comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Duo uascicula in modum feretͥ ad efferendum ei impleta sunt.
Sequenti uͦ die cum a p̃posito ⁊ canonicis scĩ gereonis. sibi similit̾
sum ut erat solitꝰ do ꝑ totam noctem orando cõm̃dabat attentiꝰ.
Mane autem facto in medio monast̾io uͥnullum alicuiꝰ sepulcͥ
patebat uestigium effodi p̃cepit. uͥ corpꝰ integrum absq cerebro
reꝑtum honorifice.⁊ cum om̃i diligentia collocatum. Quod cum
canonici ⁊ plebs innum̾abilis que conuen̾at cern̾et ecce inquiunt
hic nr̃ dns sc̃s gereon ⁊ nr̃m uen̾abile patͦcinium. qd̃ anobis ⁊ ap̃¬
decessorib nr̃is ꝑ multos annos quesitum ẽ s pecc̃is nr̃is exigentib
inueniri ñ potuit. & exclamantes uoce magna cum gaudio ĩm̃¬
sas do grãs agebant hominem dõ dignum efferentes. ꝑ quem ta¬
lis ⁊ tantꝰ thesaurꝰ. diuꝙ desid̾atꝰ merebat᷑ inueniri.  nequis du¬

Expanded text:
duo vascula, in modum feretri, ad efferendum ei impleta sunt. 49. duo vascula, in modum feretri, ad efferendum ei impleta sunt. 49. Sequenti vero die, cum a praeposito et canonicis S. Gereonis sibi similiter sum, ut erat solitus, Deo per totam noctem orando commendabat attentius. Mane autem facto, in medio monasterio, ubi nullum alicujus sepulcri patebat vestigium, effodi praecepit; ubi corpus integrum absque cerebro repertum est, honorifice et cum omni diligentia collocatum. Quod cum canonici, et plebs innumerabilis, quae convenerat, cerneret: « Ecce, inquiunt, noster dominus S. Gereon, et nostrum venerabile patrocinium, qnos diligenter quaesitum est, et, peccatis nostris exigentibus, inveniri non potuit. » Et exclamantes voce magna cum gaudio, immensas Deo gratias agebant, hominem Deo dignum efferentes, per quem talis et tantus thesaurus, diuque desideratus, merebatur inveniri. Et ne quis du
Abbreviated transcription (Latin):
consuetudo nouitatum imitatrix ẽẽ solet. multi ad u̾bum ex¬
hortacionem ipsius tam cłici qmͣ laici concrentes imitatores
pauꝑtatis xꝑi effecti ipsum secuti sunt. Habebat ⁊ ipse iam
tunc in uoluntate edificare eccliam. in qͣco ad unatos reciꝑet.
obhanc causam petiuit ab archiep̃o frederico. ⁊ cet̾is maiorib ut aliqͣ
sc̃arum reliquiarum mer̾et᷑ patͦrinia susciꝑe. equib ñ minimũ
ab antiqͦ repleta ⁊ dotataerat felix colonia. annuit epc annuit
is quos secum habebat.⁊ quos ibidem d̾s illi contułat ieuinio in¬
dicto. hoc p̃ciosum donum dõ comm̃dabat. qͣtenꝰ uen̾abile patͦ¬
cinium daret inuenire. Nocte uͦ eadem uͥgo ex num̃o xi. miliũ
uͥginum. ⁊ nom̃ ipsius uͥginis. & locꝰ ubi iace̾t ꝑuisionem cuidã
designatus ẽ & in crastinum ex ordine uisionis corpꝰ ibidem que¬
situm integrum inuentũ ẽ. Quo cum hymnis ⁊ laudib di ⁊ gr̃a¬
rum actione. suscepto. de reliquiis etiam aliarum uͥginum. alio¬

Expanded text:
consuetudo novitatum imitatrix esse solet, multi ad verbum et exhortationem ejus tam clerici quam laici concurrentes, imitatores paupertatis Christi effecti, ipsum secuti sunt. Habebat et ipse jam tunc in voluntate aedificare ecclesiam in qua coadunatos reciperet. Ob hanc causam petivit archiepiscopo Frederico et caeteris fidelibus, ut aliqua sanctarum reliquiarum mereretur patrocinia suscipere, e quibus non minimum ab antiquo repleta et dotata erat felix Colonia. Annuit episcopus, annuit is, quos secum habebat, et quos ibidem Deus ei contulerat, jejunio indicto, hoc pretiosum donum Deo commendabat, quatenus venerabile patrocinium daret invenire. Nocte vero eadem, virgo ex numero undecim millium virginum, et nomen ipsius virginis, et locus ubi jaceret, per visionem cuidam designatus est, et in crastinum, ex ordine visionis, corpus ibidem quaesitum, integrum repertum est. Quo cum hymnis et laudibus Dei et gratiarum actione suscepto, de reliquis etiam aliarum virginum, alio
Abbreviated transcription (Latin):
breuit̾ attingens. quȩ om̃ib nota sunt. neꝙ ipsi ulla imꝓbita¬
te audeant diffit̾i. Hoꝵ ꝓfecto uiroꝵ cũ ꝯsid̾aremoꝑa & ani¬

Expanded text:
breviter attingens, quae omnibus nota sunt, neque ipsi ulla improbitabreviter attingens, quae omnibus nota sunt, neque ipsi ulla improbitate audeant diffiteri. Horum profecto virorum cum considerarem opera, et ani
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ laudabilib studusoccupare. gͣtant̾. ꝓfecto. ⁊ cũ om̃i deuotio¬
ne suscipit quȩcunꝙ de huiꝰmodi uiris memoriȩ cõm̃data potu̾it
inuenire. Ut quoꝵ satagit emulari uͥtutẽ: studeat etiã merita
iugi meditacione reuolu̾e. Sed infideles impii. quoꝵ d̾s uen¬
t̾ ẽ ⁊ sũmũ bonũ corꝑis uoluptas. quicqͥd legt̃ uel audiunt.
qd ab eoꝵ studus. ⁊ conu̾sationib sit alienũ. falsum cõtinuo
& confictũ ẽẽ. iudicare ñ metuunt. Q quia fedam & in mundã
conscientiã ger̃t. exosam habentes iusticiã. & suspectã uerita-¬
tem. simplices qͦsꝙ auia u̾itatis au̾te. ⁊ suiscorruptis ac ꝑdi-¬
tis morib subu̾t̾e non desistunt. Propt̃ istoꝵ itaꝙ obstinatã
⁊ pudend̾a impudentiã cũ ꝓposuerĩ serib̾e de p̃monsttensib ui¬
ris nr̃is tempib om̃is religionis. ⁊ sc̃ȩ uitȩ meritis coramdo ⁊ ap̃
homines approbatis. cogor multa p̃termitt̃e eadumtaxat

