comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut appareait minc uultui dĩ ꝓnobis. Quod autẽ idẽ
uelũ de iacintho & purpura & coceo bis tincto. &
ubissõ retorta pulchra uarietate contextũ. ẽ. qͥs ñ iu¬
deat etiã uixta litcerã pulchrituami cȩlestis con¬
guere. iusionis: Siem̃ decorẽ flãmasq astirorũ
si multiphariã nibiũ speciẽ. si ipsã irim consideras mil¬
le trahentẽ uarios aduerso sole colores. nonie uideris
tibi multo plures ac pulchriores quã uelo tabernadi
intexte sunt inditas in cęlo colorũ notare picturas:
Quattuor autẽ colunȩ ante ꝗͣs appensu ẽ. hoc uelũ. cę¬
lestiũ sunt potestates agiinũ uiraitib qͣctuor eximuᷤᷤ
p̾clare de qͥb & supͣ diximiꝰ. hoc ẽ. fortitudine. tẽperan¬
tia. prudentia. iusticia. Quȩ qͥdẽ uirtutes alit̾ in
laborib & erũnis uite huiꝰ a nobis: aliter in celis ser¬
uant᷑ ab angłis & ammab scĩs. Ibi nãq regnantia
p̾sens iudet̾ eẽ. subditũ iusticiȩ. Est & hoc nmortalis om¬

Expanded text:
reat nunc vultui Dei pro nobis. Quod autem idem velum de hyacintho et purpura et cocco bis tincto, et bysso retorta pulchra varietate contextum est, quis non videat etiam juxta litteram pulchritudini coelestis congruere visionis? Si enim decorem flammasque astrorum, si multifariam nubium speciem, si ipsam irim consideras mille trahentem varios adverso sole colores, nonne videris tibi multo plures ac pulchriores, quam velo tabernaculi intextae sunt, inditas coelo colorem notare picturas? Quatuor autem columnae ante quas appensum est hoc velum, coelestium sunt potestates agminum, virtutibus quatuor eximiis praeclarae, de quibus et supra diximus, hoc est fortitudine, temperantia, prudentia et justitia. Quae quidem virtutes aliter in laboribus et aerumnis vitae hujus a nobis, aliter in coelis servantur ab angelis et animabus sanctis. Ibi namque regnantia praesens videtur esse subditum justitiae. Est et hoc immortalis om
Abbreviated transcription (Latin):
respicere dicta ẽ. sex tabulis constabat: uł qr sena¬
rio mimero sol& ꝑfectio boni oꝑis expͥmi : eo qd̃ añs
in illo mundi ornatã consũmauerit. in illo hominem
in pͥmordio ereauerit. in illo genꝰ humanũ sua passio¬
ne restaurauerit. uł qr sex sunt ȩtates seli huiꝰ in
qͥb oport& nos bonis oꝑib ꝑfici: ut ad eternã re¬
qͥem i futuro & resurrectioius głiã ꝑuemre possimꝰ
Nã qđ rursus aliȩ duȩ tabule exceptis sex pͥmis man
gulis uibent᷑ erigi pꝰtergũ tabernacli. quȩ uenientes
ab orientali plaga parietes excipiant. & occidentalis
plage parieti coniungant: ad remunerationẽ future
ꝑtim&e uite. quȩ pꝰ labores & tẽpora seli huiꝰ secutura
ẽ. Qđ bifarie diuidit᷑. In sabbatismũ scilic& hoc ẽ.¬

Expanded text:
respicere dicta est, sex tabulis constabat: vel quia senarespicere dicta est, sex tabulis constabat: vel quia senario numero solet perfectio boni operis exprimi, eo quod Dominus in illo mundi ornatum consummaverit, in illo hominem in primordio creaverit, in illo genus humanum sua passione restauraverit; vel quia sex sunt aetates saeculi hujus, in quibus oportet nos bonis operibus perfici, ut ad aeternam requiem in futuro, et resurrectionis gloriam pervenire possimus. Nam quod rursum aliae duae tabulae, exceptis sex primis, in angulis jubentur erigi post tergum tabernaculi, quae venientes ab orientali plaga parietem excipiant, et occidentalis plagae parieti conjungant; ad remunerationem futurae pertinet vitae, quae post labores et tempora saeculi hujus secura est. Quod bifariam dividit
Abbreviated transcription (Latin):
tp̃tes qͥ uixta sermonẽ dnĩ ꝓferant de thesauro fuo
noua & uetera : usq infinẽ seli sint in scã ecclia ꝑman¬
suri. Et apte tabernacłi in occidentali plaga constĩ¬
matur. in qua diẽ sol claudere & caneta solent astra
occidere. ꝓpt̾ scilic& olitũ unicutusq electi. uł ge¬
neralẽ totius scli t̾minũ. Recte de hac plaga taber¬
autẽ mare rubrũ in qͦ demersus cũ suo exercitu pba¬
rao. & de quo saluatus ifrł a dño ad montẽ synai
ubi tabernacłm facer& ascendit. Respiẽ gͦ mare pla
bit᷑ uitia uł penas impioꝵ. quas ipso uiuante cauere
fecit isaia atrestante qͥ ait. qr sic̃ eeli noui & terra
noua que ego stare facio corã me diẽ dñs. sic stabit
& uidebunt cadauera uiroꝵ qͥ puaricati funt in me.
Uermis eoꝵ ñ morietur: & ignis eoꝵ ñ extinguetur. Be¬
ne autẽ plaga tabernacli occidentalis uł quȩ mare

Expanded text:
terpretes, qui juxta sermonem Domini proferant de thesauro suo terpretes, qui juxta sermonem Domini proferant de thesauro suo nova et vetera , usque ad finem saeculi sint in sancta Ecclesia permansuri. Et apte tabernaculum in occidentali plaga consummatur, in qua diem sol claudere, et cuncta solent astra occidere, propter scilicet obitum uniuscujusque electi, vel generalem totius saeculi terminum. Recte de hac plaga taberautem Mare Rubrum in quo demersus cum suo exercitu Pharao, et quo salvatus Israel a Domino ad montem Sinai, ubi tabernaculum faceret, ascendit. Respicit ergo mare plagbitur vitia vel poenas impiorum, quas ipso juvante cavere fecit, Isaia attestante qui ait: Quia sicut coeli novi et terra nova, quae ego stare facio coram me dicit Dominus, sic stabit et videbunt cadavera virorum, qui praevaricati sunt in me. Vermis eorum non morietur, et ignis eorum non exstinguetur . Bene autem plaga tabernaculi occidentalis vel quae mare
Abbreviated transcription (Latin):
positoꝵ erat ordo ꝑ tabulas om̃s uadens. qͦ ꝑ uiemos
utriusq parietis latera continebant᷑ incastrationib
factis. & mmissis ad inuicẽ. Qa ꝓpterea sic exqͥsitũ ẽ.
ut neq auentis moueretur. neq alia causa taberna¬
eulũ conturbar&: s immobile secura qͥete seruaret᷑.
Hȩc de litterȩ textu iosephus. Uerũ uixta alegorie sensꝰ
occidentalis plaga que utpũq in se parietẽ recipiens.
ȩdificiũ tabernacłi consinnat: recte ad impletionẽ doeiꝰ
scȩ unuiersalis eccłie quȩ cũ fine huiꝰ mundi ꝑficit᷑
designat. ad quã usq fides & oꝑatio recta utriusq po¬
płi ꝑsetieratura. quasi gemini longitudo parietis ꝑtin
tionis unquã defuisse. qͥ ex gentib crederent: uel neͣ
quãuis grauiter dampuato ob ꝑfidiã popło iudeoꝵ ñ
tantes quotidie credendo ad salutẽ ꝓficiant. Qđ siqͥs
negare p̾sumpserit: dicamꝰ qđ negare nullatenꝰ potest.
qđ uidelice spãies utriusq testam̃ti doctores atq in¬

