comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bo circũ septũ. triquaͬrũ statuere. eiusq
tres partes asiam. turopa & africam
uocauerunt. Quã uis aliqui duas hoc est asiam
ac de inde africam ineuropã accipiendã puta¬
uerunt. Asia tribus partibus occano circũ¬
cincta ꝑ totã transuersi plagã orientis ex¬
tenditur. Haec occasum uersus addexterã sui
sub axe septentrionis incipientem contingitꝰ eu¬
ropam. asinistra autẽ africã dimittit. Dub degyp¬
to uero & siria. mare nr̃or quod magnũ genetessi
dicimus haba Europa incipit ut dixi sub plaga
septentrionis aflumine tanai. quo rifti montes sar¬
motico auersi occeano. tanaim fluuiũ infundunt
qui preteriens aras ae terminos alex andri magnii
in rodiascorũ finibus sitos meotidas auge plaudes
Quarũ immensa exundatio iuxta thcodosiã urbem
euxinũ pontũ late ingreditur. Inde iuxta con¬
stanti nopolim longe mittuntur angustiȩ. doncc
eas mare hoc quod dicimus nr̃m accipiat. Euro pe

Expanded text:
bo circum saeptum, triquetrum statuere eiusque bo circum saeptum, triquetrum statuere eiusque tres partes ASIAM EVROPAM ET AFRICAM uocauerunt, quamuis aliqui duas hoc est Asiam ac deinde Africam in Europam accipiendam putarint. ASIA tribus partibus oceano circumcincta per totam transuersi plagam orientis extenditur. haec occasum uersus a dextra sui sub axe septentrionis incipientem contingit Europam, a sinistra autem Africam dimittit, sub Aegypto uero et Syria mare nostrum quod Magnum generaliter dicimus habet. EVROPA incipit ut dixi sub plaga septentrionis, a flumine Tanai, qua Riphaei montes Sarmatico auersi oceano Tanaim fluuium fundunt, qui praeteriens aras ac terminos Alexandri Magni in Rhobascorum finibus sitos Maeotidas auget paludes, quarum inmensa exundatio iuxta Theodosiam urbem Euxinum Pontum late ingreditur. inde iuxta Constantinopolim longae mittuntur angustiae, donec eas mare hoc quod dicimus Nostrum accipiat. Europae
Abbreviated transcription (Latin):
presserint.Et priora illa seculaquȩ multo nume¬
rosiora monstrauimus. uel tenuissimo testari re¬
latu. similes miserias ꝑ tullisse.
Sicturus igitur ab orbe condito usq adurbẽ con¬
ditam de hinc usq ad cesaris principatũ nati¬
uitatẽq xp̃i. ex quo sub potestate urbis mansit
imperiũ. uel & iam usq addies nr̃os inquantũ ad
cognitionẽ uocare suffero. conflictationes gene¬
ris humani. & ueluti ꝑdiuersas partes ardentẽ
mundũ face cupiditatis. incensũ specula ostenta¬
turus. necessariũ reor ut primo ipsũ orbem ter¬
rarũ quẽ in habitat humanũ gents. sicut est ama¬
ioribus trifariũ distributũ de inde regionibus ꝓ¬
uincusq de terminatũ expediam. quo facilius cũ
locales bellorũ morborũq clades ostentabuntur.
studiosi quiq non solũ rerũ ac temporũ. sed & iã
locorũ conscientiã consequantur.iis.¬
aiores nr̃i orbem totius terre occeani lim¬

Expanded text:
presserint; et priora illa saecula, quae multo numepresserint; et priora illa saecula, quae multo numerosiora monstrabimus, vel tenuissimo testari relatu similes miserias pertulisse? Dicturus igitur ab orbe condito usque ad Urbem conditam, dehinc usque ad Caesaris principatum, nativitatemque Christi, ex quo sub potestate Urbis orbis permansit imperium: vel etiam usque ad dies nostros, in quantum ad cognitionem vacare suffecero, conflictationes generis humani et veluti per diversas partes ardentem malis mundum, face cupiditatis incensum, e specula ostentaturus, necessarium reor ut primum ipsum terrarum orbem, quem inhabitat humanum genus, sicut est a majoribus trifariam distributus, deinde regionibus provinciisque determinatus, expediam: quo facilius cum locales bellorum morborumque clades ostentabuntur, studiosi quique non solum rerum ac temporum sed etiam locorum scientiam consequantur. Maiores nostri orbem totius terrae, oceani lim
Abbreviated transcription (Latin):
pia ita & iusta est. agitur hie mundus & homo.Mo¬
minẽ autẽ qui conuertibilitate. naturȩ & qui liber¬
tate licentiȩ & infirmus & contumax est. sieut pie
gubernar egenũ opis oportos. ita iuste corripi ami¬
moderatũ libertatis necesse est. Ture ab initio homo
ꝑbona malaq alternantia. exerceri hunc mundũ
sentit. quisquis perse atq inse humanũ genus uid&.
Deinde cum ab ipso primo homine peccatũ punitio¬
nẽq peccati coepisse doceamur. porro autẽ cũ & iã
isti de medus temporibus inchoantes. quã uis suꝑno¬
rũ nusqua memmerint. Nihil nisi cladesq descripse¬
rint. que bella quid aliud dicenda sunt. nisi uergen
tia in alterutrũ mala: Mala autẽ huiꝰmodi quę
tune erant sicut & nunc sunt inquantũ sunt
sine dubio aut manifesta peccata sunt. aut occul¬
tȩ punitiones peccatorũ. Quid impedimenti est
nos eius rei caput pandere. cuius illi corpus ex¬

Expanded text:
bona ita et iusta est, agitur mundus et homo, hobona ita et iusta est, agitur mundus et homo, hominem autem, qui conuertibilitate naturae et libertate licentiae et infirmus et contumax est, sicut pie gubernari egenum opis oportet ita iuste corripi inmoderatum libertatis necesse est, iure ab initio hominis per bona malaque alternantia, exerceri hunc mundum sentit quisquis per se atque in se humanum genus uidet; deinde cum ab ipso primo homine peccatum punitionemque peccati coepisse doceamur; porro autem cum etiam isti de mediis temporibus inchoantes, quamuis superiorum nusquam meminerint, nihil nisi bella cladesque descripserint — qutia in alterutrum mala: mala autem hujusmodi quae tunc 9 erant, sicut et nunc sunt in quantum sunt, sine dubio, aut manifesta peccata sunt, aut occultae punitiones peccatorum, quid impedimenti est nos ejus rei caput pandere, cujus illi corpus ex
Abbreviated transcription (Latin):
primũ ueluti adnouã prudentiã con¬
cusum suscitatumq euigilarit. ego initiũ
mserie hominũ abmitio peccati primi
hominis docere institui. paucis dũ taxat
hisdẽq breuit̃ delibatis
unt autẽ ab adã primo homine. usque ad
ninũ magnũ ut dicunt regẽ quando natꝰ
ignorati sunt. Anino autẽ uel ab rahã
usq ad cȩsart augustũ. id est usq adnati¬
uitatẽ xp̃i que fuit anno imperii ce¬
saris quad ragesimo secundo. eũ facta pacecũ
phartuis ianiꝰ porte clausȩ sunt & bella arooib¬
uerunt. Qua propt̃ res ipsa exigit. exhis ubris
quã breuissime uel pauca contingere ꝯun og¬
ne mundi loquentes preteritorũm fidẽ annunti¬
ationen fut uorũ & post sub sequa probatione fe¬
cerunt. Non quod auctoritatẽ eorã cui quã uide¬
amur ingereir sed quod opere pretiũ sit deope¬
nione uiigata quȩ nobis cũ om̃ibus cõmunis sit cõ¬
monere. primũ quasi diuina prouidentia. que sicut

