comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pectissime adherebit bono quod non amittatur et fortitudo quia firmissime
adherebitbonõ cui merito subiciatur. Quam quam et in hacuita uirtus non ẽ¬
nisi diligere qđ diligendum est : Id eligere prudentia est Nullis inde a uerti
molestus fortitudo est Nullis in lecebris temperantia ẽ: Nulla superbi a
iustitia est : Quid autem eligtmus quod praecipue diligamus nisi quonichil
melius inuenimus H oc ds̃ est cuisialiquid diligendo uel preponimus uel aequa¬
mus nosipsos diligere nescimus : Tanto enim nobis melius est quantomagis in
illum imus quonichilmelius est : Imus autem non ambulando sed amando quẽ
tanto habebimus presentiorem quanto eundem amorem quo in eumten dimus
potuerimus habere puriorem : Nonenim lociscorporalibus uel extenditur
uel includitur : Ad eumergo qui ubiq: prȩsensest et ubiq totus non pedibus lic&
ire sed moribus: moresccutem nr̃i non ex eo quod quisq: nouit sed ex eoquod

Expanded text:
pectissime adhaerebit bono, quod non amittatur, et fortitudo, quia firmissime pectissime adhaerebit bono, quod non amittatur, et fortitudo, quia firmissime adhnisi diligere, quod diligendum est; id eligere prudentia est, nullis inde auerti molestiis fortitudo est, nullis inlecebris temperantia est, nulla superbia iustitia est. quid autem eligamus, quod praecipue diligamus, nisi quo nihil melius inuenimus? hoc deus est, cui si aliquid diligendo uel praeponimus uel aequamus, nos ipsos diligere nescimus. tanto enim nobis melius est, quanto magis in illum imus, quo nihil melius est. imus autem non ambulando sed amando. quem tanto habebimus praesentiorem, quanto eundem amorem, quo in eum tendimus, potuerimus habere puriorem; non enim locis corporalibus uel extenditur uel includitur. ad eum ergo, qui ubique praesens est et ubique totus, non pedibus licet ire sed moribus. mores autem nostri non ex eo, quod quisque nouit, sed ex eo, quod
Abbreviated transcription (Latin):
uiuant etuere ille uirtutes erunt et illius opitu latione cuius largitate dona¬
tae sunt ita crescent et perficientur ut teaduitam uerebecctam quaenon nisi
aeterna ẽ sineulla dubitatione perducant ubiiam nec prudenter discernantur
ab onis mala quae non erunt nec fortitertolerentur ad uersa quia non ibierit
nisi quod amemus non etiam quod toleremus nec temperanter libido frenetur
ub inulla eius incitamenta sentiemus nec iuste subueniatur opeindigentibus
ubi in opem atq indigum non habebimus: Unaibiuirtuserit et id ipsum erituir¬
tus praemiumq uirtutis quod dicit in scĩs eloquiis homo qui hoc amat: michiaut̃
adhereredõ bonum est: Haec ibi erit plena et sempiterna sapientia etdemq
uita ueraciter iam becita: peruentio quippeest ad ȩternum ac sum mumbonum
cui adherere in acternum est finis nr̃i bonidicatur haec et prudentia qui a pros¬

Expanded text:
uiuent, et uerae illae uirtutes erunt et illius opitulatione, cuius largitate donauiuent, et uerae illae uirtutes erunt et illius opitulatione, cuius largitate donatae sunt, ita crescent et perficientur, ut te ad uitam uere beatam, quae non nisi aeterna est, sine ulla dubitatione perducant, ubi iam nec prudenter discernantur a bonis mala, quae non erunt, nec fortiter tolerentur aduersa, quia non ibi erit, nisi quod amemus, non etiam, quod toleremus, nec temperanter libido frenetur, ubi nulla eius incitamenta sentiemus, nec iuste subueniatur ope indigentibus, ubi inopem atque indiguum non habebimus. una ibi uirtus erit et id ipsum erit uirtus praemiumque uirtutis, quod dicit in sanctis eloquiis homo, qui hoc amat: Mihi autem adhaerere deo bonum est. haec ibi erit plena et sempiterna sapientia eademque uita ueraciter iam beata; peruentio quippe est ad aeternum ac summum bonum, cui adhaerere in aeternum est finis nostri boni. dicatur haec et prudentia, quia pros
Abbreviated transcription (Latin):
simcerte uerecundior cum tibi pro aliis intercedo: cumuero proteipsotanto
liberior quanto amitior quia tanto amicior quanto fidelior: Quam quã
haec ipsa non dicerem nisi uerecundius agerem quaesimaxim a est ut ipse
scripsisti difficilium in terbonos efficacia : ad iuuetme prote apud teut in
illo tefruar quimi chihanc ad teianuam fiduciam quae praestitit: praeser¬
tim quia id quod suggero iam facile esse arbitror animotuo tot diuinis
muneribus amminiculato et instructo Sienim uirtutes quas accepisti
a quo acceperis sentiens eique gratias agens ecs ad ipsius cultum etiam in
tuis istis secularib: honoribus conferastuaeq potestati subditos homines
ad eum colendum exemploreligiosae tuae uitae et ipsostudio consulendi
seu fouendo seuterrendo erigas et adducas acsidicera fauore nichilq aliud in eo
quod perte securius uiuunt uelis nisi uthinc illum promereantur apud quem bea tȩ

Expanded text:
sim certe uerecundior, cum tibi pro aliis intercedo, cum uero pro te ipso, tanto sim certe uerecundior, cum tibi pro aliis intercedo, cum uero pro te ipso, tanto liberior quanto amicior, quia tanto amicior quanto fidelior; quamquam haec ipsa non dicerem, nisi uerecundius agerem. quae si \'maxima est\', ut ipse scripsisti, difficilium inter bonos efficacia>, adiuuet me pro te apud te, ut in illo te fruar, qui mihi hanc ad te ianuam fiduciamque praestitit, praesertim quia id, quod suggero. iam facile esse arbitror animo tuo tot diuinis muneribus adminiculato et instructo. Si enim uirtutes, quas accepisti, a quo acceperis, sentiens eique gratias agens eas ad ipsius cultum etiam in tuis istis saecularibus honoribus conferas tuaeque potestati subditos homines ad eum colendum et exemplo religiosae tuae uitae et ipso studio consulendi seu fouendo seu terrendo erigas et adducas nihilque aliud in eo, quod per te securius uiuunt, uelis, nisi ut hinc illum promereantur, apud quem beate
Abbreviated transcription (Latin):
illam eauerecundia quam in tua epistola benigno sermone laudasti me
impedire non debet Si quaelibet in quam amministratiotua illis quas
commemoraui instructa uirtutibus hoc intentionis fine determinatur.
ut homines secundum carnem nullas in iquas molestias patiantur nec ad
te existimas pertinere quoistam qui etem quam prestareniteris referant
idest ut uerbis non ambiam quomodo dm̃uerum ubi est qui etȩ uitae omnis
nichiltibi prodest aduitam uere bectam tantus
labor inuerecundius hoc dicere uideor et oblitus quodam modo consue¬
tudine intercessionum m earum: sed sinichilest uerecundia nisi quidam dis¬
plicendimetus : Ego in hac causa metuendo n on uereor metuo enim neprimũ
dõ deinde ipsiamicitiae quam mecum inire dignatus es iure discipliceam simi¬
nus liber in ammonendo fuero quodmetm monere saluberrime existimo:

