comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uoluit dñs uirũ adherere uxori. qd̾ ipt̾ eam: re¬
linq̃ret patrẽ ⁊ matrẽ .i. affectum suum magis
dirigeret. homo ad ꝓcurationẽ liberoꝵ: qͣm ad
curam parentũ. sic̃ enim humor de radicibus
ascendit in herbam: ⁊ tͣnsmittit᷑ ad semen: s
ad radices ñ redit. ita affectus transmittit᷑ a pa
⁊ ꝓnior parentũ ad filios: qm filioꝵ ad patres.
Cumq obiecissent de libello repudii ꝯcesso a
moyse. ⁊ dixiss ob duritiam cordis eoꝵ ħ ẽẽ ꝑ
moyses suꝑordinaret: addidit: ꝙ excepta cã
fornicationis: ñ licebat hõi dimitt̾e uxorem.
Qd̾ audientes discipuli: dixerunt. qr ñ expe¬
dit nubere. Ne a̾ omnẽ ꝯtinentiã muitoriam
putarent: distinx̃ dñs eunuchos. qr quidam
a spata. alii se castrant ꝑꝑ regnum dei. qͥ ꝓprie
q pueris oblatis imposuiss manꝰ: ⁊ bñdixisset
eis: abiit m̃.¬

Expanded text:
voluit Dominus, virum adhaerere uxori, quem propter eam relinqueret patrem et matrem , id est affectum suum magis dirigeret homo ad procreationem liberorum, quam ad curam parentum. Sicut enim humor de radicibus ascendit ad arborem, et transmittitur ad semen, et ad radices non redit, ita affectus a parentibus ad fiaffectus et pronior parentum ad filios quam filiorum ad parentes. Cumque objecissent de libello repudii concesso a Moyse , et dixisset, ob duritiam cordis eorum hoc essMoyses superordinaret, addidit quod excepta causa fornicationis, non liceat homini dimittere uxorem. Quod audientes discipuli dixerunt, quia non expedit nubere. Ne autem omnem continentiam meritoriam putarent, distinxit Dominus eunuchos, quia quidam a spata. Alii se castrant propter regnum Dei, qui proprie itoria est. Cumque pueris oblatis imposuisset manus et benedixisset eis, abiit
Abbreviated transcription (Latin):
uł scirpeũ. iam enĩmare suph: rubrũ. uł scir¬
pꝰ int̾pretatur.⁊ potuit ẽẽ lacus scirpeꝰ. qr he¬
brei quamlibet aqͥrum ꝯgregationẽ uoeant
mare. pꝰ iamsuph. desertum siti. de feca. alius
ma. rẽmonphares. lenbna. ressa. seelatha. mõs
sepher. arada. maceloth. thaath. thare. melcha.
esmona. moseroth. bane iachã. mons galaad.
iethebatha. ebrona. asiongaber. cades. a cades
usq ad campestria moab: nouem: mons hor
salmona. phinon. oboth. ieabarĩ. dibongad.
helmon. deblataĩ. montes abarĩ. campestria
.De urbib leuitarum ⁊ suburbanis

Expanded text:
vel Scirpeum: Jam enim, mare, Suph, rubrum, vel scirvel Scirpeum: Jam enim, mare, Suph, rubrum, vel scirpeus interpretatur; et potuit esse Lacus Scirpeus, quia Hebraei quamlibet aquarum congregationem vocant mare. Post Jasuph, desertum Sin, Daphca, Alus, ma, Remmomphares, Lebna, Ressa, Ceelatha, mons Sepher, Arada, Maceloth, Thahath, Thare, Methcha, Hesmona, Moseroth, Benejaacan, mons Gadgad, Jetebatha, Hebrona, Asiongaber, Cades; a Cades usque ad campestria Moab novem, mons Hor, Salmona, Phunon, Oboth, Jieabarim, Dibongad, Helmondeblathaim, montes Abarim, campestria LII. De urbibus Levitarum, et suburbanis
Abbreviated transcription (Latin):
manasse: habebant peccora multa nimiᷤᷤ.
⁊ uidentes amorreã: basan: ⁊ galaad: aptas
pecorib alendis: rogauer̃t moysem: ut t̾rã
hanc eis ꝯtraderet. existimans aũt moyses ob
timorem pugne ⁊ laboris ħ eos quesisse: malig¬
nos eos appellauit. eo qd̾ fratͥb in erumna con¬
sistentib. ip̃i uellent deliciari. ipsi uo pollici¬
ti sunt: qd̾ mulieres ⁊ paruulos in tutis lo¬
cis ordinarent. caulas ouib ⁊ ium̃tis stabu¬
la fabricarent: ipsi uo̾ armati: p̾cederent fra¬
tres suos. Donec eos introducent ad loca sua.
Sub hacitaq ꝯditione: terrã seon regis amor¬
reoꝵ. ⁊ og regis basan: susceꝑunt. porro filii
machir. filii manage: obtinuerunt galaad.
iair u̾o filius manasse: occupauit uicos eius.
⁊ uocauit eos: auoht iair .i. uillas iair.
ab exitu de egypto. Fuert̃ aũt añ sioni
tͣnsitum maris rubri . iiͦii. ramesse. socoth. e¬
tham. phiairoth. amari rubro usq ad sina .uiii.
mara. helim. iamsuph. ꝙ. sonat: mare rubrũ

Expanded text:
Manasse habebant pecora multa nimis . Et videntes Amorrhaeam, Basan et Galaad aptas pecoribus alendis, rogaverunt Moysen, ut terram hanc eis contraderet. Aestimans autem Moyses, ob timorem pugnae et laboris, hoc eos quaesisse, malignos eos appellavit, eo quod, fratribus in aerumna consistentibus, ipsi vellent deliciari. Ipsi vero polliciti sunt quod mulieres et parvulos in tutis locis ordinarent, caulas ovibus, et jumentis stabula fabricarent; ipsi vero armati praecederent fratres suos, donec eos introducerent ad loca sua. Sub hac autem conditione terram Sehon regis Amorrheorum, et Og regis Basan susceperunt. Porro filii Machir, filii Manasse, obtinuerunt Galaad. Jair vero, filius Manasse, occupavit vicos ejus, et vocavit eos Anothjair, id est villas Jair. ab exitu de Aegypto . Fuerunt autem ante transitum maris Rubri quatuor, Ramesse, Soccoth, Etham, Phihahiroth; a mari Rubro usque ad Sina octo: Mara, Elim, Jamsuph, quod sonat mare Rubrum,
Abbreviated transcription (Latin):
denda ñ qr uͦ hec est porta ꝓpagitus. ⁊ in obe¬
dientia menbroꝵ. qͣi signum iobedientiȩ
parentũ. scriptum ẽ in porta.⁊ cognouert̃
se nudos .i. discõ uenire pudenda .i. erubuerũt
uidi pudenda. tñ iosephꝰ tradit scientiam
cognoscendi se nudos. ⁊ intelligendi confusi¬
onem suam habuisse. ex esu ligni. qͣi hũe
effectum naturalit̾ hñtis dicens. illa nãq
plantatio causa acuminis erat.⁊ intellectꝰ.
De maledictiõe serpeu

Expanded text:
paginis, et inobedientia membrorum, quasi signum inobedientiae parentum scriptum est in porta. Et cognoverunt se nudos, id est disconvenire pudenda, id est erubuerunt videri pudenda. Tamen Josephus tradit scientiam cognoscendi se nudos, et intelligendi confusionem suam, habuisse ex esu ligni, quasi hunc effectum naturaliter habentis, dicens: « Ista namque plantatio causa acuminis erat, et intellectus. De maledictionibus serpe
Abbreviated transcription (Latin):
suaue: comedit. deditq uiro. forte p̾mo¬
nens uerbis ꝑsuasilib quȩ transit legis la¬
tor breuitatis causa. qui ⁊ facile adquie¬
uit. qr cum crederet mulierem statim mo¬
rituram. uixta u̾bum dñi. ⁊ uidisset ñ fu¬
isse mortuam. dc̃m hoc a dño estimauit
culis corꝑis intelligendum ẽ cum dictum sit
uidit mulier lignum ⁊ c̃ ñ enim accessa̾nt
naturales motus concupiscentiȩ. s rep̾ssi. et
cum priꝰ mse ẽẽ ñ sensissent: tunc exꝑtisunt.
⁊ cognouerunt eos. ⁊ sic̃ in obediẽntes fuer̃t
suo suꝑiori: sic ⁊ menbra ceꝑunt mou̾i contͣ
suum suꝑuis .i. rationem.⁊ pͥmũ motũ con¬
cupiscentiȩ: contͣrium rationi senser̃t. in ge¬
nitalib.⁊ sua ccͣ se moui uidentes: erubuer̃t.
ũn &illa pudenda sunt dicta. ceta menbra

