comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
go in dĩforma: minor insus¬
ceptione carnis & hominis
pacssione : Nam quomodo
eademposs& minor es se
aequadis quenatura quo¬
modo autem siminor est ea¬
demsimiliter facit. quae pa¬
ter facit.: Nam quemadmo¬
dum et adem operatio diuer¬
sȩ est potestatis. : Num quid
sic potest minor. quemad mo¬
dummaior operari ut una
operatio potest eẽ. ubi diuer¬
sa substantia Itaque acci¬
pexp̃m s ecundum diuinita¬
tem minorem non possedi¬
ci: ipseloquitur ad abrahã
permeipsumiuraui: osten¬
dit autem a postolus eum
qui perse iurauit. minorẽ
esse non posse : Itacque sic
ait abrabae: Cum repro¬
uit perse ipsum dicens
Nisibenedicendo benedixe¬
rote : & multiplicando mul
enimpater uisus ẽ. abraae & dõ
pactripedes lauit: sed in eo futu¬
rihominis .ẽ. figura: deniq dĩ
filius dicit: Abraam diemmeũ
uidit : & gauisus ẽ: Ipse ẽ ergo
qui perseiurauit: quemabr&ã
uidit: & reuera quomodo ma¬
iorem hab&. qui diuinitate cũ

Expanded text:
go in Dei forma; minor in susgo in Dei forma; minor in susceptione carnis, et hominis passione. Nam quomodo eadem posset minor esse aequalisque natura? Quomodo autem, si minor est, eadem similiter facit, quae Pater facit? Nam quemadmodum eadem operatio diversae esset potestatis? Numquid sic potest minor, quemadmodum major operari? aut una operatio potest esse, ubi diversa substantia est? 71. Itaque accipe Christum secundum divinitatem minorem non posse dici. Ipse loquitur ad Abraham: Per me ipsum juravi . Ostendit autem Apostolus eum qui per se jurat, minorem 484 esse non posse. Itaque sic ait: Abrahae cum reprovit per seipsum, dicens: Nisi benedicendo benedixero te, et multiplicando multenim Pater visus est Abrahae, nec Deo Patri pedes lavit, sed ei in quo futuri hominis est figura. Denique Filius Dei dicit: Abraham diem meum vidit, et gravisus est . Ipse est ergo qui per se juravit, quem Abraham vidit. 73. Et revera quomodo majorem habet, qui divinitate cum
Abbreviated transcription (Latin):
diuinae potestatis. sed etiam in
patris propriinomine iussi
aeternae aequalitatis adscis¬
cer&: quibus aptissime res¬
pondit dĩfilius: ut & dĩsefiliũ
& aqualem probar& : quae cũ¬
q inquit pater fecerit: eudẽ
& filius facit similiter: filius
igitur patri : & dicitur & ꝓ¬
batur aequalis : bona ae qua¬
litas : quae & differentiã diui¬
nitatis excludit & cum filio
patrem signat. cuifiliussit ae¬
qualis : Non est enimdiuersa.
nec singularis a equalitas.
quia nemo a equalis ipse solus
est: ergo euangelista interp̃¬
tatus ẽ. quid sit proprium fi¬
lium di sedicere : hoc ẽ. aequa¬
lense faceredõ : Vnde id secu¬
tus apłus dix̃: ñ rapinã arbitra¬
tus ẽ. eẽ. sea qualem dõ: qđ enĩ
quis ñ hab&. rapere conat: ergo
non quasi rapincm habebat
aequalitatem cum pactre :¬
quam in natura sui tã quam
ds̃ & dñs possidebat: Vnde
addidit: formam serui ac¬
cepit: Contraum utique
seruus aequadi: Aequalis er¬

Expanded text:
divinae potestatis, sed etiam in divinae potestatis, sed etiam in Patris proprii nomine jus sibi aeternae aequalitatis adscisceret. 69. Quibus aptissime respondit Dei Filius, ut et Dei se Filium, et aequalem probaret: Quaecumque, inquit, Pater fecerit, eadem et Filius facit similiter . Filius igitur Patri et dicitur et probatur aequalis. Bona aequalitas, quae et differentiam divinitatis excludit, et cum Filio Patrem signat, cui Filius sit aequalis; non est enim diversa, nec singularis aequalitas; quia nemo aequalis ipse sibi solus est. Ergo Evangelista interpretatus est quid sit proprium Filium Dei se dicere, hoc est, aequalem se facere Deo. 70. Unde id secutus Apostolus dixit: Non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo . Quod enim quis non habet, rapere conatur. Ergo non quasi rapinam habebat aequalitatem cum Patre quam in substantia sui tamquam Deus et Dominus possidebat. Unde addidit: Formam servi accepit . Contrarium utique servus, et aequalis. Aequalis er
Abbreviated transcription (Latin):
sediungere : Non enim pie¬
tas naturae de trimentum est :
Namque homines sibunui cẽ
conciliat: necessitudo non se¬
parat: Itaque sinec denatu¬
ra afferre possunt aliquam
quȩstionem: uel testimoniis
credant: Deniq filium non
eẽ. eominorem quia filius est
euangelista testatur : et ȩqua¬
lem eẽ quia filius est. ipse sig¬
nificat dicens: proptere c
enim uolebant eum occide¬
re iudaei: quia non solum sol¬
uebat sabbacum. sed& pa¬
tremproprium dicebut dm̃
aequalem se faciens dõ: Nor
iuda ei hoc dicebant: sed euar¬
gelistatestatur. quodaequa¬
lemse faciebatdõ. proprium
sefilium dĩ dicens: Non enim
scriptum est expersona iude¬
orum dicentium propterea
uolebamus eum occidere: seo
euange lista ex sua ꝑsona dic̃:
occidere : & int̃ p̃tatus : causam
ideo iudȩos ad necẽ ei ẽẽ. cõmocos.
quod cum & sabbatum quasi ds̃
soluer& et dm̃ patrem sibi pro¬
prium uindicar&. non solum in
solutione sabbati maiestatem

Expanded text:
sed jungere; non enim piesed jungere; non enim pietas naturae detrimentum est: namque homines sibi invicem conciliat necessitudo, non separat. 67. Itaque si nec de natura afferre possunt aliquam quaestionem, vel testimoniis credant. Denique Filium non esse eo minorem, quia Filius est, evangelista testatur; et aequalem esse, quia Filius est, ipse significat dicens: Propterea enim volebant eum occidere Judaei, quia non solum solvebat sabbatum, sed et Patrem proprium dicebat Deum, aequalem se faciens Deo . 68. Non Judaei hoc dicunt, sed Evangelista testatur, quod aequalem se faciebat Deo, proprium se Filium Dei dicens. Non enim scriptum est ex persona Judaeorum dicentium: Propterea volebamus eum occidere: sed evangelista ex sua persona dicit: occidere. Et interpretatus est causam, ideo Judaeos ad necem ejus esse commotos, quod cum et sabbatum quasi Deus solveret, et Deum Patrem sibi proprium vindicaret, non solum in solutione sabbati majestatem
Abbreviated transcription (Latin):
tudinem hab& diuinitatis &
gloriae : maior enim & minor
in his quae corporadicosunt dis¬
tingui solent: ut aut statu ma¬
nor. aut plenitudine aut cer¬
te aetate: uacant ista: ubide
diuinis tractatus inducitus:
Maior eticm uulgo dicisol&.
qui aliquem instituit & infor¬
mat : Indĩ autem scpientia ñ
cadit ut institutasit alterius
disciplinis cum ipsa disciplina¬
rum omnium tradiderit insti¬
tutum: quam bene autem
posuit apostolus quod sine dõ
proomnib: gusta uerit mor¬
tem nediuinitatis illam pas¬
sionem putaremus fuisse non
carnis : ergosi nonin uenerunt
quem aadmodum possint pro¬
bare maiorem : non uerbis
calumnientur. sed uerborĩ
rationem requirant: ego
illos interrogo : quoputent
eẽ incuorem. siquia pater ẽ
eo maiorẽ putant: sed non hic
aetas & tẽpusneq canities patris
& filii pueritia est: haecenim
maiorem solent facere patrem:
ceterum pater & filius. ge¬
nerantis & nati nomina sunt
quae non uidentur separare

