comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quitquid eos delectabat deũ appel¬
lare non timuerũt ¶hetici uõ ac¬
ceptis dei ueri misteriis de cetero nõ
diuinis scripturis accende̾ ẜ pocius
ad sensum erroneum has male int¬
pretando tusferre seuduerũt taliũ¬

Expanded text:
quidquid eos delectabat, deos appellare non timuerunt. Haeretici, acceptis Dei veri mysteriis, de caetero non divinis Scripturis attendere, sed potius ad sensum erroneum has male interpretando transferre studuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
illam scãm uitam instituisse et ut ĩ
ea plures saluarent᷑ usq ad inf̾mos
regule temꝑasse rigorẽ in regulã
descruxisse ¶ Et subdit autẽ ab¬
sit ut credam tantam eos quãtam
uideo in plerisq monasteriis ua¬
utatem ac suꝑfluitatẽ precepisse
uel concessisse mirandũ ẽ eñ unde
inter monachos tanta ĩtẽꝑancia
turis et construendis e dificiis in¬

Expanded text:
illam vitam instituisse; et ut in ea plures salvarentur, usque ad infirmos Regulae temperasse rigorem, non Regulam destruxisse. Absit autem ut credam, tantas eos, quantas video in plerisque monasteriis, vanitates ac superfluitates praecepisse, vel concessisse. Miror etenim unde inter monachos tanta intemperantituris, et construendis aedificiis in
Abbreviated transcription (Latin):
in ciiꝰ nomĩe securus hec̾ dico testẽ
ĩuoco suꝑ aiãm meam quĩ quãtum
ad meum acciuũ ꝯmodũ multo mallẽ
ꝑ singulos dies multis horis ꝙͣtum
in bene moderatis monasteruis est¬
conscitutũ manibus aliquis operari
sarũ alienarũ pati de negociis se¬
cularibus uel indicando diruends
uel int̾uemondo prest dendis l¬

Expanded text:
in cuius nomine securus haec dico, testem inuoco super animam meam, quoniam, quantum ad meum adtinet commodum, multo mallem per singulos dies certis horis, quantum in bene moderatis monasteriis constitutum est, aliquid manibus operari sarum alienarum pati de negotiis saecularibus uel iudicando dirimendis uel interueniendo praecidendis
Abbreviated transcription (Latin):
diuitiarũ ceruit᷑ ibi offertur libẽ¬
cuis qr auo textis ⁊eliquiis sig¬
nant᷑ oculi et loculi aꝑuit᷑ ostẽ¬
dit᷑ pulcherrima forma sc̃i ał sc̃ẽ
alicuiꝰ et eo credit᷑ sanctior quo
coloracior currũt homĩes ad ostulã¬
dum inuitat᷑ ad donandũ et magꝭ¬

Expanded text:
divitiarum cernitur, ibi offertur libentius. Auro tectis reliquiis saginantur oculi, et loculi aperiuntur. Ostenditur pulcherrima forma sancti vel sanctae alicujus, et eo creditur sanctior, quo coloratior. Currunt homines ad osculandum, invitantur ad donandum; et mag
Abbreviated transcription (Latin):
cõcopta estimatio minuit᷑ nã cũ
quilib post sc̃itatis hĩtum t̾renis
auariciã quasi colore ꝑmutato
ante humanos oculos eius reuerẽ¬
cia despecta pallestit
Q

Expanded text:
cum quilibet post sanctitatis habitum terrenis se  quasi colore permutato ante humanos oculos ejus reverentia despecta pallescit. q
Abbreviated transcription (Latin):
sacrũ quippe ep̃ale officiũ non solũ
non diligit ỹmo nescit qui ad cul¬
men regmũs hanelans in occulta
subiectõe pascit᷑ laude ꝓpria letat̾
ad honorem cor eleuat rerũ afflu¬
enciũ habundancia exultat ⁊ mũdi
lucrũ querit᷑ sub eius honoris spẽi
ꝙ mũdi discerui lucra debuerunt

Expanded text:
Sacrum quippe officium non solum non diligit omnino, sed nescit, qui ad culmen regiminis anhelans, in occulta subjectione pascitur, laude propria laetatur, ad honorem cor elevat, rerum affluentium abundantia exsultat. Mundi ergo lucrum quaeritur sub ejus honoris specie, quo mundi destrui lucra debuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
me nesciebam tibi in curia ĩimere
negociũ tolle equũ tuũ ecce ĩ stabu
auri sine auro tnͣsire ꝑ terrã argẽ¬
ti et argentũ nesciuisse donũ eciã
quod poterat esse suspectum illico

Expanded text:
 nesciebam tibi imminere negotium. Tolle equum tuum, ecce in stabulauri sine auro? transiisse per terram argenti, et argentum nescisse? donum insuper, quod poterat esse suspectum, illico
Abbreviated transcription (Latin):
nos sumꝰ inq̾unt qui in om̃i celebri¬
tate dũo ꝑape cõunctõres assistimꝰ.
sedẽte ip̃o priores assidemꝰ/ ꝓcedẽte
posteriores ꝓcedimꝰ hoc totuut dicit¬
gĩi sed sedulitatis debitum ¶ Si gͦ

Expanded text:
Nos sumus, inquiunt, qui in omni celebritate domino Papae conjunctiores assistimus, sedenti propiores assidemus, procedentem posteriores praecedimus. Hoc totum gium, sed sedulitatis debitum est,
Abbreviated transcription (Latin):
nũ q̃so te quale est istud de ma¬
ne usos ad uesperam litigare a̾
litigantes audire et nt̃ suffice¬
ret diei malicia sua non st̃ libe
nocte uix relinquit᷑ ncc̃itati ne qd̾¬

Expanded text:
so te, quale est istud, de mane usque ad vesperam litigare, aut litigantes audire? Et utinam sufficeret diei malitia sua! non sunt liberae noctes. Vix relinquitur necessitati n
Abbreviated transcription (Latin):
mitt̾e qui missi post euruui nõ eãt
sed xp̃m sequantur qui que stum
legacõnẽ non extimẽt nec reqͥrant
datum sed fructum qui regibus ex¬
forncantibus phinees ydolatris
cientibus paulũ ꝓ blasphemãtibus
negociãtibus xp̃m qui bulgum non
spuant sed doceant diui tem ut pal¬
pent sed terreant pauperẽ nõ gra¬
uent sed paueant sed iinas pn̾cipũ
non paueant sed ꝯtempnat quiet
qui marsupia non exhauriant ses
corda reficiant et tramia corrigãt

Expanded text:
t; qui missi post aurum non eant, sed Christum sequantur; qui questum legacionis non estiment nec requirant datum, sed fructum; qui regibus Iofornicantibus Finees, Heliam ydolatris, cientibus, Paulum blasphemantibus, negociantibus Christum; qui vulgum non spernant, sed doceant; divites non/palpent, sed terreant, pauperes non gravent, sed foveant, minas principum non paveant, sed contempnant; qui Qui marsupia non exhauriant, sed corda reficiant et crimina corrigant
Abbreviated transcription (Latin):
eos quibus lo quim᷑ tãto magꝭ cupi
uius ut placeant eis que ad eorũ
porriginit᷑ salutẽ ꝙ si non succedit
contristamur et in ip̃o cursũ de bili¬
tamur et frangimꝰ quasi frust᷑i oꝑa¬

Expanded text:
eos quibus loquimur, tanto magis eis cupimus, ut placeant quae ad eorum porriguntur salutem; quod si non succedit contristamur, et in ipso cursu debilitamur et frangimur, quasi frustra o
Abbreviated transcription (Latin):
Inter berba laudancut seu bitupe¬
ranciũ ad mentem semꝑ recurrẽdũ
est et si in ea non ĩuenit᷑ bonũ ꝙ de
nobis dicit᷑ magnã t̾stitiam gn̾are
d oc rur sum siin ea nõ ĩuenit᷑ ma¬
lum ꝙ de nobis homũes locunt᷑ ĩ mag¬
na debemꝰ letitia ꝓsilire nõ est gͦ

