comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Cumq uir dei ederet ip̃e aũt cũ lucerne mi¬
Quis est hic cui ego manducanti assisto. lu¬
cernam teneo. ẜuicium ĩpendo: Qui sũ ego
ut isti ẜuiam. Ad quem uir dei statim ꝯu̾sus
uelement̾ eũ cepit ĩcrepare dicens: Signa
cor tuũ frater. Quid est qd̾ lcqueris: Oig¬
na cor tuũ Uocatisq scatim frĩb. precepit.
ei lucernam de manib tolli. Ip̃m u̾e unit
a mĩsterio recet̾e: et sibi hora eadem quiecũ
sedere: Qui requisitus a frĩb quid habue¬
rit ĩ corde. ꝑ ordineni narraiit. qnͣto supbie
spũ intuniuerat. et que contia uirũ dei uer¬
ba ꝑ cegicatõnem cacitus dicebat Sinic li¬
quidius omib patuit. ꝙ ut uenabilẽ bũdic¬
Lio igit᷑ ꝙ̃re ĩ eadem cãpanie iegione
faines magna ĩcubuerat: que omns a¬
limentoꝵ iudigentia coangustabat. Iam q
ĩ bñdicti mõasterio cricicũ deerat panes uo
omĩo cõ sũpti fuerant. ut nõ plus ꝙ̃ quinq¬

Expanded text:
Cumque vir Dei ederet, ipse autem cum lucernae miCumque vir Dei ederet, ipse autem cum lucernae miQuis est hic cui ego manducanti assisto, lucernam teneo, servitium impendo? Quis sum ego, ut isti serviam? Ad quem vir Dei statim conversus, vehementer coepit eum increpare, dicens: Signa cor tuum, frater, quid est quod loqueris? signa cor tuum. Vocatisque statim fratribus, praecepit ei lucernam de manibus tolli, ipsum vero jussit a ministerio recedere, et sibi hora eadem quietum sedere. Qui requisitus a fratribus quid habuerit in corde, per ordinem narravit quanto superbiae spiritu intumuerat, et quae contra virum Dei verba per cogitationem tacitus dicebat. Tunc liquido omnibus patuit quod venerabilem Benedicquoque tempore in eadem Campaniae regione fames incubuerat, magnaque omnes alimentorum indigentia coangustabat. Jamque in Benedicti monasterio triticum deerat: panes vero pene omnes consumpti fuerant, ut non plus quam quinq
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ quo mulcitudo homniũ ad adem deiab
ydoloꝵ cultu. bñdicti exhortatõne cõu̾sa est
Ibi quoq quedam scĩmoniales femine in erãt.
et crebro illuc ꝓ exhortandis auimab fr̃es suos
mtt̾e bñdictꝰ dei famulus curabat Quadã
uero die misit ex more: Sed is qui nussus
fu̾at monachus. post admonitõnez fc̃am
a scĩmonialibꝰ femĩs regato: mappulas ac¬
cepit. sibi q eas abscondit ĩ suuuz Qͥ mox
ut reu̾sus est. eũ uir dei uehementissima
est ĩ iquitas ĩ snui tuo. At ille obstupint:
Et quid egisset oblitus. uñ corripet᷑ ĩgnor¬
abat Cui ait: Nñquid illic p̾sens ñ erã
qnͣdo abancillis dei mapulas accepisti. tibi¬
q eas ĩ sinu misisti: Qui mox eius uesti¬
gus ꝓuolutus: stulte se egisse penituit.
et eas quas ĩsinu ab scond̾at proriecit:.¬
Uadam qͦ die dum uen̾abił pat̾ uesꝑ¬
tina iam hora corporis alimenta per¬
cipet: eius monachus cuiꝰdam defẽsoris ailiꝰ
fi̾it. qui ei aute mensam llicernam tenebat

Expanded text:
Dei ab idolorum cultu Benedicti fuerat exhortatione conversa. Ibi quoque quaedam sanctimoniales feminae inerant, et crebro illuc pro exhortandis animabus fratres suos mittere Benedictus Dei famulus curabat. Quadam vero die misit ex more; sed is qui missus fuerat monachus, post admonitionem factam, a sanctimonialibus feminis rogatus mappulas accepit. sibique eas abscondit in sinu. Qui mox ut reversus est, eum vir Dei vehementissimaest iniquitas in sinum tuum? At ille obstupuit, et quid egisset oblitus, unde corripiebatur ignorabat. Cui ait: Nunquid ego illic praesens non eram quando ab ancillis Dei mappulas accepisti, tibique eas in sinum misisti? Qui mox ejus vestigiis provolutus, stulte se egisse poenituit, et eas quas in sinu absconderatuadam quoque die dum venerabilis Pater vespertina jam hora corporis alimenta perciperet, ejus monachus cujusdam defensoris filius fuerat, qui ei ante mensam lucernam tenebat.
Abbreviated transcription (Latin):
ceruicem ciudelicatis rigide ad eiꝰ bestigia ĩcli¬
a lectõne minime surrexit. seduecatis frĩbꝰ
eũ introrsus tolli ut bñdictõem acciꝑet p̾cepit
Que ad se reduecũ ut a tante erudelicatis in¬
sania quiesc̾e teb̾et. admonuit Qui fractus
recetẽs. nichil ult̾iꝰ pet̾e a rustico p̾sumpsit.
quem uir dei nõ tãgẽdo sed respiciẽdo solue¬
rep̾ssit. lora quoq nodos q ligate̾ q̃ ĩnccẽtis
brachia astrĩxerãt cculo dissoluit. ⁊p̃a mua¬
cul celericate ĩdicat. qr expot̾ate hr̃et qd̃ fecit¬
Dadam die cũ frĩbꝰ ad agri opera fuiss
egiessus: quida rusticꝰ de fũeti filii cor¬
pus ĩ ulius ferens orbatꝰ luctu exestuãs ad
mõast̾ium uenit. Benedictũ pr̃em q̃siuit
Cui cũ dictũ eẽt. qr idem pr̃ cũ frĩbꝰ ĩ agro
niendum uen̾abilem pr̃em sese cc̃citꝰ ĩcur¬
sum dedit Eadem uo hora uirdei ab oꝑe agri¬

Expanded text:
m crudelitatis rigidae ad ejus vestigia inclia lectione minime surrexit, sed vocatis fratribus, eum introrsus tolli, ut benedictionem acciperet, praecepit. Quem ad se reductum, ut a tantae crudelitatis insania quiescere deberet, admonuit. Qui fractus recedens, nil ulterius petere a rustico praesumpsit, quem vir Domini non tangendo, sed respiciendo solverepressit, lora vero nodosque ligaturae quae innocentis brachia astrinxerant, oculis dissolvit, ipsa miraculi celeritate indicat, quia ex potestate acceperatdam die cum fratribus ad agri opera fuerat egressus. Quidam vero rusticus defuncti filii corpus in ulnis ferens, orbitatis luctu aestuans, ad monasterium venit, Benedictum patrem quaesivit. Cui cum dictum esset quia idem Pater cum fratribus in agro niendum venerabilem Patrem sese in cursum concitus dedit. Eadem vero hora vir Dei ab
Abbreviated transcription (Latin):
ut iaui ãplius nõ ĩ hĩtetur Cui uir dñi res¬
pondit: Roma ⁊ gentibꝰ nõ ext̾minabitur.
sed cempestatib. coruscis. ec curbinib. ac
terre motu fatigata: marcescet ĩ semec ip̃az
Cuiꝰ ꝓphetie misteria nob̾ iam facta sũt luce
clariora: qui ĩ hac urbe disso luca menia. euer¬
sas domos. de structas ecłias. turbiues cer¬
niniꝰ euisq edificia longo seuio lassaca. qr
ruinis crebrescentib ꝓ scernant᷑ uidemus.

