comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinento tribulationis sub̃ nr̃e et sue habundan¬
tia gaudii ipsoꝵ fuit. & altissima siue ꝓfundissi¬
ma pauꝑtas eorũ habundauit & excreuit in
diuicias simplicitatis eorum. Beatus apłs cognos¬
cens corinthios auaros ẽẽ. & tenacissimos: ꝓponit
eis in exemplii caritatẽ &. bonã uoluntatẽ macedo¬
nũ. ꝗͣ habuerunt erga scõs. qui erant hierosoli¬
mis Cum enĩ nimiũ e̾ẽnt pauꝑes illi machedones
eadem pauꝑtate ꝗͣ habebant. statĩ ut crediderunt.
uoluerunt scĩs mitt̾e necessaria. qui erant hieroso¬
limis: & hoc simplicit̃: idẽ. bona uoluntate & in¬
tentione fecerunt. De elemosina ergo & donatio¬
ne ꝗuolebat apłs ut chorinthii initt̾ent illis qui
erant hierosolimis: multa locuturus ẽ. insequentib
Quia scdm uirtutẽ testimontũ illis reddo: & su¬
pra uirtutẽ uolunitarii fuerunt. Ordo ꝑturbatus ẽ:
et p̃posterus. Iestimoniũ illis reddo: et supͣ urtu¬
tẽ uoluntarii fuerunt: ordo ꝑturbatus & pposte-¬

Expanded text:
perimento tribulationis, subaudis nostrae et suae, abundantia gaudii ipsorum fuit, et altissima, sive profundissima, paupertas illorum abundavit, et excrevit, in divitiis simplicitatis eorum. Beatus Apostolus cognoscens Corinthios avaros esse et tenacissimos, proponit eis in exemplum charitatem et bonam voluntatem Macedonum, quam habuerunt erga sanctos qui erant Hierosolymis. Cum enim nimium essent pauperes illi Macedones eadem paupertate quam habebant statim ut crediderunt, decreverunt sanctis mittere necessaria, qui erant Hierosolymis, et hoc simpliciter, id est bona voluntate et intentione fecerunt. De eleemosyna ergo et donatione quam volebat Apostolus ut Corinthii mitterent illis qui erant Hierosolymis, multa locuturus est in sequentibus. Quia secundum virtutem testimonium illis reddo, et supra virtutem voluntarii tutem testimonium illis reddo, et supra virtutem voluntarii fuerunt. Ordo perturbatus et praeposte
Abbreviated transcription (Latin):
mortuis suscitando Et ñ solũ ꝓ alis exauditꝰ
est. sed etiã ꝓ sius ꝑsecucorib: ꝓ quib orauit
pendens in cruce Pater dimitte illis. quia
nesciunt qͥd faciunt: Multa enĩ milia post
eius ascensionẽ ex his: ꝑ p̃dicationẽ apłorũ
credider̃: Audiuit quoq illũ in die salutis
gen̾is humani: quã tercia die deuicto mor¬
tis imꝑio eum a mortuis suscitauit: S icut
retulunꝰ ista ad caput om̃iũ electorii .i. ad
acceptũ quo exaudiri possumꝰ. ⁊ dies in q̃¬

Expanded text:
mortuis suscitando. Et non solum pro aliis exauditus est, sed etiam pro suis persecutoribus pro quibus oravit pendens in cruce: Pater, dimitte illis, quia nesciunt quod faciunt . Multa enim millia post ejus ascensionem ex his praedicationem apostolorum crediderunt. Audivit quoque illum in die salutis generis humani, quia tertia die devicto mortis imperio, eum a mortuis revocavit. Sicut retulimus ista ad caput omnium electorum, id estacceptum quo exaudiri possumus, et dies in q
Abbreviated transcription (Latin):
omp̃is dĩ. de collo suo exeussit. Dr̃ & in libro
samuelis. quia dixerunt uiribelial: idẽ.
absq uigo dĩ. Que conuentio siuie ͤ societas
xp̃i ad diab Nulla Cui autẽ consensus tẽplo dei cũ
idolis. ⁊ dẽ. qonsensiĩ debent habere fideles qui tem¬
plũ dĩ suni idolatris: qui sunt tepla demonũ: Hul¬
lũ. In hoc lenõ ꝑcutit nisi eos qui recũbentes in ido¬
lis comedeł carnes idolatitas: qui debue rant ẽẽ.
sideles &tũ dĩ Uos enĩ estis templũ dĩ utui. non
deoꝵ: quion uuiunt. Ds̃ uuius dr̃ ad distinctio

Expanded text:
omnipotentis Dei de collo suo excussit. Dicitur et in libro omnipotentis Dei de collo suo excussit. Dicitur et in libro Samuelis: Qui dixerunt viri Belial, id est absque jugo Dei. Quae conventio, sive quae societas Christi ad diabolum? Nulla. Qui autem consensus templo Dei cum idolis? id est, quem consensum debent habere fideles qui templum Dei sunt, cum idololatris qui sunt templa daemonum. Nullum. In hoc loco percutit eos qui recumbentes in idolis, comedebant carnes idolothytas, qui debuerant esse fideles et templum Dei. Vos enim estis templum Dei vivi, non deorum qui non vivunt. Deus
Abbreviated transcription (Latin):
habetis. Dilatamini &e uos: idẽ extendite sen¬
sũ & intellectum ur̃m. ne p̃ angustia senso
non possitis penetrare & recipere mysteria.
diuina. Nolite iugũ ducere cũ infidelibus.
In iugo: duo antmalia coniunguntur & co-¬
equantur. Iugũ uero hie debemꝰ intelligere
Iugũ diaboli: & potestatẽ quã ht̃ suꝑ infide-¬
les. Acsi dicerae. Nolite susciꝑe uigum diabo¬
li: neq ȩquari infidelib aut coniungi: ne
similes illis efficiamini. Que enum participa¬
tio iusticiȩ cũ iniquitate idẽ. quȩ societas
iusto homini iusticiam habenti cum in usto
&e pagano: Hulla. Que societas luci. idẽ. fide¬
li cũ tenebris idẽ. infideli: Nulla. Ista ẽ
lux: & iste sunt tenebre. De quibus idẽ apłs
ait. fiustis aliquando tenebrȩ idẽ. infideles.
Nunc autẽ lux in dño. idẽ fideles. Que aut̃
cõuentio xp̃i ad belial: Belial int̃ p̃tatur
absq uigo Significat diabolum: qui iugũ

