comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Gargasi. ciuitas trans ior¬
dauem. uncta monti galaad.
quã tenuit tribus manasse. ⁊
bec esse nũc dicit᷑ gerasa. urbꝰ
insignis arabie. Quidã autẽ
ip̃am esse gadarama estĩant.
aquaꝵ torrentes sunt. Est au¬
tem locuc in solitudine.
Oaulon siue golam. in tri¬
bu manasse. ciuitas sac̾dota¬
lic ⁊ fugitiuoꝵ in regione ba¬
sanitidi. Sed ⁊ nũc gaulon
uocat᷑ uilla ꝑgrandis in bata¬
nea. ex cuiis nonnĩe et regio
sortita uocabulũ est¬
Iegebal. mons in terra reꝑ¬
missionis. ubi ad imꝑiũ m̾o
ysi altare constructũ est. Gũt
autem iuxta iherico duo mõ¬
tes uicini contͣ se inuice res¬
picientes. e quib unus gari¬
zim. alter gebaldicit᷑. Porro
samaritami arbitrant᷑ hos du¬
os montes iuxta neapolĩ ẽẽ.
sed uehement̾ errant. płimũ
euim int̾ se distant. uec pos
qd̾ scriptura cõmemorat.
Garizmn. mons suꝑ quẽ ste¬
terunt hii qui maledicta reso¬
nabant iuxta supradcm̃ mõ
esse scribunt᷑ garizin ⁊ gebal.

Expanded text:
Gargasi, civitas trans Jordanem, juncta monti Galaad, quam tenuit tribus Manasse. Et haec esse nunc dicitur Gerasa, urbs insignis Arabiae. Quidam autem ipsam esse Gadaram aestimant. i aquarum torrentes sunt. Est autem locus in solitudine. Gaulon, sive Golam, in tribu Manasse civitas sacerdotalis et fugitivorum, in regione Basanitide. Sed et nunc Gaulon vocatur villa praegrandis in Batanaea, ex cujus nomine et regio sortita vocabulum est. Gebal, mons in terra repromissysi altare constructum est. Sunt autem juxta Hiericho duo montes vicini contra se invicem respicientes, e quibus unus Garizim, alter Gebal dicitur. Porro Samaritani arbitrantur hos duos montes juxta Neapolim esse, sed vehementer errant. Plurimum enim inter se distaquod Scriptura commemorat. Garizin, mons super quem steterunt hi qui maledicta resonabant, juxta supra dictum messe scribuntur Garizin et Ge
Abbreviated transcription (Latin):
castra in solicudine fi¬
Olioꝵ isrł: sicut ĩ nume¬
roꝵ libro scriptũ est. Porro iir¬
ta deut̾ononnũ ciuitas est e¬
sau. qmͣ nũc esiam nũcupa
tine. iuxta ciuitatẽ petrã.
elmon debathamii. castra
in deserto. ubi castra metati
sunt filii israel.
Iaza. ciuitas eueoꝵ ĩ qua
hĩtauere caꝑadoces pristinis
cultorib int̾fectis. Apud ue¬
t̾es erat t̾minus chananeoꝵ
iuxta egiptũ. ceciditq ĩ sor¬
teiu tribus uide. sed cã tenc
non potuit. quia enachim
id est gygandes allophiloꝵ.
fortissime restit̾unt. ⁊ est us¬
q hodie insigns ciuitas pa¬
fucura ini tumulũ sempiter

Expanded text:
tra in solitudine filiorum Israel, sicut in Numerorum libro scriptum est. Porro juxta Deuteronomium civitas est Esau, quam nunc Esiam nuncupartinae, juxta civitatem Petram. Gelmon Deblathaim, castra, in deserto, ubi castrametati sunt filii Israel. Gaza, civitas Evaeorum, in qua habitavere Cappadoces, pristinis cultoribus interfectis. Apud veteres erat terminus Chananaeorum juxta Aegyptum, ceciditque in sortem tribus Judae: sed eam tenere nonid est, gigantes allophylorum fortissime restiterunt: et est usque hodie insignis civitas Pafutura est in tumulum sempiter
Abbreviated transcription (Latin):
uitas in qua hĩ bro¬
tauerũt filii iobab.
soceri moysi ĩ medio isrłis.
Tred. fons apud quem ge¬
deon castra metatꝰ est.
risoth. ciuitas sy sare:
principis iabis. Est au¬
stem iabis tnͣs iordane. nc̃
uilla p̾grandis. acutate
pellae sex uulib distans ꝑ¬
gentib gerasan.
res. ascensus ares. pro
quo aquila int̾p̃tat᷑ sal¬
tuũ. symachus montiũ.
riur. ubi dimicauit iep¬
te. est hodie uilla ĩ mon¬
te sita. uicesiõ ab elia lapi¬
de ad septentrione.
rima. ubi scriptura re¬
Fert sedisse abimelech.
lalin. ciuitas in t̾raza¬
bulon: de qua fuit ⁊ il¬
Ae aialon qui iudicauit ppłm¬

Expanded text:
itas in qua habitaverunt filii Obab soceri Mosi in medio Israelis. Areth, fons apud quem Gedeon castrametatus est. Arisoth, civitas Sisarae principis Jabis. Est autem Jabis trans Jordanem nunc villa praegrandis, a civitate Pella sex millibus distans, pergentibus Gerasam. Ares, ascensus Ares: pro quo Aquila interpretatur, saltuum: Symmachus, montium. Aruir, ubi dimicavit Jephte: est hodieque villa n monte sita, vigesimo ab Aelia lapide ad septentrionem. 158 Arima, ubi Scriptura refert sedisse Abimelech. Ajalim, civitas in terra Zabulon: de qua fuit et ille Ajalon, qui judicavit po
Abbreviated transcription (Latin):
asa. terminus chana¬
neoꝵ circa sydonem.
Luza. in tribu benya¬
min. qmiͣ postea iacob cogno¬
minauit bethel. Est autẽ us¬
q hodie uilla in sinistra ꝑte
uie de neapoli ꝑgentib eliam.
uza. hec alt̾a ẽ. que cecidit
in sortem filioꝵ ioseph. iuxta
sychem in t̾cio lapide. rieaci

Expanded text:
asa, terminus Chananaeorum circa Sidonem. Luza, in tribu Benjamin, quam postea Jacob cognominavit Bethel. Est autem usque hodie villa in sinistra parte viae de Neapoli pergentibus Aeliam. Luza, haec altera est, quae cecidit in sortem filiorum Joseph, juxta Sichem in tertio lap
Abbreviated transcription (Latin):
egiptꝰ. cenebre siũ tribło.
Adam. homo.
ualaam. uanus ppłs.
Cham. possessio.
Chore. caluicies aut glacies.
Dyabolo. defluenti uł clauso¬
in ergastulo. Enoch. dedicatio.
Goniorra. ppͥ timor aut cecitas.
Michael. quis ut deus.
Moyses. palpaus siue liuiens.
Sodonia. pecus tatens.