Expanded text:
laudabilibus studiis occupari; gratanter profecto et cum omni devotione suscipit, quaecunque de hujusmodi viris memoriae commendanda potuerit invenire, ut quorum satagit aemulari virtutem, studeat etiam merita jugi meditatione revolvere. Sed infideles et impii, quorum Deus venter est, et summum bonum corporis voluptas, quidquid legunt vel audiunt quod ab eorum studiis et conversationibus sit alienum, falsum continuo et confictum esse judicare non metuunt; et quia foedam et immundam conscientiam gerunt, exosam habentes justitiam et suspectam veritatem; simplices quosque a via salutis avertere, et suis corruptis et perditis moribus subvertere non deistunt. 2. Propter istorum itaque obstinatam avertendam impudentiam, cum proposuerim scribere de Praemonstratensibus viris, nostris temporibus omnis religionis et sanctae vitae meritis coram Deo et apud homines approbatis, cogor multa praetermittere, ea duntaxat
Abbreviated transcription (Latin):
ad arborẽ. uñ tot ⁊ tantifructꝰ ꝓcessissent indagand̾a. sunꝙ
paulo diligentiꝰ rei originẽ ⁊ radicem ꝑqͥ rẽm. occ̾rit mͥ pie arre¬
u̾endȩ memoriȩ pat̾ NoRbertꝰ de qͦ prout ratio. ⁊ narrationis
ordo suggesserit eoꝵ que de ipso legitimo. ⁊ fideli testimonio. ab
aliis narrata didici ⁊ scio. pauca sũmatĩ ꝑstringã & ne sermo
continuus. atꝙ plixus. lectori fastidiũ ingerat: hoc ipsũ qͦ addi¬
ligent̃ poto distinctĩ. ⁊ ꝑ capła ordinare.⁊ titulis annotare
curabo. ab eõdem p̃fato patre competens d icendi sumensexor¬
diũ qͥ hꝰ congregationis extitit pͥmꝰ. Pret̾ea sciendũ ẽ qr eũ multi
huiꝰ uitã uelgesta conscripserint. nulł om̃ino inuenit᷑ qͥ rem

Expanded text:
ad arborem, unde tot et tanti fructus processerant, indagandam. Cumque paulo diligentius rei originem et radicem perquirerem; occurrit mihi piae et reverendae memoriae Pater Norbertus: de quo, prout ratio narrationis et ordo suggesserit, eorum quae de ipso legitimo et fideli testimonio ab aliis narrata didici et scio, pauca summatim perstringam. Et, ne sermo continuus atque prolixus lectori fastidium ingerat, hoc ipsum, quoad diligenter potero, distincte et per capitula ordinare et titulis adnotare curabo; ab eodem praefato Patre competens dicendi sumens exordium, qui hujus congregationis exstitit primus. Praeterea sciendum est quia, cum multi hujus Vitam et gesta conscrip
Abbreviated transcription (Latin):
anto ꝓculdubio quisꝙ fidelis & piꝰ animꝰ ad om̃ipetentis
di amorẽ. ce grãm ꝓmerenda. ꝓpiꝰ accedit: qͣnto bonum
qd̾ de alio audit faciliꝰ credit. idꝙsibi ab eodem dno dõ ꝯferri
optat & sꝑat. Qui enĩ ñ credit. ñ imitat᷑: qͥ uͦ ñ umitat᷑ nunqͣm
ꝑueniet. Quia sic̃ una ẽ patͥa qmͣ in exilio huiꝰ uitȩ querimꝰ. si
milit̾ una ce singłaris est uia qͣtendimꝰ. In hac autẽ uia errorib
& crumpnis. uarie ac multiplicit̾ int̾ epta. ñ defuer̃t nobis
abinitio mundi. int̾ cȩt̾a diuinȩ dispensationis beneficia. sc̃oꝵ
uiroꝵ exempla quoꝵ uestigia sequentes ȩtnȩ beatitudinis gau¬
dia. & auidiꝰ queremꝰ: de certiꝰ caꝑemꝰ. Horũ nimirũ qͣdam sunt¬

Expanded text:
quisque fidelis piusque animus ad omnipotentis Dei amorem et gloriam promerendam propius accedit quanto bonum quod de alio audit, facilius credit, idque sibi ab eodem Domino Deo conferri optat et sperat. Qui non credit, non imitatur; qui vero non imitatur, nunquam perveniet: quia sicut vera est patria quam in exsilio hujus vitae quaerimus, ita similiter vera et singularis est via qua tendimus. In hac autem via, erroribus et aerumnis valde et multipliciter intersepta, non defuerunt nobis ab initio mundi, inter caetera divinae dispensationis beneficia, sanctorum virorum exempla; quorum vestigia sequentes, aeternae beatitudinis gaudia et avidius quaere
Abbreviated transcription (Latin):
ñ assumpsisset. Tim̃tes uͦ frẽs illi qui causȩ conscii fu̾ant
ꝓcesserunt in publicum & ueniam qͣsi de magno excessu
petentes. narrauerunt ea que gesta erant. & iniuriam qm
lupo illi intulisse putabant. Quod uir di audiens. reddite
inquit ei quod suum ẽ. iniuste enim egistis. tollentes quõd
ur̃m nonerat. Accepta deniq lupꝰ preda sua neminem le¬
dens in pace recessit.

Expanded text:
n assumpsisset. Timentes vero fratres illi qui causae conscii erant, processerunt in publicum; et veniam quasi de magno excessu petentes, narraverunt ea quae gesta erant, et injuriam quam lupo illi intulisse putabant. Quod vir Dei audiens: « Reddite, inquit, ei quod suum est; injuste enim egistis, tollentes quod vestrum non erat. » Accepta denique lupus praeda sua, neminem laedens in pace recessit.
Abbreviated transcription (Latin):
& possessione eccłia edificata ibidem ẽẽ dinoscitur. que diui¬
nis cultib claret usq in hodiernum diem. Recordati uͦ uocis
quam rome audierant ipse homo di & fr̃es sui eo quod parte¬
nopolis. ⁊ herbipolis. utrumq nom̃ ciuitatum polis finem fa¬
ciebat. tim̃tes ne in ep̃m assumeretur ab his qui supͣ modum
magnificabant eum. ꝓpter magnificum opus dĩ quod ibidem
contigerat festinanter egressi de ciuitate recesserunt.

Expanded text:
et possessione ecclesia aedificata ibidem esse dignoscitur, quae diviet possessione ecclesia aedificata ibidem esse dignoscitur, quae divinis cultibus claret usque in hodiernum diem. Recordati vero vocis, quam Romae audierant, ipse homo Dei et fratres sui, eo quod Parthenopolis et Herbipolis utrumque nomen civitatum polis finem faciebat, timentes ne in episcopum assumeretur, ab his qui supra modum magnificabant eum, propter magnificum opus Dei quod ibidem contigerat, festinanter egressi de civitate recesserunt.
Abbreviated transcription (Latin):
unum ex ołicis suis nunciare comiti reditum suum. & acciꝑe re¬
sponsum. quid de matͥmonio placeret ei. quod ꝑ legatos suos
audierat quesitum. Ipse uͦ rediens forte tnͣsitum habuit ꝑ qnͣdam
ciuitatem uuerceburg herbipolis nomine. que tunc temporis ep̃o
carebat. & coegerunt eum clerus ⁊ ppłs. erat enim pascha. ut apud
eos illud celebraret. Illo deniq retento cum indie scõ maiorem
tumꝙ fuisset ad sacroscĩ dnici corporis & sanguinis ꝑceptionẽ.
accessit ad eum çȩca mulier que omnib nota erat. & eoflatu
dnici sanguinis recenter ꝑfuso sufflante in ocłis lum̃ recepit.
Unde cum in admirationem laudis cunctus assistens populus.
magnificentiam dĩ altis uocib extolleret. contigit ut quidam
diuites de maiorib ciuitatis compuncti. & in amorem di accẽ¬
si se & sua ꝑ manꝰ hominis dĩ dõ redderent. de quoꝵ ꝓprietate

