comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
alii int̃pretatõ sermonũ. & postmod̾
unicuiq scd̃m differentiã donoꝵ tͥ¬
buet ᷑ differentia celestiũ bonoꝵ: ⁊
sig̾cat baptismũ ÷ qͥa sic̃ popłs isrłi¬
ticus stantib in iordane sac̃dotibꝰ intͣ¬
uit t̾ram ꝓmissionis: sic popłs xͥanꝰ
ꝑior iordanis in dulcecbne ꝑmansit.
pars inferior in amarituditiẽ marinã
defluit: qͥa electi baptizati accepte gr̃e
dulcedinẽ custodiunt. reꝑbi uͦ in ama¬
ritudinẽ uicioꝵ amissa dulcedine
filii ruben. ⁊ gad. ⁊ dimidia tͥb ma-¬
nasse. pugnat᷑i quoꝵ pr̃es infiliis
matrũ suaꝵ fuert̃ pͥmogeniti: ⁊ an¬
armati. De hoc origenes. Uidemꝰ in¬
qͥt ysaiam. iheremiã. accincdos expe¬
ditosq ad auxiliũ nr̃m: qͥ cũ uolu¬
daniel acd auxiliũ nr̃m: cũ nos de re¬
gno xp̃i ⁊ de antixp̃i fut᷑a fraude in¬
struit . ⁊ p̃monet. Adẽ et echiel sacra
agmunis tͣbas: ⁊ p̃cedunt nos s uccin¬
cti lũbos in ũitate quã p̃dicant. in au¬

Expanded text:
onum . Et postmodum, unicuique secundum differentiam donorum tribuetur differentia coelestium bonorum, et significat baptismum; quia, sicut populus Israeliticus, stantibus in Jordane sacerdotibus, intravit terram promissionis, sic populus perior Jordanis in dulcedine permansit, pars inferior in amaritudinem marinam defluxit; quia electi baptizati gratiae dulcedinem custodiunt, reprobi vero in amaritudinem vitiorum, amissa dulcedine filii Ruben, et Gad, et dimidia tribus Manasse pugnaturi, quorum patres in filiis matrum suarum fuerunt primitivi: et anarmati. De hoc Origenes: Videmus, inquit Isaiam, Jeremiam et alios accinctos, expeditosque ad auxilium nostrum, qui voluDaniel ad auxilium nostrum, cum nos de regno Christi et Antichristi futura fraude instruit et praemonet. Adest Ezechiel, sacraagminis turmas, et praecedunt nos praecincti lumbos in veritate, quam praedicant in au
Abbreviated transcription (Latin):
ma. Infideł ppłs u̾ba legis in ore tenu¬
it: q̃ in oꝑe seruare contẽpsit. Ibi gͦ
ampliꝰ ar debat: ubi se ostendit scire
qd̾ fac̾e noluit. Ab extͤmo digito se
tangi desid̾at: qͥ et̃nis suppliciis datꝰ
optat oꝑa iustoꝵ. uł ultima sibi
iste aliqͥd boni fecit. ex qͦ bonũ tͣnsi¬
toriũ in hac uita recepit: ⁊ lazarꝰ ali¬

Expanded text:
ma. Infidelis populus verba legis in ore tenuit, quae in opere servare contempsit. Ibi ergo amplius ardebat, ubi se ostendit scire, quod facere noluit. Ab extremo digiti se tangi desiderat, qui aeternis suppliciis datus optat opera justorum, vel ultima sibi iste aliquid boni fecit, ex quo bonum transitorium in hac vita recepit: et Lazarus ali
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ gͦ fr̃es: qͦs ad spualem intelligentiã
ñ assurg̾e gemiit. Si moysen ⁊ ꝓpħas
ñ audiunt : neq si qͥs ex mortuis resur¬
rex̃ĩt cͤdent. Ex mortuis dñs resurre¬
xit. s qr iudaicꝰ ppłs moysi cred̾e noluit.
qͦm moyses p̃dix̾at ñ ꝑuenit. uñ ũi¬
tas. Si cred̾etis moysi: cͤderetis forsi¬

Expanded text:
t, quia eos ad spiritualem intelligentiam non assurgere novit. Si Moysen et prophetas non audiunt, neque si quis ex mortuis resurrexerit, credent. Ex mortuis Dominus resurrexit, sed quia Judaicus populus Moysi credere noluit, quem Moyses praedixerat non pervenit. Unde Veritas: Si crederetis Moysi, crederetis forsi
Abbreviated transcription (Latin):
si. eiꝰ. Alonge uident infideles. dũ in
umo positi añ diẽ iudicii fideles suꝑ
se in reqͥe atcendũt: quoꝵ post gau¬
dia contẽplari ñ possũt. Longe enĩ
ẽ qd̾ conspiciũt : qr illuc ꝑ meritũ ñ

Expanded text:
. A longe vident infideles, dum in imo positi ante diem judicii fideles super se in requie attendunt, quorum gaudia post contemplari non possunt. Longe est quod conspiciunt, quia illuc per meritum non
Abbreviated transcription (Latin):
Lugeat corruptꝰ amissionẽ uͥginalis
integritatis. lugeat maliciosus amissi¬
onẽ pietatis. lugeat suꝑbꝰ amissionẽ
humilitatis: lugeat iracundꝰ amissio¬
nẽ int̾ne tͣnqͥllitatis. lugeat auarus
amissionẽ largitatis. lugeat inuidus
amissionẽ caritatis. Beati nãq qͥ lugẽt
mͦ ꝑ penitentiã: qr consolabunt᷑ ꝑ in¬
dulgentiã: deinde etiã ꝑ iusticiã: po¬
stremo autẽ ꝑ głam. Possumꝰ dicere
tͥa ẽẽ geña: spũalit ⁊ fructuose coram
ocuł creatoris lugentiũ. Alii nãq lu¬
gent ꝓ indulgentia culpe ⁊ alii lugẽt
ex suauitate gr̃e diuinitꝰ sibi collate:
alii ampliori feruore accensi. lugent
ex defid̾io future głe. Q in his om̃ĩb
beati qͥ lugent: qr si seminant in lacͥ¬
mis in exultatione metent. Abst̾get

Expanded text:
Lugeat corruptus amissionem virginalis integritatis, lugeat malitiosus amissionem pietatis; lugeat superbus amissionem humilitatis; lugeat iracundus amissionem internae tranquillitatis, lugeat avarus amissionem laamissionem charitatis. Beati, namque qui lugent modo per poenitentiam, quia consolabuntur per indulgentiam, deinde per justitiam, postrtria esse genera spiritualiter et fructuose coram oculis Creatoris lugentium. Alii namque lugent pro indulgentia culpae, alii lugent ex suavitate gratiae divinitus sibi collatae, alii ampliori fervore accensi lugent ex desiderio futurae gloriae. Et in his omnibus beati qui lugent, quia qui seminant in lacrymis, in exsultatione met
Abbreviated transcription (Latin):
unt iusticiã: qm̃ ip̃i saturabunt᷑. O̾c
nes innum̃as. Ista tñ omĩa bona st̃
in se: s in hoc quodãmͦ mala ẽẽ dicur¬
tꝰ. qd̾ a malis male esuruintꝰ ⁊ sitiunt᷑.
Sic ⁊ dñs iniquũ dix̃ mãmona .i. diui¬
tias: ñ qd̃ res diuitiaꝵ ẽẽnt iniq. s
ꝑ iniquitatẽ acqͥsite. Alii esuruint ⁊¬
sitiunt potestates. honores ⁊ alii uolup¬
tates. alii salutatõnes in foro. pͥmos re¬

Expanded text:
unt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur. Omnes nes innumeras. Ista tamen omnia bona sunt in se; sed in hoc quodammodo mala esse dicuntur, quod a malis male esuriuntur et sitiuntur. Sic et Dominus iniquum dixit mammona, id est divitias, non quod res divitiarum essent iniquae, sed per iniquitatem acquisitae. Alii esuriunt et sitiunt potestates et honores, alii voluptates, alii salutationes in foro, primos re
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ ipsoꝵ ẽ regnũ celoꝵ. Multi pati¬
culpam. alii patiuntꝰ ꝓpt̃ iusticiam.
ꝓpt̃ culpã patiunt᷑ mali: ꝓpt̃ iustici¬
am patiunt᷑ boni. Latro suspendlit᷑
ꝓpt̾ culpã: iustꝰ ñ potest suspendi nͥ
ꝓpt̃ iusticiã ⁊ innocentiã. S dicit ali¬
pace consistunt omĩa: ⁊ scã eccłia fe¬
re de nulla parte patit᷑ adũsa. Q ego
dico qr ubiq ꝑsecutiones st̃. qr cotidie