Expanded text:
egyptus, tenebrae, sive tribulatio. Adam, homo. Balaam, vanus populus. Cain, possessio. Core, calvities, aut glacies. Diabolo, defluenti, vel clausin ergastulo . Enoch, dedicatio. Gomorrha, populi timor, aut caecitas. Michael  , quis ut Deus? Moses, palpans, sive leniens. Sodoma, pecus tacens.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑalipomenon. Non igno¬
ro plura in bñdicrõnib pa¬
triarcharũ esse unsteria:
sed ad presens opuscłm nõ
eptalim uirgultum
resolucum: dans in ge¬
neratõne pulcritudĩem. In
hebreo ita scriptũ est. Nep¬
talim ager irriguus: daus
eloquia pulcritudinis.sio¬
nnficans ꝙ aque calide in
ip̃a nascant᷑ tribu. suie ꝙ¬
suꝑ lacum genesareth: flu¬
ento iordams urigua sit.
Hebrei autem uolunt ꝓpt̾
tyberiadem que legis ude¬
atur lab̾e noticiam: agrũ
uriguum. ⁊ eloquia pulcꝰ¬
tudinis ꝓphetari. Porro u¬
bi nos agrum iniguum.¬

Expanded text:
Paralipomenon I, V. Non ignoParalipomenon I, V. Non ignoro plura in benedictionibus patriarcharum esse mysteria, sed ad praesens opusculum non Nephthalim virgultum resolutum, dans in generatione pulchritudinem. In Hebraeo ita scriptum est: Nephthalim ager irriguus, dans eloquia pulchritudinis, significans, quod aquae calidae in ipsa nascantur tribu: sive super lacum Genesareth et fluento Jordanis irrigua sit. Hebraei autem volunt propter Tiberiadem, quae legis videbatur habere notitiam, agrum irriguum, et eloquia pulchritudinis prophetari. Porro ubi nos agrum irriguum
Abbreviated transcription (Latin):
metaphoram serpentis et
equitis loquit᷑. Uidens er¬
go tam fortem nazareu
tuum. ꝙ et ip̃e propt̾ me¬
retricem mortuus est. et
moriens nõs occidit in¬
micos: putaui o deus ip̃
esse xp̃m filium cuum.
uerum quia mortiis est¬
⁊ non resurrexit. et rur¬
sum captus ductus est is¬
rael : alius michi salua¬
ut ueniat cui repositum
est. et ipse erit expecratio
gengium.
ad. latrunculus latro¬
cinabit᷑ eum : et ip̃e
latiocinabit᷑ plantam. sux¬
ta hebreum int̾pretati su¬
nuus. sed ubi nos latrũcu¬
lum posuimus: ibi scrip¬
cum est. gedud. ut ad gad
nom̃ allude̾t. qui signifi¬
accinctus siue expeditus:
exprimi potest. Sotum au¬
tem illud est. ꝙ aute ruben
⁊ dimidiam tribun manaᷤ¬
se ad filios quos trans ior¬
dauem in possessione dimi¬
serat: post qͣtuordecim an¬
nos reuertens. prelium ad¬
u̾sum eos gentium uicina¬
rum grande reꝑerit. ⁊ uic¬
tis hostib fortit᷑ dimicarit.
Lege librum ih̃u naue. et

Expanded text:
metaphoram serpentis et metaphoram serpentis et equitis loquitur. Videns ergo tam fortem Nazaraeum tuum, quod et ipse propter meretricem mortuus est, et moriens nostros occidit inimicos, putavi, O Deus, ipsum esse Christum Filium tuum; verum quia mortuus est, et non resurrexit, et rursum captivus ductus est Israel, alius mihi SalvaUt veniat cui repositum est et ipse erit exspectatio gentium. Gad latrunculus latrocinabitur eum, et ipse latrocinabitur plantam. Juxta Hebraeum interpretati sumus. Sed ubi nos latrunculum posuimus, ibi scriptum est GEDUD  , ut ad GAD nomen alluderet, qui signifiaccinctus, sive expeditus exprimi potest. Totum autem illud est, quod Ruben, et dimidiam tribum Manasse, ad filios, quos trans Jordanem in possessionem dimiserat, post quatuordecim annos revertens, praelium adversum eos gentium vicinarum grande repererit, et victis hostibus, fortiter dimicarit. Lege librum Jesu Nave , et
Abbreviated transcription (Latin):
autem osseum uocat: ⁊ hu¬
merũ ad portandũ deditũ.
quia in labore terre. et ue¬
hendis ad mare que in su¬
is finibus nascebant᷑: plu¬
rimũ laborarit. regibꝰ quo¬
q tributa cõportans. Aiut
hebrei ꝑ metaphoram sis¬
nificari: ꝙ scripturas scãs
die ac nocte meditan᷑. stu¬
dium suum dederit ad labo¬
randũ. et idcuto omnes ei¬
nibus seruiant: quasi ma¬
gr̃o dona portantes.
an uidicabit ppłmn su¬
um: sicut unũ de scep¬
tris israel. Fiat dan coluber
in uia: regulus in semita.
mordens ungulas equi: ⁊
sum. Saluatorem tuum ex¬
pectabo dũe. Eanson idex
israel: de tribu dan fuit.
Hoc ergo dicit. nũc uidens
in spũ comam nutrire sã¬
sonem nazareum. tunc ce¬
sis hostibꝰ triumphare: ꝙ
in sisitudĩem colubri. regu¬
liq obsidentis uias: nullũ
ꝑ terram israel transire ꝑ
merarius uirtute sua qua¬
si equi uelocitate confisus.
eam uoluerit predoniꝰ mo¬
re populare: effuge non
ualebit. Totum autem ꝑ

Expanded text:
autem osseum vocat, et huautem osseum vocat, et humerum ad portandum deditum, quia in labore terrae, et vehendis ad mare oneribus, quae in suis finibus nascebantur, plurimum laboraret, regibus quoque tributa comportans. Aiunt Hebraei, per metaphoram significari, quod Scripturas sanctas die ac nocte meditans, studium suum dederit ad laborandum, et ideo ei omnes tribus serviant, quasi magistro dona portantes. Dan judicabit populum suum, sicut 377 unum de sceptris Israel. Fiat Dan coluber in via, regulus in semita, mordens ungulas equi, utsum: salvatorem tuum exspectabo, Domine. Samson judex in Israel, de tribu Dan fuit. Hoc ergo dicit: Nunc videns in spiritu comam nutrire Samson Nazaraeum tuum, caesisque hostibus triumphare; quod in similitudinem colubri regulique obsidentis vias, nullum per terram Israel transire pemerarius virtute sua, quasi equi velocitate confisus, eam voluerit praedonis more populari, effugere non valebit. Totum autem per
Abbreviated transcription (Latin):
breo possit legi urbem suã.
iuxta eunde sensum alis
uerbis eccłia demonstraca.
de qua scriptũ est alibi. Nõ
potest ciuitas abscondi suꝑ
montem posita: et fluim̃¬
nis impetus lecificat cius¬
tatem dei.
sachar bonũ desid̾auit.
requiescens inter medi¬
os cleros. Et uidens requie
quia bona.⁊ t̾ram quia pĩ¬
guis: supposuit humeru
suum ad laborandũ. et fac¬
tus est uir agricola. In he¬
breo ita scriptũ est. ysachar
asimis osseus recumbens
int̾ terminos. ⁊ indens reqͥ¬
em quia bona est. et t̾ram
quia pulcra: inclinauit ⁊¬
humerũ suum ad portand̾.
et factus est in cributũ ser¬
uiens. Quia supra de zabu¬
lon dix̾at ꝙ maris magni
esset lictora possessurus. sy¬
donem quoq ⁊ reliq̃s phe¬
nicis urbes continget: nc̃
ad medit̾ranea ꝓuintia
redit. ⁊ ysachar qui iuxta
neptalim pulcherrimam
in galilea regionem pos¬
sessurus est: benedicrõne
sua hĩtatorem facit. Asinũ

