comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
imp&u futurum esse uictorem: Sed
paruo post tempore esse periturum.
quod quidem ita uidimus. Nampri¬
mo aduentu eius ualentinanus infu¬
gam uersus est: Dem post annum
fere resumptis uiribus. captum intra
aquileiae muros maximum inter fecit
ONST AT autem etiam
angelos ab eo plerumq uisos. itaut
conserto inuicem apud eum sermone
loquerentur
IABOLUM uero tam conspicabilẽ
& subiectum oculis habebat. ut siue
se in propria substantia continer&. siue
indiuersas figuras spiritalesq nequitias
trrnstuliss&. qualib& ab eo sub imagine
uider&ur. Quod cum diabolus scir&
se effugere nonposse. conuitus eum
frequenter ur guebat. quia fallere r̾
poss& insidiis. Quodam autem tempr̃.
cornu bouis cruentum inmanu tenerd.
cum ingenti fremitu cellulam eius iN¬
rupit. cruentamq ostentans dexterõe.¬
& ad misso recens scelere congaudens:
biest in quit MARTIN E iunstus tua:
rium d&cuis modo interfeci. Iunc
ille conuocatis fratribus. refert quid

Expanded text:
impetu futurum esse uictorem, sed impetu futurum esse uictorem, sed paruo post tempore esse periturum. quod quidem ita uidimus. nam primo aduentu eius Valentinianus in fugam uersus est: deinde post annum fere resumptis uiribus captum intra Aquileiae muros Maximum interfecit. Constat autem etiam angelos ab eo plerumque uisos, ita ut conserto apud eum inuicem sermone loquerentur: diabolum uero ita conspicabilem et subiectum oculis habebat, ut siue se in propria substantia contineret, siue in diuersas figuras spiritalis nequitiae transtulisset, qualibet ab eo sub imagine uideretur. quod cum diabolus sciret se effugere non posse, conuiciis eum frequenter urguebat, quia fallere non posset insidiis. quodam autem tempore cornu bouis cruentum in manu tenens cum ingenti fremitu cellulam eius inrupit, cruentamque ostendens dexteram et admisso recens scelere gaudens 'ubi est\' inquit, Martine, uirtus tua? unum de tuis modo interfeci. tunc ille conuocatis fratribus refert quid
Abbreviated transcription (Latin):
summa potestate prediti. frater regis &
patruus. Medius interhos. MART¬
Ni pres biter accubuerat : Ipse autem
sellula iuxta regem posita consedenet
dmedium fere conuiuiũ ut moris est. pa¬
teram regi minister optulit. Ille scẽ ad¬
modum episcopo. potius dari iub&:
Expectans atq ambiens. ut ab illius dexteros
poculum sumer&. Sed MARTIND
ubi ebibit. pateram pres bitero suo tradidit
ullum scilic& existimans digniorem.
qui posset prior bibere: Nec integrum
sibi fore. si aut regem ipsum. aut eos qui
uod factum. imperrtor omnesq quitunc
aderant ita admirati sunt. ut hoc ipsum
eis in quo contempti fuerant placer&
eleberrimumq ꝑ omne palatium fuit
fecisse MARTIN UIM inregis procn¬
dio. quod in infimorum iudicum con¬
unuis episcoporum remo fecisset
Cidemq maximo longe ante predixit
futurum. ut si ad italiam perger& quo
ire cupiebat. bellum ualentiniano im¬
peractori inferens. scir& se primo quidẽ

Expanded text:
summa potestate praediti, frater regis et summa potestate praediti, frater regis et patruus: medius inter hos Martini presbyter accubuerat, ipse autem in sellula iuxta regem posita consederat. ad medium fere conuiuium, ut moris est, pateram regi minister obtulit. ille sancto admodum episcopo potius dari iubet, expectans adque ambiens, ut ab illius dextera poculum sumeret. sed Martinus ubi ebibit, pateram presbytero suo tradidit, nullum scilicet existimans digniorem, qui post se prior biberet, nec integrum sibi fore, si aut regem ipsum aut eos, qui  praetulisset. quod factum imperator omnesque qui tunc aderant ita admirati sunt, ut hoc ipsum eis, in quo contempti fuerant, placeret. celeberrimumque per omne palatium fuit, fecisse Martinum in regis prandio, quod in infimorum iudicum conuiuiis nemo episcoporum fecisset. eidemque Maximo longe ante praedixit futurum ut, si ad Italiam pergeret, quo ire cupiebat, bellum Valentiniano imperatori inferens, sciret se primo quidem
Abbreviated transcription (Latin):
stantia regię clientelę sacerdotalis dig¬
nitas subdidiss&. Insolo MARTINO
apostolica auctoritas per manebat
Nam & si pro aliquibus supplicandum regi¬
fuit. imperruit potius quam rogauit
ta conuiuio eius frequenter rogatus
abstinuit. dicens semensȩ eius pasticipẽ
esse non posse. qui imperatores unum
regno. alterum uita expuliss&.  ost¬
tremo cũ maximus se non sponte sump¬
sisse imperiũ ad firmar&. sed impositã
sibi amilitibus diuino Nutu regni ne¬
cessitatẽ armis defendisse. & non alie¬
Nam ab eo dĩ uoluntatẽ uideri pęnes
quen iam incredibili euentu uictoria
fuiss&. Nullumq ex aduersarus pusi
Inacie occubuisse. Tandem uictus
uelrartione uel precibus. ad conuiuiũ
uenit. Mirum immodũ gaudente
rege. quod id imp&rass&. Conuiuȩ
autem aderant ueluti ad diem festum
cuocati. summi atq inlustres uiri. prre¬
fectus idemq consul euodius. uir quo nihil
um quam illo iustius fuit. comites duo

Expanded text:
stantia regiae clientelae sacerdotalis digstantia regiae clientelae sacerdotalis dignitas subdidisset, in solo Martino apostolica auctoritas permanebat. nam et si pro aliquibus regi supplicandum fuit, imperauit potius quam rogauit, et a conuiuio eius frequenter rogatus abstinuit, dicens se mensae eius participem esse non posse, qui imperatores unum regno, alterum uita expulisset. postremo, cum Maximus se non sponte sumpsisse imperium adfirmaret, sed inpositam sibi a militibus diuino nutu regni necessitatem armis defendisse, et non alienam ab eo Dei uoluntatem uideri, penes quem tam incredibili euentu uictoria fuisset, nullumque ex aduersariis nisi in acie occubuisse, tandem uictus uel ratione uel precibus ad conuiuium uenit, mirum in modum gaudente rege, quod id impetrasset. conuiuae autem aderant, uelut ad diem festum euocati, summi adque inlustres uiri, praefectus idemque consul Euodius, uir quo nihil umquam iustius fuit, comites duo
Abbreviated transcription (Latin):
PST AUTE U cum casu quodam
ess& decenaculo de uolutus. & ꝑ confra¬
gosos scalȩ gradus decidens. multis uul¬
Neribus & affectus. cum exanimis iacer&
incellula. & inmodicis doloribus cruci¬
ar&ur. Nocte ei angelus uisus est eluere
uulnera. & salubri unguine contusi cor¬
tero die restitutus est sanitati. ut nihil
umquã ꝑtulisse in commodi putar&ur¬
ed quia longum est ire ꝑsingula. suffi¬
ciant haec uel pauca deplurimis
Satisq sit nos & in excellentibus non sub¬
trahere ueritatem. & inmultis uitare
fastidium. Atq ut minora tantũ inse¬
ram. quam uis ut est nostrorũ a&as tẽ¬
porũ. quibus iam de prauata omnia
Atq corrupta sunt. ut paene precipuũ
sit adulationi regię sacerdotalem non
cessisse constantiam:
U MAD imperatorem maximum
ferocis ingenii uirum. & bellorum
ciuilium uictoria elatum. plures ex di¬
uersis pastibus episcopi conuenissent.¬
& foeda circa principem omnium ad¬
ulatio notar&ur. seq degeneri in con¬

