comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ctoritatem preceptionis. & ꝑ exem¬
plum conuersationis. P ost̾ior parͤ
cathedrȩ contemplatio ẽ. quȩ latet
in abscondito: antĩor pars p̾dica¬
tio. quȩ ꝓponit᷑ in manifesto. Duo
pistilia quȩ in posteriori parte
consistunt. timor ẽ & amor:quia
dum ꝑ contemplationẽ mentis
ad in effabilem di maiestatem re-¬
spicimus. timor nascitur: dum
uͦ in enarrabilem bonitatem eiꝰ
consideramus. amor generatur:
& subsistit contemplatio in his
quȩ quasi retro sunt & uideriñ
possunt. timori innixa & amori.
Postea ex his duob quȩ in occul¬
to contemplationis sunt. duo
alia ad manifestũ predicationis
procedunt. terror scilicet &e blan¬
dimentum: quasi duo pistilia
anteriorem partem catbedrȩ ty¬
pice portantia: ut scilicet ex timo¬
re terror prodeat: & ex amore blan¬
dimentum procedat. Et in sinist̃
quidem parte timor post̾ius. et
terror ante constituit᷑: ut in dextͣ
amor retro. & blandim̃tũ ante¬
ꝓponuntur. Unde &e ea quȩ re¬

Expanded text:
ctoritatem praeceptionis, et per exemplum conversationis. Posterior pars cathedrae contemplatio est, quae latet in abscondito; anterior pars praedicatio, quae proponitur in manifesto. Duo pistillia quae in posteriori parte consistunt, timor est et amor, quia, dum per contemplationem mentis ad ineffabilem Dei majestatem respicimus, timor nascitur; dum vero inenarrabilem bonitatem ejus consideramus, amor generatur: et subsistit contemplatio in iis quae quasi retro sunt et videri non possunt, timori innixa et amori. Postea ex his duobus quae in occulto contemplationis sunt, duo alia ad manifestum praedicationis procedunt, terror scilicet et blandimentum, quasi duo pistillia anteriorem partem cathedrae typicae portantia, ut scilicet ex timore terror prodeat, et ex amore blandimentum procedat. Et in sinistra quidem parte timor posterius, et terror ante constituitur, ut in dextra amor retro, et blandimentum anteproponatur. Unde et ea quae re
Abbreviated transcription (Latin):
lis factus sis: Qualem głam ꝑ¬
didisti:& ad quantam miseriam
& confusionem corrusti. Aspice
temetipsum qualis es. Ubi est
corona tua &e gła: Dereliquisti
regem tuum. ynaqueq gens de¬
os suos sequitur: & certe ipsi ñ
sunt dii. Tu dnm & deum tuũ
reliquisti: &e factus es uilis. obꝓ¬
brium pessimoꝵ. O qualis pastor
xp̃ianoꝵ. Quomodo tu pasces
oues xp̃i: qui teipsum ꝑdidisti:
Lup̃o futuro oues pascendȩ datȩ
sunt. O qualis pastor. Erubesce
miser & confundere: xp̃ianorũ
oculi in te sunt. Delonge uideriᷤ.
Non potes latere. Error tuus te
notum fecit. Non potes euadere
confusionem: nisi ostendas con¬
fessionem:¬

Expanded text:
alis factus sis? qualem gloriam palis factus sis? qualem gloriam perdidisti, et ad quantam miseriam et confusionem corruisti? Aspice temetipsum, qualis es: ubi est corona tua et gloria? Dereliquisti Regem tuum: unaquaeque gens deos suos sequitur: Et certe ipsi non sunt dii . Tu Dominum et Deum tuum reliquisti, et factus es vilis, opprobrium pessimorum. O qualis pastor Christianorum! Quomodo tu pasces oves Christi, qui te ipsum perdidisti? Lupo futuro oves pascendae datae sunt. O qualis pastor! Erubesce, miser, et confundere! Christianorum oculi in te sunt. De longe videris. Non potes latere. Error tuus te notum fecit. Non potes evadere confusionem, nisi ostendas confessionem
Abbreviated transcription (Latin):
sue mutationis uocare uoluit:
uide quale sit hoc ut tu ad pu¬
sillos eius qui interim fouendi
sunt ñ premendi. respiciens di¬
cas. dñe hi autẽ quidꝰ Dixit
hoc ille. quem tu imitari putas:
cum tamen ꝑ omĩa non debea ᷤ :¬
non intelligens dignitatem uo¬
cationis suȩ. neq recte intuens
pietatem dispensationis diuinȩ:
& idcirco iustȩ increpationis sen¬
tentiam audiu̾it: ut auscultare
disceret non indicare. Sic inqͥt
eum uolo manere donec ueni¬
am:quid adte. Tu me sequere.
Hoc ẽ gͦ frater uerbum. quod in¬
tentissime & diligentissime au¬
dire debes: ut regem tuum sequa¬
ris &e consequaris. Sequaris ad
penam:consequaris ad głam.
Si patiendum ẽ pro xp̃o excusa¬
tionem non habes. Non sunt
condigne passiones huius te¬
poris ad futuram glam: quȩ re¬
uelabitur in nobis. Si autem
&e sine passione negas: ñ solũ¬
dico non excusaris: s amplius di¬
co quia accusaris. Miser ubi est
anuma tua̾ut non recogites qͣ¬

Expanded text:
suae imitationis vocare voluit, suae imitationis vocare voluit, vide quale sit hoc, ut tu ad pusillos ejus qui interim fovendi sunt, non premendi, respiciens, dicas: Domine, hi autem quid? Dixit hoc ille, quem tu imitari putas, cum tamen per omnia non debeas, non intelligens dignitatem vocationis illius, neque recte intuens pietatem dispensationis divinae. Et idcirco justae increpationis sententiam audivit, ut auscultare disceret, non judicare. Sic, inquit, eum volo manere, donec veniam. Quid ad te? Tu me sequere . Hoc est ergo, frater, verbum quod intentisssime et diligentissime audire debes, ut Regem tuum sequaris et consequaris. Sequaris ad poenam, consequaris ad gloriam. Si patiendum est pro Christo, excusationem non habes. Non sunt condignae passiones hujus temporis ad futuram gloriam, quae revelabitur in nobis . Si autem et sine passione negas, non sodico, non excusaris, sed amplius dico quod accusaris. Miser, ubi est anima tua, ut non recogites qu
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m confiterentur. Ad qͦd ego
tibi uoce ꝓphetica respondeo: qͥ a
iudicia dñi abẏssus multa. Nõ
possumus nos scrutari ꝓfundu
iudicioꝵ di: & inuestigabiles u¬
as eius penetrare. M iserebor in¬
Sigͦ in oculis eius placitum fue¬
rit. ut quibdam paruulis suis
quos mater ecclia. aut conceptos
portat. aut nutrit editos parcat.
& ad istas grauiores temptationũ
interrogationes uenire non per¬
mittat: tu quis es qui ei dicas cur
ita facis: Non tuam decet excel¬
lentiam: ut te in numero taliũ
estimandum intelligas. Inter
magnos seruos non quasi par¬
uulus: s custos & ꝓuisor paruu¬
lorum locum acceperas. Tibi
itaq quasi magno & forti. & ad
pͥmam uł ꝓrimam consecutio¬
nem idoneo dixit iħe:sequere
me. Te gͥ ꝓximum post ipsum
locum adeptum. ut eum sequa¬
ris ad monuit: quatinus tu po¬
stea sequacib tuis. quib ad ui¬
tam ducatum p̾bere debueras.
siducialiter dicere posses. Imita
magnum & fidelem.ad głam

