comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Impossibile namq est: unũ eundẽq hominem simul in uniuer¬
sis quas superius conp̃hendi fulgere uirtutibꝰ. Quas si quis uo¬
luerit pariter affectare: in id incidere eum necesse est. ut dũ
om̃s sequit᷑. nullam integram consequatur: magisq ex hac
immutatione ac uarietate dispendiũ capiat. quã profectum.
Multis enim uiis ad dm̃ tendit̾᷑: ⁊ ideo unusquisq illam quam
semel arripuit. in reuocabili sui cursus intentione conficiat

Expanded text:
Impossibile namque est, unum eumdemque hominem simul universis quas superius comprehendi, fulgere virtutibus; quas si quis voluerit pariter affectare, in id incidere eum necesse est, ut dum omnes sequitur, nullam integre consinmutatione ac uarietate dispendium capiat quam profectum. multis enim uiis ad deum tenditur, et ideo unusquisque illam quam semel arripuit inrenooabili cursus sui intentione conficiat
Abbreviated transcription (Latin):
dolo uel crimine constet esse extinctũ: Quasi uͦ cecũ in p̃ceps
manu ꝓpria non impegisse sufficiat: cũ similit̃ reus sit qui
ꝓnum ⁊ imminentẽ iam foueę. cũ potuerit reuocare contẽp¬
serit: aut ille solus in crimine sit. qui manu sua quẽ piam
laqueauerit: ⁊ non ⁊̃ is qui uel parauerit uel ingesserit laqueui:¬

Expanded text:
dolo vel crimine constet exstinctum? quasi vero caecum in praeceps dolo vel crimine constet exstinctum? quasi vero caecum in praeceps manu propria non impegisse sufficiat, cum similiter reus sit qui pronum et imminentem jam foveae, cum potuerit revocare, contempserit; aut ille solus in crimine sit qui manu sua quempiam laqueaverit, et non etiam is qui vel paraverit vel ingesserit laqueu
Abbreviated transcription (Latin):
credimꝰ. quia respondere contempnimꝰ lascessiti: sed ita cõmotos
fr̃s amara taciturnitate uel motu gestuq irrisorio subsannamꝰ.
ut eos magis ad iracundiã uultu tacito ꝓ uocemꝰ. quã tumida
potuissent incitare conuitia: in eo nos minime estimantes
apud dm̃ reos. qr nicħ ore ꝓtulimus. qd nos hominũ iudicio¬
notare aut condempnare potuisset : quasi uͦ apud dm̃ uerba
tantũm ⁊ non p̃cipue uoluntas uocet᷑ in culpam. ⁊ opus solũ
peccati ⁊ non ⁊̃ uotũ ac ꝓpositũ habeat᷑ in crimine: aut hoc
nitatẽ facere studuerit. in iudicio sit querendũ: Non enĩ
sola cõmotionis illatȩ qualitas: sed ⁊̃ ꝓpositũ irritantis in
nora est. Et idcirco. non quẽ admodũ iurgiũ fuerit excita¬
tum: sed cuiꝰ conflagrauerit uitio. uerũ iudicis nr̃i ꝑqͥret
examen. Effectus enĩ peccati: non ordo considerandus est
admissi. Quid enim differt. utrũ quis gladio ipse peremerit
frẽm. an aliqua ad mortẽ fraude conpulerit: cũ ipsius eum

Expanded text:
credimus, quia respondere contemnimus lacessiti, sed ita conmotos fratres amara taciturnitate uel motu gestuque inrisorio subsannamus, ut eos magis ad iracundiam uultu tacito prouocemus quam tumida potuissent incitare conuicia, in eo nos aestimantes minime apud deum reos, quia nihil ore protulimus quod nos notare hominum iudicio aut condemnare potuisset? quasi uero apud deum uerba tantummodo et non praecipue uoluntas uocetur in culpam, et opus solum peccati et non etiam uotum ac propositum habeatur in crimine, aut hoc iam facere disposuerit in isola commotionis illatae qualitas, sed etiam propositum irritantis in noxa est. Et idcirco non quemadmodum jurgium fuerit excitatum, sed cujus conflagraverit vitio, verum judicis nostri perquiret examen. Affectus enim peccati, non ordo considerandus est admissi. Quid enim differt utrum quis gladio ipse peremerit fratrem, an aliqua ad mortem fraude compulerit, cum ipsius eum
Abbreviated transcription (Latin):
dilectionis ꝑfectionẽ conscendere poterimꝰ: nͥ quẽ ad modũ nulliꝰ
alteriꝰ rei nͥ nr̃e salutis gr̃a. prior uos ille dilexit: ita eũ nos quoq
nulliꝰ alteriꝰ rei nͥ sui tantũ amoris dilȩxerimꝰ optentu. Quã ob¬
rem studendũ nobis est. ut de hoc timore ad spẽ. de spe ad carita¬
tẽ dĩ. uel ipsaꝵ uirtutũ amorẽ. ꝑfecto mentis conscendamiꝰ ardo¬
re: ut tͣnsinigrantes in affectũ boni ipsiꝰ.immobilit̃. quantũ hu¬
mane possibile ẽ nature. quod bonũ est retentemus

Expanded text:
tionem conscendere poterimus, nisi, quemadmodum nullius alterius nisi nostrae salutis gratia prior nos ille dilexit, ita eum nos quoque nullius alterius rei nisi sui tantum amoris dilexerimus obtentu. quamobrem studendum nobis est, ut de hoc timore ad spem, de spe ad caritatem dei uel ipsarum uirtutum amorem perfecto mentis conscendamus ardore, ut transmigrantes in affectum boni ipsius inmobiliter, quantum humanae possibile est naturae, quod bonum est retentemus.
Abbreviated transcription (Latin):
iã cȩꝑat. ac dire famis supplicia formidabat: uelut iã seruus
effectꝰ. ⁊̃ mercennarii statũ de mercede iã cogitans concupiscit:
ac dicit. Quanti mercennarii indomo patͥs mei habundant
panibꝰ: ego autẽ hic fame pereo: Reuertar gͦ ad patrẽ meũ:
et dicã illi. Pater: peccaui incęlũ et corã te: iã dignꝰ non sum
uocari filiꝰ tuus: fac me sic̃ unũ de mercennariis tuis. S ad
istã humilis penitentiȩ uocẽ. inoccursũ eiꝰ pater ꝓsiliens: maio
quã emissa fuerat pietate suscepit. Cũq ñ contentus¬
set minora concedere: utͦq gͣdi sine dilatione trans¬
so: pͥstine filioꝵ restituit dignitati. Festinandũ ꝓinde

