comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
usquecadflumen magnum eu¬
fracten contrac orientem & cd
septentrionalem platm
usquecid taurum montem. &
tephirum ciliciae. quod mari
inmin&. Cornucutem regnũ
si gnificare & potentiam. sciepe
legimus : ut est illud in euangelio
Suscitauit cornusclutis nostrȩ
indomodauid puerisui. Et in te
inimicosnr̃os cornuuentilabu¬
mus. Et inzaccharia: quattuor
cornua: quat tuor potentissi¬
ma regna demonstrat: Hebrei
hunclocum itaedisserunt: Vinca
xp̃o plantataest in cornu. id est
infortiloco adque sublimi quic
pellatur filius olei: Uel quod
indigecet dimisericordia &eius
sustentetur cuxilio. uel quod
cunctis gentibus dorum dĩ iusti¬
ticelumen prebuerit
Et sepsit eam & lapides elegit &
illa : &plantauituin eamsorec
& cedificauit turrem in medio
eius & torcular &x truxit in eci:
Vt prius diximus uineaedescribit
populum iudaeorum quem sep¬
sit angelorum cuxilio : Et lcpides
clegit eceo: uelidola uelomuia
quȩ di cultum poteraentimpedire:
Et plantauit eam uin eam sorec:

Expanded text:
usque ad flumen magnum Euphratem contra Orientem: et ad septentrionalem plagam usque ad Taurum montem et Zephyrium Ciliciae: quod mari imminet. Cornu autem regnum significare, et potentiam saepe legimus, ut est illud in Evangelio: Suscitavit cornu salutis nostrae in domo David pueri sui . Et, In te inimicos nostros cornu ventilabimus . Et in Zacharia quatuor cornua quatuor potentissima regna demonstrant . Hebraei hunc locum ita edisserunt: Vinea Christo plantata est in cornu, id est, in forti loco atque sublimi, qui appellatur filius olei, vel quod indigeat Dei misericordia, et ejus sustentetur auxilio: vel quod cunctis gentibus clarum Dei notitiae lumen praebuerit. Et sepsit eam, et lapidos elegit ex illa, et plantavit vineam Sorec, et aedificavit turrim in medio ejus, et torculut prius diximus, vineae, describit populum Judaeorum, quem sepsit Angelorum auxilio. Et lapides elegit ex eo, vel idola, vel omnia quae Dei cultum poterant impedire. Et plantavit eam vineam Sorec,
Abbreviated transcription (Latin):
texit parabolam. homo quida
erat pater familias qui plantauit
uineam &mgceriam illicircum de¬
dit & foditinecitorcular. &ccedi¬
ficuit tumem & locauit eam
cgricolis &cetero. Et in hiere¬
mia legimus. Ego plantauite
uin em fructiferam totam ueroe
quomodo facta es in amaritudinẽ
uinec aliena Ito que hierusalẽ
ut diximus plangitur. & sermo¬
neproph&ico illius ruina canta¬
tur porro ecdesiae & populo
quondam gentium aliud car¬
men est aeditum. de quo in pscl¬
mislegimus Cantatedño om̃is
terra Ad nuntiate diem & die
scilutareeius Ad nuntiate in gen¬
tibus gloriam illius. In omnib
populis miroebilic eius. &rursum
Gantatedño canticum quia
miy tebilia fecit : Ostendit
dñs sedutare suum in cons¬
pectugentium reuelauit
iustitiam suam: Vinea facta
esł dilecto meo incor nusi¬
liolei. hoc iuxta hebraicum
theodotio & aquila troens tule¬
runt: Symmacus autem mo¬
resuo manifestius : Uinea fac¬
ta est dilestom eo in cornui

Expanded text:
texit parabolam : Homo quidam texit parabolam : Homo quidam erat paterfamilias, qui plantavit vineam, et maceriam illi circumdedit, et fodit in ea torcular, aedificavit turrim, et locavit eam agricolis, etc. Et in Jeremia legimus: Ego plantavi te vineam fructiferam totam veram: quomodo conversa es in amaritudinem vinea aliena? Itaque Jerusalem ut diximus plangitur, et sermone prophtur. Porro Ecclesiae, et populo quondam gentium, aliud carmen est editum, de quo in psalmis legimus: Cantate Domino, omnis terra, annuntiate diem ex die salutare ejus. Annuntiate in gentibus gloriam illius in omnibus populis mirabilia ejus . Et rursum: Cantate Domino canticum novum, quia mirabilia fecit. Ostendit Dominus salutare suum, in conspectu gentium revelavit justitiam suam . Vinea facta est dilecto meo in cornu filio olei. Hoc juxta Hebraicum Theodotio et Aquila transtulerunt: Symmachus autem more suo manifestius: Vinea facta est dilecto meo in cornu in
Abbreviated transcription (Latin):
Cuisi mileest hocquodnunc in isto
carmine dicitur : dimit tom
uineam meam Quod autem xp̃s
dicatur dilestus atque orissimus
interpya&actus estideuiel patrum
uel patruelem quad yogesimi
quastipsalminos inscriptio doc&
canticum prochlito & uox dĩpa¬
tris in euangelio. hic est filius
meus dilestus. in quomihi con¬
placui & insexagesimoseptimo
pscdmo legimus. Dñs dabit uer¬
bum euangelitantibus uistute
multa Nexuis tutum dilesti
Hicergo dilestus carmenlu gubre
fecit uineaesuae. quod ego
canttibo dilesto ad que miserr¬
bili populomeo uel cestertt
intellegendum. Cantabo
omnipotenti dõpatri canti¬
cum xp̃i. qui est patruelis meis
hoc est ex eadem mecum gente
generatus. Quod cutem
uin ea dicippellatur populus
isrł & infinehuius cantici
legimus. Vin eadñi exercituũ
domus estisrł Et uiriuda ger
totrans tulisti. eiecistigentes &
plantastieam. In euangelio
quoq paenehisdem uerbis quib
proph&ti nuncloquitur dns