Expanded text:
braeo possit legi, urbem suam, braeo possit legi, urbem suam, juxta eumdem sensum aliis verbis Ecclesia demonstrata, de qua alibi scriptum est: Non potest civitas abscondi supra montem posita . Et Fluminis impetus laetificat civitatem Dei . Issachar bonum desideravit, requiescens inter medios cleros, et videns requiem, quia bona est, et terram, quia pinguis: supposuit humerum suum ad laborandum, et factus est vir agricola. In Hebraeo ita scriptum est: Issachar asinus osseus, recumbens inter terminos, et videns requiem, quia bona est, et terram, quia pulchra est: inclinavit humerum suum ad portandum, et factus est in tributum serviens. Quia supra de Zabulon dixerat, quod maris magni esset littora possessurus, Sidonem quoque et reliquas Phoenicis urbes contingeret; nunc ad mediterraneam provinciam redit, et Issachar, quia juxta Nephthalim, pulcherrimam in Galilaea regionem possessurus est, benedictione sua habitatorem facit. Asinum
Abbreviated transcription (Latin):
fratres tui. Catulus leonis
iuda. Ex germine fili mi
ascendisti ꝓcumbens: et qͣ
si catulus leonis. Quic sus¬
citauit eum: Licet de xp̃o
grande misterium sit: ta¬
men et iuxta litr̾am per da¬
uid ex hac stirpe generat᷑.
Et ꝙ adorent eum om̃s tribꝰ
Non enim ait filii matris
tue: sed filui patric tui. Et
quod sequit᷑. ex germĩe fili
mi: in hebreo habet. De cap¬
tiuitate fili mi ascendisti.
ut ostende̾t eum captiuoc
ppłos esse educturũ: ⁊ iuxta
intelligentia sacratiorem
ascendisse ui altum. capti¬
uamq duxisse captiuita¬
captiuitas passionem: ascẽ¬
sus resurreccõm significat.
lligans ad ui¬
tem pullum suum:⁊
funculo pullum asine. In
bebreo ita habet. Alligans
ad uitem pullum suum:⁊
in sorech fili mi asina su¬
am. Quod uidelicet pullũ
copulauit. ⁊ ad sorech. id ẽ
electam uitam alligauĩt
asinam cui suꝑsedit. id est¬
eccłiam de nationib congͦ¬
gatam. Quod autem dicit
mus alligans ad uite pul¬
lum suum: pro pullo in he¬

Expanded text:
atris tui. Catulus leonis Juda, ex germine, fili mi, ascendisti; procumbens ut leo, et quasi catulus leonis, quis suscitavit eum? Licet de Christo grande mysterium sit, tamen juxta litteram per David stirpem generentur, et quod adorent eum omnes tribus. Non enim ait: Filii matris tuae, sed filii patris tui. Et quod sequitur: Ex germine, fili mi, in Hebraeo habet: De captivitate, fili mi, ascendisti, ut ostenderet eum captivos populos esse ducturum. Et juxta intelligentiam sacratiorem, ascendisse in altum, captivitatem duxisse captivacaptivitas passionem, ascensus resurrectionem signat. Alligans ad vitem pullum suum, et funiculo pullum asinae. In Hebraeo ita habet, Alligans ad vitem pullum suum, 376 et in Sorec, filimi, asinam suam: quod videlicet pullum copulaverit. Et ad Sorec, id est, electam vitem, alligaverit asinam, cui supersedit, Ecclesiam ex nationibus congregatam. Quod autem dicit,mus: Alligans ad vitem pullum suum, pro pullo in He
Abbreviated transcription (Latin):
se eam tribui ioseph. ẜiqͥ¬
dem eodem loco sepultꝰ est
ioseph: et mausoleun eiꝰ
ib hodieq cerint᷑.
ulen pͥmogenitꝰ me¬
us. tu fortĩtudo mea:
⁊ principiũ filioꝵ meorũ.
durus ad ferendũ.⁊ durus
procacitate ⁊ inuiria: sic̃ a¬
qua non ebullias. Ascen¬
disti enim suꝑ lecculũ pa¬
trie tui. Guno uiolasti stra¬
tum: cum ascendisti. In
hebreo ita scriptũ est. Ru¬
ben pͥmogenitus meus. tu
fortitudo mea: et capitulũ
in liberis meis. maior ad⁊
portandũ: et maior robore.
Effusus es quast aqua: ne
adiciac. Ascendisti enim
cubile patris tui: ⁊ conta¬
mminasti stratum in ascen¬
su. Est autem sensus hic.z
Bu es pͥmogenitus mens:
maior in liberis. ⁊ debebas
iuxta ordĩem natiuitatis
tue. ⁊ hereditate que pri¬
mogrnitis uire delebat᷑.¬
et sacerdotiũ acciꝑe et reg¬
num. Hoc quoq in portan¬
do hon̾e.⁊ pualido robore:
demonstrat᷑. urrum quiã
pectasti.⁊ quasi aqua que

Expanded text:
se eam tribui Joseph. Siquise eam tribui Joseph. Siquidem eodem loco sepultus est Joseph et mausoleum ejus i hodieque cernitur. Ruben primogenitus meus, tu fortitudo mea et principium filiorum meorum, durus ad ferendum et durus procacitate, et injuria, sicut aqua non ebullias. Ascendisti enim super lectulum patris tui. Tunc violasti stratum, cum ascendisti. In Hebraeo scriptum est: Ruben primogenitus meus, tu fortitudo mea, et capitulum in liberis meis. Major ad portandum, et major robore. Effusus es sicut aqua, ne adjicias. Ascendisti enim cubile patris tui, et contaminasti stratum in ascensu. Est autTu es primogenitus meus, major in liberis, debebas juxta ordinem nativitatis tuae, haereditatem quae primogenitis jure debebatur, sacerdotium accipere et regnum. Hoc quippe in portando honore et praevalido robore demonstratur. Verum quia peccasti, et quasi aqua quae
Abbreviated transcription (Latin):
sanguis ad basem illius fũ¬
debat᷑: in parte tribus ben¬
yamin fuit. Hoc in quiunt
ergo significat. ꝙ sac̾dotes
mane ĩmolent hostias. et
ad uesꝑam diuidant ea q̃
sibi a ppło ex lege collata
sunt. lupum sanguinari¬
um. lupum uoracem suꝑ
altaris int̾pretatõne ponẽ¬
tes. et spolioꝵ diuisionem
suꝑ sacerdotib. qui seruiẽ¬
tes altari: uiuant de alta

Expanded text:
sanguis ad basem illius funsanguis ad basem illius fundebatur, in parte 380 tribus Benjamin fuit. Hoc, inquiunt, ergo significat, quod sacerdotes mane immolant hostias, et ad vesperam dividunt ea, quae sibi a populo ex Lege collata sunt, lupum sanguinarium, lupum voracem super altaris interpretatione ponentes, et spoliorum divisionem super sacerdotibus, qui servientes altari, vivunt de alta
Abbreviated transcription (Latin):
ut in regnoꝵ ⁊ palipomenõ
libric legimus. O inqmͣ fi
li ioseph. qui tam pulcher
es ut te tota de muris et t̾¬
ribus ac fenestris. puellaꝵ
egipti turba ꝓspectet: in¬
uiderunt tibĩ.⁊ te ad iracũ¬
diam ꝓuocauerunt fratre
tui. habentes liuoriꝰ sagitꝰ¬
tas. ⁊ zeli iaculis uln̾ati.
Uerum tu archum tuum
⁊ arma pugnandi posiusti
in deo qui est fortis ꝓpugnͣ¬
tor: et iuncula tua quibꝰ
te frẽs ligau̾ant: ab ip̃o so¬
luta sunt et dirupta. ut ex
tuo semine tribus nascat᷑
efframi fortis et stabilis.⁊
iustar lapidis durioris ĩuic¬
ta: imꝑans quoq decem
tribubꝰ israel.
en yamin: lupꝰ rapax.
Mane comed adhuc:
⁊ ad uesꝑam dabit escam.
am. in senectute p̾dicator
euangelii fuerit : tam̃ in
hebreo sic legit᷑. Lenyaani
lupus rapax siue capienss
in matutino comedet pre¬
dam. et ad uesꝑam diuid
spolia. Quod ita hebrei edis¬
serunt. Altare in quo ĩmo¬
labant᷑ hostie. ⁊ iuctimaꝵ

