comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rib inꝑet. quamius eñĩ amultis feris ꝓpter fragi¬
utatem corporis possit occidi. a nullis tamen doma¬
ri potest. cum ipse tam muitas & ꝓpe om̃s domet:
si gͦ hec hominis dampnatio tantum ualet. qd
de regno eiꝰ cogitandum ẽ. qd ei renouato & lipera

Expanded text:
ribus imperet: quamvis enim a multis feris propter fragiribus imperet: quamvis enim a multis feris propter fragilitatem corporis possit occidi, a nullis tamen domari potest, cum ipse tam multas et prope omnes domet: si ergo haec hominis damnatio tantum valet, quid de regno ejus cogitandum est, q
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ uidramur quam bestie: ce ꝓpf̾ea deo similes. Dm¬
nium eñi aĩalium corpora siuie que inaquis siue
que in t̾ra uuiunt. siue que in aere uolitant in¬
clinata sunt ad t̾ram: & ñ sunt erecta sic̃ hominis
corpꝰ quo significatur etiam animũ nr̃m insupna
sua id ẽ in ȩtna spũsalia erectum eẽ debere. Ita intel¬
ligitur ꝑ animum maxime attestante. etiam eresta
corporis forma homo factus ad imaginem ce sumi
accepit homo potestatem piscium maris ce uolatili¬
um celi. & omniũ pecorum &e ferarum. cum uidea¬
mus amuttis feris homines occidi. & a muitis uo¬
latilib noceri. qise uolumꝰ uel uitare uel cape &e ple¬
rumq ñ possumꝰ: Quomͦ᷑ gͦ in hec accepimus potes¬
tatem: Hic illis primo dicendum ẽ. qd̃ multum
errent qui p̃ peccatum considerant hominẽ. cum
in huiꝰ cecitate mortalis dampnatꝰ ẽ. & amisit ꝑ¬
fectionem illam qua factus ẽ ad imaginẽ dũS
si cdampnatiõ eiꝰ tantum ualet ut tam iuitis peco¬

Expanded text:
similes. Omnium enim animalium corpora, sive quae in aquis, sive quae in terra vivunt, sive quae in aere volitant, inclinata sunt ad terram, et non sunt erecta sicut hominis corpus. Quo significatur, etiam animum nostrum in superna sua, id est in aeterna spiritualia, erectum esse debere. Ita intelligitur per animum maxime, attestante etiam erecta corporis forma, homo factus ad imaginem et similaccepit homo potestatem piscium maris et volatilium coeli et omnium pecorum et ferarum, cum videamus a multis feris homines occidi, et a multis volatilibus nobis noceri, quae volumus vel vitare vel capere et plerumque non possumus? quomodo ergo in haec accepimus potestatem? Hic illis primo dicendum est quod multum errent qui post peccatum considerant hominem, cum in hujus vitae mortalitatem damnatus est, et amisit perfectionem illam qua factus est ad imaginem Dei. Sed si damnatio ejus tantum valet, ut tam multis peco
Abbreviated transcription (Latin):
teria unde aliquid faciunt. nicħ possunt facere: c̃
mat̾iam ipsam ñ ipsi faciant. Non eñi faber facit
lignum. s de ligno aliquid facit: sic ce cet̃i omnes hꝰ¬
modi opifices. Omĩpotens autem d̃s nulla re adiu¬
uandus erat quam ipse ñ fecerat: ut qd̃ uolebat
efficeret. Si eñĩ ad eas res qͣs facere uolebat. ad iuua¬
bat eum aliqua res quam ipse ñ fecerat: ñ erat oĩps
qd̃ sacrilegum ẽ credere. Informis gͦ illa mat̃ia qm
de nichilo d̾s fecit appellata ẽ pͥmo celum ce t̾ra. ce¬
dictum ẽ. inpͥncipio fecit ds celum ꝙ t̾ram: ñ quia
iam hoc exat. s quia hoc eẽ poterat. Nam &e celum¬
postea scribitur factum. quem ad modum si semen
arboris considerantes. dicamus ibi ẽẽ radices ce ro¬
bur. & ramos. & fructus. & folia. ñ quia iam sunt.
s quia inde futura st̃: sic dictum ẽ in pͥncipio fecit
d̾s celum & t̾ram. qͣsi semen celi & t̾re. cum inconfuso.

Expanded text:
teria, unde aliquid faciunt: nihil possent facere, cum teria, unde aliquid faciunt: nihil possent facere, cum materiam ipsam non ipsi faciunt. Non enim faber facit lignum, sed de ligno aliquid facit: sic et caeteri omnes opifices. Omnipotens autem Deus nulla re adjuvandus erat, quam ipse non fecerat, ut quod volebat efficeret. Si enim ad eas res quas facere volebat, adjuvabat eum aliqua res quam ipse non fecerat, non erat omnipotens, quod sacrilegum est credere. Informis ergo illa materia, quam de nihilo Deus fecit, appellata est primo coelum et dictum est, In principio fecit Deus coelum et terram; non quia jam hoc erat, sed quia hoc esse poterat: nam et coelum scribitur postea factum. Quemadmodum si semen arboris considerantes, dicamus ibi esse radices, et robur, et ramos, et fructus, et folia; non quia jam sunt, sed quia inde futura sunt: sic dictum est, In principio fecit Deus coelum et terram, quasi semen coeli et terrae, cum in confuso
Abbreviated transcription (Latin):
&e condidit. Ideo autem noĩb uisibiliũ rerum hec
appellata sunt ꝓpt̾ paruuloꝵ infirmitatẽ: qui
minus idonei sunt inuisibilia comp̃hendere. Pri¬
mo gͦ mat̾ia facta ẽ confusa & informis. unde oĩa
fierint quȩ distincta atq formata st̃: qd credo a
grecis chaos appellari. Sic enim & alio loco legimus
dictum in laudib dĩ: qui fecisti mundũ de mat̾ĩa
informi. qd̃ aliqui codices hñt de mat̾ia inuisa. E
ideo ds̃ rectissime creditur omĩa de nichilo fecisse. qr¬
etiam si omĩa formata de ista mat̾ia facta sunt.
hec ipsa tamen mat̾ia de omnino nichilo facta est.
Non enim debemꝰ ẽẽ similes istis qui omĩpotentem
dm̃ ñ credunt aliquid de nichilo facere potuisse:
cum considerant fabros ce quossibet opifices ñ posse aliqͥd
fabricare. nisi habuerint unde fabricent. Et ligna eĩi
adiuuant fabrum. & argentum adiuuat argenta¬
rium &e aurum aurificem. & t̾ra figulum aduuat:
ut possit ꝑficere oꝑa sua. Si enĩ ñ adiuuentur ea ma¬

Expanded text:
 condidit Deus. Ideo autem nominibus visibilium rerum haec appellata sunt propter parvulorum infirmitatem, qui minus idonei sunt invisibilia comprehendere. Primo ergo materia facta est confusa et informis, unde omnia fierent, quae distincta atque formata sunt, quod credo a Graecis chaos appellari. Sic enim et alio loco legimus dictum in laudibus Dei: Qui fecisti mundum de materia informi, etc. Quod aliqui codices habent de materia invisa, et ideo Deus rectissime creditur omnia de nihilo fecisse, quia etsi omnia formata de ista materia facta sunt, haec ipsa tamen materia omnino de nihilo facta est. Non enim debemus esse similes istis qui omnipotentem Deum non credunt aliquid de nihilo facere potuisse, cum considerant fabros et quoslibet opifices non posse aliquid fabricare, nisi habuerint unde fabricent: ligna enim et adjuvant fabrum, et argentum adjuvat argentarium, et aurum aurificem, et terra figulum adjuvat, ut possit perficere opera sua. Si enim non adjuventur ea ma
Abbreviated transcription (Latin):
sus mat̾ĩa nominabatur. Et qd̃ noĩabatur aqua suꝑ
qm ferebatur sp̃c clĩ. eadem rursꝰ mat̾ia nominabat᷑.
Nunc uͦ aqua ista ce t̾ra. formant᷑ ex illa mat̾ia que ip¬
sis noĩb appellabatur anteqͣm formas istas quas nũc
uidemus acciꝑet. Sane dr̃ in hebrea locutione omnẽ
aquarum congregationẽ siue salsarum. siue dultium:
ce lignum fructiferum faciens fructũ: cuꝰ semen sir

