comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et dedicauerunt portas et
pastoforia. et imposuerũt
eis ianuas. Et facta est
leticia in populo magna ual¬
de: et aduersum est oppro¬
brium gentisi. Et statuit
iudas et fratres eius ⁊ ung¬
uersa ecclesia isrl. ut agatur
dies dedicationis altaris
in temporib suis. ab anno
in annum ꝑ dies octo. aqͥn-¬
ta et uicesuna mensis casleu.
cum leticia. et gaudio. Et
edificauerunt in tempore
illo montem syoi: et per
cireuitũ muros altos. ⁊ tͣres
firmas: nequando uenirent
gentes et conculcarent eam.
sicut artea fecerunt. Et col¬
locauit illic exercitum ut
seruarent eam: et muniuit
eam ad custo diendam beth¬
surara. ut haberet populus
munitionem contra faciem
idumee.

Expanded text:
et dedicaverunt portas et et dedicaverunt portas et pastoforia et inposuerunt eis ianuas et facta est laetitia in populo magna valde et aversum est obprobrium gentium et statuit Iudas et fratres eius et universa ecclesia Israhel ut agatur dies dedicationis altaris in temporibus suis ab anno in annum per dies octo a quinta et vicesima mensis casleu cum laetitia et gaudio et aedificaverunt in tempore illo montem Sion et per circuitum muros altos et turres firmas nequando venirent gentes et conculcarent eam sicut antea fecerunt et conlocavit illic exercitum ut servarent eam et munivit eam ad custodiendam Bethsuram ut haberet populus munitionem contra faciem Idumeae
Abbreviated transcription (Latin):
et edificauerunt altare no¬
uum. scd̃m illud quod fuit
pͥus. Et edificanerunt sc̃a.
et que contra domũ intͥnse¬
cus et edem et atria sc̃ifica-¬
uerunt. et fecerunt uasa sc̃a
noua. Et intulerunt cande¬
labrum et altare in censoꝵ.
et mensam in templum. Et
incensum posuerunt suꝑ
altare et accenderunt lucer¬
nas que suꝑ candelabrum
erant. et lucebant ĩ templo.
t posuerunt l¬
suꝑ mensam panes.
et appenderunt uela. ⁊ con¬
summauerũt omnia oꝑa
que fecerunt. Et ante ma¬
tutinum surrexerũt. qͥnta
et uicesima die mensis no¬
ni. hic mensis casleu. cen
fecerunt: sccłm tempus. et
secundum diem in qua cõ¬
taminauerunt Aud gẽtes.
in ip̃a renouatum est in can¬
ncis et cytharis et cnaris
it cymbalis. Et cecidit oĩs
rauerunt et benedixersit
in celum. eum qui ꝓsꝑauit
eis. Et fecerunt dedicationẽ
altaris dieb octo. et optule¬
runt holocausta cũ leticia
et salutaria laudis. Et or¬
nauerunt faciem templi
coronis aureis et scutulis.

Expanded text:
ltare novum secundum illud quod fuit prius et aedificaverunt sancta et quae intra domum intrinsecus et aedem et atria sanctificaverunt et fecerunt vasa sancta nova et intulerunt candelabrum et altare incensorum et mensam in templum et incensum posuerunt super altare et accenderunt lucernas quae super candelabrum erant et lucebant in templo et posuerunt super mensam panes et adpenderunt vela et consummaverunt omnia opera quae fecerunt et ante matutinum surrexerunt quinta et vicesima mensis noni hic mensis casleu centefecerunt secundum tempus et secundum diem in qua contaminaverunt illud gentes in ipsa renovatum est in canticis et citharis et cinyris et cymbalis et cecidit omnis raverunt et benedixerunt in caelum ei qui prosperavit eis et fecerunt dedicationem altaris diebus octo et obtulerunt holocausta cum laetitia et salutaria laudis et ornaverunt faciem templi coronis aureis et scutulis
Abbreviated transcription (Latin):
suorum fugam et
uideorum audaciam. et
quod parati st̾ ant inuere
aut mori fortiter: abiit¬
antiochiam et elegit mi-¬
lites: ut multiplicatus rur¬
sus ueniret in udeã. Bix̃
autem iudas. et fratres eiꝰ.
Etce contriti sunt inimicz
nr̃i. ascendamus nunc mũ¬
dare sc̃a et renouare. Et
congregatus est omnis ex¬
ercitus. et ascenderunt in
montem syon. Et uiderũt
sc̃ificationem desertam. et
altare profanatum. et por¬
tas exustas. et in atriis uir¬
gulta. nata sicut in saltu
uel in montib et pastofo¬
ria diruta: sciderunt uesti¬
menta sua. et planxerũt
planctu magno. Et impo¬
suerunt cinerem suꝑ cap̃¬
suũ. et ceciderunt in faciẽ
suꝑ terram. Et exclamaue¬
runt tubis signorũ: et cla¬
uiros. ut pugnarent

Expanded text:
suorum fugam et Iudaeorum audaciam et quod parati sunt aut vivere aut mori fortiter abiitAntiochiam et elegit milites ut multiplicatus rursus veniret in Iudaeam dixit autem Iudas et fratres eius ecce contriti sunt inimici nostri ascendamus nunc mundare sancta et renovare et congregatus est omnis exercitus et ascenderunt in montem Sion et viderunt sanctificationem desertam et altare profanatum et portas exustas et in atriis virgulta nata sicut in saltu vel montibus et pastoforia diruta sciderunt vestimenta sua et planxerunt planctu magno et inposuerunt cinerem et ceciderunt in faciem super terram et exclamaverunt tubis signorum et claviros ut pug
Abbreviated transcription (Latin):
et omĩa uidicia tua uera
sunt. et omnes uie tue mi¬
sericordia et ueritas et iu¬
dicium. Et nunc domine
memor esto mei: et ne uin¬
dictam sumas de peccatis
omnibus nationib in qͥb
dispsisti nos. Et nune dñe
tua. et non ambulammus
sinceriter coram te. Et nũc
domine. sccłm uoluntatẽ
tuam fac mecum: ⁊ p̾cipe
in pace recipi sp̃m meum.
Expedit enim michi magis
mori quam niuere. Eadẽ
itaq die: contigit ut sarra
filia raguelis in ciuitate
medorum. ut ip̃a audiret
improperiũ ab una ex an¬
cillis patris sur: qm̃ tradi¬
ta fuerat septem uiris. et
demonium nomine asmo¬
deus occideret eos. mox ut
ingressi fuissent ad eam.
Ergo cum pro culpa sua
increparet puellam: respõ¬
dit er dicens. Ampliꝰ ex te
non uideamus filiũ aut fi¬
liam super terram inter¬
fectrix uiroꝵ tuoꝵ. Nũqͥd
et me occidere uis. sic̃ iam
occidisti septem uiros: Ad
ori cubiculo domus sue.⁊
tribus dieb. ac trib noctib
non manducauit neq bi¬

