comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sic̃ sequentia scĩ eugłii decla¬
rant: ex̾ibuit etiam in ħ mis¬
tice uurtutẽ sue resurectio¬
insinuat. Galilea quippe trã¬
ungratio facta int̾pretatur.
Bene ⁊ enĩ ingalilea uidet᷑
adisciplis. qui iam de morte
ad uitam. de corruptione ad
incormuptionẽ ÷ de pena trãs¬
migrauerat ad głam. ⁊ iucto¬
riam resurrectionis nõ solum
ostensione corporis ⁊ exorta¬
tioue ẜmonis: sz nomine qͦq
loci in quo appareret ⁊ loque¬
nos gaudio resurrectionis e¬
ius ita solum nĩc frui ualebi¬
mius: si nũc de corruptela ui¬
tioꝵ ad iurtutũ oꝑa transmi¬
grare satagimꝰ. sõ¬

Expanded text:
t sicut sequentia sancti Evangelii declarant, exhibuit, etiam in hoc mystice et virtutem suae resurrectioinsinuat. Galilaea quippe transmigratio facta interpretatur; et bene in Galilaea videtur a discipulis qui jam de morte ad vitam, de corruptione ad incorruptionem, de poena transmigraverat ad gloriam, ut victoriam resurrectionis non solum ostensione corporis et exhortatione sermonis, sed nomine quoque loci in quo appareret, et loquepsi gaudio resurrectionis ejus ita solum tunc frui valemus, si nunc de corruptela vitiorum ad virtutum opera transmigrare satagimus
Abbreviated transcription (Latin):
clampnandum reꝓbos. ⁊ beni¬
gnus ac blandus ad consolan¬
dum electos. Infulgure ⁊ cm̃
tend timoris: uinuie autem
blandim̃tum candoris expri¬
ditu diuine dicretionis ipse
quoq angłs apparuit. ut et
custodos sepulcri impios timo¬
re ꝑt̾reret. ac mortuoꝵ iustar
eiusdẽ sepulcri piissunaᷤ be¬
nigna consolatione refou̾et.
ac ne paueant confortat di

Expanded text:
damnandum reprobos, et benidamnandum reprobos, et benignus esset ac blandus ad consolandum electos. In fulgure etenim terror timoris, in nive autem blandimentum candoris expridicium divinae discretionis ipse quoque angelus apparet, et custodes sepulcri impios timore perterret, ac mortuorum instar ejusdem sepulcri piissimas benigna consolatione refovet ac ne paveant confortat. I
Abbreviated transcription (Latin):
tis. Et rocte stans apparuit ã¬
gelus qui aduentum dñi in
iundo p̾dicabat. ut etiã stã¬
do signaret: qr his quẽ p̾dica¬
bat. ad debellandum mundi
principẽ ueniret. Recte p̾¬
co resiurectionis eius sedisse
memoratur. ut etiam sedendo
figutaret. eũ suꝑato mortis aue¬
tore. sedem regui iam conscen¬
disse ꝑpetui. De qua ipse paulo
post disciplis apparens. ait.
Data ẽ inͥ om̃is potestas. in
celo ⁊ int̾ra. Et eu̾glista mar¬
est incelum. ⁊ sedet adextris
dĩ. Sedebat aũt suꝑ lapidẽ
reuolutum. quo hostiũ mo¬
numenti claudebarur. ut
claustra inferoꝵ sua illũ uir¬
tute deiecisse ac suꝑasse doce¬
ret. quatenus om̃s qͦs ibi su¬
os inueniss : ad paradisi lu¬
cem requiemq subleuaret.
uixta illud ꝓpħicum. Tu qͦq
in sanguine testam̃ti tui. e¬
non erat aqua. Erat aũt as¬
poctus eius sicut fulgur. et
abitu ac uultu significabat.
nis nunciabat. ⁊ terribiliᷤᷤ ad

Expanded text:
tis. Et recte stans apparuit antis. Et recte stans apparuit angelus qui adventum Domini in mundo praedicabat, ut etiam stando signaret, quia is quem praedicabat, ad debellandum mundi principem veniret. Recte praeco resurrectionis ejus sedisse memoratur, ut etiam sedendo figuraret eum superato mortis auctore, sedem regni jam conscendisse perpetui. De qua ipse paulo post discipulis apparens ait: Data est mihi omnis potestas in coelo et in terra . Et Evangelista Maret Al., sedit a dextris Dei . Sedebat autem super lapidem revolutum, quo ostium monumenti claudebatur, ut claustra inferorum sua illum virtute dejecisse ac superasse doceret, quatenus omnes quos ibi suos invenisset ad paradisi lucem requiemque sublevaret, juxta illud propheticum: Tu quoque in sanguine testamenti enon est aqua. Erat aspectus ejus sicut fulgur, et habitu ac vultu significaret, nis nuntiabat, et terribilis ad
Abbreviated transcription (Latin):
te in cruce factus ẽ magnus.
significat t̾rena prius corad.a
⁊ celesti spe deiecta ꝑ fidem
passionis ac resurrectionis
eius concucienda ad penitẽ¬
tiam. ac salubertimo pauore
ꝑmota. ad uitam subliman¬
angłs aduenit: obsequium
sue seruitutis qd̾ dño debu¬
it ex soluit. Quia enĩ xp̃s¬
eugłii copiosissime ꝓbatys¬
lapidem. nõ ut egressuro do
talis adhuc clauso uirginis
utero potuit nascendo mnun¬
dum ingredi: ipse absq ul¬
la dubietate iam factus in¬
mortalis. Clauso licet sepul¬
cro. potuit resurgẽdo exire de
monum̃to. S reuolutio:
lapidis. mistice reserationẽ
nuat. Lex enim in lapide
scripta ẽ. cuiꝰ ab lato cegmine:
gła resiurectionis ostensam.
⁊ abolitio mortis antqͥue. ac
uita nob sꝑanda ꝑꝑetua. to¬
undũ quare testis dñice re¬
surrectionis angłs sedenᷤꝰ ap¬
paruerit. cum his qui nati¬
uitatis eiꝰ mundo gaudiũ
cũglizabat. iuxta pastores
stetisse legatur. stare quippe

Expanded text:
te in cruce factus est magnus, te in cruce factus est magnus, significat terrena prius corda elesti spe dejecta per fidem passionis ac resurrectionis ejus concutienda ad poenitentiam ac saluberrima pavore permota ad vitam sublimans advenit, obsequium suae servitutis quod Domino debuit exsolvit; quia enim ChriEvangelii copiosissime probat hislapidem, non ut egressuro Domtalis adhuc clauso virginis utero potuit nascendo mundum ingredi ipse absque ulla dubietate jam factus immortalis clauso licet sepulcro potuit resurgendo exire de onit . Sed revolutio lapidis mystice reserationem nuat. Lex enim in lapide scripta est, cujus ablato tegmine, gloria resurrectionis ostensa, et abolitio mortis antiquae, ac vita nobis speranda perpetua toundum quare testis Dominicae resurrectionis angelus sedens apparuerit, cum is qui nativitatis ejus mundo gaudium evangelizabat, juxta pastores stetisse legatur. Stare quippe
Abbreviated transcription (Latin):
tem uirtutis eius mirantibꝰ
simł ⁊ gaudentibꝰ astruxit.
Rectissime nox illa sequentiᷤ
diei comuncta ẽ luci. ac si ͤ tẽ¬
poꝵ ordo status. ut dies noctẽ
sequatur. Et quidẽ aptissime
quondam diem sequebatur
nox: qr homo a luce paradisĩ
peccando lapsus. in huiꝰ scłi
tenebras enimpnasq decidit.
Aptissime nũc dies sequitur
noctẽ: quando ꝑ fidem tesur¬
rectionis apeccati tenebris ⁊
umbra mortis: ad lucem uite
xp̃o largiente reducim᷑. We¬
nit inquit maria magdale¬
na.⁊ altera maria. uidere se pł̃¬
crum. Due uniꝰ nominis e¬
usdemq amoris ac deuotio¬
nis femine. que dũicum uen̾¬
unt inuisere sepulcrũ: duas
fideliũ plebes iudaicam scili¬
cet ⁊ gentilem designant. que
uno atq indissimili studio
passionẽ tesurrectionẽq sui
redemptoris. quacumq eus
eclia ꝑorbẽ diffuia ẽ celebra¬
it desid̾ant. Et occe t̾re motꝰ¬
t̾re motus resurgente dño de
sepulcro sicut etiam morien¬

