comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uallis autẽ ennon hebraice dicit᷑ gehennon
sicut in conualle en non qͥ ydolis seruiert̾
in ea ꝓpħis attestantib piert̾. ita peccatoriꝰ a
hiᷤ q̃ peccauerint ȩt̾na dãnatione pumunt᷑
Deniq ieremias cũ refert p̾cepisse sibi
dñm ac dixisse. egredere ad uallem fili
cnnon quȩ ẽ uixta introitũ portȩ fictilis
paulo post dicit: & ñ uocabit᷑ locus iste
ampliꝰ thofec. & uallis filii ennon. sed
uallis occisionis. Et dissipabo consiliũ
iudȩ & ierłm in loco isto. & subuertam
eos gladio. Isaias qͦ manifestissime
thofec infernũ appellat. Qui cũ in ppe¬
tuũ diaboli interitũ sub nomine assur
describeret dicens. a uoce enĩ dñi paue¬
bit assur. uirga ꝑcussꝰ & erit tnͣsitꝰ uirge
fundatꝰ qu̾a requiescere faciet dñs suꝑ eũ
statĩ qͦmͦ & ubi eẽt ꝑiturus subdidit di¬
cens: p̃parata est enĩ ab heri thofec aregi
p̃parata. ꝓfunda & dilatata. Pulchre ait¬

Expanded text:
Vallis autem Ennon hebraice dicitur Gebenn, Vallis autem Ennon hebraice dicitur Gebenn, sicut in convalle Ennon, qui idolis servierunt, in ea, prophetis attestantibus, perierunt, ita peccatores ex his, quae peccaverunt, aeterna damnatione puniuntur. Denique Hieremias cum referret praecepisse sibi Dominum, ac dixisse: Egredere ad vallem filii Ennon, quae est juxta introitum portae fictilis, paulo post dicit: Et non vocabitur locus iste amplius Topheth, et vallis filii Ennon, sed vallis occisionis: et dissipabo consilium Juda, et Hierusalem in loco isto, et subvertam eos gladio. Isaias quoque manifestissime Topheth infernum appellat, cui cum perpetuum diaboli interitum sub nomine Assur describeret, dicens: A voce enim Domini pavebit Assur virga percussus: Et erit transitus virgae fundatus, quam requieStatim quomodo et ubi esset periturus subdidit dicens: Praeparata est enim ab heri Thophet a rege, praeparata, profunda, et dilatata . Pulchre ait et
Abbreviated transcription (Latin):
tatur scd̃a. Qd gͦ dicit᷑ ꝓphetissa habitas.
Qđ dicit᷑ de iosia rege. contaminauit qͦq
thofech qđ est inconualle filii ennon ut
nemo consecraret filiũ suũ aut filiã ꝑignẽ
moloch. frequens ẽ in scͥpturis hoꝵ mentio
locoꝵ maxime in libro regũ & ieremia
ꝓpħa. Est autẽ uallis ennon siue filii ennon
iuxta murũ ierłm contͣorientẽ. in qua
nemꝰ pulcherrimũ syole fontib irrigat᷑.
Thafec autẽ siue thofec utrũq enĩ scribit᷑.
erat locꝰ in eadẽ conualle iuxta piscinã ful¬
lonis cuiꝰ meminit scͥptura. & iuxta agrũ
acheldemac qͥusq hodie monstratur ad
australẽ plagã montis syon. Solebant
autẽ in thafic qͥa locꝰ erat amenissimꝰ unde
hodieq orto p̾bet delicias. posita ara sa¬
crificare demonib nefandoq suosigne
consecrare liberos siue holo caustũ offerre
nennon. & lustrauit filios suos in igne
Benennon si quidẽ filii en non significat.¬

Expanded text:
tatur secunda. Quod ergo dicitur prophetissa habitassetatur secunda. Quod ergo dicitur prophetissa habitasseQuod dicitur de Josia rege: « Contaminavit quoque Tophet, quod est in convalle filii Ennon, ut nemo consecraret filium suum aut filiam per ignem Moloch , » frequens est in Scripturis horum mentio locorum, maxime in libro Regum et Jeremia propheta. Est autem vallis Ennon, sive filii Ennon juxta murum Jerusalem contra Orientem, in qua nemus pulcherrimum Siloe fontibus irrigatur. Terat locus in eadem convalle juxta Piscinam fullonis, cujus meminit Scriptura, et juxta agrum Acheldemach, qui usque hodie monstratur ad australem plagam montis Sion. Solebant autem in Topheth, quia locus erat amoenissimus, hodieque hortorum praebet delicias, posita ara sacrificare daemonibus, nefandoque igne suos consecrare liberos, sive holocaustum offerre,nennon, et lustravit filios suos in igne Benennon: siquidem filium Ennon significat.
Abbreviated transcription (Latin):
ost hunc regnauit filiꝰ eiꝰ ãmon ydola¬
tra. Post quẽ iosias filiꝰ eiꝰ rexiustissimꝰ
regnauit. qͥ omnẽ spurcitiã ydoloꝵ ꝗͣ patreᷤ
sui fabricauert᷑ emundauit. & se indi cul¬
tu strenue exercuit. Et merito. qͥa longe
ante hoc de illo p̾dictũ est ꝑ ꝓpħam. Int̾pre¬
tat᷑ autẽ iosias. cuiꝰ ẽ sacrificiũ dño. ł salꝰ¬
dñ. uł fortitudo dñ. Qd̃ autẽ sequitur
de eodẽ rege. qđ audito libro legis dñi quẽ
helchias sacerdos inuenit in domo dm̃ sci¬
disset uestim̃ta sua. & misisset helchiã sa¬
cerdotẽ & cętõs qͥ subsequent᷑ annumeran¬
non declarat᷑. ubi scriptũ ẽ de p̾fato rege
ezechia. Edificauit qͦ agens industriȩ
omnẽ murũ qͥ fuerat dissipatꝰ. Extrurit
turres. & foruisecꝰ alterũ murũ. Nemi¬
nit huiꝰ loci & sophonias dicens: uox cla-¬
moris a porta pisciũ. & ululatus a scđa.
Pro qͦ uetꝰ editio qͣsi ꝓprium nom̃ loci tran
stulit in masenam. Masena qͥppe int̾pre¬

Expanded text:
ost hunc regnavit filius ejus Ammon idololatra. Post quem Josias, filius ejus, rex justissimus regnavit, qui omnem spurcitiam idolorum, quam patres sui fabricaverunt, emundavit; et se in Dei cultu strenue exercuit. Et merito. Quia longe ante hoc de illo praedictum est per prophetam. Interpretatur autem Josias, cujus est sacrificium Domino, velDomini fortitudo. Quod autem sequitur de eodem rege, quod audito libro legis Domini, quem Helchias sacerdos invenit in domo Domini, scidisset vestimenta sua, et misisset Helchiam sacerdotem et caeteros qui subsequenter annumerannon declaratur, ubi scriptum est de praefato rege Ezechia : « Aedificavit quoque agens industrie omnem murum, qui fuerat dissipatus, exstruxitturres et forinsecus alterum murum . Meminit hujus loci et Sophonias dicens: Vox clamoris a porta piscium et ululatus a secunda . Pro quo vetus editio quasi proprium nomen loci transtulit in Maseva. Maseva quippe interpre
Abbreviated transcription (Latin):
ipse cũ fuisset sapientissimꝰ eronea fecerat.
qͣsi sapient̃ ac recte facta relinqueret.
Meminit sup̃ & huiꝰ loci scͥptura dicens: tc̃
edificauit salomon chamosydolũ moab
lũ filioꝵ amon. Nec uideri contrariũ de¬
ut ad ipsã ꝑtinere & ipsam qͦ sordib quȩ
in eo congregabant᷑ attaminare uideret᷑.¬
t conuersus iosias uidit ibi sepulcra
quȩ erant in monte. misitq & tulit ossa
de sepulcris & cõbussit ea suꝑ altare. & pol¬
luit illud. Cur autẽ iosias ossa mortu-¬
oꝵ concremari iussit suꝑ altare. nͥ ut osten¬
deret qd̾ ꝓphana fuert̾ eoꝵ sacrificia. &
ñ solũ pecudũ hostias demoniis offerebañ.

