comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
¶Tuirtutis inops sum. Rõ Uerũ
olente esse pñt. hec una procul dubio
uolũtaria est. Cetere aut̃ uel ĩ corporee
uel ĩgenio mẽoriaq uel eloquio seu
exterius in rebus sunt que quid oĩa
non qualia exoptantur obueniũt s
qualia cuiꝯqz sors tulerit hec una aut
ĩ uolũtate consistit quã pro arbitrio si¬
bi quisq moderatur atq efficit. Ileq
enĩ alia pot̃ esse hoĩm uolũtas il quã
uult is cuiꝰ illa est qua et hoc ip̃m bult
et q̃cũq uult alia. Alioqͥn si ut uiriũ
utq ingenii siue eloquii siue opũ de¬
fectus ĩuite accidit sic accidea̾t uolũ¬
tatis nec p̾mio digna uirtus nec sup-¬
plicto digna eẽt iniquitas. Nunc aũt̃
non uolũtas uobis hec aut illa. sed
huiꝰ atq illius electio aut libertas nas¬
centibꝰ data est que in bonu flexa
bonos facit in diu̾su malos utiles
hac. ut libet et si ut bene uti libeat
haud die domũ: ut male aut̃ ꝑuersi¬
tas sit uolentis. Illud penitus nõ 

Expanded text:
irtutis inops sum. Verum olente esse possunt, hec una proculdubio voluntaria est. Cetere namque vel in corpore, vel ingenio memoriaque vel eloquio, seu externis in rebus sunt, que quidem omnia, non qualia exoptantur obveniunt, sed qualia cuiusque sors tulerit; hec una autem in voluntate consistit, quam pro arbitrio sibi quisque moderatur atque efficit. Neque vero alia potest esse homini voluntas, nisi quam vult is, cuius illa est, qua et hoc ipsum vult, et quecunque vult alia. Alioquin, si ut virium, utque ingenii, sive eloquii, sive opum defectus invito accidit, sic accideret voluntatis, nec premio digna virtus, nec supplicio digna esset iniquitas. Nunc autem non voluntas vobis hec aut illa, sed huius atque illius electio ac libertas nascentibus data est, que in bonum flexa, bonos facit, in diversum, malos. Uti licet hac ut libet: etsi ut bene uti libeat haud dubie Dei donum, ut male autem perversitas sit volentis; illud penitus non li
Abbreviated transcription (Latin):
quod et si moriens hortetur ita uiuere
ue ip̃e meliores filios adoptasse uidea᷑.
ꝙͣ genuisse sepe tñ meliores adoptant᷑
ꝙͣ gignũtur neq id mirũ cũ illud ex ꝑi¬
encia et consilio muniatur hoc neutꝰ
sepe autẽ contra. non peiores mõ sed
pessum oĩm adoptant᷑ fusca enĩ et ãbi¬
gua merx ẽ homo  Priuiguũ bonũ
habẽo kõ Raro est puiguus bons Ra¬
rior s uitricus D Bonꝰ est p̾nignus
mͦ Nd Wt sit bonꝰ quid ad te insi forsã
Ut ꝯuigis ꝓ curator gaudes tibi enĩ qͥd
Uirtus aliena ꝯtulerit nisi ut tuoꝵ si qͦs
genueris pandat ignauiã u Priui¬
guus michi est optimꝰ atq fidissimꝰ et
nulli filio secũdus Rõ Fieri id quidẽ p̃t
talis augusto fuit diusus s non claudi¬
otalis nero.
De excellenti p̃ceptore

Expanded text:
quos etsi moriens hortetur ita vivere, quos etsi moriens hortetur ita vivere, ne ipse meliores filios adoptasse videatur quam genuisse, sepe tamen meliores adoptantur quam gignuntur. Neque id mirum, cum illud experientia et consilio mutatur, hoc neutro; sepe autem contra non peiores modo, sed pessimi omnium adoptantur. Fusca enim et ambigua merx est homo. Privignum bonum habeo. Rarus est privignus bonus, rarior est vitricus. Bonus est privignus michi. Ut sit bonus, quid ad te? Nisi forsan ut coniugis procurator gaudes. Tibi enim quid virtus aliena contulerit, nisi ut tuorum si quos genueris pandatur ignavia? Privignus est michi optimus atque fidissimus et nulli filio secundus. Fieri id quidem potest: talis Augusto fuit Drusus, sed non Claudio talis Nero. 80 DE EXCELLENTI PRECEPTORE
Abbreviated transcription (Latin):
pedisse qua est nature et cuz sit iͣ
nobilior hec cautior ꝙ q illa siue con¬
silio gignẽtis casu quoda hec adoptã¬
tis certo iudicio oꝑator. B Adoptione
bonũ filiũ quesiui Rõ Debuisti id qͥde
si neglectũ non ut geĩtura sit elcĩo excu¬
sabilis nichil habes ĩ cõiugem nichol ĩ
fortunã qd̾ r̾torqueas E ffiliũ adopta¬
ui Rõ Oportunũ hoc nature subsidiu
tiuili reptu iure multis utile feci mul¬
tis fuisse pestifera constat bonũ filiũ ad¬
optauit uerna. s traianũ ĩ sua adoptiõe
deceptũ qͥbusdã sc̃ptoibꝰ uisum scio nã
augustũ ĩ agrippe nepotis adoptioẽ rir¬
cũuentũ mox secuta testotur abdicatõ
in tyberii autẽ uel adoptione uel suc¬
cessione non deceptũ s suoꝵ mortibꝰ
pene coactu uideo qd̾ ut ẜmo eius iu¬
dicat et p̃facio testa ͭ ͥ ac micipsa ille:
cuiꝰ paulo añ mei̾ni ꝓrsus infelixi
adoptator fuit qui non filiũ non fune¬
stũ draconẽ regie filiisq sius ĩmisei̾t

Expanded text:
pedissequa est nature et cum sit illa nobilior, hec cautior quodque illa sine consilio gignentis casu quodam, hec adoptantis certo iudicio operatur. Adoptione bonum filium quesivi. Debuisti id quidem; si neglectum, non ut genitura sic electio excusabilis. Nichil habes in coniugem, nichil in fortunam quod retorqueas. Filium adoptavi. Opportunum hoc nature subsidium, civili repertum iure, multis utile multisque fuisse pestiferum constat. Bonum filium adoptavit Nerva, sed Traianum in sua adoptione deceptum quibusdam scriptoribus visum scio. Nam Augustum in Agrippe nepotis adoptione circumventum mox secuta testatur abdicatio, in Tiberii autem vel adoptione vel successione non deceptum, sed suorum mortibus pene coactum video, quod et sermo eius indicat et prefatio testamenti. At Micipsa ille cuius paulo ante memini, prorsus infelix adoptator fuit, qui non filium, sed funestum draconem regie filiisque suis immiserit,
Abbreviated transcription (Latin):
dito et osculatus sum manũ meã ore meo
que est ĩiquitas maxĩa et negacio cõtra
deũ altissimũ E Sei enꝯ est aer talis
Utinã semꝑ sit Rõ Non semꝑ modo s diu
talem ferre non possis tꝑm uicissitudo ꝑ¬
optima iure a multis s p̃cipue a cicerone
laudata est E Serenissimꝰ est aer atq
utinã non muter Rõ Nescis ꝙͣ cito sui
teduã hec serenitas allatura sit niltã cito¬
deltabile quod non ydẽptitas ĩ amienũ rd¬
dat. Niissũ efficacius remediu tont᷑ bite
et pascitur mens huana et ut ait Auguꝰ¬