Expanded text:
habetis, dilatamini et vos, id est extendite senhabetis, dilatamini et vos, id est extendite sensum et intellectum vestrum, ne prae angustia sensus non possitis penetrare et recipere mysteria divina. Nolite jugum ducere cum infidelibus. In jugo duo animalia conjunguntur et coaequantur. Jugum vero hic debemus intelligere jugum diaboli, et potestatem quam habet super fideles, ac si diceret: Nolite suscipere jugum diaboli neque aequari infidelibus aut conjungi, ne similes illis efficiamini. Quae enim participatio justitiae cum iniquitate? id est, quae societas justo homini justitiam habenti cum injusto homine et pagano? Nulla. Quae societas luci, id est fideli, cum tenebris, id est infideli? Nulla. Ista est lux, et istae sunt tenebrae de quibus idem Apostolus dicit: Fuistis aliquando tenebrae, id est infideles, nunc autem lux in Domino , id est fideles. Quae autem conventio Christi ad Belial. Belial inpretatur absque jugo, significans diabolum qui jugum
Abbreviated transcription (Latin):
iã ad p̃dicandũ Et ꝓptea aduos docendũ illiꝰ
os patae. & aꝑtũ ẽ. ad p̃dicandũ. cuiꝰ uoluntas
est ꝑfecta p̃dicatio scã: conuersatio bona. Cuiꝰ¬
uero uero uoluntas ẽ. tortuosa: conuersatio¬
atur habere. deficiunt ei uerba cũ sensti.qm̃
ideo ospatet non illius ad predicandũ: quia
timet in aliis redarduere: quod cognoseit
ab aliis de se intelligi. Non angustiamim in
nobis. Engustiamin autẽ: in uisceribus ues¬
tris. Et est sensus. Ocornithi si sensũ angustũ
habetis & stricdũ. ut nõpossitis recipere lati¬
tudinẽ mysteriorũ diuinorũ: nolite nobis
hoc reputare : qm̃ nõ confistit hoc in nobis
qui uobis ministrare debemus: sed inuobis
qui debetis capere. Nos quidẽ multa uobis pos¬
sumus dicere: & uoluntatẽ ad hoc promtã
habemus: sed intellectus ur̃. & uoluntas cons¬
tringitur inuiscerib. idẽ. ininterioribus cor¬
dis. Eandem autẽ habentes remunerationẽ
paratam sub̃ quã & nos: quia eandẽ fidem

Expanded text:
os docendum. Illius os patet et apertum est ad praedicandum, cujus voluntas est perfecta, praedicatio sancta, conversatio bona. Cujus vero voluntas est tortuosa, conversatatur habere, deficiunt ei verba cum sensu, ideo quod non patet illius os ad praedicandum, quia timet in aliis redarguere quod cognoscit in se ab aliis intelligi. Non angustiamini in nobis, angustiamini autem in visceribus vestris; et est sensus: O Corinthii, si sensum angustum habetis et strictum, ut non possitis recipere latitudinem mysteriorum divinorum, nolite nobis hoc reputare, quoniam non consistit hoc in nobis, qui vobis ministrare debemus, sed in vobis qui debetis accipere. Non quidem multa vobis possumus dicere, et voluntatem propriam ad hoc habemus, sed intellectus vester et voluntas constringitur in visceribus, id est in interioribus cordis. Eamdem autem habentes remunerationem, paratam subaudis, quam et nos, quia eamdem fidem
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃. Qm̃ suꝑ terram uisus ẽ. & eũ ho minib con¬
uersatus ẽ. Et ipse habitauit in nobis. sicut ioħs
dicit. Uerbũ caro factũ ẽ et habitauit in nobis.
Etero illorũ dĩ. & ipsi erunt michi populus pe¬
culiaris: sicut olim fuit ifrael. Propt̃ quod
exite de medio eorũ. Hoc ysaias ꝓpħa p̃dixit:
Longe ante captiuitatẽ babylonicã: quod apłs
ad corinthios retulit. Dicit gͦ proħ̃a ex ꝑsona
dĩ alloquens iudeos de captiuitate reuerten¬
tes: post .lxx. annos. Propt̾ quod: quia populꝰ
mĩs estis: exite de medio chaldeoꝵ. & separa¬
mini abeis: & inmundum ne tetigeritis. idẽ.
idolũ quod nichil ẽ. in mundiu̾ne adoraueritis :
&e ego repiam uos in terrã repromissionis. Re¬
feramus & hoc ad corinthios: & udeamiis quo¬
modo poterant illi qui crediderant relinquere
uxores & liberos suos: om̃emq substantiã: qui
adhuc in ꝑfecti erant: nec poterant inplere
quod dñs dicit. Siuis ꝑfectus eẽ. uade uende

Expanded text:
m super terram visus est, et cum hominus conversatus est, et ipse habitavit in nobis, sicut Joannes dicit: Verbum caro factum est, et habitavit in nobis , et ero illorum Deus, et ipsi erunt mihi populus peculiaris, sicut olim fuit Israel. Propter quod exite de medio eorum. Hoc Isaias propheta praedixit longe ante captivitatem Babylonicam quod Apostolus ad Corinthios retulit. Dicit enim propheta ex persona Dei, alloquens Judaeos de captivitate revertentes post septuaginta annos: Propter quod, quia populus meus estis, exite de medio Chaldaeorum, ut separemini ab eis, et immundum ne tetigeritis, id est idolum, quo nihil est immundius, ne adoraveritis. Et ego recipiam vos, in terram repromissionis. Referamus et hoc ad Corinthios, et videamus quomodo poterant illi qui crediderant relinquere uxores et liberos suos omnemque substantiam, qui adhuc imperfecti erant, nec poterant implere quod Dominus dicit: Si vis perfectus esse, vende
Abbreviated transcription (Latin):
bentes in hoc scło: non ponendo sp̃e in rebus¬
sidebimus. Nam sicut salomon dicit. Qui fide¬
lis ẽ. totus mundus diuitiarũ illius ẽ. quia
non appetit que in mundo st̃. Cognoscens
ꝓculdubio quia mundus transibit & concupis¬
centia eiꝰ. Et in hoc qͣnon appetit nec querit
hab̾e nisi quod habet. qͣsi om̃ia possidae: Et
tm̃ cũ diuites multa habeant. multis indi¬
gent: qui plus desiderant habere quã habe¬
ant. Ille aut̃ nullo indiget: qui p̃t̃ necessaria
iustus. uestimenti . & calciamenti. non reqͥ¬
rit: contentus his quȩ ht̃. Inhis gͦ omibus i¬
mitetur scõs apłos. doctores. & patronos nos.¬
tros: sic̃ filii boni imuitantur bonos patres-
ut int̾ aduersa & ꝓsꝑa pacient incedamus.
Exhibentes nos sicut dĩ ministros qm̃ si par¬
ticipes fuerimꝰ illorũ actuum in hoc scło:
erimus utiq consortes illoꝵ ȩt̃norũ p̃mioꝵ.
Os nr̃m patet aduos o̾chorinti: cor nr̃m dila¬

Expanded text:
bentes in hoc saeculo, non ponendo spem in bentes in hoc saeculo, non ponendo spem in itu sancto possidebimus. Nam sicut dicit Salomon, qui fidelis est, totus mundus divitiarum illius est, quia non appetit ea quae in mundo sunt, cognoscens procul dubio quia mundus transibit et concupiscentia ejus, et in hoc quod non appetit nec quaerit habere nisi quod habet, quasi omniatamen cum divites multa habeant, multis indigent quia plus desiderant habere quam habent. Ille autem nullo indiget, qui praeter necessaria victus, vestimenti et calceamenti, non requirit, contentus his quae habet. In his ergo omnibus imitemur sanctos apostolos, doctores et patronos nostros, sicut filii boni imitantur bonos patres, ut inter adversa et prospera patienter incedamus, exhibentes nos sicut Dei ministros, quoniam si participes fuerimus illorum actuum in hoc saeculo, erimus utique consortes illorum aeternorum praemiorum. Os nostrum patet ad vos, o Corinthii, cor nostrum dila
Abbreviated transcription (Latin):
commitna. Sic debent & monachi ẽẽ: tanquã
nichil habentes ꝓpriũ: & omĩa possidentes cõ¬
munit. Uel tanquã nichil habebant: quia non
habebant p̃dia. non aurũ. ñ argentũ. non ser¬
uos. aut ancillas: & tm̃ om̃ia possidebant Ista in
possessorib eoꝵ. quos sibi ꝑ p̾dicationis arma. &
uirtute miraculoꝵ subiugauerant. In possessori¬
bus & eni: om̃ia possidebant possessorũ. Sicut
enĩ quidã dux romanoꝵ. tarquinius nomine.
pace ac libertate. Respondit. romanos potius
uelle auruĩ possidentibus imperare: quã au¬
rũ habere. aut possidere: ita scĩ apłi. magis
desiderabant possessores diuitiarũ. ꝑ fidem
& doctrinã xp̃i possidere: quã aliquid ꝓpri¬
ũ habere. Possumꝰ etiam dicere: quia in hoc
scło apłi quasi nichil habentes erant: sed in
tre. Qui etiam filiũ suum ꝓ om̃ibus nobis
tradidit: quomodo etiã cũ illo omĩa nobis ñ¬
donauit: Simus gͦ &e nos tanquã nichil ha¬

