comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
que ñ ꝓpt̃ etatis ꝑ multa scła longitudinẽ tñ quandoq
fumendam ȩt̾nitatis nom̃ accep̃. s quemadmodũ scͥptũ
ẽ in ȩũgłio regni eiꝰ ñ erit finis. nec ita ut aliis moriendo
decedentibꝰ. aliis succedentibꝰ oriendo spẽs in ea ꝑpetui¬
tatis appareat. sic̃ in arbore quȩ ꝑhenni fronde uestit᷑
eadẽ uidet᷑ uiriditas ꝑmañe. dum labentibꝰ ⁊ cadentibꝰ
foliis subiñ alia quȩ nascunt᷑ faciẽ conseruant opacitatiꝰ.
s om̃s in ea ciues ĩmortales erunt adipiscentibꝰ ⁊ hoĩbꝰ qͣ¬
numqͣm sci angłi ꝑdider̃. Faciet ħ d̾s oĩpt̃issimus. eiꝰ cõ¬
ditor. ꝓmisit enĩ nec m̃tiri pot̾. ⁊ quibꝰ fidem huic qͦ
intelligibilibꝰ rebꝰ in q̃ meħ meliꝰ instituit qͣm sp̃s quibꝰ¬
intelligentiã dedit. ⁊ suȩ contemplationis habiles capa¬
cesq sui p̃stitit. atq una societate deuinã qͣ sc̃am et
suꝑnã dicimus ciuitatẽ. in qua res q̃ sustentent᷑ bĩꝙ sine

Expanded text:
n quandocumque finiendam aeternitatis nomen accepit, sed quem ad modum scriptum est in euangelio, regni eius non erit finis; nec ita ut aliis moriendo decedentibus, aliis succedentibus oriendo species in ea perpetuitatis appareat, sicut in arbore, quae perenni fronde uestitur, eadem uidetur uiriditas permanere, dum labentibus? et cadentibus foliis subinde alia, quae nascuntur. faciem conseruant opacitatis; sed omnes in ea ciues inmortales erunt. adipiscentibus et . Faciet hoc Deus omnipotentissimus ejus conditor. Promisit enim, nec mentiri potest; et quibus fidem hinc quoque intelligibilibus rebus, in quo nihil melius instituit quam spirintellegentiam dedit et suae contemplationis habiles capacesque sui praestitit adque una societate deuinxit, quam sanctam et supernam dicimus ciuitatem, in qua res, qua sustententur beatique sint,
Abbreviated transcription (Latin):
sent.i. añ qͣm ysis eo ueniss easq ibi docuiss. Ipsa por
ro eoꝵ memorabił doctna. quȩ appellata ẽ sapĩa. qͥd
erat nisi maxime astromonia. ⁊ siquid aliud taliũ diᷤ¬
ciplinarũ mag̾ ad ex̾cenda ingenia qͣm ad illuminan
das u̾a sap̃ia m̃tes solet uałe : Nam qͥ attinet ad phi¬
losophiam. que se docẽ ꝓfitet᷑ aliquid uñ fiant homi¬
nes bĩ. cͥca tp̃ra mereurii quẽ tͥmegistũ uocauer̃. in
illis tris eiꝰ modi studia claruer̃. longe quidẽ ante
sapientes uł philosophos gẽie. s tamĩ pꝰ abraham. ⁊
ẏsaac. ⁊ iacob.⁊ ioseph. nimiriun ⁊̃ pꝰ ipsum moysen¬
C o quippe tpr quo moyses natꝰ ẽ fuisse reꝑit᷑ athlas ille
magnus astrologꝰ ꝓmethei fr̃. mat̾nus auus mercu¬
rii maioris. cꝰ nepos fuit tͥmegistꝰ istȩ mercuriꝰ. fru

Expanded text:
sent, id est, antequam Isis eo uenisset easque ibi docuissent, id est, antequam Isis eo uenisset easque ibi docuisro eorum memorabilis doctrina, quae appellata est sapientia, quid erat nisi maxime astronomia et siquid aliud talium disciplinarum magis ad exercenda ingenia quam ad illdas uera sapientia mentes solet ualere? Nam quod adtinet ad philosophiam, quae se docere profitetur aliquid, unde fiant homines beati, circa tempora Mercurii, quem Trismegistum uocauerunt, in illis terris eius modi studia claruerunt, longe quidem ante sapientes uel philosophos Graeciae, sed tamen post Abraham et Isaac et Iacob et Ioseph, nimirum etiam post ipsum Moysen. Eo quippe tempore, quo Moyses natus est, fuisse reperitur Atlans ille magnus astrologus, Promethei frater, maternus auus Mercurii maioris, cuius nepos fuit Trismegistus iste Mercuriu
Abbreviated transcription (Latin):
Non itaq credendũ ẽ q non nulli arbitrant᷑. hebreã
tantum linguã ꝑ illum qui uocabat᷑ heber. unde
hebreoꝵ uocabulũ ẽ fuisse seruatã. atq iñ ꝑuenisse
ad abrabam. hebreas aut̃ lit̾as alege cȩpisse q̃ data
ẽ ꝑ moysen s potiꝰ ꝑ illam successionẽ patrũ memo¬
ratam linguam cum suis litt̾is custoditã. Deniq
moyses in ppło constituit qui docendis litãs p̃ eẽnt.
pͥus quã diuine logis ullas litt̾as nossent. Hos appel¬
tine dici possunt littaꝵ inductores uł introductores.
eo qd eas inducant idẽ introducant quodãmͦ in corda
discentium. uł in eas potius ipsos quos docent. Nulla
itaq gens de antiquitate suȩ sapĩȩ suꝑ patriarchas
et ꝓpħas nr̃os quibꝰ diuina inerat sapĩa. ulla se ua¬
nitate iactau̾it. qño nec egiptiis inuenit᷑. quȩ solet
falso ⁊ manit̾ de suaꝵ doctrinaꝵ antiqͥtate głari.
disciplinarum eos ꝑttissimos fuisse añ qͣm litt̃as noᷤᷤ¬