Expanded text:
m ipsorum est regnum coelorum. Multi paticulpam, alii propter justitiam; propter culpam patiuntur mali, propter justitiam boni. Latro suspenditur propter culpam; justus non potest suspendi, nisi propter justitiam et innocentiam. Sed dicet alipace consistunt omnia, et sancta Ecclesia fere de nulla parte patitur adversa. Et ego dico quod ubique persecutiones sunt, quia quotidie
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ homo ñ debet ẽẽ nimie asꝑitatis. sic
nec debet ẽẽ minie lenitatis : ut int dex¬
t̾am ⁊ sinistrã. ꝑ discretã mansuetudi¬
nẽ ad beatitudinis ꝑueniat t̾ram. Se¬
ati qͥ lugent: qm̃ ip̃i consolabuntur.
Luctꝰ solet ẽẽ ꝓ amissione caroꝵ: sicut
qñ aliqͥs amittit caros suos. patrẽ. ma¬
trem. filios. aut aliquẽ ꝓpinquũ. Heu
qmͣ multi lugent caros suos: qͥ neqͣqmͣ
lugent semet ip̃os. Qmͣ multi lugent
dãna corꝑalia: qͥ lugere contẽnunt
dãna spũalia. Qñ aliquis infirmatur
luget. O sanitas insana: o uisio ceca. o
t̃ lugenda spũalia scilicet dãna ñ lugẽt.
uł etiã de ip̃is rident: de istis inqm
ꝓph̾auit ysaias dicens. Ue qͥ dicitis bo¬
nũ malũ. ⁊ malũ bonũ: ponentes te¬
nebras lucẽ. ⁊ lucẽ tenebras: ponentes

Expanded text:
sicut homo non debet esse nimiae asperitatis, sic sicut homo non debet esse nimiae asperitatis, sic nec debet esse nimiae lenitatis, ut inter dexteram et sinistram per discretam mansuetudinem ad beatitudinis perveniat terram. Beati qui lugent, quoniam ipsi consolabuntur. Luctus solet esse pro amissione charorum, sicut quando aliquis amittit charos suos, patrem, matrem, filium, aut aliquem propinquum. Heu! quam multi lugent charos suos, qui nequaquam lugent semetipsos! Quam multi lugent damna corporalia, qui lugere contemnunt damna spiritualia? Quando aliquis infirmatur luget. O sanitas insana! o visio caeca! oter lugenda spiritualia, scilicet damna, non lugent, vel etiam de ipsis rident. De istis, inquam, prophetavit Isaias dicens: Vae qui dicitis bonum malum et malum bonum, ponentes tenebras lucem, et l
Abbreviated transcription (Latin):
diuites: alii qͦ dammͦ de spũ nich̾ ha¬
bentes: alii spu pauꝑes. Spũ diuites
st̃ suꝑbientes ÷ de spũ nicħ habentes
minis pusillammes: sp̃u pauꝑes hu¬
miles. Suꝑbientes faciunt ñ facienda
ꝑ elationẽ ⁊ pusillanimes facienda p̃¬
itaq sp̃c. nich habens defectionis m¬
ch̾ suꝑfluitatis: ꝑ uiam regiã ducit
ad beatitudinẽ suꝑnã. Beati mites.
Mites st̃ lenes ⁊ pacientes: qͥ neminẽ
ledunt. ⁊ imꝓbis cedunt. St̃ autẽ qͥ¬
dam. qͥ ita uolunt ẽẽ mnites ut nicħ
curent de uita aliena: neminẽ de
bono admoneant. neminẽ de malo
corripiant. S talis lenitas ñ ẽ mul¬
tũ laudanda: qr patit᷑ defectũ ubi
deberet exercere uirtutis effectum.
Tales gͥ debent ẽẽ mittes. ut neminẽ le¬
dant: malaillata pacient̃ sustineant.
Q ñ solum suã. s nec alienã negligant
uitã: ut si opꝰ fuerit ⁊ bonis ad meliora
exhibeant exhortationẽ. ⁊ malis de ma¬
lo correptionẽ. Est enĩ modꝰ in reb: qi

Expanded text:
divites, alii quodammodo de spiritu nihil habentes, alii spiritu pauperes. Spiritu divites sunt superbientes, de spiritu nihil habentes, nimis pusillanimes. Spiritu pauperes humiles. Superbientes faciunt non facienda per elationem, pusillanimes facienda pritaque spiritus nihil habens defectionis, nihil superfluitatis per viam regiam ducit ad beatitudinem supernam. Beati mites. Mites sunt lenes et patientes, qui neminem laedunt, et improbis cedunt. Sunt autem quidam, qui ita volunt esse mites, ut nihil curent de vita aliena, neminem de bono admoneant, neminem de malo corripiant. Sed talis lenitas non est multum laudanda, quia patitur defectum, ubi deberet exercere virtutis effectum. Tales igitur debent esse mites, ut neminem laedant, mala illata patienter sustineant, et non solum suam, sed nec alienam negligant vitam, ut, si opus fuerit, et bonis ad meliora exhibeant exhortationem, et malis de malo correptionem. Est etenim modus in rebus, quia
Abbreviated transcription (Latin):
qui ẽ dñs mundi. Non enĩ implet᷑ oculus
uisu. nec auris implet᷑ auditu: nec in cẽtis
sensib potest homo saturari. ex eoꝵ dele¬
ctationib. Qd̃ rex daiid bñ consid̾auit :
qͥ qmͣiuis hab̾et ad comedũ ⁊ bibenddũ.
ñ solũ ad necessitatẽ. s etiã si uellet ad
suꝑfluitatẽ: tñ dixit. Satiabor: cũ ap¬
paruerit gła tua. Esuriamꝰ gͥ ⁊ sitiamꝰ
riem ⁊ sitim iusticie. ꝑueniemꝰ ad satie

Expanded text:
qui est dominus mundi. Non enim impletur oculus visu, nec auris impletur auditu, nec in caeteris sensibus potest homo saturari ex eorum delectationibus. Quod rex David bene consideravit, qui quamvis haberet ad comedendum et bibendum non solum ad necessitatem, sed etiam si vellet ad superfluitatem, tamen dixit: Satiabor cum apparuerit gloria tua . Esuriamus et sitiamus riem et sitim justitiae perveniemus ad
Abbreviated transcription (Latin):
diatores admittit: qr cũ discretõnis
sollicitudo cessau̾it. ad int̾ficienclũ am¬
mũ malignis spitib panclit. Qͥ ingͥssi
spicas tollunt: qr bonaꝵ cogitationũ
g̃mina aufer̃t. Atq in inguine ferũt.
qr uirtutẽ cordis. delectatõne carnis or¬
si ñ ad ingressũ domꝰ mulierẽ acł ĩt¬
aditũ mollẽ custodiã deputasse. foct
enĩ iuigilq sensus. p̃poni corcdis forib debt
quẽ nec negligettie somnꝰ oppͥmat. necigno¬
rantie error fallat. Uñ bñ his bosech dins.
qͥ custode femina hostilib gladiis midat᷑
Is bosech enĩ: uir confusionis dicit᷑. Urr
autẽ confusionis dicit᷑. qͥ forti m̃tis custodia
munitꝰ ñ est. Quẽdũ uirtutes se estimat¬
agere: subintnͣtia uicia nescientẽ necant.
Tota gͦ uirtute muniendꝰ ẽ aditꝰ m̃tis.
ne eã hostes penetrent. foramnie negleste