Expanded text:
: cui simile est hoc quod nunc in isto : cui simile est hoc quod nunc in isto carmine dicitur: Dimittam vineam meam. Quod autem Christus dicatur dilectus atque charissimus, interpretatus est, patruum, vel patruelem, quadragesimi quarti psalmi nos inscriptio docet: Canticum pro dilecto. Et vox Dei Patris in Evangelio: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi complacui . Et in sexagesimo septimo psalmo legimus: Dominus dabit verbum evangelizantibus virtute multa. Rex virtutum dilecti . Hic ergo dilectus carmen lugubre fecit vineae 68 suae, quod ego cantabo dilecto atque miserabili populo meo. Vel certe ita intelligendum: Cantabo Omnipotenti Deo Patri canticum Christi, qui est patruelis meus, hoc est, ex eadem mecum gente generatus. Quod autem vinea Dei appIsrael, et in fine hujus cantici legimus: Vinea Domini exercituum domus est Israel, et vir Juda germto transtulisti, ejecisti gentes, et plantasti eam. In Evangelio quoque pene iisdem verbis, quibus propheta nunc loquitur, Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
iudaei cdanticristum referant
quẽ ꝑ turbem & tempestatem
significari cestimant: quatndo
eos dñs aipotentissimo caduer¬
sccrio defensurus sit : Noscuitẽ
omnia referamus cadprimum
aduentum xp̃i. dequo & in psal¬
mis legimus protexit me in
cibscondito tabernaculis ui
in p&ra & altauit me. super
quam fundata ecdesia nulla
tempestate concutitur. Nul¬
lo turbine uentisque sub ueste¬
tur plurimiiudaeorum & hac
& uniuersa quibus ista sociata
sunt suꝑbabylonia captiuita¬
Cantabo dilestomeo canticum
patruelis mei. uinecesucie
Cantat proph&a carmen lamen¬
tabilepopulo isrł quod conpo¬
suit dñsille dequoscriptum est
in euangelio: cum autem uidisse
etimha ut dubium. quinhieruscdẽ
fleuit suꝑ eam &dixit sisares
& tu quaead pacem sunt tibi. quõ
tibi inimicitui munitiones & uad¬
labuntte & prosternentte & fili¬
ostuos: &rursum: quotiens
uolui congregarefiliostuos sicut
gallina congregat pullos suos¬
subcilas sucs eluisti: Eccedimit¬
teturdomus uestro desesta

Expanded text:
ferunt, quem per turbinem et tempestatem significari aestimant, quando eos Dominus a potentissimo adversario defensurus sit. Nos autem omnia referamus ad primum adventum Christi, de quo et in psalmis legimus: Protexit me in abscondito tabernaculi sui: in petra exaltavit me : super quam fundata Ecclesia nulla tempestate concutitur, nullo turbine ventisque subvertitur. Plurimi Judaeorum et haec et universa, quibus ista sociata sunt, super Babylonia captivitaCantabo nunc dilecto meo canticum patruelis mei, vineae suae. » Cantat Propheta carmen lamentabile populo Israel, quod composuit ille, de quo dictum est in Evangelio, « Cum autem vidisset eam, » haud dubium quin Hierusalem, « flevit super eam et dixit: Si scires et tu quae ad pacem sunt tibi, quoniam tibi inimici tui munitiones, et vallabunt te, et prosternent te, et filios tuos . Et rursum: Quoties volui congregare filios tuos, sicut gallina congregat pullos sub alas suas, et noluisti? Ecce dimittetur vobis domus vestra deserta
Abbreviated transcription (Latin):
iuda soedus nouum: Non secundum
pactum quod pepigicumpatribus
uestris indie quando ad procehendi
mantum eorum ut ed ucerem eos
inxtus est furor dñi inpopulum siuum
qui prius iratus fuerat contra prin¬
cipes & potentes quiscipientes eram
in oculis suis & iustificiperunt

Expanded text:
da foedus novum: non secundum pactum quod pepigi cum patribus eorum, in die quando apprehendi manum eorum ut educerem eos iratus est furor Domini in populum suum, qui prius iratus fuerat contra principes et potentes, qui sapientes erant in oculis suis. Irasci aut
Abbreviated transcription (Latin):
in omnibus sinagogis sub nomine
natarenorum a nathemizent
sensus : Vcie uobis quiputatis diem
uel non uenturam captiuitatem
quam proph&icus sermo pracedico¬
quidicitis cid proph&am Vsques
nobis diminaris iram : uolums
eamscire iamueniat hoc autem
phironiam loquuntur quo ecm
non putent ẽẽ. uenturom. sed simu¬
laria proph&a
Vae qui dicitis malumbonum & bonũ
malum : Ponentes tenebras lucẽ
& lucem tenebras. Ponentescma¬
rumdulce & dulce amarum
Eiusdem criminis est bonum dulcem¬
que & dulce contrariis uocare nomi¬
nibus cuius malum tenebros & caa¬
rum uocabulis ppellare uis tutũ.
Hoc contraeos qui pecattum non putciN
sibonod& rochant & non ciestiman¬
tes sedelictum silaudent malum:
ponunt autem iudaeibonum malum
& lucem tenebras : & dulcedinem
amarum: suscipientes baraiban
la trocinii & seditionis cuctorem :¬
& crucifigentes ihm qui non uene¬
roct nisiadoues ꝑditcis domus isrł
ut saluar& quod perierat : inbarab¬

Expanded text:
in omnibus synagogis sub nomine in omnibus synagogis sub nomine Nazaraenorum anathematizabant sensus: Vae vobis qui putatis diem vel non venturam captivitatem, quam propheticus sermo praequi dicitis ad Prophetam: Usquequo nobis Dei minaris iram? volumus eam scire, jam veniat. Hoc autem per ironiam loquuntur, quoniam eam non putant esse venturam, sed simulari a Propheta. Vae qui dicitis malum bonum, et bonum malum: ponentes tenebras lucem, et lucem tenebras: ponentes amarum in dulce, et dulce in amarum. Ejusdem criminis est, bonum, lucem, et dulce, contrariis vocare nominibus, cujus, malum, tenebras, et amarum vocabulis appellare virtutum. Hoc contra eos qui peccatum non putant, si bono detrahant, et non aestimant esse delictum, si laudent malum. Ponunt autem Judaei bonum malum, et lucem tenebras, et dulce amarum, suscipientes Barabbam latrocinii et seditionis auctorem, et crucifigentes Jesum, qui non venerat nisi ad oves perditas dut salvaret quod perierat. In Barab
Abbreviated transcription (Latin):
suspendio. putantes malum cons¬
cientiae praesentimoste finire
& nihil ẽe postmostem Quod aute
iuxta hebrocicum &omnescilios
inter proce tes appellantur funicu¬
liuanitatis hoc significat quod st¬
cientibus peccatum facile texitur
& ttm inane & facilcest ut arane¬
arum fila texuntur sed cum in¬
de uoluerimus exire : solidissimis
uinculis nectimur. plaustrum
cutem plenum oneratum que pec¬
catis ftcilius intellegunt qui mem¬
nerint scriptum ẽẽ intaecharia
impi &ctem sedere suꝑ talentum
plumbi & cegrptios qui grocui
peccatorum scercina procemebant
quasi plubum in mari rubro esse
demersos Et inclio loco peccator
loquitur. Iniqui tates mece siper¬
gresse sunt caput meum: sicutonis
ertiue grauatȩ sunt superme
Dicuntur cuitem haec ad principes
iudaeorum : qui suprac argutis unt
mauaritia adqueluxoria. quod
prouocati ad ñõ ad paenitentiam
& posteci cibcpostoliscius ꝑseueri
in blas phemus : et ter ꝑsingulosdis

