comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
reͬnisi ut ⁊ iste sexus peccasse in necem
domini uideretur. ⁊ iste sexus redimere¬
tur ꝑ dñi passionem: & ido mislier re¬
surrectionis accepit pͥma mysterium.
⁊ mandata custodit: ut ueterem p̃uarica¬
tionis aboleret errorem. At ule negaur
eum. dicens. Mulier: non noui illum.
Quidam pio erga apłm petrum affectu
locum hunc int̃p̃tãtur. quas benedite¬
rit se illum non nosse. quem mens hu¬
mana nescit comp̃hendere: quia nemo
sciat filium nisi pater: iterumq inqui¬
situs dixerit o homo non sum. malens
se negare quam xp̃i: s ⁊ tercio int̃oga¬
tus dicens homo nescio quid dicis sig¬
nificauerit se sacrilegia illoꝵ nescire:
hoc est reꝓbando ⁊ execrando dampnare.
S hec quam friuola sit expositio. ⁊ dñs
qui se ueridica testatione ter negandũ
a petro p̃dixerat.⁊ ipse petrus insinuat.
qui se hec non de industria. s de sub¬
reptione locutũ subsequentib lacrimis

Expanded text:
re, nisi ut et iste sexus peccasse in necem re, nisi ut et iste sexus peccasse in necem Domini videretur, et iste sexus redimeretur per Domini passionem? Et ideo mulier resurrectionis accepit prima mysterium, et mandata custodit, ut veterem praevaricationis aboleret errorem. At ille negavit eum dicens: Mulier, non novi illum. Quidam pro erga apostolum Petrum affectu locum hunc ita interpretantur, quasi bene dixerit se illum non nosse quem mens humana nescit comprehendere, quia nemo sciat Filium nisi Pater . Iterum quoque inquisitus dixerit: O homo, non sum, malens se negare quam Christum. Sed et tertio interrogatus, cum ait: Homo, nescio quid dicis, significaverit se sacrilegia illorum nescire, hoc est reprobando et exsecrando damnare. Sed haec quam frivola sit expositio, et Dominus qui se veridica contestatione, ter negandum a Petro praedixerat, et ipse Petrus insinuat, qui se haec non de industria, sed de subreptione locutum, subsequentibus lacrymis
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ laudare docuit: ille t̾rene materiei
cayphe focus. in atrio flammis negandi
dnmn turbas accendit. Hoc moyses aureũ
ydoli caput: illo sedechias iheremie ꝓphe¬
tantis scripta cõbussit. Quicunq uitio¬
sum noxiumq in se extinguit incendi¬
um: potest dũo cantare. Quia factus sũ
sicut uter in pruina: iustificationes tu¬
as non sum oblitus. At qui flammã uir¬
tutum ꝑdit: audit a dño. Qñ abunda¬
uit iniquitas: refrigescet caritas mus¬
torum. Quo frigore torpens adhoram
apłs petrus. ꝑsequutoꝵ prunis calefie¬
ri cupiebat: quia temporalis cominodi so¬
latium ꝑfidorum societate querebat. S
ñ mora respectus a dño. tum ignem eoꝵ
corpore: tum infidelitatem corde reliquit.
Quem cum uidisset ancilla quedam sẽ¬
dentem ad lum̃. ⁊ eum fuiss intuita:
dixit. Et hic cum illo erat. Quid sib uult
quod pͥma eum ꝓdit ancilla. cum uir
utiq magis eum potuerint recognosce¬

Expanded text:
Deum laudare docuit. Ille terrena materia Deum laudare docuit. Ille terrena materia Caiphae fotus in atrio, flammis negandi Dominum turbas accendit. Hoc Moyses aureum idoli caput, illo Sedechias Jeremiae prophetantis scripta consumpsit. Quicunque vitiosum noxiumque in se exstinguit incendium, potest Domino cantare: Quia factus sum sicut uter in pruina, justificationes tuas non sum oblitus . At qui flammam virtutum perdidit, audit a Domino: Quoniam abundavit iniquitas, refrigescit charitas multorum . Quo frigore torpens ad horam apostolus Petrus persecutorum prunis calefieri cupiebat, quia temporalis commodi solatium perfidorum societate quaerebat. Sed non mora, respectus a Domino, cum ignem eorum corpore, tum infidelitatem corde reliquit. Quem cum vidisset ancilla quaedam sedentem ad lumen, et eum fuisset intuita, dixit: Et hic cum illo erat. Quid sibi vult quod prima eum prodit ancilla, cum viri utique magis eum potuerint recognosce
Abbreviated transcription (Latin):
erat negaturus. Neq enim negare posset:
si xp̃o ꝓximus adhesisset. Uerum in hoc
maxima nobis est ammiratione ueneran¬
d̾: quod dũm non reliquit etiam cũ time¬
ret. Quod enim timet nature ẽ. quod seqͥt᷑
deuotionis: quod negat obreptionis: qd̾
penitet fide. Auter. Quod ad passionem
euntem dñm alonge sequitur petrusͤ¬
significabat eccłiam secuturam quidem.
hoc ẽ imitaturam passiones dñi: s longe
differenter. Eccłia enim ꝓse patitur: at
ille ꝓ eccłia. Accenso autem igni in me¬
dio atrii. ⁊ circumscdentib illis: erat petrꝰ
in medio eoꝵ. Est dilectionis ignis: est ⁊
cupiditatis. De hoc dicitur. Ignem ueni
nuttere in terram᷑ ⁊ quid uolo nisi ut ar¬
deat: De illo. Ecce uos om̃s accendentes
ignem accincti flammis: ambulate in
lumine ignis ur̃i. ⁊ in flaminis quas suc¬
cendistis. Iste suꝑ credentes in cenaculo sy¬
on de celo descendens. uariis linguis

Expanded text:
erat erat si Christo proximus adhaesisset. Verum in hoc maxima nobis est admiratione venerandus, quod Jesum non reliquit, etiam cum timeret. Quod enim timet, naturae est: quod sequitur, devo tionis: quod negat, obreptionis: quod poenitet, fidei. Aliter, quod ad passionem euntem Dsignificabat Ecclesiam secuturam quidem, hoc est, imitaturam passiones Domini, sed longe differenter. Ecclesia enim pro se patitur, at ille pro Ecclesia. Accenso autem igne in medio atrio et circumsedentibus illis, erat Petrus in medio eorum. Est dilectionis ignis, est et cupiditatis. De hoc dicitur: Ignem veni mittere in terram, et quid volo, nisi ut ardeat ? De illo: Ecce vos omnes accendentes ignem accincti flammis, ambulate in lumine ignis vestri et flammis quas succendistis . Iste super credentes in coenaculo Sion de coelo descendens, variis linguis
Abbreviated transcription (Latin):
impiis uocib clamauert̃. non quidem ꝑ
semetipsos eum. s tam̃ ꝑ illum qui eoꝵ
clamore ad hoc nefas impulsus est. occide¬
runt. Quasi ad latronem existis cũ gla¬
diis ⁊ fustibͦ Cum cotidie uobiscum fue¬
rim in templo: non extendistis manus
in me. S hec ẽ hora ur̃a: ⁊ potestas tenẽ¬
brarum. Stultum ẽ inquit eum cũ gladi¬
is ⁊ fustib querere. qui ultro se ur̃is tradat
manib: ⁊ in nocte quasi letitantem ⁊ ue¬
stros oculos declinantem. ꝑ ꝓditorem inue¬
stigare: qui cotidie in templo doceat. Sed
ideo adu̾sum me in tenebri congregamim:
quia potestas ur̃a qua contra lucẽ mun¬
di armamini. in tenebris est. Comp̃hen¬
dentes autem eum: dixerunt ad domũ
p̃ncipis sacerdotum. Principem sacerdotũ
caypham significat: qui erat pontifex an¬
nĩ illius sicut iohannos euangłista testat᷑.
Petrus uero sequebatur eum a longe. Me¬
rito a longe sequebatur: qui iam ꝓrimo