Expanded text:
ut in Regnorum et Paralipomenon ut in Regnorum et Paralipomenon libris legimus; O, inquam, fili mi Joseph, qui tam pulcher es, ut te tota de muris, et turribus, ac fenestris puellarum Aegypti turba prospectet, inviderunt tibi, et te ad iracundiam provocaverunt fratres tui, habentes livoris sagittas, et zeli jaculis vulnerati. Verum tu arcum tuum et arma pugnandi posuisti in Deo, qui fortis est propugnator: et vincula tua, quibus te fratres ligaverunt, ab ipso soluta sunt, et dirupta, ut ex tuo semine tribus nascatur Ephraim, fortis, et stabilis, et instar lapidis durioris invicta, imperans quoque decem tribubus Israel. Benjamin lupus rapax, mane comedet adhuc, et ad vesperam dabit escam. am, in senectute praedicator Evangelii fuerit, tamen in Hebraeo sic legitur: Benjamin lupus rapax, sive capiens, in matutino comedet praedam, et ad vesperam dividet spolia. Quod ita Hebraei edisserunt: Altare, in quo immolabantur hostiae, et victimarum
Abbreviated transcription (Latin):
id est uirgultum resolu¬
tum posuerunt: in hebreo
legit᷑. aiala selua. quod po¬
test ⁊ cernus emissus trans¬
ferri.propt̾ temporaneas
fruges uelocitatem terre
uberioris ostendens. Ged:
melius si ad docrrinam sal¬
uatoris cuncra referamus
ꝙ ibi uel maxime docuerit.
ut in euangelio quoq scp¬
cum est.
ilius auctus ioseph: fili¬
us aucrus suꝑ fontem.
filie gradu composito ince¬
dentes suꝑ murum. et exa¬
cerbauerunt et contend̾unt.¬
⁊ irascebant᷑ adũsum eum:
habentes sagittas. Medit ĩ
forti archus eius: et disrup¬
ta sunt brachia manuũ eiꝰ
a manib fortis iacob. Inde
pascet᷑ lapis israel: a do̾ pa¬
tris tui. q reliqua. Quia
sepcuaginta int̾pretes ĩ ꝑle¬
risq dissentiunt: pro int̾p̾¬
tatõne eoꝵ ut in hebreo ⁊¬
habet᷑ expressimꝰ. Et est
sensus capituli. O ioseph.
qui ideo sic uocaris quia ⁊¬
adauxit te michi dñs. siue
quiã int̾ fratres tuos ꝗna¬
ior futurus es: fortissima:
siquidem tribus effraim :

Expanded text:
id est virgultum resolutum posuerunt, in Hebraeo legitur AJALA SLUAA  , quod potest et cervus emissus transferri, propter temporaneas fruges, velocitatem terrae uberioris ostendens. Sed melius, si ad doctrinam Salvatoris cuncta referamus quod ibi vel maxime docuerit, ut in Evangelio quoque scriptum est. . Filius auctus Joseph, filius auctus super fontem filiae, gradu composito incedentes super murum. Et exacerbaverunt eum, et contenderunt, et irascebantur adversus eum, habentes sagittas. Sedit in forti arcus ejus, et dirupta sunt vincula manuum ejus, a manibus fortis Jacob, inde pascetur lapis Israel a Deo patris tui: et reliqua. Quia Septuaginta Interpretes in plerisque dissentiunt, pro interpretatione eorum, ut in Hebraeo habetur, expressimus. Et est sensus capituli: O Joseph, qui ideo sic vocaris, quia adauxit te mihi Deus, sive quia inter fratres tuos major futurus es fortissima siquidem fuit tribus Ephraim,
Abbreviated transcription (Latin):
pretati sunt: in psalterio ⁊¬
quoq habet̾. ubi eni mĩ
legunt. uiduam eius bñdi¬
cens bndicam. licet in ple¬
risq codicib pro uidua. hoc
est .xripa. non ulli legunt
oripari. in hebreo habec. se¬
da. id est cibaria eius. bene¬
dicens bñdicam. Porro õni¬
pa. uenatõm magis pot̾
sonare qmͣ fruges. tam ⁊¬
si moris sit egiptioꝵ. otpati.
etiam far uocare. qd̾ nuĩc
cormpte. atheran. nuncu¬
mnes ergo auime que
ingresse sunt cum ia¬
cob esĩptum. et que exiẽ¬
runt de femorib eius. absq¬

Expanded text:
pretati sunt, in Psalterio pretati sunt, in Psalterio quoque habetur. Ubi enim nostri legunt, Viduam ejus benedicens benedicam , licet in plerisque codicibus pro vidua, hoc est pro χήρᾳ, nonnulli legant θήραν, in Hebraeo habet SEDA  , id est, Cibaria ejus benedicens benedicam. Porro θήραν venationem magis potest sonare, quam fruges; tametsi moris sit Aegyptiorum θήραν etiam far vocare, quod nunc corrupte atheran mnes ergo animae, quae ingressae sunt cum Jacob Aegyptum, et quae exierunt de femorib
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ra ꝓluuiis urigata.
t pone argentũ unius¬
cuiusq in ore sactuli:
et cdudy meum argentrũ
pone in sacculũ iunioris.
Pro sacculo: perionem uł
follem in hebreo ht̃. Pro
condy. id est poculo. quod
etiam in ysaia legimus.
alam transtuluuit.
escende ergo ad me ne
stetis: et habitabis in
terra gosen arabie. Hic ara¬
bie additũ est: in hebreis eĩ
uolumĩb non habet᷑. Unde
et error increbuit: ꝙ t̾ra ges¬
sen in arabia sit. Porro si ut
in urĩc codicibꝰ est. ꝑ extre¬
mũ .ii. scribit᷑ gessem. qd̃
michi nequaꝙͣ placet: ter¬
ram significat complutã.
Gessem enim in ymbrem
uertit᷑.
ixit autem pharao ad
ioseph. DDic frĩb tuis.
Hoc facite. houerate uehi¬
cula ur̃a: et ite in t̾ra cha¬
naan. Pro uehicuł. que sep¬
tuaginta ⁊ theodotion.tai
copia. int̾pretati sunt: iu¬
nĩta reliqui transtulunt.
t dedit illis ci¬
baria in uia. Uerbum
seda. quod hic om̃s ore cõso¬
cibaria uel sitarciam inter¬

Expanded text:
terra pluviis irrigata. terra pluviis irrigata. Et pone argentum uniuscujusque in ore sacculi, et condy meum argenteum mitte in sacculum junioris. Pro sacculo, peronem, vel follem, in Hebraeo habet. Pro condy, id est, poculo, quod etiam in Isaia legimus alam transtulerunt. 369 Descende ergo ad me, ne steteris, et habitabis in terra Gesen Arabiae. Hic Arabiae additum est: in Hebraeis enim voluminibus non habetur. Unde et error increbuit, quod terra Gesen in Arabia sit. Porro si, ut in nostris codicibus est, per extremum m scribitur GESEM  , quod mihi nequaquam placet, terram signat complutam; GESEM enim in imbrem vertitur. Dixit autem Pharao ad Joseph, dic fratribus tuis, hoc facite: onerate vehicula vestra, et ite in terram Chanaan. Pro vehiculis, quae Septuaginta, et Theodotio, τὰ φορεῖα interpretati sunt, jumenta reliqui transtulerunt. Et dedit illis cibaria in via. Verbum SEDA  , quod hic omnes ore consocibaria, vel sitarcia inter
Abbreviated transcription (Latin):
ua propt̾ questionez que
post paululũ de ioseph fili¬
is ꝓponenda est: ꝙ aute fa¬
uis tempꝰ qmͣ iacob intͣ¬
uit in egiptum: duos tan¬
tum ioseph filios habuit.
manassen ⁊ effraim. ma¬
nassen uocans: ab eo ꝙ sit
oblitus laboꝵ suoꝵ.Ita enĩ
hebraice uocat᷑ obliuio. ef¬
fraim: eo ꝙ auxerit eu de¬
us. Et ex hoc enim uocabu¬
lo in linguam nr̃am trãs¬
fert̾ aug̃mentũ.
t deferte uiro muna.
aliquid resine ⁊ mel¬
lis. Fhimiama ⁊ stacren.⁊¬
therebintũ.⁊ nuces. Eiue
ut aquila ⁊ symachus tuͣs¬
tułunt: amodalas. Idcir¬
Co hoc capłin posuimꝰ: ut
sciamꝰ ubi in mrĩs codicib
habet̾ thumama: in hebͤ¬
o esse nechotha. qd̃ aquila
styracem transtulit. ex q ͤ
domus nechotha. que in y¬
saia legit᷑: inauifestissiẽ
cella thiiiamatis siue sty¬
racie incelligit᷑. eo ꝙ ĩ illa
aromata diuorsa sint con¬
dita. Et bib̾unt ⁊ incbriati
sunt cum eo. ydioma lin¬
gue hebraice. ut ebrictatẽ
pro sacietate ponat. Sicut

