comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
te iã siti fameq deposita
ĩ luxiam plapsi ad ꝓpha¬
nos egiptioꝵ ritus aĩos
tͣnͣstulerũt ¶ Cũ em̃ moy¬
ses dux eoꝵ ascendisset ĩ
montẽ atq ibi qͣdragin¬
ta diebus moraret᷑ aure¬
ũ caput boiuis quẽ uocãt
apim qd eos ĩ signũ ꝓce¬
deret figurarũt ¶uo
pcc̃o ac scele offensus d̃s
ĩ piũ et ingratũ ppłmi ꝓ
merito penis gͣuib affe¬
cit et legi quã ꝑ moysẽ
dederat sb̾ingauit postea
uo̾ cũ in deserta quadã ꝑ¬
te syrie cõsedissent ami¬
serũt betus noͫ hebrei Et
Iudas erat iudei sũt ap¬
pellati et terra ꝙͣ ĩ colu̾e

Expanded text:
te, jam siti fameque deposita, in luxuriam prolapsi, ad profanos Aegyptiorum ritus animos transtulerunt. Cum enim Moyses dux eorum ascendisset in montem , atque ibi quadraginta diebus moraretur, aureum caput bovis, quem vocant Apin, quod eos in signo praecederet, figurarunt. Quo peccato ac scelere offensus Deus, impium et ingratum populum pro merito poenis gravibus affecit, et legi, quam per Moysen dederat, subjugavit. Postea vero cum in deserta quadam parte Syriae consedissent, amiserunt vetus nomen Hebraei: et Judas erat, Judaei sunt appellati, et terra, quam incolue
Abbreviated transcription (Latin):
sepe indei p̃ceptis saluta¬
rib repugnarẽt atq a dĩ¬
na lege resisten̾t ab errã¬
tes ad ĩpios cultus deoꝵ
u̾bis minacib ĩ creparet
⁊ nichiloꝰ hortarẽtur ad
penitẽtiã scełis agẽdã ꝙͣ
nͥ egissent atq abiectis
uãitatib ad deũ redissẽt
fore ut testamẽtũ suũ
mutaret idest h̾editatẽ
uite ĩ mortalis ad ext̾as
ppłm fideliorẽ ex alienge¬
nis ꝯg̾garet. ¶Illi ãt a

Expanded text:
saepe Judaei praeceptis salutaribus repugnarent, atque a divina lege dosciscerent, aberrantes ad impios cultus deoruverbis minacibus increparet, et nihilominus hortaretur ad poenitentiam sceleris agendam, quam nisi egissent, atque abjectis vanitatibus ad Deum suum rediissent, fore, ut testamentum suum mutaret, id est, haereditatem vitae immortalis ad exteras populum fideliorem ex alienigenis congregaret. Illi autem a
Abbreviated transcription (Latin):
et statũ ncc̃itatẽ rerũ ⁊ de
obstant uerba cũ siña cõ¬
gruat ueritati Est em̃ sp̃s
dei quẽ ille aĩm iouis no¬
mĩauit ¶Nã t̾megistus
qͥ beritatẽ pene unũsam
nescio quõ ĩ uestigauit
u̾tutẽ maiestatẽq u̾bi se¬
pe descripsit sicut decłat
eẽ ineffabilẽ quẽdã sc̃m¬
q scrmonẽ cuiꝰ enarratio
modũ hoĩs excedit
yxi de ntĩtate p̾ͥma
breuit̃ ut potui nc̃¬

Expanded text:
itatem rerum et deobstant uerba, cum sententia congruat ueritati. est enim spiritus dei quem ille animum Iouis nominauit. nam Trismegistus, qui ueritatem paene uniuersam nescio quo modo inuestigauit, uirtutem maiestatemque uerbi saepe descripsit, sicut declarat esse ineffabilem quendam sanctumque sermonem, cuius enarratio modum hominis excedat. Dixi de natiuitate prima breuiter ut potui. n
Abbreviated transcription (Latin):
mutata litt᷑a chrestũ so¬
lent dice̾. ¶ Erat uideis
añ p̃ceptũ ut saciũ cõfi¬
te̾nt unguẽtũ qͦ ꝑungi
possent hi qͥ bocabant᷑ ad
sacerdotiũ uł ad regnũ
Et sit̃ nc̃ romans ĩdu¬
mẽtũ puppure ĩ signe est
regie dignitatis assũpte
sic illis unctio sacri un
iudicat homericꝰ u̾sꝰ i ͤ¬

Expanded text:
utata littera Chrestum solent dicere. Erat Judaeis ante praeceptum, ut sacrum conficerent unguentum, quo perungi possent ii, qui vocabantur ad sacerdotium, vel ad regnum. Et sicut nunc Romanis indumentum purpurae insigne est regiae dignitatis assumptae: sic illis unctio sacri ung sicut indicat Homericus
Abbreviated transcription (Latin):
añ tꝑa dici potuit tp̃alr̃ fiat
lux ĩ uenire difficile est
Sono em̃ bocis nõ ĩ telli
a ꝓph̃is pater dicit᷑ sic eti¬
am mater dice̾tur ¶ Qͦ
gelos dei spũs eẽ ¶Nã
sermo ẽ spiritus cũ boce
sp̃s uarib ore sermo ꝓte¬
dit magna int̾ hñt dei
filiũ cetõs q angelos dif¬
ferẽtia ẽ Illi em̃ ex deo ta¬
citi spũs exierũt qr non
ad doct᷑nã dei tͣdendã s ad
cũ sit et ip̃e sp̃s tñ cũ uo¬
ce ac sono ex dei ore ꝓces

Expanded text:
ante tempora, dici potuit temporaliter, Fiat lux, invenire difficile est. Sono enim vocis non intellia Prophetis pater dicitur, sic etiam mater diceretur. Quogelos Dei spiritus esse. Nam sermo est spiritus cum voce spiritus naribus, ore sermo procedit, magna inter hunc Dei Filium, et caeteros angelos differentia est. Illi enim ex Deo taciti spiritus exierunt; quia non ad doctrinam dei tradendam, sed ad cum sit et ipse spiritus, tamen cum uoce ac sono ex dei ore proce
Abbreviated transcription (Latin):
cũ nõĩe ptãs regalis ĩ¬
ducta ẽ um̃ iudicib re¬
ginẽ eoꝵ tenẽtib puas
religiones sepe susceꝑãt
atq offensus ab hiis d̃s
tociens alieigenis sub¬
iugabat donet ruisus pe¬
intẽtia pplĩ mitigatus
libaret om̃s seruitute
Itẽ sb̾ regib finitĩoꝵ belł̾
obdelicta uexati postremo
capti abducti q babilonẽ
penas ĩ pietatis sue gͣui
ẜuicio p̃penderũt donet
cyrus beniret ĩ regnũ qͥ
statĩ ideos restituit e¬
dicto Erinde tetrarchas
hũerũt usq ad herodẽ
qͥ fuit sub imꝑio tiberii
cesaris cꝰ ãno quͥdecimo
idest duob gemĩs ꝯsuli¬
b añ diẽ decimũ kalen¬

Expanded text:
tas regalis inducta est. Verum Judicibus regimen eorum tenentibus, pravas religiones saepe susceperant; atque offensus ab his Deus, toties eos alienigenis subjugabat, donec rursus poenitentia populi mitigatus liberaret eos servitute. Item sub regibus finitimorum bellis ob delicta vexati, postremo capti, abductique Babylonem, poenas impietatis suae gravi servitio pependerunt; donec Cyrus veniret in regnum, qui statim Judaeos restituit edicto. Exinde Tetrarchas habuerunt usque ad Herodem, qui fuit sub imperio Tiberii Caesaris; cujus anno quinto decimo, id est, duobus Geminis Consulibus, ante diem decimam calen
Abbreviated transcription (Latin):
denuo scd̾m carnẽ. ¶Que
duplex utfitas eiꝰ mag ͫ
ĩtulit hũanis pcc̃orib er¬
rorẽ c̾cũ fudit q tenebras
etiã hiis q̃ u̾e religionis sa¬
cͣmẽta retinebãt S nos
id plane dilucide q mõst᷑¬
bimꝰ ut amatores lapĩe
facilius ac diligẽtius in¬
struãtur. Qui audit d̾i
nbio ac ꝑmirtione feĩe
alitus / deũ ꝓcreasse qd nõ
facit nͥ aĩal corꝑale morti¬
q subiectũ ¶Neus ãt cũ
solꝰ ad huc eẽt cui ꝑmisce̾
se potuit. Aut cũ ẽẽt tãte
pt̃atis ut qͥd qͥd uellet ef¬
fic̾e̾ utiq ad creãdũ socie¬
tate alteriꝰ nõ ĩdigebat nͥ
forte existĩabimꝰ dm̃ lic̃
orpheus putauit ⁊ marẽ

