comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
actus est gͥ sermo dm̃ ad eũ dicens.
Surge & uade in sarepta sỹdonioꝵ
&̃ manebis ibi. Prȩcepi enimibi muli¬
eri uiduȩ. ut pascat te.
Mittit᷑ helias pascendꝰ ad alienigenam
uiduã. Hȩc gͥ uidua gentiũ designat
ȩccł̃iam. quȩ a suo diutrꝰ conditore deser¬
ta. ppłm fidi uerȩ & rectȩ ueritatis nesciũ
qͣsi paupem filiũ egena stipe nutriebat.
idest uerbi fructu ex parte docebat. donet
adueniens sermo ꝓpħicus. qͥ exsiccato uel¬
lere israhelis ut pote clausa cęli ianua.
fame ꝑiclitabat᷑ in uidea. pasceret᷑ simul
& pasceret. & recepͣtus uidelicet a creden¬
tib & reficiens ipse credentes. Unde bene
hȩc eadẽ uidua in sarepta sydoniȩ dict᷑
eẽ morata. Sydonia qppe inutilis uena¬
tio. sarepta uͦ incendiũ uł angustia pa¬
nis int̾pretat᷑. qͥa ubi abundauit pecca¬
tũ suꝑabundauit grã. Ubi reb supua¬
cuis acquirendis qͣsi occupandi cusa
impendebat᷑. ubi dirȩ sitis incendiũ

Expanded text:
ad eum dicens: Surge et vade in Sarepta Sidoniorum et manebis ibi. Praecepi enim ibi mulieri viduae, ut pascat te. » Mittitur Elias pascendus ad alienigenam viduam: haec igitur vidua gentium designat Ecclesiam, quae a suo diutius Conditore deserta, populum fidei verae, et rectae veritatis nescium, quasi pauperem filium egena stirpe nutriebat, id est verbi fructu ex parte docebat, donec adveniens sermo propheticus, qui exsiccato vellere Israelis ut pote clausa coeli janua periclitabatur in Judaea, pasceretur ibi, simul et pasceret, et receptus videlicet a credentibus, et reficiens ipse credentes. Unde bene haec eadem vidua in Sarepta Sidoniae dicitur esse morata. Sidonia quippe inutilis venatio, Sarepta vero incendium, vel angustia panis interpretatur, quia « ubi abundavit peccatum, superabundavit et gratia . » Ubi rebus supervacuis acquirendis, quasi occupandi cura impendebatur, ubi dirae sitis incendium
Abbreviated transcription (Latin):
caluus. & ibi de torrente bibit. cũ in cal¬
uariȩ loco ubi abscondita est uirtꝰ głȩ
eiꝰ. de torrente mortalitatis nr̃e dñs gu-¬
stauit. Corui autẽ pascebant heliã defe-¬
rentes ei panẽ & carnes mane & uesperi.
cũ gentilitas de nigredine peccatoꝵ ue¬

Expanded text:
calvus, et ibi de torrente bibit, cum in calcalvus, et ibi de torrente bibit, cum in calvariae loco, ubi abscondita est virtus gloriae ejus, de torrente mortalitatis nostrae Dominus gustavit. Corvi autem pascebant Eliam, deferentes ei panem et carnes mane et vesperi, cum gentilitas de nigredine peccatoru
Abbreviated transcription (Latin):
dicit᷑. fortis dñs potens in p̃lio: Thesbi
chisedech in scͥpturis qͥ utiq tẏpũ gessit
saluatoris origo tacet᷑. ita & heliȩ in illiꝰ
p̾figuratione genꝰ minime narrat᷑ cum
subito nom̃ illiꝰ introducit. ex qua tribu
uł familia ortꝰ sit minime ꝓfert᷑. Tor¬
rens cyson qͥ & carith qͥ int̾pretat᷑ cogni¬
tio. siue concisio. uł diuisio. iudaico ppło
congruere certissimũ ẽ. Panes uͦ & carneᷤ.
ex qͥb helias ministrantib coruis pastꝰ
est. oꝑa pietatis. & obsequiũ qd eidẽ dño
a fidelib exppło udeoꝵ exhibitũ est.
p̾figurasse ñ dubiũ est. Siccatio torren¬
tis abolitionẽ significat legis. que adue¬
niente saluatore in carnalib obseruati¬
onib defecisse certũ est. Nonnulli uolt̾
alit̾ intelligi. qd̾ nob̃ dissonũ eẽ uidetur.
quib dã in locis. Absconditꝰ est inqͥuunt
helias nr̃ in torrente carith qͥ int̾pretat᷑

Expanded text:
dicitur: « Fortis Dominus, potens in praelio . » Thesbitdicitur: « Fortis Dominus, potens in praelio . » Thesbitchisedech in Scripturis qui utique typum gessit Salvatoris origo tacetur, ita et Eliae; in illius enim praefiguratione genus minime narratur, cum subito nomen illius introducitur, ex quo tribu vel familia ortus sit minime profertur. Torrens Cison qui et Carith interpretatur cognitio, sive concisio, vel divisio, quod Judaico populo congruere certissimum est. Panes vero et carnes ex quibus Elias, ministrantibus corvis, pastus est, opera pietatis et obsequium, quod eidem Domino a fidelibus ex populo Judaeorum exhibitum est, praefigurasse non dubium est. Siccatio torrentis abolitionem significat legis, quam, adveniente Salvatore, in carnalibus observationibus defecisse certum est. Nonnulli volunt aliter intelligi, quod nobis dissonum esse videtur, quibusdam in locis. Absconditus est inquiunt Elias noster in torrente Carith, qui interpretatur
Abbreviated transcription (Latin):
dies autẽ siccatꝰ ẽ torrens. ñ eñpluerat suꝑ t̾rã.
riꝰ quã enĩ allegorice qͥd ista significent
disseramꝰ libet inqͥrere iuxta moralitatẽ
qͥd est qd̾ ait. uiuit dñs in cuiꝰ conspectu
sto. Sciendũ ẽ qđ duob modis in conspe
ctu dñi uenimꝰ uno quidẽ. qnͣdo hic pecca¬
ta nr̃a subtilit̾ ꝑpendentes. in eiꝰ nos con¬
qͦtiens conditoris nr̃i potentiã ad sensũ
reducimꝰ. totiens in conspectu illiꝰ stamꝰ.
Unde recte nc̃ ꝑuirũ dĩ heliã dicit᷑: uiuit
dñs ds isrł in cuiꝰ conspectusto. Hic iustꝰ
in conspectu dm̃ stat. ur fidelit̾ uiuat.
illic ut ueracit᷑ coronã uitȩ accipiat: Thes¬
bi gͥ unde helias thesbites dicit᷑. ciuitas ẽ.
galaditidis regionis. Ceterũ spitaliter
helias rectiꝰ dĩ silio assimilatꝰ ẽ. cui & au¬
ctoritas & nom̃ ueridice congruit Helias
nom̃ substantialit᷑ dĩ filio in est. aucto¬
ritatẽ sibi uidelicet faciendi qđ uelit
naturalit u̾indicans. De quo ꝑ psalmistã

