comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
clusus. Potest enim ita recte intelligi. dilectꝰ
m̃s mͥ & ego illi: ut alterutrũ nobis uero
ac sincero amore copulemur. Potest & ita.
Dilectus m̃s michi talia diuine suę exortatio¬
nis. consolationis. reꝑmissionis uerba ꝓferat:¬
& ego illi faciẽ meȩ conuersationis limpidã.
ac uocẽ meȩ locutionis purã semꝑ offerã.
& gr̃am. S & ita multũ decenter potest ac¬
cipi. ut quia multam solent ium habere
ꝓ nomina dicat ȩccłia. id ÷ omnis electorũ
multitudo. Dilectus m̃s michi. ⁊ ñ ãpliꝰ quis.
Et rursũ. Dilectus m̃s michi. & ñ alteri cui¬
lib&: sub audis ꝑ petuã dilectionis suȩ gr̃am
p̃stte. fructũq rependat. E ego illi ñ alteri
cuiquã: ego illi ñ alia quȩ lib& hominum
turba. sub audis integra semꝑ humilitatis
atq obedientię deuotione conglutiner.
Cunctis autẽ his sensibus. conuenit apte qđ¬
M sequit᷑. Qui pascitur int̾ lilia. Id ÷ qͥ canclidis¬

Expanded text:
clusus. Potest enim ita recte intelligi, Dilectus clusus. Potest enim ita recte intelligi, Dilectus meus mihi, et ego illi, alterutrum nobis vero ac sincero amore copulemur. Potest et ita, Dilectus meus mihi talia divinae suae exhortationis, consolationis, repromissionis verba promiserat, et ego illi faciem meae conversationis limpidam ac vocem meae locutionis puram semper offeram et gratiam. Sed et ita, multum decenter potest accipi, ut quia multam solent vim habere pronomina, dicat Ecclesia, id est, omnis electorum multitudo, Dilectus meus mihi, et non alius aliquis; et rursum, Dilectus mlibet, subaudis, perpetuam dilectionis suae gratiam praestet fructumque rependat; Et ego illi non alteri cuiquam; ego illi non alia quaelibet hominum turba, sabaudis, integra semper humilitatis atque oboedientiae devotione conglutiner. Cunctis autem his sensibus convenit apte quod sequitur: Qui pascitur inter lilia, id est qui candidis
Abbreviated transcription (Latin):
ualde fraudulenta sunt animalia. quȩ IN
fossis uł specubus absconduntur. Cumq ap-¬
paruerint: numquã rectis itineribus s
tortuosis an fractibus currunt. Quȩ. quomͦ
congruant hereticorũ dolis ac fraudib. facile
qͥsq intelligit. Nec pretereundũ qd̃ non ait
capite uobis cum ȩccłiȩ filiis loquęretur.
uł uinea ur̃a floruit: s capite nob̾ in qͥt¬
uulpes pusillas. nã uinea nr̃a floruit: ut
hinc magis om̃s qͥ possent ad debellandam
siue corrigendã hereticoꝵ. uł malorũ catho¬
licorũ nequitiã. accender&: quo eos sibi iN
hoc agendo de seruire monstrar&. suãq ee.
uneã quã defenderent. ipse laborũ piorũ
remunerator ostender&. Unde merrto tali
eius affectiui. mox amica & sponsa ipsuis
columbini cordis simplicitate respondet.
. Dilectus m̃s michi. & ego illi. qui pascitur¬
inter lilia. Cuius responsi sensus quarito
latius patre. tanto breuius uidetur. ẽẽ. coti¬

Expanded text:
a nimirum valde fraudulenta sunt animalia, quae in a nimirum valde fraudulenta sunt animalia, quae in fossis vel specubus absconduntur, cumque apparuerint, nunquam rectis itineribus, sed tortuosis anfractibus currunt. Quae quomodo congruant haereticorum dolis ac fraudibus, facile quisque intelligit. Nec praetereundum, quod non ait, Capite vobis, cum Ecclesiae filiis loqueretur, vel, Vinea vestra floruit; sed, Capite nobis vulpes pusillas, nam vinea nostra floruit; ut hinc magis omnes, qui possent, ad debellandam, sive corrigendam haereticorum, vel malorum catholicorum nequitiam accenderet, quo eos sibi in hoc agendo deservire monstraret, suamque esse vineam, quam defenderet ipse, laborum piorum remunerator ostenderet. Unde merito tali ejus affectui, mox amica et sponsa ipsius columbini cordis simplicitate respondet: X. Dilectus meus mihi, et ego illi, etc. Cujus responsi sensus tanto latius patet, quanto brevius videtur esse con
Abbreviated transcription (Latin):
appellare sol&e. id÷ cũ p̃dicatorib sca humili¬
tate sublimib pio labori insistens capiat uul¬
pes pusillas. id ÷ mex incipientes fraudulento¬
rũ uersutias dep̃hendere ac debellare con¬
tendat: ne maiores effectȩ ꝑ tempus tanto
difficilius alesione unearum eiꝰ sp̃ualium
depellantur. quanto has diutius iã de pascere
consuerunt. & pulchrȩ qui prius numero
plurali uineas dixerat: rursus singulari
M numero posuit. Nam uinea nr̃a floruit.
Ita & enĩ multas uineas unũ appellat uineã:
sic̃ multas ꝑ orbem ȩccłias unã sibi ȩccłiam
uoluit. Uineas nãq florere dix̃. ut late ger¬
minantes electorũ plebes ostender&. Et bene
ubi capiendas uulpes ammonuit. ibi mox
uneam singłari appellatione signauit: ut
obid maxime in sequendos ac ꝓterendos.
docer& hereticos: ne fidẽ ȩccłiȩ quã una. ẽẽ.
oport&. eirũ infestatio scinder&. atq in partes

Expanded text:
appellare solet, id est, cum praedicatoribus sancta humiliappellare solet, id est, cum praedicatoribus sancta humilitate sublimibus pio labori insistens capiat vulpes pusillas, id est, mox incipientes fraudulentorum versutias deprehendere ac debellare contendat; ne majores effectae per tempus, tanto difficilius a laesione vinearum ejus spiritualium depellantur, quanto has diutius jam depascere consueverunt; et pulchre qui prius numero plurali vineas dixerat, rursus numero singulari posuit: Nam vinea nostra floruit; ita etenim multas vineas, unam appellat vineam, sicut multas per orbem ecclesias, unam sibi Ecclesiam voluitminantes electorum plebes ostenderet; et bene, ubi capiendas vulpes admonuit, ibi mox vineam singulari appellatione signavit, ut ob id maxime insequendos ac proterendos doceret haereticos, ne fidem Ecclesiae, quam unam esse oportet, eorum infestatio scinderet atque in partes
Abbreviated transcription (Latin):
facies tua decora. lilius nãq anue dño dul¬
cis ẽ. uox: cui dulcȩ ẽ. uł uerba dñi ꝓximis
annunciare. uł ipsi dũo laudes resonare.
quȩ dicere nouit cũ ꝓpħa. Iuã dulcia faucibꝰ
meis eloquia tua suꝑ mel & fauũ ori meo.
Illa facies dñi decora uidetur. quȩ se ad uiden¬
dũ ipsius faciẽ dignã exhibere satagit: quȩ
ei intimo ex corde dicere consueuit. Quesiui
uultũ tuũ. uultum tuũ dñe requiram.
ne auertas faciẽ tuã a me. Hȩc autẽ sufficit
nobis. nr̃ȩ cura munditię. si ñ etiã
quosq ab eorũ insidiis defendere. curamus.
Unde sub iungit᷑. Capite nobis uulpes par-¬
ñr̃a floruit. Uulpes quippe quȩ de moliunt᷑
uneas heretici sunt. & scismatici. qui pra¬
uo dente doctrinȩ. uineas xp̃i florentes. id:
rudes fideliũ mentes. quantũ lacerare sole-¬
ant utinã nesciremus. Precepit gͦ sponsȩ suȩ
xp̃c. ut cũ pedissequis suis quas filias ierłm

