comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
decꝰ significat. ⁊ seriure d̾o regnare ẽ. Unde ministri ecdĩe reges eẽ debent.
ut se ⁊ alios regant. quibꝰ petrꝰ ait. Uos estis genus electum regale sac̾dociũ et c̃. Sim̃u¬
tas capitis desuꝑ nudat᷑ ut eorũ nĩes ad dm̃ lib̾a monstret᷑. que reuelata facie głam dĩ
tẽplatur. Sũmitas enĩ capitis ẽ eminẽtia m̃tis. denudatio capitis est reuelatio m̃tis. Chc̃
enĩ secretorũ dĩ nõ ignarꝰ eẽ debet. Tondent᷑ etiã caplłi usq ad reuelationẽ sensium .s.¬

Expanded text:
decus significat, quia servire Deo regnare est. Unde ministri Ecclesiae reges esse debent, ut se et alios regant; quibus Petrus ait, 1, 2: Vos estis genus electum, regale sacerdotium, etc. Summitas capitis desuper nudatur, ut eorum mens ad Dominum libera monstretur, quae revelata facie gloriam Dei contempletur. Summitas enim capitis est eminentia mentis. Denudatio capitis est revelatio mentis. Clericus enim secretorum Dei non ignarus esse debet. Tondentur etiam capilli usque ad revelationem sensuum, s
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ intelligendũ uerbũ dei p̃pediant. pro quo sernato reddet᷑ in excelsis cerona. Tonsure aũ
eccłiastice usus a nazareis exortusuidr. qui prius crine seruato deniq ob inte cõtinen¬
tiã capd̾ radebãt. ⁊ capillos in igne sacrifitii ponebant. hinc usus moleuit ut qͥ diuiius
sume gladuĩ acutum. ⁊ duc suꝑ capd̾ tuũ. ⁊ barbam. In actib eciã apłoꝵ pͥscillã ⁊ aqͥllã

Expanded text:
telligendum verbum Dei praepediatur mens, pro quo servato reddetur in excelsis corona. Tonsurae autem ecclesiasticae usus a Nazareis exortus videtur, qui prius crine servato, deinde ob vitae continentiam caput radebant, et capillos in igne sacrificii ponebant. Hinc usus inolevit, ut qui divinsume gladium acutum, et duc super caput tuum et barbam. In Actibus etiam apostolorum,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ qd̾ n pat᷑ tantũ ẽ. ⁊ filiꝰ nͥ pat̃ tm̃:. et sp̃e scs. uͭ filiꝰ tantũ et sp̃c sc̃s. Dehoc aũ ĩsequenti pleniꝰ
agit᷑. uͥ etiã scd̾m qͥd similes dicant᷑ tres ꝑsone. et utrũ aliqͦmͦ sit ibi diu̾sitas. uel
differentia ostendetur:
¶ Ad il qd̾ ceꝑat rea̾ie ut alius .i. auctortates suponat.

Expanded text:
 nec Filius tantum et Spiritus sanctus. De hoc autem in sequenti plenius agetur , ubi etiam secundum quid similes dicantur tres personae, et utrum aliquo modo sit ibi diversitas vel differentia ostendetur. 6. Ad idem quod coeperat redit, ut alias auctoritates supponat.
Abbreviated transcription (Latin):
uoniam sup̃ diccum ÷ originale pecẽm eẽ. uituim ꝯcupiscentie
assignatumq quomͦ apparentib trahat᷑. ⁊ originale dicat᷑:
suꝑẽ inuestigare quomͦ in bapcismo dinictat᷑ cum eciam post bap¬
tismum remaneat ꝯ cupiscentia: que ante fuerat. Unde udetur
uel peceatum originale non eẽ ꝯcupiscentiam: uel non remitti in
maneat ꝯcupiscentia pꝰ baptismum non tam̃ dũat᷑ ꝙ regnat
sic̃ ante: imimo ꝑ grãm baptismi mitigat᷑ et minuit᷑. ut post
dñari non ualeat: insi quis reddat uires hosti eundo pꝰ ꝯcupis¬
centias. Nec pꝰ baptismum remanet ad reatum qd̃ non imprtat᷑
inpeccatum: sec camen pena peccati est. Ante baptismum ue¬
ro: pena est et culpa

Expanded text:
uoniam supra dictum est originale peccatum esse vitium concupiscentiae, assignatumque quomodo a parentibus trahatur et originale dicatur, superest investigare quomodo in baptismo dimittatur, cum etiam post baptismum remaneat concupiscentia quae ante fuerat. Unde videtur vel peccatum originale non esse concupiscentiam, vel non remitti in maneat concupiscentia post baptismum, non tamen dominatur et regnat sicut ante; imo per gratiam baptismi mitigatur et minuitur, ut post dominari non valeat, nisi quis reddat vires hosti eundo post concupiscentias. Nec post baptismum remanet ad reatum, quia non imputatur in peccatum; sed tantum poena peccati est; ante baptismum vero, poena est et culpa
Abbreviated transcription (Latin):
trina tenent. Itẽ ex dictis origenis ħ potestas soli pecro ꝯscessa est ⁊ imnĩtatorib pecri.
ham quiõq uestigia petͥ imitant᷑ hñt recte ligandi atq soluendi potestatẽ. his aliisq
testimoniis innitunt᷑. qui asserunt ligã. atq sol. pocestatẽ ilł solis ꝯoessã sacdotib qͥ uita
apłicã seruãt. Nec p̃misse auctoritates malos sac̾dotes hanc potestatẽ hr̃e negant. sed il¬
los solos digne ac recte hac potestate uti significant. qui p̃diti sunt uita ⁊ doctrina apłi
habitat sp̃c̃ sc̃s. digne ⁊ recce sit remissio uł recentio pecc̃oꝵ. fit tñ ⁊ ꝑ illos qui scĩ nõ st̃
s nõ digne recteq. dat .N. d̃s bñdictionẽ digne poscenti oẽ ꝑ indignũ ministr̃.
nod uero hanc potestatẽ¬

Expanded text:
trina tenent. Item ex dictis Origen.: Haec potestas soli Petro concessa est, et imitatoribus Petri. Nam quicumque vestigia Petri imitantur, habent recte ligandi et solvendi potestatem. His aliisque testimoniis innituntur, qui asserunt potestaapostolicam servant. Nec praemissae auctoritates malos sacerdotes hanc potestatem negant habere; sed illos solos digne ac recte hac potestate uti significant, qui praediti sunt vita et doctrina apretentio peccatorum. Fit tamen et per illos qui sancti non sunt, sed non digne vel recte. Dat enim Deus benedictionem digne poscenti, etiam per indignum ministrum. Quod vero hanc potestate
Abbreviated transcription (Latin):
orme enim nomine: nataͣ sigeat᷑. Ut aug̃ euident᷑ docet: in telligat᷑¬
oportet te agnoscere firmissine ceñe in illo forme nomine uatale plenitudimne
aebere intelligi. In forma gͥ clĩerat: ꝙ in natã dei pat̾i semꝑ erat