Expanded text:
tem virtutis suae mirantibus tem virtutis suae mirantibus simul et gaudentibus astruxit, rectissime nox illa sequentis diei conjuncta est luci, ac sic temporum ordo statutus ut dies noctem sequatur. Et quidem aptissime quondam diem sequebatur nox, quia homo a luce paradisi peccando lapsus, in hujus saeculi tenebras aerumnasque decidit. Aptissime nunc dies sequitur noctem quando per fidem resurrectionis a peccati tenebris et umbra mortis ad lucem vitae Christo largiente reducimur. nit, inquit, Maria Magdalena, et altera Maria videre sepulcrum. Duae unius nominis ejusdemque amoris ac devotionis feminae, quae Dominicum venerunt invisere sepulcrum, duas fidelium plebes, Judaicam, scilicet, et gentilem designant, quae una atque indissimili studio passionem resurrectionemque sui Redemptoris quacunque ejus Ecclesia per orbem diffusa est celebrare desiderant. e motus resurgente Domino de sepulcro, sicut etiam morien
Abbreviated transcription (Latin):
salbati p̾occupante iam noc¬
tis articło: monum̃tum adi¬
cur noctẽ dm̃ce resiutectioĩs
cugłista describens ait. uesꝑ¬
e aũt sabbati que lucescit
in pͥma salbati. cum consu¬
etus ordo tempoꝵ habeat.
uesꝑam magis tenebrescere
in noctẽ. quam in diẽ luces¬
cere. S nustice loquens eũ¬
głista. quantum dignita¬
tis hec sacratissima nox de
exordium quo deuote xp̃o fe¬
mine in obsequiũ illiꝰ iugi¬
lare ceꝑunt. in sequentẽ iam
diem lucescere ꝑibuit. Nã
dñs aũt ⁊ ordinator tp̃rum.
qui multima noctis illius
parte surrexit: totam eam
nimirum eiusdẽ resurrecti¬
onis luce festiuam reddit¬
⁊ coruscam. Siquidẽ ab ex¬
ordio mundane crrationis
usq huc. ita tprm cursus
distinguebantur. ut dies noc¬
tem p̾ cederet. uxta ordinẽ
uidelicet pͥme conditionis.
Hac aũt nocte: ꝑ misterium
uisdem resurrectionis effectũ
discipulis ostendit. ac partici¬
pato cum eis cõuinio. uerita¬

Expanded text:
Sabbati praeoccupante jam nocSabbati praeoccupante jam noctis articulo monumentum adiur noctem Dominicae resurrectionis evangelista describens ait: Vespere autem Sabbati, quae lucescit in prima Sabbati. Cum consuetus ordo temporum habeat, vesperam magis tenebrescere in noctem, quam in diem lucescere. Sed mystice loquens evangelista quantum dignitatis haec sacratissima nox de exordium quo devotae Christo feminae in obsequium illius vigilare coeperunt, in sequentem jam diem lucescere perhibuit. Nam Dominus auctor et ordinator temporum, qui in ultima noctis hujus parte surrexit, totam eam nimirum ejusdem resurrectionis luce festivam reddidit et coruscam. Siquidem ab exordio mundanae creationis usque huc, ita temporum cursus distinguebatur, ut dies noctem praecederet, juxta ordinem videlicet primae conditionis. Hac autem nocte per mysterium jusdem resurrectionis effectum discipulis ostendit, ac participato cum eis convivio verita
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑint. s lucescente mane in
prima sabbati ad sepulcrũ
ꝑueneruit. idest uesꝑe aro¬
mata parauerint quibꝰ cor¬
pꝰ dñi ungere desid̾abant.
s parata uesꝑe a romata: ma¬
ne ad sepulcrum detulerint.¬
Quod matħs quidem breui¬
tatis causa obscureꝰ posuit.
s eugliste alii quo ordiue
sit factum: eudentiꝰ osten¬
dunt. Sepulto uamiq sex¬
ta fc̃a dño. reuerse amonu¬
m̃to imilicres parauerunt
a romata ⁊ unguenta quã¬
quidem siluerunt scdm ma¬
signat. mandatum gͦ legis
erat. ut salbati silentiũ: a
uesꝑa usq ad uesꝑam ser¬
uaretur. Ideo religiose mu¬
lieres sepulto dño. quã diu
licebat oꝑarind ẽ usq ad soł
occasum inungentis prepa¬
randis erant occupate: ut
luchas scribit. Et qr tunc p̾
angustia tp̃ris opus exp̃lere
nequibant: festinauerunt
mox transacto salbato idẽ
occidente sole. ũbi oꝑandi li¬
centia remeauerat. emere a¬
romata sic̃ marchus refert:
ut uemientes mane ungerẽt
corpꝰ eius. Neq enĩ uespe

Expanded text:
nt, sed lucescente mane in primam Sabbati ad sepulcrum pervenerunt, id est, vespere aromata paraverunt, quibus corpus Domini ungere desiderabant, sed parata vespere aromata mane ad sepulcrum detulerintquod Matthaeus quidem brevitatis causa obscurius posuit, sed evangelistae alii quo ordine sit factum evidentius ostendunt. Sepulto namque sexta feria Domino, reversae a monumento mulieres, paraverunt aromata et unguenta, quanquidem siluerunt prum. Mandatum ergo legis erat ut Sabbati silentium a vespera usque ad vesperam servaretur; ideoque religiosae mulieres, sepulto Domino, quandiu licebat operari, id est, usque ad solis occasum, in unguentis praeparandis erant occupatae, ut Lucas scribit. Et quia tunc, prae angustia temporis, opus explere nequibant, festinaverunt mox, transacto Sabbato, id est, occidente sole, ubi operandi licentia remeaverat, emere aromata, sicut Marcus refert, ut venientes mane ungerent corpus ejus. Neque enim vespere
Abbreviated transcription (Latin):
prius ab illo quẽ foris seden
illo quem uderũt intrantes
in monũtum sedentẽ a dex¬
tris. qd̾ ut intrarent: illius
qui foris sedebat uerbis exor¬
tate sũt dicentis. I enite
uidete locum ubi positus
erat dñs. Quo uenientes
ut dictum ẽ : ⁊ intrantes
iuderunt de quo mareħus
tacet. Marchuis aũt loqͥt᷑
sedentem a dextris. a quo ta¬
lia similit̾ audierũt. Aut cer¬
te intrantes inmonum̃tum.
inaliqͣ septa mace̾ne debemꝰ
acciꝑe qua cõmunitũ locum
tunc fuisse crelibile est. ina¬
liquo spatio ante petram qͣ
excisa locus factus fuerat se¬
pulture: ut ipsum uideriit
ineodem spacio sedentẽ a dex¬
cris. quẽ dicit matħs sedentẽ
suꝑ lapidem. quẽ t̾remotus
ab hostio monum̃ti reuolue¬
rat: id est a loco sepulcri qd̾
effõssum erat in petra. Et ci¬

