comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Resumptis deniq in dno consolationis uirib. qui huiꝰmodi
temptaciones haurire ⁊ sorbere consueu̾at. denuo eccłiȩ dedican¬
de in octauis beatimartini diem secreto cum ep̃o instituit. & sic
factum ẽ. Qui qm diuuixit. obhanc causam innouationem
aliam futuris temporib asserebat esse gerendam. Hanc uide¬
runt qui tunc temporiꝰb aderant.⁊ quidam qui successerunt.
s & succedentes amplius uidebunt. qr teste ueritate. qui credit
oꝑa quȩ facit ⁊ ipse facit & maiora horum facit. & alibi. Si
credideritis. maius his uidebitis. Hec de materiali edificio
dicta sufficiant. s quid int̾im egerit homo. quid ue pusillo
gregi acciderit non ẽ reticendum. S qr quod eodem tempo¬
re illi quodq eodem tempore illis accidit. eodem momento
narrationis ordine disser̾ẽ. non est cuiqmͣ possibile. ñ miretur
quilibet auditor. si uicissim stilus tnͣseat. adea que de actib

Expanded text:
Resumptis denique in Domino consolationis viribus, qui hujusmodi Resumptis denique in Domino consolationis viribus, qui hujusmodi tentationes haurire et sorbere consueverat, denuo ecclesiae dedicandae in octavis B. Martini, diem secreto cum episcopo instituit. Et sic factum est: qui quandiu vixit, ob hanc causam, innovationem aliam futuris temporibus asserebat esse gerendam. Hanc viderunt qui tunc temporis aderant, et quidam qui successerunt; sed et succedentes amplius videbunt; quia, teste Veritate, qui credit, opera quae fecit, et ipse facit, et majora horum facit . Et alibi: « Si credideritis, majus his videbitis . » Haec de materiali aedificio dicta sufficiant. Sed quid interim egerit homo, quidve pusillo gregi acciderit, non est reticendum. Sed quia, quod eodem tempore illi, quodque eodem tempore illis acciderit, eodem momento narrationis ordine disserere non est cuiquam possibile, non miretur quilibet auditor, si vicissim stylus transeat ad ea quae de actibus
Abbreviated transcription (Latin):
atubare nec potuit eraditari. qr plantacio qm̃ plantat çele¬
stis pater ñ eradicabitur. Porro parscem̃tariorum theutonici
erant. conduxerant enim eos colonienses quidam amici homini
di. pars nr̃ates amici iamp̃monstratensium ⁊ cõtẽdebant in
oꝑe. alti in alt̾o lat̾ẽ eccłiȩ. alti in alt̾o accelerantes. Creuitꝙ qm
ꝓsperis aduersa misceri solent. in eadem die consecͣtionis qͥddam
infortunium accidit. Nam cum multitudo innumera que con-¬
uen̾at ad festum de remotis partib certatim ad oblationem &
ad circuitum altaris. ut fieri solet cͣrerent. motum est altare ma¬
ĩus ⁊ lapis dissolutꝰ consecratioꝙ cassata ẽ ut p̃cipit auctori¬
tas. ⁊ totus labor in nichilum redactus. Expaũit homo ⁊ contri:¬
status ẽ. plus tñ pusilloꝵ scandalum metuens. qmͣ de diuinis
oꝑib que sine causa nonfu̾it diffidens. S homo ille quid fẽc

Expanded text:
titubare, nec potuit eradicari, quia plantatio quam plantat Pater coeletitubare, nec potuit eradicari, quia plantatio quam plantat Pater coelestis, non eradicabitur . Porro pars caementariorum Teutonici erant conduxerant enim eos Colonienses quidam, amici hominis Dei pars nostrates, amici jam Praemonstratensium et contendebant in opere, alteri in altero latere ecclesiae, alteri in altero acceleranteris adversa misceri solent, in eadem die consecrationis quoddam infortunium accidit. Nam cum multitudo innumera, quae convenerat ad festum de remotis partibus, certatim ad oblationem et ad circuitum altaris, ut fieri solet, currerent; motum est altare majus, et lapis dissolutus, consecratioque cassata est, ut praecipit auctoritas, et totus labor in nihilum redactus. Expavit homo, et contristatus est; plus tamen pusillorum scandalum metuens, quam de divinis operibus, quae sine causa non fiunt, diffidens. Sed homo ille quid fecit?
Abbreviated transcription (Latin):
uia uͦ edificium ⁊ templum spu̾ale ⁊ bene dispositum. ⁊ com-¬
positum fũat ⁊ ad materiale necessarium erat laborem ad¬
bibere ut cuncta cum bndietione fierent ep̃o bartholomeo ad¬
uocato. esfosso fundam̃to & consecrato. de conseeratis lapidib fun¬
dari fecit eccłiam. astante thoma dno decoci qui hominemci
metuebat ⁊ reu̾ebat᷑ ꝓpter d̾m scienseum uirum iustum ⁊ omni
honore dignum. astante &eiam filio eius ingeliãno adhuc pue¬
rulo. & multis nobilib elericis ⁊ laicis. & ppłoꝵ innumera muta¬
tudine ãmirante & quasi spectacłm considerante & int̾ se ad inui¬
ecm dicente. Quis putas est homo iste. cuiꝰ fidi. qui nulla utit᷑ ro¬
ne putas ne stabile sit hoc opꝰ. quod intanta solitudine locatur.
Et cuius fundam̃tum non in pet᷑ non supͣfirmam t̾ram iactur
Si palude Tanta enim ibi palus erat. quod uix sorbipotat.
cumetiam multa lapidum congeries ꝓiceret᷑ S non debuit

Expanded text:
Quia vero aedificium et templum spirituale bene dispositam et compositum fuerat, et ad materiale necessarium erat laborem adhibere, ut cuncta cum benedictione fierent, episcopo Bartholomaeo advocato, effosso fundamento et consecrato, de consecratis lapidibus fundari fecit ecclesiam, astante domino Thoma de Couci, qui hominem Dei metuebat, et reverebatur propter Deum, sciens eum virum justum et omni honore dignum, astante etiam filio ejus Ingelramno adhuc puerulo, et multis nobilibus clericis et laicis, et populorum innumera multitudine admirante, et quasi spectaculum considerante, et intra se ad invicem dicente: « Quis putas est homo iste? cujus fidei, qui nulla utitur ratione? Putasne stabile sit hoc opus, quod in tanta solitudine locatur? et cujus fundamentum non in petra, non supra firmam terram jacitur, sed in palude? » Tanta namque ibi palus erat, quod vix sorberi poterat, cum etiam multa lapidum congeries projiceretur. Sed non debuit
Abbreviated transcription (Latin):
tonidos pat̾ norb̾tus: quid inquit fr̃s miramini: Mulear¬
tifex ẽ ule sp̃c nequam qui nos inimicando ꝑsequit᷑ sed
picite cum. quia maior ẽ eius u̾sutiȩ & subtilitatis arro gantia
quam fortitudo. Quid gͥ olector de homine isto animadu̾tendu
ẽ. Fumquid spiritib ĩmundis hac subtili examinatione ob-¬
uiare potuisset nͥ sancti sp̃c infusio. & grã suꝑhabundans eũ
docuisset:¬

