comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
honestatẽ meã insana temptasti ordinati-¬
one nudare: Corpus quidem meũ habes
in potestate: animã uͦ meã in potestate
habere nemo potest nisi solus ds. qͥ eam
idedit. Tunc calpurnianꝰ dũ uideret pͥmi ᷤ
uerberib suũ dispositũ minime ꝓficere:
beate eulaliȩ dixit. Quȩ ẽ ista rogo constan¬
tia. quã quibdam cognosceris adepta eẽ
prestiguis: & ad laudem genitoris tui dix̃
despicis immolare : Sed beata eulalia ex
toto corde in dño confidens: eadem p̾sidi
quȩ iam fuerat locuta respondens ait. Cur
me int̾rogas: depius dixi & dicot̃. qͦd
uis & quod dicis omino ñ facio: qͥa xꝑia¬
na sũ. Et ut omĩa scias: reges ur̃os cũ dii
sius maledixi & maledico. Cũq hȩc p̃ses
audisset. & de sententia danda puellȩ mo-¬
ras faceret: eulalia uirgo beata ꝑseuerais
inconstantia audacter plena fide & libe¬
ralit̾ ita ut toti audirent. dixit. Caͥptirni

Expanded text:
honestatem meam insana temptasti urdinatihonestatem meam insana temptasti urdinatione| nudari. Corpus quidem meum habis in potestatem . anima uero meam| in potestate habire non potes nisi solus deus qui eam dedit.uerberibus suum dispositum minime| proficisse. Beatae eulaliae dixit . que est ista rogo constantia .| quam quibusdam cognusceris adepta fuisse praestigiis et ad laudem| generis tui diis dispicis immolari. Sed beata+ eulalia ex toto corde| in domino cofidens eadem praesidi qui iam fuera locuta. Respon| dens ait . cur me interrogas sepius dixi et dico tibi . quod uis et quod| dicis omnino non facio quia christiana sum et ut omnia scias. Re| gis uestrus cum diis eorum maledixi et maledico. Cumque haec| praeses audisset et de sententia danda puplice moras face| ret eulaliae uirgo beata perseuerans in constantia audacter| plena fide et liberaliter ita ut toti audirent dixit. Calpurni|
Abbreviated transcription (Latin):
cit᷑ satanas. Tunc iussit preses: ut in earcerẽ
mitteret᷑. Prius tam̃ cepit eam uocare ad
se blandis uerbis. & deceptione plenis. ꝑ¬
suadere uolens ei : & dicebat. Considera
infantiã tuã. aspice temetipsam ÷ miserere
tui: uade sacrifica ut uiuere possis. Beata
uͦ eulalia fide plena uirtute firma. usq ad
more infantiȩ a tergo corporis em̃dare: uui-
te cedis uerbera equo animo sustinebat: &
enĩ credebat amarissimꝰ udex se eligere
posse qͦd quereret: si pudicã uirginẽ fidi¬
culis uerberasset. Quȩ beatissima dũ hiis
uerberib laceraret᷑. atq talia ꝓclamaret:
ad aures presidis ꝑuenert̃. quȩ beata dixe¬
rat eulalia. Ipse quoq eam ad se uocari p̃¬
cepit: & aspiciens in eam decoris & pulchri-¬
tudinis speciem. infantie eiꝰ quasi miscłem
se ꝓferens. dixit. Consule tͥ. & diis immo¬
la: ac declina mortis oꝑa. Sed beata eula¬
lia dũ pͥmis uerberib lacerata fuisset: cal¬
purmano dixit. Quid tͥ prodest miser. qͦd

Expanded text:
test. Tunc iussit presis ut in carcere| mitteretur . prius tamen coepit eam uocari ad se blandis| uerbis . et deceptiosis persuadere . uolens dicebat. Consi| dera infanciam tuam . aspice temetipsam . miserire tui . ua| de turifica et uiuere possis. Beata uero eulalia fide ple| na. Virtute firma usque a. more infanti| ae a tergo corporis emendare iubitte| cedis uerbera equo animo susteneret “eenim credebat| amarissimus iudex se elegere posse quod quereret se pudicam| uirginem melius uerberasset . que beatissimam dum his uerberibus| laceraretur . atque talia proclamaret ad aures praesidis peruene| runt que beata dixerat eulalia+. Ipse quoque ad se eam uocare| praecipit . et aspiciens in eam decoris et pulcritudinis speciem infan| c quasi misericordim se proferens dixit. Consule tibi . et dies| immola . hac declina a mortis opera. Sed beata eulalia dum primis| uerberibus lacerata fuisset Calpurniano dixit. Quid tibi prode| est miser quod
Abbreviated transcription (Latin):
ginis passionẽ: quã gr̃a ȩt̾num prouerit
ad regnũ: ut pͥmo hostem carnis uince¬
ret. post aduersarium fidei suꝑaret: in de¬
uotione laudabilis in confessione felicior.
sexagesimũ fructũ uirginitatiᷤ claritate
ꝓmeruit: centesimũ adepta ẽ dignitate
martyrii. Et ut prioꝵ merita decoraret. p̃-¬
sentes armauit ad fidem: & posteris cre¬
dulitatis exemplũ monstrauit: regnante
laliam in pace suscepit : cui ẽ honor et¬

Expanded text:
ginis passionem quam gloria aeterna| prouexit ginis passionem quam gloria aeterna| prouexit ad regnum ut primam hostem carnes ueneret post| aduersarium fidei superaret. In deuotione laudabilis. In| confessione felicior Sexagensimum fructum uirginitatis| claritate promeruit Centesimum adepta est| dignitate martirii . ut priorum merita| decoraret praesentis armauit ad fidem| et posteris credulitatis exempla monstrauit.| Regnanterterem suam| in pace suscipit cui est honor gl
Abbreviated transcription (Latin):
in ligno. Ita nequissimꝰ credebat stulticia
crudelitatis suȩ. se posse uł defunctã uince¬
re: quam uiuentẽ suꝑare ñ potuit. Sed cui
humana fuerant obsequia negata: celestia
ꝓ diuina largitate affuerunt merita con-¬
cessa. Nam nix desuꝑ puellȩ corpꝰ aspersit.
Qđ & fortitudine ꝓfuuit. & decore: ut crines
eiꝰ quos lictoꝵ sanguinolenta manꝰ feda
turpauerat: asꝑsos cȩlestia dona adorna¬
rent. Est omib notũ eulaliã beatissimã
hic iam recepisse suis laborib mercedem:
ut corpꝰ eius. quod ex utraq parte appo¬
situs ignis ardoris sui incendio flagra-
qui &e in confessione unanimes fuerant:
&e głosa eiꝰ uestigia ꝑ confessionẽ gratam
erant secuturi. Cui cũ alacritate & in¬
genti exultatione animi:. beatꝰ felix ait.
Martyrii palma pͥma dona meruisti. S
eulalia beatissima uultu ueluti subridenᷤ.
iam de uictoria suȩ laudis erat secura:
de comitatu quidẽ salutis sollicita. Cog¬
noscite mauditã fr̃s & ammirabilẽ uir¬

