comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dñs concesserit obseruandũ. & in seruitio dñi
offerendũ suscipiat᷑. Cet̾a quȩ de his subiun¬
gunt̾ in suꝑiorib dicta sunt. Anima cũ obtu
ponit. sic̃ iacob descendisse in egiptũ cũ animabꝰ
septuaginta legit᷑. uł ideo animã dic̃ qr de
sp̃alib ẽ. loquuturꝰ. Spiritalis enĩ intelligentia
animi ñ corporis capacitate ꝑcipit᷑. Sacrificiũ
ẽ. qd̾ in pane & fructu terrę dño offerebatur.
Simila om̃i gnẽ panũ nobilior. Panis autẽ om̃¬
ẽ. cibo ualidior sapientiã diuinã significat.
qͥ alias auro qͥ omĩb metallis ẽ. p̃ciosiꝰ cõpa¬
rat᷑. quã isaias int̾ sp̃s sc̃ĩ dona pͥmã nomina¬
uit. Et dñs innumero beatitudinũ inferiorib
enumeratis in loco posuit ꝑfectionis dicens.
Beaci pacifici qm̃ filii dĩ uocabunt᷑. Maior enĩ
Sapientia ñ ẽ. quã meritis uirtutũ dĩ effici filiũ.

Expanded text:
Dominus concesserit observandum, et in servitio Domini Dominus concesserit observandum, et in servitio Domini offerendum suscipiatur. Caetera quae de his subjunguntur in superioribus dicta sunt. CAPUT mabus septuaginta loquitur; etc. Ideo animam dicit, quia de spiritualibus est locuturus. Spiritualis enim intelligentia animi non corporis capacitate percipitur. Sacrificium est quod in pane et in fructu terrae Domino offerebatur. Simila enim omni genere panum nobilior, panis autem omni cibo validior, sapientiam divinam signat, quae alias auro, quod omnibus metallis est pretiosius, comparatur; quam Isaias inter Spiritus sancti dona primam nominavit, et Dominus in numero beatitudinis, inferioribus enumeratis, in loco posuit perfectionis dicens: « Beati pacifici, quoniam filii Dei vocabuntur . » Major enim sapientia non est quam meritis virtutum Dei effic
Abbreviated transcription (Latin):
lũ. ut xp̃c lic& duunitate p̾mineat. nulliꝰ
fidelis estimatione abunitate eccłiȩ quȩ ẽ cor¬
pꝰ eiꝰ separet᷑. Aut̃ dũ mente celestib appro¬
rã ne feceritis in desideriis. tam̃ alias dicit.
Quis unꝗͣ carnẽ suã odio habuit Rupto uul¬
neris loco decurrit Sanguis. fuꝑ crepidinẽ.
uł basi altaris ut alia editio dic̃. Dũ tepe.¬
facta bona intentione uita om̃is uixta euan¬
głicã doctrinã conseeratur. Uesicula quȩ semꝑ
tumida uidetur. & pẽne leuitatis radices ꝓici¬
unt᷑ ꝓpt̾ attare. ad orientalẽ plagã ubi er¬
cõprimit᷑. ut sino malicie admietione obla¬
tio puritatis cõtem platiue ꝑficiat᷑. ne plũ
sapiamꝰ quã oport& et nequid indignũ his ad¬
iungere tẽptemꝰ. Agcella ẽ. pars in qua alȩ iuĩ¬
gunt᷑ corpori. Ascelle frangi ñ ferro atudi iu¬
bent᷑. ut in ipsa dĩ contẽplatione nchil ferro
doli & scismatis impetatur. aut inuestigetur.
Sed manu id ẽ. simplicitate intelligentię quã

Expanded text:
us, licet divinitate praemineat, nullius fidelis aestimatione ab unitate Ecclesiae, quae est corpus ejus, separetur. Aliter, dum in te coelestibus approram non feceritis in desideriis tantum , » alias dicitur: « Quis unquam carnem suam odio habuit ? » « Rupto vulneris loco decurrit sanguis super crepidinem, » vel « hasim altaris, » ut alia editio dicit, dum patefacta bona intentione, vita omnis juxta evangelicam doctrinam consecratur. Vesicula, quae semper tumida videtur, et pennae, lenitatis radices, projiciuntur propter altare ad orientalem plagam ubi cicomprimitur, ut sine malitiae admixtione oblatio puritatis contemplativae perficiatur, ne plus sapiamus quam oportet , et ne quid indignum his adjungere tentemus. Ascella est pars in qua alae junguntur corpori. Ascellae frangi non ferro dividi jubentur, ut in ipsa Dei contemplatione nihil ferro doli et schismatis impetatur, aut investigetur, sed manu, id est simplicitate intelligentiae quam
Abbreviated transcription (Latin):
striũ & infernoꝵ. & rł. Cuiꝰ crucis uirtꝰ quedã corda
dura ĩ mansuetudinis lenitatẽ edomaũ. quędã uͦ mollia
& infirma uircute stabilitatis erexit. ut utraq xp̃i
corporis sociar&. Inde siqͥd tractandũ sit simila sapi-¬
entie. & cũ uera caritate inqͥratur. De ferm̃to iã di-¬
ximꝰ. Diudit᷑ minutatĩ cũ singulȩ passionis eiꝰ speci¬
es digne recensent᷑. hoc ẽ. qͥd ualeat ꝓdicio. flagella¬
tio. Spinarũ impositio. colaphoꝵ irrisio. & cet̾a huiꝰ¬
modi. Saerificiũ de craticula de morte xpĩ ẽ. dispu-¬
tatio digna. Sic̃ enĩ subt̾ sartaginẽ ualidus ignis
accendit᷑ ut cib ex qͦquat᷑. sub craticulã autẽ
consumpti ignis carbones subiciuntur. ita etiã
uis passionis in cruce carnẽ xp̃i assauit. & his ꝑactiᷤᷤ
mors illã mom̃tanea suscepit: ut huiꝰ mortalis ui¬
tȩ eã exuer& qualitate. Unde cũ fuerit atsputan-¬
dũ simila oleo consꝑgat᷑. manib sacerdotis tradat᷑.

Expanded text:
rum , » et caetera. Cujus crucis virtus quaedam corda dura in lenitate mansuetudinis edomavit, quaedam vero mollia et infirma virtute stabilitatis erexit, ut utraque Christi corpori sociaret. Inde si quid tractandum sit, simila sapientiae et cum vera charitate inquiratur. De fermento jam diximus. Dividitur minutatim, cum singulae passionis ejus species dignae recensentur. Hoc est, quid valeat proditio, flagellatio, spinarum impositio, colaphorum irrisio, et caetera hujusmodi. Sacrificium de craticula, de morte Christi est disputatio digna; sicut enim subter sartaginem validus ignis accenditur ut cibus excoquatur, sub craticula autem consumptionis carbones subjiciuntur: ita etiam vis passionis cruce Christi carnem assavit, et his peractis mors eam momentanea suscepit ut hujus mortalis vitae eam exueret qualitate. Unde cum fuerit disputandum, simila oleo conspergatur, manibus sacerdotis tradatur,
Abbreviated transcription (Latin):
Igni qͦq sp̃s scĩ deb& emundari. & confirmari. Deb&
& cõfringi infarris modũ. idẽ. littere uelamine ad¬
aꝑto. ipsa disciplina statĩ in initio medullitꝰ inuesti¬
gari. ad similitudinẽ ꝑfecte sapientiȩ. St̃ enĩ que¬
dã quȩ omĩmodis int̾iorẽ ñ extiorẽ sensũ recipiat.¬

