comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qui doauit.dinum ⁊ auarũ
nresse penicẽtia accipe debemꝰ
dem eum penicirit. mox desi¬
em uale ut sup̃mũ eius sp¬
ectenus iudiciũ. quemad¬
mnoctũ cutafider ꝯmissa sole¬
mus dice. uł inlegatis cum
ded oli exceptione opporita
tractamus uc si ambulaco¬
ria uoluncas eiꝰ us̾adinceᷤ
suppͥniu exitum s̃ uͥ semel
doacorem penitint. ⁊ reuccãdi

Expanded text:
donauerit durum et auarum esse'. Paenitentiam accipere debemus deinde eum paenituit, mox desiem ualere, ut supremum eius spectemus iudicium, quemadmodum circa fideicommissa solemus, uel in legatis cum de doli exceptione opposita tractamus, ut sit ambulatoria uoluntas eius usque ad uitae supremum exitum. Sed ubi semel donatorem paenituit, etia
Abbreviated transcription (Latin):
neiatur. pacrierit tunc emol¬
untum quesitum ¶ Coͣnseqñt̃
sccuola apud marceltum no¬
tat. si fuum ĩcposint imilier
ut eitradatur mortis tempore¬

Expanded text:
ueniatur, patri erit nunc emolumentum quaesitum. Consequenter Scaeuola apud Marcellum notat, si seruum interposuit mulier, ut ei tradatur mortis
Abbreviated transcription (Latin):
pr̃ande functumantũ qua
sententic celsus adient. qradi
desuo pucanc ꝓficisci. quidem
de alieno plemus restituunt.u
cdimus aliquid defumctum u¬
oluisse ⁊ tamẽ ñ rogasset. que sẽ¬
tẽtia habet rõnem. mag̾ ineo qͥ
ñerat deducta qrta rogatus resti¬
tuereacm̃ integram fidem p̾sti¬
ct omisso sẽacus ꝯsulti ꝯmodo.
hor enim uero fidem ex soluitt
uoluntate testatoris obsecritꝰ
hoc iti siñ perrorem cautã calc¬
uli fec̃. cet̾m indebici fidei com¬
issi cẽ repetionem nulla ctubi¬
tatio ẽ. Cum igitur. nich̾ debo¬
nis erogatur. recte dr ualere d¬
oatione. uͥcumq igitur ñ de¬
ortulas ꝑcognato suo ordini:
errogau̾it. an dõatio ualeat. ⁊ ait
nale nec uiden locupletiore m
mulierc̃. fcam. quaui mutua
pecuma eẽt acceptura. ⁊ paf me

Expanded text:
estandae functum maritum quam sententiae Celsus adiecit, quod de suo putant proficisci, quod de alieno plenius restituunt uocredimus aliquid defunctum uoluisse et tamen non rogasse. quae sententia habet rationem magis in eo, qui non erat deducta quarta rogatus restituere et tamen integram fidem praestitit omisso senatus consulti commodo: hic enim uere fidem exsoluit uoluntatem testatoris obsecutus. hoc ita, si non per errorem calculi fecit: ceterum indebiti fideicommissi esse repetitionem nulla dubitatio est. Cum igitur nihil de bonis erogatur, recte dicitur ualere donationem. ubicumque igitur non deportulas pro cognato suo ordini erogauerit, an donatio ualeat? et ait ualere nec uideri locupletiorem mulierem factam, quamuis mutuam pec
Abbreviated transcription (Latin):
si cdurauit uolunta ᷤ usque
ad mortem. ualcat donacio.
siue autem res func quedõa¬
caẽ. siue obligacio remissa.
pot̾ chici dõationem effectu
bĩturam. ut puta uxoriacce¬
pto culic. dõationis cã qrad
debeat. pot̾ ici pendere acce
diximus exoronem ualebit.
giint uirum ⁊ uxorem socie¬
tas doãcioms cã cc̃ta sic iure
uulgo milla ẽ. noc po decre se¬
nacus emolumentum ea
igitur ꝓsocio accõñent. quia
nulla soçietas ẽ que doaciois
cĩ int̾ponitur nec int̾ cet̾os.¬

Expanded text:
i durauerit uoluntas usque ad mortem, ualeat donatio. Siue autem res fuit quae donata est siue obligatio remissa, potest dici donationem effectum habituram: ut puta uxori acceptum tulit donationis causa quod debeat: potest dici pendere accepdiximus, ex oratione ualebunt. Si inter uirum et uxorem societas donationis causa contracta sit, iure uulgato nulla est, nec post decretum senatus emolumentum ea igitur pro socio actio non erit, quia nulla societas est, quae donationis causa interponitur, nec inter ceteros
Abbreviated transcription (Latin):
um. fauorabilit tñ dicetim.
locum religiosu fieri. ꝓm̃ et
fimantus ad oblonẽ dei uro¬
ri dõaric. uł loc̃ in quo opus
publicum qd ꝓmisat facet. uł
edem publica dedicaret. fiet
dubiũ ñẽ. quĩ debeat uale. q̃ni¬
tur⁊ si oleũ pea medes sacras
h̾rs ĩsticuto repucuet herecdi
neq enim paupior sit quiñ
adquent. s qui depatumoro
suo deposuit. repucdiarto aũt
mnici. mulien pdest. sũ sub¬
sticuta sit mulier. uł etiam
abitestato haberes futura. si
cione simulier substicuta
sit legato uł etiam si ꝓpona:
cam herede insticutar ¶Siq

Expanded text:
rabiliter tamen dicetur locum religiosum fieri. Proinde et si maritus ad oblationem dei uxori donauit, uel locum, in quo opus publicum quod promiserat facere, uelut aedem publicam, dedicaret, fiet dubium non est, quin debeat ualere: quare et si oleum pro ea in aede sacra heres institutus repudiet heredneque enim pauperior fit, qui non adquirat, sed qui de patrimonio suo deposuit. repudiatio autem mariti mulieri prodest, si uel substituta sit mulier uel etiam ab intestato heres futura. Simtionem, si mulier substituta sit in legato uel etiam si proponas eam heredem institutam. S
Abbreviated transcription (Latin):
sisse sic acciꝑe debemus. nec do
natione acceꝑit locupletior fẽs
tũtãta quancitate ea que ex¬
cet. dicẽdũ ẽ. si is decessit qui
factus ẽ locuplecior posie repe¬
tere io qd deḋ. nec ꝯpensare id
¶ sidiuortiũ podõationem int̾¬
cessic aut prior decesserit. qui
donum accepit uet̾i uin stat.
hoc ẽ simantus uxori doãcum
urul. ualeat dcãtio. qd̾ si ñ uult

Expanded text:
sisse', sic accipere debemus, ne is, qui donationem accepit, locupletior factus tamen tantam quantitatem eaque exste‹t›, dicendum est, si is decessit, qui factus est locupletior, posse repetere id quod dedit nec compensare id  Si diuortium post donationem intercessit aut prior decesserit qui donum accepit, ueteri iuri statur, hoc est, si maritus uxori donatum uult, ualeat donatio, quod si non uult
Abbreviated transcription (Latin):
uł p̾uignus uł qui ius amus
potestati manti subiectus. de
castrentis suo pecculio dõauit
ñerit urita doãcio .¶Pibetuꝵ
igitur ⁊ uxori ⁊ mirii dõare.
etiam is qui ẽ incocen potest¬
ate. simodo maricus sic mp̃¬
tris pocestate. ab uoris innus¬
ne parte ꝓbibicum ẽ doari. i¬