Expanded text:
pse autem cum casu quodam esset de cenaculo deuolutus et per confragosos scalae gradus decidens multis uulneribus esset adfectus, cum exanimis iaceret in cellula et inmodicis doloribus cruciaretur, nocte ei angelus uisus est eluere uulnera et salubri unguedine contusi cortero die restitutus est sanitati, ut nihil umquam pertulisse incommodi putaretur. sed longum est ire per singula: sufficiant haec uel pauca de plurimis, satisque sit, nos et in excellentibus non subtrahere ueritatem et in multis uitare fastidium. Adque ut minora tantis inseram — quamuis, ut est nostrorum aetas temporum, quibus iam deprauata omnia adque corrupta sunt, paene praecipuum sit, adulationi regiae sacerdotalem non cessisse constantiam m ad imperatorem Maximum, ferocis ingenii uirum et bellorum ciuilium uictoria elatum, plures ex diuersis orbis partibus episcopi conuenissent et foeda circa principem omnium adulatio notaretur seque degenere incon
Abbreviated transcription (Latin):
ipse referebat. & non sine gemitu fate¬
batur in hoc se diaboli arte deceptum.
ut excussus esomno consilium Non
haber& : quo perfidem & orationem
periculo repugnar&. Deniq tam diu
circa se seuisse ignem. quam diu erum¬
pere ostium turbatus mente tempta¬
uerit. Vbiuero auxilium crucis. &
orctionis arma rep&iss&. medias ces¬
sisse flammas. seq tum sensisse rorantes.
quas male ess& expertus urentes
nde intellegat quisquis haec legerit
temptatum quidem illo MARTINUeẽ
periculo. sed probatum¬
NEM.

Expanded text:
ipse referebat et non sine gemitu fateipse referebat et non sine gemitu fatebatur, in hoc se diaboli arte deceptum, ut excussus e somno consilium non haberet, quo per fidem et orationem periculo repugnaret: denique tam diu circa se saeuisse ignem, quamdiu erumpere ostium turbatus mente temptauerit. ubi uero uexillum crucis et orationis arma repetisset, medias cessisse flammas, seque tum sensisse rorantes, quas male esset expertus urentes. unde intellegat quisquis haec legerit, temptatum quidem illo Martinum periculo, sed uere probatumNVM.
Abbreviated transcription (Latin):
ris urguente requieuit. Ad mediã
fere noctem. ꝑ inter ruptum ut supra
diximus pauimentum ignis acstuans.
arescentes paleas ad prehendit
MARTINUS somno excitus. re in¬
opinata. ancipiti periculo & maxime
ut referebat diabolo insidiante atq
urguente preuentus. tardius quam
debuit ad orationis confugit auxiliũ
am erumpere foras cupiens. cumpesculo
quem ostio obdiderat diumultumq luc¬
tatus. grauissimum circa se sensit in¬
cendium. Adeo. ut uestem qua indu¬
tus erat ignis ad sumpserit. Tandẽ
p̃sidium. scutum fidei & orationis arri¬
piens. medus flammis totus addnm̃
conuersus incubuit um uero diui¬
nitus igne sub moto. Irnoxio sibi orbe
flammarum orabat. Monachi autẽ
qui proforibus erant crepitante & con¬
luctante incendii sono. obseratas effrin¬
gunt fores. demotoq igni medus
flaminis MARTINUM auferuNT:
cum iam penitus esse consumptus tã
diutur no incendio putar&ur
&erum ut uerbis meis dñs est cestis mihi

Expanded text:
ris urguente requieuit. ad mediam ris urguente requieuit. ad mediam fere noctem per interruptum, ut supra diximus, pauimentum ignis aestuans arentes paleas adprehendit. Martinus somno excitus re inopinata, ancipiti periculo et maxime, ut referebat, diabolo insidiante adque urguente praeuentus, tardius quam debuit ad orationis confugit auxilium. nam erumpere foras cupiens, cum pessulo, quem ostio obdiderat, diu multumque luctatus, grauissimum circa se sensit incendium, ita ut uestem, quam indutus erat, ignis absumpserit. tandem ciens esse praesidium, scutum fidei et orationis arripiens mediis flammis totus ad Dominum conuersus incubuit. tum uero diuinitus igne submoto, innoxio sibi orbe flammarum, orabat. monachi autem, qui pro foribus erant, crepitante et conluctante incendii sono, obseratas effringunt fores, demotoque igne de mediis flammis Martinum auferunt, cum iam penitus esse consumptus tam diuturno incendio putaretur. ceterum — uerbis meis Dominus est testis — mihi
Abbreviated transcription (Latin):
eq sunt tamparua quȩ gessit. ut omnia
potuerint comprehendi. Sed tamen
hoc dequo questio incidit. latere non
patiar. & rem omnem ut gesta est refera.
nefoste inconsultum hoc quod aduitu¬
perationem beati uiri poterat opponi.
practer misisse uideamur
um addio cesim quandam prosollempni
consuetudine. sicut episcopis uisitare
ecclesiassuas moris est media fere MAR¬
TINUS hieme ueniss&. mansionem ei
insecretario ȩcclesiae clerici parauerunt
ultumq ignem scabro iamꝑtenui paui¬
mento sub diderunt. lectum ei plurimo
stramine extruxerunt. Dem cum
se MARTNUS cubitum collo cass&.
insuetam mollitiem strati male blan¬
dientis horrescit
dientis horrescit. Quippe. quinu¬
da humo uno tantum cilicio suꝑ iecto
occubare consueuerart
taq qua¬
si accepta per motus iniuria. stramen¬
tum omne proiecit.
fornaculam. pastem paleȩ illius quã
remouerat aggessit. Ipse ut erxt
moris. Nuda humo lassitudine itine¬