Expanded text:
impiis vocibus clamaverunt, non quidem per impiis vocibus clamaverunt, non quidem per seipsos eum, sed tamen per illum qui eorum clamore ad hoc nefas impulsus est, occiderunt. Quasi ad latronem existis cum gladiis et fustibus? Cum quotidie vobiscum fuerim in templo, non extendistis manus in me. Sed haec est hora vestra et potestas tenebrarum. Stultum est inquit eum cum gladiis et fustibus quaerere, qui ultro se vestris tradat manibus; et in nocte quasi latitantem et vestros oculos declinantem per proditorem investigare, qui quotidie in templo doceat. Sed ideo adversum me in tenebris congregamini, quia potestas vestra qua contra lucem mundi armamini, in tenebris est. Comprehendentes autem eum duxerunt ad domum principis sacerdotum. Principem sacerdotum Caipham significat, qui erat pontifex anni illius, sicut Joannes evangelista testatur. Petrus vero sequebatur a longe. Merito a longe sequebatur, qui jam proximus
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ magistratus templi. ⁊ seniores. Querit᷑
quomodo ih̃c puncipes saccrdotũ. magistra¬
tus templi ⁊ seniores qui ad se uenerint.
alloqui dicatur: qui apud alios euange¬
listas non ipsi uenisse ucrum in atrio ca¬
yphe expectantes ministros misisse ꝑhi¬
bentur. S quia pontifices. pharisei ⁊ sẽ¬
mores. ita de domini nece agebant. ut ue¬
uit ipsi a sanguine eius uiderent᷑ in noxii.¬
dicentes non tradat᷑ ꝑnos. s ꝑ discipulũ
suum: non comp̃hendatur a nobis. s a
tribuno turbis ꝙ:ͥ ñ a nobis ꝓ illo barrabas.
mũ non a nobis s a p̃side dampnet᷑ neq
nr̃a. s romane militie manu cruci affi¬
gatur: uolens euangłista eos maxime
quoꝵ cuncta consilio grrebantur. sangni¬
nis eius ostendere reos. dicit pͥncipes sa¬
cerdotum ⁊ magistratus templi ⁊ senioreᷤ.
ad comp̃hendendum uenisse saluatore:
ut hinc conici daretur. quia sicut illi ñ ꝑ
quam ipsi in sue ussionis potestate uene¬
runt: sic om̃s qui crucifigendum eum

Expanded text:
agistratus templi, et seniores. Quaeritur quomodo Jesus principes sacerdotum, magistratus templi, et seniores qui ad se venerint alloqui dicatur, qui apud alios evangelistas non ipsi venisse, verum in atrio Caiphae exspectantes, ministros misisse perhibentur. Sed quia pontifices, Pharisaei et seniores ita de Domini nece agebant, ut velut ipsi a sanguine ejus viderentur innoxii: Non tradatur per nos, sed per discipulum suum, non comprehendatur a nobis, sed a tribuno turbisque; non a nobis pro illo Barabbas, mum non a nobis, sed a praeside damnetur, neque nostra, sed Romanae militiae manu cruci affigatur: volens evangelista eos maxime quorum cuncta consilio gerebantur sanguinis ejus ostendere reos, dicit principes sacerdotum et magistratus templi et seniores ad comprehendendum venisse Salvatorem, ut hinc conjici daretur quia sicut illi non per quam ipsi in suae jussionis potestate venerunt? sic omnes qui crucifigendum eum
Abbreviated transcription (Latin):
tib pandat Uerum eadẽ dextra auris.
un his qui ex codem ppło credere maluert̃:
diuine dignatione pietatis pristino ẽ resti¬
tuta officio. Aliter. Aurs ꝓ dño amputa¬
ta ⁊ a dño sanata. significat auditum
ablata uetustate renouatum: ut sit ĩ no¬
uitate sp̃c ⁊ non inuetustate lutere Qd̾̃
quo nomine seruus ille uocabatur: rex
siue regnaturus interpretatur. Quod au¬
tem seruus inuentus est: ⁊ hoc ꝑtinet ad
illam uetustatẽ que in seruitute generat.

Expanded text:
tibus pandat. Verum eadem dextra auris tibus pandat. Verum eadem dextra auris in his qui ex eodem populo credere maluerunt, divinae dignatione pietatis pristino est restituta officio. Aliter, auris pro Domino amputata et a Domino sanata significat auditum ablata vetustate renovatum, ut sit in novitate spiritus et non in vetustate litterae. Quod quo nomine servus ille vecabatur, rex sive regnaturus interpretatur. Quod autem servus inventus est, et hoc pertinet ad illam vetustatem, quae in servitutem generat
Abbreviated transcription (Latin):
ait uii iħc. conuerte gladium tuum: qd̾
post factum apparet dixisse dñm. & cũ
tetigiss auriculam eius: sanauit eum.
Nunquam pietatis sue dñs obliuiscit᷑:
qui etiam hostes suos non patitur uul¬
nerari. Iu uisto uulnera infert: ille
ꝑsecutoꝵ uuinera sanat: mistice docens
⁊ ipsoᷤ si conuertantur posse sanari. qui
in sue sunt mortis consensionẽ uulnera¬
t. Iuxta aliegoriam seruus iste ppłs ẽ uide¬
orum: principib sacerdotum indebito
mancipatus õbsequio: adeo ut iloꝵ su¬
asu barraban dimitri: ihm̃ uero quem
pauloante osanna concinentes filium
dauid regemq clamabant. peterent cru
cifigi. Qui in domini passione dextram
auriculam. id est spiritalem legis uitel¬
ligentiam ꝑdidit: sinistra tantum. hoc
est uilitate lutere contentus. Que uide¬
licet auris perri gladio deciditur: ñ qd
ille sensum intelligendi audientib tol¬
lat: s diuino ablatum uidicio negligen¬

