comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
deformes multa bona uno uitio et tot meritorũ gͣrã maiore
culpa ꝙͣ causa culpe ẽ corrũpas O digna uox maiore inquit cul
pa lpͣ causa culpe O utinã hoc dictũ ex ore amissi intertinẽt atq
expendãt quicũq instuictu libidinũ presertim ad peccandũ ueniũt ut
carnẽ acres stimili perurgent. hoc saltem freno sese mens incitata
cohbeat non equidem infitior corpus ab adolestentia in domitũ pꝰ¬
ꝙͣ in licentia et libertate coaluerit haud facile frenari cũ sit scrip¬
tum ꝙ qui delicate a pueritia nutrit seruũ sũũ postea illum seu¬
tiet contumacem Seruus quidem ymo uero a sellus hic noster nu¬
tritus in pascuis uoluptatum letis ac mollibus inter fluĩa illa
de quibus diximꝰ assuetus per planas et latas seculi uias ꝙ mi
piger euaserit ducc d rediq ad ascendendũ in mõtem syon cuꝰ
nt uerticem arduus et angustus et stupens trames fert Qd hie
remedir est nnisi ut quo seruis eo acrius sũma ui et om̃i studio

Expanded text:
deformes multa bona uno vitio et tot meritorum gratiam maiore culpa quam causa culpe est corrumpas.” Iddeformes multa bona uno vitio et tot meritorum gratiam maiore pa quam causa culpe». O utinam hoc dictum trutinent atque expendant quicunque instinctu lidibinis presertim ad peccandum veniunt, ut ubi carnem acres stimuli perurgent, hoc saltem freno se se mens incitata cohibeat! Non equidem infitior corpus ab adolescentia indomitum postquam in licentia et libertate coaluerit haud facile frenari, cum sit scriptum quod «qui delicate a pueritia nutrit servum suum, postea illum sentiet contumacem». Servus quidem, imo vero asellus hic noster nutritus in pascuis voluptatum letis ac mollibus, inter flumina illa de quibus multa diximus assuetus per planas et latas seculi vias, quid ni piger evaserit ad ascendendum montem Syon, cuius in verticem arduus et angustus et scrupeus trames fert? Quid hic vero remedii est, nisi ut quo serius, eo acrius summa vi et omni studio
Abbreviated transcription (Latin):
gilate gͣ. et orate frẽs carissimi amatissimi laudãtes inliocate do¬
minũ et abinimicis uris salui eritis otiũ agite et scietis uaca¬
te et uidebitis quod optatis et quidquid obsistit amosinum ꝑlu¬
rima quidem et maxmia sũt detrmiẽta libidinũ siue amma si¬
ue corpus attendimꝰ siue famã sure quod inter leuia nuimere
patrimoniũ ip̃m suie quod irreparabile dicitur et est tempus
inter dampna ta in grauia fructus exiguus seu potius nillus
õmno est. Que utilitas in sangie meo dum descendo in corrup¬
nulla crepido montis tam aerii usꝙͣ est unde tãtus tãq terribe¬
lis fit descensus ꝙͣ ex innocẽtie uertice in abissum pectati non
si quis ex sumo saxi huiꝰ ꝙ hec scribent ĩminet quo neq altius
infrustratur extimatio neq promptuis ullum inde cerminꝰ in

Expanded text:
gilate igitur et orate», fratres amantissimi, «laudantes invocate Dominum et ab inimicis vestris salvi eritis»; otium agite et scietis; vacate et videbitis quod optatis et quicquid obsistit amolimini. Plurima quidem et maxima sunt detrimenta libidinum, sive animam sive corpus attendimus, sive famam sive, quod inter levia numerem, patrimonium ipsum, sive, quod irrecuperabile dicitur et est, tempus. Inter damna tam gravia fructus exiguus, seu potius nullus omnino est. «Que utilitas in sanguine meo, dum descendo in corrupnulla crepido montis tam aerei usquam est, unde tantus tamque terribilis sit descensus, quam ex innocentie vertice in abissum peccati: non siquis e summo saxi huius, quod hec scribenti imminet, quo neque altius, ni frustratur extimatio, neque preruptius ullum vidi, cernuus in
Abbreviated transcription (Latin):
seu calamꝰ uulgariũ tortente raperetur eriorũ. aunꝰ tamen
in solido permaneret. Pre sertim qui preter naturalem artem
et unũ fabricatore mũdi deũ aplatone et discipulo euis aristo¬
tile unũ principem meuntib̾ꝰ didicisset. Quõd si illo diuino mu¬
nere recognoscit et ꝑredicat cõirationẽ cathelme deprehensõ
uindicat᷑ã et oppressam cõuirationẽ fateor grauẽ atq pestife¬
ram et a domestico quidem sed mortali et uisibili hoste confla¬
cam. Quid xpristianꝰ dicet homo cuiꝰ in mortem hic domestich
et mortalis et uisibilis. hic muisibilis et imimortalis hostis ac¬
cingitur. Quãdo ut ait ambrosius inter uite occulta demonã
in festatio uelut latronũ obsidet multitudo quibus per omes uias
supplantatores inuisi aiarũ laqueos tendũt iñumerabiliũ mor¬
tibus expauescendos, et appłus paulus non est nobis collucta¬

Expanded text:
seu calamus vulgarium torrente raperetur errorum, animus tamen seu calamus vulgarium torrente raperetur errorum, animus tamen in solido permaneret, presertim qui preter naturale acumen et unum fabricatorem mundi Deum a Platone et discipulo eius Aristotile unum principem in entibus didicisset. Quodsi ille divini muneris recognoscit et predicat coniurationem Catiline deprehensam vindicatam et oppressam – coniurationem, fateor, gravem atque pestiferam et a domestico quidem sed mortali et visibili hoste conflatam –, quid cristianus dicet homo cuius in mortem hinc domesticus et mortalis et visibilis, hinc invisibilis et immortalis hostis accingitur? Quando, ut ait Ambrosius, iter vite occulta demonum infestatio vel latronum obsidet multitudo, quibus per omnes vias supplantatores invisi animarum laqueos tendunt innumerabilium mortibus expavescendos; et apostolus Paulus: «Non est vobis collucta
Abbreviated transcription (Latin):
sed quĩd agat nrchil ampliuis potest ꝙͣ quod sibi ab aduerso duce
permmttitiu sperate ergo et equamines estote uel omnino cõtra suos
in quorũ atie uos estis xpus illi promisit nũꝙͣ autẽ ꝑmittet insi
pro ĩporũ exerctio ac salute. ualde aute mibecillis est qui aul potest
sculos in montes unde uemet auoiliũ nobis nõ tamor a monti¬
bus auxiliũ nr̃m sed a dño qui fecit celũ et terrã. Solent bello
At nou ita noster dux quippe qui nes antee om̃e schmn nouit s
ideo nos exercet ut. nõbis noti simꝰ ne ut ceci et in grati nobis tri¬
buamꝰ que illius sunt Preclare marcꝰ tulliꝰ quodam boco O
dii inquit ĩmortales uobis em̃ tribuã quẽ ur̃a sunt. Quid religi¬
osuis quid gratius aut quid om̃mo modestius modo si nõ deos
ste sed deũ consiliorũ sicorit rerũq gestarũ fateretur actorem. Qd
illius ingento spes. Ut et si uel metu aliquo uel abusu hingua