Expanded text:
primum veluti ad novam providentiam conprimum veluti ad novam providentiam concussum suscitatumque evigilarit: ego initium miseriae hominum ab initio peccantis hominis ducere institui, paucis 7 dumtaxat, iisdemque breviter delibatis. Sunt autem ab Adam, primo homine, usque ad Ninum, magnum ut dicunt regem, quando natus ignorati sunt. A Nino autem vel Abraham usque ad Caesarem Augustum, id est, usque ad Nativitatem Christi, quae fuit anno imperii Caesaris quadragesimo secundo, cum, facta pace cum Parthis, Jani portae clausae sunt, et bella toto ouerunt. quapropter res ipsa exigit ex his libris quam breuissime uel pauca contingere, qui originem mundi loquentes praeteritorum fidem adnuntiatione futurorum et post subsequa probatione fecerunt: non quo auctoritatem eorum cuiquam uideamur ingerere, sed quo operae pretium sit de opinione uulgata quae nobis cum omnibus communis est commonere. primum quia si diuina prouidentia, quae sicut
Abbreviated transcription (Latin):
gionis alienos. Et merito hac scrutatione
clauerit regnasse mortem auidam sangui¬
nis. dum ignoratur religio que prohibera
asanguine̾. Ista inlucescente. illam consti¬
pusse illam concludi. cum ista preuale¬
ras. Illam penitus nillam futuram. cũ hȩc
sola regnauent. Eeueptis uidelica semo¬
tisq illis diebus nouissimis sub fine saeculi.
& sub apparitione anti xp̃i. uel & iam
sub conclusione iudicii. quibus futuras an¬
gustias quales ante non fuerint. dñs xp̃e
re ac grauiore discrimine per into lera¬
biles tribulationes temporũ illorũ. scõs
studiosi ad scribendũ uiri. qui res gestas
regum populorũq ob diuturnamꝰ memo¬
riam uerbis propagabe: unt. in itium
scribendi anino beli filio rege assyriorũ
fecere. qui cũ opinione caeca mundi ori¬
ginẽ crraturamq hominũ siue mitio cre¬
di uelint. coepisse tam̃ ab hoc regna bel¬
laq definiunt. quasi uero catenus hu
manũ gemis ritu pecudũ uixerit & tẽ

Expanded text:
gionis alienos: ut merito hac scrutatione gionis alienos: ut merito hac scrutatione claruerit regnasse mortem auidam sanguinis, dum ignoratur religio quae prohiberet a sanguine; ista inlucescente, illam constupuisse; illam concludi, cum ista iam praeualet; illam penitus nullam futuram, cum haec sola regnabit: exceptis uidelicet semotisque illis diebus nouissimis sub fine saeculi et sub apparitione Antichristi uel etiam sub conclusione iudicii, quibus futuras angustias, quales ante non fuerint, dominus Chre ac grauiore discrimine, per intolerabiles tribulationes temporum illorum sanctos studiosi ad scribendum uiri, qui res gestas regum populorumque ob diuturnam memoriam uerbis propagauerunt, initium scribendi a Nino Beli filio, rege Assyriorum, fecere — qui cum opinione caeca mundi originem creaturamque hominum sine initio credi uelint, coepisse tamen ab hoc regna bellaque demanum genus ritu pecudum vixerit, et tunc
Abbreviated transcription (Latin):
bellis grauia. aut corrupta morbis. aut
fame tristia. aut terrarũ motibus ter¬
ribilia. aut inundationibus aquarum in¬
solita. aut ruptionibus igniũ metuenda.
aut ictibus fluminũ plagisq grandinum
seua. aut &iam parricidus flagitusq mise¬
ra. per trans acta retro saccula repperisse
ordinato breuit̃ uoluminis textu explica¬
sem. Maximc cũ reuerentiam tuã ꝑfite
cetn orientes radii mox ut de speculo des¬
esesiastice claritatis elati sunt toco orbe
fulserunt leui opusculo occupamusoro
portera & sc̃s filius tuus iulianus care¬
taginenisis seruus dei satis fieri suꝑ hac ae
peditioni sue eadem fidutia quã popos¬
cistis exigerae: dedi operam. & me ipsum
inprimis confusione pressi. eui plerũꝗ re¬
putanti supra modũ ex astuasse presentium
clades temporum uidebantur. Nactus sum
enĩ preceritos dies non solũ aeque ut hos
graues. uerum & iam tanto atrocius miseri¬
ores. quanto longius a remedio uerae reli¬

Expanded text:
bellis grauia aut corrupta morbis aut bellis grauia aut corrupta morbis aut fame tristia aut terrarum motibus terribilia aut inundationibus aquarum insolita aut eruptionibus ignium metuenda aut ictibus fulminum plagisque grandinum saeua uel etiam parricidiis flagitiisque misera per transacta retro saecula repperissem, ordinato breuiter uoluminis textu explicarem. maxime cum reuerentiam tuam perficcem orientes radii mox ut de specula ecclesia- sticae claritatis elati sunt toto orbe fulserunt - leui opusculo occupari non oporteret et sanctus filius tuus, Iulianus Carthaginiensis, seruus Dei, satisfieri super hac re petitioni suae eadem fiducia qua poposcit exigeret: dedi operam et me ipsum in primis confusione pressi. cui plerumque reputanti super modum exaestuauisse praesentium clades temporum uidebantur. nanctus sum enim praeteritos dies non solum aeque ut hos graues, uerum etiam tanto atrocius miseros quanto longius a. remedio uerae reli
Abbreviated transcription (Latin):
derinit sedihis quos amant telant Et
amartes demiuĩi de domum. uon quasi
ex natura apti copom ugilint. sed ex
concrentia solliciti ai ioris inuigilant
Unde iam mystico saciema ⁊ cuuange¬
audirẽ Pencu & iam nobias ducem ange¬
lum sequens. canen comitem habere non
spiruit. Igitu: generali amori tuo speciali
amore conexui uo untani tue uoletis parui
Nam cum subi et mea precertõ pater¬
nitatis tuȩ far Lam: debeat totumq
hoc solum cumulatius reddidi. quod libens
fcci. Preceꝵ as mihi uti scriberem aduer¬
sus uaniloquam prauitatem eorum.
siue gentiles. qui teriena sapiunt. Qui
cum futura non querant. preterita aut
obliuiscuntur aut nasciunt. presentia
tamen tempora ueluti malis extra solitũ
nfestissima. obhoc solum quod creditur
xp̃s & colitur ds̃ idola autem minus colun¬
tur infama ut. Preceperas ergo ut ex om̃i¬
bus que haberi ad presens possunt. hysto¬
riarũ atq annalium fastis. quȩcũq aut

