comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ad sacͣmẽtũ: et coniugiũ quidem scificaretur pura m̃tis dilecꝰ¬
tione officiũ qͦ coniugii impleret᷑ sine carnis pollictione. Nc̃
uͦ quia ꝑ pecc̃m homiis caro humana corrupta ẽ : iã pꝰ pecẽm car¬
nis cõmixtio sine carnali concupiscentia fieri nõ pot̾. fortassiᷤᷤ
aliquẽ mouere pot̾ quare pꝰpeccm homo hoc potissimũ opꝰ
sine pecc̃o explere nõ pot̾. S diligent̾ consid̾anti ratio mani¬
nullã ĩ carne sua contͣdictionẽ inuenit. et erãt mẽbra cor¬
dñatiõĩs amisit: ut mẽbra corꝑis iã eiꝰ imꝑio ad iniuriã cͥato¬
ris ulciscendã contͣdic̾ent. que illi nisi ꝑ creatorẽ subiecta ẽẽ
nõ deb̾ent. Quia uͦ uita humana nullatenꝰ subsistere posset
si in membris corꝑis sui. nullã sp̃c̃ rationał potestatẽ hab̾et :
uindicꝰtã suã ds̃ in parte periusticiã exercuit.: ⁊ ĩ parte mi¬

Expanded text:
ad sacramentum, ut conjugium quidem sanctificaretur pura mentis dilecad sacramentum, ut conjugium quidem sanctificaretur pura mentis dilectione; officium quoque conjugii impleretur sine carnis pollutione. Nunc vero quia per peccatum hominis caro humana corrupta est, jam post peccatum, carnis commistio sine carnali concupiscentia fieri non potest. Fortassis autem aliquem movere potest, quare post peccatum homo hoc potissimum opus sine peccato explere non potest. Sed diligenter consideranti ratio manictus fuit, nullam in carne sua contradictionem invenit; et erant membra cordamnationis amisit, ut membra corporis jam ejus imperio ad injuriam creatoris ulciscendam contradicerent, quae illi nisi per creatorem suum subjecta esse non deberent. Quia vero vita humana nullatenus subsistere posset si in membris corporis sui nullam spiritus rationalis potestatem haberet, vindictam suam Deus in parte per justitiam exercuit, et in parte mi
Abbreviated transcription (Latin):
ãtͥ similitudo sensualitatis et cõcupiscentie. P ropterea ser¬
pẽs feminã peccata suadendo decepit. feminauͦ uirum
decepta ad consensũ inclinauit. quia cõcupiscentia prudẽ¬
tie carnis pͥmũ delectacionẽ peoi suggerit. deinde prudẽ¬
tia carnisꝑ delectationẽ pecc̃i decepta ronẽ ad consensĩ
iniqͥtatis trahit. Prxpt̃ has et huiꝰdemo di rones disc̾ta est
humana natura. ut in alt̾a parte robustior eet. in alt̾a
uͭ infirmior demonstraret᷑. ut in ea unũ inueniret᷑ qđ̃ re¬
g̾et. et aliud quod reg̾etur. Ad iuincta ẽ deinde t̾oris in
carne ⁊ disc̾tio sensuũ. Que quidem quãtũ ad uͥtutẽ
sac̾menti in coniugio necesfaria nõ fuit. s quia sine
ea ĩ officio cõiugii ministeriũ gn̾andi impleri nõ potuit : Sic
gͥ añ pecc̃m̃ institutũ fuit coniugiũ ⁊ coniugii officiũ. utr̃q

Expanded text:
autem similitudo sensualitatis et concupiscentiae. Propterea serautem similitudo sensualitatis et concupiscentiae. Propterea serpens feminam peccatum suadendo decepit, femina vero virum. Decepta ad consensum inclinavit, quia concupiscentia prudentiae carnis primum delectationem peccati suggerit: deinde prudentia carnis per delectationem peccati decepta, rationem ad consensum iniquitatis trahit. Propter has et hujusmodi rationes discreta est humana natura ut in altera parte robustior esset, in altera vero infirmior demonstraretur, ut in ea unum inveniretur quod regeret, et totum quod regeretur. Adjuncta est deinde foris in carne etiam discretio sensuum, quae quidem quantum ad virtutem sacramenti in conjugio necessaria non fuit, sed quia sine a in officio conjugii ministerium generandi impleri non potuit. Sic igitur ante peccatum institutum fuit conjugium et conjugii officium, utrumque
Abbreviated transcription (Latin):
teris duobꝰ subiectũ. Erat quippe in homine rõ sup¬
premo loco constituta. soliᷤ diuimis et inusibilibꝰ in¬
tendens. et diuine uoluntati se confirmãs. post
hec alia quedã rõ ad corporalia et ininsibilia res
sub iec te sibi sensualitati dñabat᷑ que t̾cio et uno loco fu¬
erat constituta. Sic itaq tria inuenta sũt in homine.sa-¬
pientia. prudentia. et sensualitatas. Sapientia .s. hoc ẽ
ratio ad diuina. ꝓrudentia aũ hoc ẽ ratio ad humana
pͥma ratio regebat tm̃ et nõ regebatur. Sensualitas
ultima regebat᷑ tm̃ et ñ regebat. Media uͦ rõ et a suꝑiori
regebatur. ⁊ inferiꝰ regebat. ad hãc similitudinem. t̾a
anmalia foris facta sut imũ rationale quod dñabatur.
aliud irronale quod subiciebat᷑: T̃erciũ ro̾nale similit̾ qd̾ a
supiori quid̾ regebat᷑: ẽt cũ suꝑiore inferiori dñabat᷑. Erat
qͥ uirimago sapientiẽ. femina forma prudentie. Bestie

Expanded text:
teris duobus subjeetum. Erat quippe in homine ratio suteris duobus subjeetum. Erat quippe in homine ratio supremo loco constituta, solis divinis et invisibilibus intendens et divinae voluntati se conformans. Post haec al asubjectae sibi sensualitati dominabatur, quae tertio et imo loco fuerat constituta. Sic itaque tria inventa sunt in homine: sapientia, prudentia et sensualitas. Sapientia scilicet hoc est ratio ad divina, prudentia autem hoc est ratio ad humana;bus prima, scilicet ratio, regebat tantum et non regebatur. Sensualitas ultima regebatur tantum et non regebat. Media vero ratio et a superiori regebatur et inferius regebat. Ad hanc similitudinem tria animalia foris facta sunt. Unum rationale quod dominabatur, secundum irrationale quod subjiciebatur, tertium rationale similiter quod a superiori quidem regebatur, et cum superiore inferiori dominabatur. Erat igitur vir imago sapientiae, femina forma prudentiae, bestia
Abbreviated transcription (Latin):
modũ ꝑ assũptã carnẽ iunctꝰ ẽ eccłe sue. Itẽ ne ocio¬
sa eet̃ societas ꝯuigał int̾ mascłũ ⁊̃ feminã ꝓpt̾ea
post sacͣmẽtũ coniugii additũ ẽ officiũ. quod in
cõmixtione carnis expleri debuerat. Ut ĩ eo ꝯiũcti
⁊ ex̾cerentur ꝑ obedientiã ad uirtutẽ: ⁊ tructifica¬
rent ꝑ ꝓlis geñtitionẽ. In quo officio mascło quid̾
qui suꝑior erit datũ ẽ quod ꝓpagandũ fuisset de
suo sem̃inare. femine at conciꝑe ⁊ parere. Ut ĩ ea¬
dem similitudine demonstraretur qm̃ in illa inuii¬
sibili societate anima racionał nullatenꝰ fructifi¬
care posset: nisi priꝰ sem̃ uirtutis a dõ conciꝑet. Erat
adhuc illud ĩ natura humana: quod ꝑsocietatẽ con¬
iugii monstrari debuisset.Sic quippe conditꝰ ẽ hõ
ut quoddã ĩ eo sup̃mũ esset: et in homine nicħ alti
eẽt. P ost illud aũ aliud sub illo esset et sub iectũ illi:
deinde aliud nouissimũ et in imo constitutũ. et ce¬