Expanded text:
Non itaque credendum est, quod nonnulli arbitrantur, Hebraeam tantum linguam per illum, qui uocabatur Heber, unde Hebraeorum uocabulum est, fuisse seruatam, adque inde peruenisse ad Abraham, Hebraeas autem litteras a lege coepisse, quae data est per Moysen, sed potius per illam successionem patrum memoratam linguam cum suis litteris custoditam. Denique Moyses in populo constituit qui docendis litteris praeessent, priusquam diuinae legis ullas litteras nossent. Hos appeltine dici possunt litterarum inductores uel introductores, eo quod eas inducant, id est introducant, quodam modo in corda discentium uel in eas potius ipsos quos docent. Nulla igitur gens de antiquitate suae sapientiae super patriarchas et prophetas nostros, quibus diuina inerat sapientia, ulla se uanitate iactauerit, quando nec Aegyptus inuenitur, quae solet falso et inaniter de suarum doctrinarum antiquitate gloriari, disciplinarum eos peritissimos fuisse, antequam litteras nos
Abbreviated transcription (Latin):
pulsi s̃. siue participes eiꝰdẽ gr̃ę fi̾u̾nt siue exeꝑteᷤ.
ipsos uidõs existimo aud̃e contende neminẽ ꝑti
dĩ ppłs dicet᷑. nullꝰ alius f̾uit. Homines aut̃ quosda
ñ t̾rena s celesti societate ad ueros isrłitas suꝑnę
ciues pat̾ȩ ꝑtinentes.: ̃ in aliis gentibꝰ fuisse nagare
ñ possunt. qr si negant. facillime conueneunt᷑ de
scõ ⁊ mirabili uiro iob. Qui nec indigena nec
genus ducens. ibi ortꝰ ibidẽ mortuuis ẽ. Qui diuino
sic laudat᷑ eloqͥo ut q̃ ad nistieiam pietatẽ atanet.
ñ inuemamus in chronicis. colligimꝰ tam̃ ex libio eiꝰ quẽ
ꝓ sui m̃ito isrłite in auctoritatẽ canonicã receꝑunt t̾cia
genatione post̾ĩorẽ fuisse qͣm iacob. Dunitꝰ aut ꝓ

Expanded text:
pulsi sunt, siue participes eiusdem gratiae fuerint siue expertes, ipsos Iudaeos existimo audere contendere neminem pertinDei populus diceretur. nullus alius fuit; homines autem quosdam non terrena, sed caelesti societate ad ueros Israelitas supernae ciues patriae pertinentes etiam in aliis gentibus fuisse negare non possunt: quia si negant, facillime conuincuntur de sancto et mirabili uiro Iob, qui nec indigena nec genus ducens, ibi ortus, ibidem mortuus est; qui diuino sic laudatur eloquio, ut, quod ad iustitiam pietatemque adtinet, nueniamus in Chronicis, colligimus tamen ex libro eius, quem pro sui merito Israelitae in auctoritatem canonicam receperunt, tertia generatione
Abbreviated transcription (Latin):
qui crucifiaxꝰ fu̾at ⁊ resiurea̾at cred̾et᷑. Ibi hex fides tã
in fignis initiis incandrut. ut aliqͦt hoĩũ milia in aͥ
nom̃ mirabili alacͥtate conu̾sa. uenditis siis rebꝰ ut ege¬
nis distribuerent᷑ ꝓposito scõ ⁊ ardentissima caritate ad
pauꝑtatẽ uoluntaria ꝑuenirẽt. atq int̾ frem̃tes et
sanguinẽ sicientes uidos. seusq ad mortẽ ꝓu̾itate cͥtare.
ñ armata potentia. s potentiore pacientia p̃̾parent.
ħ si nullis magicis artibꝰ factum ẽ. cur ođe dubitant cadẽ
iurtute diuina ꝑ totum mundũ id fieri potuisse. qua
hoc factũ e : si aut̃ ut iħrłimis sic ad eultum noĩs xͥ
accend̾et᷑ tanta hominum multitudo. quȩ illũ in cruce
uł fix̃at p̾nsũ. ł riserat fixũ. iam maleficũ illd̃ fac̾at

Expanded text:
qui crucifixus fuerat et resurrexerat, crederetur. Ibi haec fides tam insignibus initiis incanduit, ut aliquot hominum milia in Christi nomen mirabili alacritate conuersa uenditis suis rebus, ut egenis distribuerentur, proposito sancto et ardentissima caritate ad paupertatem uoluntariam peruenirent adque inter frementes et sanguinem sitientes Iudaeos se usque ad mortem pro ueritate certare non armata potentia, sed potentiore patientia praepararent. Hoc si nullis magicis artibus factum est, quur credere dubitant eadem uirtute diuina per totum mundum id fieri potuisse, qua hoc factum est? Si autem ut Hierosolymis sic ad cultum nominis Christi accenderetur tanta hominum multitudo, quae illum invel fixerat prensum, vel riserat fixum, jam maleficium illud fecerat
Abbreviated transcription (Latin):
tetur. Sepiuaginta quippe longe post̾iꝰ int̾p̃tati.
aliud dice potuer̃. Qd tam̃ ad rẽ ꝑtin̾et:⁊ in unĩ
eundẽq sensum qͣmius sub alt̾a sigc̾atione concuste.
ret. admou̾etq lectorẽ ut̾q auctoritate ñ sp̃ta. ꝓb
historia sese attolłe ad ea requirenda. ꝓpt̾ quȩ si¬
gnificanda historia ipsa conscͥpta ẽ. Gesta sunt
quippe illa in ninue ciuitate. s aliquid etiã sig

Expanded text:
rtetur: Septuaginta quippe, longe posterius interpretati, rtetur: Septuaginta quippe, longe posterius interpretati, aliud dicere potuerunt, quod tamen ad rem pertineret, et in unum eumdemque sensum, quamvis sub altera significatione, concurreret, admoneretque lectorem utraque auctoritate non spreta ab historia sese adtollere ad ea requirenda, propter quae significanda historia ipsa conscripta est. Gesta sunt quippe illa in , Nineue ciuitate, sed aliquid etiam sig
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ istos eos maluit qͣm ꝑ illos idẽ sp̃s dicẽ. sic osten¬
dens utrosq fuisse ꝓpħas. Isto enim mͦ alia ꝑ ysaiã.
eadem ꝑ hunc ac ꝑ illũ dix̃ ut uoluit. Quiequid
porro ap̃ utrosq inuenit᷑ ꝑ utrosq dicẽ uoluit unꝰ
atq idẽ sp̃c. s ita ut illi p̾ced̾ent ꝓpħando. isti sꝙ̃¬
rentur ꝓpħicȩ illos int̾p̃tando. ⁊ qi sic̃ in illis uera
et concordantia dicentibꝰ unus pacis sp̃c fuit. sic et
in istis ñ secum conferentibꝰ ⁊ tñ tamqͣm uno ore
cuncta int̃p̃tantibꝰ. idẽ sp̃s unꝰ apparuit. S aliqͥs¬
enĩ ñ indeat non potuisse utrumq tẽ dici a ꝓpħa.
qui missꝰ fu̾at t̾rere cõminatione imminentis captis
ciuitatẽ: Cui si t̾cio die fu̾at futurꝰ int̾itꝰ. ñ utiq
qͣdragesimo die. si aut quadragesimo. ñ utiq tio.
Si gͦ a me querit᷑ quid hoꝵ ionas dic̾it. ħ puto po¬
tiꝰ q̃ legitur inhebreo. qͣdͣginta dies ⁊ niniue eũ¬