Expanded text:
illa mea uerecundia, quam in tua epistula benigno sermone laudasti, me illa mea uerecundia, quam in tua epistula benigno sermone laudasti, me impedire non debet. si quaelibet, inquam. administratio tua illis, quas commemoraui, instructa uirtutibus hoc intentionis fine determinatur, ut homines secundum carnem nullas iniquas molestias patiantur, nec ad te existimas pertinere, quo istam quietem, quam praestare niteris, referant, id est, ut uerbis non ambiam, quo modo deum uerum, ubi est quietae uitae omnis fructus, colant, nihil tibi prodest ad uitam uere beatam tantus labor. Inuerecundius hoc dicere uideor et oblitus quodam modo consuetudinem intercessionum mearum. sed si nihil est uerecundia nisi quidam displicendi metus, ego in hac causa metuendo non uereor. metuo enim, ne primum deo deinde ipsi amicitiae, quam mecum inire dignatus es. iure displiceam, si minus liber in admonendo fuero, quod me admonere saluberrime existimo.
Abbreviated transcription (Latin):
orietur : Hoc nobis uelimus hocciuitati cuiusciues sumus non enim ali¬
unde becctaciuitas aliunde homo cum aliud ciuitas non sit quam concors
hominum multitudo : itaq si omnis prudentiatua qua consulere conaris
rebus humanis siomnis fortitudo quanullius in iquitate aduerscnte terreris
si omnis temperantia qua in tanta labe nequissimae consuetudinis hominum
te a corruptionib: abstines siomnisiustitia quarecte iudicando suacuiq: dis¬
tribuis id laborat idnititur uthi quibu suis ut benesit salui sintcorpore. etab
omni cuius quam improbitate tutiatq pacatihab eant filios sicut nouellas
consttibilitas filias ornatas sicut similitu dinem templicellaria plena eruo¬
tuantia ex hoc in hoo fecundas ouescrassos boues nec maceriaeruina deformet
praedium neclitigantium clamorper sonet in plateis eorum ita non erunt uere
uirtut estuae sicut nec istorum beatitudo: Hic enim aduerum dicendum

Expanded text:
glorietur. hoc nobis uelimus, hoc ciuitati, cuius ciues sumus; non enim aliglorietur. hoc nobis uelimus, hoc ciuitati, cuius ciues sumus; non enim aliunde beata ciuitas, aliunde homo, cum aliud ciuitas non sit quam concors hominum multitudo. Itaque si omnis prudentia tua, qua consulere conaris rebus humanis, si omnis fortitudo. qua nullius iniquitate aduersante terreris, si omnis temperantia, qua in tanta labe nequissimae consuetudinis hominum te a corruptionibus abstines. si omnis iustitia, qua recte iudicando sua cuique distribuis, id laborat. id nititur, ut hi, quibus uis ut bene sit, salui sint corpore et ab omni cuiusquam inprobitate tuti atque pacati habeant filios sicut nouellas constabilitas, filias ornatas sicut similitudinem templi, cellaria plena eructantia ex hoc in hoc, fecundas oues, crassos boues nec maceriae ruina deformet praedium nec litigantium clamor personet in plateis eorum, ita non erunt uerae uirtutes tuae sicut nec istorum beatitudo. hic enim ad uerum dicendum
Abbreviated transcription (Latin):
quisq debet quia et ipsehomo ẽ. Pro indeut transiret omnium uanitatum
et in saniarum mendacium limites atq ibibeatamuitam poneret ubiuere est
becitus in quiđ populus cuius dñs ds̃ ipsius: Cernis igitur unde pecendumsi est
quod om̃s docti in doctique desiderant : et multierrando ac superbiendo unde
petatur et ubi accipiatur ignorant : Vtri q autem inquodamdiuino psalmo
simul reprehenduntur et qui confidunt inuirtute sua et qui i habundantia
diuitiarum suarum gloriantur: Id est et phylosophy huius scđi et ab horrentes uel
acaliplny lo sophr a becctumq dicentes populum cui suppetit terrena opulentia:
ac perhoc ad ño dõnr̃o a quo factisumus etuir tutem petamus qu a huiusuitaem a¬
la superemus et becitamuitam quapost istamuitam in eius ȩternitate perfru¬
amur ut et in uirtute et in p̃mio uirtutis sicut apłs dicit qui gloriatur in dño

Expanded text:
quisque debet, quia et ipse homo est. proinde ut transiret omnium uanitatum quisque debet, quia et ipse homo est. proinde ut transiret omnium uanitatum et insaniarum mendacium limites atque ibi beatam uitam poneret, ubi uere est, beatus, inquit, populus, cuius dominus deus ipsius. Cernis igitur, unde petendum sit, quod omnes docti indoctique desiderant et multi errando ac superbiendo, unde petatur et ubi accipiatur, ignorant. utrique autem in quodam diuino psalmo simul reprehenduntur, et qui confidunt in uirtute sua et qui in abundantia diuitiarum suarum gloriantur, id est et philosophi huius saeculi et abhorrentes uel a tali philosophia beatumque dicentes populum, cui suppetit terrena opulentia. ac per hoc a domino deo nostro, a quo facti sumus. et uirtutem petamus, qua huius uitae mala superemus, et beatam uitam, qua post istam uitam in eius aeternitate perfruamur, ut et in uirtute et in praemio uirtutis, sicut apostolus dicit, qui gloriatur, in domino
Abbreviated transcription (Latin):
commemorauit quibus ea felicitas constatquam solã dilectores mundihuius
inquirunt et ideo dex teraeorum dextera iniquitatis quia haec p̃posuerunt quȩ
fuerant postponenda sicut sinistrae praeponitur dextra: Sienim habentur non
in eis betitauita ponenda est : Subdita debent ẽẽ non praedita. sequentia non
ducentia : Huic autem quisic orabat etafiliisalienis quibectum dixerunt po¬
pulum cuihaec sunt ex imi discernique cupiebat tamquam diceremus ipse quid
sentis quem beactum populum dicis non ait beatus populuscuius ẽ uirtus ani¬
mieius quod sidixisset discreuisset quidem etiam istum populum ab illo qui
becctamuitam inistaui sibili et corporali felicitate constituit sed nondumtrans¬
cendis set omnes uanitates et in sanias mendaces: Maledic tusenim omnis sicut
alibi ecdem lit terȩ docent qui spemsuam ponit in homine: Ergo nec in seipso

