comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nos sps supbi habere dicunt᷑ et recte quando quidẽ sp̃s etiã uentus uocat᷑ unde scriptũ ẽ ignis grando
nix elacies sp̃sꝓcellarũ. Quis uero nesciat suꝑbos inflatos dicittũ quã uento distentos unde ẽ
etiã illud capłi Sciencia inflat cariots uero ȩdificat Qua propt̃ rectehic intellegunt᷑ pauperess pũ
humiles ettimentes dm̃ id .ẽ. non habentes inflantẽ spm̃ Nec ciliũ de omnino incipere oportuit
beatitudinẽ. Siquidem ꝑuentura ẽ ad sũ mã sopienciã. Iniciũ aut̃ scpienciae timor dñi

Expanded text:
nos spiritus superbi habere dicuntur. Et recte, quandoquidem spiritus etiam ventus vocatur. Unde scriptum est: Ignis, grando, nos spiritus superbi habere dicuntur. Et recte, quandoquidem spiritus etiam ventus vocatur. Unde scriptum est: Ignis, grando, atis . Quis vero nesciat superbos inflatos dici, tanquam vento distentos? Unde est etiam illud Apostoli: Scientia inflat, charitas vero aedificat . Quapropter recte hic intelliguntur pauperes spiritu, humiles et timentes Deum, id est, non habentes inflantem spiritum. Nec aliunde omnino incipere oportuit beatitudinem; siquidem perventura est ad summam sapientiam: Initium autem sapientiae timor Domi
Abbreviated transcription (Latin):
eũ dictũ ẽ aperuis se ossuum. qui inlege ueteri aperire solebat ora prophetarũ. Peros quoq: uerus
designatur homo. Quod autem dicit docebat eos percuictoritatẽ doctrinȩ diuinã ostendit natu¬
rã quae humanc̃ in se suscipere dignata ẽ formã per quã doceret. Beciti pauperes spũ qm̃¬
ipsorum ẽ regnum caelorum Nequis autem putaret paupertatem quae non num quam net¬
sitatem patitur ad nõ neces sariã predicari adiunxit spũ ut humilitatem in tellegeres non
penuriam. Beciti pauperes spũ. qui propter sp̃m scm̃ uoluntate sunt pauperes. Vnde super
huius cemodi pauperibus. et sciluator periscuam loquitur. Oñs unxit me propter quod euange¬
lixare pauperibus misit me Nam et alibi legimus scriptum de cippeticione rerum tem¬
perailũ. Omã uanitas. et p̃sũptio sp̃s Presũptio aut̃ sp̃s audaciã et suꝑbiã sigificat Vulgo etiã mag¬

Expanded text:
eum dictum est aperuisse os suum, qui in lege veteri aperire solebat ora prophetarum. Per os quoque verius eum dictum est aperuisse os suum, qui in lege veteri aperire solebat ora prophetarum. Per os quoque verius designatur homo. Quod autem dicit, docebat eos, per auctoritatem doctrinae divinam ostendit naturam, quae humanam in se suscipere dignata eipsorum regnum est coelorum. Ne quis autem putaret paupertatem, quae nonnunquam necessitatem patitur, a Domino praedicari, adjunxit spiritu, ut humilitatem intelligeres, non penuriam. Beati pauperes spiritu, qui propter Spiritum sanctum voluntate sunt pauperes. Unde et super hujusmodi pauperibus et Salvator per Isaiam loquitur. Dominus unxit me, propter quod evangelizare pauperibus misit me . Nam et alibi legimus scriptum de apertione rerum temporalium: Omnia vanitas et praesumptio spiritus . Praesumptio autem spiritus audaciam et superbiam significat. Vulgo etiam mag
Abbreviated transcription (Latin):
lũ et terrtẽ: De hacergo iusticia quae maior ẽ per pro phetam dicitur. lusticiatua sicut
montes dĩ Et hocbene significat quod ab uno magistro solo docendis tantis rebus idoneo
docetur inmonte. Sedens aut̃ docet. quod pertinet ad dignitatẽ magisterii. Et accesser̃ ad eũ
discipuli euas. Vt audiendis uerbis illius hies sent etiã corpore uiciniores. qui p̃ceptis implendis
eẽt humanum genus accedere adeã non potuisset. Acces serunt aut̃ discipuli uontantũ loco sed ea õ
fide et deuocione. ut susci perent pacem populo suo. Nisi enĩ illi accessissent sanitas adnos ñ uenire
et operiens ossuũ docebat eos dicens. Isto circũ locutio qua scribitur. et aperiens õssuũ. fortas¬
sis ipsa mora cõmendat aliquaado longiorẽ futurum eẽ sermonem. N onergo uacat qđ Nunc

Expanded text:
lum et terram. De hac ergo justitia quae major est, per prophetam dicitur, Justitia tua sicut lum et terram. De hac ergo justitia quae major est, per prophetam dicitur, Justitia tua sicut montes Dei : et hoc bene significat, quod ab uno magistro solo docendis tantis rebus idoneo, locetur in monte. Sedens autem docet, quod pertinet ad dignitatem magisterii: et accedunt ad eum discipuli ejus, ut audiendis illius verbis hi essent etiam corpore viciniores, qui praeceptis adimplendis esset, humanum genus accedere ad eum non potuisset. Accesserunt autem discipuli non tantum loco, sed etiam fide et devotione, ut susciperent pacem populo suo. Nisi enim illi accessissent, sanitas ad nos non veniret. Et aperiens os suum docebat eos, dicens. Ita circumlocutio qua scribitur Et aperiens os suum, fortassis ipsa mora commendat aliquanto longiorem futurum esse sermonem. Non ergo vacat quod nunc
Abbreviated transcription (Latin):
adeũ turbe congregtrentur. ac postea cũ se disset accessisse propinquius discipulos eius. at que
ita illis ceterisq: turbis presentib: unũ habuis se sermonẽ quẽ matheus lucasq: narrarunt. diuerso
uarrcidi modo sed eadẽ uerita tererũ et sentenciarũ Mrsticecuit̃ mons bene intelligit᷑ signifi¬
care mauorti p̃cepta iusticiae: quiaminora erciut quȩ iudȩis data sunt Vnus tamends̃ ꝑscõs ꝓphetti¬
et samulos suos secundũ ordinatissimã distributionẽ tẽporũ dedit minora p̃cepta populoque timo
more adhuc alligtrio portebat. et ꝑfiliũ suũ maiora populo qaẽ caritate iã lherar conuenenit
Cũ ecut̃ minort minorib: maiora maiorib: dantur.. abeo dantur qui solus nouit congruentẽ suis
tem porib: generi humano ex hibere medicinã Nec mirũ ẽ quoddantur p̃cepta maiora prop¬
ter regnã caelorũ. et minora data sunt propt̃ regnũ terrenũ. ab eodẽ uno dõ qui fecit cae¬

