comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ bonoꝵ oꝑum unitationẽ: uestitꝰ bonã
actionẽ⁊ sanitas m̃tis: iustificationẽ. Q
rogauert̃ ihm: ut disced̾et de finib
eoꝵ. Sic̃ petrꝰ memor fragilitatis sue di¬
xit. Exi a me dñe qi homo peccator sũ.
sic ad huc isti infirmi timuert̃. ⁊ eũ ut
de finib eoꝵ discederet rogauer̃t. Ait
iħc liberato. Uade in domũ tuã ad tu¬
os: ⁊ annuntia illis. qͣnta tͥ dñs fecerit.
⁊ misertꝰ fit tui. hoc exemplo docet᷑
quisq suis pͥmum salutẽ sibi factam
p̾dicare: ⁊ eos ad eandẽ salutẽ ꝑcipi¬

Expanded text:
et bonorum operum imitationem, vestitus bonam et bonorum operum imitationem, vestitus bonam actionem, sanitas mentis justificationem. Et rogaverunt Jesum, ut discederet de finibus eorum. Sicut Petrus memor fragilitatis suae dixit: Exi a me, Domine, quia homo peccator sum ; sic et isti adhuc infirmi timuerunt, et eum ut de finibus eorum discederet rogaverunt. Ait Jesus liberato: Vade in domum tuam ad tuos, et annuntia illis quanta tibi Dominus fecerit, et misertus sit tui. Hoc exemplo docetur quisque, suis primum salutem sibi factam praedicare, et eos ad salutem percipi
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ bonũ suũ q̃runt imitantiũ
Ut enĩ de paganis ⁊ uideis taceamꝰ.
quis numerare posset multitudines
cientes. male uiuendo eũ de semetip̃is
expulert̃. ⁊ horrendis se scelerib
polluert̃: Quitñ duo milia figu¬
ralit̃ ẽẽ dici possunt ⁊ duo qi diuisi
st̃ a bono. milia qi ꝑfecti st̃ in malo. Le¬
gio gͦ ab homine pulsa porcos ingredit᷑.
q demones ab illis qͥ ad intam et̃nam
p̃destinati st̃. ꝑ gr̃ãm redẽptionis fu¬
gari malis male uiuentib. ⁊ t̾renis in¬
tendentib dominant᷑. Qd̃ tñ ñ faciũt
tare p̃sumunt. nͥ potentia diuina per¬
mittat. Grex uͦ porcoꝵ a legione in ma¬
re p̃cipitat᷑. dũ ꝑ demones maloꝵ uni¬
u̾sitas ad infernalẽ amaritudinẽ ꝑ du¬
cit᷑. uiderunt homines ciuitatis illiꝰ a
legione liberatũ. sedere ad pedes ih̾u
uestitũ.⁊ sane mentis: ⁊ timuer̃t. Ses¬
sio ad pedes dñi signisicat humilitatẽ.

Expanded text:
tantum bonum suum quaerunt, imitantium! tantum bonum suum quaerunt, imitantium! Ut enim de paganis et Judaeis taceamus, quis numerare posset multitudines cientes, male vivendo de semetipsis eum expulerunt, et horrendis se sceleribus polluerunt? Qui tamen duo millia figuraliter esse dici psi a bono; millia, quia perfecti sunt in malo. Legio ergo ab homine pulsa, porcos ingreditur, quia daemones ab illis, qui ad vitam aeternam praedestinati sunt, per gratiam Redemptoris fugati, malis male viventibus et terrenis intendentibus dominantur. Quod tamen non faciunt, tare praesumunt, nisi potentia divina permittat. Grex vero porcorum a legione in mare praecipitatur, dum per daemones malorum universitas ad infernalem amaritudinem perducitur. Viderunt homines civitatis illius a legione liberatum sedere ad pedes Jesu vestitum et sanae mentis, et timuerunt. Sessio ad pedes Domini significat humilitatem,
Abbreviated transcription (Latin):
tumeliosos. suꝑbos elatos. inuentores
maloꝵ. parentib ũ obedientes insi¬
pientes. incõpositos. sine affectione
absq federe: sine miscd̾ia. Ecce quonꝰ
legio hominẽ posfidebat. qͦmͦ cathenĩ
⁊ cõpedes rũpebat: qͦmͦ in monuĩts
habitabat. Qui bñ nocte ⁊ die inmo¬
disse dicit᷑: qr ⁊ in adu̾sis ⁊ in ꝓsꝑis po¬
pulꝰ gentiũ in fecda actione. ⁊ uana
rabat. Grex porcoꝵ qui uixta montẽ
pascebat. ⁊ quẽ legio de homine pui¬
sa intͣuit. ⁊ in mare p̃cipitauit: mu¬
titudinẽ infideliũ ⁊ qd̾ libet ĩmim¬
doꝵ expͥmit hominũ. Qui recte uix¬
ta montẽ pascunt ⁊ dũ ꝑ suꝑbiã ela¬
t similitudine porcoꝵ ad ima curu.
suꝑna nesciuint: solis se tͣnsitoriis be¬
stialit̃ immergunt. Q dũ se inqͥna¬
mento carnis aut sp̃c polluunt: mo¬
re porcoꝵ in luto pastum q̃runt heu
qmͣ multiplex ẽ multitudo ista por¬
coꝵ. hominũ scilicet bestialit̾ ⁊ tur¬
pit̾ uiuentiũ: ⁊ porcos qͥ in infimis

Expanded text:
s malorum, parentibus non obedientes, insipientes, incompositos, sine affectione, absque foedere, sine misericordia . Ecce quomodo legio hominem possidebat, quomodo catenas et compedes rumpebat, quomodo in monumentis habitabat. Qui bene nocte et die in modisse dicitur, quia et in adversis et in prosperis populus gentium in foeda actione, et vana rabat. Grex porcorum, qui juxta montem pascebat, et quem legio de homine pulsa intravit, et in mare praecipitavit, multitudinem infidelium et quorumlibet immundorum exprimit hominum, qui recte juxta montem pascuntur, dum per superbiam elati, similitudine porcorum ad ima curvi superna nesciunt, et solis transitoriis bestialiter se immergunt; et dum se inquinamento carnis aut spre porcorum in luto pastum quaerunt. Heu quam multiplex est multitudo ista porcorum, hominum scilicet bestialiter et turpiter viventium, et porcos, qui in infimis
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicat. qui sc̃e eccłie fidelib a dia¬
bolo se lib̾atum ẽẽ. ũbis ⁊ oꝑib bonis
demonstrat. Studeamꝰ ⁊ nos si ñdũ
lib̾ati sumꝰ a diabolo liberari ⁊ ⁊ si iã
nos lib̾atos cognoscimꝰ. salutẽ aliis p̃¬
dicemꝰ. qͣm nos obtinuisse gaudemꝰ:
memores qd̾ scͥptum ẽ. Qui ñ ẽ mecũ
contͣ me ẽ. Q qui ñ colligit mecũ disꝑ¬
git. & item. Qͥ audit: dicat ueni.¬

Expanded text:
praedicat, qui sanctae Ecclesiae fidelibus a diapraedicat, qui sanctae Ecclesiae fidelibus a diabolo se liberatum esse verbis et operibus bonis demonstrat. Studeamus et nos, si nondum liberati sumus, a diabolo liberari, et si jam nos liberatos cognoscimus, salutem aliis praedicemus, quam nos obtinuisse gaudemus, memores ejus quod scriptum est: Qui non est mecum, contra me est, et qui non colligit mecum, dispergit . Et item
Abbreviated transcription (Latin):
no. S qͣm multi intͣ ambitũ sc̃e eccł̃ie
continent᷑: qͥ hoc exemplũ minime
secunt᷑. Qmͣmulti ft̃ qui de suis paren¬
uictũ. si uestitũ. domos agros. eqͦs gre¬
ges armenta. aurũ. argentũ. pacem
tẽꝑalem ÷ si grãm potentũ ⁊ diuitũ
possideant. ⁊ sic de his q̃ ad corꝑa ꝑti¬
nent. circa amicos suos solliciti ft̃: de
st̃ sollicitudinẽ nullã gerunt. Tim̃¬
dum ẽ autẽ ne tales ad antiqͣ uitia¬
relapsi sint: ⁊ qd̾ ip̃i iam salute care¬
ant ÷ qͣm nec sins p̃dicare curant. Qui
unt. de sins diligent᷑ in qͥ runt. an sĩt
a uiciis puri a pecc̃is lib̾i. uirtutib
habeant cũ omĩb. si bonũ oꝑentꝰ ad
om̃s: maxime ad domesticos fid̾i. Isti
⁊ enĩ liberatũ istũ imnitant᷑: qͥ ad uo¬
cem dm̃i salutẽ in se factam aliis stu¬
duit nuntiare. ⁊ ꝑ decapolĩ p̃dicare.
Decapolis que ẽ regiõ ciuitatum. scã
eccłiam designat. q̃ decalogũ legis
seruat. ⁊ in decapoli salutẽ sibi fc̃am