Expanded text:
ut jam amplius non inhabitetur. Cui vir Dei resut jam amplius non inhabitetur. Cui vir Dei respondit: Roma a gentibus non exterminabitur, sed tempestatibus, coruscis, turbinibus ac terrae motu fatigata marcescet in semetipsa. Cujus prophetiae mysteria nobis jam facta sunt luce clariora, qui in hac urbe dissoluta moenia, eversas domos, destructas ecclesias turbine cernimus; ejusque aedificia longo senio lassata, quia ruinis crebrescentibus prosternantur, videmus.
Abbreviated transcription (Latin):
Unc ꝑ se idem totila ad dei hoĩez acces¬
sit Quem cũ longe sedentẽ cerueret.
nõ est ausus accet̾e. et sese int̾rain de dit
Cui dũ uir dei bis et ter diceret. surge. sed
monibꝰ cũcta que illi erant uenca. p̾mĩtia¬
uit dicens: Multa mala facis. młta mala
fecisti: iaui aliqͣndo ab ñquitate cõpescere:
Et quidem romã ĩgressurꝰ es. et mare tran¬
siturꝰ. nouem ãnis regnabis. et decimo mori¬
eris: Quibꝰ audicis rex uehement̾ cerritus
or̃one petita recessit: atq ex illo tp̃re minus
crudelis fuitz Non mlto aũt post romã adi¬
it. et ad cicilam prexit. auuo aũt regni sui
decimo. onĩpotentis dei iudicõ. regnũ cum
uita per didit
ket̾ea ancistes camisine ecłie ad eũdẽ
uir dei ꝓ uite sue merito ualde diligebat.
Is itaq dũ cũ ilło de ĩgressu regis totile et
romane urbis ꝑdicõne colloquiũ haberet:
dixit: Per hunc regem ciuitas ista testruet᷑

Expanded text:
15. Tunc per se isdem Totila ad Dei hominem acces15. Tunc per se isdem Totila ad Dei hominem accessit; quem cum longe sedentem cerneret, non ausus accedere, sese in terram dedit. Cui dum vir Dei bis ter diceret: 'Surge', sed monibus cuncta quae illi erant Ventura praenuntiavit, dicens: 'Multa mala facis, multa fecisti; iam aliquando ab iniquitate conpescere. Et quidem Romam ingressurus es, mare transiturus; novem annis regnas, decimo morieris'. Quibus auditis, rex vehementer territus, orationem petita, recessit, atque ex illo iam tempore minus crudelis fuit. Cum non multum post Romam adiit, ad Siciliam perrexit; anno autem regni sui decimo omnipotentis Dei iudicio regnum cum vita perdedit. Praeterea antestis Canusinae ecclesiae ad eundem vir Dei pro vitae suae merito valde diligebat. Is itaque dum cum illo de ingressu regis Totilae et Romanae urbis perditione colloquium haberet, dixit: Per hunc regem civitas ista destruetur,
Abbreviated transcription (Latin):
uir dei ꝓphecie sp̃m heret explorare conat
est Quidam uero eius spatariꝰ uggo dice¬
bat᷑: cui calciamẽta sua totila p̾buit. eũq
sua ꝑgere ad dei hominẽ p̾oepit. In cuiꝰ ob¬
sequio cres qui sibi p̾ceteris ad herere ꝯsue¬
ip̃m regeni cotilam simł autes: eius lateri
obambularentz Cui ⁊lia quoq ob sequia
et spacarios p̾buit.: ut tam ex eisdem obse¬
Cum q idem riggo de coratꝰ uestibꝰ. et ob¬
sequentiũ frequẽtia comitatus. mõast̾iu
fuissec ĩgressus: uir dei emiuꝰ sedebeat. quẽ
uenientez cõspitiens. cũ iani ab eo audiri
potusset. clamauit dicens: Pone fili po¬
ne. hoc qd̾ portas nõ est tuũ. Qui riggo ꝓ¬
tinus ĩ t̾ram cecidit. ⁊ qr tanto uiro illudere
p̾sũpsisset expauit. onis ꝙ qui cũ eo ad dei¬
hoĩem ueniebant t̾re cõst̾naci sũc Surgẽ¬
tes aũt ad eum a ppiiquare minime p̾sũp¬
serunt. se ad suii regen reu̾si. nũtiauetũt
trepidi ĩ qnͣta uelocitate fuerant de preheusiz

Expanded text:
iae spiritum haberet, explorare conatus est. Quidam vero eius spatharius Riggo dicebatur, cui calciamenta sua praebuit eumque sua pergere ad Dei hominem praecepit. In cuius obsequio tres, qui sibi prae ceteris adherere consueipsum esse regem Totilam simulantes, eius lateri obambularent. Cui alia quoque obsequia atque spathari praebuit, ut tam ex eisdem obseCumque idem Riggo decoratus vestibus, obsequentum frequentia comitatus monasterium fuisset ingressus, vir Dei eminus sedebat. Quem venientem conspiciens, cum jam ab eo audiri potuisset, clamavit, dicens: Pone, fili, pone hoc quod portas: non est tuum. Qui Riggo protinus in terram cecidit, et quia tanto viro illudere praesumpsisset, expavit: omnesque qui cum eo ad homihominem veniebant; terrae consternati sunt. Surgentes autem, ad eum propinquare minime praesumpserunt, sed ad suum regem reversi, nuntiaverunt trepidi, in quanta velocitate fuerant depraehensi.
Abbreviated transcription (Latin):
ne conu̾sus: Qui ꝑ uite sue merito magnã
apd̃ eum familiaritatis fiduciam hẽbat: hic
cum quadam die ens cellulam fuisset in¬
gressus: hũc amarissime flentẽ repperit. Cũ¬
ꝙ din b̾sist̾et eiusq nõ finiri lacrimas ui
rat plangeret. sed merendo. quenã cã tanti
luctus exisce̾t inquisiuit. Qui uir dei ilico res¬
pondit Onĩe monasterium qd̾ ꝯtruxi ⁊ cũcta
que fr̃ibus p̾paraui. omĩpotentis dei uiditõ gẽ¬

Expanded text:
ne conversus; qui pro vitae suae merito magnam ne conversus; qui pro vitae suae merito magnam apud eum familiaritatis fiduciam habebat. Hic cum quadam die eius cellulam fuisset ingressus, hunc amarissime flentem repperit. Cumque diu subsisteret eiusque finiri lacrimas non vidorando plangeret, sed moerenclo, quaenam causa tanti luctus existeret, inquisivit. Cui vir Dei ilico respondit: 'Omne hoc monasterium quod construcxi et cuncta quae fratribus praeparavi omnipotentis Dei iudicio ge
Abbreviated transcription (Latin):
sanari pocuissec: Sed scĩ dei martires nolu¬
erunt ei sanitatis donũ tribuere: ut qͣnta
eẽt ĩ bñ dicto grã demo̾strarẽt Ductꝰ itaꝙ
esdad omĩpotẽtis dei famulũ bñdictũ Q
ihũ xp̃o dũo p̾ces fundẽs. ãciqũ hostem de ob¬
sesso hoĩe ꝓtinꝰ expulic Cui sanaco precepit
dicens: U̾ade et post hec carnen nõ comedas¬
ad sacrum uero ordinem nũꝙͣ acced̾e p̾sumas
quacũq aut die sacrsi ordinem temarie pre¬
sũpseris. statimiuri dyaboli iterũ mancipa¬
beris Discessit igitur cl̾icus sanus: Et si¬
eut trere solet animũ pena recens: ea que uir
grassent. ⁊ nimores suos sibimet supponi ĩ
sacris ordinib cerneret. u̾ba uiri dei quasi
ex longo q̃re oblitus post posuit. et ad sacrũ
ordinem accessit: Queni mox is qui reli¬
querat dyabolus tenuit: eũ que uexare
quousq aĩam eiꝰ excuteret: nõ cessauit:.
Ir quidam nobilis cheopbus noĩe
eiusdem bñdc̃i patris fiiat admonico¬