Expanded text:
in ligno . itaque nequissimus credebat stul| ticia crudilitatis sic se posse uel defuncta uincere quem ui| uentem superare non potuit. Sed cum humana fuerant obsequia| denegata caelestia per diuinam largitatem adfuerant| merita concessa Nam nix desuper puellae corpus adsparsit| quod et fortitudine profuit . et decori ut crinis eius quas licto| rum sanguelente manus feta turpauerat adsparsa caeles| tia dona adornarent est omnibus notum eulalia beatissima| etiam hic iam recipisse suis laboribus mercidem ut corpus eius| quod ex utraque parte adpositus igni ardoris sui incendio feda| uequi et in confessione unani| mes fuerant et gloriosa eius uestigia per confessionis gratia| erant secuturi cui cum alacritate et ingenti exultatione ani| mi. Beatus filex ait martirii palmam prima tu domna| meruisti . Sed eulalia beatissima uultibus ueluti subridens| iam de uicturiae suae erat laude secura de comitatum| quidem salute solicita. Cognuscite inauditam fratres et| admirabilem uir
Abbreviated transcription (Latin):
qui ꝓ xꝑi nomine crudelissimã mortẽ
ȩtͥnȩ uitȩ compendiis gestientes. sunt ani-¬
mi robore congressi. Int̾ quos beatissima
martyr eulalia de uictoriȩ felicitate in .xꝑo
confidens: secutura suimniũ tͥumphi apicẽ.
martyrii certam̃ aggrediens palmã dig-
dricta. nullis suasionib ꝓuo.cata: anti¬
quũ ueteratorem cũ suis artib głosa cal¬
catut. Hȩc gͦ uirgo beatissima sc̃ĩmonia¬
lis. puella do timorata.atq matrimonia-¬
liter edocta: annoꝵ circiter tredecĩ m̃te
& corpore casta. religione pudica. casti-¬
prb̃ro. ab ipsis rudim̃tis infantiȩ. ut fate-¬
retur xꝑm amplits qͣm negaret: & in-¬
ditusam tͥnitatẽ quȩ d̾s ẽ. m̃tis integri
tate confiteret᷑. Nichilq aliud int̾ioris

Expanded text:
isti nomine crudelissimam mortem aeternae uitae | conpendiis gescientes animi sunt robuscione congressi .| inter quos beatissima martyr . eulalia de uicturiae| felicitate in christo confidens secura summum triumpha| tricem martyrii certamine adgrediens palmam| ducta . nullis suasionibus prouocata anticum uetera| torem cum suis artibus gloriosa calcauit. Haec ergo uirgo| beatissimam sanctimonialis puella deo timorata atque matri| monialiter edocta annorum circiter XIII mente et| corpore casta. Relegionem pudica . castito quodam praesbitero . ab ipsis rudi| mentis infantiae ut fateretur christum amplius quam nega| ret . et indiuiduam trinitatem quę deus est mentis integri| tatem confiteritur. N
Abbreviated transcription (Latin):
b. dũ inimicũ in suis facieb presidentẽ. to¬
to nsa ẽ conatu decicere: ac sic calpurni¬
anũ intuens dixit. Quid ingrederis urbem
inimice di excelsi: Quid ꝑsequeris rꝑianos:
& niteris ꝑdere uirgines dĩ: Dñs me do¬
cet in ueritate sua: nec auferes a me casti¬
tatẽ meã: quia ñ seduces adolescentiã meã.
Calpurnianꝰ preses dixit. Oinfantula ante¬
qͣm crescas: florem etatis tuȩ ꝑdere queris:
se t̾rore turbari: Sufficit usq nẽ mͥ hȩc
tͣnsitoria uita. Et quia t̾renȩ uitȩ blandim̃.¬
tis ñ delector: alterã futuram beatã expec¬
to uitã: in qua beatior dono diuinitatis
effician. Calpurnianꝰ preses dixit. Ista te
uanitas misera ñ seducat. Accede & sacrifi¬
torm̃ta euadere & honorari :̃ atq sponsum
diuitẽ ꝓmereri. Beata eulalia respondit.

Expanded text:
bus dum inimi| cum in suis fascibus praesidentem tobus dum inimi| cum in suis fascibus praesidentem tota nisa est conatu deuin| cere. Hac sic calpurniano intuens dixit. Quid ingrederis| urbem inimici dei excelsi . quid persequeris christianos . et niteris| perdere uirginem dei . dominus me docet in ueretate sua| nec auferes a me castitatem meam . quia non seducis ad| uliscentiam meam. Calpurnianus praesis dixit. O infan| tula antequam crescas florem aetatis . perdere queris.|se terrore turbari .| suffecit mihi haec transituria uita . et quia terrenę ui| tę blandimentis non dilector . alteram futuram beatam| expecto uitam+ qua beatior dono diuinitatis efficiar.| Calpurnianus praesis dixit. Ista te uanitas misera non| seducat. Accede . et sacrifitormenta euadere et honorari .| atque sponsum diuitem promerere. Beata eulalia respon| dit .
Abbreviated transcription (Latin):
tate uehiculi. Quã respiciens uideus. ui¬
dit fulgorem ei comitantẽ: uelut flaminã
ignis. Stupefactusq in tali uisu. incellexit
quod angłi iam ꝓtegebant eam. Ideo uolu
it dñs hoc miraculũ iudeis ostendere: ut du¬
ricia cordis eoꝵ insensata. tuderet magna¬
lia xꝑi. Sed beata eulalia fide plena: sua
sponte ad forum ꝑuenit. Tune rumor cu¬
currit ꝑ uicinas fori partes: & facta ẽ cur¬
ba in numerabilis ingens nimis: ita ut in
domo sua nemo remaneret. Talis enĩ erat
uentũ beate conuenirent eulaliȩ: tit in cuiꝰ¬
n amore pendebant. ut uere uernaculã &
ꝓuinciȩ ipsius senatͥcem atq habitatri¬
cem. uid̾ent cũ preside dimicantẽ. Statĩq
de ea nunciatũ ẽ calpurniano presidi ꝓ¬
uincie lusitaniȩ: qui a maximiano imꝑa-¬
tore & ꝑsecutore fuerat directus in ꝑsecu
uitiis lacerare ñ cessat. Non illam dira uox.
sita passione summouit. Maior facta ẽ uiri¬

Expanded text:
tate uehiculi . quem respiciens iudeus uitate uehiculi . quem respiciens iudeus uidit fulgorem ei| comitantem uelut flamma ignis . stupefactusque in tali ui| so intellexit quod angeli iam protegebant eam. Ideo uolu| it dominus hoc miraculum iudeis ostendere . ut duricia cordis| eorum insensata uidiret magnalia christi. Sed beata+ eulalia fi| de plena . sua sponte ad forum peruinit. Tunc rumor concurrit| per uicinas fori partis . et facta est turba innumerabilis+ in| gens nimis+ ut in domo sua nemo remaneret. Talis enim erat|uentum beate conuenerint eula| liam+ ut in cuius amore pendebat . uere uernulam et prouinciae| ipsius senatricem  habitatricem uidirent cum praeside| demicantem. Statim quae de ea nunciatum est calpurni| anum praeside prouinciae lusitaniae . qui a maximiano| imperatore et persecutore fuerat directus in persecuiciis lacerare non cessat.| +Non illam dira uox . posita passione . submouit+ minor facta est uiri
Abbreviated transcription (Latin):
arripiens: uebictilũ sibi iussit aptari. Non
illam congressus itineris. ñ patͥmonii abun
dantia eximia. ñ caroꝵ unanimitas retio¬
cauit. officiũ uirile ꝑtemptantẽ: sicq deuo¬
te ad talem głam destinatã. toto animo festi¬
nantẽ : ut si fieri posset tam longinquũ
iter intra unã horam omne tͣnsigeret. Et ita
ipsũ urgebat mulionẽ in uelocitate uehiculi:
omĩ animositate festinans. Prestabat uͦ ei co-¬
mitatũ atq consortiũ: tulia conuirginalis
eiꝰ. Et cũ iter agerent: dixit ad eam beata eu¬
lalia. Notũ tͥ sit dña soror. quia nouissima
uado: sed pͥor patiar. Et sic factũ ẽ. sicut be¬
ata p̾dixerat eulalia. Cũ gͦ coloniȩ emeriten¬
siũ urbi appropinquasset sc̃a eulalia: obuia-¬
uut ei quidam iudeus. & dixit ei. Bene ueni¬
sti filia. Uade churifica: ut uiuere possis.
Cui respondit beata eulalia: & dixit. Auge.¬
meo mori desidero. Et ꝑtransiit in ueloci¬