Expanded text:
nt. Sed quam multi intra ambitum Ecclesiae continentur, qui hoc exemplum minime sequuntur, quia multi sunt, qui de suis parenvictum sive vestitum, domos, agros, equos, greges, armenta, aurum, argentum, pacem temporalem an gratiam potentum, et divitum possideant, et sic de his quae ad corpora pertinent circa amicos suos solliciti sunt; de nt, sollicitudinem nullam gerunt! Timendum erelapsi sunt, et quod ipsi jam salute careant, quam nec suis praedicare curant. Qui unt, de suis diligenter inquirunt, an sint a vitiis puri, a peccatis liberi, virtutibus habeant cum omnibus, utrum bonum operentur ad omnes, maxime ad domesticos fidei. Isti etenim liberatum istum imitantur qui ad vocem Domini salutem sibi factam aliis studuit nuntiare, et per Decapolim praedicare. Decapolis quae est regio decem civitatum. sanctam Ecclesiam designat, quae Decalogum legis servat. Et in Decapoli salutem sibi factam
Abbreviated transcription (Latin):
creature potiꝰ qͣm creatori:. qui ẽ bñ¬
dictꝰ in scł̃a. am̃. Cathene uł cõpeles qͥ¬
b ligabat᷑ qͣsq frangebat: naturał
legis p̃cepta. siue gentilium legũ de¬
creta. quib a malo refrenari debue¬
rat. significant. d cathenas ⁊ cõpedes
demoniacus ligatꝰ frangebat: qi gen¬
tilis popłs qͣnto ampliꝰ his aut illis p̃¬
ceptis ligabat᷑: ꝑ maloꝵ ꝓhibitionem.
tanto furiosius ea rũpebat. ꝑ tͣnsgͦs¬
sionem. Et habitabat in monumentiꝰ.
b. De hac ruptione cathenaꝵ ⁊ conpe¬
dũ: hoc mͦ paulus intulit dicens. fe¬
mine eoꝵ uritau̾unt naturalem
usũ: in eum usũ qui ẽ contͣ nacurã.
Similit̃ autẽ ⁊ masculi relido nat᷑ali¬

Expanded text:
aturae potius quam Creatori, qui est benedictus in saecula, Amen . Catenae vel compedes, quibus ligabatur, quasque frangebat, naturalis legis praecepta sive gentilium legum decreta, quibus a malo refrenari debuerant, significant. Sed catenas, et compedes daemoniacus ligatus frangebat; quia gentilis populus, quanto amplius his aut illis praeceptis ligabatur per malorum prohibitionem, tanto furiosius ea rumpebat per transgressionem. Et habitabat in monumentis, bus. De hac ruptione catenarum, et compedum hoc modo Paulus intulit, dicens: Feminae eorum mutaverunt naturalem usum in eum, qui est contra naturam. Similiter autem
Abbreviated transcription (Latin):
occurrit de monum̃tis hõ
in spu immundo. qͥ domici¬
liũ habebat in monum̃tis: ⁊ ceta. De¬
moniatꝰ iste quẽ legio possidebat: po¬
pulũ gentiũ ab uniũsitate demonũ
duu possessũ designat. Popłs nãq
gentił tamdiu ab omĩb demonib
possessus tenebat᷑: qͣmdni ꝑ multai¬
plicem y dolatrie cultum omñib famu

Expanded text:
de monumentis homo in spiritu immundo, qui domicilium habebat in monumentis, etc. Daemoniacus iste, quem legio possidebat, populum gentium ab universitate daemonum diu possessum designat. Populus namque gentilis tandiu ab omnibus daemonibus possessus tenebatur, quandiu per multiplicem idololatriae cu
Abbreviated transcription (Latin):
parant sꝑnere illecebͣs. Non enĩ pot̾
contͣ allophylos spũales id ẽ demones
uirilit̾ pugnare: qͥ mundi dulcedinẽ
nescit dedinare. Illuminati st̃ ocłi el
ñ ad uidendũ. qi ante uidebat.: s ad dis¬
cernendũ. qr uetitũ tetigerat. Unde oo¬
fundebat᷑. Quo facto monet᷑ om̃is qͥ deo
uult militare: om̃s uoluptatũ illeceb̾s
contẽpnere. Mel enĩ distilant labia m̃e
se: ⁊ sorte dep̃hensus. uix p̃cib popłi
lib̾atus ẽ. Uñ patet: eũ qͥ mundi uo¬
luptate suꝑat᷑. scõꝵ suffragiis. ⁊ fr̾ns¬

Expanded text:
parant spernere illecebras. Non enim potest contra Allophylos spirituales, id est daemones viriliter pugnare, qui mundi dulcedinem nequit declinare. Illuminati sunt oculi ejus, non ad videndum, qui ante videbat, sed ad discernendufusum. Quo facto, monetur omnis qui Deo vult militare, omnes voluptatum illecebras debere contemnere. Mel enim distillant labia merese, et sorte deprehensus, vix precibus populi liberatus est. Unde patet eum, qui mundi voluptate su
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑator archadio defun¬
cto imꝑauit annis .xui: cũ theodosio
nepote suo. S honoriꝰ sic̃ iam dictũ est
partes regebat hesꝑie: theodosio uͦ ar¬
chadii filio. subiacebant orientales ꝓuin¬
tie. Porro athanulfus rex gothoꝵ. cuiꝰ
supͣ meminimꝰ: apd̾ barcinonã hyspanie
urbẽ. dolo suoꝵ occisus ẽ. Cui segericꝰ suc¬
cessit. Qi pacẽ optimã cũ honorio im¬
ꝑatore constituit: ⁊ placidiã eiꝰ sororem
secũ honeste habitã. ei restituit. Honoriꝰ
autẽ illã ꝯstantino comii desponsauit:

Expanded text:
imperator Arcadio defuncto imperavit annis sexdecim cum Theodosio nepote suo; sed Honorius, sicut jam dictum est, partes regebat Hesperiae, Theodosio vero Arcadii filio subjacebant orientales provinciae. Porro Athanulphus rex Gothorum, cujus supra meminimus, apud Barcinonam, Hispaniae urbem, dolo suorum occisus est, cui Segericus successit, qui pacem optimam cum Honorio imperatore constituit, et Placidiam ejus sororem secum honeste habitam ei restituit. Honorius autem illam Constantino comiti desponsavit,
Abbreviated transcription (Latin):
cũ hoñorio fr̃e suo imꝑauit annis .xiii.
uerũ archadiꝰ imꝑabat in ꝑtib orientis:
⁊ honoriꝰ in partib occidentis. Utriꝰq tñ
cura palatii. duob potentissimis uiris
credita manebat: rufino ⁊ stiliconi. Por¬
ro milites qͥ contͣ engeniũ tyrannũ ui¬
uente theodosio imꝑatore ꝓfecti fuerant:

Expanded text:
rio fratre suo imperavit annis tredecim. Verum Arcadius imperabat in partibus Orientis, et Honorius in partibus Occidentis. Utriusque tamen cura palatii duobus potentissimis viris credita manebat, Rufino et Stiliconi. Porro milites, qui contra Eugenium tyrannum vivente Theodosio imperatore profecti fuerant,
Abbreviated transcription (Latin):
ad portas occͣris set imꝑator: statĩ militeᷤ
rufinũ p̃fectũ int̾emerunt. Trat enĩ
suspectꝰ imꝑatori: qͣsi qͥ tẏrannidẽ pos¬
set assumere. Prefectꝰ autẽ stilico comeᷤᷤ.
gothos. alanos. Wandalos. atq bgun¬
diones in arma sollicitans. gallias bello
pulsare cepit: sꝑans sub hac necessitate
eleutherio filio suo posse romanũ imꝑi¬
ũ tradere. Qd̃ ubi inꝑatori honorio
patefactũ ẽ: uissit eũ int̃fici. Occisus ẽ
qͦq in illis dieb: eleutheriꝰ filiꝰ eiꝰ. His
cepit. dato priꝰ p̃cepto. ut siqͥ in loca sc̃a
ꝯfugissent. lib̾i ⁊ inuiolati ꝑsist̾ent: ⁊
ñ multo post. alaricꝰ qͥ ⁊ athalaritꝰ de¬
functꝰ ẽ. Cui successit athanulfus. eiꝰ ꝓpin¬
quus: qͥ ⁊ ip̃e romã irrupit. In qͣ irrup¬
tione placidiã thedosii filiã. archadii
⁊ honorii g̃manam captiuã abdixit:
⁊ eã sibi mr̃imonio copulauit. Qd̃
postrnodũ ualde rei publice ꝓfuit.
Nã idem athanulfus. satis demũ fidelit̃

Expanded text:
 statim milites praefatum Rufinum interemerunt; erat enim suspectus imperatori, quasi qui tyrannidem posset assumere. Praefectus autem Stilico comes Gothos, Alanos, Vandalos, atque Burgundiones in arma sollicitans Gallias bello pulsare coepit, sperans sub hac necessitate Eleutherio filio suo posse Romanum imperium tradere. Quod ubi imperatori Honorio patefactum est, jussit eum interfici. Occisus est quoque in illis diebus Eleutherius filius ejus. His coepit, dato prius praecepto, ut si qui in loca sancta confugissent, liberi et inviolati persisterent. Et non multo post Alaricus, qui et Athalaricus defunctus est. Cui successit Athanulphus ejus propinquus, qui et ipse Romam irrupit. In qua irruptione Placidiam Theodosii filiam; Arcadii et Honorii germanam, captivam abduxit, et eam sibi matrimonio copulavit. Quod postmodum reipublicae valde profuit. Nam idem Athanulphus satis demum fideliter
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ ad alta uolant. sigrificat ⁊tẽplationẽ
celestiũ: ꝑ quã ab infimis ad alta suble¬
uam᷑. Animalia sigc̃ant sensus nr̃i cor¬
nis. Qͣ si enĩ animalia in nob̾ creant᷑
cũ sensus corꝑis nr̃i ꝑ uanitatẽ priꝰ cor¬
rupti ꝑ diuinã gr̃am redintegrantur.
His ita ꝯpositis. nouissime fit hõ ad ima¬
ginẽ ⁊ similitudinẽ d̾i. qr talit̃ in nob̾
uͥtutib ⁊ bonis oꝑib dispositis. fit pec¬

Expanded text:
alta volant, significant contemplationem coelestium, per quam ab imis ad superiora sublevamur. Animalia significant sensus nostri coribus. Quasi enim animalia in nobis creantur, cum sensu corporis prius per vanitatem corrupti, per divinam gratiam redintegrantur. His itaque compositis, noginem et similitudinem Dei, quia taliter in nobis virtutibus et bonis operibus dispositis, fit pec
Abbreviated transcription (Latin):
Congͤgatio aquaꝵ: cohibitionẽ expͥmit
uita de humane nat᷑e penetͣlib euacu¬
ari ł eliminari ñ possũt. ꝓpt̃ eoꝵ fomi¬
tes naturalit̾ nob̾ insitos. debent qnͣtum
ꝑ diuinã grãm possibile ẽ cohib̾i coar¬
tari ⁊ in unũ redigi ne ꝑ totũ defluãt.¬
⁊ totũ occupent. ⁊ corrũpant. ⁊ sensus
nr̃os ab inqͥsitõne u̾itatis. affectꝰ nr̃os
ab exercitatõne uͥtutis. menbͣ nr̃a ab
exhibitõne boni oꝑis ĩpediant. Siẽ enĩ¬
t̾ra aquis occupata ñ potuit g̃minare.
sic nos uitiis implicati. nec sensib u̾ita¬
tem inqͥrere. nec affectib uͥtutes exer¬
cere. nec menbͥs bona oꝑa ualemꝰ exhibe¬
re. Aquis gͥ in unũ congͤgatis. aer cla¬
ꝑ bonã oꝑationẽ. Conditio luminari
sol significare cognitionẽ eoꝵ q̃ ꝑtinẽt
ad naturã diuinã: luna cognitionem
eoꝵ q̃ ꝑtinent ad scãm eccłiam⁊ stelle¬

Expanded text:
tionem exprimit vita de naturae humanae penetralibus evacuari vel eliminari non possunt propter eorum fomites naturaliter nobis insitos, debent, quantum per divinam gratiam possibile est, cohiberi, coarctari et in unum redigi, ne per totum effluant, totum occupent et corrumpant, ac sensus nostros ab inquisitione veritatis, affectus nostros ab exercitatione virtutis, membra nostra ab exhibitione boni operis impediant. Sirra aquis occupata non potuit germinare, sic nos vitiis occupati nec sensibus veritatem inquirere, nec affectibus virtutes exercere, nec membris bona opera valemus exhibere. Aquis igitur in unum congregatis, aer caper bonam actionem. Conditio luminariusol significare cognitionem eorum, quae pertinent ad divinam naturam; luna cognitionem eorum quae pertinent ad sanctam Ecclesiam; stell
Abbreviated transcription (Latin):
N pͥncipio creauit ds celũ ⁊ t̾ram. Ce¬
lũ sp̃c. t̾ra corpꝰ: qͥa sicut celũ t̾̃ra sub
in iniqͥtate sua. Siẽ enĩ mundo pͥmor¬
diali confuso. ñ inerat lux. aut fut᷑us¬
ordo: sic homini iniqͥtati subiecto. nec
lux lucet ꝑ cognitionẽ u̾itatis. nec ordo
inẽ ꝑ dispositionẽ eqͥtatis. Q d̃s qͣsi in
media confusione lucẽ pͥmariã creat. qñ
peccatorẽ diũsis scelerib ⁊ fusũ. lucis inti¬
me radiis illustrat: ut qͥd sit. quid esse
debeat agnoscat. ⁊ ad normã recte ui¬
uendi semetip̃m disponat. Significat
itaq lux pͥmaria: peccĩ cognitionẽ fir¬
mamentũ int̃ aqͣs suꝑiores ⁊ aqͣs inferi¬
ores: discretõ ẽ int̾ uicia ⁊ uͥtutes:  qͣsi

Expanded text:
n principio creavit Deus coelum et terram . Coelum spiritus, terra corpus; quia sicut coelum terra sublin iniquitate sua. Sicut enim mundo primordiali confuso non inierat lux aut futordo, sic homini iniquitati subjecto nec lux lucet per cognitionem veritatis, nec ordo inest per dispositionem aequitatis. Et Deus quasi in media confusione lucem primariam creat, quando peccatorem diversis sceleribus confusum lucis intimae radiis illustrat, ut quid sit, quid esse debeat agnoscat, et ad normam recte vivendi semetipsum disponat. Significat itaque lux primaria peccati cognitionem. Firmamentum inter aquas superiores et aquas inferiores, dis
Abbreviated transcription (Latin):
ut ñ solũ ea q̃ in duob testam̃tis cõti¬
uent᷑ studeant p̃dicare: s ⁊ alia mł¬
ta scd̃m ea q̃ scͥpta st̃ laborent excogi¬
tare: ⁊ aliis ꝑ p̃dicationẽ manif estare.
In die autẽ iudicii cũ dñs redierit:
scd̾m meritũ redaet p̃mium. S cũ dnꝰ
in cura ista exigat eciã nr̃a: qͥd dictu¬
ri quid facturi sumꝰ. qͥ raro uł nunꝙͣ
nam debemꝰ. nunqͣm litterã simplicẽ
narramꝰ: qͥd de nob̾ erit. qui etiã in¬
num̃abiles sententias adiuuante gr̃a
ꝑ nr̃m studiũ ⁊ laborẽ excogitatas.
uł saltẽ ab aliis auditas ⁊ diligentis¬
t̃ eis p̃dicare deberemꝰ: Possumꝰ itaq
dic̾e qd̾ in hac figura. ierłm ẽ contẽ¬
platio suꝑna. homo qͥdam. humana
natura. iericho miseria mundana
latrones demones. descensus culpa.
uestes immortalitas ⁊ innocentia. uuł¬
nera uitia. leinita ⁊ sac̃dos pr̃es antiqͥ.¬
siue etiã ministͥ uetis sac̾dotii. sama¬
ritanꝰ xp̃c. iumentũ caro. oleũ blan¬