Expanded text:
prius ab illo quem foris uideruprius ab illo quem foris uideruillo quem uiderunt intrantes in monumentum sedentem a dextris, quo ut intrarent illius qui foris sedebat uerbis exhortatae sunt dicentis: uenite et uidete locum, ubi positus erat dominus, quo uenientes, ut dictum est, et intrantes uiderunt eum, de quo Mattheus tacet, Marcus autem loquitur, sedentem a dextris, a quo talia similiter audierunt. aut certe intrantes in monumentum in aliqua saepta maceriae debemus accipere, qua communitum locum tunc fuisse credibile est in aliquo spatio ante petram, qua excisa locus factus fuerat sepulturae, ut ipsum uiderint in eodem spatio sedentem a dextris, quem dicit Mattheus sedentem super lapidem, quem terrae motu ab ostio monumenti reuoluerat, id est a loco sepulchri, quod effossum erat in petra. It
Abbreviated transcription (Latin):
subdidit crucifixũ. atq ad¬
didit. surrexit: non est hic.
nis. qui tamẽ msquã deest
mine que angło  docte oracło.
trium phum resiurectionis
mundo annunciare menie¬
runt. ac mortis quã eua ser¬
pentino seducta affatu con¬
traxit. imꝑiũ p̾dicare diui¬
tum. qnͣto feliciores anime
quot in die iudicii ꝑcussis
pauore ac digna ultione re¬
ꝓbis. ipse celesti gr̃a ad uite.
triumphare de morte ⁊ gau¬
dium beate resurrectionis in¬
trare meiuerĩt. Uenite et
liter narrat. s potest mou̾e
quomodo scdđm matħm: an¬
głs suꝑ lapidẽ sedebat reuo¬
lutum amonum̃to. Mar¬
chus enim introeuntes eas
in monum̃to dicit uidisse
iuiuenẽ sedentem in dextris.
cooptum stola candida. ⁊ obꝰ¬
tupuisse. Nisi intelligamuꝰ
aut matħm tacuisse deillo ã¬
gelo. quem intrantes uider̃.
marchũ uͦ de illo taciusse ꝙ̃
foris uider̃ sedentẽ suꝑ lapi¬
dem. ut duos uiderint. ⁊ adu¬
obus singillatim audierint
que dixerunt angłi de iħu:

Expanded text:
subdidit: Crucifixum. Atque addidit: Surrexit, non est hic. nis, qui tamen nusquam deerit minae, quae angelico doctae eraculo, triumphum resurrectionis mundo annuntiare meruerunt, ac mortis imperium pentino seducta affatu contraxit, imperium praedicare dirutum. Quanto feliciores animae quot in die judicii percussis pavore ac digna ultione reprobis, ipsae coelesti gratia adjutae triumphare de morte, et gaudium beatae resurrectionis intrare meruerint. Currentconsonat. sed potest mouere, quomodo secundum Mattheum angelus super lapidem sedebat reuolutum a monumento — Marcus enim introeuntes eas in monumentum dicit uidisse iuuenem sedentem in dextris coopertum stola candida et obstipuisse — nisi intellegamus aut Mattheum tacuisse de illo angelo, quem intrantes uiderunt, Marcum uero de illo tacuisse, quem foris uiderunt sedentem super lapidem, ut duos uiderint et a duobus singillatim audierint quae dixerunt angeli de Iesu,
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ duc noctos ⁊ duo dies. ⁊ unͣ
nox etiã si tota possit intelligi
Nec ostenderemꝰ qd̾ illud adi¬
culum pars eiꝰ extrema sit.
ꝓpt̾ uec adnumeratis illis sex
horis quaꝵ tribꝰ sol contenebrͣ¬
tus ẽ ⁊ tribꝰ elux̃: constabit
ratio triũ dicꝵ ⁊ trium noc¬
tiũ. Restat gͦ ut illo scriptu¬
raꝵ usitatissimo loquendi mͦ
quo a parte totum intelligit᷑.
inueniamus extreniũ diem
tempꝰ parasceue quo aucifi¬
xuis ⁊ sepultus ẽ dñs. ⁊ ex ip¬
sa extrema parte totum diẽ
cum sua nocte qui iam ꝑactꝰ
fuerat accipiamus: medium
uͦ idest salbati diem. nõ. a par¬
te s integre totum. Terciis
rursꝰ a parte sua prima. idẽ
a nocte totum cum suo diurno

Expanded text:
ergo duae noctes et duo dies et una ergo duae noctes et duo dies et una nox, etiamsi tota posset innec ostenderemus quod illud diluculum pars ejus extrema sit; quapropter nec annumeratis illis sex horis, quarum tribus sol contenebratus est, et tribus eluxit, constabit ratio trium dierum et trium noctium. Restat ergo ut illo Scripturarum usitatissimo loquendi modo, quo a parte totum intelligitur, inveniamus extremum diem tempus parasceves, quo crucifixus et sepultus est Dominus, et ex ipsa extrema parte totum diem cum sua nocte, qui jam peractus fuerat, accipiamus: medium vero, id est sabbati diem, non a parte, sed integre totum: tertium rursus a parte sua prima, id est a nocte totum cum suo diurno
Abbreviated transcription (Latin):
uentre ceti tribꝰ diebꝰ ⁊ tribꝰ
noctibꝰ sic erit ⁊ filiꝰ hominł
in corde t̾re. tribꝰdiebꝰ ⁊ tribꝰ
noctibꝰ. Computantꝰ aũt
tp̃ra siue ex quo tradidit
sp̃m. siue ex quo sepultus ẽ:
⁊ non occurrit ad liquidum.
nisi mediũ diem hoc ẽ sabba¬
tum totum dic̃ accipiamus.
so est cum sua nocte. Illos
aũt qui eũ in medio posuer̃
idest parasceue. ne pͥma sub¬
bati quẽ diem dũicũ dicimꝰ.
a parte totum intelligamus.
Quio enun uiuat. qd quidã
his angustiis coartati. ⁊ istũ
locutionis modum idẽ a parte
totum in scaꝵ scripturaꝵ sol¬
uendis questionibꝰ plurim̃u
ualere uescientes. noctẽ uolu¬
erũt ãnum̾are. tros illas ho¬
tas a sexta usq nonam quibꝰ
sol obscuratus e.⁊ diẽ tres ho¬
ras alias quibꝰ iterũ terris ẽ
reditus: idẽ a nona usq ad
eiꝰ occasuĩ: Sequit᷑ enim nox
putata. erũt iam duc uoctes
⁊ duo dies. Iorro aũt post
salbm sequitur nox pͥme sab¬
bati. idẽ illucescentis diei dñi¬

Expanded text:
tribus noctibus, sic erit et filius hominis in corde terrae tribus diebus et tribus noctibus. conputantur autem tempora, siue ex quo tradidit spiritum, siue ex quo sepultus est, et non occurrit ad liquidum, nisi medium diem, hoc est sabbatum totum diem accipiamus, id est cum sua nocte, illos autem qui eum in medio posuerunt, id est parasceuen et primam sabbati, quem diem dominicum dicimus, a parte totum intellegamus. quid enim iuuat, quod quidam his angustiis coartati et istum locutionis modum, id est a parte totum, in sanctarum scripturarum soluendis quaestionibus plurimum ualere nescientes noctem uoluerunt adnumerare tres illas horas a sexta usque nonam, quibus sol obscuratus est, et diem tres horas alias, quibus iterum terris est redditus, id est a nona usque ad eius occasum? sequitur enim nox putata erunt iam duae noctes et duo dies; porro autem post sabbatum sequitur nox primae sabbati, id est inlucescentis diei domi
Abbreviated transcription (Latin):
iustificationẽ nr̃am. qd̾ ipso
quoq statu tp̃ris quo uł mor¬
tuus ẽ incruce. uł amortius
resurrexit ostendit. circa ho¬
ram quippe nouã. cum indi
am. ⁊ tepefactus ameridia¬
no feruore radius solis: mi¬
iteniũ uictoriosissime pas¬
sionis consũmauit. euiden¬
ter se insinuans ꝓpt̾ auferẽ¬
da scelera quibꝰ adiuina lu¬
ce ⁊ dilectione in huiꝰ noctẽ
ꝑegrinationis incidimꝰ. cru¬
cis subissẽ patibulũ. Surre¬
xit mane prima salbati. que
nũc dies dñica uocatur. ma¬
nifeste docẽs se amorte anĩe¬
nos resuscitatos. in luce̾ ꝑpetu¬
e felicitatis eẽ ꝑducturum.