Expanded text:
inter verba laudantium sive vituperantium ad mentem semper recurrendum est, et si in ea non invenitur bonum quod nobis dicitur, magnam tristitiam generare debet. Et rursum si in ea non invenitur malum, quod de nobis homines loquuntur, in magna debemus laetitia prosilire. Quid enim
Abbreviated transcription (Latin):
¶ S noc̃itatis qui scent uirilit̾ pro
afflictis et iudicent equitatẽ pro
mansuetis terre qui sunt ꝯpoĩti ad
mores probati ad sc̃imoniam parati
di ad censurã catho ͭ ͣ ad fidẽ fidcłes
ad dispẽsacõnẽ concordes ad pacem
ti in aduersitate securi in ꝓsꝑitate

Expanded text:
, sed necessitates; qui stent viriliter pro afflictis et iudicent in equitate pro mansuetis terre; qui sint compositi ad mores, probati ad sanctimoniam, parati di ad censuram, catholici ad fidem, fideles ad dispensacionem, concordes ad pacem,ti, in adversitate securi, in prosperi
Abbreviated transcription (Latin):
iusticie sc̃imonie specłũ pietatis ex¬
emplar asẜtorem ui̾tatꝭ fidei defen¬
sorem/ doctorem genciũ xpĩanorum
torem pascorem plebiũ ingr̃m insiꝑi¬
enciũ/ refugiũ oppressorũ pauperũ
aduocatũ sꝑem miserorũ tutorem
pupillorĩ ¶ Iudicem uiduarũ baculũ¬
senũ ¶ Oltor om scolerũ malorũ ictũ
bonorũ głam uirgam potentũ mal¬
leum tyrãnorũ regum patrẽ legũ
moderatorem/ canonũ dispensatorẽ
sal t̾re/ orbis lumen sacerdotem al¬

Expanded text:
justitiae, sanctimoniae speculum, pietatis exemplar, assertorem veritatis, fidei defensorem, doctorem gentium, Christianorum torem, pastorem plebium, magistrum insipientium, refugium oppressorum, pauperum advocatum, miserorum spem, tutorem pupillorsenum, ultorem scelerum, malorum metum, bonorum gloriam, virgam potentium, malleum tyrannorum, regum patrem, legum moderatorem, canonum dispensatorem, sal terrae, orbis lumen, sacerdotem Al
Abbreviated transcription (Latin):
et ep̃i ¶ Solus enĩ sũmus põtifexut
apłorum p̾matu abel gubernatu
noe prĩarchatu abraham ordine
melchise dech dignitate a arouant᷑.
moyses iudicatũ saiiuel potestate

Expanded text:
 summus pontifex, matu Abel, gubernatu Noe, patriarchatu Abraham, ordine Melchesidech, dignitate Aaron, auctoritate Moyses, iudicatu Samuel, potestate
Abbreviated transcription (Latin):
dato ꝙ de tali bono cor inflacum
uiolenciam in carne ꝑpesse sunt¬
qr habenbant aliquid latencius
infirmitatis quod poterat ĩ su¬
ꝑbie fascum extolli si hanc hũili¬
tatem sua stacione illa euasissẽt

Expanded text:
isto castitatis bono cor inflatum hostilem in carne perpessae sunt, habebant aliquid latentis infirmitatis, quae posset in superbiae fastum. si hanc humilitatem in uastatione illa euasissent
Abbreviated transcription (Latin):
quorũ libet disputacõnes quãuis
catholicorum et laudatorũ hõm
uelut stripturas cauonieas habere
dẽmus ut nobis nõ liteat salua ho
atq respuere si forte ĩuenerimus
no adutorio uel ab aliis intellcã
uel a nobisnam talis ego sum ĩ sc̃p¬
tis aliorũ quales uolo esse intellc̃o¬

Expanded text:
quorumlibet disputationes quamuis catholicorum et laudatorum hominum uelut scripturas canonicas habere debemus, ut nobis non liceat salua honobare atque respuere, si forte inueuerimus, no adiutorio uel ab aliis intellecta uel a nobis. talis ego sum in scriptis aliorum, tales uolo esse intellecto
Abbreviated transcription (Latin):
actiua prius ꝑ excerticiũ boĩ oꝑis
cuncta ephaurienda sunt uicia ut
in illa iam pura mẽtis a cie ad cõ¬
templandũ deum quisq ꝑtrãse¬
at quia licet ꝯuersus scatim ad
contemplatõnẽ ꝯstende̾ cupiat ta¬
men ratione togit᷑ ut prius ĩ ac¬

Expanded text:
enim prius per exercitium boni operis cuncta exhaurienda sunt vitia, ut in illa jam pura mentis acie ad contemplandum Deum quisque pertranseat. Et licet conversus statim ad contemplationem conscendere cupiat, tamen ratione cogitur ut prius in ac
Abbreviated transcription (Latin):
et si sciã põtifibus p̃eniieant ta¬
mon quia dignitatis apicem non
sunt adepti in sacrarũ scripturarũ
exposicõibus eis exponãt᷑ ¶ In cãu¬
sis uo diffmiendis secundũ postros

Expanded text:
i scientia Pontificibus praemineant, tamen, quia dignitatis eorum apicem non sunt adepti, in sacrarum quidem scripturarum expositionibus eis praeponuntur, in causis vero definiendis secundum post eos
Abbreviated transcription (Latin):
git ab urbe procul non selũ deser¬
tam sed et pestilentẽ ut cura⁊ as¬
siduitate morborũ libidis imꝑe¬
legimꝰ effudisse sibi oculos sicꝭ
sum a ꝯtemplatione phĩe remone¬

Expanded text:
ab urbe procul non solum desertam, sed et pestilentem, ut cura et assiduitate morborum libidinis impelegimus effodisse sibi oculos, sum a contemplatione philo
Abbreviated transcription (Latin):
poraliũ nouũ cuiꝰ terrene ymagi
m puta templo ueteri seruiebant¬
eccĩas genciũ fecisse scriptum ẽ q
uon tam ꝓprie iuuentuti erãt qui si¬
milachra manu facta deos hẽbãt

Expanded text:
plum novum, cujus terrenae imagini, hoc est, templo veteri, serviebanecclesias Gentium fecisse scriptum est, quia non tam prope invenit erant, qui simulacra manufacta deos habebant.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓptea te deo ditasti ut tuos diuites
facias sed ut uitam ppetuam tibi
pro fructu bom oꝑis acquiras et
precio nẜacõnis pccã tua redimas
putant se parũ posc̾e pretiũ q̃rut
tuũ uite tue fructũ adime̾ ꝯston¬
dunt et accusant ꝙ diuites eos

Expanded text:
ea te Domino dicasti, ut tuos divites facias, sed ut vitam tibi perpetuam fructu boni operis acquiras, et pretio miserationis peccata redimas tua. Putant se parum poscere? pretium tuum quaerunt, vitae tuae fructum adimere contendunt, et accusant, quod eos
Abbreviated transcription (Latin):
ueste poderis qmͣ habebat a aron totꝰ
erat orbis terrarũ et parentũ mag¬
nalia in quatuor ordinibus lapidum
erant sculpta et magnificẽtia dei in
dyademate capitis illius e̾at seripta

Expanded text:
este poderis quam habebat, totus erat orbis terrarum, et parentum magnalia in quatuor ordinibus lapidum erant sculpta, et magnificentia tua in diademate capitis illius erat scripta
Abbreviated transcription (Latin):
tiui esse deũt et actiui moysi legisla¬
toris exemplo qui nũc astẽdebat in
montẽ ut ibi głam dñi cũ maiori cer¬
neret libertate / nũc bõ destendebat
in castra ut cũ utilitate nctitatibus
ut ascendat monachus ad p̃sula tum
ꝙ presul descendat ad monachatum

