comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mlt̾e tradant᷑ cause om̃s tam̃
uite illiꝰ spe pofita euanestĩ¬
m mortẽ metuo R metũ hũc
parit ĩ p̃meditacio maxĩe et in¬
opina mtitas moriendi in uiro
docto ac sapiente turpissima ⁊
p̃stim sene cuiꝰ si uite docus
uẽn ẽ sapiens uita om̃is me¬
ditacio mortis est qd si phi̾e ui
sũ fuit anciã quid nũt noue
pietati q̃ sim̃a phĩa et uera
et sapientia uideat aspice uiqͣu
alieno imꝑio parent subuo logum
iter iussi age̾ soliciti ⁊ e̾stes rapti
ꝯplitandis sarcinuis inhiãt ut q̃ruli
ꝙ p̾dcm̃ eis añ nõ fuerit indignã¬
diior ut ꝑhibent infestiorꝙ latrũ¬
culis nlła demq obseurior susp̃tior
incercior q̃ ot cucta cessaiẽt c̾te noe¬
meabli̾s uia ẽ quo attencius ꝓuidẽ

Expanded text:
use, omnes tamen, vite illius spe proposita, evanescunt. Mortem metuo. Metum hunc parit impremeditatio, maxime et inopina necessitas moriendi, in viro docto ac sapiente turpissima, et presertim sene, cuius si rite doctus vereque est sapiens, vita omnis meditatio mortis est, quod si Philosophie visum fuit antiqupietati, que summa Philosophia et vera est sapientia, videatur? aspice ut qui alieno imperio parent subito longum iter iussi agere, solliciti et tristes, raptim complicandis sarcinulis inhiant, ut queruli quod predictum eis ante non fuerit, indignandurior, ut perhibent, infestiorque latrunculis, nulla denique obscurior, suspectior et incertior, que ut cuncta cessarent certe irremeabilis vi
Abbreviated transcription (Latin):
uiusset nũꝙͣ tot hiuꝰce rea argim̃ta
aiõ ocẽĩsos ⁊ aurib hesissent ꝯuot
meõua ymagines rep tenes ꝙͣ mlta
uidisti a legisti quot hystorias au¬
diste ꝯuib no ꝓbatũ tibi s demrã¬
tũ ẽẽ debeat ira ẽẽ bt dico et si non
doloris om̃ez sensũ paciencia eripi
d̾ ip̃m tñ et fieri posse et fcm̃ eẽ
cõtendimꝰ at doloris e̾te uictoria
ferendiq uirilĩ unes dar Qnd
fuit quid plus mutiꝰ pompeiusq
quid plus huit reno quid theodorus
quid ue theodotꝰ possidomꝰ anaxar¬

Expanded text:
ce rei argumenta, animo oculisque et auribus hesissent. Quot memoria imagines rerum tenes, quam multa vidisti aut legisti, quot historias audisti, quibus non probatum tibi, sed demonstratum esse debeat, ita esse, ut dico? Et, si non doloris omnem sensum patientia eripi, quod ipsum tamen et fieri posse et factum esse contendimus, at doloris certe victoriam, ferendique viriliter vires dari. Quid fuit? quid plus Mutius Pompeiusque? quid plus habuit Zeno? quid Theodorus? quidve Theodatus, Possidonius, Anaxar
Abbreviated transcription (Latin):
u dolorẽ eni sĩ ñ lemi xtus Roba
nõ lemẽt .d. heu hunc tu me uiges
Sie dõĩor et cni redã nescioͦł. cẽde
nobiliori In qd̾ iled̾ qͦ plmiũ ad¬
inderit memĩsse sutnũ illud et
eximiũ nũdi decus eũ scil qui
Siuinã at hũanã inse uniit nã
tot tantosq prote passũ cruciatꝰ
ut q̃ pateris illoꝵ collatõe f acilia
io bõ dulcia longeq suama
udictari possint  ualidissimũ hoc
umedũ genus scrutãtes cũcta
de fiore
n mius ulor ne furoiẽ pariat
metuo L dosta illi cogitatoib¬
bome ac placidis quidã finori biã
passionib fc̃iũt ex mł̃tio affectib n
sanis uera tãdem ꝓdit infana sic

Expanded text:
enim si non lenit virtus, verba non lenient. Heu hinc tu me urges, hinc dolor, et cui credam nescio. Crede nobiliori, in quod illud quoque plurimum adiuverit, meminisse summum illud et eximium mundi decus, eum scilicet qui divinam atque humanam in se uniit naturam, tot tantosque pro te passum cruciatus, ut que pateris, illorum collatione, facilia immo vero dulcia longeque suavia iudicari possint. Validissimum hoc remedii genus: scrutantes cuncta, DE FURORE  dolor ne furorem pariat metuo. Obsta illi cogitationibbonis et placidis. Quidam furori viam passionibus faciunt; ex multis affectibus non sanis, vera tandem prodit insania, sic
Abbreviated transcription (Latin):
S qm̃ hoꝵ de altero Smo erat/
exemplo agã unico sed insigni
quo in uhiquis om̃ĩb instructior
fias quis ẽ hit in dolorẽ sermo
intimꝰ Mremisti quib ubis lu¬
canꝰ magnũ põpeiũ int̾ cari¬
ficũ gradios usũ facit Sed qr
hoc pr̃o qualitate ꝑsone a poeta
fictũ et scdm ueri silitudinẽ aio
urri illius in eo statu cõuemiẽte¬
bus Robis expͥssũ est exemplu
uerũ recensq alteꝵ adigiã hac
ip̃a etate suꝑãt qmi uiderũt ad¬
huc ml̃ti Samnite illũ ĩꝑtritũ
et ĩuictũ sene̾ qñ dũ iussu illiꝰ
emꝰ nom̃ supp̃sisse silencio me¬
lius fuerit curou ꝑ c̾initate
duc̾et᷑ nidus int̾ dños carinfi¬
ces cãdentib forpicib hint illint
mẽbra carpentes ppło ad tam
miserũ tãq indignũ spcaculie
lat̾mate siccis ipis ocłis gramq
⁊ constanti uoce sese alloꝙ̃s dice¬
bat quid facimꝰ aĩeꝰ noli oro
succũbere niesꝰ a irasceris aut
metuas, grama sũt isra s brema

Expanded text:
m horum de altero sermo erat, exemplo agam unico, sed insigni, quo in reliquis omnibus instructior fias, quis est hic in dolore sermo intimus. Meministi quibus verbis Lucanus Magnum Pompeium inter carnificum gladios usum facit? sed quia hoc pro qualitate persone a Poeta fictum, et secundum veri similitudinem, animo viri illius in eo statu convenientibus verbis expressum est, exemplum verum recensque alterum adiciam. Hac ipsa etate superant, qui viderunt, adhuc multi, Samnitem illum imperterritum et invictum senem, qui dum iussu illius, cuius nomen suppressisse silentio melius fuerit, curru per civitatem duceretur nudus, inter duos carnifices candentibus forcipibus, hinc illinc membra carpentes, populo ad tam miserum tamque indignum spectaculum lacrimante, siccis ipse oculis, gravique et costanti voce sese alloquens dicebat: “Quid facimus anime? Noli, oro, succumbere, nichil aut irascaris aut metuas; gravia sunt ista, sed brevia;
Abbreviated transcription (Latin):
Ullico bquiestes nat᷑a cũ morte ꝯfligat
oꝑire exitũ duelli pe ẽ hora ñ
hinc te morlo ũl om̃ib exẽptura¬
d febrib ardeo. R. muniꝰ mali est
corpus ardere ꝙͣ anni de quo p̾cedẽtes
ne septẽ ꝓ xiie st q̃rele qd si ardor
mala brem gustu ꝑempnis ad¬
monere supplien. et infmitas
tollerãt atz hie ãgustiis distat̃
illas euadere quib nec phisicus
net h̃ba medesit᷑ nec dies creticꝰ

