comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
licentiã uendicantes. penas ꝓsuis
conatib expendert̾. ꝑ quos itaq
significant᷑ hi. qui hereses. & scis¬
mata facere conant᷑. et multos
secũ thahendo decipiunt: contẽp¬
nentes sacerdotes xp̃i. & se a
d ero eiꝰ plerłq sotietate segregantes:.
constitue re audent eccłias. & aliud
altare. p̾cẽq alterã illicitis uocib
faciunt. dominicȩ hostie ueritatẽ
ꝑfalsa sa crificia ꝓfanantes. Hi
ucontra di ordinationẽ nitunt᷑.
ob temeritatis audatiã. t̾rȩ cõpa¬
gib ruptis. uiuentes ꝓfundo hi¬
atu mergunt᷑. nec tantũ hi qui duces
errorũ st᷑: sed illi qͥ consentiendo
participes eorũdẽ facti sunt inigno
ętͣni iudicii preparata ultione ꝑi
cucurrit obuiã quasi stationi. stans
inmedio suꝑstitũ. ac ꝑemitoꝵ letale̾
plagã obiectu sui quasi qu idã mitrus
exclusit. Iste sacerdos dñs iħc xp̃ce
ruinã mortis in mundo aspiciens:
occurrit a sũmo cęlo. uenitq obuã

Expanded text:
ntiam vindicantes, poenas pro suis conatibus expenderunt. Per eos itaque significantur hi qui haereses et schismata facere conantur, et multos secum trahendo decipiunt, contemnentes sacerdotes Christi, et se a clero ejus plebisque societate segregantes, constituere audent Ecclesias, et aliud altare, precemque alteram illicitis vocibus faciunt, dominicae hostiae veritatem per falsa sacrificia profanantes. 15. Hi, quia contra Dei ordinationem nituntur, ob temeritatis audaciam terrae compagibus ruptis, viventes profundo hiatu merguntur; nec tantum hi qui duces errorum sunt, sed et illi qui consentiendo participes eorumdem effecti sunt, in ignem aeterni judicii praeparata ultione percucurrit obviam quassationi, stansque in medio superstitum ac peremptorum, lethalem plagam objectu sui, quasi quidam murus, exclusit. Iste sacerdos Dominus Jesus Cruinam mortis in mundo aspiciens, occurrit a summo coelo, venitque obviam,
Abbreviated transcription (Latin):
bant benedictio dñi suꝑ uos.¬
gaber. quȩ transfert᷑ in ligna uiri.
Possunt hȩc ligna uiri. saltuͣ. & om̃iũ
arboꝵ genera multitudine gentiũ
figurare. Huc usq solitudo pharari.
decẽ & octo contegit mansiones. quȩ̨
descriptȩ in eatalogo insuꝑiori iti¬
nȩre ñ ponunt᷑.¬

Expanded text:
bant: Benedictio Domini sbant: Benedictio Domini sgaber, quae transfertur in ligno viri. Possunt haec ligna viri, saltuum et omnium arborum genera, multitudinem gentium figurare. Huc usque solitudo Pharan decem et octo continet mansiones, quae descriptae in catalogo, in superiori itinere non ponunt
Abbreviated transcription (Latin):
uincula:. xp̃o dño credentiũ turbe
colla sũ mittant.
icesima nona mansio ẽ. in monte
gatgad. quod int̾p̃tat᷑ nuntiuis.
siue accietus. uel certe conscius.
Non enĩ alit̾ possumus magistri dis¬
cipłoꝵ atq credentiũ eos fa-¬
cere filios necessitatis. nisi
p̃ceptores eoꝵ int̾ fecerimus
crudelissimas In occisione
eoꝵ ñ parcat manus nr̃a armis.
aut extremũ auriculȩ de ore
leonis extrahere. At uͦ de nun¬
tio & accinctione hoc breuit᷑
dici potest. quod filiis necessi¬
tatis grandes ad uirtutes sti¬
mulos suggeramꝰ:. cũ eis nuntia¬
uerimus p̾mia futuroꝵ: & ac¬
cinctos inire bella docuerimus
Hoꝵ trium quicquid magister fe¬
cerit: in monte consistit.
hebrona. quod int̾p̃tat᷑ transitus.
id. ẽ. mundus. De quo apłs ait.
Preterit enĩ figura huiꝰ mundi.
In hunc uenientes sci dĩ cupiunt
ad meliora transire: de quib psal¬
mista canit. Et ñ dixert̃ qui ñpti¬

Expanded text:
vincula, Christo Domino credentium turbae vincula, Christo Domino credentium turbae colla submittant.icesima nona mansio est in monte Gadgad, quod interpretatur nuntius, sive accinctio, vel certe concisio. Non enim aliter possumus magistri discipulorum atque credentium eos facere filios necessitatis, nisi praeceptores eorum interfecerimus. Crudeles simus in occisione eorum, non parcat manus nostra armum, aut extremum auriculae de ore leonis extrahere. 2. At vero de nuntio et accinctione, hoc breviter dici potest, quod filiis necessitatis grandes ad virtutes stimulos suggeremus, cum eis nuntiaverimus praemia futurorum, et accinctos inire bella docuerimus. Horum trium quidquid magister fecerit, in monte consistit. Hebrona, quae interpretatur transitus, id est, mundus, de quo Apostolus ait: Praeterit enim figura hujus mundi . In hunc venientes sancti Dei cupiunt ad meliora transire. De quibus Psalmista canit: Et non dixerunt qui praeteri
Abbreviated transcription (Latin):
serui. Post te ambulabt᷑ colligati
uinculis Sunt ⁊ alia diaboli uincula.
quib difruptis uicit hostes sanson.
de qualib ꝓpħa dic̃. Disrupisti uin¬
cula mea. tibi sacrificabo hostiã
laudis.
icesima octaua mansio. ẽ. baneiaca᷑
quȩ ꝑ int̾ptationẽ transfert᷑ in
filios necessitatis. seu stridoris.
Qui st̃ isti filii necessitatis. psalmus¬
ipse nos docet. afferte dño filii dei.
afferte dño filios arietũ. Quȩ ẽ tanta
necessitas quȩ nolentib ĩponat᷑.
cũ diuinis scripturis fueris eruditꝰ.
duces in captiuitatẽ. & de hostib
quondã atq captiuis liberos dĩ
facies. ut repente dicas cũ syon.¬
Ego sterilis & ñ pariens. trans migrata.
& captiuata. & istos quis enutriuit :
Ego destituta & sola. & isti ubi erant:
Porro quod ĩ t̾p̾tatũ ẽ. filios stridoris
ad illũ sensũ refert᷑. quod cũ timore
supplicii & eiꝰ loci ubi. ẽ. fletus &
stridor dentiũ deserentes diaboli