Expanded text:
dito et osculatus sum manum meam ore meo, dito et osculatus sum manum meam ore meo, que est iniquitas maxima et negatio contra Deum altissimum”. Serenissimus est aer: talis utinam semper sit! Non semper modo sed diu talem fere non possis; temporum vicissitudo peroptima iure a multis sed precipue a Cicerone laudata est. Serenissimus est aer atque utinam non mutetur! Nescis quam cito sui tedium hec serenitas allatura sit: nil tam delectabile quod non identitas inamenum reddat. Nullum efficacius remedium contra vite. Hac fovetur et pascitur mens humana et, ut ait Augu
Abbreviated transcription (Latin):
¶Erenus est aer ac Iocũdus Rõ
Iam quis arguat celestẽ humi aĩ
habe̾ in aere illũ appenditis et amorem
urm̃ ĩ eo poĩtis elemẽto quo nullũ ĩsta¬
biliꝰ. WAer serenus atq tñquillꝰ est¬
Rẽ Expecta dicto citus nibilosꝯ erit
ac turbidꝰ alio te sub celo poĩtũ credas¬
G Serenus ac tnͣquillꝰ est aer. Nõ
tius utilis quidẽ illa serenitas stabilis¬
q tñquillitas quã noc nubes occupent
nec quatiant uenti  Serenꝯ est
aer Ro Non serenũ statĩ om̃e optimũ
ymo uero ꝓuĩcias mibilosas serenis eẽ
salubores et ĩ hoc occidẽtem p̃latũ legimꝰ
orienti. BAer hic lucidus me delectat¬
Rõ Delectari ĩ oĩbus oꝑibus. ac ftũra
dei nĩme uetitũ mõ in deũ uelud õns¬
boni fontem tota aĩ delectatio reflectatur
et ĩ rebus tꝑalib et̾nꝯ reru conditor lau¬
detr alio qͣn attende quod sc̃ptũ est Si
uidi solem cũ fulge̾t inquit iob et lunã ince¬
dẽtem clare et letatũ est cor meũ ĩ abscõ¬

Expanded text:
erenus est aer ac iucundus. Iam quis arguat celestem humi animum herere? In aere illum appenditis et amorem vestrum in eo ponitis elemento quo nullum instabilius. Aer serenus atque tranquillus est. Expecta: dicto citius nubilosus erit ac turbidus; alio te sub celo positum credas. Serenus ac tranquillus aer est. imus tuus! Utilis quidem illa serenitas stabilisque tranquillitas quam nec nubes occupent nec quatiant venti. Serenus est aer. Non serenum omne statim optimum; immo vero provincias nubilosas serenis esse salubriores et in hoc occidentem prelatum legimus orienti. Aer hic lucidus me delectat. Delectari in operibus ac factura Dei minime vetitum, modo in Deum velut omnboni fontem tota animi delectatio reflectatur et in rebus temporalibus eternus rerum conditor laudetur. Alioquin attende quod scriptum est: “Si vidi solem cum fulgeret” inquit Iob “et lunam incedentem clare et letatum est cor meum in abscon
Abbreviated transcription (Latin):
merebaris bonũ malũ multũ parũ
nichil in quibusd mendax s ĩ plu̾¬
bus uerax fama est. Alioqͣn longe u¬
tiq non est diutntatis fũdamẽtum
ueritas rumosu atq ĩbetille men¬
datiu. D Qualis mͥ post exitum
sama erit Rõ Qualis añ exitũ fuit
Sic enĩ habeto quali quisq dignꝰ
fama sit pose mortem nulla re meli¬
us ꝙͣ morte censeri. Quippe tũ mł¬
tos ꝑ õnem uitam ĩglorios et obscu¬
ros sola dictu mo mirabile mors il¬
histret
De moriente fine filio¬

Expanded text:
mereberis bonum, malum, multum, parum, mereberis bonum, malum, multum, parum, nichil. In quibusdam mendax, sed in pluribus verax fama est; alioquin longa utique non est: diuturnitatis fundamentum veritas, ruinosum atque imbecille mendacium. Qualis michi post exitum fama erit? Qualis ante exitum fuit sic enim habeto, quali quisque dignus sit fama, post mortem nulla re melius quam morte censeri; quippe cum multos per omnem vitam inglorios et obscuros, sola dictu mirabile! mors illustret. 131 DE MORIENTE SINE FILI
Abbreviated transcription (Latin):
ent extincto D facile melior ꝙ ui
uenti siluerit liuor. Raro eni uite
hoim̃ suꝑstes ĩuidia est ut aũt u̾tus
radix est glorie sic decerpatrix ĩui¬
dia atq liuidꝰ pellex pñs ĩpedit. sic
amotꝰ ueͣ laudis r̾stituit ĩcremẽtum
Itaq multi busti limẽ ĩuidie ĩ accessũ
magne glorie uestibulũ fuit. D Qͣ
longa manebit in̾ fama Rẽ longa for¬
sitan ut uos longũ dicitis uere autẽ
longa sint oĩa s et̾na sola uirtus ef¬
fice potens et p̃cipueq iustiçia de
qua sc̃ptuz est. In meõria et̾na e¬
rũt iusti qui ut potuit poeta uester
expressit ubi ait. S famã extende̾
factis hoc uirtutis opus. D Quali
post obitũ fama ero. Rõ Quid r̾fert
quale sit qd̾ mox uel nescies. uł con¬
tempnes. quid ad te hom̃ flatus duz
tu hom̃ flatu cariturꝰ sis spirãtẽ nos¬
ciq delcãri q aures nõ miror ac de¬
fuctũ supeo. D Quid de mepꝰ o
bitu dicetur. Aõ Et quid putas qd̾

Expanded text:
erit extincto? Facile melior quam erit extincto? Facile melior quam viventi, cum siluerit livor. Raro enim vite hominum superstes invidia est, ut autem virtus radix est glorie, sic decerptrix invidia; utque lividus pollex presens impedit, sic amotus vere laudis restituit incrementum; itaque multis busti limen, invidie inaccessum, magne glorie vestibulum fuit. Quantum me longa manet fama? Longa forsitan, ut vos longum dicitis; vere autem longa sint omnia sed eterna, sola virtus efficere potens est, precipueque iustitia, de qua scriptum est: “In memoria eterna erit iustus”; quod, ut potuit, poeta vester expressit, ubi ait: sed famam extendere factis hoc virtutis opus. Quali post obitum fama ero? Quid refert quale sit, quod mox vel nescies vel contemnes? quid ad te hominum flatus, dum tu flatu cariturus sis? Spirantem vesci delectarique auris non miror; at defunctum stupeo. Quid de me post obitum dicetur? Et quid putas, nisi quod
Abbreviated transcription (Latin):
deam nsi illud doctissim atq osm̃ elo¬
quẽtissimi aceronis Quid de te alii lo
õnis ille et angustiis cingitur r̾gionĩ
quas uides nec umꝙͣ de u illo ꝑhẽnis
fuit obruitur hoĩm int̾eritu et obliui¬
one posteltatis extinguit᷑ D Wͥ de
me dicent hoĩẽs qui post me nascẽtur¬
Nõ Dicerẽ alter ista ꝙͣ ticero si me¬
lius dici posse crederem. Quid aũt ĩꝙͣ
inter est ab hiis qui postea nascentur
ẜmonẽ fore de te cũ ab aliis nullꝰ fuĩt
qui ante te nati sũt unũ addidit ꝙ tũc
forsitan dubitabile. forsan falsũ nũt cer¬
tissimũ et absq ulla prorsus hesitacõne
uerissimũ est ꝙ nec paucõres inqͥt et cͤ¬
te meliores fuerũt uiri. Nam quis est
oro iam qui dubitat/ nũꝙͣ quales fue¬
rũt futuri honões Ita in penis̃ ĩclina
ta oiã ruineq proxina. Cura ergo mi¬
rabilis ignotoru et impariũ dicta me¬
tue cũ excelsẽciu et notorũ opĩones
ac ꝟba ꝯtempseris D Que mͥ fama