Expanded text:
ent et monachi esse tanquam nihil habentes proprium, et omnia possidentes communiter. Vel tanquam nihil habebant, quia non habebant praedia, non aurum, nec argentum, non servos, aut ancillas, et tamen omnia possidebant ista in possessoribus eorum, quos sibi per praedicationis arma et virtutem miraculorum subjugaverant. In possessoribus etenim omnia possidebant possessorum. Sicut enim quidam dux Romanorum Tarquinius nomine rpace ac libertate, Romanos potius velle aurum possidentibus imperare, quam aurum habere aut possidere, ita sancti apostoli magis desiderabant possessores divitiarum per fidem et doctrinam Christi possidere, quam aliquid proprium habere. Possumus etiam dicere quia in hoc saeculo apostoli quasi nihil habentes erant, sed in tre: Qui etiam Filium suum pro omnibus nobis tradidit, quomodo etiam cum illo non omnia nobis donavit? Simus ergo et nos tanquam nihil ha
Abbreviated transcription (Latin):
re om̃ia quȩcunq mandaui uob̃ Quicunq
ad fidẽ uenit ⁊ ñ seruat quȩ in lege ⁊ eugłio
continent᷑: in uacuũ grãm dei recipit: Ait
enim: Tempore accepto exaudiui te: et in
die salutis adiuui te: H oc isaias ꝓpħa ꝓtu¬
lit. ex ꝑsona dei patris loq̃ntis ad filium:
Tempus acceptũ deo patri. ⁊ dies salutis
humani gen̾is: tempus fuit passionis xp̃i:
inqͦ ds pater decreuit. disposuitq &e p̃desti¬
nauit ꝑ passionẽ filii sui saluare ac redim̾e
genus humanũ: Isto tẽpore accepto d̃s pater
exaudiuit filiũ suũ: qr quicqͥd orauit filiꝰ
ꝓ salute gen̾is humani. totũ impetrauit:
Legimꝰ enĩ in eugłio ioħis qd̃ adꝓpinquans
passioni: orauit dicens: Pater quos dedisti mͥ:
uolo ut uͥ ego sũ. et ipsi sint mecũ: & uideant
claritatẽ meã: Siquis uͦ hoc tantũmꝰ de apłis¬

Expanded text:
andavi vobis . Quicunque ad fidem venit, et non servat ea quae in lege et Evangelio continentur, in vacuum gratiam Dei recipit. Ait enim: Tempore accepto exaudivi te: et in die salutis adjuvi te. Hoc Isaias propheta protulit ex persona Dei Patris loquentis ad Filium: Tempus acceptum Deo Patri, et dies salutis humani generis, tempus fuit passionis Christi in quo Deus Pater decrevit, disposuit, praedestinavit per passionem Filii sui salvare ac redimere genus humanum: isto tempore accepto Deus Pater exaudivit Filium suum, quia quidquid oravit Filius pro salute generis humani totum impetravit. Legimus enim in Evangelio Joannis quod appropinquans passioni, oravit dicens: Pater, quos dedisti mihi, volo ut ubi ego sum et illi sint mecum, ut videant claritatem meam . Si quis vero
Abbreviated transcription (Latin):
lati sumus sub̃ de ur̃a emendatione & obedi¬
entia atq receptione titi. Uiscera eiꝰ. idest titi:
abundantius in nobis sunt. quie quid intra corium
continetur uiscus appellari potest. Filii quoq uisc era
dicuntur. Ponuntur etiũ ꝓninue dilectionis affec¬
tu: sicut in hoc loco. Uiscera eiꝰ. idẽ. nimia dilectio eiꝰ.¬
&e affectus caritatis: erga uos amplius abundauit.

Expanded text:
lati sumus de vestra emendatione et obedientia atque receptione Titi. Viscera ejus, id est Titi, abundantius in vobis sunt. Quidquid intra corium continetur, viscus appellari potest. Filii quoque viscera dicuntur. Ponuntur etiam pro nimiae dilectionis affectu, sicut in hoc loco. Viscera ejus, id est nimia dilectio et affectus charitatis erga vos amplius abundavit
Abbreviated transcription (Latin):
carnis admonet ne deficiat. neq cesset ab ince¬
pto oꝑe: exhortationẽ bonã p̃bet: Unde dicit apłs
mͦ alloquens chorintios: it in ilł om̃s fideles:
Hortamur uos: nr̃a p̃dicatione. nr̃o ᷤ exẽplo: uĩbq
modis: ne in uacuũ siue uane ⁊ initilit̾ grãm
dei recipiatis: Om̃ia bona quȩ gen̾i humano
dant᷑. grã dei dant᷑: qr gratis ei concedunt᷑:
Grã quippe dei ẽ: habere spem. fidem. caritatẽ.
sapientiã diuinã uł humanã: & bona tẽpora
lia: Iste gͣ dei gr̃am in uacuũ recipit: qͥ ueniens
ad fidem: ⁊ remissionẽ peccatorũ in baptismate
suscipiens. dei p̃ceptis inobȩdicus existit: non
adhibendostudiũ ut possit dei p̃cepta ip̃so
adiuuante implere: q̃m fides sine oꝑib mortuã
ẽ. ⁊ inanis ẽ: Inuacuũ quoq bona tẽporalia gratis
non studet: Ut ergo longuis non ꝓtelemus
ser monẽ: dicamꝰ unũ ex multis: quomodo
gr̃a dei in uacuũ recipiat᷑: Dñs dicit iun

Expanded text:
carnis, admonet ne deficiat neque cesset a coepto opere, exhortationem bonam praebet. Unde dicit Apostolus modo alloquens Corinthios, et in illis omnes fideles: Hortamur vos nostra praedicatione nostroque exemplo, omnibusque modis, ne in vacuum sive inane et inutiliter gratiam Dei recipiatis, omnia bona quae generi humano dantur, gratia Dei dicitur, quia gratis ei conceduntur. Gratia quippe Dei est, habere fidem, spem, charitatem, sapientiam divinam vel humanam, et bonaergo Dei gratiam in vacuum recipit, qui veniens ad fidem, et remissionem peccatorum in baptismate percipiens, Dei praeceptis inobediens exsistit, non adhibendo studium, ut possit Dei praecepta ipso adjuvante implere, quoniam fides sine operibus mortua est et inanis . In vacuum quoque bona temporalia gratis non studet. Ut ergo non longius protelemus sermonem, dicamus unum ex multis, quomodo gratia Dei in vacuum recipiatur, Dominus dicit in
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑationis exemplo. Uł neminẽ: scandalizemus.
in aliquo sermone ł facto. Ut non utuꝑetur
um p̃dicatoris uituꝑat᷑ atq cõtempnitur: si q̃
p̃dicant uerbis agendũ. destruunt oꝑib Altud
iidelica p̃dicantes inpublico: & aliud agentes.
in occulto: Bona dicentes in ꝓpatulo: ꝑuersa. &¬
& pparemꝰ nos: sic̃ dĩ ministros Dei minist̃. ẽ.
qui deo nuilitat: & dõ seruit: uerbo doctrinȩ:¬
& fructu bone oꝑationis Quic̃q enĩ dĩ minis¬
ter uult ẽẽ. dõ deb& inom̃ib ministrare. Ut
in om̃ĩb quȩ agit: cognoscatur ueri dĩ ẽẽ.
cultor. Uerbi grã. Ut doceat inscnĩ. Pascat
esurientẽ: potae sicientẽ. Uestiat nudũ: cale