Expanded text:
facies tua decora. Illius namque animae domino dulfacies tua decora. Illius namque animae domino dulcis est vox cui dulce est vel verba domini proximis adnuntiare, vel ipsi domino laudes resonare, quae dicere novit cum propheta: Quam dulcia faucibus meis eloquia tua super mel et favum ori meo. Illa facies domino decora videtur quae se ad videndam ipsius faciem dignam exhibere satagit, quae ei intimo ex corde dicere consuevit: Quaesivi vultum tuum, vultum tuum domine requiram, ne avertas faciem tuam a me. Non autem snobis nostrae cura munditiae, si non etiamquosque ab eorum insidiis defendere curemus. Unde subjungitur: Capite nobis vulpes ptc. Vulpes quippe, quae demoliuntur vineas, haeretici sunt et schismatici, qui pravae dente doctrinae vineas Christi florentes, id est, rudes fidelium mentes, quantum lacerare soleant, utinam nesciremus? Praecepit ergo sponsae suae Christus, ut cum pedisequis suis, quas filia Jerusalem
Abbreviated transcription (Latin):
Tuã inquit. non alienã. id ÷ scãm & immacu¬
latam. Talem namq eã feci mundane
lauachro aquȩ in uerbo. talem scĩ sp̃s unctio¬
ne ꝑfeci. signans suꝑ te lum̃ uultus mei.
Son& uox tua in auribus meis. Non extranea.
id ÷ ea quã te habere in die desponsionis tuȩ
re pudorẽ. Itẽ. Ostende mͥ faciẽ tuã. sonet
uox tua in auribus meis. Michi non aliis
uocẽ dare memento. id ÷ meȩ gr̃ȩ dilectionis:
ñ alia qualib&. et bona oꝑa facere. & u̾ba
dicere sca curato. Qui etũ bona sua facta
siue dicta. humanis fauoribus impendit:
hic sue uel faciei pulchritudinẽ. uł dulce¬
dinem uocis externis pocius quã conditori
ostendit. S & uixta litteram feminȩ quȩ
ad deceptionẽ stultorũ ipsam corporis sui fa-¬
ciem ex ornare. sermonesq suos suꝑ oleum
mollire satagunt: p̃uaricatrices huiꝰ dñicȩ
ꝑceptionis existunt. Idoq eximia illa laude
indigne ꝑmanent. qua suã sponsã glorifi-¬
cans dñs ad iungit. Quia uox tua dulcis &¬

Expanded text:
Tuam inquit, non alienam, id est sanctam et immaculatam talem namque eam feci mundans lavacro aquae in verbo, talem spiritus sancti unctione perfeci signans super te lumen vultus mei. Sonet vox tua in auribus meis, non extranea, id est ea quam te, in die disponsionis tuae,re pudorem.Item ostende mihi faciem tuam, sonet vox tua in auribus meis. Mihi, non aliis,iis, vocem dare memento; id est meae gratia dilectionis non alia qualibet et bona opera facere et verba dicere sancta curato. Quicumque enim bona sua facta sive dicta humanis favoribus impendit, hic suae vel faciei pulchritudinem vel dulcedinem vocis externis potius quam conditori ostendit. Sed, et iuxta litteram, feminae quae ad deceptionem stultorum ipsam corporis sui faciem exornare sermonesque suos super oleum mollire satagunt, praevaricatrices huius dominicae praeceptionis existunt, ideoque eximia laude illa indignae permanent qua suam sponsam glorificans dominus adiungit: Quia vox tua dulcis
Abbreviated transcription (Latin):
testimoniis noui testam̃ti qͥbꝰ utor iam
aiu etiã de ueteri paria ut pollicitꝰ
sũ cõparauero. Nũ enĩ paulus tantum
dicit deo nos. e̾e̾. subiunctos ita ut in
medio qđ separaret nichil sit: Honne
et ꝓpħa commodissime hoc et breuis¬
sime significat cũ dicit. mͥ autẽ adhȩ¬
rere deo bonũ. ẽ: Nonne qđ ibi latis¬
sime de caritate dictũ.ẽ. hic uno
uerbo continet᷑ qđ ait inherere: Itẽ
qđ addidit bonũ ẽ. nonne ad illud re¬
spicit qđ ibi positũ est diligentibꝰ dm̃¬
om̃ia ꝓcedunt inbonu̾e Ita ut una senten¬

Expanded text:
testimoniis Novi Testamenti, quibus utor jam testimoniis Novi Testamenti, quibus utor jam diu, de Veteri etiam paria, ut pollicitus sum, comparavero. Num enim Paulus tantum dicit, Deo nos esse debere subjunctos, ita ut in medio quod separet nihil sit? Nonne et propheta commodissime hoc et brevissime significat, cum dicit: Mihi autem adhaerere Deo bonum est? Nonne quod ibi latissime de charitate dictum est, hic uno verbo continetur quod ait, inhaerere? item quod addidit, bonum est, nonne ad illud respicit, quod ibi positum est, Diligentibomnia procedunt in bonum ? ita ut una senten
Abbreviated transcription (Latin):
affectu quantũ intelligo dicit᷑. Itaq il¬
las quatuor uirtutes quarũ utinã ita in
m̃tibꝰ uis ut nomina in ore sunt om̃iũ:
sic etiã definire ñ dubitẽ. ut tẽꝑantia sit
amor integrũ se p̾bens ei qđd amatur. for¬
titudo amor facile tolerans om̃ia ꝓpter
qđ amat᷑. Iusticia. amor soli amato serui-¬
ens. et ꝓpterea recte dominans. Pru¬
dentia. amor ea qͥbꝰ adiuuat᷑ ab eis qͥbus
impedit᷑ sagacit᷑ se ligans. Sed hunc
amorem ñ cuiꝰ libet sed dei e̾e diximꝰ:
id est sũmi boni sũmȩ sapientiȩ sũmȩq
concordiȩ. Qua re definire etiã sicli¬
cet ut tẽꝑantiã dicamꝰ e̾ẽ. amorem. dõ
sese integrũ incorruptũq seruantẽ.
teris. quȩ homini subiecta sc̃. Prudenti¬
am. amore bene discernentẽ ea qͥbꝰ ad¬
uiuet᷑ indm̃ abhis quibꝰ impediri potest.
His de singulis uirtutibꝰ quinã uiuendi
modus ducat᷑ paucis explicabo: si prius