Expanded text:
deam, nisi illud doctissimi atque omnium eloquentissimi Ciceronis. “Quid de te alii loq Sermo autem omnis ille et angustiis cingitur iis regionum quas vides, nec unquam de ullo perennis fuit, et obruitur hominum interitu et oblivione posteritatis extinguitur.” Quid de me dicent homines, qui post me nascentur? Dicerem aliter ista quam Cicero, si melius dici posse crederem. “Quid autem, inquit, interest ab iis qui postea nascentur, sermonem fore de te, cum ab iis nullus fuerit, qui ante te sunt nati?” Unum addidit, quod tunc forsan dubitabile, forsan falsum, nunc certissimum et absque ulla prorsus hesitatione verissimum est: “qui nec pauciores, inquit, et certe meliores fuerunt viri.” Nam quis est, oro, iam qui dubitet nunquam quales fuerint futuros homines? ita in peius inclinata sunt omnia ruineque proxima; cura ergo mirabilis, ignotorum atque imparium dicta metuere, cum excellentium ac notorum opiniones ac verba contempseris. Que michi fama
Abbreviated transcription (Latin):
siluisse equidẽ ꝙͣ affrmasse malueriz
cꝯ apud uos nescio ꝙͣ uerax. s noua
utiq et ob idipm̃ suspecta inͥ est fama
nauigãtes a r̾atu ip̃o t̾ribilez mor¬
tem ferat. Qta ĩ manu uero uis
auaricie est que neq aliis multis nz
hoc uno tam ĩmani ꝑiculo a naui¬
gacõe deterritos sequaces suos pre¬
de aiudos predam facit. Iam uero ut
de ĩuisibilibꝰ ad̾ adinceptũ traham
ꝙͣta cõmixtione ꝯͣriorũ fit nociua
tẽperies int̾ quos qͣrietates adu̾san

Expanded text:
siluisse equidem quam affirmasse maluerim, siluisse equidem quam affirmasse maluerim, cuius apud nos nescio quam verax, sed nova utique et ob id ipsum suspecta michi est fama. navigantes, advolatu ipso terribilem mortem ferat. Quanta vero vis avaritie est, que neque aliis multis, neque hoc uno tam immani periculo a navigatione deterritos, sequaces suos prede avidos predam facit? Iam vero ut de invisibilibus aliquid ad inceptum traham, quanta commixtione contrariorum fit votiva temperies? inter quas contrarietates adversan
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑua magno miraculo fiant licet nõdũ
et exͬma nature ꝓdigia numeratuz
attigi. s attinga paucis. Echinꝰ seĩ¬
pedalis pisciculꝰ nauĩ ꝙͣuis ĩmẽsam
uentis undis remis uelis actam re¬
tinet. solus elemẽtorũ atq hom uimi
retũdens nullo quidẽ actu alio ꝙͣ na¬
bus ĩsitũ. et no tñ ĩcredibiliũ hrẽt᷑
si de occeane iudico fortasẜ ã si thito
scͥptũ eẽt et non pociꝰ in nr̃o mari
mõstrũ hoc romanis. Imꝑato̾i̾bꝰ acci¬
diss aĩadu̾sa enĩ morte cã ꝙ tota clas¬
se ꝓdeũte nauis una uelud ĩ anchort¬
staret neq loco ꝓrsus mou̾e᷑ͬ Demisẜ
et limatis instar piscis clauo ĩsidens ĩ¬
uẽtꝰ atq oñsus est prĩcipi ĩdignaãti
tantu ĩ se potuisse tãtillũ al idq unũ
p̃cipue admirãti ꝙ ĩ nauigiũ r̾ceptus
tantã illa ext̾iꝰ ĩhenͣdi efficatiã amni¬
siss Nam iᵈ alterũ mõstri genꝰ non

Expanded text:
parva, magno miraculo fiant licet, nondum parva, magno miraculo fiant licet, nondum et extrema nature prodigia numeratum attigi; sed attingam paucis. Echinus, semipedalis pisciculus, navim quamvis immensam ventis, undis, remis, velis actam, retinet solus, elementorum atque hominum vim retundens, nullo quidem actu alio, quam naibus insitum, e numero tamen incredibilium haberetur, si de occeano Indico fortassis aut Scythico scriptum esset, et non potius in nostro mari monstrum hoc Romanis imperatoribus accidisset: Animadversa enim more causa, quod, tota classe prodeunte, navis una velut in anchoriset, limacis instar, piscis clavo insidens inventus atque ostensus est principi indignanti, tantum in se potuisse tantillum animal, idque unum precipuum admiranti, quod in navigium receptus, tantam illam exterius inherendi efficaciam amisisset. Nam illud alterum monstri genus, non
Abbreviated transcription (Latin):
sa equis ꝑtibꝰ hib̾ua nox addit᷑ ut nullũ
uel quieti dãtũ tẽpꝰ litib̾ꝰ sit ĩmune ut
uero ĩsensibiliũ rerũ genꝰ attĩgã quid
uel cũ ferro magnes habet uel cũ mag¬
nete adamas quoꝵ et si cã litis occul¬
tior lis tũ aꝑta est. Magnes si quidẽ f¬
ru trahit adhibe adamãtẽ trahe desi¬
net remittetq si traxerit utrobiq uis
mirabilis. seu ꝙ pigro et informi lapidi
nã qĩ manꝰ atq unctos dedei̾t aduer¬
sus rigidu ac p̃ualidũ metallũ seu
quos illos sibi lapide altero astante
subripuei̾t q̃ non pͥme litis finis sed
noualis est. Et si hoc ultimũ multi
negent mͥ enĩ exꝑiendi hactenꝰ uel
occasio defuit uel uolũtas. Itaq inch
affirmo pͥmũ uero notũ adeo ut ne
affirmare quidẽ sit nccẽ uerũ egob ͤ¬
ui minis ĩ tempore et aagusto ĩ spacõ
opus ĩgens magno ĩpetu aggressus
iam huic uideo ad hanc rem plus nͥ

Expanded text:
sa equis partibus hiberna nox additur, ut nullum sa equis partibus hiberna nox additur, ut nullum vel quieti datum tempus, litibus sit immune. Ut vero insensibilium rerum genus attingam, quid vel cum ferro magnes habet, vel cum magnete adamas? quorum etsi causa litis occultior, lis aperta est. Magnes si quidem ferrum trahit; adhibe adamantem: trahere desinet remittetque si traxerit; utrobique vis mirabilis, seu quod pigro et informi lapidi natura quasi manus atque uncos dederit adversus rigidum ac prevalidum metallum, seu quod illos, sibi de lapide altero astante, subripuerit; que non prime litis finis, sed nova lis est, etsi hoc ultimum multi negent. Michi enim experiendi hactenus vel occasio defuit vel voluntas, itaque nichil affirmo: primum vero notum adeo, ut ne affirmari quidem sit necesse. Verum ego, brevi nimis in tempore et angusto in spatio opus ingens magno impetu aggressus, iam hinc video, ad hanc rem plus mic
Abbreviated transcription (Latin):
et citadesfidule et ꝓcates corui et rudi¬
entes impediũt aseni et balatꝰ pecu¬
dũ et mugitꝰ boũ et magno p̃cio pua
oua uendẽciũ galłiuaꝵ cõcentꝰ incõ¬
ditus sine carens Enꝑ oĩa uero et si¬
rillꝰ stridor uel uulgaris clamor et stul¬
toruz risus quo mepto res ineptior nł¬
la est ut catulꝰ ait et ebriorũ cantꝰ ac
gaudia quibꝰ nichil est tristiꝰ et liti¬
ganciũ querele et auile ꝯuitiũ seu grã¬
nitus. et puerorũ nũc prelia nũc lamẽ¬
ta et nuptiarũ uel quiuia turbida uel
choree et uxorũ uiros arte lugẽtiũ leti
fletus et parẽtũ ueri natorũ ĩmortibꝰ
eiulatus. Adde hiis fori turbas acstre¬
hinc cõtemptꝰ hinc uendẽtiũ iuraniẽ¬
ta Adde honc artificũ laborẽ uoce mul¬
cẽciũ mestos cantꝰ huic fidibꝰ lanas ac
ueslera ꝯglobata pulsãciũ ĩ iocũdã mu¬
sicã et telas pectinis ꝑerrãtes hinc fol¬