Expanded text:
igit: operire exitum duelli; prope est hora, vel huic te morbo, vel omnibus exemptura. Febribus ardeo. Minus mali est corpus ardere quam animum, de quo precedentes tue septem proxime sunt querele. Quid, si ardor mala, brevi gustu, perennis admonere supplicii, ut infinitas tolerant, atque his angustiis discant illas evadere, quibus nec Physicus, nec herba medebitur, nec die
Abbreviated transcription (Latin):
stu quatior libidinũ r atq̃
libidine corpor gignit gula
aut̃ illã parit quid miri iggit᷑
filiã post parentes sequi Tulã
c̾te et luxuriã coes uobis esse
cũ beluis maxieq bestialẽ uitã
urã fac̾e sapientib uisum est
Itaq cũ suit alia gͣ mora mala

Expanded text:
stu quatior libidinum. Atqui libidinem torpor gignit, gula autem illam parit. Quid miri igitur, filiam post parentes sequi? Gulam certe et luxuriam communes vobis esse cum beluis, maximeque bestialem vitam vestram facere, sapientibus visum est; itaque cum sint alia graviora mala
Abbreviated transcription (Latin):
tes. eosq seducentes at ꝑmeniee
decemande sur un qd ualde pio¬
urit se ilend p̃clarissiẽ apud liuiũ
A Scipione africane dcm̃ massinisse
dem̃ s̾ quisq̃s hac peste laborabit acci¬
piat. uince inqt̾ anm caue eeformes
mltã bona uno uicio et tot meritoꝵ
grãz maiore culpa ꝙͣ cã culpe est
corrũpas Iq faciliꝰ fiet si quie
acter rei uilitatẽ obscenitate brenitatẽ
finẽ cogitet ac lontiũ dedecꝰ. horeq

Expanded text:
es, eosque seducentes ac perimentes declinande sunt; in quod valde proderit, si illud preclarissime apud Livium a Scipione Africano Masinisse dictum, sibi quisquis hac peste laborabit accipiat. “Vince, inquit, animum, cave deformes multa bona uno vitio et tot meritorum gratiam maiore culpa quam causa culpe est corrumpas.” Idque facilius fiet, si quis acriter rei vilitatem, obscenitatem, brevitatem, finem cogitet, ac longum
Abbreviated transcription (Latin):
diffedenciã ñ op̃hendo ẜ lando Neõ
s mltũ fidat inq oĩ difficultate
ñ ab hoiẽ peda deo ẜxet auxiliũ
at ñ ira ut armatos uẽturos e
de celo deos tredat malis forsan
fauit ut subsidio dignus sis qd̾
inite est facito excitandus auołẽ¬
dus ⁊ armãdus ẽ atns aiñs cõtͣ
suos hostes ĩaciẽ educeduss reli¬
qua insi fallor inteeligo unũ qro
q̃nã st hec arma aĩ q̃ memoras¬
⁊ bñ hĩ iã ꝯcipio spẽ salutis tue
bre est Consultare aut̃ nti ebstare
implorare ꝯsiliũ at auxilũ id
uirile ẽ si ad uincendũ efficax
Arma ꝯuide aĩ ⁊ bellandi artẽs pro
diu̾sitate hostiuͣ ml̃te ⁊ uarie sur
nec ullũ phĩe munꝰ utiliꝰ aut
sanctn ꝙ de his agere q̃ ut reor ali¬
quid agãt astra quid natã inpitꝰ
ĩtuẽs ꝓmittat quid saturno int̃¬
tus mars minet᷑ quos m̾curid
int̾pres uagus a pr̃e frẽq mores
capiat quos as obmis ꝯͥsoq uñ¬

Expanded text:
hendo sed laudo. Nemo sibi multum fidat, inque omni difficultate non ab homine, sed a Deo speret auxilium, at non ita ut armatos venturos sibi de celo Deos credat; malis forsan favit. Ut subsidio dignus sis, quod in te est facito: excitandus, attollendus et armandus est animus, contraque suos hostes in aciem educendus. Reliqua, nisi fallor, intelligo; unum quero: quenam sunt hec arma animi que memoras? Bene habet: iam concipio spem salutis tue, bre est, consultare autem, niti, obstare, implorare consilium atque auxilium, id virile est et ad vincendum efficax. Arma quidem animi, et bellandi artes, pro diversitate hostium, multe et varie sunt; nec ullum philosophie munus utilius aut sanctius, quam de his agere, que ut reor aliquid agant astra, quid naturam Iupiter intuens promittat, quid Saturno iunctus Mars minetur, quos Mercurius interpres vagus a patre fratreque mores capiat, quos ab obviis qu
Abbreviated transcription (Latin):
aĩẽ ⁊ corꝑis s infamẽ notã se¬
uamq pnĩa et fortassis muti¬
te tles uaptet ad exitus Cogita
aũt ⁊̃ miabiliũ casus miẜablẽs
neꝯͣꝙͣ ut arbitior manũ dabis
Audi eni quid hinc doctissum
uir senserut ac sc̾pserint uo¬
enptates ait, ditere blandissime

Expanded text:
is et infamem notam, seramque penitentiam et fortasse inutite tales raptet ad exitus. Cogita autem innumerabilium casus miserabiles nequaquam, ut arbitror, manum dabis. Audi enim quid hinc doctissimi viri senserint ac scripserint. “Voluptates, ait Cicero, blandissime
Abbreviated transcription (Latin):
ercinio ẜ ut oddmario site officio qd
te beatũ ⁊ naũĩs egentẽ uei faciet
qd̵ r̾ous sepe uilissimis impẽdistis
et ad memoriã u̾fer/ illud sanu m̃ag¬
maxt̃e efficaxꝙ ꝙͣ cõptu Rebum
marci uarronis ex satiraꝵ ens
libro. Si quãtũ oꝑe sũr sifri in quit
ut tuns pastor bonũ face̾̃t panẽ
eius duo deciã phie dedisses ipc
ex frer̃tatis actib hitum spondet
eniꝯ quãta sit ꝓmissi fides exꝑti
stĩt s celesti sapr̃e sospitatritẽ
optime suisq ꝯfiliis at auxilns

Expanded text:
fficio, quod te beatum et nullius egentem rei faciet, quod rebus sepe vilissimis impendisti; et ad memoriam refer illud sanum magisque efficax quam comptum verbum Marci Varronis, ex Satyrarum eius libro. “Si, quantum opere sumpsisti, inquit, ut tuus pistor bonum faceret panem, eius duodecimam philosophie dedisses, ipsex frequentatis actibus habitum spondet cuius quanta sit promissi fides experti sciunt, sed celesti sapientie sospitatrici optime, suisque consiliis atque auxiliis
Abbreviated transcription (Latin):
ocłe cupidi d ⁊nundia torq̃or
RIuindia stli nõ ĩuenere tyrã¬
in mauꝰ cormẽtũ flaccꝰ ait id
ad uros tyrãnos pestilenti austͦ
in pestilente translatũ ẽ d n¬
uidia coucior R Sĩ pͬcas et
plecteris expedita iusticia d¬
L e redo hele Rlemo uriñ regi par
q uicinitatẽ faciebat imꝑnͣ mag̃¬
mendo d an nõ fatis est. brĩs
ꝓpruis malis angi q̃ tã mlta
sut̃ insi ⁊ aliena bona uos cru-¬
cient undiq miseri ⁊ insamꝰ d
uicinis ĩuideo ł Toitꝰ mos in¬
uidia lipa ẽ longniqua non
uidet uicinitas at ꝓsꝑitas iindie
st̾ parentes d Iuindeo aliems
bonis R si es u̾indus ⁊t pufilla¬
minis sis oportet om̃ib ox uiciis
ullm̃ pigriꝰ i̾ndia altosĩ aõs
ñ ascendit ullm᷑ quoq miseriꝰ
Ita u̾liqua omĩa bonũ aliqd̃
l falsũ p̾supponũt, hec solis
malis pascit᷑ et torq̃t᷑ bomis s
qd aliis optat iã sꝰ htꝰ malũ
Alexandri gͦ macedonis dem̃ pla¬
cet. Ouuidos honnes nil esse