Expanded text:
suave, comedit, deditque viro suo, forte praemonens verbis persuasibilibus, quae transit legislator brevitatis causa. Qui, et ei facile acquievit, quia, cum crederet prius mulierem statim morituram, juxta verbum Domini, et vidisset non fuisse mortuam, dictum hoc a Domino aestimavit culis corporis intelligendum est cum dictum sit: Vidit mulier lignum, etc. Non enim accesserunt im in eis naturales motus concupiscentiae, sed repressi, et cum prius in se esse non sensissent, tunc experti sunt, et cognoverunt eos. Et sicut inobedientes fuerunt suo superiori, sic et membra coeperunt moveri contra suum superius, id est rationem. Et primum motum concupiscentiae contrarium rationi senserunt in genitalibus, et sua contra se moveri videntes, erubuerunt. Unde, et illa pudenda dicta sunt. Caetera
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ forte de agno paschali. ꝓ p̾cepto legis. Au¬
diuit gͦ de labore. in sudore uultus tiũ .u. p.t.
qr t̾ra es: & interram ibis. pulchre dictum
est ibis. qͣi qui in eodem statu stetisses. do¬
nec tͣnsires in meluis si uelles. mͦ de miseria
in miseriã ibis more fluentis aquȩ. ⁊ t̾c adã
plangens miseriam post̾itatis uocauit uxo¬
rem suã euam ut dc̃m est.

Expanded text:
nisi forte de agno paschali, pro praecepto legis. Adnisi forte de agno paschali, pro praecepto legis. Addit ergo de labore: In sudore vultus tui vesceris pquia terra es, et in terram ibis. Pulchre dictum est, ibis, quia qui in eodem statu stetisses, donec transires in melius, si velles, modo de miseria in miseriam ibis, more fluentis aquae. Et tunc Adam, plangens miseriam posteritatis suae, vocavit uxorem suam Evam, ut dictum est.
Abbreviated transcription (Latin):
serpentem. sic̃ enim uenenũ serpentis
hominẽ: sic sputum hoĩs ieuni ꝑunit ser¬
pentẽ. ⁊ qr ad huc nudi erant: serpͥens mo
tum insilit. In duob peccauit mulier.
more. q̃ tunc priꝰ sub̾a erat. s amore.⁊ qr in
fructu peccauit: infructu suo punita ẽ. uñ
dictum ẽ. in dolore paries. qd̾ dictum est in
dolore. maledictio est. s paries benedictio
ẽ. maledicta enĩ sterilis. ⁊ ita in piuiendo
ñ est oblitus misereri deus. Quod ⁊̃ in aliis
maledictionib hominũ notandum ẽ. adã.
qr in solo esu peccauit: in labore q̃rendi sibi
edulii. punitus ẽ sic. maledicta terra in oꝑe
faciebat: deinceps raros. nec sine hominis
addidit. ⁊ comedes herbas terrȩ. qͣi ⁊̃ in hoc par
eris iumento. t̾rȩ aũt maledix̃. qr de fructu
t̾re tnsgressio fcã est. & ñ aquis. inde ẽ qd̾ do¬
minꝰ cõmedit piscem. s ñ legitur comedis¬
se caruem: uiuentium de terra maledicta.

Expanded text:
serpentem. Sicut enim venenum serpentis serpentem. Sicut enim venenum serpentis hominem, sic sputum hominis jejuni perimit serpentem. Et quia adhuc nudi erant, serpens modtum insilit. In duobus peccavit mulier, more, cui prius subjecta fuerat, sed amore. Et quia in fructu peccavit, in fructu suo punita est. Unde dictum est ei: In dolore paries. Quod dictum est ei in dolore, maledictio est, sed paries, benedictio est. Maledicta enim est sterilis . Et ita in puniendo non est oblitus, misereri Deus, quod etiam in aliis maledictionibus hominum notandum est. Adam, quia in solo esu peccavit, in laborem quaerendi sibi edulii punitus est sic: Maledicta terra in operonte faciebat, deinceps raros, nec sine hominis addidit: Et comedes herbas terrae, quasi etiam in hoc par eris jumento. Terrae autem maledixit, quia de fructu terrae transgressio facta est, et non aquis. Inde est quod comedit Dominus piscem, sed non legitur comedisse carnem viventium de terra maledicta,
Abbreviated transcription (Latin):
succinctoria. qͣi braccas breues. ut campe¬
stria nec sine causa de foliis ficuum. qr de
succo eoꝵ si terantur. caro hominis inũcta
serant in carne. Hinc quidam dicunt. ficũ
fuisse arborẽ ꝓhibitam.⁊ audierunt uocẽ
dñ deambulantis. ut ex ipso motu suo iã
uideretur eos arguerẽ. qi ñ steterant in p̾
es: Quasi uide in qͣ miseria es: qui ait. ab¬
scondi me qr nudus eram. stulta responsi¬
o qͣi displiceret nudus: qui talis fuerat fc̃s.
nec ipsa se excusauit. s obliqͣuit peccatũ
in serpentem. tacite uͦ in auctorẽ serpentiᷤ.
s diabolus ꝑ eam & maledicens eis incepit
a serpente ordinem seruans. ⁊ congruum
maledictionum numerũ. serpens .i. priꝰ
& plus peccauit. qr in trib. mulier pꝰ. et
minus eo. s plus uiro qr in duobꝰ. homo
postremo ⁊ minꝰ. qr in uno serpens inuidit.
mentitꝰ est. decepit. His trib: tres reddite
num in ore. qr decepit: accepit. ponam ini
⁊ gͥfes: lupos & canes: sic int̾ hominem ⁊

Expanded text:
succinctoria, quasi bracas breves, ut campestria. Nec sine causa de foliis ficuum, quia de succo eorum si teratur, caro hominis inuncta erunt. Hinc quidam dicunt ficum fuisse arborem prohibitam. Et audierunt vocem Domini deambulantis, ut ex ipso suo motu jam videretur eos arguere, quia non steterant in praes? quasi dicat: Vide in qua miseria es. Qui ait: Abscondi me, quia nudus eram. Stulta responsio, quasi displiceret nudus, qui talis fuerat factus. Nec ipsa se accusavit, sed obliquavit peccatum in serpentem, tacite vero in Auctorem serpentis.  diabolus per eum. Et maledicens eis, incepit a serpente, ordinem servans, et congruum maledictionum numerum. Serpens enim; et prius et plus peccavit, quia in tribus; mulier post, et minus eo, sed plus viro, quia in duobus; homo postremo, et minus, quia in uno. Serpens invidit, mentitus est, decepit. His tribus redditae suntnum in ore. Quia decepit, accepit hoc: Inimicet griphes, lupos et canes, sic inter hominem et
Abbreviated transcription (Latin):
columbam pꝰ eum. q̃ eum ñ inuenisset ubi
requiesceret pes eius. reuersa ẽ ad noe. s ñ¬
neᷤ acumina montiũ iam erant nudata:
forte ñdum siccata. ⁊ sicin palude requies¬
cere ñ potuit. sic̃ nec in aqua. uł ꝑ recapi¬
tulationẽ prius potest intelligi factum:
ꝙ. postea dictum. Post dies septem tt̾m emi¬
sit eam q̃ uesꝑe rediit. ferens ramum oliue
iurentem. pꝰ alios .uii. emisit eam q̃ ñ est ul
tum archȩ ⁊ uidit q exiccata ẽẽt suꝑficies¬
ense scdo septi¬
ma ⁊ uicesima die mensis dixit dñs ad
qui disiuncti intrauant. acsi dic̾e̾t ẽis. nũc
rediit tempꝰ amplectendi ut multiplicemi¬
ni suꝑ t̾ram. mox enĩ subuinxit. c̾scite ⁊ mł¬
tiplicamini. & egressus ẽ noe cũ uniu̾sis q̃
erant cum eo eadem die qͣingressus fuerat
reuoluto anno. Ing̾ssus est enĩ .xuii. luna