Expanded text:
jam coeperat, ac dirae famis supplicia formidabat, velut jam servus jam coeperat, ac dirae famis supplicia formidabat, velut jam servus effectus, etiam mercenarii statum dac dicit: quanti mercennarii patris mei abundant panibus, et ego hic fame pereo. reuertar ergo ad patrem meum et dicam illi: pater, peccaui in caelum et coram te, iam non sum dignus uocari filius tuus: fac me sicut unum de mercennariis tuis. sed istam humilis paenitentiae uocem in occursum eius pater prosiliens maiore quam emissa fuerat pietate suscepit eumque non contentus minora concedere utroque gradu sine dilatione transcurso pristinae filiorum restituit dignitati. festinandum proinde
Abbreviated transcription (Latin):
tendit: de illo pͥmo timoris gͣdii quẽ ꝓprie diximꝰ eẽ seruilem.
dẽ quo dicit᷑. cũ omĩa feceritis. dicite serui in utiles sumus. ad alti¬
orẽ spei tramitẽ gradu ꝓficiente conscendet. qui iã non seruo sed
mercennar io cõparabit᷑: quia mercedẽ retributionis expectat: et
quasi de peccatoꝵ absolutione et pȩnali timore securus. ac bonoꝵ¬
operũ sibi conscius. licet placiti p̃miũ uideat᷑ expetere : tamen
ad affectũ illũ filii qui de pat̾ne indulgentię lib̾alitate confidens.
omĩa quȩ patris sunt sua esse non ambigit: ꝑuenire non potuit.
Adquẽ etiã ille ꝓdigus qͥcũ substantia pat̾s ⁊̃ filii nom̃ amiserat: aspi-¬
rare ñ audet. dicens. Iã non sũ dignꝰ uocari filiꝰ tuus: fac me sicut
unũ de mercennariis tuis. Post illas enĩ porcꝙ siliqͣs. quaꝵ ei et
satietas negabat᷑: idest humoꝵ sordidos cibos. insemet ipsũ reu̾sus.
et salutari timore conpunctꝰ: immunditiã enĩ porcoꝵ horrere

Expanded text:
tendit, de illo primo timoris gradu, quem proprie diximus esse servilem, de quo dicitur: Cum omnia feceritis, dicite, quia servi inutiles sumus , ad altiorem spei tramitem gradu proficiente conscendet, qui jam non servo, sed mercenario comparatur, quia mercedem retributionis exspectat, et quasi de peccatorum absolutione et poenali timore securus, ac bonorum sibi operum conscius, licet placiti praemium videatur expetere, tamen ad affectum illum filii qui de paternae indulgentiae liberalitate confidens, omnia quae patris sunt sua esse non ambigit, pervenire non potuit. Ad quem etiam ille prodigus, qui cum substantia patris etiam filii nomen amiserat, aspirare non audet, dicens: Jam non sum dignus vocari filius tuus; fac me sicut unum de mercenariis tuis . Post illas enim porcorum siliquas, quarum ei satietas negabatur, id est, vitiorum sordidos cibos, qui in semetipsum reversus, et salutari timore compunctus, immunditiam porcorum horrere
Abbreviated transcription (Latin):
In illis enĩ non nũquã solet int̾rũpi bonitatis affectꝰ: cũ aliquo uel
tepore. uł leticia. uel oblectatione. uigor animi relaxatꝰ: aut metũ
gradus cuiꝰdã ꝓfectꝰ. inbuens nos: ut dũ uel pęnaꝵ metu. uel p̃mi¬
orũ spe incipimꝰ uitia declinare: ad caritatis gradũ tͣnsire possimꝰ:
quia timor inꝗͥt apłs non ẽ incaritate: s ꝑfecta caritas foras mit¬
tit timorẽ: qm̃ timor pęnã ht̃. Qui aut̃ cimet: non ẽ ꝑfectꝰ incari

Expanded text:
in illis enim nonnumquam solet interrumpi bonitatis affectus, cum aliquo uel tepore uel laetitia uel oblectatione uigor animi relaxatus ant metum gradus cuiusdam profectus inbaens nos, ut dam uel poenarum metu uel praemiorum spe incipimus uitia declinare, ad caritatis gradum transire possimus, quia timor, inquit, non est in caritate, sed perfecta caritas foras mittit timorem: quoniam timor poenam habet, qui aut
Abbreviated transcription (Latin):
Disputatio abbatis nesterotis. de triꝑtita carismatũ ratione.
In quo quis scõs uiros debeat admirari.
De suscitato mortuo ab abbate machario.
De miraculo. qd̾ abbs abraham in mulieris fecit uberibꝰ.
De claudi cuiꝰda curatione. quam ideni ẽ oꝑatꝰ.
Quod meritũ uniꝰcuiꝰq non ex signis debeat estimari.
Quod carismatũ uirtus. ñ mirabilibꝰ s inhumilitate consistat.
Q uod mirabiliꝰ sit. de semet ipso uitia quã de altero demones extrusisse.
Quantũ p̃cellat uitȩ ꝓbitas oꝑa signoꝵ.
Reuelatio. de ꝑfecte caritatis exꝑimento. Luc¬

Expanded text:
Disputatio abbatis Nesterotis de tripertita charismatum ratione. In quo quis sanctos uiros debeat admirari. De suscitato mortuo ab abbate Macario. De miraculo quod abbas Abraham in mulieris fecit uberibus. De claudi cuiusdam curatione quam idem est operatus. Quod meritum uniuscuiusque non ex signis debeat aestimari. Quod charismatum uirtus non in mirabilibus, sed in humilitate consistat. Quod mirabilius sit de semet ipso uitia quam de altero daemonas extrusisse. Quantum praecellat uitae probitas opera signorum. Eeuelatio de perfectae castitatis experimento.
Abbreviated transcription (Latin):
niũ quod elegi. ꝑdiẽ affligere hominẽ animã suã ᷤ Numqd
contorquere quasi circulũ caput suũ  saccũ ⁊ cinerẽ sterne̾:
Numquid istud uocabitis ieiuniũ.⁊ diem acceptabilẽ dño: Deinde
infert. docens quomͦ acceptabilis dño fiat ieiunantis conti¬
nentia: atq euident̃ enuntiat. ꝑ se solũ ieiuniũ ꝓdesse non

Expanded text:
adfligere hominem animam suam? numquid contorquere quasi circulum caput suum, et saccum et cinerem sternere? numquid istud uocabitis ieiunium, et diem acceptabilem domino? deinde infert docens quomodo acceptabilis fiat continentia ieiunantis atque euidenter enuntiat per se solum. ieiunium prodess
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ demũ id nobis congruũ nouerimꝰ. si in eo tẽꝑoꝵ ratio. si qualitaᷤᷤ.
simensura seruet᷑: nec ita ut in ipso spei nr̃ȩ t̾minũ defigamꝰ: s ut
ꝑ ipsum ad puritatẽ cordis ⁊ ad apłicam caritatẽ ꝑuenire possimꝰ.¬
uel exerceri debeat uel remittiꝰ sed etiam qualitas modusq¬
tum est. Cȩterũ hȩc quȩ p̃cepti auctoritate uel mandantur
ut bona. uel int̾ditunt᷑ ut noria: nũquã ita exceptioni tẽpoꝵ
tistȩ. cũ apłi ut puta amiciatq conuiuȩ cęlestis illiꝰ sponsi. nec¬
dũ ieuinioꝵ obseruantiã custodirent: discipł̃i iohannis. qͥ sũmã
ut aculeis carnis obtunsis. mens pacifica suo reconciliet̾ auctori. Neq
immutabilit̾ semꝑq bona sunt: quia plerũq eoꝵ int̾missione non
ledimur: immo etiã in ꝑniciem animȩ int̾dũ importuniꝰ celebra¬
Igit᷑ ex hoc ipso ieiuniũ. cui ñ solũ specialia p̃fixa sunt tẽꝑa quibꝰ¬

