comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sus cdñatorẽ cȩli eleuare cortiũ. & insultare illius magestati. & ea facere
que fecisti. hunclocũ quidã ad antixpistum referua. qđ inimitans patrissiui
diaboli suꝑbiã cõtradm erectussit. Sed querendũ ẽ̾ ab eis qui sit danhel quici
scripturã dĩ intͥpͥtetꝰ. & qui medi& ꝑsȩ occidentes eũ & succedentes inregnũ eiꝰ.
Nulliemĩ dubiũ quin post antichristũ sc̃i regnaturi sunt. hacc aut̃ scriptura
que digestac: m̃ane eheceł. Ehares. & haec int̃pͥtacio sermonis: alan
ꝑsis: Iria cantũ uerba in pariete scripit signauerat. mane. Thecel pħar
Quoꝵ prius numerũ scđm ad pensionẽ. tercĩ diuisionẽ sonat nõ solũ ergo
leionẽ opris fuit. sed & intͥpͥtacionẽ eorũ que legerat. ut intolleger& quidhaa
ũba p̃dicera quo scilicet numer ass& ds̃ regnũ illius atq: cõplessa & ad pendis¬
sa instatera iuditu sui. ut ante eu uigilaro gladius quã natura dissol

Expanded text:
sus dominatorem coeli elevare cor tuum, et insultare majestati illius, et ea facere quae fecesti. Hunc locum quidam ad Antichristum referunt, quod imitatus patris sui diaboli superbiam, contra Deum erectus sit. Sed quaerendum est ab eis, quis sit Daniel qui eis scripturam Dei interpretetur, et qui Medi et Persae occidentes eum et succedentes in regnum ejus. Nulli enim dubium, quin post Antichristum sancti regnaturi sint. Haec est autem scriptura quae digesta est: MANE, THECEL, PHARES. Et haec interpretatio sermonis: MANE, Persis. Tria tantum verba in pariete scriptura signaverat: Mane, Thecel, Phares, quorum primum, numerum, secundum, appensionem, tertium, divisionem sonat. Non solum ergo lectione opus fuit, sed interpretatione eorum quae legerat: ut intelligeret qui haec verba praedicerent: quod scilicet numerasset Deus regnum illius atque complesset, et apprehendisset in statera judicii sui: et ante eum jugularet gladiu
Abbreviated transcription (Latin):
rex daruheli. Ds̃ tuus quẽ colissemꝑ: ipse liberabit te: Cedit multitudim . &
nõ potuit. dĩ tradidit potencies. Nec ambigue loquit᷑ ut dicat si potuerit libera¬
rete : sed audacter cõfident᷑. ds̃ inquid tuus que colissemꝑ. ipse liberabitte. Au¬
dierat enĩ tres pueros. qui inferiores ad anihele gradus erant : flammas uicisse
babylonias. & danuheli multa mis teria reuelata. Unde & diligebat eu : hom¬
nẽ quẽ captiuũ habebat in onore maximo. Alatusq est lapis unuis & expositus
Anulo suo lapide : quo os laci claudebatur: Nequid contra danihelẽ moliant ini¬
mici. Credit ȩnĩ eũ dĩ potenciȩ. Ec qui deleonib seccurus ẽ. dehomiubꝰ ꝓtimescit:
Obsignat autͥ & anulo obtimatũ suorũ : Nequid suspicionis contraeos uideretur.
in suꝑ & somnus recessit ab eo: Quanta regis beneudencia ut erbũ Necdie Nec

Expanded text:
rex Danieli: Deus tuus quem colis semper, ipse liberabit te. Cedit multitudini, et non potuit, Dei tradidit potentiae. Nec ambigue loquitur: ut dicat, si potuerit liberare te; sed audacter, et confidenter: Deus, inquit, tuus quem colis semper, ipse te liberabit. Audierat enim tres pueros qui inferioris a Daniele gradus erant, flammas vicisse Babylonias; et Danieli multa mysteria revelata, unde et diligebat eum, hominemque 661 captivum habebat in honore maximo. Allatusque est lapis unus, et positus annulo suo lapidem, quo os laci claudebatur: ne quid contra Danielem moliantur inimici. Credidit enim eum Dei potentiae: et qui de leonibus securus est; de hominibus pertimescit. Obsignat autem et annulo optimatum suorum, ne quid suspicionis contra eos habere videretur. i
Abbreviated transcription (Latin):
pendera& affectu. Si aut̃ rex nesciens dm̃ hoc facit paltero quẽ adiscromine uult libe¬
rare. quanto magis nos ꝓpecatis ꝓprus in aha & uigiluis debemus dm̃ adelemciam
flatere. T unc rex primo diluculo cõsurgens festinus ad lacũ leonũ perrecit:
Lacũ uocat. dep̃ssã in altũ foueã. uł arente ers dernã. inqua leones nutriebatur.
Festonus aut̃ primo diluculo pergit adlacũ: credenis eũ uiuero: lacus latine. aqua¬
dignitatis uictor ad captiuũ : dñs currit adseruĩs. Danihel serue di uuleutis: UiI¬
uentẽ uocat addistmccionẽ dorũ gentiliũ qui simulacra hominuĩ mortuorũ .: S
tius cũiserius semꝑ. pitas neualiuit᷑ te liberare aleonib: : &s cetr : Nõ qđ dubita
dedĩ poteracia de quo supͣ dixerat cdstuis quẽ colis semꝑ ipse liberabte. sed ambigua
sentenciã temperat. Utcũ danihel inlesus appareras. quantores in credibibiores
tanto aduersus principes usbior indignatiosit. R ex inetnũ uiuc: honorat ihono¬

Expanded text:
crimine liberari: quanto magis nos pro peccatis propriis inedia et vigiliis debemus Deum ad clementiam flectere. Tunc rex primo diluculo consurgens, festinus ad lacum leonum perrexit. Lacum vocat depressam in altum foveam, vel arentem cisternam, in qua leones nutriebantur. Festinus autem primo diluculo pergit ad lacum, credens eum vivere. Lacus autem Latine, aquadignitatis, victor ad captivum, dominus currit ad servum. Daniel serve Dei viventis. Viventem vocat, ad distinctionem deorum gentilium, qui simulacra sunt hominum mortuorum. Deus tuus cui tu servis semper, putasne valuit liberare te a leonibus? Non quod dubitet de Dei potentia, de quo supra dixerat: Deus tuus quem colis semper, ipse liberabit te; sed ambiguam sententiam temperat, ut cum Daniel illaesus apparuerit, quanto res incredibilior est, tanto adversum principes justior indignatio sit. Rex, in aeternum vive. Honorat hono
Abbreviated transcription (Latin):
inse: Pret̃ simachũ qui chaldaicã ueritatẽ baber in secutus ẽ. ceteri spm̃ dĩ int̾pͥ¬
tati sunt. Et indiebus patris tui scientia & sapientia inuenta sunt in eo. & reł.
Patrẽ uocat Nabuchod onosor ut supͣ diximus ꝓauum eiuĩ scđm scripturarũ cõ¬