Expanded text:
et cicade stridule, et procaces corvi, et rudet cicade stridule, et procaces corvi, et rudentes impediunt aselli, et balatus pecudum, et mugitus boum, et magno pretio parva ova vendentium gallinarum concentus inconditus fine carens. Super omnia vero vel suillus grunnitus, vel vulgaris clamor, et stultorum risus, quo inepto res ineptior nulla est, ut Catullus ait; et ebriorum cantus ac gaudia, quibus nichil est tristius, et litigantium querele et anile convicium seu garritus; et puerorum nunc prelia, nunc lamenta; et nuptiarum vel convivia turbida, vel choree; et uxorum viros arte lugentium leti fletus, et parentum veri natorum in mortibus eiulatus. Adde his fori turbas ac strehinc contemptus, hinc vendentium iuramenta. Adde hinc artificum laborem voce mulcentium mestos cantus, hinc fidibus lanas ac vellera conglobata pulsantium iniucundam musicam, et telas pectinis pererrantis, hinc fol
Abbreviated transcription (Latin):
ac radicũ liciũ ac laboꝵ materia ĩ morͣ¬
lem. Quid ymbriũ bella furẽciũ et
moles niuiũ et uredinẽ prumaꝵ et
asꝑitatem ac uiolenciã glaciei et torrẽ¬
ciu repẽtinos ĩpetus et uaga fluminũ
ĩcremẽta totas sepe regiones et mͣg¬
nos ppłos s in pͥmis rusticorũ septi
quassãciũ quorũ ĩ tot malis uix t̾restͥs
et ĩ tram semꝑ accliuis agitur uita at¬
q ut delicatorũ ac diuitũ de tediis ali¬
quid dicam. Quis noct᷑na auriũ bel¬
la non protulit bubones strigesqz et
ollatranciũ lue cauũ supuaciuas ex¬
cubias et cattas in tegulis nũdinãtes
ac tnͣquilla silencia horrendis accẽtibꝰ
et clamore tartareo ĩfestãtes et mesti
soricũ occentꝰ Et ꝙͥꝙͣ int̾ tenebras im¬
portunũ strepũt hiis accedũt et noct᷑¬
na ranarũ coaxatio et matutiui plãc¬
tus yrũdinũ agiẽ adesse ichim putes
ac terreũ. Nam diurnã auriũ quietẽ

Expanded text:
ac radicum, litium ac laborum materiam immortac radicum, litium ac laborum materiam immortalem? Quid imbrium bella furentium, et moles nivium, et uredinem pruinarum, et asperitatem et violentiam glaciei, et torrentium repentinos impetus, et vaga fluminum incrementa, totas sepe regiones et magnos populos, sed in primis rusticorum septa quassantium, quorum in tot malis vix terrestris, et in terra, semper acclivis agitur vita? Atque ut delicatorum ac divitum de tediis aliquid dicam, quis nocturna aurium bella non pertulit: bubones strigesque et oblatrantium lune canum supervacuas excubias, et catas in tegulis nundinantes ac tranquilla silentia horrendis occentibus et clamore tartareo infestantes, et mesti soricum occentus, et quicquid inter tenebras importunum strepit? His accedunt et nocturna ranarum coaxatio, et matutini plantus hirundinum ac mine. adesse Itym putes ac Tereum. Nam diurnam aurium quietem
Abbreviated transcription (Latin):
fuge rerũ remedio opus ess Apuleioq
fidem habeam̃ ꝯsũptũ ab hiis hoiẽm et
si desit mel miraiqz me non negem
mones ꝑsimoniã atq industriã p̃dicã¬
tes bene hercle si oĩs sollicitudo lauda¬
neũ non hĩis quibꝰ de suo uiu̾e sñ cꝰ¬
ꝙͣ ĩiuria mens est. At sollicitũ alal qͥs
nescit s improbũ s ĩiustũ rapto uiuẽs
nulliꝰ industrie nsi ĩ malũ nulliꝰ usꝰ
ac ĩ ꝯmodi tediiq multiplicis. Cur igr̃᷑
ex ᷝ ͥ  hoc dederint Cur hoc aĩal lauda¬
uerũt Dico iterũ miror p̃cipue cũ ad¬
esset apis industriũ prouidẽtissimũq
aĩal nulli noxiũ multis utile sibiq et
aliis arte quadã naͣłr insita et suo illo
nobili labore subuẽiens. Quid nũc e¬
go dãpnosam eloquar ubertatez et ex
excubat et preduris ungnibꝰ armatꝰ
agricola Et ultrici suctic̃tus falce.
fiaudator. Quid lappas et tribulos at¬
q ãnuã tempestatẽ renasciũ stirpiu

Expanded text:
fuge rerum remedio opus esset; Apuleioque fuge rerum remedio opus esset; Apuleioque fidem habeam, consumptum ab his hominem, et si desit mel, mirarique me non negem.ermones, parsimoniam atque industriam predicantes? Bene hercle, si omnis sollicitudo laudaneum, non his quibus de suo vivere, sine cal quis nescit?, sed improbum, sed iniustum, rapto vivens, nullius industrie, nisi in malum, nullius usus, ac incommodi tediique multiplicis. Cur igitur hoc exemplum dederint, cur hoc animal laudaverint, dico iterum, miror, precipue cum adesset apis industrium providentissimumque animal, nulli noxium, multis utile, sibique et aliis arte quadam naturaliter insita et suo illo nobili labore subveniens. Quid nunc ego damnosam eloquar ubertatem et excervigil excubat, et pre duris unguibus armatus agricola, et ultrici succinctus falce frondator? quid lappas et tribulos, atque annuam tempestatem renascentium stirpium
Abbreviated transcription (Latin):
soleo iam non miror ut aues sontu ter¬
reãtur Rure enĩ nũc ytalico habitãti
unũ hoc ex multis esciuis cediis eẽ cepͭ
sit mͥ ad uesꝑam et ĩsultus uolucrũ et
lapidũ collisio et uillici clamor durãt
Ad hͨ quid ericius uindemie. Quid erie¬
go herbis eruca frondibꝰ talpa radicibꝰ
Quid postremo areis horreisq gurgu¬
lio atq inopis metuens formica senecte
ut ait ille qͥs feruor et perexigui aĩan¬
tis ĩquietudo ut dũ brume sue ꝯsulit
nr̃am turbat etatem. Tarda enĩ ad tre¬
denduz aliis exꝑtus scio qͣnto nõ solu
cedio s et dam̃pno sit pulueralẽtũ illud
ac trepida s expeditioẽ festinũ agnẽ
ut non tin a gros s areas et thalanios
et ꝓmptuariã populent᷑. Iam crede̾ in¬
cipiam pisanis ĩ fimbus castrũ quod
haud longe a mari nauigãtibꝰ oñdit᷑
formicare statebris ac diluuio deẜtũ
quidez. s urbana paulonimꝰ pepulerũt
domo ut ignis et calcis ad extremu