Expanded text:
oderunt sed iis quos amant zelant, et oderunt sed iis quos amant zelant, et amantes dominum ac domum noni quasi ex natura apti corporis uigilant, sed ex conscientia solliciti amoris inuigilant. unde etiam mystico sacramento in Euangeaudire. beatus etiam Tobias, ducem angelum sequens, canem comitem habere non spreuit. igitur generali amori tuo speciali amore conexus uoluntati tuae uolens parui. nam cum subiectio mea praecepto paternitatis tuae factum debeat totumquehoc solo meo cumulatius reddidi, quod libens feci. Praeceperas mihi, uti aduersus uaniloquam prauitatem eorum, siue gentiles quia terrena sapiunt, qui cum futura non quaerant, praeterita autem aut obliuiscantur aut nesciant, praesentia tamen tempora ueluti malis extra alitum infestatissima ob hoc solum quod creditur Christus et colitur Deus, idola autem minus coluntur, infamant: — praeceperas ergo, ut ex omnibus qui haberi ad praesens possunt historiarum atque annalium fastis, quaecumque aut
Abbreviated transcription (Latin):
REGEPTIS TUIS PAEUT
beatissime pat̾ dugustine atq ut inam
tam efficacit᷑. quam libent̾. Quam quam
ergo inutram uis partem paruum de
ex pl cito mouear. rectene ansecus egerim.
Tu enim iam isto udicio laborasti. utrum no
hoc quod preceperas possim. Ego autem solius
obȩdiertie si tamen eã uoluntate conahe
decoraui. testimonio contentꝰsi
inmagna magni patris familia sea
suitꝰ multa diuersi generis animalia. ad¬
inimalia. ad¬
iumento familiaris rei cõmoda. non est
tamen canũ cura postrema. Quib solis
natura insitũ est. uoluntarie ad id quod
p̃parant᷑ urgeri & ꝑingenitã quandam
obȩdientiȩ formulã. sola disciplina timoris
expectatione suspendi. donee ad pagendi
licentiã nutu signoue mittant᷑. Habent
enĩ ꝓprios appetitus. quantũ brutis anima¬
lib exccellentiores. tantũ rationabilib
ppinqrantes. hoc est discernere. amare.
seuire. Nã discernentes inter dominos
q. extrar eus non cos quos in sectant᷑

Expanded text:
eceptis tuis parui, beatissime pater Augustine; atque utinam tam efficaciter quam libenter. quamquam ego in utramuis partem parum de explicito mouear, rectene an secus egerim. tu enim iam isto iudicio laborasti, utrumne hoc, quod praeciperes, possem: ego autem solius oboedientiae, si tamen sam uoluntate conatuque decoraui, testimonio contentus sum. am et in magna magni patrisfamilias domo cum sint multa diuersi generis animalia adiumento rei familiaris commoda, non est tamen canum cura postrema; quibus solis natura insitum est, uoluntarie ad id quod praeparantur urgueri et per ingenitam quandam oboedientiae formulam sola disciplinati timoris exspectatione suspendi, donec ad peragendi licentiam nutu signoue mittantur. habent enim proprios appetitus, quantum brutis excellentiores tantum rationabilibus propinquantes, hoc est discernere amare seruire. nam discernentes inter dominos atque extraneos non eos quos insectantur
Abbreviated transcription (Latin):
stupra & homicidia. cũ om̃s quos regiȩ arcessitos
meritricis habitos concubitu oblectass& occidera
tandem filio flagitiose concepto. impie exposito
inceste cognito : priuatã ignominiã puplico sec¬
lere obtexit. Precepit enim interparentes ac
filios. nulla dileta reuerentia naturȩ de coniugis
appetendis. ut cuiquãq libitũ ess&s liberũ fierꝙͦ
nte annos urbis conditȩ mille .clx. confinẽ
arabiȩ regionẽ quȩ tunc pentabolis uoca¬
batur arsisse penitus igne clesti. inter ali¬
os &iam cornelius iacitus refert. qui sic ait.
Haud procul inde campos quos ferunt olim ube¬
res. magnisq urbibus habitos fulminũ
ictuarsisse sed manere uestigia terrãq

Expanded text:
stupra et homicidia, cum omnes quos regie arcessitos, stupra et homicidia, cum omnes quos regie arcessitos, meretricie habitos, concubitu oblectasset occideret, tandem filio flagitiose concepto impie exposito inceste cognito priuatam ignominiam publico scelere obtexit. praecepit enim, ut inter parentes ac filios nulla delata reuerentia naturae de coniugiis adpetendis ut cuique libitum esset liberum fieret. Anno ante urbem conditam MCLX confinem Arabiae regionem quae tunc Pentapolis uocabatur arsisse penitus igne caelesti inter alios etiam Cornelius Tacitus refert, qui sic ait: Haud procul inde campi, quos ferunt olim uberes magnisque urbibus habitatos fulminum iactu arsisse; sed manere uestigia, terramqu
Abbreviated transcription (Latin):
uitiam. uires suas nosse & non lacte iam pecudũ
magicȩ ut ferunt artis repertorẽ. pugna oppre¬
sũ interfecit. Post ipse dũ deficientẽ ase oppug¬
nat urbem. sagittȩ ictu interut. Huic morcuo.
samiramis uxor sua successit. uirũ animo habith̃
feminã gerens. auidosq iam usu sanguinis. popu¬
los. ꝑduos & quadraginta annos caedibus gentiũ
exercuit. Non contenta terminis mulier. quos
auiro suo tunc solo bellatore inquinquaginta an¬
nis ad quisitos susceperat aechiopiã bello pressam
sanguine inter litã. inperio adiccit. Indis quoq
bellũ intulit. quos prȩt̃ illam &e alexandrũ mag¬
nũ nullus intrauit. Quod eo tempore ideo
crudelius grauiusq erat quã nunc est ꝑsequi &
trucidare populos in pace uiuentes. quia tunc
apud illos nec foris erant ulla incendia bellonĩ
nec domitanta exercitia cupiditatũ. Haec libidi¬
ne ardens. sanguine sitiens. inter incessabilia