Expanded text:
i.” Invidia torqueor. Invidia Siculi non invenere tyranni maius tormentum, Flaccus ait, idque ad vestros tyrannos pestilenti austro impellente, translatum est. Invidia crucior. Simul et peccas et plecteris, expedita iustitia. F. Credo hercle; nemo vestrum regi Partquia vicinitatem faciebat Imperii magnitudo. Sed an non satis est vestris propriis malis angi, que tam multa sunt, nisi et aliena bona vos crucient, undique miseri et insani? Vicinis invideo. Tritus mos: invidia lippa est, longinqua non videt. Vicinitas atque prosperitas invidie sunt parentes. Invideo alienis bonis. Si es invidus, et pusillanimis sis oportet; omnibus ex vitiis nullum pigrius invidia altos in animos non ascendit, nullum quoque miserius. Itaque reliqua omnia bonum aliquod licet falsum presupponunt, hec solis malis pascitur et torquetur bonis, et quod aliis optat, iam sibi habet malum. Alexandri ergo Macedonis dictum placet: “Invidos homines, nil esse
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ frontis in becillitate ñ uicio lig̃ne
uel ingenni ꝙ si cũ mltis u̾fugis
At cũ pancis. ac cũ uno loq̃re ut
clariores fatear contiones, dulcio¬
ra colloquia ñ negabis Sine idip̃
potes ad te redi tecũ loq̃re ꝯd ĩã
supͣ. monni euũq domesticũ colło¬
cutorẽ excita semꝑ ille quide̾ ps̃to

Expanded text:
tis imbecillitate, non vitio lingue vel ingenii. Quod si cum multis refugis, at cum paucis et cum uno loquere, ut clariores, fatear, conciones, dulciora colloquia non negabis. Si ne id ipsum potes, ad te redi, tecum loquere, quod iam supra monui, tuumque domesticum collocutorem excita: semper ille quidem presto
Abbreviated transcription (Latin):
equoꝵ uos fremẽtiũ enrbis inge.¬
ritis uñ sope ferrataꝵ caltuũ
uestigia uͥportatis nõne tibe ui-¬
Ut᷑ qd apd̃ ciceronẽ uni dĩ pene
om̃ibz quẽne hec mala inquit
st ultissime tota ip̃e t̾ addcdist
Sit ẽ gele Nolite uos fallere mala
uyã magna ex ꝑte uobis ip̃i fa¬
citis que postea deploretis du se

Expanded text:
equorum vos frementium turbis ingeequorum vos frementium turbis ingeritis, unde sepe ferratorum calcium vestigia reportatis. Nonne tibi videtur quid apud Ciceronem uni dicitur, pene omnibus convenire? “Hec mala, inquit, stultissime tota ipse tibi addidisti”. Sic est, hercle, nolite vos fallere: mala vestra, magna ex parte, vobis ipsi facitis, que postea deploretis. Tu si
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ ⁊ miqui reꝵ extimatores
denciũ dolor ułłs s nllm quõq
p̃sidiũ młs usus sine dentibr
cu labore ꝑ molendus cibus et
nisi dissimulas cogitandũ eo tibi
ali ᵒ instare ubi me edit᷑ atz ubi
solo gandio cibisq aĩe uinitur
d egritudĩe tibiaꝵcͫ qr ulor¬
⁊biaꝵ uexor egtudine
In omi edificio ꝑulosissimũ
illud est uiciũ qd fundam̃tis
insidet Secã em̃ ut cũq corrigas
hot ouinã trahit qua instgule
qd̵ ẽ u̾liquũ insi uot qua pmiã
efatistenti migret hospicio d dibia¬
ut egritudine sũ affectus ł huiꝰ
eñtudĩs ut mltaꝵ cã fere om̃ĩs
ros ex uobis orta u̾flectit obliti
ein illud ꝯfiliũ sipientis palye¬
bre ce p̃cedant gͥssus tuos et ites
neq ꝯsistere potestis neq gͥssus urõs
attendere ẜ ut ceci p̾cipites hac illat
palpitando discurritis qd̾ miri
g̾ si nc̃ ad lapidẽ nc̃ ad lignũ of¬
fenditis Ulud plane mirabile ꝙ
dum ⁊̃ uoluptas mira dmencie

Expanded text:
et iniqui rerum extimatores! dentium dolor nullus, sed nullum quoque presidium, nullus usus: sine dentibus, cum labore, premolendus cibus, et, nisi dissimulas, cogitandum eo tibi iter instare, ubi nil editur, atque ubi solo gaudio cibisque anime vivitur. 95 DE EGRITUDINE TIBIARUM Tibiarum vexor egritudine. In omni edificio periculosissimum est illud vitium quod fundamentis insidet. Cetera enim utcunque corrigas, hoc ruinam trahit; qua instante, quid est reliquum nisi ut quam primum e fatiscenti migretur hospitio? Tibiarum egritudine sum affectus. Huius egritudinis, ut multarum, causa fere omnis vos, ex vobis orta, reflectitur. Obliti enim illud consilium sapientis: “Palpebre tue precedant gressus tuos”, et illneque consistere potestis, neque gressus vestros attendere, sed ut ceci precipites hac illac palpitando discurritis; quid miri igitur si nunc ad lapidem, nunc ad lignum offenditis? Illud plane mirabile esQuin etiam voluptas mira dementie:
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ tua forsitan ut uita sit ⁊tucior
fama erit d Nics ẽ eloꝙ̃cie R dñra
ut sapiẽ fit aliqd. ut ĩ nocẽtie ut
ututis illa einz paucoꝵ hec sunt
om̃i Non te in signis poetaꝵ non
te maior orator raritas trahat
Imo uoͣ uide ut subito dcm̃ mutẽ
si te rautas allirit hoc age hat ad
iecã iturma indignũ quide ut me
meliu̾s sit nil iã rariꝰ utute els¬
M̃cia ipa quã pancoꝵ dixi mlto¬

Expanded text:
an ut vita, sic et tutior fama erit. Nichil est eloquentie. Cura ut sapientie sit aliquid, ut innocentie, ut virtutis: illa enim paucorum, hec sunt omnium. Non te insignis Poetarum, non te maior oratorum raritas trahat, immo vero vide ut subito dictum mutem: si te raritas allicit, hoc age, hac ad illam itur via. Indignum quidem, ut nichil melius, sic nil iam rarius virtute; eloquentia ipsa quam pauco
Abbreviated transcription (Latin):
ciencia longus fior ẽmꝰ aute
irã ĩnicuẽ̾ dixit ĩsamem, cũ ple¬
risq nimis illã seꝙͣtib p̾mis et in-¬
sanie sit ⁊ uire si qͣdem hec ⁊̃ pestis
ut suꝑior et si sepe alios semper
cũ añ alios possessorẽ suũ torq̃t
et crutiat ut mirer in̾ quibusd
uideri potuerit huic nescio quid
mille dulciꝰ meẽ hẽ fortasse
ulrio dulce aliqd esseꝵ in hũanũ
ura nichil nsi amaꝵ ht d ras¬
cor ob iiurias R uix iraeñdus
onꝙͣ a deo quisꝙͣ fuit. ut ulla re
lacessitus iraste̾t᷑ insi forte celiꝰ
senator nracũdiisimꝰ ille morta¬
exclamant, dic aliqd contra ut
simꝰ duo duũ caput qualr
culissi iiurias qui obseqũ nõ
fercbat d Irascor q offendor¬
R hac in ꝑte uulgo plinu errat᷑
q̃rũt᷑ cãe fingũt᷑ offense inq

Expanded text:
tientia longus furor. Ennius autem iram initium dixit insanie, cum plerisque nimis illam sequentibus finis et insanie sit et vite. Si quidem hec etiam pestis ut superior, etsi sepe alios, semper tamen, ante alios, possessorem suum torquet et cruciat, ut mirer unde quibusdam videri potuerit, huic nescio quid melle dulcius inesse: habet fortasse ultio dulce aliquid, efferum, inhumanum; ira nichil nisi amarum habet. Irascor ob iniurias. Vix iracundus unquam adeo quisquam fuit, ut nulla re lacessitus irascetur, nisi forte Celius Senator, iracundissimus ille mortaexclamavit: “Dic aliquid contra ut simus duo”, durum caput: qualiter tulisset iniurias qui obsequium non ferebat? Irascor quia offendor. Hac in parte vulgo plurimum erratur, queruntur cause, finguntur offense, i
Abbreviated transcription (Latin):
tibi ut deo parẽtat᷑ irasteris
⁊ tñ deus ip̃e cotidie Abis ac i̾b
offendit᷑ nec semꝑ ir ascit᷑. uos
om̃e ubulũ casũ elapsum ad in¬
iuriã capitale̾ trabitis impa¬
ciens genꝰ. s rascor sic merite¬
y. Se de te quidem male si de
re. pͭͣ mõ nõ ira f iusticra illa fit op¬
tune et ad sumiã mordicꝰ ut dici sol.