Expanded text:
sed quid agat? nichil amplius potest, quam quod sibi ab adverso duce sed quid agat? nichil amplius potest, quam quod sibi ab adverso duce permittitur. Sperate ergo et equanimes estote. Nichil omnino contra suos, in quorum acie vos estis, Cristus illi permisit unquam aut permittet, nisi pro ipsorum exercitio ac salute. Valde imbecillis est qui nil potest, «oculos in montes unde veniet auxilium nobis». Non tamen a montibus auxilium nostrum, sed a Domino «qui fecit celum et terram». Solent bellorAt non ita noster dux, quippe qui nos ante omne seculum novit, sed ideo nos exercet, ut nobis noti simus, neu ceci et ingrati nobis tribuamus que illius sunt. Preclare Marcus Tullius quodam loco: «O dii» inquit «immortales, vobis enim tribuam que vestra sunt». Quid religiosius? quid gratius? aut quid omnino modestius? modo non deos le, sed Deum consiliorum suorum rerumque gestarum fateretur auctorem. Quod llius ingenio spes est, ut et si vel metu aliquo vel ab usu lingua
Abbreviated transcription (Latin):
fugiat de uictore ad uictũ a potente ad ualidũ ab oꝑtimo ad pessi¬
mũ in secularibus lr̃is irrisum legiꝰ labienũ qui relicto cesare uic¬
tore ad pompeiũ transunt et cũ tamẽ inter partes ut fortune iudi
toriosissimo rege deserto ad illũ confugit cuiꝰ nõ propriũ temptare
una fugere mõdo fuerit qui resistat primũq eus impẽtũ ferat
sicut em̃ scriptũ est resistite dyabolo et fugiet a uobis. Sane cũ¬
istud cũctis tamen ueł maximie uobis est debitũ Cũ em̃ ceteri ho-¬
mines qui xpristi nomĩe gloriantur semel tantũ in regeneratioe
sacri fontis uos et tũs et rursus̾ in uoto sancte religionis abrenĩ¬
mastis aduersario de sertisq castris illuis qudrũ stipendiũ est mors
fellaterad uictria ꝓpristi suma conuersi perseuerate fideliter
nil hosti molestius fieri potest/ dolet iste cquĩdem / fremit imiscit᷑

Expanded text:
fugiat a victore ad victum, a potente ad invalidum, ab optimo ad pessifugiat a victore ad victum, a potente ad invalidum, ab optimo ad pessimum. In secularibus historiis irrisum legimus Labienum quod, relicto Cesare victore, ad Pompeium transiverit, cum tamen inter partes illas, ut fortune iudictoriosissimo rege deserto ad illum confugit, cuius est proprium tentare, vinci, fugere modo fuerit qui resistat primumque eius impetum ferat; sic enim scriptum est: «Resistite dyabolo et fugiet a vobis»! id cuntis, tum vel maxime vobis est debitum. Cum enim ceteri homines qui Cristi nomine gloriantur semel tantum in regeneratione sacri fontis, vos et tunc et rursus in voto sancte religionis obrenuntiastis adversario, desertisque castris illius quorum «stipendium est mors», feliciter ad victricia signa conversi perseverate fideliter. Nil hosti molestius fieri potest; dolet ille equidem, fremit, irascitur,
Abbreviated transcription (Latin):
Macate ergo atq ab om̃ibus demonũ et eorũ principis confiliis absti¬
rete. mMendar est ẽm̃ et mendacii pater sic em̃ uia ueritas uocat talle
quisquis eũ in Iotietatem admiserit muemiet. Multa iste cotidie ad
aur̃ẽ cordis ingõiat. claudite illam et auertite et spuite os impurũ
et male suãdũ. Nolite tremiscere xp̃us suis miulibuõ in atie labo¬
rantibus opem fert. alioquin haud dubie tot bellatores fatigatione
tam cõmutationẽ. indiustis dominũ ihesum xp̃m et armaturã
eus. uexillũ crucis sue ur̃is frontibus affixistis sub xp̃o iurastꝭ
indixistis bellum sathane. quod iam inde ab exordio generis hu¬
mani ille uobis mduxerat. Habetis ducem cuiꝰ uel signi soluis
aspectũ uel nominis sacrissonũ hosces ferre non ualeñt uinci hoc
prelio non potestis insi consenferitis, Nemo consentiat nemo tras¬

Expanded text:
Vacate ergo atque ab omnibus demonum et eorum principis consiliis abstiVacate ergo atque ab omnibus demonum et eorum principis consiliis abstinete; «mendax est» enim «et mendacii pater»; sic eum viva veritas vocat: talem quisquis eum in sotietatem admiserit inveniet. Multa ille quotidie ad aurem cordis suggerit: claudite illam et avertite et conspuite os impurum et malesuadum. Nolite tremiscere, Cristus suis militibus in acie laborantibus opem fert, alioquin hauddubie tot bellorum fatigatione tam commutationem; iuduistis dominum Iesum Cristum et armaturam eius, vexillum crucis sue vestris frontibus affixistis. Sub Cristo iurastis, indixistis bellum Sathane, quod iam inde ab exordio generis humani ille vobis indixerat. Habetis ducem cuius vel signi solius aspectum, vel nominis sacri sonum hostes ferre non valeant; vinci hoc prelio non potestis, nisi consenseritis: nemo consentiat, nemo trans
Abbreviated transcription (Latin):
uauissima spondet caro familiariter blanditur illi autẽ pessima
confilia mortalibus in susurrãt totũ in eo uertitur ut uacetis in hᵒ
unũ intenti ut aĩos ur̃os ab om̃i horũ confortio distrahatis ne aliis
forte negociis implicitos improuisi opprimãt. Mundus fallit mul¬
cet caro demones impellũt nulla nobis inde spes nulla huit uolup¬
tas nullũ inde consilĩ om̃es pariter nr̃am in perintiem mortẽq
conspirant. Et ꝙͣiis ut ab ultimo incipĩa iuisibiliũ hostiũ nul¬
tamen nõ tuendurear. quãdo paradisi lum̃e ille non tuuit sed
ingressus et hominẽ ad ꝓmaginẽ dei et ip̃ius factũ dolis aggressꝰ
uicit strauit expulit et in exiliũ ac mortem trusit. Et quid loquer
aut quilũ fuit adam fallere: qui xp̃m dominiĩ temptauit. Cĩã
quident audet superbia et niñdia stmulatꝰ sed in nullos plura ꝙͣ in
op̃i fanelos molitur Ubiem̃ felicitas amplior et plus miudie loci est

