comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
possit p̾cio mutari. siiniuriosus. hic
fugitur ac declinatur. Quiuͦ uolunta¬
rius. intẽꝑans. & si alienus a fraude. tam̃
auarus & cupidior lucri turpis: hic con¬
tẽnit᷑. Qd enĩ speciem industriȩ. quẽ
fructũ laboris edere potest. quã reciꝑe
animo curã ac sollicitudinẽ. qui se corpo
consilii dicit. Egoenim didici inquib sun
sufficiens esse. Sciebat enim om̃iũ maloꝵ
radicẽ esse auariciam. & idõ suo contentus
erat. alienũ non requirebat Satis inqͥt
aliquid dicendũ uidetur. Signato uerbo
usus est. Efficit michi inquit in quo sũ:
idest nec deest. nec suꝑ fluit. Non de est:
quia nichil quęro amplius. Non suꝑfluit.
quia nonsolũ michi habeo. sed plurib
Hoc de pecunia. Cȩterũ de om̃ib dici potest.
quia efficiebant illi pręsentia. Hoc est.
Non honorẽ maiorem. non obsequia uberio¬
ra desiderabat. non głȩ immodice cupidus.
aut grãm indebite querebat. sed debiti finẽ

Expanded text:
possit pretio mutari: si injuriosus, hic possit pretio mutari: si injuriosus, hic fugitur ac declinatur. Qui vero voluptuarius, intemperans, etsi alienus a fraude; tamen avarus et cupidior lucri turpis, hic contemnitur. Quod enim specimen industriae, quem fructum laboris edere potest, quam recipere animo curam ac sollicitudinem, qui se torporconsilii dicit: Ego enim didici, in quibus sum, sufficiens esse . Sciebat enim omnium malorum radicem esse avaritiam, et ideo suo contentus erat, alienum non requirebat . Satis mihi aliquid dicendum videtur. Signato verbo usus est: Sufficit mihi, inquit, in quo sum; id est, nec deest, nec superfluit. Non deest, quia nihil quaero amplius: non superfluit, quia non solum mihi habeo, sed pluribus. Hoc de pecunia. 92 90. Caeterum de omnibus dici potest quia sufficiebant illi praesentia, hoc est, non honorem majorem, non obsequia uberiora desiderabat; non gloriae immodicae cupidus, aut gratiam indebite quaerebat: sed debiti finem
Abbreviated transcription (Latin):
sicut sciuit & ioseph. qui sũmo ortus pa¬
triarcharũ genere. non dedignatus degene¬
rem seruitutẽ. ex hibeat eam obsequiis.
illustrabat uirtutib. Sciuit humiliari.
qui & uenditorẽ & emptorẽ passus est. &
dum̃ appellabat eũ. Audi humiliinte se
neꝙ subtractũ est ame quic qua ortis icat¬
uxoi illiuis es: quomodo faciam uerbũ malĩ
hoc e peccabo corã dño.: Plenaer oihualũ¬
litatis. plena castimoniȩ. Humiliaur
quia dnõ deferebat honorificentiã. quia
referebat gram̃. Plenam quoq castimonie.
quia turpi flagitio contaminari graue pec
qui nichil nebulosum habeat. nichil
fallax. nichil simulatũ qđ uitã eiꝰ ac mores
refellat. nichil imꝓbũ ac maliuolũ. qđ
auertat consulentes. Alia sunt enĩ quȩ
fugiuntur. alia quȩ contẽnunt᷑. ługiiꝰ
ea quȩ possunt nocere. quȩ maliciose pos¬
sunt in noxam serpere. ut si is qui consu¬
litur dubia sic fide. & pecuniȩ aiudus ui

Expanded text:
sicut scivit et Joseph, qui summo ortus pasicut scivit et Joseph, qui summo ortus patriarcharum genere, non dedignatus degenerem servitutem, exhibebat eam obsequiis, illustrabat virtutibus. Scivit humiliari, qui et venditorem et emptorem passus est, et dominum appellabat eum. Audi humiliantem seneque subtractum est a me quidquam prauxor illius es; quomodo faciam verbum malum hoc, et peccabo coram Domino ? Plena vox humilitatis, plena castimoniae: humilitatis, quia domino deferebat; honorificentiae, quia referebat gratiam: plena quoque castimoniae, quia turpi flagitio contaminari grave peccliarius, qui nihil nebulosum habeat, nihil fallax, nihil simulatum, quod vitam ejus ac mores refellat; nihil improbum ac malevolum, quod avertat consulentes. Alia sunt enim quae fugiuntur, alia quae contemnuntur. Fugimus ea quae possunt nocere, quae malitiose possunt in noxam serpere; ut si is qui consulitur, dubia sit fide, et pecuniae avidus, ut
Abbreviated transcription (Latin):
łilius ampliatus m̃s ioseph a delcus ampli¬
tione cȩli a summo: benedictionei cte bne
teerȩ habentis omĩa ꝓꝑter benedictiones
patris tui & matris. Pręualiut suꝑ bene¬
Rictiones montium manentiũ: & deside¬
ria colliũ ȩcnoꝵ. & indeutero nomio.
Quiuisus est inquit in rubo. ueniat suꝑ
caput ioseph: & suꝑ uerticẽ ipsius. Hono¬
rificus inter fr̃s. primitiui tauri decus eiꝰ
cornua unicornis cornua ipsius. in ipsis
gentes uentilabit simul usq ad extremũ
terrȩ. Ipsi decẽ milia effrem: & ipsi milia
lium alteri det. ut se ipsum formam aluis
prȩbeat ad exemplũ bonoꝵ oꝑum. indoc¬
trina. in integritate. ingrauitate. ut sit
eiꝰ sermo salubris atq irreprehensibilis.
consilium utile. uita honesta. sententia
decora. Ialis erat paulus. qui consilium
dabat uirginib. magisteriũ sacerdotib
ut primum seipsum formam nobis prȩbe-¬
ret ad unitandũ. Ideo & humiliari sciebat.

Expanded text:
Filius ampliatus meus Joseph, filius ampliFilius ampliatus meus Joseph, filius amplitione coeli a summo, et benedictione terrae, terrae habentis omnia, propter benedictiones patris tui et matris. Praevaluit super benedictiones montium manentium, et desideria collium aeternorum , et in Deuteronomio: Qui visus es, inquit, in rubo, ut venias super caput Joseph, et super verticem ipsius. Honorificus inter fratres: primitivus tauri decus ejus, cornua unicornui cornua ipsius. In ipsius cornu gentes ventilabit simul usque ad extremum terrae. Ipsi decem millia Ephraem, et ipsi millia lium alteri det, ut se ipsum formam aliis praebeat ad exemplum bonorum operum, in doctrina, in integritate, in gravitate; ut sit ejus sermo salubris atque irreprehensibilis, consilium utile, vita honesta, sententia decora. 87. Talis erat Paulus, qui consilium dabat virginibus , magisterium sacerdotibus , ut primum se ipsum formam nobis praeberet ad imitandum. Ideo et humiliari sciebat,
Abbreviated transcription (Latin):
Posteriores autẽ alios septẽ annos. steriles
atq in foecuudos. quoꝵ sterilitas assũptu¬
ra fort ubertatẽ suꝑiorũ. Qua grã ꝓspici¬
endum admonuit. ut uberiorib annis
congregaretur subsidiũ frumentarium.
quod sustentare posset in opiam futurȩ
infoecunditatis. Quid primũ mirer.÷
Ingeniũ quo inipsũ ueritatis descendit eu¬
bile. an consiliuĩ quo tã graui atq diutur¬
ne pspexit necessitati. Anuigilantiã atq
iusticiam. quoꝵ altera imposito sibi tanco
munere congregauit tã multiplices cõme¬
atus. altera quȩ ȩqualitatẽ ꝑom̃s reserua:¬
uut d u Mam de magnanimitate quid loqr
quod uenditus a fratrib inseruitutẽ non
retulit inuiriam. sed famem depulit:
Quid de suauitate. quo dilectifr̃is prȩsentiã
pia fraude quesiuit. quẽ simulato ꝑelegan¬
tiam furtoreũ statuit rapinȩ. ut obsidẽ
denerit grȩ̃: Vnde merito ei apatre dr̃.