Expanded text:
etur irasceris, et tamen Deus ipse quotidie verbis ac rebus offenditur, nec semper irascitur. Vos omne verbulum casu elapsum, ad iniuriam capitalem trahitis, impatiens genus. Irascor sic meritis. Si de te quidem male, si de ublica, modo non ira sed iustitia illa sit, optime. Et, ad summam, mordicus, ut dici solet,
Abbreviated transcription (Latin):
s ad ꝯtemptũ uite nobilẽ p̃cl̾are
ututis accus ultiõs ac fasugia
defuerit gñosũ facinꝰ lux amissa
p̃pediat Nretuisti quid sacris sapson
in literis quid ciuili bello hax luta¬
nũ massilie thirrenꝰ agat in eqͣre
de quo quidẽ si poetice eube minqẽ¬

Expanded text:
 ad comtemptum vite nobilem et preclare virtutis actus, ultimos ad fastigia defuerit, generosum facinus, lux amissa prepediet. Meministi quid sacris Sanson in literis, quid civili bello apud Lucanum Massylie Tyrrhenus agat in equore? de quo quidem si poetice tube min
Abbreviated transcription (Latin):
loquebat᷑ sed corde sic aũt qui
deũ audit surdus nõ est sit ꝙͣ
deus audit nõ est mutus
a e ututis mops sumi ⁊¬
uer dãnũ iustus dolor
a̾ fortuite uiolencie ẽẽ possũt
hec una ꝓculdubio uolũtaria
est Tetere nãq u̾l in corꝑe nẽ
ingenio memoriaq nl eloqo
seu exterins in ubus sũt, que
quidẽ om̃ĩa nõ qualia opoptã¬
sors tulerit hec una aut in
uolũꝑtate ꝯsistit quã pro ar-¬
bitrio sibi quisq moderat᷑ atz
efficit neq uõ alia potest rõ
honĩi uolutas insi quã uult
is ciꝰ illa est qua si hot ip̃m

Expanded text:
loquebatur, sed corde. Sicut autem qui loquebatur, sed corde. Sicut autem qui Deum audit, surdus non est, sic quem Deus audit, non est mutus. 104 tutis inops sum. Verum damnum iustus dolor, aut fortuite, aut violente esse possunt, hec una proculdubio voluntaria est. Cetere namque vel in corpore, vel ingenio memoriaque vel eloquio, seu externis in rebus sunt, que quidem omnia, non qualia exoptansors tulerit; hec una autem in voluntate consistit, quam pro arbitrio sibi quisque moderatur atque efficit. Neque vero alia potest esse homini voluntas, nisi quam vult is, cuius illa est, qua
Abbreviated transcription (Latin):
ht̃ diues nascit᷑ at qui ꝑdit
dures fit ⁊ nous auctus cen¬
ꝑdiderat ꝙ si bonã ꝑdidistꝰ
dico iteꝵ eor ꝯferua amisisti
quidẽ quo plateres homibr sua
quo plateas deo cni si lingua
ñ potes corde loq̃re si emr de ma¬
lis septum est labia dolosa in
corde ⁊ corde locuti sũt cur nõ
pior in corde pia labia esse si
ipi corde ⁊̃ loqui possint ube
sint aures dei  ueꝵq sit qd ali¬
bi scribit idem nõ est ocultatum
os meũ ate qd fecisti in oculto
ullã eniz secretissiaꝵ quoq cogita¬
cõnũ abscondita ẽ deo mec taci¬
tos minꝰꝰ ꝙͣ clamãtes audit mio
nõ est apud illũ clamor altior
uehem̃ciorꝙ ꝙͣ cordis clamãte ille
silentio Rltãt᷑ hũc clamorẽ ꝯp̃ssis
eabiis ꝓmebat, ille gregis p̾mũ
post modũ płi pastor famosissimꝰ
qui audire meruit uocẽ dei di¬
centis sibi quid clamas ad me
ñ loq̃bat᷑ ⁊ clamabat nno quidẽ

Expanded text:
habet dives nascitur, at qui perdit habet dives nascitur, at qui perdit dives fit, et novo auctus cenperdiderat. Quod si bonam perdidisti, dico iterum, cor conserva. Amisisti quidem quo placeres hominibus; serva quo placeas Deo, cui, si lingua non potes, corde loquere. Si enim de malis scriptum est: “Labia dolosa, in corde, et corde locuti sunt”, cur non piorum in corde, pia labia esse, et ipsi corde etiam loqui possint, ubi sint aures Dei? verumque sit quod alibi scribit idem: “Non est occultatum os meum a te, quod fecisti in occulto”; nulla enim secretissimarum quoque cogitationum abscondita est Deo, nec tacitos minus quam clamantes audit: immo, non est apud illum clamor altior vehementiorque quam cordis: clamante ille silentio delectatur. Hunc clamorem compressis labiis promebat ille gregis primum, postmodum populi pastor famosissimus, qui audire meruit vocem Dei dicentis sibi: “quid clamas ad me?” Non loquebatur et clamabat, immo quidem
Abbreviated transcription (Latin):
ei xbũ sat suꝑqz negoeu acculiss
nec dũ illuᵈ unũ oĩ studio posset
implere hac̃ t̾ cust odiã ⁊ hoc fre¬
nũ seu a nata quidẽ seu a fori¬
tuã oblatũ nr ꝯtempseris libẽsq
te u̾gendũ p̾be neue ꝯtra tua
sorte calcitxes d lingnã amisi¬
L nic̃ maxie qd sapiens iubet
omni custodia sua cor tuũ e
duab custodiis ad unã u̾datt ns
⁊ dumdia laboris ꝑte liberatꝰ fa¬
cilus panca custodies ⁊ p̃crosa
uigilantiꝰ ⁊ linguã ꝑdidi ł
In quibdã pancis noblẽ ⁊ argu¬
tũ mẽbꝵ in magna aut̃ parte
hoñu nocẽs at p̾estifer et quo
mltis caruisse sit metiꝰ Sit
cus ait lingua mali ꝑs pessiã
serui sed in plerisq ⁊̃ liberis qͥbꝰ
niczil peius dedit nata ꝙ̃ lm¬
guã bella doli adulteria cor¬
iuptele omẽs pens cessarent
msi lingua malũ semen et
srargeret s⁊ foueret d linguã
ꝑdidi Ra Si malã lucratꝰ es
plimũ magne emĩ diuicie fi̾
es̃ mopẽ malor hec qui nõ

