comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ouiniani heresis. sacrarũ uirginũ meritũ
eqͣndo pudicitie siugali. tantum ualuit
in urbe roma: ut non nullas etiam sc̃i¬
moniales. de qͣrum impudicitia suspicio
nulla ꝓcesserat. deiecisse in nuptias dice¬
ret᷑: hoc maxime argum̃to cum eas argu¬
eret dicens. Tu gͦ melior es qm sara. melior
qͣm susanna siue annaͥ et cet̾as ꝯmemorã¬
do testimonio sc̃e scripture dm̃datissimas
feminas: quib se ille meliores uł etiã parẽ
cogitare non possent. Noc modo etiã uiro-¬
dicatione frangebat. Huic monstro sancta
ecclesia que ibi est: fidelissime ac fortissi¬
me restint. Remanserant autẽ iste dispu¬
tationes eiꝰ. in quoꝵdam sermunculis et su¬
surriis quas palam suadere nullꝰ audebat:
tate qͣm donabat dñs occurrendũ fuit:
maxime qm̃ iactabatur iouiniano respon¬
deri non potuisse cum laude. s cũ uituꝑa¬
tione nuptiarũ. Propter hoc librũ edidi:
cuiꝰ inscriptio est de bono coniugali. Ubi
de ꝓpagatione filioꝵ pͥusqͣm homines mor¬

Expanded text:
ouiniani heresis sacrarum uirginum meritum aequando pudicitiae coniugali tantum ualuit in urbe Romana, ut nonnullas etiam sanctimoniales, de quarum inpudicitia suspicio nulla praecesserat, deiecisse in nuptias diceretur hoc maxime argumento, cum eas urgeret dicens: tu ergo melior quam Sarra, melior quam Susanna siue Anna?\' et ceteras commemorando testimonio sanctae scripturae commendatissimas feminas, quibus se illae meliores uel etiam pares cogitare non possent. hoc modo etiam uiroatione, frangebat. Huic monstro sancta Ecclesia quae ibi est, fidelissime ac fortissime restitit. Remanserant autem istae disputationes ejus in quorumdam sermunculis ac susurris, quas palam suadere nullus audebat. tate, quam donabat dominus, occurrendum fuit, maxime quoniam iactabatur Iouiniano responderi non potuisse cum laude, sed cum uituperatione nuptiarum. propter hoc librum edidi, cuius inscriptio est: de bono coniugali. ubi de propagine filiorum, priusquam homines mor
Abbreviated transcription (Latin):
litte. quid gͦ dicemis inquit: Lex pecẽm
est : Absit. S peccatum ñ cognoui: nͥ per
legem. Nam contupiscentiam nesciebam:
nͥ lex diceret non concupisces. Occasione
accepta: peccatum per mandatũ oꝑatũ
est nime omnẽ concupiscentiã. Sine lege¬
uiuebam aliqnͣdo sine lege. Aoueniente
autẽ mandato pecc̃m reiuixit. ego autẽ
mortiis sum: & inuentum est mͥ man¬
datum quod erat inuita. hoc ẽẽ in mor¬
te. Peccatum enim occasione accepta ꝑ
mandatum fefellit me: & ꝑ illud occi¬
dit. Itaꝙ lex quidem sc̃a: & mancdatũ¬
est mortem: ut fiat suꝑ modum pec¬
cans peccatũ ꝑ mandatum. Scimus em̃
quia lex sp̃ualis est: ego autẽ carnalis
sum. uenundatus sub pecc̃o. Qd̾ enim
opor ignoro. Nõ enĩ quod uolo hocago:
illd̾. s quod habitat in me peccatum.
Scio eium quia ñ habitat mine: hoc est
incarne mea bonum̃. Uelle enim ad iacet
mͥ: ꝑficere autem bonum non Non enim
ꝗd̾ uolo fatio bonum: s quod nolo malũ

Expanded text:
it: quid ergo dicemus? lex peccatum est? absit; sed peccatum non cognoui nisi per legem; nam concupiscentiam nesciebam, nisi lex diceret: non concupisces. occasione autem accepta peccatum per mandatum operatum est in me omnem concupiscentiam. iteege; adueniente autem mandato peccatum reuixit, ego autem mortuus sum. et inuentum est mihi mandat u m, quod erat in uitam, hoc esse i n mortem. peccatum enim occasione accepta per mandatum fefellit me per illud occidit. itaque lex quidem sancta et mandatutum est mortem, ut fiat supra modum peccans peccatum per mandatum. scimus enim, quia lex spiritalis est, ego autem carnalis s u m, uenundatus sub peccato. quod enim operor, ignoro. non enim, quod uolo, hoc ago, illud, sed quod habitat in me peccatum. Scio enim quia non habitat in me, hoc est in carne mea, bonum. Velle enim adjacet mihi, perficere autem bonum non. Non enim quod volo facio bonum; sed quod nolo malum,
Abbreviated transcription (Latin):
tis. nullam inquoqmͣ dantes offensionẽ.
ut ñ rẽp̃hendatur ministeriũ nr̃m. s in
omnib cõmendantes nosmet ipsos ut
dei ministros inmulta patientia. intͥbula¬
tionib. in necessitatib. mangustiis. in
plagis. incarcerib. in seditionib. in labo¬

Expanded text:
tis: nullam in quoqtis: nullam in quoqut non reprehendatur ministerium nostrum; sed in omnibus commendantes nosmetipsos ut Dei ministros, in multa patientia, in tribulationibus, in necessitatibus, in angustiis, in plagis, in carcerib
Abbreviated transcription (Latin):
Grande autem dicendi genus. hoc maxi¬
me distat ab isto genere temꝑato. quod ñ
tam ũborum ornatib cõptum est. qmͣ uio¬
lentum animi affectib. Nam capit etiam
illa ornam̃ta pene omnia. s ea si non ha
buerit non requirit. fertur quippe im¬
petu suo. & elocutionis pulchritudinem
si oceurrerit ui rerum rapit. non cura de¬
coris assumit. Satis enim ẽ ei ꝓpt̾ quod agi¬
tur. ut uerba congruentia non oris eligã¬
tur industria. s pectoris sequant᷑ ardorem.
Nam si aurato geminatoq ferro uir fortiᷤ
armetur. intentissimus pugne. agit qͥdem
armis illis quod agit: non quia p̃ciosa. s
quia arma sunt. Idem ipse ẽ tamen: et
ualet plurimum. cum rimanti telo mira
facit. Agit apłs. ut ꝓ euangl̃ico mini¬
sterio pacient᷑ mala huius temporis. cõ
solatione donorum dei omma tolerent᷑.
Magna res est & granditer agitur. nec de¬
sunt ornam̃ta cdicendi. Eoce inquit nũc
tempus acceptabile. ecce nunc dies salu¬