Expanded text:
tudinem habet divinitatis et tudinem habet divinitatis et gloriae. Major enim et minor in iis quae corporalia sunt, distingui solent: aut statu major, aut plenitudine, aut certe aetate. Vacant ista, ubi de divinis tractatus inducitur. Major enim vulgo dici solet, qui aliquem instituit et informat: in Dei autem sapientiam non cadit, ut instituta sit alterius disciplinis; cum ipsa disciplinarum omnium tradiderit institutum. Quam bene autem posuit Apostolus: Ut sine Deo pro omnibus gustaret mortem ; ne divinitatis illam passionem putaremus fuisse, non carnis! 66. Ergo si non invenerunt quemadmodum possent probare majorem, non verbis calumnientur, sed verborum rationem requirant. Ergo illos interrogo quo putent esse majorem? Si quia Pater est, eo majorem putant: sed non hic aetas et tempus, neque canities Patris, et 483 filii pueritia est; haec enim majorem solent facere patrem. Caeterum pater et filius generantis et nati nomina sunt, quae non videntur separare,
Abbreviated transcription (Latin):
prophare signauit dicens:
quidest homo quod memor es
eius. aut filius hominis quia
uisitas eumminorasticum
paulominus abcngelis : & hoc
ipsum inter pretatus a posto¬
lus cit: Nampcculo quã an¬
gelosminoratum uidemus.
iłim propter passionẽ mor¬
tis gloria & honore corona
tum : ut sinedõ proomnibus
gustar& mortem: Non solũ
ergo a patre : sed etiam ab¬
angelis minor dĩ filius fac¬
tus est: & si hoc ad praeiudi¬
cium trahis. Numergo fili¬
us innatura dĩminor est
quam suiangeli qui ei ser¬
uiunt. & ministrant: Ita
dũminorem uultis asserere.
impietatem in curritis: ut
angelorum naturam dĩ filio
p̃feratis: sed ñ: seruus supra
dnm̃suũ : Deniq: & in carne c̃sti¬
tuto angłiministraban ut ni¬
hil ei agnoscas ꝑnaturã corporis
inminutum : Neque enim ds̃ suipa¬
ti potuit detrimentum : cumid
quodassumpsit exuirgine. nec
accessio diuina nec diminutio po¬
testatissit : Nonergo secundũ
diuinitatemminor : quipleni¬

Expanded text:
prophetare signavit dicens: prophetare signavit dicens: Quid est homo, quod memor es ejus: aut Filius hominis, nisi quia visitas eum? Minorasti eum paulo minus ab angelis . Et hoc ipsum interpretatus Apostolus, ait: Nam paulo quam angelos minoratum videmus Jesum, propter passionem mortis gloria et honopro omnibus gustaret mortem . 64. Non solum ergo Patre, sed etiam angelis minor Filius Dei factus est. Et si hoc ad praejudicium trabis; num ergo Filius in natura Dei minor est, quam sui angeli qui ei serviunt et ministrant ? Ita dum minorem vultis asserere, impietatem incurritis; ut angelorum naturam Dei Filio praeferatis. Sed non est servus supra Dominum suum . Denique et in carne constituto angeli ministrabant; ut nihil eum agnoscas per naturam corporis imminutum; neque enim Deus sui pati potuit detrimentum, cum id quod assumpsit ex Virgine, nec accessio divinae nec diminutio potestatis sit. 65. Non est ergo secundum divinitatem minor, qui pleni
Abbreviated transcription (Latin):
prius quam fiat ut cum factũ
fuerit credatis: loquebatur
enim passionem suicorporis
& resurrectionem: perquã
credere coeperant. quiante
dubitabant: Neque enimds
deloco ad locum transit: qui
ubi que semper est: homo ẽ.
quiuadit : ipse est qui uenit:
Denique & alibi dicit: surgi¬
te eccinus inquit: In eo ergo
uadit &uenit: quod est com¬
mune nobis cum: Nam quo¬
modo potest minor eẽ ds. cũ
ds̃ perfectus & plenus sit.e
sedminor innatura hominis:
& miraris si expersona homi¬
nis patrem dixit maiorem. qͥ
in ꝑsonab ominis seuermem
enim: ego cutem sum uermis
minorẽ dicis negare ñ possum.:
minornatus. sedminoratus
hoc est minor factus est:
quomodo minor factus. nisi
quia cum in formadĩ es s&
non rapinam arbitratus est
esse seaequalem dõ. sed sem&¬
ipsum ex inauit non amittens¬
utique quoderat. sedassumens
quodnonerat: quia formã ser¬
ui accepit: Denique ut sciremꝰ
persus ceptionem corporis mi¬
noratum : dehomine sedauid

Expanded text:
priusquam fiat; ut cum factum priusquam fiat; ut cum factum fuerit, credatis . Loquebatur enim passionem sui corporis, et resurrectionem per quam credere coeperant, qui ante dubitabant; neque enim Deus de loco ad locum transit, qui ubique semper est. Ut homo est qui vadit, ipse est qui venit. Denique et alibi dicit: Surgit, eamus hinc . In eo ergo vadit et venit, quod est commune nobiscum. 61. Nam quomodo potest minor esse Deus, cum Deus perfectus et plenus sit? Sed minor 482 in natura hominis et miraris si ex persona hominis Patrem dixit majorem, qui in persona hominis se vermem enim: Ego autem sum vermis minorem dicis, negare non possum: minor natus, sed minoratus , hoc est, minor factus est. Quomodo autem minor factus, nisi quia: Cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo, sed semetipsum exinanivit utique quod erat, sed assumens quod non erat; quia formam servi accepit. 63. Denique ut sciremus per susceptionem corporis minoratum, de homine se David
Abbreviated transcription (Latin):
Anuero mori diuinitas potest
cum anima non possit : Nolite
inquit timere eos qui corpus
possunt occidere : Animã aut̃
non possunt: siergo cnima oc¬
cidinon potest. quomodo di¬
uinitas potest ded nõ ma¬
quodlectum : dñmmaiesta¬
tis crucifixum. eẽ non quasi
inmaiestate sua crucifixũ
putemus: sed quia idem ds̃.
idem homo: perdiuin itatẽ
ds. persus ceptionem carnis
consors utrius que naturae
id est humanae atque diui¬
nae. innatura hominis subut
pccssionem ut indiscrete &
dñs iciestatis dicatur esse
qui passus est & filius homi¬
nis. sicut scriptum est. qui
descendit decaelo: pernatu
ram hominisigit᷑ & dubitauit
& tedicuiit. & resurrexit :
quod enim ceciderit: hoc re¬
surrgit pernaturam homi¬
nis : Dicit etiam illud. de quo
calum niccrisolent quia dic¬
tum est: uado ad patrem.
modo uadit nisi permortẽ.
& uenit nisi perresurrec¬
tionem denique addidit: ut
decssumptione sedixisse sig¬
nar& proptereadixi uobis