Expanded text:
commemorauit, quibus ea felicitas constat, quam solam dilectores mundi huius commemorauit, quibus ea felicitas constat, quam solam dilectores mundi huius inquirunt. et ideo dextera eorum dextera iniquitatis, quia haec praeposuerunt, quae fuerant postponenda, sicut sinistrae praeponitur dextera. si enim habentur, non in eis beata uita ponenda est; subdita debent esse non praedita, sequentia non ducentia. huic autem, qui sic orabat et a filiis alienis, qui beatum dixerunt populum, cui haec sunt, eximi discernique cupiebat, tamquam diceremus: Ipse quid sentis? quem beatum populum dicis? non ait: Beatus populus, cuius est uirtus animi eius. quod si dixisset, discreuisset quidem etiam istum populum ab illo, qui beatam uitam in ista uisibili et corporali felicitate constituit, sed nondum transcendisset omnes uanitates et insanias mendaces. maledictus enim omnis, sicut alibi eaedem litterae docent, qui spem suam ponit in homine; ergo nec in se ipso
Abbreviated transcription (Latin):
lm̃uerotẽ reipublicae scimus amatorem non aliunde eẽbeatum hominem aliunde
oiuita tem uidequam sit in illis sacris lit terisclarum: Nam quidam in eisscõspu
constabilitae iniuuentu tesua : Filiae eorum compositae et ornatȩ sicut simili¬
tudo templi: Cellariaeorum plena eructuantia ex hoc in hoc: Oueseorum
faecundae multiplicante s in exitibus suis boueseorum crassi: Nonest ruira
maceriae nec transitus nequeclamor inplateis eorum: Becctum dixerunt po¬
pulum cuihaec sunt becctus populus cuius dñs ds̃ ipsius: Vides ex aggeratione
terrenȩ felicitatis becctum populum non dicinisiafilus alienis Id est nom per¬
tinentibus ad regenerationem qua efficimur filii dĩ aquorum manuiste seexi¬
mi p̃catur ne ab eis in hanc opinionẽ atq in peccata impiapertrabatur: Lo¬
quendo quippeuanitatem bectum dixerunt populum cuihaec sunt quae su pra

Expanded text:
Quoniam uero te rei publicae scimus amatorem, non aliunde esse beatum hominem, aliunde Quoniam uero te rei publicae scimus amatorem, non aliunde esse beatum hominem, aliunde ciuitatem uide quam sit in illis sacris litteris clarum. nam quidam in eis sancto spiritu constabilitae in iuuentute sua, filiae eorum compositae et ornatae sicut similitudo templi; cellaria eorum plena, eructantia ex hoc in hoc; oues eorum fecundae, multiplicantes in exitibus suis, boues eorum crassi. non est ruina maceriae nec transitus neque clamor in plateis eorum. beatum dixerunt populum, cui haec sunt; beatus populus, cuius dominus deus ipsius. Vides exaggeratione terrenae felicitatis beatum populum non dici nisi a filiis alienis, id est non pertinentibus ad regenerationem, qua efficimur filii dei, a quorum manu iste se eximi precatur, ne ab eis in hanc opinionem atque in peccata impia pertrahatur. loquendo quippe uanitatem beatum dixerunt populum, cui haec sunt, quae supra
Abbreviated transcription (Latin):
bectu suir cuius ẽ nomen dñi speseius. et non respexit in uanitates et in sanias
mendaces: Quanta ẽ autem uanitas quanta in sania quantumq mendacium
hominem mortalem ȩrumnosamui tam mutabili et spũ et carne ducentem tot
peccatis oneratum tottemtationib: subditum totcorruptionib obnoxium poe¬
nisq iustissimis destinatum seipso fidere utbeatus sit quando neillud quidem
quod habet innaturaesu ae dignitate p̃cipuum id ẽ mentem atq rationem po¬
test uindicare ab errorib: nisi ds̃ ad sit luxmentium : Ab iciamusitaq obsecrote
falsorum phylosophorum uanitates et in sanias menda cesquia necuir tus nobis
erit nisi ad sit ipse quo iuuemur. n ec bectitudo nisi ad sit ipsequo fruamur et to¬
tum mutabile atq: corruptibile nr̃m quod perseipsum in becillum et quaedam
materies miseriarum ẽ dono inmortaditatis atq in corruptionis absorbeat

Expanded text:
Beatus uir, cuius est nomen domini spes eius et non respexit in uanitates et insanias Beatus uir, cuius est nomen domini spes eius et non respexit in uanitates et insanias mendaces. quanta est autem uanitas, quanta insania quantumque mendacium hominem mortalem aerumnosam uitam mutabili et spiritu et carne ducentem, tot peccatis oneratum, tot temptationibus subditum, tot corruptionibus obnoxium poenisque iustissimis destinatum se ipso fidere, ut beatus sit, quando ne illud quidem, quod habet in naturae suae dignitate praecipuum, id est mentem atque rationem potest uindicare ab erroribus, nisi deus adsit lux mentium! abiciamus itaque, obsecro te, falsorum philosophorum uanitates et insanias mendaces, quia nec uirtus nobis erit, nisi adsit ipse, quo iuuemur, nec beatitudo, nisi adsit ipse, quo fruamur, et totum mutabile atque corruptibile nostrum, quod per se ipsum inbecillum et quaedam materies miseriarum est, dono inmortalitatis atque incorruptionis absorbeat.
Abbreviated transcription (Latin):
Cinon amep̃sum si atq ab illo in me perfici fideliter spero a quo inchoatum ẽe hu¬
militergaudeo. Nec in eo quod ad huc nondonabit incredulus. nec in eo quod
iam don auit in gratus: Non enim meo uel in genio uel merito sedeius dono sum
si qued lacudabiliter sum : Nam quaedam acutissima excellentissima in ge¬
nia tanto inmaioreserroresgͥerunt quanto p̃fidentius tam quam suisuirib:
cucurrerunt nec suppliciter acueraciter dm̃ ut uiam sibi ostenderet petiuer
Merita uero quorum libet hominum quae sunt quando quidem ille qui non cum
mercede debita sed cum gratuita gratia uenitomnes peccatores solus a peccatis
liber etliberator inuenit: Siergonosuirtus uera delectat eidicamus qđ in eius
sacris lit teris legimus diligam tedñe uirtus mea : Et siuere becities se uolu¬
mus qđ nolle nom possumus idqđ in eisdem litteris didicimus fido corde teneamꝰ.

