comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rturus alterũ dã naturus: quid similiusi fus crucib: quid dissimilius istis penden¬
tibi T raditus ẽ paulus includendus et conligandus sed quolibat custode car¬
ceris peiorẽ utiq satanas cuitamen ipse paulus tradidit hominẽ in teritum
carnis ut sp̃s saluus sit in died ñi ihũ: et hic quid dicimus Eccemitiori tradidit
crudelis traditor crudeliori tradidit misericors traditor: Discamus frater
insimilitudine operũ discernere animosoperantiũ noł uis̃ s oculis calumniemur et
besuuolos pronocentib Aacusemus Item cum ait idemapłs tradidisse se quosdã satanȩ
bedis cerestnonblasphemare malũ promalo reddidit anpotius malos eciã ꝑ malum
emen dare bonum opus ẽeiudicauit᷑  Si sem ꝑesset laudabile ꝑsecutionem patisuffice¬
ret qũo dicere bea dqui ꝑsecutionẽ patiuntur nec adderet ꝓp̾teriustitiã: Itẽ si semper

Expanded text:
raturus, alterum damnaturus: quid similius istis crucibus? quid dissimilius istis pendenraturus, alterum damnaturus: quid similius istis crucibus? quid dissimilius istis pendentibus? Traditus est Paulus includendus et colligandus , sed quolibet custode carceris pejor est utique satanas; cui tamen ipse Paulus tradidit hominem in interitum carnis, ut spiritus salvus sit in die Domini Jesu . Et hic quid dicimus? Ecce mitiori tradidit crudelis traditor, crudeliori tradidit misericors traditor. Discamus, frater, in similitudine operum discernere animos operantium, nec clausis oculis calumniemur, et benevolos pro nocentibus accusemus. Item cum ait idem Apostolus tradidisse se quosdam satanae, ut discerent non blasphemare , malum pro malo reddidit, an potius malos etiam per malum emendare, bonum opus esse judicavit? 8. Si semper esset laudabile persecutionem pati, sufficeret Domino dicere, Beati qui persecutionem patiuntur; nec adderet, propter justitiam . Item si semper
Abbreviated transcription (Latin):
da quandopetri gladius inuaginam reuocatur axp̃o et ostenditur non debu¬
isse deuagina ex renec proxp̃o: Legimus tamen non solum quod citiderunt
iudaei paulum a płm uerũ etiam qđ ceciderunt et grȩci propaulo apło sos¬
tenen iudacum : Nonne similitudo facti quasi utrosq: coniungit: et tamen
eoscause dissimilitudo discernit : Nemped s̃ proprio filio non pepercit sed
pronobis omnib: tradidit eum: Nempe deipso filio dicitur qui medilexit et
tradidit semetipsum prome : Nempe et deiuda dicitur qđ introierit̃ in eum
satanas ut traderet xp̃m : Cumergo et pater tradiderit filiũ suũ et ipsexp̃s
corpus suum etiudas dñm suũ cur in hac traditione ds̃ ẽ pius et homo reus nisi
quiainre una quã fecerunt causa non una ẽ qua fecerunt Tres cruces uno in loco
qrant mnuna latro liberandus nalia latrodamnandus in medioxp̃s alterũ libe¬

Expanded text:
da, quando Petri gladius in uaginam reuocatur a Christo et ostenditur non debuda, quando Petri gladius in uaginam reuocatur a Christo et ostenditur non debuisse de uagina exeri nec pro Christo. legimus tameJudaei Paulum apostolum, verum etiam quod caeciderunt et Graeci pro Paulo apostolo Sosthenem Judaeum : nonne similitudo facti quasi utrosque conjungit, et tamen eos causae dissimilitudo discernit? Nempe Deus proprio Filio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit illum : nempe de Filio ipso dicitur, Qui me dilexit, et tradidit semetipsum pro me : nempe et de Juda dicitur quod introierit in eum satanas, ut traderet Christum . Cum ergo et Pater tradiderit Filium suum, et ipse Christus corpus suum, et Judas Dominum suum, cur in hac traditione Deus est pius, et homo reus, nisi quia in re una quam fecerunt, causa non una est ob quam fecerunt? Tres cruces in loco uno erant; in una, latro liberandus; in alia, latro damnandus; in media, Christus alterum libe
Abbreviated transcription (Latin):
retur cormeum: Quae in alio psalmodicit: taedium detenuit me apacatoribus
relinquentibus legem tuam: et uidi in sensatos et tabescebam: Ipsa & quȩ dritu
sponso suo ubi pascis ubi cubas in meridie neforte fiam sictopestas ĩpergrlicit
sodaliumtuorum Io ẽ quod alibi dicitur dexteram tuam notam fagmidi eter¬
dites corde in sapientia in quib luce fulgentibus etcantato ferue tabnsqu eter
meridie requiescis neforte uelut operta id ẽ occalta eti gnota inrus m nonin
gregem tuum sed ingreges sodaliumtuorum id ẽ hae ret cortum quo sit en qorn¬
les dicit sicut spinas illas filias propter comimunionea sacramentoressmae sedia¬
bus alibidiecitur tuueno uinaninis meus dixner senomentoris quel sima¬
facientiũ diuersa passorũnspice etiã temporates tamenti noui quando iamipsa man¬
suctudo caritatis non solũ erat incorde seruanda uerum etiam in luce monstran¬

Expanded text:
retur cor meum, quae in alio psalmo dicit: Taedium detinuit me a peccatoribus retur cor meum, quae in alio psalmo dicit: Taedium detinuit me a peccatoribus relinquentibus legem tuam et: Vidi insensatos et tabescebam. ipsa est, quae dicit sponso suo: Ubi pascis, ubi cubas in meridie; ne forte fiam sicut operta super greges sodalium tuorum, id est, quod alibi dicitur: Dexteram tuam notam fac mihi et eruditos corde in sapientia, in quibus luce fulgentibus et caritate feruentibus quasi in meridie requiescis, ne forte uelut operta, id est occulta et ignorata inruam non in gregem tuum sed in greges sodalium tuorum, id est haereticorum, quos ita sodales dicit sicut spinas illas filias propter communionem sacramentorum, de quibus alibi dicitur: Tu uero unanimis meus, dux meus etfacientium, diuersa passorum. Aspice etiam tempora testamenti noui, quando iam ipsa mansuetudo caritatis non solum erat in corde seruanda uerum etiam in luce monstran
Abbreviated transcription (Latin):
causa commotus selonge a libi separauit et amandi huius diluuio liberaaliqu
Quod cum ignaretis ansactum sit. atq ita uobis in auditum sicut multis populi:
xp̃i anorum in longinquis terris constitutorum nomen donati inaudtepin est̃.
incerti estis ubi sit ecclesia ubienimerit ubi primum forsitan factumequocsi
postea uos fecistis si potuit esse ulla iusta causa quauosa communione omnium
gentium separare possetis : Nos autem ideo certi sumus neminẽ se a communio¬
ne omnium gentium iuste separare potuisse : qui a non quisq nr̃m in sua ustitia
sed in scripturis diuinis querit ecdesiam etut promissa ẽ raddi conspict ipsa ẽ.
enim dequa dicitur : sicut lilium in medio spinarum. ita proximamea in medio f̃¬
liarum : Quaenec spinedici possent nisimalignitate morum nec filiȩ nisi cõmunio¬
ne sacramentorum : Ipsa ẽ quaedicit a finibus terrae ad teclamaui cum ancia¬