Expanded text:
onem, quae post paululum de Joseph filiis proponenda est, quod ante famis tempus, quo Jacob intravit in Aegyptum, duos tantum Joseph filios habuerit, Manasse et Ephraim. Manasse vocans ab eo, quod sit oblitus laborum suorum: ita enim Hebraice vocatur oblivio. Ephraim, eo quod auxerit eum Deus. Et ex hoc enim vocabulo in linguam nostram transfertur augmentum. Et deferte viro munera, aliquid resinae, et mellis, thymiama et stactenterebinthum, et nuces: sive, ut Aquila et Symmachus transtulerunt, amygdala. Idcirco hoc capitulum posuimus, ut sciamus ubi in nostris codicibus habetur thymiama, in Hebraeo esse nechota, quod Aquila storacem transtulit: ex quo domus Nechota, quae in Isaia legitur, manifestissime cella thymiamatis sive storacis intelligitur, eo quod in illa aromata didita. Et biberunt, et inebriati sunt cum eo. Idioma linguae Hebraeae est, ut ebrietatem pro satietate ponat, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
tris paucas urbes ad inhabi.¬
tandũ habuit. De simeon
uero in libro ihesu scriptũ
est. ꝙ ⁊ ip̃e ꝓprium funicu¬
lum non fuerit consecutꝰ.
sed de tribu iuda quiddam
acceꝑit. In ꝑalipomem᷑ au¬
tem manifestis scribit᷑.ꝙ
cum multiplicatꝰ funset. ⁊
uon halet possessioĩe locũ.

Expanded text:
tris, paucas urbes ad inhabitris, paucas urbes ad inhabitandum habuit. De Simeon vero in libro Jesu scriptum est, quod et ipse proprium funiculum non fuerit consecutus, sed de tribu Juda quiddam acceperat. In Paralipomenis autem manifestius scribitur quod cum multiplicatus fuisset, et non haberet possessionis l
Abbreviated transcription (Latin):
tatem adimientõnis sue.
In consiliũ eoꝵ non ueni¬
at amma mea: ⁊ in ꝯgre¬
iecur meum. qui in furo¬
re suo int̾fec̾unt homĩes.
⁊ in desiderio suo subnerua¬
uerunt taurum. Necessi¬
tate compellim̃ iuxta ꝓpo¬
situm oꝑis lonoius ẽa re¬
pete: que ab hẽbrea uerita¬
te discordant. Legit᷑ enu
uasa iniquitatis arina eoꝵ.
In archanũ eoꝵ ne intret a¬
nima mea: et in conuẽ̾tu
ipõꝵ ne desolet᷑ gła mea. ⁊¬
quia in furore suo int̾fece¬
runt uirum: ⁊ in libidine
inficat autem nõ sui fuisse
consilui: ꝙ sichem et emor
federatos uiros int̾fec̾int.:
contraq ius pacis ⁊ amicici¬
aꝵ: sangiuĩem fud̾int in¬
nocentem.⁊ quasi quoda
furore siue crudelitate rap
ti: muros hospite urbis e¬
uert̾int. Unde sequit᷑. ⁊ di¬
cit. Maledictus furor eorũ
quia procax: et ira eoꝵ qr
dura. Diuidam eos ĩ iacob
⁊ disꝑgam eos in isrł. Leui
enim b̾editatem ꝓpͥam nõ
accepit: sed in om̃nibꝰ scep¬

Expanded text:
tatem adinventionis suae: in consilium eorum non veniat anima mea: et in congrejecur meum, quia in furore suo interfecerunt homines, et in desiderio suo subnervaverunt taurum. Necessitate compellimur juxta propositum operis longius ea repetere, quae ab Hebraica veritate discordant. Legitur enim vasa iniquitatis arma eorum. In arcanum eorum, ne intret anima mea, et in conventu eorum ne desoletur gloria mea, quia in furore suo interfecerunt virum, et in libnificat autem non sui fuisse consilii quod Sichem et Emor foederatos viros interfecerint, contra jusque pacis et amicitiarum sanguinem fuderint innocentem, quasi quodam furore sic crudti, muros hospitae civitatis everterint. Unde sequitur et dicit: Maledictus furor eorum, quia procax; et ira eorum, quia dura. Dividam eos in Jacob, et dispergam eos in Israel. Levi enim haereditatem propriam non accepit, sed in omnibus scep
Abbreviated transcription (Latin):
autem ꝙ dñi quondam et
emptoris sui filiam uxorẽ
acceꝑit. qui ad id locaru
pontifex helyopoleo ᷤ erat.
Non enim fas erat absq
cunuchis ydoli illiue esse:
autistites: ut uera illa heb ͤ¬
orum suꝑ eo qd̃ añ iam di¬
ximꝰ suspitio cõpbet᷑.
t ioseph nat̾i sunt duo
filii: anceqm ueĩrent
ami̾ii famnis. quos peperit:
ei assenech: filia phutifa¬
re sacerdotis helyo poleos.
uocauit autem ioseph no¬
men pͥmogeniti manasse:
quia obliuisci me fecit de¬
domus pris iei. Nomen
autem scdi uocauit effraii:

Expanded text:
autem, quod Domini quondam et autem, quod Domini quondam et emptoris sui filiam uxorem acceperit, qui ad id locorum pontifex Heliopoleos erat. Neque enim fas absque eunuchis idoli illius esse antistites, ut vera illa Hebraeorum super eo quod ante jam diximus, suspicio comprobetur. Et Joseph nati sunt duo filii antequam venirent anni famis, quos peperit ei Aseneth filia Phutipharis sacerdotis Heliopoleos. 368 Vocavit autem Joseph nomen primogeniti Manasse: quia oblivisci me fecit Dedomus patris mei. Nomen autem secundi vocavit Ephraim,
Abbreviated transcription (Latin):
hebreo idem u̾bũ scͥptũ hab.
t clamauit ante
cum preco: ⁊ ꝯstituit eũ
suꝑ omñe t̾ram egipti. Pro
quo aquila transtulit. et cla¬
mauit in conspectu eiꝰ ad ge¬
niculationẽ. Symachus ip̃m
hebraicũ ẜmonem int̾p̾tans
ait. Et clamauit ante eum
abrech. unde michi uidet̾̃ nõ
tam preco sue adgenicłatio
que in salutando uel adoran¬
do ioseph accipi potest in tel¬
ligenda: quam illud qd̾ he¬
brei tradiuit. dicentes patrẽ
tenerũ ex hoc sermone tnͣs¬
ferri. Ab. quippe dicit᷑ pat̾.
rech. delicatus siue teneiri¬
nus. Significante scriptu¬
ra ꝙ iuxta prudentia qui¬
dem pater omniũ fui̾t: sed
iuxta etatem tenerrimꝰ ado¬
lesçens ⁊ puer.
t uocauit pharao nom̃
dedirei assenech filia phu¬
tiphare sacerdotis helyopole¬
os in uxorem. Licet hebrai¬
ce hoc nom̃ absconditoꝵ re¬
ꝑtorem sonet. tamẽ quia
luerunt ꝑsoiitho pbanech.
saluator mundi: eo ꝙ orbẽ
terre ab ĩminentis famis
excidio lib̾arit. Notandũ

Expanded text:
Hebraeo idem verbum scriptum est. Et clamavit ante eum praeco, et constituit eum super omnem terram Aegypti. Pro quo Aquila transtulit: Et clamavit in conspectu ejus adgeniculationem. Symmachus ipsum Hebraicum sermonem interpretans ait: Et clamavit ante eum ABRECH  . Unde mihi videtur non tam praeco, sive adgeniculatio, quae in salutando vel adorando Joseph accipi potest, intelligenda: quam illud quod Hebraei tradunt, dicentes patrem tenerum, et hoc sermone transferri; AB   quippe dicitur pater, RECH   delicatus sive tenerrimus; significante Scriptura, quod juxta prudentiam quidem pater omnium fuerit: sed juxta aetatem tenerrimus adolescens et puer. Et vocavit Pharao nomen dedit ei Aseneth filiam Phutiphar sacerdotis Heliopoleos in uxorem. Licet Hebraice hoc nomen, absconditorum repertorem sonet, tamen quia luerunt, Psomthom-Phanech, Salvator mundi, eo quod orbem terrae ab imminente famis excidio liberavit. Notandum
Abbreviated transcription (Latin):
te carnib: ⁊ pascebant̾ in achi
bis. In genesi scriptũ est achi.
⁊ nec grecus sermo est. nec lati¬
nus. Sed ⁊ hebreus ip̃ẽ corrup¬
tus est. Dicit̾ enim in hau. ħ
est in palude. Sed quia .ii. lic¬
tera apud hebreos ⁊ .i. siłes st̃.¬

Expanded text:
t pascebantur in achi. t pascebantur in achi. Bis in Genesi scriptum est achi; et neque Graecus sermo est, nec Latinus. Sed et Hebraeus ipse corruptus est: dicitur enim in Ahu, hoc est in palude. Sed quia vau littera apud Hebraeos, et iod s
Abbreviated transcription (Latin):
ti sunt. ut in libro ꝑaliponie¬
non continet᷑: zara. id est ori¬
eus appellatus est.
ost uerba hec pecrauit
princeps uiuarioꝵ regis
egipti. ubi nos posumꝰ pͥn¬
tĩpem umnariorũ: in hebreo
scriptũ habet masech. illud u̾¬
bum quod in nomine serui a¬
braham dudũ legimiꝰ. quem
nos possumꝰ more uulgi uo¬
care pincernã. Nec uile puce¬
tur officiũ: cum apd̃ reges
barbaros usq hodic maxime
dignitatis sit. regi pocłm por¬
rexisse poete quoq de catanu¬
co ⁊ ioue scriptitent: ꝙ ama¬
siũ suũ huic officio mancipa
t ecce uitis¬
in conspectu meo et in
uite tres fundi: ⁊ ipsa g̾mi¬
nans. Tres fundos tria flagel¬
la. ⁊ tres ramos siue ꝓpagĩes
bebreus sermo significat: q̃
ab illis uocant̾ sariagim.
t uidebar michi tria ca¬
instra condricoꝵ portare
in capite meo. Pro tribus ca¬
nstris condricoꝵ: tres cophi¬
nos farme in hebreo habet.
t ecce de Fluuio
ascendebant seꝑtem bo¬
ues speciose ad uidendũ. ⁊ ełc

Expanded text:
ti sunt, ut in libro Paralipomenon continetur, ZARA  , id est, oriens appellatus est. Post verba haec, peccavit princeps vinariorum regis Aegypti. Ubi nos posuimus, principem vinariorum, in Hebraeo scriptum habet MASEC  , illud verbum quod in nomine servi Abraham dudum legimus, quem nos possumus more vulgi 366 vocare pincernam. Nec vile putetur officium, cum apud reges barbaros usque hodie maximae dignitatis sit, regi poculum porrexisse: Poetae quoque de Catamitho et Jove scriptitent, quod amasium suum huic officio mancipat ecce uitisin conspectu meo, et ecce in uite tres fundi? Tria nans tres fundos. Tria flagella, et tres ramos, sive propagines, Hebraeus sermo significat, quae ab illis vocantur SARIGIM  . Et videbar mihi tria canistra chondritorum portare in capite meo. Pro tribus canistris chondritorum, tres cophinos farinae in Hebraeo habet. Et ecce de fluvio ascendebant septem boves, speciosae ad videndum, elec
Abbreviated transcription (Latin):
ues animas que ingresse
sunt egiptum de femori¬
bus iacob: fuisse seꝑtua
ginta. dum sexagnita sey
postea sunt ingresse. et re¬
perunt in egipto tres aui¬
mas. ioseph iudelicet cum
duob filus eius: septuage
simus autem ip̃e ẜuerit ia¬
cob. Hanc rem ne cui uide¬
anuir adũsum scripture
auccoritate loqui: etiam
septuaginta int̾pretes in

Expanded text:
nes animas, quae ingressae nes animas, quae ingressae sunt Aegyptum de femoribus Jacob, fuisse septginta, dum sexaginta sex postea sunt ingressae, et repererunt in Aegypto tres animas, Joseph videlicet cum duobus filiis ejus. Septusimus autem ipse fuerit Jacob. Hanc rem, ne cui videamur adversum Scripturae auctoritatem loqui, etiam Septuaginta Interpretes in
Abbreviated transcription (Latin):
ei in egipto: amme noue̾.
Omnes ergo anime que in¬
gresse sunt cum iacob in
egiptũ: seꝑtuaginta quĩ¬
q. Quod excepto io seph et
filiis eius. sexaginta sex a¬
nime que egresse sunt de
femorib iacob introierũt
egiptum: nilla dubitato
est. Ita enim ⁊ paulatim ꝑ
singłos supputatꝰ uiuuerꝰ
approbabit: et in hebreiᷤ uo¬
lumĩb inuenit᷑. Hoc aũt
qd̾ in seꝑtuaginta legimus
filii autem ioseph qui nati
sunt ei in egipto anime no¬
uemi: sciamꝰ in hebreo pro
nouem esse duas. Efframmi
quippe et manasse. anteqmͣ
iacob intraret egiptum.⁊
famis tempus ingrueret:
na syra: machir. ⁊ machir
genuit galaad. Filii autẽ
effraim frĩs manasse: su¬
talaam.⁊ chaam. Filii ue¬
ro sutalaam. edem. additũ
est. Eiquidem id quod post¬
ea legimꝰ: quasi per anti¬
cipatõm factũ esse describꝰ.
Neq enim illo tempore
quo ingressus est iacob e¬
giptum. eius etatis erãt
eff̾ram ⁊ manasse: ut fi¬
lios genare potuerint. ex
quo manifestum est. om¬

Expanded text:
egypto, animae novem. Omnes ergo animae, quae ingressae sunt cum Jacob in Aegyptum, septuaginta quinque. Quod excepto Joseph et filiis ejus sexaginta sex animae, quae egressae sunt de femoribus Jacob, introierunt Aegyptum, nulla dubitatio est. Ita enim, et paulatim per singulos supputatus numerus approbat, et 370 in Hebraeis voluminibus invenitur. Hoc autem quod in Septuaginta legimus: Filii autem Joseph, qui nati sunt ei in Aegypto animae novem: sciamus in Hebraeo pro novem, esse duas. Ephraim quippe et Manasse, antequam Jacob intraret Aegyptum, et famis tempus ingrueret, na Syra, Machir, et Machir genuit Galaad; filii autem Ephraim fratris Manasse, Suthalaam, et Thaam: filii vero Suthalaam Edem, additum est: si quidem id quod postea legimus, quasi per anticipationem factum esse describitur. Neque enim illo tempore, quo ingressus est Jacob Aegyptum, ejus aetatis erant Ephraim et Manasse, ut filios generare potuerint. Ex quo manifestum est, om
Abbreviated transcription (Latin):
t respondit ioseph phara¬
omi dicens. Sine deo nõ
respondebit᷑ salutare phara¬
oni. In hebreo alit̾ habet. si¬
ne me deus respondebit pacẽ
pharaoni. Deniq symachus
more suo aꝑtius transtulit.
Non ego sed deus respõdebit
pacem pharaoni.
ũbum hebraicũ. sale. qd̾ nos
supra hundantiam siue saci¬
etatem in puteo quem fode¬
runt extremũ ẜui ysaac. in¬
t̾pretati sumus : nũc seꝑtua¬
ginta reccissime tnͣsferẽtes
ibi iuramentũ int̾pretati sc̃.
cum ⁊ iuramentũ.⁊ septem.
⁊ sacietas ⁊ huñdancia. ꝓut

Expanded text:
t respondit Joseph Pharaoni, dicens: Sine Deo non respondebitur salutare Pharaoni. In Hebraeo aliter habet: Sine me Deus respondebit pacem Pharaoni. Denique Symmachus more suo apertius transtulit: Non ego, sed Deus respondebit pacem Pharaoni. verbum Hebraicum Saba, quod nos supra, abundantiam sive satietatem, in puteo quem foderunt extremum servi Isaac, interpretati sumus: nunc Septuaginta rectissime transferentes, ibi juramentum interpretati sunt, cum et juramentum, et septem, et satietas, et abund
Abbreviated transcription (Latin):
bethel nõ ulam. maula ut su¬
pra dictũ est: sed luzam id est
aungdalon aute uocitatam.
t mortua est
delbora nutrix rebecce: ⁊
sepulta est subtus bethel. Si
mortua est nutrix rebecce no¬
mine delbora. ut septuaginta
quoq hit int̾pretes tnͣstule¬
runt. ⁊ ipm̃n uerbũ est hebra¬
icũ. menecath. scire non pos¬
Nuꝰ quare ibi sb̃stantiã po¬
suerint. hic nutricem.
t dixit ei deus. Iam non
uocabit᷑ nomen tuu ia
cob. sed israel erit nomen tu¬
um. Et uocauit nomen eius
israel. Dudũ nequaqmͣ ei ab
iniponend̾ a deo sit predicit᷑.
Quod igit᷑ ibi futurũ ꝓmit

Expanded text:
Bethel non Ulammaus, ut suBethel non Ulammaus, ut supra dictum est, sed Luzam, id est, amygdalon ante vocitatam. Et mortua est Debbora nutrix Rebeccae, et sepulta est juxta Bethel. Si mortua est nutrix Rebeccae nomine Debbora, ut Septuaginta quoque hic Interpretes transtulerunt, et ipsum verbum est Hebraicum   MENECETH: scire non possumus, quare ibi substantiam posuerunt, hic nutricem. Et dixit ei Deus, jam non vocabitur 360 nomen tuum Jacob, sed Israel erit nomen tuum: et vocavit nomen illius Israel. Dudum nequaquam imponendum erat praedicatur. Quod igitur ibi sit fu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ illam que postea ihrlm die¬
ta est: pacificam nr̃o sermo¬
ne transferri. utrũq enim
accentu paululũ declinato
hoc uocabulũ sonat. Tradũt
hebrei. ꝙ claudicantis femur
iacob ibi cõualuerit. et sana¬
tũ sit : ⁊ propt̾ea cand̾ ciuita¬
cem curati atq ꝑfecti uoca¬
bulũ consecutam.
t ueint emmor ⁊ sychem
filius eius ad portã ciui¬
tatis sue : ⁊ locuti sũt ad ui¬
ros ciuitatis dicentes. uiri
isti pacifici nobis st̃. ubi nũc
cos transtulerunt: aquila in¬
tiore. id est ꝯsũmatos atq
ꝑfectos: pro quo in hebreo le¬
git᷑. salamin. Ex quo ꝑspi¬
cuũ est uerum esse illud qd̾
suꝑra de salem diximꝰ.
t incrogressi sunt ciut¬
tatem diligent: ⁊ int̾fe¬
c̾unt omnẽ masculinũ. Pro
eo qd̃ in grecis legit᷑. ac łã¬
acoe. id est diligent: in he¬
breo scriptum est. bete. idẽ
audact̃ ⁊ confident̃.
t ueuit iacob in luza. in
terra chauaan. que est bethel.
Ecce manifestissime ꝯprobat᷑.

Expanded text:
et illam quae postea Jerusalem dicet illam quae postea Jerusalem dicta est, pacificam 359 nostro sermone transferri. Utrumque enim, accentu paululum declinato, hoc vocabulum sonat. Tradunt Hebraei, quod claudicantis femur Jacob ibi convaluerit, et sanatum sit: propterea eamdem civitatem curati atque perfecti vocabulum consecutam. Et venit Emor et Sichem filius ejus ad portam civitatis suae, et locuti sunt ad viros civitatis dicentes, viri isti pacifici nobis Al. nobiscumcos transtulerunt, Aquila inid est, consummatos atque perfectos, pro quo in Hebraeo legitur   SALAMIM. Ex quo perspicuum est, verum esse illud quod supra de Salem diximus. Et introgressi sunt civitatem diligenter, et interfecerunt omne masculum. Pro eo quod in Graecis legitur ἀσφαλὼς, id est, diligenter: in Hebraeo scriptum est, BETE  , id est, audacter et confidenter. t venit Jacob in Luzam in terram Chanaan, quae est Bethel. Ecce manifestissime comprobatur,
Abbreviated transcription (Latin):
fac̾et ancillarũ cum parn¬
lis suis: ⁊ aliũ lye ⁊ rachel
que libere erant cum filus
earũ ÷ pͥmasq ire facet an¬
cillas. scd̾as liberas: ip̃e aũt
aute utrũq gregem fratre
adoraturꝰ occurret.¬
cauit tab̾nacula. Ideo uoca¬
uit nomen loci illius tab̾na¬
cula. ubi nos tab̾nacula ha¬
lemꝰ: in hebreo legit᷑. soc.¬
chot. Est autem usq hodie
ciuitas trans iordanẽ hoc uo¬
cabulo. int̾ partes scythopo¬
leos: de qua in libro locorũ
scriꝑsiinus.
t uenit iacob in salem ci¬
uitatem sychen. in terra
chanaan: cum ueniss de me¬
sopotamia syrie. Etror obori¬
tur. quomodo salem sychem
ciuitas appellat̾ : cum ihrłm
in qua regnauit melchisedech.
salem ante sit dicta.Aut gͥ
quod etiam de plurib iudee
locis possumꝰ inuenite ut idẽ
urbis ⁊ loci nomĩ in alia atq
alia tribu sit: aut certe istaz
salem que nũc pro sychem no¬
minat᷑. dicemꝰ hic int̾preta¬
ri ꝯsũmatam atq ꝑfectam.

Expanded text:
faceret ancillarum cum parvfaceret ancillarum cum parvulis suis, et alium Lquae liberae erant cum filiis earum; primasque ire faceret ancillas, secundas liberas, ipse autem ante utrumque gregem, fratrem adoraturus occurre tabernacula. Ideo vocavit loci illius nomen Tabernacula . Ubi nos tabernacula habemus, in Hebraeo legitur Succoth. Est autem usque hodie civitas trans Jordanem hoc vocabulo interpretata, Scythopoleos, de qua in libro Locorum scripsimus.Et venit Jacob Salem civitatem Sichem in terram Chanaan, cum venisset de Mesopotamia Syriae. Error oboritur, quomodo Salem, Sichem civitas appelletur, cum Jerusalem in qua regnavit Melchisedech, Salem ante sit dicta. Aut igitur quod etiam de pluribus Judaeae locis possumus invenire: ut idem urbis et loci nomen in alia atque alia tribu sit; aut certe istam Salem, quae nunc pro Sichem nominatur, dicimus hic interpretari consummatam, atque perfectam:
Abbreviated transcription (Latin):
tempore iacob trans locum¬
ubi postea templũ edificatũ est
habuisse tentoria. Sed si seqͣ¬
mur ordiẽm uie pastoꝵ. iuxta
bethleem locus est. ubi uel
angeloꝵ grex in ortu diũ ce¬
ciuit: uel iacob pecora sua pa¬
uit. loco nom̃ imponens: ul
quod uerius est: quoda ua¬
ticimo fucurũ iam tũc mis¬
teriũ monstrabat᷑.
tuenit iacob ad ysaac
patrẽ suũ in manbre.ci¬
uitate arbec. hec est hebron.
pro arbee. in seꝑtuagĩta cã¬
pum habet: cum hebron ĩ
monte sita sit. Eadem autẽ
ciuitas dicit᷑ ⁊ manbre: ab a¬
mico abrahe antiquitus ap¬
pellata.
t peperit ada esau. elifaz.
ste est elifa. cuiꝰ scrip¬
tura in iob uolumĩe recorda
sti filii esau.
⁊ isti principes eoꝵ: ip̃e est