Expanded text:
affectu, quantum intelligo, dicitur. Itaque ilaffectu, quantum intelligo, dicitur. Itaque illas quatuor virtutes, quarum utinam ita sit in mentibus vis, ut nomina in ore sunt omnium, sic etiam definire non dubitem, ut temperantia sit amor integrum se praebens ei quod amatur; fortitudo, amor facile tolerans omnia propter quod amatur; justitia, amor soli amato serviens, et propterea recte dominans; prudentia, amor ea quibus adjuvatur ab eis quibus impeditur, sagaciter seligens. Sed hunc amorem non cujuslibet, sed Dei esse diximus, id est summi boni, summae sapientiae, summaeque concordiae. Quare definire etiam sic licet, ut temperantiam dicamus esse amorem Deo sese integrum incorruptumque servantem;teris quae homini subjecta sunt; prudentiam, amorem bene discernentem ea quibus adjuvetur in Deum, ab iis quibus impediri potest. His de singulis virtutibus quinam vivendi modus ducatur, paucis explicabo, si prius
Abbreviated transcription (Latin):
idipsũ eẽ. Est enĩ uere sũmeq ad̃. ex
quo om̃ia. ꝑ quẽ om̃ia: in qͦ omnia.
Hȩc uerba pauli sunt. Qͥa deinde subie¬
cit: Ipsi gła. Sinceris sime om̃ino.
neq eñi ait ipsis: nã unꝰ est ds̾. Qdẽ.
autẽ ipsi gła. nͥ ipsi optima et sũma
& late patens fama: Quanto enĩ me¬
lius atq diffusius diffamat᷑. tanto di¬
ligit᷑ et amat᷑ ardentiꝰ. Qđ cũ fit: ni¬
chil aliud abhumano genere. quã
certo & constanti gradu in optimã
uitã et beatissimã ꝑgitur. Non arbi¬
tror cũ de moribꝰ et uita sit quęstio
amplius. e̾e. reqͥrendũ: qđ sit hominis
sũmũ bonũ. qͦ referenda sint om̃ia.
Id enĩ. e̾e̾. patuit & ratione quantũ
ualuimꝰ. et ea q̃ nr̃ȩ rationi ante¬
cellit auctoritate diuina. nichil
aliud quã ipsũ dm̃. Nã qͥd erit aliud opti¬
mũ hominis. nͥ cui est hȩrere beatissimũ.
d autẽ solus ds̃. cui hȩrere certe ñ uale¬
nino. e̾e. uirtute̾ affirmauerim: nisi

Expanded text:
idipsum esse. Est enim vere summeque Deus, ex quo omnia, per quem omnia, in quo omnia: haec verba Pauli sunt. Quid deinde subjicit? Ipsi gloria . Sincerissime omnino. Neque enim ait, ipsis: nam unus est Deus. Quid est autem, ipsi gloria, nisi ipsi optima et summa et late patens fama? Quanto enim melius atque diffusius diffamatur, tanto diligitur et amatur ardentius. Quod cum fit, nihil aliud ab humano genere quam certo et constanti gradu in optimam vitam et beatissimam pergitur. Non arbitror cum de moribus et vita fit quaestio, amplius esse requirendum, quod sit hominis summum bonum, quo referenda sunt omnia. Id enim esse patuit, et ratione quantum valuimus, et ea quae nostrae rationi antecellit auctoritate divina, nihil aliud quam ipsum Deum. Nam quid erit aliud optimum hominis, nisi cui inhaerere est beatissimum? Id autem est solus Deus, cui haerere certe non valenino esse virtutem affirmaverim, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
dogmatizant. Itẽ. Poma noua et
uetera iusti sunt. destamenti noui
& ueteris. quorũ nullus potuit
quam uis eximia sanctitate insig¬
nis regni abdita cȩlestis ante incar-¬
nationẽ. passionẽ. resurrectionem.
ascensionem dñi saluatoris intra-¬
ret. dixit. eccłia temporis illius quȩ
nune discretionis gr̃a sinagoga uo¬
catur. Om̃ia poma noua ⁊ uetera
dilecte mi seruaui tibi. Ac si aꝑte
dicat. Scio certissime: quia nemo
nisi ꝑ gr̃am tuã potest saluari.
Nemo mortaliũ potest ꝑfecte iã beatꝰ
fieri: priusquã tu mortalis effectꝰ
iter uerȩ beatitudinis ad cȩlestia
pandas. Quoscumq enĩ iustos uidi.
cunctos tuo sacro sc̃o ad uentiui fide
certa seruaui ꝑ quẽ eos ad ꝑfectam
felicitatẽ ꝑuenturos eẽ. didici. Ciui
similem noui quoq testamenti
ȩccłia deꝓmit sententiã. uoce primi¬
sui pastoris: ita eos qualiter sapie¬
bant condestans. Quid temptatis
dñm imponere iugũ suꝑ ceruices

Expanded text:
dogmatizant. Item poma nova et dogmatizant. Item poma nova et vetera, justi sunt Testamenti Novi et Veteris, quorum nullus potuit, quamvis eximia sanctitate insignis, regni edita adyta coelestis ante incarnatam passionem, resurrectionem, ascensionem Domini Salvatoris intrare. Dixit Ecclesia temporis illius, quae nunc discretionis gratia Synagoga vocatur, Omnia poma nova et vetera, dilecte mi, servavi tibi. Ac si aperte dicat: Scio certissime quia nemo nisi per gratiam tuam potest salvari, nemo mortalium potest perfecte jam beatus fieri, priusquam tu, mortalis effectus, iter verae beatitudinis ad coelestia pandas. Quoscunque enim justos vidi, cunctos tuo sacrosancto adventui fide certa servavi, per quem eos ad perfectam felicitatem perventuros esse didici. Cui simile Novi quoque Testamenti Ecclesia depromit sententiam voce sui primi pastoris, ita eos qui aliter sapiebant, contestans, Quid tentatis Deum, imponere
Abbreviated transcription (Latin):
insuꝑ etiam fastidientibus ipsi p̃li-¬
atido. id ÷ prius oꝑando dulcia
reddant. Profert quasi uineas ca-¬
teruas electorũ ĩnumeras. ꝓfert ut
mala putuca martẏrũ agmina
confessionis in uictȩ fulgore p̃tiosa.
ꝓfert spiritalia charismata quib
p̃cordia pigrorũ ad contuetida atq
umitanda bonorũ exempla succendat.
Omnia poma noua ⁊ uetera dilecte
mi seruaui tibi. Poma noua &
uetera. p̃cepta siue ꝓmissa sunt
om̃ia dilecto suo seruauit ȩccłia
quia ipsũ ẽẽ solum nouit qui
utriuisq & p̃cepta daret &
seruantibus p̃mia digna red der&.
solũ ẽẽ. nouit eũ: qui & minora
ꝑ angłos antiquis sius fam ulis &
maiora ꝑ se ipsũ nob̾ uł mandata
eder& uł pollicetur p̃mia. In qua
sententia. fortiter retundit ȩccłia
sectas fotinianorũ qͥ dñm saluato¬
rem ante mariã suisse negatit.
Refellit ⁊ insaniã manicheorũ. qui
alium legis aliũ eẽ. dm̃ euuangłii