Expanded text:
ad eum turbae congregarentur, ac postea cum sedisset accessisse propinquius discipulos ejus, atque ita illis caeterisque praesentibus unum habuisse sermonem, quem Matthaeus Lucasque narrarunt diverso narrandi modo, sed eadem veritate rerum et sententiarum. Mystice autem mons bene intelligitur significare majora praecepta justitiae, quia minora erant, quae Judaeis data sunt, unus tamen Deus peet famulos suos, secundum ordinatissimam distributionem temporum, dedit minora praecepta populo quem adhuc timore alligari oportebat; et per Filium suum, majora populo quem charitate jam liberari convenerat. Cum autem minora minoribus, majora majoribus dantur, ab eo dantur qui solus novit congruentem suis temporibus generi humano exhibere medicinam. Nec mirum est quod dantur praecepta majora propter regnum coelorum, et minora data sunt propter regnum terrenum, ab eodem uno Deo qui fecit coe
Abbreviated transcription (Latin):
io troibo in domũtuam in holo caustis id ẽ deuictis praessurarũ angorib: ingnacia rũ actione
regnitui caelestis atria penetrabo : Tunc uenitihs agalilea in iorda nenadioh atniem utbap¬
soliet ab eususgi caipse ihs ete aomumaetetis haberet Legat timemuedbelicet inbioe e ameturam temous
oland ensarueas his quicomem aeccem ud adsacer dotiũ uel ad docendã poutanc os ortanm quod ipse
te na a orum baptis etu mios tuinc demum inuipit signa facere et dorere. Danluo dennis intes rogabat
homines intassa quiper diuntate m suam semper angelos docet traelo. Suceno sepli quuilimnfis urans tul¬

Expanded text:
introibo in domum tuam in holocaustis, id est, devictis pressurarum angoribus, in gratiarum actione introibo in domum tuam in holocaustis, id est, devictis pressurarum angoribus, in gratiarum actione regni tui atria penetrabo. III. Tunc venit Jesus a Galilaea in Jordanem, ad Joannem, ut bapgitimum videlicet in hoc et maturum tempus ostendens aetatis his qui omnem aetatem vel ad sacerdotium, vel ad docendum putant opportunam, quod ipse triginta annorum baptizatur, et tunc demum incipit signa facere, et docere. Nam duodenis interrogabat homines in terra, qui per divinitatem suam docet angelos in coelo. Sic et Joseph, qui in figuram
Abbreviated transcription (Latin):
terrabona creatũ et patientia digna probatũ triticũ electorũ caele sisuitae recordetur it
horreum Quomodo iuxta aliã parabolã non solũ pisces quia postolicȩ fidei retia declinant:
imis peccatorum obscuri resident inundis uerum multa adlitus usq discretiotuis ex trema
interbonos ad tracti tunc obsuae nequitiae noxam exterioris mitti merentur in tonebras
Ignem autem gebenne bi faria ratione in extinguibilem uocat idẽ quia neq ille ꝓpetuo possit
extingui neq eos quos cruciat umquã extincturus sed immortali ut ita dixerim sit morte
plexurus ad distinctionẽ uidelicet illius sacratis simi ignis quoelectos xp̃i.bapti tandos ẽe prae¬
miserat. De quo psalmista ignenos examinastiait sidut igne ex aminatur argentũ. et paulo
post N ustisumus in aeternum sed transiuimꝰ inquit ꝑignẽ et aquã et eduxistinos in refrigeriũ

Expanded text:
terra bona creatum, et patientia digna probatum triticum electorum, coelestis vitae recondetur in terra bona creatum, et patientia digna probatum triticum electorum, coelestis vitae recondetur in horreum. Quomodo juxta aliam parabolam non solum pisces, qui apostolicae fidei retia declinant, imis pecinter bonos attracti, tunc ob suae nequitiae noxam exteriores mitti merentur in tenebras. Ignem autem gehennae bifaria ratione inexstinguibilem vocat, id est quia neque ille perpetuo possit exstingui, neque eos quos cruciat unquam exstincturus, sed immortali ut ita dixerim sit morte plexurus. Ad distinctionem videlicet illius sacratissimi ignis, quo electos Christi baptizandos esse praemiserat. De quo et Psalmista: Igne nos epost. Non usti sumus in aeternum, sed Transivimus, inquit, per ignem et aquam, et duxisti nos in refrigerium;
Abbreviated transcription (Latin):
dendos scõ uero caelestigloria coronandos. uerum hoc inter paleas et titama distat quia paleas
non alio quã triticorũ semine prodeunt quamuis a radicis boni nobilitate degenerent Tita¬
nia autem non fructu solum modo discrepant sed et diuersa pronsus grigine procreant᷑. Quia
paleae sunt illi qui eiusdem cũ electis fidei mistoruis imbuuntur sed abeorũ solida perfectione
uel operum leuitate uel ꝑfidie uacuitate dissenciunt : Ti tania uero quinec audire quidẽ fidei
uerba dignantur. Ideoq: ab onorũ sorte et opere simul et professione secernuntur et ita in a gro
mundiistius unus electorũ et duo sunt fructus reproborũ : quia et om̃ã quae in imicus semitiat
flammis obnoxia sunt et quod ẽ grauius plurima exhis quae bonus sator iacit aut a uolatilibus
rapta aut sole a refacta aut spinis suffocata aut certe inpaleas uersa depereunt Solũ autẽ de

Expanded text:
dendos, sanctos vero coelesti gloria coronandos. Verum hoc inter paleas et zizania distat. Quia paleae dendos, sanctos vero coelesti gloria coronandos. Verum hoc inter paleas et zizania distat. Quia paleae non alio quam triticorum semine prodeunt, quamvis a radicis bonae nobilitate degenerent, zizania autem non fructus solum merito discerpunt, sed et diversa prorsus origine procreantur. Quia paleae sunt illi qui ejusdem cum electis fidei mysteriis imbuuntur, sed ab eorum solida perfectione, vel operum levitate, vel perfidiae vacuitate, dissentiunt. Zizania vero, qui nec audire quidem fidei verba dignantur. Ideoque a bonorum sorte et opere simul et professione secernuntur. Et ita in agro mundi istius unus electorum, et duo sunt fructus reproborum. Quia et omnia quae inimicus seminat flammis obnoxia sunt, et quod est gravius, plurima ex his quae bonis sator jacit, aut a volatilibus rapta, aut sole arefacta, aut spinis suffocata, aut certe in paleis versa depereunt. Solum autem de
Abbreviated transcription (Latin):
cipanda perpetuis cuiusaraeae purgatio et nunc uiritm geritur cum quisq peruersus uel obma¬
nifesta peccata de ecđã sacerdotali castigatione ireiciturꝰ uel obocculta postꝰ mortem diuina
districtione damnatur et uniuersaliter infine perficietur quando mittet filius hominis
angelos suos et colligent de regno eiꝰ omnia scatidala uenti labrũ itaq: dñs in manu idest
iudicudi scrimen habet in potertate. Quia pater non iudicat quem quã sediudiciũ omne dedit
filio Et cogne gabit triticũ suũ in horreũ palea s autẽ cõburet igni in extinguibili Et ipse dñs
parabola mboni seminis cuisẽꝑ seminauit inimicus homotizania ita terminauit ut diceret et
intempore messis dicã mes sorib: colligite primũ tizania et alligate ea fasciculos ad cõburendũ
t riticũ autẽ congregate in horreũ meũ. Nimirũ docens impioset peccatores gehenne igni tra