Expanded text:
posteriores autem alios septem annos steriles posteriores autem alios septem annos steriles atque infecundos, quorum sterilitas absumptura foret ubertatem superiorum. Qua gratia prospiciendum admonuit, ut uberioribus annis congregaretur subsidium frumentarium, quod sustentare posset inopiam futurae infecunditatis. 84. Quid primum mirer? Ingenium quo in ipsum veritatis descendit cubile: an consilium quo tam gravi atque diuturnae prospexit necessitati: an vigilantiam atque justitiam; quarum altera, imposito sibi tanto munere, congregavit tam multiplices commeatus: alteraque aequalitatem per omnes servavit? Nam de magnanimitate quid loquar; quod venditus a fratribus in servitutem, non retulit injuriam, sed famem depulit? Quid de suavitate, qua dilecti fratris praesentiam pia fraude quaesivit, quem simulato per elegantiam furto, reum statuit rapinae, ut obsidem teneret gratiae . 85. Unde merito ei a patre dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
post illas uiuencas ascendebant de flumi-¬
ne. & iuxta eas in ipso riparũ thoro pasce-¬
bantur. Et uisȩ sunt hȩc uitulȩ tenues atq
exiles deuorare illas quȩ prȩstabant &
forma & gr̃a. & somniũ scđm hoc fuit.
S eptẽ spicę pingues electȩ & bonȩ deterrȩ
surgebant sinu. & post eas septẽ spicȩ exi¬
les & uento corruptȩ ac madidȩ se subicere
moliebantur. Quisũ est qđ lȩtas & uberes
spicas. spicȩ steriles & tenues deuorauerint:
Hoc somnium ita aꝑuit sc̃s ioseph. eoqđ septẽ
iuuencȩ septẽ anni forent. & septẽ spicȩ
simul iter auni septẽ forent ex foetu & fructu
interpretatus tempora. ⁊ oetus enim ui¬
uencȩ annum exprimit. & fructus segetis
annum consũmat integrũ. Quȩ ideo ascen¬
debant de flumine. qđ dies. anni. ac tẽpora
fluminũ p̃tereunt modo. & cursim labun¬
tur. An nos uaq septẽ priores. ubertate
terrȩ fertiles ac foecundos declarat futuros.

Expanded text:
post illas juvencas 90 ascendebant de flumipost illas juvencas 90 ascendebant de flumine, et juxta eas in ipso riparum thoro pascebantur: et visae sunt hae vitulae tenues atque exiles devorare illas quae praestabant et forma et gratia. Et somnium secundum hoc fuit: Septem spicae pingues, electae et bonae de terra surgebant: et post eas septem spicae exiles et vento corruptae ac marcidae se subjicere moliebantur: et visum est quod laetas et uberes spicas steriles spicae et tenues devoraverunt. 83. Hoc somnium ita aperuit sanctus Joseph, eo quod septem juvencae septem anni forent, et septem spicae similiter septem anni forent, ex fetu et fructu interpretatus tempora. Fetus enim juvencae annum exprimit, et fructus segetis annum consummat integrum. Quae ideo ascendebant de flumine, quod dies, anni, ac tempora fluminum praetereunt modo, et cursim labuntur. Annos itaque septem priores uberis terrae fertiles ac fecundos declarat futuros:
Abbreviated transcription (Latin):
sed redẽptionẽ salutis putarent. Deniq
dixer̃. Sanasti nos. inuenimus gram incon¬
nichil ꝑdiderant quiad quisierant ꝑpecui-¬
tatẽ. O uirũ magnũ qui non largiatis suꝑ¬
fuȩ tẽporalem captauit głam: sedꝑ pecuam
commoditatẽ constituit ꝓuidentiȩ. Fecit
em̃ ut tributis popłi se luuarent suis. nec
intẽpore necessitatis aliena subsidia deside-¬
rarent. Melius enĩ fuit conferre aliquid
de fructib. quam totũ de iure amittere.
Quintã portionẽ collationis statuit. & inꝑ
uidendo ꝑspicatior & intributo liberalior.
MDeniq nunquã egyptus hutus modi famẽ
ptulit. Quã p̃clare autẽ collegit futura:
Primu quã argute regalis interpres somnu
ueritatẽ ex pressit: Somnium regis pͥmũ
hoc fuit : Septẽ uiuencȩ ascendebant de
fluminȩ. uisu decorȩ. & pingues corporȩ.
& adorã pascebant᷑ fluminis. Aliȩ quoq
uitulȩ uisu deformes ac ieiunȩ corpore.

Expanded text:
sed redemptionem salutis putarent. Denique sed redemptionem salutis putarent. Denique dixerunt: Sanasti nos, invenimus gratiam in connihil perdiderant, qui acquisierant perpetuitatem. 81. O virum magnum, qui non largitatis superfluae temporalem captavit gloriam, sed perpetuam commoditatem constituit providentiae! Fecit enim ut tributis populi se juvarent suis, nec in tempore necessitatis aliena subsidia desiderarent. Melius enim fuit conferre aliquid de fructibus, quam totum de jure amittere. Quintam portionem collationis statuit et in providendo perspicacior, et in tributo liberalior. Denique nunquam postea Aegyptus hujusmodi famem pertulit. 82. Quam praeclare autem collegit futura! Primum quam argute regalis interpres somnii veritatem expressit! Somnium regis primum hoc fuit: Septem juvencae ascendebant de flumine, visu decorae, et pingues corpore, et ad oram pascebantur fluminis. Aliae quoque vitulae visu deformes ac jejunae corpore,
Abbreviated transcription (Latin):
ris effusioni. Calcar ꝓpterea quia meliꝰ
oꝑatur pecunia inpauꝑis cibo. quã indiui¬
tis sacculo. Caue ne intra loculos tuos
includas salutẽ inopũ. & tanquã intumu¬
lis sepelias uitã pauꝑum. Potuit donare
ioseph totas egypti opes. & effundere thes¬
auros regios. Noluit tamen de alieno effu¬
sus uideri. Maluit frumenta uendere.
quã donare esurientib : quia si paucis do¬
nasset. plurimis defuisset. Eam liberalita¬
tẽ ꝓbauit quȩ abundaret om̃ib. Pate¬
fecit horrea. ut om̃s emerent subsidiũ fru-¬
mentoꝵ. ne gratis accipiendo cultus t̾rarũ
relinquerent. qm̃ qui alieno utitur : su¬
ũ neglegit. Itaq primo omium coacerua-¬
uit pecunias. deinde instrum̃ta cetera:
ad postremum iuira terrarũ regi ad quisiuit.
non ut om̃s exueret suo sed fulciret publico.
Tributũ constitueret. quosua tutius habere
possent. Qđ ita fuit gratũ om̃ib quib t̾ras
ademerat. ut nonuenditionẽ sui uiris.

