comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uersus ẽ heresburgũ. Vxorẽ suã dõnã fastradanã reginã una cũ filiis
& filiab suis ad se uenire iussit. ibi tota hieme residens. pascha excellentis
& post ꝑsem& ipsũ it̃ ꝑ egit. saxones qͥ rebelles fuert̃ dep̃dauit. castra eoꝵ¬
cepit. & loca eoꝵ minuta int̾uenit. uiasq mundauit. Et dũ tẽpus congruũ
uenissoc. synodũ pupplicũ tenuit ad pader bronnã. & inde it̃ ꝑ agens. uias
a ꝑtas nemini contradicente ꝑtotã saxoniã quocũq uoluit. & tunc ĩ bar cdingaui
uenit. ibiq mittens post uuidochindũ & albionẽ. utrosq ad se condux̃. & firmaũ
ut non se subtraherent nisi ĩ frantiã ad eũ ꝑuenissent. Petentib uero eis ut obsides
missũ suũ a maluuinũ. Quos cũ recepissent. illos secũ deducentes coniunxert̃
se ad attiniacũ uillã ad dõnũ regẽ harolũ & ibi baptitati sunt supͣ nominati

Expanded text:
s est Eresburgum; uxorem suam domnam Fastradanem reginam una cum filiis et filiabus suis ad se venire iussit. Ibi tota hieme residens et ibi pascha iam faet per semetipsum iter peregit; Saxones, qui rebelles fuerunt, depraedavit et castra cepit et loca eorum munita intervenit et vias mundavit, ut dvenisset, sinodum publicum tenuit ad Paderbrunnen. Et inde iter peragens, vias apertas, nemini contradicente, per totam Saxoniam quocumque voluit. Et tunc in Bardengawi venit, ibique mittens post Widochindum et Abbionem, et utrosque ad se conduxit, et firmavit, ut non se subtrahissent, nisi in Franciam ad eum pervenissent: petentibus illis, ut credentiamissum suum Amalwinum; qui cum recipissent obsides illos secum deducentes, coniunxerunt se ad Attiniacum villa ad domnum regem Carlum. Et ibi baptizati sunt supranominati
Abbreviated transcription (Latin):
cuius uocabulũ .ẽ. ad arnah in loco qͥ dicit᷑ lihesi. Ibi pugna ĩ cepta & bere
finita. auxiliante dnõ franci uictores extitert̃. & multitudo saxonum
ibi occisi sunt. fugientesq cũ magna contumelia reuersi sunt saxoniam
similiter. & in mutatus est numerus annorũ dnĩ. in.dcc lxxuIIIi.
unc dõnus karolus rex it ꝑ agens partib niustriȩ. ꝑuenit usq inuilla
qͣ dicit᷑ cõpendio. Et tunc iterũ reuertendo partib austriȩ. obtulitse
hildebrandus dux spolitanꝰ cũ multis munerib ĩ p̃sentiã supͣdicti regis.
ĩ uilla qͥ uocat᷑ uuirriniacũ. fuitq synodus ĩ uilla nuncupante duria.

Expanded text:
cuius vocabulum est Adarna, in loco qui dicitur Lihesi . Ibi pugna incepta et valde bene finita, auxiliante Domino Franci victores extiterunt; et multitudo Saxonum ibi occisi sunt, et fugientes cum magno contumelio reversi sunt Saxoniam DCCLXXIX. Tunc domnus Carolus rex iter peragens partibus Niustriae, et pervenit usque in villa quae dicitur Conpendio; et tunc iterum revertendo partibus Austriae, obtulit se Hildebrandus dux Spolitmus cum multa munera in praesenciam supradicti magni regis, in villa qui vocatur Vircinia
Abbreviated transcription (Latin):
& consiliũ fecert̃ cũ supͣ nominato dõno harolo rege : partib beneuentanis
causas firmandi adueniss& . qđ ita factũ est. Et dũ capuã ueniss& rex¬
a regysus dux reliqđ beneuentũ ciuitatẽ . & ĩ salernũ sereclusit. Et timo¬
re ꝑterritꝰ. non fuit ausus ꝑsem& ipsũ faciẽ dõni regis haroli uidere
sed mittens missos & abos filios suos ꝓferens. id est rumoldũ quẽ dõnꝰ haroł
secũ habebat. & grimaldũ quẽ p̃dictus a regrsus secũ retinebat. & offereas
multa munera & alios obsides. ut petitionẽ eiꝰ rex annuer&. Tunc dõnus
nonꝰ terra deleret᷑ illa & epis copia ł monasteria non desertarentus.
Elegit nãq xii. obsides & tertiũ decimũ filiũ supͣdicti ducis nomine grim aldũ.

Expanded text:
et consilium fecerunt cum supranominato domno Carolo rege, ut partibus Beneventanis et consilium fecerunt cum supranominato domno Carolo rege, ut partibus Beneventanis causas firmando advenisset; quod ita factum est. Et dum Capuam venisset, Harichisus dux reliquid Beneventum civitatem, et in Salernum se reclusit: et timore perterritus non fuit auxus per semetipsum faciem domni regis Caroli videre. Sed mittens missos, et ambos filios suos proferens, id est Rumaldum quem domnus Carolus rex secum habebat, et Grimoaldum quem supradictus Areghis secum habebat: et offerens multa munera et alios obsides, ut petitionem eius obtemperasset. Tunc domnus non terra deleretur illa, et episcopia vel monasteria non desertarentur, elegit duodecim obsides, et tertium decimum, filium supradicti ducis nomine Grimoaldum.
Abbreviated transcription (Latin):
unc donus haroł rex misit exercitũ suũ partib brittanniȩ una cũ misso suo
audulfo sine scalco. & ibi multos brittones conqͥsiert̃ unacũ castellis & firmi¬
tates eorũ. locis. palustrib seu in casis. & sicut supͣ iã diximꝰ inmultis firmita¬
tib brittonũ p̃ualuert̃ franci & cũ uictoria dnõ uolente reuersi sunt. & capi¬
disponendi & cũ missis imꝑatoris placitũ abendi deconuenientiis eorũ. Quod¬
& immutatus est numerus annorum dnĩ .in .dcc lxxxuII.
git᷑ dõnus haro ł rex ĩ supͣdicto itinere it̃ ꝑ agens romã uenit. & ualde hono¬
rͦifice adõno a postolico adriano receptus est. & aliquot dies ibi moratꝰ est
cũ dõno apostolico. & arigis dux brneuentanꝰ misit romoldũ filium suum
cũ magnis munerib: postulare de aduentu iã dicti dõni regis. ut in bene¬
uento non ĩ troiss&. Et omẽs uoluntates p̃fati dõni regis ad implere cupi¬
ebat. sed hoc apostolicus minime credebat neq optimates francorum¬

