comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
minem posse quid ante mundum fu¬¬
erit. et quid post mundũ futurum sit
enarrare. Et duab uolabant. Media
tantũ cognoscimꝰ quȩ ex scripturarũ
nob lectione panduntur : quando mun-¬
dus factus sit. quando plasmatur homo.
quando diluuiũ. quando lux data sit.
ut ex uno homine uniuersa spacia ter-¬
rarum completa sint. et in extremo tem¬
pore dĩ filius ꝓ nr̃a salute sumpserit car¬
nem. Cȩtera uero quȩ diximꝰ ista duo se¬
raphin infacie. pedib q texerunt. et
clamabant alter ad alterum: Pulchre po-¬
situm ẽ alt̃ ad alterum. Quicquid enĩ
inueterilegimꝰ testam̃to: hoc idem et
in euangłio reppimꝰ. Et quod in euan¬¬
głio fuerit lectitatum: hoc inueteriᷤ ce¬
stamenti auctoritate deducitur. nichil
mentis trinitas p̃dicatur. Quod autẽ
sabaoth et saluator nr esse dicatur: ac-
quȩ dño ministrabant ad cȩlestes alias
fortitudines ꝓclamabant. ut pandant
dño ianuam reuertenti. Tollite portas

Expanded text:
minem posse, quid ante mundum fuminem posse, quid ante mundum fuerit et quid post mundum futurum sit, enarrare. et duabus uolabant : media tantum cognoscimus, quae ex scripturarum nobis lectione panduntur: quando mundus factus sit, quando plasmatus homo, quando diluuium, quando lex data sit, ut ex uno homine uniuersa terrarum spatia conpleta sint et in extremo tempore dei filius pro nostra salute sumpserit carnem. cetera uero, quae diximus, ista duo seraphim in facie pedibusque texerunt. Et clamabant alter ad alterum: pulchre positum alter ad alterum. quidquid enim in ueteri legimus testamento, hoc. idem et in euangelio repperimus et, quod in euangelio fuerit lectitatum, hoc ex ueteris testamenti auctoritate deducitur; nihil mentis atrinitas praedicatur. quod autem sabaoth et saluator noster dicatur, acciquae domino ministrabant, ad caelestes alias fortitudines proclamabant, ut pandant ianuam domino reuertenti: tollite portas,
Abbreviated transcription (Latin):
quos hiezechiel memorat. et apocalypsis
nontacet. Quorũ quid uerũ sit ds̃ uide-¬
rit: quid ueri simile insequentib expo-¬
nemus. Sequitur. Et duab quidẽ uesa¬
bant faciem: et duab uelabant pedes:
et duab: uolabant. Uelabant faciem:
non suam sed dĩ. Quis enĩ scire ẽius po¬
test pͥncipium : Quid ante quã istum
condet mundũ. iterũ fuerit in ȩternitate.
quando thronos. dominationes. potesta¬
tes angłos. totũq mỹsteriũ cȩleste condi-¬
derit: Sequit᷑. Et duab uelabant pe¬
des eius: non suos sed dĩ. Extrema quoq
eius scire quis potest: quid post consum¬
mationem scłi futurum. quid post quã
genus hominum fuerit iudicatũ quȩ
sequatur uita: an rursum alia futura
sit terra. et post transitionẽ alia rursũ
elem̃ta. uel alius mundus. solq conden¬
dus sit: Priora annuntiate michi et
nouissima quȩ futura sunt. & dicam
quia dii estis ait isaias: significans ne¬

Expanded text:
quas et Ezechiel memorat et Apocalypsis quas et Ezechiel memorat et Apocalypsis non tacet. quorum quid uerum sit, deus uiderit; quid uerisimile, in sequentibus exponemus. Et duabus quidem uelabant faciem et duabus uelabant pedes et duabus uolabant. uelabant faciem non suam, sed dei. quis enim eius potest scire principium, quid, antequam istum conderet mundum, in rerum I fuerit aeternitate, quando thronos, dominationes, potestates, \' angelos totumque ministerium caeleste condiderit? et duabus uelabant pedes: non suos, sed dei. extrema quippe eius scire quis potest? quid post consummationem saeculi sit futurum, quid, postquam genus hominum fuerit iudicatum, quae sequatur uita, an rursum alia futura sit terra et post transitionem alia rursum elementa uel alius mundus solque condendus sit. priora adnuntiate mihi et, in nouissimo quae futura sunt, et dicam, quia dii estis, ait Esaias significans ne
Abbreviated transcription (Latin):
bitur esse consumens. Et in etechiel qͦq
arenib usq ad pedes uidetur igneus.
et multa alia quȩ si de seripturis om̃ibus
uoluero replicare. ꝑlongum ẽ. Ergo quȩ¬
rimus ubi sit hoc incendium. salutare.
Nulli dubium: cũ in sacris uoluminib
ex quorũ lectione uniuersa hominũ
uitia purgantur. De eo uero qđ sequit᷑
pͥncipiũ oris eorũ quo modo possit ad
scripturas referri : uereor ne si dicere ce¬¬
perimus. non tam int̃p̃tari quam tum
scripturis inferre uideam᷑. Initiũ oris
et cõmunis eloquii. et hoc omne quod
loquimur hebrea lingua qua uetus te-¬
stamentũ scriptũ ẽ. uniuersa antiquitas
tradidit. Post quã uero in fabricatione
turris ꝑ offensam dĩ. linguarũ diuersitas
attributa ẽ: tunc sermonis diuersitas uł¬
et incendium. et initium oris in duobus
animaduertitur testam̃tis quȩ circa
ñ tetigit. et .xii. gemmas exquib sacerdo¬
tis insigne diadema constructũ ẽ. accipe:

Expanded text:
bitur esse consumens; et in Ezechiele quoque, bitur esse consumens; et in Ezechiele quoque, a renibus usque ad pedes videtur esse igneus; Et multa alia quae si de omnibus Scripturis voluero replicare, perlongum est. Ergo quaerimus ubi sit hoc incendium salutare? Nulli dubium quin in sacris voluminibus, ex quorum lectione universa hominum uitia purgantur. de eo uero, quod sequitur \'principium oris eorum\', quomodo possit ad scripturas referri, uereor, ne, si dicere coeperimus, non tam interpretari, quam uim scripturis adferre uideamur. initium oris et communis eloquii et hoc omne, quod loquimur, Hebraeam linguam, qua uetus testamentum scriptum est, uniuersa antiquitas tradidit. postquam uero in fabricatione turris per offensam dei linguarum diuersitas adtributa est, tunc sermonis uet incendium et initium oris in duobus animaduertitur testamentis, quae circa non tetigit, et duodecim gemmas, ex quibus sacerdotis insigne constructum est, accipere,
Abbreviated transcription (Latin):
aut quomodo stent in circuitu. cũ duo
sint et alibi uolent: quid sit illud quod
alter ad alterum clamitent. et scĩ nomen
ingeminent: quomodo suꝑius domus
prima statim fronte difficultatẽ int̃prȩ-¬
tationis obiciant. in cõmune dñm dep̃¬
cemur: ut mͥ quoq de altari carbo mit¬
tatur: et omĩ peccatorũ sorde detersa.
primo possim dĩ saeram̃ta conspicere.
dehinc enarrare quȩ uidero: Seraphin
sicut int̃p̃tatione nominum hebrȩorum
inuenimꝰ: aut incendiũ. aut principiũ
oris eoꝵ int̃p̃tantur. Quęrimꝰ quod sit
incendiũ. Saluator ait. Ignem ueni mit¬
tere in terram: et que uolo ut ardeat
Duob disciptis quib in itinere scriptu¬
ras dñs aꝑuerat a moỹse et om̃ib ꝓpħis
incipiens: postquã reserati sunt oculi
eorũ: cognoscentes eũ. dixer̃ ad alterutrũ
Nonne cor nrm ardens erat in nob dum¬
loqueretur in uia. et aꝑiret nob scriptu¬
ras: Et in deutero nomio ds̃ ipse ignis scri¬