Expanded text:
cipanda perpetuis. Cujus areae purgatio et nunc viritim geritur, cum quisque perversus, vel ob macipanda perpetuis. Cujus areae purgatio et nunc viritim geritur, cum quisque perversus, vel ob manifesta peccata de Ecclesia sacerdotali castigatione rejicitur, vel ob occulta post mortem divina districtione damnatur, et universaliter in fine perficietur, quando mittet Filius hominis angelos suos, et colligent de regno ejus omnia scandala. Ventilabrum itaque Dominus in manu, id est judicii discrimen habet in potestate, quia Pater non judicat quemquam, sed judicium omne dedit Filio. Et congregabit triticum in horreum suum, paleas autem comburet igni exstinguibili. Et ipse Dominus parabolam boni seminis, cui superseminavit inimicus homo zizania, ita terminaverit ut diceret: Et in tempore messis dicam messoribus meis: Colligite primum zizania; et alligate ea in fasciculos ad comburendum; tri
Abbreviated transcription (Latin):
ad hibito possit intelligi tamensiquis hoc de ignie futurae purgationis accipiat pensandum sol¬
licite ẽ quia illum dixit posseper ignem saluari Nonqui superfundamentum xpi ferrum aes
plumbum aedificat id .ẽ. peccata maiora et duriora atq tunciam in solubilia sed lignum. foenũ.
stipulam id ẽ. peccata minima atq: leuissima quae ignis facile consumat hoc tamen sciendum ẽ
quod illic saltem deminimis nil quisq purgationis obtinebit Nisibonis hoc ac tibus in hac adhuc
uita positus ut illic obtineat promereatur. Cuius uent labrum in manusua et permundabit ari
suam per uenti labrum id ẽ palam discretio iusti examinis peraream uero : praesons ecła de
signatun. hequa proculdubio quod iugubre satis ẽ multi sunt uocati pauci uero electi pauca
g̃ra nasupepes s ecipienda mansionib: in comparatione loliorum quae flammis sunt man¬

Expanded text:
adhibito possit intelligi, tamen si quis hoc de igne futurae purgationis accipiat, pensandum soladhibito possit intelligi, tamen si quis hoc de igne futurae purgationis accipiat, pensandum sollicite est, quia illum dixit posse per ignem salvari, non qui super fundamentum Christi, ferrum, aes, vel plumbum aedificat, id est peccata majora et duriora, atque tunc jam insolubilia, sed lignum, fenum, stipulam, id est peccata minima atque levissima, quae ignis facile consumat. Hoc tamen sciendum est, quod illic saltem de minimis nihil quisque purgationis obtinebit, nisi bonis hoc actibus in hac adhuc vita positus, ut illic obtineat promereatur. Cujus ventilabrum in manu ejus, et purgabit aream suam. Per ventilabrum, id est palam, discretio justi examinis: per aream vero, praesens Ecclesia figuratur. In qua procul dubio quod lugubre satis est, multi sunt vocati, pauci vero electi . Pauca grana supernis recipienda mansionibus, in comparatione loliorum, quae flammis sunt man
Abbreviated transcription (Latin):
baptizabimi spũ scõ idem baptisma sp̃s in ignis uisione percipiunt. Sunt quiita exponunt quod in
praesenti inspũ et in futuro baptitemur inigne. Vt uidelicet sicut nunc in remissionẽ omniũ peo¬
catorũ ex aqua et spũ rena scimur ita et nunc de leuib: dibusdam peccatis quae hiNc Nobis
euntibus ad heserint purgatorii ignis ante ultimum iudicium baptismate praemundemur. Dic ente
apło Siquis suꝑa edifica uerit sũper hoc funda mentum aurum argentum. lapides praetiosos ligna
foenum stipulam uniuscuiusq: opusquale sit igniis probabit . Si cuius opus manserit quod super¬
aedificauit mercedemaccipiet. Sicuius opus arserit de trimentum pacietur. Ipse autem saluus
erit sic tamen qua si perignem : Quod quamuis et de igne tribulationis inihac nobis uita

Expanded text:
baptizabimini Spiritu sancto , idem baptisma Spiritus in ignis visione percipiunt. Sunt qui ita exponunt, quod in baptizabimini Spiritu sancto , idem baptisma Spiritus in ignis visione percipiunt. Sunt qui ita exponunt, quod in praesenti in spiritu, et in futuro baptizemur in igne, ut videlicet sicut nunc in redemptionem omnium peccatorum ex aqua et spiritu renascimur, ita et tunc de levibus quibusdam peccatis, quae hinc nobis euntibus adhaeserunt, purgatorii ignis ante ultimum judicium baptismate permundemur, dicente apostolo: Si quis superaedificaverit super hoc fundamentum, aurum, argentum, lapides pretiosos, ligna, fenum, stipulam, uniuscujusque opus quale sit, ignis probabit. Si cujus opus manserit, quod superaedificavit, mercedem accipiet. Si cujus opus arserit, detrimentum patietur; ipse autem salvus erit, sic tamen quasi per ignem . Quod quamvis et de igne tribulationis in hac nobis vita
Abbreviated transcription (Latin):
eamq̃ : sibi competeret accipere uxorẽ nollet ille ei calciam̃tũ solueret quid ad hanc sponsus iure pro¬
pinquitatis ueniret quidigitur interhomines xp̃s nisi scãe eccłiae sponsus apparuit : dequo et isdẽ
iohdicit. Quihabet sponsã sponsus ẽ Sed quia iob non sponsũ : quinpocius amicũ sponsi se crediuoluit.
recte se in dignũ eẽ ad soluendũ corrigiã eiꝰ calciamenti denunciat. Acsia perte dicat. Ego redemp¬
toris uestigia denudare nonualeo quia sponsi nomen mihi in meritus non usurpo. Ipse uos baptirabit
in spũ scõ et igni. Hoc ẽ et purgatione sc̃ificationis et probatione tribulationis potest autem idem sp̃s
sc̃s etiam nomine ignis scĩficatus intelligi quia et inceridit per amorem et persapientiam corda
quae replet inluminat unde et illi quib: dictum ẽ quia ioħ quidem bapti tauit aqua uos autem