Expanded text:
 cum discretionis sollicitudo cessaverit, ad interficiendum animum malignis spiritibus iter pandit. Qui ingressi spicas tollunt; quia beatarum cogitationum germina auferunt, atque in inguine feriunt, quia virtutem cordis delectatione carnis ocsi non ad ingressum domus mulierem, iiam deputasset: fortis namque, vigilque sensus, praeponi cordis foribus debet, quem nec negligentiae somnus opprimat, nec ignorantia error fallat. Unde bene Isboseth dicitur, qui custode femina hostilibus gladiis nudatur. Isboseth quippe vir confusionis dicitur. Vir autem confusionis est, qui forti mentis custodia munitus non est; quia, dum virtutes se agere existimat, subintrantia vitia nescientem necant. Tota ergo virtute muniendus est aditus mentis, ne eam hostes penetrent foramine neglige
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ corpꝰ xp̃i. In pͥmo lib̾ati fc̃ filii isrł
de seruitutẽ pharaonis. in scd̾o liberati
st̃ electi de iugo diabolice potestatis. in
t̃cio liberat᷑ iustificandꝰ de dnĩo nniqͥta¬
tis in qͣrto liberat᷑ uistus de iuincło car¬
ns: in qͥnto liberabitꝰ sc̃a eccłia in om¬
nib filiis suis de corruptione mortali¬
tatis. Tunc sc̃a mat̾ eccłia. priꝰ in hoc
scło lege ꝑ oꝑa iusticie consũmata. ⁊¬
euangłio ꝑfecto. ueluti qͣtuordecĩ dierũ

Expanded text:
cum. In primo liberati sunt filii Israel de servitute Pharaonis, in secundo liberati sunt electi de jugo diabolicae potestatis, in tertio liberatur justificandus de dominio iniquitatis, in quarto liberatur justus de vinculo carnis, in quinto liberabitur sancta Ecclesia in omnibus filiis suis de corruptione mortalitatis. Tunc sancta mater Ecclesia prius in hoc saeculo lege per opera justitiae consummata e
Abbreviated transcription (Latin):
ec̃nitatẽ sine temꝑe. simplicitatẽ sine
diminutõne. Capd̾ uoramꝰ. qñ eũ co¬
gitamꝰ ueracit ẽẽ in omĩ essentia. in
om̃i loco. in omi cemꝑe: s in oimi essen¬
tia sine sui diffinitione. in om̃i loco
sine cõp̾hensione. in om̃i tẽꝑe sine
mutabilitate. Capd̾ uoramꝰ qñ cogi¬
tamꝰ qd̾ ñ potest loco mutari qͥ ubiq
ẽ. nec temꝑe qui et̃nus ẽ. nec sensit ꝙ
sapientissimꝰ ẽ. nec affectu qͥ optimꝰ
ẽ nec augeri qͥ inim̃sus ẽ. nec minui
qͥ simplex ẽ: nec diuuidi qͥ unꝰ ẽ. Capd̃
uoramꝰ. qñ cogitamꝰ eiꝰ potentiã. sapi

Expanded text:
 sine tempore, simplicitatem sine diminutione. Caput voramus, quando eum cogitamus veraciter in omni essentia, in omni loco, in omni tempore: sed in omni essentia sine sui definitione; in omni loco sine comprehensione; in omni tempore sine mutabilitate. Caput voramus, quando cogitamus quod non potest loco mutari qui ubique est, nec tempore qui aeternus est, nec sensu qui sapientissimus est, nec affectu qui optimus est, nec augeri qui immensus est, nec minui qui simplex est, nec dividi qui unus est. Caput voramus, quando cogitamus ejus pote
Abbreviated transcription (Latin):
oleũ ⁊ uinũ. ⁊ ĩponens suꝑ umentũ
duxit in stabulũ: ⁊ curam eiꝰ egit. Sũb¬
ũsis hostib multis ⁊ magnis. dedit
nob̾ t̾ram optimã. qi lib̾atos de pote¬
state tenebraꝵ tnͣstulit in regnũ filudi¬
lectionis sue. regeñans nos inspem iu¬
uã ꝑ resurretionẽ iħu xp̃i exmonius

Expanded text:
um et vinum, et imponens super jumentum duxit in stabulum, et curam ejus egit . Subversis hostibus multis et magnis, dedit terram nobis optimam, quia liberatos de potestate tenebrarum transtulit in regnum Filii dilectionis suae , regenerans nos in spem vivam per resurrection
Abbreviated transcription (Latin):
b iam ñ st̃ tenenda carnalia legis p¬
cepta. s ea q̃ ꝑ illa st̃ significata: nos
inqͣm debemꝰ altiꝰ fodere. ⁊ latentis
boni fontẽ q̃rere: sub umbͣ ueritatẽ
sub figura rẽ. sub cduricia corticis me¬
dulle teneritudinẽ. sub litt̃a intelligen¬
tiã spiritalẽ: sub tegmine palee inter¬
nã gͣni refectionẽ. diligent̃ inuestiga¬
re. In agro nãq legis diine thesau¬
tꝰ sapĩe latet occultꝰ: quẽ qͥ muenit.
inuenit uitã: ⁊ haurit salutẽ a dño.

Expanded text:
bus jam non sunt tenenda carnalia legis scripta, sed ea, quae per illa sunt significata, nos, inquam, debemus altius fodere, et latentis boni fontem quaerere, sub umbra veritatem, sub figura rem, sub duritia corticis medullae teneritudinem, sub littera intelligentiam spiritualem, sub tegmine paleae internam grani refectionem diligenter investigare. In agro namque legis divinae thesaurus sapientiae latet occultus, quem qui invenit, invenit vitam, et haurit salutem
Abbreviated transcription (Latin):
regẽ in decore suo. Est ⁊ aliud pascha.
siue transitꝰ⁊ qñ in die uidicii. in resur¬
rectõne generali. scã uniu̾salis eccła.
de erũna mundi tͣnsibit ad beatitudi¬
nẽ celi: de mutabilitate temꝑis. ad sta¬
bilitatẽ ẽt̾ntatis. In hoc tͣnsitu. induet
corrupcibile hoc incorruptelam. ⁊ morta

Expanded text:
Regem in decore suo. Est et aliud Pascha Regem in decore suo. Est et aliud Pascha sive transitus, quando in die judicii in resurrectione generali sancta universalis Ecclesia de aerumna mundi transibit ad beatitudinem coeli, de mutabilitate temporis ad statum aeternitatis. In hoc transitu induet hoc corruptibile incorruptionem, et morta
Abbreviated transcription (Latin):
uab oꝑe pecc̃i: ⁊ ñ solum ab oꝑe pecc̃i.
s etiã a uoluntate peccandi. Uolun¬
tas enĩ ꝓ facto cõputat᷑. Quicũq aũ
dies istos uoluerit obseruare. semet
obseruat. in qnͣtum a malo semet ip¬
sũ conseruat. E tanto festiuiores lau¬
des diuinitati immolat: qnͣto iocun¬
ditatẽ grẽ defecata m̃te tranqͥllius
degustat. Est ⁊ aliꝰ transitꝰ in morte
iusti: qñ amima de ergastulo ⁊ uin¬
culis carnis egrediens liberata de
tẽptationib scłi. tͣnsit ad głam lib̾¬
tatis filioꝵ d̾i. felix ille transitꝰ. qͦ ni¬
stus post actionẽ bonã. recipit stolã
primam÷ ⁊ euadens miseriã. intrat
ngłui qͣternario. qͣsi qͣtuordecĩ dierũ
num̃o cõpleto: agunt ibi qͥntam deci¬
mã diem sollẽnem cũ angłis: coram
altissimo dño. Ibi gaudentes cũ beatiᷤ
spiritib: ingaudio sollẽntatis illius
glorificatione suoꝵ corꝑũ felicit expec¬
tant. Ibi habitantes in excelso: uident