Expanded text:
suspendio; putantes malum conssuspendio; putantes malum conscientiae praesenti morte finiri, et nihil esse post mortem. Quod autem juxta Hebraicum et omnes alios interli vanitatis; hoc significat, quod facientibus peccatum facile texitur, et tam inane et facile est, ut aranearum fila texuntur: sed cum inde voluerimus exire, solidissimis vinculis nectimur. Plaustrum autem plenum oneratumque peccatis facilius intelligunt, qui meminerint scriptum in Zacharia, impietatem sedere super talentum plumbi : et Aegyptios qui gravi peccatorum sarcina premebantur, quasi plumbum in mare Rubrum esse demersos . Et in alio loco peccator loquitur: Iniquitates meae supergressae sunt caput meum: sicut onus grave gravatae sunt super me . Dicuntur autem haec ad principes Judaeorum, qui supra arguti sunt in avaritia atque luxuria: quod provocati a Domino ad poenitentiam, et postea ab Apostolis ejus, usque in blasphemiis, et tunc per singulos dies
Abbreviated transcription (Latin):
negotiationis. Conuiuaquoq
caenȩ dominicae uestem non
habens nuptialem uinstus pe¬
dibus aacmanibus eicitur in tene¬
bras exteriores. Et dñsuenit
ut his qui erant in uinculis dice¬
rent exite. &quiuersaban¬
tur intenebris. Reuelamini
Ipseenim soluit compeditos & in¬
luminat cecos. Quos hieremi¬
as uistos terrae nuncupat. Nec
plangiteos qui peccare coeperint
statimq desierint. Non est
enim iustus interrocin. qui faciat
bonum & aliquando non pecc&
sed qui longo funiculo peceata
protitexerit. Vnde & innu¬
meris legimus uaccam rustim
cuiuscinis &pictio populiest
non ciliter immolari & offerri
ad altaredñi. nisiquae terrena
opera non fecerit iugumque
non traxerit nec uinculis nabu¬
chodonosor fuerit alligata &
in hoc eodem ꝓph&a procingulo
ueritatis filicesiom cinguntur
funiculo Achito phelquoque &
iudas quorum alter dauid alter
dnmtradiderunt: funelongissi¬
motrochentes peccatia sua perire

Expanded text:
negotiationis . Conviva quoque negotiationis . Conviva quoque coenae Dominicae, vestem non habens nuptialem, vinctus pedibus ac manibus ejicitur in tenebras exteriores . Et Dominus venit, ut his qui erant in vinculis diceret: Exite ; et qui versabantur in tenebris, revelamini . Ipse enim solvit compeditos, et illuminat caecos: quos Jeremias vinctos terrae nuncupat. Nec plangit eos qui peccare coeperint, statimque desierint: non est enim justus super terram qui faciat bonum, et aliquando non peccet ; sed qui longo funiculo peccata protraxerint. Unde et in Numeris legimus , vaccam rufam, cujus cinis expiatio populi est, non aliter immolari et offerri ad altare Domini, nisi quae terrena opera non fecerit, jugumque non traxerit, nec vinculis jugi Nabuchodonosor fuerit alligata. Et in hoc eodem propheta pro cingulo veritatis, filiae Sion cinguntur funiculo. Achitophel quoque et Judas quorum alter David, alter Dominum prodiderunt fune longissimo trahentes peccata sua, periere
Abbreviated transcription (Latin):
tudo habitant iniudȩci & ciectis
prioribus populis id eo & paste cae¬
citts facta estdomuiisrł. ut sub in¬
tracr& plenitudo gentium. Pul¬
chreque iux talxx direpti sunt adq
uastati. & ductin captiuitatem
quasitturi dequib: dñs dixerat
Tauripingues obsederuntme Vt
locatecurorum occuparent agni
Vcequi trocitis iniquitatem infuni¬
culis uanitatis & qua si uinculum
plaustripeccatum. Quidicitis
festin& &cito ueniat opus eius &
uid ecimus & ad propi& & ueniat
consilium sel isrl & sciemusillud
Prouincula plaustri corrigiã
iugiui tulae siue uaccae Vextroas¬
tulerunt. Quod cutem uincula
dicantur eẽ peccata. Crebrius
legimus equibus illud est funib
peccatorum suorum unusquisq
constringitur. Et dñs arguens
populum delinquentem qui pec¬
catis peccata sociar& fecit
flagellum defuniculis. ostendens
eis quomodo domumdi fecissent
speluncam latronum & sedẽ
orationis uestissent in domum

Expanded text:
tudo habitat in Judaea, et ejectis tudo habitat in Judaea, et ejectis prioribus populis, ideo ex parte caecitas facta est domui Israel, ut subintraret plenitudo gentium . Pulchreque juxta LXX direpti sunt atque vastati et ducti in captivitatem quasi tauri, de quibus Dominus dixerat: Tauri pingues obsederunt me, ut loca taurorum occuparent agni. Vae, qui trahitis iniquitatem in funiculis vanitatis, et quasi vinculum plaustri peccatum. Qui dicitis: festinet et cito veniat opus ejus, ut videamus, et appropiet et veniat consilium sancti Israel, et scimus illud. Pro vinculo plaustri, corrigiam jugi vitulae, sive vaccae, LXX transtulerunt. Quod autem vincula dicantur esse peccata, crebrius legimus. E quibus illud est: Funibus peccatorum suorum unusquisque constringitur . Et Dominus arguens populum delinquentem, qui peccatis peccata sociarat, fecit flagellum de funiculis, ostendens eis quomodo domum Dei fecissent speluncam latronum , et sedem orationis vertissent in domum
Abbreviated transcription (Latin):
Et pascentur cgniiuxta ordinem
suum & desesta in ubertatem
uersa ad uenecomedent
Propascentibus cignis iux ttordne
suum quod inbonam paste accipi¬
tur nescioquid uolentes lxx
transtulerunt. Pascentur dirept
qua sitauri: proagnbs taurosi¬
tellegentes &rursum proud¬
uenis interp̃tantes cgnos. Quan¬
docutem dñs excltatus fuera n
iudicio & sc̃s in sua sc̃ificatus iustitia
ut mali agricolae maleperean
&ealtata cedrus securidñi suc¬
cidatur Tunc quifuerint deass
numero non hedorum pascentur
in ecdesice proctis & dicent. Dñs
pasc& me & nihil mihi deerit
Et quae cuudaeis deserta sunt uer¬
sci in ubertatem comedet gentiũ
populus: haeciuxta trophologiã
cetera ut ordinem completmus
historice idipsum cluis uerbis dicitur
De quosu praclegimus. Regionem
uracm in conspectuuro cilieni de uo¬
rocnt & desesta est adque subuersa
apopulis & ternis de totoenim
orbe congregata gentium multi¬