Expanded text:
esiae suae. Iterum ne etiosa esset societas conjugalis inter masculum et feminam, propterea post sacramentum conjugii additum est officium quod in commistione carnis expleri debuerat, ut in eo conjuncti exercerentur per obedientiam ad virtutem, et fructificarent per prolis generationem. In quo officio masculo quidem qui superior erat datum est quod propagandum fuisset de suo seminare, feminae autem concipere et parere, ut in eadem similitudine demonstraretur quod in illa invisibili societate anima rationalis nullatenus fructificare posset, nisi prius semen virtutis a Deo conciperet. Erat adhuc aliud in natura humana quod per societatem conjugii monstrari debuisset. Sic quippe conditus est homo, ut quiddam in eo supremum esset, et in homine nihil altius esset. Post illud autem aliud sub illo esset et subjectum illi; deinde aliud novissimum in imo constitutum, et in cae
Abbreviated transcription (Latin):
inde dõ patͦcinãte cũ diabło causã imiret. S dm̃ rõnabilit̾ placa¬
re nõ pot̾at. nͥ ⁊̃ dãpnũ qđ intułat restauraret. et de cõtẽptu
satisfac̾et: hõ uͦ nichil habuit quod digne dõ ꝓ oblato dãpno
minꝰ eẽt.S nec hoiẽ ꝓ hoie redd̾ epotuit: quia iustũ et innocentẽ
abstułat et neminẽ nisi pecc̃orẽ inuenit. Nichil gͦ hõ inuenit
uñ dĩ sibi placare posset: quia siue sua siue se ip̃m daret. dig¬

Expanded text:
ante cum diabolo causam iniret. Sed Deum rationabiliter placare non poterat, nisi et damnum quod intulerat restauraret, et de contemptu satisfaceret. Homo vero nihil habuit quod digne Deo pro oblato damno . Sed nec hominem pro homine reddere potuit; quia justum et innocentem abstulerat, et neminem nisi peccatorem invenit. Nihil ergo homo invenit unde Deum sibi placare posset; quia sive sua sive seipsum daret, dig
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ cõteptu satisfaciẽdo dignꝰ fieret euad̾e perã. S hoc con¬
ueniẽtiꝰ fieri nõ pot̾at nͥ ut penã qͣ. nõ debebat spõte et obe¬
dient̃ susciꝑet. ũt de penaqͣ. ꝑ mobedientiã meruerat eripi
dignꝰ fieret. hãc aũ penã hõ pecẽor solũe nõ pot̾at. qui qͣ cq
penã susciꝑet. nõ nͥ digne ⁊ iuste ꝓpt̾ cõtẽptꝰ primireatũ

Expanded text:
satisfaciendo dignus fieret evadere poenam. Sed hoc convenientius fieri non poterat, nisi ut poenam quam non debebat sponte et obedienter susciperet, ut de poena quam per inobedientiam meruerat eripi dignus fieret. Hanc autem poenam homo peccator solvere non poterat; qui quamcunque poenam susciperet, non nisi digne
Abbreviated transcription (Latin):
 potuit. Ipse enĩ sibi hoc illicitũ fee: ex quo se talẽ fec̃. qui illud
licite implere nõ possit. S quia carnis humane infirmitaᷤᷤ
turpiꝰ ad om̃ẽ concupiscentiã efflueret si nõ ĩ parte aliqua
licite exciꝑet᷑ : concessũ ẽ postea ad remediũ. quod prius
ad officiũ solũ fuerat institutũ. ut dũ ꝑ indulgentiam
ꝓ maiori malo euitando agit᷑ ipsũ qued ei inest malii infir¬
mitatis. ꝑ pudiciciã coniugalẽ excuset᷑. Et de pͥma quid̃
institucione comugii. hec in p̃senti loco

Expanded text:
 potuit. Ipse enim sibi hoc illicitum fecit, ex quo se talem fecit qui illud licite implere non possit. Sed quia carnis humanae infirmitas turpius ad omnem concupiscentiam efflueret si non in parte aliqua licite exciperetur; concessum est postea ad remedium, quod prius ad officium solum fuerat institutum. Ut dum per indulgentiam pro majori malo evitando agitur, ipsum quod inest ei malum infirmitatis, per pudicitiam conjugalem excusetur. Et de prima quidem insti
Abbreviated transcription (Latin):
et forme siue picture sacrarũ rer̃ signã sut quarũ
tam̃ sacͣm̃ta racionabilit̾ dici nõ possiit: idcͥco supra
memorata descͥptio ad int̾pt̾onẽ. siue exp̃ssionẽ uocis
magis quã ad disfinitionem referenda uidet᷑. Siquis
ait plemiꝰ et ꝑfectiꝰ quid sit sacͣmtũ ditfinire uoluerit.

Expanded text:
cturae sacrarum rerum signa sunt, quarum tamen sacramenta rationabiliter dici non possunt idcirco supra memorata descriptio ad interpretationem sive expressionem vocis magis quam ad diffinitionem referenda videtur. Si quis autem plenius et perfectius quid sit sacramentum diffinire vol
Abbreviated transcription (Latin):
nimus erudicionẽ scił et ex̾citonẽ. h umiliatio enĩ ibi necessa¬
ria nõ fuit. ubi suꝑbia nulla fuit: s ratio que erudiretur ad
maiorẽ cognitionem: & uirtꝰ que ꝓmoueret᷑ ad maiorem
ꝑfectionẽ. Inuenit᷑ itaq hoc sacramẽtũ singłarẽ habens

Expanded text:
nimus; eruditionem scilicet et exercitationem. Humiliatio enim ibi necessanimus; eruditionem scilicet et exercitationem. Humiliatio enim ibi necessaria non fuit ubi superbia nulla fuit; sed ratio quae erudiretur ad majorem cognitionem et virtus quae promoveretur ad majorem perfectionem. Invenitur itaque hoc sacramentum sin
Abbreviated transcription (Latin):
ert restituẽdam ualuer̃. Et ista sacͣmta suo tẽpore
ede pleto cessauer̃. et alia ꝓ ilis ad eandẽ sanitatẽ ꝑficiẽ¬
dam successer̃. Et rursũ ꝑ ost illa. alia quasi nouissime
adiuncta sũt quibꝰ alia succede nõ debuer̃. uelut medi¬
cam̃ta ꝑfecta que morbũ ipsũ consumerẽt. et ꝑfectam
sanitatem plene restaurarẽt. Et hec oĩa facta sũt scãm
iudiciũ ⁊ dispensationẽ medici qui morbũ ipsũ uidit.
et qualia ei remedia singulis temporibꝰ adhibenda
essent agnouit. P orro unũ sacͣmentũ ĩ ante pecca¬
tũ hõĩs institutũ inuenitur. Coniugiũ nãq priꝰ et̃
quã hõ peccaret sanctitũ legitur. ubi teste scriptura mu¬
lier facta uiro in adiutorium sociata memoratur. Cuiꝰ
tñ instituciõis causa tũs ad remediũ nõ fuit. s ad officiũ quia mor¬
bus in homine nõ fuit qui sanaret᷑: s nͥtꝰ que ex̾ceret᷑. Proptꝰ qͣ
ex tribꝰ causis institucioni sacramentoꝵ duas tãtũ hic inue¬

