comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ueꝵ cultũ retinet ħ est fõs
u̾itatis ¶Hͦ domiciliũ fi¬
dei hoc tẽplũ dei qͦ si qͥs nõ
ĩ tͣuerit uł a qͦ si qͥs exiei̾t
a spe bite ac salutis alie¬
nus ẽ ¶ Neminẽ sͥ oppor¬
tet ꝑtĩnati ꝯc̾tatione blã¬
du Agit̃ em̃ de bita et
salute cui nͥ tante diligẽ¬
ter ꝯsulct᷑ amissa et ex¬
tincta erit ¶S tñ qr sin¬
guli q cetus he̾ticoꝵ se po¬
tissimũ xp̃ĩanos ⁊ suã ẽẽ
catho ͭ ͣͫ ecc̃am putãt sciẽ
dũ ẽ illã ẽẽ berã ĩ qua cõ
fessio et penitẽtia q̃ pcc̃a
et bulũai q̃b subiecta ẽ ĩ¬
becillitas carius salubrt̾
curat h ĩ ti̾i pancis admo¬
uẽdi gr̃a retuli ne qͥs erro¬
rẽ fuge̾ cupiẽs maiore mi¬
plicet᷑ errore dũ penetrale
bĩtatis ignorat ¶Postea
dacioꝵ sectas ꝓpͥo seꝑatoq
oꝑe pugͣbimꝰ ¶ Sequit᷑
ut qm̃ satis de religione be¬
ra ⁊ sapĩa locuti sumꝰ ĩ prͦ.
libro de iusticia disseramꝰ.
hoc opus nr̃m quo sĩgu¬

Expanded text:
uerum cultum retinet. hic est fons ueritatis, hoc domicilium fidei, hoc templum dei: quo si quis non intrauerit uel a quo si quis exierit, a spe uitae ac salutis alienus est. neminem sibi oportet pertinaci concertatione blandiri. agitur enim de uita et salute: cui nisi caute ac diligenter consulatur, amissa et extincta erit. sed tamen quia singuli quique coetus haereticorum se potissimum Christianos et suam esse catholicam ecclesiam putantdum est illam esse veram, in qua est confessio et poenitentia, quae peccata et vulnera, quibus subjecta est imbecillitas carnis, salubriter curat. Haec interim paucis admonendi gratia retuli, ne quis errorem fugere cupiens, majori implicetur errore, dum penetrale veritatis ignorat. Postea daciorum sectas proprio separatoque opere pugnabimus. Sequitur ut quoniam satis de religione uera et sapientia locuti sumus, in proximo libro de iustitia disseramus. hoc opus nostrum, quo singu
Abbreviated transcription (Latin):
torque̾t int̾ficiũt ext̾m¬
nant nec cãs odioꝵ red¬
ter oderũt qr ip̃i eirant
Irascũtur hiis qͥ ueram
biã secũtur et tñ corrigẽ
se possint errores suos ĩ¬
suꝑ crudelib fc̃ĩs coater¬
uant Innocẽtiã cruore
maculat᷑ ⁊ ditatas deo mñ¬
tes emst̾atis corꝑib extor¬
di et disputare cõtendi¬
mꝰ hos ad u̾itatẽ ab ĩ ep¬
ta ꝑsuasione tnͣsducere
q̃ sanguinẽ facilius hau¬
serint ꝙͣ u̾ba iustoꝵ ¶
damus mĩme Mam si
lucrari hos ad mortẽ ad
ꝙͣ ꝯccratissime tendunt
nõ potuerimꝰ si ab illo it¬
nere demo ad bitã lucẽ¬
q reuocare qm̃ ip̃i salu¬
ti sue repugnãt nrõs cõ¬

Expanded text:
quent, interficiunt, exterminant; nec causas odiorum redter oderunt: quia ipsi errant, irascuntur iis qui veram viam sequuntur, et cum corrigere se possint, errores suos insuper crudelibus factis coacervant, innocentium cruore maculantur et dicatas deo mentes euisceratis corporibus extordi et disputare contendimus, hos ad ueritatem ab inepta persuasione traducere, qui sanguinem facilius hauserint quam uerba iustorum. demus? minime. nam si lucrari hos a morte, ad quam concitatissime tendunt, non potuerimus, si ab illo itinere deuio ad uitam lucemque reuocare, quoniam ipsi saluti suae repugnant, no
Abbreviated transcription (Latin):
cũ sius terrorib triũpha¬
ur aũt sũmꝰ pater
id potissimũ genꝰ
mortis elegit quo affici
cat enĩ fortasse aliquis
Cur si deus fuit ⁊ mori
uoluit nõ saltẽ aliquo
honesto mortis gn̾e af¬
fectus ẽ ¶ Tur potissimũ
cruce cur ĩ lami gn̾e lup

Expanded text:
cum suis terroribus triumphacum suis terroribus triumphaur autem summus pater id potissimum genus mortis elegerit, quo affici cat enim fortasse aliquis: cur si Deus fuit, et mori voluit, non saltem honesto aliquo mortis genere affectus est? cur potissimum cruce? cur
Abbreviated transcription (Latin):
regemq illũ mũdi et oĩ
buiẽtiũ dñm coronamꝰ
Sd̾ uero ad crucẽ spectat
nũc conabor ostende̾ deus
nãq sicut suꝑnis exposui
cũ stacuisset hoĩem lib̾are
ingr̃m u̾tutis legauit in
t̾ram q̃ ⁊ p̃ceptis salutari¬
b forͣre hoĩes ad ĩ nocen
qua gͣdiens homo et doc¬
torẽ suũ sequẽs ad bitã
corꝑatus ẽ ⁊ ueste cannis
ĩ dutus ut hoĩ ad quem
dicendũ uenãt uͥtutis et¬
exꝰ et ĩcitamẽta p̃beret
Sed cũ om̃ib uite offi¬
ciis ĩ facie specimẽ p̃bu¬
isset ut doloris quoq pa¬
cientiã mortis q cõtemp¬
tũ quib ꝑfecta et cõsum¬
mata sic b̾tus tͣderet hõi
ueuit ĩ manus ĩpie nacõ
ius cũ et uitare pocuisset
scĩa futi quã gerebat et
repelle̾ eadẽ uͥtute qͣ mira¬
bilia faciebat ¶Susti¬
nuit gͦ cruciatus at u̾be¬
ra ⁊ spinas postremo et̃
mortẽ susciꝑe nõ recusa¬
uit ut ꝓ illo du ce subat¬
tã ⁊ cathenatã mortem

Expanded text:
regemque illum mundi et omnium regemque illum mundi et omnium uiuentium dominum coronamus. quod uero ad crucem spectat,: quam nunc conabor ostendere. deus namque, sicut superius exposui, cum statuisset hojninem liberare, magistrum uirtutis legauit in terram, qui et praeceptis salutaribus formaret homines ad innocentqua gradiens homo et doctorem suum sequens ad uitam corporatus est et ueste carnis indutus, ut homini, ad quem docendum uenerat, uirtutis exempla et incitamenta praeberet. sed cum in omnibus uitae officiis iustitiae specimen praebuisset, ut doloris quoque patientiam mortisque contemptum, quibus perfecta et consummata fit uirtus, traderet homini, uenit in manis, cum et vitare potuisset scientia futuri quam gerebat, et repellere eadem virtute, qua mirabilia faciebat. Sustinuit ergo cruciatus, et verbera, et spinas. Postremo etiam mortem suscipere non recusavit, ut homo illo duce subactam et catenatam mortem
Abbreviated transcription (Latin):
diues ĩ hac uita sectatori¬
b ueritatis pollicebat᷑ et
ꝙͣꝙͣ passio ip̃a ꝑ se acerba
et amara specimẽ nebis fu¬
toꝵ tormentoꝵ dabat que
morantib ĩ hoc seculo uͥ¬
tus ip̃a ꝓponit tñ illius
doctoris nr̃i beniẽs pressu¬
cesse ẽ eos qͥ u̾itatẽ secũt᷑¬
qm̃ ueritas acba est et iu¬
uisa omĩb q̃ unrtutis ex¬
ꝑtes uitã suã mortiferis
boluptatib dederũt. Nã
corona spinea capiti eius
ĩposita id declarabat fore
ut dĩnã sibi plebem de no¬
centib cõgregaret ¶ Co¬
rona enĩ dicit᷑ çircũstans
ĩ orbẽ ppłus ¶Nos autẽ
qͥ añ cognicõrm dei fuimꝰ
ĩ iusti sꝑine soest mali ⁊
notẽtes eraniꝰ ignorãtes
quid ẽẽt bonũ et a iustiͤ
notione atq oꝑibus alie.
om̃s scele ac libidine pol¬
luebami. ¶ Electi gͦ ex dñus
ac seutib sc̃m dei caput q̃¬
gimꝰ qr quocati ab ip̃o et
cirtũfusi undiq ad eñ ma¬
gr̃o et doctori deo assistimꝰ