Expanded text:
Christum confiterentur. Ad quod ego Christum confiterentur. Ad quod ego tibi voce prophetica respondeo, quod judicia Domini abyssus multa . Non possumus, nos, scrutari profundum judiciorum Dei, et investigabiles vias ejus penetrare. Miserebor, inSi ergo in oculis ejus placitum fuerit, ut quibusdam parvulis suis, quos mater Ecclesia aut conceptos portat, aut nutrit editos, parcat, et ad istos graviores tentationum interrogationes venire non permittat, tu quis es qui ei dicas: Cur ita facis . Non tuam decet excellentiam, ut te in numero talium existimandum intelligas. Inter magnos servos, non quasi parvulus, sed custos et provisor parvulorum locum acceperas. Tibi itaque, quasi magno et forti, et ad primam vel proximam consecutionem idoneo, dixit Jesus: Sequere me . Te igitur proximum post ipsum locum adeptum, ut eum sequaris, admonuit, quatenus tu postea sequacibus tuis, quibus ad vitam ducatum praebere debueras, fiducialiter dicere posses: Imitatmagnum et fidelem, ad gloriam
Abbreviated transcription (Latin):
rum sit suꝑ illos: qui caracterem
bestiȩ portant: Serui di nr̃i si¬
gnati sunt in frontib suis: ce ñ
possunt extermunrii sententiam
euadere: nisi solum hi. qui in fi¬
gura tau. crucis xp̃i signaculo
muniuntur. Crux in pectore.fi¬
des in corde. Crux in fronte: confeᷤᷤ¬
sio in ore. Utrumq debetur: u¬
trumq exigitur. Totum xp̃c
uendicat sibi. Cor ad fidem su¬
am:os ad confessionem suam.
S asstat tortor: gladius exertus
minatur. Audi. Qui amat animã
suam:ꝑdet eam. Et qui ꝑdiderit
anunam suam in hoc mundo.
ꝓpter me: in uitam ȩternam cu¬
stodit eam. Qui ꝑdit ꝓpt̾ me:
recipiet a me. Ego commenda¬
tum seruabo: ut melius restitu¬
am. Nichil trepides. Capillus
de capite tuo non peribit. Quid
sollicitaris de anima: qui deca¬
pillo etiam securitatem accepi¬
sti. S fortasse dices michi. qͥa
multi hodie intra sinum eccłiȩ
in fide & confessione xp̃i iuunt.
qui si sic interrogarent᷑: nullatenꝰ

Expanded text:
rum sit super illis qui characterem rum sit super illis qui characterem bestiae portant? Servi Dei nostri signati sunt in frontibus suis, et non possunt exterminii sententiam evadere, nisi solum ii qui in figura Tau crucis Christi signaculo muniuntur. Crux in pectore, fides in corde; crux in fronte, confessio in ore: utrumque debetur, utrumque exigitur. Totum Christus vindicat sibi. Cor ad fidem sui, os ad confessionem sui. Sed astat tortor, gladius exertus minatur. Audi: Qui amat animam suam, perdet eam; et qui perdiderit animam suam in hoc mundo propter me, in vitam aeternam custodiet eam . Qui perdit propter me, recipiet a me. Ego commendatum servabo, ut melius restituam. Nihil trepides. Capillus de capite tuo non peribit . Quid sollicitaris de anima, qui de capillo etiam securitatem accepisti? Sed fortassis dices mihi, quod multi hodie intra sinum Ecclesiae in fide et confessione Christi vivunt, qui, si sic interrogarentur, nullatenus
Abbreviated transcription (Latin):
it. s abstraxit. Mira res. Ouis au¬
det: &e pastor trepidat. O qͣlis pastor.
Sitalis futurꝰ fuisti: qͣre curã oui¬
ũ suscepisti: Si accepisti dignitatẽ:
qͣre ñ impendiᷤ bonitatẽ: Bonꝰ pa¬
stor animã suã ponit ꝓ ouibꝰ sius. S
dicis. Petuꝰ ore negauit: tñ qͥa corde
ñ negauit respexit ilłũ dñs: & uo¬
catus ẽ nomine suo ad resurrectiõis
gaudium. cum aliis apłis. Hoc
ut audio maius ẽ: quod ad excu¬
sationem tuam pretendis. Respe¬
rit gͦ dñs petrum negantẽ. Qua¬
reꝰ Ut faceret confitentem. Pri¬
us flentem: postea confitentem.
Respexit ad compunctionẽ: uo¬
cauit ad confessionem. Sigͦ tu
respectum xp̃i habes: ubi sunt
lacrime: Si autem lacrimaris :
quare non confiteris: Si seque¬
ris petrum negantẽ:cur ñ imita¬
ris confitentem: Postremo frater
si xp̃ianus es. ubi ẽ signum regis
tuiꝰ Ego allenum caracterem ui¬
deo in fronte tua. Scis quid futu¬

Expanded text:
it, sed abstraxit. Mira res! Ovis auit, sed abstraxit. Mira res! Ovis audet, et pastor trepidat. O qualis pastor! Si talis futurus fuisti, quare curam ovium suscepisti? Si accepisti dignitatem, quare non impendis bonitatem: Bonus pastor animam suam ponit pro ovibus suis . Sed dicis: Petrus ore negavit; tamen, quia corde non negavit, respexit illum Dominus, et vocatus est nomine suo ad resurrectionis gaudium cum aliis apostolis. Hoc, ut audio, maximum est quod ad excusationem tui praetendis. Respexit ergo Dominus Petrum negantem. Quare? ut faceret confitentem: prius flentem, postea confitentem. Respexit ad compunctionem, vocavit ad confessionem. Si ergo tu respectum Christi habes, ubi sunt lacrymae? Si autem lacrymaris, quare non confiteris? Si sequeris Petrum negantem, cur non imitaris confitentem. Postremo, frater, si Christianus es, ubi est signum regis tui? Ego alienum characterem video in fronte tua. Scis quid futu
Abbreviated transcription (Latin):
diligo d̾m nr̃m: quam carnẽ me¬
am. Uideamus modo. Quod plꝰ
diligis: hoc potius eligis. Dicit d̃s
tuus. Noli timere eos qui corpus
occidunt: animȩ autẽ ñ habent
quid faciant. Hoc gͦ d̾s dicit. hoc
caro contradicit. Uide modo. Qd
plus diligis: hoc potiuᷤ eligis. O qͣ¬
lis pastor. Quom tu animam po¬
neres ꝓ ouib tuis: qui nec ꝓ ani¬
ma tua animam tuam ponis:
Tu ꝓ anima tua dare non uis car¬
nem tuam: &e pro ouib tuis dare ᷤ
animam tuam: O qualis pastor.
Non sic fecit bonus ille pastor.
qui animam suam posuit pro
ouib suis: & pro suo grege mo
ri dignatus ẽ. Quid tibi uidet᷑:
Si sic ille ut tu mortẽ timuisset:
quȩ putas ouis adhuc a morte
liberata fuisset: Putauit ille bo¬
num pastorem eligere ouib sius.
qui ueniente lupo non fugeret:
neq sub trepidationis latrebra.
sese ouium ꝑicło post habito oc¬
cultaret.Yenit lupus. oues raꝑe
ñ potuit: pastorem ñ solum rapu¬