Expanded text:
uel priuignus uel quiuis alius uel priuignus uel quiuis alius potestat‹i› mariti subiectus de castrensi suo peculio do nauit, non erit irrita donatio. Prohibetur igitur et uxori et nurui donare etiam is, qui est in soceri potestate, si modo maritus sit in patris potestate. Ab uxoris nurusue parte prohibitum est donari u
Abbreviated transcription (Latin):
ancomu lecta ẽ ⁊ namita ait.
maiores mĩ int̾ unum et ur¬
orem dõatio nes ꝓhibuerint
amorem honestui sonsai¬
excimantes. fame etiam ꝯuĩc¬
diapcio cõcilian uide acur. ne¬
ue melior inpauptate ĩcid̾et
decior cditior fierce indeamus
int̾ quos s̃ ꝓhibite doãtiones
⁊ quidez simacumomuz mo¬
toris filia lib̾tino ꝯ senacusꝯ
sulcum nupsit. uł ꝓuintialis
ditio eorum. quidelinquer
diuus cñ serinis inlibta pon¬
in paulu senatoris ꝯͣ stacirit.
quiañ erat affectione uxori¬
menisd pocestate.s. ꝓhibe̾̃tur
sibi donare. ut pucat tr mar¬
iti. qui ẽ insocen pocestate. ai¬
bum pocestatis ñ solum ad li¬
bos crahimus. ueretiam ad
qui alio nire subiectis man¬
co doãre ñ possũtsecundum
hec si m̾ter filio qui inpacris
potestate ẽ: donet munus mo¬
mẽti eritat donacio qr patri
quentur. s si nicastra eunti
filio dedit: uidetur ualere
qr filio queritur. ⁊ ẽ castrẽsis
peculii. Quare ur ⁊ si filiuus

Expanded text:
Augusti electa est: nam ita ait: 'Maiores nostri inter uirum et uxorem donationes prohibuerunt, amorem honestum solis animis aestimantes, famae etiam coniundia pretio conciliari uiderentur neue melior in paupertatem incideret, deterior ditior fieret'. Uideamus, inter quos sunt prohibitae donationes. et quidem si matrimonium motoris filia libertino contra senatus consultum nupserit, uel prouincialis dicio eorum, qui deliquerunt. diuus tamen Seuerus in liberta Pontii Paulini senatoris contra statuit, quiaeiusdem potestate sunt, prohibentur sibi donare, ut puta frater mariti, qui est in soceri potestate. Uerbum potestatis non solum ad liberos trahimus, uerum etiam ad qui aliquo iure subiecti sunt marito, donare non possint. Secundum haec si mater filio, qui in patris potestate esset, donet, nullius momenti erit donatio, quia patri quaeritur: sed si in castra eunti filio dedit, uidetur ualere, quia filio quaeritur et est castrensis peculii. quare et si filius
Abbreviated transcription (Latin):
psõas liħ̾abicur. mulier mae¬
bit obligata s eneralit tenẽd̾
c̃. qd̾ int̾ ip̃os aut qui adeos
ꝑtinẽt aut ꝑit̾positas ꝑsonas
doationis cã agatur. ñualere
Q si aliarum extrin secus rerũ
ꝑsõarum ue cã comixta sic si
sepan ñ pot̾ nec doãcionem ĩ¬
pediri. si sep̃ari pot̾ ceta ualere.
id quod doãtum sic ñ uale re.¬
¶ Si debitorum peccumã iussu

Expanded text:
 liberabitur, mulier uero manebit obligata. Generaliter tenendum est, quod inter ipsos aut qui ad eos pertinent aut per interpositas personas donationis causa agatur, non ualere: quod si aliarum extrinsecus rerum personarumue causa commixta sit, si separari non potest, nec donationem impediri, si separari possit, cetera ualere, id quod donatum sit non ualere. Si debitor uiri pecuniam iussu
Abbreviated transcription (Latin):
lpianus. SIsponsus spõse doat aꝑ¬
naturus tractid̾it ticio. ut is põ ñ pot¬
se daret dem̃ cicius cͣclid̃it pon
upcias secutas. siquid eum ĩt¬
manicus doãtionem ñ ualere
did̾it doãnem uale. ¶ Simaritꝰ
duos reos hãc. ticium ⁊ mulie¬
rema mulien accepto dõacois¬

Expanded text:
inum. Si sponsus sponsae donaturus tradiderit Titio, ut is sponsae daret, deinde Titius tradiderit post nuptias secutas: si quidem eum intmaritus, donationem non ualere, diderit, donationem ualere. Si maritus duos reos habeat Titium et mulierem et mulieri accepto
Abbreviated transcription (Latin):
Icum uxori donec maritus q̃
ẽ oĩo inch̾agit hac doãcionesi
peccuma accepta mulier man¬
it nilianus oꝑas quidẽ eamli¬
cito rinre inposucurama ten̾e:¬

Expanded text:
eum uxori donet maritus, quest omnino nihil agi hac donatione. Si pecunia accepta mulier manit Iulianus operas quidem eam licito iure imposituram e
Abbreviated transcription (Latin):
natione retinetur. id aut sine
cã aut cx iniusta cã retinen in¬
telligitur ex quibꝰ caĩs olicio
an locupletiores .s. fcĩ. utrum
tempus licis ꝯtestate. an rei i
te tempus spectan oportere
patre rescͥp sicisi mantus pec¬
cumaz uxori in unguenca de¬
dit eamq pecuniam c̾ditoris¬
no soluit. morea de sua peccu¬
ma uguẽta emit. ñ uiden loc¬
upletiore. factam marcellus

Expanded text:
natione retinetur, id aut sine causa aut ex iniusta causa retineri intellegitur: ex quibus causis condictio an locupletiores sint facti, utrum tempus litis contestatae an rei ie tempus spectari oportere patre rescripsit. Si maritus pecuniam uxori in unguenta dederit eaque eam pecuniam creditori suo soluerit, mox ea de sua pecunia unguenta emerit, non uideri locupletiorem factam Marcellus
Abbreviated transcription (Latin):
itademum locum fieri intel¬
usi.mulieris. cum corpus:
religiosus. dõantis man. ꝑi¬
ñ si destrax̾it mulier manec
locus doãtoris secundm hoc
si urori sue moniumtũ pur

Expanded text:
ita demum locum fieri intellegi mulieris, cum corpus religiosus, donantis manet. proinde si distraxerit mulier, manet locus donatoris. Secundum haec si uxori suae monumentum p
Abbreviated transcription (Latin):
eo mas quod siqn cade¬
fecerint innaugatione
Qdquisq haberi incoem
cõferiz. ¶Si nauis apira¬
tis recdempta sit. ẜinus o¬
filius ⁊ labo. ommnes cõ¬
predones abstusint. eu
ꝑd̾eb̾e cuius fu̾int. neccõ¬
ferectum eis qui suas m̾¬
ces redemerit. ¶Portio
autem prostimatiõe per¬
um que salue sunt. ⁊ ca¬
rum que amisse sunt pr¬
estari sol. nec adrem per¬
tinet. si hec que amisse st̃.
detrim̃ti nõlucri fit pratio
S inhis rebus quarum
nomine confendum est
estimatio debet haben. nõ
quãti ep̃ce sunt. s quati
uerri possunt. Seruorum
quoq que mmare piert.
nomazis estimatio faci¬
enda ẽ. quam siqui egri
in nauie decessennt. au̾sia¬
liqui sese precipitau̾it.¶Si
auis exuectoib soluendo
nõ sit. hoc detrumtum na¬
uis magistri nonerit i¬
ec enm fortimas cimĩs¬
quenauta extutẽ debet. i
Srres que Iacte sunt a¬
ppanuerĩt ex honeratur col¬
latio. Quod suam contri¬
butio facta sit. timc hia
in soluerirag̾et ex locato