Expanded text:
neque enim sunt tam parua, quae gessit, ut omnia neque enim sunt tam parua, quae gessit, ut omnia potuerint conprehendi. sed tamen hoc, de quo quaestio incidit, latere non patiar et rem omnem, ut gesta est, referam, ne forte consilio hoc, quod ad uituperationem beati uiri poterat opponi, praetermisisse uideamur. Cum ad dioecesim quandam pro sollemni consuetudine, sicut episcopis uisitare ecclesias suas moris est, media fere hieme Martinus uenisset, mansionem ei in secretario ecclesiae clerici parauerunt, multumque ignem scabro iam et pertenui pauimento subdiderunt: lectum ei plurimo stramine extruxerunt. dein, cum se Martinus cubitum conlocasset, insuetam mollitiem strati male blandientis horrescitdientis horrescit, quippe qui nuda humo, uno tantum cilicio superiecto cubare consueuerat. itaque quasi accepta permotus iniuria stramentum omne proiecit. casu super fornaculam partem paleae illius, quam remouerat, aggessit. ipse, ut erat moris nuda humo ex lassitudine itine
Abbreviated transcription (Latin):
profunda transisse. Sedhec tu
ut arbitror stulte nonlegeras. aut lec¬
ta non audieras. eq enim absq
diuino consilio istuismodi exemplũ
beatus euangelista sacris litteris pro¬
tuliss&. Nisi ut exhis humana mens
erudir&ur. Naufragiorum atq ser¬
pentium casus. Et sicut apostolus
refert. quinuditate. fame: latronumq
periculis gloriatur : Omnia haec
endum quidem esse communia. sedhis
tolerandis atq uincendis. precipuam
semper iustorum fuisse uirtutem
Ium per omnia temptamenta patien¬
tes semꝑ inuicti tanto fostius uinceren.
quanto grauius ꝑtulissent. Vnde hoc
quod ad MARTINI infirmitatem uoca¬
tur. plenum est dignitatis & gloriȩ̨:
Siquidem periculosissimo casu tem̾ptat
euicerit C&erum omissum sic ame
inlibello illo quem deuita illius scripsi¬
mus nemo mir&ur. cum ibidem sim ꝓ¬
fessus. me non omnia illius facta cõpłexũ
Quia siper sequi uniuersa uoluissem. immen¬
sum uolumen legentibus edidissem

Expanded text:
profunda transisse. sed haec tu, profunda transisse. sed haec tu, ut arbitror, stulte, non legeras aut lecta non audieras. neque enim absque diuino consilio istius modi exemplum beatus Euangelista sacris litteris protulisset, nisi ut ex his humana mens erudiretur naufragiorum adque serpentium casus, et, sicut Apostolus refert, qui nuditate et fame latronumque periculis gloriatur, omnia haec endum quidem esse communia, sed his tolerandis adque uincendis praecipuam semper iustorum fuisse uirtutem, dum per omnia temptamenta patientes et semper inuicti tanto fortius uincerent, quanto grauius pertulissent. unde hoc, quod ad Martini infirmitatem uocatur, plenum est dignitatis et gloriae, siquidem periculosissimo casu temptatus euicerit. ceterum omissum hoc a me in libello illo, quem de uita illius scripsimus, nemo miretur, cum ibidem sim professus me non omnia illius facta conplexum: quia si persequi uniuersa uoluissem, inmensum uolumen legentibus edidissem.
Abbreviated transcription (Latin):
ille excussa uiperr inignem. Nihil mali
patiebatur Illi autem subito casurũ.
& repente moriturum eum putabant
edcum uiderent Nuihil mali contingere
ei. conuertentesse dicebant eum dm̃ ẽẽ
lioquin uel horum exemplo omnium
mostalium infelicissime perfidiam tuã
co arguere ipse de bueras. ut sitibi scan¬
dalum mouerat. quod MARTINUS
flamma ignis uidebatur ad tactus.
hunc rursum at tactum ad merita
illius & ustutem referres. quod circũ¬
septus ignibus non periss&. Agnosce
enim miser. agnosce quod nescis.
omnes fert scõs magis insignes pericu¬
lorum suorum fuisse uistutibus
ideo quidem p&rum fide potentem.
rerum obstante natura mare pedibus
super gressum. & instabiles aquas corporeo
pressisse uestigio. sed non ideo minor
mihi uid&ur gentium predicator. quẽ
fluctus obsorbuit. & posttriduũ totidẽq
noctes emergentẽ eprofundo unda
restituit. atq ne scio anpene plus fu¬
erit iuxisse in profundo. ansupra maris

Expanded text:
ille excussa uipera in ignem nihil mali ille excussa uipera in ignem nihil mali patiebatur. illi autem subito casurum et repente moriturum eum putabant, sed cum uiderent nihil mali contingere ei, conuertentes se dicebant eum Deum esse. adquin uel horum exemplo, omnium mortalium infelicissime, perfidiam tuam coarguere ipse debueras, ut si tibi scandalum mouerat, quod Martinus flamma ignis uidebatur adtactus, hunc rursum adtactum ad merita illius et uirtutem referres, quod circumsaeptus ignibus non perisset. agnosce enim, miser, agnosce quod nescis, omnes fere sanctos magis insignes periculorum suorum fuisse uirtutibus. uideo quidem Petrum fide potentem rerum obstante natura mare pedibus supergressum et instabiles aquas corporeo pressisse uestigio. sed non ideo mihi minor uidetur gentium praedicator, quem fluctus absorbuit et post triduum totidemque noctes emergentem e profundo unda restituit. adque nescio an paene plus fuerit uixisse in profundo an supra maris
Abbreviated transcription (Latin):
ESTERNA DIE CU
adme pleriq monachi
uenissent. Inter fabulas
iuges longumq sermonẽ.
mencio incidit libellimei.
quem deuita beati uiri MART INI edidi.
studiosq eum amultis legi libentis sime
audiebam. Interea indicatur mihi dix¬
isse quendam malo sp̃ũ suscitatum. cur
MARTINUS quimostuossuscitass&. flã¬
mas domibus depuliss&. ipse nuꝑ incen¬
dio adustus. pęriculose fuiss& obnoxius
passioni. Distum quisquis est miserũ
iudaeorum inuerbis eius perfidiam &
dicta cognoscimus. quuncruce positum
dnm his uerbis increpabat: Alios saluos
fecit. seipsum saluum facere non potest.
iste quicumq est. illis tem¬
quis quis es MARTINUS ideo
Non potens. ideo non sc̃s. quia est peri¬
clitatus incendio. Obeatum & ꝑ
omnia similem apłis. etiam in his con¬
uitiis uirum. Nempe hoc & depaulo
gentiles cumupera momor diss&.¬
sensisse referuntur. Hichomo deb&
homicida esse. quem saluum factum
demari. fata uiuere Nonsiuerunt: At

Expanded text:
esterna die, cum ad me plerique monachi uenissent, inter fabulas iuges longumque sermonem mentio incidit libelli mei, quem de uita beati uiri Martini episcopi edidi, studioseque eum a multis legi libentissime audiebam. interea indicatur mihi dixisse quendam malo spiritu suscitatum, cur Martinus, qui mortuos suscitasset, flammas domibus depulisset, ipse nuper adustus incendio periculosae fuisset obnoxius passioni. o istum, quisquis est, miserum! Iudaeorum in uerbis eius perfidiam et dicta cognoscimus, qui in cruce positum Dominum his uerbis increpabant: alios saluos fecit, se ipsum saluum facere non potest. uere iste, quicumque est, illis temquisquis es, Martinus ideo non potens, ideo non sanctus, quia est periclitatus incendio? o beatum et per omnia similem Apostolis etiam in his conuiciis uirum! nempe hoc et de Paulo gentiles, cum eum uipera momordisssensisse referuntur : hic homo debet homicida esse, quem saluum factum de mari fata uiuere non siuerunt. at
Abbreviated transcription (Latin):
IC CONDIIUS est scȩ memoriȩ martiN
episcopus. cuius anima in manudĩ est.
sedhic totus est presens. manifestus omni
gratia uirtutum.
N INALIO LATERE