Expanded text:
tempore Jacob trans locumtempore Jacob trans locumubi postea templum aedificatum est, habuisse tentoria. Sed si sequamur ordinem viae, pastorum juxta Bethleem locus est, ubi vel Angelorum rex in ortu Domini cecinit: vel Jacob pecora sua pavit, loco nomen imponens: vel quod verius est, quodam vaticinio futurum jam tunc mysterium monstrabatur, Et venit Jacob ad Isaac patrem suum in Mambre, civitatem Arbee, haec est Chebron. PRO ARBEE in Septuaginta campum habet: cum Chebron in monte sita sit. Eadem autem civitas dicitur et MAMBRE, ab amico Abrahae ita antiquitus appellata. Et peperit Ada Esau Eliphaz. Iste est Eliphaz, cujus Scriptura in Job volumine recordatur. Isti filii Esau,  is
Abbreviated transcription (Latin):
Siquidem in fiugiferã ⁊ in
domũ panis uertit᷑: ꝓpter eũ
panem qui de celo descendis
se dicitur.
t factũ est cum dimitre¬
ret eam aĩa. siquidem
moriebat᷑ : uocauit nomĩ eiꝰ
filius doloris mei. Pater uero
uocauit nomen eius benya¬
min. In hebreo siłitudo no¬
minis resonat. Filius enim
doloris mei. qd̾ nomen mori¬
ens mater imposuit. dicit᷑ bẽ¬
noni. filius uero dext̾e hoc
est uirtutis. qd̾ iacob muta¬
uit: appellat̾ benyamĩ. un¬
de errant : qui putant ben¬
yamm filiũ dierũ int̾preta¬
ri. Cum enim dexta appelle¬
licterã. dies quidem appellã¬
tur ⁊ ip̃i. Iamim. sed in .m.
lict̾am t̾imnant᷑.
t profectus est isrł. et
cxtendit tab̾nacłm su¬
um trans turrem ader. Hũc
locum esse hebrei uolũt. ubi
postea templũ edificatũ est.
⁊ turrem ader. turrem gre¬
gis significari. hoc est con¬
gregationis ⁊ cetus. qd̾ ⁊ mi¬
cheas ꝓpheta testeͣt᷑ dicens.
Et tu turris gregis nebulo¬
sa filia syon. ⁊ ceta. illoq

Expanded text:
in frugiferam et in domum 361 panis vertitur: propter eum panem, qui de coelo descendisse se dicit . Et factum est cum dimitteret eam anima, siquidem moriebatur: vocavit nomen ejus, Filius doloris mei: pater vero ejus vocavit nomen ejus Benjamin. In Hebraeo similitudo nominis resonat; filius enim doloris mei, quod nomen moriens mater imposuit, dicitur BENONI  . Filius vero dextrae, hoc est, virtutis, quod Jacob mutavit, appellatur BENJAMIM. Unde errant qui putant BENJAMIM   filium dierum interpretari. Cum enim dextera appellelitteram: dies quidem appellantur et ipsi JAMIM  , sed in m litteram terminantur. Et profectus est Israel: et extendit tabernaculum suum trans turrim Ader. Hunc locum Hebraei esse volunt, ubi postea templum aedificatum est: et turrim Ader, turrim gregis significare, hoc est, congregationis et coetus: quod et Michaeas Propheta testatur, dicens: Et tu turris gregis nebulosa, filia Sion , et caetera: illoque
Abbreviated transcription (Latin):
t factũ est cum appropin¬
quaret chabratha. in ter
lã ut ueniret effratha: pepe¬
rit rachel. uerbũ hebraicu
chabratha. in ꝯseqñtib ubi
iacob loquit᷑ ad ioseph. ego at̃
cum uenirem de mesopota¬
nna syrie. mortua est mater
tua rachel in t̾ra chanaan.
in uia hippodromi ut uenirẽ
effratha: nescio quid uolen¬
tes. hippodroniũ septuagĩta
int̾pretes transtulerunt. Et
statim ibi ubi in hebreo dici¬
t̃. ⁊ sepelierunt eam in uia
effratha. hec est bethlecm:
rursum septuagnita int̃pre¬
tes pro effratha posuerunt
bippodroniũ: cum utiq si cha¬
bratha. hippodromiꝰ est: effra¬
tha hippodromꝰ esse non pos¬
sit.Aquila autem ħ ita tnͣs¬
tulit. Et fcm̃ est. łcaooao
t̾re. introiens in effratha. Sed
melius est si transferat᷑. in ełc¬
to t̾re tempore cum introiret
effratha. Porro uernũ tempͦ
significat. cum in florem cũc¬
ta rumpunt̾. ⁊ anni tempus
electũ est: uel cum transeũ¬
tes ꝑ uiam carpunt ⁊ eligunt

Expanded text:
t factum est cum appropinquarent Cabratha in terra Chanaan, ut venirent Ephrata, peperit Rachel . Verbum Hebraicum Cabratha in consequentibus, ubi Jacob loquitur ad Joseph: Ego autem cum venissem de Mesopotamia Syriae mortua est mater tua Rachel in terra Chanaan, in via Hippodromi, ut venirem Ephrata , nescio quid volentes Hippodromum Septuaginta interpretes transtulerunt, et statim ibi, ubi in Hebraeo dicitur: Et sepelierunt eam in via Ephrata, hoc est, Bethlehem, rursum Septuaginta interpretes pro Ephrata posuerunt Hippodromum, cum utique si Cabratha Hippodromus est, Ephrata Hippodromus esse non possit. Aquila autem hoc ita transtulit, Et factum est, καθ' terrae introiens in Ephrata. Sed melius est si transferatur, in electo terrae tempore, cum introierit Ephrata. Porro vernum tempus significat, cum in florem cuncta rumpuntur et anni tempus electum est: vel cum transeuntes per viam carpunt et eligunt
Abbreviated transcription (Latin):
rael uocabulo deriuat᷑: prin¬
cipem sonat. Sensus itaq ħ
est. Non uocabit᷑ nomẽ tuum
supplantator. hoc est iacob: s
uocabit᷑ nomien tuũ pͥnceps
cum deo. hoc est israel. Qũo
enim ego princeps sum: sic
⁊ tu qui mecũ lucrari potu¬
isti. princeps uocab̾is. Si au¬
tem mecũ qui deus sũ siue
angelus. qm̃ pleriq uarie ĩ¬
t̾pietant᷑. pugnare potuisti
quanto magis cum hoĩb. hoc
est cum esau. quem formida¬
re non debes: Illud autẽ qd̃
in libro nominũ int̾pretatur
israel. uir uidens deum. siue
mens uidens deum: oim pe¬
ne ẜmone detritũ. nõ tam ue¬
re qmͣ uolent̾ michi int̾pre¬
tatum uidet᷑. Hic enĩ israel
ꝑ has licteras scribit᷑. iod. sin.
res. aleph. lamech. qd̾ int̾pre¬
tat᷑ princeps dei. siue directus
uero uidens deum. hus licte
res. aleph. he. ⁊ dicat᷑.ra. por

Expanded text:
rael vocabulo derivatur, principem sonat. Sensus itaque hic est: Non vocabitur nomen tuum supplantator, hoc est, Jacob, sed vocabitur nomen tuum princeps cum Deo, hoc est, Israel. Quomodo enim ego princeps sum, sic et tu, qui mecum luctari potuisti, princeps vocaberis. Si autem mecum qui Deus sum, sive angelus; quoniam plerique varie interpretantur, pugnare potuisti, quanto magis cum hominibus? hoc est cum Esau, quem formidare non debes. Illud autem quod in libro Nominum, interpretatur Israel vir videns Deum, sive mens videns Deum, omnium pene sermone detritum, non tam vere quam violenter mihi interpretatum videtur. Hic enim Israel per has litteras scribitur: iod, sin, res, aleph, lamech, quod interpretatur princeps Dei, sive directus vero videns Deum, his litterres, aleph, he, et dicatur