Expanded text:
quae cum non invenisset ubi requiesceret pes ejus, reversa est ad Noe. Sed nonne cacumina montium jam erant nudata? Forte nondum siccata, et sic in palude requiescere non potuit, sicut nec in aqua. Vel per recapitulationem prius potest intelligi factum, et postea dictum. Post dies septem iterum emisit eam, quae vespere rediit ferens ramum olivae virentem. Post alios septem emisit eam, quae non est ulttum arcae, et vidit quod exsiccata esset teense secundo, septit vigesimo die mensis, dixit Dominus ad qui disjunctim intraverant. Ac si diceret eis: Nunc rediit tempus amplectendi, ut multiplicemini super terram. Mox enim subjunxit: Crescite, et multiplicamini . Et egressus est Noe cum universis, quae erant cum eo, eadem die, qua ingressus fuerat, revoluto anno. Ingressus enim fuera
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ x. s kalendȩsin kalendas .xi. Et edificaũ
noe altare dño. ⁊ de mundis animantib
tem scd̾m genꝰ suum induci. ut septimo
oblato sex suffice̾nt ꝓpagationi. Locũ aũt
quo egͥssi sunt armenii egressoriũ uocant:
fecit altare de. uiii lapidib.⁊ odoratus ẽ do¬
minꝰ odorem suauitatis. ⁊ ait ad noe. ñ ultra
maledicam ꝰ terre ꝓpt̾ homines. qr ꝓnisunt
ad malũ. tẽ pꝰ sementis ⁊ messis. frigus ⁊ estꝰ.
nox ⁊ dies ñ requiescent. forte nondũ ita ple¬
ne distincta fuerant .iiii. temꝑa. qr necusq
ad diluuium aque fuerant collectȩ innubes.
⁊ benedixit eis dñs dicens. c̾scite ⁊ multipli¬
camini. ⁊ sit tremor ur̃ suꝑ cuncta animan¬
tia terrȩ. ħ dictum est eis in solatiũ. ne pau-¬
ci homines a plurib bestiis oppͥmi tim̾ent.

Expanded text:
 a Kalendis in Kalendas undecim. Et aedificavit Noe altare Domino, et de mundis animantibustem secundum genus suum induci, ut septimo oblato, sex sufficerent propagationi. Locum autem quo egressi sunt Armenii Egressorium vocant. fecit altare de octo lapidibus. Et odoratus est Dominus odorem suavitatis, et ait ad Noe: Non ultra maledicam omni terrae propter homines, quia proni sunt ad malum. Tempus autem sementis, et messis, et frigus, et aestus, nox, et dies non requiescent. Forte nondum ita plene distincta erant quatuor tempora, quia nec usque ad diluvium aquae fuerant collectae in nubes. Et benedixit eis Dominus dicens: Crescite, et multiplicamini, et sit timor vestri super cuncta animantia terrae. Hoc dictum est eis in solatium, ne pauci homines a pluribus bestiis opprimi timerent.
Abbreviated transcription (Latin):
bat iericho. ⁊ acheꝰ autẽ princeps publicanoꝵ.
qͣi. ficomorus. s altitudine p̾stans. un ⁊ a la¬
tinis. celsa d̾r. ⁊ dixit ei iħe zachee. descẽde.
qr hodie oportet in domo tua: me man̾e. et
descendit. ⁊ excepit illũ gaudẽs. tũc ⁊ acheus

Expanded text:
 XVIII. Zachaeus autem princeps publicanorum, quasi sycomorus, sed altitudine praestans, unde et a Latinis celsa nuncupatur. « Dixit ei Jesus: Zachaee, descende, quia hodie oportet me in domo tua manere. Et descendit, et exc
Abbreviated transcription (Latin):
ht̃ . xxiii. De his om̃ib q̃ dicta sunt de ui¬
tulo: tacet iosephꝰ. tm̃ opiniones eoꝵ de
mora moysinarrat. alii enĩ dicebant eũ a
bestiis comestũ. alii a dño translatũ. alii
sane mentis: c̃ dño philosophantem. De¬
prece moysi.

Expanded text:
 millia. De his omnibus, quae dicta sunt de vitulo, tacet Josephus; tantum opiniones eorum de mora Moysi narrat. Alii enim dicebant eum a bestiis comestum, alii a Domino translatum, alii sanae mentis cum Domino philosophantem. prece Moysi
Abbreviated transcription (Latin):
se moysi. ꝓ leci illud in ignẽ ⁊ egressus ẽ hie ui¬
tulus. ⁊ dix̃ ppłus. hii sunt diitui isrł. qͥ te edux¬
ert de terra egypti. Fecitq aaron altare corã
dñs eo.⁊ incrastinũ indixit sollempnitatem.
maneq surgentes: obtulert̃ hostias. seditq
te me ut deleam eos. faciãq te in gentẽ mag¬
nã. Cui moyses. Queso dñe: quiescat ira tua.
ne dicant egyptii: callide eduxit eosiut int̾fi¬
ceret in montibꝰ. impotens eis dare terrã qm
toq dño: descendit moyses ferens tabulas scͥp¬
tas ex utͦq parte digito dei. Cui occurrit iosue.
qui forte singulis dieb in occursum eiꝰ egredie¬
batur. s̃i enim credibile ẽ cum moyse eumie¬
ninasse. ⁊ ait ad moysem. ululatꝰ pugne ẽ in

Expanded text:
in ignem, et egressus est hic vitulus. » « Et dixit populus: Hi sunt dii tui Israel, qui te eduxerunt de terra Aegypti. » Fecitque Aaron altare coram eo, et in crastinum indixit solemnitatem, maneque surgentes, obtulerunt hostias, « seditqte me, ut deleam eos faciamque te in gentem magnam. Cui Moyses. « Quaeso, Domine, quiescat ira tua ne dicant Aegyptii; Callide eduxit eos, ut interficeret eos in montibus, » impotens eis dare terram, quam toque Domino, descendit Moyses ferens tabulas, ex utraque parte digito Dei scriptas. Cui occurrit Josue, » qui forte singulis diebus in occursum ejus egrediebatur. Non enim credibile est cum Moysi eum jejunasse. « Et ait ad Mo
Abbreviated transcription (Latin):
excogitandũ in om̃i opere fabrefaciendo. cõ¬
pletisq sermonib his: dedit moysi dias ta¬
faceret: dixit ad aaron. fac nobis deos qͥ
precedant nos. moysi enĩ igno ¶ Nota: quod¬
se hebrei dicentes: qr heloĩi ñ pomer
eos peciisse duces itin̾is. Aarõ ses¬
ppłus: spuens in faciẽ hurs spu ad plucn¬
tis ut tͥdit᷑ eum suffocauit. ¶nde tunẽs aarõ.
putans.: qd̾ osulentes auariciȩ suȩ: nollent
afferre. quas cum accepisset: formauit ex eis
uitulum ꝯflatilẽ. oꝑe fusorio. forte: aliud ñ
dunt quidã: aaron ꝓiecisse in ignem in aures.
⁊ mñ oꝑe demonis conflatũ capit uituli tm̃. ꝙ.¬