Expanded text:
 demum id nobis congruum noverimus, si in eo temporum ratio, si qualitas, si mensura servetur; nec ita ut in ipso spei nostrae terminum defigamus, sed ut per ipsum ad puritatem cordis et apostolicam charitatem pervenire possimuel exerceri debeat uel remitti, sed etiam qualitas modusqtum est. ceterum haec, quae praecepti auctoritate uel mandantur ut bona uel interdicuntur ut noxia, numquam ita exceptioni temporutistae, cum apostoli, utpote amici et convivae coelestis illius Sponsi, necdum jejuniorum observantiam custodirent, discipuli autem Joannis qui summam ut aculeis carnis obtunsis mens pacifica suo reconcilietur auctori, nec inmutabiliter semperque sunt bona, quia plerumque eorum intermissione non laedimur, immo etiam in perniciem interdum animae inportunius celebraigitur ex hoc ipso ieiunium, cui non solum specialia praefixa sunt tempora quib
Abbreviated transcription (Latin):
iusticiȩ se ieiuniis posside credebant: quippe sectatores illiꝰ qui
eximus penitentiȩ p̃dicator. ita cunctis ppłis formã suo p̃bebat
exemplo. ut non solũ uaria escaꝵ genera quȩ humanis usibꝰ sugge¬
runtur abnueret: uerũ ⁊̃ cõmunẽ panis ipsius esum ignoraret:
dño conquerunt᷑ dicentes. Quare nos ⁊ pharisei ieiunamꝰ frequent.
discipuli aut̃ cui non ieuinant: Quibꝰ respondens dñs. euidenter
ostendit ñ om̃i tẽpore ẽe̾ congruũ ieiuniũ nec necessariũ: cũ uel¬
aliqua festiuitas temꝑoꝵ. uel int̾ueniens caritatis occasio indul¬
resurrectionẽ ꝑquadraginta dies dño cũ discipulis suis epulante.
relaxamꝰus : cũutiq xꝑc quadraginta tantũ diebꝰ pꝰ resurrectio¬
nem cũ discipulis fuerit cõmoratus: Theonas.

Expanded text:
iustitiae se ieiuniis possidere credebant, quippe illius sectatores qui eximius paenitentiae praedicator ita cunctis populis formam suo praebebat exemplo, ut non solum uaria escarum genera quae humanis usibus subgeruntur abnueret, uerum etiam communem panis ipsius esum penitus ignoraret, domino conqueruntur dicentes: quare nos et Pharisaei ieiunamus frequenter, discipuli autem tui non ieiunant? quibus respondostendit non omni tempore congruum esse ieiunium nec necessarium, cum aliqua uel festiuitas temporum uel interueniens caritatis occasio indulresurrectionem per quadraginta dies domino cum discipulis epulante relaxamus, cum utique Christus quadraginta tantum diebus post resurrectionem com discipulis fuerit conmoratus? THEONAS
Abbreviated transcription (Latin):
dñs ieiuniũ detestat᷑. Ex quoꝵ ꝑsona cũ sibi obiciens ante dixisset.
quare ieiunauimꝰ ⁊ non aspexisti: humiliauimꝰ animas nr̃as
et nescisti: confestim subiciens ꝓdidit causas cur non mererent᷑
audiri. Eoce inqͥt indiebꝰ ieiunii ur̃i inuenit uoluntas ur̃a:
z om̃s debitores urõs repetitis. Ecce ad lites ⁊ contentiones

Expanded text:
dominus ieiunium detestadominus ieiunium detestaQuare jejunavimus, et non aspexisti; humiliavimus animas nostras, et nescisti? confestim subjiciens prodidit causas cur non mererentur audiri: Ecce, inquit, in die jejunii vestri invenitur voluntas vestra, et omnes debitores vestros repetiti
Abbreviated transcription (Latin):
uentu. in quo debet xp̃m humanitate reficere ⁊ gratissima
susceptione complecti austeritatẽ ieiunii custodire: non ne¬
magis inhumanitatis cͥmen incurreret. quã laudẽ ac meritũ
religionis adquireret: Uel. si cũ defectio et imbecillitas car¬
nis. reparationẽ uiriũ ꝑceptione escȩ deposcit. ñ ad quiescat¬
aliquis rigorẽ abstinentiȩ relaxare: non ne magis crudelis sui
festiuitatis. escarũ congruũ fotũ ⁊ refectionẽ necessariȩ absolu¬
tionis indulget: siquis ieiunioꝵ rigidam obseruantiã indi rup¬
te uoluerit retentare: necesse ẽ. ut t̾a irreligiosus quã incon¬
ditꝰ atq irrationabilis habeat᷑. Sed ⁊ ilł hȩc nichilominꝰ repe¬
rient᷑ aduersa. qui hunanã laudẽ ieiuniis aucupant᷑: ⁊ inani
ostentatione palloris. famã scĩtatis adquirunt: quos in p̃senti suã
recepisse inercedẽ ȩugłicꝰ sermo ꝓnunciat: uł quoꝵ ꝑ ꝓphetam

Expanded text:
uentu, in quo Christum debet humanitate reficere et gratissima uentu, in quo Christum debet humanitate reficere et gratissima susceptione conplecti, austeritatem ieiunii custodire, nonne inhumanitatis potius crimen incurrit quam laudem aut meritum religionis adquirit? uel si, cum defectio et inbecillitas carnis reparationem uirium escae perceptione deposcit, non adquiescataliquis rigorem abstinentiae relaxare, nonne magis crudelis sui festiuitatis escarum congruum fotum et refectionem necessariae absolutionis indulget, si quis ieiuniorum\' rigidam obseruantiam indisrupte uoluerit retentare, necesse est ut non tam religiosus quam inconditus atque inrationabilis habeatur. sed et illis haec nihilominus repperientur aduersa, qui humanam laudem ieiuniis aucupantur et inani ostentatione palloris famam sanctitatis adquirunt, quos in praesenti suam recepisse mercedem euangelicus sermo pronuntiat, uel quorum per prophetam
Abbreviated transcription (Latin):
partẽ uinquã laudabilẽ cõmutari. ac ꝑinde hȩc quibꝰ qualitates
statutas uidemꝰ ⁊ temꝑã ⁊quȩ sic obseruata scĩficant ut omissa
non polluant. media ẽẽ manifestũ ẽ: ut puta nuptias. agͥcult̾am.
diuitias. solitudinis remotionẽ. uigilias. lectionẽ. medicationẽ¬
q sacroꝵ libroꝵ :̃ ipsaq ieiunia de quibꝰ pͥncipiũ sermonis exor¬
tum ẽ. Quȩ omĩa ddiuina p̃ceptio uel scãꝵ auctoritas scripturaꝵ
non ita ẽe incessabilit optinenda nec iugit̃ custodienda decre¬
uit: ut ea paululũ int̾misisse nefariũ sit. Quicqͥd enĩ imꝑati¬
ue decernit̾: mortẽ irrogat ñ impletũ. Quȩcũq uͦ suadentur
potiꝰ quã iubent̾: facta ꝓsunt: infecta ñ puniunt. Idcirco
si congrue horũ aliquid actitet᷑. aptũ atq conueniens. si iñ con¬
grue. ineptũ constatatq noxiũ: ac si uellet quis in frĩs ad¬