Expanded text:
ipse, cum fuisset sapientissimus, erronea fecerat, ipse, cum fuisset sapientissimus, erronea fecerat, quasi sapienter ac recte facta relinqueret. Meminit supra et hujus loci Scriptura, dicens: Tunc aedificavit Salomon fanum Chamos idolo Moab, lo filiorum Ammon. Nec videri debet contrarium ut ad ipsam pertinere, et ad ipsam quoque sordibus, quae in eo congerebantur, attingere videret« Et conversus Josias vidit ibi sepulcra, quae erant in monte, misitque et tulit ossa de sepulcris, et combussit ea super altare, et polluit illud. » Cur autem Josias ossa mortuorum concremare jussit super altare, nisi ut ostenderet quod profana fuerunt eorum sacrificia? Et non solum
Abbreviated transcription (Latin):
offensionis moab. & melchom abhomina¬
tionis filioꝵ amon polluit rex & contͥuit
statuas luci. clariꝰ ẽ qd̾ excelsa nominare
solet scͥptura loca in collib posita fron
dictũ relicto altari qd erat in tẽplo hostias
offerebant. Unde sepiꝰ in hoc libro de re¬
gib qͥ minꝰ ꝑfecte iusti fuere dicit᷑: uerun-¬
tamen excelsa ñ abstulit. Montẽ autẽ offen¬
sionis montẽ ydoli dicit. qͥa nimirũ c̃sue¬
tudinis ẽ scripturarũ offensionẽ ydoli
nuncupare. qͥa uł in illis offendit᷑ ds̃. uel
offensionẽ & ruiã suis affert̃ cultoribus.
sicut in hac ipsa sententia sub sequenter
intimat᷑ dũ dicit᷑. quȩ ȩdificauerat salomon
rex isrł. astaroth ydolũ sidonioꝵ & chamos
offensionis moab. & melchom abhomina¬
salomon de admisso ydolatriȩ scelere
nunꝗͣ ꝑfecte penituit. Nam si fructus
penitentiȩ dignos faceret. satageret ante
om̃ia ut ydola quȩ ȩdificauerat de ciuitate
sc̃a collerent᷑. & ñ in scandalũ stultoꝵ quȩ

Expanded text:
oni Moab, et Melchom abominationi filiorum Ammon, polluit rex, et contrivit statuas, » luce clarius est, quod excelsa nominare solet Scriptura loca in collibus posita frondrdictum relicto altari quod erat in templo, hostias offerebant, unde saepius in hoc libro de regibus qui minus perfecte justi fuere dicitur: « Verumtamen excelsa non abstulit. » Montem autem offensionis montem idoli dicit, quia nimirum consuetudinis est Scripturarum, offensionem idola nuncupare, quia vel in illis offenditur Deus, vel offensionem et ruinam suis offerunt cultoribus, sicut in hac ipsa sententia subsequenter intimatur, dum dicitur: « Quae aedificaverat Salomon rex in Israel Astaroth idolo Sidoniorum et Chamos offensioni Moab, et Melchon abominaSalomon de admissae idololatriae scelere nunquam perfecte poenituit. Nam si fructus poenitentiae dignos faceret, satageret ante omnia, ut idola quae aedificaverat, de civitate sancta tollerentur; et non in scandalum stultorum, quae
Abbreviated transcription (Latin):
cȩpisset. & qͥnquaginta qͥnq annis regna¬
Post mortẽ qͦ ezechiȩ narrat scͥptura
manassen filiũ eiꝰ regnasse in ierłm. Iui
cũ ad ydola colenda & abhominationes fa¬
ciendas se conu̾teret. relinquens dm̃ patrũ
suoꝵ & bona exempla quȩ in genitore suo
duxit eis pͥncipes exercitꝰ regis assyrioꝵ.
ceꝑuntq manassen. & uinctũ catenis atq
cõpedib duxert̾ in babylonẽ. Qui postꝗͣ
coangustatꝰ ẽ orauit dnm̃ dm̃ suũ. & egit
penitentiã ualde corã dõ patrũ suoꝵ. depre

Expanded text:
pisset, et quinquaginta quinque annis regnaPost mortem quoque Ezechiae narrat Scriptura Manassen filium ejus regnasse in Jerusalem. Qui cum ad idola colenda et abominationes faciendas se converteret, relinquens Deum patrum suorum, et bona exempla, quae in genitore suo duxit eis principes exercitus regis Assyriorum, ceperuntque Manassen, et vinctum catenis atque compedibus duxerunt in Babylonem. Qui postquam coangustatus est, oravit Dominum Deum suum, et poenitentia
Abbreviated transcription (Latin):
moniũ conscientiȩ nr̃ȩ. Filia qͥppe regũ
ẽ ȩccłia. quȩ in bono ẽ oꝑe spũaliũ pͥnci¬
pũ p̃dicatione generata. Głam intꝰ habet.
qͥa hoc qd̾ agit in ostentationẽ iactantiã
ñ habet. Głam suã saulꝰ testimoniũ con-¬
scientiȩ memorat. qͥa fauorẽ oris alieni
ñ appetit. dũ uitȩ suȩ gaudia extͣsemet¬
ipsũ ponere ignorat. Occultanda st̃ gͦ
quȩ agimꝰ. ne hȩc in huiꝰ uitȩ itinere¬
incaute portantes latrocinantiũ spirituũ
incursione perdamus.XXIIi.¬

Expanded text:
conscientiae nostrae . Filia quippe regum Ecclesia quae in bono est opere spiritalium principum praedicatione generata. Gloriam intus habet, quia hoc quod agit, in ostentationis jactantiam non habet. Gloriam suam Paulus testimonium conscientiae memorat, quia, favores oris non appetit, vitae suae gaudia extra semetipsum ponere ignorat. Occultanda sunt ergo quae agimus, ne haec in hujus vitae itinereincaute portantes, latrocinantium spirituum incursione perdamus.
Abbreviated transcription (Latin):
est aliud fuisse tr̃ regnũ assyrioꝵ. & aliud
babilonioꝵ. Deniq samariã id est decẽ
tribꝰ cȩpere assỹrii. sudã autẽ & ierłm pꝰea
legimꝰ cȩpisse chaldeos. quoꝵ rex nabu¬
dm̃ idest solẽ putabant. Cũq causas
huiꝰ miraculi orationẽq ꝑqͥrerent. fama
ꝑ om̃s gentes uolante didicert᷑ ꝓpt̃ egro-¬
tationẽ regis udeȩ etiã cursũ signi cla¬
rissimi cõmutatũ. Quã ñ eẽ opinationẽ
meã.s fidẽ scͥpturȩ scẽ dierũ u̾ba testant᷑.
quȩ dixere pꝰ alia. Ipse ẽ ezechias qͥ optu-