Expanded text:
ris effusioni: calcar propterea, quia melius ris effusioni: calcar propterea, quia melius operatur pecunia in pauperis cibo, quam in divitis sacculo. Cave ne intra loculos tuos includas salutem inopum, et tanquam in tumulis sepelias vitam pauperum. 79. Potuit donare Joseph totas Aegypti opes, et effundere thesauros regios; noluit tamen de alieno effusus videri: maluit frumenta vendere, quam donare esurientibus; quia si paucis donasset, plurimis defuisset. Eam liberalitatem probavit, quo abundaret omnibus. Patefecit horrea, ut omnes emerent subsidium frumentarium , ne gratis accipiendo, cultus terrarum relinquerent; quoniam qui alieno utitur, suum negligit. 80. Itaque primum omnium coacervavit pecunias, deinde instrumenta caetera, ad postremum jura terrarum regi acquisivit, non ut omnes exueret suo, sed fulciret: publicum tributum constitueret, quo sua tutius habere possent. Quod ita fuit gratum omnibus quibus terras ademerat; ut non venditionem sui juris,
Abbreviated transcription (Latin):
ferantium. sed non semꝑ impudentiȩ locꝰ
sit. Uidendus est ille quite non uidet.
requirendus est ille qui erubescit uideri.
Ille etiam clausus incarcere occurrat t.
ille affectus egritudine mentẽ tuã ꝑsonet.
qui aures non potest.Quo plus te oꝑari
uiderit popłs: magis diligit. Scio plerosq
sacerdotes quo plus contulerunt: plus
abundasse. qm̃ quicunq bonũ oꝑariuĩ
uidet ipsi confert. qđ ille suo officio dis¬
penset. securus qđ ad pauperẽ sua ꝑue-¬
niat miscdia. Nemo enĩ uult. nisi pauꝑi
ꝓficere suam collationẽ. Nam siquẽ aut
immoderatũ. aut nimis tenacẽ dispensato¬
rem uiderit. utrunq displicet. si aut
suꝑfluis erogationib dissipet alieni fruc¬
tus laboris. aut recondat saculis. Sicut gͥ
modus liberalitatis tenendus est : ita etiã
calcar plerunq adhibendus uidecur.
Modus ideo ut qđ bene facis. id cotidie facere¬
possis. ne subtrahas necessitati. qđ indulse¬

Expanded text:
ferantium: sed non semper impudentiae locus ferantium: sed non semper impudentiae locus sit. Videndus est ille, qui te non videt: requirendus ille, qui erubescit videri. Ille etiam clausus in carcere occurrat tibi; ille affectus aegritudine mentem tuam personet, qui aures non potest. 78. Quo plus te operari viderit populus, magis diliget. Scio plerosque sacerdotes, quo plus contulerunt, plus abundasse; quoniam quicumque bonum operarium videt, ipsi confert quod 89 ille suo officio dispenset, securus quod ad pauperem sua perveniat misericordia: nemo enim vult, nisi pauperi proficere suam collationem. Nam si quem aut immoderatum aut nimis tenacem dispensatorem viderit, utrumque despiciet: si aut superfluis erogationibus dissipet alieni fructus laboris, aut recondat sacculis. Sicut igitur modus liberalitatis tenendus est, ita etiam calcar plerumque adhibendum videtur. Modus ideo, ut quod benefacis, id quotidie facerepossis; ne subtrahas necessitati, quod indulse
Abbreviated transcription (Latin):
& uolunt subsidia euacuare pauꝑum.
exinanire sũptũ. nec exiguo contenti
maiora quęrunt. ambitu uestiũ captan¬
tes. pecitionis suffragium. & nataliũ simu¬
latione licitantes incrementa questuum.
His siquis facile fidẽ deferat. cito exhaurit
pauꝑum alimoniis futura cõpendia.
Modus largiendi assit. ut nec illi in anes rece¬
dant. neq transcribat᷑ uita pauꝑum in
spolia fraudulentoꝵ. Fagͦ mensura sit: ut
neq humanitas deseratur. nec destituat᷑
necessitas. Pleriq simulant debita. sit ueri
examen. Exutos se ꝑlatrocinia deplorant.
ut inuiria fidẽ faciat. ut cognitio ꝑ sonę
quo ꝓpensius iuueturabȩccła. Itaq qui
modum seruat: auarus nulli. sedlargus
om̃ib est. Non enim solas aures prebere
Aebenius audiendis precantiũ uocib sed
etiam ocłos considerandis necessitatibꝰ.
Plus clamat bono oꝑatori debilitas. quã
uox paupis. Neq uͦ fieri potest. ut non
extorqueat amplius importunitas uoci¬

Expanded text:
et volunt subsidia evacuare pauperum, et volunt subsidia evacuare pauperum, exinanire sumptum: nec exiguo contenti, majora quaerunt, ambitu vestium captantes petitionis suffragium, et natalium simulatione licitantes incrementa quaestuum. His si quis facile deferat fidem, cito exhaurit pauperum alimoniis profutura compendia. Modus largiendi adsit, ut nec illi inanes recedant, neque transcribatur vita pauperum in spolia fraudulentorum. Et ergo mensura sit, ut neque humanitas deseratur, nec destituatur necessitas. 77. Plerique simulant debita. Sit veri examen. Exutos se per latrocinia deplorant: aut injuria fidem faciat, aut cognitio personae, quo propensius juventur. Ab Ecclesia modum servat, avarus nulli, sed largus omnibus est: non enim solas aures praebere debemus audiendis precantium vocibus, sed etiam oculos considerandis necessitatibus. Plus clamat operatori bono debilitas, quam vox pauperis. Neque vero fieri potest ut non extorqueat amplius importunitas voci
Abbreviated transcription (Latin):
utiliꝰ regẽ pharaonẽ sc̃s ioseph consilio
ꝓuidentiȩ uiuit. quã si contulisset pe¬
cuniam: Pecunia enĩ uniꝰ ciuitatis
ñ redimit ubertatẽ. ꝓspicientia totius
egy ꝓti ꝑquinquenniũ famẽ reppulit.
acile autẽ pecunia consumit᷑. consilia
ex hauriri nesciunt. Hęc usu augent᷑.
pecunia minuitur: & cito deficit. atq¬
ipsam destituit benignitatẽ. ut quo plurib
largiri uolueris: eo pauciores ad uiues. &
sepe tibi desit qđ alii conferendũ putaueris.
Consilii autẽ oꝑisq collatio quo inplures dif¬
funditur: eo redundantior manet. & insuũ
fontẽ recurrit. Inse enim refluit ubertas
prudentiȩ & quo plurib fluxerit: eo exer¬
citatut fit om̃e quod remanet. Liquet gͥ¬
debere esse liberalitatis modum. nefiat
inutilis largitas. Sobrietas tenenda est ina¬
xime a sacerdotib. ut non ꝓ iactantia sed̃
ꝓiusticia dispensent. Nusquã enĩ maior
auiditas petitionis. Ueniunt ualidi. ueni¬