Expanded text:
diligo Deum nostrum quam carnem mediligo Deum nostrum quam carnem meam. Videamus modo. Quod plus diligis, hoc potius eligis. Dicit Deus tuus: Noli timere eos qui corpus occidunt, animae autem non habent quid faciant . Hoc ergo Deus dicit, hoc caro contradicit; vide modo. Quod plus diligis, hoc potius eligis. O qualis pastor! Quomodo tu animam poneres pro ovibus tuis , qui nec pro anima tua animam tuam ponis? Tu pro anima tua dare non vis carnem tuam, et pro ovibus tuis dares animam tuam? O qualis pastor? Non sic fecit bonus ille Pastor, qui animam suam posuit pro ovibus suis, et pro grege suo mori dignatus est. Quid tibi videtur? Si sic ille ut tu mortem timuisset, quae, putas, ovis adhuc a morte liberata fuisset? Putavit ille bonum pastorem eligere ovibus suis, qui, veniente lupo, non effugeret, neque sub trepidationis latebra sese ovium periculo posthabito occultavit. Venit lupus, oves rapere non potuit; pastorem non solum rapu
Abbreviated transcription (Latin):
ñ habes: xp̃m negas: ce dicis te
sp̃m scm̃ habere: Quid est gͦ qͦd
ait apls. nemo in sp̃u d̃i loquens
dicit anathema ihu: Si dicis ana
rum. Qui inquit me erubuerit.
&e meos sermones: hunc filius
hominis erubescet. cũ uenerit in
maiestate sua. S dicis. Bene.
Qui pro erubescentia xp̃m negat.
iuste dampnat᷑. iuste a xp̃o non co¬
gnoscitur. Parum enim est bociue¬
recundiam xp̃o ante ferre. E go
plus habeo: quod in excusatione
p̾tendam. Non enim erubesco: sed
timeo. Maus est quod me terret.
Ipse nouit: quia pati non ualeo.
Parcit gͦ infirmitati: condescendit
deuotioni. Non attendit ad uo¬
cem: s ad caritatẽ respicit. Nemo
carnem suam odio habuit. Ti¬
meo pro carne mea quã odire
non possum. O fallax deceptio.
Ergo carnem amabis: &e creatorem
blasphemabis: Quid ergo sibi
uult quod ait: qui amat animã
suam plus qͣm me. ñ ẽ me dignꝰ.. Sic
animam recte plus amare non
potes: carnem potes: S dicis.N
plus carnem diligo. Plus enim

Expanded text:
 et dicis te Spiritum sanctum habere? Quid est ergo quod ait Apostolus: Nemo in Spiritu Dei loquens, dicit anathema Jesu? Si dicis anatrum: Qui, inquit, me erubuit et meos sermones, hunc Filius hominis erubescet, cum venerit in majestate sua . Sed dicis bene: Qui pro erubescentia Christum negat, juste damnatur, juste a Christo non cognoscitur. Parum enim est hoc verecundiam Christo anteferre. Ego plus habeo quod in excusatione praetendam. Non enim erubesco, sed timeo. Majus est quod me terret. Ipse novit quia pati non valeo. Parcit ergo infirmitati, condescendit devotioni. Non attendit ad vocem, sed ad charitatem respicit. Nemo carnem suam odio habuit . Timeo pro carne mea, quam odire non possum. O fallax deceptio! Ergo carnem amabis, et Creatorem blasphemabis? Quid ergo sibi vult quod ait: Qui amat animam suam plus quam me non est me dignus . Si animam recte plus amare non potes, carnem potes? Sed dicis: Non plus carnem diligo: plus enim
Abbreviated transcription (Latin):
gitur: & repbato eliab primogeni¬
to. dauid unior ad regni fastigiũ
sublimat᷑. Semꝑ autem milites
diaboli furore pugnauerunt. & mi¬
lites xp̃i patientia uicerunt. regem
suũ paupertatis amore. & humili¬
tatis studio sequentes: patientia
autẽ ad ipsum ꝑuenientes

Expanded text:
gitur; et reprobato Eliab primogenigitur; et reprobato Eliab primogenito, David junior ad regni fastigium sublimatur. Semper autem milites diaboli furore pugnaverunt, et milites Christi patientia vicere, regem suum paupertatis amore et humilitatis studio sequentes, patientia autem ad ipsum pervenientes
Abbreviated transcription (Latin):
ut ꝑderet nouissimum: & ido re¬
ꝓbatꝰ ẽ. & ille in cȩlo. & iste in terra.
S ille de celo deiectus in terra hoĩ
nem ꝑ inuidiam supplantauit: is¬
te in terra reꝓb effectus. fratrẽ suũ
zelando occidit. Quia enĩ uita illiꝰ
grauis ei fuit: ido ad mortẽ illius
festinauit. Cruciabatur enim ne¬
quam conscientia. cotidie contra se
testimonium cernens uitam iusti:
& quasi ei grauis ad uidendu fu¬
itex cuiꝰ p̾sentia. sua condempna¬
batur malicia. Iccirco auferre festi¬
nauit e medio ipsum. ne eũ uideret
ad confusionem suam: quae iudere
stea ñ fore dm uindicem iniqͥtatiᷤ:
siñ suꝑeẽt homo iustus testis ue¬
ritatis. Sic gͦ cam int̾fector fratris
babylonis fundam̃ta posuit: abel
autẽ int̾fectus sanguine suo pͥmor¬
dia iherłm in terra consecrauit. Sic
ismael pͥmogenitus reꝓbus fuit.
ysaac uͦ electus: esau quoq ab he¬
reditatis sorte &e dono benedictio¬
nis reꝑbatur. iacob diligitur &e eli¬

Expanded text:
ut perderet novissimum, et ideo reut perderet novissimum, et ideo reprobatus est et ille in coelo et in terra. Sed ille de coelo ejectnem per invidiam supplantavit, iste in terra reprobus effectus fratrem suum zelando occidit. Quia enim vita illius gravis ei fuit, ideo ad mortem illius festinavit. Cruciabatur enim nequam conscientia quotidie contra se testimonium cernens vitam justi et quasi gravis ei ad videndum fuit, ex cujus praesentia sua condembatur malitia. Idcirco auferre festinavit e medio ipsum, ne eum videret ad confusionem suam quem videre nstea non fore Deum vindicem iniquitatis, si non superesset homo justus testis veritatis. Sic ergo Cain interlector fratris Babylonis fundamenta posuit, Abel autem interfectus sanguine suo primordia Hierusalem in terra consecravit. Sic Ismael primogenitus reprobus fuit, Isaac vero electus; Esau quoque ab haereditatis sorte et dono benedictionis reprobatur, et Jacob diligitur et eri
Abbreviated transcription (Latin):
mum ꝑ conditionẽ tota condita
erat ad głam: postea ꝓpter p̾uarica¬
tionem tota addicta erat ad pęnã:
ut ostenderet᷑ quod miscd̃ia & ue¬
ritas iam tunc diuidi incepit in
uasa miscdie &e in uasa irec̃ce abie¬
ctus est pͥmogenitus terrȩ sicut pri¬
mogenitus celi corruerat: si tam̃ pͥ¬
mogenitus erat qui genitꝰ non erat.
De ipso enim dictum est ipse prin¬
cipium uiarum di: & reꝓbata st̃
pͥma. ut ostendatur quia finis prin¬
cipio melior ẽ: quia que in princi¬
pio facta sunt a do.bona quidem
facta sunt. s bona incipientia: quȩ
autẽ in fine facienda erant. bona fa¬
cienda erant. & bona consũmata.
Propter hoc etiam in ipsa rerum
conditione pͥmum mat̾iam fecit.
autẽ pulchrũ eẽ & formosum ẽẽ &
melius addendum eratut ñ nimi ᷤ
glaretur in eo quod pͥmum bonũ
acceꝑat: sed ad illud potius festina¬
ret. quod postea melius acceptura
erat. S pͥmogenitꝰ pͥmum dilexit.