Expanded text:
ormae enim nomine natura significatur, ut August. evidenter docet in loportet te agnoscere firmissimeque tenere in illo formae nomine naturalem plenitudinem debere intelligi. In forma Dei ergo erat, quia in natura Dei Patris semper erat,
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ manente. et ĩ nͦ dĩ manssse ꝓficem᷑. nec unitat̾e forme seruił innat᷑am diuine
unitatis refundimꝰ. nec rursũ corporali insinuatione patr̃e ẽẽ ĩfilio p̃dicamꝰ. s
exeo esd̾ gen̾is genitã naturã:
aturalit̾ ĩ segignente̾ habuisse naturã
q̃ in forma nat᷑e se gignentis manens farmã nat᷑e et infirmitatis corporał accep̾
on em defec̾at dĩ natura ne e̾ẽt.
s in se humilitate̾ tr̃ene natuitatis inanens sibi dĩ nat᷑a susceꝑat gen̾is sui
potestatẽ in habitu assũpte humitͥatis ex̾cens. Ecce hic aꝑte dic̃ et naturã genu¬
isse. et naturã genitã. et naturã assũpsisse naturã qd̾ apłisq negat᷑. Itẽ ĩ eod̾. Nũqͥd
unigento dõ ꝯtumelia ẽ ÷ ẜ atr̾e aibi ĩ nascibilẽ dm̃ ẽẽ. cũ exĩnascibili dõnauitas un¬
genita in nͦ. unigenita sub sistat: E cee hic dic̃ iungenitã naturã. et qr ħ u̾ba sane uilt

Expanded text:
in natura hominis mansisse profitemur; nec unitatem formae servilis in naturam divinae unitatis refundimus, nec rursum corporali insinuatione Patrem in Filio praedicamus, sed ex eo ejusdem generis genitam naturam, naturaliter in se gignentem habuisse naturam, quae in forma naturae se gignentis manens, formam naturae et infirmitatis corporalis accepit. Non enim defecerat Dei natura ne esset, sed in se humilitatem terrenae nativitatis manens sibi Dei naturam susceperat, generis sui potestatem in habitu assumptae humanitatis exercens. Ecce hic aperte dicit, et naturam genuisse, et naturam genitam, et naturam assumpsisse naturam, quod a plerisque negatur. Item in eodem: Numquid unigenito Deo contumelia est, Patrem sibi innascibilem Deum esse, cum ex innascibili Deo nativitas unigenita in naturam unigenitam subsistat. Ecce et hic dicit unigenitam naturam. 8. Quomodo sint
Abbreviated transcription (Latin):
sgilo̾ gg̃. Pluit añs ⁊ c̾. nõ ad cͥminis ueniã s ad operis pecũi disertionẽ referendũ ẽ. Uoio
pars cuitatis dicatur ꝯplui qr ab actu et delectatione pecõi cui añ seruiebat: modo cessat nõ
dimissa sunt replicant᷑ ad penã: młto mag̾ q̃ nõdũ sunt dinussa pp̃ odiũ fr̃nũ ad perã reserua¬
nisi peniteat eũ uetis uite quomͦ ad nouitatẽ indulgẽtie ꝑueniet qui odii uecustatẽ nõ dispo
sur. Illt aũ qd̃ admbr̃ ait ec si fides desit pena satiffac̃ ⁊ c̾. nõ de fide intelligr̃ qua credr̃ indm̃
s de ꝯffanentia delicti. deest . it. fides cũ ꝯscientia pecc̃i nõ sub est. Nam cũ delicta omnia nemo
intelligat ẽ aliqñ in homine peccm̃ cuiꝰ nõ ht̃ ꝯscientiã. uñ apłs. Nich michi ꝯseiis sum.
s nõ in hoc iustificatus sum. Cum gͥ flagellatur quis pro pecẽo cuiꝰ non est conscius. si pacient̃
pimm a deo: pena illa satisfatiat et releuat grauatum

Expanded text:
d criminis veniam, sed ad operis pravi desertionem referendum est; ut ideo pars civitatis dicatur complui, quia ab actu et delectatione peccati cui ante serviebat modo cessat, non icantur ad poenam, multo magis quae nondum sunt dimissa propter odium fraternum ad poenam reservanisi poeniteat eum veteris vitae, quomodo ad novitatem indulgentiae perveniet qui odii vetustatem non depo Etsi fides desit, poena satisfacit, etc., non de fide intelligitur qua creditur in Deum, sed de conscientia delicti. Deest enim fides, cum conscientia peccati non subest. Nam cum delicta omnia nemo intelligat, est aliquando in homine peccatum cujus non habet conscientiam. Unde Apostolus: Nihil mihi conscius sum, sed non in hoc justificatus sum. Cum ergo quis flagellatur pro peccato cujus non est conscius, si patienter  poena illa satisfacit et relevat gravatum
Abbreviated transcription (Latin):
homines sunt creati: qͣ cet̾ĩs animalibꝰ p̾sunt. que creat᷑a in rebꝰ cẽatis ex¬
cellentissima cum a deo iustificat᷑: a deformi forma informosam nutatur
formam. Erat enim etiam inter uitia: nat᷑a bona. ħ autem imago rõ est:
uel intellectꝰ. Cum gͦ uoluntas de nataͣlib sit. quare ipsa non semper bo¬
num est et si aliqͣn uitiis subraceat:¬

Expanded text:
homines sunt creati, qua caeteris animalibus praesunt; quae creatura in rebus creatis excellentissima, cum a Deo justificatur, a deformi forma in formosam mutatur formam. Erat enim etiam inter vitia natura bona. Haec autem imago, ratio est vel intellectus. Cum ergo voluntas de naturalibus sit, quare ipsa non semper bonum est, etsi aliquando vitiis subjaceat
Abbreviated transcription (Latin):
into: ꝑꝑ pcepti obedientiam. Est alia lib̾tas non u̾a male serintuti ad¬
uincta q̃ ad malum fatiend̾ ubi ratio dissentit a uoluntate idicans
non eẽ fatiend̾. qd̾ noluntas appetit ad bomini fatiend̾. ꝯcordat ratio
uountati. et ideo: ibi u̾a libtas: & pia. delib̾tate autem ad malii
nͥ quando enm peccare deleccat: libalit̾̃ enim fuit: qui sui domimi
Nuestio de lib tate admalũ an sit ip̃a libcis libi arbitrii an alia

Expanded text:
itus, propter praecepti obedientiam. Est alia libertas non vera, malae servituti adjuncta, quae est ad malum faciendum, ubi ratio dissentit a voluntate, judicans non esse faciendum quod voluntas appetit; ad bonum vero faciendum concordat ratio voluntati; et ideo ibi vera libertas est et pia. De libertate autem ad malum,  quando eum peccare delectat? Liberaliter enim servit qui sui domini ti servus est. 11. Quaestio de libertate ad malum, an sit ipsa libertas liberi arbitrii, an alia
Abbreviated transcription (Latin):
non est : quia penitus non cͥcimscribit᷑ loco. quia ne ita est mimo loco. qb
non sit in alio. Neꝙ dimensionem habet: sic̃ corpꝰ. aui scd̃m locũ. as lis¬
nat pͥntipiũ medium et finis. et ante: et retro. dextra et sust᷑. sursum
et uisumi. quod sui interpositione: facit distantiam cirtium stantiar
nob naq his modis dicit᷑ꝰ

Expanded text:
non est, quia penitus non circumscribitur loco, quia nec ita est in uno loco, quod non sit in alio. Neque dimensionem habet, sicut corpus, cui secundum locum assignatur principium, medium et finis, et ante et retro, dextera et sinistra, sursum et deorsum; quod sui interpositione facit distantiam, circumstantiam. Duobus namque his modis dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
resistit si colligere filios iherłm uoluit et non fecit: Hec enim predictis:
¶ Solutio qͦmͦ intelligend̾ sit uolui congre