Expanded text:
utilius regem Pharaonem sanctus Joseph consilio utilius regem Pharaonem sanctus Joseph consilio providentiae juvit, quam si contulisset pecuniam! Pecunia enim unius civitatis non redemit ubertatem: prospicientia totius Aegypti per quinquennium famem repulit . 75. Facile autem pecunia consumitur, consilia exhauriri nesciunt. Haec usu augentur: pecunia minuitur, et cito deficit, atquipsam destituit benignitatem; tatem; ut quo pluribus largiri volueris, eo pauciores adjuves, et saepe tibi desit quod aliis conferendum putaveris. Consilii 88 autem operisque collatio, quo in plures diffunditur, eo redundantior manet, et in suum fontem recurrit. In se enim refluit ubertas prudentiae: et quo pluribus fluxerit, eo exercitius fit omne quod remanet. CAPUT debere esse liberalitatis modum, ne fiat inutilis largitas. Sobrietas tenenda est, maxime sacerdotibus, ut non pro jactantia, sed pro justitia dispensent. Nusquam enim major aviditas petitionis. Veniunt validi, veni
Abbreviated transcription (Latin):
paruulos. pupillos tueri. Sunt etiame
qui uirgines orbatas parentib tuende
pudicitiȩ grã conubi illocent. nec solum
studio sed etiam sumptu ad uiuent. Est
eciam illud genus liberalitatis qđ apłs
docet. ut siquis fidelis habet uiduas sub¬
ministret illis. ut earũ alimonus ȩccł̃a
non grauetur: ut his quȩ uerȩ uiduę sunt
sufficiat. Utilis igitur huiusmodi libera¬
litas. sed non cõmitnis om̃ibꝰ. Sunt enim
pleriq etiã uiriboni. qui tenues sunt
censu. contenti quidẽ exiguo ad suiusũ.
sed non idonei ad subsidium leuandȩ
pauꝑtatis alienȩ : tamen suppetit aliud
beneficientiȩ genus. quo uiuare possint
inferiorẽ. Est enim duplex liberalitas.
Una quȩ subsidio reiad iuuat id est usu
pecuniȩ. altera quȩ oꝑum collatione
impenditur. multo frequenter splendi-¬
dior. multoq clarior. Quanto illustriꝰ
abraham captũ armis uictricib rece-¬
pit nepotẽ. quãsi redemisset : Quanto

Expanded text:
parvulos, pupillos tueri. 72. Sunt etiam parvulos, pupillos tueri. 72. Sunt etiam qui virgines orbatas parentibus tuendae pudicitiae gratia connubio locent, nec solum studio, sed etiam sumptu adjuvent. Est etiam genus illud liberalitatis quod Apostolus docet: Ut si quis fidelis habet viduas, subministret illis, ut earum alimoniis Ecclesia non gravetur, ut his quae vere viduae sunt, sufficiat . 73. Utilis igitur hujusmodi liberalitas, sed non communis omnibus. Sunt enim plerique etiam viri boni, qui tenues sunt censu, contenti quidem exiguo ad sui usum, sed non idonei ad subsidium levandae paupertatis alienae; tamen suppetit aliud beneficentiae genus, quo juvare possint inferiorem. Est enim duplex liberalitas: una quae subsidio rei adjuvat, id est, usu pecuniae; altera quae operum collatione impenditur, multo frequenter splendidior, multoque clarior. 74. Quanto illustrius Abraham captum armis victricibus recepit nepotem , quam si redemisset! Quanto
Abbreviated transcription (Latin):
ciues patrię restituere. Nota sunt hȩc ni¬
mis illirici uastitate & traciȩ. Quanti
uenales ubiq erant. toto captiui orbe:
Quos si reuoces: unius ꝓuinciȩ numerũ
explere non possis. Euer tam̃ qui eos quos
ȩccłȩ redemerunt inseruitutẽ reuocare
uellent. ipsa grauiores captiuitate qui
inuident aliis alienã miscdĩam. Ipsi si
incaptiuitatẽ uenissent. seruirent liberi.
siuenditi fuissent : seruitutis ministeriũ
non recusarent. & uolunt alienã lib̾tatẽ
rescindere. qui suã seruitutẽ non possent
rescindere. nisi forte preciũ recipere
emptori placeret. In quo tamen non re-¬
scinditur seruitus sed redimitur. Preci¬
pua est gͥ liberalitas redimere captiuos.
& maxime ab hoste barbaro quinichil
deferat humanitatis ad miscđĩam. nisi qđ
auaricia reseruauerit ad redemptionẽ.
es alienũ subire si debitor soluendo nͣ
sit. atq artetur ad solutionẽ quȩ sit uire
debita & inopia destituta. & nutrire

Expanded text:
cives patriae restituere. Nota sunt haec nicives patriae restituere. Nota sunt haec nimis Illyrici vastitate et Thraciae: quanti ubique venales 87 erant toto captivi orbe, quos si revoces, unius provinciae numerum explere non possint! Fuerunt tamen qui et quos Ecclesiae redemerunt, in servitutem revocare vellent, ipsa graviores captivitate, qui inviderent alienam misericordiam. Ipsi si in captivitatem venissent, servirent liberi: si venditi fuissent, servitutis ministerium non recusarent; et volunt alienam libertatem rescindere, qui suam servitutem non possent rescindere, nisi forte pretium recipere emptori placeret: in quo tamen non rescinditur servitus, sed redimitur. 71. Praecipua est igitur liberalitas, redimere captivos, et maxime ab hoste barbaro, qui nihil deferat humanitatis ad misericordiam, nisi quod avaritia reservaverit ad redemptionem: aes alienum subire, si debitor solvendo non sit, atque arctetur ad solutionem, quae sit jure debita, et inopia destituta: enutrire
Abbreviated transcription (Latin):
neq suꝑflua circa importunos. neq restric¬
ta circa indigentes : Pluruna autẽ genera
liberalitatis sunt. nonsolũ cotidianos sũptꝰ
egentibꝰ quo uitã sustinere suam possint.
disponere ac dispensare alimoniam: uerũ
etiam iis qui publice sgere uerecundantur.
consulere ac subuenire. quatinus cõmunis
egenoꝵ alimonia non exhauriatur. De eo
enim loquor. qui prȩest alicui muneri. ut
si officium sacerdotis gerat. aut dispensato¬
ris. ut de his suggerat ep̃o: nec reprimat
siquẽ positũ in necessitate aliqua cognoue¬
rit. aut de iectũ opib ad inopiȩ necessita¬
tẽ redactũ. maxime sinon effũsione ad¬
olescentiȩ. sed direptione alicuius & amis¬
sione patrimonii in eam reciderit inuiriã.
ut suptũ exercere diurnũ non queat.¬
Sumina etiam liberalitas. captos redimere.
eripe exhostium manib. subtrahere neci
homines. & maxime feminas turpitudini.
reddere parentib liberos. parentes liberis.