Expanded text:
excogitandum in omne opere fabre faciendo. « Completisque sermonibus his, dedit Moysi duas tafaceret, dixit ad Aaron: « Fac nobis Deos, qui praecedant nos, » « Moysi enim ignoramuse Hebraei dicentes, quia Eloim noeos petiisse duces itineris. Aaron verpulus, spuens in faciem Hur, sputis, ut traditur, eum suffocavit. Unde timens Aaron aputans, quia consulentes avaritiae suae nollent afferre, « quas cum accepisset formavit ex eis vitulum conflatilem opere fusorio. » Forte aliud non dunt quidam Aaron projecisse in ignem inaures, et inde opere daemonis conflatum caput vituli t
Abbreviated transcription (Latin):
bulas. ⁊ ꝯfracte sunt. Combussitq uitulum
⁊ massam redegit in pulu̾em. quẽ sparsit in
aqͣm. ⁊ dedit ex eo potum filuis isrł. Cumq
accusaret aaron qi ppłm audierat: excusanᷤ
se aaron: dixit q̃ supra dicta sunt. dicens se
timuisse ppłm. qr pronus erat ad malũ. Ui
forte uidens sibi indicatos adeo sceleris aue¬
tores. ꝑ pulu̾em bibitũ qͥ in barbis eoꝵ ma-¬
culose apparuit: stans in porta castroꝵ.⁊ ad
uocans leuitas: ait. Qͥ dm̃ est : iungatur
mͥ. ponat uir gladiũ suꝑ femur suũ. tnsite

Expanded text:
vitulum, et massam redegit in pulverem, quem sparsit in aquam, et dedit ex eo potum filiis Israel. » Cumque accusaret Aaron, quia populum audierat, excusans se Aaron, dixit quae supradicta sunt, dicens se timuisse populum, quia pronus erat ad malum. « Vaverat: vel forte videns sibi indicatos a Deo sceleris auctores per pulverem bibitum, qui in barbis eorum miraculose apparuit, stans in porta castrorum, et advocans levitas ait: « Qui Domini est jungatur mihi. Ponat vir gladium super femur suu
Abbreviated transcription (Latin):
dicoꝵ diligent̾ arguitis. ꝓhicitis. gͣuiora:
dissimulando tnͣsttis. Item. Ue uobis: qui si¬
miles estis sepulcͥs dealbatis que plena sumt
omni spurcitia. Item ue uobis qui edificatiᷤᷤ

Expanded text:
ditorum diligenter arguitis, projicitis graviora, et ditorum diligenter arguitis, projicitis graviora, et dissimulando transitis. Item: « Vae vobis, qui similes estis sepulcris dealbatis, quae plena sunt omni spurcitia. » Item: « Vae vobis, qui aedificatis
Abbreviated transcription (Latin):
pli. debet. Qui ꝑ altare: nich ẽ. qui i ro ob¬
bata suꝑ illud. debet. Sacerdotes ut inuita¬
rend populũ ad dandum. dicebarit. data
sͥ ⁊ oblata. sanctiora. ipso templo. ⁊ altari.
Dñs dixte econtͣ. qr templũ ⁊ altare. qͦdami¬
scĩficabant ineis oblata. quia deo dicata
erant. Oblata uero. neqͣ ꝗͣ scĩficabant il¬
la. Adhuc multi. eod̾ utrio. laborant. qui
deum. Ue uob̃ qui decimatis omne olus.
decimatis. dubium ẽ. Nam ⁊ qui accipit¬
⁊ qui dat decimare dicitur. Pharisei aũ
ideo decimasolerũ dabant. ut diceretur.
quomͦ alias dant qui has non negligũt¬
dare: Leuite a adeo exigebãt decimas quod
⁊̃ olecuoꝰ. Itẽ. Ue uobis duces ceci colantes
culicẽ. tnsglititus camelum. Per similitu¬
dinẽ lactis qd̾ colatur. dictum ẽ. ⁊ potestre¬
ferri: ad p̾dictaĩ sic minima. sic̃ culicem
diligent̾ inquirits. ut decimas. maicra.
glutitur: abscondit᷑. uel ad id qd̾ dictum ẽ
duces ceci. tͣhitur. Ita minora peccata sub¬

Expanded text:
pli, debet; qui per altare, nihil est, qui in re oblata super illud, debet. » Sacerdotes, ut invitarent populum ad immolandum, dicebant, data sibi et oblata sanctiora esse ipso templo et altari. Dominus dixit econtra, quia templum et altare sanctificabant in eis oblata, quia Deo dicata erant, oblata vero nequaquam sanctificabant illa. Adhuc multi eodem vitio laborant, qui Deum. « Vae vobis qui decimatis omne olus, decimatis, dubium est. Nam et qui accipit, et qui dat decimare dicitur. Pharisaei autem ideo olerum decimas dabant, ut diceretur, quomodo aliis non dant, qui has dare non negligunt. Levitae autem adeo exigebant decimas, quod etiam olerum. Item: « Vae vobis duces caeci, qui colantes culicem transglutitis camelum. » Per similitudinem lactis, quod colatur dictum est. Et potest referri ad praedicta sic: Minima, sicut culicem, diligenter inquiritis, ut decimas, majora, glutitur absconditur. Vel ad id quod dictum est « duces caeci, » trahitur, ita: Minora peccata sub
Abbreviated transcription (Latin):
sent ministri ad pontifices ⁊ phar̃. ⁊ dixis¬
sent ministris. Cur ñ ad ducistis eume
Rd̾unt. Nunqͣm sic locutus ẽ hõ. ut iste
riseoꝵ credit in eum:. Et dixit nchodemꝰ.
lex nr̃a. non iudicat quẽꝗͣ. nisi prius au¬
dierit ab ipso. Credebar. ut si patienter
illũ audirent ut ipse fec̾ar. similes minis¬
tris fierent. ⁊ dix̾unt ei. Nunquid ⁊ tu ga
turas. a galilea non surgit ꝓph̃a. De cõfu¬

Expanded text:
sent ministri ad pontifices et Pharisaeos, et dixissent ministris: Cur non adduxistis eum? responderunt: Nunquam sic locutus est homo, ut iste risaeorum credit in eum? Et ait Nicodemus: Lex nostra non judicat quemquam, nisi prius audierit ab ipso. » Credebat, quod si patienter illum audirent sicut ipse fecerat, similes ministris fierent. « Et dixerunt ei: Nunquid et tu Gaturas: a Galilaea non surgit propheta. » C
Abbreviated transcription (Latin):
d ostendendũ autẽ que in pha Quib¬
riseis doceat cauenda subdidit. debet᷑¬
uob̾ pharisei ypocrite. qui fertis ela nuoꝯ.¬
uẽ seientie ⁊ clauditis regnũ ce. añ hoĩes.
Ue uob̾ qui deuoratis uiduaꝵ domos. Ue¬

Expanded text:
d ostendendum autem quae in Pharisaeis doceat cavenda, subdit: « Vvobis, Pharisaei hypocritae, qui fertis clavem scientiae, et clauditis regnum coelorum ante homines. Vae vobis, qui devoratis domos
Abbreviated transcription (Latin):
resurrectionẽ ꝓbautt ex uerb̾ domini. que
potuit uti. cͣc eos. Est autẽ ꝓbatio tał. Ipsi
putabant animas int̾ire. cum corꝑib. hac
autẽ auctoritate ꝓbat᷑. animas uule post
corꝑa. Alioqͥn. Si homo moriens penitus
in nichilũ regredit᷑. Tunc dixit deus: se de¬
um ẽẽ nichili. Manentib gͦ animab
pꝰ mortẽ. colligi pot. quia corꝑa resurgẽt.
ut cũ eis recipiant amiie quod cũ eis