Expanded text:
psi, non a me praesumpsi atque ab illo in me perfici fideliter spero, a quo inchoatum esse hupsi, non a me praesumpsi atque ab illo in me perfici fideliter spero, a quo inchoatum esse humiliter gaudeo nec in eo, quod adhuc non donauit, incredulus nec in eo, quod iam donauit, ingratus. non enim meo uel ingenio uel merito sed eius dono sum, si quid laudabiliter sum. nam quaedam acutissima et excellentissima ingenia tanto in maiores errores ierunt, quanto praefidentius tamquam suis uiribus cucurrerunt nec suppliciter ac ueraciter deum, ut uiam sibi ostenderet, petiuerunt. merita uero quorumlibet hominum quae sunt, quando quidem ille, qui non cum mercede debita sed cum gratuita gratia uenit, omnes peccatores solus a peccatis liber et liberator inuenit?. Si ergo nos uirtus uera delectat, ei dicamus, quod in eius sacris litteris legimus: Diligam te, domine, uirtus mea, et, si uere beati esse uolumus, quod nolle non possumus, id, quod in eisdem litteris didicimus, fido corde teneamus:
Abbreviated transcription (Latin):
misit sanior quippeẽ eiusdem ciceronis illa sententia ubiait : Nam haec quidem
uitamorsest quam lamentaripossem siliberet: Quomod o ergo si rectelamen¬
tatur beata comprobatur ac nonpotius qm̃ rectelamentatur misera eẽ conuin¬
citur : Quare assuesce obsecrote uirbonebetus eẽ interimspecit sis etiam recum
pietati perseuerantis simere tribuetur merces felicitatis aeternae : Si prolixa epis¬
tola onero sussum tutehoc tribuistitibi qui me sapientem appellasti : Hin cenim
ausussum haec ad teloquiut tibi sapientiam non qualismichisit ostentarem sed
qualis es sedebeat ostenderem : Haec est autem in p̃senti saeculo uerus ueridĩcultus
ut sit eius in futuro saeculo certusatq: integerfructus : Hic constantissima pie¬
tasibi sempiterna felicitas: Ex ista sapientia quaeuna ueraẽ . si quidabeo a dõ sum¬

Expanded text:
misit. sanior quippe est eiusdem Ciceronis illa sententia, ubi ait: Nam haec quidem misit. sanior quippe est eiusdem Ciceronis illa sententia, ubi ait: Nam haec quidem uita mors est, quam lamentari possem, si liberet\'. quo modo ergo, si recte lamentatur, beata comprobatur ac non potius, quoniam recte lamentatur, misera esse conuincitur? quare adsuesce, obsecro te, uir bone, beatus esse interim spe, ut sis etiam re, cum pietati perseuerantissimae retribuetur merces felicitatis aeternae. Si prolixa epistula onerosus sum, \'tute hoc intristi tibi\', qui me sapientem appellasti. hinc enim ausus sum haec ad te loqui, ut tibi sapientiam, non qualis mihi sit, ostentarem, sed, qualis esse debeat, ostenderem. haec est autem in praesenti saeculo uerus ueri dei cultus, ut sit eius in futuro saeculo certus atque integer fructus; hic constantissima pietas, ibi sempiterna felicitas. ex ista sapientia, quae una uera est, si quid habeo, a deo sum
Abbreviated transcription (Latin):
quam amittatur : Hocpiorum praemium ẽxuius adipiscendi speuitam istam
tem poralem atq mortalem nontam delectabiliter quamtolerabiliter ducimꝰ.
et malacius tunc bono consilio et diuin omunere fortiter ferimus cum bonorum
acternorum fidelidĩ ꝓmissione et fideli nr̃a expectatione gaudemus : ad hocnos
ex hortatus a postolus ait spegaudentes in tribulatione patientes : Ostendit enĩ
quare in tribulatione patientes praemittendo spegaudentes : ad hanc spem ex
uinitatis et carnis infirmitate apparente non solum sermonis oraculo docuit
uerum etiam sua epassionis et resurrectionis exemplo in altera enim qualia tole¬
rare in altera qualia debecimus sperare monstrauit. cuius et illi gratiam mefentur
nisielati inflatiq superbia in aniter conarentur istamui tam becitam ipsi sibi fa¬
cere quod solus ds ueraciter cultoribus suis posthancuitam selargiturum essep¬

Expanded text:
quam amittatur? Hoc piorum praemium est, cuius adipiscendi spe uitam istam quam amittatur? Hoc piorum praemium est, cuius adipiscendi spe uitam istam temporalem atque mortalem non tam delectabiliter quam tolerabiliter ducimus et mala eius tunc bono consilio et diuino munere fortiter ferimus, cum bonorum aeternorum fideli dei promissione et fideli nostra expectatione gaudemus. ad hoc nos exhortatus apostolus ait: Spe gaudentes, in tribulatione patientes: ostendit enim, quare in tribulatione patientes\', praemittendo \'spe gaudentes. ad hanc spem exhuinitatis et carnis infirmitate apparente non solum sermonis oraculo docuit uerum etiam suae passionis et resun-ectionis exemplo; in altera enim, qualia tolerare, in altera, qualia debeamus sperare, monstrauit. cuius et illi gratiam mererentur, nisi elati inflatique superbia inaniter conarentur istam uitam beatam sibi ipsi facere, quod solus deus ueraciter cultoribus suis post hanc uitam se largiturum esse pro
Abbreviated transcription (Latin):
num disputationes ut sitaliquandobectauita qum sapiens ferre non possit
uel quod est ab surdius quam sapiens ferrȩ non debent eamq fugiat abrumpat.
abiciat seseq ab ea ferro etiam seu uenen oulla uel alia uoluntaria morte subdũ¬
cat ut in portu non sentiendi uel nullus omnino sit quodepicuraei et si qui ali i
simili stultitia put auerunt ueli deo bectusqm fuerit ab illabea tauita tam¬
quam ab aliqua pesteliberatus: Onimium suꝑba iactantia sibeatauita est
incruciatibus corporiscur non in et manet sapiensut fruatur : Si autem mi¬
sera est quid obsecro tenisitrphus impedit ne fateatur neo recdm̃ neiusto et mise¬
ricordi supplice qui potensest et uitehuius malauel auertere uelmitigare uel
adeatoleranda fortitudine armare uel ab eis omnimodoliberare et post haec
uerebetamuitam dare quonullum malum ad mittatur et ubi summũ bonũ num¬