Expanded text:
ait illi Jesus: converte gladium, quod ait illi Jesus: converte gladium, quod post factum apparet dixisse Dominum. Et cum tetigisset auriculam ejus, sanavit eum. Nunquam pietatis suae Dominus obliviscitur, qui etiam hostes suos non patitur vulnerari. Illi justo mortem inferunt, ille persecutorum vulnera sanat: mystice docens et ipsos si convertantur posse sanari, qui in suae sunt mortis consensione vulnerati. Juxta allegoriam servus iste populus est Judaeorum, principibus sacerdotum indebito mancipatus obsequio, adeo ut illorum suasu Barabbam dimitti, Jesum vero quem paulo ante hosanna concinentes filium David regemque clamabant, peterent crucifigi. Qui in Domini passione dexteram auriculam, id est, spiritalem legis intelligentiam perdidit, sinistra tantum hoc est utilitate litterae contentus: quae videlicet auris Petri gladio deciditur, non quod ille sensum intelligendi audientibus tollat, sed divino ablatum judicio negligen
Abbreviated transcription (Latin):
ponit dixisse dominum conu̾te gladiũ
tuum in locum suum. om̃s eñi qui ac¬
ceꝑint gladium gładio ꝑibunt: intelliga¬
tur potius totum factũ quo usus ẽ gła¬
dio petrus. dño displicuisse. Illud enĩ ue¬
rius est. quod cum eum int̾rogassent dicen¬
tes dñe si ꝑcutimus in gladioi tunc respõ¬
dit sinite usq huc. id est ñ uos moueat
quod futurum est: ꝑmittend st̃ huc usq
ꝓgredi. hoc est ut me app̃hendant. ⁊ imple¬
antur que de me scripta sunt: s int̃ mo¬
ras uerboꝵ introgantium dñm ⁊ illius
respondentis. petrus defensionis auidita¬
te maiore ꝓ domino cõmotione ꝑcussit:
s non potuerunt etiam simul dici: que
simul fieri potuerunt Non enim diceret
respondens autem ihẽ: nisi illoꝵ int̾̃roga¬
tioni responderet. Nam de facto petri
quid iudicauerit. maths solus dicit: ubi
etiam non dixit math̾s. respondit ihe pe¬
tro. conuerte gladium tuũ: s dixit. tunc

Expanded text:
ponit dixisse Dominum: Converte gladium ponit dixisse Dominum: Converte gladium tuum in locum suum; omnes enim qui acceperint gladium, gladio peribunt ; intelligebatur potius totum factum, quo usus est gladio Petrus Domino displicuisse. Illud enim verius est, quod cum eum interrogassent dicentes: Domine, si percutimus in gladio? tunc respondit: Sinite usque huc, id est, non vos moveat quod futurum est, permittendi sunt hucusque progredi, hoc est, ut me apprehendant, et impleantur quae de me scripta sunt. Sed inter moras verborum interrogantium Dominum et illius respondentis, Petrus, defensionis aviditate, majore pro Domino commotione percussit. Sed non potuerunt etiam simul dici quae simul fieri potuerunt. Non enim diceret: Respondens autem Jesus, nisi illorum interrogationi responderet. Nam de facto Petri quid judicaverit, Matthaeus solus dicit. Ubi etiam non dixit Matthaeus: Respondit Jesus Petro: Converte gladium tuum, sed dixit: Tunc
Abbreviated transcription (Latin):
homuinis esse uoluit. & quasi dicat. ꝓpt̃
te suscepi ingrate. quod tradis. Int̾rogati¬
ue sane ꝓnuntiandum puto: quasi aman¬
tis affectu corripiat ꝑditorem. Iuda᷑. os¬
culo filium hominis tradis: Hoc ẽ amo¬
ris pignore uulnus infligis: ⁊ caritatis
officio sangiuinem fundis: ⁊ pacis instiu¬
mento mortem irrogas: seruus dum:
discipuluᷤ ꝓdis magistrum: electꝰ aucto¬
rem. Uidentes autem hii qui cura ipsũ
erant quod futurũ crat: dixert̃. Dñt
ex illis seruum pͥncipis sacerdotum: ⁊
amputauit auriculam eius dextram.
Petrus hoc fecit ut ioħes euangelista do¬
cet: eodem nuirum mentis ardore
quo cetera fec̾at. Sciebat enm: quomͦ
finces puniendo sacrilegos. mercedem u¬
sticie ⁊ sacerdotii ꝑhennis acceperit. Qd̃
uͦ sequitur. respondens autẽ ihc̃ ait. sini¬
te usq huc: non ita sentiendum est. q̃si
placuerit ei usq huc factum. s ampluis
fieri nolucrit: cum in uerbis que matħs

Expanded text:
hominis esse voluit. Et quasi dicat: Propter hominis esse voluit. Et quasi dicat: Propter te suscepi, ingrate, quod tradis. Interrogative sane pronuntiandum puto, quasi amantis affectu corripiat proditorem. Juda, osculo Filium hominis tradis? hoc est, amoris pignore vulnus infligis, et charitatis officio sanguinem fundis, et pacis instrumento mortem irrogas, servus Dominum, discipulus prodis magistrum, electus auctorem? Videntes autem hi qui circa ipsum erant, quod futurum erat, dixerunt ex illis servum principis Sacerdotum, et amputavit auriculam ejus dexteram. Petrus hoc fecit, ut Joannes evangelista docet, eodem nimirum mentis ardore, quo caetera fecerat. Sciebat enim quomodo Phinees puniendo sacrilegos mercedem justitiae et sacerdotii perennis acceperit. Quod vero sequitur: Respondens autem Jesus, ait: Sinite usque huc. Non ita sentiendum est, quasi placuerit ei usque huc factum, sed amplius fieri noluerit, in verbis quae Matthaeus
Abbreviated transcription (Latin):
illis. Quid dormitis: Surgite ⁊ oratẽ
ne intretis intemptationẽ: id ẽ ne ĩ uos
calix mee passionis incumbat. Ubi liqui¬
do demonstrat quia ⁊ ꝑ illis orauerit:
quos ⁊ ipsos sedulo monet orationum
suarum iuigilando ⁊ orando existere par¬
titipes. Adhiic eo ioquente. ecce turba: ⁊
qui uocabatur uidas unus de duodecim.
antecedob̾at cos. & aꝑpinquauit ih̃u:
ut oscularetur cum. Quare oscularetur
alii euangeliste manifestant: hoc c̃ ut
hoc indicio dinoscere possint ipsum esse
quem traderet. Suscepit autem dominꝰ
osculum traditoris: non quo simulare
nos doceat. s ne ꝓditionem fugere ui¬
deatur: simul ⁊ illud dauincum com¬
plens. Cum his qui oderant pacem: cr̃ã
pacificus. Ih̃c autem dixit ei. Iuda᷑. os¬
culo filium hominis tradis: filium
inquit hominis tradis: quia caro non
diuinitas comp̃hendit᷑. Illud tamen plꝰ
confiitat ingratum: quod eum tradiderit.
qui cum eẽt dĩ filius ꝓpt̃ nos tam̃ filius