Expanded text:
operationis exemplo, vel neminem scandalizemus operationis exemplo, vel neminem scandalizemus in aliquo sermone vel facto; ut non vituperetur um praedicatorum vituperatur atque contemnitur: si quod praedicant verbis agendum, destruunt operibus, aliud videlicet praedicantes in publico, et aliud agentes in occulto: bona docentes in propatulo, turpiet praeparemus nos sicut Dei ministros. Dei minister est, qui Deo militat et Deo servit verbo doctrinae et fructu bonae operationis. Quicunque enim Dei minister vult esse, Deo debet in omnibus ministrare, ut in omnibus quae agit cognoscatur veri Dei esse cultor, verbi gratia, ut doceat inscium, pascat esurientem, potet sitientem, vestiat nudum, cale
Abbreviated transcription (Latin):
me ab eiꝰ resurrectione usq ad diem uidi¬
cii. Quo tp̃re ꝑbona oꝑa possumꝰ acceptabi¬
les ẽẽ dõ patri & placere illi. atq exaudiri
ab illo. De quo tpr̃e etiã apłs subdit. Ecce
nẽ tempꝰ acceptabile. ecce ne dies salutis: lem¬
pus acceptabile ad penitentiã agenda uita pre¬
sens ẽ. usq ad die uidicii. que appellatur & dies
salutis. In qua nobis salutem ȩtnam possimus
ꝓmeriri: qm̃ apta ẽ. ad oꝑandũ. De qua die
dicit diis: Ambulate dũ lucẽ habetis. Huic diei
succedet nox tenebrȩ. scilicae ęternȩ dãpnati¬
onis: in qua nemo pot̾it oꝑari Sicut dñs dic̃.
Uenit nox in qua nemo pot̾it oꝑari. Et idem
apłs Dũ tempꝰ habemus: oꝑemur quod bonũ
est. Modo enĩ possunt ad indulgentia ꝓficere
peccatores. modo ualemus obtinere ueniam:
quia sedm qd propheta dicit. In uferno nemo cõ¬
fitebit᷑ dõ: adueniã. Erit enĩ ibi penitentia : ied
tarda &e sera. Nemini dantes ullã offensionẽ.:

Expanded text:
 resurrectione usque ad diem judicii quo tempore per bona opera possumus acceptabiles esse Deo Patri, et placere illi, atque exaudiri ab illo. De quo tempore etiam Apostolus subdit: Ecce nunc tempus acceptabile, ecce nunc dies salutis. Tempus acceptabile ad poenitentiam agendam vita praesens est usque ad diem judicii, quae appellatur et dies salutis, in qua nobis salutem aeternam possumus promereri, quoniam apta est ad operandum. De qua die dicit Dominus: Ambulate dum lucem habetis . Huic diei succedit nox, tenebrae scilicet aeternae damnationis, in qua nemo potest operari sicut Dominus dicit: Venit nox in qua nemo poterit operari . Et idem Apostolus: Dum tempus habemus, operemur quod bonum est . Modo enim non possumus ad indulgentiam proficere peccatores, modo valemus obtinere veniam: quia secundum quod propheta dicit: In inferno nemo confidebitur Deo ad veniam . Erit enim poenitentia, sed sera et tarda. Nemini dantes ullam offensionem.
Abbreviated transcription (Latin):
si mortuus fuero maximũ lurrũ ꝑcepturus
sum.i. uitam ȩt̃nã. Quod si uiuere in carne
id michi fructus oꝑis est. sub qr quo amplius
uxero mercedẽ meã augebo. Et quid eligã
ignoro .i. ignoro utrũ mortẽ meam appętam.
an adhuc in carne manere optem. Coartor
ostendit quid magis eligat. & bonũ quidem
esse manere hic: sed melius & optimũ regna¬

Expanded text:
pturus sum, id est vitam aeternam. Vivere in carne, hic mihi fructus est operis, quia quo amplius vixero, mercedem meam augebo. Et quid eligam ignoro, id est, utrum mortem appetam, an adhuc in carne manere optem. Est auteostendit quid magis eligat, et bonum quidem esse manere hic, sed melius et optimum mane
Abbreviated transcription (Latin):
Hi quatuor modi qui secunt᷑ in duas spe¬
cies sicuti doctorib uidetur possunt redigi.
tẽptemus ꝑ singulas stilum trahere quod
dicit. Primũ quidã quidẽ ꝓpter inuidiã
dicebatur magister gentium & p̃dicator
dicebant. Nunquid paulus solus dicetur
magister fuisse gentiũ: Nos doctrinam
habemus p̃dicabimꝰ sicut & ille: ut appel¬
lemur magistri gentium. Et hoc agebant:
qr uolebant contendere cũ illo. Scda species
est. quidã ꝓpt̃ bonã uoluntatẽ .i. bonã intenti¬
onem: cupientes alios saluare. sicut & illi sal¬
uati erant. Tercia species ẽ. quidã ex caritate
sub̃ qua diligebant dm̃ cupiebant aliossal¬
uare: uł ex caritate qua diligebant apł̃m.
species est. quidã ex concentione.: ñ sincere.
Sincera res ÷ solida et firma. Et erant qͥdã
qr ꝓpt̾ commoda p̾sentis uitȩ.⁊ ꝓpt̾ lucra
temporalia p̃dicationi insistebant. & ut a
subiectis cibũ & uestim̃tũ acciꝑent dicen

Expanded text:
Hi quatuor modi qui sequuntur in duas species, sicuti doctoribus videtur possunt redigi: d tentemus per singulas stilum trahere. Quod dicit primum quidem propter invidiam dicebatur solus magister gentium et praedicator, dicebant: Nunquid Paulus solus dicitur magister gentium? Nos doctrinam habemus, praedicabimus sicut et ille, ut appellemur magistri gentium. Et hoc agebant, quia volebant contendere cum illo. Secunda species est: Quidam propter bonam voluntatem, id est, bonam intentionem, cupientes salvare alios sicut et ipsi salvati erant. Tertia species est: Quidam ex charitate, subaudis qua diligebant Deum, cupiebant alios salvare, et ex charitate qua diligebant Apostolspecies est: Quidam ex contentione, non sincere. Sincera res est solida et firma. Et erant quidamquia propter commoda praesentis vitae, et propter lucra temporalia praedicationi insistebant, ut ita a su
Abbreviated transcription (Latin):
aduentum iter̃ ad uos. Gratulare̾ dicit &.¬
congaudere ⁊ gr̃as refferre. & est sensus.
Ut uos inqͥt gaudeatis de meo ad uentu. &
grãs referatis deo qͥ uob̃ me incolumem red¬
didit. lib̾atũ a uinculis. Tantum digne¬