Expanded text:
est aliud fuisse tunc regnum Assyriorum, et aliud est aliud fuisse tunc regnum Assyriorum, et aliud Babyloniorum. Denique Samariam, id est, decem tribus cepere Assyrii. Judam autem et Jerusalem postea legimus cepisse Chaldaeos, quorum rex NabuDeum, id est, solem putabant. Cumque causas hujus miraculi rationemque perquirerent, fama per omnes gentes volitante, didicerunt propter aegrotationem regis Judaeae etiam cursum signi clarissimi commutatum. Quam non esse opinationem meam, sed Scripturae sanctae, Dierum Verba testantur, quae di
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ habere pot̾at in thesaurissuis Non
fuit qđ non monstraret eis ezechias in
domo sua. & in omni potestate sua.
ez echiȩ ascendisse sennacheribregẽ assy¬
rioꝵ suꝑ om̃s ciuitates iuda munitas &
cepisse eas. & postea obsedisse lachis. tran¬
sisse lobnã. misisse ierłm partẽ exeraitꝰ
sui. cesaq ꝑ angłm centũ octoginta qͥiꝰ
milia exercitꝰ eiꝰ & ipsũ fugisse niniua.
int̾fectũq a filiis in fano di sui. & regil¬
se ꝓ eo assaradon filiũ eiꝰ egrotasse e⁊ echia
& recepisse ꝓpħȩ nuntio sospitatẽ faclĩ
signũ incredibile. ut sol horarũ spacus
reuerteret᷑ ad ortũ suũ. & pene duplex
dies fieret. nc̃ legimꝰ qd̾ in tẽpore illo hus
est in eodẽ anno qͦ hȩc gesta st̃ oĩa misit
marodachbaldab filiꝰ baladan rex babi¬
lonis libros & munera adezecbiã. ñ¬
assaradon qͥ sennacherib patͥ ap̃ assirie
in regnũ successerat. de cuiꝰ seu mor se
scu uita scͥptura conticuit. Ex qͦ ꝑspicuũ

Expanded text:
quae habere poterat in thesauris suis. Non fuit verbum quod non monstraret eis Ezechias in domo sua, et in omni potestate sua. Ezechiae ascendisse Sennacherib regem Assyriorum super omnes civitates Juda munitas, et cepisse eas, et postea obsedisse Lachis, transisse Lobnam, misisse Hierusalem partem exercitus sui, caesaque per angelum centum octoginta quinque millia exercitus ejus, et ipsum fugisse Niniven, interfectumque a filiis in fano dei sui, et regnasse pro eo Asarhaddon filium ejus. Aegrotasse Ezechiam, et recepisse prophetae nuntio sospitatem, factum signum incredibile, ut sol horarum spatiis reverteretur ad ortum suum, et pene duplex dies fieret. Nunc legimus quod in tempore illo, hoc est, in eodem anno quo haec gesta sunt omnia, miserit Merodach Baladam, filius Baladam, rex Babylonis, litteras et numera ad Ezechiam, Asarhaddon, qui Sennacherib patri apud Assyrios in regnum successerat, de cujus seu morte seu vita Scriptura conticuit. Ex quo perspicuum
Abbreviated transcription (Latin):
in terrã reꝓmissionis induceret. Quintꝰ
in udicib. qͥa eundẽ ppłm peos ipse rege¬
bat. Sextꝰ in regib iudeoꝵ. quia in eis ipse¬
regnabat. Septimꝰ in ꝓpħis. qͥa ꝑ eos annun¬
tiat᷑. Octauus in pontificib. qͥa ipse sũmꝰ
sacerdos ẽ patris. Nonꝰ in homine. decimꝰ
in passione. Per hos enĩ decẽ gradꝰ quasi ꝑ
umbrã legis priscȩ xp̃c descendit. ac rurs
omnẽ illã umbrã legis ueritatis radiis
illustrauit. obscura reuelans. clausa
reserans. & om̃ia tecta denudans. xxii¬

Expanded text:
in terram repromissionis induceret . Quintus in terram repromissionis induceret . Quintus in judicibus, quia eumdem populum per eos ipse regebat. Sextus in regibus Judaeorum, quia in eis regnabat. Septimus in prophetis, quia per eos annuntiatur. Octavus in pontificibus, quia ipse summus sacerdos est . Nonus in homine. Decimus in passione. Per hos enim decem gradus, quos ipse, umbram legis priscae, Christus descendit, ac rursusomnem umbram illam legis veritatis radiis illustravit, obscura revelans, clausa reserans et omnia tecta denudans.
Abbreviated transcription (Latin):
textos annos rediret. nob̃q in eptoma de
& ogdoade uiuentib ꝑ resurrectionẽ xp̃i
uitȩ spacia ꝓtelent᷑. Solent scõꝵ locoꝵ in
hac ꝓuincia monstratores intͣ consepta
cuiꝰ libet regis iusti domũ fuisse in tẽplo
dĩ. cũ salomon iccirco dmñ int̾ cȩt̾a offendis¬
se dicat᷑ qdđ in sublime ȩdificauerit mello.
unde atriũ tepli deambulans in turri pa¬
lacii despicere solitꝰ sit. Solent quidã hos
decẽ gradꝰ linearũ ad mẏsteriũ xp̃i referre.
ut umbras figurarũ in descensione xp̃i
gni consilii nuntiꝰ erat. Deniq & iacob
sic alloquit᷑. & dixit inqͥt angłs dñi. ego
sũ ds cui unxisti titulũ & uouisti uotũ.
ut & angłm & dm̃ ostenderet. Scd̾s gradꝰ
descensionis de angło in patriarchis fuit.
qͥa in om̃ib ut ait apłs ipse est operatus.
Terciꝰ in legis datione. qͥa & in lege ipse locu¬
tus est. Quartꝰ gradꝰ in uiunaue. ut ppłm

Expanded text:
textos annos rediret, nobisque in hebdomade textos annos rediret, nobisque in hebdomade et ogdoade viventibus per resurrectionem Christi vitae spatia protelentur. Solent sanctorum lochac provincia monstratores, intra consepta cujuslibet regis justi domum fuisse in templo Dei: cum Salomon idcirco Deum inter caetera offendisse dicatur, quod in sublime aedificaverit Mello, unde atrium templi, deambulans in turre palatii, respicere solitus sit. Solent quidam hos decem gradus linearum ad mysterium Christi transferre, ut umbras figurarum in descensionem Christi gni consilii nuntius erat. Denique et Jacob sic alloquitur: Et dixit, inquit, angelus Dei: « Ego sum Deus, cui unxisti titulum, et vovisti votum. » Ut et angelum et Deum ostenderet, secundus gradus descensionis, de angelo in patriarchis fuit, quia « in omnibus ut ait Apostolus ipse est operatus . » Tertius in legis datione, quia et in lege ipse locutus est . Quartus gradus in Jesu Nave, ut populum
Abbreviated transcription (Latin):
consueto ꝓcessu incedens tã& si multo altiꝰ
idest supͣ t̾ras elatꝰ ad orientẽ qͣsi scdĩ diei
mane nulla int̾ueniente nocte facturus
aduolaret. Nam & hi qͥ in insula thile quȩ
ultͣ brittaniã est uł in ultimis scitarũ fini¬
b degunt. om̃i estate dieb aliqt᷑ fieri ui¬
dent. qͥa sol cetero orbi in occasu & sub t̾ra
positꝰ. ipsis nichilominꝰ tota nocte supra
terrã appareat. & qͦmͦ a parte occidentis ad
orientẽ humilis redeat manifeste uideat᷑.
donec oportuno tẽpore denuo toto orbi
cõmuni ortu reddat᷑. sicut & ueterũ hysto¬
riȩ & nr̃i homines eui qͥ illis de partib ad¬
ueniunt abundantissime ꝓdunt. Nunꝗͣ
autẽ hi qͥ interiora austri in colunt uides
solẽ ꝑ meridianas plagas ad orientẽ ab
occasu redire. Qd signũ s p̃sentis tẽporis
& futuri tẏpus erat. ut qͦmͦ sol reuerteret᷑
ad exordiũ sui. ita & ezechiȩ uita ad de¬