Expanded text:
tivus esse valeas et activus, legislatoris exemplo, qui nunc ascendebat in montem ut ibi gloriam Domini cum maiori cerneret libertate, nunc vero descendebat in castra ut cum utilitate necessitatibs indulgetur ut ascendat monachus ad presulatum, quam presul ad monachatum
Abbreviated transcription (Latin):
augꝰ Certe eᵈ sum qui scatuerã nul¬
lum or dina̾e clerieũ nisi mecũ uel¬
let mane̾ sine ꝓprio aut si uellet a
ꝓpoĩto recedere recte ei tolle cleri¬
catum ¶ Ecce in conspcũ dei ⁊ ur̃o¬
muto consiliũ qui uolũt hr̃e aliqd
ꝓpriũ quibus non sufficit deus et
ect̃a eius maneant ubi uolunt et
ubi pñt non eis aufero clericatũ¬

Expanded text:
qui statueram nullum ordinare clericum, nisi qui mecum vellet manere, aut, si vellet a proposito recedere, recte illi tollerem clericatum. Ecce in conspectu dei muto consilium; qui volunt habere aliquid proprium, quibus non sufficit Deus et Ecclesia ejus, maneant ubi volunt et ubi possunt; non eis aufero clericatu
Abbreviated transcription (Latin):
retics ad reprobacionem doctrine sue
scismatis ad docu entum stabilitatis
sue. Iudeis ad ꝯparacionem pulchritu
dei participandi dat potestatem siue
illi sormandi suit sicut pagaui siue

Expanded text:
reticis ad probationem doctrinae suae, schismaticis ad documentum stabilitatis suae, Iudaeis ad comparationem pulchrituddei participandae dat potestatem, siue illi formandi sint adhuc siue
Abbreviated transcription (Latin):
gentib que ante synagogã cre¬
cuidit: Oport&r autẽ considerare.
quia millier niec in domo nec in
rrbe: qm̃ ab  rbe longe exclude
legis noticiõ ħ abebat:  ideo
quasi nudus. e discooptus cino
occẽrrebat: Sic̃q cũ dñs aci
puellã tendeł at. muler in uia
sanata ẽ: qui

Expanded text:
gentibus, ante Synagogam credidit. Oportet autem considerare quia mulier nec in domo, nec in urbe, quoniam ab urbe longe excludeblegis notitiam habebat, et ideo quasi nudus et discoopertus Domino occurrebat. Sicque cum Dominus ad puellam tendebat, mulier in via sanata est: qui
Abbreviated transcription (Latin):
cũdũs ad filiam archisi nagoge
suscitandã ꝑger&: mulieꝵ ini¬
trire sanata est: Cũ enĩ dñs ad
nagogã docendã uenir&. aede¬
sia ex gentibus credendo antici¬
panit salutẽ: iuxta ulud ꝓpłucu¬

Expanded text:
us ad filiam archisynagogi resuscitandam pergeret, mulier in itinere sanata est: quia cum Dominus ad Synagogam docendam veniret, Ecclesia ex gentibus credendo anticipavit salutem, juxta illud p
Abbreviated transcription (Latin):
rẽ caeli eleuaitus es: & uasa de¬
mus eius alli ita sunt corãte.
& tu o optinnates tui & uxori
tuae & conculbinae unũ bibistic
in eis Deos qͦ q argenteos & au¬
reos oereos a ferreos ligneosq¬
& lapideos. ⁊ in no uident neq:
audiunt neoq sentunt magni

Expanded text:
rem celi elevatus es et vasa domus eius allata sunt coram te et tu et optimates tui et uxores tuę et concubinę tuę vinum bibistis in eis, deos quoque argenteos et aureos et ęreos ferreosque, ligneos et lapideos, qui non vident neque audiunt neq
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Rño dicendũ est ꝙ sicꝭd᷑ 2. ethy¬
iusti nõ sunt qui iusta faciũt sed qui¬
iuste pũt em̃ iniusti excercere iusta
sed non iuste ¶Adhuc autẽ ꝙ aduo¬
cati sine pcc̃o eorum officiũ excequã
tur expedit ꝙ non solum in tã iusta

Expanded text:
laces qui dum cupiunt praeuaricari, controuersias actionesque causarum etiam ipsa iura transuertunt, et cum nolunt conpetentibus coerceri iussionibus legum, ad inludendos iudices inconuenientibus exemplis uelut similes coniecturas iuris obiciunt
Abbreviated transcription (Latin):
.3. quia mͥ ñ reddidistis decĩas et pri¬
micias idcto in fame et penuria ma¬
ledc̃i estis. It augꝰ ubi supͣ cũ decimas
daudo et t̾rena et celestia possis ꝓm̾e¬
ri ꝓ auaricia duplicẽ bñdcõ fraudas

Expanded text:
am: Quia mihi non reddidistis decimas et primitias, idcirco in fame et penuria maledicti estis. Item Augustinus: Cum decimas dando et terrena et celestia possis promereri, pro avaritia duplicem benedictionem fraudas
Abbreviated transcription (Latin):
ciam sacr̃itũ pp̃ scandalum simpliciũ qͥre¬
putant se inc̾rere ꝑuiriũ. ⁊ inde int̾runt in
facilitatem labendi inꝑiurium. et in detrac¬
cionẽ. Uñ petenda ẽabsolo asr̾iore. qui hͣ uira¬
menta d facile relaxare. uł pociꝰ oñdẽ sicui¬
rantes nõ fuisse obligatos et imponere

Expanded text:
m propter scandalum simplicium, qui reputant sic incurri periurium et inde incurrunt in facilitatem labendi in periurium et in detractionem, unde petenda est absolutio a superiori, qui huimenta debet facile relaxare vel potius ostendere sic iurantes non fuisse obligatos et imponere
Abbreviated transcription (Latin):
dinum. ẜ talia nõ faciet ei uł ꝙñ uendet ei
reni ꝓmiori precio ꝙͣ tłi uł ꝙ nõ comedet
re atalib si ea uelit fac̾e pia intentõe ⁊ pp̾
dm̃i et sałm aĩe sue. et pp̃tossend̃ scandalũ
hꝰ iuramenta non sint obligatoria nec mi¬
ponenda sit penitẽtia ꝓtnͣsgressione eoꝵ
tanꝙͣ pro m̃oli. nõ expedit tũ ꝓpͥa auͣcte ꝯͣue¬

Expanded text:
quod talia non faciet ei vel quod non vendet ei rem pro minori pretio quam tali vel non comedet re a talibus, si ea velit facere pia intentione et propter deum et salutem anime sue et propter tollendum scandalum s huiusmodi iuramenta non sint obligatoria. Nec imponenda sit penitentia pro transgressione eorum tanquam pro mortali. Non expedit tamen auct
Abbreviated transcription (Latin):
chus. uł canonitus. uł ꝙ nõ celebrab̾ usq ad
mensem. uł ꝙ. nõ ielunabit pro do. uł ꝓpcc̾is
siuus in pane ⁊ aqͣ nͥ p̾cipiatur ei . ł. ꝙñdicet psal¬
tum inlicitis et honestis usq ad c̾tum tẽpus¬
¶ Sexto cũ excludit opꝰ in diffe̾ns ͣmtẽtione
pro dõ ant ꝑpxĩo faciend̾. ut si quis iurat ꝙnͣ¬