Expanded text:
tonitos Pater Norbertus: « Quid, inquit, fratres miramini? Mille artonitos Pater Norbertus: « Quid, inquit, fratres miramini? Mille artifex est ille spiritus nequam, qui nos inimicando persequitur, sed projicite eum, quia major est ejus versutiae et subtilitatis arrogantia quam fortitudo. » Quid igitur, o lector, de homine isto animadvertendum est? Nunquid spiritibus immundis hac subtili examinatione obviare potuisset, nisi sancti Spiritus infusio et gratia superabundans eum docuisset
Abbreviated transcription (Latin):
stratum in domo pauꝑtatis cum qͥbus dam fr̃ibus infirmis
& minutis plus solito resediss de spe celesti & beatitudinis
gła conferens. & conferentes audiens. cum insecrete noctis si¬
lentio quidam ex eis sitirent missum ẽ ad fontem. ut afferret᷑
aqua. Rcu̾̃tentes gͥ qui missi fũant statim ut ostium cellule
listis. At illi dim̃tes stupebant. ⁊ uas b̾nlotum & aqm puris¬
simam se detulisse ꝓtestabant᷑. Cunꝙ de olla in sciphumeffun-¬
deretur. semel ⁊bis fecit de eodem scipho foras ꝓicere omnino ꝑ¬
bibens nequis ex ea uel ad modicum gustaret. & cum dercio
dotum usꝙ ad fundum ollȩ u̾geret᷑ accensoꝙ lumine clarius.
diligenter intuerent᷑ uiderunt buphonem mire magnitudi¬
nis uscipho reptantem. & obstupuerunt Obstupesc̾e quidem
potant & supra modum mirari. tun qr hiems erat quando
buiꝰmodi u̾mes apparẽ non solent tun quia fons erat puris¬
simꝰ⁊ uas mundissimum fuisse recordabant᷑ Nidens eos at¬

Expanded text:
us infirmis et minutis plus solito resedisset, de spe coelesti et beatitudinis gloria conferens, et conferentes audiens, cum in secretae noctis silentio quidam ex eis sitirent, missum est ad fontem ut afferretur aqua. Revertentes igitur qui missi fuerant, statim ut ostium cellulae listis? » At illi stupentes timebant, et vas bene lotum, et aquam purissimam se detulisse protestabantur. Cumque de olla in scyphum effunderetur, semel et bis fecit de eodem scypho projicere, omnino prohibens, ne quis ex ea vel ad modicum gustaret. Et cum tertium totum usque ad fundum ollulae vergeretur accessoque lumine clarius diligenter intuerentur, viderunt bufonem mirae magnitudinis in scypho reptantem, et obstupuerunt. Obstupescere quidem poterant, et supra modum mirari, tum quia hiems erat, quando hujusmodi vermes apparere non solent, tum quia erat fons purissimus, et vas mundissimum fuisse recordabantur. Videns eos at
Abbreviated transcription (Latin):
ad sigebgensem quoddam monachoꝵ cenobium. quod tͥb aco¬
lonia leugis distat. aliqñ in regularium canonicoꝵ monastĩ
dulphũ mire scĩtatis. ⁊ abstinentie uirũ clericalem uitam agẽ¬
tem. Ad huiꝰcemodi gͦ uiros confugiebat. causa recieandi sp̃m.
qͦcienscunq ꝑsequebat ab his. quib u̾ba u̾itatis erant tediosa.
Ap̃hos autem diu̾tebat ut int̾ eos⁊ scẽ uitȩ addisc̾e̾t instituta:
⁊ spei celestis susciꝑet increm̃ta. Non nũqm uͦ domũ suã scĩs
rediens repte p̃dicationis studus. infatigabilit̾ insistebat.

Expanded text:
ad Sigebergense quoddam monachorum coenobium, quod tribus a Colonia leucis distat: aliquando in regularium canonicorum monastedulphum, mirae sanctitatis et abstinentiae virum, clericalem vitam agentem. Ad hujuscemodi ergo viros confugiebat causa recreandi spiritum, quotiescunque persequebatur ab his quibus verba veritatis erant taediosa. Apud eos autem divertebat, ut inter eos et sanctae vitae addisceret instituta, et spei coelestis susciperet incrementa. Nonnunquam vero domum suam sanctis rediens, coeptae praedicationis studiis infatigabiliter ins
Abbreviated transcription (Latin):
hanc esse arborem. quam ibidem esse sciebat ⁊ hac animi uirtute
uenenosi serpentis illusione deuicta nullum postea timoremab¬
eo passus ẽ. Non solum istum sed & alium simili modo aggredi
p̃sumebat. eundem t̾rorem incutiens. cui uisibiliter astabat.
dum resideret ille ad suam pͥuatam necessitatem. nec moueba¬
tur uterq de loco ab inicio matutinarum usq in finem. S uic̃
tandem ꝓbitas oportuna frĩs. imꝓbam importunitatem de-¬
monis. Nam surgens & signo crucis imposito. ꝑ ostium quod
a demone occupatum uidebatur exiliit. & neminem obsistentẽ
inueniens. exinde quod talis illusio nec ei nec alicui nocere
posset cognouit & liber ab hoc timore remansit. qui liberta¬
tem sancti spiritus apprehendens ab ea postea non recessit.

Expanded text:
hanc esse arborem, quam ibidem esse sciebat. Et hac animi virtute hanc esse arborem, quam ibidem esse sciebat. Et hac animi virtute venenosi serpentis illusione devicta, nullum postea timorem passus est. Non solum istum, sed et alium simili modo aggredi praesumpsit, eumdem terrorem incutiens, cui visibiliter astabat, dum resideret ille ad suam privatam necessitatem, nec movebatur uterque de loco, ab initio Matutinarum usque ad finem. Sed vicit tandem probitas opportuna fratris, improbam importuni atem daemonis. Nam surgens, et signo crucis imposito, per ostium, quod a daemone occupatum videbatur, exsiliit; et neminem obsistentem inveniens, exinde, quod talis illusio nec ei nec alicui nocere posset, cognovit. Et liber ab hoc falso timore remansit, qui libertatem sancti Spiritus apprehendens, ab ea postea non recessit.
Abbreviated transcription (Latin):
Rte multimoda ut sepe dictum ẽ inuidus ille hostis ꝑ-¬
sequebatur aciem ad ipsum debellandum ordinatam.
intantum ut uix quidam ex ipsis postquam noctis tenebrȩ
reuertebantur. alicubi exire p̾sumerent. S cum unꝰ cui multũ
insidiabatur. se modicȩ fidi esse diceret. ⁊ se ipsum rep̃bendens
assumpsisset fiduciam. & solus ad singlłaris necessitatis requi¬
sita ꝓcessisset. astitit demon coram eo. t̾ribili ualde hominis
effigie assumpta. & aspectu nigerrimo incedens. & qͣd i ipsum
esset in aere delat᷑us minas intentans. Iue autem fidi collectis
uirib & uigore animi resumpto. intra se dicebat. Quam diu
hanc importunissimi inimici falsitatem. & fantasias patiar:
& surgens cum app̃hendere eum uoluisset. demon in fugam
u̾sus ẽ. Ille uͦ fugientem uelociter insequit᷑. & ueniens ad arbo¬
rem que ꝓpe stabat. luctaricepit adeam. demonem cupiens te¬
nere & ligare. Sed paruo int̾uallo facto respiciens. recognouit