Expanded text:
aut quomodo stent in circuitu, cum duo aut quomodo stent in circuitu, cum duo sint, et alibi volent: quid sit illud quod alter ad alterum clamitent, et ter Sancti nomen ingeminent: quomodo superius domus prima statim fronte difficultatem interpretationis objiciant, in commune Dominum deprecemur, ut mihi 50 quoque de altari carbo mittatur, ut omni peccatorum sorde detersa, primum possim Dei sacramenta conspicere, dehinc enarrare quae videro. Seraphim sicut in interpretatione Nominum Hebraeorum inuenimus, aut \'incendium\' aut \'principium oris eorum\' interpretantur. quaerimus, quid sit hoc incendium. saluator ait: ignem ueni mittere super terram et quam uolo, ut arde! duo discipuli, quibus in itinere scripturas dominus aperuerat a Moysi et omnibus prophetis incipiens, postquam reserati sunt oculi eorum, cognoscentes eum dixerunt ad alterutrum: nonne cor nostrum erat in nobloqueretur in via, et aperiret nobis Scripturas ? Et in Deuteronomio Deus ipse ignis scri
Abbreviated transcription (Latin):
accipimꝰ. lstam domũ sapientes mulie¬
res aedificant: insipientes dissipant ma¬
nibus. De ista et isaias loquit᷑. Et erit
bitur suꝑ colles. Hȩc ẽ domͦ de qua et
alibi supradictus paulus saera uoce te¬
statur. Et moyses quidẽ fidelis in to¬
ta domo eiꝰ quasi famulus intestimoni¬
um eorũ: quȩ dicenda erant. Xp̃s uero
ut filius suꝑ domũ eiꝰ. cuiꝰ domꝰ sumus
nos: si tam̃ principiũ substantie eius
usq ad finem firmũ teneamꝰ. De hac &
ad timotheũ loquit᷑. Hȩc aũt scribo:
Et seraphin stabant in circuitu eiꝰ. sex
alȩ uni. et sex alȩ alteri. Et duab quidẽ
uelabant faciem: et duab uelabant pe.¬
des. et duab uolabant: et clamabant
oth: plena ẽ uniuersa terra gloria eius:
Uolumꝰ scire quȩ sint seraphin stantia
in circuitu dĩ. quȩ sexͣ uͤnius. et simul
faciem. et duab pedes: et duab uolent:
cũ suꝑius in circuitu dĩ stare dicantur:

Expanded text:
accepimus. istam domum sapientes mulieaccepimus. istam domum sapientes mulieres aedificant et insipiens dissipat manibus, de ista et Esaias loquitur: et eritbitur super colles. haec est domus, de qua et alibi supra dictus Paulus sacrata uoce testatur: et Moyses quidem fidelis in tota domo eius quasi famulus in testimonium eorum, quae dicenda erant; Christus uero ut filius super domum eius, cuius domus sumus nos, sitamen principium substantiae eius usque ad finem firmum teneamus. de hac et ad Timotheum loquitur: haecEt Seraphim stabant in circuitu ejus; sex alae uni, et sex alae alteri; et duabus quidem velabant faciem, et duabus velabant pedes, et duabus volabant, et clamabant oth, plena est uniuersa terra gloria eius. uolumus scire, quae sint seraphim stantia in circuitu dei; quae sex alae unius et simul faciem et duabus pedes et duabus uolent, cum superius in
Abbreviated transcription (Latin):
tellexit: ap̃s ẽ. Unde nunc colligitur
sit ipse qui sedeat. Et licet in actibus
apłoꝵ aduersus uidȩos int̾se dissiden¬
tes paulus dicat. bene sp̃s sc̃s locutus ẽ.
ꝑ isaiam ꝓpħam ad patres nr̃os dicens:
uade ad popłm et dic. Aure audietis.
et non intelligetis. et uidentes uidebitis
et non ꝑspicietis. Incrassatũ ẽ. cor popłi
huius. et aurib suis grauit̾ audierunt.
et oculos suos clauserunt: nequando
uideant oculis. et aurib audiant. et
corde intelligant. et conuertantur et
sanem illos: Michi tam̃ ꝑsone diuersi
alia sp̃s uerba esse quã filii. nec aliud fi¬
liũ ussisse quã sp̃m. Sequit᷑. Et plena
domꝰ amaiestate eius. Domꝰ dĩ quȩ sur¬
sum ẽ: gła plena conspicitur. Hȩc uero
quȩ deorsũ ẽ: nescio anplena sit gloria:
nisi forte scđm psalmistȩ sensũ dicentis:
dñi ẽ. terra et plenitudo eius. Nos quoq
sint dicere:. nos om̃s ea plenitudine eiꝰ

Expanded text:
telligit, Christus est: unde nunc colligitur, telligit, Christus est: unde nunc colligitur, sit ipse qui sedeat. Et licet in Actis Apostolorum adversus Judaeos inter se dissidentes, Paulus dicat: « Bene Spiritus Sanctus locutus est per Isaiam Prophetam ad patres nostros, dicens: Vade ad populum istum, et dic: Aure audietis, et non intelligetis: et videntes videbitis, et non perspicietis. Incrassatum est enim cor populi husuos clauserunt, ne quando uideant oculis et auribus audiant et corde intellegant et conuertant se et sanem illos, mihi tamen personae diuersitalia spiritus uerba esse quam filii nec aliud filium iussisse quam spiritum. Sequitur: et plena domus a gloria eius. domus dei, quae sursum est, gloria plena conspicitur; haec uero, quae deorsum est, nescio an plena sit gloria, nisi forte secundum psalmistae sensum dicentis: domini est terra et plenitudo eius nos quoque i possint dicere: nos omnes ex plenitudine eius
Abbreviated transcription (Latin):
greci quã latini. hunc locũ exponen-¬
tes dñm suꝑ thronũ sedentem. dnm
patrem: et duo seraphin qui eac utraq
parte stantia p̃dicantur. dñm nr̃m iħm¬
xp̃m et sp̃m scm̃ int̃prȩtati sunt. Iuorũ
ego auctoritati qũauis sint erudĩssimi:
non assentio. Multo siquidẽ melius ẽ.
uera rustice. quã diserte falsa proferre :
maxime cũ iohs euangłista in hac eadẽ
ui̾sione ñ dm̃ patrẽ. sed xp̃m seribat eẽ
conspectũ. Nam cũ de incredulitate di¬
ceret iudȩorũ. statim causas increduli¬
tatis exposuit: et idõ ñ poterant credẽ
in eum. quia dixeit isaias. Aure audie¬
tis. et non intelligetis. et cernentes aspi¬
cietis : et non uidebitis. Hec autẽ dixeit
quando uidit głam unigeniti et testi¬
ficatus ẽ. de eo. In p̃senti uolumine isa-¬
iȩ ab eo qui sedet inthrono iubetur ut
dicat. Aure audietis. et non intelligetis:¬
u.
Qui aũt hoc iubet ut euangłista in¬