Expanded text:
Grande autem dicendi genus hoc maxiGrande autem dicendi genus hoc maxime distat ab isto genere temperato, quod non tam verborum ornatibus comptum est, quam violentum animi affectibus. Nam capit etiam illa ornamenta pene omnia; sed ea si non habuerit, non requirit. Fertur quippe impetu suo, et elocutionis pulchritudinem, si occurrerit, vi rerum rapit, non cura decoris assumit. Satis enim est ei propter quod agitur, ut verba congruentia non oris eligantur industria, sed pectoris sequantur ardorem. Nam si aurato gemmatoque ferro vir fortis armetur intentissimus pugnae, agit quidem illis armis quod agit, non quia speciosa, sed quia arma sunt: idem ipse est tamen, et valet plurimum, etiam cum rimanti telum ira facit. Agit Apostolus, ut pro Evangelico ministerio patienter mala huius temporis, cum solatio donorum Dei omnia tolerentur. Magna res est et granditer agitur, nec desunt ornamenta dicendi: Ecce, inquit, nunc tempus acceptabile, ecce nunc dies salu
Abbreviated transcription (Latin):
nicbil illoꝵ que uelitt magna inscoll
grãmatiorum aut rechorum aidicit milis
qrumnas iuris defuisse cognoscet & multa
repiet locutionis genera tanti de coris. que
quidem & in nr̃a. ẜ maxime ĩsua lingͣ decora
sunt. quorum nullum in eis quib istim
flantur lict̾is inuenitur. Sed cauendum
est ne duunis grauibꝰꝙ sentenciis. dum ad¬
ditur numerus pondus detͣbatur. Nam illa
musica discrplina ubi numerus iste plenis¬
sine discitur. nsq adeo ñ defuit ꝓpħis nr̃is.
ut nir doctus hieronimus quorundam
etiam metra cõmemoraret. in hebrea dum¬
taxat lingua. euuis ut ueritatem serua¬
ret in uerbis. hec inde non transtulit. Ego
autem ut de sensu meo loquar. qui mͥ quã
auis & qmͣ aliorum utiꝙ est notior. sieut
in mes eloquio qnͣtum modeste fieri arbi¬
tror. non p̃t̃mnto istos numeros elausu¬
larum. ita in auctorib nr̃is hoc mͥ plus
placet. quod ibi eos rarissime inuenio.

Expanded text:
nihi. illorum quae velut magna in scholis nihi. illorum quae velut magna in scholis grammaticorum aut rhetorum didicit, illis divinis viris defuisse cognoscet: et multa reperiet locutionis genera tanti decoris, quae quidem et in nostra, sed maxime in sua lingua decora sunt, quorum nullum in eis, quibus isti inflantur, litteris invenitur. Sed cavendum est ne divinis gravibusque sententiis, dum additur numerus, pondus detrahatur. Nam illa musica disciplina, ubi numerus iste plenissime discitur, usque adeo non defuit Prophetis nostris, ut vir doctissimus Hieronymus quorumdam etiam metra commemoret, in hebraea duntaxat lingua : cujus ut veritatem servaret in verbis, haec inde non transtulit. Ego autem ut de sensu meo loquar, qui mihi quam aliis et quam aliorum est utique notior, sicut in meo eloquio, quantum modeste fieri arbitror, non praetermitto istos numeros clausularum; ita in auctoribus nostris hoc mihi plus placet, quod ibi eos rarissime invenio. 42.
Abbreviated transcription (Latin):
tiam ne feceritis in concupicenciis ur̃is
Quod si quisqmͣ ita diceret & carnis ꝓ¬
uidentiam ne in concupiscentias feceri¬
tis. sine dubio aures clausula numeto¬
siore mulceret. S grauior int̾pres. etĩa
ordinẽ maluit tenere uerborum. Quo¬
mͦ autem hoc ingreco eloquio sonet
quod est locutus apłs. iuderint eius
eloquii usꝙ ad ista doctores. Michi aũ
quod nobis eodem uerborum ordine mt̾¬
p̃tatum ẽ. nec ibi uidetur currere mune¬
rose. Sane hunc elocutionis ornatum qͥ
numerosis fit clausulis. de esse fatendũ
ẽ auctorib nr̃is. quod utrum ꝑ int̾preteᷤᷤ
factum sit. an quod magis arbitror. cõ¬
sulto illi hec plausibilia deuitauerim.
ad fir mare ñ audeo. qm̃ me fateor igno¬
rare. Illud tam̃ scio. quod si quisqmͣ huiꝰ
numerositatis peritꝰ. illorum clausule
ordinem numerorum lege componat.
quod facillime fit. mutatis quibꝰdam
uerbis. que tantumdẽ significatione ua¬
lent. uł mutato eoꝵ q̃ inuenerit ordine

Expanded text:
tiam ne feceritis in concupiscentiis. Quod si quisquam ita diceret, Et carnis providentiam ne in concupiscentiis feceritis: sińe dubio aures clausula numerosiore mulceret: sed gravior interpres etiam ordinem maluit tenere verborum. Quomodo autem hoc in Graeco eloquio sonet, quo est locutus Apostolus, viderint eius eloquii usque ad ista doctiores. Mihi tamen, quod nobis eodem verborum ordine interpretatum est, nec ibi videtur currere numerose. Sane hunc elocutionis ornatum, qui numerosis fit clausulis, deesse fatendum est authoribus nostris: quod utrum per interpretes factum sit, an quod magis arbitror consulto illi haffirmare non audeo, quoniam me fateor ignorare. Illud tamen scio, quod si quisquam hujus numerositatis peritus illorum clausulas eorumdem numerorum lege componat, quod facillime fit mutatis quibusdam verbis, quae tantumdem significatione valent, vel mutato eorum quae invenerit ordine;
Abbreviated transcription (Latin):
turus: oret ut deus sermonẽ bom̃
det mos eiis. Si emm regina orauit
hester ꝓsue gentis temporaria salu¬
te locutura apd̃ regem. ut in os eiꝰ
deus congruum sermonẽ daret. qͣn¬
tomagis orare debet ut tale munuᷤ
accipiat. qui ꝓ et̾na hominũ salu¬
te inuerbo & in doctrma laborat.:¬
Illi uͦ qui ea dicturi sunt que abaliis
acceperunt. & anteqmͣ accipiant orent
ꝓ eis. a quibus accipiunt ut eis detur
quod ꝑ eos acciꝑe uolunt. Cum accepe¬
runt. orent ut bene & ipsi ꝓferant. &
illi ad quos ꝓferunt sumant. & de ꝓsꝑo
exitu dictionis eidem gr̃as agant. aquio
id se accepisse ñ dubitant. ut qui głat᷑.
in illo głetur. incuius manu sunt et noᷤ.
hic qmͣ uolebam. qmͣꝙ putaueram. s
legenti uł audiendi cui gratus ẽ lon¬
gus non ẽ. Cui autem longus ẽ. ꝑ par¬
tes eum legat. qui habere uult cogni¬
tum. Quem uͦ cegnitionis eus piget.
de longitudine non queratur. E go

Expanded text:
turus; oret ut Deus sermonem bonum turus; oret ut Deus sermonem bonum det in os ejus. Si enim regina oravit Esther, pro suae gentis temporaria salute locutura apud regem, ut in os ejus Deus congruum sermonem daret ; quanto magis orare debet, ut tale munus accipiat, qui pro aeterna hominum salute in verbo et doctrina laboratvero qui ea dicturi sunt quae ab aliis acceperunt, et antequam accipiant, orent pro eis a quibus accipiunt, ut eis detur quod per eos accipere volunt; et cum acceperint, orent ut bene et ipsi proferant, et illi ad quos proferunt sumant; et de prospero exitu dictionis eidem gratias agant, a quo id se accepisse non dubitant: ut qui gloriatur, in illo glorietur, in cujus manu sunt et nos hic quam volebam, quamque putaveram. Sed legenti vel audienti, cui gratus est, longus non est: cui autem longus est, per partes eum legat, qui habere vult cognitum; quem vero cognitionis ejus piget, de longitudine non queratur. Ego
Abbreviated transcription (Latin):
ditis facite. quod moꝑe uidetis facere
nolite. Dicunt enim inquit & non
facunt. Ergo qmͣuis ñ faciant. tam̃
dieunt. S alio loco tales arguens. hy¬
pochrite inquit. quomͦ potestis bona
loqui cum sitis mali: Ae ꝑ hoc & ea
que dicunt qnͣdo bona dicunt non
ipsi dicunt: uoluntate scilicet atꝙy
oꝑe negando quod dicunt. Unde con¬
tingit ut homo disertus & malus. ser¬
monem quo ueritas p̃dicetur dicen¬
dum. ab alio non diserto. s bona ipse
componat. Quod cum fit ipse a se ipso
tradit alienum. ille ab alieno accipit
suum. Cum uͦ bom fideles bonis fideli¬
bus hanc oꝑam comm̃dant. utriq sua
dicunt. quia & ds̃ ipsorum est cuuiᷤ
sunt illa que dicunt. & ea sua faciũt
que ñ ipsi componere potuerunt qui
scł̾m illa cõposite uiuunt. Siue autẽ¬
apud popłm uł apud quosubet iam¬
iamq dicturus. siue quod apd̃ ppłm
dicendum uł ab eis qui uoluerint
aut potuerint legendum est. dicta¬

