comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
duti apparent. Bene autem lupio
rapacibus comparantur. quia dũ
carnaliter uiuunt. aliquando al¬
os suo malo exemplo ad malum
ꝑtrahunt aliquando aliorum sul¬
stantias. more luporum diripiunt
De qualib ꝑ ꝓpħam dicitur facti
sunt pͥncipes tui ut lupi uesꝑtim
ad uesꝑum non relinquentes in ma¬
ne. Tales ergo dñs iubet caueri qua
sicut bonorum consortium multũ
adiuuat: sic malorum societas fre¬
quenter multum nocet. teste ꝓpħa
qui ait. Cum scõ sc̃s eris. & cum ui¬
ro innocente in nocens eris: & eum
electo electus eris: & cum ꝑuerso
ꝑuerteris. Et salomone dicente. Qͥ
cum sapientib graditur. sapiens
erit. Amicus stultoꝵ: efficietur simi¬
lis. Hinc idem salomon nos ammo¬
net dicens. Noli ẽẽ amicus iracun
do homini: nec ambules cum iuro
furioso. neforte discas semitas etꝰ ꝙ

Expanded text:
duti apparent. Bene autem lupis duti apparent. Bene autem lupis rapacibus comparantur, quia dum carnaliter vivunt, aliquando alios suo malo exemplo ad malum pertrahunt, aliquando aliorum substantias more luporum diripiunt, de qualibus per prophetam dicitur: « Facti sunt principes tui ut lupi vespertini, ad vesperum non relinquentes in mane . » Tales ergo Dominus jubet cavere, quia sicut bonorum consortium multum adjuvat, sic malorum societas frequenter multum nocet, teste propheta, qui ait: « Cum sancto sanctus eris, et cum viro innocente innocens eris. Et cum electo electus eris, et cum perverso perverteris . » Et Salomone dicente: « Qui cum sapientibus graditur, sapiens erit. Amicus stultorum, efficietur similis . » Hinc idem Salomon nos admonet, dicens: « Noli esse amicus homini iracundo, nec ambules cum viro furioso, ne fort
Abbreviated transcription (Latin):
Eece ego mitto uos: sicut oues in
medio luporum. Estote ergo pru¬
dentes sicut serpentes: &e simpli¬
ces sicut columbȩ. Monet ergo
dominus tales lupos cauere: qͥa
sicut doctissimi ꝙ catholici uiri¬
hereucis resistere debent: sic ab eo¬
rum consortio simplices declinare.
nedum eorum doctrina auditur.
mentes audientiũ commaculentur.
iohanne apło monente qui ait
Siquis uenit aduos ꝙ hanc doc¬
trinam non affert nolite reciꝑe¬
eum in domo. nec aue ei dixeritis.
Siquis dixerit aue. communicat
oꝑib illius indignis. Hinc et apłs
ad timotheum scribit dicens. He¬
reticum hominem post unam et
scd̃am correptione deuita: sciens
quia ꝑuersus ẽ huiusmodi. Huic
conuenire potest illud maronis.
Qui legitis flores: & humi nascen¬
tia fraga. frigidus opueri fugite
hinc latet anguis in herba. Aliter
Lupi rapaces. falsi catholi intel¬
liguntur: qui consitentur se nos¬
se xp̃m. factis autem negant. qͥ
dum habitum xp̃ianitatis assu-¬
munt: quasi ouinis pellib in¬

Expanded text:
es in medio luporum. Estote ergo prudentes sicut serpentes, et simplices sicut columbae . » Monet ergo Dominus tales lupos cavere, quia sicut doctissimi viri et catholici haereticis resistere debent, sic ab eorum consortio simplices declinare, ne, dum eorum doctrina auditur, mentes audientium commaculentur, Joanne apostolo admonente, qui ait: Si quis uenit ad uos et hanc doctrinam non affert, nolite eum recipere in domo nec aue ei diSi quis dixerit ei Ave, communicat operibus illius indignis . » Hinc et Apostolus ad Titum scribit, dicens: « Haereticum hominem post unam et secundam correptionem devita, sciens quia perversus est hujusmodi . » Huic convenire potest illud Maronis : Qui legitis flores, et humi nascentia fraga, Frigidus, o pueri, fugite hinc, latet anguis in herba. Aliter: Lupi rapaces, falsi catholici intelliguntur, qui confitentur se nosse Deum, factis autem illum negant. Qui dum habitum Christianitatis assumunt, quasi ovinis pellibus in
Abbreviated transcription (Latin):
aut adulter. aut auarus qđ est ydo¬
lorum seruitus. cum huius modi
nec cybum sumere. S numquid
semꝑ latent heretiei aut falsi catho¬
lici sub ouina pelle. aut semꝑ pos¬
sunt abscondi: Non. Nam quali¬
ter cognosci ualeant dñs apperit
cum adiungit dicens. Afructib
eorum cognoscetis eos. fructus enĩ
a fruendo nomen accepit. unde ꝑ
fructum oꝑa significantur. Si autẽ
interrogas qui sunt boni fructus
aquib hominẽ cognoscere possis
apls paulus manifestat dicens.
fructus enim sp̃e ẽ: caritas. gaudi¬
um. pax patientia. longanimitas
bonitas. benignitas. mansuetu¬
do. fides. mo destia. continentia
castitas. Noli ergo in heretico que¬
rere folia uerborum pulehra seo
fidei puritatem. Noli ergo atten¬
dere in xp̃iano solummodo famã
bone opinionis: sed fruetum inqui¬
ue ꝑfecte oꝑationis. Noli adtende¬
re linguam sed manum: quia sieut
non laudatur arbor ex pulchritudi¬
ne folioꝵ uł florũ. sed exhabundantia
frugum. itaquoꝙ heretici uel falsi

Expanded text:
aut adulter aut avarus, quod est idolorum servitus, cum hujusmodi nec cibum sumere . » Sed nunquid semper latent haeretici, aut falsi catholici sub ovina pelle, aut semper possunt abscondi? non. Nam qualiter cognosci valeant Dominus aperuit cum adjungit: « A fructibus eorum cognoscetis eos. » Fructus enim a fruendo nomen accepit, unde per fructum opera significantur. Si ergo interrogas qui sunt boni fructus, a quibus hominem cognoscere possis, apostolus Paulus manifestat, dicens: « Fructus enim spiritus est charitas, gaudium, pax, patientia, longanimitas, bonitas, benignitas, mansuetudo, fides, modestia, continentia, castitas . » Noli ergo in haeretico quaerere folia verborum pulchra, sed fidei puritatem. Noli attendere in Christiano solummodo famam bonae opinionis, sed fructum inquire rectae operationis. Noli attendere linguam, sed manum. Quia sicut non laudatur arbor ex pulchritudine foliorum vel florum, sed ex abundantia frugum, ita quoque haeretici vel falsi
Abbreviated transcription (Latin):
tiuas ducunt mulierculas one¬
ratas peccatis: ꝙ ꝑdulces sermo¬
nes q benedictiones seducunt cor¬
Tales futuros lupos idem apłs
preuidebat: quando dicebat. Scio
quia post discessum meum. intra¬
bunt in uos lupi graues lupi rapa¬
ces. non parcentes gregi. Ex uobis
consurgent uiri iniqui loquentes