Expanded text:
uritas nominabatur; et quod nominabatur aqua super quam ferebatur Spiritus Dei, eadem rursus materia nominabatur. Nunc vero aqua ista et terra formantur ex illa materia, quae ipsis nominibus appellabatur, antequam formas istas, quas nunc videmus, acciperet. Sane dicitur, in hebraea locutione omnem aquarum congregationem, sive salsarum sive dulcium, et lignum fructiferum, faciens fructum, cuius semen sit
Abbreviated transcription (Latin):
dictum ẽ: cum sit parua pars libri. S id
neruit uocari: quia uniu̾sa . scl̃. a capit
sq ad finem. quasi breuis aliqua image

Expanded text:
dictum est, cum sit parva pars libri: sed ideo sic meruit vocari, quia universi saeculi a capite usque ad finem quasi brevis quaedam imago
Abbreviated transcription (Latin):
hendi. S ideo diuina ꝓuidentia multos diu̾si
erroris hereticos eẽ ꝑmittit: ut cum insultant
nob &e int̾rogant nos. ea que nescimꝰ. uel sic excu¬
ciamus pigritiam. & diuinas scripturas nosse cu

Expanded text:
hendi. Sed ideo divina providentia multos diversi hendi. Sed ideo divina providentia multos diversi erroris haereticos esse permittit, ut cum insultant nobis, et interrogant nos ea quae nescimus, vel sic excutiamus pigritiam, et divinas Scripturas nosse cu
Abbreviated transcription (Latin):
quant᷑: & cum ꝓmittunt uerita¬
tem a ueritate conentur auertere. ñ ornato politoc
sermone. s reb manifestis conuincenda ẽ uanitas
eorum. Placuit enĩ mͥ quorundã uere xp̃ianoꝵ sen¬
tentia. qui cum sint eruditi liberalib litt̾is. tamen
alios libros nr̃os qͦs aduersus manicheos edidimꝰ
cũ legissent. uiderunt eos abimꝑiciorib aut ñr aut
difficile intelligi. & me beniuolentissime monuerũt
ut cõmunem loquendi consuetudinẽ ñ desererem:
si errores illos tam ꝑniciosos abanimis etiam in ꝑi¬
torum expellere cogitarẽ. Hunc enĩ sermonem usi¬
tatũ & simplicẽ etiam docti in doctiq intelligunt:
illũ autem indocti ñ intelligunt. Solent gͦ mani¬
chei scripturas ueteris testamenti qͣs ñ nouerunt
uituꝑare: & in ea uituꝑatione infirmos & par¬
uulos nr̃os. ñ inuenientes quomͦ sibi respondeant
irridere atq decipere: quia nulla scͥpt᷑a ẽ que ñ
apud eos qui illã ñ intelligunt. facile possit repre¬

Expanded text:
quantur, et cum promittunt veritatem, a veritate conentur avertere; non ornato politoque sermone, sed rebus manifestis convincenda est vanitas eorum. Placuit enim mihi quorumdam vere christianorum sententia, qui cum sint eruditi liberalibus litteris, tamen alios libros nostros, quos adversus Manichaeos edidimus, cum legissent, viderunt eos ab imperitioribus, aut non aut difficile intelligi, et me benevolentissime monuerunt ut communem loquendi consuetudinem non desererem, si errores illos tam perniciosos ab animis etiam imperitorum expellere cogitarem. Hunc enim sermonem usitatum et simplicem etiam docti intelligunt, illum autem indocti non intelligunt. 2. Solent ergo Manichaei Scripturas Veteris Testamenti, quas non noverunt, vituperare, et ea vituperatione infirmos et parvulos nostros, non invenientes quomodo sibi respondeant, irridere atque decipere: quia nulla Scriptura est, quae non apud eos qui illam non intelligunt, facile possit repre
Abbreviated transcription (Latin):
ũ reppulit ds plebẽ suã quã p̃scunt.
Hic qͥd ait p̃seiuit. ñ recte intelligit᷑
nͥ p̃destinauit: qͥd cirtumstantia iꝑ¬
siꝰ lectionis ostendit. Lo q̃bat᷑ enĩ de
reliqͥis uideorũ q̃ salue facte st̾ ꝑeun-¬
tibꝰ ceteris. Nã suꝑiꝰ dixerat ad isrł cdi-¬
xisse ꝓpħam. Lota die expandi manꝰ
meas ad ppłm ñ credentẽ & contradicen¬
tĩ. Et tãꝙͣ responderet᷑. Ubi st̃ gͦ ꝑ

Expanded text:
it Deus plebem suam, quam praescivit. Hic quod ait praescivit, non recte intelligitur, nisi praedestinavit, quod circumstantia ipsius lectionis ostendit. Loquebatur enim de reliquiis Judaeorum, quae salvae factae sunt pereuntibus ceteris. Nam superius dixerat ad Israel, dixisse Prophetam: Tota die extendi manus meas ad populum non credentem, et contradicentem. Et tanquam re
Abbreviated transcription (Latin):
dens: qd q̃rebat inqͥt isrł. hoc ñ ẽ c̃secutꝰ.
electio aũ c̃secuta ẽ: ceteri uͦ excecati st̃
In hac gͦ electione & in his reliqͥs q̃ ꝑ elec¬
tionẽ gr̃e salue facte sunt: uoluit intelli¬
gi plebẽ. quã ꝓpterea ds̃ ñ reppulit. qͥa
p̃sciuit. Hec ẽ illa electio qua eos uoluit
eligi in xp̃o añ ẽstitutionẽ mundi. ut eent
sci. & ĩ maculati in c̃spectu eiꝰ in caritate.
p̃destinans eos in adoptionẽ filiorum.
Nullꝰ gͦ qͥ hec intelligit negare uł dubita¬

Expanded text:
 Israel, hoc non est consecutus, electio autem consecuta est, ceteri vero excaecati sunt. In hac ergo electione, et in his reliquiis, quae per electionem gratiae salvae factae sunt, voluit intelligi plebem, quam propterea Deus non repulit, quia praescivit. Haec est illa electio, qua eos, quos voluit, elegit in Christo ante constitutionem mundi, ut essent sancti et immaculati in conspectu ejus in caritate, praedestinans eos in adoptionem filiorum. Nullus igitur, qui haec intelligit, negare vel dubita
Abbreviated transcription (Latin):
Lestẽ uͦ se dicit fut᷑um qͥa in udicio
suo ñ indig&. testibꝰ: eũq uelocẽ. suie
quia repente uent᷑s ẽ. eritq iudiciũ
ipso inopinato eiꝰ aduentu celerrimũ.
qͦd tardissimũ uidet᷑. siue qͥa ipsa cõ¬
uinc&. sine ulla sermonis ꝓlixitate
conscientias. In cogitationibꝰ enim¬