Expanded text:
ditis, facite; quod in opere videtis, facere ditis, facite; quod in opere videtis, facere nolite: dicunt enim, inquit, et non faciunt . Ergo quamvis non faciant, dicunt tamen. Sed alio loco tales arguens: Hypocritae, inquit, quomodo potestis bona loqui, cum sitis mali ? Ac per hoc et ea quae dicunt, quando bona dicunt, non ipsi dicunt, voluntate scilicet atque opere negando quod dicunt. Unde contingit ut homo disertus et malus, sermonem quo veritas praedicetur, dicendum ab alio non diserto sed bono, ipse componat; quod cum fit, ipse a seipso tradit alienum, ille ab alieno accipit suum. Cum vero boni fideles bonis fidelibus hanc operam commodant, utrique sua dicunt: quia et Deus ipsorum est, cujus sunt illa quae dicunt; et ea sua faciunt, quae non ipsi componere potuerunt, qui secundum illa composite vivunt. CAPUTapud populum vel apud quoslibet jamjamque dicturus, sive quod apud populum dicendum vel ab eis qui voluerint aut potuerint legendum, est dicta
Abbreviated transcription (Latin):
si unius uiri magistri id ipsum dicant õs.
o ñ sunt ineis scismata. Nec det̾rendi st̃
isti uoce hieremie ꝓphe. ꝑ quem deus arguis
fuãt᷑. alienũ aufert̃. U̾bũ aũ cłi ñ ẽ ab eis alie¬
nũ qui obtẽꝑant ei. potiꝰ ille dic̃ aliena
qui cum dicat bene. uint male. Quec̃ꝙ
enim bona dicit. eus excogita¬
re uidetur ingenio: s ab euis morib alie¬
na sunt. Eos itaq dicit cleus furari uer¬
ba sua qui boni uolunt uideri loquendo
que dei sunt. cum mali sint faciendo
q̃ sua sunt. Nec sane ipsi dicunt bona
que dicunt si diligent̃ attendas. Quom
enim dicunt uerbis quod negant factis.
Non emm frustra de talib ait apłs. sõ
fitentur. se nosse dm̃: factis autem ne¬
gant. Modo gͦ quodam ipsi dicunt.
& tursus alio mͦ & non ipsi dicunt.
qm̃ utrumq uerum est quod ueritaᷤ
ait. De talib enim loquens. que dicunt
inquit facite. que autẽ faciunt facẽ
nolite. Hoc est quod ex ore illorum au-¬

Expanded text:
si unius rei magistri idipsum dicant omnes, si unius rei magistri idipsum dicant omnes, et non sint in eis schismata. Nec deterrendi sunt isti voce Jeremiae prophetae, per quem Deus arguit furantur, alienum auferunt; verbum autem Dei non est ab eis alienum, qui obtemperant ei: potiusque ille dicit aliena, qui cum dicat bene, vivit male. Quaecumque enim bona dicit, ejus excogitari videntur ingenio, sed ab ejus moribus aliena sunt. Eos itaque dixit Deus furari verba sua, qui boni volunt videri, loquendo quae Dei sunt; cum mali sint, faciendo quae sua sunt. Nec sane ipsi dicunt bona quae dicunt, si diligenter attendas. Quomodo enim dicunt verbis, quod negant factis? Non enim frustra de talibus ait Apostolus: Confitentur se nosse Deum, factis autem negant . Modo ergo quodam ipsi dicunt, et rursus alio modo non ipsi dicunt, quoniam utrumque verum est quod Veritas ait. De talibus enim loquens. Quae dicunt, inquit, facite; quae autem faciunt, facere nolite; hoc est, Quod ex ore illorum au
Abbreviated transcription (Latin):
ea que falsa sunt. dicunt. magis mise¬
rarsdi. quam si talia deformit᷑ dicerent.
Quid ẽ gͦ ñ solum eloquent᷑. nerũetiã
sapient̾ dicere. nisi uerba insummisso ge
nere sufficientia. intemꝑato splendentia.
ingͣndi uehementia. ueris tamen rebus
quas audiri oporteat adhibere: s qui
utrumꝙ non potest. dicat sapienter qd̃
non dicit eloquent̾. potius qmͣ dicat elo¬
quent̃. quod dicit insipient᷑. Si autem
ne hoc quidem potest. ita conuersetur.
ut non solum sibi p̃mium comparet.
s & p̾beat aliis exemplum. & sit eis qͣsi
copia dicendi. forma iuuendi. Sunt sa¬
ne quidam qui bene ꝓnuntiare possunt:
quid autem ꝓnuntient ex cogitare non
possunt. Qd̾ si ab aliis sumant. eloquent᷑
sapient̾q conscͥptum. memorieq com¬
mendent atc ad popłm ꝓferant. si eam
ꝑsonam gerunt. non imꝓbe fatiunt ⁊̃.
Sic enim quod ꝓfecto utile est. multi p̃di¬
catores ueritatis funt. nec multi magistri.

Expanded text:
ea quae falsa sunt dicunt, magis miseea quae falsa sunt dicunt, magis miserandi sunt, quam si talia deformiter dicerent. Quid est ergo non solum eloquenter, verum etiam sapienter dicere, nisi verba in subminere sufficientia, in temperato splendentia, in grandi vehementia, veris tamen rebus quibus audiri oporteat adhibere? Sed qui utrumque non potest, dicat sapienter quod non dicat eloquenter, potius quam dicat eloquenter quod dicit insipienter. Si autem nec hoc quidem potest, ita conversetur, ut non solum sibi praemium comparet, sed et praebeat aliis exemplum et sit ejus quasi copia dicendi, forma vivendi. Sunt sane quidam qui bene pronuntiare possunt, quid autem pronuntient, cogitare non possunt. Quod si ab aliis sumant eloquenter sapienterque conscriptum, memoriaeque commendent, atque ad populum proferant, si eam personam gerunt, non improprie faciunt. Sic enim, quod profecto utile est, multi praedicatores veritatis fiunt: nec multi magistri,
Abbreviated transcription (Latin):
s uerba doctori. Hoc est enum quod ait
ad timotheum. Noli uerbis contendere.
Ad nichil enim utile est. nͥ ad subũsionẽ
audientium. Neꝙ enim hoc ideo dictum
ẽ ut ad ũsariis impugnantib ueritatem
nicbil nos ꝓueritate dicamus. Et ubi e¬
rit quod cum ostenderet qualis ẽẽ ep̃s
debeat. ait inter cet̾a. ut potens sit indoc¬
tͥna sana. & contͣdicentes redarguere:
Uerbis enim contendere ẽ. ñ curare qͦmͦ
error ueritate uincatur. s qͦmͦ tua cdictio
dictioni p̃ferat᷑ alteruis. Porro qui non
uerbis contendit. siue summisse. siue
temꝑate. siuie grandit̾ dicat. id agit
uerbis ut ueritas pateat. ueritas place¬
at. ueritas moueat. qm̃ nec ipsa que p̃¬
cepti finis & plenitudo legis est caritas
ullo modo eẽ recta potest. si ea que dili¬
gunt᷑. non uera s falsa sunt. Sieut aũ
cuius pulchrum corpꝰ & de formis est am¬
mus. magis dolendus ẽ qmͣ si deforme
haberet & corpus. ita qui eloquenter