Expanded text:
neque superflua circa importunos, neque restricneque superflua circa importunos, neque restricta circa indigentes! 69. Plurima autem genera liberalitatis sunt, non solum quotidiano sumptu egentibus, quo vitam sustinere suam possint, disponere ac dispensare alimoniam; verum etiam his qui publice egere verecundantur, consulere ac subvenire, quatenus communis egenorum alimonia non exhauriatur. De eo enim loquor qui praeest alicui muneri, ut si officium sacerdotis gerat, aut dispensatoris; ut de his suggerat episcopo, nec reprimat si quem positum in necessitate aliqua cognoverit, aut dejectum opibus ad inopiae necessitatem redactum: maxime si non effusione adolescentiae, sed direptione alicujus et amissione patrimonii in eam reciderit injuriam, ut sumptum exercere diurnum non queat.Summa etiam liberalitas, captos redimere, eripere ex hostium manibus, subtrahere neci homines, et maxime feminas turpitudini, reddere parentibus liberos, parentes liberis,
Abbreviated transcription (Latin):
nesciat. contẽptũ habeat pecuniarũ. & uelut
exarce quadam despiciat hominũ cupidita¬
tes : Qđ qui fecerit. hunc homines supra
hominẽ esse arbitrantur. Quis est inquit
& laudabimus eũ : Fecit enĩ mirabilia inui-¬
ta sua. Quomodo enĩ non admirandus qui
tis. continentiȩ auctoritas. & maxime eũ
qui honore prestet. ne prȩminentẽ uirũ
thesauri possideant sui. & pecunis seruiat
qui prȩest liberis. Illud magis decec. ut supra
thesaurum sit animo. & infra amicũ obsetͥo.
Humilitas enĩ auget grãm. Hec plena laudis
&e digna primario uiro. non cõmunẽ cũgyrus
negotiacorib. & galathis mercatorib habe
turpis. lucri cupidinẽ. nec om̃e bonũ locare
in pecunia. & tanquam mercennario munere
cotidianos numerare questus. calculari cõpen¬
dia. Qđsi ab his sobrium animum gerere¬
laudabile est. quanto illud prȩstantius. si
dilectionẽ multitudinis liberalitate adqͥras.

Expanded text:
nesciat, contemptum habeat pecuniarum, et velut nesciat, contemptum habeat pecuniarum, et velut ex arce quadam despiciat hominum cupiditates? Quod qui fecerit, hunc homines supra hominem esse arbitrantur: Quis est, inquit, hic, et laudabimus eum? Fecit enim mirabilia in vita sua . Quomodo enim non admirandus, qui tis, continentiae auctoritas, et maxime eum qui honore praestet, ne praeeminentem virum thesauri possideant sui, et pecuniis serviat, qui praeest liberis. Illud magis decet, ut supra thesaurum sit animo, et infra amicum obsequio. Humilitas enim gratiam auget. Haec plena laudis et digna primario viro, non communem cum Tyriis negotiatoribus et Galaaditis mercatoribus habere turpis lucri cupidinem, nec omne bonum locare in pecunia, et tamquam mercenario munere quotidianos numerare quaestus, calculari compendia. laudabile est, quanto illud praestantius si dilectionem multitudinis liberalitate acquiras,
Abbreviated transcription (Latin):
non uincit malicia. Diximꝰ de eiꝰ pulchritu¬
dine. & scripturȩ testimonio cõꝓbauimus.
Supest ut doccamus seripturȩ auctoritate.¬
nullum ei contubernium cũ uitiis esse. sed
indiuiduam cũ cȩteris uirtutib contunctio¬
nẽ. Cuius sp̃s est disertus. sine inquinam̃to.
certus. sc̃s. amans bonum. acutus. qui nichil
uetet bene facere. benignus. stabilis. securus.
omnẽ habens uirtutẽ. omĩa ꝓspiciens. Et infra.
Sobrietatẽ docet. & iusticiam & iurtutẽ. Omĩa¬
gͥ oꝑat᷑ prudentia. cũ om̃ib bonis habet con¬
sortium. Nam quomodo potest utile consiliũ
dare. nisi habeat iusticiam ut induat constan¬
tiam. mortẽ nonformidet. nullo terrore.
nullo reuocet᷑ metu : nulla adulatione auero
deflectendũ putet. exiliũ non refugiat. qui
nouerit sapienti patriam mundũ esse. eges¬
tatẽ non timeat qui nichil deesse sciat sapien¬
ti. cui totus mundus diuitiarũ est: Quid
enim prȩcelsius eo uiro qui auro moueri

Expanded text:
pulchritudine, et Scripturae testimonio comprobavimus: superest ut doceamus Scripturae auctoritatenullum ei contubernium cum vitiis esse, sed inviduam cum caeteris virtutibus conjunctionem: cujus spiritus est disertus, sine inquinamento, certus, sanctus, amans bonum, acutus, qui nihil vetet benefacere, benignus, stabilis, securus, omnem habens virtutem, omnia prospiciens . Et infra: Sobrietatem docet, et justitiam et virtutem . CAPUT XIV. Prudentiam cum omnibsortium. Nam quomodo potest utile consilium dare, nisi habeat justitiam, ut induat constantiam, mortem non formidet, nullo terrore, nullo revocetur metu, nulla adulatione a vero deflectendum putet: exsilium non refugiat, quae noverit sapienti patriam mundum esse: egestatem non timeat, quae nihil deesse sapienti sciat, cui totus mundus divitiarum est? Quid enim praecelsius illo viro, qui auro moveri
Abbreviated transcription (Latin):
inuicẽ. Nichil caritate dulcius. nichil pace
gratius. Et uos ipsi scitis. qđ prȩceteris uos
semꝑ dilexi & diligo. Quasi unius patris filii.
coalustis in affectu germanitatis. Quȩ bona
sunt tenete. & dspacis & dilectionis erit
uobiscũ indño iesu. cui est honor. gła. mag¬

Expanded text:
invicem. Nihil charitate dulcius, nihil pace invicem. Nihil charitate dulcius, nihil pace gratius. Et vos ipsi scitis quod prae caeteris vos semper dilexi et diligo: quasi unius patris filii coaluistis in affectum germanitatis. 156. Quae bona sunt tenete, et Deus pacis et dilectionis erit vobiscum in Domino Jesu: cui est honor, gloria, mag
Abbreviated transcription (Latin):
uenit sc̃s ep̃s. ut redderet uiduȩ qđ accepat.
Fides interun salua. est. Impressio non est
formidini. quia iam res nonfides ꝑiclitaba¬
tur. Filii fugite imꝓbos. cauete inuidos.
Int̾ imꝓbũ & inuidũ hoc interest. Imꝓb
suodelectatur bono. inuidus torquetur
alieno. Ille diligit mala. hic bona odit: ut
ꝓpe tolerabilior sit quisibi uult bene.
quam qui male om̃ib. Filu antefactũ co¬
gitate. & cũ dutius cogitaueritis : tunc
facite qđ ꝓbatis. Laudabilis mortis cũ occa¬
sibi ab aduersariis amorem ad quisiuit. qm̃
celebrauit paschadñi cũ esset annoꝵ decẽ
& oeto. quemadinodum nemo ante et̃. Lelo
itaq uicit suꝑiores. Ita & uos filii zelũ dĩ
sumite. Ex quirat uos zelusdĩ & deuoret.
ut unusquisq urmdicat. exquisiuit me
tue comedit me. Sit gͦ dei Telus. non iste hu¬
manus quẽ inuidia generat. sit inter uos
pax quȩ suꝑat omnem sensũ. Amate uos

