comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rietatib peccatorum. Sic gͦ efficitur alius quidẽ
scõrum. siue angłorum ut diximus. siue hominũ
uitulus. qui in illa festiuitate int̾ueniat ꝓ popłi
delictis. Alius autem aries in alia festiuitate. uł¬
cuius quorum int̾cessione fuit purificatio pro
peccatis ⁊ esse puriores: minuunt᷑ ⁊ hostie. Si enĩ
ꝓpeccatis sunt hostie. & ꝓ multitudine peccatoꝵ
multiplicate sunt sine dubio ⁊ ꝓ eriguitate mi¬
nuuntur. huiꝰ autem rei in presentib locis scͥp¬
ture habemus inditia: idest in ultima festiuita¬
te scenophegie. cum ꝑ octo dies hostie iubentur
offerri. Et prima quidem die quasi adhuc inab¬
undantia peccatorum. quatuor decim uituli iu¬
bentur offerri. secunda autẽ die ĩminitiut pote
peccĩ minuuntur ⁊ hostie. ⁊ tredecim utuli of¬
feruntur. tercia die duodecim. &e post hec unde¬
cim. ⁊ ita quasi purificationib deficiente ꝑ dies
multitudine peccatorum: minuitꝰ consequent̾

Expanded text:
rietatibus peccatorum. Sic ergo efficitur quidem alius rietatibus peccatorum. Sic ergo efficitur quidem alius sanctorum atque angelorum, ut diximus, sive hominum vitulus qui in illa festivitate interveniat pro populi delictis: alius autem aries in illa festivitate, quorum intercessione fiat purificatio pro is homines, et esse puriores, minuuntur et hostiae. Si enim pro peccatis sunt hostiae, et pro multitudine peccatorum multiplicatae sunt, sine dubio et pro exiguitate minuuntur. Hujus autem rei in praesentibus locis Scripturae habemus indicia, id est in ultima festivitate Scenopegiae, cum per octo dies hostiae jubentur offerri. Et prima quidem die quasi adhuc in abundantia peccatorum, quatuordecim vituli jubentur offerri. Secunda autem die imminutis ut pote peccatis, minuuntur et hostiae, et quatuordecim vituli offeruntur, tertia die duodecim, et post haec undecim. Et ita quasi purificationibus deficiente per dies multitudine peccatorum, minuuntur consequentes
Abbreviated transcription (Latin):
dicebat. obtabam autem ego ipse auathema eẽ.
quia hostiam se paulus offerat uigulandam:
Audi enim ⁊ in aliis dicentẽ. Iam enim immo¬
lor. ⁊ tempꝰ resolutionis uel ut in grecis codicib
legius reuersionis mee instat. Si ergo figu¬
raliter potest uideri. quod alius ꝓfestiuitate
nouorum. alius ꝓfestiuitate sabb̃i. alius ꝓfesti¬
uitate tabernaculorum. quasi hẏrtus. aut uitu¬
lus. aut aries offeratur ad reconciliandum ho¬
minib deum. donec enim sunt peccata. ueces¬
se ẽ. requiri ce hostias ꝓ peccatis. nam pone
in carne positum s mansisset hoc quod in pͥn¬
cipio erat deus uerbum. Uerum qm̃ introuit
peccatum in hunc mundum. peccati autẽ neces¬
sitas propitiationẽ requirit. oe propitiatio ñ fit
nisi ꝑ hostiam: necessarium fuit ꝓuid̃i hostias
pro peccato. ⁊ qm̃ peccati ipsius diuerse et uarie
qualitates fuerint: diuersorum animaliũ man¬
dant᷑ hostie. proculdubio que conuentrent ua¬

Expanded text:
dicebat: Optabam autem ego ipse anathema esse dicebat: Optabam autem ego ipse anathema esse quia se hostiam etiam Paulus offerat jugulandam? Audi eum et in aliis dicentem: Jam enim ego immolor, et tempus resolutionis, vel ut in Graecis codicibus legimus, reversionis instat . Si ergo figuraliter potest videri, quod alius pro festivitate Novorum, alius pro festivitate sabbati, alius pro festivitate Tabernaculorum, quasi hircus aut vitulus, aut aries offeratur, ad reconciliandum hominibus Deum. Donec enim sunt peccata, necesse est requiri et hostias pro peccatis. Nam pone,in carne positum jugulari; sed mansisset hoc quod in principio erat Deus Verbum. Verum quoniam introivit peccatum in hunc mundum, peccati autem necessitas propitiationem requirit, et propitiatio non fit nisi per hostiam, necessarium fuit provideri hostias pro peccato. Et quoniam peccati ipsius diversae et variae qualitates fuerunt, diversorum animalium mandantur hostiae, procul dubio quae convenirent va
Abbreviated transcription (Latin):
pħarumq ꝑsonas. qui in hoc mundo iugulati
sunt. uł eorum qui dicunt. qm̃ propt̾ ce affici¬
mur tota die estimati fumus ut oues occiosionis
referenda indeant᷑. siue etiam ad suꝑiores uirtu¬
tes quib ꝓcuratio humani generis data ẽ. quis fa¬
non ideo agnus dicit᷑. quasi qui mutatus sit. or
conuiersus sit in fp̃e agni: dicit᷑ tamen agnus. qͥa
uoluntas &e bonitas euis qua dm repropitiauit
hominib ⁊ peccatorum indulgentiam dedit. ta¬
lis existit humano generi quasi agni hostia im¬
maculata &e innocens. qua placari hominibꝰ di¬
uina credunt᷑. Sic ergo fortassis ⁊ siquis ẽ ange¬
lorum celestiumq uirtutum. aut si quis ustoꝵ¬
minum: hic prorepropitiatione diina uel ut
aries. uł ut uitulus aut hyrcus oblatus eẽ. sacti¬
ficium ob purificationẽ popłi inipetrandam ac¬
cipi pocest. Aut non uidecur ut aries aut hẏrtꝰ
holocaustum se obtulisse paulus ꝓ popło isrł cũ

Expanded text:
phetarumque personas, qui in hoc mundo jugulati phetarumque personas, qui in hoc mundo jugulati sunt, vel eorum qui dicunt, Propter te morte afficimur tota die, aestimati sumus sicut o, referenda videantur, sive etiam ad superiores virtutes, quibus procuratio humani generis data est, quis faristus, non ideo agnus dicitur, quasi qui mutatus sit et conversus in speciem agni. Dicitur tamen agnus, quia voluntas ejus et bonitas qua Deum repropitiavit hominibus, et peccatorum indulgentiam dedit, talis exstitit humano generi, quasi agni hostia immaculata et innocens, qua placari hominibus divina creduntur. Sic ergo fortassis et si quis est angelorum coelestiumque virtutum, aut si qui minum hic pro repropitiatione divina velut aries, aut vitulus, aut hircus, oblatus esse sacrificium ob purificationem populo impetrandam, accipi potest. Aut non videtur, ut aries aut hircus, holocaustum se obtulisse Paulum pro populo Israel, cum
Abbreviated transcription (Latin):
ce signauit de ipso dicens. Ecteagins dei. ecce qui
tollit peccatum mundi. Quod si agnus dei qͥ ad
purificandum popłm datus ẽ ad ꝑsonam dñi
oe saluatoris nr̃i refertur: consequens iudet᷑ qd̾
etiam cet̾a aninalia que his eisdem purificatio¬
nisusib deputata sunt. referri debeant similit̃¬
⁊ ad aliquas ꝑsonas que purificationis aliquid
humano geueri conferant. Uide ergo ne forte
ficut dñs ⁊ saluator nr̃. qui quasi agnus ad occisi¬
onem ductus est. in sacrificium altaris oblatus.
petratorum remissionem. uniuerso prestitit mun¬
do: ita fortassis ce ceterorum scõrum ac iustorũ
sanguis qui esfusus ẽ. a sanguine abel iusti usq
ad sanguinem ⁊acharie prophe qui ntt̾fectiẽ.
inter edem ⁊ altare. Alterius quidem sanguis.
ficut uitule alterius. sicut hẏrci. aut capre. aut
alicuiꝰ horum: fusus est ad expiandum pro parte
aliqua popłm. Siue ergo hec ad iustorum pro¬