Expanded text:
resurrectionem probavit ex verbis Domini, quae resurrectionem probavit ex verbis Domini, quae potuit uti contra eos. Est autem probatio talis. Ipsi putabant animas interire cum corporibus. Hac autem auctoritate probatur, animas vivere post corpora. Alioquin si homo moriens, penitus in nihilum redigitur, tunc dixit Deus, se Deum esse nihili. Manentibus ergo animabus post mortem, recolligi potest, quia corpora resurgent, ut cum eis recipiant animae, quod cum eis
Abbreviated transcription (Latin):
in sermone. ⁊ miserunt discipulos suos
cũ herodianis. Uen̾at herodes tetrarcha
ad diem festũ. ⁊ gentiles milites secũ ad¬
dux̾at uel de antiquis militib herodis
aschalonite. Adhuc suꝑerant isti. Quiue¬
nentes ad iħm dix̃unt. Licet dati censũ
cesari an non: Iamenĩ dubitatio erat ĩt᷑
uideos. de tͥbuto redolendo. ꝓ quo ⁊̃ rõa¬
ñ. census. ꝓpͥe nũmissa ẽ. inscriptio. in
discernuntur. Hio autẽ ꝓ ipso nummo
ponit᷑. ⁊ est. Ostendite michi denariũ.
qui ꝓ censu capitis datur. Cumq de y
qui resurrectionem non credẽ uira mu¬
tes suggillabãt phariseos querẽ liere¬
tes de septẽiura muliere. cꝰ ẽẽt in uidi¬
cio. Quod uł ipsi conflix̾ant: qr erat pꝰ¬
sibile. uel forte in re euen̾at. qui cũ ean
rectione. non nubent mulieres. nec nuben¬
tur uiri ab eis .i. ñ ducent. qr hommes ĩmor¬
tales. non egebunt ꝓpagatione. Et est gͥco
ydiomate dictum: nubentur. Futurã autẽ

Expanded text:
in sermone, et miserunt discipulos suos cum Herodianis; venerat enim Herodes tetrarcha ad diem festum, et gentiles milites secum adduxerat . » Vel de antiquis militibus Herodis Ascalonitae adhuc supererant isti, qui venientes ad Jesum dixerunt: « Licet dari censum Caesari, an non? » Jam enim dubitatio erat inter Judaeos de tributo reddendo, pro quo etia census. Numisma est inscriptio in ndiscernuntur. Hic autem pro ipso nummo ponitur. Et est: Ostendite mihi nummum, qui pro censu capitis datur. Dumque quaequi resurrectionem non credentes, suggillabant Pharisaeos, quaerentes de septemvira muliere cujus esset in judicio? Quod vel ipsi confinxerant, quia erat possibile, vel in re forte evenerat. Qui curectione non nubent mulieres, nec nubentur viri ab eis, » id est non ducent, quia homines immortales non egebunt propagatione, et est Graeco idiomate dictum nubentur. Futuram autem
Abbreviated transcription (Latin):
rum purũ hominẽ. gͦ qñ erat dauidi ũdũ
erat xp̃c. nec gͦ erat dominus dauid. m̃titus
ẽ gͦ dauid. Etiam ꝑperam locutꝰ est. potius
enim patres sunt. ⁊ dicunt᷑ dominifilioꝵ.
qͣm filii parentũ. Iudei sompniant hũc
psalmum. scͥptum in ꝑsona eliezer. quipꝰ

Expanded text:
hominem, ergo quando erat David, nondum erat Christus, nec ergo erat Dominus David. Mentitus est ergo David, et perperam locutus est. Potius enim patres sunt, et dicuntur domini filiorum, quam filii parentum. Judaei somniant hunc Psalmum scriptum in persona Eliezer, qui po
Abbreviated transcription (Latin):
nĩ legis oꝑa. preferebãt dilectioni. Alii eqͣ
eo quod ante legẽ: płes placuerũt deo ꝑ
dilectionẽ sine omni sacficio. Primũ aũ¬
ues. ille autẽ uolens iustificare se ipsũ. ate
ad iħm. ⁊ quis ẽ meus ꝓximus : cui iħc os¬
tendit omnem mnĩam facientẽ ẽẽ proximũ
⁊ sp̃alit̾. ipsum dei filium ꝓponens ꝑabolã
sauciati. quuncidit in latrones. nec dista¬
bat ħ ꝑabola multũ. a refacta. qr in illo
deserco latrones. sepe sanguinẽ fundebãt.

Expanded text:
nim opera legis praeferebant dilectioni. Alii econtra, eo quod ante legem plures placuerunt Deo per dilectionem sine omni sacrificio. Primum auves. Ille volens justificare seipsum ait ad Jesum. Et quis est meus proximus? » Cui Jesus ostendit, omnem misericordiam facientem esse proximum, et specialiter ipsum Dei Filium, proponens parabolam sauciati, qui incidit in latrones. Nec distabat haec parabola multum a re facta, quia in illo deserto saepe latrones sanguinem fundebant.
Abbreviated transcription (Latin):
heticum m̃tiri. qui dicit alium deum ẽẽ
oc.ã. tñ.⁊ al. De zacharia filio barachie.
ñ legi. Potest gͦ dici de filio ioade sacerdotiᷤ
quem ioas occidit. ut legitur in regũ. ⁊ for¬
te pater eiꝰ cognominatus ẽ barachias ł
ꝓ nominis interp̾tatione. positũ ẽ bara¬

Expanded text:
eticum mentiri, qui dicit, alium Deum esse CAP. CXXXV. De Zacharia filio Barachiae. non legitur. Potest ergo dici de filio Joiadae sacerdotis quem Joas occidit, ut legitur in libro Regum . Et forte pater ejus cognominatus est Barachias, vel pro nominis interpretatione positum e
Abbreviated transcription (Latin):
.o.d. dic qͥs maior ẽ int̾ nos mͦ. qr ille idem:
erit maior ĩ celo. in qͦ: errabant. in futo .i. oĩs
p̾latio cessabit angeloꝵ.⁊ hominũ. ut apłc tͣ
dit. ⁊ amplexans ĩħe paruulũ: docuit simileᷤᷤ
paruulo i humiles in uia: exaltariin patria.
⁊ qui uellet primꝰ eoꝵẽe: fieret omniũ minist̾.
hinc ẽ: ꝙ primꝰ oĩum in eccła: seruũ seruoꝵ dei
se faretur. Paruulꝰ iste ut qͥdam tͣdt̃: fuit mar¬

Expanded text:
 Dic quis major est inter nos modo, quia ille idem major erit in coelo, in quo errabant. In futuro enim omnis praelatio cessabit angelorum, et hominum, ut apostolus tradit: Et amplexans Jesus parvulum docuit similes parvulo, id est humiles in via, exaltari in patria, et qui vellet primus eorum esse, fieret omnium minister. Hinc est quod primus omnium in Ecclesia servus servorum Dei se fatetur. Parvulus iste, ut qui dam t
Abbreviated transcription (Latin):
infament lune creatorẽ. Erubescat ulianꝰ
qui dic̃ nullũ peccatum in puero. legit᷑ .ii. de
isto:ꝙ apueritia lunaticꝰ fuerat. in quosi ni¬
cħ haberet suum: demon ñ illum possideret.
Cumq q̃sissent discipłi qͣre ip̃i ñ eiecerant:
ait. ꝑꝑ incredulitatem ur̃am. qr si habuertcis
fidem sic̃ granũ sinapisi dicetis monti huic. tn
si hunc. ⁊ t̾ransibit. ꝙ tnslatiue de diabolo p̾sen¬
ti quẽ eiecat: potest intelligi. qr a nullo ad lit¬
teram legitur fcm̃. nisi ꝙ:. ad pser tes gͥgͥ. neoce¬
sariensis. legit᷑ quidã mons tetractꝰ. ⁊ dedisse lo¬
cum basilioẽ edificande. ⁊ ad p̾ces eͦdam patrũ.
lapis tnslatus de orto. ł gr̃a exempli: ꝓ quoli¬
bet inpossibili positum ẽ. uñ. ⁊ in luca: aliud
ẽ exemplum. dicetis huic arborimoro: tͣnsplã¬
t̾are in mare. ⁊ obediet uobis