Expanded text:
. . Et pascentur agni juxta ordinem . . Et pascentur agni juxta ordinem suum: 80 et deserta in ubertatem versa, advenae comedent. Pro pascentibus agnis juxta ordinem suum, quod in bonam partem accipitur, nescio quid volentes LXX transtulerunt, pascentur direpti quasi tauri; pro agnis tauros intelligentes, et rursum pro advenis interpretantes agnos. Quando autem Dominus exaltatus fuerit in judicio, et sanctus in sua sanctificatus justitia, ut mali agricolae male pereant, et exaltata cedrus securi Domini succidatur; tunc qui fuerint de agnorum numero, non haedorum, pascentur in Ecclesiae pratis, et dicent: Dominus pascit me, et nihil mihi deerit ; et quae a Judaeis deserta sunt, versa in ubertatem comedet gentium populus. Haec juxta tropologiam. Caeterum ut ordinem compleamus historiae, id ipsum aliis verbis dicitur, de quo supra legimus: Regionem vestram in conspectu vestro alieni devorant, et deserta est atque subversa a populi sexternis . De toto enim orbe congregata gentium multi
Abbreviated transcription (Latin):
tiam & interierit fame. & siti
ocaruerit Et dilatauerit in fer¬
nus animam suam & descende¬
rint fostes atque sublimes glo¬
mosique in profundum & incur¬
ua fuersthomo &chumiliatus
uir &ceperint omnes iuxta
meritasua bunc&altabitur
ds iniudicio daiusprius in iustum
uidebatur esse iudicium. Etds
scs sc̃ificabitur in iustitia. ut im¬
plectur illud quodin euangelio
dicitur. Pater nosterquies in
ccelis sc̃ificetur nomen tuum
Et pater iuste mundus tenon
conouit. Vndecaueredebemus
ne praceueniamus iudicium dĩ
Cuius iudiciamagnasunt &ine¬
na yeebilia & dequo a postolus
loquitur. Inscrutabilia iudicia
eius & inuestigabiles uiceillius do¬
nec inlumin& occultate neb rocrũ
& cperiat cogitationes cordium
qui dicit in euangelio. Holite
iudicare ut non iudicemini. Qui
sententiae congruens a postolus
qui iudices alienum seruum suo
dnostota ut codit St abitautẽ
potens est enim ds̃ statuereillum

Expanded text:
tiam, et interierit fame, et siti tiam, et interierit fame, et siti exaruerit, et dilataverit infernus animam suam: et descenderint fortes atque sublimes gloriosique in profundum, et incurvatus fuerit homo, et humiliatus vir, et receperint omnes juxta merita sua: tunc exaltabitur Dominus in judicio, cujus prius injustum videbatur esse judicium, et s sanctificabitur in justitia, ut impleatur illud quod in Evangelio dicitur: Pater noster, qui es in coelis, sanctificetur nomen tuum ; et: Pater juste, mundus te non cognovit . Unde cavere debemus ne praeveniamus judicium Dei, cujus judicia magna sunt, et inenarrabilia, et de quo Apostolus loquitur: Inscrutabilia judicia ejus, et investigabiles viae illius , donec illuminet occulta tenebrarum, et aperiat cogitationes cordium , qui dicit in Evangelio: Nolite judicare, ut non judicemini . Cui sententiae congruens Paulus qui judicas alienum servum? suo Domino stat, aut cadit. Stabit autem: potens est enim Deus statuere illum
Abbreviated transcription (Latin):
dos ltiut principes & populus
& sublimes gloriosique tentee
iudue descenderent ad eum . Et
humiliar&ur omnis sopbia &
oculi sublimium deprimentur
Intellegentium seesse mostalesim
& cunsta rebus &pleta quaeuen¬
tura ꝑproph&tis dñs nunticr&
Infernus ccutem animahaberedr¬
non quo animalsit iuxta errort
quorundam. sed quo uerbis huma¬
nae consu&udinis ntrunise¬
sibilium &xprimamus affectũ.
quod in sati abilissit &num quã
mostuorum multitudiñe conple¬
citur. Quomodo & inmanu
linguae mors dicitur &om̃ps
Quicquid depopulo diximus
iudaeorum trophologicere¬
ferripotest cideos. qui seculi
deliciis occupati nec respicien¬
tes opera dĩ Captiui ducuntur
inpeccatum & non habent
scientiam dĩ. &id circo same
& sitipereunt bonorum operũ
adq: uistutum. Et de trachentur
in gehennam ibi que a&ernis
cruciatibus deputati potentiã
& superbiam miseria cernent
& humilitate mutari
populus quia non habuit scien¬

Expanded text:
dos: 79 ita ut principes et populus, dos: 79 ita ut principes et populus, et sublimes gloriosique terrae Judae descenderent ad eum, et humiliaretur omnis superbia, et oculi sublimium deprimerentur, intelligentium se esse mortales; et cuncta rebus expleta, quae ventura per Prophetas Dominus nuntiarat. Infernus autem animam haberenon quod animal sit, juxta errorem quorumdam: sed quod verbis humanae consuetudinis rerum insensibilium exprimamus affectum, quod insatiabilis sit et nunquam mortuorum multitudine compleatur. Quomodo et in manu linguae mors dicitur , et omQuidquid de populo diximus Judaeorum, tropologice referri potest ad eos qui saeculi deliciis occupati, nec respicientes opera Dei, captivi ducuntur in peccatum, et non habent scientiam Dei: et idcirco fame et siti pereunt bonorum operum atque virtutum, et detrahentur in gehennam, ibique aeternis cruciatibus deputati, potentiam et superbiam miseria cernent et humilitate mutari.populus, quia non habuit scien
Abbreviated transcription (Latin):
non habuit scientiam & nobiles
eius interierunt fame. & multitu¬
do eiussiti exaruit
Qqeneraliter deinferis & gehenna
interproc&ariuolunt. in qua puni¬
etur omnis quidĩ non habuit scienłiã
Propterea dilattuit in sernus ani¬
mam suam &ciperuit ossuum cibs¬
que ullo termino. Et descendent
fosteseius & populus & sublimes
gloriosi quecius adeum. Et incur¬
uabitur homo &humiliabituruir
& oculi sublimium deprimentir
Qui surrexerunt mane adsetan¬
dum sicera & ꝑ manserunt in ae¬
bric&ate usq ad uesperam &
uoluptate ac delicus occupati
opus dni respicere noluerunt
nec opero manuum cius contempla¬
tisunt. propterea ducti sunt in
captiuitatem : qui an on habue¬
runt scientiam difilii. dicente ip¬
soadeos Nec mescits nec qui
memisit. Et in ipsa captiuitate
fame perierunt & arueruntsiq
Vnde & infernus & mors dilcitũ
animam sucm . &cperuitossuũ
cibsq ullo numero Et sacti&xtt
deuorauit in ꝑp&uum punien¬

Expanded text:
non habuit scientiam, et nobiles ejus interierunt fame, et multitudo ejus siti exaruit: » generaliter de inferno et de gehenna interpretari volunt, in qua patietur omnis qui Dei non habuit scientiam. « Propterea dilatavit infernus animam suam, et aperuit os suum absque ullo termino, et descendent fortes ejus et populus ejus, et sublimes gloriosique ejus ad eum, et incurvabitur homo, et humiliabitur vir, et oculi sublimium deprimentur. » Quia consurrexerunt mane ad sectandam siceram, et permanserunt in ebrietate usque ad vesperam, et voluptatibus atque deliciis occupati, opus Domini respicere nolunec opera manuum ejus contemplati sunt, propterea ducti sunt in captivitatem, quia non habuerunt scientiam Filii Dei, dicente ipso ad eos, Nec me scitis, nec qui me misit , et in ipsa captivitate fame perierunt, ac aruerunt siti. Unde infernus et mors dilatavit animam suam, et aperuit os suum, et absque ullo numero, et satietate devoravit in perpetuum punien
Abbreviated transcription (Latin):
uora uerat eos qua si stipulam
lingua ignis & calor flamma
ex usserat: ut potentes potent̃
tormenta paterentur. Et ex¬
tenditmanuum suam aduersũ
eum quemuocat populum suum:
eoquod fuerit pars hereditatis
eius: et funiculus possessionis
illius : Extendit autem manũ
ut percutiat: & furor eius i roes¬
citur. Dequo & inclio loco
legimus : Dñe ne in furore tuo
arguasme neque iniroc tua