Expanded text:
iritus sanctus debet emundari, et confirmari debet: et confringi in farris morem, id est, litterae velamine adaperto, ipsa disciplina statim initio medullitus investigari ad similitudinem perfectae sapientiae. Sunt enim quaedam quae omnimodis interiorem, non exteriorem sensum, recipia
Abbreviated transcription (Latin):
monachoꝵ. laicoꝵ. Iec adipẽ. nec sanguinẽ omĩno
comedetis. Ilequis sibi tuuat. & sius desideriis ob¬
secuna&. Qd sanguis in peccorib. hoc anima in
hominib fac̃. Amma autẽ ipsa uita ẽ. & pͥncipa¬
lit᷑ uita ex ratione constat. Iotũ gͦ qd̃ in homine
ratio oꝑatur : ad dñi głiam ẽ. exbibendũ. Anima
eũ peccauerit &.c̾. Duo capła hic in pͥmis conectit.
de qͥb pleniꝰ hic in ꝓximo narrat. Ideo dic̃ auima
id ẽ. siue sacerdos. siue tota congregatio. Si sa
An nescis qd̾ patientia d̃i ad penitentiã te addu¬
ci: Qđ ideo peccare dicat᷑ cũ penitus sit sine
peccato. qr feriendis peccatis sepius ñ statĩ insi¬
stit. Peccator enĩ uidens se differri ꝑtinacius pec¬

Expanded text:
monachorum, laicorum. « Nec adipem, nec sanguinem omnino comedetis, » ne quis sibi vivat et suis desideriis obsecundet. Quod sanguis in pecoribus, hoc anima in hominibus facit. Anima autem ipsa vita est, et principaliter vita de ratione constat: totum autem quod in nomine rcum peccaverit, » etc. Duo capitula hic in primis convertit de quibus plenius in proximo narrat: ideo dicitur « anima, » id est sive sacerdos, sive tota congregatio. « Si sAn nescis quod patientia Dei ad poenitentiam te adducit? » Quod ideo peccare dicatur, cum penitus sit sine peccato, quia feriendis peccatis saepius non statim insistit. Peccator enim, videns se differri, pertinacius pec
Abbreviated transcription (Latin):
qr cibũ sustinebat. & ꝑ eã calor passionis incende¬
bat᷑. Ilisi enĩ in illa ille panis celestis torreret᷑. eiꝰ
mysteriũ corporis nullatenꝰ ad salutẽ gnĩs humani
panderetur. Iotu enĩ dispensatio incarnationis eiꝰ ad

Expanded text:
quia cibum sustinebat, et per eam calor passionis incendequia cibum sustinebat, et per eam calor passionis incendebatur. Nisi vero panis in illa coelestis torreretur, ejus mysterium corporis nullatenus ad salutem humani generis panderetur. Tota enim dispensatio incar
Abbreviated transcription (Latin):
Dũ de his tractas. de simila: panes. idẽ. doctrine
euangłicȩ firmitatẽ: adhibe absq ferm̃to cosper¬
sos oleo. id ẽ. sine erroris amaritudine. Unde dñs diẽ.
Attendite uobis a fermento phariseoꝵ. idẽ. maliciosa
eoꝵ doctrina. Ipsi panes conspefsi sint oleo. hoc ẽ.
ipsa inqͥsitio & sapientie inuestigatio miscdia & ueri¬
tate condiat᷑. lagana azima oleo lita. ẽ. panis latas
& tenius. que qͣntũ a panis distat firmitate. tan-¬
tũ lex & ꝓpłiarũ narratio infirmior ẽ. euangłli cla-¬
ritate. & apłoꝵ scientia. Que tam̃ oleo lita eĩ qr in
p̾ceptis legis caritatis obseruantie & miscd̾ie affectꝰ
mandat᷑. & ꝓphȩ de uentura miscd̾a aduenientis
xp̃i & caritate p̃sagabant. Oblatio de sartagine de
Simila conspsa oleo fieri iubetur. Sartago quȩ me-¬
dia ẽ. int̾ ignẽ. & cibos fortissimo robore contra
ignẽ tuta. & quędã mollia indurat. quędã uͦ dura
emollit: crueẽ xp̃i significat quȩ mediatrix erat.

Expanded text:
Dum de his tractes, de simila panes, id est doctrinae evangelicae firmitatem adhibe, absque fermento, id est, sine erroris amaritudine. Unde Dominus dicit: « Attendite vobis a fermento Pharisaeorum , » id est malitiosa eorum doctrina. Ipsi panes sint conspersi oleo, hoc est ipsa inquisitio et sapientiae investigatio misericordia et charitate condiatur; lagana azyma oleo lita est panis, lata et tenuis, quae quantum a panis distat firmitate, tantum lex et prophetarum narratio infirmior est Evangelii claritate et apostolorum scientia, quae tamen oleo lita est, quia in praeceptis legis charitatismundatur, et prophetae de ventura misericordia advenientis Christi et charitate praesagabant. Oblatio de sartagine de simila conspersa oleo fieri jubetur. Sartago, quae media est inter ignem et cibos, firmissimo robore contra ignem tuta, et quaedam mollia indurat, quaedam vero dura emollit, crucem Christi significat, quae mediatrix erat,
Abbreviated transcription (Latin):
te laboribꝰ disputauit nc̃ de conteplatiuȩ
puritate subiungit. Iurtur qͥ mortuo sotio
alii ñ iungitur: castitatẽ designat. Colum¬
ba autẽ quȩ arbori insidens & aquã inspi-¬
ciens. accipitris p̃uid& aduentũ: Simplici¬
tatẽ & cautelã. Scẽ enĩ animȩ in arbore id
ẽ. in celsitudine uirtutũ reqͥescentes. in aqua
id ẽ. meditatione diuine legis antiqͥ hostis in

Expanded text:
e laboribus disputavit, nunc de contemplativae vitae puritate subjungit. Turtur, qui mortuo socio alii non jungitur, castitatem designat; columba autem, quae arbori insidens et aquam inspiciens, accipitris praevidet adventum, simplicitatem et cautelam: sanctae enim animae in arbore, id est in celsitudine virtutum requiescentes in aqua, id est meditatione divinae legis, antiqui hostis n
Abbreviated transcription (Latin):
& rłiqͣ. Unus ꝓunitate fidei accipit᷑. ut paulus dic̃.
Unus dñs & una fides & rłiqͣ. Et alibi. Rogo in¬
quit uos ut idẽ sapiatis & unũ om̃s dicatis. Pu¬
gillus plenꝰ immolatur. ut qͥsq quantũ capere po¬
test conet᷑. scrutari ne plus tẽptet quã potest
continere. Pars simile & olei imolat᷑. totũ autẽ
thus. qr sapientiȩ & pietatis & caritatis & mi¬
scdĩe nequaꝗͣ in hac uita ꝑfectio in scĩs aliqͥb im

Expanded text:
ra. Unus pro unitate fidei accipitur, et Paulus dicit: « Unus Dominus et una fides , » etc. Idem et alibi: Rogo, inquit, vos ut idem sapiatis et unum omnes dicatis . Pugillus plenus immolatur ut quisque quantum capere potest scrutari conetur, ne plus tentet quam potest continere. Pars similae et olei immolatur, totum autem thus, quia sapientiae et charitatis et misericordiae nequa
Abbreviated transcription (Latin):
inmiindicias tangunt ea oꝑa signant que
nequaquã a carnalib negotiis separari pos¬
funt. Sc̃ tam̃ & hec & illa aqua cõpunctio¬
nis mundanda. & ita sacrificio dni caaptan¬
da. huiꝰmodi hostiã dũ qͥlib&. offert sacerisꝰ¬

Expanded text:
immunditias tangunt, ea opera signant quae immunditias tangunt, ea opera signant quae nequaquam a carnalibus negotiis separari possunt. Sunt tamen et haec et illa aqua compunctionis emundanda, et ita sacrificio Domino coaptanda. Hujusmodi hostiam dum quilibet offert sacer
Abbreviated transcription (Latin):
remissionẽ peceatoꝵ. Immolabitq uitulũ co-¬
leticia spãli agendũ. Fuii aaron qui offert̃.
xp̃iani scͣ & fideles quos petrus apłs genus
se hostias spãles offerre debent. Sanguinẽ
offerant idẽ. animã suã. qr in genesi san-¬
giis anima carnis uocatur. Fundit᷑ circa
altare. In memoria in carnationis xp̃i omẽ opꝰ
bonũ ꝑficit᷑. Unde dñs dic̃. hoc qͦtienseũq
statĩ de fide incarnationis xp̃i imbium̃. De¬
trahit᷑ pellis. dũ diuitiarũ & facultatũ suꝑ¬
fluitas imminuit᷑. ut eo liberiꝰ hostia bomĩ
corpore ad seruitutẽ dñi p̃parant᷑. Stͣues ligno
assumunt᷑. Ignis subieit̾. dũ sp̃s scĩ gratia
bonũ opꝰ consecrat᷑. Caput ẽ. pͥncipalitas m̃tis.
In iecore om̃e desideriũ accipit᷑. Dicunt em̃ phi¬
losophi iecur caloris ad digerendos cibos &¬
& desiderii eẽ. radicẽ. In testims & pedib lo¬
tis. Intestina fimo sordent in qͦ sordide co¬
gitationes monstrantur. Pedes qͥ sepe t̾re

Expanded text:
Immolabitque vitulum colaetitia spirituali agendum. « Filii Aaron, » qui offerunt, Christiani sint et fideles, quos Petrus apostolus gse hostias spirituales offerre debent. Sanguinem offerunt, id est animam suam, quia in Genesi sanguis anima carnis vocatur. Funditur circa altare. In memoria incarnationis Christi omne opus bonum perficitur. Unde Dominus dicit: « Hoc quotiesstatim de fide incarnationis Christi imbuimur. Detrahitur pellis, dum divitiarum et facultatum superfluitas imminuitur ut eo liberius hostia boni corpore ad servitutem Domini praeparantur. Strues lignorassumuntur. Ignis subjicitur, dum Spiritus sancti gratia bonum opus consecratur. Caput est principalitas mentis, in jecore omne desiderium accipitur. Dicunt enim philosophi jecur caloris ad digerendos cibos et desiderii esse radicem. « Intestinis et pedibus lotis. » Intestina fimo sordent, in quo sordidae cogitationes monstrantur. Pedes, qui saepe
Abbreviated transcription (Latin):
duã orationẽ indicat. Siqͥs enĩ ait iacobꝰ indiget
offerri iubentur. ut cuicũq ds̃ scientiã intelligen¬
di p̃stiterit. magistris sp̃alibꝰ conferat. ne forte
insidias diaboli errans incidat. Ilã & paulꝰ cũ ꝑre.
uelationẽ dĩ didicerit euangłiũ descendit tam̃
ut ipse testat᷑ ad apłos & cõtulit cũ illis ne. for¬

Expanded text:
 indiget offerri jubentur, ut cuicunque Deus scientiam intelligendi praestiterit, cum magistris spiritualibus conferat, ne forte insidias diaboli orans incidat. Nam et Paulus cum per revelationem Dei didicerit Evangelium, descendit tamen, ut ipse testatur, ad apos
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ dr̃ dñs uocasse moysen de tabernacło
destimonii. Significat qd̾ dñs doctores ȩcełie
in seriptura sc̃a & ecele disciplinis ad fideliũ
instruit salutẽ. Ꝙ ioquunt᷑ filiis isrł. idẽ. fi¬
delib consiliũ salutis ĩponunt. Homo qͥ obtule¬
rit hostiã. hominẽ dic̃. ut ille qͥ digne deo
uota cupit offerre. Ratione insita sibi bene
utat᷑. ne ium̃ti ᷤᷤ insipientib assimilet᷑. hostia
dr̃ inde qd̃ ad hostiũ tabernacłi ducebat᷑. &
ibi dño offerebat᷑. De peccorib id ẽ. oꝑib actua

Expanded text:
 Dominum vocasse Moysen de tabernaculo testimonii, signat quod Dominus doctores Ecclesiae in Scriptura sancta Ecclesiae disciplinis ad fidelium instruit salutem, qui loquuntur filiis Israel, id est fidelibus consilium salutis imponunt « homo qui obtulerit hostiam. » Hominem dicit ut ille qui digne Deo vota cupit offerre, ratione insita sibi bene utatur, ne jumentis insipientibus assimiletur. Hostia dicitur inde quod ad ostium tabernaculi ducebatur, et ibi
Abbreviated transcription (Latin):
simplicitatis qͥb abom̃i lesione cessat᷑ accipimꝰ.
Unde dñs dic̃. Estote prudentes sic̃ serpentes
&. Siplices sic̃ colũbe. Ac si dicat prudentes
uoluntarie ledatis. Offerens uctimas. Uictima
dr̃ qr uinciebatur & occidebat᷑. uł ꝓ uictoria
offerebat᷑. & significat omẽ opꝰ bonũ qd̾ dño
offert᷑i. Si holocaustũ fuerit eius oblatio. holo¬
caustũ ẽ. totũ concrematũ. & ea oꝑa signat
que ex omĩ parte dño digna uidicant᷑. De

Expanded text:
ione cessatur accipimus. Unde Dominus dicit: « Estote prudentes sicut serpentes, et simplices sicut columbae . » Ac si dicat, « prudentes,voluntarie laedatis. « Offerens victimas. » Victima dicitur, qui vinciebatur et occidebatur pro victoria, offerebatur, et significat omne opus bonum quod Domino offertur. « Si holocaustum ejus fuerit oblatio. » Holocaustum est totum concrematum et ea opera signat quae ex omni parte Deo digna indicantur. « De
Abbreviated transcription (Latin):
ud sequentis libri id ẽ. leuitici
breuissimã ad notationẽ ego stra¬
us tradente domno rhabano ab¬
bate uiro in multis scientie diui¬
ne eloqͥis spectabilit̾ adornato. qͣn-¬
tũ tenuitas ingenioli mei ꝑmittebat adbreui¬
are curaui. ut qͥa memorie tenacitatẽ in me
ñ cognosco. saltẽ ad pitacia glosularũ recur
secirs quã decet dictũ inueneris: ut ñ illi qͥ
hoc de pleno sapientie fonte hauriens mͥ trãs¬
fudit. sed mee inercie deputare incipias. qͥ potui
p̃inopia sensus facile deuiare. Studi tamen
uirxta fidẽ catholicã qͣntũ mͥ auetor fidei conce¬
dere dignatꝰ ẽ. que mͥ in me seminata st̃ ad ali¬
mentũ anime mee recondere. Erat autẽ in huiꝰ
libri expositione ductor esichius ierosolimoꝵ
prb̃r. fide integer. & uĩtate suffuitus cũ cete¬
ris scĩs doctorib. Lege felicit᷑. am̃.
leuiticus. quasi obladoriꝰ uł
s acerdotalis liber. Hunc librũ
Suꝑiori adherere manifesta
ratio ꝓbat. qͥa in eo illuad ta¬

Expanded text:
 Sequentis libri, id est Levitici, brevissimam adnotationem ego Strabus, tradente domino Rabano abbate, viro in multis scientiae divinae eloquiis spectabiliter adornato, quantum tenuitas ingenioli mei permittebat, abbreviare curavi, ut quia memoriae tenacitatem in me non cognosco, saltem ad putatia glossularum recursecus quam decet dictum inveneris, ut non illi qui hoc de pleno sapientiae fonte hauriens mihi transfudit, sed meae inertiae deputare incipias, qui potui prae inopia sensus facile deviare. Studui namque juxta fidem catholicam, quantum mihi fidei auctor concedere dignatus est, quae mihi in me seminata sunt ad alimentum animae meae recondere. Erat autem in hujus libri expositione ductor Hesychius, Hierosolymorum presbyter, fidei integer, et veritate suffultus cum caeteris sanctis doctoribus. Lege feliciter. CAPU id est Leviticus, quasi oblatorius sacerdotalis liber. Hunc librum superiori adhaerere manifesta ratio probat, quia in eo illud ta
Abbreviated transcription (Latin):
capt̾ & introitu tab̾nałi & Sanguine & altari iã di¬
ecũ ẽ. Adeps qͥ oꝑit uitalia. id ẽ. eor & ei adherentia.
qr in corde ratio eẽ. dr̃. irã signat. aut aliquẽ appe-¬
titũ defiderii qd̃ intritsecꝰ nucrit᷑. qr anima rationa¬
lis. cõcupiscibilis. irascibilis dr̃. Quando enĩ trasci cõ¬
tigerit. deb& dnõ offerri ut ꝓdnõ fiat nec peccet᷑

Expanded text:
tabernaculi et sanguine et altari jam dictum est. Adeps qui operit vitalia, id est cor et ei adhaerentia, quia in corde ratio esse dicitur, iram signat aut aliquem appetitum desiderii quod intrinsecus nutritur, quia anima rationabilis, concupiscibilis, irascibilis dicitur. Quando enim irasci contigerit, debet Domino offerri, ut pro Domino fiat ne peccetur
Abbreviated transcription (Latin):
fortia oꝑa. in ouib simplicitatẽ uite. in capriᷤᷤ
penitentiã peccatorũ accipimus. De holocausto
& agneulo absq macula supradiximꝰ. Ad latus
altaris qd̃ respicit ad aqͥlonẽ p̃cipit᷑ imolari.
ut in comemorationẽ xp̃i omĩa fiant. sicut
quasi sole longiqͦ obscura hoc designat qd̃
qͥcqͥd homo in hac uita laborat. nescit quãto
apd̃ dm̃ p̃tio estimet᷑: nͥ qd̃ spei firmitas spare
dignꝰ sit an odio. Alit̃ aqͥlo gcͣs significat.
qr infrigiditate in credulitatis torpuerant.
cõuenit. qͥa xpẽ gentilitate cõsuluit liberãs
eã adm̃o diaboli qͥ se in laterib aqͥlonis se
om̃ib uirtutib custodit᷑. De capite & cet̾is
que offerenda sunt. & de lignis. & igne. &
Sacerdote iã dictũ ẽ. Si autẽ de auib holocau

Expanded text:
fortia opera; in ovibus simplicitatem vitae; in capris poenitentiam peccatorum accipimus. De holocausto et anniculo absque macula supra diximus ad latus altaris quod respicit ad aquilonem praecipitur immolari, ut in commemorationem Christi omnia fiant, sicut aga aquilonalis, quasi sole longinquo obscura, hoc designat quod quidquid homo in hac vita laborat, nescit quanto apud Deum pretio aestimetur, nisi quod spei firmitas sperare dignus sit an odio . » Aliter, aquilo gentes significat quae in frigiditate incredulitatis torpuerunt. convenit, quia Christus gentilitati consuluit, liberans eam a Domino diaboli qui se in lateribus aquilonis sedomnibus virtutibus custoditur. De capite et caeteris quae offerenda sunt et de lignis, et igni, et sacerdote
Abbreviated transcription (Latin):
& a deserto usq ad fluuiũ. Tradã manib ur̃is ha¬
bitatores terrȩ. & eiciã eos de comspectu urõ. ñ in¬
ibis cum eis fedus. nec cũ diis eoꝵ. Non habitent in
terra tua: ne forte peccare te faciant in me si ser¬
uieris diis eoꝵ. qđ tͥ certe erit in scandalũ. Si ser¬

Expanded text:
a deserto usque ad fluvium: tradam in manibus vestris habitatores terrae, et ejiciam eos de conspectu vestro. Non inibis cum eis foedus, nec cum diis eorum. Non habitent in terra tua, ne forte peccare te faciant in me, si servieris diis eorum: quod tibi certe erit in scandalum.
Abbreviated transcription (Latin):
reficiunt᷑ uiaeta illud apłi. ñ potestis inqͥt mense
dñ participari & mense demonioꝵ. In his enim ft̃
uere motticina & abestiis capta. Quia eñ simui
scs. simul autẽ & iuitritor substanciȩ nr̃e intelli¬
gibilis p̃dictꝰ panis ẽ. nec pollutos eũ ꝑciꝑe p̾cipit:
uere rursus mundatos ꝓhiberi ñ uuit. Utruq enĩ
plane & paulus p̃cipit. Quicũq enĩ comede panẽ¬

Expanded text:
 Non potestis, inquit, mensae Domini participari, et mensae daemoniorum . In his enim sunt vere morticina, et a bestiis capta: quia enim simul sanctus, simul autem et nutritor substantiae nostrae, intelligibilis praedictus panis est, nec pollutos enim percipere praecipit, vere rursus mundatos prohiberi non vult; utrumque enim plane et Paulus praecipit: Quicunque enim, in
Abbreviated transcription (Latin):
dab & abii & septuagnita senes istł ascendant
ad dnm. & statĩ subiungit qđ solus moyses ascen¬
dat ad dnm̃. cęteri autẽ ñ appropinquent s adoreri
ꝓeul. nͥ qđ moraliter nos instruit. ut unusquisq
ꝑpendat discrete uires suas & ugorẽ animi. ut ul¬
tra quã se ualere conspicit. ad uirtutũ arce uł
ad culmen contẽplationis se erigere ñ psumat. s
quantũ diuina clem̃tia eũ ꝓuocat. uł seriptura
sacra edoc & tantũ ꝓgrediatur. Quia ut quidã
ait in p̃cipiciũ pedẽ ponit: qͥ mensurarũ suarum
discrete limitẽ ñ adtendit. Sequit᷑. Popłs autem
ñ ascendat cũ eo. Popłm infirmos auaitores appel

Expanded text:
srael ascendant ad Dominum, et statim subjungit, quod solus Moyses ascendat ad Dominum, caeteri autem non appropinquent, sed adorent procul, nisi quod moraliter nos instruit, ut unusquisque perpendat discrete vires suas, et vigorem animi, ut ultra quam se praevalere conspicit ad virtutum arcem, vel ad culmen contemplationis se erigere non praesumat; sed quantum divina clementia eum provocat, vel Scriptura sacra edocet, tantum progrediatur? QuIn praecipitium pedem ponit, qui mensurarum suarum limitem discrete non attendit: Sequitur: Populus autem non ascendat cum eo. Populum infirmos auditores appell
Abbreviated transcription (Latin):
stimar&e. humana: correctũ se dic̃. dũ auetorem
scorũ ñ ẽ. ausus imꝓbare. & suscepit cognoscere
& ait. hoc labor ẽ. ante me donee introeã in scũ¬
ariũ & in telligã in nouissima. Ibi enĩ p̾mia da¬
buntur ad nouum ꝑtinentia testam̃tũ quȩ impii
ñ accipient. & pene tunc futurȩ sunt impioꝵ¬
quas nullus pioꝵ sensurus ẽ. Adtam̃ benedicti¬
onẽ aliquã in hac p̾senti uita iusti accipiunt.
dũ fecunditatẽ bonoꝵ oꝑm illis dñs tribuit. &¬

Expanded text:
stimaret humana, correctum se dicit, cum auctoritatem stimaret humana, correctum se dicit, cum auctoritatem sanctorum non est ausus improbare; et coepit cognoscere et ait: Hoc labor est ante me: donec intrem in sanctuarium, et intelligam novissima. Ibi enim praemia dabuntur ad Novum pertinentia Testamentum, quae impii non accipient: et poenae tunc futurae sunt impiorquas nullus piorum sensurus est. Attamen benedictionem aliquam in hac praesenti vita sancti accipiunt, dum fecunditate
Abbreviated transcription (Latin):
ins octo uitis & in euangłio ita significant᷑ Non¬
adorabis deos eoꝵ: nec coles eos. Non facies opera
eoꝵ : sea destrues eos & confringes statuas eoꝵx. ser¬
fecunda nec sterilis i t̾ra tua. Numerũ dierũ
tuorũ implebo. Quãuis & iste ꝓmissiones possint
& spaliter intelligi: tamen cũ scđm teporalẽ ho¬
minũ felicitatẽ intelliguntur ad uetus testam̃¬
tũ ꝑtinent. Ubi quãquã p̾cepta exceptis his que
in sacram̃to aliqͥd significant. eadẽ ad mores bo¬
nos ꝑtinentia reꝑiantur. ꝓmissiones tam̃ carna¬
les atq t̾rene sunt. Unde in psalmo septua gesi¬
mo scđ̃o pene lapsos & effusos gressus suos homo
dicit : cũ telar& in peceatorib pace̾ peceatoꝵ
intuens. Ea qͥppe cernebat abundare impus. quę
ipse scđm testamtũ uetuis expectabat a dño dõ.
cui hac mercede seruiebat. &cũ hinc ei subri¬
pere cepiss& sensus impitis qđ dm̃ ñ curare exi¬

Expanded text:
his octo uitiis et in euangelio ita significathis octo uitiis et in euangelio ita significatadorabis deos eorum, neque coles eos. non facies opera eorum, sed destrues eos et confringes statuas eorum: serfecunda nec sterilis in terra tua. Numerum dierum tuorum implebo . Quoniam istae promissiones possint et spiritualiter intelligi, tamen cum secundum temporalem hominum felicitatem intelliguntur, ad Vetus Testamentum pertinent, ubi quanquam praecepta, exceptis his quae in sacramento aliquid significant, eadem ad mores bonos pertinentia reperiantur, promissiones tamen carnales atque terrenae sunt. Unde in psalmo septuagesimo secundo, pene lapsos et effusos gressus suos homo dicit, cum zelaret in peccatoribus, pacem peccatorum intuens. Ea quippe cernebat abundare impiis, quae ipse secundum Testamentum Vetus exspectabat a Domino Deo, cui hac mercede serviebat. Et cum hinc ei subripere coepisset sensus impius, quod Deum non curare exi
Abbreviated transcription (Latin):
quã ꝓprias recuperasse credendi sunt. & enĩ quantũ
doc& tietus tradicio: has easaẽ t̾ras cananeoꝵ inqͣs
introdueunt᷑ filii isssis. filii sem quondã fuerant in
orbis ducisione sortiti: quas demeeps ꝑuim atq po¬
tentiã posteritas cham ꝑuasionis iniqͥtate possedit.
In qͦ & dĩ iudiciũ rectissimũ eg̃pbat. q̃ & ilos deio¬
cis alienis quȩ male occupauerant expulit: & istis
tanquã patrũ possessionẽ quȩ ꝓsapie eaꝵ in diubne
orbis fuerat deputatu restituit. Quȩ figura in nobis
quoq stare certissima ratione cognoscitur. Nla uolun¬
tas dnĩ possessionẽ cordis urĩ ñ incus s uirtutib na¬
turaliter deputauit: quȩ pꝰ p̾uaricationẽ ade inso¬
lescentib uitiis .i. popłs chananeus appͥa religione
depulse: cum eis rursum ꝑ dĩ gram̃ diligentia nrã
ac labore fuerinit restitute. ñ tam alienas occupas¬
se terras quã ꝓprias credende sunt recepisse. Be

Expanded text:
quam proprias recuperasse credendi sunt. Etenim quantum quam proprias recuperasse credendi sunt. Etenim quantum docet uetus traditio, has easdem terras Chananaeorum, in quas introducuntur filii orbis divisione sortiti: quas deinceps per vim atque potentiam posteritas Cham per invasionis iniquitatem possedit. In quo et Dei judicium rectissimum comprobatur, qui et illos de locis alienis quae male occupaverant expulit; et isti sancti tanquam patrum possessionem, quae prosapiae eorum divisione orbis fuerat deputata, restituit. Quae figura in nobis quoque stare certissima ratione cognoscitur. Nam voluntas domini possessionem cordis nostri non uitiis, sed uirtutibus naturaliter deputauit quae post praeuaricationem Adae insolescentibus uitiis, id est populis Chananaeis a propria regione depulsae cum ei rursum per dei gratiam diligentia nostra ac labore fuerint restitutae, non tam alienas occupasse terras quam proprias credendae sunt recepisse.- De
Abbreviated transcription (Latin):
unũ quodq uitiũ in corde nr̃o ꝓpͥa stationẽ quã sibi
pariter morari. Quȩ enĩ participatio usticiȩ cum
miqͥtate : Aut que societas luci cũ tenebras : Sed
eũ abifrlis popło .i. a uirtutib contra se dimican¬
tib fuerint uitia suꝑata. locũ quẽ sibi in corde
nr̃o concupiscentie uł fornicationis sp̃s retracta¬
bat. ibi deinceps castitas obtinebit. Quẽ furor cę
perat: patientia uindicabit. Quẽ tristicia mortẽ
operans occupauerat : salutaris & plena gaudio
tristicia possidebit. Quẽ accidia uastauit: ineipi¬
et excolere fortitudo. Quẽ suꝑbia conculcabat:
bumilitas honestabit. & tta singulis uiciis expul¬
sis. eoꝵ loca .i. effectus uirtutes contrarię posfide¬
bunt. quȩ filii ifrlis .i. animȩ uidentes dm̃ ñ im¬
merito niĩcupantur. Qͥ cũ uiuuersas cordis expu¬
lerint passiones. ñ tã alienas possessiones ꝑuasisse.

Expanded text:
unum quodque vitium in corde nostro propriam stationem: quam sibi unum quodque vitium in corde nostro propriam stationem: quam sibi pariter morari. Quae enim participatio justitiae cum iniquitate? aut quae societas luci cum tenebris? Sed cum Israelis populo, id est a virtutibus contra se dimicantibus, fuerint vitia superata, locum quem sibi in corde nostro concupiscentiae vel fornicationis spiritus retentabat, ibi deiperat, patientia uindicabit: quem tristitia mortem operans occupauerat, salutaris et plena gaudio tristitia possidebit: quem acedia uastabat, incipiet excolere fortitudo: quem superbia. conculcabat, humilitas honestabit. et ita singulis uitiis expulsis eorum loca, id est adfectus, uirtutes contrariae possidebunt, quae filii Israhelis, id est animae uidentis deum non inmerito nuncupantur. qui cum uniuersas cordis expulerint passiones, non tam alienas possessiones peruasisse
Abbreviated transcription (Latin):
etheũ & pherezeũ. chananeũq & eueũ. & iebuseũ¬
&̃ cetera. Historialit̾ enĩ popłm isrliticũ iosue in¬
troduxit in t̾ram reꝓmissionis: eiciens gentes qͣs
p̃nominauit a facie eoꝵ. cõminuens idola & destru¬
ens aras eorũ. Spiritalit̾ autẽ redẽptor nr̃ in nobis
has septẽ gentes cum simulacris eoꝵ ext̾minat.
cũ septẽ pͥncipalia incia a nobis eicit. & omẽm dolũ
iimici de cordib nr̃is contriuerit. quatinꝰ nature
nrȩ t̾rã plenit̾ ac ꝑfecte possideamus. Radix qͥppe
cuncti mali suꝑbia. ẽ. de qua scriptura attestante
dr̃. uutiũ omĩs peecati suꝑbia. Primȩ autẽ eiꝰ so¬
dice ꝓferunt᷑: scilio& manis głia. initdia. ira. tri¬
sticia. auaricia. uentris ingluiues. lixeuria. Ilã qͥb
septẽ uciis suꝑbię nos captos doliit: iccirco redeptor
ur̃ ad spale liberationis preliũ sp̃ũ septiformis grẽ
ter regiones possidere p̃cipim̃. ita intelligitur. Hal&

Expanded text:
Ethaeum, et Pherezaeum, Chananaeumque et Evaeum et Jebuzaeum, etc. Historialiter enim populum Israeliticum Josue introduxit in terram repromissionis, ejiciens gentes quas praenominavit a facie eorum, comminuens idola et destruens aras eorum. Spiritualiter autem Redemptor noster, in nobis has septem gentes cum simulacris eorum exterminat, cum septem principalia vitia a nobis ejicit, et omnem dolum inimici, de cordibus nostris procul pellit, quatenus naturae nostrae terram pleniter ac perfecte possideamus. Radix quippe cuncti mali, superbia est, de qua Scriptura attestante dicitur: Initium omnis peccati superbia . Primae autem ejus sodice proferuntur: scilicet inanis gloria, invidia, ira, tristitia, avaritia, ventris ingluvies, luxuria. Nam quia his septem vitiis superbiae nos captos doluit, idcirco Redemptor noster ad spiritale liberationis praelium, Spiritu septiformis gratiae sidere praecipimur, ita intelligitur. Habet
Abbreviated transcription (Latin):
summent : quatinus ad eternȩ beatitudinis p̃¬
mia ꝑuenire mereant᷑. Unde ꝓpħa dicit. & enĩ
benedictionẽ dabit qͥ legẽ dedit : ambulabunt
de uirtute in uirtutẽ. udebitur ds̃ doꝵ in fion
Ibi quippe numerus dierũ eoꝵ impiebit᷑ ubi suma
ꝑfectio tribuetur. & stabilitas ęt̾nitatis largit᷑.
Cunctoꝵq numicoꝵ tuoꝵ eorã te terga nertã:
emittens cabrones pruis qͥ fugabant eueum
& cananeũ. & etheũ. antequã intro eas. At que¬
ritur de istis bestiis quid intelligendũ sit. Nã
& ꝓmittit hoc ds̃. & liber sapientiȩ dicit imple¬
tã ubi ait: & misit antecessores exercitus sui
uespas. Non autẽ legimus factũ neq moysi tẽ¬
poribꝰ neq sub iħi naue. neq sub iudicib. neq
sub regib. Ac ꝑ hoc uespe iste aculei tunoris
intelligendi sunt. fortasse qͥb agitabant᷑ memo¬
rate gentes ut cederent fiuis isrł. Ds enĩ loqͥ¬
tur incuiꝰ sermone si figurate aliqͥa dicatur

Expanded text:
eternae beatitudinis praemia pervenire mereantur. Unde Propheta dicit: Etenim benedictionem dabit qui legem dedit: ambulabunt de virtute in virtutem: videbitur Deus deorum in Sion . Ibi quippe numerus dierum eorum implebitur, ubi summa perfectio tribuetur, et stabilitas aeternitatis largitur. Cunctorumque inimicorum tuorum coram te terga vertam: emittens crabrones prius, qui fugabunt Evaeum et Chananaeum, et Ethaeum antequam introeas. Quaeritur de istis bestiis, quid intelligendum sit. Nam et promittit hoc Deus, et liber Sapientiae dicit, ubi impletum ait: Et misit antecessores exercitus sui vespas . Non autem legimus factum, neque Moysi temporibus, neque sub Jesu Nave, neque sub judicibus, neque sub regibus. Ac per hoc vespae istae aculei timoris intelligendi sunt, fortasse quibus agitabantur memoratae gentes, ut cederent filiis Israel. Deus enim loquitur: in cujus sermone si figurate aliquid dicatur,
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ẽ. tribilationis. unde dr̃. Uasa figuli ꝓbat
fornax: & homines iustos temptatio tribiuatiomꝰ
Quia gͦ ñ ẽ. tunc infans passus. eũ querente hero¬
de huiusinodi ꝑieulũ immminere uideret᷑: p̃dictũ
ei his uerbis ñ quoques hedũ in lacte matris suȩ.¬
Iiud quoq forsitan ñ absurdũ ẽ. qd̃ alii dicunt. ia
eẽ. p̃ceptũ ꝑ ꝓpħiã ne se boni ifflite sociarent malis
tudeis. a quib xpc̃ passus ẽ. tanꝗͣ agnus in lacte
matris sue .i. eo tempre̾ quo conceptus ẽ. Dicuntꝰ
enim femine ex qͦ conceperunt lae colligere. Illo
autẽ mense passũ eẽ. xp̃m. & paschę obseruatio. &
dies eccliȩ notissimus natiuitatis eiꝰ ostenait. Qͥ
enim mense nono natus ẽ. octauo kalendas ianua¬
matris suȩ. hoc ẽ. in dieb matris sue. Hedus hic sub¬
peceatoris figura introducitur. P inde peccans ñ ẽ. qͦ
eiꝰ sunt ex qͦquenda peceata. euius magna sunt cri¬

Expanded text:
hoc est tribulationem. unde dicitur: uasa figuli probat hoc est tribulationem. unde dicitur: uasa figuli probat fornax et homines iustos temtatio tribulationis. quia ergo non est tunc infans passus, cum quaerente Herode huius modi periculum imminere uideretur, praedictum est his uerbis: non coques agnum in lacte matris suud quoque forsitan non absurdum est, quod alii dicunt, id esse preceptum per prophetam, ne se boni Israelite sociarent malis Iudeis, a quibus Christus passus est tanquam agnus in lacte matris sue, id est eo tempore, quo conceptus est. Dicuntur enim femine, ex quo conceperint, lac colligere. Illo autem mense passum esse Christum et pasche observatio et dies ecclesie notissimus nativitatis eius ostendit. Qui enim mense nono natus est VIII° kal. Ianuamatris sue, hoc est in diebus ‹lactis› peccatoris figura introducitur. Proinde peccans graviter nejus sunt excoquenda peccata, cujus magna sunt cri
Abbreviated transcription (Latin):
uerboꝵ ꝓpͥetatẽ nescio utrũ possit reꝑiri. Si enĩ
alicuiꝰ significationis causa ꝓhibitũ acceperimꝰ
agnũ in lacte quoqui. mulus usus ẽ. ita quo¬
quendi. Si autẽ in dieb qͥb lactatur. quis hoc
habuit unquã uideoꝵ in obseruatione. ut agnũ
ñ quoquer&. nͥ cũ desister& suggere: Quid est
autẽ in lacte matris suȩ: Quasi possi& etiã si¬
hoc intelligeret᷑ sine hiuꝰ pͣcepti transgressione
quoqͥ. si eo nato mortua matre eius aboue alia
lactaretur: eum alicuiꝰ ꝓfeeco rei significandȩ
causa eẽt p̾ceptũ nemo ambigit. Sed etiã ila
que possunt obseruantia faccitari: ñ fine eausa
itu pcepta. Significant enim auqͥd. Hoc uero qͦ¬
mͦ obseruetur ad ꝓpͥetatẽ uerboꝵ aut ñ ẽ: aut
n elue&: Intellectũ tam̃ de xp̃o approbo. qđ hac¬
ꝓpsia p̃dietis ñ occidenaits auideis infans. qͣndo
herodes querens eũ ut occider& ñ iuenit. Ut
quoques q dictũ ẽ. ꝑtineat adignẽ passionis

Expanded text:
enim alicujus significationis causa prohibitum acceperimus, agnum in lacte coqui, nullus usus est ita coquendi. Si autem in diebus quibus lactatur, quis hoc habuit unquam Judaeorum in observatione, ut agnum non coqueret nisi cum desisteret sugere? Quid est autem in lacte matris suae, quasi posset, etiahoc intellegeretur, sine huius praecepti transgressione coqui, si eo nato mortua matre eius ab oue alia lactaretur, cum alicuius profecto rei significandae causa esse praeceptum nemo ambigit. sed etiam illa quae possunt obseruantia factitari, non sine causa ita praecepta sunt; significant enim aliquid. hoc uero quomodo obseruetur ad proprietatem uerborum, ant non est aut non elucet. intellectum tamen de s est non occidendus a Iudaeis infans, quando Herodes quaerens eum, ut occideret, non inuenit, ut "coques" quod dictum est pertineat ad ignem passionis,
Abbreviated transcription (Latin):
ccor omium bonoꝵ. auertere fatagunt. quos ultra ua
ad hominũ aeceptionẽ introducunt. qͦs lex diuina in¬
terimi uib& .i. a consortio fideluĩ qͥ dõ utta uera iuunͣ
anathemate penitꝰ sequestrari : donec maleficũ.i. error
extinguatur. qͥ noxie in eis iuuere uidebat᷑. ne eoꝵ cõ¬
munio simpliciũ frm fiat contaminatio. Qui core¬
rit eũ ium̃to. morte morietur. Contra naturale̾ usũ bru¬
tis amntalib ꝑ fornieationis instinctũ uetat misceri:

Expanded text:
ctor omnium bonorum, avertere satagunt: quos ultra valctor omnium bonorum, avertere satagunt: quos ultra valad hominum deceptionem introducunt; quos lex Domini interimi jubet, id est, a consortio fidelium, qui Deo vita vera vivunt, anathemate penitus sequestrari, donec maleficium, id est, error exstinguatur, qui noxie in eis vivere videbatur, ne eorum communio simplicium fratrum fiat contaminatio. Qui coierit cum jumento, morte moriatur. Contra naturalem usum, brutis animalibus per fornicati
Abbreviated transcription (Latin):
eã uxorẽ. Uirgmẽ quippe necdũ desponsatã seduoe¬
re ẽ. qualib& sententiã canoncã necdũ ab auo ex-¬
posita uixta sensũ patrũ ex ppͥo exponere. s dotem
dare ilii deb&. et sic habere uxore. qr ñ ꝑ fidẽ eatho¬
ucã eã adqͥfierit. eiꝰ copuia frui ñ licebit. Sequit
i pat̾ uirginis eã dare noluerit. reddat peccuniã
ureta modũ dotis quã iurgines accipere consuert̃.
Pater quidẽ iurgunis hoc ẽ. sententie. sensus ẽ. historicꝰ
de qua nascitur oratio. Si gͦ historicus sensus in qualib&
sentencia inuenitur. qͥ caritatis regnt̃ idoneȩ edific&.
& regnũ cupiditatis sufficienter destruat: ñ iudetur
necesse allegoriea int̾ptuatione illũ exponi. Quã tam̃
lector dote recte fidei honorare deb&. & sic intactã sua
expositione relinquere. Maleficos ñ patieris iiuere.
Maleficos appellat eos qͥ p̃stignis magice artis ac diabo¬
licis figmentis causas agunt. & ab uno deo qͥ uerꝰ ẽ. au¬

Expanded text:
nsatam seducere, est quamlibet sententiam canonicam necdum ab alio expositam juxta sensum Patrum, ex proprio exponere. Sed dotem dare illi debet, et sic habere uxorem: quia nisi per fidem catholicam eam acquisierit, ejus copula frui non licebit. Sequitur: Si pater virginis eam dare noluerit, reddas pecuniam juxta modum dotis, quam virgines accipere consueverunt. Pater quidem virginis hoc est sententiae, sensus est historicus, de qua nascitur oratio. Si ergo historicus sensus in qualibet sententia invenitur, qui charitatis regnum idonee aedificet, et regnum cupiditatis sufficienter destruat, non videtur necesse allegorica interpretatione illum exponi. Quam tamen lector dote rectae fidei honorare debet, et sic intactam sua expositione relinquere. Maleficos non patiaris vivere. Maleficos appellat illos qui praestigiis magicae artis ac diabolicis figmentis causas agunt, et ab uno Deo, qui verus est au
Abbreviated transcription (Latin):
cũ dõ. & nom̃ iħu .i. saluatoris in se habuit. quẽ in
officio & nomine p̃figurauit. Ilam sedm allegoriam
iste angłs ipse dñs & redemptor nr̃ inteltigi potest.
magni consiliĩ ãgłs mineupatur quia suȩ & pater¬
ne uoluntatis ẽ adnuntiator: quẽ qͥ ñ audierit ex-¬
tinmnabitur de popło fuo. Ilomen enim dĩ in illo ue.¬
raciter ẽ qr cũ sit homo uerus ds agnoseitur. Sqr̃.

Expanded text:
 in officio et nomine praefiguravit. Nam secundum allegoriam, ipse angelus, ipse Dominus et redemptor noster intelligi potest. magni consilii angelus nuncupatur, quia suae et paternae voluntatis est annuntiator. Quem qui non audierit, exterminabitur de populo suo. Nomen enim Dei in illo veraciter est, quia cum sit
Abbreviated transcription (Latin):
scilic& tabernacłoꝵ in quo plurima & diuersa of¬
ferebantur sacrificia. Hec scđ̃m hystoriã. Spirita¬
lit̾ quoq trib uicib ꝑ annos singlos festa celebra¬
mus. cũ omi tẽpore p̾sentis uite in scẽ trinitatis
confessione ꝑ fide spe & caritatit bonoꝵ oꝑm ob¬
sequia spãliter gaudentes dõ conditori nr̃o ex hibe¬
mus. Nam pascha celebramꝰ mense nouoꝵ cũ ꝑ sangͥ¬
nẽ agni immaculati ab egiptia seruitute liberati
ꝑ sp̃ales aquas de uetere homine in nouum transi¬
mus ambulantes ñ in uetustate littere s in nouita¬
de sp̃s : quo in terrã repmissionis ꝑ xpĩ gram dñi
& redemptoris nr̃i ꝑuenire ualeamꝰ. Solemnitatẽ
uoluntatẽ ac sermonũ pͥmicias dnõ consecramus.
Solempnitatẽ qͦq in exitii anni quando congregaas

