comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tio uen̾abili clunacensis monasterii abb̃i.
salutẽ ⁊ dilectionẽ in dño. Quesiuit a mȩ
tanꝗͣ diuinoꝵ secretoꝵ ailigenti scrutatore. di¬
ligens dilectio ur̃a. cur int̾ uerba sacram̃toꝵ
in consecratione dnici calicis positũ sit myste¬
riũ fidei. cũ dñs int̾ mistica cenȩ uerba dans
discipłis sius corpꝰ & sanguinẽ suũ ħ uerba
ñ posuerit. nͦ aliqͥs eungłistaꝵ eungłicis uer¬
bis a se dictatis. ħ int̾seruerit. Nc̃ gͦ cur in ca¬
none ħ uerba posita sint uideamꝰ. dem̃ uirũ
ab ȩungłistis pret̾iissa sint. ł alicubi eqͥpol¬
lent̾ admissa. manifeste ꝯsid̾are pot̾imꝰ. Scan¬
daliratist̃ enĩ & adhuc scandalirant᷑ multi
infirmi. quomͦ sub sp̃e elem̃toꝵ sumat᷑ corpꝰ
& sanguis. xͥ: cũ sensus humani nicħ aliud re¬
nuncient. nͥ colorẽ & saporẽ panis & uni:
ꝓpt̃ quoꝵ dubietatẽ positũ esse credo in ca¬
none mist̾iũ fidei: tanqͣ dicatͦ. Sacram̃ta q̃

Expanded text:
luniacensis monaterii abbati, salutem et dilectionem in Domino. Quaesivit a me tanquam divinorum secretorum diligenti scrutatore diligens dilectio vestra, cur inter verba sacramentorum in consecratione Dominici calicis positum sit mysterium fidei, cum Dominus inter mystica coenae verba dans discipulis corpus et sanguinem suum haec verba non posuerit, nec aliquis evangelistarum evangelicis verbis a se dictatis haec interseruerit. Nunc ergo cur in canone haec verba posita sint videamus; deinde utrum ab evangelistis praetermissa sint, vel alicubi aequipollenter admissa, manifeste considerare poterimus. Scandalizati sunt enim, et adhuc scandalizantur multi infirmi, quomodo sub specie elementorum sumatur corpus et sanguis Christi, cum sensus humani nihil aliud renuntient nisi colorem et saporem panis et vini, propter quorum dubietatem positum esse credo in canone mysterium fidei, tanquam dicatur: Sacramenta quae
Abbreviated transcription (Latin):
st̃. Cibus de quo loquor uob̃. ñ est esca uen¬
ͥs: s cibꝰ mentis. Si ħ uerba dñi diligent̾
attendamꝰ. myst̾ium fidei qd in ꝯsecratione
calicis dñi positũ est. eandẽ sententiã ꝯtin̾e
uidebimꝰ: nͨ aliũn canoni inserta. n̾ ex uer¬
bis añicis assũpta cognoscemꝰ. De pͥma q̃s¬
tione ur̃a respondi qd̾ sentio: sñ melioris

Expanded text:
est esca ventris, sed cibus mentis. Si haec verba Domini diligenter attendamus, mysterium fidei quod in consecratione calicis Domini positum est, eamdem sententiam continere videbimus, nec aliunde canoni inserta, nisi ex verbis Dominicis assumpta, cognoscemus. De prima quaestione vestra respondi quod sentio, sine melio
Abbreviated transcription (Latin):
ice auartȩ eunͣgłium est. Estote miscdes:
aturam asserens expectare reuelationem filioꝵ dĩ
quem patrem nr̃m esse presenti ęungłio dñs asse¬
rit. Estote inquit miscđes. sicut ce pater ur̃ qui
in celis est misericors est. Int̾itus. Dñs illumina¬
tio mea. itemq offerenda. Illumina ocłos meos.
idcirco ꝯgruunt. qr trabem uł festucam pecc̃ori
est. & hii quib uidendus ẽ d̾s illuminant᷑ ocłi.
ut sicut in gradalicanimꝰ. uideat cormundũ uo-¬
luntatem dñi. & usitet templũ eius. & hoc ñ de
suis uirib. s eius ciim cõmunione dicimꝰ. Dñs
firmamentũ meum &e cetera.
De dñica quinta.

Expanded text:
icae quartae evangelium est: Estote misericoraturam asserens exspectare revelationem filiorum Dei , quem Patrem nostrum esse praesenti evangelio Dominus asserit: Estote, inquit, misericordes, sicut et Pater vester caelestis misericors est. Introitus, Dominus illuminatio mea , itemque, offerenda, Illumina oculos meos , idcirco congruunt, quia trabem vel festucam peccati dest, et hi quibus videndus est Deus, illuminantur oculi, ut, sicut in Graduali canimus, Videat cor mundum voluntatem Domini, et visitet templum ejus , et hoc non suis viribus, sed ejus cui in communione dicimus: Dominus firmamentum meum , etc. CAPUT V. Dominica quinta
Abbreviated transcription (Latin):
N euͣngłio dm̃ce terciȩ ꝯmendat᷑ nob̃. quanta
de ꝯu̾sis pecc̃orib dõ cura sit. ꝑ parabolam .c.
ouiũ & unius ꝑditȩ. quã bonus pastor inuen¬
tam imponit in hum̾os suos gaudens. & sic
reportat ad gregem. Itemq ꝑ aliam parabolã
uer studiosa lucernam accendens requirit.
&e inuenit. ad hunc sensum ꝓfecto respicit
tiq ouem illã centesimã deuorau̾at. & nunc
inuentã esse dolens itu̾m circuit. n ampliꝰ
rugit. Io p̃misit & hoc: omnẽ sollicitudinẽ urãm
ꝑicientes ineum. q ipsi cura ẽ de uobis. Cui sensui¬

Expanded text:
uanta de conversis peccatoribus Deo cura sit, per parabolam centum ovium, et unius perditae, quam bonus pastor inventam imponit in humeros suos gaudens, et sic reportat ad gregem, itemque per aliam parabolam lier studiose lucernam accendens, requirit et invenit . Ad hunc sensum profecto respicit tique ovem illam centesimam devoraverat, et nunc inventam esse dolens, iterum circuit et amplius rugit. Ideo praemisit et hoc: Omnem sollicitudinem vestram projicientes in eum, quoni
Abbreviated transcription (Latin):
nolens adire potius maris fluctib se tradidit
sic dñs nr̃ corporali p̃sentia gentes adire nolens
intra seditiones uideoꝵ ꝑsequentiũ remansit.
Efferbuit mare. et timuerunt naute. Audi-¬
ens enim pilatus accusationẽ dicentiũ quia fi-¬
lium dei se fecit. mag̃ timuit. tandẽq ꝑsisten¬
te graui fluctuatione dicentiũ crucifige eruci¬
fige. lotis manib in modũ nautarũ qui dĩxuns̃.
quesumꝰ dñe ne des suꝑ nos sanguinẽ innocen¬
tem. dicensq innocens ego sum a sanguine iusti
huiꝰ. tradidit illis sħm ut crucifigeret᷑. quasi
mari immittens. & absorbuit eum cetꝰ .i. mors:
s aburente uentrẽ eius diuinitatis igne. t̾cia
die unuiũ rursus euomuit & tunc demũ ad
p̃dicationẽ eius t̾rita niniue magna. scilicet
mundus trina mersione baptismi quasi tridu¬
ana penitentia saluat᷑. & hedera que obumbra¬
bat capiti ione. uidelicet iudea quondã habi¬

Expanded text:
nolens adire, potius maris fluctibus se tradidit, nolens adire, potius maris fluctibus se tradidit, sic Dominus noster corporali praesentia gentes adire nolens, intra seditiones Judaeorum persequentium remansit . Efferbuit mare, « et timuerunt nautae . » Audiens enim Pilatus accusationem dicentium: quia « Filium Dei se fecit, magis timuit , » tandemque persistente gravi fluctuatione clamantium: « crucifige, crucifige , » lotis manibus in modum nautarum, qui dixerunt, « quaesumus, Domine, ne des super nos sanguinem innocentem , » dicensque: « Innocens ego sum a sanguine justi hujus , » tradidit illis Jesum, ut crucifigerent, quasi mari immittens. Et absorbuit eum cetus, id est mors, sed adurente ventrem ejus divinitatis igne, tertia die vivum rursus evomuit. Et tunc demum ad praedicationem ejus territa Ninive magna, scilicet mundus, trina mersione baptismi, quasi triduana poenitentia salvatur, et hedera, quae obumbrabat capiti Jonae, videlicet Judaea, quondam habi
Abbreviated transcription (Latin):
eria scda legit᷑ hoc euangłm in qͦ cum
dictum sit. Miserunt pontifices et pbarisei mi¬
nistros ut apprehendent iħm. Sequit᷑. iħs au¬
tem dixit eis. Adhuc modicũ tempꝰ uob̾c̃ sũ.
& uado ad eum qui me misit. & quid deinde ilł
euenturũ eẽt: subiungit. Queretis me & ubi ego
sum uos ñ potestis uenire: scilicet muro infideli-¬
tatis obsistente. Quo dicto ꝑspicue se relictis ilł
ad gentes cõmigraturũ esse minabat᷑. Unde
illi quoq quasi diuinantes dicunt. Numquid
in disꝑsionẽ gentiũ iturus ẽ. et docturꝰ gen-¬
tes: huic euangło recte illa p̃mittit᷑ lectio de
iona. qui missus p̃dicare niniue ciuitati mag
ne. fugiens intharsis & fluctib maris se tra¬
didit. desertionẽ utiq gentis sue ueritu̾rꝰ futu¬
ram. ut ait ieronimus cum gentib ds̃ in notes¬
ceret. Ionas enĩ qd̾ interp̃tatur columba. missus
minũ significat. ad salutẽ tocius mundi missũ.¬
a deo patre. Nam sicut ionas magnam niniues

Expanded text:
uo dictum est: Miserunt pontifices et Pharisaei ministros, ut apprehenderent Jesum . Sequitur: Jesus autem dixit eis: Adhuc modicum tempus vobiscum sum, et vado ad eum qui misit me . Et quid deinde illis eventurum esset subjungit: Quaeretis me, et ubi ego sum, vos non potestis venire , scilicet muro infidelitatis obsistente. Quo dicto perspicue se, relictis illis, ad gentes commigraturum esse minabatur. Unde illi quoque quasi divinantes dicunt: Nunquid in dispersionem gentium iturus est, docturus gentes? Huic Evangelio recte illa praemittitur lectio de Jonquem fugientem in Tharsis fluctibdidit , desertionem utique gentis suae veritus futuram, ut ait Hieremias, cum gentilibus Deus innotesceret. Jonas enim quod interpretatur columba, qui missus ristum significat Dominum ad salutem totius mundi a Deo Patre missum. Nam sicut Jonas magnam Niniven
Abbreviated transcription (Latin):
est. & sp̃c dei ferebat᷑ suꝑ aquas. & de similitudi¬
ne que hic posita ẽ. faciamus hominẽ ad ymagi¬
nem q similitudinẽ nr̃am. plus aliquid eloqui
presenti negotio competit. Nam uere nunc ic
que in homine ꝑ peccm̃ abolita fuerat. ꝑ rege¬
nerantem dei grãm restituat. Qd̾ ut cõmodius
fieri possit. dicendum prius ẽ que int̾ ymaginẽ
similitudinẽq dei distantia sit.

Expanded text:
 super aquas, et de similitudine, quae hic posita est: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram, plus aliquid eloqui praesenti negotio competit. Nam vere idcirco quae in homine per peccatum abolita fuerat, per regenerantem baptismi gratiam restituat. Quod ut commodius fieri possit, dicendum prius est quae inter imaginem similitudinemque Dei distantia sit.
Abbreviated transcription (Latin):
uini nominis in quo baptizam᷑ .i. sc̃ẽ tͥnitatis.¬
In pͥncipio creauit deus celum & t̾ram. Quod
aliud principiũ intelligendũ putabimus nisi
filium: Ipse enim de ipso interrogantib ude¬

Expanded text:
vini nominis in quo baptizamur, id est, sanctavini nominis in quo baptizamur, id est, sanctaIn principio fecit Deus coelum et terram. Quem alium principium intelligendum putabimus, nisi Filium? Ipse enim de se ipso interrogantibus Judae
Abbreviated transcription (Latin):
lla que pͥma ponit᷑ lectio libri genesis. In pͥncy.iii.¬
pio creauit ds̃ celum & t̾ram. forte querat ali¬
quis quid ad baptismi ꝑtineat sacramentũ.
E qui talis ẽ. ei quasi adhuc saceulus ẽ. quian¬
teqͣm excutiat᷑ ñ apparet quid in illo ꝯtineat᷑.
iam excussi sunt. ut inde que clausa & aꝑta
sacram̃ta continebant. manifesta ꝓcederen.
Quod quia apłi pͥmitus fecerunt. ⁊ p̾si namꝙ
pͥmi post xp̃m quasi excutiendo nob̃ ꝓpħas aꝑ¬
uerunt. iccirco dicunt᷑ in psalmo fili excussorũ.
& hec maxime lectio iam a magnis & fortib ui¬
ris excussa. & exposita ẽ. a quib uocat᷑ exameron.
idẽ opus. uiderum. de quoꝵ dictis si omĩa ꝯgre-¬
gentur. que ad baptismi ꝑtinent sacramentũ.
numia ꝓlixitas p̾senti loco magnũ afferret fasti¬
dium. Breuit̾ gͦ dicendũ quia maxime ex hoc
p̾clarũ baptismo xp̃i ꝑhibet testimoniũ. qͦd
ait. & sp̃s dñi ferebatur suꝑ aquas. simulq di¬

Expanded text:
lla, quae prima ponitur lectio, libri Genesis, In principio creavit Deus coelum et terram, fortasse quaerat aliquis quid ad baptismi pertineat sacramentum. Et qui tanis est, quasi clausus adhuc sacculus est, qui antequam excutiatur non apparet quid in illo contineatuaximus est, jam excussi sunt, ut inde, quae clausa et operta sacramenta continebant, manifesta procederent. Quod quia primitus apostoli fecerunt, ipsi namque primi post Christum quasi excutiendo nobis prophetas aperuerunt, idcirco dicuntur in psalmo « filii excussorum . » Et haec maxime lectio jam a magnis, et fortibus viris excussa et exposita est, a quibus et vocatur hexameron, id est, opus sex dierum. De quorum dictis si omnia congregarentur, quae ad baptismi pertinent sacramentum, nimia prolixitas praesenti loco magnum afferret fastidium. Breviter ergo dicendum, quia maxime ex hoc praeclarum baptismo Christi perhibet testimonium, quod ait: Et Spiritus Dei ferebatur super aquas, simulque di
Abbreviated transcription (Latin):
dubio in nomine dei pat̾. in pͥncipii nomine
filius intelligendus ẽ. ꝓfecto cum dixisset in
pͥncipio fecit ds celũ ⁊ tͣram. subsecutus adiun¬
xit. eẜ sp̃c dnĩ ferebat᷑ suꝑ aquas. qui terciaẽ
in tͥnitate ꝑsona. Item in eadem lectione. Faci¬
amus hominẽ. ad ymaginẽ & similitudinem
nr̃am. Unde g̾gorius. Cuncta inquit dix̃ ds̃
ꝙ facta sunt. Cum uero facere hominẽ disc̾nit.
hoc qͦd reuerent̾ pensandũ ẽ p̾mittit dicens.

Expanded text:
dubio in Dei nomine Pater, in Principii nomine Filius intelligendus est. Profecto, cum dixisset: In principio fecit Deus coelum et terram , subsecutus adjunxit: Et Spiritus Dei ferebatur super aquas , qui tertia est in Trinitate persona. Item in eadem lectione: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram . Unde Gregorius: « Cuncta, inquit, dixit Deus et facta sunt. » Cum vero facere hominem decernit, hoc quod reverenter pensandum est praemittit, dice
Abbreviated transcription (Latin):
bit᷑. Conuenient̾ gͦ dum nidex uenturꝰ iam
cum iudiciaria potestate resurrexit. noctis
tempꝰ eleg̃. ut sicut in cet̾is tam factis quã di¬
ctis exteriorib. alia quedã significare ꝯsueuit:
sic ꝙ in hoc significaret tempꝰ scł̃i aduentus sui.
qd̾ pͥuideri non poterit. Itaq quẽadmodũ saco¬
son qui int̾pretatur sol eorum obsessus ab inumi¬
cis nocte surrexit portas tulit. & in uerticẽ mõ
dib et armis. media nocte de somno mortis ex¬
surgens. portasꝙ inferm .i. om̃e ius mortis at¬
tollens. et ad dexteram maiestatis in excelsis
ascendens. ipso temꝑe innuit qͦd semꝑ debe-¬
amus ẽẽ parati: quia sicut tunc nocte quies
centib cunctis surrexit: ita qua hora ñ puta¬
MII. mus se uenturũ ẽẽ p̃dixit.¬

Expanded text:
bitur, Convenienter ergo, dum judex venturus jam cum judiciaria potestate resurrexit, noctis tempus elegit, ut sicut in caeteris, tam factis quam dictis exterioribus alia quaedam significare consuevit, sic et in hoc tempus significaret secundi adventus sui, quod praevideri non poterit. Itaque quemadmodum Samson, quod interpretatur sol eorum, obsessus ab inimicis nocte surrexit, portas tulit, et in verticem mondibus et armis, media nocte de somno mortis resurgens, portasque inferni, id est omne jus mortis attollens, et ad dextram majestatis in excelsis ascendens, ipso tempore innuit, quod semper debeamus esse parati, quia sicut tunc nocte cunctis quiescentibus surrexit, ita qua hora non putamus se venturum esse praedixit
Abbreviated transcription (Latin):
caret᷑. ad hoc uenturus ẽ in fine ut uidicet: ꝙ eã¬
dem formã serui in qua uidicatꝰ ẽ. cum suoꝵ ei¬
catricib uulnerũ. iudicandis ostendet ad dãp¬
nationis cumulũ. ut uideant in quẽ tranffixe¬
runt: dilectorib autẽ suis ad eternũ claritatis¬
sue monimentũ. Illa autẽ dies ñ cum expecta¬
tione. s ita ut fur in nocte ueniet. quẽadmo¬

Expanded text:
ut judicet, et eamdem formam servi, in qua judicatus est, cum suorum cicatricibus vulnerum judicatoribus ostendet ad damnationis cumulum, ut videant in quem transfixerunt : dilectoribus autem suis ad aeternum charitatis monimentum. Illa autem dies non cum exspectatione, s
Abbreviated transcription (Latin):
lueraris. uidensq ꝑsingłos ꝓfectus qr bonũ
est lucrũ amplius sitis. & p̃ magnitudine de-¬
sid̾ii laborem in oꝑe ñ sentis. Crescit lucrum:
crescit lucri desid̾ium. Ad hanc gͦ similitudi¬
nem ꝑtendis quantũ in oꝑe dĩ diligentia uel
bonitas eius effecerit. que magnifice delectata
qd̃ esset bonũ & ait. Fi̾at ce cet̾a. Tantũ in oꝑe
secde diei ñ est illud additum certi grã mysteris.
de quo iamalias dictum est. Iua uͦ diligentia
uł bonitas alia ut dictũ est quã sp̃c sc̃s intelli
giñ debet. Si enĩ interroges inquit augustinꝰ
quis om̃ia fecerit: respondeo ds. Si queras ꝑ
quid. aio ꝑ uerbum. Si queras quare: respon¬
deo qr bonus. Et hec tͥnitas inquit unus ẽ d̾s

Expanded text:
lucraris, vidensque per singulos profectus, quia bonum lucraris, vidensque per singulos profectus, quia bonum est lucrum, amplius sitis, et prae magnitudine desiderii laborem in opere non sentis. Crescit lucrum, crescit lucri desiderium. Ad hanc ergo similitudinem perpendis quantum in opere Dei, diligentia vel bonitas ejus effeceritquod esset bonum, » et ait: « Fiat , » etc. Tantum in opere secundi diei non est illud additum, certe gratia mysterii, de quo jam alias dictum est. Illa vero diligentia vel bonitas, alia, ut dictum est, quam Spiritus sanctus intelligi non debet. « Si enim interroges, inquit Augustinus, quis omnia fecerit, respondeo: Deus: Si quaeras per quid, aio, per Verbum. Si quaeras quare, respondeo, quia bonus. Et haec Trinitas, inquit, unus Deus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ singła uidit ds qd̾ esser bonũ estimare de-¬
benus. s magnã creatoris diligentiã nobis
cõmendatã fidełr auertamus. Et ut scias
es artifex alicuius laudandi effector oꝑis.
tuo diligentia tua ꝯtulit. Certe in m̃te tua
quodammꝰ sic habebas artem. sicut erat in pͥn-¬
cipio uerbum apd̃ đm. Eius artis tͥ conscius
ñ ociosumte esse passus es. Quaree ut de
multis que subesse potuerunt causam me¬
liorem inferam: utilitatis amor .i. intentio
ꝓficiendi plurimis ocii te inpatientẽ red¬
didit. Una causa hec ab illo te seruo disc̾¬
nit. qui malus & piger arguit᷑. dum tu
laudaris seruus bonus & fidelis. Nam de cet̾o
pares fuistis. uidelicet qr tam in illius quã in
tuamente talentũ bonȩ artis appensum est.
S uide quantã inter te & illum distantiam
diligentia siue benuolentia que inte est effec̾it.
Dũ ille fodit interram. &e abscondit pecuniã
dñi sui. tu oꝑando in credito tͥ talento duplicia

Expanded text:
t Deus quod esset bonum, » aestimare debemus. Sed magnam Creatori diligentiam nobis commendatam fideliter advertamus. Et ut scias es artifex alicujus laudandi effector operis; tuo diligentia tua contulit. Certe in mente tua quodammodo sic habebas artem, sicut erat in principio Verbum apud Deum. Ejus artis tibi conscius, non otiosum te esse passus es. Quare? Ut de multis, quae subesse potuerunt, causam meliorem inferam, utilitatis amor, id est intentio proficiendi plurimis, otii te impatientem reddidit. Una causa haec ab illo te servo discernit, qui malus et piger arguitur, dum tu laudaris servus bonus et fidelis . Nam de caetero pares fuistis, videlicet quia tam in illius quam in tua mente talentum bonae artis appensum est. Sed vide quantam inter te atque illum distantiam diligentia sive benevolentia, quae in te est, effecerit. Dum ille fodit in terram, et abscondit pecuniam Domini sui , tu in operando credito tibi talento, duplicia
Abbreviated transcription (Latin):
lant̾ attendas. eadem cõmendat᷑ trim-¬
tas. uerbi gr̃a. Ds̃ dixit. fiat lux. Ac deinceps.
Et uidit ds̃ qd̾ esset bonũ. In eo qd̾ ait dixit
ds. uerbum ꝑ qd om̃ia facta sunt cũ patre
agnoscimꝰ. & in eo qd̃ addit. & uidit d̾s qd̾
esset bonum: nimiã oꝑantis diligentiam
atq beniuolentiã intelligimꝰ. que ꝓculdubio
ñ est aliud quã qui tercia int̾nitate ꝑsona est

Expanded text:
lanter attendas, eadem commendatur Trinitas, verbi gratia: « Dixit Deus: Fiat lux . » Ac deinceps: « Vidit Deus quod esset bonum . » In eo quod ait: « Dixit Deus, » Verbum per quod omnia facta sunt cum Patre, agnoscimus. Et in eo quod addidit: « Et vidit Deus quod esset bonum, » nimiam operantis diligentiam atque benevolentiam intelligimus, quae procul dubio non est aliud quam qui tertia in Trinitate persona
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpͦñ lucet. sic scã eccłia semel in baptismo nata
habet. Quaꝑꝑ uultui diuinitatis assistere
satagit: dum condie creatori suo ꝓbeneficus
eius grãs agit. Uerbi grã. dum in consideratio¬
ne eucharistie dignum et iustum eẽ confitetur.
suas quoq uoces admitti deprecans. quia ꝑ xͫ
tum qui uenit in nomine dñĩ redempta ẽ.
hac enini maxime benefitioꝵ eius cõmemora¬
tione uultui creatoris sui occurrit. et tanqͣm
luna uero soli faciem cordis obicit. sicq spũ scĩ¬
ficationis. et in illis qui forte nedum acce ꝑuts
mitiat᷑. et in ilł qui iam accepiint ꝑ adiectionẽ
muneris ꝑficitur. Recte gͦ sp̃s sc̃s qui a patre¬

Expanded text:
proprio non lucet; sic Ecclesia sancta semel in baptismo nata proprio non lucet; sic Ecclesia sancta semel in baptismo nata habet. Quapropter vultui divinitatis assistere satagit, dum quotidie Creatori suo pro beneficiis ejus gratias agit, verbi gratia, dum in consecratione eucharistiae dignum et justum esse confitetur, suas quoque voces admitti deprecans, quia per Ctum qui venit in nomine Domini, redempta est. Hac enim maxime beneficiorum ejus commemoratione vultui Creatoris sui occurrit, et tanquam luna, vero soli faciem cordis objicit, sicque spiritu sanctificationis, et in illis qui forte necdum acceperunt, initiatur, et in illis qui jam acceperunt, per adjectionem muneris perficitur. Recte
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃ diligeretis utiq me. ego enim a deo ꝓcessi
dicatur. Ad quod facilis et ꝓmpta patet ratis ł¬
responsio. uidelicet quia filius semel mussus
semel uenit redimere mundũ ꝑ incarnationis
mysterium. & sicut omiã ꝑ ipsum semel et
simul facta sunt. ita et ꝑ ipsum omia semel &
simul restaurata sunt. ꝓpt̾ quod ñ p̾senti tem¬
pe ait. ego enim a deo ꝓcedo. s de p̃terito ꝓcessi
inquit. et ueni. At uero sp̃s sẽs non semel neq
uarie dispensat. De ciius scificatione ait filiꝰ.
pat̾ m̃s usq modo oꝑatur. et ego oꝑor. Duplex
enim ẽ oꝑatio dei. Et de alio dĩ oꝑe. qͦd ꝑ filiũ
oꝑatus est. scilicet de creatione omnnũ scͥptũ
est. Qui uiuit in et̾num creauit omĩa simł.
Iccireo cum de spũ scõ loqueret᷑ filius dicens.
Cum uenerit paraclitus quem ego nuttã uob
a patre sꝑm ueritatis. p̾senti temꝑe ait. qui a
mel mn celo formatum ẽ. semꝑ autẽ beneficio
solis ut ab illo illustret᷑ indiget. quia lumine

Expanded text:
 diligeretis utique me; ego enim a Deo processi dicatur. Ad quod facilis promptaque patet responsio, quod videlicet, quia Filius semel missus, semel venit redimere mundum per incarnationis mysterium, et sicut omnia per ipsum semel et simul facta sunt, ita et per ipsum omnia semel et simul restaurata sunt. Propter quod non praesenti tempore ait: Ego enim a Deo procedo, sed praeterito: « Processi, inquit, et vevarie dispensat , de cujus sanctificatione ait Filius: « Pater meus usque modo operatur, et ego operor . » Duplex est enim operatio Dei. Et de alio opere Dei, quod per Filium operatus est, scilicet de creatione omnium, scriptum est: « Qui vivit in aeternum, creavit omnia simul . » Idcirco cum de Spiritu sancto loqueretur Filius, dicens: « Cum venerit Paracletus, quem ego mittam vobis a Patre, spiritum veritatis, » praesenti tempore ait: « Qui mel in coelo formatum est, semper autem beneficio solis, ut ab illo illustretur, indiget, quia lumine
Abbreviated transcription (Latin):
& quomodo sit dnĩcum corpus in celo. curiosi¬
ssimum & suꝑuacuũ ẽ querere inquit augͦ¬
.tinus. in libro de fide catbolica: tantũm odo
in celo ẽẽ credendum est. Non enim ẽ fragi¬
litatis nr̃ȩ: celorum secreta discuterez

Expanded text:
et quomodo sit Dominicum corpus in coelo, curiosiet quomodo sit Dominicum corpus in coelo, curiosissimum et supervacaneum est quaerere, inquit Augustinus in libro de fide catholica. Tantummodo in coelo esse credendum est. Non enim est fragilitatis nostrae, coelorum secreta discutere.
Abbreviated transcription (Latin):
cristallũ uersa ẽ: quando corruptionis enis in¬
firmitas ꝑ resur rectionẽ suam ad incorruptio¬
nis est firmitatẽ solulata. Et notandum quia
species cristalli cum ꝑpulera sit. dicitur in
hac significatione quasi cristalli aspectus bor¬
tate que fluxa fuerat i soliditatẽ transeunte.
in similitudinẽ lapidis durat᷑. sic dm̃cus ħo
cui psallimus. non ꝑeunte substantia. menbro¬
rumq seruato numero. uel quantitate. ascen¬
dit primũ quando resurrexit: ascendit inꝗͣ
illocalit̾̃ ad orientis .i. diuinitatis de qua sup᷑¬
dictum confornitatẽ atq coeternitatẽ sola pe¬
nitus absorta quasi fluxa qualitate. scdm ꝗͣ.
timuit. potuitq tedere et pauere. et dixit.
tristis est anima mea usq ad mortẽ. et cetã ta¬
lia. sado autem ascendit et localit̃ bac die ui¬
dentib aplis suꝑ firmamentũ celi. ut supͣ-¬
dictum ẽ ad orientalem plagam. Ubi autem¬

Expanded text:
crystallum versa est, quando incorruptionis ejus incrystallum versa est, quando incorruptionis ejus infirmitas per resurrectionem suam ad incorruptionis est firmitatem solidata. » Et notandum, quia cum species crystalli perpulchra sit, dicitur in hac significatione, quasi aspectus crystalli hortate, quae fluxa fuerat, in soliditatem transeunte, in similitudinem lapidis duratur, sic Dominicus homo, cui psallimus, non pereunte substantia membrorum, quae servato numero vel quantitate, ascendit primum, quoniam resurrexit, ascendit, inquam, in localiter ad orientis, id est divinitatis, de qua supradictum est, conformitatem atque coaeternitatem, sola penitus absorpta quasi fluxa qualitate, secundum quam timuit, potuitque taedere et pavere, et dixit: « Tristis est anima mea usque ad mortem , et caetera talia; secundo autem ascendit et localiter hac die, videntibus apostolis, super firmamentum coeli, ut supradictum est, ad orient
Abbreviated transcription (Latin):
cum. s scd̾m humane nature imutationẽ
ꝓ modo nr̃o imutabim᷑. Hec uero sic inimu¬
tata est. ut in illa orientis uera substantia.
carnis substantia transiret. s accessit gła. ñ
recessit natura: ab sorta ẽ passibilitas. suocessit¬
impassibilitas: ꝑiit mortalitas. acquisita est
carm uerbi coeternitas. Sic in similitudinẽ
lapidis aque durant᷑. Eristallus enim simili¬
tudo lapidis est. ñ sua ꝑ se natura lapis: quia
durata aque gelu substantia. sicut arunt phisi¬
ci spetiem hanc efficit. Qd̃ ad p̃dictam immuta¬
tionẽ carnis apta similitudine referri. Grego
rius ꝑhibet in ezechiele cum dicit. Corpus re-¬
demptoris nr̃i quiausq ad mortẽ passioni sub¬
iacuit. aque simile uixta aliqͥd fuit: quia nas¬
cendo. crescendo. lassesscendo. et esuriendo. si¬
ex ipsa corruptione incorruptionis uirtute con¬
ualuit. quasi cͥstalli more ex aqua duruit: ut
in illo et hec eadem natura. et ipsa que iã fuerat
corruptionis mutabilitas ñ eẽt. Aliqua gͦ in

Expanded text:
utatione o modo nostro immutabimur. Nec vero sic immutata est, ut in illam orientis substantiam vera carnis substantia transiret, sed accessit gloria, non decessit natura, absorpta est passibilitas, impassibilitas, periit mortalis, acquisita est carni verbi coaeternitas. Sic in similitudinem lapidis aquae durantur. Crystallum namque similitudo lapidis est, non suapte natura lapis, quia durata gelu aquae substantia, sicut aiunt physici, speciem hanc efficit. Quod ad praedictam immutationem carnis apta similiturius perhibet in Ezechielem, dum dicit: Corpus Redemptoris nostri, quia usque ad mortem passioni subjacuit, aquae simile juxta aliquid fuit, quia nascendo, crescendo, lassescendo, et esuriendo, siex ipsa corruptione in incorruptionis virtutem convaluit, quasi crystalli more ex aqua duruit, ut in illo et haec eadem natura, et ipsa jam, quae fuerat, corruptionis mutabilitas non esset. Aqua ergo in
Abbreviated transcription (Latin):
insimilitudinẽ corruptibił hominis. Tale .N.¬
simulachrũ deo nefas ẽ xpĩano in templo col¬
locare: multo mag̃ in corde nefarium ẽ ubi ue¬
brorum positionẽ. s iudicariam significat po
in mei equalitate: qͦd idem ẽ acsi dixisset. con¬
regna mecum. Et hoc scd̃m humanã naturã
illi dictum ẽ: quia scđm illam datum ͭ ei reg¬
num. & honor: et omĩs ppłs trib et lingue
entẽ. humana quippe xͥ natura dignitate uͥ¬
tutum omniũ et scĩtatis. omnẽ spũalẽ excessit
naturã: in tantum ut ascenderet usq ad ori¬
entem .i. usq ad filium sibi ꝑsonaliter uni¬
tum: quia preter d̃m nicħ transcendendo
dimisit. Elbi notandum. quia non dixit ad
ortum. uel ad oriturũ: s ad orientẽ. Illa enim
ineffabilis natura non sod̾m p̾teritum et fu-¬

Expanded text:
in similitudinem corruptibilis hominis. Tale in similitudinem corruptibilis hominis. Tale simulacrum Deo nefas est christiano in templo collocare, multo magis in corde nefarium est, ubi ves, non membrorum positionem, sed judiciariam significat potest, in mei aequalitate, quod idem est ac si dixisset: Conregna mecum. Et hoc secundum humanam naturam illi dictum est, quia secundum illam datum est ei regnum, et honor, et omnes populi, tribus, et linguae entem . Humana quippe Christi natura dignitatem virtutum omnium, et sanctitatis omnem excessit naturam in tantum, ut ascenderet usque ad Orientem, id est, usque ad Verbum sibi personaliter unitum, quia post Deum nihil transcendendo dimisit. Ubi notandum est, quia non dixit ad ortum, vel oriturum, sed ad orientem. Illa enim ineffabilis genitura non secundum praeteritum vel fu
Abbreviated transcription (Latin):
cuius summã solus in euangłio marcus ꝑscri¬
bit. Nam cum dixisset. et dñs quidẽ sħo post¬
quam locutus est eis ascendit in celum. addid̃
hoc. et sedet a dextris dei. Sũma quippe gau¬
dii nr̃i ẽ. quod uera carns nr̃e natura in illo¬
nos hominis filio p̃cedens consedit a dextͥs dei:
quẽ uenientẽ iuixta damelẽ in nubibꝰ celiho¬
die uenerandus ille antiquus dierũ. cũ milibꝰ
nuliũ sibi ministrantiũ. et decies milies cente¬
nis milib sibi assistentiũ. in illo throno suo flã¬
meo suscepit: dignam cano capiti suo sententi¬
am elocutus. uxta patrẽ ipsius scđ̃m carnem
dauid. sede a dextrismeis. et cet̾ã. Qd̃ ñ sic acci¬
piendum ẽ ut humaniformii putant. qͦd ds̃
ita ut nos. hinc dext̾am atq inde habeat sinis¬
tram. ut humana forma circumscriptus sit:
aut hoc ipsum qͣd d̃s sedere dicit᷑. flexis popliti
b putandum est: ne illud incidamus inquit
qui cõmutauerunt głam incorruptibilis dei.

Expanded text:
scribit. Nam cum dixisset: Et Dominus quidem Jesus postquam locutus est eis ascendit in coelum , addidit hoc: Et sedet a dextris Dei . Summa quippe gaudii nostri est, quod vera carnis nostrae natura in illo hominis Filio nos praecedens, consedet a dextris Dei, quem venientem juxta Danielem in nubibus coeli, hodie venerandus ille Antiquus dierum cum millibus millium sibi ministrantium, et decies millies centenis millibus sibi assistentium, in illo throno suo flammeo suscepit , dignam cano capite suo sententiam elocutus, juxta Patrem ipsius, secundum carnem David: « Sede a dextris meis , » etc. Quod non sic accipiendum est, ut Humaniformii putant, quod Deus ita ut nos hinc dexteram atque inde habeat sinistram, et humana forma circumscaut hoc ipsum, quod Deus sedere dicitur, flexis poplitibus fieri putandum est: ne illud incidamus sacrilequi commutaverunt gloriam incorruptibilis Dei
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ filii dei confitentis. uixta illud. credidi
ꝓpt̾ qͦd locutus sum. & sicut indignantib n
maledicentib phariseis et extra synagogam
eicientib ñ tacebat ille dicens. ille homo qui
dicit᷑ iħc lutum fecit ex sputo ꝙ limuit ocłos
meos et modo uideo. Sic beati illi quib ait dñs.
b̾eati eritis cum uos odint homines. & cum se¬
parauerint uos et exꝓbrauerint. et eiecerint
nom̃ ur̃m tanqͣm m̾alũ ꝓpt̃ filiũ hominis.
quantomag̃ maledicunt eis inimici xp̃i. et
os eoꝵ oppͥmunt. tantomag̃ p̃dicant. scientes
& intelligentes lutũ illud .i. in carnationẽ
Ad introitũ ubi agunt᷑ scrutima ꝓpͥe colłe

Expanded text:
tionem Filii Dei confitentis, juxta illud. Credidi, tionem Filii Dei confitentis, juxta illud. Credidi, propter quod locutus sum . Et sicut indignantibus et maledicentibus Pharisaeis, et extra synagogam ejicientibus, non tacebat ille, dicens: Ille homo qui dicitur Jesus, lutum fecit ex sputo, et linivit oculos meos, et modo video , sic beati illi, quibus ait Dominus: Beati eritis, cum oderint vos homines, et cum separaverint vos, et exprobraverint, et ejecerint nomen vestrum tanquam malum propter Filium hominis , quanto magis maledicunt eis inimici Christi, et os eorum opprimunt, tanto magis praedicant scientes, et intelligentes lutum illud, id est incarnationem Ad Introitum. Ubi aguntur sc
Abbreviated transcription (Latin):
cathecirauert̃ offerenda hec sumpta cum uer¬
sib suis ad rẽ ꝯcinit. maxime in eo qͦd dicimꝰ.
in multitudine uirtutis tue mentient᷑ tͥ ini¬
mici tui. Mentiti sunt enĩ iniici eiꝰ dicentes.
in beelzebub pͥncipe demonioꝵ eicit demonia:
cũ ipse in digito dei eiecerit. Hoc autẽ illud
p̃ibat agendũ qͦd in cathecismo xp̃iane fidei
sp̃s immundus eiceret᷑ de hominib ꝑ ydola¬
triam possessis. quos ipse fortis armatus male
pacato custodiebat in atrio. Bene gͦ ⁊ uen̾abi¬
lit̾ cantamꝰ hac die qua de hac eiectione muti
demoni mentiunt᷑ usq nunc inimici eius
iudei. qͦd ñ fiat in digito dei s frustra. Nam
illis blasphemantib hos fit qd̃ sequit᷑. Om̃is
terra adoret te deus. uenite et uidete oꝑa dñi
pͥoris ppłi abiectione. & gentiũ assumptione.
Communio quoq canora ac suaui modulatio¬
ne acutas uoces afferens gratulabunda p̾dicati¬
one siue testificatione humani gen̾is incarna¬

Expanded text:
catechizaverunt, offerenda haec sumpta cum versibus suis ad rem concinit, maxime in eo quod dicimus: In multitudine virtutis tuae mentientur tibi inimici tui , etc. Mentiti sunt enim inimici ejus, dicentes: « In Beelzebub principe daemoniorum ejicit demonia , » cum ipse in digito Dei ejecerit. Hoc autem illud praeibat 53 agendum, quod in catechismo Christianae fidei spiritus immundus ejiceretur de hominibus per idololatriam possessis, quos ipse fortis armatus male pacato custodiebat atrio . Bene ergo et venerabiliter cantamus hac die, qua de hac ejectione muti daemonii mentiuntur usque nunc inimici ejus Judaei, quod non fiat in spiritu Dei. Sed frustra. Nam illis blasphemantibus hoc fit quod sequitur: Omnis terra adoret te. Venite et videte opera Deiprioris populi abjectione, et gentium assumptione. Communio quoque canora, ac suavi modulatione acutas voces efferens, gratulubunda praedicatio sive testificatio est humani generis, incarna
Abbreviated transcription (Latin):
nrm̃. Nam in ipso psalmo de quo sumpta ẽ
uixta sacrã expositionẽ uenerabiliũ doctoꝵ
loquunt᷑ apłi. exhortando gentiles laude
menarrabili. et oꝑe et uocẽ dm̃ laudare. et
de occulto et terribili uidicio eius quo illos
assumpsit. et ppłm sibi ante peculiarẽ et ele¬
ctum repudiauit. intra se expauescere et ti¬
mere. ne forte si naturalib ramis ñ peꝑcit.
quia inobedientes fuerunt. immo quia ce-¬
cum illuminatũ extra synagogã eieserunt .i.
gentib credentib cõmunicare noluerunt. nec

Expanded text:
nostrum . Nam in psalmo illo, de quo sumpta est, nostrum . Nam in psalmo illo, de quo sumpta est, juxta sacram expositionem venerabilium doctorum, loquuntur apostoli, exhortando gentiles laude inenarrabili, et opere et voce Deum laudare, et de occulto et terribili judicio ejus, quo illos assumpsit, et populum sibi ante peculiarem et electum repudiavit, intra se expavescere et timere, ne forte, si naturalibus ramis non pepercit, quia inobedientes fuerunt, imo, quia caecum illuminatum extra synagogam ejecerunt, id est gentibus cadentibus c
Abbreviated transcription (Latin):
missio pec̾eoꝵ que accipit᷑ in baptismate cõ¬
mendat᷑. Gradualia quoq pulcre atq con-¬
sone ad eundẽ sensum concinunt. Einus
enum nisi cathecizantis nouã sobolẽ eccłe uox ẽ:
uenite filii audite me. accedite ad eũ et illumina¬
mini: Nam ut uixta euangłm paucis immute¬
tur uerbis: idem ẽ ac si dicat. Uenite ceci. ut lu¬
to qͦd fecit dñs ex sputo urĩ limant᷑ ocłi. Acce¬
dite ad natatoriã syloe et illuminamini. Hoc
autẽ qͦd due lectiones et totidẽ gradualia pre¬
sens accumulant offitiũ sacramenti celebri¬
tas poposcit. uidelicet ut ꝓpt̾ augmentũ fili¬
orũ babeat quoq spũaliũ augmenta ciborũ.
Lecto autẽ euangło in qͦ sepedictus cecus illu¬
natꝰ. et extra synagogã eiectus. filiũ dei foras
inuenit. immo a filio dei foras inuentꝰ ẽ. et ꝓ¬
cidens adorauit eum. conuenient huic signi¬
ficationi sequit᷑ offerenda: Bñdicite gentes admͣ

Expanded text:
missio peccatorum, quae accipitur in baptismate, commissio peccatorum, quae accipitur in baptismate, commendatur. Gradualia quoque pulchre atque consone ad eumdem sensum concinunt. Cujus enim, nisi catechizantis novam sobolem Ecclesiae, vox est: Venite, filii, audite me, accedite ad eum, et illuminamini? Nam ut juxta Evangelium paucis immutetur verbis, idem est ac si dicat: Venite, caeci, ut luto, quod fecit Dominus ex sputo, vestri linantur oculi, accedite ad natatoriam Siloe, et illuminamini. Hoc autem, quod duae lectiones totidemque gradualia praesens accumulat officium, sacramenti celebritas poposcit, videlicet ut propter augmentum filiorum habeat quoque spiritualium augmenta ciborum. Lecto autem Evangelio, in quo saepe dictus caecus illuminatus et extra synagogam ejectus, Filium Dei foras invenit, imo a Filio Dei foras inventus est, et procidens adoravit , conveniens huic significationi sequitur offerenda: Benedicite, gentes, Deum
Abbreviated transcription (Latin):
credunt quia sc̃s est. et i̾o effusa suꝑ se aqua
mundat᷑ et mundificat. emundati ab om̃ib
inquinam̃tis suis sic deinceps uiuunt. ut
testimonio sint ei qͦd sẽs sit. cuius precepto
et ipsi sanctisunt. Hoc in utraq lectione
diuersis uerbis s eodẽ sensu repetit᷑. Nam
cor lapideũ de carne ur̃a. et dabo uobis cor
carneũ et ceta. Cor namq carneũ .i. molle
ac treñũ. et facile cedens nouã legẽ scriben¬
ti digito dei. habent catbecumini nr̃i. dum
inscriptã capiunt doctrinã fidi. quã ñ ca-¬
piunt que confringunt᷑ lapidea corda iu-¬
dorum. quoꝵ in typum confracte sunt pͥo¬
res tabule quas p̾ciderat moyses. et alie pre¬
cise intypum gentiũ. In sccła dum dicit
ysayas lauamini mundi estote. et si fuerĩt
peccata urã ut coccinũ. quasi nix dealba¬
bunt᷑. et si fuerint rubra quasi uermicu¬
lus uelut lana alba erunt: nicħominus re¬

Expanded text:
credunt quia sanctus est, et ideo effusa super se aqua credunt quia sanctus est, et ideo effusa super se aqua mundatur et mundificat, emundati ab omnibus inquinamentis suis, sic deinceps vivunt, ut testimonio sint eis, quod sanctus sit, cujus praecepto et ipsi sancti sunt . Hoc in utraque lectione diversis verbis, sed eodem sensu repetitur. Namcor lapideum de carne vestra, et dabo vobis cor carneum , etc. Cor namque carneum, id est molle ac tenerum, et facile cedens novam legem scribenti digito Dei, habent catechumeni nostri, dum inscriptam sibi capiunt doctrinam fidei, quam non capiunt, qua confringuntur lapidea corda Judaeorum, quorum in typum confractae sunt priores tabulae, quas praeciderat Moses , et aliae praecisae in typum gentium . In secunda, dum dicit Esaias: Lavamini, mundi estote. Et si fuerint peccata vestra ut coccinum, quasi nix dealbabuntur, et si fuerint rubra quasi vermiculus, velut lana alba erunt , nihilominus re
Abbreviated transcription (Latin):
conseruaret᷑. Igit᷑ dum huius incarnationis
fides humano generi predicat᷑ magni ceci ut
dictum ẽ ocłi luto qͦd fecit dñs liniunt᷑. Cum
autẽ catheciratus idẽ cecus ad sacros fontes ꝑue¬
nit ꝙ lauat᷑ fonte uisibili. purificat᷑q uirtu¬
te inuisibili. hoc utiq ag̃ qͦd dñs imꝑauit:
Uade ad natatoriũ syloe et laua. Fons namq
uisibilis inuocata uirtute sp̃s scĩ. factus ẽ na¬
tatoria syloe. id ẽ missus quẽ ascendens ad pa¬
trem missurũ se ẽẽ dixit. et misit discipłis
suis filius dei. ille inqͣm missus in natatoriã
suã descendit. et illitos ocłos fide xp̃i sua re-¬
missione lauat a peccĩs. illuminat agnitio¬
ne dei. Ab hoc quasi capite uniuersa menbͣ
pendent offitii. Orimũ in introitu uox ꝓpħi¬
ca dum sanctificatus fuero in uob congrega¬
bo uos de uniuersis t̃ris et cetã. Sanctificatur¬
enim dñs in cathecuminis. dum audiunt et

Expanded text:
conservaretur. Igitur, dum hujus incarnationis conservaretur. Igitur, dum hujus incarnationis fides humano generi praedicatur, magni caeci, ut dictum est, oculi luto, quod fecit Dominus, linuntur. Cum autem ita catechizatus idem caecus ad sacros fontes pervenit, et lavatur fonte visibili, purificaturque virtute invisibili, hoc utique agit, quod Dominus imperavit: Vade ad natatoriam Siloe et lava . Fons namque visibilis, invocata virtute Spiritus sancti factus est natatoria Siloe, id est missi, quem ascendens ad Patrem, missurum se esse dixit, et misit discipulis suis Filius Dei. Ille, inquam, missus in natatoriam suam descendit, et illitos oculos fide Christi, sua remissione lavat a peccatis, illuminat agnitione Dei. Ab hoc quasi capite universa membra pendent officii. Primum in introitu, vox prophetica: Dum sanctificatus fuero in vobis, congregabo vos de universis terris, et efenim Dominus in catechumenis, dum audiunt, et
Abbreviated transcription (Latin):
euangło qd̾ supradictũ est tocius officii pͥnci¬
pale cathecismi simulatq baptismi sacram̃¬
tum. spetiose atq spetioso nr̃e salutis opifice
dei filio p̃figuratũ est. Homo enĩ cecus a nati¬
uitate genus significat humanũ. magnum
utiq cecũ et ualde cecũ. qui pulcros ocłos ad
uidendũ creatorẽ mundi ubi fulget ymago
factoris inditos in pͥmo parente principẽ tene
uocato ad ueritatis lumen dum p̃dicat᷑ a mi¬
nistris xp̃i incarnatio ipsius filii dĩ cetãq mi¬
steria. que in carne ꝑ nr̃a salute gessit. lutũ
facit ipse de sputo et linit suꝑ oculos ceci.
Sputũ enim oris et labioꝵ eius in quib gr̃a
diffusa ẽ. sputum inquã quod a capite descen
terram. et sputũ suũ pulueri quẽ omĩs uen¬
tus et agitabat et circunferebat uniuit qͣndo
ginis. et pulueri nr̃e nature .i. in unã natu¬
ram coniunxit. ut a tali tantoq sputo tantil

Expanded text:
uod, ut saepe dictum est, totius officii princiuod, ut saepe dictum est, totius officii principale est, catechismi simul atque baptismi sacramentum, speciose a specioso nostrae salutis opifice, Dei Filio, praefiguratum est. Homo enim caecus a nativitate , genus significat humanum, magnum utique caecum, et valde caecum, qui pulchros oculos ad videndum Creatorem, menti ubi fulget imago Factoris inditos, in primo parente principem tenebvocato ad veritatis lumen, dum praedicatur a ministris Christi incarnatio ipsius Filii Dei, caeteraque mysteria, quae in carne pro nostra salute gessit, lutum ipse facit ex ipso sputo, et linit super oculos caeci . Sputum enim oris et labiorum ejus, in quibus « gratia diffusa est , sputum, inquam, quod a capite descendterram et sputum suum pulveri, quem omnis ventus agitabat et circumferebat, univit, quanginis, et pulveri nostrae naturae in unam personam conjunxit, ut a tali tantoque sputo tantill
Abbreviated transcription (Latin):
dragesime ebdomada fr̃ scła. quia magnũ
huius diei scilicet quarte ferie scrutiniũ sic
erat ad cathecuminos ꝓnuntiandũ. Scruti¬
mi diẽ dilectissimi fr̃s quo electi nr̃i diuinitꝰ
instruant᷑ umminere cognoscite. ibidẽq deuo
tione sollicita sequenti quarta feria circa horã
t̃ciam. ꝯuenire dignemini. ut celeste mysteri¬
um quo diabobolus cum sua põpa destruit᷑.
z ianua regni celestis aꝑitur. inculpabili mi-¬
nẏsterio ꝑagere ualeamus. Item R̾ iii. finitis
missarũ sollẽpniis annuntiabat prb̃r ut in
ipsa ebdomada reuerterent᷑ ad scrutiniũ ita
dicendo. Die salbati ueniente colligite uos tẽ¬
ꝑius ad eccłam illã. iterũ atq it̾m annuntia¬
bat prb̃t qualẽ diẽ uoluisset. ita dicendo. illa
feria ueniente colligite uos temꝑiꝰ ad eccłam illã
donec septẽ ut dictum ẽ scrutinia cõplerent᷑.
quam sc̃m. qͣm pium. quã mysticũ. scđm ea
que dicta sunt. sequit᷑ misse officiũ. Primũ in

Expanded text:
dragesimae hebdomada, feria secunda, qua magnum hujus diei, scilicet quartae feriae scrutinium sic erat ad catechumenos pronuntiandum. Scrutinii diem, dilectissimi fratres, quo electi nostri divinitus instruantur, imminere cognoscite, ibidemque sollicita devotione sequenti quarta feria, circa horam tertiam convenire dignemini, ut coeleste mysterium, quo diabolus cum sua pompa destruitur, et janua regni coelestis aperitur, inculpabili ministerio peragere valeamus. Item feria quarta, finitis missarum solemniis, annuntiabat presbyter, ut in ipsa hebdomada reverterentur ad scrutinium, ita dicendo: Die Sabbati veniente, colligite vos temperius ad ecclesiam illam. Iterum atque iterum annuntiabat presbyter, qualem diem voluisset, ita dicendo: Illa feria veniente, colligite vos temperius ad ecclesiam illam, donec septem, ut dictum est, scrutinia complerentur.quam pium, quam mysticum, secundum ea quae dicta sunt, sequ
Abbreviated transcription (Latin):
Nuobis inquit erit. Capabilis enini ut suꝑiꝰ
bandam eiusdẽ ueram diuinitatẽ. quidam he¬
reticorum potius in sue ꝑfidie uerterunt ar¬
gumentũ. Dicentes enim patre filiũ eẽ minorẽ
spm̃ quoq filio minorẽ eẽ. hinc asserere uolu¬
erunt quod in nobis sit atq humanarũ pa-¬
tiatur contagia animarũ. Sed dicendo pecra-¬
tores errauerunt. et falsa locuti sunt. Conse¬
quitur enim eos. ut nec patrẽ nec filiũ con¬
fiteantur ẽẽ dm̃. Paria namq immo eadem de¬
illis dicta sunt. sicut exempli grã hodier nũ
ꝓbat euangłm. Ubi cum dixisset filius. si qͥs
diligit me sermonẽ meum seruabit. ꝓtinus
negant eẽ dñi eo quod dictum sit apud uos¬
erit manebit et in uob̃ erit. consequit᷑ ut nͦ
patrem nec filium fateant᷑ eẽ dñi. eo qͦd de
patre et de se dicat filius. ueniemus. et man¬
sionem apud eum faciemus. S his explosis
et cum fumo suo cum quo de puteo abyssi tan¬
qm locustȩ exierunt euentilatis. hoc potius in

Expanded text:
obis, inquit, erit: Capabilis enim, ut superibandam ejusdem veram divinitatem, quidam haereticorum in suae potius perfidiae verterunt argumentum. Dicentes enim Patre Filium esse minorem, Spiritum quoque Filio minorem huic asserere voluerunt quod in nobis sit, atque humanarum patiatur contagia animarum. Sed hoc dicendo, peccatores erraverunt, et falsa locuti sunt . Consequitur enim eos, ut nec Patrem nec Filium confiteantur esse Deum. Paria namque, imo 126 eadem dicta sunt, sicut exempli gratia, hodiernum probat Evangelium. Ubi cum dixisset Filius: Si quis diligit me, sermonem meum servabit , protinus negant esse Deum, eo quod dictum sit, apud vos manebit et in vobis erit , consequitur, ut nec Patrem nec Filium fateantur esse Deum, eo quod de Patre et de se dicat Filius: Veniemus, et mansionem apud eum faciemus. Sed his explosis, et cum fumo suo, quod de puteo abyssi tanquam locustae exierunt eventilatis , hoc potius in
Abbreviated transcription (Latin):
mus huc. pleniꝰ te. atq ꝑxp̃ssius ammonendum
putantes horum quȩ circa te st̃ in hac
parte.
Iam ad ordinem recurramus.
tum seminat᷑. Argentum micat in luto. accurri-¬
tur undiq tollit illud ñ pauꝑior s fortior. aut
qui forte citius p̃cururrit. Ate tam̃ mos iste.
uł potius mors ista non cepit. in te utinã desinat.
sẽo reliqua ꝓsequamirr.

Expanded text:
usque huc, plenius te atque expressius admonendum usque huc, plenius te atque expressius admonendum putantes horum quae circa te sunt in hac parte. 5. Jam ad ordinem recurramus. tum seminatur. Argentum micat in luto: accurritur undique, tollit illud non pauperior, sed fortior, aut qui forte citius praecucurrit. A te tamen mos iste, vel potius mors ista non coepit; in te utinam desinat. Sed reliqua prosequamur.
Abbreviated transcription (Latin):
cerit hostiarus. ego tunc ꝓ illo eẽ nolo. & nunc¬
exꝑire paucis nouerim ne & ego aliquatenꝰ uel mo¬
resgentis. Ante omĩa sapientes st̃ ut faciant ma-¬
la. bonum autẽ facẽ nesciunt. Hi inuisi t̾re et ce
lo. utriq miecere manus impii in dm̃. temerarii
in scã. seditiosi minuicẽ. emuli in uicinos. in huma¬
ni in extͣneos. Quos nenunẽ amantes. amat nemo.
ꝙ cum timeri affectant ab om̃ib: omes timeant
necesse ẽ. Ni sunt qui subeẽ ñ substinent. p̃esse
ñ norunt. suꝑiorib infideles. inferiorib impor¬
tabiles. hi inuerecundi ad petendũ. ad negandũ
frontuosi. Humportuni ut accipiant. inquieti do¬
nec accipiant. ingrati ubi acceꝑint. Docuerunt
linguã suam grandia loqui. cum opent᷑ exigua
Largissimi ꝓmissores. et parcissi¬
mi exhi¬
bitores. Blandissim adulatores.
et morda¬
cissimi detractores. Simplicissi¬
mi dissi¬
mulatores. & malignissimi ꝓditores. Excurri-

Expanded text:
cerit ostiarius; ego tunc pro illo esse nolo  cerit ostiarius; ego tunc pro illo esse nolo  erire paucis, noverimne et ego vel aliquatenus mores gentis. Ante omnia sapientes sunt ut faciant mala, bonum autem facere nesciunt. Hi invisi terrae et coelo: 437 utrique injecere manus, impii in Deum, temerarii in sancta, seditiosi in invicem, aemuli in vicinos, inhumani in extraneos: quos neminem amantes amat nemo; et cum timeri affectant ab omnibus, omnes timeant necesse est. Hi sunt qui subesse non sustinent, praeesse non norunt; superioribus infideles, inferioribus importabiles. Hi inverecundi ad petendum, ad negandum frontosi. Hi importuni ut accipiant, inquieti donec accipiant, ingrati ubi acceperint. Docuerunt linguam suam grandia loqui, cum operentur exigua. Largissimi promissores, et parcissimi exhibitores: blandissimi adulatores, et mordacissimi detractores: simplicissimi dissimulatores, et malignissimi proditores. Excurrimus