Expanded text:
orat eos quasi stipulam lingua ignis, et calor flammae exusserat, ut potentes potenter tormenta paterentur. Et extendit manum suam adversum eum, quem vocat populum suum: eo quod fuerit pars haereditatis ejus, et funiculus possessionis illius . Extendit autem manum, ut percutiat, et furor ejus irascatur, de quo et in alio loco legimus: Domine, ne in furore tuo a
Abbreviated transcription (Latin):
que patiuntur sustinentes non
famem panis neque sitim aque.
sed famem audiendi di sermones
Quia nec respexerunt opus dñi
nec conside rocuerunt opero manuũ
eius Neque habuerunt eius scien¬
tiã qui sẽper locutus est ꝑproph&as
Vnde & in psalmis dicitur deeis Con¬
uestentur aduesperam & famem
patientur ut canes. & circuibunt
ciuitatem Quod omnis sermo
dostrinae panis aippelletur &aqua
illuddoc& euangelicum. non in pa
ne solo uiuit homo sed in omni uerbo
ei non siti& in a&ernum & inpsal¬
modicitur. suꝑ a quas refectionis

Expanded text:
quoque patiuntur, sustinentes non quoque patiuntur, sustinentes non famem panis, neque sitim aquae, sed famem audiendi sermonis Dei: quia nec respexerunt opus Domini, nec consideraverunt opera manuum ejus, neque habuerunt ejus scientiam, qui semper locutus est per Prophetas . Unde et in Psalmis dicitur de eis: Convertentur ad vesperam, et famem patientur ut canes, et circuibunt civitatem . Quod autem omnis sermo doctrinae, panis appelletur et aqua, illud docet Evane solo vivit homo, sed in omni verbo ei, non sitiet in aeternum. » Et in psalmo dicitur: « Super aquam refectionis
Abbreviated transcription (Latin):
qui operantur iniqui tatem
Et in alioloco. Ad uesperum de
morabitur fl&cus. & ad matuti¬
mane quando uitia relinquimus
in pueritia & dicere possumus
Peccata iuuentutis mee & igno¬
rocice nememineris. Ostoq
nobis soleius titiae fugantur
tenebroce & statim in terficimus
omnes cogitationes quacadpec¬
cata nos prouocant: Et deciuita¬
te mentis nrõce illos dispdimus
peccatores. de quibus sluator
loquitur: Decorde &¬
eunt cogitationes malȩ. homi¬
cidia adulteria fornicationes.
fusta falsa testimonia blas¬
phemia & reliqua infelicissi¬
miutem sunt quidemaneusq
aduesperom aebricetate gula
& diuersis uolupiatibus occupa¬
t non intellegunt in seo peradñi
nec considerant curcreati sunt:
populus meus quia non habuit
scientiam. Et nobiles eius inte¬
rieruntfame & multitudo eius¬
siti ex cruit
Haec iuxta littera accidissepo¬
pulo iudceorum subuespasiano
& tito romanis principibus tam
greca quam latina narrathistoria
Quod quidem & spiritaliter hodie

Expanded text:
qui operantur iniquitatem qui operantur iniquitatem ; et in alio locmorabitur fletus et ad matutimane, quando vitia relinquimus in pueritia, et dicere possumus: Peccata juventutis meae et ignorantiae ne memineris . Ortoque nobis sole justitiae, fugantur tenebrae, et statim interficimus omnes cogitationes, quae ad peccata nos provocant, et de civitate mentis nostrae illos disperdimus peccatores, de quibus Salvator loquitur: De corde exeunt cogitationes malae, homicidia, adulteria, fornicationes, furta, falsa testimonia, blasphemiae , et reliqua. Infelicissimi autem sunt qui de mane usque ad vesperam ebrietate, gula et diversis voluptatibus occupati, non intelligunt in se opera Domini, nec considerant cur creati sunt. populus meus, quia non habuit scientiam: et nobiles ejus interieruntsiti exaruit. » Haec juxta litteram accidisse populo Judaeorum sub Vespasiano et Tito Romanis principibus, tam Graeca quam Latina narrat hisQuod quidem et spiritualiter hodie
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur adeos. Eperges cimini
qui ebrii estis uino: super hocuineũ
Et quicumq ec ecrum uinobiberit
aestuait adque conburitur
Requiritcitharam & psolterium.
cuius repertor est tubal decain
stirpe generatus : nec audit dñm
dicentem ad acron: Uinum &
sice ram non bibetis tu & filii tui
quando in gredimini tabernacuł
testimonii aut accedi tis cid altare:
& tibias rexbabilonis habuit ÷
quibus consonantibus uniuersc¬
rum gentium populi prosterne¬
bantur in terra &ado rabent
cuream statuam: Quod autem
primum tempus humanaescipi¬
entiae quando egredimur pue¬
ritiam & d ractionabileuenimus
a&citem. Mane inscripturis
intelligectur. multa testimonia
docerenos poterunt. de quibus
exemplicausa pacaponenda sunt :
Manemittebam proph&cas
& mane & cuidies orationẽm et̃
Manetidsis ttuntibi& uidebo
& denoc te consurgit sp̃s meus.
Et in matutinis interficiebam
omnes peccatoresterae. ut dis¬
ꝑgerem deciuita tedñi. omnes

Expanded text:
dicitur ad eos: Expergiscimini dicitur ad eos: Expergiscimini qui ebrii estis a vino. Super hoc vinum,et quicumque ex earum vino biberit, aestuat atque comburitur. Requirit citharam et psalterium, cujus repertor est Jubal, de Cain stirpe generatus , nec audit Dominum dicentem ad Aaron: Vinum et siceram non bibetis tu et filii tui, quando ingredimini in tabernaculum testimonii, aut accedetis ad altare . et tibias rex Babylonius habuit, quibus consonantibus, universarum gentium populi prosternebantur in terram, et adorabant auream statuam . Quod autem primum tempus humanae sapientiae, quando egredimur pueritiam, et ad rationalem venimus aetatem, mane in Scripturis intelligatur, multa testimonia docere nos poterunt: de quibus exempli causa ponenda sunt pauca: Mane mittebam Prophetas; et: Mane exaudies orationem meam. Mane assitam tibi, et videbo ; et: De nocte consurget spiritus ; et: In matutinis interficiebam omnes peccatores terrae, ut disperderem de civitate Domini omnes
Abbreviated transcription (Latin):
Non solum in uescendo & bibendo
sed incurium obquoque oblesta¬
tionem & indiuersis musicciecistis
generibus. Qui cum ista faciant
opus dñi non respiciant. nec con¬
siderant quaeuenturac sint: Abu¬
tamur hoc testimonio &duersim
principes ecclesiae. quidemane
consurgunt ad sestandum sicerec
&bibendum usq cduesperã̃ dequb
inalio loco dicitur Vae tibi ciuits
cuius peciuuenis & principestui
manecomedent. Quideliciis occu¬
pati. & creatinis. non in telleguno
crecitorem. Nec consider antope¬
rac manuum eius. De quibus legmꝰ
Verbo dñĩ caeli firmati sunt & sp̃s
oris eius omnis uistus eorum
Potest iux ta altiorem in tellegentie
omnis ainimae ꝑturbatio aebriae¬
tas cppellari : quae concipitur
deuino furoris drocchonum & deue¬
neno aspidum in sanabili : Quod
non nullibibunt abadulescentia
usque adsenestutem. hoc est dema¬
ne usque ad uespertm. Alii uero
oroctestia sexta. uel nona Et un¬
dema suscitantur de conuiuio &