Expanded text:
sanari potuisset. Sed sancti Dei martyres noluerunt ei sanitatis donum tribuere, ut quanta esset in Benedicto gratia demonstrarent. Ductus itaque est ad omnipotentis Dei famulum Benedictum, qisto Domino preces fundens, antiquum hostem de obsesso homine protinus expulit. Cui sanato praecepit, dicens: Vade, et posthac carnem non comedasad sacrum ordinem nunquam accedere praesumas; quacunque autem die sacrum ordinem temerare praesumpseris statim juri diaboli iterum mancipaberis. Discessit igitur clericus sanus, et sicut terrere solet animum poena recens, ea quae virgrassent, et minores suos sibimet superponi in sacris ordinibus cerneret, verba viri Dei quasi ex longo tempore oblitus postposuit, atque ad sacrum ordinem accessit: quem mox is qui reliquerat diabolus tenuit, eumque vexare quousque animam ejus excuteret, non cessavit.is Theopropus nomine eiusdem Benedicti patris fuerat admonitio
Abbreviated transcription (Latin):
ta erat aquaꝵ ꝓsundicas: ut spes requirẽ¬
di ferramentũ ulła iam ẽẽt taq ferro ꝑ¬
dico tremebũdus ad maurũ monachu
cucurrit gothꝰ dampnũ qd̾ fec̾at nũcianit
nachus mox bũdicto dei famulo curauit
nũtiare: Uir igit᷑ dñ bñdictus hoc audiens.
accessit ad lecũ. culit de manu gochi manu
briũ. ⁊ misit ĩ lacum. ⁊ mox ferrũ de ꝓfundo
redut. atq ĩ manubriũ ĩtrauit. qui statim
ferramencũ gocho reddidic dicens: Ecce la¬
bora: et uoli concristari.
Uadam u̾o die dũ idem uenabilis bñ¬
digus ĩ cella cõsist̾et. predictꝰ placi
de lacu aqua egiessus estz Qui uas qd̃ te¬
nuerat. ĩ a qua ĩ caute subiuictẽs: ip̃e quo¬
q cadendo secutus est: Quem mox unda ra¬
puit: ec pene ĩ uniꝰ sagitte cursu a t̾ra intror¬
sus traxit: Uir aũt dei incra cellain positꝰ
hoc ptinꝰ agnount: ec maurũ festine uoc a¬
uit dicens: Frat̾ maure curre qr puer ille

Expanded text:
ta erat aquarum profunditas, ut spes requirendi ferramenti nulla jam esset. Itaque ferro perdito, tremebundus ad Maurum monachum cucurrit Gothus: damnum quod fecerat nuntiavit, nachus mox Benedicto famulo Dei curavit indicare. Vir igitur Domini Benedictus haec audiens accessit ad lacum: tulitbrium, et misit in lacum: et mox ferrum de profundo rediit, atque in manubrium intravit. Qui statim ferramentum Gotho reddidit, dicens: Ecce labora, et noli contristari.uadam vero die dum idem venerabilis Benedictus in cella consisteret, praedictus Placidde lacu aquam egressus est: qui vas quod tenuerat in aquam incaute submittens, ipse quoque cadendo secutus est. Quem mox unda rapuit, et pene ad unius sagittae cursum eum a terra introrsus traxit. Vir autem Dei intra cellam positus, hoc protinus agnovit, et Maurum festine vocavit, dicens: Frater Maure, curre, quia puer ille
Abbreviated transcription (Latin):
atq iugentis pluine ĩ ondafonem ui¬
dens se ad moast̾ui nõ poste renieare: cepit cõ¬
queri contristatꝯ dicens: Parcat tibi oipo¬
tẽs teus soror: Q uid est qd̃ fecisti: & i illa
iespondit. Ecce regaui te. et audire ne
noluisti: Rogaui dum̃ meũ et auoiuit mez¬

Expanded text:
atque ingentis pluviae inundationem videns se ad monasterium non posse remeare, coepit conqueri contristatus, dicens: Parcat tibi omnipotens Deus, soror; quid est quod fecisti? Cui illa respondit: Ecce te rogavi, et audiri me noluisti; rogavi Dominum meum, et au
Abbreviated transcription (Latin):
nudas mtt̾et. que coram eis sibi ĩ lice manꝰ
tenẽtes. et diutius lutentes. illor mencez ad
conspiciens. lapsum q ad huc tenerioribus
discipulis ꝑtimescens: idq ꝓsua solius si¬
eri ꝑ secutõne ꝑtractans. ĩuidie lecũ dedit.
ac q oracoria cũcta sb̾ cõstitutis p̾positis ad¬

Expanded text:
mitteret, quae coram eis sibi invicem manus mitteret, quae coram eis sibi invicem manus tenentes, et diutius ludentes, illorum mentes aconspiciens, lapsumque adhuc tenerioribus discipulis pertimescens, idque pro sua solius persecutione fieri pertractans, invidiae locum dedit, atque oratoria cuncta quae const
Abbreviated transcription (Latin):
dictõne transmut̾etz Que uir dei ut gr̃ax
accõne suscepit. S que pestis lac̾et ĩ pane¬
eũ nõ latuit: Ad horam u̾o refectõnis illius
ex uicina silua coruus uenire cõsueu̾at: et
panem de manu eiꝰ accipe: Q cũ more solito
uenisset. pauem quẽ p̾sbit̾ trausnu ẜac: uir
dei auce coruũ ꝓlecit. ei q p̾cepit dicens
tali enm leco ꝓice. ubi anullo hom̃e possit
ĩueĩri: Tunc coruus apto ore expansis alis
cuea esdem panem cepit discurre re. atqz¬
crocitare: ac si apte diceret. et obedire se uelle
et tam̃ iussa implere nõ posse: Cui uir dei ice
dit. leuauit et recessit: Post triũ u̾o horarũ
spatium abiecto pane rediit: et de manu
hoĩs dei anonani quani cõsueuerat acce¬
pit Uen̾abilis aũt pat̾ contra uitam suam
ĩ ardes cere sacdotis animũ uidens. illi ma¬
gis ꝙͣ sibi doluic:.
necare nõ pocuit: se ad extinguendas dis¬
cipuloꝵ ammas accendit. ita ut ĩortũ celle cui
bũdictus in erat. aute eoꝵ cculos septẽ puellas

Expanded text:
dictione transmitteret. Quem vir Dei cum gratiarum actione suscepit, sed eum quae pestis lateret in pane non latuit. Ad horam vero refectionis illius ex vicina silva corvus venire consueverat, et panem de manu ejus accipere. Qui cum more solito venisset, panem quem presbyter transmiserat, vir Dei ante corvum projecittali eum in loco projice, ubi a nullo hominum possit inveniri. Tunc corvus aperto ore, expansis alis circa eumdem panem coepit discurrere, crocitare, ac si aperte diceret, et obedire se velle, et tamen jussa implere non posse. Cui vir Domini pdit, levavit, et recessit. Post trium vero horarum spatium abjecto pane rediit, et de manu hominis Dei annonam quam consueverat accepit. Venerabilis autem Pater contra vitam suam inardescere sacerdotis animum videns, illi magis quam sibi doluit. necare non potuit, se ad exstinguendas discipulorum animas accendit: ita ut in horto cellae, cui Benedictus inerat, ante eorum oculos nudas septem puellas
Abbreviated transcription (Latin):
cellulaui clausic. et orõni ĩ stantius ꝙͣ so¬
lebat in cubuit: Mira tes: Hora eadem
hũc in columem. atq ut prius ualentem
ad eũdem iterũ laborem misit. ut ip̃e quo¬
q parietem cũ frĩb ꝑfic̾e̾t: te cuiꝰ se ĩteritu
antiqus hostis bñdicto ĩ sultare uoluisset¬