Expanded text:
e peccati, sed etiam a voluntate peccandi. Voluntas enim pro facto computatur. Quicunque autem dies istos voluerit observare velle observat, inquantum a malo semetipsum conservat. Et tanto festiviores laudes divinitati immolat, quanto jucunditatem gratiae defaecata mente tranquillius degustat. Est et alius transitus in morte justi, quando anima, de ergastulo et vinculis carnis egrediens, liberata de tentationibus saeculi, transit ad gloriam libertatis filiorum Dei. Felix ille transitus, quo justus post actionem bonam recipit stolam primam; et evadens miseriam intrat gngelii quaternario quasi quatuordecim dierum numero completo agunt ibi quintam decimam diem solemnem cum angelis coram Altissimo Domino. Ibi gaudentes cum beatis spiritibus in gaudio solemnitatis illius glorificationem suorum corporum feliciter exspectant. Ibi habitantes in excelso vident
Abbreviated transcription (Latin):
ira ad tnͣqͥllitatem. de acciłia ad ex¬
ultationẽ. de auaricia ad largitatẽ.
de ebrietate ad sobrietatẽ: de luxuria
ad castitatẽ. Transeamꝰ de malo ad
bonũ. de mundo ad dm̃: ut moriarõ
mundo. uiuamꝰ d̾o. Imitemꝰ serui
dnm̃. discipuli magistrũ: ut sic xp̃e
de mundo ad prẽm tnͣsrut. ita ⁊

Expanded text:
ira ad tranquillitatem, de acedia ad exira ad tranquillitatem, de acedia ad exsultationem, de avaritia ad largitatem, de ebrietate ad sobrietatem, de luxuria ad castitatem. Transeamus de malo ad bonum, de mundo ad Deum, ut moriamur mundo, vivamus Deo. Imitemur servi Dominum, discipuli Magistrum, ut sicut Christus de mundo
Abbreviated transcription (Latin):
am. di quid residuũ fuerit. qd̾ nram
excedat intelligentiã. debet igni com
gamꝰ renes nros ꝑ castitatẽ: habeamꝰ
calciam̃ta in pedib ꝑ defunctoꝵ patrũ
imitationẽ: baculos in manib ꝑ uigi¬
lantiã pastoralem. Comectamꝰ panes
ALimos ꝑ simplicẽ doctrinã: lactucas
agrestes ꝑ amaram penicentiã. Come¬
damꝰ festinant̃. ut mandata d̾i. my¬
st̃ia redẽptionis. gaudia patrie celestĩ
cũ festinatione cognoscamꝰ. ⁊ p̃cepta
dĩ impleamꝰ: qi ⁊ si hoclie qd nob̾ licet
lẽpnitatẽ patrie celestis anhelenius.
Nemo in huiꝰ uite itinere torpeat: ne
ligentia breuit̃ ꝑstringimꝰ: ut detan¬
to satͣmento qnͣtum possumꝰ colliga¬
mꝰ. Comedamꝰ fr̃s phase: ⁊ ñ solum
comedamꝰ s ⁊ faciamꝰ. faciamꝰ phase.
faciamꝰ transitũ. Transeamꝰ de tene¬
bris ad lucẽ: de mendatio ad uerita¬
dẽ: de uitio ad uirtutẽ. Transeamꝰ
in qnͣtum possumꝰ. de suꝑbia ad hu¬
militatẽ. de inuidia ad caritatẽ. de

Expanded text:
am. Si quid residui fuerit, quod vestram excedat intelligentiam, debet igni combgamus renes nostros per castitatem. Habeamus calceamenta in pedibus per defunctorum Patrum imitationem, baculos in manibus per vigilantiam pastoralem. Comedamus panes azymos per simplicem doctrinam, lactucas agrestes per amaram poenitentiam. Comedamus festinanter ut mandata Dei, mysteria redemptionis, gaudia patriae coelestis cum festinatione cognoscamus, et praecepta vitae impleamus, quia et si hodie quod licet lemnitatem patriae coelestis anhelemus. Nemo in hujus vitae itinere torpeat, ne igentia breviter perstrinximus, ut de tanto sacramento, quantum possumus, colligamus. Comedamus, fratres, Phase, et non solum comedamus, sed et faciamus. Faciamus Phase, faciamus transitum. Transeamus de tenebris ad lucem, de mendacio ad veritatem, de vitio ad virtutem. Transeamus, in quantum possumus, de superbia ad humilitatem, de invidia ad charitatem, de
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ñ erit ampliꝰ neq luctꝰ neq clamor s
nec ullus dolor: qm̃ pͥora tͣnsierũt. Igitͦ
qͥnq clifferentiis distinguere possumꝰ
pascha: siue phase siue tͣnsitum dicamꝰ.
Primũ fuit in ꝑcussione egypti scd̾m
inpassione dm̃i. t̾cium in uistificatõne
impii. qͣrtum in morte iusti: qͥntũ in

Expanded text:
n erit amplius neque luctus, neque clamor, sed nec ullus dolor, quoniam priora transierunt . Igitur quinque differentiis distinguere possumus Pascha, sive Phase, sive transitum dicamus. Primum fuit in percussione Aegypti, secundum in passione Domini, tertium in justificatione impii, quartum in
Abbreviated transcription (Latin):
dentib. in hoc eccã temꝑe post amis¬
sam baptismi grãm: ⁊ remittit culpã
d licet peccatorib penitentib nunqmͣ
longinqͣ sit diuina miseratio: ornib
tñ formidanda ẽ post acceptã gr̃am cul¬
pa: qmͣ t̾ribilis imminet sententia con¬
tẽptorib gr̃e ⁊ sicut ex eiꝰdem u̾bis apłi
intelligi potest. Ait enĩ Irritam qͥs fa¬
ciens legem moysi:. sine miseratõne du¬
ob uł trib testib morit᷑. Qnͣto magis
det̾iora putatis mereri supplicia qͥ filiũ
d̾i conculcau̾it ⁊ ⁊ sanguinẽ testam̃ti
pollutũ duxerit. in quo scĩficatꝰ ẽ ⁊¬
spũi grẽ contumeliã fec̾it: di sermo
uet̾is testam̃ti qͥ ꝑ angłos dictꝰ ẽ. factꝰ
ẽ firmꝰ. ⁊ om̃is p̃uaricatio accepit iu¬
stam m̃cedis retributionẽ ÷ quomͦ nos
effugiemꝰ si tantã neglexerimꝰ salutẽ:
Non gͥ nos configurem᷑ illis in p̃ua¬
ricatione. ne similes illis efficiam᷑ in

Expanded text:
rtentibus in hoc etiam tempore post amisrtentibus in hoc etiam tempore post amissam baptismi gratiam remittit culpam. Sed licet peccantibus poenitentibus nunquam longinqua sit divina miseratio; omnibus tamen formidanda est post acceptam gratiam culpa, quia terribilis imminet sententia contemptoribus gratiae, sicut ex ejusdem verbis Apostoli intelligi potest. Ait enim: Irritam quis faciens legem Moysi sine miseratione duobus vel tribus testibus moritur. Quanto magis deteriora putatis mereri supplicia qui Filium Dei conculcaverit, et sanguinem testamenti pollutum duxerit in quo sanctificatus e contumeliam fecerit? Si sermo Veteris Testamenti, qui per angelos dictus est, factus est firmus, et omnis praevaricatio accepit justam mercedis retributionem: quomodo nos effugiemus si tantam neglexerimus salutem? Non igitur nos configuremus illis in praevaricatione, ne similes illis efficiamur in
Abbreviated transcription (Latin):
tam grãm baptismatis. p̃ciũ amittũt
humane redẽptionis : nec habent qͥd
offerant ꝓ peccõ. redẽptionis iã facte
nec ampliꝰ faciende p̃cio amisso: sic̃
nec genus humanũ habuisset post
peccatũ parentis pͥmi originale. ho¬
stiam qmͣ ꝓ ip̃o pecc̃o originali uł ꝓ
suo actuali obtulisset. nͥ illi pat̾ sũme
pietatis. dilecti filii sui assũptã hu¬
manitatẽ ab om̃i pecc̃i macula ꝑ di¬
umã potentiã mundatã: ad offeren¬
dum gͣtis dedisset. Que iudelicet hu¬
manitas xp̃i in cruce semel oblata.
om̃s tam p̃cedentes qmͣ seq̃ntes ad iui¬
tam et̃nam p̃destinatos. effusione
sui sanguinis a culpa lauit: ⁊ et̾no
pr̃i ade debitũ soluens reconciliauit.
Una ẽ gͦ redẽptionis hostia: qͣ amis¬
sa ñ relinquitꝰ nob̾ alt̾a. S qmͣuis
ista tam gͣuia ⁊ t̾ribilia sint peccan¬
tib : ñ ẽ tñ impossibile apd̃ dm̃ om̃e
u̾bum. Potest ⁊ enĩ misereri. ⁊ mise¬
retͦ labentib. ⁊ ad eũ penitendo reũ¬