Expanded text:
eo magis quod, si quando ea defecerint in nauigationem, quod quisque haberet in commune conferret. Si nauis a piratis redempta sit, Seruius Ofilius Labeo omnes conpraedones abstulerint, eum perdere cuius fuerint, nec conferendum ei, qui suas merces redemerit. Portio autem pro aestimatione rerum quae saluae sunt et earum quae amissae sunt praestari solet, nec ad rem pertinet, si hae quae amissae sunt detrimenti, non lucri fit praestatio. sed in his rebus, quarum nomine conferendum est, aestimatio debet haberi non quanti emptae sint, sed quanti uenire possunt. Seruorum quoque qui in mare perierunt non magis aestimatio facienda est, quam si qui aegri in naue decesserint aut aliqui sese praecipitauerint. Si quis ex uectoribus soluendo non sit, hoc detrimentum magistri nauis non erit: nec enim fortunas cuiusque nauta excutere debet. Si res quae iactae sunt apparuerint, exoneratur collatio: quod si iam contributio facta sit, tunc hi qui soluerint agent ex locato
Abbreviated transcription (Latin):
ita ẜuauerunt. iuice
ronem bri no debe abeo
qui innauigationem
iactum fec̃. siquedam
exhis meçib ꝑurinato¬
res cestracte sunt. corũ
enim merces nõ possũt
uideri ẜuande nauis cã
iacte eẽ.¶Que piit ¶Cum
autem iactus denaue fa¬
ctus ẽ. ⁊ alicuius res q̾ i
nari remanserum. teci¬
ores facte suntandẽdum¬
est an conferre cogendus
sit. quia nõ debet dampꝰ¬

Expanded text:
ita seruauerunt, inuicem rationem haberi non debere ab eo, qui in nauigatione iactum fecit, si quaedam ex his mercibus per urinatores extractae sunt: eorum enim merces non possunt uideri seruandae nauis causa iactae esse, quae perit. Cum autem iactus de naue factus est et alicuius res, quae in naui remanserunt, deteriores factae sunt, uidendum, an conferre cogendus sit, quia non debet d
Abbreviated transcription (Latin):
sarcitur. peos qui m̃ces su.¬
as manfragio libauerũt.
uitatem adimictit placu¬
it. cum iactus remectio cͤt¬
is incor piculo saluanaui
confultume. ¶arbore ce¬
sa ut nauis cum mercib
lib̾ar possit it. equitas con¬
tubutiom habebit locu¬

Expanded text:
sarcitur per eos, qui merces suas naufragio liberauerunt: uitatem tunc admitti placuit, cum iactus remedio ceteris in communi periculo salua naui consultum est. Arbore caesa, ut nauis cum mercibus liberari possit, aequitas contributionis habebit locu
Abbreviated transcription (Latin):
uł ꝑꝑ aliquem metum.
id detrimentum factum
sit. ħ ip̃m sarcin oportet.
Cum ineadem nauena
uaniamertium gn̾acõ¬
plures mercatces cogei¬
arent. tempestate gram
orta necessano iactura fa¬
cta erat: quesitadem sũt
ħ̾ anomines iacturam i¬
prate oporteat. ⁊ siquidẽ
tales merces inpo suissẽt.
quibus nauis nõ hone¬
raretur. uł ut gemẽas. in¬
argaitas ⁊ que portio pr¬
andae ⁊ na an ctiam pro
liberis capitibodan opor¬
teat. ⁊ qua accoe ea res exꝑ¬
ediri. po̾ssit: placuit om̃
quorum int̾fuiss iactu¬
ram fieiconferre oportez
Ora iotributum obser¬
uareres debeat. Ita q do¬
minum etiam nauis ꝓ
portioe obligatum esse.
Iacture summam prore¬
rum precio distribui op¬
ortet. corꝑm li borum e¬
stimationem nullam fĩei
posse. Exconducto dom¬
inos amissarum cumn¬
aunta .i. cum magistro
acturos. Itidem agitatũ
est am etiam uestimento¬
rum cuiusq ⁊ anułorumr
estimationem fiei oporte¬
atet omnum insum ẽ
ninĩ si qua consumenda¬

Expanded text:
 aliquem metum id detrimentum factum sit, hoc ipsum sarciri oportet. Cum in eadem naue uaria mercium genera complures mercatores coegiarent, tempestate graui orta necessario iactura facta erat: quaesita deinde sunt haec: an omnes iacturam praestare oporteat et si qui tales merces imposuissent, quibus nauis non oneraretur, uelut gemmas margaritas? et quae portio praestanda est? et an etiam pro liberis capitibus dari oporteat? et qua actione ea res expediri possit? placuit omnes, quorum interfuisset iacturam fieri, conferre oportere, quia id tributum obseruatae res deberent: itaque dominum etiam nauis pro portione obligatum esse. iacturae summam pro rerum pretio distribui oportet. corporum liberorum aestimationem nullam fieri posse. ex conducto dominos rerum amissarum cum nauta, id est cum magistro acturos. itidem agitatum est, an etiam uestimentorum cuiusque et anulorum aestimationem fieri oporteat: et omnium uisum est, nisi si qua consumend
Abbreviated transcription (Latin):
stro nauis age̾ deb̾ẽt. et is
deinde cum reliquis quo¬
rumm̃ces salue sunt exꝯ
ducto. ut detrimtum ꝓp
ortione comunicetur. a¬
ge̾ potest.S ẜuius quide
Rx. cxlocato agere cum in¬
agistro nauis debe.ut it
torum uectorum mcesr¬
etineat.donec portionem
dampni prẽnt. In mo⁊fi¬
non retineat m̾ces magi¬
sterultro excolocato hab¬
iturus ẽ accõnem cum u¬
ectõib. Od enim siuect¬
oresintqui nullas sara¬
nas hant. plane cȯmocti¬
aliorum consecutisũt.
ut merces muas saluas
atio. quia dissimił earũ
rerum causa sit. quena¬
uris gracia parantur. ⁊ e¬
arum proquibo merce¬
dem aliquis acceꝑit.nãꝯ
⁊ si fab̾ incud̾e̾. aut mal¬
leum fregeĩt no inputa¬
retur ei locau̾it qui opr
set siuoluntate uectoꝵ.¬

Expanded text:
stro nauis agere debent: is deinde cum reliquis, quorum merces saluae sunt, ex conducto, ut detrimentum pro portione communicetur, agere potest. Seruius quidem respondit ex locato agere cum magistro nauis debere, ut ceterorum uectorum merces retineat, donec portionem damni praestent. immo etsi retineat merces magister, ultro ex locato habiturus est actionem cum uectoribus: quid enim si uectores sint, qui nullas sarcinas habeant? plane commodialiorum consecuti sunt, ut merces suas saluas atio, quia dissimilis earum rerum causa sit, quae nauis gratia parentur et earum, pro quibus mercedem aliquis acceperit: nam et si faber incudem aut malleum fregerit, non imputaretur ei qui locauerit opus. sed si uoluntate uecto
Abbreviated transcription (Latin):
pro his quid portati eẽnt.
meices daretur. Edȯ si hoc
appar̾en nõ pot̾rnt.satis
eĩt pronauta siꝓbau̾it in¬
positum esse macipium.
actus. in nauemi det̾iorem
cum io sciret fiẽi nolle. trã¬
stullit.⁊ m̃ces tue cum ea n¬
aue perierunt.in qua nou¬
issime uecte sunt. H̃s excõ¬
ducto. locato cum priore ⁊¬
nauta a cc̃onem: paulus.
in mo cc̃ simeo ea nauigza¬
tioe utͣꝙ nauis ꝑnt cum
iosine dolo ⁊ culpa nauta¬
rum factum ce̾t. Idem iun
erit. si priornauta publice ⁊
ate conduxiss ut ccitam
penam tibi praret nisi aute
constitutum diem merces
tuas eo loco exposinss. inq¬
uem deuehendas eas merces
locass nec peum staret quo
ca pena spectaret. Idemunris
obẜuabimus. si probatum
fũit nantam morbo inpe¬
dicum nauigare nõposse.
Idem dicemus sinaus cui
uitrum fec̾it sinc dolo. et