Expanded text:
causa commotus se longe alibi separauit et a mundi huius diluuio liberauit. causa commotus se longe alibi separauit et a mundi huius diluuio liberauit. quod cum ignoretis an factum sit atque ita uobis inauditum, sicut multis populis Christianorum in longinquis terris constitutorum nomen Donati inauditum est. incerti estis, ubi sit ecclesia. ibi enim erit, ubi primum forsitan factum est, quod postea uos fecistis, si potuit esse ulla iusta causa, qua uos a communione omnium gentium separare possetis. Nos autem ideo certi sumus neminem se a communione omnium gentium iuste separare potuisse, quia non quisque nostrum in sua iustitia sed in scripturis diuinis quaerit ecclesiam et, ut promissa est, reddi conspicit. ipsa est enim de qua dicitur: Sicut lilium in medio spinarum ita proxima mea in medio filiarum, quae nec spinae dici possent nisi malignitate morum nec filiae nisi communione sacramentorum. ipsa est, quae dicit: A finibus terrae ad te clamaui, cum anxia
Abbreviated transcription (Latin):
ds meuobis dicant udaei abi ese quod paulus uetor er losamuorsn ientelicgnt ale¬
ditum ẽ latare sterilis quae non paris erimoe. e eudlestui quaen onelietur abi
qnm̃ multi filii desertae magisquam eius quae habet uirum s ponens mltitudinc̃
xp̃iarerum maltitudini iud a corum Sixpiecclessa e paucitas uras hocaine dinic
dituri estis id eomagis iusti sumus quia paucissimus nec adtenditis es respor sl¬
ros : Quod libet uos eẽ dicatis non tamen estis illi dequibus dictum c mulfi fiui de¬
sertae sitam exigui numero remansistis : Hitu oppositurus esexemplum iusti
illius indiluuio quicum domo sua solus liberari dignus inuentus est: uides
ergo ad huc quam longesis aiustitia prorsus. donec ad septem remane asqui¬
bus tusis octauus iustum te esse non dicimus. sitamen non istam iuftiti amsicut
dicebam preripuit aliquis ante partem donati: etcum suis septem usta aliqua

Expanded text:
is, ne uobis dicant Iudaei: Ubi est, quod Paulus uester ecclesiam uestram intellegit, ubiis, ne uobis dicant Iudaei: Ubi est, quod Paulus uester ecclesiam uestram intellegit, ubidictumest:Laetare sterilis, quae non paris, erumpe et clama, quaem multi filii desertae, magis quam eius, quae habet uirum, praeponens multitudinem Christianorum multitudini Iudaeorum, si Christi ecclesia est paucitas uestra\'? hocine illis dicturi estis: Ideo magis iusti sumus, quia pauci sumus\', nec adtenditis eos responsuros: \'Quotlibet uos esse dicatis, non tamen estis illi, de quibus dictum est: Multi filii desertae. si tam exigui numero remansistis\'? Hic tu oppositurus es exemplum iusti illius in, diluuio, qui cum domo sua solus liberari dignus inuentus est. uides ergo, adhuc quam longe sis a iustitia? prorsus donec ad septem remaneas, quibus tu sis octauus, iustum te esse non dicimus, si tamen non istam iustitiam, sicut dicebam, praeripuit aliquis ante partem Donati et cum suis septem iusta aliqua
Abbreviated transcription (Latin):
sit potius ecła dĩ tamquã sion spiritalis quaeuos omnes iusta separatione p̃¬
uenit multoq praesumptius ꝓ se interpraececur qđ scriptũ ẽ monssionlate¬
ra aquilonis ciuitas regis magͥni : quã ꝓse interp̃tatur parsdonati ubi pascis
ubi cubas immeridie: Et tamen uereris necumimperia libus legibus ad uni¬
tatem cogimini ñ omendĩ aiudaeis et pagadis diutius blas phemetur
quasi nesciant iuda ei quem ammodum primus populus is rahel etiam bello
delere uoluerto duas illas trib: et dimidiam quae ultra iordanen terrasaccepeo¬
rant quando eas putauerunt sc ab unitate sdipopuli se parise e tanisaroria¬
imperatores tulerunt et tamen exeis mult correcti et adam uiuum uẽ nũq
comuersi sunt et cotidie conuertunturꝗ sed plane et iudaare c paganusi tam
paueos putanent erse rpinos quan pauciuos estis qui solosuos ⁊ pianorer perdibe¬

Expanded text:
sit potius ecclesia dei tamquam Sion spiritalis, quae uos omnes iusta separatione prsit potius ecclesia dei tamquam Sion spiritalis, quae uos omnes iusta separatione praeuenit, multoque praesumptius pro se interpretetur, quod scriptum est: Mons Sion, latera aquilonis, ciuitas regis magni, quam pro se interpretatur pars Donati: Ubi pascis, ubi cubas in meridie? Et tanpen uereris, ne, cum imperialibus legibus ad unitatem cogimini, nomen dei a Iudaeis et paganis diutius blasphemetur, quasi nesciant Iudaei, quem ad modum primus populus Israhel etiam bello delere uoluerit duas illas tribus et dimidiam, quae ultra Iordanen terras acceperant, quando eas putauerunt se ab unitate sui populi separasse. pagani uero maani imperatores tulerunt, et tamen ex eis multi correcti et ad deum uiuum uerumque conuersi sunt et cotidie conuertuntur. sed plane et Iudaei et pagani si tam paucos putarent esse Christianos, quam pauci uos estis, qui solos uos Christianos esse perhibe
Abbreviated transcription (Latin):
iustitiae fama non potuerit peruenire quomodo in uobis potest esse ecdesia
potius quam in illis qui sepriores forte separauerunt : ita sit uicum hocnes¬
citis incertiuobif mecipsis sitis : quod necesse ẽ contingat omnibus qui pro
sua societate utuntur testimonio nondiuino sed suo: neque enim potestis
dicere si hoc contigisset nos latere nom posset cum in africa ipsa quõdiam
partes factaesint exparte donati si interro gemini non dicatis presertim
quiã tanto sibi uidentur quihoc faciunt iustitiores quanto fuerint pauciores
et utiq tanto sunt latentiores : Ac perhoc incerti estis neforte aliqui pauci
iusti et ideo minime noti alicubi longe contra africae meridiem antequã
pars donati iustitiam suam aceterarum hominum iniquitate secerne¬
ret seprimitus causa aequissima separauerint in latere aquilonis et ipsa