Expanded text:
ic conditus est sanctae memoriae Martinus episcopus cujus anima in manu Dei est, sed hic totus est praesens manifestus omni gratia virtutum. Item in alio latere
Abbreviated transcription (Latin):
diose audiri uideam. fateor neces¬
se est aprum fecisse constanter. qui
repulit infideles. eos tantum iudicars
audire debere quicrederent. U¬
IFEROR siquidem creditis spũ
& prȩdolore totus insanio. Non
credunt MARTINI uir tutibus
xp̃iani. quas demones fatebant᷑
Monasteriũ beatiuiri. duobus acruita¬
te erat milibus disparatum
quotie s uenturus ad exclesiam pedẽ
extra cellulȩ suȩ limenꝰ extulerat
uideres ꝑtotam ȩcclesiam inergu¬
minos rugientes. & quasi aduenien¬
te iudice agmina dampnanda tre¬
pidare. ut aduentum episcopi cle¬
ricis quiuenturum esse nescirent.
demoniorum gemitus indicar&
lidiquendam appropiante Marti¬
No inaera rocptum manibus exten¬
sis insublime suspendi. ut nequaquã
solum pedibus attinger&. Siquan¬
do autem exorcizandorum demonũ
MARTINUS operam recepiss&.
reminẽ manibus attrectabat. Ne¬
minem sermonibus incrẽpabat. sicut
plerũq ꝑclericos rotatur turbo uer¬

Expanded text:
diose audiri uideam, fatear necesdiose audiri uideam, fatear necesse est Aprum fecisse constanter, qui reppulit infideles, eos tantum iudicans audire debere qui crederent. efferor, si quid creditis, spiritu et prae dolore totus insanio: non credunt Martini uirtutibus Christiani, quas daemones fatebantur? Monasterium beati uiri duobus a ciuitate erat milibus disparatum: sed si quotiens uenturus ad ecclesiam pedem extra cellulae suae limen extulerat, uideres per totam ecclesiam energumenos rugientes, et quasi adueniente iudice agmina damnanda trepidare, ut aduentum episcopi clericis, qui uenturum esse nescirent, daemoniorum gemitus indicaret. uidi quendam adpropiante Martino in aera raptum manibus extensis in sublime suspendi, ut nequaquam solum pedibus adtingeret. si quando autem exorcizandorum daemonum Martinus operam recepisset, neminem manibus adtrectabat, neminem sermonibus increpabat, sicut plerumque per clericos rotatur turba uer
Abbreviated transcription (Latin):
memorata sunt Nutare dicuntur
ccipiant ergo testes adhuc in colomes
atq uiuentes. quibus quia defide nr̃a
dubi tant. magis credant. Sedsi
adeo infidelessunt. profiteor quia nec
illissi nt credituri. Miror autem
quendam quiuel tenuem sensũ religi¬
onis habeat tantum piaculi uelle com¬
mittere. ut put& quemquã de MaR¬
TINO posse mentiri.Facessat aquo quã.
qui sub dõ uiuit ista saspicio. Neque
enim MARTINUS hoc indig& ut
mendaciis adseratur : sed tamen totius
sermonis fidem apudte xpe depromi¬
mus nos nec alia dixisse. Nec alia dic¬
turos. quã quȩ aut ipsiuidimus. aut que
manifestis auctoribus. uel plerumq
ipso referente cognouimus
rum & sidialogi spetiem quo adleuan¬
dum fastidiũ lectio uariar&ur adsũp¬
simus. Nospie prȩstruere profitem᷑
historie ueritatem. haec me extrin¬
secus inserere. Nonnullorum Incre¬
dulitas non sine meo dolore compu¬
lerit. Sedredeat ad nostrum ser¬
mo consensum. In quo cũme tamstu¬

Expanded text:
memorata sunt, nutare dicuntur. memorata sunt, nutare dicuntur. accipiant ergo testes adhuc incolumes adque uiuentes, quibus, quia de fide nostra dubitant, magis credant. sed si adeo infideles sunt, profiteor quia nec illis sunt credituri. miror autem quemquam, qui uel tenuem sensum religionis habeat, tantum piaculi uelle committere, ut putet quemquam de Martino posse mentiri. facessat a quoquam, qui sub Deo uiuit, ista suspicio: neque enim Martinus hoc indiget, ut mendaciis adseratur. sed totius sermonis fidem, Christe, apud te deponimus, nos nec alia dixisse nec alia dicturos, quam quae aut ipsi uidimus aut quae manifestis auctoribus uel plerumque ipso referente cognouimus. ceterum etsi dialogi speciem, quo ad leuandum fastidium lectio uariaretur, adsumpsimus, nos pie praestruere profitemur historiae ueritatem. haec me extrinsecus inserere nonnullorum incredulitas non sine meo dolore conpulit. sed redeat ad nostrum sermo consessum: in quo cum me tam stu
Abbreviated transcription (Latin):
mihi hoc dñe fecisti. Nihail loquite
necesse est. Scio quid desideres.
uideo quid requiras. discede quantotius.
Ne me ob iniuriam tuam cȩlestis ira con¬
sumat.atis soluerim huc usque
poenarum. crede quia non leuiter apud
me actum est: ut ipse procederẽ. Post
discessum autem scĩ aduocat officiales
suos. iub& omnes custodas relaxari. &
mox ipse proficiscitur. ta fugato
auitiano. lȩtata est ciuitas & liberata
Iaec cũ multis auitiano referente comp¬
ta sint : tum nuꝑ refrigerius prbitr
quem corã uidetis ab agarido fideliurro
extribunis sub inuocatione diuinȩ maies¬
tatis audiuit. quisibi hoc ab ipso auiti¬
ano relatum esse iurabat. Ceterũ
nolo miremini me hodie facere quod
hesterno non feci. ut ad singulas quasq
uirtutes nomina testium ꝑsonasq
subnectam. Ad quas siquis fuerit
incredulus. quia adhuc incorpore sunt
recurrat. exigit id infidelitas plurimo¬
rum. qui in aliquibus quae hesterno