Expanded text:
pro his qui deportati essent, merces daretur: quod si hoc apparere non poterit, satis erit pro nauta, si probaverit impositum esse mancipium.actus in navem deteriorem, cum id sciret te fieri nolle, transtulit et merces tuae cum ea nave perierunt, in qua novissime vectae sunt, habes ex conducto locato cum priore nauta actionem. Paulus: immo contra, si modo ea navigatione utraque nauis periit, cum id sine dolo et culpa nautarum factum esset. idem iuris erit, si prior nauta publice rea te conduxisset, ut certam poenam tibi praestaret, nisi ante constitutum diem merces tuas eo loci exposuisset, in quem deuehendas eas merces locasset, nec per eum staret, quo ea poena spectaret. idem iuris obseruabimus, si probatum fuerit nautam morbo impeditum nauigare non potuisse. idem dicemus, si nauis eius uitium fecerit sine do
Abbreviated transcription (Latin):
scipromiẜit p̾ tor
ait in eadem causa
acum exib̾e inq̃ tunc est.⁊
donec iudicium accipiatur.s. st̾
⁊ puto uerius eum ineadc̃
causa uideri nste qui.ad exp¬
iendum nõ facit ius aucto¬
ns detͥius Si de sinat sus c̃ẽ
promissoris.uł acc̃o amis¬
sa sit non uiden meidem cã
statum labco ait.uł si is qui
pariloco erat inlitigando ce¬
ꝑit ẽẽ induriorẽ loco uł pso¬
na mutata. Ita siquas ei qui
in foro promissoris ꝯueniri
non pot̾. uenclictus. aut po¬
tentioridatus sit. mag̾ ẽẽ pr¬
tat ut nõ uideatur in cadem
cã sisti. S sinore deditus sit.
offilius purat non incadem
causa sisticum. Noxe deditio¬
ne cet̾is noxalem acconem ꝑi¬
miputat. aulus.¬

Expanded text:
sti promisit, praetor ait in eadem causa eum exhibere, in qua tunc est, donec iudicium accipiatur. "In et puto verius eum videri in eadem causa sistere, qui ad experiendum non facit ius actoris deterius. si desinat servus esse promissoris vel actio amissa sit, non videri in eadem causa statum Labeo ait: vel si qui pari loco erat in litigando, coepit esse in duriore, vel loco vel persona mutata: itaque si quis ei qui in foro promissoris conveniri non potest venditus aut potentiori datus sit, magis esse putat, ut non videatur in eadem causa sisti. sed et si noxae deditus sit, Ofilius non putat in eadem causa sisti, cum noxae deditione ceteris noxalem actionem peremi putat. Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
utat uinditius uł ind iudi¬
in iudicium acciꝑe aut si
noluit defende cauturum ⁊
cum primum potirit se erib¬
iturum. S in uo falso neg
in sua potestate ẽẽ snsceptur̾
iudicium sn nore declitione.
Idq nul̃. scribit⁊ ñdolo fecer¬
testate. ¶ S si senius presens
sitdñs abestnecquis quam
seruum defendit. ducedus
erit duee iussu pretoris. s cã
cognita domino postea dabit᷑
de fensio ut pop. ⁊ uinditius
scribunt. ne ei sua absentia
noceat. Ergo et actori acct̃o¬

Expanded text:
utat Uindius uel iudiel iudicium accipere, aut, si nolit defendere, cauturum, cum primum potuerit, se exhibiturum: sin uero falso neget in sua potestate esse, suscepturum iudicium sine noxae deditione. idque Iulianus scribit testate. sed si seruus praesens est, dominus abest nec quisquam seruum defendit, ducendus erit iussu praetoris: sed causa cognita domino postea dabitur defensio, ut Pomponius et Uindius scribunt, ne ei absentia sua noceat: ergo et actori actio
Abbreviated transcription (Latin):
quis ꝓmiẜit ⁊ lib̾ fõs sista¬
tur side ip̃o cõtrou̾sia est ca¬
pitalium accusationum. ĩ¬
iunarumq noĩe non recte
sistitur qr alit deẜuo suppli¬
cio ⁊⁊ u̾berib denira sat̾fit al¬
it̾ delib̾o uindicta sumitur.
uł ꝯdẽpnatio pecuniaria.
O. uod ant ad cet̾as noxales
causas ꝑtin eriam in meuo¬
rem causam uidetur pernis

Expanded text:
it et liber factus sistatur: si de ipso controuersia est capitalium actionum iniuriarumque nomine, non recte sistitur: quia aliter de seruo supplicium et uerberibus de iniuria satisfit, aliter de libero uindicta sumitur uel condemnatio pecuniaria. quod autem ad ceteras noxales causas pertinet, etiam in meliorem causam uidetur peruenis
Abbreviated transcription (Latin):
nascatur piznorantia accio.
satis autem fcm accipimus
quemad molum uoluit cr¬
eclitor licet nͣsit solutum. si¬
s̾enn uoluit. ut ab hocͭd edat.
fiue fide nissorib. siuc alio reo
dato.siue precio aliquo.luu
da comietiõe. nascitur pigne
uicd̃i ei satis factum. siut ip̾e
uoluit sibicauit. licet in hoc
decepetus sit: Is quoq qui
remalienam pignoridedit.
soluta peccuma pt̾ pignorati¬
a agere. Qui ance solutiõ¬
accoe licet ñ recte sic fferat in

Expanded text:
nascatur pigneraticia actio. satisfactum autem accipimus, quemadmodum uoluit creditor, licet non sit solutum: siaueri uoluit, ut ab hoc recedat, siue fideiussoribus siue reo dato siue pretio aliquo uel nuda conuentione nascitur pignerderi ei satisfactum, si ut ipse uoluit sibi cauit, licet in hoc deceptus sit.Is quoque, qui rem alienam pignori dedit, soluta pecunia potest pigneraticia experiri.Qui ante solutioa, licet non rec
Abbreviated transcription (Latin):
s etiam contranam pign¬
orãtiam accioem habebofi¬
geenim mecduis cum egro¬
taret senius declisse me pe¬
ccumam. et eum deccessi¬
sseatem insulam fuississe
ł refecisse. et pea deustam
eẽ. noc habere quod possẽ¬
s retinere.. Si pignoriplur¬
amancipia data fit. ⁊ qu¬
edam ctiprecii snta uend¬
id̾eit creditor ut einctioe
eorum prestet et c̾ditum
suum habeat. relin qua ⁊¬
mancipia potest irtinere.
donec ei caueatur quod
euictiomis nomine pro¬
miserit. indẽ puenieumf.¬
debitoris portioem suam
pignoridata uenire pot̾it.
quemad motum suips e
debicor portiõem soluisset.¬
stipulatus acceꝑim pigrꝰ
pactusq sim. ut nisi sua
quaq die peccuma soluta
eet antequam omnium ꝑ¬
ensionumdies ueniret nõ¬
euꝯ posse me pignus uendere.
quiaeisum eis u̾bis pẽsioes
omnes monstrarentur. noc