Expanded text:
mum per conditionem tota condita mum per conditionem tota condita erat ad gloriam, postea per praevaricationem tota addicta erat ad poenam, ut ostenderetur quod misericordia et veritas jam tunc dividi coeperunt in vasa misericordiae et in vasa irae, et abjectus est primogenitus terrae, sicut primogenitus coeli corruerat, si tamen primogenitus erat qui genitus non erat. De ipso enim dictum est: « Ipse principium viarum Dei . » Et reprobata sunt prima ut ostendatur quia finis principio melior est, quia quae in principio facta sunt, a Deo bona quidem facta sunt, sed bona incipientia; quae autem in fine facienda erant, bona facienda erant, et bona consummata. Propter hoc etiam in ipsa rerum conditione primum materiam fecit, autem pulchrum esse et formosum esse; et melius addendum erat, ut non nimis gloriaretur in eo quod bonum primum acceperat, sed ad illud potius festinaret quod postea melius acceptura erat. Sed primogenitus primum dilexit
Abbreviated transcription (Latin):
rent.ille humilitatis exemplum
relinquens fugit & głam spreuit:
&e multa alia ad hec ꝑtinentia ex¬
empla. P rima ẽ gͦ pauꝑtas ut ab¬
iciamus quod grauat. in quo ẽ
peccandi occasio: & quia pauꝑtaᷤᷤ
despicitur sequit᷑ humilitas. qua
ipsa etiam ꝓpter dm uilitas amat᷑:
& quia rursum qui uilis ẽ sine
reuerentia leditur: necessaria est
post humilitatẽ patientia. qua
omĩa aduersa ꝓpter dm fortiter
tolerentur. Pauꝑtas leuẽ facit &
expeditũ: humilitas modicũ:. pa¬
tientia fortem & robustum. E con¬
tra diabolus suos pͥmum diuitiaꝵ
pondere. in amore &e sollicitudine
onerat: ut deorsum ruant. S cđ̃o
ꝑ suꝑbiam inflat. ut ꝑ latũ ince¬
dant: tercio ꝑimpatientiã frangit.
ut cito deficiant. Hi duo ppłi. duaᷤᷤ
ciuitates ab initio suo edificauert̃.
abel. Primus enim homo duos
genuit filios diuisionis pͥncipiũ
&e diusionis signum: quia illa mas¬
sa naturȩ humanȩ. quȩ in ipso pri¬

Expanded text:
ret, ille humilitatis exemplum ret, ille humilitatis exemplum nobis relinquens fugit, et gloriam sprevit: et multa sunt ad haec pertinentia exempla. Prima ergo est paupertas, ut abjiciamus quod gravat, in quo est peccandi occasio. Et quia paupertas despicitur, sequitur humilitas, qua ipsa etiam propter Dominum vilitas amatur, et quia rursum qui vilis est sine reverentia laeditur, necessaria est post humilitatem patientia, cum omnia adversa propter Deum fortiter tolerentur. Paupertas levem facit et expeditum, humilitas modicum, patientia fortem et robustum. Econtra diabolus suos primum divitiarum pondere in amore et in sollicitudine onerat ut deorsum ruant; secundo per superbiam inflat, ut per latum incedant; tertio per impatientiam frangit ut cito dcivitates ab initio suo aedificaveruntAbel. Primus enim homo duos genuit filios, divisionis principium et divisionis signum, quia illa massa naturae humanae quae in ipso pri
Abbreviated transcription (Latin):
modici sine difficultate transeamꝰ
ꝑ artum exemplum patientiȩ. ne
deficiamus in longum. Exempłu
pauꝑtatis dedit. cum dixit. Uul¬
pes foueas habent &e uolucres cȩli
nidos: filius autẽ hominis ñ ha¬
bet. uͥ caput suum reclinet. Exem¬
plum humilitatis dedit: cum dix̃.
Discite a me qͥa mitis sum & hu¬
milis corde. Exemplum patientiȩ
dedit: quando cũ ꝑcuteret᷑. ñ re¬
ꝑcussit: cum occideretur sustinuit.
Exemplum pauꝑtatis: quia in hoc
mundo diuicias habere noluit. Ex¬
emplum humilitatis: quia głam
spreuit. E xemplum patientiȩ: qͥa
mala sustinuit. Cum laudaret᷑ ñ
letabatur: cum malediceret᷑ ñ trista¬
bat᷑: cum p̾meret᷑ ñ frangebat᷑. Ait qͥ¬
dam illi. Magister bone. Et respon¬
dit. Quid me dicis bonum: Ecee hu¬
militas. Et alii dixerunt. Demo¬
nium habes. Et dixit. Ego demo¬
nium ñ habeo:s honorifico patrẽ
meum. Ecce patientia. Et cum re¬
quueret ppłs eum ut regem face¬

Expanded text:
modici sine difficultate transeamus modici sine difficultate transeamus per arctum exemplum patientiae, ne deficiamus in longum. Exemplum paupertatis dedit cum dixit: « Vulpes foveas habent, et volucres coeli nidos, Filius autem hominis non habet ubi caput suum reclinet . » Exemplum humilitatis dedit, cum dixit: « Discite a me quia mitis sum et humilis corde . » Exemplum patientiae dedit quando, cum percuteretur, non repercussit, cum joco caederetur, sustinuit; exemplum paupertatis, quia in hoc mundo divitias habere noluit; exemplum humilitatis, quia gloriam sprevit, exemplum patientiae, quia mala sustinuit. Cum laudaretur non laetabatur; cum malediceretur, non tristabatur; cum premeretur, non frangebatur. Ait quidam illi: « Magister bone. Et respondit. Quid me dicis bonum? » Ecce humilitas. Et alii dixerunt: « Daemonium habes. Et dixit: Ego daemonium non habeo, sed honorifico Patrem meum . » Ecce patientia. Et cum requireret eum populus, ut regem face
Abbreviated transcription (Latin):
uȩ sunt ciuitates iherłm. ce
babylon: & duo ppłi. amatoreᷤᷤ
dei cuies iherlm. & amatores mun
di ciues babylonis: ce duo reges
bẏlonis. Inter has duas ciuitates et
duos ppłos & duos reges. bellum ẽ
iugit̾ & discordia & pugna: &e sig¬
nat uterq milites suos: xp̃c suos. &
diabolus suos: ut agnoscant quiq
regem suum: & agnoscant᷑ ab eo ce
sequantur eum. Hierłm enim cuu¬
tas sursum ẽ in cęlo: babylon deor¬
sum in terra. Similit̾ xp̃c iam sur¬
sum ẽ: diabolus deorsum. M ilites
xp̃i sequunt᷑ regem suũ: & milites
diaboli sequunt᷑ regem suũ. Xp̃c
trib exemplis uiam nobis osten¬
dit. qua eum sequi debeamus: simi¬
lit̾ & diabolus tria ꝓposuit. quib
post eum p̾cipitentur. qui eum se¬
quunt᷑. Iter enim ad xp̃m quia sur¬
sum est arduum ẽ & artum est: & in
longum sublime. Iter ad diabolũ
xp̃c exemplum pauꝑtatis reliquit:
ut exonerati sarcina terrenarum
rerum. leues ascendamus ꝑ ardu¬
um exemplum humilitatis: ut