Expanded text:
infament lunae Creatorem. Erubescat Julianus, qui dicit nullum peccatum esse in puero. Legitur enim de isto, quia a pueritia lunaticus fuerat, in quo, si nihil haberet suum daemon, non illum possideret. Cumque quaesissent discipuli quare ipsi non ejecerint, ait: « Propter incredulitatem vestram, quia si habueritis fidem, sicut granum sinasi hinc, et transibit. » Quod translative de diabolo praesenti, quem ejecerat, potest intelligi, quia a nullo ad litteram legitur factum, nisi quod ad preces Gregorii Neocaesariensis, legitur quidam mons retractus, et dedisse locum basilicae fabricandae. Et ad preces cujusdam Patris, lapis translatus de horto. Vel gratia exempli pro quolibet impossibili dictum est. Unde in Luca aliud est exemplum: « Dicetis huic arbori moro transplantare in mare, et obediet vobis
Abbreviated transcription (Latin):
seubit iacobum ep̃m int̾fuisse tnͣs figurationi.
dum oraret: tnsfiguratꝰ : añ eos. ⁊ facies eius res¬
plenduit sic̃ sol. ⁊uestimenta euis fc̃a sunt alba
sic̃ uix. qualia fullo ñ potest facere suꝑ t̾ram. ⁊
apparuert̃ illis moyses ⁊ helyas loq̃ntes c̃eo: de
excessu quem ꝯpleturꝰ erat in ierłm .i. de mor
corruissent discipłi: tetigit eos iħ̾c. ⁊ ait. Sur¬
gite: nolite timere. ⁊ descendens: p̾cepit eis: ne
habebat mortale alii ad tempꝰ deposuisse mor
tale: ad tempꝰ. ⁊ ibi: qual erat ꝑ nat̾am: talem
se ostendit. ⁊ talem ut aiunt: se dedit discipu¬
lis in cena. qr tał in modico potest ẽẽ loco. Ua-¬
num ẽ a in huimͦi laborare ⁊ sequinatam ĩ nui¬
raculis. ita enĩ in carne mortali ostendit dñs:¬
głam inmortalitatis. sic̃ uoluit. sic̃ pꝰ resurrec¬
tionem: in carne ĩ mortali cicatͥces. ⁊ palpandũ
se p̾buit. ⁊ comedit. sic ⁊ uarie sentiunt auctores
de moyse ⁊ helẏa. ⁊ suꝑ lucam muenies glosam:

Expanded text:
scribit Jacobum episcopum interfuisse transfigurationi, dum oraret, transfiguratus est ante eos, et facies ejus resplenduit sicut sol, et vestimenta ejus facta sunt alba sicut nix, qualia fullo non potest facere super terram. Et apparuerunt illis Moyses et Elias, loquentes cum eo de excessu quem completurus erat in Jerusalem, corruissent discipuli tetigit eos Jesus, et ait: « Surgite, nolite timere. » Et descendens praecepit eis, ne habebat mortale; alii, ad tempus deposuisse morttale ad tempus, et ibi qualis erat per naturam, talem se ostendit; et talem, ut aiunt, se dedit discipulis in coena, quia talis in modico potest esse loco; vanum est autem in hujusmodi laborare et sequi naturam in miraculis. Ita enim in carne mortali ostendit gloriam immortalitatis, sicut post resurrectionem in carne immortali cicatrices, et palpandum se praebuit, et comedit. Et sic varie sentiunt auctores de Moyse et Elia. Et super Lucam invenies glossam,
Abbreviated transcription (Latin):
sui. forte dimissum ẽ ei peccatũ ꝓpt̾ p̾sentẽ
iusticiam. Transierunt gͥ tres anni sine bello.
At̾im aũt iosaphat rex uda accepit uxorẽ
filio suo ioram: athaliam filiam achab ⁊ ie¬
zabel ⁊ ꝑ affinitatẽ ꝯfederati sunt: rex uida:
⁊ rex isrł. Tunc descendit iosaphat ad regem
ifrł uidendũ ⁊ eo p̾sente: dixit achabseruis suis.
Nostra ẽ ramoth q̃ est in galaad. Cur negligi¬
mꝰ eam tollere de mani syrie regis: E ait ad
iosaphat. Uenies ne mecũ ad preliandũ in ra-¬
moth galaad: Qͥ. se. Sicut ego: ita ⁊tu. Po¬
pulus meus: ppłs tuus. S queramꝰ obseero ho

Expanded text:
sui. » Forte dimissum est ei peccatum propter praesentem sui. » Forte dimissum est ei peccatum propter praesentem justitiam. « Transierunt igitur tres anni sine bello iInterim autem Josaphat rex Juda accepit uxorem filio suo Joram Athaliam filiam Achab, et Jezabel, et per affinitatem confoederati sunt rex Juda et rex Israel. Tunc descendit Josaphat ad regem Israel videndum, et eo praesente dixit Achab servis suis: « Nostra est Ramoth quae est in Galaad, cur negligimus eam tollere de manu regis Syriae. Et ait ad Josaphat: Venies ne mecum ad praeliandum in Ramoth Galaad? Qui respondit: Sicut ego, ita et tu, populus meus, populus tuus. Sed quaeramus ho
Abbreviated transcription (Latin):
meoꝵ tͥ .&. d. ñ possum. hereditas relicta ẽ mͥ
a patrib: ut relinqͣm eã posteris. E dtrista¬
tus rex ꝓiecit seui lectum. ⁊ nolebat comed̾e. ⁊
ꝯfortauit eũ iezabel dicens. equo animo esto.
ego dabo tibi uneã naboth⁊ scripsit secreto lit
um ⁊ regẽ .i. maledixit scdm hebreũ ydioma
⁊ iudicantes reũ maiestatis: lapidarent. ⁊ fẽm
est ita. ⁊ lapidatꝰ est naboth extraciuitatem
iexael. Cum gͦ accepisset achab de mortena¬
both: descendebat in uineã ut possid̾et eã. Noc¬
currit ei helẏas thesbites. dicens. Hȩe dicit dñs.
Occidisti. insuꝑ ⁊ possedisti. hebreꝰ ht̃. occidisti
sti me inimicũ tͥ si. qͣre inimicaris mͥ: E ait he¬
abel in agro ierrael. Achab gͦ timens ualde
scidit uestem suam. ⁊ oꝑuit se cilicio.⁊ dormi¬
uit in sacco.⁊ ambulauit demisso capite. ⁊ ait
dñs ad helẏam. Quia humiliatꝰ ẽ achab corã
me: ñ inducã malũ ħ in dieb eiꝰ. s in dieb filii

Expanded text:
et: Non possum; haereditas relicta est mihi a patribus, ut relinquam eam posteris. Et contristatus rex projecit se in lectum, et nolebat comedere, et confortavit eum Jezabel dicens: « Aequo animo esto, ego dabo tibi vineam Naboth. » Et scripsit secreto littum et regem, » id est maledixit, secundum Hebraeum idioma; « et judicantes reum majestatis lapidarent. » Et factum est ita, et lapidatus est Naboth extra civitatem Jezrahel. Cum ergo accepisset Achab de morte Naboth, descendebat in vineam, ut possideret eam. Et occurrit ei Elias Thesbites dicens: Haec dicit Dominus: « Occidisti, insuper et possedisti. » Hebraeus habet: « Occidisti, sti me inimicum tibi, » id est quare inimicaris mihi? Et ait Ezabel in agro Jezrahel. » Achab ergo timens valde, scidit vestem suam, et operuit se cilicio, et dormivit in sacco, et ambulavit demisso capite. Et ait Dominus ad Eliam: « Quia humiliatus est Achab coram me, non inducam malum hoc in diebus ejus, sed in diebus filii
Abbreviated transcription (Latin):
b. Porro filii isrł castra metati sunt cc eos: qͣi
duo paru greges capͣrum. Syri a̾ repleuerunt
t̾ram. E dixit unꝰ uir dei ad achab. qr dixert̃
.uii. dieb. Septima ã die ꝑcussi sunt de syris
erat int̾ra cubicłm. Serui a eiꝰ timentes ne
suꝑueniret achab nemini part̾e̾t: ⁊ scienteᷤᷤ
reges isrłclementes: accinxerunt lumbos su¬
os saccis. ⁊ ponentes funĩcłos in capitib: ue¬
nerunt in occursum a chab dicentes. Seriuis
bum ex ore eiꝰ qͣi ꝓ omine: festinant̃ ad duxer̃t
benadab ad eũ. ⁊ leuauit eũ achab secum incur¬
rusuo. Idixit ad eum benadab. Ciuitates qͣs
tulit pat̾ meus a patre tuo: reddam tͥ. fac tib
plateas in damasco .i. forũ rerũ uenaliũ. sic̃ fe¬
cit pat̾ meus in samaria. Cumq fed̾ati eẽnt: re¬
dierunt ad ꝓpͥa. Tunc micheas dixit ad sociũ
suũ in sp̃u. ꝑcute me. At ille noluit. Cui ait.
Quia ñ audisti uocẽ dñi: ẽ recedes a me: ꝑcu¬