Expanded text:
 etiam contrariam pigneraticiam actionem habebo: finge enim medicis, cum aegrotaret seruus, dedisse me pecuniam et eum decessisse, item insulam fulsisse uel refecisse et postea deustam esse, nec habere quod possem retinere.Si pignori plura mancipia data sint, et quaedam certis pretiis ita uendiderit creditor ut euictionem eorum praestaret, et creditum suum habeat, reliqua mancipia potest retinere, donec ei caueatur, quod euictionis nomine promiserit, indemnem eum fdebitoris portionem suam pignori data uenire poterit, quemadmodum si ipse debitor portionem soluisset.stipulatus acceperim pignus pactusque sim, ut nisi sua quaque die pecunia soluta cet, antequam omnium pensionum dies ueniret, non posse me pignus uendere, quia eis uerbis omnes pensiones demonstrarentur: nec
Abbreviated transcription (Latin):
dare ita motum ꝯmodati
finemq p̾sc̃pb̃a euius ẽ qui
bene fecium tubirit. Cuma¬
utem id fecit. id̃e poꝙ̃ como¬
dauit tũc fiͬe prescͥtere ⁊ retͦ
agere. acq intepestiue ufũ
comodate reiau ferre. non
officium tancum inpectit:
int̾dantem. et accipient¬
mincem: et ideo et imncem
pposite sunt accões utappa
reat quod principio benefici
racrnide uoluntatis fu̾at.⁊
ꝯuerti in mutuas prestat̾oe:
accões q crleur accidit in
eo qui ab senris nezocia ge¬
iere in choairit neq emm
inpune pitura desereret. ⁊¬
suscepis set eum fortassis. il
nissus nõ cepiss uolunt¬
atis enim ẽ: suscipe man¬
datum. necefsitatis co fume
Igitur pugillar ces m̾ com

Expanded text:
dare, ita modum commodati finemque praescribere eius est qui beneficium tribuit. cum autem id fecit, id est postquam commodavit, tunc finem praescribere et retro agere atque intempestive usum commodatae rei auferre non officium tantum impedit, inter dandum accipieninvicem et ideo invicem propositae sunt actiones, ut appreat, quod principio beneficii ac nudae uoluntatis fuerat, conuerti in mutuas praestationes actionesque ciuiles. ut accidit in eo, qui absentis negotia gerere inchoauit: neque enim impune peritura deseret: suscepisset enim fortassis alius, si is non coepisset: uoluntatis est enim suscipere mandatum, necessitatis consummare. igitur si pugillares mihi com
Abbreviated transcription (Latin):
nõ tãtum autem obpeccun¬
iansz obliam causam pign¬
us alcradan potest. łuci siꝯ
uis pizms alicuidedent.
ut prose fid̾tubeat. ¶ propͥie
piginis diemrus quod ater¬
editorem tͣusit hipochecam.
cum ñ transit possessio ad
creditorem. Omnis peccu¬
nia exsolura cẽ debet. aur¬

Expanded text:
Non tantum autem ob pecuniam, sed et ob aliam causam pignus dari potest, ueluti si quis pignus alicui dederit, ut pro se fideiubeat.Proprie pignus dicimus, quod ad creditorem transit, hypothecam, cum non transit nec possessio ad creditorem.Omnis pecunia exsoluta esse debet au
Abbreviated transcription (Latin):
uł uestim̃to. alterꝙͣ ꝯmoda¬
tum ẽ utitim furti denetur¬
usꝙ ꝙ adeo autem diligetĩ
in re ꝯmodata prestãda ẽ ut
ut etiam inei que scequit
remꝯmodatam prestan de¬
beat. putacquam tͥ omcrla
iri pullus ꝯmiccebaturctiã
pulli te custediam. prestare
dum plane dolum solum
in reꝯmolata qui rogruit
prestabit ut puta sialiqui:
ita ꝯuenit uł sisuadum tax¬
at cã ꝯmodauit sp̃ose forte
sue uł urori quo roñstius¬

Expanded text:
uel uestimento aliter quam commodatum est utitur, furti tenetur.Usque adeo autem diligentia in re commodata praestanda est, ut etiam in ea, quae sequitur rem commodatam, praestari debeat: ut pu pullus comitabatur: etiam pulli te custodiam praestare dum plane dolum solum in re commodata qui rogauit praestabit, ut puta si quis ita conuenit: uel si sua dumtaxat causa commodauit, sponsae forte suae uel uxori, quo honestius
Abbreviated transcription (Latin):
omnes dies uenirẽt ẜomin¬
ib pensi omrab pretitis.
etiam fiuna portio soluta
statim comꝑeceut eipacti
conuetio. ¶De uendelo
piznore imem pactio conci
non solum obsortem ñ sol¬
ntam uenire pot̾it: s ob cete¬
ra quor ueluriu suras ⁊̃q̃
indimpẽsa sunt.
lpianus Eirenre

Expanded text:
omnes dies uenirent. sed omnibus pensionibus praeteritis, etiamsi una portio soluta statim competit ei pacti conuentio.De uendendo pignore in rem pactio concipnon solum ob sortem non solutam uenire poterit, sed ob cetera quoque, ueluti usuras et quae in id impensa sunt. 9 Ulpianus libro
Abbreviated transcription (Latin):
pret machiria pient teni fabrũ
l  ꝯmolati qui negligetus¬
scas machinam collis auit. so¬
aruinimo ⁊ qui ał re ꝯmod¬
tautitur nõ solam ꝯmodatii

Expanded text:
 machina perierit, teneri fabrum commodati, qui neglegentius machinam colligauit.Quin immo et qui alias re commodata utitur, non solum commodati,
Abbreviated transcription (Latin):
Plane sigo prote rem pigno¬
n ded̾o tua uoluntatemãdati
eracco. Item labeo te dicit.
siame culpa absit repignoãdi.
crecticor añc uoluit redd̾e
pignus conpetere tibi ad hoc
dum caxat comodaci ut tibi
accõem adũsus eum prestaite̾.
ab ẽe autem culpa ame uidet᷑
fuc iam solui peccuniam. si¬
uesolue sim ꝑacus. Sump¬
tus plane litis cet̾a q ie itaq¬
cquum est eum agnoscẽqui
ꝯmodacum accepitisi me ro¬
gauis. ut suum tibicum lan¬

Expanded text:
ane si ego pro te rem pignori dedero tua uoluntate, mandati erit actio. idem Labeo recte dicit, si a me culpa absit repignerandi, creditor autem nolit reddere pignus, competere tibi ad hoc dumtaxat commodati, ut tibi actiones aduersus eum praestem. abesse autem culpa a me uidetur, siue iam solui pecuniam siue soluere sum paratus. sumptum plane litis ceteraque aequum est eum adgnoscere, qui commodatum accepit.Si me rogaueris, ut seruum tibi cum lan
Abbreviated transcription (Latin):
uł siquis ludo sed̃ns puto:¬
pretor seniecis comolauit.l
ip̃i precori quas ultro ꝯmol¬
auit ¶lũc uidendum in qui¬
bo spebus comodatiacco loc¬
um habet. ⁊ est apͥuetes ḋhu

Expanded text:
l si quis ludos edens praetor scaenicis commodauit, uel ipsi praetori quis ultro commodauit.Nunc uidendum, in quibus speciebus commodati actio locum habeat. et est apud ueteres de hu
Abbreviated transcription (Latin):
fec̃ isqui expiundumid
accepit. ułuti si unũta fu̾ũt
ea q̃ locati sint. id ip̃m presta¬
biteiqͥ expundum dedit n
enim ante eam rem questur
cuiq ẽẽ or prius quam pi¬
culo cius sit Si lib̾o hoĩ qui
mͥbõa fioc ẜuiebat qua si ẜuo
anhabebam ꝯ modati actee
nam ⁊ celsus ofilius aiebat.
sinisissem eum aliquid face.