Expanded text:
insuper eam fastidientibus ipsi praelibinsuper eam fastidientibus ipsi praelibando, id est, prius operando, dulcia reddant. Profert quasi vineas, catervas electorum innumeras; profert et mala punica, martyrum agmina confessionis invictae fulgore pretiosa; profert spiritualia charismata, quibus praecordia pigrorum ad contuenda atque imitanda bonorum exempla succendaOmnia poma nova et vetera, dilecte mi, servavi tibi. Poma nova et vetera, praecepta sive promissa sunt omnia dilecto suo servavit Ecclesia, quia ipsum solum esse novit qui utrisque et praecepta daret, et servantibus praemia digna redderet; solum esse novit eum qui et minora per angelos antiquis suis famulis, et majora per seipsum nobis, vel mandata ederet, vel polliceretur praemia. In qua sententia fortiter retundit Ecclesia sectas Photinianorum, qui Dominum Salvatorem ante Mariam fuisse negant; refellit et insaniam Manichaeorum, qui alium legis, alium esse Deum Evangelii
Abbreviated transcription (Latin):
illorũ felicitatis mereatur coheres
haberi. Quicũq gͦ talis ÷ : quasi
ꝑfructum mandragorȩ ad spem sa¬
lutis ⁊ uitę ꝑductus ẽ. Iuicuq
doctoꝵ. tantam sp̃c gr̃am. tantũ
habent studiũ pietatis. ut quisq
eos uiderit uł audierit. mox
mente mutatus ipsorũ sequi ui-¬
tam incipiat: merito mandra-¬
gore formã tenet: qi uitȩ alimen-¬
tum innausientium cordibus
figit. Et pulere sponsa delicuis
opima iuuificis. ñ solũ iunearũ
malorũq fructus sponso intuendos
s̃ etiã mandragorarũ odores sucosq
salubres ꝓmutit. Non tantũ ea quȩ
manducari possint & bibi. Uerũ
& illa se habere głatur quȩ fastidien¬
tibus cibum siue potum gratum
facere queant & suauem qr ꝓfert
ȩccłia ante conspectum sui auctoris
dona uerbi cęlestis: cibaria iudeli¬
cet ⁊ pocula uitȩ. Pfert ministroᷤᷤ
idoneos qui hȩc & esurientib sici¬
entibusq p̃dicando ad portent et

Expanded text:
illorum felicitatis mereatur cohaeres illorum felicitatis mereatur cohaeres haberi. Quicunque ergo talis est, quasi per fructum mandragorae ad spem salutis et vitae perductus est. Quicunque doctorum tantam Spiritus gratiam, tantum habent studium pietatis, ut quisque eos viderit vel audierit, mox mente mutatus, ipsorum sequi vitam incipiat, merito mandragorae formam tenent, quia vitae alimentum in nauseantium cordibus figunt. Et pulchre sponsa deliciis opima vivificis, non solum vinearum, malorumque fructus sponso intuendos, sed etiam madragorarum odores, succosque salubres promittit: non tantum ea quae manducari possunt et bibi, verum et illa se habere gloriatur, quae fastidientibus cibum sive potum, gratum facere queant, et suavem, quia profert et Ecclesia ante conspectum sui auctoris dona verbi coelestis, cibaria videlicet et pocula vitae, profert ministros idoneos, qui haec et esurientibus sitientibusque praedicando apportent; et
Abbreviated transcription (Latin):
doctrine salutaris ẽ. quȩ animam
diu languiclam adeo uelut sopora¬
tam huic mundo uł potus mortuã
reddat : ut facillue cuncta quibꝰ
prius in herebat oblectamenta sibi
paciatur. unmo etiã gaudeat au¬
ferri. Itẽ. Mandragora illis medere
ꝑhibetur. qui nausia laborant. ita
ut nec continere ualeant. nec acci-¬
ꝑe cibos delectentur. Cibus autẽ ani¬
mȩ. sermo ÷ ueritatis. quẽ qui uel
audiendo reciꝑe uł auditu recep¬
tum in uentre memoriȩ retinere
nequeunt: pessimo ac ꝑiculoso lan¬
gore tenentur. Quia nimirũ neces¬
se ẽ. ut eorũ uita desꝑetur : qui
panẽ uitȩ acceptũ conseruare
aut saltim ꝑcipere fastidiunt.
Cui uidelicoꝵ langori crebra scõrũ
exempla ⁊ p̃sens forma uircutũ
solet prebere medelam. dum
fastidiosus quisq ac negligens uisis
siue auclitis bonorũ oꝑibus reme¬
morata suꝑriȩ̨ gła retributionis.
& ipse bonorũ actus laboresq querit
imitari temporales quo ꝑpetuę

Expanded text:
doctrinae salutaris est, quae animam doctrinae salutaris est, quae animam diu languidam a Deo, vel soporatam huic mundo, vel potius mortuam reddat, ut facillime cuncta quibus prius inhaerebat oblectamenta sibi patiatur, imo etiam gaudeat auferri. Item mandragorae illius mederi rhibetur, qui nausea laborant, ita ut nec continere valeant, nec accipere cibos delectentur. Cibus autem animae, sermo est veritatis, quem qui vel audiendo recipere, vel auditu acceptum in ventre memoriae retinere nequeunt, pessimo prorsus ac periculoso languore tenentur, quia nimirum necesse est ut eorum vita desperetur, qui panem vitae, aut acceptum conservare, aut saltem percipere fastidiunt: cui videlicet languori crebra sanctorum exempla, et praesens forma virtutum solet praebere medelam, dum fastidiosus quisque ac negligens visis sive auditis bonorum operibus, rememorata supernae gloria retributionis, et ipse bonorum actus laboresque quaerit imitari temporales, quo perpetuae
Abbreviated transcription (Latin):
hiuus cortex uitio missa adbibendũ
datur. ut soporati dolorẽ ñ sentiant.
Cuius naturȩ ratio quid inspiritalib
medicamentis agendũ significoꝵ faci-¬
le patet. Languescit namq grauit̃
anima. quȩ magnis ẽ. uitiorũ sub-¬
acta ponderibus. ⁊ hec uelut curanda
medicis offertur. cũ eam doctores scĩ
carnalibus resistere uoluptatibus
hortantur. S quia non potest sine
graui dolore relinqui quod cũ gran¬
di solebat amore teneri: secari se¬
udetur ab eo qui ab inueterata eã
illecebrarũ consuetudine retrahit.
S ne huiusmodi sectio. languenti
animȩ intoleranda forte iudeatur:
datida ÷ potio salutaris. post quã
utiliter sopita dolorẽ secura noni
sentiet. Neuocanda ẽ ad mentem
pęna ȩterna. flamia gehennalis.
quȩ negligentes suȩ salutis animas
ꝑpetuo torquebit. Reducenda ad
memoriã gła patriȩ cȩlestis: ubi
susceptet iustorũ animȩ regnabutĩ
sine fine cũ xp̃o. H ȩc ⁊ enĩ potio