Expanded text:
tam gratiam baptismatis, pretium amittunt humanae redemptionis, nec habent quid offerant pro peccato redemptionis jam factae, nec amplius faciendae pretio amisso. Sicut nec genus humanum habuisset post peccatum parentis primi originale hostiam, quam pro ipso peccato originali vel pro suo actuali obtulisset, nisi illi Pater summae pietatis dilecti Filii sui assumptam humanitatem ab omni peccati macula per divinam potentiam mundificata ad offerendum gratis dedisset. Quae videlicet humanitas Christi in cruce semel oblata omnes tam praecedentes quam sequentes ad vitam aeternam praedestinatos effusione sui sanguinis culpa lavit, et aeterno Patri, Adae debitum solvens, reconciliavit. Una est ergo redemptionis hostia, qua amissa non relinquitur nobis altera. Sed quamvis ista tam gravia et terribilia sunt peccantibus, non est tamen impossibile apud Deum omne verbum . Potest etenim misereri, et miseretur labentis, et ad eum poenitendo reve
Abbreviated transcription (Latin):
seruata ẽ. Isti st̃ scd̾m beatũ petrũ
apłm existimantes uoluptatẽ ddiei.
delicias coinqͥnationis ⁊ macule: de¬
liciis affluentes in conuiuiis. luxuri¬
antes. ocłos hñtes plenos adult̃io ⁊
incessabili delicto. pellicientes animaꝰ
instabiles. cor exercitatũ auaricia ha¬
bentes: maledictionis filii. De quib
paulꝰ t̾ribilit̾ intonat dicens. Impos¬
sibile ẽ eos qͥ semel ft̃ illuminati. gu¬
stauer̃t etiã donũ celeste. ⁊ ꝑticipes

Expanded text:
ernum . Isti sunt, secundum beatum Petrum apostolum, existimantes voluptatem diei delicias coinquinationis et maculae, deliciis affluentes, in conviviis luxuriantes, oculos plenos habentes adulterio et incessabili delicto, pellicientes animas instabiles, cor exercitatum avaritia habentes, maledictionis filii . De quibus Paulus terribiliter intonat dicens: Impossibile est eos qui semel sunt illuminati, gustaverunt etiam donum coeleste, et participes
Abbreviated transcription (Latin):
tuis. ascendisse in celũ. sedere ad dex¬
t̃am pr̃is. in die udicii uentur ĩr ⁊ red¬
diturũ unicuiq scd̾m oꝑa sua. Intesti¬
na eiꝰ uoramꝰ. qñ ipsiꝰ occulta ⁊ ꝓfunda
sacͣmenta fidelit̾ ⁊ deuote cogitamꝰ:
quib uidelicet sacͣmentis ip̃e xp̃c est
ab initio p̃signatꝰ. sic̃ multis ẽ oracuł¬

Expanded text:
endisse in coelum, sedere ad dexteram Patris, in die judicii venturum, et redditurum unicuique secundum opera sua. Intestina ejus voramus, quando ipsius occulta et profunda sacramenta fideliter et devote cogitamus, quibus videlicet sacramentis ipse Christus est ab initio praesignatus, sicut multis oracu
Abbreviated transcription (Latin):
telligunt qmͣ districte qmͣ diligent̃
seruanda sit scĩmonia : cũ scͥptũ sit
qd̾ etiã in cogitatõne impii erit int̃¬
rogatio: nec sit allata pax in natiui¬
tate saluatoris. nͥ hominib bone uo¬
luntatis. Non solũ enĩ in cõspectu d̾i¬

Expanded text:
telligunt quam districte, quam diligenter servanda sit sanctimonia, cum scriptum sit quod etiam in cogitatione impii erit interrogatio, nec sit allata pax in nativitate Salvatoris, nisi hominibus bonae voluntatis . Non solum enim in conspectu D
Abbreviated transcription (Latin):
contulit bñficia. Patres eoꝵ absq m̃itis
elegit. eos in signis ⁊ ꝓdigiis multis ⁊
magnis de egypto. de fornace ferrea. de
domo seruitutis eduxit. p̃cessit eos in co¬
lũna nubis ⁊ ignis ꝑ desertũ longo tẽ¬
ꝑe: in quo ñ sc̃ attrita uestim̃ta eoꝵ.
Dane celesti pauit eos. aqͣ de petͣ pota

Expanded text:
contulit beneficia. Patres eorum absque meritis elegit, eos in signis et prodigiis multis et magnis de Aegypto, de fornace ferrea, de domo servitutis eduxit. Praecessit eos in columna nubis et ignis per desertum longo tempore, in quo non sunt attrita vestimenta eorum. Pane coelesti pa
Abbreviated transcription (Latin):
nario cõstat. Denariꝰ nãq significat
cõpletionẽ ⁊ finẽ legis: qͣternariꝰ ex¬
hibitionẽ ⁊ ꝑfetionẽ euangłice p̃dica¬
tionis. Lex ⁊ enĩ decẽ p̃ceptis cõp̃hen¬
ditur: ⁊ euangłium qͣtuor libris cõ
qui ẽ finis legis. denariũ legis cõple¬
uit : ⁊ ꝑ assũptam humanitatẽ lu¬
cẽ euangłice doctrine declarans. qͣsi
qͣtuor dies consũmaiit: ⁊ in consuma¬
tione p̃dicationis qͣtuor euangłioꝵ
qͣsi in fine uł in uesꝑa qͣtuor dierũ
ip̃emet xp̃c pħase celebuit: qi ꝑ nr̃e
fragilitatis naturã ꝓ nob̾ in cruce
moriens. de mundo ad prẽm tnͣsitũ
potestate eoꝵ liberauit. Debemꝰ inꝙͣ¬

Expanded text:
 namque significat completionem et finem legis, quaternarius exhibitionem et perfectionem evangelicae praedicationis. Lex etenim decem praeceptis comprehenditur. Et Evangelium quatuor libris contqui est finis legis, denarium legis complevit, et per assumptam humanitatem lucem evangelicae doctrinae declarans quasi quatuor dies consummavit. Et in consummatione praedicationis quatuor Evangeliorum, quasi in fine vel in vespera quatuor dierum, ipfragilitatis naturam pro nobis in cruce moriens de mundo ad Patrem transitum potestate eorum liberavit, hunc, in
Abbreviated transcription (Latin):
bonitatẽ qͣ creata ⁊ gub̾nata cõseruat.
subt̃ omĩa. extͣ omĩa: int ͣ omĩa. Supͣ
ñ elatum. subt̃ ñ substratũ extͣ ñ ex¬
clusum: intͣ ñ inclusũ. Supͣ p̃sidendo.
subt̃ sustentando. extͣ continendo: in¬
tͣ penetrando. Capd̃ uoramꝰ. qñ de ub̾¬
tate domꝰ dei mebriati. ⁊ de torrente
uoluptatis eiꝰ potati. cogitamꝰ eum ẽẽ
fontẽ uite. a qͦ bona cuncta ꝓcedunt.
⁊ lumen uerũ in lumine ⁊ de lumine

Expanded text:
ta conservat. subter omnia, extra omnia, intra omnia. Supra non elatum, subter non substratum, extra non exclusum, intra non inclusum. Supra praesidendo, subter sustentando, extra continendo, intra penetrando. Caput voramus, quando de ubertate domus Dei inebriati, et de torrente voluptatis ejus potati, cogitamus eum fontem vitae esse, a quo bona cuncta procedunt, et lumen verum, in lumine et de lumine
Abbreviated transcription (Latin):
da ẽ: nich respiciunt ocłi nr̃i nͥ man
na. S ⁊ decẽ exploratores ex illis duo¬
decĩ qͦs direxit moyses ad explorandã
t̃ram ꝓmissionis. detͣcerunt t̾re apd̾
filios isrł: qmͣ inspexerant. dicentes. Ter¬
ra quam lustrauimꝰ: deuorat habita¬
tores suos. Popłs quẽ aspeximꝰ. ꝓcere
stature ẽ. Ibi uidimꝰ monstͣ quedã fili¬
oꝵ enach. de gen̾e gỹganteo: quib