Expanded text:
mihi hoc, domine, fecisti ? nihil te loqui mihi hoc, domine, fecisti ? nihil te loqui necesse est: scio quid desideres, uideo quid requiras : discede quantocius, ne me ob iniuriam tuam caelestis ira consumat: satis soluerim hucusque poenarum. crede quia non leuiter apud me actum est, ut ipse procederem. post discessum autem sancti aduocat officiales suos, iubet omnes custodias relaxari et mox ipse proficiscitur. ita fugato Auitiano laetata est ciuitas et liberata. Haec cum multis Auitiano referente conperta sint, tum nuper Refrigerius presbyter, quem coram uidetis, a Dagrido, fideli uiro ex tribunis, sub inuocatione diuinae maiestatis audiuit, qui sibi hoc ab ipso Auitiano relatum esse iurabat. ceterum nolo miremini me hodie facere, quod hesterno non feci, ut ad singulas quasque uirtutes nomina testium personasque subnectam, ad quas si quis fuerit incredulus, quia adhuc in corpore sunt, recurrat. exegit id infidelitas plurimorum, qui in aliquibus, quae hesterno
Abbreviated transcription (Latin):
in somno sepultus. angelo ingruente
percellitur. Seruus inquit dĩ ad
tua limina iac&. & tu quiescis.
Qua ille uoce ꝑcepta. lecto suo turbatd
excutitur. Conuocatisq. seruis. tre¬
pidus exclamat MARTINUM esse
proforibus Irent protinus. claustra
reserarent. Nedĩ seruus pateretur
Natura seruorum. uix prima limina
egressi. in ridentes dominũ suũ quod
somno fuiss & inlusus. Negant quem¬
quam esse ꝓforibus. Ex suo m&
ingenio coniectantes neminẽ nocte
posse uigilare. Nedum illi crederent
in illius noctis horrore iacere ante
aliena limina sacerdotẽ. Idque
auitiano facile ꝑsuasum. rursum sol¬
uitur insoporem
uitur insoporem. Ded mox ui
maiore concussus exclamat Mari¬
NUM stare proforibus. sibi ideo nullã
quietẽ animi corporisq ꝑmittiTar¬
dantibus seruis. ipse adlimina exttriora
progreditur.biMANTNum ut sen¬
serat deprȩhendit. ꝑculsus miser tantȩ
manifestatione uirtutis. Quid inquit

Expanded text:
vi somno sepultus angelo ingruente vi somno sepultus angelo ingruente percellitur: Servus, inquit, Dei ad tua limina jacet, et tu quiescis? qua ille voce percepta, lecto suo turbatus excutitur; convocatisque servis trepidus exclamat, Martinum esse pro foribus: irent protinus, claustra reserarent, ne Dei seruus pateretur natura seruorum, uix prima limina egressi , inridentes dominum suum quod somnio fuisset inlusus, negant quemquam esse-pro foribus, ex suomet ingenio coniectantes neminem nocte posse uigilare, nedum illi crederent, in illo noctis horrore iacere ante aliena limina sacerdotem: idque Auitiano facile persuasum est. rursum soluitur in soporemuitur in soporem: sed mox ui maiore concussus exclamat Martinum stare pro foribus: sibi ideo nullam quietem animi corporisque permitti. tardantibus seruis ipse usque ad limina exteriora progreditur: ibi Martinum ut senserat deprehendit. perculsus miser tantae uirtutis manifestatione, quid, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
UID illud quod factum est a quodã.
cuius nomen quia presens est &
prodi se uecuit supprimet.
ui quidem tempori hic etiam saturninꝰ¬
inter fuit.
Canis nobis inportuni¬
or oblatrabat. in nomine inquit MAR¬
T INI iubeo te obmutescere. Cani
hȩsit latratus ingutture. linguam ut¬
abscisam putares obmutuit᷑
parum est ipsum MARTINUM fe¬
cisse uirtutes : credite mihi. quia
etiam alii innomine ẽius multa fe¬
cerunt
VTIANI quondam comitis. no¬
ueratis barbaram nimis & ul¬
tra omnes cruentam feritatẽ
ic rabido spũ ingressus turonũ cun¬
tatem sequentibus eum miserabili
facie ordinibus catenatis. diuersa
ꝑdendis parari iub& genera poenarũ
isponens postero die ad tonita ciui¬
tate adopus tam triste procedere
uod ubi MAINO compertũ est.
solus paulo ante mediam noctem
ad praetoriũ bestie illius tendit
edcũ profundȩ noctis silentio quies¬
centibus cunctis nullus foribus obseratis
pater& ingressus. ante limina cruenta
prosternitur. INterea auitianus gra¬

Expanded text:
uid illud? quod factum est a quodam, cujus nomen, quia praesens est et prodi se vetuit, supprimetur: cui quidem tempori hic etiam Saturnininterfuit. Canis nobis importunior oblatrabat: In nomine, inquit, Martini jubeo te obmutescere. Cani haesit latratus in gutture: lingua abscisam putares obmutuit. Ita parum est ipsum Martinum fecisse virtutes: credite mihi, quia etiam alii in nomine ejus multa fecerunt. IV. Avitiani quondam comitis noveratis barbaram nimis, et ultra omnia cruentam feritatem. Hic rabido spiritu ingressus Turonum civitatem, sequentibus eum miserabili facie ordinibus catenatis, diversa perdendis parari jubet genera poenarum, disponens postera die attonita civitate ad opus tam triste procedere. Quod ubi Martino compertum est, solus paulo ante mediam noctem ad praetorium bestiae illius tendit: sed cum, profundae noctis silentio, quiescentibus cunctis, nullus foribus obseratis pateret ingressus, ante limina cruenta prosternitur. Interea Avitianus gra
Abbreviated transcription (Latin):
cendum. quippe quiplura riouerit.
Neq enim ignorare potuit magistri
facta discipulus. Et qui non imme¬
rito istam uicem nonsolum Mar¬
IINO. sed etiam nobis debeat. ut qui
ego iam librum editum. actu acteni
orientalium gesta memorasti. istam
demum necessarii ser monis historiã
gallus euoluat Quia ut dixi &
nobis deb& loquendi uicem & Mar¬
T INO suo credo prȩstabit. ut non in¬
gratuito illius facta cõmemor&
So plane inquit gallus.¬

Expanded text:
cendum, quippe qui plura nouerit — cendum, quippe qui plura nouerit — neque enim ignorare potuit magistri facta discipulus — et qui non; inmerito istam uicem non solum Martino, sed etiam nobis debeat, quia ego iam librum edidi, tu hactenus Orientalium gesta memorasti: istam demum necessarii sermonis historiam Gallus euoluat, quia, ut dixi, et nobis debet loquendi uicem et Martino suo, credo, praestabit, ut non grauate illius facta commemoret. Ego plane, inquit Gallus
Abbreviated transcription (Latin):
cum proximo habuerit riosse n on
Nec tamen huic crimini
miscebo populares. soli illum clerici.
soli nesciunt sacerdotes
merito nosse illum inuidi noluerunt.
quia si uirtutes illius nossent. sua
uitia cognouissent. Porreo dicere.
quod nuper audiui infelicem dixisse
Nescio quem.te millo libro tuo plura
seddiaboli. NeC MART INO in hac
paste detrahitur. sed fidei euangelii
derogatur Nam cum dñs ipse tes¬
tatus sit. istius modi opera quae
MARTI NUS impleuit. ab omni¬
bus fidelibus esse facienda.
UIMARTINUM Non credit ista
fecisse. Noncredit xp̃m ista dixisse.
ed infelices. degeneres. somnolenti.
quae ipsi facere non possunt. facta
ab illo erubescunt
ab illo erubescunt. Et malunt
illius negare uirtutes. quam suam in¬
er ciam confiteri
erum riobis ad alia properantib.
omnis istorum memoria relin¬
quatur. upotius ut etiam
dudum desiderauresidua MARTI¬
UI opera contexe.AAt ego inquã.
rbitror rectius istud agallo esse pos¬