Expanded text:
servi; post te ambulabunt colligati servi; post te ambulabunt colligati vinculis. . Et alia diaboli vincula, quibus ruptis, vicit hostes Samson. De qualibus Propheta dicit: Dirupisti vincula mea, tibi sacrificabo hostiam laudis . Vigesima octava mansio est in Benejaacan, quae per interpretationem transfertur in filios necessitatis, seu stridoris. Qui sunt isti filii necessitatis? Ipse psalmus nos docet: Afferte Domino, filii Dei, afferte Domino filios arietum ; quae est tanta necessitas, quae nolentibus imponatur. Cum divinis Scripturis fueris eruditus,duces in captivitatem, et de hostibus quondam atque captivis liberos Dei efficies, ut repente dicas cum SEgo sterilis et non pariens, transmigrata et captiva, et istos quis enutrivit? Ego destituta et sola, et isti ubi erant? Porro quod vertimus filios stridoris, ad illum sensum refer quod timore supplicii et ejus loci ubi est fletus et stridor dentium deserentes diaboli
Abbreviated transcription (Latin):
uenit ad eccłiam. atq ascendit
ad montẽ pulcherrimũ xp̃m. &
stupore & miraculo xp̃i magnitu¬
dinẽ confitet᷑ : ad iungat de inde
timorẽ. qui custos. ẽ beatitudinis.
ut altũ non sapiat. quia d̾s suꝑbis
resistit: humilib aut̃ dat gra̾m.¬
sicesima quarta mansio. ẽ ur dare.
quã nulli uertunt in malitiã. siue
pasturã. Quod bene ad p̃positos
eccłiȩ uel adcustodiã animȩ refert᷑:
ut sollicitus sit quisq qui habet
pauorẽ. ne leo diabolus in caulas
ouiũ . id. ẽ. in eccłi̾as ꝑdiuersa
uitioꝵ foramina int̾roire nitat᷑.
uircutũ choros. Timusti ruinã.
abegisti insidiatores. Dulcis te
scilicet ut postquã dulces fructus
laboris sũpserimus. ñ fimus qui
icesima septima mansio. ẽ. in
aseroth. quod int̾p̃tat᷑ uincula.
siue disciplina. scilicet ut festino
gradu ꝑgamus ad magistros. eoꝵq
teramus limina. & p̾cepta uircutũ.
ac mẏsteria scripturarũ uincula
putemus esse ęt̾na. Hȩc st̃ xp̃i uin

Expanded text:
atque ascendit in montem pulcherrimum Christum, et stupore et miraculo Christi magnitudinem confitetur; adjungat deinde timorem, qui custos est beatitudinis, ut altum non sapiat, quia Deus superbis resistit, humilibus autem dat graVigesima quarta mansio est in Thare, quam nonnulli vertunt in malitiam, sive pasturam. Quod bene ad praepositos Ecclesiarum, vel ad custodiam animae refertur, ut sollicitus sit quisque qui habet pavorem, ne leo diabolus in caulas ovium, id est, in Ecclesias per diversa vitiorum foramina introire nitatur.virtutum choros, timuisti ruinam, abegisti insiscilicet, ut postquam dulces fructus laboris sumpserimus, nisi simus quieVigesima septima mansio est in Moseroth, quod interpretatur vincula, sive, disciplina, scilicet ut festino gradu pergamus ad magistros, eorumque teramus limina et praecepta, virtutem ac mysteria Scripturarum vincula putemus esse aeterna. Haec sunt Christi vinc
Abbreviated transcription (Latin):
lebna. quȩ latine transfertur
in laterẽ. Legimus egrptios la¬
teres quos popłs faciens ingemuit
ex quib discimus mitinere istius¬
uite de allo malium transitu.
nunc nos crescere. nunc de cres¬
cere. & post ordinẽ eccłiasticũ
Ia. quȩ infrenos uertit᷑. Si enĩ p
ꝓfectũ: rursus ad lutulenta opi
descendimus: infrenandi sumus
& cursus uagi. atq p̾cipites. scri¬
curarũ rennaculis dirigendi.
tha. quę int̾p̾tat᷑ eccłia scilicet
ut uagi currentiũ gressus. frem
ad eccłiam retrahant᷑. & fores
quas ante reliquerant. rursus fe¬
stinent intrare.
troducunt ad uirtutũ choros. &
in xp̃omonte pulcherrumo habi¬
tare faciunt. de quo scriptũ :
Uenite ascendamus in montẽ dñi.¬

Expanded text:
Lebna, quae Latine transfertur Lebna, quae Latine transfertur in laterem. Legimus Aegyptios lateres, quos populus faciens ingemuit, ex quibus discimus uitae et de alio in aliud transitu nunc nos crescere, nunc decrescere et post ordinem ecclesiasticum ansio in \'frenos\' uertitur. si enim post pr ofectum rursum ad luti opera descendimus, infrenandi sumus et cursus uagi atque praecipites scripturarum retinaculis dirigendi. tha, quae interpretatur Ecclesia, scilicet ut vagi currentium gressus frenis ad Ecclesiam retrahantur, ut fores quas antea reliquerant rursus festinent intrare. troducunt ad virtutum choros, et in Christo monte pulcherrimo habitare faciunt; de quo scriptum est: Venite, ascendamus ad montem Domi
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃c carismata. quę ꝑ xp̃i sanguinẽ
suꝑ eccłiȩ popłos distribuunt᷑ ꝑ quȩ
ab oñi delicto purgant᷑ sic̃ apłs
ait. Iam abluti estis insanguine
cum pelle & ossib suis cõburit᷑¬
& agnus ille paschalis pa ri modo
poris inpassione ossa ñ essent con¬
fringenda. sicut euangłista testat᷑
Moralit̾ aut̃ uaca rufa. cuiꝰ cinis ex¬
piatio popłi.ẽ: non alit̾ ĩmolari de
offerri ad altare dñi poterit: nisi
qui t̾rena opera non fecerit. iugũq
delicti ñ contraxerit. nec uincuł
peccatoꝵ fuerit alligatꝰ. Iam
de hinc post ex ploratores. & bo¬
trũ. post excidiũ. suꝑboꝵ & sacer¬
dotale thuribulũ. postq uirgã
florentẽ. & uitulȩ cõbuste asꝑsi¬
ꝯnẽ. reuertam᷑ ad mansiones.
exta decima mansio.ẽ. in ramoth.
qđ latine dicit᷑ mali punici diui¬
sio. quȩ significat ȩccłia. quȩ quasi
multa grãna uno cortice conte¬
git. dũ om̃ẽ turbã credentium

Expanded text:
sancti charismata, quae per Christi sanguinem sancti charismata, quae per Christi sanguinem super Ecclesiae populos distribuuntur, per quam ab omni delicto purgantur, sicut Apostolus ait: Jam abluti estis in sanguine cum pelle et ossibus suis comburitur, et agnus ille paschalis pari modo poris in passione non essent confringenda crura, sicut evangelista testatur. Moraliter autem vaccam rufam, cujus cinis expiatio populi est, non alter immolare et offerre ad altare Domini poterit, nisi qui terrena opera non fecerit, jugumque delicti non contraxerit, nec vinculis peccatorum fuerit alligatus. 29. Jam dehinc post exploratores, et botrum, post excidium superborum et sacerdotale thuribulum, postque virgam florentem, et vitulae combustae aspersionem, revertamur ad mansiones.exta decima mansio est in Ramoth, quod Latine dicitur mali Punici divisio, quae significabat Ecclesiam. Quae quasi multa grana uno cortice contegit, dum omnem turbam credentium
Abbreviated transcription (Latin):
Lignũ aut̾e & hisopũ. crucẽ putamꝰ
& baptismũ. P hisopi enĩ fac citulũ
asꝑgebant᷑ agni sanguine qͥ mun¬
dari solebant. tipice figurantes
lauachrũ baptismatis. & alluui¬
onẽ et̾ni fontis. coceũ autẽ bis
tictũ. figurã sacri sanguinis sig¬
nificare quo peccatores abluunt᷑
Bis tinct̾ũ aut̃: quia ꝑeũ & corpore
& corde mundamur. Hȩc enĩ tria
ad purgationẽ peccatoꝵ sunt
tradita. Prmiũ ꝑcedrũ fides ligni
c̃ciũ ꝑ coccũ. sanguinis dñici sa¬
eram̃tũ.Sic̃ aut illuc die t̾cia
purificari iubent᷑. ita & om̃is a-¬
nima purgat᷑ ab om̃ib delictoꝵ
die t̾cia a mortuis suscitatum.
Huiꝰ modi etiã homo mundus erit
in die septimo. id. ẽ. in regno scõrꝵs
adueniente dño. & beatus ac
letus partẽ cęlestis illius regni
potietur. Qui aut̃ ñ fuerit asꝑsꝰ
id. est. huiꝰ gr̃ę fide munitus.
ꝑibit anima illa de regno sc̃oꝵ &
iubet᷑ asꝑgi. quia septẽ sunt scĩ