Expanded text:
illis: Quid dormitis? Surgite, et orate, illis: Quid dormitis? Surgite, et orate, ne intretis in tentationem. Id est, ne in vos calix meae passionis incumbat. Ubi liquido demonstrat, quia et pro illis oraverit, quos et ipsos sedulo monet, orationum suarum vigilando et orando existere participes. Adhuc eo loquente, ecce turba, et qui vocabatur Judas unus de duodecim, antecedebat eos, et appropinquavit Jesu, ut oscularetur eum. Quare osculetur alii evangelistae manifestant, hoc est, ut hoc indicio dignoscere possint ipsum esse quem traderet. Suscipit autem Dominus osculum traditoris, non quo simulare nos doceat, sed ne proditionem fugere videatur, simul et illud Davidicum complens: Cum his qui oderunt pacem, eram pacificus . Jesus autem dixit ei: Juda, osculo Filium hominis tradis. Filium, inquit, hominis tradis, quia caro, non divinitas, comprehenditur. Illud tamen plus confutat ingratum, quod eum tradiderit, qui cum esset Dei Filius, propter nos tamen Filius
Abbreviated transcription (Latin):
num mutare ñ possit. & factus ẽ sudor
eurs sicut gutte sanguinis: decurrentis
in terram. Nemo sudorem hunc infirmi¬
tati deputet. quia ⁊ contra naturam est
sudare sanguinem:neq ad heresim in¬
firmitatis ꝑtinere ullomodo poterit. qd̾
adu̾sum heresim fantasia mentientẽ
ꝓficit. ꝑ sudorem sanguinis ad corporis
ueritatem: s potius intelligat ꝑ irriga¬
tam sacratamq cius sanguinẽ t̾ram.
ñ sib qui nouerat s nobis aꝑte decla¬
ratum. quod effectum iam sue p̃cis ob¬
tineret: ut fidem uidelicet discipuloꝵ
quam terrena ad huc fragilitas argu¬
ebat. suo sanguine purgaret: ⁊ quicqͥd
illa scandali de eius morte ꝑtuliss. hoc
ipse totum moriendo deleret: unno u¬
niu̾sum late terraꝵ orbem peccatis
mortuum. sua morte innoxia celestem
resuscitaret ad uitam. & cum surrexiss
ab oratione. ⁊ ueniss ad discipulos suos:
inuenit eos dormientes p̃tristicia. & att

Expanded text:
num mutare non possit. Et factus est sudor num mutare non possit. Et factus est sudor ejus sicut guttae sanguinis decurrentis in terram. Nemo sudorem hunc infirmitati deputet, quia et contra naturam est sudare sanguinem. Neque ad haeresim infirmitatis pertinere ullo modo poterit, quod adversus haeresim phantasma mentientem proficit, per sudorem sanguinis ad corporis veritatem. Sed potius intelligat per irrigatam sacratamque ejus sanguine terram, non sibi qui noverat, sed nobis aperte declaratum, quod effectum jam suae precis obtineret, ut fidem videlicet discipulorum quam terrena adhuc fragilitas arguebat, suo sanguine purgaret; et quidquid illa scandali de ejus morte pertulisset, hoc ipse totum moriendo deleret, imo universum late terrarum orbem peccatis mortuum sua morte innoxia, coelestem resuscitaret ad vitam. Et cum surrexisset ab oratione, et venisset ad discipulos suos, invenit illos dormientes
Abbreviated transcription (Latin):
resurgendo calcauit: humanitatem suã
ctiam maiestatib archangłoꝵ suꝑposuit.
Certe siquid sibi heresis ex hoc blanditur.
ut infirmum affirmet cui opꝰ fuerit angłi¬
confortantis auxilio: menunerit creato¬
rem angelorum creature sue ñ eguisse p̃¬
sidioͬ quippe qui si uellet duodecun mi¬
lia legidnum de celis angłoꝵ deduceret:
tum deinde necessario eo modo conforta¬
tum. quo ⁊ tristem esse. Nam si nobis
tristis est. id est ꝓpter nos tristis est: ne¬
cesse est ut ⁊ ꝓpter nos sit confortatus. ⁊
nobis. & factus inagonia: ꝓlixius ora¬
bat. Quid ꝓ se ille cum agonia peteret᷑:
qui in terris positus celestia cum potesta¬
te tribuebat: S aꝑꝓpinquante morte
nr̃e mentis in se certamen exp̃ssit: qui
ium quandam terrons ac formidinis
paumur. cum ꝑ solutionem carnis et̃no
iudicio ꝓpinquamus. Neq enun t̃c cu¬
iuslibet anima umnmerito terretur: qͣndo
post pusillum hoc inuenit. quod ineter¬

Expanded text:
resurgendo calcavit, humanitatem suam resurgendo calcavit, humanitatem suam etiam majestatibus archangelorum superposuit. Certe si quid sibi haeresis ex hoc blanditur, ut infirmum affirmet cui opus fuerit angeconfortantis auxilio, meminerit Creatorem angelorum creaturae suae non eguisse praesidio. Quippe qui, si vellet, duodecim millia legionum de coelis angelorum deduceret. Tum deinde necessario eo modo eum confortatum, quo et tristem esse. Nam si nobis tristis est, id est, propter nos tristis est, necesse est ut et propter nos sit confortatus et nobis. Et factus in agonia, prolixius orabat. Quid pro se ille cum agonia peteret, qui in terris positus coelestia cum potestate tribuebat? Sed, appropinquante morte, nostrae mentis in se certamen expressit, qui vim quamdam terroris ac formidinis patimur, cum per solutionem carnis aeterno judicio propinquamus. Neque enim tunc cujuslibet anima immerito terretur, quando post pusillum hoc invenit, quod in aeter
Abbreviated transcription (Latin):
saluator infirmantium in se uocẽ sũpsit
dicens. pater si uis transfer calicem istũ
a me. eoꝵq timorem ut abstraheret susce¬
pit: ⁊ rursus ꝑ obedientiam fortitudinẽ
mentis ostendens ait uerumptam̃ non
mea uoluntas. s tua fiat: ut cum hoc
imminet quod fieri nolumus. sic ꝑ infir¬
mitatem petamus ut non fiat: quatinus
ꝑ fortitudinem parati simus. ut uoluntas
conditoris nr̃i etiam contra uoluntatem
nr̃am fiat. Apparuit autem angłs de celo:
confortans eum. Alibi legimus: quia an¬
geli accesserunt ⁊ ministrabant ei. In do¬
cumento gͦ utriusq nature. ⁊ ei angli mi¬
nistrasse. ⁊ eum angls confortasse describi¬
tur: qm̃ qui us̃ ante scła extitit᷑. homo fa¬
ctus est infine scłoꝵ. Qui ⁊ pͥusquam ꝑre
surrectionis exaltaretur glãm. diuinitate
suꝑ angłos fuit: s tamen cib angłis ut
scriptum est humanitate minorat᷑: ex qua
⁊ morti succubuit. At postquam mortem