Expanded text:
venit sanctus episcopus, ut redderet viduae quod acceperat. venit sanctus episcopus, ut redderet viduae quod acceperat. Fides interim salva est: impressio non est formidini; quia jam res, non fides periclitatur. Inter improbum et invidum hoc interest: improbus suo delectatur bono, invidus torquetur alieno: ille diligit mala, hic bona odit; ut prope tolerabilior sit, qui sibi vult bene, quam qui male omnibus. 133. Filii, ante factum cogitate: et cum diutius cogitaveritis, tunc facite quod probatis. Laudabilis mortis cum occasibi ab adversariis amorem acquisivit; quoniam celebravit pascha Domini, cum esset annorum decem et octo, quemadmodum nemo ante eum . Zelo itaque ut vicit superiores, ita et vos, filii, zelum Dei sumite. Exquirat vos Dei zelus et devoret; ut unusquisque vestrum dicat: Exquisivit me tuae comedit me . Sit ergo Dei zelus, non iste humanus quem invidia generat. 155. Sit inter vos pax, quae superat omnem sensum. Amate vos
Abbreviated transcription (Latin):
impetus. ꝓuiduarũ immo om̃iũ depositis
certam̃ subierimꝰ. Commune hoc uobiscũ
michi. Recens exemplum ȩccłe ticinensis
ꝓferam. quȩ uidue depositũ qđ susceꝑat.
amittere periclitabat᷑. Incerpellante
enim eo quisibi illud imꝑiali rescripto
uindicare cupiebat. clerici contemne¬
bant autoritatẽ. Honoratt quoq & int̾¬
cessores dati. non posse prȩceptis imꝑatoris
obuari ferebant. Legebatur rescriptifor¬
ma directi. magister officioꝵ statuta ageus
uireb imminebat. Quid plura: Traditũ
erat. Tamen conmunicato mecũ consilio.
Qđ ubi non potuit auferri: receptũ subei¬
rographo est. Postea iterum flagellabatur
excirographo. Prȩceptũ imperator iteraue¬
rat. ut ipse ꝑsemet ipsum nos conueniret.
Negatũ est: & exposita diuinȩ legis auctorita¬
te & serie lectionis & heliodori periculo.
uix tandẽ rationem imꝑator accepit.
Post etiam tẽptata fuerat obreptio. Sed pre¬

Expanded text:
impetus pro viduarum, immo omnium depositis impetus pro viduarum, immo omnium depositis certamen subierimus. Commune hoc vobiscum mihi. Recens exemplum Ecclesiae Ticinensis proferam, quae viduae depositum, quod susceperat, amittere periclitabatur. Interpellante enim eo qui sibi illud imperiali rescripto vindicare cupiebat, clerici non tenebant auctoritatem: honorati quoque et intercessores dati non posse praeceptis imperatoris obviari ferebant. Legebatur rescripti forma directior, magistri officiorum statuta, agens in rebus imminebat. Quid plura? Traditum erat. 151. Tamen communicato mecum consilio, Quod ubi non potuit auferri, receptum sub chirographo est. Postea iterum flagitabatur ex chirographo: praeceptum imperator iteraverat, ut ipse per semetipsum nos conveniret. Negatum est: et exposita divinae legis auctoritate, et serie lectionis, et Heliodori periculo, vix tandem 107 rationem imperator accepit. Post etiam tentata fuerat obreptio; sed prae
Abbreviated transcription (Latin):
itaq summo sacerdote. idem tiuenes iterũ
heliodoro apparuer̃ hudem amicta uestib
& dixer᷑ adeum. Oniȩ summno sacerdoti
gr̃as age ꝓpter quẽ tibi uita est reddita
uaute exptus dei flagella uade. & nuncia
tius om̃ib quantã cognoueris tẽplireli¬
gonẽ & dei potestatẽ. His dictis: noncõ¬
paruerunt. Heliodorus itaq recepto
spu hostiam dño obtulit. oniȩ sacerdoti
gras egit. & cũ exercitu ad regẽ reuertit᷑
dicens. Siquẽ habes hostẽ. aut insidiato¬
rem rerum tuarum illuc eũ dirige: & flagel¬
latũ recipies eum. Seruanda est gͥ filii depo-¬
sitis fides. adhibenda diligentia: Egregie
hinc ur̃m enitescet ministeriũ. si suscepta
impressio potentis. quã uel uidua uel
orphani tolerare nonqueant. ẽccłȩ subsi¬
dio cohibeatur. si ostendatis plus apud
uos mandatũ dnĩ. quã diuitis ualere grãm.
Meministis ipsi. quotiens aduersus regales

Expanded text:
itaque sacerdote summo, iidem juvenes iterum itaque sacerdote summo, iidem juvenes iterum Heliodoro apparuerunt, iisdem amicti vestibus, et dixerunt ad eum: Oniae summo sacerdoti gratias age, propter quem tibi vita est reddita. Tu autem expertus Dei flagella, vade, et nuntia tuis omnibus, quantam cognoveris templi religionem, et Dei potestatem. His dictis, non comparuerunt. Heliodorus itaque recepto spiritu, hostiam Domino obtulit, Oniae sacerdoti gratias egit, et cum exercitu ad regem revertitur dicens: Si quem habes hostem, aut aliquem insidiatorem rerum tuarum, illuc illum dirige, et flagellatum recipies eum. 149. Servanda est igitur, filii, depositis fides, adhibenda diligentia. Egregie hinc vestrum enitescit ministerium, si suscepta impressio potentis, quam vel vidua vel orphani tolerare non queant, Ecclesiae subsidio cohibeatur: si ostendatis plus apud vos mandatum Domini, quam divitis valere gratiam. 150. Meministis ipsi quoties adversus regales
Abbreviated transcription (Latin):
pulsabant ianuam. Ad muros alii curre¬
bant. ꝑfenestras alii ꝓspectabant. Oms re
celũ tendebant manus. orantes ut scus dus
ad er̃t legib. Heliodorus aucẽ nechis critꝰ
qul intenderat uigebat. & sacellitib suis
crariuum sepserat. Cũ subito appariit ili
terribilis eques. armis pręfulgens auril.
Q quus aucẽ eius erat in signi ornati soptitio.
Alii quoq duo iuuenes apiuruer isaptorio¬
te anelita. decore giato. cũ splendore glẽ.
speciosi amictu. Qui cireustet eũ.S
utraq ex parte flagellabant sacrilegum
sine ulla intermissione. continuato uerbe.
Quid multa : Circũfusus caligine int̾ra con¬
cidic. & euidenti diuinȩ oꝑationis indicio
eraminatus iacebat. nec ulla spes inco resi¬
debat salutis. Oborta est lȩticia metuentib.
metus supbis. De iectiq examicis heliodori
quidã rogabant oniam. ut uitã posceret
ei. qm̃ sup̃mum gerebat sp̃m. Rogante

Expanded text:
pulsabant januam: ad muros alii currepulsabant januam: ad muros alii currebant, per fenestras alii prospectabant, omnes ad coelum tendebant manus, orantes ut suis Dominus adesset legibus. 147. Heliodorus autem nec his territus, quod intenderat, urgebat, et satellitibus suis aerarium sepserat; cum subito apparuit illi terribilis eques armis praefulgens aureis: equus autem ejus erat insigni ornatus opertorio. Alii quoque duo juvenes apparuerunt in virtute inclyta, decore grato, cum splendore gloriae, speciosi amictu, qui circumsteterunt eum, et utraque ex parte flagellabant sacrilegum, sine 106 ulla intermissione continuato verbere. Quid multa? Circumfusus caligine in terram concidit, et evidenti divinae operationis indicio exanimatus jacebat, nec ulla spes in eo residebat salutis. Oborta est laetitia metuentibus, metus superbis: dejectique ex amicis Heliodori quidam rogabant Oniam, vitam poscentes ei, quoniam supremum gerebat spiritum. 148. Rogante
Abbreviated transcription (Latin):
fi fauea sane diligenter tuendũ est. utide¬
posita uiduarũ intemerata maneant. sine
pala seruentur offensione. non solũ udicn¬
ru sedetiam om̃iũ. Fides enĩ om̃ib exhiben¬
daest. sedmaior est causa uiduarũ & pupil
loꝵ. Deniq hoc solo iuduarũ nomine sicut
inlibris machabeoꝵ legunus. cõmendatũ
teplo omne seruatũ est. Namcũ indiciũ
factũ est pecuniarũ. quas intẽplo ieroso¬
limis maximas repperiri posse symon nefa-¬
rius antiocho regi ꝓdidit: missus in uerlm̃
heliodorus ad tẽplũ uenit. & summo sacer¬
doti talis aꝑuit indicii inuidiã. & aduent
sui causã. Tunc sacerdos deposita esse dix̃
uiduarũ uictualia & pupilloꝵ. Quȩcũ
dicare cõmodis: sacerdotes ante altare
iactauer̃ se. induti sacerdotales stolas. &
uentȩ sollicitudinẽ. Flebant omns. quo du
conde ptiũ locus uenturus foret: sint inder
teplo tuta fidͥei seruaretur custodia. NCe ine¬
ded mulieres pectus. & clausȩ uirgines