Expanded text:
rte multimoda, ut saepe dictum est, invidus ille hostis persequebatur aciem, ad ipsum debellandum ordinatam, intantum, ut vix quidam ex ipsis, postquam noctis tenebrae revertebantur, alicubi exire praesumerent. Sed cum unus, cui multum insidiabatur, se modicae fidei esse diceret, et seipsum reprehendens assumpsisset fiduciam, et solus ad singularis necessitatis requisita processisset, astitit daemon coram eo, terribili valde hominis effigie assumpta, et aspectu nigerrimo incedens, et quasi ipsum esset in aere delaturus, minas intentans. Ille autem fidei collectis viribus, et vigore animi resumpto, intra se dicebat: « Quandiu hanc importunissimi inimici falsitatem et phantasias patiar? » Et surgens, cum apprehendere eum voluisset, daemon in fugam versus est. Ille vero fugientem velociter insequitur, et veniens ad arborem quae prope stabat, luctari coepit ad eam, daemonem cupiens tenere et ligare. Sed parvo intervallo facto respiciens, recognovit
Abbreviated transcription (Latin):
quidam ad conu̾sionem uenerat. ⁊ cum paruula substan-¬
tia sua aliqͣntulum argenti detulerat. quod ret᷑ altare pau¬
ꝑis oratorii. quod tunc solum habebant ꝓiectum iacebat
Hocte uͦ quadam anglicus ille horam sibi p̾uidens compe¬
tentem. argentum ipsum rapiens aufugit. Sic gͥ deceptor
ille plenꝰ fraude. ⁊ minister diaboli pauꝑes eosincorde iudi
dem adauxit. intantum ut nulla eis remaneret substantia.
unde sumptus ꝓcurari possent unius diei. Quidgͦ ᷤᷤ Proban¬
dierant pͥmo alim̃tis corporis: qui regni cȩlorum possessores
audierant ẽẽ eos. quos constaret pauꝑes fieri ñ rebus ⁊ diuiti¬
is. s spũ pauꝑtatis. Probandi erant inminorib ut discerent
stare in ꝓcellis ⁊ tumultib quib aggrediendi fu̾ant. ut se¬
ries docebit in subsequentib.¬

Expanded text:
quidam ad conversionem venerat, et cum parvula substantia sua aliquantulum argenti detulerat: quod retro altare pauperis oratorii, quod tunc solum habebant, projectum jacebat. Nocte vero quadam Anglicus ille, horam sibi praevidens competentem, argentum ipsum rapiens, aufugit. Sic igitur deceptor ille, plenus fraude et minister diaboli, pauperes eos in corde judicaupertatem adauxit in tantum ut nulla remaneret eis substantia, unde sumptus procurari possent unius diei. Quid ergo? Probandi erant primo alimentis corporis, qui regni coelorum possessores audierant esse eos, quos constaret pauperes fieri, non rebus et divitiis, sed spiritu paupertatis. Probandi erant in minoribus ut discerent stare in procellis et tumultibus, quibus aggrediendi fuerant, ut series docebit in sequentib
Abbreviated transcription (Latin):
dit̾ in ueritate ambulare nitim̃. nec est ulla ueritatis cum falsi¬
tate conuentio. nec aliqͣ fidelis cum infideli participatio. sũi ile
caput agitando. ⁊ leuitatem u̾boꝵ ꝓferendo dicebat. Putas nebo¬

Expanded text:
ditur, in veritate ambulare nitimur; nec est ulla veritatis cum falsiditur, in veritate ambulare nitimur; nec est ulla veritatis cum falsitate conventio, nec aliqua fidelis cum infideli participatio. » Cui ille caput agitando, et levitatem verborum praeferendo: « Putasne
Abbreviated transcription (Latin):
o ꝑuiam in dõ suo meditantes. uox quedam de nube aurib
eoꝵ in hunc modum insonuit Hec ẽ inquit fr̃is norb̾ti sociecas.
Ad qm uox alt̾a ex alt̾o latẽ respondit. Non ẽ de his duob noui¬
tiis alt̾ eorum de societate cet̾orum. hoc audiebat homo ⁊ alii qͥ
comitabant᷑ eum. ⁊ rem taciti considerabant. nichil malisus¬
picantes. s tñ quidnam fieri deb̾et hesitabant. At pater nor¬
b̾tus cui maior incumbebat solli citudo sciens ñ suꝑuacuum
esse iid̾ ex ꝑmissione diuina he uoces audirent᷑ ꝑ quirebat ad̾o¬
om̃i orõnum instantia qͦrsum darent responsum. mores ⁊ actꝰ
eorum consid̾ans de die in diem dequib fu̾ant ꝓlatȩ. Cunꝙ con¬
sid̾asset altm̃ eorum minꝰ deuotum in confessione. leuem in u̾biᷤ.
inquietum corpore. inconstantem morib. tepidum in or̃one.
uiia ereata coram eo inuisibilis. qr ut ait apłs. om̃ia nuda ⁊ aꝑta
sunt oculis ciꝰ Ueritatem querimꝰ. ⁊ ꝓut fragilitati humane conce¬

Expanded text:
per viam in Deo suo meditantes, vox quaedam de nube auribus eorum in hunc modum insonuit: « Haec est, inquit, fratris Norberti societas; » ad quam vox altera ex altero latere respondit: « Non est de his duobus novitiis alter eorum de societate caeterorum. » Hoc audiebat homo ille et alii qui comitabantur illum, et rem taciti considerabant, nihil mali suspicantes: sed tamen quidnam fieri deberet haesitabant. At Pater Norbertus, cui major incumbebat sollicitudo, sciens non supervacuum esse, quod ex permissione divina hae voces audirentur, perquirebat omni orationum instantia quorsum darent responsum, mores et actus eorum considerans de die in diem, de quibus fuerant prolatae. Cumque considerasset alterum eorum, minus devotum in confessione, levem in verbis, inquietum corpore, inconstantem moribus, tepidum in oratione, ulla creatura coram eo invisibilis; quia, ut ait Apostolus, omnia nuda et aperta sunt oculis ejus . Veritatem quaerimus, et, prout fragilitati humanae conce
Abbreviated transcription (Latin):
obedientia. cepit media horrende hiemis intempie¬
Tanta quippe qd̾ p̃t̾eundũ ñ ẽ homo ille caritate indm fla¬
grabat ut eum nec frigoris asꝑitas nec famis inedia. nec cor¬
ꝑis lassitudo ab eo quod inceꝑat reuocaret. Pertingebant
genua. ñnunqm̃ uͦ usꝙ ad femora. nec tñ eum uno saltem die

Expanded text:
obedientia coepit media horrendae hiemis intempeTanta quippe, quod praetereundum non est, homo ille charitate in Deum flagrabat, ut eum nec frigoris asperitas, nec famis inedia, nec corporis lassitudo, ab eo quod incoeperat revocaret. Pertingebant genua, nonnunquam vero usque ad femora; nec tamen eum uno saltem die
Abbreviated transcription (Latin):
indulgere qm ultioni. In quo facto ut dat᷑ intelligi ex ꝑtus
est qnͣtum sibi ꝑ grãmdĩ uirium suꝑeẽt. ad maiora ꝓiusticia
toleranda. Erat autem ut ex relatu multoꝵ cognouimꝰ. cle¬
ricuilliꝰ aqͦ sputis inuiriatꝰ ẽ. talis ꝑsonaquem si pse ꝑcenũ
thi. ⁊ dem̾gi a cocis coqͥne sue mandasset. nullus dicẽt aliid
nͥbene factumẽ. Hec autem ⁊ his similia obhoc de eo refert᷑
qui a usibilia miracula simplicib ⁊ idiotis stupenda sunt.
patientia uͦ ⁊ uͥtutes scõꝵ. his qui adxꝑi militiã se accingunt
a̾mirande sunt ⁊ imitande. Quatenꝰ ⁊ retͥbutionis possint ẽẽ
participes. qui laboris ⁊ tołantiȩ extit̾int consortes: Ac ꝑ hoc
nec in remun̾atione dispar sit m̾ces: quoꝵ ñ est in uoto dis¬
similis causa.