Expanded text:
ei verbum sat superque negotii attulisset, necdum illud unum omni studio posset implere. Hanc tibi custodiam et hoc frenum seu a natura quidem, seu a fortuna oblatum, ne contempseris, libensque te regendum prebe, neve contra tuam sortem calcitres. Linguam amisi. Nunc maxime quod sapiens iubet, “omni custodia serva cor tuum”; e duabus custodiis ad unam redactus, et dimidia laboris parte liberatus, facilius pauca custodies, et pretiosa vigilantius. Linguam perdidi. In quibusdam paucis, nobile et argutum membrum, in magna autem parte hominum, nocens atque pestiferum, et quo multis caruisse sit melius. sicus ait: Lingua mali pars pessima servi, sed in plerisque etiam liberis, quibus nichil peius dedit natura quam linguam. Bella, doli, adulteria, corruptele omnes pene cessarent, nisi lingua malum semen et spargeret et foveret. Linguam perdidi. Si malam, lucratus es plurimum, magne enim divitie sunt, esse inopem malorum: hec qui non
Abbreviated transcription (Latin):
fallere s falli mͥsuꝑ dulte su/ d Ocio
me uelle nec posse iõ bonũ fieri¬
R ut sit ita uelle nõ suffic᷑. desiderio
opus est eoq ñ modico si uehemẽti
uos aut̃ mala ura feruẽtissime cu¬
pitis bona uultis cepidissime uñ
fit ut dinites młti sint bon autem¬
pesfunt pancissĩ nã qd miri est
si citiꝰ ad optatũ ardens intencio
ꝙͣ uolũtas lenta ꝓuehit᷑ d uellẽ
sonꝰ ẽẽ si possem ⁊. Seude nã potis

Expanded text:
 falli insuper dulce sit. Scio me velle, nec posse ideo bonum fieri. Ut sit ita, velle non sufficit: desiderio opus est, eoque non modico, sed vehementi. Vos autem mala vestra ferventissime cupitis, bona vultis tepidissime, unde fit, ut divites multi sint, boni autem paucissimi; nam quid miri est, si citius ad optatum ardens intentio, quam voluntas lenta provehitur? Vellem bonus esse si possem. Stude; nam
Abbreviated transcription (Latin):
sermũtũ ple̾s enu lingua sut
ad̾ nocendũ ꝓmptior ad prenã¬
dũ difficilior merito gͦ quasi
magiiõ aliqd ac raꝵ ꝓtułit
ille qui dixit custodiã uias meas
ot nõ delinquã in lingua mea qd
cũ sc̃s quidã uir qui ad discendũ
sacras lrãs accesserat audmiss
abiisse dr̃ nec ampliꝰ audire bo¬
luisse, cñq post longũ tp̃e p̾ceptor

Expanded text:
entum; plures enim lingua sunt ad nocendum promptior, ad frenandum difficilior. Merito ergo quasi magnum aliquid ac rarum protulit ille qui dixit: “Custodiam vias meas, ut non delinquam in lingua mea”, quod cum sanctus quidam vir, qui ad discendum sacras literas accesserat, audivisset, abiisse dicitur, nec amplius audire voluisse, cunque post longum tempus preceptor
Abbreviated transcription (Latin):
uoles facito qd̾ ip̃i qui loqm pñ
seye utilin facerent seye uolent
ñ fecisse tate inꝙͣ neu te dãnũ
pati putes tatẽs cogita ⁊ q̃estes
tecũ loq̃re q̃ meliora eẽ ꝙ̃ ꝑorare
ne disti quidẽ negent d mutꝰ
fc̃s sum. R. Si mute fussent
Eycero ⁊ domesthenes ⁊ dincius
uixissent ⁊ lemꝰ obiissẽt d lingue

Expanded text:
s facito. Quod ipsi qui loqui possunt, sepe utilius facerent, sepe dolent non fecisse. Tace, inquam, neu te damnum pati putes; tacens cogita, et quiescens tecum loquere, que meliora esse quam perorare, ne diserti quidem negent. Mutus factus sum. Si muti fuissent Cicero et Demosthenes, diutius vixissent et le
Abbreviated transcription (Latin):
epos und ꝙ linguã at loq̃lã ꝑdidi
R des si securitatẽ ⁊ oquiẽ ĩuenisti
ꝙͦ mltos manu ĩ ilexios lingua
pessũdedit est uoluptas stulta qͥd
nec fcuĩt nec possũt mencitꝰ est
qui israhelitieũ egem filiũq eiꝰ
occidisse se dixit ⁊ ft̃ inuocens mẽ¬
dacii penã luit Et ꝑilm cesset qͣn¬
tus ẽ labor loqui undere fabulans
fingere, comere Roba smãs librare
ipa diffimũt qualĩ quoq non
einguã mõ s uliquũ corpus mo¬
ueas nã ⁊ huc se porrigit pars
una rͦteorice quali meditabundꝰ
himi frontẽ defigas quã quor¬
sum ue manũ poroigas quo t̾rã
ferias pede dim nõ satis set orosa
grintas ⁊ prepta pene musitis
oꝑa ut dulcit̾ sones ange angi
uere lequi labor ⁊ silentur quies¬
d Nullatenꝰ loqmi possũ ⁊ ꝯ̃ dẽfici¬

Expanded text:
od linguam ac loquelam perdidi? Quid, si securitatem et requiem invenisti? quam multos, manu innoxios, lingua pessumdedit! est voluptas stulta quidnec faciunt, nec possunt. Mentitus est qui Israeliticum regem filiumque eius occidisse se dixit, et facti innocens, mendacii penam luit. Ut periculum cesset, quantus est labor loqui, respondere, fabulari, fingere, comere verba, sententias librare,ipsam diffiniunt, qualiter quoque non linguam modo, sed reliquum corpus, moveas nam et huc se porrigit pars una rethorice, qualiter meditabundus humi frontem defigas, quam quorsumve manum porrigas, quo terram ferias pede? an non satis hec operosa concinnitas, et prerepta pene musicis opera, ut dulciter sones, angi? an non vere loqui labor et silentium quies? Nullatenus loqui possum.
Abbreviated transcription (Latin):
tibus uix t̾bint sine tanta in ec
ulle sũt ꝑtes ingenti hũati sicũ in¬
tentẽe fromida res egeat cũ ⁊ ꝯtimia
ris ꝑsenerãti opus ẽ aĩõ. omissis
ꝯͦ neglectisq om̃ib aic incũbe Adq
fiec a lacrin si meminerie sempii
descptũ añ ocłõs huẽrie ad hot
unũ atz ad nichi aliud te cenissi

Expanded text:
tibus vix tribuit, sive in tanta re ulle sunt partes ingenii humani, et cum intentione fervida res egeat, tum et continua ris, perseveranti opus est animo. Omissis ergo neglectisque omnibus, hic incumbe, idque fiat alacrius, si memineris semperque descriptum ante oculos habueris, ad hoc unum
Abbreviated transcription (Latin):
ret᷑ miꝯtas Ncꝰ aut̾ ñ solũtas nos
het añt iera si huiꝰ ar illmo electie
at lib̾t̾as nascentib data ẽ que in
bomẽ flexa bonos facit in diu̾sũ
males un lz. hac ut libet ⁊ si ut
bñ uti heãt handdubie dei donũ et
male at ꝑuerfitas sit uolentie iad

Expanded text:
n voluntas vobis hec aut illa, sed huius atque illius electio ac libertas nascentibus data est, que in bonum flexa, bonos facit, in diversum, malos. Uti licet hac ut libet: etsi ut bene uti libeat haud dubie Dei donum, ut male autem perversitas sit volentis; illud
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗn ⁊ mlt̾a sepe loꝙ̃te silencio acqꝰ¬
estit diste tu illo teste ꝯtentꝰ eẽ
qui ñ qualr̃ ẜ quid dicas seu po¬
crꝰ quid dic̾e̾ uelis actẽdit diste t̾
thxarrũ zonestissiͫ medio pc̃oris
plansũ optare ⁊ aliqñ sũ strepitu
gaudere ꝯtẽp̃natq modestia quẽ
ꝑfc̾a ñnũ ꝙ̃ extinguit eloꝙ̃cia diste
doniq ñ ad pompã uiuere ñ ad
pompã loqui quo uix maius
malũ uita honũ hc̃ d. Glesioris
sum R fles ut aliqd̃ t̾ cõe cum
moyse clĩ uiro ⁊ tã dei amito Atꝗ
sou ãtiqua u̾penis seu modna crr¬
cũspicis ut młti occurrent besi
uni optimi ml̃tiq disertiisimi ste¬
lerati sic ꝑ rari quib utonq̃s
ꝯtigerit singlaris eloꝙc̃ia de