Expanded text:
unc domnus Carolus rex misit exercitum suum partibus Brittaniae una cum misso suo Audulfo sinescalco, et ibi multos Brittones conquesierunt una cum castellis et firmitates eorum locis palustribus, seu et in caesis. Et sicut supra diximus, in multis firmitatibus Brittonum praevaluerunt Franci, et cum victoria, Domino volente. reversi sunt. Et capidisponendi, et cum missis imperatoris placitum habendi de conventioniis eorum; quodEt inmutavit ser numerus annorum in DCCLXXXVII. Tunc domnus Carolus rex supradicto itinere iter peragens. Romam venit, et valde honorifice ante domno apostolico Adriano receptus est: et aliquod dies ibi moratus est cum domno apostolico. Et Harichis, dux Beneventanus, misit Romaldcum magnis muneribus, postolare de adventu iamdicti domni regis, ut in Benevento non introisset, et omnes voluntates praefati domni regis adimplere cupiebat. Sed hoc minime apostolicus credebat neque o
Abbreviated transcription (Latin):
Igit᷑ lc aroł rex it̃ ꝑ agens rhenũ transit adlippiã & ingressus ẽ. saxoniã
circuiendo & uastando usq ꝑuenit adhucului. ibiq consilio inito eo quod
nimiũ ĩ undationes aquarũ fuissent. ut ꝑtoringiã de orientali parte in
troir& suꝑ ost falaos. filiũq suũ dõnũ harolũ dimitter& cũ una scara
contrauuest falaos. Qđ & ita factũ est. Dõ nus rex haroł ꝑrex̃ ꝑtoringiã¬

Expanded text:
 Carolus rex iter peragens Renum transiit ad Lippiaham et ingressus est Saxoniam circuiendo et vastando, usque quod pervenit ad Huculvi. Ibi consilio inito, eo quod nimium inundatio nes aquarum fuissent, ut per Toringiam de orientale troisset super Ostfalaos, et filium suum domnum Carolum dimisisset una cum scara contra Westfalaos: quod et ita factum est. Domnus rex Carolus perrexi
Abbreviated transcription (Latin):
apostolici supͣ dicti. hi sunt formonsus & damasus epĩ. ad tassilonẽ ducȩ̃
una cũ missis dõni regis haroli. hi sunt ricolfus diacon & hebor has d
magister pincernarũ ad cõmonendũ & contestandũ . ut reminis ces&
priscorũ sacram̃torũ suorũ & ut non alit̃ facer& nisi sicut iure¬
iurando iã dudũ ꝓmiserat ad partẽ dõni pippini regis & dõni haroli

Expanded text:
ab apostolico supradicto, hii sunt Formonsus et Damasus episcopi, ad Tassilonem ducem ab apostolico supradicto, hii sunt Formonsus et Damasus episcopi, ad Tassilonem ducem una cum missismagister pincernarum, ad commonendum et contestandum, ut reminisceret priscorum sacramentorum suorum, ut non aliter faceret, nisi sicut iureiurando iam dudum promiserat ad partem domni Pippini regis et domni Caroli
Abbreviated transcription (Latin):
castrũ ꝑuenit . & inde ad locũ ubi lippia consurgit. ibiq sy nodũ tenuit.
& multi denort leudi baptie ati sunt ĩ loco qͥ dicit᷑ orhaim ultra obacrũ¬
fluuiũ. & ꝑuenit usq ad supͣ dictũ fluuiũ ubi ora confluit ĩ albia ibiq
ĩ francia. Iunc sup̃to consilio ut it̃ ꝑ ager& orationis causa ĩ partibus
romȩ unacũ uxore sua dõna hildegar de regina. celebraũ natalẽ dnĩ
inpapia ciuitate . & inmutaũ se numerus annorũ dnĩ . in .dcc. lxxxi
upͣdictũ uero it̃ ꝑ agens celebraũ pascha ĩ roma & ibi baptizatus est
asup̾dicto pontifice. hi sunt dõnus pippinꝰ & donus hludouicus reges.¬
ippinꝰ in italiã rex & hludo uicꝰ subrogat᷑ rex ĩ aqͥtaniã. Et in de reuer¬
tendo dono ł arolo rege mediolanis ciuitate ꝑuenit. ibiq. baptizata .ẽ.
filia eĩ dõnõ Gisola ab archi epõ nomine thoma. qͥ & ipse eã a sacrobaptis mo
manib suscepit. & ab inde .ẽ. reuersus infrantiã . Iunc missi sunt duo missi

Expanded text:
venit, et inde ad locum ubi Lippa consurgit, et ibi synodum tenuit. multi de Nortfluvio. Et pervenit usque ad supradictum fluvium, ubi Ora confluit in Albia, ibi in Francia. Tunc sumpto consilio, ut iter peragens orationis causae partibus Romae, una cum uxore sua umerus annorum in 781. DCCLXXI. Et supradictum iter peragens celebravit pascha in Roma. Et ibi baptizatus est a supradicto pontifice, hi sunt domnus Pippinus et domnus Hludowicus regesx in Italiam, et domnus Hludowicus rex in Aquitaniam. Et inde revertente domno Carolo rege, Mediolanis civitate pervenit, et ibi baptizata est filia eius domna Gisola ab archiepiscopo nomine Thoma, qui et ipse eam a sacro baptismate manibus suscepit. Et ab inde reversus est in Franciam. Et tunc missi sunt duo missi
Abbreviated transcription (Latin):
minorẽ stragẽ exeis fecit. & p̃dã ultra conqͥsiuit suꝑ uuest falaos & obsi¬
des dedert̃ sicut & illi alii saxones. Ergo obsidib receptis & p̃clamulta
auxiliante dño infrantiã. Dehinc audiens qđ rotgaudus langobardus
fraudar& fidẽ suã & omĩa sacram̃ta rũ pens uoluit italiã rebellare
unc illis ipartib cũ aliquib francis haro ł rex it̃ ꝑagens. celebrauit

Expanded text:
minorem stragem ex eis fecit et praedam multam conquisivit super Westfalaos; et obsiminorem stragem ex eis fecit et praedam multam conquisivit super Westfalaos; et obsides dederunt sicut et illi alii Saxones. Et tunc obsidibus receptis et praeda multa auxiliante Domino, in Franciam. Tunc audiens, quod Hrodgaudus Langobardus fraudavit fidem suam, et omnia sacramenta rumpens, et voluit Italiam rebellare, tunc illis in partibus cum aliquibus F
Abbreviated transcription (Latin):
p̃parant saxones bellũ uolentes ripã supͣ dicti amnis defendere. auxiliante
dño & francis decertantib fugientib saxonib: franci ambas ripas obtinu¬
sũpsit secũ quos uoluit & ꝑrexit usq. obacrũ fluuiũ ibi omes austreleudi
saxone. suenientes cũ mansione & dedert̃ obsides iuxta qđ placuit regi¬
& iurauert̃ se fideles esse supdicto regi. Inde reuertens rex uenerunt
angariu in pago qͥ dicit᷑ buchi una cũ brunone Treliqͥs optimatib: eorũ.
& dedert̃ ibi obsides sicut austrasii. Et inde reuertente prefato rege.
i uenit aliã partẽ de suo exercitu suꝑ fluuiũ uuiserã continentes ripam
quã iussi fuerant. Saxones enĩ cũ ipsis pugnã fecerant i loco qͥ dicit᷑ lidbah.
& franci dõ uolente uictoruã habuert̃ & plures exipsis saxonib: occiderurs.
Noc audiente dõno harolo rege.:iterũ suꝑ saxones cũ exercitu ipruens non