Expanded text:
per istos ea maluit quam per illos idem Spiritus dicere, sic ostendens utrosque” “prophetas. Isto enim modo alia per Esaiam, eadem per hunc ac per illum dixit, ut voluit. Quidquid porro apud utrosque invenitur, per utrosque dicere voluit unus atque idem Spiritus; sed ita, ut illi praecederent prophetando, isti sequerentur prophetice illos interpretando: quia sicut in illis vera, et concordantia dicentibus unus pacis Spiritus fuit; sic et in istis non secum conferentibus, et tamen tanquam uno ore cuncta interpretantibus, idem Spiritus unus apparuit. CAPUT Xenim non uideat non pqui missus fuerat terrere comminatione imminentis excidii civitatem? Cui si tertio die fuerat futurus interitus, non utique quadragesimo die; si autem quadragesimo, non utique tertio. Si ergo a me quaeritur quid horum Jonas dixerit, hoc puto potius quod legitur in Hebraeo: Quadraginta dies, et Ninive eve
Abbreviated transcription (Latin):
ȩccłiam. S rursꝰ affirmare aliquas futuras a regibꝰ
p̃t̾ illam nouissimã. de qua nullꝰ ambig̾̃ xͥ anꝰ. ñ mni
partẽ q̃stionis hꝰ astruentes siue destruentes. s tan¬
tũmꝰ ab affirmandi qͣlib hoꝵ audaei p̾sumptione re¬

Expanded text:
ecclesiam. Sed rursus adfirmare aliquas futuras a regibus ecclesiam. Sed rursus adfirmare aliquas futuras a regibus praeter illam nouissimam, de qua nullus ambigit Christianus, partem quaestionis hujus astruentes, sive destruentes, sed tantummodo ab affirmandi quodlibet horum audaci praesumptione re
Abbreviated transcription (Latin):
tusq psallentis lib̾tatẽ atq hylaritatẽ miratꝰ horruiss.¬
Postremo nr̃a memoria ualens supͣ dicti ualentiniani
fr̃ airianus. nõne magna ꝑsecutione ꝑ orientis parteᷤᷤ
catholicam uastauit ȩccłiam: Quale ẽ aut̃ ñ confid̾a¬
re eccłiam ꝑ totum mundũ fructificantẽ atq c̾scen¬
tem. posse in aliquibꝰ g̾i̾bꝰ ꝑsecutionẽ pati a regibꝰ. ⁊
qñ in aliis ñ patitur. ñ forte ñ ẽ ꝑsecutio computan¬
crudelitate mirabili. cum ibi ñ eẽnt nisi catholici.
quoꝵ płimi mr̃io coronati s̃. sic̃ a quibꝰdã fr̃ibꝰ qͥ
tẽ illic pueri fuerant. ⁊ se ista uidisse incunctant̃
recordabant᷑ audiuimus. Quid mͦ in ꝑside: Nonne
ita in xͥanos ferbuit ꝑsecutio. si tam̃ iam quieuit
ut fugientes inde ñ nulli usq ad romana oppida
eẽ definiendus nũs ꝑsecutionũ. quibꝰ exc̃i oportet

Expanded text:
tusque psallentis libertatem adque hilaritatem miratus horruisstusque psallentis libertatem adque hilaritatem miratus horruissPostremo nostra memoria Valens, supradicti Valentiniani frater, Arianus, nonne magna persecutione per Orientis partes catholicam uastauit ecclesiam? Quale est autem, non considerare ecclesiam per totum mundum fructificantem adque crescentem posse in aliquibus gentibus persecutionem pati a regibus, et quando in aliis non patitur? Nisi forte non est persecutio conputanstianos crudelitate mirabili, cum ibi non essent nisi catholici, quorum plurimi martyrio coronati sunt, sicut a quibusdam fratribus, qui tunc illic pueri fuerant et se ista uidisse incunctanter recordabantur, audiuimus? Quid modo in Perside? Nonne ita in Christianos ferbuit persecutio si tamen iam quieuit, ut fugientes inde nonnulli usque ad Romana oppida esse definiendus numerus persecutionum, quibus exerceri oportet
Abbreviated transcription (Latin):
gati atq disꝑsi de iħrłimis fr̃s: uͥ sanlꝰ qui pꝰea panlꝰ
apłs factus ẽ. uastabat ȩccłiam.uͭ ipse ꝙͦ iam fidem
qͣm ꝑsequebat᷑ eũgłizans. qualia faciebat ẽ passus.⁊
dum. eũ ad neronis tp̃ra int̾ attͦcissimas ꝑsecutioneᷤ
de quibꝰ nimis longũ ẽ cuncta dicẽ. eccłia crescendo
ꝑuen̾it. Qd̃ si aregibꝰ factas ꝑsecutiones in num̃o
existimant ẽẽ deb̾e. rex fuit herodes qui ⁊̃ pꝰ ascensũ
dnĩ gͣuissimã fec̃. Deiñ quid respond̾ent ⁊̃ de uliano
quem ñ num̾̃ant in decẽ : An ipse ñ ẽ eccłiam ꝑsecut᷑.
qui xͥanos lib̾ales littas docẽ ac discẽ uetuit. sub qͦ
ualentinianꝰ maior qͥ pꝰ eum t̾cius imꝑator fuit.
fidi ꝯͥanȩ confessor extitit. militiaq pͥuatꝰ ẽ. Ut omittã
quȩ ap̃d antiochiam face ceꝑat. nisi unius fidelissimi
⁊ constantissimi inuenis qui multis ut torq̃rent᷑ app̃¬
hensis ꝑ totum diẽ ẽ pͥmus tortꝰ int̾ ungulas crucia¬