Expanded text:
estem vero se dicit futurum, quia in judicio suo non indiget testibus: eumque velocem, sive quia repente venturus est, eritque judicium ipso inopinato ejus adventu celerrimum, quod tardissimum videbatur; sive quia ipsas convincet sine ulla sermonis prolixitate conscientias. In cogitationibus enim
Abbreviated transcription (Latin):
bis. Hunc gͦ implendus est gradus sub
gr̃a. ut faciamꝰ quod uolumꝰ sp̃ii. etiam
uarne ꝰ possumꝰ. id ẽ ñ obeliamꝰ deside¬
nis peccati. ad p̃benda illi membra nr̃a
arma iniqͥtatis. etiã si ñ ualemꝰ efficere.
it eacdom desideria ñ existant: ut qͣm.¬
uis ñdũ simꝰ in pace illa ȩt̾na. & ex om̃i
hominis parte ꝑfecta. iam tam̃ desinamꝰ
ẽ sub lege. uͥ p̃uaricationis rea mens tenea-¬
tur. dũ eĩ concupiscentia carnis in consue¬
tuidine peccati captiuã ducit. Simꝰ aũ sub
gr̃a. uͥ nulla ẽ condẽpnatio his qui sunt in
xp̃o iħu. quia non certantẽ. s uictũ pena

Expanded text:
gradus sub gratia, ut faciamus quod volumus spiritu, etiamsi carne non possumus; id est, non obediamus desideriis peccati ad praebenda illi membra nostra arma iniquitatis , etiamsi non valemus efficere ut eadem desideria non existant: ut quamvis nondum simus in pace illa aeterna ex omni hominis parte perfecta, jam tamen desinamus esse sub Lege, ubi praevaricationis rea mens tenetur, dum eam concupiscentia carnis in consensionem peccati captivam ducit; simus autem sub gratia, ubi nulla est condemnatio iis qui sunt in Christo Jesu ; quia non certantem, sed victum poena
Abbreviated transcription (Latin):
potest. In hac enĩ uita etiã si existan¬
carnalia desideria carnis. de moradlil
corpis. mnente tam̃ ad consentiendũ pecca
añ subiugant. Ita iã ñ regnat peccatũ
iuso mortali corꝑe. quãuis ñ possit
hinhabitare in eo. quã diu mortale cor¬
qusẽ. Primo enĩ ñ regnat. cũ m̃te ser¬
uinus legi cdi. quãuis carne legi pecca-
a. idẽ penali consuetudini. cũ ex illa
ystunt desideria. quibus tam̃ ñ obedimꝰ.
susta uͦ ex om̃i parte extinguit᷑: quia¬

Expanded text:
t, fieri non potest. In hac enim vita etiamsi existant desideria carnis de mortalitate corporis, tamen mentem ad consensionem peccati non subjugant. Ita jam non regnat peccatum in nostro mortali corpore ; quamvis non possit nisi inhabitare in eo, quamdiu mortale corpus est. Primo enim non regnat, cum mente servimus Legi Dei, quamvis carne legi peccati , id est, poenali consuetudini, cum ex illa existunt desideria, quibus tamen non obedimus. Postea vero ex omni parte exstinguitur. Quonia
Abbreviated transcription (Latin):
nus ẽ: ñ ꝙ dat alia bona quȩ dat &r non
bonis. Petuniã uis a do.ͤ hab& & iatro.
Li yorẽ. fecunditatẽ filiorũ. salutẽ corꝑis
dignitatẽ scłi: Adtende quã multi ma
Hutabunt pedes tui: putabis te sine cau¬
sa colere cũ quando in eis uides ista qui eũ
ñ colunt. Ergo ista omnia dat etiã ma-¬
lis: se solũ seruat bonis. liuificabis nos.
nã mortui eramꝰ. quando terrenis rebus
inherebamꝰ: mortui eramꝰ quando terre-¬
ni hominis imaginẽ portabamꝰ. Uiuifica-¬
bis nos. innouabis nos: uitã interioris
hominis dabis nobis. & nom̃ tuũ inuo¬
cabimꝰ: idẽ te in telligemꝰ. Lu nobis dul¬
cis eris remisor peccatorũ nr̃orum: tu
eris totũ p̃miũ iustificatoꝵ. Qm sapi

Expanded text:
nus est, non quia dat talia bona quae dat et non nus est, non quia dat talia bona quae dat et non bonis. Pecuniam vis a Deo? Habet et latro. Uxorem, fecunditatem filiorum, salutem corporis, dignitatem saeculi? Attende quam multi mali Nutabunt pedes tui, putabis te sine causa colere, quando in eis vides ista qui eum non colunt . Ergo ista dat omnia etiam malis; se solum servat bonis. Vivificabis nos: nam mortui eramus, quando terrenis rebus inhaerebamus; mortui eramus, quando terreni hominis imaginem portabamus. Vivificabis nos: innovabis nos; vitam interioris hominis dabis nobis. Et nomen tuum invocabimus: id est, te diligemus. Tu nobis dulcis eris remissor peccatorum nostrorum; tu eris totum praemium justificatorum. Domi
Abbreviated transcription (Latin):
iuiuificabis nos: & nom̃ tuũ noni .R.¬
inuocabimꝰ: Lu nobis dulciseris: uiuifica¬
bis nos. Nam pͥmis amauimꝰ terrã. ñ te.
s mortificasti membra nr̃a: que sunt suꝑ
terrã. Iilud enĩ uetꝰ testam̃tũ habens. ꝓmis¬
sa terrena. hoc uidet᷑ suadere. ne gratis
colatur ds: s quia dat aliqͥa in terra ido
cũspice uniuersã creaturã. uide utrũ
aucubi cupiditatis uisco tenearis: & di¬
ligendo creatore impediaris. nͥ ea reqͣ
creauit ipse quẽ negligis. Quare aut̃
amas ista: nͥ quia pulc̾ra sunt. Possunt
ẽẽ tã pulchra: quã ille a quo facta suntꝰ
Miraris hȩc quia illũ ñ uides. s ꝑ ea que
miraris ama quẽ ñ uides. Inter roga
creaturã. Si a se ipsa est. remane in il¬
ia: si aut̃ ab illo ẽ. ñ ob aliud ꝑnitiosa
ẽ amatori: nͥ quia preponit᷑ creatori.
Quare hoc dixiꝰ Propt̾ u̾bũ istũ fr̃s.
Mortiu gͦ erant. qui propterea dm cole
qui ñ gratis colunt dm. id ẽ ꝙ ipse bo¬

Expanded text:
ivificabis nos, et nomen tuum invocabimus. Tu nobis dulcis eris; vivificabis nos. Nam prius amabamus terram, non te; sed mortificasti membra nostra quae sunt super terram . Illud enim Vetus Testamentum habens promissa terrena, hoc videtur suadere, ne gratis colatur Deus; sed quia aliquid dat in terra, ideo cumspice universam creaturam; vide utrum alicubi cupiditatis visco tenearis, et a diligendo Creatore impediaris, nisi ea re quam creavit ipse quem negligis. Quare autem amas ista, nisi quia pulchra sunt? Possunt esse tam pulchra, quam ille a quo facta sunt? Miraris haec, quia illum non vides: sed per ea quae miraris, ama quem non vides. Interroga creaturam; si a seipsa est, remane in illa: si autem ab illo est, non ob aliud perniciosa est amatori, nisi quia praeponitur Creatori. Quare hoc dixi? Propter versum istum, fratres. Mortui ergo erant, qui propterea Deum colqui non Deum gratis colunt, id est, quia ipse bo
Abbreviated transcription (Latin):
do carnis peccati. nͥ omĩs cetera caro it
caro peccati. Quid gͦ ꝓdest qr dicis xĩmn
in carne uenisse: &x om̃iũ infantiũ cami
eũ conaris equare: Et tibi hoc dico qu
donastite. Hon ẽ ipse. Ecce uideo ecchni
matrẽ: testimoniũ reddentẽ ipsis. urent
suis. Accurrunt matres cũ paruilis fli
ingerunt saluatori saluandos: ñ pelagodn¬
pandos. Mat̾ quelibet mulier. p̃ietlte ap¬
rens cũ paruulo dicit. Baptizet᷑. ut sali¬
tur. Pelagiꝰ contra. Quid saluet᷑: Hono
quod in eo sanetur: nichil hab& uitii. m
Qponsus filiꝰ dei qui uenit in carne. sald¬
tor est: & maiorũ & minorũ. saluator eł.¬
& grandiũ &. infantiũ: & ipse ẽ xp̃c. Ii