Expanded text:
autem et hyssopum crucem putamus et baptismum. 25. Per hyssopi enim fasciculum aspergebantur agni sanguine, qui mundari solebant, typice figurantes lavacrum baptismatis, et ablutionem aeterni fontis. Coccum autem bis tinctum figuram sacri sanguinis significare, quo pecbis tinctum autem, quia per eum et corpore et corde mundamur. Haec enim tria ad purgationem peccatorum sunt tradita: primo per cedrum, fides ligni  coccum sanguinis dominici sacramentum. Sicut autem illuc die tertia purgari jubentur, ita et omnis anima purgatur ab omnibus delictorum die tertia a mortuis resuscitatum. Hujusmodi etiam homo mundus erit in die septima, id est, in regno sanctorum adveniente Domino, et beatus ac laetus partem coelestis illius regni potietur. Qui autem non fuerit aspersus, id est, hujus gratiae fide munitus, peribit anima illa de regno sancti sjubet aspergi, quia septem sunt Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ nr̃am. Ille enĩ pristinus carna¬
lisq homo qͥ diẽ sabbatũ uiolare ausꝰ
.ẽ. dũ ligna colligeret ꝓpt̾ quod. ẽ.
punitus formã significabat eiꝰ qui
hocdie inxp̃o signatꝰ inuenit᷑ a gere
carnale opus. id. ẽ. contrabere ligna.
fenũ. stipulã. ad escam ignis et̾ni
conuenientẽ. quȩ dũ colligit in suã
ꝑ niciẽ: si fuerit dep̃hensus. pellit᷑
ab hominib istatĩ occidȩt᷑. dũ ui¬
dicat᷑ ab spiritalib Sic ergo onĩa

Expanded text:
tionem nostram. Ille autem pristinus carnationem nostram. Ille autem pristinus carnalisque homo, qui diem Sabbatum violare ausus est, dum ligna colligeret, propter quod et punitus, formam significabat ejus qui hodie in Christo signatus invenitur agere carnale opus, id est, contrahere ligna, fenum, stipulam, ad escam ignis aeterni convenientem , quae dum colligit in suam perniciem, si fuerit deprehensus, pellitur ab omnibus, et statim occiditur, dum judicatur a spiritalibus. Sic ergo omnia
Abbreviated transcription (Latin):
distinct̾ã grãm sic̃ apłs ait.
diuisa carismata & dona sc̃i
sp̃t gr̃a distributa. Quib om̃ib
in dignos se in creduli iudicantes.
t̾rã c̾arnis xp̃i fluente̾ lac̾te¬
& melle acciꝑe ñ meruert᷑.
popłi consecuti st̃. De cuiꝰ doctrina
cotidie dicit eccłia. Quã dulcia
faucib meis eloquia tua suꝑ
mel & fauũ ori meo. Ficũ aut̃ quã
cũ botro de t̾ra repnussionis at¬
culert᷑: unagne legis attulisse
euangłicis docem᷑ exemplis. sic̃
& botrũ constat figurã salua¬
toris ostendere: quẽ admodum
in canticis canticoꝵ ȩccłia de xp̃o
dicit. Frat̾ m̃s ut botrus cipri:
quia nec xpe sine lege. nec lex
ligna colligens necat᷑. apopło. Quid
aut̃ insinuat quod tã atroce iussu
łi fuerit idẽ homo a popło trucid̾at᷑:
Quod facile ab infidelib ꝓponit᷑. Intel¬
ligat᷑ ergo quia hȩc om̃ĩa intypo ac¬
cidert̃ illis. seripta sunt ad correc¬

Expanded text:
distincta grana, sicut Apostolus ait, distincta grana, sicut Apostolus ait, diversa charismatum dona sancti Spiritus gratia distributa . Quibus omnibus indignos se increduli judicantes, terram carnis Christi fluentem lac et mel accipere non meruerunt, populi consecuti sunt; de cujus doctrina quotidie dicit Ecclesia: Quam dulcia faucibus meis eloquia tua, super mel et favum ori meo . Ficum autem, quem cum botro de terra repromissionis attulerunt imaginem legis attulisse evangelicis edocemur exemplis. Sicut et botrum constat figuram Salvatoris ostendere, quemadmodum in Canticis canticorum Ecclesia de Christo dicit: Frater meus ut botrus Cypri , quia nec Christus sine lege, nec lex ligna colligens, necatur a populo. Quid autem insinuat, quod tam atrociter jussu Dei fuerit idem ab omni trucidatus populo? Quod facile ab infidelibus proponitur. Intelligant ergo quia haec omnia in typo acciderunt illis. Scripta sunt autem ad correp
Abbreviated transcription (Latin):
dire cupientes. repudiantes
manna fidei. querentes. ollas
peccatoꝵ uigras. & cepas blas¬
phemioꝵ put̾idas. & pepones
uicioꝵ ac libidinũ corruptione
duo aduexere uectores : Gotrus
cis marię seđ̾m carnemꝰ. de¬
t̾rene stirpis uiscerib effusus.
Quo bauili qui sub honere botri
illius incebant. popłs ẽ. ut̾q
cuiꝰ prior iudaicus cecus ⁊ a¬
uersus. ignarus pendentis gr̃ę̃
⁊ pressus onere suspensi. cuiꝰ subi¬
cient᷑ udicanti. De quib dicit᷑
Obscurent᷑ oculi eoꝵ ne uideant.
& dorsũ eoꝵs semꝑ incurua.
Qui uͦ posterior ueniebat: popłi¬
gentiũ gerebat figurã. qui cre¬
dens & xp̃m ante oculos habens
semꝑ eũ portans uidet. & quasi
seruus dñm & discipulus magi¬
strũ sequit᷑. sic̃ ipse dñs in euan¬
głio ait. Siqͥs me uuł post uenire.
tollat crucẽ sua & sequat᷑ me
Hic. ẽ. aut̃ botrus. qui effusus insa¬
lutẽ nr̃am uinũ sanguinis sui cru¬
corus cbante̾. babenteᷤ etiã ĩtus