Expanded text:
us, qui postea Paulus apostolus factus est, uastabat ecclesiam, ubi ipse quoque iam fidem, quam persequebatur, euangelizans, qualia faciebat, est passus, sdum, cum ad Neronis tempora inter atrocissimas persecutiones, de quibus nimis longum est cuncta dicere, ecclesia crescendo peruenerit? Quod si a regibus factas persecutiones in numero existimant esse debere: rex fuit Herodes, qui etiam post adscensum Domini grauissimam fecit. Deinde quid respondent etiam de Iuliano, quem non numerant in decem? An ipse non est ecclesiam persecutus, qui Christianos liberales litteras docere ac discere uetuit? Sub quo Valentinianus maior, qui post eum tertius imperator fuit, fidei Christianae confessor exstitit militiaque priuatus est; ut omittam quae aput Antiochiam facere coeperat, nisi unius fidelissimi et constantissimi iuuenis, qui multis, ut torquerentur, adprehensis per totum diem primus est tortus, inter ungulas crucia
Abbreviated transcription (Latin):
qͣ factum ẽ ut ꝓp̃ uitam ex̾nã ab illo accipiendã ⁊
usq ad tp̃rariã mortem ꝓ illo paciendã. xxp̃m dili¬
ge̾t petrꝰ. Dem̃ isti dii qui sunt qui possunt ista
p̾dice. nec possunt aũt̾e. ita subeũbentes uni male¬
ficori uni sccłi magico. quo puer ut diẽt anniculꝰ oc¬
cisus ⁊ dilamatꝰ. ⁊ ritu nefario sepultꝰ ẽ. ut sectã sͥ
cutionũ horrendas erudelitates ñ refistendo. s pa

Expanded text:
am ab illo accipiendam et am ab illo accipiendam et usque ad temporariam mortem pro illo patiendam Christum diligeret Petrus. Deinde isti dii qui sunt, qui possunt ista praedicere, nec possunt avertere, ita succumbentes uni malefico, et uni sceleri magico, quo puer, ut dicunt, anniculus occisus, et dilaniatus, et ritu nefario sepultus est, ut sectam sibi cutionum horrendas crud
Abbreviated transcription (Latin):
auctoritate ꝓfertur. Omnium uͦ d hac re calculantiũ
digitos resoluit. ⁊ quiesc̾e iubet ille qui dic̃. Non ẽ ur̃m
Sed ħ qr eũgłiea sententia ẽ. mirum ñ ẽ ñ ea rep̃ssos
fuisse dõꝵ multorum falsoꝵq cultores. qͦ minꝰ fingẽt
demonum responsis quos tamqͣm dõs colunt. diffim
ẽẽ qͣnto tp̃r mansura eẽt religio xͥana. Cum enĩ ui¬
d̾ent nec tot tantisq ꝑsecutionibꝰ eã potuisse cõsumi.
s his potiꝰ mira increm̃ta sumpsisse. exccogitauer̃
nescio quos u̾sꝰ g̾cos tamꝗͣ ꝯsulenti cuidã diuino
oracło esfrsos. uͥ xp̃m quidẽ ab hꝰ tamqͣ saclegii cͥmi¬
ne faciunt innocentẽ ⁊ petrum aut̃ maleficia fecisse
nem. O homĩũ corda doctoꝵ.o ingenia litt̾ata digna
ficꝰ fec̃ ut xp̃m sic dilige̾t mundus quid fec̃ inno¬
cens xep̃s ut eum sic dilige̾t petrꝰ: Respondeant
gͥ sͥ ipsi ⁊ si possunt intelligant illa suꝑna gr̃a fac¬

Expanded text:
auctoritate profertur. Omnium vero de hac re calculantium auctoritate profertur. Omnium vero de hac re calculantium digitos resolvit et quiescere jubet ille qui dicit: Non est vestrum a sententia est, mirum non est non ea repressos fuisse deorum multorum falsorumque cultores, quominus fingerent daemonum responsis, quos tamquam deos colunt, definitum esse quanto tempore mansura esset religio Christiana. Cum enim uiderent nec tot tantisque persecutionibus eam potuisse consumi, sed his potius mira incrementa sumsisse, excogitauerunt nescio quos uersus Graecos tamquam consulenti cuidam diuino oraculo effusos, ubi Christum quidem ab huius tamquam sacrilegii crimine faciunt innocentem. Petrum autem maleficia fecisse nem.s o hominum corda doctorum!s o ingenia litterata dignaficus fecit, ut Christum sic diligeret mundus, quid fecit innocens Christus, ut eum sic diligeret Petrus? Respondeant igitur ipsi sibi et si possunt intellegant illa superna gratia fac
Abbreviated transcription (Latin):
scͥptum ẽ q̃ eum int̾ficiet sp̃u oris fui.⁊ euacuabit illu¬
minatione p̃sentiȩ suȩ. ħ queri sol qñ istud erit im¬
portune omnino. Si enim ħ nob̾ nosse ꝓdest a quo
melius qͣm ab ipso dõ magistro int̾rogantibꝰ discipłis
dice̾t᷑. Non enĩ siluer̃ iñ ap̃ eum. s a p̾sente q̃sier̃.
At ille. Non ẽ inquit ur̃m nosse tp̃ra. quȩ pat̾ posuit
in sua potestate. Non utiq illi de hora uł die uel
anno. s de tp̃re int̾rogabant. qñ istud acceꝑe responsũ.
s. rustra gͥ annos qui remanent huic scło computare ac
definire conam᷑. cum ħ scire ñ eẽ nr̃m ex ore u̾itatis
audiamꝰ. Iuos tñ alii q̃dringentos. alii qͥngentos.
alii etiam mille ab ascensione dnĩ usq ad eiꝰ ultimũ
aduentum compleri posse dix̃er̃. Quẽ amodũ aut̃
quisq eoꝵ astruat opimone suã. longum ẽ demon¬
strare:⁊ non necessariũ. Coniecturis qͥppe utuntur
humanis. non ab eis aliquid c̃tum d scͥpturȩ canonicȩ

Expanded text:
ptum est, quod eum interficiet spiritu oris sui, et evacuabit illuminatione praesentiae suae . Hic quaeri solet, Quando istud erit? Importune omnino. Si enim hoc nobis nosse prodesset, a quo melius quam ab ipso Deo magistro interrogantibus discipulis diceretur? Non enim siluerunt inde apud eum; sed a praesentAt ille: Non est, inquit, uestrum scire tempora, quae Pater posuit in sua potestate. Non utique illi de hora uel die uel anno, sed de tempore interrogauerant, quando istud accepere responsum. Frustra igitur annos, qui remanent huic saeculo, conputare ac definire conamur, cum hoc scire non esse nostrum ex ore Veritatis audiamus; quos tamen alii quadringentos, alii quingalii etiam mille ab ascensione Domini usque ad ejus ultimum adventum compleri posse dixerunt. Quemadmodum autem quisque eorum astruat opinionem suam, longum est demonstrare, et non necessarium. Conjecturis quippe utuntur humanis, non ab eis certum aliquid de Scripturae canonicae
Abbreviated transcription (Latin):
oracłoꝵ eu̾sionem ꝑuenire ꝑmitt̾ent: Quis postre
s dõ dicũt illi u̾sus. ħ petrũ arte magica definisse¬
colligẽ. si ñdum annꝰ ipse tͣnsiss quẽ diuinatio ficta
ꝓmisit. ⁊ decepta uanitas credidit. Cũ uͦ ex qͦ noĩs¬
xͥ cultꝰ ꝑ eiꝰ incarne p̃sentiã ⁊ ꝑ apłos institutꝰ ẽ. añ
hꝰ rei non ponamꝰ initium. qr inf̾ans ⁊ puer discipłos

