comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tuntq et iursus in se redeñt multosq
ꝑ tramites unũ in alueũ relabunt᷑ me¬
nandreis flexibus mnpharũ cohors uir¬
gnieãq agis dixeris choreã. hic modo
sũ et qͥd agam dixi et silram nõsti ago
maior ociosi fuerit si ꝑgam exequi qͥba
tediis urbams hic carcam qͥbꝯ agrestibꝰ
solacis habundẽ que nuchi poma de ar¬
boribo quos eprans flosculos quos e fõ¬
tibus pisciculos quase ruus auaticulas
quas e indis auiculas/ quos ex ag̾s heri
p̃sto est decreuerã intr a ip̃ius cenobii
septa concludi ꝙ illis sãĩssurus uiris an
mnͥ graciꝰ incertũ Itaq scm̃ ess nec ue¬
rebar ne qua in re p̃sentia mea illos of¬
fende̾t sz reputans me sure equis ac fanu¬
lis ut adhuc est inte medirs esse nõ posse
tunu ire suilis temuleretia at strexitꝰ
religioso simul silencio obstarent Sit ui
ciã illoꝵ domũ malui uñ officio p̃sens
tedio aũt abseus pie famuilie deuotis acti

Expanded text:
rtuntque et rursus in se redeunt multosque rtuntque et rursus in se redeunt multosque per tramites unum in alveum relabuntur; menandreis flexibus nimpharum choros virgineamque agi dixeris choream. 24 Hic modo sum et quid agam dixi et si sileam nosti. Ago maior; otiosi fuerit si pergam exequi quibus tediis urbanis hic caream quibus agrestibus solatiis abundem, que michi poma de arboribus, quos e pratis flosculos, quos e fontibus pisciculos, quas e rivis anaticulas, quas e nidis aviculas, quos ex agris heripresto est. Decreveram intra ipsius cenobii septa concludi, quod illis sanctissimis viris an michi gratius incertum; itaque factum esset, nec verebar nequa in re presentia mea illos offenderet, sed reputans me sine equis ac famulis — ut adhuc est vite modus — esse non posse, timui ne servilis temulentia ac strepitus religioso silentio obstarent. 26 Sic vicinam illorum domum malui, unde officio presens tedio autem absens, pie familie devotis actib
Abbreviated transcription (Latin):
opret et quale mͥ nũc sit nisi audias nos¬
se non potes dicã amo solitudinẽ uł solro
sectorq silentiũ nisi inter amitos inter
quos nemo me loqͣcior hanc reor ob sau
tas aũt desideriũ accendit E exx igitur
silenciũ diurna loquacitate cõpenso Rur¬
sũq amicis abentibꝰ mutꝰ fio Imꝑtunũ
nrgociũ cũ uulgo loqui aut om̃io cũ hoĩe
quẽ nõ amor tibis doct̾na consiliet Ce
terũ more illoꝵ qui ut ait amnens de ui¬
te ꝑtibus deliberãt nõ de tota iniminẽ
tem cogitas estatem diuersorũ amenissi¬
nũ saluberrimũq adii graianũ uocãt
tribꝰ ut mĩant passuũ imliba ab ixsa
Urbe semotũ Nus aũt in plaincie ebeua¬
tũ et cuictũ undiq fontibꝰ non illis qͥ¬
dem Corgie nr̃o tnsalpino paribo sed
modestis ac bicidis tamq suauit᷑ inicem
ꝓplexis ac uagis ut unde ueniãt seu qͦ
ꝑgaut iux possit intellige sic corũt diuꝰ¬

Expanded text:
oportet, et quale michi nunc sit nisi audias nosoportet, et quale michi nunc sit nisi audias nosse non potes, dicam. Amo solitudinem ut soleo sectorque silentium nisi inter amicos, inter quos nemo me loquacior, hanc reor ob caustas autem desiderium accendit. Sepe igitur annuum silentium diurna loquacitate compenso rursumque amicis abeuntibus mutus fio; importunum negotium cum vulgo loqui aut omnino cum homine quem non amor tibi seu doctrina conciliet. 23 Ceterum more illorum qui, ut ait Anneus, “de vittem diversorium amenissimum saluberrimumque adii. Gragnanum vocant, tribus ut numerant passuum milibus ab ipsa urbe semotum; rus autem in planitie elevatum et cinctum undique fontibus, non illis quidem Sorgie nostro transalpino paribus sed modestis ac lucidis tamque suaviter invicem perplexis ac vagis, ut unde veniant seu quo pergant vix possit intelligi: sic coeunt dive
Abbreviated transcription (Latin):
si cũ regis opes aduer̾nt aut eii̾sa fru¬
galitatẽ pellere pot̾unt aut in cubitłm
longo sompnos arcessẽ m̃ꝙͣ sanũ aut
dormiens stratis uexor suil ⁊ me sc̃pmne
et ego lectũ desrro et sõpnũ morti et
bectulũ busco sillmũ duco cũ sup̾mꝰ sopor
obrepsit satis suꝑq satis in cubiculo treo
seu saxeo iacebimꝰ id meditãs lectulum
mrũ odi/ et ad illũ nisi urgente ncc̃itate
nõ redeo s ab illo moxut me nature
uinclis explicitũ sentio incunctant᷑ anel¬
lor Inq bibliothecã illi ꝓximã uelut
in artẽ fugio fit hoc inter nos mrdia no¬
cte diuortiũ ꝙ si qñ forte nl nox brenior
uel uigilie longiores txerint ac ꝓst̃o
nũꝙͣ simul aurora nos inuenit postmo
exigit sompnũ dico et cibũ et breue ho¬
nestũq solatiũ uegetando corpi refonẽ¬
doq aĩo du̾taxat ydoncũ Id rñ uero
qr pro uarietate tꝑrũ ac lotoꝵ uariari

Expanded text:
non si regie opes advenerint, aut e mensa frunon si regie opes advenerint, aut e mensa frugalitatem pellere poterunt aut in cubiculum longos somnos arcessere. 20 Nunquam dormiens stratis versor; simul et me somnus et ego lectum desero, et somnum morti et lectulum busto simillimum duco. Cum supremus sopor obrepserit, satis superque satis in cubiculo terreo seu saxeo iacebimus; id meditans lectulum meum odi et ad illum nisi urgente necessitate non redeo, sed ab illo mox ut me nature vinclis explicitum sentio, incuntanter avellor inque bibliothecam illi proximam velut in arcem fugio. 21 Fit hoc inter nos media nocte divortium, quod siquando forte vel nox brevior vel vigilie longiores traxerint, at profecto nunquam simul aurora nos invenit; postreexigit, somnum dico et cibum et breve honestumque solatium vegetando corpori refovendoque animo duntaxat ydoneum. 22 Id enimvero quia pro varietate temporum ac locorum variari
Abbreviated transcription (Latin):
fallitur ego lateo Accedit hĩtatio ab ommni
tumultu tuiũ nisi quẽ uetusta deuotio sꝑ
octauo mane renehit semota Ad occiduũ
magne urbis angulũ ambrosii hospes sũ
quo cũ młti sexe uł noti uł noscendi auidi
se uenturos dicant mucis inde negotiorũ
hinc loci distantia retrahunt᷑ Cic iste sc̃is¬
sumꝰ hospes mens ut consolatõis plimũ
corꝑ. ali sua p̃ntia atq ut reor spiritali ẽt
p̃stat auxilio Bic tedii ac fastidii młtũ eri¬
pit salutari freq̃ntari celebrari premi.
affici ab hys stimłis tanto sub hosxite con¬
quiesto et uelut alto maris e littore pro¬
tũ dextra lruaq flrxis ocłis ac labellis
clausis nutu frontis e m̃ꝰ salutãs salu-¬
tatusq p̃tereo nl in tnsitu paciens quo
fatiger iam delinquis et bremor ⁊ notior
tibi olim historia est ne quid tñ narrante
fortuna ut fit de uiuendi cõsuetudine ĩmu¬
puentũ est ut modicut demi possit deniq