Expanded text:
dines in hac vita sectatoridines in hac vita sectatoribus veritatis pollicebatur. Et quamquam passio ipsa per se acerba et amara specimen nobis futurorum tormentorum dabat, quae morantibus in hoc saeculo virtus ipsa proponit; tamen illius doctoris nostri veniens, pressucesse est eos, qui veritatem sequest et inuisa omnibus qui uirtutis expertes uitam suam mortiferis uoluptatibus dedunt nam corona spinea capiti eius inposita id declarabat, fore ut diuinam sibi plebem de nocentibus congregaret. corona enim dicitur circumstans in orbem populus. nos autem, qui ante cognitionem dei fuimus iniusti, spinae id est mali ac nocentes eramus, ignorantes quid esset bonum, et a iustitiae notione atque operibus alieni omnia scelere ac libidine polluebamus. electi ergo ex dumis et sentibus sanctum dei caput cingimus, quia conuocati ab ipso et circumfusi undique ad eum magistro ac doctori deo adsistimus
Abbreviated transcription (Latin):
cõgruentius deo quid mi¬
raculo digniꝰ oĩ scłoꝵ¬
ꝙͣ decursã uitã resignas¬
tꝑa adiecisse ꝑpetua mor¬
tis archana reuelasse
Sed hec in euarrabilis
pt̃as ymago u̾tutis ma¬
ioris fuit q̃ demonbat
tantã uim hĩturã esse
doct̾nã suã ut gs̃ ĩ orbe
q̃ aliene subiecte morti
fuerũt cognicõe ueri lũis
aĩate ad ĩ mortalitatis
em̃ rc̃e mortuos existĩa¬
ueris qͥ datorẽ bite deũ
nescientes atq ammas
suas e celo ĩ t̾ra depͥmen¬
tes ĩ laq̃os et̾ne mortis
incurrunt.
De gͦ cũ faciebat ĩ
ritaliũ figurã gerebãt ut
Ergo sicut oꝑa eius sigͥfi¬
canciã quoq maioris pt̃a¬
tis hũerũt ita et̃ passio
nõ simplex nec suꝑuacua
n ͨ fortiuta p̃cessit sed ut
illa q̃ Recit magnã uirtu¬
tẽ ac pt̃atem doct᷑ne eius
significabant sic ea q̃ pas¬
sus ẽ odio futurã ẽẽ sapi¬
entiã mĩciabãt ¶Aceti
em̃ potus ac fellis cibus
acerbitates et amaritu¬

Expanded text:
congruentius deo? quid micongruentius deo? quid miraculo dignius o decursam uitam resignasus adiecisse, arcana mortis reuelasse? sed haec inenarrabilis potestas imago uirtutis maioris fuit, quae demonstrabat tantam uim habituram esse doctrinam suam, ut gentes in orbe a Deo, subjectae morti fuerunt, cognitione veri luminis animatae, ad immortalitatis enim recte mortuos existimaveris, qui datorem vitae Deum nescientes, atque animas suas a coelo in terram deprimentes, in laqueos aeternae mortis incurrunt. Quae igitur tum faciebat in ritalium figuram gerebant, utErgo sicut opera ejus significantiam quoque majoris potestatis habuerunt, ita etiam passio non simplex, nec supervacua, nec fortuita praecessit. Sed ut illa, quae fecit, magnam virtutem ac potestatem doctrinae ejus significabant: sic ea, quae passus est, odio futuram esse sapientiam nuntiabant. Aceti enim potus, ac fellis cibus, acerbitates et amaritu
Abbreviated transcription (Latin):
mũ offõ nẽ. sue fungit᷑
Quã diu aũt fła loqͥt᷑ ĩ
bsu suo nõ ẽ ⁊ ideo ĩ fans
p̃t pedes quoq claudos ad
officiũ gradiendi refor¬
mauit laudabił dĩni ope¬
ris fortitudo s figura id
continebat ꝙ cohibitis
erroribus uite secularis
ac deuie niter beritatis
honũes ad dei graciam
consequendam ¶¶Is
enim bere claudus exis¬
timandus est qui cali¬
gine ac tenebris insipi¬
entie implicatus quotẽ¬
dat ignarꝰ offẽsibilib ⁊
caducis gressib per biam
et maculas ĩ quinatoꝵ
corꝑm rep̾gauit Nõ ex¬
igua mortalis potencie
oꝑa u̾mi id qd̃ ꝓtendebat
hec bis ꝙ pcc̃orũ labib
ac bicioꝵ maculis ĩ qͣua¬
tos doc ᷝ ͥ ͤᷤ eius purifica
aci debent hr̃i qͦs uł nͥ¬
uite cupiditates ac sce¬
lera uł ĩ saciabiles uo¬
luꝑtates ad flagicia cõ¬
pellũt et dedecoꝵ macu¬
lis młtos labe officiunt
sẽpit̾na ¶Iacencia mor¬
tuoꝵ corꝑa erexit eosq
nom̃b sius ĩ clamatos
a morte reuocauit Qd

Expanded text:
fungitur, quamdiu autem falsa loquitur, in usu suo non est: et ideo infans potest. pedes quoque claudorum ad officium gradiendi reformauit. laudabilis diuini operis fortitudo: sed figura id continebat, quod cohibitis erroribus uitae saecularis ac deuiae iter ueritatis homines ad dei gratiam consequendam. is enim uere claudus existimandus est qui caligine ac tenebris insipientiae inplicatus et quo tendat ignarus offensibilibus et caducis gressibus per uiam et maculas inquinatorum corporum repurgauit. non exigua immortalis potentiae opera: uerum id portendebat haec uis, quod peccatorum labibus ac uitiorum maculis inquinatos doctrina eius purificataci debent haberi quos uel infinitae cupiditates ad scelera uel insatiabiles uoluptates ad flagitia conpellunt et dedecorum maculis inustos labe adficiunt sempiterna. iacentia mortuorum corpora erexit eosque nominibus suis inclamatos a morte reuocauit. quid
Abbreviated transcription (Latin):
uerã religionẽ cui ad bĩ¬
cendũ tanta uis ĩ est aut
illã falsam q̃ subsistere
unt hoc deos nõ metu b̾mi
odio facere qͣi quisꝙͣ pos¬
sit odisse uͥ eũ qͥ aut no¬
ceat aut possit nocẽ ymo
uo̾ cõgruens magestati
fuit ut eos qͦs oderãt pñ¬
tib peins afficerent po¬
qm̃ neq accede̾ ad eos
pñt in quib celestã nocã

Expanded text:
 religionem cui ad uincendum tanta uis inest aut illam falsam quae subsistere unt hoc deos non metu, uerum odio facere: quasi quisquam possit odisse nisi eum qui aut noceat aut possit nocere. immo uero congruens maiestati fuit ut eos quos oderant, praesentibus poenis adficerent poquoniam neque accedere ad eos possunt in quib
Abbreviated transcription (Latin):
rore sic demoĩb hoc sig ͫ
sciet qͥ uiderit qͣtinꝰ adiu¬
rati ꝑ xpp̃m de corꝑibus
q̃ obsiderũt fugiãt ¶ã
sicut ip̃e cũ inter homñes
ageret uiũsos demones
u̾bo fugabat hoĩq mẽ¬
tes emotas ⁊ malis ĩ cur¬
sib furiatas in sensus p̃¬
stinos reponebat Ita nũt
sectatores eius eosdẽ sp̃ns
ĩqͥuatos de hõĩbus et noĩe
ingr̃i sui et signo passio¬
nis excludũt ¶Cuiꝰ rei
nõ difficilis ẽ ꝓbatio nam
cũ diis suis ĩ molant si assi¬
stat aliqͥs signatã frontẽ
gens sacra ulłomõ litant
net responsa p̃t ꝯsultus red¬
dere bates Et hec sepe cau