Expanded text:
t caro peccati. Quid ergo prodest quia dicis Christum in carne venisse, et omnium infantium carni eum conaris aequare? Et tibi hoc dico quod Donatistae, non est ipse. Ecce video Ecclesiam matrem testimonium reddentem ipsis uberibus suis. Accurrunt matres cum parvulis filiis, ingerunt Salvatori salvandos, non Pelagio damnandos. Mater quaelibet mulier pietate currens cum parvulo filio dicit, baptizetur ut salvetur. Pelagius contra. Quid salvetur? Non est quod in eo sanetur, nihil habet vitii, nihil  dico tibi: Sponsus Filius Dei qui venit in carne, salvator est majorum et minorum, salvator est grandium et infantium, et ipse est Chri
Abbreviated transcription (Latin):
ss suꝑuenia in te: & uirtꝰ altissimi ob¬
imbrabit tibi. Uirgo ergo maria ñ concu¬
unit & concepit: sed credidit & c̃cepit. Hatꝰ
est enĩ mortalis mortalibus. Quare mor¬
talis: Quia in similitudinẽ carnis pecca-
t. Non in carne peccati: s in similitudine
carnis petcati. Quid hab& &. caro petcatiꝰ
Mortẽ ce peccatũ. Quid habuit similitudo
arnis peccati: Mortẽ sine peccato. Si ha¬
berar peccatũ: caro eẽt peccati. Si mortẽ
non haber&.: ñ ẽẽt similitudo carnis pecca¬
n. Palis uenit saluator. lienit mortuus ẽ:

Expanded text:
s superveniet in te, et virtus Altissimi obumbrabit tibi . Virgo ergo Maria non concubuit et concepit: sed credidit et concepit. Natus est enim mortalis mortalibus. Quare mortalis? Quia in similitudine carnis peccati : non in carne peccati, sed in similitudine carnis peccati. Quid habet caro peccati? Mortem et peccatum. Quid habuit similitudo carnis peccati? Mortem sine peccato. Si haberet peccatum, caro esset peccati: si mortem non haberet, non esset similitudo carnis peccati. Talis
Abbreviated transcription (Latin):
Se regione sua ueniens iste mercator iste.¬
inuenit inuenit in regione nr̃a. quod hic
hamundat. Quid hic habundat: Hasci&
nori. Penaẽ terra his mercibꝰ. nasci &
mori. Hatꝰ ẽ: & mortuus ẽ. Si quia uia
uaiꝰ est : Ad istã regionẽ uenit: s ñ ea uia¬

Expanded text:
e regione sua veniens: mercator iste invenit in regione nostra quod hic abundat. Quid hic abundat? Nasci et mori. Plena est terra his mercibus, nasci et mori. Natus est, et mortuus est. Sed qua via natus est? Ad istam regionem venit, sed non ea
Abbreviated transcription (Latin):
utio.ut daynara. hedos. ñ qͥa pectatũ erat.
ñ dico in uerbo dei. s nec ipsa quidẽ dico
anima sc̃a & m̃te hominis. quẽ sibi ad uni¬
tatẽ ꝑsone. u̾bũ dĩ & sapientia coaptauerat.
similitudo carnis peccati erat in dño. quia
mors ñ ẽ. nͥ de peccato. & utiq corpꝰ illud
go sic dicit᷑ mors peccatũ. quȩ facta ẽ pecca¬
to. qͦm dicit᷑ ungua greca. lingͥa latina non
ipsũ membrũ carnis: s quod fit ꝑ m̃brum
carnis. Ham lingua in m̃bris nr̃is unum
etiã. Agnoui manũ ipsiꝰ. & absentis: non
manũ in corꝑe. s scͥpturã quȩ facta ẽ ꝑ ma-¬
nũ quȩ erat in corꝑe. Sic gͦ peccatũ dñi. qͦd
factũ ẽ de peccato: quia inde carnem assũp.¬
sit de massa que mortẽ meruerat ex peccato
Et enĩ ut sceletiꝰ dicã maria ex adã mortua
ti. Non in similitudinẽ carnis qͥ cut
ñ eẽt caro. s in similitudinẽ carnis paca
quia caro erat. sed peccati caro ñ erat. Ini

Expanded text:
licio damnaret hoedos. Non quia peccatum erat, non dico in Verbo Dei, sed nec in ipsa quidem dico anima sancta et mente hominis, quem sibi ad unitatem personae Verbum Dei et Sapientia coaptaverat; similitudo carnis peccati erat in Domino; quia mors non est nisi de peccato , et utique corpus illud go sic dicitur mors peccatum, quae facta est peccato, quomodo dicitur lingua graeca, lingua latina, non ipsum membrum carnis, sed quod fit per membrum carnis. Nam lingua in membris nostris unum etiam, Agnovi manum ipsius absentis, non manum in corpore, sed scripturam quae facta est per manum quae erat in corpore. Sic ergo peccatum Domini, quod factum est de peccato, quia inde carnem assumpsit, de massa ipsa quae mortem meruerat ex peccato. Etenim ut celerius dicam, Maria ex Adam mortua  carnis peccati . Non in similitudinem carnis, quasi caro non esset caro; sed in similitudinem carnis peccati, quia caro erat, sed peccati caro non erat. Iste
Abbreviated transcription (Latin):
legi enĩ dĩ ñ ẽ subiecta nec enĩ postest.
qui aut̃ in carne sunt dõ placere non
possunt. Sapientiã qͥppe carnis dixit.
ñ sapientiã desursũ descentłentẽ. Et
in carne ñ eẽ eos dix̃ qui nondũ de cor-¬
ꝑe exierunt. s eos qui scđ̃m ca̾nẽ ui-¬
unt: significatos eẽ manifestũ est.

Expanded text:
 Dei non est subjecta, nec enim potest. qui autem in carne sunt, Deo placere. non possunt. sapientiam quippe carnis dixit, non sapientiam de sorsum descendentem: et in carne esse non eos, qui nondum de corpore exierunt, sed eos, qui secundum carnem uiuunt, significatos esse manifestum est.
Abbreviated transcription (Latin):
syu suo deddit nobis : Hoc ipsũ qͥa de
sỹu suo ded̃t̃. uñ cognoscis: Int̾roga
uiscera tua. Si plena st̃ caritate. ha¬
bes sp̃m dĩ. Inde cognoscimꝰ. qr iñ cog¬
noscis habitare ĩ te spm d̃i. Paulum

Expanded text:
u suo dedit nobis? Hoc ipsum, quia de Spiritu suo dedit tibi, unde cognoscis? Interroga viscera tua: si plena sunt charitate, habes Spiritum Dei. Unde cognoscimus quia inde cognoscis habitare in te Spiritum Dei? Paulum
Abbreviated transcription (Latin):
Si aũ hociã ꝓpͥe sonat nulla putet᷑ fi¬
gurata locutio. Si p̃ceptiua locutio ẽ
aut flagitiũ aut facinꝰ uetans. aut uti¬
litatẽ. aut beneficientiã iubens. ñ ẽ fi¬
gurata. Si aũ flagitiũ. aut facinꝰ uide¬
t᷑ iubere utilitatẽ. aut beneficientiã ue¬
tare.fig᷑ata ẽ. Ait scͥpt᷑a. Si esurierit uni¬
micꝰ tuus ciba illũ: si sitit potũ da alli.
Hic nullo dubitante beneficientiã p̃cip̃
Seo qd̃ seqͥt᷑. hoc enĩ faciens. carbones ignis
congeres suꝑ capud eiꝰ. maliuolentie

