comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sustentadit nequaꝙͣ intellectiu eti
elemosina opusest. In sauctiuo pau¬
peubo lsbeatitudo est intelligenie
et cũacceꝑit dolet metens carualiti
et seunnaus spuitalia. Quodautẽ
tur rebus suis et paulatim fuictus
possessioinĩ suaꝵ paupibus diudai
quã illos qui possessionibus ueirdatis
srinel omia largiunt᷑. nõ auieser
por foctus uade uende onũa que ba¬
bes et da pauꝑibus et ueui seq̃re
nie ad eũ loquit᷑ qui nult esse
perfectus quitũ apłis patrẽ na¬
uuctia  e rethe dimuitit. Aste
quẽtu laudas sedũs aut tercins
qãdus est quẽ et nos recipinius
et terciis preferenda. neca suo studio
monachi deterrendi siuit a te liugͥs
iupereis et morsibus seuissimis qui¬
bus argumẽtaris et dicis. Si omes
se recluserint et fueruit in solini¬
diue quis celebrabit eccliãs: quis se¬
culares homines lucrfatier : Qs
peccantes ad uirtutes pot̾it cohorta¬
ri.ͦ Hoc eiũ modo si ouies teciũ fa¬
tui sunt sapieus esse quis por̾it:

Expanded text:
sustentandis nequaquam intellectu, sed eleemosyna opus est. In sanctis pauperibus beatitudo est intelligentiaet cum acceperit, dolet: metens carnalia, et seminans spiritalia. Quod autem tur rebus suis, et paulatim fructus possessionum suarum pauperibus dividunt, quam illos qui possessionibus venundatis, semel operfectus, vade, vende omnia quae habes, et da pauperibus, et veni, sequere me. » Ad eum loquitur qui vult esse perfectus: qui cum apostolis patrem, naviculam, et rete dimittit. Iste, quem tu laudas, secundus, vel tertius gradus est, quem et nos recipimus, et tertiis praeferenda. Nec astu tuo ac studio monachi deterrendi sunt, arte linguae vipereae et morsu saevissimo; de quibus argumentaris et dicis: Si omnes se recluserint, et fuerint in solitudine, quis celebrabit ecclesias, quis saeculares homines lucrifaciet, quis peccatores ad virtutes poterit coarctare? hoc enim modo, si omnes tecum fatui sunt, sapiens esse quis poterit?
Abbreviated transcription (Latin):
si diguũ fuerit ipẽ aut dirigat aut
pͥferat quod collectũ est. In actib
deui presidem. post amnos ait pluces
eleurosinas facturus in gente meã
ueni et oblationes et uotã in quib
mnmenerit ie purificatũ intẽplo
Mũquid in alia parte terrarũ et ir
ecclosus quas nascentes fide sua eru¬
diebat que ab aluis acteperat diuude
cosiresi siint. Longũ est nũt nĩ de cũc̃¬
tus cptis cius onna testimomia ⁊euol¬
uere uoluero. ri quib hoc agit er
cota mente festinat ut iherosolimã
et ad scã loca credẽtib pectiune diri¬
aimr uõ i auaritiã sed in refeige¬
⁊uu uõ addiuicias cõgerendas sed
ad ibecillitatẽ corpusculi sustẽtãdũ.
et frigus atq in ecclĩa decliuãdam
Hat iiudra usq hodie perseuerãte
eusuetudiue. nõ solũ apud nos sed et
apuo hebueos ait qui ui lege diũ me¬
dimutur die et nocte et partẽ nõ
habent nni terra nisi solũ diũ sĩna¬

Expanded text:
si dignum fuerit, ipse aut dirigat, aut si dignum fuerit, ipse aut dirigat, aut perferat quod collectum est. In Actibus cem praesidem: Post annos, ait, plures, eleemo et oblationes et vota in quibus invenerunt me purificatum in templo . Numquid in alia parte terrarum, et in Ecclesiis, quas nascentes fide sua erudiebat, quae ab aliis acceperat, dividere ngum est nunc si de cunctis epistolis ejus omnia testimonia revolvere voluero, in quibus hoc agit, et tota mente festinat, ut Hierosolymam et ad sancta loca credentibus pecuniae dirigantur: non in avaritiam, sed in refrigerium, non ad divitias congregandas, sed ad imbecillitatem corpusculi sustentandam, et frigus atque inediam 399 declinandam. Hac in Judaea usque hodie perseverante consuetudine, non solum apud nos, sed et apud Hebraeos, ut qui in lege Domini meditantur die ac nocte, et patrem non habent in terra, nisi solum Deum, syna
Abbreviated transcription (Latin):
chn dolore et alud. uesi moleperera
apud gallos coutiuentia er sobrietas
atqꝵ ruuuũ. taberue tue lutra uõr¬
qͣ tibeaitor uigilias diaboli ac tem̾u¬
lenta cõuinia tota nocte exercerenõ
potis. Qeter ea husdem adme ter¬
batum est eplis quod contra auctori¬
et ia cobi qui dexteras dederũt pau¬
loetbaruabe cõmuuicationis. et pre¬
doperiũt eis ut papeꝵ memiores essẽt
Eui prohibeas ihero solimã inusus
scõꝵ aliqua sup̃tuũ solatia dirigi.
Sidelicet si adhec respondero statĩ
latrabis inca me causã agere qui
tantr cunctos largitate douasti Tu
iii uenisses iherosoliuã. et tuas pa
trouoꝵ tuoꝵ peccumas effudisses om¬
nes poriclitareunur fame. Ego hoc
roquor qd̾ beatuis aplũs paulus in
cnctis pene eplĩs sius loquitur
et precepit in eccluis gentlũ ꝑunã
sabbati hoc est die diũco om̃es cõfer¬
re debere que iherosolunã in sc̃or so¬
latia dirigantur. ut uel ꝑ discipu¬
bossuos. uel quos ip̃i ꝓbauerinit. et

Expanded text:
hi dolere et aliud, ne si inoleverit apud Gallos continentia et sobrietas atque jejunium, tabernae tuae lucra non habeant, et vigilias diaboli ac temulenta convivia, tota nocte exercere non possis. Praeterea iisdem ad me relatum est Epistolis, quod contra auctoriet Jacobi, qui dextras dederunt Paulo et Barnabae communicationis, et praeceperunt eis, ut pauperum memores essent, tu prohibeas Hierosolymam in usus sanctorum aliqua sumptuum solatia dirigi. Videlicet si ad haec respondero, statim latrabis, meam me causam agere, qui tanta cunctos largitate donasti, ut nisi venisses Hierosolymam, et tuas vel patronorum tuorum pecunias effudisses, omnes periclitaremur fame. Ego hoc loquor, quod beatus apostolus Paulus in cunctis pene Epistolis suis loquitur, et praecipit Ecclesiis Gentium per unam sabbati, hoc est, die dominico omnes conferre debere, quae Hierosolymam in sanctorum solatia dirigantur, et vel per discipulos suos, vel per quos ipsi probaverint: et
Abbreviated transcription (Latin):
qui custodit isrł. ut ueniatad nos
scũsethir qui interpretatur iugil
mierit dicamus ad eũ. exurge.
quid dormitas dũe d̾ Excitenius
illũ et nauicula fluctuante cla¬
memius. magister saluos nos fac
periuius. Plura dicta reuoluerez.
si nõ epłaris brenitas pudorent nobis tacẽ¬
di uuponorot. et si tulibroꝵ ip̃iusad¬
uosuoluisses mittere enitileuas. ut be
remus. Nũc autemi aerem uerberae¬
uimus. er uõ tam illius infidelitatẽ
qre oiuib patet. quã mãm̃ fidem a¬
pormmis ceteꝵ si uolueris lergior¬
pemio saduersũ eũ libꝵ scribere auit¬
te memas illius et in eptias. ut iohẽnu
uapenstam audiat preditautẽ. iam
securis ad radices arboꝵ posita est.
Sns abor que nõ facit fructum.