Expanded text:
luerunt. Et ista sacramenta suo tempore expleto cessaverunt; et alia pro illis ad eamdem sanitatem perficiendam successerunt. Et rursum post illa alia quasi novissime adjuncta sunt, quibus alia succedere non debuerunt. Vel ut medicamenta perfecta quae morbum ipsum consumerent et perfectam sanitatem plene restaurarent. Et haec omnia facta sunt secundum judicium et dispensationem medici, qui morbum ipsum vidit, et qualia ei remedia singulis temporibus adhibenda essent agnovit. Porro unum sacramentum etiam ante peccatum hominis institutum invenitur. Conjugium namque prius etiam quam homo peccaret sancitum legitur ubi teste Scriptura: Mulier facta in adjutorium viro ei sociata memoratur . Cujus tamen institutionis causa tunc ad remedium non fuit, sed ad officium; quia morbus in homine non fuit qui sanaretur, sed virtus quae exercetur. Propter quod ex tribus causis institutionis sacramentorum duas tantum hic inve
Abbreviated transcription (Latin):
uera dilectio. nec uere dilectionis sacͣmtũ eẽ posset. Itẽ
ut aliud sac̾mẽtũ in hac societate formaretur. p̃cepit
ds̃ ut masculꝰ et femina in una carne iung̃entur. Ut

Expanded text:
vera dilectio nec verae dilectionis sacramentum esse posset. Iterum vera dilectio nec verae dilectionis sacramentum esse posset. Iterum ut aliud sacramentum in hac societate formaretur praecepit Deus ut masculus et femina in una carne jungerentur, ut
Abbreviated transcription (Latin):
necessitate conuertebat᷑ ad suꝑiorẽ. Suꝑior diligendo be¬
neficiũ p̃sticit. Inferior diligendo beneficiũ accepit. huiꝰ
gͦ societatis que utrĩq dilecꝰtione mutua constabat sa¬
cramẽtũ formatũ ẽ: quando coniugiũ institutũ ẽ. alt̾iꝰ
socictatis sacͣm̃tũ in comugio: alt̾ius societatis sac̃mẽtũ
in ꝯiugis officio. Propt̾ea natura humana duplici qua¬
litatẽ dincta ẽ. ut ĩ uiro quidẽ robustior. in femina uero
infirmior et aliena ope eges appareret : et iuncti sunt
duo ĩ unũ una dilectione ⁊ societate una. ut ĩ una di¬
lectione eent. et ꝑdilecꝰtionẽ unã in una societate in a¬
nerẽt. ⁊ uir quidẽ ut imago dei fieret in hoc sacmẽto
pietate ad dilectionẽ inclinaret᷑. femina uͦ ut formã
anime rationał expͥmeret necessitate mag̃ et qͣsi respecꝰ¬
tu cõmoditatis cunisdã amare ꝑsuadetur. sic tnut utrĩq
uoluntaria ec̾̃t dilectio quia si uoluntaria nõ eẽt. nec

Expanded text:
necessitate magis convertebatur ad superiorem. Superior diligendo beneficium praestitit, inferior diligendo beneficium accepit. Hujus ergo societatis quae utrinque dilectione mutua constabat, sacramentum formatum est, quando conjugium institutum est alterius societatis sacramentum, in conjugio, alterius societatis, sacramentum in conjugii officio Propterea natura humana duplici qualitate distincta est, ut in viro quidem robustior, in femina vero infirmior et aliena epe egens appareret. Et juncti sunt duo in unum, una dilectione et societate una, ut in una dilectione essent, et per dilectionem unam in una societate manerent. Et vir quidem, ut imago Dei fieret in hoc sacramento, pietate ad dilectionem inclinaretur. Femina vero, ut formam animae rationalis exprimeret, necessitate magis et quasi respectu commoditatis cujusdam amare persuaderetur. Sic tamen ut utrinque voluntaria esset dilectio, quia si voluntaria non esset neque
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ solũ minist᷑ ẽ dispensatioĩs. P ostremo quĩq disc̾ta et dis¬
tincta ab inuicẽ ad cognationẽ ꝓcedũt. ds medicꝰ hõ egͦt:
nist dispensat: uas seruat que fan at ꝑcipietẽ egrotũ
gr̃ã sp̃alẽ. Si ergo uasa sũt sp̃aliᷤ grẽ sacͣmẽta. nõ ex suo¬
sanãt: quia uasa egrotũ nõ curãt. s medicina. Nõ gͦ
ad hoc instituta sut sacͣmẽta. ut ex eis eẽt. quod ĩ eiꝰ eet̾.
s ut ꝑiciã suã medicꝰ ostendet: in illo remediũ p̃paraũ
a quo languidꝰ occasionẽ morbi accepit. Quia enĩ homo
uisibilia concupiscens corruptꝰ fuerat cõgrue reꝑandꝰ.
in eisdẽ uisibilibꝰ salutiᷤ occasionẽ reciꝑe debebat. ut ꝑ
eadem resurg̃et ꝑ que corruerat.¬

Expanded text:
solum minister est dispensationis. Postremo quinque discreta et distincta ab invicem ad cognitionem procedunt: Deus medicus, homo aegrotus, nister dispensat, vas servat quae sanat percipientem aegrotum gratiam spiritalem. Si ergo vasa sunt spiritalis grsanant, quia vasa aegrotum non curant, sed medicina. Non ergo ad hoc instituta sunt sacramenta ut ex eis esset quod in eis esset; sed ut peritiam suam medicus ostenderet in illo remedium praeparavit, a quo languidus occasionem morbi accepit. Quia enim homo visibilia concupiscens corruptus fuerat, congrue reparandus in eisdem visibilibus salutis occasionem recipere debebat, ut per eadem resu
Abbreviated transcription (Latin):
postea saluator ꝑ se quid̃ s in nr̃o. hoc ẽ solꝰ et in humanitate. Scĩ¬
ficat pꝰtremo sac̾doᷤ neq ꝑ se neq ĩ suo. quia nec solꝰ ip̃e ẽ qͥoꝑat᷑
nec uirtꝰ ip̃iꝰ ẽ que ad scĩficationẽ tribuitur. Ipse enĩ ministran¬
ti cooꝑat᷑. cuiꝰ uirtute ꝑ minist̾iũ ministrantiᷤᷤ qđ scĩficandũ ẽ
sc̃ificatur. Ut sit quidem una uirtꝰ ꝑ unũ opꝰ ad unũ effectum.

Expanded text:
r se quidem sed in nostro, hoc est solus et in humanitate. Sanctificat postremo sacerdos neque per se neque in suo, quia nec solus ipse est qui operatur, nec virtus ipsius est quae ad sanctificationem tribuitur. Ipse enim ministranti cooperatur, cujus virtute per ministerium ministrantis quod sanctificandum est sanctificatur
Abbreviated transcription (Latin):
contͣrias diuidi : aliis diabłi sac̃m̃ta suscipientib aliis uͦ
qui hũc mundũ intͣuit ꝑ assũptã humanitatẽ cũ diabło
bellaturꝰ. ⁊ eũ exinde qͣsi tirannũ ⁊ iuolent̾ ĩ alieno dña¬
ntem expulsurꝰ Et qͥd om̃s pͥoreᷤ scõs qui ante ĩcarnationẽ
ab initio fuer̃ electi appellauerĩ: nisi milites quosdam
optimoᷤᷤ regẽ uenturũ in acie p̃cedenteᷤᷤ. ipsiꝰ. quibꝰ tũc scĩ¬