Expanded text:
et signavit de ipso dicens: « Ecce Agnus Dei, ecce qui et signavit de ipso dicens: « Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccatum mundi . . » Quod si agnus, qui ad purificandum populum datus est, ad personam Domini et Salvatoris nostri refertur, consequens videtur, quod etiam caetera animalia, quae his ejusdem purificationis usibus deputata sunt, referri debeant, similiter ad aliquas personas, quae purificationis aliquid humano generi conferant. Vide ergo ne forte sicut Dominus et Salvator noster « quasi agnus ad occisionem ductus , » et in sacrificium altaris oblatus peccatorum remissionem universo praestitit mundo: ita fortassis et caeterorum sanctorum ac justorum « sanguis, qui effusus est a sanguine Abel justi usque ad sanguinem Zachariae prophetae, qui interfectus est inter aedem et altare , alterius quidem sanguis sicut vitulae, alterius sicut hirci aut caprae, aut alicujus horum fusus est ad expiandum pro parte aliqua populum. Sive ergo haec ad justorum pro
Abbreviated transcription (Latin):
quod ẽ. positum in lectione ueteris testamentire¬
mouere atq inde ꝑquirere que suit uera sacifi¬
cia que purificent popłm in dieb festis: tunc ui¬
debit quam mira. &e magnifica sunt. que ꝑ hec
indicant᷑. que suꝑflua ignorantib ac suꝑsticiosa
dicuntꝰ. S hec quidem paulus ce si qui ei fimiles
sinit: plenius ab ipsa sapientia ce uerbo dei. ꝑfectiꝰ¬
q cognouerint. Nos autem quantum ex ipsorũ
litteris colligere possumus. in quib nobis uelut
ꝑ umbram ce imaginem inditia quedam dedert̃:
ad edificationem communem discut̾e suminatim
de sacrificiorum ritu aliqua temptabimꝰ. In pas¬
che festiuitate agnus scribitur eẽ. qui purificat
popłm. maluis uitulus. maliis hyrcus aut ari¬
es. uel capra. uł uitula. sicut ex his que recitata
sunt didicistis. Unus ergo ex his anmalib que
ad purificandum popłm summunt᷑: est agnꝰ.
intellexit ioħs. qui ẽ. maior omnium ꝓpħarũ.

Expanded text:
quod est positum in lectione Veteris Testamenti requod est positum in lectione Veteris Testamenti removere, atque in die requirere, quae sint vera sacrificia quae purificent populum in diebus festis, tunc videbit quam mira et magnifica sunt, quae per haec indicantur: quae superflua ignorantibus atque superstitiosa dicuntur. Sed haec quidem Paulus, etsi qui ei similes sunt plenius ab ipsa sapientia et verbo Dei, perfectiusque cognoverint. Nos autem quantum ex ipsorum litteris colligere possumus, in quibus nobis velut per umbram et imaginem indicia quaedam dederunt ad aedificationem communem, discutere summatim de sacrificiorum ritu aliqua tentabimus. In Paschae festivitate agnus scribitur esse qui purificat populum, in aliis vitulus, in aliis hircus aut aries, vel capra, vel vitula, sicut ex his quae recitata sunt, didicistis. Unus ergo ex his animalibus, quae ad purificandum populum sumuntur, est agnus: intellexit Joannes, qui est major omnium prophetarum,
Abbreviated transcription (Latin):
te hereditatis tue: in preparata habitatione tua
eẽ. quedam prima imbuendiutia. tunc deinde
ꝑ tempus etiam ad ꝑfectionem ueniri: scribens
quib dam dicebat. Et enim cum deberetis iam ma¬
gistriẽẽ. propter tempꝰ: russus indigetis ut doce¬
amini que sint elementa ecordii sermonum dei.
ce facti estis quib lacte opꝰ sit ñ cibo forti. Om̃is
qui ꝓ possibilitate sumendi ecertitatos habent
sensus ad discretionem bom uel mali. Et iterum
in alus literam legis omnemq huiusmodi scͥp¬
turam elementa mundi eẽ. commemorat. Et nc̃
ergo ea que ꝑtinuerunt ad illos qui primis im¬
bnebantur elementis. molesta nob̾ primo uiden¬
tur auditu. Uolenti enim unicinq auditorum
discere de his que ad salutem ꝑtinent. cum de sa¬
crificus arietum ⁊ hẏrcorum uitulorumq reci¬
tatur: nicħ sibi utilitatis conferre huiꝰmodilit¬
teras uidicant. quantum ad ipsum spectat audi¬
tum. Si uero quis inueniat᷑ qui possit uelamen

Expanded text:
tem hereditatis tue: in preparata habitatione tua esse quaedam prima imbuendi initia, tunc deinde per tempus etiam ad perfectionem venire, scribens quibusdam dicebat: Etenim cum deberetis jam magistri esse propter tempus, rursus indigetis ut doceamini quae sint elementa exordii sermonum Dei, et facti estis quibus lacte opus sit non cibo forti. Omnis qui pro possibilitate sumendi, exercitatos habent sensus, ad discretionem boni et mali . Et iterum in aliis litteram legis omnemque hujusmodi scripturam elementa mundi esse commemorat. Et nunc ergo ea quae pertinuerunt ad illos qui primis imbuantur elementis, modesta nobis primo videntur auditu. Volenti enim auditorum unicuique discere, his quae ad salutem pertinent, de sacrificiis arietum, et hircorum, vitulorumque quae recitantur, nihil sibi utilitatis conferre hujusmodi litteras indicat, quantum ad ipsum spectat auditum. Si vero quis inveniatur, qui possit velamen
Abbreviated transcription (Latin):
S orandus ẽ. nob̃ d̾s. ut intellectum dare dig¬
netur se dignum: quo hec ut dstet de dei u̾bis
Aintelligi possimus aduertere. Omnes qͥ sub
lege dei iuumus. ⁊ in eccłia eius habemur:
aliqui sub patrib. aliqui sub uiris agimus. Et
siquidem paruula ẽ. anima ⁊ initia habet in
eruditionib diuinis. hec sub patre agere cte¬
denda ẽ. Si uero iam adultior facta ẽ. ita ut
uri potens sit. ad concupiendum semen u̾bi