Expanded text:
non solum in vescendo et bibendo; non solum in vescendo et bibendo; sed in aurium quoque oblectatione, et in diversis musicae artis generibus. Qui cum ista faciunt, opus Domini non respiciunt, nec considerant quae ventura sint. Abutamur hoc testimonio adversum principes Ecclesiae, qui de mane consurgunt ad sectandam siceram, et bibendum usque ad vesperam: de quibus in alio loco dicitur: Vae tibi civitas, cujus rex juvenis est, et principes tui mane comedunt . Qui deliciis occupati, ex creaturis non intelligunt Creatorem, nec considerant opera manuum ejus, de quibus legimus: Verbo Domini coeli firmati sunt, et spiritu oris ejus omnis virtus eorum . Potest juxta altiorem intelligentiam, omnis animae perturbatio ebrietas appellari, quae concipitur de vino furoris draconum, et de veneno aspidum insanabili, quod nonnulli bibunt ab adolescentia usque ad senectutem, hoc est, de mane usque ad vesperam . Alii vero hora tertia, sexta, vel nona, et undecima suscitantur de convivio, et
Abbreviated transcription (Latin):
que uistutem & non ipsam ue¬
ritatem absq frustu operum.
uerborum folia pollicentur
Dequorum arborib dicit dñs
Omnis plantatio quã non plan¬
tauit pater meus celestis erac¬
dictibitur
corum & propago eorum dego¬
mora Vua eorum uua fellis
botrus cimaritudinis eis Furor
dracconum uinum eorum. & fu¬
ror aspidum in sancibilis
Vae qui consurgitis mane ad
hebric&a tẽsestandam & po¬
tandum usque aduesperam:
ut uin oaestu&is. Cithara & ly¬
rac & trmpanum & tihiae &uinũ
in conuiuiis uestris Et opus dñi
non respicitis. nec opera ma¬
nuum eius consideratis
Pro cebriae tate quam aqua est
interp̃tatus & symmachus
lxx ipsum uerbum hebrocicum
posuerunt siceroo quod omnẽ
significat potionẽ quac in aebri¬
are potest & statum mentis eueste¬
re . Arguit autem iuxta conse¬
quentiam coepitre &x planationis
agricalas uinece: quuinminentes
sterilitate &uicino incendio: quo
ue proces & spincie sunt conburendȩ
luxoriae sẽ uoluptatibus tradide

Expanded text:
que virtutum, et non ipsam veque virtutum, et non ipsam veritatem, absque fructu operum, verborum folia pollicentur. De quorum arboribus dicit Dominus: Omnis plantatio, quam non plantavit Pater meus coelestis, eradicabitur eorum, et propago eorum de Gomorrhis: Uva eorum, uva fellis, et botrus amaritudinis eis. Furor draconum, vinum eorum et furor aspidis insanabiliVae qui consurgitis mane ad ebrietatem sectandam et potandum usque ad uesperam, ut uino aestuetis cithara et lyra et tympanum et tibia et uinum in conuiuiitandum usque ad uesperam, non respicitis, nec opera manuum ejus consideratis. Pro ebrietate, quam Aquila est interpretatus et Symmachus, LXX ipsum Hebraicum posuerunt SICERAM , quod omnem significat potionem, quae inebriare potest, et statum mentis evertere. Arguit autem juxta consequentiam coeptae explanationis agricolas vineae, qui imminente sterilitate, et vicino incendio, quo vepres et spinae sunt comburendae, luxuriae se et voluptatibus tradiderunt:
Abbreviated transcription (Latin):
ciduenerit: Nullum habitato¬
rem habeant. Omnis enim
dĩ cedificatio sumus sed & aigri¬
culturoc : quam imitantes he¬
retici suffodiuntur &cradican¬
tur Ab hieremi& id circo
decem iugeroc uin earum: siue
ubi decem iugtiboum operantur
facient batum unum: &trigina
modu sementis fcccient oephi
ut denarionum ero qui inscrip¬
turisscĩs misticus adque ꝑfestus
est. Et detricenarionumero
inquo proph&auit ie zechiel
& dñs baptitatus est redigantur
ad cophi: quiad conparationẽ
multiplicis numeri. un ione cons¬
tringitur: Quod cuitẽ cedifica¬
tio &agriculturo: refestur ad
in tellegentiãspiritalem : &ic̃
clio loco pauluscipostolus doc&.
fundatos & radicatos incaricate
credentes esse contestans: unde&
eccdesiastes non solum sibi aedifi¬
cauit domos sed plantauit uin eas
& fecit hostos. & pomaria in s¬
tituit omnes arbores pomiferas.
ex truxitque piscinas ut in rigar&
scltum. porro hereticiimagi¬
nem tantum habentes umbrã¬

Expanded text:
advenerit, nullum habitatoadvenerit, nullum habitatorem habeant. Omnis enim Dei aedificatio sumus, sed et agricultura, quam imitantes haeretici suffodiuntur et eradicantur ab Jeremia: idcirco ubi decem jugera vinearum, sive ubi decem juga boum operantur, facient batum unum, et triginta modii sementis facient ephi , ut de denario numero, qui in Scripturis sanctis mysticus atque perfectus est: et de tricenario, in quo prophetavit Ezechiel , et Dominus baptizatus est , redigantur ad ephi, qui ad comparationem multiplicis numeri, unione constringitur. Quod autem aedificatio et agricultura referatur ad intelligentiam spiritalem, etiam alio loco Paulus apostolus docet , fundatos et radicatos in charitate credentes esse contestans. Unde et Ecclesiastes , non solum sibi aedificavit domos, sed plantavit vineas, et fecit hortos et pomaria, et instituit omnes arbores pomiferas, exstruxitque piscinas, ut irrigaret 76 saltum. Porro haeretici imaginem tantum habentes umbram
Abbreviated transcription (Latin):
Prolaguncula quam solibax
tracns tulerunt omnes cilubatũ
interproc&eti sunt. quodhebro¬
cedicitur bẽthi & protrignto
modiis quos nosprochoro posu¬
mus qui hebyacice dicuntur om̃es
mł lxx uesterunt artabas sex quȩ
mensuro aegypticica est & fas
modios uiginti : Insterilita teergo
nimia. quae sequitur captiuita¬
tem: decem iugte uinearum faci¬
entbatum : id est tresamphoroas:
&triginta modi sementis id est
choros faci&. epħa quodlxx
tresmensuras inter p̃tati sunt.
id est tresmodios : Bcctus cutem batii¬
in liquidis speciebus dicitur: &
oephi siue epħa eiusdem mensurace ͦ¬
ingridis sicut in ie techihel iuxta
hebrtucum legimus: ephiiustum.
&bctus iustuserit uobis epħi.
&bactus. aequalia & unius men¬
surace erunt. ut capiat decimam
pastem. choribatus. & decimã
partem chori epħi : Iuxtamen¬
suram chori erit aequa libratio
eorum: Quaerimus iuxtar
ANAOTEN quomodoheretico¬
rum domos groendes & pulhrȩ
sint: Quaecum iudicii tempus