Expanded text:
justificationem nostram . Quod ipso quoque statum temporis quod vel mortuus est in cruce, vel a mortuis resurrexit, ostendit. Circa horam quippe nonam, cum inclidies, et tepefactus a meridiano fervore radius solis, mysterium victoriosissimae passionis consummavit, evidenter se insinuans propter auferenda scelera, quibus a divina luce et dilectione in hujus mortem peregrinationis incidimus, crucis subisse patibulum. Surrexit mane prima Sabbati, quae nunc dies Dominica vocatur, manifeste docens se nos a morte animae resuscitaturum, et in lucem perpetuae felicitatis esse perducturum.
Abbreviated transcription (Latin):
ille magnus aduolutus atq
impositus ẽ. Incuiꝰ monu¬
m̃ti parte aquilonali sepul¬
crũ ipsum hoc ẽ locus dñicicor¬
poris de cadem petra factus
ẽ: septem hñs pedes lõgitu¬
dinis. trium uͦ palmarũ mẽ¬
sura cet̾o pauim̃to altiꝰ emi¬
uens. qui iundelicet locꝰ. non
desuꝑ s alatere meridiano ꝑ
totum patulus ẽ: unde corpꝰ
nnferebatur. Color aũt euis¬
dem monum̃ti. ac loculi:

Expanded text:
ille magnus advolutus atque ille magnus advolutus atque impositus est, in cujus monumenti parte aquilonali sepulcrum ipsum, hoc est, locus Dominici corporis de eadem petra factus est, septem habens pedes longitudinis, trium vero palmorum mensura, caetero pavimento altius eminens. desuper, sed a latere meridiano per totum patulus est, unde corpus inferebatur. Color autem ejusdem monumenti ac loculi,
Abbreviated transcription (Latin):
accepto corpore ioseph: inuol¬
uit illud in sindone munda.
Et ex simplici sepultura do¬
muni. ambitio duitum ⁊¬
dempnatur: qui nec in tum¬
ulis quidẽ possũt carere di¬
uitiis. Possumꝰ aũt iuxta
intelligentiã sp̃ualẽ hoc sen¬
tire. qd̾ corpꝰ dñi non auro. ñ
gẽmus. ⁊ serico. s linceamine
puro obuoluendũ sit. ꝙͣqmͣ
⁊ hoc significet. qd̾ ille inficio¬
ne munida inuoluat iħm: qͥ
pura eumm̃te susceꝑit. R.
Hinc ecclie mos obtinuit
ut sacrificium altaris nõ in
serico neq in panno tincto. s
uilino terreno celebretur. si¬
cut corpꝰ ẽ dñi insindone
munda sepultum. uixta qd̾
ingestis pontificalibꝰ. abeato
pͣpa silur̃o legimus eẽ statutũ.
Et posuit illud inmonumẽ¬
¶B. Ferunt qui monumentũ
qd̾ domus fuerit rotunda de
subiacente rupe excisa. tante
altitudinis. ut intro consistẽs
homo iux manu extenta cul¬
men possit attingere. Que h̾t
introitum ab oriente. cui lapi

Expanded text:
accepto corpore Joseph involaccepto corpore Joseph involvit illud in sindone munda. Et ex simplici sepultura Domini ambitio divitum condemnatur, qui ne in tumulis quidem possunt carere divitiis. Possumus autem juxta intelligentiam spiritalem hoc sentire, quod corpus Domini non auro, non gemmis, et serico, sed linteamine puro obvolvendum sit. Quanquam  hoc significet, quod ille in sindone munda involvat Jesum, qui pura eum mente susceperit. Hinc Ecclesiae mos obtinuit ut sacrificium altaris non in serico, neque in panno tincto, sed in lino terreno celebretur, sicut corpus est Domini in sindone munda sepultum, juxta quod in gestis pontificalibus a beato papa Silvestro legimus esse statutum. Et posuit eum in monumen. Fuerunt qui monumentum  quod domus fuerit rotunda, de subjacente rupe excisa, tantae altitudinis, ut intro consistens homo, vix manu extenta, culmen possit attingere. Quae habet introitum ab oriente, cui lapis
Abbreviated transcription (Latin):
Arimatia au̾t ẽ ipsa ẽ rama¬
chaim ciuitas helchane ⁊ sa¬
scłm : s maioris apud dm̃ me¬
riti fuisse laudatur. Talem¬
namq existere decebat eũ
qui corpꝰ dñi sepeliret: qui
⁊ ꝑ iusticiam meritoꝵ tali
ministerio dignus eẽt. et
ꝑ uobilitatẽ potentie scłariᷤᷤ.
facultatẽ poss obtin̾e miniᷤ¬
trandi. Non enĩ quilib ig¬
notus aut mediocruis: ad p̾¬
sidem accedere. ⁊ crucifig̾i
corpꝰ poterat impetrare.ã
S aliquis forsitan quomo¬
do a semetipso ioh̾s ipse non
discrepet. contestans cũ ce¬
teris qd̾ ioseph petiuetit cor¬
pus iħu.⁊ solus dices quod oc¬
rem occultus discipulus erat
ausꝯ sit petere corpꝰ eiꝰ: qͥ nul¬
lus eoꝵ qui eum palam seq̃¬
bantur audiret. S intelli¬
gendum ẽ istum fiducia di¬
guitatis ħ fecisse. qͣ p̾ditus
poterat familiarit̾ intrare ad
pilatum. In extremo aũt illo
officio fuueri exibendo miꝰ
curasse de iud̾is. qͣmuis sołet
in dño audiendo eoꝵ inunici¬
cias deuitare.

Expanded text:
Arimathia, ipsa est Ramathaim civitas Helcanae et Sasaeculum, sed majoris apud Deum meriti fuisse laudatur, ut penamque existere decebat eum, qui corpus Domini sepeliret, qui et per justitiam meritorum tali ministerio dignus esset, et per nobilitatem potentiae saecularis facultatem posset obtinere ministrandi. Non enim quilibet ignotus aut mediocris ad praesidem accedere, et crucifixi corpus poterat impetrare. sed aliquis forsitan quaerat, quomodo a semet ipso Iohannes ipse non discrepet, contestans cum ceteris, quod Ioseph petiuerit corpus Iesu, et solus dicens, quod ocrem occultus discipulus erat ausus sit petere corpus eius, quod nullus eorum qui eum palam sequebantur auderet. sed intellegendum est istum fiducia dignitatis hoc fecisse, qua praeditus poterat familiariter intrare ad Pilatum. in extremo autem illo officio funeri exhibendo minus curasse de Iudaeis, quamuis soleret in domino audiendo eorum inimicitias deuitare.
Abbreviated transcription (Latin):
tudinis aũt iudaice fuit: nͨ
ducebatur inculpam more
gentis antiq̃. ut mulieres
de substantia sua uictũ at¬
q uestitum p̾ceptoribꝰ mi¬
nistrarent. Hoc qr scanda¬
lum facere poterat innatioĩ¬
bus. paulus abiecisse se me¬
morat. Nũquid nõ habemꝰ
dño de substantia sua uͭ me¬
teret eoꝵ carnalia. cuiꝰ mete
digeret dñs cibis creaturaꝵ.
discipłis deberent ẽẽ conten¬
ti. S uideamꝮ quales comi¬
dalenam. aqua.Yii. demo¬
nia ciecerat. ⁊ mariam iaco¬
bi ⁊ ioseph matrẽ mat̾terã
suã: ⁊ alias quas in ceteris
int̾uallo erant ut ⁊uxta¬
dici possent qr incõspectu eiꝰ
pr̃o aderant. ⁊ alonge in cõ¬
paratione turbe ꝓpinquius
circum stantes cum centuri¬
one ⁊ militibꝯ Possumus
etiã intelligere quod ille que
siml aderant cum matre do¬
nuni. post ꝙͣ eam discipło
m̃dauit abire iam ceꝑant
uta densitate turbe se exue¬
rent: ⁊ cet̾a que facta sunt
longius intuerentur. ut ce¬
teri eugłiste qui pꝰ mortem