Expanded text:
uis postremsed deo dicunt illi versus haec Petrum arte magica definissecolligerem, si nondum annus ipse transisset, quem diuinatio ficta promisit et decepta uanitas credidit. Cum uero, ex quo no cultus per eius in carne praesentiam et per apostolos institutus est, ante tiuitate huius rei non ponamus initium, quia infans et puer discipulos
Abbreviated transcription (Latin):
conformes ymaginis filii sui. exc eis ꝑire nullꝰ pot̾.
ĩo sequit᷑ in ipso psalmo. consolationes tuȩ letifirauer
lentibꝰ. qm̃ de caritate descendit. qua eos ꝑne nolunt.
nec impedure alioꝵ salutẽ. Deniq magne consolatiões
fiunt ⁊ de correptionibꝰ eoꝵ. quȩ pioꝵ amãs tanta
iocunditate pfundunt. qͣntis doloribꝰ d sua ꝑditions
crutiauer̃. Sic inħ scło inhis diebꝰ malis non solũ a tp̃
instum impiꝰ fr̃ occid̃. ⁊ deinceps usq in hꝰ scl̃i finem.
int̾ ꝑsecutiones mundi ⁊ consolationes dĩ ꝑ egͥnando

Expanded text:
conformes imaginis Filii sui ; ex eis perire nullus potest; ideo sequitur in illo psalmo, Consolationes tuae jucundaverunt lentibus; quoniam de charitate descendit, qua eos perire nolunt, nec impedire aliorum salutem. Denique magnae consolationes fiunt etiam de correctionibus eorum, quae piorum animas tantaiucunditate perfundunt, quantis doloribus de sua perditione cruciauerunt. Sic in hoc saeculo, in his diebus malis non solum a tempiustum inpius frater occidit, et deinceps usque in huius saeculi finem inter persecutiones mundi et consolationes Dei peregrinando
Abbreviated transcription (Latin):
eademq sit nouissima ab antiacͦ. Primã quippe com¬
putant a nerone quȩ facta ẽ. scđ̃m a domitiano:
a tiano t̾ciã. qͣrtam ab antonio a seuͦ qͥntã. sextã
a maxciminor a detio septimã. octanã a uałiano.
ab aureliano nonã. decimã adio cletrano:⁊ maxci¬
eẽ referendas ut nouissima antiaͥ ꝑsecutio simił
uideat᷑ undecina plagȩ. qua egiptii dum hostilit̾
sequerent᷑ hebreos. in mari rubro ppło dĩ ꝑficetim
tnseunte ꝑier̃. S ego ꝑillas res gestas in egipto.
istas ꝑsecutiones ꝓpħicȩ signatas ẽẽ ñ arbitror. qͣm¬
iis ab eis qui ħ putant ex qͥsite ⁊ ingeniose illa sin
coniectura m̃tis humanȩ. quȩ aliqnõ aduerũ ꝑuenit
aliquõ fallit᷑. Quid enim qui ħ sentiunt dicturi s̃ de
ꝑsecutione qua ipse ds̃ crucifixus ẽ : in quo eã s̃ num̃o
posituri : Si aut̃ hac excepta existimant cõputã¬
dum tãꝙͣ ille num̃andȩ sint quȩ ad corpꝰ ꝑtinet᷑. ñ ꝙͣ

Expanded text:
eademque novissima sit ab Antichristo. Primam quippe computant a Nerone quae facta est, secundam a Domitiano, a Trajano tertiam, quartam ab Antonino, a Severo quintam, sextam a Maximino, a Decio septimam, octavam a Valeriano, ab Aureliano nonam, decimam a Diocletiano et Maxiesse referendas, ut novissima Antichristi persecutio, similis videatur undecimae plagae, qua Aegyptii, dum hostiliter sequerentur Hebraeos, in mari Rubro, populo Dei per siccum transeunte, perierunt. Sed ego illa re gesta in Aegypto, istas persecutiones prophetice significatas esse non arbitror; quamuis ab eis. qui hoc putant, exquisite et ingeniose illa singconiectura mentis humanae, quae aliquando ad uerum peruenit, aliquando fallitur. Quid enim, qui hoc sentiunt, dicturi sunt de persecutione, qua ipse Dominus crucifixus est? in quo eam numero posituri? Si autem hac excepta existimant conputandum, tamquam illae numerandae sint, quae ad corpus pertinent, non qua
Abbreviated transcription (Latin):
mum ẽ q̃ tam mirabilit̾ natꝰ ẽ. ultimũ ẽ. q̃ eũ suo¬
resuscitato a mortuis corpe ascendit in cęlũ. Indei
aut̃ qui eum occider̃ ⁊ in eũ cred̾e noluere. qr oporte¬
bat eum mori ⁊ resurg̾ẽ. uastati infeliciꝰ a romanis.
funditꝰq a suo regno uͭ iam eis alienigene dñabãt᷑
eradicati. disꝑsiq ꝑ t̾ras. qũo quid ẽ uͥq ñ desunt.
ꝑ scͥpturas suas testimonio nob̾ s. ꝓpħias nos nõ fin¬

Expanded text:
imum est, quod tam mirabilitimum est, quod tam mirabilittato a mortuis corpore ascendit in coelum. Judaei autem, qui eum occiderunt, et in eum credere noluerunt, quia oportebat eum mori et resurgere, vastati infelicius a Romanis, funditusque a suo regno, ubi jam eis alienigenae dominabantur, eradicati dispersique per terras quando quidem ubique non desunt, per Scripturas suas testimonio nobis sunt prophetias nos non fin
Abbreviated transcription (Latin):
ex uida. neq dux de femoribꝰ eiꝰ. donec ueniat cui
repofitum ẽ.⁊ ipse expectatio gentiũ. Non gͦ defuit
idõꝵ pͥnceps ex uideis usq ad istum herodẽ. quẽ
pͥmuni acceper̃ alienigenã regẽ. t empꝰ gͦ iam erat
ut ueniret ille cui repositum erat. qd̾ nouo ꝓmissũ
ẽ testam̃to. ut ip̃e eẽt expectatio gentium. Fieri at
expectari. ut ueniat ad faciendũ uiditiũ in clarita¬
te potentiȩ. nisi pͥꝰ in eũ cđent cum uenit ad facien¬
dum uiditiũ in humilitate patientię. Regnante gͦ¬
herode inuidea ap̃ romanos iã mutato reipublicȩ
statii. imꝑante cesare augusto.⁊ ꝑ eũ orbe pacato.
homo manifestꝰ ex homine uͥginȩ. ds̃ occultꝰ ex dõ
et pariet filium ⁊ uocabunt nom̃ eiꝰ emanuel qͥ ẽ int̾¬
p̃tatum nob̾cũ ds. Qui ut in se cõm̃daret dm̃. miracła
multa fec̃. ex quibꝰ quedam quantũ ad eũ p̾dicandũ
satis eẽ uisum ẽ. scͥptura eugłica continet. Quoꝵ pͥ¬