Expanded text:
iustitiae fama non potuerit peruenire? quo modo in uobis potest esse ecclesia iustitiae fama non potuerit peruenire? quo modo in uobis potest esse ecclesia potius quam in illis, qui se priores forte separauerunt? ita fit, ut, cum hoc nescitis, incerti uobismet ipsis sitis, quod necesse est contingat omnibus. qui pro sua societate utuntur testimonio non diuino sed suo. neque enim potestis dicere: c si hoc contigisset, nos latere non posset,\' cum, in Africa ipsa quot iam partes factae sint ex parte Donati, si interrogemini, non dicatis, praesertim quia tanto sibi uidentur, qui hoc faciunt, iustiores, quanto fuerint pauciores, et utique tanto sunt latentiores. ac per hoc incerti estis, ne forte aliqui pauci iusti et ideo minime noti alicubi longe contra Africae meridiem, antequam pars Donati iustitiam suam a ceterorum hominum iniquitate secerneret, se primitus causa aequissima separauerint in latere aquilonis et ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
ensis occident aliquam meridianȩ parti uicinior quando nec africam
seault dici quomodo demeridie gloriabitur nondico aduersus orbem
terrarum sed aduersus ipsam partem donati. unde pars rogati breuis¬
simum frustum defrusto maiore precisum est : Quis autem ñ in pudentissime
nitatur aliquid in allegoria positum prose interpraecaro nisi habeat et manr¬
festa testimonia quorum lumine in lustrendir obscura quod autem om¬
nibus donatistis dicere solemus quanto fortius uobis dicimus si possunt qđ
fieri non potest aliqui habere causam iustam qua communionem suam sepa¬
rent a communione orbis terrarum eamq appellent eclesiam xp̃i quod se
iuste ab omnium gentium communione separauerint. unde scitis inxp̃iana
societate tam longelateq: diffusa neforte antequam uossepararetis iam se
aliqui iusta ciusa separauerant in longinquissimis terris unde ad uos eorũ

Expanded text:
ensis occidentali quam meridianae parti uicinior, quando nec Africam ensis occidentali quam meridianae parti uicinior, quando nec Africam se uult dici, quo modo de meridie gloriabitur, non dico aduersus orbem terrarum sed aduersus ipsam partem Donati, unde pars Rogati breuissimum frustum de frusto maiore praecisum est? quis autem non inpudentissime nitatur aliquid in allegoria positum pro se interpretari, nisi habeat et manifesta testimonia, quorum lumine inlustrentur obscura? Quod autem omnibus Donatistis dicere solemus, quanto fortius uobis dicimus: si possunt, quod fieri non potest, aliqui habere causam iustam, qua communionem suam separent a communione orbis terrarum eamque appellent ecclesiam Christi, quod se iuste ab omnium gentium communione separauerint. unde scitis, in Christiana societate tam longe lateque diffusa ne forte, antequam uos separaretis, iam se aliqui iusta causa separauerant in longinquissimis terris, unde ad uos eorum
Abbreviated transcription (Latin):
annunti a uerit ecđam p̃t̃ cõmunionẽ omnium gentium : quia eadom ueritate
consequenter accepimus et praedicari in nomine eius paenitentiam et rȩmis
sionem peccatorum per omnes gentes incipientibus ab hierus alem : et in
concus se tenere debemus quis quis uobis annuntia uerit praecer quam
quod accepistis anathemasit : si autem uniuersos donatistas non audimus
so pro ecdesi a xp̃i opponentes quia nullum prose testimonium dediuinis
libris proferunt quo id doceant quan tominus rogote rogatisttos audire
debemus : quinȩ illud prose interprecari conabuntur quod scriptum ẽ
ubi pascis ubi cubas in meridie : Si enim hoc loco scripturarum meridies
africa intellegenda est in parte donati. quod subcaeli feruentiore
plaga est : om̃nes uosmaximitnistae superabunt quorum scisma
ibyzanco et intripoli ex arsit : Sed confligant cumeis artuges
et hoc magis ad sepertinere contendant: mauretania tamen caesari¬

Expanded text:
adnuntiauerit ecclesiam praeter communionem omnium gentium, quia eadem ueritate adnuntiauerit ecclesiam praeter communionem omnium gentium, quia eadem ueritate consequenter accepimus: Et praedicari insionem peccatorum per omnes gentes, incipientibus ab Hieruconcusse tenere debemus: Quis quis uobis adnuntiauerit, praeterquam quod accepistis, anathema sit. Si autem uniuersos Donatistas non audimus se pro ecclesia Christi opponentes, quia nullum pro se testimonium de diuinis libris proferunt, quo id doceant, quanto minus, rogo te, Rogatistas audire debemus, qui nec illud pro se interpretari conabuntur, quod scriptum est: Ubi pascis, ubi cubas in meridie? si enim hoc loco scripturarum meridies Africa intellegenda est in parte Donati, quod sub caeli feruentiore plaga est, omnes uos Maximianistae superabunt, quorum schisma in Byzantio et in Tripoli exarsit. sed confligant cum eis Arzuges et hoc magis ad se pertinere contendant. Mauretania tamen Caesari
Abbreviated transcription (Latin):
solo sinquibus inueniat fidem cum uenerit filius hominis: daueniam noncre¬
dimus: Licet enim et hoc audeas forsitandicere ut in uobis possit in ueniri fides
duam se interra non inuenturum dñs dixit non uos interra sed incaelo eẽ de¬
putandos nõstamen a postolus itacautos reddidit ut etiam angelum decaelo nob̃
Aliud eu angelitantem praeterquam quod accepimus : a nathema eẽ debere p̃cepe¬
rit: Quomodo autem fidimus exdiuinis litteris accepisse nos xp̃m manifestum
si non inde accepimus et ecclesiam manifestã quas libet quisq ansas et uncos aduer¬
sus simplicitatẽ ueritatis intexat quas libet nebulas callidae falsitatis or¬
fundat sicut a nathema erit qui annuntia uerit xp̃m neque passum esse
neque tertio die resurrexisse : qm̃ inueritate euangelica dccepimus oporte¬
bat xpm̃pati et resurgere a mortuis tertiadie: sicerit a nathema quisquis