Expanded text:
Graeci quam Latini hunc locum exponenGraeci quam Latini hunc locum exponentes, Dominum super thronum sedentem, Deum Patrem; et duo Seraphim, quae ex utraque parte stantia praedicantur, Dominum m Sanctum interpretati sunt. Quorum ego auctoritati, quamvis sint eruditissimi, non assentior. MULTO SIQUIDEM MELIUS EST vera rustice, quam falsa diserte proferre: maxime cum Joannes Evangelista in hac eadem Visione, non Deum Patrem, sed Christum scribat esse conspectum. Nam cum de incredulitate diceret Judaeorum, statim causas incredulitatis exposuit, dicens: Et ideo non poterant credere in eum, quia dixit Isaias: Aure audietis, et non intelligetis: et cernentes aspicietis, et non videbitis. Haec autem dixit, quando vidit gloriam Unigeniti, et testificatus est de eo . In praesenti ergo volumine Isaiae ab eo qui sedet in throno jubetur, ut dicat: Aure audietis, et non intelligetis. Qui autem haec jubet, ut Evangelista in
Abbreviated transcription (Latin):
frumento paleas. ꝓsolida petra sectamur
Sequitur. Uidi dñm sedentẽ suꝑ chro¬
num excelsũ et eleuatum. Uidit & dani-¬
el sedentẽ dñm: sed ñ suꝑ chronũ excelsũ
et eleuatum. Pollicetur et alibi uox diui¬
na dicens. Ueniam et sedebo et iudicabo
popłm inualle iosaphat: quod int̃p̃tat᷑
dñi iudicium. Iui peccator ẽ. et mei simi¬
lis: uidit dñm sedentẽ in ualle iosaphat
ñ in colle. ñ in monte. sed inualle et it
ualle iudicri Qui uero iustus et isaiae
similis: uidit illũ sedentẽ suꝑ thronũ excelsũ
et eleuatũ. Ut aũt & aliud inferam qͣn¬¬
do eũ mente ꝑtracto regnare thronis.
dominationib. angłis. cȩterisq uirtu-¬
tibus. uideo excelsum thronum eius
Quando aũt considero quo modo genꝰ
dispensec humanũ. et ꝓ nr̃a salute sepe
descende dicatur ad terras : uideo hu¬
milem et ꝓxcimũ terrȩ thronum eius.
Sequitur. Uidit dñm sedentẽ super
thronũ excelsũ & eleuatũ: et plena

Expanded text:
frumento paleas, pro solida petra luti opera sectamur. Sequitur: uidi dominum sedentem super thronum excelsum et eleuatum. uidit et Danihel sedentem dominum, sed non super thronum excelsum et eleuatum. pollicetur et alibi uox diuina dicens: ueniam et sedebo et iudicabo populum in ualle Iosaphat, quod interpretatur \'domini indicium\'. qui peccator est et mei similis, uidet dominum sedentem in ualle Iosaphat, non in colle, non in monte, sed in ualle et in ualle iudicii; qui uero iustus et Esaiae similis est, uidet illum sedentem super thronum excelsum et eleuatum. ut autem et aliud inferam: quando eum mente pertracto regnare thronis, dominationibus, angelis ceterisque uirtutibus, uideo excelsum thronum eius; quando autem considero, quo- modo genus dispenset humanum et pro nostra salute saepe descendere dicatur ad terras, uideo humilem et terrae proximum thronum eius. Sequitur: uidi dominum sedentem super thronum excelsum et eleuatum, et plena
Abbreviated transcription (Latin):
agnus dĩ: nunc int̾roget utrũ ipse an
alius sit. qui uł uenerit uł uenturus
sit. Et quia omĩs falsa p̃dicatio secta¬
tur lucra. et głam quęrit humanam.
ut ꝑ głam nascant᷑ cõpendia: asserit eũ
cameloꝵ uestitũ pilis: nulli posse adula¬
tioni succũbe. ut qui locusas uescebat᷑.
ac melle siluestri. opes non quęrere᷑ ri-¬
gidamq et austeram uitã aulas uitare
palatii. quas quęr̃ qui bysso & sẏrico
et mollib uestiuntur. Dicitq eum
ñ solũ. ꝓpħam qui soleat uentura pͣ¬
dicaȩre: sed plus eẽ quã ꝓpħam. Quia
quẽ illi uenturũ ẽẽ p̃dixer̃: Hic uenis¬
se monstrauit dicens. Ecce agnus dĩ
qui tollit peccatu mundi : Pręsertim
cũ ad fastidiũ ꝓphetale baptist acces¬
serit priuilegiũ. ut eui dixerat ego a
ce debeo baptitari: ipse eũ baptiz auerit:
non prȩsũptione maiori. sed obȩdien¬
tia discipłi ac timore seruili. Cũq

Expanded text:
agnus dei, nunc interroget, utrum ipse an agnus dei, nunc interroget, utrum ipse an alius sit, qui uel uenerit uel uenturus sit. et quia omnis falsa praedicatio sectatur lucra et gloriam quaerit humanam, ut per gloriam nascantur conpendia, adserit eum camelorum uestitum pilis nulli posse adulationi succumbere et, qui lucustis uescitur ac melle siluestri, opes non quaerere rigidamque et austeram uitam aulas uitare palatii, quas quaerunt, qui bysso et serico et mollibus uestiuntur. dicitque eum non solum prophetam, qui soleat uentura praedicere, sed plus esse quam prophetam, quia, quem illi uenturum esse dixerunt, hic uenisse monstrauit dicens: ecce agnus dei, qui tollit peccata mundi, praesertim cum ad fastigium prophetale baptistae accesserit; priuilegium, ut, cui dixerat: ego a te debeo baptizari, ipse eum baptizauerit non praesumptione maioris, sed oboedientia discipuli ac timore seruili. cumque
Abbreviated transcription (Latin):
aũt cui ñ ieiunant: Et ad ioħem: magist̃¬
cui tu prȩbuisti testimoniũ iuxta ior¬
danen: ecce discipłi eius baptizant.
et plures ueniunt ad eũ. Quo dicto:
liuorem significant. De signorũ mag-¬
nitudine et inuidiȩ mordacitate ue¬
nientẽ: cur baptizatus a ioħe ipse au-¬
deat baptizare: Et multo amplior ad
eũ turba concurrat. quã prius uenerat
ad ioħem. Et ne forsitan plebs nesciens
hoc dicto. ioħem sugillari arbitrare.¬
tur. in illius laudes ꝑ orat: et cȩpit de
iohe ad turbas dicere circũstantes.
Quid existis in desertũ uidẽ harun¬¬
dinem uento agitatam:Eo quid exi-¬
stis insolitudine uidẽ. hominẽ mollib
uestitũ et reliqͣ. Cuiꝰ dicti hic sensus ẽ.
Nũquid ad hoc existis inheremũ. ut
uidẽcis hominẽ instar harundinis
uentoꝵ flatu in partes uarias inclina¬
ri: ut quẽ antea laudauerat. de eo nunc
dubitet. et de quo prius dixerat. ecce