Expanded text:
contrarias dividi aliis diaboli sacramenta suscipientibus, aliis vero contrarias dividi aliis diaboli sacramenta suscipientibus, aliis vero it per assumptam humanitatem cum diabolo bellaturus, et eum exinde, quasi tyrannum et violenter in alieno dominantem, expulsurus. Et quid omnes priores sanctos qui ante incarnationem ab initio fuerunt electi appellaverim, nisi milites quosdam optimos regem venturum in acie praecedentes, ipsis quibus tunc s
Abbreviated transcription (Latin):
ostquã pͥmꝰ parẽs̃ gñs humani. ꝓpt̾ in obedientie cul¬
ꝓam a paradiso exulans in hũc mundũ uenit. diabł̃s
ius tẏrannicũ in illo exercẽs. sic̃ eũ prius fraudulent̾ se¬
dux̾at. ita pꝰmodũ uiolent̃ possidebat. S dĩ ꝓuidẽtia que hc̃
p̃m̃et᷑. ex ipsa ei pena remediũ p̃pararet. Itaq iã tũc ab ipõ
mundi exordio sacͣm̃ta salutis sue hõi ꝓposuit quibꝰ eũ
sub expectatione future dãpnationis anctificationis con¬
signaret.: quatinꝰ ea quisquis fide recta ⁊ spe firma ꝓpt̃ obe
⁊ hominẽ erudiẽs. ut quic̾q eũ saluatorẽ atq libatorem
expectare elig̾et. ẽiusdem electionis uotũ in pp̃aratione
sacram̃toꝵ eiꝰ appbare debuisset. Proposuit ⁊ diaboliᷤ
sacͣm̃ta sua quibꝰ suoᷤ sibi alligaret. quatinꝰ ab illiꝰ quies
imꝑiũ det᷑. tabãt quanto eos manifestiꝰ discerneret tanto
securiꝰ possidet. Cepit gͦ genꝰ humanũ mox in paites

Expanded text:
ostquam primus parens generis humani propter inobedientiae culpam a paradiso exsulans venit in hunc mundum; diabolus jus tyrannicum in illo exercens, sicut eum prius fraudulenter seduxerat, ita postmodum violenter possidebat. Sed Dei providentia quae hunc premeretur, ex ipsa ei poena remedium praepararet. Itaque jam tunc ex ipso mundi exordio sacramenta salutis suae homini proposuit quibus eum sub exspectatione futurae sanctificationis consignaret: quatenus ea quisquis fide recta et spe firma propter et hominem erudiens, ut quicunque eum salvatorem atque liberatorem exspectare eligeret, ejusdem suae electionis votum in perceptione sacramentorum ejus approbare debuisset: « Proposuit et diabolus sacramenta sua quibus suos sibi alligaret, quatenus ab illis qui ejus imperium detrectabant quanto eos manifestius discerneret tanto securius detineret. Coepit ergo genus humanum mox in partes
Abbreviated transcription (Latin):
ds reparãdo in sacram̃tis sins medicinã p̾parauit. q̃
quidem ꝓ ut r̃ postulabat ⁊ causa. diuersis tẽporib̾
⁊ locis ad curationẽ illiꝰ exhibuit. Alia añ legẽ. alia
sub lege. alia sub gr̃a. diu̾sa quidem ĩ spẽtie unũ tñ
effectũ habentia. et unã sanitatẽ ꝑficientia. SSiqͥs gͥ¬

Expanded text:
in sacramentis suis medicinam praeparavit. Quae quidem prout ratio postulabat et causa diversis temporibus et locis ad curationem illius exhibuit; alia ante legem, alia sub lege, alia sub gratia: diversa quidem in specie unum tamen effectum babentia et unam sanitatem perficientia. Si
Abbreviated transcription (Latin):
uscepit de natura hostiã ꝓ natura: ut de nr̃o eẽt
holocaustũ offerendũ ꝓ nob̾. ut in hoc ipso ad noᷤᷤ
ꝑtiñet redẽptio quia de nr̃o sup̃ta erat immolatio. Cuiꝰ
quidem redẽptionis participes efficimur: si ipsi re¬
dẽptori ꝑ carnẽ nob sociato ꝑ fidẽ unimur. Natura qͥ
humana. tota ꝑ carnẽ pecc̃m corrupta fuerit. et tota
ꝓpt̾ pecc̃m dãpnationi debita erat. et iccͥco sitota dãp¬
itata fuiss iniusticia nõ fuiss Uenit aũ gr̃a. et eleg̃
scaia saluauit. nõ sine iusticia saluauit. quia ineius
potestateͥ ut hoc iuste fac̾e posset erat. quos tñ si non

Expanded text:
uscepit de natura hostiam pro natura, ut de nostro esset holocaustum offerendum pro nobis, ut in hoc ipso ad nos pertineret redemptio; quia de nostro sumpta erat immolatio. Cujus quidem redemptionis participes efficimur, si ipsi redemptori per carnem nobis sociato per fidem unimur. Natura quidem humana tota per peccatum corrupta fuerat, et tota propter peccatum damnationi debita erat; et idcirco si tota damnata fuisset, injustitia non fuisset. Venit autem gratia et elegit sericordiam salvavit, non sine justitia salvavit, quia in ejus potestate erat ut hoc
Abbreviated transcription (Latin):
sic aliquid iuste fit. ut si nõ fieret iniustũ esset. Propt̾
quod insticia patiẽs dispensationẽ habet. iusticia co¬
gens necessitatẽ. Sic gͥ d̾s̃ de massa gñis humani. qͦs¬
dã ad saluationẽ assumẽs iusticra utit᷑ debite potes¬
tatis:. quodã uero ad ꝑdicionẽ deserẽs. iusticia utit᷑
licite equitatis. Illic d̾e debito suo. hic de merito nostro.
Siuͦ eoᷤ quos nũc ad saluationẽ assumit desereret: iniusti
tis. Si aũ eos quos nũc deserit assumeret. similit̾ in¬
iusticia nõ eẽt. quia in eoꝵ saluatione uteretur iutti¬
tia potestatis. Siuegͥ in his qui saluãtur. siue inhiꝰ

Expanded text:
sic aliquid juste fit, ut si non fieret injustum esset. Propter sic aliquid juste fit, ut si non fieret injustum esset. Propter quod justitia patiens dispensationem habet, justitia cogens necessitatem. Sic igitur Deus de massa generis humani quosdam ad salvationem assumens justitia utitur debitae potestatis, quosdam vero ad perditionem deserens, justitia utitur licitae aequitatis. Illic de debito suo, hic de merito nostro. vero eos quos nunc ad salvationem assumit desereret injustititis. Si autem eos quos nunc deserit assumeret, similiter injustitia non esset; quia in eorum salvatione uteretur justitia potestatis. Sive igitur in his qui
Abbreviated transcription (Latin):
usticia ẽ potestatis. quia sine iniusticia licet facienti
si uelit quod eiꝰ potestati debetur. Iusticia equitati ẽ q̃
retribuit᷑ pacienti etiãsi nolit quod eiꝰ m̃ito debetur
Cũ gͦ d̾s punit peccorẽ iuste facit. quia eius potestatide¬
betur ut hoc possit siuelit. et iuste punitur qui patitꝰ᷑
quia scđm m̃itũ suũ ei retribuit᷑ quod eiꝰ m̃ito debetur ⁊¬
⁊ est illic potestas iusta quia d̾s iuste facit. ⁊ ip̃e uittus
est. hic retributio equa qua pecrator iuste patit᷑. qua
ei hoc licet qui uͦ iustificatur iustꝰ ẽ iusticra quã accip̃
si nõ ĩ eo quod contͣ meritũ suũ accipit. s tñ iniustꝰ nõ
quia facit. ⁊ iusticia qua facit. ⁊ est iustus qui accip̃
iusticia quã accipit: nõ tñ quia accipit. quia si ñ iusti¬
cia sua ꝑ solã gr̃ã iusticiã accipit.
gens. Iusticia pacies ẽ: qua si fiat aliquod iustũ
est. Si nõ fiat iustũ nõ est. Iusticra cogẽs ẽ. qua