Expanded text:
donec ueniat cui repositum est, et ipse exspectatio gentium. Non ergo defuit Iudaeorum princeps ex Iudaeis usque ad istum Herodem, quem primum acceperunt alienigenam regem. Tempus ergo iam erat, ut ueniret ille, cui repositum erat, quod nouo promissum est testamento, ut ipse esset exspectatio gentium. Fieri autem  eum cernimus exspectari, ut ueniat ad faciendum iudicium in claritate potentiae, nisi prius in eum crederent, cum uenit ad patiendum iudicium in humilitate patientiae. CAPUT Herode in Iudaea, aput Romanos autem iam mutato rei publicae statu imperante Caesare Augusto et per eum orbe pacato nhomo manifestus ex homine uirgine, Deus occultus ex Deo et pariet filium, et uocabunt nomen eius Emmanuel, quod est interpretatum: Nobiscum Deus. Qui ut in se commendaret Deum, miracula multa fecit, ex quibus quaedam, quantum ad eum praedicandum satis esse uisum est, scriptura euangelica continet. Quorum pr
Abbreviated transcription (Latin):
gentium c̾dentes in eum qui ꝓ eoꝵ redemptionẽ cru
cccłia. ei noĩ salubrit̾ subdent᷑. q̃ de t̾ra crudelit̾ au¬
ferre conati s̃.⁊ falsos dos inciꝑent ꝑsequi quoꝵ eau
diabłs templa demonũ deseri. ⁊ in noĩe lib̾antis me¬
diatoris cunere genus humanũ. hẽticos mouꝰ qui
possent indifferent̾ sine ulla correptione hr̃i in cun
bidum aliquid pͣuũq sapiunt. si correpti ut sanum
rectũq sapiant resistũt contumacit̾. suaq pestifera
⁊ mortifera dognata em̃dare nolunt. s defensare

Expanded text:
gentium credentes in eum, qui pro eorum redemptione cruciEcclesia, ei nomini salubriter subderentur, quod de terra crudeliter aufvidens templa daemonum deseri, et in nomen liberantis mediatoris currere genus humanum, haereticos movit, qui quasi possent indifferenter sine ulla correptione haberi in cibidum aliquid pravumque sentiunt, si correpti ut sanum rectumque sapiant, resistunt contumaciter, suaque pestifera et mortifera dogmata emendare nolunt, sed defensare
Abbreviated transcription (Latin):
ihrłm diffud̃ eccłia. & cum in uidea atq samaria
płimi c̾didissent ⁊ in alias g̾s itũ ẽ. eis annuntian¬
tibꝰ eũgłium. quos ipse sic̃ luminaria ⁊ aptaũat u̾bo.
⁊ accenc̾at spii scõ. Dixc̃at enim eis. Nolite tim̾e eo qͥ
timore ñ eẽnt. igne caritatis ardebant. Deniq ñ solũ
ꝑ ipsos qui eum ⁊ añ passionẽ. ⁊ pꝰ resurrectionẽ uid̾ant

Expanded text:
ia, et cum in Iudaea adque Samaria plurimi credidissent, et in alias gentes itum est, eis adnuntiantibus euangelium, quos ipse sicut luminaria et aptauerat uerbo et accenderat Spiritu sancto. Dixerat enim eis: Nolite timere eos, timore non essent, igne caritatis ardebant. Denique non solum per ipsos, qui eum et ante passionem et post resurrectionem uiderant
Abbreviated transcription (Latin):
tamqͣm seipsam ñ ualens fere. sua se quodãm mag¬
nitudine freg̾at. Euen̾at quippe ad seditiones do¬
mesticas gũes. atq iñ adbella socialia moxq ciuilia.
tantũ se ominuerat ⁊ att̾ũat. ut ei mutandꝰ rei pub¬
lice statꝰ quo reg̾et᷑ ragibꝰ unimiñ et. Pompeiꝰ gͦ ppłi
romani p̃clarisimꝰ pͥnceps. udeã cũ eãcitu ing̾ss

Expanded text:
tamquam se ipsam non ualens ferre, sua se quodam modo magtamquam se ipsam non ualens ferre, sua se quodam modo magnitudine fregerat. Peruenerat quippe ad seditiones domesticas graues ? adque inde ad bella socialia moxque ciuilia, tantumque se commmuerat et adtriuerat, ut ei mutandus rei publicae status. quo regeretur regibus, inmineret. Pompeius ergo, populi Romani praeclarissimus princeps, Iud
Abbreviated transcription (Latin):
fex factꝰ ẽ. Antea quippe ex qͦ de babiloniȩ captiui¬
tatȩ reu̾si sunt templũq instauratũ ẽ. ñ reges s du¬
ces uł pͥncipes hũer̃. qͣmuis ⁊ qui rex ẽ. possit dici
pͥnceps a pͥncipatu imꝑandi. ⁊ dux eo q̃ sit ductor
ex̾citꝰ. S ñ continuo quic̃q pͥncipes uł duces s̃: ĩ
reges dici posfunt. Qd̃ istȩ aristobołꝰ fuit. eui succeᷤᷤ¬
sit alexander ȩtiam ipse rex ⁊ pontifexe. qͥ crudelit̾ ĩ
suos regnasse tradit᷑. Post hẽ uxoer eiꝰ alexcandra regi¬
na uidõꝵ fuit. exc cꝰ tp̃r deinceps mala s̃ eos secuta
gͣuiora. ẜ ilii quippe hꝰ alexandre aristobolꝰ. ⁊ hyrcanꝰ
int̾ se de imꝑio dimicantes. uires adu̾sꝰ ifrłiticã gẽm
ꝓuocaũe romanas. Hyrcanꝰ namq ab eis cont᷑ fr̃em
poposc̃ auxiliũ. T̃unc iã roma subiugau̾at africã.
subuigau̾at gc̾iã. lateq ⁊̃ alii orbris partibꝰ imꝑan