Expanded text:
indulgere quam ultioni. In quo facto, ut datur intelligi, expertus indulgere quam ultioni. In quo facto, ut datur intelligi, expertus est, quantum sibi per gratiam Dei virium superesset, ad majora pro justitia toleranda. Erat autem, ut ex multorum relatu cognovimus, clerici illius, a quo sputis injuriatus est, talis persona; quem si ipse per coenum trahi et demergi a coquis coquinae suae mandasset, nullus diceret aliud, nisi: « Bene factum est. » Haec autem et his similia ob hoc maxime de eo referuntur, quia visibilia miracula simplicibus et idiotis stupenda sunt; patientia vero et virtutes sanctorum, his qui ad Christi militiam se accingunt, admirandae sunt et imitandae; quatenus et retributionis possint esse participes, qui laboris et tolerantiae exstiterint consortes; ac per hoc nec in remuneratione dispar sit merces quorum non est in voto dissimilis causa.
Abbreviated transcription (Latin):
sing uloꝵ ad itꝰ atꝙ diu̾ticula alonge qͦdam mstospiciens⁊ attẽ¬
dens in erassinũ tursum cũ itm̃ conuenissent cepit ꝓclamare
meos nominatim. ununquemꝙ significans. quis iudeliceit qͥo
ubi. qua hora eumqͦ quod minume lic̾et egit ueldixit eo itaꝙ
in oc ꝑdies qm̃plurimos pseu̾ante cum iameis intolerabilis
reptante in cordib eoꝵ ex occulta ꝑmissione d̃i spũ maligno.
qui oꝑatur infiliis diffidentie quales illi tunc erant concitaue¬
runt ad u̾sus eum quendam ignobilissimum clericũ uiliscon¬
ditionis humilisꝙ fortune. Hic dum temeraria ⁊ audaci p̃¬
sumptione obloquit᷑ ei. ⁊ salebra conuitioꝵ ꝑfundit eũ. ⁊ spu¬
tis etiã incredibili arreptus dem̃tia fed auit faciem eius. Accep¬
ta uir di tanta contumelia continuit scipsũ ⁊ conticuit de¬
tersaꝙ facie acpecc̃is suis deputans. maluit coram dõ lacrimiꝰ

Expanded text:
singulorum aditus atque diverticula a longe quodammodo prospiciens et attensingulorum aditus atque diverticula a longe quodammodo prospiciens et attendens, in crastinum rursus, cum iterum convenissent, coepit proclamare in eos, nominatim unumquemque significans, quis videlicet, quid, ubi, qua hora, cum quo, quod minime liceret, egit vel dixit. 13. Eo itaque in hoc per dies quamplurimos perseverante, cum jam eis intolerabilis reptante in cordibus eorum, ex occulta permissione Dei, spiritu maligno, qui « operatur in filios diffidentiae , » quales illi tunc erant; concitaverunt adversus eum quemdam ignobilissimum clericum, vilis conditionis humilisque fortunae. Hic dum temeraria et audaci praesumptione obloquitur ei, et salebra conviciorum perfundit eum, sputis etiam, incredibili arreptus dementia, foedavit faciem ejus. Accepta vir Dei tanta contumelia, continuit seipsum, et conticuit; detersaque facie, ac peccatis suis deputans, maluit coram Deo lacrymis
Abbreviated transcription (Latin):
Q qũ qui talia sic̃ dicit apłs agunt regnũ di ñ possidebunt. Post
hec autem reu̾sus ad altare incepta sac̾sc̃ẽ misse mistĩa ad finẽ
usco ꝑdixit. Erastina rursus die cum iam om̃s ex more in capło
resedissent cepit pͥmo accepto codice allo qui decanum. ostũ¬
densex uerbis beatoꝵ gregorii att ysidori quoꝵ seregulam
den̾e dicebant. q ipse qui eiat omniũ p̃positꝰ ⁊ magist᷑. deb̾et eos
ad rectum honeste ac scẽ uite tͣmitem reuocare. audientes autẽ
hec seniores ⁊ p̃lati. utpote sapientes rem taciti considabant
iurta id qd̾ scriptum ẽ Sapiens autẽ differt ⁊ teseruat in poste
rim .⁊ quia ueritatinullatenꝰ ⁊ spũi qui loqueb at᷑ resist̾ẽ p̾su
mebant Iuniores uͦ quib mos ẽ minꝰ que di sunt attend̾e ad al¬
t̾itrum murmͣantes. ⁊ seorsum subsannantes pͥstine leuita¬
tids putabant. Uñ factum est ut inde recedent extioremeire-
u̾entiam exhibentes. tum qi grauiserat inter eos auctoritatis.

Expanded text:
 « qui talia agunt, sicut dicit Apostolus, regnum Dei non consequentur . » Post haec autem reversus ad altare, incepta sacrosanctae Missae mysteria ad finem usque perduxit. 12. Crastina rursus die, cum jam omnes ex more in capitulo resedissent, coepit primo accepto codice alloqui decanum, ostendens ex verbis BB. Gregorii atque Isidori, quorum se regulam tenere dicebant, quia ipse, qui erat omnium praepositus et magister, deberet eos ad rectum honestae et sanctae vitae tramitem revocare. Audientes autem haec seniores et praelati, utpote sapientes, rem taciti considerabant, juxta id quod scriptum est: « Sapiens autem differt, et reservat in posterum ; » et quia verimebant. Juniores vero, quibus mos est minus quae Dei sunt attendere, ad alterutrum murmurantes, et seorsum subsannantes, pristinae levitati deputabant. Unde factum est ut inde recederent, exteriorem solum ei reverentiam exhibentes; tum quia gravis erat inter eos auctoritatis,
Abbreviated transcription (Latin):
irrisionis potiꝰ signũ ostentaret: qmͣ ulla conu̾sionis p̃ferret indi¬
cia s homini di p̃ciosior qm purpͣa ⁊ byssus. Tum uͦ demũ conu̾tit
aliã manum ad sacristã. ⁊ induit insuꝑ oblatas sibi uestes. quib
ut mos ht̃ in accipiendis sacris ordinib ut̾et᷑ quid de se homines
cogitarent aut dic̾ent penitꝰ ñ attendens. Acceptisgͦ iuxta uotũ ⁊
desid̾ium animi sui sacris ordinib. ⁊ sp̃to atꝙ postposito huma¬
no de se iudicio. au̾tit continuo pedem. ⁊ contulit se ad sigeber¬
gense. quoddam magne ac p̃clare fame cenobium. ubi inter
religiosos. ac deuotos in om̃i scĩtate monachos.⁊ accepti sacer-¬
dotii addisc̾et usum. ⁊ certa religiose uiuẽdi caꝑet docum̃ta.
Completisꝙ ibi dieb circit qͣdraginta. rediit ad patͥũ solum
conferens se ad eccl̃iam uñ fũat. ⁊ erat canonicꝰ ut dr scl̃aris.¬