Expanded text:
Pro laguncula, quam soli LXX Pro laguncula, quam soli LXX transtulerunt, omnes alii batum interpretati sunt, quod Hebraice dicitur BETH  . Et pro triginta modiis, quos nos pro coro posuimus, qui Hebraice dicitur OMER  , LXX verterunt artabas sex: quae mensura Aegyptiaca est, et facit modios viginti. In sterilitate ergo nimia quae sequitur captivitatem, decem jugera vinearum facient batum, id est, tres amphoras: et triginta modii seminis, id est, corus, faciet ephi, quod LXX tres mensuras interpretati sunt, id est, tres modios. Batus autem in liquidis speciebus dicitur, et ephi, sive epha ejusdem mensurae in aridis. Sicut in Ezechiel juxta Hebraicum legimus: Ephi justum, et batus justus erit vobis. Ephi et batus aequalia et unius mensurae erunt, ut capiat decimam partem cori batus, et decimam partem cori ephi: juxta mensuram cori erit aequa libratio eorum . Quaerimus juxta anagogen, quomodo haereticorum domus grandes et pulchrae sint, quae cum judicii tempus
Abbreviated transcription (Latin):
mumsuam suꝑ arenã descendit
pluuia uencrunt flumina fla¬
uerunt uenti & inpegerunt
indomum illam & cecidit & fuit
ruina domus illius magna tam¬
diucuitem quaerunt heretici
noua ueterib iungere . & eodem
recentioribus inmutare. donec
& sensus humanus & sermo deficiat
Incuiribus meissunt haec dñi ex¬
ercituum : Nisidomus multte
deseste fuerint gracdes & pulchye
cibsque habitatore: Proco quodnos
iux ta hebrocicum uestimus incuri¬
b: meis sunt haec dñi exercituum
id est uerba quaelocutus est dñscichie
resonant in auribus meis. Lxx tens¬
tulerunt audita sunthaec incuri¬
bus dñiscibaoth non quoproph&a
uerba dñi audierit: sed in curibus
dñi cuidita sunt quae proph&c
dicturus est. cum consequentiusst
intellegere udisse proph&am
locutus est : quod post captiuitatẽ.
domos magnȩ adque pulcherri¬
mȩ desestcie futu roce sint. non haben¬
tes habitationem
Decem enim iuga uinecirum facient
lagunculam unam. & triginta
modii sementis saciunt modiostris

Expanded text:
 arenam. Descendit pluvia, venerunt flumina, flaverunt venti et impegerunt in domum illam, et cecidit: et fuit ruina domus illius magna . Tamdiu autem quaerunt haeretici nova veteribus jungere, et eadem recentioribus immutare, donec et sensus humanus et sermo deficiat. In auribus meis sunt haec Domini exercituum: Nisi domus multae desertae fuerint, grandes et pulchrae absque habitatore. Pro eo quod nos juxta Hebraicum vertimus, In auribus meis sunt haec Domini exercituum, id est, verba quae locutus est Dominus, adhuc resonant in auribus meis: LXX transtulerunt, Audita sunt haec in auribus Domini sabaoth. Non quod Propheta verba Domini audierit, sed in auribus Domini audita sint quae Propheta dicturus est: cum consequentius sit intelligere, audisse Prophetam, locutus est, quod post captivitatem, domus magnae atque pulcherrimae desertae futurae sint, non habentes habitatorem. 75 Decem enim jugera vinearum facient lagunculam unam, et triginta modii sementis facient modios tres.
Abbreviated transcription (Latin):
furor dñi in populum suum &&
tendit manum suam suꝑ eum &p
cussit eum & conturbati sunt mon¬
tes & falta sunt mosticinaeorum
quasistercus in medio platecrum
Inomnibus his non est ciuersus furor
eius sed cid hucmanus eius extento¬

Expanded text:
furor Domini in populum suum, et furor Domini in populum suum, et extendit manum suam super eum, percussit eum, conturbati sunt montes, et facta sunt morticina eorum, quasi stercus in medio platearum. In omnibus his non est adversus furor ejus, sed adhuc manus ejus exten
Abbreviated transcription (Latin):
Nchonorantes impiosdiuites &
despicientes scõspauperes. fiamis
cuĩ res iniqui tatis
Propter quod sicut deuoratstipulã
linguat ignis. & calor flam mae ex¬
urit sic radix eorum quasi stuilla
erit & germeneorum ut puluis
ascend& : Abiecerunt enimlegẽ
blasphemauerunt
Propter superiores couscis suꝑbiae
prouuis ad tuleruntspincs &
foenum ligna stipulam fauillã¬
& omnis flos & pulchritudo diuiti¬
arum &corporispulueri conpa¬
rocbitur : Non enim solum istai fecer
sed his gracdibus ꝑuenerunt adblas¬
phemiam udegem dni non recipeređ.
& sermonem sc̃iisrł blasphemaređ
de quibus supralegimus : Desion
egredietur lex : & uerbum dñi de
hierusalem Potest racdix in ma¬
lis cogitationibus accipi fructus autẽ
& germen in malis operibus adq
sermonib: ut quod in radiclat&
monstr&ur in germine: qu ce
utraque dñi incendio uorabuntur
Vnde &cipostolus radicem amari¬
tudinis ialorum sursum loquitur
germinantem: Ideo iractus est