Expanded text:
scilicet tabernaculorum, in quo plurima et diversa ofscilicet tabernaculorum, in quo plurima et diversa offerebantur sacrificia. Haec secundum historiam. Spiritaliter quoque tribus vicibus per annos singulos festa celebramus, cum omni tempore praesentis vitae, in sanctae trinitatis confessione per fidem, spem et charitatem, bonorum operum obsequia spiritualiter, gaudentes Deo conditori nostro exhibemus. Nam Pascha celebramus mense novorum, cum per sanguinem agni immaculati ab Aegyptia servitute liberati, per spirituales aquas de vetere homine in novum transimus: ambulantes non in vetustate litterae, sed in novitate spiritus; quo in terram repromissionis, per Chri. Solemnitatem voluntatum, et sermonum primitias Domino consecramus; solemnitatem quoque in exitu anni, quando congregatis
Abbreviated transcription (Latin):
transacta pꝰ hoo sacrificiũ qͦrũ septẽ eb domadarũ dies
sunt q̃ draguita & nouẽ pentecostes celebratur. quã he¬
brei asartha uocant. qđ significat pente costen .i. qͥnqͣ¬
gesimã. In qua offerunt dõ panes de alfita siccata
factos cũ ferm̃to assarioꝵ auoꝵ. & ad mactan¬
dũ agnas duas. Solemnitatẽ quoq in exitu anni ꝗͣ¬
do congregaueris om̃s fruges tuas de.anno. Ostendit
quoq his uerbis qđ iam ex maturis frugib hec obla¬
tio offertur: cũ tũ asfit tempus messi s. Exitũ aimi
appellat fine estatis. quando iã fructꝰ totius amn
collecti sunt. & ẽ. hȩc eadẽ festiuitas in septumo
mense quã hebrei theseri. macedones inꝑberetheoᷤᷤ
uocant. latim octobrẽ. In euiꝰ principio iudei solẽp¬
nitatẽ agentes ampluis tuba canebant: & plura
offerebant saerificia quã ꝑ singłos menses. in quo
dies expiationũ erant. & dies scenophegiȩ eodem
mense qͥnta decima die celebrabant᷑ solempnitates

Expanded text:
domadarum dies sunt quadraginta et novem, Pentecoste celebratur: quam Hebraei Asartha vocant, quod significat Pentecosten, id est, quinquagesimam; in qua offerunt Deo panes de alphita siccata factos, cum fermento assariorum duorum: et ad mactandum agnas duas. Solemnitatem quoque in exitu anni do congregaveris omnes fruges tuas de agro. Ostendit quoque his verbis, quod jam ex maturis frugibus haec oblatio offertur, cum tunc adsit tempus messis. Exitum anni appellat tinem aestatis, quando jam fructus totius anni collecti sunt. Et haec eadem festivitas in septimo mense, quem Hebraei Theseri, Macedones ὑπερβερεταῖον vocant, Latini Octobrem; in cujus principio, Judaei solemnitatem agentes, amplius tuba canebant, et plura offerebant sacrificia, quam per singulos menses. In quo dies expiationum erant, et dies Scenopegiae eodem mense, decimo quinto die celebrabantur, solemnitates
Abbreviated transcription (Latin):
cat adlocũ quȩ paraui. Obserua eũ & audi uocẽ
euis. nec comp̃nendũ putes. qͥaũ dimittet cũ pec¬
caueritis. & eͥ. nomen meũ millo. Hac sententia scđm
hystoriã iosue ducẽ popłi isrlitici denotat. & idõ
angls nominatur: qr aa legationẽ dñi ꝑ agendã
destinatus ẽ. Angłos enĩ grece nuntios uocamꝰ. &
bene iosue nuntius dici potest. qͥ & isrłitis dnĩ man¬
data innotuit. & gentib dĩ potentiã ac terrorẽ
intimauit: euiꝰ uoci añs uib& popło suo obtẽꝑare.

Expanded text:
a eum, et audi vocem ejus; nec contemnendum putes, quia non dimittet cum peccaveritis: et est nomen meum in illo . Hac sententia secundum historiam Josue ducem populi Israelitici denotat: qui ideo angelus nominatur, quia ad legationem Domini peragendam destinatus est. Angelos enim Graece, nuntios vocamus. Et bene Josue nuntius dici potest, quoniam in Israelitis Domini mandata innotuit, et gentibus Dei potentiam ac terrorem intimavit. Cujus voci Dominus jubet populo suo obtemperare.
Abbreviated transcription (Latin):
uendiderit: qͥnq boues restituent᷑ ꝓ uno boue. & qͣt¬
tuor oues ꝓuna oue & cetera. Quȩ iustificatio ẽ. ut
ꝓuitulo uno qͥnq reddantur. ꝓoue autẽ quattuoꝵ.
nͥ aliquid significare intelligatur: Possumꝰ hanc
distantiã int̾ bouẽ & ouem facere. ut ih boue accipi¬
amus bene laborantẽ doctorẽ in agro dnĩco: qͥ t̾ram
cordiũ carnaliũ uomere euanglico scindit. ut fru¬
ctus uirtutũ germinare possit. In oue simplicẽ au¬
ditorẽ: qͥ tantũ sua simplicitate contẽptus ẽ. Quan¬
to enim maior ẽ. utilitas inqualib& re: tanto manis
dampnũ in eiꝰ ꝑditione. & quanto minor cõmoditas
in possessione aliqͣ  tanto minorẽ. dolor in ipfius
amissione. Qđ significat maior numerus in bouis
restitutione: & minor in oius. Qu enĩ quelibe do¬
sctorẽ¬
a plebe dñca ꝑ fraudẽ euellit: muttisꝰ noc & et ꝓ hoc

Expanded text:
vendiderit, quinque boves vendiderit, quinque boves justificatio est, ut pro vitulo uno quinque reddantur, pro ove autem quatuor, nisi aliquid significare intelligatur? Possumus hanc distantiam inter bovem et ovem facere, ut in bove accipiamus bene laborantem doctorem in agro Dominico: qui terram cordium carnalium vomere evangelico scindit, ut fructus virtutum germinare possit. In ovem, simplicem auditorem, qui tantum sua simplicitate contentus est. Quanto enim major est utilitas in qualibet re, tanto magis damnum in ejus perditione. Et quanto minor commoditas in possessione aliqua, tanto minor est dolor in ipsius amissione: quod significat major numerus in bovis restitutione, et minor in ovis. Qui enim quemlibet doctorea plebe Dominica per fraud
Abbreviated transcription (Latin):
mortuũ int̾ se disꝑtient & rłiqͣ. Nũquid in solo tau¬
ro hec iustificatio seruanda ẽ. & non de omĩ peccore
tali casu. ꝓinde a parte totũ intelligendũ ẽ. Sed hoc
de carnib occisi peccoris fieri ñ potest. que ñ uescunt᷑.¬
Tipice autẽ sub iuigo disciplinȩ siqͥs constitutꝰ soctum
suũ in agricultura dnica similit̾ laborantẽ aliquo
peccati uulnere letalit̾ sauciauerit. unde ipse in a-¬
nima moriatur. custos illius uend& bouẽ iiuum: ħ
tradere huiꝰnodi hominẽ sathane iint̾itũ carnis. ut
sp̃s eiꝰ saluus sit in die dni. & diuident p̃tiũ custodes
utriusq peccoris hoc ẽ. satis sibi faciant in penitentia
delinquentis. Cadauer autẽ mortuũ int̾ se similiter
disꝑtiant. eũ ꝓ scelere facto uterq penitenti condole-
riosum discipłm sciebat. & eũ quantũ potuit conpeste-¬
re ^ curauit : cõmissũ scelus in reatũ ꝓpriũ conuertit.
iqͥs furatꝰ fuerit ouẽ aut bouẽ & occiderit uł

Expanded text:
mortuus fuerit dispertientur. numquid in solo tauro haec iustificatio seruanda est et non de omnis pecoris tali casu? proinde a parte totum et hoc intellegendum est: sed hoc de carnibus occisi pecoris fieri non potest, quae non uescuntum suum in agri cultura Dominica similiter laborantem, aliquo peccati vulnere lethaliter sauciaverit, unde et ipse in anima moriatur, custos illius vendat bovem vivum, htradere hujusmodi hominem Satanae in interitum carnis, ut spiritus ejus salvus sit in die Domini. Et divident pretium custodes utriusque pecoris, hoc est satis sibi faciant in poenitentia delinquentis. Cadaver autem mortuum, inter se similiter dispertiant, cum pro scelere facto, uterque poenitenti condoleatriosum discipulum sciebat, et eum quantum potuit compescere non curavit, commissum scelus in reatum proprium convertit. Si quis furatus fuerit ovem aut bovem, et occiderit vel