Expanded text:
tudinis Judaicae fuit, nec ducebatur in culpam, more gentis antiquo, ut mulieres de substantia sua victum atque vestitum praeceptoribus ministrarent. Hoc quia scandalum facere poterat in nationibus, Paulus abjecisse se memorat: Nunquid non habemus Domino de substantia sua, ut meteret earum carnalia, cujus illae digeret cibis Dominus creaturarum, discipulis deberent esse contenti. Sed videamus quales comidalenam, a qua septem daemonia ejecerat, et Mariam Jacobi, et Joseph matrem materteram suam, et alias quas in caeteris intdici possent, quia in conspectu eius praesto aderant, et a longe in coparatione turbae propinquius circumstantis cum centurione et militibus? possumus etiam intellegere, quod illae quae simul aderant cum matre domini, postquam eam discipulo commendauit, abire iam coeperant, ut a densitate turbae se exuerent, et cetera quae facta sunt longius intuerentur, ut ceteri euangelistae qui post mortem
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ die agnꝰ in libationẽ ppłi
occidi uissꝰ ⁊ psa sua morte
impleretur qd dictum est.
Positus ẽ hic intuiã ⁊ in
resurrectionẽ multoꝵ. ut

Expanded text:
a die agnus in liberatione populi occidi jussus est, et ipsa sua morte impleretur quod dictum est: Positus est hic in ruinam, et in resurrectionem multorum
Abbreviated transcription (Latin):
tũc celebrauit pascha. sciat qr
ille non fuit sub lege ⁊ uolu¬
it aũt discipłis sius tradere sa¬
cram̃tum corporis ⁊ sangnis
⁊ post ea ipsum corpꝰ immola¬
ri ui aram crucis. Et ipsa est

Expanded text:
 celebravit pascha? sciat quod ille non fuit sub lege, et voluit ante discipulis suis tradere sacramentum corporis et sanguinis t postea ipsum corpus immolari in ara crucis, et ipsa est
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓculdubio nocte uenerũt.
uoespe aũt qui lucescit in
prima salbati: nõ potest nisi
tota ipsa nox intelligi. Co
gͥ uesꝑe uenerũt. que ipsa
uocte uenerũt. Ipsa autem
nocte uener̃.: que noctis ipsiꝰ
quãuis excrema parte uene¬

Expanded text:
procul dubio nocte uenerunt. procul dubio nocte uenerunt. uespere autem; quae lucescit in primam sabbati, non potest nisi tota ipsa nox intellegi: eo igitur uespere uenerunt quae ipsa nocte uenerunt, ipsa autem nocte uenerunt quae noctis ipsius quamuis extrema parte uene
Abbreviated transcription (Latin):
bati. id ẽ nocte que sequit᷑
diem sabbati. qd̾ ipsa uerba
eius satis indicant. Sic enĩ
ait. Uesꝑe aũt salbati. que
lucescit inprima salbati.
Quod fieri nõ potest. si tan¬
tumm᷑ primam noctis par¬
ticłam idest solum initiuĩ
noctis. intellexerimꝰ dicto
uesꝑe significatam. Neq
cnim ipsum mnitiũ lucesc
in pͥma sabbati: s ipsa nox
que luce incipit t̾minari.
Nam terminꝰ p̾me partis
noctis. ẽ: scde partis mitiũ
ẽ. Lux aũt t̾minus totius
noccis ẽ. Unde nõ potest
dici uesꝑ lucescens in pͥma
sabbati: n nomine uesꝑi nox
ipsa intelligatur. quã lux
terminat. ⁊ usitatus loquẽ¬
di modus ẽ dimine scriptu¬
re a parte totum: Auesꝑe
gͦ noctem significauit. cu¬
iꝯ extremumiẽ dilucłm.
Dilucło en un uenerunt
ille mulieres ad monumẽ¬
tum. ac ꝑ hoc ea nocte uene¬
runt que significata ẽ noĩe
uesꝑi. Tota enĩ significa¬
ta est eo noĩe ut dixi. ⁊ id̾o
quacumq eiꝰ noctis parte

Expanded text:
bati\\ id est nocte, quae sequitur bati\\ id est nocte, quae sequitur diem sabbati. quod ipsa uerba eius satis indicant. sic enim ait: uespere autem sabbati. quae lucescit in primam sabbati, quod fieri non potest. si tantum modo primam noctis particulam, id est solum initium noctis, intellexerimus dicto uespere significatam; neque enim ipsum initium lucescit in primam sabbati, sed ipsa nox, quae luce incipit terminari. nam terminus primae partis noctis secundae partis initium est, lux autem terminus totius noctis est. unde non potest dici uesper elucescens in primam sabbati. nisi nomine uesperi nox ipsa intellegatur, quam lux terminat. et usitatus loquendi modus est diuinae scripturae a parte totum. a uespere ergo noctem significauit, cuius extremum est diluculum. diluculo enim uenerunt illae mulieres ad monumentum; ac per hoc ea nocte uenerunt, quae significata est nomine uesperi. tota enim significata est eo nomine. ut dixi; et ideo, quacumque eius noctis parte
Abbreviated transcription (Latin):
ite custodite sic̃ satis. Illi
aũt abeuntes munierũt se¬
pulcrũ: signantes lapidem
cũ custodibꝰ.h Non suffe¬
cerat principibꝰ sac̾dotum
⁊ scribis. ac phariseis crucifi¬
xisse dñm saluatorẽ. nͥ sepł¬
crum custodirẽt: cohortem
acciꝑent. signarent lapidẽ.¬
⁊ quantũ in illis ẽ manum
opponeret resurgẽti: ut dili¬
gentia eoꝵ nr̃e  fi̾des ꝓficer.
Quanto enĩ ampliꝰ reserua¬
cur:. tantomagis resurrectioͫ
te quippe pͥme noctis qd̾ est
uesꝑ. ipsam noctẽ uoluit sig¬
nificare matheus. cuiꝰ noctiꝰ¬
fine. fine uenerunt mulieres
ad monimĩtum. Eauͦ can¬
sa intelligitur eandem noc¬
tem sic apellasse. qr iam a
uesꝑe licebat afferre a roma¬
ta: transacto utiq salbato.
Ergo qm̃ sabbato impedie¬
bantur ut nõ ante facerẽt.
ab eo tempore nominauit
noctẽ. ex quo eis licere cepit
ut facerent quocumq uellẽt
ip̃re euisdem noctis. Sic i¬
taq dictum ẽ uesꝑe salba¬
ti. ac si diceretur nocte sab¬