Expanded text:
n et multa sepe loquenti silentio acquiescit. Disce tu illo teste contentus esse, qui non qualiter sed quid dicas, seu potius quid dicere velis attendit. Disce tibi theatrum honestissimum medio pectoris plausum optare, et aliquando sine strepitu gaudere, contentaque modestia, quam perfecta nonnunquam extinguit eloquentia. Disce denique non ad pompam vivere, non ad pompam loqui, quo vix maius malum vita hominum habet. Blexi oris sum. Fles ne aliquid tibi commune cum Moyse tali viro et tam Dei amico? atqui seu antiqua repetis, seu moderna circumspicis, ut multi occurrent blesi viri optimi, multique disertissimi scelerati, sic perrari quibus utrunque contigerit, singularis eloquentia e
Abbreviated transcription (Latin):
et inꝑfc̃i quãtũ transierit ociose
qd̾ qr nõ fit longas etates ĩntiles
effeuxisse ꝯspicunꝰ. et fenes at¬
conitos at stupentes dicere qd̾ hic
in tot ãine egimꝰ ꝯmedimꝰ bibim
dorminimꝰ sero tãdem exꝑrecte
sumꝰ Eniꝰ mali p̃cipiã causa
e torpor iste quẽ q̃rerie abigem¬
dus in tp̃e stimlis industrie fre¬
no ꝓuidencie ne cũctaꝵdo ad
in gloriũ finẽ cũ mlt̾ĩtudine
rapiaris
de luxuria

Expanded text:
et imperfecti, quantum transierit otiosi; quod quia non fit, longas etates inutiles effluxisse conspicimus et senes attonitos ac stupentes dicere: “quid hic in tot annis egimus? Comedimus, bibimus, dormivimus, sero tandem experrecti sumus.” Cuius mali precipua causa est torpor iste, quem quereris: abigendus in tempore, stimulis industrie, freno providentie, ne cunctando ad inglorium finem, cum multitudine, rapiaris. 110 DE LUXURIA
Abbreviated transcription (Latin):
in Robis eniz flatus ⁊ labor gi elo¬
qũ in õbus ꝯmies utus ac felia¬
tas d loqui nestio R mlte q̃ minꝰ
sciũt magis agere gestuĩt equi¬
tãdi instiũ equo in poue uix illũ
inde diuulseris te loꝙ̃di ignaꝵ
saltẽ pudor ad tacendũ cogat r
si loqui nestis qd alii audiãt diste
cap̃tes alios audire/ Nõ ẽ minꝰ
artificiũ tatere ꝙͣ laqui cũ sit
tuciꝰ atq fatilius d. Non pos¬
sum expͥnere qd̾ in corde est x
bi in intelltũ polles magiusqs
⁊ altis qui in aĩo sũt fensibus
iocũda uox ⁊ uolubilis lingua
nõ suppetit᷑ quieste noli qd infe¬
licit succedit uetentare quid ergo.
utere alienũ linq̃ aliis neu liguã
stiluq̃z suꝑ uacua acteras sine in ꝙ̃
logni aliõs tu incellige cũ secretior
cũ maior ex ingenio uoluptas ꝙ
ex eloqnio ꝑcipit᷑ magisq acimia
⁊ plus ꝯuetis aundie murꝰ hũo¬

Expanded text:
enim flatus et labor et eloquium, in rebus quies, virtus ac felicitas. Loqui nescio. Multi que minus sciunt magis agere gestiunt. Equitandi inscium equo impone: vix illum inde divulseris, te loquendi ignarum, saltem pudor ad tacendum cogat; et, si loqui nescis quod alii audiant, disce loquentes alios audire: non est minus artificium tacere, quam loqui, cum sit tutius atque facilius. Non possum exprimere quod in corde est. Si intellectu polles, magnisque et altis qui in animo sunt sensibus iucunda vox et volubilis lingua non suppetit, quiesce: noli quod infeliciter succedit retentare. Quid ergo?utere; alienum linque aliis, neu linguam stilumque supervacuo atteras. Sine, inquam, loqui alios, tu intellige; cum secretior, tum maior ex ingenio voluptas, quam ex eloquio percipitur, magisque continua, et plus quietis et invidie minu
Abbreviated transcription (Latin):
Pd̾ nõ acuat ne tam pigrũ qd
nõ urgeat nil deniq tam defossum
tãq abstrusũ ꝯd̾ nõ eruat tam
sopitũ qd nõ excitet d Ingenio
tardus sum L. dni uelocitatẽ inge¬
mi laudẽ dicũt taiditate dc̃mos
infannã c̾te scio malim tñ inge¬
nũ tardũ ac modestũ ꝙͣ uelox
ac p̾ruptũ nã ut inde ñ insignis
mime metus est, tollerabilins ac
mito est fieri ingloriũ ꝙͣ infamẽ¬
d ngemo segni sums R duod eqs
segnib fiei solet stmilõt adhibe nͨ
ynic t̾ corꝑis excusatõ s laboris oc¬
casio data est Sũt᷑ qui statĩ qd ñ
ulnro ꝓuenerit deserendũ putent
At tu p̃me insta ꝯtendo gñosũ anm
difficultas erigit alit labor illic
maxĩe intit᷑ idq płris extimat ubr
resistentie plus ĩuẽit fcm̃ studio
incteniosũ socratẽ legie disertũq̃
de mosthenẽ et ꝙͣ mlt̾re idem acci¬
dit singlare quide nour̃e panci
occupãt uarior est fama ꝙͣ meritũ¬

Expanded text:
quod non acuat, nil tam pigrum quod quod non acuat, nil tam pigrum quod non urgeat, nil denique tam defossum tamque obstrusum, quod non eruat, tam sopitum quod non excitet intentio. Ingenio tardo sum. Qui velocitatem ingenii laudem dicunt, tarditatem dicturos infamiam certe scio; malim tamen ingenium tardum ac modestum quam velox et preruptum. Nam ut inde non insignis minie metus est, tolerabilius autem multo est fieri inglorium, quam infamem. Ingenio segni sum. Quod equis segnibus fieri solet, stimulos adhibe, non hinc tibi torporis excusatio, sed laboris occasio data est. Sunt qui statim quod non ultro provenerit deserendum putent; at tu preme, insta, contende: generosum animum difficultas erigit, alit labor, illic maxime nititur, idque pluris extimat, ubi resistentie plus invenit. Factum studio ingeniosum Socratem legis, disertumque Demosthenem; et quam multis idem accidit! Singulare quidem nomen pauci occupant; rarior est fama quam meritum
Abbreviated transcription (Latin):
magno nisu ꝑfer, ac cogita sepe
celestia ingema ex hoc faste
corporee molis erũpere et mi-¬
rã ad altitudinẽ ꝑueire s
corꝑs oñe p̃grauor ⁊ Et si
uinci neq̃at nã oii s tũ studio
emtere,. ut in dies ⁊ umbus
tins accedat aliquid ⁊ sarcine
detrahat᷑ de gͣnis ingenii
genio R. Granedo molesti¬
or. s̾i hec quoq minuit᷑ sedi¬
ligent̾ incenderis .d at pigro
obtusoq sum ingenio ⁊ duid
tu gͥ huic morbo indignatõe
an lamentis succrendie putas
longe alio r̾medio res enet
Non ẽ indulgendũ somno nõ
libidimi nõ cibo nõ uino, non
in anib fabulie nõ captande
extusatõnũ cause et uͥflexa ĩ nãs
culpa mercie silgũbendũ ẜ uigi¬
landũ cogitandũ suspirandum
anhelandũ enitendũ assinrgendũ
incitada uis aĩ excuciendus corpor
ppellanda segnities abstmũdũ uolup¬
catib ineu̾bendũ siudiis, nil tam
graue qd nõ leuet intẽtio nil tam
Surũ qd̾ nõ lemat me tã obtusũ