Expanded text:
an vero mori divinitas potest, an vero mori divinitas potest, cum anima non possit? Nolite, inquit, timere eos qui corpus possunt occidere, animam autem non possunt . Si ergo anima occidi non potest, quomodo divinitas potest? 58. Aquod lectum est, Dominum majestatis crucifixum esse, non quasi in majestate sua crucifixum putemus : sed quia idem Deus, idem homo, per divinitatem Deus, per susceptionem carnis consors utriusque naturae, id est, humanae atque divinae, in natura hominis subiit passionem; ut indiscrete et Dominus majestatis dicatur esse qui passus est, et Filius hominis, sicut scriptum est, qui descendit de coelo . CAPUr hominis et dubitavit, et taeduit et resurrexit; quod enim cecidit, hoc resurgit. Per naturam hominis dicit etiam illud, de quo calumniari solent; quia dictum est: Quoniam Pater modo vadit, nisi per mortem: et venit, nisi per resurrectionem? Denique addidit, ut de assumptione se dixisse signaret: Propterea dixi vobis
Abbreviated transcription (Latin):
& quidmirĩ siꝓomnib doluit
quipuno fleuit : quid mirũ simo¬
riturus ꝓomnib: tediat. quilata¬
rum resuscitaturus in lacrimat
uerum &ibi piȩsororis lacrimis
commouetur quamentẽ huma¬
nam tangebaat : & hic alto opera¬
t᷑ affectu ut sicut mors eiꝰ mortẽ
abstulit. liuor ei: ulcera nr̃a sa¬
nacuit. ita etiam meroremnr̃m
meror ei. ab oler&: ut homo er¬
godubitat : ut homo turbatur:
Nturbat᷑ uirtus: non turbat᷑ eiꝰ:
diuinitas: sed turbat᷑ anima
turbat᷑ s. ecundum humanae
fragilitatis assumptionẽ: &ideo
qr suscepit animã : suscepit & a¬
nimae passiones : Nenĩds̃ eo qd
dserat autt᷑ bari aut moriposs&
inpericulis positi . adõ deserinos
putamus: ut homo turbat᷑ : ut
homo fl&. ut homo crucifigi
t : sic enĩa posto lus pcculus dix̃.
qui a xp̃icarnem crucifixerun:
& alibi a postolus petrus ait:
xp̃s passus est s. ecundum car¬
nem: Caro igitur. est passa:
diuinitas autem mortis libe¬
rapcessioni. corpus naturae
humcnae lege concessit:

Expanded text:
 quid mirum si pro omnibus doluit qui pro uno fleuit? quid mirum si moriturus pro omnibus taedeat, qui Lazarum resuscitaturus illacrimat? sed et ibi piae sororis lacrimis commouetur, quia mentem humanam tangebatur affectu; ut sicut mors ejus mortem abstulit, livor ejus ulcera nostra sanavit: ita etiam moerorem nostrum moeror ejus aboleret. 56. Ut homo ergo dubitat, ut homo turbatur. Non turbatur ejus virtus, non turbatur ejus divinitas: sed turbatur anima: turbatur secundum humanae fragilitatis assumptionem. Et ideo quia suscepit animam, suscepit et animae passiones; non enim Deus eo quod Deus erat, aut turbari aut mori potuiin periculis positi, a Domino deseri nos putamus. Ut homo turbatur, ut homo flet, ut homo crucifigitur. 57. Sic enim et apostolus Paulus dixit: Quia Christi carnem crucifixerunt . Et alibi apostolus Petrus ait: Christo passo secundum carnem . Caro igitur est passa, divinitas autem mortis libera: passioni corpus naturae humanae lege concessit;
Abbreviated transcription (Latin):
satꝰ ẽ : Quomodo ergo scđm¬
diuinitatẽ doctrinã suã non hab&
qui ad inuenit omnẽ uiã disciplinae
ante quã uideretur int̃ris: aut quo¬
modominor de quodictũ ẽ non
ȩstimabit᷑ alius adeũ : utiq: in cõpa¬
rabilis dicit᷑ ad quẽ nemo alius aes¬
timari potest: sed ita in cõparabi¬
lis . ut pãrineq̃ ante ferri: quod
side patredictũ putant impi&a¬
tems abellii non euadunt : ut pa¬
trisusceptionẽ humanȩ carnis ad¬
tribuant: Persequamursequẽ¬
tia : Qui a sem&ipso in quit loqui¬
t᷑ gloriã suã quaerit : Videuni¬
tatẽ : quae patrẽ sigrat & filiũ:
Non potest non eẽ quilo quitur
sed non potest a sem&l ipso eẽ qđ
loquit᷑ in quonaturalit̃ expatre
sunt omnia : Quid ẽ aut̃ gloriã¬
a suã quaerit : hoc ÷ non diuisa
bigloria : eadem patrisgloria
diuinitatẽ dĩfilius suã gloriã
hab& : ut patris & filii una sitglo¬
ria : Nonergominor inclari¬
tate : qui una gloria : Ñminor

Expanded text:
satus est . Quomodo ergo secundivinitatem doctrinam suam non habet, qui adinvenit omnem viam disciplinae, antequam videretur in terris? Aut quomodo minor, de quo dictum est: Non aestimabitur alius ad eum? Utique incomparabilis dicitur, ad quam nemo alius aestimari potest: sed ita incomparabilis, ut Patri nequeat anteferri. Quod si de Patre dictum putant, impietatem Sabellii non evadent, ut Patri susceptionem humanae carnis attribuant. 81. Persequamur sequentia: Qui a semetipso, inquit, loquitur, gloriam suam quaerit . Vide unitatem, quae et Patrem signat et Filium. Non potest non esse, qui loquitur: sed non potest a semetipso esse quod loquitur, in quo naturaliter ex Patre sunt omnia. 82. Quid est autem: Gloriam suam quaerit? Hoc est, non divisam bi gloria eadem Patris gloria divinitatem Dei Filius suam gloriam habet, ut Patris et Filii una sit gloria. Non est ergo minor in claritate, quia una gloria: non minor
Abbreviated transcription (Latin):
gloriã unã quoq: diuinitatẽ : unus
ergo & solus ds̃ : quia scriptũ ÷ : Dñm
dm̃tuũ ad orabis: & ipsisoliserui¬
es : unus ds̃ non ut ipsesit pater
& filius sicut impius sabellius as¬
serit : sed quia patris & filii spsq:
ceptio : Deniq: utscias & patrẽ cẽ
& filiũ eẽ & unũ opus patris ac
filii eẽ : apłm sequere quidixit:

Expanded text:
atem. 86. Unus ergo et solus Deus; quia scriptum est: Dominum Deum tuum adorabis, et illi soli servies . Unus Deus, non ut ipse sit Pater et Filius, sicut impius Sabellius asserit: sed quia Patris et Filii, Spiraeceptio. 87. Denique ut scias et Patrem esse, et Filium esse, et unum opus Patris ac Filii esse, Apostolum sequere, qui dixit:
Abbreviated transcription (Latin):
hab& meac sunt: sine dubio qr
nihil excipit᷑. quã pat̃ hab& ean¬
dẽ hab& & filius uoluntatem:
una ergo uoluntas ubi una o pera
tio: Indõ enim uoluntatisseries
operationis effectus ẽ: sedalia
uoluntas hominis: aicdĩ: Deni¬
q: ut scicos uitã inuoluntate. eẽ.
hominis qr mortem timem us
diuina ut pateretur pronobis
cumpetrus dñmuell& a passio¬
ne reuocare . dñsait: Non sapis
quaedĩ sunt quae sunt hominũ:
Suscepit ergo uoluntatẽ meã
suscepit tristitic̃meam: Cor¬
fidenter tristitiã nomino : qr
crucem praedico: Mecest
uoluntas quam suam dixit.
quia ũt bomo suscepit tristitiã
mec̃ ut homo locutus est. &
ideo ait. Non sicut ego uolo.
sed sicut tuuis: mec ẽ tristi¬
tia : quã meo suscepit affecti :
Nemo eñĩmoriturus exultat :
mihi compactitur : mihi tristis
ẽ mihi dol&: ergo ꝓme in me
doluit: quiꝓse nihil habuit
quod doler&: dolesigitur dñe
ihũ ñtua sed mec uul nera: N
tuã mortem: sed nostrã infir¬
mitatẽ: sicut ait propheta

Expanded text:
habet, mea sunt ; sine dubio, quia nihil excipit; quam habet Pater, eamdem habet Filius voluntatem. Una ergo votio; in Deo enim voluntatis series operationis effectus est. Sed alia voluntas hominis, alia Dei. Denique ut scias vitam in voluntate esse hominis; quia mortem timemus: untate divina; ut pateretur pro nobis: cum Petrus eum vellet a passione revocare, Dominus ait: Non sapis quae Dei sunt, sed quae sunt hominum . 53. Suscepit ergo voluntatem meam, suscepit tristitiam meam. Confidenter tristitiam nomino, quia crucem praedico. Mea est voluntas, quam suam dixit; quia ut homo suscepit tristitiam meam, ut homo locutus est; et ideo ait: Non sicut ego volo, sed sicut tu vis . Mea est tristitia, quam meo suscepit affectu: nemo enim moriturus exsultat. Mihi compatitur, mihi tristis est, mihi dolet. Ergo pro me et in me doluit, qui pro se nihil habuit quod doleret. 54. Doles igitur, Domine Jesu, non tua, sed mea vulnera: non tuam mortem, sed nostram infirmitatem, sicut ait propheta:
Abbreviated transcription (Latin):
apłs petrus ihmin potestate
habere quae uell& : & ideo cũ
ui der& ambula reeum supra
mare. ait: Tnesitues. iube
me uenire adte super aquã :
petrus credidit : quia sixp̃s
iubect naturae possit conditio
mutari ut humanis sesubici¬
at unda uestigiis. & discrepan¬
tium naturarum possit cor¬
uenire concordia ÷ petrlis
poscit: ut iubetat. non ut ro
pater uelit & filius nolit aut
filius uelit & paternolit: pa¬
ter quos uult uiuificat & filus
quos uult inuificat: sicut scrip¬
tum ÷: Dionunc quos iuiui fi¬
cauerit filius: & pater uiuisi¬
care noluerit : Cum autẽ fili¬
us quos uult uiuific& &ope¬
ratio uncsit : Vides quia nor
solum filius uoluntatẽ pce¬
tris. sed etiam pater filii fa¬
cicit uoluntatem: quidest
autẽ uiuificare. nisi perfilu
passionem passio autem
xp̃i: uoluntas : patris : quos
ergo filius uiui ficat : perpa¬
tris uiuificat uolunta tem:
unaigitur . ẽ. uoluntas: quȩ
autem uoluntcs patris. nisi
ut uenir& ih̃s in hunc mundũ.

Expanded text:
s Petrus Jesum in potestate habere quae vellet; et ideo cum videret ambulare eum supra mare, ait: Domine, si tu es, jube me venire ad te super aquas . Petrus credidit quia si Christus jubeat, naturae possit conditio mutari; ut humanis se subjiciat unda vestigiis, et discrepantium naturarum possit convenire concordia. Petrus poscit ut jubeat, non ut rogPatre velit, Filius nolit: aut Filius velit et Patre nolit? Pater quos vult, vivificat; et Filius quos vult, vivificat, sicut scriptum est . Dic nunc quos vivificaverit Filius, et Pater vivificare noluerit. Cum autem Filius quos velit vivificet, et operatio una sit; vides quia non solum Filius voluntatem Patris, sed etiam Pater Filii faciat voluntatem? Quid est autem vivificare, nisi per Filii passionem? Passio autem Christi voluntas est Patris. Quos ergo Filius vivificat, per Patris vivificat voluntatem. Una igitur est voluntas. 51. Quae autem voluntas Patris, nisi ut veniret Jesus in hunc mundum,
Abbreviated transcription (Latin):
inquit: non ubi iubetur: ergo
si sp̃s ubi uult spirtt: filius
quoduult non cagit.: & cer¬
te idem di filius in euange¬
lio suo dicit: ubi uell& spi¬
randi sup petere spirittu
facultatem: Numquid
ergo superiorem fatecur: quia
illilic& quodsibi non lic&.
apostolus quo que dicit : quia
omnia operatur unus atq
idem sp̃s. diuidens singulis
pro ut uult: pro ut uult in¬
quit : hoc est proliberȩ uo¬
luntatis arbitrio non pro
neces siratiss. obsequio: & di¬
uidit sp̃s non medio cria sed
quȩ ds̃ consueuit operarigra¬
tiam curantienum &ope¬
rationem ũirtutum: ergo
diuidit sp̃s prout uult. filius
dĩ non leberat quẽ uult.
sed cudi etiam ipsum agere
quoduult: Dixit enim:
Vt faciam uo luntatem tuã¬

Expanded text:
inquit, non ubi jubetur. Ergo inquit, non ubi jubetur. Ergo si Spiritus ubi vult, spirat, Filius quod vult, non agit? Et certe idem Dei Filius in Evangelio suo dicit, ubi velit spirandi suppetere Spiritui facultatem. Numquid ergo superiorem fatetur; quia illi licet, quod sibi non licet? 48. Apostolus quoque dicit quia omnia operatur unus atque idem Spiritus, dividens singulis prout vult . Prout vult, inquit, hoc est, pro liberae voluntatis arbitrio, non pro necessitatis obsequio. Et dividit Spiritus non mediocria; sed quae Deus consuevit operari, gratiam curationum, et operationem virtutum. Ergo dividit Spiritus prout vult, Filius Dei non liberat, quem vult? Sed audi etiam ipsum agere quod vult. Dixit enim: Ut faciam voluntatem tua
Abbreviated transcription (Latin):
Deniq: & hȩc dix̃ & manicheus ñ
credidit: ualentiñ negauit : mar¬
tionsantas mata iudicauit: eo usq
autem hominem quẽ ueritate
corporis demonstrabat. aequa¬
bat affectuut dicer&: sed tam̃
non sicut ego uolo sed sicut tuuis.
cumutiq: similiter sicxp̃i uelle
quod pat̃ uult cuius similiter
est facere quod pater facit :
quo loco eticm illa uestra
quaestio conticescit: quãm so¬
letis obicere : quia dixit dñs:
Non sicut egouolo. sed sicut
tuuis : & alibi: Ad hoc descers¬
didecaelo. non ut faciã uolunta¬
tẽ meã. sed uoluntatẽ ei : qui me
misit: ergo ut quasi inter posi
tis plenioris expositisonis pax¬
lis ꝑ inducus curdixerit si possi¬
bile ẽ. uoluntatis interim libe¬
ne. dnm̃ fuis sedocoamus intar¬
tũ ꝓces sistis impietatis. ut nege¬
tis qđ filius dĩ libereuolun.¬
tatissit : at certe soletis etiã
scõspiritui derogare : & nega¬
renon potestis scriptum ẽe :
sp̃s ubi uult s pirat: ubiuult