Expanded text:
adventum iterum, ad vos. Gratulari est congaudere et gratias referre, et est sensus: Ut vos, inquit, gaudeatis de meo adventu et gratias referatis Deo, qui vobis me incolumem reddidit liberatum a vinculis. Tantum, id e
Abbreviated transcription (Latin):
expectatio futurorũ bonorũ. Et beatus apłs certꝰ
erat. quia mercedẽ erat accepturus ȩtñȩ remu¬
nerationis ꝓpter hoc qd̾ sustinebat ꝓ xp̃o. & de
hoc etiam expectabat mercedẽ. qr suis inuidis
ꝑsecutorib bona optabat. Quia in nullo con-¬
fundar.i. in nullo horũ quȩ illi agunt. ut mͥ
ꝑsecutionẽ maiorẽ ingerant. uł quȩ sustineo iã
positus in uinculis erubescam. S ed in om̃i

Expanded text:
onorum. Et beatus Apostolus certus erat quod mercedem erat accepturus aeternae retributionis: propter hoc quod sustinebat pro Christo, et de hoc etiam exspectabat mercedem, quia suis invidis persecutoribus bona optabat. Quia in nullo confundar, id est, in nullo horum quae illi agunt, ut mihi persecutionem majorem ingerant: vel quae sustinebo: jam positus in vinculis non erubesco. Sed in omni
Abbreviated transcription (Latin):
Et tunocheus frater. in fide. socius in predicati¬
one: ñ tam̃ equalis in dignitate: Eecclesiȩ dei
quȩ est choruiti: F orsitan ñ babebant adhuc p̃latũ
ep̃m: ideo omni ȩccłiȩ dirigit: Henedictus
dñi nr̃i iħu xp̃i tam scđm diuinitatẽ quam
scđm humanitatẽ: Auter H enedictus deus
filius: qui erat in principio uerbum apud patẽ:
pti: T otius enim trinitatis oꝑe creatus est. ille homo:
T am consicłandũ est quia ñ diuidimꝰ ꝑsonã: sed
distingumꝰ substantias: A benedictionib et lauidib
inchoauit apłs: more patriat charũ scõꝵ ꝙ patt ũ
Quod uͥ inuenit᷑: ea quȩ sequunt᷑ ꝓsꝑe succedunt:¬
Pater misccłiarum. sud sit benedictus: qui scdm
multitudinẽ errorũ ⁊ criminũ ur̃oꝵ. largicus ẽ
uobis multipenitentiã agentib multiplices miscd̃iã:
indulgendo uob cõmissa scelera: Et deus totius .i.¬
om̃is consolationis: fub sit benedictus: Recte deus totiꝰ

Expanded text:
Et Timotheus, frater in fide, sive socius in praedicatiEt Timotheus, frater in fide, sive socius in praedicatione, non tamen aequalis in dignitate. Ecclesiae Dei quae est Corinthi. Forsitan non habebant adhuc praelatum episcopum, ideo omni Ecclesiae dirigit. Benedictus tam secundum divinitatem, quam secundum humanitatem. Aliter: Benedictus Deus Filius, qui erat in principio Verbum apud Patrem,inis a se assumpti. Totius enim Trinitatis opere creatus est ille homo. Tamen considerandum quia dividimus personas, sed non distinguimus substantias. A benedictionibus et laudibus inchoavit Apostolus more patriarcharum, sanctorumque Patrum: quod ubi invenitur, ea qutus qui secundum multitudinem errorum et criminum vestrorum, largitus est vobis poenitentiam agentibus multiplices misericordias, indulgendo vobis commissa scelera, et Deus totius consolationis, subaudis sit benedictus. Recte Deus totius
Abbreviated transcription (Latin):
quoq habe. scripsit cis pͥorem epłam in qua fortit̃¬
illos redarguit qui dissensiones inter fratres¬
seminabatit: et eos qui cũ illo societatem habe
eici a consortio omniũ tradens illum sathanȩ
ad cruciandum: In qua etiam tradidit eis
mrsterium corporis et sanguinis dñi. et quomͦ
deb̾ent illud sumere: quomͦ deb̾ent uiriet muli¬
eres in ȩccłia stare: De resurrectione quoq institu¬
it illos: et de multis aliis rebus: Postquã uero
cognouit eos penitentiã egisse de suis erroribus.
illũ quoq a suo consortio exclusisse qui in cestũ
patrauerat uxorẽ patris accipiens: scripsit eis a
troade hanc epłam laudatoriã et consolatoriam.
in qua dicit illos miscdiam inuenisse: et reuocat
illũ miserrimũ quẽ tradidat sathane. reconsili¬
apłs iħu xp̃i: ex hoc iam satis in suꝑiorib dictũ
est: Per uoluntatem dei patris et totius tri¬
nitatis: qm sicut una substantia trinitatis est et
indiuisa maiestas. ita insepatabilis uoluntas:

Expanded text:
quoque habere, scripsit eis priorem Epistolam in qua fortiter redarguit illos qui dissensiones inter fratreeminabant, et eos qui cum illo societatem habebat, quem praecipit ejici a consortio omnium, tradens illum Satanae ad cruciandum; in qua tradidit eis mysterium corporis et sanguinis Domini, et quod deberent illud sumere, et quod deberent viri et mulieres in ecclesia stare. De resurrectione quoque instituit illos, et de multis aliis rebus. Postquam vero cognovit eos poenitentiam egisse de suis erroribus, illum quoque a suo consortio exclusisse qui incestum patraverat, uxorem patris accipiens, scripsit eis a Troade hanc Epistolam laudatoriam et consolatoriam, in qua dicit illos misericordiam invenisse et revocat illum miserrimum, quem antea tradiderat Satanae, reconcilisti. Et hoc jam satis in superioribus dictum est. Per voluntatem Dei. Patris et totius Trinitatis, quoniam sicut una substantia Trinitatis est et indivisa majestas, ita et inseparabilis voluntas.
Abbreviated transcription (Latin):
eiusmodi .i. imitatores sitis ministrantes scĩs.
& omni cooꝑanti ⁊ laboranti sub sicis subdici
siue unitatores: Gaudeo autem in p̾sentia ste¬
phanȩ:i fortunati. ⁊ achaici. Dat᷑ intelligi qd hitres ste
suo apd̾ scõs ierosolimnis uener̃ ad paulũ: añꝗͣ redisset̃
coruthũ. Nam corinthii etãt gen̾e. in qͦꝵ p̃sentia letat᷑¬

Expanded text:
ejusmodi, id est, imitatores sitis ministrantes sanctis; et omni cooperanti et laboranti, subaudis sitis sudditi sive imitatores. Gaudeo autem in praesentia Stephanae et Fortunati et Achaici. Datur intelligi, quod hi tres, Stesuo apud sanctos Hierosolymis, venerunt ad Paulum antequam redissent Corinthum. Nam Corinthii erant genere, in q
Abbreviated transcription (Latin):
scđm tradiciones scribarum et pharisȩorũ. et
scđm illos qui causa infirmicatis nolunt ea
comedere dicentes: Nolo comedere carnẽ suis.
quia melancolicus sum neq anguillã: sed
ista sapientia non ẽ scđdm dm. quia non ꝑti¬
net adreligionem: In suꝑ sticione et humili¬
etiam insuꝑsticione i. inuana teligione. & sup