Expanded text:
partem umquam laudabilem CODmutari. ac perinde haec, quibus qualitates partem umquam laudabilem CODmutari. ac perinde haec, quibus qualitates statutas nidemns et tempora et quae sic obseruata sanctificant ut omissa non polluant, media esse manifestum est, ut puta nuptias, agriculturam, diuitias, solitudinis remotionem, uigilias, sacrorum lectionem meditationemque librorum ipsaque ieiunia, de quibus principium sermonis exortum est. quae omnia diuina praeceptio uel sanctarum auctoritas scripturarum non ita incessabiliter obtinenda nec iugiter custodienda decreuit, ut ea paululum intermisisse nefarium sit. quidquid enim imperatiue decernitur, mortem inrogat non inpletum: quaecumque uero suadentur potius quam iubentur, facta prosunt, infacta non puniunt. et idcirco si congrue horum aliquid actitetur, aptum atque conueniens, si incongrue, ineptum esse constat ac noxium. acsi uelit quis in fratris ad
Abbreviated transcription (Latin):
cũ graꝵ actione fidelibꝰ ⁊ his qui cognouert̃ ueritatẽ: quia omĩs
creatura di bona: nichilq reiciendũ qͦd cũ grãꝵ actione ꝑcipit̾.
Qui enĩ putat qd ꝯmune eẽ: illi ꝯmune ẽ. Et idcirco obsolã ꝑcepti¬
onẽ escȩ neminẽ legimꝰ condẽpnatũ: nisi forte uł iunctũ quid
fuerit uel pꝰ subsecutũ. ꝑ quod meruerit condẽpnari.
taq hoc ee̾ mediũ etiã ex hoc manifestissime declaratur: quia
sic iustificat custoditũ. ut non condempnet irruptũ: uisi forte
p̃cepti transgressio magis quã escarũ ꝑceptio puniat᷑. Principali
aut̃ bono ita nullũ ee̾ oportet uacuũ tempꝰ. ut sine eo cuiquã
ẽẽ non liceat. quia necesse ẽ. cessatione eiꝰ in malũ corruere neg¬
ligentẽ. Nec rursũ pͥncipali malo ullũ credit᷑ ee tempꝰ: qr qͦd
noriũ semꝑẽ nũquã poterit si admissũ fuerit ñ nocere: uel in

Expanded text:
cum gratiarum actione fidelibus, et his qui cognoverunt veritatem, quia omnis cum gratiarum actione fidelibus, et his qui cognoverunt veritatem, quia omnis cqui enim putat quid commune esse, illi commune est. et idcirco ob solam perceptionem escae neminem legimus condemnatum, nisi forte iunctum quid fuerit uel postea subsecutum, per quod meruerit condemnari. Itaque hocmediam eae etiam ex hoc manifestissime declaratur, quia sient iustificat custoditum, ita non condemnat inraptam, nisi forte praecepti transgressio magis qUID eseanun perceptio puniatur. principali autem bono ita nullum esse oportet uacuum tempus, ut sine eo cuiquam esse non liceat, quia necesse eat cessatione eius in malum conruere neglegentem. nec rursum principali malo ullum conceditur tempus, quia quod noxiumsemper est, numquam poterit, si admissum fuerit, non nocere uel in
Abbreviated transcription (Latin):
tu ⁊ oportunitate temꝑis. uel utilia int̾dũ uel noxia sentiant᷑.
uã obrem nc̃ querendũ ẽ. quid suꝑ ieinnioꝵ
tatu decernere debeamꝰ: utrũnã et ipsum similit̾ bonũ
ẽẽ. eo mͦ quo iusticiã. prudentiã. fortitudinẽ. ac tẽꝑantiam¬
diximꝰ. quȩ in partẽ contrariã penitꝰ transite non possunt :
an mediũ quid. q ĩterdũ factũ possit ꝓdesse. int̾dũ p̃t̾missum
condẽpnare non possit: quodq ñ nũquã egisse rep̃hensibile
sit. non nũquã p̃t̾misisse laudabile sit. Si enĩ in illa diffinitiõe
uirtutũ. etiã ieuiniũ censeamꝰ. ut int̾ pͥncipalia bona ciboꝵ
abstinentia collocet᷑. erit ꝓfecto eoꝵ mala ⁊ cͥminosa ꝑceptio.
Quicqd enĩ pͥncipali bono contrariũ ẽ: sine dubio pͥncipale malũ
contrahemꝰ: abstinentes a cibis quos ds creauit ad ꝑcipiendum

Expanded text:
tu et oportunitate temporis uel utilia interdum uel noxia sentiuntur. tu et oportunitate temporis uel utilia interdum uel noxia sentiuntur. Quamobrem nunc quaerendum est quid super ieiuniorum statu decernere debeamus, utrumnam similiter et ipsum bonum esse eo modo quo iustitiam, prudentiam, fortitudinem ac tediximus, quae in partem contrariam penitus transire non possunt; an medium quid, quod interdum factum possit prodesse, interdum praetermissum condemnare non possit, quodque nonnumquam egisse reprehensibile sit, nonnumquam praetermisisse laudabile. Si enim in illa definitione virtutum, etiam jejunium censeamus, ut inter principalia bona ciborum abstinentia collocetur, erit profecto eorum mala et criminosa perceptio. Quidquid enim principali bono contrarium est, sine dubio principale malum contrahemus, abstinentes a cibis quos Deus creavit ad percipiendum
Abbreviated transcription (Latin):
tempꝰ amplexandi et tempꝰ longe fieri ab conplexu: tẽpꝰ adqui¬
rendi ⁊ tempꝰ ꝑdendi: tempꝰ custodiendi ⁊ tempꝰ expellendi:
tempꝰ di rũpendi ⁊ tempꝰ sarciendi: tempꝰ tacendi et tepꝰ loquendi:
tempꝰ amandi ⁊ tempꝰ odiendĩ tempꝰ belli. et tempꝰ pacis. Et infra:
definiuit. nͥ cũ fuerit horũ quid conpetent̃ ⁊ oportune expletũ:
ita ut hȩc eadem quȩ nẽ oportune gesta benecedunt. si in opor
tuno uel incongruo temꝑe p̃sumant᷑. inutilia inueniantur
ac noxia: absq his dũtaxat. quȩ ꝑ se pͥncipalit̾ uel bona uel mali
sunt. nec possunt aliquando in contrariũ diriuari: ut ẽ iusti¬
cia. prudentia. fortitudo. temperantia. cȩtereq uirtutes: siue
ediuerso mala. quoꝵ diffinitiones in aliã partẽ cadere omĩno
mutariue non possunt. Si qua uͦ in utrũq affectũ possunt
aliquando transire. ut ꝓ qualitate utentiũ uł bona inueni¬
antur uł mala: hec ñ absolute ꝓ sua nat̾a. s ꝓꝑpetrantis affec¬

Expanded text:
ndi et tempus longe fieri ab amplexibus, tempus acquirendi et tempus perdendi, tempus custodiendi et tempus expellendi, tempus dirumpendi et tempus sarciendi, tempus tacendi et tempus loquendi, tempus amandi et tempus odiendi, tempus belli et tempus pacis . Et infra, definivit, nisi cum fuerit horum quid opportune et competenter expletum; ita ut haec eadem quae nunc opportune gesta bene cedunt, si impotuno uel incongruo tempore praesumantur, inutilia inueniantur et noxia, absque his dumtaxat quae per se principaliter uel bona uel mala sunt nec aliquando possunt in contrarium deriuari,\' ut est iustitia, prudentia, fortitudo, temperantia ceteraeque uirtutes siue e diuerso uitia, quorum definitiones in aliam partem cadere omnino mutariue non possunt. si qua uero in utrumque effectum possunt aliquando transire, ut pro qualitate utentium uel bona inueniantur uel mala, haec non absolute pro sua natura, sed pro perpetrantis adfec
Abbreviated transcription (Latin):
ta uertunt᷑. S nec pͥncipalit̾ malũ ẽ id quod illi uidet᷑ aduersũ:
idẽ ciboꝵ naturalit̾ iocunda ꝑceptio: quȩ nisi intẽꝑantia atq
luxuria uel alia quedã uitia subsequant᷑. mala ñ pot̃ diffiniri:
qr ñ qd intrat inos coinquinat hominẽ: s quȩ ꝓcedunt ex ore
hȩc coinquinant hominẽ. Principali bono itaq derogat. nec
ꝑfecte aut sine peccato illud exequit᷑: quisqͥs id ñ ꝓpt̃ se. s ꝓpt̃¬