Expanded text:
et omnia judicia tua justa sunt, et omnes viae tuae, misericordia, et veritas, et judicium. Et nunc, Domine, memor esto mei, et ne vindictam sumas de peccatis omnibus nationibus, in quibus dispersisti nos. Et nunc, Domitua, et non ambulavimus sinceriter coram te. Et nunc, Domine, secundum voluntatem tuam fac mecum, et praecipe in pace recipi spiritum meum: expedit enim mihi mori magis quam vivere. Eadem itaque die contigit, ut Sara filia Raguelis in Rages civitate Medorum, et ipsa audiret improperium ab una ex ancillis patris sui, quoniam tradita fuerat septem viris, et daemonium nomine Asmodaeus occiderat eos, mox ut ingressi fuissent ad eam. Ergo cum pro culpa sua increparet puellam, respondit ei, dicens: Amplius ex te non videamus filium aut filiam super terram, interfectrix virorum tuorum. Numquid et occidere me vis sicut jam occidisti septem viros? Ad ori cubiculo domus suae: et tribus diebus, et tribus noctibus non manducavit, neque bi
Abbreviated transcription (Latin):
pudicitia comes in remota mã¬
sit: quia omnino pudor ind¬
duus uirginitati ẽẽ debet. sine
quo recte castitas seruari non po¬
sine pudoris sui custode ꝓcessit.
Et ideo si placet uobis kmñe. tal
Cuis uita omnũ disciplinaẽ
cuius mores instituta ft̃ eccł̃iaꝵ:
que precellit cunctis. suꝑeminet
uniuersis. Propterea. quecumq
uirgo sibi ab ea optat p̃mium.
et implorat auxilium: debet
unitari exemplum. Rogo uos
o uirgines. rogo et uidue: imi¬
exemplar continentie et castita
tis. imitamini eustochium. qͣm
habetis uobiscum uirginem. et
formam ꝑfecte integritatis. Qd̃
si minus in illis est. quam ĩ matͤ
domini. immo quia est: habetis
prole fecundam et urginem ꝑ-¬
petuam. Quia sicut ĩ comꝑatiõe
dei nemo bonus: ita et ĩ cõꝑatiõe
matris dñi. nulla inuenitur
ꝑfecta. qͣm ius iurtutib eximia
comprobetur

Expanded text:
pudicitia comes irremota manpudicitia comes irremota mansit: quia omnino pudor individuus virginitati esse debet, sine quo recte castitas vera servari non posine pudoris sui custode processit, et ideo si placet vobis, charissimacujus vita omnium est disciplina, cujus mores instituta sunt Ecclesiarum, quae praecessit cunctos, supereminet universis. Propterea quaecumque virgo sibi ab ea optat praemium et implorat auxilium, debet imitari exemplum. Rogo vos, o virgines, rogo et viduae, imiexemplar continentiae et castittis; imitamini Eustochium, quam habetis vobiscum, virginem et formam perfectae integritatis. Quod si minus est in illis quam in matre Domini, imo quia est, habetis prolem secundam, et virginem perpetuam, quia sicut in comparatione Domini nemo bonus, ita in comparatione matris Domini nulla invenitur perfecta, quamvis virtutibus eximia comprobetur
Abbreviated transcription (Latin):
est ceterarũ iurtutũ. Collocaue¬
rat enum in tuto stationis por¬
tu. sublunia meritoꝵ suorum
orereitia: et icseo diuimitns illust̃¬
tur. Unde dominus. do quem
respiciam. nisi ad humilem et
quietum. ac trementem sermo¬
nes meosꝰ fecit enim quod pro¬
miserat. et respexit humilita¬
tem ancille sue: unde et beata
Niam ab omni scło ũicit᷑. Idcirco
et uos o filie. si uere iurgines
ẽẽ uultis. humelitatem sectami¬
ni: et matrem domini que se
ancillam uocat. cordis amore
imitari procurate. Que didi¬
cit ab ip̃o sponso. cui uos deuo¬
uistis humilitatem: quam uos
ex sequi dociut. Unde ait idem.
Discite ame: quia mt tis sum.
et humilis corde. Non ergo b̃a
dei genitrix a filio suo domino
nr̃o. didicit celos fabricare. ñ
angelos creare. non miracula
deitatis in signia oꝑari: s tan¬
tum humiliari. ceteraq uirtu¬
tum documenta. intra humili¬
tatis custodiam aggregarẽ. Unde
cum ea semꝑ. singularũ uͥtutũ

Expanded text:
est caeterarum virtutum. Collocaveest caeterarum virtutum. Collocaverat enim in tuto stationis portu, sublimia meritorum suorum exercitia: et ideo divinitus illustratur. Unde Dominus ait: Ad quem respiciam, nisi ad humilem et quietum, ac trementem sermones meos ? Fecit enim quod promiserat, et respexit humilitatem ancillae suae: unde et beata jam ab omni saeculo praedicatur. Idcirco et vos, o filiae, si vere virgines esse vultis, humilitatem sectamini: et matrem Domini, quae se ancillam vocat, cordis amore imitari procurate, quae didicit ab ipso sponso, cui vos devovistis humilitatem, quam vos ex se docuit. Unde ait idem: Discite a me, quia mitis sum et humilis corde . Non ergo beata Dei genitrix a filio suo Domino nostro didicit coelos fabricare, non angelos creare, non miracula deitatis insignia operari: sed tantum humiliari, caeteraque virtutum documenta, intra humilitatis custodiam aggregare. Unde cum ea semper singularum virtutum
Abbreviated transcription (Latin):
recto si quesieris cordẽ. Unguentu¬
eium exinanitũ est nomen eiꝰ
propterea ac si adolescentule di¬
ligite animo. quod pro nobis ef¬
fusum est.
trem uirginem ideo elegit. ut
ip̃a omnib eẽt exemplum casti¬
tatis. que quasi in speculo reful¬
get forma uirtutis. Habetis gͥ
in ea magisteria probitatis ex¬
pressa: quid pͥmum eligere. qͥd
respuere. quid sequi debeatis.
Prima eius uirtus es: fundam̃¬
tum omniũ uircutũ et custos
humilitas. ip̃a de qua gloriat᷑.
Quia respexte inquid humili¬
tatem ancille sue: ecce enim exh
beatam me dicent omis generati¬
ones. Ergo pͥmum discendi inci¬
tamentum: nobilitas est magr̃i.
Beinde merces laboris optimi:
fructus beatitudinis. Quid gͥ
nobilius matre dominiꝰ. Quid
splendidius ea quam splendor
elegit pat̾ne gle: Quic̃ castius
que corpus xp̃i sine contagione
corporis ge ierauit: Et tamen
i ea solam humilitater⁊ respex¬
isse dominũ ꝓfitetur: que custo ͤ

Expanded text:
recto si quaesieris corde . Unguentrecto si quaesieris corde . Unguentum exinanitum est nomen ejus: propterea, adolescentulae, diligite animo, quod pro vobis effusum est. trem virginem ideo elegit, ut ipsa omnibus esset exemplum castitatis, in qua velut in speculo refulget forma virtutis. Habetis igitur in ea magisteria probitatis expressa, quid primum eligere, quid respuere, quid sequi debeatis. Prima ejus virtus est fundamentum omnium virtutum et custos, humilitas ipsa, de qua gloriatur: Quia respexit, inquit, humilitatem ancillae suae: ecce enim ex hoc beatam me dicent omnes generationes . Ergo primum discendi incitamentum, nobilitas est magistri: deinde merces laboris optimi, fructus beatitudinis. Quid igitur nobilius matre Domini, quid splendidius ea, quam splendor elegit paternae gloriae? Quid castius ea, quae corpus Christi sine contagione corporis generavit? et tamen in ea solum humilitatem respexisse Dominum confitetur, quae custos
Abbreviated transcription (Latin):
comparatur uirginitas: quean¬
geloꝵ donano. feclere copulatur
nuptiarum. Et si quelibet uir¬
ginttas tantum etigitur. ut an¬
gelis comparetur: multomagis
ri commendatur pͥuilegio. et im¬
menso ditatur mercimonio. Id¬
cuco dilectissime amate quam
colitis: et colite quam amatis.
Quia tunc eam uere colitis et
amatis: si umnitari uelitis de
toto corde: quam laudatis. Hec
namq uita uobis de celo flux̃.
quam ꝓfesse estis. Supra usũ
nature: hec uita est. quam te¬
netis. Et ideo de celis uenit spõ¬
sus: quem sequi una cũ matre
debetis. Nec ĩmerito inuendi
usum de celo quesistis: que uo¬
bis de celo sponsum petistis. Id̾̃o
ur̃a conuersatio in celis sit semꝑ:
qm̃ uerbum dei quod amatis.
non nisi in sinu patris ĩuenit᷑
Licet igitur ubiq totus sit. ⁊ ñ
longe ab uno quoq nr̃m: tamen
ñ nisi casto rursus haurit᷑ pecto¬
re. Prope est inquit moyses in
corde tuo. et in ore tuo: tantũ eũ