Expanded text:
hujus cortex vino immissus ad bibendum hujus cortex vino immissus ad bibendum datur, ut soporati dolorem non sentiant. Cujus naturae ratio quid in spiritualibus medicamentis agendum significet, facile patet: languescit namque graviter anima quae magnis est vitiorum subacta ponderibus; et haec velut curanda medicis offertur, cum eam doctores sancti carnalibus resistere voluptatibus hortantur. Sed quia non potest sine gravi dolore relinqui, quod cum grandi solebat amore teneri, secari videtur ab eo qui ab inveterata eam illecebrarum consuetudine retrahit. Sed ne hujusmodi sectio languenti animae intoleranda forte videatur, danda est potio salutaris, per quam utiliter sopita, dolorem secturae non sentiat. Revocanda est ad mentem poena aeterna flammae gehennalis, quae negligentes suae salutis animas perpetuo torquebit; reducenda ad memoriam gloria patriae coelestis, ubi susceptae justorum animae regnabunt sine fine cum Christo: haec enim potio
Abbreviated transcription (Latin):
enter aptatur. Est enĩ herba aroma¬
tica habens radicẽ formã humani cor¬
poris similantẽ. Mala uero suaue¬
olentia immagnitudinẽ malimatiani.
Unde & eũ latini malũ terrȩ uocant.
Hab& autẽ huiusmodi uirtutẽ ut ꝑ
eam sompnus frequent̃ accersiatur.
ubi uigiliarũ egri. ad flictantur
in cõmodo. Pessimis autẽ molestat᷑
uigiliis: qui huius mundi curis
ac desideriis exuere querit animũ.
s usu prauȩ consuetudinis moratꝰ
nec dũ obtinere quã querit reqͥem
ual&. At qui suȩ infirmitati sollici¬
to studiorũ spiritalium exercitio
medere satagit. fit ut excolentib
paulatim uitiorũ bellis. ad illã m̃tis
quietẽ ꝑueniat. de qua insuꝑiorib
huius carminis loquitur sponsa.¬
Ego clormio ⁊ cor meũ uigilat.
Hoc ÷ ego quiesco ã curis rerũ tempo¬
raliũ ⁊ cormeũ uigilat in contẽpla-¬
tione ꝑhentuum bonorũ. Item.
Si quorũ corpora ꝓpt̾ curã secanda sul:

Expanded text:
enter aptatur. Est enim herba aromaenter aptatur. Est enim herba aromatica, habens radicem formae humani corporis similantem; mala vero suaveolentia in magnitudine mali matiani. Unde et eum Latini, malum terrae vocant. Habet autem hujusmodi virtutem, ut per eam somnus frequenter accersatur, ubi vigiliarum aegri afflictantur incommodo. Pessimis autem molestatur vigiliis, qui hujus mundi curis ac desideriis exuere quaerit animum, sed usu pravae consuetudinis moratus, necdum obtinere, quam quaerit, requiem valet. At qui suae infirmitati sollicito studiorum spiritualium exercitio mederi satagit, fit ut, recedentibus paulatim vitiorum bellis, ad illam mentis quietem perveniat de qua in superioribus hujus carminis loquitur sponsa,Ego dormio, et cor meum vigilat; hoc est, Ego quiesco a curis rerum temporalium, et cor meum vigilat in contemplatione perennium bonorum. Item, si quorum corpora propter curam secanda sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃is. Portȩ xp̃i & eccłiȩ sunt idem
cloctores. qui & uberum uocabulo fue¬
runt exp̃ssi. qui ut sepe dictum est
ubera sunt qui lactant paruulos
eius. & infantes crebra agentes it¬
dustria. ut eciam ex ore laus dt io
ꝑfecta ꝓmatur. Porte sunt autẽ qr
quos erudiuint ꝓ ministerium uerbi
⁊ regenerationis in habitationẽ sc̃ȩ̃
ciuitatis introducunt. de quibus
psalmista. Diligit dñs portas syon:
suꝑ omnia tabernatula iacob. Unde
& in apocalypsi de eadẽ ciuitate ioh̃s
nit. & habebat murũ magnũ et
dragorȩ dederunt odorẽ: cum apłi
apłorumq successores spiritaliũ ex se
uirtutũ palmã longe lateq spar ser̃t.
Merito gͦ ibi uenire dñm p̃cat᷑ ȩccłia
ad auxiliũ cȩlesti ferendũ p̃dicationi.
ubi ipsos p̃dicatores p̃cipius nouit
fraglare uirtutibus. s & quisqͥs alias
mandragorȩ naturas. quot ue medi¬
camentis congruat diligent̃ ex qui¬
sierit: ꝓfecto inuenice quia signi¬
ficatidis fideliũ uirtutib conueni¬

Expanded text:
tris. Portae Christi et Ecclesiae sunt iidem doctores, qui et uberum vocabulo fuerunt expressi: qui, ut saepe dictum est, ubera sunt, quia lactant parvulos ejus et infantes, crebra agentes industria ut etiam ex eorum ore laus Domino perfecta promatur. Portae sunt autem, quia quos erudiunt, per ministerium verbi et regenerationis, in habitationem sanctae civitatis introducunt; de quibus Psalmista, Diligit Dominus portas Sion super omnia tabernacula Jacob . Unde et in Apocalypsi de eadem civitate Joannes ait, Et habebat murum magnum et dragorae dederunt odorem, cum apostoli eorumque successores spiritualium ex se virtutum famam longe lateque sparserunt. Merito ergo ibi venire Dominum deprecatur Ecclesia, ad auxilium coelesti ferendum praedicationi, ubi ipsos praedicatores praecipuis novit fragrare virtutibus. Sed et quisque alias mandragorae naturas, quotve medicamentis congruat, diligentius exquisierit, profecto inveniet, quia significandis fidelium virtutibus conveni
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ habet natura odorẽ suũ domesti¬
cũ. quẽ soboles cara speciali quadã uidet᷑
ꝓprietate redolere. Habet suos usus na¬
tura: et sensus domesticos. Uix infantu¬
lo dentes cȩpert̃ ꝓrũpere: et iã nouit
sua arma tẽptare. Nondũ catulo den¬
tes: & tanꝗͣ habeat. ore suo reqͥrit ulci¬
sci. Nondũ cornua ceruo: et tam̃ fronte
pͣludit: atq ex ea q̃ nondũ exꝑtꝰ sit tela
minitat᷑. Lũpus si prior hominẽ uide¬
rit. uocẽ eripit: et despicit eũ tanꝙͣ ui¬
ctor uocis ablatȩ. Idem si se p̾uisũ sense¬
rit ⁊ deponit ferocitatẽ: ñ potest curre¬
re. Leo gallũ et maxime albũ: ueret᷑.
Capra uulnerata dẏctannũ petit: et
Ae uulnere excludit sagittas. Horunt
et bestiȩ remedia sua. Leoꝰ eger symiã
querit ut deuoret: qͦ possit sanari.
Leopardus capreȩ agrestis sanguinem
bibit: et uim languoris euitat. Om̃is fera

Expanded text:
tamen habet natura odorem soumstamen habet natura odorem soumsuum, quem suboles cara speciali quadam uidetur proprietate redolere. habet suos usus natura et sensus domesticos. uix infantulo dentes coeperunt prorumpere, et iam nouit sua arma temptare. nondum catulo dentes, et tanquam habeat, ore suo se quaerit ulcisci. nondum ceruo cornua, et tamen fronte praeludit atque ex ea quae nondum expertus sit tela minitatur. lupus si prior hominem uiderit, uocem eripit et despicit eum tamquam uictor uocis ablatae: idem si se praeuisum senserit, deponit ferociam, non potest currere. leo gallum et maxime album ueretur. capra uulnerata dictamnum petit et de uulnere excludit sagittas. nouerunt et bestiae remedia sua. leo aeger simiam quaerit, ut deuoret quo possit sanari. discrimen capreae agrestis sanguinem bibit et uim languoris euitat. omnis fera
Abbreviated transcription (Latin):
rat a matre: et cũ eã reꝑire ñ possit. balã¬
tu frequenti absentẽ excitat. ut respon¬
sure uocẽ excitet. qͦ ad eiꝰ sonũ errabun¬
da replicet uestigia. Multis licet uerset᷑
inmilibꝰ ouiũ: recognoscit uocẽ parentis.
Festinat ad matrẽ: lactis qͦq mat̾ni notos
sibi fontes reqͥrit. Quãuis cibi desiderio
teneat᷑ et potꝰ: transcurrit tam̃ aliena
ubera. Grauida licet humore lactis ex¬
undent. solã inatre reqͥrit: solius sibi
materni uberis pauperes sucos signifi¬
cat abundare. Illa qͦq int᷑ multa agni¬
culorũ milia solũ filiũ nouit. Unus
plurimorũ balatus: eadẽ species. Illa
tam̃ fȩtũ suũ discernit a ceteris: et solũ
filiũ tacito pietatis testimonio recogno¬
scit. Pastor errat indiscretione ouiũ.
agniculus in agnitione matris nescit
errare. Pastor fallitur specie: sedouis
pietate ñ fallitur. Unus odor. om̃ibꝰ: sed