Expanded text:
solum ea quae in duobus Testamentis continentur studeant praedicare, sed et alia multa secundum ea quae scripta sunt laborent excogitare, et aliis praedicatione manifestare. In die autem judicii cum Dominus redierit, secundum meritum reddet praemium. Sed, cum Dominus in cura ista exigat etiam nostra, quid dicturi, quid facturi sumus, qui raro vel nunquam inam debemus, nunquam litteram simplicem narramus, quid ne nobis erit, qui etiam innumerabiles sententias, adjuvante gratia, per nostrum studium et laborem excogitatas, vel saltem ab aliis auditas, et diligentister eis praedicare deberemus? Possumus itaque dicere, quod in hac figura, Jerusalem est contemplatio superna; homo quidam, humana natura; Jericho, miseria mundana; latrones, daemones; descensus, culpa; vestes, immortalitas et innocentia; vulnera, vitia; levita et sacerdos, patres antiqui, sive ministri veteris sacerdotii; Samaritanus, Christus, jumentum caro; oleum, blan
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ satisfactionẽ in scã eccłia pecc̃a sua
deponunt. Alt̃a die duos denarios ꝓ¬
tulit. ⁊ stabulario ut curã eiꝰ ageret
utriꝰq testam̃ti scientiã. ⁊ p̃dicandi
grãm distribuit. Q qd̾ cũq suꝑeroga¬
ũis: ego cũ rediero reddam tͥ. Debẽt¬

Expanded text:
et satisfactionem in sancta Ecclesia peccata sua deponunt. Altera die protulit duos denarios stabulario, et ut curam ejus ageret,utriusque Testamenti scientiam, et praedicandi gratiam distribuit. Et quodcunque supererogaveris, ego, cum rediero
Abbreviated transcription (Latin):
r̃t: s humanũ genꝰ ꝑ culpam uul¬
homini uulñato oleum ⁊ uinũ infu¬
dit: dũ ꝑ p̃dicationẽ suã illi ⁊ blan¬
dam consolationẽ. ⁊ austerã increpa¬
tionẽ exhibuit. Alligans uulña eiꝰ.
inumentũ suũ leuauit: dũ ꝑ car¬
nẽ assũptam in cruce suspensus. mor¬
te sua culpã illiꝰ expiauit. In stabu¬
lũ duxit: dũ intͣ scãm eccłiam col¬
locauit. Stabulũ sc̃am eccłiam signi

Expanded text:
runt; sed humanum genus per culpam vulhomini vulnerato vinum et oleum infudit, dum per praedicationem suam illi et blandam consolationem et austeram increpationem exhibuit. Alligans vulnera ejus in jumentum suum levavit, dum, per carnem assumptam in cruce suspensus, morte sua culpam illius expiavit. In stabulum duxit, dum intra sanctam Ecclesiam collocavit. Stabulum autem Ec
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Signatum ẽ suꝑ nos lum̃ iultꝰ tui
qd suꝑ nos signatũ ẽ. distingunt in
nob̾ aiumã imaginẽ. qͣm assignant
in discretione ratõnis: ⁊ ꝑ leticiã di
uinã similitudinẽ. qͣm det̾minant
I iocunditate dilectionis. Sac̃dos¬

Expanded text:
est: Signatum est super nos lumen vultus tui, est: Signatum est super nos lumen vultus tui,  in nobis signatum est, distinguunt in nobis divinam imaginem, quam assignant in discretione rationis; per laetitiam vero divinam similitudinem, quam determinant in jucunditate dilectionis. Ho
Abbreviated transcription (Latin):
tñ ẽ penitꝰ corruptꝰ. In eo nãq eciã
post uulña uixit: qd̾ sibi qͣliscũq
scintilla sensus remansit. Hostilisgͦ
gladiꝰ hominẽ penitꝰ ñ extuxit: dũ
in eo naturał bom dignitatẽ omi¬
no delere ñ potuit. & de huiꝰ senten
tie ratione: psalmista talit̾ intulit
dicens. Cor mundũ crea in me d̾s:¬
mundũ. diuinã in se desigͣnans si
sp̃m uͦ rectũ petiit renouari: conue¬
ment̃ insinuauit. ⁊ diuinã simili¬
tudinẽ in toto posse corrũpi ⁊ ⁊ du¬
nam imagine̾ neqͣqͣm posse ꝓrsus
deleri. Ibi nãq ubi boni nich remã¬
sit. bonũ si tñ restauret᷑. creat᷑. ⁊ uͥ¬
aliqͥd adhuc boni suꝑ ẽ. renouatur.
Est autẽ cordis mundicia. in ꝑfecta
d̾i dilectione. rectitudo uͦ sp̃e. in sa¬
na ratione. Qd̃ autẽ scd̃m p̃ceden¬
tes distinctiones diuina in nob̃ ima¬
go ⁊ diuina similitudo possint ac¬
cipi. doctores in alt̾ius cuiꝰdam u̾sicu¬
li expositõne declarant: ubi scͥptũ

Expanded text:
n est penitus caecatus. In eo namque etiam post vulnera vixit, quo ipsi qualiscunque scintillula sensus remansit. Hostilis ergo gladius hominem penitus non exstinxit, dum in eo naturalis boni dignitatem omnino delere non potuit, et de hujus ratione sententiae. Psalmista taliter intulit, dicens: Cor mundum crea in me, Dmundum divinam in se designans simspiritum vero rectum petiit renovari, convenienter insinuavit et divinam similitudinem in toto posse corrumpi, et divinam imaginem nequaquam prorsus posse deleri. Ibi namque, ubi nihil boni remansit, bonum, si tamen restauretur, creatu boni superest, renovatur. Est autem cordis munditia, in perfecta Dei dilectione; rectitudo vero spiritus, in sana ratione. Quod autem secundum praecedentes distinctiones divina in nobis imago et divina similitudo possunt accipi, doctores in alterius cujusdam versiculi expositione declarant, ubi scriptum
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ d̾s. Hoc dñs sabb̾i ꝓbat. s stulti
defensores sabb̃i repbant. qͥ solam
littẽ suꝑficiem diligunt. mentis refe¬
ctionẽ nesciunt: reqͥem animaꝵ non
norunt

Expanded text:
e ad hoc Dominus sabbati probat, stulti defensores sabbati improbant, qui solam litterae superficiem diligunt, mentis refectionem nesciunt, requiem animarum non norunt
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ambularet iħc ꝑ sata. disci¬
puli eiꝰ ceꝑunt p̃gredi. ⁊ uellere spi¬
cas. Discipłi ꝑ sata tͣnseunt. cũ p̃lati
subditos pia sollicitudine circũspici¬
unt: ⁊ qͣlit̃ quẽq ad regnũ celoꝵ
ꝑtͣhant sedulo ꝑpendunt. Q dũ eos
ad beatitudinẽ ꝑ ducere concupiscũt:
qͣsi salutẽ eoꝵ esurunt. Spicas uel¬
lunt: cũ mentes audientiũ ꝑ p̾dica¬
tionẽ ab amore temꝑaliũ diuidũt.
Spicas fricant: cũ eos palea uite uẽtis
expoliant. Grana manducãt: cũ ab¬
om̃i suꝑfluitate ⁊ asꝑitate p᷑gatos.
unitati sc̃e eccłie sociant. ⁊ eidẽ incor¬
ꝑant. & hoc sabbato faciunt: qr a t̃¬
renis actib qͥescentes ⁊ d̾o uacantes
sacͣ eloqͥa inuestigant. In quib esu¬
riũt: dũ in eis sententias meliores
ligunt. Collectas fricant: dũ sub
palea litt̾e reqͥrunt gͣna spũał intel¬
ligentie. Grana qͦq manducant :
dũ ꝑ spũalem intelligentiã uͥtutes