Expanded text:
 orandus nobis est Deus, ut intellectum dare dignetur, si dignum est: quo haec ut decet, de Dei verbis intelligipossimus advertere. Omnes qui sub lege Dei vivimus et in Ecclesia ejus habemus, aliqui sub patribus, aliqui sub viris agimur. Et siquidem parvulo est anima, et initia habet in eruditionibus divinis, haec sub patre agere credenda est. Si vero jam adultior facta est ut viri, ita potens sit ad concipiendum semen verbi
Abbreviated transcription (Latin):
nemo potest nisi qui habet aliquid in semet ip
so.xx substantia fua quod offerat deo: ⁊ ñ sufficit
iste exterior homo legem dei suscipere. nec uota
solus offerre. Non enim potest aliquid dignum
deo habere. s ille interior ẽ. homo qui magis
habet inse quod offerat deo. In illo namq est
habitaculum uirtutum. millo omnis intellectꝰ
scientie. in illo ẽ. diuine imaginis innouatio.
qui cum spẽm suam in qua ec uitio a deo factꝰ
chritudinem pͥoris forme receꝑit: tunc iam
potest uota offerre deo. ⁊ tunc iam ñ homo solũ¬
s homo homo cd̃r. Nam qui interiorem hominẽ
non excolit. qui illiis curam non gerit. qui uirtuti
b non instruit. morib non ad ornat. diuinis in¬
stitutionib non exercet. sapientiam dei non que¬
rit. scientie scripturarum oꝑam ñ impendit. hic
non potest homo homo dici. s homo tantum. &

Expanded text:
e, nisi qui habet aliquid in semetipso et in substantia sua quod offerat Deo. Non sufficit iste exterior homo legem Dei suscipere, nec vota solus offerre. Non enim potest aliquid dignum Deo habere. Sed ille interior est homo, qui magis habet in se quod offerat Deo. In illo namque est habitaculum virtutum; in illo omnis intellectus scientiae; in illo est imaginis innovatio: qui cum speciem suam, quae ex initio a Deo facta chritudinem prioris formae repererit, tunc jam potest vota offerre Deo; et tunc jam non solum homo, sed homo dicetur. Nam qui interiorem hominem non excolit, qui illius curam non gerit, qui virtutibus eum non instruit, moribus non ornat, divinis institutionibus non exercet, sapientiam Dei non quaerit, scientiae Scripturarum operam non impendit, hic non potest homo homo dici, sed homo tamen,
Abbreviated transcription (Latin):
magnum faciet homo si semet ipsum offerat
deo. cui ipse se obtulit ds̃: Si ergo tollas crucẽ
tuam ⁊ sequaris. xp̃m. si dicas. uiuo autem iã
non ego. uunt uero in ine xp̃c. si desid̾et &e si¬
illecebris. ⁊ si omnem legem que de narareis
data ẽ. sp̃ualiter impleat: tunc semet ipsum
idest animam suam obtulit deo. Qui in casti¬

Expanded text:
magnum facit homo semetipsum offerens magnum facit homo semetipsum offerens Deo, cum ipse se prior obtulit Deus? Si ergo tollas crucem tuam et sequaris Christum , si dicas: Vivo autem jam non ego, vivit vero Christus in me , si desideret et siillecebris, et si omnem legem, quae Nazaraeis data est, spiritaliter impleat, tunc semetipsum, id est, animam suam obtulit Deo. Sed ora
Abbreviated transcription (Latin):
latur. Scio diuersa uota in scripturis sanctis re¬
ferri. Anna quidem uouit deo fructum uentͥs
sui: ⁊ samuelem consecraiit in templo. Autis
quodcumq sibi post uictoriam redeunti octꝰ¬
riss uouit deo: occurrente filia. uota lacͥman¬
da ꝑsotuit. Alii uitulos. ant arleces. aut domoᷤ.
aut alia huiusmodi ratione carentia uota of¬
ferunt deo. Ille uero qui appellatur uatareus:
semet ipsum deuouit deo. hoc ẽ. enim uotum
nararei: quod ẽ. suꝑ omne uotum. Nam filiũ
offerre uł filiam. aut petus aut predium: hoc
totum extra uos ẽ. Semet ipsum deo offerre.
⁊ non alieno labore s propͥo placere: hoc est
ꝑfectius ⁊ eminentius omnib uotis. Quod qͥ
facit imitator ẽ. xp̃i. Ille enim dedit homini
t̾ram. mare ⁊ omnia que ineis funt ad obseqͥ¬
um. dedit ⁊ celum. solem quoq ⁊ limam. oe
stellaf hominum minist̾io concessit. pluiias
enim ds̃ dilexit mundum. ut filium suum imi¬
genitum daret ꝓmundi huiꝰ uita. Quid ergo

Expanded text:
malis. Scio diversa vota in Scripturis referri: Anna quidem vovit Deo fructum ventris sui, et Samuelem consecravit in templo . Alius quodcunque sibi post victoriam redeunti occurrisset, vovit Deo: et occurrente filia, vota lacrymanda persolvit . Alii vitulos aut arietes, aut domos, aut alia hujusmodi ratione carentia vota offerunt Deo. Ille vero qui appellatur Nazaraeus, semetipsum devovit Deo . Hoc est enim votum Nazaraei, quod est super omne votum. Nam si filium offerat vel filiam, aut pecus aut praedium, hoc totum extra nos est. Semetipsum offerre Deo, et non alieno labore, sed proprio placere, hoc est perfectius et eminentius omnibus votis. Quod qui facit, imitator est Christi. Ille enim dedit homini terram, mare et omnia quae in eis sunt ad obsequium; dedit et coelum; solem quoque et lunam et stellas hominum ministerio concessit; pluvias,enim dilexit Deus mundum, ut Filium suum unigenitum daret pro mundi hujus vita . Quid ergo
Abbreviated transcription (Latin):
dasnominatur: alius erat ordo sacerdotał. ce
leui appellatur. Erat ⁊ alius ordo uide uicinꝰ.
qui beniamin d̃r. In quo ordine or templũ cłi.
⁊ altare collocatum. ẽ Est &e alius ordo isachar
& ⁊ abulon. &e effrem. aliisq qͦs nominatim de¬
signat scͥptura diuina. quoꝵ rationẽ ñ ẽ nunc
temporis explicare. Est tam̃ uniuscuiꝰq trib
uł ordinis panis ante dnm. Et licet sit aliqua
trib que non glibera. s exconcubina isrł des¬
cendat. & exparte libera. ex parte seruił sit:
tũ ꝓ omnib ex duab decimis panis ꝓpomit᷑
ante dñm &e inuniuersis due decime simila¬
sam mundã. ut panes suꝑ eã dño offerant᷑:¬

Expanded text:
das nominatur; alius erat ordo sacerdotalis, et das nominatur; alius erat ordo sacerdotalis, et Levi appellatur; erat et alius erat ordo Judae vicinus, qui Benjamin dicitur, in quo ordine templum Dei et altare collocatum est; alius ordo Issachar, et Zabulon, et Ephraim, aliique quos nominatim designat Scriptura divina, quorum rationem non est hujus temporis explicare. Est tantum uniuscujusque tribus vel ordinis panis ante Dominum, et licet sit aliqua tribus quae non ex libera, sed ex concubina Israel descendat, et ex parte libera, ex parte servilis sit, tamen pro omnibus ex duabus decimis panis proponitur ante Dominum, et in universis duae decimae similasam mundam, ut panes super eam Domino offerant
Abbreviated transcription (Latin):
enim uoluntas. ẽ. & una substantia: s due posi¬
tiones. id÷ due ꝑ sonarum propͥetates. Illum em̃
patrẽ qui non sit filius. & hunc filiũ dicimꝰ qui
non sit pat̾: & hoc mͦ duas decimas inuno pa¬
ne seruamꝰ. &e duas positiones aute dñm ꝓfitem᷑.
S re uera magni ut ita dicam cuiꝰdã pistoris.
&ẽ ualde artificis. ẽ. diligent̾ istas seruare men¬
suras. & ita temperare de patre & filio sermo¬
nẽ. & iungere ubi oportet. & rursũ ubi com¬
petit seꝑare: ut neq due mensure aliquando
desunt. neq unquam non unus panis appare¬
at. Duodetim gͦ panes exista simila fieri man¬
dant᷑. scđm numerũ tribuũ. q̃ tunc erant car¬
nał isrł: inquo mͥ uidetur forma totiꝰ nature
rationabił conuenire. Duodecim namq pu¬
tant᷑. ẽẽ. generales ordines rationabił creat᷑e.
quoꝵ figura erat uullis duodecim tribub
in quibus erat unusquidẽ ordo regał. qui u¬