Expanded text:
eam quae sibi competeret accipere uxorem nollet, ille ei calceamentum solveret, qui ad hanc sponsus jure proeam quae sibi competeret accipere uxorem nollet, ille ei calceamentum solveret, qui ad hanc sponsus jure propinquitatis veniret. Quid igitur inter homines Christus, nisi sanctae Ecclesiae sponsus apparuit? De quo et idem Joannes dicit: Qui habet sponsam sponsus est . Sed quia Joannes non sponsum, quin potius amicum sponsi se credi voluit, recte se indignum esse ad solvendum corrigiam ejus calceamenti denuntiat, ac si aperte dicat: Ego Redemptoris vestigia denudare non valeo, quia sponsi nomen mihi immeritus non usurpo. Ipse vos baptizabit in Spiritu sancto et igne. Hoc est et purgatione sanctificationis et probatione tribulationis. Potest autem idem Spiritus sanctus etiam nomine ignis significatus intelligi. Quia et incendit per amorem, et per sapientiam, qua replet corda, illuminat. Unde et illi quibus dictum est: Quia Joannes quidem baptizavit aqua, vos autem
Abbreviated transcription (Latin):
ex uirgine sumpsisse cum haec dignitas et potentia non serui sed dni non creaturae. sed creatoris sit
tobhoc non uelle sed a quo qua xpm̃ sed praecursore eius aestimari. Nam quia huius in carnationis
mysteriũ huma nus oculus penetrare non sufficit inuestigare enim nulla tenus potest. quomodo
corporatur uerbũ. Quomodo summus uiuificator sp̃s intra uterũ matris animatur . quomodo
is qui initiũ non habet. existit et concipitur id eoq: ioħ secundũ alios euangelistas. se ñ eẽ dignũ dix̃
eius soluere corrigiã calciamenti . Corrigia ergo calciam̃ti ẽ. ligatura mỹsterii iohannes itaq solue¬
ne corrigiã calciamenti eiꝰ nonualet quia in carnationis mysteriũ nec ipse inuestigare sufficit
quihancꝑprophetiae spm̃ agnouit. Quod tamen et aliter intelligi potest Mos apud ueteres fuit ut siquis

Expanded text:
ex virgine sumpsisse. Cum haec dignitas et potentia non servi sed Domini, non creaturae sed Creatoris sit. ex virgine sumpsisse. Cum haec dignitas et potentia non servi sed Domini, non creaturae sed Creatoris sit. Et ob hoc non velle se a quoquam Christum, sed praecursorem ejus aestimari. Nam quia hujus incarnationis mysterium humanus oculus penetrare non sufficit, investigari enim nullatenus potest, quomodo corporatur Verbum, quomodo summus vivificator Spiritus intra uterum matris animatur, quomodo is qui initium non habet existit et concipitur. Ideoque Joannes secundum alios evangelistas se non esse dignum dixit ejus solvere corrigiam calceamenti. Corrigia ergo calceamenti est ligatura mysterii. Joannes itaque solvere corrigiam calceamenti ejus non valet, quia incarnationis mysterium nec ipse investigare sufficit, qui hanc per prophetiae spiritum agnovit. Quod tamen et aliter intelligi potest. Mos apud veteres fuit ut si quis
Abbreviated transcription (Latin):
moe fortiorcuimis eralio paulominus ab angelis omnia subiecta unt sub pedbus enosi siomas quire calũ
aeemin omiiis adne uamgeleste scripserunt ecuius ron sumdignus corrigiam calcia menti soluere
Poduit enim ioba ptista utrumq dixis se. siue aliud alio tempore siue contexa ma uesideue necli
Eius nensumdimus conrigam calcia menta soluere nec calciamenta portare utunus euangelis¬
ta hinc alliuero aliud omnes tamen uerũ ia rrauerint : Nihil auteminitendit iobannescumde
calcia menuis dñi dixeratitnisi excellenciã eius. et humilitatem suam Siautẽ allegoria inhoc quag¬
ritur potest calcia mentũ druĩ incarnationẽ eus significare. Quis etum tuesc̃iat quo d calcia m̃ta
ex mortuis animalib : fiam : in carnatus uero dñs uemens qua si calciatus apparuit qui indiuinita¬
ioħ negat. tante potentiae semet ipsum subiciens indignũ se eẽ . profitetur carnem siue uiri semine

Expanded text:
mo major est; fortior, cui minorato paulo minus ab angelis omnia subjecta sunt sub pedibus ejus: fortis, qui regnum ii evangelistae scripserunt, Cujus non sum dignus corrigiam calceamenti solvere. Potuit enim Joannes Baptista utrumque dixisse, sive aliud alio tempore, sive contextim; ac si diceret: Cujus non sum dignus corrigiam calceamenti solvere, nec calceamenta portare; ut unus evangelista hoc, alii vero aliud, omnes tamen verum narraverint. Nihil autem intendit Joannes de calceamentis Domini loquens, nisi excellentiam ejus et humilitatem suam. Si autem allegoria in hoc quaeritur, potest calceamentum Domini incarnationem ejus significare. Quis enim nesciat quod calceamenta ex mortuis animalibus fiant? Incarnatus vero Dominus veniens, quasi calceatus apparuit, qui in divinitauod idem Joannem negat, tantae potentiae semetipsum subjiciens, indignum se esse profitetur carnem sine virili semine
Abbreviated transcription (Latin):
pse enim saluum faciet populum suũ a peccatis eorũ Ihs̃ ebreo sermone. saluator dicitur. Et hy¬
mologia mergo nominis eius euangelista signauit dicens : Vocabis nom̃ eius saluatorẽ quia ipse
s aluum faciet populũ suũ. Ouo enim ꝑ hoc uerbũ praeclara signant᷑ qđ et ds̃fuerit et dñs pruis
ante in carnationẽ xp̃s et quod populus eius ab ipso saluandus ia tunc ad nuntiabat᷑ Non populus
ex ꝑsona xpi dicit tota die expandi manus mea sad populũ ñ credentẽ et contradicitẽ mihi sed popu

Expanded text:
Ipse enim salvum faciet populum suum a peccatis eorum. Jesus Hebraeo sermone Salvator dicitur. EtyIpse enim salvum faciet populum suum a peccatis eorum. Jesus Hebraeo sermone Salvator dicitur. Etymologiam ergo nominis evangelista signavit dicens: Vocabis nomen ejus Salvatorem, quia ipse salvum faciet populum suum. Duo enim per hoc verbum praeclara signantur, quod et Deus fuerit et Dominus prius ante incarnationem Christus. Et quod populus ejus ab ipso salvandus jam tunc annuntiabatur. Non populus Et Isaias in persona Christi dicit: Tota die expandi manus meas ad populum non credentem et contradicentem mihi . Sed ille
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ quta homo nullis praecedentib: meritis in ipso exordio naturae suae quo eẽ coepit uerbo dĩ copularetur
intantũ personae unitatẽ ut idẽ ipse esset filiũs dĩ qui filius hominis et filius hominis quifilius dĩ Acsi in
naturae humanȩ susceptione fieret quodã modo ipsa gratia illi homini naturalis quae nullũ peccatũ posse
admittere quae gratia propterea ꝑspm̃ scm̃ fuerat significanda quia ipse propriȩ sic ẽ ds ut dicat᷑
etiam dĩdonũ. pariet autẽ filiũ et uocabis nomen eiꝰ ihm. Ac si diceret Virgo generat et tu hutuc¬
genitum uocabis ihm̃. hoc est uocabis quodante fuit quod ante scła nominatũ .ẽ Nontu ei po¬
nes nomen nec exte ei uocabulũ confatues. sed nomina et uoca exultando ihm̃ id ẽ saluatorom
aluatorem eum eẽ testare nec extempore coepisse saluare. sediam antiquissimũ saluatorem eẽ