Expanded text:
occurrerunt ei Saxones volentes ripam supradicti fluminis defendere: auxiliante occurrerunt ei Saxones volentes ripam supradicti fluminis defendere: auxiliante Domino et Francis decertantibus fugati sunt Saxones, Franci ambas ripas obtinusumpsit secum, quos voluit, perrexit usque Obaccrum fluvium. Ibi omnes Austreleudi Saxones venientes cum Hassione et dederunt obsides, iuxta quod placuit, eege, venerunt Angrarii in pago qui dicitur Bucki una cum Brunone et reliquis optimatibus eorum, et dederunt ibi obsides sicut Austrasii. Et inde revertente praefato rege, invenit aliam partem de suo exercitu super fluvium Wisora, continentes ripam quam iussi fuerant. Saxones cum ipsis pugnam fecerunt in loco, qui dicitur Lidbach, et Franci Deo volente victoriam habuerunt, et plures ex ipsis Saxones occiderunt. Hoc audiente domno Carolo rege, iterum super Saxones cum exercitu irruens et non
Abbreviated transcription (Latin):
euertens ergo Rarolus rex aroma. iterũ ad papiã ꝑuenit. & ipsã auitatẽ
cepit cũ desiderio rege. & uxore. & filia. ł cũ omi thesauro eis palatii
biq uenientes omẽs langobardi decunctis ciuntatib: italie sub dideruns
se in dominio gloriosi regis caroli & francoꝵ Pldalgisus uero filius regis¬
desiderii fuga lapsus mare ĩtroiuit & constantinopoli ꝑrexit. Iunc rex
hcarolus ipsaitalia sibi sub iugata & ordinata custodia francoꝵ impapiac
ciuitate dimittens cũ uxore & reliquis francis dõ adiuuante cũ magiio
triupho francia reuersus est. Etdũ ꝑ uenissor in locũ qͥ dicit᷑ ingel haim
nittens quattuor scaras ĩ saxoniã. Atilli tres. pugnas cũ saxonib ĩ ierunt.¬
i. c&c auxiliante dõ uictores extitert̃. Quarta uero scara non habuit pugnam
sed cũ p̃da magna inlesi iterũ reuersi sur ad ꝓpria & celebrauit gloriosus
reaedificauit. Suꝑ uuiserã fluuiũ uenit ĩ loco qͥ dicit᷑ brunis berg. & ibi

Expanded text:
evertente domno Carolo rege a Roma, iterum ad Papiam pervenit, ipsam civitatem cepit, et Desiderium regem cum uxore et filia, vel cum omni thesauro eius palatii. Ibique venientes omnes Langobardi de cunctis civitatibus Italiae, subdiderunt egimini gloriosi regis Caroli. Adalgisus vero filius Desiderii floriosus domnus Carolus rex, ipsa Italia subiugata et ordinata, custodia Francorum in Papia civitate dimittens, cum uxore et reliquis Francis Deo adiuvante cum magno triumpho Franciam reversus est. Et dum pervenisset ad locum qui dicitur Ingilinhaim , mittens quatuor scaras in Saxoniam, tres pugnam cum Saxonibus inierunt, et auxiliante Domino victores extiterunt; quarta vero scara non habuit pugnam, sed cum praeda magna inlesi iterum reversi sunt ad propria. Et celebravit praefatus reaedificavit. Super Wisaram fluvium venit in loco, qui dicitur Brunisbergh, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
seu firmitates subito ĩtroiuit. Iunc saxones omẽs ꝑterriti. ad locũ ubi
lippia consurgit uenientes exomĩ parte. reddider t̃ patriã ꝑnuadimoniũ
saxones una cũ uxorib & ĩ fantib innumerabilis multitudo baptizati st̃.
& obsides quantos iã supͣdict᷑ rex ab eis quȩsiũ dedert̃. Perfectis ergo supͣ¬
dictis castellis & dispositis ꝑ francos scaras. residentes & ipsas custodientes.
reuersus ẽ. haroł rex ĩ frantiã & celebraũ natalẽ dnĩ in haristallio. & pascha

Expanded text:
seu firmitates subito introivit. Et Saxones perterriti, omnes ad locum ubi seu firmitates subito introivit. Et Saxones perterriti, omnes ad locum ubi Lippia consurgit venientes ex omni parte, et reddiderunt patriam per wadium Saxones una cum uxoribus et infantibus innumerabilis multitudo baptizati sunt, et obsides, quantos iamdictus domnus rex eis quaesivit, dederunt, et perfecta supradicta castella et disposita per Francos scaras residentes et ipsa custodientes, reversus est domnus rex in Franciam, et caelebravit natalem Domini in Harist
Abbreviated transcription (Latin):
inuicẽ int̾ficiebant. Qui enĩ retro ꝓpt̃̾ pauorẽ aliquã respicie barit.
talii diuersis ictib int̃ se sunt ꝑpessi. & diuina ultione iudicati. Quantũ¬
enĩ tunc suꝑ eos dĩ uirt̾ ꝓpt̃ salutẽ xp̃i anoꝵ operata .ẽ. nullus narrare
ual&. At tam̃ quantũ illi plus pauore ꝑ territi fueraN. tanto magis xp̃i¬
ani confortatiomĩ potentẽ dm̃ laudauert̃. qͥ dignatꝰ est suã manifestare
nihil p̃ualuert̃. & in defugã arripientes saxones. ꝑsecuti sũt eos franci
int̃ficientes illos usq ad flum̃ lippiã castro saluato cũ uictoria reuersi st̃¬
Ettũ ꝑueniss& dõnus haro łrex uuormatiã. omẽs istas causas audiens.
coniunx̾ frnodũ ad eandẽ ciuitatẽ & ibi placitũ puplicũ tenens. consilio
facto cũ dĩ adiutorio sub celeritate & nimia festinatione saxonũ casas.

Expanded text:
invicem interficiebant. Qui enim retro propter pavorem aliquem respiciebant, invicem interficiebant. Qui enim retro propter pavorem aliquem respiciebant, alii diversis ictibus inter se sunt perpessi et divina ultione iudicati. Et quantum super eos Dei virtus propter salutem christianorum operata est, nullus narrare potest; attamen quantum illi plus pavore perterriti fuerunt, tanto magis christiani confortati omnipotentem Deum laudaverunt, qui dignatus est suam manifestare  Et inde fugam arripientes Saxones, persecuti sunt eos Franci, interficientes illos usque ad flumen Lippiam, castro salvato; et cum victoria reversi servenisset domnus Carolus rex Wormatiam, et omnes istas causas audiens, coniunxit sinodum ad eandem civitatem: et ibi placitum publicum tenens, et consilio facto, cum Dei adiutorio sub celeritate et nimia festinatione Saxonum caesas
Abbreviated transcription (Latin):
eos qͥ infra ipsũ castrũ eustodes erant in ludere ñ potuissent. sicut alios iã¬
seduxerant. cȩpert̃ pugnas & machinas p̃parare. qualit̾ ꝑ uirtutẽ illã¬
potuissent capere. Sed dõ uolente petrarias quas parauert̃ plus illis
clap̃nũ fecert̃. quã illis qͥ in fra castrũ residebant. Cũ enĩ uidissent qđ¬
eis non ꝓficer&. p̃parauert̃ &iã clydas ad debellandũ ꝑuirtutẽ ipsum
castellũ. sed dĩ uirt̾ sicut iustũ est suꝑauit illoꝵ uirtutẽ. Quadã ergodie
cũ bellũ p̃parassent aduersũ xpĩanos qͥ ĩ ipso castro residebant. apparuit
manifeste gloria dĩ supͣ domũ eccłȩ quȩ erat infra ipsũ castrũ uidentibus
multis. tã a foris quã &iã & deintus. Ex qͥb multi manent usq adhuc.
& dicunt uidisse se instar duoꝵ scutorũ colore rubeo flãmantes. & agi
statĩ confusi sunt & magnotimore ꝑ territi cepert̃ fugere ad castra. &
om̃is multitudo eoꝵ in pauore concussi fugã arripientes. alii ab aliis se