Expanded text:
solos, in quibus inueniat fidem, cum uenerit filius hominis. da ueniam, non cresolos, in quibus inueniat fidem, cum uenerit filius hominis. da ueniam, non credimus. licet enim et hoc audeas forsitan dicere, ut in uobis possit inueniri fides, quam se in terra non inuenturum dominus dixit, non uos in terra sed in caelo esse deputandos, nos tamen apostolus ita cautos reddidit, ut etiam angelum de caelo nobis aliud euangelizantem, praeterquam quod accepimus, anathema esse debere praeceperit. quo modo autem fidimus ex diuinis litteris accepisse nos Christum manifestum, si non inde accepimus et ecclesiam manifestam? quaslibet quisque ansas et uncos aduersus simplicitatem ueritatis intexat, quaslibet nebulas eallidae falsitatis offundat, sicut anathema erit, qui adnuntiauerit Christum neque passum esse neque tertio die resurrexisse, quoniam in ueritate euangelica accepimus: Oportebat Christum pati et resurgere a mortuis tertia die, sic erit anathema, quisquis
Abbreviated transcription (Latin):
duis hoc audierit cartennas uenerit uel in uiciniam cartennensium munda¬
r adelictis sui somnino non poterit : ita nesi carueris ista uoce riderite metuis
etcumea non cares flerete non uisacutum autem aliquid uideris dicere cum
catholicae nomen non extotius orbis communione interpraetaris sed ex obserua¬
tione praeceptorum omnium diuinorum atq omnium sacramentorum qua¬
si nos etiam si forte hinc sit appellata catholica quo totum ueraciter teneat cu¬
ius ueritatis non nullae particulae etiam indiuersis in ueniuntur haeresib:
huius nominis testimonio nitimur ad de monstrandam ecdesiam in omnibus
gentibus et non promissis dĩ etiam multis tam que manifestis oraculis ipsius¬
ueritatiss sed nempe hoc est totum quod nobis peri suaderecona¬
ris solos remansisse rogatistas quicatholici recte appellandi sint ex obseruatione
praeceptorum omnium diuinorum atq: omnium sacramentorum etuos eẽ

Expanded text:
quis hoc audierit, Cartennas uenerit uel in uiciniam Cartennensium, mundaquis hoc audierit, Cartennas uenerit uel in uiciniam Cartennensium, mundari a delictis suis omnino non poterit. itane si carueris ista uoce, rideri te metuis et, cum ea non cares, flere te non uis? Acutum autem aliquid uideris dicere, cum catholicae nomen non ex totius orbis communione interpretaris sed ei obseruatione praeceptorum omnium diuinorum atque omnium sacramentorum, quasi nos, etiam si forte hinc sit appellata catholica, quod totum ueraciter teneat, cuius ueritatis nonnullae particulae etiam in diuersis inueniuntur haeresibus. huius nominis testimonio nitimur ad demonstrandam ecclesiam in omnibus gentibus et non promissis dei et tam multis tamque manifestis oraculis ipsiuueritatis. sed nempe hoc est totum. quod nobis persuadere conaris, solos remansisse Rogatistas. qui catholici recte appellandi sint ex obseruatione praeceptorum omnium diuinorum atque omnium sacramentorum, et uos esse
Abbreviated transcription (Latin):
cumiuratione promisit ecumes setis in felicissimi situnc quando promittebatur
resisteretis nunc etiam cum redditur contradicitis sed historicus doctus mag¬
num aliquid inuenisti quod contradĩ testimonia proferendum putares
dicis enim quantum ad totius mundi pertinet partes modica parsest in com¬
pensatione totius mundi inqua fides xpĩana nominatur necuis adtendere
Aut te nosse dissimulas in quam multas iambarbaras nationes tam paruo
tempore uenerit euangł ut nec in imicixp̃i dubitareiã possint breuitempore futurũ
quod discipulis respondit de sacculi fine quaerentibus et praedi cabitur
hoc euangelium in uniuerso orbe intestimonium omnibus gentibus et
tuno ueniet finis in hunc etclama et contende quantum potes etiam siapud per¬
sas et indos eu angelium pragdicetur ubi quidem iam diu praedicatur nisi quis¬

Expanded text:
cum iuratione promisit! et cum essetis infelicissimi, si tunc, quando promittebatur, cum iuratione promisit! et cum essetis infelicissimi, si tunc, quando promittebatur, resisteretis, nunc etiam, cum redditur, contradicitis. Sed historicus doctus magnum aliquid inuenisti, quod contra dei testimonia proferendum putares. dicis enim: \'Quantum ad totius mundi pertinet partes, modica pars est in compensatione totius mundi, in qua fides Christiana nominatur\', nec uis adtendere aut te nosse dissimulas, in quam multas iam barbaras nationes tam paruo tempore uenerit euangelium, ut nec inimici Christi dubitare iam possint breui tempore futurum, quod discipulis respondit de saeculi fine quaerentibus: Et praedicabitur hoc euangelium in uniuerso orbe in testimonium omnibus gentibus et tunc ueniet finis. i nunc et clama et contende, quantum potes: etiam si apud Indos et Persas euangelium praedicetur, ubi quidem iam diu praedicatur, nisi, quis
Abbreviated transcription (Latin):
istam proscriptionem xp̃i hereditatem perducere conaris utcum in eius nomine
sicut dixit p̃dicetur paenitentia in omnibus gentibus quisquis hac fuerit prae¬
dicatione commotus inqualibet parte orbisterrarum nisi quae sierit et in ue¬
nerit latentem in mauretania caesariensi cartennem sem uincentiũ aut ali¬
quem ex eius nouem autdecem consortibus dimittiei peccata ñ possint qQuid ñ
Audeat trphus morticinao pelliculae quonon sẽp̃cipit et prȩsumptio carnis et
sanguinis Hocine ẽ bonumopustuum ꝓpterquod nontimeas potestatẽ tantũ
scandalũ ponis aduersus filium matristuae paruulum scilicet et infirmum¬
propterquem xp̃s mortuus est nondum cibo paterno idoneum sed ad huc materno
lacte nutriendum et hilarii libros mihi opponis uti neges ecclesiam crescentem
i nomnibus gentibus usq in finem scłi quam ds̃ contra incredulitatem urãm