Expanded text:
Salvator, infirmantium in se vocem sumpsit, Salvator, infirmantium in se vocem sumpsit, dicens: Pater, si vis, transfer calicem istum a me, eorumque timorem ut abstraheret, suscepit. Et rursus per obedientiam, fortitudinem mentis ostendens, ait: Verumtamen non mea voluntas, sed tua fiat. Ut cum hoc imminet quod fieri nolumus, sic per infirmitatem petamus, ut non fiat, quatenus per fortitudinem parati simus ut voluntas Conditoris nostri etiam contra nostram voluntatem fiat. Apparuit autem illi angelus de coelo, confortans eum. Alibi legimus quia angeli accesserunt, et ministrabant ei. In documento ergo utriusque naturae, et ei angeli ministrasse, et eum angelus confortasse describitur, quoniam qui Deus ante saecula exstitit, homo factus est in fine saeculorum. Qui et priusquam per resurrectionis exaltaretur gloriam, divinitate super angelos fuit, sed tamen ab angelis, ut scriptum est, humanitate minoratus , ex qua et morti subjacuit. At postquam mortem
Abbreviated transcription (Latin):
iusticiam om̃i credenti. Dater. siuis tnͣs¬
fer calicem istum a me. Uerumptam̃
non mea uoluntas: s tua fiat. Transfer¬
ri a se calitem postulat᷑: non quidẽ timore
patiendi s miscd̾ia pͥoris ppłi: ne ab illo bi¬
bat calicem ꝓpinatum. Unde ⁊ signant᷑
non dixit trausfer a me calicem s calicẽ
istum. hoc ẽ ppłi uideoꝵ: qui excusationẽ
ignorantie habere non potest si me occĩde¬
rit̾. habens iegem ⁊ ꝓpħ̾as qui me cotidie
uaticinantur. Fttamen reuertens in se¬
metipsum. quod ex hominis ꝑsona tre¬
pidanter ienuerat: ex dĩ fuii potestate ꝯ¬
firmat. Uerumptamen ñ mca uoluntas:
s tua fiat. Non inquit hoc fiat quod hu¬
mano affectu loquor: s ꝓpt̃ quod ad ter¬
ras tua uoluntate descendi. Si gͦ inquit
fieri potest. ut sine interitu uideorum cre¬
dat gentium multitudo: passionẽ recuso.
Sin autem illi excecandi sunt ut õs gen¬
tes uideant: non mea pat̃ uoluntas. sed
tua fiat. Aliter. Appropinquans passioni

Expanded text:
justitiam omni credenti. Pater, si vis, transfer calicem istum a me. Verumtamen non mea voluntas, sed tua fiat. Transferri a se calicem postulat, non quidem timore patiendi, sed misericordia prioris populi, ne ab illo bibat calicem propinatum. Unde et signanter non dixit Transfer a me calicem, sed, calicem istum, hoc est populi Judaeorum, qui excusationem ignorantiae habere non potest si me occiderit, habens legem et prophetas, qui me quotidie vaticinantur. Et tamen revertens in semetipsum, quod ex hominis persona trepidanter tenuerat, ex Dei filii potestate confirmat. Verumtamen non mea voluntas, sed tua fiat. Non inquit hoc fiat, quod humano affectu loquor, sed propter quod ad terras tua voluntate descendi. Si ergo inquit fieri potest, ut sine interitu Judaeorum credat gentium multitudo, passionem recuso. Sin autem illi excaecandi sunt, ut omnes gentes videant, non mea, Pater, voluntas, sed tua fiat. Aliter: Appropinquans passioni
Abbreviated transcription (Latin):
euis: miscrunt sortes: & stabat ppłs spe¬
ctans. Hec cuangłista iohannes plenius
exponit: quia scilicet milites cetera ĩ qua¬
tuor partes iuxta suum numerum diui¬
dentes: de tunica que inconsutilis erat
desuꝑ contexta ꝑtotum sortẽ miserunt.
Quadriꝑtita aũ uestis dñi quadriꝑtitam
eius figurauit eccłiam. toto scilicet qui
quatuo partib constat terraꝵ orbe diffu¬
sam: ⁊ om̃ib eisdem partib equalit᷑ id c̃
concorditer distributam: tunica uero illa
sortita omnium partium significat un¬
tatem. que caritatis uinculo continetur.
tiorem habet uiam. ⁊ suꝑeminet scientie.
⁊ suꝑ omĩa p̃cepta est: merito uestis qua
significat᷑. desuꝑ contexta ꝑhibet᷑. In sorte
auteni:quid nisi dĩ gr̃a commendata est
Sic quippe in uno ad om̃s ꝑuenit cũ sors
om̃ib placuit: quia ⁊ dĩ gr̃a in unitati
ad om̃s ꝑuenit. & cum sors muttitur:

Expanded text:
ejus, miserunt sortes. Et stabat populus speejus, miserunt sortes. Et stabat populus spectans. Haec Evangelista Joannes plenius exponit, quia scilicet milites caetera in quatuor partes juxta suum numerum dividentes, de tunica quae inconsutilis erat desuper contexta per totum, sortem miserunt. Quadripartita autem vestis Domini quadripartitam ejus figuravit Ecclesiam, toto scilicet, qui quatuor partibus constat, terrarum orbe diffusam, et omnibus eisdem partibus aequaliter, id est, concorditer, distributam. Tunica vero illa sortita omnium partium significat unitatem, quae charitatis vinculo continetur. tiorem habet viam, et supereminet scientiae, et super omnia praecepta est , merito vestis qua significatur desuper contexta perhibetur. In sorte autem quid, nisi Dei gratia commendata est? Sic quippe in uno ad omnes pervenit, cum sors omnibus placuit, quia et Dei gratia in unitate ad omnes pervenit, et cum sors mittitu
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ ipsoꝵ ẽ regnum celorum. Ihẽ autem
dicebat. Pater dunitte illis: non eñĩ sci¬
unt quid faciunt. Quia lucas ꝑ uituli
typũ sacerdotium xp̃i scribere disposuit:
troni confitenti paradysi ianuam pandit:
Neq enim putandum est eum hec patr̃e
frustra orasse: s in eis uimirum qui post
eius passionem credidere. quod orabat im¬
petrasse. Notandum sane quod non ꝓeis
qui liuoris ac suꝑbie stimulis accensi qũe
filium dĩ intellexere. crucifigere quam
confiteri maluerunt: s ꝓ eis utiq qui ze¬
lum dĩ habentes sed non scdm̃ scientiam.
nesciere quod fecer̃t. patri p̃ces obtulerit.
S ⁊ iohannes apłs dicit. Est peccatum
ad mortemr: nori ꝑ ulo dico ut roget quis.
& si necdum potes: saltem caue ne contra
illos orare p̃sumas. Sic etenim cotidiam᷑
ꝓfectib auctus: ⁊ adillud quandoq dño
adiuuante ꝑuenies. ut etiam ꝓulis int¬
cedere possis. Diuidentes uero uestim̃ta

Expanded text:
m ipsorum est regnum coelorum . Jesus autem m ipsorum est regnum coelorum . Jesus autem dicebat: Pater, dimitte illis, non enim sciunt quid faciunt. Quia Lucas per vituli typum sacerdotium Christi scribere disposuit, troni confitenti paradisi januam pandit. Neque enim putandum est eum haec Patrem frustra orasse, sed in eis nimirum qui post ejus passionem credidere quod orabat impetrasse. Notandum sane quod non pro eis qui, livoris ac superbiae stimulis accensi, quem Filium Dei intellexere crucifigere quam confiteri maluerunt, sed pro eis utique qui, zelum Dei habentes, sed non secundum scientiam , nesciere quod fecerunt , Patri preces obtulerit. Sed et Joannes apostolus dicit: Est peccatum ad mortem, non pro illo dico ut roget quis .et si necdum potes, saltem cave ne contra illos orare praesumas. Sic enim quotidianis profectibus auctus, et ad illud quandoque, Domino juvante, pervenies, ut etiam pro illis intercedere possis. Dividentes vestimenta
Abbreviated transcription (Latin):
participationẽ tante gr̃e aliꝰ sic. aliꝰ aũ sic. suꝑ¬
eminentẽ uero scientie caritate xp̃i. eam
ꝓfecto ub pax illa ẽ. que p̃cellit omnem
intellectum. & latrones: unum a dextuis
⁊ alium asunstris. Latrones qui cũ dño
sunt hinc inde crucifixi: significant eos
qui sub fide ⁊ confessione xp̃i. uel agoñe
martyrii uel continenne artioris insti¬
tuta subeunt. S quotquot hec ꝑ eterna
solum celestiq gła gerunt: hi ꝑfecto dex¬
tri latronis merito ⁊ fide designantur.
At qui uel humanẽ laudis intuitu. uł
qualibet minus digna intentione sclõ
abrenuntiant. non immerito blasphe¬
matoris ⁊ sinistri latronis mentẽ ⁊ actus
imitantur: de qualib dicit apłs. Si tra¬
didero corpꝰ moum ut ardcam: si dedero
om̃s facultates meas in cibos pauperũ:¬
si alia muita alia fecero caritatẽ autem ñ
habeam: nichil michi ꝓdest. At uero bea