Expanded text:
dire cupientes, repudiantes manna fidei, quaerentes ollas peccatorum nigras, et cepas blasphemiarum putidas, et pepones vitiorum ac libidinum corruptione duo advexere vectores, quid sigcis Mariae, secundum carnem terrenae stirpis visceribus effusus. 9. Duo bajuli qui sub onere botri illius incedebant populus est uterque. Cujus prior Judaicus, caecus, et aversus, ignarus pendentis gratiae, et pressus onere suspensi, cui subjicietur judicanti; de quibus dicitur: Obscurentur oculi eorum, ne videant, et dorsum eorum semper incurva . Qui vero posterior gentium gerebat figuram, qui credens et Christum ante oculos habens, semper eum portans videt; et quasi servus dominum et discipulus magistrum sequitur, sicut ipse Dominus in Evangelio ait: « Si quis vult post me venire, tollat crucem suam, et sequatur me . » Hic est autem botrus qui effusum in salutem nostram vinum sanguinis sui crucoruscantem, habentem etiam intus
Abbreviated transcription (Latin):
uodecĩ exploratores mictunt᷑
ad terrã sc̃am. botrus refert᷑
in ligno: & xp̃i breuit̾ passio de¬
monstrat᷑. Murmurat popłs uideo
gigantũ impetũ reformidans.
pugnat contra a malech &
chananeu nolente do. & iuctus
ingelligit quȩ debeat interra
scã exercere sacrificia. Dathan
& abiron filui chore consurgunt
contra moysen & a aron. & t̾re
uoragine glutiunt᷑. Int̾ mortuos
& uiuentes. pontifex medius
thuribulo armatꝰ ingreditur.
et currens ira di sacerdotis uoce
florẽ ꝓfert & folia. & ineternã
memoriam uirens siccitas con¬
secrat᷑. Uitula rufa conere¬
mat᷑ in holo c austo. & cinis eiꝰ
peculiaris asꝑsio ẽ. Quoꝵ qui¬
dem figurã breuit̾ annotantes.
ex duodeciͣ exploratorib inci¬
p̾iemus. Duodecĩ exploratores
missi ad explorandã t̾rã uberẽ
qui t̾ruer popłm ne crederent
posse acciꝑe t̾ram adũo repms¬
sam. scribarũ & pharis eorum
p̾tulert indiciũ Sic̃ enĩ illi
ꝑ moy sen missi sunt. ut soli

Expanded text:
uodecim exploratores mittuntur ad terram sanctam: botrus refertur in ligno, et Christi breviter passio demonstratur. Murmurat populus Judaeorum, gigantum impetum reformidans pugnat contra Amalech et Chananaeum nolente Deo, et victus intelligit quae debeat in terra sancta exercere sacrificia. Dathan et Abiron filii Chore consurgunt contra Moysen et Aaron, et terrae voragine glutiuntur. Inter mortuos et viventes pontifex medius thuribulo armatus ingreet currens ira Dei sacerdotis voce florem profert, et folia, et in aeternam memoriam virens siccitas conservatur. Vitula rufa concrematur in holocaustum, et cinis ejus piacularis aspersio est. 5. Quorum quidem figuras breviter annotantes, ex duodecim exploratoribus incipiemus. Duodecim exploratores missi ad explorandam terram uberem, qui terruerunt populum, ne crederent posse accipere terram a Domino repromissam, Scribarum et Pharisaeorum praetulerunt indicium. 6. Sicut enim illi per Moysen missi sunt, ut soli
Abbreviated transcription (Latin):
saule. quid me ꝑsequeris: Quando
aut̃ eruetur hoc corpus eiꝰ de manu
om̃iũ inimicoꝵ eiꝰ. nisi cũ & illa no¬
uissima inimica destruet᷑ mors. ut
ꝑueniatur ad regnum di:
ehinc texit᷑ catalogus uiroꝵ fortiũ.
infigura scõꝵ. Qui licet quauis
ułrtutũ sublimate ꝓficiant. tam̃ usq
ad excellentiã diuinȩ trinitatis ne¬
quaquã attingunt. Inde est quod
ibi scriptũ ẽ. usq ad tres ñ ꝑuenit.
Quis enĩ ȩquabit᷑ dño. aut quis similis
erit d̃o int̾ filios dĩ :¬

Expanded text:
Saule, quid me persequeris? Quando Saule, quid me persequeris? Quando autem eruetur hoc corpus de manu omnium inimicorum ejus, nisi cum illa novissima inimica destruetur mors, ut perveniatur ad regnum Dei? ehinc texitur catalogus virorum fortium, in figura sanctorum: qui quamvis virtutum sublimitate proficiant, tamen usque ad excellentiam divinae Trinitatis nequaquam attingunt. Inde est quod ibi scriptum est, Usque ad tres non pervenit. Quis enim aequabitur Domino, aut quis similis erit Deo inter filios Dei?
Abbreviated transcription (Latin):
steriũ sitiebat dauid non aquã quę.
est in bethlem: sed oriundũ in eadẽ¬
uidebat. Uolebat ergo bibere. ñ a quã
fluens. hoc. ẽ ñ a quarũ sitiebat
nificans se sitire xp̃i sacrificium.¬
non naturȩ fluentũ. illud sacrificiũ.
in quo.ẽ. et remissio peccatoꝵ. illũ
sitire fontẽ ęternũ. non qui ꝑiculis
querit᷑ alienis. s ꝑicula aliena deleret.
regũ reꝑiat᷑ conscriptus. Nec in merito
psalmus iste qui in regnoꝵ libris solus¬
inuenit᷑. quia regnũ illud significat
ubi aduersariũ non habebimus. Ticulꝰ
enĩ eiꝰ ẽ. indie qua eripuit eũ adñs de
manu om̃iũ inimicoꝵ eiꝰ. & de manu
saul. Quis enĩ figurat᷑ in dauid. nisi
ille qui uenit scđm carnẽ ex semine
dauid: qui utiq incorpore suo qđ. ẽ.
ȩccłia. adhuc patit᷑ in imicos. Unde¬
& ille ꝑ secutori quẽ uoce mactauit.
& in suũ corpus traiciens quoda mͦ
manducauit: in sonuit de cę̧lo. saule.

Expanded text:
sterium, sitiebat Dauid non aquam de lacu, qui sterium, sitiebat Dauid non aquam de lacu, qui est in Bethleem, sed oriundum uidebat. uolebat ergo bibere non aquam italis, hoc est: non aquarum sitiebat nificans sitire se Chrinon naturae fluentum, sed illud sacrificium, in quo esset remissio peccatorum, illum sitire fontem aeternum, non qui periculis quaereretur alienis, sed pericula aliena deleret. Regum reperiatur conscriptus. Nec immerito psalmus iste in Regnointeger legitur, quia regnum illud significat, ubi aduersarium non habebimus. titulus enim eius est: In die qua eruit eum dominus de manu omnium inimicorum eius et de manu Saul. quis enim figuratur in Dauid nisi ille, qui uenit secundum carnem ex semine Dauid? qui utique in corpore suo, quod est ecclesia, adhuc patitur in illi persecutori, quem voce mactavit, et, in suum corpus trajiciens, quodammodo manducavit, insonuit de coelo: Saule,
Abbreviated transcription (Latin):
bene incelligit᷑ pacẽ xp̃m exibuisse tra¬
ditori suo. quã uis illȩ tam scelerate
cogitationis interno bello uastaret᷑.¬
& ideo absalon. patris pax dicit᷑. quia
pat̾ habuit pacẽ. quã ille ñ habuit.
cem ipse dauid inp̾lio philistinoꝵ
cũ sitiens conuersaret᷑ inbello. & a quã
quereret: quis mͥ inquid potũ dabit
de lacu. qui. ẽ. inbethleem. & ad portas
erat iter lacus. & dauid int̾fusus
hostib & media hostiũ iuxta erant
septa castroꝵ. Pꝰrecidert̃ tres uiri
multicudinẽ aduersarioꝵ. & imple¬
uer̃ aquã de lacu. qui erat inbethlem.
& obtulerunt regi bibendã.S rex
noluit bibere. s ꝓfudit illã dño.
dixitq Non contingat mͥ hoc facere
ut sanguinẽ uiroꝵ qui abier̃ ex ani¬
mis illoꝵ bibam. Bicit ergo naturã
ut sitiens non biberet: & exemplũ
de se p̾buit. quo om̃is exercitus to¬
lerare sitim discer&. Quod si altius
uelis expectare. & introspicere my¬