Expanded text:
comparatur virginitas, quae ancomparatur virginitas, quae angelorum Domino, foedere copulatur nuptiarum. Et si quaelibet virginitas tantum erigitur, ut angelis comparetur, multo magis ri commendatur privilegio, et immenso dicatur mercimonio. Idcirco, dilectissimae, amate quam colitis, et colite quam amatis: quia tunc eam vere colitis et amatis, si imitari velitis de toto corde quam laudatis. Haec namque vita vobis de coelo fluxit, quam professae estis: supra usum naturae haec vita est, quam tenetis: de coelis venit sponsus, quem sequi cum matre debetis: nec immerito vivendi usum de coelo quaesistis, quae vobis de coelo sponsum petistis. Ideo vestra conversatio in coelis sit semper: quoniam Verbum Dei quod amatis, non nisi in sinu Patris invenitur. Licet igitur ubique totus sit, et non longe ab unoquoque nostrum, tamen non nisi casto sursum hauritur pectore. Prope est enim, inquit Moyses, in corde tuo et in ore tuo, tantum eum
Abbreviated transcription (Latin):
Ubi plurimum stella ab stella dif¬
fert ĩ claritate. quam uis omnes
in suo sint ordine suscitandi.
uod si est alia claritas so¬
lis. et alia claritas lune. ⁊
alia claritas stellarum: una tam̃
claritas est. qua illustrantur oĩa.
Idcirco beata dei genitrix que ad¬
huc tantis in terra predicatur
laudib: non ĩmerito creditur
ficata. quantum nouit ille qui
eam elegit in sua sapientia. ⁊
disponit omnia. Quod si in do¬
mo patris mansiones multe ft̾.
credimus splendidiorem matri
hodie filium prestitisse quã olun
edificauit. domum sub nxam
columpnis septem. In qͣ nimiꝵe
domo: parantur nuptie eccl̃iaꝵ
dei. et federantur terrenis celesti¬
a. In eo namq utero uirginis. spõ¬
so unmortali uirginitas conse¬
cratur: ut sit totum celeste com¬
te sollempniter uirginis festũ
que celestem uobis uitã in t̾ris
ostendit: qm̃ que non nubent
neq nubeutur. erunt sic̃ ange¬
li in cel. Nec mirum. si angeł

Expanded text:
ubi plurimum stella a stella difubi plurimum stella a stella differre claritate, quamvis omnes in suo sint ordine suscitandi. Quod si est alia claritas solis, et alia claritas lunae, et alia claritas stellarum : una tamen claritas est, qua illustrantur omnia. Idcirco beata Dei genitrix, quae adhuc tantis in terra praedicatur laudibus, non immerito creditur ficata, quantum novit ille qui eam elegit in sua sapientia, qua disposuit omnia. Quod si in domo patris mansiones multae sunt, credimus splendidiorem matri hodie filium praestitisse, quam sibi olim aedificavit domum, subnixam columnis septem: in qua domo nimirum parantur nuptiae Ecclesiarum Dei, et foederantur terrenis coelestia. In eo namque utero Virginis, sponso immortali virginitas consecratur, ut sit totum coeleste comlemniter Virginis festum, quae coelestem vobis vitam in terris ostendit: quoniam qui non nubent, neque nubentur, erunt sicut angeli in coelo. Nec mirum si angelis
Abbreviated transcription (Latin):
Aria cunctis tanto re¬
nerabilior: quanto
gratiosior. Et quanto
uirtute altissuni ex¬
tollitur ad sublimia: tanto clari-¬
or resultat in gla. Plena siquidẽ
gr̃a. plena deo. plena uirtutibus.
non potest ñ possidere pleniter
głam claritatis eterne. quã ple-¬
nissime accepit ut mater fieret
saluatoris. Quam uiderũt om̃s
ac regine laudauerunt eam:
quoniam tantam eam uider̃e.
quantam nullus narrando ex¬
plebit mortalium. Quantoma¬
gis dñi. qui talem ac tantam
fecit eam: ut ip̃e sieret ꝑ eamꝰ
Unde dauid: et homo inqͥt natꝰ
est in ear: et xp̃e fundauit eam
altissimus. Beata igitur talis
ac tanta natiuitas. beata ⁊ super¬
norum ciuium societas. et ãmi¬
rabilis caritatis eoꝵ unanimitᷤͤ.
ubi nemo angłorũ nemo archan
sidet quod gratis prestatur om̃ibꝰ:
ut de omnsb et in omnibus
glorificetur deus. honoretur ⁊
adoretur ab omnib. ubi ñ sexus.
ñ etas ñ dignitas generis: s me¬
ritorum qualitas sola discernit᷑

Expanded text:
aria cunctis tanto venerabilior, quanto gratiosior: et quanto virtute Altissimi extollitur ad sublimia, tanto clarior resultat in gloria. Plena siquidem gratia, plena Deo, plena virtutibus, non potest non possidere plene gloriam claritatis aeternae, quam plenissime accepit, ut mater fieret Salvatoris. Quam viderunt omnesac reginae laudaverunt eam: quoniam tantam eam viderunt, quantam nullus narrando explevit mortalium; quanto magis Deum, qui talem ac tantam fecit eam, ut ipse fieret per eam! Unde David: Et homo, inquit, natus est in ea, et ipse fundavit eam Altissimus . Beata igitur talis ac tanta nativitas, beata et supernorum civium societas, et admirabilis charitatis eorum unanimitas: ubi nemo angelorum, nemo archangsidet, quod gratis praestatur omnibus: ut de omnibus, et in omnibus glorificetur Deus, honoretur et adoretur ab omnibus: ubi non sexus, non aetas, non dignitas generis, sed meritorum qualitas sola discernitur:
Abbreviated transcription (Latin):
adoptatus. suscepisse ieuugłio
suo cuius ꝓgenitores sursũ u̾suͦ
comme moraret. donec exiret ad
dauid. Cum enum necesse sit utͦq
euanglista uera narrante ⁊ mat¬
heo scilicet et luca ut unus eoꝵ
eius patris. orginem teneret.
quigenuerat alter eiul qͥ acdopta¬
uerat ioseph. quem probabilius
nem tenuisse. quam eum qui
noluit ioseph genitum dicere
ab illo. cuius eum filium esse
uarrabat. Commodius enim
filius eus dictue est aquo fue¬
rat adoptatus: quam diceret᷑
ab illo genitus. enius carne ñ
erat natus. ¶atheus autem
dicens. abraham genuit yfaac.
ysaac genuit lacob. atq ita ĩ
hoc uerbo quod est geruit ꝑse¬
uerans. donec in ultimo dic̾et.
iacob autem genuit iosepl: sa¬
tis expressit ad eum se patrem
perduxisse ordinem generanti¬
um. aquo ioseph non adopta