Expanded text:
participationem tantae gratiae alius sic alius autem sic; supparticipationem tantae gratiae alius sic alius autem sic; supereminentem uero scientiae caritatem Christi eam profectointellectum. Et latrones unum a dextris, et alium a sinistris. Latrones qui cum Domino sunt hinc inde crucifixi significant eos qui sub fide et confessione Christi, vel agonem martyrii, vel quae continentiae arctioris instituta subeunt. Sed quotquot haec pro aeterna solum coelestique gloria gerunt, hi profecto dextri latronis merito et fide designantur. At qui vel humanae laudis intuitu, vel qualibet minus digna intentione saeculo abrenuntiant, non immerito blasphematoris et sinistri latronis mentem et actus imitantur. De qualibus dicit Apostolus: Si tradidero corpus meum ut ardeam, si dedero omnes facultates meas in cibos pauperusi alia multa fecero, charitatem autem non habeam, n
Abbreviated transcription (Latin):
dine: ꝑseuerantiam sc̃e conu̾sationis usq
in finem. In altituidine: spem celestium
p̃mioꝵ. In ꝓfundo inscrutabilia iudicia
dĩ: unde ista gr̃a in homines uenit. &
hec ita coaptantur sacram̃to crucis: ut ĩ
iatitudine accipiatur transu̾sum lignum
quo extendunt᷑ manus. ꝓpt̃ operũ signi¬
ficationem. In longitudine: ab ipso usq
ad terram ubi totum corpꝰ crucifixũ stare
uidetur: quod significat ꝑsistere. Hoc ẽ lon¬
ganimit̃ ꝑmauere In altitudine. ab ipso
transuerso ligno sursum u̾sus eminet¬
ne illa oꝑa bona atq in eis ꝑseuerantia.
ꝓpter beneficia dĩ terrena actemporalia fa¬
cienda credant᷑ : s potius ꝓpt̃ illud quod dẽ¬
suꝑ sempimnum sperat fides que ꝑdilecti¬
onem oꝑatur: In ꝓfundo autem. pars illa
ligni que in t̾re abdito defixa latet. s inde
consurgit illud om̃t quod cininet: sicut
ex occulta dĩ uoluntate uocat᷑ homo ad

Expanded text:
dine, perseverantiam sanctae conversationis usque dine, perseverantiam sanctae conversationis usque in finem; in altitudine, spem coelestium praemiorum; in profundo, inscrutabilia judicia Dei. Unde ista gratia in homines venit, et haec ista coaptantur sacramento crucis, ut in latitudine accipiatur transversum lignum quo extenduntur manus, propter operum significationem; in longitudine ab ipso usque in terram, ubi totum corpus crucifixum stare videtur; quod significat persistere, hoc est, longanimiter permanere; in altitudine, ab ipso transverso ligno sursum versus ne illa opera bona atque in eis perseuerantia propter beneficia dei terrena ac temporalia facienda credantur sed potius propter illud, quod desuper sempiternum sperat fides, quae per dilectionem operatur; in profundo autem pars illa ligni, quae in terrae abdito defixa latet, sed inde consurgit omne illud, quod eminet, sicut ex occulta dei uoluntate uocatur homo ad
Abbreviated transcription (Latin):
omnium salute quasi noxiꝰ int noxios
crucifigitur: ut ubi abundauit peccatum.
suꝑhabundet gr̃a. Qualiter sane dñs
in cruce sit positus. quid ue eadẽ sacratis¬
sumi corporis positio regalis in se typi
contineat: scdulius in paschali cãrmi¬
ne puichre uersib dixit. Neue quis
ignoret: speciem crucis ẽẽ colendam. Que
dominum portauit ouans: ratione po¬
tenti. Quatuor inde plagas: quadrati
couigit orbis. Splendidꝰ auctoris. de uer¬
tice fulget eous. Occiduo sacre:lambunt᷑
sydere plante: Aicton dextra tenet: me¬
dium icua erigit axem. Cunctaq do m̃¬
bris. iuuit natura crcantis. & cruce cõ¬
plexum: xp̃c regit undiq mundũ. Mora¬
lem quoq sacroscẽ crutis figuram descri¬
bit apłs: ub ait. In caritate rabicat ⁊ fun¬
dati: ut possitis comp̃hendere cum omnib seĩs
que sit latitudo. longitudo. altitudo.⁊ ꝓfun
bona oꝑa caritatis significat. In longitu¬

Expanded text:
omnium salute quasi noxius inter noxios omnium salute quasi noxius inter noxios crucifigitur, ut ubi abundavit peccatum superabundet gratia. Qualiter sane Dominus in cruce sit positus, quidve eadem sacratissimi corporis positio regalis in se typi contineat, Sedulius in paschali carmine pulchre versibus dixit: Neve quis ignoret speciem crucis esse colendam, Quae Dominum portavit ovans ratione potenti, Quatuor inde plagas quadrati colligit orbis. Splendidus auctoris de vertice fulget Eous, Occiduo sacrae lambuntur sidere plantae. Arcton dextra tenet, medium laeva erigit axem, Cunctaque de membris vivit natura creantis, Et cruce complexum Christus regit undique mundum. Moralem quoque sacrosanctae crucis figuram describit Apostolus, ubi ait: In charitate radicati et fundati, ut possitis comprehendere cum omnibus sanctis quae sbona opera charitatis significat; in longitu
Abbreviated transcription (Latin):
appellatus. fructus gr̃e duodenos ꝑ sin¬
gulos menses affero. sineigne passioĩs
amundo non exeoͬ quid putas eos ma¬
nere tormenti. qui fructib uacui. ipsum
insuꝑ iuite lignum flamimis dare non
quam cum eo ut interficerent᷑: ut im¬
pleretur qͦd ait. & cum iniquis depitta¬
tus est. S ille cum iniquis deputatus
est ii morte. ut iniquos iustificaret in
resurroctione: qui cum informa dĩ esset.
ꝓpt̃ homines homo factus. ẽ: ut homi¬
nib potestatem daret filios dĩ fieri. Et
postquam uentrunt in locum qui uo¬
catur caluarie : ibi crucifixer̃t eum.
Extra urbem ihrłm ⁊ foris portam loca
erant. in quib truncabantur capita
dampnatoꝵ ÷ ⁊ caluarie id est decollatoꝵ
sumpsere nomen. Propterea autem ibi
trucifixus ẽ dñs: ut ub prius crat area
dampnatoꝵ. erigerentur uexilla marty¬
rii: ⁊ quomodo ꝓnobis maledictum cru¬
cis factus ẽ. flagellatus ⁊ crucifixꝰ sicꝑ