Expanded text:
cum in proximo habuerit, nosse non meruit. cum in proximo habuerit, nosse non meruit. Nec tamen huic crimini miscebo populares: soli illum clerici, soli nesciunt sacerdotes. Nec immerito nosse illum invidi noluerunt: quia si virtutes illius nossent, sua vitia cognovissent. Horreo dicere quod nuper audivi, infelicem dixisse nescio quem, te in illo libro tuo plura sed diaboli; nec Martino in hac parte detrahitur, sed fides Evangeliis derogatur: nam cum Dominus ipse testatus sit, istiusmodi opera quae Martinus implevit, ab omnibus fidelibus esse facienda; qui Martinum non credit ista fecisse, non credit Christum ista dixisse. Sed infelices, degeneres, somnolenti, quae ipsi facere non possunt, facta ab illo erubescuntab illo erubescunt, et malunt illius negare uirtutes quam suam inertiam confiteri. erum nobis ad alia properantibus omnis istorum memoria relinquatur: tu potius, ut iam dudum desidero, residua Martini opera contexe. At ego, inquam, arbitror rectius istud a Gallo esse pos
Abbreviated transcription (Latin):
rquo quidem exemplum beati am¬
brosii episcopi praeferebat. quieo
tempore consules et praefectos sub¬
inde pascere ferebatur. Seduirũ
altioris ingeni. Nequa ex hoc uani¬
tas atq inflatio obriper& noluisse¬
rgo fatearis necesse est in MARTINO
omnium illorum quos enumerasti fuis
se uirtutes: ILART INI autem in il¬
lis ommbus non fuisse¬
quit postumi anus ita mecum. quasi
Non eadem tecum sen tiam. semꝑq¬
senserim.
GO UERO quo aduiuam semꝑ &
sapiam. egyptimonachos prre¬
dicabo. Iaudabo anachoritas. mira¬
bor heremitas. MARTINUM
semper excipiam. on illiego quẽ¬
quam audebo monachorum. certe non
episcoporum quempiam comparare
oc egyptus fatetur. hoc syria. hoc ȩthiops
comperit. hoc indus audiuit. hoc par¬
thus et persȩ nouerunt. Uec igno¬
rat armoenia. bosforus exclusa cog¬
nouit. Et postremo siquis aut
fortunatas insulas. aut glatialem fre¬
quentat oceanum. quo miserior est
regio ista nr̃orum. quae tantũ ui rũ

Expanded text:
quo quidem exemplum beati Amquo quidem exemplum beati Ambrosi episcopi praeferebat, qui eo tempore consules et praefectos subinde pascere ferebatur —: sed uirum altioris ingenii, ne qua ex hoc uanitas adque inflatio obreperet, noluisse. ergo fatearis necesse est m Martino omnium ilse virtutes; Martini autem in illis omnibus non fuissequit Postumianus, ita mecum? quasi non eadem tecum sentiam semsenserim. Ego vero quoad vivam semper et sapiam, Aegypti monachos praedicabo, laudabo anachoretas, mirabor eremitas; Martinum semper excipiam: non illi ego ququam audebo monachorum, certe non episcoporum quempiam comparare. Hoc Aegyptus fatetur, hoc Syria, hoc Aethiops comperit, hoc Indus audivit, hoc Parthus et Persa noverunt, nec ignorat Armenia; Bosphorus exclusa cognovit, et postremo si quis aut fortunatas insulas, aut glacialem frequentat oceanum: quo miserior est regio ista nostra, quae tantum virum,
Abbreviated transcription (Latin):
multa documenta sunt. Sietia
adillum recurras. qui sȩtis suis pro
ueste contectus putatur ab angelis
uisitari. cum isto angeli cotidie lo¬
quebantur.am uero aduersus
uanitatem atq. iactantiam ita in uic¬
tum spm̃ gessit. ut illa uitia fortid
nemo contempserit : Cum quidẽ
in mundis spiritibus afflatos. absens
plerumq curauerit. Nec solum co¬
mitibus aut praefectis. sed ipsis etiã
regibus imperar&. minimum id
quidem in illis uirtutibus. sed credas
uelim Nonsolum uanitati. sed causis
etiam atq occas ionibus uanitatis. Ne¬
minem fortius repugnasse. Parua
quidem. sed non prreter eunda dictu¬
russum. Quia & ille laudandus
est qui summa prarditus potestate.
tam religiosam adreuerentiã beati
uiri ostenderit uoluntatem. Me¬
mini uincentium praefectum uirũ
egregium. & quo nullussit intra gal¬
lias omni uistutum genere prestan¬
tior. dum turonos prȩterir& amaR¬
TINO saepius poposciss&. ut ei con¬
uiuium in suo monasterio dar&

Expanded text:
multa documenta sunt. si etiam multa documenta sunt. si etiam ad illum recurras, qui saetis suis pro ueste contectus putabatur ab angelis uisitari, cum isto angeli cotidie loquebantur. iam uero aduersus uanitatem adque iactantiam ita inuictum spiritum gessit, ut illa uitia fortius nemo contempserit, cum quidem inmundis spiritibus adflatos absens . plerumque curauerit, nec solum comitibus aut praefectis, sed ipsis etiam regibus imperaret. minimum id quidem in illius uirtutibus, sed credas uelim, non solum uanitati, sed causis etiam adque occasionibus uanitatis neminem fortius repugnasse. parua quidem, sed non praetereunda dicturus sum, quia et ille laudandus est, qui summa praeditus potestate tam religiosam ad reuerentiam beati uiri ostenderit uoluntatem. memini Vincentium praefectum, uirum egregium et quo nullus sit intra Gallias omni uirtutum genere praestantior, dum Turonos praeteriret, a Martino saepius poposcisse, ut ei conuiuium in suo monasterio daretin
Abbreviated transcription (Latin):
st&it. Et tanta operatus est. quan¬
ta ne illi quidem quos ante audiuimus
esse inheremo uel fuissẽ fecerunt.
Acsi illi paria fecissent: Quis iudex
tam ess& iniustus. ut non istum esse
potiorem merito iudicar& : Puta
enim istum fuisse militem quipugna¬
uerit in ini quo loco. & tamen uictor
euaserit. Illos autem aequȩ com¬
pone militibus. sed qui ex aequo loco
aut etiam desuperiore certauerint
uid ergo. Et si omnium una est
r&ulisti mortuum suscitatũ.
uno utiq. te necesse est confiteri.
MARTINO Neminem conferen¬
dum. Namsi ad mirandũ est quod
illum ȩgrptium flamma non adtigit.
hic quoq sȩpius imperauit incendiis¬
ire uoluas quod anachoritis feritas
bestiarum uicta suc cubuit: hic fa¬
miliariter & rabiem bestiarum. &
serpentium uenena compescuit
uod sullum ͤ conferas. qui inmundis
spiritibus obsessos uerbo imperii.
aut etiam fimbriarum uirtute cu¬
nrbat. Ne ͤ in hac quidem parte in¬
feriorem fuisse MARTINUM