Expanded text:
eos, qui infra ipsum castrum custodes erant, inludere non potuissent, sicut uerant, coeperunt pugnas et machinas praeparare, qualiter per virtutem potuissent illud capere, et Deo volente, petrarias quas praeparaverunt plus illis damnum fecerunt, quam illis qui infra castrum residebant. Cum enim ipsum castellum. Sed Dei virtus, sicut iustum est, superavit illorum virtutem, et quadam die cum bellum praeparassent adversus christianos qui in ipso castro residebant, apparuit manifeste gloria Dei supra domum ecclesiae quae est infra ipsum castrum, videntibus illis tam aforis, quam etiam et deintus, ex quibus multi manent usque adhuc; et dicunt vidisse instar duorum scutorum colore rubeo flammantes et agitstatim confusi sunt, et magno timore perterriti, coeperunt fugere ad castra, et omnis multitudo eorum in pavore concussi fugam arrepti, alii ab aliis se
Abbreviated transcription (Latin):
unc dõnus karo ł rex synodũ pupplicũ habuit ad padar brunna pͥmauice.
nicȩ confugiũ fecit una cũ sociis suis. & iã & ad eundẽ placitũ uenerunt
sarraceni departib hispaniȩ. Hisunt ibi nalarabi & filius deiurefi.
qͥ & latinȩ ioseph nominat᷑. similit̾̃ & gener eĩ. ibiq. multitud saxonũ bap¬
tizatisunt. Et scđm morẽ illorũ omnẽ ingenuitatẽ & alodẽ manibus¬
dulgtũ fecert̃. si ãplius immutassent secundũ malã consuetudinẽ eorũ.
nisi conseruassent in omĩb xpĩanitatẽ ł fidelitatẽ supͣ dicti haroli regis.

Expanded text:
rolus rex synodum publicum habuit ad Paderbrunnen prima vice. niae confugium fecit una cum sociis suis. Etiam ad eundem placitum venerunt Sarraceni de partibus Hispaniae, hi sunt Ibin al Arabi et filius Deiuzefi, qui et latine Ioseph nominatur, similiter et gener eius. Ibique multitudo Saxonum baptizati sunt et secundum morem illorum omnedulgtum fecerunt, si amplius inmutassent secundum malam consuetudinem eorum, nisi conservarent in omnibus christianitatem, vel fidelitatem supradicti
Abbreviated transcription (Latin):
dicit᷑ ingelhaim. & in mutauit se numerꝰ anpoꝵ dnĩ. indcc lxxxuiii.
ehinc pussimꝰ rex haroł congregaũ sẏnodũ iã dictã uillam ingelhaim. ibiq
ueniens tassilo ꝑ iussionẽ dõni regis sicut & ceteri eiꝰ uassalli. & ceper̃ fideli¬
ores baioarioꝵ dicere qđ tassilo fidẽ suã saluã non haber&. sed fraudolens
apparer& postquã filiũ suũ dedit cũ aliis obsidib & post sacram̃ta. suadente
uxore sua liudb̃ganȩ. Quod & tassilo denegare non potuit. & confessus est
se ad auaros transmisisse uassos supͣdicti regis ut ad se cohortando uenisent.¬
& se suꝑ uita regis consiliasse. & qđ homines suos iuber& quando iurare debe¬
rent. ut alit̃ inm̃te retinerenT & sub dolo iurarent. & confessus ẽ. se &iã dixiss¬

Expanded text:
merus annorum in DCCLXXXVIII. Tunc domnus rex Carolus congregans sinodum ad iamdictam villam Ingilenhaim, ibique veniens Tassilo ex iussione domni regis. sicut et caeteri eius vassi, et coeperunt fideles Baioarii dicere, quod Tassilo fidem suam salvam non haberet, nisi postea fraudolens apparuit, postquam filium suum dedit cum aliis obsidibus et sacramenta, suadente uxore sua Liutbergane. Quod et Tassilo denegare non potuit, sed confessus est postea ad Avaros transmisisse, vassos supradicti domno rege ad se adortasse, et in vitam eorum consiliasse: et hominis suos, quando iurabant, iubebat, ut aliter in mente retinerent et sub dolo iurarent: et quid magis
Abbreviated transcription (Latin):
ñ nulli aruinis deinceps ex tracti
sunt mos tui pauci debilitati reꝑ¬
tis uiri. Uerũ tam̃ nec illa cõssa¬
tas. quȩ uiro huic ab ipso ut itadicã
angelo dnĩ sunt effata. Nã ueni¬
ens omnẽ domũ suã in colomem
repperit. tantũ funera ꝓpinquoꝵ
quȩ in aluis domib: effecta fueran
lam̃ tabat. Pro texitq. eũ in me¬
dio iniquoꝵ dexterir dnĩ cũ clomo
sua. saluat̾q ÷ apericulis mostis
acuelut memorat̾ loth quondã
insodomis

Expanded text:
nonnulli a ruinis deinceps extracti nonnulli a ruinis deinceps extracti sunt mortui, pauci debilitate reperti sunt vivi. Verumtamen nec illa cassata sunt, quae viro huic ab ipso, ut ita dicam, angelo Domini sunt effata. Nam veniens, omnem domum suam incolomem repperit, tantum funera propinquorum, quae in aliis domibus effecta fuerant, lamentabat, protexitque eum in medium iniquorum dextera Domini cum domo sua, salvatusque est a periculis mortis ac velut memoratus Loth quondam in Sodomis
Abbreviated transcription (Latin):
senes cũ infantib. uiri cũ mulie¬
rib. atq. ut̃q. sexus interiit.
đ ille cernens. tã deꝑsona uiri
quã desonitu ruine habes effect̾
ruit int̃rã & fact̃ .ẽ. uelut mortu¬
us. Eleuansq iterũ uir ille manũ
cũ sudario quasi suꝑ aliã medi&atẽ
urbis. adpͣhensus . ẽ. aduob socus
qͥ cũ eorant. atq obseeratꝰ t̾ribili¬
b sacram̃tis ut indulger& medi¬
&ati urbis neruer&. mitigat᷑q
afurore sustinuit manĩĩ suã. atq.
eleuans hominẽ qͥ corruerat int̃¬
rã. ait. Uache aeldomũ tuã n&ci¬
meas. fili enĩ tui cũ uxore & uñ
clomotiia saluisin. nec quicquã
exenperiit. Custoautt renĩte ora¬
tio assidua. & elrmosin: quas coti¬
clir exerees in pauperes. Chare
dicens. discesser̃ ab oculis riꝰ. re
ei apparuer̃ ultra. Ille autẽ re¬
gressus inurbẽ. repperit urbis
medi&atẽ dirutã atq sub uersã
cũ hominib pecorib q.. ex quib