Expanded text:
Dei, qua homo nullis praecedentibus meritis in ipso exordio naturae suae quo esse coepit Verbo Deo copularetur Dei, qua homo nullis praecedentibus meritis in ipso exordio naturae suae quo esse coepit Verbo Deo copularetur in tantam personae unitatem, ut idem ipse esset Filius Dei, qui filius hominis, et filius hominis qui Filius Dei, ac sic in naturae humanae susceptione fieret quodammodo ipsa gratia illi homini naturalis, quae nullum peccatum posset admittere. Quae gratia propterea per Spiritum sanctum fuerat significanda, quia ipse proprie sic est Deus, ut dicatur etiam Dei donum. Pariet autem filium et vocabis nomen ejus Jesum. Ac si diceret: Virgo generat, et tu hunc vocabis Jesum, hoc est, vocabis quod ante fuit, quod ante saecula nominatum est; non tu ei pones nomen, nec ex te ei vocabulum constitues, sed nomina et voca exsultando Jesum, id est, Salvatorem; Salvatorem eum esse testare, nec ex tempore coepisse salvare, sed jam antiquissimum Salvatorem esse.
Abbreviated transcription (Latin):
accipe eam secundũ legis praeceptũ uxorẽ tibi nominatam et secundum nuptiarum consuetudinẽ et
coniunctionem longe alienã cur autẽ non debuerit uereri eam accipere. ostendit cum dicit
licebit quia unicus ipse ẽ dĩ patris omni potentis sec undũ diuinã atq humanã substantiã Nã dñsnr̃ ih sxp̃s inquansũ¬
ds̃ ẽ omnia ꝑipsũ facta s. In quantũ autẽ homo et ipse factus ẽ sicut apłsdicit. ꝑactus ẽ ex semine dđ secun¬
dũ carnẽ Sed illam creaturã quã uirgo concepit et peperit quãuis ad solã ꝑsonã filii ꝑtinentẽ tota trini¬
tas fecit. Neq enĩ separabilia sunt opera trinitatis cũ in ea facienda solus sp̃s sc̃s nominatus .ẽ. Sed profec¬
tomodus iste quonatus ẽ xp̃s de spũ scõ non sicut filius et de maria uirgine sicut filius in sinuat nobis gratiã

Expanded text:
accipe secundum legis praeceptum uxorem tibi nominatam, et secundum nuptiarum consuetudinem et accipe secundum legis praeceptum uxorem tibi nominatam, et secundum nuptiarum consuetudinem et conjunctionem longe alienam; cur autem non debuerit vereri eam accipere ostendit cum dicit: s sancti dicere licebit, quia unicus iste est Dei Patris omnipotentis secundum divinam atque humanam substantiam. Nam Dominus noster Jesu sicut Apostolus dicit: Factus est ex semine David secundum carnem . Sed cum illam creaturam quam Virgo concepit et peperit, quamvis ad solam personam Filii pertinentem, tota Trinitas fecerit; neque enim separabilia sunt opera Trinitatis; cur in ea facienda solus Spiritus sanctus nominatus est? o modus quo natus est Christus de Spiritu sancto non sicut filius, et de Maria virgine sicut filius, insinuat nobis gratiam
Abbreviated transcription (Latin):
Et dixit adme angelus quiloquebatur in mee grediebutur. Dum ad sequidem sed tum̃
pnsȩ laqui angłm dicit. liquido ostendit quod his qui ad ipsum uerba faceret ꝑ corporeã
speciem extra noneet̃. Vnde et paulo post subdidit. et ecce angelus qui loquebatur in me
egrediebatur. Quemodo autem angelus ioseph appuerit demonstritur. Cum dicitur in
somnis . Id .ẽ. quomodo ia cobscalam uidit ꝑ imaginationem uidelicet quandã oculis cordis osten¬
sam Quid aut̃ idẽ angłs appurens dixerit ostendit᷑ cũ sub infert᷑. Ios epbfiliidauid nolitimere
accipere mariã coniugemtuã Id eo ios ephfilius eẽ dicit᷑ dauid: ut maria quoq: de strrpe
dauid monstraretur. Iuxta illud quod scriptũ ẽ. nemo copuletur uxori nisi de tribusua noliinquid
amere accipere mariã coniugẽ tuã neti mueris ne trepidaueris ne conturberis. sed securus et in trepidus

Expanded text:
Et dixit ad me angelus, qui loquebatur in me ; dum ad se quidem, sed tamen Et dixit ad me angelus, qui loquebatur in me ; dum ad se quidem, sed tamen in se loqui angelum dicit, liquido ostendit quod is qui ad ipsum verbum faceret per corpoream speciem extra non esset. Unde et paulo post subdidit: Et ecce angelus qui loquebatur in me, egrediebatur. Quomodo autem angelus Joseph apparuerit demonstratur, cum dicitur in somnis, id est quomodo Jacob scalam vidit per imaginationem videlicet oculis cordis ostensam. Quid autem idem angelus apparens dixerit ostendit cum subinfert. Joseph, fili David, noli timere accipere Mariam conjugem tuam. Ideo Joseph filius David esse dicitur, ut Maria quoque de stirpe David monstraretur, juxta illud quod scriptum est, nemo copuletur uxori nisi de tribu sua: Noli, inquit, timere accipere Mariam conjugem tuam. Ne timueris nec trepidaveris, nec conturberis, sed securas et intrepidus
Abbreviated transcription (Latin):
accepit in suꝑ etiam et cibauit. Aliquando caelestib substantiis. sicut bapti zato dnõ scripti
est quia de nube uox sonuit dicens hic ẽ filius meus dilectus in quomibi bene complacuit
Aliquando terrenis substuntiis sicut cũbalaam corripuit. et inhore asine humana uerba
formauit. Aliquando simul terrenis et caelestib subitantis dñs ꝑ angelo s̃ loquitur sicut
gor am morse in monte ignẽ rubũ q̃ sociauit significans sed octorem eius populi fore. qui et legis flã¬
mai ꝑ ciperet et ainen peccati spinam nequaquã ut euret. uel quod ex illo populo exiret. qui
ingedeititis dolores carnis nr̃ȩ quasi rubi spinas susciperet et in consumpta humanitatis nrȩ
substuntiam etiam in ipsa diuinitatis flamma seruaret  Numquam uero humanis cordib: etiã
angelos dĩ secreta eorum p̃sentia uirtutem suae aspirutionis infundit. Vnde tacharias ait