Expanded text:
irrisionis potius signum ostentaret, quam ulla conversionis praeferret indiirrisionis potius signum ostentaret, quam ulla conversionis praeferret indicia; sed homini Dei pretiosior quam purpura et byssus. Tum vero demum convertit aliam manum ad sacristam, et induit insuper oblatas sibi vestes, quibus, ut mos habet, in accipiendis sacris ordinibus uteretur; quid de se homines cogitarent aut dicerent, penitus non attendens. 11. Acceptis ergo juxta votum et desiderium animi sui sacris ordinibus, et spreto atque postposito humano de se judicio, divertit continuo pedem, et contulit se ad Sigebergense quoddam magnae ac praeclarae famae coenobium: ubi inter religiosos ac devotos in omni sanctitate monachos, et accepti sacerdotii addisceret usum, et certa religiose vivendi caperet documenta. Completisque ibi diebus circiter quadraginta, rediit ad patrium solum; conferens se ad ecclesiam, unde fuerat et erat canonicus, ut dici
Abbreviated transcription (Latin):
cͥcũ fluentiũ ppłoꝵ. notꝰ ut putabat᷑ om̃ib. s ignotꝰ ut reiueritas
habebat uniu̾sis. mirabilis ap̃homines. s mirabilior coram deo.
Spectantib gͦ cunctis ⁊ expectantib. cũ eis acͥsta uestes offerret bñ-¬
dictas. quas ut cet̾i ad ordines suscipiendos indueret. ille in cuiꝰ iam
mulis suis qui erant ibidem uixta eũ. ⁊ innuit sibi p̃sentaripelliciũ
agninũ. quod ad huiꝰcemodi opꝰ de industria uisserat p̃parari Q
accepto ⁊ illis attentiore suspensione intuentib. exuit uarium ⁊
multiformẽ diabolũ. indum̃tũ scilici mirȩ estimationis p̃cio.
habundante uanitate. de iniqͦ iãmona. cõꝑatum. in cuiꝰ ꝯꝑa¬
tione in plateis babilonie nullũsimile inueniret᷑. Luidentib u-¬
niu̾sis induit uniformẽ ⁊ simplicẽ xp̃m. uestem uidelicet homi¬
nib huiꝰ scłi. ⁊ maxime illiꝰ regionis ap̃ nobiles ꝓrsus insolitam.
uilissimi p̃cii ⁊ nulliꝰ fere mom̃ti. que consortib pͥstine leuitatis eiꝰ

Expanded text:
 notus, ut putabatur, omnibus; sed ignotus, ut rei veritas se habebat universis, mirabilis apud homines, sed mirabilior coram Deo. Spectantibus ergo cunctis et exspectantibus, cum et sacrista vestes offerret benedictas quas, ut caeteri, ad ordines suscipiendos indueret; ille, in cujus jam mulis suis qui erant ibidem juxta eum; et innuit sibi praesentari pelliceum agninum, quod ad hujuscemodi opus de industria jusserat praeparari. Quo accepto, et illis attentiore suspensione intuentibus, exuit varium et multiformem diabolum indumentum scilicet mirae aestimationis pretio abundante vanitate, de iniquo mammona comparatum, in cujus comparatione in plateis Babyloniae nullum simile inveniretur et, videntibus universis, induit uniformem et simplicem Christum; vestem videlicet hominibus hujus saeculi, et maxime illius regionis apud nobiles prorsus insolitam, vilissimi pretii et nullius fere momenti; quae consortibus pristinae levitatis ejus,
Abbreviated transcription (Latin):
lru aro facillie ꝑuenire atꝙ intelligens quo d ñ sine instimdtu
duund talia contiunigerent q̃minis ñ liceret hos duos sup̃mos
ordines simula qͦ qm dari uel recipi. admissa tñ ꝓcausa ⁊ tp̃r. dis¬
pensatione tñ aliqñ annuit. Facta itaꝙ hora celebñdi officii. ⁊ sin¬
gulis qͥ ordinandierant sacris ⁊ albis uestib iuxta consuetudinẽ¬

Expanded text:
li viro facillime provenire atque intelligens quod non sine instinctu divino talia contingerent; quamvis non liceret hos duos supremos ordines a quoquam simul dari vel recipi; admissa tamen pro causa et tempore dispensatione, tandem aliquando annuit. 10. Facta itaque hora celebrandi officii, et singul
Abbreviated transcription (Latin):
adeet ut sacri or dines forent ex more inȩcclia celebranda.
uir dapia exultacione repletꝰ festinant̃ ⁊ cum om̃i d euonone
aduut dnim fredericũ coloniensem archiep̃m. pecens se pma uon¬
ce unt᷑ cetos ordinandum. Quo audito archiep̃e ñ meli ꝯ crit̃ aci¬
mirans hominem ꝑ seipsum demũ pete quod ab alius sepe recu¬
sasiet oblatũ libent᷑ tam̃ ⁊ leca responsione annuit se factum
acsset ꝑsona cu possit ⁊ debeat secretoꝵ suoꝵ conscien tõ a peri

Expanded text:
a celebrandi; vir Dei, pia exsultatione repletus, festinanter et cum omni devotione adiit dominum Fredericum Coloniensem archiepiscopum, petens se prima vice inter caeteros ordinandum. Quo audito, archiepiscopus non mediocriter admirans, hominem per se ipsum demum petere quod ab aliis saepe recusasset oblatum, libenter tamen et laeta responsione annuit se facturum a esset persona, cui possit et debeat secretorum suorum conscientiam aperire,
Abbreviated transcription (Latin):
dicentes a mͦ nec hunc nec alium quenqm uelle audire in
sermone pͥus qm pater norb̾tus reuerteret᷑ Uidens itaq m̃¬
dacissimꝰ ille sp̃c claritatem suam qua tnͣsfert in angłm lu-¬
cis ẽẽ repulsam. ut leo frendens qui esurit ⁊ circuit querens
quem deuoret. qͣs i excitatꝰ ad iram ultra latere nonualens.
aꝑte seuiciam suam ⁊ odii fomitem. quem adu̾sus congre¬
gationem.⁊ aciem bene ordinatam gerebat excercẽ cepit.
Primo quidem int̾ illos duos quossic illuserat ⁊ ꝑqͦs alios ir¬
ridendo illaqueare temptau̾at. tantas discordie inimicitias
posuit. ut si alter altm̃ alicubi as prehendere. interficerec eum.