Expanded text:
consueto processu incedens tametsi multo altius, consueto processu incedens tametsi multo altius, id est, supra terras elatus ad Orientem quasi secundi diei mane, nulla interveniente nocte, facturus advolaret. Nam et hoc qui in insula Thule, quae ultra Britanniam est, vel in ultimis Scytharum finibus degunt, omni aestate aliquot diebus fieri vident, quia sol caetero orbi in occasu et sub terra positus, ipsis nihilominus tota die super terram appareat; et quomodo a parte Occidentis ad Orientem humilis redeat, manifeste videatur, donec tempore opportuno denuo toto orbi communi exortu reddatur, sicut et veterum historiae, et nostri homines aevi, qui illis de partibus adveniunt, abundantissime produnt. Nunquam autem hi qui interiora Austri incolunt, videre solem per Meridianas plagas ad Orientem ab Occasu redire. Quod signum et praesentis temporis et futuri typus erat, ut quomodo sol reverteretur ad exordium sui, ita et Ezechiae vita ad de
Abbreviated transcription (Latin):
Datur autẽ signũ ut sol decẽ gradib
reuertat᷑ qđ nos iuxta sĩmachum in
lineas & horologiũ uertimꝰ. qͥ gradꝰ intelle¬
xit in lineis ut manifestiorẽ sensũ legentib
faceret. Siue ita erant extructi gradꝰ arte
mechanica. ut ꝑ singulos umbra descendenᷤ
horarũ spacia t̾minaret. Erat autt̃ hora
dici decima. qnͣdo hȩc regi ꝓpħa loquebat᷑.¬
Uis gͦ inꝗͥt ut ascendat umbra decẽ lineis. ꝓ
cedente sole suꝑ terrã ꝑboreales plagas usq
ad orientẽ. qd̾ subtꝰ terrã cotidianã consue¬
tudinẽ sui cursꝰ erat facturꝰ. anut reuerta¬
tur umbra totidẽ gradib conuersa retror-¬
sũ facie solis. ipsoq ꝑaustralẽ plagã ad ori¬
entẽ reuerso: At rex facile est inꝗͥtͥ umbrã
crescere decẽ lineis. Ne hoc uolo ut fiat. s
ut reuertat᷑ retrorsũ decẽ gradib. Uidit
nãq qͥa maioris miraculi eẽ poterat si sol
contrariũ suo mori cursũ ageret. quã si

Expanded text:
cem gradibus revertatur, quos nos, juxta Symmachum, lineas et horologium vertimus. Qui gradus intelligit in lineis, ut manifestiorem sensum legentibus faceret. Sive ita erant exstructi gradus arte mechanica, ut per singulos umbra descendens, horarum spatia terminaret. Erat autem hora diei decima, quando haec regi propheta loquebatis ergo, inquit, ut ascendat umbra decem lineis, » procedente sole super terram per Boreales plagas usque ad Orientem, quod subtus terram quotidiana consuetudine sui cursus erat facturus; « an ut revertatur umbra totidem gradibus, » conversa retrorsum facie solis, ipsoque per Australem plagam ad Orientem regresso? « At rex, Facile est, inquit, umbram crescere decem lineis. Nec hoc volo, ut fiat, sed ut revertatur retrorsum decem gradibus, » etc. Vidit namque quia majoris miraculi esse poterat, si sol contrarium suo more cursum ageret, quam si
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ uidert̾. Non fuit uerbũ siue res qu̾ã ñ
ostenderim eis in thesauris meis. Et dix̃
ysaias ad ezechiã: Audi uerbũ dñ exerci¬
tuũ. Ecce dies ueniunt & auferent᷑ omnia
Non relinquet᷑ quicꝗͣ dicit dñs. Et de filiis¬

Expanded text:
sunt viderunt, non fuit verbum sive res quam non sunt viderunt, non fuit verbum sive res quam non ostenderim eis in thesauris meis. Et dixit Isaias ad Ezechiam: Audi verba Domini exercit: Ecce dies venient, et auferent omnia non relinquetur quidquam, dicit Dominus. Sic nimi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗͣ habitatores ierłm. Iccirco ñ uenit ira
aduentu legatoꝵ merodach quẽ patrẽ fu-¬
isse nabugodonosor hebrei autumant.
& in datione munerũ & congratulatione
sanitatis suȩ. Ostenditq eisiuxta. lxx.¬
domũ nechota ꝓ qͣ sĩmachꝰ tñstulit aro¬
matũ suoꝵ & thesauros argenti & auri &
odoramentoꝵ & unguenti optimi qd̾ in
hebraico scribit᷑ olei boni. & om̃s thesauros
uerbũ qđ iuxta hebraicã consuetudinẽ
ꝓre frequent᷑ accipit᷑. qdđ ñ ostenderet eis¬
in domo sua. & in om̃i potestate sua. Unde
di ira iustissima. qm̃ ñ solũ thesauros suos
atq palatii. s & tẽpli ostenderit. Quod
certe fuit potestatis eiꝰ. de cunꝰ ualuis
atrii lãminas ante iam tulerat.
ntroiuit aute ysaias ꝓpħa ad regẽ ezechiã.
& dixit ei. Quid dixert̾ uirusti. & unde
uenert̾ ad te: Et dixit ezechias. De t̾ra
longinqua uenert̾ ad me. de babilone.
Et dixit. Quid uiderunt in domo tua: Et
dixit erechias. Omia quȩ in domo mea

Expanded text:
 et idcirco non venit ira adventum legatorum Berodach, quem patrem fuisse Nabuchodonosor Hebraei autumant, et in datione munerum, et congratulatione sanitatis suae ostendit quae eis juxta domum Nechotha » pro qua Symmachus transtulit, « aromatum suorum, et thesauros argenti et auri et odoramentorum et unguenti optimi quod in Hebraico scribitur, olei boni , et omnes thesauros verbum quod, juxta Hebraicam consuetudinem, pro re frequenter accipitin domo sua, et in omni potestate sua. Unde Dei ira justissima, quoniam non solum thesauros suos atque palatii, sed et templi ostenderit, quod certe fuit potestatis ejus, de cujus valvis atrii laminas ante jam tulerat. « ntroivit autem Isaias propheta ad regem Ezechiam, et dixit ei: Quid dixerunt viri isti, et unde venerunt ad te? Et dixit Ezechias: De terra longinqua venerunt, ad me, de Babylone. Et dixit: Quid viderunt in domo tua? Et dixit Ezechias: Omnia quae in domo mea
Abbreviated transcription (Latin):
tẽptaret᷑. & nota fierent oĩa quȩ erant
in corde eiꝰ. Iecirco autẽ tẽptatiom reli¬
ctus ẽ. qͥa pꝰtantã uictoriã & solis regres¬
sũ & congratulationẽ regni potentissimi
cor illiꝰ eleuatũ est: Deniq in eodem uo¬
lumine scribit᷑: multi deferebant hosti-¬
as & sacrificia dño in ierłm. & munera¬