Expanded text:
rat a matre et, cum eam repperire non possit, balarat a matre et, cum eam repperire non possit, balatu frequenti absentem citat, ut responsurae uocem excitet, quo ad eius sonum errabunda replicet uestigia. multis licet uersetur in milibus ouium, recognoscit uocem parentis, festinat ad matrem, lactis quoque materni notos sibi fontes requirit. quamuis cibi desiderio teneatur et potus, transcurrit tamen aliena ubera grauida, licet umore lactis exundent, solam matrem requirit, solius sibi materni uberis pauperes sucos significat abundare. illa quoque inter multa agniculorum milia solum filium nouit. unus plurimorum balatus, eadem species: illa tamen fetum num discernit a ceteris et solum filium tacito pietatis testimonio recognoscit. pastor errat in discretione ouium, agniculus in agnitione matris nescit errare. pastor fallitur specie, sed ouis pietate non fallitur. unus odor omnibus, sed
Abbreviated transcription (Latin):
spectantis popłi accessit coronã: et ue¬
lut miserans apꝓpinqͥuit ad funus.
Tunc canis sequestrato paulispluctu
doloris armã doloris assũpsit. atq
app̃hensũ tenuit: et uelut epylogo
qͥdam miserabile carm̃ immurmu¬
rans. uniuersos conuertit infidem.
plurimis: nec dimisit. Deniq ꝑtur¬
batꝰ ille qđ tam manifestũ rei indi¬
cem. neq odii. neq inimiciciarũ.
neq inuidiȩ. aut in iuriȩ alicuius
poterat obiectione uacuare: crim̃
Quitius neqͥuit refellere. Itaq qđ
erat difficilius ultionẽ ꝓsequut᷑ ẽ.
qͥa defensionẽ prestare ñ poturo.
Quia nos dignũ nr̃o referimꝰ creato¬
ricuiꝰ cibo uescimͣ. et dissimulamꝰ
iniurias. et sepe inimicis dei. eas¬
quas a deo accepimꝰ epulas exibemꝰ : Qͥd agni¬
culis simpliciuis qͦs minusculȩ paruulorũ
cõparamꝰ infantiȩ: Sepe exhis inmagno
grege agniculus ꝑouilia tota uagatur. Er¬

Expanded text:
spectantis populi accessit coronam et uespectantis populi accessit coronam et uelut miserans adpropinquauit ad funus. tunc canis sequestrato paulisper questu doloris arma ultionis adsumpsit atque adprehensum tenuit et uelut epilogo quodam miserabile carmen inmurmurans uniuersos conuertit in lacrimplurimis nec dimisit. denique perturbatus ille, quod tam manifestum rei indicem neque odii neque inimicitiarum neque inuidiae aut iniuriae alicuius poterat obiectione uacuare, crimen diutius nequiuit refellere. itaque quod erat difficilius, ultionem persecutus est, quia defensionem praestare non potuit. quid nos dignum nostro referimus creatori, cuius cibo uescimur? et dissimulamus iniurias et saepe inimicis dei easquas a deo accipimus epulas exhibemus! Quid agniculis simplicius, quos minusculae paruulorum comparamus infantiae? saepe ex his in magno grege agniculus per ouilia tota uagatus er
Abbreviated transcription (Latin):
cũ unã earũ uerã ee necesse sit. auas
primo interficiunt tanquã mendacio
congruentes: et sic inea que relicta ẽ. uim
ueritatis inherere definiunt. Qs tam te¬
nax e̾ẽ. potest beneficii et memor gr̃e.
quando qͥdem ꝓdño etiã in latrones insi¬
lire nouerint. et extraneorũ accessus
cis illatȩ euidentia canes ad redarguen¬
dos reos indicia ꝓdiderunt: ut muto
eorũ testimonio plerunq sit creditũ.
Antiochiȩ ferunt in remotiore parte
urbis crepusculo necatũ uirũ: qͥ canẽ
sibi adiunctũ haberet. Miles qͥdã p̃dan¬
di studio minister necis extiterat. Ce¬
ctus idem tenebrose adhuc diei exor¬
dio in alias partes concesserat. Iacebat
inhumatũ cadauer. Erequens spectan¬
tiũ uulgus astabat. Canis questu lacri-¬
mabili dñi deflebat erumnã. Forte
is qͥ necem intulerat. ut se habet uer¬
sutia humani ingenii qͦuersandi in
ascisceret innocentiȩ: ad illã circũ¬

Expanded text:
cum unam earum ueram esse necesse sit, duas cum unam earum ueram esse necesse sit, duas primo interficiunt tamquam mendacio congruentes et sic in ea quae relicta est uim ueritatis haerere definiunt? quis tam tenax potest esse beneficii et memor gratiae? quandoquidem pro domino etiam in latrones insilire nouerunt et extraneorum accessus cis inlatae euidentia canes ad redarguendos reos indicia prodiderunt, ut muto eorum testimonio plerumque sit creditum. Antiochiae ferunt in remotiore parte urbis crepuscolo necatum uirum, qui canem sibi adiunctum haberet. miles quidam praedandi studio minister caedis extiterat. tectus idem tenebroso adhuc dies exordio in alias partes concesserat: iacebat inhumatum cadauer, frequens spectantium uulgus adstabat, canis questu lacrimabili domini deflebat aerumnam. forte is qui necem intulerat, ut se habet uersutia humani ingenii, quo uersandi in ascisceret innocentiae, ad illam circum
Abbreviated transcription (Latin):
logy smorũ coniunctiones contexerent:
hoc naturali canes eruditione cõp̃hen¬
dere facile poterĩt estimari. Nã ubi
uestigiũ leporis ceruiue reppererit.
atq ad diuerticulũ semitȩ uenerit
et qđdã uiarũ cõpetũ. qđ partes in
plurimas scinditur: obiciens singula¬
rũ semitarũ exordia tacitꝰ secũ ipse
ꝑtractat uelut syllogysticã uocẽ saga¬
citate colligendi odoris emittens. aut
in hanc partẽ inqt deflexit autin illã.
aut certe inhunc se anfractũ contu¬
lit. Sed nec inistã nec in illã ingressus
ẽ uiã. Suꝑ est gͥ ut inistã se partẽ sine
dubitatione contulerit. Qđ homines
uix plixa cõpositȩ artis meditatione
cõponunt. hoc canibꝰ exnatura sup¬
petit: ut ante mendaciũ dẽp̃hendant:
et postea falsitate refutata in ueniꝰ¬
ant ueritatẽ. Nonne toto die confe¬
runt phylosophi ꝓpositiones sibi in
puluere diuidentes: Qui radio sibi
describunt singulas om̃ia et extribꝰ