Expanded text:
chus vel canonicus, vel quod non celebrabit usque ad mensem, vel quod non ieiunabit pro deo vel pro peccatis suis in pane et aqua nisi precipiatur ei, vel quod non dicet psaltum in licitis et honestis usque ad certum tempus. Sexto cum excludit opus indifferens, pia intentione pro deo aut proximo faciendum, ut si quis iurat
Abbreviated transcription (Latin):
num de morte. si tũ locator timens ne
pericło hꝰ. pactũ apponat firunt᷑ ꝓponens
ꝙsi bos sñ culpa ꝯductoris periret. de illo
picło nec exiget ab eod̾. non credo ꝙ pecca¬
ret. nͥ pp̃ scandalimi eoꝵ qui ignorarũt eiꝰ
intentõm. illd̾ tñ u̾m ẽ ꝙ ꝯductor ꝑ rei pͥ in¬

Expanded text:
num de morte. Si tamen locator timens, ne i pactum apponat firmiter proponens, quod si bos sine culpa conductoris periret, de illo periculo nihil exigeret ab eodem, non credo quod peccaret, nisi propter scandalum eorum qui ignorarent eius intent
Abbreviated transcription (Latin):
si iacentib segetib in agris. & fenis inpratis.
si inmineat tempestas. aut pluuia que cor¬
rũpatiant det̾ioret multum talia sic asolo
separata.nõ sunt ꝓhibendi dñi reꝵ ilsax ea
ea que debent uend̾e in crastimim in m̾cato
uł instatõib sins. et ceti qui p̾parant uic¬
cualia in dieb festis. si diep̾cetenti nõ po¬
terunt cõmode p̾ꝑare. aut p̃parata fuare sine
ꝑiculo: nõ credo ꝙ peccent morłr. ¶ Illi ant̃
qui a dñis sius ꝯpellunt᷑ oꝑari in dieb fe¬
stis. si iusto metu inducti hoc faciuiit. indẽ¬
tur ꝑ nc̃citatẽ posse excusari. ¶ Qͥ no eũ de¬
beant uecturami bladoꝵ dñig suis. affe¬
runt eam dieb feriandis. ut reliquis die¬
bus ꝓfestis. possint liberi ꝯsuetis et ꝓpriĩs
uatare laborib. nõ sunt excusables in hoc. nͥ
forte arta nc̃titas.ad hoc eos ꝯpellat. ¶Cre¬
tͣnscͥbere de qͣterno in quat̾nũ in dieb. h

Expanded text:
si iacentibus segetibus in agris aut fenis in pratis, si immineat tempestas aut pluvia que corrumpat aut deterioret multum alia sic a solo separata, non sunt prohibendi domini rerum illarum ea ea que debent vendere in crastinum in mercato vel in stationibus suis et ceteri qui preparant victualia in diebus festis, si die precedenti non potuerunt commode preparare aut parata servare sine periculo, non credo quod peccent mortaliter. Illi etiam qui a dominis suis compelluntur operari in festis, si iusto metu inducti hoc faciunt, videntur per necessitatem posse excusari. Qui vero, cum debeant vecturam bladorum dominis suis, afferunt ea diebus feriandis, ut reliquis diebus profestis possint liberius consuetis et propriis vacare laboribus, non sunt excusabiles in hoc, nisi forte arcta necessitas ad hoc eos compellat. Scholaritranscribere de quaterno in quaternum in diebus h
Abbreviated transcription (Latin):
uentꝰ ante donatonẽ nõ ꝑcepit ip̃e. S aliꝰ ⁊¬
ex donatõe ꝯsequit᷑ ut ip̃e prouẽtꝰ percipiat
nõ est dubiũ int̾ced̾e symonacã p̾utatẽ.
Si u̾o ante donato ꝑcepit ip̃e ꝑuentus cre¬
dimus ẽẽ distinguend. utrͣ. ante donat̾o
ꝯstituat ut ip̃i prouentꝰ retineant᷑ ad tp̃s¬

Expanded text:
entus ante donationem non percepit ipse, sed aliex donatione consequitur ut ipse proventus percipiat, non est dubium intercedere Simoniacam pravitatem. Si vero ante donationem perceperit ipse proventus, credimus etiam distinguendum utrum ante donationem constituat ut ipsi proventus retineantur ad t
Abbreviated transcription (Latin):
pon̾e. donã fidẽ dico. ꝯille qui facit restitu¬
tõ exponit se ad plenam restituto facien¬
dam. iusi q̃tenus ei fu̾it remissum lib̾a¬
nebat illas decimas in feud̾. credo ꝙ c̾ditor
te᷑ fructus conputare insortem ⁊ ꝓͦ ultra
sortem recepit restitu̾e teꝰ layco p̾dc̃o

Expanded text:
omponere. Fidem bonam dico, cum ille qui facit restitutionem, exponit se ad plenariam restitutionem faciendam, nisi quatenus fuerit ei remissum liberanebat decimas illas in feudum, credo quod creditor,tenetur fructus computare in sortem et quod ultra sortem receperit restituere predicto
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ usura. Si a̾ u̾isiłe sit ꝙ p̾ciosiora sint futatẽ¬
pore sołonis. ut si quis det .xx. llib̾. st̾lngoꝵ ĩ
hyeme proalus totidem in estate soluendis.qñ
marchas auri uł argenti. pro aliis totid̾ sol¬
uendis ad passagium cruce signatoꝵ. distĩ¬
gue. qr sicreditor non erat ẜuaturꝰ illã p̾cu̾ia
us ad iᵈ tempus. S int̾im ꝯsũpturꝰ lusura est.
si auͣt erat ẜuaturus. ut sic ẜuando usad p̾die¬
tum tp̃s lucͣret᷑. distingue. qr si creditoran¬
fert debitori lib̾tatem liberandi se int̾im ⁊
iculo ⁊ se exon̾aret. S si nõ aufert ĩmo ꝯcedit
ei ꝙ reddat peccu̾ia qñꝯq uolu̾it infra ti̾m
ris inopiam. si aut corrupta intentõneh
faciat. ut se exon̾et apicło ẜuaudi. peccat. Nõ
credo tũ eum ꝯpessend̾ad restituẽd̾ iucrũ. lic

Expanded text:
em versimile sit quod pretiosiora sint futura tempore solutionis, ut si quis det XX libras sterlingorum in hyeme pro aliis totidem in estate solvendis, quamarchas auri vel argenti pro aliis totidem solvendis ad passagium crucesignatorum, distingue quia si creditor non erat servaturus illam pecuniam usque ad illud tempus, sed interim consumpturus, usura est. Si erat servaturus, ut sic servando usque ad predictum tempus lucraretur, distingue quia si aufert debitori libertatem liberandi se interim et ericulo et se exoneraret. Si non aufert, sed concedit ei quod reddat pecuniam quandocumque voluerit infra terminum, ris inopiam. Si autem corrupta intentione hoc facit, ut se exoneret a periculo servandi, peccat. Non tamen credo eum compellendum ad restitutionem lucri, licet
Abbreviated transcription (Latin):
ne. b̾sic dr. ꝙ ꝙͣuis forte a teligiosis ex¬
emptis. et alus. fiaut in feudatõnes te te¬
ciuris detentis alaicis. et hud̃ laici ꝙ ilaᷤ
ab ip̃is religiosis in feut̾ teneat. recogͦs¬
cait. non tu i religiosis eistem. post tale
infeudatõe. ueł recogm. sic de fco p̾sũptã¬
nel recipe. absq dyocesanoꝵ ep̾oꝵ assensir. ¶lla
ait decinias intelliginiꝰ posse talit̾ a religi¬
osis. de manib laicoꝵ recipi. uelacqͥri: que añ