Expanded text:
ecit is qui experiendum quid accepit, ueluti si iumenta fuerint eaque locata sint, id ipsum praestabit qui experiundum dedit: neque enim ante eam rem quaestui cuique esse oportet, priusquam periculo eius sit.Si libero homini, qui mihi bona fide seruiebat, quasi seruo an habeam commodati actionem. nam et Celsus filius aiebat, si iussissem eum
Abbreviated transcription (Latin):
culpam. ¶S de me petisses.⁊
ut triliniu cibi sterneerema
argẽtum ad misteriu prebe¬
rema fec̾o. deinde pecisses uti¬
dem in sequentidiem fac̾em
et cũ cõmode argẽtum domi
reffere ñpossem ibi hoc relmã¬
ro ⁊pierint qua accoe azi po¬
ssit. et cꝰ ess ꝑiculumlabo de
ꝑiculo scͥpsit. mltum mnt̾eẽ. ã¬
custodem possiñ. m ñ pͥosui.
adine piculum spegctare. Si
inmusi deumpenes quem¬
le telictumẽego puto com¬
ocdati quidem agendũ ẽẽ i̾mi
relcrum prestare debere peneᷤ
ꝙ res reclicte. nisi aliuso noia¬
tim ꝯueĩt.¶Siduobus uchicu¬
lũ comodatum sit. uł locatũ
duorum quidem ĩsoldum
dĩnum ł possioẽm esse non

Expanded text:
culpam.Si de me petisses, ut triclinium tibi sternerem et argentum ad ministerium praeberem, et fecero, deinde petisses, ut idem sequenti die facerem et cum commode argentum domi referre non possem, ibi hoc reliquero et perierit: qua actione agi possit et cuius esset periculum?Labeo de periculo scripsit multum intecustodem posui an non: si posui, ad me periculum spectare, si minus, ad eum penes quem relictum est. ego puto commodati quidem agendum, uerum raestare debere, penes quem res relictae sunt, nisi aliud nominatim conuenit.Si duobus uehiculum commodatum sit uel locatum duorum quidem in solidum dominium uel possessionem esse non
Abbreviated transcription (Latin):
llam ducos. cuad bellum du¬
x̾is ꝯmodati teñb̾is idemerit
⁊ in homins plane si sic inco¬
omodiui ut ad bellum duc
machina oparetur ceterum
siut de plano opus fice̾t. tueu̾
inpossuisti machine. it sii
iligeter ab ipo ligate. uł fum¬

Expanded text:
llam adduceres, tu ad bellum duxeris, commodati teneberis: idem erit et in homine. plane si sic commodaui, ut ad bellum ducemachina operaretur: ceterum si ut de plano opus faceret, tu eum inposuisti ‹i›n machina, aut si diligenter non ab ipso ligatae uel fu
Abbreviated transcription (Latin):
dem meicausadedi dũi uolo¬
o precium exquireretolum
tantũ in prestabit. Si fui.
uoluit co i sic eque dꝑam mͥ
prestabu. s̃ sui cłpam mͥ acce¬

Expanded text:
dem mea causa dedi, dum uolo pretium exquirere, dolum mihi tantum praestabit: si sui, uoluit commisit, aeque culpam mihi praestabit, si sui
Abbreviated transcription (Latin):
ritio tam ydoncum boĩem
posfic misus qui repeteret.
cum recepiss.auffugit. sidñs
eidari uiserat dño put. Si co¬
monendi camiẽat. ut reffere¬
tur res comodat. Pop̃o.¬
ñ auxutis rei nomine ꝯmodo¬
cĩ ꝯdẽpnetur cauendum est¬
ciut repetam remdñs
ei prestet. ¶Si quẽ que st̃¬

Expanded text:
i non tam idoneum hominem missus qui repeteret cum recepisset, aufugit. si dominus ei dari iusserat, domino perit: si commonendi causa miserat, ut referretur res commodatntis rei nomine commodati condemnetur, cauendum ei est, ut repertam dominus ei praestet.Si quem quaest
Abbreviated transcription (Latin):
eorum ẽẽ inputãdum qui
ꝯmodatũ accepit. nͥaliqua
culpa inc̾uenit. proinde ⁊ sũ
cenclio .ł. nuna aliquid con¬
tinz̾it.s aliquod dampnmm
facaleñtenebitir. nͥforte cũ
possit res ꝯmoclatas saluas

Expanded text:
eorum esse inputandum ei qui commodatum accepit, nisi aliqua culpa interueniat. proinde et si incendio uel ruina aliquid contigit uel aliquid damnum fatale, non tenebitur, nisi forte, cum possit res commodatas saluas
Abbreviated transcription (Latin):
pingnoratitiam accõem. di¬
stingit. ¶ Non pot̾ ꝯmodati
io ꝙ usu ꝯsumitur. nͥ forte
peccume. ut cditis gre num̃a¬
tionis loco int̾cecdant.
brat. ¶ Siquis hac accõne
egit ⁊ oblatam litis estima¬
aras estimatõem suscepiat
rem osferentis facit. Nũt
indetum est qdueniat inco
modati accõem utrum tͥor¬

Expanded text:
pigneraticiam actionem distinguit.Non potest commodari id quod usu consumitur, nisi forte pecuniae, ut dicis gratia numerationis loco intercedant. beat.Si quis hac actione egerit et oblatam litis aestimationem susceperit, rem offerentis facit.Nunc uidendum est, quid ueniat in modati actione, utrum do
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯmodata. s det̾ior redita ẽ.
non uidetur rectoita que
int̾ ẽ prestetur proprie eni
dĩ res non redclita: que det̾i¬
or fcã redlicur. Inhac ac¬
cõe ficut incet̾is boe fidei iu¬
cdiciis. si miłr inlitem ni¬
rabitur ber indicãde tem ni¬
pus q̃nti res sit res obsu¬
antur quamuris instcͥti

Expanded text:
mmodata, sed deterior reddita, non uidetur reddita, quae interest praestetur: proprie enim dicitur res non reddita, quae deterior redditur.In hac actione sicut in ceteris bonae fidei iudiciis similiter in litem iurabitur: et rei iudicandae tempus, quanti res sit, obseruatur, quamuis in stri
Abbreviated transcription (Latin):
sare posse qñͣdiu patus
fit alcerutrbarum prestare:
petitionem non ee.
turempcori.pone enidi¬
xisseeum quiꝙͣgĩta ẽẽ in¬

Expanded text:
are posse et quamdiu paratus sit alterutrum praestare, petitionem non essetur emptori: pone enim dixisse eum quinquaginta i
Abbreviated transcription (Latin):
suagutarena ceita⁊ simi¬
ia. cesa caee uarbores cesaf
⁊ carbones ⁊ bis similiar¬
Gallus aute acuilns ci
mella resfeit opiom rede
aifrustra inlegeunclicio¬
mꝰ de riitis ⁊ cesis cõcinen¬

Expanded text:
ut harena creta et similia: caesa ea esse, ut arbores caesas et carbones et his similia.Gallus autem Aquilius, cuius Mela refert opinionem, recte ait frustra in lege uenditionis de rutis et caesis contine
Abbreviated transcription (Latin):
fundumitacͥ uendidero
ut nullirra alii enrcini
mase deres. acc̃o eo noms̃e
O uidomum de mdebat
excepit. sͥ b̃icarione donec
uiuerer auc instagulos
omaluic .x. prestare. scdo
annobitaciom prestare¬
trebatius air imicãde uol