Expanded text:
icet facienti si velit quod ejus potestati debetur. Justitia aequitatis est qua retribuitur patienti etiam si nolit quod ejus merito debetur. Cum ergo Deus punit peccatorem, juste facit; quia ejus potestati debetur ut hoc possit si velit, et juste punitur qui patitur; quia secundum meritum suum ei retribuitur quod ejus merito debetur, et est illic potestas justa qua Deus juste facit et ipse justus est. Et hic retributio aequa qua peccator juste patitur, qua ei hoc licet; qui vero justificatur, justus est justitia quam accipit; sed non in eo quod contra meritum suum accipit; sed tamen injustus non quia facit, et justitia qua facit: et est justus qui accipit justitiam quam accipit, non tamen quia accipit, quia sine justitia sua per solam gratiam justitiam accipit. gens. Justitia patiens est qua si fiat aliquid justum est; si non fiat, injustum non est. Justitia cogens est qua
Abbreviated transcription (Latin):
fuit ut d̾s hõ fieret: ⁊ ꝓ hoĩe mortalitate hoĩsassu¬
mens. ad spẽ sue imortalitatis hoĩe reformaxet. ut
nõ diftidat iãhõ se adbona illiꝰ pos se ascende. quem
ad sua mala tołanda uidet descendisse.: et ut in deo
humanitas głificata exẽplũ eet głificationis hõibꝰ
ut ĩ eo qͣ passũ ẽ uideãt quod eidebeãt retribuere

Expanded text:
fuit ut Deus homo fieret, et pro homine mortalitatem hominis assumens ad spem suae immortalitatis hominem reformaret. Ut non diffidat jam homo se ad bona illius posse ascendere, quem ad sua mala toleranda videt descendisse; et ut in Deo humanitas glorificata exemplum esset glorificationis hominibus. Ut in eo quod passus est videant quid ei retribuere
Abbreviated transcription (Latin):
quod his tͥbꝰ caret sacͣm̃tũ ꝓpͥe dici nõ pot̾. Debet enĩ o̾e
sacͣm̃tũ similitudinẽ quandã hr̃e ad ipsã rẽ cuiꝰ ẽ sacͣ¬
mẽtũ:. scãm quã habile sit ad eandem rẽ suã rep̃sentã¬
dã. Institucionẽ quoq ꝑ quã ordinatu sit ad illam sig̾¬
candã. postremo sc̃ificationẽ ꝑ quã illã contineat: et
efficax sit ad eandẽ scificandis conferendam. Hoc aũ itẽẽ
uidetur qd om̃e sacͣmtũ similitudinẽ quidem ht̃ ex pͥma
conditione institucionẽ: ex suꝑ addita dispensatione.

Expanded text:
. Debet enim omne sacramentum similitudinem quamdam habere ad ipsam rem cujus est sacramentum, secundum quam habile sit ad eamdem rem suam repraesentandam. Institutionem quoque per quam ordinatum sit ad illam significandam. Postremo sanctificationem per quam illam contiueat, et efficax sit ad eamdem sanctificandis conferendam. Hoc autem interesse videtur, quod omne sacramentum similitudinem quidem habet ex prima eruditione, institutionem ex s
Abbreviated transcription (Latin):
n bumanitate sua om̃is iudicii sentẽciã ꝓferre solꝰ accepit.
Propterea humanitas que sentẽciã dictare nõ ht: quantũ
ad dictãdã sentẽciã dix̃. Ego nõ iudico quẽꝙͣ. ⁊ tñqͥa ꝓfer¬
re ht̃ sccł̃m hoc quod dictat᷑a ẽ. subdit sic̃audio iudico. Qd̾
enĩ intꝰ audit ubi sentẽcia dicꝰtat᷑ : Foris iudicat ubi
ꝓfert᷑ his itaq breuit̾ de disc̾tione iudicioꝵ ꝓpositiᷤ.
nũc ad ipsã narratiõis nr̃e seriẽ reu̾tamur:

Expanded text:
in humanitate sua omnis judicii sententiam proferre solus accepit. Propterea humanitas quae sententiam dictare non habet quantum ad dictandam sententiam dixit: Ego non judico quemquam et secundum quod dictata est subdit: Sicut audio judico . Quod enim intus audit ubi sententia dictatur, foris judicat ubi profertur. His itaque breviter de discretione judiciorum propositis, nunc
Abbreviated transcription (Latin):
lieiẽ p̃gnãtẽ et illa ab ortuũ fec̃it. si nfui̾t formatũ mul
aꝑte dedarat quia cũ caro ex carne seminat᷑. aĩa simiłr
ex aĩa nõ trahitur. Si enĩ cũ carne aĩa seminat᷑. qr̃ ĩ abor
tiuo ⁊ ñ formato am̃a ꝓ am̃a nõ redd̾etur.: Cũ gͦ ĩ aborti¬
uo tñ formato aĩa ꝓ aĩa reddiubet᷑. qͥd nͥĩ eo qͥ necdũ formͣ¬

Expanded text:
lierem praegnantem et illa abortivum fecerit; si non fuerit formatum, tur quod cum caro ex carne seminatur, anima similiter ex anima non trahitur. Si enim cum carne anima seminatur, quare in abortivo et non formato anima pro anima non redderetur? Cum ergo in abortivo tantum formato anima pro anima reddi jubetur, quid ni
Abbreviated transcription (Latin):
bile. Iudiciũ scad̃m oꝑationẽ mamfestũ ⁊ mutabile. Iudi¬
ciũ scãm retͥbitionẽ m anitestũ ⁊ ĩmutabile. Iudiciũ scam
oꝑationẽ. imago quodã mͦ ÷ ⁊ sacͣmẽtũ iudicii scđm retͥbu¬
tionẽ. quia illud manifestat causã ⁊ p̾sciẽtiã innuit. hoc uͦ
manifestabit causã ⁊ cõ firmabit p̃seiẽtiã. Itẽ consid̾andũ
ẽ quod iudiciũ alit̾ fit ubi sentencia dictatur: alit̾ uͥ ꝓtertꝰ.
n dictãda quidem sentencia om̃is udicii. iudicat simulpat᷑

Expanded text:
festum et mutabile; judicium secundum retributionem manifestum et immutabile. Judicium secundum operationem imago quodammodo est, et sacramentum judicii secundum retributionem. Quia illud manifestat causam et praescientiam innuit, hoc vero manifestabit causam, et confirmabit praescientiam. Item considerandum est quod judicium aliter fit ubi sententia dictatur, aliter ubi profertur. In dictanda quidem sententia omnis judicii judicat simul Pater
Abbreviated transcription (Latin):
mat̾ia in qua conficit᷑ et scificat᷑. Quartũ. quot sit̃ gn̾̃a
sacͣm̃toꝵ. Hoc ẽ diffinitio. causa. mat̾ia diuisio. ħ enĩ
quatuor si diligẽti ꝓsecutione discussa fum̾̃t: intelli¬
gentiã fac̾e poterut de his que ꝓposita sũt Primum
gͦ pͥmo tͣctandũ suscipimus:

Expanded text:
nti in qua conficitur et sanctificatur. Quartum, quot sint genera sacramentorum. Hoc est diffinitio, causa, materia divisio. Haec enim quatuor si diligenti prosecutione discussa fuerint, intelligentiam facere potuerunt de his quae proposita sunt. Primum ergo primo tractandum suscipimus.
Abbreviated transcription (Latin):
dulent̾ abdux̃ et uolent̃ tenuit. hõ similit̾ dõ inuiriã fecis¬
sse conuincit᷑: quia et p̃ceptũ eiꝰ contẽpsit: et se sub manu ali¬
ena ponẽs sue seruitutis dãpnũ illi intulit. Itẽ diabłs hõi inui¬
riam fecisse conuineitur: quia illũ et pͥ bona ꝓmittendo decep̃
⁊ p̾t mala inferendo nocuit. Iniuste gͦ diabolꝰ tenet hoĩem.
s hõ iustȩ tenet᷑. quia diabłs nũꝙͣ m̾̃uit ut hoĩe sibi sub̾m