Expanded text:
unum ex clericis suis nuntiare comiti reditum suum, et accipere reunum ex clericis suis nuntiare comiti reditum suum, et accipere responsum, quid de matrimonio placeret ei, quod per legatos suos audierat sibi quaesitum. Ipse vero rediens, forte transitum habuit per quamdam civitatem, Herbipolis nomine, quae tunc temporis episcopo carebat. Et coegerunt eum populus et clerus erat enim Pascha ut apud eos illud celebraret. Illo denique retento, cum in die sancto majorem tumque fuisset ad sacrosanctam Dominici corporis et sanguinis perceptionem, accessit ad eum caeca mulier, quae omnibus nota erat; et eo, de flatu Dominici sanguinis recenter perfuso, sufflante in oculis, lumen recepit. Unde cum in admirationem laudis, cunctus assistens populus magnificentiam Dei altis vocibus extolleret, contigit ut quidam divites de majoribus civitatibus compuncti, et in amorem Dei accensi se et sua per manus hominis Dei Deo redderent; de quorum proprietate
Abbreviated transcription (Latin):
isposuerat deniq iam tunc homo di iter romanum ꝓstatu¬
endo ordine frũm suorum. & ꝓ confirmandis reb eorum
sibi ado collatis. Assumptis itaꝙ legatis comitis. usꝙ radir¬
bona secum ꝑduxit. Erat enim ep̃c eiꝰdem ciuitatis nobilissime
ꝓgeniei. & habebat frẽm potentissimum uidelicet engelb̾tum
marchionem quendam. ciuerant nubilis etatis filiȩ. e quib
una questra comiti theobaldo danda coniugio concessa ẽ Re
iĩ aggrediens romam ꝑuenit Qbi ab carȩ memoriȩ papaho¬
norio honorifice susceptus ẽ: & quicquid iuste petebat ab eo.
gratanter accepit. Pactisꝙ omnib cum iam de reditu cogita¬
ret. quadam nocte sũmo diluculo cum indm meditaretur.
ipse a quidam sociorum suoꝵ quos itineris sui sola m̃ hebat
audita est uox ab illis manifeste parthenopolis ipsum eẽ ep̃m fu¬
turum denuncians. His auditis ãmirantes stupebant nec aude-¬
bat quis qm eorum alius alii fat̾i quid audisset. Premiserat enim

Expanded text:
isposuerat denique jam tunc homo Dei iter Romanum, pro statuendo ordine fratrum suorum, et pro confirmandis rebus eorum sibi a Deo collatis. Assumptis itaque legatis comitis, usque Ratisponam secum perduxit. Erat enim episcopus ejusdem civitatis nobilissimae progeniei, et habebat fratrem potentissimum, videlicet Engelbertum, marchionem quemdam, cui erant nubilis aetatis filiae, e quibus una quaesita, comiti Theobaldo conjugio concessa est iter aggrediens, Romam pervenit, ubi a beatae memoriae papa Honorio honorifice susceptus est; et quidquid juste petebat ab eo, gratanter accepit. Peractisque omnibus, cum jam de reditu cogitaret, quadam nocte summo diluculo, cum in Deum meditaretur ipse, et quidam sociorum suorum, quos itineris sui solamen habebat, audita est vox ab illis manifeste, Parthenopolis ipsum esse episcopum futurum denuntians. His auditis admirantes stupebant, nec audebat quisquam eorum alius alteri fateri quid audivisset. Praemiserat enim
Abbreviated transcription (Latin):
francia. ꝑegͥne de francia: quid tꝰ forefeci: Quare ñ sinis mequi¬
escere: Omĩa mala ⁊ infortunia. ⁊ om̃s mali euentus suꝑ caput
tuum ueniant. quia tm̃ uexas me. Iam uesꝑtina hora erat. &

Expanded text:
Francia, peregrine de Francia, quid tibi forefeci? Quare non sinis me quiFrancia, peregrine de Francia, quid tibi forefeci? Quare non sinis me quiescere? Omnia mala et infortunia, et omnes mali eventus super caput tuum veniant, qui tantum vexas me. »
Abbreviated transcription (Latin):
hodie exibo. Quod si uideris me exclamare iam tm̃ ueniet de me¬
is. idest de nigris ad bellum. Fia ad bellum eia ad bellum. fĩa
iam faciã corruere arcus istos ⁊ fornices suꝑ uos. Ad hoc u̾bum
populus diffugit. sacerdos uͦ intrepidus mansit. Tum illa iniecit
manꝰ ad stolam eius. ut proxime collum eius astrihgeret. Cunq hii
qui aderant uellent manꝰeius dimou̾e nolite inquit ꝑ mittite illã.
Si accepit ad̾o potestatem. faciat quod potest. Tunc ueius audacia
hoc u̾bo ꝑculsa. tanqm reu̾entiam exhibens. manꝰ sponte relaxa¬
uit. Iam itaq płima parte diei consumpta. pater norb̾tus consi¬
lium duxit. ut in aqua exorzizata eam imponeret. Lita factumẽ.
⁊ qr flaua erat uerens sacerdos ne occasione crinium diabolus in
eam potestatem retin̾et. tond̾i eam iussit. Qua ꝑmotꝰ demonin¬
iuria. maledictis cepit in sacerdotem ulcisei dicens. Peregͥne de

Expanded text:
hodie exibo. Quod si videris mox exclamare, jam tantum veniet de mehodie exibo. Quod si videris mox exclamare, jam tantum veniet de meis, id est de nigris, ad bellum: Eia ad bellum! eia ad bellum! Eia jam faciam corruere arcus istos et fornices super vos! » Ad hoc verbum populus diffugit, sacerdos vero imperterritus et intrepidus mansit. Tunc illa injecit manum ad stolam ejus, ut proxime collum ejus astringeret. Cumque hi qui aderant vellent manus ejus dimovere: « Nolite, inquit, permittite illam: si accepit a Deo potestatem, faciat quod potest. » Tunc vero, ejus audacia hoc verbo perculsa, tanquam reverentiam exhibens, manus sponte relaxavit. Jam itaque plurima parte diei consumpta, Pater Norbertus consilium duxit, ut in aqua exorcizata eam imponeret. Et ita factum est. Et quia flava erat, verens sacerdos ne occasione crinium diabolus in eam potestatem retineret, tonderi eam jussit. Qua permotus daemon injuria, maledictis coepit in sacerdotem ulcisci, dicens: « Peregrine de
Abbreviated transcription (Latin):
pio usq ad finem ꝑ ospuelle edidit. & it̾ans u̾bum ex u̾bo. in ro¬
manam linguam usq ad finem int̾pretatus est. ⁊ reit̾ans u̾bum
ex uerbo ĩtheutonicũ ex pressit. cum illa puella dum adhuc sana
esset nichil nͥ p̃salt̾ium didicisset. Nichilominꝰ sacerdos di ĩmine¬
bat. ⁊ dum insist̾et & p̃ciꝑet. ut exiret a creat᷑a d̃i coactus respondit
demon. Si inquit me compellis exire. ꝑmitte me intͣre in mona¬
chum illum. Ibi quippe monachus ftabat qͥdam. ⁊ nominauit
eum. Tunc uͦ p̃r norb̾tus. cui d̾s discretionem sp̃uum dederat.
exclamabat inppłm. Audite audite inquit maliciam huiꝰ dẽ¬
monis. qui ut infamaret seruum di uexandum expetiit. qͣsi
peccõrem ⁊ dignum hoc supplicio. Sy nolite suꝑ hoc scandalizari.
qr talis est nequitia eiꝰ ut bonis om̃ib uelit derogare. ⁊ qͣntum
potest infames facere. hoc dicto itm̃ cepit officio. cepit acͥus