Expanded text:
appellatus, fructus gratiae duodenos per sinappellatus, fructus gratiae duodenos per singulos mentes affero, sine igne passionis a mundo non exeo, quid putas eos manere tormenti, qui fructibus vacui, ipsum insuper vitae lignum flammis dare non t alii duo nequam cum eo, ut interficerentur. Ut impleretur quod ait: Et cum iniquis deputatus est. Sed ille cum iniquis deputatus est in morte, ut iniquos justificaret in resurrectione, qui cum in forma Dei esset, propter homines homo factus est, ut hominibus potestatem daret filios Dei fieri . Et postquam venerunt in locum qui vocatur Calvariae, ibi crucifixerunt eum. Extra urbem Jerusalem et extra portam loca erant in quibus truncabantur capita damnatorum, et Calvariae, id est decollatorum sumpsere nomen. Propterea autem ibi crucifixus est Dominus, ut ubi prius erat area damnatorum, erigerentur vexilla martyrii. Et quomodo pro nobis maledictum crucis factus est, et flagellatus, et crucifixus, sic pro
Abbreviated transcription (Latin):
insistentib sib romanis. uideos cau̾¬
nas certatim montium colliumq pe¬
tisse speluncas: ita ut semetipsum te¬
stetur munitiore quodam destructe
urbis iotapate in speleo. cum quadra¬
ginta comitib ꝓditum. inuentũ ÷ atq
ab hostib captum. Potest autem ⁊ ex
suꝑfluo quod beatificandos dicit steriles
⁊ non parientes. de his intelligi. qui se
ipsos in utrolibet sexii castrauert̃ ꝓpter
regna celorum: montibq ⁊ collib dui
cadite suꝑ nos ⁊ oꝑite nos: cum quilibet
sue fragilitatis memores. ingruente tẽp¬
tationum articulo. sublimium quoꝵꝙ
uel ipsa uirginitate uel martyrio. uel
quacunq alia uirtute uiroꝵ. quesierint
exemplis. monitis. ⁊ p̃cib defendi. Qa
s in uiridi ligno hec faciunt: in audo
quid fiet: Uiride lignũ seipsum suos ꝙ
electos: aridum uͦ impios ⁊ pecratores
significat. Si gͦ inquit ipse qui pecca¬
tum ñ feci. qui lignum uite merito

Expanded text:
insistentibus sibi Romanis, Judaeos caverinsistentibus sibi Romanis, Judaeos cavernas certatim montium, colliumque petisse speluncas. Ita ut semetipsum testetur, munitione quodam destructae urbis Lotapatae in Speleo cum quadraginta comitibus proditum, inventum, atque ab hostibus captum. Potest autem et ex superfluo, quod beatificandos dicit steriles et non parientes, de his intelligi, qui se ipsos in utrolibet sexu castraverunt propter regnum coelorum. Montibus et collibus dici: Cadite super nos, et operite nos, cum quilibet suae fragilitatis memores, ingruente tentationum articulo sublimium quorumque, vel ipsa virginitate, vel martyrio, vel quacunque alia virtute virorum quaesierint exemplis, monitis et precibus defendi Quia si viridi ligno haec faciunt, in ariao quid fiet? Viride lignum seipsum suosque electos, aridum vero impios et peccatores significat. Si ergo ipse, inquit, qui peccatum non feci, qui lignum vitae merito
Abbreviated transcription (Latin):
mantib ut decet cculis legunt. audiunt.
recolunt: eius carnis sanguinisq my¬
steria hii quasi uiles comiunesq estas:
illi pectore tanta re digno ꝑcipiunt. S
dommus ubi contritum ⁊ humiliatũ¬
cor respicit ÷ mox addita salutifere com¬
punctionis gr̃a. unde granius duscius.¬
⁊ blandꝰ consolator irrogat. Quia ecce
uenient dies: in quib dicent. Beate ste¬
riles. ⁊ uentres qui non genucrunt:
⁊ ubera que non lactauerunt. Tunc in
cipient dicere montib cadite suꝑ nos:
⁊ collib oꝑite nos. Dies uenture a ro¬
manis obsidionis ⁊ captiuitatis signi¬
ficat: de quib suꝑiꝰ int̃ alia discipłis
ait. Tunc qui in uidea sunt fugient
nantib ⁊ nutrientib in illis dieb: qͥa
⁊ naturale est unminente captiuitate.
hostiuq ꝑ agros urbesq dade feruente.
ciuictos qui euadere queant. alta queꝙ
uel abdita quib abscondantur refugia
conquirere. & specialit̾ refert ioseplꝰ

Expanded text:
mantibus ut decet oculis legunt, audiunt, mantibus ut decet oculis legunt, audiunt, recolunt: ejus carnis sanguinisque mysteria hi quasi viles communesque escas, illi pectore tanta re digno percipiunt. Sed Dominus ubi cor contritum et humiliatum respicit, mox addita salutiferae compunctionis gratia, unde gratius, dulciusblandus consolator irrogat. Quia ecce venient dies, in quibus dicent: Beatae steriles et ventres qui non genuerunt, et ubera quae non lacipient dicere montibus, cadite super nos; et collibus, operite nos. » Dies namque venturae a Romanis obsidionis et captivitatis significat, de quibus superius inter alia discipulis ait: « Tunc qui in Judaea sunt fugient nantibus et nutrientibus in illis diebus . Quia et naturale est imminente capivitate, hostilique per agros urbesque clade fervente, cunctos qui evadere queant alta quaeque vel abdita, quibus abscondantur, refugia conquirere. Et specialiter refert Josephus,
Abbreviated transcription (Latin):
rum. morientem. ⁊ mortuum plorarent.
Non autem ideo solus mislierum planctꝰ
cum sequebat᷑. quia ñ innumerꝰ etam
credenti um uirorum cetus de eius erat
passione mestissimꝰ: s quia femineus qͣsi
contemptibilior sexus. liberius poterat p̃¬
sentib sacerdotum pͥncipib ⁊ magistra¬
tĩb. quid contra eos senserit ostentare.
Uerum quia nouit dominꝰ qui sunt eius:
p̃termissa iam furentis ppłĩ turba. ad am̃a¬
tes plangentesꝙ: se feminas oculos ⁊ ora
soluere potest: cuius mors ⁊ omnẽ morte.
⁊ ipsum morus auctorem destructura est:
mnee crucis ultionem cum ꝑfidis eterna
morte dampnemini. dignis lacrimaꝵ flctibꝰ
abliute. Notandũq cum filias ihrłm ap¬
pellat: quod non sole que cum co uene¬
rant a galilea⁊s ⁊eiusdem urbis ciues
ei mulieres adheserint. & nunc quoq qͣsi
immolandum dnm̃ duplex turba ꝓseqͥ¬
tur: cum eius passionis hystoriam. alii
tanquã risu dignas fabulas. alii lacri¬