Expanded text:
e sunt civitates, Hierusalem et Babylon, et duo populi; amatores Dei, cives Hierusalem, et amatores mundi, cives Babylonis; et duo reges,bylonis. Inter has duas civitates et duos populos, et duos reges, bellum est jugiter, et discordia, et pugna, et signat uterque milites suos: Christus suos, et diabolus suos, ut agnoscant quique regem suum, et agnoscantur ab eo et sequantur eum. Hierusalem enim civitas est in coelo, Babylon deorsum in terra; similiter Christus sursum est, diabolus deorsum. Milites Christi sequuntur regem suum, et milites diaboli sequuntur regem suum. Christus tribus exemplis viam nobis ostendit, quam cum sequi debeamus, similiter diabolus tria proposuit, quibus post eum praecipitentur qui eum sequuntur. Iter enim ad Christum, quia sursum est, arduum est et arctum est, et longum in sublime; iter ad diabolum,Christus exemplum paupertatis reliquit, ut exonerati sarcina terrenarum rerum, leves ascendamus per arduum exemplum humilitatis, ut
Abbreviated transcription (Latin):
tis. Ue pastorib malis. qͥ pascunt
semetipsos non oues: & utinã so¬
lum ñ pascerent. si ñ etiã depasce¬
rentur: nunc autẽ &e mercennarii
fugunt. & lupi occidunt. Mercen¬
narii fugiunt ñ mutando locum.
s subtrahendo auxilium: lupi oc¬
cidunt. quia & uisibiles corpora
laniant: &e inuisibiles animas ne¬
cant. Si gͦ pastores estis. uigilate
niari ꝑmittatiᷤ in manib urĩs: as¬

Expanded text:
tis. Vae pastoribus malis qui pascunt tis. Vae pastoribus malis qui pascunt semetipsos, non oves! et utinam solum non pascerent, si non etiam depascerentur! Nunc autem et mercenarii fugiunt, et lupi occidunt. Mercenarii fugiunt , non mutando locum, sed subtrahendo auxilium. Lupi occidunt, quia et visibiles corpora laniant et invisibiles animas necant. Si ergo pastores estis, vigilate niari permittatis in manibus
Abbreviated transcription (Latin):
tudo maior uobiscum sit quã cũ
illis. Quid uos in passione xp̃i fe¬
cissetis: qui mͦ ad ꝑcutiendum
Quod uni ex minimis meis feci¬
stis: mͥ fecistiᷤ. Ergo in xp̃iano xp̃c
tur. Quid gͦ facitis: Quid pigri.
quid timidi estis: forte quia non
statiᷤ sicut phinees: idcirco iram
placare ñ potestis. ut cesset quassa¬
tio. forte quia discubiustiᷤ ad ollaᷤ
pharaonis & saginam diligitis: pi¬
grum uobis ẽ surgere ad bellum.
foete quia lanam diligitis & lac
ñ oues: id circo pascitis uosmetip¬
sos ñ oues: &e fugitis ueniente lu¬
po. quia de ouib ñ curatis. S altẽ
si lac ouiũ comeditis: carnes come¬
dere nolite. Si fructum ꝓ custodia
ouium queritis: ipsas uiuas ser¬
uate. Bonus pastor etiam carnẽ
suam ouib suis edendam dedit.
ut eas reficeret: s uos ñ solũ mer¬
cennarii pastores p̾cium ꝓ custo¬
dia queritis: s ipsas etiam oues
lupi facti ad uram refectionẽ neca¬

Expanded text:
tudo major vobiscum sit quam cum tudo major vobiscum sit quam cum illis. Quid vos in passione Christi fecissetis qui modo ad percutiendum Quod uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis . Ergo in Christiano Ctur. Quid ergo facitis? Quid pigri, quid timidi estis? Forte quia non statis sicut Phinees, idcirco iram placare non potestis, ut cesset quassatio . Forte quia discubuistis ad ollas Pharaonis et saginam diligitis, pigrum vobis est surgere ad bellum. Forte quia lanam diligitis et lac, non oves, idcirco pascitis vosmetipsos, non oves, et fugitis veniente lupo, quia de ovibus non curatis. Saltem si lac ovium comeditis, carnes comedere nolite. Si fructum pro custodia ovium quaeritis, ipsas vivas servate. Bonus pastor etiam carnem suam ovibus suis edendam dedit, ut eas reficeret, sed vos non solum mercenarii pastores pretium pro custodia quaeritis, sed ipsas etiam oves lupi facti ad vestram refectionem neca
Abbreviated transcription (Latin):
na qͦ fouent:pͥma ad pͣganda qͦ pu¬
tͥda st̃. scda aũ ad uilia ofirmanda.
Ista sunt duo debita. p̾cepti scilice
&e uoti. Debitum precepti. quo do¬
ctrina impenditur: debitum uoti.
quo exemplum format᷑. Hi sunt
etiam duo gladii. quos in xp̃ĩ passi¬
one ad defensionem petrus para¬
uerat: unus scilicet corporalis. qui
scđ̾m legem ueterem penam peccã¬
tib irrogat: alter uͦ qui scđm no¬
uam legem spiritalit̾ culpas feri¬
ens. homines sanat. Hic ẽ gladiꝰ
ur̃. quo uos ferire debetis uitia ho¬
minum.ipsos homines amantes:
quem uobis petrus reliquit: si tam̃
feruoris illius here des facti estis :
&e imitatores ẽẽ uultis. Nondum
petrus feruorem suum cohibere ñ
mi pontificis seruum: nec multi¬
tudinem timens nec potestatem.
Et nisi xp̃c cohibuisset: forsitan
maiora ad huc petrus fecisset. Nec
tam̃ tunc petrus dicere potuit:
plures sunt qui nobiscum sunt ꝗͣ
uagina habetis: cum tam̃ multi¬

Expanded text:
na quae fovent: Prima ad purganda quae puna quae fovent: Prima ad purganda quae putrida sunt; secunda autem ad viva confirmanda. Ista sunt duo debita, praecepti scilicet et voti. Debitum praecepti, quo doctrina impenditur; debitum voti, quo exemplum formatur. Hi sunt etiam duo gladii, quos in Christi passione ad defensionem Petrus paraverat : Unus scilicet corporalis, qui secundum legem veterem poenam peccantibus irrogat; alter vero qui secundum novam legem spiritaliter culpas feriens, homines sanat. Hic est gladius vester, quo vos ferire debetis vitia hominum, ipsos homines amantes; quem vobis Petrus reliquit, si tamen fervoris illius haeredes facti estis, et imitatores esse vultis. Nondum Petrus fervorem suum cohibere non vum pontificis , nec multitudinem timens nec potestatem. Et nisi Christus eum cohibuisset, forsitan majora adhuc Petrus fecisset. Nec tamen tunc Petrus dicere potuit: Plures sunt qui nobiscum sunt quavagina habetis, cum tamen multi
Abbreviated transcription (Latin):
nature nr̃e. ita participes uos eẽ
uoluit honoris sui: &e iccirro dedit
nobis prius de sp̃u suo. ut priꝰ esse¬
tis participes ueritatis deinde con¬
sortes dignitatis. Uidete gͦ ministi¬
um ur̃m fratres: iudicate iudiciũ
dnui: quia iudices scłi positi estis.
Audite quod dictum est. Dñs ui
dicabit fines terre. Propter hoc e¬
nim dñs iudicium suum in finẽ
distulit᷑ut uos prius iudicetis ad
correctionẽ: ne ipse post cum iudi¬
care ceꝑit. iudicet ad dampnatio¬
nem Uos enĩ ñ qͣsi uidices cͥminũ
ad ꝑcutiendum positi estis: s qͣsi
iudices morboꝵ ad sanandũ. Ui¬
dete gͦ languidum in manib ur̃i.
quẽ uob misericors ille samaritanꝰ
commisit: ꝓ quo p̾cium iam ab
eodem accepistis: ne de ur̃o constet
curatio illiꝰ. Habetis duo ᷤ nũmos in te¬
stam̃to duplici. uet̾is monete unũi. oe
unũ nouȩ: ut emant᷑ uet̾i ea medica¬
mina qͦ mordent: noua aũ medicami¬