Expanded text:
aliud respiciunt oculi nostri nisi man . Sed et decem exploratores ex illis duodecim, quos direxit Moyses ad explorandam terram promissionis, detraxerunt terrae apud filios Israel quam inspexerant, dicentes: Terra quam lustravimus devorat habitatores suos. Populus quem aspeximus, procerae staturae est. Ibi vidimus monstra quaedam filiorum Enac de genere giganteo, q
Abbreviated transcription (Latin):
In sechim fornicatꝰ ẽ popłs cũ filiabꝰ mo¬
ab: ⁊ mitiatus ẽ isrł beelphegor. Deni¬
q t̃ram bonam ingͤssi contaminauer̃t
eã in ydolis suis ⁊ in cunctis abhomi¬
nationib suis. Incͣssatus ẽ enĩ dilectus
⁊ recalcit᷑uit: incrassatꝰ. inpinguatus.
dilatatꝰ. dereliqͥt dm̃ factorẽ suũ: ⁊ re¬

Expanded text:
In Setim fornicatus est populus cum filiabus Moab, et initiatus est Israel Beelphegor . Denique terram bonam ingressi contaminaverunt eam in idolis suis, et in cunctis abominationibus suis. Incrassatus est enim dilectus, et recalcitravit: incrassatus, impinguatus, dilatat
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ glorificata. S ⁊ si legem abqñ p̃uari¬
cemꝰ: constituti st̃ ꝑ eccłas rectores ⁊ dodo¬
res. qͥ de malo nos castigent. ⁊ inbono
reforment. Uenit ⁊ ip̃e filiꝰ freq̃nt᷑ ad
nos. ut ad suũ ouile si in aliqͦ deuiamꝰ re¬
ducat: ⁊ ibi sub sua ꝓtectione custoctiat
Ecce quomͦ consonant exẽplaria u̾ita¬
magna: nob̾ maiora. S qͥ d dicit de illis
scͥptura diuina: Multis modis enarrat
p̃uaricationes eoꝵ in egypto. in deserto.
in t̾ra ꝓmissionis. duriciã cordis eoꝵ
⁊ incredulitatẽ. contentõnes ⁊ m᷑mu¬
rationes eoꝵ contͣ dñm. ⁊ moysen ser¬

Expanded text:
 glorificata. Sed et si legem aliquando praevaricemur, constituti sunt per Ecclesias rectores et doctores, qui de malo nos castigent, et in bono reforment. Venit et ipse filius frequenter ad nos, ut ad suum ovile, si in aliquo deviamus reducat, et ibi sua protectione custodiat. Ecce quomodo consonant exemplaria veritamagna, nobis majora. Sed quid dicit de illis Scriptura divina? Multis modis enarrat praevaricationes eorum in Aegypto, in deserto, in terra promissionis, duritiam cordis eorum, et incredulitatem, contentiones et murmurationes eo
Abbreviated transcription (Latin):
sen. forsitan ñ erant sepulctͣ in egypto:.
id̾o tulisti nos ut moreremͦ in solitudĩe.
Qͥd hoc facere uoluisti : ut educ̃es nos ex
egypto: Nõne iste ẽ sermo q̃m loque¬
bami᷑ ad te in egypto dicentes. recede
a nob̾ ut seruiamꝰ egẏꝑtiis: Cꝯułto eñ
melius ẽ seruire eis: qmͣ mori in solitu¬

Expanded text:
sepulchra in Egypto: ideo tulisti nos: ut moreremur in solitudine? quid hoc facere voluisti? ut educeres nos ex Egypto? Nonne iste est sermo quem loquebamur ad te in Egypto dicentes: recede a nobis ut serviamus Egyptiis. Multo enim melius est servire eis: quam mori in solitu
Abbreviated transcription (Latin):
titudinẽ fame : In raphidim ubi ñ erat
aqͣ ad bibendũ: uirgatꝰ popłs contͣ mo-¬
ysen. ait. Sa nob̾ aquã ut bibamꝰ. Cur
exire nos fecisti de egypto: ut occid̾es ⁊
nos ⁊ liberos nr̃os ac iumenta siti: In
oreb fecert̃ uitulũ. ⁊ adorauert sculpti¬
le. ⁊ mutauert̃ głam suã in similitudi¬
nẽ uituli comedentis fenũ. obliti fc̃ dm̃

Expanded text:
n Rapnidim, ubi non erat aqua ad bibendum, jurgatus populus contra Moysen ait: Da nobis aquam ut bibamus. Cur exire nos fecisti de Aegypto, ut occideres et nos, et liberos nostros, ac jumenta siti? In Horeb fecerunt vitulum, et adoraverunt sculptile, et mutaverunt gloriam suam in similitudinem vituli com
Abbreviated transcription (Latin):
fnaculatꝰ percĩs adult̾io qñ peccauit
cũ bersabee. tͣdrtione. qñ urie dedit
litt̃as mortis suc. homicidio. qñ ioab
õdictum uriã scdm p̃ceptũ regis in
le co ubi bellũ erat fortissirũ posuit.
ipse urias ꝑcussus occubuit: ip̃e inqmͣ da¬
uid postqrͣ se peccasse intellexit. psalmũ
sione se a d̾o mundari supplicit postula
ba ysopi de qͣ in testam̃to uet̾i asꝑsoriũ
cõponebat᷑. quo res q̃ libet mundancda
asꝑgebat᷑ ⁊ mundabatꝰ᷑: quot in se ht̃
foras de t̾ra exire. sursũ crescere. ramoᷤ
multiplicare. folia ꝓducere. iurescere.
calidũ natura. paruũ ⁊ purgatuũ
ẽẽ. gͣna seminis. ⁊ iacinctin coloris fld¬
culos: ⁊ ex ip̃is floscuł redolentiã ha¬
bere. Hec omĩa spũalit̃ iusto isti. scõ
udelicet augustino cuiꝰ hodierna
die sollẽma celebramꝰ cõueniunt. Ra¬
dix que pͥncipium ẽ rei crescentis. fidẽ
significat cordis: que ẽ origo totiꝰ uir¬
tutis. uł boni oꝑis. ex ip̃a nascentis. Egͣs¬

Expanded text:
maculatus peccatis: adulterio, quando peccavit cum Bersabee; traditione, quando Uriae dedit litteras mortis suae: homicidio, quando Joab, praedictum Uriam secundum praeceptum regis in loco ubi bellum erat fortissimum posuit, ipse Urias percussus occubuit. Ipse, inquam, David postquam se peccasse intellexit, psalmum sione se a Deo mundari suppliciter suppliba hyssopus, de qua in testamento veteri aspersorium componebatur, quo res quaelibet mundanda aspergebatur et mundabatur, quot in se habet foras de terra exire, sursum crescere, ramos multiplicare, folia producere, virescere, calidum natura, parvum, et purgativum esse, grana seminis, et hyacinthini coloris flosculos, et ex ipsis flosculis redolentiam habere. Haec omnia spiritualiter justo isti sancto, videlicet Augustino, cujus hodierna die solemnia celebramus conveniunt. Radix, quae principium est rei crescentis, fidem significat cordis, quae est origo cujuslibet virtutis, vel boni operis ex ipsa nascentis. Egres
Abbreviated transcription (Latin):
meamus cũ illis antiquis contẽptori¬
b condẽnari. Scicis fr̃s: multiplices
penas illis ꝓpt̾ iniquitatẽ eoꝵ fuisse
illatas. Alii gladiis ft̃ occisi alii celesti
igne cõbusti. alii t̾ra glutiente absorti.
alii morsib serpentiũ necati: alii dño
a gentib sepe st̃ seruituti subiecti.
Deniq de t̾ra sua penitꝰ euulsi. dis¬
ꝑsi st̃ ꝑ multas regiones. ⁊ continue
seruituti subditi: ⁊ qd̾ omnib gra¬
uiꝰ ẽ a fide saluatoris exclusi. ⁊ ꝑpetue
dc̃nationi deputati st̃. Nongͥ effici¬
am᷑ similes in culpa: ne simul cũ illis
cruciem᷑ in pena. Timeamꝰ dnm̃ ddr̃
nr̃m. qͥ nos eduxit de egypo infideli¬
tatis. ⁊ dedit nob̃ iocunditatẽ et̃ne¬