Expanded text:
istam proscriptionem Christi hereditatem perducere conaris, ut, cum in eius nomine, istam proscriptionem Christi hereditatem perducere conaris, ut, cum in eius nomine, sicut dixit, praedicetur paenitentia in omnibus gentibus, quisquis hac fuerit praedicatione commotus, in qualibet parte orbis terrarum, nisi quaesierit et inuenerit latentem in Mauretania Caesariensi Cartennensem Vincentium aut aliquem ex eius nouem aut decem consortibus, dimitti ei peccata non possint. quid non audeat typhus morticinae pelliculae? quo non se praecipitet praesumptio carnis et sanguinis? hocine est bonum opus tuum, propter quod non timeas potestatem? tantum scandalum ponis aduersus filium matris tuae paruulum scilicet et infirmumhristus mortuus est, nondum cibo paterno idoneum sed adhuc materno lacte nutriendum et Hilarii mihi libros opponis, uti neges ecclesiam crescentem in omnibus gentibus usque in finem saeculi, quam deus contra incredulitatem uestram
Abbreviated transcription (Latin):
qui remansistis dicis non fiat non fiat audis loqui euangelium oportebat implo¬
ri omnia quaescripta sunt in lege et prophetis etpsalmis deme tunc aperuit
illis sensum ut intellegerent scripturas ec dixit eis qm̃ sic scriptum est e sicopor
tebat xp̃m pati et resargere amortuis tertiadie et praedicari in nomine eilis
paenitentiam et remissionem peccatorum peromnes gentes incipientibus ab
hierł Legis etiam actus apłorum quemammodum hoc euangelium coeperit
abhierł ubi primo illoscentum uiginti sp̃s sc̃s impleuit atq inde in iudaeam et
samariam et in omnes gentes exierit sicut eis dixerat ascensurus incaelum eri¬
tis michi testes in hierł et in tota iudaea et samaria et usq in finesterrae quia
in omnem terram exut sonus eorum et in fines orbisterrae uerbaeorum et tu con¬
tradicis diuinis testimoniis tanta firmitate roboratis tanta luce mani festis et ad

Expanded text:
qui remansistis, dicis: Non fiat, non fiat. Audis loqui euangelium: Oportebat implequi remansistis, dicis: Non fiat, non fiat. Audis loqui euangelium: Oportebat impleri omnia, quae scripta sunt in lege et prophetis et psalmis de me. tunc aperuit illis sensum, utcari in nomine eius paenitentiam et remissionem peccatorum per omnes gentes incipientibus ab Hierusalem. legis etiam actus apostolorum, quem ad modum hoc euangelium coeperit ab Hierusalem, ubi primo illos centum uiginti spiritus sanctus impleuit, atque inde in Iudaeam et Samariam et in omnes gentes exierit, sicut eis dixerat ascensurus in caelum: Eritis mihi testes in Hierusalem et in tota Iudaea et Samaria et usque in fines terrae, quia in omnem terram exiuit sonus eorum et in fines orbis terrae uerba eorum. et tu contradicis diuinis testimoniis tanta firmitate roboratis, tanta luce manifestis et ad
Abbreviated transcription (Latin):
er inundes enim non sunt timori bono operi sed malo uis autem nontimere
ootes cutere bonum fac et habebis laudem ex illa: Siue enim potestas ueri¬
fatesfauens aliquem corrigat laudem habet ex illa qui fuerit emenda
tus: fiue in imita ueritati in aliquem saeuiat laudem habet ex illa qui uic¬
tor suerit coronatus : tuautem non bonum facis ut timere non debeas
tostestatem nisi forte bonum est sedere et non aduersus fratrem detra¬
here sed ad uersus fratres omnes in omnibus gentibus constitutos quib:
testimonium perhibent prophetae xp̃sa postoli cumlegitur in semine tuo bene¬
dicentur om̃s gentes Cum logitur abortu solis usq ad occasum sacrificium mundũ
offertur nomini meo qm̃ glorificatum ẽ nomen m eum ingentib: dicit dñs Audi
dicit dñs non dicit donatus autrogatus autuincentius aut hilarius autambrosiur
gloria eius omnis terra fiat fiat. Et tu sedes cartennis ecum decem rogatistis

Expanded text:
Principes enim non sunt timori bono operi, sed malo. Vis autem non timere Principes enim non sunt timori bono operi, sed malo. Vis autem non timere potestatem? bonum fac, et habebis laudem ex illa . Sive enim potestas veritati favens aliquem corrigat, laudem habet tus; siue inimica ueritati in aliquem saeuiat, laudem habet ex illa, qui uictor fuerit coronatus. tu autem non bonum facis, ut timere non debeas potestatem, nisi forte bonum est sedere et non aduersus fratrem detrahere sed aduersus fratres omnes in omnibus gentibus constitutos. quibus testimonium perhibent prophetae, Christus, apostoli, cum legitur: In semine tuo benedicentur omnes gentes, cum legitur: Ab ortu solis usque ad occasum sacrificium mundum offertur nominimeo, quoniam glorificatum est nomen meum in gentibus, dicit dominus — audi: \'dicit dominus\', non: dicit Donatus aut Rogatus aut Vincentius aut Hilarius aut Ambrosius gloria eius omnis terra. fiat, fiat. et tu sedes Cartennis et cum decem Rogatistis,
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad mare et aflumine usq ad terminos orbisterrae xp̃m̃ exulem facere conare¬
mini : Immo uero seruant regesterraexp̃o etiam leges ferendo prixp̃o: Malo
resum̃ caecilianum e socio seius regibus terrae puniendos falsis crminibiuas
obiecerunt conuertantur leones ad comminuenda osacalum naninibus
fecdam hel ie seinteredat in nocens comprobatus et selacu quo illi pereunt
liberatus quienim parat proximo suo foueam ipseiu ftolasit aaot li pereunt
Ecipe te frater dum in haccarne uiuis ab ira quaeuentura ẽ pertina cibus et superbis :
teipor temporalium potestatum quando ueritatem obpugnat : iustis fortibus
Noriosa probatio est infirmis periculo satemptatio : quando autem ueritatem prae¬
dlciti drantibus cordatis utilis ammonitio ẽ: in sensatis in utilis afflictio: Non
et tamen potestas nisi adõ: quiautem resistit potestati dĩ ordinationi resistit:

Expanded text:
usque ad mare et a flumine usque ad terminos orbis terrae Christum. exulem facere conareusque ad mare et a flumine usque ad terminos orbis terrae Christum. exulem facere conaremini? immo uero seruiant reges terrae Christo etiam leges ferendo pro Christo. maiores uestri Caecilianum et socios eius regibus terrae puniendos falsis criminibus obiecerunt; conuertantur leones ad comminuenda ossa calumniantium nec Danihel ipse intercedat innocens comprobatus et de lacu, quo illi pereunt, liberatus; qui enim parat proximo suo foueam, ipse iustius cadet in eam. Eripe te, frater, dum in hac carne uiuis, ab ira, quae uentura est pertinacibus et superbis. terror temporalium potestatum quando ueritatem oppugnat, iustis fortibus gloriosa probatio est, infirmis periculosa temptatio; quando autem ueritatem praedicat, errantibus cordatis utilis admonitio est, insensatis inutilis afflictio. non est tamen potestas nisi. a deo; qui aute
Abbreviated transcription (Latin):
dõ congruere ut in unitate colatur ostendit: His ego dominios lucris inpe¬
diendis ad contradicendum ieo ꝓponerem collegis meis ne in montibus ecol¬
libus uris id ẽ intumoribus superbia eurãe xp̃i oues errantes in pacis ouile
colligerentur ubi ẽ unus grex et unus pastor ita sanehuio prouisioni contra¬
dicere debuineres quas dicitis urãs perdo retis et securi xpm ꝓscriberetis utiure
rom ano testamenta conderetis et iure diuino patrib: conditũ testamentũ ub
scriptũ ẽ. in semine tuo benedicentur om̃s gentes calũ niosiscriminationib ñ¬
perecis ut inemptionib: etuenditionib: liberos contractus haberetis et uob diuide¬
quod domnauit ds̃deorum a solisortu usq ad occasũ uocatis filuis non ualeret : it
deterra corporis urĩ in exiliũ nonmitterem ini ederagno sanguins sui amari