Expanded text:
enim est voluntas, et una substantia, sed duae sunt posienim est voluntas, et una substantia, sed duae sunt positiones, id est, duae personarum proprietates: illum enim Patrem qui non sit Filius, et hunc dicimus Filium qui non sit Pater, et hoc modo duas decimas in uno pane servamus, et duas positiones ante Dominum profitemur. Sed revera magni, ut ita dicam, cujusdam pictoris, et valde artificis est, diligenter istas servare mensuras, et ita temperare de Patre et Filio sermonem, conjungere ubi oportet, et rursum ubi competit separare, ut neque duae mensurae aliquando desint, neque unquam non unus panis appareat. Duodecim ergo panes ex ista simila fieri mandantur, secundum numerum tribuum quae tunc erant carnalis Israel, in quo mihi videtur forma totius naturae rationabilis contineri: duodecim namque putantur esse generales ordines rationabilis creaturae, quorum figura erat in illis duodecim tribubus, in quibus erat unus quidam ordo regalis, qui Ju
Abbreviated transcription (Latin):
tum unum faciunt panẽ. & neq unũ sp̃m in
utroq instrumento ꝓfitent᷑. Nos aũt in legeᷤ
&e mneuangłiis unũ atq eundem in ẽẽ srm spi¬
ritum dicimus. Et isto quoq modo: exduab
decimis unum panem propositionis offerimꝰ.
faciunt exduabus decimis unum panẽ. Noᷤᷤ
aũ mensure quidẽ ipsius: id ẽ substantie no¬
men uł rationẽ: comprehende aut inuenire
non possumus. Confitentes tamen patrẽ ce fi¬
lium unũ facimus pane exduab detimis: ñ
ut panis unus ex una detima fiat. ce alius ex
alia. ut sint ipse due decime seꝑate. sed ut
sint iste due decune una massa. ⁊ unus paniͤ
quomͦ due decime una massa fit. quia non
separo filium apatre: nec patrẽ a filio. D eñ
uidet me inquit: uidet & patrem. fiunt gͦ pa¬
nes sĩguli exduabus decimif oe proponuntur dua¬
bus propositionibus idẽ duob ordimbꝰ. Si enim
una postto fieret: ꝯfusus ⁊ ꝑmixtꝰ. eẽt. sermo de
patre & filio. Nunc aũt unusquidẽ ẽ panis: una

Expanded text:
m in utroque Instrumento profitentur; nos autem in Lege et Evangeliis unum atque eumdem inesse sanctum Spiritum dicimus, et isto quoque modo ex duabus decimis unum panem propositionis offerimus.faciunt ex duabus decimis unum panem. Nos autem mensurae quidem ipsius, id est, substantiae nomen vel rationem comprehendere aut invenire non possumus: confitentes tamen Patrem et Filium, unum facimus panem ex duabus decimis, non ut panis unus ex una decima fiat, et alius ex alia, ut sint ipsae duae decimae separatae, sed ut sint duae istae decimae una massa et unus panis. Quomodo duae decimae una massa fit? quia non separo Filium a Patre, nec Patrem a Filio: Qui enim videt me, inquit, videt et Patrem . Fiunt ergo panes singuli ex duabus decimis, et proponuntur duabus positionibus, id est, duobus ordinibus. Si enim una positio fieret, confusus et permistus esset sermo de Patre ac Filio, nunc autem unus quidem est panis, una
Abbreviated transcription (Latin):
merus utiq ꝑfectus inuenit᷑. Iotiꝰ enim numeri
exipso ratio &e orgo consurgit. Competñt gͥ auetoi
&e origo omium ds. sub hoc numero uidet᷑ ostñ¬
di. S si in eccłia de solo patre loquar. cẽ ipsius
solius laudes proferam: unius decime panẽ fe¬
ci. Aut si de xp̃o solo fecero sermonẽ: ce ipsius
enuinerauero passiones. ⁊ resurrectionẽ p̃dica¬
uero: unius decime obtuli panẽ. Si uͦ dixero qͥa
pat̾ semꝑ cum filio. ẽ ce ipse facit oꝑa sua. uel
etiã si dicero quia pat̾ infilio. ẽ. & filius inpatͤ.
&e qui uidet filium uidet &e patrẽ. ⁊ quia pat̾.⁊
filius unum sunt: exduab decimis simile mũ¬
de obtuli unum panem. panem uerũ. qͥ uitã
dat huic mundo. hetici ñ faciũt de duab decimis
unũ panẽ. Negant is cͤatorẽ dm patrẽ xͥ cẽ. ⁊ u̾bũ ac

Expanded text:
merus ubique perfectus invenitur, totius enim numeri merus ubique perfectus invenitur, totius enim numeri ex ipso ratio et origo consurgit. Competenter igitur auctor et origo omnium Deus sub hoc numero videtur ostendi. Jam si in Ecclesia de solo Patre loquar, et ipsius solius laudes proferam, unius decimae panem feci; aut si de Christo solo fecero sermonem, et ipsius enumeravero passionem, et resurrectionem praedicavero, unius decimae obtuli panem. Si vero dixero quia Pater semper cum Filio ejus, et ipse facit opera sua, vel etiam si dixero quia Pater in Filio est, et Filius in Patre, et qui videt Filium, videt et Patrem, et quia Pater et Filius unum sunt, ex duabus decimis similae mundae obtuli unum panem, panem verum qui vitam dat huic mundo . Haeretici non faciunt de duabus decimis unum panem, negant
Abbreviated transcription (Latin):
non quo tta pauꝑ. eẽt. ut non habuerit similã.
qui indiuitus non in ferior patruo scribit᷑ s
itiriusq meritorum differentia ꝑ hȩc designa-¬
tur inditia. quod is quidẽ cui erant a dño:
misteria. unitate. potes scient̾ cauteq disserere.¬
panes ex simila offers domino. Si uero cõmu¬
nib itteris ad popłm monitis. & moralem scis
tantummꝰ locũ tractare. quiad om̃s ꝑtinet: cõ¬
mune te obtulisse noueris pane. s uidea muᷤ¬
iam que sit confessio inistis panib propositioĩs.
qui aũt dñm poni semper uibent᷑. Deduabus
inquit decuis sit panis unus. Duas quidem
decimas dixit. s cuiꝰ mensurre sint iste detime
non comp̃hendit: cum utiq consequens fuis¬
set. si de quantitate simile uolebat agnoser: ip¬
sam cuius duas decimas sumi iubebat nomina¬
re mensurã. Que gͦ ista res. ẽ. cuiꝰ mensura. ⁊ modꝰ.
nec cõp̃hendi potuit. nec nominari: Decem. nu¬