Expanded text:
iquantos siccatus est torrens, non enim pluerat super terram. » Priusquam allegorice quid ista significent disseramus, libet inquirere juxta moralitatem, quid est quod ait: « Vivit Dominus in cujus conspectu sto. » Sciendum est quod ctu Domini venimus, uno quidem, quo hic peccata nostra subtiliter perpendentes, in ejus nos conquotiens conditoris nostri potentiam ad sensum reducimus, totiens in conspectu illius stamus. Unde recte nunc per viDominus Deus Israel in cujus conspectu sto. » His justus in conspectu Domini stat ut fideliter vivat, illic ut veraciter coronam vitae accipiat. Thesbi igitur unde Elias Thesbites dicitur, civitas est Galaaditis regionis. Caeterum spiritaliter Elias rectius Dei ctoritas, et nomen veridice congruit; Helias nomen substantialiter Dei filio inest: auctoritatem sibi videlicet faciendi, qunaturaliter vindicans. De quo per Psalmistam
Abbreviated transcription (Latin):
desiasticȩ qͣ imbutꝰ est qͣsi de bethel egre-¬
diens ruinas iericho resuscitat. eritoq
talis corã dño maledictꝰ. & primũ filioꝵ
in fundatione nefariȩ ciuitatis. & nouis¬
simũ in portarũ positione amittit. qͥa &
fundam̃ta fidi a qͥb bona edificia incho¬
are. & claustra bonȩ actioniꝰ qͥb ꝑfici debuerat ꝑdit¬
t dixit helias thesbites de XLU.¬
habitatorib galaad ad ahab. U̾iuit
dñs ds isrł in cuiꝰ conspectusto. si eritan-¬
nis his ros & pluuia nͥ uixta oris mei uerba.
Et factũ est uerbũ dñi ad eũ dicens. Recede
hinc & uade contͣ orientẽ & abscondere in
torrente charith. qͥ est contͣ iordanẽ. & ibi
de torrente bibes. coruisq p̾cepi ut pascat̃
te ibi. Abiit gͦ & fecit iuxta uerbũ dñi.

Expanded text:
lesiastica, qua imbutus est, quasi de Bethel egrelesiastica, qua imbutus est, quasi de Bethel egrediens, ruinas Hierico resuscitat: meritoque talis coram Domino maledictus, et primum filiorum in fundatione nefariae civitatis, et novissimum in portarum positione amittit; quia et fundamenta fidei, a quibus bona aedificia inchoare, et claustra bonae actionis, quibus perfici debuerat pt dixit Helias Thesbites de habitatoribus Galaad ad Ahab vivit Dominus Deus Israhel in cuius conspectu sto si erit annis his ros et pluvia nisi iuxta oris mei verba et factum est verbum Domini ad eum dicens recede hinc et vade contra orientem et abscondere in torrente Charith qui est contra Iordanem et ibi de torrente bibes corvisque praecepi ut pascant te ibi
Abbreviated transcription (Latin):
Nes in abira pͥmogenito suo fundauit
q̃ se in seguch nouissimo suo posuit
portas eiꝰ patet sens qͥa cũ p̃fatȩ con¬
ditor urbis fundam̃ta illiꝰ ponere in¬
aperet. primogenitꝰ eiꝰ qͥuocabatur
abiram mortuus ẽ & cũ urbe edificata
portas munire tẽptaret. nouissimũ
filior suoꝵ cognom̃to seguchamisit.
Qo ita futurũ iosue cũ eã destructã ana¬
themati traderet imp̃cando p̃dixit.
maledictꝰ inquiens uir corã dño qui
suscitauerit & edificauerit ciuitates
iliꝰ iaciat. & in nouissimo liberoꝵ po-¬
nat portas eiꝰ. Quia uͦ abiel uiuens do.
bethel int̾pretat᷑ domꝰ di. ahiel de bethel
destructa a iosue atq anathematizata
ierico menia restaurat. cũ qͥs eoꝵ qui in
cccłia habitũ religionis assũpserat ad
agenda scelera quȩ ei dñs ũc in die ba-¬
ptismatis donauerat redit. quasq ipse
anathematizauerat diaboli pompas
luxuriose uiuendo repetit. cũ erroꝵ do¬
ginata uł gentiliũ fabulas ueritati ȩc¬

Expanded text:
enito suo fundavit eam, et in Segub novissimo suo posuit portas ejus . » Patet sensus, quia cum praefatae conditor urbis fundamenta illius ponere inciperet, primogenitus ejus, qui vocabatur Abiram, mortuus est: et cum urbe aedificata portas munire tentaret, novissimum filiorum cognomento Segub amisit: quod ita futurum Josue, cum eam destructam anathemati traderet, imprecando praedixit, « Maledictus, » inquiens, « vir coram Domino, qui suscitaverit et aedificaverit civitatem illius jactet, et in novissimo liberorum ponat portas ejus. Quia vero Achiel uniens Deo: Bethel interpretatur domus Dei, Achiel de Bethel destructa a Josue atque anathematizata Hierico moenia restaurat. Cum quis eorum, qui in Ecclesia habitum religionis assumpserat, ad agenda scelera, quae ei Dominus Jesus in die baptismatis donaverat, redit, quasque ipse anathematizaverat, diaboli pompas, luxuriose vivendo repetit: cum errorum dogmata, vel gentilium fabulas a veritate Ecc
Abbreviated transcription (Latin):
egłe. Qui uͦ oportunã defensionẽ ȩccłȩ¬
uult ex hibere contͣ hereticos & contra
om̃s inimicos sapientiȩ. utiq ammini¬
aulo hoc debet ꝑficere. Nec eloquentia
aliqͥd ad hoc sine sapientia ꝓficit. ĩmo
plurimũ nocet. Porro qd̾ legit᷑ in sub.¬
sequentib qd̾ bellũ fuerit int̾ roboã
& icroboam & asa regẽ iuda atq baasa

Expanded text:
 Qui vero opportunam defensionem Ecclesiae exhibere vult contra haereticos et contra omnes inimicos, sapientiae utique adminiculo hoc debet perficere, nec eloquentia aliquid ad hoc sine sapientia proficit, imo plurimum nocet. Porro quod legitur in subsequentibus, quod bellum fuerit inter Roboam et Jeroboam et Asa, regem Juda, atque Baasa
Abbreviated transcription (Latin):
inimicos tuos scabellũ pedum tuoꝵ
Saluabis me a contͣdicentib ppłi mei
Uox xp̃i a contͣdictione udeoꝵ ꝑ patris
sui potentiã saluati. atq in caput gen¬
tiũ constituti. Filii alieni resistent mͥ.
filii alieni iudei st̃: quib dictũ ẽ. uos
ex patre diabolo estis. Ds̃ qui das uindi¬
ctas mͥ. hoc ẽ in futo᷑ iudicio: cũ eis cȩpt¬
rit reddere qđ merent᷑. A uiro iniquo
liberabis me. hoc ẽ eccłiam suã de pott¬
state de potestate diaboli erepturꝰ est
Et faciens miscdłiam xp̃o suo damid

Expanded text:
scabellum pedum tuorum . » « Salvabis me a contradicentibus populi mei. » Vox Christi a contradictione Judaeorum, per Patris sui potentiam salvatus atque in caput gentium constitutus. « Filii alieni resistent mihi. » Filii alieni Judaei sunt, quibus dictum est: « Vos ex patre diabolo estis . » « Deus qui das vindictas mihi. » Hoc est, in futuro judicio, cum eis coeperit reddere quod merentur. « A viro iniquo liberabis me. » Hoc est, Ecclesiam suam de potestate diaboli erepturus est. « Et faciens misericordiam Christo suo David
Abbreviated transcription (Latin):
in timore dñi sicut lux aurorȩ orien¬
t sole mane absq nubib rutilat. &
sicut pluuiis germinat herba de terra.¬
lurora ȩccłia oriente sole xp̃o resurgen¬
tea mortuis absq nubib rutilat.
idest absq peccato infidelitatis resplen¬
det in miraculis. Pluuia eugłica est¬
p̾dicatio. herba credentẽ significat
ppłm. t̾ra uͦ eccłiam. Potest moralit᷑
intelligi aptiꝰ. Qui enĩ in timore dñi
dominationẽ in subditis exercet. lu-¬
as oꝑa ꝑ solẽ iusticiȩ illuminata ꝓfert.
nec in eis aliqͥd remanebit obscurum.
s. imbre cȩlestis grẽ irrigatꝰ germina
uirtutũ in carne uiuens fructificat.
ctanta ẽ domꝰ mea apud dm̃. ut pa-¬
stum ȩternũ iniret mecũ firmũ in oib
atq munitũ. Cuncta enĩ salus mea
& om̃is uoluntas. nec est quicꝗͣ ex ea
P ñ germinet. Hinc idem ꝓpħa in
psalmis dicit. qđ beatꝰ uir qͥ in lege dñi
meditat᷑ die ac nocte. sit tanꝗͣ lignũ qđ
plantatũ est secus decursꝰ aquarũ qđ̃