Expanded text:
qui custodit Israhel, ut ueniat ad nos qui custodit Israhel, ut ueniat ad nos sanctus et Hir, qui interpretatur \'uigil\mierit, dicamus ad eum: exsurge, ut quid dormitas, domine? excitemusque illum et nauicula fluctuante clamemus: magister, saluos nos fac, perimus. Plura dictare uolueram, si non epistolaris breuitas pudorem nobis tacendi inponernos voluisses mittere cantilenas, ut sciremus. Nunc autem aerem verberauimus et non tam illius infidelitatem. I quae omnibus patet, quam nostram fidem aperuimus. ceterum, si uolueris longiorem nos aduersum eum librum scribere, mitte nemas illius et ineptias, ut Iohannem Baptistam audiat praedicantem: iam securis ad radices arborum posita est. omnis arbor, quae non faci
Abbreviated transcription (Latin):
bitioue precederẽt et facerẽt.et plãs¬
tum magnuĩ. ut illoꝵ luctus in nos¬
trũ gaudiũ uerteretur. Nam qd̾
dicis eũ uigiliasexecrari. facit etlso
contra uocabulũ suũ ut uelit dor¬
mire iugilantius. et nõ audiat sal¬
uatorẽ dicentẽ. Sic nõ potustis
una hora iugilare mecũ e Uigilatre
et orate ut nõ intretis u tẽp̃tationẽ¬
Spũs qui dẽ promptus est. sed caroĩ¬
fireda ẽt te alioloco propha dicit
Media nocte surgebam ut cõfiterer
tibi suꝑ iudicia insticie tue. Dum̃
quoq in enuãgelio legitnus ꝑnoctas¬
serut illis psãllentib terra quateret᷑
custos carceris crederet magistratius
et ciuitas terrerẽtur. Loquit᷑ pau¬
lus orõni insistite iugilantes in ea.
Et in alio loco. In uigiliis frequẽter.
Dormiat itaq uigilantins. et ab ex¬
terminatore egrpti cũ egrptus dor¬
mieus suffocetur. Nos dicaunis cũ
dauid. Nlõ dormitabit ueq dormiet

Expanded text:
bitione praecederent et facerent ent ei plancbitione praecederent et facerent ent ei planctum magnum, ut illorum luctus in nostrum gaudium uerteretur? nam quod dicis eum uigilias execrari, facit et hoc contra uocabulum suum, ut uelit dormire Uigilantius et non audiat saluatorem dicentem: sic non potuistis una hora uigilare mecum? uigilate et orate, ut non intretis in teSpiritus promptus est, sed caro infirma . Et in alio loco Propheta decantat: Media nocte surgebam, ut confiterer tibi, super judicia justitiae tuae . Dominum quoque in Evangelio legimus pernoctasse, ut illis psallentibus terra quateretur, custos carceris crederet, magistratus et ciuitas terrerentur. loquitur Paulus: orationi insistite uigilantes in ea et in alio loco: in uigiliis frequenter. donniat itaque Uigilantius et ab exterminatore Aegypti cum Aegyptiis dormiens suffocetur; nos dicamus cum Dauid: non dormitabit neque obdormiet,
Abbreviated transcription (Latin):
lingua auredicis inuno insanĩ curã¬
dũ caput. ut qui loqui nescit. discat
a liquando reticere. Et ego udi hoc
aliquãdo portentũ et testimomiis scͥp¬
turaꝵ quasi uinculis ypocritis uo¬
luii ligare furiosũ. Sedabiit. ex¬
cessit. euasit. erupit. et inter adue
fluctus cociiq reges. alpes in uos
de dampnando clamauit. Quic¬
quid enĩ amens loquitur uocifera
tio est appellandũ. Lacita me forsi¬
tan cogitatione ⁊eprehendis. curm
absentem inuchar. fateor tibi dolorẽ
meũ sacrilegiũ tautũ patienter au¬
dire nõ possũ. legi enĩ si romasten fĩ¬
nees. austeritatẽ helye. Selũ sinionis
frater tuus et amicus et uxor que
est insinu tuo. de prauare renolue¬
rint a ueritate. sit manus tua suꝑ
eos. et effunde sangninẽ eoꝵ. et au
feres inalũ de medio isrł. Ireꝵ dicã
Ergo martrrũ ĩmũde sinit reliqe.
Et quid passi sunt apli ut ĩ mũdũ
stephaui corpus tauta fimerisam¬

Expanded text:
lingua a medicis, immo insanum curanlingua a medicis, immo insanum curandum caput. ut, loqui qui nescit, discat aliquando reticere. ego, ego uidi hoc aliquando portentum et testimoniis scripturarum quasi uinculis Hippocratis uolui ligare furiosum, sed abiit, excessit, euasit, erupit et inter Adriae fluctus Cottiique regis Alpes in nos declamando clamauit. quidquid enim amens loquitur, uociferatio et clamor est appellandus. Tacita me forsitan cogitatione reprehendas, cur in absentem inuehar. fateor tibi dolorem meum: sacrilegium tantum patienter audire non possum. legi enim siromasten Finefrater tuus et amicus et uxor quae est in sinu tuo depravare te voluerit a veritate, sit manus tua super eos, et effunde sanguinem ipsoruferes malum de medio Israhel. iterum dicam: ergo martyrum inmundae sunt reliquiae ? et quid passi sunt apostoli, ut inmundum Stephani corpus tanta funeris am
Abbreviated transcription (Latin):
ritus saluus fiat. meiuinerit illuus
dicti. uidebas furem et currebascũ
eo et cũ adulteris portionẽ tuã pone¬
bas. Et in alio loco. In matutino m¬
terficiebam om̃es pectatores terre.
ut disperderẽ decuutare deũ oñẽs
operantes mi quitatẽ. Et iterũ. Nõne
odientes te duẽ odio habui. et super
immicos tuos tabescebami: Perfecto
odio oderam illos. Si nõ sunt hono¬
raude ⁊eliquie martrrũ. quom legi¬
imuis pretiosa nconspectu dnĩ mors
scõꝵ eius. Si ossa eoꝵ pollinint cõ¬
tiugentes : quomͦ helisens mortuus
mortuũ suscitauit. et dedit uitam.
quod iuxta uigilantiũ iacebat ĩmũ¬
dũ:. Ergo onnã castra israhelitici
ecercitus et ppło dei fuere ĩ mũda.
quia ioseph et patriarchaꝵ corpora
portabant in solitudine. et ad sc̃am̃
ta ambitione iacob inhebron ossa por¬
tauit. ut inmũdũ patiẽ auoet at¬
tauo sotiaret niuũdis. et mortuũ
mortius copularet. Precidenda