Expanded text:
nuo secundum carnem: quae duplex nativitas ejus magnum intulit humanis pectoribus errorem, circumfuditque tenebras etiam iis, qui verae Religionis sacramenta retinebant. Sed nos id plane dilucideque monstrabimus, ut amatores sapientiae facilius ac diligentius instruantur. Qui audit Dei onnubio ac permistione foeminae alicujus Deum procreasse, quod non facit nisi animal corporale mortique subiectum. deus autem cum solus adhuc esset, cui permiscere se potuit? aut cum esset tantae potestatis, ut quidquid uellet efficeret, utique ad creandum societate alterius non indigebat: nisi forte existimabimus deum, sicut Orpheus putauit, et marem
Abbreviated transcription (Latin):
issos ꝯstitueret pͥusꝙͣ ꝓ
derent fontes aquarũ añ
oms colles genuit me
dñs fecit regiones et fi¬
nes ĩ habitabiles sb̃ ce¬
lo cũ paret celos aderã il¬
L¶ Et cũ secerueret suã
sedẽ cũ suꝑ bentos fac̾e̾t
ualidas mibes ¶Et cũ
ꝯfirmatos poneb̾at mõ¬
tes sub celo qũ forcia fa¬
ciebat fũdamẽta terre e¬
rã penes illũ qͣ disponẽs
Ego aũt cui ad gaudebat
Cotidie aũt iocũdabar añ
faciẽ eius cũ locaret᷑ or¬
timegistus creatorẽ dei¬

Expanded text:
yssos constitueret, priusquam procederent fontes aquarum, ante omnes colles genuit me. dominus fecit regiones et fines inhabitabiles sub caelo. cum pararet caelum, aderam illi, etcum secerneret suam sedem: cum super uentos faceret ualidas nubes et cum confirmatos ponebat fontes sub caelo, quando fortia faciebat fundamenta terrae, eram penes illum disponens. ego eram cui adgaudebat. cottidie autem iucundabar ante faciem eius, cum laetaretur orTrismegistus
Abbreviated transcription (Latin):
noĩe rex significat᷑ nõ ꝙ
ille regimẽ hoc t̾renũ fu¬
erit adeptus cuiꝰ capiẽdi
nõdũ tẽpus adueĩt s qd̾
celeste ac sẽpit̾nũ ẽ De
quo disseremꝰ ĩ ultĩo libͦ
Unc u̾o de pͥma eiꝰ
natĩtate dicemꝰ¬

Expanded text:
nomine rex significatur: non quod ille regnum hoc terrenum fuerit adeptus, cujus capiendi nondum tempus advenit; sed quod coeleste ac sempiternum, de quo disseremus in ultimo libro. Nunc vero de prima ejus nativitate dicam
Abbreviated transcription (Latin):
unc qm̃ docui sapi¬
eutiã et religionẽ
nõ posse diduci suꝑest ut
de ip̃a religione ac sapĩa
dilłamꝰ ¶ Sentio qͥdem
ꝙͣ sit difficilis de rebus ce¬
lestib disputacõ s tñ au¬
dendũ est ut illustcͣa ue¬
ritas pateat młtiq ab er¬
rore atq ab ĩ teritu liberẽ¬
tur q̃ eam sub belamine
stulticie latentẽ asꝑuant᷑
ac respuũt ¶ S pͥusꝙͣ ĩci¬
piã de deo ⁊ oꝑib eiꝰ dice̾¬

Expanded text:
niam docui sapientiam et religionem non posse diduci, superest ut de ipsa religione ac sapientia disseramus. Sentio quidem, quam sit difficilis de rebus coelestibus disputatio: sed tamen audendum est, ut illustrata veritas pateat, multique ab errore atque interitu liberentur, qui eam sub velamine stultitiae latentem aspernantur ac respuunt. Sed prius quam incipiam de Deo et operibus ejus dice
Abbreviated transcription (Latin):
Quoꝵ tñ ultiꝰ zacharias
fuit quẽ cõstat sub dario
rege scdo ãno regni eius
octauo mẽse teciuisse ¶
el deo ãtiqͥores etiã g̾cis
¶ Que om̃ia ego ꝓfõ ut er¬
rorẽ suũ sentiãt qͥ scͥptu¬
rã sacrã coargue̾ intũt᷑
tãꝙͣ nouã et recens fictã
Ignorãtes ex quo fonte
religionis sce origo ma¬
nauerit ¶ Qd̾ si qͥs collc̃is
tũ doct᷑ne salubrit̾ tenĩt¬
recĩt et ueritate penitus
ꝯp̃hendet et errorẽ ꝯgnita
ueritate deponet .
eus ergo machina¬
tor ꝯstitutor q rerũ
situti ĩ scd̃o libro diximꝰ
di adoriret᷑ scm̃ et ĩ corrup¬
spm̃ genuit quẽ filiũ nũ¬
cuparet. ¶ Et ꝙͣiis alios
postea ĩ m̃abiles ꝑ ip̃m¬
creauisset qͦs ãgelos dici
ac maiestate pollentẽ ẽẽ
aũt sũmi dei filiũ qͥ sit
p̃t̃ate maxĩa p̃ditus nõ tñ
ꝯgruẽtes ĩ unũ ꝓpħarũ uo¬

Expanded text:
quorum sane ultimus Zacharias quorum sane ultimus Zacharias fuit, quem constat sub Dario rege, secundo anno regni eius octauo mense cecinisse. adeo antiquiores etiam Graecis . quae omnia eo profero, ut errorem suum sentiant qui scripturam sacram coarguere nituntur tamquam nouam et recens fictam, ignorantes ex quo fonte religionis sanctae origo manauerit. quodsi quis collectis tum doctrinae salubriter iecerit, et ueritatem penitus conprehendet et errorem cognita ueritate deponet. Deus igitur machinator constitutorque rerum, sicut in se- s cundo libro diximus, di adoriretur, sanctum et incorruptum genuit, quem filium nuncuparet. et quamuis alios postea innumerabiles creauisset, quos angelos dicimac maiestate pollentem. esse autem summi dei filium, qui sit potestate maxima praeditus, non tantum congruentes in unum
Abbreviated transcription (Latin):
illoꝵ fuit diligẽtissiẽ ĩ qre̾
ut sciat et q̃ fut᷑a p̃dixĩnt
et pociꝰ qͦt ãnos p̃dc̃a ople¬
ta sint ¶Nec difficulta
tis ĩest colligẽdis mest
ulla ¶ Estati st̃ em̃ sub
qͥsq rege dĩni sp̃s fuerit
passus ĩstinctũ młti q sqͥ¬
tos libros de tp̃rib edide¬
rũt ũciũ facientes a ꝓphe¬
ta moyse qͥ troyanũ bel¬
lũ septingẽtis fere ãins
añcessit ¶ Is aũt cũ per
ãnos quadraginta ppłm
rexisset successorẽ habuit
ihm qͥ septẽ et bigĩti an¬
nis tenuit pncipatũ. ¶ Ex¬
inde sub iudicib fuerũt
ꝑ ãnos trecẽtos septuagĩ¬
ta Cũ mutato statu re¬
ges hr̃e ceꝑunt. ¶Quib
ĩ ꝑiũ tenentib ꝑ annos
qͣdrĩgentos qnqͣgnita us
q sedechie regͥ ͫ oppugna¬
gesimo post ãno tyrꝰ mai.¬
sedib suis redde̾t qui ꝑ
idẽ tp̃s ĩ ꝑsas suscepit ĩ¬
¶Qua re cũ om̃s tp̃m
leries et ex iudaicis ⁊ er
g̾cis romanis q histopu.
colligant᷑ etiã singuloꝵ¬