Expanded text:
stodite sicut scitis. Illi autem abeuntes, munierunt sepulcrum, signantes lapidem cum custodibus. Non suffecerat principibus sacerdotum, et Scribis ac Pharisaeis crucifixisse Dominum Salvatorem, nisi sepulcrum custodirent, cohortem acciperent, signarent lapidem, quantum in illis est, manum opponerent resurgenti, ut diligentia eorum nostrae fidei proficeret: Quanto enim amplius reservatur, tanto magis resurrectionis te quippe prima noctis, quod est uespere, ipsam noctem uoluit significare Mattheus, cuius noctis fine uenerunt mulieres ad monumentum. ea uero causa intellegitur eandem noctem sic appellasse, quia iam uespere licebat adferre aromata transacto utique sabbato. ergo, quoniam sabbato inpediebantur, ut non ante facerent, ab eo tempore nominauit noctem, ex quo eis licere coepit, ut facerent, quocumque uellent tempore eiusdem noctis. sic itaque dictum est uespere sabbati, ac si diceretur \'nocte sab
Abbreviated transcription (Latin):
maglalene: ⁊ maria iacobi
minorẽ dicit iacobum alphe¬
eẽt filiꝰ marie mat̾tere dñi.¬
dicens. Stabant aũt ux ta
crucẽ iħu mat̾ euis. ⁊ soror
matris eiꝰ maria cleophe. MSa¬
ria aũt cleophe uideret᷑ eam
dicere: a patre suie a cognati¬
one. Uocabitur uͦ inmn̾or ia¬
cobus ad diftinctionẽ maio¬

Expanded text:
aeteras matres. Jacobi m dicit Jacobum Alpheesset filius Mariae materterae Dannes: Stabant autem juxta crucem Jesu mater ejus, et soror matris ejus Maria Cleophae . Maria autem Cleophae videtur eam dicere a patre, sive a cognatione. Vocabatur vero minor Jacobus, ad distinctionem majo
Abbreviated transcription (Latin):
cha legunus. qr stabant õs
noti eiꝰ alonge: ⁊ mulieres
que secute erant eum. His¬
gͦ notis ihu qd̾ depositum eius
corpus ad sua remeantibꝰ. so¬
le mulieres que artius ama¬
bant. funus subsecute: quo¬
modo poneretur inspicere cu¬
rabant. ut ei tp̃re congruo.
munꝰ possẽt deuocionis offer¬
re. S ⁊ actenꝰ sc̃e mulieros
dic parasceue idest p̾paratio¬
nis idem faciunt. cum anĩe
humiles ⁊ quo maioris sibi
conscie fragilitatis. eo maiori
saluatoris amore feruentes.
passionis eiꝰ uestigiis in hoc
scło quo requies est pparãda
futura: diligent̾ obseciuit᷑.
⁊ si forte ualeant uucari:.pia
curiositate quo ordine sit e¬
adem passio completa ꝑpen¬
aunt enĩ die quidẽ illo quem
diem salbati sequebatur pa¬
rasceuẽ. fuisse pasche uideoꝵ.
qd̾ ab codẽ salbato iam inciꝑ¬
ent azima. s tam̃ uerũ pas¬
cha qd̾ inpassione dñi paraᷤᷤ¬
ceue gerebatur. nõ uideoꝵ¬
a iudeis occidendus p̾ꝑabat᷑.
.I.IIͭII.Hora noctis q̃ in domũ

Expanded text:
ca legimus quia stabant omnes noti ejus a longe, et mulieres quae secutae erant eum . Hinotis Jesu post depositum ejus corpus ad sua remeantibus, solae mulieres quae arctius amabant, funus subsecutae, quomodo poneretur inspicere curabant, ut ei tempore congruo munus possent devotionis offerre. Sed et hactenus sanctae mulieres die Parasceves, id est, praeparationis, idem faciunt, cum animae humiles, et quo majoris sibi consciae fragilitatis, eo majori Salvatoris amore ferventes, passionis ejus vestigiis in hoc saeculo, quo requies est praeparanda futura, diligenter obsequuntur, et si forte valeant imitari, pia curiositate, quo ordine sit eadem passio completa perpencunt enim die quidem illo, quem dies sabbati sequebatur. parasceuen fuisse paschae Iudaeorum, quod ab eodem sabbato iam inciperent azyma; sed tamen uerum pascha, quod iam in passione domini gerebatur, non Iudaeoa Judaeis occidendus praeparabaergo hora noctis, qua in domo
Abbreviated transcription (Latin):
te. qd̾ sic soluit᷑. Aliud ẽ enĩ¬
aliud indulgentia. Nos si
hominẽ patr̃e uocamꝰ. hono¬
rem etati deferimꝰ: non aue¬
consortio ueri magr̃i. Et ne
infinita replicem. quomͦ unꝰ
ꝑ naturã deus ⁊ unꝰ filiꝰ nõ
p̾iudicat cetis. ne ꝑ ad optio¬
nẽ dii uocentur ⁊ filii: ita

Expanded text:
t. Quod sic solvitur: Aliud esse nataliud indulgentia. Nos si hominem patrem vocamus, honorem aetati deferimus non aucconsortio veri magistri, et ne infinita replicem, quomodo unus per naturam Deus et unus Filius non praejudicat caeteris, ne per adoptionem dii vocentur et filii, ita
Abbreviated transcription (Latin):
Impossibile ẽ enim ut credat
xp̃o celestia p̾dicanti. qui
głam hominum concupisẽ
trenam. Et ideo quicumq
ita facit oꝑa sua ut uideat᷑
ab hominibꝰ. similis scubis
⁊ phariscis ẽ. Dilactant eĩ¬

Expanded text:
Impossibile est enim ut credat Christo coelestia praedicanti, qui gloriam hominum concupiscit terrenam. Et ideo quicunque ita facit opera sua ut videantur ab hominibus, similis scribis et Pharisaeis est. Dilatant e
Abbreviated transcription (Latin):
hii enim qui confitentur
simplicẽ. ⁊ sc̃m uirum: as¬
ser̃ de genere dauid. Int̾¬
rogemꝰ gͦ eos docti a dño.
Simplex homo ẽ ⁊ tantũ
eirore in certo. nec ꝓpria uo¬

Expanded text:
fitentur simplicem, et sanctum virum asserunt de genere David; interrogemus eos docti a Domino: Si simplex homo est, et tantum erroris incerto nec propria vo
Abbreviated transcription (Latin):
dentes int̾dum pungeren.
tut. ⁊ quasi hac cõmonitio¬
ne retraherentur ad offĩcia
dĩ.⁊ ad ministeria seruitutiᷤᷤ
lio dñi. s non ẽ compuncta
suꝑsticiosis sensibꝰ pharise¬
oꝵ. s magis sanata ad tactũ¬
om̃ia oꝑa sua facunt ut iude¬
autur ab hominibꝰ. Quod
gn̾aliter accusabat: nũc in
partes diuidit. Pitaciola
illa de calogi philacteria uo¬
cabant. Quod quicumq ha¬
buiss ea. quasi obcustodia
⁊ monim̃tum sui haberet.
nõ intelligentibꝰ phariscis.
qd̾ hec in corde portancla sũt
non incorpore. Alioqnͣ ⁊ ar¬
maria ⁊ aicͥe habent libros.
⁊ dĩ noticiam nõ habent. A¬

Expanded text:
dentes interdum pungerentur, dentes interdum pungerentur, et quasi hac commonitione retraherentur ad officia Dei, et ministeria servitutis lio Domini; sed non est compuncta superstitiosis sentibus Pharisaeorum, magisque sanata ad tactuOmnia opera sua faciunt, ut videantur ab hominibus, quod generaliter accusaverat, nunc in partes dividit. Pictatiola illa decalogi phylacteria vocabant, quod quicunque habuissent ea, quasi ob custodiam et munimentum sui habuerunt, non intelligentibus Pharisaeis quod haec in corde portanda sint, non in corpore: alioquin et armaria et arcae habent libros, et Dei notitiam non habent.
Abbreviated transcription (Latin):
ad quos phatiseoꝵ uitia tran¬
seunt. Dñs cum decliss mã¬
data legis ꝑ moysen: ad extre¬
mum intulit. Ligabis ea
iimanu tua. ⁊ erũt immota
ante ocłos tuos. Et est sen¬
sensꝰ. P recepta mea sint in
manu tua: ut oꝑe complean¬
tur. Sint ante ocłõs tuosut
die ac nocte mediteris in eis.
Hoc pharisei om̃s male int̾¬
p̾tantes: scribunt in m̾ebra¬
nulis decalogũ moysi. id ẽ
decem uerba legis. complicã¬
tes ca: ⁊ ligantes infrontes.
⁊ quasi coronam capiti faci¬
entes: ut semꝑ aute ocłos
mouetentur. quod usq ho
inpplis iudicatur. Iusserat
aũt aliud moyses. ut ⁊ in qͣ¬
tuor angulis pallioꝵ iacui¬
tinas fimbrias facerent adi¬
in corporibꝰ signa circumci
sionis iud uoe gentis date.¬
ita uestis haberet aliqmͣ dif¬
ferentiam: suꝑ sticͥoͥnsi nra¬
gistri captantes aurã ppła¬
rem. atq ex muliertulis sec¬
tantes lucra: faciebant grã¬
des funbrias. ⁊ acutissim̾aᷤ
incis spinas ligabant. ut
uidelicet ambulantes ⁊ se¬