Expanded text:
ta uertnntur. sed nec principale malum est id quod illi uidetur aduersum, id est ciborum naturaliter iucunda perceptio: quae, nisi intemperantia atque luxuria uel alia quaedam uitia subsequantur, mala non potest definiri, quia non quod intrat in os, coinquinat hominem, sed quae proceduntde ore, hperfecte aut sine peccato illud exsequitur, quisquis hoc non propt
Abbreviated transcription (Latin):
constituunt. Illud g̃ ẽ optimũ pͥncipalit: ꝓpt̃ qͦd fiunt illa quę
si ꝑ se bonũ sit. ⁊ ñ ꝑ aliud aliquid: si ꝓpt̾ se sit necessariũ. et
non ꝓpt̾ aliud: si immutabilit̾ semꝑq sit bonũ. ac ꝑpetuo suam
retinens qualitatem nonquã possit in partẽ tͣnsire contrariam :
si ademptio uel cessatio eiꝰ. ñ possit ñ sũmã inferre ꝑniciem:
si id quod illi contrariũ ẽ. similit̃ pͥncipale sit malũ. nec in
partẽ bonã possit aliquando tnͣsire. Quȩ diffinitiones quibus
pͥncipaliũ bonoꝵ nat̾a discernit᷑ asseribi ieunus omino non¬

Expanded text:
constituunt. Illud ergo est optimum principaliter, propter quod fiunt illa quae constituunt. Illud ergo est optimum principaliter, propter quod fiunt illa quae per se bonum sit, et non per aliud aliquid; si propter se necessarium sit, et non propter aliud; si immutabiliter semperque sit bonum, ac perpetuo suam retinens qualitatem, numquam in partem possit transire contrariam; si ademptio vel cessatio ejus non possit summam non inferre perniciem; si id quod illi contrarium est, similiter principale sit malum, nec in partem bonam possit aliquando transire. Quae definitiones quibus principalium bonorum nat
Abbreviated transcription (Latin):
idetis g̃ ieiuniũ nequaꝗͣ pͥncipale bonũ adño iudicari:
⁊rursũ ex accidentibꝰ causis non solũ uanũ: uerũ ⁊̃ odibile cense¬
atur: dicente dño. Cũ ieiunauerint. non exaudiã p̃ces eoꝵ. Non
illa. Elaborandũ ẽ enĩ ut uirtutes illȩ quȩ uerȩ bone it. ieiu¬
niis adquirant᷑: non ut ad ieiumoꝵ t̃minũ tencdant illa exer¬
citia uirtutũ. Ob hoc gͦ est utilis carnis afflictio: obhoc enim
ex hibenda est mediȩ medicina: ut ꝑ illam ad caritatẽ in qua
immobile ac sine ulla temꝑis exceptione ꝑpetuũ bonũ ẽ. ꝑuenire
possimꝰ. Neq enĩ medicine. aut aurificine. aut ceteraꝵ quȩ in hoc
ercet᷑: ⁊ ñ potiꝰ ferram̃ta ꝓpt̾ artis exercitiũ p̃parant᷑: quȩ sic̃ utibia
sunt ꝑitis: ita suꝑflua his qui artis ipsiꝰ nesciunt disciplinã: et
sicut his qui adefficiendũ opꝰ suũ eoꝵ ministerio fulciunt᷑ plu¬
rimũ ꝓsunt: ita illis qui cuiꝰ rei grã instituta sint ignoraates.

Expanded text:
idetis ergo jejunium nequaquam principale bonum a Domino judicari, et rursum ex accidentibus causis, non solum vanum, verum atur dicente domino: cum ieiunauerint, non exaudiam \'preces eorum. Non illa. elaborandum est enim ut uirtutes illae, quae uere bonae sunt, ieiuniis adquirantur, non ut ad ieiuniorum terminum tendant illa exercitia uirtutum. ob hoc ergo est utilis carnis adflictio, ob hoc ei adhibenda est inediae medicina, ut per illam ad caritatem, in qua inmobile ac sine ulla temporis exceptione perpetuum bonum est, peruenire possimus. neque enim medicinae, aurificinae uel ceterercetur, et non potius ferramenta propter artis studium praeparantur; quae sicut utilia sunt peritis, ita superflua his qui artis ipsius nesciunt disciplinam. Et sicut his qui ad efficiendum opus suum, eorum ministerio fulciuntur, plurimum prosunt, ita illis qui, cujus rei gratia instituta sint ignorantes,
Abbreviated transcription (Latin):
el cum idem ipse ꝑgens aduicum circũdatꝰ est illudentium
turbis: qui subsannantes ostendebant ei quendam hominem.
contracto genu multis iam annis gressus officio destitutũ. et
antiqua debilitate rep tantẽ: ac tẽptantes eũ. ostende aiebãt
abba abraham si seruus esdei: ⁊ restitue hunc pͥstinȩ sanitati:
ut nom̃ xp̃i quẽ colis. uanũ non eẽ credamꝰ. Tum ille confestĩ
in uocato xp̃i nomine: inclinans se ⁊ apprehendens aridum
pedem hominis. traxit. Cuiꝰ tactu. continuo siccũ genu in¬
curuũq directũ est. ac recepto usu gressuũ. quẽ obliuioni
iam tradiderat annosa debilitas. lȩtus abscessit.

Expanded text:
el cum idem ipse pergens ad uicum circumdatus est inludentium turbis, qui subsannantes ostendebant ei quendam hominem contracto genu multis iam annis gressus officio destitutum et antiqua debilitate reptantem, ac temptantes eum, ostende, aiebant, abba Abraham, si seruus es dei, et restitue hunc pristinae sanitati, ut nomen Christi quem colis uanum non esse credamus. tum ille confestim inuocato Christi nomine inclinans se et adprehendens aridum pedem hominis traxit. cuius taCtu continuo siccum genu incuruumque directum est ac recepto ueu gressuum, quem obliuioni iam tradiderat annosa debilitas, laetus abscessit.
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ scilicet in cogitationũ ꝑuagatione consistit: qr om̃is cogi¬
tatio non solũ turpis sed ⁊̃ otiosa ⁊ adeo quantulũcũq discedẽs.
a ꝑfecto uiro immundissima fornicatio deputatur. Q¬

Expanded text:
quae scilicet in cogitationum pervagatione consistit, quia omnis cogiquae scilicet in cogitationum pervagatione consistit, quia omnis cogitatio non solum turpis, sed etiam otiosa, a Deo quantulumcumque discedens, a perfecto viro immundissima fornicatio deputatur.
Abbreviated transcription (Latin):
in lege ⁊ iudaismi suꝑstitionibꝰ continet᷑. De quibꝰ apłs. dies in¬
quit obseruatis. ⁊ menses. ⁊ temꝑa ⁊ annos. Et iterũ. Ne tetige¬
ritis neq gustaueritis. neq contrectaueritis. Quȩ de suꝑstitioni¬
bus legis dicta ẽẽ non dubiũ est: inqua siquis inciderit. ꝓcul
uos uni uiro. uirginẽ castam exhibere xp̃o. Sed illud ad eum
quod sequit. uoce eiusdẽ apłi diriget᷑. Timeo aũt. ne sicut serpens
sedurit euam astutia sua: ita corrũpant᷑ sensus ur̃i a simplicitate
effugerit: habebit quartã. quȩ heretici dognatis adulterio per¬
petratur. De qua idem beatus apłs: ego inquit scio. quia post dis¬
cessionẽ meam intrabunt lupi graues in uos. non parcentes
gregi: et ex uobis ipsis exur gent uiri. loquentes ꝑuersa.
ut abducant discipulos post se. Hanc ⁊̃ qͥ potuerit. declinare.
caueat ne subtiliori peccato infornicationis uitium collabatur:

Expanded text:
in legis et Iudaismi superstitionibus continetur. de quibna apostolus dies, inin legis et Iudaismi superstitionibus continetur. de quibna apostolus dies, inquit, obsernatis et menses et tempora et annos, et iterum: ne tetigeris neque gustaueris neque contrectaueris. quae de snperstitionibus legis diota esse non dubium est, in quas si quis inciderit proculnos nni uiro uirginem castam exhibere Christo, sed illud ad eum quod sequitur uoce eiusdem apostoli dirigetur: timeo autem ne sicut serpens sednxit Euam astutia sua, ita corrumpantur sensus uestri a simplicitate, effugerit, habebit quartam quae haeretici dogmatis adulterio perpetratur. De qua idem B. Apostolus: Ego, inquit, scio, quia post discussionem meam intrabunt lupi graves in vos, non parcentes gregi, et ex vobis ipsis surgent viri loquentes perversa, ut abducant discipulos post se . Hanc etiam qui potuerit declinare, caveat ne subtiliore peccato in fornicationis vitium collabatur,
Abbreviated transcription (Latin):
ro discessit affectu. necesse est id ipsum spũalit̃ obseruari: ut scilicet
non solum acerimoniis idoloꝵ⁊ sed eciam ab om̃i suꝑstitione gentiliũ.
zaugurioꝵ omiũq signoꝵ ⁊ dierũ ac temꝑoꝵ obseruatione discedat :
uel certe. ne quoxdam uerboꝵ ac nominũ comecturis quȩ sinceri¬
tatem nr̃e fidei polluunt. implicet̾. hac enĩ fornicatione. etiam
ad ierłm dr̃. Constuprata atq fornicata es in om̃i colle subli¬
mi: ⁊ sub om̃ĩ ligno frondoso. Et quã iterũ increpans dñs per¬
ꝓpħam ⁊ stent inqͥt ⁊ saluent te augures cęli. qui contẽplabant᷑¬
sydera ⁊ supputabant menses. ut ex eis annuntiarent uentura
tibi. De qua fornicatione ⁊ alibi arguens eos dñs. dicit. Sp̃c for¬
nicationis decepit eos: ⁊ forncati sunt a deo suo. Quisqͥs uͦ agemi¬
na hac fornicatione discesserit ĩ habebit t̾ciam quã deuitet : quȩ

Expanded text:
ro discessit affectu, necesse est idipsum spiritaliter observari, ut scilicet ro discessit affectu, necesse est idipsum spiritaliter observari, ut scilicet non solum a caeremoniis idolorum, sed etiam ab omni superstitione gentilium et auguriorum omniumque signorum et dierum ac temporum observatione discedat, vel certe ne quorumdam verborum aut nominum conjecturis, quae sinceritatem fidei nostrae polluunt, implicetur. Hac enim fornicatione etiam Jerusalem dicitur constuprata, quae fornicata est in omni colle sublimi, et sub omni ligno frondoso . Et quam Dominus iterum increpans per prophetam: Stent, inquit, et salvent te augures coeli, qui contemplabantsidera et supputabant menses, ut ex eis annuntiarent ventura tibi Isaiae XLVII. De qua fornicatione et alibi arguens eos Dominus, ait: Spiritus fornicationis decepit eos, et fornicati sunt a Deo suo . Quisquna hac fornicatione discesserit, habebit tertiam quam deuitet, quae
Abbreviated transcription (Latin):
rescente autẽ
ꝑ hoc studium innouatione mentis nr̃ȩ. etiam scripturaꝵ
facies incipiet innouari: et sacratioris intelligentiȩ pulchri-¬
tudo quodãmꝰ cum ꝓficiente ꝓficiet. Pro capacitate enĩ humanoꝵ
sensuũ. earum quoq species coaptatur: ⁊ uel terrena carnalibus
uel diuina spũalibus apparebit: ita ut hii quibꝰ antea uidebat᷑
crasis quib̾dam nebulis inuoluta ÷ nec subtilitatẽ eiꝰ de prehendẽ.
nec fulgorẽ ualeant sustinere.  Sed ut hoc ipsum quod astruere
nitimur aliquo clarius pandatur exemplo: unũ legis testimoni¬
um ꝓtulisse sufficiat. ꝑ quod etiam omĩa p̃cepta cȩlestia scdm men-¬
suram statꝰ nr̃i ad om̃e hominũ genꝰ ꝓbemus extendi. Scriptũ ẽ
in lege. Non fornicaberis. hoc ab homine carnalium adhuc obsce¬
nitatum passionibꝰ obligato. scdm simplicem litterȩ sonũ salubri¬
ter custoditur. Ab eo autẽ qui iam ab hac actione lutulenta ⁊ impu¬

Expanded text:
rescente autem per hoc studium innovatione mentis nostrae, etiam Scripturarum facies incipiet innovari, et sacratioris intelligentiae pulchritudo quodammodo cum proficiente proficiet. Pro capacitate enim humanorum sensuum, earum quoque species coaptatur, et vel terrena carnalibus, vel divina spiritalibus apparebit, ita ut hi quibus antea videbatur crassis quibusdam nebulis involuta, nec subtilitatem ejus deprehendere, nec fulgorem valeant sustinere. Sed ut hoc ipsum quod astruere nitimur, aliquo clarius pandatur exemplo, unum legis testimonium protulisse sufficiat, per quod etiam omnia praecepta coelestia secundum mensuram status nostri ad omne hominum genus probemus extendi. Scriptum est in lege: Non fornicaberis . Hoc ab homine carnalium adhuc obscenitatum passionibus obligato secundum simplicem litterae sonum salubriter custoditur. Ab eo autem qui jam ab hac actione lutulenta et impu
Abbreviated transcription (Latin):
inquit inmedio tui ꝓpħa aut qui somniũ uidisse se dicat: ⁊ pre¬
dixerit signũ atq portentũ. ⁊ euenerit quod locutꝰ ẽ: ⁊ dixerit
tibi. eamꝰ. ⁊ sequanur dos alienos quos ignoras ⁊ seruiamꝰ eis: non
aulias uerba ꝓpħȩ illiꝰ aut somniatoris: quia tẽptat uos dñs ds̃

Expanded text:
inquit, in medio tui pinquit, in medio tui pdixerit signum atque portentum, et evenerit quod locutus est, et dixerit tibi: Eamus, et sequamur deos alienos, quos ignoras, et serviamus eis: non audies ver
Abbreviated transcription (Latin):
diaboli. siue intcessu erroris humani quo nullꝰ in bac car¬
nẽ qui falli uelut homo non possit: ut ⁊ ille intdũ qui acrioris
ingenii. scientiȩq maioris ẽ. aliquid falium mente concipiat. ⁊
ille qui tardioris ingenii. ac minoris ẽ meriti rectius aliquid ue¬
suadeat: quod possit collatione alteriꝰ non egere. Nam etiam si
iudiciũ eiꝰ diabolica non fallat illusio: elationis tam̃ ⁊ suꝑbiȩ
grauiores laqueos non euadet. Quis enĩ hoc sibi absq ingenti
poterit usur pare ꝑnicie: cũ uas electionis in quo rꝑc ut ipse
ꝓfessus est loquebat᷑. ob noc solũmͦ se asserat ierosolunã conscen¬
disse: ut cũ suis coapostolis euuangelium quod gentibꝰ reuelante
et cooꝑante dño p̃dicabat. secreta examinatione conferret: Per
quod ostendit̾. non solũ unanimitatẽ atq concordiã ꝑ hec pcepta
seruari. uerum ⁊ cunctas diaboli aduersantis insidias. ⁊ illusionũ
eius laqueos non timeri