Expanded text:
vanissima spondet, hec familiariter blanditur, illi autem pessima vanissima spondet, hec familiariter blanditur, illi autem pessima consilia mortalibus insusurrant. Totum in eo vertitur, ut vacetis, in hoc unum intenti ut animos ab omni horum consortio distrahatis, ne forte aliis negotiis implicitos improvisi opprimant. Mundus fallit, mulcet caro, demones impellunt: nulla vobis inde spes, nulla hinc voluptas, nullum inde consilium: omnes pariter vestram in perniciem mortemque conspirant. Et quamvis, ut ab ultimo incipiam, invisibilium hostium nultamen non timendum rear, quando paradisi limen ille non timuit, sed ingressus et hominem ad imaginem Dei et ipsius manu factum dolis aggressus vicit, stravit, expulit et in exilium ac mortem trusit? Et quid loquor, aut quantulum illi fuit Adam fallere, qui Cristum dominum tentavit? Omnia quidem audet, superbia et invidia stimulat, sed in nullos plura quam in Cristi famulos molitur. Ubi enim felicitas amplior et plus invidie loci est?
Abbreviated transcription (Latin):
confidere neq eĩ ante periculorũ aderit ꝙͣ uite finis. Circũspicite
semper. et uelut in atie galeati loricatiꝙ stpictis gladiis state. nec
bellatores egregios frangat labor. qui ꝙͣtuscũq sit premio par non
erit Nũc magis non dicam ꝙͣ una olimpias mille ãnis. Sed ꝙͣ et
eteruitati dies unus isq breuissimꝰ facite ergo pro celesti rege et
cere. Hostes ur̃os nostis optime. quod multis ia causa uictorie fuit
in om̃i quidem bello quid agant hostes et quid possint scire optimũ
subita eñ terrent et impremiditata perturbãt aduersus cognitos
conatus facilior est ‸ et leurꝰ accidit quidquid a longe preuiderit
hostes itaq ur̃os scitis neq quid agant aut quid cogitent ignora¬
tis. Occurrite partibꝰ impiis et uitate tria in primis hostiũ atq
armorũ genera: mũdi laqueos carnis illecebras demonũ dolos Ille

Expanded text:
confidere, neque enim ante periculorum aderit quam vite finis. Circumspicite confidere, neque enim ante periculorum aderit quam vite finis. Circumspicite semper et velut in acie galeati loricatique strictis gladiis state, nec bellatores egregios frangat labor, qui quantuscunque sit, premio par non erit: non magis, non dicam quam una olimpias mille annis, sed quam eternitati dies unus isque brevissimus. Facite ergo pro celesti rege et cere: hostes vestros nostis optime, que multis iam causa victorie fuit. In omni quidem bello quid agant hostes et qui possint scire optimum; subita enim terrent et impremeditata perturbant, adversus cognitos conatus facilior est cautela et levius accedit quicquid a longe previderis. Hostes itaque vestros scitis neque quid agant aut quid cogitent ignoratis. Occurrite paratibus impiis et vitate tria in primis hostium atque armorum genera, mundi laqueos, carnis illecebras, demonum dolos. Ille
Abbreviated transcription (Latin):
qualitũq ex me minꝰ auctat et minꝰ habitura sũt fidei. Neue actiois
leuitas rerũ pondus ĩnimiat et audire merear ꝙ ille cecus natus
illĩãtus a dño. In pctis natus es totus et tu doces nos et sic ciciar
foras. sed hanc michi sollicitudinẽ ĩminuit ur̃a caritas et in xpristo
simplicitas neminẽ iudicãs et potius auditura qued loquar ꝙͣ inspe¬
ctura quid uiu̾ã. Sed ad uos reuertor quos et si sacra heremꝰ uigil¬
q custodia prestare tutos ab oñ discrimue uideatur intẽtissimos ta-¬
men et paratissimos tamen ad õma esse oportet. Tunc em̃ plena
securitas certaq demũ pax speranda uobis est quãdo fortiter atq feli¬
ater exacta militia uite hucꝰ ab exilio in patrĩa et castris in regnũ
atq in rogĩa regis eritis translati. et facti de laboriosis milrtibus
ueteram emeriti suãdente premio labori interea nolite multũ

Expanded text:
qualiacunque ex me minus autoritatis et minus habitura sint fidei, ne ve auctoris qualiacunque ex me minus autoritatis et minus habitura sint fidei, ne ve auctoris levitas rerum pondus imminuat et audire merear quod ille cecus natus illuminatus a Domino: «In peccatis natus es totus et doces nos?», et sic eiciar foras. Sed hanc michi solicitudinem imminuit vestra caritas et in Cristo simplicitas neminem iudicans et potius auditura quid loquar, quam inspectura quid vivam. Sed ad vos revertor, quos et si sacra heremus vigilque custodia prestare tutos ab omni discrimine videatur, intentissimos tamen et paratissimos ad omnia esse oportet. Tunc enim plena securitas certaque demum pax speranda vobis est, quando fortiter atque feliciter exacta militia vite huius ab exilio in patriam, e castris in regnum atque in regiam veri regis eritis translati et facti de laboriosis militibus veterani emeriti, succedente premio labori. Interea nimium nolite
Abbreviated transcription (Latin):
et feri hostes obsident atq crocusonãt insi pro uallo excubent ar¬
mati uigiles contra in sultꝰ infidiasꝙ hostrũ aĩs atꝙͣ corporibꝰ
intenti. hos aute ubi querã si inter uos non muenero aut de
quibus potius ꝙͣ de uobis dictũ rear illũd ysaie. supͣ muros
noui que michi tanto peccatori et iiper et sepe olim lacrimas
habet hoc autẽ uera uirtus excitat aĩos pũgit affectus et sicut
etiam blesi lingua spectata uirtus oũ cõmendat Bit si etiã¬
un tutis oppiino defuent loguẽs de uirtute de mostenes nou placebit uiõ
uero me diuene laudes mulcent. fateor nõ mur ꝙͣ si pc̃t̃or quispia multa
arte uel ip̃e michi ad aurem aristoxenus personaret. mu fitã nempe
suauitatem deuotio mentis equiparat minꝰ dixisse uideor et traustẽ¬
dit qua ip̃e me sepius cogitatione reuerberans interdũ uereor ne hec

Expanded text:
et feri hostes obsident atque circumsonant, nisi pro vallo excubent aret feri hostes obsident atque circumsonant, nisi pro vallo excubent armati vigiles contra insultus insidiasque hostium animis atque corporibus intenti. Hos autem ubi queram, si inter vos non invenero? Aut de quibus potius quam de vobis dictum illud Ysaie: «Super muros novi, que michi tanto peccatori et nuper et sepe olim lacrimas Habet hoc autem vera virtus: excitat animos, pungit affectus et sicut etiam blesi linguam spectata virtus animi commendat, sic si virtutis opinio defuerit, loquens de virtute Demosthenes non placebit. Vestre vero me divine laudes mulcent, fateor, non minus quam si peccator quispiam multa arte vel ipse michi ad aurem Aristoxenus personaret; musicam nempe suavitatem devotio mentis equiparat; minus dixisse videor, et transcendit. Qua ipse me sepius cogitatione reverberans, interdum vereor ne hec
Abbreviated transcription (Latin):
ti iĩcta temptatio Nam si qui in re qualz seu corporis seu aĩe opꝰ
sit extremũ potentie sue facit cito desinet. non posse enĩ in mo¬
dicũ conãtũ a lassitudine procul abesse compertũ est. Onũ custo¬
dia seruate cor uestrum et cauete uigi studio que dampnosa con¬
nostitis quod facile exit expertis in seculo. Quid insidiosum
quid uiolentũ quid p̃cipue moribus uestris formidabile fuerit
que nocentiora sensistis cautus declinate hunc ira torquebat
hũc libido. hũc superbia extollebat. hũc depͥmebat accidia. hurc
auaritia et hunc gula. hunc tristis coquebat muidia. Quisq
familiarẽ suũ hostem in prelio recognestat. et de illo maxime
caueat. unde sibi amplus noceri folitũ recordatur. ¶leq uos tu¬
duce militetis et castra munitissima ac fortissuma funit Null
tamen locus ad ꝑlemc tutus estimandus est quẽ insompnes