Expanded text:
illorum fuerit, diligentissime inquirere; ut sciat et quae futura praedixerint, et post quos annos praedicta completa sint. Nec difficultas in his colligendis inest ulla; testati sunt enim sub quo quisque rege divini Spiritus fuerit passus instinctum. Multique scriptos libros de temporibus ediderunt, initium facientes a propheta Moyse, qui trojanum bellum septingentis fere annis antecessit. Is autem, cum per annos quadraginta populum rexisset, successorem habuit Jesum, qui septem et viginti annis tenuit principatum. Exinde sub Judicibus fuerunt per annos trecentos septuaginta. Tum mutato statu, reges habere coeperunt: quibus imperium tenentibus per annos quadringentos quinquaginta usque ad Sedechiae regnum, oppugnagesimo post anno eos sedibus suis redderet, qui per idem tempus in Persas suscepit imquare cum omnis temporum series et ex Iudaicis et ex Graecis Romanisque historiis colligatur, etiam singulo
Abbreviated transcription (Latin):
tiuitas nõ mͦ añcessit
mũdũ ueꝵ etiã pẽdẽtia
disposuent b̾tute ꝯstruxĩt
n eius ne anglis qͣdẽ no¬
tũ ẽẽ qͥ morãtur ĩ celo s
ip̃i soli ac deo p̃ri nec añ
hermes docet hec dicens

Expanded text:
s non modo antecesserit mundum, uerum etiam prudentia disposuerit, uirtute construxerit. nomen eius ne angelis quidem notum esse qui morantur in caelo, sed ipsi soli ac deo patri, nec ante Hermes docet haec dicens
Abbreviated transcription (Latin):
pau ncce ẽ ¶ Cener ergo
ẽ ubi aĩꝰ ĩ młta disꝑsus
huc atq illuc diuagat᷑.
¶Nec hr̃e ullã firmitatẽ
religio pt̃ qñ c̾to et stabi¬
li domicilio caret ¶Cultꝰ
dẽ mõ qͦ mat̾mo ͫ dici nõ
pt̃ ubi mulier una mł¬
tos biros ht̃ s hec ã m̾e¬
trix aut adult̾a noĩabit᷑
a qua em̃ pudor castitas fi¬
des abest u̾tute careat
ncc̃e ẽ sic ⁊ religio deorũ
ĩpudica ẽ et ĩ testa qr fi¬
reb apparet ꝙͣ int̾ se cõ¬
cũcta suit sapĩa et reli¬
gio ¶ Sapĩa spectat ad
filios ea exigit amorẽ re¬
ligio ad suos qr exigit ti¬
morẽ ¶Nã sicut illi pa¬
trẽ dilig̾e debent et hono¬
rare sic hñ dñm cole̾ at
ue̾r. ¶Deus aũt qͥ unus

Expanded text:
ergo est, ubi animus in multa dispersus huc atque illuc diuagatur, nec habere ullam firmitatem religio potest, quando certo et stabili domicilio caret. cultus dem modo quo matrimonium dici non potest ubi mulier una multos uiros habet, sed haec aut meretrix aut adultera nominabitur: a qua enim pudor castitas fides abest, uirtute careat necesse est. sic et religio deorum iupudica est et incesta, quia firebus apparet, quam inter se conjuncta sint sapientia et religio: sapientia spectat ad filios, quae exigit amorem; religio ad servos quae exigit timorem. Nam sicut illi patrem diligere debent et honorare, sic hi dominum colere ac vereri. Deus autem, qui unus
Abbreviated transcription (Latin):
duob riuis ex uno fonte
manãtib. ¶Fons aũt sa¬
pĩe et religioiis deus est
a qͦ hii duo riui si arraue¬
siłes sint ã filiis abdica¬
tis ã ẜius fugitiuis quia
neq illi prẽm q̃rũt neq
hii dñm Et sic̃ abdicati
hẽditatẽ prĩs nõ assecũt¬
⁊ fugitiui ĩ puĩtatẽ Ita
maxĩe q̃runt neq culto¬
res deoꝵ penã sempit̾ne
mortis effugient q̃ est aĩ¬
adu̾sio beri dm̃i adu̾sus
fugitiuos sue magestati ᷤ
trẽ eũdẽq dñm utͥq igno¬
rauerũt tã cultores deoꝵ¬

Expanded text:
duobus riuis ex uno fonte manantibus. fons autem sapientiae et religionis deus est, a quo hi duo riui si aberrauesimiles sint aut filiis abdicatis aut seruis fugitiuis, quia neque illi patrem quaerunt neque hi dominum. et sicut abdicati hereditatem patris non adsecuntur et fugitiui inpunitatem, ita maxime quaerunt, neque cultores deorum poenam sempiternae mortis effugient, quae est animaduersio ueri domini aduersus fugitiuos suae maiestatis trem eundemque dominum utrique ignorauerunt, tam cultores deo
Abbreviated transcription (Latin):
ter uascent apparet Se
neq sat̾uo fictio hoĩs neq
celo pr̃i eius assigͣri solet
masse a pnͥcipio atq ĩ sti
ita ne deus qͥdẽ gͦ fas nõ
est uenari eos a qͥb nõ sit
homo gn̾atus qr neq a

Expanded text:
 apparet. Sed neque Saturno fictio hominis, neque Coelo patri ejus assignari solet. masse a principio atque institita ne Deus quidem. Ergo fas non est venerari eos a quibus non sit homo generatus; quia neque a
Abbreviated transcription (Latin):
qui cũ habeant it̾ rcm. tã de¬
uios sequãt᷑ anfingus planũ
deserunt ut in p̃cipiciũ labã¬
tur lucem relinquũt ut in te¬
nebris ceci ac debiles iciceant¬
¶ Hiis cõsulendũ est ue cõ¬
tra se pugnent ueluit qz se tã¬
dem ab int̾tis errorib liberan
quod utiqz facient si quare sĩt
tas ẽ cã ignorãcie sui ꝙͣ si qͥs
cognita ueritate discusẜit sci¬
et qͦ referenda et ꝙ̃aidmodũ sͥ
uita degẽda sit. ¶ Cuiꝰ sc̃ie
sũmã breuiter ccũscribo ut ne¬
q religio ulla sñ sapĩa susci¬
pienda sit nec ulla sñ religio¬
ne probanda sapientia.

Expanded text:
qui cum habeant iter rectum, dequi cum habeant iter rectum, deuios secuntur anfractus, planum deserunt, ut per praecipitium labantur, lucem relinquunt, ut in tenebris caeci ac debiles iaceant. his consulendum est, ne contra se pugnent uelintque se tandem ab inueteratis erroribus liberari: quod utique facient, si quare sint itatis est causa, ignoratio sui: quam si quis cognita ueritate discusserit, sciet quo referenda et quemadmodum sibi uita degenda sit. cuius scientiae summam breuiter circumscribo, ut neque religio ulla sine sapientia suscipienda sit nec ulla sine religione probanda sapientia.
Abbreviated transcription (Latin):
res ĩ funti sit pene oꝑis et ĩ¬
mensi ut si quis hec dilcita¬
re atqz erequi plenissime ue¬
lit tanta illarũ rerũ copia ex
uberet ut nec liber modũ nec
finẽ reperiat.
cida ut mag̃ mirũ ẽẽ uideat᷑
tam obscuram iuderi homini¬
bus uĩtatẽ ut his p̃cipue qui
sapiẽtes uulgo putãt᷑ uł ꝙ tã¬
tũmõ ĩstituendi nob̾ hoĩes ert̃
hꝰ ẽ ab errore quo sũt implita¬
ti ad rectiorẽ uiã reuotandi.
quod si fueruꝰ ut sꝑo assequu¬
ti mittemus eos ad ip̃m doctri¬
ne bberrimũ ac plenissimũ
fontẽ cuius haustu atq potu
conceptã iusceribus sitim se¬
dent ardorẽq restringant eĩt¬
q illis ouima facilia prona
mainfesta modo ne pigeat
ad ꝑcipiendã sapĩe disciplinã
legendi uł audiendi pacĩam
cõmod are.¶ Multi em̃
suꝑsticiomibus uarus ꝑtina¬
citer inherentes obdurantur
contͣ mãĩfestã u̾̃tatẽ nõ tam
de suis religionibz qͣs praue
assunt. bñ nũti ꝙͣ de se urale