Expanded text:
vitiam, vires suas nosse, et non lacte jam pecudum, vitiam, vires suas nosse, et non lacte jam pecudum, magicae ut ferunt artis repertorem pugna oppressum interfecit. post ipse, dum deficientem a se oppugnat urbem, sagitta ictus interiit. huic mortuo Samiramis uxor successit, uirum animo, habitu filium gerens, auidosque iam usu sanguinis populos, per duos et quadraginta annos caedibus gentium exercuit. non contenta terminis mulier, quos a uiro suo tunc solo bellatore in quinquaginta annis adquisitos susceperat, Aethiopiam bello pressam, sanguine interlitam, imperio adiecit. Indis quoque bellum intulit, quo praeter illam et Alexandrum Magnum nullus intrauit. quod eo tempore ideo crudelius grauiusque erat quam nunc est, persequi et trucidare populos in pace uiuentes, quia tunc apud illos nec foris erant ulla incendia bellorum, nec domi tanta exercitia cupiditatum. haec, libidine ardens, sanguinem sitiens, inter incessabilia et
Abbreviated transcription (Latin):
tamen ex indicio & comectura lapidũ. quos in remo¬
tis montibus conchis & hostreis scabros. sepe ꝙ iam
cauatos aquis uisere solemus. coniciendo didicerun
Et quã uis huiusmodi adhuc & relatu digna q fide
certa proferri a nobis queant. tamenhaeo ueluti
principalia duo de preuaricatione primis homi¬
nis. & condempnatione generationis uiteq eius. ao
de inde ꝑditione totuis generis humani dicta
sufficiant. tantũ ut siqua gentiles hystorici de
nr̃is aliquo ordine contigerunt. haec plenius cũ
ceteris ipso quo incurrerint᷑ ordine proferantur.
Imille .ccc. ninus rex assyriorũ primus. ut ipsi uo
lunt propagandę dominationis libidine arma foras
extulit cruentamq uitã quinquaginta annis ꝓ
totã asiam bellis egit. A meridie atque rubro ma¬
ri surgens. sub ultimo septentrione euxinũ pontũ
uastando ꝑdomuit. Deithiamq barbaricã adhuo
tunc imbellem & innocentẽ. torpentẽ excitare se¬

Expanded text:
tamen ex indicio et coniectura lapidum, quos in remotamen ex indicio et coniectura lapidum, quos in remotis montibus conchis et ostreis scabros, saepe etiam cauatos aquis uisere solemus, coniciendo didicerunt. et quamuis huiusmodi adhuc et relatu digna et fide certa proferri a nobis queant, tamen haec ueluti principalia duo de praeuaricatione primi hominis et condemnatione generationis uitaeque eius ac deinde de perditione totius generis humani dicta sufficiant, tantum ut, si qua gentiles historici de nostris aliquo ordine contigerunt, haec plenius cum ceteris ipso quo incurrerint ordine proferantur. am MCCC Ninus rex Assyriorum lunt propagandae dominationis libidine arma foras extulit, cruentamque vitam quinquaginta annis per totam Asiam bellis egit: a meridie atque a Rubro mari surgens, sub ultimo septentrione, Euxinum pontum vastando perdomuit, Scythicamque barbariem, adhuc tunc imbellem et innocentem, torpentem excitare sae
Abbreviated transcription (Latin):
Ium post fabricã ornatũq mundi huius ho¬
mo quẽ rectũ atque immaculatũ fecerat
ds̃ ac perinde humanũ genus libidinibus de¬
prauatũ peccatis obsorduiss&s. continuo iniustã licen¬
tiam iusta punitio consecuta est. sententia creato¬
ris dei & iudicis peccati. homini ac terrȩ propt̃ homi¬
nẽ destinata. semꝑq dm̃ homines terrã habitauerint
duraturã. om̃s inuiti lic& aut probamus negando.
aut confitendo toleramus. obstinatisq menti bus
testis sibi infirmitas sua  irruit. quibus fidelis scrip¬
tura non suaserit. Deinde sub fuso sub noe in omẽm
terrã mari. immissoq diluuio cũ toto orbe con¬
tecto unũ spaciũ celi ess& ac pelagi. delecũ fuis¬
se uniuersũ humanũ genus. paucis in arca fidei suę
merito ad substnuendam originẽ reseruatis. cuiden¬
tissime ueracissimi scriptores docent. Fuisse
tamen illi contesti sunt. qui preterita quidem
tempora ipsũq auctorẽ temporũ nescientes.

Expanded text:
um post fabricam ornatumque mundi huius homo, quem rectum atque inmaculatum fecerat Deus, ac perinde humanum genus libidinibus deprauatum peccatis obsorduisset, continuo iniustam licentiam iusta punitio consecuta est. sententiam creatoris Dei et iudicis peccanti homini ac terrae propter hominem destinatam semperque dum homines terram habitauerint duraturam omnes inuiti licet aut probamus negando ant confitendo toleramus, obstinatisque mentibus testis sibi infirmitas sua inurit, quibus fideliter scriptura non suaserit. deinde refuso in omnem terram mari inmissoque diluuio, cum toto orbe contecto unum spatium caeli esset ac pelagi, deletum fuisse uniuersum humanum genus, paucis in arca fidei suae merito ad substituendam originem reseruatis, euidentissime ueracissimi scriptores docent. fuisse tamen etiam illi contestati sunt, qui praeterita quidem tempora ipsumque auctorem temporum nescientes,
Abbreviated transcription (Latin):
RosIUS presbiter hnspanus genere. uir
eloquens historiarũ agnitor. scripsit aduersũ
quierulos & infamatores xp̃iani nominis. qui
dicunt defectũ romanę rei puplicę ap̃i doc¬
trina inuectũ. librossepte. In quibus totius pene mun¬
di temporis calamitates & miserias. ao bellorũ inquie¬
tudines replicans. ostendit magis obseruantiȩ xp̃ia.
ne esse quod contra meritumꝰ suum res romana ad¬
huc durar&. & pace culture dĩ pacatum retiner&
imperium. Sane in primis descripsit positionem or¬
bis. oc ẽani marisq effusionem & tanai limitibus in¬
tercisum. sitũ locorum nomina & numina moresq:
gentiũ qualitates regionũ. initia bellorum .&. ⁊ y¬
rannidis exordia finitimo sargipnie dedicata. Hic
est orosius. qui ab augustino missus ꝓciscinda
stephani primi martyris tunc niꝑ inuenti primis
atulis occidenti extremo peue houorio imperiũ¬

Expanded text:
ROSIUS presbyter, Hispanus genere, vir eloquens et historiarum cognitor, scripsit adversum querulos et infamatores Christiani nominis qui dicunt defectum Romanae reipublicae Christi doctrina invectum, libros septem; in quibus pene totius mundi temporis calamitates et miserias, ac bellorum inquietudines replicans, ostendit magis Christianae observationis esse, quod contra meritum suum res Romana adhuc duraret, et pace culturae Dei pacatum retineret imperium. Sane in primo libro describit positionem orbis, Oceani interfusione, et Tanais limitibus intercisam, situm locorum, nomina, numerum, moresque gentium, qualitates regionum, initia bellorum, et tyrannidis exordia finitimorum sanguine dedicata. Hic est Orosius, qui ab Augustino, pro discenda quias. B. Stephani primi martyris, tunc nuper inventas, primus intulit Occidenti. Claruit extremo pene Honorii imper
Abbreviated transcription (Latin):
dũ. Currie milia. cc.xxx. Fluuius spiramos.
nascitur de monte tauro. influit in mare adr¬
aticũ. contra insulam cẏprũ. Gurrit milia.
ccc. xxii. Fluuius sperthius. nascitur de monte
ida. machedoniȩ prouincie. influit in mare
egeũ. Currit milia dcii. Eluuius achebous.
nascitur in campis epẏri. influit. in mare io¬
nicũ. Currit milia. oec .xc. Fluuius alphe¬
us. nascitur in campis achaiȩ. in fluit in mare
tyritnũ. Currit milia. cece.Lxx. Fluuius
curotas. nascitur in campis frigiȩ. influit in
mare Chellespontũ. Currit milia ccce
liiuius rudacus. nascitur in campis syrę. influ¬
it in mare hellespontũ. Currit milia. cccc¬
luit meandrus. nascitur in campis asiaticis bi¬
cornius. Currit quasi sint duo. redigentes se
munũ. Influit influit in mare cycladũ. cur¬
rit milia. occcc.xcuii. Fluuius surus. nascit̾
in campis pamphiliȩ. Peranfractus tortuosos
influit inmare insulȩ rhodos. Currit miła
ccce .xxii. Eluuius hasdrubela. nascitur