Expanded text:
ti iuncta tentatio; nam qui in re qualibet seu corporis seu anime quod opus ti iuncta tentatio; nam qui in re qualibet seu corporis seu anime quod opus sit extremum potentie sue facit, cito desinet: non posse enim immodicum conatum a lassitudine procul abesse compertum est. Omni custodia servate cor vestrum et cavete iugi studio que damnosa cognoscitis. Quod facile erit expertis in seculo quid insidiosum, quid violentum, quid precipue moribus vestris formidabile fuerit. Que nocentiora sensistis cautius declinate: hunc ira torquebat, hunc libido, hunc superbia extollebat, hunc deprimebat accidia, hunc avaritia et hunc gula, hunc tristis coquebat invidia: quisque familiarem suum hostem in prelio recognoscat et inde maxime caveat, unde sibi noceri amplius solitum recordatur. Neque vero vos tuduce militetis et castra munitissima ac fortissima sint, nullus tamen locus ad plenum tutus extimandus est quem insomnes
Abbreviated transcription (Latin):
plenus sit: Uacate itaq frẽs ab occultis pestibus. Et ut semal
et ambigilu experimentũ ur̃i querere aduersarii artes sunt. Cauete
ne propriarũ uixiu spe uos in precipitem lõcũ trahat. plurimũ fidu¬
tia suggerere. credulãq amura supra se ip̃am actollere solitus fert᷑
ut. cũ se delusam ceptoq lapsain senserit erubescat etiã facilia de¬
lunquens. Sic audatie metus ac torpor quedam et pessina rerĩe
uite odiũ ac desperatio fuccedant uacate hoc disconnie fncͣgite
et hos dolos subdite aĩas ur̃as xp̃o iug̃ũq eius ferte deuotis ceruicibꝰ¬
quo nichil est dultius. ille seruite in timore et exultate ei cũ tremo¬
re. Quod si regibus et superbis terre iudicibus precipitur ꝙͣtomags
hũilius xp̃i seruis preceptĩt intelligitur. miementote mãdatoꝵ eiꝰ
et secũ percussi federis quo die deserto seculo ad illus imperiũ trans¬
plete regulã. id si lete facitis satis est de reliquo sepe anceps uirtu¬

Expanded text:
plenus sit? Vacate itaque, fratres, ab occultis pestibus, quarum vos set ambiguum «experimentum» vestri «querere». Adversarii artes sunt. Cavete ne propriarum virium spe vos in precipitem locum trahat. Plurimum fidutie suggerere credulamque animam supra se ipsam attollere solitus fertur, ut cum se delusam ceptoque lapsam senserit erubescat etiam facilia derelinquens. Sic audacie metus ac torpor quidam et, pessima rerum, vite odium ac desperatio vite succedunt. Vitate hoc discrimen et hos dolos; subdite animas vestras Cristo iugumque eius ferte devotis cervicibus: nichil est dulcius. Illi «servite in timore et exultate ei cum tremore»; quod si regibus et superbis terre principibus precipitur, quanto magis humilibus Cristi servis preceptum intelligitur! Mementote mandatorum eius et secum percussi federis, quo die deserto seculo ad illius imperium transervate, implete regulam; id si lete facitis satis est. De reliquo sepe anceps virtu
Abbreviated transcription (Latin):
rũ quisq. Si quidem rei bellice disciplinã et imperii gloriã qͣs
metus et negotiũ et labor in suo uigore tenuerũt euerterũt secu¬
ritas otiũ et quies ne illud pregrauiter a poeta fatirico dictũ sit
Nũc patini. longe pacis mala seg mor armis, liyouria incu¬
buit uictũq ulciscitur orbemi. uobis quoꝙ ur̃oq cetui fortasse
non expedit ommimoda pace frui ne una cũ pace pacis comites
securitas inconsulta et delicati ac molles affectus deinq luxus
et uitia reuertant᷑ Nec est uobis optandũ. ꝙ dũ hec fragilis uite
milicia protenditur aduersario caruisse ne simul et uirtutũ ex¬
mea dũ rogaret ut ab eo descederet sbimulus carns et additur ratio¬

Expanded text:
rum quisquam, siquidem rei bellice disciplinam et imperii gloriam, quas rum quisquam, siquidem rei bellice disciplinam et imperii gloriam, quas metus et negotium et labor in suo vigore tenuerant, everterunt securitas, otium et quies, ut illud pergraviter a poeta satyrico dictum sit: Nunc patimur longe pacis mala; sevior armis luxuria incubuit victumque ulciscitur orbem. Vobis quoque vestroque cetui fortasse non expedit omnimoda pace frui, ne una cum pace pacis comites securitas inconsulta et delicati ac molles affectus, denique luxus et vitia revertantur. Nec est vobis optandum quandiu hec fragilis vite militia protenditur adversario caruisse, ne simul et virtutum exPaulo, ut a se discederet stimulus carnis
Abbreviated transcription (Latin):
interuenit improuisa calamitas mors inopina cũ em dixerint
non dormiamꝰinquit ficut ceteri dormierũt sed uigilemꝰ et soben
simꝰ. utiq nouerat quid periculorũ secaritas secũ uehat. Nam
quis diminueret quot non dicam homines. sed potentissimos
populos illa pessũdedit. unico arguinẽto eõdemq clarissimo con¬
tentus ero sinite reuocem uos parũper ad exempla gentiliũ ro¬
manos certe gentiũ dñes et terrene ciuitatis absq emulo princi¬
pes carthaginẽsiũ metus uirtutibꝰ semꝑer claros perpetuoꝙ det᷑¬
sos exercitio seruabat armorũ periculorũq frequentia cosdem
rubigine uitiorũ obscurauit parta inde cũ securitate segnties
Quod preuidisse ac premĩtiasse dicitur ille uir qui tus fuit et
in ciuitate habebatur optimiꝰ et hac ni re ip̃a qui sapĩe famã ha¬
bet cathone saꝑientior est muẽtus. Cui sinẽ aliorũ quoq cõcuuu