Expanded text:
 ambularet Jesus per sata: discipuli ejus coeperunt progredi, et vellere spicas . Discipuli per sata transeunt: dum praelati subditos pia sollicitudine circumspiciunt, et qualiter quemque ad regnum coelorum pertrahant, sedulo perpendunt; et dum eos ad beatitudinem trahere concupiscunt, quasi salutem eorum esuriunt: spicas vellunt, cum mentes audientium, per praedicationem ab amore temporalium dividunt. Spicas fricant cum eos paleis vitae veteris exspoliant: grana manducant, dum eos superfluitate, et asperitate purgatos veritati sanctae Ecclesiae sociant, et eidem incorporant. Et hoc Sabbato faciunt: quia a terrenis actibus quiescentes, et Deo vacantes,sacra eloquia investigant. Esuriunt, dum in eis sententias meliores ligunt. Collectas fricant: dum sub paleis litterae requirunt grana spiritualis intelligentiae. Grana vero manducant; dum per spiritualem int
Abbreviated transcription (Latin):
rudiat᷑. de malo corripiat᷑. ad bonũ
reuocet᷑ ⁊ in ip̃o confurmetͦ᷑. Cotidie
tñ obsequiũ se p̃stare d̾o arbitͣntes.
ũba diume laudis ululant. aut cerre
sibilant: ⁊ audientes ⁊ intuentes. so¬
no uocis. motu corꝑis scandalizant. ñ
edificant. Pasce dñe pasce tu ip̃e oues
tuas⁊ unctio tua doceat eas de omĩb.
ut sp̃c tuus ꝑ int̾nam aspirationẽ ilł
doctrinã infundat: qmͣ taliĩ sac̃ dotũ
os mutum ñ dispensat. Cogitare de

Expanded text:
ad bonum revocetur, et in ipso confirmetur; quotidie tamen se obsequium praestare Deo arbitrantes, verba divinae laudis ululant, aut certe sibilant, et audientes, et intuentes, sono vocis et motu corporis scandalizant, non aedificant. Pasce igitur, Domine, pasce tu ipse oves tuas. Unctio tua doceat eas de omnibus, ut Spiritus tuus per internam inspirationem illis doctrinam infundat , quam talium sacerdotum os mutum
Abbreviated transcription (Latin):
qr tales sac̾dotes uł docere nesciũt. uł
erubescunt. uł contẽpnunt. Quid gͦ
facient oues illis cõmisse: Consid̾are de¬
bent aliis in locis sac̾clotes doctos ⁊ scẽ
uuientes. ⁊ illos adire: ⁊ ꝑ illos se do¬
ceri consiliũ animaꝵ suaꝵ supplicit̃
postulare. St̃ etiã quidã pseudo p̃di¬
catores. qui sic̃ ⁊ iama in agͦ dñ sũt¬

Expanded text:
docere vel nesciunt, vel erubescunt, vel contemnunt. Quid igitur facient oves illis commissae? Considerare debent aliis in locis esse sacerdotes doctos, sancteque viventes, et illos adire, et per illos se doceri consilium animarum suarum suppliciter postulare. Sunt etiam quidam falsi praedicatores, qui sicut zizania in ag
Abbreviated transcription (Latin):
dent̃ : fidelit̃ qͣntum ad dm̃: ut uideł.
cũ tanta fide. tanto timore. tanta solli¬
citudine. tanta instantia. tanta uigilan¬
tia. qͤ madmodũ p̃cepit d̾s. ũbum dei
dispenset. Prudent̃ qͣntum ad hoĩes:
ut scd̾m capacitatẽ uniꝰ cuiꝰq. singłos e¬
rudiat. S qd̾ sine gͣui luctu recordati¬
dũ ñ est. sic̃ ait beatꝰ gregoriꝰ. ⁊ mundꝰ
sac̃dotib plenꝰ ẽ: ⁊ tñ si sit qͥ bonũ au¬

Expanded text:
es? fideliter quantum ad Deum, ut videlicet cum tanta fide, tanto timore, tanta sollicitudine, tanta instantia, tanta diligentia quemadmodum praecepit Deus, verbum Dei dispenset? Prudenter quantum ad homines, ut secundum capacitatem uniuscujusque singulos erudiat? Sed quod sine gravi luctu recordandum non est sicut ait beatus Gregorius, mundus sacerdotibus plenus est et tamen si sit qui bonum
Abbreviated transcription (Latin):
udicii⁊ in die calamitatis delonge
uenientis: Qui ordinẽ sac̃dotalẽ sus¬
ceꝑunt: s mordinate uiuere ñ ernbeᷤᷤ¬
cunt. Qui diligunt cũ uulgo sibi cõ¬
misso ꝓrsus indocto. pͣuis morib cor¬
rupto. in qͣdruuiis consed̾e. u̾ba inu¬
tilia uł etiã ꝑnitiosa dicere iͦ ⁊ audi¬
mortius detͣhere. Red ditꝰ eccłiaꝵ gͥ
cõmissaꝵ oportune ⁊ ĩportune requi¬
rt̃: oblationes toto cordis hiatu cõcu¬
piscunt ÷ ore ñ nunqͣm impudenter
exigunt: ad uenientes utͣq manu re¬

Expanded text:
judicii, in die calamitatis de longe venientes? Qui ordinem sacerdotalem susceperunt, sed inordinate vivere non erubescunt. Qui diligunt cum vulgo sibi commisso, prorsus indocto, pravis moribus corrupto, in quadriviis sedere; verba inutilia, vel etiam perniciosa dicere et audimortuis detrahere? Redditus Ecclesiarum sibi commissarum opportune et importune requirunt, oblationes toto cordis hiatu concupiscunt; ore nonnunquam imprudenter exigunt; advenientes utraque manu re
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃m cotidianũ da nob̾ hodie. fe¬
cit d̾̃s hominẽ ex substantia duplici: cor-¬
porea scilicet ⁊ spũali. Qͥ agͥ homo cõpo¬
situs ẽ ex duab substantiis. necessariꝰ ẽ
ei duplex panis: unꝰ corꝑi. aliꝰ spũi. Cor¬
na. Corporalempanẽ a deo petimꝰ: qr nͥ
Danẽ corporalẽ dispensant filiis suis ⁊¬
sibi patres carnales: panẽ spũalem dis
doctores. Hinc iam q̃yit᷑ int̾ dispensato¬
res: ut fidelis qͥs inueniatꝰ. Quis enĩ

Expanded text:
rum quotidianum da nobis hodie. Fecit Deus hominem ex substantia duplici; corporali scilicet et spirituali: quia ergo compositus est ex duabus substantiis, necessarius est ei duplex panis, unus corpori, alter spiritui; corina. Corporalem panem a Deo petimus, quia Panem corporalem dispensare debent filiis suis patres carnales, panem spiritualem dispedoctores. Hinc quaeritur jam inter dispensatores, ut fidelis quis inveniatur . Quis enim
Abbreviated transcription (Latin):
panem corꝑalẽ. ⁊ panẽ sp̃ualem. Panẽ
corꝑalem: ut facias t̾ram g̃minare.
fructũ suũ facere ⁊ consũmare. Panẽ
sp̃ualem: ut inspires p̃latis ⁊ doctori¬
b eccłe tue. ut doctͥnam tuã sibi tͣli¬
tam. nob̾ studeant fidelit ⁊ prudent
dispensare. & si illi nob̾ panẽ istũ fran