Expanded text:
m traditionem Scribarum et Pharisaeorum, et secundum illos qui causa infirmitatis nolunt ea comedere, dicentes: Nolo comedere carnem suillam quia melancholicus sum, neque anguillam. Sed ista sapientia non secundum Deum, quia non pertinet ad religionem in superstitione et humilietiam in superstitione, id est vana
Abbreviated transcription (Latin):
tui estis ab dementis huius mundi. Elemeuta
mundi sunc omnia corporalia et uisibilia atq
transitoria: Quam dui gͦ gentiles dm̃ iguora¬
turis. abrenuntiantes diabolo et omnib pom¬
pis euis. omnib oꝑib eius Possumus autem
et hic elementa mundi intelligere legem.
quȩ precipiebat discretionem facere. inter pe¬
tim omnis illa discretio cessauit: Hñ dicit apł̃s.
tam uidȩis quam gentilib Si inquit mortu estis cũ xͦ ab ele¬

Expanded text:
tui estis ab elementis hujus mundi: elementa mundi sunt omnia corporalia et visibilia et transitoria. Quando vero gentiles Deum ignoraturis, abrenuntiantes diabolo et omnibus pompis ejus atque erroribus ejus. Possumus autem et per elementa mundi intelligere legem quae praecipiebat discretionem facere inter petim omnis illa discretio cessavit. Unde dicit Apostolus tam Judaeis quam gentibus: Si mortui estis cum Christo ab ele
Abbreviated transcription (Latin):
do: In epła ad corinthios. multitudinẽ pecca¬
torum appellat apłs corpus. dicens. Ita ut des¬
truatur corpus peccati Sicut enim multa mẽ¬
bra faciunt unum corpus: Ita multa peccata
faciunt unum corpus .i. unam sũmã. Et hic iste¬
ẽ sensus Mortificate membr̃a ur̃a .i. malos
usus mẽbrorum ur̃orum & malã consuetudi¬
nem peccandi. ꝑ efficientem .i. ꝙ efficitur ostẽ¬
deus neq precepit ut mortificemus gladio ma¬
teriali corpus nrm et membra nr̃a S peccata.
Tunc enĩ mortificamus mẽbra nr̃a. cũ desisti¬
mus peccare & qt peccata in nobis mortificamꝰ.
quasi tot membra occidimus: Fornicationem.
cum uimento. aut aliquit tale. Adulterare uͦ.
us. auc cum deo sacrata quȩ uxor ÷ dei. T ibi¬
dinem: omnis in continentia libido appellat᷑:
Concupiscentiã malã. Ideo dicit concupiscen¬
tiam malã quia ẽ cͤoncupiscentia bona. deqͣ
dr̃. fili concupisce sapientiam: serua mandata

Expanded text:
tola ad Corinthios multitudinem peccatorum appellat Apostolus, corpus, dicens ita ut destruatur corpus peccati . Sicut enim multa membra faciunt unum corpus, ita multa peccata faciunt unum corpus, id est unam summam; et est sensus: Mortificate membra, id est malos usus membrorum, et malam consuetudinem peccandi per efficientem, id quod efficitur, ostendens. Neque praecipit ut mortificemus gladio materiali corpus nostrum et membra nostra, sed peccata. Tunc enim mortificamus membra nostra, cum desistimus peccare: et quot peccata in nobis mortificamus, quasi tot membra occidimus, quae sunt supercum jumento, aut aliquid tale. Adulterare vero uxore, aut cum Deo sacrata, quae Dei uxor est. Libidinem. Omnis incontinentia libido appellatur. Concupiscentiam malam. Ideo dicit concupiscentiam malam, quia est et concupiscentia bona de qua dicitur: Fili, concupisce sapientiam, serva mandatum;
Abbreviated transcription (Latin):
Xpc̃ sursum ẽ. habitans inplenitudinẽ pa¬
terne maiestatis. & ubi ẽ.: illuc debemus nos
anhelare. et quȩ sursum sunt sapere .i. ꝓpe̾¬
dere et intellegere. & in his animũ ponere: Ñ
inhis quȩ suꝑ terram sunt transicoria. Mor¬
in deo:. Mortui sumus peccato tempore baptis¬
matis. sicut paulo supra diximus Et uita ur̃a.
.i. beacitudo abscondita ẽ. cum xpõ indeo Hi¬
ta enim ur̃a et beatitudo xpc̃ ẽ. sicut ipse dix̃.
Hȩc ẽ uita ȩterna ut cognoscant te. et quem
ta et beatitudo nra abscondita Non ut no¬
bis denegetur uł occultetur.S ut pociꝰ / con¬
seruetur. nobis ad salutem: Cum xpc ap¬

Expanded text:
 sursum habitans in plenitudine paternae majestatis, et ubi est, illuc debemus anhelare: et quae sursum sunt sapere, id est perpendere et intelligere, et in his animum ponere, non in his quae supra terram sunt transitoria. Moris. Mortui estis peccato tempore baptismatis, sicut paulo supra diximus, et vita vestra, id est beatitudo, abscondita est cum Christo in Deo. Vita enim vestra et beatitudo Christus est, sicut ipse dixit: Haec est vita aeterna, ut cognoscant te, et quem ta et beatitudo nostra abscondita, non ut nobis denegetur vel occultetur, sed ut potius conservetur nobis ad salutem. Cum C
Abbreviated transcription (Latin):
be aliquo.s quȩ sunt etiam Non ihoriore a¬
liquo sed ad saturitatem carnis nullum honorẽ
maiorẽ prestet ariescarpori ꝗͣ lepus prestaret
sieum cõmenderec tantũ modo ut uenter re¬
pori. dixit suꝑius .i. non adconseruandã sani¬
tadem corporis quia dum non uult ea cõmedere que
bt̃. & appetit quȩ non hc̃. dicens nolo cõmedere
hoc quia inmundũ ẽ. si hab̾em carnẽ arietenã
illam comederẽ.: In firmatur & debilitatur qui

Expanded text:
atur. Quae sunt etiam, non in honore aliquo, sed ad saturitatem carnis, id est nullum majorem honorem praestat aries corpori quam lepus praestaret, si eum comederet, tantummodo ut venter repori, id est non ad conservandam sanitatem corporis: quia dum non vult comedere quae habet et appetit quod non habet, dicens: Noli comedere hoc, quia immundum est, sed si haberem carnem arietinam, illam comederem, infirmatur et debilitatur qui
Abbreviated transcription (Latin):
illorum qui dicebant netetigeritis neq concrec¬
taueritis mortuum. neq scabellum ubi sed it
mulier mestruata: quia inmundi eritis Neq
gustaueritis carnem s uallã aut leporinam.
quia inmunda ẽ. et ceteraalia quȩ omnia. Sub.¬
siue quȩ lex concedit. seua quib ꝓhibet. st̃ ĩ
interitu ipso usu.i. ipsa consuetudine edendi.
ininteritũ sui uadunt quiꝰ in stercus redigun¬
tur omnia statim comesta fuerint. Qułsunt
quidẽ rationem habentia sapientiȩ .s. humane¬