Expanded text:
arripiens . uehicolum sibi iussit a| tare. Non arripiens . uehicolum sibi iussit a| tare. Non illam congressus itineris . non patrimonii abun| dantes eximia non carorum Vnanimitas reuocauit offi| cium uirili pertemptans. Sicque deuota ad talem gloriam| distinata. Toto animo festinauit ut si fiere possit tam| longingum iter . intra una hora omni transigerit . et ita ipsum| urguibat molionem in uelucitate uehiculi . omni animosita| te festinans . praestabat uero ei comitatum atque consor| cium . iulia conuirginalis eius . et cum iter agerit . dixit ad eam | beata eulalia. Notum tibi sit domina soror . quia nouissima| uado sed prior patior. Et sic factum est . sicut beata prae| dixerat eulalia. Cum ergo coloniae emeretensium urbi ad| propinquasset sancta eulalia . obuiauit eam quidam iudeus| et dixit ei bene uenisti filia . uade turifica . et uiuere possis.| Cui respondens beata eulalia dixit . augimeo mori desidero . et pertransiit in uelu| ci
Abbreviated transcription (Latin):
ori seruabat. Uouerat enĩ animã suã dõ.
eamq pro xꝑi nomine ponere conten.¬
debat: quã desiderantẽ palmã marty¬
rii inuenturã se felicius congaudebat.
Capa uͦ ipsius erat nomine liberius: hẽ
beata eulalia habebat patrem. Igit᷑ et̃
ab sceleratissimo calpurniano xꝑianiᷤᷤ
ꝑsecutio fuisset imposita. & passionis
dies suꝑuenisset : fortuitu eulalia bea¬
tissima ciuis & incola ꝓuinciȩ lusitaniȩ.
cũ paulo longius ab urbe miliario tͥcesi
mo fere & octauo. ultra emeritã uillã eui¬
ipsius. ad supradictam possessionẽ suã fuis-
me moraret᷑ ÷ malũ fama ñ tacuit: qͦd eme¬
ritensiũ urbem hostis eruentus intrasset.
Et nunciatũ ẽ beatȩ eulaliȩ. suꝑtienisse nun¬
cios cũ uehiculo publico. qui eam ad emeri¬
tã ducerent: ibiq iam patrẽ suũ liberium
cũ cȩteris confessorib in carcere ẽẽ reclusũ.¬
Quo cognito eulalia beatissima: leta ad passi¬
onẽ ꝓsiliuit. Petens ꝓtinꝰ ciuitatẽ. & ilico iter

Expanded text:
Vouerat enim animam suam deo . eamque pro christo ponere | contendebat . quam desiderati palmam martyrii inuen| turam se filicius congaudebat. Papas uero ipsius erat| nomine Liberius . hunc beata eulalia habibat+ patrem.| Igitur cum ab sceleratissimo calpurniano cristianis per| secutio fuisset inposita et passionis dies superuenisset .| fortuitu eulalia beatissima ciuis et incola prouintiae| lusitaniae cum paulo longius ab urbe miliario trecensi| mo fere et octabo ultra emerita uilla eipsius ad supradicta possessionem| suam fuisseme mo| raretur . malum fama non tacuit quod emeretensium ur| bem hostis cruentus intrasset . et nunciatum est beatae eula| liae . superuenisse nuncius cum uehiculo publico . qui eam| ad emerita ducerent. Ibique iam patrem suum Liberium cum| ceteris confessoribus in carcere esse reclusus cognita eulalia| beatissima laeta ad passione prosilibit petens protinus| ciuitatem et illico iter
Abbreviated transcription (Latin):
meritis ultionẽ. Multi t̾riti & compuncti
corde. hiis uerbis auditis beatȩ martyreᷤ
eulalie. ab idolis recesserunt: & in dño cre¬
diderunt. Post hȩc gͦ beata eulalia diu̾sis
generib torm̃toꝵ macerata. pendens in
cruce. super his omĩb gloriabat᷑. cõmemorans
ipsa in quib se ab infantia sua preparaue¬
rat. Omĩb se etiam audientib dicebat. Cre¬
di oportet unũ & uerũ dm̃ patrẽ cȩlestem.¬

Expanded text:
meritis ultionem| multi torriti et conpuncti meritis ultionem| multi torriti et conpuncti corde his uerbis auditis. Beati| martyres Eulaliae ab idolis recesserunt et in domino credide| runt. Post haec ergo beata eulalia diuersis generibus tor| mentorum macerata pendens in cruce super his omnibus glori| abatur cummemorans se ipsam in quibus se ab infancia| sua praeparauerat. Omnibus etiam audientibus se di| cebat credi oportit unum uerum deum patrem caelestem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ chamo capillis suis suffrenata. ad pas¬
sionẽ ducit᷑: & cũ ad locum passionis extͣ
urbem ꝑuenisset. manib suis uestem su̾ã
ipsa sibi exuens. questionariis tradidit:
sane precinctoriũ sibi tantũ mͦ pro pudo¬
ris aspẽctu. ad tegum̃tũ sui femoris reser-
tuauit: & cũ in eculeum imponeret᷑. exten-¬
idit᷑. torquet᷑. flagellat᷑: & distensis m̃bris
sentire. Nec atanta supplicioꝵ atrocitate
quieuit. ignominiosa crudelitas : sed ei¬
ampliꝰ corpus puellȩ deputatis duob mili¬
tib. utroq lateri beatissimȩ martyriᷤ. sub-¬
positis flaminarũ facib nussit adiiri: ut
rent. Quib beata martyr eulalia ad ae
ludibriis torm̃toꝵ: dixit. Quid tͥ ꝓdest ca¬
purniane: quod tuȩ crudelitatis seuitia
in me exercere uoluisti: Mmas & supplicia
tua ñ ꝑtimesco. Aꝑianam me & dõ deuotã
fateor. Nota tibi sit tam̃ facies mea: ut dũ
iudicii uenerimꝰ. recognoscas faciem meã
in illa die: & debitam ꝓ tuis consequaris

Expanded text:
 camo capillis| suis+ suffrenata ad passionem ducitur . et cum ad loco passionis| extra urbium peruenisset . manibus suis uestem suam ipsa| sibi exsuens . questionarius tradedit sane praecinctum| sibi tantummodo pro puduris aspectu + tegmine femoris ser| uabit. Et cum in aeculeo inpuneretur . extenditur . torquitur .| flagellatur . et distinctis membris sentire . nec tanta suppliciorum atrocitate quieuit ingeniosa| crudilitas . eo amplius corpus puellae deputatis duobus militi| bus utriusque lateribus beatissime martyres suppositas flam| marum faucibus iusset aduri ut re”| cui beata martyrio eulalia adacta ludibriis turmenturum| dixit Quid tibi prodiest . calpurnianus . quid tuae crudi| litatis seuicia in me exercire uoluisti minas et supplicia| tua non pertimisco cristiana me et deo deuotam facior . nota| tibi sit . tamen facies mea ut dum aiudicii uinerimus recognuscas faciem meam| in illa diae . et debita pro tuis consequaris
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃u scõ adorandũ: qui ẽ benedictus in scła.
Sicq beata eulalia głosa in suo agone festi¬
nans ad dñm: quo celerius ire preparaue¬
rat. de flamma ignis ex utraq parte appo¬
siti. aꝑto ore suo iuim rapuit: & hausit in¬
cendium. Quo facto. ex ore eiꝰ in specie co-¬
lumbȩ. inconspectu omniũ sc̃e marcyris¬