Expanded text:
stetit et tanta operatus est, quanstetit et tanta operatus est, quanta ne illi quidem, quos ante audiuimus esse in eremo uel fuisse, fecerunt. ac si illi paria fecissent, quia iudex tam esset iniustus, ut non istum esse potiorem merito iudicaret? puta enim istum fuisse militem, qui pugnauerit in iniquo loco et tamen uictor euaserit, illos autem aeque conpone militibus, sed qui ex aequo loco aut etiam de superiore certauerint. quid ergo? etsi omnium una uictretulisti mortuum suscitatum: quo uno utique necesse est confiteri Martino neminem conferendum. nam si admirandum est, quod illum Aegyptium flamma non adtigit, hic quoque saepius imperauit incendiis. si reuoluas quod anachoretis feritas bestiarum uicta succubuit, hic familiariter et rabiem bestiarum et serpentium uenena conpescuit. quodsi illum conferas, qui inmundis spiritibus obsessos uerbi imperio aut etiam fimbriarum uirtute curabat, ne in hac quidem parte inferiorem fuisse Martinum
Abbreviated transcription (Latin):
teristi. multis id una mecum ate pos¬
centibus explicentur. Equidem
quidem
postumiane inquã:
um te iam¬
dudum descõrum uirtutibus intenti
audirem. tacitis ad MART INU
meum cogitationibus recurrebam:
Merito prospiciens ommia illa quae
singuli diuersa fecissent. per unum
istum facile compl&a.am cum
excelsa retuleris quod mihi dixisse
liceat pace scõrum. Nihil ate penit
audiui. in quo MARTINUS ess&
lniferior
EO sicut nullius umquam cũ
illius uri meritis profiteor con¬
ferendam esse uistutem. Ita & illud
anim aduerti dec&. aqua illũ cum
heremitis uel etiã anachoritis con¬
ditione conferri. lli enim ab om¬
Ni inpedimento liberi. caelo tantũ
atq angelis testibus. plane admira¬
bilia docentur operariste
medio coetu & conuersatione po¬
pulorum. inter clericos dissidentes.
inter episcopos sȩuientes. cũ fere
cotidianis scandalis hinc. atq inde
praemeretur . In expugnabili tamen
aduersus omnia uirtute fundatus

Expanded text:
teristi, multis id una mecum a te posteristi, multis id una mecum a te poscentibus explicentur. Equidemquidem, Postumiane, inquam, cum te jamdudum de Sanctorum virtutibus intentus audirem, tacitis ad Martinum meum cogitationibus recurrebam, merito perspiciens omnia illa quae singuli diversa fecissent, per unum istum facile completa.excelsa retuleris, quod mihi dixisse liceat pace sanctorum, nihil a te penitus audiui, in quo Martinus esset inferior. sed sicut nullius umquam cum illius uiri meritis profiteor conferendam esse uirtutem, ita illud animaduerti decet, iniqua illum cum eremitis uel etiam anachoretis condicione conferri. illi enim ab omni inpedimento liberi, caelo tantum adque angelis testibus, plane admirabilia docentur operari: iste in medio coetu et conuersatione populorum, inter clericos dissidentes, inter episcopos saeuientes, cum fere cotidianis scandalis hinc adque inde premeretur, inexpugnabili tamen aduersus omnia uirtute fundatus
Abbreviated transcription (Latin):
rimus eum romanȩ urbi. uir studiosis¬
simus tui paulinus inuexit
inde cum tota certatim urbe rapere¬
tur. exultantes librarios uidi. quod
pihil abhis studiosius haber&ur
iquidem nihil illo promptius. nihil
carius uender&ur. Hic nauigati¬
onis meȩ cursus longe ante ꝓgres¬
cyrinensis ille presbiter nonhabebat.
sed me largiente descripsit.
Nam
quid ego de alexandria loquar. ubi pe¬
rie omnibus magis quam tibi notus. ẽ.
Dic egrptum. nitriam. thebaidam.
ac tota memphytica regna transiuit
Iunc ergo inheremo a quodam sene
legi uidi. Cui cum me familiarem
tuum esse dixissẽ. & ab illo & amul¬
tis fatribus haec mihi iniuncta lega¬
tio est. ut sium quã terras istas te in co¬
lomis contigissem. ea te supplere com¬
pellerem. quȩ in illo tuo libro deuir¬
tutibus beati uiri professus es prae¬
terisseAge ergo. quia non illa
ate audire desidero quae scripta sus¬
ficiunt:Illa quae tum uel ꝓpter
legentium ut credo fastidium prae¬

Expanded text:
primus eum Romanae urbi uir studiosisprimus eum Romanae urbi uir studiosissimus tui Paulinus inuexit: deinde cum tota certatim urbe raperetur, exultantes librarios uidi, quod nihil ab his quaestuosius haberetur, siquidem nihil illo promptius, nihil carius uenderetur. hic nauigationis meae cursum longe ante praegressolus eum Cyrenensis ille presbyter non habebat, sed me largiente descripsit. nam quid ego de Alexandria loquar? ubi paene omnibus magis quam tibi notus est. hic Aegyptum, Nitriam, The baidam ac tota Memphitica regna transiuit. hunc ego in eremo a quodam sene legi uidi: cui cum me familiarem tuum esse dixissem, et ab illo et a multis fratribus haec mihi iniuncta legatio est, ut, si umquam terras istas te incolumi contigissem, ea te supplere conpellerem, quae in illo tuo libro de uirtutibus beati uiri professus es praeterisse. age ergo, quia non illa a te audire desidero, quae scripta sufficiunt, illa quae tum uel propter legentium, ut credo, fastidium prae
Abbreviated transcription (Latin):
correctus. & aliis post futurus exemplo.
nequẽ aut falsae iustitiae umbra deci¬
piat. aut incesta mobilitas inutili leui¬
tate compellat semel c epta deserere
aet uos deuirtutibus dñi. quas inseruis
suis uel imitanda operatus est uel timen¬
da. scire sufficiant¬
feci ur̃is auribus. immo etiam uerbosior
fui fortasse quam debuii. tumodo debi
NO tuo ut essolitus plura referentem :¬
am pridem in hoc desiderus meis ȩstu¬
antibus audiamus. Quid inquam.
tibi de MARTNO meo liber ille non
sufficit. quem ipse tunosti me de illius
uita atq uirtutibus edidisse.
GNOSCO id quidem postumianus
inquit. neq umquã adextera
mea liber ille discedit
latebat Eripsum. hic mihi inquit
terrae ac mari comes. hic inperegri¬
natione tota sotius & consolator fuit
edreferã tibi plane quo liber iste pe¬
ne traruerit. & quã nullus fere inor¬
be terrarum locussit. ubi non materia
tã felicis historiȩ ꝑuulgata teneatur