Expanded text:
pio usque ad finem, per os puellae edidit, et iterans verbum ex verbo, in Ropio usque ad finem, per os puellae edidit, et iterans verbum ex verbo, in Romanam linguam usque in finem interpretatus est; et reiterans verbum ex verbo, in Teutonico totum expressit; cum illa puella, dum adhuc sana esset, nihil nisi Psalterium didicisset. 46. Nihilominus Dei sacerdos imminebat, et dum insisteret et praeciperet ut exiret a creatura Dei, coactus respondit daemon: « Si hinc me compellis exire, permitte me intrare in monachum illum » ibi quippe monachus quidam astabat et nominavit eum. Tunc vero pater Norbertus, cui Deus discretionem spirituum dederat, exclamat in populum: « Audite, audite, inquit, malitiam hujus daemonis, qui, ut infamaret servum Dei, vexandum expetiit quasi peccatorem et dignum hoc supplicio; sed nolite super hoc scandalizari, quia talis est nequitia ejus, ut bonis omnibus velit derogare, et quantum potest infames facere. » Hoc dicto, iterum coepto officio coepit acrius
Abbreviated transcription (Latin):
rat qͥdam pater cuiꝰdam puelle que iam ꝑannum a demonio
uexata fu̾at.⁊ uinculis ⁊ carcere tenebatur.qui gͣuiter flens
⁊ suspirans dolore filie affectus. cepit rogare eum. ut saltem
uidere eam. ⁊ tangere dignaret᷑. Magnum opꝰ s non dispar
fides in oꝑe. Ad ducite eam inquit ad me. Adducitur puella
iam duo dennis. ⁊ płima ppłi frequentia conuenit. Tuncgͥ di
sacerdos. tempꝰ ⁊ locum ⁊ mat̾iam uidens ut głificaret᷑ ds. ma¬
iorem fidutiam concepit. Itaꝙ albis ⁊ stola uestitus exorcismum ag
gressusẽ. Cepitq diu̾sa legere euangłia suꝑ caput ilis. Ad que demõ¬
istis hodie recedam de habitaculo isto. Nam ꝑ quib recedam:
solumpnȩ ȩccłiȩ ruerunt. Cum autem sacerdos multiplicaret
exorcismum. respondit demon. Nil agis. qr necdum ꝑ chorꝰcum
mon. scientiam suam uolens ostentare cantica canticoꝵ a pͥnci¬

Expanded text:
rat quidam pater cujusdam puellae, quae jam per annum a daemonio rat quidam pater cujusdam puellae, quae jam per annum a daemonio fuerat vexata, et vinculis et carcere tenebatur; qui graviter flens et suspirans, dolore filiae affectus, coepit rogare eum, ut saltem videre eam et tangere dignaretur. Magnum opus! sed non dispar fides in opere. « Adducite eam, inquit, ad me. » Adducitur puella jam duodennis, et populi plurima frequentia convenit. Tunc igitur Dei sacerdos, tempus et locum et materiam videns, ut glorificaretur Deus, majorem fiduciam concepit. Itaque stola et alba indutus, exorcismum agere aggressus est; coepitque diversa legere Evangelia super caput illius pueus hodie recedam de habitaculo isto. Nam pro quibus recedam? Columnae Ecclesiae ruerunt. » Cum autem sacerdos multiplicaret exorcismum, respondit daemon: « Nil agis, quia necdum per coruscum mon, scientiam suam volens ostentare, Cantica canticorum, a princi
Abbreviated transcription (Latin):
s asꝑitatem ordinis. ⁊ institutionis impositȩ. ferre ñ ualentes.
ut canis ad uomitum reu̾si sunt. Qui ut fieri assolet suam nequi¬
ciam teg̾ẽ uolentes. adobꝓbrium hominis cdi. ⁊ ad repulsionẽ
lias zizania suꝑseminau̾at. ita quod nec uidere nec eius p̃dicõ¬
nem audire curarent. S his qui huiꝰmodi haustꝰ sorbere con-¬
sueu̾a t. ꝑtesus malitiam eoꝵ qui hoc cõmou̾ant. nullomͦ ex¬
pauit. confidens magis hoc ẽe mat̾iam uictoriȩ contͣ demones
qui eiꝰ p̃dicõni ⁊ saluti credentium qmͣ ꝑ eum oꝑabat᷑ ds. ni¬
tebant᷑ obuiare. Dum gͥ ob hanc causam in ppło illo parui p̃¬
tii h aberet᷑. suscitauit militi suo d̾s bellum. dequo ipsius dono
certando uiriliter assecutus ẽ uictoriam. amoriq pͥstino reddi¬
tus. ñ tm̃ niuigellensi plebi s & coramom̃ib hoc audientib ad¬
eptus est suauissimi odoris fauorem ⁊ grãm. Nam ibidem ade¬

Expanded text:
sed asperitatem ordinis et institutionis impositae ferre non valentes, sed asperitatem ordinis et institutionis impositae ferre non valentes, ut canis ad vomitum, reversi sunt . Qui, ut fieri assolet, suam nequitiam tegere volentes, ad opprobrium hominis Dei, et ad repulsionem  videre, nec ejus praedicationem curarent audire. Sed is, qui hujusmodi haustus sorbere consueverat, pertaesus malitiam eorum qui hoc commoverant, nullo modo expavit, confidens magis hoc esse materiam victoriae contra daemones, qui ejus praedicationi et saluti credentium, quam per eum operabatur Deus, nitebantur obviare. 45. Dum igitur ob hanc causam in populo illo parvi pretii haberetur, suscitavit militi suo Deus bellum, de quo, ipsius dono, certando viriliter assecutus est victoriam, amorique pristino redditus, non tantum Nivigellensi plebi, sed etiam coram omnibus hoc audientibus adeptus est suavissimi odoris favorem et gratiam. Nam ibidem ade
Abbreviated transcription (Latin):
euictus a iuuene hostis antiqꝰ.⁊ pusillanimi gregis timore
depulso pace reformata. homo di ut erat solitus ad p̃dicandum
eg̾ssus ẽ S ut fieri solet absente signifero ubi bellum gerit᷑ hostes
positi in insidiis. suos adu̾sarios aggrediunt᷑. ita nichilominus
malignissimꝰ insidiator arcum tetendit. ⁊ in eo pparabat uasa
mortis. simulutrunꝙ consid̾ans. & gregem uacillantem & belli
ductorem. & frequentium iaculoꝵ ꝓtectorem absentẽ. Uerumptñ
de aduersario inti̾m p̃termittendum ẽ ut pͥus quid in hac eg̾ssio-¬
ne uir diegerit dicatur. Exiuit itaꝙ homo ad opꝰ suum. Nam ꝑ-¬
tnͣsiens recepit pͥmum sotium suum. qui ad ressuas cõponenda ᷤᷤ
abierat.⁊ qmͣ płimis in itinere discordantib ad concordiam
reuocatis niuigellam ꝑuenerunt. Quia uͦ ab exordio p̃dicõnis
suȩ in eodem oppido nimium carus habebat᷑ statim ut p̾mon¬
strati consedit. quidam ex ipsis conu̾sionis gra ad eum cucrerunt.