Expanded text:
senes cum infantibus, viri cum muliesenes cum infantibus, viri cum mulieribus, atque uterque sexus interiit. Quod ille cernens, tam de persona viri, quam de sonitu ruinae hebes effectus, ruit in terram et factus est velut mortuus. Elevansque iterum vir ille manum cum sudario, quasi super aliam medietatem urbis, apprehensus est a duobus sociis qui cum eo erant, atque obsecratus terribilibus sacramentis, ut indulgeret medietati urbis, ne rueret, mitigatoque furore sustinuit manum suam, atque elevans hominem 518 qui corruerat in terram, ait: Vade ad domum tuam, ne timeas! Filii enim tui cum uxore et omni domo tua salvi sunt, nec quisquam ex eis periit; costodivit enim te oratio assidua et elymosinae, quas cotidiae exercis in pauperes'. Et haec dicens, discesserunt ab oculis eius nec ei apparuerunt ultra. Ille autem regressus in urbe, repperit urbis medietatem dirutam atque subversam cum hominibus pecoribusque, ex quibus
Abbreviated transcription (Latin):
tis acciper&. quinob ut p̃fatisu¬
mus superius hȩc retulit. Ho¬
moerat in anthi ochia ualebeuot
ine lymosinis. coniugẽ ac liberos
habens. necũ quã ei in omniuita
sua dres prȩ teriit post quã quid
ꝓpriũ habere corpit. qđ sine
paupere epulũ prȩlibas s&
Hic una elre cũ circuiss& urbẽ
usq ad uesperũ & repperire ñ
potuis s& egenũ cũ quo eibũ ca
pere poss& egressus foras potã
cũ nox in ruer&. repperit uirũ¬
inueste alba cũ duob: aliis stantẽ.
ait. Et forsitan peregrinꝰ est do¬
mmĩs. dignetur accechere. addo¬
mũ seruisui & sũpto epulo qͥesci¬
te instratu. mane autẽ ꝓficiscimi¬
ni uiã quã uolueritis. Cui ille qͥ
erart semior tenens sudariũ in ma¬
nu sua. ait. Non poteris o homo
dĩ cũ symeone ur̃o hanc urbẽ sal¬
uare. ne sub uerteret᷑. Et eleuans
manũ. excussit sudariũ qđ tene¬
bat suꝑ mnedi&atẽ urb. & statĩ¬
ibistructũ fuit. Ibiq oppres sun

Expanded text:
tis acciperet: qui nobis, ut praefati sutis acciperet: qui nobis, ut praefati sumus superius, haec retulit. Homo erat in Antiochia valde devotus in eleemosynis, conjugem ac liberos habens; nec unquam ei in omni vita sua dies praeteriit, postquam quiddam proprium habere coepit, quod sine paupere epulum praelibasset. Hic una die cum circumisset urbem usque ad vesperum, et reperire non potuisset egenum, cu egressus foris portam, cum nox inrueret, repperit virveste alba cum duobus aliis stantem, ait: 'Et forsitan peregrinus est dominus meus, dignetur accedere ad domum servi sui, et sumpto aepulo, quiescite in strato; mane autem proficiscimini viam, quam volueritis'. Cui ille, qui erat senior, tenens sudarium in manu sua, ait: 'Non poteras, o homo Dei, cum Simeone vestro hanc urbem salvare, ne subverteretur?' Et elevans manum, excussit sudarium quod tenebat super medietatem urbibi structum fuit; ibique oppressi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
dam ep̃s d&rans mariis pastib
ad turonicã urbẽ aduenit nomi¬
ne srmon. hic nobis euersionem
anthio cix urbis enuntiauit. asse¬
rens se clearmenia in ꝑsicla captiua¬
tũ fuisse. Rex enĩ ꝑsarũ inrup¬
to arminiorũ t̃mino. prȩda segit.
ecclesiasq igni succendit & hunc
saceedotẽ cũ populo suo ut diximꝰ
captiuũ abdux̃. Tunc &iã & la silicã¬
libro miraculorũ memini qui in
illa regione passi sunt. obpl&a ligni
congeriȩ pice tergoribq suellinis
inmixtis. sub positis arcdentibus
facib suecendere nisi sunt. Sed
nequaquã abigne apparatũ in¬
cendi conprehendit. Sicq uicden¬
tes magnalia dĩ. recesser̃ abea.
Audita autẽ quidã ep̃s istius me¬
morcti sacerdotis ab ductione.
direx̃ prȩciũ ꝑ homines suos ad
regẽ ꝑsarũ. Qđ ilbe suserptũ.
relaxauit a seruitutis uinculo
epm̃ istũ. Ex his ergo discechens¬
regionib: gallias . ũ. ad gres sus.
ut aliquied consolationis acheuo¬

Expanded text:
dam episcopus de transmarinis partibus dam episcopus de transmarinis partibus ad Turonicam urbem advenit, nomine Simon. Hic nobis eversionem Antiochiae urbis enuntiavit, asserens se de Armenia in Perside captivatum fuisse. Rex enim Persarum, irrupto Armeniorum termino, praedas egit ecclesiasque igni succendit, et hunc sacerdotem cum populo suo, ut diximus, captivum abduxit. Tunc etiam et basilicalibro Miraculorum memini, qui in illa regione passi sunt, obpleta ligni congeriae, pice tergoribusque suellinis inmixtis, subpositis ardentibus facibus, succendere nisi sunt; sed nequaquam ab igne apparatum incendii conpraehendit, sicque videntes magnalia Dei, recesserunt ab ea. Audita autem quidam episcopus istius memorati sacerdotes abductionem, direxit pretium per homines suos ad regem Persarum. Quod ille susceptum, relaxavit a servitutis vincolum episcopum istum. Ex his ergo disceregionibus, Gallias est aggressus, ut aliquid consolationis a devo
Abbreviated transcription (Latin):
Atille confusus. ait. Ad sententiã
dandã suꝑcul pabilẽ nememora¬
mini. nã egonoiume oberimen
umaiestatis reũ esse mostis. qui
sẽꝑ contra utilita tẽ huiꝰ regis
matrisq tiꝰ abii ac ꝑ meũ consiliũ
multa fuisse gesta eertamina qͥb
ñ nulla galliarũ loca depopulata st̃.
Hȩc epĩ audientes ae lamentantes
fratris obpbriũ. ob tenta uita ipsum
aborsine sact uotali leguistati¬
stir  burgi oant decluctus
Euo conora acusẽ. In cuĩ locũ
romulsis filius lupiducis iam
preslitru honore prȩdit̾. ep̃s
sulrogatus ẽ eprfanio abbatis of¬
fico qui bafilice scĩ remigii prȩ¬
erat remoro. Multa enĩ auri
argentiq in huĩ epĩ regestũ pon
dera sunt reꝑta. Que autẽ de
illa miuitatis militia erant
regałibes thes auris s̃ in lata.
quȩ autem d&ributis aut reli¬
qua ratione ecclesiȩ inuentȩ ft̃.
ibi relie ta.
nno igit᷑ .xu. childeberti gunt¬
chrãni autẽ xxixͦ. regũ. Qui¬

Expanded text:
At ille confusus ait: 'Ad sententiam At ille confusus ait: 'Ad sententiam dandam super culpabilem nemini. Nam ego novi me ob crimen majestatis reum esse mortis, qui semper contra utilitatem hujus regis, matrisque ejus egi: ac per meum consilium multa fuisse gesta certamina novi, quibus nonnulla Galliarum loca depopulata sunt. » Haec episcopi audientes, ac lamentantes fratris opprobrium, obtenta vita, ipsum ab ordine sacerdotali, lectis canoStrateburgum vocant, deductus, exilio condemnatus est. In cuius locum Romulfus, filius Lupi ducis, iam presbiterii honore praeditus, episcopus subrogatus est, Epifanio abbatis officio, qui basilicae sancti Remegii praeerat, remoto. Multa enim auri argentique in huius episcopi regestum dera sunt reperta. Quae autem de illa iniquitatis militia erant, regalibus thesauris sunt illata; quae vero de tributis, aut reliqua ratione Ecclesiae inventa sunt, ibi relicta.o sexto Childeberti, Guntchramni autem trigesimo regum, qui
Abbreviated transcription (Latin):
furrant chicentes. quia nob̃ relic¬
tis solus cũ eodẽ diutius collõcu¬
t̾es. De quib uerbis nihil intel¬
leximꝰ. nisi supͣ dicti exeidii pro¬
secutionẽ inposterum cognoscentes.
Hec conegante abba qui fuent
semꝑ in his consilorũ archanis
particeps. locũ horinẽq deno¬
minat. ubi & qui aurroi ios dixi¬
mꝰ d&uliss&. & qualit̃ de xcidio
regionis acregis gunt hchrã i. con¬
uentũ fuerat. ut ges tũest exo¬
chne chenariruit. Qua & ille con¬
uictꝰ. de inceps est confessus.
Hȩc audientes epĩ quieuocati fu¬
erunt & in tantis malis sacerdo¬
tẽ dni contuentes fuisse satelli¬
tẽ suspirantes dehis triluan
tẽporis spatiũ dep̃cant᷑. traetan¬
di silic& ut forsitan resipiserns
egidius ullũ modũ repperirꝑpos¬
sit ꝑ quẽ se ab his noxiis quȩ riobicie¬
bant᷑ excusare ualer&. Sechnlu¬
cescente die t̾tia. conuenientes
in eccbesiã. in t̾rogant epõ siali quiel
excusationis haber& edicer&