Expanded text:
llis antiquis contemptoribus condemnari. Scitis, fratres, multiplices poenas illis propter iniquitatem eorum fuisse illatas. Alii gladiis sunt occisi, alii coelesti igne combusti, alii terra glutiente absorpti, alii morsibus serpentum necati, alii Domina gentibus saepe sunt servituti subjecti. Denique de terra sua penitus evulsi, dispersi sunt per multas regiones, et continuae servituti subditi, et quod omnibus gravius est a fide Salvatoris exclusi et perpetuae damnationi deputati sunt. Non igitur efficiamur similes in culpa, ne simul cum illis cruciemur in poena. Timeamus Dominum Deum nostrum, qui eduxit nos de Aegypto infidelitatis,
Abbreviated transcription (Latin):
iusticiã reuocarent: ⁊ eidẽ ppło aduen¬
tũ dilecti filii sui p̃nuntiarent. Deniq
cũ aduenisset sacri plenitudo temꝑis.
misit d̾s filiũ suũ in t̾ris. ad oues q̃ ꝑie¬
rant domus isrł. ut ip̃e pastor gregẽ
suũ pasceret. in bͣchio suo congͣgaret
agnos: ⁊ in sinii suo leuaret. feras ipse
portaret. Ista magnalia ⁊ multa alia.
q̃ mͦ enum̃are nec uolumꝰ nec ualemꝰ.
fecit illis dts ⁊ q̃ sicut iã dictũ ẽ in fig᷑a
contingebãt illis: scͥpta st̃ autẽ ad cor¬
reptionẽ nr̃am. in qͦs fines scłoꝵ leue

Expanded text:
justitiam revocarent, et eidem populo adventum dilecti Filii sui praenuntiarent. Denique cum advenisset sacri plenitudo temporis, misit Deus Filium suum in terras ad oves quae perierant domus Israel: ut ipse pastor gregem suum pasceret, in brachio suo congregaret agnos, et in sinu suo levaret, fetas ipse portaret . Ista magnalia, et multa alia, quae dinumerare nec volumus, nec valemus, fecit illis Deus, quae, sicut jam dictum est, in figura contingebant illis; scripta sunt autem ad correctionem nostram,
Abbreviated transcription (Latin):
mano s gͣcuito dono elegit d̃s pr̃es
nr̃os in fide. scõs uic̃elicet apłos qͦsuo¬
luntarie genuit ũbo u̾itatis: ut ẽẽnt
aliqd̃ initium creature eiꝰ Eduxit nos
de egẏpto. qñ eduxit de paganismo.
in admirabile lumen suuĩ: ut qͥ aliqñ
⁊ qui ñ consecuti mĩam: nc̃ mĩam
consecuti. Qui pascit ⁊ qͥ potat nos
in uia ⁊ in uita p̃sentis scłi sacmento
corꝑis ⁊ sangumis sui. In hac iua p̃ce¬
dit̾ nos in colũna nubis ⁊ ignis: qi ꝓpo¬
nit ad confirmationẽ fid̾i claritatem
⁊ miracła sue diuinitatis: ⁊ ad exem¬
plar bone oꝑationis. blandimentũ. ⁊
humilitatẽ humanitatis. In hac uia
ñ atterunt᷑ uestmm̃ta nr̃a: qi uͥtutes
⁊ bona oꝑa nr̃a. usq in finẽ siuolu¬
mꝰ ꝑ grãm eiꝰ nob̾ custodiuntꝰ illesa.¬

Expanded text:
mano, sed gratuito dono elegit Deus Patres nostros in fide, sanctos videlicet apostolos, quos voluntarie genuit verbo veritatis, ut essent aliquod initium creaturae ejus . Eduxit nos de Aegypto, quando eduxit de paganismo, in admirabile lumen suum, ut qui aliquando et qui non consecuti misericconsecuti . Qui pascit, et qui portat nos in via et vita praesentis saeculi sacramento corporis et sanguinis sui. In hac vita praecedit nos columna nubis et ignis, quia proponit ad confirmationem fidei claritatem et miracula suae divinitatis, et ad exemplar bonae operationis blandimentum et humilitatem humanitatis. In hac via non atteruntur vestimenta nostra, quia virtutes, et bona opera nostra usque in finem, si volumus, per gratiam ejus nobis custodiunt
Abbreviated transcription (Latin):
uibilis nãq ẽ quedã expectatio uidici.
⁊ ignis emulatio: q̃ consũptura ẽ ad¬
ũsarios. Nõ relinquit᷑ ait hostia ꝓ
peccatis. uoluntarie nob̾ peccantib. post
acceptã noticiã u̾itatis. Una ẽ enĩ ue¬
ra ⁊ ꝑfecta ⁊ sola hostia. caro xp̃r se¬
mel in passione oblata ꝓ peccato get̾us
humani : q̃ ampliꝰ ꝓ nulliꝰ pecc̃o cru¬
cifigetꝰ. aut paciet᷑ : qr xp̃c resurrexit

Expanded text:
o judicii et ignis aemulatio, quae consumptura est adversarios . Non relinquitur, ait, hostia pro peccatis voluntarie nobis peccantibus post acceptam notitiam veritatis. Una est enim vera, et perfecta, et sola hostia, caro Christi semel in passione oblata pro peccato generis humani; quae amplius pro nullius peccato crucifigetur, aut patietur, quia Christus re
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃ patronꝰ cuiꝰ hodie sollẽnia celebͣ¬
mus. ad modũ ysopi radicẽ ꝑ fidem.
g̃men egͤdiens ꝑ fidei confessionem.
eredionẽ ꝑ spem. plures ramos ꝑ uir¬
tutũ muluiplicitatẽ. folia ꝑ bonã actio¬
nẽ. iurorem ꝑ ꝑseuerantẽ conseruati¬
onẽ iusticie. ⁊ ꝑpetuũ amorẽ et̃ne pa¬

Expanded text:
noster, cujus hodie solemnia celebrnoster, cujus hodie solemnia celebramus, admodum hyssopi radicem per fidem, germen egrediens per fidei confessionem, erectionem per spem, plures ramos per virtutum multiplicitatem, folia per bonam actionem, virorem per perseverantem conservationem justi
Abbreviated transcription (Latin):
ysopi: ꝑpetuam sig̃cat in uisto iusticie qꝰ¬
seruationẽ. siue celestis et̃ritatis amorẽ
Nacurał ysopi calor.: dilectionẽ d̾i ⁊ ꝓa¬
sic̾ semet ip̃m diligit. figurat. Qͣsi qͦdã
nãq calore calet: dũ ut᷑q feruet dile¬
ctione. Paruitas ysopi: humilitatẽ ex¬
pͥmit iusti. Iustus ⁊ enĩ humilitatem
imitat᷑ ẏsopi: dũ altiora se q̃ rere ñ p̃¬
sumit. s humilib consentit. Purga¬
tiuam h̃t uirtutẽ: ꝑ p̃dicationẽ. Sicut
enĩ ysopꝰ ip̃a utentiũ p᷑gat pectora:
sic p̃dicator adiuuante manu sũmi
medici audientiũ se mundificat cor¬
da. ht̃ etiam gͣna. ꝑ sane doctne u̾bat
q̃ in cordib audientiũ seminata ꝓdu¬
cunt cooꝑante gr̃a g̃men iusticie. ⁊
redctunt fructũ głe. Ht̃ flosculos iacmi¬
ctini coloris: dũ exercet uͥtutes. ⁊ exhi¬
bet oꝑa conu̾sationis celestis unite. uꝑ¬
git odorem: dũ ꝑ bonã samã bonus¬
ẽ odor xp̃i in om̃i loco. Ht̃ itaq iustꝰ¬