Expanded text:
accepit, insuper etiam cibavit . Aliquando coelestibus substantiis, sicut baptizato Domino scriptum accepit, insuper etiam cibavit . Aliquando coelestibus substantiis, sicut baptizato Domino scriptum est, quia de nube vox sonuit dicens: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi complacuit . Aliquando terrenis substantiis, sicut cum Balaam corripuit, in ore asinae humana verba formavit . Aliquando simul terrenis et coelestibus substantiis Dominus per angelos loquitur, sicut coram Moyse in monte ignem rubumque sociavit, significans se doctorem ejus populi fore, qui et legis flammam perciperet, et tamen peccati spinam nequaquam vitaret, vel quod ex illo populo exiret, qui in igne deitatis dolores carnis nostrae quasi rubi spinas susciperet, et inconsumptam humanitatis nostrae substantiam etiam in ipsa divinitatis flamma servaret. Nonnunquam vero humanis cordibus etiam per angelos Dominus secreta eorum praesentia virtutem suae aspirationis infundit. Unde Zacharias ait:
Abbreviated transcription (Latin):
monstratur : Quidum in semetipso diuinã humanamq naturam composuit et humanã ꝑdenatẽ da¬
rio rem reddidit et diuinã ꝑhumanitatẽ nrĩs aspectib tẽperauit. Aliquando reb: simul et uerbis cũ
quib dã matib: in sinuat hoc quod sermonib: narrat. Quid ẽ enĩ quod post peccatũ hominis in paradr̃so
dns ñ iamstat sed de ambulat nisi quod irruente culpa sea corde hominis motum de monstrat siqđneqͦi¬
tiam suam cȩtismentib: non solum sermonib: quib: eos increpauit. sed etiam reb: a peruit Aliquando
imaginib: oculis cordis ostensis sicut ia cobsubnixam caelo scalam dormiens uidit et pecrus linteia
reptilib ac quadrupedib: plenum in extasi raptus aspexit. Aliquando imaginib: ante corpo¬
reos oculas ad tẽp: exaere assumptis. sicut abrabam non solum tres uiros uidit. sed indomum

Expanded text:
monstratur, qui dum in semetipso divinam humanamque naturam composuit, et humanam per Deitatem clamonstratur, qui dum in semetipso divinam humanamque naturam composuit, et humanam per Deitatem clariorem reddidit, et divinam per humanitatem nostris aspectibus temperavit. Aliquando rebus simul et verbis, cum quibusdam motibus insinuat hoc quod sermonibus narrat. Quid est enim, quod post peccatum hominis in paradiso Dominus non jam stat, sed ambulat, nisi quod irruente culpa se a corde hominis motum demonstrat, sicque nequitiam suam caecis mentibus non solum sermonibus, quibus eos increpavit, sed etiam rebus aperuit. Aliquando imaginibus, oculis cordis ostensis, sicut Jacob subnixam coelo scalam dormiens vidit , et Petrus linteum reptilibus et quadrupedibus plenum, in extasi raptus aspexit . Aliquando imaginibus ante corporeos oculos ad tempus exstare adsumptis, sicut Abraham non solum tres viros vidit, sed in domum
Abbreviated transcription (Latin):
sola nobisui internae spirationis aperitur. et deuerbo eius si ne uerbis ac syllabiscor docetur:
rit. adiungete ad currũ et cum ad euocandum petrũ timentes dm̃milites cornelius direxisset
inmente proculdubio abspũ petrus audiuit. eccetres uiri quȩruntte . cũ ꝑ angelum uero dñs
uoluntatẽ suã indicat. aliauando eam uerbis sin eulla imagine demonstrat. sicut dnõdicente pat᷑
clẽcrifica filiũ tuũ ut et filius tuus clarificette protinus respondet᷑. Clarificaui et iterũ clarificabo
A quando reb sine uerbis sicut et echihel electri speuem uidit in medio ignis qđ significat in carna¬
timem xp̃ĩ. Electrum quippe ex auri argentiq metullo miscetur . In qua ꝑmixtione angentũ quidẽ
clarius reddit᷑ sed tum̃ fulgor auritemperat᷑. Quid ergo inelectro nisimedia tordĩ et hominũ de¬

Expanded text:
sola nobis vi internae inspirationis aperitur. Et de verbo ejus sine verbis ac syllabis cor docetur, sola nobis vi internae inspirationis aperitur. Et de verbo ejus sine verbis ac syllabis cor docetur, rit: Adjunge te ad currum. Et cum ad evocandum Petrum timentes Dominum milites Cornelius direxisset, in mente proculdubio a Spiritu Petrus audivit: Ecce tres viri quaerunt te . Cum vero per angelum Dominus voluntatem suam indicat, aliquando eam verbis sine ulla imagine demonstrat, sicut Domino dicente: Pater, clarifica Filium tuum, ut et Filius tuus clarificet te , protinus respondetur, clarificavi, et iterum clarificabo. Aliquando rebus sine verbis, sicut et Ezechiel electri speciem vidit in medio ignis , quod significat incarnationem Christi. Electrum quippe ex auri argentique metallo miscetur, in qua permistione argentum quidem clarius redditur, sed tamen fulgor auri temperatur. Quid ergo in electro nisi mediator Dei et hominum de
Abbreviated transcription (Latin):
sicut et beatus petrus dnõ sehumilians aiebat. Aecedeme dñe qnm̃ homo peccator sum Sed sisie
etam occulte dimitteret neq: acceperet coniugem et illa sponsa pareret nimirũ pauciessent quiea
uirginem et non potius actumarent eẽ meretricem. unde consiliũ iosepb repente consilio melior e
mutatur ut uidelicet ad conseruandam mariae famam ipse eam celebrato nuptiarum conuiuio
coniugem acciperet et castam ꝑpetuo custodiret. Maluit namq dns aliquos modũ sue generation
ignorare quam castitatem in famaregentiricis. Haec autem eo cogiitinte eccean gelus dtũ itusam¬
nis apparuit ei dicens. Sciendum ẽ quia duob: mođ locutio diuina distinguit᷑ aut ꝑ semetipsũ nãq
dns loquitur aut ꝑcrecturam angelicã eiꝰ ad nos uerba formantur. sed cum ꝑ semecipsũ loquitur

Expanded text:
sicut et beatus Petrus, Domino se humilians aiebat: Recede a me, Domine, quoniam homo peccator sum . Sed si sic sicut et beatus Petrus, Domino se humilians aiebat: Recede a me, Domine, quoniam homo peccator sum . Sed si sic eam occulte dimitteret, neque acciperet conjugem et illa sponsa pareret, nimirum pauci essent qui eam virginem et non potius autumarent esse meretricem. Unde consilium Joseph repente consilio meliore mutatur, ut videlicet ad conservandam Mariae famam ipse eam celebrato nuptiarum convivio conjugem acciperet, et castam perpetuo custodiret. Maluit namque Dominus aliquos modum suae generationis ignorare, quam castitatem infamare genitricis. Haec autem eo cogitante ecce angelus Domini in somnis apparuit ei dicens. Sciendum est quia in duobus modis locutio divina distinguitur; aut per semetipsum namque Dominus loquitur, aut per creaturam angelicam ejus ad nos verba formantur. Sed cum per semetipsum loquitur,
Abbreviated transcription (Latin):
io seph iuistus erat q̃ antedm̃ iustitia ẽ q̃ aliena amiseri cordia ñ .ẽ q̃ exm̃tis simplicitite formatur
q̃ gratiȩ c̃cordat et exfide ẽ. ñ illa q̃ apud homines fulso iustitia dicit᷑ et uel ex appetituhum ani
ficuoris simulate ꝓfert᷑ uel a crudelitate animi prolata sine discretione exercetur. Iuscus
erat uerbo iustus infacto iustus in legis consummatione. Iustꝰ ininitio gratiȩ: Ideo ecc̃ dimittere
uolebat qnm̃ uirtutẽ mrsterii et sacram̃tũ quoddã mamificũ in eadem cognoscebut. Cui ad proxi¬
mare seseindignũ ȩstimabat . Nã et in esuia legerat uirginẽ dedomod auideẽ c̃cepturã et pariturã
dnm̃ dequa eticam domono uerat genusduxisse mariã atq id eo ñ diffidebat in ea prophetiam bane in¬
plendam eẽ . Ergo humilians se cente tantam et tam in effabilẽ rem quaerebat se longe facere