Expanded text:
e. Sane quamuis forte a religiosis exemptis et aliis fiant infeudationes de decimis detentis a laicis et iidem laici quod illas ab ipsis religiosis in feudum teneant / recognoscant non tamen licet religiosis eisdem post talem infeudationem uel recognitionem sic de facto presumptauel recipere absque diocesanorum episcoporum assensu. Illas autem decimas intellegimus posse taliter a religiosis de manu laicorum recipi uel acquiri que ante
Abbreviated transcription (Latin):
tributq .s. ꝙ legatarius et donatariꝰ tenent᷑⁊
dare decimas de redonata uł legata. l decima¬
ta fu̾it alegatore. uł donatore. filius tũ quia
om̃na boͣ pr̃is ꝑtinent ad ip̃m ⁊ eius sunt quo¬
dam ño quo ad ppͥetatẽ si succedat pr̃i. non¬

Expanded text:
ilicet quod legatarius et donatarius tenentur dare decimas de re donata vel legata, licet decimata fuerit a legatore vel donatore. Filius tamen, quia omnia bona patris pertinent ad ipsum et eius sunt quodammodo quoad proprietatem, si succedat p
Abbreviated transcription (Latin):
ad moysen. et aaron. sac̾dotes. uos poite il
gło .i. inuocate nomẽ meũ sr̃ filios isrĩ go
dñs bñdicam eos. ut grãm traditã priusti¬
uni ordinati tñffundat hõib. nec uosũtas
sacerdotis ꝓdesse uelobesse possit s u̾ntu bil

Expanded text:
ad Moysen et Aaron sacerdotes: uos autem ponite nomen meum super filios Israhel; ego dominus benedicam eos, ut gratiam traditio per ministerium ordinati transfundat hominibus nec uoluntas sacerdotis obesse aut prodesse pos
Abbreviated transcription (Latin):
¶tem si unꝰ creditor denũciat alt̾i ne accip¬
at a debitore. in fraudem urͣ u̾sari ille qͥ si a¬
cipiat. u̾ a non uigilauit c̾ditor exigendodo¬
bitum: nõ ut᷑ ꝙ debitor teneat᷑ ei gͣtificare
iure tñ poli. et si non iure foriextusaretur
ut credo. debitor si pietate motꝰ gͣtisicarer
płimũ indigenti creditori. sec credo ꝙa¬

Expanded text:
Item si unus creditorum denunciaverit alii, ne accipiat a debitore, in fraudem versari videtur ille si accipiat. Ubi autem non vigilaverit creditor exigendo debitum, non videtur quod debitor debeat ei gratificare. Iure tamen polit, etsi non iure fori excusaretur, ut credo, si pietate motus gratificaret plurimum indigenti creditori. Nec credo
Abbreviated transcription (Latin):
singlis solu̾e prata. ¶ Et si teneat᷑ ex ꝯͣc¬
tu et ex maleficio. nũꝙͥ pͥus ẽ soluendũ
in hanc cãm ꝙͣ in illam. ¶ Itẽ nũꝙ ant̾io¬
rib creditorib pri soluend̾ ẽ̾. qm ꝓposte¬
riob. Et hñtib pignora uł ypotecis prius¬
qmͣ hñtib tm̃ ꝑ̃les actões. Et in ypotecario
creditores quis cui p̾ferend e. E ẜGlo.e.s.¬
bona debitoris au̾cte iudicis incipiãt pos¬
sideri. qr postea iura. paria fẽa st̃. oñn credi¬
toꝵ. qui nõ hñt pygnora. uł ypotetas. uel

Expanded text:
singulis solvere pro rata? Etsi teneatur ex contractu et ex maleficio, numquid prius solvendum est in hanc causam quam in illam? Item numquid anterioribus creditoribus prius solvendum quam posterioribus et habentibus pignora et hypothecothecarios creditores, quis cui preferendus ebona debitoris auctoritate iudicis incipiant possideri: quia iura paria facta sunt omnium creditorum qui non habent pignora vel hypothecas vel
Abbreviated transcription (Latin):
ñs̃ obtorminit. nõ ppͣ ebrietatẽ aut crapu¬
lam. exiluit paciens et i p̾cipitans semor¬
tuus e̾ Si aũt lata fu̾t cuspa uł nega dis¬
custos infirim furiosi uł frenetici dimisit
eum. ut iret lud̾e in plateam. ułalias daret
operam rei illicite a exmnna ebrietate uł
crapula: igilare nõ potuit. maxi ͤ cũ soius
ess deputatus ad custodiam. sia̾ ñ eẽt c̾tũ

Expanded text:
liis obdormivit, non propter ebrietatem aut crapulam, exilitque patiens et precipitans se mortuus est. Si autem lata fuerit culpa aut negligentia discustos infirmi furiosi vel phrenetici dimisit eum, ut iret ludere in plateam, vel alias daret operam rei illicite aut ex nimia ebrietate aut crapula vigilare non potuit, maxime cum solus esset deputatus ad custodiam. Si autem non est certum
Abbreviated transcription (Latin):
tem illoꝵ quos custodierũt ĩfir¬
mantes scrupulosam hñt ꝯsciãm de
morte illoꝵ ꝓ eo ꝙ ad petitõnẽ eoꝵ uo¬
cau̾nt minutorẽ qui minuit eis. uł
ded̾unt eis uinũaiłcarnes. urnimis
eoartau̾nt eos ad ꝓuocand̾ sudorem.¬
eos et sic biberunt uinĩ. ułdiscoopiẽ¬
tes se. urexeuntes deleto ꝯessent fre
sũt ꝵ ẜglo idẽ intalib ubi bona fide
Pa. aut negligẽcia dissoluta. que ppe
dolum ẽ Et huiꝰ scrupulositate ãdꝯ
silium bomi uirisi eam heat. d cepoꝰ

Expanded text:
tem illorum quos custodierunt infirmantes scrupulosam habent conscientiam de morte illorum, pro eo quod ad petitionem eorum vocaverunt minutorem, qui minuit eis vel dederunt eis vinum vel carnes aut nimis coarctaverunt eos ad provocandum sudoremunt et sic biberunt vinum, vel discooperientes se et exeuntes de lecto vel cum esunt. Respondeo: in talibus ubi bona fide pa aut negligentia dissoluta, que prope dolum est et huiusmodi scrupulositatem, ad consilium boni viri, si eam habeat,
Abbreviated transcription (Latin):
desiastici hoc fiat. Id uͦl .s. Cum a¬
iud deilł qui ꝯfugiunt ad eccͣs ĩmi¬
nentib hostib ⁊ ibi capiũt᷑ ab eis
Nunꝙͣ capientes debent eos diittere
stellau̾int eccm. aut inde ĩpugn̾iunt hostes.
qͥn hoc .n. casui. qr ip̃i molant eiinitate oc̃e

Expanded text:
clesiastici hoc fiat. Quid de illis qui confugiunt ad ecclesias imminentibus hostibus et ibi capiuntur ab eis; numquid capientes debent eos dimittere stellaverint ecclesiam aut inde impugnaverint hostes. In hoc enim casu, cum et ipsi violant immunitatem e
Abbreviated transcription (Latin):
si ꝯpositio fiat de ꝯsensu dãpnisicatoꝵ stan¬
dum est illi alias nõ credo ꝙ ille qui fuit
inculpa iniuste monendo bessum: ꝑsuam
ꝯpositonẽ possit p̾iudicare hõib sius. qͥn
ip̃e de ꝓpͥo teneat᷑ satiffac̾e de dampnis suiͦ¬

Expanded text:
Si compositio fiat de consensu damnificatorum, standum est illi. Alias non credo quod ille, qui fuit in culpa iniuste movendo bellum, per suam compositionem possit preiudicare hominibus suis, quin ipse de proprio teneatur ei
Abbreviated transcription (Latin):
ex ꝓbabłi cã uid̾int pͥncipes ea pociꝰ remit¬
tenda. ꝙͣ car̾e cõmodo pacis. uł incurrere
nent᷑ sb̾diti ratũ hr̃e. S t̾sb̾diti ab mitio
ꝯ̃dicant ne fiat ꝯposito nisi refusis sͥ dã¬
pns. si ex iusta c̃a iuduit expedire: post̃
a bellando desist̾e. ꝙnis forte nõ spossint
di bellum penes solos pͥncipes ẽ ita tau̾c¬
tas desistendi et arma deponẽdi. Cõcor¬