Expanded text:
lierculas oneratas peccatis , et per dulces sermones et benedictiones seducunt corTales lupos futuros idem Apostolus praevidebat, quando dicebat: « Scio quia post discessum meum intrabunt in vos lupi graves, lupi rapaces, non parcentes gregi. Ex vobis consurgent viri iniqui, loqu
Abbreviated transcription (Latin):
lebat. quib dicebat. Ego uos ele¬
gi de mundo. & posui uos ut ea¬
tis q fructum afferatis & fructus
proferre fructus oꝑum. Unde &
subditur. Non omnis qui dicit
mͥ dñe dñe intrabit in regnum cȩ¬
lorum. sed qui facit uoluntatem
patris mei qui in celis ẽ ipse intra¬
bit in regnum cȩlorum. Dicere e¬
nim dñe dñe. fructus boni oꝑis
uidet᷑ eẽ non autem facere uolun¬
tatem eiꝰ: non ad bonam arborẽ
ꝑtinet. Non enim sufficit sola cõ¬
fessio: si defuerit bona oꝑatio. do¬
mino alibi dicente. Quid autem
ait. fides sine oꝑib mortua est.
Unde eos qui de sola fide glaban¬
tur. exemplo demonum truit di¬
cens. Tu credis qm̃ ds unus est
Bene credis. Et demones creduri.
repbat dicens. Populus hic labu
me honorat: eor autem illorum lon¬
geẽ ame. Tales tempore uidicii qu
tur.Amen dico uobis. nescio uoc
Qui ergo uult intrare in regnum
cȩlorum: non solum scire desidert
quid uelit ds: sed etiam implere
quod iubet: quia sicut dñs ait in

Expanded text:
lebat, quibus dicebat: « Ego vos elegi de mundo, et posui vos ut eatis, et fructum afferatis, et fructus proferre fructus operum. Unde et subditur: « Non omnis qui dicitn regnum coelorum, sed qui facit voluntatem Patris mei, qui in coelis est, ipse intrabit in regnum coelorum . » Dicere enim, Domine, Domine, fructus boni operis esse videtur, non autem facere voluntatem ejus, non ad bonam arborem pertinet. Non enim sufficit sola confessio, si defuerit bona operatio, Domino alibi dicente: « Quid auteait: « Fides sine operibus mortua est . » Unde eos, qui de sola fide gloriabantur, exemplo daemonum terruit, dicens: « Tu credis quoniam unus Deus est, bene credis, et daemones credunt, robat, dicens: « Populus hic labiis me honorat, cor autem eorum longe est a me , » tales tempore judicii, qutur: « Amen dico vobis, nescio vos . » Qui ergo vult intrare in regnum coelorum, non solum scire desideret quid velit Deus, sed etiam implere quod jubet, quia, sicut Dominus ait in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑueniatur ad io qđ mortiferum
e: ad similitudinẽ scorpium a cu¬
leos incaudis gestantes. Nam
heretici inpͥmis uerbis bona osten¬
dunt in nouissimis autem ꝑuer¬
sa dognatizant unde & punguri.
Tales ergo. lupis rapacib compa¬
rantur: quia cum exteriuis lingua
blandiantur interus animo se¬
uiunt. Quia sicut lupus gregẽ
disꝑgit. dilaniat. atq dilacerat.
ita & heretici uenenosum animũ
habentes: mentes simplicium
dilaniare non cessant. Et quos
in occulto decipere non possunt.
publice insequuntur. Et ideo se
bonos ẽẽ simulant. ut simplici¬
um animos ad suam heresim ra¬
pere possint. uel certe eorum sub¬
stantias quasi boni magistri acci¬
pere. Quod paulus apłs in epła¬

Expanded text:
perveniatur ad id quod mortiferum perveniatur ad id quod mortiferum est: ad similitudinem scorpionum aculeos in caudis gestantes, quoniam haeretici in primis verbis bona ostendunt, in novissimis autem perversa dogmatizant, unde et pungunt. Tales ergo lupis rapacibus comparantur, quia cum exterius lingua blandiantur, interius animo saeviunt. Quia sicut lupus gregem dispergit, dilaniat atque dilacerat, ita et haeretici venenosum animum habentes, mentes simplicium dilaniare non cessant. Et quos in occulto decipere non possunt, publice insequuntur. Et ideo se bonos esse simulant, ut simplicium animos ad suam haeresim rapere possint, vel certe eorum substantias quasi boni magistri accipere. Quod Paulus apostolus in Ep
Abbreviated transcription (Latin):
Reuidens dñs doctri¬
nam hereticoꝵ contra
electos in ȩccłia futu¬
ram: nec non & ma¬
litiam falsorum cath
us cognosci. Ait enim. Attendite
a falsis. ꝓpħis. qui ueniunt ad
uos inuestimentis ouium: intrin¬
secus autem sunt lupi rapaces.
Quod specialiter de hereticis intel¬
ligendum ẽ qui falsi ꝓphȩ sunt
eum de substantia diuinitatis &
humanitatis multa mentiuntur.
scripturas sacras quȩ diuinitus
inspiratȩ sunt: ad suum sensum
ꝑtrahere eupientes. Ut enim sim¬
plicium fratrum corda facilius
decipere possint: quasi ouium ue¬
stimentis se induunt. dum catho¬
licorum patrum sententias suȩ do¬
trinȩ interserunt. Sciunt enim
si semꝑ mala dicerent. cicius cogni¬
ti cauerentur. Et ideo bona malis
miscent: ut dum libenter id quod
uerum ẽ audit᷑ non facile discer¬
natur hoc qđ falsum ẽ. morem
maleficorum seruantes. qui dum
euilibet uenenum porrigere uolurt.
ora calicis melle linũt. ut dũ gustat᷑.
id quod dulce ẽ: absq retractione

Expanded text:
evidens Dominus doctrinam haereticorum contra electos in Ecclesia futuram, necnon et malitiam falsorum cathous cognosci. Ait enim: « Attendite a falsis prophetis, qui veniunt ad vos in vestimentis ovium, intrinsecus autem sunt lupi rapaces. » Quod specialiter de haereticis intelligendum est, qui falsi prophetae sunt, dum de substantia divinitatis et humanitatis multa mentiuntur, Scripturas sacras, quae divinitus inspiratae sunt, ad suum sensum pertrahere cupientes. Ut enim simplicium fratrum corda facilius decipere possint, quasi ovium vestimentis se induunt, dum catholicorum Patrum sententias suae doctrinae interserunt. Sciunt enim quia si semper mala dicerent, citius cogniti caverentur. Et ideo bona malis miscent, ut dum libenter auditur id quod verum est, non facile discernatur hoc quod falsum est: morem veneficorum servantes, qui dum cuilibet venenum porrigere volunt, ora calicis melle liniunt, ut dum gustatur id quod dulce est, absque retractione
Abbreviated transcription (Latin):
nis euulsus ẽ. De quo nimirum
constat quia ꝓ nobis non pro se¬
hȩc uiderit: ut eius uisionib pro¬
ficiant. quos adhuc duuna pati-¬
entia longanimit᷑ expectat. Nam
ille detros sp̃c ante mortẽ uidisse
& inducias petisse quid ꝓfuit. qͥ
easdem inducias quas petiit non
um tempora ꝑeant: & tunc que¬
ramus ad bene agendum uenire.
cum iam compellimur de corpore
exire. Mementode quid ueritas
dicit. Orate ne fiat fuga ur̃a: hie-
tum: ambulare longus in sabba-¬
to non licet. Hyemps quoq ad am¬
bulandum impedimentum est:
quia gressus ambulantiũ torpor
frigoris astringit. Ait ergo. Ora-¬
te ne fiat fuga ur̃a hyeme uel sab¬
bato. Ac si aꝑte dicat. Uidete ne
tunc queratis peccata ur̃a fuge¬
re: quando iam non licet ambula¬
re. Illud gͦ tempus quo fugere
non licet: modo debet cogitari
dum licet. Illa hora ẽ nr̃i exitus
semꝑ intuenda. ista redempto¬
ris ammonitio ante mentis ocu¬
los semꝑ ponenda qui ait. Ui¬