Expanded text:
autem tui non ieiunant ? et ad Iohannem: magistautem tui non ieiunant ? et ad Iohannem: magistcui tu praebuisti testimonium iuxta Iordanen, ecce discipuli eius baptizant et plures ueniunt ad e u m. quo dicto liuorem significant de signorum magnitudine et inuidiae mordacitate uenientem, cur baptizatus a Iohanne ipse audeat baptizare et multo amplior ad eum turba concurrat, quam prius uenerat ad Iohannem. et ne forsitan plebs nesciens hoc dicto Iohannem suggillari arbitraretur, in illius laudes perorat et coepit de Iohanne ad turbas dicere circumstantes: quid existis ad desertum uidere? harundinem uento agitatam? et quid existis in solitudinem uidere? hominem mollibus uestitum? et reliqua. cuius dicti hic sensus est: numquid ad hoc existis in heremum, ut uideretis hominem instar harundinis uentorum flatu in partes uarias inclinari? ut, quem ante laudauerat, de eo nunc dubitet et, de quo prius dixerat: ecce
Abbreviated transcription (Latin):
sed quia ad inferos descensurus sũ Etiã
hoc int̾rogo ut et illuc ipse descendas.
an ipsũ sit hoc de dĩ filio credere aliũq
missurus sis. Hoc aũt seire desidero. ut
qui te interris hominib nuntiaui. etiã
inferis nuntiem si forte uenturus es
Tu enĩ es qui uenisti dimutere captiui¬
tatem: et soluere eos qui inuineulis te-¬
nebantur. Cuiꝰ sciscitationẽ dñs intelli¬
gens: oꝑib magis quã sermone respon¬
dit: Et ioħi p̃cepit nuntiari uidere
cȩcos. ambulare claudos. leprosos mun-¬
dari. surdos audire. mortuos surgere.
et qđ his matus ẽ. pauꝑes euangłirare.
Pauꝑes uel humilitate. uel diuitus. ut
nulla int̃ pauꝑem diuitẽq distantia
sit salutis. sed om̃s uocent᷑ ȩqualiter.
Tunc quoq infert. Beatus qui ñ fue¬
rit scandalitatus in me. Non ioħem
sed disciptos eius ꝑcutit: qui prius ac¬
cesserant ad eũ dicentes. Quare nos et
pharisei ieiunamꝰ frequent̃ discipłi

Expanded text:
sed, quia ad inferos descensurus sum, etiam sed, quia ad inferos descensurus sum, etiam hoc interrogo, utrum et illuc ipse descendas an inpium sit hoc de filio dei credere aliumque missurus sis. hoc autem scire desidero, ut, qui te in terris hominibus nuntiaui, etiam in inferis nuntiem, si forte uenturus es. tu enim es, qui uenisti dimittere captiuitatem et soluere eos, qui in uinculis tenebantur. cuius sciscitationem dominus intellegens operibus magis quam sermone respondit et Iohanni praecipit nuntiari, uidere caecos, ambulare claudos, leprosos mundari, surdos audire, mortuos surgere et — quod his maius est — pauperes euangelizari, pauperes uel humilitate uel diuitiis, ut nulla inter pauperem diuitemque distantia sit salutis, sed omnes uocentur aequaliter. quodque infert: beatus, qui non fuerit scandalizatus in me, non Iohannem, sed discipulos eius percutit, qui prius accesserant ad eum dicentes: quare nos et pharisaei ieiunamus frequenter, discipuli
Abbreviated transcription (Latin):
uenturꝰ es an aliũ expectamꝰ: cũ prius
ipse de eodem dixerit. ecce agnus dĩ ecce
qui collit peccata mundi. De hac quęsti¬
one in cõm̃taruis mathei plenius diximꝰ
Unde apparet quȩ hȩc int̾rogas. ipsa
te uolumina non habere. Tam̃ strin¬
gendũ ẽ breuit̃: ne omĩno taeuisse ui¬
deamur. Ioħs mutebat discipłos suos
inuinculis constitutꝰ. ut sibi quȩrens illi
diceret᷑. et capite truncandus illũ doce¬
ret eẽ. sectandũ. quẽ int̃rogatione sua
magistrũ om̃iũ fatebatur. Neq enim
poterat ignorare. quẽ ignorantib nen
strauerat. et de quo dixerat. qui habet
sponsam sponsus ẽ. et cuiꝰ ñ sũ dignus cal¬
ciam̃ta portare: et illũ oportet crescere
me aũt minui. dm̃q patrẽ intonantem.
audierat. hic ẽ. filius m̃s dilectus in quo
mͥ cõplacui. Quod aũt dicit tues qui
uenturus es analiũ expectamꝰ: Hunc
quoq sensũ habe potest. Scio qđ ipse¬
sis qui tollere uenisti peccata mundi:

Expanded text:
uenturus es, a n, alium expectamus ? cum prius ipse de eodem dixerit: ecce agnus dei, ecce, qui tollit peccata mundi? — De hac quaestione in commentariis Matthei plenius diximus — unde apparet, quae haec interrogas, ipsa te uolumina non habere —, tamen stringendum est breuiter, ne omnino tacuisse uideamur.. Iohannes mittebat discipulos suos in uinculis constitutus, ut sibi quaerens illis disceret et capite truncandus illum doceret esse sectandum, quem interrogatione sua magistrum omnium fatebatur. neque enipoterat ignorare, quem ignorantibus ante monstraverat, et de quo dixerat: Qui habet sponsam, sponsus est ; Et, Cujus non sum dignus calceamenta portare ; Et, Illum oportet crescere, me autem minui . Deumque Patrem intonantem audierat: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi complacui . Quod autem dicit: Tu es qui venturus es, an alium exspectamus ? hunc quoque sensum habere potest: Scio qsis, qui tollere uenisti peccata mundi,
Abbreviated transcription (Latin):
fuerint consanguinitatis castimoniȩq
ꝑsonȩ : multas anus nutrit eccłia. quae
& officiũ p̃beant. & beneficiũ accipiant
ministrando. ut infirmitas quoq tua
fructũ habeat elemosinȩ. Scio quosdã
conualuisse corpore: et animo egrotare
cȩpisse. Riculose tibi ministrat: cuiꝰ uul¬
tũ frequent̃ attendis. Siꝓpt̾ officium
clericatꝰ aut uidua uisitatur aut uirgo:
nũquã domũ solus intro eas. Talesq ha-¬
beto socios: quoꝵ conturbnio ñ infame¬
ris. Silector. si acolitus. si psaltes sequitur.

Expanded text:
fuerint consanguinitatis castimoniaeque personae, multas anus nutrit ecclesia, quae et officium praebeant et beneficium accipiant ministrando, ut infirmitas quoque tua fructum habeat elemosynae. scio quosdam conualuisse corpore et animo aegrotare coepisse. periculose tibi ministrat, cuius uultum frequenter adtendis. si propter officium clericatus aut uidua tibi uisitatur aut uirgo, numquam domum solus introeas talesque habeto socios, quorum contubernio non infameris. si lector, si acolythus, si psaltes te sequitur
Abbreviated transcription (Latin):
seris comederis : deuoraberis. illȩ fu¬
tura desiderant. et credunt uera ẽẽ quȩ
scripta sunt. Esto inepte et manit̾ quib
te nob̾ econtrario tua uita displicet:
Bono tuo crassussis: me macies delec¬
tat et pallor. Ti tale̾s miseros arbitraris :
nos te miserorem putamꝰ. Par pari
refertur sententia: et iniucẽ nob̃ uide

Expanded text:
seris, comederis, deuoraris, et illae futura desiderant et credunt uera esse, quae scripta sunt. esto: inepte et aniliter, quibus te? nobis e contrario tua uita displicet. bono tuo crassus sis, me macies delectat et pallor; tu tales miseros arbitraris, nos te miseriorem putamus. par pari refertur sententia: inuicem nobis uidem
Abbreviated transcription (Latin):
in actu quos in castitatis scĩficatione
prȩcurris. Uirginẽ te in om̃ib exhibe.
nichil corruptione subiciatur cuum:
cuius corpus integrũ ẽ sit et inuiola¬
bilis conuersatio. Et qm̃ ut in exor¬
dio epłȩ prȩfati sumus te dei sacri¬
ficiũ factam quod utiq sc̃ĩtatẽ fuã
etiã aliis imꝑtit. et quisq ex eo digne
sumpserit scĩficationis. et ipse fit᷑
particeps. Ita ergo et ꝑte quasi per
diuinã hostiã scĩficantur et ceterae.
quisq uitã tuã aut auditu aut uisu
contigerit. scĩficationis uim sentiat
et tantũ sibi intelligat gr̃e. et tua con
uersatione transfundi ut dum te imi¬
tari concupiscit dei saerificio et ipse
sit dignus. ameN¬