Expanded text:
Joseph justus erat, quae ante Dominum justitia est, quae aliena a misericordia non est, quae ex mentis simplicitate formatur, Joseph justus erat, quae ante Dominum justitia est, quae aliena a misericordia non est, quae ex mentis simplicitate formatur, quae gratiae concordat et ex fide est. Non illa quae apud homines falso justitia dicitur, et vel ex affectu humani favoris simulate profertur vel a crudelitate animi prolata sine discretione exercetur. Igitur erat in verbo justus, in facto justus, in legis consummatione, justus in initio gratiae. Ideo eam dimittere volebat quoniam virtutem mysterii et sacramentum quoddam magnificum in eadem cognoscebat, cui adproximare sese indignum aestimabat. Nam et in Isaia legerat virginem de domo David esse concepturam et parituram Dominum, de qua etiam domo noverat genus duxisse Mariam, atque ideo non diffidebat in ea prophetiam hanc implendam esse. Ergo humilians se ante tantam et tam ineffabilem rem, quaerebat se longe facere,
Abbreviated transcription (Latin):
conuenirent uerbo conueniendi non ipsum concubitũ sed nuptiarum q̃ p̃cedere solent
tẽp: insinuat quando ea q̃ prius sponsata fuerat eẽ coniunx incipit. Ergo antequam conueniren
dicit ante quam nuptiarum sollemnia rite celebrurent. Inuenta .ẽ. in utero habens despũ scõ
Siquidem memorato ordine poster conuenerunt quando ioseph ad p̃ceptum angłi accepit con¬
iugem suam sed non comcumbebant quia sequitur et ñ cogoscebat eum. Iosephaut̃ uir eius cum
esset hamoustus et nollet eum traducere uoluitocculte dimittere eum. Scriptũ ẽ. siquis
fornicariȩ c̃iungit᷑ unũ corpus efficit᷑ Et in lege p̃ceptũ ẽ non solũ reos sed et conscios criminum
obnoxios eẽ peccato. Quomodo io seph cũ crim̃ celutuxoris iustusdicitur. Illa quippe iustitia

Expanded text:
convenirent, verbo conveniendi non ipsum concubitum, sed nuptiarum, quae praecedere solent, convenirent, verbo conveniendi non ipsum concubitum, sed nuptiarum, quae praecedere solent, tempus insinuat, quando ea quae prius sponsata fuerat esse conjux incipit. Ergo antequam convenirent, dicit antequam nuptiarum solemnia rite celebrarent, inventa est in utero habens de Spiritu sancto. Siquidem memorato ordine post ea convenerunt, quando Joseph ad praeceptum angeli accepit conjugem suam, sed non concumbebant, quia sequitur, et non cognoscebat eam. Joseph autem vir ejus cum esset homo justus et nollet eam traducere, voluit occulte dimittere eam. Scriptum est, si quis fornicariae conjungitur unum corpus efficitur, et in lege praeceptum est non solum reos, sed et conscios criminum obnoxios esse peccato. Quomodo Joseph cum crimen celat uxoris justus dicitur? Illa quippe justitia
Abbreviated transcription (Latin):
iniuerita ẽ inutero babens despũ scõ. Hoc quem ad modũ factũ sit et quo ardine uelin
quaciuitace sit celebrata canceptio qđ matheum hic p̃termisit. lucas sufficienter exposuit
post cominemoratum conceptum iohannis ita narrans. In mense in quit sexto missus ẽ angł
gabrihel adõ in ciuitatem galileȩ cuin om̃ nat areth aduirginem desponsatam uiro cui nom̃ erat
io sephdedomo dauid et nomen uirginis maria. Et ingressus angł ad ecndixit. Haue gratia ple¬
tusps̃ scĩ suꝑ eam. et deobumbratione uirtutis altissimi. Quodergo secundũ lucam angelus ꝓ¬
misit futurũ hoc matheus narrat eẽ complecum. Inuenta ẽ. autem inutero habens despũ
scõ anullo uidelicet alio quam ioseph quilicentia maritali futurae uxoris peneomnia noue¬
rat. Ideoq: tumentẽ eius uterũ moxcurioso dep̃hendit intuitu: Ineo quippe quod ait antequam

Expanded text:
inventa est in utero habens de Spiritu sancto Hoc quemadmodum factum sit, quoque ordine, vel in inventa est in utero habens de Spiritu sancto Hoc quemadmodum factum sit, quoque ordine, vel in qua civitate sit celebrata conceptio, quod Matthaeus hic praetermisit, Lucas sufficienter exposuit, post commemoratum conceptum Joannis ita narrans: In mense, inquit, sexto missus angelus Gabriel a Deo in civitatem Galilaeae, cui nomen Nazareth, ad virginem desponsatam viro, cui ingressus angelus ad eam dixit: Ave, gratia pleiritus sancti super eam, et de obumbratione virtutis Altissimi. Quod ergo secundum Lucam angelus promisit futurum, hoc Matthaeus narrat esse completum. Inventa est autem in utero habens de Spiritu sancto, a nullo videlicet alio quam Joseph, qui licentia maritali futurae uxoris pene omnia noverat; ideo tumentem ejus uterum mox curioso deprehendit intuitu. In eo quippe quod ait: Antequam
Abbreviated transcription (Latin):
Sicuitem aliquis quaerendum putut cum iosepb non sit pacterdnĩ saluatoris quid ꝑtinecet ad
eum generationis ordo deductus usq ad ioseph sciat primum non eẽ consuetudinis scripturarũ
ut mulierum in generationib: ordo texatur. deinde ex una tribu fuisseio seph et mariam unde
exlege eam accipere cogebatur ut propinquam. et qđ simul censentur in bethleem. ut
deuna uidelicet stirpegenerati. Cum esset desponsata mator eius maria io seph
Quare autem non desimplici uirgine sed dedesponsata concipitur saluator haec ratio ẽ
Primum ut ꝑ generationẽ iosephorigomarie monstraretur. Secundo ne lapidaretur au¬
daeis ut adultera. Tertio ut in aegrptum fugiens haberec solatium mariti. Ignatius
etiam quartam addidit causam cur asponsa conceptus sit ut partus inquiens eius celaretꝰ
diabolo dum eumputat non de uirgine generatum sed deuxore. Eantequam c̃uerurerit