Expanded text:
cellam clausit: qui orationi instantius quam socellam clausit: qui orationi instantius quam solebat incubuit. Mira res, eadem hora hunc incolumem, atque ut prius valentem ad eumdem iterum laborem misit, ut ipse quoque parietem cum fratribus perficeret, de cujus se interitu antiquus hostis Benedicto insultare credidisset
Abbreviated transcription (Latin):
Iexigebat paulo alcus edificarent. uir
dei ĩ oronis studio intra cellule sue claustra
morabat᷑ Cui auti qus hostis ĩ sultaus appa¬
ruit: ec qr ad laborantes fr̃es ꝑgeret ĩ dicauit:
uic dicens: Fratres cauce ẜos agite. qr ad bos
hac hora malignus sp̃us ueĩc: Is aũt qͥ man¬
datũ detulit. iux uerba cõpleuerat: et malig¬
nus spũs eũ demꝑietem qui edificabat᷑ euer¬
tit. acq unũ puerũ monachũ cuiꝰdam curialis
filiuui opprimẽs ruina cõcriuit Contrisda¬
ti sũt om̃s ac uehenent̾ afflicti. nõ dãpno
pauetis: sed cõtritõne fũs. qd̾ uenerabili prĩ
bñdicto studuerũt ce lerit̾ cũ graui luctu nu̾¬
tiare Sunc istem pacꝰ ad se dilaceiacũ pueꝵ¬
deferri ubet. quem portare insi ĩ sacco nõ po¬
tuerunt. qr collisi parietis eaxa no solũ eius
mẽbra. sed etian ossa contri uem̃t. eũ q uir¬
consuererat ꝓici. emissis ꝙ foras sratrib

Expanded text:
exigebat, paulo altius aedificarent, vir exigebat, paulo altius aedificarent, vir Dei in orationis studio intra cellae suae claustra morabatur. Cui antiquus hostis insultans apparuit, et ei quod ad laborantes fratres pevit, dicens: Fratres, caute vos agite, quia ad vos hac hora malignus spiritus venit. Is qui mandatum detulit, vix verba compleverat, et malignus spiritus eumdem parietem qui aedificabatur evertit, atque unum puerulum monachum cujusdam curialis filium opprimens, ruina contrivit. Contristati omnes ac vehementer afflicti non damno parietis, sed contritione fratris, venerabili Patri Benedicto studuerunt celeriter cum gravi luctu nuntiare. Tunc idem Pater Benedictus dilaceratum puedeferri jubet. Quem portare non nisi in sago potuerunt: quia collapsi saxa parietis, non solum ejus membra, sed etiam ossa contriverant. Praecepitqconsueverat, projici, missisque foras fratribus
Abbreviated transcription (Latin):
ranc Cum q eũ duo ułtres mou̾e nõ pos¬
ꝑmausit ac si radicicus int̾ra ten̾et᷑. ut pa
u̾e nd̃ possent Difficultate igit᷑ fc̃a: ad uirũ
dei missũ est ut ueniret. et orando hostem re¬
pelleret ut lapidem leuare potuissensz Qui
mox ueĩens. et oronem fatiens: bñdietõe m
dedit. et tanta celeritate lapis eleuatus est
ac si nullum prus poudus habuissetz¬
Uuc ĩ conspectu uiri dei placuit ut ĩ lo¬
co eodem t̾raui fodent. Quaui dũ fodi¬
endo altius penetrarent: ereum ydolu illie fra¬
tres ĩuenerunt: Quo ad horam casu ĩ coqͥna
pulsacus eodem tumultu uir dñi adueĩt. qui
eũdem ignem ĩ cculis fratrũ ee. ĩ suis u̾o non
eẽ consid̾ans. caput ꝓtinꝰ in oronem flexit.
⁊ eos quos faucastico reppit igne deludi. reuo¬
eauit fr̃es ad cculos suos. ut ec sanũ illuo co¬
quiue edificium exist̾e ceru̾ent. ecflaminas
quas antiqus hostis finxrat nõ uiderenc.
Ursum fr̃es dini parietem. qr res ica

Expanded text:
rant. Cumque eum duo vel tres movere non posmansit, ac si radicitus in terra teneretur: ut palvere non possent. Difficultate igitur facta, ad virum Dei missum est ut veniret, et orando hostem repelleret ut lapidem levare possent. Qui mox venit, et orationem faciens benedictionem dedit, et tanta lapis celeritate levatus est, ac si nullum prius pondus habuissetunc in conspectu viri Dei placuit ut in eodem loco terram foderent. Quam dum fodiendo altius penetrarent, aereum illic idolum fratres invenerunt. Quo ad horam casu in coquinam eperent, pulsatus eodem tumultu vir Dei advenit. Qui eumdem ignem in oculis fratrum esse, in suis vero non esse considerans, caput protinus in orationem flexit, et eos quos phantastico repcavit fratres ad oculos suos, ut et sanum illud coquinae aedificium assistere cernerent, et flammas, quas antiquus hostis finxerat, non viderent. um fratres parietem, quia res ita
Abbreviated transcription (Latin):
one eiustem prĩs se cculis ĩgerebat. ⁊ mag¬
nis clamorib unn se ppeti conquerebatur.
ita ut uoces illius eciam fr̃es audirent. ꝙͣuis
ymaginem minime ceruẽt. Ut eĩ discipulis
Suis uenerabilis patꝰ dicebat corporalibꝰ
eius oculis. idem antiqꝰ hostis tet̾rimꝰ ⁊ suc¬
census apparebat. qui ĩ eum ore ⁊ cculis fla¬
mãtib seuire uidebat᷑. Iam u̾o que dicet au¬
diebant omĩs. prius eĩ hũc uccabat ex noĩe.
Cui cum bir dei niime respond̾et. ad eiꝰ mox
cõtume liam prumpebat: Nam cũ clama¬
ret dicens. Bene dicte bñdicte. et eũ sibi ulło
modo respond̾e conspic̾et: ꝓcinꝰ ad iĩgebat.
Maledicte et nõ bñdicte. quid mecũ habes:
Quid me ꝑsequeris: Sed iam nũc expecen¬
da sũc contra dei famulũ antiqui hostis noua
certamina. cui pugnas qͥdem ĩ tulit: s occa¬
siones uictorie mĩstrauit ĩuitus.

Expanded text:
one ejusdem Patris oculis sese ingerebat, et magone ejusdem Patris oculis sese ingerebat, et magnis clamoribus vim se perpeti conquerebatur, ita ut voces illius etiam fratres audirent, quamvis imaginem minime cernerent. Ut enim discipulis suis venerabilis Pater dicebat, corporalibus ejus oculis idem antiquus hostis teterrimus et succensus apparebat, qui in eum ore oculisque flammantibus saevire videbatur. Jam vero quae diceret audiebant omnes: prius enim hunc vocabat ex nomine. Cui cum vir Dei minime responderet, ad ejus mox contumelias erumpebat. Nam cum clamaret, dicens: Benedicte, Benedicte, et eum sibi nullo modo respondere conspiceret, protinus adjungebat: Maledicte, non Benedicte, quid mecum habes? quid me persequeris? Sed jam nunc spectanda sunt contra Dei famulum antiqui hostis nova certamina, cui pugnam quidem volens intulit, sed occasiones victoriae ministravit invitus.
Abbreviated transcription (Latin):
est: Quod uir dei bñdictus audiens: sese in
grauibꝰ lamentis dedit. uł qr ĩ imicus eccubu¬
it. uł qr de ĩuuici morte discipulus exultauit
pre sumpsissetz¬
lecumi nõ hostem niutauit: Nam tãto
post grauiora prelia ꝑculit. qñto contra se
nit Castrũ queq qd̾ cassinũ dicit᷑ in excelsi
montis lat̾e situm est Qui uidelicet õs dis¬
tensosuni hoc idem castrũ recipit. sed ꝑ cria
miliaria ĩ altum se sb̾rigens uelut ad aera
cacumen tendit: Ibi uero uecustissiiũ fa-¬
nũ fuit. ĩ quo ex antiquoꝵ more gentiliũ
a stulto rusticoꝵ ppło apollo colebat᷑ Circũ¬
quaq etiam ĩ cultu demonũ. luci sb̾cre u̾ant:
ĩ quib ad huc eodem tp̃re infidelium insana
multicudo sacrificiis saclegis insudabat:. Ibi
itaq uir dei ꝑueniens: concrinit ydolũ. sub¬
uertit aram. succidit lucos acq ĩ ip̃o templo
apollinis oraculum beati martini cõ strurxit
uecabat:
Ed hoc antiqus hostis tacite nõ fereus:

Expanded text:
ictus audiens se in gravibus lamentis dedit, vel quia inimicus occubuit, vel quia de inimici morte discipulus exultavit.praesumpsissetloca non hostem mutavit. Nam tanto post graviora praelia pertulit, quantum contra se nit. Castrum namque quod Cassinum dicitur, in excelsi montis latere situm est, qui videlicet mons distenso sinu hoc idem castrum recepit, sed per tria millia in altum se subrigens, velut ad aera cacumen tendit: ubi vetustissimum fanum fuit, in quo ex antiquorum more gentilium a stulto rusticorum populo Apollo colebatur. Circumquaque etiam in cultu daemonum luci succreverant, in quibus adhuc eodem tempore infidelium insana multitudo sacrificiis sacrilegis insudabat. Illuc itaque vir Dei perveniens, contrivit idolum, subvertit aram, succendit lucos, atque in ipso templo Apollinis oraculum beati Martini, ubi vocabat. Sed haec antiquus hostis tacite non ferens,
Abbreviated transcription (Latin):
lccum quo ab unda ducebat᷑ puer. ꝑ t̾ram
se ire existunans. suꝑ aquam cucurrit. eũ
q ꝑcapillos tenuic. rapido queq cursu redi¬
it: Qui mox ut t̾ram tetigit. ad se reu̾sus
post terga respexit. et qr suꝑ aquas cucurris¬
set agnouit. et ꝙ p̾suue nõ potuisset: ut fie¬
rec. miracus extimuit factum: Reriersus
aũt ad pr̃em: rem gestam reculit Sir aũt
uen̾abilis bñdictus hoc nõ suis meritis sed
u̾o e ꝯcra. ꝓ solo eius nuꝑio fẽm dicebat:
se q ꝯsciũ ĩ illa uirtute nõ eẽ. quam nesciẽs
fecisset Sed in hac humilitatis mucue a
mica ꝯtent̾one: accessit arbit̾ puer qui erep¬
tus est. Nam dicebac Ego cũ ex aqua tra¬
tebam: acq ip̃m ex a quis me duc̾e ꝯsid̾abã¬
Un aũt iam loca eadem ĩ amorẽ dei

Expanded text:
locum quo ab unda deducebatur puer, per terram se ire existimans, super aquam cucurrit, eumque per capillos tenuit, rapido quoque cursu rediit. Qui mox ut terram tetigit, ad se reversus post terga respexit, et quia super aquas cucurrisset agnovit, et quod praesumere non potuisset ut fieret, miratus extremuit factum. Reversus itaque ad Patrem, rem gestam retulit. Vir autem venerabilis Benedictus hoc non suis meritis, sed us pro solo ejus imperio factum dicebat: seque conscium in illa virtute non esse, quam nesciens fecisset. Sed in hac mutuae humilitatis amica contentione accessit arbiter puer qui ereptus est; nam dicebat: Ego cum ex aqua tradebam, atque ipsum me ex aquis educere consideraba Cum jam loca eadem in amorem Domi
Abbreviated transcription (Latin):
Lio quoq cp̃re gothus quidam pauper
spũ ad ꝯuersionem uenit. Quem uir
dñi bñdictus libencissime suscepit Quadan
uero die ei ferramentũ dau uissit: qd ad fal¬
cis summlicudinem falcasti s̃ uocabat᷑ ut de
loco quodam uepres abscuid̾et. quatuiꝰ illic

Expanded text:
Alio quoque tempore Gothus quidam pauper spiritu ad conversionem venit: quem Dei vir Benedictus libentissime suscepit. Quadam vero die ei dari ferramentum jussit, quod ad falcis similitudinem falcastrum vocatur, ut de loco quodam vepres abscinderet, quatenus illic
Abbreviated transcription (Latin):
florentiꝰ noĩe auciqui hostis malitia ꝑcussus
scĩ uiri studiis cepit emulari. eius q ꝯu̾satõ¬
ni dercgare. et quos eciam posset ab illius
uisitatone cõpescere Cũ ꝙ iani conspiceret.
se eiꝰ ꝓfectibꝰ obuiare nõ posse et ꝯu̾̃sacois illiꝰ

Expanded text:
Florentii avus, antiqui hostis malitia percussus, sancti viri studiis coepit aemulari, ejusque conversationi derogare: quosque etiam posset, ab illius visitatione compescere. Cumque jam se conspiceret ejus profectibus obviare non posse, et c
Abbreviated transcription (Latin):
N uno aũt ex eis monast̾io que circũq̃q
cõstruxerat: quida monachꝰ eiat. qui
ad orõnem stare nõ poterat. sed mox ut se fr̃es
ad studiũ or̃onis ĩel iassent: ip̃e egrediebat᷑
foras. et mente uaga t̾ĩena aliqua ⁊ trãsito¬
ria agebat Cũ q ab abbate suo sepius fuis¬
set ad monitus: ad uirũ dei deductus est:
Qui ip̃e queq ens stulticiam uehement̾
ĩcrepauit Et ad monast̾iũ reu̾sus: uix du¬
obus dieb uiri dei admonitõnem tenuit:
Nam die tercio ad usum ꝓpriũ reu̾sus: ua¬
gari tp̃re orõnis cepic Quod cũ ẜuo dei ab
eotem monastii pr̃e quem ꝯstituerat nũcia¬

Expanded text:
n uno autem ex eis monasteriis quae circumquaque construxerat, quidam monachus erat qui ad orationem stare non poterat: sed mox ut se fratres ad studium orationis inclinassent, ipse egrediebatur foras, et mente vaga terrena aliqua et transitoria agebat. Cumque ab abbate suo saepius fuisset admonitus, ad virum Dei deductus est, qui ipse quoque stultitiam ejus vehementer increpavit, et ad monasterium reversus, vix duobus diebus viri Dei admonitionem tenuit: nam die tertia ad usum proprium reversus, vagari tempore orationis coepit. Quod cum servo Dei ab eodem monasterii P
Abbreviated transcription (Latin):
dine uirtutib signisq sb̾ cresc̾et:
młti ab eo in loco eodem ad oĩpotentis dei
deputauit. paucos uero secũ retinuit. quos
ad huc ĩ sua p̾sentia artiꝰ erudiri iudicauit
Ceperunt etiam tũc ad eũ romarie urbis
nobiles ⁊ religiosi cõcurrere: suos ꝙ ei filios
omipotẽci deo nucriendos dare Sũe queq
boue spei suas soboles. enitiꝰ maurũ. tertullꝰ
u̾o patricius placidum tradidit: Et quib¬