Expanded text:
erent omnia quae erant in corde ejus . » Idcirco autem tentationi relictus est, quia post tantam victoriam, et solis regressum, et congratulationem regni potentissimi: cor illius elevatum est. Denique in eodem volumine scribitur: « Multi deferebant hostias et sacrificia Domino in Jer
Abbreviated transcription (Latin):
Eo enĩ tẽpore ezechias filios ñ habebat¬
eẽt annoꝵ. regnare cȩpit in iuda. Ex qͥ
ꝑspicuũ est post terciũ annũ concessȩ
uitȩ manassen ẽẽ generatũ. Ergo iste
om̃is ẽ fletꝰ. qđ desperabat xp̃m de suo
semine nasciturũ:. Alii assert̃ ꝗͣuis scõs
uiros morte terreri ꝓpt̾ incertũ iudiciũ
& ignorationẽ sententiȩ dĩ quã sedem
habituri st̃. Simulq fati q̃stio soluit᷑.
ac necessitatis uincula atq causarũ qd
nequaꝗͣ dies mortis singłis p̾stituta sit̃.
s uoluntate dĩ & ignotis mortalib can¬
sis. uł uiuat aliqͥs uł moriat᷑. p̃sertĩ cu
& statuta nc̃ mortis necessitas differtꝰ
& pꝰmortẽ resuscitatos plurimos legni
Reuertit᷑ autẽ ad regẽ ꝓpħa dñi uissions.
ut & ipse sanaret qͥ ꝑcusserat. Et uait̾
ezechias dux ppłi eiꝰ & filiꝰ dauid. auꝰ
oꝑa sectabat᷑. Fecerat enĩ rectũ iuxta oũ
quȩ fecit dauid pat̾ eiꝰ. Et audit᷑ ci orade¬

Expanded text:
Eo enim tempore Ezechias filios non habebatesset annorum, regnare coepit in Judaea. Ex quo perspicuum est, post tertium annum concessae vitae Manassen esse generatum. Ergo iste omnis est fletus, quod desperabat Christum de suo semine nasciturum. Alii asserunt, quamvis sanctos viros morte terreri, propter incertum judicii, et ignorationem sententiae Dei, quam sedem habituri sint. Simulque fati quaestio solvitur, ac necessitatis vincula atque causarum, quod nequaquam dies sed voluntate Dei et ignotis mortalibus causis, vel vivat aliquis vel moriatur. Praesertim cum et statuta nunc mortis necessitas differatur, et post mortem resuscitatos plurimos legamus. Revertitur autem ad regem propheta Domini jussione, ut ipse sanaret qui percusserat, et vocatur Ezechias dux populi mei, et filius David, cujus opera sectabatur: fecerat enim rectum juxta omnia quae fecerat David pate
Abbreviated transcription (Latin):
mortis sententia dicta est ꝓtinꝰ ad eiꝰ la¬
dixit qͦ tẽpore mori ipse merebat᷑. nec dñi¬
ca instituta conuulsa st̃. Can autẽ ex lar¬
gitate dĩ anni uitȩ crescerent. hoc qͦ ante
scła p̃sixum suit atq spaciũ uitȩ qđ in¬
opinate foris ẽ additũ. sine augmento
p̾scientiȩ fuit intus statutum.
Qui conuertit faciẽ suã ad parietẽ. &
orauit dnm dicens. Conuertitq ere¬
chias faciẽ suã ad parietẽ. qͥa ad tẽplum
ire ñ poterat. Ad parietẽ autẽ templi
uixta qd̾ salomon palaciũ extruxerat.
uł absolute ad parietẽ nelacrimas suas
a̾sidentib ostentare uideret᷑. aut certe
iuxta ieremiã ad corsuu̾ꝰ qͥ circũ idest¬

Expanded text:
mortis sententia dicta est, protinus ad ejus ladixit quo tempore mori ipse merebatur: nec Dominica instituta convulsa sunt, quia ut ex largitate Dei anni vitae crescerent, hoc quoque ante saecula praefixum fuit, atque spatium vitae, quod inopinate foris est additum, sine augmento praescientiae fuit intus statutum. « Qui convertit faciem suam ad parietem, et oravit Dominum, dicens: » Convertitque Ezechias faciem suam aire non poterat. Ad parietem autem templi juxta quod Salomon palatium exstruxerat: vel absolute ad parietem, ne lacrymas suas assidentibus ostentare videretur. Aut certe juxta Jeremiam ad cor suum, qui idc
Abbreviated transcription (Latin):
uulnꝰ. Nã aqͥla siminachꝰq & theodocio
eakoc int̾̃pretati st̃. ꝑ qđ morbũ regiũ
intelligi uolunt. cui contͣ̃ria putant᷑ uł
supta in cibo uł apposita corpori quȩcũq
st̃ dulcia. Ergo ut di potentia monstra-¬
ret᷑. ꝑres noxias & aduersas sanitas re¬
stituta ẽ. Alii siñ ñ ulcꝰ s apostema su¬
spicant᷑. qnͣdo tumens corpꝰ noxio &
putrescente pure complet᷑. Et uxta ar¬
tt̃ medicoꝵ oĩs sanies sicciorib ficiᷤᷤ atq
contusis in cutis suꝑficiem ꝓuocat᷑ ac
phoc ñ sꝑnendã ẽẽ medicinã q̃usu c̃stet
& erpimento. qͥa & hanc fecit dñs .XXI.¬

Expanded text:
vulnus. Nam et Aquila Symmachusque et Theodotio ἕλκος interpretati sunt, per quod morbum regium intelligi volunt, cui contraria putantur, vel sumpta in cibo, vel apposita corpori quaecumque sunt dulcia. Ergo ut Dei potentia monstraretur, per res noxias et adversas sanitas restituta est. Alii SIIN, non ulcus, sed apostema suspicantur: quando tumens corpus cocto et putrescente pure completur. Et juxta artem medicorum, omnis sanies siccioribus ficis atque contusis, in cutis superficiem provocatur: ac per hoc non spernendam esse medicinam, quae usu constet et experimento: quia et hanc fec
Abbreviated transcription (Latin):
ħin autẽ ut qͥdam putant in corpore uiue.¬
re condẽnatio ẽ. & iuxta illud qđ dicit᷑.
reuertere anima mea in requiẽ tuã. & in
alio loco. educ de carcere animã meã op¬
erat adhuc qͥndecĩ annis uiuat in carcere:
P ixitq ysaias. Afferte massã ficoꝵ.
qua cũ attulissẽt & posuissent suꝑulcꝰ eiꝰ

Expanded text:
corpore vivere condemnatio est, et juxta illud quod dicitur: « Revertere, anima mea, in requiem tuam; » et in alio loco: « Educ de carcere animam meam; » operat adhuc quindecim annis vivat in carcere? « Dixitque Isaias, Afferte massam ficorum. Quam cum attulissent et posui
Abbreviated transcription (Latin):
ua ȩtate generali resurrectione ppetrata
scõs suos cũ ꝑfectione bonoꝵ opum ꝑdu¬
cit ad et̾nȩ accipiendũ beatitudinis de-
niet succensa qͣsi caminꝰ. &erunt om̃s
suꝑbi & om̃s facientes impietatẽ stipula
& inflãmabit eos dies ueniens dicit dñs

Expanded text:
rali resurrectione perpetrata, sanctos suos cum perfectione bonorum operum perducet ad aeternae beatitudinis denaniet succensa, quasi caminus, et erunt omnes superbi, et omnes facientes impietatem stipula, et inf
Abbreviated transcription (Latin):
sicit rebellare. si ñ ꝑseuerauerit incerta¬
mine. Qui enĩ ab antiqui hostis potesta¬
te se exuere desiderat. necesse ẽ ut fortit
cont᷑ eũ dimicet. & adiutoriũ a sũma
potentia assiduis p̃cib imploret. qͣtinꝰ
diuina gra adiutꝰ hostẽ fortissimũ suꝑet
& iugũ durissimũ euadere queat UI