Expanded text:
ritus saluus fiat. meminerit illius ritus saluus fiat. meminerit illius dicti: uide bas furem et con currebas cum eo et cum adulteris portionem tuam ponebas. et in alio loco: in matutino interficiebam omnes peccatores terrae, ut disperderem de ciuitate domini omnes operantes iniquitatodientes te, Domine, odio habui, et super inimicos tuos tabescebam? Perfectio odio oderam illos . Si non sunt honorandae reliquiae martyrum, quomodo legimus: pretiosa in conspectu d omini mors sanctorum eius? si ossa eorum polluunt contingentes, quomodo Heliseus mortuus mortuum suscitauit et dedit uitam, quod iuxta Uigilantium iacebat inmundum? ergo omnia castra Israhelitici exercitus et populi dei fuere inmunda, quia Ioseph et patriarcharum corpora portabant in solitudine et ad sanctam ta ambitione Iacob in Chebron ossa portauit, ut inmundum patrem auo et atauo sociaret inmundis et mortuum mortuis copularet? praecidenda
Abbreviated transcription (Latin):
cuius sunt martrres houoremus. Hoi¬
norannis seruos ut honor seruor ium
redundet ad dimũ qui ait. qui nos
suscipit me suscipit. Ego petii et
pauli mnũde sunt ⁊eliqui: ergo
morsi corpis inuiũdũ erit qui iux
hebraicã ueritatẽ ab ip̃o sepultis
est dnõ: Et quotienstũꝙ apłorũ
et prophetaꝵ et om̃iũ martrrũ ba¬
silicas ingrediniur. totiens i dolorũ
templa ueneramur : Accensiq an¬
siuit. Plus aliquid dicam quodre¬
dundet mauctoris caput. et in sã
anime subuertaut᷑. Eigo et dm̃ cor¬
pus in sepulcheo positũ in inũdũ ft
Et angeli qui candidis uestibirite¬
bautur mortuo cadaueri atq pollũ¬
to prebebant excubias. ut post inul
persequtore scoꝵ basilicas aut destru¬
eret. aut templa conuerteretur
Muor sanctũ epm̃ in cuĩ parrochi¬
a esse presbiter dicitur acquiescore
furori eius. et nõ uirga apłica iuir¬
gaq ferrea. cõfriugere uasinutile
et tradere in niteritũ carnis ur spi¬

Expanded text:
cuius sunt martyres, adoremus, hocuius sunt martyres, adoremus, honoramus seruos, ut honor seruorum redundet ad dominum, qui ait: qui uos suscipit, me suscipit. ergo Petri et Pauli inmundae sunt reliquiae? ergo Moysi corpusculum inmundum erit, quod iuxta Hebraicam uerest Domino ? Et quotiescumque Apostolorum et Prophetarum, ut omnium Martyrum Basilicas ingredimur, toties idolorum templa veneramur? accensique ansunt? Plus aliquid dicam, quod redundet in auctoris caput: et insanumanimae subvertantur. Ergo et Domini corpus in sepulcro positum, immundum fuit? Et Angeli, qui candidis vestibus utebantur, mortuo cadaveri atque polluto praebebant excubias; ut post multapersecutore sanctorum, basilicas aut destrueret aut in templa conuerteret? Miror sanctum episcopum, in cuius parrochia esse presbyter dicitur, adquiescere furori eius et non uirga apostolica uirgaque ferrea confringere uas inutile et tradere in interitum carnis, ut spi
Abbreviated transcription (Latin):
cceptis pͥuiũ luteris tuis nõ
respondere superbie est res¬
pondere temieritatis. De
hiseiĩ rebis interrogas. q̃
et proferre et audire sacrilegiũ est
pucrqi hoc uocatur noĩe. Nani dot¬
mit aurius rectius uocaretur os feti¬
dũ nirsũ a perue. et putorẽ spurtis¬
sinuĩ contra scõꝵ martyrũ proferro
reliquias. et nosqui cas suscipiius
appellare cmerarios et idolatras. qui
mortuoꝵ hominũ ossa ueneremur.
Omfelicem hoĩem et om̃i lacrima¬
⁊ ñ fonte plangendũ qui hec dicẽs
nõ se intelligit esse samaritauũ et
uideuni qui corpora mortuoꝵ pro
niuiudis habent etiam uasa que in
radene domo fuerint pollui suspicã¬
tur sequẽtes occidenit̃ litterã etnõ
spĩ iuluficautẽ. Hos autẽlie dico
i tuteliquias sed nee soleuiqui¬
deu et lumã nõ auggelos et archan¬
dule nionis qd uoiatur et in presenti
sedo eronsiduro colinnius et adorammꝰ
ne seruuiainius creature potius quani
trratori. qui est bene dictus in scła. Hono

Expanded text:
cceptis primum litteris tuis, non respondere superbiae est, respondere temeritatis. De his enim rebus interrogas, quae et proferre et audire sacrilegium est. φρασιν hoc vocatur nomine, nam Dormitantius rectius diceretur, os fetidum rursus aperire, et putorem spurcissimum contra sanctorum martyrum proferre reliquias, et nos, qui eas suscepimus, appellare cinerarios et mortuorum hominum ossa ueneremur. o infelicem hominem et omni lacrimarum fonte plangendum, qui haec dicens non se intellegit esse Samaritam et Iudaeum, qui corpora mortuorum pro inmundis habent et etiam uasa, quae in eadem domo fuerint, pollui suspicantur sequentes occidentem litteram et non spiritum uiuificantem. nos autem non dico martyrum reliquias, sed ne solem quidem et lunam, non angelos, non archanomne nomen, quod nominatur et in praesenti saeculo et in futuro, colimus et adoramus, ne seruiamus creaturae potius quam creatori, qui est benedictus in saecula. honor
Abbreviated transcription (Latin):
magis post coronas iuctoria sẽr trũ¬
phos. Unus homo morses sex cẽtus
milibus armatoꝵ impetrat a deo ueniã
Et stephanus imitator diuĩ sui et pri
riut: nis ualebunt. Pauluso
plus ducentas septiiagniba sex sibi
bicit in naui auimas cõdonatoas cer

Expanded text:
magis post coronas, victorias et triummagis post coronas, victorias et triumphos? Unus homo Moyses, sexcentis millibus armatorum impetrat a Deo veniam : et Stephanus imitator Domini sui, et prrint, minus valebunt? Paulus apostolus ducentas septuaginta sex sibi dicit in navi animas condonatas, et
Abbreviated transcription (Latin):
nĩuel in sinu abrahe uel in loco refͤi¬
gerii nel subter aram dei animas apło¬
rimi et martriũ cõsedisse. uec posse
siuis cumulis ubi uoluerint adesse pre¬
sentes. Seuatorie uidel dignitatis
sunt ut nõ inter homicidas trterrino
carcore. sed in libera houestri q custos¬
dia in fortuatoꝵ nisulis et ni campis
elisii recludantur. Tu deo leges pones.
agnũ quocũq nadit. Si agnusubiq
eigo et hi qui cũ agno sunt ubiꝙ esse
credendi sunt. Et cũ diabolus et demo¬
nes toto uagentur orbe. et celoritate
niuna ubiq presentes sint. martries.
riuntur inclusi. et inde exire nõ pote¬
runt. Dicis in libello tuo quod dñ ui¬
uinins imituo pronobis orare possimĩ
postꝙͣ autẽ mortin fuerinius millius sit
pro alio exaudienda oratio prosertim
cũ martrres ultionẽ sui sangninis ob¬
secrantes umpetrare nõ quiuerũt. Si
apłĩ et martyres adhuc in corpore cõ¬
stituti possunt orare proceteris quã¬
do de se adhuc debent solliciti ꝙto