Expanded text:
s erat ordo, per tabulas omnes vadens, quo per uncinos utriusque parietis latera continebantur, in castrationibus factis et immissis ad invicem. Quod propterea sic exquisitum est, ut neque a ventis moveretur, neque alia causa tabernaculum conturbaretur, sed immobile secura quiete servaretur. Haec de litterae textu Josephus. Verum juxta allegoriae sensum, occidentalis plaga, quae utrumque in se parietem recipiens, aedificium tabernaculi consummat; recte adimpletionem totius sanctae universalis Ecclesiae, quae cum fine hujus mundi perficitur, designat, ad quam usque fides et operatio recta utriusque populi perseveratura, quasi gemini longitudo parietis pertitionis unquam defuisse, qui ex gentibus crederent, vel nunc quamvis graviter damnato ob perfidiam populo Judaeorum, tantes, quotidie credendo ad salutem perveniant. Quod si quis negare praesumpserit, dicamus quod negari nullatenus potest, quod videlicet spirituales utriusque testamenti doctores atque in
Abbreviated transcription (Latin):
bationes mundi timeat. quo cercius stabilitatẽ ꝑpe¬
tue remuerationis didicit. Bene autẽ de eisdem
uectib subditur. quos oꝑies laminis aureis. Lami¬
ins qͥppe aureis uertes oꝑiuntur : cũ uerbis diume¬

Expanded text:
bationes mundi timeat, quo certius stabilitatem perpebationes mundi timeat, quo certius stabilitatem perpetuae remunerationis didicit. Bene autem de eisdem vectibus subditur: Quos operies laminis aureis. Laminis quippe aureis vectes operiuntur
Abbreviated transcription (Latin):
nichilq in eis aliud quã uir¬
tutũ desꝰ aspicit᷑. Amuli aute aurei ꝑ quos uetaeᷤ
tabulata continebant. ipsã uite cȩlestis beatitu¬
dinẽ designant: quȩ ꝓpt̾ suȩ głiam ddaritatis recte
auro. ꝓpt̾ ȩt̾uitatẽ recte eirculo comparat᷑. Unde
ritas & clara ꝑpetiutas regni illius in genesi eadẽ
in exodo. eadẽ in leuitico. eadẽ in libro numeroꝵ.
eadẽ in deuteronomio seripta continetur. & qͥriq
anuli aurei singulis tabernacłi dabulis erant in¬
fixi : qr corda iustoꝵ multũ dilatata ꝑamorẽ i om̃ĩb
legis mofaicȩ libris. ñ solũ correctionẽ oꝑm sed & ꝑ
petuã suꝑnę retribitionis lucẽ legunt. & fundes
eis inquit anulos aureos ꝑ quos uectes tabulata
contineant. Uectes ꝑ anulos aureos tabulata conti¬
nent: cũ uerba sacri eloqui ĩ ꝑ ꝓmissionẽ regni cȩ¬
lestis statũ scẽ ęccłiȩ confirmant. ut eo minus ꝑtur.¬

Expanded text:
in eis aliud quam virin eis aliud quam virtutum decus aspicitur. Annuli autem aurei, per quos vectes tabulata continebant, ipsam vitae coelestis beatitudinem designant; quae propter suae gloriam claritatis recte auro, propter aeternitatem recte circulo comparatur. Unde ritas et clara perpetuitas regni illius in Genesi, eadem in Exodo, eadem in Levitico, eadem in libro Numerorum, eadem in Deuteronomio scripta continetur. Et quinque annuli aurei singulis tabernaculi tabulis erant infixi, quia corda justorum multum dilatata per amorem, in omnibus legis Mosaicae libris non solum correctionem oerpetuam supernae retributionis lucem legunt. Et fundes eis, inquit, annulos aureos, per quos vectes tabulata contineant. Vectes per annulos aureos tabulata continent, cum verba sacri eloquii per promissionem regni coelestis statum sanctae Ecclesiae confirmant, ut eo minus pertur
Abbreviated transcription (Latin):
libri moysi quoꝵ munimine scã ȩccłia mirabiliter
ab onĩ teptantiũ scelerũ sceleratoꝵq spuum impul¬
sione tutat᷑. & hoc m utroq latere : qr ñ solũ pͥorem
dĩ popłm littera legis erudiebat ad fidẽ & oꝑa bo¬
na. s etiã nos noui tẽpore testam̃ti dõ seruientes
eadẽ littera spãlit̾ intellecta. maioris grã dulcedi¬
ms. & in p̃senti ad fidẽ oꝑationẽq uirtutĩ insti¬
tuit: & in futuro ad spe̾ ꝑpetuę remieracionis ac¬
cendit. Euisde̾ quoq numeri uectes ad occidenta¬
le̾ funt plagã: qi ipsã qͦq cõpletionẽ bom oꝑis qͣn
p̃dicat. Unde int̾roganti diuiti ac dicenti. magist᷑
bone quid boni faciã ut habeã uitã ȩternã: res¬
pondit idẽ magister bonus si ius aduitã ingredi
serua mandata: & ñ illi alia quã legis mandata
subdidit. Ipsasq tabuias deaurabis. & fundes eisa¬
uulos aureos ꝑ qͦs uect es tabulata contineant.
Tabulȩ tabernacli deauratȩ pͥfuigent. eñ omis

Expanded text:
legis, quorum munimine sancta Ecclesia mirabiliter ab omni tentantium scelerum sceleratorumque spirituum impulsione tutatur. Et hoc in utroque latere, quia non solum priorem Dei populum littera legis erudiebat ad fidem et opera bona, sed etiam nos novi tempore testamenti Deo servientes, eadem littera spiritualiter intellecta, majoris gratia dulcedinis, et in praesenti ad fidem operationemque virtutum instituit, et in futuro ad spem perpetuae remunerationis accendit. Ejusdem quoque numeri vectes ad occidentalem sunt plagam, quia ippraedicat. Unde interroganti ac dicenti, Magister bone, quid boni faciam, ut habeam vitam aeternam? respondit idem magister bonus: Si vis ad vitam ingredi, serva mandata , et non illi alia, quam legis mandata subdidit. Ipsasque tabulas deaurabis, et fundes eis annulos aureos, per quos vectes tabulata contineant. Tabulae tabernaculi deauratae praefulgent, cum omnis
Abbreviated transcription (Latin):
austrai collocat᷑. potest gram̃ quȩ pͥori popło dita ẽ
insinuare. Mensa uͦ quȩ in parte aqͥlonis stabat.
ea quę nobis sunt donata dĩ beneficia defignare.
Recte candelabrũ contra mensa: positũ eẽ. dr̃: qr nimi

Expanded text:
australi collocatur, potest gratiam, quae priori populo data est, australi collocatur, potest gratiam, quae priori populo data est, insinuare; mensa vero quae in parte aquilonis stabat, ea quae nobis sunt donata, Dei beneficia designare. Recte candelabrum contra mensam positum esse dici
Abbreviated transcription (Latin):
ano. Mlensa enim & candelabrũ tabernacłi tẽporalia
dĩ beneficia designant: quib in p̾senti reficim᷑ & ulu¬
minam̃. ut his interi confortai & adiuti crescente
grã meritoꝵ ad panẽ̾ angłoꝵ in cęlis manducandũ.
& ad uidendã uerã mundi lucẽ intrare ualeamꝰ. quȩ
funt ambo extra uelũ: qm̃ in hac solũni uita uł scrip¬
turis scĩs ac doctorib uł cȩteris redemptionis urẽ sa¬
cram̃tis opus habem: in futuro autẽ scło ubi dñs
paltrã de patre annuntiabit nobis .i. palã patrẽ
ostend& nobis. Dreimꝰ autẽ supͣ ꝙr iatais tabernacdi¬
meridianũ. antiquã dĩ plebe̾ significare: quȩ pͥor
lucẽ diuinę cognitionis. pͥor feruorẽ diuine dilecti¬
oms accepit. pars uͦ septemptrionalis eiꝰdẽ taber¬
naculi congregatã de gentib ȩccliã quȩ diutiꝰ in
tenebris & mumbra mortis remanserat indicar&.
Unde recta distiactione etiã candelabrũ qđ in parte