Expanded text:
adoptatus, suscepisse in euangelio adoptatus, suscepisse in euangelio suo, cuius progenitores sursum uersus commemoraret, donec exiret ad Dauid. cum enim necesse sit utroque euangelista uera narrante, et Mattheo scilicet et Luca, ut unus eorum eius patris originem tenuerit, qui genuerat, alter eius, qui adoptauerat Ioseph, quem probabilius nem tenuisse, quam eum qui noluit Joseph genitum dicere ab illo cujus eum filium esse narrabat? Commodius enim filius ejus dictus est, a quo fuerat adoptatus, quam diceretur ab illo genitus cujus carne non erat natus. Matthaeus autem dicens, Abraham genuit Isaac, Isaac genuit Jacob, atque ita in hoc verbo quod est, genuit, perseverans donec in ultimo diceret, Jacob autem genuit Joseph; satis expressit ad eum patrem se perduxisse ordinem generantium, a quo Joseph non adopta
Abbreviated transcription (Latin):
quod alios ꝓgeneratoreᷤ
matheus enumerat. descendẽs
a dauid usq ad ioseph: alios
autem lucas ascendensa ioseph
usq ad dauid facile est ut ad¬
uertant duos patres habere io¬
seph: unum a quo genitus. alte¬
rum a quo fuerit adoptatus.
Antiqua enim est consuetudo
ad optandi. etiam in illo popło
der. ut sibi filio: facerent. quos
non ip̃i genuissent. Nam excep¬
to quod filia pharaonis moysen
ad optauerat. illa quippe alienige¬
na fuit. ip̃e iacob nepotes suos ex
ioseph natos. uerbis manifestis¬
simis adoptauit dicens. Nũe
itaq filii tui duo. qui facti sũt
tibi prius quam ad te uenirẽ.
mei sunt. effrem et man. asse. tẽ¬
quam ruben et symeon. erum
michi: alios autem si genueris
postea. tibi erunt. Unde etiam
factũ ẽ: ut duodecim trib eẽnt
isił. excepta tribu leui. que tem¬
plo seruiebat cum ea quippe tre-¬
decim fuerunt. cum duodecim
fuissent filii iacob. Unde intelli¬
gitur lucas. patrem ioseph. non
aquo genitus. sed aquo fuerat

Expanded text:
quod alios progeneratores Mattheus enumerat descendens a Dauid usque ad Ioseph, alios autem Lucas ascendens a Ioseph usque ad Dauid, facile est, ut aduertant duos patres habere potuisse Ioseph, unum a quo genitus, alterum a quo fuerit adoptatus. antiqua est enim consuetudo adoptandi etiam in illo populo dei, ut sibi filios facerent, quos non ipsi genuissent. nam excepto quod filia Pharaonis Moysen adoptauerat — illa quippe alienigena fuit — ipse Iacob nepotes suos ex Ioseph natos uerbis manifestissimis adoptauit dicens: nunc itaque filii tui duo, qui facti sunt tibi, priusquam ad te uenirem, mei sunt, Efrem et Manasse tamquam Ruben et Symeon erunt mihi. natos autem si genueris postea, tibi erunt. unde etiam factum est, ut d-uodecim tribus essent Israhel excepta tribu Leui, quae templo seruiebat; cum ea quippe tredecim fuerunt, cum duodecim fuissent filii Iacob. unde intellegitur Lucas patrem Ioseph, non a quo genitus, sed a quo fuerat
Abbreviated transcription (Latin):
a mane usq ad uesperum.
eterne uite pabulis reficiebãt᷑.
Nec minus quoq palatinz
proceres. inter missa ad tempꝰ
regali seruitute. ad eos conflu¬
ebant: eorumq modestam
conuersationem in recte ui¬
uendo ad exemplum sibi
proferebant.

Expanded text:
a mane usque ad vesperum aeternae vitae pabulis reficiebantur; nec minus quoque palatini proceres intermissa ad tempus regali servitute ad eos confluebant, eorumque modestam conversationem in recte vivendo ad exemplum sibi proponebant.
Abbreviated transcription (Latin):
ortus cõ¬
clusus. fons signatus. Emissio¬
nes tue paradisus malorum
punicorum: cum pomorum
fructib. Cypri cum nardo. nar¬
dus et crocus: fistula ⁊ cynamo¬
mum. cum uniuiersis lignis
libani. Myrra et aloe cũ om̃ibꝰ
pͥmis unguentis. fons hortoꝵ
puteus aquarum iniuentiũ.
que fluunt impetu de lybano

Expanded text:
ortus conclusus, fons signatus. Emissiones tuae paradisus malorum punicorum, cum pomorum fructibus. Cypri cum nardo, nardus, et crocus, fistula, et cinnamomum, cum universis lignis Libani, myrrha, et aloe cum omnibus primis unquentis. Fons hortorum, puteus aquarum viventium, quae fluunt impetu de Libano
Abbreviated transcription (Latin):
filium nr̃m. Dixit ꝙ ei tobias.
Noli flere: saluus ꝑueniet
filius nr̃. et saluul reu̾tetur
uoi ss et ou tui udebunt
Cum. ¶ redo enim: qm̃ angłs
llei bonus omitetur ei.⁊ bene
disponat omnia que circa ip¬
sum gerunttur. ita ut cũ gau¬
dio reuertatur ad nos. Ad hãc
uocem: cessauit mater eius
autem tobias: et caius secutꝰ
ist eur: et mansit pͥma man¬
sione iuxta fluuium tigris.
Et exiuit. ut lauaret pedes
suos. Et ecce piscis inmanis.
exiuit ad deuorandũ eum.
Quem expauescens tobis:
clamauit uoce magna dicẽs.
Dñe. inuadit me. Et dixit
ei angłs. Apprehende brancia
eus: et trahe eum ad te. Qd̃
cum fecisset: attraxit eũ ĩsic¬
cum. et palpitare cepit ante
pedes eius. Tunc dixit ei an¬
gelus. Exentera hunc piscem.
et cor eius. et fel eius ⁊ iecur.
repone tibi:sunt enin hec ne¬
cessaria ad medicamenta utilit̾.
Quod cum fecisset: assauit car¬
nes eius. et secum tulerunt
in uia. C etera salierunt: que