Expanded text:
 cor firmabat qui est benedictus in saecula. Sicque| beata gloriosa in suo agone festinans a domino eo celerius ire| properabat de camino ignis ex utraque parte adposita| aperto ore suo uim capuit et ausit incedu. Quo facto ex o| re eius in specie columbae in conspectu omnium sa
Abbreviated transcription (Latin):
ne głari se putet educite eam÷ & scurro¬
num more deducat᷑. antequã patiat᷑ decal-¬
uata & discincta ꝑ publicũ: ut eiꝰ uirgi¬
nitas om̃ib reueletur. Cumq hec beata
eulalia atidisset: ita respondit. Libent̾ ig-¬
nominiã in t̾ra sustineo decaluata & discin¬
cta: ut ad uerã formositatẽ ꝑueniam. No-¬
ses dixit. Ergo si times ad deformitatẽ ue¬
nire: accede & iinmola diis. Eulalia beata
respondit. Ego immolo dño dõ meo sacri-¬
ficiũ laudis: & uictimã iubilationis. Tinc
calpurnianꝰ excitatꝰ crudelissima uoluntate:
dixit carnificib suis. In eculeo impona¬
t᷑: & flamĩnis ex utraq parte appositis
comburat᷑. Quã uirgo beata sententiam
audiens: psallens ita dicebat. Probasti
me ds. igne me examinasti: & ñ ẽ inuen-¬
qͥa angłos quidẽ uidebat sibi assistentes:

Expanded text:
cite eam et scurronem uidete . et deducatur ante| quam paciatur decaluata . et discincta per populum ut| eius uirginitas omnibus reuelitur. Cumque haec beata eulalia| audisset ita respondit. Licit ignominia uerba sustinebo| decaluata et discincta ut ad deformitate ueniam| nonianus presis dixit| ergo si timis ad deformitate uenire accede et immola diis| eulalia beata respondit ego immolo domino meo sacrificium lau| dis et uictimam iubelacionis. Tunc calpurnianus excitatus| crudelissima uolumtate dixit carnificibus suis . in aeculio| inponatur . et flammis ex utraque parte appositis cumburra| tur. Quam uirgo beata sententiam audiens . sallens ita dice| bat probasti me deus . igne me examinasti . et nonno. Angelus quidem
Abbreviated transcription (Latin):
diens locũ. ubi eccłiȩ thesauri reconditi
erant : ipsos sibi iussit p̃sentari. & aliqͣ
describi: plurima reseruans. ut elemo-¬
sinȩ pra largitio. ẽ sinu sc̃ȩ̃ matͥs eccłiȩ
cũ pietatis fructu benigne procederet.
Nam quȩ otiose diu congesta fuerant.
ad reprimendam ualide famis penuriã.
quȩ tunc ppłos undiq grauit᷑ premebat:
dignis tande indigentiũ usib deptitauit.
Et dudum defunctis: thesaitros suos
misit. Alieni tẽporis uota: dispensationẽ
fecit suã. Contigit enĩ tunc pauꝑtm tͦ¬
bam ꝓforib conclamare. elemosinam¬
petendo. Quib ille auditis ac reminiᷤ¬
cens diumnȩ sententiȩ dicentis. qui obtu-¬
rat aurẽ suã ad clamorẽ pauꝑis. & ip¬
se clamabit & ñ exaudietur. largit᷑ eiᷤ
elemosinã tͥbuit: cunctosq gaudentes
redire fecit ad ꝓpria. Sicq postmodũ.
cum in sede urbis suȩ missarũ sollẽp¬
nia sollempnit̾ cęlebraret. ꝓpłi diocesiᷤ

Expanded text:
diens locum, ubi ecclesiae thesauri reconditi diens locum, ubi ecclesiae thesauri reconditi erant, ipsos sibi iussit praesentari et aliqua describi, plurima reservans, ut elemosinae pia largitio e sinu sanctae matris ecclesiae cum pietatis fructu benigne procederet. Nam quae otiose diu congesta fuerant, ad reprimendam validae famis penuriam, quae tunc populos undique graviter premebat, dignis tandem indigentium usibus deputavit et dudum defunctis thesauros suos misit. Alieni temporis vota dispensationem fecit suam. Contigit enim tunc pauperum turbam prae foribus conclamare elemosinampetendo. Quibus ille auditis ac reminiscens divinae sententiae dicentis: Qui obturat aurem suam ad clamorem pauperis, et ipse damabit et non exaudietur, largiter eis elemosinam tribuit cunctosque gaudentes redire fecit ad propria. Sicque postmodum, cum in sede urbis suae missarum sollemnia sollemniter celebraret, populi diocesis
Abbreviated transcription (Latin):
landberto archiep̃o sedis lugdunensis.
aliisq scĩs presulib. qui ad hoc gene¬
rale placitũ conuenerant. in pontificem
consecrat᷑ eccłiȩ rotomagensis. diuina
utiq ꝓuidente ordinatione: ut qui in
pauca fidelis extiterat. supra multa ã
dño constitut᷑. abundant̃ daret suȩ m
tempore familiȩ tritici m̃suram.
einde inpontificatus honore & one¬
re sublimatus. cȩpit oꝑe sc̃ĩtatis am¬
plius clarescere. p̃dicationis lumine ubi¬
q radiare. & uelut lucerna accensa. ñ
iam sub modio sed suꝑ candelabrũ posita.
erroꝵ tenebris depulsis. uiam ueritatiᷤᷤ
cunctis monstrare: pietatis & miscđiȩ¬
oꝑam omĩb dare. pauꝑum indesinent̃
curã agere: iuiduarũ & pupilloꝵ causas
defendere: ꝑegrinoꝵ & hospitũ suscep¬
bi plebi indesinent᷑ festinauit monstrare.
fłoruit enĩ sub illo. rꝑi eccłia: sicut mo¬
nasteriũ ante floruerat. Creuit gratiis:
decreuit metallis. Aliquando enĩ ingre¬