Expanded text:
. Mensa et candelabrum tabernaculi, temporalia Dei beneficia designant, quibus in praesenti reficimur et illuminamur, ut his interim confortati et adjuti crescente gratia meritorum, ad panem angelorum in coelis manducandum, et ad videndam veram mundi lucem intrare valeamus. Quae sunt ambo extra velum; quoniam in hac solummodo vita, vel Scripturis sanctis ac doctoribus, vel caeteris redemptionis nostrae sacramentis opus habemus: in futuro autem saeculo, ubi Dominus palam de Patre annuntiabit nobis, id est palam Patrem ostendet nobisquam Dei plebem significaret, quae prior lucem divinae cognitionis, fervoremque divinae dilectionis accepit: pars vero septentrionalis ejusdem tabernaculi, congregatam de gentibus Ecclesiam, quae diutius in tenebris et in umbra mortis remanserat, indicaret. Unde recta distinctione etiam candelabrum, quod in parte
Abbreviated transcription (Latin):
Uetũ hoc qͦ tabernacłm diuidebat᷑ mediũ ita copositũ
refert iosephus. ut .xx. qͥdẽ eubiti longitudinis ad pͥ¬
orẽ domũ. decẽ uero ꝑtinerent ad scdt̾m: qđ ꝑ omĩã
mensuris tẽpli qđ pꝰea factũ ẽ. asalomone liqu&. eẽ.
ut longitudo & latitudo eiusdẽ domus int̾ĩoris una eẽt.
Sic gͦ eẽt. tabernacłi pars int̾ior longitudinẽ & lati
tudinẽ similẽ. hoc ẽ. denoꝵ habebat cubitoꝵ. Quia
autẽ idẽ uelũ figuralit̃ expͥmat. apłs ad hebreos ma¬
infeste declarat. ubi & hoc parit̾ exponit ad sensũ
allegoricũ: quare in pͥore qͥdẽ tabernadõ seꝑ introi¬
rent sacerdotes sacrificioꝵ officia consuminantes: in
scdõ autẽ semel in anno solus pontifex ñ sine sanguine
lũ hoc int̾p̃tutur. Qđ autẽ in pͥore tabernaculo quoti¬
die ꝑ annũ introibant cũ sacrificiis sacerdotes: suꝑ huiꝰ
lantes cotidianos suȩ fragilitatis errat᷑ꝰ. sine quib eẽ.

Expanded text:
ium, ita positum refert Josephus, ut viginti quidem cubiti longitudinis ad priorem domum, decem vero pertinerent ad secundam. Quod per omnia mensuris templi, quod postea factum est a Salomone, liquet esseut longitudo et latitudo ejusdem domus interioris una esset. Sic ergo tabernaculi pars interior longitudine. Quid autem idem velum figuraliter exprimat, Apostolus ad Hebraeos manifeste declarat, ubi et hoc pariter exponit ad sensum allegoricum: quare in priore quidem tabernaculo semper introirent sacerdotes, sacrificiorum officia consummantes, in secundo autem semel in anno solus pontifex, non sine sanguquam populus. Quod autem in priore tabernaculo quotidie per annum introibant cum sacrificiis sacerdotes, significalantes, quotidianos suae fragilitatis erratus, sine quibus esse
Abbreviated transcription (Latin):
eccłia quȩ ex angłis seĩs & hominib constans.
partĩ adhuc ꝑegrinat᷑ in infimis. partĩ in suꝑna
patria. regnat in suꝑnis. adhuc ciues suos dirim̃te
uelo çȩli bab& abinuicẽ segre gatos. Punes et
ꝓpiciatoriũ suꝑ archã testimonii in scã scõꝵ. Apte ꝓpi
diatori dĩ & hominũ specialit̾ a dõ patre donatũ ẽ. ut
eẽt. ꝓpiciatio ꝓpeccatis nr̃is. Unde etiã paulus dicit.¬

Expanded text:
esia quae ex angelis sanctis et hominibus constans, partim adhuc peregrinatur in infimis, partim aeterna patria regnat in supernis, adhuc cives suos dirimente velo coeli habet ab invicem segregatos. Pones et propitiatorium super arcam testimonii in sancdiatori Dei et hominum specialiter a Deo Patre donatum est, ut esset propitiatio pro peccatis nostris . Unde etiam Paulus dicit
Abbreviated transcription (Latin):
no septẽtrionali. & occidentali ꝓ ut dns dedit exposi¬
tũ ẽ: in sequentibꝰ autẽ etiã orientale latus qualit̾
sit cõpositũ monstratur. S pͥus scriptirra de medio

Expanded text:
no, septentrionali et occidentali, prout Dominus dedit, exposino, septentrionali et occidentali, prout Dominus dedit, expositum est. In sequentibus autem, etiam orientale latus qualiter sit compositum, monstratur. Sed prius Scriptura de medio
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ grãm scĩ sps̃ in unitatẽ catholicã merent᷑ intro¬
duci. colũba de archa egresa neq uttra reuersa
eos qͥ carne soluti ad liberã iucẽ patrie celestis
ꝓuolant: neq̃ꝗͣ ampliꝰ ad labores t̾reue pegrina¬
tionis redituri. Circũdant᷑ itaq auro uectes lignoꝵ
sethim. cũ firmissima sacre seripture testimomia
ꝑ int̃pretacionẽ mnysticã his & huius modi senfis
ges¬
tabernacłm tuxta exẽptũ qđ tͥ in monte monstratũ
ẽ. Exemplũ tabernacłi moysi in monte monstratũ
ẽ : qr comoratꝰ in secreto cũ dño uidit sublimẽ angłi¬
cȩ puritatis. & immortalitatis uitã. ad cuiꝰ instar
humanã in t̾ra conuersationẽ in qͣntũ mortalib imi¬
tari possibile fuit. inslituere uibebat᷑. Erigitur aut̃
puritatis quã ipse in occuito conteplari merint opꝰ
animũq cõponunt. Aetenꝰ de pariete tẽpli meridia¬

Expanded text:
 Spiritus in unitatem catholicam merentur intro Spiritus in unitatem catholicam merentur introduci: columba de arca egressa, neque ultra reversa, eos qui carne soluti, ad liberam lucem patriae coelestis pervolant, nequaquam amplius ad labores terrenae peregrinationis redituri. Circumdantur itaque auro vectes lignorum setim, cum firmissima sacrae Scripturae testimonia per interpretationem mysticam his et hujusmodi seigestabernaculum juxta exemplum, quod tibi in monte monstratum est. Exemplum tabernaculi Moysi in monte monstratum est, quia commoratus est in secreto cum Domino, vidit sublimem angelicae puritatis et immortalitatis vitam. Ad cujus instar, humanam in terra conversationem, in quantum mortalibus imitari possibile fuit, instituere videbatur. Erigitur autempuritatis quam ipse in occulto contemplari meruit, opus animumque componunt. Hactenus de pariete templi meridia
Abbreviated transcription (Latin):
cũ legimꝰ hystoriã scĩ noe qͦmͦ dilitutũ qđ impios
omĩb in ea qd ds̃ diligens uisticiã. & odio habens
iniqͥtatẽ pios nouerit de temptatione eripere. tm¬
pios uͦ iusta districtione punire. Ideoq talis leccio
instar uectiũ imputribiliũ tabernałm dnĩ conti¬
n& : qr mentes fideliũ uerbis infictę ueritatis ab
incursũ tẽptationũ p̾munit. Uerũ qͣsi uectes lignei
lãminis uestiant᷑ aureis. cũ hec eade lectio ꝑ spũ¬
lẽ intelligentiã sacratioribꝰ plena mysteriis osten¬
dit̾. cũ arca eccłiã catholicã aqua ditiui baptis¬
mũ significare dimoscitur. munda & inimũda ani¬
malia spãles & carnales qͦsq in eccłia: ligna arcȩ
leuigata & bitummata doctores grẽ fidei robora¬
tes. coruus de archa egressus nec reuers. eos qͥ pꝰ ba¬
ptisma ad apostasia decidunt. ramus oliue ꝑ cotũbã
uiutus in areã. eos qͥ foris qͥdẽ hoc ẽ int̾ hereticos
baparati st̃: s qr pinguedinẽ castitatis habent¬