Expanded text:
Si autem aliquis quaerendum putat cum Joseph non sit pater Domini Salvatoris, quid pertineat ad Si autem aliquis quaerendum putat cum Joseph non sit pater Domini Salvatoris, quid pertineat ad eum generationis ordo deductus usque ad Joseph, sciat primum non esse consuetudinis Scripturarum ut mulierum in generationibus ordo texatur. Deinde ex una tribu fuisse Joseph et Mariam, unde ex lege eam accipere cogebatur, ut propinquam et quod simul censentur in Bethlehem uti de una stirpe generati. Cum esset desponsata mater ejus Maria Joseph. Quare autem non de simplici virgine, sed de desponsata, concipitur Salvator, haec ratio est. Primum ut per generationem Joseph origo Mariae monstraretur; secundo, ne lapidaretur a Judaeis ut adultera; tertio ut in Aegyptum fugiens haberet solatium mariti. Ignatius etiam quartam addidit causam, cur a sponsa conceptus sit, ut partus, inquiens, celaretur diabolo, dum eum putat non de virgine generatum, sed de uxore. Antequam convenirent
Abbreviated transcription (Latin):
Haec senentiabifariae ponipotest id ẽ ut sie ad enumeratam superius genealogiam respiciat
quam itu euangelista in capite e cngelii sui inchocuit. lib generationis inũ xp̃i filudauid filii
abrahcm et sic ꝑ generationes singulorũ uadensusq adioseph uirum maniȩ dequanatꝰ ẽ. inc̃
qui uocatur xps sicq finita serie generationũ quasi rememorando dixerit. xpĩ cuit̃ generatiosu
erat Ac sidiceret si cordo humanȩ generationis xpĩ ꝑparentes eiususq ad cumꝑuenit. siue
adidiungatur quod subsequit᷑ dedesponsctione matris eus quomodo antequũ iungere suosponso in¬
uenta ẽ in utero habens despũ scõ Vt quantũ generctio xp̃i aceteris distat aperiatur cũ ceteriꝑ con¬
iunctionem maris et femine solitum . Ipsecutem ꝑ uirginem ut potedĩ filius nascebatur in mundo

Expanded text:
Haec sententia bifarie poni potest, id est, ut sive ad enumeratam superius genealogiam respiciat, Haec sententia bifarie poni potest, id est, ut sive ad enumeratam superius genealogiam respiciat, quam ita Evangelista in capite Evangelii sui inchoavit: Liber generationis Jesu Christi filii David, filii Abraham, et sic per generationes singulorum vadens, usque ad Joseph virum Mariae, de qua natus est Jesus, qui vocatur Christus. Sicque finita serie generationum quasi rememorando dixit: Christi autem generatio sic erat, ac si diceret: Sic ordo humanae generationis Christi per parentes ejus, usque ad Deum pervenit. Sive ad id jungatur quod subsequitur de desponsatione matris ejus, quomodo, antequam jungeretur suo, inventa est in utero habens de Spiritu sancto, ut quantum generatio Christi a caeteris distet aperiatur, cum caeteri per conjunctionem maris et feminae solitam, ipse autem per Virginem utpote Dei Filius nascebatur in mundum.
Abbreviated transcription (Latin):
quintam decimam duo decimam tres: Sextum quinq: quintũ sex tertiam decim dimidiam quin
nem in xpĩ fide et gratia consistere quae a patriarchis primo agnitt uoce apłorum est latius
diffamata. Nec esse nomen aliud sub caelo in quo o porteat nos saluos fieri. quomodo in xl
rius ergo numerus suis partib quadragesimum camplet. et secundum qui a dñs etclesiam
suibaptis matis sacramentis et nunc labor antem temporalitermunit. et finitis labaribus
ad requiem aeternaliter perducit. Nec mirandum est quod lucas ad auidusq ad xpm̃
alias ꝑsonas generationem facecmur eẽ decursam. Potesten i fieri ut alii longeuam tra¬
egerint uitam . alterius uero generationis uiri inmatura aecate discesserint cum uidecm
complures senes cũ suis nepotib: uiuere . Alios uero uiros stactim filuis obire susceptis.
Postenumeratas generationes matheus ita sequitur: Xp̃i aut̃ gemercitio sicerat

Expanded text:
quintam decimam, duo; decimam, tria; sextam, quinque; quintam, sex; tertiam, decem; dimidiam, quinquintam decimam, duo; decimam, tria; sextam, quinque; quintam, sex; tertiam, decem; dimidiam, quinnem in Christi fide et gratia consistere, quae a patriarchis primo agnita, apostolorum est latius voce diffamata. Nec esse nomen aliud sub coelo in quo oporteat nos salvos fieri , quomodo in qurius ersui baptismatis sacramentis et nunc laborantem temporaliter munit et finitis laboribus ad requiem aeternaliter perducit. Nec mirandum est quod Lucas a David usque ad Christum alias personas generationem fateamur esse decursam. Potest enim fieri, ut alii longaevam transegerint vitam, alterius vero generationis viri immatura aetate decesserint, cum videamus complures senes cum suis nepotibus vivere, alios vero viros statim filiis obire susceptis. Post enumeratas generationes Matthaeus ita sequitur. III. Christi autem generatio sic erat.
Abbreviated transcription (Latin):
tum quam iuftitiȩ numerus indecem p̃ceptis legis ostenditur . Porro peccatum est legistruns gressio
etutiq truns gressio denarii numeri c̃gruent̃ unde nurio figurat᷑. Vnde et uela cilicina iubentur
in tab nacula xi. fieri. Quis autem dubitet ad peccati significationem ciliciũ ꝑtinere. ac ꝑhoc quia
uniuersum temp: septencrio dierũ numero uoluitur. conuenient̃ in denuriosepaes multiplicato
ad numerum septua gesimum et septimum cuncta peccata ꝑueniunt. In quonumero etiam fit plena¬
remissio peccatorum expiante nos carne sacerdotis nr̃i aquo nunciste numerus incipit. Et neconc¬
tismo ubinumerus iste commemoratur apparuit: Xp̃s ergo qnm̃ ipso quod tricencrius incho¬
auit baptismototius sit ecclesiȩ sordes expiciturus eorundem quoq: numerorũ mystica
cogncctio declarat quia uidelicet Xxx aequalib suis partib computata pariunt amplius xi

Expanded text:
tamquam iustitiae numerus in decem praeceptis legis ostenditur. porro peccatum est legis transgressio tamquam iustitiae numerus in decem praeceptis legis ostenditur. porro peccatum est legis transgressio et utique transgressio denarii numeri congruenter undenario figuratur, unde et uela cilicina iubentur in tabernaculo undecim fieri. quis autem dubitet ad peccati significationem cilicium pertinere? ac per hoc quia uniuersum tempus septenario dierum numero uoluitur, conuenienter undenario septiens multiplicato ad numerum septuaremissio peccatorum, expiante nos carne Sacerdotis nostri, a quo nunc iste numerus incipit, et reconctismo, ubi numerus iste commemoratur, apparuit . Christus ergo quomodo ipso quod tricenarius inchoavit baptismo, totius sit Ecclesiae sordes expiaturus, eorumdem quoque numerorum mystica cognatio declarat. Quia videlicet triginta aequalibus suis partibus computata pariunt amplius duodecim,