Expanded text:
in timore Dei sicut lux aurorae oriente sole mane absque nubibus rutilat et sicut pluviis germinat herba de terraurora, Ecclesia, oriente sole, Christo resurgente a mortuis, absque nubibus rutilat, id est, absque peccato infidelitatis resplendet in miraculis. Pluvia, Evangelica praedicatio: herba credentem significat populum: terra vero Ecclesiam. Potest moraliter intelligi aptius: Qui enim in timore Domini dominationem in subditis exercet, lucis opera per solem justitiae illuminata profert: nec in eis aliquid remanebit obscurum, sed imbre coelestis gratiae irrigatus, germina virtutum in carne vivens, fructificat. « Nec tanta est domus mea apud Deum, ut pactum aeternum iniret mecum firmum in omnibus atque munitum. Cuncta enim salus mea et omnis voluntas, nec est quidquam ex ea quod non germinet. » Hinc idem propheta in Psalmis dicit, quod beatus vir qui in lege Domini meditatur die ac nocte, sit tanquam lignum quod plantatum est secus decursus aquarum, quod
Abbreviated transcription (Latin):
cta accipiat postꝗͣ reuers ẽ dominꝰ mñs
rex in domũ suã pacifice. ñ hoc dyxisse
suspicat᷑ gratulanti animo s insultant.
& quasi contͣ dm̃ murmuranti. eo qdđ
dñs dauid in pace reduxisset.
Et ait ber⁊ ellai ad regẽ. Est autẽ chaml¬
am seruus tuus. ipse asceridat tecum
hamaam int̾pretat᷑ suspirans Iuadus
cũ patre ꝑmansit suspirans uocatꝰ qt

Expanded text:
cta accipiat postquam reversus est dominus meus cta accipiat postquam reversus est dominus meus rex in domum suam pacifice, » non hoc dixisse suspicatur gratulanti animo, sed insultanti, et quasi contra Deum murmuranti, eo quod Dominus David in pace reduxisset. « Et ait Berzellai ad regem: Est autem Chamaam servus tuus, ipse ascendat tecum. » Chamaam interpretatur suspirans, quandiu enim cum patre permansit, suspirans vocatus est.
Abbreviated transcription (Latin):
nacula sua. hi intelligendi st̃ qui cũ ab¬
salon ꝑ duellionẽ rebelles extiterant
Mphibosech qͦ filiꝰ ionathan desena
in occursũ regis illotis pedib In hane
ñ illotis s infectis legit᷑ pedib Fecerat
namq sibi ut hebrei tradunt ligneos
pedes. quib uti qͣsi ꝓ naturalib soletit
sic̃ solent face claudi quẽa dmodũ aeilleg
loqueris: Firũ est qd̾ locutꝰ sũ su essbu
diuidite possessiones. In hebreo agũ
legit᷑. uia in hoc loco dauid immemg
amicitiȩ fuit. & federis immo iuramt
qđ habuit cũ ionathan. & tã crudele
dedit iudiciũ dicens. tu & siba diuidit
agrũ. iccirco roboan & ieroboan ut aiunt
diuisert̾ eiꝰ regnũ: Miphiboseth enĩ in
samuhelis libro legit᷑. & int̾pretatur os¬
legit᷑ idem miphiboseth. & interpretat᷑
litigans cũ altissimo. Latigatꝰ enĩ cũ altis¬
simo idest d̾o fuisse dicit᷑. eo qd̾ reduxisset
dauid cũ pace. Unde qd̾ ait regi etiã cun¬

Expanded text:
ernacula sua, » hi intelligendi sunt qui cum Absalom perduellione rebelles exstiterant. « Miphiboseth quoque filius Jonathan descendit in occursum regis illotis pedibus. » En lotis, sed infectis legitur pedibus. Fecerat namque sibi, ut Hebraei tradunt, ligneos pedes, quibus uti quasi pro naturalibus solebat, sicut solent facere claudi, quemadmodum et ille loqueris? Fixum est quod locutus sum. Tu et Siba dividite possessiones. » In Hebraeo agrum legitur. Quia in hoc loco David immemor amicitiae fuit et foederis, imo juramenti quod habuit cum Jonathan, et tam crudele dedit judicium, dicens: « Tu et Siba dividite agrum. » Idcirco Roboam et Jeroboam, ut aiunt, diviserunt ejus regnum. Miphiboseth enim in Samuelis libro legitur, id est, legitur, id est, Miphiboseth interpretatur litigans cum Altissimo. Litigans enim cum Altissimo, id est Deo fuisse dicitur, eo quod reduxisset David cum pace. Unde quod ait regi: « Etiam cun
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ om̃ia scandala. & eos qͥ faciunt iniqͥ¬
tatẽ. & mittent eos in caminũ ignis
ibi erit fletꝰ & stridor dentiũ. Ille scili-¬
cet qͣsi tangens spinas armabit᷑ ferro
& ligno lanceato. qͥ cõmunicans pecca¬

Expanded text:
unt iniquitatem, et mittet eos in caminum ignis: ibi erit fletus et stridor dentium . » Ille scilicet quasi tangens spinas armabitur ferro et ligno lanceato, qui communicans pecca
Abbreviated transcription (Latin):
ctos. Hec st̃ uerba nouissima daind
filii ysai:. Uerba nouissima dauid ñ
finienda dicit s ꝑficienda. ñ consuma¬
da s quȩ cunctis fidelib ꝑfectionis
plenitudinẽ conferant. Et id̾o ultimꝰ
confessionẽ laudis significant. quai
suꝑato hoste & pacta uictoria mos tl
iudc̃ sc̃i in ȩternũ đo cantabunt: Dix̃
ur cui constitutũ est de xp̃o di iacob
Qregiꝰ psaltes istł idest nobiliꝰ psalim¬
Ra qui uidelicet & ꝓpħa luculento

Expanded text:
 Haec sunt verba novissima David filii Isai. » Verba novissima David non finienda dicit, sed perficienda: non consumenda, sed quae cunctis fidelibus perfectionis plenitudinem conferant: et ideo ultimam confessionem laudis significant, quam superato hoste, et peracta victoria mortis, laudem sancti in aeternum Deo cantabunt. « Dixit vir cui constitutum est de Christo Dei Jacob: egregius psaltes Israel. » Id est, nobilis psalmista, qui videlice
Abbreviated transcription (Latin):
ñ eis fauet puersus esse indetur. quia
supbis resistit humilib dat grãm. In ao
meo transiliã murũ: murũ utiꝙ iliu q
humano generi int̾ dm̃ & hominẽ ero¬
xerant peccata. Coequans pedes meos
ceruis: ceruos sꝑuales uiros appellait
ꝓpt̾ alacritatẽ. ueloci cursu spinas &
uepres hoc ẽ implicamenta scłi hur
transilientes. Per sequar inimicos
& conterã. & ñ reuertar donec consumi
ta uirtutũ consũmans. Inimicos mes
dedistimͥ dorsũ. hoc est qd̾ alibi scriptũ

Expanded text:
tur: quia « superbis resistit, humilibus dat gratiam . » « In Deo meo transiliam murum. » Murum itaque illum, quem humano generi inter Deum et hominem erexerant peccata. « Coaequans pedes meos cervis. » Cervos spirituales viros appellat, propter alacritatem velocis cursus. « Spinas et vepres. » Hoc est, implicamenta saeculi hujus transilientes. « Persequar inimicos meos et conteram, et non revertar donec consumamnta virtutum consummat. « Inimicos meos dedisti mihi dorsum. » Hoc quod alibi scriptu
Abbreviated transcription (Latin):
scriptũ repperimꝰ. Iosephꝰ in duob p̾liis
concordat cũ scͥptura regũ. De tercio
plioait. qd̾ apparuit uir fortiᷤ mittente
dauid exercitũ nomine ephan cognatꝰ
crꝰ. S utrũ ipsũ ad eodatũ ephan appel¬
lauerit uł aliũ quẽlibet hoc nomine
notauerit. incertũ est. Quartũ bellũ
fuit in geth. & reliqͣ usq qͦ ait. hi quattu.¬
or nati st̾ de arepha in geth. &cecidert̃