Expanded text:
bene intelligi Christum pacem exhibuisse trabene intelligi Christum pacem exhibuisse traditori suo, quamvis ille tam sceleratae cogitationis interno bello vastaretur. Et ideo Absalon Patris pax dicitur, quia pater habuit pacem, quam ille non habuit.em ipse David in praelio Philisthinorum, cum sitiens conversaretur in bello, et aquam quaereret: Quis mihi, inquit, potum dabit de lacu, qui est in Bethleem? Et ad portas erat iter lacus, et David interfusus hostibus, et media hostilium cinxerant septa castrorum. Praecesserunt tres viri multitudinem adversariorum, et hauserunt aquam de lacu qui erat in Bethleem, et obtulerunt regi bibendam. Rex autem noluit bibere, sed profudit illam Domino, dixitque: Non contingat mihi hoc facere, ut sanguinem virorum qui abierunt, ex animis eorum bibam. Vicit ergo naturam ut sitiens non biberet, et exemplum de se praebuit, quo omnis exercitus tolerare sitim disceret. uelis spectare et introspicere my
Abbreviated transcription (Latin):
uersũ se filii. Et qm scriptũ. ẽ. de popło
hirłm filios enutriui. & exaltaui ipsi
aut̃ spreuert̾ me. filius ergo eiꝰ impius
significat᷑. tropice idem popłs iudaicus.
qui eũ tradidit: absalon aut̃ sic̃ quidã
int̾p̃tant᷑. intelligit᷑ patrĩ pax. A&
mirũ uidet᷑ in historia quen admodũ
patris pax possit intelligi. qui patrẽ
bello. est ꝑsecutus. s qui diligent̾ alle¬
goriã intendunt: inspiciunt absalon
esse hierusalem. quȩ etiã ipsa pax int̾¬
p̃tat᷑. a cuiꝰ faciȩ xp̃c fugit quando
eã patiendo deserens. in gentib ꝑfidẽ
successit. Alii absalon iudã traditorẽ
accipiunt. quẽ tanta & tã miranda
patientia xp̃c ꝑtulit tã quã bonum.
cũ eiꝰ cogitationes non ignoraret. cum
adhibuit conuiuiũ. in quo corporis
& sanguinis sui figurã discipulis
cõmendauit. & tradidit. Quod de¬
niq in ipsa traditione osculũ accepit.

Expanded text:
versum se filii. Et quoniam scriptum est de populo versum se filii. Et quoniam scriptum est de populo Hierusalem: Filios enutrivi, et exaltavi, ipsi autem spreverunt me: per filium ejus impium significabatur tropice idem populus Judaicus, qui eum tradidit. Absalon autem, sicut quidam interpretantur, intelligitur Patris pax. Quod mirum videtur in historia, quemadmodum patris pax possit intelligi, qui patrem bello persecutus est. Sed qui diligenter ad allegoriam intendunt, inspiciunt Absalon esse Hierusalem: quia etiam et ipsa, Pax interpretatur, a cujus facie Christus fugit, quando eam patiendo deserens in gentibus per fidem successit. Alii Absalon, Judam traditorem accipiunt, quem tanta et tam miranda patientia Christus pertulit tamquam bonum, cum ejus cogitationes non ignoraret, cum adhibuit convivio, in quo corporis et sanguinis sui figuram discipulis commendavit, et tradidit. Quod denique et in ipsa traditione osculum accepit,
Abbreviated transcription (Latin):
ginẽ xp̃i gerebat. quomodo multas
uxores & concubinas habuisse scribit᷑:
Sũ has res xp̃c ex orescat & dãnet :
Hoc enĩ ꝓfigura fiebat. Mlultę enim
uxores dauid. multarũ gentiũ & na¬
tionũ imaginẽ indicabant: quę ꝑ
fidẽ xp̃i consortio iungerent᷑. C̃ on¬
cubine uero eiꝰ significant hereticoꝵ
ȩccłias. quȩ sub xp̃i nominis ticulo
manere se głant᷑. S quia ꝓpt̾ car¬
nalia lucra sectant᷑ xp̃m. ñ coniuges.
sed concubinę uocant᷑. Beniq nunc
concubinas crim̃. ẽ. quia iã transier̃
figurȩ. ꝓ quib uxoꝵ uł concubinarũ
uenia concedebat᷑: at nunc quia figurę
transiert̾. uenia nulla dat᷑. Ii ĩ
filius absalon patrẽ in sequens. primo
pat̾ eiꝰ declinans fugit ante faciẽ eiꝰ
securus de uictoria quia sciebat impiũ
perire. quẽ etiã fleuit magno luctu.
& deplorauit exitũ parricidȩ. Scribit᷑
enĩ fugisse dauid afacie bellantes ad¬

Expanded text:
ginem Christi gerebat, quomodo multas ginem Christi gerebat, quomodo multas uxores et concubinas habuisse scribitur, cum has res Christus et horrescat et damnet? Hoc enim pro figura fiebat. Multae enim uxores David multarum gentium et nationum imaginem indicabant, quae per fidem Christi consortio jungerentur: concubinae vero ejus significant haereticorum ecclesias, quae sub Christi nominis titulo manere se gloriantur: sed quia propter carnalia lucra sectantur Christum, non conjuges, sed concubinae vocantur. Denique nunc concubinas, crimen est, quia jam transierunt figurae, pro quibus uxorum vel concubinarum venia concedebatur. At nunc quia figurae transierunt, venia nulla datur. CAPUTfilius Absalon, patrem insequens, primo pater ejus declinans, fugit ante faciem ejus, securus de victoria, quia sciebat impium perire? Quem etiam flevit magno luctu, et deploravit exitum parricidae. Scribitur enim fugisse David a facie bellantis ad
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑbiȩ merito abscisus. ẽ. siue qđ ca¬
dendo. ueris uirib ꝑditis. trans figu¬
rat se in angelũ lucis. audens deo
dicere. lux mea di. ẽ. Ergo iste quidẽ
increpando. & ipse abluit peni¬
tendo. Uerũtam ille desiderabilis
om̃ib gentib quasi insolarium de¬
ambulans. quia insole posuit taber¬
naculũ suũ. ad amauit eccłiã super
tectũ se lauantẽ. id. ẽ. mundantẽ
se a sordib scłi. & domũ luteã spiri¬
tali conteplatione transcendentem
atq calcantẽ: & inchoata cũ illa
pͥmȩ conuentionis notitia postea
ab ea penitus separatũ diabolũ oc¬
cidit eũ. eãq sibi ꝑpetuo conubio
copulauit. Oderimus ergo peccatũ.
sed ꝓphetiã ñ extinguamꝰ. Amemus
illũ dauid quantũ amandus .ẽ. qui
nos a diabolo ꝑ miscđiã liberauit.
Amemus & istũ dauid qui in se tam
graue uulnus iniquitatis. penitentię
& humilitatis confessione sanauit.
S fortasse quis dicat. si dauid ima.¬