Expanded text:
nim vel in sinu Abrahae, vel in 392 loco refrigerii, vel subter aram Dei, animas apostolorum et Martyrum consedisse, nec posse de suis tumulis, et ubi voluerint adesse praesentes. Senatoriae videlicet dignitatis sunt; et non inter homicidas teterrimo carcere, sed in libera honestaque custodia in fortunatorum insulis et in campis Elysiis recluduntur. Tu Deo leges pones? Agnum, quocumque vadit . Si Agnus ubique, ergo et hi qui cum Agno sunt, ubique esse credendi sunt. Et cum diabolus et daemones toto vagentur in orbe, et celeritate nimia ubique praesentes sint, martyres para arca operientur inclusi, et inde exire non poterunt? Dicis in libello tuo, quod dum vivimus, mutuo pro nobis orare possumus; postquam autem mortui fuerimus, nullius sit pro alio exaudienda oratio: praesertim cum martyres ultionem sui sanguinis obsecrantes, impetrare non quiverint . Si apostoli et martyres adhuc in corpore constituti possunt orare pro caeteris, quando pro se adhuc debent esse solliciti: quanto
Abbreviated transcription (Latin):
inĩquẽq hoc in patria sua posser¬
furr ut pauperes de futuros qui
eetdie opibus sustentandi sintib
PTet nos negamus cũctis paupib
et enã uideis et samaritanis si tãta
sit la egitas scipes porrigendas. sedir
apłus docet fatiendã quidem adom¬
neselemosinã. sed maxime addor¬
mesticos tidea. de quib et saluator

Expanded text:
numquemque posse in patria sua facere: nec pauperes defuturos, qui Ecclesiae opibus sustentandi sint. Nec nos negamus cunctis pauperibus etiam Judaeis et Samaritanis, si tanta sit largitas, stipes porrigendas. Sed Apostolus faciendam quidem docet ad omnes eleemosynam, sed maxime ad domesticos fidei . De quibus et Salvator
Abbreviated transcription (Latin):
dato Polet martrrũ reliquias preno¬
so operiri uelannue. et nõ nel pãms
et cilicio colligari uel proici isterqui¬
liuiũ. ut solus uigilantius obruuis et
dormirus adoretur. Sigo sãcrilegi sũ¬
mus quando apłoꝵ basilitas ingredins s̃
Sacrilegus fuit constantinus imꝑator.
qui sauctas reliquias andree. lũce. et
chimothei. traustulit cũstantinopolĩ.
apud quas demones ⁊ugiũt. et habita¬
tores uigilantu illoꝵ se sentire presen¬
tiam cõfitentur  Sacrilegus augu
beati sumuhelis longo post tpr̃e deiu¬
dea traustulit traciã. Omẽs epĩ nõ solũ
sacrilegi et fatui iundicandi qui tem ui
lissumã et cineres disolutos n serico et
uase aureo portauerũt. Stulti om̃iũ
eccliãꝵ populi qui occurierunt scĩs re¬
liquuis. et tanta letieia quasi presentõ
palestina usq calcedonam uĩgerẽtur
uua resonarent. uidel adorabant sa¬
muhelẽ. et nõ xpiũ cui sanihel et
leuita et propheta fuit mortuñ si¬

Expanded text:
datum. » Dolet martyrum reliquias pretiodatum. » Dolet martyrum reliquias pretioso operiri velamine: et non vel pannis, vel cilicio colligari, vel projici in sterquilinium; ut solus Vigilantius ebrius et dormiens adoretur. Ergo sacrilegi sumus, quando Apostolorum basilicas ingredimur? Sacrilegus fuit Constantius Imperator I, qui sanctas reliquias Andreae, Lucae, et Timothei transtulit Constantinopolim, apud quas daemones rugiunt, et inhabitatores Vigilantii illorum se sentire praesentiam confitentur? Sacrilegus dicenbeati Samuelis longo post tempore de Judaea transtulit in Thraciam? Omnes episcopi non solum sacrilegi; sed et fatui judicandi, qui rem vilissimam et cineres dissolutos in serico et vase aureo portaverunt? Stulti omnium Ecclesiarum populi, qui occurerrunt sanctis reliquiis: et tanta laetitia, quasi praesentem, pvoce resonarent? Videlicet adorabant Samuelem, et non Christum, cujus Samuel et levita et prophetes fuit. Mortuum su
Abbreviated transcription (Latin):
cũq puliusculũ nescio quid in mediona¬
sculo precioso liuteamine cirrundato
osculantes adorant. Magnũ hono¬
rem prebent huiõi hoiẽs beatissimis
martirib quos putant de uilissimis
cereolis illustrandos. quos aguus qui
est in medio throui cũ onni fulgore
orauit. quis hoĩem putanit deniu
Ronne paulus et barnabas cũ alica
tur. et eis uellent hostias immolare
sciderũt uestimẽta sua. et se honiues
dixerũt esse. nõ quo meliores nõ essent.
olim mortius hom̃ib ioue atq mercu¬
rio. sed quo sub gentilitatis errore honor
eis deo debitus de ferctur: Qd̃ et de pe¬
rro legimus. qui corneliũ se adorare cu¬
pientem manu subleuanit et dixit.
des dicere. illuduescio quid. quod in mo¬
dico uasculo transferendo colis. quidẽ
illud nescio. quod scire desidero expo¬
ne manifestius. ut tota libertate blas¬
phemes. Pulusculus inquit in modi¬
co uasculo pretioso lintheanine circũ¬

Expanded text:
cumque pulvisculum nescio quod, in modico vacumque pulvisculum nescio quod, in modico vasculo pretioso linteamine circumdatum osculantes adorant. Magnum honorem praebent hujusmodi homines beatissimis martyribus, quos putant de vilissimis cereolis illustrandos; quos Agnus, qui est in medio throni cum omni fulgore oravit? quis hominem putavit Deum? nonne Paulus et Barnabas Act. XIV ctur, et eis vellent hostias immolare, sciderunt vestimenta sua, et se homines esse dixerunt? Non quod meliores non essent olim mortuis hominibus Jove atque Mercurio: sed quod sub gentilitatis errore, honor eis Deo debitus deferretur. Quod et de Petro legimus, qui Cornelium se adorare cupientem manu sublevavit, et dixit: des dicere: « Illud nescio quid quod in modico vasculo transferendo colis? » Quid est illud, nescio quid, scire desidero. « Expone manifestius, ut tota libertate blasphemes, pulvisculum nescio quod in modico vasculo pretioso linteamine circum
Abbreviated transcription (Latin):
ad trimuphũ redire festinaus. depiri¬
nei iugis deposuit. et munũ cõgrega¬
eccliãm dei. et de uetonibus aiuacis
celtiberisq desceudens iucurset galli
idem pompeius etiã in orientis partib
ut cilicibus et isauiis. piratis lationi¬
bus superatis siu nonunis intercilitiã
et isaiuriam conderer ciuitatem. Sed
hec urbs hodic seriat scita maioꝵ et
nuillus u ea ortus est dormitantius
Gallie uernaculũ hosten sustinent.
et hominẽ moti capitis atip hypotra¬
tis iunculis alligandũ sedenten ceruũt
in eccli̾a. et intercetera uerba blasphe¬
mie ista quoq dicentẽ. Quid utp e
tanto houore. nõ solũ honorare. sed e¬
tian adorare. Illud nescio quid qd̾ in
modico uasculo tr ausferendũ locis. Et
rursinu in eodem libro qui puluerem¬
in liuteatme circundatũ adorando
ostularis. Et in cõsequẽtibus properi¬
tiu gentiliũ uidemus sub pretextu
⁊eligionis introductũ meccłũs: solet
hac fulgente mole cereoꝵ accendi ubi¬