Expanded text:
resistit, si colligere filios Hierusalem voluit, et non fecit? Haec enim praedictis . Solutio, quomodo intelligendum sit illud: Volui congre
Abbreviated transcription (Latin):
ic oritur questio dictum est enim insuꝑioribꝰ et arictoritatibꝰ commu-
fari non potest. quia illa uoluntate:. fecit quecumq uoluit in celo et inter¬
ta cui teste apło nichil resistit. Q ueritur gͦ quomodo accipiendum sit qd̾
omnes salui frant s. plires dampnent᷑: uidet᷑ utiq non fieri quod ds uult
fieri. humrana scilicet uoluntate impediente: uoluntatem dei. Dominꝰ quo¬

Expanded text:
ic oritur quaestio. Dictum est enim in superioribus, et auctoritatibus communi cassari non potest, quia illa voluntate fecit quaecumque voluit in coelo et in terra, cui, teste Apostolo, nihil resistit. Quaeritur ergo quomodo accipiendum sit quod omnes salvi fiant, sed plures damnentur, videtur utique non fieri quod Deus vult fieri, humana scilicet voluntate impediente voluntatem Dei. Dominus quo
Abbreviated transcription (Latin):
si: quia non dum erat lux. q̃ si esset: spꝑ essecd et suꝑ fundet᷑. s non dĩi luci grã
opus suum deus uenistau̾at: que post ea inprimo die. formata est. s

Expanded text:
si quia nondum erat lux; quae si esset, et superesset et superfunderetur; sed nondum lucis gratia opus suum Deus venustaverat, quae postea in primo die formata est. 5.
Abbreviated transcription (Latin):
atq archara ex cellent᷑ s̃crutati sunt: suꝑ hoc quafi aduersa scripsisse udẽ¬
tur. u quidem tradid̾unt om̃ta simnul in mat̾ra et foena suisse creata: qd̃ aus̃
sensise uideti. alis ũ hoc mazis ꝯꝓpbauerunt acq asseruerintt ut pͥnum matia
tuclis atq informis .iiii. elementorum commixtionem atq confusionẽm tenens:
ceata fit. postmodum uͦ ꝑiteritalta .ui. dierum. exilła materia rerum corporalium

Expanded text:
atque arcana excellenter scrutati sunt, super hoc quasi adversa scripsisse videntur. Alii quidem tradiderunt omnia simul in materia et forma fuisse creata, quod Aug. sensisse videtur. Alii vero hoc magis probaverunt ac asseruerunt, ut prima materia rudis atque informis, quatuor elementorum commixtionem atque confusionem tenens, creata sit. Postmodum vero per intervalla sex dierum ex illa materia rerum corporalium
Abbreviated transcription (Latin):
driginal. S actuał ibi nonẽ. Nec originalis culꝑa ẽ: quia ipsa
est causa originał peccati. Si autem penai ẽ que ẽ illa: passi¬
bilitas uel mortalitas uel alia corruptio Hos eiuim defect:
carni in esse constat.
h aꝑitur quid sit feditas tractta ex

Expanded text:
originalis. Sed actualis ibi non est; nec originalis culpa est, quia ipsa causa est originalis peccati. Si autem poena est, quae est illa? Passibilitas, vel mortalitas, vel alia corruptio; hos enim defectus carni inesse constat. 6. Hic aperitur quid sit foeditas tracta ex
Abbreviated transcription (Latin):
insa ẽ apat᷑ et sp̃u .s. ⁊ caruis caracceristica. ł detminatiua idipmata: scd̾m
non seorsum. et scłm partem ponentes singłam: s unitas iuicem ĩ unam cõ¬
compositam natam: s unitas inuicem. in unam hypostasim cõpositam si
bile. ⁊ qd̾ in cãbile inc̾abile. et mortale: mortale.⁊ in mortale: inmortale. et
cͥcumscͥptibile: incͥcumscͥptibile. et incͥcumscͥptibile: incͥeunsscͥptibile. ⁊ ħ qui¬
dem: refulget miracłis. de ħ etiam aug̃ in .li. detͥm: ait. Quem ad mod̾ scłm
dĩtatem una ẽ patͥs filuq natã: ita &̾ uxta humanitatem ead̾s mat̾s ec
filui nat᷑a. Ex ut̾aq etiam sub̾a et diuinitatis ⁊ humanitatis unus atq idem ẽ
siue ex tͥb substantiis.

Expanded text:
 et Spiritu sancto, et carnis characteristica et determinativa idiomata, secundum non seorsum et secundum partes ponentes singulam, sed unitas invicem in unam comlicet unam compositam naturam, sed unitas invicem in unam hypostasim compositam Filbile, et quod increabile increabile, et mortale mortale, et immortale immortale, et circumscriptibile circumscriptibile, et incircumscriptibile inc. De hoc etiam Aug., in lib. de Trin., ait: Quemadmodum secundum deitatem una est Patris Filiique natura, ita etiam juxta humanitatem, eadem est matris et Filii una natura. Ex utraque ergo substantia et divinitatis et humanitatis unus atque idem essive ex tribus substantiis.
Abbreviated transcription (Latin):
ccauit. Cum gͦ hec bona sit. illa melior: c̃ non utramq faceret
rit uberiꝰ laudaret᷑ de utraque: Illa enim de scĩs angłis: hec
de hominibꝰ:. Item inquiunt. Si d̾s uellec: & isti boni eẽm
et ħ quidem ꝯcedimo s melio uoluit: ut quod uellent essent. sꝑ
boni quidem non infructuose: mali uͦ: non impune eẽnt. Item
inquiunt. posset d̾s uoluntatem eoꝵ uertere in bonum: quia omps
est. Posset re uera. e non fecit: quia noluit. cur noluit: lp̃e no¬
uit. Hon debemꝰ plus sapere quam oportet

Expanded text:
ccavit. Cum ergo haec bona sit, illa melior, cur non utramque faceret, ccavit. Cum ergo haec bona sit, illa melior, cur non utramque faceret, ut uberius laudaretur de utraque? illa enim de sanctis angelis, haec de hominibus est. Item, inquiunt: Si, Deus vellet, et illi boni essent. Et hoc quidem concedimus; sed melius voluit, ut quod vellent essent; et boni quidem non infructuose, mali vero non impune essent. Item, inquiunt: Posset Deus voluntatem eorum vertere in bonum, quia omnipotens est; posset revera. Cur non fecit? Quia noluit. Cur noluit? Ipse novit. Non debemus plus sapere quam oportet
Abbreviated transcription (Latin):
temptari ꝑmiserit: quem decipiendum eẽ p̃sciebat. S non
esset lancdabile homini si ideo bene uiuere posset: quia nemo ma
Ie uiuiere suaidenx. crim in natã posse: ꝙ in potestate haberet uelle
temptari non posse.
ouent᷑ eciam quidam dicentes cur creauit ds quos futõs ma¬
los p̃sciebat: quia pͥuidit quid boni de mał eorum eisec facc̾us
S ic enim eos fecit ut relmquent eis: unde aliquid facerent. et si cul¬
pabiliter aliquit facerent: illum dese lauidabilit oꝑantem inuem¬
rent. a se habent uoluntatem malam: ab illo natam bonam.
uistam penam. F rustra gͦ dr̃: non deberet ds creaie quos p̃screb¬
ꝙ iuste ꝓ malti uoluncate puniendos: addunt etiam. Talem de¬
bent homnniem facere: qui nollet omnino peccare. Concedimꝰ
quidem meliorem natam eẽ: que omnino peccantͤ nollet. son¬
cebdant & ipsi non eẽ malam que tał facta÷ ut poss non pec¬
care ii uella: & iuste punitam que uoluntate non necefsitate pe¬