Expanded text:
icit rebellare, si non perseveraverit in certaicit rebellare, si non perseveraverit in certamine. Qui enim ab antiqui hostis potestate se exuere desiderat, necesse est ut fortiter contra eum dimicet, et adjutorium a summa potentia assiduis precibus imploret, quatenus, divina gratia adjutus, hostem fortissimum superare, et jugum durissimum evadere queat
Abbreviated transcription (Latin):
babylonis. & factꝰ ẽ ei ioachĩ seruus trib
annis. & rursũ rebellauit contͣeũ. & cęt̾a.
ũ semel qͥs cuilibet se manciparit
uicio. ñ uni s multis dñis obnoxiꝰ erit.
Unde ioachim quẽ pharao ante cęnsũ sibi
soluere coegit. nc̃ nabugodonosor rex ba¬
bylonis sibi trib annis seruire cõpellit.
S quẽ nabugodonosor aliũ intelligimꝰ
nͥ eundẽ que pharaonẽ eẽ diximꝰ pͥncipẽ¬
confusionis & rectorẽ tenebrarũ harũ:
Ergo cũ antiquus hostis aliquẽ sibi censũ¬
sibi peccati soluere ꝑsuadet. mox totũ in
dominiũ suũ redire & plenũ seruitium
expendere admonet. Quid ẽ gͦ aliud trib
annis regis babylonis seruũ eẽ. ꝗͣ ꝑsuasio¬
ne. delectatione. atq consensu antiquo
ab eo possideri: S sepe contingit. qd̾ taleᷤᷤ
ꝑ dĩ miscđiam admoniti rebellare contͣ
nequã sp̃m meditent᷑. Hinc ẽ qd̾ subdit᷑:
rursũ rebellauit cont᷑ eñ.: Nec tam̃ suf-¬

Expanded text:
is, et factus est ei Joacim servus tribus annis, et rursum rebellavit contra eum, » etc. Cum semet quis cuilibet se manciparit vitio non uni, sed multis dominis obnoxius erit. Unde Joacim quem Pharao ante censum sibi solvere coegit, nunc Nabuchodonosor rex Babylonis sibi servire tribus annis compellit. Sed quem Nabuchodonosor alium intelligimus, nisi eumdem quem Pharaonem esse diximus, principeconfusionis, et rectorem tenebrarum harum? Ergo cum antiquus hostis aliquem sibi censum peccati solvere persuadet, mox totum in dominum suum redigere, et plenum servitium expendere admonet. Quid est ergo aliud tribus annis regi Babylonis servum esse quam suasione, delectatione, atque consensu antiquo ab eo possideri? sed saepe contingit quod tales per Dei misericordiam admoniti, rebellare contra nequam spiritum meditentur: hinc est quod subditur: « Rursum rebellavit contra eum. » Nec tamen suff
Abbreviated transcription (Latin):
ciet fructũ sursũ. qͥa de ierłm exibunt
reliquiȩ & saluatio de monte syon Telꝰ
dñi exercituũ faciet hoc Nẽ ad ipsũ eze¬
chiam loquit᷑. Hoc erit inqͥt signũ eoꝵ
quȩ futura p̾nuntio qđ hoc anno ea co-
machũ pomis uescere. siue iuxta eosdem
qͥ de p̃teritis segetib & cadente in terram
semine pullulauerint. In anno autẽ t̾cio
fugato iã assyrio. & obsidione laxata. se¬
urbis reliqͥȩ q̃ nc̃ hostili uallant᷑ exercitu.
& euasuras cẽ ñ credunt. tantã recipient
rerũ omniũ abundantiã ac felicitatẽ.
ut instar arboris alta radice fundatȩ.
pomis densissimis impleant᷑. De ierłm
enĩ & de monte syon egredient᷑ reliquiȩ
& implebt̾ terrã iudeã ñ suo merito s dĩ

Expanded text:
ciet fructum sursum, quia de Jerusalem exibunt reliquiae, et salvatio de monte Sion: zelus Domini exercituum faciet hoc . » Nunc ad ipsum Ezechiam loquitur. Hoc erit, inquit, signum eorum quae futura praenuntio, quod hoc anno ea comemachum pomis vescere, sive juxta eosdem quae de praeteritis segetibus et cadente in terram semine pullulaverint. In anno autem tertio, fugato jam Assyrio, et obsidione laxata, sehujus reliquiae, quae nunc hostili vallantur exercitu, et evasuras se esse non credunt, tantam recipient rerum omnium abundantiam ac felicitatem, ut instar arboris alta radice fundatae pomis densissimis impleantur. De Jerusalem enim et de monte Sion egredientur reliquiae, et implebunt terram Juda, non suo merito
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ ꝑcussit omnẽ uirũ robustũ & bellato¬
rem & pͥncipẽ exercitꝰ regis assỹrioꝵ.
reuersꝰq ẽ cũ ignominia in terrã sui
Qui iccirco seruatꝰ ẽ ut sciret potentiã dĩ
& blasphemantia ora cõprimeret. fie¬
retq testis illiꝰ maiestatis quẽ pauloante
contẽpserat. Et reuers ẽ sennacherib
rex assyrior & mansit in niniue Cũꝙ
adorasset intẽplo nesrach dm̃ suũ adra.¬
melech & sarasar filii eiꝰ ꝑcusserunt eũ
gladio fugert̃q in terrã armenioꝵ.

Expanded text:
cussit omnem virum robustum, et bellatorem et principem exercitus regis Assyriorum, reversusque est cum ignominia in terram suam . » Qui idcirco servatus est, ut sciret potentiam Dei, et blasphemantia ora comprimeret, fieretque testis illius majestatis, quem paulo ante contempserat. « Et reversus est Sennacherib rex Assyriorum, et mansit in Ninive. Cumque adoraret in templo Nesroch deum suum, Adramelech et Sarasar filii ejus percusserunt eum gladi
Abbreviated transcription (Latin):
solitũ p̃bente auxiliũ eradicarent᷑ & con¬
tremiscerent ac pirent. & cõpararent᷑ ñ
oliuȩ & uineȩ fructuosisq arborib. s
feno & gramini herbisq domatũ quȩ
frugib impedimenta st̃. & ante marce¬
scunt ꝗͣ ad maturitatẽ ꝑueniant. Itaq¬
& sessionẽ & egressũ & introitum tuũ
ante cognoui. & insaniã qua contͣme
debachaturꝰ eras ꝓpħis uaticinantib

Expanded text:
lium praebente eradicarentur, et contremiscerent, ac perirent, et compararentur non olivae, et vineae, fructuosisque arboribus, sed feno, et gramini, herbisque domatum, quae frugibus impedimenta sunt, et ante marcescunt, quam ad maturitatem perveniant. Itaque sessionem, et egressum, et introitum tuum ante cognovi, et insaniam, qua contra me debacchaturus eras, p
Abbreviated transcription (Latin):
Hec ex ꝑsona dĩ contͣ uerba assyrii sen¬
uenda st̃. qđ ad blasphemiã erꝰ respon¬
derit dñs. Num ignoras qđ hec quȩ
fecisti mea feceris uoluntate. & hec ego
sutura p̃dixerim. ac ꝑ te facienda man¬
dauerĩ: Itaq qđ olim decreui hoc est

Expanded text:
Haec ex persona Dei contra verba Assyrii sentienda sunt, quod ad blasphemiam ejus sic responderit Dominus. Num ignoras quod haec quae fecisti, mea feceris voluntate, et haec ego futura praedixerim, ac per te facienda mandaverim? Itaque quod olim decrevi, h
Abbreviated transcription (Latin):
& epłas: ut eos qͦs uirib ñ cepit sermone
terreret. Pugnasse autẽ sennacherib con¬
tra egyptios & obsedisse pelusium iamq
extructis aggerib urbe capienda uenis
ezechias litteras de manu nuntioꝵ & le¬
gisset eas. ascendit in domũ dni. & expan-¬
dit eas corã dño. & orauit in conspectu