Expanded text:
naturae nostrae, ita participes vos esse naturae nostrae, ita participes vos esse voluit honoris sui; et idcirco dedit vobis prius de Spiritu sancto, ut prius essetis participes veritatis, deinde consortes dignitatis. Videte ergo ministerium vestrum, fratres, judicate judicium Domini, quia judices saeculi positi estis. Audite quod dictum est: Dominus judicabit fines terrae . Propter hoc enim Dominus judicium suum in finem distulit, ut vos prius judicetis ad correctionem, ne ipse post cum judicare coeperit, judicet ad damnationem. Vos enim non quasi judices criminum ad percutiendum positi estis, sed quasi judices morborum ad sanandum. Videte ergo languidum in manibus vestris, quem vobis misericors ille Samaritanus commisit, pro quo pretium jam ab eodem accepistis, ne de vestro constet curatio illius. Habetis duos nummos in Testamento duplici, veteris monetae unum, et unum novae, ut emantur Veteri ea medicamina quae mordent, Novo autem medicami
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃es miscde̾m dispensationẽ
d̾i᷑. solus ipse peccata tollere & pecca¬
tores iustificare potest:tam̃ ut hu¬
manam conscientiam de sua pieta¬
te certam faceret potestatẽ relaxan¬
di peccata &e indulgendi. arbitriũ
homini concessit: ut homo ad ho¬
minem quasi ad consimilem suũ.
familiariꝰ & fidutialius conueni¬
ret: quẽ &e uidere posset ueniam
postulaturus. & accepturus audi¬
re. Ds enim hominẽ orantẽ uidẽ
potest: sed homo dm indulgentẽ
uidere ñ potest. Iccirco uoluit d̾s
ut homo homini loqueret᷑. & de
sua salute cum illo tractaret: & ue¬
niam peteret. & indulgentiam ac¬
ciperet. S ne forte ab homine. saluᷤ
dubia eet. ds homo factus ẽ: qͥ nec
falleret᷑ iudicando: nec falleret
miserendo. Sic om̃e iudicium da¬
tum ẽ filio. diuina potestate in
participationẽ hominis tͣnsfusa.
ut homo peccata dimitteret uixta
diuinum tam̃ iudicium: cũ idem
ipse homo ds̃ eẽt. Ipse autẽ homo
xp̃c sicut particeps factus fuerat

Expanded text:
res, misericordem dispensationem Dei. Solus ipse peccata tollere, et peccatores justificare potest; tamen ut humanam conscientiam de sua pietate certam faceret, potestatem relaxandi peccata et indulgendi arbitrium homini concessit, ut homo ad hominem quasi ad consimilem suum familiarius et fiducialius conveniret: quem et videre posset veniam postulaturus, et accepturus audire. Deus enim hominem orantem videre potest, sed homo Deum indulgentem videre non potest. Idcirco voluit Deus ut homo homini loqueretur, et de sua salute cum illo tractaret et veniam peteret; et indulgentiam acciperet. Sed ne forte ab homine salus dubia esset, Deus homo factus est, qui nec falleretur judicando, nec falleret miserando. Sic omne judicium datum est Filio , divina potestate in participationem hominis tranfusa, ut homo peccata dimitteret; juxta divinum tamen judicium, cum idem ipse homo Deus esset. Ipse autem homo Christus, sicut particeps factus fuerat
Abbreviated transcription (Latin):
tiuitate abrahȩ sexta decima dinastta quã¬
egyptii summam potestatem dicunt. thebe¬
orum apud egyptios inicium accepit. cur¬
rens per annos centum nonaginta. Quin¬
decim autem dinastiȩ iam tunc in regno
egyptiorum transacte fuerant. et sexta¬
decima ut diximus qua theb ei regnabant

Expanded text:
tivitate Abraae sexta decima dynastia, quam Aegyptii summam potestatem vocant, Thebaeorum apud Aegyptios initium accepit, currens per annos centum nonaginta. Quindecim enim dynastiae in regno Aegyptiorum jam transactae fuerant, et sextadecima ut diximus, qua Thebaei regnabant
Abbreviated transcription (Latin):
ẽice uade. Uolo & hulc facere. plus qͣm
tͥ. Nunqͥd non licet mͥ facere quod uo¬
lo: An ocłs tuus nequã ẽ. quia ego bo¬
nus sum: Neq enim inuiriam pate¬
ris. si illo minus accipis: s inuiriam
pateris. si minus accipis quã mereris.
Quod sitotum habes: quid conque¬
reris: Ita frater ratiocinantẽ suscipe.
ut scias mentẽ tuam in nullam af¬
firmationẽ precipitẽ inclinare. Sunt
tam̃: qui clementius banc questionẽ
soluere nitunt᷑. Dicunt namq quod
petrus & ampliꝰ dilexerit: & ampliꝰ di¬
lectus fuerit. Iohannes uͦ ꝓpt̾ castitatẽ
qua pollebat solumm xp̃o dño iN¬
rit. Petirus gͦ qͣntum ad effectum ꝑti¬
net caritatis. ampliꝰ a xp̃o diligebat᷑:
iohannes uͦ qͣntum ad ausum fami¬
liarttatis. amicabiliꝰ in conu̾satione
suscipiebat᷑. Petrus carior. ioħes fami¬
liarior: quia &e in petro remunerabat᷑
caritas: & in iohe castitas laudabat᷑.
Iohes tenerius: & petrus constantius