Expanded text:
. Josephus in duobus praeliis concordat cum Scriptura Regum. De tertio praelio ait: quod apparuit fortis, mittente David exercitum nomine Ephan, cognatus ejus. Sed utrum ipsum Adeodatum Ephan appellaverit, vel alium quemlibet hoc nomine notaverit, incertum est. « Quartum bellum fuit in Geth, » et reliqua, usquequo ait, « Hi quatuor nati
Abbreviated transcription (Latin):
onitas. & reł. Filii saul qui cũ doech
y dumeo dũ ad huc pueri eẽnt. sacerdotes
& gabaonita̾ in nobe occidert̃ hi st̃ armonii¬
& miphiboseth qͦs peperit ei respha filia
ahia. & hi filii michol filiȩ saul qͦs genu¬
it adriheli filio berzellai qͥfuit de molathi.
Querit᷑ cur filii michol dicant᷑. cũ non de¬
uxor fuit adriheli filio berzellai. đ ita sol
uit᷑ erob qͥppe naturalit̾ eos genuit. &¬
michol uxor dauid quȩ egla dicit᷑ eos in
loco filioꝵ nutriuit. & sibi in filios adop¬
tauit. Iccirco eiꝰ filii dicunt᷑. Filii em̃ isrł
ut scͥptura refert iurauerant gabaonitis.
s saul uoluit eos ꝑcutere ⁊ elo qͣsi ꝓ filiis
isrł & iuda. eo qd̃ eosdẽ uiuere iosue gratiᷤᷤ
qͦdammͦ ꝑmiserit. & abstulerit a filiis isrł
p̾dam eoꝵ iniuste: Huiꝰ ultionis causa in
gabaonitas abimelech sacerdos extitit. &
id̾o fames exorta ẽ. Fames itaq hȩc signi¬

Expanded text:
nt filii Saul: qui cum Doech nt filii Saul: qui cum Doech Idumaeo, dum adhuc pueri essent, sacerdotes et Gabaonitas in Nobe occiderunt. Hi sunt Armon et Miphiboseth, quos peperit ei Respha filia Aia, et quinque filii Michol, filiae Saul; quos genuerat Adrieli filio Berzellai, qui fuit de Molathi. Quaeritur cur filii Michol dicantur: cum non uxor fuerit Adrieli filio Berzellai. Quod ita vitur: Merob quippe eos naturaliter genuit, et Michol uxor David, quae et Egla dicitur, eos in loco filiorum nutrivit, et sibi in filios adoptavit, idcirco ejus filii dicuntur: « Filii enim Israel, ut Scriptura refert, juraverunt Gabaonitis, sed Saul voluit percutere eos zelo quasi pro filiis Israel et Juda, » eo quod eosdem vivere Josue gratis quodammodo permiserit, et abstulerit a filiis Israel praedam eorum injuste. Hujus ultionis causa in Gabaonitas Abimelech sacerdos exstitit, et ideo fames exorta est. Fames itaque haec signi
Abbreviated transcription (Latin):
prauoꝵ magistroꝵ significat. Siba gͦ filiꝰ
bochri qͥ ppłm seducendo a dauidauertebat.¬
errorẽ significat. qͥ in syͣnagoga iudeoꝵ
diutiꝰ dominabat᷑. & aueritatis auditu
ppłm subuertebat. Int̾pretat᷑ autẽ siba
secta a secando ñ a sectando Bochri aut̾
int̾pretat᷑ primogenitꝰ mĩs. Irł gͦ de quo
scriptũ est filiꝰ m̃s primogenitꝰ nis isrł.
quẽ eduxi de egr̃pto. sibam id est errorẽ
secutꝰ se sequestrabat a domo dauid hocẽ
ȩccłia: A qua semetipsũ sepabat. cum eiꝰ
conuentũ execrando spernebat. Hic gͦ
postꝗͣ ꝑ mulieris sapientis suggestionẽ
absciderit & diabolũ a corde suo abiecerit.
mox ad dauid reuertitur. cũ xp̃m filium
di corde credulo uenerat᷑
nc sequit᷑ qualit̾ fames facta est in
dieb dauid trib annis. & cũ consu-¬
lui̾sset dñm responsũ est qdđ ꝓpter saul
de domũ eiꝰ & sanguinẽ eiꝰ qͥi occidit gaba¬

Expanded text:
pravorum magistrorum significat. Siba ergo filius pravorum magistrorum significat. Siba ergo filius Bochri, qui populum seducendo a Daviderrorem significat qui in Synagoga Judaeorum diutius dominabatur, et a veritatis auditu populum subvertebat. Interpretatur autem Seba secta, a secando, non a sectando. Bochri autem interpretatur primogenitus meus. Israel ergo de quo scriptum est: « Filius meus primogenitus Israel, quem eduxi de Aegypto , » Sibam, id est, errorem secutus, se sequestrabat a domo David, hoc est, ab Ecclesia semetipsum separabat, cum ejus conventum exsecrando spernebat. Hic ergo postquam per mulieris sapientis suggestionem,absciderat, hoc est, diabolum a corde suo abjecerat, mox ad David revertitur, cum Christum Filium Dei corde credulo vec sequitur qualiter fames facta est in diebus David tribus annis. Et cum consuluisset Dominum, responsum est: Quod propter Saul et domum ejus et sanguinem, quia occidit Gaba
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ in isrł. Dicamꝰ conuenientiꝰ. Ait
enĩ: sermo dicebat᷑ in uet̾i ꝓuerbio. & cȩt̾a
In hebreo ñ habet᷑ ꝓuerbio. Iste sermo. ser¬
mo legis est. in qua iubet᷑ a dño ꝑ moysen
ut qnͣdo ingressuri essent terrã chanaan
& gentes deleturi. primũ pacẽ offerrent. &¬
si pax ab eis recipetur pacẽ recipientes tribu-¬
tarii eoꝵ efficerent᷑. & si pacẽ ñ reciꝑent tc̾
a filiis isrł delerent᷑. Iccirco exclamasse mu-¬
lier sapiens de ciuitate fert᷑. ñne ego sũ quȩ
respondeo ueritatẽ inisrł & tu quȩris sub-¬
uertere ciuitatẽ: Quare p̾cipitas heredita-
tem dñi: Ac si diceret. cur uis destruere
ciuitatẽ hanc ante ꝗͣ pace int̾rogando of¬
feras sicut in lege iubet᷑. Cur etiã ñ eandẽ
legẽ in nob̾ isrłitis seruas. quȩ in alieniᷤᷤ
olim seruata est: Fuit autẽ ioab super
ommnẽ isrł. Reditus itaq israhelitici
ppłi ad dauid post int̾fectionẽ absalon.
reditũ prioris ppłi ad xp̃m post interitũ