Expanded text:
num disputationes, ut sit aliquando beata uita, quam sapiens ferre non possit num disputationes, ut sit aliquando beata uita, quam sapiens ferre non possit uel, quod est absurdius, quam sapiens ferre non debeat eamque fugiat, abrumpat, abiciat seseque ab ea ferro etiam seu ueneno ullaue alia uoluntaria morte subducat, ut in portu non sentiendi uel nullus omnino sit. quod Epicurei et si qui alii simili stultitia putauerunt, uel ideo beatus, quoniam fuerit ab illa beata uita tamquam ab aliqua peste liberatus. o nimium superba iactantia! si beata uita est in cruciatibus corporis, aut non in ea manet sapiens, ut fruatur? si autem misera est. quid, obsecro te, nisi typhus impedit, ne fateatur, ne oret deum, ne iusto et misericordi supplicet, qui potens est et uitae huius mala uel auertere uel mitigare uel ad ea toleranda fortitudine armare uel ab eis omni modo liberare et post haec uere beatam uitam dare, quo nullum malum admittatur et ubi summum bonum num
Abbreviated transcription (Latin):
quaeperaures percipiendo gauderet. itemq: si surdus esset ea quibusoblecta¬
retur ad oculos transtulit: Si autem utroq: sensu priuaretur . et cecus surdusq
fieret ñ on est ausus hinc ferre sententiam eumq: beatum dicere : sed ad didit
etiam dolores grauissimoscorporis qui eum si non interqͥmerint ipse se interi¬
mat et adportum non sentiendiꝰ acliberatus uirtute perueniat : Ceditigitur
sapiens in manis simiscladibus. atq: succumbit in tantum ut eiscogatur et
in seipsum homicidium perp̾etrare : Cuiiam parcat ut illi scareat᷑ malis. qui
sibi ipsenon parcit certe semperbeatus est certebeatam uitam in sua potesta¬
te constitutam nullaui potest ullius calamitatis amittere: ecceincaecitate
et surditate et a trocissimis cruciatibus corporis aut amisit becctam uitam aut
si et in istis afflictionibus ad hucbecta ẽ fit perhuius modi dotismorum homi¬

Expanded text:
quae per aures percipiendo gauderet, itemque, si surdus esset, ea, quibus oblectaquae per aures percipiendo gauderet, itemque, si surdus esset, ea, quibus oblectaretur, ad oculos transtulit; si autem utroque sensu priuaretur et caecus surdusque fieret, non est ausus hinc ferre sententiam eumque beatum dicere, sed addidit etiam dolores grauissimos corporis, qui eum si non interemerint, ipse se interimat et ad portum non sentiendi hac liberatus uirtute perueniat. cedit igitur sapiens immanissimis cladibus atque succumbit in tantum, ut eis cogatur et in se ipsum homicidium perpetrare. cui iam parcat, ut illis careat malis, qui sibi ipse non parcit? certe semper beatus est, certe beatam uitam in sua potestate constitutam nulla ui potest ullius calamitatis amittere. ecce in caecitate et surditate et atrocissimis cruciatibus corporis aut amisit beatam uitam aut, si et in istis afflictionibus adhuc beata est, fit per huius modi doctissimorum homi
Abbreviated transcription (Latin):
resistentem senti reminime potuerunt : Vnde inerrorem absurdissimum lap¬
si sunt aut cum asseuerant etiam infalaridis tauro bectum esse sapientem co¬
gantur fateriui tam bectam aliquando esse fugiendam ex aggeratis enimma¬
liscorporiscedunt atq: in eorum molestiis grauissimis abscedendum exhac
uita ẽe decernunt ubi nolodicere quantum sit nefas seipsum hominem occi¬
dere in sontem cum omnino non debetituel nocentem : Vnde in primo librotr¬
um illorum quos benignissime et studio sissime perlegistimultaiam diximus.
sed certeconsideretur nec suꝑbe sed sobrie iudicetur quomodo uita becita sit
qua non sapiens retenta fruitur sed inlatis sibimanibus carere compellitur:
est apud ciceronem in extremaut scis parte quinti tusculanarum librilocus.
propter hoc quod dico anim aduertendis: Cum enim decaecitate corporis
ageret atq: ad firmaret etiam caecum beatum esse posse sapientem multa dix̃

Expanded text:
resistentem sentire minime potuerunt. unde in errorem absurdissimum lapresistentem sentire minime potuerunt. unde in errorem absurdissimum lapsi sunt, ut. cum adseuerant etiam in Phalaridis tauro beatum esse sapientem, cogantur fateri uitam beatam aliquando esse fugiendam. exaggeratis enim malis corporis cedunt atque in eorum molestiis grauissimis abscedendum ex hac uita esse decernunt. ubi nolo dicere. quantum sit nefas se ipsum hominem occidere insontem, cum omnino non debeat uel nocentem, unde in primo libro trium illorum, quos benignissime et studiosissime perlegisti, multa iam diximus. sed certe consideretur nec superbe sed sobrie iudicetur, quo modo uita beata sit, qua non sapiens retenta fruitur, sed inlatis sibi manibus carere compellitur. Est apud Ciceronem in extrema, ut scis, parte quinti Tusculanarum libri locus propter hoc, quod dico. animaduertendus. cum enim de caecitate corporis ageret atque adfirmaret etiam caecum beatum esse posse sapientem, multa dixit,
Abbreviated transcription (Latin):
tas id est uerapax ueridĩcultu s und eomnia recte uiuendi duci oportet offsa
non inuenitur nonob aliud quantum intellegonisi qui abectam uitam ipsi sibi¬
quodammodo fabricareuoluerunt potiusq patrandam quamimpetrandã
putarunt cum eiusdator non sit nisids̃ neque enim facit bectum hominem nisi
qui fecit hominem : Nam qui tanta creturaesuae bona bonis malisq: lar¬
gitur. ut sint ut homines sint ut uigentes sensibus ualentes uiribus affluentes
opibus sint seipsum bonis dabit ut bectisint quia eius etiam hoc est munus
ut bonisint: illi uero qui in hac aerum nosauita in hismoribundis membris.
sub hac sarcina corruptibiliscarnis auctores suae bectȩuitȩ et quasi condi¬
tores esse uoiuerunt uel ut propriis eam uirtutibus appetentes iamq: reci¬
nentes non ab illo fonte uir tutum petentes atq sperantes dm̃ suꝑbiae suae

Expanded text:
tas, id est uerax ueri dei cultus, unde omnia recte uiuendi duci oportet officia, tas, id est uerax ueri dei cultus, unde omnia recte uiuendi duci oportet officia, non inuenitur non ob aliud, quantum intellego, nisi quia beatam uitam ipsi sibiquodam modo fabricare uoluerunt potiusque patrandam quam impetrandam putarunt, cum eius dator non sit nisi deus. neque enim facit beatum hominem, nisi qui fecit hominem. nam qui tanta creaturae suae bona bonis malisque largitur, ut sint, ut homines sint, ut uigentes sensibus, ualentes uiribus, adfluentes opibus sint, se ipsum bonis dabit, ut beati sint, quia eius etiam hoc est munus, ut boni sint. illi uero, qui in hac aerumnosa uita, in his moribundis membris. sub hac sarcina corruptibilis carnis auctores suae beatae uitae et quasi conditores esse uoluerunt uelut propriis eam uirtutibus appetentes iamque retinentes, non ab illo fonte uirtutum petentes atque sperantes, deum superbiae suae
Abbreviated transcription (Latin):
ugustinus ep̃s famulu s xp̃i familiȩque eius dilecto filiomacedonio in dño salu¬
tem: Quam uis sapientiam quam michi tribuis in me non agnoscam tantȩ
tam energame beniuolentiae tuae tamque sincerae gratia sago debeoq
plurimas et meorum studiorum labores tali actanto uiro placuis sedelector
multouero amplius quod animum tuum caritate a eternitatis et ueritatis
atq ipsius caritatis affectum diuinȩ illi caelestiq: reipublicȩ cuius regnatonẽ.
xp̃set inquasola semperbeateq uiuendum est sirectehic pieq: uiuatur agnos¬
co in hi an temuideo propinquantem eiusq: potiunde amplector ardentem:
Inde quippemanat etiam uera amititia non pensenda temporalibus commodis
sed gratuito amore pbtanda nem oenim potest ueraciter amicus esse hominis
nisi fuerit hominis primitus ueritatis: Quod sigratis nonfiat nullofieripac¬
to potest: Dequare etiam philoso phymulta dixerunt: sed apud eosuera pie¬