Expanded text:
est, et vade. Volo huic facere plus quam est, et vade. Volo huic facere plus quam tibi. Nunquid non licet mihi facere, quod volo? An oculus tuus nequam est quia ego bonus sum? Neque enim injuriam pateris, si minus illo accipis; sed injuriam pateris, si minus accipis quam mereris. Quod si totum habes, quid conquereris? Ita, frater, ratiocinantem suscipe, ut scias mentem tuam in nullam affirmationem praecipitem inclinare. Sunt tamen, qui clementius hanc quaestionem solvere nituntur. Dicunt namque, quod Petrus et amplius dilexerit, et amplius dilectus fuerit. Joannes vero propter castitatem, qua pollebat solummodo . Petrus vero quantum ad effectum pertinet charitatis, amplius a Christo diligebatur. Joannes vero quantum ad usum familiaritatis amicabilius in conversatione suscipiebatur. Petrus charior, Joannes familiarior, quia et in Petro remunerabatur charitas, et in Joanne castitas laudabatur. Joannes tenerius, et Petrus constantius
Abbreviated transcription (Latin):
it. S esto. ut petrus plus dilexerit
& tam̃ minus dilectus sit: nun qͥd
idcirco ullam inuriam passus ẽ.
si tam̃ tantũ dilectꝰ ẽ. qͣntum meru¬
it: Nonne ista ẽ. querela illoꝵ. qͥ
in euangłio contra patrẽfamilias
murmurabant dicentes. hi nouis-¬
simi una hora fecerunt: & pares eos
nobis fecisti. qui portauimꝰ pondus
diei &e estus: S quid paterfamilias
uni illoꝵ & in uno omib responde¬
rit audiuimꝰ. Amice. ñ facio tͥ iniu¬
riam. Nonne ex denario conuenisti
mecũ: Tolle quod tuũ est: & uade.
Uolo ce huic facere. sicut &e tͥ. Non li¬
cet mͥ facere qͦd uolo: An ocłs tuuis
nequã est. quia ego bonus sumꝰ Po¬
namus gͥ n̾e ut petrus querelam
in medium deferat: & de iniuria
diligis Nunquidñ recte dñs ista di¬
centi respondere posset. & dicere. ami¬
ce non facio tͥ iniuriam. tantum di¬
ligeris. quantũ diligis: tantũ dilige¬
ris. quantũ mereris: Tolle quod tuũ

Expanded text:
it. Sed esto, ut Petrus plus dilexerit, it. Sed esto, ut Petrus plus dilexerit, et tamen minus dilectus sit, nunquid idcirco ullam injuriam passus est, si tamen tantum dilectus est, quantum meruit? Nonne ista est querel a illorum qui in Evangelio contra patremfamilias murmurabant, dicentes: Hi novissimi una hora fecerunt, et pares eos nobis fecisti, qui portavimus pondus diei et aestus? Sed quid paterfamilias uni illorum, et in uno omnibus responderit, audivimus: Amice, non facio tibi injuriam. Nonne ex denario convenisti mecum? Tolle quod tuum est, et vad. Non licet mihi facere quod volo? An oculus tuus nequam est, quia ego bonus sum? Ponamus igitur nunc ut Petrus querelam in medium deferat, et de injuria diligis. Nunquid non recte Dominus ista dicenti respondere posset et dicere? Amice, non facio tibi injuriam , tantum diligeris, quantum diligis; tantum diligeris, quantum mereris. Tolle quod tuum
Abbreviated transcription (Latin):
cio qͥdem questionẽ ut
ñ nulli estimant oꝑosã
eẽ. eõ quod iniusta recompensatio ui¬
deatur. ut petrus qui ampliꝰ xp̃m
dilexit. minus a xp̃o dilectꝰ sit: & io¬
hannes plus dilectus sit. qui minus
dilexit. Ego autẽ cum ȩuangłium
unde fons huiꝰ questionis manare
uidet᷑ inspicerẽ. ñ inueni qͥdem uł
qͦd petrius ampliꝰ dilexerit: uł qͦd
iohannes ãplius dilectus sit. Nam
qͦd dñs post resurrectionẽ suam pe¬
trum an se amaret int̾rogans ait.
symon ioħis diligis me plus his: ñ
affirmando s int̾rogando hoc dix̃.
S neq ipse petrus dicere ausus fu¬
it cum int̾rogaret᷑. dñe tu scis quia
amo teplus his: s ait. Dñe tu scis
plus aliis diligebat iħc. s quẽ dili¬
gebat iħc. Neq gͥ petrus se ampliuᷤ
amasse. neq ioħes amplius amatũ
ẽẽ p̾sumpsit: s alt̾ se ñ pre cȩteris. s
cum cȩteris amasse: & alter ñ pre ce¬
teris s cum cȩteris amatũ ẽẽ asseru¬

Expanded text:
cio quidem quaestionem, ut nonnulli existimant, operosam esse, eo quod injusta recompensatio videatur, ut Petrus, qui amplius Christum delexit, minus a Christo dilectus sit, et Joannes plus dilectus sit, qui minus dilexit. Ego autem cum Evangelium, unde fons hujus quaestionis manare videtur, inspicerem, non inveni quidem, vel quod Petrus amplius dilexerit, vel quod Joannes amplius dilectus sit. Nam quod Dominus, post resurrectionem suam Petrum an se amaret interrogans, ait: Simon Joannis, diligis me plus his ? non affirmando, sed interrogando hoc dixit. Sed neque ipse Petrus dicere ausus fuit, cum interrogaretur: Domine, tu scis quia amo te plus his: Sed ait: Domine, tu scis plus aliis diligebat Jesus, sed quem diligebat Jesus. Neque igitur Petrus se amasse amplius, neque Joannes amplius amatum esse praesumpsit, sed alter se non prae caeteris, sed cum caeteris amasse, et alter non prae caeteris, sed cum caeteris amatum esse asseru
Abbreviated transcription (Latin):
tione dñi annõ duce qͦdam rollone noĩe a seithia
inferiori egressi. atq ꝑ occeanũ uecti cũ sepe nu¬
inero ante tam germaniã quã galliã more piratico
ꝑ eade occeani littora excͣrentes infestassent. tande eqͦssi
galliã qͣ in parte britanniã respicit ꝑuaser̃t. ciuitatẽq
in ea rothomagũ occupanteᷤ. usq in hane diẽ norman¬
dictꝰ ẽ imꝑabat. Normanni uͦ lingua barbara qͣsi hoĩes
septẽtrionales dicti st̃. eo qͦd pͥmũ ab illa mundi parte
uen̾int. Rarolus autẽ rex francoꝵ inito cũ eis federe.
filiã suã rolloni uxorẽ dedit. eãq t̾rã qͦ ñc normannta
uocat᷑ concessit. qͥ scilicet rollo anno ab incarnatione¬
gens normannoꝵ .xp̃o credens fidei subiecta est

Expanded text:
ine Dani, duce quodam, Rollone nomine, a Scythia inferiori egressi, atque per Oceanum vecti, cum saepenumero ante, tam Germaniam quam Galliam more piratico per eadem Oceani littora excurrentes infestassent; tandem egressi, Galliam, qua parte Britanniam respicit, pervaserunt, civitatemque in ea Rothomagum occupantes, usque in hanc diem Northmancaverunt. Northmanni enim lingua barbara, quasi viri septentrionales dicti sunt, eo quod primum ab illa mundi parte venerant. Carolus autem rex Francorum, inito cum eis foedere, filiam suam Rolloni uxorem dedit, eamque terram, quae nunc Northmannia vocatur concessit. Qui scilicet Rollo baptizgens Northmannorum Christo credens fidei subjecta est
Abbreviated transcription (Latin):
quã dulcis sit agnoscas. se tibi ad
gustandum p̾bet. Simul etiã inte¬
rim de absentia eiꝰ consoleris: qͣndo
eiꝰ uisitatione ne deficias incessant̾
reficeris. Queso anima mea multa iã
diximꝰ post hȩc omĩa unum agnosce:
unum diligeꝰ unũ sequere: unũ ap
hoc totisuirib concupisco.