Expanded text:
non quod ita pauper esset ut non habuerit similam, non quod ita pauper esset ut non habuerit similam, qui in divitiis non inferior patruo scribitur, sed utriusque meritorum differentia per haec designatur indicia, quod is quidem cui erant a Domino mysteria panes ex simila offeres Domino; si vero communibus uteris ad populum monitis, et moralem scis tantummodo locum tractare qui ad omnes pertinet, communem te obtulisse noveris panem. Sed videamujam quae sit confectio in istis panibus propositionis qui ante Dominum poni semper jubentur. De duabus, inquit, decimis sit panis unus; duas quidem decimas dixit, sed cujus mensurae sint istae decimae non comprehendit, cum utique consequens fuisset, si de quantitate similae volebat agnosci, ipsam cujus duas decimas sumi jubebat, nominare mensuram. Quae ergo ista res est, cujus mensura et modus nec comprehendi potuit, nec nominari? Decimus nu
Abbreviated transcription (Latin):
cere. Omnis sermo dei panis. ẽ. S ẽ differentia ĩ
panibꝰ. Est enim aliquis sermo qui ad communẽ
ꝓferri possit auditum. & edocere plebem ibe oꝑi
pꝰ miscdie: ac totius beneficientie. ce iste. ẽ. paniᷤ
qui communis uidebitur. Est uͦ &e alius qui se¬
creta contineat & de fide rei uł rerũ scientia diᷤ¬
serat. Iste panis mundus. ẽ. & exsumla confectꝰ.
Iste inconspectu dm̃ semꝑ ponendus . ẽ. & suꝑ
mensam mundam proponendus. Iste solis sa¬
cerdotib sequestratus. ẽ: & filiis aaron et̾no mu¬
nere condonatus. Nerum ne putes nos hec pro¬
priis sensibus excogitata narrare: & non ĩ duu¬
ns obseruasse uoluminib: ꝓferam tͥ de script᷑is
quomꝰ apud diuersos uiros panis diuersitas. pro
merito uniꝰ cuiꝰq seruata. ẽ. Refertur ingenesi
quod abraham patriarcha angłos sucepit hos¬
potio. Similit̾ aũt &e loth. S abraþam qui me¬
ritis p̃cellebat. panes exsimila apposuisse des¬
similam: ex farina panes hospitib apposuit:

Expanded text:
cere: Omnis sermo Dei panis est, sed est differentia in panibus; est enim aliquis sermo qui ad communem proferri possit auditum, et edocere plebem de operibus misericordiae ac totius beneficentiae, et iste est panis qui communis videbitur. Est vero alius qui secreta contineat, et de fide Dei vel rerum scientia disserat; iste panis mundus est, et ex simila confectus; iste in conspectu Domini semper ponendus est, et super mensam mundam proponendus; iste solis sacerdotibus sequestratus est, et filiis Aaron aeterno munere condonatus. Verum ne putes haec nos propriis sensibus excogitata narrare, et non divinis observasse voluminibus, proferam tibi de Scripturis quomodo apud diversos viros panis diversitas pro merito uniuscujusque servata est. Refertur in Genesi quod Abraham patriarcha angelos suscepit hospitio, similiter autem et Lot; sed Abraham, qui meritis praecellebat, panes ex simila apposuisse dessimilam, ex farina panes hospitibus apposuit,
Abbreviated transcription (Latin):
mente: dño panis offertꝰ. Ad huius potñtis apłi¬
mensam sederis cenaturus: intelligibilit̾ intel¬
lige que apponunt᷑ tͥ hoc. ẽ. spũalit̾ ad uerte q̃
dicuntur ab eo. ut & tu facere possis qd̃ addit᷑. Ait
enimsciens: quia talia te oportet p̃parare. S ui¬

Expanded text:
mente Domino panes offeruntur. Ad hujus potentis mensam si sedeas coenaturus intelligibiliter, intellige quae apponuntur tibi , hoc est spiritaliter adverte quae dicuntur ab eo, ut et tu facere possis quod additur. Ait enim: Sciens quia talia te oportet praeparare. Su
Abbreviated transcription (Latin):
uelamen quod pofitum est suꝑ cor eorum. neq ui¬
dent neq intelligunt. Deniq non abiit ex mo¬
re inquit in occursum auspiciis. Non enĩmore
sibi solito stultis ⁊ in anib sensib rapietur. i ani¬
malib mutis ⁊ pecudib dei considerans uolunta¬
tem. sicut hui qui ex istis talib auspicia colligunt:
s agnoscet etiam ipse quia neq de bob cura est
deo. Similit̾ neq de ouib neq de auib aliisq
animalib s que de his scripta sunt propt̾ homi¬
nes intelliget scripta. S uideamus iam que sint

Expanded text:
velamen quod positum est super cor eorum neque vivelamen quod positum est super cor eorum neque vident, neque intelligunt. Denique non abiit, inquit, ex more in occursum auspiciis. Non enim more sibi solito, stultis et inanibus sensibus rapietur, in animalibus mutis et pecudibus Dei considerans, sicut hi qui ex istis talibus auspicia colligunt, sed agnoscet etiam ipse, quia neque de bubus cura est Deo, similiter neque de ovibus, neque de avibus, aliisque animalibus, sed quia de his scripta sunt, propter homines intelliget scripta. Si quem aut
Abbreviated transcription (Latin):
est suꝑ aim sp̃c dñi: ⁊ assumpta ꝑabola sua ait.
Requiratur fortasse unde uidit balaam. quia bo¬
num est in conspectu dñi benedicere isrł: ⁊ putabi¬
tur ex sacrificiis intellexisse que unmolauerat.
Ubi enim uidit nullum adesse demonum. nullã
contrariam potestatem uictimis suis assistere au¬
dentẽ ecdusos eẽ. malitie omnes ministros quib
uti ad maledicendum solebat. potuit ex his intellex¬
isse. quia bonum eet. in conspectu dñi benedicers
ifrł. ego illud tamen magis intelligo. qd̾ populus
dentes inuanitate popłm detinent: aliquando
uisuri fint. idest in nouissimis dieb cum plenitu¬
do gentium introierit. ⁊ omnis isrł uenire ceꝑit
ad fidem xp̃i: illi in quam qui nunc oculos haben¬
tes non uident. tunc uidebunt. Eieuabunt enim
oculos suos ad altiores ⁊ sp̃uales sensus ⁊ uidica¬
bunt. ⁊ intelligent quia bonum est in conspectu
dñi benedicere sp̃ualem irł. Uidebit enim eum
que in his parabolis scripta sunt. que nunc ꝓpt̾