Expanded text:
tentari permiserit, quem decipiendum fore praesciebat. Sed non esset laudabile homini, si ideo bene vivere posset, le uiuere suaderet, cum et in natura posse et in potestate haberet uelle tentari non posse. Moventur etiam quidam dicentes: Cur creavit Deus quos futuros malos praesciebat? Quia praevidit quid boni de malis eorum esset facturus. Sic enim eos fecit, ut relinqueret eis unde aliquid facerent; et si culpabiliter aliquid facerent, illum de se laudabiliter operantem invenirent. A se habent voluntatem malam, ab illo naturam bonam, et justam poenam. Frustra ergo dicitur: Non deberet Deus creare quos praesciebet juste pro mala voluntate puniendos. Addunt etiam talem hominem debere facere, qui nollet omnino peccare. Concedimus quidem meliorem naturam esse quae omnino peccare nollet. Concedant et ipsi non esse malam quae talis facta est, ut posset non peccare si vellet; et juste punitam, quae voluntate non necessitate pe
Abbreviated transcription (Latin):
peccata absq ullo crupulo pena ẽẽ: ut inuidiam: que e dolor
de cupiditate ⁊ tiore.⁊ halus hiuus modi sentiendum.ẽ. Uñ aug̃
cupiditas ꝑturbatio. Gm̃is gͥ cupiditas. ꝑͥ ciurbatio. Omis uͦ paslio cum
ẽ in nob: ipa passione patimur. Omis gͥ cupiditas cum ꝗ̃ in no̾bis:
ipsa cupiditate patimur: & in qͣntum cupiditas e patim᷑. Omis autẽ
passio mẽintum ipsam patimur: nõ ẽ pecc̃m. Ita: et de timore. uon
enini ꝯsecins ẽ: ut si patimur timorem iõ non sit peccatum: erina mul¬
ca sunt peccata que patuur: s non ineͣntum pacimur ea.¬

Expanded text:
peccata absque ullo scrupulo poenas esse, ut invidia, quae est dolor de cupiditate et timore, et aliis hujusmodi, sentiendum est. Unde Aug., cupiditas, perturbatio. Omnis ergo cupiditas, passio. Omnis vero passio cum est in nobis, ipsa passione patimur. Omnis ergo cupiditas cum est in nobis, ipsa cupiditate patimur; et in quantum cupiditas est, patimur ea. Omnis autem passio in quantum ipsa patimur, non est peccatum; ita et de timore. Non enim consequens est ut si patimur timorem, ideo non sit peccatum, quia multa sunt peccata quae patimur, sed non in quantum patimur e
Abbreviated transcription (Latin):
uod mala uoluncas autem omne peccatum mortale uoluntariũ em.
est cum uoluntas mala peccatum sit mortale: constat ip̃am eẽ uolũ¬
carium pecẽm. Quid mim ut ait aug̃. tam uoluntate q̃m ip̃a uoluntas sita ẽ
Uoliitas quippe ut ait auo̾ in eod̾: pͥma causa peccandi: aut nullum pecca¬
cum ẽ: p̃ma causa peccandi. nec ẽ qui recte imputet᷑ peccatum: nͥ peccanti.

Expanded text:
um. Si autem omne peccatum mortale voluntarium est, cum voluntas mala peccatum sit mortale, constat ipsam esse voluntarium peccatum. Quid enim, ut ait Augustinus, tam in voluntate, Voluntas quippe, ut ait Aug. in eodem, est prima causa peccandi; aut nullum peccatum est prima causa peccandi, nec est cui recte imputetur peccatum, nisi peccanti.
Abbreviated transcription (Latin):
ligat᷑. ⁊ mat̾ ⁊ filius fũ ⁊ soror. Ambr qͦ diligencli expumens ordinẽ suꝑ illum canticoꝵ ordina¬
uit in me caritate. quintum capłm ait. Multoꝵ caritas iordinata est quod in prio est
ponunt cercium uł quartum. Primo diligendus est di. scło parentes. Inde filium pꝰ domesti¬
ci. qui si boni sunt mał filiis p̃ponendi s. Scd̾m ħ in eiugłio ad cinusq dilectionẽ ꝙ¬
sic̃ te ip̃m. ⁊ inimicos non ex tota iurtute. non ficut te ipsum s simpliciter. suffic eium qͥ
sit habenda. ut differenti affectu non pari homines diligamnuis. S inquiunt illi que de¬
ordine dilectionis supra dicuntur eẽ referenda ad oꝑm exhibitionem que differenter ꝓxi¬
mis exibenda ẽ sunt primo parentib inde filiis post domesticos. demum uicinis dm̃ uͦ
tam affect̾i quam obsequii exibitionem ante omnia diligendum

Expanded text:
lia, frater, soror. Ambrosius quoque diligendi exprimens ordinem super illud Canticorum: Ordinavit in me charitatem, ait: Multorum charitas inordinata est; quod in priponunt tertium, vel quartum. Primo, Deus diligendus est; secundo, parentes; inde filii, post domestici, qui etiam, si boni sunt, malis filiis praeponendi sunt. Secundum hoc in Evangelio ad cujuscunque dilectionem, pximum tuum sicut teipsum . Inimicos non ex tota virtute, non sicut teipsum, sed simpliciter: sufficit enim quod sit habenda: ut differenti affectu, non pari, homines diligamus, et anordine dilectionis supra dicuntur, esse referenda ad operum exhibitionem, quae differenter proximis exhibenda sunt. Primo parentibus, inde filiis, post domesticis, demum inimicis. Deum vero tam affectu quam obsequii exhibitione ante omnia diligendum
Abbreviated transcription (Latin):
gaius diligentdrum cerum. ilł dnob pterptis continetur qua eum ⁊ nes ipses ⁊ cor¬
erat iad tradi ut quisq se uel corpus suum dibige̾t. quia h in illo precepto continetiar. di¬
hges proximum sicut te ipsum. Ibi enim et pximum totum et te totum intelligere
nim ex aninia cmnstit ⁊ corpore nullum rerum dilgendarum in hns duob preceptᷤ¬
genis prectrmissum est cum enimi precurtat diletio dĩ eiusq dilectionis modus presqtus
appareat et sequatur dilectio ꝓximi de tua dilectione nichil ditum indetur. d cun
dictum ẽ. dilges ꝓoximum tuum sicnt te ip̃m simił ⁊ tui ⁊ ab te dilect̾io pretermisi ĩ

Expanded text:
eptis continetur, quia cum et nos ipsos et corerat id tradi, ut quisque se vel corpus suum diligeret, quia hoc in illo praecepto continetur: Diliges proximum tuum sicut teipsum. Ibi enim et proximum totum, et te totum intelligere nim ex anima constat et corpore, nullum rerum diligendarum genus in his duobus praeceptis praetermissum est. Cum enim praecurrat dilectio Dei, ejusque dilectionis modus praescriptus appareat, et sequatur dilectio proximi, de tua dilectione nihil dictum videtur. Sed cum dictum est: Diliges proximum tuum sicut teipsum, simul et tui abs t
Abbreviated transcription (Latin):
quam sui non meminerit. num̃quam se intelligat. numquam se non diligat.
quoniam qui odit aliquem nocere illi studet: non in merito ⁊ inens hominis quea¬
do sibi nocet: s odisse dr̃. Hesciens enim sibi uult male dum non pietat sib a
quad uult. s tamen male sibi uult quando id uult quod obsit sibi seadm llud. E u¬
cum id agit: quod ñbi aduersatur ⁊ se ipsum tanquam suus inmicis insequt.¬