Expanded text:
quam dulcis sit agnoscas se tibi ad quam dulcis sit agnoscas se tibi ad gustandum praebet. Simul etiam interim de absentia ejus consoleris, quando ejus visitatione ne deficias incessanter reficeris. Quaeso, anima mea, multa jam diximus, post haec omnia unum agnosce, unum dilige, unum sequere, unum apphoc totis praecordiis concupisco.
Abbreviated transcription (Latin):
ab eo qͦd semꝑ amplecti desiderat: &¬
quasi in illo omniũ desiłioꝵ finem
inuenerit. sumine ce ineffabilit̾ exul¬
tat: nichil amplius querenᷤ. nichil
ultra appetens: semꝑ sic ẽẽ uolens. Nũ¬
quid ille ẽ dilectus meus: Queso die
mͥ. ut sciam si ille ẽ: ut si denuo uene
rit ad me. obsecrem eũ ne recedat. sed
semꝑ ꝑmancat. H. uere ille est dile¬
ctus tuus qui uisitat te: s uenit in¬
uisibilis. uenit occultus. uenit incõ¬
p̾hensibilis: uenit ut tangat te. ñ
ut uideatur a te:uenit ut admone¬
at te. ñ comp̾hendat᷑ a te: uenit ñ ut
totum infundat se. s ut gustandum
p̾beat se. ñ ut impleat desid̾ium. s
ut trahat affectum: pͥmitias qͣsdam
porrrigit sue dilectionis: ñ plenitu¬
dinem exhibet ꝑfecte societatis. Et
hoc ẽ qͦd marime ad arram despon¬
sationis ꝑtinet: quod ille qui in fu¬
turo se tͥ uidendum & ꝑpetuo possi¬
dendum dabit: nunc aliquando ut¬

Expanded text:
ab eo, quod semper amplecti desiderat, et ab eo, quod semper amplecti desiderat, et quasi in illo omnium desideriorum finem invenerit summe et ineffabiliter exsultat, nihil amplius quaerens, nihil ultra appetens, semper sic esse volens. Nunquid ille est dilectus meus? Quaeso, dic mihi, ut sciam an ille est, ut si denuo ad me venerit, obsecrem eum ne recedat, sed semper permaneat. HOMO. Vere ille est dilectus tuus qui visitat te, sed venit invisibilis, venit occultus, venit incomprehensibilis. Venit ut tangat te, non ut videatur a te; venit ut admoneat te, non ut comprehendatur a te; venit non ut totum infundat se, sed ut gustandum praebeat se; non ut impleat desiderium, sed ut trahat affectum; primitias quasdam porrigit suae dilectionis, non plenitudinem exhibet perfectae satietatis. Et hoc est quod maxime ad arrham desponsationis tuae pertinet, quod ille, qui in futuro se tibi videndum, et perpetuo possidendum dabit, nunc aliquando ut
Abbreviated transcription (Latin):
odisse cepisti. quȩ illi displicent. Non
enim tam statum quã ꝓpositũ respi¬
cit: nec quid sis. s quid eẽ uelis atten¬
dit: si tamen tu qͣntũ potes satagis. ut
timum int̾rogationis meȩ benigne
ut suscipias queso. Quid ẽ illud dulce.
qͦd in eiꝰ recordatione aliquando me
tangere solet: & tam uehement̾ atq
suauit̾ afficere. ut iam tota quodamͦ
a memetipsa abalienari. & nescio qͦ
abstrahi incipiam: Subito enĩ inno¬
uor. & tota immutor: & bene mͥ ẽẽ in¬
cipit. ultra quã dicere sufficiã. Exhi¬
laratur conscientia: in obliuionẽ ue¬
nit omĩs pͥteritoꝵ doloꝵ miseria: ex¬
ultat animus. clarescit intellectus.
cor illuminat᷑. desideria iocundant᷑:
iamꝙ alibi nescio uͥ me ẽẽ uideo. &
quasi qͥddam amplexib amoris intꝰ
teneo: &e nescio quid illud sit: ettam en
illud semꝑ retinere. & nunquã ꝑde¬
re toto annisu laboro. Luctatur qͦ¬
dammͦ delectabit̃ animꝰ. ne recedat

Expanded text:
odisse coepisti quae illi displicent. Non odisse coepisti quae illi displicent. Non enim tam statum quam propositum respicit, nec quid sis, sed quid esse velis, attendit, si tamen tu quantum potes satagis, ut timum interrogationis meae benigne, ut suscipias, quaeso, quid est illud dulce, quod in ejus recordatione aliquando me tangere solet, et tam vehementer atque suaviter afficere, ut jam tota quodammodo a memetipsa abalienari, et nescio quo abstrahi incipiam. Subito enim innovor et tota immutor, et bene mihi esse incipit ultra quam dicere sufficiam. Exhilaratur conscientia, in oblivionem venit omnis praeteritorum dolorum miseria, exsultat animus, clarescit intellectus, cor illuminatur, desideria jucundantur, jamque alibi nescio ubi me esse video, et quasi quiddam amplexibus amoris intus teneo, et nescio quid illud sit, et tamen illud semper retinere, et nunquam perdere toto adnisu laboro. Luctatur quodammodo delectabiliter animus, ne recedat
Abbreviated transcription (Latin):
bata est amplius mirabilis: qd̾
demonstrata ẽ cõmiinis ẽẽ &e singła¬
ris. Dixisti rursum te ꝑfecte ñ diligi:
eo qͦd ad cultum electam audieras.
& adhuc ad thalamũ assumptã ñ
uidisti. S tam̃ iterũ ostendat᷑ tanto
maior erga te dilectio: quanto maior
ꝑ eius patientiã tua expectat᷑ ꝑfectio.
Ad extremũ mͦ dubitare cepistian in
hac deformitate tua. quã licet inuita
pateris. ab illo posses diligi: s qͣndo
hoc dubitasti. olim te totam fedam.
et tam̃ dilectam fuisse non memi¬
nisti. Si gͦ te tunc diligere dignatꝰ est
qͣndo tota turpis. & nichil adhuc deco¬
ris habens fiusti: qͣntomagis nc̃ diliget
te. qͣndo decorari. & priscam turpitu¬
dinem deponere iam cepisti: Nam ce
hoc quoq ad laudem dilectionis eiꝰ
ꝑtinet. qͦd imꝑfectã diligere dignatur.
&e quãuis quedam ad huc in te uideat.
quȩ sibi ñ placent: diligit tam̃ hoc ip¬
sum. quod tu quoq in temet ipsa iam

Expanded text:
bata est amplius mirabilis, quod bata est amplius mirabilis, quod demonstrata est communis esse et singularis. Dixisti rursum te perfecte non diligi, eo quod ad cultum electam audieras, et adhuc ad thalamum assumptam non vidisti. Sed tamen iterum ostenditur tanto major erga te dilectio, quanto major per ejus patientiam tua exspectatur perfectio. Ad extremum modo dubitare coepisti, an, in hac deformitate tua quam licet invita pateris, ab illo posses diligi. Sed quando hoc dubitasti, olim te totam foedam et tamen dilectam fuisse jam non meministi. Si ergo te nunc diligere dignatus est, quando tota turpis, et nihil adhuc decoris habens fuisti, quanto magis nunc diliget te, quando decorari, et priscam turpitudinem deponere jam coepisti? Nam et hoc quoque ad laudem dilectionis ejus pertinet, quod imperfectam diligere dignatur. Et quamvis quaedam adhuc in te videat, quae sibi non placent, diligit tamen hoc ipsum, quod tu quoque ea in temetipsa jam