Expanded text:
UGUSTINUS EPISCOPUS FAMULUS CHRISTI FAMILIAEQVE EIUS DILECTO FILIO MACEDONIO IN DOMINO SALUTEM. Quamuis sapientiam, quam mihi tribuis. in me non agnoscam. tantae tamen erga me beniuolentiae tuae tamque sincerae gratias ago debeoque plurimas et meorum studiorum labores tali ac tanto uiro placuisse delector, multo uero amplius, quod animum tuum caritate aeternitatis et ueritatis atque ipsius caritatis affectum diuinae illi caelestique rei publicae, cuius regnator est Christus et in qua sola semper beateque uiuendum est, si recte hic pieque uiuatur, agnosco inhiantem, uideo propinquantem eiusque potiundae amplector ardentem. inde quippe manat etiam uera amicitia, non pensanda temporalibus commodis sed gratuito amore potanda. nemo enim potest ueraciter amicus esse hominis, nisi fuerit ipsius primitus ueritatis; quod si gratis non fiat, nullo fieri pacto potest. De qua re etiam philosophi multa dixerunt; sed apud eos uera pie
Abbreviated transcription (Latin):
mors aculeustuus aculeu senim mortis est peccatum In hac autem uita
ubi corpus quod corrumpitur aggrauat animam sieccta eorum iamtalis
est ee onergo dicant dõ quod dñsorare nosdocuit dimitte nobis debita
nr̃a. Cum eniminbaptis mocuncta dimissa sint ut quid hoc poscit ecła
siiam etiam in hacuita non hab et maculam aut rugam. aut aliquid eius
modi : Contem pnant et apłmiohannem clamantem in epistola sua.
si dixerimus qui apeccatum non habemus nos ipsos decipimus. et ueritas
in nobis non est : Siautem confessi fuerimus peccata nr̃a fidelis est et ius¬
tus quidimittat nobis peccata et mundernos ab omni ini quitate: ꝓp̃t
hancspẽt dicit uniuer sa ecclesia dimit te nobis debita nr̃a ũt noñ suꝑ¬
bientes sed confitentes mundet ab omni iniquitate. atq ita sibi ex hibeat
dñsxp̃sinilladie gloriosam ecclesiam non habentem maculam aut

Expanded text:
mors, aculeus tuus? aculeus enim mortis est peccatum. In hac autem uita, mors, aculeus tuus? aculeus enim mortis est peccatum. In hac autem uita, ubi corpus, quod corrumpitur. adgrauat animam, si ecclesia eorum iam talis est. non ergo dicant deo, quod dominus orare nos docuit: Dimitte nobis debita nostra. cum enim in baptismo cuncta dimissa sint. ut quid hoc poscit ecclesia. si iam etiam in hac uita non habet maculam aut rugam aut aliquid eius modi? contemnant et apostolum Iohannem clamantem in epistula sua: Si dixerimus! quia peccatum non habemus. nos ipsos decipimus et ueritas in nobis non est. si autem confessi fuerimus peccata nostra, fidelis est et iustus, qui dimittat nobis peccata et mundet nos ab omni iniquitate. propter hanc spem dicit uniuersa ecclesia: Dimitte nobis debita nostra, ut non "sed confitentes mundet ab omni iniquitate atque ita sibi exhibeat dominus Christus in illa die gloriosam ecclesiam non habentem maculam aut
Abbreviated transcription (Latin):
ds. Sotest autem et deistis dici quod dixit apł sdeiuda eis qui aignorantes
dĩ iustitiam et suam iustitiam uolentes constituere. iustitiaedĩnon sunt sub¬
iectis Absit autem ut quis quam nr̃mita se iustumdicat ut aut suamiustitiã
uelit constituere idest quasi a seipso sibidatam cumdicatur ei. quidenim
habes quod non accepisti aut sine peccato seesse iactare audeat in hacuita
sicut ipsi in nr̃a consolatione dixerunt in ea seesse ecclesia qua eiam non
habet maculam aut rugam aut aliquid eiusmodinescientes hoc ineis mo¬
do compleri quiuel postbapti smum continuo uel dimissis debitis quae
dimittenda in oratione poscuntur de hoc exeunt corpore : Intota uero
eoclesiatimc futurum ut sit omnino non habensiaculam et rugam aut
aliquid eius modi quando dicendum erit ubi est mors uictoriatua ubi ẽ

Expanded text:
deus. potest autem et de istis dici, quod dixit apostolus de Iudaeis, quia ignorantes deus. potest autem et de istis dici, quod dixit apostolus de Iudaeis, quia ignorantes dei iustitiam et suam iustitiam uolentes constituere iustitiae dei non sunt subiecti. Absit autem, ut quisquam nostrum ita se iustum dicat, ut aut suam iustitiam uelit constituere, id est quasi a se ipso sibi datam, cum dicatur ei: Quid enim habes, quod non accepisti? aut sine peccato se esse iactare audeat in hac uita, sicut ipsi in nostra conlatione dixerunt in ea se esse ecclesia, quae iam non habet maculam aut rugam aut aliquid eius modi, nescientes hoc in eis modo compleri, qui uel post baptismum continuo uel dimissis debitis, quae dimittenda in oratione poscuntur, de hoc exeunt corpore, in tota uero ecclesia tunc futurum. ut sit omnino non habens maculam aut rugam aut aliquid eius modi, quando dicendum erit: Ubi est, mors, uictoria tua? ubi est.
Abbreviated transcription (Latin):
deraciter adeosclamet matercatholica quod scribit bectus a postolus ad co¬
pirdosnon quero quae sunt ur̃a seduos : Si autem consideremus quod scriptũ
est in libro sapientiae. Ideo iustitulerunt spolia impiorum. Item quod legi¬
tur in pro uerbi isthesauritantur autem iustis diuitiae impiorum : Iunc uide¬
bimus non esse quaerendum qui habeant res haereticorum sed qui sint in so¬
ciette iustorum: Scimus quidem illos tantam sibi arrogare iustitiam.
utctim sesactentꝰ ñ on solum habere sed etiam aliis hominibus dare: Ase
quip pedicunt iustificarieum quem baptir auerint ũbinichileis restat.
isidicere illi qui baptiratur ab eis ut in baptizatorem suumcredat : Cur
enim non faciat quando apłsdicit credentii neum quiiustificat impium
deputatur fideseius adiustitiam Sed puto quod eti am ipsi seipsos horrent.
sitam enista uel cogitaredignantur. iustus enim et iustificans non est nisi