Expanded text:
fallitur, ego lateo. Accedit habitatio ab omni fallitur, ego lateo. Accedit habitatio ab omni tumultu civium, nisi quem vetusta devotio semper octavo mane revehit, semota, ad occiduum magne urbis angulum. Ambrosii hospes sum. 17 Quo cum multi sepe vel noti vel noscendi avidi se venturos dicant, uncis inde negotiorum hinc loci distantia retrahuntur. Sic iste sanctissimus hospes meus, ut consolationis plurimum corporali sua presentia atque, ut reor, spiritali etiam prestat auxilio, sic tedii ac fastidii multum eripit; salutari frequentari celebrari premi affici: ab his stimulis tanto sub hospite conquiesco, et velut alto maris e litore protum dextra levaque flexis oculis et labellis clausis nutu frontis eminus salutans salutatusque pretereo, nil in transitu patiens quo fatiger. 19 Iam de reliquis et brevior et notior tibi olim historia est. Nequid tamen variante fortuna, ut fit, de vivendi consuetudine immuperventum est ut modicum demi possit; denique
Abbreviated transcription (Latin):
sprxeris cũ diu mltũ ue cogitau̾is unũ te.
aliqͥd fefellorit ettũ młta decren̾is fortuã.
iure suo uti uolet inq ictu ocłi cogitata
ꝓuerterit in har uibe igit ut droi uel
gretam olimpiadem tusgressus uel Romã
lustri spaciũ ingressus eanõ presidentiã
nõ de quibꝰ nunciatũ tibi certꝰ sũ s iĩtis
tocius et ut dc̃m est ppłi beniuolentia sui
hactenꝯ ut nõ tm̃ ciuibꝰ optimis s terreq
aeri ip̃is quoq quodãmõ parietibꝰ urbis
ac menibꝰ imppetuũ me tueri arbitrer. Is
me om̃i fauor amplectit᷑. hiis me oculis
uideri hiis uocibus ꝯcelebrari sentio. Sit
ut amicitias singulares sibrã de quibꝰ age̾ᷤ
longũ est me uulgo ẽt carũ scio dñ Id ꝯdẽ
nestio uͥ ꝙ et fama suũ puto genuit morẽ
et inter occupatões dñm ac meas nec illis
nre ꝓpius intuendi facultas oblata ẽ ne
mͥ ncc̃itas apparendi Ita nũc usq uulgus

Expanded text:
spexeris, cum diu multumque cogitaveris, unum te spexeris, cum diu multumque cogitaveris, unum te aliquid fefellerit; et cum multa decreveris, fortuna iure suo uti volet inque ictu oculi cogitata perverterit. 15 In hac urbe igitur, ut dixi, vel grecam olimpiadem transgressus vel romani lustri spatium ingressus, ea non presidentium modo, de quibus nuntiatum tibi certusbenivolentia fui hactenus, ut non tantum civibus optimis, sed terre atque aeri ipsisque quodammodo parietibus urbis ac menibus in perpetuum me teneri arbitrer; is me omnium favor amplectitur; his me oculis videri, his vocibus concelebrari sentio; sic — ut amicitias singulares sileam, de quibus agere longum est — me vulgo etiam carum scio. 16 Unde nisi quod et fama suum, puto, tenuit morem, et inter occupationes omnium ac meas nec illis me propius intuendi facultas oblata est, nec michi necessitas apparendi; ita nunc usque vulgus
Abbreviated transcription (Latin):
fortuitas uocãt et ab extremis distantissi¬
mus est modus ꝓtul niferia ꝓcul inopĩa.
ptul duba diuicie ꝓtul undia tuta uo dulcis
et facilis medioctas p̃sto est Ita mͥ uide¬
or fallor forte unũ est in que mediocritas
me ista nõ sequit᷑. Idq si muidiosũ forte
me fec̾it nõ mirer honoratior sũ nreliuis
uel semꝑ optate sit expediens quieti.
nrq huic so ͫ italorũ maxĩo suisq ꝓceri¬
bus s ꝙ publicã sũ dc̃urus ad głiam toti
lanensiũ urbe mora traxi et ia quinti
ãmi lunen ingredior. Res hercle nec nͥ
Unꝙͣ nec tibi nec cuiꝙͣ amccorũ uł beni
p̃sagio ante nisa Eed hec huãnaꝵ rerũ
ꝯsuetudo est uetus et ꝑpetua ut sicut nł.
est tertũ om̃i que sꝑaniꝰ sic nichil om̃o
qd p̃ter sprm honũ menire nõ possit ne¬
mo si fallat aut dicat hic moriar ille unũ
nõ rũdent exitus osiliis cũ multa circun¬

Expanded text:
fortuitas vocant, optimus et ab extremis distantissifortuitas vocant, optimus et ab extremis distantissimus est modus: procul miseria, procul inopia, procul divitie, procul invidia; tuta vero dulcis ac facilis mediocritas presto est: ita michi videor; fallor forte. 13 Unum est in quo mediocritas me ista non sequitur, idque si invidiosum forte me fecerit, non mirer: honoratior sum — melius taverim vel semper optate sit expediens quieti. Neque huic solum Italorum maximo suisque proceribus, sed — quod publicam sim dicturus ad gloriam — toti lanensium urbe moram traxi et iam quinti anni limen ingredior. Res hercle nec michi unquam nec tibi nec cuiquam amicorum vel levi presagio ante visa; sed hec humanarum rerum consuetudo est vetus ac perpetua, ut sicut nichil est certum omnium que speramus, sic nichil omnino quod preter spem evenire homini non possit. Nemo se fallat aut dicat: ‘Hic moriar, illic vivam’; non respondent exitus consiliis; cum multa circum
Abbreviated transcription (Latin):
peor ꝙͣ ne derelinqͣt in morte hec fratꝰ
optr̃e sũma est eius qͣm tu statũ ego c̃sũ
sen ueriꝰ casũ uoco Sed qr de singulis
strupulosius q̃ris accipe ceta Corꝑe ualeo
eo nsq ut illud ad pbenũ neq iam guior
cũmꝰ etas t̾nquillior neq abstinentia
et inge bellũ ꝑdormierit ꝙ illud ꝯtuma¬
cissimo rebellantiq mancipio indixi sru
calcituti ut ꝓprie dixim asello xp̃o tan¬
dem duce domabit᷑ sine quo absq ulla
s dubitatõe subcumbem ut solebam Cic
me crebro ex hibernis in aciẽ reuocat.
cogitq nũc et de liber ͭͤ certare E nascẽ¬
cium sors ĩmitis semꝑ in p̃lio stare non
om̃e tp̃us assume e pes pͥma et ult̾ima
xp̃us est illo oprm fente et hostes meos
unicã a quibꝰ ꝑsepe olim iumor uictꝰ sũ
et asellũ hũc menodabili ac ualido uinciã
capistro ne in lascuur̃s dultes sõpnos atq
aũni requiẽ interpellet In rebꝰ aliis quas