Expanded text:
intervenit, improvisa calamitas, inopina mors? Scitintervenit, improvisa calamitas, inopina mors? Scitnon dormiamus» inquit «sicut et ceteri, sed vigilemus et sobrii simus». Utique noverat quid periculorum securitas secum vehat; nam quis dinumeret quot, non dicam homines, sed potentissimos populos illa pessumdedit? Unico argumento eodemque clarissimo contentus ero. Sinite revocem vos parumper ad exempla gentilium. Romanos certe gentium dominos et terrene civitatis absque emulo principes Carthaginiensium metus virtutibus semper claros perpetuoque detersos exercitio servabat, armorum periculorumque frequentia, eosdem rubigine vitiorum obscuravit parta inde cum securitate segnities. Quod previdisse ac prenuntiasse dicitur ille vir, qui tunc et in civitate optimus habebatur et hac in re ipso, qui sapientie famam habet
Abbreviated transcription (Latin):
state Sicut ẽm̃ multa tõmisimꝰ quibꝰ mors haud dubie debeba᷑
nise diuina clementia succurrisset. sic nichil est quõd nõ pectare
potuerimꝰ nisi nos a tantis malis diuina prouidentia referuas¬
set. utrũꝙ pariter dei numuꝰ et nõ egrotasse et egritudine libera¬
tum esse et miserũ nõ fuisse et misericordia meruisse quorũ
nẽpe utrũq sit maius dubitari potest michi quidem primũ uĩde¬
tui integrius. S cõm uero ip̃a contrariorũ collatiõe cõspectius peri¬
culiq memoria gratius. In hac reuerentia et sobria diuim oꝑis̾
recogitatione consistite. bona õma illut conferte. unde fũt oia
Talibus em̃ opimombꝰ cirtũ septos certũ habeo inuadi posse. sed
pricosa tam lubrita tot obicibus interrupta tot obsessa latrũculis
tuta cautio est suspecta securitas et que non spiriales tãtũ
profectur impẽdiat sed etiam temporales. Que em̃ que sot isto¬
securitas est cui dũ trãquillior stabiliorq uĩdebitur subito metꝰ

Expanded text:
se: sic enim multa commisimus, quibus mors hauddubie debebatur, nisi divina clementia succurrisset; sic nichil est quod non peccare potuerimus, nisi nos a tantis malis divina providentia preservasset. Utrunque pariter Dei munus et non egrotasse et egritudine liberatum esse, et miserum non fuisse et misericordiam meruisse, quorum nempe utrum sit maius dubitari potest. Michi quidem primum videtur integrius, secundum vero ipsa contrariorum collatione conspectius periculique memoria gratius. In hac reverenti et sobria divine opis recognitione consistite: bona omnia illuc referte unde sunt omnia. Talibus enim opinionibus circumseptos certum habeo invadi posse, sed pricosa, tam lubrica, tot obicibus interrupta, tot obsessa latrunculis, tuta cautio est, suspecta securitas et que non spiritales tantum profectus impediat, sed etiam temporales. Que enim, queso, securitas ista est, cui dum tranquillior stabiliorque videbitur subitus metus
Abbreviated transcription (Latin):
N hoc sane temporali bello sempiterne pacis preuio
patiẽ longaminitas et fidei clipeo. uos armate nichil
erit aduersario formidandũ nũꝙͣ tamen desiret tãꝙͣ
leo rugiens lupusq famelitus crecũ ouilia ur̃a uersã
Obiciet ille uobis in fide scropulos quibus pedes ad salũtẽ ꝓperoctes uul¬
neret tardet impediat. Audite regem ur̃m proclanãtẽ Si michi
non creditis operibꝰ credite. Proiide si xp̃o nõ creditur cui creditur¬
an saxis an ebori an ligno muto exammi os habenti nec loquẽti
manus nec palpanti pedes nec ambulanti aures nec audienti nares
nec odoranti oculos nec uidenti. Cui ergo silem fecistis deũ dicit ysa¬
ias aut quã ymaginẽ ponẽt ei. nũquid sculptile conflabit faber

Expanded text:
n hoc sane temporali bello sempiterneque pacis previo patientie longanimitatis et fidei clipeo vos armate; nichil erit ab adversario formidandum. Nunquam tamen desinet tanquam leo rugiens lupusque famelicus circum ovilia vestra versari: obiciet ille vobis in fide scrupulos, quibus pedes ad salutem properantes vulneret, tardet, impediat. Audite regem vestrum proclamantem: «Si michi non creditis, operibus credite». Nam per oan saxis? an ebori? an ligno muto et exanimi os habenti nec loquenti, manus nec palpanti, pedes nec ambulanti, aures nec audienti, nares nec odoranti, oculos nec videnti? «Cui ergo similem fecistis Deum» inquit Ysaias «aut quam imaginem ponetis ei? Nunquid sculptile conflabit faber,
Abbreviated transcription (Latin):
tendisti tu me ab om̃ibus ceteris cogitatiombus ad̾ una eius
solam contulisti. tu demq in tantis tenebris erroris et iusa¬
entie clarissimũ lumẽ pretulisti menti mee hec aceromana
peo rebus paucissimis et ĩmatatis in ufus nr̃os sic uertere

Expanded text:
cendisti, tu me ab omnibus ceteris cogitationibus ad unam eius cendisti, tu me ab omnibus ceteris cogitationibus ad unam eius salutem contulisti, tu denique in tantis tenebris erroris et inscientie clarissimum lumen pretulisti menti mee. Hec ciceroniana, pro re paucissimis immutatis, in usus nostros sic vertere
Abbreviated transcription (Latin):
tus in homines aut dominõtiũ aut seruiẽtiũ morte finitur
deruitus autem sub angelorũ malorũ superbia per ip̃m tẽpus
quod est post mortem magis metuenda est. Illũd etiã ciuus
coquitio facilis est quod sub hõĩe dominante liberas cogitatioes
habẽ contessũ est. Illos autẽ dñõs in ipis mentibus fornũdamꝰ
hos ergo non dños sed tirãnos superbissimos in ip̃am mẽtis
arcem scandentes a ꝓpugnacules arcere atq horũ ur̃eq carius
comurationẽ sub mibe transitorie uoluptat abdicande uolũ¬
tatis abditã deprehendere uitare/ comprimere. Nonne magnc¬
ficũ diuine gratie donũ sit ut si cui contingerit O ciceromanã
illam uotem suã merito faciat. O deus nortalis tibi em tribiã
que tua fut et quod sequitur dicat. Nec uero possum tatũ meo
ingenio dare. ut tot ros tantas tam uarias tam repentinas in
ista turbulentissima tempestate mea sp̃onte de pexermm tit
profecto aĩe mes amnũ meũ conseruãde aĩe cupiditate in¬