Expanded text:
in se. Praeter Symmachum, qui Chaldaicam veritatem secutus est, caeteri spiritum Dei interprin se. Praeter Symmachum, qui Chaldaicam veritatem secutus est, caeteri spiritum Dei interpretati sunt. Et in diebus patris tui sapientia et scientia inventae sunt in eo, etc. Patrem vocat Nabuchodonosor, ut supra diximus, proavum ejus, secundum con
Abbreviated transcription (Latin):
& uultus illius inmutatus. E xclamauit itaq rexfortit᷑ ut introducerent
magos chaldeos. & aruspices & cetr̃ : Oblitus eorũ que nabuchod onosora ac¬
ab ebit incollo: Rem quidẽ facio ridiculã ut in expositionẽ ꝓphetarũ deuer¬
borũ generib quasi gramaticus dispute̾. Sed quia aquodã nihil sciente. &
omĩa pollicente rephensus sũ curtorquẽ genere femini transtulerĩ breuit̃
ad notabo qđ cecero inmario torquẽ genere feminino. titus liuius masculino
dixerint. ⁊ Et tercius in regnomeo erit. & reł Uel tercius postine uł unuꝰ
e tribus principibus quos alibi tristatas legimus. Regina aut̃ ꝓre que accide¬
rat regi & optimatib eũ doniũ cõuiuu in gressaẽ. & ꝓloquensait . & cetr̃: hano
iosephus auiã baltharis origene̾ matrẽ scribunt. Unde & nouit p̾terita que
rex ignorabat. Euigilet ergo porphiriuis. qͥ eã baltharis somniauit uxore

Expanded text:
lius immutatus est. Exclamavit itaque rex fortiter, ut introducerent magos, Chaldaeos et haruspices, etc. Oblitus eorum quae Nabuchodonosor achabebit in collo. Rem quidem facio ridiculam, ut in expositione prophetarum de verborum generibus quasi grammaticus disputem: sed quia a quodam nihil sciente, et omnia pollicente reprehensus sum, cur torquem genere feminino transtulerim, breviter annotabo, quod Cicero et Maro torquem in genere feminino, Titus Livius masculino dixerint. Et tertius in regno meo erit, etc. Vel tertius post me, vel unus ex tribus principibus, quos alibi τριστάτας legimus. Regina autem, pro re quae acciderat regi et optimatibus ejus, domum convivii ingressa est, etc. Hanc Josephus aviam Balthasaris, Origenes matrem scribunt: unde et novit praeterita, quae rex ignorabat. Evigilet ergo Porphyrius, qui eam Balthasaris somniatur uxorem,
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc uibente rege indutus eͥ damhelpurpura & circũdatus ẽ torques aurea
collo eius : oe p̃dicatũ ẽ deeo qđ habenx potestatẽ tereuis inregno siue t̾cia
surus iregnũ fiera& Notior. & ꝑriotiã honoratior. Nec mirũ sibalthasar
audiens eristia soluera p̃miũ qđ pollicitꝰ ẽ. Aud ȩnũ longo post tm̃pr credidit
uentura qued ixerat. aud dũ di ꝓpħam honorat. speratꝰ ueniã cõsecuturũ¬

Expanded text:
s aurea collo ejus, et praedicatum est de eo, quod haberet potestatem tertius in regno. Sive tertiae surus in regnum fieret notior, et per notitiam honoratior. Nec mirum si Balthasar audiens tristia, solverit praemium, quod pollicitus est. Aut enim longo post tempore credidit ventura quae
Abbreviated transcription (Latin):
Et ccce ait occuli qutisi occuli hominis eraN in corninisto : Neuͥputemus uixta corun¬
dã opimonẽ uł diabolũ essȩ uł demonẽ. sedunũ dehominib: inquo totus sathanas
habitaturus ẽ corporalit᷑. Ethos loquens ingentia: Es ⁊ enĩ homopercati filius ꝑdicio¬
nis. itaut intẽplo dĩ sedere audeat. faciensse quasichmi. A spiciebã done chromipo¬
siti suns : ꝙ intiquus dierũ sedit. & reł: Similequad & in iobis apocalipsi legimus.¬
Pos⁊hee statĩ sui in fp̃ũ. & aeccethroniis positus erat incelo : & suꝑ chronũ sedens. & qͥ
sedebat sinilitudinẽ habebat lapidis iaspidis & sardini: & rris in circuitu thromi simi¬
lis aspetui gmaragdino. Et circathronũ alii throri xx.iiiͦ. & suꝑ xxiiĩ. the

Expanded text:
cornu isto. Ne eum putemus juxta quorumdam opinionem, vel diabolum esse, vel daemonem; sed unum de hominibus, in quo totus satanas habitaturus sit corporaliter. Et os loquens ingentia . Est enim homo peccati, filius 668 perditionis, ita ut in templo Dei sedere audeat, faciens se quasi Deum. Aspiciebam donec throni positi sunt, et antiquus dierum sedit. Vestimentum ui in spiritu, et ecce thronus positus erat in coelo, et super thronum sedens, et qui sedebat, similitudinem habebat lapidis jaspidis et sardini, et iris erat in circuitu throni similis aspectui smaragdino, et circa thronum alii throni viginti quatuor e
Abbreviated transcription (Latin):
ambulans inaula babylonis glatur & dicit. Nõne ec est bab ylor magna qua edi
ficani in domũ regni in robore fortitudinis ineę. & ingła nominis mei. Bonũ
miscdie. ꝑdidit malo suꝑbie. Forsitan ignoscat delictistuis. Cũ beatus danihel
p̃ces futuroꝵ de sentencia dĩ dubitet. temerariũ fatiat qͥ audacter peccatorib
indulgentia pollicent᷑. Et tam̃ scuendũ qđ si nabuchodonosor bona operafatien¬

Expanded text:
t: Nonne haec est Babylon magna, quam ego aedificavi in domum regni; in robore fortitudinis meae in gloria nominis mei? bonum misericordiae perdidit malo superbiae. Forsitan ignoscet Deus delictis tuis, Cum beatus Daniel praescius futurorum de sententia Dei dubitet, rem temerariam faciunt, qui audacter peccatoribus indulgentiam pollicentur. Et tamen sciendum quod si Nabuchodonosor bona opera facien
Abbreviated transcription (Latin):
lã repperer̃ occasionẽ nisi in legitimis dĩ. Tunc principes & sat rapȩ subri¬
puer regi. & siclo cutisunt. & cerrꝰ: Pulchre dicit subriptier̃. Nõ eni hoclo¬
cuti sunt qđ agere cogitabant. sedphonorẽ regis inimico moliuntur insidi
isse subdario & eyro medorũ atq persarũ. Sđcũ danihe cõperissa id e
costitutã lege in gressus ẽ domũsuã & feneseris aꝑtis incenaculo suo cõtra¬

Expanded text:
rincipes, et satrapae surripuerunt regi, et sic locuti sunt ei. Pulchre dixit, surripuerunt: Non enim hoc locuti sunt, quod agere cogitabant, sed per honorem regis, inimico moliuntur insidiaisse sub Dario et Cyro Medorum atque Persarum. Quod cum Daniel comperisset, id est, constitutam legem, ingressus est domum sua
Abbreviated transcription (Latin):
m̃te. E tregnũ eiũ ingeneratione & generatione. & ceter: Sihoc inscripturis dr
in generatione & generatione. simplicit̃ accipumuꝰ ꝓeo qđ est in omĩa futura tempra
nulla questio ẽ. Sinaut̃ ut sepe diximus generatio & generacio. duas generaciones
significat. Logis & aeuuangłii. Querendũ ẽ quomodo Nabuchodonosor dĩ sacram̃¬
ta nouerit. nisi forte hoc dicamus qđ postquã occulos leuauit ad celũ & recepit pris¬