Expanded text:
res infiniti sit paene operis et inmensi, ut si quis haec dilatare atque exsequi plenissime uelit, tanta illi rerum copia exuberet, ut nec libri modum nec finem reperiat ocida, ut magis mirum esse uideatur tam obscuram uideri hominibus ueritatem et iis praecipue qui sapientes uulgo putantur, uel quod tantummodo instituendi nobis homines erunt hoc est ab errore quo sunt implicati ad rectiorem uiam reuocandi. quod si fuerimus ut spero adsecuti, mittemus eos ad ipsum doctrinae uberrimum ac plenissimum fontem, cuius haustu atque potu conceptam uisceribus sitim sedent ardoremque restinguant, eruntque illis omnia facilia prona manifesta, modo ne pigeat ad percipiendam sapientiae disciplinam legendi uel audiendi patientiam commodare. multi enim superstitionibus uanis pertinaciter inhaerentes obdurant contra manifestam ueritatem, non tam de suis religionibus quas praue adserunt bene meriti quam de se male.
Abbreviated transcription (Latin):
Q ẽ qued̾ bera ler ra
cio nature ꝯgruẽs diffu¬
sa in om̃s ꝯstans lempi¬
terna quo uocet ad offi¬
ciũ iubendo uetando ut

Expanded text:
 est quidem uera lei recta ratio, naturae congruens, diffusa in omnis, constans, sempiterna, quae uocet ad officium iubendo, uetando a
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ in sanis habeat q̃ belimꝰ
id qd̃ nesciamꝰ qͣle sit opĩa¬
u uñi nõ opus ẽ longe po¬
sita torque̾ uñ nemo for¬
tasse ueniat qͥ nos redar¬
guat ¶Age opinem᷑ qͥd
nũc in foro gerat ᷑ quidĩ
curi longũ est id quoq di¬
camiꝰ int̾poĩto uno ꝑiete
qͥd fiat nemo id p̃t scire
nisi qͥ audierit et biderit
Nullus gͦ audet id di¬
cere qr statĩ non u̾bis s re
ip̃a pñti refutabit ¶ At¬
qm̃ hoc idem faciũt phĩ qͥd
disputant ĩ celo qͥd agat᷑¬
¶ Sed eo se ĩpune illud
facere arbitrant᷑ qr nullus
existit qͥ errores eoꝵ coar¬
guat ¶ Nõ si existima¬
rent descensurũ aquẽ qui
eos delirare ac mẽtiri do
Nec tũ ideo felicior pu¬
tanda ẽ eoꝵ ĩ prudẽcia et
audacia qr nõ redarguũt᷑
¶Redarguit em̃ deus
cui sola beritas nota ẽ li¬
cet cõuu̾e bideat᷑ eãq ho¬
minũ sapĩam ꝓ sũmastul¬
ticia cõputat ¶ Recte gͦ

Expanded text:
sanis habeat, qui uelimus id quod nesciamus quale sit opinari. uerum non opus est longe posita conquirere, unde nemo fortasse ueniat qui nos redarguat. age opinemur quid nunc in foro geratur, quid in curia. longum est id quoque. dicamus interposito uno pariete quid fiat: nemo id potest scire nisi qui audierit aut uiderit. nullus igitur audet id dicere, quia statim non uerbis, sed re ipsa praesenti refutabitur. atquin hoc idem faciunt philosophi, qui disputant in caelo quid agatur, sed eo se inpune id facere arbitrantur, quia nullus exsistit qui errores eorum coarguat. quodsi existimarent descensurum aliquem qui eos delirare ac mentiri docnec tamen ideo felicior putanda est eorum inpudentia et audacia, quia non redarguuntur: redarguit enim deus, cui soli ueritas nota est, licet coniuere uideatur, eamque hominum sapientiam pro summa stultitia computat. Recte
Abbreviated transcription (Latin):
guli sapientes ẽẽ se pu¬
tant Si om̃ib eq̃ nou
sũc sapientes qr singuli
piente. ¶ Pereunt ergo
sparciate illi illi poetarũ
sic se ĩuicem iugulant
ut nemo omib restat
Qd̾ eo fit qr gladiũ hñt
scutũ nõ hñt ¶ Si ergo
singule secte młtarũ sec¬
tarũ iudicio stulticis con¬
se oĩm colligit cõfessionẽ¬
q ignorancie claroꝵ ph̾oꝵ¬

Expanded text:
 sapientes esse se putant: si omnibus, aeque non sunt sapientes, quia singuli pientes. Pereunt igitur sparti illi poetarum, sic se invicem jugulant, ut nemo ex omnibus restet: quod eo fit, quia gladium habent, scutum non habent. Si ergo singulae sectae multarum sectarum judicio stultitiae coninter se collegit, confessionemque ignorantiae clarorum ph
Abbreviated transcription (Latin):
rẽ diligentiã nt̃e ẽ ad¬
hiberi ut sciamꝰ qũo nos
opporteat uiu̾e Illit p̃t
uenia ꝯcedi qr siue aqͥd
dicũt nichil ꝓsunt siue de¬
lirant nichil nocent ħ̾ uõ
nullus discidio nullus er¬
difficultatis ẽ ꝙ obstura
reꝵ rõ cogit diu̾sa et ba¬
ria sentire ¶ Hic ut
plus ꝑiculi ẽ ita minus
difficultatis ꝙ usus ipse
reꝵ et cotidiana exꝑimiẽ¬
ta pñt docere qͥd sit me¬
luis et berius bideamus
gͦ utiũ ne ꝯsenciãt aut
qͥd nob̾ affa̾nt qͦ rectius
uita degat ¶Nõ ncc̃e
ẽ omĩa cͥcuure unũ eliga¬
mus ac potissimũ qd̃ ẽ
sũmũ ac pnͣcipale ĩ quo
tocius sapĩe cardo b̾satͤ
¶Epicurꝰ lũmũ bonũ
ĩ boluptate aĩ ẽẽ censet
⁊luscippus ĩ boluptate
corꝑis ¶ Calliphon et di¬
omachũs curonaiti ho¬
nestatẽ cũ boluptate uĩx¬
erũt ¶radorus in pͥua¬
tõe doloris sũmũ bonũ po¬
suit ¶Hieronimꝰ in nõ
dolendo ¶Pipatetia aũt

Expanded text:
rem diligentiam necesse est adrem diligentiam necesse est adhiberi, ut sciamus quomodo nos oporteat uiuere. illic potest uenia concedi, quia siue aliquid dicunt, nihil prosunt, siue delirant, nihil nocent, hic uero nullus discidio, nullus erdifficultatis est, quod obscura rerum ratio cogit diuersa et uaria sentire, hic ut plus periculi est, ita minus difficultatis, quod usus ipse rerum et cottidiana experimenta possunt docere quid sit melius et uerius. uideamus ergo utrumne consennant aut quid nobis adferant, quo rectius uita degatur. non necesse est omnia circumire, unum eligamus ac potissimum, quod est summum ac principale, in quo totius sapientiae cardo uersatur. Epicurus summum bonum in uoluptatAristippus in voluptate corporis. Callipho et Inomachus Cyrenaici honestatem cum voluptate junxerunt. Diodorus in privatione doloris summum bonum ponit. Hieronymus in non dolendo; Peripatetici autem
Abbreviated transcription (Latin):
tĩs ph̃is scĩam uoluit eri¬
ꝑe ut eam domi abscon¬
nõ admit q̃ aliqͥd asfir¬
mat ut cetĩs adiuuat s
nichil agit ¶Aꝑpet em̃ ac
to facẽt sapiẽcius ac be¬
rius si excepcõe fc̃a dicẽt
abdite nesciri posse quia
nullus docet nec q̃ri opp¬
tere qr ĩ uenui q̃rendo nõ
possint ¶Qua exceptõe
int̾posita et phĩcos admo¬
musset ne q̃rent ea que
modũ excedẽnt cogitacõis
hũane et se ip̃m calumi¬
ne ĩ iudie liberasset et
nobis certe dedisset ãqͥd
cũ ab aliis seꝙ̃dis nos re¬
traxit ne belimꝰ plus scire
ip̃o retraxit ¶ Duis eñi
uelit laborare ne quitꝙͣ
sciat ut eiusmodi sus¬
ciꝑe doctrinã ut etiã coe¬
qͥs tã stultus ut discendũ
id putet ĩ quo ã nichil di¬
scitur ã etiã dediscitur
Quare si neq omĩa sari
neq nichil ꝙ achademici
ca sola oblectacõ est In
hac et̾ btilitas ¶ Et qm̃
ĩ disponẽdo ĩ iute statu
formãdisq moribus ꝑi¬
culo maiore pcc̃at᷑ iuaio¬