Expanded text:
dicentes: « Amodo nec hunc nec alium quemquam velle audire in dicentes: « Amodo nec hunc nec alium quemquam velle audire in sermone, priusquam Pater Norbertus reverteretur. » Videns itaque mendacissimus ille spiritus claritatem suam, qua transfert se in angelum lucis, esse repulsam; ut leo trendens, qui esurit et circuit quaerens quem devoret ; quasi excitatus ad iram, ultra latere non valens, aperte saevitiam suam et odii fomitem, quem adversus congregationem et aciem bene ordinatam gerebat, exercere coepit. Primo quidem inter illos duos, quos sic illuserat, et per quos alios irridendo illaqueare tentaverat, tantas discordiae inimicitias posuit, ut si alter alterum alicubi posset apprehendere, interficeret eum
Abbreviated transcription (Latin):
testabant᷑ S necsi quidem destitit antiquus ille ⁊ malignissimꝰ
insidiator tociꝰq bonitatis ⁊ ueritatis exꝑs. ⁊ cunctorum scele¬
rum subtilissimus adinuentor. Suscitauit enim alium cłicum
similiter. qui sicut ille de ꝓpħa daniele sp̃m hauserat seductori¬
um. sic iste de io hannis apłi apocalipsi nichilominꝰ sponde¬
bat sescire ⁊ rimari debere dona celestium secretorum. Quem
cum ex priorib unus in capłõ adduxisset. ecce inquit nunc
demum uisitauit nos oriens ex alto. qr hunc ñ diuturna
scolarum excercitacio instruxit. nec labor annorum num̾o
computatus edocuit s angłica quedam reuelatio. que ꝑ
totam noctem sub tenebrarum silentio. ad ipsum diligent̃
instruendum ⁊ nos ꝑ ipsum laborauit. Audiamus gͥ eũ.
ut ab eo discamꝰ. quod de excelsis didicit in apocalipsi per
mentis excessum. Audientes hoc quidam de fr̃ib quib iam sub

Expanded text:
testabantur. Sed nec sic quidem destitit antiquus ille et malignissimus testabantur. Sed nec sic quidem destitit antiquus ille et malignissimus insidiator, totiusque bonitatis et veritatis expers, et cunctorum scelerum malignissimus adinventor. Suscitavit enim alium clericum similiter, qui sicut ille de propheta Daniele spiritum hauserat seductorium, sic iste de Joannis apostoli Apocalypsi nihilo minus spondebat se scire, et rimari debere dona coelestium secretorum. Quem cum unus ex prioribus in capitulo adduxisset: « Ecce, inquit, nunc demum visitavit nos Oriens ex alto, quia hunc non diuturna scholarum exercitatio instruxit, nec labor annorum numero computatus edocuit, sed angelica quaedam revelatio, quae per totam noctem, sub tenebrarum silentio, ad ipsum diligenter instruendum, et nos per ipsum laboravit. Audiamus igitur eum, ut ab eo discamus quod de excelsis didicit in Apocalypsi per mentis excessum. » 65. Audientes hoc quidam de fratribus, quibus jam
Abbreviated transcription (Latin):
qmplurimis contristantib asserebat maiora. de se. qr in eadem ues¬
ꝑa aut esset cum angłis in celo. autstaret sanꝰ cum cet̾is fr̃ib in
choro. de aliis uͦ singłorum considerans habilitatem qͣs i ꝓphan¬
do ⁊ auguriando dicebat. Hunc cum nuꝑ in extasim raper
ad suꝑiora. uidi ad ȩt̾nitatem uocatum. istum iam in sede fe¬
licitatis positum. lectum istius in felicitate eadem p̃paratum.
iste fut᷑us pontifex iste constituendus rector multorum regłari¬
um ⁊ magister. iste in bono ꝓposito ꝑseuerat᷑us. iste alius defi¬
ciens recessurus. His dictis se contulit quasi ultimum exalaret
sp̃m. uniꝰ hore spacio sic in t̾ram iacens. ut statim morituris
fieri solet cum audito uesꝑarum pͥmo sonitu surrexit. ⁊ ueloci
curs u cum aliis chorum intͣuit. Quod cum astantes cerue̾nt.
alter ad altm̃ suum scandalum ꝓfitentes. se delusos esse con-¬

Expanded text:
quamplurimis circumstantibus asserebat majora. De se quia in eadem vesquamplurimis circumstantibus asserebat majora. De se quia in eadem vespera, aut esset cum angelis in coelo, aut staret sanus cum caeteris fratribus in choro; de aliis vero, singulorum considerans habilitatem, quasi prophetando et augurando dicebat: « Hunc, cum nuper in ecstasim raperer ad superiora, vidi ad aeternitatem vocatum, istum jam in sede felicitatis positum; lectum istius in eadem felicitate praeparatum: iste futurus pontifex, iste constituendus rector multorum regularium et magister; iste in bono proposito perseveraturus, iste alius deficiens recessurus. » His dictis, se contulit quasi ultimum exhalaret spiritum, unius horae spatio sic in terra jacens, ut statim morituris fieri solet; tum audito primo vesperarum sonitu surrexit, et veloci cursu cum aliis chorum intravit. Quod cum astantes cernerent, alter ad alterum suum scandalum profitentes, se delusos esse con
Abbreviated transcription (Latin):
sꝑc ille mendax ꝑorganum illud assumptum proferebat.
ẜ ad ueritatem que sequitur uidelicet ⁊ accipietis regnum
et̃̾num. nullatenꝰ ꝓcedere ualebat. Unde cum pater norb̾tus
cuidam innueret quid sibi uideretur ille respondit. Ma¬
gister bone. in breui manifestum erit. Porro dum ab auditorib
ueritatis ⁊ dulcedinis falsus ille sp̃c. se ex parte dep̾hendi cer
ra exquirit ut quia coopꝰtores manifeste oꝑationis ñ pot̾at
sub uerte. saltem contemplatiuos quoslibet succideret a con-¬
templatione. Nam ille idem cłicus laboris huius iniqui
minister. subita quadani gͣuissima infirmitate arripitur.
⁊ qui pͥus de uisibilib responsa dabat. in celum os suum
ed inuisibilia ⁊ inesfabilia ponere p̃sumebat Concurrunt
frẽs sicut consuetudo est. adi.gendum eum. conc̾runt ad
ea que decebat audiendum. de se quidem magna ẜce de

Expanded text:
spiritus ille mendax per organum illud assumptum proferebat, spiritus ille mendax per organum illud assumptum proferebat, sed ad veritatem quae sequitur, videlicet: « Et accipietis regnum aeternum, » nullatenus procedere valebat. Unde cum Pater Norbertus cuidam innuerat, quid sibi videretur, ille respondit: « Magister bone, in brevi manifestum erit. » Porro dum ab auditoribus veritatis et dulcedinis falsus ille spiritus se ex parte deprehendi cerra exquirit, ut quia cooperatores manifestae operationis non poterat subvertere, saltem contemplativus quoslibet succideret a contemplatione. Nam ille idem clericus, laboris hujus iniqui minister, subita quadam gravissima infirmitate arripitur. Et qui prius de visibilibus responsa dabat, in coelum os suum ad invisibilia et ineffabilia ponere praesumebat. 64. Concurrunt fratres, sicut consuetudo est, ad inungendum eum; concurrunt ad ea quae dicebat audiendum. De se quidem magna; sed et de
Abbreviated transcription (Latin):
rans idiotas. ⁊ sua qͦndam recognoscens esse uascula. inquibus
sue quieti ⁊ uoluntati receptaculum hr̃e consueu̾at. tanta eos
falsa suȩ deceptionis sapiencia repleuit. ut qui pͥus uix in libͤ
aliquo legere pot̾ant nunc de libris quedam magna dic̾ent.
⁊ de futuris ꝓpħando maiora ⁊ stupenda p̃dicarent. Danielis de-¬
niꝙ unꝰ ex eis ꝓpħiam sescire asserebat. ⁊ de eadem quedam duce
ꝓpħa scribendo inducit.⁊ de antixp̃o in quib iamsimplicio¬
res quosdam attentos reddiderat. & si ficri posset etiam ipsum¬
di hominem. & uenerabilem abbatem symonem scĩ nicholai
in errorem indurisset. qr in tantum ꝓcesserat eiꝰ arrogantia.
ut ipsis assidentib etiam in capło sermonem facere p̃sumeret
& qui uidit ⁊ audiuit ꝑhibet huiꝰ rei testimonium.
Erat enim hic sermo.
Sitote fortes in belo. ⁊ pugnate cum antiquo serpente. Hoc