Expanded text:
soleo, iam non miror, ut aves sonitu tersoleo, iam non miror, ut aves sonitu terreantur. Rure enim nunc Italico habitanti unum hoc ex multis estivis tediis esse cepit, sic michi ad vesperam et insultus volucrum, et lapidum collisio, et villici clamor durat. Ad hec quid ericius vindemie, quid erugo herbis, eruca frondibus, talpa radicibus? quid postremo areis horreisque curculio atque inopi metuens formica senecte ut ait ille? Quis fervor et perexigui animantis inquietudo, ut dum brume sue consulit, nostram turbat estatem? Tardus essem ad credendum aliis; expertus scio, quanto non solum tedio sed et damno sit pulverulentum illud, ac trepida semper expeditione festinum agmen, ut non tantum agros, sed arcas et thalamos et promptuaria populentur. Iam credere incipiam, Pisanis in finibus, castrum quod haud longe a mari navigantibus ostenditur, formicarum scatebris ac diluvio desertuquidem, sed urbana paulominus pepulerunt domo, ut ignis et calcis, ad extremum
Abbreviated transcription (Latin):
laboriosa mat̾ia est q̃ nã ergo aranea¬
ru insidie et ꝙͣ uigil ĩtencio que cap¬
tandis ĩferioribꝰ telaꝵ scena qui retiũ
obtentꝰ. falaciis ac rapiins ꝙ pãnis tinee
quid caries cignis noct̾niq umiculi ñ
sĩ cedio et obtuso quoda sub strepitu tͣ¬
biũ uiscera fodientes. Illaru maxime
quibꝰ cedendis. lime ac mẽsiũ obẜua ͦ
diligens sit neglecta. que latens pestꝭ
ut fumosis tectis agrestiũ sic auratis
regũ laq̃aribꝰ ĩsultat templis ꝙͦ sacͣt
et altaribꝰ sacrisq opibus phylosophã¬
ciuz nõ parcit quin et libroꝵ postes et
uel naufragii etiã causa est et marra ĩ¬
gredi et carinas nauiũ tenebra̾e̾ ausa
sepe bellũ graue nescientibꝰ intulit põ¬
terea quid brutꝰ olenbꝰ quid segetibꝰ
locusta quid messibꝰ seu anẜ aduena
seu pass indigena seu grus domicilii
tnͣslatrix uolucresq alie ĩportunũ gen
uñ illud georgicu uirgilii quod mira̾i

Expanded text:
laboriosa materia est: quenam ergo aranealaboriosa materia est: quenam ergo aranearum insidie et quam vigil intentio? Que captandis infirmioribus telarum scena, qui retium obtentus fallaciis ac rapinis? Quid pannis tinee, quid caries tignis, nocturnique vermiculi non sine tedio, et, obtuso quodam sub strepitu, trabium viscera fodientes, illarum maxime quibus cedendis lune ac mensium observatio diligens sit neglecta? Que latens pestis ut fumosis tectis agrestium, sic auratis regum laquearibus insultat, templis quoque sacratis et altaribus, sacrisque opibus philosophantium non parcit; quin et librorum postes et vel naufragii etiam causa est, et maria ingredi, et carinas navium terebrare ausa, sepe bellum grave nescientibus intulit. Preterea quid bruchus oleribus, quid segetibus locusta, quid messibus seu anser advena, seu passer indigena, seu grus domicilii translatrix, volucresque alie importunum genus? Unde illud Georgicum Virgilii, quod mirari
Abbreviated transcription (Latin):
discerpit᷑ Ita duo aĩanaũ P̾ma uota ꝓ¬
les et coitus huic gm ĩ fausta penitusq
mortifera dep̃hendũt᷑. dũ marẽ iditus
matrẽ potus partus ĩterimit. Apũ aluea¬
ria ꝯtemplare. Que illa ꝯcͥsa ͦ qui stre¬
pitus q̃ nã nõ mõbella cu proximis s
cnuiles ut ita dixeñ discordie et bella
domestica Colũbaꝵ indos intue̾. Su¬
plicissimũ aĩal et ut mẽorant felle ca¬
rens ꝙͣtis queso tñ p̃liis ꝙͣtisq clamo¬
ribꝰ uitam ducit. in disciplinatis in ca¬
stris ac barbaris eẽ uideae̾ adeo nͨ luce
pacati aliud nec nocte quidẽ uideas
Micto aũt ĩsultꝰ in alt̾utꝵ ip̃m inse uĩ¬
culo mutue uoluptatis astrictũ par/ eã¬
q ob cam̃ ueneri sacrũ qnͣtis queĩmo¬
nis adoptatũ fortur ut sepe spe colũ¬
bã cͥcuit sepe alis rostroq ꝑsequit᷑ suꝰ
amãs. Ad minutissima te reuictã q̃ nõ
ut miõi. sic et minꝰ spectabilis minꝰ ue

Expanded text:
discerpitur. Ita duo animantium prima vota, prodiscerpitur. Ita duo animantium prima vota, proles et coitus, huic generi infausta penitusque mortifera deprehenduntur, dum marem coitus, matrem partus interimit. Apum alvearia contemplare: que illa concursatio, qui strepitus, quenam non modo bella cum proximis, sed civiles, ut ita dixerim, discordie, ac bella domestica! Columbarum nidos intuere: simplicissimum animal, et, ut memorant, felle carens, quantis, queso, cum preliis quantisque clamoribus vitam ducit? Indisciplinatis in castris ac barbaris esse videare, adeo nec luce pacati aliquid, nec nocte quidem videas; mitto autem insultus in alterutrum, ipsum in se vinculo mutue voluptatis astrictum par, eamque ob causam Veneri sacrum, quantis querimoniis ad optatum fertur, ut sepe columbam circumit, sepe alis rostroque persequitur suus amans? Ad minutissima te remittam, que non ut minor, sic et minus spectabilis minusve
Abbreviated transcription (Latin):
stare queat. sic eni̾ l intͤ amicos beĩ¬
uolencia et caritas/ De est tñ illa oĩ
ille diffinicõnez ꝯficit. Quid in odio
speres igitur Est et ĩ amoe odiũ et ĩ
pace bellum et in ꝯsẽtione dissẽtio Ostẽ¬
dam tibi sic esse ex hiis ip̃is que assidat¬
e ĩ oculis sũt feras aspice quas ferro
indomitas oĩpotens amor domat. In¬
tende añn leene tigres urse ꝙͣto cũ inͬ¬
mure ueniũt ad id quod cupidissime fa¬
ciunt non cupidas putes s coactas feraꝵ
alie dũ coeũt magnis strido̾i̾bꝰ alie ra¬
pidis unguibꝰ ĩquiete sũt. Iam sicre
ꝙ̃ta reru ꝙͣrietas ꝙͣtuq litigiũ maris
caput sua quadã nal s efrenata dubre¬
dine ĩ os uipere inẜtu Illa p̃cipiti feruo¬
re libidinis amputat inde iam pregnãs
uidua cũ pariendi tempꝰ aduenerit fetu
multiplici pregnãte et uelud in ultione
patris unoquoq ꝙͣ pͥmũ erũꝑe festinãt ᷑