Expanded text:
babili viderint principes ea potius esse remittenda, quam carere commodo pacis et incurrere nentur subditi ratum habere. Sed etsi ab initio contradicant, ne fiat compositio nisi refusis sibi damnis, si ex iusta causa viderint expedire, possunt a bellando desistere, quamvis forte non possint endi bellum penes solos principes est, ita et auctoritas desistendi et arma deponendi. DE SO
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯmessatio et ebrietas. de fornicatõne.⁊¬
luxia oriunt᷑ turpiloquia. Scrilitas. ludi¬
cia. et stultiloquia. De philargiria .i. cupi¬
ditate. mendatium. frans. furta. puiria
turpis lucri appetitꝰ. falsa testimo. uiolẽ¬
cia. in humanitas ⁊ rapacitas. de ira hõi¬
cidium clamor. et indignatio. de tͥstitia
rancor pusisianimitas. amarituco. ep

Expanded text:
messatio, ebrietas; de fornicatione, turpiloquia, scurrilitas, ludicra, et stultiloquia; de philargyria, mendacium, fraus, furta, perjuria, turpis lucri appetitus, falsa testimonia, violentia, inhumanitas, et rapacitas; de ira homicidium, clamor et indignatio; de tristitia, rancor, pusillanimitas, amaritudo, et
Abbreviated transcription (Latin):
io de dico qui ꝯlatro quida captus¬
nc̾et᷑ ad iudicẽ ꝑ locũ suspectũ. dixit
centes indando ꝯsilũ deducẽdo cante.
Aid de illo qui ꝯuudex uł officiał seq̃rẽ
fure uł hoicidã fugientem. indici uł

Expanded text:
id de illo, qui, cum latro quidam duceretur ad iudicem per locum furum, dixit  iuvit ducentes in dando consilio, de ducendo caute. Quid de illo, qui, cum iudex vel officialis sequeretur furem vel homicidam fugientem, iud
Abbreviated transcription (Latin):
men nequicie. ĩ ⁊ non careat mun̾e sc̃ĩe
dicare: discernat. diligens gͥ Inq̾sitor ⁊ sb̾¬
tilis innestigtor. sapienter. et qiͣ astute in
t̾roget. a peccatore. ꝙ forsitan ignoret. uel
uecondia uelit occultare. Cognitio itaq
crimine: uarietates eiꝰ nõ dubitet ĩuesti¬
tenuolus ꝑatꝰ erig̾e. et seꝯ honus portare.
Reat dulcedĩem in affectõne. pietatẽ ĩ alt̾¬
ius crim̃ie. discreto̾ in uarietate. adiuu

Expanded text:
imen nequitiae, ita non careat munere scientjudicare discernat. Diligens igitur inquisitor et subtilis investigator sapienter et qterroget a peccatore quod forsitan ignoret, vel verecundia velit occultare. Cognito itaque crimine, varietates ejus non dubitet investitare; habeat dulcedinem in affectione, pietatem in alterius crimine, discretionem in varietate; adjuvet
Abbreviated transcription (Latin):
rimus distinguend. ꝙ si tp̃r denũciatõnis
pͥmisse. is qui iam ꝯuĩctos impetis. exͣ. dyoc̃.
existebat. uel uͥ alas denũciatõ non potuit ad
eiꝰ noticiani puenire. ut puta si nimie ĩfirmi¬
tatis feruore laboraus. sane mentis pacieba¬

Expanded text:
ximus distinguendum, quod si tempore denuntiationis praemissae is qui jam conjunctos impetit extra dioecesim existebat, vel alias denuntiatio non potuit ad ejus notitiam pervenire, ut puta si nimiae infirmitatis fervore laborans, sanae mentis patieba
Abbreviated transcription (Latin):
nent᷑ ꝑegrinari ꝙ expestũtur exulare
uł ire in ex̾citum uł ad p̾ceptũ ecc̃e ire
ultͣ mare tp̃re passagii in minente. ex¬
cusant᷑ a ieiumo si non possunt ꝯmodeie¬
niuare.si a nõ tenentur ad h iuiatõm

Expanded text:
nentur peregrinari, quia compelluntur exulare vel ire in exercitum vel ad preceptum ecclesie ire ultra mare, tempore passagii imminente, excusantur a ieiunio, si non possunt commode ieiunare. Si autem non tenentur ad huiusm
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ad eo debiles sunt. ꝙ nõ possunt laborare
nͥ frangant ieumium. aut si oz eos locare
operas suas ut ꝓuideant sͥ et familie sueq
forte nõĩuenirent. qui ꝯduc̾ent oꝑas sua ᷤᷤ
insi frang̾ent ieiumũ. nec aliũde sͥ proui¬

Expanded text:
et adeo debiles sunt, quod non possint laborare nisi frangant ieiunium aut si oportet eos locare operas suas, ut provideant sibi et familie sue, qui forte non invenirent qui conducerent operas suas, nisi frang
Abbreviated transcription (Latin):
met ĩpetrare ꝙ fiat restituto ꝑ p̾latũ. g̾¬
at bõ fide negotium moͬsti̾i restituẽdo cͦ
debet᷑ ut dcm̃ ẽ. uł si fu̾it datum deboniᷤ
pios usus. Non tũ ꝯͣdicente p̾lato hoc fa¬
est dere ad ħ exute penes eam ꝑm̃ que
accepit.

Expanded text:
met impetrare quod fiat restitutio per prelatum, gerat bona fide negotium monasterii, restituendo cui debetur, ut dictum est. Vel si fuit datum de bonis pios usus, non tamen contradicente prelato hoc faest de re adhuc extante penes eam personam que accepit.
Abbreviated transcription (Latin):
creditores ⁊ accipiunt. uł post̾iores credi¬
tores. priores ⁊ potiores in uire. p̾uenimit.
creditores post mod̾ uementes: nõ debent
in quietare heredem. nͥ remanserit ei de
heditate. unde possit eis ad huc satiffac̾e
gatarios qu pͥmo acceꝑant.sͥ ĩ ant̾iorẽ¬

Expanded text:
ditores, priores et potiores preveniunt. Creditores postmodum venientes non debent inquietare heredem, nisi remanserit ei de hereditate, unde posset eis adhuc satisfacere, gatarios, qui primo acceperant. Simi
Abbreviated transcription (Latin):
religiose. uł scłares. quoꝵ ꝯq ordinũ. ꝯdc̃o¬
nũ. seu statuũ. cossectas. uł tallias. decimã
serint. uel se solutos ꝯsenẜint. aut ꝙͣus a¬
liam ꝙͣtitaten. portõmi. aut quotã ip̃oꝵ pro¬
uent uũ. uel bonoꝵ. existimatois. uł ualoris
ip̃oꝵ. sbadiutorii. muttui. sbuentõis. subsi¬
dii. uel doni nõie. seu quouis alio titło. uel¬
ces. comites. uel barones. pt̾ates. capitane¬
i. officiales. uel rectores. quoꝯq nõie cẽseã¬
tur. ciuitatũ. castroꝵ. seu quoꝵ ꝯq locoꝵ con¬
nencie. ꝯdc̃ois.aut status. qui talia impo¬
suerĩt exeg̾int. uel recepint. Aut apud edes
sũpẜint. uł a restari. saisiri.aut occupari
mandau̾uit. aut occupata. saisita. seu ares¬
rint: etcͣstico supponimꝰ int̾dc̃o. prelatis
et ꝑsonis ecẽsticis supͣdc̃is. in u̾tute obeie