Expanded text:
is omnibus in eo quod Deus diligens justitiam, et odio habens iniquitatem, pios noverit de tentatione eripere, impios vero justa districtione punire. Ideoque talis lectio instar vectium imputribilium tabernaculum Domini continet quia mentes fidelium verbis infictae veritatis, ab incursu tentationum praemunit . Verum quasi vectes lignei laminis vestiuntur aureis, cum haec eadem lectio per spiritualem intelligentiam sacratioribus plena mysteriis ostenditur, cum arca Ecclesiam catholicam, aqua diluvii baptismum significare dignoscitur: munda et immunda animalia, spirituales et carnales quosque in Ecclesia: ligna arcae levigata et bituminata, doctores gratia fidei roboratos: corvus de arca egressus nec reversus, eos qui post baptisma ad apostasiam decidunt: ramus olivae per columbam illatus in arcam, eos qui foris quidem, hoc est inter haereticos bap
Abbreviated transcription (Latin):
ctoꝵ uita ima eadẽq fide & caritate ad cȩlestia ten¬
dit: in unũ eundẽq finẽ aiuinę uisionis ꝑuenit.
in una eadẽq uoce recti doginatis omĩs scoꝵ p̃dica¬
toꝵ sermo concordat. Deĩscera nãq abinuicẽ cõpago
diuinoꝵ eloqͥoꝵ erigit. ꝓfecto una om̃s taberna cli tablaᷤᷤ
uictura cõpaginat᷑: atq abinuice̾ seiungi ñ sunt.
similis iunctura seruabitur: &erunt simul tabłe
octo. bases earũ argenteę sedecĩ. duab basib ꝑ unã
tabulã supputatis. Angulares tabulȩ sunt tabulis
parietũ ꝑ omĩa coniunctȩ. qr future reqͥei & immorta¬
litatis głiã p̾senti nrẽ conuersationi ꝑ fide̾. spẽ. & cari¬
tate firmissime conexa ẽ. Inimo ideo stabilis & in concus¬
sa piẽns nr̃a conuersatio ꝑdurat: qr futurȩ dona retri¬
butionis credit. sperat. ditigit. & he autẽ tabulȩ quȩ¬

Expanded text:
ctorum vita, una eademque fide et charitate ad coelestia tendit; in unum eumdemque finem divinae visionis pervenit, in una eademque voce recti dogmatis omnis sanctorum praedicatorum sermo concordat. Dehisceret namque ab invicem compago divinorum eloquiorum erigit, profecto una omnes tabernaculi tabulas junctura compaginat, atque ab invicem sejungi non sinit similis junctura servabitur, etc. Angulareocto: bases earum argenteae sedecim: duabus basibus per unam tabulam supputatis. Angulares tabulae sunt tabulis parietum per omnia conjunctae, quia futurae requiei et immortalitatis gloria praesenti nostrae conversationi per fidem, spem, et charitatem firmissime connexa est: imo ideo stabilis et inconcussa praesens nostra conversatio perdurat, quia futurae dona retributionis credit, sperat, diligit; quia crebro su
Abbreviated transcription (Latin):
seribit de tabernaclo qđ .x. cubitos habuerit la¬
titudims. Seribit etiã qđ tabulȩ eiꝰ mensura .iiiiͬ.
digitoꝵ fuerint a terra suspensa. Eoe qͦ tudecur
uelle intelligi qđ tante altitudins facte. fue¬
rint ipsarũ bases tabularũ. Qrursus de hoc qđ¬
mͦ ꝓposuinus capło ac de uectib tabularũ ita dic̃.
Posterioris autẽ parietis nouẽ cubitos sex tabulȩ
faciebant: qͥb coniunetȩ sunt alie duȩ tabulȩ
ex medio cubito secte. quas angulares posuerunt
milos habebant aureos ꝑ exteriores frontes eminen
immise uno quoq habente magnitudiẽ cubitorũ
quinq Erantq ad conunictiones tabularũ. intrabat¬
q caput uectis umuseuiꝰq in alio uectis capite ue¬
iut imodũ chocba. & postergũ parietũ in longnne

Expanded text:
scribit de tabernaculo quod decim cubitos habuerit latitudinis; scribit etiam, quod tabulae ejus mensura quatuor digitorum fuerint a terra suspensae. Ex quo videtur velle intelligi, quod tantae altitudinis factae fuerint ipsarum bases tabularum. Qui rursus de hoc, quod proposuimus, capitulo ac de vectibus tabularum ita dicit, Posterioris autem parietis novem cubitos sex tabulae faciebant, quibus conjunctae sunt aliae duae tabulae, ex medio cubito factae, quas angulares posuerunt e annulos habebant aureos; per exteriores frontes eminentimmissi, unoquoque habente magnitudinem cubitorum quinque, erantque ad conjunctiones tabularum, intrabatque caput vectis uniuscujusque in alio vectis capite, velut in modum conchae: et post tergum p
Abbreviated transcription (Latin):
impleretur scripturȩ ꝓpħarũ. & apłs petrus de
dũo teftimoniũ ꝓhibens adiecit. & habemꝰ firmiorẽ
ꝓphicũ dm̃ sermone eui bene facttis attendentes. bene
autẽ singulis tabulis bine bases subponunt᷑ ut con¬
sensus ꝓpħice actestationis in oim̃b que apłi dixe
ete & indeclinabilit̾ possit tabula consistere. qr¬

Expanded text:
de Domino testimonium perhibens adjecit: Et habemus firmiorem propheticum sermonem, cui bene facitis attendentes . Bene autem singulis tabulis binae bases supponuntur, ut consensus propheticae attestationis in omnibus quae apostoli dixercte et indeclinabiliter possit tabula consistere; q
Abbreviated transcription (Latin):
libris. grã autẽ & ueritas noui testam̃ti quattuor
scĩ euanglii uoluminib cõprehensa ẽ. merito sc̃i do¬
ctores uicenario numero expͥmunt᷑. qr miro uerita¬
tis consensu & reuelata atq cõpleta in euanglio
legis archana manifestant. & p̃sigurata fuisse in
iege euanglii sacram̃ta declarant. Bases antẽ qͥb
tabulȩ sustentabant᷑ uerba sunt & littri legis ac ꝓ¬
pħarũ qͥb apłi & euanglistȩ ea quȩ scripsere ac pcti¬
cauere uera eẽ. ac diuina ꝓbabant. Unde ẽ uiua e
uangłio scpissime repetitũ: tunc adimpletũ ẽ qđ¬