Expanded text:
tus in homines, aut dominantium aut servientium morte finitur. Servitus autem sub angelorum malorum superbia propter ipsum tempus quod est post mortem magis metuenda est. Illud etiam cuivis cognoscere facile est, quod sub homine dominante liberas cogitationes habere concessum est; illos autem dominos in ipsis mentibus formidamus», Hos igitur non dominos, sed tirannos superbissimos et in ipsam mentis arcem scandentes a propugnaculis arcere atque horum nostreque carnis coniurationem sub nube transitorie voluptatis abditam deprehendere, vitare, comprimere. Nonne magnificum divine gratie donum sit, ut, cui contigerit, ciceronianam illam vocem suam merito faciat: «O Deus immortalis, tibi enim tribuam que tua sunt»? Et quod sequitur dicat: «Nec vero possum meo tantum ingenio dare ut tot res, tantas, tam varias, tam repentinas in illa turbulentissima tempestate mea sponte dispexerim». Tu profecto animum meum conservande anime mee cupiditate in
Abbreviated transcription (Latin):
na sũt. uenisse deũ inter homines partit uirgineo editũ et habi¬
tasse in nobis docuisse uiam uite coucifixũ passũ mortuũ des¬
cendisse ad in feros tartarũ spliasse surrexisse a mortuis asee¬
disse ad colos ad iuditiũ expocttri magna sũt fateor. sed quid
horli õmũ impo ᷝ ͤ deo est. Q si oĩa potuit quid est qd noluerit
õmã que ad treature sue salutẽ ꝑtinere cognofceret. Aut quid
nõ potuit xp̃us dei filius deus uerus implere qd prescre et pre¬
nũtiare potuuit y saias dei famulus purus homo nec ysaias mõ
pectent miror hec legentes pudet purã mutare sententiã. et¬
liqui miseris pura uoce demĩtio impletũ ysaie braculũ in ma¬
amꝰ Si quidem de cosaro angusto loquẽs sub cius imperio nas¬
aturꝰ de uirgine xp̃us erat. Inde inquit pacificus leui mugi¬
tu mũdi climata sub tributa concludet Ette iam ut euãgelice

Expanded text:
na sunt: venisse Deum inter homines partu virgineo editum et habina sunt: venisse Deum inter homines partu virgineo editum et habitasse in nobis, docuisse viam vite, crucifixum, passum, mortuum, descendisse ad inferos, Tartarum spoliasse, ascendisse ad celos, ad iudicium expectari. Magna sunt, fateor, sed quid horum omnium impossibile Deo est? Quod si omnia potuit, quid est quod noluerit omnium, que ad creature sue salutem pertinere cognosceret? Aut quid non potuit Cristus filius Dei, Deus verus, implere quod prescire et prenuntiare potuit Ysaias Dei famulus purus homo, nec Ysaias modopectent miror hec legentes: pudet, puto, mutare sententiam. Atqui miseris libera voce denuntio impletum Ysaie oraculum in Maus, siquidem de Cesare Augusto loquens sub cuius imperio nasciturus de virgine Cristus erat, «inde» inquit «taurus pacificus leni mugitu mundi climata sub tributa concludet». Ecce iam ut evangelice
Abbreviated transcription (Latin):
affligi illuis est miiereri et dignũ est ut indiquitatem nr̃am
dignitas eius absorbeat quõd profecto non fieret si pc̃tm honus
posset dei misericordia mpẽdire. Esto igitur ut nos odio dignis
simi ille mansuetudine et mifericordia dignus est parcere dig¬
nus nchil odisse ominũ que fetit dignus ullũ perdere õmũ quos
sta uolentibus erga genus hũanũ dei opere ieffabi¬
les cum cũcta mirabilia et plena gratie uideantur nich¬
il impo ͤ uidebatur nichil incredibile stante hoc .s fũ¬
damento onnipotentissimũ atq optimũ deũ esse
ut ml tam magniffitũ cogitari queat quod ille nõ possit. mltã
benificũ quod nõ uelit. Rupͣ hoc fundamentũ quidꝙ fides extru¬
xerit stabit et hostilibus õmno cuniculis atq arietibꝰ incõtussũ
Quidꝙ ille sugi esserit. om̃is illius impetus ac uis ꝓmptis at
fectalibꝰ retundetur obiectibus. hiis in fidem receptis. Omĩa pla¬

Expanded text:
affligi, illius est misereri, et dignum est ut indignitatem nostram affligi, illius est misereri, et dignum est ut indignitatem nostram dignitas eius absorbeat, quod profecto non fieret, si peccatum hominis posset Dei misericordiam impedire. Esto igitur ut nos odio digni simus: ille mansuetudine et misericordia dignus est; dignus est parcere, dignus nichil odisse omnium que fecit, dignus nullum perdere omnium quos Ista volventibuslia et ineffabilis plena gratie videantur, nichil impossibile videbitur, nichil incredibile, stante hoc scilicet fundamento omnipotentissimum atque optimum Deum esse, ut nil tam magnificum cogitari queat, quod ille non possit, nil tam beneficum, quod non velit. Supra hoc fundamentum quicquid fides extruxerit solidum stabit et hostilibus omnino cuniculis atque arietibus inconcussum et quicquid ille suggesserit, omnis illius impetus ac vis promptis atque facilibus retundetur obiectibus. His in fide receptis omnia pla
Abbreviated transcription (Latin):
potentia seu misericordia dei oꝑinatur quisquis et misereri illũ
uelle penitentiũ et tantũ misereri posse iudicat ꝙͣtũ se peccare
bonitas infinita potentra ieaq salua spe salubri salua sũt oĩa
ubi illam abieceris actu est gubernaculo carens aĩe nauigĩ in
huiꝰ uite pelago rerũ fluctibus et temptationũ flatibꝰ agitur
Nusꝙͣ portus quo spes dirigebat mesꝙͣ colũ quod spes ostendebat
sed undiq ponthus ut ait maro undiq naufragiũ et procelle
het crio sũma sit spem tenere nemo illam uobis extorqueat
et si magna sit ualde que speramus magna sũt nobis deo nchil est
emensa si hũanis meritis equẽtur ad largitorem attollite mẽtes
pusibla omma nec possibilia no sed facilia uidebũt᷑. Nã quĩd est
oro quõd mitare spem titubare cuĩos cogit. digni uobis supplitio ui¬
debũtur misericordia idigni et utrobiq nõ falliui᷑. nr i cm̃ erat

Expanded text:
potentia misericordiaque eius opinatur quisquis et non misereri illum potentia misericordiaque eius opinatur quisquis et non misereri illum velle penitentium et tantum misereri posse iudicat, quantum se peccabonitas, infinita potentia; itaque salva spe salubri, salva sunt omnia, ubi illam abieceris actum est; gubernaculo carens, anime navigium in huius vite pelago rerum fluctibus et tentationum flatibus agitur, nusquam portus quo spes dirigebat, nusquam celum quod spes ostendebat, sed «undique pontus» ut ait Maro, unde naufragium et procelle. Hec igitur summa sit: spem tenete, nemo illam vobis extorqueat; et si magna sint valde que speramus, magna sunt nobis; Deo nichil esimmensa, si humanis meritis equentur. Ad largitorem mentes attollite: pusilla omnia, nec possibilia modo, sed facilia videbuntur. Nam quid est, oro, quod nutare spem et titubare animos cogit? Digni nobis supplitio videbimur, misericordia indigni, et utrobique non fallimur: nostrum enim erat
Abbreviated transcription (Latin):
surgendi tanta peccatorũ mole obruto saluare ille potens est. ego
saluari nequeo. Quãtal em̃ clementia dei sit certe iustitĩa nõ
excludit. et ꝙͣuis mimẽsa sit misericordia ad mensuram lamẽ¬
mee miserie redigenda. Nam nec nactus agentur circa patiens
indispositũ operantur in phisicꝭ. placot Et cũ aridã scipulã te¬
mus fauilla succendat aque uis ualidũ extinguit incendiũ
hec et quecũq siłia obuersantur aĩs Siquidem salutarem
mẽtu discusso torpore afferũt quedã tacita uelut angelorũ nos
amantir consilia estimanda sũt sui spem omne fidutiãq affe-¬
rũt cõmẽta uitentur hostilia et ancipites ad ruinã uie Quo cm̃
sequatem ammã ducũt insi ad desperationẽ malorũ õmũ extre¬
mũ. Nichil uero uos terreat naret diuina potentia ullis nature
terminis circũscoibitur neq solũ in hiis que disposita disponit