Expanded text:
bduxit, et violenter tenuit. Homo similiter Deo injuriam fecisse convincitur, quia et praeceptum ejus contempsit et se sub manum alienam ponens suae servitutis damnum illi intulit. Item diabolus homini injuriam fecisse convincitur, quia illum et prius bona promittendo decepit, et post mala inferendo nocuit. Injuste ergo diabolus tenet hominem, sed homo juste tenetur; quia diabolus nunquam meruit ut hominem sibi su
Abbreviated transcription (Latin):
consiliũ conterat auxiliũ. Sic itaq oportet ut int̾im depo¬
nat ꝑsonã iudicis. ⁊ assumat ꝑsonã pͥ consiliatoris postea
auxiliatoris: ita dũ taxat ut pͥmo hominẽ totũ sibi di¬
mittat. qͣtinꝰ ip̃e hõ et ignorãtiã suã exꝑ iatur. et intelli¬
gat se indig̾e ꝯsilio: demĩ ⁊̃ defectũ suũ senciat. et agnoᷤᷤ¬
cat se opꝰ hr̃e auxilio. ⁊ aligͥ rõne in tẽpore naturał legis
totꝰ hõ dimissus eit sibi: postea ĩ tẽpore scripte legis cognoscẽ¬
ti ignorãtiã suã datũ ẽ ꝯsiliũ. Postremo in tẽpore gr̃e confͦitẽ¬
ti defectũ suũ p̃stitũ est auxiliũ. Consiliũ eiut ĩ rõne satisfactiõis

Expanded text:
consilium conferat auxilium. Sic itaque oportet ut interim depoconsilium conferat auxilium. Sic itaque oportet ut interim deponat personam judicis, assumat personam prius consiliatoris, postea auxiliatoris, ita duntaxat ut primo hominem totum sibi dimittat, quatenus et ipse homo et ignorantiam suam experiatur et intelligat se indigere consilio, deinde etiam defectum suum sentiat, et agnoscat se opus habere auxilio. Tali igitur ratione in tempore naturalis legis totus homo dimissus est sibi; postea in tempore scriptae legis cognoscenti ignorantiam suam datum est consilium; postremo in tempore gratiae confitenti defectum suum praestitum est auxilium. Consilium erat in ratione satisfactioni
Abbreviated transcription (Latin):
accipiãt. ꝑ malũ uͦ correctionẽ. Nõ tñ sũmũ bonum.
aut sũmũ malũ ibi ẽ: ut si qñ et ꝑsistente in malo defic̾ẽ et re¬
cedẽtes amalo ꝓf̾ic̾e possint. Sic gͥ celũ in sũmo ẽ. post celum
paradisuᷤ. post paradisũ mundꝰ post mũdũ ignis purgatoriꝰ
post ignem purgatoriũ infernus. Diabolꝰ qui a sũmo cecid̾at
in imo detrusuᷤ est. ꝓpt̾ea quia reꝑandꝰ nõ erat. homo aũ qͥa
nõ a sũmo corruit. ñõ ẽ positꝰ in mnio s ĩ medio collocatꝰ. ut
ei locꝰ eẽt. quo ascende poss ꝑ m̃itũ iusticie. ł descẽde ꝑ rea¬
ositꝰ est gͦ in mundo isto in locõ penitẽtie. spatio
penitentie indulto. ut mala corrig̾et bona repa¬
raret: ut tandem correctꝰ ad uidicium ueniẽs. non
ꝓculpa penã s ꝓ usticia głam sibi p̃paratã acciꝑet
cens inuenitur. necesse ẽ ut ille qui ꝑ gr̃ã suã differt iudi¬
ciũ. int̾im ꝑ eandẽ gr̃a ostendat euadendi consiliũ: et post

Expanded text:
 malum vero correctionem. Non tamen summum bonum aut summum malum ibi est, ut sit quo et persistentes in malo deficere, et recedentes a malo proficere possint. Sic igitur coelum in summo est, post coelum paradisus, post paradisum mundus, post mundum ignis purgatorius, post purgatorium infernus. Diabolus ergo qui a summo ceciderat, in imum detrusus est, propterea quia reparandus non erat. Homo autem quia non a summo corruit, non est positus in imo, sed in medio collocatus, ut ei locus esset quo ascendere posset per meritum justitist ergo homo in mundo isto in loco poenitentiae, spatio poenitendi indulto, ut mala corrigeret, bona repararet, ut tandem correctus ad judicium veniens; non pro culpa poenam, sed pro justitia gloriam sibi praeparatam acciperet. ciens invenitur, necesse est ut ille qui per gratiam suam differt judicium, interim per eamdem gratiam ostendat evadendi consilium; et post
Abbreviated transcription (Latin):
gignit᷑. sic̃ caro ex carne. dicãt quomodo illa simplex
aut tota ĩ genitũ tͣnseat. siĩ gignẽte remãserit: insi
cẽ in ꝓpagationẽ filioꝵ ꝑsonalit̃ qͥdem multiplicari. s
essentialit̾ nõ diuidi. Non attẽdenteᷤ qͣnta ĩ ꝯuenientia
hãc assertionẽ seqͣtur si unt et eadem ee̾ntia simul bea¬
titudim ⁊ dap̃natiõi. głie et pene ad dicta c̾dat᷑. postre¬
mo ẽ dicat auctoritaᷤᷤ. Reu̾tatur pulius in t̾rã de quasipp̃

Expanded text:
gignitur sicut caro ex carne, dicant quomodo simplex illa aut tota in genitum transeat si in gignente remanserit. Nisi cem in propagatione filiorum personaliter quidem multiplicari, sed essentialiter non dividi. Non attendentes quanta inconvenientia hanc assertionem sequantur si una et eadem essentia simul beatitudini et damnationi, gloriae et poenae addicta credatur. Postremo dum dicat auctoritas: Revertatur pulvis i
Abbreviated transcription (Latin):
et malũ. neutr̃ sũmũ. Paradisiᷤ est locꝰ ichoãtiũ
et in meliꝰ ꝓficientiũ: et ideo ibi ẽẽ solũ bonũ debu¬
it. quia c̾atura a malo ĩ initianda nõ fuit. Nõ tam̃
sũmũ eẽ debuit. quia si sũmũ ibieẽt bonũ: illic po¬
sitiꝰ ꝓfectꝰ nõ eẽt. Celũ locꝰ est confirmatoꝵ bont̃ꝵ et
ꝑdisciplinã ad sũmũ ꝓfectũ ꝑtingentiũ. Unum so¬

Expanded text:
Paradisus est locus inchoantium et in melius proficientium; et ideo ibi solum esse bonum debuit, quia creatura a malo initianda non fuit. Non tamen summum esse debuit, quia si summum ibi esset bonum illic positis profectus non esset. Coelum locus est confirmatorum bonorum et per disciplinam ad summum profectum pertingentiu
Abbreviated transcription (Latin):
niri dicũt᷑. quo ip̃if̾ili eoꝵdem patrũ pecẽa uidente̾ imitã¬
tur. ut intelligamꝰ nũꝙͣ filio in pecc̃is parentũ fieri parti¬
ceps nͥ pͥ fuerit peccãdo effecti imitatore. Ut suo quisq pec̾o
non alieno dapnet᷑: dũ alienũ suũ fac̃ quod amando et se¬
io quod ãistũ fua̾t patres comeder uuã acerbã. et dente filioꝵ
obstup escũt. oppositũ sit filiꝰ ñ portabit. in.ꝑ.et. ꝓ.ñ .p.i.f.¬
cedentiũ patrũ pec̃ea ad subseq̃ntes filio redundare intelligamꝰ
Quod siu̾ĩ ẽ constat quia peeea patrũ actualia ad filio non