Expanded text:
ad triumphum venire festinans de Pyrenaei iugis deposuit et in unum opEcclesiam Dei, et de Vectonibus, Arrebacis, Celtiberisque descendens, incurset Galliaidem Pompeius, etiam in Orientis partibus: ut Cilicibus et Isauris piratis, latronibusque superatis: sui nominis inter Ciliciam et Isauriam conderet civitatem. Sed haec urbs hodie servat scita majorum, et nullus in ea ortus est Dormitantius. Galliae vernaculum hostem sustinent, et hominem moti capitis, atque Hippocratis vinculis alligandum, sedentem cernunt in Ecclesia: et inter caetera verba blasphemiae, itanto honore, non solum honorare; sed etiam adorare illud nescio quid, quod in modico vasculo transferendo colis? » Et rursum in eodem libro: « Quid pulverem linteamine circumdatum, adorando oscularis? Et in consequentibus: Prope ritum gentilium videmus sub praetextu religionis introductum in Ecclesiis, sole adhuc fulgente, moles cereorum accendi, et ubi
Abbreviated transcription (Latin):
teuere poterã. et que diuturua nitati¬
ouali pectoris mei lectioni cõcesserã
satis intelligens magisine loquendiꝰ
impetu ꝙͣ iuditio stribentis eluore.
et more torrentis turbidũ ꝓferee sor¬
nionẽ. fertur in indice septimi toraul¬
liani liber de aaron uestib qui niteã
usq ad hanc diem ame nõ est reptiis
si a uobis ꝓpter celebritatẽ urbis fue¬
rit inuentus. queso ne ncã stillam
illius fluuim cõparetis. Non ẽm̃
magnoꝵ uiroꝵ ingeniis sedineis sũ
uribus estimandus. ADmatrẽ

Expanded text:
tenere poteram et quae diuturna in ratitenere poteram et quae diuturna in rationali pectoris mei lectione congesseram, satis intellegens magis me loquendi impetu quam iudicio scribentis fluere et more torrentis turbidum proferre sermonem. fertur in indice Septimi Tertulliani liber de Aaron uestibus, qui interim usque ad hanc diem a me non est repertus. si a uobis propter celebritatem urbis fuerit inuentus, quaeso, ne meam stillam illius flumini conparetis. non enim magnorum uirorum ingeniis, sed meis sum uiribus aestimandus.
Abbreviated transcription (Latin):
O quãte uirgines et quãtoꝵ sperata pn¬
diticia in die iudicii de honestabitur
quãtoꝵ infamata pudicicia a dedindi¬
ce coronabitur. Igitur ipi assuamꝰ
femiinalia. ip̃i ura uere cunda oꝑiamꝰ.
nõ quera mus alienos oculos. ita tegãtiu
geuitalia ut nulloꝵ oculis pnateant. He
quãdo initramusin stãscõꝵ si quã appa¬
ruorit turpitudo morte ioramappa
Iam seruio finitur et ad supiora trahor
Tanta deber essestientia. et eruditro
pontificis dei ut egressus eius etiuo¬
tus et innuersa uocalia sint ueritute
mẽte cõcipiat. et toto eã habita reso¬
net et ornatu. ut quirqd ag̃it ꝗrad
loquitur. sit doctuina populoꝵr Abs¬
q tintimiabulis enĩ et diuersis colori¬
bus et gẽis plurinusq uirtutũ nec
scã ingredi potest nec nomẽ antistis᷑
possidere. Hec ad unã liicubratium¬
culã cũ iam fuis solueretir a litto¬
re et naute crobrius inclamarentꝑ
pero sermone dic taui. que memore

Expanded text:
o quantae uirgines et quantorUm sperata puo quantae uirgines et quantorUm sperata pudicitia in die iudicii dehonestabitur, quantorum infamata pudicitia a deo iudice coronabitur! igitur ipsi adsumamus feminalia, ipsi nostra uerecunda operiamus, non quaeramus alienos oculos. ita tegantur genitalia, ut nullorum oculis pateant, ne, quando intramus sancta sanctorum, si qua apparuerit turpitudo, morte moriamur.. Iam sermo finitur et ad superiora retrahor. tanta debet esse scientia et eruditio pontificis dei, ut et egressus eius et motus et uniuersa uocalia sint. ueritatem mente concipiat et toto eam habitu resonet et ornatu, ut, quidquid agit, quidquid loquitur, sit doctrina populorum. absque tintinabulis enim et dinersis coloribus et gemmis floribusque uirtutum nec sancta ingredi potest nec nomen antistitis possidere. haec ad unam lucubratiunculam, cum iam funis solueretur e litore et nautae crebrius inclamarent, propero sermone dictaui, quae memoria
Abbreviated transcription (Latin):
yse iussa fatiẽte octo uestiũ geuera
pontificis. in leuitico de septẽ tautũ
striptũ est. et refertur quõ iuorses
fratiẽ suũ caron illis induerit. dẽ
solis femiualib uichil dicit᷑. hacut
arbitror causa. qd̾ ad genitalia nra
et uerecũda lex nõ nuttit manũ.
sed ipĩ secretiora ur̃a et cõsusione di¬
gua tegere et uelare debeiusiet cou¬
stieutiã puritatis ac seminũ deo in¬
dici reseruare. De ceteris uirtutib
uerbi grã. sapientia. fortitudine.
iusticia huilitate mãsuetudine. li¬
beralitate. possũt et alii iudicare.
pudicitiã sola nouit cõstientia. er
humami oculi huiꝰ res corti iudices
esse nõ possũt absꝙ hẽs qui passũtes
in morẽ brutoꝵ aĩaliũ libidini exp̃o¬
siti sũt. Uude et aplũs de urginib
inquit preceptũ dĩ nõ habeo quasi
morses loquatur femiualib ego nõ
uestio. uec impono alicui uecesfita¬
tem qui uult sacerdos esse ipẽ se uestiat

Expanded text:
yse iussa faciente octo uestium genera yse iussa faciente octo uestium genera pontificis. in Lenitico de septem tantum scriptum est et refertur, quomodo Moyses fratrem suum Aaron illis induerit: de solis feminalibus nihil dicitur hac, ut arbitror, causa, quod ad genitalia nostra et uerecunda lex non mittit manum, sed ipsi secretiora nostra et confusione digna tegere et uelare debemus et conscientiam puritatis et seminum deo iudici reseruare. de ceteris uirtutibus, uerbi gratia-sapientia, fortitudine, iustitia, humilitate, mansuetudine, liberalitate, possunt et alii iudicare: pudicitiam sola nouit conscientia et humani oculi huius rei certi iudices esse non possunt absque his, qui passim in morem brutorum animalium libidini expositi sunt. unde et apostolus: de uirginibus, inquit, praeceptum domini non habeo, quasi Moyses loquatur: \'feminalibus ego non uestio nec inpono alicui necessitatem; qui uult sacerdos esse, ipse se uestiat\'.
Abbreviated transcription (Latin):
sufficiat. Quod et stiĩs papa epipha¬
mus egregiũ suꝑ hoc uolumẽ edidit.
quod si legere uolueris plenissima sa
ad reliqua transeo. ut taudẽ fimat᷑
oratio. Lamina aurea rutilat n stõ¬
te. nichil enĩ nobis prodest oñũ ⁊eꝵ
eruditio. nisi dei stientia coronenuir
Lineis induilur. ornaniur iacint¬
riuis. sacrato balteotingu᷑. dantur
nobis opera.⁊ationale in pectore po¬
nitur. accipinur ueritatẽ. profert
serino doctiinã. imꝑfecta sũt uiuũ¬
sa uisi tami de coro currui dignus q̃¬
ratur auriga. et suꝑ creaturas tred¬
tor insistens. regat ipẽ que cõdidit.
Quod olim in lanniua mõstrabat᷑
nũc uisigno ostendif cricis. auro
legis. scuignis enuãgelii p̃ciosior est.
Tuc̃ sĩgnũ iuxta ezechielis uocemi¬
gemẽtib figobat᷑ in froute nuc por¬
tũtes crucẽ dĩcimus Signatũ est su¬
per nos lumẽ uultus tui duẽ. Bism
exodo legimus precipiente duõ et mo¬