Expanded text:
Denique et haec dixit, et Manichaeus non Denique et haec dixit, et Manichaeus non credidit, Valentinus negavit, Marcion phantasma judicavit. 45. Eousque autem hominem quem veritate corporis demonstrabat, aequabat affectu, ut diceret: Sed tamen non sicut ego volo, sed sicut tu vis ; cum utique similiter, sit Christi velle, quod Pater vult: cujus similiter est facere, quod Pater facit. 46. Quo loco etiam illa vestra quaestio conticescit, quam soletis objicere, quia dixit Dominus: Non sicut ego volo, sed sicut tu vis; et alibi: Ad hoc descendi de coelo, non ut facium voluntatem meam, sed voluntatem ejus qui me misit tis plenioris expositionis paulisper induciis, cur dixerit: Si possibile est, voluntatis interim liberae Dominum fuisse doceamus. In tantum processistis impietatis, ut negetis quod Filius Dei liberae voluntatis sit! At certe soletis etiam sancto Spiritui derogare, et negare non potestis scriptum esse: Spiritus ubi vult, spirat . Ubi vult,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcidit infaciem suã orans et dicens:
pat̃ si possibile ẽ: Nonergo qua¬
sids̃ sed quasi homo loquitur :
dsenim possibile ediquio aut in¬
possibile nesciebat aut aliquid
in possibiledõ cumscriptum sit.
in possibile enim tibinihiles t.
de quo cutem dubitat. dese an
depatre: de eo utiq cuidicit.
trans ferre dubitat hominis
affectũ : ergo prophetto non
putcit aliquidin possibiledõ
propheta non dubitat. & filiũ
dubitare tucredis: Num in¬
trahomines constituis dm̃.
& dubitat depatreds̃. & de
morte formidat: tim & ergo
mam me am prote ponam : xp̃s
dicit anima mea turbatur :
utrumq uerum ÷ & plenum
utrumq: rationis. quod& ille
quiest inferior nontim&: &
ille qui superior ẽ gerit timex¬
tis affectũ: ille enim quasi ho¬
mouim mortis ignorat: iste
quac sids̃ incorpore constitatus
fragilitatẽ carnis exponit. vt
eorũ quisa cram̃tũ in carnationis
abiurant excluderet᷑ꝰ impietas:

Expanded text:
procidit in faciem suam, orans et dicens: procidit in faciem suam, orans et dicens: Pater, si possibile est. Non ergo quasi Deus, sed quasi homo loquitur; Deus enim possibile aliquid aut impossibile nesciebat? Aut aliquid impossibile Deo, cum scriptum sit: Impossibile enim tibi nihil est ? 43. De quo autem dubitat? de se, an de Patre? De eo utique qui dicit: Transfer: et dubitat hominis affectu. Ergo propheta non putat aliquid impossibile Deo. Propheta non dubitat, et Filium dubitare tu credis? Num infra homines constituis Deum? Et dubitat de Patre Deus, et de morte formidat? Timet ergo mam meam pro te ponam ; Christus dicit: Anima mea turbatur . 44. Utrumque verum est, et plenum utrumque rationis; quod et ille qui est inferior, non timet: et ille qui superior est, gerit timentis affectum: ille enim quasi homo vim mortis ignorat, iste quasi Deus in corpore constitutus fragilitatem carnis exponit; ut eorum qui sacramentum Incarnationis abjurant, excluderetur impietas.
Abbreviated transcription (Latin):
Nec uereor nequia scriptum ẽ
dedõ becctus & solus potens
ab eo dĩ filius separetur : cum
scriptura dm̃ solum potentem
dixerit. non patremsolum :
& ipsedexp̃o dspater asserit.
perprophetam: posuia diuto¬
rium super potentẽ: noner¬
go pater solus potens. sed po¬
tens etiam dĩ filius. Inpatre
enimlaudatur & filius. Cer¬
te ostendat aliquis: quidsit
quod non possit difilius: quis eix
adiutor cum caelum facer&
fuit quis adiutor cum conde¬
r& mundum An qui in consti¬
tutione angelorum & domi¬
nationum adiutore non eguit.
ut hominem liberar& scrip¬
tum. est inquiunt : pater me¬
us si possibile est. transferame
calicem huno: & ideosiomni¬
potens est. quomodo depossi¬
bilitate ambigit. ergo quia
omni potentem probaui ꝓba¬
ui utiq: ambigere eum depossi¬
bilitate non posse: Hereticus:
cus: uerum dicis: sed quando
& inqua forma loquatur aduer¬
te : hominis substantiã gerit
hominis assũpsit affectũ: Deniq
suprababes qr ꝓgressus pusillĩ

Expanded text:
Nec vereor ne quia scriptum est de Deo: Beatus et solus potens , ab eo Dei Filius separetur; cum Scriptura Deum solum potentem dixerit, non Patrem solum: et ipse de Christo Deus Pater asserat per Prophetam: Posui adjutorium super potentem . Non ergo Pater solus potens, sed potens etiam Deus Filius; in Patre enim laudatur et Filius. 40. Certe ostendat aliquis quid sit, quod non possit Dei Filius: quis ei adjutor cum coelum faceret, fuit: quis adjutor cum conderet mundum? An qui in constitutione Angelorum et Dominationum adjutore non eguit, eguit ut hominem liberaret? 41. Scriptum est, inquiunt: Pater meus, si possibile est, transfer a me calicem hunc . Et ideo omnipotens est, quomodo de possibilitate 478 ambigit? Ergo quia omnipotentem probavi, probavi utique ambigere eum de possibilitate non posse. 42. sunt. Verum dicis: sed quando, et in qua forma loquatur, adverte. Hominis substantiam gessit, hominis assumpsit affectum. Denique supra habes quia progressus pusillum
Abbreviated transcription (Latin):
& accipe xp̃mloquentem:
haec dicit dñs omni potens: post
honorem misit mesuper gen¬
tes : quae praedauerunt. uos
tangit pupillam oculi eius :
quia ecce ego initiomanum
in praedam qui praedaue¬
runt uos & scient qui adñs
omnipotens misit me: uti¬
que qui dicit. dñs omnipo¬
tens ẽ: & quimisit. dñs ẽ
omni potens: Ergo & patris
& filui omnipotentia. sed
tamen ds unus omni potens.
quiaunitas potestatis est:
Atque ut scics imperator
auguste xp̃m esse quilocu¬
tus est & in propheta & in
euangelio: tam quamin
prȩdestinatione eucnges¬
lii per esaiam dicit. ipse qui
loquebar adsum: hoc est
ad sum in euangelio quilo¬
quebar in lege : Deinde ali¬
bi: Omnia qua e pater ha¬
b& metcsunt: quae sunt
omnia. non utique locu¬
tus est decreatis: haec enĩ

Expanded text:
 accipe Christum loquentem: Haec dicit Dominus omnipotens: Post honorem misit me super gentes, quae 477 depraedaverunt vos; tangit pupillam oculi ejus. Quia ecce ego injicio manuin praedam, qui depraedaverunt vos, et scient quia Dominus omnipotens misit me . Utique qui dicit: Dominus est omnipotens: et qui misit, Dominus est omnipotens. Ergo et Patris et Filii omnipotentia: sed tamen Deus unus omnipotens; quia unitas potestatis est. 37. Atque ut scias, Imperator auguste, Christum esse, qui locutus est et in propheta et in Evangelio, tamquam in praedestinatione Evangelii per Esaiam dicit: Ipse qui loquebar, adsum , hoc est: Adsum in Evangelio, qui loquebar in Lege. 38. Deinde alibi: Omnia quae Pater habet, mea sunt . Quae sunt omnia? Non utique locutus est de creatis; haec enim
Abbreviated transcription (Latin):
ita que cumbonus &ue
rus difilius: utique omni potens
ds difilius: Num hinc quoque dy¬
bitaripotest: Supra diximus
lectum: quia dñs omni potens
nomen: ei: Ergo quia filius dñs.
dñs autemomni potens: omnps
est difilius: sed accipe etiam eã
dequadubitare nequecas lecti¬
onem : ecceuenit inquit cum
nubibus: & uidebit eum om̃is
oculus & qui eum pupunxeruNt
& plangent se super eum om̃s
tribusterrȩ. eticm amen:
egosum A & ω. dicitdñs ds.
qui est & quierat. & quiuentu¬
rus est omp̃s: Quemigitur con

Expanded text:
Itaque cum verus et bonus Dei Filius, utique omnipotens Deus Dei Filius: num hinc quoque dubitari potest? Supra diximus lectum quia Dominus omnipotens nomen est ei. Ergo quia Filius Dominus, Dominus autem omnipotens; omnipotens est Dei Filius. 35. Sed accipe etiam eam de qua dubitare nequeas, lectionem: Ecce venit, inquit, cum nubibus, et videbit eum omnis oculus, et qui eum compunxerunt: et plangent se super eum omnes tribus terrae. Etiam, amen. Ego sum Α et Ω, dicit Dominus Deus, qui est, et qui erat, et qui venturus e
Abbreviated transcription (Latin):
non carnalis successionis here¬
ditas: sed adoptionis gratiȩ
sp̃itale commertiumẽ: Atq
ut sciamus cordis nr̃imagis
hoc quam corporis ec̃ signa¬
culũ: Doc& proph&a quidicit:
Signatum ẽ in nobis lumen
uultus tui dñe: dedistila &iti¬
ã incordemeo: Ui.
certis naturȩ suȩ sit cir¬
cum scripta limitibus. si quidẽ
& illa inuisibilia opera quę
non queunt locis & finibus
comp̃hendi. substantiȩ suae
tamen propri&a tedaudant᷑
quomodo quis audeat creatu¬
rã appellare sp̃m scm. qui non
hab& circum scriptam de¬
terminatamq: uirtutem.
Quia & in hominibus &ubiq
semperẽ: quod utique diui¬
nitatis & dominationis est

Expanded text:
non carnalis successionis haereditas, sed adoptionis gratiae spiritale commercium est. Atque ut sciamus cordis nostri magis hoc, quam corporis esse signaculum, docet Propheta qui dicit: Signatum est in nobis lumen vultus tui, Domine; dedisti laetitiam in corde meo . certis naturae suae sit circumscripta limitibus; si quidem et illa invisibilia opera, quae non queunt locis et finibus comprehendi, substantiae suae tamen proprietate clauduntur: quomodo quis audeat creaturam appellare Spiritum sanctum, qui non habet circumscriptam determinatamque virtutem; quia et in omnibus et ubique semper est, quod utique divinitatis et dominationis est
Abbreviated transcription (Latin):
filius hominis regnũ accipit dĩfili¬
us ut filius utiq hominis &ĩa tra¬
diturus ẽ quod accepit: Siut filius
hominis tradit: ergo &ut filius ho¬
minis subiectionẽ utiq ꝑ conditio¬
nẽ carnis ñ ꝑmaiestatẽ diuinitatis
agnosc& : Et tuad contumeliã obicis
qđ ei subiecerit om̃a ds̃. cum audias quod
regnũ filius hominis dõ tradat: Eut
in superiorib: libris diximꝰ legeris nemo
uenit adm enisi pater attraxeriteum
adueste unitatẽ honorificentiae
Etpater subicit filio. & filius patritra¬
d& : Dic quid sitamplius trahere anre¬
suscitare : Nonne secundũ morẽ homi¬
nũ ministeriũ trahentis potestas est
sus citantis sed & filius ad patrẽtra¬
hit & pater adfiliũ trahit : Etfilius
suscitat : & pater suscitat : Faces sant
sacrilegae commenta discretionis ubiu¬
nitas potestatis ẽ. ⁊ Tradat igitur patri
regnũ suum filius: Non de perit xpo
regnũ qđ traditised ꝓficit: Nossumus

Expanded text:
Filius hominis regnum accepit Dei FiliFilius hominis regnum accepit Dei Filius; ut Filius utique hominis etiam 577 traditurus est, quod accepit: si ut Filius hominis tradit, ergo et ut Filius hominis subjectionem, utique per conditionem carnis, non per majestatem divinitatis, agnoscit. 149. Et tu ad contumeliam objicis, quod ei subjecerit omnia Deus; cum audias quod regnum Filius hominis Deo tradat, et ut in superioribus diximus libris, legeris: Nemo venit ad me, nisi Pater attraxerit eumadverte unitatem honorificentiae: et Pater subjecit Filio, et Filius Patri tradit. Dic quid sit amplius trahere, an resuscitare? Nonne secundum morem hominum ministerium trahentis, potestas est suscitantis? Sed et Filius ad Patrem trahit, et Pater ad Filium trahit: et Filius suscitat, et Pater suscitat. Facessant sacrilegae commenta discretionis, ubi unitas potestatis est. 150. Tradat igitur Patri regnum suum Filius? Non deperit Christo regnum quod tradit, sed proficit. Nos sumus
Abbreviated transcription (Latin):
re regnũ & reuesti : se ipsum secundũ
substantiã diuinitatis in corporationis¬
q: describens : Ipse enĩ diues secundũ
plenitudinẽ diuinitatis: qui ꝓ nobis pau¬
ꝑ factus ẽ cumdiues esset & rexaeter¬
nus & exaeterno regeꝓgenitus. pere¬
gre ꝓfectus secundũ corporis suscepti¬
onẽ qui auias hominis tam quã iter
ingressus alienũ. uenit in hunc mun¬
dũ utregnũ sibi parar& ex nobis. Ue
nit ergo xp̃s inhanc terrã regnũ acci¬
perede nobis: quib ait : Regnũ dĩ in¬
trauos ẽ : Hoc ẽ regnũ quod xp̃s acci¬
pit . hoc ẽ quod patritradit ⁊ Nam quo
nis accipereregnũ & reuestĩ no¬
luer̃ eum iudaei suscipere : dequi¬
bus ait illi qui noluer̃ meregnare
suꝑse: adducite & interficite eos
sequamur scripturarũ ordinẽ Ille
quiuenit regnũ dõ patritradet : &
cũ tradiderit regnũ tunc& ipse
subiectus eritei qui sibi subiecitoma
ut sitds̃ omnia & in omnibus : Si ut

Expanded text:
re regnum et reverti , se ipsum secundum re regnum et reverti , se ipsum secundum substantiam divinitatis incorporationisque describens. Ipse enim dives secundum plenitudinem divinitatis, qui pro nobis pauper factus est, cum dives esset et rex aeternus, et aeterno rege progenitus: peregre profectus secundum corporis susceptionem; quia vias hominis tamquam iter ingressus alienum, venit in hunc mundum, ut regnum sibi pararet ex nobis. 147. Venit ergo Jesus in hanc terram regnum accipere de nobis, quibus ait: Regnum Dei intra vos est . Hoc est regnum quod Christus accepit, hoc est, quod Patri tranis accipere regnum, et reverti. Noluerunt eum suscipere Judaei, de quibus ait: Illi qui noluerunt me regnare super se, adducite et interficite eos . 148. Sequamur Scripturarum ordinem. Ille qui venit, regnum Deo Patri tradet: et cum tradiderit regnum, tunc et ipse subjectus erit ei, qui sibi subjecit omnia; ut sit Deus omnia et in omnibus . Si ut
Abbreviated transcription (Latin):
atura dĩfilius: Postremo utunitatẽ
intellegas : deouib: dicens saluator.
nullus inquit rapiteas demanu mea : :¬
Pater qđ de ditmihi. maius omnib:
ẽ. & nemopotest rapere demanu
patrismei. Ego & paterunũ sumus
patersuscitat mostuos & uiuificat.
sic & filius quosuult uiuificat: Sic sus¬
citat filiu s ut pater: sic conseruat
filius ut pater: Quiñ inpar ẽgrã
quomodo in par ẽ potestate Sic&iã
ñ ꝑdit filius ut pater : Etideonequis
uel duos deoscrederet uel discretio¬
nẽ potestatis induceret : unũcum
patrese eẽ dixit : Idquem ad modũ
potest dicere creatura : Noneri
regnare & seruire :: Ap̃s aut̃ et
rexẽ & filius regis: Nonergo
seruus ẽ dĩ filius . : Omnis aut̃ creatu¬
ra seruit : sed non seruit dĩfilius.
qui ex serius filios dĩ facit: Non
ergo creatura dĩ filius. : Diuine¬
itaq: illã parabolã induxit diuitis. qui
in regionẽ longinquã ꝓfectus ẽ accipe¬

Expanded text:
atura Dei Filius. 143. Postremo ut unitatem atura Dei Filius. 143. Postremo ut unitatem intelligas, de ovibus dicens Salvator: Nullus, inquit, rapit eas de manu mea. Pater quod dedit mihi, majus omnibus est, et nemo potest rapere de manu Patris mei. Ego et Pater unum sumus Pater suscitat mortuos et vivificat; sic et Filius quos vult, vivificat . Sic suscitat Filius, ut Pater: sic conservat Filius, ut Pater. Qui non impar est gratia, quomodo impar est potestate? Sic etiam non perdit Filius, ut Pater. Et ideo ne quis vel duos deos crederet, vel discretionem potestatis induceret, unum se esse cum Patre dixit. Id quemadmodum potest dicere creatura? Non ergoregnare et servire: Christus autem et rex est et filius regis: non ergo servus est Dei Filius. Omnis autem creatura servit; sed non servit Dei Filius, qui ex servis filios Dei facit: non ergo creatura Dei Filius. CAPUitaque illam parabolam induxit divitis, qui in regionem longinquam profectus est accipe
Abbreviated transcription (Latin):
eadẽ patri & filio deferuntur
Nã quid p̃cellentius potestdici
quã quod apostolus dixit dnm
maiestatis crucifixum filius
creaturis subiecta maiestas. Non
ergo creatura filius. Filius pater¬
nae ẽ imago substantiae. Omĩs
aut creatura dissimilis suꝑnae
substantiȩ : sed non dissimilis dĩ
patris filius: Nonergo creatura
filius: Filius non rapinã arbitra¬
tus ẽ essese aqualemdo: sed nul¬
la creatura aequalis dõ. Aequal is
aut̃ filius nonergo creatura
filius. : Omnis creatura mutabi¬
lis sed non mutabilis dĩ filius.
Nonergo creatura dĩ filius. Omnis
creatura accidentiaboni & malire¬
cipit suae capacitate naturae eadẽq:
decessionẽ sentit. dĩ aut̃ filionihil
potest exei : diuinitate uel decede¬
reuel accedere : Nonergo creatura
filius : Om neopussuũ adduc& ds̃ in
iudiciũ : sed dĩ filius ñ adducitur in iu¬
diciũ quia ipse iudicat : Nonergo cre¬

Expanded text:
eadem Patri et Filio deferuntur? eadem Patri et Filio deferuntur? Nam quid praecellentius potest dici, quam quod Apostolus dixit Dominum majestatis crucifixum? 137. Filius creaturis subjecta majestas: non ergo creatura Filius. 138. Filius paternae est imago substantiae : omnis autem creatura dissimilis supernae substantiae, sed non dissimilis Dei Patris Filius: non ergo creatura Filius. 139. Filius non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo : sed nulla creatura aequalis Deo, aequalis autem Filius: non ergo creatura Filius. 140. Omnis creatura mutabilis: sed non mutabilis Dei Filius: non ergo creatura Dei Filius. 141. Omnis creatura accidentia et boni et mali recipit suae capacitate naturae, eademque decessionem sentit: Dei autem Filio nihil 576 potest ex ejus divinitate vel decedere vel accedere: non ergo creatura Dei Filius. 142. Omne opus suum adducet Deus in judicium , sed Dei Filius non adducitur in judicium; quia ipse judicat: non ergo cre
Abbreviated transcription (Latin):
quia ego inpatre & paterinme.
Alio quin ꝓpter opera ipsa credi¬
te : Hic intellectus ẽ noster se¬
cundũ diuinarũ seriem scriptu¬
rarũ Arriani aut̃ quinolunt
dedõ estimare quaedignas:
uel aptosius meritis confutent᷑
ex emplo ne totũ carnaliter
credaNt cum ipsi patris suidiabo¬
li opera incorporaliter uideant.
sicut deeorũ consostib: iudaeis
dñs declarauit dicens. Vos quod
uidistis patrẽur̃m facientẽ facitis.
cum utiq: non qui a diabolũ operan¬
tẽ uiderint. sed quia arbitria eius
fecerint arguant᷑ in uisibiliter
in his secundũ in iquitatẽ suã dia¬
bolo operante peccatũ. : Hoc secun¬
dũ apostolũ propter insipienti¬
am posuimus perfidorũ: ceterũ
satis ꝓbatum ẽ scripturarũ ex¬
emplis adunitatẽ maiestatis ꝑti¬
nere diuinae. qđ & patermane¬
at infilio & eaquȩ loquitur filius
a patre uideatur audisse: Vni¬
tatẽ aut̃ maiestatis quib: aliis
possumus intellegere: quã quod

Expanded text:
quia ego in Patre, et Pater in me est. quia ego in Patre, et Pater in me est. Alioquin propter opera ipsa credite . 135. Hic intellectus est noster secundum divinarum seriem Scripturarum: Ariani autem qui nolunt de Deo aestimare quae digna sunt, vel apto suis meritis confutentur exemplo, ne totum carnaliter credant; cum ipsi patris sui diaboli opera incorporaliter videant. Sicut de eorum consortibus Judaeis Dominus declaravit dicens: Vos quod vidistis patrem vestrum facientem, facitis ; cum utique non quia diabolum operantem viderint, sed quia arbitria ejus fecerint, arguantur, invisibiliter in his secundum iniquitatem suam diabolo operante peccatum. Hoc secundum Apostolum propter insipientiam posuimus perfidorum. 136. Caeterum satis probatum est Scripturarum exemplis ad unitatem majestatis pertinere divinae, quod et Pater maneat in Filio; et ea quae loquitur Filius, a Patre videatur audisse. Unitatem autem majestatis quibus aliis possumus intelligere, quam quod
Abbreviated transcription (Latin):
pater ita loquor. sed ad oboe¬
dientiam carnis aut ad fidem uni¬
tatis ista referantur. ⁊ Plerique
enĩ doctiores. & audirefiliũ. &
dicere aliquid filio patrẽ accipi¬
unt ꝑ unitatẽ naturae: Quodenĩ
ꝑ unitatẽ uoluntatis nouit filius.
patrem uelleuidetur audisse : u n¬
de non officiũ corporale : sed arbi¬
Neq enĩ uerborũ hic aliquẽ signi¬
ficat auditũ sed unitatẽ uolunta¬
tis atq: uistutis quae & in patre ẽ
& infilio: Quã &iã in spũ sco esse
memorauit alio locodicens. Non
quid sp̃s loquitur loquitur & filius.
& quic quid loquitur filius loquit᷑
& pater. quia una sententia & ope¬
ratio trinitatis ẽ Si cut enĩ uide¬
tur paterinfilio. non utiq: specie
corporali sedunitate diuinitatis.
ita &iam pater loquitur infilio.
nontemporali uoce neccorporali
sono. sed operis unitate: Deniq
cũ dixisset pater qui in meman&
ipseloquitur. & opera q̃ego facio
ipsefacit: addidit credite mibi

Expanded text:
Pater, ita loquor ? Sed ad obePater, ita loquor ? Sed ad obedientiam carnis, aut ad fidem unitatis ista referantur. Plerique enim doctiores et audire Filium, et dicere aliquid Filio Patrem accipiunt per 575 unitatem naturae, quod enim per unitatem voluntatis novit Filius Patrem velle, videtur audisse. 134. Unde non officium corporale, sed arbineque enim verborum hic aliquem significat auditum, sed unitatem voluntatis atque virtutis, quae et in Patre est et in Filio. Quam etiam in Spiritu sancto esse memoravit alio loco, dicens: Non quid Spiritus loquitur, loquitur et Filius: et quidquid loquitur Filius, loquitur et Pater; quia una sententia et operatio Trinitatis est. Sicut enim Pater videtur in Filio, non utique specie corporali, sed unitate divinitatis; ita etiam Pater loquitur in Filio, non temporali voce, nec corporali sono, sed operis unitate. Denique cum dixisset: Pater qui in me manet, ipse loquitur: et opera quae ego facio, ipse facit; addidit: Credite mihi,
Abbreviated transcription (Latin):
iudicant: qui putant xp̃o testi fi.¬
candi scientiã de fuisse. Ergo cum
audis qui credit in me non creditin
me & quimisit ie pater ipse mihi
mandatum dedit .: didicisti quo in
putes essere ferendum. : Deniq mã¬
datũ quod esset ostendit dicens: po¬
no animã meã utiterũ sumã illam. ⁊¬
Ne motollit eam ame : sedego pono
eam ame me ipso : Vides ideo dictũ
ut ostender& liberã sibi ponendae
acresumendae animae potestatẽ
sicut ipsedixit. potestatem habeo
ponendi eam & potestatem habeo
iterum sumendi eam Hoc man¬
datũ accepi a patremeo ⁊ Siue
igitur mandatum siue utaliqui la
cundum diuinitatẽ sed secundũ in¬
carnationẽ datur. ad subeundae
uictoriam passionis. : Anuero
in hanc humilitatẽ dĩ filium dedu¬
cemus: ut nisi q̃ audierit facere aut
loqui nesciat. & p̃scriptam agendi
loquendiq: ei putemus eẽ mensurã.
quia scriptumẽ ex meipso non sũ
locutus. & infra. si cut dixit mibi

Expanded text:
judicant, qui putant Christo testifijudicant, qui putant Christo testificandi scientiam defuisse. 131. Ergo cum audis: Qui credit in me, non credit in me; et: Qui misit me Pater, ipse mihi mandatum dedit ; didicisti quo id putes esse referendum. Denique mandatum quod esset, ostendit dicens: Pono animam meam, ut iterum sumam illam. Nemo tollit eam a me, sed ego pono eam a me ipso . Vides ideo dictum, ut ostenderet liberam sibi ponendae ac resumendae animae potestatem, sicut ipse dixit: Potestatem habeo ponendi eam, et potestatem habeo iterum sumendi eam. Hoc mandatum accepi a Patre meo . 132. Sive igitur mandatum, sive, ut aliqui Latcundum divinitatem, sed secundum incarnationem datur, ad subeundae victoriam passionis. CAPUin hanc humilitatem Dei Filium deducemus, ut nisi quae audierit, facere aut loqui nesciat: et praescriptam agendi loquendique ei putemus esse mensuram; quia scriptum est: Ex me ipso non sum locutus ; et infra: Sicut dixit mihi
Abbreviated transcription (Latin):
rar & salutis. quia fides uicerat.
signa fidei atq uexilla dominicae
passionis attollens. coccum infe¬
nestra ligauit. ut species cruoris
mystici q̃ for& mundũ redemp¬
tura uernar& : Ita foris iũc nom̃
fuit praeliantib aduictoriã : intus
species dominicae passionis peri¬
clitantib ad salutẽ : Vnde quia in¬
tellexit raab caelestemisterium
dicit dñs inpsalmo: Memorero
raab & bubilonis scientibus me
Quomodo ergo non ẽ uerũ testimo¬
niũ tuum dñe nisi secundũ fragi
litatẽ hominũ omnis enĩ homo
mendax ⁊ Deniq: ut secundũ ho¬
minẽ dixissese demonstraret:
ait.: Quimisitme pater: ipse testi¬
moniũ ꝑ hib& deme : Verũ autem¬
ẽ testimoniũ secundũ diuinitatẽ
sicut ipseait. Etuerum ẽ testimo¬
niũ meũ: quia scio unde ueni &
quo uado: Uos aut̃ nescitis unde
ueni & quouado : uos secundũ car¬
nẽ iudicatis. uonergo secundũ
diuinitatẽ sed secundũ hominem

Expanded text:
raret salutis, quia fides vicerat, raret salutis, quia fides vicerat, signa fidei atque vexilla Dominicae passionis attollens, coccum in fenestra ligavit; ut species cruoris mystici quae foret mundum redemptura, vernaret . Ita foris Jesu nomen fuit praeliantibus ad victoriam, intus species Dominicae passionis periclitantibus ad salutem. Unde quia intellexit Rahab coeleste mysterium, dicit Dominus in psalmo. Memor ero Rahab et Babylonis, scientium me . 129. Quomodo ergo non est verum testimonium tuum, Dlitatem hominum? Omnis enim homo mendax est. Denique ut secundum hominem dixisse se monstraret, ait: Qui misit me, Pater, ipse testimonium perhibet de me . Verum autem testimonium secundum divinitatem, sicut ipse ait: Et verum est testimonium meum, quia scio unde veni et quo vado: vos autem nescitis unde veni, et quo vado. Vos secundum carnem judicatis . Non ergo secundum divinitatem, sed secundum hominem