Expanded text:
fuerant, dicentes, quia: 'Nobis relicfuerant, dicentes, quia: 'Nobis relictis, solus cum eodem diutius collocutus est; de quibus verbis nihil intelleximus, nisi supradicti excidii prosecutionem in posterum cognuscentes'. Haec eo negante, abba, qui fuerat semper in his consiliorum archanis particeps, locum hominemque denominat, ubi et qui aureos, quos diximus, detulisset, et qualiter de excidio regionis ac regis Gunthchramni conventum fuerat, ut gestum est, ex ordine denarravit. Quae et ille convictus deinceps est confessus. Haec audientes episcopi, qui evocati fuerant, et in tantis malis sacerdotem Domini contuentes fuisse satellitem, suspirantes de his triduani temporis spatium deprecantur tractandi, scilicet ut forsitan resipiscens Egidius ullum modum repperire possit, per quem se ab his noxis, quae ei obiciebantur, excusare valeret. Sed inluciscente die tertia, convenientes in eclesia, interrogant episcopo, si aliquid excusationis haberet, ediceret.
Abbreviated transcription (Latin):
Sed nrgauit hoc rex cũ suo factũ
consilio dicens. quia tu cõmisisti
patruos meos. ut int̾ illos bellũ
ciuile consurger&. Unde factũ
est. ut cõ mot̾ exercit̾ bi turicas
urbẽ pagũq stampensim ł medio¬
lanensem castrũ ad tererent. atq
depopularent. In quobello multi
in t̾empti sunt. quorũ ut puto ani¬
mȩ er̃ dĩ iudicio d&uis manib re¬
quirendȩ. Hȩc ep̃s negare non
potuit. scripta enim ista in reges¬
tũ chilperici regis inunũ serini¬
orũ parit̃ sunt reꝑta. ac tunc
acleũ ꝑ uener̃. quando int̾empto
chilperico thesauri eiꝰ decabensi
pariaee urbis uilla ablati adeun¬
dẽ chelatis: cũq de huiꝰ cemodi cau¬
sis alt̾catio diutius traheret᷑. af¬
fuit abba epy fanns basilice sci
remigii dicens qđ duo milia aure¬
orum speciesq multas ꝓconser¬
uanla regis chilperici amicitia ac¬
crpiss&. Adstiter̃q &iã & lega¬
ti qui cũ eodẽ ad memoratũ regẽ

Expanded text:
sed negavit haec rex cum suo factum sed negavit haec rex cum suo factum consilio, dicens: Quid tu commisisti patruos meos, ut inter illos bellum civile consurgeret? Unde factum est ut commotus exercitus Biturigas urbem, pagumque Stampensem, vel Mediolanense castrum attererent atque depopularentur: in quo bello multi interempti sunt, quorum, ut puto, animae erunt Dei judicio de tuis manibus requirendae'. Haec episcopus negare non potuit. Scripta enim ista in regestum Chilperici regis in unum scriniorum pariter sunt reperta ac tunc ad eum pervenerunt, quando, interempto Chilperico, thesauri eius de Calensi Parisiacae urbis villa ablati ad eundem dilati sunt. Cumque de huiuscemodi causis altercatio diutius traheretur, adfuit et abba Epifanius basilicae sancti Remegii, dicens, quod duo milia aureorum speciesque multas pro conservanda regis Chilperici amicitia accepisset. Adsteteruntque etiam et legati, qui cum eodem ad memoratum regem
Abbreviated transcription (Latin):
subseripsisse. Conficta eiũ erat
manꝰ eius ihuius prȩceptionis scrip¬
ta. In hac igit᷑ causa. primũ ep̃s
fallax reꝑt̾.ẽ. Post hȩc epistolȩ
periis brunichildis tenebantur.
quȩ ad chilpericũ scripte fue¬
rant. Similit̃ & chilperici aclepm̃
delata .ẽ. in quib int̾reliqua ha¬
bebat᷑ infestũ. quia sira dixeuiꝰ¬
lib& rei incisa ñ fuerit. culmꝰ
qui t̃ris . ẽ. editꝰ ñ arescit. Vn¬
de prorsus manifestũ est icleo
hȩc scripta. ut superata bru¬
nichilde.filius eiꝰ obprimeret᷑.
Negauit se ep̃s hasepi stolas uel¬
misisse suo nomine ł suscepiser
are scripto chilperici. sed puer
eiꝰ familiaris affuit. qui hȩc no¬
tarũ titulis. ꝑthomos cartharũ
conp̃hensa tenebat. Unde non
lubiũ fuit resicdentib hȩc abro¬
pactiones quasi ex nomine chil¬
deberthi acchil perici regis. in
quib tenebat᷑ inses tũ. ut eiecto
gunth chrãno rege. hiduoreges
int̃se eiꝰ regnũ urbesq. diuideres

Expanded text:
subscripsisse. Conficta enim erat subscripsisse. Conficta enim erat manus eius in huius praeceptionis scripta. In hac igitur causa primum episcopus fallax repertus est. Post haec epistulae periis Brunichildis tenebantur, quae ad Chilpericum scriptae fuerant, similiter et Chilperici ad epdelatae, in quibus inter reliqua habebatur insertum: « Quia si radix cujuslibet rei incisa qui terris est editus, non ariscit'. Unde prorsus manifestum est, ideo haec scripta, ut, superata Brunichilde, filius eius obpremeretur. Negavit se epmisisse suo nomine, vel suscepisse a rescripto Chilperici. Sed puer ejus familiaris adfuit, qui haec notarum titulis per tomos chartarum comprehensa tenebat: unde non dubium fuit residentibus, haec ab epactiones quasi ex nomine Childeberti ac Chilperici regis, in quibus tenebatur insertum, ut ejecto Guntchramno rege, hi duo reges inter se ejus regnum urbesque dividerent:
Abbreviated transcription (Latin):
Ie inimicũ & sibi regionisq p¬
ditorẽ eĩ ꝓnuntians. ennodium
exducr adnegotiũ dirigit ꝓse¬
quendũ cuĩ ꝓpositio prima hȩc
fuit. Dic mihio episcope quid tibi
uisũ fuit ut relicto rege in cuiꝰ
urbe episcopat̾ onus fruebaris.
chil perici te regis amiticiis sub¬
deris. qui sẽꝑ inimicꝰ dominonrõ
regi fuisse ꝓbat̾. qui pitrẽ eius
int̾ fecit. matrẽ exilio condemp¬
nauit. regnũq ꝑuasit Ꝙinhis
urbib quas ut dixim̃ in iquo per¬
suasionis ordine suo clomino sub¬
iugauit. tu abeodẽ possessionũ
fiscaliũ prȩha meruisti. Alhȩc
ille respondit. Qđ furrĩ amicus
regis chilperici negare ñ potero.
ñ tam̃ contra utilitatẽ regis chil¬
deberthi haec amicitia pullulauit.
Villas uero quas memoras. ꝑ istius
regis carthas emerui. Tunc
proferens eascdẽ inpublico. ne¬
gat rex se hȩc largitũ fuisse.
Aequisit̃q. otto qui tunc referen¬
cdarius fuerat ciĩ ibi subscriptio me¬
ditata tenebant᷑ affuit. negat se