Expanded text:
evictus a juvene hostis antiquus, et pusillanimi gregis timore depulso, pace reformata, homo Dei, ut erat solitus, ad praedicandum egressus est. Sed, ut fieri solet, absente signifero ubi bellum geritur, hostes positi in insidiis suos adversarios aggrediuntur, ita nihilominus malignissimus insidiator « arcum tetendit, et in eo paravit vasa mortis , » simul utrumque considerans, et gregem vacillantem, et belli ductorem et frequentium jaculorum protectorem absentem. Verumtamen de adversario interim praetermittendum est, ut prius, quid in hac egressione vir Dei egerit, dicatur: « Exivit itaque homo ad opus suum , » nam pertransiens recepit primum socium suum, qui ad res suas abierat componendas, et quam plurimis in itinere discordantibus ad concordiam revocatis, Nivigellam pervenerunt. Quia vero, ab exordio praedicationis suae, in eodem oppido nimium charus habebatur, statim ut Praemonstrati consedit, quidam ex ipsis, conversationis gratia ad eum cucurrerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. ut ea que dicta sunt prout fieri potest suo ordi-¬
nẽ &e loco disserant᷑. Non est enim p̃tereundum quare uo-¬
catus fu̾it ad suscipiendam antuuerpensem eccł̃iam. Erat
siquidem & est antuuerpie locus opidum amplissimum ⁊ ppło¬
sum. in quo unus erat tantum sacerdos. qui curam tocius ppłi
ibidem cõmorantis habebat regere. s p̃ nimia multitudine
& frequenti negligencia non pot̾at. nec credebat᷑ ei. eo quod oe
ipse quas i in coniugio & copula carnali neptem suam in li¬
nea tercia manifeste sui sociam sceleris fecerat Ob hanc cau¬
sam ppłs ille qͣsi grex sine pastore in multis errorum uanita¬
tib deuiabat. Unde contigit ut hereticꝰ quidam mirȩ subtili¬
tatis. & uersutie seductor. tanchelmꝰ nomine. ibi aduenienᷤ
in eadem gente suȩ seductionis locum inueniret. Erat deniq
omnium hominum sceleratissimꝰ. & di ⁊ omnium sacram̃toꝵ
eius inimicꝰ ⁊ tocius religionis. ⁊xͥ ane fid̃i contͣrius. in tantũ

Expanded text:
sunt, ut ea quae facta sunt, prout fieri potest, suo ordine et loco disserantur. Non est enim praetereundum quare vocatus fuerit ad suscipiendam Antwerpiensem ecclesiam. Erat siquidem et est Antwerpiae locus, oppidum amplissimum et populosum, in quo unus erat tantum sacerdos, qui curam totius populi ibidem commorantis habebat regere; sed prae nimia multitudine et frequenti negligentia non poterat, nec credebatur ei, eo quod et ipse, quasi in conjugio et copula carnali, neptem suam in linea tertia manifeste sociam sui sceleris fecerat. Ob hanc causam populus ille, quasi grex sine pastore, in multis errorum vanitatibus deviabat. Unde contigit ut haereticus quidam, mirae subtilitatis et versutiae seductor, Tanchelinus nomine, ibi adveniens, in eadem gente suae seductionis locum inveniret. Erat denique omnium hominum sceleratissimus, et Dei et omnium sacramentorum ejus inimicus, et totius religionis et
Abbreviated transcription (Latin):
pulm̃tum dulce ministrantes. & debilib panem quod cor
hominis confirmat. & uitam p̾̃stat et̾nam annunciantes.
Aiebant enim. Fr̃s ne miremini. ⁊ ne timeatis uos ꝑ ignorã¬
tiam estis secitti mendacium. ueritatem ẽẽ existimantes qm
siquis uos pͥus edocuisset ut faciles in uenti estis ad ꝑditio¬
nem. sic faciliores inueniremini ad capiendam saludem.
Audientes gͦ quidam u̾bum. ⁊ uidentes oꝑa que sequebant᷑
compuncti reu̾tentes uiri & mulieres corpꝰ dnicum quod
in cistis uel foraminib ꝑ decem aut qͥndecim. aut qͣmples
annos reposuerant referebant. Quis non stupeat suꝑhoc facinꝰ
detestabile: Quis dicat memoriȩ &e poftis nonẽe cõm̃dandum:
quod & seductor pessimꝰ hanc gentem fraudulenter seduxit &
ratio. ẜ ad subsequens tñsitus euidens hab̾i ñ potest ñ hoc ali¬
qñ doceat p̃cedentis oꝑis attestacio

Expanded text:
pulmentum dulce ministrantes, et debilibus panem, qui cor pulmentum dulce ministrantes, et debilibus panem, qui cor hominis confirmat et vitam praestat aeternam, annuntiantes. Aiebat enim: « Fratres, ne miremini, et ne timeatis: vos per ignorantiam secuti estis mendacium, veritatem esse existimantes; quam si quis prius vos edocuisset, ut faciles inventi estis ad perditionem, sic faciliores inveniremini ad capiendam salutem. » Audientes igitur quidam verbum, et videntes opera quae sequebantur, compuncti reverentes, viri et mulieres, corpus Dominicum, quod in cistis vel in foraminibus per decem aut quindecim aut quamplures annos reposuerant, referebant. Quis non stupeat super hoc facinus detestabile? quis dicat, memoriae et posteris non esse commendandum, quod et seductor pessimus hanc gentem fraudulenter seduxerit; et ratio; sed ad subsequens transitus evidens haberi non potest, nisi hoc aliquando doceat praecedentis operis attestatio
Abbreviated transcription (Latin):
potuit. qmuis duodecim cłicorum congregatio ab ep̃o ad subsi¬
dium sacerdotis qui solus erat in eccłia scĩ michaelis ibidem
poneretur. Tum uͦ clerici caritate suadente. ⁊ hac euidenti ne¬
cessitate cogente prĩ norb̃to & fr̃ibus suis ꝑ manum ep̃i hanc
eandem eccłiam cum aliquib redditib scilicet qͣtuor de p̃ben-
dis suis dederunt: confidentes quod ds mercts ipsius ⁊ frũm
suorũ mortifere pestis auferret seuiciam. ⁊ tenebris ignoran¬
ciȩ depulsis. lum̃ ueritatis rep araret. Suscepta ẽ eccłia. ⁊ cl̾ici
in eodem opido aliam sibi edificauerunt. que utreꝙ manẽt
usq in hodiernum diem d̃i serui cio mancipate. At pͥater nor-¬
b̾tus ꝑtus fr̃ib impositis. qui mortifero uulneri uitale medi-¬
cam̃tum apponerent. ceꝑunt ⁊ ipsi seminare u̾bum di. & eloqͥa
qmͣ dulcia faucib eorum suꝑ mel & fauum ꝓpinare. infirmis