Expanded text:
sophis scientiam uoluit eripere, ut eam domi absconnon adimit qui aliquid adfirmat, ut ceteris adimat —: sed nihil agit; apparet enim ac to faceret sapientius ac uerius, si exceptione facta diceret abditae, nec sciri posse, quia nullus doceat, nec quaeri oportere, quia inveniri quaerendo non possunt. Qua exceptione interposita, et physicos admonuisset, ne quaererent ea quae modum excederent cogitationis humanae, et se ipsum calumniae inuidia liberasset et nobis certe dedisset aliquid cum ab aliis sequendis nos retraxerit, ne uelimus plus scire ipso retraxit. quis enim uelit laborare, ne quicquam sciat, aut eiusmodi suscipere doctrinam, ut etiam coquis tam stultus, ut discendum id putet in quo aut nihil discitur aut etiam dediscitur? quare si neque omnia sciri neque nihil, quod Academici,ca sola oblectatio est, in hac etiam utilitas. et quoniam in disponendo uitae statu formandisque moribus periculo maiore peccatur, maio
Abbreviated transcription (Latin):
saire nos na ip̃a et bsus
frequẽs et bite nccitas co
appetas q̃ ꝑiculosa ut fu¬
gias et bites ¶ Preterea
mlta sũt que bsus ĩueĩt

Expanded text:
sa nos scire, et usus frequens, et vitae necessitas cogappetas, quae periculosa, ut fugias et vites. Praeterea multa sunt, quae usus invenit
Abbreviated transcription (Latin):
testate hoc aũt nõ birtus
homini nõ doct̾ua non la¬
bor s na ip̃a cũctis aĩanti¬
bus prestat ¶Nui uo¬
luptatẽ cũ honestate uỹx¬
erũt coĩonẽ hãc effug̾e̾ uo¬
luerũt s effecerũt repug¬
nãs bonũ qm̃ qͥ uoluptati
deditus ẽ honestate fare¬
at ncc̃e est qm̃ honestati
studet boluptate.
Eripateticoꝵ bonũ
miniũ młtiplex et
exceptis em̃ bonis q̃ ip̃a
cũ belius p̃t bider. ¶Nã
corꝑis bona id ẽ ĩ colũitas

Expanded text:
testate: hoc autem 11011 uirtus testate: hoc autem 11011 uirtus homini, non doctrina, non labor, sed natura ipsa cunctis animantibus praestat. qui uoluptatem cum honestate iunxerunt, communionem hanc effugere uoluerunt, sed effecerunt repugnans bonum, quoniam qui uo-luptati deditus est, honestate careat necesse est, qui honestati studet, uoluptate. Peripateticorum bonum nimium multiplex et exceptis animi bonis, quae ipsa cum beluis potest uideri. nam corporis bona id
Abbreviated transcription (Latin):
depugno ut u̾tus ĩ ea pa¬
ria mnͥ uoluptatẽ c̾tũ exꝑs
sim ncc̃e ẽ si uictus abce¬
cemus qͦs a pecudib ac
beluis non sententia sed
ligua discerint
Qiuatõem doloris
lũmũ bonũ puta̾e
nõ plane ꝑipateticoꝵ aut
qͥs eñ nõ intelligat ab e¬
grotis et in aliquo dolore
poĩtis ẽẽ hoc disputatum¬
¶ Eͥd tã ridiculũ ꝙͣ id ha¬
bere ꝓ sũmo bono qd̃ me¬
dicus poss dare ¶Dolen¬
dũ ẽ gͦ ut fruam᷑ bono
et quid̃ gͣuiter ac sepe bt
fit postea nõ dolere iocũ¬
dius miserrimꝰ est ergo
qͥ nuĩꝙͣ doluit qr bono ca¬
ret quẽ nos felicissimũ pu¬
tabimꝰ qr malo caruit ab
hac bauitate nõ longe fu¬
it qr oĩo nichil dolere sũ¬
mũ bonũ dixit ¶ Nam
p̃ter ꝙ om̃e aial doloris ẽ
fugiens qͥs p̃t s hoc bonũ
p̃stare qd̃ nobis euemiat
nichil aliud possumꝰ ꝙͣ op¬
tare ¶ Sumũ aũt bo ͫ
uõ p̃t effice̾ quẽ quã beatũ
nisi semꝑ fuerit in eius po¬

Expanded text:
depugno, ut uirtus mea padepugno, ut uirtus mea pariat mihi uoluptatem, cuius expers sim necesse est, si uictus abscecamus, quos a pecudibus ac beluis non sententia, sed lingua discernit? priuationem doloris summum bonum putare non plane Peripateticorum aut s enim non intellegat ab aegrotis et in aliquo dolore positis esse hoc disputatum? quid tam ridiculum quam id habere pro summo bono, quod medicus possit dare? dolendum est ergo, ut fruamur bono, et quidem grauiter ac saepe, ut sit postea non dolere iucundius. miser- rimus est igitur qui numquam doluit, quia bono caret: quem nos felicissimum putabamus, quia malo caruit. ab hac uani- tate non longe afuit qui omnino nihil dolere summum bonum dixit, nam praeter quod omne animal doloris est fugiens, quis potest sibi hoc bonum praestare, quod nobis possumus quam optare? summum autem bonum non potest efficere quemquam beatum, nisi semper fuerit in ipsius po
Abbreviated transcription (Latin):
luid ꝙͣ bentri et uenĩ ẜui¬
entẽ nenũ dubiũ ẽ hoĩe
nõ fuisse ¶ Sic enĩ bixit
ut nichil mĩt eũ petudẽ
cultas loquẽdi tͣbuatur
q̃ras ab hiis qͥd sibi belĩt
cũ femĩas tã rabide ꝯsec¬
tant᷑ ut bix diiuelli q̃ aut
cibos etiã potũq uegligãt
cur et alios mares biolẽ¬
ter abigãt aut ut uicti
qͥdẽ absistant s a fortiori¬
b sepe cont̾ti eo mag̾ in¬
sectent̾ur ¶Cur nec yn¬
bres uec frigora ꝑtimes¬
cant laborẽ suscipiãt ꝑi¬
culũ nõ recusent qͥd ald̾.
respondebũt nsi sũmũ bo¬
nũ ẽẽ corꝑis boluptatẽ cã
se appete̾ ut efficiant᷑ sua¬
iussums sensibus eos q
nec laborẽ sibi ullũ nec
uuln̾a nec mortẽ ip̃a re¬
cusandã putẽt ab hiis ne
ergo p̃cepta biuendi petes
q̃ hoc idẽ sentĩt qd̾ amĩe
rõnis exꝑtes aiũt tyrenei
b̾tutẽ ipãm ex eo ẽẽ laudã¬
mus canis et lus ille lucu-¬
lentus nã ideo cũ adũsa¬
rio sũma biriũ contentõe