Expanded text:
rrori sit daemonibus hoc signum, rrori sit daemonibus hoc signum, sciet qui viderit quatenus adjuratquae obsederint, fugiant. Nam sicut ipse, cum inter homines ageret, universos daemones verbo fugabat; hominumque mentes emotas, et malis incursibus furiatas, in sensus pristinos reponebat: ita nunc sectatores ejus eosdem spiritus inquinatos de hominibus, et nomine magistri sui, et signo passionis excludunt. Cujus rei non difficilis est probatio. Nam cum diis suis immolant, si assistat aliquis signatam frontem gerens, sacra nullo modo litant. Nec responsa potest consultus reddere vates. Et haec saepe
Abbreviated transcription (Latin):
gũẽ eius ĩ ponerẽt Ita¬
q cũ egiptioꝵ pͥmogeĩta¬
coꝵ una nocte ĩti̾ssent
hebrei soli signo sangnĩs
tuci fuerũt nõ qr cruor pe¬
cudis tantã in se bĩge¬
rebat ut homĩb saluti
eẽt sed ymago fuerat
rerũ futuraꝵ ¶Agnus
eñ candidus sñ macła
xp̃c fuit id ẽ ĩ nocẽs et
iustuss ⁊ sanctus q̃ ab
hisdem iuideis ĩ molatꝰ
saluti ẽ omib qui sigͣ
sangiũs idest crucis qͣ
sanguinẽ fudit ĩ sua ⁊¬
fronte ꝯscͥpserint frons
em̃ sũmũ liuiẽ est hoĩs
Et lignũ languĩe diliu¬
tũ crucis significatio est¬
¶ Demiq ĩ molatio pe¬
cudis ab hiis ip̃is q̃ fa¬
gura est qua deus p̃sciꝰ
futuroꝵ credidit ꝑ moy¬
sem pplõ suo celebrandã
S tũc fig̾a ualuit ĩ
pñti ad depellendũ ꝑicu¬
plaga tuti hoĩes sint fu¬
turi q̃ signũ hoc beri et
dĩm sangiũs ĩ sũmo cor¬
ꝑis sui notauerũt in no¬
signi potẽtia ꝙͣ tũ

Expanded text:
guine eius inponerent. itaguine eius inponerent. itaque cum Aegyptiorum primogenita una nocte interissent, Hebraei soli signo sanguinis tuti fuerunt, non quia cruor pecudis tantam in se uim gerebat, ut hominibus saluti esset, sed Imago fuerat rerum futurarum. agnus enim candidus sine macula Christus fuit, id est innocens et iustus et sanctus, qui ab isdem Iudaeis immolatus saluti est omnibus, qui signum sanguinis, id est crucis qua sanguinem fudit, in sua fronte con-i scripserint. frons enim summum limen est hominis et lignum sanguine delibutum crucis significatio est. denique immolatio pecudis ab iis ipsis qui fafigura est, quam deus praescifuturorum tradidit per Mosen populo suo celebrandam. Sed tum figura valuit in praesenti ad depellendum pericuplaga tuti omnes sint futuri, qui signum hoc veri et divini sanguinis in summo corporis sui notaverint, in nosigni potentia quantum
Abbreviated transcription (Latin):
q gentib passionẽ dei no¬
patibulo suspẽdit᷑ ⁊ ꝯspi¬
cuus ẽ omib et cet̾is al¬
tior crux pocius ẽ elcã q̃¬
sigͣt illũ tã cõspicuũ cã¬
q sublinẽ futurũ ut ad
eũ cognoscendũ ꝑiter et
colendũ cũcte nacões ex
omi orbe cõcurrerẽt. De¬
niq nulla gens tã ĩ hũa¬
na est ulła regio tam re¬
mota cui aut passio eiꝰ
a̾ sublimitas maiestatiͤ
ignota sit Extendit ergo
ĩ passione manus suas
orbemq dimensus ẽ ut
iã tunt ostenderet ut ab
ortu solis ad occasũ ma¬
gnũ ppłm ex om̃ib lin¬
gus et tribub cõgrega¬
tũ sub alas suas ẽẽ ben¬
atq sublime frontibus
suis susceptur ¶Cuius
rei figurã indei etiã ex¬
hibent nc̃ cũ lũa sua
cruore agni notant
Deus enĩ ꝑcussurꝰ egip¬
cios ut ab ea plaga in¬
munes facẽt hebreos p̃ce¬
pit hiis ut agnũ tãdidũ
sine macula ĩmolarent
ac signũ liũb siuis de sã¬

Expanded text:
sque gentibus passionem dei nosque gentibus passionem dei nopatibulo suspenditur, et conspicuus est omnibus et ceteris altior, crux potius electa t illum tam conspicuum tamque sublimem futurum, ut ad eum cognoscendum pariter et colendum, cunctae nationes ex omni orbe concurrerent. Denique nulla gens tam inhumana est, nulla regio tam remota, cui aut passio ejus, aut sublimitas majestatis ignota sit. Extendit ergo in passione manus suas, orbemque dimensus est, ut jam tunc ostenderet, ab ortu solis usque ad occasum, magnum populum ex omnibus linguis et tribubus congregatum sub alas suas esse uenatque sublime frontibus suis suscepturum. cuius rei figuram Iudaei etiamnunc exhibent, cum limina sua de cruore agni notant. deus enim percussurus Aegyptios, ut ab ea plaga inmunes faceret Hebraeos, praeceperat his ut agnum candidum sine macula immolarent ac signum liminibus suis de san
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Primũ ꝙ is q̃ hũi¬
lis aduenerat ut huili¬
bus et infirmis opemi
ferret et i om̃ibus spem
salutis ostenderet eo
gen̾e afficiendus fuit qͦ
humiles et infirmi solẽt
ne quis esset oĩo qui eũ
non possit iitari De¬
inde ut integrũ corpus
eius seruaretur quẽ die
z ͦ resurge̾ ab inferis op¬
portebat ¶Ne hoc enĩ
cuiꝙͣ ignorandũ est ꝙ
ip̃e aute de sua passione
predicans etiam non
ignotum fuerit hr̃e se
pc̃atẽ cũ uellet deponẽ¬
di spm̃ et resumendi
Suffixus itaq cũ sp̃m
spõte deposuerat ncc̃m car¬
nifices non putauerũt
ossa eis suffring̾e sicut
mos eoꝵ ferebat sed tm̃¬
modo latus eius ꝑfora¬
uerũt Sic ĩtegrũ corpꝰ
patibulo detractũ ẽ et se¬
pulchro diligẽter ĩcdusũ
q̃ omĩa idcco facta sũt ne
lesũ acq diminutũ cor¬
pus ad regendum ĩ hĩ¬
bile redde̾tur Illa qͦ preci¬
pua fuit cã cur deus cru¬
cẽ maluerit ꝙ illa exalta¬
ri ꝙ fuit netesse omib¬