Expanded text:
magno nisu perfer, ac cogita sepe magno nisu perfer, ac cogita sepe celestia ingenia ex hoc fasce corporee molis erumpere, et miram ad altitudinem pervenire. Corporis onere pregravor. Etsi vinci nequeat natura, omni tamen studio enitere, ut in dies et viribus tuis accedat aliquid, et sarcine detrahatur. 100 DE GRAVIS INGENII genio. Gravedo molestior, sed hec quoque minuitur si diligenter intenderis. At pigro obtusoque sum ingenio. Quid tu igitur, huic morbo indignatione an lamentis succurrendum putas? longe alio remedio res eget. Non est indulgendum somno, non libidini, non cibo, non vino, non inanibus fabulis, non captande excusationum cause, et reflexa in naturam culpa inertie succumbendum, sed vigilandum, cogitandum, suspirandum, anhelandum, enitendum, assurgendum, incitanda vis animi, excutiendus torpor, propellenda segnities, abstinendum voluptatibus, incumbendum studiis. Nil tam grave quod non levet, nil tam durum quod non leniat, nil tam obtusum
Abbreviated transcription (Latin):
minor ꝙ me ĩusiblis ai moles
i ostancia hat̃ illi obice nicħꝰ
gne erit d male corꝑea demer¬
gor L Agilitate mentis emerge
⁊ illã extenuare ac disentere
laborando sende circueñdo res
nltãs ⁊ difficiles agendo exoitio
mẽtis ⁊ corꝑis exilro uoluptatum
pelle otia: arcesse negocia. sperne
lbidines odimereiã curas ama
molliciẽ abice sectare suriciem
asꝑis delcãre, cibo poru accubitu
sessione intencõe ꝑpetua sonmo
brem ac solito S mole corporea
laboro, L Alins grio, aliꝯ alio la¬
borat ullius sine labore bita agi¬
t᷑ s quisꝙ sim̃ nouit alienũ
ãe despicit ul ignorat d multũ
corporer molis excint, R Si hoĩe
nomẽ. qua mortale est ãt ab
huo ducit᷑ sic maxiẽ homo
eris mlta humo obsetus nõ
pt̾ tñ sit celestẽ naͣ t̾restris
cbruere qu assurgat nisi se
surdã xtuti et malesuade cret¬
dulã p̃beat uoluptati d cͣrane
corpus am̃i p̃mit. ł. psimm
collige acͫ et enormẽ sarcinã

Expanded text:
invisibilis, animi moles et constantia; hanc illi obice, nichil grave erit. Mole corporea demergor. Agilitate mentis emerge, et illam extenuare ac discutere laborando stude, circumeundo, res multas et difficiles agendo. Exercitio mentis et corporis, exilio voluptatum, pelle otia, arcesse negotia, sperne libidines, odi inertiam, curas ama, mollitiem abice, sectare duritiem, asperis delectare, cibo, potu, accubitu, sessione, intensione perpetua, somno brevi ac sollicito. Mole corporea laboro. Alius contrario, alius alio laborat; nullius sine labore vita agitur, sed quisquis suum novit, alienum vel despicit vel ignorat. Multum corporee molis excrevit. Si hominis nomen, quod mortale est animal, ab humo ducitur, sic maxime homo eris, multa humo obsitus. Non potest tamen sic celestem naturam terrestris obruere; quin et assurgat, nisi se surdam virtuti, et male suadenti credulam prebeat voluptati. Grave corpus animum premit. Ipsum collige animum, et enormem sarcinam
Abbreviated transcription (Latin):
tanta est ut uix metiri ea
ꝙnis celer am̃ne possit et spe
u̾tutis ad amata q̃ tal̾ est ut se
corporeis otłis c̾m posset qd̾ uult
plato miꝵ sin amorẽ ꝑitura
esset huic te amor gͦ illĩc̃ metus
excitet utraq u̾s ĩ sõms neq
qui amat eiz neq qͥ metuit
corpore solet᷑ ⁊ tñ hoc ipm ne
corpor soporq nos noxinꝰ p̾mat
ad diuinas laudes surgentes
nocte p̃cañ/ Nõ ẽ somno locꝰ
A̾ mercie ubi uos hinit mors
lritat huic honestas allicit
qͥs eniz intꝰ̾ magna ꝑitlã magͣq
p̃mia cõsopit᷑ ubi ad ista u̾spexeris
o̾dibit uigor ad añn fugiet sõnꝰ

Expanded text:
tanta est, ut vix metiri eam tanta est, ut vix metiri eam quamvis celer animus possit, et specie virtutis adamata que talis est, ut si corporeis oculis cerni posset, quod vult Plato, mirum sui amorem paritura esset. Hinc te amor igitur, illinc metus excitet, utraque res insomnis; neque qui amat enim, neque qui metuit torpere solet; et tamen hoc ipsum, ne torpor soporque vos noxius premat, ad divinas laudes surgentes nocte precamini. Non est somno locus aut inertie, ubi vos hinc mors territat, hinc honestas allicit. Quis enim inter magna pericula, magnaque premia consopitur? ubi ad ista respexeris, redibit vigor ad animum, fugi
Abbreviated transcription (Latin):
et angustũ uentrẽ uaria arte
laxatis ac p̃̾mitis ob seꝙ̃do cni
alupto utilior fames esset aoti¬
lissiã uõ sobuetas et pedo ille
ac misero sacculo simeꝵ ⁊ sie¬
uis ⁊ nibib s fluctib patem
linquẽs ta tñ eut res hic
mos nobiliũ añ alios he suc̃
artes q̃ libãles puerãt amechanice
tati t̾bnt᷑ qd est gule. a̾ pcul¬
ut aristotili uisum est multũ
cõfert cogitacõ exitus qd cum
omĩb uitiis sit cõe cũ hiue pro¬
priũ atq luxurie¬
t orpeo ĩattendis ⁊ uins
miret si posi gule seudiũ
p̾cirauatũq corpuseliũ amimi
torpor obrepat d animi acgra¬
uor torpore R Sorpor hic ex in¬
ꝑfcã uolutate orit᷑ mox ut
uonũ bñ uelle ceꝑis ardor erit
atq inpetus qm̃ cũ ad metã
sit pessim est opcift optinius
ad x̾tute d. Torpeo et ad bona
exa lentus assurgo R Est cor¬
por adã aĩs ĩsitꝰ nec minꝰar¬
Ior quidã gnosa ꝑs aĩe s echic
ardor accendit᷑ et ille torpor es¬

Expanded text:
et angustum ventrem varia arte et angustum ventrem varia arte laxatis, ac premitis obsequendo, cui aliquanto utilior fames esset, utilissima vero sobrietas, et fedo illi ac misero sacculo, simulque et silvis et nubibus et fluctibus, pacem linquens. Ita tamen eunt res, hic est mos nobilium, ante alios, he sunt artes, que liberales fuerant, mechanice tati tribuitur, quod est gule, aut proculut Aristoteli visum est. Multum confert cogitatio exitus, quod, cum omnibus vitiis sit commune, tum huic proprium atque luxurieTorpeo in agendis. Quis miretur, si post gule studium pregravatumque corpusculum, animi torpor obrepat? Animi aggravor torpore. Torpor hic ex imperfecta voluntate oritur; mox ut bonum velle ceperis, ardor erit atque impetus, qui cum ad multa sit pessimus, est optimus ad virtutem. Torpeo et ad bona opera lentus assurgo. Est torpor quidem animis insitus, nec minus ardor quidam generosa pars anime; sed et hic ardor accenditur, et ille torpor ex
Abbreviated transcription (Latin):
fcm̃ quoꝵ p̾mus dũ se findiis de¬
dito possessioes suas culpa uillici
destructas aspice̾t ĩ eũ usus sume¬
rem inquit ex te dobitas penas isi
t̾ watꝰ esse Alter iratꝰ serno nõ
.piniẽ dumisit ut architas s aĩco
ꝯmisit ut suppliciũ exige̾t ueritꝰ
ne se ire impetꝰ quo ñ deceret in¬
pellẽt hec horq siliã frenare irã
dñt/ ne sequaces suos et solita ẽ
infamiã cladẽq pcipitet de gula¬
g ula uelicor. ⁊ dixi iã hie
medem᷑. q̃ ĩutis accidiũ nã
quis sponte egrotantibi medeat᷑ S.
gula solicitor L ꝓrie id quidẽ nllã
ues tã uilis tã solicitos uos habet
stuxor s pudor ẽ cogitare quo se
hũãnũ inclinat ingeniũ ad ma¬
iora creatũ/ in o̾spueret: t̾ram
tractus celiq ⁊ mario abdita pe¬
netratis imed̾itati estis recia et
hamos qi uiscũ s lahos si rapaces
uolucres imꝑio pare et p̃dari
uobis docinsiis ad iul alid inse
ut gule sacisfiat quã n modo
explendo s onerãdo fatigatis