Expanded text:
entri et Veneri seruientem nemini dubium est hominem non fuisse. sic enim uixit, ut nihil inter eum pecudemque dcultas loquendi tribuatur quaerasque ab iis quid sibi uelint, cum feminas tam rabide consectantur, ut uix diuelli queant, cibos etiam potumque neglegant, cur aut alios mares uiolenter abigant aut ne uicti quidem absistant, sed a fortioribus saepe contriti eo magis insectentur, cur nec imbres nec frigora pertimescant, laborem suscipiant, periculum non recusent, quid aliut respondebunt nisi summum bonum esse corporis uoluptatem? eam se adpetere, ut adficiantur suauissimis sensibus eosque nec laborem sibi ullum nec uulnera nec mortem ipsam recusandam putent. ab hisne igitur praecepta uiuendi petemus, qui hoc idem sentiunt quod animae rationis expertes? aiunt Cyrenaici uirtutem ipsam ex eo esse laudannus canis aut sus ille lutulentus; \'nam ideo cum aduersario summa uirium contentione
Abbreviated transcription (Latin):
em̃i te ꝙ nescias nõ est
sapiẽtis sed temi̾arii pociꝰ
ac stult. ¶ Ergo si neq
scire quitꝙͣ p̃t ut sotrates
tas sectas phĩa diuisa est
et om̃s baria sentiũt ¶n
qua ponimꝰ uĩtatẽ ĩ oĩb
c̾te non p̃t designemus
quãl nẽpe in ceti̾s om̃ib
sapĩa nõ erit Transeamꝰ
ad singulas eodẽ modo qͥt¬
quid uni dabimꝰ cetĩs au¬
feremꝰ unaqueq em̃ sec¬
tas om̃s alias euertit ut
se suaq cõfirmet n ͨ ulli
alteri saꝑe concedit ne le
deciꝑe fateat ¶S sicut

Expanded text:
quod nescias non est sapientis, sed temerarii potius ac stulti. ergo si neque sciri quicquam potest, ut Socrates tas sectas philosophia diuisa est et omnes uaria sentiunt. in qua ponimus ueritatem? in omnibus certe non potest. designemus quamlibet: nempe in ceteris omnibus sapientia non erit. transeamus ad singulas: eodem modo quidquid uni dabimus, ceteris auferemus. una quaeque enim secta omnes alias. euertit, ut se suaque confirmet, nec ulli alteri sapere concedit, ne se desipere fateatur: sed sicut
Abbreviated transcription (Latin):
modus defuit ubi gͦ sapi¬
entia est ut neq omĩa te¬
scire putes qd̃ est dei neq
omia nescire qd ẽ pecudis
¶Est em̃i aliud mediũ
qd̾ sit hoĩs id est scĩa cũ ig¬
norantia cõĩcta et tꝑata
scĩa in nobis ab aĩo ẽ qͥ
oritur e telo ignoracõ a
cũ deo ⁊ cũ aĩalibus est¬
ex hiis duobus cõstamus
elemẽtis qm̃ altm luce p̃¬
ditũ ẽ altm̃ tenebris ꝑs
nobis ẽ data scĩe pars ig¬
norancie ꝑ hũc qͣi pontẽ
tnͣsire sñ cadendi ꝑiculo
licet nã ulli om̃s qͥ se in
altãm ꝑtẽ inclinauerũt
Achadenno contͣ phisicos
ex rebus obscuris argu¬
mẽtati sũt nullã ẽẽ scĩa
et ẽxẽplis paucarũ rerũ ĩ¬
ꝯp̃hensibiliũ ꝯtenti am¬
plexi sũt ignorantiã tãꝙͣ
scĩam totã sustulissẽt qr
ĩ ꝑte sustula̾nt phici cõtͣ

Expanded text:
modus defuit. ubi ergo sapimodus defuit. ubi ergo sapientia est? ut neque omnia scire te putes, quod est dei, neque omnia nescire, quod pecudis. est enim aliquid medium quod sit hominis, id est scientia cum ignoratione coniuncta et temperata. scientia in nobis ab animo est, qui oritur e caelo, ignoratio a et cum deo et cum aex his duobos constamus elementis, quorum alterum luce praeditum est, alterum tenebris; pars nobis data est scientiae, pars ignorantiae. Per hunc quasi pontem transire sine cadendi periculo licet; nam illi omnes, qui se in alteram partem inclinaverunt, Academici contra Physicos ex rebus obscuris argumentati sunt, nullam esse scientiam, et exemplis paucarum rerum incomprehensibilium contenti, amplexi sunt ignorantiam; tanquam scientiam totam sustulissent, quia in parte sustulerant. Physici contra
Abbreviated transcription (Latin):
rũ nec nõ ymbriũ futõꝵ
ac tẽpestatũ signa collc̃a
sũt nulla demqz ars est q̃
nõ scĩa constet ¶Debuit
gͦ achesilas si qd saꝑet dis¬
tingu̾e q̃ sciri possent que¬
ue nesciri ¶S si id fecis¬
set ip̃e se in ppłmi redigiss
¶Nã nulgus interdũ
est sapit ¶A quo si q̃ra ᷤᷤ
utrũ sciat ad an nichil di¬
cet se scire q̃ sciat fatebit᷑
nescire q̃ uesciet rc̃e gͦ ali¬
oꝵ sustulit disciplinas s
non icẽ fundauit suam.
gnoracio em̃i reꝵ om̃i
nõ pt̃ ẽe sapĩa cuius ẽ scire
ꝓpriũ Ita cũ ph̃os expugͣ¬
nichil scire ¶NLã qͥ alios
rep̾hendit ꝙ nesciãt ip̃e
debet sciens cẽ ¶ Cũ aũt
teros tollat ¶ Pñt em̃ i
sit rñdere si nichil uos sci¬
re quĩcis et ideo nõ c̃ẽ sa¬
piẽtes qr nichil sciamus
tauerũt posse sciri oĩa sa¬
piẽtes utiq nõ fuerũt alii
nichil ne hii quidẽ sapien¬
tes fuerũt Illi qr plus ho¬
mim dederũt ¶Illi quia
minꝰ utrisq ĩ utrãq ꝑtẽ

Expanded text:
rum nec non imbrium futurorum ac tempestatum signa collecta sunt: nulla denique ars est quae non scientia constet. debuit ergo Arcesilas, si quid saperet, distinguere quae sciri possent quaeue nesciri. sed si id fecisset, ipse se in populum redegisset. nam uulgus interdum est sapit. a quo si quaeras utrum sciat aliquid an nihil, dicet se scire quae sciat, fatebitur nescire quae nesciat. recte ergo aliorum sustulit disciplinas, sed non recte fundauit suam. ignoratio enim rerum omnium non potest esse sapientia, cuius est scire proprium. ita cum philosophos expugnnihil sciri. nam qui alios reprehendit, quod nesciant. , ipse debet sciens esse: cum autemteros tollat? possunt enim sic respondere: \'si nihil nos scire conuincis et ideo non esse sapientes, quia nihil sciamus,tauerunt posse sciri omnia: sapientes utique non fuerunt; alii nihil: ne hi quidem sapientes fuerunt: illi, quia plus homini dederunt, hi, quia minus; utrisque in utramque partem
Abbreviated transcription (Latin):
n̾a eẽ ceꝑunt unũ illudbe¬
tus qd̾ scĩam sibi bẽdicat
Altm nouũ repugnãs ꝙ
eam dechit ¶In hiis duo¬
bus gen̾b bideo discidũi
et qͣi cuule bellũ ¶ Sapi¬
ꝑte ponemꝰ si nã rerum
sciri p̃t̃ hec tyronũ catua
int̾ĩbit si nõ poterit bete̾m
conficient ¶Si pares
fuerint nichilommꝰ peri¬
bit dux oĩm phĩa qr dis

Expanded text:
num illut uetus, quod scientiam sibi uindicat, alterum nouum repugnans, quod eam detrahit. in his duobus generibus uideo discidium et quasi ciuile bellum: sapiparte ponemus? si natura rerum sciri potest, haec tironum caterua interibit; si non potest, ueterani conficientur; si pares fuerint, nihilominus peribit dux omnium philos
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ter nomẽ ignota est ueri
siłe est in plano sitã lapide¬
is meniis edificiis sublimi
si placet mores hĩtũ q ciuiũ¬
¶ S cũ hec dix̾imꝰ alius ꝯͣ¬
ria disputabit cũ hec quoq
ꝑ ornauit surget t̾cius et
ailii deinceps et opinabũtͤ
multo disparia ꝙͣ nos opi¬
nati sumꝰ ¶ Q̾d gͦ ex oĩ¬
bus erit berius fortasse uł
tam reꝵ cadũt ut ncce sit