Expanded text:
nis evulsus est. De quo nimirum nis evulsus est. De quo nimirum constat quia pro nobis ista, non pro se, viderit, ut ejus visio nobis proficiat, quos adhuc divina patientia longanimiter exspectat. Nam illi tetros spiritus ante mortem vidisse, et inducias petiisse, quid profuit, qui easdem inducias quas petiit, nonum tempora pereant, et tunc quaeramus ad bene agendum vivere, cum jam compellimur de corpore exire. Mementote quid Veritas dicat: Orate ne fiat fuga vestra hiemtum ambulare longius Sabbato non licet ; hiems quoque ad ambulandum impedimento est, quia gressus ambulantium tfrigoris astringit. Ait ergo, Orate ne fiat fuga vestra hieme vel sabbato. Ac si aperte dicat: Videte ne tunc quaeratis peccata vestra fugere, quando jam non licet ambulare. Illud ergo tempus quo fugere non licet, modo debet cogitari dum licet. Illa hora est nostri exitus semper intuenda; ista Redemptoris admonitio ante mentis oculos semper ponenda, qui ait: Vi
Abbreviated transcription (Latin):
ni elaustra se raperent. Cepit tre¬
mescere. pallescere. sudare. & mag¬
nis uocib inducias petere. filiumq
suum nomine maximum. quem
ipse iam monachus monachum
uidi: nimiis turbatus clamorib
uocare dicens. Maxime curre:
nunquam tibi male aliquid feci.
infide tua me suscipe. Turbatus
mox maximus affuit. lugens &
ꝑstrepens familia conuenit. Cos
autem quos ille insistentes sibi
grauiter tolerabat. ipsi malig¬
nos sp̃c uidere non poterant:sed
eorum p̃sentiam. in confusione.
inpallore ac timore illius qui
trahebatur uidebant. Pauore
autẽ tetre eorum imaginis: huc
illucq uertebatur in lectulo. Ia¬
cebat in sinistro latere. aspectum xc¬
eorum ferre non poterat. uerteba-¬
tur ad parietẽ. ibi ad erant. Cumq
constrictus nimis relaxari se iam
posse desꝑaret: cepit magnis uo-¬
cib clamare. Inducias uel usq
mane: inducias uel usq mane.
Sed cum hȩc clamaret: in ipsis
suis uocib de habitaculo suȩ car-¬

Expanded text:
ni claustra se raperent. Coepit treni claustra se raperent. Coepit tremere, pallescere, sudare, et magnis vocibus inducias petere, filiumque suum nomine Maximum, quem ipse jam monachus monachum vidi, nimiis et turbatis clamoribus vocare, dicens: Maxime curre, nunquam tibi aliquid mali feci, in fidem tuam me suscipe. Turbatus mox Maximus adfuit, lugens et perstrepens familia convenit. Eos autem quos ille insistentes sibi graviter tolerabat ipsi malignos spiritus videre non poterant, sed eorum praesentiam in confusione, in pallore ac tremore illius qui trahebatur videbant. Pavore autem tetrae eorum 1481 imaginis huc illucque vertebatur in lectulo, jacebat in sinistro latere, aspectum eorum ferre non poterat; vertebatur ad parietem, ibi aderant. Cumque constrictus nimis relaxari se jam posse desperaret, coepit magnis vocibus clamare, dicens: Inducias vel usque mane, inducias vel usque mane. Sed cum haec clamaret, in ipsis suis vocibus de habitaculo suae car
Abbreviated transcription (Latin):
nos egritudo corripiat. si signa
egritudinis uicinam mortem de¬
nuntient: inducias uiuendi qͣ¬
rimus. ut peccata nr̃a defleamꝰ.
& eas cum magno ȩstu deside¬
rii petimus. quas acceptas mͦ
ꝑ nichilo habemus.
em fr̃s refero: quam si inten¬
te audire uult caritas ur̃a.
ex consideratione illius uehemen¬
ter instruitur. Qdam uir nobilis
inualeria ꝓuincia. nomine criso¬
rius fuit: quem lingua rustica
popłs criserium uocabant. uir
ualde idoneus. sed tantum plenꝰ
uiciis: quantum reb. Suꝑbia tu¬
midus. carnis suȩ uoluptatib
subditus. in adquirendis reb
auaritiȩ fascib accensus. Sed cũ
tot malis dñs finem imponere
decreuisset: sicut a religioso qͦd̾a
qui nunc suꝑ est ꝓpinquo illius
didici: corporis languore ꝑcussus
ẽ. Q ad extremum ueniens. ea ho¬
ra qua iam de corpore erat exiturꝰ.
aꝑtis oculis uidit tetros & niger¬
rimos sp̃e coram se assistere: & ue¬
hementer imminere: ut ad infer¬

Expanded text:
nos aegritudo corripiat, si signa nos aegritudo corripiat, si signa aegritudinis vicinam mortem denuntient, 1480 inducias vivendi quaerimus, ut peccata nostra defleamus, et eas cum magno aestu desiderii petimus, quas acceptas modo pro nihilo habemus.mi, refero, quam si intente audire vult charitas vestra, ex consideratione illius vehementer instruetur. Quidam vir nobilis in Valeria provincia nomine Chrysaorius fuit, quem lingua rustica populus Chryserium vocabat: vir valde idoneus, sed tantum plenus vitiis, quantum rebus; superbia tumidus, carnis suae voluptatibus subditus, in acquirendis rebus avaritiae facibus accensus. Sed cum tot malis Dominus finem ponere decrevisset, sicut a religioso viro quodam, qui nunc superest, propinquo illius didici, corporis languore percussus est. Qui ad extremum veniens, eadem hora qua jam de corpore erat exiturus, apertis oculis vidit tetros et nigerrimos spiritus coram se assistere, et vehementer imminere, ut ad infer
Abbreviated transcription (Latin):
pestas ingruerit: quando uenerit
suꝑ uos tribulatio & angustia: tẽ
inuocabunt me & non exaudiã.
mane consurgent. & non inueni¬
ent me. Ecce aꝑite clamant: & re¬
pulsionis suȩ dolore compulse. ap¬
pellationẽ dominantis ingeminant
offerunt sed nesciuntur: quia tẽ
uelut incognitos ds deserit. quos
modo suos ꝑuitȩ meritum non
ignoscit. Ubi aꝑta quoq genera¬
lis addiscipłos exortatio subinfer¬
tur. cum dicitur. uigilate itaq qͥa
nescitis diem neq horam. Quia
post peccata ds penitentiam sus¬
cipit si sciret quisq de p̾senti scło
qͦ tempore exiret aliud tempꝰ uolup¬
tati. atq aluid penitentiȩ aptare potu-¬
isset. S qui penitenti ueniã spondet:
peccanti diem crastinum non ꝓmi-¬
sit. Semꝑ gͦ extremum diem de¬
bemus metuere: quem nunquã
possumus preuidere. Eece hunc
diem in quo loquimur ad induci.
men mala quȩ fecimus flere recu-¬
samus. Non solum commissa
non plangimus: sed etiam quȩ
defleant᷑ augemus. At si aliqua