Expanded text:
ad quos Pharisaeorum vitia transierunt. Dominus cum dedisset mandata Legis per Moysen, ad extremum intulit: Ligabis ea in manu tua, et erunt immota ante oculos tuos . Et est sensus: Praecepta mea sint in manu tua, ut opere compleantur: sint ante oculos tuos, ut die ac nocte mediteris in eis. Hoc Pharisaei male interpretantes, scribebant in membranulis Decalogum Moysi, id est decem verba Legis, complicantes ea, et ligantes in fronte, et quasi coronam capitis facientes, ut semper ante oculos moverentur: quod usque hoin populis judicatur. Jusserat quoque aliud Moyses ut in quatuor angulis palliorum hyacinthinas fimbrias facerent, ad Iin corporibus circumcisio signum Judaicae gentis dareet vestis haberet aliquam differentiam. Superstitiosi magistri captantes auram popularem, atque ex mulierculis sectantes lucra faciebant grandes fimbrias, et acutissimas in eis spinas ligabant, ut videlicet ambulantes et se
Abbreviated transcription (Latin):
gare. Ihomma Pharisey ⁊
sacduicey ⁊ ceteri principes
iudeoꝵ querentes occasionẽ
uenire qd̾ pateret insidiis.
qr inẜmonibꝰ confutati s̃.
ultra nõ int̾rogant. s aꝑtis¬
sue comp̾hensum. romane
tradũt potestati. Ex quo ĩ¬
telligimꝰ. uenena inuidie
posse quidem suꝑari: s dif¬
ficile conquiescere.

Expanded text:
gare. Pharisaei et Sadducaei, et caeteri principes Judaeorum, quaerentes occasionem venire quod pateret insidiis: quia in sermonibus confutati sunt, ultra non interrogant, sed apertissime comprehensum Romanae tradunt potestati. Ex quo intelligimus, venena invidiae posse quidem superari, sed difficile conquiescere.
Abbreviated transcription (Latin):
aũt quod nõ saltitari in foro.
nõ pͥmos sedere uł discumbe¬
re uetat cos quibꝰ ħ officii¬
ordine competit. s eos nimi¬
ium qui siue hecͥhabita seu
mant. a fidelibꝰ quibꝰq q̃si
imꝓbos docet eẽ cauendos.
animũ indelicet nõ gradũ.
iusta districtione redargu¬
ens. quauis ⁊ hoc culpa nõ
careat. si idem inforolibitꝰ
int̾ eẽ. qui incathedra moysi:
synagoge magũi cupiunt ap¬
pellari. Duplici sane rõne
simulatione seducanur. es¬
simantes eẽ bona que faci¬
unt. uł emulatione in flã¬
menur. frustra gaudentes
in bonis laudari que simu¬
lant. Deniq sequit᷑. ccxi
Uos aũt nolite uocari rab¬
Om̃s aũt uos filii estis. ioħs
Idẽ ne qd̾ dõ debetur. uob̃ pre¬
sumatis. neq alios uocetis
rabbi: ne diuinũ honorẽ ho¬
nunibꝰ deferatis. Unꝰ est
mines naturalit̾ docet. sic̃
scuptum est. Erat lux ue¬
ra que illuminat omnẽ ho

Expanded text:
tamen, quod non salutari in foro, non primos sedere, vel discumbere vetat eos, quibus hoc officordine competit, sed eos nimirum qui haec sive habita, seu mant, a fidelibus quibusque, quasi improbos docet esse cavendos, animum videlicet non gradum justa distinctione redarguens. Quamvis et hoc culpa non careat, si iidem in foro litibus interesse, qui in cathedra Moysi synagogae magistri cupiunt appellari. Duplici sane rationsimulatione seducamur, aestimantes bona esse quae faciunt, vel aemulatione inflammemur frustra gaudentes in bonis laudari, quae simulant. Denique sequitur: Vos autem nolite vocari, RabOmnes autem vos fratres estis. Id est, ne quod Deo debetur vobis praesumatis, neque alios vocetis Rabbi, ne divinum honorem hominibus deferatis: unus est mnes naturaliter docet, sicut scriptum est: Erat lux vera, quae
Abbreviated transcription (Latin):
Et id̾o nõ possũt honera legiᷤ
portari. eomͦ quo isti legis ꝑi¬
ti hec imponebant hominibꝰ.
Unde recte audiunt qd̾ sar¬
cinas eius ino digito nõ tan¬
gerent. ħ ẽ ne i minimis qͥ¬
dem ca ꝑficerent. quã se contͣ
morẽ patrũ sine fide ⁊ gracia

Expanded text:
 Non possunt onera legis portari eo modo quo isti legisperiti haec imponebant hominibus. Unde recte audiunt quod sarcinas ejus uno digito non tangerent, hoc est ne minimis quidem eam perficerent, quam se contra morem patrum sine fide et gratia
Abbreviated transcription (Latin):
dei filiũ eum eẽ nõ credũt.
Si quidem ipse ⁊ dñs ⁊ dd̾
est. D̾s ante tp̃ra mane̾do.
⁊ filius dauid apparuit ho¬
mo in tẽporũ fine nascendo.
Quod au̾t a patre subici¬
untur ei inumici:. nõ in fir¬
mitatem filii. s unitatem
nature queͣ inalt̾o alter oꝑ¬
atur significat. Nam et

Expanded text:
i eum esse non credunt. Siquidem ipse et Dominus David est, Deus ante tempora manendo, et filius David apparuit homo in temporis fine nascendo. Quod autem a Patre subjiciuntur ei inimici, non infirmitatem Filii, sed unitatem naturae, qua in altero alter operatur, significat. Nam e
Abbreviated transcription (Latin):
cathedram. doc¬
trinam legis ostendit. Ergo
tillud qͦd dr̃ inpsalmo in ca¬
thedra pestilentie nõ sedit.
⁊ cathedras uendentiũ colũ¬
bas euertit. doctrinam debe¬
mus acciꝑe. ⁊ ideo dñs ad
suos conu̾tit ẜmones. ut cõ¬
fusio scribaꝵ ⁊ phariseoꝵ: il¬
loꝵ fieret disciplina. In fruc¬
tuosum namq ẽ uerbũ. in
quo sic alter confundit᷑: ut
alt̾ non erudiatur. Nam
⁊d̾s nõ ꝓpter malos castiga¬
tionẽ suꝑ t̾ram transmittit.
s ꝓpt̾ bonos. Scit enĩ quia
malos fłła nõ corrigant. s
malos castigat. ut corrigat
digne docere: ut dignos dig¬
ne edificaret. Alligant atͤ