Expanded text:
 Dicamus convenientius. Ait enim: « Sermo dicitur in veteri proverbio, » etc. In Hebraeo non habetur « proverbio. » Iste sermo, sermo legis est in qua jubetur a Domino per Moysen, ut quando ingressuri essent terram Chanaan et gentes deleturi, primum pacem offerrent: et si pax ab eis reciperetur, pacem recipientes tributarii eorum efficerentur: et si pacem non reciperent, tunc a filiis Israel delerentur. Idcirco exclamasse mulier sapiens de civitate fertur: « Nonne ego sum quae respondebo veritatem in Israel, et tu quaeris subvertere ctem Domini? » Ac si diceret: Cur vis destruere civitatem hanc antequam pacem interrogando offeras, sicut in lege jubetur? Cur etiam non legem in nobis Israelitis servas, quae in alienigenis olim servata est? « Fuit autem Joab super omnem Israel. » Reditus itaque Israelitici populi ad David post interfectionem Absalom, reditum prioris populi ad Christum post interitum
Abbreviated transcription (Latin):
ppłm ꝑ baptismũ de orbis uniuersitate.
collegit. Ds̃ qͥ accinxit me uirtute.
illabit᷑. ubi pulcherrimis allusionib uir¬
tus eiꝰ & potestas describit᷑. Uiuit dñs &
benedictꝰ as m̃s. Quarto iterũ ȩccłiȩ di
concessa munera xp̃i laudant᷑. Et exau¬
diet de tẽplo sc̃o suo. Templũ dĩ. filiꝰ di
Et contremuit t̾ra. Terra peccatores.
Fumꝰ. cõpunctio penitentiũ. Carbones.
succensi st̃ ab eo: corda hominũ inflam¬
mata ab sp̃u sc̃o. Inclinauit cȩlos. quia
ipsos de quib dictũ est. celi enarrant
głam dĩ. de aduentu suo nuntios misit.
& descendit formã serui suscipiendo.
Cherubim scientiȩ plenitudo. Pennas
sagutȩ eugłiste. fulgura miracula sc̃oꝵ.
fundamenta t̃rȩ fides ȩccłiȩ manifesta:
Misit de cęlo & assumpsit me. idest filiũ
suũ pat̾ misit. & assũpsit ȩccłiam suam.
Lab̾auit me de inimico meo potentissimo.

Expanded text:
m populum de orbis universitate collegit. « Deus qui accinxit me virtute. » illabitur, ubi pulcherrimis allusionibus virtus ejus potestasque describitur. « Vivit Dominus, et benedictus Deus meus. » Quarto, iterum Ecclesiconcessa munera Christi laudantur. « Et exaudiet de templo sancto suo. » Templum Dei, Filius Dei. « Et contremuit terra. » Terra peccato. « F« Fumus, » compunctio poenitentium. « Carbones succensi sunt ab eo. » Corda hominum inflammata a Spiritu sancto. « Inclinavit coelos. » Quia ipsos, de quibus dictum est: « Coeli enarrant gloriam Dei , » de ad ventu suo nuntios misit, et descendit, formam servi suscipiendo. « Cherubim, » scientiae plenitudo. « Penna» Sagittae, evangelistae. « Fulgura, » miracula sanctorum. « Fundamenta terrae, » fides Ecclesiae manifestata. « Misit de coelo et assumpsit me. » Id est, Filium suum Pater misit, et assumpsit Ecclesiam suam. « Liberavit me de inimico meo potentissimo,
Abbreviated transcription (Latin):
stinos bellũ significant xp̃i. qd̾ omni
tẽpore istiꝰ uitȩ in menbris suis contra
ꝑfidos qͦsq istiꝰ scłi. & cont̃ spuales ne¬
quitias incessant᷑ ait. Licet enĩ fastus
mundanꝰ uł ꝓteruitas malignoꝵ spũ¬
hoc est rege xp̃o imꝑante ac p̃lia seruoꝵ
suoꝵ disponente cadit. & om̃s aduersarii
uincunt᷑. ꝓsternunt᷑. atq ad nichilũ re¬

Expanded text:
i, quod omni tempore istius vitae in membris suis contra perfidos quosque istius saeculi, et contra spiritales nequitias incessanter agitur? Licet enim fastus mundanus, vel protervitas malignorhoc est, rege Christo imperante, ac praelia servorum suorum disponente, cedit, et omnes adversarii vincuntur, prosternuntur atq
Abbreviated transcription (Latin):
omniũ inimicoꝵ suoꝵ de manu saul
& ait: dñs petra mea. & cȩtera:
Querit᷑ cur septimꝰ decimꝰ psalmꝰ tantũmͦ
in libro regũ repiatur conscriptꝰ. Non
immerito psalmꝰ iste in regnoꝵ libris solꝰ
inuenit᷑. qͥa regnũ illud significat ubi ad-¬
uersariũ nullũ habebimꝰ. Et hoc ẽ qd̃ in
p̾titulatione psalmi huiꝰ scribit᷑. in die
qͣ eripuit eũ dñs de manu õium inimicoꝵ
suoꝵ & de manu saul: & ait dñs petramea

Expanded text:
Saul. Et ait: Dominus petra mea, » etc. Quaeritur cur solus septimus decimus psalmus tantummodo in libro Regum reperiatur conscriptus? Nec immerito psalmus iste in Regnorum libris solus invenitur, quia regnum illud significat, ubi adversarium nullum habebimus. Et hoc est, quod in praetitulatione psalmi hujus scribitur: « In die qua eripuit eum Dominus de manu omnium inimicorum suorum, et de manu Saul. » « Et ait
Abbreviated transcription (Latin):
am̃. Nccant᷑ gͦ gabaonitȩ. cũ stuaim
rectȩ conuersationis & restauratio po¬
nitentiȩ post lapsũ ab incautis pher¬
ticos seu ꝑ malignos sp̃s subtrahitu.
Gabuon enĩ. collis meroris intepretatur
Et bene gabaonite int̾fecti dicunt᷑ cum
desidiosi quiq pꝰ ꝑpetrata scelera uani
spe securitatis a diabolo deludunt᷑. qui
donec stillaret aqua suꝑ eos de celo. & ñ
dimisit aues lacerare eos ꝑ diẽ. neq bestid
ꝑ noctẽ. cũ pia sollicitudo scoꝵ talib suc¬
currens rigore ieiunii atq instantię
precũ incũbit. donec miscł̾iam d̃i impe¬
tret suꝑ eos de cȩlo. cõpescens uidelicet
prauos homines necñ & malignos sp̃s
prauiꝰ suggestionib eoꝵ uitã ulterꝰ comũ¬

Expanded text:
. Necantur ergo Gabaonitae, cum studium rectae conversationis, et restauratio poenitentiae, post lapsum ab incautis per haereticos seu per malignos spiritus subtrahitur. Gabaon enim collis moeroris interpretatur. Et bene Gabaonitae interfecti dicuntur, cum desidiosi quique post perpetrata scelera, vana spe securitatis a diabolo deluduntur, qui donec stillaret aqua super eos de coelo, et non dimisit aves lacerare eos per diem, neque bestias per noctem, cum pia sollicitudo sanctorum talibus succurrens rigore jejunii atque instantiae precum incumbit, donec misericordiam Dei impetret super eos de coelo: compescens videlicet pravos homines, necnon et malignos spiritus, pravis suggestionibus eorum vitam ulteriu
Abbreviated transcription (Latin):
regnũ di. Nam psalmꝰ hicum tantũ ñ
potest conuenire ꝑsonȩ. sed quattuor di¬
uisionib subiacebit. Nam pͥmo ordine
ꝑiculis diuina pietas lib̾are dignata est
Circundedert̾ me gemitꝰ mortis. Scd̃o eccła
loquit᷑. quȩ ante aduentũ dñi innumeraᷤᷤ
ꝑtulit calamitates. posteaq misertꝰ ei