Expanded text:
illorum est qui dicebant: Ne tetigeritis, ne contrectaveritis mortuum, neque scabellum ubi sedit mulier menstruata, quia immundi eritis, neque gustaveritis carnem suillam neque leporinam, quia immunda est, et caetera talia. Quae omnia, subaudis quae lex concedit seu prohibet, sunt in interitum ipso usu, id est ipsa consuetudine edendi in interitum sui vadunt, quia in stercus rediguntur omnia statim ut comesta fuerint. Quae sunt quidem rationem habentia sapientiae, suba
Abbreviated transcription (Latin):
uos seducat in reͥgione angelorum .i. incultura
angelorum: Frant pbilosophi gentium & aliqͥ
uideorum qui dicebant: sicut sunt. iuiii. eluñta:
ita sunt. iiii angeli qui presunt singulis eli¬
mentis hi gͦ dicebant adillos qui crediderass.
uolentes apparere religiosi: qui. ex .uͦiͦ. elim̃¬
tis constatis. debetis illis angelis qui presunt
elimentis culturã aliquam & sacrificia offerre:
Sec̃ quia nichil erat quod dicebant: sub iuixit
ferens humilitatem in uultu Nł sicut alia e¬
dicio ht̃. que non uidit inculcans .i. replicans
frustra. Licet enim illã religionẽ falsam uidis¬
sent aquib dam celebrari. tamen ipsos angu¬
los non uiderunt: neq ea quȩ docebant: Et
mulcitudo angłorum scor̃um. & multitudo fi¬
delium hominũ aucm̃tatur & construitur. ꝑ
nexus .i. copulationes. & conexiones. & ꝑconunc¬
tiones. crescitq siue augetur inaugm̃tum di.
Sicut gͦ corpus constrintur ex multis mẽbris.¬
& mnultis compaginationib Ita exinultis gentib

Expanded text:
in cultura angelorum. Erant philosophi gentium et aliqui Judaeorum qui dicebant: Sicut sunt quatuor elementa, ita sunt quatuor angeli, qui praesunt singulis elementis. Hi ergo dicebant ad illos qui crediderant volentes apparere religiosi: quia ex quatuor elementis constatis, debetis angelis illis qui praesunt elementis aliquam culturam et sacrificia offerre. Sed quia nihil erat, quod dicebant, subjunxit ferens humilitatem in vultu. Vel, sicut alia editio habet, quae non vidit inculcans, id est replicans frustra. Licet enim illam religionem falsam vidissent a quibusdam celebrari, tamen ipsos angelos non viderunt, neque ea quae docebant. Et est multitudo sanctorum angelorum et multitudo hominum augmentatur. Et construitur per nexus, id est copulationes et connexiones et conjunctiones, crescitque sive augetur in augmentum Dei. Sicut ergo corpus construitur ex multis membris multisque compagibus, ita ex multis gentibus,
Abbreviated transcription (Latin):
paratur. quia dum metallis auri atq arge̾¬
ti dequib simulachra funt. homines in mo¬
derate seruiunt. aurum ꝓdeo uenerantur. quia¬
idolatriȩ comparauit: ut nichil illa cȩlestius de¬
monstraret Radix enim malorum ẽ auaricia.
ideoq monet illã omniratione fugiendam:
teraq superius dicta. nenit ira dei suꝑ illos qui
ꝑierunt indiluuio & in sodoma aluĩsq ciuitati¬
bus. et suꝑ filios incredulitatis. i. suꝑ illa sexcen¬
ta milia quȩ indeserto mortua sunt. increduli¬
tatem cordis habentes. Inquib .S. peccatis et¬
illis .i. cumiiueretis peccato ante fidem. & es¬
setis mortui deo. S nunc iam non ambuletis¬
in illis. Nunc autem deponite : uos omnia.
secuntur: Iramquia ira uiri iusticiam di non
oꝑatur: Indignationem .i. nolite indignari mi¬
norib si rep̾hendimini abaliis. Maliciam.
malicia ẽ. mala uoluntas Blasphemiã .i. de¬
risionem indm et ꝓximum: Turpẽ sermonẽ¬
dacium adiabolo ẽ. quia ipse mendar ẽ. &

Expanded text:
paratur, quia dum metallis auri et argenti, de quibus fiunt simulacra, homines immoderate serviunt, aurum pro Deo venerantur. Avaidololatriae comparavit, ut nihil scelestius demonstraret. Radix enim malorum est avaritia, ideoque monet illam omni ratione fugiendam. est superius dicta, venit ira Dei super filios qui perierunt in diluvio et in Sodoma aliisque civitatibus, et super filios incredulitatis, id est super illa sexcenta millia quae in deserto mortua sunt, incredulitatem cordis habentes, in quibus, subaudis aliquando cum viveretis, peccato ante fidem, et essetis mortui Deo, sed nunc jam non ambulatis: Nunc autem deponite et vos omnia, sequuntur: iram, quia ira viri, justitiam Dei non operatur; indignationem, id est nolite indignari minoribus, si reprehendimini ab illis. Malitiam. Malitia est mala voluntas. Blasphemiam, id est derisionem in Deum et proximum; turpem sermondacium a diabolo est: quia ipse mendax est, et
Abbreviated transcription (Latin):
superans hisdem modis ex quib diximus Ne¬
iudicium adtendatis in hac parte. ut abstinea¬
tis abhis quȩ ds̃ mundauit. quia quod intrat
ta obseruant quiescendo auitũs. & transeun¬
do deuicuĩs ad uirtutes: Quȩ sunt membra fu¬
turorum .s. omnia suꝑius dicta decibo ꝙ po¬
tu ex quȩ in lege habencur. Umbre sunt illa¬
rum rerum quȩ in xpõ & in eccłia completa
sia Erant iudei qui uolebant simul obserua¬
re & legem & euangelium. & ipsi suadebant
colosensib similia agere. hoc ẽ. incircũcisione
celebratione festiuitatũ legalium Dicebant
enim. baptizati estis: debetis ꝙ circumcidi: Cõ
legalia offerre: Cõmedere debetis quȩ lex pre-¬
cepit: & abstinere abhis quȩ ꝓhibec et siceciderit
mus in puteum. non debetis bibere S ut
abillis non seducerentur. scribebat eisapłs
talia. quia in dnĩ aduentu mundata & cessa
uit lex inmisteriis: Nemo uos seducat.i. se

Expanded text:
semetipso iisdem modis quibus diximus. Nejudicium attendatis in hac parte: ut abstineatis ab his quae Deus mandavit. Nam non quod intrat ta observant quiescendo a vitiis, et transeundo de vitiis ad virtutes. Quae sunt umbra futurorum, subaudis omnia superius dicta de cibo et potu, quae in lege habentur, umbrae sunt aliarum rerum quae in Christo et in Ecclesia completa sia. Erant enim Judaei qui voluerunt simul observare legem et Evangelium, et ipsi suadebant Colossensibus similia agere, hoc est, in circumcisione, in celebratione festivitatum legalium. Dicebant enim: Estis baptizati, debetis circumcidi, comms sacrificia legalia offerre, comedere debetis quae lex praecipit, et abstinere ab his quae prohibet: et si ceciderit mus in puteum, non debetis bibere. Sed ut ab illis non seducerentur, scribebat Apostolus eis talia, quia in Domini adventu omnia mundata sunt, vit lex in mysteriis. Nemo vos seducat, vel s
Abbreviated transcription (Latin):
scd̾m illud Alter alterius onera portate Cser¬
bi gratia ille qui continens ẽ. et est sine urore
et filiis et abundat diuitus bonisq tempo¬
ralibus: debet illum qui continens ẽ. ꝙ bt̃ ux¬
orem et filios sustentare si necessitas fuerit. sic
deceteris necessitatib intelligendum niutan-¬
do ceruos. qui transeuntes ꝑ aliquod fretum
suꝑ dunes prioris & lassato qui prior incede¬
bat: dat locum ut cranseant. et ipse ic̾um m̃