Expanded text:
Lantberto archiepiscopo sedis Lugdunensis Lantberto archiepiscopo sedis Lugdunensis aliisque sanctis praesulibus, qui ad hoc generale placitum convenerant, in pontificem consecratur ecclesiae Rotomagensis, divina utique providente ordinatione, ut, qui in pauca fidelis extiterat, supra multa a Domino constitutus, abundantem daret suae in tempore familiae tritici mensuram. 16. Deinde, in pontificatus honore et onere sublimatus, coepit opere sanctitatis amplius clarescere, praedicationis lumine ubique radiare et velut lucerna accensa non iam sub modio, sed super candelabrum posita, errorum tenebris depulsis, viam veritatis cunctis monstrare, pietatis et miseam omnibus dare, pauperum indesinenter curam agere, viduarum et pupillorum causas defendere, peregrinorum et hospitum suscepbi plebi indesinenter festinavit monstrare. Floruit enim sub illo Christi ecclesia, sicut monasterium ante floruerat. Crevit gratiis, decrevit metallis. Aliquando enim ingre
Abbreviated transcription (Latin):
tutela regni tractabat: ut ad eius consul¬
tum ueluti agere consueuerat. nam con-¬
fessor illiꝰ erat. de regni negotiis tracta-¬
ret. Sed cũ supradictus uir dĩ hoc audis¬
set. ilico agnouit. ñ aliud ista euocatione
fieri̾nisi electionẽ ciuium rotomagensi¬
ũ in ipso regi assensũ preberi uelle. feitͣ
etiam legatariis regis respondisse. causa
eximiȩ humilitatis. indignũ se fore offi¬
cio curȩ pastoralis. Qui festinant᷑ retulert̃
regi. nunciando quale responsũ acce ꝑant.
Scło quoq ad eum mutens rex: callide
intulit. nulłomꝰ contra suã uoluntatẽ post-¬
quã una loquerent᷑. suꝑ ordine pontifica-¬
tus agere se uelle. At ille ut erat sc̃ẽ simpli¬
citatis sapientia plenus: ad eundem regẽ
ire deliberauit. Tunc eligentib eiuib p̃¬
fatȩ urbis metropolẽos. cũ unanimi uo¬
to scõꝵ sacerdotũ. regis & pͥncipũ eligi¬
tur. trahitur: atq in eodem palatio a sc̃o

Expanded text:
tutela regni tractabat, – ut ad eius consultutela regni tractabat, – ut ad eius consultum, veluti agere consueverat, – nam confessor illius erat, – de regni negotiis tractaret. Sed cum supradictus vir Dei hoc audisset, ilico agnovit, non aliud ista evocatione fieri, nisi electione civium Rotomagensium in ipso regi adsensum praeberi velle. Fertur etiam legatariis regis respondisse causa eximiae humilitatis, indignum se fore officii curae pastoralis. Qui festinanter retulerunt regi, nuntiando, quale responsum acceperant. Secundo quoque ad eum mittens rex, callide intulit, nullo modo contra suam voluntatem, postquam una loquerentur, super ordine pontificatus agere se velle. At ille, ut erat sanctae simplicitatis sapientia plenus, ad eundem regem ire deliberavit. Tunc, eligentibus civibus praefatae urbis metropoleos, cum unanimo voto sanctorum sacerdotum, regis et principum eligitur, trahitur atque in eodem palatio a sancto
Abbreviated transcription (Latin):
plurima ad fuit. Qui uigilias eiꝰ sacrȩ
depositionis sollempnit᷑ cȩlebrantes: dig¬
nis exequiarũ honorarunt debitȩ serui¬
tutis obsequiis. Post cuiꝰ sacrũ transitũ:
ne ȩccłia de pastore amisso iacturã patere¬
tur. cuncti rotomagensis urbis eiues. mis¬
sa peticione ad theodericũ głosum regẽ.
cũ eius ꝑmissu & auctoritate. beatũ sibi
elegerunt ansbertũ consecrari antisticẽ.
Quoꝵ electioni congaudens rex. qm̃ in
eodem scõ patre sapientiã affatim redun-¬
dare. & religionẽ pollere cognouerat:
ilico eoꝵ annuens peticionis electioni.
extimplo legatos dirigit: qui eundem
xꝑi famulũ regias ꝑducerent ad edes. Nec
mora legati ad beatũ patrẽ ansbertũ ꝑ-¬
uenientes. mandata regis pandunt: ad
aulam regiã ire compellunt. Morabatur
enĩ prefatus rex in uilla clippiaco. quȩ
sita ẽ in parisiaco territorio: ubi contien-¬
tũ magnũ ppłoꝵ habens. de utilitate ac

Expanded text:
plurima adfuit. Qui vigilias eius sacrae plurima adfuit. Qui vigilias eius sacrae depositionis sollemniter celebrantes, dignis exequiarum honorarunt debitae servitutis obsequiis. Post cuius sacrum transitum, ne ecclesia de pastore amisso iacturam pateretur, cuncti Rotomagensis urbis cives, missa petitione ad Theodericum gloriosum regem, cum eius permissu et auctoritate beatum sibi elegerunt Ansbertum consecrari antistitem. Quorum electione congaudens rex, quoniam in eodem sancto patre sapientiam affatim redundare et religionem pollere cognoverat, Uico eorum annuens petitionis electioni, extemplo legatos dirigit, qui eundem Christi famulum regias perducerent ad aedes. Nec mora, legati ad beatum patrem Ansbertum pervenientes, mandata regis pandunt, ad aulam regiam ire compellunt, – morabatur enim praefatus rex in villa Clippiaco, quae sita est in Parisiaco territorio, ubi, conventum magnum populorum habens, de utilitate ac
Abbreviated transcription (Latin):
octonos habitare fecit. Quib simne indi¬
gentia: cotidianũ largiri uictũ ꝑhennit̃
censuit. Hoꝵ uacatio nulla erat alia. nͥ
horis constitutis diurnis nocturnisue
in domo dñi residere: orationi ac uaca¬
tioni diuinȩ deuote insistere: ac tẽpore
scĩ sacrificii. ꝓ salute & saluatione ppłi¬
xꝑi. eccłieq catholicȩ ubiq diffusȩ. uicti¬
mã salutarẽ offerre. Omagna & inclita
istius scĩ patͥs oꝑa: quȩ ñ tantũ uerbis
uolant: quantũ uirtutib constant.
ed his interim omissis: nẽ iituante
suꝑne pietatis gr̾a. narrare aggre¬
dior. qualit̾ isdem uir uenerandus. pon¬
tificatus conscenderit gradũ. His enim
dieb contigit. ut beatꝰ audoenus rotoma¬
gensis urbis pontifex. plenꝰ uirtutibꝰ &
scĩs actib a dño uocatꝰ migraret feliciter
emundo. In cuiꝰ exequiis: beatꝰ pat̃ ans¬
bertus. una cum aliquib monachoꝵ
suoꝵ clericoꝵq ac sacerdotũ xͥ cohorte

Expanded text:
octonos habitare fecit, quibus sine indioctonos habitare fecit, quibus sine indigentia cotidianum largiri victum perhenniter censuit. Horum vacatio nulla erat alia, nisi horis constitutis diurnis nocturnisve in domo Domini residere, orationi ac vacationi divinae devote insistere ac tempore sancti sacrificii pro salute et salvatione pi ecclesiaeque catholicae ubique diffusae victimam salutarem offerre. O magna et inclita istius sancti patris opera, quae non tantum verbis volant, quantum virtutibus constant! 15. Sed his interim omissis, nunc, iuvante supernae pietatis gratia, narrare adgredior, qualiter isdem vir venerandus pontificatus conscenderit gradum. His enim diebus contigit, ut beatus Audoenus Rotomagensis urbis pontifex, plenus virtutibus et sanctis actibus, a Domino vocatus migraret feliciter e mundo. In cuius exequiis beatus pater Ansbertus una cum aliquibus monachorum suorum clericorumque ac sacerdotum Christi cohorte
Abbreviated transcription (Latin):
tiam. plurima deferebant dona in specieb
diuersis p̃ciosoꝵ metalloꝵ: sed & possessio¬
nũ predia ñnulla. in diuersis sita t̾ritoriis:
quȩ cuncta curiosus lector inspectis testam̃tiꝰ.
seu largitionib eorundẽ fideliũ. facile respi¬
et. Quȩ etiam ut multis liquido patet: mul-¬
timodã millenarii numeri effecert̃ summã.
Erat enĩ scdm dm̃ scĩtate religionis omĩmo¬
dis ornatus: in scłari quoq argum̃tationiᷤ
astutia prudens. Euisq bonitatis ac religi¬
omis opinio longe lateq laudabilis. immo
imitabilis ubiq ꝑcucurrit.
N prefato namq uenerabili fontanellensi mo¬
nasterio. int̾ felicia bonitatis suȩ gesta. etiã
renodochium in becilliũ atq decrepitoꝵ
constituit: deputatis eisdem reb quȩ suffi¬
cient᷑ preberent alimoniã. Alias quoq du¬
as constituit. in eodem monast̾i̾o pauꝑum
xꝑi debiliũ mansiones: quos in octonario
ex multis sacrato numero. singillatim