Expanded text:
Illud sane diligenter intuendum est, ut deposita viduarum intemerata maneant, sine ulla serventur offensione, non solum viduarum, sed etiam omnium; fides enim exhibend145. Denique hoc solo viduarum nomine, sicut in libris Machabaeorum legimus , commendatum templo omne servatum est. Nam cum indicium factum esset pecuniarum, quas in templo Hierosolymis maximas reperiri posse Simon nefarius Antiocho regi prodidit, missus in rem Heliodorus, ad templum venit, et summo sacerdoti aperuit indicii invidiam, et adventus sui causam. 146. Tunc sacerdos deposita esse dixit viduarum victualia et pupillorum: dicare commodis, sacerdotes ante altare jactaverunt se, induti sacerdotales stolas: et intentae sollicitudinem. Flebant omnes, quod in contemptum locus venturus foret, si nec in Dei templo tuta fidei servaretur custodia: accinctaeque mulieres pectus, et clausae virgines
Abbreviated transcription (Latin):
sunt utilia. Supra de uitiis loquebat᷑.
Hoc gͦ dicit. Licet peccare. sed nondecet.
Inpotestate sunt peccata. sed non sunt ho-¬
nesta. Luxuriari promptũ. sed non iustũ.
Non enĩ dõ esca. sed uentri colligitur. Ergo
quia quod utile. id etiam uistũ. iustũ ẽ.
ut seruiamus xp̃o quinos redemit. Ideo
iusti quipeiꝰ nomine se morti obtulerunt.
inuisti qui declinauerunt. De quib
dicit. Quȩ utilitas in sanguine meo. id est
quiiusticiȩ meȩ ꝓfectus: Vnde & uli.
Alligemꝰ iustũ quia inutilis est nobis id est¬

Expanded text:
 utilia sunt . Supra de vitiis loquebatur.  utilia sunt . Supra de vitiis loquebatur. Hoc ergo dicit: Licet peccare, sed non decet. In potestate sunt peccata, sed non sunt honesta. Luxuriari promptum, sed non justum. Non enim Deo esca, sed ventri colligitur. 24. Ergo quia quod utile, id etiam justum: justum est ut serviamus Christo qui nos redemit; ideo justi, qui pro ejus nomine morti se obtulerunt: injusti qui declinaverunt, de quibus dicit: Quae utilitas insanguine meo ; id est, qui justitiae meae profectus? Unde et illi: Alligemus justum, quia inutilis est nobis Es
Abbreviated transcription (Latin):
t̾rã foccundã. quia aliquib locis ieui-¬
na glarea ẽ: aut letas segetes quia int̾¬
mixtã solent habere sterilẽ auenam.
Similiter puta beatȩ messẽ conscientiȩ
interpellari aliquo acerbo dolore.
Nonne totius manipulis uitȩ beatȩ. siqͥd
forte aduersi accidit atq a maritudinis.
tanquã sterilis auena absconditur.
aut tanquã lolii a maritudo frum̃ti
suauitate obducit᷑÷. Sed iam a dpposita
fccimus. ut primoloco esset honestũ &e
decoꝵ. a quo officia ducerentur. sedo loco
quid utile. Et quẽ ad modũ in primodiximnꝰ
quia int̾ honestũ & decorũ est quedã distinc¬
tio quȩ magis intelligi quã explicari possit.
sic acũ utile tractamus. considerandũ ui¬
decur quid utilius. Utilitatẽ autẽ non
pecuniarii lucri estimatione subducimꝰ.
sed adquisicione pietatis. sicut apłs ait.
sepe inueniemus quod honestũ est utile
uocari. Omĩa michi licent. sed non omĩa¬

Expanded text:
terram fecundam, quia aliquibus locis jejuterram fecundam, quia aliquibus locis jejuna glarea est: aut laetas segetes, quia intermixtam solent habere sterilem avenam. Similiter puta beatae messem conscientiae interpellari aliquo acerbo doloris. Nonne totius manipulis vitae beatae, si quid forte accidit adversi atque amaritudinis, tamquam sterilis avena absconditur, aut tamquam lolii amaritudo frumenti suavitate obducitur? Sed jam ad proposita fecimus, ut primo loco esset honestum ac decorum, a quo officia ducerentur, secundo loco quid utile. Et quemadmodum in primo diximus quia inter honestum et decorum est quaedam distinctio, quae magis intelligi quam explicari possit: sic et cum utile tractamus, considerandum videtur quid utilius. 23. Utilitatem autem non pecuniarii lucri aestimatione subducimus, sed acquisitione pietatis; sicut Apostolus ait: saepe invenimus quod honestum est, utile vocari: Omnia mihi licent, sed non omnia
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtulit: Hongͦ beati. quoꝵ fide ds acce¬
pit testimoniũ cũ dr̃. ds abraham. ds
isa ac. ds iacob: Misera est seruitus.
sed non miser ioseph. immo plane beatꝰ
cũ dñȩ̃ libidines inseruitute positus
coerceret. Quid de scõ dauid loquar.
qui triũfilioꝵ deplorauit obitũ. & qđ
his durius. incestũ filiȩ: Quomͦ ñbeat
de cuius successione beatitudinis auc¬
tor exortus est. qui plurimos fecit beꝗ¬
tos: Beati enim qui non uider̃. & cre¬
dider̃. Euerunt & ipsi insensũ infir¬
mitatis: sed eualuer̃ de infirmitate
fortes. Quid laboriosius autẽ scõ iob.
uł indomus incendio. uł filioꝵ decẽ
interitu mom̃tario. & doloribꝰcorporis:
Nunquid minus beatꝰ. quã si illa non ꝑtu¬
lisset. inquib magis ꝓbatus est : Esto
tam̃ fuisse in illis aliquid acerbitatis.
qua uirtus animi non abscondit dolo-¬
rẽ. Neque enĩ ꝓfundũ mare negauerĩ
cidũ quia int̾dũ obtexit᷑ nubib. neq