Expanded text:
praeter nomen ignota est. ueri praeter nomen ignota est. ueri simile est in plano sitam, lapideis moenibus, aedificiis sublimibsi placet mores habitumque ciuium. sed cum haec dixerimus, alius contraria disputabit et cum hic quoque perorauerit, surget tertius et alii deinceps et opinabuntur multo disparia quam nos opinati sumus. quid ergo ex omnibus erit uerius? fortasse nihil. naturam cadunt, ut necesse sit
Abbreviated transcription (Latin):
sit hͦ inꝙͣ disputãdo et cõ¬
iecturꝰ uelle cõprehend̾e ta¬
le ẽ ꝓftõ quale si dissere be¬
limꝰ qualẽ ẽẽ arbitremur
cꝯpiã remotissiẽ gentis ur¬
q nichil aliud ꝙͣ nomẽ au¬
diuimꝰ ¶Si nobis ĩ ea
re scĩam uindicemꝰ q̃ non
p̃t sciri nõne ĩ sainre bide¬
ami᷑ qͥd affirmare id audea¬
mus ĩ quo re ũci possumꝰ
Quãto magis q̃ naͣlia que
sciri cib hoĩe nõ possũt scire
se putãt furiosi dementes¬
q sũt iudicandi ¶ Recte gͦ
socrates et eũ secuti acha¬
demacĩ scĩam sustulerunt
q̃ nõ disputãtis ẽ s dĩnan¬
tis suꝑ est ut opinatio in
phia sola sit ¶Nã unde
ab est scĩa id totũ possidet
opinacio ¶ Id em̃ oppinã᷑.
quisq ꝙ uescit ¶Illi em̃ qͥ
de reb n᷑alib disputãt op¬
pinãt᷑ ita ẽẽ ut disputant
nescĩt gͦ ueritatẽ quomã
scĩa t̾ti ẽ opinacio inc̃ti.
exemplũ age opine¬
mur de statu et qualitate br¬

Expanded text:
sit, haec inquam disputando et consit, haec inquam disputando et coniecturis uelle conprehendere tale est profecto, quale si disserere uelimus, qualem esse arbitremur cuiuspiam remotissimae gentis ursque nihil aliut quam nomen audiuimus. si nobis in ea re scientiam uindicemus quae non potest sciri, nonne insanire uideamur qui adfirmare id audeamus in quo reuinci possimus? quanto magis qui naturalia, quae sciri ab homine non possunt, scire se putant, furiosi dementesque sunt iudicandi! recte ergo Socrates et eum secuti Academici scientiam sustulerunt, quae non disputantis est, sed diuinantis. superest ut opinatio in philosophia sola sit: nam unde abest scientia, id totum possidet opinatio. id enim opinatur quisque quod nescit. illi autem qui de rebus naturalibus disputant, opinantur ita esse unesciunt igitur ueritatem, quoniam scientia certi est, opinatio incerti. exemplum. age, opinemur de statu et qualitate ur
Abbreviated transcription (Latin):
non sunt quia nuĩꝙͣ reꝑi¬
ri põt quod aut nõ rcẽ q̃¬
rit᷑ ã aĩo non q̃ritur.
ideamus tñ id ip̃m
possit ne hoc studio
reperi aliquid an nichil¬
¶ Quabus rebus uide¬
tur phĩa constare scientia
et oꝑinacõe nec ulla re a¬
lia ¶ Scientia uenire ab
ingenio nõ pot̃ nec cogi¬
tacõne ꝯp̃hendi qr ĩ se ip̃o
hab̾e ꝓpriã scĩam nõ hoĩs
s dei est. ¶ Mortalis autẽ
natura nõ capit scĩam nͥ
q̃ beniat extusecus ¶Idcͥ¬
co em̃ oculos et aures ⁊ ce¬
tõs sensus patefecit ĩ corꝑe
dĩna solercia ut ꝑ eos adi¬
nam cãs naturaliũ rerũ
disquirẽ ã scire uelle sol
utꝵ ne tantꝰ quãtꝰ iudetͤ
ꝙͣ omius hec t̾ra ¶ Item
luna globosa sit an cocaua
et stelle utz ne adhereant
celo au ꝑ acrem li bõ cͤsu fe¬
dine qͣ matĩa ꝯstet btrũ
qͥetũ sit et mobile an in¬
credibili scelecitate uol¬
uatur quanta sit terre
crassitudo ã quib fũ  da¬
mẽtis lib̾ata et sus pẽsa

Expanded text:
non sunt, quia numquam reperiri potest quod aut non recte quaeritur aut omnino non quaeritur. uideamus tamen id ipsum, possitne hoc studio reperiri aliquid an nihil. Duabus rebus uidetur philosophia constare, scientia et opinatione, nec ulla re alia. scientia uenire ab ingenio non potest nec cogitatione conprehendi, quia in se ipso habere propriam scientiam non hominis, sed dei est. mortalis autem natura non capit scientiam nisi quae ueniat extrinsecus. idcirco enim oculos et aures et ceteros sensus patefecit in corpore diuina sollertia, ut per eos adinam causas naturalium rerum disquirere aut scire uelle sol utrumne tantus quantus uidetur quam omnis haec terra, item luna globosa sit an concaua et stellae utrumne adhaereant caelo an per aerem libero cursu fedine, qua materia constet, utrum quietum sit et immobile an incredibili celeritate uoluatur, quanta sit terrae crassitudo aut quibus fundamentis librata et suspensa
Abbreviated transcription (Latin):
rantiã culpantib rectius
sic ncc̃e est qd̃ płum senti¬
unt ꝙͣ qd̃ bnus ¶ Nemo
em̃ de se p̃t rce iuditare qd̵
nobilis poeta testatur ut
deant et diudicẽt ꝙͣ sua
¶Cũ gͦ omĩa inc̃ta sunt
aut gͦ omib credendũ ẽ¬

Expanded text:
culpantibus? rectius sit necesse est quod plurimi sentiunt quam quod unus. nemo enim de se potest recte iudicare: quod nobilis poeta testatur: itan deant et diiudicent quam sua. cum igitur omnia incerta sint, aut omnibus credendum e
Abbreviated transcription (Latin):
omissis litigatorib
furiosis ac ꝑtinacib ueni¬
annis ad iudicẽ illũ scil
datorẽ simplicis et quiete
hoĩs berũ ac sũmũ bo¬
tur oꝑꝑtet sũmũ sũmi aĩ¬
malis bonũ ĩ eo cõstitur
qd̾ cõe cũ cetĩs aĩalibus
ẽẽ nõ possit s ut feris dẽ¬
tes armẽtis cormia uolucͥ¬

Expanded text:
omissis litigatoribus furiosis ac pertinacibus, veniamus ad judicem illum, scilicet datorem simplicis et quietaehominis verum ac summum botur, oportet summum summi animalis bonum in eo constitui, quod commune cum caeteris animalibus esse non possit. Sed ut feris dentes, armentis cor
Abbreviated transcription (Latin):
coarguẽdi ph̃i sophia sus¬
cepte materie ordo ip̃e de¬
duxit ¶Nã cũ error aut
ex religione falsa oriatur
ã ex sapĩa ĩ eo cõuincẽdo
ncc̃e est utrũq subũte̾
¶Cũ em̃ sit nobis dñus lris
traditũ cogitacões phorũ
stulcas ẽẽ ad ip̃m re ⁊ ar¬
gumẽtis docendũ ẽ ne qͥs
honesto sapĩe noĩe ĩ duc¬
tus & ĩ anis eloꝙ̃cie splẽ¬
dore deceptus hũams ma¬
lit ꝙͣ dĩnis credẽ q̃ quidẽ
tradita sũt breuit̾ ac bnde
¶Nec em̃ decebat aliter
ut cũ deus ad hoĩem loq̃re¬
tͤ argumẽtis asse̾ret suas
boces tãꝙͣ fides ei nõ hab̾e¬
tur s ut opportuit loquũ