Expanded text:
superbiae merito abscisus est, siue quod casuperbiae merito abscisus est, siue quod cadendo ueris uiribrat se in angelum lucis, audens adhuc dicere: lux mea Dei est. Ergo iste quidem increpando, et ipse abluit poenitendo. 6. Verumtamen ille desiderabilis omnibus gentibus, quasi in solario deambulans, quia in sole posuit taberntibus adamauit ecclesiam super tectum se lauantem, id est mundantem se a sordibus saeculi et domum luteam spiritali contemplatione transcendentem atque calcantem, et inchoata cum illa primae conuentionis notitia postea ab ea penitus separatum diabolum occidit eamque sibi perpetuo conubio copulauit. oderimus ergo peccatum, sed prophetias non extinguamus. illum David, quantum amandus est qui nos a diabolo per misericordiam liberavit. Amemus et istum David, qui tam grave in se vulnus iniquitatis, poenitentiae et humilitatis confessione sanavit. Sed fortasse quis dicat: Si David ima
Abbreviated transcription (Latin):
congruie. Nam in cantico canticoꝵ
sponsa quȩ illi ȩccłia. ẽ. uocat᷑ pu¬
ceus. aquȩ uiuȩ. & huic puteo sep¬
tenarii numeri nom̃ in sp̃s sc̃i signi¬
ficatione coniungit᷑. ꝓpt̃ rationem
pentecostes. quo die de cęlo missus
quo unitas cõmendat᷑. In hac ratio¬
sufferentes inuicẽ addilectionem.
studentes seruare unitatẽ sp̃s in
uinculo pacis. Dono itaq spiritali
hoc. ẽ. septenario facta. ẽ. ęccłia pu¬
teus satietatis. quia factus. ẽ. in ea
fons aquȩ salientis in uitã ęternã
quã qui habuerit: non sitiet inȩt̾nũ
Iam uͦ qui fuerit maritus eiꝰ. quid
aliud. quã diabolũ. nominis eiꝰ int̾¬
p̾tatio significat : Huiꝰ erant pes¬
simo coniugio. deligati om̃s quos gr̃a
di liberat: ut ęccłia sine macula &
ruga saluatori ꝓpͥo copulet᷑. Uri nãq
intp̃tat᷑. lux mea di. Eetheus aut̃
ab scisus. siue qđ inueritate n̾stecit:
sed aluce sua suꝑna quã de do habeat.

Expanded text:
congruit. Nam in Cantico canticorum congruit. Nam in Cantico canticorum sponsa, quae illi Ecclesia est, vocatur puteus aquae vivae . Et huic puteo septenarii numeri nomen in Spiritus sancti significatione conjungitur, propter rationem Pentecostes, quo die de coelo missus num additur, quo unitas commendatur. In hac ratioSufferentes invicem in dilectione, studentes servare unitatem spiritus in vinculo pacis . Dono itaque sphoc est septenario, facta est ecclesia puteus satietatis, quia factus est in ea fons aquae salientis in uitam aeternam, quem qui habuerit, non sitiet in aeternum. iam uero qui fuerit maritus eius, quid aliud quam diabolum nominis huius interpretatione significat? huius erant pessimo coniugio deligati omnes, quos gratia dei liberat, ut ecclesia sine macula et ruga saluatori proprio copuletur. Uria namque interpretatur "lux mea dei." Chetteus autem "abscisus," siue quod in ueritate non stetit, sed a luce sua superna, quam de deo habebat,
Abbreviated transcription (Latin):
i mortẽ itaq saul. ungitur
dauid & regnat. transfertq
archã testam̃ti in ciuitatẽ suã. Qui
ficabis michi templũ. quia uir san¬
guinũ. es. Auid. ẽ. igit᷑ qđ erga ex¬
teriora bella laboranti dauid int̾¬
dicit᷑. ne domius di ab eo edificet᷑ :
Templũ quippe dñi nos sumus. qui
ad uerã uitã in eius habitatione
construimur. paulo attestante qui
carnalib incubat: ne cesse. ẽ. ut insti¬
cuere spualit̾ ȩccłiam ñ p̃sumat.
quia nequaquã pure maculã inmem¬
bro considerat oculus: quẽ puluis
grauat. & suꝑiectas sordes cergere
non ualet manus quȩ lutum tenet.
possum breuitate ꝑstringã. Nomina
quippe ipsa int̾pretata satis ostendt̃
quid etiã hoc factũ p̾figurauerit.
Dauid ut diximus int̾p̃tat᷑ manu for¬
tis. siue de siderabilis. Bersabee.
int̾pretatur puteus septimus. siue
puteus satietatis. Quãlib& aut̃ harũ
nominis eiꝰ int̾pretationẽ in id quod
dicere intendimus assumamus: satis

Expanded text:
 mortem itaque Saul ungitur David, et regnat, transfertque arcam Testamenti in civitatem suam; qui ficabis mihi domum, quia vir sanguinum es. 2. Quid est igitur, quod erga exteriora bella laboranti David interdicitur ne domus Dei ab eo aedificaretur? Templum quippe Dei nos sumus, qui ad veram vitam in ejus inhabitatione construimur, Paulo attestante, qui carnalibus incubat, necesse est, ut instruere spiritualiter Ecclesiam non praesumat, quia nequaquam pure maculam in membro considerat oculus quem pulvis gravat, et superjectas sordes tergere non valet manus quae lutum tenet. possumus brevitate, perstringamus. Nomina quippe interpretata 532 satis ostendunt quid etiam hoc factum praefiguraverit. David, ut diximus, interpretatur manu fortis, sive desiderabilis. Bethsabee interpretatur puteus satietatis, sive puteus septimus. 2. Quamlibet autem harum nominis ejus interpretationem in id quod dicere intendimus assumamus, satis
Abbreviated transcription (Latin):
& matrẽ. hoc.ẽ. om̃em memoriam
mundi. eiꝰq carnales illecebras.
demnde uerbi di nouacula & doc¬
trina om̃e peccatũ infidelitatis
eiꝰ quod mortuũ & mnane. ẽ. abradit᷑.
Hoc enĩ st̃ capilli capitis & ungulȩ
mulieris. atq ita demũ salutaris
lauachri unda purificata. con¬
iungit᷑ scĩs dĩ. scilicet eũ iã nichil¬

Expanded text:
et matrem, id est, omnem memoriam et matrem, id est, omnem memoriam mundi, ejusque carnales illecebras; demum verbi Dei novacula et doctrinae omne peccatum infidelitatis ejus, quod mortuum et inane est, abradatur. Hoc enim sunt capilli capitis et ungulae mulieris: atque ita demum salutaris lavacri unda purificata jungitur sanctis Dei, scilicet cum jam nih
Abbreviated transcription (Latin):
impia gentiliũ uł blasphema
iudeoꝵ multitudo sub iect̾a est:
donec intellectuali egypto cõ¬
morat᷑. Si aut̃ ab renuntians
quis & egressus inde ꝑd̾i gram
ad heremũ ꝑuenerit spiritalem.
de impugnatione triũ gentiũ
liberatus contra septẽ tantũ
quȩ ꝑmoy sen dinumerantur
inimicos tuos. & uideris muli¬
erem decora spetiȩ. & concupieris
eam: rades omẽm pilũ capitis eiꝰ:
& ungulas eiꝰ. & indues eã uesti¬
ñtis lugubrib. Et sedebit in
domo lugens patrẽ suu & ma¬
quid rationis. ẽ. decaluari muli¬
erem & ungulas eiusdẽ abscidi:
Herbi causa ponamus qđ ita in¬
uenerit eã is qui dicit᷑ inuenifse.
ut neq capillos. neq ungulas
habeat: quid habuit qđ scđm
legem demere uideret᷑. Nos uͦ
quib militia spiritalis. est. et
arma ñ carnalia. sed potentia
ło si decorã mulierẽ id. est animã
gentili conuersarione inuene
cultu. induit᷑ lugubrib peniten
tię indum̃tis. deploratq patrem