Expanded text:
pertulit ? Non ergo beati quorum fide Deus accipertulit ? Non ergo beati quorum fide Deus accipit testimonium, cum dicitur: Deus Ahrabam, Deus Isaac, Deus Jacob ? Misera est servitus, sed non miser Joseph; immo plane beatus, cum dominae libidines in servitute positus coerceret Quid de sancto David loquar, qui trium filiorum deploravit obitum , et quod his durius, incestum filiae ? Quomodo non beatus, de cujus successionne beatitudinis auctor exortus est, qui plurimos fecit beatos? Beati enim qui non viderunt et crediderunt . Fuerunt et ipsi in sensu infirmitatis, sed evaluerunt de infirmitate fortes. Quid laboriosius autem sancto Job vel in domus incendio, vel filiorum decem interitu momentaneo, doloribus corporeis? Numquid minus beatus, quam si illa non pertulisset, in quibus magis probatus est ? 21. Esto tamen fuisse in illis aliquid acerbitatis, quem virtus animi non abscondit dolorem. Neque enim profundum mare negaverim, cidum, quia interdum obtexitur nubibus: neque
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑquã uita ętña adquirit᷑. Uita enĩ beata
fructꝰ pręsentiũ. uita autẽ ęt̾na spes futu¬
roꝵ est. Et sunt tam̃ qui in hoc corpore
tã infirmo. tã fragili. impossibilẽ uitã
beatam putent. in quo necesse est angi. dole-¬
re. deplorare. egrescere. Quasi uͦ ego incor¬
poris exultatione dicam uitã beatã consis¬
tere. & non inaltitudine sapientiȩ. suauitate
conscientiȩ. uirtutis sullimitate. Nonenĩ
inpassione esse. sed uictorẽ esse passionis
beatũ est. nec frangi tẽporalis motu doloris
nec penȩ accedere. hȩc quȩ grauia aduido¬
loris feruntur. cęcitatẽ. exiliũ. famem.
stuprũ filiȩ. amissionẽ liberoꝵ. Quis
neget beatũ isaac qui non uidebat inse¬
nectute. & beatitudines suis benedictio¬
nib conferebat : Annon beatus iacob
qui ꝓfugus patria. domo. mercennariꝰ.
pastor. exilium sustinuit. filiȩ pudici¬
ciam ingemuit esse temeratã. famem

Expanded text:
per quam vita aeterna acquiritur. Vita enim beata per quam vita aeterna acquiritur. Vita enim beata fructus praesentium: vita autem aeterna spes futurorum est. 75 19. Sunt tamen qui in hoc corpore tam infirmo, tam fragili, impossibilem vitam beatam putent, in quo necesse est angi, dolere, deplorare, aegrescere: quasi vero ego in corporis exsultatione dicam vitam beatam consistere, et non in altitudine sapientiae, suavitate conscientiae, virtutis sublimitate. Non enim in passione esse, sed victorem esse passionis beatum est, nec frangi temporalis motu doloris. 20. Pone accidere haec quae gravia ad vim doloris feruntur, caecitatem, exsilium, famem, stuprum filiae, amissionem liberorum. Quis neget beatum Isaac, qui non videbat in senectute, et beatitudines suis benedictionibus conferebat ? Annon beatus Jacob qui profugus patria domo, mercenarius pastor exsilium sustinuit, filiae pudicitiam ingemuit esse temeratam, famem
Abbreviated transcription (Latin):
exꝑtã doloris. de trim̃to esse ad fructũ bea¬
titudinis: dominico declaratũ iudicio liquet.
cũ dr̃. Ue uobis diuitib quia habetis conso¬
lationẽ uram. Ue uob̃ quisaturati estis. qr
esurietis. Et illis qui rident. quia lugebui.
Siegͦ nonsolũ adminiculo non funt ad di¬
tam beatam corporis uoluptates aut ext̾̃na
bona: sedetiam dispendio sunt. Inde enĩ
beatꝰ nabuthe etiam cum lapidaretur a
diuite. quia pauꝑ & infirmꝰ aduersũ opes
regias. solo erat affectu & religione diues.
ut pecunia regali non cõmucaret pat̾nȩ
uineȩ hȩreditatẽ : eoq ꝑfectus quia sin¬
guine ꝓprio defenderet ura maiorũ suoꝵ.
nde quoq miser achab suo uidicio. quia
pauꝑem necari fecerat. ut eius possideret
uineam. Certũ est solũ & sũmũ bonũ uir
tutẽ esse. eamq abundare solam aduitȩ
fructũ beatȩ. nec externis aut corporeis
honis. sed uircute sola uitã prȩstari beatã

Expanded text:
expertem doloris, detrimento esse ad fructum beaexpertem doloris, detrimento esse ad fructum beatitudinis, Dominico declaratum judicio liquet, cum dicitur: Vae vobis divitibus, quia habetis consolationem vestram! Vae vobis qui saturati estis, quia esurietis ! Et illis qui rident, quia lugebunt. Sic ergo non solum adminiculo non sunt ad vitam beatam corporis, aut externa bona, sed etiam dispendio sunt. 17. Inde enim beatus Nabuthe etiam cum lapidaretur a divite , quia pauper et infirmus adversus opes regias, solo erat affectu et religione dives, ut pecunia regali non commutaret paternae vineae haereditatem: eoque perfectus, quia sanguine proprio defenderet jura majorum suorum. Inde quoque miser Achab etiam suo judicio, quia pauperem necari fecerat; ut ejus possideret vineam. 18. Certum est solum et summum bonum esse virtutem, eamque abundare solam ad vitae fructum beatae: nec externis aut corporis bonis, sed virtute sola vitam praestari beatam,
Abbreviated transcription (Latin):
quia erat pauꝑsibi: Minime. Immoeo
magis beatꝰ qui erat deo diues. Aliis enĩ¬
esse quã sibi diuitẽ prȩstat. ut iste erat. qͥ
tẽpore famis cibũ auidua petebatꝰ. Lar¬
giturꝰ ut hidria farinȩ ꝑtriennium &
sex menses nondeficeret. & cotidianos usus
olei uas uiduȩ inopi sufficeret acminis¬
traret. Merito ibi uolebat petrus esse.
ubi istos uidebat. Merito inmonte cũ xp̃o
ingła apparuer̃. quia & ipse pauꝑ factꝰ est
cũ diues esset. Nullũ gͦ adminiculũ pres¬
tant diuitiȩ aduitã beatã. Qđ euident᷑¬
dñs de monstrauit in euangło dicens. Beati
qui nunc esuriuint & siciunt: quia satu¬
rabuntur. Beati qui nunc fletis: quia ri¬
debitis. Itaq pauptatẽ. famem. dolorẽ.
quȩ putantur mala. non solũ impedim̃to
nonesse aduitã beatã. sed etiã adium̃to
euidentissime ꝓnunciatũ ẽ. Sed & illa
quȩ uident᷑ bona. diuitias. satietatẽ leciciã

Expanded text:
quia pauper erat sibi? Minime. Immo eo quia pauper erat sibi? Minime. Immo eo magis beatus, quia erat Deo dives. Aliis enim quam sibi divitem esse praestat, ut iste erat, qui tempore famis cibum a vidua petebat, largiturus ut hydria farinae per triennium et sex menses non deficeret, et quotidianos usus olei vas viduae inopi sufficeret ac ministraret . Merito ibi volebat Petrus esse, ubi istos videbat . Merito in monte cum Christo in gloria apparuerunt; quia et ipse pauper factus est, cum dives esset. 15. Nullum ergo adminiculum praestaDominus monstrat in Evangelio dicens: Beati ati qui nunc esuriunt et sirabuntur. Beati qui nunc fletis, quia ridebitis . Itaque paupertatem, famem, dolorem, quae putantur mala, non solum impedimento non esse ad vitam beatam, sed etiam adjumento evidentissime pronuntiatum est. CAPUT V. Q