Expanded text:
precor quam ne derelinquat in morte. 10 Hec, frater precor quam ne derelinquat in morte. 10 Hec, frater optime, summa est eius quem tu statum, ego cursum seu verius casum voco; sed quia de singulis scrupulosius queris, accipe cetera. Corpore valeo eousque ut illud ad plenum neque iam gravior animus etasque tranquillior neque abstinentia et iuge bellum perdomuerit, quod illi contumacissimo rebellantique mancipio indixi, seu calcitranti, ut proprie dixerim, asello. Cristo tandem duce domabitur, sine Quo absque ulla sibi dubitatione succumberem, ut solebam. 11 Sic me crebro ex hibernis in aciem revocat cogitque nunc etiam de libertate certare. O nascentium sors immitis, semper in prelio stare non omne tempus absumere. Spes prima et ultima Cristus est; Illo opem ferente, et hostes meos vincam, a quibus persepe olim iunior victus sum, et asellum hunc inenodabili ac valido vinciam capistro, ne michi lasciviens dulces somnos atque animi requiem interpellet. 12 In rebus aliis, quas
Abbreviated transcription (Latin):
totus iam obduri atq ꝑcalui ut xic̃onis
ñi uerbo utar Et si forte ꝑuemã quo ue¬
hoc laudale ĩstud ũ eñ i altius hoc in
nr̃a manui posita̾. hie insistã ut nullꝰ dies
nulla nox nõ labor non requies non uolu¬
ptas am̃ ab honesta intentõe dimoneat
de reliquo sortẽ mr̃a nõ tm̃ equo s⁊ alto
et aĩo ferã t. posteritati nostar probrr¬
q qͥd in gaudeã si mĩꝰ nr̃e notũ sufficit eta¬
ti Si ne idixm assecuts uidear pancis a ͨ
Uni mnͥ notũ fuisse satis fuit talem mõ me
nouim qualis sũ talis qr sim qualis ẽẽ cupio.
magna res fateor ⁊ optanda facilia ꝙ
ac bonũ facilemq et sͥ placitũ det exitũ
neu tot me tociens ꝑ iculis exutũ ĩ fine
destituat et sexe suspirans illud s̾ daui¬
ticũ insusurro Rx peoitias me in temꝑe
senectutis cũ defer̾it u̾tus mea ne derelĩ¬
quas ne nichil affectuosius tñ nicħ sepis

Expanded text:
totus iam “obdurui” atque “percallui”, ut Ciceronis totus iam “obdurui” atque “percallui”, ut Ciceronis nostri verbo utar; et si forte perveniam quo vehoc laudabile; illud est enim in alterius, hoc in nostra manu positum. Hic insistam ut nullus dies nulla nox, non labor non requies non voluptas animum ab honesta intentione dimoveat. 8 De reliquo, sortem meam non tantum equo sed alto etiam animo feram. Si posteritati noscar proberque, quidni gaudeam? si minus, nostre notum sufficit etati; si ne id ipsum assecutus videor, paucis aut uni michi notum fuisse satis fuerit, talem modo me noverim qualis sum, talisque sim qualis esse cupio; magna res, fateor, et optanda facilius qat bonum facilemque et sibi placitum det exitum, neu tot me totiens periclis exutum in fine destituat; et sepe suspirans illud Sibi daviticum insusurro: «Ne proicias me in tempore senectutis, cum defecerit virtus mea, ne dereliquas me». Nichil affectuosius tamen, nichil sepius
Abbreviated transcription (Latin):
altins requies ac leuamnẽ sit uulla michi
delectatio aliunde nulla uiiendi dulcedo alia
s hec ip̃a me p̃gͣuat atqz ex̾cet usq adeo
ut hac dempta iux intelligã unde michi
labor aut requies Res in equid̾ int̾ mans
crescũt et subinde alie atq alie adueniũt
abeunte uita u̾niq si fatere oꝑtet. t̾ret me
tanta ceptorũ moles in tam ꝑua uite archa
de uentu deus uid̾it cui notissima ẽ uoli¬
tas meae ꝙͣ si utilem aĩe nouit aduiuabiti
spero utrũq aũt ip̃a sibi uoluntas erit p ͫ
ꝓͣuis inda et optatis spoliata successibꝰ
sospes eo alacrior gressũ fero ip̃.a rerũ
nouitate seu asꝑitate exitus atq ĩpulsꝰ
certa labor atq fructꝰ inicerta malũ mͥ¬
ẽẽ cõmune cũ cetis scudiũ hoc ingressũs
hiis inteto de fluũt temꝑum reliquie et
rgo cũ illis ad extremũ eo et mortalis
⁊̃mortali p̃mor exercitio dexta quid̾ cala¬
nus ocłus uigiliis prctus curis acteriti

Expanded text:
alterius requies ac lenimen sit. Nulla michi alterius requies ac lenimen sit. Nulla michi delectatio aliunde, nulla vivendi dulcedo alia; sed hec ipsa me pregravat atque exercet usqueadeo ut hac dempta vix intelligam unde michi labor aut requies. Res michi equidem inter manus crescunt et subinde alie atque alie adveniunt abeunte vita, verumque si fateri oportet, terret me tanta ceptorum moles in tam parva vite area. 6 De eventu Deus viderit, cui notissima est voluntas mea, quam si utilem anime noverit, adiuvabit, spero; utcunque autem ipsa sibi voluntas erit premium, quamvis nuda et optatis spoliata successibussepes, eo alacrior gressum fero, ipsa rerum novitate seu asperitate excitus atque impulsus. Certus labor, fructus incertus, malum michi comune cum ceteris stadium hoc ingressis. 7 His intento defluunt temporum reliquie et ego cum illis ad extremum eo et mortalis immortali premor exercitio; dextra quidem calamis, oculus vigiliis, pectus curis atteritur;
Abbreviated transcription (Latin):
fut̾o statua ꝙͣꝙͣ et illud mͥ de ingemo tuo
spondẽa ubicũq nosse te non modo quid
agam sed qͥd sompnie qͥd eiũ nͥ sõpmia
dix̃im actões et cogitatõrs hõm quas
nouit dñs qm̃ uarie sũt ut psalmista ait
Et reuera mĩme oposã aut difficilẽ tibi
cognitõem tribuo nrosse quid agã Etiqͥdẽ
post comp̃ssos adolescentie turbines et
flãmar illam bñficio matioris etatis ex¬
tinitam S quid loquor tũ tot libidinosos
passim ac de liros senes uideam turpe
mer tenor fuit et cũ sepe int̾im loca mu¬
taui̾m ille mansit ĩmobilis hũc nemo
te melia nosse deb paulomĩꝰ biẽmo hos¬
pes tuꝰ fui qd tus uidisti nũs agentẽ cogi
uiator ad uesꝑam ad hus longe uie cogitatõe
suspiro calcar mentio et gressũ ingemino.
et młtiplex inte tediũ obliuistor ĩtaq diebꝰ
ac noctibus uitissim lego et scribo alternũ
opus alt̾no releuãs solacio ut unꝯ labor

Expanded text:
futuro statuam, quanquam et illud michi de ingenio tuo futuro statuam, quanquam et illud michi de ingenio tuo spondeam, ubicunque sim, nosse te non modo quid agam sed quid somniem. Quid enim nisi somnia dixerim actiones et “cogitationes hominum”, quas novit et revera minime operosam aut difficilem tibi cognitionem tribuo, nosse quid agam. 3 Siquidem post compressos adolescentie turbines et flammam illam benificio maturioris etatis extinctam — o quid loquor cum tot libidinosos passim ac deliros senes videam, turpemee tenor fuit, et cum sepe interim loca mutaverim, ille mansit immobilis. 4 Hunc nemo te melius nosse debet; paulominus biennio hospes tuus fui. Quod tunc vidisti, nunc agentem cogitviator ad vesperam adhuc longe vie cogitatione suspiro et calcar inet multiplex vite tedium obliviscor. 5 Itaque diebus ac noctibus vicissim lego et scribo, alternum opus alterno relevans solatio, ut unus labor
Abbreviated transcription (Latin):
quodã italici noĩs supͣ cortaneos meos
om̃s quosip̃e nouim estuanti accidisse exti¬
mas Cet̾um iam celesti fauore ciuitas ẽ
multis ꝑcellis optare quietis ĩportũ ueĩt
mlta cũ glia Michi aũt de mat̾ia quã pos¬
cis et multa utroq stilo sepe occ̾rit ut
scribem que ut anguroe uidisti et si quid
forte nũt ẽt huiis scrixsio añ alios indebis
Dale Mediolam .ii. kel Iumi
¶A Gunidonẽ archiep̃m Ianueñ
de statu suo admodũ explitẽ
mat qͣui nõ metuit Etatũ meũ ius audie
At qui si astando status dicit᷑ nuillus hic
hom status ẽ s fluxus iugis ac lapsus
atq ad ultimũ Ruina quid uelis tñ intel¬
ligo ꝙͣ seu suaniter ꝙͣ durit̾ res mee nõ
stant dico s uoluñtur de quo ip̃e sepe que¬
stilo si qua rerũ ul opimonũ onutatõ fc̃a
est et inxarũ quidẽ rerũ sũma olim tibi
notissimã seio mimitiora in fallor et co¬
tidiana exigis Siud in dies agã ꝙ de