Expanded text:
diaboli siue intercessu erroris humani, quo nullus est in hac carne qui falli uelut homo non possit, ut et ille interdum qui acrioris ingenii scientiaeque maiori/ est aliquid falsum mente concipiat, et ille qui tardioris ingenii ac minoris est meriti rectius aliquid uenani tumore persuadeat quod possit conlatione alterius non egere. nam etiamsi iudicium eius dgraviores laqueos non evadet. Quis enim hoc sibi absque ingenti poterit usurpare pernicie, cum Vas electionis in quo Christus, ut ipse professus est , loquebatur, ob hoc solummodo se asserat Jerosolymam conscendisse, ut cum suis coapostolis Evangelium, quod gentibus, revelante et cooperante Domino, praedicabat, secreta examinatione conferret ? Per quod ostenditur non solum unanimitatem atque concordiam per haec praecepta servari, verum etiam cunctas diaboli adversantis insidias et illusionum ejus laqueos non timeri
Abbreviated transcription (Latin):
ua ꝓpter. ad conseruandã ꝑpetuã ⁊ indiuiduã caritatẽ. nichil
ꝓdest pͥmã causam amputasse discidii. quȩ nasci solet de rebꝰ transi¬
toriis atq caducis : ⁊ uniu̾sa despexisse carnalia. atq omĩũ quibꝰ nr
usus indiget rerũ. indiscretã cõmunionẽ fr̃ibꝰ ꝑmisisse: nͥ ⁊̃ scd̾am
quȩ sub spetie spũalium sensuũ nasci solet similit̾ abscidentes. ad qͥsi¬
erimꝰ in om̃ibꝰ humilẽ sensũ ⁊ consonas uoluntates.

Expanded text:
uapropter ad conseruandam perpetuam et indiuiduam caritatem nihil prodest primam causam amputasse discidii, quae nasci solet de rebus caducis atque terrenis, et uniuersa despexisse carnalia atque omnium quibus noster usus indiget rerum indiscretam conmunionem fratribus permisisse, nisi etiamquae sub specie spiritalium sensuum nasci solet, similiter abscidentes adquisierimus in omnibus humilem sensum et consonas uoluntates.
Abbreviated transcription (Latin):
cans radicitꝰ amputauerit: illud quod in actibꝰ apłoꝵ legimus
de unitate credentiũ. omi uirtute custodiens. multitudinis aũt
credentium erat cor unũ ⁊ anima una : nec quisquã eoꝵ quȩ pos¬
sidebant aliquid suũ ẽẽ dicebat. sed erant illis omĩa cõmunia :
Deinde quẽadmodũ ab eo seminariũ dissensionis exurget: qui
nͨ sue sed frĩs seruiens uoluntati. dñi atq auctoris sui fuerit
imitator effectꝰ. qui loquens ex ꝑsona hominis quẽ gerebat. non
Quo aũt mͦ. ullũ contentionis fomitẽ suscitabit. qui de intelligen¬
tia ac sensu suo non tam ꝓpͥo iudicio decreuit quã fr̃is cedere

Expanded text:
cans radicitus amputarit, illud quod in Actibus apostolorum legimus cans radicitus amputarit, illud quod in Actibus apostolorum legimus de unitate credentium omni uirtute custodiens: multitudinis autem credentium erat cor et anima una, nec quisquam eorum quae possidebant aliquid suum esse dicebat, sederant illis omnia conmunia? deinde quemadmodum ab eodem seminarium dissensionis exsurget, qui non suae, sed fratris seruiens uoluntati domini atque auctoris sui fuerit imitator effectus, qui loquens ex persona hominis quem gerebat non uquo autem modo ullum contentionis fomitem suscitabit, qui de intellegentia ac sensu suo non tam proprio iudicio quam fratris credere
Abbreviated transcription (Latin):
depulerit. Postremo illudẽ. quod generalẽ uitioꝵ om̃iũ ꝑemp¬
torem ẽẽ non dubiũ ẽ: ut se de hoc mundo credat cotidie migra¬
turum. Que ꝑsuasio non solũ nulła in corde tristiciã residere
ꝑmittet: uerũ ⁊̃ uniu̾sos concupiscentiaꝵ ac peccatoꝵ omĩum
cõpͥmet motꝰ. Hȩc gͥ quicũq tenuerit: amaritudinẽ irȩ atq dis¬
cordiȩ. nec pati poterit nec inferre. his aũt cessantibꝰ. cũ pͥmũ
ille ȩmulus caritatis. in cordibꝰ amicoꝵ tristiciȩ sensim uenena
subfuderit : necesse est ut frequentibꝰ iuuirgiis paulatĩ dilectione
tepefacta. amantium corda dui ex ulcerata quandoq dissociet.
Nam qui ꝑ callem p̃dictȩ directionis ingreditur. in quo ab amico
umquã suo poterit dissidere. q̃ui primã litiũ causam quȩ ex par¬
uulis rebus uilissim isq materiis generari solet. nichil suũ uendi¬

Expanded text:
depulerit. postremum illud est quod generale uitiorum omnium perempdepulerit. postremum illud est quod generale uitiorum omnium peremptorium esse non dubium est, ut se de hoc mundo credat cotidie migraturum. quae persuasio non solum nullam in corde tristitiam residere permittet, uerum etiam uniuersos concupiscentiarum ac peccatorum omnium conprimet motus. haec igitur quicumque tenuerit, amaritudinem irae atque discordiae nec pati poterit nec inferre. his autem cessantibus cum primum ille aemulus caritatis in cordibus amicorum tristitiae sensim uenena suffuderit, necesse est ut frequentibus iurgiis paulatim dilectione tepefacta amantium corda diu exulcerata quandoque dissociet. nam qui per callem . praedictae directionis ingreditur, in quo ab amico umquam suo poterit dissidere, qui primam litium causam, quae ei paruulis rebus uilissimisque materiis generari solet, nihil suum uindi
Abbreviated transcription (Latin):
rima gͥ sunt uerȩ amicitiȩ in contẽptu substantiȩ mun¬
dialis. ⁊ om̃iũ quas habemꝰ rerũ despectione. fundam ina.
serquã enĩ iniustũ atq impiũ ẽ: si post abrenunciatã mũd
u om̃iũ quȩ ineo sunt uanitatẽ. p̃ciosissimȩ tr̃iꝰ dilectioni sup¬
pellex uilisima quȩ suꝑfuit p̃feratur. Scd̃m ẽ. ut ita unsqsq
resecet uoluntates. ne se sapientẽ atq consultũ ẽẽ iudicans.
suis malit quã ꝓximi diffinitionibꝰ obedire. Tertiũ ẽ: ut sciat
omĩa etiam quȩ utilia ac necessaria estimat. postponenda bono
caritatis ⁊ pacis. Quartũ ẽ: ut credat nec iustis nec iniustis
de causis penitꝰ irascendũ. Quintũ: ut aduersus se iracundiam
fr̃is etiam sine ratione conceptã. eodem mͦ quo suã curare desi¬
deret: sciens ȩqualit̾ sibi ꝑniciosam alteriꝰ eẽ tͥsticiã. ae si adu̾sus
alium ipse moueat̾: nisi eam quantũ in se ẽ etiam de fr̃is m̃te