Expanded text:
ueraciter ad eos clamet mater catholica, quod scribit beatus apostolus ad Coueraciter ad eos clamet mater catholica, quod scribit beatus apostolus ad Corinthios: Non quaero, quae sunt uestra, sed uos. Si autem consideremus, quod scriptum est in libro sapientiae: Ideo iusti tulerunt spolia impiorum, item quod legitur in prouerbiis: Thesaurizantur autem iustis diuitiae impiorum, tunc uidebimus non esse quaerendum, qui habeant res haereticorum, sed qui sint in societate iustorum. scimus quidem illos tantam sibi adrogare iustitiam, ut eam se iactent non solum habere sed etiam aliis hominibus dare. a se quippe dicunt iustificari eum, quem baptizauerint. ubi nihil eis restat nisi dicere illi, qui baptizatur ab eis, ut in baptizatorem suum credat. cur enim non faciat, quando apostolus dicit: Credenti in eum, qui iustificat impium, deputatur fides eius ad iussi tamen ista uel cogitare dignantur. iustus enim et iustificans non est nisi
Abbreviated transcription (Latin):
quae nobis sufficiant possidem us non sunt illa nr̃a sed pauperum quorum ꝓcura¬
tionem quod admodo gerimus non pro prietatem nobis usurpationedamnabi¬
liuindicamus: Quicqui dergo nomine ecclesiarum partisdonati possidebatur.
xp̃iani imperatores legibus religiosiscum ipsis ecclesiis ad catholicam transi¬
re iusserunt: Cum ergo nobiscum sint earundem ecclesiarum nobiscum paupe¬
resqui eisdem possessiunculis alebantur ĩ psipotius foris positi desinant con¬
cupiscerealiena : Sed intrent inunitatis societatem ut pariter gubernemus non¬
in illa tantum quaedicunt sua uerum etiam quaedicuntur et̾nr̃a: Scriptũ ẽ
unumsimus. et deistis talibus rebus faciamus quod scriptum est in actibus apłor:
Erat illis anima una et cor unum : et nemodicebat aliquid proprium sed
quamiocundum habitare fratresinunum : Vt sic experiantur et sciant quã

Expanded text:
quae nobis sufficiant, possidemus, non sunt illa nostra sed pauperum, quorum procuraquae nobis sufficiant, possidemus, non sunt illa nostra sed pauperum, quorum procurationem quodam modo gerimus. non proprietatem nobis usurpatione damnabili uindicamus. Quicquid ergo nomine ecclesiarum partis Donati possidebatur, Christiani imperatores legibus religiosis cum ipsis ecclesiis ad catholicam transire iusserunt. cum ergo nobiscum sint plebes earundem ecclesiarum, nobiscum pauperes, qui eisdem possessiunculis alebantur, ipsi potius foris positi desinant concupiscere aliena, sed intrent in unitatis societatem, ut pariter gubernemus non illa tantum, quae dicunt sua. uerum etiam, quae dicuntur et nostra. scriptum est unum simus et de istis talibus rebus faciamus, quod scriptum est in actibus apostolorum: Erat illis anima una et cor unum et nemo dicebat a aliquid proprium, sedquam iucundum habitare fratres in unum, ut sic experiantur et sciant, quam
Abbreviated transcription (Latin):
lit s Quod autem nobisobiciunt quod reseorum concupiscamus et aufera¬
mus : utinam catholicifiant et non solum quaedicunt sua sed etiam nr̃a
in pace nobi scum et caritate possideant : Vsque adeo autem calumnian¬
dicupiditate caecantur.: ut non ad tendant quam sint interse contraria
qua elocuntur : Ipsicertedicunt et inuidiosissime sibi conqueri uidentur.
quod eo sinnram communionem uiolento legum imperio coartamus :¬
ocutiq: nullo modo faceremus si res eorum possidere uellemus : Quisauarus
quaerit conpossessorem quisdominandi cupiditate inflammatus uel fastu
dominationis elatus desiderat habere consortem: ipso scerte adtendant quondam
suosiam nr̃ossocios. et fraterna nobis dilectione coniunctos quem admodum su a
teneant non solum quae habebant sed etiam nr̃a quaenon habebant quaetamen
si pauperum conpau peres sumus. et nr̃a sunt et illorum: Si autem priuatim

Expanded text:
lit? i Quod autem nobis obiciunt, quod res eorum concupiscamus et auferalit? i Quod autem nobis obiciunt, quod res eorum concupiscamus et auferamus, utinam catholici fiant et non solum, quae dicunt sua, sed etiam nostra in pace nobiscum et caritate possideant! usque adeo autem calumniandi cupiditate caecantur, ut non adtendant, quam sint inter se contraria, quae loquuntur. ipsi certe dicunt et inuidiosissime sibi conqueri uidentur, quod eos in nostram communionem niolento legum imperio coartamus. hoc utique nullo modo faceremus, si res eorum possidere uellemus. quis auarus quaerit conpossessorem? quis dominandi cupiditate inflammatus uel fastu dominationis elatus desiderat habere consortem? ipsos certe adtendant quondam suos iam nostros socios et fraterna nobis dilectione coniunctos, quem ad modum sua teneant non solum, quae habebant. sed etiam nostra, quae non habebant, quae tamen, si pauperum conpauperes sumus. et nostra sunt et illorum; si autem priuatim,
Abbreviated transcription (Latin):
dum est de quibusdam paucis perditis. et in numerabilimultitudine populorum
liberatorum : Nonenim uel tot suntilli homines qui suauoluntate pereunt : quodt
liberantur peristas leges ab illa pestifera aeternaq pernicie fundi pagi uici
castella. municipia. ciuitates: Si autem diligentius rem dequalo quimur
cogite musputo quod si plurimi es sent indomoruitura et inde saltͥmunus
liberari posset atq idcumfacere conaremur alii seipsos praecipitionecarent
dolorem deceteris nr̃m deunius saltim salute consolaremur non tamen nese
ipsos alii perderent perire uniuersos nullo liberato permit teremus
Quidigitur deo peremi sericordiae quod prouita aeterna adipiscenda et
poena aeternaeuitandahominibus debenus inpendere idicandum est :
sipro salute ista non solum temporali sed etiam breui ad ipsum tempus exi¬
guum liberanda sic nos hominibus subuenire ratiouera et benigna conpel¬