Expanded text:
surgendi tanta peccatorum mole obruto. Salvare ille potens est: ego surgendi tanta peccatorum mole obruto. Salvare ille potens est: ego salvari nequeo. Quantalibet enim clementia Dei sit, certe iustitiam non excludit et quamvis immensa misericordia ad mensuram mee miserie redigenda est, nam nec actus agentium circa patiens indispositum operantur, ut phisicis placet, et cum aridam stipulam tenuis favilla succendat, aque vis validum extinguit incendium. Hec et quecunque similia obversantur animis, siquidem salutarem metum discusso torpore afferunt quedam tacita velut angelorum nos amantium consilia extimanda sunt; sin spem omnem fidutiamque auferunt commenta vitentur hostilia et ancipites ad ruinam vie: quo enim sequacem animam ducunt, nisi ad desperationem malorum omnium extremum? Nichil enim nos terreat, nam nec divina potentia ullis nature terminis circumscribitur, neque solum in his que disposita sunt
Abbreviated transcription (Latin):
qui secũ in arma pͥmogenitũ suũ duxit cuiꝰ tandẽ coresillo ac uir¬
hactenus
Quid deinceps an dolosas mahometi fabulas an
phõꝵ dissonas et inextrica biles ambages ac temerarni uirus auer¬
roys ac uenenata cõuitia et sputa ad celũ putrido ore transmissa
an forte potius denuo ue sacrilegia fotini uel mainchei migas
uel arrii blasphennas audiamꝰ Que si ommia procul absunt
a pectoribꝰ sains si neq miserabilis paganorũ error et obstina¬
ta iudeorũ cecitas neq odibilis sarracenorũ furor tangũt aĩos aut¬
delectãt aut nullã penitus spem ostendũt. Quid circũspicimꝰ
Quid aguꝰ aut que inter uite huiꝰ naufragia portu petimus
preter xp̃m: in quo quisq spei sue anchorã iecit uariis ꝙͣꝙͣ per¬
sequutionũ procellis expositũ fluctuare et laborare quidem potest
mergi nequit aut perire. Orante illo simul ac iubente ne deficiat

Expanded text:
qui secum in arma Titum primogenitum suum duxit, cuius tandem consilio ac virqui secum in arma Titum primogenitum suum duxit, cuius tandem consilio ac virhactenus. Quid deinceps? An dolosas Maometi fabulas, an philosophorum dissonas et inextricabiles ambages ac temerarii virus Averrois ac venenata convitia et sputa ad celum putido ore transmissa, an forte potius de illo vel sacrilegia Photini, vel Manichei nugas, vel Arii blasphemias audiamus? Que si omnia procul absunt a pectoribus sanis, si neque miserabilis paganorum error, neque cervicosa et obstinata Iudeorum cecitas, neque odibilis Saracenorum furor, neque delectant, aut nullam penitus spem salutis ostendunt, quid circumspicimus, quid agimus, aut quem inter huius vite naufragia portum petimus, nisi Cristum in quo quisquis spei sue anchoram iecit variis quanquam persecutionum procellis expositus fluctuare et laborare quidem potest, mergi nequit aut perire, orante illo simul ac iubente «ne deficiat
Abbreviated transcription (Latin):
inquit oriente toto uetus et constans oppio esse in fatis. ut eo tem¬
pore iudea prefecti rerũ potirẽtur. licet ille autem ut paganꝰ homo
et suspectiomi apud nostros suo iure fati nome usurpet ac uati¬
cimui in uespafiam principatu dicere uelit impletũ qui in iudea
bellũ gerens ad imperiũ est assũp̃tus uerũꝑtñ ea nobis messie¬
expectatio credenda est que iam aute per ip̃m xp̃i tempus imple¬
ta erat io ceci corã positũ nõ uideres quod iam transierat ex¬
poctabat sicut hodieq expectãt et usq in finem ut credimꝰ expec¬
tabut Sed tũc ea fidutia elati eludente eos diuina sapientia
quã ip̃i crudeliter et mrieuerenter eluseiãt et ligno crrtis affixcia
quasi iam futuri ierũ domini romanũ ex cutere uoluerũt iugum ceso
p̃posito et legato sirie fugato, que rebellio materiã prebuit romains
traiciendi in asiam et ihero solimã obsistendi du ce belli uaspasiano

Expanded text:
inquit «oriente toto vetus et constans opinio esse in fatis ut eo teminquit «oriente toto vetus et constans opinio esse in fatis ut eo tempore Iudea profecti rerum potirentur». Licet ille autem, ut paganus homo, et suspectum apud nostros suo iure fati nomen usurpet et vaticinium in Vespasiani principatu dicere velit impletum, qui in Iudea bellum gerens ad imperium est assumptus, vere tamen ea nobis expectatio Messie credenda est, que iam ante per ipsum Cristi tempus adimpleta erat. Id ceci coram positum non videntes, quod iam transierat expectabant, sicut hodieque expectant et usque in finem, ut credimus, expectabunt. Sed tunc ea fiducia elati, eludente eos Dei sapientia, quam ipsi crudeliter et irreverenter eluserant et ligno crucis affixerant, quasi iam futuri rerum domini romanum voluerunt excutere iugum, ceso preposito et legato Syrie fugato, que rebellio materiam prebuit Romanis traiciendi in Asiam et Ierosolimam obsidendi, duce belli Vespasiano,
Abbreviated transcription (Latin):
euersa iherusalem. ciꝰ qͣta fuerit ruiuos ut omittã fedã famẽ
et obtentu famis incredibilia et horrenda facniora que locus iste nõ
capit ip̃e cesorũ numerus iuditio est qui quonĩa omñe solitudinẽ
ueri excedit apud illiꝰ temporis historitos et p̃cipue iosephũ uirũ
aon mediocris auctoritoit qui ei bello interfent queratur Quorũ
malorũ onniũ quod cuiꝙͣ pio dubiũ esse non debet Quidaliud
cause fuit ꝙͣ ista gentis impietas et ingͣcitudo in xp̃m principiũ
omĩs cladis ab hac stulta et indigna expectatione profectũ est
quod xp̃us ip̃e flens periturãq urbem iniseratꝰ predixisse legitur
adiecta cã eo ꝙ non cognouisset tempus uifitationis sue Ꝙ ꝓfec¬
to cognitionis nccͣie defectus expectationis tat suꝑuacue causa fuit
res non onabꝰ forsai nota nec tamen ideo minꝰ uera cuiꝰ certe
trãquillꝰ curiosissimꝰ rerũ scriptor menunit Precrebuerat eñ