Expanded text:
potuit; quamvis duodecim clericorum congregatio ab episcopo, ad subsipotuit; quamvis duodecim clericorum congregatio ab episcopo, ad subsidium sacerdotis qui solus erat in ecclesia Sancti Michaelis, ibidem poneretur. 80. Tunc vero clerici, charitate suadente, et hac evidenti necessitate cogente, Patri Norberto et fratribus ejus, per manus episcopi hanc eamdem ecclesiam cum aliquibus redditibditibus dederunt, confidentes quod Deus meritis ipsius et fratrum suorum, mortiferae pestis auferret saevitiam, et tenebris ignorantiae depulsis, lumen veritatis repararet. Suscepta igitur est ecclesiodem oppido alia sibi aedificaverunt, quae utraeque manent usque in hodiernum diem, Dei servitio mancipatae. At Pater Norbertus, peritis fratribus impositis, qui mortifero vulneri vitale medicamentum apponerent, coeperunt et ipsi seminare verbum Dei, et eloquia quam dulcia faucibus eorum super mel et favum propinare, infirmis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpetuam ꝓdesse denegaret. ⁊ ppłm illum cui iam ꝑ multa t̃ꝑra
ueritas horum nunciata non fũat in eundem errorem indu¬
ceret Credebant ei ⁊ sequebant᷑ eum circiter tria milia pugna¬
torum. nec erat dux aut ep̃c uel quilibet pͥnceps. qui auderet
ei resistere uel occurrẽ nec ante eum nͥ sectam suam sequeretur
apparere. Cum p̃cioso apparatu in uestib deauratis tͥplici funi¬
culo crinib intortis.⁊ aurifrisii ligamine tͥplicatis incedebat.
& u̾bis ꝑsuasibilib. magnisꝙ conuiuiorum apparatib beni¬
uolentiam eorum ad seducendos eos ex hauriebat. Res mira
& stupenda. Balneum suum bibebant. & reliquia rum lo co
asportantes recondebant & cum filias in matrũ p̃sentia
sponsas ꝙ maritis uidentib corrumꝑet. opus sp̃ale ẽẽ assere¬
bat. intantum ut infelicem se dic̾et. qui huic coniunctioni ne¬
fariȩ misceri ñ meruisset. Hec t᷑pissima & detestanda seductionis
execratio. eti am post mortem ipsius heretici extirpari nullatenꝰ

Expanded text:
perpetuam prodesse denegaret; et populum illum, cui jam per multa tempora veritas horum nuntiata non fuerat, in eumdem errorem induceret. Credebant ei, et sequebantur eum circiter tria millia pugnatorum; nec erat dux aut episcopus, vel quilibet princeps, qui auderet ei resistere vel occurrere, nec ante eum, nisi sectam ejus sequeretur, apparere. Cum pretioso apparatu, in vestibus deauratis, triplici funiculo crinibus intortis et auriphrygii ligamine triplicatis incedebat; et verbis persuasibilibus magnisque conviviorum apparatibus benevolentiam eorum ad seducendos eos exhauriebat. Res mira et stupenda! Balneum suum bibebant, et reliquiarum loco asportantes recondebant. Et cum filias in matrum praesentia, sponsasque maritis videntibus corrumperet, opus spirituale esse asserebat, intantum ut infelicem se diceret quae huic conjunctioni nefariae misceri non meruisset. Haec turpissima et detestanda seductionis exsecratio, etiam post mortem ipsius haeretici exstirpari nullatenus
Abbreviated transcription (Latin):
le rogans ⁊ obsecns. ne hac eum obedientia cog̃et. ex ponebat
qͣlt se ipsum totum in curus regũ atꝙ pontificũ lasciuiendo
Sisipau̾at ⁊ qr id ad quod inuitabat eũ iuuentuti ci uel al¬
sumpte penttentiȩ minime cõpetebat. Quod si canonicũ
uel monachũ. aut heremitã. seuetia m euntem pegͥnũ eu ee
p̃ciꝑet. libent̾ ac ꝑomnia obediret

Expanded text:
a cogeret; exponebat qualiter seipsum in curiis regum atque pontificum lasciviendo dissipaverat, et quia id ad quod invitabat eum, juventuti ejus vel assumptae poenitentiae minime competebat. Quod si canonicum, vel monachum aut eremitam, seu etiam euntem peregrinum eum esse praeciperet, libenter ac per omnia obediret
Abbreviated transcription (Latin):
unꝙ uenisset ad quoddam castellum horum nomine
sup mosam fluuiũ situm. considans ap̃se quod nudam
er ucem nudus utiq sequi deb̾et ipsameandem sup̃dictã qm̃
sibi recinuerat ꝓͥ et̾atem. ibidem pauꝑib erogauit sola dũ¬
Deposita itaꝙ funditꝰ atꝙ reie cta sarcina rerũ temporalium
iugore animi bñ iam compositi. ⁊ p̃parati ad pauptatem
oñimodam.⁊ indigentiã tolerandam. arduam : sublimẽ
sc̃e uite aggredit̾ uitam. Pede gͥ nudo. tunica lanea ⁊ pallio
sibi sufficiente sine tecto sine certo domicilio uirtute animi
horraulas hiemes. ⁊ asꝑam glaciẽ suꝑans solo rꝑo duce
cum duob tam singłaris ꝓpositi comitib ꝓficiscit u̾sus
sem egidiũ. Quo cum ꝑueniss ibiꝙ grã dĩ ordinante qui
spantes in se ñ derelinquit. gelasium papam. qui succes¬
sit post paschasiũ inuenisset. confessus ẽ ei uoluntatemt
pposttum animi sui. Ueniã deinceps de hoc specialit quoddu¬

Expanded text:
ue venisset ad quoddam castrum, Hoyum nomine, super Mosam fluvium situm, considerans apud se quod nudam crucem nudus utique sequi deberet; ipsa eamdem supradictam, quam sibi retinuerat, proprietatem ibidem pauperibus erogavit, sola dunbranda. CAP. X. Deposita itaque funditus atque rejecta sarcina rerum temporalium, vigore animi bene jam compositi et praeparati ad paupertatem omnimodam et indigentiam tolerandam, arduam et sublimem sanctae vitae aggreditur viam. Pede igitur nudo, tunica lanea, et pallio sibi sufficiente, sine tecto, sine certo domicilio, virtute animi horrendas hiemes et asperam glaciem superans, solo Christo duce, cum duobus tam singularis propositi comitibus, proficiscitur versus S. Aegidium. Quo cum pervenisset, ibique, gratia Dei ordinante, qui sperantes in se non derelinquit, Gelasium papam, qui successit post Paschalem, invenisset; confessus est ei voluntatem et propositum animi sui. Veniam deinceps, specialiter d
Abbreviated transcription (Latin):
duobꝰ adiunctis sibi sociis. equibꝰ p̃ceꝑat uirdi. ut alt̾um
in antuuerpensi ȩcołia patrem. alt̾um similiter in floreffien¬
si ponẽt. & sic factumẽ. Positꝰ & consecratus ẽ ilie sub no¬
mine patris in p̃ mostratensi eccłia. & illi duo in duabꝰ aliiꝰ
sup̃dictis. s & duo iam alii consecrati erant induabꝰ alit̾
suum abbas p̃monstratensis exposuerat instantem disso¬
lutionem ordinis. in plerisq locis uidentes. & maiorem
fut᷑am metuentes. ad diem statutam in loco det̾minato cõ¬
uenerunt & quicquid ad p̃sens in domibꝰ sus suꝑfluum
ẽẽ uidebat᷑ recidentes. deinceps ad similitudinem & exem-¬
płu cist̾ciensium annuatim se reu̾suros simul ad ordines
sui sinistra corrigenda firmauerunt. Quod cum in locis ali¬
ubiq t̾rarum sicut uoces & actꝰ eorum. & oꝑa usq in p̾sentem
diem testantur.