Expanded text:
ntes imitantur. Ut intelligamus nunquam filios in peccatis parentum fieri participes, nisi prius fuerint peccando effecti imitatores, ut suo quisque peccato non alieno damnetur, dum alienum suum facit quod amando et seid quod dictum fuerat: Patres comederunt uvam acerbam et dentes filiorum obstupescunt , oppositum sit: Filius non portabit iniquitatem eccata patrum ad subsequentes filios redundare intelligamus. Quod si verum est, constat quod peccata patrum actualia ad filios non
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ. Sic gͥ eulpa pͥma.⁊ pena ultima. duo med̾ia ogta
sũt culpa et pena. Ignorãtia boni culpa et pena ĩ mẽ¬
te. Concupiscẽtia mali culpa et pena ĩ carne. In quibꝰ
par̃i originaliᷤ radix consistit. Quia gͥ caro humana
a parentibꝰ cũ mortalitate seminatur. in eo ipso qđ
seminata subiacet mortalitati. uiuit̾icata postinodũ
carnał cõcupiscentie subiecta inuenit᷑ necefsitati. qͥa ipsa mor¬
talitatis infirmitaᷤ cͥa ẽ. quã sequit᷑ ꝯcupiscẽdi necessĩtaᷤ. Caro

Expanded text:
igitur ex culpa prima et poena ultima duo media orta sunt, culpa et poena. Ignorantia boni, culpa et poena in mente; concupiscentia mali, culpa et poena in carne. In quibus peccati originalis radix consistit. Quia igitur caro humana a parentibus cum mortalitate seminatur, in eo ipso quod seminata subjacet mortalitati vivificata postmodum carnalis concupiscentiae subjecta invenitur necessitati, quia ipsa mortal
Abbreviated transcription (Latin):
ilhirmmnatur ut bonũ quod taciendũ ẽ agnoscãt.: ⁊ ĩflam¬
mant᷑ ut diligãt. ⁊ corroborãtur ut ꝑficiãt. ⁊ ut idem
manifestiori distinctione signemꝰ. hoĩes naturał legi
sũt aꝑte mali: hoĩes scͥpte legis ficte boni. hoĩes gr̃e uere
boni. Ficte boni sũt tecti. aꝑte mali sũt detecti. qͥꝑ gog.
⁊ magog. sig̾catisũt. quod int̾p̃tat᷑ tectꝰ. idecectus.

Expanded text:
ntur ut bonum quod faciendum est agnoscant, et inflammantur ut diligunt, et corroborantur ut perficiant. Et ut idem manifestiori distinctione signemus: homines naturalis legis sunt aperte mali, homines scriptae legis ficte boni, homines gratiae vere boni. Ficte boni, sunt tecti; aperte mali, sunt detecti; qui per Gog et Magog significati sunt; quod interpretatur tectus et delectus
Abbreviated transcription (Latin):
carnẽ maculauit. Ignorantia : pena elationis. Concu¬
piscentia: affectꝰ mortalitatis. Itaq qͣtuor mala ĩ ho¬
mine apparent. Sirꝑbia. ignorantia. mortalitas. cõ¬
cupiscentia. Suꝑbia m̃tis culpa tãtũ. Mortalitaᷤᷤ car¬
nẽ animꝰ obscuratꝰ ẽ ꝑ ignorantiã: ꝑꝑ mortalitatẽ
u̾itatis amisit. Quia uero caro mortałitate ꝑ eussa
ẽ. ipsa sui langoris infirmitate dissoluta extͣ mẽsu¬
ram pͥme dispõnis desidia sua extendit. ħ ẽ
enĩ ipsa q̃ carnis ꝯcupiscentia uocatur. ñ aturalis.s¬

Expanded text:
 fuit elationis, concupiscentia effectus mortalitatis. Ita quatuor mala in homine apparent: superbia, ignorantia, mortalitas, concupiscentia. Superbia mentis culpa tantum; mortalitas carnem animus obscuratus est per ignorantiam, propter mortalitatem veritatis amisit. Quia vero caro mortalitate percussa est, ipsa sui languoris infirmitate dissoluta extra mensuram primae dispositionis desideria sua extendit. Haec est enim ipsa quae carnis concupiscentia vocatur, n
Abbreviated transcription (Latin):
tate qͣdã ad delectõnẽ culpe ĩ cdiari: iã nõ originali
tm̃ s actuali qͦ pect̾̃o obnoxiã cẽ demonstramꝰ. siuͦ necessi¬
tate aliqͣ ad cõsortiũ corporis et ad cõtagnĩ uicii corporali
detrusam confitem᷑. ex ipsa necessitate a reatu absolu¬
tã ẽẽ ostendimꝰ. Quod enĩ omniino necessi̾tatis ẽ. ĩputabi¬
le ñ ẽ. Quod aũ uolũtatis ẽ. nõ originale s ꝓpͥũ ẽ. Constat

Expanded text:
ali tum sed actuali quoque peccato obnoxiam esse demonstramus. Si vero necessitate aliqua ad consortium corporis et ad contagium vitii corporalis detrusam confitemur, ex ipsa necessitate a reatu absolutam esse ostendimus. Quod enim omnino necessitatis est, imputabile non est; quod autem volunta
Abbreviated transcription (Latin):
scãm oꝑationẽ. scãm retributionẽ. Scd̾m p̃scientiã
incipimꝰ. qñ boni uł mali sumꝰ. Scđ̾m oꝑationẽ iudicamur
qñ oꝑibꝰ foris ostendimꝰ quale intꝰ apud noꝰ simus. Scd̾m
retributionẽ iudicabimꝰ. qñ ĩ ꝑcipienda mercede oꝑũ cognosce¬
mꝰ qͣleᷤᷤ ab et̾no apud dm̃ p̃iusi fuimꝰ Ex his uͦui. iudiciis duo
sũt occulta. iudiciũ scđm p̃scientiã. ⁊ iudiciũ scđm causã:
⁊ ideo in eis iudiciũ humanũ nõ recipitur. Duo manitesta

Expanded text:
secundum operationem, secundum retributionem. Secundum praescientiam incipimus, quando boni et mali sumus; secundum operationem judicamur, quando operibus foris ostendimus quales intus apud nos sumus; secundum retributionem judicamur, quando in percipienda mercede operum cognoscemus, quales ab aeterno apud Deum praevisi fuimus. Ex his quatuor judiciis duo sunt occulta, judicium secundum praescientiam et judicium secundum causam, et ideo in eis humanum judicium non
Abbreviated transcription (Latin):
miserabiliore ᷤ. Nec eqͣ uidet᷑ cõditio ut tempꝰ p̃uidicet ueritati:
nͥ forte natura quãto mag̾ corrũpit᷑. tanto det̾ior seminat᷑
requirantur. S qr̃ usq in t̾ciã et quartã gn̾ationẽ.⁊ nõ
usq qͣ nõ facile ẽ demonstrari. nͥ forte ea q̃ ꝑ iusticiã in
p̃cedentiũ patrũ pecc̃a ĩ subseq̃ntibꝰ ultio duuna pumiret.
Quod at̃ ĩ alio loco dr̃. filiꝰ nõ portabit ñ quitatẽ patͥs et pat̾
nõ.ꝑ.i. filii: de illa u̾acit̾ iniquitate intelligitur ꝙͣ. ꝑsona¬
lit disc̾ti. et essentialit̾ abinuicẽ diuisi pat̾ et filiꝰ oꝑantur.
tari nõ debet. Quod gͦ dictũ ẽ reddã pecc̾a patrũ infilio.
de illiꝰ pecr̃is intelligi oportet que patres cõmiser pͥꝰͦꝙ. de
ipsi nasc̾ent᷑ hii ad quoᷤ pecc̃a eoꝵ redundare debuer: Quare

Expanded text:
miserabiliores. Nec aequa videtur conditio ut tempus praejudicet veritati, nisi forte natura quanto magis corrumpitur, tanto deterior seminatur. requirantur. Sed quare usque in tertiam et quartam generationem et non usquequaque, non facile est demonstrari nisi forte ea quae per justitiam in aecedentium peccata in subsequentibus ultio divina puniret. Quod autem in aliofilii ; de illa veraciter iniquitate intelligitur, quam personaliter discreti et essentialiter et ab invicem divisi pater et filius operantur. tari non debet. Quod autem dictum est: Reddam peccata patrum in filios, de illis peccatis intelligi oportet quae patres commiserunt priusquam de ipsis nascerentur ii ad quos peccata eorum redundare debuerunt. Quare
Abbreviated transcription (Latin):
rrũt. ⁊ empꝰ. Locꝰ. Remediũ
empꝰ est p̃sens uita ab ĩitio
mundi usq ad tͦmẽ scui. Locꝰ
mundꝰ iste. Remediũ ĩ tͥbꝰ
cõstat. in fide. in sacͣm̃tis.
ĩ oꝑibꝰ bonis. ⁊ empꝰ lõgũ
ne imꝑatꝰ p̃ocupet᷑. Nocꝰ asꝑ ut p̃uaricator castigetur.
R emediũ efficax. ut infirmꝰ sanetur:
bonũ. Unꝰ in quo ẽ solũ malũ et sũmũ malum.

