profiteri eos oportet mercennariam operam spernere. oribus ius dicent: est quidem res o non