Expanded text:
fundum tibi uendidero, ut nulli alii eum quam mihi uenderes, actio eo nomine .Qui domum uendebat, excepit sibi habitationem, donec uiueret, aut in singulos maluit decem praestare, secundo anno habitationem praestare.Trebatius
Abbreviated transcription (Latin):
urdictum e ad compem¬
dium uendicori. s ad en¬
ptoris ꝑtiner ⁊ tunc tene¬
t ũndicor cum ininor mo
in ui nea ꝙ in prato. cum
uiriũsus modus ꝯ stern
milis questio pot̾ esseenq̃
duos staculitos unꝯ prẽ

Expanded text:
dictum est, ad compendium uenditoris, sed ad emptoris pertinet: et tunc tenetur uenditor, cum minor modin uinea quam in prato, cum uniuersus modus constat. similis quaestio esse d
Abbreviated transcription (Latin):
penã exstipulacu petat᷑ex
uenclito agere pot. siꝯse¬
cutis fuit quancum pene
nomine stipulatus esset.
agentem ex stĩpuatudo.¬
li maliexceptio sub mo¬
nebit si exstipiuatu penã
ꝯsecutus fu̾ric ipo iurexum
bconditione legata erasis
eam inprudes ab br̃de em¬
it. accione exempto pot̾is
prius quam tͥ craderetur:
fũitũ mͥ. fec̾ quauis ea res
quam subripuit incenert
mnus eo nomine expecul¬
io mebĩtimimait idem
dictioi̾s. sit factus: slaml.

Expanded text:
enam ex stipulatu petat, ex uendito agere potest: si consecutus fuerit, quantum poenae nomine stipulatus esset, agentem ex stipulatu doli mali exceptio summouebit: si ex stipulatu poenam consecutus fueris, ipso iure ex condicione legata erat, is eam imprudens ab herede emit: actione ex empto poterit priusquam tibi traderetur, furtum mihi fecit. quamvis ea res quam subripuit interierim eo nomine ex peculio me habiturum ait, id est ondictionis sit factus. nam
Abbreviated transcription (Latin):
tradicis ẽ Possete eum homi¬
mnẽ michi ꝯlicere. sab̾dicit.
S siquid mͥ abẽẽt ex nego
qd is gessisset: Inuicem.
me cecum acturum de pec¬
ulio. Ca siius u̾am o piom
iussisser. Nam ⁊ in domio
accio sicdatur. ut emptor.
cadem ꝯsequatur q libero
uendente consequidebui

Expanded text:
um hominem mihi condicere Sabinus dixit, sed si quid mihi abesset ex negotio quod is gessisset, inuicem me tecum acturum de peculio.Cassius ueram opinionem iussisset: nam et in dominum actio sic datur, ut emptor eadem consequatur, quae libero uendente consequi debui
Abbreviated transcription (Latin):
emptio uertoitioq fndor¬
o malo fierettra clita qr est
i⁊ ab illo ighalio. is ex
nob̾ cuectus ẽ qui pnorin
eius apprebendert bec esticͥ¬
in primum cradica fitds

Expanded text:
emptio uenditioque sine dolo malo fieret, traditaque est: ue ab alio atque alio, is ex nobis tuendus est, qui prior ius eius adprehendit, hoc est, cui primum tradita est. s
Abbreviated transcription (Latin):
⁊preciu uendicorretine¬
retsinsi forte mquriosiquis
omẽs istas supa screẜtu
conuetiones recipie. qm̾ͣ¬
ad̾m recipitur ut uertoit¬
or m̃imoaccipiat quam¬
uisnir ademptorem nõ
ꝑtineat ueluti cum futu¬
rum iactum rethrs apist¬
acore emimus autinda¬
gem plazis pofirtus ad u¬
enacore ui panicteram.
ab arcupe ⁊am etiam si
nichil capiuicominus
empcor precium prestare

Expanded text:
pretium uenditor retineret. nisi forte, inquit, sic quis omnes istas supra scriptas conuentiones recipiet, quemadmodum recipitur, ut uenditor nummos accipiat, quamuis merx ad emptorem non pertineat, ueluti cum futurum iactum retis a piscatore emimus aut indaginem plagis positis a uenatore uel pantheram ab aucupe: nam etiamsi nihil capit, nihilo minus emptor
Abbreviated transcription (Latin):
xali iucditio condempna¬
tum exempco  accione id
tantum ꝯ sequi quãci nun¬
mo defungi potuitidq
puca⁊ si exstipulacuaget.
⁊ fiue defendat noxasiiu¬
dicio. siue .i. non. quia m¬
anifestum firit. noxium
suum fuisse. nichiloni
mis uel exstipulacu. uel

Expanded text:
noxali iudicio condemnatum ex empto actione id tantum consequi, quanti minimo defungi potuit: idemque putat et si ex stipulatu aget: et sive defendat noxali iudicio, sive non, quia manifestum fuit noxium servum fuisse, nihilo minus vel ex stipulatu
Abbreviated transcription (Latin):
osistit. neq enim sipocuit
exnino puta negocian. et
lucnim face Iestimanio¬
ui est. ñ magis qͣm sitriti¬
cumemert ⁊ obeam rẽ
quodnon sittradicum
famila eius fame labora¬
uerit Nam precium tritici
ñseruorum fame necrtoꝵ
ꝯsequitur nec nenm ma¬
ior fit obligatio quod car¬
dius agitur qmiris cͥesca.
siuinm ladiepluris sit.
mico quia fũ dacum eet.

Expanded text:
sistit: neque enim si potuit ex vino puta negotiari et lucrum facere, id aestimandum est, non magis quam si triticum emerit et ob eam rem, quod non sit traditum, familia eius fame laboraverit: nam pretium tritici, non servorum fame necatorum consequitur. nec maior fit obligatio, quod tardius agitur, quamvis crescat, si vinum hodie pluris sit, merito, quia sive datum esset,
Abbreviated transcription (Latin):
miedicione suꝑ aua pensi¬
tatione pro aque ductu
incradoniũ romeꝯstitu¬
tam nicbil commemora¬
cum ẽ. deceptus obeam rẽ.
exempco accone̾ he̾bit:s

Expanded text:
ditione super annua pensitatione pro aquae ductu infra domum Romae constitutum nihil commemoratum est. deceptus ob eam rem ex empto actionem habebit:
Abbreviated transcription (Latin):
oncad exemplum accio¬
iris institorie. si modore
uedendam mandauit.
sergo et per contranũ  dicẽ
duͣplum prestaretur in fr

Expanded text:
one ad exemplum institoriae actionis, si modo rem uendendam mandauit: ‹er›go et per contrarium dicendduplum praestaretur, in fr
Abbreviated transcription (Latin):
inis traderetim proqba¬
niis perarbitumnnter¬
prritate m possesuati. sex¬
tus elimis ⁊ drusus clixer¬
unit quorum michi iust¬
plumꝰ abeo castello fistule
sub t̾ra missieaquamdu¬
cent inequm inlat̾ib cir

Expanded text:
ium traderetur, pro cibariis per arbitrnitatem posse seruari Sextus Aelius, Drusus dixerunt, quorum et mihi iustplumbeo castello fistulae sub terram missae aquam ducerent in aenum lateribus cir
Abbreviated transcription (Latin):
mo sy culpauendicoris
ueeius pluris uendidiss.
enus partem dnnidiam
predia undidisset uendi¬
corem ex uendico agendo
partem enis quod p̾hus
uendiclisset osecuturint¬
¶slprocuracor undid̾it. ac
cauenit emptoriquentur