Expanded text:
religiose uel seculares quorumcumque ordinum, condicionis uel statuum Colleetas uel tallias, decimam,serint uel soluturos consenserint aut quamuis aliam quantitatem, porcionem aut quotam ipsorum prouentuum uel bonorum estimacionis uel ualoris ipsorum sub adiutorii, mutui, subuencionis, subsidii uel doni nomine seu quouis alio tytulo, mces, comites uel Barones, Potestates, Capitanei, officiales uel rectores, quocunque nomine censeantur, Ciuitatum, Castrorum seu quorumcumque locorum connencie, condicionis, et status, qui talia imposuerint, exegerint, vel receperint, aut apud edes sumpserint, vel arestari, sasiri aut occupari mandauerint, aut occupata, sasita seu aresrint, ecclesiastico supponimus interdicto prelatis et personis ecclesiasticis supradictis in virtute obediencie
Abbreviated transcription (Latin):
lebr̾ud̾ missas et or̃ones ꝓuiuis et defuncti
ad excitand̾ deuotom. ⁊ iõ ponũt singħis an¬
is ꝙͣtitatẽ certã ex qua reficiãtur et ꝓuide¬
ant pauperib bonũ eꝰ dũ mõ intent̾oes sint
munde et pͥn in deo fixe. absit .n. ut eaq̃ ppter
bonũ ⁊ licitum facimꝰ nob̾ ceteãt si ꝙ malũ ⁊¬

Expanded text:
sas et orationes pro vivis et defunctis et ad excitandum devotionem et ideo ponunt singulis annis certam quantitatem ex qua reficiantur et provideant pauperibus, bonum est, dummodo intentione sint munde et principaliter in deo fixe. Absit enim, ut ea que propter bonum et licitum facimus, nobis debeant, si qu
Abbreviated transcription (Latin):
Intlłr de ꝯsilio ex hortatõnis. uł appbatõis.
suadendi. S exponendi. iͦ i hoc caũ senti¬
ret. hoc ẽẽ licituni Dud̾et: nõ creto ꝙ fiere
irregłaris. Izille cui talr rũdiss paganũ pꝰea
int̾fic̾et ex ꝯfidencia illiꝰ Eñsionis. ⁊ l ⁊̃ iste

Expanded text:
intelligo de consilio exhortationis vel approbationis, suadendi, sex exponendi quid in hoc casu sentiret, hoc esse licitum responderet, non credo quod fieret irregularis, licet ille cui taliter respondisset paganum postea interficeret ex confidentia illius responsionis, lice
Abbreviated transcription (Latin):
corruptam. Si u̾o fit amore iusti ͤ ñ p̾cat Iu¬
dex ip̃m ꝯdempnando ad mortẽ: et p̃cipiendo
nũstro ut occidat eũ N ͨ mĩst̃. si issus a in¬
dice occidat ꝯdempnatũ. peccant tũ ut̾q mõe¬
lit̾ si fac̾ent hec iuris ordine ũẜuato. ꝓban

Expanded text:
tentionem corruptam. Si vero fit ex amore iustitie, nec peccat iudex ipsum condemnando ad mortem et precipiendo ministro ut occidat eum, nec minister si iussus a iudice occidit condemnatum. Peccaret tamen uterque mortaliter, si faceret iu
Abbreviated transcription (Latin):
u̾ .sͥ. Si statꝰ meuł familie mee. nõ ẽ itu¬
to.si careã remea. puta qr pauꝑ sum ⁊ ĩg̾¬
digens ꝯfanulia mea. et ero m ꝑicło mci¬
dendi in paci̾am aut mͣmuratõnẽ ꝯtͣ dn̾
non teneor rem meã dare. aut a repetitoe
cessare: ꝯ debeam me plus dilig̾e ⁊ meos q̃¬
exͣneũ. pp̾ ħ eĩ excusat᷑ qui indigẽs abalis
accipit ad usuram. et ille qui ab ifidel ac¬
cipit iuram̃tũ ꝑ ydola: ut sit securꝰ ab illo.

Expanded text:
 si status meus vel familie mee non est in tuto, si careo re mea, puta quia pauper sum et indigebo cum familia mea et ero in periculo incidendi in impatientiam aut murmurationem contra deum, non teneor rem meam dare aut a petitione cessare, cum debeam me plus diligere et meos q enim excusatur qui indigens est et ab alio accipit ad usuram et ille qui ab infideli recipit iuramentum per idola, ut sit securus ab eo.
Abbreviated transcription (Latin):
dendi. comedendo ex toto uł p̾libant mo¬
dicum ne deficiant inẜmendo. et hoc fati¬
unt iam positis m̃sis. ł parũ añ. ita ꝙ pp̃ꝯti¬
nuatõ tp̃ris totummi debeat reputari una nĩ¬
gunt de mensa dñoꝵ suoꝵ.ut nadant ad¬
it̾m comedunt deh̾ã oͭ innoꝰ inglo .e.t. sic¬

Expanded text:
dendi ex toto vel prelibant modicum, ne deficiant in serviendo, et hoc faciunt iam positis mensis vel parum ante, ita quod continuatione temporis tota debeat reputari una mengunt de mensa dominorum ut vadant aiterum comedunt. Idem
Abbreviated transcription (Latin):
yi puerperiũ iam erat forͣtũ suͥ aĩatum
oicidium ẽ recte: si aborsum fecit mu¬
uet ex ila ꝑcussõe uł posio̾ne. qr homine in¬
tfocit. ¶Si unũd̾ erat aĩatum. nõ dicetur
homicita qͣnitũ ad irritat̾e s ut hõicida⁊

Expanded text:
i puerperium iam erat formatum, sive animatum homicida est recte, si aborsum, fecit mulier ex illa percussione sive potione quia hominem interfecit. Si vero nondum erat animatum, non dicitur homici
Abbreviated transcription (Latin):
tlłnd̃ ẽ qñ spoliatꝰ fecit testamẽtũ ⁊ c̾tam
sũmã retrunt qͣ uoluit eẽ ꝯtẽtus. Si aͥ
mandauit in testamento distribui ꝑ ex¬
xori eiꝰ ꝓrata si uxorem ħ̾ebat. et si uxor
onem aut de iure aut de dispõne testato¬
ris. Si a̾ ꝯtẽpsit fac̾e testam̃tũ. facienda
ẽ restituts in solid̾ ħedi. uł illi qui alias d¬
ei succede ab intestato. sũ de iure sine ꝯsu

Expanded text:
spoliatus fecit testamentum et certam summam retinuit, quia voluit esse contentus. Si autem mandavit in testamento distribui per exxori pro rata, si uxorem habebat, et si liberi onem, aut de iure aut de dispositione testatoris. Si autem contempsit facere testamentum, facienda est restitutio in solidum heredi, vel illi qui debet alias ei succe
Abbreviated transcription (Latin):
id de duob hñtib con .ui.¬
mim̃e m̃surani ꝙͣ ꝯsueu̾ãt portare ad
uendentes eladum ⁊ iñ reciꝑe mercedem
qui iurau̾nt ꝙ decet̾o non portarent eã. et
ex hoc multũ uampnisicati st̾. qr uẽditores
bladi ex hc̃ occ̃one ꝓind̾unt sͥ dealia m̃sũ¬
ra. nũꝙͥ possunt uenire ꝯͣtale uram̃tum.¬

Expanded text:
id de duobus habentibus communem mensuram, quam consueverunt portare ad vendentes bladum et inde recipere mercedem, qui iuraverunt quod de cetero non portarent eam et ex hoc multum damnificati sunt, quia venditores bladi ex hac occasione providerunt sibi de alia mensura; nunquid possunt venire contra tale iuramentum
Abbreviated transcription (Latin):
re. Ꝙ dr. ꝙsur et raptor non deducunt ex¬
peusas. nec oꝑas suas. hoc quid intsso. si
credo hũc rigorem esse ẜuand̾. Iniqũ.ni.
eẽt aliꝙͣ locupletari ꝯdapno alt̾iꝰ priꝙͣ¬
p᷑ꝙͣ ei plene satisfc̃m eẽt de dãpno illato.¬