Expanded text:
quam sui non meminerit, nunquam se non diligat; sed quoniam qui odit aliquem, nocere illi studet, non immerito et mens hominis quando sibi nocet, se odisse dicitur. Nesciens enim sibi vult male, dum non putat sibi obesse quod vult; sed tamen male sibi vult, quando illud vult quod obsit sibi, secundum illud, psacum id agit quod sibi adversatur, et se ipsum tanquam suus inimicus insequ
Abbreviated transcription (Latin):
Nlam quod nullum hominem ȩxxcꝑit qui precepit ꝓpximum diligere. dominus i pm¬
bola semiium relieti ostendit dicens eum ꝓxinum qui gͥ illum extiat misericeis: de¬
inde subdit. uade ⁊ tu fac similiter mu E It cum ꝑxiium intelli
gamus cui uel exhibendum est offitium isericordie si indiget ueł exhibendum eset¬
si indigeret: nullum uero exceptum eẽ. tui miscctie negandum sit ofitium. quis nori
uideat qd usq ad mimicos etiam porect̾um sit donimo dicente. Pibgite ninmicos uios.¬

Expanded text:
Nam quod nullum hominem exceperit qui praecepit proximum diligere, Dominus in parabola semivivi relicti ostendit, eum dicens proximum, qui erga illum extitit misericors. Deinde sgamus cui uel exhibendum est officium misericordiae si indiget, uel exhibendum si indigeret. Nullum vero exceptum esse cui misericordiae negandum sit officium, quis non videat, cum usque ad inimicos etiam porrectum sit Domino dicente: Diligite inimicos ves
Abbreviated transcription (Latin):
ubi consuetudo eccłie tał existat. Siquis uero id facere incipiat. ubi consuetudo tał non est. uel
semel tm̃ m̾gendũ eẽ asserat. reprehensibilẽ se constituit. Unde dimo. suꝑ epłam ad romanos. In¬
suo sensu habundabat ciprianus. cum semel m̾gebat in bapcismo paruulos. qui quod intellige¬
bat studiose implebat bonis oꝑibus habundando. licet in hoo nescius delinq̃ret. s quia bors
oꝑibus babundabat. postea correctus a deo: babundaũ altiori sensu ter m̾gendo. Eoce hs quia
delinquit qui semel igt. s hoo ido quia alit̃ se habebat illius eccłie consuetudo. uł qr unã¬

Expanded text:
ubi consuetudo Ecclesiae talis existit. Si quis vero id facere incipiat ubi consuetudo talis non est, vel semel tantum mergendum asserat, reprehensibilem se constituit. Unde Haymo: In suo sensu abundabat Cyprianus, cum semel mergebat in Baptismo parvulos, quia quod intelligebat, studiose implebat bonis operibus abundando, licet in hoc nescius delinqueret: sed quia bonis operibus abundabat, postea correptus a Deo abundavit altiori sensu, ter illos mergendo. Ecce habemus, quia deliquit qui semel mersit. Sed hoc ideo, quia aliter se habebat consuetudo illiu
Abbreviated transcription (Latin):
ita quod postea non profec̾it. potius obfuit. obseruatoribus suis. sed usq ad oblationẽ uere
hostie potuit ꝓdeẽ. Si .4. ante passionẽ legolia fiunẽ hu̾issent: non ea imminente uetus pas¬
cha cum discipłis manducasset.
ẽ inuocatio ñtis. ut homo qui ꝑ peccm̃ uetus fuerat. ꝑ gam haptisni renonet᷑ quod fit de¬
positione uitiorũ. et collatione iurtitũ. Sic.n. fit quisq nouus homo cum ab edtis pecis.
ornatur uirtutibus. abolitio pecc̾oꝵ tollit feditatẽ. appositio untutũ : affert decorẽ. et hec

Expanded text:
ita quod postea non profecerit, sed potius obfuerit observatoribus suis. Sed usque ad oblationem verae hostiae potuit prodesse. Si enim ante passionem legalia finem habuissent, non ea imminente vetus pascha cum discipulis manducasset. innovatio mentis: ut homo qui per peccatum vetus fuerat, per gratiam Baptismi renovetur, quod fit depositione vitiorum et collatione virtutum. Sic enim fit quisque novus homo, cum abolitis peccatis ornatur virtutibus. Abolitio peccatorum pellit foeditatem: appositio virtutum affert decorem, et haec
Abbreviated transcription (Latin):
Si uero occulte deliquisti oẽ sio non taceas. nec tñ dico ut publices. Taciairnitas .it. pec¬
cati ex suꝑbra nascr̃ cordis Ioeo Es. pecẽm suũ quis celat ne repucet᷑ foris qualẽ seiã
diumo conspectui exibuit. quod ex fonte suꝑbre nascr̃. Sp̃es .g. suꝑbie ẽ. fenelle uistũ di.
qui pecc̃or ẽ. atq ẏpocrita conuiner̃. qui adinstar pͥmoꝵ parentũ uł t̃gisatoẽ u̾boꝵ¬
pecc̃a sua leugare ꝯtendit. uł chaim qͣi peccm̃ suũ reticendo suppͥm̾e querit. Ubi uero
suꝑbia regnat uł ypocrisis humilitas locũ nõ ht̃. Sine humilitate uero alicui s ꝑare ue¬
niã nõ licet. Ubi ẽ. gͦ caciturintas ꝯfessionis nõ ẽ. sꝑanda uenia crimuns. Iam cũ c̾cissi

Expanded text:
Si vero occulte deliquisti, etiam sic non taceas, nec tamen dico ut publices. Taciturnitas enim peccati ex superbia nascitur cordis. Ideo enim peccatum suum quis celat, ne reputetur foris qualem se jam divino conspectui exhibuit, quod ex fonte superbiae nascitur. Species enim superbiae est se velle justum videri qui peccator est; atque hypocrita convincitur qui instar primorum parentum vel tergiversatiopeccata sua levigare contendit, vel sicut Cain peccata sua reticendo supprimere quaerit. Ubi ergo superbia regnat et hypocrisis, humilitas locum non habet. Sine humilitate vero alicui veniam sperare non licet. Ubi est ergo taciturnitas confessionis, non est speranda ve
Abbreviated transcription (Latin):
d̃i pecc̃m nõ erubescit ꝯftai. ꝑfectus timor solũ om̃ẽ pudorẽ. Confessio .i. pecc̃i: pudorẽ
hẽ ⁊ ip̃a erubescentia est grauis pena. Iceoq uibenur ꝯftãi pecc̃a ut erubescentiam

Expanded text:
Dei, peccatum non erubescit confiteri. Perfectus timor solvit omnem pudorem; confessio peccati pudorem habet, et ipsa erubescentia est gravis poena. Ideoque jubemur confiteri peccata, ut erubescentiam
Abbreviated transcription (Latin):
aliquaten pͭ: qualit̾ grã p̾ueniens meret᷑ augeri ⁊ alra. ⁊ quid:
ex parte quoꝵdam: qd̃ ipsa ÷ uirtꝰ. ⁊ uirto non ÷ actꝯ: s euis causa. non
tamen sine libero arbitrio.

Expanded text:
aliter gratia praeveniens meretur augeri, et alia; et quid iex parte quorumdam, quod ipsa est virtus, quia virtus non est actus, sed ejus causa, non tamen sine libero arbitrio;
Abbreviated transcription (Latin):
et timore. ut auo tradit: suꝑ illum locum psalmi. Incensa igni et suoffossa. His
enim duobꝰ mnis: dic̃ om̃ia mortalia. peccata includi. ⁊ incensa ea dic̃: que
excupiditate male incedentes oriunt᷑. Soffossa uͦ: q̃ ex timore male humili¬
ante ꝓueniunt. ꝗ ẽ q̃n quis cupit non cupienda. uel timet non tuuenda. ali¬
participando sacramentis. uel q̃n nonĩdĩ peierando: ꝯtemptibile fac̃. In ꝓxunum
peccat: cum ꝓximum in iuste ledit. In se uͦ: cum sͥ non alii nocet.