Expanded text:
filium nostrum. Dixitque ei Tobias: filium nostrum. Dixitque ei Tobias: Noli flere, salvus perveniet filius noster, et salvus revertetur ad nos, et oculi tui videbunt illum. Credo enim quod angelus Dei bonus comitetur ei, et bene disponat omnia, quae circa eum geruntur, ita ut cum gaudio revertatur ad nos. Ad hanc vocem cessavit mater ejus autem Tobias, et canis secutus est eum, et mansit prima mansione juxta fluvium Tigris. Et exivit ut lavaret pedes suos, et ecce piscis immanis exivit ad devorandum eum. Quem expavescens Tobias clamavit voce magna, dicens: Domine, invadit me. Et dixit ei angelus: Apprehende branchiam ejus, et trahe eum ad te. Quod cum fecisset, attraxit eum in siccum, et palpitare coepit ante pedes ejus. Tunc dixit ei angelus: Exentera het cor eius et fel eius et iecur repone tibi sunt enim haec necessaria ad medicamenta utiliter quod cum fecisset assavit carnes eius et secum sustulerunt in via cetera salierunt quae
Abbreviated transcription (Latin):
stituam tͥ mercedem tuam.
Et dixit ei angłs. Ego drcã
et reducam eum ad te. Cui
tobias respondit. Rogo te:
de qua triou entu. Cui cap¬
el angłs dixit. Exnus queril
mercenuarii. an ip̃n mercen¬
narium. qui cum filio tuo
ect: Sed ne forte sollicitum
te reddam: ego sum azariae
ananie magni filius. Et tõ¬
bias respondit. Ex magno
genere es tu. Sed peto ne uas¬
caris: quod uoluerim cognos¬
cere genus tuum. Dixit autẽ
illi angelus. Ego sanũ ducã.
et sanum tibi reducã filiũ
tuum. Respondens autem
tobias dixit. Bene ambuletis.
et sit deus in itinere uestro:
et angłs eiꝰ comitet᷑ uobiscũ.
omnib que erant ĩ uia
portanda: fecte tobios uale¬
patri suo et matri sue. ⁊ am¬
bulauersit ambo sumul. Cũꝙ
eius et dicere. Baculum senec¬
tutis nr̃e tulisti ⁊ transmisi¬
sti a nobis: nunquã eẽt ipsa
pecunia. pro qua misisti eum.
Sufficiebat enim nobis pau¬
ꝑtas nr̃a: ut diuitias compu¬
taremus. hoc quod uidebamꝰ

Expanded text:
stituam tibi mercedem tuam. stituam tibi mercedem tuam. Et dixit ei angelus; Ego ducam et reducam eum ad te. Cui Tobias respondit: Rogo te, de qua tribu es tu cui Rafahel angelus dixit genus quaeris mercennarii an ipsum mercennarium qui cum filio tuo eat sed ne forte sollicitum te reddam ego sum Azarias Ananiae magni filius et Tobias respondit ex magno genere es tu sed peto ne irascaris quod voluerim cognoscere genus tuum dixit autem illi angelus ego sanum ducam et sanum tibi reducam filium tuum respondens autem Tobias dixit bene ambuletis et sit Deus in itinere vestro et angelus eius comitetur vobiscum omnibus quae erant in via portanda fecit Tobipatri suo et matri suae, et ambulaverunt ambo simul. Cumque ere, et dicere: Baculum senectutis nostrae tulisti, et transmisisti a nobis. Numquam fuisset ipsa pecunia, pro qua misisti eum. Sufficiebat enim nobis paupertas nostra, ut divitias computaremus hoc, quod videbamus
Abbreviated transcription (Latin):
inuenit iuuenem
splendidum stantẽ
precinctum: et quasi para¬
tum ad ambulandum. Et
ignorãs od angelus di eẽt:
salutauit eum et dixit. Unde
te habemus bone iuuenis:
At ille respondit. Et filiis istł.
Et tobias dixit ei. Nosti uiã
que ducit in regionem medoꝵ.
Cui respondit. Noui. Et oĩa
itinera eius frequent̾ am¬
bulaui: et mansi apud ga-¬
belum fr̃em nr̃m. qͥ moriat᷑
in rages ciuitate medorum
que posita est in monte ex¬
bathanis. Cui tobias art Su¬
stine me obsecro: donet hec ip̃a
nuntiem patri meo. Tunc
ingressus tobias: indicauit¬
hec uniuersa patri suo. Suꝑ
que ãmirans pater: rogauit
ut introiret ad eum. Ingslꝰ
itaq salutanit eum. ⁊ dix̃.
Gaudium tibi semper sit.
gaudium erit. qui intenebͥs
sedeo et lumen celi ñ uideo:
Cui ait iuuenis. Forti aĩo
esto: in proximo est ut a deo
cureris. Dixit itaq illi tobi¬
as. Numquid potẽris ꝑdu¬
cere filium meum ad gabe¬
lum in rages ciuitatẽ me¬
dorumꝰ. Et cum redieris. re¬

Expanded text:
invenit juvenem splendidum, stantem praecinctum, et quasi paratum ad ambulandum. Et ignorans quod angelus Dei esset, salutavit eum, et dixit: Unde te habemus, bone juvenis? At ille respondit: Ex filiis Israel. Et Tobias dixit ei: Nosti viam, quae ducit in regionem Medorum? Cui respondit: Novi: et omnia itinera ejus frequenter ambulavi, et mansi apud Gabelum fratrem nostrum: qui moratur in Rages civitate Medorum, quae posita est in monte Ecbatanis. Cui Tobias ait: Sustine me, obsecro, donec haec ipsa nuntiem patri meo. Tunc ingressus Tobias, indicavit universa haec patri suo. Super quae admiratus pater, rogavit, ut introiret ad eum. Ingressus itaque salutavit eum, et dixit: Gaudium tibi sit semper. Et um mihi erit, qui in tenebris sedeo, et lumen coeli non video? Cui ait juvenis: Forti animo esto, in proximo est ut a Deo cureris. Dixit itaque illi Tobias: Numquid poteris perducere filium meum ad Gabelum in Rages civitatem Medorum? et cum redieris, re
Abbreviated transcription (Latin):
octrinaq clarus. mi¬
raculis choruscans ⁊
iurtutũ signis: que atheni¬
ensium magr̃o paulo docẽte
didicerat. galliis ministrauit.
Non ueritus incredule gẽtis
expetere feritatem: quia uir¬
tutem suam preteritarum
penarũ recordatio roborabat.
Tormentis exꝑtus multis.
morte tandem assecuturũ
se uitam. tota nichilominus
utentione desiderans: ut qͥ
iam erat xp̃i nominis inter
multa tormentoꝵ flagella
ꝑfectus confessor. fieri mortis
muitatione mereretir. et
martyr.

Expanded text:
octrinaque praeclarus, miraculis coruscans, et virtutum signis, quae Atheniensium magister Paulo docente didicerat, Galliis ministravit: non veritus incredulae gentis expetere feritatem, quia virtutem suam praeteritarum poenarum recordatio roborabat, tormentis expertus multis, morte tandem assecuturum se vitam: tota nihilominus intentione desiderans, ut qui jam erat Christi nominis inter multa tormentorum flagella perfectus confessor, fieri mortis mulctatione mereretur et martyr.
Abbreviated transcription (Latin):
Nata uero progenie diuinitꝰ
ordinata pͥuilegio uirtutum
ur signis enituit: saluatorem
edidit. A quo glorificata ĩ celo:
numquam terrigenis patͦcina¬
ri desistit. Propositionẽ sequat᷑
ordine suo narratio. Iamq re¬
feramus unum de pretaxatis
oraculis ac deinde paucis ex-¬
pediamus. Dixit etermis ad
ueteiem deus ad serpentem.
Inimicitias ponam inter te
et mulierem: et semen tuũ
loco caput serpentis conterere.
nisi pͥncipalem diaboli sugge¬
stionem. id est cone ipiscentiã
resistendo supare: Si ergo qͣrat᷑
que nam mulier buiusmod
uictoriam oꝑata sit: ꝓfecto ñ
repperitur in linea generatio¬
nis humane: donec ꝑueniat᷑
ad illam de qua nunc agunus
scãrum sc̃am. Et si introgetur
in quo serpentis caput uel ip̃a
contͥuerit: nimirum in eo qͦd
uirginitatem simul ⁊ humili¬
tatem sacrificauit deo. Uir¬
gintate namq seruata ꝓba¬
tur extinxisse concupiscentiã
carns. Humilitate que facit
pauꝑem sp̃u oncupiscentiã