Expanded text:
 primum, quod is qui humilis aduenerat, ut humilibus et infimis opem ferret et omnibus spem salutis ostenderet, eo genere adficiendus fuit quo humiles et infimi solent, ne quis esset omnino qui eum non posset imitari. deinde, ut integrum corpus eius consernaretnr, quem die tertio resurgere ab inferis oportebat. nec hoc enim cuiquam ignorandum est, quod ipse ante de sua passione praedicans etiam id notum fecerit habere se potestatem cum uellet deponendi spiritum et resumendi. subfixus itaque quia spiritum deposuerat, necessarium carnifices non putauerunt ossa eius suffringere, sicut mos eorum ferebat, sed tantummodo latus eius perforauerunt. sic integrum corpus patibulo detractum est et sepulchro diligenter inclusum. quae omnia idcirco facta sunt, ne laesum ac deminutum corpus ad resurgendum inhabile redderetur. illa quoque praecipua fuit causa cur deus crucem maluerit, quod illa exaltari eum fuit necesse omnibu
Abbreviated transcription (Latin):
tãꝙͣ sol hic qͣi radius ex
sole porrectus Qui qm̃
sũmo pr̃i et fidelis et ca¬
riuus a fonte nec radiꝰ
a sole qr et aqͣ fontis in
riuo est et solis lumẽ in
radio ¶Eq nec uox ab
dicatur utiq nulla discre¬
tio est qr et lingua ẜmo¬
ins ministra et manus
ĩ qua ẽ uirtꝰ ĩ diuidue
sũt corꝑis porcõnes ꝓp̾ore
ut exꝰ libet. ¶Lũ quis ht̃
filiũ quẽ unice diligit qͥ
tñ sit ĩ domo ⁊ ĩ manu
prĩs licet em̃ nomen dm̃i
re et domus una ⁊ bnus
dñs noĩatur ¶Sit hic
mũdus una domus dei ẽ
et filius ac pater qui bna
rũ cũ et filius sit in pr̃e
qr pr̃ diligit filiũ et pr̃
in filio qr bolũtati prĩs

Expanded text:
tamquam sol, hic quasi radius ex tamquam sol, hic quasi radius ex sole porrectus. qui quoniam summo patri et fidelis et canec riuus a fonte nec radius a sole, quia et aqua fontis in riuo est et solis lumen in radio; aeque nec uox ab dicatur, utique nulla discretio est, quia et lingua, sermonis ministra, et manus, in qua est uirtus, indiuiduae sunt corporis portiones. propiore uti exemplo libet. cum quis habet filium quem unice diligat, qui tamen sit in domo et in manu patris, licet ei nomen domini re et domus una et unus dominus nominatur. sic hic mundus una dei domus est et filius ac pater, qui unarum, cum et filius sit in patre, quia pater diligit filium, et pater in filio, quia uolunta
Abbreviated transcription (Latin):
lũt cĩ qui ꝑentib suis sr̃¬
stitib colebant ymagĩes
eoꝵ domi tãꝙͣ deos peua¬
tes ¶ Mã qui nouos lb̾
ritus assumebant ut ni¬
deoꝵ bice mortuos hono¬
rarent quos ex hom̃b
ĩ celũ receptos putabãt
hos suꝑsticiosos bocabãt¬
tiquos deos colerẽt reli¬
giosos noĩabant ¶Onde
u̾gilius uana suꝑsticio
ueterũ q ignara deorũ
¶S cũ ueteres quoq
deos ĩ ueniamꝰ eodẽ mõ
ꝯsecratos ẽẽ pocius obi¬
tũ suꝑsticiosi gͦ q̃ młtos
ac falsos deos colũt nos
aũt religiosi q̃ bni et u̾o
deo supplicauius.
Ortasse q̃rat ali¬
unũ deũ colere dicamꝰ
labare uos arbitrantur
ꝙ et altm et moͣrlem dẽ¬
um fatem̃ ¶ De mor¬
talitate etiã dixiuiꝰ nc̃
de uuitate doceamꝰ Cũ
dicimꝰ deũ prẽm ⁊ dm̃ fi¬
liũ nõ dnu̾sũ dicimꝰ ne
utrũq secerimꝰ qr nec
pr̃ a filio p̃t nec filiꝯ a
pr̃e secerm. Si quidẽ
nec pr̃ sine filio nĩcupa¬
ri nec filius p̃t sñ pr̃e

Expanded text:
entibus suis superstites colebant imagines eorum domi tamquam deos penates. nam qui nonos sibi ritus adsumebant, ut deorum uice mortuos honorarent quos ex hominibus in caelum receptos putabant, hos superstitiosos uocabanttiquos deos colerent, religiosos nominabant. unde Vergilius: uana superstitio ueterumque ignara deorum. sed cum ueteres quoque deos inueniamus eodem modo consecratos esse post obitum, superstitiosi ergo qui multos ac falsos deos colunt, nos autem religiosi qui uni et uero deo supplicamus. Fortasse quaerat alinos unum colere dicamuslabare nos arbitrantur, quod et alterum et mortalem deum fateamur. de mortalitate iam diximus: nunc de unitate doceamus. cum dicimus deum patrem et deum filium, non diuersum dicimus nec utrumque secernimus, quia nec pater a filio potest nec filius a patre secerni, siquidem nec pater sine filio nuncupari nec filius potest sine p
Abbreviated transcription (Latin):
rãt exciderũt a doct᷑na dei
S illi om̃s demoĩcis frau¬
dib irretici qͣs ꝓspice̾ ⁊ ca¬
u̾e debuerũt dĩnũ n ͫ ⁊ cul¬
tũ ꝑ ĩ prudentiã ꝑdiderũt

Expanded text:
rat, exciderunt a doctrina dei sed illi omnes daemonicis fraudibus inretiti, quas prospicere et cauere debuerant, diuinum nomen et cultum per inprudentiam perdiderunt
Abbreviated transcription (Latin):
Nã in hoĩe int̾ua ⁊
ꝓp̾a doctrina ẽẽ ulło pacto
pt̃ ¶ Nec eñi mens ter¬
reius uisc̃bus inclusa et
maxime possit sũmã tñ
u̾tutẽ caꝑe nequeat ⁊ oĩ¬
bus biciis resiste̾ qͦꝵ ma¬
teria ĩ uiscerib cõtinet᷑¬
Eo fit ut terrenus doctor
ꝑfcũs c̃e nõ possit. ¶ At
bo̾ celestis cui scĩam dĩni¬
tas birtutẽ ĩ mortalitas
tribuit ĩ docendo quoq sit
in ceteris ꝑfcus et consũ¬
matus sic ncc̃e est At id
oĩno fieri nõ p̃t nnisi mor¬
tale corpus assumat Et
Cur aũt fieri nõ possit rõ
clara ẽ ¶Nam si beniat
ad hoĩes ut deus ut omit¬
tã ꝙ mortales oculi claui¬
tatẽ maiestatis eius ton¬
spice̾ at sustin̾e nõ possũt
ip̃e c̾te deus birtutẽ dice̾

Expanded text:
nam in homine interna et nam in homine interna et propria doctrina esse nullo pacto potest: nec enim mens terrenis uisceribus inclusa et maxime possit, summam tamen uirtutem capere nequeat et omnibus uitiis resistere, quorum materia in uisceribus continetEo fit, ut terrenus doctor perfectus esse non possit. At vero coelestis, cui scientiam divinitas, virtutem immortalitas tribuit, in docendo quoque, sicut in caeteteris, perfectus et consummatus sit necesse est. At id omnino fieri non potest, nisi mortale sibi corpus assumat. Cur autem fieri non possit, ratio clara est. Nam si veniat ad homines, ut Deus, ut omittam, quod mortales oculi claritatem majestatis ejus conspicere ac sustinere non possunt, ipse certe Deus
Abbreviated transcription (Latin):
cõtenenter ut leues si deus
opponẽ ei excusatio fragi¬
litatis hũane Suꝑ est ut
cere neq̾unt ¶ taq cuni
ip̃i p̃ceptores bitũtur af¬
fectib quoq unici predi¬
cant oporte̾ neminẽ pñt
ad birtutẽ ꝙͣ falso predi¬
cãt erudire Db eãq cãz
putant neminẽ adhuc ꝑ¬
lcm extitisse sapientẽ id
est in quo sũme doc ͭ ͤ ac
scie sũma u̾tus ⁊ perfecta
iusticia cõsenserit ¶Dd̾
quidẽ uerũ fuit nemo emĩ
post mũdũ conditũ talis
excitit nͥ xp̃us qͥ et uerbo
sapĩam tradidit et doct᷑nã
pñti u̾tute firmauit.
ge nũc ꝯside̾mus an
doctor e celo missus
possit nõ ẽẽ ꝑfectus ¶ Nõ¬
dũ de hoc loquor quẽ ue¬
uisse a deo negant ¶fin¬
gamꝰ aliꝙ̃ de celo c̃ẽ mit¬
tendũ q̃ uitã hõim rudi¬
mentis birtutis instituat
et ad iusticiã formet Ne¬
mini dubiũ p̃t eẽ quͥ is
doctor qui celitus mittit᷑
tute ꝑfectus ne nł inter ce¬
lestẽ terrenum q differat¬