Expanded text:
fex factus est. Antea quippe, ex quo de Babyloniae captiuifex factus est. Antea quippe, ex quo de Babyloniae captiuitate reuersi sunt templumque instauratum est, non reges, sed duces uel principeprinceps a principatu imperandi et dux eo, quod sit ductor exercitus; sed non continuo, quicumque principes uel duces sunt, etiam reges dici possunt, quod iste Aristobolus fuit. Cui successit Alexander, etiam ipse rei et pontifex, qui crudeliter in suos regnasse traditur. Post hunc uxor eius Alexandra regina Iudaeorum fuit, ex cuius tempore deinceps mala sunt eos secuta grauiora. Filii quippe huius Alexandrae Aristobolus et Hyrcanus inter se de imperio dimicantes uires aduersus Israeliticam gentem prouocauere Romanas. Hyrcanus namque ab eis contra fratrem poposcit auxilium. Tunc iam Roma subiugauerat Africam, subiugauerat Graeciam lateque etiam aliis orbis partibus imperans,
Abbreviated transcription (Latin):
mortem captuos iñ in egiptum tͣnstulit. qͦs eiꝰ fucceᷤᷤ¬
sor ptolomeꝰ philadelpħꝰ beniuolentissime iñ dimisit.
ẜ quẽ factum ẽ quod paulo ante narrani. ut. Laexe.
in machabeoꝵ libris explicant᷑. Post ħ capti a rege
alexandriȩ ptolomeo. qui ẽ appellatꝰ epħiphanes.
iñ ab anthoco rege sẏriȩ multis et gͣnissimis mał
ad ydola colenda compulsi. templũq ipsũ repletũ
saclegis suꝑstitionibꝰ gentiũ. q̃ tam̃ dux eoꝵ strenuiᷤᷤ¬
simis iudas qui etiam machabeꝰ dictꝰ ẽ anthiochi
ducibꝰ pulsis ab om̃i illa ydolatriȩ contaminatione
mundauit. Non aũt pꝰ multum alchimꝰ qͥdã ꝑ ambi¬
tionem cũ a gen̾e sacdotali eẽt alienus q̃ nefas erat
pontifea factꝰ ẽ. Hinc iam pꝰ annos ferme. Loc. ĩ quibꝰ¬
cis tam̃ pax ñ fuit. qͣmuis aliq̃ ⁊ ꝓsꝑe gesserint. pͥmꝰ
apd̾ eos aristobolꝰ assumpto diademate ⁊ rea ⁊ ponti¬

Expanded text:
mortem captiuos inde in Aegyptum transtulit, quos eius succesmortem captiuos inde in Aegyptum transtulit, quos eius successor Ptolomaeus Philadelphus beneuolentissime inde dimisitper quem factum est, quod paulo ante narravi, ut Septuagiin Machabaeorum libris explicantur. Post haec capti a rege Alexandriae Ptolemaeo, qui est appellatus Epiphanes; inde ab Antiocho rege Syriae multis et gravissimis malis ad idola colenda compulsi, templumque ipsum repletum sacrilegis superstitionibus gentium, quod tamen dux eorum strenuissimus Judas, qui etiam Machabaeus dictus est, Antiochi ducibus pulsis, ab omni illa idololatriae contaminatione mundavit. 3. Non autem multo post Alcimus quidam per ambitionem, cum a genere sacerdolali esset alienus, quod nefas erat, pontifex factus est. Hinc jam post annos ferme quinquais tamen pax non fuit, quamuis aliqua et prospere gesserint, primus aput eos Aristobolus adsumto diademate et rex et ponti
Abbreviated transcription (Latin):
ȩccłiȩ quam cep̃o conuenientẽ. ꝓpħiea auctoritate
dixer̃. Uenient quȩ electa sunt dñ de cunctis
gentibꝰ ħ ẽ hoĩes & quibꝰ ipse iħs in eũgłio. multi
inquit uocati pauci uͦ electi. ⁊̃ alibꝰ enĩ electis
gentium. domꝰ edificatur dĩ ꝑ testam̃tũ nouuĩ
lapidibꝰ uius longe głiosior qͣm templũ ills fuit
qd̾ a rege salomone constructũ ẽ. ⁊ pꝰ captiuitatẽ
illa gens: ⁊ multis eladibꝰ afflicta ẽ. ab alienige¬
nis regibꝰ ipsisq romanis. ne hanc aggei ꝓpħiã
i illa instauratione templi opinaret᷑ impletã.
N on multo pꝰ enĩ adueniente alexandro subugata
ẽ. qno si nulla facta ẽ uastatio. qm̃ ñ s̃ ei ausi resistẽ
et iõ placatum facillimȩ subditi receper̃. ñ erat tũ
testate. hostias sane alexander ĩmolauit indĩ tem¬
pło. ñ ad eiꝰ cultum ũa pietate conu̾sꝰ s impia ua¬
nitate cum diis eũ falsis colendum putans. Deĩ
ptolomens lagi filiꝰ q̃ sup̃ memoraui pꝰ alexandri

Expanded text:
ritate dixerunt: Venient quae electa sunt Domini de cunctis gentibus, id est homines, de quibus ipse Iesus in euangelio: Multi, inquit, uocati, pauci uero electi. Talibus enim electis gentium domus aedificatur Dei per testamentum nouum lapidibus uiuis, longe gloriosior, quam templum illud fuit, quod a rege Salomone constructum est et post captiuitatem illa gens et multis cladibus adflicta est ab alienigenis regibus ipsisque Romanis, ne hanc Aggaei prophetiam in illa instauratione templi opinaretur inpletam. Non multo post enim adueniente Alexandro subiugata est, quando etsi nulla est facta uastatio, quoniam non sunt ei ausi resistere et ideo placatum facillime subditi receperunt, non erat ttestate. Hostias sane Alexander immolauit in Dei templo, non ad eius cultum uera pietate conuersus, sed inpia uanitate cum dis eum falsis colendum putans. Deinde Ptolomaeus, Lagi filius, quod supra memoraui, post Alexandri
Abbreviated transcription (Latin):
g̾ent xp̃m. ille miscdđie memor diaẽ. Pat̾ ignosce
illis. quia nesciunt quid faciunt. ds̃ de theman
ueniet ⁊⁊ sẽs de monte umbroso ⁊ ꝯdenso. Qd̃ hic
tis et splendor u̾itatis. Montẽ u̾o umbrosũ atq con¬
densum. qͣmqͣm multis modis possit intelligi. libentiꝰ
quẽ m̃tẽ querentis eãceant. Inde aut̃ uenit cũ ibi
eũ qui intellig̃ inuenit. Oꝑuit celos uirtꝰ eiꝰ ⁊ laudiᷤᷤ
eiꝰ plena ẽ t̃ra. quid ẽ nͥ q̃ ⁊ in psalmo dr̃. excaltare