Expanded text:
nata vero progenie divinitus nata vero progenie divinitus ordinata, privilegio virtutum insignis enituit, Salvatorem edidit a quo glorificata in coelo, nunquam terrigenis patrocinari desistit. Propositionem sequatur ordine sua narratio. Jamque referamus unum de praetaxatis oraculis, ac deinde paucis expediamus. Dixit Aeternus ad veterem, Deus ad serpentem: Inimicitias ponam inter te et mulierem, et semen tuum, loco serpentis caput conterere, nisi principalem diaboli suggestionem, id est concupiscentiam, resistendo superare? Si ergo quaeratur quaenam mulier hujusmodi victoriam operata sit? profecto non reperitur in linea generationis humanae, donec perveniatur ad illam de qua agimus sanctarum sanctam. At si interrogetur, in quo serpentis caput vel ipsa contriverit? nimirum in eo quod virginitatem simul et humilitatem Deo sacrificavit. Virginitate namque servata probatur exstinxisse concupiscentiam carnis; humilitate, quae facit pauperem spiritu, concupiscentiam
Abbreviated transcription (Latin):
pprobate consuetudi¬
nis est apud xͥanos
natalicios obserua¬
re diligenter: ẽt tunc precipue
artutes eoꝵ assignatas litte¬
ris in eccł̃ia recitare. ad laudẽ
dei ex cuius munere st̾ ⁊ adin¬
strumenta minoꝵ. Iuter om̃s
autem sc̃os memoria beatissi¬
me uirguns eo frequentius
agitur atq festiuus: quod ma¬
iorem gr̃am apud dm̃ credit᷑
inuenisse. Ande post alia q̃dã
ip̃ius antiquiora sollempnia
ñ fuit contenta deuotio fide¬
luun: quin natiuitatis sollẽpne
super adderet hodiernũ. Has
itaq die peculialiter in eccł̃ia
recitandus ẽẽ uideretur ille
liber. qui deortu eius atq ui¬
ta scͥptus inueniebatur: si
non iudicassent eum patres
inter apocrifa numerandum.
At quoniam magnis ac sapi¬
entib uiris ita uiis um est. nos
alia quedam sed non alia le¬
gentes ecclesiasticum morem
debitis officiis exequimur. Be¬
ata ergo domini mater et ꝑ¬
petua uirgo maria pͥusquã
nasceretur oraculis enuntia¬
ta est: et designata miracuł.

Expanded text:
pprobatae consuetudinis est apud Christinatalitios observare diligenter, et praecipue virtutes eorum assignatas litteris in Ecclesia recitare ad laudem Dei, ex cujus munere sunt, et ad instrumenta minorum. Inter omnes sanctos, memoria beatissimae Virginis eo frequentius agitur atque festivius, quo majorem gratiam apud Dominum creditur invenisse. Unde post alia quaedam ipsius antiquiora solemnia, non fuit contenta devotio fidelium, quin nativitatis solemne superadderet hodiernum. Hac itaque die peculiariter in Ecclesia recitandus esse videtur ille liber, qui de ortu ejus et vita scriptus inveniebatur, si non judicassent eum Patres inter apocrypha numerandum. At quoniam magnis ac sapientibus viris ita visum est, nos alia quaedam, sed non aliena legentes, ecclesiasticum morem debitis officiis exsequamur. Beata ergo Domini Mater et perpetua Virgo Maria, priusquam nasceretur oraculis enuntiata est, et designata miraculis,
Abbreviated transcription (Latin):
plurima scripta sunt exem¬
plorum argumenta: de quib
sufficiat memorare. Illa igit᷑
olu in auxiliũ magni pccis
basilii misit sc̃m angłm ⁊ mor¬
tuum suscitauit: qui male iii¬
uentem pessum dedit ꝑsecuto¬
rem eius iulianũ apostatam.
Et historia notissima est Ella
etiam te o peccator quonda n
theophile penitentẽ et se suppli¬
citer inuocantem ab ip̃is diabo¬
li faucib potent̾ eripuit. Sed
quid grauemur huiꝰ lapsi re¬
parationem paucis effati: cũ
audire sit oꝑe preciũꝰ Is ergo
statur. propter infortunia sua
in tristiciam decidit. Unde cõ¬
tulit sese ad quendã iuideũ
maleficum: eius consilium
et auxilium petens. Hoc me¬
di atore locutus cum diabo¬
lo xp̃ianttatem ab negauit.
diabolum adorauit eiq de
sua mancipatione factum¬
cyrographum tradidit anulo
suo signatum.

Expanded text:
plurima scripta sunt exemplurima scripta sunt exemplorum argumenta, de quibus sufficiat memorare. Illa igitur olim in auxilium magni Patris Basilii misit sanctum angelum, et mortuum suscitavit, qui male viventem pessumdedit persecutorem ejus Julianum apostatam, et haec historia notissima est. Illa etiam te, o peccator quondam Theophile, poenitentem et suppliciter invocantem ab ipsis diaboli faucibus potenter eripuit. Sed quid gravemur hujus lapsi reparationem paucis effari, cum audire sit operae pretium? Is ergo testatur, propter infortunia sua in tristitiam cecidit, unde contulit sese ad quemdam Judaeum maleficum, ejus consilium et auxilium petens. Hoc mediatore locutus cum diabolo Christianitatem abnegavit, diabolum adoravit, eique de sua mancipatione chirographum tradidit annulo suo signatum.
Abbreviated transcription (Latin):
fca eius plena suit atq
dicta: manifestura est ñ solũ
attestatione angłica sed etiam
rerum argumento nullũ genꝰ¬
uirtutis beatissime uirgini
defuisse. Depromeba. u itaq
uirtutes in cogit tione ⁊ affec¬
tu cordis eius ur effabilem
armoniam: ꝙ iam ip̃a creatͥe
et uchabitate euis dei sapĩa
delectabatur audire Chorus¬
cabant foris insuꝑficie sermo¬
nis et actus: unde merito pos¬
sent homines glorificare dm̃
et exempla so utis accipere.
Tali ergo tanteq psone qͥd tan¬
dem ad honoris cumulum po¬
tuit accedere mauis eo quod di
filium uirgo concepit. uirgo ma¬
ter edidit: Hec nempe dignita¬
te uenerabilis fr̃a est ip̃is qͦq
scõꝵ ordinib angłoꝵ. Quod oꝑe
manifesto declaruit ille maguꝰ
atq fortis archangłs gabrihel
qui eam ante quam mat̾ dei
fieret quia futura. ouerat
tanta ueneratione salutando
Ilpreuenit. Hac eadem dignita¬
te fc̃a est etiam imperiosa scłm
caritatem erga superos ac super
inferos ꝑ districtionem. Unde