Expanded text:
et timore, ut Augustinus tradit super illum locum psal. 79: Incensa igni et suffossa. His enim duobus modis dicit omnia peccata mortalia includi. Et incensa igni ea dicit quae ex cupiditate male incendente oriuntur: suffossa vero, quae ex timore male humiliante proveniunt; quod est quando quis cupit non cupienda, vel timet non timenda. Aliparticipando sacramentis; vel quando nomen Dei pejerando contemptibile facit. In proximum peccat, cum proximum injuste laedit, in se vero, cum sibi et non alii nocet.
Abbreviated transcription (Latin):
nde & mulierem temptauit: inqua minus quam iui¬
to rationem iugere nouit. Euis enim malicia ad cemptã¬
dem urtudem timida humanam nataͣm in ea parte ubi
debilior uidebrit᷑ aggressa ẽ. Ut si forte illic aliquatenib
pualeret. po modumꝰ fiducialiꝰ ad altãm quę rohustioꝵ fut
pulsandam ł pociꝰ subiitendam accederet. Primum ͦ soli¬
cariam femmam explorauit: ut in ea pͥmum ominenꝰ cemp
catiois sue ium experiretur

Expanded text:
nde et mulierem tentavit, in qua minus quam in viro rationem vigere novit. Ejus enim malitia ad tentandam virtutem timida, humanam naturam in ea parte ubi debilior videbatur, aggressa est; ut si forte illic aliquatenus praevaleret, postmodum fiducialius ad alteram quae robustior fuit pulsandam vel potius subvertendam accederet. Primum ergo solitariam feminam exploravit, ut in ea primum omnem suae tentationis vim experiretur. 2.
Abbreviated transcription (Latin):
in confirmatione tanta cleitatis dilectione ates noticra fuisse preditos.
ut in his ulteriꝰ non ꝓfecerint nec ꝓfectum suit. ꝓ fecerunt tam̃ in scientra reriĩ exti¬
orum sic̃ incognitione facraniti incarnatiois ꝙ huiufmodi: s non ĩ contemplatio¬
ne deitatis. qura tͥnitatẽ mimitate atq imnitatẽ intͥnitate non pletriꝰ intelligũt
siue intellecti᷑ sunt: Qiam aib ipsa confirmatione ꝑceꝑunt. Ita etram dicunt
eos in caritate nõ ꝓfecisse pꝰ confirmatione: quia eorum caritas p̾ea non eͤ aucta.
et sic dicunt eos non ꝓfecisse in meritis non qiantum adui merendi: s quantũ
ad numerum meritorum. plura enim bona fecerunt pꝰea: q̃ tunc non fecerant.
s eorum caritas ex qua illa ꝓcesserunt: non ẽ aucta. ex qua cantum meruert̃.
anteqiram ista adderentur: quantum postea his tidiectis I Quids

Expanded text:
in confirmatione tanta deitatis dilectione atque notitia fuisse praeditos, ut in his ulterius non profecerint nec profecturi sint. Profecerunt tamen in scientia rerum exteriorum, sicut in cognitione ne deitatis, quia Trinitatem in unitate, atque unitatem in Trinitate non plenius intelligunt sive intellecturi sunt quam ab ipsa confirmatione perceperunt. Ita etiam dicunt eos in charitate non profecisse post confirmationem, quia eorum charitas postea non est aucta; et sic dicunt eos non profecisse in meritis, sed hoc quantum ad vim merendi, non quantum ad numerum meritorum. Plura enim bona fecerunt postea, quae tunc non fecerant; sed eorum charitas ex qua illa processerunt non est aucta, ex qua tantum meruerunt antequam ista adderentur, quantum postea his adjectis. Illud
Abbreviated transcription (Latin):
cum dicis filiũ ẽ̾e fapientẽ se ipso uel
ꝑse ip̃m. si fui natura et c̾entta fapi¬
entem intelligas: uerꝰ fit intellectus
Si uͦ a se ipso. uel de se ipso fapientem
ẽẽ intelligas: falsitati subiectã habes
intelligentiam. Ali uͦ simplicit᷑ et ab¬
q determinatione concedunt h¬
uiusmodi locutiones filiꝰ ẽ sapi¬
ens ꝑse: s nõ ase uł dese. ec filius
cui contͣdicis heretice ħ unitas est.
ut ita ꝑ se agat filiꝰ: ne a se agat. et
ita nõ ase agat: ut ꝑse agat. Intel
lige filiũ agentem: et ꝑeu patrem
agent̾e. Non ase agit: cum pater in
eo mranere mõstrat᷑ ꝑ se agit. cũ scłm
natuntat᷑e filii agit. ipse que placi¬
ta sunt. Infirmꝰ sit nonase agendo. nͥ
acdeo ipse agit. Nonfit uͦ in unitate n¬
ature si que agit et in quibꝰ placet: ñ

Expanded text:
er seipsum, si sui natura et essentia sapientem intelligas, verus sit intellectus; si vero a seipso vel de seipso sapientem esse intelligas, falsitati subjectam habeas intelligentiam. Alii vero simpliciter et absque determinatione concedunt hujusmodi locutiones: Filius est Sapientia per se, sed non a se vel de se, et: Filius qui contradicis, haec unitas est, ut ita per se agat, ne a se agat; et ita non ab se agat, ut per se agat. Intelige Filium agentem, et per eum Patrem agentem. Non a se agit, cum Pater in eo manere monstratur. Per se agit, cum secundum nativitatem Filii agit ipse quae placita sunt. Infirmus sit non a se agendo, nisi a Deo ipse agit; non sit vero in unitate naturae, si quae agit et in quibus placet non
Abbreviated transcription (Latin):
Sic: et filiꝰ. non autem sic ut pater ꝑ se non diligat et filiꝰ: ẜ ꝑeam tm̃. Q uis
tionem lectoꝵ diligentie plemus diuidicandam atq absoluendam relmqͥ¬
mus ad ħ niiꝰ sufficientes

Expanded text:
sic et Filius; non autem sic ut Pater per se non diligat, et Filius, sed per eam tantsic et Filius; non autem sic ut Pater per se non diligat, et Filius, sed per eam tanttionem lectorum diligentiae plenius dijudicandam atque absolvendam relinquimus, ad hoc minus sufficientes
Abbreviated transcription (Latin):
fiteo questionem. p̃cipue cum ex predictis orratur. que similem uden¬
tur habere rationen. qd̾ mee intelligentie attendens infirmitas. turbat᷑. cupiens.
ponat. et retułit magis. quam attulerit. neq cogat id uidi dictis ꝯtineri: quos
ante lertionem p̃sumserit intelligendũ. sum gͥ de rebꝰ cdĩ sermo ẽ: concedimus¬
deo sui cognitionẽ dictisq eiꝰ: pra dilectione famulem̃. inuestiget gͦ diligentꝰ
pius lecto dictoꝵ rationem: si forte dictoꝵ aliquoꝵ ualeat reꝑire caufam.
qua nota: p̃misfa questio aliqͣtenus explicari italeat. Ego autem questionẽ
non absoluens s errorem excludens: ꝓfiteo non ita dictum esse patrem dili¬
gere filiũ uel filiũ patrem ea dilectione que abutͦq ꝓcedit. que non: ali¬
quis eoꝵ. s tm̃ sp̃c.s: tanꝗͣ. ea dilectione pater sit uł filus. S sic ea pater diu¬
git filiũ et filiꝰ patrem: ut etram pater ꝑse ea que ipse ẽ dilectione diligat.