Expanded text:
Sufficiat, quod et sanctus Papa EpiphaSufficiat, quod et sanctus Papa Epiphanius egregium super hoc volumen edidit: quod si legere volueris, plenissimam sad reliqua transeo, ut tandem finiatur oratio. Lamina aurea rutilat in fronte: nihil enim nobis prodest omnium rerum eruditio, nisi Dei scientia coronemur. Lineis induimur, ornamur hiacynthinis, sacro balteo cingimur, dantur nobis opera, Rationale in pectore ponitur: accipimus veritatem, profert sermo doctrinam: imperfecta sunt universa, nisi tam decoro currui dignus qratur auriga et super creaturas creator insistens regat ipse, quae condidit. quod olim in lamina monstrabatur, nunc in signo ostenditur crucis. auro legis sanguis euangelii pretiosior est. tunc signum iuxta Ezechiel gementibus figebatur in fronte, nunc portantes crucem dicimus: signatum est super nos lumen uultus tui, domine. bis in Exodo legimus praecipiente domino et Mo
Abbreviated transcription (Latin):
pses quod aplũs ille sacerdotis stien¬
tiam oruat inuestibus iste tinotheũ
et titũ instruit discipliuis. Med et
ipc uestiuiẽtoꝵ ordo precipinis. Le¬
qanis leuiticũ nõ prius rationaleret¬
mꝗ ocrauius ne doctine e uctoritus
cassis operib destiiatur. Hoc est qdĩ
prophera legiiuis. emniate uobis
mopsticia iot metite fructũ iite al¬
luminaite uobis lumen scientie. Pni¬
mir seuiiiade in iusticia. et faictũ
inte ererue mietite postea uobisstien¬
tiam indicate. Nec statim ab soluta
perregtio cst si quis suꝑ hunieraleser
retionale habeat. iisi hec ip̃a iter
se forti comipagine solidentur er sibi
aitan & uatuor olemtenta de quib
supra dixiunis et duos lapides uel
iicinos uel sinaragdiuos et gẽnias xiiͭ.
.que poruĩtur irationali si ess fempus
ut discuterẽ singuloꝵq tibi natiuras
et causas exponerẽ et quidumisꝗsꝙ
ualeat et quõ uirtutib singulis cõ¬
paretur. plemus que sita de morare

Expanded text:
yses, quod apostolus. ille sacerdotis scienyses, quod apostolus. ille sacerdotis scientiam ornat in uestibus, iste Timotheum et Titum instruit disciplinis. sed, et ipse uestimentorum ordo praecipuus. legamus Leuiticusic doceamus: Ne doctrinae auctoritas, cassis operibus destruatur. Hoc est quod in Propheta legimus: Seminate vobis in justitia, et metite fructum vitae: illuminate vobis lumen scientiae . Primum seminate in justitia, et fructum vitae aeternae metite, postea vobis scientiam vindicate. Nec statim absoluta perfectio est, si quis Superhumerale et Rationale habeat: nisi haec ipsa inter se forti compagine solidentur, et sibiritas. 22. Quatuor elementa, de quibus supra diximus, et duos lapides vel onychinos, vel smaragdinos, et gemmas duodecim, quae ponuntur in Rationali, si esset tempus ut discuterem, singulorum naturas et causas tibi exponerem: et quid unusquisque valeat, et quomodo virtutibus singulis comparentur, plenius quaesita demonstrarem.
Abbreviated transcription (Latin):
et pectusculũ comedũt saceidotes.
Hoc autẽ rationale duplex est aportũ
et absconditũ. srmplex et uusticum
duodecnu m se lapides habens. et qua¬
tuor ordines quos quatuor puto esse
uirtutes. prudentiã. fortitudinena
hsticiam tẽperantiã. que sibi herent
muicem. et diĩ mutuo mistentur duo¬
denariũ muneꝵ efficiũt nel quatu¬
or euuãgelia que iappocalipsi de¬
stubuntur plena oculis et diñ hice
radianta nuudũ illiuinnant inuno
quatuor et in quatuor singula. Un¬
est doctuina et ueritas in pectore sa¬
cerdotis est. Cũ eĩ indutus quis fu¬
ent ueste multiplici. consequens est
ueritatẽ quã. corde retinet sermone
proforre. et obidmzationali ueritas
ꝑst idest scientia: ut nouerit que
docenda sint. et inanifestatio atq doc¬
triua ut possĩt instiuere alios quod
mente coucepit. Ubi sunt qui innocẽ¬
tuaui sacerdotis posse sufficere dicũt
Uetus lox noue congruit. Idipm̃ mo¬

Expanded text:
et pectusculum comedunt sacerdotes. et pectusculum comedunt sacerdotes. Hoc autem Rationale duplex est, apertum et absconditum, simplex et mysticum, duodecim in se lapides habens, et quatuor ordines, quos quatuor puto esse virtutes, Prudentiam, Fortitudinem, iustitiam, temperantiam, quae sibi haerent inuicem et, dum mutuo miscentur, duodenarium numerum efficiunt, uel quattuor euangeliae quae in Apocalypsi describuntur plena oculis et domini luce radiantia mundum inluminant, in uno quattuor et in quattuor singula; unest doctrina et ueritas. in pectore sacerdotis est. cum enim indutus quis fuerit ueste multiplici, consequens est ueritatem, quam corde retinet, sermone proferre. et ob id in rationali ueritas est, id est scientia, ut nouerit, quae docenda sint, et manifestatio atque doctrina, ut possit instruere alios, quod mente concepit. ubi sunt, qui innocentiam sacerdotis dicunt posse sufficere? uetus lex nouae congruit: id ipsum Mo
Abbreviated transcription (Latin):
sublimiũ nõ patere om̃ib sedmaio¬
ribuiatq ꝑfectis. Hant habuerũt
quabus dicitur. In montẽ excelsũ
ascende tu qui enuãgelisas sroir re
Mec siifficit nobis prioꝵ abolitio pec¬
catoꝵ baptisun grã doctina secre¬
tior msi habuerius et opera. On¬
do uingitur et ephod idest super¬
humerale. quod rationale cõpuratꝰ
ninosit laxtũnec dissolutũ sed he¬
rcaut sibi inuitem et auxilio sint.
Ratio et eni operibus et operusẽ
nidiget ut quod mente ꝑcipiuins
opere perpetreinis. Duoq lapides in
suphumerali uł xpm siguificant et ec¬
cesiaui. duodecin apłoꝵ qui ad predi¬
caudĩ inissi sunt noia cõtiuẽtes uel¬
licterã et spiñ in quibus tenent᷑ legis
liuuorsa inssteria. Iu dextera spĩs
in leua littera est. Per litteras aduer¬
ba destendimus per uerba ueninus
as sensũ auiã pulcher ordo. et ex ipõ
habitu sacrauiẽta deniõstrans. In hume¬
risopera sunt. In pectore ratio unde