Expanded text:
logismorum conjunctiones contexerent, logismorum conjunctiones contexerent, hoc naturali canis eruditione comprehendere facile poterit aestimari. Nam ubi vestigium leporis cervive repererit, atque ad diverticulum semitae venerit, et quoddam viarum compitum quod partes in plurimas scinditur; obiens singularum semitarum exordia, tacitus secum ipse pertractat, velut syllogisticam vocem sagacitate colligendi odoris emittens. Aut in hanc partem, inquit, deflexit, aut in illam; aut certe in hunc se anfractum contulit: sed nec istam, nec illam ingressus est viam: superest igitur ut in istam se partem sinedubitatione contulerit.\' quod homines uix prolixa compositae artis meditatione componunt, hoc canibus ex natura subpetit, ut ante mendacium deprehendant et postea falsitate repudiata inueniant ueritatem. nonne totos dies conterunt philosophi propositiones sibi in puluere diuidentes, qui radio sibi describunt singulas et ex tribus,
Abbreviated transcription (Latin):
uit: ut qͥbꝰ minus rationis daret.
plus indulgeret affectꝰ. Quȩ fera
ꝓcatulis suis ñ ipsa potissimũ se offert
mortis Quȩ fera fȩtꝰ suos innumeris li¬
cet obsessa cuneis armatorũ. ñ suisuisce¬
ribꝰ tegat: Ingruat licet telorũ seges:
illa paruulos suos muro sui corporis se¬
ptos immunes prestat ꝑiculi. Qͥd dicet
homo qͥ mandatũ negligit: naturã ob¬
litterat: Filiꝰ patrẽ despicit: pat᷑ abdicat
filiũ. Et hoc putant ius e̾ẽ: ubi damnat᷑
fȩcunditas. Se potius pat᷑ damnat: qͥ fa¬
cit irritũ eͥe. qđ genuit. Et hoc putat᷑
auctoritatis. e̾ẽ: ubi sterilitatis natura
multat᷑. Exortẽ rationis canẽ ee̾ nemo
dubitauerit. Tam̃ si sensus eiꝰ uigorem
consideres: censes eũ sentiendi sagacitate
uim sibi rationis asciscere. Deniq qđ
pauci ingymnasiis constituti qͥ totam
in discendo uitȩ longinqͥtate̾ contriue¬
runt. uix potuert cognoscere ut syl¬

Expanded text:
Deus, ut quibus minus rationis daret, Deus, ut quibus minus rationis daret, plus indulgeret affectus. Quae fera catulis suis non ipsa potissimum se offerat morti? Quae fera fetus suos innumeris licet obsessa cuneis armatorum, non suis visceribus tegat? Ingruat licet telorum seges, illa tamen parvulos suos muro sui corporis septos immunes praestat periculi. Quid dicit homo qui mandatum negligit, naturam oblitterat! Filius patrem despicit, pater abdicat filium; et hoc putant jus esse, ubi damnatur fecunditas: se potius pater damnat, qui facit irritum esse quod genuit. Et hoc putatur auctoritatis esse, ubi sterilitatis natura muletatur. Exsortem rationis canem esse nemo dubitaverit; tamen si sensus ejus vigorem consideres, censes eum sentiendi sagacitate vim sibi rationis adsciscere. Denique quod pauci in gymnasiis constituti, qui totam in discendo vitae longaevitatem contriverint, vix potuerunt cognoscere, ut syl
Abbreviated transcription (Latin):
colligere fȩtũ desiderans. Rursus in ani
spetie retenta totis se ad cõp̃hendendũ
equitẽ uiribꝰ fundit: et iracundiȩ stimu¬
lo uelocit̾ fugienti imminet. Iterũ ille
sperȩ habitu sequentẽ retardat: nec
tam̃ sedulitatẽ matris memoria frau¬
dis excludit. Cassam uersat imaginem:
et quasi lactatura fȩtꝰ residet. Sic pieta¬
tis studio decepta: et uindictã amit¬
tit et sobolem. Quid nob̾ scriptura
affert quȩdicit. filii diligite parentes¬
ur̃os. patres nolite adiracundiã ꝓuo¬
care filios ur̃os: Natura hoc bestiis
infundit ut catulos ꝓprios ament:
fȩtꝰ suos diligant. Hesciunt ille odia
nouercalia: nec mutato concubitu
parentes a sobole de prauant᷑. Neq
nouerunt p̾ferre filios posterioris
copulȩ: suꝑioris autẽ negligere. No¬
runt pignora sua nesciunt carita¬
tis differentiã. odiorũ incentiua
offensionuue discernere. Simplex¬
calumnias. Sic enĩ om̃ia dñs tẽꝑa

Expanded text:
colligere fetum desiderans. rursus inani colligere fetum desiderans. rursus inani specie retenta totis se ad conprehendendum equitem uiribus fundit et iracundiae stimulo uelocior fugienti inminet. iterum ille sphaerae obiectu sequentem retardat nec tamen sedulitatem matris memoria fraudis excludit. cassam uersat imaginem et quasi lactatura fetus residet. sic pietatis suae studio decepta et uindictam amittit et subolem. quod nobis scriptura adfert, quae dicit: filii, diligite patres uestros; parentes, nolite ad iracundiam prouocare filios uestros, natura hoc bestiis infundit, ut catulos proprios ament, fetus suos diligant. nesciunt illae odia nouercalia, nec mutato concubitu parentes a subole deprauantur neque nouerunt praeferre filios posterioris copulae, superioris autem neglegere. norunt pignora sua, nesciunt caritatis differentiam, odiorum incentiua, offensionum discrimina. suis iecalumnias. Sic enim omnia temperavit
Abbreviated transcription (Latin):
cubias ministrorũ uitalia regũ feralis
esca penetrauit. Ferȩ solo norunt odore
noxia et ꝓfutura discernere. Nullo prȩ¬
uio. nullo pregustatore carpit᷑ herba:
nec ledit. Melior enĩ magistra ueritatis
natura est. hȩc sine ullius magisterio sua¬
uitatẽ sanitatis nr̃is infundit sensibꝰ: eandẽ
doloris acerbitatẽ docet. e̾e̾. fugiendã. Hinc
uita dulcior: hinc mors amarior. Hȩt com¬
mendat leenȩ catulos suos: et immitem
ferã materno mollit affectu. Hẽc tygri¬
dis int̾pellat ferocitatẽ: et imminentẽ
eã p̃dȩ reflectit. Nanq ubi uacuũ raptȩ
sobolis cubile reppererit: ilico uestigiis
raptoris insistit. At ille quãuis equo ue¬
ctus fugaci. uidens tam̃ uelocitate fere
se posse p̾uerti. nec euadendi ullũ suppe¬
tere sibi posse subsidiũ: tegnã huiꝰmodi
fraude molitur. Ubi se contiguũ uiderit:
sperã de uitro ꝓicit. At illa imagine sui
ludit᷑: et sobolẽ putat. Reuocat impetũ:

Expanded text:
cubias ministrorum, vitalia regum cubias ministrorum, vitalia regum esca penetrauit! ferae solo norunt odore noxia et profutura discernere, nullo praeuio, nullo praegustatore carpitur herba nec laedit; melior enim magistra ueritatis natura est. haec sine ullius magisterio suauitatem sanitatis nostusnostris infundit sensibus, eadem doloris acerbitatem docet esse fugiendam. hinc uita dulcior, hinc mors amarior. haec commendat leaenae catulos suos et inmitem feram materno mollit affectu. haec tigridis interpellat ferocitatem et inminentem eam praedae reflectit. namque ubi uacuum raptae subolis cubile reppererit, ilico uestigiis raptoris insistit. at ille quamuis equo uectus fugaci, uidens tamen uelocitate ferae se posse praeuerti nec euadendi ullum subpetere sibi posse subsidium technam huiusmodi fraude molitur. ubi se contingi uiderit, sphaeram de uitro proicit; at tunc imagine sui luditur et subolem putat. reuocat impetum
Abbreviated transcription (Latin):
contingendũ putauerit uulneretur.
Idemq echẏnꝰ futura ꝓuidens. geminas
sibi respirandi uias munit: ut quando
boreã flaturũ collegerit septentrionalẽ
obstruat. quando autẽ notho cognoue¬
rit detergi aeris nubila ad septentrio¬
nalẽ se conferat: ut flatꝰ declinet obuios.
et e regione nocituros. Unde dignã dño
tia: om̃ia implet. Id̃q locupletiꝰ. ex irra¬
tionabiliũ sensibꝰ qu̾a exrationabilium
disputatione colligit᷑. Ualidius enĩ ẽ na¬
ture testimoniũ: quã doctrinȩ argum̃¬
tum. Cui animanti in cognitũ.ẽ. quẽ ad¬
modũ suã tueat᷑ salutẽ. si uirtꝰ suppetit
resistendo. si uelocitas fugiendo. si astu¬
tia p̾cauendo: Qs eas usũ medendi her¬
barũq docuit hab̾e noticiã: Homines su¬
mus: et sepe specie herbarũ fallim᷑: et
plerunq quas salubres putamꝰ norias re¬
perimꝰ. Quotiens int̾ dulces epulas cibus
irrepsit lȩtalis: et int̾ ipsas aulicorũ ex¬

Expanded text:
contingendum putaverit, vulneretur. contingendum putaverit, vulneretur. Idemque echinus futuri providens geminas sibi respirandi vias munit; ut quando Boream flaturum collegerit, Septentrionalem obstruat; quando Noto cognoverit detergi aeris nubila, ad Septentrionalem se conferat, ut flatus declinet obvios, et e regione nocituros. Unde dignam Domino tia, implet omnia: idque locupletius ex irrationabilium sensibus, quam ex rationabilium disputatione colligitur. Validius est enim naturae testimonium, quam doctrinae argumentum. Cui animanti incognitum est quemadmodum suam tueatur salutem: si virtus suppetit, resistendo; si velocitas, fugiendo; si astutia, praecavendo? Quis eas usum medendi herbarumque docuit habere notitiam? Homines sumus, et saepe specie herbarum fallimur, et plerumque quas salubres putamus, noxias reperimus. Quoties inter dulces epulas cibus lethalis irrepsit, et inter ipsas aulicorum ex
Abbreviated transcription (Latin):
datos ymbre fructus suos humesce¬
re. explorato diligentius aere quan¬
do iugẽ possit seruare tẽperiem:
aceruos reserat suos. et de cauernis
foras suis humeris exportat. ut iu¬
gi sole ꝓpria frumenta siccentur.
Deniq haut quaꝙͣ illis diebꝰ om̃ibꝰ rũpi
de nubibꝰ ymbres uideris: nisi cũ fruges
suas horreis ꝓprus formica reuocauerit.
Boues impendente pluuia ad p̃sepia se te¬
nere nouert. Idem ubi naturali sensu mu¬
tationẽ cęli collegerint: foras spectant.
et ultro ꝓprias ceruices extendunt: sua
una om̃s specie ut ꝓdire se uelle testent᷑.
Quis sub aduentu hẏemis in explebilis ad
escam insatiabilit᷑ herbã carpit: eo qđ p̃¬
sentiat asꝑitate hyemis defuturã: ut se
priꝰ herbȩ pabulo fartiat. quã gelu adu¬
rente om̃is herba deficiat. Echy nus iste
t̾renꝰ quẽ uulgo ericiũ uocant. siqͥd insidi¬
arũ prȩsenserit: spinis suis clauditur.
atq insua arma colligit᷑: ut qͥcunq eũ

Expanded text:
datos datos re, explorato diligentius aere quando jugem possit servare temperiem, acervos reserat suos, et de cavernis foras suis humeris exportat; ut jugi sole propria frumenta siccentur. Denique haud quaquam illis diebus omnibus rumpi de nubibus imbres videris, nisi cum fruges suas horreis propriis formica revocaverit. Boves impendente pluvia ad praesepia se tenere noverunt. Iidem ubi naturali sensu mutationem coeli collegerint, foras spectant, et ultra praesepia cervices extendunt suas una omnes specie; ut prodire se velle testentur. Ovis sub adventu hyemis inexplebilis ad escam insatiabiliter herbam rapit, eo quod praesentiat asperitate hyemis defuturam; ut se prius herbae pabulo farciat, quam gelu adurente omnis herba deficiat. Echinus iste terrenus, quem vulgo ericium vocant, si quid insidiarum praesenserit, spinis suis clauditur, atque in sua se arma colligit, ut quicumque eum
Abbreviated transcription (Latin):
Sẽrpens qͦq pastu feniculi cecitatẽ repel¬
lit excepta. Itaq ubi oculos abduci sibi
senserit: nota remedia petit: nec frau¬
datur effectu. Testudo uisceribꝰ pasta
serpentis. cũ uenenũ aduerterit sibi
serpere: orygano medicinã suȩ salu¬
tis exercet. Et cũ sit uolutabris palu¬
stribꝰ mersa. curare se tam᷑ ꝓpri o no¬
uit antidoto: certoq auxilio sanitatis
potestates herbarũ. etiã ipsa scire se
cõꝓbat. Uideas etiã u̾ulpe lacrimula
pinꝰ medentẽ sibi: et tali remedio im¬
minentis mortis spacia ꝓferentem.
Clamat ipse dñs ieremiȩ libro. Turtur
et hyrundo. agripasseres custodier̃t
tẽpora introitꝰ sui: popłs autẽ m̃s ñ
cognouit iudicia dñi. Nouit hẏrun¬
do quando ueniat: quando etiã reuer¬
tat᷑. Nouit etiã pia auis annuntiare
aduentꝰ sui testimonio ueris iniciũ.
Nouĩt etiã formica explorare sereni¬
tatis tẽpora. Nã cũ aduerterit madi¬

Expanded text:
serpens quoque pastu fenuculi caecitatem repelserpens quoque pastu fenuculi caecitatem repellit exceptam. itaque ubi oculos obduci sibi senserit, nota remedia petit nec fraudatur effectu. testudo uisceribus pasta serpentis, cum uenenum aduerterit sibi serpere, origano medicinam suae salutis exercet et, cum sit uolutabris palustribus mersa, curare se tamen proprio nouit antidoto certoque auxilio sanitatis potestates herbarum etiam ipsa scire se conprobat. uideas etiam uulpem lacrimola pinus medentem sibi et tali remedio inminentis mortis spatia proferentem. clamat ipse dominus in Hieremiae libro: turtur et hirundo, agri passeres custodierunt tempora introitus sui, populus autem meus non cognouit iudicia domini. nouit hirundo quando ueniat, quando etiam reuertatur, nouit etiam pia auis adnuntiare aduentus sui testimonio ueris indicium. nouit etiam formica explorare serenitatis tempora; nam cum aduerterit madi