Expanded text:
 castrametati sunt contra eos, quasi duo parvi greges caprarum. Syri autem repleverant terram, et dixit unus vir Dei ad Achab. » Quia dixerunt septem diebus. Septima autem die percussi sunt de Syris erat intra cubiculum. Servi autem ejus timentes, ne superveniret Achab, et nemini parceret, et scientes reges Israel clementes, accinxerunt lumbos suos saccis, et ponentes funiculos in capitibus venerunt in occursum Achab dicentes: « Servusrbum ex ore ejus, quasi pro omine festinantes adduxerunt Benabad ad eum. Et levavit eum Achab secum in curru suo, et dixit ad eum Benabab: Civitates quas tulit pater meus a patre tuo, reddam tibi. Fac tibi plateas in Damasco, » id est forum rerum venalium; « sicut fecit pater meus in Samaria. » Cumqe foederati essent redierunt ad propria Tunc Michaeas dixit ad socium suum in spiritu: « Percute me. At ille noluit Cui ait: Quia non audisti vocem Domini, cum recedes a me, percu
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ tibi ut habeas dm̃ ꝓpiciũ. Tunc dixerunt
serui benadab ad eũ. dii montiũ sunt dii eoꝵ.
⁊ pugnauimꝰ ẽ eis in montib ⁊ iõ uicerunt noᷤᷤ
Pugnenꝰ gͦ in campestrib: uͭdii eoꝵ nicħ posst̃.
⁊ obtinebimꝰ eos. Tuã fac u̾bum ħ. amoue abex¬
citu: reges. qr mertes sunt. ⁊ pone pͥncipes ꝓ eis.
⁊ instaura numerũ pugnatoꝵ: qͦs añ habuisti.

Expanded text:
st tibi ut habeas Dominum propitium. Tunc dixerunt servi Benadab ad eum: Dii montium sunt dii eorum, et pugnavimus cum eis in montibus, et ideo vicerunt nos. Pugnemus ergo in campestribus, ubi dii eorum nihil possunt, et obtinebimus eos. Tu autem fac verbum hoc: Amove ab exercitu reges, quia inertes sunt, et pone principes pro eis, et instaura numerum pugnatorum, quos ante habuisti.
Abbreviated transcription (Latin):
tum argenti appendes. Cum ã uert̾em me huc
atq illuc: subito ñ ꝯparuit. ⁊ ait rex Iudiciũ
duũ est ꝙ ip̃e decreuisti. Alt̾utrum necẽe est
facias ei. Tunc lota facie agnitus ẽ ꝓpħa a rege.
⁊ ait. hec dicit dñs. qi dimisisti iurum blasphe¬
mũ dignũ morte: erit aĩa tua ꝓ aĩa eius .i. ip̃e te
intͥficiẽt. Ꝙ iratꝰ rex ꝓpħe: ussit eũ clausũ custo¬
D̾uinea naboth.
orro: naboth iezraelites habebat uineam
inta palacum rgis⁊ dixtt ad eumrer. Da
mͥ uineã tuam: ut faciam in ea ortũ holerum.
daboq tͥ ꝓ ea: iuneã meliorẽ. uł p̾cium. Qͥ .sx.¬

Expanded text:
tum argenti mihi appendes. » Cum autem verterem me huc atque illuc, subito non comparuit. Et ait rex: « Judicium tuum est, » quod ipse decrevisti, alterutrum necesse est facias ei. Tunc lota facie agnitus est propheta a rege, et ait: « Haec dicit Dominus; quia dimisisti virum blasphemum dignum morte, erit anima tua pro anima ejus, » id est ipse te interficiet. Et iratus rex prophetae jussit eum clausum custoDe vinea Naboth. Porro Nahoth Jezrahelites habebat vineam juxta palatium regis . Et dixit ad eum rex: « Da mihi vineam tuam, ut faciam in ea hortum olerum, daboque tibi pro ea vineam meliorem, vel pretium. Q
Abbreviated transcription (Latin):
rie p̾ceꝑat principib belli: ut reliquos ñ curã¬
tes: soluis achabi sanguinẽ querent ⁊ ꝑpt̾ea¬
impetu fc̃o pugnabant ꝯtͣ iosaphat. Quicũ
exclamasset: ꝯuocans suos uttellexerunt sẏriñ
ẽe achab.⁊ cessauerunt ab eo. Unus a̾ dirigens sa¬
gittam in incertum: ꝑtussit achab int̾ pulmo¬
nem ⁊ stomachũ. ⁊ fluebat sanguis in sinũ .i. in
ntt̾iora currꝰ. ⁊ ꝑ p̾cones reuocatus est exercitꝰ

Expanded text:
riae praeceperat principibus belli, ut reliquos non curanriae praeceperat principibus belli, ut reliquos non curantes, solius Achab sanguinem quaererent. « Eimpetu facto pugnabant contra Josaphat. Qui cum exclamasset convocans servos, intellexerunt Syri non esse Achab, et cessaverunt ab eo. Unus autem dirigens sagittam in incertum percussit Achab inter pulmonem et stomachum, et fluebat sanguis in sinum, » id est in interiora currus, et per praecones revocatus est exercitus
Abbreviated transcription (Latin):
uidi isrł disꝑsum: qͣi oues sine pastore. Iait
michi dñs. Non hñt isti dñm. Reuertantur.
⁊ intelligens achabꝙ. predic̾et ei se moriturũ
num. Tunc addidit micheas. Uidi dñm se¬
denteni ⁊ angłos assistentes ei. bonos a dextͥs:¬
malos a sinistris. & ait. Quis decipiet a cab
ut ascendat ⁊ cadat in ramoth galaad: Hoc
enim exigebant merita eius. ⁊ dixit unꝰ a sini¬
stris. Ego erosp̃c mendax. in ore ꝓpħaꝵ eius.
Cui dñs. Decipies ⁊ p̾ualebis. Tunc sedechiaᷤˢ
ꝑcussit micheã in maxillam ⁊ ait. Ne ne dimi
dep̾hensus in mendatio. Iuidit sedechias re¬
gem hesitantẽ. ⁊ conforrauit eum secreto. di¬
cens. Hic si eẽt ꝓph̾a: aruisset manꝰ mea: sicut
manus ieroboam. S ⁊ locutus ẽ ꝯtraheliã qui
p̃dixit te moritum: ubi mortuus ẽ naboth. T̃ẽ
rex p̾cepit incarcerari micheã: usq ad reditũ
gali. Cui achab deferens: erat in habitu mili¬
tari. uł ne cognosceretur a syriis. Rexenim sy¬

Expanded text:
Vidi Israel dispersum, quasi oves sine pastore. Et ait mihi Dominus: Non habent isti dominum, revertantur. » Et intelligens Achab, quod praediceret ei se moriturum,num. Tunc addidit Michaeas: Vidi Dominum sedentem, et angelos assistentes ei, bonos a dextrmalos a sinistris, et ait: Quis decipiet Achab, ut ascendat, et cadat in Ramoth Galaad. » Hoc enim exigebant merita ejus. Et dixit unus a sinistris: « Ego ero spiritus mendax in ore prophetarum ejus. Cui Dominus: Decipies, et praevalebis. Tunc Sedecias percussit Michaeam in maxillam et ait: Mene dimisdeprehensus in mendacio. Et vidit Sedecias regem haesitantem, et confortavit eum, dicens secreto: Hic si esset propheta, aruisset manus mea, sicut manus Jeroboam. Sed et locutus est contra Eliam, qui praedixit te moriturum, ubi mortuus est Naboth. Tunc rex praecepit incarcerari Michaeam, usque ad reditum gali . Cui Achab differens erat in habitu militari, vel ne cognosceretur a Syris: rex autem Sy
Abbreviated transcription (Latin):
Quibrex ait. Ibo in ramoth galaad ad pug¬
nandum: an quiescam: Quĩ dixerunt. as¬
cende ⁊ dñs dabit eam in manu regis. ⁊ ait iosa¬
pbat: Non est hic ꝓpħa dñi: Cui achab. Remã¬
sit unꝰ nucheas filius hiemla. s odieum: qr nõ
ꝓpb̾at mͥ bonum. Pittabat reliquos occisos a
iezabel. Cunc petente iosaphat: uocatus ẽ mi¬
cheas. ⁊ hortabatur eum nunciꝰ: ut bona regi
ꝓph̃is erat sedechias. fereus cornua ferrea. ⁊ di¬
cens ad achab. hec dicit dñs. his uentilabis sy¬
rian: donec deleas eam .i. h signum do tibi: qr
uentilabis syriam. Cunc q̃siuit achab a mi¬
chea: id ip̃m ꝙ. quesierat ab aliis. Qͥ . Re. Ascen