Expanded text:
sublimium non patere omnibus, sed maiosublimium non patere omnibus, sed maioribus atque perfectis. hanc habuerunt quibus dicitur: in montem excelsum ascende, qui euangelizas SiOH. uec sufficit nobis priorum ablutio peccatorum, baptismi gratia, doctrina secretior, nisi habuerimus et opera. unde iungitur et ephod, id est superumerale, quod rationali copulatur, ut non sit laxum nec dissolutum, sed haereant sibi inuicem et auxilio sint. et ratio enim operibus et opera ratione indigent, ut, quod mente concipimus, opere perpetremus. duoque lapides in superumerali uel Christum significant et ecclesiam duodecim apostolorum, qui ad praedicationem missi sunt, nomina colitteram et spiritum, in quibus continentur legis universa mysteria. In dextra spiritus, in laeva littera est. Per litteras ad verba descendimus, per verba venimus ad sensum. Quam pulcher ordo, et ex ipso habitu sacramenta demonstrans. In humeris opera sunt, in pectore ratio. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
tisini sacrauiẽta significabant. Nou
actipiũt uestes nis̃ lotis prius sordib
nec oruautur ad sacra insi mxpõ nõ
ui homines renascantur. Unnũ em̃
nonsiminoiuis utribus mittitur. Qd
auteni morses lauat. legis iditiun
est. Habent moẏsen et prophetas. ip¬
sos audiant. et abadam usq ad mo¬
pͥsen oniẽs peccauerũt. P receptis
dei lauandi sumus et cũ parati ad
nidumentũ xp̃ĩ tuuices pellicas de¬
posimentus tuc iduemur ueste li¬
hea ruichil in se mortis habenteni. sed
tota candida ut de baptisimo consure¬
geutes cingamus lumbos in ueritate.
et tota pristiuoꝵ pctõꝵ turpitudo
celetur. Unde et dauid. Beati que¬
ruzemiisse sut miquitates. et quorũ
tecta sunt pctã. Post feminalias
et lineã fircã indium᷑ iaciu tino
uestiiẽto. et incipiniꝰ de terrenisad
aea couscendere. Hec ipã iacincto¬
na funca a septuaginta yrioritoc
rdest sũbucula nominatur. et ꝓprie
pontificis est. siginficatq rationem

Expanded text:
tismi sacramenta signabant. non tismi sacramenta signabant. non accipiunt uestes nisi lotis prius sordibus nec ornantur ad sacra nisi in Christo noui homines renascantur; uinum enim nonum in nouis utribus mittitur. quod autem Moyses lauat, legis indicium est: habent Moysen et prophetas, ipsos au d iant, et ab Adam usque ad Moysen omnes peccauerunt. praeceptis dei lauaudi sumus et, cum parati ad indumentum Christi tunicas pellicias deposuerimus, tunc induemur ueste linea nihil in se mortis habente, sed tota candida, ut de baptismo consurgentes cingamus lumbos in ueritate et tota pristinorum peccatorum turpitudo celetur. unde et Dauid: beati, quorfim remissae sunt iniquitates et quorum tecta sunt peccata. Post feminalia et lineam tunicam induimur hyacinthino uestimento et incipimus de terrenis ad alta conscendere. haec ipsa hyacinthina tunica — a Septuaginta όποδύτης, id est subucula, nominatur — est proprie pontificis, significans rationem
Abbreviated transcription (Latin):
ergo erat sicut supra ex parte di¬
xinius ut pontifex dei creaturaꝵ
dim̃ũ trpũ portaus i uestibus
suis iudicaret cũcta indigere
nusericordia dei. et cũ sacrificaret euex¬
puretur dunuer salis conditio ut non ꝓ
liberis ac parentibus ot propinquis sed
pro cuncta creatura et uoce et habi¬
tu piecaretur ¶ etiginius exposi¬
tionẽ hebraicaui et inf̾iu̾itã seusiũ
siluam alteri tempori ⁊e seruantesq̃¬
daui future donus stranĩnus funda¬
menta NDe feininalibus inicis hoc
sobent dicere. Ratio semiinũ et geue¬
dationus ad careni pertiuens tene ꝑ
cam de putatur. Unde et ad adam lo¬
quitur dñs Tern es et in terrã ibis.
Galisasq huiuisrei quom̃o de pariuilo
semine. et fidissinus iuitiis tauta uel
honiinũ uel diuersaꝵ reꝵ pulchritu¬
do nascatur. esse obuolutas et huauis
Sculis nõ patere. Leginus iuxta pre
adron et filios enis. Iam funt purga¬
tionẽ mũdi et rerũ omiũ stĩtatem bap¬

Expanded text:
ergo erat sicut supra ex parte diergo erat sicut supra ex parte diximus ut Pontifex Dei, creaturarum omnium typum portans in vestibus suis, INDICARET CUNCTA indigere misericordia Dei: et cum sacrificaret ei, expiaretur universalis conditio, ut non pro liberis ac parentibus et propinquis; sed pro cuncta creatura, et voce et habitu precaretur. Tetigimus expositionem Hebraicam et infinitam sensuum siluam alteri tempori reseruantes quaedam futurae domus strauimus fundamenta. de feminalibus lineis hoc solent dicere: ratio seminum et generationis ad carnem pertinens terrae per eam deputatur — unde ad Adam loquitur deus: terra es et in terram ibis — causasque huius rei, quomodo de paruulo semine et foedissimis initiis tanta uel hominum uel diuersarum rerum pulchritudo nascatur, esse obuolutas et humanis oculis non patere. legimus in LeuiticAaron et filios eius: iam tunc purgationem mundi et rerum omnium sanctitatem bap
Abbreviated transcription (Latin):
iucherubiu et quatuor ammalibus
figuratũ. queita sibi ꝑmixta sunt
et herent ut in uno ĩ ueniantur
et reliqua Et qd̾ intantũ ante se
uadant et nõ reuertantur. Labun¬
tur enĩ tempora et preterita ⁊ eliuꝙ¬
tia ad futura festinant. Quod
autẽ semꝑ in motu sunt illud sigͣ¬
ficut quod et philosophi suspicãti
currere mũdũ suo ordine et iuces¬
scibiliter uelut rota in suo ace tor¬
queri. Uude et rota in rota est.id
est tpũs in iprã. et cũnis insemet
ĩ pnĩ reuoluitur et ipẽ ⁊ ote eleuã¬
tur ad celũ. et suꝑ tristallut̃ thr̃o¬
nis ex saphyro est. et suꝑ thronũ
simulitudo sedeis cinꝯinferiorã
iguea sinit. suꝑiora clectriua sut̃
ut demp̃stret. que inferiora sut
igne et purgatione indigere q̃
slirsũ. in cõditionis sue puritate
persistere. Et quõ hic in habitu
socerdotis auri lamina est de suꝑ
ita mezechiel olectrũ in pectort
et in uertice collocatur. Iustum