Expanded text:
stare queat. Sit enim licet inter amicos benistare queat. Sit enim licet inter amicos benivolentia et caritas, deest tamen illa “omnium ille diffinitionem conficit: quid in odio speres igitur? Est et in amore odium, et in pace bellum, et in consensione dissensio. Ostendam tibi sic esse, ex his ipsis que assidue in oculis sunt. Feras aspice, quas ferro indomitas, omnipotens amor domat; intende animum: leene, tigres, urse, quanto cum murmure veniunt, ad id quod cupidissime faciunt? non cupidas, sed coactas putes. Ferarum alie, dum coeunt, magnis stridoribus, alie rapidis unguibus inquiete sunt; iam si crequanta rerum contrarietas, quantumque litigium! Maris caput sua quadam naturali, sed effrenata dulcedine, in os vipere insertum, illa precipiti fervore libidinis amputat; inde, iam pregnans vidua, cum pariendi tempus advenerit, fetu multiplici pregravante, et velut in ultionem patris uno quoque quamprimum erumpere festinante,
Abbreviated transcription (Latin):
aĩantiũ formas h eẽ ĩ aquis. Cũ ĩ nũã¬
biles ibi sint. qͣs aer et t̾ra non habent
Et ĩ hiis quidã ferme õmbꝰ p̃da uel
odiulitem parit. Q ꝙ hiis cessãtibꝰ
lis non cessat. Age̾ enĩ in amoe̾ ꝙͣtus
qui dolores ꝙͣta non dicaz dñoꝵ ac ser¬
uoruz qui non ideo miꝰ ĩfesti qr doẽsti¬
tas non dicã frm̃ quoꝵ grãz rarã Ipã
ueritas nasonis ore testata est Non
filioꝵ ĩꝑntes quod eiusde poete carmẽ
canit. E ꝑntu quoꝵ opinatissimꝰ ẽ
amor ꝙͣta ĩdigna ͦ ĩ filios. Quos dũ
bonos cupiũt malos lugent atq ita q ͦ¬
dã ͦ dũ ualde diligũt oderũt. Et frat᷑¬
nũ quidẽ pr̃nũq uincli nomẽ artissi¬
mi sepe sine amore int̾duq cũ odio
uidemꝯ Ueniã ad amicitie sanctũ noͫ
qd̾ ab amãdo dictu absq amore nͨ est
certe nec ĩtelligi pot ꝙͣta uero ĩaĩcis
q discordia ꝙͣta opĩonu atq ꝯsilioꝵ
ꝯflictacio est ut uix ticeroĩca diffĩcõ

Expanded text:
animantium formas habet, esse in aquis, cum innumerabiles ibi sint, quas et aer et terra non habet; et in his quidem ferme omnibus, preda vel odium litem parit. Quid, quod his cessantibus lis non cessat? Age enim in amore quantus qui dolores! Quanta non dicam dominorum ac servorum, qui non ideo minus infesti, quia domestitas; non dicam fratrum, quorum gratiam raram ipsam veritas ore Nasonis testata est; non filiorum in parentes, quod eiusdem poete carmen canit; sed parentum, quorum opinatissimus est amor, quanta indignatio in filios, quos dum bonos cupiunt, malos lugent! Atque ita quodammodo, dum valde diligunt, oderunt, et fraternum quidem paternumque vincli nomen arctissimi, sepe sine amore, interdumque cum odio videmus. Veniam ad amicitie sanctum nomen, quod ab amando dictum, absque amore nec esse certe nec intelligi potest: quanta vero in amicisque discordia, quanta opinionum atque consiliorum conflictatio est? ut vix Ciceroniana diffinitio
Abbreviated transcription (Latin):
õma ꝯsonãt de hoc ip̃o tam dissone
pugnãtesq sentencie ipõs ueri agi¬
tant professores. Quid de coĩ uita
deq actibꝰ morͣliũ loquar uix duas¬
eciaz ĩ magna urbe ꝯcordes cu mul¬
ta tũ maxie edificõꝵ hĩtiũq uarie¬
tas arguit Nain quis umꝙͣ cam locu¬
pletis delicatiq prĩfaĩlias nactus ẽ do¬
mũ ut non ibi multa mutaue̾i̾t ut qd̾
uni studiã fuit ex stru̾e̾ altei sit uolup¬
tas eu̾te testantur mutate sepius fe¬
nestre obscura hostia passimq uetustꝭ
ĩ parietibꝰ noue indicant cicatrites
neq ĩ alienis id tm̃ s in nr̃is patim᷑
sua dũ cuiꝰq sentencia secu pugnãs
quod ait flactus diruit edificat mũt
quadrata rotũdis/ quo luce clarius fiat
quis nr̃m quisq cũ aliis quis ue secũ
sit. Iam qui uestiũ modꝰ qui ue hĩtꝰ
triduũ totu nr̃is durat ĩ urbibꝰ que

Expanded text:
onsonant, de hoc ipso tam dissone pugnantesque sententie, ipsos veri agitant professores. Quid de communi vita deque actibus mortalium loquar? Vix duos in magna urbe concordes, cum multa, tum maxima edificiorum habituumque varietas arguit. Nam quis unquam tam locupletis delicatique patris familias nactus est domum, ut non ibi multa mutaverit, ut quod uni studium fuit extruere, alteri sit voluptas evertere? Testantur mutate sepius fenestre, obstrusa ostia, passimque vetustis in parietibus nove indicant cicatrices. Neque in alienis id tantum, sed in nostris patimur, sua dum cuiusque sententia secum pugnans; quod ait Flaccus: diruit, edificat, mutat quadrata rotundis, quo luce clarius fiat quis nostrum quisque cum aliis, quisve secum sit. Iam qui vestium modus, quive habitus triduum totum nostris dur
Abbreviated transcription (Latin):
tat huic iusticia huic uolatilis et ĩꝯstãs
aĩꝰ semqͣ aliud agitans ꝙͣ ꝙ agit. Sed
quid sigillatim ago nulla mechaĩcaꝵ dif¬
ficultatibꝰ suis uacat Relique uero ut
quadã uoce dulcedinis sic latentis amaĩᷤ¬

Expanded text:
tat, hinc inscitia, hinc volatilis et inconstans tat, hinc inscitia, hinc volatilis et inconstans animus, semperque aliud cogitans quam quod agit? Sed quid singillatim ago? Nulla mechanicarum difficultatibus suis vacat. Relique vero, ut quiddam note dulcedinis, sic latentis amari
Abbreviated transcription (Latin):
magistratuũ ĩferendis legibꝰ q̃ nau¬
taru ĩcapiendo cõsilio disꝑitas q̃ ue
discordia est didici ego hoc ultimuz
magnis sepe ꝑ iculis meis dũ mari ce¬
loq mortẽ mmãtibꝰ nocte sił ac nubi¬
bus cũctarũ terraꝵ at stellarũ sigra
regentibꝰ puppe iam fatiscẽte et semi¬
oppleta fluctibꝰᷤ naute de sĩtma reru
media ĩ morte qͣriis studiis atq opĩo¬
mbꝰ obstinatissiẽ litigarent Adde in
quibꝰ sñ adii sario lis est. Que sc̃ptoꝵ
prelia cũ mẽbranis cũ atramentocu
calamis cũ papiro que fabroꝵ cũ mal¬
leis cũ forcipibꝰ cũ incude que aratoꝵ
cũ stua cũ uomie̾ ipĩsq cũ glebis et cũ
bobus Que militũ non dicam cuz hoste
s cũ equis atq armis propriis dũ et illi
rebellant et hec pregrauãt aut ꝯpͥmũt
Ouud dictantibus scribentibꝰ q nego¬
cii est dũ hoͦsͤ inexpletũ loqui multa co¬
git intencio illos uel expleta ꝑtipe ue¬

Expanded text:
 nautarum in capiendo consilio disparitas, queve discordia est? Didici hoc ego ultimum magnis sepe periculis meis, dum, mari celoque mortem minantibus, nocte simul ac nubibus cuncta terrarum ac stellarum signa tegentibus, puppe iam fatiscente et semioppleta fluctibus, naute de summa rerum, media in morte, contrariis studiis atque opinionibus obstinatissime litigarent! Adde in quibus sine adversario lis est. Que scriptorum prelia cum membranis, cum atramento, cum calamis, cum papyro? Que fabrorum cum malleis, cum forcipibus, cum incude? Que aratorum cum stiva, cum vomere, ipsisque cum glebis et cum bobus? Que militum, non dico cum hoste, sed cum equis atque armis propriis, dum et illi rebellant, et hec pregravant aut comprimunt? Quid dictantibus scribentibusque negotii est, dum hos in expletum loqui multa cogit intentio, illos vel expleta percipere ve
Abbreviated transcription (Latin):
cuz hiis maxie qui doctua minꝰ sculti
eeñt hec nctiͣa preuiderẽ noto illis et
coĩ uocabulo usus sũ nõ inscus quid
de hac re late alii breuissiẽ q Iẽo u bi
ait. Nec fatũ nec fortuna õmis ergo a¬
cies suũ hic lo ꝙ̃dimorẽ recognoss do¬
cti aũt qui ꝑrari sũt quid intẽdam sciẽt
nec uulgari cognoĩe turbabũt᷑. Biꝑti¬
ti sane oꝑis passi onũ ac fortune de ꝑte
altea q̃ uisa sũt diximꝰ de altera q̃ de¬
huic uisa fuerĩt dicemꝰ¬