Expanded text:
r meum. » Psalmus hic uni tantum non potest convenire personae, sed quatuor divisionibus subjacebit. Nam primo ordine periculis divina pietas liberare dignata est. « Circumdederunt me gemitus mortis. » Secundo Ecclesia loquitur, quae ante adventum Domini innumeras pertulit calami
Abbreviated transcription (Latin):
ait. terciũ qͦ fuit bellũ ingog cont᷑ phi¬
listeos. in qͦ ꝑcussit adeodatus filiꝰ saltus
polimitariꝰ bethlehemites goliathgethxei
¶Multi gͥ requirt̃ qͥs fuerit iste adeodatꝰ
silis saltus polimitariꝰ bethlebemites.
hebreꝰ sepe dict ita exponit Adeodatus
inqͥt ipse ẽ dauid: Iecirco dicit᷑adeodatꝰ
quia a đo dectꝰ ẽ in regnũ Fili saltus d
de saltu ubi oues pascebat eaductus est
Polimitariꝰ ũ qͥa de genere beseleelms¬
ciuitate extitit. Nam nocimi & rud
aͥpit ubertatis ex quib dauid ortus est
auierse sunt in bethlehẽ. Et qͥa causa
pinis futh boor nota ẽ iccireo idemlocꝰ
domꝰ panis uocatꝰ est. Unde gog in qͦ fuit
hellui ut idem hebreꝰ tnstulit lacꝰ inter¬
prtat᷑. iccirco qͥa sicut in lacũ leonũ qͥ
mittit᷑ & p̃ceps labit᷑. ita dauid semet¬
psũ cont᷑ goliath fortit̾᷑ ad pugnandũ
opposuit. Quẽ etiã sensũ uidelicet qd̾
udodatus dauid intelligit᷑. sequentia

Expanded text:
rtium quoque bellum fuit in Gob contra Philisthaeos, in quo percussit Adeodatus filius saltus polymitarius Bethlehemites Goliath Gethaeum. » Multi igitur requirunt quis fuerit iste Adeodatus, filius saltus, polymitarius, Bethlehemites. Sed Hebraeus saepe dictus ita exponit. Adeodatus, inquit, ipse est David. Idcirco dicitur Adeodatus, quia a Deo est electus in regnum. Filius saltus, quia de saltu ubi oves pascebat, est eductus. Polymitarius: quia de genere Beseleelcivitate exstitit. Nam Noemi et Ruth tempore ubertatis, ex quibus David ortus est, reversae sunt in Bethlehem. Et quia causa panis Ruth Booz nota est: idcirco idem locus domus panis vocatus est. Unde Gob in quo fuit bellum, ut idem Hebraeus transtulit, lacus interpretatur: idcirco quia sicut in lacum leonum quis nutritur et praeceps labitur, ita David semetipsum contra Goliath fortiter ad pugnandum opposuit. Quem etiam sensum videlicet quod ab eo datus David intelligitur, sequentia
Abbreviated transcription (Latin):
ad gladiũ latent᷑ mittens eiꝰ uiscera
esfudit. nͥ hoc qd̾ patent᷑ dat᷑ intelligi:
Ocxtera namq mentũ tenere est. qͣsi ex
benignitate blandiri. Sed sinistrã ad
gladiũ mittit. qͥ latent᷑ ex malicia ꝑcu¬
tit. Sic ioab qͦ blande & benigne locutꝰ
est. sed ex malicia in dolo occidit.
Et exclamauit mulier sapiens de ciui¬
tate. ad ioab dicens: sermo in qͥt dicebat᷑
inuet̾i ꝓuerbio qͥ int̾rogant int̾rogent
mabela. & sic ꝑficiebant. Nonne ego
sũ quȩ respondeo ueritatẽ in isrł. & tu
queris subuertere ciuitatẽ: & reliqua.

Expanded text:
ladium latenter mittens, ejus viscera effudit, nisi hoc quod patenter datur intelligi? Dextera namque mentum tenere est, quasi ex benignitate blandiri. Sed sinistram ad gladium mittit, qui latenter ex malitia percutit. Sic Joab quoque blande et benigne locutus est, sed ex malitia in dolo occidit. « Et exclamavit mulier sapiens de civitate ad Joab, dicens: Sermo, inquit, dicebatur in veteri proverbio: Qui interrogant, interrogent Abela, et sic proficiebant. Nonne ego sum quae respondebo veritatem Israel, et tu quaeris subvertere civitatem? et reliqua.
Abbreviated transcription (Latin):
Si hunc dimittis. ñ es amicꝰ cesaris. Absalon
qͦ post interitũ in foueã grandẽ missꝰ est.
cũ iniquus qͥsq post obitũ carnis in lacum
inferni mergit᷑. Suꝑ qũe aceruus lapidũ
congerit᷑. cũ duricia m̃tissuȩ illi exꝓbrat᷑
Dauid extinctũ quidẽ absalon plorauit. cũ¬

Expanded text:
« Si hunc dimittis, non es amicus C« Si hunc dimittis, non es amicus Cquoque post interitum in foveam grandem missus est cum iniquus quisque post obitum carnis in lacum inferni mergitur. Super quem acervus lapidum congeritur: cum duritia mentis suae illi exprobratur. David exstinctum quidem
Abbreviated transcription (Latin):
iudei stulticiȩ carnalis sensui incũbentes.
ꝓpt̾ suꝑsticiositatẽ pharisaicã legẽ corrũ¬
pentes. ꝑ ipsã quã ad correctionem uitȩ
ꝑceperant mortis occasionẽ habuerant.
Unde & saluator in eugłio dixit ad eos. no¬
lite arbitrari qd̾ ego accusaturus sim uos
ap̃ patrẽ meũ. moyses enĩ in quẽ uos con¬
fiditis ille uos accusat. Loab uͦ in corabsa¬
lon tres lanceas infigit. cũ antiquus hostiꝰ
supbiam. auariciã. & inuidiã seu ꝑfidiam
in cor iudaici ppłi immisit. quȩ illis maxi
me ꝑditionis causa erant. Suꝑbi fuerunt.
qͥm contẽptum di idola fabricauerunt
Cupidi fuert̃. qͥ res transitorias uirtutũ de¬
liciis p̃ponebant. Perfidi uͦ & inuidi fuert̃
qͥ ñ solũ dictis legis & ꝓpħarum repugna¬
bant. s etiã ipsiꝰ saluatoris p̾sentiã sper¬
nebant. Et beneficiis eiꝰ ingrati extiterant.
cũ in passione sua blasphema uoce ad pila¬
tũ dicebant: ñ habemꝰ rege̾ nisi cesarẽ. Et.

Expanded text:
bentes, propter superstitiositatem Pharisaicam legem corrumpentes, per ipsam, quam ad correctionem vitae acceperant, mortis occasionem habuerunt? Unde et Salvator in Evangelio dixit ad eos: « Nolite arbitrari quod ego accusaturus sim vos apud Patrem meum. Moyses enim, in quem vos confiditis, ille vos accusat . » Joab ergo in cor Absalom tres lanceas infigit, cum antiquus hostis superbiam, avaritiam et invidiam seu perfidiam in cor Judaici populi immisit, qume perditionis causa erant. Superbi fuerunt, qui in contemptu Dei idola fabricaverunt. Cupidi fuerunt, qui res transitorias virtutum deliciis praeponebant: perfidi vero et invidi, qui non solum dictis legis et prophetarum repugnabant, sed etiam ipsius Salvatoris praesentiam spernebant, et beneficiis ejus ingrati exstiterant. Hinc in passione sua blasphema voce ad Pilatum dicebant: « Non habemus regem, nisi Caesarem ; » et:
Abbreviated transcription (Latin):
auid diuidere conatꝰ est. figurã gestauit
hetticoꝵ qͥ plebẽ di scindere uolentes in
ipsa sua praua intentione priꝰ damnati
abȩccsia moriunt᷑. ꝗͣ hoc qđ ceꝑant ĩplere
possint. De qua pleniꝰ dicemꝰ in posterũ:
ixit itaq ioab ad amasa. ALUI.¬
Salue mi fr̾. Et tenuit manu dextera
mentũ amasȩ qͣsi osculans eũ. Porro ama¬
si ñ obseruauit gladiũ qũe habebat io-¬
ab. Qui ꝑcussit eũ in latere. & effudit

Expanded text:
David dividere conatus est, figuram gestavit haereticorum, qui plebem Dei scindere volentes, in ipsa sua prava intentione prius damnati ab Ecclesia, moriuntur, quam hoc quod coeperant, implere possint. De quo plenius dicemus in posterum. « ixit itaque Ioab ad Amasa salve mi frater et tenuit manu dextra mentum Amasae quasi osculans eum porro Amasa non observavit gladium quem habebat Ioab qui percussit eum in latere et effudit
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ faciẽ om̃is t̾re. & mult᷑i plures erant
quos saltꝰ consũpserat de ppło ꝗͣ hi quos
uorauerat gladius in bello.
altꝰ hic qͥ plures consũpsisse dicit᷑ quã
gla diꝰ uorasse. bestias ferocissimas quȩ in
saltu erant hebrei autumant. a quib plu¬
res consũpti quã gladio uorati fuerint.
ccidit aut̃ ut occurreret absalon ser¬
uis dauid sedens mulo. & cȩtera:
Ibsalon mulo cui insederat ꝑtranseunte.
in eodẽ ligno damnati st̃. atq eodẽ ppło

Expanded text:
super faciem omnis terrae, et multo plures erant quos saltus consumpserat de populo, quam hi quos voraverat gladius in bello. » Saltus hic qui plures consumpsisse dicitur quam gladius vorasse: bestias ferocissimas, quae in saltu erant, Hebraei autumant, a quibus plures consumpti quam gladio vorati fuerunt. « Accidit autem ut occurreret Absalom servis David, sedens mulo, » etc. Absalom mulo cui insederat pertranseunte, in eodem ligno damnati sunt, atque eumdem po
Abbreviated transcription (Latin):
uinhel de ladabar. & berzellai galadi-¬
as de sogelim oꝑtulert̃ ei stratoria &
tipecia &cȩt̾ã. Castra ubi dauid uenit
hebraicc manaim legunt᷑. sicut supra
mnuimꝰ hoc est locꝰ ubi obuii fuerunt
Ncobangłi dĩ. sicut in genesi legitur.
brmibi scriptũ est: Uocauit iacob no¬
men loci manam idest castra: Sobinãq
qui uenit ibi cũ munerib ad dauid.
filiꝰ fuit naas regis. cũ qͦ pugnauit saul.
lysc etiã & naas fecit miscđiam cũ dauid
qnͣdo fugiebat a facie saul.Quo mor¬
tuo dixit dauid. Faciam miscđiam cũ
anon. sicut fecit pat̾ eiꝰ naas mecum.
Int̾empto uͦ a dauid anon qui eun de¬
caluandis seruis suis iniuriã fecerat.
constitutꝰ ẽ ab eodẽ dauid in loco frĩs sui
iste sobi qͥ ad dauid legit᷑ cũ cęt̾is uenisse.
& stratoria & tapecia & uasa fictilia &¬

Expanded text:
ai Galaadites de Rogelim, obtulerunt ei stratoria et tapetia, » etc. Castra ubi venit David Hebraice Manaim leguntur, sicut supra innuimus, hic est locus ubi obvii fuerunt Jacob angeli Dei, sicut in Genesi legitur. Unde scriptum est: « Vocavit Jacob nomen loci Manaim , » id est castra. Sobi namque quievit ibi cum muneribus, ad David, filius fuit Naas regis, cum quo pugnavit Saul. Ipse etiam Naas fecit misericordiam cum David, quando fugit a facie Saul: quo mortuo dixit David: Faciam misericordiam cum Anon, sicut fecit pater ejus Naas mecum. Interempto vero a David Anon, qui ei in decalvandis servis suis injuriam fecerat, constitutus est ab eodem David in loco fratris iste Sobi, qui ad David legitur cum caeteris venisse, et stratoria, et tapetia, et vasa fictilia
Abbreviated transcription (Latin):
do resonans edisserit decerp̾imꝰ. Achito¬
phel gͥ qui recedens a dauid ad absalon
tñsmigrauerat. hereticos sig̾cat. qͥ rece¬
dentes a tramite ueritatis se sociant ho¬
sti antiquo. & subsequunt᷑ errorem.
Interp̃tatur aut̃ fr̃ m̃s cadens. gỹloniteᷤᷤ
uͦ transmigratꝰ. Cont᷑ qͦs ꝓpħa increpais¬
dicit: in dño confido quomͦ dicitis ani¬
mȩ meȩ. tnͣsmnigra in montẽ sicut passer :¬
& reliqͣ. Et merito tales laqueo doli atq
maliciȩ suȩ uitã ꝓpriam finiunt. qͥ alienã
prauis ꝑsuasionib corrumpere satagunt.
sicut ipse achitophel in ꝓpria domosuspen¬
dio interiit. qͥ in aliena uite dauid insidi¬
atus est. Unde scriptũ est: qui fodit foueã
incidet in illã: &. in insidiis suis capient᷑

Expanded text:
do resonans edisserit, decerpsimus. Achitodo resonans edisserit, decerpsimus. Achitophel igitur qui, recedens a David, ad Absalom transmigraverat, haereticos significat qui, recedentes a tramite veritatis, se sociant hosti antiquo, et subsequuntur errorem: interpretatur autem frater meus cadens: Gilonites vero transmigratio. Contcit: « In Domino confido, quomodo dicitis animae meae: Transmigra in montem, sicut passer , etc. » Et merito tales laqueo doli atque malitiae suae vitam propriam finiunt, qui alienam pravis suasionibus corrumpere satagebant, sicut Achitophel in propria domo suspendio interiit, qui in aliena, vitae David insidiatus est. Unde scriptum est: « Qui fodit foveam, incidit in eam . » Et: « In insidiis suis capientur
Abbreviated transcription (Latin):
accipi potest ppłs iudaicus. qͥ eũ tradidit.
Absalon autẽ sicut ante iã dictũ est intel¬
ligit᷑ patris pax. Qđ mirũ uidet᷑ in hysto¬
qͥ patrẽ bello ẽ ꝑsecutꝰ. S qͥ diligent᷑ allego¬
riã intendunt. inspiciunt absalon eẽ ierłm.
deserens. in gentib ꝑ fidẽ secessit. Alii
tanꝗͣ bonũ: cũ eiꝰ cogitationes ñ ignora¬
ret. Quẽ suo adhibuit conuiuio. in quo
corporis & sanguinis sui figurã discipłis
cõmendauit & tradidit. Qđ deniq in
ipsa traditione. & osculũ accepit. bene
intelligit᷑ pacẽ xp̃c exhibuisse traditori
suo. quãuis ille tã sceleratȩ cogitationis
int̾no bello uastaret᷑. Et ido absalon pa¬
tris pax dicit᷑. qͥa pat̾ habuit pacẽ ꝙͣ ille
nͨ habuit. Hanc enĩ posteriorẽ sententiã
nͨ cõmendando ꝓtulimꝰ s de dictis beati
augustini ex titulo uidelicet t̾cii psalmi.
in quib tanꝗͣ clarissima tuba disputan¬

Expanded text:
accipi potest populus Judaicus, qui eum taccipi potest populus Judaicus, qui eum tAbsalom autem, sicut quidam interpretatur, intelligitur patris pax. Quod mirum videtur in histo patrem bello est persecutus. Sed qui diligenter allegoriam intendunt, inspiciunt Absalom esse Hierusalem: deserens, in gentibus per fidem secessit. Alii tanquam bonum, cum ejus cogitationes non ignoraret. Cum adhibuit convivium, in quo corporis et sanguinis sui figuram, discipulis commendavit et tradidit: quod denique in ipsa traditione et osculum accepit. Bene intelligitur pacem Christum exhibuisse traditori suo, quamvis ille sceleratae cogitationis interno bello vastaretur. Et ideo Absalom patris pax dicitur, quia pater habuit pacem quam ille non habuit. Hanc enim posteriorem sententiam non commentando protulimus, sed de dictis beati Augustini ex titulo videlicet tertii psalmi in quibus tanquam clarissima tuba disputan
Abbreviated transcription (Latin):
onathan autẽ & achimaas stabant iuxta
fontẽ rogel: Abiit ancilla & nuntiauit
eis & illi ꝓfecti st̃. Hȩc ancilla qͣsi lauan¬
di gr̃a cũ pannis ad fontẽ rogel ierat. ut
penitꝰ res ñ deprehenderet᷑. Puerautẽ qui
rem indicat absalon. filiꝰ eidem ancillȩ par¬
uulꝰ dicit᷑ fuisse. Priꝰ enĩ paula tĩhystoriã
continuando hic tangere decreuimꝰ. ut
post modũ qͥd mystice c̾tineant indagan¬
do propalemus.XXIII¬
ed qͥa de absalon hystoria pret̾gredit᷑.
scd̾m allegoriã considerare libet quid
illud significet qđ parricida filiꝰ patrem
insequit᷑. Primo pat̾ eiꝰ declinans fugit
ante faciẽ eiꝰ securꝰ de uictoria. qͥa sciebat
impiũ pire. quẽ etiã fleuit magno luctu
& deplorauit exitũ parricidȩ. Scribitur
enĩ dauid fugisse a facie bellantis aduersũ
se filii. Et alibi scriptũ est de ppło isrł dño
dicente. filios nutriui & exaltaui. ipsi aut̾
spreuerunt me. Filiꝰ gͦ eiꝰ impiꝰ tropice