Expanded text:
contemnentur ut leues, si deus, contemnentur ut leues, si deus, opponetur ei excusatio fragilitatis humanae. superest ut cere nequeunt. itaque cum ipsi praeceptores uincantur adfectibus quos uinci praedicant oportere, neminem possunt ad uirtutem quam falso praedicant erudire ob eamque causam putant neminem adhuc perfectum extitisse sapientem, id est in quo summae doctrinae ac scientiae summa uirtus et perfecta iustitia consenserit; quod quidem uerum fuit. nemo enim post mundum conditum talis extitit nisi Christus, qui et uerbo sapientiam tradidit et doctrinam praesenti uirtute firmauit. Age nunc consideremus an doctor e caelo missus possit non esse perfectus. nondum de hoc loquor quem uenisse a deo negant. fingamus aliquem de caelo esse mittendum, qui uitam hominum rudimentis uirtutis instituat et ad iustitiam formet. nemini dubium potest esse quin is doctor qui caelitus mittitur tute perfectus, ne nihil inter caelestem terrenumque differat
Abbreviated transcription (Latin):
quod ubis uitat᷑ astring̾e
unusqͥsq eñ cũ audit p̃ci¬
pientẽ nõ uult ĩ pomi sibi
lib̾tatis adimatur rñdet
itaq doctori hoc mõ nõ pos
tas cuꝑe betas libidine cõ¬
moui uetas dolorẽ uł mor¬
tẽ timere ¶ Sed hoc a¬
dec contͣ nãm est ut hiis
affectib aĩalia uinũsa
subiecta sũt uł si a deo pu¬
tas repugnar posse nẽ et
tu ip̃e q̃ p̃cipis fac ut scĩa
fieri posse ¶eũ aũt ip̃e nõ
facias q̃ insolentia ẽ ut
honũ libero ĩ pon̾e̾ uellis
leges quib ip̃e nõ parcas
¶Prius disce qͥd doces et
anꝙͣ mores alioꝵ corrigas
tuos corrige ¶Nuis ne¬
gat iustã eẽ hant respon¬
sionẽ qm̃ etiã ĩ cõtẽptũ
ueniet huiꝰ moͥ doctor. Et
et ip̃e deludere. ¶Quid gͦ
faciet ille p̃ceptor si hͨ em̃
fuerint oppoĩta ¶ Qño
adimet excusa ͦ: ꝯtumaci
possibilia se doce̾ ¶Inde e
malũt exempla ꝙͣ u̾ba q
tã multi bñ facenͣt quã
ũt nec faciũt ab est abhii ͤ
fides Et si hõmes fueũt

Expanded text:
ringere. unus quisque enim cum audit praecipientem, non uult inponi sibi libertatis adimatur. respondet itaque doctori hoc modo: \'non tas cupere, uetas libidine commoueri, uetas dolorem, uetas mortem timere, sed hoc adeo contra naturam est, ut his adfectibus animalia uniuersa subiecta sint: uel si adeo putas repugnari posse naturae, tu ipse qui praecipis fac, ut sciam fieri posse. cum autem ipse non facias, quae insolentia est ut homini libero inponere uelis leges quibus ipse non pareas? prius disce qui doces et antequam mores aliorum corrigas, tuos corrige.\' quis neget iustam esse hanc responsionem? quin etiam in contemtum ueniet huiusmodi doctor et et ipse deludere. Quid ergo faciet ille praeceptor, si haec ei fuerint opposita? quomodo adimet excusationem contumacibpossibilia se docere? Unde emalunt exempla, quam verba; quia tam multi bene facerent quam unt nec faciunt, abest ab iis fides: et si homines fuerint,
Abbreviated transcription (Latin):
pũs s decl̾abat ad ĩ futu¬
rũ ¶ Alꝑuit cecoꝵ luĩa ce¬
lestis uͥtus ⁊ lucẽ nõ ui¬
dentib reddidit Et hoc
fcõ sigͥficauit fore ut cõu̾¬
sus ad gentes q̃ dm̃i nesci¬
ebãt ĩ sipiẽtiũ pectora il¬
liũaret luce sapĩe ⁊ ad be¬
ritatẽ ꝯtẽplandã oculos
cordis aꝑiret uere cm̃ teci
sũt qͦ celestia nõ bidẽtes
et tenebris ignorancie
cͥcũfusi t̾rena et fragilia
ueu̾ant᷑ patefecit aures
surdoꝵ nõ utiq hacteꝰ bis
illa celestis oꝑata ẽ s de¬
cl̾abat breui fore ut qui
erant u̾i̾tatis exꝑtes et
audirẽt et ĩ telligerẽt dĩ¬
nas dei boces ue̾ em̃ sur¬
dos dixĩs q̃ celestia et ua
⁊ faciẽda nõ audiũt Mu¬
toꝵ liuguas ĩ eloquiũ sol¬
uit Adinirabilis etiã cũ
fieret potẽcia sed ĩ erat ⁊¬
huic u̾tuti alia sigͣcio q̃
celestiũ imꝑ ignari ꝑcep¬

Expanded text:
sed declarabat aliquid in futurum. Aperuit caecorum lumina coelestis virtus, et lucem non videntibus reddidit. Et hoc facto significabat fore, ut conversus ad gentes quae Deum nesciebant, insipientium pectora illuminaret luce sapientiae, et ad veritatem contemplandam oculos cordis aperiret. uere enim caeci sunt qui caelestia non uidentes et tenebris ignorantiae circumfusi terrena et fragilia uenerantur. patefecit aures surdorum. non utique hactenus uis illa caelestis operata est: sed declarabat breui fore ut qui erant ueritatis expertes, et audirent et intellegerent diuinas dei uoces. uere enim surdos dixeris qui caelestia et uera et facienda non audiunt. mutorum linguas in eloquium soluit. admirabilis, etifieret, potentia: sed inerat huic uirtuti alia significaticaelestium nuper ignari percep
Abbreviated transcription (Latin):
issos ꝯstitueret pͥusꝙͣ ꝓ
derent fontes aquarũ añ
oms colles genuit me
dñs fecit regiones et fi¬
nes ĩ habitabiles sb̃ ce¬
lo cũ paret celos aderã il¬
ꝯfirmatos poneb̾at mõ¬
tes sub celo qũ forcia fa¬
ciebat fũdamẽta terre e¬
rã penes illũ qͣ disponẽs
Ego aũt cui ad gaudebat
Cotidie aũt iocũdabar añ

Expanded text:
yssos constitueret, priusquam procederent fontes aquarum, ante omnes colles genuit me. dominus fecit regiones et fines inhabitabiles sub caelo. cum pararet caelum, aderam ilfirmatos ponebat fontes sub caelo, quando fortia faciebat fundamenta terrae, eram penes illum disponens. ego eram, cui adgaudebat. cottidie autem iucundabar ante
Abbreviated transcription (Latin):
dicõis est Deo eñi soli
aũt nõ cogitando autẽ
disputãdo assequi eam
p̃t s discendo et audiẽdo
ab eo qͥ scire solus p̃t et
docere ¶ Ideo marcus tul¬
lius sinam socratis de
platone tnͣsferẽs dicẽtis
uenisse tp̃s ut ip̃e migra¬
ret e bita Illos aũt apᵈ
quos cãm suã ꝑorabit
age̾ bitã. ¶ Utrũ meliꝰ
sit inqͣt dii ĩ mortales sci¬
ũt hoĩem arbitror scire
a ueritate qr hoĩes erãt
qͥ eas cõstituerũt nec ul¬
lũ fundamentũ ã firmi¬
tatẽ possint hr̃e q̃ nulł

Expanded text:
dicionis est. deo enim soli dicionis est. deo enim soli autem non cogitando, aut disputando assequi eam potest, sed discendo, et audiendo ab eo, qui scire solus potest, et docere. Ideo Marcus Tullius sententiam Socratis de Platone transferens dicentis, venisse tempus, ut ipse migraret e vita, illos autem, apud quos causam suam perorabat, agere vitam: Utrum melius sit, inquit, dii immortales sciunt; hominem arbitror scire a veritate; quia homines erant, qui eas constituerunt, nec ullum fundamentum aut firmitatem possunt
Abbreviated transcription (Latin):
dĩnoꝵ facile ẽ uniciq¬
uentiri Lã si mun¬
dũ cũ om̃ibus que sũt ĩ
eo cõtemplari uelis intel¬
hũanis oꝑibus antistet
Ita ꝙͣtũ inter oꝑa dĩa
et hũana int̾est tm̃ dis¬
tare int̾ dei hoĩs q sapi¬
enciã ncc̃e est ¶ NNã qr
deus ĩ corruptus et im
mortalis ẽ et ideo ꝑfc̃s¬
qr sempit̾ins ẽ sapiã qͦ
q eius ꝑuide ut ip̃e per¬
fecta ẽ ¶¶Net obstare
homo aũt qr subiectus
ẽ passiomi subiecta ẽ et
sapientia enis errori-
Et sic̃ hoĩs bitã młte
res ĩ pediũt quo minꝰ
possit ẽẽ ꝑpetua ita sapi¬
enciã quoq eius młtis
rebus impediri ncc̃e ẽ
quo minꝰ ĩ ꝑspicienda
penitus ueritate ꝑfecta
sit Ergo nulla ẽ hũa
sapĩa sed ꝑ se ad nocio¬
nẽ beri sc̃iam q uita᷑.¬
qñ meus hoĩs cũ fragi¬
li corꝑi illigata et ĩ tene¬
broso domicilio ĩ clusa i¬
neq liberiꝰ euagari neq
clariꝰ ꝑspicere beritatẽ
pt̃ cuiꝰ noticia dĩne cõ¬

Expanded text:
diuinorum facile est uni cuiqmetiri. nam si mundum cum omnibus quae sunt in eo contemplari uelis, intelhumanis operibus antistet. ita quantum inter opera diuina et humana interest, tantum distare inter dei hominisque sapientiam necesse est. nam quia deus incorruptus atque inmortalis est et ideo  sempiternus est, sapientia quoque eius perinde ut ipse perfecta est nec obstare homo autem quia subiectus est passioni, subiecta est et sapientia eius errori, et sicut hominis uitam multae res inpediunt, quominus possit esse perpetua, ita sapientiam quoque eius multis rebus inpediri necesse est, quominus in perspicienda penitus ueritate perfecta sit. ergo nulla est humana sapientia, si per se ad notionem ueri scientiamque nitam mens hominis cum fragili corpore inligata et in tenebroso domicilio inclusa neque liberius euagari neque clarius perspicere ueritatem potest, cuius notitia diuinae con
Abbreviated transcription (Latin):
de bita beata.. oo¬
iacta sunt
fũdamẽta
ut ait exi¬
mius ora¬
tor uerum
nos fũdamẽta solũ iecimꝰ
q̃ firma et ydonea eent
oꝑi ꝑferendo sed magͥs¬
robustisq molib edifici¬
ũ totũ pene usq ad sũma
ꝑduximꝰ ¶Restat id qd̵
est multo faciliꝰ uł tegeͤ
uł ornare sine quo tñ pͥ¬
ora oꝑa et ĩ btilia sũt
ingrata ¶¶ Nã quid ꝓ¬
dest aut a falsis religio¬
nib lib̾au ã intelligere

Expanded text:
DE VITA BEATA. Beiacta sunt fundamenta, ut ait eximius orator. uerum nos non fundamenta solum iecimus quae firma et idonea essent operi perferendo, sed magrobustisque molibus aedificium totum pene usque ad summa perduximus. Restat, id quod est multo facilius, vel tegere, vel ornare; sine quo tamen priora opera et inutilia sunt, et ingrata. Nam quid prodest, aut falsis religionibus liberari, aut intelligere
Abbreviated transcription (Latin):
sic ĩ hoc scd̾m referemus
aduentum quẽ indei qͦ
et confitentur et sperant
cõuotandos pͥus uenerat
¶Nã qui biolarũt mi¬
pie huilem senciẽt ĩ pc̃a¬
te uictorẽ ea q oĩa q̃ le¬
gũt et nõ intelligũt deo
repẽsante pacient̾ quippe
suꝑ sc̃õ cruore ꝑfusi ab
illo ip̃o cui nefandas ma¬
nus intulerũt sint ade¬
t̾na supplicia destinati-
S erit nobis contͣ iude¬
os seꝑata mati̾a in qͣ il¬
los erroris et scełi̾s renĩ¬
cemꝰ.
Unc ignaros ueri¬
tatis ĩ struamꝰ dis¬
policõne sũmi dei sic or¬
dinatũ ẽ ut ĩ iustũ hoc
scłm de curso tp̃m spacio
t̾minũ suat extuncta¬
q ꝓtinꝰ om̃i malicia et
reuocatis quietũ tnͣsquil¬
lũ pacificũ aureũ deniq
ut poete bocant sclm deo
ip̃o regnãte florescat
phĩs hec fuit ꝙ rõnẽ mũ¬
di q̃ tantã sapĩam cõti¬
net nõ cõprehenderũt
Ra uero sensu ꝓpͥo et int̾¬
ua intelligẽtia nõ p̃t cõ¬
prehendi ꝙ illi sine doc¬

Expanded text:
sic in hoc secundum referemus aduentum, quem Iudaei quoque et confitentur et sperant,conuocandos prius uenerat. nam qui uiolarunt impie humilem, sentient in potestate uictorem eaque omnia quae legunt et non intellegurepensante patientur, quippe super sancto cruore perfusi, ab illo ipso, qui nefandas manus intulerunt, sint ad aeterna supplicia destinati. Sed erit nobis contra Judaeos separata materia, in qua illos erroris et sceleris revincemus. Nunc ignaros ueritatis instruamus. dispositione summi dei sic ordinatum, ut iniustum hoc saeculum decurso temporum spatio terminum sumat extinctaque protinus omni malitia etrevocatis, quietum, tranquillum, pacificum, aureum denique, ut poetae vocant, saeculum, Deo ipso regnante, florescat. phis haec fuit, quod rationem mundi, quae totam sapientiam continet, non conprehenderunt. ea uero sensu proprio et interna intellegentia non potest conprehendi: quod illi sine doc
Abbreviated transcription (Latin):
hũiles uiu̾e atq ita hũi¬
les ut et acciꝑe ĩ iuriã
possint et referre noluit
si acceperint.
i sũt hoĩes q̃ contͣ
peritatẽ clausis o¬
clĩs qͦ quom  latrãt qͥ aũt
sam erũt id est nõ itabi¬
ciis ĩ m̾si et ĩ sanabiles¬
nõ sĩt et credũt hiis ⁊ li¬
benter accedent et q̃cũq
simplicia et qd̵ inaxĩs o¬
pus ẽ uera ⁊ ĩ expugna¬
bilia illis bidebũtur
Nemo uirtuti fauent
ces uirtutis effecit Nã
si uirtus ẽ tolłanda ma¬
lorũ nõ capiũt gͦ uirtu¬
tẽ qui semꝑ in bonis fue
catenati et cõpediti serui¬
unt ad mitũ dñe cupidi¬
tatis q̃ illos mextucabili¬
bus uinculis irretũt net
mens eoꝵ ĩ terrã praua
humiq difixa ẽ birtutis