Expanded text:
sed verba doctori. Hoc est enim quod Apossed verba doctori. Hoc est enim quod Aposad Timotheum: Noli verbis contendere; ad nihil enim utile est, nisi ad subversionem audientium . Neque enim hoc ideo dictum est, ut adversariis oppugnantibus veritatem, nihil nos pro veritate dicamus. Et ubi erit quod cum ostenderet qualis esse episcopus debeat, ait inter caetera: Ut potens sit in doctrina sana et contradicentes redarguere ? Verbis enim contendere, est non curare quomodo error veritate vincatur, sed quomodo tua dictio dictioni praeferatur alterius. Porro qui non verbis contendit, sive submisse, sive temperate, sive granditer dicat, id agit verbis ut veritas pateat, veritas placeat, veritas moveat; quoniam nec ipsa, quae praecepti finis et plenitudo Legis est charitas , ullo modo recta esse potest, si ea quae diliguntur, non vera, sed falsa sunt. Sicut autem cujus pulchrum corpus et deformis est animus, magis dolendus est, quam si deforme haberet et corpus; ita qui eloquenter
Abbreviated transcription (Latin):
dentes corde suo. aut etiam si ad hoc e¬
rumpunt ore suo atcy dicentes. Quod
m p̃cipis cur ipse non facis: Ita fit ut
eum obedient̃ ñ audiant qui se ipse ñ
audit. & dei ũbum quod eis p̃dicatur.
simui eum ipso p̃dicatore contẽpnant.
Demiq apłs scribens ad timotheum
cum cdixiss nemo ad olescentiã tuam
contempnat. subiecit. unde non con¬
tempneret᷑ atꝙ ait. S forma esto fideli¬
um insermonie. inconũsatione. indi¬
iestione. infide. in castitate. Tals doctor¬
ut obeclient̾ aucliatur. non impittenter ñ
solum summisse ac temꝑate. uerumetiam
gͣndit̃ dicit. quia non contemptibilit̾ ui¬
uit. Sic namq eligit bonam uitam. ut
etiam bonam ñ negligat famam. s ꝓui-¬
deat bona coram deo & hominib qnͣtum
potest. illum timendo. his consulendo. In
ipso etiã sermone malit rebus placere ꝙͣ
uerbis. nec existimet dici meliꝰ nisi quod
dicitur uerius. ne doctor uerbis seruiat.

Expanded text:
dentes corde suo, aut etiam si ad hoc edentes corde suo, aut etiam si ad hoc erumpunt, ore suo, atque dicentes: Quod mihi praecipis, cur ipse non facis? Ita fit ut eum non obedienter audiant, qui se ipse non audit, et Dei verbum quod eis praedicatur, simul cum ipso praedicatore contemnant. Denique Apostolus scribens ad Timotheum, cum dixisset, Nemo adolescentiam tuam contemnat; subjecit unde non contemneretur, atque ait: Sed forma esto fidelium in sermone, in conversatione, in dilectione, in fide, in castitate . CAut obedienter audiatur, non impudenter non solum submisse ac temperate, verum etiam granditer dicit, quia non contemptibiliter vivit. Sic namque eligit bonam vitam, ut etiam bonam non negligat famam, sed provideat bona coram Deo et hominibus , quantum potest, illum timendo, his consulendo. In ipso etiam sermone malit rebus placere quam verbis; nec aestimet dici melius, nisi quod dicitur verius; nec doctor verbis serviat,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ueritate amiuntiari ueritas potest. id
ẽ ut p᷑uo & fauaci corde. que recta & uera
sunt p̃dicent᷑. Sic quippe annuntiatur
hominũ. s ipsum dñm obedienter au¬
diunt qui ait. que dicunt facite. que
autem faciunt facere nolite dicunt
enim & ñ faciunt. ideo audunt᷑ utilit̃
etiam qui utilĩt non agunt. sua enĩ
querere student. s sua docere ñ au¬
dent. de loco scilicet suꝑiore sedis eccłi¬
astice. qmͣ sana doctrina constituit.
Propt̃ tod ipse dñs pͥusqmͣ detalibꝰ
quod cõmemoraui diceret. p̃misit. suꝑ
cathediam moysi seclent. Illa autem
cathedra non eorum s moysi. cogebat
eos bona dicere. etiam ñ bona faciẽteᷤ
Agebant gͦ sua. in uita sua. doc̃e aũ
sua. cathedra illos ñ ꝑmittebat aliena.
Muitis itaꝙ ꝓsunt dicendo que non
faciunt.s ionge plurib ꝓdessent fa¬
ciendo que dicunt. Ab imdant enim
qmi male iuite sue defensionẽ ex ipsiᷤ
siiis p̃positis &e doctorib querant. respõ¬

Expanded text:
n veritate annuntiari veritas potest: id est, ut pravo et fallaci corde, quae recta et vera sunt, praedicentur. Sic quippe annuntiatur hominum, sed ipsum Dominum obedienter audiunt, qui ait, Quae dicunt, facite; quae autem faciunt, facere nolite: dicunt enim, et non faciunt; ideo audiuntur utiliter, qui etiam utiliter non agunt. Sua enim quaerere student, sed sua docere non audent, de loco scilicet superiore sedis ecclesiasticae, quam sana doctrina constituit. Propter quod ipse Dominus priusquam de talibus, quod commemoravi, diceret, praemisit, Super cathedram Moysi sederunt . Illa ergo cathedra, non eorum sed Moysi, cogebat eos bona dicere, etiam non bona facientes. Agebant ergo sua in vita sua; docere autem sua, cathedra illos non permittebat aliena. 60. Multis itaque prosunt dicendo quae non faciunt; sed longe pluribus prodessent faciendo quae dicunt. Abundant enim qui malae vitae suae defensionem ex ipsis suis praepositis et doctoribus quaerant, respon
Abbreviated transcription (Latin):
tur. & tam̃ non uult facere quod dici¬
tur. dicendum est ꝓculdubio gͣndit᷑.
S quis mouetur si nescit quod dicit̾.
aut quis tenet᷑ ut audiat. si non de¬
lectatur: Unde & in isto genere ubi ad
obedientiam cor durum dictionis gnͣ¬
ditate flectendum est. nisi & intelligẽ¬
ter ꝙ libent̃ qui dicit audiatur. ñ pot̾̃
obedient̃ audiri. Habet autẽ ut obedi¬
enter aucdiatur quantacumq grandi¬
tate dictionis: maiꝰ pondus uita dicen¬
tis. Nam qui sapienter & loquenter
dicit. uiuit autem nequit̾. erudit qͥdẽ
multos discendi studiosos. qmͣuis aĩẽ
sue sit inutilis. sicut scͥptum est. Sci¬