Expanded text:
dine virtutibus signisque succresceret, multi ab eo in loco eodem ad omnipotentis Dei deputavit: nonnullos vero secum retinuit, quos adhuc in sua praesentia aptius erudiri judicavit. Coeperunt etiam tunc Romanae urbis nobiles ac religiosi concurrere, suosque ei filios omnipotenti Deo nutriendos dare. Tunc quoque bonae spei suas soboles Aequitius Maurum, Tertullus vero patricius Placidum puerum tradidit. Ab i
Abbreviated transcription (Latin):
lius ad purgandũ tricicũ a uiciuis młrib
p̾stari sibi capisteriũ periit Q uod suꝑ mẽsa
ĩe aute derelictum. casu accidente fractũ est:
sic ut ĩduab ꝑtib ĩ ueniretur diuisum Qd̾
mox ut rediens nutrix illius inuenit. ue¬
hementissime flere cepit: quia pas qd p̾stitũ
acceꝑat. fractum uidebat: Benedictus aũt
religiosus et pius puer cũ nutricem suam
flere cõspicet: eius dolori conpassus. ab latis
secum utrisq fracti capist̾ii ꝑtib. sese cum
lacrimis ĩ qrouem dedit Qui ab or̃one sur¬
geus: ita uixͣ se uas sanũ reꝑit: ut ĩ eo frac¬
ture ĩ ueniri uestigia nulla potuissẽt: Mox
aũt nutricem sua blande ꝯsolacus: ei san¬
um capist̾ium reddidit. qd̾ fraccũ tulerat:
Queres in loco eotem a cũctis estagnita. at¬
q uicanta ad miratõne habita: ut hoc ip̃m
capisteriũ eius lcci incole ĩ ecłie ingiessu
suspenderẽt: qͣtinꝰ ec p̾sentes. et se qutĩ hoĩes

Expanded text:
d purgandum triticum a vicinis mulieribus praestari sibi capisterium petiit, quod super mensam incaute de relictum, casu accidente fractum est, sic ut in duabus partibus inveniretur divisum. Quod mox rediens nutrix illius, ut ita invehementissime flere coepit, quia vas quod praestitum acceperat, fractum vi debat. Benedictus autem religiosus et pius puer cum nutricem suam flere conspiceret, ejus dolori compassus, ablatis secum utrisque fracti capisterii partibus, sese cum lacrymis in orationem dedit: qui ab oratione surgens, ita juxta se vas sanum reperit ut in eo turae nulla vestigia potuissent Mox autem nutricem suam blande consolatus, et sanum capisterium reddidit, quod fractum tulerat Quae res in eodem loco a cunctis est agnita, atque in tanta admiratione habita, ut hoc ipsum capisterium ejus loci incolae in ecclesiae ingressu suspenderent: quatenus praesentes et secuturi omnes
Abbreviated transcription (Latin):
omĩbꝰ in crepauit: Qua ĩ crepacone cõpleca:
sese cũ eistem frĩb in oronem dedit:
Neo aũt leco ubi cũ frĩbꝰ orabas. uacuũ
erat ab oleo dolium et cooptum Cũ q
sc̃us uir in orone ꝑsisteret. cepit oꝑimencũ
eisdem dolii oleo excrescente subleuari.
Quo cõmoto atq subleuaco: oleum qd̾ ex¬
creu̾at ora dolii transiens pauimentũ lcci
ĩ quo incubuerant ĩundabat Quod bene¬
dictꝰ dei famulus utaspexit. ꝓtinꝰ or̃one
cõplenit. acq ĩpauimentũ oleũ defluere
cessauit: Sũc diffidentẽ in obedientẽq fr̃e
latiuo admonuit. ut sidẽ hr̃e disceret et hu¬
militatem: Idem uero frater salubrit̾ cor¬
reptus erubuit. quia uen̾abilis patꝰ uirtutẽ
onĩpotẽtis dei quam ad monitõne ĩ timaue¬
rat: miraculis ostendebat: Nec erat iam ut
quisꝙͣ de eius ꝓmissiomibꝰ dubitare posset.
qͥ ĩ uno eodemq momẽto ꝓ uitreo uase pene

Expanded text:
one completa, sese cum eisdem fratribus in orationem dedit. In eo autem loco ubi cum fratribus orabat, vacuum erat ab oleo dolium et coopertum. Cumque sanctus vir in oratione persisteret, coepit operimentum ejusdem dolii oleo excrescente sublevari. Quo commoto atque sublevato, oleum quod excreverat, ora dolii transiens, pavimentum loci in quo incubuerat inundabat. Quod Benedictus Dei famulus ut aspexit, protinus orationem complevit, atque in pavimentum oleum defluere cessavit. Tunc diffidentem inobedientemque fratrem latius admonuit, ut fidem habere disceret et humilitatem. Idem vero frater salubriter correptus erubuit: quia venerabilis Pater virtutem omnipotentis Dei, quam admonitione intimaverat, miraculis ostendebat; nec erat jam ut quisquam de ejus promissionibus dubitare posset, qui in uno eodemque momento pro vitreo vase pen
Abbreviated transcription (Latin):
iuxta condensa frutecta conspitiens: exucꝯ
ĩduiento nudum se ĩ illis spinaꝵ aculeis.
et urticaꝵ incendiis ꝓiecit: Ibiq diu uolu¬
tatus. toto ex eis corpore uulu̾atꝰ exiit. ⁊
ꝑcucis uuluera eduxit a corpore uuluꝰ mẽ¬
sic̾ post ip̃e discipulis ꝑhibebat: ita in illo
est tẽptatõ uoluptatis edomica. ut tale a li¬
quid ĩ se minime senciret Ceꝑũt post mod̾
multi iam mũdũ relinquere atq ad eiꝰ ma¬
gistium festinare Liber quippe atemptatõ¬
uis uitio: iure iaui factꝰ est uirtucũ magr̃¬

Expanded text:
cere fruteta conspiciens, exutus indumento nudum se in illis spinarum aculeis et urticarum incendiis projecit: ibique diu volutatus, toto ex eis corpore vulneratus exiit, et per cutis vulnera eduxit a corpore vulnus mensicut post discipulis ipse perhibebat, ita in eo est tentatio voluptatis edomita, ut tale aliquid in se minime sentiret. Coeperunt postmodum multi jam mundum relinquere, atque ad ejus magisterium festinare. Liber quippe a tentationis vitio, jure jam factus est virtutum mag
Abbreviated transcription (Latin):
Uir auit dei ad eũdem lecũ pueniens: ĩ artissi¬
mo specu se tradidit. tribꝰ q ãnis excepto ro¬
sui cculis fura bat᷑ horas: et queni sibi al nã¬
ducandũ subriꝑe pot̾at. diebꝰ eũctis bñdicto
panem ferebat: Ad eundem uo specũ a cella
roniaui iter nõ erat. qr ex celsa de suꝑ rupis
eminebat S ex eadem rupe ĩ longissimo
fuue ligatuui: roni auꝰ cepou̾e panem cõ¬
sueu̾at In qua eciam resti paruũ ciutĩna¬
bulum inseruit: ut ad sonitũ cintinabuli
uir dei ecgnosceret. qͣndo sibi iouianꝰ pauem
p̾beres. queni exieus excipet: Sed antiqus
dens: cum quadam die submitti panem cõ¬
spiceret. iactauit lapidem: et cincinabulũ
fiegit Romanus tauien modis cc̃gruẽtibꝰ
ministrare non desiit.
nun uellet a labore qui escere. ⁊ bñdie¬
ti uicam ĩ exemplum omĩb demonstrare:
as p̾paras: et ẜuꝰ meus bñdictus illo ĩlcco
fame cruciat᷑ Qui ꝓtinꝰ surrexit. atq in