Expanded text:
iam hoc proprie sonat, nulla putetur figurata locutio. Si praeceptiua locutio est aut flagitium aut facinus uetans aut utilitatem aut beneficientiam iubens, non est figurata. si autem flagitium aut facinus uidetur iubere aut utilitatem et beneficientiam uetare, figurata est. nismicus tuus, ciba illum: si sitit, potum da illi . Hic nullo dubitante beneficentiam praecipit. Sed quod sequitur: Hoc enim faciens carbones ignis congeres super caput ejus : malevolen
Abbreviated transcription (Latin):
E corꝑe mortis huiꝰ ñ omnis libera¬
tur. qui finit hanc uitã sed qui in
hac uita susceperit gr̃a et ne ĩ uani
suscipiat. bonis oꝑibꝰ egerit. Aliud est
enim exire de corꝑe quo om̃s homines
dies huiꝰ uite ultimꝰ cogit. aliud ẽ ait̃
liberari de corꝑe mortis huniꝰ. quod si¬
uitã. merces ꝑficiens reddit᷑: S eistan¬
tum a quibꝰ in hac uita eiusdem mer¬
cedis meritũ comꝑatur. Non enim
ad saturitatẽ iustitie. cũ hinc exie¬
rit quisq ꝑueniet: nͥ ad ͤ cũ hic eẽt
esuriendo.&. sitiendo. cucurrerit.
Beati qͥꝑpe qui esuriͣnt. & situint us¬
titiam: qm̃ ipsi saturabuntur.

Expanded text:
ore mortis huius non omnis liberatur qui finit hanc uitam, sed qui in hac uita susceperit gratiam et ne in uanum suscipiat bonis operibus egerit. aliud est enim exire de hoc corpore, quod omnes homines dies uitae huius ultimus cogit, aliud est autem liberari de corpore mortis huius, quod souitam merces perficiens redditur, sed eis tantum, a quibus in hac uita eiusdem mercedis meritum comparatur. non enim ad saturitatem iustitiae, cum hinc exierit, quisque perueniet, nisi ad eam cum hic est esuriendo et sitiendo cucurrerit; beati quippe qui esuriunt et sitiunt iustitiam, quoniam ipsi saturabuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
cur itasit. S cimꝰ enim inqͥt quia
lex sp̃iialis est: ego autem carnalis
sum. Inlłatis ostendit si posse imple
quisq similior. id ẽ quantomagis &¬
ipse in sp̃ualem surgit affectũ. tan¬
tomagis eam implet: quia quanto.
magis ea delecctatur: iam ñ sub eiꝰ
nomine afflic̾tus. sed in eiꝰ nomine
uegetatꝰ : quia p̃ceptũ dñi lucidum
illuminans oculos: & lex domini
ĩmaculata conu̾tens animas: gr̃a do¬
nante peccata. & infundente sỹm̃
caritatis. quo & non sit molesta: &
sit etiam iocunda iustitia. Ex .R. Ps¬

Expanded text:
cur ita sit: Scimus enim, inquit, quia cur ita sit: Scimus enim, inquit, quia lex spiritualis est; ego autem carnalis sum. In quo satis ostendit non posse implerquisqipse in spiritalem surgit affectum, tanto magis eam implet: quia quanto magis ea delectatur jam non sub ejus nomine afflictus, sed ejus lumine vegetatus: quia praeceptum Domini lucidum est illuminans oculos, et lex Domini immaculata convertens animas ; gratia donante peccata, et infundente spiritum charitatis, quo et non sit molesta, et sit etiam jucunda justitia. Sane
Abbreviated transcription (Latin):
catũiqͥt ut appareat peccatsi: ꝑ bo¬
mandatum. Per bonũ inqͥt̾ mͥ
oꝑatũ ẽ mortem. Ergo lex semꝑ
bona ẽ: siue obsit inanibꝰ grͣa siue
ꝓsit plenis gr̃a sẽꝑ est bona sicut
sol semꝑ ẽ bonꝰ quia om̃is creatura
aeibona ẽ: siue dobentibꝰ occulis siue
sanos mulceat. Pro inde quod ẽ oe¬
culis sanitas ad uidendum solem.
hoc ẽ gr̃a mentibꝰ ad ĩplenda legẽ
Et sic̃ occuli sani ñ solis delectationi
moriunt᷑. sed illis ictibꝰ asꝑis radio.¬
rum. qͥbꝰ reuerberati in densiores
tenebras pellebantur: sic anima quȩ
ꝑ caritatem sp̃e salua facta est: nou
iustitie mortua dicitur: sed illi re¬
atui p̃uaricationis. quam lex ꝑ lit¬
teram cũ gr̃a defuit faciebat. Itaq
de illa utrũq dicitur & bona ẽ
lex. si quis ealegitime utatur. &
quoa sequit᷑. sciens hoc quia iusto¬
ler non est posita: quia non oyꝰ habos
terrente littera. quem delectat ipsa

Expanded text:
catum, inquit, ut adpareat peccatum, per bocatum, inquit, ut adpareat peccatum, per bode. per bonum, inquit. mihi operatum est mortem. ergo lex semper bona est, siue obsit inanibus gratia, siue prosit plenis gratia, semper est bona, sicut sol semper est bonus, quia omnis creatura dei bona est, siue dolentibus oculis noceat, siue sanos mulceat. proinde quod est oculis sanitas ad uidendum solem, hoc est gratia mentibus ad inplendam legem. et sicut oculi sani non solis delectationi moriuntur, sed illis ictibus asperis radiorum, quibus reuerberati in densiores tenebras pellebantur, sic anima, quae per caritatem spiritus salua facta est, non iustitiae legis mortua dicitur, sed illi reatui et praeuaricationi, quam lex per litteram, cum gratia defuit, faciebat. itaque de illa utrumque dicitur et: bona est lex, si quis ea legitime utatur et quod sequitur: sciens hoc, quia iustolex non est posita, quia non opus habet terrente littera, quem delectat ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
sub lege .s sub gr̃a. Ita lictera cũ
spũ. & lex cũ gr̃a iã non eo modo
utera & lex appellatur. sicut per se¬
ipsam cum occidit. habundatite de¬
lcto. Ita enim lex. & uirtus ƿercati
duta est. cũ auget eius noxiã deles¬
tationẽ ꝑ seueram ꝓhibitionem.
nec tam̃ etiã sic mala est: sed pecca¬
cũ ut appareat peccatum: ꝑ bonũ
operatũ ẽ mortem. Ita multa qui¬
busdam sunt noxia: quamuis ñ
sint mala. Hȩc gͥ sponsa xp̃i. iam
mortua legi id ẽ. peccato quod le
legis ꝓhibitione fit habundantius
cũ lex sine gr̃a uib&. non iuuat. ta
lsgͦ legi mortua ut sit alteriꝰ qui ex
mortius resurreꝙͣ: discernit ista
sine legis iniuria. ne sacrilegium
cõmittat in eiꝰ auctorẽ. Fadem qͥppe¬
accessit littere sp̃e. ut inciperet im¬
pleri iustitia legis: quȩ ñ impleta re¬
os etiam p̃uaricatione faciebat. Heq
cui mortuos oportet ut si mꝰ alterius
qui ex mortiuis resurrex̃ : sed eadem
ipsa ẽ. E cce sequere legẽ. Sed per¬