Expanded text:
rum, morientem, et mortuum plorarent. rum, morientem, et mortuum plorarent. Non autem ideo solus mulierum planctus eum sequebatur, quia non innumerus etiam credentium virorum coetus de ejus erat passione moestissimus, sed quia femineus, quasi contemptibilior sexus, liberius poterat praesentibus sacerdotum principibus et magistratibus quid contra eos senserit ostentare. Verum quia novit Dominus qui sunt ejus, praetermissa jam furentis populi turba, ad amantes plangentesque se feminas oculos et orasolvere potest, cujus mors et omnem mortem, et ipsum mortis destructura est ameae crucis ultionem cum perfidis aeterna morte damnemini, dignis lacrymarum fontibus abluite. Notandumque cum filias Jerusalem appellat, quod non solae quae cum eo venerant a Galilaea, sed et ejusdem urbis cives ei mulieres adhaeserint. Et nunc quoque quasi immolandum Jesum duplex turba prosequitur, cum ejus passionis historiam, alii tanquam risu dignas fabulas, alii lacry
Abbreviated transcription (Latin):
recte ꝑcum ppłi gentium designantur:
qui quondam peregrini ⁊ hospites testa¬
mentoꝵ. nunc obediendo fidei ciues sunt
⁊ domestici dĩ: ⁊ sicut alibi diutur. heredes
quidem di: coheredes autem xp̃i. Unde
pulchre symon obediens: cyrene heres uit
p̃tatur. Hec p̃tereundum: quod sẏmon
de uilla uenisse refertur. Uilla enĩ grece
pagos uocatur: a qua pagani nom̃ traht̃.
eo quod a ciuitate dĩ alieni  quasi urba¬
ne sint conuersationis ignari. Sed de pa¬
go symon egrediens. crucem portat post
iħni. cum ppłs nationum paganis riti¬
b derelictis. uestigia domunce passionis
obedienter amplectitur. Sequebatur
autem illum mutta turba ppłi ⁊ mulie¬
rum: que plangebant ⁊ lamentabant᷑
eum. Conuersus autem aduias ih̃e. dix̃
couita simui turba crucem domini: s ñ
una cademq mente sequebantur: Nam
ppłs quidem. ut tuius mortem imperraue¬
rat. morientem letus aspiceret: mulieres
uero. ut qũe iuiuere desiderabant : moritu¬

Expanded text:
recte per eum populi gentium designantur. Qui quondam peregrini et hospites testamentorum, nunc, obediendo fidei, cives sunt et domestici Dei. Et, sicut alibi dicitur: Haeredes quidem Dei, cohaeredes autem Christi . Unde pulcerpretatur. Nec praetereundum quod Simon de villa venisse refertur. Villa enim Graece πάγος vocatur, a qua pagani nomen trahunt, eo quod a civitate Dei alieni et quasi urbanae sint conversationis ignari. Sed de pago Simon egrediens, crucem portat post Jesum, cum populus nationum, paganis ritibus derelictis, vestigia dominicae passionis obedienter amplectitur. Sequebatur autem illum multa turba populi, et mulierum, quae plangebant et lamentabantur eum. Conversus autem ad illas Jesus dixit. Multa simul turba crucem Domini, sed non una eademque mente sequebatur. Nam populus quidem, ut cujus mortem impetraverat, morientem laetus aspiceret; mulieres vero, ut quem vivere desiderabant, moritu
Abbreviated transcription (Latin):
cum eo erant custodientes ih̃m sicut ma¬
ths scribit. uiso terremotu ⁊ his que fie¬
bant. tumuerunt ualde dicentes. Uere:
dĩ filius erat iste. Quanta gͦ cecitas iudõꝵ
qui tot ꝑ dũm uirtutib factis. tantis in
morte eius apparentib signis. credere res¬
puerunt: ⁊ insensibiliores gentilib. dm̃
gli ficare uel timere contempsert̃. Unde
merito ꝑ centurionẽ fides eccłie designat᷑:
que uelo mysterioꝵ celestium ꝑ mortẽ do¬
mini reserãto. continuo iħm ⁊ uere iustũ
hominẽ: ⁊ uere dĩ filium sẏnagoga tacen¬
te confirmat. Nam ⁊ ipsa summa cente¬
naria. que in flexu digitoꝵ sicut ⁊ supra
memoratum est de sinistra transit index¬
tram. eccłie sacram̃tis ⁊ fidei aptissime
congruit: cui ꝓ lege euangłiũ creditum:
ꝓt̾re diuitus regnum ẽ celestȩ ꝓmissũ
& omĩs turba coꝵ qui simui aderant

Expanded text:
icut Matthaeus scribit, viso terrae motu et his quae fiebant, timuerunt valde dicentes: Vere Dei Filius erat iste . Quanta ergo caecitas Judaeorum, qui tot per Dominum virtutibus factis, tantis in morte ejus apparentibus signis, credere respuerunt, et insensibiliores gentilibus Deum glorificare vel timere contempserunt. Unde merito per centurionem fides Ecclesiae designatur quae, velo mysteriorum coelestium per mortem Domini reserato, continuo Jesum et vere justum hominem, et vere Dei Filium synagoga tacente confirmat. Nam et ipsa summa centenaria, quae in flexu digitorum, sicut et supra memoratum est, de sinistra transit in dexteram, Ecclesiae sacramentis et fidei aptissime congruit, cui pro lege Evangelium creditum, pro terrae divitiis regnum est coeleste promissum. Et omnis turba eorum qui simul a
Abbreviated transcription (Latin):
bat absentem. Quattuor autẽ
fuisse marias in euangeliis legi¬
mus: unam natreni domini
saluatoris. alteram materteram
eius quȩ appellata est deophe:
terciam mariam matrem iaco¬
bi & ioseph. quartam mariam
inagdalenȩ:licet alii matrem ia¬
cobi & ioseph materteram euis
fuisse contendant. Nonnulli ut
se liberent questione: in marco
uolunt esse unam de mariis.
sed non additum cognomen
inagdalenȩ: & hȩc superfluo scͥp¬
torum inoleuisse uitio. quod
primum euangelista non scri¬
pserit. Nobis autem simpleax
uidetur & aperta responsio:
sanctas feminas. xp̃i absentiam
non ferentes. per totam noctẽ
non semel nec bis scil crebro ad
sepulchrum domini cucurris¬
se: presertum cum terręmotus
& saxa diruta & sol fugiens &
rerum natura turbata: & quod
his maius est desiderium salua¬
toris somnum ruperit femuna¬
rum:¬

Expanded text:
bat absentem. quattuor autem bat absentem. quattuor autem fuisse Marias in euangeliis legimus: unam matrem domini saluatoris, alteram materteram eius, quae appellata est Maria Cleopae, tertiam Mariam, matrem Iacobi et Ioseph, quartam Mariam Magdalenen, licet alii matrem Iacobi et Ioseph materteram eius fuisse contendant. nonnulli, ut se liberent quaestione, in Marco uolunt unam esse de Mariis, sed non additum cognomen Magdalenae, et ex superfluo scriptorum inoleuisse uitio, quod primum euangelista non scripserit. nobis autem simplex uidetur et aperta responsio: sanctas feminas Christi absentiam non ferentes per totam noctem non semel nec bis, sed crebro ad sepulchrum domini cucurrisse, praesertim cum terrae motus et saxa disrupta et sol fugiens et rerum natura turbata et - quod his maius est — desiderium saluatoris somnum ruperit feminarum