Expanded text:
. Currit milia CCCLXV. Fluuius Pyramus nascitur de monte Tauro. Infunditur in mare Adriaticum contra insulam Cypros. Currit milia CCCXXII. Fluuius Sperchius nascitur de monte Ida Macedoniae prouinciae. Influit in mare Aegaeum. Currit milia DCII. Fluuius Achelous nascitur in campis Epiri. Infunditur in mare Ionium. Currit milia DCCXC. Fluuius Alpheus nascitur in campis Achaiae. Influit in mare Tyrrenum. Currit milia CCCCLXX. Fluuius Ryndacus nascitur in campis Phrygiae. Influit in mare Hellespontum. Currit milia CCCC. Fluuius Hermus nascitur in campis Asiae. Influit in mare Cycladum. Currit milia DCndros nascitur in campis Asiaticis. Bicornis currit, quasi sint duo. Redigunt se ad unum, et influit in mare Cycladum. Currit milia DCCCXCVII. Fluuius Sarus nascitur in campis Pamphyliae. Per anfractus tortuosos influit in mare insulae Rhodos. Currit milia CCCCXXII. Fluuius Asdrubelena nascitur
Abbreviated transcription (Latin):
surdo. fluit in paludibus meotidis. Currit mils
Fluuius meotis. nascitur de monte spano. instuit
mare meocim. Currit milia . cc.iiii. E luuius
nais. nascitur de monte tauro. influit in mare
ponticũ. Currit milia cc .u. Fluuius thesimon
nascitur de monte caucaso. & egeritur in mare
ponticũ. Currit milia ce .x. Fluuius fassis. nasci¬
tur in campis sub monte caucaso. egeritur in
mare ponticũ. Currit milia .ccc.u. Eluuus
chorestes. nascitur de monte tauro fluit in
mare tẏrrenũ. ubi est insula rhodos. Curnt
milia . occc .xu. Fluuius timnis. nascitur de¬

Expanded text:
fluit in paludibus Maeotiis. Currit milia Fluuius Maeotae nascitur de monte Hypanis. Influit in mare Maeotis. Currit milia CCIIII. Fluuius Nais nascitur de Tauro monte. Influit in mare Ponticum. Currit milia CCCV. Fluuius Themysos nascitur de monte Caucaso. Influit se in Pontum. Currit milia CCX. Fluuius Phasis nascitur in campo sub monte Caucaso. Egerit in mare Ponticum. Currit milia DCCCV. Fluuius Chorestes nascitur de monte Tauro. Influit in mare Tyrrenum, ubi insula Rhodos. Currit milia DCXX. Fluuius Eurotas nascitur
Abbreviated transcription (Latin):
drosi. arabi. sitticeni armodiae. hictio pa¬
gi. parthi. idumci. hic or mices. cattigauoi
caerissi. usippi. quadi uaccen uardei. frisioneᷤ.
cannifates. Allobruges. Mlaudes. ruthreni. thes¬
tom. cimbri. aquitanii. antequini. cenomann.

Expanded text:
dros Arabii | Sittacene Armuzia | Ichthyophagi Parthi | Idumaei Hieromices | Chatti. Chauci Cherusci | Vsipii Quadi | Vaccaei Vardaei | Frisiones Canninefates | Allobroges Alaudes | Ruteni Teutoni | Cimbri Antequini | Cenomanni
Abbreviated transcription (Latin):
OLENTE ME RARUO
subuectũ nauigio orã tranquilli
cnlmaris stringere. & minutos de
priscorũ. ut quidã ait stagnis pis¬
cĩculos legere. in abtũ frat̃ castale
laxere uela cõpellis. relictoq opus¬
culo quod intra manꝰ hab&. hoc . ẽ. de
de origine actibusq getarũ. ab olim & usq nc̃
ꝑgenerationes regesq descendentẽ in uno &
hoc paruo libello coartem: Dura satis imperia
& tamquã abeo qͥ pondꝰ operis huiꝰ scire nolla
imposita. Nec illud aspicit. qđ tenuis mͥ . ẽ. sps̃
ad implendũ eiꝰ tam magnificã dicendi tuban.
suꝑ omne enĩ. ẽ. pond. qđ nec facultas eodem
libroꝵ nob̾ dat. quatinꝰ ciꝰ sensui inseruiamus.
Sed ut non mentiar. ad triduanã lectionẽ dis¬
pensatoris eiusdem beneficio. libros ipsos ante¬
hac relegi. Quorũ quã uis uerba non recolo. sen¬
sus tamen & res actas credo me integre reti¬
nere. Ad quos & ex non nullis historus grecis
ac latinis addidi conuenientia. initiũ finẽq

Expanded text:
olentem me parvo subvectum navigio oram tranquilli litoris stringere et minutos de priscorum, ut quidam ait, stagnis pisciculos legere, in altum, frater Castali, laxari vela compellis relictoqculo, quod intra manus habeo, id de generationes regesque descendentem in uno et hoc parvo libello choartem: dura satis imperia et tamquam ab eo, qui pondus operis huius scire nollit, inposita. Nec illud aspicis, quod tenuis mihi est spiritus ad inplendam eius tam magnificam dicendi tubam: super omne autem pondus, quod nec facultas eorundem librorum nobis datur, quatenus eius sensui inserviamus, sed, ut non mentiar, ad triduanam lectionem dispensatoris eius beneficio libros ipsos antehac relegi. Quorum quamvis verba non recolo, sensus tamen et res actas credo me integre retinere. Ad quos et ex nonnullis historiis Grecis ac Latinis addedi convenientia, initium finemque
Abbreviated transcription (Latin):
us araris appellatur Ita ergo hic̃ D fluui¬
us tribus nominibus nuncupatur. cum sit unꝰ
contra insulas baltares. Eius autem medie
nascitur. Ibi autem inruit. utrũ moceanum
occidentis. an inmare tẏrenũ. in presenti po¬
test inderi. quia ab aqua ad aquam uidetur
currert. Pergit milia. dccc ln. ł luuius rho
danus nascitur in medio campo galliarum.¬