Expanded text:
venerit super vos tribulatio, et angustia, tunc invocabunt me, et non exaudiam; mane consurgent, et non invenient me . Ecce aperiri clamant, et, repulsionis suae dolore compulsae, appellationem dominantis ingeminant,offerunt, sed nesciuntur, quia tunc velut incognitos Dominus deserit, quos modo suos per vitae meritum non agnoscit. 6. Ubi apte quoque generalis ad discipulos exhortatio subinfertur, cum dicitur: Vigilate itaque, quia nescitis diem neque horam. Quia post peccata Deus poenitentiam suscipit, si sciret quisque de praesenti saeculo quo tempore exiret, aliud tempus voluptatibus, atque aliud poenitentiae aptare potuisset. Sed qui poenitenti veniam spopondit, peccanti diem crastinum non promisit. Semper ergo extremum diem debemus metuere, quem nunquam possumus praevidere. Ecce hunc ipsum diem, in quo loquimur, ad induciamen mala quae fecimus flere recusamus. Non solum commissa non plangimus, sed etiam quae defleantur augemus. At si aliqua
Abbreviated transcription (Latin):
& miseriȩ dies tenebrarum & cali¬
ginis. dies nebulȩ & turbinis.
dies tubȩ & clangoris. Pensate
corda reproborum. qua asꝑitate
ꝓpħa iudit amarescere. quem tot
appellationib non ualet explert
Quanta uero tunc erit electorum
leticia: qui de eiꝰ merentur uisione
gaudere: de cuius conspectu uider
& elementa contremiscere. cum eo
simul ad nuptias intrare. Qui ꝙ
sponsi nuptiis gaudent: & tam̃
ipsi sunt sponse quia in illo ȩter¬
ni regni thalamo. uisioni nr̃ȩ ds
coniungitur: quȩ scilicet uisio nun¬
quam iam inꝑpetuum ab amoris
sui amplexib euellatur. Tunc reg¬
ni ianua lugentib clauditur: que
modo cotidie penitentib aꝑitur.
Erit namq & tunc penitentia.
sed fructuosa iam non erit: quia
nequa quã tunc ueniam inuenit.
qui mͦ aptum ueniȩ dempus ꝑ dit.
Hinc enim paulus dicit. Eece nẽ¬

Expanded text:
et miseriae, dies tenebrarum et caliet miseriae, dies tenebrarum et caliginis, dies nebulę et turbinis, dies tubae et clangoris. Pensate,corda reproborum qua asperitate propheta vidit amarescere, quem tot appellationibus non valet explicare! Quanta vero tunc erit electorum lętitia, qui de eius merentur visione gaudere, de cuius conspectu vident et elementa contremescere, cum eo simul ad nuptias intrare! Qui et in sponsi nuptiis gaudent, et tamen ipsi sunt sponsa, quia in illo ęterni regni thalamo visioni nostrae deus coniungitur. Quae scilicet visio numquam iam in perpetuum ab amoris sui amplexibus evellatur. Tunc regni ianua lugentibus / clauditur, quae modo cotidie pęnitentibus aperitur. Erit namque tunc paenitentia, sed fructuosa iam non erit, quia nequaquam tunc veniam invenit, qui modo aptum venię tempus perdit. Hinc etenim Paulus dic
Abbreviated transcription (Latin):
eo ad nuptias: & clausa ẽ ianua.
Osi sapere incordis palatum pos¬
sit. quid ammirationis habet qd̃
dicitur: uenit sponsus: quid dul.¬
cedinis intrauerunt cum eo ad
nuptias: quid amaritudinis et
clausa ẽ ianua. Uenit quippe il¬
le. qui aduentu suo elementa cõ-¬
cutit: in cuius conspectu celum
cum terra contremiscit. Unde eti-
am ꝑ ꝓpħam dicit. Ad huc semel¬
& ego mouebo non solum terrã.
sed ꝙ cęlum. Ad cuius examen om¬
ne humanũ genus deducit᷑: cui
ad uindictam maloꝵ remunerati-¬
onemq bonorum. angłi. archan¬
qui in illo die terror erit: quan¬
do iam in pena remedium non
erit. Quȩ illa confusio. cui reatu
suo exigente continget. inconuen-¬
tu omniũ hominum angłorũq
erubescere: qui pauor: eum quẽ
& tranquillum mens humana ea¬
pere non ualet. etiam iratum uide¬
re. Quem diem bene ꝓpħa intileno
ait Dies illa dies ire. dies tribula¬
tionis & angustiȩ. dies calamitalie

Expanded text:
eo ad nuptias, et clausa est janua. 4. eo ad nuptias, et clausa est janua. 4. O si sapere in cordis palato possit quid admirationis habet quod dicitur: Venit sponsus! quid dulcedinis: Intraverunt cum eo ad nuptias! quid amaritudinis: Et clausa est janua! Venit quippe ille qui adventu suo elementa cocutit, in cuius conspectu caelum cum terra contremescit. Unde etiam per prophetam dicit: Adhuc semel, ego movebo non solum terram, sed etiam caelum. Ad cuius examen omne humanum genus deducitur, cui ad vindictam malorum remunerationemque bonorum angeli, archanqui in illo die terror erit, quando jam in poena remedium non erit. Quae illa confusio, cui reatu suo exigente contingit in conventu omnium hominum angelorumque erubescere: qui pavor eum, quem et tranquillum mens humana capere non valet, etiam iratum videre. Quem diem bene intuens propheta ait: Dies illa, dies irae, dies tribulationis et angustiae, dies calamitatis
Abbreviated transcription (Latin):
cia deceptȩ ꝓximis dicant. quia
nos quasi sine oꝑe repelli conspi¬
citis: dicite de nr̃is oꝑib quid
uidistis. Sed prudentes uirgines
respondent dicentes. Neforte ñ
sufficiat nobis et uobis. In illo et
enim die quod tamen de quibꝰdã
in pace eccłiȩ quiescentib loquor
sibimet ipsi testimonium uniuis
cuiusq uix sufficit: quanto minꝰ
&e sibi & ꝓximo: Ubi & proti¬
nus ꝑ increpationem subdunt.
Ite potius aduendentes: & emite
uobis. Uenditores quippe olei. ad¬
ulatores sunt. Qui enim accepta
qualibet gr̃a. uanis suis laudib
nitorem głȩ offerunt: quasi oleum
uendunt. De quo ꝓfecto oleo: psal-¬
mista dicit. Oleum autẽ peccatoris:
cipale etenim nr̃m caput ẽ. Ap¬
pellatione autem capitis: ea quȩ
principatur corpori mens uocat᷑
Inpinguat gͦ caput oleum pec¬
catoris: cum demuleet mentem
fauor adulantis. Sed cum irent e¬
mere uenit sponsus: quia cum ui-
paratȩ erant. intrauerunt cum