Expanded text:
duobus adjunctis sibi sociis, e quibus praeceperat vir Dei, ut alterum duobus adjunctis sibi sociis, e quibus praeceperat vir Dei, ut alterum in Antverpiensi Ecclesia Patrem, alterum similiter in Floreffiensi poneret. Et sic factum est. Positus et consecratus est ille sub nomine Patris in Praemonstratensi Ecclesia; et illi duo in duabus aliis supradictis. Sed et duo jam alii consecrati erant in duabus aliisuum abbas Praemonstratensis exposuerat, instantem dissolutionem ordinis in plerisque locis videntes, et majorem futuram metuentes, ad diem statutum in loco determinato convenerunt; et quidquid ad praesens in domibus suis superfluum esse videbatur recidentes; deinceps, ad similitudinem et exemplum Cisterciensium, annuatim se reversuros simul, ad ordinis sui sinistra corrigenda, firmaverunt. Quod cum in locis aliubique terrarum, sicut voces et actus eorum et opera usque in praesentem diem testantur.
Abbreviated transcription (Latin):
rebat deniq qd̃ mane die illo qͦ de ipso facta fuit electio. ste¬
tisset ꝑ uisionem coram filio dĩ iħu xp̃o cum patre & magiftꝰ
suo norb̾to. extendensꝙ manum suam dext̾am iħc recipie¬
bat frẽm illum a cet̾is frĩbꝰ electum de manu uiri di dicen¬
tis. Hunc a te dne mͥ cõmissum tuȩ scĩssime maiestati repre¬
sento. Per hoc ꝓcul dubio scire pot̾at. qd̾ aliud dese diuina
miseratio disponebat. Quid pła: Nenit dies inqua pla¬
cuit homini di qd̾ ceꝑat ꝑficere. Conuocatisq fr̃ĩb quos ha¬
bebat secum. consilium suum indicauit eis. & aduocato
electo. tu inquit mͥ succedes electione frũm tuoꝵ indomo
autem ad tͥe quem post dm patrem elegi. & animȩ meȩ tuto.¬
rem mͥ sine offensa liceat remeare: Uade ait. manꝰ enim dni
usq infinem tecum erit. Hac accepta bndictione recessit

Expanded text:
rebat denique quod mane die illo, quo de ipso facta fuit electio, sterebat denique quod mane die illo, quo de ipso facta fuit electio, stetisset per visionem coram Filio Dei Jesu Christo, cum Patre et magistro suo Norberto; extendensque manum suam dexteram Jesus, recipiebat fratrem illum a caeteris fratribus electum de manu viri Dei, dicentis: « Hunc a te, Domine, mihi commissum tuae sanctissimae majestati repraesento. » 101. Per hoc procul dubio scire poterat quid aliud de se divina miseratio disponebat. Quid plura? Venit dies, in qua placuit homini Dei quod coeperat perficere; convocatisque fratribus quos habebat secum, consilium suum indicavit eis. Et advocato electo: « Tu, inquit, mihi succedes electione fratrum tuorum in autem, ad te, quem post Deum Patrem elegi et animae meae tutorem, mihi sine offensa liceat remeare. Vade, ait; manus enim Domini usque in finem tecum erit. » Hac accepta benedictione recessit,
Abbreviated transcription (Latin):
ad eum qui fu̾ant missi. uoluntatis suȩ p̃ceptum cõpletũ
ẽẽ nunciantes. Habebat & ipse electum secum. ẜ tñ rem
dissimulare p̃cepit ꝑ aliquot dies. nec illi electo indicatũ
ẽ ut consid̾ari poss curiositas quorundam qui secum e-¬
rant. qui & hoc responsum curiose p̃stolabant᷑. Erat enim
hec eius consuetudo. ut cum tractandi essent mutandi. uł
confirmandi huiꝰmodi rerum euentꝰ & allarum que acti¬
one multimoda suꝑueniebant. totũ sp̃m singłoꝵ qui cir-¬
ca ipsum erant de singłis negociis exbaurirent quatenꝰ
nullam facet in caulul ex abrupto auinitionem. ñ pud ut
homo fu̾at pot̾at. & exquisisset uoluntatem di. & hausisset
de circumstantibꝰ sensum meliorem. Consilium ad tempꝰ oc¬
cultabat᷑ non tñ ignorabat electꝰ ille qd̾ de eofactum fũat.
qmͣuis rem tacitꝰ consid̾aret. diuina edoctꝰ reuelatione. Asse¬

Expanded text:
ad eum qui fuerant missi, voluntatis suae praeceptum completum ad eum qui fuerant missi, voluntatis suae praeceptum completum esse nuntiantes. Habebat et ipse electum secum, sed tamen rem dissimulare praecipit per aliquot dies, nec illi electo indicatum est, ut considerari posset curiositas quorumdam qui secum erant, qui et hoc responsum curiose praestolabantur. Erat enim haec ejus consuetudo, ut, cum tractandi essent, mutandi, vel confirmandi hujusmodi rerum eventus, et aliarum quae actione multimoda superveniebant, totum spiritum singulorum qui circa ipsum erant, de singulis negotiis exhauriret; quatenus nullam faceret in causis ex abrupto definitionem, nisi prius, ut homo poterat, exquisisset voluntatem Dei, et hausisset de circumstantibus sensum meliorem. Consilium ad tempus occultabatur; non tamen ignorabat electus ille quid de eo factum fuerat, quatenus rem tacitus consideraret divina edoctus revelatione. Asse
Abbreviated transcription (Latin):
alios ppositȩ pauꝑtatis uotum uelle tenere płimos tñ sub
certo magistro & disciplina eundem pauꝑtatis tenorem uel¬
le obseruare: remisit eos ad locum suũ. paucis secum re¬
tentis. pacis & humanitatis normam itm̃ atq itm̃suades.
quatenꝰ cumeis ab eo facultas eligendi patrem concessa fu-¬
erit. concordia xp̃i iħu & dilectio qmͣ docuit in ipsis inue¬
niatur. Recesserunt illi & bonꝰ pater non ĩmemor filiorũ
quos in xꝑo genuerat. ne diu absꝙ pedagogo remanerent.
fideles non post multum nuncios ad eos destinauit. qui &
eligendi nunciarent facultatem. & de electione suam indi¬
carent uoluntatem. In hac qͦmͦ & quid factum sit electione.
ñ ẽ immorandum. qr qui amagistro suo bn fũant docti.
a tͣnsmissis legatis non indigebant ꝑdoceri. Electione gͥ
approbata afiliis. ut erat a patre datus assensus. reu̾si st̃

Expanded text:
alios propositae paupertatis votum velle tenere, plurimos tamen sub alios propositae paupertatis votum velle tenere, plurimos tamen sub certo magistro et disciplina eumdem paupertatis tenorem velle observare, remisit eos ad locum suum, paucis secum retentis, pacis et unanimitatis normam iterum atque iterum suadens, quatenus, cum eis ab eo facultas eligendi Patrem concessa fuerit, concordia Christi Jesu, et dilectio quam docuit, in ipsis inveniatur. Recesserunt illi, et bonus Pater, non immemor filiorum quos in Christo genuerat, ne diu absque paedagogo remanerent, fideles non post multum nuntios ad eos destinavit, qui et eligendi nuntiarent facultatem, et de electione suam indicarent voluntatem. In hoc, quomodo et quid factum sit in electione, non est immorandum; quia qui a magistro suo bene fuerant docti, a transmissis legatis non indigebant perdoceri. 100. Electione igitur approbata a filiis, ut erat a Patre datus assensus, reversi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
Rbatus grex pusillus p̃monstratensis ȩccłiȩ tanto pa-¬
tre ipsum tñ exemplo eiꝰ qui dixit. ñ relinquam uos
orpbanos uado & uenio ad uos ꝑbiennium ꝑatienter
exꝑectabant. aliis ex ipsis cum quibꝰdam scłaribꝰ dicenti¬
h. subsistẽ nequaqͣm pot̾imꝰ. qr recedente pastore oues abi¬
re solent indisꝑsionem. alii nullum magistrum nͥ ipsũ.
alii de ipso desꝑantes. alium uolebant eligere. & in hunc
modum contendentes. causamꝙ ueritatis & fõnis ex par¬
te consimilem p̃tendentes. nullumꝙ fidelis exhortacionis
uiro di relatũ eẽt.timens ne aresceret quõd ado ꝑ eum pła¬
tatum fu̾at. si ad huc rore diuini consilii ñ ꝑfund̾etur.
aduotatis ad se quibꝰdam ex pͥoribꝰ & maioris & sanio¬
ris consilii frĩbꝰ ꝑquirebat ab eis quid facto opꝰesset
singillatim ꝑscrutans de uoluntatib eorũ. ut ꝑ omnia in
diffinitione sui oꝑis certior redderet᷑. Cunꝙ intellex isset
alios secum uelle habitare alios consilio suo alibi uiuere.