Expanded text:
autem Dei ad eumdem locum perveniens, in arctissimum specum se tradidit, et tribus annis, excepto Rosui oculis furabatur horas, et quem sibi ad manducandum subripere poterat, diebus certis Benedicto panem ferebat. Ad eumdem vero specum a Romani cella iter non erat, quia excelsa desuper rupes eminebat; sed ex eadem rupe in longissimo fune religatum Romanus deponere panem consueverat; in qua etiam resti parvum tintinnabulum inseruit, ut ad sonum tintinnabuli vir Dei cognosceret quando sibi Romanus panem praeberet, quem exiens acciperet. Sed antiquus tioni, cum quadam die submitti panem conspiceret, jactavit lapidem, et tintinnabulum fregit. Romanus tamen modis congruentibus ministrare non desiit. num vellet a labore quiescere, et Benedicti vitam in exemplum hominibus demonstrare, as praeparas, et servus meus illo in loco fame cruciatur. Qui protinus surrexit, atque in
Abbreviated transcription (Latin):
cum ei cidum deferrent corporis: ab eiꝰ ore
ĩ suo pectore alimenca referebant uite¬
ei affuit: Nlam nigra paruaq auis
que uulgo merula dicit᷑ cuca eius faciem
uolitare cepit eius q uultui ĩ portune insis¬
tere: ita ut capi nanu posset. si hãc uir sc̃s
tenere uoluisses Sed signo crucis edito: re¬
cessic auis: Santa aũt earnis temptatõ
eateni aue recedente secuca est. q̃ntam uir
sp̃us aute mencis eius cculos reduxit: Tã¬
toqz igne ẜui dei auiniũ ĩ specie illuis accen¬
dit ut se in eius pectore. amoris flãma uix

Expanded text:
cum ei cibum afferrent corporis, ab ejus ore cum ei cibum afferrent corporis, ab ejus ore in suo pectore alimenta referebant vitio adfuit. Num nigra parvaque avis, quae vulgo merula vocatur, circa ejus faciem volitare coepit, ejusque vultui importune insistere, ita ut capi manu posset, si hanc vir sanctus tenere voluisset; sed signo crucis edito recessit avis, tanta autem carnis tentatio avi eadem recedente secuta est, quantam vir spiritus ante ejus mentis oculos reduxit: tantoque igne servi Dei animum in specie illius accendit, ut se in ejus pectore amoris flamma vix
Abbreviated transcription (Latin):
cõsedissent: post dultia uite colleqina ig
qui aduen̾at p̾sbit̾ dixit Surge ⁊ sumaniꝰ
cibum: qr hodie pascha est Qui uir dei res¬
pondit dicens: scio ꝙ pascha est: qui a uid̾e
te merui.: Longe quippe ab hominib posicꝰ
bac Uen̾abilis aũt p̾soitꝰ rursus asseruit
dicens: ueracit hodie resurrectõnis diñce pas¬
chalis dies est Abstin̾e tibi minime ꝯgruit.
qr et ego ad hoc missus sũ ut dona omĩpotẽtis
dei parit̾ sum anuis: Bene dicentes igit᷑ deũ
sumpserunt cibum Expleta itaq refectõne
et collcquio. ad ecłiam presbitꝰ recessic:
Odem qͦ cp̃re hũc in specu lacicantem:
etian pastores ĩuenerũt: Quen dum
uestitũ pellib ncꝰ frubecta cernerent. aliqua
bestiam ẽẽ crediderũt. S cognoscentes dei
fanuilũ. eoꝵ multi ad pietatis gr̃am a besti¬
ali mente nuitati sũt: Nomen itaq eius ꝑ
uicina loca cũctis ĩ notuit: Factũ est ut ex
illo cp̃re a multis frequentari cepisset Qui

Expanded text:
consedissent, post dulcia vitae colloquia, is qui advenerat presbyter dixit: Surge, sumamus cibum, quia hodie Pascha est. Cui vir Dei respondit, dicens: Scio quia Pascha est, quia videre te merui. Longe quippe ab hominibus positus, bat. Venerabilis autem presbyter rursus asseruit, dicens: Veraciter hodie Resurrectionis Dominicae Paschalis dies est; abstinere tibi minime congruit, quia et ego ad hoc missus sum, ut omnipotentis dona Dei pariter sumamus. Benedicentes igitur Dominum sumpserunt cibum. Expleta itaque refectione et colloquio, ad ecclesiam presbyter recessit. Eodem quoque tempore hunc in specu latitantem etiam pastores invenerunt: quem dum vestitum pellibus inter fruteta cernerent, aliquam bestiam esse crediderunt: sed cognoscentes Dei famulum, eorum multi ad pietatis gratiam a bestiali mente mutati sunt. Nomen itaque ejus per vicina loca innotuit cunctis: factumque est ut ex illo jam tempore a multis frequentari coepisset, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ciuis regionib crassaretur. et is qui ei ĩsede
asticis qr dinau̾at el auderet: cepeñt õs fa¬
mis cõpellente in opia aplici aures iuquie¬
tare dicentes: Dũe aplice quos pat̾ noster
decessor tuus sanccus gregoriꝰ hactenꝰ scudint
pascere. tua scĩtas nõ sinac fame pue Quo¬
rum uociferaritiũ clamores idem moleste
ferens: respondit: Si gregorius ad fainam
sue laudis cũccos ppłos curauit suscipe. nos
om̃s nõ possumꝰ pascere: Sic q uacuos per¬
misit abire. Que u̾ba responsionis cũ ad se
c lamantib iterans redderet. appaunt ei in
uisu sẽus gregorius tercio. illum ꝙ t̾cio blã¬
de ĩcrepans suꝑ sua de cractõne. ⁊ ip̃i cenacia
et iniẜoꝵ indigentia admonuit atq corri¬
puit: Qui nec cor ad miẜicordiam flexit.
nec ori a detractonis uicio custodiam adhi¬
bere uoluit. nec mauũ ad largitatem. extẽ¬
apparens horribilit̾ eũ redarguit. et cõnunãs
ĩ capice ꝑcussit Cuiꝰ dolore uexatus inbreu

Expanded text:
is superque grassaretur, et is qui ei in sede asticis ordinaverat clauderet, coeperunt omnes, famis compellente inopia, apostolici aures inquietare, dicentes: Domine apostolice, quos pater noster decessor tuus sanctus Gregorius hactenus studuit pascere, tua sanctitas fame non sinat perire. Quos vociferationum clamores idem moleste ferens, respondit: Si Gregorius ad famam suae laudis cunctos populos curavit suscipere, nos omnes non possumus pascere, sicque vacuos sivit abire. Quae verba responsionis cum saepius ad se clamantibus iterans redderet, apparuit ei in visu sanctus Gregorius tertio, illumque tertio blande increpans super sua detractione et ipsius tenacia, seu miserorum indigentia, admonuit atque corripuit. Qui nec cor ad misericordiam flexit, nec ori ab obtrectatione adhibere custodiam voluit, nec manum ad largitatem extenens horribiliter redarguit et comminans illum in capite percussit. Cuius dolore uexatus in
Abbreviated transcription (Latin):
consensit: Cũ ꝙ iter longius agerent. ⁊ eos
tardior hora fatigaret. ambulantes initi¬
nere ĩuenerũt pratũ ⁊ fontem. et queq
pot̾ant ad reficiendũ corpus delectabi¬
lia uideri: Tñe cõuiator aic Ecce a qua
ecce pracũ. ecce amenꝰ locus ĩ quo possu¬
mus refici⁊ qui escere: ut ualeamꝰ it̾ nr̃m
post modũ ĩcolumes explere Cun igitur
ec u̾ba auribꝰ et loca cculis blandirentur.
ad t̾ciam admonitõnem psuas cõsensit
et comedic Uesꝑtina hora ꝑuenitad cella
qd̾ ĩ uia egerat. ĩpperauic dicens: Quid est
fracer. ꝙ malignus hostis qui cibi per cõu¬
atorem tuũ lequtus est. semel tibi ꝑsuat̾e
nõ potuit: scd̾o nõ potuit. ad terciũ ꝑsua¬
sit et te ad hoc qd̃ uoluit inclinauit: Sũc
ille reatum ĩ firme sue mentis agnoscẽs.
eius pedib ꝓ uolutꝰ tanto magis cepit
culpam deflere et erubescere. quanto se
cegnouit etiam absencem ĩ benedicti prĩs