Expanded text:
in cherubin quattuor animalibus in cherubin quattuor animalibus figuratum, quae ita sibi permixta sunt et haerent, ut in uno inueniantur et~reliqua, et quod instanter ante se uadant et non reuertantur; labuntur enim tempora et praeterita relinquentia ad futura festinant. quod autem semper in motu sunt, illud significat, quod et philosophi suspicantur, currere mundum suo ordino et incessabiliter uelut rota in suo axe torqueri. unde et rota in rota est, id est tempus in tempore, et annus in semet ipsum reuoluitur et ipsae rotae eleuantur ad caelum et super crystallum thronus ex sapphiro est et super thronum similitudo sedentis, cuius inferiora ignea sunt, superiora electrina, ut demonstret, quae inferiora sunt, igne et purgationsursum, in conditionis suae puritate persistere. Et quomodo hic in habitu sacerdotis, auri lamina est desuper: ita in Ezechiele electrum in pectore, et in vertice collocatur . Justum
Abbreviated transcription (Latin):
utrũq tẽpories deceli cursu etiatio¬
ue destendit. Unde et rationale cuo
ephod fortius stringitur. Porro qd̾
dicitur in ipõ ratiouali ana gocic.
et a acooia. id est mamfestatio at¬
q doctrina uel ueritas hoc ipm̃ si¬
gnificat quod nũꝙͣ in dei rationẽ
iucndatiũ sit. sed et ipa ueritas mul¬
tis siguis et argumẽtis mõstretur ho¬
munbus et usq ad mortales uemiat
uude factũ est. ut iationẽ solis t
lune et anui et mẽsuĩ et tempoꝵ
et horaꝵ tempestatũ quoq sereuita¬
tis atq uentoꝵ . et reꝵ biñł nostere¬
mus accipientes in sita a deo sapiẽtiã
et in ip̃o habitatore atq doctore do¬
micili sui nobis et fabrice stiẽtia
demõstrante. Suꝑ onnã ciclariser
utta incinctina celũ mõstint et au¬
ri lamina que infronte pontificis ẽ
iustriptũq nomẽ dei uniueria que
subter sunt dei arbitrio guberuari.
Ĩd ipiũ ego puto sub alus nõibus et

Expanded text:
utrumque temperies de caeli cursu et ratioutrumque temperies de caeli cursu et ratione descendit; unde et rationale cum ephod fortius stringitur. porro, quod dicitur in ipso rationali δήλωσις esse et άλήθεια, id est manifestatio atque doctrina uel ueritas, hoc ipsum significat, quod numquam in dei ratione mendacium sit, sed et ipsa ueritas multis signis et argumentis monstretur hominibus et usque ad mortales ueniat. unde factum est, ut rationem set anni, et mensium, et temporum, et horarum et tempestatum quoque sere nitatis atque ventorum et rerum omnium nosceremus, accipientes insitam a Deo sapientiam, et ipso habitatore atqmicilii sui nobis et fabricae scientiam demonstrante. super omnia cidaris et uitta hyacinthina caelum monstrat et auri lamina, quae in fronte pontificis est, inscriptumque nomen dei uniuersa, quae subter sunt, dei arbitrio gubernari. id ipsum ego puto sub aliis nominibus et
Abbreviated transcription (Latin):
Ratiouale in medio positũ terram
edisserunt. que adistar puncti lic
omnĩa inse habeat truen acimetis
uallatur elementis. Duodecin lapi¬
des uel zodiacũ int̾pretantur cirtu¬
lũ uel duodecĩ mẽses. et singulis urr¬
siculis singula assiguant tpm̃. et ter¬
uos deputant mẽsẽs. Nec alicuius
gentilis iudeatur expositio nõ enĩ si
celestia et dei dispositionẽ idoloruĩ
nouũb infamarũt. id circo dei negã¬
da est prouidentia que certa lege cur¬
rit et fertur et regit uniuersa. Et
miob arcturũ et orionẽ et mazu¬
roth hoc est zodiachũ circulũ et ce¬
tera astiorit uoiã leginus. nõ quo
cadem apud hebreos uocabula sunit sed
quo uos uõ possinnus que dicunt᷑ insi
cõsuetis uocibus intelligere. Puschre
autẽ hoc ipiñ quod in medio est ap¬
pellatur ratiouale. Rationeciũ cut¬
tr sunt plena. et terirua horent ce se¬
stibus imo ratioterrenoꝵ et rẽpoꝵ
caloris et fugoris et duplex inter

Expanded text:
Rationale in medio positum terram Rationale in medio positum terram edisserunt: quae instar puncti, licet omnia in se habeat, tamen a cunctis vallatur elementis. Duodecim lapides, vel zodiacum interpretantur circulum, vel duodecim menses, et singulis versiculis singula assignant tempora, et his ternos deputant menses. Nec alicui gentilis videatur expositio. NON ENIM SI COELESTIA et Dei dispositionem, idolorum nominibus infamarunt, idcirco Dei est neganda providentia, quae certa lege currit et fertur, et regit omnia. Nam et in Job, Arcturum et Orionem, et MAZUROTH, hoc est, zodiacum circulum et caetera astrorum nomina legimus . Non quod eadem apud Hebraeos vocabula sint, sed quia nos non possumus quae dicuntur, nisi consuetis vocibus intelligere. Pulchre autem hoc ipsum quod in medio est, appellatur rationale; ratione enim cuncta sunt plena et terrena haerent caelestibus, immo ratio terrenorum et temporum, caloris et frigoris, et duplex inter
Abbreviated transcription (Latin):
tũ terrã significat sednĩ laciut tanime
cierem in colore demonstrans. quia de̾
terrenis paulatim ad excelsa sustollun
Et ipã uestis iacinctina a capite usq
ad talos ueniens indicat aerõ decebꝰ
usq ad terrã fusũ. Mala autẽ puni¬
ca et tiitumabula ininferiorib posita
fulgura tontrua q demõstrant siue
terrĩ et aquã et omñũ elemẽtoꝵ inter
se cõsonãtiũ. et sic sibi umuer sa per¬
plexa ut in singulis onuã reperiãtt
Quod autẽ supra dicti colores cuno
nitexti sunt id significari uolint.
quod uitalis color et diuim sensus
prouidẽtia uniuersa peuetret. Su¬
per humerale et duos lapides aiel
sinaragdinos uł ouichi nos qui de¬
super stut. et utruĩq humeꝵ tegãt
Duo enusperia int̾pretantur. quoꝵ
aliud suꝑterram aliud sub terri sit
Siue solem et liuiã que de super ru¬
tilant. Souã illã qua sacerdotis pec¬
tus artatur et linea tumca idest ter¬
da constringitur uit̾ pretantur ocẽamĩ

Expanded text:
 terram significat: secundum hiacynthinum, aerem in colore demonstrat : quia de terrenis paulatim ad excelsa sustollimur: et ipsa vestis hiacynthina a capite usque ad talos veniens, indicat aerem de coelis usque ad terram fusum. Mala autem punica et tintinnabula in inferioribus posita, fulgura tonitruaque demonstrant: sive terram et aquam, et omnium elementorum inter se consonantiam: et sic sibi universa perplexa, ut in singulis 367 omnia reperiantur. Quod autem supradicti colores auro intexti sunt: id significari volunt, quod vitalis calor, et divini sensus providentia universa penetret. Superhumerale et duos lapides, vel smaragdinos, vel onychinos, qui desuper sunt, et utrumque humerum tegunt, duo hemisphaeria interpretantur: quorum aliud super terram, aliud sub terra sit; sive solem et lunam, quae desuper rutilant. Zonam illam, qua sacerdotis pectus arctatur, et linea tunica, id est terra, constringitur: interpretantur oceanum.