Expanded text:
 hoc quod in Scripturis dicitur, in generatione et generatione, simpliciter accipimus pro eo quod est, in omnia futura tempora, nulla quaestio est. Sin autem ut saepe diximus generatio et generatio, duas generationes significat, Legis et Evangelii, quaerendum est quomodo Nabuchodonosor Dei sacramenta cognoverit. Nisi forte hoc dicamus, quod postquam oculos ad coelum le
Abbreviated transcription (Latin):
pereuntia dilexerunt. tanto tardius citiusq saluari Nõtam̃ tales dequalib
dictũ est qđ regnũ dĩ nõ possidebunt nisicõ uenienent̃ poenitentibꝰ cadẽ
crimina remittantur. Cõuenienter aut̃ dixi. insteriles inelemosinis nõsint
epurgatoriis poenis doctor gregius dispurans. agustinus. potest ait ad
istã tribulationẽ ꝑtinere. xtiã mors ista carnis.q: deprimi peccati ꝑ poratione
cõcepta ẽ : Vt scđm cuius quȩ ȩdificiũ tepus qđ ea sequitur. habuno quoq sen

Expanded text:
pereuntia dilexerunt, tanto tardius citiusve salvari. Non tamen tales de quibus pereuntia dilexerunt, tanto tardius citiusve salvari. Non tamen tales de quibus dictum est, quod regnum Dei non possidebunt , nisi convenienter poenitentibus eadem crimina remittantur. Convenienter autem dixi, ut steriles in eleemosynis non sipurgatoriis poenis doctor egregius disputans Augustinus: Potest, ait, ad istam tribulationem pertinere etiam mors ista carnis, quae de primi peccati perpetratione concepta est, ut secundum cujusque aedificium tempus quod eam sequitur, ab unoquoque sen
Abbreviated transcription (Latin):
doctor quis quis igitur ait. penascupit euadere sẽpit̾nas. nõ solũ baptiretur
uerũ oriã iufrifitat in xp̃o acsic uere transead. adiabolo ad xp̃m. Purgatorias
aut̃ penas nullas futuras opinet᷑. nisiante illud ultmũ trem̃dũ iudiciũ¬
Tlonnergo doctoris cõfirmati sententia fatemur qđ purgatorius hic ignis
ante ultimũ iudiciũ frat. & ignẽ illũ in quo om̃s impii. xp̃o iudicante
sunt usq: ad tẽpus resurrectionis an infra cruciari credantur
dã nandis Sic om̃is qui purgatorias poenas salui esse credunt᷑. nõ uno eodẽquiȩ
spacio cruciatus spii uͭ sustinebunt Vt qđ in rȩꝓbis agit᷑ dis cretione pocnarũ
hocin istis quiꝑ ignẽ saluandi sunt m̃suratẽporis agitetur Saetantũ illis minꝰ.
aut maius ignis purgatorii exten detur suppliciũ. quantũ hic minus uł ã pli¬
uitã fieri. incredibilenõ est Et utru itasit queri potest. & aut inueniri. aut
latere nõ nullos fideles. ꝑignẽ quendã purgatoriũ quanto magis suabona

Expanded text:
squis igitur cupit poenas euadere sempiternas, non solum baptizetur, uerum etiam iustificetur in Christo, ac sic uere transeat a diabolo ad Christum. Purgatorias autem poenas nullas futuras opinetTanti ergo doctoris confirmati sententia fatemur, quod purgatorius hic ignis ante ultimum judicium fiat, et ignem illum, in quo omnes impii, Christo judicante, sunt, usque ad tempus resurrectionis, an infra cruciari credantur. damnandi spatio temporis cruciatus spirituum sustinebunt: ut quod in reprobis discretione poenarum, hoc in istis qui per ignem salvandi sunt, mensura temporis agitetur. Sed tanto illis minus vel majus ignis purgatorii extendetur supplicium, quanto hic minus vel amplist hanc vitam fieri incredibile non est, et utrum ita sit quaeri potest, et aut inveniri, aut latere nonnullos fidelium per ignem purgatorium quanto magis minusve bona
Abbreviated transcription (Latin):
est impis nullus saluabitur. quia iuxta qđ seriptũ est: ibunt hii in suplici
cipere dequodñ s dicit sinistris Discedite ame maledicti in ignẽ &̃nũ ut
meis oeiã istiesse credantus. quiedificant sup̃ fundam̃tũ. ligna. foerũ.
stipulã eos qui exillo igne. posttẽpus ꝓmalis mertiis. inptitũ liberoe
bonimeritũ fundam̃ti. Quit arbitrabimus dextros quibus dice ÷ :
uenite bene dicti patris mei. possidete p̃paratũ uob regnũ. nisi eo qui
edificauerunt su ꝑ fundam̃tũ aurũ. argentũ. lapides p̃ciosos soe in illũ igne de quo
diciũ est: Sictañ quasi ꝑ ignẽ Si hoc modi intellegendus utriq: mutendis & dextri
scilice & sinistri illoqui pe igne utriq: ꝓbandis de quodirtũ est : Dieñĩ declarabit
quia in ignẽ reuelabitur. & unius cuiusq: hopus qualis sit ignis ꝓbabitꝰ Siergo utr̃o

Expanded text:
est impiis, nullus salvabitur, quia juxta quod scriptum est: Ibunt hi in suppliciuest impiis, nullus salvabitur, quia juxta quod scriptum est: Ibunt hi in suppliciucipere, de quo Dominus dicit sinistris: Discedite a me, maledicti, in ignem aeternum, ut in eis etiam isti esse credantur, qui aedificant super fundamentum hoc ligna, fenum, stipulam, eosque ex illo igne post tempus pro malis meritis impertitum liberet boni operis fundamentum; quid arbitramur dextros, quibus dicetur: Venite, benedicti Patris mei, possidete paratum vobis regnum , nisi eos qui aedificant sudictum est: sic tamen quasi per ignem, si hoc modo est intellegendus, utrique mittendi sunt, et dextri scilicet et sinistri. illo quippe igne utrique probandi sunt, de quo dictum est: dies enim declarabit, quoniam in igne reuelabitur et uniuscuiusque opus q
Abbreviated transcription (Latin):
hocdeigne tribulationis in hac nob̵uita. adibitũ possit intelligi. tam̃ siquis
het deigne future . purgationis accipiad. pensandũ sollite est. quia illũ dix̃.
pignẽ posse saluari. nõ qui suꝑ fundam̃tũ. ferrũ .es. pͥlũbũ ȩdificat. idest
peccata maiora . & idcirco duriora atq: tuncũ. in solubilia: Saligna. fenũ
spula. id est pecca taminima. atq leuissima. q ignis facilecõ sumat Hocta¬
m̃ suendũ est quiꝰ illic salutẽ deminimis. nilquisq: purgationis obtinebit
nisibonis. hoc actibus in hac. adhuc uita positus. ut illic obtinead ꝓmereat᷑
Qðaluis sit ignis purgatorius. qđ plerũquȩ saluandi esse creduntur. xx¬
iudicante. dicendũ est Discedite ame. maledieti in ignẽ x̃nũ Alter iste
qui purgatonius ꝓprie apellatur ꝓpt̃ eos quiꝑ eũ salui funt ꝑillũ eñ qui futura

Expanded text:
hoc de igne tribulationis in hac nobis vita adhibito possit intelligi, attamen si quis hoc de igne tribulationis in hac nobis vita adhibito possit intelligi, attamen si quis haec de igne futurae purgationis accipiat, pensandum sollicite est: quia illum dixit posse per ignem salvari, non qui super hoc fundamentum ferrum, aes, vel plumbum aedificat, id est peccata majora, et idcirco duriora, atque jam tunc insolubilia; sed ligna, foenum, stipulam, id est peccata minima atque levissima, quae ignis facile consumit. Hoc tamen sciendum est: quia illic saltem de minimis nil quisque purgationis obtinebit, nisi bonis hoc actibus in hac adhuc vita potur. CAPUT XX. Quod alius sit ignis purgatorius, quo plerique salvandi esse creduntur, judicante, dicendum est: Discedite a me, maledicti, in ignem aeternum. Alter iste qui purgatorius proprie appellatur, propter eos qui per eum salvi fiunt. Per illum enim qui futurus
Abbreviated transcription (Latin):
te tureineq infuturo inqua sententiadatur intelligiquas dãcul pa
in hocidõ quas dĩ uero infuturo posselaxari Qđ eñi deuno negatur. cõsequens
intellectus paite. quia de quibusdã cõceditur s&ctam̃ ut p̃dixi. hocde parui
minimisq: peccatis fieriposse credendũ est:. Sĩc est assiduus ociosus sermo. in¬
moderatus risus. uł peccatũ eure ret familiaris. q: uix si neculpa. uł ab ipsis agi¬
tur quiculpã qualtter declinare debeant sciunt audño in grauibus rebꝰ etror
ignorantie: Quȩ cuncta. & rã post mor tẽ grauant siad huc in acuita. positis mi
nime fuerit rellaxata Nã cecũ paulus dicat xp̃mesie fundam̃tũ : atq sub¬
iungat᷑ Siquis su ꝑedificauerit. suꝑ hoc fundam̃to. aurũ argentũ. lapi¬
des p̃ciosos. ligna. foenũ stipula. unius cuiusq: hopus qualis sit ignis ꝓbabit
arserit. dccrim̃tũ patietur Ipseaut̃ saluus erit. sic tam̃ quasi ꝑ ignẽ quauis

Expanded text:
tetur ei, neque in futuro . In qua sententia datur intelligi quasdam culpas in hoc saeculo, quasdam vero in futuro posse laxari. Quod enim de uno negatur, consequenter intellectus patet quia de quibusdam conceditur. Sed tamen ut praedixi hoc de parvis minimisque peccatis fieri posse credendum est, sicut est assiduus otiosus sermo, immoderatus risus, vel peccatum curae rei familiaris quae vix sine culpa ab ipsis agitur, qui culpas qualiter declinare debeant sciunt aut non in gravibus rebus error ignorantiae, quae cuncta etiam post mortem gravant, si adhuc in hac vitanime fuerint relaxata. Nam et cum Paulus dicat Christum esse fundamentum, atque subjungat: Si quis superaedificaverit super hoc fundamentum, aurum et argentum, lapides pretiosos, ligna, foenum, stipulam, uniuscujusque opus quale sit ignis probabit; arserit detrimentum patietur, ipse autem salvus erit, sic tamen quasi per ignem; quamvis
Abbreviated transcription (Latin):
Pater habra ã mit te lazarũ. ut inguat extremũ digitisui inaqua. & refri¬
gera linguamea quia crucior in hac flãma Ecce quo modo diuitis anima
latar pauperis spum cognoscebat Ex quo nõ est dubitandũ. qđ sede funo¬
sp̃si in illa regione parit̃ recognos cant Poss eñi. cebonibonos temali malos
cognoscere Siem̃ utaitbeatus gregorius. abraã lararũ. minime recognouis¬
s&c. nequa qũa ad diuitẽ intor mtispositũ detrans aeraeiꝰ eõtritione loꝙ retͣ
dicens qđ mala receperit in uita sua & si malimalos nõ re cognoscerent: nequa¬
qũa diues intor m̃tis posttus fr̃m suoꝵ.xiã absentiũ meminisi&e Quo

Expanded text:
mitte Lazarum, ut intingat extremum digiti sui in aquam, ut refrigeret linguam meam, quia crucior in hac flamma . Ecce quomodo divitis anima Lazari pauperis spiritum cognoscebat. Ex quo non est dubitandum, quod se defuncspiritus in illa regione pariter recognoscant. Possunt enim et boni bonos, et mali malos recognoscere. « Si enim, ut ait Gregorius, Abraham Lazarum minime cognovisset, nequaquam ad divitem in tormentis positum, de ejus transacta contritione loqueretur dicens, quod mala receperit in vita sua. Et si mali malos non recognoscerent, nequaquam dives in tormentis positus, fratrum suorum etiam absentium meminisset. Quo
Abbreviated transcription (Latin):
rant ꝓinimicissuis eotẽpore anime beatoꝵ. utait sc̃s gregorius.q
poss ad fructuosã poenitentiã eoꝵ corda cõuertere. atq: ipsa cõuersatione

Expanded text:
pro inimicis suis eo tempore animae beatorum, ut ait beatus Gregorius, quo pro inimicis suis eo tempore animae beatorum, ut ait beatus Gregorius, quo possunt ad fructuosam poenitentiam eorum corda convertere,
Abbreviated transcription (Latin):
fecegnoscunt Nã & diues hab abrahã cognoscitur cuidietũest recepistibona
inuintua & electus lazatus are ꝓbo est diuite cognitus. quẽ mirtip̃cat᷑
exnominedicens mittelatarũ ut intinguat extremũ digitisui in aquã.
& refrigerte lingu̾ameã In qua in delic&e cognitione. uinusquȩ partis.
cum mulus reributionis exerescit. ut aboni ãplius gaudeant. qui sccũ eos
laxar conspiciunt. quos amauer̃. & malidũ cũ eis torquentur quos in hoc mui¬
do dispecto dilexerant. eosnõsolũ sua. sed ceiã eoꝵpena cõsumat. Iit aut̃ in
electis quidẽ mirabilius quia ñ solũ eos agnoscunt quos in hoc scł̃o nouerunt.
seduelut uisos ac cognitos recognoscunt bonos quosnũ qũa uider̃ Nãcũ anticos
parres. in illa ̃na ereditatẽ uiderint. eis in cogniti ꝑuisionẽ nõ erunt quos
in opere sẽ ꝑ nouer̃. quia eñi illic om̃s communt daritate dm̃ conspiciunt. quid
orare audeant ꝓhis quos in inferno senti unt deputatos

Expanded text:
dives a divite Abraham cognoscitur, cui dictum est: Recepisti bona in vita tua . Et electus Lazarus a reprobo divite est cognitus, quem mitti precatur ex nomine dicens: Mitte Lazarum ut intingat extremum digiti sui in aquam, ut refrigeret linguam meam. In qua videlicet cognitione utriusque partis cumulus retributionis excrescit, et ut boni amplius gaudeant: quia secum eos laetari conspiciunt, quos amaverunt; et mali dum cum eis torquentur, quos in hoc mundo despecto Deo dilexerunt, eos non solum sua, sed etiam eorum poena consumat. Fit autem in electis quised velut viros visos ac cognitos recognoscunt bonos, quos nunquam viderunt. Nam cum antiquos patres in illa aeterna haereditate viderint, eis incogniti per visionem non erunt, quos in opere semper noverunt. Quia enim illic omnes communi claritate Deum conspiciunt, quid orare videantur pro his quos in inferno sentiunt. « Orant
Abbreviated transcription (Latin):
caracterẽ
undis amare
ꝑsecucionis insectant᷑. spiritali iã ulcione quesan¬
guinẽ uocat punientur. eqͥ seuidere iactabãt : mortis ꝓbabunt᷑ aũctori
est sanguis: Ethi quoq quisuũ uirus in cautis infundãt dulcia seꝓpinare
fingũt. dignaplage ꝑennis ultioneplententur. Et audiui angłm aquarũ
ppłorũ dic̃ interiori effectu diuinis laudib̵ cõcrepantes. qđ uindicans
sanguinẽ seruorũ suorũ. homicidas morte potauerat. Et audiui alte
ardentis sem̃ uerbidĩ arefacere moꝰ liuntur : futuro cremandi sunt
sapientes uiri cruciatib̵ uictimale agendi errore tanguntur : illor
exẽplo ꝑsuasi infirmi quiq tẽporalib desideriis in ardescũt. Quãuis
& estus ut diximꝰ. possit intelligi: quodiaboli corpus destabilitates cõ¬
rũ. in remediabilit̃ cruciatur: & adblas phemandũ incitat᷑. de quo

Expanded text:
charactere nundis amarae persecutionis insectantur, spirituali jam ultione, quam sanguinem vocat, punientur; et qui se vivere jactabant, mortis probabuntur auctori e qui, ut suum virus incautis infundant, dulcia se propinare fingunt, digna plagae perennis ultione plectentur. Et audivi angelum aquarum populorum dicit, interiori affectu divinis laudibus concrepantes, quod vindicans sanguinem servorum suorum homicidas morte potaverit. Et audivi alterardentis, semen verbi Dei arefacere moliuntur, futuro cremandi sunt sapientes viri, cruciatibus victi, male agendi errore tanguntur, illorum exemplo persuasi, infirmi quique temporalibus desideriis inardescunt. Quamvis et aestus, ut diximus, possit intelligi, quod diaboli corpus de stabilitate sanctorum irremediabiliter cruciatur, et ad bl
Abbreviated transcription (Latin):
ditiũ irrogare dãnandis : & ab solucionẽ miseri cordit̃ dare c̃uersis. Et
om̃ib̵ quidẽ angłis in trã fundere mandatũ ẽ : s&e idẽ treni homines ꝓua
re tatepeccatorũ. uaria quoq uocabula sorciunt᷑. Ut sic̃ p̃dicacionis o
uindicte : sic etiã noxeplenitudo septenarionumero censerent᷑. Et
abiit primus: & effuđ fialã suã in trã uplicimodo p̃dicatores fialas
i redĩ effundunt. dũpenas impiorũ uł eisdẽ impis irrogãt. spiritalit̃
peccator audita p̃dicacione ueritatis. grauioric̃ tradiccionis uulnere corũ¬
pit᷑. De quodñs. Siñ uenissẽ & locutus eis fuissẽ : peccatũ ñ aberẽt. Et factũ

Expanded text:
judicium irrogare damnandis, et absolutionem misericorditer dare conversis. Et omnibus quidem angelis in terram fundere mandatum est; sed iidem terreni homines pro varietate peccatorum varia quoque vocabula sortiuntur, ut sicut praedicationis et vindictae, sic etiam noxae plenitudo septenario numero censeretur. Et abiit primus, et effudit phialam suam in terram. Duplici modo praedicatores phialas irae Dei effundunt, dum poenas impiorum vel eisdem impiis irrogant spiritualiter peccator, audita praedicatione veritatis, graviori contradictionis vulnere corrumpitur. De quo Dominus: Si non venissem, inqu
Abbreviated transcription (Latin):
ques ecłe qͥce uii angłi. Eodẽ quippe fiale & suauitatẽ suplicacionũ: &
irã supliciorũ c̃tinere dicunt᷑ cũ a scĩs pregnidĩ aduentu fundunt᷑. quar¬
do iuditiadĩ ñiã oculta sic̃ abissus: s& aꝑta ut fiale iustis latura salutẽ :
impiis uero p̃dicunt᷑ inferre ꝑniciem sic̃ apbos dic̃. Quia xp̃ibonus odor¬
sumusdõ : inisquis alui fiũt & inis qui pereut̃. Et impla ũẽ tẽplũ fumo¬
tatis igne calescens: fumũ pie cõfessionis emitit. gras dõ suꝑ in enarra¬
bili donoeius agens. Et nemopoterat introire intẽplũ : donec cõsuma
nisi qͥ misteria fidei audiens. discat ap̃dicatorib̵ qͥa iħs cõstitutus adõ:
iud ex uiuorũ & mortuorũ. Qđsi fumũ abdita iudiciorũ dĩ int̃p̃tari arco

Expanded text:
ippe phialae et suavitates supplicationum, et iram suppliciorum continere dicuntur, cum a sanctis pro regni Dei adventu funduntur, quando judicia Dei non jam occulta sicut abyssus, sed aperta ut phialae, justis latura salutem, impiis vero praedicuntur inferre perniciem, sicut Apostolus dicit : Quia Christi bois qui pereunt . Et impletum est templum fumotatis igne calescens, fumum piae confessionis emittit, gratias Deo super inenarrabili dono ejus agens. Et nemo poterat introire in templum, nisi qui mysteria fidei audiens discit a praedicatoribus, quia Jesus constitutus est a Deo judex vivorum et mortuorum. Quod si fumum abdita
Abbreviated transcription (Latin):
serari. Et exier̃ uii. angłi. abentes .uii. plagas de tẽplo. hoc est qđ mareꝰ
uit. Illiaut ẽꝓfecti p̃dicauer̃ ubiq Uestitila pide mundo candido. Quot

Expanded text:
serari. Et exierunt septem angeli, habentes septem plagas de templo. Hoc est, quod Marcus serari. Et exierunt septem angeli, habentes septem plagas de templo. Hoc est, quod Marcus ait: Illi autem profecti praedicaverunt ubique. Vestiti lapide mundo candido. Quotq
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ martiriorubricatũ. Et eos quiuicer̃ bestiã & imaginẽ eius. stantẽ¬
supramareuitreũ: Qui fraudes uincuntbestie. cõsequenter igneo
baptismo suꝑstareuidentur studentes iuxta apłm suꝑcertari semel
tradite scĩs fidei. Habentes citarasdĩ. & cantantes canticũ moysiserui¬
dĩ & canticũ agni Iđ cordalaudantiũ dõdicata gerentes. & hutriusque
testam̃ti ueritate canora: ułcarnẽ ligno passionis extentã ubi nõtan¬
tũ sonus uocis. s&& et iãbonioperis significatur efectũ. Magna & mirabi¬
carm̃ in utroquereperitur testam̃to : ubi d ñsuerax & misericors acuno¬
tis canit᷑ scłis iudex ad oranđ. Repetit : qđ ꝓposuerat dicẽs. Et posthec¬
uidi &x ecce aꝑtũ ẽ tẽplũ tabnaculi testimonii incelo : Cõcinit carmini
uisio. Utenim dñs acunctis possit gentib̵ ad orari : tẽplũ illut sec retorꝵ
dĩ. unius cõdã urbis moenib inclusũ. totoiã spiritaliter cepit orbire¬

Expanded text:
tatem, martyrio rubricatum. Et eos qui vicerunt bestiam et imaginem ejus, etc. Qui fraudes vincunt bestiae, consequenter igneo baptismo superstare videntur, studentes, juxta Apostolum, supercertari semel traditae sanctis fidei . Habentes citharas Dei, et cantantes, etc. Id est, corda laudantium Deo dicata gerentes, et utriusque Testamenti veritate canora. Vel carnem ligno passionis extentam. Ubi non tantum sonus vocis, sed etiam boni operis significatur effectus. Magna et mirabicarmen in utroque reperi Testamento, ubi Dominus et verax et misericors, a cunctis canitur saeculis judex adorandus. Repetit quod proposuerat, dicens: Et ecce apertum est templum tabernaculi testimonii in coelo. Concinit carmini visio. Ut enim Dominus a cunctis posset gentibus adorari, templum illud secretorum Dei, unius quondam urbis moenibus inclusum, toto jam spiritualiter coepit orbi re
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ carnis doctorib̵ indicens. Castigo inquit corpusmeũ & seruituti
subicio: neforaliis p̃dicãs i prepb̵ inueniar. Et p̃cincti circa pectoraroniꝰ
aureis. Quip̃dicare fortia uelit. nõsolũ mortifice corpus. so & pectus
auro sapientie stringat. Uelcerte zonis aureis pectora stringereẽ: cũc¬
tos mut abiliũ cogitacionũ motus. ꝑsoliusiã amoris uincla restringere.
Et unus equatuor anima lib̵. deđ .uII. anglis .uii. fialas aureas plenas

Expanded text:
d: Castigo corpus meum et servituti subjicio, ne forte aliis praedicans, ipse reprobus inveniar . Et praecincti circa pectora zonis aureis. Qui praedicare fortia velit, non solum mortificet corpus, sed et pectus auro sapientiae stringat. Vel certe zonis aureis pectora stringere est cunctos mutabilium cogitationum motus per solius Dei amoris vincula restringere. Et unum ex quatuor animalibus dedi
Abbreviated transcription (Latin):
Siad malos tr̃ena. messis hec. & uindemia ꝑtinoi : torcular pena
significat᷑ Si aut̃ ceradbonos. calcatio torcularis. &er tribula. arec
ri. lignũ ͦ foenũ stipulamque cõsumi. Qđ utrũq extraceleftem
agitur hierusalẽ. Lacus aut̃ ire eoloquendi genere nominatur: quo
dicit᷑ indiemalo liberaũ eũ dñs. Et exut sangius delacuusq ad frenoᷤ
equorũ : exut ultio usque ad rectores ppłoꝵ. Usque enĩ ad diabo¬
lum oe eius. angłos nouissimo certamine & exi& ultio sanguinis
scõrũ efusi sicut᷑ scriptũ est. In sanguine pec casti: & sanguiste ꝑsequet᷑.
tes. Quat̾nitas estenĩ cõquat̃nata. sic̃ inquatuor facieb̵ quadri formi
b̾ & rotis. Quat̃ enĩ quadringenteni: mille sexcenti. Liconi us messo¬
rẽ & uindenuatorẽ eđam int̃p̃tat᷑. Post ꝑsecucionũ flamas clares¬
centẽ & potestatẽ ligandi . soluendique tenentẽ. Angłos detẽ¬
plo uł altari : iubentis imperiũ dic̃s dñi nõꝑspicuit uoce . s&& suggestione

Expanded text:
Si ad malos tantum messis haec, et de vindemia pertinet, torcular poenam significat. Si autem et ad bonos, calcatio torcularis et tribula areae ri, lignum vero, fenum stipulamque consumi . Quod utrumque extra coelestem Jerusalem agitur. Lacus autem irae eo loquendi genere nominatur quo dicitur: In die mala liberavit eum Dominus . Et exiit sanguis de lacu, etc. Exiit ultio usque ad rectores populorum. Usque enim ad diabolum et ejus angelos novissimo certamine exiit ultio sanguinis sanctorum effusi. Sicut scriptum est: In sangtes. quaternitas est enim conquaternata, sicut in quattuor faciebus qubus et rotis. Quater enim quadringenteni, mille sexcenti. Tychonius messorem et vindemiatorem Ecclesiam interpretatur, post persecutionum flammas clarescentem, et potestatem ligandi solvendique tenentem. Angelus de templo vel altari rubentis imperium dicens Domini, non perspicua voce, sed suggestione
Abbreviated transcription (Latin):
bat loquit᷑ adeu̾. Dne misomniũ his quite hoder̃. & int̾pͥtacio eiu̾ hosti¬
bustius sic: Uidens ergo Nabuchodonosor eu metuere. Nesinistru adq
cõtrariũcõtra regẽ dicere uideretur. cohortat᷑ ut simplicit᷑ & uere
loquatꝰ qđ intelligit. nec quicquã metuat. Arborẽ quã uidistisublimẽ

Expanded text:
bat, loquitur ad eum. Domine mi, somnium hoc his qui te oderunt, et interpretatio ejus hostibat, loquitur ad eum. Domine mi, somnium hoc his qui te oderunt, et interpretatio ejus hostibus tuis sit. Videns ergo Nabuchodonosor eum metuere: ne sinistrum quid atque contrarium contra regem dicere videretur: cohortatur eum ut simpliciter et vere loquatur quod intelligit; nec quicquam metuat. Arborem quam vidisti sublimem
Abbreviated transcription (Latin):
bũ posuit. ħỹñ. qđ ꝑtres licteras ã it iođ RẽS. scribitꝰ. Significat
aut̃ angłos qđ semꝑ iugilent. & addĩ imperiũ sint parati. Inde & noscre¬
bris ꝑnoctacionib: imitamur angłoꝵ officia. Et de dño dicitꝰ. Nõ dormi¬
tabit neq dormiet. qui cus todit isł. Deniq & i cõsequentib: legimus. Insen¬
tencia uigilũ: hocẽ angłoꝵ. decretũ ẽ. et sermo scoꝵ. &x peticio: Cõsuetu¬
do autͥ grtei latiniq sermonis. h ꝓrã itũ. uocat. que ꝑmulti colore arcuͭ ad
terras descendere dicitur. Tunc danihel cui nom̃ est balthasar cepit in¬
tra semedipsũ tacitus cogitare quasihora una. & cogiaciones eiꝰ cõturbaban
euꝰ. Respondensq rex ait b althasar somniuꝰ & int̾pͥtacio eius nõ cõturb&te:¬
Iacit̾ intellex̃ danhel somniuͥ ee cõtra rege̾. & timorẽ cordis uultus pal¬
ret᷑ in sultare atq letari cõtrahos tui rege̾. Deniq detestans id qđ intellege¬

Expanded text:
t RES scribitur: significat autem angelos quod semper vigilent; et ad Dei imperium sint parati. Unde et nos crebris pernoctationibus imitamur angelorum officia. Et de Domino dicitur: Non dormitabit, neque dormiet qui custodit Israel . Denique in consequentibus legimus, In sententia vigilum, hoc est, angelorum, decretum: et sermo sanctorum et petitio. Consuetudo autem Graeci Latinique sermonis ἶριν vocat, quae per multicolorem arcum ad terras descendere dicitur. Tunc Daniel cujus nomen Balthasar, coepit intra semetipsum tacitus cogitare quasi hora una: et cogitationes ejus conturbabant eum. Respondensque rex ait: Balthasar, somnium, et interpretatio ejus, non conturbetacitus intellexit Daniel somnium esse contra regem: et timorem cordis vultus pal ne videretur insultare atque laetari contra hostem regem: denique detestatus id quod intellige
Abbreviated transcription (Latin):
lingua chaldea qua scriptus est danihellegimus. he LΑ INCΑΡΙSΙΝ. Quod deos scõs. &
nõ đm sc̃m significat. Ut theo docio unt pͥtatũ est. Nec mirũ sierret Nabuchodonosor
& quicquid suꝑse cernet. nõ dm̃ set deoꝰ arbitret᷑. Deniq et in cõsequen¬
ĩterpͥtatisun. No̾ miru̾ si princebs arioloꝵ om̃iu costitutũ sit. qui ad
p̃ceptũ regis sapiencia didicerat chaldeoꝵs: & decuplũ omiũ sapiencior
fuerat inuentus. Queramus abhis qui in hac uisione nõ recipiunt hysto¬
riaͥ. quis istesit Nabuchodonosor qui somniu̾ uiderit. & quis danihel qͥ
somniuͥ eiꝰ edisserat. & uentura p̾dicat. Et quomodohic ipse damhel. qͥ
utiq iuxta eo. sca intellegenda ẽ fortitudo anabuchodonosor prin¬
cebs arioloꝵ eĩ co̾stituit᷑. & collega apellat᷑. Uidebã & ecce arbor in

Expanded text:
lingua Chaldaica, qua scriptus est Daniel, legimus ELAIN CADISIN  , quod Deos sanctos, et non Deum sanctum significat, ut Theodotio interpretatus est. Nec mirum si erret Nabuchodonosor; et quidquid super se cernit, non Deum, sed deos arbitretur. Denique et in consequeninterpretati sunt. Non mirum si princeps hariolorum omnium constitutus sit, qui ad praeceptum regis sapientiam didicerat Chaldaeorum; et decuplum omnium sapientior fuerat inventus. Quaeramus ab his qui in hac visione non recipiunt historiam, quis iste sit Nabuchodonosor qui somnium viderit; et quis Daniel qui somnium ejus edisserat, et ventura praedicat; et quomodo hic ipse Daniel, qui utique juxta eos, sancta intelligenda est fortitudo, a Nabuchodonosor princeps hariolorum ejus constituitur et collega appellatur? Videbam, et ecce arbor in
Abbreviated transcription (Latin):
solũ denabuchodonosor rege chaldeo. sed deomib impiis ꝓpheta loquit᷑.
Uidi impiu̾ suꝑ exaltatũ. & eleuatũ sic̃ cedros libam. Qui nõ uirtute mag¬
nitudine. sed sua eleuant᷑ suꝑbia. & ideo excidunur & corruun. Onde
bonũ ẽ illud sectari. qđ dnis docet ĩ euuangłio Discite ame quia mitis sũ
& humilis corde. Qđ autͥ ait. iuxta theodotione. sole ttoe. idẽ altitudo
timus aspectus eiũ. Idẽ coteptorẽ historie calummant᷑. qđ nequaquã domi¬
nacio Nabuchodonosor orbẽ terraru̾ possederit. Neq eniꝰ ingrecis & barba¬
ris cunctisq septe trionis. & occidentis nationibu imperauit. sedrantũ onen¬
ta debeamꝰ accipere obsuꝑbiaꝰ regis impii qui tantũ gloriat᷑ inesaga. ut cȩ¬
lũ tenere se iactet. & orbẽ terrarũ quasi nidũ. & oua uoluerũ. Et ecce

Expanded text:
iis propheta loquitur: Vidi impium superexaltatum, et elevatum sicut cedros Libani : qui non virtutum magnitudine, sed sua elevantur superbia: et ideo exciduntur, et corruunt. 647 Unde bonum est illud sectari quod Dominus docet in Evangelio: Discite a me, quia mitis sum et humilis corde . Quod autem ait juxta Theodotionem, τὸ κῦτος, id est, altitudo timus, aspectus ejus, iidem contemptores historiae calumniantur, quod nequaquam dominatio Nabuchodonosor regis orbem terrarum possederit. Neque enim Graecis et Barbaris, cunctisque Septentrionis et Occidentis nationibus imperavit, sed tantum Orienta debeamus accipere, ob superbiam regis impii, qui tantum gloriatur in Isaia , ut coelum se tenere jactet, et orbem terrarum quasi nidum et ova volucrum. Et
Abbreviated transcription (Latin):
plicant. ut cũ storia nõ steterit ꝑnabuchodonosor diabolus significet᷑. Qđ nos nequa qu̾a
recipimus neomuĩa que legimꝰ ũbre uideant᷑ & fabulae. Iuis enĩ am̃tis hominis nõ cernat
instar brutorũ animanciũ inagris uiuere locisq siluestribꝰ & ut cunctã p̾t̃ ea cũ multa
incredibiliora & grece & romane historiae acedisse hominib: ꝓdideria BSIllã quoq & chis¬
mera. hydrã. atq cent̾auros aues. & feras. flores & arborẽ. stellã & lcpide. factos ex homi¬
nib narrent fabule. Quidmirũ ẽ si adhostendendã potentiã dĩ. & humiliandaᷤ regũ suꝑ¬
biã hoc dĩ uidicio sic patratu. Quietus erã indomo mea & florens inpalatiomeo: Si ue

Expanded text:
plicant: ut cum historia non steterit, per Nabuchodonosor diabolus significetur. Quod nos nequaquam plicant: ut cum historia non steterit, per Nabuchodonosor diabolus significetur. Quod nos nequaquam recipimus, ne omnia quae legimus, umbrae videantur et fabulae. Quis enim amentes homines non cernat instar brutorum animantium in agris vivere locisque sylvestribus? Et ut cuncta praeteream, cum multo incredibiliora, et Graecae et Romanae historiae accidisse hominibus prodiderint; Scyllam quoque et Chimeram, Hydram, atque Centauros, aves et feras, flores et arbores, stellas et lapides factos ex hominibus narrent fabulae: quid mirum est si ad ostendendam potentiam Dei, et humiliandam regum superbiam, hoc Dei judicio sit p
Abbreviated transcription (Latin):
& gradientes insuꝑbia potest humiliare. Sed quia uolunt ꝑ nabuchodonosor cõ¬
trariã intelligi fortitudinẽ. dequadñs loqͥtꝰ ĩ euuangłio. Videbã sathanan qua¬
si fulgur cadente decelo. Et ioħs a pocalipsis qđ draco cadens int̾ra terciã partẽ stella¬
rũ secu traxerit. & ysaias. Quomodo cecidit lucifer quimane oriebatur. Asseruns
nequaqua potuisse fieri ut feno ꝑseptẽ annos uesceretꝰ homo. qͥnutritus est indelicus &
un. annos absq laceracione corporis sui int̾ bestias uixerit: & quomodo am̃ti homini
ꝑ uii. annos imperu̾ reseruatũ sit. Regnuq potentissimu̾ absq rege tanto tempore
fues audsi alius illi successit in regia. Cuius uȩcordie estimandus sit ut ceder& ympe¬
rio. quod tanto tempr possidebat. Preserti cũ istoriȩ caldeoꝵ Nichil tale cõtinean. nec po¬
tiusse fieri. ut qͥ deminorib scripserint maiora reticereN haec aut omia quer̃ & re¬

Expanded text:
abuchodonosor contrariam intelligere fortitudinem, de qua Dominus loquitur in Evangelio: Videbam Satanam quasi fulgur cadentem de coelo . Et Joannes in Apocalypsi, quod draco cadens in terram, tertiam partem stellarum secum traxerit . Et Isaias: Quomodo cecidit lucifer, qui mane oriebatur ? asserunt nequaquam potuisse fieri, ut feno per septem annos vesceretur homo qui nutritus est in deliciis, et septem annis absque ulla laceratione corporis sui, inter bestias vixerit. Et quomodo amenti homini annos 645 imperium reservatum sit, regnumque potentissimum absque rege tanto tempore fuerit: aut si alius illi successerit in regnum, cujus vecordiae aestimandus sit, ut cederet imperio, quod tanto tempore possidebat: praesertim cum historiae Chaldaeorum nihil tale contineant; nec potuisse fieri, ut qui de minoribus scripserant, majora reticerent. Haec autem omnia quaerunt et re
Abbreviated transcription (Latin):
RespondeanT quale somnui uiderit cõtraria fortitudo. Nisi forte om̃e qđ in hoc mundo
haberȩ uidet᷑ umbra & sommiu̾e. Et uisiones capitis mei. cõturbauer̃ me. & cetr̃. Nota
qđ ÷ abuchodonosor usionẽ noꝰ occuloꝵ & cordis. sed capitis nouerit. Quia ꝓptꝰ głam seruoꝵs
dĩ. futurors illi mysteria reuelant᷑. Don eo collega in gressus ẽ ĩ cõspectumeo danihel.
ne pͥterier. Unde iucio magistroꝵs acccłȩ edicio eoꝵs in hoc uolumine repudialt eꝰ.
& theodocionis uulgo legit᷑ que & hebraico. & cȩteris trans latorib cõgruit. Unde
& horigenis instromatũ uolumine asserit. seque seccunur. ab hoc loco x̃ꝓpheta danihole

Expanded text:
Respondeant quale somnium viderit contraria fortitudo: nisi forte omne quod in hoc mundo habere videtur, umbra et somnium est. Et visiones capitis mei conturbaverunt me. Nota quod et Nabuchodonosor visiones non oculorum et cordis, sed capitis noverit: quia propter gloriam servorum Dei futurorum illi mysteria revelantur. Donec collega ingressus est in conspectu meo Daniel, nt. Unde judicio magistrorum Ecclesiae, editio eorum in hoc volumine repudiata est; et Theodotionis vulgo legitur, quae et Hebraeo, et caeteris translatoribus congruit. Unde et Origenes in nono Stromatum volumine asserit se quae sequuntur ab hoc loco in propheta Daniele
Abbreviated transcription (Latin):
facile soluitꝰ. Lae nechię regis: & niniue dĩ sentencia cõmutata e̾. Nõ uanitate
indieit sedeoꝵ cõuersione qui meruere indulgentia. Alioquin & iniheremia lo¬
quitur ds. semala minari suꝑ gentẽ & sibona fecerit minas clemtia comutar
Rursũ bona gentise ad serit polliceri: & simala fecerint dic̃ sesuã mutare senten¬
tiã. No in hominẽ sed inopera que mutata sunt. Neque eniͥ ds̃ hominibꝰ seduitiis
irascitur. Quecũ in homine nõ fuerint. nequaquã peonu. qđ mutatũ ẽ. Bicamꝰ

Expanded text:
es Ezechiae, et Ninives Dei sententia mutata est, non vanitate judicii, sed eorum conversione, qui meruerunt indulgentiam. Alioquin et in Jeremia loquitur Deus se mala minari super gentem, et si bona fecerit, minas clementia commutare. Rursum bona agenti se asserit polliceri, et si mala fecerit, dicit se suam mutare sententiam, non in homine, sed in operibus, quae mutata sunt. Neque enim Deus hominibus, sed vitiis irascitur: quae cum in homine non fuerint, nequaquam punit, quia mutatus est. I
Abbreviated transcription (Latin):
& cũ feris sit pabulũ eius. doneo septe̾ tempra cõmutent᷑ suꝑeũ. Et supͣ si¬
milit̃ scriptũ est. Quer̃ ergo a nob qͥhistorie cõtradicunt. quomodo inuin¬
culo ferreo & aere fuerit Nabuchodonosor. audquis eu̾ uinxerit & cõpedi¬
busalligarit cũ ꝑspicuũ sit om̃s furiosos nese p̃cipitent. & alios ferro inuadan
catenis ligari. H aec est int̾̃p̾tacio. sentenciȩ altissimi que ꝑuenit suꝑ
niq infert. Regnũ tuũ tibi manebit postquã cognoreris potestatẽ esse eę¬
lestẽ. Unde hi qͥhistorie cõtradicunt. & uolunt diabolo reddi pristinã dig¬
nitatẽ. in hocloco uelificant qđ post torm̃ta post efferacionẽ post erbarũ & feni.
cib o septẽ annorũ circulos cõfiteatꝰ dñm. & sit quiprius fuerat. Qui responde¬
re debent quomodo cõgruatur. angłi qͥ nũquã corruer̃. eũ rursus principe
ab eant. qͥ perpenitenciã sit reũsus. Q uã obre̾ rex cõsiliũ meu̾ placeat tibi &

Expanded text:
similiter scriptum est. Quaerunt ergo a nobis qui historiae contradicunt: quomodo in vinculo ferreo et aereo fuerit Nabuchodonosor: aut quis eum vinxerit et compedibus alligaverit: cum perspicuum sit omnes furiosos, ne se praecipitent et alios ferro invadant, catenis ligari. Haec est interpretatio sententiae Altissimi, quae pervenit super nique infert. Regnum tuum tibi manebit, postquam cognoveris potestatem esse coelestem. Unde hi qui historiae contradicunt, et volunt diabolo reddi pristinam dignitatem, in hoc loco velificant: quod post tormenta, post efferationem, post herbarum et feni cibos, et septem annorum circulos, confiteatur Dominum, et sit qui prius fuerat. Qui respondere debent quomodo congruat, ut angeli qui numquam corruerant, eum rursus principem habeant qui per poenitentiam sit reversus. Quamobrem, rex, consilium meum placeat tibi, et
Abbreviated transcription (Latin):
inignẽ fornacismiserat. ut illis respondentibus semisisse tres pueros infornacẽ. isteciꝰ
ignĩ. & nichil corrupcionis incis ẽ. & species quarti. similitudo filudĩ. Rursũ dicã.
o quã sapiens ignis. quã inenarrabilis dĩ potencia. Uinclis strictas̃ corpora : ur tũn¬
cla : corpora nõ urunt᷑. Speciẽ autͥ quarti. que̾ simile dicit filio dĩ: uł angłmdebemũ
cio. quomͦ rex impius dĩ filiũ uidere mereat᷑. Ergo uixta sĩmachũ. qͥ int̾p̾tatusẽ specieᷤ
aut̃ quarti. similitudo filioꝵ. Nõdĩ. sed doꝵ. uł dĩ filii. sepissime nuncupant᷑. Hoc iua
nace descendit inferni. in quo clause & peccatoꝵ & iustoꝵ animȩ tenebant᷑. ut absq
exustione & noxa sui eos qͥ tenebant᷑ inclusi mortis uinculis liberaret. Tunc acces¬
sit Nabuchodonosor adhostiũ fornacis ignis ardentis : & art. & cetrꝰ: Pauore ꝑterritũ.
& petens ut ad se egrediant᷑. quos uinctos infornace̾ miserat. Penedictus est ds̃ si drac¬

Expanded text:
in ignem fornacis miserat, ut, illis respondentibus se misisse tres pueros in fornacem, iste eis ignis: et nihil corruptionis in eis est, et species quarti similitudo filii Dei. Rursum dicam: O quam sapiens ignis, quam inenarrabilis Dei potentia: vinculis stricta sunt corpora, uruntur vincula, corpora non uruntur. Speciem autem quarti quem similem dicit filio Dei, vel angelum debecio quomodo rex impius Dei Filium videre mereatur. Ergo juxta Symmachum qui interpretatus est: Species autem quarti similitudo fnacem descendit inferni, in quo clausae, et peccatorum et justorum animae tenebantur, ut absque exustione, et noxa sui eos qui tenebantur inclusi mortis vinculis liberaret. Tunc accessit Nabuchodonosor ad ostium fornacis ignis ardentis, et ait: Sedrach, Misac, et petens ut ad se egrediantur quos vinctos in fornacem miserat. Benedictus Deus