Expanded text:
 Quia fur et raptor non deducunt expensas nec operas suas; quod tamen intelligo, si credo hunc rigorem esse servandum. Iniquum enim eset aliquem locupletari cum damno alterius, postquam ei plene satisfactum esset de damno. Raim
Abbreviated transcription (Latin):
latam adelegato admandatũ eiꝰ. ꝙms
id ordinariꝰ sciat illam ẽẽ in iustam. nisi
possit obtin̾e. ab eod̾ delegato ut ab ħ on̾e
ab soluat᷑. qr loq᷑ ibi de ciilib cai̾s ⁊ ecc̃asti¬
cis. uͥ nlłs ꝯ dempnat᷑ ad mortem ⁊ io nõ¬

Expanded text:
latam a delegato ad mandatum eius, quamvis idem ordinarius sciat illam causam esse iniustam, nisi non possit obtinere ab eodem delegato, ut ab hoc onere absolvatur, quia loquitur ibi de civilibus causis et ecclesiasticis, ubi nullus condemnatur ad mortem.
Abbreviated transcription (Latin):
.c.i. Si uͦ licite rei dabat oꝑam. ut qr mag̾r cã
discipline u̾berabat discipłm uł qr depone
potint. uidel respiciendo. et ꝓclamando. ñ
ninis tarteuł remisse. S tp̃r ꝯgruo ⁊ alte¬
su ꝯtingatalias. s dabat oꝑam rei licite. et
ñ adhiouit diligem debitã. ut dcm̃ e. impu¬
si duo sr̃es .exͣ. e.t. Qͥoam ut asseris. Concor

Expanded text:
Si vero licite rei dabat operam, ut quia magister causa discipline verberabat discipulum vel deponebpotuit, videlicet respiciendo et proclamando, non nimis tarde ves si dabat operam rei licite et non adhibuit diligentiam debitam, ut dictum est, impus
Abbreviated transcription (Latin):
tur in opp̾oitis .iiii. uñ doꝰ ꝑ malachiam
c.ir. Ꝙ michi nõ reddidistis decimas et
p̾micias. idcͥto infame ⁊ penuria maledi¬
cti estis. It̃ auꝰ u̾.gͣ. Cum decunas dando
⁊ t̾rena et celestia possis promereri: ꝓ aua¬
ricia duplicem bñdconem frandas .i.

Expanded text:
 per Malachiam: Quia mihi non reddidistis decimas et primitias, idcirco in fame et penuria maledicti estis. Item Augustinus: Cum decimas dando et terrena et celestia possis promereri, pro avaritia duplicem benedictionem fraudas, id est
Abbreviated transcription (Latin):
cio requirenda. qr corrupta intẽtio. puta si ꝓptꝰ
ħ fac̾ent riruenderent ut hõies hẽrent tłia ad
uł credant talib abusurũ: tał inꝙͣ intẽtio est
morle pecm. et grauissimũ. et oĩa pcc̃a q̃postea
octone reꝵ illar.ab aluis ppetnͣt᷑ sͥ imputant᷑. et

Expanded text:
tio requirenda, quia corrupta intentio, puta si propter hoc facerent vel venderent, ut homines haberent talia ad  sciant vel credant talibus abusurum, talis iniqua intentio est mortale peccatum et gravissimum et omnia peccata que postea occasione rerum ill
Abbreviated transcription (Latin):
Idum est sͣ de iudeis et pagans
qui ꝑ infidelitate̾ dm̃ in honorant. Nẽ
agendum ẽ deheticis qui a fide deuiates in
deum multiplicit᷑̾ peccant. ubi q¬
fide opĩom. urgiguit uł sequitur. Giguit
nt heresi archa. puta artius. sabellius. seqͥtꝰ
ut qui hesi archaui imittat᷑. ueld̾ arria et

Expanded text:
icto de Iudeis et paganis, qui per infidelitatem deum inhonorant, nunc agendum est de hereticis, qui a fide deviantes in deum multipliciter peccant. Vidfide opinionem vel gignit vel sequitur. Gignit ut heresiarcha, puta Arius, Sabellius; sequitur ut qui heresiarcham imitatur, velut ariani et
Abbreviated transcription (Latin):
Ex ay .s̃.in. pẽ pena apostataꝵ ꝓcedit iur
uarietatem apostasiaꝵ. Namꝓ apostasia ꝑfi¬
rum publicant᷑ .i. ꝯfiscant᷑ et amittũt factio¬
nem testi nec instatũ p̾stinũ reu̾tant᷑ et̾ ꝑac¬
et repessiuit᷑ a dig̾tatib et alus multis. exͣ.¬

Expanded text:
 penitentie Pena apostatarum procedit iuxta varietatem apostasiarum. Nam pro apostasia perfirum publicantur et amittunt rationem testamenti nec in statum pristinum revertuntur, etiaet repelluntur a dignitatibus et aliis multis.
Abbreviated transcription (Latin):
da ẽ restitutõ. nec poss ⁊ in hoc casu ppͣdispen¬
sare. S ex solo iure hinano peccinua symoᷤ
accepta restituẽda ẽ. nõ illi qui dedit turpi¬
ter:s eccͣe. uñ nec heliseus p̾cepit giezi res
ppͣ. ꝙ uult pt̾ statu̾e in hoc casu. poss ⁊̃ dis¬
pensare ꝙ non solum in mentali symõ.
S x in illa que pacto erat expressa. retineri
pecciuam pistorib ut molant ĩmolẽ¬

Expanded text:
est ei restitutio nec posset etiam in hoc casu papa dispensare, sed ex solo iure humano pecunia symoniace accepta restituenda est non illi qui dedit turpiter, sed ecclesie. Unde nec Heliseus precepit Gyezi restpapa quod vult potest statuere in hoc casu. Posset enim dispensare quod non solum in mentali symonia, sed etiam in illa, que pacto esset expressa, retineri Pe
Abbreviated transcription (Latin):
cessores eoꝵ ꝑlene bõfide sñ dolo ⁊ coacti¬
one ouenit. sicut sol fĩ: cũ mansi ułuil¬
censum annuũ et alias ẜuitutes ⁊ pac¬
tones hĩcinde. Dñna gͦ inxͣ hũc modũ
posita ab mito d̾tũ nõ sint tiupia uł ꝯt
dm̃ peti possunt et soluenda st̃. Nam qͥl
in traditoe rei sue põt pon̾e legẽ ꝙ w̾łt.¬

Expanded text:
ecessores eorum plane bona fide, sine dolo ac coactione convenit, sicut solet fieri cum mansi vel vilcensum annuum et alias servitutes et pactiones hinc inde. Omnia ergo iuxta hunc modum posita ab initio, dum tm, peti possunt et solvenda sunt. Nam quilibet in traditione rei sue, potest ponere legem
Abbreviated transcription (Latin):
inspectis facultatib subdc̾oꝵ. ¶ Seq̃ ĩ Raẏ.¬
et sb̃dcõs aliq̃ sponte oblata nlła fraudehi
ta adhita. uł minis uł coactde indirecta
recipiat. non te ad restituto. S coacta le
uła suis directe uł indirecte: te ͦ restitu¬
ut qnͣ denegat eis iusticiam. uł nõ defen

Expanded text:
inspectis facultatibus subditorum. Summa de casiet subditos, aliqua sponte oblata, nulla fraude adhibita vel minis vel coactione indirecta, recipiat, non tenetur ad restitutionem, sed exacta a se vel suis directe vel indirecte tenentur restituut quando denegat eis iustitiam vel non defend