Expanded text:
cia deceptae proximis dicant: Quia cia deceptae proximis dicant: Quia nos quasi sine opere repelli conspicitis, dicite de nostris operibus quid vidistis. Sed prudentes virgines respondent, dicentes: Ne forte non sufficiat nobis et vobis. enim die quod tamen de quibusdam in pace Ecclesiae quiescentibus loquor, sibimetipsi testicujusque vix sufficit; quanto minus et sibi et proximo? Unde et protinus per increpationem subdunt: Ite potius ad vendentes, et emite vobis. Venditores quippe olei adulatores sunt. Qui enim accepta qualibet gratia, vanis suis laudibus nitorem gloriae offerunt, quasi oleum vendunt. De quo profecto oleo Psalmista dicit: Oleum autem peccatoris ncipale etenim nostrum caput est. Appellatione autem capitis ea quae principatur corpori mens vocatur. Impinguat ergo caput oleum peccatoris, cum demulcet mentem favor adulantis. Sed dum irent emere, venit sponsus, quia cum vitaparatae erant, intraverunt cum
Abbreviated transcription (Latin):
salute languescere. quia ꝑ pondꝰ
egritudinis. ꝑuenitur ad somnũ
mortis. M edia autem nocte cla¬
mor factus ẽ: ecce sponsus uenit.
exite obuiam ei. De aduentu spon¬
si clamor inmedia nocte fit: qͥa
sic dies uidicii surripit ut pre¬
uideri non ualeat. quando uenit.
Unde scriptum ẽ. Dies dñi sic̃
fur ita in nocte ueniet. Tunc õs
uirgines surgunt. quia electi
& reprobi a somno suȩ mortis ex¬
citantur. Lampades ornant. qͥa sua
secum oꝑa numerant. ꝓ quibus
ȩternam recipere beatitudinem
expectant. Sed lampades fatu
arum uirginum extinguntur.
quia earum oꝑa quȩ clara homi¬
nib foras apparuerunt. in ad¬
uentu iudicis intus obscurantur.
& ad retributionem non ueniur.
quia pro eis receperunt ab ho¬
minib laudes quas amaueruri.
Quid ẽ autem quod tunc apru¬
dentib oleum petunt nisi quod
in aduentu uidicis cum se intus
uacuas inuenerint. testimoniũ
foris querunt: Ac si de sua fidu¬

Expanded text:
salute lasalute laaegritudinis pervenitur ad somnum mortis. Media autem nocte clamor factus est: Ecce sponsus venit, exite obviam ei. 3. De adventu sponsi clamor in media nocte fit, quia sic dies judicii subrepit, ut praevideri non valeat quando venit. Unde scriptum est: Dies Domini sicut fur in nocte ita veniet . Tunc omnes virgines surgunt, quia et electi et reprobi a somno suae mortis excitantur. Lampades ornant, quia sua secum opera numerant, pro quibus aeternam recipere beatitudinem exspectant. Sed lampadarum virginum exstinguuntur, quia eorum opera, quae clara hominibus foris apparuerant, in adventu Judicis intus obscurantur, et a Deo retributionem non inveniunt. Quia pro eis receperunt ab hominibus laudes quas amaverunt. Quid est autem quod tunc a prudentibus oleum petunt, nisi quod in adventu judicis cum se intus vacuas invenerint, testimonium foris quaerunt? Ac si a sua fidu
Abbreviated transcription (Latin):
autem: acceperunt oleum inuasis
suis cum lampadib ꝑ oleum qͥp¬
pe: nitor głȩ designatur. Uascula
autem nr̃a sunt corda: in quib fe¬
rimus cuncta quȩ cogitamus. Pru¬
dentes gͦ oleum inuasis habent:
qui nitorem gloriȩ intra conscien¬
tiam retinent: paulo attestante qͥ
ait. Gła nr̃a: hȩc est testimonium
conscientiȩ nr̃e. Fatuȩ autem uir-¬
gines oleum secum non sumunt:
quia głam intra conscientiam ñ
habent: quia plerumq bona in
se oꝑa cum electis ꝙ reprobi osten¬
dunt. Sed soli adsponsum uenuñ¬
cum oleo: qui de his quȩ foris ege¬
rint. int̾ głam requirunt
Unde ꝑ psalmistam quoq de sc̃a
electorum eccłia d̃r. Omnis gła
eiꝰ filiȩ regum abintus. Moram
autem faciente sponso: dormita¬
uerunt omnes &r dormierunt:
quia dum uenire uidex ad extre¬
mum iudicium differt: electi &
reꝓbimmortis somno sopiunt᷑ Dor¬
mire etenim mori ẽ: ante somnũ
uero dormitare ẽ. ante mortem a

Expanded text:
autem acceperunt oleum in vasis autem acceperunt oleum in vasis suis cum lampadibus. Per oleum quippe nitor gloriae designatur; vascula autem nostra sunt corda, in quibus ferimus cuncta quae cogitamus. Prudentes ergo oleum in vasis habent, quia nitorem gloriae intra conscientiam retinent, Paulo attestante, qui ait: Gloria nostra haec est, testimonium conscientiae nostrae . Fatuae autem virgines oleum secum non sumunt, quia gloriam intra conscientiam non hase opera cum electis et reprobi ostendunt, sed soli ad sponsum cum oleo veniunt qui de his quae foris egerint intus gloriam requirunt. Unde per psalmistam quoque de sancta electorum Ecclesia dicitur: Omnis gloria ejus filiae regum ab intus . Moram autem faciente sponso dormitaverunt omnes, et dormierunt. Quia dum venire judex ad extremum judicium differt, electi et reprobi in mortis somno sopiuntur: dormire etenim mori est. Ante somnum vero dormitare, est ante mortem a
Abbreviated transcription (Latin):
Geminatus autem quinarius.
denarium ꝑficit. Et quia exutroꝙ
sexu fidelium multitudo colligi¬
tur: sc̃a ȩccłia decem uirginibus
similis denuntiatur. inqua quia
mali cum bonis. & reprobi cũ
electis ammixti sunt: recte simi¬
lis uirginib prudentib & fatus
eẽ ꝑhibetur. Sunt namꝙ pleriq
continentes. qui ab exteriore se ap¬
petitu custodiunt. & spe ad ite¬
riora rapuntur. Carnem macerant
& toto desiderio ad suꝑnã patriam
anhelant. Eterna p̾mia expeturt
plaborib suis recipere laudes huma¬
nas nolunt. Hi nimirum głam
suam non in ore hominum poñt.
sed intra conscientiam contegunt.
Et sunt pleriq qui corpus ꝑabsti¬
nentiam affligunt: sed de ipsa sua
abstinentia humanos fauores ex¬
petunt. Doctrinȩ inseruiunt: indi¬
gentib multa largiuntur. Sed fa¬
due ꝓfecto sunt uirgines: quia so¬
lam laudis transitoriȩ retributio¬
nem querunt. Unde & apte sub¬
ditur. Quinq fatue: non sump
serunt oleum secum. Prudentes