Expanded text:
in actu quos in castitatis sanctificatione in actu quos in castitatis sanctificatione praecurris. uirginem te in omnibus exhibe: nihil corruptionis obiciatur capiti tuo. cuius corpus integrum est, sit et inuiolabilis conuersatio. et quoniam in exordio epistolae praefati sumus te Dei sacrificium factam, quod utique sanctitatem suam etiam aliis inpertit, ut quisquis ex eo digne sumpserit, sanctificationis et ipse sit particeps, ita ergo et per te quasi per diuinam hostiam sanctificentur et ceterae, quisquis uitam tuam uol auditu uel uisu contigerit, sanctificationis uim sentiat et tantum sibi inversatione transfundi: ut dum te imitari concupiscit, Dei sacrificio et ipse sit dignus. E
Abbreviated transcription (Latin):
as. Om̃ib actib tuis diligentiam
adhibe. quia scriptũ ẽ: maledictus
homo qui facit oꝑa dñi negligenter
Crescat inte cũ annis gratia. erescat
cũ ecate iustitia: et fides eo ꝑfectior
corporea. sed et sapientia et gratia
spiritali corã dõ et hominib. Omne
tempus in quo te non meliorem sen¬
seris. hoc te ȩstima ꝑdidisse Ceptum
uirginitatis: ꝓpositum ad finẽ usq
conserua: quia non inchoasse tantũ
sed ꝑfecisse uirtutis ẽ. sicut in euange¬
lio dñs ait : qui ꝑseuerauerit usq in
finẽ hic saluus erit. Caue ergo ne
cui uel concupiscendi occasionem tri¬
buas: quia sponsus tuus xelans ẽ. Crimi
de pulchre romana eccłia apłico sine
dubio cuius sedem obtinet sp̃u ani¬
mata. tam seueram nuꝑ de huiꝰ modi
sententiã statuit: ut uix uel pęniten¬
tiȩ dignas iudicaret quȩ scĩficatum
deo corpus libidinosa co inquinatio¬
ne uiolassent. Esto ergo om̃ib uiuen
di forma. esto exemplum. prȩcede et

Expanded text:
. Omnibus actibus tuis diligentiam adhibe, quia scriptum est: Maledictus homo qui facit opus Domini negligenter . Crescat in te cum annis gratia, crescat cum aetate justitia; et fides eo perfectior corporea, sed et sapientia et gratia spiritali coram Deo et hominibus . Omne tempus in quo te non meliorem senseris, hoc te aestima perdidisse. Coeptum virginitatis propositum ad finem usque conserva; quia non inchoasse tantum, sed perfecisse virtutis est, sicut in Evangelio Dominus ait: Qui perseveraverit usque in finem hic salvus erit . Cave ne cui vel concupiscendi occasionem tribuas: quia sponsus tuus Deus zelans est: criminde pulchre Romana Ecclesia, Apostolico sine dubio, cujus sedem obtinet, spiritu animata, tam severam nuper hujusmodi sententiam statuit, ut vix, vel poenitentia dignam judicaret, quae sanctificatum Deo corpus libidinosa coinquinatione violasset. 19. Esto ergo omnibus vivedi forma, esto exemplum, praecede et
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ requiescam alienũ nisi suꝑ hu¬
milem et quietũ et trementẽ uerba
mea: Omĩũ oꝑum et cogitationum
tuarũ speculatorem dm̃ crede: et
caue nequid quod diuinis oculis
indignũ sit aut opereris aut cogites
Cũ orationẽ celebrare desideras :: ta¬
lem te exhibe quasi quȩ sis cũ dño
locutura. Cum psalmum dicis: cuiꝰ
uerba loquaris agnosce: et in com¬
punctione magis animi quã in tin¬
nulȩ uocis dulcedine delectare
Laerimas eñi psallentis dẽ magis
qũã uocis grãm comprobat: sicut
ꝓpha dicit: seruite dño intimore.
et exultate ei cũ tremore. Ubi timor
et tremor ẽ. non ibi uocis elatio ẽ:
sed animi flebilis et lacrimosa deie¬

Expanded text:
quem requiescam alium nisi super huquem requiescam alium nisi super humilem et quietum et trementem uerba mea? Omnium operum et cogitationum tuarum speculatorem Deum crede, et caue ne quid, quod diuinis oculis indignum sit, aut opereris ant cogites. cum orationem celebrare desideras, talem te exhibe, quasi sis cum Domino locutura. cum psalmum dicis, cuius uerba dicis agnosce, et in conpunctione magis animi quam in tinnulae uocis dulcedine delectare. lacrimas enim psallentis Deus magis quam uocis gratiam comprobat, sicut Propheta dicit: seruite Domino in timore et exultate ei cum tremore. ubi timor et tremor est, ibi non uocis elatio est, sed animi flebilis et lacrimosa deie
Abbreviated transcription (Latin):
plicis peccati reatus ẽ non habere
quod creditur. et quod non habeas
simulare. In ieiuniis magis quã in
epulis delectare : illius uiduȩ me¬
mor quȩ non discedebat a templo.
ieuniis et obsecrationib dõ serui¬
ens die ac nocte. Et siuidua & qui¬
dem iudȩa talis fuit: qualem nunc
magis lectionis conuiuium dilige.
et sp̾iritalib te saciari dapib con¬
cupisce: et illos potius quȩre eybos
quib anima magis quã corpus re-¬
ficitur. Carnis et uini species quasi
caloris fomenta et libidinis incita¬
menta fuge. Et tunc si forte uino
exiguo utere : cum stomachi dolor
et nimia corporis compellat in fir-¬
mitas. Iracundiã uince. animositatẽ
cohibe: et quiequid illud ẽ. quod
post factũ penitentiã ingerit. pro
maximo crimine ꝓocimis criminis
ab om̃i natione declina: Satis tran¬
quillam et quietã esse conuenit m̃tẽ.
et ab om̃i ꝑturbatione furoris alienã.
quȩ dĩ habitaculũ eẽ desiderat: qui
ꝑ prop ħam testatur et dicit: super

Expanded text:
plicis peccati reatus est non habere quod creditur et quod non habere<M simulare. In ieiuniis magis quam in epulis delectare, illius uiduae memor, quae non discedebat de templo ieiuniis et obsecrationibus Deo seruiensdie ac nocte. et si uidua et quidem Iudaea talis fuit, qua- !ac nunc magis lectionis conuiuium dilige, et spiritualibus te saturari dapibus concupisce, et illos potius quaere cibos, quibus anima magis quam corpus reficiatur. carnis et uini species quasi caloris fomenta et libidinis incitamenta fuge. et tunc, si forte, uino exiguo utere, cum stomachi dolor et nimia corporis compellat infirmitas. iracundiam uince, animositatem cohibe, et quidquid illud est quod post factum poenitentiam ingerit pro maximo crimine, proximi criminis abominationequillam et quietam esse conuenit mentem et ab omni perturbatione furoris alienam, quae Dei habitaculum esse desiderat, quod per Prophetam testatur dicens: Super
Abbreviated transcription (Latin):
Cui nos seruituros relinquis: Nunc
& gerula quondã iã anus. & nutricius
scđs post naturalẽ pietatẽ pat̾ clamitat
moriturus. Expecta paulisꝑ. & sepeli:
forsitan. & laxsis uberũ pellib aratã ru¬
gis frontẽ antiquũ referens mamma
lal lare congeminet. Dicant & si uolunt
grammatici. Inte om̃is domꝰ inclinata
recũbit. Facile rũpit hȩc uincula amor
tura p̃cipit parentib obsequendum.
rimat: et ego de matris lacrimis cogita¬
bo: ꝓpt̃ patrẽ militiã deserã. cui sepul¬
turã xp̃i causa ñ debeo: quã etiã om̃ĩb
eius causa debeo: Dño passuro timide
condolens petrus. scandalũ fuit. Paulꝰ
retinentib se fr̃ĩb ne hiero solimã per¬
geret: respondit. Quid facitis plorantes.
& conturbantes cor meum: Ego enĩ non

Expanded text:
\'cui nos seruituros relinquis?\' nunc \'cui nos seruituros relinquis?\' nunc et gerula quondam, iam anus, et nutricius, secundus post naturalem pietatis pater, clamitat: \'morituros expecta paulisper et sepeli.\' forsitan et laxis uberum pellibus, arata rugis fronte antiquum referens mamma lallare congeminet. dicant, si uolunt, et grammatici: in te omnis domus inclinata recumbit. facile rumpit haec uincula amor tura praecipit parentibus obsequendum\'rimat, et ego de matris lacrimis cogitabo ? propter patrem militiam deseram, cui sepulturam Christi causa non debeo, quam etiam omnibus eius causa debeo? domino passuro timide consulens Petrus scandalum fuit. Paulus retinentibus fratribus, ne Hierosolymam pergeret, respet conturbantes cor meum? Ego enim non
Abbreviated transcription (Latin):
pectore tuo xp̃m conatur occide: ecce
donatiuũ qđ militaturꝰ acceꝑas. hostilia
castra suspirant Licet pariilus ex col¬
lo pendeat nepos. licet sparso crine. & scis¬
sis uestib ub̃a quib te nutrierat mat̾
ostendat. licet in limine pat̾ iaceat: per
calcatũ patrẽ ꝑge siccis oculis. ad uexillũ
erueis euola. Solũ pietatis genus ẽ: in hac
re eẽ. crudelẽ. Ueniet. ueni& postea dies¬
ille quo uictor reuertaris in patriam:
quo hiero solymã cȩlestem uir fortis coro¬
natus in cedas. Tunc municipatũ cũ pau¬
lo capies. tunc & parentib tuis eiuꝰdem
ciuitatis ius petes: tunc & ꝓme rogabis
qui ut uinceres incitaui. Neq uͦ nescio
quate nunc dicas cõpede p̃pediri. Non
ẽ nob̃ ferreũ pectus. nec dura p̃cordia
ñ ex silice natos ẏrcane nutriere tigri¬
des: et nos ꝑ ista transiuimꝰ. Nunc tibi
blandis uidua soror heret lacertis nẽ
illi cũ quib adoleuisti uernaculi aiuin

Expanded text:
pectore tuo Christum conatur occidere; ecce pectore tuo Christum conatur occidere; ecce donatiuum, quod militaturus acceperas, hostilia castra suspirant. licet paruulus ex collo pendeat nepos, -licet sparso crine et scissis uestibus ubera, quibus nutrierat, mater ostendat, licet in limine pater iaceat, per calcatum perge patrem, siccis oculis ad uexillum crucis uola! pietatis genus est in hac re esse crudelem. Ueniet postea dies, quo uictor reuertaris in patriam, quo Hierosolymam caelestem uir fortis coronatus incedas. tunc municipatum cum Paulo capies, tunc et parentibus tuis eiusdem ciuitatis ius petes, tunc et pro me rogabis, qui, ut uinceres, incitaui. neque uero nescio, qua te nunc dicas conpede praepediri. non est nobis ferreum pectus nec dura praecordia, non ex silice natos Hyrcanae nutriere tigrides. et nos per ista transiuimus. nunc tibi blandis uidua soror haeret lacertis, nunc illi, cum quibus adoleuisti, uernulae aiunt:
Abbreviated transcription (Latin):
uirga ẽ. Affatim diues ẽ : qui cũ xp̃o pauꝑ
ẽ. Sed quid ago: Rursus imꝓuidus obse¬
cro: ab eant p̃ces. blandim̃ta discedant.
Debet amor lesus irasci. Qui rogantẽ contẽp¬
seras forsitan audias obiurgantẽ. Quid
facis in pat̾na domo delicate miles.
Ubi uallũ. ubi fosta. ubi hiemps acta sub
pellibus: Eece de cȩlo tuba canit. ecce
cũ nubib debellaturꝰ orbẽ imꝑator ar¬
matus egreditur. ecce bisacutus gladius
ex regis ore ꝓcedens. obuia quȩq metit.
& tu michi de cubiculo ad aciem. de um¬
bra egrederis ad solem: Corpus assuetũ
tunica : loricȩ onus ñ fert. Caput oꝑtum
linteo: galeam recusat. Mollem otio manũ:
durus exxasꝑat capulus. Audi edictũ re¬
ẽ. Et qui mecũ ñ colligit: spargit. Recor¬
dare tyrocinii tui diem quo xp̃o inbap¬
tismate consepultꝰ in sacram̃ti uerba iu¬
rasti ꝓ nomine eius: non te matri parci¬
turum eẽ ñ patri. Ecce aduersarius in

Expanded text:
uirga est; adfatim diues est, qui cum Christo pauper uirga est; adfatim diues est, qui cum Christo pauper est. Sed quid ago? rursus inprouidus obsecro? abeant preceS, blandimenta discedant; debet amor laesus irasci. qui rogantem contempseras, forsitan audies obiurgantem. quid facis in paterna domo, delicate miles? ubi uallum, ubi fossa, ubi hiemps acta sub pellibus? ecce de caelo tuba canit, ecce cum nubibus debellaturus orbem imperator armatus egreditur, ecce bis acutus gladius ex regis ore procedens obuia quaeque metit: et tu mihi de cubiculo ad aciem, de umbra egrederis ad solem? corpus adsuetum tunica loricae onus non suffert, caput opertum linteo galeam recusat, mollem otio manum durus exasperat capulus. audi edictum reest; et qui mecum non colligit, spargit. recordare tirocinii tui diem, quo Christo in baptismate consepultus in sacramenti uerba iurasti: pro nomine eius non te matri parciturum esse, non patri. ecce aduersarius in
Abbreviated transcription (Latin):
Uanto amore & studio contenderĩ
ut parit̾ inheremo moraremur:
consciũ mutuȩ caritatis pectus agnoscit.
Quib lam̃tis. quo dolore. quo gemitu.
te ab euntẽ ꝓsecutꝰ sim: istȩ quoq littere
cestes sunt quas lacrimis cernis intͣlitas.
Uerũ tu quasi paruulus delicatus. contẽp¬
tus rogantis ꝑblandim̃ta fouisti: et ego
in cautus quid tunc agerem nesciebam:
Tacere: sed quod ardent uolebam: mode
rate dissimulare non poteram. Impensiꝰ
obsecrabam: sed audire nolebas: quia
similit̃ ñ amabas. Quod unũ potuit
tuipse abiens postularas ut tibi post¬
quã ad desertũ migrassem inuitatoria ad
te scripta transmiterem. & ego me factu¬
rũ ꝓmiseram: inuito. lam ꝓpa. Dolo pri¬
stinarũ necessitatũ recorderis. Nudos
amat heremus. Nolo te antiquȩ pere¬
grinationis terreat difficultas. Qui in
xp̃m credis: et eius crede sermonibus.
Iuerite pͥmũ regnũ dĩ: et hec omĩa ap¬
ponent᷑ uob̃. Non tibi pera sum̃da. non

Expanded text:
uanto amore et studio contenderim, ut pariter in eremo moraremur, conscium mutuae caritatis pectus 29 agnoscit. Quibus lamentis, quo dolore, quo gemitu, te abeuntem prosecutus sim, istae quoque litterae testes sunt, quas lacrymis cernis interlitas. Verum tu quasi parvulus delicatus, contemptum rogantis per blandimenta fovisti, et ego incautus, quid tunc agerem, nesciebam. Tacerem? srate dissimulare non poteram. inpensius obsecrarem? sed audire nolebas, quia similiter non amabas. quod unum potuit, igitur et tu ipse abiens postularas, ut tibi, postquam ad deserta migrassem, inuitatoriam a me scriptam transmitterem, et ego facturum receperam, inuito, iam propera. nolo pristinarum necessitatum recorderis — nudos amat heremus —, nolo te antiquae peregrinationis terreat difficultas. qui in Christo credis, et eius crede sermonibus: quaerite primum regnum dei, et haec omnia adponentur uobis. non pera tibi sumenda, non
Abbreviated transcription (Latin):
rexisse maiorẽ: sed qui de uirgine ꝓ¬
creatus ẽ. maiorem eẽ. cõmemorat. si¬
ue omitẽ angłm qui in cęlis minimꝰ
ẽ int̾ris cunccos homines anteire:
Nos enĩ in angłos ꝓficimꝰ: et ñ angłi
in nos sicut quidã stertentes sopore
grauisfimo somniant. Nec sufficit
Hoc in ioħis laudib: nisi ipse p̃dicans
baptismũ pęnitentiȩ prius diacisse re¬
fertur:. Penitentiã agite apꝓpinqͥuit

Expanded text:
rexisse maiorem, se, qui de uirgine procreatus est, maiorem esse commemorat siue omnem angelum, qui in caelis minimus est, in terris cunctos homines anteire. nos enim in angelos proficimus et non angeli in nos, sicut quidam stertentes sopore grauissimo somniant. nec sufficit hoc in Iohannis laudibus, nisi ipse praedicans baptismum paenitentiae primus dixisse referatur: paenitentiam agi
Abbreviated transcription (Latin):
nullo modo aduersus eũ murmurare de¬
beamꝰ meminerimꝰ ipsis apłis dictũ. Multa
habeo uob dicere: sed ñ potestis illa porta¬
re modo. In his quantũ ad me attinec etiã
hoc deputẽ. Nec qui hoc sciam me indig¬
ner indignũ ne hoc ipso etiã conuuncar
indignior. Multa enĩ alia similit̾ nescio
quȩ cõmemorare uel numerare ñ possum.
Et hoc tolerabilit̃ ignorarẽ nisi metuerẽ
ne aliquã istaꝵ opinionũ contra illud qđ
firmissima retinemꝰ fide in cautis obri-¬
peret m̃tib. Sed antequã sciam quȩnam
earũ potius eligenda sit. hoc me ñ temere
sentire. ꝓfiteor eam quȩ uera ẽ non ad¬
uersari robustissime ac fundatissime fidĩ
qua cep̃i eccłia nec paruulos homines re¬
centissime natos adamnatione credit. nͥ
ꝑgr̃am nominis xp̃i quã in suis sacram̃tis
cõm̃dauit posse liberari. FXPLICIT̃.

Expanded text:
nullo modo aduersus eum murmurare denullo modo aduersus eum murmurare debeamus. meminerimus ipsis apostolis dictum: Multa habeo uobis dicere, sed non potestis illa portare modo. in his, quantum ad me adtinet, etiam hoc deputem nec, qui hoc sciam, me indigner indignum. ne hoc ipso etiam conuincar indignior. multa enim alia similiter nescio, quae commemorare uel numerare non possum; et hoc tolerabiliter ignorarem, nisi metuerem, ne aliqua istarum opinionum contra illud, quod firmissima retinemus fide, incautis obreperet mentibus. sed antequam sciam, quaenam earum potius eligenda sit, hoc me non temere sentire profiteor, eam, quae uera est, non aduersari robustissimae ac fundatissimae fidei, qua Christi ecclesia nec paruulos homines recentissime natos a damnatione credit nisi per gratiam nominis Christi, quam in suis sacramentis commendauit, posse liberari. CLXVII.
Abbreviated transcription (Latin):
opimone quid horribilius cogitari pos-¬
sit ignoro. Deinde quis tandẽ iustus defun-¬
ctus ẽ de quoͣ susti uera dicunt solliciti ẽẽ
debeamꝰ ne in sinu abrahȩ peccans in flam-¬
mas illius diuitis deiciatur: Cur enĩ non
& post hoc corpus peccari possit si & ante
potuit: Postremo longe aliud ẽ. in adam
peccasse: unde dicit apłs. in quo omnes
peccauer̃. & aliud ẽ. extra adam nescio ubi
peccasse. Et idõ in adam id ẽ in carnem
quȩ ea adam ꝓpagata ẽ. tanquã in carce-¬
rem trudi lllã uͦ opinionẽ quod ex una
fiant om̃s animȩ nec discutere uolo nisi
necesse sit. Atq utinã ista de qua nunc agi¬
mus siuera ẽ fic abste defendatur ut hoc
necesse iã ñ sic. Qũauis aũt desiderem. ro-¬
gem. uotis ardentib exoptem. et expectẽ
Tam̃ si qđ absit minime meruero. patien¬¬
tiã mͥ petã a dño dõ nr̃o inquẽ si credimꝰ.
ut aliquã nob̃ ñ aꝑiri etiã apulsantibus

Expanded text:
opinione quid horribilius cogitari posopinione quid horribilius cogitari possit, ignoro; deinde quis tandem iustus defunctus est, de quo non, si isti uera dicunt, solliciti esse debeamus, ne in sinu Abrahae peccans in flammas illius diuitis deiciatur? cur enim non et post hoc corpus peccari possit, si et ante potuit? postremo longe aliud est in Adam peccasse, unde dicit apostolus: In quo omnes peccauerunt, et aliud est extra Adam nescio ubi peccasse et ideo in Adam, id est in carnem, quae ex Adam propagata est, tamquam in carcerem trudi. illam uero opinionem, quod ex una fiant omnes animae, nec discutere uolo, nisi necesse sit, atque utinam ista, de qua nunc agimus, si uera est, sic abs te defendatur, ut hoc necesse iam non sit. Quamuis autem desiderem, rogem, uotis ardentibus exoptem et expectem, tamen, si, quod absit, minime meruero, patientiam mihi petam a domino deo nostro, in quem sic credimus, ut aliqua nobis non aperiri etiam pulsantibus
Abbreviated transcription (Latin):
difficultas etiã illos qui iam existentes ali¬
bi animas & ab initio diuinoꝵ oꝑum p̃pa¬
ratas adõ muti opinant᷑ in corpora. Nam
& ab his hoc idem quęrit᷑ si animȩ incul¬
patȩ obedient̃ ueniunt quo mituntur.
cur in paruulis si non baptizati uitã istam
finerint puniunt᷑. Eadem prorsus in ut᷑q
sententia difficultasẽ. Iili sibi uidentur de
hac facilius exire quęstione qui animas
asseuerant ꝓ meritis uitȩ prioris singulas
singulis corporib implicari. Hoc enim pu¬
tant eẽ. in adam mori in carne scilicet quȩ
ꝓpagata ẽ. exc adam supplicia pendẽ. A quo
reatu inquiunt grã xp̃i libat pusillos cum
illos cũ magnis sed in alia suꝑiore uita pec¬
care animas. & inde p̃cipitari in carceres
carneos ñ credo. ñ ad quiesco. ñ consentio.
Primo qm̃ ꝑ nescio quos circuitꝰ id agunt
isti ut post nescio quanta uolumina scłoꝵ.
iterũ ad istã sarcinã corruptibilẽ carnis &
supplicia pendenda redeundũ sit. Qua

Expanded text:
difficultas etiam illos sequitur, qui iam existentes alibi animas et ab initio diuinorum operum praeparatas a deo mitti opinantur in corpora. nam et ab his hoc idem quaeritur: si animae inculpatae oboedienter ueniunt, quo mittuntur, cur in paruulis, si non baptizati uitam istam finieriut, puniuntur? eadem prorsus in utraque sententia difficultas est. illi sibi uidentur de hac facilius exire quaestione, qui animas adseuerant pro meritis uitae prioris singulas singulis corporibus implicari. hoc enim putant esse in Adam mori, in carne scilicet, quae propagata est ex Adam. supplicia pendere, a quo reatu, inquiunt, gratia Christi liberat pusillos cum illos cum magnis. sed in alia superiore uita peccare animas et inde praecipitari in carceres carneos non credo, non adquiesco, non consentio: primo quoniam per nescio quos circuitus id agunt isti, ut post nescio quanta uolumina saeculorum iterum ad istam sarcinam corruptibilis carnis et supplicia pendenda redeundum sit, qua
Abbreviated transcription (Latin):
lam tuã morbo et fame cernis conta-¬
bescere. Sed absit ut de te talia sentiã.
ut sinistrũ quippiam susciꝑet ea quȩ
suã animã dño conseerauit. Non tam
tibi qũa sub tuo nomine aliis sũ locu¬
tus. quȩ otiosȩ et curiosȩ atq uerbosȩ
domꝰ circũ eunt matronarũ. quarum
uent̃ ds̃ ẽ: et gła in confusione earum
quȩ nichil aliud de scripturis nisi diga.¬
miȩ p̃cepta nouerunt. Quȩ in aliarũ
corpore sua desiđia. consolantur. ut
qđ ipsȩ fecerunt. alias facere uideant.
et malarũ societate palpentur. quarũ
cũ impudentiã et ꝓ̃positiones apłica¬
rũ sententiarũ int̃p̃tatione contriue¬
ris. Legito quomͦ tͥ in uiduitate ser¬
uanda uiuendũ sit. librũ ad eustochiũ
de uirginitate seruanda. et alios ad fu-¬
riam atq siluinã quarũ altera probi.
quondã consulis nurus. altera gildonis
qui africam tenuit filia ẽ. Hic libellus
de monogamia sub nomine tuo titu-¬
lum possidebit.

Expanded text:
lam tuam morbo et fame cernis contalam tuam morbo et fame cernis contabescere ? sed absit, ut de te talia sentiam, ut sinistrum quippiam suspicer de ea, quae suam animam domino consecrauit. non tam tibi quam sub tuo nomine aliis sum locutus, quae uinosae et curiosae atque uerbosae domus circumeunt matronarum, quarum deus uenter est et gloria in confusione earum, quae nihil aliud de scripturis nisi digamiae praecepta nouerunt, quae in alieno corpore sua desideria consolantur, ut, quod ipsae fecerunt, alias facere uideant et malarum societate palpentur. qua- 3 rum cum inpudentiam et propositiones apostolicarum sententiarum interpretatione contriueris, legito, quomodo tibi in uiduitate uiuendum sit, librum ad Eustochium de uirginitate seruanda et alios ad Furiam atque Saluinam, quarum altera Probf quondam consulis nurus, altera Gildonis, qui Africam tenuit, filia est. hic libellus \'De monogamia\' sub nomine tuo titulum possidebit.
Abbreviated transcription (Latin):
regno occubuit : et utriusq ꝓuinciae
romani popłi uectigales sunt. Nunc ut
omĩa ꝓspero fine eueniant. p̃ter nr̃a quȩ
amisimꝰ ñ habemꝰ quid uictis hostibus
auferamus. Potentiã romanȩ urbis
ardens poeta describens ait. Quid
satis ẽ. si roma parũ ẽ qđ nos alio mu-¬
temus elogio: Quid saluũ̃ ẽ si roma
perit: Non mͥ silinguȩ centũ sint oraq
centum: ferrea uox om̃s captoꝵ dicere
pęnas. omĩa cȩsorũ ꝑcurrere nomina
possim. Et hȩc ipsa quȩ dixi ꝑiculosa
sunt: tam loquenti quã audientibus.
Ut ne gemitus quidẽ liber sit nolentib:
immo nec audientib nob̃ flerę quae
ista nuptura es. Quẽ acceptura uirum
credo fugiturũ aut pugnaturũ Iuid
utrũq sequatur intelligis. & ꝓ fescen¬
nino carmine terribilis tͥ raueo sona¬
tu bucina conerepauit. ut quas ꝓnu¬
bas habeas forte lugentes. ut quib de-¬
licus affluas quȩ possessionũ tuarũ
reditus ꝑdidisti: quę obsessam familio¬

Expanded text:
regno occubuit; et utriusque prouinciae Romani populi uectigales sunt. nunc, ut omnia prospero fine eueniant, praeter nostra, quae amisimus, non habemus, quod uictis hostibus auferamus. potentiam Romanae urbis ardens poeta describens ait: quid satis est, si Roma parum est? quod nos alio mutemus elogio: quid saluum est, si Roma perit? non, mihi si linguae centum sint oraque centum, ferrea uox, omnes captorum dicere poenas, omnia caesorum percurrere nomina possim. et haec ipsa, quae dixi, periculosa sunt tam loquenti quam audientibus, ut ne gemitus quidem liber sit nolentibus, immo nec audentibus nobis flere, quae filia, inter ista nuptura. es ? quem acceptura uirum ? credo fugiturum aut pugnaturum — quid utrumque sequatur, intellegis — et pro fescennino carmine terribilis tibi rauco sonitu bucina concrepabit, ut, quas pronubas, habeas forte lugentes, ut quibus deliciis affluas, quae possessionum tuarum reditus perdidisti, quae obsessam familio
Abbreviated transcription (Latin):
quãquã ego illũ rear m̃agis qđ dictanti
uenit inmentẽ non te ignorare quod
semꝑ adoctis uiris usurpatũ ẽ sed ꝑ te
mͥ ꝓponi ab alio quęstionẽ qui forsitan
ꝓpt̃ amorẽ historiarũ salusti calpurniꝰ
cognom̃to lanarius sit: cui quȩso ut
suadeas ne ueseentiũ dentib edentu¬
lus inuideat. et oculos caprearum tal¬
pa contemnat. Diues ut ceriiis ad dispu¬
tandũ materia. sed iam epłaris angu¬

Expanded text:
quamquam ego illud magis rear, quod dictanti quamquam ego illud magis rear, quod dictanti uenit in mentem, non te ignorare, quod semper doctis uiris usurpatum est, sed per te mihi proponi ab alio quaestionem, qui forsitan propter amorem Historiarum Sallustii Calpurnius cognomento Lanarius sit. cui quaeso ut suadeas, ne uescentium dentibus edentulus inuideat et oculos caprearum talpa contemnat. diues, ut cernis, ad disputandum materia, sed iam epistolari angu