Expanded text:
o sine culpa uenditoris ue eius pluris uendidisset, eius partem dimidiam praedia uendidisset, uenditorem ex uendito agendo partem eius, quo pluris uendidisset, consecuturum.Si procurator uendiderit et cauerit emptori, quaeritur,
Abbreviated transcription (Latin):
dicorem. ¶Etiam si ign¬
orans uendidit fugitimũ
nonee. prstare empcori
noxisq solucum prestre
debere abomnib recepcỹ
ait. S exempco eẽ accion
emait habere licẽempco¬
ricaueacur s ut de trada

Expanded text:
ditorem, etiamsi ignorans uendiderit, fugitiuum non esse praestare emptori noxisque solutum praestare te debere ab omnibus receptum ait et ex empto actionem esse, ut habere licere emptori caueatur, sed et ut trada
Abbreviated transcription (Latin):
resticuendum ẽ infiideodio
traditionis ex pacto proro¬
gatus ẽ. utad uenclitore o¬
pe ꝑtinerent. ¶ Ex uendico
accio uendicori competit
ad ea consequendam que
eiab empcore prestan o
ueniunt autem in hoc nͣi¬
dicium in fra scripca. in pͥ¬
nris precium quancires
podiem trałicionis.
amcum reempcor fruat᷑
Equissimũ ẽ eum usirra
preci pendere possessionẽ
autẽ tracticam accipere.i
debemus ⁊ si p̃ cai̾a sit pos¬
an hãt facultatem fructꝰ
accipiecli. pret̾ea ex uen¬
clico agendo. consequit
sumptus qui facti funt
in re clistractacut puca si
ꝗd ĩ eclificia cdistracta ẽro¬
gatirmẽ scrib enim labeo.
et trebacius ẽẽ ex uectico
hoc nomine accionemitõ
eet si in egri Elĩ cirracionẽ¬

Expanded text:
restituendum est, nisi ideo dies traditionis ex pacto prorogatus est, ut ad venditorem operae pertinerent. Ex vendito actio venditori competit ad ea consequenda, quae ei ab emptore praestari oportet. Veniunt autem in hoc iudicium infra scripta. in primis pretium, quanti res post diem traditionis: nam cum re emptor fruatur, aequissimum est eum usuras pretii pendere. Possessionem autem traditam accipere debemus et si precaria sit posan habeat facultatem f‹r›uctus percipiendi.Praeterea ex uendito agendo consequetur etiam sumptus, qui facti sunt in re distracta, ut puta si quid in aedificia distracta erogatum est: scribit enim Labeo et Trebatius esse ex uendito hoc nomine actionem. idem et si in aegri serui curatione
Abbreviated transcription (Latin):
cecũ fudo esse ingeractañ¬
quam moctus maĩfestetur
rx. iugera allunione ac¬
ceuenioplacet mͥ. Nera¬
cii sina exciuantis ut si
quidem sciens uendidita
ex empco accio competat
adusus eum. quaniuis

Expanded text:
centum esse iugera et antequam modus manifestetur, decem iugera alluuione adcreuerint, placet mihi Neratii sententia existimantis, ut, si quidem sciens uendidit, ex empto actio competat aduersus eum, quamuis
Abbreviated transcription (Latin):
bus index int teet titium
firadum diuisit. siñ dub¬
io partem que adiuclicat
est empcoris cradere debes¬
dicordonau̾it. añ eracli to¬
Ron koc quo resticui deb.¬

Expanded text:
bus fundum inter te et Titium iudex diuisit, sine dubio partem, quae adiudicata est, emptori tradere debesditor donauit ante traditionem, hoc quoque restitui deb
Abbreviated transcription (Latin):
rum que postea acquirir
tenetur⁊⁊ preterea caued
quicquid ex hreclitate li¬
tiad eu ꝑuenerr restit¬
uturũ irsmareilus no¬
tatilla prestare uendicor
sihomo manumissuno
c̃et inõ continebuntuli
fuieacquisicunus no eet.

Expanded text:
adquirit, tenetur et praeterea cauere debet, quidquid ex hereditate liberti ad eum peruenerit, restitu‹tu› iri.Marcellus notat: illa praestare uenditor si homo manumissus non esset: non continebuntur fuit, adquisiturus non esset.
Abbreviated transcription (Latin):
ulanoͦ incereun quisci¬
ẽs quitemant ignorans
uencidit. diffram facit.
incordempnatione ex
empcoare enim qui pe¬
cus morbosum.a ut tign¬
um uicio sum uẽclidit
siquidem ignorans fecit.

Expanded text:
o inter eum, qui sciens quid aut ignorans uendidit, differentiam facit in condemnatione ex empto: ait enim, qui pecus morbosum aut tignum uitiosum uendidit, si quidem ignorans fecit,
Abbreviated transcription (Latin):
itor quibydam ꝑsonis cer
ꝑtinere debent: que uend
bus emꝑcorem c̾tiorare ne
in spẽ dequa quencur fe¬
cit exemꝑco  accione ꝯuei¬
ri posse

Expanded text:
itor quibusdam personis certpertinere debeat, quae uendibus emptorem certiorare neqin specie de qua quaeritur fecit, ex empto actione conueniri posse
Abbreviated transcription (Latin):
ha mentorum. uel nann
quesitum semptori pre¬
stabitur. ⁊ siquid depeculi¬
o eorum accessigñtam̃ si
quid ex reundicoris crci
fundũ in quo nonagica.¬

Expanded text:
iumentorum uel nauium quaesitum est, emptori praestabitur, et si quid peculio eorum accessit, non tamen si quid ex re uenditoris. fundum, in quo nonagi
Abbreviated transcription (Latin):
tuł. exempto agi posse
ait. ut certa arra resticua¬
cur ucilem q ẽe acciom
exempto etiam adclistra¬
hendam inquit ẽpcoem
Ego illud quero. si anu¬
llus  dacus sit arrenoie

Expanded text:
us ex empto agi posse ait, ut arra restituatur, utilemque esse actionem ex empto etiam ad distrahendam, inquit, emptionem. ego illud quaero: si anulus datus sit arrae
Abbreviated transcription (Latin):
exemptoagentem coge p¬
ofseuendicorẽurer loca
cocllono exꝑiacur. et
quiconid flat conseoutꝰ
distractis uellegatis. ea eẽ
lia. Pomṗ.¬

Expanded text:
e posse uenditorem, ut ex locato cum colono experiatur, ut quidquid fuerit consecutus, distractis uel legatis ea esse lia 14 Pomp
Abbreviated transcription (Latin):
iqł siquid dolo malo cor¬
um factumẽ quo minꝰ
ad eos pueniat ⁊ hoc em e¬
ptori prestandui  fecisse
autem dolomalo quom
mnus ꝑueĩam uidetur.si¬
nealienauit aliouiouł
etiam. accepto que dlib¬
arrit uł id egit dolo mal¬
one bereclitati ad quiretꝰ
adipis t̾etur qmͣ posẜad
ipisciss ⁊ si non dolo.ii.

Expanded text:
 si quid dolo malo eorum factum est, quo minus ad eos perueniat, et hoc emptori praestandum est: fecisse autem dolo malo quo minus perueniat uidetur, siue alienauit aliquid, uel etiam accepto quem liberauit, uel id egit dolo malo, ne de hereditate adquireretur adipisceretur quam posset adipisci. sed et si non