Expanded text:
humiles uiuere atque ita humihumiles uiuere atque ita humiles, ut et accipere iniuriam possint et referre nolint, si acceperint. hi sunt homines qui contra ueritatem clausis oculis quoquo modo latrant. qui autem sani erunt, id est non ita uitiis inmersi, ut insanabiles sint, et credent his et libenter accedent, et quaecumque simplicia et, quod maxime opus est, uera et inexpugnabilia illis uidebuntur. nemo uirtuti fauet nces uirtutis effecit. nam si uirtus est tolerantia malorum, non capiunt ergo uirtutem qui semper in bonis fuercatenati et conpediti seruiunt ad nutum dominae cupiditatis, quae illos inextricabilibus uinculis inretiuit, nec mens eorum in terram prona humique defixa est. uirtutis
Abbreviated transcription (Latin):
q reddũt Auc etiã si in¬
telligũt dissiłabũt tñ et
hec uera ẽẽ uolent qr tra¬
hunt̾ a uiciis et scientes
malis siuis fauẽt qͦꝵ sua¬
uitate capiũt᷑ et uir ͭ ͥᷤᷤ
uiã deẜũt cuiꝰ ac̃bitate
offendũtur nã qr auari¬
cia et opũ ĩ explebili qͦdã
siti flagrãt qr nõ pñt uẽ¬
ditis ã dilargitis q̃ amãt
tenui cultu cultu uitam
dege̾ sñ dubio malũt id
ẽẽ fictũ quo desideriis su¬
is remĩciare cogũtur-
Itẽ qͥ libidinũ stimłis ĩ¬
citati ut ait poeta ĩ furia ᷤ
ignẽ q ruũt utiq ĩ credi¬
bilia uos auferre dicunt
qr uulnant aures eorum
p̃cepta cõtinẽtie q̃ illos bo¬
luptibilib suis prohibet
qͥbus aĩam suã cũ corꝑe
ambicõne inflati ã amo¬
re potẽcie ĩ flãmati stu¬
diũ suũ ad honores acqͥ¬
rendos cõtulerũt nec si
solẽ quidẽ ip̃m gescemꝰ
ĩ manib fidẽ cõmodabt̃
ei doct᷑ne q̃ illos iubet oĩ
potẽtia et honore ꝯtẽpto

Expanded text:
que reddunt; aut etiam si intelligent, dissimulabunt tamen, et haec vera esse nolent, quia trahuntur a vitiis, et scientes malis suis favent, quorum suavitate capiuntur, et virtutis viam deserunt, cujus acerbitate offenduntur. Nam qui avaritia, et opum inexplebili quadam siti flagrant, quia non possunt, venditis aut dilargitis quae amant, tenui cultu vitam degere, sine dubio malunt id esse fictum, quo desideriis suis renuntiare coguntur. Item, qui libidinum stimulis incitati, ut ait poeta, In furias ignemque ruunt, utique incredibilia nos afferre dicunt; quia vulnerant aures eorum praecepta continentiae, quae illos a voluptatibus suis prohibent, quibus animam suam cum corpore ambitione inflati, aut amore potentiae inflammati, omne studium suum ad honores acqurendos contulerunt, ne si solem quidem ipsum gestemus in manibus, fidem commodabunt ei doctrinae quae illos iubet omni potentia et honore contempto
Abbreviated transcription (Latin):
sũpsissent qͥdã uerã s q̃
affirmari ꝓbariq nõ pos¬
sent siue scĩa ueritatis reꝵ¬
q telestiũ q̃ ut sepe iam
dixi nõ p̃t ẽẽ in hoĩe insi
deo docente p̃cepta Mã
si p̃t homo intellige̾ dĩa¬

Expanded text:
sent quidem uera, sed quae adfirmari probarique non possent sine scientia ueritatis rerumque caelestium: quae, ut saepe iam dixi, non potest esse in homine nisi deo docente percepta. nam si potest homo intellegere di
Abbreviated transcription (Latin):
tes młtis et ĩ gentibus
sacinis on̾ati ad uiã mor¬
tis ĩ cedũt q̃ latissima ẽ
pit q̃ nos dei magisti̾o
de uir ͭ ͤ ac uĩtate disẜimꝰ
Quibz se repugnare aude¬
bũt hostes se ncc̃e est uir ͤ
iusticie ꝓfaceãtur.
ggrediar nt̃ qd̃ suꝑ¬
ẽ ut finis oꝑi possit
ĩponi. Id añt suꝑest ut¬

Expanded text:
is et ingentibus sarcinis onerati per uiam mortis incedunt, quae latissima est, pit quaeque nos dei magisterio de uirtute ac ueritate disserimus. quibus si repugnare audebunt, hostes se necesse est uirtutis iustitiaeque fateantur. Adgrediar nunc quod superest, ut finis operi possit inponi, id aut
Abbreviated transcription (Latin):
citur ignorabat ideoq ĩ
ppetuũ dixit ẽẽ fabricatũ
cepit aliqũ itã finẽ ca¬
piat ucce ẽ ¶ Nã aris¬
totiles cũ nõ bideret ꝙ̃ad¬
modũ ponz tanta rerum
magnitudo int̾ire et hãt
p̃scripcõem uellet effuge̾
semꝑ ait fuisse mũdũ
aliqñ habu̾it pncipiũ nͨ¬
omo quidꝙͣ p̃t nͥ ceꝑit nã
cũ t̾rã et aꝙͣ et ignẽ desꝑi¬
deamꝰ q̃ sũt utiq mũdi
ꝑtes ĩ telligitur id totũ
bra mortalia ¶ Ita fit
ut natũ sit quidqͥd pot̃
int̾ire sed ⁊ õẽ quod sub
bisu oculoꝵ benit et cor¬
ꝑale ut ait plato et so
tͥco beredicus ĩ hac re fu
quib de causis tantũ h
uelauit n ͨ cõiectĩs id as¬
seqͥm̃ sed tradicõe celesti
docebimꝰ sedulo ut tan¬
dem studiosis beritatis
aꝑpeat nõ bidisse neq cõ¬
prehendisse phõs uerita¬
tem led ita leuiter odo¬
raros ut tñ unde eos odor
ille sapĩe tã suauis tã io¬
cũdus afflaret nullomͦ
senserint Interĩ nccͣm

Expanded text:
citur, ignorabat ideoque in citur, ignorabat ideoque in perpetuum dixit esse fabricatum. cepit aliquando, ita finem capiat necesse est. Nam Aristoteles cum non videret quemadmodum posset tanta rerum magnitudo interire, et hanc praescriptionem vellet effugere, semper ait fuisse mundum, aliquando habuerit principium, nNam cum terram, et aquam, et ignem disperideamus, quae sunt utique mundi partes, intelligitur id totum bra sunt mortalia. Ita fit, ut natum sit quidquid potest interire. Sed et omne quod sub visum oculorum venit, et corporale, ut ait Plato, et solcrito, veridicus in hac re fuiquibus de causis tantum hoc uelauit nec coniecturis id adsequimur sed traditione caelesti, docebimus sedulo, ut tandem studiosis ueritatis appareat non uidisse neque conprehendisse philosophos ueritatem, sed ita leuiter odoratos, ut tamen unde eos odor ille sapientiae tam suauis, tam iucundus adflauerit, nullo modo senserint.. interim necessarium
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓdest celestẽ illã iusticiã
defende̾ ¶Quid cũ ma¬
gnis difficultatib cul¬
tũ dei ten̾e q̃ est sũma
birtus nͥ eadẽ dĩnũ pre¬
miũ beatitudĩs ꝑpetue
subsequa. ¶ De qua
nobis ẽ in hͦ libro disse¬
rendũ ne pͥora omĩa io¬
rita et ĩ fructuosa uideãt᷑
si hoc cuiꝰ cã illa suscepta
sũt in inc̾tũ relinqͣmꝰ
NLe qͥs forte arbitretur
tãtos labores ĩ cassũ sus¬
cipi dũ eoꝵ celesti m̾cede
diffidit quã deus statu¬
it ei qͥ hec suauia terre
bona ꝓ sola midaq uir¬
tute contẽplerit latis et
huic ꝑti faciamꝰ cũ testi¬
etiã ꝓbabilib arguniẽ¬
tis ut eque claꝵ sit ⁊ fu¬
tura pñtib et dĩna t̾re¬
nis et ꝑpetua breuib ẽẽ
uirtutum.
di ut facile possit
ĩtelligi et qñ ⁊ qͣre sit ef¬
fectus a deo ¶Nd̃ pla¬
to qͥ de mũdi fabricacõe
disfint nec scire poterat
net explicare quippe qͥ te¬
leste mist̾iũ qd̾ nõ nͥ a
ꝓphetis ac dõ docente dis¬