Expanded text:
et epistolas, ut eos quos viribus non cepit sermone et epistolas, ut eos quos viribus non cepit sermone terreret. Pugnasse autem Sennacherib contra Aegyptios, et obsedisse Pellusium, jamque exstructis aggeribus, urbe capienda, venissEzechias litteras de manu nuntiorum, et legisset eas, ascendit in domum Domini, et expandit eas coram Domino, et oravit in conspectu
Abbreviated transcription (Latin):
regẽ audierat. Hȩc inqͥt dicite dño ur̃o.
qͥr hȩc dicit dñs. Noli timere uerba. qͥb
ñtu s ego sum blasphematꝰ. Nec dico oĩa
quȩ regi assyrio faciã. ne meã uidear ia¬
ctare potentiã. s quia dandꝰ sit ei sp̃s ñ dĩ
s aduersarii. & audito nuntio reuertens
ad terrã suã corruat gladio. ut duo parit᷑
quȩ optabat ezechias audiret. se ab obsi.¬
moriturũ. R euers est gͥ rabsaces &
inuenit regẽ assyrioꝵ expugnantẽ lobnã.
Audierat enĩ qd recessisset de lachis Cũq
audisset de tharacha rege ȩthiopiȩ dicen¬
tes. ecce egressꝰ est ut pugnet aduersũte.
& iret contͣ cũ. misit nuntios ad ezechiã
dicens: hȩc dicite ezechiȩ regiuidȩ. Non
te seducat ds tuus in qͦ habes fiduciã neq
dicas. ñ tradet᷑ ierłm in manu regiᷤ assyrioꝵ
uxta uoluntatẽ dñi rabsaces deseruit ob
gnantẽ lobnã. Sennacherib autẽ occur¬
rens regi echiopũ misit ad ezechiã ñtios

Expanded text:
regem audierat: « Haec, inquit, dicite domino vestro, quae dicit Dominus: Noli timere verba, quibus non tu, sed ego sum blasphematus. » Nec dico omnia quae regi Assyrio faciam, ne meam videar jactare potentiam. Sed quia dandus sit ei spiritus non Dei, sed adversarii, et audito nuntio revertens ad terram suam corruat gladio, ut duo pariter, quae optabat Ezechias, audiret se ab obsi. Reversus est igitur Rapsaces, et invenit regem Assyriorum expugnantem Lobnam. Audierat enim quod recessisset de Lachis. Cumque audisset de Tharaca rege Aethiopiae dicentes: Ecce ingressus est, ut pugnet adversum te, et iret contra eum, misit nuntios ad Ezechiam, dicens: Haec dicite Ezechiae regi Judae: Non te seducat Deus tuus, in quo habes fiduciam, neque dicas: Non tradetur Hierusalem in manus regis Assyriorum. » uxta voluntatem Dei Rabsaces deseruit obsgnantem Lobnam. Sennacherib autem occurrens regi Aethiopum misit ad Ezechiam nuntios
Abbreviated transcription (Latin):
in cęlũ ascendã. suꝑ sidera cęli ponã thro¬
nũ meũ. ero similis altissimo. Itaq fu¬
ror tuus & suꝑbia ꝑuenit in auresmeaᷤᷤ.
Et nequa ꝗͣ te ultra portabo. ut intelligãᷤ
qđ potuisti ñ tuis potuisse te uirib. s
meo arbitrio. Merebant᷑ enĩ impiȩ gen¬
tes & infructuosȩ arbores. ut ꝑte quasi
securi & sera mea succiderent᷑ & caderent
Itaq ponã circulũ & chamũ in narib
tuis. ut blasphemantia ora constringã.
& nequaꝗͣ ultra talia loqui audeaᷤ. Ere¬
nũq immittã labiis tuis. qd̾ tua feroci¬
am domet. & te reducat in assyrios
ibi autẽ erechia hoc erit signũ. Comede
hoc anno quȩ reppereris. in scd̾o autẽ an¬
no quȩ sponte nascunt᷑. Porro in anno
tercio seminate & metite. & reliqua.
otandũ autẽ. qđ in libro ẏsaiȩ ubi¬

Expanded text:
ascendam, super sidera coeli ponam thronum meum, ero similis Altissimo. Itaque furor tuus et superbia pervenit in aures meas, et nequaquam te ultra portabo, ut intelligas quod potuisti non tuis potuisse te viribus, sed meo arbitrio. Merebantur enim impiae gentes et infructuosae arbores, ut per te quasi securim et serram meam succiderentur et caderent. Itaque ponam circulum sive camum in naribus tuis, ut blaspbemantia ora constringam, et nequaquam ultra talia loqui audeas, frenumque mittam in labiis tuis, quod tuam ferociam domet et te reducat in Assyrios. « Tibi autem Ezechiae hoc erit signum: comede hoc anno quae repereris, in secundo autem anno quae sponte nascuntur: porro in anno tertio seminate et metite, » et reliqua. Notandu
Abbreviated transcription (Latin):
Ceari & abietes. potentes & optimates
Alntudo sũmitatis & saltꝰ carmeli. tẽ¬
plum est. Qdq infert. ego fodi & bibi
a quã. & siccaui uestigio pedis mei om̃s
nuos aggerũ. uł ob hoc dixit. qͥa ꝓ mul¬
ntudine exercitꝰ om̃ia fluenta siccaue¬
nit ut puteos sibi fodere compulsꝰ sit.
uel quia om̃s populos quos aquȩ signi¬
ficant suo uastauit exercitu.
Nunqͥd ñ audisti quȩ olim fecerim ex
dieb antiqͥs: Ego plasmaui illud. & nc̃
adduxi. & factũ est in eradicationẽ col¬
liũ cõpugnantiũ & ciuitatũ munita¬
rũ. Habitatores eoͣꝵ breuiata manu
contremuert̾ & confusi st̃. facti sunt
sicut fenũ agri & gramen pascuȩ &¬

Expanded text:
cedri et abietes, potentes quique et optimates, cedri et abietes, potentes quique et optimates, altitudo summitatis et saltus Carmeli templum est. Quod infert: « Ego fodi et bibi aquam, et siccavi vestigio pedis mei omnes rivos aggerum, » vel ob hoc dixit, quia pro multitudine exercitus omnia fluenta siccaverit, ut puteos sibi fodere compulsus sit, vel quia omnes populos, quos aquae significant, suo vastavit exercitu. « Nunquid non audisti quae olim fecerim? Ex diebus antiquis ego plasmavi illud, et nunc adduxi; et factum est in eradicationem collium compugnantium, et civitatum munitarum. Habitatores eorum breviata manu contremuerunt et confusi sunt. Facti sunt sicut fenum agri, et gramen pascuae,
Abbreviated transcription (Latin):
est dñs de eo. Spreuit te & subsanna¬
uit te uirgo filia sỹon. post tergũtuũ
caput mouit filia ierłm. Can expbra¬
sti & quẽ blasphemasti: Contra que
exaltasti uocẽ & eleuasti in excelsum
oculos tuos: Contra scm̃ isrł. & reliqͣ
Deniq ezechias audact᷑ dñm depre¬
cabatur. nec misit ad ysaiã ut priꝰ fecit
Non ipse ꝓpħa ꝑgit ad eũ. s nuntiosmit¬
tit qͥ di responsũ deferant ad eũ. Pirgo
sẏon & filia ierłm quȩ ido uirgo dicit᷑
& filia. qͥa cunctis gentib simulachra
mortuoꝵ adorantib. hȩc sola conser¬
uat castitatẽ religionis dĩ & uniꝰ diul¬
nitatis cultũ. & quȩ ne ad maiort̃ blas¬
phemiã concitaret. p̾senti ñ respondit.
post abeuntẽ mouit caput suũ. certa
de ultione. secura de pęna.
dñm blasphemasti.
Aititudo montiũ & iuga libani excelsa.
ceari &abietes. Uel ꝑmethaforã de
cunctis gentib accipiendũ est & pͥnci¬
pib earũ uł de ierłm quȩ est libanus.