Expanded text:
sub lege, sed sub gratia. Ita littera cum spiritu, et lex cum gratia, jam non eo modo littera et lex appellatur, sicut per seipsam, cum occidit abundante delicto. Ita enim lex et virtus peccati dicta est, cum auget ejus noxiam delectationem per severam prohibitionem, nec tamen etiam sic mala est, sed peccatum, ut appareat peccatum, per bonum operatum est mortem. Ita multa quibusdam sunt noxia; quamvis non sint mala. Haec igitur sponsa Christi jam mortua legi, id est pelegis prohibitione fit abundantius, cum lex sine gratia iubet, non iuuat. tali ergo legi mortua, ut sit alterius, qui ex mortuis resurrexit, discernit ista sine legis iniuria, ne sacrilegium committat in eius auctorem: qaccessit litterae spiritus, ut inciperet impleri justitia legis, quae non impleta reos etiam praevarisatione faciebat. Neque cui mori nos oportet, ut simus alterius, qui ex mortuis resurrexit, sed eadem ipsa est. ecce, sequere, lege. sed pec
Abbreviated transcription (Latin):
ne st̃ dõ placere ñ possunt. id ẽ qui
uoluptati carnis adqͥescunt. He
quis enĩ d̃ d ictũ putar&. qͥ de hac ui-¬
ta nͣdũ excesserunt. opportunissime
nita constitutis loqͥt᷑. in sp̃u enĩ erant.
quia ĩ fide & spe. & caritate sp̃uali¬
um rerũ adqͥescebant. Si tam̃ in

Expanded text:
t. Id est qui voluptatibus carnis acquiescunt: ne quis enim de his dictum putaret qui de hac vita nondum excesserunt, opportunissime vita constitutis loquitur. In spiritu enim erant, quia in fide, spe et charitate spiritualium rerum acquiescebant. Si quis
Abbreviated transcription (Latin):
p̃teritis impunitꝰ. s etiã ut sit de ce¬
tero ad ñ peccandũ fortis & ualidus.
Condelectatur enĩ legi dei scdm interi-¬
orẽ hominẽ. uidet aut̃ aliam legẽ in
menbris suis repugnantẽ legi men-¬
ts suȩ. Uid&r ẽẽ ñ recolit fuisse: p̃sen¬
tibus urgetur. ñ preterita reminis¬
atur. nec tantũ repugnantẽ uidet.
uerũ etiã captiuantẽ se. in lege pec-¬
cati. que est in menbris suis. ñ que

Expanded text:
praeteritis inpunitus. sed etiam ut sit de cepraeteritis inpunitus. sed etiam ut sit de cetero ad non peccandum fortis et ualidus. condelectatur enim legi dei secundum interiorem hominem, uidet autem aliam legem in membris suis repugnantem legi menis suae: videt esse, non recolit fuisse; praesentibus urgetur, non praeterita reminiscitur. Nec tantum repugnantem videt, verum etiam captivantem se in lege peccati, quae est in
Abbreviated transcription (Latin):
ideles enim orantes dicunt. ne na
inferas in tẽptationẽ: sed libera no
a malo. Si adest possibilitas: ut qͥd
orant: Aut qͦmͦ liberari orant: nisi
maxime de corꝑe mortis huiꝰ: urnl
nr̃m: Hon utiq de substantia eos¬
ꝑis n que bona est. Sed de uituis cs¬
nalibꝰ. uñ ñ liberat᷑ homo sine gra
saluatoris. nec quando ꝑ morte el¬
poris discedit a corꝑe. Honeni al¬
le subtantiã carnis accusat. cũ diis
liberarise cuꝑe de corꝑe mortis hil
cũ etiam corꝑis sic̃ animȩ natura ils
bono auetori tribuenda sit: s: utis
de uitiis corpis dicit. Nam de corꝑe mors
corꝑis seꝑat. s contracta ex illo ui¬
tia cohercent: quibꝰ iusta pena debet᷑.
Hinc se ñpoterat utiq liberare qui-
dicit. quisme liberabit de corꝑe mor¬
ts huius: An ꝓpter comissa p̃terita
ut ei tantũ ignoscãt᷑ que fieri infec¬
ta ñ possunt: Dimitte hominẽ. cla¬
m& quod clamabat. non enĩ tantũ
desiderat ut ꝑ indulgentiã sit de

Expanded text:
ideles enim orantes dicunt, Ne nos inferas in tentationem; sed libera nos a malo . Si adest possibilitas, utquid orant? Aut a quo malo se liberari orant, nisi maxime de corpore mortis hujus? unde rum. Non utique de substantia corporis, quae bona est; sed de vitiis carnalibus, unde non liberatur homo sine gratia Salvatoris, nec quando per mortem corporis discedit a corpore. le substantiam carnis accusat, cum dicit liberari se cupere de corpore mortis hujus, cum etiam corporis, sicut animae, natura Deo bono auctori tribuenda sit: sed utique de vitiis corporis dicit. Nam de corpore mors corporis separat: sed contracta ex illo vitia cohaerent, quibus justa poena debetur, Hinc se non poterat utique liberare qui dicit, Quis me liberabit de corpore mortum ? an propter commissa praeterita, ut ea tantum ignoscantur, quae fieri infecta non possunt? dimitte hominem, clamet quod clamabat. non enim tantum desiderat, ut per indulgentiam sit de
Abbreviated transcription (Latin):
captiuantẽ me in lege peccati. quȩ
ẽ in m̃bris meis. Tunc nata ẽ hȩc
ẽ pͥma lex. Quȩ ẽ pͥma lex: Quam
in paradyso accepit homo. Hon
pudendũ. Manducauerunt contͣ
inter dictũ. & aꝑti st̃ oculi eorum.
Q uid enĩ: Prius in paradyso elasis.
uł cecis oculis oberrabant: Abst
na inponebat: si ñ uidebat:
de dictũ ẽ. uidit mulier ligni¬

Expanded text:
captivantem me in lege peccati, quae est in membris meis. Tunc nata est istaest prima lex. Quae est prima lex? Quam in paradiso accepit homo. Nonnpudendum. Manducaverunt contra interdictum, et aperti sunt oculi eorum. Quid enim? prius in paradiso clausis vel caecis oculis oberrabant? Absitina imponebat, si non videbat? Deinde dictum est, Vidit mulier lign
Abbreviated transcription (Latin):
Sic ẽ aut̾ẽ dictũ. legi aut̃ dĩ ñ ẽ sub¬
iecta nec enĩ potest: tãꝗ. si dicerał.
ix ñ calefacit: nec enĩ potest. Quã¬
dii enĩ nix ñ calefacit. S resolui po¬
test &. feruere ut calefaciat. S cũ
hoc facit: iã nix ñ ẽ. Sic & pruden¬
tia carnis dicit᷑. cũ anima ꝓ mag¬
nis bonis tẽꝑalia bona concupiscit.
Quamdui enĩ appetitꝰ talis in est ani¬
mȩ. legi dĩ subiecta ẽẽ ñ potest. id ẽ
ñ potest implere que lex iub&. S si-
sp̃ualia bona desiderare ceꝑit. & tẽ¬
palia contẽpnere. desin& carnis pru¬
aentia. & sp̃ui ñ resista.. Eadẽ nã-¬
q anima cũ inferiora appetit. pru-¬
dentiã carnis habere dicit᷑. cũ suꝑi-¬
ora prudentiã sp̃c. ñ qͥa prudentia
carius substantia ẽ. qua induit᷑ ani-¬
ma uł exuit᷑. s: ipsius anime affectio

Expanded text:
Sic est autem dictum, Legi enim Dei non est subjecta; nec enim potest: tanquam si diceretur, Nix non calefacit; nec enim potest. Quamdiu enim nix est, non calefacit: sed resolvi potest et fervere, ut calefaciat; sed cum hoc facit, jam nix non est. Sic et prudentia carnis dicitur, cum anima pro magnis bonis temporalia bona concupiscit. Quamdiu enim appetitus talis inest animae, legi Dei subjecta esse non potest; id est, non potest implere quae lex jubet. Sed cum spiritualia bona desiderare coeperit, et temporalia contemnere, desinet esse carnis prudentia, et spiritui non resistet. Eadem naue anima cum inferiora appetit, prudentiam carnis habere dicitur; cum superiora, prudentiam spiritus, non quia prudentia carnis substantia est, qua induitur anima vel exuitur, sed ipsius animae aff
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ italitatẽ. Cũ aut̃ mortale hoc
induerit in corruptionẽ: & mor¬
tale hoc induerit ĩmortalitatẽ: uͥ
ẽ uoꝵ tͥumphi : Tunc fi& sermo qͥ
scriptꝰ ẽ: ab sorta ẽ mors in uctoria.
Dicant tumphantes. Ubi ẽ mors.
contentio tua: Dicemꝰ gͦ quandoq
dicemꝰ. & ipsũ quandoq ñ longe
quantũ iã exceptũ ẽ. Ergo sẽꝑ pug.¬
nandũ ẽ: quia ipsa concupiscentia
cũ qua nati sumꝰ. finiri potest. quã¬
dui uuimꝰ. Cotidie minui potest:

Expanded text:
Cum autem corruptibile hoc induerit incorruptionem, et mortale hoc induerit immortalitatem: ibi est vox triumphi: tunc fiet sermo qui scriptus est, Absorpta est mors in victoriam. Dicant triumphantes: Ubi est, mors, contentio tua . Dicemus ergo; quandoque dicemus; et ipsum quandoque non quantum jaus, quia ipsa concupiscentia cum qua nati sumus, finiri non potest quandiu vivimus; quotidie minui potest,
Abbreviated transcription (Latin):
nit᷑ malũ. Neq ley mala ẽ. quȩ homi¬
ni ostendit in qbꝰ peccatorũ uinculi
iaceat. ut ꝑ fidẽ implorato liberatoriꝰ
auxilio. & solui &. erigi. & firmissime
constitui mereat᷑. In pͥma gͦ actio¬
ne quȩ ẽ ante legẽ. nulla pugna
ẽ. cũ uoluptatibꝰ hinꝰ scł̃i. In scd̃ã quȩ

Expanded text:
nitur malum. Neque lex mala est, quae ostendit homini in quibus peccatorum vinculis jacet, ut per fidem implorato Liberatoris auxilio et solvi et erigi et firmissime constitui mereatur. In prima ergo actione quae est ante legem, nulla pugna est cum voluptatibus hujus saeculi. In secunda qu
Abbreviated transcription (Latin):
Quod aut̃ ait fefellit me peccatũ. occasi.¬
one accepta ꝑ mandatsi. siue qͥa suasio
delectationiꝰ. ad peccandũ uehem̃tior
ẽ. cũ adẽ ꝓhibitio. siue qͥa etiã si qͥdho¬
m fecerit scđm iussa legis. si adhuc ñ

Expanded text:
Quod autem ait: Fefellit me peccatum, occasione accepta per mandatum; sive quia suasio delectationis ad peccatum vehementior est, cum adest prohibitio, sive quia etiam si quid homo fecerit secundum juss
Abbreviated transcription (Latin):
bis. ñ plus saꝑe quã saꝑe oportet: set
sapere ad sobrietatẽ. unicuiq sic̃ ds̃
partitꝰ ẽ. mensurã fidei. Si enĩ ꝓ uri¬
bꝰ suis alat᷑ infans. fiet ut crescendo.
plꝰ capiat. Si aũ uires suę capicitatis
excetlat. deficiet añ quã crescat.

Expanded text:
ed sapere ad temperantiam, unicuique sicut Deus partitus est mensuram fidei. Si enim pro uiribus suis alatur infans, fiet, ut crescendo plus capiat; si autem uires suae capacitatis excedat, deficiet antequam crescat.
Abbreviated transcription (Latin):
tia et ap̃ quẽ ñ ẽ iniqͥtas: dũ cuiꝰ
uult miseret᷑. et quẽ uult oblurat.
Quoniam in multis offendimꝰ om̃s:
suggerit dnĩcam tãquã quotidia-¬
nam qͦtidianis et si leuioribꝰ tamen
uulneribꝰ medicinã. iudiciũ inqͥt¬
enĩ et dñs. Dimitite inqͥt. et dimi

Expanded text:
to . Quia nec omnium est fides qui audiunt verbum, sed quibus Deus partitur mensuram quoniam in multis offendimus omnes, suggerit dominicam tamquam cotidianam cotidianis etsi leuioribus tamen uulneribus medicinam. iudicium encia; et apud quem non
Abbreviated transcription (Latin):
tͣrenorũ affectuũ labe. detritaẽ: lit
nulla in ea uelut liniam̃ta remanserint¬
extrema. uñ merito dic̃ possit etiam
ĩ ipsa ĩpietate uitȩ sue facere aliqua
legis. uł sapere: si hoc ẽ qͦd dictũ ẽ. qͥa
gentes quȩ legẽ nͣ habent. hoc ẽ legẽ
d̾i. nat᷑alit᷑ quȩ legis sunt faciunt.

Expanded text:
terrenorum affectuum labe detrita est, ut terrenorum affectuum labe detrita est, ut nulla in ea uelut liniamenta extrema remanserint — unde merito dici possit etiam in ipsa impietate uitae suae facere aliqua legis uel sapere, si hoc est quod dictum est, quia gentes quae legem non habent, hoc est legem dei, naturaliter quae legis sunt fa
Abbreviated transcription (Latin):
turaliter facti sumꝰ. instaur& in nobis
uitiũ qͥrpe contra naturã ẽ: qͦdutiq sa¬
nat grͣa: ꝓpt̾ qͦd dõ dicitur. Miserere
mi: sana animã meã qͥa peccauit᷑. Pro
qͦ uitio lex dĩ ẽ deleta de cordibꝰ: ac ꝑ hoc
uitio sanato. cũ illic scribit᷑. fiunt quȩ
legis sunt naturalit᷑. ñ qͦd ꝑ naturã
negata sit gr᷑a. s potiꝰ ꝑ gr̃am repara-¬
no uato. iustitia scribit᷑. quã culpa
gis sunt faciunt. nundũ sunt haben
in eoꝵ potiꝰ quoꝵ etiã ĩpioꝵ nec dm
uerũ ueracit᷑ iusteq colentium. qͣ¬
dã tam̃ facta. uł legimꝰ uł nouimus
uł audiuimꝰ. quȩ scd̃m iustitiȩ reglam
ñ solũ uituꝑare ñ possumꝰ. uerũ etiã
merito rec̾teq laudamꝰ. qͣmquã si discu¬
tiantur. quo fine fiant. uix inueniun¬
tur. quȩ iustitie debitã laudẽ. defensi¬
onẽ ue mereant᷑. Uerũtam quia ñ
usq adeo in anima humana. imago dĩ

Expanded text:
turaliter facti sumus, instauret in nobis. turaliter facti sumus, instauret in nobis. uitium quippe contra naturam est, quod utique sanat gratia, propter quam deo dicitur: miserere mei, sana ani mam meam, quoniam peccaui tibi. proiquo uitio lex dei est deleta de cordibus ac per hoc uitio sanato, cum illic scribitur, fiunt quae legis sunt naturaliter, non quod per naturam negata sit gratia, sed potius per gratiam reparanouato iustitia scribitur, quam culpa gis sunt faciunt, nondum sunt habendin eorum potius, quorum etiam impiorum nec deum uerum ueraciter iusteque colentium quaedam tamen facta uel legimus uel nouimus uel audiuimus, quae secundum iustitiae regulam non solum uituperare non possumus, uerum etiam merito recteque laudamus — quamquam si discutiatur, quo fine fiant, uix inueniuntur quae iustitiae debitam laudem defensionemue mereantur. Verum tamen quia non usque adeo in anima humana imago dei
Abbreviated transcription (Latin):
ut ꝑ hanc ꝓmissionis grͣam. oliuȩ insa¬
retur oleaster. & fierent fideles gentes
lis lege nondirm habens ipsã circũeisi¬
onẽ credidit do &. reputatũ ẽ illi ad iu¬
titiã. ac sic tale erit hoc qͦd de eiꝰmodi
scriptũ in cordibꝰ suis. quale ẽ illudal
chorint̾ios. ñ in tabulis lapideis. s in
tabulis carnalibꝰ. Ita eniꝰ fiunt de do¬
mo isrł cũ pͣputiũ eoꝵ. in cir cuncisio
deputat᷑. eo qͥd iustitiã legis. ñ pͣcisione
carnis ostendunt: s cordis caritate cus
todiunt. Qm̃ si p̃putiũ iustitias legis
custodiat: nonne p̃putiũ eiꝰ inqͥt in qͥt
in circuncisionẽ deputabit᷑: Et ꝓpt̾a
in domo ueri isrł in qͦ doł ñ ẽ. participes
sunt testam̃ti noui: quia dat ds̃ leges
in m̃tẽ eorũ & incordibꝰ eorũ. scriptas
digito suo spũ sc̃o. quo ibi diffunditur
caritas. quȩ ẽ legis plenitudo. Nec
moueat qͦd naturalit᷑ eos dix̃ que legis st̾
agit sp̃c gr̃ȩ: ut imaginẽ dĩ in qua na-¬