Expanded text:
quodam italici nominis supra coetaneos meos quodam italici nominis supra coetaneos meos omnes, quos ipse noverim, estuanti accidisse extimas? 4 Ceterum iam celesti favore civitas e multis procellis optate quietis in portum venit multa cum gloria; michi autem de materia quam poscis, et multa utroque stilo sepe occurrit ut scriberem, que ut auguror vidisti et siquid forte nunc etiam hinc scripsero, ante alios videbis. Vale. Mediolani, Kal. Iunias. 16 Ad Guidonem archiepyscopum Ianuensem, de statu suo admodum explicitemat qui non metuit. Statum meum vis audire; atqui si a stando status dicitur, nullus hic homini status est, sed fluxus iugis ac lapsus atque ad ultimum ruina. Quid velis tamen intelligo: quam seu suaviter seu duriter res mee non stant, dico, sed volvuntur; de quo ipso sepe questilo, siqua rerum vel opinionum mutatio facta est? Et mearum quidem rerum summam olim tibi notissimam scio; minutiora, ni fallor, et quotidiana exigis, quid in dies agam, quid de
Abbreviated transcription (Latin):
uistis ut epłam de Italie laudibꝰ quã¬
tibi pollictus uidebar nẽ subtͣham
Em̃uero nichil aĩo meo g̾tiꝰ ꝙͣ ix̃e multa
recũ colloqui nec inficior me dũ rura barba¬
rica ꝑagem multa et uaria que de huius
landibus dici possent int̾equitandũ cogitas¬
se i̾ta in accidit ut priam nũꝙͣ clariꝰ ꝙͣi¬
pegrinatõs cognosce̾m Et ad sũmã ẜ pulcͣ
ess Italia in germania ꝑdidici et hoc mͥ
no ĩxetu cepta mox destitui mole rerũ
presse et uarietate distractus Nemps ex
suspirn tempus fuit qd nũme picto mirabe
si ligurie labores et tp̃ris huia statũ ante
oculos ponis in naui equidẽ tãtis iactata
tempestatibꝰ intrepidũ forte uectorẽ esse
loques ait Nos inqͥt ad huc frigidi a ca¬
lore sp̃us tui excitabam᷑. cũ cĩtate acto¬
nita atq turbata Q si illi accidit alien¬
gene dut ip̃e ait adhuc frigido ꝙ italico
honi nec iam deo gr̃as a calore spiritꝰ
pesus algenti ⁊ cte ab añis teni̾s amo̾e

Expanded text:
audibus, quatibi pollicitus videbar, non subtraham. Enimvero nichil animo meo gratius quam sepe multa tecum colloqui, nec infitior nuper me, dum rura barbarica peragrarem, multa et varia, que de huius laudibus dici possent, inter equitandum cogitasse. Ita michi accidit ut patriam nunquam clariegrinatione cognoscerem; et ad summam quam pulcra esset Italia in Germania perdidici. 2 Et no impetu ceptam, mox destitui, mole rerum pressus et varietate distractus. Nempe exsuspirii tempus fuit; quod minime puto mirabere, si Ligurie labores et temporis huius statum ante oculos ponis. In navi equidem tantis iactata tempestatibus intrepidum forte vectorem esse, loquens ait: «Nos» inquit, «adhuc frigidi a calore spiritus tui excitabamur tamen, civitate attonita atque turbata». Quod si illi accidit alienigene et, ut ipse ait, adhuc frigido, quid italico homini, nec iam, Deo gratias, a calore spiritus prorsus algenti, et certe ab annis teneris amore
Abbreviated transcription (Latin):
ultro si loqui possent omia climata cesserit
et tacendo cedunt nisi ꝙ mestus dico nature
clemenciã in eolarũ tumor liuorq eorrũꝑet.
de huiꝯ landibus multa sexe dixims et si
uita manssiti ditena si nũc recenti memoͣ
De hiis nuxtim que et ꝑeg̾nanti se obtulant
et reuerso dice̾ aliquid institu Ceterum
qui mens ẽ młta tibi nõ addo si libuerit
referet de statu mes cuis noscendi tuã ex¬
plebile ac ꝑpetuã situm noui. Uale medi¬

Expanded text:
ultro, si loqui possint, omnia climata cesserint, ultro, si loqui possint, omnia climata cesserint, et tacendo cedunt, nisi, quod mestus dico, nature clementiam incolarum tumor livorque corrumperet. De huius laudibus multa sepe diximus et si vita manserit, dicemus; sed nunc recenti memoria de his mixtim que et peregrinanti se obtulerant et reverso, dicere aliquid institui. 3 Ceterum qui meus est —, multa tibi non addo ‘si libuerit’ referet de statu meo, cuius noscendi tuam inexplebilem ac perpetuam sitim novi. Vale, e
Abbreviated transcription (Latin):
iter hoc metũ sit certe legatus ip̃e inͥ fuero
mͥ sũt ꝑagam utan lib̾tate mea et cesaris
utar pacĩa sit ne saltẽ sit italiã et desitum
imꝑium ulcistar orabis ꝓ felici reditu post
quẽ ut spero sit in solitudinẽ totꝰ ĩuergar
Ut nullus ubi me labor o qd ante sepulerã
spero nullus me nobiliũ strutator latebr̾ũ
liuor ĩuenia uale nr̃i menor mediolañ
ꝓ ꝓpere inter tumultuũ sarcimilas strĩgen¬
¶ Erid xundẽ de suo e germania reditu
Emeditabar abiens te reuersus
meditor. Ced qui tñt suffecit pau¬
çis nũc mlta iabenti ão ꝯpatior solito cala¬
mus nõ suffecit Ĩtaq poscit inducias quod
ne iregem tp̃ris p̃mor angustis reduce me
nosse suffecit hoc adiecto sospitẽ rediisse iᵈ
pluris facier ꝙ redim̃ ꝙͣ salutẽ ꝙ. orbẽ ter¬
rarũ quo magis ambio minꝰ ano Si quid
amabile est iusi amor fallit in italia ẽ Cui