Expanded text:
 quaestionem, praecipue cum ex praedictis oriatur quae similem videntur habere rationem; quod meae intelligentiae attendens infirmitas turbatur, cupiens ponat; et retulerit magis quam attulerit; neque cogat id videri dictis contineri, quod ante lectionem praesumpserit intelligendum. Cum ergo de rebus Donem, dictisque ejus pia veneratione famulemur. Investiget ergo diligenter pius lector rationem dictorum, si forte dictorum aliquam valeat reperire causam; qua nota, ipsa praemissa quaestio aliquatenus explicari valeat. Ego autem hanc quaestionem non absolvens, sed errorem excludens, profiteor non esse dictum Patrem diligere Filium, vel Filium Patrem, ea dilectione quae ab utum Spiritus sanctus; tanquam ea dilectione Pater sit vel Filius. Sed sic ea Pater diligit Filium et Filius Patrem, ut etiam Pater per se ea quae ipse est dilectione diligat,
Abbreviated transcription (Latin):
atis arbitror ilł responsũ eẽ qui asserũt de uno cͥmine penitentiã agi et ueniã p̃sta¬
ii alio in delectatione recento uł ꝑ ꝯfessionẽ nõ exposito qui nõ mͣodo p̃missis auo¬
a demonio libasse ꝑ hoc docet nos nũquã nisi de oĩb sanari. sił. ualet peccã ex parte re¬
seruari hñtẽ . Uii. denionia psice potut sex expulsis. Expulit aũ simł.Uiii. ut omna

Expanded text:
de uno crimine poenitentiam agi, et veniam praestari, alio in dilectione retento, vel per confessionem non exposito; qui non modo praemissis aucaemonio liberasse : per hoc docens nos nunquam nisi de omnibus sanari. Si enim vellet peccata ex parte reservari, habenti septem daemonia, proficere potuit sex expulsis. Expulit autem septem, ut omn
Abbreviated transcription (Latin):
mis gͦ uoluntatis ut p̾missum ẽ. dicit᷑ et illud quod uolumꝰ. et illud
ꝓpt̾ qd̃ uolumꝰ. ⁊ intentio ad illud respicit. ꝓpt̾ qd̃ uoluiꝰ: et uolun¬
tas ad illud qd̃ uolumꝰ. ut uerbi gr̃ã. si uelim esurientem reficere ut
ħam uitam et̾nam: uoluntas ẽ quia uolo reficere esurientem. e finis
ẽ refectio esurientis. Intentio uero qͣ sit ad uicam ꝑuenire uolo. finis an¬
tem supp̃mꝰ ẽ. ip̃a ita ad qua et aliꝯ finis ręfeitur. An

Expanded text:
is ergo voluntatis, ut praemissum est, dicitur et illud quod volumus, et illud propter quod volumus; et intentio ad illud respicit propter quod volumus, et voluntas ad illud quod volumus; ut, verbi gratia, si velim esurientem reficere ut habeam vitam aeternam, voluntas est qua volo reficere esurientem, cujus finis est refectio esurientis; intentio vero est, qua sic ad vitam pervenire volo. Finis vero supremus est ipsa vita, ad quam et alius f
Abbreviated transcription (Latin):
lam de earnind̾̃ equalitate aliqͥd eloqͥ suꝑ:. fides em̃ catholica sic̃ coeternas: ita :
coequales tres pͥs asserit. E quał: em̃ ĩ omnibꝰ. patri filiꝰ. et patri et filio. sp̃s.s. qr ut aus
in lib ͦ defide ad petrũ breuiter aꝑiens qͦmͦ ĩ telligat᷑ equalitas docet. Nullꝰ hoꝵ alium
aut p̃ced̾ eternitate. aut excedit magnitudine. aut suꝑat potestate. qr nec filio nec sp̃u
scõ quantũ ad nat᷑e aiuine unitat᷑e ꝑtinet: aut. anterior aut posterioꝵ ẽ pater. nec filius
tas. una in mensitas. una nat᷑alit̾ triũ ꝑsonarũ. ẽ diuinitas. Ecce breuit̾ assignaũ aug̾

Expanded text:
am de earumdem aequalitate aliquid eloqui superest. Fides enim catholica sicut coaeternas, ita et coaequales tres personas asserit. Aequalis est enim in omnibus Patri Filius, et Patri et Filio Spiritusin libro De fide ad Petrum breviter aperiens quomodo intelligatur aequalitas, docet. Nullus horum alium aut praecedit aeternitate, aut excedit magnitudine, aut superat potestate; quia nec Filio nec Spiritu sancto, quantum ad divinae naturae unitatem pertinent, aut anterior, aut major est Pater; nec Filius tas, una immensitas, una naturaliter est trium personarum divinitas. Ecce breviter assignavit Aug.
Abbreviated transcription (Latin):
dem nempe usus bonus ⁊ ex untute ẽ: et ex libero arbito. pͥncipalit᷑.
s ex iurtute: printipalit̾ et bomis ille usus in magnis bonis annume

Expanded text:
dem nempe usus bonus ex virtute est, et ex libero arbitrio; sed ex virtute principaliter. Et bonus ille usus in magnis bonis annume
Abbreviated transcription (Latin):
inquibis nłłatenꝰ pͣ ꝯͣhi matͥmoniũ ⁊ si int̾cesserit copła fit diuortiũ. ut sac̾¬
dõciũ diaconatꝰ. subdiaconatus. In aliis uero ꝑmittit᷑ sorcri ꝯugiũ nisi religionis ha¬
tas. a colitos. si exera uocũ ⁊ habitũ inueniũt᷑: ⁊ ꝯcinentiã ꝓfit̃i uolunt uxorẽ ducẽ
uirginẽ. eccłia romana ꝑuitit. nõ uiduã nõ repͥdiatã quia deinceps nͨ ad subdiacona¬
tum ꝓuehi pocuerunt. Heo laicꝰ uxorẽ sorcitus. uisi uirginẽ uł bigamꝰ: ac clicatum.

Expanded text:
nus potest contrahi Conjugium; et si intercesserit copula, fit divortium; ut sacerdotium, diaconatus, et subdiaconatus. In aliis vero permittitur sortiri conjugium, nisi religionis hatas, acolytos, si extra votum et habitum inveniuntur, et continentiam profiteri nolunt, uxorem ducere virginem Ecclesia Romana permittit, non viduam, vel repudiatam: quia deinceps nec ad subdiaconatu
Abbreviated transcription (Latin):
uel accibꝰ itaq uirtutũ boni sumꝰ: ⁊ iuste uiuimꝰ. ⁊ ex gre  que
non ÷ meritum: s facit. non camen sine libo arbitoͥ. ꝓueniunt merita
nr̃a. scilic boni affect eorumq pro gressꝰ atq bona oꝑa: que ds remu¬
nerat in nob̾. ⁊ hec ipsa sunt dei dona. Ende aug̃: ad sixcũ ꝓbrm.
uita ecerna que infid̾e adeo meritis precedentib reddit᷑: quia i eadem me¬
rita quibꝰ reddit᷑ non a nob̃ sunt. s in nob̾ facta sunt ꝑ gram recta
et ipsa uita gr̾̃a mincupat᷑: quia gratis datur. Hec ideo gratis qi

Expanded text:
um boni sumus et juste vivimus, et ex gratia, quae non est meritum, sed facit; non tamen sine libero arbitrio proveniunt merita nostra, scilicet, boni affectus eorumque progressus atque bona opera, quae Deus remunerat in nobis; et haec ipsa sunt Dei dona. Unde August. ad Sixtum presvita aeterna quae in fine a Deo meritis praecedentibus redditur, quia et eadem merita quibus redditur, non a nobis sunt, sed in nobis facta sunt per gratiam, recte et ipsa vita gratia nuncupatur, qui
Abbreviated transcription (Latin):
¶ MARTTINIS enim uulnerato appropians curationi eius facra¬
sacramentoꝵ remedia deus instituit. de quib quatuor primo consi¬
danda occurrunt. Quid sacram̃tũ. Quare institutũ in quib consistat
cõtitiatui. et que sit distantia int̃ sacram̃ta uetere et noue legis.
quid sit sacm̃t.