Expanded text:
itas Novi Testamenti quatuor itas Novi Testamenti quatuor sancti Evangelii voluminibus comprehensa est, merito sancti doctores, vicenario numero exprimuntur, quia miro veritatis consensu, et revelata atque completa in Evangelio legis arcana manifestant, et praefigurata fuisse in lege Evangelii sacramenta declarant. Bases autem quibus tabulae sustentabantur, verba sunt et libri legis ac us apostoli et Evangelistae ea quae scripsere ac praedicavere, vera esse ac divina probabant. Unde est illud in Evangelio saepissime repetitum: Tunc adimpletum e
Abbreviated transcription (Latin):
ta fuerit longitudo tabernacli specialit᷑ ñ expͥmit᷑:
s ex eo minuit᷑ qđ parietes eiꝰ ex tabulis.xͣ. cõpac¬
ti eẽnt : & hȩ singuiȩ singulis cubitos ac semisse ia¬
titudinis habuisse ꝓhibent᷑. Uigiti nãq eubiti & au¬
eies semis eubiti: exeoc. eubitoꝵ summã cõplebunt.
Quã funsse tabernaculi longituamẽ etiã iosephus
seribit. &bene hoc nimero tabernacsłi longiaido eõ
p̃henditur . qr tres sunt uirtutes in quib pͥncipalit̃
omis scȩ̾ eccłiȩ ꝑfectio consistit. uidelie& spes. fides
& caritus. Que ꝑ.e  multiplicantur. ut tricenarius
numerus impleat᷑. dũ uirtutib m̃tis oꝑa bona tungun¬
tur. quȩ decalogo legis continentur. nequis sibi fide
spẽ & dilectionẽ in dm̃ absq oꝑm exsequutione puta
sufficere posse. Qđ uͦ numerus tabilarũ iucenarius
ẽ. & hoc magne scõꝵ ꝑfectionis misteriũ contin&
Quiater em̃ qͥn faciunt .xex. &cũ lex mosapea qͥnq

Expanded text:
 exprimitur; sed ex eo innuitur, quia parietes ejus ex tabulis viginti compacti essent, et hae singulae singulos cubitos ac semissem latitudinis habuisse perhibentur. Viginti namque cubiti, et vicies semis cubiti, triginta cubitorum summam complebunt, quam fuisse tabernaculi longitudinem etiam Josephus scribit. Et bene hoc numero tabernaculi longitudo co principaliter omnis sanctae Ecclesiae perfectio consistit, videlicet fides, spes et charitas: quae per decem multiplicantur, ut tricenarius numerus impleatur, dum virtutibus mentis opera bona junguntur, quae decalogo legis continentur, ne quis sibi fidem, spem et dilectionem in Deum absque operum executione putet sufficere posse. Quod vero numerus tabularum vicenarius est, et hoc magnae sanctorum perfectionis mysterium continet. Quater enim quini, faciunt
Abbreviated transcription (Latin):
rachel parer&. uocaũ nom̃ eiꝰ fuiꝰ doloris mei nͥ fu¬
turũ ꝓpħans. ex ea tribu paulũ qͥ affliger& fui¬
os eceliȩ ꝑsequutionis suę tẽpore: Aut̃. ꝑ bema¬
min: t̾restris figurabat᷑ ierlm. quȩ ẽ. in tribu
eiꝰde bemamin. Cuiꝰ popls gͣui dolore matre afficit:
clamando. sanguis eiꝰ suꝑ nos & suꝑ filios nr̃os.
Mortua ẽ. gͦ rachel: & sepulta in uia quę duc̃ ephrata
hoc ẽ. bethleẽ. erexq iacob titulũ suꝑ sepulchrũ eiꝰ.

Expanded text:
Rachel pareret, vocavit nomen ejus filius doloris mei, nisi futurum prophetans ex ea tribu Paulum, qui affligeret filios Ecclesiae persecutionis suo tempore? Aliter, per Benjamin terrestris figurabatur Jerusalem, quae est in tribu ejusdem Benjamin, cujus populus gravi matrem dolore afficit, clamando vocibus. Sanguis ejus super nos et super filios nostros . Mortua est ergo Rachel, et sepulta in via quae ducit Ephratam, haec est Bethlehem. Erexitque Jacob titulum super sepu
Abbreviated transcription (Latin):
significauerit futoꝵ : consi deremꝰ. In thamar gͦ
nirii tude. intelligit̾ plebs iudea. ei de t̾bii uida
reges tanꝗ̃ mariti debebant᷑. & merito nom̃ eiꝰ a¬
maritudo intpͣtat᷑. ipsa enĩ año fellis poculii dedit
Duo autẽ gna pͥncipiĩ qͥ ñ recte oꝑabant᷑ in plebe:
unũ eoꝵ qͥ oberrant. alt̾um eoꝵ qͥ nichil ꝓderant.
significant᷑ in duob filiis ude. Quoꝵ iinꝰ erat ma¬
lignꝰ uł reus ante anm : att̾ in t̾rã fundebat semen.
prãre nolentiũ. & siq̃d bom habent. in hac t̾rena iu¬
ta ꝑdentiũ tãꝗͣ in t̾ra fundentiũ. & qr nimalo pͥ¬

Expanded text:
ignificaverit futurorum, consideremus. In Thamar ergo nuru Judae, intelligitur plebs Judaea, cui de tribu Juda reges, tanquam mariti, debeantur. Merito nomen ejus amaritudo interpretatur. Ipsa enim Domino fellis poculum dedit. Duo autem genera principum qui non recte operabantur in plebe, unum eorum qui oberant, alterum eorum qui nihil proderant, significabantur in duobus filiis Judae, quorum unus erat saevus ante Deum, alter in terram fundebat semen, praestare nolentium, et, si quid boni habent in hac terrena vita, perdentium, tanquam in terra fundentium. Quia in malo pr
Abbreviated transcription (Latin):
qͣndo innotuit pharaoni. Cũ gͦ ipse anno sexto de¬
cimo ȩtatis sue uenditꝰ fuisse credat᷑. xii. annos
ꝑegerat in egipto : ignotꝰ pharaoni. Ad hos autẽ
ani .xx. His addunt᷑ .uiͦ. qr sedo anno famis intͣ
is. & nuru tude omã que narrant᷑: indagari dif¬
ficue ẽ. nͥ forte ut credamꝰ. & hoc enĩ potuit mox
ut adolescere iudas cepit. eũ incidisse mamorem
eiꝰ ꝗͣ dux̃ uxorẽ. ñdũ uendito ioseph in egiptum.
Qͥ pͥus luctꝰ consolatione suscepta: ascendebat ad ton¬
sores ortiũ suarũ. ipse & hiras opilio gregis odolla¬
mita in. tamiras. eł pastore in hebreo amicꝰ legit᷑.
S. uerbũ ambiguũ ẽ. qr isdẽ litteris utrũq nom̃
der& in tanmas ad tondendas oues. Quȩ depostaᷤᷤ
uiduitatis uestib assumpsit theristrũ. & mutato
habitu sedit inbiuio itineris. qd duc̃ tamnã. eo
qdđ creuiss& sela. & ñ eũ accepiss& marituĩ. usq
ad unũ coitũ c̃cepit mulier & surgens abiit.

Expanded text:
quando innotuit Pharaoni. cum ergo ipse anno septimo decimo aetatis suae uenditus fuisse credatur, tredecim annos peregerat in Aegypto ignotus Pharaoni; ad hos autem nus. His adduntur duo, quia secundo anno famis intrais et nuru Judae omnia quae narrantur, indagare difficile est: nisi forte ut credamus, et hoc enut adulescere ludas coepit eum incidisse in amorem eius quam duxit uxorem nondum uendito Ioseph in Aegyptum. Qui post luctum consolatione suscepta, ascendebat ad tonsores ovium suarum, ipse et Hiras opilio gregis Odollamites, in Thamnas. Pro pastore, in Hebraeo amicus legitur; sed verbum ambiguum est, quia iisdem litteris utrumque nomederet in Thamnas ad tondendas oves. Quae depositis viduitatis vestibus, assumpsit theristrum, et, mutato habitu, sedit in bivio itineris quae ducit Thamnam, eo quod crevisset Sela, et non eum accepur coitum concepit mulier, et surgens abiit.
Abbreviated transcription (Latin):
uocaũ eiꝰ phares.  macherie ãtusione aqͥla & sinima¬
chus tͥnstulerunt. qđ hebraice dr̃ phares. Abeo gͥ qe
diuiserit m̃branulã scdarũ : diuisionis nom̃ accipit᷑.
Unde pharisei qͥ se qͣsi iustos apopło separauerant: di¬
uiti appellabant᷑. Postea egressus ẽi. fr̾ eiꝰ. ineinꝰ manu¬

Expanded text:
omen ejus Phares. Pro maceria divisionem Aquila et Symmachus transtulerunt, quod Hebraice dicitur Phares. Ab eo igitur quod diviserit membranulam secundarum, divisionis nomen accepit. Unde Pharisaei, qui se quasi justos a populo separaverant, divisi appellabantur. Postea egressus est frater
Abbreviated transcription (Latin):
& ntia erit questio. S qm̃ script᷑a pꝰ mortẽ isaac
tanꝗͣ multũ decrepiti senis tacuisse seripturã: eu
de iacob & eius filiis loqueret᷑. Uuio tam̃ isaac: oe.