Expanded text:
tiam, plurima deferebant dona in speciebus tiam, plurima deferebant dona in speciebus diversis pretiosorum metallorum, sed et possessionum praedia nonnulla, in diversis sita territoriis; quae cuncta curiosus lector, inspectis testamentis seu largitionibus eorundem fidelium, facile repperiet. Quae etiam, ut multis liquido patet, multimodam millenarii numeri effecerunt summam. Erat enim secundum Deum sanctitate religionis omnimodis ornatus, in saeculari quoque argumentationis astutia prudens, eiusque bonitatis ac religionis opinio longe lateque laudabilis, immo imitabilis ubique percucurrit. 14. In praefato namque venerabili Fontanellensi monasterio inter felicia bonitatis suae gesta etiam exenodochium inbecillium ac decrepitorum constituit, deputatis eisdem rebus, qui sufficienter praeberent alimoniam. Alias quoque duas constituit in eodem monasterio pauperum Christi debilium mansiones, quos in octonario ex multis sacrato numero singillatim
Abbreviated transcription (Latin):
audientiũ corda flãmiuola: ut plurimi ex
illis ad lacrimas compulsi. immensas cun¬
ctipotenti dõ redderent grates dicentes.
Benedictus omp̃s łs: qui talem ñ nr̃i me¬
rito. sed suȩ pietatis intiutu dedit nobis
rectorem. Diligebat᷑ enĩ a cunctis ut ue¬
rus pat̾ e ipsi ab eo sicuti deuoti filii. Ipse
autẽ studebat semꝑ plus amari. quam ti¬
meri:. & ꝑuigili cura in animab saluan¬
dis aminũ defigere. Cum gͥ eiꝰdem bea¬
ti uiri prerogatiua meritoꝵ longiꝰ clares¬
ceret. confluebant passim ad eũ plurimi.
saluationis suȩ expetentes salubria con¬
silia. Et qm̃ sacendotii dignitate fulgebat :
confluentiũ ad se confessiones suscipiebat.
monita eis salutis imꝑtiens. quomͣ salui
eẽ possent: & uias iusticiȩ sine defecta ali-¬
cuiꝰ tedii immobilit̃ retinerent. C uiꝰ do-¬
ctrina & exhortationib plurimi corrobo¬
rati munitiq ad conu̾sionis festinantes gra-¬

Expanded text:
audientium corda flammivoma, ut plurimi ex audientium corda flammivoma, ut plurimi ex illis, ad lacrimas conpulsi, inmensas cunctipotenti Deo redderent grates, dicentes: 'Benedictus omnipotens Deus, qui talem non nostri merito, sed suae pietatis intuitu dedit nobis rectorem'. Diligebatur enim a cunctis ut verus pater et ipsi ab eo sicuti devoti filii. Ipse autem studebat semper plus amari quam timeri et pervigili cura in animabus salvandis animum defigere. Cum igitur eiusdem beati viri praerogativa meritorum longius claresceret, confluebant passim ad eum plurimi, salvationis suae expetentes salubria consilia. Et quoniam sacerdotii dignitate fulgebat, confluentium ad se confessiones suscipiebat, monita eis salutis inpertiens, quomodo salvi esse possent et vias iustitiae sine defectu alicuius tedii immobiliter retinerent. Cuius doctrina et exortationibus plurimi corroborati munitique, ad conversionis festinantes gra
Abbreviated transcription (Latin):
post susceptam regiminis curã. assidue
metabat᷑ quale susceꝑat onus: uidelicet
cõmissi a dõ gregis regere animas. & mul¬
toꝵ seruire morib. Et quia erat ad prime
scarum scripturaꝵ scientia affatim imbu¬
tus: cõmisso sibi gregi indesinent̾ eroga¬
bat pabula ȩt̾nȩ uiriditatis: uerbis & ac¬
tib itinera monstrans sc̃ȩ̃ conu̾sationis.
Erat enĩ sicut cȩt̾is prelatus. ita cunctis
humilior. Inuestitu uilis: in cibo mediocͥs.
Abstinentiȩ iugi deditꝰ. pudicitia ornatissi-¬
mus. Hilaritate cordis & corꝑis clarus. Pa¬
tientiȩ uirtute. ac caritatis obsequio: ele¬
mosinarũq largitionib ab undantissime
cumulatꝰ. His uirtutũ sc̃arum oꝑib ad-¬
ornatꝰ. in medio fr̃m ueluti lampas reful¬
gebat accensa. Quadam nãq die. cũ more
solito edicta legis diuinȩ inconuentu om̃i¬
um recitaret: ita ex affluentia eloquioꝵ il¬
lius. ninio caritatis ardore reddita sunt

Expanded text:
post susceptam regiminis curam assidue post susceptam regiminis curam assidue meditabatur, quale susceperat onus, videlicet commissi a Domino gregis regere animas et multorum servire moribus. Et quia erat adprime sanctarum scripturarum scientia affatim imbutus, commisso sibi gregi indesinenter erogabat pabula aeternae viriditatis, verbis et actibus itinera monstrans sanctae conversationis. Erat enim, sicut ceteris praelatus, ita cunctis humilior, in vestitu vilis, in cibo mediocris, abstinentiae iugi deditus, pudicitia ornatissimus, hilaritate cordis et corporis clarus, patientiae virtute ac caritatis obsequio elemosinarumque largitionibus abundantissime cumulatus. His virtutum sanctarum operibus adornatus, in medio fratrum veluti lampas refulgebat accensa. Quadam namque die, cum more solito edicta legis divinae in conventu omnium recitaret, ita ex affluentia eloquiorum illius nimio caritatis ardore reddita sunt
Abbreviated transcription (Latin):
sili. cũ ꝓcerib palatii. salubre agentes
consiliũ: diuina utiq ꝓuidente iussione.
in p̃fata urbe. cũ unanimi eiꝰdem regio-¬
nis ppłi uoto. eiusdem urbis eũ constitu-¬
erunt antistitẽ. Sed cũ diu humilitate
nimia renitens. nollet susciꝑe. regali ius-¬
sione. & sacerdotali electione compulsus.
p̃fatȩ metropoleos urbis ordinat᷑ ponti-¬
fex. Sicq ad eandem ꝓtunciã. cũ honore
sacerdotii sui condigno directus. humilita¬
tis ac scẽ predicationis. piȩq actionis ex-¬
emplis. gregem xꝑi sedulo moderamine.
ir rep̃hensibiliter rexit. Ibiq a dño uocatꝰ:
uinculis t̾renȩ corruptionis exutꝰ. ad su-¬
ꝑnȩ ciuitatis gaudia felicit᷑ mnigrauit.
N predicto uͦ fontanellensi cenobio. post re¬
cessum ei̾dem scĩ pontificis landberiti. duui.¬
uo nutu iuuante. unanimes eiꝰdem con-¬
gregationis monachi. beatũ ansbentum
sibi elegerant preesse rectorem. Ipse autẽ