Expanded text:
deo congruere, ut in unitate colatur, ostendit\'. His ego dominicis lucris impedeo congruere, ut in unitate colatur, ostendit\'. His ego dominicis lucris impediendis ad contradicendum me opponerem collegis meis, ne in montibus et collibus uestris, id est in tumoribus superbiae uestrae Christi oues errantes in pacis ouile colligerentur, ubi est unus grex et unus pastor? ita sane huic prouisioni contradicere debui, ne res, quas dicitis uestras, perderetis et securi Christum proscriberetis? ut iure Romano testamenta conderetis et iure diuino patribus conditum testamentum, ubi scriptum est: In semine tuo benedicentur omnes gentes, calumniosis criminationibus rumperetis? ut in emptionibus et uenditionibus liberos contractus haberetis et uobis diuidequod donauit deus deorum a solis ortu usque ad occasum uocatis filiis, non ualeret? ut de terra corporis uestri in exilium non mitteremini et de regno sanguinis sui a mari
Abbreviated transcription (Latin):
nes ciebamus hicesse ueritatem ne eam discere uoleb amus: sed nos adeam cognos¬
cendam metus fecit intentos : quotimuimus ne forte sineullis rerum aeterna¬
rum iucris damnorerum temporalium feriremur gratias dño qui negre¬
gentiam nr̃ãm stimulo terroris excussit ut saltĩ solliciti quaereremus quod se¬
curinumquam nos securauimus : Aliidicant nos falsis numoribus terrebamur
intrarequos falsos essenesciremus nisi intraremus nec intraremus nisi cogeremꝰ:
gratias dño qui trepidationem nram flagello abstulit expertos docuit quam
uana et in ania deecclesia sua menda x fama iacta uerit : hinciam credimus et
illa falsa eẽ qua e auctores huius hȩres scriminati sunt quando posteri eorum
tam falsa et peiora finxerunt Aliidicant: putabamus quidem nichil intereẽ
ubifidem xp̃i teneremus: sed gratias dño qui nos ad iuisione collegit ec hocuni

Expanded text:
dicant: \'Nesciebamus hic esse ueritatem nec eam discere uolebamus; sed nos ad eam cognosdicant: \'Nesciebamus hic esse ueritatem nec eam discere uolebamus; sed nos ad eam cognoscendam metus fecit intentos, quo timuimus, ne forte sine ullis rerum aeternarum lucris damno rerum temporalium feriremur; gratias domino, qui neglegentiam nostram stimulo terroris excussit, ut saltem solliciti quaereremus, quod securi numquam nosse curauimus, alii dicant: \'Nos falsis rumoribus terrebamur intrare, quos falsos esse nesciremus, nisi intraremus, nec intraremus, nisi cogeremur; gratias domino, qui trepidationem nostram flagello abstulit, expertos docuit, quam uana et inania de ecclesia sua mendax fama iactauerit; . hinc iam credimus et illa falsa esse, quae auctores huius haeresis criminati sunt, quando posteri eorum tam falsa et peiora finxerunt\\ alii dicant: Putabamus quidem nihil interesse, ubi fidem Christi teneremus; sed gratias domino, qui nos a diuisione collegit et hoc uni
Abbreviated transcription (Latin):
uerã etdesiã ẽẽ partẽ donati quia eos ad cognoscendam atholica uerttatepiseiuaitas
torpidos fastidiosos pigrosq faciebat : quã multis aditũ intrandi obserorsbant
rumores maledicorum quinescio quid aliud nos in altaredĩ ponere iactabant :
quam multi nihil inter eẽ credentes in qua quisq. parte xp̃unus sit ideo ꝑmane¬
bant in partedonati quia ibinatierant ȩceosinde discedere atq ad at holicam
transire nemo cogebat: his omnibus harum legũ terror quibus promulgandis
seges dñõ seruiunt intimore ita profuit ut nunc aludicantiam bocuoleban seus
dõ gratias qui nob̵ occasionẽ pbuit iã iãq faciendi et dilationũ morulas amputaut:
asii dicant: hoc ẽ duerum iam scieba mus sed nescio qua consuetudus tenedamur
gratias dño qui uincula nrã disrupit e nos ad pacis uinulum transtulit Anduanui

Expanded text:
ueram ecclesiam esse partem Donati, quia eos ad cognoscendam catholicam ueritatem securitas ueram ecclesiam esse partem Donati, quia eos ad cognoscendam catholicam ueritatem securitas torpidos, fastidiosos pigrosque faciebat! quam multis aditum intrandi obserabant rumores maledicorum, qui nescio quid aliud nos in altare dei ponere iactitabant! quam multi nihil interesse credentes, in qua quisque parte Christianus sit, ideo permanebant in parte Donati. quia ibi nati erant et eos inde discedere atque ad catholicam transire nemo cogebat! His omnibus harum legum terror, quibus promulgandis reges domino seruiunt in timore, ita profuit, ut nunc alii dicant: clam hoc uolebamus; sed deo gratias, qui nobis occasionem praebuit iam iamque faciendi et dilationum morulas amputauit\', alii dicant: Hoc esse uerum iam sciebamus, sed nescio qua consuetudine tenebamur; gratias domino, qui uincula nostra disrupit et nos ad pacis uinculum transtulit\', alii
Abbreviated transcription (Latin):
superabatur exemplis : Nam primomihi opponebatur ciuitas mea quaecum
tota cẽt in parte donati adunitatem catholicam legum imperaliũ timor e
conuersa est quam nunc uidemus ita huius urãe animositatis perniciẽ deces¬
tari ut inea numquam fuisse credatur : Ita aliȩ multȩ quaemihi nominatim
commemorabantur utipsis rebus agnoscerem etiam in haccausa rete intelle¬
gi posse quod scriptum ẽ : da sapienti occasionẽ et sapientior erit: quã multi
enim quod cerco scimus iam uolebant eẽ catholici manifestissima ueritate cõ¬
moti et offensionem suorũ reuerendo cotidie differebant: quam multos
non ueritas quanũ quam prae sumpsistis sed obduratȩ consuecudinis graue uin¬
culũ conligabatiut in eis compleretur diuna illa sententia uerbis nonemendabit᷑¬
seruus duras sienim et intellexerit non oboediet quam multi progterea putabant