Expanded text:
Geminatus autem quinarius numerus denarium perficit. Et quia ex utroque sexu fidelium multitudo colligitur, sancta Ecclesia decem virginibus similis denuntiatur. In qua quia mali cum bonis, et reprobi cum electis admixti sunt, recte similis virginibus prudentibus et fatuis esse perhibetur. Sunt namque plerique continentes qui ab exteriori se appetitu custodiunt, et spe ad interiora rapiuntur; carnem macerant, et toto desiderio ad supernam patriam anhelant, aeterna praemia expetunt pro laboribus suis recipere, laudes humanas nolunt. Hi nimirum gloriam suam non in ore hominum ponunt, sed intra conscientiam contegunt. Et sunt plerique qui corpus per abstinentiam affligunt, sed de ipsa sua abstinentia humanos favores expetunt; doctrinae inserviunt, indigentibus multa largiuntur, sed fatuae profecto sunt virgines, quia solam laudis transitoriae retributionem quaerunt. Unde et aperte subditur. Sed quinque fatuae acceprudentes
Abbreviated transcription (Latin):
dies salutis. Hinc ꝓpħa ait. Que¬
rite dominum dum inueniri po¬
test: in uocate. eum dum ꝓpe est.
Unde ce easdem uirgines fatuas
interclusa regni ianua is quiꝓ
Nam subditur. Nouissime ue¬
niunt relique uirgines dicentes.
Dñe dñe. aꝑi nobis. At ille respo¬
dens ait. Amen dico uobis. nescio
uos. Ibi iam ad̾o non potest me¬
reri quod petit: qui hic noluit
audire quod uissit. qui tempꝰ con¬
grue penitentiȩ ꝑ didit frustra an¬
de regni ianuam cum precib uenit
Hinc ẽ enim quod ꝑ salomonẽ dñs
dicit. Uocaui ꝙ rennuistis: exten¬
di manum meam: ꝙ non fuit qui

Expanded text:
Hinc propheta ait: Quaerite Dominum dum inveniri potest, invocate eum dum prope est . 5. Unde et easdem virgines fatuas interclusa regni janua, is qui Nam subditur: Novissime veniunt et reliquae virgines, diceDomine, aperi nobis. At ille respondens, ait: Amen dico vobis, nescio vos. Ibi jam a Deo non potest mereri quod petit, qui hic noluit audire quod jussit, qui tempus congruae poenitentiae perdidit, frustra ante regni januam cum precibus venit. Hinc est enim quod per Salomonem Dominus dicit: Vocavi, et renuistis; extendi manum meam, et non
Abbreviated transcription (Latin):
ergo soluerit unum de manda¬
tis istis minimis & docuerit sic
homines : minimꝰ uocabitur in
regno cȩlorum. Mandatum qͥppe
soluit ꝙ docet: quando hoc quisq
plet. Sed ad regnum eternȩ beati¬
tudinis ꝑuenire non ualet. qui
non uult oꝑe implere quod docet.
Quomodo in eo minimus uocat᷑¬
qui adhoc nullomodo intrare ꝑ¬
mittitur: Qd itaq ꝑ hanc senten¬
tiam nisi p̃sens eccł̃ia cȩlorum
regnum dicitur: in qua doctor
qui mandatum soluerit minimꝰ
uocatur. quia cuius uita despici¬
tur restat ut & predicatio con¬

Expanded text:
ergo solverit unum de mandaergo solverit unum de mandatis istis minimis et docuerit sic homines, minimus vocabitur in regno celorum. Mandatum quippe solvit et docet, quando hoc quisqueplet. Sed ad regnum eterne beatitudinis pervenire non valet qui non vult opere implere quod docet. Quomodo ergo in eo minimus vocatqui ad hoc nullo modo intrare permittitur? Quid itaque per hanc sententiam nisi praesens Ecclesia coelorum regnum dicitur? in qua doctor qui mandatum solverit minimus vocatur, quia cujus vita despicitur, restat ut praedicatio con
Abbreviated transcription (Latin):
moneo praua oꝑa fu¬
gere: mundi huius
inquinam̃ta deuita¬
re: sed hodierna scĩ
euuangłii lectione compellor di¬
cere: ut & bona quȩ agitis cum
magna cautela timeatis: ne per
hoc quod auob̃ recte geritur fa-¬
uor aut gr̃a humana requiratur.
ne appetitus laudis subripiat.
& qđ foris ostenditur. intus a
mercede uacuetur. Eece enim¬
uoce redemptoris decem uirgi.¬
nes. & omnes dicuntur uirgines:
&e tamen intra beatitudinis ia-¬
nuam non omnes receptȩ. quia
earum quȩdam dum de uirgini-¬
tate sua głam foris expetunt: in
uasis suis oleum habere nolue¬
runt. Sed prius querendum no¬
bis ẽ quid sit cęlorum. regnum:
aut cur decem uirginib compa
cȩlorum regnum constat. quia re¬
ꝓborum nullus ingreditur: etiã
sentis temporis ȩccłia dr: de quo
alio in loco dns dicit. Mutet filius
hominis angłos suos. & colligent
de regno suo omnia scandala.
dinis in quo pax summaͤ inueni¬
ri scandala poterunt quȩ colligã¬
tur. Et unde rursum dicitur. Qui

Expanded text:
moneo prava opera fugere, mundi hujus inquinamenta devitare; sed hodierna sancti Evangelii lectione compellor dicere ut et bona quae agitis cum magna cautela timeatis, ne per hoc quod a vobis rectum geritur favor aut gratia humana requiratur, ne appetitus laudis subrepat, et quod foris ostenditur intus a mercede vacuetur. Ecce enim Redemptoris voce decem virgines, et omnes dicuntur virgines, et tamen intra beatitudinis januam non omnes sunt receptae, quia earum quaedam, dum de virginitate sua gloriam foris expetunt, in vasis suis oleum habere noluerunt. Sed prius quaerendum nobis est quid sit regnum coelorum, aut cur decem virginibus compacoelorum regnum constat quia reproborum nullus ingreditur, etiam sentis temporis Ecclesia dicitur. De quo alio in loco Dominus dicit: Mittet Filius hominis angelos suos, et colligent de regno ejus omnia scandala . dinis, in quo pax summa est, inveniri scandala poterunt, que colligantur. Et rursum dicitur: Qui
Abbreviated transcription (Latin):
lite pueri effici sensib sed mali¬
minus filium suum scĩs apłis: si¬
cut thome qui dixit. Dñs m̃s. et
d̾s m̃s. Et sicut petro ait. Caro et
sanguis non reuel auit tibi. sed pa
di possidebunt. beati oculi iustoꝵ

Expanded text:
lite pueri effici sensibus minus Filium suum sanctis apostolis, sicut Thomae, qui dixit: « Dominus meus et Deus meus . » Et sicut Petro ait: « Caro et sanguis non revelavit tibi . » ei possidebunt beati oc
Abbreviated transcription (Latin):
te latentẽ non cognoscebant. Quã
si cognouissent. nunquam dñm
prudentes. sicut serpentes. Et pe¬
trrus apłs. Estote prudentes. &
uigilate in orationib. Sed nunqͥd
istis diuinitas abscondita fuit.
Non. Sed illis de quib dñs per
ꝓpħam dicit. Ue qui sapientes
estis in oculis ur̃is. & coram uob̃¬
metipsis prudentes. Et iterum.
Sapientes sunt ut faciant mala.
non potuit mundꝰ ꝑ sapientiam
credere dm̃: placuit dõ ꝑ stulti