Expanded text:
sili, cum proceribus palatii salubre agentes sili, cum proceribus palatii salubre agentes consilium, divina utique providente iussione, in praefata urbe cum unanimo eiusdem regionis populi voto eiusdem urbis eum constituerunt antistitem. Sed cum diu humilitate nimia renitens nollet suscipere, regali iussione et sacerdotali electione compulsus, praefatae metropoleos urbis ordinatur pontifex. Sicque ad eandem provintiam cum honore sacerdotii sui condigno directus, humilitatis ac sanctae praedicationis piaeque actionis exemplis gregem Christi sedulo moderamine inreprehensibiliter rexit, ibique a Domino vocatus, vinculis terrenae corruptionis exutus, ad supernae civitatis gaudia feliciter migravit. 13. In praedicto vero Fontanellensi coenobio post recessum eiusdem sancti pontificis Lantberti, dno nutu iuvante, unanimes eiusdem congregationis monachi beatum Ansbertum sibi elegerunt praeesse rectorem. Ipse autem
Abbreviated transcription (Latin):
succedentia tempora sibi instituant recto¬
res. uniu̾si prefati loci habitatores. uelu-¬
ti largitiones eiꝰdem loci. quȩ adhuc in
p̃dicto monasterio fontanella seruant᷑.
aꝑtissime declarant.
redicto etiã patre landberto regi¬
men loci tenente. beatꝰ rꝑi ponti¬
fex erimbertꝰ tolose urbis. & sc̃s prb̃r
cndedus & anachorita brittannia in-¬
chicũ do dignũ & nom̃ assũpserunt &
habitũ. Plurima enĩ de tanto patre. nͥ
ad alia festinassemꝰ. dõ digna. & loco
utilia ꝑ eum. & sub eiꝰ regimine gesta
dici poterant: quȩ in eiꝰ gestis olim
plenius memoriȩ tradidimꝰ posteris
in lugduno celeberrima urbegal¬
liȩ pontifex sit subrogat᷑ breui sermo-¬
ne narrabimꝰ. Defuncto igit᷑ sc̃o gene-¬
sio presule eiꝰdem urbis. cuiꝰ do dignã
uitam laudabilia cõmendant gesta:
ilico pius rex theodericus. & inelitus
pͥnceps pippinus. ansegisili filiꝰ conso-¬
brinus uidelicet beati patͥs ruandregi¬

Expanded text:
succedentia tempora sibi instituant rectosuccedentia tempora sibi instituant rectores universi praefati loci habitatores , veluti largitiones eiusdem loci, quae adhuc in praedicto monasterio Fontanella servantur, apertissime declarant. 11. Praedicto etiam patre Lantberto regimen loci tenente, beatus Christi pontifex Erimbertus Tolosae urbis et sanctus presbiter Condedus et anachorita, Britannia inchicum Deo dignum et nomen assumpserunt et habitum. Plurima enim de tanto patre, nisi ad alia festinassemus, Deo digna et loco utilia, per eum et sub eius regimine gesta dici poterant, quae in eius Gestis olim plenius memoriae tradidimus posterisQuo vero ordine in Lugduno, caeleberrima urbe Galliae, pontifex sit subrogatus, brevi sermone narrabimus. Defuncto igitur sancto Genesio praesule eiusdem urbis, cuius Deo dignam vitam laudabilia commendant gesta, ilico pius rex Theodericus et inclitus princeps Pipinus, Ansegisili filius, consobrinus videlicet beati patris Wandregi
Abbreviated transcription (Latin):
dabile opus diligent̾ executi sunt. Et
de predio paruo. magnũ hactenꝰ extat
monasteriũ monachoꝵ: & in illa regione
ab aliis precipuũ. Quod ꝑ multa annoꝵ
currictila ditioni p̃fati monasterii fonta-¬
nellensis subiectũ erat: donec diuisione
regni & discordia pͥncipum. & incursio-¬
ne nefande gentis agarrenoꝵ. cũ aliis
uenerabilib locis aliquanto tẽpore de-¬
populatũ. finẽ subiectionis fecit.
ub huiꝰ etiam regimine. beatꝰ ermen-¬
landas ex predicto monast̾io fon¬
tanella. rogante uenerabili pontifice pas-¬
cariometensis urbis. in eandem regio
nẽ metensem ab ipso patre lantberto
directus: in quadam insula aluei lige-¬
ris quȩ uocabat᷑ antrũ. iuxta nominis
esꝰdem ꝓprietatẽ. monac hoꝵ uenerabile
edificauit cenobiũ. In cuiꝰ largitione p̾¬
dictus antistes pascarius statuit: ut post
discessũ eiusdẽ uenerandi patͥs ermenlan-¬
dti. ex monasterio fontanella ꝑ cuncta

Expanded text:
dabile opus diligenter executi sunt, et dabile opus diligenter executi sunt, et de praedio parvo magnum actenus extat monasterium monachorum et in illa regione ab aliis praecipuum. Quod per multa annorum curricula ditioni praefati monasterii Fontanellensis subiectum erat, donec divisione regni et discordia principum et incursione nefandae gentis Agarrenorum cum aliis venerabilibus locis aliquanto tempore depopulatum finem subiectionis fecit. 10 . Sub huius etiam regimine beatus Ermenlandus, ex praedicto monasterio Fontanella, rogante venerabili pontifici Pascario Nemetensis urbis, in eandem regionem Nemetensem ab ipso patre Lantberto directus, in quadam insula alvei Ligeris, quae vocabatur Antrum, iuxta nominis eiusdem proprietatem monachorum venerabile aedificavit coenobium. In cuius largitione praedictus antistes Pascarius statuit, ut post discessum eiusdem venerandi patris Ermenlandi ex monasterio Fontanella per cuncta
Abbreviated transcription (Latin):
bat᷑ ut patrẽ: diligebat ut filiũ. P ratq
eis in dño cor unũ: & anima una. Is
autẽ qui regiminis susceꝑat curã: ad
consulta scĩ pat̾ ansberti. in tractando
grege dñi scđm normam sc̃oꝵ patrum.
strenue cuncta atq in reprehensibiliter
gerebat. Quoꝵ exemplis. piȩ actionis
ac uerboꝵ sedulis exhortationib pluri¬
mi excitati: carpebant itinera sc̃ẽ cont̾
patͥ lantberto. theodericus rex filiꝰ
hludouii regis. et balthildȩ reginȩ. largi-¬
tus ẽ patͥmonium aliquod. cuiꝰ ẽ uoca¬
bulũ clusera. quod sitũ erat ultra fluui¬
um rodanũ. in regione quȩ ꝓprie uocat᷑
ꝓuincia: eo uidelicet mͦ. ut hoc prediũ
monachis in cnobio fontanella moran-¬
tib. luminaria ministraret eccłiȩ. in
oleo & ot̾is huiꝰ rei necessariis. In quo
loco. predictus pat̾ egregium condidit
ornobium monachoꝵ. directis ex cenobio
fontanella monachis: qui illud lau-¬