Expanded text:
undum illud: Alter alterius onera portate. Verbi gratia: Ille qui continens est, et est sine uxore et filiis, et abundat divitiis bonisque temporalibus, debet illum qui incontinens est et habet uxorem et filios, sustentare si necessitas fuerit. Sic de caeteris necessitatibus intelligendum imitando cervos, qui transeuntes per aliquod fretum er clunes prioris, et lassato qui prior incedebat, dat locum ut transeat, et ipse ponat
Abbreviated transcription (Latin):
tercia renouatio eẽ. post lapsum. ꝑ pęnitentiã.
p̃putium barbarus & scicha Plus ẽ. nobis sci¬
ta alienus. quam barbarus Barbarus siqui¬
dẽ potest nobis e̾ẽ qui libet. cuius linguã ig¬
noramus scitha autem dr̃. ascithia prouin¬
cia. quȩ ẽ remota sub septem trione frigorib
rigens: morib barbara: Sedomnia ec in
omnib Apc̃: ideo nonẽ ulla differentia quia
omnia sec genera hominũ fidelium. xpm̃
habent caput. & inomnib illis ẽ. xp̃c In dui

Expanded text:
tertia renovatio post lapsum per poenitentiam, tertia renovatio post lapsum per poenitentiam, ur; barbarus et Scytha. Plus est nobis Scytha alienus quam barbarus. Barbarus siquidem nobis potest esse quilibet cujus linguam ignoramus: Scytha autem dicitur a Scythia provincia, quae est remota ad septentrionem, fulgoribus rigens, moribus barbara, sed omnia et in omnibus Christus. Ideo non est ulla differentia, quia omnia, subaudis genera hominum fidelium, Christum habent
Abbreviated transcription (Latin):
Ieum: Tbi .i. inmente hominis ubiẽ imago
dĩ non p̃uidicat apud deũ serus. uł condicio.
aut genus. uel prouincia .i. nulla distantia ẽ
hominũ apud dm. quia manima non ẽ sex.¬
us. nisi tantũ modo sola bona conuersatio cũ
lat hic ueteris hominis conuersationem et uitã
quȩ ẽ conuersatio ueceris hominis: infidelitas.
in obȩdientia concupiscentia mala rapina adul¬
derium. homicidiũ. et ceterat̃alia Quousq gͦ
in uecustate erit quia originalib & accualib
tem. & noui hominis conuersationẽ. Quȩ est
conuersatio noui hominis: Nututes sẽctarr&
omuia bona inse habere: & ne putaremus qđ
hominẽ exteriorem preciperet renouari ad
alicuius rei similitudinẽ. subiũx̃. Eũ hoĩe ĩquid p̃cipio reno¬
quȩ adimaginein di facta ẽ scã. iusta. rationalis. & ĩmortalis
baptismate. Altera.quȩ fit cotidie quando ꝑ
studium legendi scripturas sacras. ea studet
quo cocidie mens renouatur:. Potest etiam

Expanded text:
est in mente hominis ubi est imago Dei, non praejudicatur apud Deum sexus vel conditio, aut genus, aut provincia, id est nulla distantia est hominum apud Deum, quia in anima non est sexus, nisi tantummodo sola bona conversatio cum lat hic Veteris hominis conversationem et vitam. Quae est conversatio veteris hominis? infidelitas, inobedientia, concupiscentia mala, rapina, adulterium, homicidium, et caetera talia. Quousque erin vetustate erit, quia originalibus novam novi hominis conversationem. Quae est conversatio novi hominis? Virtutes sectari, et omnia bona in se habere. Et ne putaremus quod hominem exteriorem praeciperet renovari ad alicujus rei similitudinem, subjunxit: Eum hominem, inquit, praecipio renoquae ad imaginem Dei facta est, sancta, justa et rationabilis et immortalitas. baptismate, altera quae fit quotidie, quando pro studium legendi Scripturas sacras ea studet quo quotidie mens renovatur. Potest fieri etiam
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmũ humiliaco capite incedit: sed pꝰmodũ
ferit fortit̃: Primũ enĩ laudauit bonos: dein
ꝑ cussit malos Uerecundȩ ⁊ eni mentes nisi fu¬
erint palpando rep̾hensȩ: ita ut ex aliis rebus
audiant. qd̃ in consolationẽ sumant sꝑ incre¬
pationẽ duram. ꝓtinus ad desꝑationẽ cadunt:
Ixpectantib reuelationem domini nostri
ihu xp̃i: Reuelatio: est manifestatio: X p̃s gͦ

Expanded text:
primum humiliato capite incedit, sed postmodum primum humiliato capite incedit, sed postmodum fortiter ferit. Primum enim laudavit bonos, et deinde percussit malos. Verecundae etenim mentes, nisi fuerint palpando reprehensae, ita ut ex aliis rebus audiant quod in consolationem sumant, per increpationem duram protinus ad desperationem cadunt. Exspectantibus revelationem Domini nostri Jesu Christi. Revelatio manifestatio
Abbreviated transcription (Latin):
uera ẽẽ quȩ ibi continent᷑: Ita ut nichil
uob̃ desit in nulla gr̃a: Id est neq in fide:
neq in doctrina: neq in diu̾sitate lingua¬
rum: neq inuirtute miraculoꝵ: Questio
oricur in hoc loco Si chorinti diuites erant
facti in omni uerbo ⁊ in omni scientia: et
si canta grã erant repleti ut nichil eis deesset
gratiȩ. sicut in sequentib dr̃: quarȩ apłs in¬
subsequentib huiꝰ epłȩ locis dicit illos contenti¬
osos esse: & insuꝑ addit ad uerecundiã ur̃am
dico: Quȩ hoc modo soluitur: Sicut in omnib
ȩccłiis duo sunt genera hominum: bonorum
fide bonisq oꝑib ꝑfecti erant: habundan¬
tes diuitiis spiritalib ut ipsi semꝑ in meltus
ꝓficerent: sicq postinodũ fortit̾ cępit re¬
darguere illos qui in fide errabant: dissen¬
tionesq seminabant: more ꝑitissimi medici
agetis: qui uulnus secandũ uidens. sed egrũ
timidũ ẽẽ conspiciens. du palpat sana men¬
bra. subitoq ꝑcutit ^ more etiam arietis. qui

Expanded text:
Ita ut nihil vobis desit in ulla gratia, id est neque in fide, neque in doctrina, neque in diversitate linguarum, neque in virtute miraculorum. Quaestio oritur in hoc loco: si Corinthii divites erant facti in omni verbo et in omni scientia, et si tanta gratia erant repleti, ut nihil eis deesset gratiae, sicut in sequentibus dicitur, quare aposlocis dicat illos contentiosos esse, et insuper addat, ad verecundiam vestram dico? Quae hoc modo solvitur: Sicut in omnibus ecclesiis duo sunt genera hominum, bonorum fide bonisque operibus perfecti erant, abundantes divitiis spiritalibus, ut ipsi semper in melius proficerent, sicque postmodum fortiter coepit redarguere illos qui in fide errabant, dissensionesque seminabant, more peritissimi medici agens, qui vulnus secandum videns, sed aegrum timidum esse conspiciens, diu palpat sana membra, subitoque percutit: more etiam arietis, qui