Expanded text:
 Araris appellatur. Ita ergo fit ut hic fluuius tribus nominibus nuncupetur, cum sit unus contra insulas Baleares. Eius autem medietnascitur ubi autem inruit, utrum in oceano occidentis an in mari Tyrreno, non potest in praesenti uideri, quia ab aqua ad aquam uidetur currere. Currit milia DCCCLII. Fluuiudanus nascitur in medio campo Galliarum.
Abbreviated transcription (Latin):
plongam rocunditatẽ. Quȩ rotunditas & iam¬
oppidũ peuce in cludit. & exipso fluminali ci¬
culo septem erines fluminũ procedunt. infun¬
dentes se inpontã. Ergo constat danubium ex¬
cuntem de alpibus. in proximo dracũ. edere

Expanded text:
longam rutunditatem, quae rutunditas oppidum Peuce includit. Ex ipso fluminali circulo septem crines fluminum procedunt infundentes se in Pontum. Ergo Danuuius exiens de Alpibus; in proximo de eo
Abbreviated transcription (Latin):
pressas. coangustatas. ad dictas. exinanitasq
in manissimas gentes. minimo sangume & nul¬
lo certamine. ac pene sine cede. Suꝑ ẽ. ut ob¬
trectatores nr̃os molitionũ suarũ pocniteat.
ueritatiq crubescant. dm̃q uerũ & solum qͥ
potest om̃ia credant. timeant. diligant. &
sequantur. Quiꝰ omia & quȩ mala p̾utant.
bona ẽẽ. didicerunt

Expanded text:
pressas coangustatas addiotas exinanitasque pressas coangustatas addiotas exinanitasque immanissimas gentes minimo sanguine, nullo certamine ac paene sine caede. superest ut obtrectatores nostros molitionum suarum paeniteat ueritatique erubescant Deumque uerum et solum, qui potest omnia, credant timeant diligant et sequantur, cuius omnia, et quae mala putant, bona esse didicenunt.
Abbreviated transcription (Latin):
didit. Romanȩ securitati periculũ suũ optulit.
ut aduersus ceteras gentes quȩ ꝑ hispanias con¬
sedissent. sibi pugnar&. romanis uincer&. quã
ceteri halanorũ uuandalorũ sueuorũq reges.
codẽ nobis cũ placito de pacti forent. mandanteᷤ
desq accipe. nos nobis confligimꝰ. nobis perimꝰ.
tibi uincimꝰ. Immortali uero questu rei puplicȩ
tuȩ.si utriq poreamꝰ. Quis hȩc creder& nisi rẽs
doceraItaqi nunc cotidie apud hispanias
geri bella gentiũ. & agi strages ex alterutro
barbarorũ crebris certisq nuntus discimus.
recipue ualliã gochorũ regẽ insistere pa¬
randȩ paciferunt. Ex quo ut cũq concesse¬
rim. ut licent̃ xp̃iana tempera reprehondan¬
tur. siquid a condicione mundi usq ad nunc
simili factũ felicitate doceatur Manifesta¬
uimus ut arbitror atq ostendimus. non ma¬
gis uerbo pene quã digito innumera bella
sopita. plurimos excinctos tyrannos. com¬

Expanded text:
didit; Romanae securitati periculum suum ebtulit, didit; Romanae securitati periculum suum ebtulit, ut aduersus ceteras gentes, quae per Hispanias consedissent, sibi pugnaret et Romanis uinceret. quamuis et ceteri Alanorum Vandalorum Sueborumque reges eodem nobiscum placito depecti forent mandantes umque obsides accipe: nos nobis confligimus, nobis perimus, tibi uincimus, immortali uero quaestu reipublicae tuae, si utrique pereamus. quis haec crederet, nisi res doceret ? itaque nunc cottidie apud Hispanias geri bella gentium et agi strages ex alterutro barbarorum crebris certisque nuntiis discimus , praecipue Valliam Gothorum regem insistere patrandae paci ferunt. ex quo utcumque concesserim, ut licenter Christiana tempora reprehendantur, si quid a conditione mundi usque ad nunc simili faotum felicitate te doceatur. manifestauimus, ut arbitror, atque ostendimus non magis uerbo paene quam digito innumera bella sopita, plurimos extinctos tyrannos, con
Abbreviated transcription (Latin):
silio temperatꝰ. Cũq cidem paci pecendę acq
offerende studiosissime insister&. apud barcil
Sost hunc segericus rex agochis creatꝰ. cũ itidem
iudicio dĩ ad pacẽ pronus essee. nihilominꝰ a suis
int̾fectꝰ ẽ. Deinde uallia successit in regnũ.
ad hoc ordinatꝰ agochis ut pacc̃ infringer&.
adhoc ordinatꝰ adõ ut pacẽ confirmar&e. Hic
igit᷑ t̾ritꝰ maximo iudicio dĩ quia cũ magna
superiore abhinc anno gothorũ manꝰ instructa
armis. nauigusq transire in africã molirecur. in
xii. milib passuũ graditani freti tempostate
correpta. miserabili exitu perierat. memor &¬
iam illius acceptȩ sub alarico cladis. cũ insicili¬
am gochi transire conati. in conspectu suorũ
miscrabilit̃ arrepei & dimersi sunt. pacem op¬
timã cũ honorio imperatore datis lectissimis
obsidis pepigit. Placidiam imperatoris sororẽ.
honorifice apud se honesteq habitam. fratri red¬

Expanded text:
silio temperatus. Cumque eidem paci petendae atque silio temperatus. Cumque eidem paci petendae atque offerendae studiosissime insisteret, apud Barcinoccisus est. Post hunc Segericus rex a Gothis creatus, cum itidem judicio Dei ad pacem pronus esset, nihilominus et a suis interfectus est. Deinde Vallia successit in regnum, ad hoc electus a Gothis, ut pacem infringeret; ad hoc ordinatus a Deo, ut pacem confirmaret. hic igitur — territus maxime iudicio Dei, quia cum magna superiore abhinc anno Gothorum manus instructa armis nauigiisque transire in Africam moliretur, in duodecim milibus passuum Gaditani freti tempestate correpta, miserabili exitu perierat, memor etiam illius acceptae sub Alarico cladis, cum in Siciliam Gothi transire conati, in conspectu suorum miserabiliter arrepti et demersi sunt — pacem optimam cum Honorio imperatore, datis lectissimis obsidibus pepigit; Placidiam imperatoris sororem honorifice apud se honesteque habitam fratri red
Abbreviated transcription (Latin):
ess& animo uiribusq ingenioq nimius referre
solitꝰ oss&. se inprimis ardent̃ inhiasse. ut oblit.¬
terato romano nomine. romanũ omne solum
gothorũ imperiũ & facerte. & uocar&. ess&eq
ut uulgalit̃ loquar gochia quod roma fuissoe
fier& nunc athaulfus quod quondã çȩsar augus¬
tus. At ubi multa experientia probauissoe.
neq gochos ullomodo parere legibus posse.
propt᷑ effrenatam barbariem. neq rei pupli¬
cȩ int̃ dici leges oportero. sine quib respupli¬
ca non est. res puplica elegisse saltem ut głam
sibi de restituendo ad integrũ augendoq roma.¬
no nomine gothorũ uiribus que rer&. habe reeq
apud posteros romane restitutionis auctor.
post quã t̾ẽ non poterat immutatur. Obhoc
abstinere Abello. obhoc inhiare pace nitebat᷑
precipus placidiȩ uxcoris suȩ feminȩ sane in¬
genio acerrimȩ. & religionis satis probȩ. ad
om̃ia bonarũ ordinationũ opera ꝑsuasus & con¬