Expanded text:
rans idiotas, et sua quondam recognoscens esse vascula, in quibus rans idiotas, et sua quondam recognoscens esse vascula, in quibus suae quieti et voluntati habitaculum habere consueverat, tanta eos falsa suae deceptionis sapientia replevit, ut qui prius vix in aliquo libro legere poterant, nunc de libris magna quaedam dicerent, t de futuris prophetando majora et stupenda praedicarent. 63. Danielis quoque unus ex eis prophetiam se scire asserebat, et de ea quaedam duce propheta scribendo inducit, et de Antichristo. In quibus jam simpliciores quosdam attentos reddiderat, et, si fieri posset, etiam Dei hominem et venerabilem Simonem, abbatem Sancti Nicolai, in errorem induxisset, quia in tantum processit ejus arrogantia, ut ipsis assidentibus etiam in capitulo sermonem facere praesumeret. Et qui vidit et audivit, perhibet hujus rei testimoniuErat enim hic sermo: « Estote fortes in bello, et pugnate cum antiquo serpente. » Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
sequebant᷑ altis uocib inclamantes. eia eia. u̾timini ⁊ resistite.
belligerantes fortiter. alioquin tͣpissima morte moriemini. si
ãmodo nos adire.⁊ minas uel mortem inferre p̾sumpseritis.
At postqmͣ inse reu̾si quidam ex ipsis delusos esse agnoscunt.
fortiter exinde ꝑsistunt. qui fortiter uicerunt. quidam uͦ igno¬
miniã tante irrisionis ferre non ualentes.⁊ de ꝑseuerantia
desꝑantes aculeo caude demonis ꝑ cussi recesserunt. S quia.
huic falso ⁊ maligno spũii ñ sufficit. nec miratur si absorbeat ma¬
re. sed etiam iordanem totum sorbere nititur. qui manifeste ad in-¬
insidias redire nonmetuit. Conuenerat siquidem in eandem pau-¬
ꝑtatem iam multitudo de diuersis nationib ⁊ diu̾so genere
nobiles ⁊ ignobiles. diuites pauꝑes. maioris minorisq etatis.
sapientes simplices ⁊ idiote. sicut uir ille reciꝑe consueuerat.

Expanded text:
nsequebantur, altis vocibus inclamantes: « Eia, eia; vertimini et resistite, nsequebantur, altis vocibus inclamantes: « Eia, eia; vertimini et resistite, belligerantes fortiter; alioquin turpissima morte moriemini, si amodo nos adire, et minas et mortem inferre praesumpseritis. » At postquam in se reversi, quidam ex ipsis delusos se esse agnoscunt, fortiter exinde persistunt, qui fortiter vicerunt. Quidam vero ignominiam tantae irrisionis ferre non valentes, et de perseverantia desperantes, aculeo caudae daemonis percussi recesserunt. Sed quia huic maligno et falso spiritui non sufficit, nec miratur si absorbeat mare, sed et Jordanem totum sorbere nititur; qui manifeste ad inns, redire non metuit. Convenerat siquidem in eadem paupertate multitudo de diversis nationibus et diverso genere, nobiles et ignobiles, divites, pauperes, majoris minorisque aetatis, sapientes, simplices et idiotae, sicut vir ille recipere consueverat,
Abbreviated transcription (Latin):
dum etiam in luce diei cumsuis satellitib se p̃sentabat Iuiuͦ
territi. uenientib inspẽm armati exercitus. ⁊ pompe armoꝵ
⁊ fremitꝰ equorum. qͥbuscunꝙ pot̾ant modis se opponebant ita
ut cum fugerent uelociter raptꝰ fustib ⁊ saxis. inuolutis etiã
brachiis aliquib aminiculis. uel tunica resistere festinarent.
S quod mirum ⁊ incredibile uidetur alicui. acriter ado pug¬
nabat᷑. ut estimarent iacula mitti.⁊ mitt̾e feriri. & ferire uul¬
nerari. & uulnerare int̾fici ⁊ int̾ficere. Ad quoscum multifr̃s
alii concͣrerent redarguentes eos cur sic insanirent. ñquid non
aspicitis auint quod ab inimicis nr̃is oppͥmim. ⁊iam infrust: a fere
ab infestacione demonum illusos esse aqmͣ bñdictam spargunt.
signum crucis faciunt. ⁊ recedente malignorum spũum turba
illi quasi hostib deuictis.⁊ in fugam uersis. concito cursui¬

Expanded text:
ndum, etiam in luce diei, cum suis satellitibus se praesentabat. Illi vero ndum, etiam in luce diei, cum suis satellitibus se praesentabat. Illi vero territi, venientibus in speciem armati exercitus, et pompae armorum et fremitus equorum, quibuscunque poterant modis, se opponebant, ita ut cum fugerent, velociter raptis fustibus et saxis, involutis etiam brachiis, aliquibus adminiculis vel tunica resistere festinarent. Sed, quod mirum et incredibile videtur alicui, adeo acriter pugnabatur, ut aestimarent jacula mitti et mittere, feriri et ferire, vulnerari et vulnerare, interfici et interficere. Ad quos cum multi fratres alii concurrerent, redarguentes eos, cur sic insanirent: « Nunquid non aspicitis, aiunt, quod ab inimicis nostris opprimimur, et jam in frustra fere ab infestatione daemonum illusos esse, aquam benedictam spargunt, signum crucis faciunt; et recedente malignorum spirituum turba, illi quasi hostibus victis et in fugam versis, concito cursu i
Abbreviated transcription (Latin):
xiuit deniq homo ad p̃dicandum. exiuit itm̃ seminare se¬
men. non suum s semen d̾nicum. relictis qui p̃essent cep¬
to oꝑi. relictis qui p̃essent aliis reb omnib. ⁊ omnia integra cõ¬
seruarent.⁊ qui p̃essent tam clericorum qm laicorum conuentu
binos ⁊ binos in singłis ponens officiis. quos ad ultimum uale
de pace ⁊ unanimitate docebat dicens. nunqm posse exorbita¬
re congregatam aliqm multitudinem qm p̃latorum ꝯcordia
p̃cesserit. S recedente pastore rapido lupꝰore ouib molitur insi¬
dias. Insidias uere dixerim. qr ex adu̾so caulas earum effodiens
latenter ingreditur. ut pͥus t̾rorem incutiat. territas malleo cau¬
dȩ suȩ deiciat deiectas mactet mactatas postea hiato ore deuo-
ret ⁊ ꝑdat. Quia uͦ maior est eiꝰ arrogantia qmͣ fortitudo bene
pͥmo t̾rorem incutiebat qr quibꝰdam uelut essent mortalis odii
inimici. quosin scło reliquerant. armata manuquasi adꝑim̃¬