Expanded text:
cathedram doctrinam legis ostendit. Ergo et illud, quod dicitur in psalmo: In cathedra pestilentiae non stetit , et cathedras vendentium columbas evertit, doctrinam debemus accipere. Et ideo Dominus ad suos convertit sermonem, ut fusio scribarum et Pharisaeorum illorum fieret disciplina. Infructuosum namque est verbum, in quo sic alter confunditur, ut alter non erudiatur. Nam et Deus non propter malos castigationem super terram transmittit, sed propter bonos: scit enim quia malos flagella non corrigunt. Sed malos castigat, ut corrigat digne docere, ut dignos digne aedificaret. Alligant autem
Abbreviated transcription (Latin):
ceis. qui intra se contrarii e¬
rant. s ad temptandũ do¬
minũ pari mente cõsenser᷑.
Qui g iam supͣ iostensio¬
ne denarii fuerant cõfutati.
⁊ adu̾se partis factionẽ ui¬
derant subruptam. debuer¬
ant exemplo moneri ne ultͣ
mollirentur insidiaᷤᷤ. s mali¬
uolentia ⁊ liuor. nutrit im¬

Expanded text:
qui inter se contrarii sunt, sed ad tentandum Jesum pari mente consentiunt. Qui ergo jam supra in ostensione denarii fuerant confutati, et adversae partis factionem viderant subruptam, debuerant exemplo moneri, ne ultra molirentur insidias. Sed malevolentia et livor nutrit im
Abbreviated transcription (Latin):
quantum ad dignitatẽ man¬
rent. ut alt̾um sine altero
eẽ nõ possit. Primũ om̃iũ.
maximũ om̃num mandatũ
quasi unicum pietatis fun¬

Expanded text:
quantum ad dignitatemrent, ut alterum sine altero esse non possit. Primum vero et maximum mandatum quasi unicum pietatis fun
Abbreviated transcription (Latin):
ut multitudine uincerent.
quẽ ratione suꝑare nõ potet¬
ant. Aueritate nudos se eẽ
ꝓfessi sunt: qui multitudiẽ
se armauerunt. Dicebant
enĩ apu̾s se. Unus loquatur
ꝑuium: ut siquidem uice¬
rit. oms uideamur uictores.
Si aut̃ uictus fuer̃. uł solus

Expanded text:
ut multitudine vincerent, ut multitudine vincerent, quem ratione superare non poterant. A veritate nudos se esse professi sunt, qui multitudine se armaverant. Dicebant enim apud se: Unus loquatur per unum, ut si quidem vicerit, omnes videamur victores; si autem victus fue
Abbreviated transcription (Latin):
Ambrosiꝰ. Cum dñs dicat no¬
lite scm̃ dare canibꝰ. noq mit¬
tatis margaritas urãs ante
porcos: cur ipse quedam uł ħ
de dispensationis. aut etiam
diminitatis sue misteriis dixiꝰ¬
se inuenitur. que multi qui
aderant uł resistendo uł contẽ¬
pnendo nõ acceꝑunt: Non
putandus ẽ sc̃m dedisse cani¬
bus. aut margaritas misisse
ante porcos. Nonenim eis
dedit qui capere nõ poterãt.
s eis qui poterant ⁊ simul ad¬
erant. quos ꝓpter alioꝵ ĩmũ¬
diciam. negligi nõ oportebat.
⁊ cum eum temptatores in¬
t̾rogabant: respondebatq ilł
ita ut quid contra dicerent
nõ haberent: quãuis uene¬
nis sius contabescerent. potiꝰ
quã illius cibo saturarent᷑.
Alii tam̃ qui poterant caꝑe.¬
ex illiꝰ occasione multa utili¬
ter au diebant.
harisei aũt audientes
qd̾ silentium imposuis¬
s saduccis: conuenerunt in
unum.⁊ in teirogauit eum
unꝰ ex eis legis doctor. temp¬
tans eum. Conuenerunt

Expanded text:
etur cum Dominus dicat: Noetur cum Dominus dicat: Nolite sanctum dare canibus, neque mittatis margaritas vestras ante porcos, cur ipse quaedam vel de dispensationis aut etiam divinitatis suae mysteriis dixisse invenitur, quae multi qui aderant, vel resistendo, vel contemnendo, non acceperunt? Non putandus est sanctum dedisse canibus, aut margaritas misisse ante porcos. Non enim eis dedit qui capere non poterant, sed eis qui poterant et simul aderant, quos propter aliorum immunditiam negligi non oportebat. Et cum eum tentatores interrogabant, respondebatque illis ita, ut quid contradicerent non haberent, quamvis venenis suis contabescerent potius quam illius cibo saturarentur. Alii tamen qui poterant ex illius occasione multa utiliter audiebant. IV. Pharisaei autem audientes quod silentium imposuisset Sadducaeis, convenerunt in unum, et interrogavit eum unus ex eis legis doctor, tentans eum. Convenerunt
Abbreviated transcription (Latin):
Ad comꝓbandam resurrectio¬
nsueritatẽ. multo aliis ma¬
nifestioribꝰ exemplis uti po¬
tuit. e quibꝰ ⁊ illud. suscita¬
buntur mortui: ⁊ resurgent
qui in sepulcris sunt. Et ma
lio loco: multi dormientiũ.
de t̾re puluere confurgẽt. alii
⁊ confusionẽ et̾nam. Queri.¬
tur itaq quid sibi uoluerit
dũs hoc ꝓferre testimoniũ qͦd
uidetut ambiguũ: ul non sa-¬
tis ad resurrectionis ꝑtinet ue¬
ritatẽ. Supͣ diximꝰ saduccoᷤ.
nec angłos nec sp̃m. nec resur¬
rectionẽ corpoꝵ confitentes.
gͦ erat inde ꝓferre testimonia.
quoꝵ auctoritatẽ nõ sequebã¬
cur. Porro ad et̾nitatẽ ani¬
plum. ego sũ ds̃ abraham. ⁊
ds̃ ysahac. ⁊ ds̃ iacob. statim¬
q infert. Non ẽ ds̃ mortuo
rum: s uiuentium. Ut cũ
ꝓbauerit auimas ꝑmanere pꝰ
mortẽ. neq eiũ poterat fieri ut
eoꝵ eẽt ds̃. qui nequaꝙͣ subsis¬
terent: consequent̾ introdu¬
cerecur ⁊ corpoꝵ resurrectio. q̃
cum animabꝮ bona mala ue

Expanded text:
Ad comprobandam resurrectionis veritatem multo aliis manifestioribus exemplis uti potuit, e quibus est et illud: Suscitabuntur mortui, et resurgent qui in sepulcris sunt. Et in alio loco: Multi dormientium de terrae pulvere consurgent, alii onem aeternam. Quaeritur itaque quid sibi voluerit Dominus hoc proferre testimonium quod videtur ambiguum, vel non satis ad resurrectionis pertinet veritatem. Supra diximus Sadducaeos nec angelos, nec spiritum, nec resurrectionem corporum confitentes, ergo erat inde proferre testimonia, quorum auctoritatem non sequebantur. Porro ad aeternitatem aniplum: Ego sum Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob . statimque infert: Non est mortuorum Deus, sed viventium; ut cum probaverit animas permanere post mortem neque enim poterat fieri, ut eorum esset Deus, qui nequaquam subsisterent, consequenter introduceretur et corporum resurrectio, quae cum a
Abbreviated transcription (Latin):
leuat. usq utfinẽ exaltar ñ
cessat. Sinulit̾ ⁊ hunulis qͥ¬
lib ac uerecundus iusua cõ¬
tentus est usq ad uite t̾minũ
mediocritate ꝑ seuerat. Et
ideo iuxta ueritatis sententi¬
am. om̃is qui se in caute de
meritis alleuat. humiliabit᷑
a dño. ⁊ qui ꝓuide se de be¬
ne factis humiliat exaltabi

Expanded text:
levat, usque in finem exaltari non cessat. Similiter ac humilis quilibet ac verecundus in qua contentus est usque ad vitae terminum mediocritate perseverat; et ideo juxta Veritatis sententiam omnis qui se incaute de meritis allevat, humiliabitur a Domino, et qui provide se de benefactis humiliat, exaltabi