Expanded text:
impia gentium, vel blasphema impia gentium, vel blasphema Judaeorum multitudo subjecta est, donec in intellectuali Aegypto commorantur. Si autem abrenuntians quis, et egressus exinde per gratiam Dei ad eremum pervenerit spiritualem, de impugnatione trium gentium liberatus, contra septem tantum, quae per Moysem dinumerantur,inimicos tuos, et videris mulierem decora specie, et concupieris eam, rades omnes pilos capitis ejus, et ungulas ejus, et indues eam vestimentis lugubribus, et sedebit in domo, lugens patrem suum, et marationis est decalvare mulierem, et ungulas ejuVerbi causa, ponamus quod ita invenerit eam is qui dicitur invenisse, ut neque capillos, neque ungulas habeat, quid habuit quod secundum legem demere jubetur? Nobis vero quibus militia spiritalis est, et arma non carnalia sed potentia Deo, si decoram mulierem, id est, animam, gentili conversatione invenercultu, induatur lugubribus vestibus poenitentiae, deploretque patrem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpͥã stationẽ. Sed si cũ Israhelis
popło id. ẽ. uirtutib contra se di
micantib fuerint uitia suꝑata.
locũ quẽ sibi in corde nr̃o concu¬
piscentie uel fornicationis sp̃e
retentabat: de inceps castitas
obtinebit. quẽ furor ceꝑat. pati¬
entia uendicabit. queꝰ tristitia
morte oꝑante occupauerat : sa¬
lutaris & plena gaudio leticia
possidebit. Quẽ accidia uastabat:
incipit excolere fortitudo. quẽ suꝑ¬
bia conculcabat: incipit excolere
humilitas. & ita singulis uitus
expulsis: eoꝵ loca id. ẽ. affect̾us
contrarios possidebunt filii isrł.
id. ẽ. anime uidentes dđm.
llud uͦ quod cũ abraham de fu¬
turis dñs loqueretur ñ septem
gentes legitur dinumesse. sed
decẽ quarũ t̾ra semini eiꝰ danda
ꝓmittit᷑. Qui numerus adiecta
ĩdolatria gentiũ. blasphemia
iudeoꝵ. errore hereticors euiden¬
tissime a dimplet᷑. Quib ante
notitiã di & grãm baptisii uł

Expanded text:
propriam stationem: sed cum Israeli propriam stationem: sed cum Israeli populo, idmicantibus fuerint vitia superata, locum quem sibi in corde nostro concupiscentiae vel fornicationis spiritus retentabat, deinceps castitas obtinebit; quem furor ceperat patientia vindicabit; quem tristitia morte operante occupaverat, salutaris et plena gaudio laetitia possidebit; quem acedia vastabat, incipit excolere fortitudo; quem superbia conculcabat, incipit excolere humilitas, et ita singulis vitiis expulsis eorum loca, id est, affectus contrarios possidebunt filii Israel, id est, animae videntes Deum. Illud vero quod cum Abraham de futuris Dominus loqueretur, non septem gentes legitur dinumerasse, sed decem, quarum terra semini ejus danda promittitur. Qui numerus, adjecta idololatria gentium, blasphemia Judaeorum, errore haereticorum, evidentissime adimpletur. 2. Quibus ante notitiam Dei et gratiam baptismi vel
Abbreviated transcription (Latin):
ac rapacitas. De ira. homicidia.
clamor. & indignatio.
De tristitia. rancor.pusillanimitas.
a maritudo. desꝑatio.
De accidia. otiositas. sõnolentia.
importunitas. in quietudo. ꝑua¬
gatio. in stabilitas m̃tis & corporis
uerbositas. & curiositas.
De cenodoxia. contentiones hereses.
iact̾antia. ac p̃sũptio. uanitatũ
De suꝑbia. conteptus. inuidia. mobe¬
dientia. blasphemia. murmuratio.
detractio. aliaq plurima similia.
Quȩ cũ sint multo maioris numeri.
quã uirtutes: deuict̾is tam̃ ilis
quescunt᷑. ac ꝑpetua parit̾ cũ his
internitione delent᷑. Quod autẽ
manifeste nature ipsius impug¬
natione sentimus. fortius enim̾
militat in membris nr̃is oblectatio
carnaliũ passionũ: quã studia uir¬
tutũ. Que non nisi sũma conten¬
tione cordis & corporis adqui¬
runt᷑. Qd uͦ istarũ ꝑniciosarũ gen¬
tiũ regiones salubrit̾ possidere
p̾cipimur: ita intelligit᷑. Habet
enĩ unũ qdq uitiũ in corde nr̃o

Expanded text:
atque rapacitas. De ira homicidia, atque rapacitas. De ira homicidia, clamor et indignatio. De tristitia rancor, pussillanimitas, amaritudo, desperatio. 4. De accidia otiositas, somnolentia, importunitas, inquietudo, pervagatio, instabilitas mentis et corporis, verbositas et curiositas. De cenodoxia contentiones, haereses, jactantia, ac praesumptio novitatum. De superbia contemptus, invidia, inobedientia, blasphemia, murmuratio, detractio, aliaque complura similia, quae cum sint multo majoris numeri quam uirtutes, deuictis tamen illis quiescunt ac perpetua pariter cum his internicione delentur. de manifeste naturae ipsius impugnatione sentimus. Fortius enim militat in membris nostris oblectatio carnalium passionum, quam studia virtutum, quae non nisi summa contritione cordis et corporis acquiruntur. Quod vero istarum perniciosarum gentium regiones salubriter possidere praecipimur, ita intelligitur. Habet enim unumquodque vitium in corde nostro
Abbreviated transcription (Latin):
coram ce. etheu̾. & gergeseũ. & amor¬
⁊ iebuseũ. septẽ gentes multo maioris
numeri quam tu. es. & robustiores.
tradideritq eos dñs cibi: ꝑcuties
eos usq ad int̾nitionẽ. Septẽ
iste gentes septẽ sunt princi¬
palia uitia. quȩ ꝑ grãm di unꝰ¬
quisq spiritalis miles exuꝑans
exterminare penitus aminonet᷑
Q ł uͦ maioris numeri esse dicunt᷑
hȩc ratio. ẽ. quia plura sunt uitia
quã uirtutes. Et ido in catalogo
quidẽ dinumerant᷑ septẽ nationes
In expugnatione uͦ earum sine
numeri ascriptione ponunt᷑. Ita
enĩ dr. & deleuerit gentes multas
corã te. Numerosior est enĩ quam
isrł carnaliũ passionũ popłs. qui
de septenario fomite uitiors ac ra¬
dice ꝓcedit. De castrimargia nãq
nascunt᷑ comessationes. ebrietates
De fornicatione. curpiloqua
scurilitates. ludiera. atq stulti¬
loquia. De philargia. men¬
datiã. fraudatio. furta. ꝑ iuria.
turpis lucri appetitus. falsa ce¬
stimonia. uiolentie. inhumanitas.

Expanded text:
Gergezaeum, et Amoret Jebusaeum, septem gentes multo majoris numeri quam tu es, et robustiores te, tradideritque eos Dominus tibi, percuties eos usque ad internecionem. 2. Septem istae gentes septem sunt principalia vitia quae per gratiam Dei unusquisque spiritualis miles exsuperans exterminare penitus admonetur. Quod vero majoris numeri esse dicuntur, haec ratio est, quia plura sunt vitia quam virtutes. Sed ideo in catalogo quidem dinumerantur septem nationes, in expugnatione vero earum sine numeri ascriptione ponuntur; ita enim dicitur: Et deleverit gentes multas coram te. 3. Numerosior est enim quam Israel carnalium passionum populus, qui de hoc septenario fomite vitiorum ac radice procedit. De gastrimargia namque nascuntur comessationes, ebrietates. De fornicatione turpiloquia, scurrilitas, ludicra, atque stultiloquia. De philargyria mendacium, fraudatio, furta, perjuria, turpis lucri appetitus, falsa testimonia, violentiae, inhumanitas
Abbreviated transcription (Latin):
fidutiã erga societatis bonũ sumat.
Post aquã quippe occumbente sole
ad castra reuertit᷑: quia post lam̃ta
penitentię frigescente flãma cogi¬
cationis illicite ad fideliũ merita
p̃sum̃da reparet᷑. ut iã se a ceteris
longe esse ñ estimet: qui mundũ
semꝑ obitũ intimi ardoris gaudet.
quisita naturȩ mittat paxillũ in bal¬
cheo: & fossa humo abscondat quȩ
egesta fuerint. Naturȩ enĩ corrup¬
quȩdã cogitationũ suꝑflua quasi
m̃tis grauamina erumpunt. S por-¬
tare sub baltheo paxillũ debemus.
ut uidelicet ad rep̃hendendos
nosmet ipsos semꝑ accincti. acutũ
circa nos stimulum cõpunctionis
habeamus. qui inceffanter t̾rã
m̃tis nr̃e penitentię dolore confo
erumpit abscondat.