Expanded text:
honorantes impios divites, et honorantes impios divites, et despicientes sanctos pauperes, fiamus judices iniquitatis. Propter hoc sicut devorat stipulam lingua ignis, et calor flammae exurit: sic radix eorum quasi favilla erit, et germen eorum ut pulvis ascendet. Abjecerunt enim legem blasphemaverunt. Propter superiores causas superbiae, pro uvis attulerunt spinas, fenum, ligna, stipulam, arsuraet omnis flos et pulchritudo divitiarum et corporis pulveri comparabitur . Non enim solum ista fecerunt, sed his gradibus pervenerunt ad blasphemiam, ut legem Domini non reciperent, et sermonem Sancti Israel blasphemarent; de quibus supra legimus: De Sion egredietur lex, et verbum Domini de Jerusalem . Potest radix in malis cogitationibus accipi, fructus autem et germen in malis operibus atque sermonibus, ut quod in radice latet, monstretur in germine: quae utraque Domini incendio vorabuntur. Unde et Apostolus , radicem amaritudinis malorum, sursum loquitur germinantem. Ideo iratus est
Abbreviated transcription (Latin):
roccutem id est cebria&as omnes
in seuitiorum contin& passiones:
quas restiur latino sermone per¬
turbationes possumus dicere
quod statum mentes euestant:¬
& ebrios faciant nec scire quic¬
quidagant: Quiergopossunt
plurimum debentcarereuitus
& maxime ira que furoriꝓxima ẽ.
Nequanto plus possunt: tanto
amplius subiectis nonecint: Mis¬
c& sicero: qui cum ebri&ateple¬
nussit ad decipiendos homines
umbras quasdam & imaginessimu¬
lat sehabere uis tutum
Quiiustificati simpium ꝓmunerib
& iustitiam iusti cufertis abeo:
Et haec parsuitiorum est uinecie
quae ꝓuuis fecit labruscaas &&
pectanted ñõ ut facer& iudicium
fecit iniquitatem : Iustificcins
impium ꝓmuneribus & noncau¬
scis sed dona considerans qua eex¬
Vnde cauendum est nein ebriemur
uino in quo est luxdria : &nuden¬
tur femora. turpitudinis nrtre.
& adolemur impiis promunerib
& iustitiam iusti promopia despi¬
ciamus: Quod & inepistola ia cobi
pcipitus¬

Expanded text:
84 autem, id est, ebrietas, omnes 84 autem, id est, ebrietas, omnes in se vitiorum continet passiones, quas rectius Latino sermone perturbationes possumus dicere, quod statum mentis evertant, et ebrios faciant nescire quid agant. Qui ergo praesunt, plurimum debent carere vitiis, et maxime ira, quae furori proxima est: ne quanto plus possint, tanto amplius subjectis noceant. Miscet siceram qui cum ebrietate plenus sit, ad decipiendos homines, umbras quasdam et imagines simulat se habere virtutum. Qui justificatis impium pro muneribus, et justitiam justi aufertis ab eo. Et haec pars vitiorum est vineae, quae pro uvis fecit labruscas, et exspectante Domino, ut faceret judicium, fecit iniquitatem, justificans impium pro muneribus, et non causas, sed dona considerans, quae exUnde cavendum est, ne inebriemur vino, in quo est luxuria , et nudentur femora turpitudinis nostrae , et adulemur impiis pro muneribus, et justitiam justi pro inopia despiciamus. Quod et in Epistola Jacobi praecipitur
Abbreviated transcription (Latin):
dixeract. Vaequi consurgitis ma¬
necidebri&atem sec tandam
& pot᷑ndum usque ad uesperessi
ut uino ciestuci&s Dehis &iam
nuncloquitur qui potentes sun
adbibendum uinum & uiri fostes
ad miscendđm siceram: quiin ebria¬
tiuino drachonis & ueneno aspidũ
in sancbili uistutes dñi calumni aban¬
tur . &ipsi ebriu in ebriabant popu¬
los ut parifurore bacantes aduer¬
sum dñm condamarent: Iuxta
trophologiam anteiam diximus
quod sacerdotes in gressuri taberna¬
culum dinondebeant uinumbibere
& sicera: quibus nunc addimus
Quodnarareis quoque praceceptum
sit quisescificanth̃o : ut uinum &
siceram & omne quod deuuis est. non
bibant nec comedant . neuuam
quidem paisstm &cc&um & uino
sed in pro uerbiis pracecipitur. poten¬
tesquȩ iroccundi sunt uinum non bi¬
bant ne cumbiberint obliuis cantur
sccpienticie: Interuinum & sicera scam¬
AΝΑΟsΕΝ hoc esse cirbitror
quoduinum uutȩ epluribusptur¬
batio est: uerbi gractia libidinis
auaritiae gulae & in uidiae sice

Expanded text:
consurgitis mane ad ebrietatem sectandam, et potandum usque ad vesperam, ut vino aestuetis, de his etiam nunc loquitur: qui potentes sunt ad bibendum vinum, et viri fortes ad miscendum siceram . Qui inebriati vino draconis, et veneno aspidum insanabili, virtute Domini calumniabantur. Et ipsi ebrii inebriabant populos, ut pari furore bacchantes, adversus Dominum conclamarent. Juxta tropologiam ante jam diximus: quod sacerdotes ingressuri Tabernaculum Dei, non debeant vinum bibere et siceram . Quibus nunc addimus, quod Nazaraeis quoque praeceptum sit, qui se sanctificant Domino, ut vinum et siceram, et omne quod de uvis est, non bibant, nec comedant, ne uvam quidem passam, et acetum ex vino . Sed et in Proverbiis praecipitur: Potentes qui iracundi sunt; vinum non bibant, ne cum biberint, obliviscantur sapientiae. Inter vinum agogen hoc esse arbitror, quod vinum e pluribus una perturbatio est, verbi gratia, libidinis, avaritiae, gulae, et invidiae. Sicera
Abbreviated transcription (Latin):
Quiuobis inquid ipsis uidemini esse
scipientes qui prudentiam dĩ non se¬
quimini sed hominum: & cum non
recipiatis diuis tutem dique sapien¬
tiam putaitis uos esse scpientes: in
̃p̃ terscpientiam & prudentiam hoc
dicunt esse istoici: quod scipientia
rerum sit diuinarum humanrũ¬
que notitia : prudentia cuitem
tantum mostalium: Consequen¬
terautem haec ad uersum scribas
dicuntur &phariscieos qui haben¬
tescdauem scientiae : nec ipsicid xp̃m
introeunt nec alios intro ireper

Expanded text:
qui vobis ipsis inquit videmini esse sapientes, qui prudentiam non Dei sequimini, sed hominum, et qui non recipiatis Dei virtutem Deique sapientiam, putatis vos esse sapientes . Inter sapientiam et prudentiam hoc dicunt interesse Stoici, quod sapientia rerum sit divinarum humanarumque notitia: prudentia autem tantum mortalium. Consequenter autem haec adversum Scribas dicuntur et Pharisaeos, qui habentes clavem scientiae, nec ipsi ad Christum introeunt nec alios introire per
Abbreviated transcription (Latin):
dam despũmeo & proph&cibunt
& deboprodigia incaelosur sum
& signa in terra deorsum. sangui
nem &ignem &uaporem fumi
idipsum significare puto & illua
in pscilmis. Qui tangit montes
& fumabunt
Super omnem autem gloriam
ꝓtestio & taber naculum eritin
umbracculum dieiab aestu & in

Expanded text:
dam de spiritu meo, et prophetabunt dam de spiritu meo, et prophetabunt . Et, Dabo prodigia in coelo sursum, et signa in terra deorsum, sangunem et ignem et vaporem fumi . Id ipsum significare puto et illud in Psalmis: Qui tangit montes, et fumigabunt . Super omnem autem gloriam protectio. Et tabernaculum erit in umbraculum diei ab aestu, et