Expanded text:
se spiritum Dei, assumpta parabola sua, ait. Requiratur fortasse unde vidit Balaam quia bonum est in conspectu Domini benedicere Israel, et putabitur ex sacrificiis intellexisse quae immolaverat. Ubi enim vidit nullum adesse daemonium, nullam contrariam potestatem victimis suis assistere audentem, exclusos esse omnes malitiae ministros, quibus uti ad maledicendum solebat, potuit ex his intellexisse quia bonum esset in conspectu Dei benedicere Israel. Ego tamen magis illud intelligo, quod populus dentes in vanitate populum detinent, aliquando visuri sunt, id est, in novissimis diebus, cum plenitudo gentium introierit, et omnis Israel venire coeperit ad fidem Christi, illi, inquam, qui nunc oculos habentes non vident, tunc videbunt. Elevabunt enim oculos suos de altiori et spiritali sensu, et videbunt et intelligent, quia bonum est in conspectu Domini, benedicere spiritalem Israel. Videbit enim eum quae in parabolis scripta sunt: quae nunc propter
Abbreviated transcription (Latin):
regno sepe docuimus nominari. Edet enim de¬
crassitudines eorum emedullabit. Gentes ait qͣs
mumici sui possidebant. ipse edet destructa uir¬
tute mimici. ⁊ cressitudines eorum emedullabit:
cum omnẽ de eis sensum crassum ⁊ carnalem ex¬
tenuat. ⁊ conuertit ad intelligentiam sp̃ualem.
Quod autẽ crassitudo culpabilit̾ in scripturis ha¬
beatur: inditio erit illud qđ scriptum ẽ. Incrassa¬
tum ẽ. cor popłi huius. Et alibi. Satiatus est et
incrassatus ẽ: ⁊ incalcitrauit dilectus. Edet ergo
gentes. ⁊ cibum habet eos qui credunt in eum: si¬
cut ⁊ ipse dicit in euangelio. Meus est cib. ut faci-¬
am uoluntatẽ eus qui misit me. Cuius utiq uo¬
luntas hec erat. ut gentes conuerterent᷑ ad fidem.
Qđ si ut suꝑus docunnus. crassitudo culpabilis
habetur. econtrario subtilitas laudabilis haben
nunc suꝑat ⁊ confi git. Omnis enim qui pectat:
inimicꝰ eius est. dum peccat. Si autẽ audiat uer¬

Expanded text:
regno docuimus nominari. Deregno docuimus nominari. Decrassitudinem eorum emedullabit. Gentes utique illas quas inimici sui possidebant, ipse edet destructa virtute inimici, et crassitudines eorum emedullabit, cum omnem eis sensum crassum et carnalem extenuat, et convertit ad intelligentiam spiritalem. Quod autem crassitudo culpabitur, in Scripturis habeatur, indicio erit illud, quod scriptum est: Incrassatum est cor populi ejus . Et alibi: Satiatus est et incrassatus est, et recalcitravit dilectus . Edet ergo gentes, et cibum habet eos qui credunt in eum: sicut et ipse dicit in Evangelio: Meus est cibus ut faciam voluntatem Patris mei, qui misit me . Cujus utique voluntas haec erat, ut gentes converterentur ad fidem. Quod si ut superius docuimus, crassitudo culpabilis habetur, e contrario subtilitas laudabilis est hanunc superat et configit. Omnis enim qui peccat, inimicus ejus est dum peccat. Si autem audiat ver
Abbreviated transcription (Latin):
est non descendat tollere aliquid de domo. monẽs
ut hiiqui ad excelsam ꝑfectionem uenerunt: ñ
it̾um ad mundi huiꝰ qui nunc domus appellat᷑.
cantur eccłe. ⁊ fidelium numerus augeretur. Et
in tantum crescit regnum eiꝰ xp̃i: usqueqͦ ponat
pater mimicos suos sub pedib euis. s ⁊ nouissi¬
mum inimicum destuat mortẽ. Post hec adhuc
scͥptum est de xp̃o. quia deus deduxit eum ex egyp¬
tem herodis uͭocatur de egypto.⁊ designat euã¬
gelium dicens. Ex egypto uocaui filium i eum.
Qui sermo quibusdam ex hoc loco assumptus uide¬
tur. ⁊ euangelus insertus: aliis autem de osee pro¬
pha. Potest tamen ⁊ scłm allegoriam intelligi. quia
⁊ assumpsit ad semet ipsum: ut uiam faceret his
qui de egypto mundi huius asfensuri erant ad de¬
um. Et gła unicornix. Omnia enĩ demonũ reg¬
na deiciens xp̃c. unum suum regnum tamquam
uere unicoriux fundauit ingła. Cornu enim pro

Expanded text:
est, non descendat tollere aliquid de domo , monens est, non descendat tollere aliquid de domo , monens ut hi qui ad excelsam perfectionem venerunt, non iterum ad mundi hujus qui nunc domus appellatur,cantur Ecclesiae, et fidelium numerus augetur; et in tantum crescit regnum Christi, usquequo ponat Pater inimicos ejus sub pedibus ejus. Sed et novissimum inimicum destruat mortem. Post haec scriptum est adhuc de Christo. Deus eduxit eum de Aegyptem Herodis, revocatur ab Aegypto, et designat Evangelium dicens: Ex Aegypto vocavi filium meum . Qui sermo quibusdam ex hoc loco assumptus videtur, et Evangeliis insertus. Aliis autem videtur esse prophetia. Potest tamen et secundum allegoriam intelligi, quia et assumpsit ad semetipsum, ut viam faceret his, qui de Aegypto mundi hujus ascensuri erant ad Deum. Et gloria unicornis ejus. Omnia enim daemoniorum regna dejiciens Christus, unicum suum regnum tanquam veri unicornis fundavit in gloria. Cornu enim saepe pro
Abbreviated transcription (Latin):
unicornis eius. xp̃c ergo est qui exit de semine ifrł
scdm carnem. Qͥ quomͦ gentib dñentur: exposi¬
tione ñ indiget. maxime cum legatur dictumei
a patre. pete a me: ⁊ dabo tibi gentibhereditatẽ
tuam.⁊ possessionẽ tuam t̾minos t̾re. Quid est
ta int̾pretatur. Et in loco isto ñ pro gentis alicu¬
ius nomine ut putatur positum est: sedut in
aliis non nullis ipse sermo hebreus ñ interp̃tatꝰ
relictus est.⁊ ob hoc quasi de gente aliqua dictũ
lis. ⁊ exaltabitur suꝑ tecta regnum eiꝰ: ⁊ crescet reg¬
num eus. Exaltari autem suꝑ tecta: de ꝑfectio ẽ
credentium dr̃. Crescere autẽ: ad multitudines
refertur. In his ergo qui ꝑfecti sunt suꝑ tecta exal¬
tatur regnum xp̃i. id est suꝑ eos etiam qui in suꝑ¬
nis sunt. ⁊ in suꝑiorib habitant. Sunt enim for¬
tassis aliqui etiam in celestib a quib plus ꝓficiaĩ
⁊ altius exaltentur hii qui in regno xp̃i sunt: et
ideo credo etiam ipse saluator dicebat. Qui in tecto

Expanded text:
Christus ergo est, qui exiit de semine Israel secundum carnem. Qui quomodo gentibus dominetur expositione non indiget, maxime qui legat dictum ei a Patre: Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuata interpretatur. Et in loco isto non pro gentis alicuius nomine, ut putatur, positum est, sed ut in aliis nonnullis ipse sermo Hebreus non interpretatus relictus est, et ob hoc quasi de gente aliqua dictum lis. Et exaltabitur super tecta regnum ejus, et crescet regnum ejus. Exaltari autem super tecta, de perfectione credentium dicitur; crescere autem, ad multitudines refertur. In his ergo qui perfecti sunt super tecta exaltatur regnum Christi, id est, super eos etiam qui in supernis sunt, et in superioribus habitant. Sicut enim fortassis aliqui etiam in coelestibus, a quibus plus proficiant et altius exaltentur hi qui in regno Christi sunt, et ideo credo etiam ipse Salvator dicebat: Qui in tecto
Abbreviated transcription (Latin):
offerebant᷑ deoiam suꝑ flua uisa sunt. cum una
hostia omnis demonũ cultura depulsa sit. Uerũ
ñ emendauerat. siue scłm illam figurã qua dixi¬
mus eum ꝑsonam tenere doctorum. ac phariseoꝵ
plebis incredule: instaurat ad huchostias.⁊ prepa¬
rari sacrificia iubet. In his enim omnẽ spem ge¬
runt. hii quorum cor non recipit fidem xp̃i. S