Expanded text:
iter hoc meum sit, certe legatus ipse michi fueriter hoc meum sit, certe legatus ipse michi fuermichi sunt, peragam; utar libertate mea et Cesaris utar patientia; sic me saltem, sic Italiam et desertum imperium ulciscar. Orabis pro felici reditu, post quem, ut spero, sic in solitudinem totus immergar, ut nullus ibi me labor — o quid ante sepulcrum spero? — nullus me nobilium scrutator latebrarum livor inveniat. Vale, nostri memor. Mediolani, perpropere et inter tumultum sarcinulas stringen4 Ad eundem, de suo e Germania reditu. 1 Te meditabar abiens, te reversus meditor; sed qui tunc suffecit paucis, nunc multa iubenti animo occupatior solito calamus non sufficit; itaque poscit indutias, quas ne negem, temporis premor angustiis. Reducem me nosse suffecerit, hoc adiecto, sospitem rediisse. Illud pluris facies quam reditum quam salutem, quod orbem terrarum, quo magis ambio, minus amo. 2 Siquid amabile est, nisi amor fallit, in Italia est, cui
Abbreviated transcription (Latin):
gue suꝑ filios adam ille ut ait al
die exitus de uentre mr̃is xorũ usq in die
sepulture in mr̃em oim Ecce ego dũ maxiẽ
solitudinẽ et requiẽ meditarer magno re¬
rũ et familie strepitu ꝯtra meũ morẽ ac
uotũ ꝓpe nũt ad arthoum iuictor occeanũ
Quis crede̾t ut deniceps Rhenũ quẽ mue¬
ine senem uidi euudẽ inuenẽ ip̃e iã senior
uidem Siquidẽ monciũ ubi ille cresciti⁊ nas
cit᷑ iam decrescenti iter est mͥ et inde lõgis
ad extrema t̾rarũ magnus labor p̃sertun
in tanto ꝯtͣrii appetitu Sed nsi irritꝰ non
facilis uideri debet. Proinde hant obcausã
nõ aliã ob hoc liguturũ regtore missꝰ ad
cesarem ꝓficiscor ꝙͣ mittendi susceptoq ef¬
ficax negotio res docebit. mͥ u̾o eatenꝰ mori¬
ger ut illũ cũ quos abseus lrĩs nil prefici
uoce pñs feriã litigato arguãq eñ ⁊̃ sta¬
tuam ꝯtra faciem eius hant degenem ⁊ ce¬
sareis moribꝰ indignã fugã ut nulłłi fuero

Expanded text:
e super filios Adam» ut ille ait, «a die exitus de ventre matris eorum usque in diem sepulture in matrem omnium». Ecce ego dum maxime solitudinem et requiem meditarer, magno rerum et familie strepitu contra meum morem ac votum prope nunc ad arthoum mittor occeanum. 2 Quis crederet ut deinceps Rhenum, quem iuvenis senem vidi, eundem iuvenem ipse iam senior viderem? Siqucitur, iam decrescenti iter est michi, et inde longius ad extrema terrarum: magnus labor, presertim in tanto contrarii appetitu, sed nisi irritus non facilis videri debet. 3 Proinde hanc ob causam, non aliam, ab hoc Ligurum regnatore missus ad Cesarem proficiscor; quam mittenti susceptoque efficax negotio, res docebit; michi vero eatenus moriger ut illum cum quo absens literis nil profeci, voce presens feriam. Litigabo “arguamque” eum “et statuam contra faciem” eius hanc degenerem et cesareis moribus indignam fugam; ut nulli usui
Abbreviated transcription (Latin):
digner cũ te nł grecũ uł qua licuit latinũ
domi hẽs breui ut sprro totũ habiturꝰ
si thessalus tuus cexta ꝑegerit Etent
secretiore adito te locandũ scias anime
medio receptaculũ tibi quidissir̃ ꝓrsus
ac reuentissime p̃paui Ad sũmã amor
ad te mens sole clarior feruencioeq ẽ Esti¬
matio ingens ut nullius maior hec t̾ dux
paterq qr potui et p̃stiti lib̾ari te uulgari
ludibrio p̃terꝙͣ ꝙ tue singłaris atq unite
laudis ĩmimtio futura sit non meũ c̾te
net altius est insi qui possit uulgi furori¬
bus finẽ dare Quod ꝙͣꝙͣ possibile deo
sit nec fecit tñ hactenꝰ puto nͨ faciet
auulta dixi qrad pñtem sed iam ab illa
ue hemẽtissima ymaginatõe rediens ꝙͣ
longe absis intelligo uereorq ne tã mlta
in tenebris egre legas insi qr młta tibi
ẽt scripsisse te indeo Et̾nũ uale Oiphra¬
q ut lumen et euripedẽ ac reliqͦs comites

Expanded text:
digner, tamen te vel grecum vel qua licuit latinum digner, tamen te vel grecum vel qua licuit latinum domi habeo, brevi, ut spero, totum habiturus, si thesalus tuus cepta peregerit; et ut secretiore adito te locandum scias, anime medio receptaculum tibi avidissime prorsus ac reverentissime preparavi. Ad summam amor ad te meus sole clarior ferventiorque est, extimatio ingens ut nullius maior. 43 Hec tibi, dux paterque, quia potui et prestiti; liberare te vulgari ludibrio, preterquamquod tue singularis atque unice laudis imminutio futura sit, non meum certe nec alterius est, nisi qui possit vulgi furoribus finem dare; quod quanquam possibile Deo sit, nec fecit tamen hactenus, puto nec faciet. Multa dixi quasi ad presentem; sed iam ab illa vehementissima imaginatione rediens, quam longe absis intelligo, vereorque ne tam multa in tenebris egre legas, nisi quia multa ibi etiam scripsisse te video. 44 Eternum vale, Orpheaque et Linum et Euripidem ac reliquos comites,
Abbreviated transcription (Latin):
sꝑatos titulos ꝓpetuo gloriarer Nani xͫ
tõem ac fidele ꝯsiliũ nichil est penitus quo
tibi subueniã. quid eiũ p̃stare p̃t alt̾i qui
sibi nl p̃t/ an forte nõ audisti et srqͣtes
tuos tecũ sola tui nõĩs inuidia lacerari.
haberiq ꝙ insanis et consiliis insanorũ
ꝙ si tua etate studiosissima athenaram in
uibe tibi accidit quid uoluptuosis iñ urbibꝰ
nũs aliis euenturũ arbit᷑ris horũ rgo unꝰ
miror et nestio ꝙ obrem uulgo uideor ĩscio
U̾e utinã s⁊ inchil ad rem ꝙͣ ua sit ĩudie
causa si muidia u̾a est refugiũ meo petis
in gremio O fati uertigo insolens cui mil¬
la usꝙͣ regia satis ampla fatis ue sit fulgi¬
da si quales fortune gradus altior tłes hõres
ambiar ingenii altitudo Ged nõ ita est
atqz spe illa turres et aulas spuit indoc¬
tas et deẜto tugurio delcãtur. Eenodad
me actinet. et si tanto hospite non me

Expanded text:
speratos titulos perpetuo gloriarer! 40 Nasperatos titulos perpetuo gloriarer! 40 Nar piam commiserationem ac fidele consilium nichil est penitus quo tibi subveniam. Quid enim prestare potest alteri qui sibi nichil potest? An forte non audisti et sequaces tuos tecum sola tui nominis invidia lacerari haberique pro insanis in conciliis insanorum? Quod si tua etate studiosissima Athenarum in urbe tibi accidit, quid voluptuosis in urbibus nunc aliis eventurum arbitraris? 41 Horum ego unus — miror et nescio quamobrem — vulgo videor inscio; vere utinam, sed nichil ad rem quam vera sit invidie causa, si invidia vera est. Refugium meo petis in gremio: o fati vertigo insolens, cui nulla usquam regia satis ampla satis ve sit fulgida, si quales fortune gradus altior, tales honores ambiat ingenii altitudo. Sed non ita est, atque ideo sepe illa turres et aulas spernit indoctas et deserto tugurio delectatur. 42 Quod ad me attinet, etsi tanto hospite non me
Abbreviated transcription (Latin):
ille quid fateor Eed si ut dc̃m est uicina
pariter at longinqͣ circũ spitis multe sũt
extͣ quas quid te in ppło reꝑturũ speras
nisi fullones textoresq et fabros ut silrã
ĩpastores publicanos fures diu̾sorũ gener
et nille fraudũ sp̃es et que frandibꝰ mĩꝙͣ
carent popularia studia et auari᷑ aux¬
nim atq mane negociũ totasq olidas
mechanicarũ feces artiũ ubi te qͣiͣ aquilã
noctuis aut leonx̃ sumiis misum alto aĩo
fre debes et dice̾ ꝙ tanto inferior ẽmꝰ
dixit Nam nolito nimis docta ꝑ ora uirũ
ora indocta suã ignorantiã ut insulsosq
ẜmũculos ruminet qͥd ad te masq res
uel nesciant ul illudant quorũ laus ho
et etate nouissimꝰ in extremis sedeam
ad me redeat or̃o In hac quidẽ tua fortuã
mrũ poscis auxiliũ e sors dura et im¬
mitis et o utinã opis aliquid in me eẽt¬
quo tanto succursũ uro añ om̃s partes aut̾