Expanded text:
superabatur exemplis. nam primo mihi opponebatur ciuitas mea, quae cum superabatur exemplis. nam primo mihi opponebatur ciuitas mea, quae cum tota esset in parte Donati, ad unitatem catholicam legum imperialium timore conuersa est, quam nunc uidemus ita huius uestrae animositatis perniciem detestari, ut in ea numquam fuisse credatur; ita aliae multae, quae mihi nominatim commemorabantur, ut ipsis rebus agnoscerem etiam in hac causa recte intellegi posse, quod scriptum est: Da sapienti occasionem et sapientior erit. quam multi enim, quod certo scimus, iam uolebant esse catholici manifestissima ueritate commoti et offensionem suorum reuerendo cotidie differebant! quam multos non ueritas, qua numquam praesumpsistis, sed obduratae consuetudinis graue uinculum conligabat, ut in eis compleretur diuina illa sententia: Verbis non emendabitseruus durus; si enim et intellexerit, non oboediet! quam multi propterea putabant
Abbreviated transcription (Latin):
retur quibus libet uerbis si non tã multis ostenderecur exemplis : Non illosaut
illos homines sed multas ciuitates uidemus fuisse donatistas nunc esse catholicas
Decestari uehementer diabolicam separationem diligere ardenter unita¬
tem quae tamentimoris huius quitibi displicet occasionibus catholicae
factae sunt perleges imperatorum a constantino apudquem primum uestri
ultro caecilianum accusauerunt : usq ad presentes imperatores qui iudicium
illius quem ur̃i elegerunt quẽ iudicibus epĩs preculerunt iustissime contra
uos custodiendum esse decernunt : His ergo exemplis a collegis meis mihi ꝓ¬
propositis cessi inam me a primitus sententia  nonerat nisi neminem ad uni¬
tatem xp̃i eẽ cogendum uerbo eẽ agendum disputatione pugnandum
ratione uincendum nefictos catholicos haberemus quos a pertos hȩreticos
noueramus : Sed haec opinio mea non contradicentiũ uerbis sed demonstrantiũ

Expanded text:
retur quibuslibet uerbis, si non tam multis ostenderetur exemplis. non illos aut retur quibuslibet uerbis, si non tam multis ostenderetur exemplis. non illos aut illos homines sed multas ciuitates uidemus fuisse Donatistas, nunc esse catholicas, detestari uehementer diabolicam separationem, diligere ardenter unitatem. quae tamen timoris huius, qui tibi displicet, occasionibus catholicae factae sunt per leges imperatorum a Constantino, apud quem primum uestri ultro Caecilianum accusauerunt, usque ad praesentes imperatores, qui iudicium illius, quem uestri elegerunt, quem iudicibus episcopis praetulerunt, iustissime contra uos custodiendum esse decernunt. His ergo exemplis a collegis meis mihi propositis cessi. nam mea primitus sententia non erat nisi neminem ad unitatem Christi esse cogendum, uerbo esse agendum, disputatione pugnandum, ratione uincendum, ne fictos catholicos haberemus, quos apertos haereticos noueramus. sed haec opinio mea non contradicentium uerbis sed demonstrantium
Abbreviated transcription (Latin):
inter illos epis coposgestum est etiam si forte ab ali quibus eorum sciebat᷑
si non sit acceptio personarum nunc ab omnibus ignoratur: Cur ergo
non abomnibus pax amatur Haec facillime cogitare possetis aut for¬
tasse etiam cogitatis sed melius erat ut amaretis possessiones terrenas
quas timendo perdere cognitȩ ueritati consentiretis: quam ut amaretis
uanissimam hominum gloriam quam uos putatis perdere si cognitae
ueritati consensergtis :Vides itaqueiam ut opinor non esse consideran¬
dum quod quisq cogitur sed quale sit illud quo cogitur utrum bonium
anmalum : Non quo quisq bonus eẽ possit inuitus sed timendo quod non uult
patiuel relinquit inpedientẽ animositatem uel ignoratã cõpellitur cognos¬
cere ueritatẽ ut timens uel respuat falsum de quo contendebat uelquȩrat uerũ
quod nesciebat et uolensiam teneat qđ nolebat: Suꝑ fluo fortasse hocdice¬

Expanded text:
inter illos episcopos gestum est, etiam si forte ab aliquibus eorum sciebatur, inter illos episcopos gestum est, etiam si forte ab aliquibus eorum sciebatur, si non sit acceptio personarum, nunc ab omnibus ignoratur. cur ergo non ab omnibus pax amatur?\' haec facillime cogitare possetis aut fortasse etiam cogitatis. sed melius erat. ut amaretis possessiones terrenas, quas timendo perdere cognitae ueritati consentiretis, quam ut amaretis uanissimam hominum gloriam, quam uos putatis perdere, si cognitae ueritati consenseritis. Vides itaque iam, ut opinor, non esse considerandum, quod quisque cogitur, sed quale sit illud, quo cogitur, utrum bonum an malum. non quo quisque bonus esse possit inuitus, sed timendo, quod non uult, pati uel relinquit impedientem animositatem uel ignoratam compellitur cognoscere ueritatem, ut timens uel respuat falsum, de quo contendebat, uel quaerat uerum, quod nesciebat, et uolens iam teneat, quod nolebat. superfluo fortasse hoc dice
Abbreviated transcription (Latin):
tatis apponit non odio nocendi : sed dilectione sanandi: cumboni et mali
eadem faciunt eademq patiuntur : non factis et poenis sed causis utiq
dis cernendi sunt pharao populum dĩ duris laboribus at terebat mos¬
ses eundem populum impie agentem duris cohercitionibus afflige¬
bat: Similia fecerunt : seđ non similiter prodesse uoluerunt Ille
dominatione inflatus iste dilectione in flammatus ẽ : ⁊e tabel occidit
prophetas helia soccidit pseudo prophetas : Puto qđ diuersa sint merita
relin quebant sicut ipse dñs nocentem iudam usque ad condignum eius exitum
toleauit et eum sacram caenam cum in nocentibus communicare permisit.
sicut tolerarunt apłi eos qui perinuidiam quod ipsius diaboli uitium est xpm̃
Annuntiabant sicut tolerauit cyprianus collegarum auaritiam quam
secundum apostolum appellat idolo latriam: Postremo quicquid tuno