Expanded text:
 nulla erit quaestio. sed quoniam scriptura post mortem Isaac  nulla erit quaestio. sed quoniam scriptura post mortem Isaac tamquam multum decrepiti senis tacuisse scripturam, cum iam de Iacob et eius filiis loqueretur; uiuo tamen Isaac decem
Abbreviated transcription (Latin):
Seriptura qͥppe p̾ea qua narrauit annũ uite
ultimũ isaac centesimũ ⁊ octogesimũ. & eius
mortẽ ac sepulturã. deinde cõmemorauit quẽ¬
admodũ digressus eẽt. esau a frẽ suo de t̾ra
chanaan in monte seir: & contexuit cõmemora¬
tionẽ regũ & pͥncipũ gentis ipsius: in qͦ consti¬
tuit se esau ꝗͣ ꝓpagauit. Post hec narrationẽ
de ioseph. sic initulit. Habitabat autẽ in t̾ra cã¬
naan. Hec autẽ ꝓereat̾e iacob. Ioseph .&c. & uii.
rat᷑ aausa somnioꝵ quẽ a amodũ odiosus fr̃ib sit
factꝰ. & uenditꝰ. Aut gͦ eodẽ anno decimo ⁊ uii.
aut etiã aliqͥndo maior uenit in egiptũ. Ae ꝑ h
ꝑfecto anno eiꝰ tricesimo & nono qͣndo iacob uenit
Fuit autẽ tẽ iaeob .c.xxc. annoꝵ. Ac ꝑ hoc. si .x.:¬
.UII. annoꝵ ioseph in egipto ẽ. uenditꝰ. ante .xeii.
annos ꝗͣ moreret᷑ auus eiꝰ. uenditꝰ inuenitur. Decẽ
mortis isaac. centesimo  .uiii. anno uite patris sui

Expanded text:
scriptura quippe posteaquam narrauit annum uitae ultimum Isaac centesimum et octogesimum et eius mortem ac sepulturam, deinde commemorauit, quemadmodum digressus esset Esau a fratre suo de terra Chanaan in montem Seir, et contexuit commemorationem regum et principum gentis ipsius, in qua se constituit uel quam propagauit Esau; post haec narrationem de Ioseph sic intulit: habitabat autem Iacob in terra Chanaan. haec autem procreaturae Iacob. Ioseph autem decem ratur causa somniorum quemadmodum odiosus fratribus sit factus et uenditus. aut ergo eodem anno septimo decimo aut etiam aliquanto maior uenit in Aegyptum. ac per hoc m uiginti fuit, profecto anno eius trigesimo et nono, quando Iacob uenit fuit autem tunc Iacob centum triginta. ac per hoc, si  annorum Ioseph in Aegyptum est uenditus, ante duodecim annos quam moreretur auus eius uenditus inuenitur. decem mortis Isaac centesimo et octauo anno uitae patris sui
Abbreviated transcription (Latin):
orabunt eũ inqͥt om̃s reges trȩ. oms gentes ser¬
uient ei. Scilic& ꝑ fidẽ fructũ bonoꝵ oꝑm offeren¬
tes. Ipse ẽ. quẽ sol & luna & stelle adorant. de
esaritas sub imagine lune. & om̃iũ popłoꝵ mime¬
rositas in figura stellarũ adorat. Unde & pater
tui adorabimꝰ te suꝑ t̾rã : Onurgatio ista patris
duriciã popli isrł significat. qͥ ꝓeo qd ex se xpm̃¬

Expanded text:
oraverunt eum omnes reges terrae, omnes gentes servient ei, scilicet per fidem fructum bonorum operum offerentes. Ipse est quem sol et luna et stella adorant. De claritas sub imagine lunae et omnium populorum: numerositas in figura stellarum adorat. Unde pater tui, adorabimus te? Objurgatio ista Patris duritiam populi Israel significat, pro eo quod ex se
Abbreviated transcription (Latin):
scia filio meo. In hebreo hab&. iustificata ẽ. ex me.
Non qͦ iusta fuerit: si quȩ cõparatione uliꝰ minꝰmale
te autẽ partii: apparuerunt gemini inutero. Atq
in ipsa effusione infantũ: umꝰ ꝓtulit manũ. in qua
obstetrix ligauit coceinũ dicens. Iste egrediet᷑ pͥor.
lo uͦ rethente manc̾m: egressus ẽ. alter. Dix̃q mu¬

Expanded text:
Sela filio meo. In Hebraeo habet, Justificata est ex me, non quod justa fuerit, sed quod comparatione illius minus male te autem partu, apparuerunt gemini in utero ejus, atque in ipsa effusione infantum unus protulit manum, in qua obstetrix ligavit coccinum dicens: Iste egredietur prior. Illo vero retrahente manum, egressus est alter. Dix
Abbreviated transcription (Latin):
botus corrũpit. & ad glutinata ẽ. anima eiꝰ cũ
ea. tristẽ. qr unitã sibi ꝑ iniqͥtatẽ respicit. Et qr
eũ mens a culpa resipiscit. afficit̾. atq aͦmissu
flere conat̾: corruptor autẽ spes ac securitates
uacuas. ante ocłos uocat : qͣtinꝰ utilitate̾ tristi¬
cie subthat: recte illic subiungit᷑. tͥstẽq blandi¬
eiis delimuit. Modo enĩ alioꝵ facta gͣuiora: mͦ
nichil eẽ. qdđ ꝑpetratũ ẽ. mͦ misericordẽ dm̃ lo¬
qͥt᷑.mͦ adhue tepꝰ subsequens ad penitentiã pol¬
licet᷑. Ut dũ ꝑ hec decepta mens ducit̃ : ab inten-¬
cione penitentie suspendatur. Quatinus tẽ bo-¬
na nulla ꝑcipiat: ꝗͣ nc̃ nulla mala contristant.
Etẽ plenꝰ absorbet᷑ suppliciis. quę gaud& etiã
in delictis. Post ꝗͣ gͦ scriptura narrat de pacto
qd̃ emor & filiꝰ eiꝰ sichẽ. cũ fuiis iacob pepigert
st̃ om̃s circucisis cunctis marib. Et ecce die t̾cio

Expanded text:
inata est anima ejus cum ea, quia unitam sibi per iniquitatem respicit. Et quia cum mens a culpa resipiscit, afficitur, atque admissum flere conatur, corruptor autem spes ac securitates vacuas ante oculos vocat, quatenus utilitatem tristitiae subtrahat, recte illic subjungitur: Tristemque blanditis delinivit. Modo enim aliorum facta graviora, modo nichil esse quod perpetratum est, modo misericordem Deum loquitur, modo adhuc tempus subsequens ad penitentiam pollicetur, ut, dum per hec mens decepta ducitur, ab intentione penitentiae suspendatur; quatinus tunc bona nulla percipiat, et tunc plenius absorbetur suppliciis, quae gaudet etiam in delictis. Postquam ergo Scriptura narrat de pacto quod Hemor et filius ejus Sichem cum filiis Jacob pepigerunsunt omnes circumcisis maribus cunctis. Et ecce die tertio
Abbreviated transcription (Latin):
mis accusantes inuidia. Mittit̾ de hinc in cisterna.
in infertiũ. Uidert̃ uiatores ismaelitas uentre de ga¬
laad. & camelos portantes eoꝵ aromata. & resinã.
t̾a qͥb a frib uenditꝰ ẽ. ioseph. etiã madianitas uo¬
c&. cũ ismael sit de agar filiꝰ abrahe: madianite uͦ
de cethura. An qr seript᷑a aicerat de abraha qd
munera t̃diderat filiis c̾cubinarũ suarũ: agar
seilie& zcethure. & dimiserit eos abisaao filio
suo in t̾rã ouientis. una gente fecisse intelligendi