Expanded text:
panem corporalem et panem spiritualem. Panem corporalem, ut facias terram germinare, fructum suum facere et consummare; panem spiritualem, ut inspires praelatis et doctoribus Ecclesiae tuae, ut doctrinam suam sibi traditam nobis studeant fideliter et prudenter dis
Abbreviated transcription (Latin):
pulꝰ paganoꝵ funestis manib effre¬
git. ⁊ eiꝰdem martiris reliqͥas igne con¬
cͤmauit. ⁊ pulũi ĩmixtas ꝑ agͦs sparsit.
Ad fuere tñ quidã ꝑegͥni de ierosolimiꝰ.
qͥ pauca ossa incendio furtĩ subtͣcere:
⁊ secũ redeuntes deuexere. Deniq uili¬
anꝰ ad bellũ parthicũ ꝓfeturꝰ: amplius
effrenata rabie in xp̃i cultores deseuire
cepit. S cũ a thesifonte castͣ mouisset.
⁊ iã pugnaturꝰ exercitũ ordinaret. in¬
certũ a qͦ uentre sauciatꝰ punitͦ : ⁊ dũ
moreret᷑ cepit xp̃m dm̃ blasphemare.
dicens. Uicisti galilee incisti. Atq in hiꝰ
mensib octo. Qͥ cũ uiolent̃ post iuli¬
ani necẽ a militib ad imꝑiũ tͣheret᷑:
dixit ñ se uelle paganis hominibꝰ imꝑ¬

Expanded text:
anorum funestis manibus effregit, et ejusdem martyris reliquias concremavit, et pulveri immistas per agros sparsit. Adfuere tamen quidam peregrini de Jerosolymis, qui pauca ossa incendio furtim subtraxere, et secum redeuntes devexere. Denique Julianus ad bellum Parthicum profecturus, amplius effrenata rabie in Christi cultores desaevire coepit. Sed cum a Ctesiphonte castra movisset, et jam pugnaturus exercitum ordinaret, incertum a quo ventre sauciatus, punitur et dum moreretur, coepit Christum Deum blasphemare, dicens: Vicisti, Galilaee, vicisti. Atque in his mensibus octo, qui cum violenter post Juliani necem a militibus ad imperium traheretur, dixit non se velle paganis hominibus imp
Abbreviated transcription (Latin):
parari fecit. & ita iouinianꝰ de mecdio
hostiũ romanũ exercitũ eduxit illesũ.
uerũ cũ ad illiricũ ꝑ galatiã remearet
in qd̾dam cubiculũ nouũ sese recepit.
ubi calore primaꝵ. ⁊ nidore parietũ suꝑ
calce illitoꝵ pregͣuatꝰ ⁊ suffocatꝰ: octauo
m̃se imꝑii sui uitã fimuit. ⁊ tã pia atq
tã leta pͥncipia: mors immat᷑a corrupit.
De ualentiniano magno.u.¬
alentinianꝰ magnꝰ cuiꝰ supͣ memini¬
mꝰ uoluntate militũ apd̾ niceã ur¬
bẽ imꝑator creatꝰ: imꝑauit annis .xi.
Iste ualentẽ frẽm suũ sibi in consortiũ
regni assũpsit. ⁊ sibi quidẽ occiduas
retinuit: fr̃ĩ uͦ suo orientales partes re¬
gendas concessit. Uerũ iste ualens iugis
sue seductꝰ alloqͥo in heresĩ arrianoꝵ cũ
eẽt añ fide catholicꝰ: ⁊ scd̾o baptizatꝰ ẽ.

Expanded text:
ta Jovinianus de medio hostium Romanum exercitum eduxit illaesum. Verum cum ad Illyricum per Galatiam remearet, in quoddam cubiculum novum sese recepit, ubi calore prunarum, et nidore parietum nuper calce illitorum praegravatus et suffocatus, octavo mense imperii sui vitam finivit. Et tam pia atque tam laeta principia mors immatura corrupit. CAP. V. De Valentiniano Magno. Valentinianus Magnus, cujus supra meminimus, voluntate militum apud Nicaenam urbem imperator creatus, imperavit annis undecim. Iste Valentem fratrem suum sibi in consortium regni assumpsit, et sibi quidem occiduas retinuit, fratri vero suo orientales partes regendas concessit. Verum Valens conjugis suae seductus est alloquio in haeresim Arianorum, cum esset ante fide Catholic
Abbreviated transcription (Latin):
Ulianꝰ gͥ apostata
factꝰ imꝑator. reserauit tẽpla gentiliũ.
ꝓcurationẽ ꝓuintiaꝵ. ⁊ officiũ uiris di¬
cendi xͥanis ñ deb̾e ꝯmitti dicebat: ut
pote quib lex ꝓpͥa gladio uti uetiusset.
Unde militib publico postmodũ p̃cepit
edicto: ut aut sacͥficarent. aut militie ce¬
pus ualentinianꝰ qͥ postea factus ẽ im¬
ꝑator: ⁊elũ quẽ ꝑ pietate habuit ñ ce¬
lauit. Qͣ dam nãq die dũ templũ in¬
gred̾etꝰ᷑ augustꝰ. ⁊ minist̾ aqͣ ingͤdien¬
tes asꝑgeret. ualentinanꝰ uidens guttam
unã in clamide sua pugno ministrũ ꝑ cꝰ¬
sit: dicens se illa asꝑsione potiꝰ maculatũ
qmͣ mundatũ. Qd̾ cernens iulianꝰ iussit
eũ in custodiã recipi: ac demũ ad heremũ
destinari. S cũ annꝰ ⁊ pauci tnͣsissent di¬
es: ille ꝓ m̃cecle confessiotus imꝑiũ re¬
cepit. Deniq uilianꝰ impudent᷑ baptis¬
ma diluens. sanguine sacͥficioꝵ cuncda
faciebat: quib demones placari solent.

Expanded text:
ulianus igitur Apostata, factus imperator, reseravit templa gentilium, procurationem provinciarum, officium juris dicendi, Christianis non debere committi dicebat, ut pote quibus lex propria gladio uti vetuisset. Unde militibus publico postmodum praecepit edicto, ut aut idolis sacrificarent, aut militiae cepus Valentinianus, qui postea factus est imperator, zelum, quem proprietate habuit, non celavit. Quadam namque die dum templum ingrederetur Augustus, et minister aqua ingredientes aspergeret, Valentinianus, videns guttam unam in chlamyde sua, pugno ministrum percussit, dicens se illa aspersione potius maculatum quam mundatum. Quod cernens Julianus, jussit eum in custodiam recipi, ac demum ad eremum destinari. Sed cum annus et pauci pertransissent dies, ille pro mercede confessionis imperium recipit. Denique Julianus, impudenter baptisma diluens sanguine sacrificiorum, cuncta faciebat quibus daemones placari solent.
Abbreviated transcription (Latin):
dimenta fid̾i susceꝑunt. S ⁊ uulfida
biles obseruabant. gothicas litt̃as adin¬
uenit. ⁊ utrũq testamentũ in linguã
ꝓpͥam tnͣstulit: ⁊ scd̾m arrianoꝵ sectã
depͥͣuauit. Ip̃i deniq gochi pꝰt modicũ
int̾uallũ auaritia maximi ducis fame
pulsi. a ualente defecet̃t: ⁊ ꝑ tͣciam sese
diffucder̃t. Contͣ qͦs ualens egressus de
antiochia: bellũ instructissimũ ꝑauit.
Ubi statĩ pͥmo congͤssionis impetu ꝯt᷑ba¬
te militũ tͣme: nuda peditũ desertiere
p̃sicdia. Moxq legiones eoꝵdẽ peditũ.
eqͥtatu hostiũ undiq cincte: sagitar
nubib obrute ꝑierunt. Ip̃e imꝑator
sauciatꝰ cũ in cuiꝰdam uillule casa lat̾et
absconditꝰ. ab inseqũtib hostib depre¬
hensus. subiecto igne case. ꝯsumptꝰ ẽ xuͦ.¬