Expanded text:
ille quidem, fateor, sed si, ut dictum est, vicina ille quidem, fateor, sed si, ut dictum est, vicina pariter ac longinqua circumspicis, multe sunt. 38 Extra quas quid te in populo reperturum speras nisi fullones textoresque et fabros, ut sileam impostores publicanos fures diversorum generum et mille fraudum species, et que fraudibus nunquam carent, popularia studia et avaritie anxium atque inane negotium totasque olidas mechanicarum feces artium, ubi te quasi aquilam noctuis aut leonem simiis irrisum alto animo ferre debes, et dicere quod tanto inferior Ennius dixit: Nam volito vivus docta per ora virum. Ora indocta suam ignorantiam insulsosque sermunculos ruminent; quid ad te tuasque res, vel nesciant vel illudant, quorum laus honet etate novissimus in extremo sedeam, ad me redeat oratio. In hac quidem tua fortuna meum poscis auxilium: o sors dura et immitis, et o utinam opis aliquid in me essquo tanto succursum viro ante omnes partos aut
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰ gn̾is raritas semꝑ fuit nr̃a eĩ etate
insi fallor amicus hic nr̃ iam tota in grecia
solus est erat alter mõ x̃ceptor mens qui
cũ iocundissimã me in spem erexiss ĩ ixso
studiorũ lacte uestit᷑ motiens ꝙͣuis iã ante
destituiss ad xp̃alem curã ne qui dese̾bar
sidinãte plusqt illũ ꝙͣ meip̃m cogitante
hanc pate̾ tuorũ et ignoste seculo sen escẽti
ꝙ florenti ẽt ignouisses pana olim nunt
paucissumi mox ut anguror nulli erunt
quibꝰ in p̾cio sint honesta studia Cũ hiis
ip̃is dũ licet auide uersare neqz tibi ĩmen¬
tem ueniat nr̃m ammem maiore alueo ꝑ¬
mutare. Non tu nauta ne piscator quidẽ
qͥnymo si quã flam cupis uera est fama
nõ sat faustũ ea tibi cogente colloquiu
fuit parua tibi cascalia placuit hunilisq
elicon nr̃ tibi armis nr̃iq colles placeãt
ubi et nobiles ingeniorũ saturigines xrũ¬
pũt et dulces radificant p hilomenr xauce

Expanded text:
huius generis raritas semper fuit? Nostra enim etate, huius generis raritas semper fuit? Nostra enim etate, nisi fallor, amicus hic noster iam tota in Grecia solus est. 36 Erat alter modo preceptor meus, qui cum iocundissimam me in spem erexisset, in ipso studiorum lacte destituit moriens; quamvis iam ante destituisset, ad epyscopalem curam, me qui deserebar adiuvante plusqhanc tuorum et ignosce seculo senescenti quod florenti etiam ignovisses. Pauci olim, nunc paucissimi, mox ut auguror nulli erunt, quibus in precio sint honesta studia. 37 Cum his ipsis dum licet, avide versare neque tibi in mentem veniat nostrum amnem maiore alveo permutare; non tu nauta, ne piscator quidem; quin imo, si quam falsam cupio, vera est fama, non sat faustum ea tibi cum gente colloquium fuit. Parva tibi Castalia placuit, humilisque Elicon; noster tibi Arnus nostrique colles placeant, ubi et nobiles ingeniorum scaturigines erumpunt et dulces nidificant philomene; pauce
Abbreviated transcription (Latin):
mes Qeuintũ hiis adde rẽ et me̾t᷑ peneĩa
seu aphea reduutus lauro s nestio qͣlit̾
tnsalpnia babilon illũ nobis eripuit.
parũ ne tibi uidet᷑ illos quĩq uiros uno
tp̃re atq in una urbe ꝯcurre quere alias
Cu illa bonoma quã suspiras stũdio ꝵ liez
hospes amplissima funditꝰ ut excucias
Unũ hr̃ uerona duos E ulmo unũ otq
Unũ mantua nͥ illa celũ t̾ris abduceret
tuis nãq desertis ad ptholomei signa tͣns
pene ad unũ tłibus incolis sit exhausta
pusia unũ tulit futurũ aliqͥd nͥ se ip̃e neg
papirũ sulcans mĩt semor hispanias ꝑua¬
gat Enberũtat alios urbes alie sod qm̃s
quos ego nouerã in om̃em illami ⁊ eternã
uibrmi ex hoc mortali donucilio qung̾runt
Pinde ꝙ uelim uides ne .s. de anneo piras
queri ꝙ te in t̾rans duxit et si pantis plu¬
ribus c̾te ꝙ ulla hodie auutꝭ et miratoribꝰ
hĩtatam tuis An nestis ꝙͣta ẽt apud nos

Expanded text:
nies; quintum his adderem et meretur, peneia nies; quintum his adderem et meretur, peneia seu alphea redimitus lauro; sed nescio qualiter transalpina Babilon illum nobis eripuit. Parum ne tibi videtur tales quinque viros uno tempore atque in una urbe concurrere? Quere alias. Tua illa Bononia quam suspiras, studiorum licet hospes amplissima, funditus ut excutias, unum habet; Verona duos; Sulmo unum, atque unum Mantua, nisi illum celum terris abduceret; tuis namque desertis ad Ptholomei signa transpene ad unum talibus incolis sit exhausta; Perusia unum tulit, futurum aliquid nisi se ipse neglpapirum sulcans, nunc senior Hispanias pervagatur; tuleruntque alios urbes alie, sed omnes quos ego noveram, in comunem illam et eternam urbem ex hoc mortali domicilio commigraruntid velim vides, ne scilicet de amico pergas queri, quod te in terram duxit, etsi paucis at pluribus certe quam ulla, hodie amicis ac miratoribus habitatam tuis. An nescis quanta etiam apud vos
Abbreviated transcription (Latin):
dici posse uici atria platreqz oñis ꝯfonent
Illud sane iocosũ penitusq festinũ ĩ auri¬
bus meis fuit quod tu tñ acerrime q̃reba¬
ris adeo ꝙ ploi palata ac stõto amaro dul¬
ꝙ cõis amicus quẽ tu thossalũ facis/ ego
bizantinũ reban te inter florentes prĩe
mee muros ꝑegrinari sine ita manis ex¬
ulare cogerit ꝙ illũ sũma fide sĩmoq tuo
anore et fecisse et face̾ tertũ habe unde
omĩbus anucis tui nõis qui pari licet ad¬
huc aliqui suꝑsũt eb hant x̃cipue cãm ce¬
pit ẽẽ carissimꝰ dide ergo iure ne succen¬
seas cui nos om̃s tui amãtes tuo sinul ac
nr̃o nõie gr̃as agnuꝰ ꝙ te nobis ac nus
ausonus crextũ si qua sors cepto fauerit
restitues Q añt fesullana ualles et arui
ripam non nisi tres tibe amitos tulerint
muir ari desine ⁊ atis est młtũ ẽ plus est
ꝙͣ spabam in pr̃ia lucro dedita tres pieri
freq̃nsq ẽ ciuitas/ Quartũ si qͣris nue¬