Expanded text:
facta ejus plena sunt atque dicta, manifestum est non solum attestatione angelica, sed etiam rerum argumento nullum virtutis beatissimae Virgini defuisse. Depromebant itaque virtutes in cogitatione et affectu cordis ejus ineffabilem harmoniam, quam ipsa creatrix et inhabitatrix ejus Dei sapientia delectabatur audire; coruscabant foris in superficie sermonis et actus, unde merito possent homines glorificare Deum, et exempla salutis accipere. Tali ergo tantaeque personae, quid tandem ad honoris cumulum potuit accedere majus: eo quod Dei Filium Virgo concepit, Virgo mater edidit, hac nempe dignitate venerabilis facta est ipsis quoque sanctorum ordinibus angelorum. Quod opere manifesto declaravit ille magnus atque fortis archangelus Gabriel, qui eam antequam Dei mater fieret, quia futuram noverat, tanta veneratione salutando praevenit, hac eadem dignitate facta est etiam imperiosa, secundum charitatem erga superos, ac super inferos per discretionem. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
quod quantas animas
quisq lucratus fuerit deo
tantas accepturus erit m̃ces
a deo. Quantam głam hab̃e
regno cum xp̃o. qui tam ĩnu¬
merabilem ppłm sedula pre¬
dicatione xp̃o in terris adqͥsi¬
honorem habet corpus illius
inter homines: Uel quiel ñ
potest pietatis precib ĩpetra
re: qui tantis in mundo cla¬
rescit miraculis:. Sed omnib
miraculis maior est instantia

Expanded text:
quod quantas animas quisque lucratus fuerit Deo, tantas accepturus erit mercedes a Deo. Quantam gloriam habere regno cum Christo, qui tam innumerabilem populum sedula praedicatione Christo in terris acquisihonorem habet corpus illius inter homines? Vel quid non potest pietatis precibus impetrare in coelis, qui tantis in mundo claruit miraculis? Sed omnibus miraculis major est evangelicae
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc cum fletu magno de¬
iecta terre. miseram se clami¬
tans uttora uocib replebat:
atq discurrebat ꝑ circuitũ
riparum. si forte enecatam
prolem. eiectam littori aquis.
conspicasset. Sed cum nichil
inueniret indicii: tandẽ con¬
solata aꝓpinquis. ad propͥa
reducitur: totum annũ in lu¬
ctu ac lamentatione deducẽs.
Recurrente autem anni cir¬
culo: uenit iterum ad spectan¬
dam martyris beati soll emꝑ¬
nitatem: si fortassis de infan¬
tulo. aliqua inuenire posset
indicia. Quid plura: Recedẽ¬
te mari anticipat om̃s ad in¬
grediendum: et ip̃a prima
precedit ad tumulum. Cumq
prostrata solo orationem ex¬
plesset: erecta sursum. genis
ubertim fletuum imbribus
madefactis. dum diuertit in
parte altera uultum. aspicit
filium in eo loco ubi eum dor¬
mientem reliquerat. in ipso
ad huc sopore teneri. Estimãs
autem eum ẽẽ defunctum:
accedit cominus. quasi collec¬
tura cadauer ex anime. Sed
cum eum dormire cognouiss.

Expanded text:
Tunc cum fletu magno deTunc cum fletu magno deiecta terrtans, littora vocibus replebat, atque discurrebat per circuitum riparum, si forte enecatam prolem ejectamque littori aliquis conspicasset. Sed cum nihil inveniret indicii, tandem consolata a propinquis, ad propria reducitur, totum annum in luctu ac lamentatione deducens. Recurrente autem anni circulo, venit iterum ad spectandam martyris solemnitatem, fortassis de infantulo aliqua invenire possit indicia. Quid plura? Recedente mare, anticipat omnes ad ingrediendum, et ipsa prima praecedit ad tumulum. Cumque prostrata solo orationem explesset, erecta sursum, genis ubertim fletuum imbribus madefactis, dum divertit in parte altera vultum, aspicit filium in eo loco, ubi cum dormientem reliquerat, in ipso adhuc sopore teneri. Aestimans autem, eum esse defunctum, aceedit comminus, quasi collectura cadaver exanime; sed cum eum dormire cognovisset,
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc dixerunt. cornelius et
febus: discipuli euis. Omnes
unanimes oremus deum: ut
ostendat nobis martyris sui
excubias. Erantibus autem
populis: recessit mare ĩ sinu
suo. ꝑtria fere milia. Et ĩgͦssi
popłi ꝑ siccum inuenerunt
immodum templi marmorei.
habitaculum a deo paratũ.
et inibi in archa saxea corpus
sc̃i clementis petri discipuli.
lis euis: ut non eum tollerẽt.
II Hunc autem in die sollem¬
puitatis eius. recedit mare
per tria milia: siccũq ingre¬
dientib iter prebens usq ad
sepulchrum martyris ꝑueni¬
tur. Ibiq uota reddentes orã¬
tes populi: ingrediuntur ad
li tus. Factum est autem. ut
in una sollempnitatum mu¬
co accederet. Epulante autẽ
ea post acta sollemꝑnia. ob¬
dormiuit infans. Sum autẽ
hec agerentur: ecce sonus subi¬
to fc̃s est accedentis maris.
De hinc oblita mulier sobolis
sue cepit uelociter cum religͦ
populo petere riyam. Igitut
insequenti marii accessur: pꝰt¬
quam ad li tus uenerat. me¬
minit se filium reliquisse.

Expanded text:
 dixerunt Cornelius et Phoebus discipuli ejus: Omnes unanimes oremus, ut ostendat nobis Dominus martyris sui exuvias. Orantibus autem populis, recessit mare in sinu suo, per tria fere millia. Et ingressi per siccum inuenerunt in modum templi marmorei habitaculum a deo paratum; et ibi in archa saxea corpus sancti Clementis Petri discipuli lis eius ne eum Nunc autem in die solemnitatis eius recedit mare per trea milia; siccumque gradientibus iter praebens, usque ad sepulchrum martyris pervenitur. Ibique vota reddentes, orantes populi, regrediuntur ad litus. Factum est autem, ut in una solemnitatum muco accederet. Aepulante autem ca post acta solemnia, obdormivit infans. Dum autem haec agerentur, ecce sonus subito factus est accedentis pelagi. Dehinc oblita mulier subolis sui, coepit velociter cum reliquo populo petere ripam. Igitur insequenti maris accessu, postquam ad litus venerat, meminit se filium reliquisse.
Abbreviated transcription (Latin):
eis consolationis doctrinam
et pacientiam intimasset:
diditit ab eis. de sexto mili¬
ario. aquam suis humeris
clemens dixit. Oremus drm¬
sius fontis uenam aperiat.¬
Cumq oratione completa.
hinc inde circumspiceret: ui¬
dit agnum stantem qͥ pede¬
dextro erecto. quasi locum scõ
clementi ostenderet. Tunc sc̃e
cdemens intelligens dñm ẽẽ¬
deret: prexit ad locum ⁊ dix̃.
In nomine patris. et filii. et
sp̃c sancti: in isto loco ꝑcutite.
Sed cum omnes in girum
ui sarculo sc̃s clemens leui
ictu locum sub pede agni ꝑ¬
cutiens: fons affluens uenis
ornatus aparuit. qui suo ĩ¬
petu uomen fluuiũ patefe¬
cit. Tunc uniersis gentili¬
bus sc̃s clemens responsum
dixit. Fluminis impetus le¬
tificat ciuitatem dei. Ad istã
autem famam confugit oĩs
prouincia: et uenientes uni¬
uersi ad doctrinam sancti
clementis conuertebantur