Expanded text:
offerebantur Deo, jam superflua visa sunt, cum una offerebantur Deo, jam superflua visa sunt, cum una hostia omnis daemonum cultura depulsa sit. Verum  Balaam iste sive secundum illam figuram qua diximus eum personam tenere doctorum ac Pharisaeorum plebis incredulae, instaurat adhuc hostias et praeparari sacrificia jubet. In his enim spem gerunt hi quorum cor non respuit fidem Christi. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
moyses hec ad duriciam cordis eorum ꝑ consuetu¬
dinẽ pessimam. quaimbuti fuerant in egypto
mandau̾at eis. ut quia abstinere se ñ poterant
abimmolando: deo saltim ⁊ non demoniis ĩmo¬
larent. Uidendum tamen est ne forte sit ⁊ ali¬
qua sacrificandi deo occultior ac secretior ratio.
ne forte in quam sacrificia que deo offerunt᷑: ad
aestructionẽ fiant eorum sacrificiorum que de¬
monib immolant᷑. ut quia ꝑ illa uulnerant᷑
anime ꝑista sanentur. sicut ⁊ hii confirmant qͥ
medicine ꝑttiam gerunt. Serpentum namq ue¬
ex serpentib ꝑhibent. Ita gͦ ⁊ sacrificiorum de¬
monicorum uirus. ꝑ sacrificia dño oblata depel¬
litur: sicut mors iht mortem peccati credentib
non sunt dñari. Et quidẽ donec tempꝰ patiebat᷑:
sacrificia sacrificus opponebant᷑. Ui uͦ uenit
ꝑfecta hostia ⁊ agnus iminaculatus. qui tocius mun¬
di tolleret peccatum: sacrificia illa que singulatim

Expanded text:
Moyses haec ad duritiam cordis eorum pro consuetuMoyses haec ad duritiam cordis eorum pro consuetudine pessima qua imbuti fuerant in Aegypto, mandaverit eis, ut qui abstinere se non possunt ab immolando, Deo saltem et non daemoniis immolarent. Videndum tamen est, ne forte sit aliqua sacrificandi Deo occultior ac secretior ratio, ne forte, inquam, sacrificia quae Deo offerunt, ad distinctionem fiant eorum sacrificiorum quae daemonibus immolantur, ut quia per illa vulnerantur animae, per ista sanentur, sicut hi confirmant qui medicinae peritiam gerunt. Serpentum namque veex serpentibus perhibent. Ita ergo et sacrificiorum daemonicorum virus per sacrificia Deo oblata depellitur, sicut et mors Jesu mortem peccati credentibus non sinit dominari. Et quidem donec tempus patiebatur, sacrificia sacrificiis opponebantur. Ubi vero venit perfecta hostia et agnus immaculatus qui totius mundi tolleret peccatum, sacrificia illa, quae sigillatim
Abbreviated transcription (Latin):
cut dixit ei balaam. ⁊ obtulit uitulum ⁊ arietẽ
suꝑ aram. Aꝑta quidem apłi sententia est dicen¬
tis. Que enim sacrficant gentes: demonus ⁊ ñ deo
sacrificant. S ⁊i ꝓpħa similiter dicit. Sacrificauert̃
demonus ⁊ non deo. Tamen qm̃ ⁊ lex dei de sacri¬
ficiis precepit. ⁊ ritum sacrificandi tradidit filus
isrs: requiratur fortassis cur hec cum demoniis¬
offerri dicta uideantur. etiã deo uident᷑ offerri.
Et erit quidẽ simplȩc ⁊ cita responsio. ut quem¬
admodum in aluis ostendimus. quod libellum
repudii dari non dei uoluntatis fuit. qui quod
conuinxerat noluit separi: sz moy ses hec propͥe
ad duriciam cordis udeorum scripsit: ita etiã
ad hoc uideri posse. quia deus sicut ꝑ alium ꝓ¬
pħam dicit. ñ manducat carnes taurorum nec
hyrcorum sangumẽ potat. Et item ut alibi scͥp¬
tum est. quia non manducaui de sacrificiis ce
uictimis indie qua eduxi te de terra egipti. Sed

Expanded text:
cut dixit Balaam. Et obtulit vitulum et arietem cut dixit Balaam. Et obtulit vitulum et arietem super aram. Aperta quidem Apostoli sententia est dicentis: Quae enim sanctificant gentes, daemoniis et non Deo sacrificant . Sed et Propheta similiter dicit: Sacrificaverunt daemoniis, et non Deo. Tamen quoniam et lex Dei de sacrificiis praecipit et ritum sacrificandi tradit filiis Israel, requiratur fortassis cur haec cum daemoniis dicata videantur, etiam Deo jubeantur offerri. Et erit quidem simplex et cita responsio: ut quemadmodum in aliis ostendimus, quod libellum repudii dari non Dei voluntatis fuit, qui quod conjunxerat noluit separari, sed Moyses haec proprie ad duritiam cordis Judaeorum scripsit , ita etiam de hoc videri posse, quia Deus sicut per alium prophetam dicit, non manducat carnes taurorum, nec hircorum sanguinem potat ; et idem ut alibi scriptum est, quia non mandavi tibi de sacrificiis et victimis, in die qua eduxi te de terra Aegypti; sed
Abbreviated transcription (Latin):
balac putans qđ balaam duuni ad maledicen¬
dum locioportunitas magis defuerit quam uo¬
luntas. utilius eẽ. ratus si mutaret locum: ueni
inquit ⁊ ducam te in locum alium si placet dõ
⁊ maledices eum inde. Et imposuit balac ipsũ
balaam inuertice montis phegor: quitendit in
desertum. Eos quidem quos deus uocat: impo
suit in uertice montis sẏna. Hic autem balac
qui deo contrarius est: imposint balaam in u̾ti¬
ce montis phegor. Phegor autẽ int̾pretat᷑ dele¬
ctatio. In uerticem gͦ delectationis ⁊ libidinis:
imponit homines iste balac. Amator enim
est uoluptatis magis quam dei: ⁊ ittirco im¬
ponit eos in summitatem.⁊ inuerticem uoluptatis
ut excludat adeo. xcludens enim excludens enĩ¬
⁊ deuoratio int̾pretatur balac. Ideo deniq ⁊ here¬
mum tendit phegor. id est ad eaque heremia dr̃
⁊ deserta deo negatio. Et dixit balaam ad balac.
Constitue michi hic septem aras. ⁊ fac michi hic¬
septem uitulos. ⁊ septem arietes. Et fecit balac si¬