Expanded text:
coarguendi philosophiam, suscoarguendi philosophiam, susceptae materiae ordo ipse deduxit. Nam cum error omnis, aut ex religione falsa oriatur, aut ex sapientia, in eo convincendo necesse est utrumque subvertere. Cum enim sit nobis divinis litteris traditum, cogitationes philosophorum stultas esse, id ipsum re et argumentis docendum est: ne quis honesto sapientiae nomine inductus, aut inanis eloquentiae splendore deceptus, humanis malit quam divinis credere; quae quidem tradita sunt breviter ac nude. Nec enim decebat aliter, ut cum Deus ad hominem loqueretur, argumentis assereret suas voces, tanquam fides ei non haberetur: sed, ut opor
Abbreviated transcription (Latin):
ccũlitũ fu̾i̾t ac politũ eqͦ
aĩo fero ingeniũ michii
mediocre ẽẽ cõcessum.
copi hoc opus maius for¬
tasse ꝙͣ ut possit meis ui¬
et̃ sicut ego deRecim deo cu¬
ius hoc munꝰ est aduuã¬
te ueritas ip̃a cõplebit Et¬
em̃ cũ sciã maxĩos quosq
oratores a causidicis me¬
diocrib sepe uictos ꝙͣ tan¬
ta est potentia uĩtatis ut
se ip̃am ꝙͣius ĩ rebus ex¬
igus sua claritate defẽdat
ingenosis quidẽ illis ac
dib̃tis unris sed tñ falsa di
centib opp̃ssũ in putẽ ac
nõ illa si minꝰ or̃one nr̃a
q̃ detenui fonte ad mod̾
exilis emanat lumẽ tã
sua clara et illustͤs appe¬
ego illis scĩam beri ꝯgni¬
cogitando ã disputãdo as
cupientissimã fecit s id
arguo id remĩco ꝙ honestã
illoꝵ et optimã uolũtatẽ
nõ sit secutus effectus qr
succurrẽte hũains errori¬
b cupiũt ip̃i se ĩ plagas
ẽt errores maxĩos indux¬
erũt  Ad hoc gͦ me opus

Expanded text:
circumlitum fuerit ac politum, aequo circumlitum fuerit ac politum, aequo animo fero ingenium mihi mediocre esse concessum. cepi hoc opus maius fortasse quam ut possit meis uietiamsi ego defecerim, deo cuius hoc munus est adiuuante ueritas ipsa complebit. etenim cum sciam maximos quosque oratores a causidicis mediocribus saepe uictos, quod tanta est potentia ueritatis, ut se ipsa quamuis in rebus exiguis sua claritate defendat, ingeniosis quidem illis ac disertis uiris, sed centibus, oppressum iri putem? ac non illa, si minus oratione nostra, quae de tenui fonte admodum exilis emanat, lumine tamen suo clara et illustris appareego etiam illis scientiam veri cognicogitando, aut disputando asscupientissimam fecit: sed id arguo, id revinco, quod honestam illorum et optimam voluntatem non sit secutus effectus; qusuccurrere humanis erroribus cupiunt, ipsi se in plagas, et errores maximos induxerunt. Ad hoc igitur me opus
Abbreviated transcription (Latin):
Ellem michi
qm̃ ueritas ĩ
obscuro late̾
ad huc existi¬
mat᷑ uł errore atq imꝑi¬
cia uulgi uariis et ĩeptis
suꝑsticionib sermẽtis uł¬
phis pͣuitate ĩ gemoꝵ tͤ¬
bantib eam pocius ꝙͣ il¬
lustrantib ⁊ si nõ qualis
ĩ marco tullio fuit qr p̾ci¬
pua et admirabilis fuit
ꝯuĩctis q tã publitis ꝙͣ eo¬
rũ qͥ sapiẽtes putãt᷑ erro¬
lumẽ inferret ¶ Nuod
qͥdem duabus ex causis fi¬
eri uellem uł ꝙ magis pes¬
sent cred̾e hoĩes ornate ue¬
ritati qͥ etiã mendacõ cre¬
dũt capti or̃onis ornatu le¬
ip̃i phi sius armis potissi¬
mũ quib place̾ sibi et cõ¬
fidere solẽt oppͥmerent᷑ a
nobis ¶S qm̃ deus hãc
rei uoluit ẽẽ naturã ut sĩ¬
plex et nuda ueritas eẽt
luculẽticoꝵ qr satis ornata
ꝑ se ẽ ideoq ornamẽtis ex¬
triulecus additis Rucata
corrũpit᷑ mendatiũ bõ spẽ
placẽt aliena qr ꝑ se cor¬
ruptũ ĩ auescit ac diffluit
nisi ornatu aliũde quesito

Expanded text:
ellem mihi, quoniam ueritas in obscuro latere adhuc existimatur uel errore atque inperitia uulgi uariis et ineptis superstitionibus seruientis uphis prauitate ingeniorum turbantibus eam potius quam inlustrantibus, etsi non qualis in Marco Tullio fuit, quia praecipua et admirabilis fuit,conuictisque tam publicis quam eorum qui sapientes putantur errolumen inferret. quod quidem duabus ex causis fieri uellem: uel quod magis possent credere homines ornatae ueritati, qui etiam mendacio credunt capti orationis ornatu leipsi philosophi suis armis potissimum, quibus placere sibi et confidere solent, opprimerentur a nobis. sed quoniam deus hanc rei uoluit esse naturam, ut simplex et nuda ueritas esset luculentior, quia satis ornata per se est ideoque ornamentis extrinsecus additis fucata corrumpitur, mendacium uero specie placeret aliena, quia per se corruptum uanescit ac diffluit, nisi ornatu aliunde quaesito
Abbreviated transcription (Latin):
sapĩa ẽ qr ncc̃e ẽ aliud ẽẽ
q̃ sicõ ip̃a rc̃a est qr nichil
p̃t ĩ uenire ego bõ ne studi
entiã nõ ꝑuenit ¶ Nam
si facultas ĩ ueniẽde uĩta¬
tis huic studio subiacẽt si
eẽt id studiũ tãꝙͣ iter ad

Expanded text:
 aliut esse quaesitio ipsa recta est, quia nihil potest inuenire. ego uero ne studioentiam non peruenitur. nam si facultas inueniendae ueritatis huic studio subiaceret, si esset id studium tamquam iter ad
Abbreviated transcription (Latin):
ra biderũt s ut̾q dũ solã
nẽt uł eripiĩt nõ uiderũt
ĩ medio cõstitutã fore q
illos ad sapĩam tnͣsmnittẽt
trũ archesilas ig¬
norãcie magr̃ cũ
zenomi obtrectaret pu̾cipi
teret auctore socrate susce¬
pit hauc scĩam ut affma¬
ret nichil sciri posse Ita¬
q coarguit extimatõem

Expanded text:
dum solam nent, vel eripiunt, non viderunt, in medio constitutam fore, quae illos ad sapientiam transmitteret. Verum Arcesilas ignorantiae magister, cum Zenoni obtrectaret principi rteret, auctore Socrate, suscepit hanc sententiam, ut affirmaret nihil sciri posse. Itaque coarguit existimationem
Abbreviated transcription (Latin):
noĩs significacõ¶Qui
dũ sapit s ut saꝑe possit
studet ¶In cet̾i̾s artibus
studiũ qͥd efficiat et qͦ ten¬
dat apꝑet qͣs cũ discendo ali¬
quis assecutus ẽ iã nõ stu¬
diosus artificii sed artifex
noĩatur atem̃ uerecũdie
causa studiosos se sapĩe
nõ sapiẽtes bocauerũt Ini¬
mo uõ putagoras q̃ hoc pͥ¬
mus nomẽ ĩuenit cũ pau¬
lo plus saꝑet ꝙͣ illi pͥores
qͥ se sapientes putauerũt
ĩtellexit nullo hũano stu¬
dio posse ad sapĩam ꝑ ue¬
niri et ideo nõ opporte̾ ĩ cõ¬
preheuse atq imꝑfecte rei
ꝑfc̃m nomiẽ imponi Itaq
cũ ab eo quere̾tur quẽ nã

Expanded text:
nominis significatione? Qui dum sapit, sed ut sapere possit studet. In caeteris artibus, studium quid efficiat, et quo tendat, apparet. Quas cum discendo aliquis assecutus est, jam non studiosus artificii, sed artifex nominatur. At enim verecundiae causa studiosos se sapientiae, non sapientes vocaverunt. Immo vero Pythagoras, qui hoc primus nomen invenit, cum paulo plus saperet, quam illi priores, qui se sapientes putaverunt, intellexit nullo humano studio posse ad sapientiam perveniri, et ideo non oportere, incomprehensae atque imperfectae rei perfectum nomen imponi. Itaque cum ab eo quaereretur, quemnam