Expanded text:
te latitantem non cognoscebant. Quia « te latitantem non cognoscebant. Quia « si cognovissent, nunquam Dominum prudentes sicut serpentes . » Et Petrus apostolus: « Estote prudentes et vigilate in orationibus . » Sed nunquid istis Divinitas abscondita fuit? Non. Sed illis de quibus per dicit: « Vae qui sapientes estis in oculis vestris, et coram vobismetipsis prudentes . » Et iterum: « Sapientes sunt ut faciant mala non potuit mundus per sapientiam credere Deum, placuit Deo per stulti
Abbreviated transcription (Latin):
prefatum sensum accipiendum ẽ
quia ipse equalis ẽ patri scđm
diuinitatẽ. Pater cęli. id est angłoꝵ
terrȩ uero hominũ. Aliter uero
pater cȩli. id est sacrarum anima¬
quia adhuc interrenis actib sunt
implicati. necdum possunt con-¬
templari cȩlestia ꝑ oculum men¬
Et recte pater cęli & terrȩ appel¬
latur: quia ipse cuncta creauit ex
nichilo uisibilia & inuisibilia.
sicut scriptum ẽ. Inpͥncipio crea¬
uit ds cȩlum & terram. Et alibi.
Qui manet in eternum. creauit
omnia simul. Unde & nos eotidie
in oratione dicimus pader ñr̃. Q¬
abscondisti hec asapientib & pru¬
Ubi ꝑquirere debemus. quid ab¬
sconderit dñs a sapientib & pru¬
dentib. Nunquid abscondita
ẽhumanitas a scribis & phari¬
seis. cum symeon dicat. quia
uiderunt oculi mei salutare
tuum: & in alio loco seriptum
sit: & uidebit eum omnis oculus.
Non utiq humanitatẽ. sed diui¬
ꝙ pharisei diuinitatẽ in humanita¬

Expanded text:
praefatum sensum accipiendum est, praefatum sensum accipiendum est, quia ipse aequalis est Patri per divinitatem. Pater coeli, id est, angelorum: terrae vero, hominum. Aliter autem Pater coeli, id est, sacrarum animaqui adhuc in terrenis sunt implicati, necdum possunt contemplari coelestia per oculum men» Et recte Pater coeli et terrae appellatur, quia ipse cuncta creavit ex nihilo visibilia et invisibilia, sicut scriptum est: « In principio creavit Deus coelum et terram . » Et alibi: « Qui manet in aeternum, creavit omnia simul » Unde et nos quotidie in oratione dicimus: « Pater nabscondisti haec a sapientibus et pruperquirere debemus, quid absconderit Dominus a sapientibus et prudentibus, nunquid abscondita est humanitas a Scribis et Pharisaeis, cum Simeon dicat: « Quia viderunt oculi mei salutare tuum . » Et in alio loco scriptum sit: Et videbit eum omnis oculus. Non utique humanitatem, sed diviet Pharisaei divinitatem in humanita
Abbreviated transcription (Latin):
fide nec in peccatis dicitur confi-¬
teri : sed tantummꝰ in laude.
Uel certe dicitur confiteri: eoqđ
scĩs hoc faciat facere. Confiteor
tibi dñe. Ad hȩc surgentes here¬
tici. dixerunt quod dñs iħc. xp̃c¬
non fuisset uerus filius dei ꝑ ꝓpͥ¬
etatem naturȩ. dicentes quia si
fuc̃ isset filius dei uerus. nunquã
eum anien appellasset. non consi¬
derantes il ¶lud: qm̃ ipse per
ꝯuicaita tem minor ẽ patͥ
sicut ipse ait. Pater maior me est.
Indiuinitate namq equalis est
patri. uelut ipse dicit. Ego & pat̃
unum sumus. Scd̃m etenim hu¬
manitatẽ dnui appellat unde
& pater ad eum ꝑ ꝓphetam dicit.
Noli timere serue m̃s. Et beata
dixit. Ascendo ad patrem meum.
lunt intelligere. id est ꝑ transcen¬
sionem uerborum dicentes. Con¬
fiteor tͥ pater: deinde subinferre
& dicere: domine cęli ꝙ terrȩ. Ut
sit sencꝰ quod sit ipsius pater. et
dominus cęli & terrȩ. Quamqͣm
ita possit intelligi: tamen sed̃m

Expanded text:
fide, nec in peccatis dicitur confiteri, sed tantummodo in laude. Vel certe dicitur confiteri, eo quod sanctis hoc faciat facere. « Confitetor tibi, Domine. » Ad haec surgentes, haeretici dixerunt quod Dominus non fuisset verus Filius Dei per proprietatem naturae, dicentes quia si fuisset Filius Dei verus, nunquam eum Dominum appellasset, non considerantes illud, quoniam ipse per humanitatem minor est Patre, sicut ipse ait: « Pater major me est , » in divinitate namque aequalis est Patri, veluti ipse dicit: « Ego et Pater unum sumus . » Secundum enim humanitatem Dominum appellat. Unde et Pater ad eum per Prophetam dicit: Noli timere, serve meus. Et beata dixit: « Ascendo ad Patrem meum . lunt intelligere, id est, per transcensionem verborum, dicentes: « Confiteor tibi, Pater. » Deinde subinferrent et dicerent: Domine coeli et terrae. Ut sit sensus: quod sit ipsius Pater, et Dominus coeli et terrae. Quanquam ita possit intelligi, tamen secundum
Abbreviated transcription (Latin):
Confiteor tͥ dñe. hoc ẽ quod dicit
iħe. Sciendum ẽ enim quia in uno
homine duo homines sunt: inte¬
rior & exterior. Solet interior ex¬
teriori respondere & exterior in¬
teriori: sicut legimus de nabugo¬
donosor qui cum ambulasset in
aulam regni sui in babylonia:
tumens suꝑbia respondit. Non¬
ne hȩc ẽ babylon illa quam ego
edificaui in robore & inbrachio
fortitudinis meȩ  Sed dñs non
taliter respondit. sicut nabugo¬
donosor. sed respondit humani¬
tas diuinitati.: tantũmodo filius
patri. Uidebat enim simulachra
demonioꝵ destrui: principem
mundi eici foras: & suum nu¬
merum crescere. & ido exulta¬
uit ꝙ dixit confiteor. Tribus
enim modis: confessio dr. Est
confessio infide: ẽ confessio in pec¬
catis: est & confessio in laude.
Infide. sicut confitetur uniu̾salis
eccłia cum dicit. Credo. indm̃. Est
confessio inpeccatis. de quib apls
dicit. Confitemini alterutrum
peccata ur̃a. Est & in laude: de

Expanded text:
Confiteor tibi, Domine. » Hoc est quod dicit Jesus: sciendum est enim quia in uno homine duo homines sunt, interior et exterior. Solet enim interior exteriori respondere, et exterior interiori, sicut legimus de Nabuchodonosor, qui dum deambularet dominus in aula regni sui in Babylonia tumens superbia, respondit: « Nonne haec est Babylon illa, quam ego aedificavi in robore et in brachio fortitudinis meae? » Sed Dominus non taliter respondit sicut Nabuchodonosor: sed respondit humanitas Divinitati, imo Filius ad Patrem. Videbat enim simulacra daemoniorum destrui, principem mundi ejici foras, et suum numerum crescere, et ideo exsultavit et dixit: « Confiteor. » Tribus enim modis confessio dicitur. Est confessio in fide, et confessio in peccatis, est et confessio in laude. In fide, sicut confitetur universalis Ecclesia cum dicit: « Credo in Deum. » Est confessio in peccatis, de qua apostolus dicit: « Confitemini alterutrum peccata vest
Abbreviated transcription (Latin):
N fronte huius lectionis euuan¬
glicȩ questio oritur cum nec
suꝑius. nec inferius describatur.
qđ aliquis eum interrogasset.
Legimus enim in aliis locis. qđ
interrogatus ẽ a discipłis: ꝙ res¬
pondit. In terrogauerunt eum
scribȩ & pharisei: & respondit.
Hic datur intelligi: quia nichil
tale repperitur sed tantumm᷑
absolute dicit respondit iħ̾e. Cõ¬
cordia luce euuangłistȩ facienda
ẽ: qui hoc aꝑtius manifestat cũ
dicit. Designauit dñs & alios