Expanded text:
rbatus grex pusillus Praemonstratensis Ecclesiae tanto Patre, ipsum tamen exemplo ejus qui dixit: « Non relinquam vos orphanos, vado et venio ad vos , » per biennium patienter exspectabat. Aliis ex ipsis cum quibusdam saecularibus dicentibus: « Subsistere nequaquam poterimus, quia recedente pastore, oves abire solent in dispersionem; » Alii nullum magistrum nisi ipsum, alii de ipso desperantes, alium volebant eligere; et in hunc modum contendentes, causamque veritatis et rationis ex parte consimilem praetendentes, nullumque fidelis exhortationis viro Dei relatum fuisset, timens ne aresceret quod a Deo per eum plantatum fuerat, si adhuc rore divini consilii non perfunderetur, advocatis ad se quibusdam ex prioribus et majoris et sanioris consilii fratribus, perquirebat ab eis quid facto opus esset; singillatim perscrutans de voluntatibus eorum, ut per omnia in definitione sui operis certior redderetur. Cumque intellexisset alios secum velle habitare, alios consilio suo alibi vivere,
Abbreviated transcription (Latin):
dem euentũ quasi fut᷑orum p̃scius timens. At ille concito c̃¬
su in fugam uersus ẽ. & cum alii ad capiendum ipsum inse¬
querent᷑ sintte ait uir dĩ fugere eum. nec malum ꝓ malo
reddatis. fecit quippe quod potuit. & qnͣtum ei ds ꝑmisit.
Nondum uenit hora mea. s qui miserunt eum ñ dormiunt.
nec quiscent donec obꝓbrus suis satient᷑. & me uelmorti tͣ¬
dant. uel si diuinum sit opꝰquod agit᷑ de me m anifeste ꝓ¬
batum reddant

Expanded text:
dem eventum, quasi futurorum praescius, timens. At ille concito cudem eventum, quasi futurorum praescius, timens. At ille concito cursu in fugam versus est, et cum alii ad capiendum illum insequerentur: « Sinite, ait vir Dei, fugere eum, nec malum pro malo reddatis; fecit quippe quantum potuit, et quantum ei Deus permisit: nondum enim venit hora mea. Sed qui miserunt eum, non dormient nec quiescent; donec opprobriis suis satientur, et me vel morti tradant, vel, si divinum sit opus quod agitur de me, manifeste probatum reddant
Abbreviated transcription (Latin):
on cessauit emula iniquitas in occulto. in manifesto mã¬
suetam simulans equitatem. & tanto gͣuius & nequius.
qͣntomagis a domesticis fiebat. & familiariAbꝰ familiaritaᷤ
uere dicenda ẽ quia cum quodam noctis tempore ad celebnͣ¬
da cum cłicis sius matitunarum sollempnia more solito
surrexisset aduen̾at cłicus quidam de domesticis. & retro
ad oftium se in insidiis posuerat. iniquitate plenꝰ & crudeli
malicia. utpote armatus competentibꝰ armis. quibꝰ inno¬
centem caute. & in dolo ferire posset & int̾ficere. E gressisꝙ ca¬
pellanis qui p̃cedebant. sicut mos ẽ in t̾ra illa. p̃cedunt
enim dnos suos capellani. ille de insidiis ꝓsiliens. nouis¬
simum ꝑutans ep̃m. unum ex cłicis media ueste conscissa
ꝑ cussit sunꝙ ille exclamaret. & dicet quisẽ qui me ledit:
ille sonitu uocis non esse ipsum quem querebat agnoscẽs
putaui inquit hunc nouissimum eẽ. quem morti trãd̾e
disponebam. Precesserat enim ep̃c mixtim inter alios. eun¬

Expanded text:
on cessabat aemula iniquitas in occulto, in manifesto mansuetam simulans aequitatem, et tanto gravius et nequius, quanto magis a domesticis fiebat et familiaribus. Familiaritas vere dicenda est; quia cum quodam noctis tempore, ad celebranda cum clericis suis Matutinarum solemnia, more solito surrexisset, advenerat clericus quidam de domesticis, et retro ad ostium se in insidiis posuerat, iniquitate plenus et crudeli malitia; utpote armatus competentibus armis, quibus innocentem caute et in dolo ferire posset et interficere. Egressisque capellanis qui praecedebant, sicut mos est in terra praecedunt enim dominos suos capellani ille de insidiis prosiliens, novissimum putans episcopum, unum ex clericis media veste conscissa percussit. Cumque ille exclamaret et diceret: « Quis est qui me laedit? ille, sonitu vocis, non esse ipsum quem quaerebat agnoscens: « Putavi, inquit, hunc novissimum esse, quem morti tradere disponebam. » Praecesserat enim episcopus mistim inter alios, eum
Abbreviated transcription (Latin):
Inicia dolorum. ⁊ occasio ꝑsequentium omnia hec. Dicebãt
enim de die in diem suam quisq qm̃ egre ferebat molesti¬
am confitentes. Vtquid hunc aduenticium. & cuius igno-¬
rabamus consuetudines. suꝑ nos regnare uolumꝰ: Contͣ¬
rius quidem ẽ oꝑib & consuetudinib nr̃is. supra quam fer¬
re possimꝰ. Hec in maiorib hec in minoribꝰ querimonia. diui-¬
tib & pauꝑibꝰ etiam diuulgabat᷑. alii grauati existentes. alii
grauamen timentes. alii alus rumore uulgali tantum adqͥ¬
escentes. Sic qui pͥus imm̃sis laudib eleuabatur. nunc uitu¬
ꝑio. & imꝑpiis. uerbis tantum ipso etiam ignorante deicit᷑
s tamen ꝓficiebat in oꝑe ext̾ius. ipso dispensante. qui cun-¬

Expanded text:
Initia dolorum, et occasio persecutionum omnia haec. Dicebant Initia dolorum, et occasio persecutionum omnia haec. Dicebant enim de die in diem, suam quisque, quam aegre ferebant, molestiam confitentes: « Ut quid hunc adventitium, et cujus ignorabamus consuetudines, super nos regnare voluimus? Contrarius quidem est operibus et consuetudinibus nostris, supra quam ferre possimus. » Haec in majoribus, haec in minoribus querimonia, divitibus, pauperibus etiam divulgabatur; alii gravati existentes, alii gravamen timentes, alii aliis rumore vulgari tantum acquiescentes. Sic qui prius magnis laudibus elevabatur, nunc vituperio et improperiis, verbis tantum, ipso etiam ignorante, dejicitur. Sed tamen proficiebat in opere exterius, ipso dispensante, qui cun