Expanded text:
rex inimicum eum sibi regionisque proditorem esse pronuntians, Ennodium ex duce ad negotium delegit prosequendum, cujus propositio prima hfuit: Dic mihi, o episcope, quid tibi visum fuit, ut relicto rege, in cujus urbe episcopatus honore fruebaris, Chilperici te regiis amicitiis subderes, qui semper inimicus domino nostro regi fuisse probatur, qui patrem ejus interfecit, matrem exsilio condemnavit, regnumque pervasit, et in his urbibus, quas, ut diximus, iniquo pervasionis ordine suo subjugavit, tu ab eodem possessionum fiscalium praedia meruisti? Ad haec ille respondit: Quod fuerim amicus regis Chilperici, negare non potero, non tamen contra utilitatem regis ChildVillas vero, quas memoras, per istius regis chartas emerui'. Tunc proferens easdem in publico, negat rex se haec largitum fuisse; requesitusque Otto, qui tunc refrendarius fuerat, cuius ibi subscriptio meditata tenebatur, adfuit, negat se
Abbreviated transcription (Latin):
pupplicani. p̃cedunt uos in regnodĩ¬
Hiuero non obtentã a quo p&cierant
domũ. leo chadiũ quendã . & primũ
galliarũ senatorẽ qui dȩstirpe
uetti epagati fuit. quẽ lugduno
passũ ꝓ xp̃i nomine superius memo¬
rauimus reppererunt. Cui cum
petitionẽ suã & fidẽ pariter in¬
timassent. ille respondit. Si enĩ
domus mea quã apud biturigã urbẽ
habro huic operi digna ess&: p̃stare
non abnuerẽ. Illi autẽ audientes.
pedib ri ꝓstrati. oblatis trecentis
aureis ꝓbenedictione. clemends
indulgens reliqua. Cũ ad huicess&
inerrore idolatriȩ implicitud
xpi anus factus. domu sũ fecit ȩccłam
Hece nunc ꝑecła apud bitur igas
urbẽ prima mro opere cõposita

Expanded text:
publicani praecedunt vos in regnopublicani praecedunt vos in regnoHi vero non obtenta a quo petierant domo, Leocadium quemdam primum Galliarum senatorem, qui de stirpe Vettii Epagati fuit, quem Lugduno passum pro Christi nomine superius memoravimus, repererunt. Cui cum petitionem suam, et fidem pariter intimassent, ille respondit: Si domus mea, quam apud Bituricam urbem habeo, huic operi digna esset, praestare non abnegarem. Illi autem audientes, pedibus ejus prostrati, oblatis trecentis aureis cum dindulgens reliqua, cum adhuc esset in errore idolatriae inplicitus, christianus factus, domum suam fecit aecclesiam. Haec est nunc ecclesia apud Bituricas urbem pr
Abbreviated transcription (Latin):
capitolio p̃cipitat᷑ uitã finiuit.
Catianus uero trophimus. stre¬
moniusq & paulus. atq in arci¬
alis. in sũma scĩtate uiuentes.
ad quisitos ꝑcclesiȩ populos. ac
fidẽ xpi ꝑ omĩbus dilatatã felicr
confessione migrarunt. Et sic
tã isti ꝑmar tyriũ. quã hi ꝑcon¬
fessionẽ relinquentes terras:
incelestib pariter sunt ẽ iuncti.
ehorũ uero discipulisxx
quidã bituricas ciuitatẽ ad gres¬
pulis nuntiauit. Ex his ergo pauci
quodã modo credentes. clerici
ordinati. ritũ psallendi suscipiund
& qualit̾ eccłamn struant. uel oñi¬
potenti dõ sollepnia ceare stude¬
ant imbuunt᷑. Sed illis parã ad huc
ȩdificandi facultatẽ habentius.
ciuis cuiusdã domũ dequa ȩcelesit
faciant expetuntur. Senatores
uero uel reliqͥ meliores loci. fanaticis
erant tunc cultib obligati. Qui
uero crediderant. ex pauperibus
erant. iuxta illud dñĩ quod iude is
ex ꝓbrat dicens. qͥa meretrices &

Expanded text:
Capitulio praecipitatus, vitam finivit. Capitulio praecipitatus, vitam finivit. Catianus vero, Trophimus Stremoneusque et Paulos atque Marcialis, in summa sanctitate viventes, adquisitus eclesiae populos ac fidem Christi per omnibus dilatatam, felice confessione migrarunt. Et sic tam isti per martyrium quam hii per confessionem relinquentes terras, in caelestibus pariter sunt coniuncti. De horum vero discipulis quidam Bituricas civitatem adgrespulis nuntiavit. Ex his ergo pauci quodadmodo cordinati, ritum psallendi suscipiunt: et qualiter ecclesiam construant, vel omnipotenti Deo solemnia celebrare debeant, imbuuntur. aedificandi facultatem habentibus, cives cuiusdam domum, de qua ecclesiam faciant, expetunt. Senatores vero vel reliqui meliores loci fanaticis erant tunc cultibus obligati; qui vero crediderant ex pauperibus erant, iuxta illud Domini quod Iudaeis exprobrat, dicens: Quia meretrices et
Abbreviated transcription (Latin):
denarrat. Nit enĩ. Sub decio
& grato consulib sicut fideli re¬
cordatione retinetur. primũ
ac sũmũ tolosana ciuitas sc̃m̃
saturninũ habere ceperat sater¬
dotẽ. Hiergo missi sunt : Tu romiciss
Catianus ep̃s lrelatensibus.
Tolosae saturninus ep̃s: Parisiacis
dyonisius ep̃s. Aruernis stre¬
monius ep̃s Lemouicinis. marci¬
sentẽ uitã gladio imminente finiuit
Saturninus uero iã securus de
mar tẏrio. dicit duob prbis suis.
Eee enĩ ego iã immolor. & tẽpus.
meȩ resolutionis instat. rogi
ut usq dũ debitũ finẽ impleam
a uobis penitus non relinquar.
Cũq cõp̃hensus ad capitoliũ ducȩ¬
retꝰ relictus ab his. solus attra¬
hitur. Igitus cũ se ab illis cerne
r& derelictũ. orasse fertꝰ. Dnẽ
ut nũ quã hȩc eccła dehis ciuib
mereatur habere pontificem
insẽpiternũ. Quod usq nunc
in ipsa ciuitate. ita euenisse cog¬
nouimus. Hic uero tauri furen¬
tis uestigiis alligatus. ac de