Expanded text:
tur, et tamen non vult facere quod dicitur, et tamen non vult facere quod dicitur, dicendum est procul dubio granditer. Sed quis movetur, si nescit quod dicitur? aut quis tenetur ut audiat, si non delectatur? Unde et in isto genere, ubi ad obedientiam cor durum dictionis granditate flectendum est, nisi et intelligenter et libenter qui dicit audiatur, non potest obedienter audiri. CAPUT XXVII.-- Obedientius autate dictionis majus pondus vita dicentis. Nam qui sapienter et eloquenter dicit, vivit autem nequiter, erudit quidem multos discendi studiosos, quamvis animae suae sit inutilis , sicut scriptum est.
Abbreviated transcription (Latin):
bruit ac destruit membris fortissi¬
mis falsitatem. Unde autem crebro
& muitum acclamatur ita clicentib.
nisi quia ueritas sic demonstrata. sic
defensa. sic inuicta delectat: Et in
hoc gͥ genere summisso iste nr̃ doc
ñ solum intelligenter. uerumetiam
eloquentia generis temꝑati apud
eloquenten eccłiasticum. nec in orna¬
ta relinquitur. nec indi̾cent᷑ ornat᷑.
Nec solum hoc appetit ut delectet
qd̾ solum apud alios ꝓfitetur: uer̃
etiam in his que laudat siue utuꝑ¬
at istis appetendis. uel firmiꝰ tenendiᷤ.
ulis autem diuitandis uł respuentliᷤ
uult utiq obedient᷑ audiri. Si autẽ
ñ auclitur intelligent᷑. nec libenter
potest. Promde illa tͥa ut intelligãt
qui audiunt. ut delectentur. ut obe¬
diant. etiam in hoc genere agendum
est. ubi tenet delectatio pͥncipatum.
Iam uͦ ubi mouere & flectere grande ge¬
nere opus est auditorem. quod tunc opꝰ
ẽ. qnͣdo & ueracit᷑ dici & suauit̃ confite¬

Expanded text:
bruit, ac destruit membris fortissibruit, ac destruit membris fortissimis falsitatem. Unum autem crebro et multum acclamatur ita dicentibus, nisi quia veritas sic demodefensa, sic invicta delectat? Et in hoc igitur genere submisso iste noster don solum intelligenter, verum etiamIlla quoque eloquentia generis temperati apud eloquentem ecclesiasticum, nec inornata relinquitur, nec indecenter ornatur: nec solum hoc appetit ut delectet, quod solum apud alios profitetur; verum etiam in iis quae laudat, sive vituperat, istis appetendis vel firmius tenendis, illis autem devitandis vel respuendis, vult utique obedienter audiri. Si autem non auditur intelligenter, nec libenter potest. Proinde illa tria, ut intelligant qui audiunt, ut delectentur, ut obediant, etiam in hoc genere agendum est, ubi tenet delectatio principatum. 58. Jam vero ubi movere et flectere grandi genere opus est auditorem quod tunc est opus, quando et veraciter dici et suaviter confite
Abbreviated transcription (Latin):
scentib narrat: Quis eum uelit aucli¬
re. nisi auditorem nonnulla etiam sua¬
uitate detineat: Nama si non intelliga.¬
tur. quis nesciat nec libent̾ eum posse.
nec obedient̃ audiri: Plerumq autẽ
dictio ipsa summissa. dum soluit
difficillimas questiones. & inopina¬
ta manifestatione demonstrat. dum
sententias acutissimas. de nescio quibꝰ
quasi cauernis unde non sꝑabatur¬
eruit et ostendit. dum ad ũsarii cõ¬
uincit errorem. & docet falsum eẽ
qd̾ ab illo dici uidebat᷑. in uictum. max¬
ime quando ad est ei quoddam decꝰ.
ñ appetitum s quodammͦ naturale.
& quando nõnulla non iactancumn¬
cula. s quasi necessaria. et ut ita di¬
cam ipsis rebꝰ extorta numerositas clau¬
sularum. tantas acclamationes exci¬
tat. ut uix intelligatur summissa.
Non enim quia neq incedit ornata.
neq armata. s tamqmͣ nuda congͦ¬
ditur. ideo ñ adũsarium neruis.
iacertisꝙ collidit. & obsistentem su¬

Expanded text:
scentibus narrat? et quis eum velit audiscentibus narrat? et quis eum velit audire, nisi auditorem nonnulla etiam suavitate detineat? Nam si non intelligatur, quis nesciat nec libenter eum posse, nec obedienter audiri? Plerumque autem dictio ipsa submissa, dum solvit difficillimas quaestiones, et inopinata manifestatione demonstrat; dum sententias acutissimas de nescio quibus quasi cavernis, unde non seruit et ostendit, dum adversarii convincit errorem, et docet falsum esse, quod ab illo dici videbatur invictum: maxime quando adest ei quoddam decus non appetitum, sed quodammodo naturale: et quando nonnulla non iactatiuncula, sed quasi necessaria, atque ut ita dicam ipsis rebus extorta numerositas clausularum, tantas acclamationes excitat, ut vix intelligatur esse submissa. Non enim quia neque incedit ornata, neque armata, sed tanquam nuda congreditur, ideo non adversarium nervis lacertisque collidit, et obsistentem su
Abbreviated transcription (Latin):
hoc potius agentes ut etiam ipso ad
bonum quod ꝑsuadere uolumus ad
uiuemur. Illa itaꝙ tͥa que supra po¬
suimus. eum qui sapient̾ dicit. si ⁊̃¬
ẽ loquent̃ uult dicere. id agere de¬
bere. ut intelligent̃. ut libent̾. ut
obedient̃ audiatur. non sic accipiẽ¬
da sunt tamqm᷑ singła illis tͥbus
dicendi generibus ista tͥbuantur
ut ad summmissũ intelligent̃. ad tẽ¬
ꝑatum libent̃ ad grande ꝑtineat
obedient̃ audire. s sic potuis ut
hec tͥa semꝑ intendat. & qnͣtum
potest agat etiam cũ in illorum
singło quoq ũsatur. Nolumus enĩ
fastidiri etiam quod summisse dici¬
mus. Ac ꝑhoc uolumus ñ solum
intelligenter uerumetiam libenter
audiri. Quid autem agimiis diui¬
nis testimoniis docendo quod dici¬
mus. nisi ut obedient̃ audiatur idẽ
ut credatur eis opͥtulante illo ciũ¬
dictum est testimonia tua credibilia fcã
sunt ualde: Quid etiam nisi credi cupit
qui aliquid licet summisso eloquio di¬

Expanded text:
hoc potius agentes, ut etiam ipso ad hoc potius agentes, ut etiam ipso ad bonum quod persuadere volumus, adur. 56. Illa itaque tria, quae supra posuimus, eum qui sapienter dicit, si etiam eloquenter vult dicere, id agere debere, ut intelligenter, ut libenter, ut obedienter audiatur, non sic accipienda sunt tanquam singula illis tribus dicendi generibus ita tribuantur, ut ad submissum intelligenter, ad temperatum libenter, ad grande pertineat obedienter audiri; sed sic potius ut haec tria semper intendat, et quantum potest agat, etiam cum in illorum singulo quoque versatur. Nolumus enim fastidiri, etiam quod submisse dicimus; ac per hoc volumus non solum intelligenter, verum etiam libenter audiri. Quid autem agimus, divinis testimoniis docendo quod dicimus, nisi ut obedienter audiamur, id est ut credatur eis, opitulante illo cudictum est, Testimonia tua credita facta sunt valde ? Quid etiam cupit nisi credi, qui aliquid, licet submisso eloquio, di
Abbreviated transcription (Latin):
non uenit eloquentie. ꝑ suadet autẽ
in sumiisso generae uera que dicit: ẽẽ.¬
Psuadet in grandi. ut agant᷑ que
agenda ẽẽ iam sciuntur nec agunt᷑.
ꝑ suadet in genere temꝑato. pulchre
ornateq se dicere. Quo fine nobis
quid opus est : appetant eum qͥ lingͣ
głantur. & se in panegyricis. talibiisq
dictionib iactant. ubi nec docendus. nͨ
ad aliquid agendum mouendus. s
tantuimmͦ eẽ delectandus auditor. Nos
uͦ istum finẽ referamꝰ ad alterũ finẽ.
ut scilicet qd̃ effic̃e uolumꝰ. cũ gͣnditer
dicimus. hoc etiam isto uelimus. idẽ ut
bona morũ diligant᷑ uł deuitent᷑ mala.
si ab hoc actiõe ñ sic aliemi st̃ hoĩes ut ad eã
gͣncli genere dictionis iudeantur ur¬
gendi. aut si iam id agunt ut
agant studiosius. atꝙ in eo
firmit̾ ꝑseuerent. Ita fit ut etiã tem¬
ꝑati generis ornatu. ñ iactant̾ s pru¬
dent̃ utamur. non eius fine contenti
quo tantummꝰ delectatur auditor: sed

Expanded text:
non pervenit eloquentiae. Persuadet autem non pervenit eloquentiae. Persuadet autem in submisso genere vera esse quae dicit; persuadet in grandi, ut agantur quae agenda esse jam sciuntur, nec aguntur; persuadet in genere temperato, pulchre ornateque se dicere: quo fine nobis quid opus est? Appetant eum qui lingua oriantur, et se in panegyricis talibusque dictionibus jactant, ubi nec docendus, nec ad aliquid agendum movendus, sed tantummodo est delectandus auditor. Nos vero istum finem referamus ad alterum finem, ut scilicet quod efficere volumus, cum granditer dicimus, hoc etiam isto velimus, id est, ut bona morum diligantur, vel devitentur mala; si ab hac actione non sic alieni sunt homines, ut ad eam grandi genere dictionis urgendi videantur: aut, si jam id agunt, ut agant studiosius, atque in eo firmiter perseverent. Ita fit ut etiam temperati generis ornatu, non jactanter, sed prudenter utamur: non ejus fine contenti, quo tantummodo delectatur auditor; sed
Abbreviated transcription (Latin):
delectantur imitant᷑. sicut in gnͣdi geñe
omnes qui flectuntur agunt. & insũ¬
misso genere omnes qui docentur sciunt.
ant credunt uerum ẽẽ quod nesciunt᷑¬
Unde colligitur: illa duo genera quod
efficere intendũt hoc eiᷤ eẽ maxime ne¬
cessarium. qui sapient̃ & elocuenter
uolunt dicere. Illud uͦ qd̃ agitur genere
temperato. id ẽ ut eloquentia ipsa de¬
ipsum usurpandum set ut reb que
honeste utiliterꝙ dicuntur. si nec docen¬
te indigent eloquio. nec mouente. qͥa
O scientes & fauentes auditores habent.
aliqnͣdo promptiꝰ ex delectatõe ip̃a elo¬
cutionis accedat. uel tenatius adherescat
assensus. Nam cum eloquentie sit uni¬
uersale offitium. in quacumꝙ istorum
tͥum genere dicere apte ad ꝑsuasionẽ.
finis autem io quod intenderis ꝑsua¬
dere dicendo. in quo cumiq istorum tͥũ
genere. dicit quidem eloquens apte ad
ꝑsuasionem. s nisi ꝑsuadeat. ad finem

Expanded text:
delectantur, mutantur, sicut in grandi genere delectantur, mutantur, sicut in grandi genere omnes qui flectuntur, agunt; et in submisso genere omnes qui docentur, sciunt, aut credunt verum esse quod nesciuntUnde colligitur illa duo genera quod efficere intendunt, hoc eis esse maxime necessarium, qui sapienter et eloquenter volunt dicere Illud vero quod agitur genere temperato, id est, ut eloquentia ipsa deipsum usurpandum; sed ut rebus quae utiliter honesteque dicuntur, si nec docente indigent eloquio nec movente, quia et scientes et faventes auditores habent, aliquanto promptius ex delectatione ipsa elocutionis, accedat vel tenacius adhaerescat assensus. Nam cum eloquentiae sit universale officium, in quocumque istorum trium generum, dicere apte ad persuasionem; finis autem, id quod intenderis, persuadere dicendo: in quocumque istorum trium generum dicit quidem eloquens apte ad persuasionem, sed nisi persuadeat, ad finem
Abbreviated transcription (Latin):
ostenderem credidi. Moxq sermone
fmito ad agendas deo gr̃as corda attꝭ
ora conuerti. Et ecce iam ferme octo
uł ampluis anni sunt ꝓpitio xp̃o.
ex quo illic nichil tale temptatum
est. sunt & alia multa exꝑimenta qͥbꝰ
discimus homines quid meis fecerit
sapientis gͣnditas dictionis. non cla¬
more potiuis qmͣ gemitu. aliqnͣdo etiã
lacrimis. postremo nite mutatione mõ¬
strasse. Suminisso etiam dicendi gen̾e
sunt pleriꝙ mutati. s ut qd̃ nescie¬
bant scirent. aut quod eis uidebat᷑
incredibile crederent. non autem ut
agerent quod agendum iam noue¬
rant. & agere nolebant. Ad huiꝰmodi
namq duritiam flectendam debet clici gͣndit̾.
Nam & laudes ac uituꝑationis qndo cloq̃ñt
dicunt᷑. cum sint ingenere temꝑato. sic
affituint quosdam. ut non solum in lau¬
dib & uituꝑationib eloquentia delectent.
uerum & ipsi laudabilit̾ appetant fugiãtꝙ
uituꝑabilit̃ uiuere. S numquid om̃is qui

Expanded text:
ostenderent, credidi. Moxque sermone ostenderent, credidi. Moxque sermone finito ad agendas Deo gratias corda atque ora converti. Et ecce jam ferme octo vel amplius anni sunt, propitio Christo, ex quo illic nihil tale tentatum est. Sunt et alia multa experimenta quibus didicimus, homines, quid in eis fecerit sapientis granditas dictionis, non clamore potius quam gemitu, aliquando etiam lacrymis, postremo vitae mutatione monstrasse. 54. Submisso etiam dicendi genere sunt plerique mutati: sed ut quod nesciebant, scirent, aut quod eis videbatur incredibile, crederent; non autem ut agerent quod agendum jam noverant, et agere nolebant. Ad hujusmodi namque duritiam flectendam, debet granditer dici. Nam et laudes et vituperationes quando eloquenter dicuntur, cum sint in genere temperato, sic afficiunt quosdam, ut non solum in laudibus et vituperationibus eloquentia delectentur, verum et ipsi laudabiliter appetant, fugiantque vituperabiliter vivere. Sed numquid omnes qui
Abbreviated transcription (Latin):
uoces p̃mit. s lacrimas expͥmit. Demꝙ
cum apud cesartam mauritanie pplo
Dissuaderem pugnam cuulem. uel po¬
tuis plusqmͣ ciulem. qmͣ cateruam uo¬
cabant. neq enim cines tantummnꝰ. ue¬
rumetiam ꝓpinqui & frẽs. postremo pa¬
rentes acfilii lapidibus int̾ se induaᷤ
partes dinisi ꝑ aliquot dies continuos.
certo tempore anni sollempnit᷑ dimica¬
bunt. & quisquis ut quemꝙ poterat
oceidebat. egi quidem gͣndit̾ qnͣtum
ualui. ut tam crudele atꝙ inuet̾atũ
malum de cordib & morib eorũ auel¬
lerem pelleremꝙ dicendo. ñ tam̃ egis¬
se aliquid me putaui. Cum eos audi¬
rem acclamantes. s cum flentes uide¬
rem. acclamationib quippe se doceri
& delectari. flecti autem lacrimis in¬
dicabant. Quas ubi aspexi. inmane
illam consuetudinẽ apatrib & auis.
longeq amaiorib traditam. que pec¬
tora eorum hostilit̾ obsidebat. uł potiꝰ
possedebat uictam. anteqmͣ re ipsa id

Expanded text:
voces premit, sed lacrymas exprimit. Denique voces premit, sed lacrymas exprimit. Denique cum apud Caesaream Mauritaniae populo dissuaderem pugnam civilem, vel potius plus quam civilem, quam Catervam vocabant; neque enim cives tantummodo, verum etiam propinqui, fratres, postremo parentes ac filii lapidibus inter se in duas partes divisi, per aliquot dies continuos, certo tempore anni solemniter dimicabant, et quisque ut quemque poterat occidebat: egi quidem granditer, quantum valui, ut tam crudele atque inveteratum malum de cordibus et moribus eorum avellerem, pelleremque dicendo; non tamen egisse aliquid me putavi, cum eos audirem acclamantes, sed cum flentes viderem. Acclamationibus quippe se doceri et delectari, flecti autem lacrymis indicabant. Quas ubi aspexi, immanem illam consuetudinem a patribus et avis, longeque a majoribus traditam, quae pectora eorum hostiliter obsidebat, vel potius, possidebat, devictam, antequam re ipsa id
Abbreviated transcription (Latin):
duobꝰ generibꝰ qnͣdo eis ista incidunt.
sicut laudandum aliqusd uł uituꝑandũ.
ubi nec dampnatio cuiusqmͣ nec lib̾atio.
nec ad actionem quamilibet assensio re¬
quiritur. in quacumꝙ alio genere occur¬
rit. genus adhibendum & int̾ponendũ
temꝑatum. In grandi gͥ genere inueni¬
unt locos suos duo cet̾a. & in sum mis¬
so similit̾. Temꝑatum autem genus
ñ quidem semꝑ. s tam̃ aliqnͣdo sũmislo
ĩcdliget. si ut dixi questio cius nodus
est soluendus incurrat. uel qnͣdo non¬
nulla que ornari possunt. ideo ñ ornã¬
tur. s simmisso sermone dicuntur.
ut quibꝰdã qͣsi toeis ornam̃torum p̃be¬
ant eminentiorẽ locum. Grande autẽ
genus temꝑata dictio ñ requirit. Ad
delectandos quippe ammos non ad mo¬
centi crebruis & uehementiꝰ acclamet᷑.
ideo grandit̾ putandiis ẽ dicere. Hoc
enim & acumina summissi generis.
& ornam̃ta faciunt temꝑati. Grande
autem genus plerumq pondere suo

Expanded text:
duobus generibus, quando eis ista incidunt: duobus generibus, quando eis ista incidunt: sicut laudandum aliquid vel vituperandum, ubi nec damnatio cujusquam nec liberatio, nec ad actionem quamlibet assensio requiritur, in quocumque alio genere occurrerit, genus adhibendum et interponendum est temperatum. In grandi ergo genere inveniunt locos suos duo caetera, et in submisso similiter. Temperatum autem genus non quidem semper, sed tamen aliquando submisso indiget, si, ut dixi, quaestio cujus nodus est solvendus, incurrat; vel quando nonnulla quae ornari possent, ideo non ornantur, sed submisso sermone dicuntur, ut quibusdam quasi toris ornamentorum praebeant eminentiorem locum. Grande autem genus temperata dictio non requirit: ad delectandos quippe animos, non ad mocenti crebrius et vehementius acclametur, ideo granditer putandus est dicere: hoc enim et acumina submissi generis, et ornamenta faciunt temperati. Grande autem genus plerumque pondere suo
Abbreviated transcription (Latin):
ductum. Int̾positis uͦ que sunt dicen¬
da summissins. bene reditur ad ea que
optis est gnͣdit᷑ dici. ut dictioniᷤᷤ impetꝰ
sicut maris estus alternet. Ex quo fit.
ut gnͣde dicendi genus. si duitius est
dicendum ñ debeat ẽẽ solum. s alioꝵ
generum int̾positione uarietur. Tam̃¬
ei generi dictio tota tribint᷑: cuius co¬
pia p̃ualuerit. Int̾ est enim quod ge¬
nus cui generi int̃ponat᷑ uł adhibeat
certis & necessariis locis. Nam & ingͣn¬
di genere. semꝑ aut pene semꝑ tem¬
perata decet eẽt pͥncipia. & in potestatr
est eloquentis. ut dicantur nonnulla
summisse. etiam que possunt gnͣdit
dici. ut ea que dicuntur gͣndit̾ ex il¬
lorum fiant comparatione grandio¬
ra. & eorum tanqmͣ umbris lumino¬
siora reddant᷑. In quocumq autem ge¬
nere aliqua questionum uincła sol¬
uenda sunt acumine opus ẽ. quod
sibi summissum genus ꝓprie uendicat.
Ac ꝑhoc eo genere utendum est. & ĩ alii

Expanded text:
erductum. Interpositis vero quae sunt dicenerductum. Interpositis vero quae sunt dicenda submissius, bene reditur ad ea quae opus est granditer dici, ut dictionis impetus sicut maris aestus alternet. Ex quo fit ut grande dicendi genus, si diutius est dicendum, non debeat esse solum, sed aliorum generum interpositione varietur: ei tamen genere dictio tota tribuitur, cujus copia praevaluerit. nus cui generi interponatur, vel adhibeatur, certis et necessariis locis. Nam et in grandi genere semper aut pene semper temperata decet esse principia. Et in potestate est eloquentis ut dicantur nonnulla submisse, etiam quae possent granditer dici; ut ea quae dicuntur granditer, ex illorum fiant comparatione grandiora, et eorum tanquam umbris luminosiora reddantur. In quocumque autem genere aliqua quaestionum vincula solvenda sunt, acumine opus est, quod sibi submissum genus proprie vindicat. Ac per hoc eo genere utendum est et in aliis
Abbreviated transcription (Latin):
possunt hec tͥa genera repperiri. & assidua
lectione uł auditione. ad mixta etiam ex¬
ercitatione studentib molescere. Nec quis¬
cimͣ p̃t̾ disciplinam eẽ existimet ista mis¬
cere mio qnͣtum congrue fieri potest
omnib generib dictio uarianda ẽ. Nam
qnͣdo ꝓlira ẽ muno genere: minus de¬
tinet audotorem. Cum uͦ fit in aliud ab
alio tͣnsitus. etiam si longuis eat. dicentiꝰ
ꝓcedit oratio. qmͣuis habeant & singła
genera uaritates suas insermone eloq̃n¬
tium. quib non sinunt᷑ mneorum qui
audiunt frigescere uel tepescere sensi¬
b. uerumtam̃ faciluis sũmissum solũ.
qmͣ solum gnde diutiꝰ tolerari potest.
Commotio quippe animn. qnͣtomagis
excitanda est ut nobis assentiatur au¬
ditor tanto minus in ea di teneri põt¬
cum fum fuerit qnͣtum satis est excita¬
ta. Et ideo conuentum est nedum uolu¬
mus alcius erigere quod erẽtum est. etiã
inde decidat quo fuerat excitatione ꝑ¬

Expanded text:
possunt haec tria genera reperiri, et assidua possunt haec tria genera reperiri, et assidua lectione vel auditione, admixta etiam exercitatione, studentibus inolescere. CAPUquam praeter disciplinam esse existimet ista miscere: imo quantum congrue fieri potest, omnibus generibus dictio varianda est. Nam quando prolixa est in uno genere, minus detinet auditorem. Cum vero fit in aliud ab alio transitus, etiamsi longius eat, decentius procedit oratio: quamvis habeant et singula genera varietates suas in sermone eloquentium, quibus non sinuntur in eorum qui audiunt, frigescere vel tepescere sensibus. Verumtamen facilius submissum solum, quam solum grande diutius tolerari potest. Commotio quippe animi quanto magis excitanda est, ut nobis assentiatur auditor, tanto minus in ea diu teneri potest, cum fuerit quantum satis est excitata. Et ideo cavendum est, ne dum volumus altius erigere quod erectum est, etiam inde decidat, quo fuerat excitatione p
Abbreviated transcription (Latin):
Si pulchra es quid absconderis. si de for¬
mis cur te formosam ẽẽ mentiris: hec
tue conscientie. nec alieni gr̃am erroris
habitura: Ille enum ait̾am diligit. tu
alteri uis placere. & irasceris si amet
alt̾am. que ad ultare in te docetur ma¬
le. Magistra es inuirie tue. Le nocina
ri refugit etiam que ẽ passa lenonẽ.
Ac licet uilis mulier. ñ alt̾i tam̃ s sibi
peccat. Tolerabiliora ꝓpemodũ in ad ul¬
terio crimina sunt. Ibi em̃ pudititia.¬
hic natura ad uit̾atur. Satis ut existi¬
mo apparet. feminas ne fucis suam
ad ulterent formam. & ad pudorem.
& ad timorem. hac facundia uehementer
impelli. Proinde nec summissum. neq
temꝑatum. s gͣnͣde omnino genus hoc
elocutionis agnoscimus. Et inhis autẽ
quos duos ex omnib ꝓponere uolui. & in
aliis eccłiasticis uiris. & bona & bene. id est
sicut res postulat. acute. ornate. ardent̃ty
dicentib ꝑmulta eorum scͥpta us dicta.

Expanded text:
Si pulchra es, quid absconderis? Si deforSi pulchra es, quid absconderis? Si deformis, cur te formosam esse mentiris, nec tuae conscientiae, nec alieni gratiam erroris habitura? Ille enim alteram diligit, tu alteri vis placere. Et irasceris si amet aliam, qui adulterare in te docetur? Mala magistra es injuriae tuae. Lenocinari enim refugit, etiam quae passa lenonem est; ac licet vilis mulier, non alteri tamen, sed sibi peccat: tolerabilioraque propemodum in altero crimina sunt; ibi enim pudihic natura adulteratur . Satis, ut existimo, apparet feminas ne suam fucis adulterent formam, et ad pudorem et ad timorem hac facundia vehementer impelli. Proinde neque submissum neque temperatum, sed grande omnino genus hoc elocutionis agnoscimus. Et in his autem quos duos ex omnibus proponere volui, et in aliis ecclesiasticis viris et bona, et bene, id est sicut res postulat, acute, ornate, ardenterque dicentibus, per multa eorum scripta vel dicta
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsenerat & ueritas. qnͣdo que sincera st̃
polliuintur: & coloꝵe ad ulterims me¬
dicamiũ fusis inmendatium uera mu¬
tant᷑ Dñs tuus dicit. ñ potes facere
capillum unum album aut nugrũ.
& tu ad uincendam dñi tuu uocem
ius te cẽ potiorem. audaci conatu. & sacri¬
lego contemptu crines tuos inficis malo
p̾sagio futurorum capillos iam tͥ flãme¬
os auspicaris: Longum ẽ iinserere oĩa
que sequunt᷑. Ille uͦ posterior ut intaleᷤᷤ
diceret. hinc inquit illa nascuntur in
centiuia uitiorum. ut quesitis coloribus
ora depingant. dum uiris displicere
formidant. & de adult̾io nultus mecdi¬
tantur ad ult̾ium castitatis. Qnͣta hic
amentia. effigiem nutare nature. pic¬
turam querere. & dum uerentur mari¬
tale uiditium. ꝑdidere suum. Prior enĩ
de se ꝓnuntiat que cupit mutare qd̃
nata est. Ita dum alii studet placere.
pͥus ipsa sibi displicet. Quem uidicẽ
mulier ueriorem requirimus de formita¬
tis tue. qmͣ te ipsam que iuideri times:

Expanded text:
euerat et ueritas, quando quae sincera sunt polluuntur colorum adulteriis, medicaminum facis in mendacium uera mutantur? Dominus tuus dicit: non potes facere capillum unum album aut nigrum: et tu ad uincendam Domini tui uocem uis te esse potiorem, audaci conatu et sacrilego contemptu crines tuos inficis, malo praesagio futurorum capillos iam tibi flaos auspicaris . Longum est inserere omnia quae sequuntur. 50. Ille vero posterior ut in tales diceret: Hinc illa, centiva vitiorum, ut quaesitis coloribus ora depingant, dum viris displicere formidant, et de adulterio vultus meditantur adulterium castitatis. Quanta hic amentia, effigiem mutare naturae, picturam quaerere; et dum verentur maritale judicium, prodere suum! Prior enim de se pronuntiat, quae cupit mutare quod nata est. Ita dum aliis studet placere, prius sibi ipsa displicet. Quem judicem, mulier, veriorem requirimus deformitatis tuae, quam te ipsam, quae videri times!
Abbreviated transcription (Latin):
eas que formam pignientis colorant
uel potuis decolorant. Quorum prior
ille cum hoc ageret. ait inter cetera.
Siquis pignienti artifex uultum ali¬
cuꝰ & speciem & corporis qualitatem
enulo colore signass. & signato iam
consummatoq simulacro. manus aliꝰ
inferret. ut iam formata. iam picta.
quasi peritior reformaret. grauis pͥoriᷤ
artificis in uiria & iusta indignatio uide¬
retur. Tu te existimas inpune laturam.
tam in ꝓbe temeritatis audatiam dei ar¬
tificis offensam: Ut enim impudica
circa homines. & incesta fusis lenocinã¬
tib non sis: corruptis uiolatisꝙ que di
sunt. peior ad ultera detineris. Quod
ornare te putas. quo putas comi. impug¬
natio ẽ ista duimi oꝑis. p̃naricatõ ẽ u̾itatiᷤ.
Monẽtis apłi uox ẽ. Expͣgate uetꝰ ferm̃tũ. ut¬

Expanded text:
eas quae formam pigmentis colorant, eas quae formam pigmentis colorant, vel potius decolorant: quorum prior ille cum hoc ageret, ait inter caetera: Si quis pingendi artifex vultum alicujus et speciem, et corporis qualitatem aemulo colore signasset; et signato jam consummatoque simulacro, manus alius inferret, ut jam formata, jam picta quasi peritior reformaret, gravis prioris artificis injuria et justa indignatio videretur. Tu te existimas impune laturam tam improbae temeritatis audaciam, Dei artificis offensam? Ut enim impudica circa homines, et incesta lucis lenocinantibus non sis, corruptis violatisque quae Dei sunt, pejor adultera detineris. Quod ornari te putas, quod putas comi, impugnatio est ista divini operis, praevaricatio est veritatis. Monentis Apostoli vox est: « Expurgate vetus fermentu