Expanded text:
dici posse, vici atria plateeque omnes consonedici posse, vici atria plateeque omnes consonent? 31 Illud sane iocosum penitusque festivum in auribus meis fuit — quod tu tamen acerrime querebaris, adeo quidem palato ac stomaco amaro dult —, quod comunis amicus, quem tu thesalum facis ego bizantinum rebar, te intra florentes patrie mee muros peregrinari, sive ita mavis, exulare coegerit; quod illum summa fide, summoque tui amore et fecisse et facere certum habe, unde omnibus amicis tui nominis, qui perrari licet, adhuc aliqui supersunt, ob hanc precipue causam cepit esse carissimus. 32 Vide ergo iure ne succenseas cui nos omnes tui amantes tuo simul ac nostro nomine gratias agimus, quod te nobis ac musis ausoniis ereptum, siqua fors cepto faverit, restituet. Quod autem fesulana vallis et Arni ripe nonnisi tres tibi amicos tulerint, mirari desine; satis est, multum est, plus est quam sperabam in patria lucro dedita tres pyeriofrequensque est civitas: quartum si queris, inve
Abbreviated transcription (Latin):
surgat Tñt pͥmicre u̾tutis et ingemi dis¬
splicusse malis et indoctis tã clara frõs
ingenii tui est ut eam lippe acies ferre
non ualeant Ĩdemq tibi accidit qd soli
cuiꝰ nõ infamia s⁊ excellens laus est ꝙ
infirmi oculi et nocturne illũ fuguĩt aues
quibꝰ scintilla uł tenus pͥste indolis adhuc
qui pulcrimi nã pħiam ornatissĩo ac te¬
nuissimo tegas uelo Quis nã apud hec
portenta hõm habrare tua non inter est
ymo uero ꝙ płiiũ optandũq ne place¬
as quibꝰ displicere pͥmꝰ ad głiam gradus
est ꝓxiuꝰ nõ agnosti pone iam p̃tor
solitudinẽ ac merotẽ et ad campos elisios
p̾sturã illam tuã tibiq deditã sedem redi.
unde te talibus mepciis pulsũ dicis non
decet am̃ sapientis stultorũ ꝯtumeliis fũ¬
gi Alioqͥn quid fiet aut quis erit huia mali
modus cũ uerissime dicat hebrrus sapiens.
ꝙ stultoꝵ infinitus est nuͣs et ncħ uerius

Expanded text:
surgat. Sunt primitie virtutis et ingenii disurgat. Sunt primitie virtutis et ingenii displicuisse malis et indoctis; tam clara frons ingenii tui est ut eam lippe acies ferre non valeant; idemque tibi accidit quod soli, cuius non infamia sed excellens laus est quod infirmi oculi et nocturne illum fugiunt aves.quibus scintilla vel tenuis prisce indolis adhuc qui pulcerrimam philosophiam ornatissimo ac tenuissimo tegas velo. Quisnam apud hec portenta hominum habeare, tua non interest; imo vero quamplurimum, optandumque ne placeas quibus displicere primus ad gloriam gradus est, proximus non agnosci. 30 Pone iam, precor, solicitudinem ac merorem et ad campos Elysios, pristinam illam tuam tibique debitam sedem, redi, unde te talibus ineptiis pulsum dicis. Non decet animum sapientis stultorum contumeliis frangi; alioquin quid fiet aut quis erit huius mali modus, cum verissime dicat hebreus Sapiens quod «stultorum infinitus est numerus» et nichil verius
Abbreviated transcription (Latin):
Corte uiũ in fallor angurio ita est et si for¬
te aliter sit in dubiis tñ opinio est antepo¬
nenda benignior Et ħ quidẽ ꝓ excusatõe
maiotꝭ u̾gilii operũ dicta sint. Nam si ad
eos qͦs iuuemiles ludos uocant pͥmos s ado¬
lescencie sue libellos oculos deflect̃ scͥptũ
ibi tuũ nonre muemies ¶ Reliquũ est ut
sparsa ꝑ totũ epłe tue corpus q̃relaꝵ tua¬
rum fragmenta ꝑstringã discreptũ te ab
nitatoribus tiuis doles Sic oꝑtuit Reo
in totũ tanti ingemi capax erat indigris
illos tuos indutos spolus insultare Sic ẽ
usus nõ p̃t ualde in gͣtus ẽẽ nͥ qui magno
beneficio p̃uentus est luges nome trũ
apud p̃stos iurꝭ ꝯsultos ac medicũ głiosũ
successibꝰ ẽẽ ꝯtemptui nec aduertis tane.
hi quidẽ om̃is dissimi limi sũt illorũ Nam
si siłes ẽẽnt suã colent atqz amarent
Cess indigͣtio cesẜ dolor. optima spes as¬

Expanded text:
Certe enim, ni fallor augurio, ita est, et si forCerte enim, ni fallor augurio, ita est, et si forte aliter sit, in dubiis tamen opinio est anteponenda benignior. Et hec quidem pro excusatione maiorum Virgilii operum dicta sint; nam si ad eos quos Iuveniles ludos vocant, primos scilicet adolescentie sue libellos, oculum deflectis, scriptum ibi tuum nomen invenies. 27 Reliquum est ut sparsa per totum epystole tue corpus querelarum tuarum fragmenta perstringam. Discerptum te ab imitatoribus tuis doles: sic oportuit; nemo in totum tanti ingenii capax erat. Indignaris illos tuis indutos spoliis insultare: sic est usus; non potest valde ingratus esse nisi qui magno benificio preventus est. 28 Luges nomen tuum, apud priscos iurisconsultos ac medicos gloriosum, successoribus esse contemptui, nec advertis causam: hi quidem omnes dissimillimi sunt illorum; nam si similes essent, similia colerent atque amarent. Cesset indignatio, cesset dolor, optima spes as
Abbreviated transcription (Latin):
destinatũ reẜuabat locũ In quẽ rerũ nsi
eminẽtiore cũctis atq conspectiorẽ fuiẽ
ergo p̾clarissimi oꝑis expectabat Ibi te
suũ ducẽ cuũq nomen altisonis uersibus
laturꝰ ad sydera ubi xiũ queso digniꝰ ꝙͣ
in fine me dux laudandus multũ habes
igit᷑ ꝙ de morte festina minis merito
queri xossis hẽt et ytalus orbis tecum de
cres ab exemplo Na ut te ille sic illum
iuitatus ẽ statius pãpimꝰ cuiꝰ supͣ mẽtio
incidit uit p̃ter ingenii laudẽ insigni cuoꝵ¬
morũ urbanitate conspicuus nec tamen
ingenne ducẽ suũ nisi in fine poetici itiuu̾s
recognouit licet enĩ alio quodã loto se stilo
inferiorẽ secretiꝰ designasset Illic tamẽ
bona fide totũ grati animi debitũ bene¬
mite ꝑsoluit eneydi. Gic et hũc mors igit᷑
p̃uenisset ut te u̾gilius sic iste u̾giliũ silu¬
isset. hoc ita ẽẽ uti dico tibi ꝑsuadeas uelĩ