Expanded text:
eversa Ierusalem, cuius quanta fuerit ruina, ut omittam fedam famem eversa Ierusalem, cuius quanta fuerit ruina, ut omittam fedam famem et obtentu famis incredibilia et horrenda facinora, que locus iste non capit, ipse cesorum numerus indicio est, qui, quoniam omnem similitudinem veri excedit, apud illius temporis historicos et precipue Iosephum, virum non mediocris autoritatis qui ei bello interfuit, queratur. Quorum malorum omnium, quod cuiquam pio dubium esse non debet, quid aliud cause fuit quam illa gentis impietas et ingratitudo in Cristum? Principium omnis cladis ab hac stulta et indigna expectatione profectum est, quod Cristus ipse flens perituram urbem miseratus predixisse legitur, adiecta causa eo quod «non cognovisset tempus vocationis sue», qui profecto cognitionis necessarie defectus expectationis sue causa fuit. Res non omnibus forsan nota, nec tamen ideo minus vera, cuius certe Tranquillus curiosissimus rerum scriptor meminit: «Percrebuerat» enim,
Abbreviated transcription (Latin):
per xp̃m Nos ergo fraeres hũc tenẽtes createre redemptore fal-¬
uatorem optiniũ et nobiscũ familiariter cõuersatũ absit ut aliũ
expectemꝰ preter cũ ip̃m ad iuditiũ reuersurũ quẽ scdm̃ eius
aduentũ leti utinã et intrepidi uideamꝰ Illi autẽ pñti gaudio
per iustitiã atq insolentĩa se priuãtes futuri spe mani et scultissi¬
ma expectatione se torqueãt. Quom̃a. nempe sex etãtũ nulla lon¬
gior hac que modo agitur cuiꝰ mitiũ xpristi ponimꝰ ab aduentus
Quid ergo prestolantur in sam nescio ꝙͣ sue gentis esse uentus
qui ĩa prĩdem suis sedibus auulsi et toto terrarũ orbe dispersi
nec ad aliud reseruati nisi et ad sui lũdibrũ et ad testimoniũ eiꝰ
quẽ crucifixerũt ihessu xp̃i. Nondũ ualent aut uolunt intelligere
co ore ꝓpħatũ resusata me et tribuã eis post cus resurrectionẽ stra¬
ti diuino uditio totiens attriti. testantus historie uulgate testa᷑

Expanded text:
r. Nos ergo, fratres, hunc tenentes creatorem, redemptorem, salvatorem optimum et nobiscum familiariter adeo versatum, absit ut alium expectemus preter eum ipsum ad iudicium reversurum, quem secundum eius adventum leti utinam et intrepidi videamus! Illi autem, presenti gaudio per inscitiam et insolentiam se privantes, futuri spe inani et stultissima expectatione se torqueant. Omnium nempe sex etatum nulla longior hac, que modo agitur, cuius initium Cristi ponimus ab adventu. Quid igitur prestolantur insani nescio quem sue gentis esse venturum, qui iampridem propriis sedibus avulsi et toto terrarum orbe dispersi nec ad aliud reservati, nisi ad sui ludibrium et ad testimonium eius quem crucifixerunt Iesu Cristi, nondum valent aut volunt intelligere co ore prolatum: «Resuscita me et retribuam eis», post eiusdem resurrectionem strati divino iudicio totiens et attriti? Testantur historie vulgate, testatur
Abbreviated transcription (Latin):
sue felicitati claritatem p̾rie asscoibebat ut enĩ totũ noris hac in ꝓte
excellentis uiri ãmi aiebat plato se pro multis grãs agere Recte
id quidẽ modo intellat cui quibus ue pro donis gr̃e sint agende Ille
uero nature p̃rãs agebat pmũ ꝙ hominẽ eũ et nõ mũta aĩał ꝙ ma¬
rẽ et nõ femira qd̵ gretũ et nõ barbarũ ꝙ athemẽsem non thebanũ
demq ꝙ etate socrat nõ alio tempore henuisset ue scz ess a quo doceri
posset atq istruiꝰ uides intey gratulad gloriãdi causis ut atheniẽsẽ
quoq porat origmie Quid hit dica forfan expectas eyo uero et si de-¬

Expanded text:
sue felicitati claritatem patrie ascribebat. Ut enim totum noris hac in parte sue felicitati claritatem patrie ascribebat. Ut enim totum noris hac in parte excellentis viri animum, aiebat Plato se pro multis gratias agere; recte id quidem, modo intelligat cui quibusve pro donis gratie sint agende: ille vero nature gratias agebat primum quod hominem eum et non mutum animal, quod marem et non feminam, quod Grecum et non Barbarum, quod Atheniensem et non Thebanum, denique quod etate Socratis, non alio tempore genuisset, ut scilicet esset a quo doceri posset atque instrui. Vides inter gratulandi gloriandique causas ut Atheniensem quoque ponat originem. Quid hic dicam, forsan expectas. Ego vero, etsi de
Abbreviated transcription (Latin):
notissimna ex prĩa sum Ra ualim per te patria ꝙͣ tu ꝓpter patriam
notus sis insi uero per ce fulseris quid tibi lux prĩe preter tenebras
allatura est Multos habuit claritas nragre urbis obsturos quos ha¬
bunde claros promi ruris obscuritas habrusset Ganclita i patria
estra Est que suas sibi laudes habeat tuas q ꝑticipet quidꝙ bñ ges¬
seris prima quodãmõdo prĩe laus erit fuitq themi stocles glorĩã athe:¬
nis ascribere interetur qui plane pergrauiter et ut talem uiyũ deciit
responderit Cũ em̃ sibi seriphi anguste et ignobilis insule quidã
incola inter iaygia obrecisset non eũ sua sed prre gloria clarũ esse
Neqz hercle ait aut ego obscurꝰ si semphiꝯ aut tu si athemensuᷤ
clapus esses nõ splendori prĩe sed uireuti proprie fidebat uilius
ingeniis magni et murabiles erroyes Is gͦ inter cetera magne

Expanded text:
Notissima ex patria sum. Malim per te patria quam tu propter patriam Notissima ex patria sum. Malim per te patria quam tu propter patriam notus sis. Nisi vero per te fulseris, quid tibi lux patrie preter tenebras allatura est? Multos habuit claritas magne urbis obscuros, quos abunde claros parvi ruris obscuritas habuisset. Inclita michi patria est. Est que suas sibi laudes habeat tuasque participet: quicquid bene gesseris, prima quodamodo patrie laus erit. Fuit qui Themistoclis gloriam Athenis ascribere niteretur, qui plane pergraviter et ut talem virum decuit respondit: cum enim sibi Seriphi anguste et ignobilis insule quidam incola inter iurgia obiecisset non eum sua, sed patrie gloria clarum esse, “Neque hercle, ait, aut ego obscurus si Seriphius, aut tu si Atheniensis clarus esses”: non splendori patrie, sed virtuti proprie fidebat, virilius ingeniis magni et mirabiles errores; is ergo inter cetera magne