Expanded text:
Quibus rex ait: « Ibo in Ramoth Galaad ad pugnandum, an quiescam? Qui dixerunt: Ascende, et Dominus dabit eam in manu regis. Et ait Josaphat: Num est hic propheta Domini? Cui Achab: Remansit unus Michaeas filius Jemla, » sed odi eum, quia non prophetat mihi bonum; putabat reliquos occisos a Jezabel. Tunc petente Josaphat vocatus est Michaeas, et hortabatur eum nuntius, ut bona regi prophetis erat Sedecias ferens cornua ferrea, et dicens ad Achab: « Haec dicit Dominus: His ventilabis Syriam, donec deleas eam, » id est hoc signum do tibi, quia ventilabis Syriam. Tunc quaesivit Achab a Michaea idipsum quod quaesierat ab aliis. Qui respon
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ait. hec dicit dñs. Ego tradam omnẽ hanc mł
titudinẽ in manu tua hodie. ut scias qr ego sum
nunciatum ẽẽt benadabꝙ. egͥssi ẽẽnt de samaria
misit in occursum eoꝵ iuros. dicens. Siue ad pa¬
cem siue ad p̾lium uen̾int: app̾hendite eos ui¬
uos. filii uo principũ ꝑcusserunt eos. unꝰquisq¬

Expanded text:
et ait: « Haec dicit Dominus: Ego tradam omnem hanc mulet ait: « Haec dicit Dominus: Ego tradam omnem hanc multitudinem in manu tua hodie, ut scias quia ego sununtiatum esset Benadab, quod egressi essent de Samaria, misit in occursum eorum viros, dicens: Sive ad pacem, sive ad praelium venerint, apprehendite eos vivos. Filii vero principum percusserunt eos, unusquisq
Abbreviated transcription (Latin):
qͥescas illi. Ꝙ .Rx. achab nunciis benadab. Dici¬
misit ad eum dicens. Hec faciant mͥ dii ⁊ hec
addant. si suffec̾it pulius samarie pugillis
omĩs ppłi mei: qui sequitur me. Sanaria ha¬
bebat int̾us t̾ram: pene muris eqͣlem. ⁊ ẽ sensꝰ.
lanta mecũ est multitudo: ut si singłi lapidẽ
unũ. uł stipitem: uł cespitẽ ꝯportau̾int: tantũ
extruent aggerem: qͥ equabitur muris: samarie.
⁊ t̾re intꝰ posite. ⁊ ita: ex equo pugnabunt uo
cinctus: eq̃ ut discinctꝰ. ⁊ est sensus. Adhuc es ac¬
cuictus armis. ⁊ res est in pendulo. Noli gͦ głi¬
ari: qͣi iam uictor sis. ⁊ discinctus : armis deposi¬
ri: accinctꝰ multitudine. nec discinctꝰ .i. carens
multitudine. qr sepe pauci uincunt multos. por¬
ro: benadab cum regib suis bibebat in umbra¬
culis. ⁊ ait seruis suis. curcũdate ciuitatẽ. Cũq
expugnarent eam: timuit achab iumis.⁊ ecce
unus ꝓpħa ꝯfortauit eũ. micheas ut quidã trad̃t.

Expanded text:
as illi: Et respondit Achab nuntiis Benadad: « Dicimisit ad eum, dicens: « Haec faciant mihi dii, et haec addant, si suffecerit pulvis Samariae pugillis omnis populi mei, qui sequitur me. » Samaria habebat interius terram pene muris aequalem, et est sensus. Tanta mecum est multitudo, ut, si singuli lapidem unum, vel stipitem, vel cespitem comportaverint tantum, exstruent aggerem, qui aequabitur muris Samariae, et terrae intus positae, et ita ex quo pugnabunt vobcinctus aeque, ut discinctus. » Et est sensus: Adhuc es accinctus armis, et res est in pendulo. Noli ergo gloriari quasi jam victor sis, et discinctus armis deposiri accinctus multitudine, nec discinctus, id est carens multitudine, quia saepe pauci vincunt multos. Porro Benadab cum regibus suis bibebat in umbraculis, et ait servis suis: « Circumdate civitatem. » Cumque expugnarent eam timuit Achab nimis. Et ecce unus propheta confortavit eum, Michaeas, ut quidam tradunt,
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ unde sit .i. ñ approbamꝰ. supͣ enĩ dixerat
se eum sure. Putabant autẽ ih̾m maledie¬
tum. ⁊ credentes in eum: maledic̾tos. ⁊ cur
eiecissent eum foras. inuenit eum ib̾e. cũ¬
q dixiss ei se ẽẽ filium dei. ille adorauit eũ.
ui. ilrtelligite quia ueni seꝑare pauꝑes
sp̃u. a suꝑbis. qui se sciolos iactant: ut illu

Expanded text:
mus, » id est non approbamus. Supra enim dixerunt se eum scire. Putabant autem Jesum maledictum, et omnes credentes in eum maledictos. « Et cum eum ejecissent foras, invenit eum Jesus. Cumque dixisset ei se esse Filium Dei, ille adoravit eum. vi, intellige, quod ego veni separare pauperes spiritu a superbis, qui se sciolos jactant, ut illi
Abbreviated transcription (Latin):
ciꝑent᷑. quali stagnũ non longe a fonte. ꝯ
structum erat. quam collectionẽ. rͦ pisci¬
nam: mͦ natatoriã uocat scriptura. Erat
autẽ sabbatũ. uñ ⁊ pharisei ¶In ualle iosa
dix̾unt ei. Da głiam deo. ñ de sylo: manat¬

Expanded text:
tagnum non longe a fonte erat constructum, quam collectionem, modo piscinam, modo natatoriam, vocat Scriptura. « Erat autem Sabbatum. » Unde et Pharisaei unt ei: « Da gloriam Deo. N
Abbreviated transcription (Latin):
mũ ꝑhibet de me. ⁊ c̃. Inter ħ dixit plane se
filium dei.⁊ eos in peccato suo morituros. ⁊ sci¬
turos quis eẽt: cum exaltaũnt eum a tirra. ⁊
ipsos. nec filios d̃i eẽ nec abrahe. ⁊ qd̾ abrahã
uid̾at diem suum. ⁊ intulit. Añqͣm abrahã
fieret: ego sum. ille solus uere ẽ qui añqͣm
aliquid fieret: uere potuit dicere. ego sum.
habes. quidã opinati sũt ab incarnatione
domini. usq ad passionẽ plures annos flu¬
xisse qͣm ex hyscoriis. colligamꝰ. De ceco¬

Expanded text:
nium perhibeo de me, etc. » Inter haec dixit plane se Dei Filium, et eos in peccato suo morituros, et scituros quis esset, cum exaltarent eum a terra, et ipsos nec filios Dei esse, nec Abrahae, et quod Abraham videret diem suum, et intulit « antequam Abraham fieret, ego sum. » Ille solus vere est, quo antequam aliquid fieret vere potuit dicere: « Ego sumhabes, » quidam opinati sunt ab incarnatione Domini usque ad passionem plures annos fluxisse, quam ex historiis colligamus. C