Expanded text:
dimenta fidei susceperunt. Sed et Vulfida dimenta fidei susceperunt. Sed et Vulfida biles conservabant, Gothicas litteras adinvenit, et utrumque Testamentum in linguam propriam transtulit, et secundum Arianorum sectam depravavit. Ipsi denique Gothi post modicum intervallum avaritia Maximi ducis fame compulsi, a Valente defecerunt, et per Thraciam sese diffuderunt. Contra quos Valens egressus de Antiochia bellum instructissimum paravit. Ubi statim primo congressionis impetu, conturbatae equitum turmae nuda peditum deseruere praesidia. Moxque legiones eorumdem peditum equitatu hostium undique cinctae, sagittarum nubibus obrutae perierunt. Ipse vero imperator sauciatus cum in cujusdam villulae casa lateret absconditus, ab insequentibus hostibus deprehensus, subjecto igne casae consumptus est dec
Abbreviated transcription (Latin):
tauit. S cũ eũ a rectitudine fid̾i declina¬
re ñ ualeret: in exiliũ eũ mit̾te decreuit.
Cũq legẽ quã de eiꝰ exilio scribi p̃ceꝑat.
mauu ꝓpria roborare uoluisset: t̃cio in ma¬
nib eiꝰ calamꝰ ẽ confractꝰ. Tunc eiꝰ animo t̃¬
⁊ wandali. una lingua utentes. ⁊ nich̾
aliuid nͥ tantũ nom̃ mutantes biꝑtito
agmine danubiũ tnͣsierunt. Si quidẽ gẽs
hunoꝵ: eos ab antiqͥs sedib expulit. Pre¬
erant his gentib duo duces: frigdernus
⁊ achalicꝰ. Qi cũ int̃ se dissid̾ent acbello
deseuirent: achalicꝰ ad ualentẽ confugiũ
fecit. Ualens aũ memorato athalico adũ¬
sus frigder nũ auxiliũ tulit. Itaq ualen¬
tis augusti fretꝰ auxilio: frigdernũ atha¬
licꝰ suꝑauit. Cuiꝰ beneficii gr̃a. gochi sup¬
plices poposcert̃. ut eis ep̃i a quib regu¬
lã fid̾i disc̾ent. mitterent᷑. Tunc ualens
usus maligna pͣuitate. doctores arria¬
ni dogmatis misit eis: a quib pͥme ru¬

Expanded text:
. Sed cum cum a rectitudine fidei flectere non valeret, in exsilium cum mittere decrevit. Cumque legem, quam de ejus exsilio scribi praeceperat, manu propria roborare voluisset, tertio in manibus ejus calamus est confractus. Tunc ejus animo teet Vandali una lingua utentes, et nihil aliud nisi tantum nomen mutantes, bipartito agmine Danubium transierunt. Siquidem gens Hunnorum eos ab antiquis eorum sedibus expulerat. Praeerant his gentibus duo duces, Frigidernus et Athalicus. Qui cum inter se dissiderent ac bello desaevirent, Athalicus ad Valentem confugium fecit. Valens autem memorato Athalico adversus Frigidernum auxilium tulit. Itaque Valentis Augusti fretus auxilio Frigidernum Athalicus superavit. Cujus beneficii gratia Gothi simplices poposcerunt, ut eis episcopi, a quibus regulam fidei discerent, mitterentur. Tunc Valens usus maligna pravitate doctores Ariani dogmatis misit eis, a quibus prima ru
Abbreviated transcription (Latin):
iusticia resistentes. exilio dãꝑnauert̃.
Deniq constantinꝰ ꝯstantino politanuꝰ
augustꝰ in suburbio nichomedue de¬
sunctꝰ ẽ. Constans qͦq frat̃ eiꝰ dũ se
intolerandis uitiis tͣdidisset: mãnen¬
ti tyranni dolo necatꝰ ẽ. Mortuo qͦa
constante. aduocauit constantiꝰ augu¬
stꝰ iulianũ qñdam nepotẽ magni con¬
stantim: ⁊ constituit eũ cesarẽ galliaꝑ.
Iulianꝰ itaq factꝰ cesar deuicit gallos.
mira felicitate. Q cũ militib eẽt gratꝰ:
appellatꝰ ẽ ab eis augustꝰ. Qͦ noĩe tumẽs.
sp̃to constantio augusto. italiã ⁊ illi¬
ricũ ꝑuasit. Qd̃ audiens constantiꝰ: in¬
structõne belli parthici derelicta. uenit
pretẽa tẽpestate nata ẽ heresis antͦphor¬
mophitaꝵ. Cuiꝰ auctor audeus qͥdam ex¬
titit. qͥ dixit formã hr̃e diuinitatẽ. ⁊¬

Expanded text:
justitia resistentes exsilio damnaverunt. Denique Constantinus Constantinopolitanus Augustus in suburbio Nicomediae defunctus est. Constans quoque frater ejus, dum se intolerandis vitiis tradidisset, Magnetii tyranni dolo necatus est. Mortuo vero Constante, advocavit Constantius Augustus Julianum quemdam nepotem Magni Constantini, et constituit eum Caesarem Galliarum. Julianus itaque factus Caesar devicit Gallos mira felicitate, et cum militibus esset gratus, appellatus est ab eis Augustus. Quo nomine spreto Constantio Augusto, Italiam et Illyricum pervasit. Quod audiens Constantius expeditione belli Parthici derelicta, venit praeterea tempestate nata est haeresis Anthropomorphitarum. Cujus auctor Andes quidam exstitit, qui dixit formam habere divinitate
Abbreviated transcription (Latin):
suetudo: inde ꝑ om̃s ꝓuincias emanauit.
S cũ hec initalia gerunt᷑. ualens d̾õ oclib¬
ł imꝑator. in orientis ꝑtib crudeli p̃cepit
edicto. ut monachi militarent: ⁊ nolenteᷤ
iussit int̃fici. Qͣ ꝑsecutõne furente: mł¬
pastore nudasset: in cesareã capadocie
uenit. ubi basiliũ magnũ eiꝰdem urbis

Expanded text:
suetudo inde per omnes provincias emanavit. suetudo inde per omnes provincias emanavit. Sed dum haec in Italia geruntur, Valens, Deo odibilis imperator in Orientis partibus crudeli praecepit edicto, ut monachi militarent, et nolentes jussit interfici. Qua persecutione furente, mupastore nudasset, in Caesaream Cappadociae venit, ubi Basilium Magnum ejusdem urbis
Abbreviated transcription (Latin):
cessũ frĩs cũ nepotib suis grãno
⁊ ualentiniano iuniore: imꝑauit annis
.xiiii. Porro iustina huiꝰ ualentinian
mat̃ arriana. malignã sectã quã ualen¬
tiniano marito suo uiuente celauerat.
eo defundo decexit: ⁊ orthodoxos ledere
cepit. Tẽptauit deniq sc̃m ambꝰsiũ in
exiliũ mitt̾e. S dũ ille indicto regine
exire de eccł̃a nollet. cepit ustina po
illa sibi iniuriã factã estimans: apd̾ fi¬
liũ cepit ꝯq̃ri. Tunc adolescentulꝰ q̃ri¬
monia mrĩs inflãmatꝰ. exercitũ misit qͥ
eccłiam obsideret : ut eã nemo catholicꝰ
ingred̾etur. S omp̃s d̾̃s corda militũ ad
eccłe mummentũ conũtit: ⁊ egredi qͥdẽ
ñ sinebant. ingͤdi uͦ ñ ꝓhibebant. Ambͦ¬
suis uͦ cũ orchodoxis qͥ intͣ eccłiam teneban¬
t᷑ inclusi. ieiuniis ⁊ continus iugiliis dõ
uacabat. Q occasione: iugilie. hymni
⁊ antiphone: in eccła mediolanensi pri¬
mũ ceꝑunt celebrari. Cuiꝰ celebͥtatis con¬

Expanded text:
ibus suis Gratiano et Valentiniano minore imperavit annis quatuordecim. Porro Justina, hujus Valentiniani mater, Ariana, malignam sectam, quam Valentiniano marito suo vivente celaverat, eo defuncto detexit, et orthodoxos laedere coepit. Tentavit denique sanctum Ambrosium in exsilium mittere. Sed dum ille indicto reginae exire de Ecclesia nollet, coepit Justina popilla sibi injuriam factam existimata, apud filium coepit conqueri. Tunc adolescentulus, querimonia matris inflammatus, exercitum misit qui ecclesiam obsideret, ut eam nemo catholicus ingrederetur. Sed omnipotens Deus corda militum ad ecclesiae munimentum convertit; egredi quidem non sinebant, ingredi vero non prohibebant. Ambrosius vero cum orthodoxis, qui intra Ecclesiam tenebantur inclusi, jejuniis et continuis vigiliis Deo vacabat. Qua occasione vigiliae, hymni et antiphonae in Ecclesia Mediolanensi primum coeperunt celebrari, cujus celebritatis con
Abbreviated transcription (Latin):
in ĩpietate maner et. & contͣria sapien¬
tes expelleret. S malignã insectatio¬
nẽ dui texit. nec uiuente fr̃e uoluntati
potestatẽ admiscuit. illiꝰ auctoritate cõ¬
pressus. His dieb auxentiꝰ arriam dog¬
matis assertor. qͥ mediolanensiũ diu
tenuerat p̃sulatũ: sero defuntꝰ ẽ. Cui
ambrosiꝰ adhuc cathecuminꝰ. uir osula¬
ris ꝑ uocẽ infantis in contõne designa
tor saxonũ gentẽ u̾tute t̃ribilẽ opp̃ssit:
⁊ alanos adeo cont̾ͥuit. ut meotidas pa¬
ludes expet̃e ꝯpesleret. S rursus eos i¬
luc insecutꝰ. dũ situ ⁊ difficultate locoꝵ
impediret᷑. tͦianos qͥ sicamb̾am in habita¬
bant sibi in auxiliũ euocauit. Quibꝰ decẽ¬
mo tͥbuta si ei auxiliarent᷑ indulsit. Qt
ꝓmissione animati: cũ ẽẽnt locoꝵ gnati.
eos facile a palude ꝓturbauert̃. Quoꝵ
uͥtutẽ admiratꝰ augustꝰ. francos a fero¬
citate eos appellauit. Quoꝵ originẽ uł
successione᷑: inferiꝰ latiꝰ explicabo. floru¬