Expanded text:
xivit denique homo ad praedicandum, exivit iterum seminare semen, non suum, sed semen Dominicum; relictis qui praeessent coepto operi, relictis qui praeessent aliis rebus omnibus, et omnia integra conservarent, et qui praeessent tam clericorum quam laicorum conventui; binos et binos in singulis ponens officiis, quos ad ultimum vale, de pace et unanimitate docebat, dicens nunquam posse exorbitare congregatam aliquam multitudinem, quam praelatorum concordia praecesserit. Sed recedente pastore, rabido lupus ore ovibus molitur insidias. Insidias vere dixerim, quia ex adverso caulas earum effodiens, latenter ingreditur: ut prius terrorem incutiat, territas malleo caudae suae dejiciat, dejectas mactet, mactatas postea hiante ore devoret et perdat. Quia vero major est ejus arrogantia quam fortitudo, bene primo terrorem incutiebat: quia quibusdam, velut essent mortalis odii inimici, quos in saeculo reliquerant, armata manu quasi ad perime
Abbreviated transcription (Latin):
do suo. qui seruis siuis se in ueritate querentib. ⁊ in fide ⁊ iusticia
obsequentib. & de pret̾itis dat fiduciam. ⁊ de futis secreta reuela-¬
tione noticiam. & posthec exhilarata facie assumpta fidutia.
eia inquit eia fres dilectissimi. accingimini ⁊ estote uirifortes.
uobis płima b ellorum genera p̃parantur que ab hostib tam
uisibilib qm̃ inuisibilib futura sunt ẜqui uenenint nouityronẽ
ꝑuisionem uisibiliter uenti sunt. ⁊ accepto p̃cepto & obedientia. ab
eo qui patri fuit obediens. uobiscum sunt usꝙ ad consũmationẽ
bellatũri. Quis dubitat hoc u̾bum uerum ⁊ ꝑpħicum ñ fuisseꝰ
Nerum siquidem fuit. quod subsecuta actio cotidie insinuat. in
his qui relictis omnib ut ꝑegͥni ueniunt ⁊ ꝓfessione quasi osculo
dato facta. ad optinendas pliorum acies ad diuersas nationesre¬
cedunt. A mariusꝙ ad mare tubasonuit.⁊ ipsorum audtta est

Expanded text:
Deo suo, qui servis suis, se in veritate quaerentibus, et in fide et justitia Deo suo, qui servis suis, se in veritate quaerentibus, et in fide et justitia obsequentibus, et de praeteritis dat fiduciam, et de futuris secreta revelatione notitiam. Et post haec, exhilarata facie, assumpta fiducia, « Eia, inquit, eia, fratres dilectissimi, accingimini et estote viri fortes: vobis plurima bellorum genera praeparantur, quae ab hostibus tam visibilibus quam invisibilibus futura sunt: sed qui venerunt novi tirones per visionem, visibiliter venturi sunt; et accepto praecepto et obedientia ab eo qui Patri fuit obediens, vobiscum sunt usque ad consummationem bellaturi. » Quis dubitat hoc verbum verum et propheticum non fuisse? Verum siquidem fuit, quod subsecuta actio quotidie insinuat in his, qui relictis omnibus ut peregrini veniunt, et professione quasi osculo dato facta, ad obtinendas praeliorum acies, ad diversas nationes recedunt. A mari usque ad mare turba sonuit, et ipsorum audita est
Abbreviated transcription (Latin):
addens qͣtenꝰ ad om̃ipotentem d̾m assidua fieret. ⁊ intenta or̃o
num supplicatio. ad ostendendum locum inqͦ diuini cultus
omni tempore fieret celebratio. Cunꝙ multi multis. ⁊ assidui
assiduis p̃cib d̾no consilium hoc comiñdarent. obnixe sue bñ¬
placitum uoluntatis nimia afflictione iciunio.⁊ orõnib ex-¬
quirentes. apparuit cuidam quedam reuelatio. manifesta satis
⁊ euidens. euident̃ locum ⁊ que in loco & de loco erant uentura
aꝑta significatione denuncians. Nam ibidem ubi p̃sens sita
solis radii mirabilis claritatis fulgebant ⁊ qͣtuor partib sicut in
qͣtuor intͦitus loci illius ẽẽ dinoscit᷑ in modum crucis multitudo
magna ꝑegͥnorum cum peris ⁊ baculis ꝓperabat ⁊ flexis genib ad-¬
orato suo redemptore. ⁊ pedib eiusdato osculo. qͣsi ꝑlicentiam reces¬
suri reu̾tebant᷑. Quod cum uiro di relatum fusset. grãs egit d̃no

Expanded text:
addens, quatenus ad omnipotentem Deum assidua fieraddens, quatenus ad omnipotentem Deum assidua fiernum supplicatio, ad ostendendum locum, in quo divini cultus omni tempore fieret celebratio. 58. CAP. XXVII. Cumque multi multis et assidui assiduis precibus Domino consilium hoc commendarent, obnixe suae beneplacitum voluntatis nimia afflictione, jejunio et orationibus exquirentes; apparuit cuidam quaedam revelatio, manifesta satis et evidens, evidenter locum, et quae in loco, et de loco erant ventura, aperta significatione denuntians. Nam ibidem, ubi praesens sita solis radii mirabilis claritatis fulgebant; et a quatuor partibus, sicut in quatuor, introitus loci illius esse dignoscitur in modum crucis, multitudo magna peregrinorum cum peris et baculis properabat, et flexis genibus adorato suo Redemptore, et pedibus ejus dato osculo, quasi per licentiam recessuri revertebantur. Quod cum viro Dei relatum fuisset, gratias egit Domino
Abbreviated transcription (Latin):
quod de aquis montium cadentib pluuiarum tantum tp̃r
&e de sicco paludum. usꝙ in presenti impleri dinoscitur. Ibi
consederat homo di una cum paruula societate sua. spei an¬
choram incusse fidi adiungens. & cum patͥarcha nr̃o abra-¬
giosi testarentur. ⁊ ppłs conelamaret stare non posse quodcȩ¬
pat homo. ⁊ ob aspitatem nimie pauꝑtatis ⁊ uictꝰ pocius ꝑ ali¬
quod annos expectarent fugam. quam alicuius stabilitatis fun¬
damentum. S quid ageret humana rõne. ⁊ rõnali destitutus
auxilio: Sciens quia firmauit ⁊ faciem suam iħs ud iret in
dierat hoc ⁊ docebat. & qui habet aures audiendi audiat. Ne-¬
rumptñ ne grex pusillus desꝑaret ⁊ amicorum suoꝵ ñ reiexitũ.
s statum expectantium corda letificaret. ⁊ derogandiemulis
occasionem subtheret. habilitatem utcunq in tali loco pot̾at
esse. & ipse circiure ⁊ consid̾are cepit. ⁊ aliis considerare p̃cepit.

Expanded text:
quod de aquis montium cadentibus pluviarum tantum tempore, quod de aquis montium cadentibus pluviarum tantum tempore, et de succo paludum usque in praesenti impleri dignoscitur. Ibi consederat homo Dei una cum parvula societate sua, spei anchoram inconcussae fidei adjungens, et cum patriarcha nostro Abragiosi testarentur, et populus conclamaret stare non posse quod coeperat homo, et ob asperitatem nimiae paupertatis et victus, potius per aliquot annos exspectarent fugam, quam alicujus stabilitatis fundamentum. Sed quid ageret humana ratione, et rationali destitutus auxilio? Sciens quia firmavit faciem suam Jesus ut iret in dierat hoc, et docebat; et: « Qui habet aures audiendi, audiat . » Verumtamen ne grex pusillus desperaret, et amicorum suorum, non rei exitum, sed statum exspectantium corda laetificaret, et derogandi aemulis occasionem subtraheret; habilitatem, utcunque in tali loco poterat esse, et ipse circuire et considerare coepit, et aliis considerare praecepit: