comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
q uo loro ietatis inuutri Iubet castra. at solutꝭ
oꝑibus pr̃o legioues iustructas collotat. equitex̃
frenatis equis in statione disponit. Bellonaci cum
Romanos ad insequendum patos uiderent Aleq ꝑuocta¬
re. aut diucius ꝑmanere fure ꝑiculo eod loco possent
tale ꝯsiliũ. sui recipiendi ceperunt falses ut ꝯfueuerãt
.Iam q in acie sedere gallos ꝯuesse. suꝑioribus quiõta¬
ris cesaris. declaratum est ꝑ mauus stramẽtoꝵ. ut
uirgultorum. quoꝵ sũma erat in castris copia Inter
setraditos. aute aciem pollotarunt. extremoq temps
diei siguo xronũtiato uno tempore. intenderũt Ita
ꝯtineus flama. copias omr̃s r epente a couspectu
cepit romauorum. Quoe ubi acrdit barbari uehe¬
mentissuuo cursu ⁊ efugerunt Lesar et si distessu
hostiũ aĩaduertere non poterat. Incendiis opoposite
tame᷑ id ꝯsilium. cum fuge tã. Iuiciĩ suspitaretur

Expanded text:
que eo loco metatis muniri iubet castra. Absolutis que eo loco metatis muniri iubet castra. Absolutis operibus pro vallo legiones instructas collocat, equites frenatis equis in statione disponit. Bellovaci, cum Romanos ad insequendum paratos viderent neque pernoctare aut diutius permanere sine periculo eodem loco possent, tale consilium sui recipiendi ceperunt. Fasces, ubi consederant namque in acie sedere Gallos consuesse superioribus commentariis Caesaris declaratum est, per manus stramentorum ac virgultorum, quorum summa erat in castris copia, inter se traditos ante aciem collocarunt extremoque tempore diei signo pronuntiato uno tempore incenderunt. Ita continens flamma copias omnes repente a conspectu texit Romanorum. Quod ubi accidit, barbari vehementissimo cursu refugerunt. Caesar, etsi discessum hostium animadvertere non poterat incendiis oppositis, tamen id consilium cum fugae causa initum suspicaretur,
Abbreviated transcription (Latin):
mouendos ut discedere ex eo loro sure ꝑiculo
barbari. nulitibus iustantibus possent. Ita cũ
palude. Impedita. a castris. tastra diuideret. q̃
trauseundi difficultas celeritatem iusequenei
tardare posset. atq id iuguui. quod trãspaludẽ
pene ad hostiũ castra ꝑtiu̾eret mediotꝰ ualle a
castris eorum. interstisum aũm aduerteret. põtibꝰ
palude constrata. legiones traducit. celeriterii
In sũmam plainciein. Iugi ꝑueuit. que declius
Pastigio. ab duabus lateribus uuurebatur Ibi le¬
giorbus iustructis. ad ultiund̃ Ingum ꝑlerut
acieniq uo loco ꝯstituit unde tormẽto missa tela
in hostium cuuros pouiti possent. Barbari ꝯfisi
lon natura. cũ diuitare uon recusarent si forte
rouiaui subire collem couarẽtur. paulatun copias
distributas duuittere non possent ne dispersi ꝑꝰ¬
turbarentum In a cie ꝑmauserunt Quoꝵ ꝑtinana
coguita Cesar .xx. cohortibus Iustructis castruz¬

Expanded text:
movendas ut discedere ex eo loco sine periculo movendas ut discedere ex eo loco sine periculo barbari militibus instantibus non possent. Ita, cum palude impedita a castris castra dividi videret, quae transeundi difficultas celeritatem insequendi tardare posset, atque id iugum quod trans paludem paene ad hostium castra pertineret mediocri valle a castris eorum intercisum animum adverteret, pontibus palude constrata legiones traducit celeriterque in summam planitiem iugi pervenit, quae declivi fastigio duobus ab lateribus muniebatur. Ibi legionibus instructis ad ultimum iugum pervenit aciemque eo loco constituit unde tormento missa tela in hostium cuneos conici possent. Barbari confisi loci natura, cum dimicare non recusarent, si forte Romani subire collem conarentur, paulatim copias distributas dimittere non possent, ne dispersi perturbarentur, in acie permanserunt. Quorum pertinacia cognita Caesar XX cohortibus instructis castris
Abbreviated transcription (Latin):
nõ Aulli pudore coacti longiis ꝓfugriẽt Quoꝵ
ꝑiculo. sic ouĩs copie sunt ꝑturbate ut uix Indi¬
tari posset. Utrũ secundis mi̾mis q rebus ĩsolẽciores
an aduerso medioeri casu. tiuidiores essent. Cõ pliũ¬
bus diebus isdem castris ꝯsiuptis cum propius
accessisse. legiouũ. ut gaiĩ creboniu legatum rogno¬
uissent duces bellonacoꝵ ueriti siuulem obsessionẽ
aliste noctu diuuittunt. eos quos aut etate. aut
uiribus inferiores. aut Inhirmes hẽbant. unaqz
reliquo Impedimẽta. Quorum cõturbatum et
ꝯfusum dum explicant agnien. magna em̃ multiᵈ ͦ
carrorum. etiaui expeditos se qui gallos ꝯsueuit
oppressi luce. copias armatorum in suis instrĩt
castris. ne p̾us rouaui ꝑsequi se inciperent
ꝙ longuis agrien Imxediõtorum suoꝵ ꝓressissẽt̃
At resar ueq resistentes. aggrediendos. tauto toł
astrusu iuditabat Aleq uon usq eo legiones ad¬

Expanded text:
nonnulli pudore coacti longius profugerent. Quorum nonnulli pudore coacti longius profugerent. Quorum periculo sic omnes copiae sunt perturbatae ut vix iudicari posset, utrum secundis minimisque rebus insolentiores an adverso mediocri casu timidiores essent. Compluribus diebus isdem in castris consumptis, cum propius accessisse legiones et Gaium Trebonium legatum cognossent, duces Bellovacorum veriti similem obsessionem Alesiae noctu dimittunt eos quos aut aetate aut viribus inferiores aut inermes habebant, unaque reliqua impedimenta. Quorum perturbatum et confusum dum explicant agmen magna enim multitudo carrorum etiam expeditos sequi Gallos consuevit, oppressi luce copias armatorum pro suis instruunt castris, ne prius Romani persequi se inciperent quam longius agmen impedimentorum suorum processisset. At Caesar neque resistentes adgrediendos tanto collis ascensu iudicabat, neque non usque eo legiones ad
Abbreviated transcription (Latin):
suscixienda p̃fectura. usus erat. neq diuncari
sure se uoluerat In fla̾mantur at intitant᷑ hostiũ
aĩ secundo p̃lio Dncixe et p̃secto Remorum ant̾fecto.
Arĩq deliento ãmouẽtum diligencius explorat
loris stationes dispouere. ac moderatius cedentẽ
insequi hostom Ilon interuratũtur. Interim cotidia᷑
p̃lia in pouspectu utiorũq tastroꝵ. que ad uada
trãsitus ꝙ fiebant paludis. Qua coutentione
g̾niaut proptirra. Cesar trãs duxirat renã. At
equitibus Interxositis p̃liarentur cum ꝯstãti
unuo̾si paludem transissent pancis q In ⁊ a stẽdo.
Interfoctis ꝑtiuatiust ⁊ eliquã multitudine essent
Insecuti ꝑterriti nõ solum hn qui hed aut rẽduq
oppͥmebantum aut eiuiuꝰ unluerabant᷑ sed rnã
qui longuis sub sidiari ꝯ sueuerant turpiter fugitãt
urq priu̾s fuiẽ fugo fecerunt sepe amissis suꝑior¬
ribus loris ꝙͣ se aut in castra suoꝵ reciprãt/ aut

Expanded text:
suscipienda praefectura usus erat neque dimicari suscipienda praefectura usus erat neque dimicari sine se voluerat. Inflantur atque incitantur hostium animi secundo proelio, principe et praefecto Remorum interfecto, nostrique detrimento admonentur diligentius exploratis locis stationes disponere ac moderatius cedentem insequi hostem. Non intermittunt interim cotidiana proelia in conspectu utrorumque castrorum, quae ad vada transitusque fiebant paludis. Qua contentione Germani, quos propterea Caesar traduxerat Rhenum ut equitibus interpositi proeliarentur, cum constantius universi paludem transissent paucisque resistentibus interfectis pertinacius reliquam multitudinem essent insecuti, perterriti non solum ei qui aut comminus opprimebantur aut eminus vulnerabantur, sed etiam qui longius subsidiari consuerant, turpiter refugerunt, nec prius finem fugae fecerunt saepe amissis superioribus locis quam se aut in castra suorum reciperent, aut
Abbreviated transcription (Latin):
res. et si mrediotre de truur̃tum Iuiuẽtoꝵ at synorum
uris afferebat. taure̾ scultas cogitationes nicitabat
barbaroꝵ. at ro magis ꝙ cõmiius quẽ ꝓfectum ad
auxͣ g̾manorum. arcessenda dociu. cũ equitibꝰ uoue¬
rat. Quitam et si miõ non amp̃ irant qu̾genti
tamẽ g̾manorum adur̾tu barbari intebant᷑᷑ Cesar
cum aĩadurrtisset. hostem plures dios castrur palude
et loti natura iuitis. se touere. neq oxpugnare
castia eorum siue diuiicatione puicõsa. nec locũ nm¬
uicẽbus clandi. cuius mali sors incidit retiuc. tim
quibus ille dies fugiendi nuinꝰ obuenerat. Namq
hi .cum repente hestiũ equites aĩaduatisfet at ius
suxiores pancitatẽ ꝯtemxsisfont. cuxidius ĩsecuti
peditibus undiq sunt t̾cundati. Quo facto ꝑturbati
celerius ꝙͣ ꝯsuetudo fort equestris p̃liis e drepirt̃
amisso uirtisto pͥncipe cuntatir profecto equitum
qui cum uix equo. proptir etatem posset uti. Iamen
ꝯsuetudine gallorum. ueq etatis excusatiẽe In

Expanded text:
es, etsi mediocre detrimentum iumentorum ac servorum nostris adferebat, tamen stultas cogitationes incitabat barbarorum, atque eo magis, quod Commius, quem profectum ad auxilia Germanorum arcessenda docui, cum equitibus venerat; qui, tametsi numero non amplius erant quingenti, tamen Germanorum adventu barbari nitebantur. Caesar, cum animadverteret hostem complures dies castris palude et loci natura munitis se tenere neque oppugnari castra eorum sine dimicatione perniciosa nec locum munitionibus claudi quibus ille dies fungendi muneris obvenerat. Namque hi, cum repente hostium equites animadvertissent ac numero superiores paucitatem contempsissent, cupidius insecuti peditibus undique sunt circumdati. Quo facto perturbati celerius quam consuetudo fert equestris proeli se receperunt amisso Vertisco, principe civitatis, praefecto equitum; qui cum vix equo propter aetatem posset uti, tamen consuetudine Gallorum neque aetatis excusatione in
Abbreviated transcription (Latin):
suis cuu̾bus consuosset consiliabel li que rontibuy
auctor armuorum duxq deesset. parontu Noͣuis
ciuitate cum suist equitibus latrocuiis se suos
alebat. In festis ꝙ itet Itiur ribiu cõmeatꝰ ꝯplurres
qui cẽportabantur. in hibirua ⁊ouianoꝵ int̾xiebat
Erat actributus authom̃o p̃fectus equitũ. G.
uolusenus quadratus qui cum eo hiberuaret
hunc duthonius ad ꝓsequendum equitatũ hostii
uuctit. Uolusenus ad eam uirtutom. que singulaꝵ

Expanded text:
suis civibus esse consuesset, ne consilia belli quaerentibus suis civibus esse consuesset, ne consilia belli quaerentibus auctor armorum duxque deesset, parente Romanis civitate cum suis equitibus latrociniis se suosque alebat infestisque itineribus commeatus complures, qui comportabantur in hiberna Romanorum, intercipiebat. Erat attributus Antonio praefectus equitum C. Volusenus Quadratus qui cum eo hibernaret. Hunc Antonius ad persequendum equitatum hostium mittit. Volusenus ad eam virtutem, quae singula
Abbreviated transcription (Latin):
e quitum p̃sidio. narbonem ꝓ fectus est. ep̾citum pir
legatos in hiberido deduxit. quatuor legioues in
uelgis collocauit cum m. Anthonio et O trebonio
et pn. uatimo legatis duas legiones in hrdiũs
sriebat. Duas in thurones. ad fuies cariitũ posuit
que orm̃ illam regionem. ꝯuinctam occeauo cõtius¬
reut. Duas reliquas in lemonicũ fiibus nõ lõgu
as ariduis. ne qua pars gallie. uacua ab ex̾nitu
esset. pautos dies ix̃e in proũcia moratus. m̃
releriter onĩs cõuoutus ꝓcurrisset. publitas qͣrdi¬
sias roguostot. bene uieritis p̃iia trbuisset/ rog-¬
noscendi eñ maxĩa facultatem hẽbat quali quisq
fuissot aĩo in torius gallio de foctione. quã sustima¬
rat fidelitato. at auxihis prouĩtie illus Conꝰ
pliũ cum equitatu suo contendisse. llam cũ Aute
In hiberua uenisset cuuitas ꝙ attrebatum in officio
esset cõmins qui post illam uuluerationẽ quã
suxͣ cõmenioranꝰ. semꝑ ad om̃s motus paratus

Expanded text:
citum per legatos in hiberna deduxit: quattuor legiones in Belgio collocavit cum M. Antonio et C. Trebonio et P. Vatinio legatis, duas legiones in Aeduos atem sciebat, duas in Turonis ad fines Carnutum posuit, quae omnem illam regionem coniunctam Oceano continerent, duas reliquas in Lemovicum finibus non longe ab Arvernis, ne qua pars Galliae vacua ab exercitu esset. Paucos dies ipse in provincia moratus, cum celeriter omnes conventus percucurrisset, publicas controversias cognosset, bene meritis praemia tribuisset cognoscendi enim maximam facultatem habebat, quali quisque fuisset animo in totius Galliae defectione, quam sustinuerat fidelitate atque auxiliis provinciae illius, his roelio cum equitatu suo contendisse. Nam cum Antonius in hiberna venisset, civitasque Atrebatum in officio esset, Commius, qui post illam vulnerationem, quam supra commemoravi, semper ad omnes motus paratus
Abbreviated transcription (Latin):
Interfectis. et girmanis qui nullis adu̾sus Romãnes̃
auxilia deuegabant. principos rorum uiuos roduit
In suam ptãtem atq in hni Burum heduũ qui en
uirtutom et quis sũmam nobilitatom hẽbat solus n
ex hedius. ad id temxus ꝑmanserat in ariis Ea
re soguta. Cesar cum In onũbui ꝑtibus gallie biñ
reꝵ qrii uideretum Iudicaretq sũꝑioribiu estuu̾s
deuntam subactam q osse a quitanã nũsͣ adissot
ꝑ publiũ crassum. quadam ex ꝑtu deuicissot duasꝯ¬
cum legionibus. in ram ꝑtom gallie est ꝑfectusꝰ
ut ibi extreniũ temxus cõsumoret estiuoꝵ. Quam
Rem sicut cetera. coleritor felititerq ꝯfetit. Mauiq

Expanded text:
interfectis et Germanis, qui nullis adversus Romanos auxilia denegabant, principes eorum vivos redigit in suam potestatem atque in his Surum Aeduum, qui et virtutis et generis summam nobilitatem habebat solusque ex Aeduis ad id tempus permanserat in armis. Ea re cognita Caesar, cum in omnibus partibus Galliae bene res geri videret iudicaretque superioribdevictam subactamque esse, Aquitaniam numquam adisset, per Publium Crassum quadam ex parte devicisset, cum duabus legionibus in eam partem Galliae est profectus, ut ibi extremum tempus consumeret aestivorum. Quam rem sicuti cetera celeriter feliciterque confecit. Namque
Abbreviated transcription (Latin):
ius q ⁊eddit. Titum labienũ dirabus cum legiõilꝙ
et equitatu In sequauos proficisti Iubet. huic martũ
semxĩouiũ rutilum actabũt gauĩ fabiũ legatum
et Rrtuntiũ luciũ basilum. cum legionibus duabus
In reuus collocat. ue quã a fiuituuis bellouatis cala¬
mtatem accipiant. gauiꝰ Autistuĩ r egiũ mamibra¬
retos. Titum sextiũ in bitirges. Gaium cauinũ relul¬
Rum in ruteuõs. cum suigulis legionibus mttit ꝙ.
tulliũ cireronẽ et pubłiei sulpiciũ tabilloumm et ma

Expanded text:
 Arvernisque reddit. Titum Labienum duabus cum legionibus  Arvernisque reddit. Titum Labienum duabus cum legionibus et equitatu in Sequanos proficisci iubet: huic Marcum Sempronium Rutilum attribuit. Gaium Fabium legatum et Lucium Minucium Basilum cum legionibus duabus in Remis collocat, ne quam ab finitimis Bellovacis calamitatem accipiant. Gaium Antistium Reginum in Ambivaretos, Titum Sextium in Bituriges, Gaium Caninium Rebilum in Rutenos cum singulis legionibus mittit. Quintum Tullium Ciceronem et Publium Sulpic
Abbreviated transcription (Latin):
uocte iuissus equitatus nouissiuiũ agnie conse quitur
auagiuis nũs rapitur. atq uiter ficitur. reliqui ix fuga
In ciuitates distediunt. Postero die uirtiunge corip, ꝯsilio
cõuocato id bellum se suscexisse. non suaꝵ necessitatũ
sed roĩs libirtatis causa demoustrat. Et qũi sit fortum cedend̾
ad utramq rem se illis offorre. seu morte sua ioͣuis
sanffatere. seu uinũ tradere ueluĩt mitũtur de hus
rebus ad c̾esarem legati. qͥubet ariua tradi. prĩcipes
produci. Ip̃e inuiuĩtione pro castas consedit Eo
duces producunt᷑. uerciungecorix/ deditur. Arma
proicũitur. Refiuatis hedius at aridis. si per eos
cu̾itater recuꝑare posset. ex reliquis captuu̾is toto
ep̾citus. capita singula prede uoĩ distribuit hiis
rebus ꝯ fectis In heduos ꝓficistitur. ciuitatẽ recipit
Eo lrgati ab ariduis iuissi. que Imꝑaret. facturos
pollicentur. Iuixat iuaguũ nn obsidum. legiones in

Expanded text:
nocte missus equitatus novissimum agmen consequitur: nocte missus equitatus novissimum agmen consequitur: magnus numerus capitur atque interficitur; reliqui ex fuga in civitates discedunt. Postero die Vercingetorix concilio convocato id bellum se suscepisse non suarum necessitatium, sed communis libertatis causa demonstrat, et quoniam sit fortunae cedendum, ad utramque rem se illis offerre, seu morte sua Romanis satisfacere seu vivum tradere velint. Mittuntur de his rebus ad Caesarem legati. Iubet arma tradi, principes produci. Ipse in munitione pro castris consedit: eo duces producuntur; Vercingetorix deditur, arma proiciuntur. Reservatis Aeduis atque Arvernis, si per eos civitates reciperare posset, ex reliquis captivis toto exercitui capita singula praedae nomine distribuit. His rebus confectis in Aeduos proficiscitur; civitatem recipit. Eo legati ab Arvernis missi quae imperaret se facturos pollicentur. Imperat magnum numerum obsidum. Legiones in
Abbreviated transcription (Latin):
turuus q equitũ et cohortibus uisis. quas se sequi
Iusserat. Ut de lonis suꝑio ribus. hec declina et deuexa
rerirebantur. hostes pliũ conuttunt. Utrimq clauiore
sublato Excipit rursus ex uallo. at om̃ibus nnũcõ¬
ubus clauior. Arĩ diuissis pilis. gladiis rem gerunt
Repente post tergum equitatus t̾uitur. Cohorteiz alit
appropiuquabant. hostes terga uerterunt fugiẽtibꝰ
equites occurrũt. fit magna cedes. Astendulus dux
et pͥnceps remioꝵ occiditur uircassiuella̾nus aru̾nꝰ
uiu̾us in fuga cõpreheuditur siqua uulitaria lxxiiii.¬
ad cesarẽ r oferuit᷑. pauco ex tanto nu̾d se in̾colinues
In castra recipiũt Conspicati ex oppido cede̾ et fugã
suoꝵ. desꝑata saluta. copias a iuĩtionibus reducunt
fit ꝓtiuꝰ hat re audita. ex castris galloꝵ fuga. quod
nisi crebris subsidics. ac tocius dici labore nulites rent
defessi. Dũs hostiũ copis deleri potuissent de media

Expanded text:
turmisque equitum et cohortibus visis quas se sequi turmisque equitum et cohortibus visis quas se sequi iusserat, ut de locis superioribus haec declivia et devexa cernebantur, hostes proelium committunt. Vtrimque clamore sublato excipit rursus ex vallo atque omnibus munitionibus clamor. Nostri omissis pilis gladiis rem gerunt. Repente post tergum equitatus cernitur; cohortes aliae appropinquant. Hostes terga vertunt; fugientibus equites occurrunt. Fit magna caedes. Sedulius, dux et princeps Lemovicum, occiditur; Vercassivellaunus Arvernus vivus in fuga comprehenditur; signa militaria ad Caesarem referuntur: pauci ex tanto numero se incolumes in castra recipiunt. Conspicati ex oppido caedem et fugam suorum desperata salute copias a munitionibus reducunt. Fit protinus hac re audita ex castris Gallorum fuga. Quod nisi crebris subsidiis ac totius diei labore milites essent defessi, omnes hostium copiae deleri potuissent. De media
Abbreviated transcription (Latin):
temptant. huc ea que ꝑauerant. conferũt nul,¬
tidue telorum. ex tur ribus oppugnãtoꝵ det̾bar̃
aggcre et cratibus fossas exphent. faltibus uallũ
ac loritam ⁊ estunut / mittit p̾mo brutum ad olesꝰ¬
rentema cum rohortibus cesar. Iost cum alis gauĩ.
fabiũ legatum. postreuo ip̃e. cũ uehemencius
pugnaretur. Inte gros subsidio adducit. Restituto
p̃lio. ac repulsis hostibus eo quo labieuẽ nu sit q¬
tendit. Cohortes quatuor ex propio castello.
deducit. equitum ꝑtem sequo. ꝑtem c̾ciure exterio:¬
res iurĩtiones et ab tergo hostes adoriri Iubet
labionus post ꝙͣ. neqz aggores neq fosse uimi hosti¬
um sustiuere poterant. coactis una .xl. rohortibꝰ
quas ex proxis p̃ridiis deductes sors obtulit le¬
sarem ꝑ nũtios facit t̾tiorem quid faciend̾ existiẽt
acrelerat resar. ut p̃lio uatersit. Guis aduẽtu . ux
colore uestitus coguito. quo insigui p̃liis uti ꝯsuerat

Expanded text:
temptant: huc ea quae paraverant conferunt. Multtemptant: huc ea quae paraverant conferunt. Multitudine telorum ex turribus propugnantes deturbant, aggere et cratibus fossas explent, falcibus vallum ac loricam rescindunt. Mittit primo Brutum adulescentem cum cohortibus Caesar, post cum aliis Gaium Fabium legatum; postremo ipse, cum vehementius pugnaretur, integros subsidio adducit. Restituto proelio ac repulsis hostibus eo quo Labienum miserat contendit; cohortes quattuor ex proximo castello deducit, equitum partem sequi, partem circumire exteriores munitiones et ab tergo hostes adoriri iubet. Labienus, postquam neque aggeres neque fossae vim hostium sustinere poterant, coactis una XL cohortibus, quas ex proximis praesidiis deductas fors obtulit, Caesarem per nuntios facit certiorem quid faciendum existimet. Accelerat Caesar, ut proelio intersit. Eius adventu ex colore vestitus cognito, quo insigni in proeliis uti consuerat,
Abbreviated transcription (Latin):
de oĩ salute desperant. Nouiant si rem obtiuuerint
fuiẽ laborum onĩ exspoctant. mapiun ad suꝑiores
iiũtiones laboratur. quo uorcassiuolla̾nũ demõstra¬
ui̾mius miquũ locu ad decluntatem fastigiũ mag ͫ
ht᷑ mouiẽtum Alii tela cõitĩt. Alii testudine facta
subeunt. De fatigatis Iuuicem. integri succedunt
aggir ab uniu̾s in iiĩtionẽ cõuectus et astensum
dat gallis. et ra que in terra occultauerãt roͣut
ꝯtarit. uet Iam arma urĩa nec uires suppetunt
hiis rebus cognitier Cesar. labienũ tũ rohortibꝰ
sup. subsidio laborantibus uuttit. Imxat si sustius
non possit. Deductis cohortibus cruptione pugꝰ¬
uaret. Id uisi uecessario ue fatiat. Ipẽ adit reliquͦ
cohortatus ne labori succũbaut. oĩ suꝑiorum
duuurationũ. frictũ in ro die. atq hora doret ꝯsis¬
tere. Interiores. desperatis cãpestubus lons ꝑxtel
mag̾tudit niuĩtionũ. loca p̾rupta ux astrusu

Expanded text:
alute desperant; Romani, si rem obtinuerint, alute desperant; Romani, si rem obtinuerint, finem laborum omnium exspectant. Maxime ad superiores munitiones laboratur, quo Vercassivellaunum missum demonstravimus. Iniquum loci ad declivitatem fastigium magnum habet momentum. Alii tela coniciunt, alii testudine facta subeunt; defatigatis in vicem integri succedunt. Agger ab universis in munitionem coniectus et ascensum dat Gallis et ea quae in terra occultaverant Romani contegit; nec iam arma nostris nec vires suppetunt. His rebus cognitis Caesar Labienum cum cohortibus sex subsidio laborantibus mittit: imperat, si sustinere non posset, deductis cohortibus eruptione pugnaret; id nisi necessario ne faciat. Ipse adit reliquos, cohortatur ne labori succumbant; omnium superiorum dimicationum fructum in eo die atque hora docet consistere. Interiores desperatis campestribus locis propter magnitudinem munitionum loca praerupta ex ascensu
Abbreviated transcription (Latin):
Iam iueridies appropiuquare uidere: ad ea castra
q̃ sua demõstrauriuꝰ contendit Bodem q tempore
equitatus ad campestros niuuitiones accedere
et relique. copie. pro castais sose ostoudire ceprit
uorciugetorip. ep arce a lesie suos ꝯspitatue ep op/¬
pido. egreditur tastris. longurios. multulos. fahes
reliqua queq̃ eruptioniã cã pauerant profoit
Ipugnatur uno tomꝑe. oñibua lons. atz oĩa tẽptãt᷑¬
que nũure pars uisa est. huc rõcurritur ⁊ ouiauoꝵ
manus. tantis im̃tionibus distinet᷑᷑ nec facibe plus¬
ribus lons occurrit. Nultum ad teriondos ur̃os ualz
clauior. qui post tergum pugnantibus eptitit. qd
suũ ꝑitulũ in alienei uident salute ꝯstare. Ouĩã
eñ plermq. que absunt uehemencurs hom mẽtes
ꝑturbant. Cesar idoneum locum nactus. quin qua
up ꝑte grratur cognostit. laborantibus suuuttit utris/¬
q ad anm̃ occurrit. unũ es̃ illud tempus quo maxꝭ¬

Expanded text:
iam meridies appropinquare videretur, ad ea castra iam meridies appropinquare videretur, ad ea castra quae supra demonstravimus contendit; eodemque tempore equitatus ad campestres munitiones accedere et reliquae copiae pro castris sese ostendere coeperunt. Vercingetorix ex arce Alesiae suos conspicatus ex oppido egreditur; crates, longurios, musculos, falces reliquaque quae eruptionis causa paraverat profert. Pugnatur uno tempore omnibus locis, atque omnia temptante visa pars firma est, huc concurritur. Romanorum manus tantis munitionibus distinetur nec facile pluribus locis occurrit. Multum ad terrendos nostros valet clamor, qui post tergum pugnantibus exstitit, quod suum periculum in aliena vident salute constare: omnia enim plerumque quae absunt vehementius hominum mentes perturbant. Caesar idoneum locum nactus quid quaque ex parte geratur cognoscit; laborantibus summittit. Vtrisque ad animum occurrit unum esse illud tempus, quo max
Abbreviated transcription (Latin):
se ad suos recuperunt At Iuteriores dum raq̃
priores fossas expleut. diucius in hiis reb ꝯ ã¬
nĩstrandis morati. Bia magno cum detrmẽto re¬
pulsi. galli quid agant consulunt. locoꝵ pitos adhi¬
bent. ex hiis suꝑiorum castrorum situs nuĩtioes¬
q coguostunt. Erat a sextentrionibus collis quẽ
ꝓpter maguitudinẽ c̾cuitus oꝑe c̾cumplocti nõ po¬
tuerant. nr̃i necessario pene iuiquo loro. et leuĩt
decliũi castra fererunt. hec gauis autistuis regntꝰ
et lucus caninꝰ p̃iulus legati cum diabꝰ legio¬
uibus obtiuebant. Coguitis ꝑ exploratores legi-¬
tuũt. adeuudi tempus defiiint. Cum meridie es̃
uidratur. hiis copus uercassiullanũ. aruernũ uilũ
ex quat uor ducibus propiunquũ uirtiugeco rigix
p̃fitiũt ille ex castris p̾ma uigilia egressua xxi
ꝯ frcto sub lucem ituiere. post mõtem se occultaiit
nulites qz ex uocturuo labore. sose reficere Iussit ñ

Expanded text:
se ad suos receperunt. At interiores, dum ea qse ad suos receperunt. At interiores, dum ea qpriores fossas explent, diutius in his rebus administrandis morati pulsi Galli quid agant consulunt; locorum peritos adhibent: ex his superiorum castrorum situs munitionesque cognoscunt. Erat a septentrionibus collis, quem propter magnitudinem circuitus opere circumplecti non potuerant nostri: necessario paene iniquo loco et leniter declivi castra fecerunt. Haec Gaius Antistius Reginus et Gaius Caninius Rebilus legati cum duabus legionibus obtinebant. Cognitis per exploratores regituunt; adeundi tempus definiunt, cum meridies esse videatur. His copiis Vercassivellaunum Arvernum, unum ex quattuor ducibus, propinquum Vercingetorigis, praeficiunt. Ille ex castris prima vigilia egressus prope confecto sub lucem itinere post montem se occultavit militesque ex nocturno labore sese reficere iussit. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
atq ex oppido educit. Aostri ut suꝑioribus diebꝰ
Ut ciiqͣ locua erat actributuy. ad nuĩtiones accedũt
siuidis librilibiiz sudibus ꝙ. quas in oꝑe disposuerãt
gallos glaudibus proterrent p rospectu tenebrix
adempto multa utrimq uulurra accipiũtur ꝯplã
toruientis tela coniciũtur At Martus Authouius
et gauis trebonius le gati quibus hre ꝑtes ad
defendend̾ obuenerãt. qua ex ꝑte p̾uii uostros
Intellexerant hiis auxilio ex ulterioribus castele
deductos sũuattebant. dũ longis ad inuĩtionõ
abirant. galli plus multitudine teloꝵ ꝓficiebat¬
I ostras̃ poropius successerũt. aut se stunulis
Iuopiuantes Induebant. aut In strobes delati
crãffodiebantur aut ex uallo et turribus tra/¬
uecti. pilis mutalibus inte ribant multis uudiq
uulue ribus acceptis nulla nuĩtione prupta
cum lux appetoret ueriti ue ab latere aperto ex
suꝑioribus castros eruptione ps̃ c̾cu̾ueirentur

Expanded text:
atque ex oppido educit. Nostri, ut superioribus diebus, atque ex oppido educit. Nostri, ut superioribus diebus, ut cuique erat locus attributus, ad munitiones accedunt; fundis librilibus sudibusque quas in opere disposuerant ac glandibus Gallos proterrent. Prospectu tenebris adempto multa utrimque vulnera accipiuntur. Complura tormentis tela coniciuntur. At Marcus Antonius et Gaius Trebonius legati, quibus hae partes ad defendendum obvenerant, qua ex parte nostros premi intellexerant, his auxilio ex ulterioribus castellis deductos summittebant. Dum longius ab munitione aberant Galli, plus multitudine telorum proficiebant; posteaquam propius successerunt, aut se stimulis inopinantes induebant aut in scrobes delati transfodiebantur aut ex vallo ac turribus traiecti pilis muralibus interibant. Multis undique vulneribus acceptis nulla munitione perrupta, cum lux appeteret, veriti ne ab latere aperto ex superioribus castris eruptione circumvenirentur,
Abbreviated transcription (Latin):
et laudis cupiditas. et tunor ignomine ad u̾tutõ
excitabant. Cum a mreridie prope ad solis occasum
dubia uictoria puguaretum granãui una ex parte
ꝯfertis turmis In hostes Imxetum feterunt. eosq
propulerũt Quibus in fugam cõiectis. sagittarii
frũuenti. interfecti q sunt. q̃tem ex reli quiez ꝑtibuy
nrĩ cedentes. Usq ad castra infecuti sui colligeud.
facultatem uon dedirunt. At hn qui ut alesia ꝓcesse¬
rant uresti. prope uictoria. desperata. se in oppidũ
receperũt. uno die Interiuisso. galti. atz hoc spatio.
magno. cratiũ stalarum. arpoganũi nuo effectoriueᵃ
uocte silentio ex castris egressi. ad cãpestres miuco¬
ues accedunt. Subito clanore sublato. qua sig̾fi ᵒͤ
qui in oxpido obsidebantur de suo aduẽtu coguostere
possent crates proiceroifuudis. sagittis. lapidibꝰ.
urõs de uallo ꝑturbare. reliqua queq ad oppug/¬
tionẽ ꝑtiuent. parant ad iuistrare. Eodem temꝑe
clauiore exaudito. Dat tuba signũ suis uercinigecorix

Expanded text:
et laudis cupiditas et timor ignominiae ad virtutem excitabant. Cum a meridie prope ad solis occasum dubia victoria pugnaretur, Germani una in parte confertis turmis in hostes impetum fecerunt eosque propulerunt; quibus in fugam coniectis sagittarii circumventi interfectique sunt. Item ex reliquis partibus nostri cedentes usque ad castra insecuti sui colligendi facultatem non dederunt. At ei qui ab Alesia processerant maesti prope victoria desperata se in oppidum receperunt. Vno die intermisso Galli atque hoc spatio magno cratium, scalarum, harpagonum numero effecto media nocte silentio ex castris egressi ad campestres munitiones accedunt. Subito clamore sublato, qua significatione qui in oppido obsidebantur de suo adventu cognoscere possent, crates proicere, fundis, sagittis, lapidibus nostros de vallo proturbare reliquaque quae ad oppugnationem pertinent parant administrare. Eodem tempore clamore exaudito dat tuba signum suis Vercingetorix
Abbreviated transcription (Latin):
fossa duplici propuguatorum ordine/ defendirentur
Quoꝵ alteri ex pontibus. quo tucior altitudine esset
hoc audacius longis ꝙ ꝓmitteret. tela. alter quo
propior hostom uallo collotatus esset poute ab.
Iuitientibus telis tegrietur. Pportis fores alciorex¬
q turres Imxosuit. huius mũĩtionis duplex erat
sperabat fiduciam barbaris allaturid. et rum.
pabulatum. frumẽtatum q. lougius xẽi ꝓficistõ d̾
parius ropiis. castra muĩtione ipa uubbat posse de¬
fendi. Interun trebro pautis utrimꝙ ꝓcuriẽtibux
uter bilia castra paludo anteriecta. contendebatur
aut uicissumn hostes eodrm trausgressi . urẽs longnũg
sũ ueuebant. Accrdebat autem rotidiaus pabula: Noͣ

Expanded text:
fossa, duplici propugnatorum ordine defenderentur, fossa, duplici propugnatorum ordine defenderentur, quorum alter ex pontibus, quo tutior altitudine esset, hoc audacius longiusque permitteret tela, alter, qui propior hostem in ipso vallo collocatus esset, ponte ab incidentibus telis tegeretur. Portis fores altioresque turres imposuit. Huius munitionis duplex erat sperabat fiduciam barbaris allaturum, et cum pabulatum frumentatumque longius esset proficiscendum, parvis copiis castra munitione ipsa videbat posse defendi. Interim crebro paucis utrimque procurrentibus inter bina castra palude interiecta contendebatur; aut vicissim hostes eadem transgressi nostros longius summovebant. Accide
Abbreviated transcription (Latin):
hac roĩ poue quãdrato aguño instructo ĩ ꝯspectu
hostiuĩ telerius opinione eoꝵ ep̾citum adducit lũ
repente Instructas uelud in acie c̾to gradu legiorẽ
acredẽ galli uiderent. quoꝵ erant ad rosañ plena
fiducie ꝯsilia ꝑlata. sine c̾tanũs ꝑiculo. sune subito
aduentu. seu exspectatione. nr̃i ꝯsilii. copias ĩ struũt
pro castris. uec loro suꝑiore decedunt. Cesar et si
diuicare optanerat ta ñe ãuuratus tantã nuilutuꝰ¬
duẽ hostiũ. ualle Int̾missa. in agis in altitudiat
depressa. ꝙ̃ late patente. castra castris hostiũ ꝯfeit
hec Imꝑat uallo pedum xii ounuire. lonͣitulam pro
hac ioe rius altitudinis muedifitari. fossam dutẽ
pedum deuũ. quiuũ lateribus de p̾mi diroctus tur¬
res excitari crebras in altitudine triũ tabulatoꝵ
pontibus trarectis ꝯstratis ꝙ cõuingi. quoꝵ fro̾tex
Unui uea loritula niuuirentur. ut ab hostibus duplici

Expanded text:
Hac ratione paene quadrato agmine instructo in conspectum Hac ratione paene quadrato agmine instructo in conspectum hostium celerius opinione eorum exercitum adducit. Cum repente instructas velut in acie certo gradu legiones accedere Galli viderent, quorum erant ad Caesarem plena fiduciae consilia perlata, sive certaminis periculo sive subito adventu sive exspectatione nostri consili copias instruunt pro castris nec loco superiore decedunt. Caesar, etsi dimicare optaverat, tamen admiratus tantam multitudinem hostium valle intermissa magis in altitudinem depressa quam late patente castra castris hostium confert. Haec imperat vallo pedum XII muniri, loriculam pro hac ratione eius altitudinis inaedificari; fossam duplicem pedum denum quinum lateribus deprimi directis; turres excitari crebras in altitudinem trium tabulatorum, pontibus traiectis constratisque coniungi, quorum frontes viminea loricula munirentur; ut ab hostibus duplici
Abbreviated transcription (Latin):
foruatiẽtatione et reliquo cõmeatu. ex Insidiis
prohibrre romauos. que cesar consentrontibus
pluribus cum cognostet. atz ra que prepone̾nt᷑
ꝯsilia. pleua prudencia. longe q a temeritate bar¬
uarorum remota esse iudicaret om̃ibus rebus
Ins̾mendum statuit. quo celeruir hostes ꝯtemipta
suorum pancitate. prodirent in aciem . Bingularus ie¬
hẽbat. Bĩme spei de lecteq Iuuẽtutis xi. que ᷑
octauo Iam stipendio tñ in collacione reliquarĩ
nondum eaudem uetustatis ac uirtutis ceperat
oximonẽ. Itaq ꝯsilio ad uocato. ⁊ebus hiis que ad
se essent delatr. oũũibus expositis. aiõs multitu¬
diuis afiruiat si forte hostes triũ legionũ miõ
posset elicere. ad dimicandum. Aguus ordinẽ
acuren. quod tame᷑ erat iuediocre. ut in expeditõĩbq
esset ꝯ sueuit. cogeret .xi. nr maioris multitudiã
syes acudrre hostibus posset ꝙͣ ip̃i depepostissent

Expanded text:
frumentatione et reliquo commeatu ex insidiis frumentatione et reliquo commeatu ex insidiis prohibere Romanos. Quae Caesar consentientibus pluribus cum cognosset atque ea quae proponerentur consilia plena prudentiae longeque a temeritate barbarorum remota esse iudicaret, omnibus rebus inserviendum statuit, quo celerius hostis contempta sua paucitate prodiret in aciem. Singularis ehabebat, summae spei delectaeque iuventutis XI, quae octavo iam stipendio tamen in collatione reliquarum nondum eandem vetustatis ac virtutis ceperat opinionem. Itaque consilio advocato, rebus eis quae ad se essent delatae omnibus expositis animos multitudinis confirmat. Si forte hostes trium legionum numero posset elicere ad dimicandum, agminis ordinem dimentorum agmen, quod tamen erat mediocre, ut in expeditionibus esse consuevit, cogeret undecima, ne maioris multitudinis species accidere hostibus posset quam ipsi depoposcissent.
Abbreviated transcription (Latin):
unũ locum cẽueuisse: q̃ triq Ambianos. Aulurtos.
caletos. ueliocasses. attrebatas. lotum tastres
extelsum in silua t̾cundata palude delegisse. Impiditᵉ
omĩa in ulteriores siluas contulisse. Complurrs ẽẽ
belli pͥncipes auctores. sid multitudinẽ max᷑ corbro
obtempars. quod ui sũmũ eẽ odio nomẽ po Ro. Int
lepissent. Pancis aũt diebus ex hiis castris actre/¬
batom cõnũ distessisse. ad auxᵃͣ g̾uiauoꝵ adducẽda.
quoꝵ et uicuntas proxinqua. et multitudo eẽt Iu-¬
funta. Constituisse aut̾ hellonacos om̃ p̾ncipum
ꝯseusu. sũma plebis cuxitata. si ut diceret᷑ cesan
cum tribus legionitus ueiiret. offirrent se ad di¬
micandum. ne miseriore ac duriore postea cõdiᶜ ͤ
cum Ioto epcitu diuuicare. aut decertare cogerẽtur
si maiores copias adducoret. et in ro loro piano̾t
quem de legissent. pabulanone aũt. que prexter
aui tempus. tum exigna tum disiecta esset. et

Expanded text:
unum locum convenisse, itemque Ambianos, Aulercos, unum locum convenisse, itemque Ambianos, Aulercos, Caletos, Veliocasses, Atrebatas; locum castris excelsum in silva circumdata palude delegisse, impedimenta omnia in ulteriores silvas contulisse. Complures esse principes belli auctores, sed multitudinem maxime Correo obtemperare, quod ei summo esse odio nlexissent. Paucis ante diebus ex his castris Atrebatem Commium discessisse ad auxilia Germanorum adducenda; quorum et vicinitas propinqua et multitudo esset infinita. Constituisse autem Bellovacos omnium principum consensu, summa plebis cupiditate, si, ut diceretur, Caesar cum tribus legionibus veniret, offerre se ad dimicandum, ne miseriore ac duriore postea condicione cum toto exercitu decertare cogerentur; si maiores copias adduceret, in eo loco permanere quem delegissent, pabulatione autem, quae propter anni tempus cum exigua tum disiecta esset, et
Abbreviated transcription (Latin):
salutem suam indicaret nullam calamtatem
sonos optime. de re p. meritos acciꝑe. Irgionẽ
ex hiberius rursus euocat undecimã. litteras
aũt ad gaiũ fabiũ nuttit. Uti in fuiesz suessonũ¬
legioures duas. quas hẽbat adduceret. Alteraq
up duabus. ab lucio labieuo arcessit. q̾ta quãtũ
hibiruoꝵ oportiuas belliq rõ postulabat xpetuo
suo labore. Inuitem legionibus expeditionũ ouꝰ
Iniũgebat. hiis copiis coactis. ad bellouacogł
ꝑficistitur. castris q in rorum fibus positis
equitum turinas diuuttit in om̃i ꝑtes ad a̾qsͦ
excipiendoñ. ex quibus hostĩi consilia cognostẽt
Equites officio functi reuãtiant pantosi in edi¬
fiairs uẽ iuuẽtoer. Atq hos non qui agrorũ colendoꝵ
diligenter. sed qui speculandi cã essent remissi
A quibus cum quere̾t cester. quo loco multitudo eẽt
bellonacorum quo die esset consiliũ ecorum Innãd¬
ebat. bellonacos om̃t. qui arma ferre possent In

Expanded text:
salutem suam iudicaret nullam calamitatem salutem suam iudicaret nullam calamitatem socios optime de re publica meritos accipere, legionem ex hibernis evocat rursus undecimam; litteras autem ad Gaium Fabium mittit, ut in fieramque ex duabus ab Labieno arcessit. Ita, quantum hibernorum opportunitas bellique ratio postulabat, perpetuo suo labore in vicem legionibus expeditionum onus iniungebat. His copiis coactis ad Bellovacos proficiscitur castrisque in eorum finibus positis equitum turmas dimittit in omnes partes ad aliquos excipiendos ex quibus hostium consilia cognosceret. Equites officio functi renuntiant paucos in aedificiis esse inventos, atque hos, non qui agrorum colendorum demigratum, sed qui speculandi causa essent remissi. A quibus cum quaereret Caesar quo loco multitudo esset Bellovacorum quodve esset consilium eorum, inveniebat Bellovacos omnes qui arma ferre possent in
Abbreviated transcription (Latin):
difficultate terrore ꝑiculi, cum tectis expulsiy
nullo loco diucius ꝯsistrie auderent. net siluaꝵ
p̃sidio tempestatibis dud̾sissuuus Iegi possent
dispirsi magua ꝑte suorum amissa dissipantur
Infinitunas curitates ¶ Cosar temꝑe ani diffial/¬
linio. cum satis hrẽt cõuenientes manus dissipare
neq iuiciã belli uasteretur qͣtumqz in rõe esset
exploratum hrẽt sub tempus estiuoꝵ. nullum
suluũ bellum posse ꝯflari. Gayum trebonium
cum duabus legionbus quas secum hẽbat In
hibiruis renabi collocauit Ipẽ cum trebriss legio Iegatiomibi¬
nibus reuiorũ cercior fieret et bellonacos. qui
belli gloria gallos om̃s belgas q p̃stabant funtiz¬
mas ꝙ hiis cuuitates duce corbero bellonaco ut
cõuuo attrebate ep̾titus comꝑare. at In unũlocũ
cogire. ut uĩ multitudint in fures suesseoiũ qui
renus erant act ributi facerent Impressionem
ꝑtiuere aut non ad dignitatem. sed eciam ad.

Expanded text:
difficultate, terrore periculi, cum tectis expulsi difficultate, terrore periculi, cum tectis expulsi nullo loco diutius consistere auderent nec silvarum praesidio tempestatibus durissimis tegi possent, dispersi magna parte amissa suorum dissipantur in finitimas civitates. Caesar tempore anni difficillimo, cum satis haberet convenientes manus dissipare, ne quod initium belli nasceretur, quantumque in ratione esset, exploratum haberet sub tempus aestivorum nullum summum bellum posse conflari, Gaium Trebonium cum duabus legionibus, quas secum habebat, in hibernis Cenabi collocavit; ipse, cum crebris legationibus Remorum certior fieret Bellovacos, qui belli gloria Gallos omnes Belgasque praestabant, finitimasque his civitates duce Correo Bellovaco et Commio Atrebate exercitus comparare atque in unum locum cogere, ut omni multitudine in fines Suessionum, qui Remis erant attributi, facerent impressionem, pertinere autem non tantum ad dignitatem sed etiam ad
Abbreviated transcription (Latin):
et septam ex hiberuis ab arare ducit quast ibi col¬
locatas explicande rer frumõtarie cã. suꝑiore cõmẽ¬
tario deioustratum est. Ita cum duabus legroibꝰ
ad ꝑsequendos carmites profitistitur. Cuin fama
ex̾titus. ad hostes esset ꝑlata calauutate ceteroꝵ
ducti cariuites. desirtis uicis oppidis q q̃ tollecad
hienus cã constitutis repente exignis ad ucc̃itatẽ
edificiis incolebant. Nuxer em̃ deuicti couplura
oppida duniferant dispersi profugiũt. Cesar
eruupeutes eo maxime temporẽ acerruuas
tempestates cum subire milites uollent In oppido
cariuitum cenabo. castra pouit. atz in tecta ꝑtim
gallorum. ꝑtiuiq comoctis celeriter stramẽtiy ten-¬
toroꝵ. in tegendorum grã erant medifitata nulits
ꝯtegit. Equites taiẽ et auxiliarios pedites In
ouĩs ꝑtes uittit. quastunq pto petisse ditebãt᷑
hostes. Nec frustra. Nam plerũq magna preda
potiti atĩ reuectuntur. Oppressi caruntes hienus

Expanded text:
et VI ex hibernis ab Arare educit, quas ibi colet VI ex hibernis ab Arare educit, quas ibi collocatas explicandae rei frumentariae causa superiore commentario demonstratum est: ita cum duabus legionibus ad persequendos Carnutes proficiscitur. Cum fama exercitus ad hostes esset perlata, calamitate ceterorum ducti Carnutes desertis vicis oppidisque, quae tolerandae hiemis causa constitutis repente exiguis ad necessitatem aedificiis incolebant nuper enim devicti complura oppida dimiserant, dispersi profugiunt. Caesar erumpentes eo maxime tempore acerrimas tempestates cum subire milites nollet, in oppido Carnutum Cenabo castra ponit atque in tecta partim Gallorum, partim quae coniectis celeriter stramentis tentoriorum integendorum gratia erant inaedificata, milites compegit. Equites tamen et auxiliarios pedites in omnes partes mittit quascumque petisse dicebantur hostes; nec frustra: nam plerumque magna praeda potiti nostri revertuntur. Oppressi Carnutes hiemis
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ibus locis occirrit Aoc dat ulli cuutati spa¬
ciũ. de alieua potius. ꝙ̃ de domestia salute rogi¬
tandi. Qua ceberitate et fuolos auutos retinebat
et dubitantos terrore ad couditõne patis ad ducobat
tali conditione ꝓposita. bitur iges cum sibi uiderẽt
tlemencia Cesaris reditum patere. in xius aĩticiam
funtunas qs ciuitates siue ulla peria dedisse obsides
atz in fidem receptas esse. Idem fecerunt. Cesar nu¬
linbus pro tanto labore. at patiẽtia. qui brurualibꝰ
diebus itiue ribus difficillunis. frigoribus intollũ¬
randis studiosissunt ꝑmanserant in labore durenos
septritios ceuturionibus tot milia inimoꝵ pride
nonue ꝯdonata pollicetur legionibus q in hibua
remissis ip̃e se recepit die xxx bibracte. Ibi cum
Ius diceret bituriges. ad eum legatos ulttũt aux¬
liũq petitum contra cariitex. quos nitulisse.
bellum sibi querebantun Qua re cognita cũ diex

Expanded text:
omnibus locis occurrit nec dat ulli civitati spaomnibus locis occurrit nec dat ulli civitati spatium de aliena potius quam de domestica salute cogitandi; qua celeritate et fideles amicos retinebat et dubitantes terrore ad condiciones pacis adducebat. Tali condicione proposita Bituriges, cum sibi viderent clementia Caesaris reditum patere in eius amicitiam finitimasque civitates sine ulla poena dedisse obsides atque in fidem receptas esse, idem fecerunt. Caesar militibus pro tanto labore ac patientia, qui brumalibus diebus itineribus difficillimis, frigoribus intolerandis studiosissime permanserant in labore, ducenos sestertios, centurionibus tot milia nummum praedae nomine condonanda pollicetur legionibusque in hiberna remissis ipse se recipit die XXXX Bibracte. Ibi cum ius diceret, Bituriges ad eum legatos mittunt auxilium petitum contra Carnutes, quos intulisse bellum sibi querebantur. Qua re cognita, cum dies
Abbreviated transcription (Latin):
fuubus biturigum uiq adiũgit legionẽ undetia
que proxiua fuerit rohortibus. ad impoduuẽta
tuenda ⁊ elictis. Reliquũ ep̾citum in copiosissios
agios biturigum inducit. Qui cum latos fiues
et complura opida. hẽrent. uitus legiois hibiux
non potuerunt ꝯtureri. quin bellum pararẽt. qui¬
ut sue timore ullo. rura colentox p̾us ab equitatu
expͥmrre̾tur. q ronfugire in oppida possent Ilã¬
q eciam illud uulgara iicursionis hostiũ signũ
qd iicendiis e dificiorum intelligi ꝯsueuit tesaꝵ
erat interdicto sublatum ne aut ropia pabuli frẽ.¬
urẽtiq si lougius progredi uellet defitrre᷑ Autt
hostes Incenidiis terrerẽtur. Multis hom̃̃ nlibus
captis ꝑterriti bituriges. qui pͥuũ adue̾tũ potur¬
rant effugrie. Romanoꝵ in fuiitimas ciitates
aut p̾uatus hospiciis confifi: aut societate ꝯsilioꝵ
ꝯfugirant frustra. Aai resar magnis It meribꝰ

Expanded text:
finibus Biturigum, eique adiungit legionem XI, finibus Biturigum, eique adiungit legionem XI, quae proxima fuerat. Binis cohortibus ad impedimenta tuenda relictis reliquum exercitum in copiosissimos agros Biturigum inducit, qui, cum latos fines et complura oppida haberent, unius legionis hibernis non potuerint contineri quin bellum pararent coniecesse, ut sine timore ullo rura colentes prius ab equitatu opprimerentur quam confugere in oppida possent. Namque etiam illud vulgare incursionis hostium signum, quod incendiis aedificiorum intellegi consuevit, Caesaris erat interdicto sublatum, ne aut copia pabuli frumentique, si longius progredi vellet, deficeretur, aut hostes incendiis terrerentur. Multis hominum milibus captis perterriti Bituriges; qui primum adventum potuerant effugere Romanorum, in finitimas civitates aut privatis hospitiis confisi aut societate consiliorum confugerant. Frustra: nam Caesar magnis itineribus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯferar. hoc ip̃m c̾ien arrogancie subro. quod me
Indicio cuiusꝙͣͣ existunẽ posse cum cesare comꝑaꝵi
Uale.
Rui gallia deiucta. Cesar cum a suꝑiore estate
nullum bellandi tempus intermisissẽt. nulitey¬
q hiberuorũ quiete reficere. a tantis laboribꝰ
uellet. cũplures eod temꝑe ciuitates reuouare belli
ꝯ silia nãciabantum ꝯuirationesq facere. Cuius
esset. Aleq ulla uiultitudiue. in unũ lotuẽ coacta resisto
posse. a Romanis. uet si diu̾sa temꝑa cõplures rodt
hempore intulissent curtatos satier aupilii aut spatu
aut copiarum hĩturum ex̾citum populi Rouiaĩ ad or̃a
ꝑsequenda. Nlon esse autem a̾cui cintati fortẽ ĩrõluddi
recrsandam. si tali mora reliqui possent se y uĩdit¬
caro. in libertatem. Que ue opimo galloꝵ ꝯfirmare
Cesar marcum Authouiũ questorem suis prefent
hiberius. ip̃e equitum p̃sidio pridie bl ianuarias
ab oppido bibratte. proficistitur ad legione xiiᵃᷤ
quam nẽ longe ab fuubus heduoꝵ collorauerat In

Expanded text:
antiae subeo, quod me iudicio cuiusquam existimem posse cum Caesare comparari. Vale. Omni Gallia devicta Caesar cum a superiore aestate nullum bellandi tempus intermisisset militesque hibernorum quiete reficere a tantis laboribus vellet, complures eodem tempore civitates renovare belli consilia nuntiabantur coniurationesque faceesset neque ulla multitudine in unum locum coacta resisti posse Romanis, nec, si diversa bella complures eodem tempore intulissent civitates, satis auxili aut spati aut copiarum habiturum exercitum populi Romani ad omnia persequenda; non esse autem alicui civitati sortem incommodi recusandam, si tali mora reliquae possent se vindicare in libertatem. Quae ne opinio Gallorum confirmaretur, Caesar Marcum Antonium quaestorem suis praefecit hibernis; ipse equitum praesidio pridie Kal. Ianuarias ab oppido Bibracte proficiscitur ad legionem XIII, quam non longe a finibus Aeduorum collocaverat in