Expanded text:
sapientes expelleret. Sed malignam insectationem diu texit, nec vivente fratre voluntati potestatem admiscuit, illius auctoritate compressus. His diebus Auxentius Ariani dogmatis assertor, qui Mediolanensium diu tenuerat praesulatum, sero defunctus est. Cui Ambrosius adhuc cathecumenus vir consularis per vocem infantis in concione designattor, Saxonum gentem virtute terribilem oppressit, t Alanos adeo contrivit, ut eam Meotidas paludes expetere compelleret. Sed rursus eos illuc insecutus, dum situ et difficultate locorum impediretur, Trojanos, qui Sicambriam inhabitabant, sibi in auxilium evocavit. Quibus decennio tributa, si auxiliarentur, indulsit. Qua promissione animati, cum essent locorum gnari, eos facile a palude perturbaverunt. Quorum virtutem admiratus Augustus, Francos a ferocitate eos appellavit. Quorum originem vel successionem inferius latius explicabo. Floru
Abbreviated transcription (Latin):
pape cognati. rome ꝯmouentes ppłm cõ¬
tra leonẽ papã tenuert̃ ⁊ excecauer̃t¬
tuert᷑. At ille cõfugit ad karolũ regẽ
francoꝵ: qͥ ultꝰ ẽ eũ. ⁊ restituit in sede¬
ria ueste. Cunc sibi acclamatũ ẽ ab õi
ppło romanoꝵ. karolo augusto a deo
coronato. magno ⁊ pacifico imꝑatori:
uita ⁊ iuctoria.¬

Expanded text:
i Romae commoventes populum contra Leonem papam, tenuerunt eum et excecavertuerunt. At ille confugit ad Karolum regem Francorum; qui ultus est eum et restituit in sederia veste. Tuncque ipsi acclamatum est ab omni populo Romanorum: Carolo Augusto a Deo coronato, magno, pacifico imperatori vita et victoria.
Abbreviated transcription (Latin):
ciatꝰ siue insania conũsionis fi¬
nees os mutũ. sc̾bas ⁊ phariseos sig̃cant:
dͥ filii heli dicunt᷑. qͥa helytipũ tenet
sac̃dotii. Ip̃i qr ñ receꝑunt quẽ lex ⁊
ꝓph̃e p̾dixerunt ad insaniã infideli¬
tatis conu̾sis os mutũ meruer̃t hr̃e.
a confessione xp̃i: ⁊ qͥa noluert̃ susci¬
rare semen fid̾i xp̃o defundo fr̃i. me¬
ruerunt discaltiari. ⁊ ẽẽ extͣ sortem eoꝵ
de quib dicit᷑. Calciati pedes: in p̃para¬
tionẽ euangłii pacis. Q qr conati sunt
nom̃ sponsi sibi ñ xp̃o uendicare. eccłi¬
te. discalciati st̃ ab exẽplis pr̃iar chaꝵ¬

Expanded text:
ceatus vel insania conversionis, Phinees, os mutum, Scribas et Pharisaeos significant. Qui filii Heli dicuntur, quia Heli typum tenet sacerdotii. Ipsi, quia non receperunt quod lex et prophetae praedixerunt, ad insaniam infidelitatis conversi, os mutum meruerunt habere a confessione Christi; et quia noluerunt suscitare semen fidei, Christo defuncto, fratri, meruerunt discalceari, et esse extra sortem eorum, de quibus dicitur: Calceati pedes in praeparationem Evangelii pacis . Et quia conati sunt nomen sponsi sibi, non Christo vindicare Ecclesite discalceati, ab exemplis patriarcha
Abbreviated transcription (Latin):
anꝰ cũ uolusiano filio suo imꝑuĩ adeptꝰ.
cũ floreret in initio: scõs uiros qͥ ꝓ pace regni
eiꝰ supplicabant ꝑseqͥ cepit. S exorta ꝑsecutõ¬
ne: exorta ẽ etiã ultio uiolati nõis xp̃iam.
Nã nulla fere ꝓuintia romana. nulla ci¬
uitas. nulla domiꝰ fuit: q̃ pestilentia eua¬
cuata ñ sit. Hac gͥ sola ꝑnitie insignes. gallꝰ
⁊ uolusianꝰ: dũ contͣ emilianũ nouis reb
studentẽ bellũ cunle moluint᷑. occisi sunt.
Pimilianꝰ qͦq: t̃cio mense in uase tẏranni

Expanded text:
anus cum Volusiano filio suo imperium adeptus, cum floreret in initio, sanctos viros, qui pro pace regni ejus supplicabant, persequi coepit. Sed exorta persecutione, exorta est etiam ultio violati nominis Christiani. Nam nulla fere provincia Romana, nulla civitas, nulla domus fuit, quae pestilentia evacuata non sit. Hac igitur sola pernicie insignes Gallus et Volusianus dum contra Aemilianum novis rebus studentem civile bellum moliuntur, occisi sunt. Aemili
Abbreviated transcription (Latin):
res nouas moliret᷑ occisus ẽ. ⁊ mariꝰ qdͥ in
galliis post mortẽ postumi imꝑiũ in¬
uaserat int̾fectꝰ ẽ: ⁊ uictormꝰ cesar a gal¬
lis creatꝰ opp̃ssus ẽ. In oriente qͦq ꝑ ode¬
natũ uicti ꝑse. ⁊ defensa syria. ⁊ recep¬
ta ẽ mesopotania. Deniq galienꝰ imꝑ¬
ator claudio succeclente defunctꝰ ẽ.¬
laudiꝰ gͥ uir strenu¬
us. ⁊ morib ꝓbus. imꝑator creatꝰ:
gothos iã ꝑ annos qͥndecĩ illiricũ mace¬
doniãq uastantes. magna strage coher¬
cuit. Unde illi in curia clipeꝰ aureꝰ. ⁊
statua simul eq̃stris erecta ẽ. His diebꝰ
paulꝰ qͥdam hereticꝰ. indigna de xp̃o
sentiens: p̃dicabat eũ hominẽ ꝯmunis
nat᷑e fuisse. ⁊ de t̾ra initiũ sũpsisse. ue¬
rũ claudio imꝑatore defuncto. qͥntiliꝰ

Expanded text:
res novas moliretur, occisus est; et Marius, qui in res novas moliretur, occisus est; et Marius, qui in Galliis Posthumi post mortem imperium invaserat, interfectus est; et Victorinus, Caesar a Gallis creatus, oppressus est. In Oriente quoque per Odenatum victi Persae, et defensa Syria, et recepta etiam Mesopotamia. Denique Galienus imperator Claudio succedente defunctus estrenuus et moribus probus, imperator creatus, Gothos, jam per annos quindecim Illyricum Macedoniamque vastantes, magna strage coercuit. Unde illi in curia clypeus aureus, et statua simul equestris erecta est. His diebus Paulus quidam haereticus indigna de Christo sentiens praedicabat eum hominem communis naturae fuisse, et de terra initium sumpsisse. Verum Claudio imperatore de