Expanded text:
maritanus enim vulnerato approprians, curationi ejus sacrasacramentorum remedia Deus instituit. De quibus, quatuor primo consideranda occurrunt, quid sit sacramentum, quare institutum, in quibus consistat et conficiatur, et quae sit distantia inter sacramenta veteris et novae legis. 2. Quid sit sac
Abbreviated transcription (Latin):
libͦ detͥnitate. Si solꝰ ibi filiꝰ intelligit.
et sibi ce patri. et sp̃in .s. ad illã redi¬
tur absurditatẽ ut pater nõ sit sapi¬
ens dese ipso: s defilio. Nec fapienti¬
a fapientiã genuerit: s ea fapientra

Expanded text:
i enim solus ibi Filius intelligit, et sibi et Patri et Spiritui sancto, ad illam reditur absurditatem, ut Pater non sit sapiens de se ipso, sed de Filio; nec sapientia sapientiam genuerit, sed ea
Abbreviated transcription (Latin):
ost hec queri solet quib̾ctam
utrũ filiꝰ sapiens. sapientra ge¬
nita uł ingenita. Si enĩ non: sapi¬
ens fapientra genita: nec se ipso fa
ens ẽẽ apatre: cum apatre habeat
om̃ta. Ad .ꝗ. dicimꝰ qr uira ẽ fapienti¬
a patris. et filii. et sp̃c sc̃ĩ: sic̃ una es
sentra. qr sapientra illiꝰ nat᷑e simplici¬
tate: ẽ ẽentra. et tam̃ filiꝰ tm̃ est fa¬
pientra genita. et pater tm̃ fapie¬
ntra in genita. et fapientra genita:
est de fapientia am genita uel

Expanded text:
ost haec quaeri solet a quibusdam, utrum Filius sit sapiens Sapientia genita, vel ingenita. Si enim non est sapiens Sapientia genita, nec seipso sapiens a Patre, cum a Patre habeat omnia. Ad quod dicimus quod una est Sapientia Psentia, quia Sapientia in illius naturae simplicitate est essentia; et tamen Filius tantum est Sapientia genita, et Pater tantum est Sapientia ingenita; et Sapientia genita est de Sapientia ingenita, vel
Abbreviated transcription (Latin):
intelligit ipse sibi: s filiꝰ intelligit pa¬
tri : ꝓfecto filiꝰ patr̃e sapientem facit.
Ꝙ si hoc ẽ deo ẽe qd̾ strꝑe: et ea illi
ẽentra est que fapientra: non filius
apatre quod uerum ẽ: s a filio pociꝰ
pater ħt ẽentram. qd̾ absurdissimũ
atq falsissimũ ẽ. Est gͦ ds̃ pater fa

Expanded text:
sibi, sed Filius intelligit Patri, profecto Filius Patrem sapientem facit. Et si hoc est Deo esse quod sapere, et ea illi est essentia quae Sapientia, non Filius a Patre, quod verum est, sed a Filio potius Pater habet essentiam, quod absurdissimum atque falsissimum est. Est
Abbreviated transcription (Latin):
unt etiam alta quedam: que ds non potest. Unde om̃ta uidet᷑ nõ posse
Non enim potest mori: uel falli. Unde aug̃ in libͦ de simbolo. Ds om̃ips
non potest mori non potest falli. non potest miseri fieri. non potest uinci. hec
utiq et huuismodi: absit ut possit ommpotẽs. Si enim huiusmodi prssionibꝰ
atq defectib subici posset: om̾ipotens minime foret. et inde monsttat᷑ omnipotẽ.
quia ei hec apppincate non ualent: potest tamen: hec in aliis oꝑari ¶Q

Expanded text:
unt etiam et alia quaedam quae Deus non potest, unde videtur non omnia posse; non enim potest mori vel falli. Unde Aug., in lib. de Symbolo: Deus omnipotens non potest mori, non potest falli, non potest miser fieri, nec potest vinci. Haec utique et hujusmodi absit ut possit omnipotens, si enim hujusmodi passionibus atque defectibus subjici posset, omnipotens minime foret. Et ideo monstratur omnipotens, quia ei haec propinquare non valent; potest tamen haec in aliis operari. 5.
Abbreviated transcription (Latin):
exigit. euis uisticia ut facrat: nisi qd̾ facit. non gͦ pocest facere: itisi qd̃
facit. non gͦ potest facere. Eademq iusticia exigit. ut id non faciat: quod non
facit. non autem potest facere: contra iusticiam siram non gͥ potest aliquid
eorum facere: que dimittitur.
¶ Lesponsio ad prectiẽt

Expanded text:
faciat nisi quod facit; non ergo potest facere nisi quod facit. Eademque justitia exigit ut id non faciat quod non facit, non autem potest facere contra justitiam suam: non ergo potest aliquid eorum facere quae dimittit. 3. Responsio ad pri
Abbreviated transcription (Latin):
cum he ꝓpͥetates non possint esse in ꝑsomis. quin eas determinent.
quomodo in essentia auuna esse possunt. ita ut non eam determinent.
Archangeli nesciunt. angeli non audierũt. scła non tenent. ꝓpħa non sen¬
sit. apłs non interrogauit. Filius ipse non edidit. Cesset gͦ doloꝵ querela¬
rum. Non putet homo sita intelligentra generationis facramentũ: pos¬
in hoc intelligentra: fine uerboꝵs est filiꝰ apatre qui ẽ unigenitꝰ ab ingeni¬
to. ꝓgenies aparente. unuris auiuo. non natura deitatis: alra et alia. quia
amibo unuim hoc credendo incipe. ꝓcurre. ꝑsiste. ⁊ si non ꝑuent᷑um serã
tamen congratułaboꝵ ꝓfecturum. Qui enim pie infinita ꝓsequitur. et si
tum et archanũ: inopinabił natuutatis. ne te in mergas s intelligentie cõ¬
p̃hend̾e p̃sumens: s intellige i ꝯp̃hensibilia ẽe. his aliisq multis eiuiden

Expanded text:
cum hae proprietates non possunt esse in personis quin eas determinent, quomodo in divina essentia esse possint, ita ut non eam determinent? Archangeli nesciunt, angeli non audierunt, secula non tenent, propheta non sensit, Apostolus non interrogavit, Filius ipse non edidit. Cesset ergo dolor querelarum: non putet homo sua intelligentia generationis sacramentum posin hoc fine intelligentia verborum. Est Filius a Patre, qui est unigenitus ab ingenito, progenies a parente, unus ab uno; non natura deitatis alia et alia, quia ambo unum. Hoc credendo incipe, percurre, persiste; etsi non perventurum sciam, tamen gratulabor profecturum. Qui enim pie infinita prosequitur, etsi ntum et arcanum inopinabilis nativitatis, ne le immergas, summam intelligentiae comprehendere praesumens; sed int