Expanded text:
esset animo uiribus ingenioque nimius, referre esset animo uiribus ingenioque nimius, referre solitus esset: se inprimis ardenter inhiasse, ut oblitterato Romano nomine Romanum omne solum Gothorum imperium et faceret et uocaret essetque, ut uulgariter loquar, Gothia quod Romania fuisset et fieret nunc Athaulfus quod quondam Caesar Augustus, at ubi multa experientia probauisset neque Gothos ullo modo parere legibus posse propter effrenatam barbariem neque reipublicae interdici leges oportere, sine quibus respublica non est respublica,. elegissibi de restituendo in integrum, augendoque Romano nomine Gothorum viribus quaereret, habereturque apud posteros Romanae restitutionis auctor, postquam esse non potuerat immutator. Ob hoc abstinere a bello, ob hoc inhiare paci nitebatur, praecipue Placidiae uxoris suae, feminae sane ingenio acerrimae et religionis satis probae, ad omnia bonarum ordinationum opera persuasu et con
Abbreviated transcription (Latin):
apud alliartem galliȩ urbem consistens.
magnarũ gonerandũ rerũ industria. gor¬
hos anarbona expulit. atq abire in hispaniã
coegit. Int̃dicto precipue atq int̾ cluso om̃i
cõmeata nauiũ. & peregrinorũ usu cõmertio¬
rũ. Cothorũ populis athaulfus tunc prȩ erat.
qui post in ruptionẽ urbis ac mortem a larici.
placida ut dixi captiua sorore imperatoris
in uxort̃ assumpta. alarico in regnũ successerat.
s ut sȩpe auditũ atq inultino exitu eius pro¬
batũ est. satis studiose scctator pacis militare
fidelit̃ honorio imperatori. ac pro defendenda
romana re puplica impendero uires gochorũ
prȩoptauit. Nam ego quoq ipse. uirũ quendã
narbonensem inlustris sub cheodosio nlicie. & iã
religiosum prudentemq & grauẽ apud bechle¬
hemꝰ oppidũ palestine. beatissimo hie ronimo
prȩsbitero referente audiuisse fateor. familia¬
rissimũ achaulfo apud narbonã fuisse. ac de eo
sepe sub testificatione didicisse. Quod ille cũ

Expanded text:
apud Arelatem, Galliae urbem, consistens, magna rerum gerendarum industria, Gothos Narbona expulit, atque abire in Hispaniam coegit, interdicto praecipue, atque intercluso omni commeatu nauium et peregrinorum usu commerciorum. Gothorum tunc populis Athaulfus rex praeerat: qui post inruptionem Vrbis ac mortem Alarici Placidia, ut dixi, captiua sorore imperatoris, in uxorem adsumpta Alarico in regnum successerat. is, ut saepe auditum atque ultimo exitu eius probatum est, satis studiose sectator pacis militare fideliter Honorio imperatori ac pro defendenda Romana republica inpendere uires Gothorum praeoptauit. nam ego quoque ipse uirum quendam Narbonensem inlustris sub Theodosio militiae, etiam religiosum prudentemque et grauem, apud Bethleem oppidum Palaestinae beatissimo Hieronymo presbytero referentem audiui, se familiarissimum Athaulfo apud Narbonam fuisse ac de eo saepe sub testificatione didicisse, quod ille, cum
Abbreviated transcription (Latin):
ea torrens transit. ita ut nec illorũ aqua
Et om̃s int̾ suũ agentes reuertuntur adeandẽ¬
quosꝰ reliquerat. Fluuius sigota. ex alia parte
montis caucasi nascitur. Hic & iam se ad unũ iun¬
gens. effectus unus de octo occurrit & gan

Expanded text:
eos torrens transiens ita ut nec eorum aqua  Omnes iter suum agentes reuertuntur adquos reliquerat Sygaton fluuius, ex alia parte montis Caucasi nascuntur. Huic etiam se ad unum iungens effectus unus de octo ‒occurrit ei Gan
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ. quã brcuisse & quã simplicissime ut potui.
Cp̃ians tamem temporib propt̃ presentẽ magis
xp̃i gr̃am. ab illa incredulitatis confusione discreas
Sed&iam ego certo & solo quem concupiscere deb
obedientiȩ meȩ fructu fruor. De qualitate duc
opusculorũ tũ uideris qui precepisti. tibi adiudican¬
da siacdas. ꝑte iudicata si deleas

Expanded text:
quam brevissime et quam simplicissime potui, Christianis tamen temporibus, propter praesentem magis Christi gratiam, ab illa incredulitatis confusione discretis. Ita jam ego certo et solo quem concupiscere debui, obedientiae meae fructu fruor. De qualitate autem opusculorum tu videris, qui praecepisti, tibi adjudicanda, si edas: per te judicata, si deleas
Abbreviated transcription (Latin):
ritate promit᷑. Nam ambo includunt cor¬
dubennã oppidũ. Ꝙ ad unũ redacti. magnã
faciunt coronã. ut & iam alia oppida inclu¬
caucasũ. admesopotamiã ꝑgit. In ea uẽro pro¬
uincia Alius ei adiungitur. Fluuius pactolus
dicitur ex ipso monte caucaso nasci. & effecti

Expanded text:
ritate promitur. Nam ambo, includentes Corduenam oppidum ad unum redacti, magnam faciunt coronam, ut oppida incluCaucasum ad Mesopotamiam. In ea prouincia ei alius adiungitur fluuius, qui uidetur ex ipso monte Caucaso nasci, cui uocabu
Abbreviated transcription (Latin):
runt anonimi. & offecti .x. transeunt ad op¬
ant. Currit undecies quad ringenta quinqua¬
ginta tria milia. Sex centos t̾rieras. unũ pas¬
in campis indorũ. tribus crinib Hic se cõminus
tur. Fluuius cortaciȩ prouinciȩ medie. nascit̾
Currit milia¬
prouincia. nascitur bicornius efficitur unus.
as nascitur in campis assyriis. de monte caucaso.
uicinatur ei tẏgris fluuius. Fluuius tygris¬
& iam ipse de monte caucaso quasi uisitur natꝰ
cũ aestiuis temporibus sub humo eũ desuꝑ ac¬