Expanded text:
dest coelestem illam justitiam defendere? quid cum magnis difficultatibus cultum Dei tenere, quae est summa virtus? nisi eam divinum praemium beatitudinis perpetue subsequatur. Dnobis est in hoc libro disserendum, ne priora omnia irrita et infructuosa uideantur, si hoc cuius causa illa suscepta sunt incertum relinquamus, ne quis forte arbitretur tantos labores in cassum suscipi, dum eorum caelesti mercede diffidit, quam deus statuit ei qui haec suauia terrae bona prae sola nudaque uirtute contempserit. satis et huic parti faciamus cum testietiam probabilibus argumentis, ut aeque clarum sit et futura praesentibus et diuina terrenis et perpetua breuibus esseuirtutum. di, ut facile possit intellegi et quando et quare sit effectus a deo, quod Plato, qui de mundi fabricatione disseruit, nec scire poterat nec explicare: quippe qui caeleste mysterium, quod non nisi prophetis ac deo docente dis
Abbreviated transcription (Latin):
mrioniũ rapta ꝓserpina
quã qr facib ex ethue uer¬
tice attensis quesisse ĩ sici¬
lia ceres dicit ¶d t̾co sacͣ
eius ardentiũ tedarũ iacta¬
tõe telebrant ¶Apd̾ lam¬
satũ priapo licalib uicti¬
ma ẽ asellus Cuiꝰ lacrfi¬
cii rõ ĩ fastis hec redditur
Cũ dii om̃s ad festũ mris
magne quenissẽt epulisq
saciati noctẽ lusib duc̾e̾nt
quieuisse humi bestã sõp¬
nũq cepisse ibi pͥcpũ sõp¬
no eius ac pudicicie ĩsidi¬
citũ ¶ S illã ĩ tẽpestino
clamore aselli quo sillenꝰ
uehebat᷑ excitatã ¶ Libidi¬
nẽ bõ mnsidiatoris ẽẽ decep¬
tã hac de cã lamsctenos
eundẽ bestalib sacus ĩ ho¬
norẽ pudicicie cõsecͣte pa¬
nib coronar QQuid tur¬
pius qͥd flagiciosius ꝙͣ si
festa bñficio cisiui u̾go est
an poeta fabulã fuixit.
ferũt hii qͥ fotemets cõscͥp¬
serũt cũ duab cãcri stellis¬
cant ¶A sellos fuisse q̃ li¬

Expanded text:
matrimonium rapta Proserpina: matrimonium rapta Proserpina: quam quia facibus ex Aetnae uertice accensis quaesisse in Sicilia Ceres dicitur, idcirco sacra eius ardentium taedarum iactatione celebrantur. aput Lampsacum Priapo litabilis uictima est asellus, cuius sacrificii ratio in Fastis haec redditur. cum dii omnes ad festum Matris Magnae conuenissent epulisque satiati noctem lusibus ducerent, quieuisse humi Vestam somnumque cepisse; ibi Priapum somno eius ac pudicitiae insidiatum, sed illam intempestiuo clamore aselli quo Silenus uehebatur excitatam, libidinem uero insidiatoris esse deceptam ; hac de causa Lampsacenoseundem Vestalibus sacris in honorem pudicitiae conseruatae panibus coronari. quid turpius, quid flagitiosius, quam si Vesta beneficio asini uirgo est? at poeta fabulam finxit. ferunt ii qui Phaenomena conscripserunt, cum de duabus Cacant? asellos fuisse, qui Li
Abbreviated transcription (Latin):
di uideam᷑ elig̾e̾ pͥora ¶si¬
dis egiptie sacra sũt sacra¬
rit uł ĩuenerit nã p̾mosa¬
c̾dotes eius de glabrato cor¬
ꝑe pectora sua mida cundũ¬
dit fecãt ¶Deinde puer
ꝓducit᷑ qͣi ĩ bentꝰ et ĩ letia¬
cĩ luctus ille mutat̃ ¶Id̾o̾
orbã nͥ uincũ reppisset qd̾
illũ ip̃m poetã mĩme fugit
Apud ꝙ̃ pompeiꝰ adolestẽs
morte patͥs audita hͦ loqͥt᷑¬
¶ Euoluã busco iã num̃e
gẽtib ysm ¶ Et tectũ ligno
sꝑgã ꝑ uulgus osyrim hic
ẽ osins quẽ serapem uł se¬
rapidẽ bulgus appellat so¬
lent em̃ mortius cõsecratiᷤ
noĩa ĩ mutari credo ne qͥs
putet eos hoĩes fuisse Nã
et romulus post mortẽ qͥri¬
nus fcũs est Et laedauene¬
sis e cute mau caetino post¬
thotea matͥq matuta et me¬
licertes filius eius palemõ
atq portimꝰ. ¶Sacra uero
cereris elusme nõ sũt hiis
diis silĩc QNã sic̃ ibi osi¬
ris puer planctu mrĩs in¬
qͥritur ita ħ ad ĩ cestũ patͦi

Expanded text:
 peiora. Isidis Aegyptiae sacra sunt, quarit uel inuenerit. nam primo sacerdotes eius deglabrato corpore pectora sua tundundit fecerat; deinde puer producitur quasi inuentus et in laetitiam luctus ille mutatur. ideo orbam, nisi unicum reperisset. Quod illum ipsum poetam minime fugit, apud quem Pompeius adolescens, morte patris audita, haec loquitur: Evolvam busto jam numen gentibus Isim; Et tecspargam per uulgus Osirim. hic est Osiris, quem Serapim uel Serapidem uulgus appellat. solent enim mortuis consecratis nomina immutari, credo ne quis eos putet homines fuisse. nam et Romulus post mortem Quirinus factus est et Leda Nemesis et Circe Marica. et Ino postthea materque Matuta et Melicertes filius eius Palaemon atque Portunus. sacra uero Cereris Eleusinae non sunt his dissimilia. nam sicut ibi Osiris puer planctu matris inquiritur, ita hic ad incestum patrui
Abbreviated transcription (Latin):
lata ¶ Er ip̃is itaq mist̾iis
et ceriioniis ĩ tellige̾ de¬
buerũt hom̃b se mortu¬
is publicare Nõ gͦ exigo
ut aliqͥs poetaꝵ fictionib
credat qͥ hos mẽtiri putat
Pontificũ ip̃oꝵ scriptã

Expanded text:
ex ipsis itaque mysteriis et caerimoniis intellegere debuerunt hominibus se mortuis supplicare. non igitur exigo, ut aliquis poetarum fictionibus credat: qui hos mentiri putat, pontificum ipsorum scripta
Abbreviated transcription (Latin):
et rõ eius ĩ motu ẽ s ne
opportet qͥdẽ qr sicut aqͣsꝑ
iacens et qͥeta ĩ salubris
et magis turpida ẽ sicut
aĩmꝰ ĩ motus ac torpẽs
ĩ utilis ẽ etiã s ͥ nec ui¬
tã ip̃am tueri potĩt qr nͨ
faciet quitꝙͣ nec cogita¬
bit tñ cogitacõ ip̃a nichil
aliud sit ꝙͣ mentis agi¬
tacio ¶ Deuiq qui hãc

Expanded text:
et ratio eius in motu est, sed ne oportet quidem, quia sicut aqua semper iacens et quieta insalubris et magis turbida est, sic animus inmotus ac torpens inutilis est etiam sibi, nec uitam ipsam tueri poterit, quia nec faciet quicquam nec cogitabit, cum cogitatio ipsa nihil aliut sit quam mentis agitatio. denique qui hanc