Expanded text:
sopi perpetuam significat in justo justitiae conservationem, sive coelestis aeternitatis amorem. Naturalis hyssopi calor dilectionem Dei et prsicut semetipsum diligit, figurat. Quasi quodam namque calore calet, dum utraque fervet dilectione. Parvitas hyssopi humilitatem exprimit justi. Justus etenim humilitatem imitatur hyssopi, dum altiora se quaerere non praesumit, sed humilibus consentit. Purgativam habet virtutem per praedicationem. Sicut enim hyssopus ipso utentium purgat pectora, sic praedicator adjuvante manu summi Medici audientium se mundificat corda. Habet etiam grana per sanae doctrinae verba, quae in cordibus audientium seminata producunt, cooperante gratia germen justitiae, et reddunt fructum gloriae. Habet flosculos hyacintini coloris, dum exercet virtutes, et exhibet opera conversationis coelestis vitae. Spargit odorem, dum per bonam famam bonus odor est Christi in omni loco. Habet itaque just
Abbreviated transcription (Latin):
uert̃ demoniis ⁊ ñ deo: diis qͦs iguora¬
bant. Noui recentesq uenert̃: qͦs non
coluert̃ pr̃es eoꝵ. Dedert̃ deo scapulã
recedentẽ: ⁊ tnͣsgressi ft̃ leges eiꝰ pessi
ꝓpinqnͣtes. uestitos iacincto. pͥncipes ⁊
magistratꝰ. iuuenes cupidinis. ⁊ in im¬
mundiciis eoꝵ polluta ẽ. Qd̃ cũ indis¬
set soror eiꝰ ooliba. q̃ ẽ ierłm. insamiint
⁊ ip̃a in amatores suos: ⁊ demudauit for¬
nacationẽ suam. in tantũ ut plus ẽẽt im¬
pia qmͣ gentes. Om̃s itaq declinauer̃t
simul. inutiles fcĩ ft̃. ñ est qͥ faciat bo

Expanded text:
daemoniis et non Deo; diis, quos ignorabant. Novi recentesque venerunt, quos non coluerunt patres eorum. Dederunt Deo scapulam recedentes, et transgressi sunt leges ejus pessimpropinquantes, vestitos hyacintho. Principes et magistratus, juvenes cupidinis; et in immunditiis eorum polluta est. Quod cum vidisset soror ejus Oliba, quae est Jerusalem, insanivit et ipsa in amatores suos, et denudavit fornicationem suam in tantum ut plus esset impia quam gentes . Omnes itaque declinaverunt, simul inutiles facti sunt, non est qui f
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ in pͥmo palatii lumine p̃sidebant:
uoluert̃ insurgere in regẽ. ⁊ occidere.
Qd̃ marcdocheũ ñ latuit. Statĩq nun¬
tiauit regine hest̃. ⁊ illa regi ex noĩe
mardochei: qͥ ad serẽ detulerat. Que
sitũ ẽ ⁊ inuentũ: ⁊ appensus ut̃q in
patibulo. Possunt i duob eunuchis
scsmatici ⁊ heretici notari. qͥ fraudis. ⁊
malicie uenenũ corde gestantes contͣ ue¬
ritatẽ consiliant᷑. ut eam credentib au
b int̾ficiant. S eoꝵ iniquitatẽ sc̃ĩ doctores
manitestant: ut innocentes saluent᷑. ⁊
ili uista ułtione pumiant᷑. Rex assuerꝰ
exaltauit aman. Possunt ꝑ aman suꝑ¬
bũ mardochei ⁊ sc̃e gentis inimicũ iui¬
dei. ⁊ potr̃tas p̃sentis scłi designari. Sĩc̃
enĩ aman epłas cdirigens. regis signaculo
eas munare cõtenctit. ut faciliꝰ uotũ suũ
expleat᷑. sic iud̾i libͦs diuine legis. in qui¬
h ẽ signaculũ sũmi regis .i gr̃a sp̃c sc̃

Expanded text:
t in primo palatii limine praesidebant: volueruntque insurgere in regem, et occidere eum. Quod Mardochaeum non latuit, statimque nuntiavit reginae Esther: et illa regi, ex nomine Msitum est et inventum, et appensus uterque in patibulo. Possunt in duobus eunuchis schismatici et haeretici notari; qui fraudis et malitiae venenum corde gestantes, contra veritatem consiliantur, ut eam credentibus aubus interficiant. Sed eorum iniquitatem sancti doctores manifestant, ut innocentes salventur, et illi justa ultione puniantur. Rex Assuerus exaltavit Aman . Possunt per Aman superbum, Mardochaei, et sanctae gentis inimicum, Judaei et potentes praesentis saeculi designari. Sicut enim Aman epistolas dirigens, regis signaculo eas munire contendit, ut facilius votum suum expleatur, sic Judaei libros legis divinae, in quibus est signacu
Abbreviated transcription (Latin):
ea q̃ iucioꝵ bellis sordidata uł deiecta st̃.
corrigant ⁊ erigant. Murꝰ autẽ ierłm
dissipatꝰ iacet. ⁊ conũsatio fideliũ t̃re¬
nis. ⁊ infimis sorder affectib. porte uͦ eiꝰ
consumuntꝰ igni. qñ pͥncipales uͥtutes
⁊oꝑa pͥncipalia ꝑ q̃ debent fideles in

Expanded text:
et bellis sordidata et dejecta sunt, corrigant, et erigant. Murus autem Hierusalem dissipatus jacet, quando conversatio fidelium terrenis, et infimis sordet affectibus. Portae vero ejus consumuntur igni, quando principales virtutes et opera principalia, per quae debet fidel
Abbreviated transcription (Latin):
sa destrude urbis loca lustnͣdo ꝑua¬
gatꝰ: ⁊ singla quomͦ debeant reꝑari
sollicite scrutat᷑. Doctoꝵ qͦq sp̃ualiũ
ẽ sepiꝰ nodu surgere. ⁊ sollerti indaga¬
tione statũ eccłie quiescentib cẽtis in¬

Expanded text:
sa destructae urbis loca lustrando pervagatur; et singula quomodo debeant reparari, sollicite scrutatur. Doctorum quoque spiritualium est saepius noctu surgere, et solerti indagine statum Ecclesiae quiescentib
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ se minime euad̾e ualet. Que gene¬
ralit̾ consid̾ata: sex moddis distinguere
possumꝰ. Malum enĩ aliud ẽ corꝑis: ali¬
ud anime. Item aliud ẽ malũ qd̾ est
ista cõp̾henduntꝰ ⁊ sub istis continent᷑
petimꝰ lib̾ari. qñ oramꝰ dicentes: lib̾a
nos amalo. Qͣ fi diceremꝰ. Lib̾a nos
pat̃ ab om̃i malo. a malo corꝑis a

Expanded text:
e evadere valet, quae generaliter considerata sex modis distinguere possumus. Malum aliud est corporis, aliud animae. Item aliud est malum, quod est ista comprehenduntur, et sub istis continentur petimus liberari, quando oramus dicentes: Libera nos a malo, quasi diceremus: Libera nos, Pater, ab omni
Abbreviated transcription (Latin):
osistit: in ꝓnuntiatõne ⁊ significatõ¬
ne. Ad solã ꝓnuntiationẽ: ꝑtinet gͣm¬
matica. A solã significationẽ: ꝑtinet
dialetica. Ad ꝓnuntiationẽ simul ⁊
significatõnem: ꝑtinet reorica. Cog¬
nitio rerũ: in forma ⁊ nat᷑a. formaẽ
in ext̃ĩori dispositione: nat᷑a in int̃iori
qͣlitate. Omĩs autẽ dispositio uł in nu¬
m̃o ẽ. ad quẽ ꝑtinet arithinetica: uł
in ꝓportione ad qmͣ ꝑtinet musica. uł
in situ ad quẽ ꝑtinet geometͥa: uł in
motu ad quẽ ꝑtinet astͦnomia. Ad in¬
t̃iorem qͣlitatem: phẏsica spectat.

Expanded text:
nuntiatione et significatione. Ad solam pronuntiationem pertinet grammatica, ad solam significationem pertinet dialectica. Ad pronuntiationem simul et cognitionem pertinet rhetorica. Cognitio rerum est in forma et natura. Forma est in exteriori dispositione; natura, in interiori qualitate. Omnis autem dispositio vel in numero est, ad quam pertinet arithmetica; vel in proportione, ad quam pertinet musica; vel in situ, ad quem pertinet geometria; vel in motu, ad quem pertinet astronomia. Ad interiorem qualitatem physica spectat.