Expanded text:
per hanc promissionis gratiam oliuae insereretur oleaster et fierent fideles gentes lis lege nondumque habens ipsam circumcisionem credidit i t deo et deputatum est illi ad iustitiam. ac sic tale erit hoc quod de eiusmodi habeant in cordibus suis, quale est illud ad Corinthios: non in tabulis lapideis, sed i n tabulis cordis carnalibus. ita enim fiunt de domo Israhel, cum praeputium eorum in circumcisionem deputatur, co quod iustitiam legis non praecisione carnis ostenium iustitias legis custodiat, nonne praeputium eius, inquit, in circumcisionem deputabitur? et propterea in domo ueri Israhel, in quo dolus non est, participes sunt testamenti noui, quia dat deus leges in mentem ipsorum et in cordibus eorum scribit eas digito suo, spiritu sancto, quo ibi diffunditur caritas, quae legis est plenitudo. Nec moueat, qoud naturaliter eos dixit quae legis sunt agit spiritus gratiae, ut imaginem dei, in qua na
Abbreviated transcription (Latin):
iecit de his qui le gẽ ñ habentes. nat᷑al
quȩ legis sunt faciunt: si ñ illi sunt in¬
telligendi. qͥ ꝑtinent ad grãm media¬
toris. s illiiu potiꝰ. qͥcũ dm uerũ. uen
pietate nͣ colant. habent tam̃ quȩ dã
oꝑabona in uita impia. An forte ha
ipso ꝓbandũ credidit. quod suꝑ̃ diyd¬
rat. quia ñ ẽ ꝑsonarũ acceptio apd dm
tũ s & gentiũ: Quod quantula cis
legis oꝑa. nat᷑alit̾ insita. ñ inuenire¬
tur in eis. qui lege᷑ acceꝑant. nisi ex
reliquiis imaginis dĩ. quã ñ contẽp¬
nũt. cũ in eũ credunt̾. apd quẽ ñ est

Expanded text:
ubjecit de his, qui legem non habentes, naturaliter ubjecit de his, qui legem non habentes, naturaliter quae legis sunt faciunt: si non illi sunt intelligendi, qui pertinent ad gratiam Mediatoris, sed illi potius, qui cum Deum verum vera pietate non colant, habent tamen quaedam opera bona in vita impia? An forte hoc ipso probandum credidit, quod supra dixerat, quia non est personarum acceptio apud Deum; tiam gentium, quod quantulacumque legis opera naturaliter insita non inuenirentur in eis, qui legem non acceperunt, nisi ex reliquiis imaginis dei, quam non contemnit, cum in eum credunt, apud quem non est
Abbreviated transcription (Latin):
de qͥbꝰ agimꝰ. qui scd̃in illũ modũ. de
quo suꝑiꝰ satis diximꝰ nat̾alit᷑ que le¬
gis sunt faciunt: qͥd eis ꝓderunt. ex¬
cusantes cogitationes. in die qua ni¬
dicabit ds̃. occulta hominuͣ. nͥ forte
ut mitiꝰ puniant᷑ : Siẽ enĩ ñ impe¬
diunt a uita etͣna iustũ. quȩdã pecca¬
ta uenalia. sine qͥbꝰ hȩc uita ñ ducit᷑.
sic ad salutẽ eternã nichil ꝓsunt
ĩpio. aliqua bona oꝑa sine qͥbꝰ diffi.¬
cillime. uita cuiꝰ lib& pessimi homi¬
nis. inuenit᷑.Uerũtamen sic᷑ in
regno cĩ uelut᷑ ab̃ stella. in głam.
differunt scĩ. sic & in dãpnatione
pene sẽꝑ it̾nȩ tolerabiliꝰ erit sodomȩ qu
alti ciuitati. Et erunt qͥdam duplo ãplꝰ
di uacabit. qͦa iͥpsa impietate dã pna¬
li. magis aliꝰ alio minꝰ ue peccauerit
Quid̃ gͦ hinc apłs efficere uoluit: qͥdi
tantiã choibens udeorũ. cũ dixiss: ñ a
ditores legis iusti sunt a pđ dm .s fac¬
tores legis iustificabuntur: continuos¬

Expanded text:
gimus, qui secundum illum modum, de quo superius satis diximus, naturaliter quae legis sunt faciunt, quid eis proderunt excusantes cogitationes in die, qua iudicabit deus occulta hominum. nisi forte ut mitius puniantur? sicut enim non inpediunt a uita aeterna iustum quaedam peccata uenialia, sine quibus haec uita non ducitur, sic ad salutem aeternam nihil prosunt impio aliqua bona opera, sine quibus difficillime uita cuiuslibet pessimi hominis inuenitur. uerum tamen sicut in regno dei uelut stella ab stella in gloria differunt sancti, sic et in damnatione poenae sempiternae tolerabilius erit Sodomae quam alteri ciuitati et erunt quidam duplo amplius dei uaeabit, quod in ipsa impietate damnabili magis alius alio minusue peccauerit. Quid ergo hinc apostolus efficere uoluit, quod iactantiam cohibens ludaeorum, cum uditores legis justi sunt apud Deum, sed factores legis justificabuntur; continuo s
Abbreviated transcription (Latin):
Iustꝰ asĩ ex fide iiũ. Deinde loquit᷑ de¬
ꝓfuit. qͥa ñ sic̃ d̾m glorificauerunt aut
grãs egerunt. iñ transsit ad eos qͥ iudi-¬
cant. & agunt talia qualia ẽdẽpnant.
Et ido dic̃ Iraindignatio. tͥbulatio. & an-¬
gustia. ĩ omẽm aĩam oꝑantis malũ: ui¬

Expanded text:
iustus autem ex fide uiuit. deinde loquitur deprofuit, quia non sicut deum glorificauerunt aut gratias egerunt. inde transit ad eos, qui iudicant et agunt talia, qualia 20 condemnant, et in eo dicit: ira et indignatio, tribulatio et angustia in omnem animam hominis
Abbreviated transcription (Latin):
plicatũ ẽ. Accesserunt enĩ & de lapidibꝰ
suscitati. fili abrahã. Accesserunt oues
que ñ erant de hoc ouili: ut fiera unꝰ
grex & unꝰ pastor. Accessit fides omĩ¬
um gentiũ. & creuit numerꝰ. ñ solũ
sapientix̃ antistitũ. s obedientiũ po¬

Expanded text:
ctum est. Accesserunt enim etiam de lapidibus suscitati filii Abraham ; accesserunt oves quae non erant de hoc ovili, ut fieret unus grex, et unus pastor ; accessit fides omnium gentium, et crevit numerus, non solum sapientium antistitum, sed etiam obedientium po