Expanded text:
fiduciam erga societatem bonorum sumat. fiduciam erga societatem bonorum sumat. Post aquae quippe lavationem, occumbente sole, ad castra revertitur, qui post lamenta poenitentiae frigescente flamma cogitationis illicitae ad fidelium merita praesumenda reparatur, ut jam se a caeteris longe e se non aestimet, qui mundum se per obitum intimi ardoris gaudet. quisita naturae, mittat paxillum in balteo, et, fossa humo, abscondat quae egesta fuerint. Naturae enim corrupquaedam cogitationum superflua, quasi ventris gravamina erumpunt . Sed portare sub balteo paxillum debemus, ut videlicet ad reprehendendos nosmetipsos semper accincti, acutum circa nos stimulum compunctionis habeamus, qui incessanter terram mentis nostrae poenitentiae dolore confoderumpit abscondat
Abbreviated transcription (Latin):
curno sõnio polluit᷑. egrediet᷑ ex¬
tra castra. & non reuertet᷑ prius
quã aduesꝑam lauet᷑ aqua. &
post solis occasũ regredietur in
castra. Nocturnũ quippe. ẽ sõniũ
tẽptatio occulta ꝑquã tenebrosa
cogitatione turpe aliquid corde
concipitur: qđ tam̃ corporis oꝑe
ñ explet᷑. S sõnio nocturno pol¬
lutus egredi extra castra p̾cipit᷑
quia uidelicet dignũ est: ut qͥm
munda cogitatione polluit᷑: in¬
dignũ se cunctoꝵ fideliũ sotieta
tib arbitret᷑. Culpe suę meritũ
ante oculos ponat. & ex bonors
estimatione se despiciat. Pollutũ
ergo extra castra exire.ẽ. curpi
impugnatione laboranti sese ex
continentiũ cõparatione despicere.
Qui ad uesꝑũ aqua lauat᷑ cũ defec¬
tũ suũ conspiciens ad penitentię
lam̃ta conuertit᷑ ut fletib diluat
om̃e qđ animũ occulta in quinatio
accusat. S post occasũ solis ad
castra redeat. quia deferuescente
carnis ardore necesse. est ut iterũ

Expanded text:
ietur extra castra; et non revertetur prius quam ad vesperam lavetur aqua, et post solis occasum regredietur in castra . Nocturnum quippe est somnium tentatio occulta, per quam tenebrosa cogitatione turpe aliquid corde concipitur, quod tamen corporis opere non expletur. Sed somnio nocturno pollutus egredi extra castra praecipitur, quia videlicet dignum est ut qui immunda cogitatione polluitur, indignum se cunctorum fitibus arbitretur: culpae suae meritum ante oculos ponat, et ex bonorum se existimatione despiciat. Pollutum ergo extra castra exire est turpi impugnatione laboranti sese ex continentium comparatione despicere. Qui ad vesperum aqua lavatur, cum defectum suum conspiciens, ad poenitentiae lamenta convertitur, ut fletibus diluat omne quod animum occulta inquinatione accusat. 4. Sed post occasum solis ad castra redeat, quia, defervescente tentationis ardore, necesse est ut iterum
Abbreviated transcription (Latin):
Ad siluã quippe cũ amico imus.
ligna succidimꝰ. cũ delinquentiũ
uitia pia intentione resecamus.
S securis manũ fugit: cũ sese in¬
crepatio plusꝗͣ necesse. ẽ. in asꝑi¬
tatẽ ꝑtrahit. Ferrũq de manubrio
durior excedit. qui auditorẽ suũ
ꝓlata contumelia ab sp̃s dilect̾i¬
one int̾ficit. Correpti nãq mens
repente ad odiũ ꝓruꝑit. si hanc
ĩmoderata in crepatio plusꝗͣ. debuit
addicit. S is qui in caute ligna
ꝑcutit & ꝓximũ extinguit: ad
tres necesse. ẽ. urbes fugiat.
ut in una earũ defensus uiuat.
Quia si adpenitentię lam̃ta con¬
uersus in unitate sacram̃ti sub
spe. fide. & caritate ab sconditur
reus ꝑpetrati homicidii ñ tenet᷑.
Quẽ extinct̾i ꝓximus cũ inuenerit
ñ occidit: quia cũ districtꝰ iudex¬

Expanded text:
Ad silvam cum amico imus, ligna succidimus, cum delinquentium vitia pia intentione resecamus. Sed securis manum fugit, cum sese increpatio plus quam necesse est in asperitatem protrahit. Ferrumque deoccidit, quia auditorem suum prolata contumelia ab spiritu dilectionis interficit. Correcti namque mens repente ad odium proruit, si hanc immoderata increpatio, plus quam debuit, addicit. Sed is qui incaute lignum percutit, et proximum exstinguit, ad tres necesse est urbes fugiat, ut in una earum defensus vivat, quia si ad poenitentiae lamenta conversus in unitate sacramenti, sub fide, spe et charitate absconditur, reus perpetrati homicidii non tenetur, eumque exstincti proximus, et cum invenerit, non occidit, quia cum district
Abbreviated transcription (Latin):
uibet. lepie mundationẽ ex pectans.
Desutis cunicis io .ẽ. hominib secretis
mauifestatis. Caput deopto. ut acun
Ets denudatio eiꝰ udeatur. Ore clauso
ne ulteriꝰ impia doceat: uel loquat
Sed ad huc adiecit script᷑a. Lepram
esse iuasis. inparietib domus: in¬
uestuñto intrama. instamine. Aepra
in parietib donus: hereticors congre¬
gatio denotat᷑. quȩ ꝑ sacerdotem
purgari debet. Lepra in uasculis.
unicuiq homini ꝑ ꝓprii corporis
delicta. Lepra instamine uel in
uestim̃to. peccata quȩ extra corpus
cõmictuntur: uel quȩ in ipso corpore
ꝑpetrant᷑. Stanien enim anima
hominis intelligit᷑: & trama molis
id. est sacerdos maximus intꝰ
frs suos suꝑ cuiꝰ caput fusũ. ẽ. oleun¬

Expanded text:
jubentur, leprae mundationem exspectantes; jubentur, leprae mundationem exspectantes; dissutis tunicis, id est, omnibus secretis manifestatis. Capite deoperto, ut a cunctis ejus denudatio videatur. Ore clauso, ne ulterius impia doceat, vel loquatur. Sed adhuc adjecit Scriptura lepram esse ivestimento, in trama, in stamine. Lepra in parietibus domus haereticorum congregatio denotatur, quae per sacerdotem purgari debet; lepra in vasculis, unicuique homini proprii corporis delicta; lepra in stamine, vel in vestimento, peccata quae extra corpus committuntur, vel quae in ipso corpore perpetrantur. Stamen enim anima hominis intelligitur, et trama mollissid est, sacerdos maximus inter fratres suos, super caput fusum est