Expanded text:
thas autem et Achimaas stabant juxta fontem Rogel. Abiit ancilla et nuntiavit eis, et illi profecti sunt. » Haec ancilla quasi lavandi gratia cum pannis ad fontem Rogel ierat, ut penitus res non deprehenderetur: puer autem qui rem indicat Absalom, filius ejusdem ancillae parvulus dicitur fuisse. Prius enim paulatim historiam continuando hic tangere decrevimus, ut postmodum quid mystice continuat, indagando propalemus. Sed quia de Absalom historia praetergreditur, secundum allegoriam considerare libet, quid illud significet, quod parricida filius patrem insequitur. Primo, pater ejus declinans fugit ante faciem ejus, securus de victoria: quia sciebat impium perire, quem etiam flevit magno luctu, et deflevit exitum parricidae. Scribitur enim fugisse David a facie bellantis adversum se filii. Et alibi scriptum est de populo Hierusalem, Domino dicente: « Filios enutrivi et exaltavi, ipsi autem spreverunt me . » Filius ergo ejus impius tropice
Abbreviated transcription (Latin):
ruina extitit illiꝰ qui dignatus ẽ dicere.
narrabo nom̃ tuũ frĩb meis. qͥ & disposi¬
ta domo sua post ea suspendio interiit.
Hoc & iudaᷤ in eugłio similit̾ ut achitofel
fecisse legit᷑. Hic sequit᷑ qualit̃ iona¬
thas & achimaas ad explorandũ consi-¬
liũ absalon. & dauid renuntiandũ dere-¬
in domũ cuiꝰ uiri in baurim qͥ habebt
puteũ in uestibulo suo. & descendenir¬

Expanded text:
ruina exstitit illius qui dignatus est dicere: ruina exstitit illius qui dignatus est dicere: « Narrabo nomen tuum fratribus meis . » Qui et disposita domo sua, postea suspendio interiit. Hoc et Judas in Evangelio similiter, ut Achitophel fecisse legitur. Hinc sequitur qualiter Jonathas et Achimaas ad explorandum consilium Absalom, et David renuntiandum, derein « domum cujusdam viri in Bahurim, qui habebat puteu
Abbreviated transcription (Latin):
ñ uerent᷑. dũ apostata angłs qͦsdã qͥuident᷑
regere & custodire ppłm dĩ tanꝗͣ concubi¬
nȩ̃ domũ dauid. heretica prauitate sedu¬
cendo decipit ꝑ eos. Ad qͣsͣ tam̃ ultͣ dauid
ñ ingredit᷑. s in custodia positis alim̃ta
p̾bet. ipseq inuiduitate uiuenteᷤ. clausȩ
uł decepti ab hereticis a uia ueritatis ab¬
errantes denuo ad eã redire dissimulant.
ñ st̃ digni cohabitatione. xp̃i. s clausi idi
seꝑati ert & a consortio eiꝰ alieni. S clemen̾¬
it beneficiis suis pastũ talib in hoc mun¬
do p̾bere. ut ꝑ collata beneficia occasionẽ
tribuat conuertendi.
irit gͥ achitofel adabsalon. Eligam micht
duo decĩ milia uiroꝵ. & consurgens ꝑse¬
quar dauid hac nocte. Achitofel qui
aduers dauid pessimũ dedit consiliũ.
iudȩ ꝓditoris gestauit ꝑsonã. qui iudeiᷤ
aduers xp̃m dedit consiliũ ꝓditionis.
Achitofel qͥpe int̾pretat᷑ ruina fr̃is. Qd̾
ipsi uidȩ ꝓditori ꝓculdubio congruit. qͥ

Expanded text:
ta Angelus quosdam qui videntur regere et custodire populum Dei, tanquam concubinas domum David, haeretica pravitate seducendo, decipit per eos. Ad quas tamen David ultra non ingreditur, sed in custodia positis alimenta praebet; ipsaeque in viduitate viventes, clausae um decepti ab haereticis a via veritatis oberrantes, denuo ad eam redire dissimulant, non sunt digni cohabitatione Christi, sed clausi, id est separati et a consortio ejus alieni, permanentit beneficiis suis pastum talibus in hoc mundo praebere, ut per collata beneficia occasionem tribuat convertendi. « Dixit igitur Achitophel ad Absalom: Eligam mihi duodecim millia virorum, et consurgens persequar David hac nocte. » Achitophel, qui adversus David pessimum dedit consilium, Judae proditoris gestavit personam, qui Judaeis adversus Christum dedit consilium proditionis. Achitophel quippe interpretatur ruina fratris, quod ipsi Judae proditori procul dubio congruit: qui
Abbreviated transcription (Latin):
fugientes in domũ cuiꝰdam uiri m biu¬
rum qͥ locꝰ int̾pretat᷑ electꝰ siue iuuenis.
cũ adolescentiȩ tẽpora in memoriam
reducunt. Descendunt in puteũ qͥ crat
in uestibulo. cũ patientiȩ se humilit᷑
subiciunt. quȩ cunctis necessaria qst in
cũ eccłia precũ assiduitate delicta ul¬
uentutis & ignorantiȩ filioꝵ suoꝵ ab¬
scondere certat. Quasi siccans q̃ psinis.
cũ carnis lasciuiã ꝑcontinentiȩ rigor¬
restringit. Sic ceres latet tnsgressionl¬

Expanded text:
entes in domo cujusdam viri in Bahurim qui locus interpretatur electus, sive juvenis , cum adolescentiae tempora in memoriam reducunt. Descendunt in puteum, qui erant in vestibulo, » cum poenitentiae se humiliter subjiciunt, quae cunctis necessaria est in cum Ecclesia precum assiduitate delicta juventutis et ignorantiae suorum filiorum abscondere certat. « Quasi siccans ptisanas, » cum carnis lasciviam per continentiae rigorem stringit. « Et sic res latet, » transgression
Abbreviated transcription (Latin):
& reducã uniuersũ ppłm quomͦ amnes
reuerti solent: Scilicet sic̃ reuerti so¬
lent hi qͥ amisso in p̾lio rege reuertun¬
tur. sic uniuersꝰ ppłs isrł reuertet᷑ ad te.
Et cũ ceciderit unꝰ qͥlibet in pͥncipio.
audiet qͥcũq audierit & dicet. facta
est plaga in ppło qͥ sequebat᷑ absalon.
fortissimꝰ ꝙͦ cuiꝰ cor est qͣsi leonis

Expanded text:
et reducam universum populum quomodo omnes et reducam universum populum quomodo omnes reverti solent. » Scilicet, sicut reverti solent hi qui amisso in praelio rege revertuntur, sic universus populus Israel revertetur ad te « et cum ceciderit unus quilibet in principio audiet quicumque audierit et dicet facta est plaga in populo qui sequebatur Absalom et fortissimus quoque cuius cor est quasi leonis