Expanded text:
m peccata donantem. Mittitur dehinc in cisternam,in infernum. Videruntque viatores Ismaelitas venire de Galaad, et camelos eorum portantes aromata, et resinam, tura, quibus a fratribus venditus est Joseph, etiam Madianitas vocet, cum Ismael sit de Agar filius Abrahae, Madianitae vero de Cethura? An quia Scriptura dixerat de Abraham, quod munera dederit filiis concubinarum suarum, Agar scilicet et Cethurae, et dimiserit eos ab Isaac filio suo in terram Orientis , unam gentem fecisse intelligendi
Abbreviated transcription (Latin):
edom. cõmemorat᷑ balac filiꝰ beor. & de similitudine
nominis existim&e ulũ eẽ. balac. qͥ restitit moysi
ducenti popłm isrł. seiat illũ balat moabitẽ fu¬
isse. ñ idumeit. Eũq fuisse filiũ sophor. ñ flium¬
m beor balã. ũ balac: quẽ balã conduxerat idem
& cetera. Hunc qͥdã suspicant̃ eẽ. iob. ut in fine
uoluminis ipsius additũ ẽ. Contra hebrei afsert
de nachoreũ stirpe gn̾atũ: ut iã supͣdictũ e.¬

Expanded text:
Edom commemoratur Balac filius Beor et de similitudine Edom commemoratur Balac filius Beor et de similitudine nominis existimet illum esse Balac. qui restitit Moysi ducenti populum Israhel, sciat illum Balac Moabitam fuisse, non Idumaeum, eumque fuisse filium Sephor, non filium Beora. Hunc quidam suspicantur esse Job, ut in fine voluminis ipsius additum est; contra Hebraei asserunt de Nachor eum stirpe generatum, ut jam supra dictum e
Abbreviated transcription (Latin):
Auiti enĩ fuert̃ in edom usq ad teꝑa saul. cũ teͣ¬
prĩb etiã iudicũ: quoꝵ tẽpr̃a fuert̾ anteꝗͣ reges¬
extiterint. S & his multis eos solos potuit cõme¬
morare moyses: qͥ fuerans anteꝗͣ ipse moreretur.
Nec mirũ ẽ. qđ numerantib ab abrahã ꝑ esau patrẽ
gentis edom. atq ꝑ rahuel filui esau. & rara filiũ
rahuel. & iobab filiũ zara. cin iobab successit in
regno. Balac qͥ pmꝰ in t̾ra edõ rex fuisse cõmme¬
morat᷑ : usq ad uitimũ regẽ quẽ potuit nomina¬
re moyses. plures gn̾ationes inueniunt᷑ q mime¬
rant᷑ ab abrahã ꝓ iacob usq ad moysen. Nã ulie¬
inueniunt᷑ fere duodecĩ. Hic autẽ usq ad moisen:
fere. uii. fieri enĩ potuit ut ideo ibi plures nomi
ñ ꝑ salomonẽ sic̃̾ ille ꝑ nathan. abtibraha usq ad
ioseph. qͥnqͣginta.u. cõmemor &. In illo qͥtpe orame¬
ubi plures nominant᷑ : citiꝰ mortui funt. ꝗͣ hic ubi

Expanded text:
multi enim fuerunt in Edom usque ad tempora Saul cum temporibus etiam iudicum, quorum tempora fuerunt ante reges; sed ex his multis eos solos potuit commemorare Moyses, qui fuerunt antequam ipse moreretur. nec mirum est quod numerantibus ab Abraham per Esau patrem gentis Edom atque per Raguel filium Esau et Zara filium Raguel et Iobab filium Zara, cui Iobab successit in regno Balac, qui primus in terra Edom rex fuisse commemoratur, usque ad ultimum regem, quem potuit nominare Moyses, plures generationes inueniuntur quam numerantur ab Abraham per Iacob usqinveniuntur fere undecim, hic autem usque ad Moysen ferme septem: fieri enim potuit ut ideo ibi plures nominnon per Salomonem sicut ille, sed per Nathan, ab Abraham usque ad Joseph quinquaginta quinque commemoret ubi plures numerantur, citius mortui sunt, quam hic ubi
Abbreviated transcription (Latin):
fr̾ib suis adhuc puer. Qͦmͦ potuerit mors isaac
det᷑ taꝗͣ ex ordine scriptura narrare qͦcũqi se
qͥsq conũtit: inuenire difficile ẽ. Nolo enĩ dicẽ
ñ posse inuenire: ne forte me fugiat qd̃ aliũ
ñ fugit. Si em̃ pꝰ mortẽ aui sui isaac .&.2.uiii.
fuit : qͣndo apparuit inconspectu pharaonis secu
annos agebat ioseph qͣndo iacob int̾nit in egip¬
rũ. Tunc autẽ idẽ iacob qđ ore suo pharaoni di¬
cit. centesimũ & uicesimũ annũ agebat etatis.
qđ uerũ eẽ. nullo mͦ potest. Si enĩ .x. ⁊uiii. annoᷤ

Expanded text:
 Israhel. Quomodo potuerit mors Isaac detur tamquam ex ordine scriptura narrare, quocumque se quisque conuertat, inuenire difficile est. nolo enim dicere non posse inueniri, ne forte me fugiat quod alium non fugit. si enim post mortem aui sui Isaac decem et serum, quando apparuit in conspectu Pharaonis, secuannos agebat Joseph, quando Jacob intravit Aegyptum. Tunc autem Jacob, quod ore suo Pharaoni dicit, centesimum et trigesimum annum agebat aetatis, quod uerum esse nullo modo potest. si enim septimo decimo anno
Abbreviated transcription (Latin):
s eo ꝑrex̃ itinere qͥ dirigebat ad suos. An forte
ueraici animo ꝓmiserat s aliua pea cogitando e¬
legit. Reuers itaq illo chie esau itinere qͦ uene¬
rat in seir. & iacob uenit in sochoth. Uoi ȩdificata
domo & fixis tentoriis: appellaũ nom̃ loci illiꝰ so¬
cboth .i. tabnacła. Est aute usq hodie eiuitas t̃ns

Expanded text:
sed eo perrexit in itinere quod dirigebat ad suos. An forte veraci animo promiserat, sed aliud postea cogitando elegit? Reversus est itaque illo die Esau itinere quo venerat in Seir, et Jacob venit in Socoth, ubi, aedificata domo et fixis tentoriis, appellavit nomen loci illius Soc
Abbreviated transcription (Latin):
filentiũ ẽ. Alii putant iamin. maria appellata.
saẽ enĩ scribunt᷑ litt̾is maria: qͥb nc̃ hic sermo
descriptus ẽ. & uoluit illũ dũ pascit asinas
patris sui in deserto. aquarũ hic congregatio¬
nes repꝑisse: que uixta idioma lingue hebraice
maria ñcupant᷑. qđ scił stagnũ repp̾erit: auiꝰ
rei inuentio in heremo difficilis ẽ. Nlonnulli putars
aquas calidas iuxta pumcã linguã. que hebrai
ce cont̾minata ẽ. hoc uocabulo significari. St̃ qͥ
arbitunt᷑ onagros ab hoc admissos eẽ. ad asinas.
& istũ modi isttus repperisse cocubitũ. ut uelocis¬
sum ex his asini nascerent᷑. qͥ uoeant᷑ iamim. Pie¬
riq putant qđ̃ eqͣrũ greges abafims in deserto
ip̃se fecerit pͥmꝰ ascendi : ut muloꝵ inde noua
contͣ nat᷑ã animalia nascerent᷑. Reges aut̃ qͥ re¬