Expanded text:
n fronte hujus lectionis evangelicae quaestio suboritur, cum nec superius nec inferius describatur, quod aliquis eum interrogasset. Legimus enim in aliis locis, quod interrogatus est a discipulis, et respondit. Interrogaverunt eum Scribae et Pharisaei, et respondit. Hic datur intelligi quia nihil tale reperitur, sed tantummodo absolute dicit, respondit Jesus. Concordia Lucae evangelistae facienda est, qui hoc aptius manifestat, cum dicit : « Design
Abbreviated transcription (Latin):
uenturus. Et dedit eis potestatẽ
caleandi supra serpentes & scor¬
piones. & supra omnẽ uirtutẽ
inimici. & nichil eis nocebit. et
ut sanarent infirmos: & ceteras
uirtutes facerent. Quod idem
lucas insequentib declarat cũ
dicit. Qui euntes. fecerunt sicut
constituit illis iħo: ꝙ faciebant
miracula multa. & inter cetera
demonia eiciebant. Unde reũ¬
si cum gaudio ad dñm dixert¬

Expanded text:
it eis » potestatem calcandi super serpentes et scorpiones, et supra omnem virtutem inimici, et nihil vobis nocebit, » et ut sanarent infirmos et caeteras virtutes facerent. Quod idem Lucas in sequentibus testatur, cum dicit: Qui euntes, fecerunt sicut constituit eis Jesus, et faciebant multa miracula, et inter caetera daemonia ejiciebant. Unde reversi cum gaudio ad Dominum dixer
Abbreviated transcription (Latin):
illum obtemꝑandum nobis sed add
pariter conandum inuitemus. Raro
ergo ꝙ magna necessitate obuirga¬
tiones adhibendȩ sunt. ita tamen ut
etiam in his ipsis non nobis. sed deo
ut seruiamus instemus. Ipse enim di¬
cit ut nichil duplici corde faciamus
auferentes trabem de oculo nr̃o inui
dentiȩ. uel maliciȩ. uel simulationis:
ut uideamus eicere festucam de oculo
fratris.¬

Expanded text:
illum ad obtemperandum nobis, sed ad illum ad obtemperandum nobis, sed ad pariter conandum invitemus. Raro ergo et magna necessitate objurgationes adhibendae sunt, ita tamen ut etiam in his ipsis non nobis, sed Deo ut serviatur, instemus. Ipse est enim finis: ut nihil duplici corde faciamus, auferentes trabem de oculo ndentiae uel malitiae uel simulationis, et uideamus eicere festucam de oculo fratris
Abbreviated transcription (Latin):
ceps poteris iam eum quem diligis
emendare. Et ẽ uere multum eauen¬
dum. ꝙ molestum hypochritarum.
id est simulatorum genus. qui cum
omniũ uiciorum accusationes. odio
& liuore suscipiant. etiam consulto¬
res uideri uolunt. Et ideo pie cau¬
deq uigilandum ẽ: ut cum aliquẽ
reprebendere uel obuirgare necessi¬
tas coegerit. pͥmo cogitemus utrũ
tale sit uicium quod nunquam
habuimus: uel quo iam cariumꝰ.
& si nunquam habuimus. cogite
mus & nos homines ẽẽ: & habere
potusse. Siuero habuimus ꝙ ñ
habemus. tangat memoriam cõ-¬
munis infirmitas. ut illam rep̃¬
hensionem aut ob uirgationem
non odium sed misciłia precedat. ur
siue ad correptionẽ eius ꝓpter quem
ul facimus. siue ad ꝑuersionem ua¬
luerit: nam incertus ẽ exitus. nos ta¬
men de simplicitate oculi nr̃i secur
simus. Si autem cogitantes nosmet¬
ipsos inueniremus in eo uicio inquo
est ille. quem rep̾hendere parabamus¬
gemus: sed tam̃ congemiscamus. ꝙ ñ

Expanded text:
ceps poteris jam eum quem diligis ceps poteris jam eum quem diligis emendare. Et est vere multum cavendum et molestum hypocritarum, id est, simulatorum genus, qui cum omnium vitiorum accusationes, odio et livore suscipiant, etiam consultores videri se volunt. Et ideo pie cauteque vigilandum est, ut cum aliquem reprehendere vel objurgare necessitas coeperit, primo cogitemus utrum tale sit vitium, quod nunquam habuimus, vel quo jam caruimus. Et si nunquam hmus et nos homines esse, et habere potuisse; si vero habuimus, et non habemus, tangat memoriam communis infirmitas, ut illam reprehensionem aut objurgationem non odium, sed misericordia praecedat, ut sive ad correctionem ejus propter quem id facimus, sive ad perversionem valuerit nam incertus est exitus, nos tamen de simplicitate oculi nostri securi simus. Si autem cogitantes, nosmetipsos invenerimus in eo esse vitio in quo est ille quem reprehendere parabamusgemus, sed tantum congemiscamus; et non
Abbreviated transcription (Latin):
rint ira turbatos: oculum mentis
a solito puritatis statu quasi festu¬
ca irruente mutasse: atq immemo¬
res dominici precepti quo ait no¬
lite condempnare & non condemp-¬
nabimini: magis autẽ amant untuꝑa¬
re & dampnare. quam emendare
atq corrigere. Et quomodo potes
dicere fr̃i tuo. frater sine eiciam
festucam de oculo tuo. ipse in oculo
tuo trabem non uidens: Hec cum
fr̃e agis. si uerbi gr̃a. quod ira ille
peccauit. tu odio reprehendis. Quan¬
tum autem inter festucam ꝙ trabẽ
odium. Odium ẽ enim ira inuetera¬
ta: quasi quȩ uetustate ipsa tantũ
acceꝑit. ut merito appelletur tra¬
bes. fieri autem potest: ut si irasca¬
ris homini: uelis etiam corrigi. Si
autem oderis hominẽ non potes
eum uelle corrigere. Et ideo impos¬
sibile dr. ut festucam fr̃is oculo
demat. qui ipse trabem in oculo¬
oculo tuo. & tunc ꝑspicias ut edu¬
cas festucam de oculo frĩs tui. idest
pͥmo abste expelle odium. ꝙ dein¬

Expanded text:
rint ira turbatos, oculum mentis rint ira turbatos, oculum mentis a solito puritatis statu quasi festuca irruente mutasse, atque immemores dominici praecepti, quo ait: Nolite condemnare, et non condemnabimini , magis amant vituperare et damnare, quam emendare atque corrigere. Et quomodo potes dicere fratri tuo, frater, sine ejiciam festucam de oculo tuo, ipse in oculo tuo trabem non videns. Haec cum fratre agis, si verbi gratia, quod ira ille peccavit, tu odio reprehendis. Quantum autem inter festucam et trabematque odium. Odium est enim ira inveterata, quasi quae vetustate ipsa tantum acceperit, ut merito appelletur trabes. Fieri autem potest, ut si irascaris homini, velis eum corrigi. Si autem oderis hominem, non potes eum velle corrigere, et ideo impossibile dicitur, ut festucam fratris oculo demat, qui suo trabem gestat in oculooculo tuo, et tunc perspicies ut educas festucam de oculo fratris tui. Id est, primo abs te expelle odium, et dein