Expanded text:
batur ut patrem, diligebat ut filium, eratque batur ut patrem, diligebat ut filium, eratque eis in Domino cor unum et anima una. Is autem, qui regiminis susceperat curam, ad consulta sancti patris Ansberti in tractando grege Domini secundum normam sanctorum patruni strenue cuncta atque inreprehensibiliter gerebat. Quorum exemplis piae actionis ac verborum sedulis exortationibus plurimi excitati, carpebant itinera sanctae convando patri Lantberto Theodericus rex, filius Hludovii regis et Balthildae reginae, largitus est patrimonium aliquod, cuius est vocabulum Dusera, quod situm erat ultra fluvium Rodanum in regione, quae propriae vocatur Provintia, eo videlicet modo, ut hoc praedium monachis in coenobio Fontanella morantibus luminaria ministraret ecclesiae in oleo et ceteris huius rei necessariis. In quo loco praedictus pater egregium condidit coenobium monachorum, directis ex coenobio Fontanella monachis, qui illud lau
Abbreviated transcription (Latin):
protegitote: atq mearũ ammonitionum
semꝑ mem̃tote. Aꝑo sũmo pastori ur̃i ho-¬
die curam cõmuto: qui uos usq in
finẽ ꝑhenni tutela conseruet. Quo in cȩ¬
lestis regni societate ab angelicis choris
exorat pietatẽ. tͥduanũ &elebrans ieiuni¬
um. Quo expleto. iubente dõ eligit famu¬
lũ dñi lantbertũ. religione p̃clarum. et
genere nobilem. ext̾ritorio taruennensi
ortum. Cuiꝰ genitor erlebertus uocaba¬
t᷑. qui plurima predia p̃dicto loco fon¬
tanellensi. in eałe taruennensi regione
felici munere largitꝰ ẽ. Erat autẽ nlem
uenerandus pat̾ lantbertꝰ caritate ple¬
nꝰ: pudicitia suꝑeminens. fide firmus.
consiliis ꝓuidus: in bonitate laudabili .
incolloquiis affabilis: uultu & statura de¬
corus: uenerandus ab om̃ib & in xꝑi
religione feruens. Et inspirante gr̃a
diuinȩ caritatis. beatũ xꝑi famulum
ansbertũ. isdem laudabilis pat̾ uenera¬

Expanded text:
protegitote atque mearum ammonitionum protegitote atque mearum ammonitionum semper mementote. Christo summo pastori vestri hodie curam committo, qui vos usque in finem perhenni tutela conservet'. Quo in caelestis regni societate ab angelicis choris ni Christi exorat pietatem, triduanum celebrans ieiunium. Quo expleto, iubente Deo, eligit famulum Domini Lantbertum, religione praeclarum et gener e nobilem, ex territorio Tarvennensi ortum; cuius genitor Erlebertus vocabatur, qui plurima praedia praedicto loco Fontanellensi in eodem Tarvennensi regione felici munere largiti sunt. Erat autem isdem venerandus pater Lantbertus caritate plenus, pudicitia supereminens, fide firm us, consiliis providus, in bonitate laudabilis, in colloquiis affabilis, vultu et statura decorus, venerandus ab omnibus et in Christi religione fervens. Et, inspirante gratia divinae caritatis, beatum Christi famulum Ansbertum isdem laudabilis pater venera
Abbreviated transcription (Latin):
uinȩ om̃i conatu erat insistens. Cumq
tante humilitatis atq obedientiȩ seu de¬
uotionis lumine eradiaret: uerȩ carita.¬
tis feruor omniũ circa illum corda in¬
flammauerat: ut miro a cunctis uene¬
raret᷑ affectu. Ipse uͦ semꝑ ardens deside¬
rio futurȩ głȩ indeficiens erat in oꝑe dm̃i.
loco subrogatus & constitutꝰ sit. Deniq
cum inclitus dñi sacerdos uuandregisi¬
lus. ꝑ uiginti fere annoꝵ spacia. hoc ceno¬
bium a pͥmo edificationis die in regimi¬
ne tenuisset: iamq foret in decrepita ȩta¬
te positus: ante trãnsitꝰ sui ex hac uita
diem. languore correptꝰ. ad extrema ꝑuẽ-¬
nit. Int̾rogabatq eum lacͥmabili uoce.
uniuersũ agmen monachoꝵ: quẽ ex semet
ipsis eligerent rectorem. Quib fert᷑ tale
reddidisse eloquiũ. Duo sunt in presentia
nr̃a clarissimi mei filii: hos sub rogate re¬
ctores. Meũq fragilem recessũ precibꝰ ur̃s

Expanded text:
vinae omni conatu erat insistens. Cumque vinae omni conatu erat insistens. Cumque tantae humilitatis atque oboedientiae seu devotionis lumine radiaret, verae caritatis fervor omnium circa illum corda inflammaverat, ut miro a cunctis veneraretur affectu. Ipse vero semper ardens desiderio futurae gloriae, indeficiens erat in opere Domiloco subrogatus et constitutus sit. Denique cum inclitus Domini sacerdos Wandregisilus per viginti fere annorum spatia hoc coenobium a primo aedificationis die in regimine tenuisset iamque foret in decrepita aetate positus, ante transitus sui ex hac vita diem languore correptus ad extrema pervenit; interrogat que eum lacrimabili voce universum agmen monachorum, quem ex semet ipsis eligerent rectorem. Quibus fertur tale reddidisse eloquium: 'Duo sunt in praesentia nostra, clarissimi mei filii, hos subrogate rectores, meumque fragilem recessum precibus vestris
Abbreviated transcription (Latin):
huc dubitans ꝑmaneret: adiecit uir sc̃s.
In hoc te noueris meis fidem accõmodan¬
dũ uerbis: si hodie hiemali tẽpore. locus
in quo cabernaculũ istud consistit. qui nẽ
tritus ob uestigia calcantiũ uidet᷑ uiridẽ
ꝓduxerit herbam: sicq iuxta uestigia eniᷤ¬
dem tentorii. cȩt̾is agri partib uiridior
manserit in euum. Quod ita scđ̾m sermo¬
nẽ hominis dĩ euenisse. oĩb illo aduentan¬
tib indiciũ ẽ: ita ut usq ad hanc diem.
locus ille uiridior reliqua agri parte ap¬
pareat. in modũ tentorii ibi quondam
fixi: siue hiemali. siue estiuo tẽpore. O
magna & inclita istiꝰ scĩ gła: cuiꝰ lauda¬
bile meritũ. tali uoluit omp̃s signo demon¬
strarit̾ut qui ueluti palma in xꝑi domo
florebat. tali p̃sagio uirtutis manifesta¬
ret᷑ ppłis. Et cũ predictus uir dñ ab oꝑe
manuũ paululũ uacasset. paruissimo re¬
focillatus somno. rursũ meditationi di¬

Expanded text:
huc dubitans permaneret, adiecit vir sanctus: huc dubitans permaneret, adiecit vir sanctus: 'In hoc te noveris meis' fidem accomodandum verbis, si hodie hiemali tempore locus, in quo tabernaculum istud consistit, qui nunc tritus ob vestigia calcantium videtur, viridem produxerit herbam, sicque iuxta vestigia eiusdem tentorii ceteris agri partibus viridior maneat in evum'. Quod ita secundum sermonem hominis Dei evenisse, omnibus illo adventantibus inditium est, ita ut usque ad hanc diem locus ille viridior reliqua agri parte appareat in modum tentorii ibi quondam fixi, sive hiemali sive aestivo tempore. O magna et inclita istius sancti gloria, cuius laudabile meritum tali voluit omnipotens signo demonstrari, ut, qui veluti palma in Christi domo florebat, tali praesagio virtutis manifestaretur in populis. Et cum praedictus vir Domini ab opere manuum paululum vacasset, parvissimo refocillatus somno, rursum meditationi di