Expanded text:
correctus et aliis futurus exemplo, correctus et aliis futurus exemplo, ne quem aut falsae iustitiae umbra decipiat aut incerta mobilitas inutili leuitate conpellat semel coepta deserere. haec uos de uirtutibus Domini, quae in seruis suis uel imitanda operatus est uel timenda, scire sufficiatfeci uestris auribus, immo etiam uerbosior fui fortasse quam debui, tu modo — ad no tuo, ut es solitus, plura referentem, iam pridem in hoc desideriis meis aestuantibus, audiamus. Quid ? inquam, tibi de Martino meo liber ille non sufficit, quem ipse tu nosti me de illius uita adque uirtutibus edidisse? Agnosco id quidem, Postumianus inquit, neque umquam a dextera mea liber iste discedit. latebat - en ipsum. hic mihi, inquit, terra ac mari comes,. hic in peregrinatione tota socius et consolator fuit. sed referam tibi sane, quo liber iste penetrarit, et quam nullus fere in orbe terrarum locus sit, ubi non materia tam felicis historiae peruulgata teneatur.
Abbreviated transcription (Latin):
falsȩ iustitiȩ colore superatus. post quadri¬
ennium fere cellulam suam atq propositũ
heremita deseruit. Sed ubi ad prox¬
imũ monasterium quod amultis fratribus
habitabatur accessit. causam discessionis
atq consiliũ quae rentibus confitetur
enitentibus cunctis & pręcipirę loci illius
abbate. male animo fixa sententia. Nion
potuit auelli.Igitur infelicise obsti¬
natione proripiens. cum dolore omniũ
digressus afratribus. uixe conspectu ab¬
scesserat:. Impl&us doemone. cruen¬
tasq spumas ore prouoluens. suis dentib
seipsũ lacerabat. Deide adidem mo¬
pasteriũ fratrum umeris repostatus. cum
coherceri in eo inmundus sp̃s non ualer&
Necessitate cogente. ferreis nexibus alli¬
gatus. pedes cummanibus uinciuntur
onimnerita poena fugitiuo. ut quẽ non
cohibuerat fides. catenȩ cohiberent
ost bienniũ demum oratione scõrum
ab in mundo spũ liberatus. adheremũ
unde discesserat mox regressus. & ipse

Expanded text:
falsae justitiae colore superatus, post quadrifalsae justitiae colore superatus, post quadriennium fere cellulam suam atque propositum emita deseruit. Sed ubi ad proximum monasterium, quod a multis fratribus habitabatur, accessit, causam discessionis adque consilium quaerentibus confitetur. renitentibus cunctis et praecipue loci illius abbate retinente male animo fixa sententia non potuit auelli. igitur infelici se obstinatione proripiens cum dolore omnium digressus a fratribus. uix e conspectu abscesserat, inpletur a daemone cruentasque spumas ore prouoluens suis dentibus se ipse lacerabat. deinde ad idem monasterium fratrum umeris reportatus, cum coerceri in eo inmundus spiritus non ualeret, necessitate cogente ferreis nexi- . bus alligatur, pedes cum manibus uinciuntur: non inmerita poena fugitiuo, ut quem non cohibuerat fides, catena cohiberet. post biennium demum oratione sanctorum ab inmundo spiritu liberatus ad eremum, unde discesserat, mox regressus, et ipse
Abbreviated transcription (Latin):
malo. Intragallias laboramus
postumianus inquit. nec te diutius tenebo
DULESCINS quidam exasia praediues
opibus. genere clarus: habens uxo¬
rem & filium par uulum cum in ȩgrpto
tribimus ess&. & frequentibus aduer¬
sum blembos expeditionibus quȩdã
heremi contigiss&. scõrum etiam taber¬
nacula complura uidiss&. ab eato uiro
iohanne uerbum salutis accepit. Pe
moratus in utilem militiam cum uano
illo honore contempnere. heremum
constanter ingressus. breui tempore
in omni genere uirtutum perfectus
emicuit: Potens renumis. humilita¬
te conspicuus. fide firmus. facile seanti.¬
quis monachis studio uirtutis ȩqua uerat
um interim subiit rum cogitatio imiecta
perdiabolum. quod rectius ess& ut redir&
adpatriam. filiumq unicũ acdomũ totam
cum uxore saluar&. Quodutiq ess&
acceptius dõ. quam si solum se saeculo eripe¬
re contentus. salutẽ suorum Nonsine im¬
pietate negliger&. Istius modi ergo

Expanded text:
malo intra Gallias laboramusmalo intra Gallias laboramusPostumianus inquit, nec te diutius tenebo Adolescens quidam ex Asia praedives opibus, genere clarus, habens uxorem et filium parvulum, cum in Aegypto tribunus esset, et frequentibus adversum Blembos expeditionibus quaedam eremi contigisset, Sanctorum etiam tabernacula complura vidisset, a beato viro Joanne verbum salutis accepit. Nec moratus inutilem militiam cum vano illo honore contemnere, eremum constanter ingressus, brevi tempore in omni genere virtutum perfectus emicuit. Potens jejuniis, humilitate conspicuus, fide firmus, facile se antiquis monachis studio virtutis aequaverat; cum interim subiit eum cogitatio, injecta per diabolum, quod rectius esset ut rediret ad patriam, filiumque unicum ac domum totam cum uxore salvaret: quod utique esset acceptius Deo, quam si solum se saeculo eripere contentus, salutem suorum non sine impietate negligeret. Istiusmodi ergo
Abbreviated transcription (Latin):
occursionibus. ipse etiam ubiq discurrit
tqui ante pedibus aut a sello ire consue¬
uerrt. spumeo aequo superbus inuehitur
arua prius ac uili cellula contentus ha¬
bitare. trigit celsa la quearia. construit
multa conclauia. sculpit ostia. pingit
armaria. uestem respuit grossiorem.
indumentum molle desiderit. atque
haec caris uiduis ac familiaribus mandat
tributa nir ginibuslla ut bẏrrum
rigentem. haec ut fluentem texat lacer¬
nam. Verum haec describenda mor¬
dacius beato uiro hieronimo relinquamis.
ad propositum reuestamur. Tum uero
inquit gallus meus. Nescio quid hieroni¬
mo reliqueris disputandum:ta bre¬
uiter uniuersa nostrorum instituta com¬
plexus es. ut pauca haec tua uerba
si equanimiter acceperint & patien¬
ter expenderint. multum eis arbiter
profutura. ut non indigeant libris post¬
haec hieronimi coherceri. Sedtuilla
te esse promiseras. prode documentum
Uam ut uere tibi fatear. Nullo pernitiosi

Expanded text:
occursionibus, ipse etiam ubique discurrit: occursionibus, ipse etiam ubique discurrit: et qui ante pedibus aut asello ire consueverat, spumante equo superbus invehitur: parva prius ac vili cellula contentus habitare, erigit celsa laquearia, construit multa conclavia, sculpit ostia, pingit armaria, vestem respuit grossiorem, indumentum molle desiderat, atque haec charis viduis ac familiaribus mandat tributa virginibus; illa ut byrrhum rigentem, haec ut fluentem texat lacernam. Verum haec describenda mordacius beato viro Hieronymo relinquamus: ad propositum revertamur. Tu vero, inquit Gallus meus, nescio quid Hieronmo reliqueris disputandum: ita breviter universa nostrorum instituta complexus es, ut pauca haec tua verba, si aequanimiter acceperint et patienter expenderint, multum eis arbitrer profutura, ut non indigeant libris posthaec Hieronymi coerceri. Sed tu illte esse promiseras, prode documentum: nam, ut vere tibi fatear, nullo perniciosius