Expanded text:
eis consolationibus et patientiae verba intimasset, didicit ab eis quod a sexto milliario aquam sibi humeris Clemens dixit: Oremus Domsuis fontis inCumque oratione completa hinc inde circumspiceret, vidit agnum stantem, qui, pededextro erecto, quasi locum sancto Clementi ostenderet. Tunc S. Clemens intelligens Domiceret, In nomine Patris, et Filii, et Spiritus sancti, in isto loco percutite. Sed cum omnes per gyrum vi surculo S. Clemens levi ictu locum sub pede agni percutiens, fontem affluentibus venis ornatum aperuit. Qui subito impetu evomens fluvium fecit. Tunc universis gaudentibus beatus Clemens responsorium dixit: Fluminis impetus laetificat civitatem Dei; ad istam autem famam confluxit omnis provincia; et venientes universi ad doctrinam sancti Clementis, convertebantur
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc paganis insultantib.
tam inuidiosa relatio cueur¬
rit ad imperatorem traianũ.
ut dicerent. ibi ꝑ clementem
innumerabilem xp̃ianorum
populum accreuisse. lc̃o .iii.
gaudentes ad passionem acce
fixum ad dominũ. ut penitꝰ
mutari non possit: dixit ad
suos. Producatur et ligate ei
pitetur in medio mari. ut ñ
colere. E uod cum factum fu¬
isset: omnis multitudo xp̃ia-¬

Expanded text:
tres, paganis insistentibus, tam ambitiosa relatio cucurrit ad imperatorem Trajanum, ut dicerent ibi per Clementem innumerabilem Christianorum populum accrevisse. Et missus egaudentes ad passionem accedfixum in Domino, ut penitus moveri non posset, dixit ad suos: Perducatur ad mare, et pitetur in medio mari, ut noncolere. Quod cum factum fuisset, omnis multitudo Chri
Abbreviated transcription (Latin):
l eius qui in ea ligatus pen¬
debat exsoluit. Cumq euagi¬
nasset illum: app̃hendit cõ¬
mam capitis eus. et ait.
Confirma me dñe d̾s iscł. ĩ
hac hora. Et ꝑeusut uis ĩ cer¬
uicem eius. et abscidit caꝑite
eius. Et abstulit conopeũ eiꝰ
a columpnis. et euoluit corpꝰ
eius truncũ. Et post pusillũ
exiuit: et tradidit caput olo¬
fernis ancille sue. et uissit
ut mitteret illud in peram
suam. Et exierunt due secũ¬
dum consuetudinem suam
quasi ad orationem: et tran¬
sierunt castra. Et girantes
uallem: uenerunt ad portã
ciuitatis. Et dixit iudith a
longe custodib muroꝵ. Apite
portas: qm̃ nobiscum est d̾s.
qui fecit uirtutem in israbel.
t factum

Expanded text:
m eius qui in ea ligatus pendebat exsolvit cumque evaginasset illud adprehendit comam capitis eius et ait confirma me Domine Deus Israhel in hac hora et percussit bis in cervicem eius et abscidit caput eius et abstulit conopeum eius a columnis et evolvit corpus eius truncum et post pusillum exivit et tradidit caput Holofernis ancillae suae et iussit ut mitteret illud in peram suam et exierunt duae secundum consuetudinem suam quasi ad orationem et transierunt castra et gyrantes vallem venerunt ad portam civitatis et dixit Iudith a longe custodibus murorum aperite portas quoniam nobiscum est Deus qui fecit virtutem in Israhel et factum
Abbreviated transcription (Latin):
ornauit se uestunto
suo: et ingressa stetit ante
faciem. Cor autem olo-¬
feriis concussum est: erat
enun ardens in concupiscen¬
tia eius. Ei dixit ad eam
oloferius. Bibe nunc. ⁊ accũ¬
be in iocunditate. quonam¬
gram inuenisti coram ne.
Et dixit iuditb. Bibam dĩe.
quoniam magnificata et
anima mea hodie. pre om̃ty
diebus meis. Et accepit et
manducauit et bibit corã
ip̃o. ea que parauerat illi an¬
cilla eius. Et iocundus fr̃s
est olofernis ad illam. bibit¬
q uinum multum nimis.
quantum numquã biberat
ctum est: festinauer̃t serui
illius ad hospitia sua et cõ¬
clusit uagao ostia cubiculi
et abiit. Erant autem om̃s
fatigati a uino: erat q iudith
sola incubiculo. Porro olo¬
fernis iacebat in lecto: nimi¬
a ebrietate sopitus. Siẽ q
iudith puelle sue: ut staret
foras ante cub ulum. et
obseruaret. Stetitq iudith
ante lectum: orans cũ lacͥmis.
et labioꝵ motu insilentio
dicens. Confirma me dũe
deus isrł: et respice in hac

Expanded text:
ornavit se vestimento suo, et ingressa stetit ante faciem ejus. Cor autem Holofernis concussum est: erat enim ardens in concupiscentia ejus. Et dixit ad eam Holofernes: Bibe nunc, et accumbe in jucunditate, quoniam invenisti gratiam coram me. Et dixit Judith: Bibam, domine, quoniam magnificata est anima mea hodie prae omnibus diebus meis. Et accepit, et manducavit, et bibit coram ipso, ea quae paraverat illi ancilla ejus. Et jucundus factus est Holofernes ad eam, bibitque vinum multum nimis, quantum numquam biberat ctum est, festinaverunt servi illius ad hospitia sua, et conclusit Vagao ostia cubiculi, et abiit. Erant autem omnes fatigati a vino: eratque Judith sola in cubiculo. Porro Holofernes jacebat in lecto, nimia ebrietate sopitus. Dixitque Judith puellae suae ut staret foris ante cubiculum, et observaret. Stetitque Judith ante lectum, orans cum lacrymis, et labiorum motu in silentio, dicens: Confirma me, Domine Deus Israel, et respice in hac
Abbreviated transcription (Latin):
aduersus isrłitas qͥ erãtt
in finib eoꝵ ut tolled rẽt
eos et fugerunt in dathe¬
man munitionem. Et mi¬
serunt litteras ad uidam
et fratres eius dicetes.
uenire et occupare muni¬
tionem in quam confugi¬
mus. et tymotheus ẽ dux
exercitus eoꝵ. Nunc ergo
ueni errpe nos dẽ manib
eoꝵ: quia cecidit multitu¬
do de nobis. Et omnes fr̃s
nr̃i qui erant in locis ibi
interfecti sunt eta
abduxerunt uxores eorum
et natos et spolia. et pere¬
merunt illic fere mille
uiros. Et adhuc epistole
legebantur: et ecce alii nũ¬
tiiꝰ uenerunt de galilea.
et sydone et omni gali¬
lea alienigenas. ut nos
consumant. Ut audiunt
autem uidas et populus
sermones istos: conuenit
eccłia magna cogitare qͥd
facerent fratrib suis qui
in tribulatione erant. et ex¬
pugnabantur ab eis.¬

Expanded text:
adversus Israhelitas qui erant adversus Israhelitas qui erant in finibus eorum ut tollerent eos et fugerunt in Datheman munitionem et miserunt litteras ad Iudam et fratres eius dicentes nt venire et occupare munitionem in quam confugimus et Timotheus est dux exercitus eorum nunc ergo veni eripe nos de manibus eorum quia cecidit multitudo de nobis et omnes fratres nostri qui erant in locis Tubi interfecti sunt et captivas abduxerunt uxores eorum et natos et spolia et peremerunt illic ferme mille viros et adhuc epistulae legebantur et ecce alii nuntii venerunt de Galilea cet Sidone et omni Galilea alienigenas ut nos consumant ut audivit autem Iudas et populus sermones istos convenit ecclesia magna cogitare quid facerent fratribus suis qui in tribulatione erant et expugnabantur ab eis