Expanded text:
rant octo, facti decem transeunt ad opant. Currit per milia decies quadringenta quinquaginta tria milia sexcentos triginta unum pasin campis Indorum tribus crinibus. Hic se ex omnibus . Fluuius Cortaciae prouinciae Mediae nascitur Currit miliaprouinciae nascitur bicornius. Efficit unus. EChrysorroas nascitur in campis Assyriis de monte Caucaso. Vicinatur ei Tigris fluuius. Etiam ipse Tigris de monte Caucaso quasi uidetur natus, cum aestiuis temporibus sub humo s
Abbreviated transcription (Latin):
nascitur quidicitur paruis. Naxos. In hac ari¬
gasiat thesei relicta alibero patre adamata
est. Hoce. leuce. Cinthos. Ascaphos. Seriphoso
S iphonos Cimelos Coos Olearos. Andros Oparos
apta scriptȩ in sulg inmari uacare solige erant.
Has apollo conligauit & stabilos feciti nomisia¬
urbis romae. Tarpeius.
esquilinus. Palatinus. Cȩlius. Auentinus. Qui¬
usibus aec̃ne urbis aquȩ formarũ constructio¬
nibus ad uecte sunt indicemus. Claudia. inuen¬
ta & adaucta est acladio cȩsare. Martia. in¬
uenta est amarco agrippa. Traiana. inuen¬
ta est adductaq atra iano augusto. lepula
item amarco agrippa inuenta deductaq ẽ.
dio cȩsare. Alexandriana inuenta ꝑductaqi
est ab alexandro. Uirgo. inuenta deductaq¬
est ab agrippa cesare. Orusia inuenta deductaq
est adruso. ẜrec̃ hȩc repletur & iam indigenis
Nmpbis. quȩ admiratus uirgo aeneã talit̃
italiã dixit. Nimphȩ laurentis. Nimphe
genus amnibus. unde est.¬

Expanded text:
nascitur, qui dicitur Parius; Naxos, in hac Arinascitur, qui dicitur Parius; Naxos, in hac Ariadne a Theseo relicta a Libero patre adamata est; Focoae Leuci Cynthos Ascaphos Seriphos Siphnos Cimelos Coos Olearos Andros Giaros; supra scripte insule in mari vagari solite erant, has Apollo conligavit et stabiles fecit. Expliurbis Rome: Tarpeius, Esquilinus, Palatinus, Celius, Aventinus, Quiusibus eterne Urbis aque formarum constructionibus advecte sunt, indicemus: Claudia inventa et adducta est a Claudio Cesare. Marcia inventa est a Marco Agrippa. Traiana inventa adductaque est a Traiano Augusto. Tepula item a Marco Agrippa inventa, deducta est. dio Cesare. Alexandrina inventa perductaque est ab Alexandro. Virgo inventa perductaque ab Agrippa Cesare. Drusia inventa perductaque est a Druso. Preter hec repletur etiam indigenis nymphis, que admiratus †Virgo Eneam taliter Italiam† dixit: «Nymphe, Laurentes Nymphe, genus amnibus unde est
Abbreviated transcription (Latin):
plus biennio demoratus imperatorisq in
affectu coniunctus. rebus excessit humanis
Mathesuenthã uero iugalẽ eius. fratri suo
germano patricio coniunxit. imporator.
De qͥb post humatũ patris germani. natꝰ. ẽ. filiu
idem germanꝰ. In quo coniunctũ aniciorũ ge¬
nus cum amala stirpe spem huc utriusq
generis dño prestante promitcit. Hȩc huc¬
usq getarũ origo ac amalorũ nobilitas &
uirorum fortiũ facta hec laudanda. proge¬
nies. laudabiliori principi cessit. & fortio¬
ri duci manus dedit. Cuiꝰ fama nullis se¬
culis. nullisq silebitur aetatib Sedd uictor
ac triumphator iustinianus imperator. &
consul belesarius uandalici africani geticiq
dicent. Hȩc qui legis. scito me maiorũ secu¬
tũ scripta. & ex eorũ latissimis pratis pau¬
cos flores legisse. unde inquirenti pro
captu in geli mei coronã contextã. nec
ꝓros. insula paros. in hac lapis candidissimus

Expanded text:
plus biennio demoratus imperatorisque in plus biennio demoratus imperatorisque in affectu coniunctus rebus excessit humanis. Mathesuentham vero iugalem eius fratri suo Germano patricio coniunxit imperator. de quibus post humatum patris Germani natus est filius idem Germanus, in quo coniuncta Aniciorum genus cum Amala stirpe spem adhuc utriusque generi domino praestante promittit. Haec hucusque Getarum origo ac Amalorum nobilitas et virorum fortium facta. haec laudanda progenies laudabiliori principi cessit et fortiori duci manus dedit, cuius fama nullis saeculis nullisque silebitur aetatibus. sed victor ac triumphator Iustinianus imperator et consul Belesarius Vandalici Africani Geticique dicentur. haec qui legis, scito me maiorum secutum scriptis ex eorum latissima prata paucos flores legisse, unde inquirenti pro captu ingenii mei coronam contexam. nec yros; insula Paros, in hac lapis candidissimus
Abbreviated transcription (Latin):
tusçͥe loca inuadit. Quod cernens ꝑnuntios
uitigis cũ hunila duce gothorũ. manũ armis
consertã mittit ꝑusia. Ubi dũ magnũ comi¬
tem cũ paruo exercita residentẽ. obsessione
longa cuellere cupiunt. suꝑueniente roma¬
no exercitu ipsi euulsi. & omnino extincti
sunt. Quod audiens uitiges ut leo furibun¬
dus omnem gothorũ exercitũ congregat.
rauennãq egressus romanas arces obsidione
longa fatigat. sed frustrata eius audacia
post xiiiͦi. menses ab obsidione romane urbis
aufugit. & se ad riminensem oppressionẽ
preparat. Vnde paritenore frustratus.
fugatusq rauenna se recepit. Ubi obsessus.
nec mora ultro se ad parces dedit uictoris.
cũ mathesuentha iugali regisq opib
& sic famosũ regnũ fortissi mamq gen
mo anno uictor gentiũ diuersarũ iusti¬
nianus imperator ꝑfidelissimũ consulem
uicit belesariũ. & ꝑductũ uttigis constan¬
tinopolim patrici honore donauit. Ubi

Expanded text:
Tusciae loca invadit. quod cernens per nuntios Tusciae loca invadit. quod cernens per nuntios Vitiges, cum Hunila duce Gothorum manu armis conserta mittit Perusia. ubi dum Magnum comitem cum parvo exercitu residentem obsessione longa evellere cupiunt, superveniente Romano exercitu ipsi evulsi et omnino extincti sunt. quod audiens Vitiges ut leo furibundus omnem Gothorum exercitum congregat Ravennaque egressus Romanas arces obsidione longa fatigat. sed frustrata eius audacia post quattuordecim menses ab obsidione Romanae urbis aufugit et se ad Ariminensem oppressionem praeparat. unde pari tenore frustratus fugatusque Ravenna se recepit; ubi obsessus nec mora ultro se ad partes dedit victoris cum Mathesuentha iugale regiasque opes. et sic famosum regnum fortissimamque gentmo anno victor gentium diversarum Iustinianus imperator per fidelissimum consulem vicit Belesarium, et perductum Vitiges Constantinopolim patricii honore donavit. ubi