Expanded text:
consensit. Cumque iter longius agerent, et eos consensit. Cumque iter longius agerent, et eos tardior hora fatigaret ambulantes, invenerunt in itinere pratum et fontem, et quaeque poterant ad reficiendum corpus delectabilia videri. Tunc conviator ait: Ecce aqua, ecce pratum, ecce amoenus locus, in quo possumus refici et parum quiescere, ut valeamus iter nostrum postmodum incolumes explere. Cum igitur et verba haec auribus, et loca oculis blandirentur, tertia admonitione persuasus, consensit et comedit: vespertina vero hora pervenit ad cellam. quod in via egerat improperavit, dicens: Quid est, frater, quod malignus hostis, qui tibi per conviatorem tuum locutus est, semel tibi persuadere non potuit, secundo non potuit, at tertio suasit, et te ad hoc quod voluit superavit? Tunc ille reatum infirmae suae mentis agnoscens, ejus pedibus provolutus, tanto magis coepit culpam deflere et erubescere, quanto se cognovit etiam absentem in Benedicti Patris
Abbreviated transcription (Latin):
petes tremefacti ceciderũt. se deliquisse cõ¬
fessi sũt Ip̃e aũt ꝓtinꝰ culpe pepercit. ꝑpen¬
dens ꝙ ĩ enis absentia. ultra nõ facerent:
quem presentem sibi ẽẽ spũ scuent.¬
Nater quoq ualentiniani monachi
cuiꝰ suꝑiꝰ memoria facta est: uir erat
laycus. sed religiosus: Qui ut ẜui dei or̃o¬
uem ꝑciꝑet. ec germauũ fr̃em uideret.
aunis singulis de loco suo ad cellam uẽne
iter ad monast̾ium fac̾et. sese illi alt̾ uia¬
tor ad ũxic. qui sumendos ĩ uin̾e portabat¬
cibos: Cum qz iam hora cardior excreuisset.
dixic: Ueni frater. sumaniꝰ cibũ ne lassem᷑
ĩ uia: Cui ille uendit. ãb sit frat̾. nõ faciã.
qr ad uen̾abilem pren bñdictum ieumꝰ
semꝑ ꝑueĩre cõsueni Quo responso ꝑcep¬
to: ad horam cõuiacor cõticuit: Sed cum
post aliquatulum itineris spaciĩ egissent:
rursus admonuit ut manducarẽt. Con
rat. et cũ eo ieinꝰ ad huc ꝑgere ad modicũ

Expanded text:
pedes tremefacti ceciderunt, et se deliquisse conpedes tremefacti ceciderunt, et se deliquisse confessi sunt. Ipse autem protinus culpam pepercit, perpendens quod in ejus absentia ultra non facerent, quem praesentem sibi esse in spiritater quoque Valentiniani ejus monachi, cujus superius memoriam feci, vir erat laicus, sed religiosus. Qui ut servi Dei orationem perciperet, et germanum fratrem videret, annis singulis de loco suo ad cellam ejus jiter ad monasterium faceret, sese illi alter viator adjunxit, qui sumendos cibos in itinere portabat. Cumque jam hora tardior excrevisset, dixit: Veni frater, sumamus cibum, ne lassemur in via. Cui ille respondit: Absit, frater, hoc non faciam, quia ad venerabilem Patrem Benedictum jejunus semper pervenire consuevi. Quo responso percepto, ad horam conviator tacuit. Sed cum post hoc aliquantulum itineris spatium egissent, rursus admonuit ut manducarent. Nolurat, et cum eo jejunus adhuc pergere ad modicum
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃u conpellere. uent̾a p̾dicere. presentibus
absencia nũtiare:
Os eñi celle fuic: ut quociens ad res¬
ponsum aliqd̃ egrederent᷑ fr̃es: cibũ
potum ꝙ ex̃ cellam nñe sument. Cum¬
q hoc de usu regule sollicite ẜuaret᷑. quadã
die ad iꝑnsum fr̃es egressi sũt. ĩ quo tardi¬
ori hora conpulsi sũt demorariz Qui ma¬
nere iuxta religiosan feminam nou̾ant
cuiꝰ ingressi hĩtaculum: sũpserũt cibum:
Cũq iam cardins ad cellam redissent. be¬
nedictõnem pacris exmore petierũt. quoꝰ
ille ꝓtinus ꝑcũctatus est dicens Ubi co¬
medistis: Qui responderũt dicentes: Rus¬
ꝙͣ Quib ille ait: Quare icamencimini:
Nũ ꝙͥ illius calis femĩe hĩcaculũ nõ ĩtras¬
cis.: Añꝙͥ hos ec illos cibos nõ accepistis:
Numquid cot calices nõ bibistis: Cũ q
eis uen̾ abilis pat̾. ⁊ hospitiũ mulieris. ⁊ ge¬
nera ciboꝵ. et nuirieꝵ pocatõnũ diceret:
reccgnoscentes cũcta que egerant ad eius

Expanded text:
u pollere, ventura praedicere, praesentibus etiam absentia nuntiare. Mos etenim cellae fuit, ut quoties ad responsum aliquod egrederentur fratres, cibum potumque extra cellam minime sumerent. Cumque hoc de usu regulae sollicite servaretur, quadam die ad responsum fratres egressi sunt, et in eo tardiori compulsi sunt hora demorari. Qui manere juxta religiosam feminam noverant, cujus ingressi habitaculum sumpserunt cibum. Cumque jam tardius ad cellam rediissent, benedictionem Patris ex more petierunt. Quos ille protinus percontatus est, dicens: Ubi comedistis? Qui responderunt: Nusquam. Quibus ille ait: Quare ita mentimini? Nunquid illius talis feminae habitaculum non intrastis? nunquid hos atque illos cibos non accepistis? nunquid tot calices non bibistis? Cumque eis venerabilis Pater et hospitium mulieris, et genera ciborum, et numerum potionum diceret, recognoscentes cuncta quae egerant, ad ejus
Abbreviated transcription (Latin):
satis adu̾sarium denigratum: beatus grego¬
rius ait: Nos nõ illum denigrauimꝰ. sed ni¬
grum fuisse monstrauinus: De inde ĩ for¬
tunium meũ diu̾sis consolaconib exhorta¬
tus.: abscessit. et facem quidem secũ detulit
sed tanto luine locum ĩ quo dormebam
reuera fulgentem diunsit. ut exꝑgefactus
pueros aute me dormientes crebrius ĩ clama¬
rem Nec anteꝙͣ sub graui sopore quoq mo¬
do respondent surgere pocuissent: quam relie¬
ca lucis copia paulacim se subtraheus penita
e fluxissec.¬

Expanded text:
satis adversarium denigratum, beatus Gregosatis adversarium denigratum, beatus Gregorius: Nos, ait, illum non denigravimus, sed nigrum fuisse monstravimus. 188 Deinde infortunium meum diversis consolationibus exhortatus, abcessit. Et facem quidem secum detulit, sed tanto lumine locum in quo dormiebam revera fulgentem dimisit, ut expergefactus, pueros ante me dormientes crebrius inclamarem; nec ante quidquam sub gravi sopore quoquo modo responderent, aut surgere potuissent, quam relictae lucis copia paulatim se subtrahens, penitus effluxisset.