Expanded text:
dum est de quibusdam paucis perditis et innumerabili multitudine populorum dum est de quibusdam paucis perditis et innumerabili multitudine populorum liberatorum? non enim uel tot sunt illi homines, qui sua uoluntate pereunt, quot liberantur per istas leges ab illa pestifera aeternaque pernicie fundi. pagi, uici, castella, municipia, ciuitates. Si autem diligentius rem, de qua loquimnr, cogitemus, puto. quod, si plurimi essent in domo ruitura et inde saltem unus liberari posset atque, id cum facere conaremur, alii se ipsos praecipitio necarent, dolorem de ceteris nostrum de unius saltem salute consolaremur, non tamen, ne se ipsos alii perderent, perire uniuersos nullo liberato permitteremus. quid igitur de opere misericordiae, quod pro uita aeterna adipiscenda et poena aeterna euitanda hominibus debemus inpendere; indicandum est, si pro salute ista non solum temporali sed etiam breui ad ipsum tempus exiguum liberanda sic nos hominibus subuenire ratio uera et benigna compel
Abbreviated transcription (Latin):
qui inunadomohabitarent quam certissime sciremus esseruituram no¬
bisq: id prenunti antibus nollent credere. atq: in ea manere persisterent.
si eo sinde possemus eruere uel inuitos quibu simminentem illamruinam
poste a monstraremus ut redire ulterius sub eius periculum non auderent:
putonisi faceremus nonimmerito crudeles iudicaremur : Porro siunus
illorum nobis diceret quando intraueritis eruerenos meipsum conti¬
nuo trucidabo alter autem nec exire quidem inde nec erui uellet. sed ne¬
que nec arese auderet qui deligeremus utrum ambosruinȩ opprimendos¬
relinquere anuno saltim permisericordem nr̃am operam liberato alterum
non cul panra sed sua potius interire : Nemo est tam in felix qui non quid fieri
intalibus causis oporteat facillime iudicet : Et deduobus hominibus uno sci¬
licet perdito et unoliberato. similitudinemistam proposui : quidergo sentien¬

Expanded text:
qui in una domo habitarent, quam certissime sciremus esse ruituram, noqui in una domo habitarent, quam certissime sciremus esse ruituram, nobisque id praenuntiantibus nollent credere atque in ea manere persistant, si eos inde possemus eruere uel inuitos, quibus imminentem illam ruinam postea monstraremus, ut redire ulterius sub eius periculum non auderent, puto, nisi faceremus, non inmerito crudeles iudicaremur. porro si unus illorum nobis diceret: Quando intraueritis eruere nos, me ipsum continuo trucidabo\\ alter autem nec exire quidem inde nec erui uellet sed neque necare se auderet. quid eligeremus? utrum ambos ruinae opprimendosrelinquere, an uno saltem per misericordem nostram operam liberato alterum non culpa nostra sed sua potius interire? nemo est tam infelix, qui non, quid fieri in talibus causis oporteat, facillime iudicet. et de duobus hominibus uno scilicet perdito et uno liberato similitudinem istam proposui. quid ergo sentien
Abbreviated transcription (Latin):
critates et ad ymno saudiendos et canendos et aduerbum dĩ percipiendũ
celebres hilaresq: conuentus multorumq: in eiscum doloremagno recor¬
dationem preteriti erroris et cum gaudio considerationem cognitȩ ueri¬
tatis et cum indignatione et detestatione mendacium magistrorum
Quod modo cognoscant denr̃is sacramentis quam falsa iactauerint multo¬
rum etiam in eis confessiones quod olim uellentes secatholici nec in terho¬
mines tanti furoris auderent : Horum ergo populorum congregationes
perplurimas africȩregiones ab illa perditione liberatorum si sub uno
conspectu uideres tuncdiceres nimiae fuis se crudelitatis : sidum timeretur
neh omines desperati et istorum innumerabili multitudini nulla aestimatio¬
ne conparandisuis et uoluntariis ignibus cremarentur. ĩ sti in aeternum per¬
dendi et sempiternis ignibus cruciandi relinquerentur : Si enim duo ali¬

Expanded text:
critates et ad hymnos audiendos et canendos et ad uerbum dei percipiendum critates et ad hymnos audiendos et canendos et ad uerbum dei percipiendum celebres hilaresque conuentus multorumque in eis cum dolore magno recordationem praeteriti erroris et cum gaudio considerationem cognitae ueritatis et cum indignatione et detestatione mendacium magistrorum, quod modo cognoscant, de nostris sacramentis quam falsa iactauerint, multorum etiam in eis confessiones, quod olim uellent esse catholici nec inter homines tanti furoris auderent, horum ergo populorum congregationes per plurimas Africae regiones ab illa perditione liberatorum si sub uno conspectu uideres, tunc diceres nimiae fuisse crudelitatis, si, dum timeretur, ne homines desperati et istorum innumerabili multitudini nulla aestimatione comparandi suis et uoluntariis ignibus cremarentur, isti in aeternum perdendi et sempiternis ignibus cruciandi relinquerentur. Si enim duo ali
Abbreviated transcription (Latin):
domus dauid nisi ab essalon filius eius in bello quod contrapatrem gerebat
fuisset extinctus quamuis magnacuram andauerit sui sut eum quantum possi
uiuum saluumq seruarent et esset cui paenitenti paternus affectu s ignosce¬
ret quid ei restitit nisi perditum flere et suiregnipace ad quisita suam mȩs¬
titiam consolari Sic ergo catholicamater bellantibus aduersus eam.
quid aliud quam filiissuis qui autiq: ex ipsa magna arbore quaeramorũ
suorum porrectione toto orbediffunditur. iste in africaramusculus fractus
est cum eo scaritate parturiat ut redeant ad radicem sinequaueram uitã
habere non possunt si aliquorum perditione tammulto scetero scolligit :
Sresertim quia isti nonsicut ab essalon ca subellico sed spontaneo magis
interitu pereunt dolorem materni cordis lenitet sanat tantorum libera¬
tione populorum : quorum siuidecis inxp̃i pacelecitias. frequentias ala¬

Expanded text:
domus Dauid, nisi Absalon filius eius in bello, quod contra patrem gerebat, domus Dauid, nisi Absalon filius eius in bello, quod contra patrem gerebat, fuisset extinctus, quamuis magna cura mandauerit suis, ut eum, quantum possent, uiuum saluumque seruarent, ut esset, cui paenitenti paternus affectus ignosceret, quid ei restitit nisi perditum flere et sui regni pace adquisita suam maestitiam consolari? sic ergo catholica mater bellantibus aduersus eam quid aliud quam filiis suis, quia utique ex ipsa magna arbore, quae ramorum suorum porrectione toto orbe diffunditur, iste in Africa ramusculus fractus est, cum eos caritate parturiat, ut redeant ad radicem, sine qua ueram uitam habere non possunt, si aliquorum perditione tam multos ceteros colligit, praesertim quia isti non sicut Absalon casu bellico sed spontaneo magis interitu pereunt, dolorem materni cordis lenit et sanat tantorum liberatione populorum. quorum si uideas in Christi pace laetitias, frequentias. ala