Expanded text:
Balac, putans quod Balaam divino, ad maledicendum loci opportunitas magis defuerit quam voluntas, utilius esse ratus si mutaret locum. Veni, inquit, et educam te in alium locum, si placet Deo, et maledices eum inde. Et assumpsit Balaam in verticem montis Phogor, qui tendit in desertum. Eos quidem quos Deus vocat, imponit eos in verticem montis Sina. Hic autem Balac, qui Deo contrarius est, imponit Balaam in verticem montis Phogor. Phogor autem interpretatur delectatio. In verticem autem delectationis et libidinis imponit homines iste Balac. Amator ergo est voluptatis magis quam Dei. Et idcirco imponit eos in summitatem et verticem voluptatis, ut excludat eos Deus. Excludens enim et devoratio interpretatur Balac. Ideo denique ad eremum tendit Phogor, id est, ad ea quae erema sunt, et deserta Deo negotia. Et dixit Balaam ad Balac: Construe mihi septem aras, et fac mihi septem vitulos, et septem arietes. Et fecit Balac si
Abbreviated transcription (Latin):
maledictum ꝓfert: s ⁊ ille qui sub nomine xp̃i¬
animale agit ⁊ turpit̾ conuersatur. ⁊ in honestis
uł uerbis uel actib siuis facit nomen eiꝰ blasphe¬
mari int̾ gentes. Sicut econtrario ñ ille qui ser¬
monib solis dominum benedicit. ipse benedic̾e
putandus ẽ: s qui actib ⁊ uita. ⁊ morib suis fac̃
ab hominib nomen dñi benedici. Et ĩ istis ma-¬
gis ꝯplebit᷑. qđ t̾tia ꝓpħia balaã designat. qr bene¬
bñdictionib eiꝰ participes eẽ. mereamur: ipsibe¬

Expanded text:
maledictum profert, sed et ille qui sub nomine Chrimaledictum profert, sed et ille qui sub nomine Christiano male agit et turpiter conversatur, vel inhonestis, vel verbis, vel actionibus suis, facit nomen ejus blasphemari inter gentes. Sic, e contrario, non ille qui sermonibus solis Dominum benedicit, ipse benedicere putandus est, sed qui actibus et vita et moribus suis facit ab omnibus nomen Domini benedici. Et in istis complebitur quod tertia prophetia Balaam designat, quia benebenedictionibus ejus participes esse mereamur. I
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ dicit. Recumbens requieuit ut leo. ⁊ ut catulꝰ
leonis. quis excitauit eum: Requieuit ut leo:
phauit eas in ligno crucis. Ut catulus autẽ leo¬
nis: cum resurgeret a sompno mortis. Quod autẽ
leoni simul ⁊ catulo leonis comparat᷑: potest ad¬
citauit eum: iccirco quia a patre nunc dicitur sus¬
citatus. nunc etiam ipse templum corꝑis sui post
triduum suscitare dicit se. Et merito in hoc qua¬
si ꝑcontantis designatur affectus. Qui benedicut̃
sunt. Certum ẽ. quod benedicentes. xp̃o benedicti
sunt: ⁊ in cõmunione pat̾ne benedictionis as¬
sumpti. Qui autem maledicunt ei: maledicti st̃.
Si enim ad popłm istum respicias qui maledicit
xp̃o: etiam lacrimabilit̾ uiuenitur eẽ. maledi¬
tus. Quid enim inuenire aliud possint hirqui
maledicunt sapientie. qui maledicunt uerita¬
ti. qui maledicunt uite. nisi ut ab his omnib
bonis extorres ⁊ exules iaceant: hec enim om¬
lus maledicat xp̃o. qui sermonẽ aduersus eum

Expanded text:
 habet: Recumbens requievit ut leo, et ut catulus leonis; quis excitavit eum? Requievit ut leo,  exuit, et triumphavit eas in ligno crucis. Ut catulus autem leonis, cum resurgeret a somno mortis. Quod autem leoni simulque leaenae sive catulo leonis comparatur, potest adcitavit eum? Idcirco quia nunc a Patre dicitur suscitatus, et etiam ipse templum corporis sui post triduum suscitare se dicit, merito in hoc quasi percunctantis designatur affectus. Qui benedixerit ur. Certum est quod benedicentes Christo, benedicti sunt: et in communionem paternae benedictionis assumpti. Qui autem maledicunt, maledicti sunt. Si enim ad populum istum respicias, qui maledicit Christo, etiam lacrymabiliter invenitur esse maledictus. Quid enim evenire possit aliud his qui maledicunt sapientiae, qui maledicunt veritati, qui maledicunt vitae, nisi ut ab his omnibus bonis extorres et exsules jaceantur? Haec enim omille maledicat Christo, qui sermonem adversum eum
Abbreviated transcription (Latin):
inuenirent᷑. paulus uero arte taberna culorum.¬
⁊ quia illi uocati ab arte capiendorum piscium
mutant. ⁊ fiunt picatore ᷤᷤ hominum dicente do¬
minouenite post me: ⁊ faciam uos piscatores
hominũ. Non gͦ dubium quin ⁊ paulus qͥa¬

Expanded text:
invenirentur. Paulus vero arte faber tabernaculorum,invenirentur. Paulus vero arte faber tabernaculorum, et illi vocati ab arte capiendorum piscium, mutantur et fiunt piscatores hominum, dicente Domino: Venite post me, faciam vos piscatores hominum , non
Abbreviated transcription (Latin):
enim laudabile corpus. cum continentia et cas¬
titate. Non nunquam autem ⁊ in martyrio coro¬
natur. Taberna cula uͦ ad animas ꝑfectas refer¬
ri possunt. quib ⁊ nomen a uidendo dm̃i conue¬
nit isrłitis. ista autem tab̾nacula sunt inquit
sicut nemora umbrantia. ⁊ sicut paradisus suꝑ
flumina.⁊ sicut tab̾nacula que fixit dominꝰ. Alia
ergo tabernacula ostendit eẽ. que fecit dñs. quibꝰ
sint similia tabernacula isrł. Extra hunt mundũ
me ꝓgredi conuenit: ut uideam que sint taberna¬
cula que fixit dñs. Illa nimirum sunt qͤ ostendit
moysi cum tabernaculum construeret in deserco:
dicens ad eum. Uide inquit. facies omnna scđm ty¬
pum qui ostensus est tibi in monte. Adimitatio¬
nẽ igitur istorum tab̾naculorum que fixit dñs.
isrł debet facere tabernacula. ⁊ unusquisq nr̃m
expedire ⁊ fabricare tabernaculum suum. Unde
michi uidetur non fortuitu contigisse. ut petrus
quidem ⁊ andreas ⁊ filii zebedei arte piscatores

Expanded text:
 laudabile cum continentia et castitate, nonnunquam autem cum martyrio decoratur. Tabernacula vero ad animas perfectas referri possunt, quibus et nomen videndo Deum convenit Israelis. Ista enim tabernacula sunt, inquit, sicut nemora umbrantia, et sicut paradisi super flumina, et sicut tabernacula quae fixit Dominus. Alia ergo tabernacula ostendit esse quae fixit Dominus, quibus sunt similia tabernacula Israel. Extra hunc modum me progredi convenit, ut videam quae sint tabernacula quae fixit Dominus. Illa nimirum sunt quae ostendit Moysi, cum tabernaculum construeret in deserto, dicens ad eum: Vide, inquit, ut facies omnia secundum typum, qui ostensus tibi in monte est . Ad imitationem ergo istorum tabernaculorum quae fixit Dominus, Israel debet facere tabernacula, et unusquisque nostrum expedire et fabricare tabernaculum suum. Unde Mihi videtur non fortuitu contigisse, ut Petrus quidem et Andreas et filii Zebedaei arte piscatores