Expanded text:
silentium est. Alii putant iamim maria appellata; iisdem enim scribuntur litteris maria quibus et nunc hic sermo descriptus est; et volunt illum, dum patris sui, in deserto aquarum hic congregationes reperisse, quae juxta idioma linguae Hebraicae maria nuncupantur, quod scilicet stagnum repererit, cujus rei inventio in eremo difficilis est. Nonnulli putant aquas calidas, juxta Punicae linguae viae contermina est, hoc vocabulo significari. Sunt qui arbitrantur onagros ab hoc admissos esse ad asinas, et ipsum istiusmodi reperisse concubitum, ut velocissimi ex his asini nascerentur, qui vocantur Jamin: plerique putant quod equarum greges ab asinis in deserto ipse fecerit primus ascendi, ut mulorum inde nova contra naturam animalia nascerentur. Aq
Abbreviated transcription (Latin):
fiui irł qͥ nati st̃ in mesopotamia cũ bemamin
tur dictũ cõmemoratis duodecĩ fuiis. hi st̃ filii ia¬
cob qͥ facti sunt ei in mesopotamia sirie: qr inter
om̃s qͥ tam multi erant. unꝰ tantũ eiat ñ ibi natus.
qͥ tam̃ inde habuit nascendi causã. qd̃ ibi mat̾ enis
ad isaac patrẽ suũ in mabre ciuitatẽ arbee hoc ẽ.
ebron: in qͣ ꝑegrinatꝰ ẽ. abrahã & isaac. oł arbee
in .lxxxͥ. capũ hab& cũ ebron in monte sita sit. ea¬
de̾ autẽ ciuitas dr̃ & mãbre : ab amico abrahȩ ita
antiqͥtꝰ appellata. Et cõpleti ft̃ dies isaac .e. loxxae.¬

Expanded text:
ui nati sunt ei in Mesopotamia, cum Benjamin tur dictum, commemoratis duodecim filiis: Hi sunt filii Jacob qui facti sunt ei in Mesopotamia Syriae, quanquam inter omnes, qui tam multi erant, unus tantum erat non ibi natus, qui tamen inde habuit nascendi causam, quod ibi mater ejus ad Isaac patrem suum in Mambre civitatem Arbee. Haec est Hebron, in qua peregrinatus est Abraham et Isaac. Pro Arbee Septuaginta campum habent, cum Hebron in monte sita sit. Eadem autem civitas dicitur et Mambre ab amico Abrahae ita antiquitus appellata. Et completi sunt dies Isaac, ce
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ filios. tu autẽ dyxisti bene facia tͥ. & ponã se¬
men tuũ sic̃ arenã maris. quȩ ñ amumerabitꝰ p̃
multitudine. Satis in his uerbis. & humana infir¬
mitas. & fides pietatis appar&. Precesserunt itaq
munera ante eũ. ipse uͦ mansit nocte illa in castris.
Cũq mane surrexiss&: tulit duas uxores suas. & to¬
tidẽ famulas. cũ undecĩ fiiis suis. & transiũ uadũ¬
iaboc. Iaboc fluuiꝰ ẽ. qͥ fluit int̾ ammaũ .i. philadel¬
fiã ÷ gerasa. in qͣrto eiꝰ miliario & ultra ꝓcedens.
iordani comiscet᷑. Hoc autẽ anne tͣnsmisso luctatus
bant: remansit solꝰ. & ecce uir luctabat᷑ eũ eo usq¬
ad mane. Qͥ cũ uider& qđ eũ suꝑare ñ poss&: te

Expanded text:
super filios. Tu autem dixisti: Benefaciam tibi, et ponam sesuper filios. Tu autem dixisti: Benefaciam tibi, et ponam semen tuum tanquam arenam maris, quae non dinumerabitur prae multitudine. Satis in his verbis et humana infirmitas et fides pietatis apparet. Praecesserunt itaque munera ante eum; ipse vero mansit nocte illa in castris. Cumque mature surrexisset, tulit duas uxores suas, et totidePhiladelphiam et Gerasam, in quarto ejus milliario et ultra procedens. Jordani fluvio commiscetur. Hoc autem amne transmisso, luctatusbant, remansit solus, et ecce vir luctabatur cum eo usque mane. Qui cum vider
Abbreviated transcription (Latin):
diuisã multitudinẽ suã in duo castra disponi: Ubi
queri potest qͦmͦ fidẽ habuerit ꝓmissis dĩ qͣndoqͥd
dix̃. si uenerit ad castra pͥma fr̃ ms & oceiderit
ea: ert̃ scda in salutẽ. Sed etiã hoo fieri potuit
ut eũter& castra eiꝰ esat. & tam̃ ds̃ pꝰ ilã afflica¬
onẽ adeẽt. & liberar& eũ. & quȩ ꝓmisit implene.
& admonendi fuimꝰ hoc exẽplo. ut ꝗͣuis eredamꝰ in
dm. faciamꝰ tam̃ quȩ facienda st̃ abhominib inp̾¬
sidiũ salutis. ne p̾t̾mittentes ea : dnm̃ tẽptare ui¬
deam᷑. Deniq pꝰ hec quę uerba dicat idẽ iaeob. con¬
siderandũ ẽ. Dsꝰ inqͥt patris mei abrahã. & ds pa¬
tris mei ifaac. dnẽ qͥ dixisti mͥ reutere in locũ ge
nerationis tue. & bene faciã tͥ: idoneus es mͥ ab omi
usticia. & ab omĩ ueritate que fecisti puero tuo.
In uirga enĩ ista tnsiui iordanẽ hune. nẽ autẽ factꝰ
sũ in duo castra. erue me de manii fris mei esau qr

Expanded text:
diuisam multitudinem suam in duo castra disposuit. ubi quaeri potest, quomodo habuerit fidem promissis dei, quandoquidem dixit: si uenerit ad castra prima frater meus et exciderit ea, erunt secunda in salutem. sed etiam hoc fieri potuit, ut euerteret castra eius Esau et tamen deus post illam adflictionem adesset et liberaret eum et quae promisit inpledi fuimus hoc exemplo, ut, quamuis credamus in deum, faciamus tamen quae facienda sunt ab hominibus in praesidium salutis, ne praetermittentes ea deum tentare uideamur. denique post haec quae uerba dicat idem Iacob considerandum est. deus, inquit, patris mei Abraham et deus patris mei Isaac, domine, qui dixisti nerationis tuae, et benefaciam tibi, idoneus es mihi ab omni justitia et ab omni veritate quae fecisti puero tuo. In virga enim mea ista, transivi Jordanem hunc. Nunc autem factus sum in duo castra. Erue me de manu fratris mei, de ma
Abbreviated transcription (Latin):
rauit filios esau. altiꝰ repetit & exponit qͥ ante
esau in edõ t̾ra pͥncipes fuerint ex genere chorre¬
orũ. qͥ in lingua nrã int̾ptant᷑ liberi. Legamꝰ dili¬
gent̾ deuteronomiũ. ibi manifestiꝰ scribit᷑ qͦmͦ ue¬
nerint filii esau & int̾fecert chorreos. ac t̾rã eoꝵ
hereditate possederunt. Ni duces chorrei filii seir
soror lothan. thamma. & isti sobal filii ahuã. & ma¬

Expanded text:
ravit filios Esau, altius repetit et exponit, qui ante Esau in Edom terra principes fuerunt ex genere Horraeorum, qui in lingua nostra interpretantur liberi. Legamus diligenter Deuteronomium: ibi manifestius scribitur quomodo venerint filii Esau, et interfecerint Horraeos, ac terram eorum haereditate possederint. Hi duces Horraei filii Seir soror Lotan Thamna, et isti sunt filii Sobal, Alva