Expanded text:
tatis apponit, non odio nocendi, sed dilectitatis apponit, non odio nocendi, sed dilectieadem faciunt eademque patiuntur, non factis et poenis sed causis utique discernendi sunt. Pharao populum dei duris laboribus adterebat, Moyses eundem populum . impie agentem duris cohercitionibus affligebat; similia fecerunt, sed non similiter prodesse uoluerunt; ille dominatione inflatus, iste dilectione inflammatus est.. Iezabel occidit prophetas, Helias occidit pseudoprophetas; puto, quod diuersa sint meritarelinquebant, sicut ipse dominus nocentem ludam usque ad condignum eius exitum tolerauit et eum sacram cenam cum innocentibus communicare permisit, sicut tolerarunt apostoli eos, qui per inuidiam, quod ipsius diaboli uitium est, Christum adnuntiabant, sicut tolerauit Cyprianus collegarum auaritiam, quam secundum apostolum appellat idolatriam. postremo quicquid tunc
Abbreviated transcription (Latin):
Nonne contumacem ancillã data sibi potestate sarra potius affligebat : et
utiq non eam quam superius benefitio suo matrem fecerat crudeliter
oderat sed in ea superbiam salubriter edomabat non autẽ ignoras quo distȩ
duae mulieres sarra etagar et duo filii earum isa ac et is malel prospiritalib
et carnalib figurentur: et cum legamus ancillam et filiũ eius a sarra passos
graues molestias paulus tamen apłs dicit qđ ab isma hele persecutionẽ sit
passus isaac sed sicut tunc inquit ille qui erat secundũ carnem ꝑsequebatureũ
qui erat secundum spm ita et nunc ut qui possunt intellegant magis eclera
catholicam persecutionem pati superbia et impietate carnalium quos tem¬
poralibus molestiis atq terroribus emendare conatur: quic quidergo
facit uera et legitima mater etiam si asperum amarumq sentiatur Non
malum promalo reddat : sed bonum disciplinae expellendo malum iniqui¬

Expanded text:
Nonne contumacem ancillam data sibi potestate Sara potius affligebatV et Nonne contumacem ancillam data sibi potestate Sara potius affligebatV et utique non eam, quam superius beneficio suo matrem fecerat, crudeliter oderat, sed in ea superbiam salubriter edomabat. non autem ignoras, quod istae duae mulieres Sara et Agar et duo filii earum Isaac et Ismahel pro spiritalibus et carnalibus figurentur; et cum legamus ancillam et filium eius a Sara passos graues molestias. Paulus tamen apostolus dicit, quod ab Ismahele persecutionem sit passus Isaac: Sed sicut tunc, inquit, ille, qui erat secundum carnem. persequebatur eum, qui erat secundum spiritum, ita et nunc, ut, qui possunt, intellegant magis ecclesiam catholicam persecutionem pati superbia et impietate carnalium, quos temporalibus molestiis atque terroribus emendare conatur. quifacit vera et legitima mater, etiam si asperum amarumque sentiatur, non malum pro malo reddit, sed bonum disciplinae expellendo malum iniqui
Abbreviated transcription (Latin):
in ueneritis cogite intrare. cum legas etiam ipsum primo saulum postea paulũ
Ad cognoscendam et tenendam ueritatem magna uiolentia xp̃i coggitis esse
compulsumꝰ nisi forte cariorẽ putas hominibus eẽ pecuniam uel qualem
libet possessionem quam lucem istam quae oculis capitur: hanc ille caelestiuoce
prostratus subito amissam non recuperauit nisi cum scãe in corporaretur
ecclesiae . Et putas nullam uim adhibendam esse homini ut aberroris pnicie
liberetur cum ipsum dm̃ quo nemonos utilius diligit certissimis exemplis hoc
facere uideas et xp̃m audias dicentem. Nemo ad meuenit nisi quem pater ad¬
traxerit quod fit in cordibus omnium quise ad eum diuinae iracundiae timore
conuertunt et noueris aliquando furem a uertendis pecoribus pabulũ spar¬
gere et aliquando pastorẽ flagello ad gregem pecora errantia reuocare a

Expanded text:
inueneritis, cogite intrare\', cum legas etiam ipsum primo Saulum postea Paulum inueneritis, cogite intrare\', cum legas etiam ipsum primo Saulum postea Paulum ad cognoscendam et tenendam ueritatem magna uiolentia Christi cogentis esse compulsum, nisi forte cariorem putas hominibus esse pecuniam uel qualem libet possessionem quam lucem istam, quae oculis carpitur? hanc ille caelesti uoce prostratus subito amissam non recuperauit, nisi cum sanctae incorporaretur ecclesiae. et putas nullam uim adhibendam esse homini, ut ab erroris pernicie liberetur, cum ipsum deum, quo nemo nos utilius diligit, certissimis exemplis hoc facere uideas et Christum audias dicentem: Nemo ad me ueuit, nisi quem pater adtraxerit, quod fit in cordibus omnium, qui se ad eum diuinae iracundiae timore conuertunt, et noueris aliquando furem auertendis pecoribus pabulum spargere et aliquando pastorem flagello ad gregem pecora errantia reuocare?
Abbreviated transcription (Latin):
ligat : et quilet hargicum excitat ambobus molestus ambos amat quis
nõs potet amplius a mare quamds̃ et tamennos non solum docere suauit
uerum etiam salubriter terrere noncessat. fomentis lenibus quibus consolatur
saepe etiam morda cissimum medicamentum tribulationis adiungens exercet
fame patriarchas etiampios et religiosos populum contumacem poenis grauioribus
agitat non aufert ab apostolo stimulum carnis tertio rogatus ut uirtutem in
in firmitate perficiat : diligamus etiam in imicos nr̃os quia hociustum est et
hoc praecepit ds̃ ut simus filii patris nr̃i qui incaelis ẽ . qui solem suum facit orir
superbonos et malos et pluit super iustos et in iustos: sed sicut ista dona eius lau¬
damus ita etiam flagella eius in tos quos diligit cogitemus: putas neminem
debere cogi adiustitiam cum legas patrem familias dixisse seruis quoscumq

Expanded text:
ligat et qui lethargicum excitat, ambobus molestus ambos amat. quis ligat et qui lethargicum excitat, ambobus molestus ambos amat. quis nos potest amplius amare quam deus? et tamen nos non solum docere suauiter uerum etiam salubriter terrere non cessat. fomentis lenibus, quibus consolatur, saepe etiam mordacissimum medicamentum tribulationis adiungens exercet fame patriarchas etiam pios et religiosos, populum contumacem poenis grauioribus agitat, non aufert ab apostolo stimulum carnis tertio rogatus, ut uirtutem in infirmitate perficiat. diligamus etiam inimicos nostros, quia hoc iustum est et hoc praecepit deus, ut simus filii patris nostri, qui in caelis est, qui solem suum facit oriri super bonos et malos et pluit super iustos et iniustos. sed sicut ista dona eius laudamus, ita etiam flagella eius in eos, quos diligit, cogitemus. Putas neminem debere cogi ad iustitiam, cum legas patrem familias dixisse seruis: \'Quoscumque