Expanded text:
nnavit te virgo filia Sion, post tergum tuum caput movit filia Jerusalem. Cui exprobrasti, et quem blasphemasti? Contra quem exaltasti vocem, et elevasti in excelsum oculos tuos? Contra sanctum Israel, » etc. Denique Ezechias audacter Dominum deprecatur; nec misit ad Isaiam, ut prius fecit, non ipse propheta pergit ad eum, sed nuntios mittit, qui Dei responsum deferant ad eum. « Virgo Sion et filia Jerusalem, » quae ideo virgo dicitur et filia, quia, cunctis gentibus simulacra mortuovat castitatem, religionis Dei et unius divinitatis cultum; et quae ne ad majorem blasphemiam concitaret, praesenti non respondit, « post abeuntem movit caput suum, » certa de ultione, secura de poena. Dominum blaphemasti. Altitudo montium et juga Libani excelsa ctae abietes. » Vel per metaphoram de cunctis gentibus accipiendum est, et principibus earum, vel de Jerusalem, quae est Libanus,
Abbreviated transcription (Latin):
nos linguȩ tuȩ habemꝰ scientiã. Ad
Simulq illecebrã iungit timori. ut qͥs
t̾rore ñ uicit ꝑsuasione decipiat. &
dicit ex ꝑsona regis. Facite mecũ bene¬
dictionẽ. hoc est facite qđ in uestrã be¬
nedictionẽ ꝓficiat. Benedicite regi
assyrio. & eũ dñm confitemini. ut prȩ¬
mia consequamini. Donec reuertar
de egypto. uł capta lobna redeã. habi
& postea ducã uos in similẽ terrȩ uis
terrã. Quã tam̃ ñ nominauit. qͥa simi.¬
lem ei inuenire ñ potuit. s similitudi
nẽ ponit. Noc enĩ unꝰqͥsq uult in qͦ
natꝰ est: Alii prtant terrã medis as

Expanded text:
nos linguae tuae habemus scientiam. Ad nos linguae tuae habemus scientiam. Ad Simulque et illecebram jungit timori, ut quos terrore non vincit, persuasione decipiat. Et dicit ex persona regis: « Facite mecum benedictionem, » hoc est, facite quod in vestram benedictionem proficiat. Benedicite regi Assyrio, et eum dominum confitemini, ut praemia consequamini, donec revertar de Aegypto, vel, capta Sobna, redeam. Habitet postea ducam vos in similem terrae vestrae terram. Quam tamen non nominavit, quia similem ei invenire non potuit, sed similitudinem non ponit; hoc enim unusquisque vult, in quo natus est. Alii putant te
Abbreviated transcription (Latin):
Certe sine dñi uoluntate huc uenire ñ po¬
terã. Cũ autẽ uenerĩ & multas urbes
cȩperim. & pars ierłm maneat intacta.
nob̾ seruis tuis syriace siqͥdem intelligimꝰ
hanc linguã. & ñ loquaris nob̾ iudaice
audiente ppło qͥ est suꝑ murũ. Respon¬
ditq eis rabsaces. Nunqͥd ad dñm tuũ &
ad te misit me dñs ut loquerer sermoneᷤ
hos. & ñ potiꝰ ad uiros qui sedent suꝑ
murũ ut comedant stercora sua & bibag
urinã suam uobiscũ: & cetera.
Q absacis accusatio ezechiȩ testimoniũ
est. qͥ captis iudeȩ urbib in dño confisꝰ
sit. & confortauit ppłm ut in dño sparet
Unde rabsaces destruere uult quȩ ille con¬
struxit. & dicit ad ppłm. Non seducat
uos erechias. & ñ uob̾ tribuat fiduciã
ut sẏriace loquat᷑. hunc sensũ habet.
Quid necesse ẽ ppłm falsis errorib cõmo¬
ueri. & uanã iactare uirtutẽ: Loque¬
re linguã quã ppłs ñ nouit. Nam &

Expanded text:
Certe sine Domini voluntate huc venire non poCerte sine Domini voluntate huc venire non poteram. Cum autem venerim, et multas urbes ceperim, et pars Jerusalem maneat intacta, nobis servis tuis Syriace: si quidem intelligimus hanc linguam et non loquaris nobis iudaice audiente populo qui est super murum responditque eis Rabsaces numquid ad dominum tuum et ad te misit me dominus meus ut loquerer sermones hos et non ad viros qui sedent super murum ut comedant stercora sua et bibant urinam suamchiae testimonium est, quia captis Judaeae urbibus in Domino confisus sit, et confortavit populum, ut in Domino speraret. Unde Rabsaces destruere vult quae ille construxit, et dicit ad populum: « Non seducat vos Ezechias, et non vobis tribuat fiduciam ut Syriace loqueretur, hunc sensum habet: Quid necesse est populum falsis terroribus commoveri, et vanam jactare virtutem? Loquere linguam, quam populus non novit, nam et
Abbreviated transcription (Latin):
auxiliũ postularit. Qđq infert. si respon¬
deris mͥ in dño dõ confidimꝰ. uerũ ẽ. Sub
iungit rursũ mendaciũ ueritati. qͥa abstu¬
lit ezechias excelsa eiꝰ & altaria:. Hȩc enĩ ñ
contͣ dm̃ s ꝓdõ fecit. ut destructa ydolatͥa
& ueteri errore iuberet dm̃ adorari ini erłm
ubi fuit templũ eiꝰ. Qdq ut paucitatẽ
obsessoꝵ ostenderet. duomilia equoꝵ polli¬
cetur. quoꝵ ascensores czechias ñ haberet.
ñ de imbecillitate ppłi uenit qͣsi equitandi
ignari. s de obseruatione p̾ceptoꝵ di. qui
moysi p̾cepit. ne rex isrł equos & uxores
sibi multiplicaret. Sinautẽ inquit me
minimũ seruoꝵ regis sennacherib susti¬
nere ñ uales. quom tantã illiꝰ potentiam
sustinebis: Ad id autẽ qđ dixit. si respon¬
deris mͥ. in dño dõ confidimꝰ. callide re-¬
spondit se ñ sua uoluntate s dñi uenisse
p̃ceptis. Dixit dñs ad me: Ascende suꝑ

Expanded text:
auxilium postularet. Quodque infert: « Si responauxilium postularet. Quodque infert: « Si responderis mihi, in Domino Deo confidimus, » verum est. Sed jungit rursum mendacium veritati, quod abstulit Ezo Deo fecit, ut, destructa idololatria et veteri errore, juberet Deum adorari in Jerusalem, ubi fuit templum ejus. Quique ut paucitatem obsessorum ostenderet, duo millia equorum pollicetur, quorum ascensores Ezechias non haberet. Non de imbecillitate populi venit, quasi equitandi ignari, sed de observatione praeceptorum Dei, qui Moysi praecepit, ne rex Israel equos et uxores sibi multiplicaret . Sin autem, inquit, me minimum servorum regis Sennacherib sustinere non vales, quomodo tantam illius potentiam sustinebis? Ad id autem, quod dixit: « Si responderis mihi, in Domino Deo confidimus, » callide respondit, se non sua voluntate, sed Domini venisse praeceptis. « Dixit Dominus ad me: Ascende supe