Expanded text:
denarrat. Ait enim: Sub Decio denarrat. Ait enim: Sub Decio et Grato consulibus, sicut fideli recordatione retinetur, primum ac summum Tolosana civitas sanctum Saturninum habere coeperat sacerdotem. Hi ergo missi sunt: Turonicis, Gatianus episcopus; Arelatensibus, Tolosae, Saturninus episcopus; Parisiacis, Dionysius episcopus; Arvernis, Stremonius episcopus; Lemovicinis, Martisentem vitam gladio imminente finivit; Saturninus vero, jam securus de martyrio, dicit duobus presbyteris suis: Ecce ego jam immolor, et tempus meae resolutionis instat. Rogo, ut usquedum debitum finem impleam, a vobis penitus non relinquar. Cumque comprehensus ad Capitolium duceretur, relictus ab his solus attrahitur. Igitur cum ret derelictum, orasse fertur: 'Domut numquam haec eclesia de his civibus mereatur habere ponteficem in sempiternum'. Quod usque nunc in ipsa civitate ita evenisse cognovimus. Hic vero tauri furentes vestigiis allegatus ac de
Abbreviated transcription (Latin):
in integro reddidit xpĩanam.
Ded ueniente ꝑsecutione. talia
ibidẽ diabolus bella ꝑtyrannũ
exercuit. & tanta ibi multitudo
xpĩ anorũ ob confessionẽ domi¬
nici nominis ẽ. iugulata ut per
plateas flumina currerent de
nomina colligere potuimus. dñs
enĩ eos in libro uitȩ conscripsit.
Beatũ hyreneũ diuersis in sua
Post hunc & quadraginta octo
mar tyres passi suntꝰ. ex quibus
primũ fuisse legimꝰ uettiũ epagatũ.
ub decio uero imperatore
multa bella aduersũ nomen xpĩ¬
anũ exoriuntur. & tanta strages
de credentib fuit. ut nec nune¬
rariqueant. Babyllas ep̃s anti¬
ochenus cũ trib: pariulis id est
aorban. prilidan. & epolon &
obdominici nominis confessiorẽ
ꝑ mastyriũ consũ matisunt.
Valentinianus & nouatianꝰ maxin
tunc hereticorũ principes. contra¬
fidẽ nram inimico impellente gra¬
santur. Huius tẽpore septẽ ur
epĩ ordinati ad p̃dicandũ ingal¬
lus missi sunt. sicut historia
passionis scĩ martyris satur nini

Expanded text:
itatem reddidit christianam. Sed veniente persecutione, talia ibidem diabulus bella per tyrannum exercuit, et tanta ibi multitudo christianorum ob confessione dominici nominis est iugulata, ut per plateas flumina currerent de nomina collegere potuimus, Dominus enim eos in libro vitae coBeatum Irenaeum diversis in sua Post hunc et quadraginta octo martyres passi sunt, ex quibus primum fuisse legimus Vettium Epagatum. XVIII. Sub Decio vero imperatore multa bella adversum nomen Christianum exoriuntur, et tanta strages de credentibrari quaeant. Babillas episcopus Anthiocinus cum tribus parvolis, id est Urban, Prilidan et Epolon, e Hyppolitus ob dominici nominis confessionem per martyrium consummati sunt. Valentinianus et Novatianus maxime tunc heretiquorum principes contrafidem nostram,inimico inpellente, crassantur. Huius tempore septem viri episcopi ordenati ad praedicandum in Galliis missi sunt, sicut hipassionis sancti martyris Saturnini
Abbreviated transcription (Latin):
AAduenientib autẽ ꝑsecutoribus eus
dixert̃. Ecce hic macliauus mortus
atq sepultus iac&. Quod illi audi¬
entes atq gaudentes. & super tumis
illũ bibentes. renutiauerunt frar
eũ mortuũ esse. Quod ille audie
regnum eiꝰ integrũ accepit. Et se

Expanded text:
Advenientibus autem persecutoribus eius, dixerunt: 'Ecce! hic Macliavus mortuos atque sepultus iacet'. Quod illi audientes atque gaudentes et super tumulum illum bibentes, renuntiaverunt fratri, eum mortuum esse. Quod ille audiens, regnum eius integrum accepit. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
trbantur ꝑ turonicũ transeuntes.
similit illis qui iã saeram̃ta dederant
faciebant. ita ut ipsae quoq. ecclesiat
incenderentur. & quȩ cũq inuenirt
potuissent griperent᷑. Quod sepius
actũ st dũ illi ad rege egre conuer¬
terentur. Sed cuõ ęxercitus ꝓpius
⁊curbẽ acceder÷ &iã pars iaxima
regionis denastata cerneret᷑. tunc
miser̃ nintios. fidelesse regi gunt¬
chrãno satentes: At illi inframuros
abhis cerner& coartatũ effracto
unũ de sacris mysteriis calicẽ aureũ.
& innũ misma redactũ. se populũq
redemit

Expanded text:
tebantur, per Toronicum transeuntes, tebantur, per Toronicum transeuntes, similiter illis qui iam sacramenta dederant faciebant, ita ut ipsae quoque aeclesiae incenderentur et quaecumque invenire potuissent diriperentur. Quod saepius actum est, dum illi ad regem egre converterentur. Sed cum exercitus propius ad urbem accederet et iam pars maxima regionis devastata cerneretur, tunc miserunt nuntios, fideles se rege Gunthchramno fatentes. At illi infra murus ab his cerneret coartatum, effracto unum de sacris ministeriis calicem aureum et in numisma redactum, se populumque redemit
Abbreviated transcription (Latin):
si expellebant᷑ ab his quoꝵ euertebant̃
labores. stati a suis ꝑculebantur
Nã in hac angustia qua erat. sepe cõme¬
morabat qđ res beati antestitis abstu¬
liss& iniuste. Deniq anno superiore
cõmotũ quendã leuẽ ecinib. ecclesia
actores fecit int̾pellare. Tunc post¬
posita iustitia. res quasolim ecclesia
possidebat. sub specie emptionis ab¬
straxit datã ipsius hominis partẽ
aureã baltei sui. Sed & alia multa
quȩ in posterũ explanabimus.
Io ictur decimo childeb̾ti
regis. rexgunt chrã nus cõmotis
gentib regni sui. magnũ iunx it
exercitũ. Sed pars maior cũ aure¬
lianensib atq biturigis pictauum
petut. excesserat de fide quã regi
ꝓmiserant. Miser̃q prius legationẽ
ut scirent utrũ susciperent᷑ abhis anñ
Sed ep̃s loci maroueus. dure suscepit
hos nuntios: At illi infra t̃minũ in¬
gressi. p̃das incendia atq homicidia
faciebant . Hiuero qui cũ p̃da reuer¬

Expanded text:
si expellebantur ab his quorum evertebant si expellebantur ab his quorum evertebant labores, statim a suis percellebantur. Nam in hac angustia qua erat, saepe commemorabat, quod res beati antistitis abstulisset injuste. Denique anno superiore commotum quemdam levem e civibus ecelesiae actores fecit interpellare. Tunc postposita justitia, res, quas olim ecclesia possidebat, sub specie emptionis abstraxit, data ipsi homini parte aurea baltei sui. Sed Al. haec etquem in posterum explanabimus. igitur decimo Childeberthi regis rex Gunthchramnus, commotis gentibus regni sui, magnum iuncxit exercitum. Sed pars maior cum Aurilianensibus adque Biturigis Pectavum petiit. Excesserant enim de fide, quam regi promiserant. Miseruntque prius legationem, ut scirent, utrum susceperentur ab his an non. Sed episcopus loci Maroveus dure suscepit hos nuntios. At illi infra terminum ingressi, praedas, incendia adque homicidia faciebant. Hii vero qui cum praeda rever