Expanded text:
destinatum reservabat locum. Et quem reris, nisi destinatum reservabat locum. Et quem reris, nisi eminentiorem cuntis atque conspectiorem? Finem ergo preclarissimi operis expectabat, ibi te suum ducem tuumque nomen altisonis versibus laturus ad sidera. Ubi enim, queso, dignius quam in fine vie dux laudandus? Multum habes igitur quod de morte festina nimis merito queri possis; habet et italus orbis tecum; deli conicies ab exemplo: nam ut te ille sic illum imitatus est Statius Pampinius, cuius supra mentio incidit, vir preter ingenii laudem insigni morum urbanitate conspicuus; nec tamen ingenue ducem suum nisi in fine poetici itineris recognovit; licet enim alio quodam loco se stilo “inferiorem” secretius designasset, illic tamen bona fide totum grati animi debitum benemerite persolvit Eneydi. 26 Si et hunc mors igitur prevenisset, ut te Virgilius sic iste Virgilium siluisset. Hec ita esse ut dico, tibi persuadeas velim.
Abbreviated transcription (Latin):
ideo q̃relam tuã totis auriba accipio ꝙ .s.
miis omistũ et ornatũ tuis cũ luchanis ut
ue memoras smyrney uatꝭ honor̾ grata
staciꝰ Sed qͥd memores memorẽ Nemo
et nũs q̃rele ne quis enũ elatũ eq̃ forsitã
in om̃is putat, Et nusey et liui ⁊ orphei
non senrel ille quid menũt quodq hiũliꝰ
fuit et hesiodiꝰ strei et thiotrici siracusii
porte Postremo ꝙ numꝙͣ si quis in illo
eẽt luor sine̾t nec uarrũ gallũq neq
alios cortaneos suos tacet Quid u̾o nũ
satis auxisse iam uideor q̃relam quã uł mi¬
nuie̾ uł auf̾re decreu̾am utiq si ul ampliq
dixero. Sed attendenda rerũ rõ et quitqͥt
agas in consiliũ euocando p̃sertimq si in¬
dices nẽpe ille throtricũ in bucolicis ducẽ
alios ubi occurrit/ atq ubi cõmodũ fuit
annotasset tibi uni cui młto amplius de¬
bebati non fortuitũ s certũ. cͦ̾toq ꝯsilio

Expanded text:
ideo querelam tuam totis auribus accipio, quodideo querelam tuam totis auribus accipio, quodviis honustum et ornatum tuis, cum Lucanus, ut vere memoras, “Smyrnei vatis honorum” grata Statius. Sed quid memores memorem? nemo etiam nunc querele. Nequis enim elatum eque forsitan in omnes putet, et Musei et Lini et Orphei non semel ille quidem meminit quodque humilius fuit, et Hesiodi “ascrei” et Theocriti “siracusii” poete, postremo, quod nunquam siquis in illo esset livor sineret, nec Varum Gallumque neque alios coetaneos suos tacet. 23 Quid vero? Num satis auxisse iam videor querelam quam vel minuere vel auferre decreveram? Utique, si nil amplius dixero; sed attendenda rerum ratio, et, quicquid agas, in consilium evocanda presertimque si iudices. Nempe ille Theocritum in Bucolicis ducem t. 24 Licet autem alios ubi occurrit atque ubi commodum fuit annotasset, tibi uni, cui multo amplius debebat, non fortuitum sed certum certoque consilio
Abbreviated transcription (Latin):
tatores equanimis fer ꝙͣ ꝙͣ et de uictoria
int̾te et eũ de quo młta q̃reris uirgiliũ
in libris satͬnaliũ magnalis pendeat
Et quid̃ p̃terea nr̃orum int̾ nos dubiam
palmã ueliit alii t̾ram illi tribuãt uic¬
aut aduerser ꝙͣ ut noris quid de te pos¬
teritas et ꝙͣ uarie sensit apposui Ex hiis
aũt admoneor ut am̃ꝙͣ longius abeam
Uirgiliũ ip̃m cuiꝰ aĩa et flaccꝰ ait non
candidiorẽ aliã t̾ra tulit. tibi optime
illuir mutatõe dixisti nõ u̾a modo srd
Uulgo ẽt nota sunt et multa alia que
Uecundia dicã an modestia siluisti que
cũ ex ordine ip̃is in saturnalibꝰ scripta
sunt ꝙͣuis hot loco ille suus locus mo¬
tueris cui tũ obitetur ab xniulis ꝙ̃ uersus
tibi tuos eriꝑet magnarũ uiriũ ẽẽ eñdit
aufreclauã herculi Nec sũ dubiꝰ q̃m̃ la¬
accusem fateor plane que dicis omĩa neq

Expanded text:
metuis, imitatores equanimis fer; quanquam et de victoria metuis, imitatores equanimis fer; quanquam et de victoria inter te et eum de quo multa quereris Virgilium, in libris Saturnalium magna lis pendeat, et quidam preterea nostrorum inter vos “dubiam palmam” velint, alii certam illi tribuant vicaut adverser, quam ut noris quid de te posteritas et quam varie sensit, apposui. Ex his autem admoneor ut antequam longius abeam, Virgilium ipsum, cuius “anima”, ut Flaccus ait, “non candidiorem” aliam “terra tulit”, tibi, optime illius imitatione dixisti, non vera modo sed vulgo etiam nota sunt, et multa alia que — verecundia dicam an modestia? — siluisti; que tamen ex ordine ipsis in Saturnalibus scripta sunt, quamvis hoc loco ille suus iocus innotuerit; cui cum obiceretur ab emulis quod versus tibi tuos eriperet, magnarum virium esse respondit auferre clavam Herculi; nec sim dubius quin laaccusem, fateor plane que dicis omnia, neque
Abbreviated transcription (Latin):
redis Multa de iutatoribus tuis multa
de ingratis mlta de indoctis insultatoribꝰ
questus es iuste quidẽ in om̃ibꝰ si solus h̾
pateris neq hũana quĩ et t̾ta inter ho¬
mr̃es eẽnt q̃ te u̾mũt unde sit ut conqui¬
esce debras sũmꝰ in hoc mĩo fateor sed
non unꝰ Iam uo de nutatõe quid dicam.
debuisti p̾sagire dũ tam alte alis añi te
sublenatũ cernes nũꝙͣ tibi defutos imita¬
tumꝰ hõim gaudeã nec gande̾ sat ẽ głie
quoq tanti me nũs fi ut sit aliquis si tñ ẽ
aliquis qui imitari optet ac fing̾e illud
magis gauisurus tłes imitatores ẽẽ qui
suꝑent atq illũ nõ apolline̾ tuũ s mrũ¬
sequit᷑ consequat᷑ ac tͣnseat Ego mrecũ
bone głiose felicit̾ agi credã sed ex aĩtis
tabit᷑ młtos in pares aliꝙͣtoq felicius
si suꝑiores aspex̾o quiq ex imutatoribꝰ
sint uictores Si eĩ̃ genitor carnis filiũ
se maiorẽ cupit quid optare debeat pater

Expanded text:
redis. 15 Multa de imitatoribus tuis, multa redis. 15 Multa de imitatoribus tuis, multa de ingratis, multa de indoctis insultatoribus questus es; iuste quidem in omnibus, si solus hec patereris, neque humana, quin et trita inter homines essent que te premunt; unde fit ut conquiescere debeas, summus in hoc numero, fateor, sed non unus. Iam vero de imitatione quid dicam? Debuisti presagire, dum tam alte alis animi te sublatum cerneres, nunquam tibi defuturos imitatimus hominum, gaudeam, nec gaudere sat est, glorier quoque, tanti me nunc fieri, ut sit aliquis, si tamen est aliquis, qui imitari optet ac fingere? illud magis gavisurus tales imitatores fore qui superent; atque illum non Apollinem tuum sed meusequitur consequatur ac transeat. 17 Ego mecum bene gloriose feliciter agi credam, si ex amicis ltos michi pares, aliquantoque felicius si superiores aspexero, quique ex imitatoribus sint victores. Si enim genitor carnis filium se maiorem cupit, quid optare debeat pater