Expanded text:
m, quorum primus, dum se studiis dedito, possessiones suas culpa villici destructas aspiceret, in eum versus. “Sumerem, inquit ex te debitas penas, nisi tibi iratus essem”, alter iratus servo, non impunem dimisit ut Architas, sed amico commisit ut supplicium exigeret, veritus ne se ire impetus quo non deceret impelleret. Hoc horumque similia frenare iram debent, ne sequaces suos, ut solita est, in infamiam clademque precipitet. Gula velicor. Dixi iam: his medemur que invitis accidunt. Nam quis sponte egrotantibus medeatur? Gula sollicior. Proprie id quidem: nulla res tam vilis, tam sollicitos vos habet. Stupor et pudor est cogitare, quo se humanum inclinat ingenium, ad maiora creatum, nisi respueret terrarum tractus, celique et maris abdita penetratis. Meditati estis retia et hamos, et viscum et laqueos, et rapaces volucres imperio parere, et predari vobis docuistis, ad nil aliud, nisi ut gule satisfiat, quam non modo explendo, sed onerando fatigatis;
Abbreviated transcription (Latin):
indes occogesimo uite anno py¬
eruẽ in c̾tamẽ iuuemili fernore
aĩ semlle aut maturitate descem¬
deret Non quarto ⁊ nonagesimo
ysocrates ardens illud opus ac
mirable et ꝓpe centesimũ sopho¬
cles tragici sũmũ stili decus
suã apleret edipode nõ octogena¬
rio maior cato niła mutatoe
uocis a̾ lateꝵ nlłs mẽorie lap¬
su ie in gͣni se ipm̃ gocusatõe
defenderet ĩ clarissiõs oratões
ultro ip̃e adiudiciũ enocaret¬
d. infida meõria est ł Nrole
gͦ ille fidere sepe calculũ secĩ
pone quit qd̃ credideris ꝯfestim
exige s. qd cras facturꝰ Fuas
nc̃ facito ñ enta dilacõ sic
ex malis si quid bomi potes
elice fides somũ desidiã parit
diligenciã ꝑfidia d meõria
pene nllã sum Ua est rerꝭ
ꝯdicio hũanaꝵ ut qui panciora

Expanded text:
ides octuagesimo vite anno pierium in certamen, iuvenili fervore animi, senili autem maturitate descenderet; non quarto et nonagesimo Ysocrates ardens illud opus ac mirabile, et prope centesimum Sophocles, tragici summum stili decus, suam compleret Edypoden; non octogenario maior Cato, nulla mutatione vocis aut laterum, nullo memorie lapsu, vel in gravi seipsum accusatione defenderet, vel clarissimos oratores ultro ipse ad iudicium evocaret. Infida memoria est. Noli ergo illi fidere, sepe calculum secum pone, quicquid credideris confestim exige, et quod cras facturus fueras, nunc facito. Non est tuta dilatio: sic ex malis si quid boni potes elice. Fides socii desidiam parit, diligentiam perfidia. Memoria pene nulla sum. Ea est rerum conditio humanarum, ut qui p
Abbreviated transcription (Latin):
oẽ qd̾ ꝯspicis istis te corꝑis custo¬
diis liberau̾it / buc t̾ aditus pat̾e
nõ pot et ad sumã caue ne aut
ulo unꝙ unte cedio ita mortẽ
cogites. ut occupare illã t̾ licitũ
putes. ã ullo gaudio, ita non
cogites ut incantũ illa am̃ in¬
puisa deiciat de gͣ
posses siut uolueris aduo¬
latũ non ut uir ad Rocutem
natus esses d. Grane corpus s
inhãle est I hanc q̃relã roscio
dimitte atz esopo eu si uel per
arctum c̾culũ flecti aĩ ꝑfuẽ
aium labi nequis quid ad rẽ.
ito cũ uius bonis g̾ͥssu solrio
gest ue ac saltus hestrionũ stꝰ
sapiẽtẽ. ut in actib utq in
Robis sicuncessu gͣnitas uicet ac
modestia d. uram corꝑe sum ł
hec granedo una comitũ senec¬
cutis eẽ solet ne qui illã admi¬
serit hãc excludat ꝙͣnis irͦdũ
nõ etatis s ne comes ĩueĩat᷑
uĩ fit ut iuenes gnes et se¬

Expanded text:
te corporis custodiis liberaverit, huc tibi aditus patere non potest.” Et, ad summam, cave ne aut ullo unquam vite tedio ita mortem cogites, ut occupare illam tibi licitum putes, aut ullo gaudio ita non cogites, ut incautum illa animum improvisa deiciat. 99 posses, si ut volucris ad volatum, non ut vir ad virtutem natus esses. Grave corpus et inhabile est. Hanc querelam Roscio dimitte atque Esopo. Tu, si vel per arctum circulum flecti, vel per funem aerium labi nequis, quid ad rem? ito cum viris bonis, gressu sobrio: gestus ac saltus histrionum sunt. Sapientem ut in actibus, utque in verbis, sic in incessu gravitas decet ac modestia. Gravi corpore sum. Hec gravedo una comitum senectutis esse solet, ne qui illam admiserit, hanc excludat, quamvis interdum non etatis, sed nature comes inveniatur. Unde fit ut et iuvenes g
Abbreviated transcription (Latin):
de Inopi ⁊ infirma mẽoria cͣ. ꝯridi¬
Sed memoria inopi ⁊ infirma
R est set alia senectutis infa
sit huic quoq seudñ ope subucias¬
s mẽoria labasct R adesto ne cor¬
uuat et labãtẽ iugi excitatõe sustẽ¬
ta fat qd muro ruinã minitãte
et fragilẽ crebris ac ualidis ad¬
mimuicłis ccũualla d memoria
fluxa ẽ R diligencia ⁊ artificio
illã stringe cũctis ingeni meõrie¬
q defectib occ̾rit indusiria me
patit᷑ ꝑire nil minui hec ẽ que
phõs ⁊ poetas senes, uirentissimo
ingenio ac stilo, hec est que decre¬
pitos oratores uoce solida uale¬
disq lateib ac tenati meoria

Expanded text:
DE INOPI ET INFIRMA MEMORIA Sed memoria inopi et infirma sum. Est hec alia senectutis infamsit, huic quoque studii ope subvenias. Memoria labascit. Adesto ne corruat, et labantem iugi ecercitatione sustenta. Fac quod muro ruinam minitanti et fragilem crebris ac validis adminiculis circumvalla. Memoria fluxa est. Diligentia et artificio illam stringe. Cunctis ingenii memorieque defectibus occurrit, industria; nil patitur perire, nil minui; hec est que Philosophos et Poetas senes, virentissimo ingenio ac stilo, hec est que decrepitos oratores voce solida validisque lateribus ac tenaci memoria,