Expanded text:
cum his maxime qui doctrina minus fulti cum his maxime qui doctrina minus fulti essent hec necessaria previderem, noto illis et communi vocabulo usus sum, non inscius, quid de hac re late alii, brevissimeque Hieronymus ubi ait: “Nec fatum nec fortuna”. Communis ergo acies suum hic loquendi morem recognoscet. Docti autem, qui perrari sunt, quid intendam scient, nec vulgari cognomine turbabuntur. Bipartiti sane operis passionum ac fortune, de parte altera que visa sunt diximus, de altera que dehinc visa fuerint, dicem
Abbreviated transcription (Latin):
die̾ despice̾ simulq susciꝑe. Et que st̾
eiusmodi qͥbꝯ certe nichil inc̾tiꝰ fin¬
gi pot quibꝰ ue sñ ulla requie ab in¬
gressu usq ad exitu fluctuat uita morͣ¬
lis. Que nã tandem illa passionũ qͣ¬
tuor tempestas ac rabies. Eperaeri
seu cuꝑe et gaude̾ metue et dole. Que
rera intͤ scopulos procul a portu mi¬
ẜu alt̾ius flatibꝰ aĩm exagitãt quas
alii fortasse ỹmo certe ałr s uno ne ĩ¬
tegro quidez uersiculo et ut augustino
placet notissima ueritate uirgilius strĩs¬
it de qͥbꝰ ad utrãq ꝑtem et plura qͣdẽ
et pauciora dici posse scio. Uerũ ego
nec breuitati ad modũ studui nͨ copie
D que de coĩ h uita hoim quo se obtule¬
runt ordine sẽptis inẜui ne legentẽ uł
ĩopia uel fastidio fatigarẽ neq uero te
moueat fortune nomen non tm̃ in ipis
ĩ sc̃ptionibꝰ s ĩ oꝑe repetitũ. Sepe qͥdã
ex me quid de fortuã sentiã audisti sed

Expanded text:
dire, despicere simulque suspicere et que sunt dire, despicere simulque suspicere et que sunt eiusmodi, quibus utique nichil incertius fingi potest, quibusve sine ulla requie ab ingressu usque ad exitum fluctuat vita mortalis. Quenam tandem, illa passionum quattuor tempestas ac rabies, Sperare seu Cupere et Gaudere, Metuere et Dolere, que rerum inter scopulos, procul a portu miserum alternis flatibus animum exagitant? Quas alii fortasse, immo certe, aliter sub uno ne integro quidem versiculo et, ut Augustino placet, notissima veritate Virgilius strinxit, de quibus ad utranque partem, et plura quidem et pauciora dici posse scio. Verum ego nec brevitati admodum studui, nec copie, sed que de communi vita hominum, quo se obtulerunt ordine, scriptis inserui, ne legentem vel inopia vel fastidio fatigarem. Neque vero te moveat fortune nomen, non tantum in ipsis inscriptionibus sed opere repetitum: sepe quidem ex me quid de fortuna sentiam audisti, sed
Abbreviated transcription (Latin):
obtine et libri huiꝰ partẽ esse uolueris.
Iam hinc uideo ꝙͣtu hec ip̃a p̃fatio mo¬
duz libri excedat. It aq frenada curiosi¬
tas et cohibendꝰ est salus. Ad sinnã gͦ.
est. Uerũ hac externa lite interĩ omis¬
sa de qua paulo añ diximꝰ et q̃ mĩõr
utinã ob id miniꝰ oĩbꝰ nota eẽt lis ĩte̾ior
ꝙͣta est. Neq enĩ solu cõtra aliã s ꝯͣ
s ꝯͣ semetip̃m. Idq et insuꝑficie ista cor¬
porea que mĩ pars uilissima atq ul¬
tima est et in ĩtimis aĩe penetrabilibꝰ
affectibꝰ. unꝯquisq non aliũ ꝙͣ seseĩ¬
ciproco mẽtis ĩpulsu. Mõ huc rapitur
mõ illuc nisꝙꝙͣ totus nusꝙͣ unꝰ secu
ip̃e dissentiens se discerpens Nã ut si¬
leam reliquos motꝰ. uelle nolle amae̾
odisse blandiri minari irride̾ falle fin¬
labi deici actolli tytubare subsiste̾ pro¬
gredi. retrou̾ti nichoare desine dubi¬
tare errae̾ falli nescie disce̾ obliuisti

Expanded text:
obtinere et libri huius partem esse volueris, obtinere et libri huius partem esse volueris, iam hinc video, quantum hec ipsa prefatio libri modum excedat, itaque frenanda curiositas, et cohibendus est stilus. Ad summam ergo, est. Verum hac externa lite interim omissa, de qua paulo ante diximus et que minor utinam, et ob id minus omnibus nota esset, lis interior quanta est? Neque enim sora semetipsum. Idque et in superficie ista corporea, que nostri pars vilissima atque ultima est, et in intimis anime penetrabilibus: affectibus, unusquisque non alium quam sese inciproco mentis impulsu, modo huc rapitur, modo illuc, nusquam totus, nusquam unus, secum ipse dissentiens, se discerpens. Nam ut sileam reliquos motus, velle, nolle, amare, odisse, blandiri, minari, irridere, fallere, finlabi, deici, attolli, titubare, subsistere, progredi, retroverti, inchoari, desinere, dubitare, errare, falli, nescire, discere, oblivisci,
Abbreviated transcription (Latin):
rissiẽ serenciũ quod p̃dulcit᷑ metuant.
Quie nã ĩsuꝑ adolescẽtiũ lis cu uolupͣ¬
tibꝰ dicam ueriꝰ ỹmo ꝙͣta secũ lis aff ͨ¬
tuu q collisio cũ uoluptatibꝰ enĩ nlła
lis penitus s ꝯsensus est oĩ lite funesti¬
or. Credo exꝑtus nulli hoñn gmi᷑ nul¬
li etati plꝰ litigii esse plus mextricabilis
laboriosiq negocii. nullos hõm tã le¬
tos uideri nullos eciã tam miẜos aut
tam mestos. ¶ Postremo que nãfemĩs
puerperii difficultas ꝙͣtũ q disc̾mẽ q̃¬
nã uiris cũ pauꝑtate acq ambitioẽ luc¬
tamiã ꝙͣta uite plura ꝙͣ excedit satagẽ¬
tis anxietas quod deniq illud senũ cũ
etate ac morbis propinꝙͣte morte quid
oñi ip̃a cũ morte quodq est morte mo¬
lestiꝰ cuz perpetuo mortis t̾rore c̾tamẽ
possũ hũc ẜmonẽ nille reru e argumẽ¬
cĩs excende̾. S s. ut lbro suꝑioe uolui¬
sti sic̾ epistolã quoq hanc prologi locu