Expanded text:
rima igitur sunt uerae amicitiae in contemptu substantiae mundialis et omnium quas habemus rerum despectione fundamina. perquam enim iniustum atque inpium est, si post abrenuntiatam mundi et omnium quae in eo sunt uanitatem pretiosissimae fratris dilectioni supellex uilissima quae superfuit praeferatur. secundum est ut ita suas unusquisque resecet uoluntates, ne sapientem atque consultum esse se iudicans suis malit quam proximi definitionibus oboedire. tertium est ut sciat omnia, etiam quae utilia ac necessaria aestimat, postponenda bono caritatis ac pacis. quartum ut credat nec iustis nec iniustis de causis penitus irascendum. quintum ut aduersum se iracundiam fratris etiam sine ratione conceptam eodem modo quo suam curare desideret, sciens aequaliter sibi perniciosam alterius esse tristitiam acsi aduersus alium ipse moueatur, nisi eam, quantum in se est, etiam de fratris mente
Abbreviated transcription (Latin):
reconciliari fr̃i tuo ł ⁊ tc̃ ueniens offeres munꝰ tuũ. Nichil enim
proderit. si te quidẽ asseras non irasci. ⁊ credas ce illud implere
mandatũ quo dr̃. sol non occidat suꝑ iracundiã urãm.⁊ qui iras¬
citur fr̃i suo reus erit iudicio: alteriꝰ uͦ tristiciam quã delinire
tua mansuetudine potuisti. contumaci corde despicias. Codem
namq m̃. precepti dominici p̃uaricatione plecteris. Qui enĩ
contẽpni debere tristiciam: quia non int̾ est apud dm̃ qui om̃s
homines uult saluos fieri. utrũ te an alium ꝑdat. Unũ siqͥdem
cuiꝰlibet interitu ei nascitur detrimentũ: itidemq illi cui
omĩũ grata ꝑditio ẽ. unũ lucrũ uel tua uł frĩs morte conqui¬
ritur. NQuẽadmodũ postremo poterit uel tenuem frm̃ re¬
tinere tristicim: qui se credit cotidie immo continuo ab hoc
scło migraturum:

Expanded text:
reconciliare fratri tuo, et sic ueniens offers munus tuum? nihil enim reconciliare fratri tuo, et sic ueniens offers munus tuum? nihil enim proderit si te quidem adseras non irasci et credas te illud inplere mandatum quo dicitur: sol non occidat super iracundiam tuam, et: qui irascitur fratri suo, reus erit iudicio, alterius uero tristitiam quam delenire tua mansuetudine potuisti contumaci corde despicias. eodem namque modo praecepti dominici praeuaricatione plecteris. qui enim contemni debere tristitiam, quia non interest apud deum qui omnes homines uult saluos fieri, utrum te an alium quempiam perdas. unum siquidem cuiuslibet interitu ei nascitur detrimentum, itidemque illi cui omnium grata perditio est unum lucrum uel tua uel fratris morte conquiritur. quemadmodum postremo poterit uel tenuem contra fratrem retinere tristitiam, qui se credit cotidie, immo continuo ab hoc saeculo migraturum
Abbreviated transcription (Latin):
ta. euuangelicũ illud pii cordis humilitate consũmans. uerũptam̃
non sicut ego uolo. sed sicut tu uis: dut qua ratione aliquid quo
fr̃ mestificet admittet: qui bono pacis nichil iudicat ẽẽ p̃ciosius.
om̃s qr mei estis discipli. si dilectionẽ habueritis ad inuicẽ : Per
quã uelut speciali signaculo gregem ouium suaꝵ in hoc mundo
uoluit xp̃c agnosci: atq hoc acȩteris ut ita dixerim caractere discer¬
ni. ¶Qua uͦ ex causa uel in se recipere uel inalio residere rancorẽ
tristiciȩ sustinebit: cui sũma diffinicio est. iracundiȩ quę ꝑniciosa
et illicita est iustas causas ẽẽ non posse: eodemq se modo succensente
sibi fre orare non posse. quasi fr̃i suo ipse succenseat: irrogatã illã
adnĩ saluatoris humil semꝑ retiuens corde sententiam: Si offers
munꝰ tuũ ad altare: ⁊ ibi recordatꝰ fueris qd fr̃ tuus habet aliquid
aduersũ te: relinque ibi munꝰ tuũ ante altare.⁊ uade prius

Expanded text:
t euangelicum illud . pii cordis humilitate consummans: uerumtamen non sicut ego uolo sed sicut tu? aut qua ratione aliquid quo frater maestificetur admittet, qui bono pacis nihil iudicat esse pretiosius,omnes quod mei estis discipuli, si dilectionem habueritis inuicem, per quam uelut speciali signaculo gregem ouium suarum in hoc mundo uoluit Christus agnosci atque hoc a ceteris ut ita dixerim cni? Qua vero ex causa vel in se recipere vel in alio residere rancorem tristitiae sustinebit, cui summa definitio est, iracundiae, quae perniciosa et illicita est, justas causas esse non posse, eodemque se modo, succensente sibi fratre, orare non posse, cum quasi fratri suo ipse succenseat, irrogatam illam Domini Salvatoris humili semper retinens corde sententiam, Si offers munus tuum ad altare, et ibi recordatus fueris quod frater tuus habet aliquid adversum te, relinque ibi m
Abbreviated transcription (Latin):
eum. ñ intrabimꝰ s in platea manebimꝰ: continuo eiꝰ p̃cibꝰ conpel¬
lunt᷑ statutũ mutare sermonẽ: sicut scͥptũ subiungit. Et coegit
eos lothi et diuertert̃ ad
eum. Qui utiq si diuersuros
inuitantis petitionẽ simu¬
latoria excusatione renuerunt. Sin aut̃ ueracit᷑ excusa¬
bant. euidenter immutasse sententiã conꝓbant᷑. Quȩ utiq
disse: nisi ut istis erudiam exemplis. in definitionibꝰ nr̃is
non ꝑtinacit̃ ꝑ manere : sed eas arbitrio nr̃o debere subicere.
et ita iudiciũ nr̃m abonĩ legis uinculo liberũ conseruare.
ut promptũ sit ad sequendũ quocũq uocauerit salubre
consiliũ: non differat aut recuset. ad id quod utiliꝰ discre¬
tio salutaris inuenerit. absq ulla cunctatione transire.
Et ut ad sublimiora adhuc ascendamꝰ exempla: recũbentem in
lecto regẽ erechiam grauiq egritudine laborantẽ. ex ꝑsona

Expanded text:
eum: non intrabimus, sed in platea manebimus, continuo eius precibus conpeleum: non intrabimus, sed in platea manebimus, continuo eius precibus conpelluntur statutum mutare sermonem, sicut scriptura subiungit: et coegit eos Loth, et deuerterunt ad eum. qui utique si deuersuros inuitantis petitionem simulatoria excusatione rennuerunt : sin autem ueraciter excusabant, euidenter iamutasse sententiam conprobantur. quae utidiase, nisi ut istis erudiamur exemplis in definitionibus nostris non pertinaciter permanere, sed eas arbitrio nostro debere subicere et ita iudicium nostrum ab omni legis uinculo liberum conseruare, ut promptum sit ad sequendum quocumque uocauerit salubre consilium, nec differat ant recuset ad id quod utilius discretio salutaris inuenerit absque ulla cunctatione tEt ut ad sublimiora adhuc ascendamus exempla, decumbentem in lecto regem Ezechiam, gravique aegritudine laborantem, ex persona