Expanded text:
rrunt: tempus, locus, remedium. Tempus est praesens vita ab initio mundi usque ad finem saeculi. Locus est mundus iste. Remedium in tribus constat: in fide, in sacramentis, in operibus bonis. Tempus longum, ne imparatus praeoccupetur. Locus asper, ut praevaricator castigetur. Remedium efficax, ut infirmus sanetur. loca. Unus in quo est solum bonum
Abbreviated transcription (Latin):
gnoratia aũ. nõ ꝓpt̾ea ĩ eis uitiũ ẽ quia cũ nascũt᷑ ueri¬
tatẽ ñ cognoscunt qm̃ ñ debẽt: s qͥa tũc c̃nascũt᷑ uitiũ
ĩ eie. qͦ postea impediũt᷑ neu̾itatẽ cõgnoscãt qñ debet᷑. Hasei
quippe sine cognitione. nat᷑a ẽ ñ culpa. S: ĩ eo uicio nasci qͦ p̾ea
a cognitione u̾itati impediant᷑ culpa ẽ nõ nat᷑a. Hocaũ uici¬
um incorruptiõe caris ẽ. et ĩ corruptiõe sensuꝰ carnał. Qui

Expanded text:
quia cum nascuntur veritatem non agnoscunt quando non debent; sed, quia tunc cum nascuntur vitium in eis est, quo postea impediuntur ne veritatem agnoscant quando debent. Nasci quippe sine cognitione natura est, non culpa. Sed in eo vitio nasci quo postea a cognitione veritatis impediantur, culpa est non natura. Hoc autem vitium in corruptione carnis est et in corruptione sensus carnalis, qui
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ hoc dicũt rationẽ diuine iusticie nõ exponũt. quia
sic̃ ad diuinã uolũtatẽ ł bonitatẽ nõ ꝑtinuit ut eas ma¬
las face̾t. sic nec cõuenire uidebatur ut ꝓpon̾et illic col¬
locare uͥmalas fieri necesse ẽẽt. Nõ gͥ magnoꝑe insisten¬
dũ ẽ ut rõne inuestiget᷑. qđ fide mag̃ ꝙͣ rone scrutari
oportet:

Expanded text:
hoc dicunt rationem divinae justitiae non exponunt; quia, sicut ad divinam bonitatem non pertinuit ut eas malas faceret, sic nec convenire videbatur ut proponeret illic collocare ubi malas fieri necesse esset. Non igitur magnopere insistendum est ut ratione investigetur, quod fide magis quam ratione scrutari opo
Abbreviated transcription (Latin):
cupiscẽtie ad uniu̾so ᷤᷤ dilatatur. Quod si qr̃ qr̃ qua iusti¬
cia ame ĩputetur. quod neq ex c̾atione accepit. neq
uolũtate ꝑpetͣuit. s ex sola carnis societate contͣx̃. quã
tñ societatem nõ ipsa suo arbitrio uendicanit s p̃cep¬
to et dispositione c̾atoris sui suscepit. nos tandẽ id qd̾
uer̃ est ꝓtͦt̾i oportet. uisticiam diuinam in hoc irre¬
p̃hensibilẽ quidem ẽẽ. s cõp̃hensibile ñ essẽ.
amhii qui dicũt dm̃ a prĩcipio ꝓposuisse amaᷤ
corporibꝰ uiuficandiᷤ sociare. et corpoꝵ quidem
gñandoꝵ hom̃i officiũ inunxisse. am̃ar̃ at̃ c̾andoꝵ
potestatem sibi retinuisse. ut hõ uistꝰ corꝑa mũda gn̾a¬

Expanded text:
si quaeritur qua justitia animae imputentur quae neque ex creatione accepit, neque ex voluntate perpetravit; sed ex sola carnis societate contraxit, quam tamen societatem non ipsa suo arbitrio vindicavit, sed in praecepto et dispositione creatoris sui suscepit. Nos tandem id quod verum est profiteri oportet, justitiam divinam in hoc irreprehensibilem quidem esse, sed comprehensibilem non esse.am ii qui dicunt Deum a principio proposuisse animas corporibus vivificandis sociare, et corporum quidem enerandorum homini officium injunxisse, animarum autem creandarum potestatem sibi retinuisse, ut homo justus corpora munda genera
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ gn̾ationẽ a patre in filiũ trausit. Si gͦ sola caro se¬
minat. ꝑ solam utiq carnẽ peccm̃ originale tͣnsducit᷑
Quod si uͦer̃ ẽ duo nb querenda occurũt. unũ scł qͦmͦ ꝑ¬

Expanded text:
per generationem a patre in filium transit. Si ergo sola caro seper generationem a patre in filium transit. Si ergo sola caro seminatur, per solam utique carnem peccatum originale traducitur. Quod si verum est duo nobis quaerenda occurrunt. Unum scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
chilo e̾ataᷤ. nouis corꝑibꝰ cotidie de pat̾no semine ĩ uulua for¬
matis ad uuiticõne infũdi. In qͥbꝰ tñ oĩbꝰ nulla unqͣ. iõ
siue auctorita i tãtũ p̃uałe potuit. ut dubietatẽ tolłet.
q̃stiõĩs: excepto eo solo qđ fideᷤᷤ catholica mag̾ creden¬
dũ eleg̃ aĩas cotidie corꝑibꝰ uiutieãdis faciendaᷤᷤ de ni¬
chilo fieri . ꝙͣ. scđm corꝑͥis naturã ⁊ carnis humane¬
ꝓprietatẽ detraduce ꝓpagari.Si aũ am̃e extͣduce
esse dicent᷑ nõ tãta questio esset. quod manifestior
iusticia eẽt in eo q peccm originale a patribꝰ infilioᷤ
tͣnsire dr̃ s nossi occulta dei iudicia rõne ꝯp̃hẽde
nõ possimꝰ tm̃ ꝓ soluẽdi dubiis dubia alia asserere ñ
debemꝰ. Qr̃ tam̃ si aĩe extͣduce ñ sũt.: quomodo peõc̃o
parẽtũ filii obnoxii efficiuntur. Qd̾ enĩ ĩ parente pec¬
catũ ẽ. ꝑ illã utiq naturã solã ĩ filiũ descendit. q̃ sola

Expanded text:
a formatis ad vivificationem infundi. In quibus tamen omnibus nulla unquam ratio sive auctoritas in tantum praevalere potuit ut dubietatem tolleret quaestionis, excepto eo solo quod fides catholica magis credendum elegit animas quotidie corporibus vivificandis sociandas de nihilo fieri quam secundum corae ex traduce esse ducerentur, non tanta quaestio esset, quia manifestior justitia esset in eo quod peccatum originale a patribus in filios transire dicitur. Sed nos si occulta Dei judicia ratione comprehendere non possumus, tamen pro solvendis dubiis dubia alia asserere non debemus. Quaeritur tamen si animae ex traduce non sunt, quomodo peccato parentum filii obnoxii efficiuntur? Quod enim in parente peccatum est per illam utique naturam solam in filium descendit, quae sola