Expanded text:
ant? Quenam insuper adolescentium lis cum voluptatibus, dicam verius, immo quanta secum lis affectuumque collisio? cum voluptatibus enim nulla lis penitus, sed consensus est, omni lite funestior. Credo, expertus, nulli hominum generi, nulli etati plus litigii esse, plus inextricabilis laboriosique negotii, nullos hominum tam letos videri, nullos esse tam miseros aut tam mestos. Postremo quenam feminis puerperii difficultas, quantumque discrimen? Quenam viris cum paupertate atque ambitione luctamina? Quanta vite plura quam expedit satagentis anxietas? Quod denique illud senum cum etate ac morbis propinquante morte? Quod omnium ipsa cum morte, quodque est morte molestius, cum perpetuo mortis terrore certamen? Possem hunc sermonem mille rerum argumentis extendere; sed si ut libro superiore voluisti, sic epystolam quoque hanc, prologi locum
Abbreviated transcription (Latin):
anxiꝰ s irriditas ut nõ melegant᷑
inͥ qui dẽ lusisse uideat᷑ ãnueus sene¬
quisqͥs ut ph̾is aĩmũ a et hologiis au¬
rem dedit ĩtellige̾ potuit. Nlec uero
alioꝵ doct̾na tnͣquillior. Que gma¬
ticoꝵ adhuc sub indice lis exoñs. Q
cõflctꝰ rethoꝵ. Que dyaleticoꝵ al¬
tͥcacõnes que deniq arciũ om̃ dis¬
cordie. qui clamores Int᷑ causidicos
probat de ꝯcordia medicoꝵ testioͫ
sepe suis litibus fece breuissimã Qͣ¬
ta est p̃teͬa de sacris et religione dif¬
formitas aĩoꝵ non tam bãt ouy ꝟbis¬

Expanded text:
anxius sed irritus, ut non ineleganter anxius sed irritus, ut non ineleganter michi quidem lusisse videatur Anneus Senequisquis et Philosophis animum et horologiis aurem dedit, intelligere potuit. Nec vero aliorum doctrina tranquillior: que grammaticorum adhuc sub iudice lis existens? qui conflictos rethorum, que dialecticorum altercationes? Que denique artium omnium discordie? qui clamores? Inter Causidicos probat! De concordia medicorum testimsepe suis litibus fecere brevissimam. Quanta est preterea de sacris et de religione difformitas animorum, non tam li
Abbreviated transcription (Latin):
pugna est. hõ ppe terrestuã dux et
rcõr amãtiu qui rõnis gub̾naculo
solus hoc iter uite et hoc mare tumi¬
s secũ de quo mox dica Nũc̃ d̾ p̾mo
agend si quidẽ nichol mali est quod
non homo ĩ hominẽ machine᷑ ut ce¬
tera hoĩm mala uñcũq ueĩencia seu
a na seu a fortuna huic uni collata
leuia quedã ĩcõmoda uideãtur. Ide
iñ uero si ad pleuũ apire uoluero
id quod nolim quodq̃ a ꝓpoĩto lon¬
ge est et õnis humanoꝵ actuũ sceua
recegenda Et õnis eui hystoria re¬
petenda erit hoc unũ dixisse satis
manoꝵ bella toto fuissent orbe terra¬
rũ habũde bellorũ eẽt ac litiũ. Adde
sentenciaru dissonãcia et ĩ enodabi¬
les reruz nodos. Quis sectarũ uari¬
esse ceperit esse desmnt illiꝰ hii de
ueitate litigant qui una simuil oĩ eẽ
põt neqz hanc litem aut quesite ui ͭ
splendor aut achademicꝰ umꝙ̃ ualie¬
it sinire. Carne ades ph̾ice seq̃st pacꝭ

Expanded text:
pugna est. Homo ipse, terrestrium dux et pugna est. Homo ipse, terrestrium dux et rector animantium, qui rationis gubernaculo solus hoc iter vite et hoc mare tumised secum! De quo mox dicam. Nunc de primo agendum, si quidem nichil mali est quod non homo in hominem machinetur, ut cetera hominum mala undecunque venientia seu a natura, seu a fortuna, huic una collata, levia quedam incommoda videantur; id enim vero, si ad plenum aperire voluero, id quod nolim, quodque a proposito longe est, et omnis humanorum actuum scena retegenda, et omnis evi historia retexenda erit. Hoc unum dixisse satis Romanorum bella toto fuissent orbe terrarum, abunde bellorum esset et litium. Adde sententiarum dissonantiam, et inenodabiles rerum nodos. Quis sectarum variesse ceperit, esse desinit illius; hi de veritate litigant, que una simul omnium esse potest, neque hanc litem aut quesite veritatis splendor, aut Academicus unquam valuit finire Carneades, philosophice sequester pacis
Abbreviated transcription (Latin):
drãs ꝙͣtamq discordiã uocũ ad mu¬
sicam ꝯcordiã ꝑuenit᷑ Deniq q̃cũq
sũt. excute et ꝑ curre aĩo celũ t̾ras ma¬
ria eque ĩ sũmo ethe et ĩ fundo pela¬
gi ĩq ymis t̾re c̾tatur hyatibꝰ eque
ĩ siluis eque ĩ agris eque in desertis
arenaꝵ et ĩ plateis urbiũ lis et̾na ẽ.
Ne enĩ uarie ͭ ͤ rerũ ab incepto deui¬
em tateoq iam inde ab ip̃o mũdi pre¬
mordio intͤ etheros spũs ĩ ip̃a celi ar¬
te pugnatũ est hodieq ĩ hoc tractu
caliginosi aeris pugnari credit᷑. La
uictoribꝰq iam suis facti ĩpares dũ
ĩ nos mortales t̾re accolas ulcisci stu¬
⁊dent ĩmorͣle ĩmortale nobis bellum
temptacõnu uariaꝵ durũq negotiũ
atq ambiguũ pepere. Taceoq ut
õma et que sensu carent et que sẽ¬
ciut ĩ unũ cogam a sũmo celi ꝟtite
ut dixi usq ad ĩfimũ terre tẽtrũ et
a principe angelo usq ad mĩmũ et
extreniũ uermẽ Iugis et ĩplacabilis

Expanded text:
 discordiam vocum ad musicam concordiam pervenitur? denique quecunque sunt excute, et percurre animo celum, terras, maria: eque in summo ethere et in fundo pelagi, inque imis terre certatur hiatibus, eque in silvis et in agris, eque in desertis arenarum et in plateis urbium lis eterna est. Ne enim varietate rerum ab incepto deviem, taceo quod iam inde, ab ipso mundi primordio, inter ethereos spiritus, in ipsa celi arce pugnatum est, hodieque in hoc tractu caliginosi aeris pugnari creditur. Tavictoribusque iam suis facti impares, dum in nos mortales terre accolas ulcisci student, immortale nobis bellum tentationum variarum durumque negotium atque ambiguum peperere. Taceo quod, ut omnia et que sensu carent, et que sentiunt in unum cogam, a supremo celi vertice, ut dixi, usque ad infimum terre centrum, et a principe angelo, usque ad minimum et extremum vermem, iugis et implacabilis
Abbreviated transcription (Latin):
p̾toibꝰ se purgent Cangõibꝰ ĩcrepi¬
tant alis dulberant rostris herent. Et
quid in ferocibꝰ minꝰ mirũ usitatu
enĩ et coẽ est ut aĩalia maiora mĩotũ
ꝑnicies ac sepulchru suit fera ferã.
auis auẽ piscis piscem u̾mis uinẽ ro¬
dit. qnͥ et littoree uolucres aqͤticiq qua¬
drupes e quor stagna lacus et flumĩa.
ĩquietissima pars rerã aqua uideat᷑¬
et ut suis motibꝰ et ĩcolarũ ppetius ac¬
ta tumltubꝰ quippe que nouoꝵ aĩan¬
ciuz ac mõstruoꝵ ferocissiã eẽ nõ abi¬

Expanded text:
pectoribus se perurgent, clangoribus increpipectoribus se perurgent, clangoribus increpitant, alis diverberant, rostris herent? Et quidem in ferocibus minus miri usitatum enim et commune est, ut animalia maiora minorum pernicies ac sepulcrum sint. Fera feram, avis avem, piscis piscem, vermem vermis rodit. Quin et litoree volucres, aquaticeque quadrupedes, equor, stagna, lacus et flumina inquietissima pars rerum aqua videatur, et suis motibus et incolarum perpetuis acta tumultibus, quippe que novorum animantium ac monstrorum feracissima esse no