Expanded text:
gerent Christum, ille misericordiae memor dixit: Pater ignosce gerent Christum, ille misericordiae memor dixit: Pater ignosce illis, quia nesciunt quod faciunt? Deus de Theman ueniet et sanctus de monte umbroso et condenso. Quod hic tis et splendor veritatis. Montem vero umbrosum atque condensum, quamvis multis modis possit intelligi, libentiusquae mentem quaerentis exerceant. Inde autem venit, cum ibi eum, qui intelligit, invenit. Operuit coelos virtus ejus, et laudis ejus plena est terra, qui
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ testam̃tum ꝑtinent. quoꝵ dies festi ita sp̃alit̾
in nouant᷑. ut inuetustatẽ tͣnsire ñ possint. Porro
ꝑ eugłium xͥ ext̾minata sculptilia ⁊ conflatilia .i.
ydola dõꝵ falsoꝵ.⁊ oblunoni tamqͣm sepulture tͣdita
iam uidemus. ⁊ banc ⁊̃ in hac re ꝓpħiam completã ẽẽ¬
ea. quia adhuc uisio ad tp̃s.⁊ oriet᷑ infine ⁊ ñ inuacuũ.
si tardau̾it sustine eum qr ueniuens ueniet. ⁊ non
te noue ac repentine salutis hominũ in effabił ad¬
miratio: In medio duoꝵ am̃aliũ cognosc̃is. Quidẽ
nisi aut in medio duoꝵ testam̃toꝵ. aut in medio duoꝵ
latronum. aut in medio moysi et heliȩ cum illo in
monte. ẜmocinantiũ: Dũ appropinqͣu̾int anni
nosceris maduentu tpris ostendis. Nec exponendũ
ẽ. In eo conturbata fu̾it am̃a mea. in ira miscđię
memor eris. Quid ẽ nisi q̃ uidõs in se tͣnsfigauit.
qͦꝵ gentis fuit : qui cum magna ira t᷑bati erucifi¬

Expanded text:
enim Testamentum pertinent, quorum dies festi ita spiritualiter enim Testamentum pertinent, quorum dies festi ita spiritualiter innovantur, ut in vetustatem transire non possint. Porro per Evangelium exterminata sculptilia et conflatilia, id est idola deorum falsorum, et oblivioni tanquam sepulturae tradita jam videmus; et hanc etiam in hac re proea: quia adhuc visio ad tempus, et orietur in fine, et non in vacuum: si tardaverit, sustine eum; quia veniens veniet, et non tae nouae ac repentinae salutis hominum ineffabilis admiratio? In medio duorum anima lium cognosceris quid est nisi aut in medio duorum testamentorum, aut in medio duorum latronum, aut in medio Moysi et Heliae cum illo in monte sermocinantium? Dum adpropinquant anni, nosceris; in aduentu temporis ostenderis, nec exponendum est. In eo cum turbata fuerit anima mea, in ira misericordiae memor eris quid est nisi quod Iudaeos in se transfigurauit, quorum gentis fuit, qui cum magna ira turbati crucifi
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cipue agnoscunt᷑ apłi ascender̃. ut defendent mõ¬
saluos faciendo eos qui c̃did̾unt. ut eruerent᷑ de pote¬
state tenebraꝵ. ⁊ trans ferret᷑ in regnum dĩ: Qd̃ ꝯseq̃nt̾
exp̃ssit addendo. ⁊ erit dño regnũ. Mons enĩ syon
iudeam sig̃cat. ubi futura p̾dicta ẽ salꝰ ⁊ scm qd ẽ xp̃siħe.¬
Mons u̾o esau idumea ẽ ꝑ quã sig̾cata ẽ eccłia gentiũ.
qͣm defender̃ sic̃ exposui resaluati ex monte syon
ut eẽt dno regnũ. ħ obscurũ erat ante qͣm fieret.
S factum quis ñ fideł agnoscat: Naum uͦ ꝓpħa ym
flatilia ponã sepulturã tuã. qr ueloces ecce suꝑ mõ¬
tes pedes ȩũ głitantis ⁊ anmintiantis pacẽ. Celebͣ
uida dies festos tuos. redde uota tua qr iam ñ adi¬
piens te ex tͥbulatione. Quis ascend̾it ab inferis
uinsuffiau̾it infaciẽ ude : ħ ẽ uideoꝵ discipłoꝵ.¬
sp̃m sc̃m recolat qui memurit eũ głium. Ad nouũ

Expanded text:
praecipue agnoscuntur apostoli, adscenderunt, ut defenderent monpraecipue agnoscuntur apostoli, adscenderunt, ut defenderent mondicationem saluos faciendo eos qui crediderunt, ut eruerentur de potestate tenebrarum et transferrentur in regnum Dei? Quod consequenter expressit addendo: Et erit Domino regnum. Mons enim Sion Iudaeam significat, ubi futura praedicta est salus et sMons uero Esau Idumaea est, per quam significata est ecclesia gentium, quam defenderunt, sicut exposui, resaluati ex monte Sion, ut esset Domino regnum. Hoc obscurum erat, antequam fieret; sed factum quis non fidelis agnoscat? Naum uero propheflatilia, ponam sepulturam tuam; quia ueloces ecce super montes pedes euangelizantis et adnuntiantis pacem. Celebra, Iuda, dies festos tuos, redde uota tua; quia iam non adipiens te ex tribulatione. Quis adscenderit ab inferis et insufflauerit in faciem Iudae, hoc est Iudaeorum discipm, recolat qui meminit Evangelium. Ad novum
Abbreviated transcription (Latin):
de minoribꝰ abdias. naum. abacuch. nec tp̃ra sua di¬
cunt ipsi. nec in chronicis eusebis ⁊ ieronimi qñ ꝓpħa
u̾int inuenit᷑. Abdias enĩ positꝰ ẽ quidẽ ab eis cum
michea. s non eo loco uͥ notant᷑ tp̃ra qñ micheã ꝓpħaᷤᷤ¬
sȩ ex eiꝰ litt̃is constat. Qd̾ enore negligent̾ descͥbentiũ
libores alienos. excistimo contigisse. Duos u̾o alios
cõmemoratos in codicibꝰ chronicoꝵ quos hĩimꝰ non
potiumꝰ inuenire. Tam̃ qr canone continent᷑. nec
ipsi oportet p̃tẽant᷑ a nob̾. Ab dias q̃ntum ad scͥpturaᷤᷤ
loquit᷑. gẽm scł ȩsau ecc duobꝰ geminis filiis ysaac nepo¬
tibꝰ abrahȩ maioris illiꝰ reꝓbati. Porro si idumeã mͦ
locutionis quo intelligitur a parte totum accipiamꝰ.
cet̾a. In monte aut̃ syon erit salꝰ. ⁊ erit sem̃. & pau¬
uati ex monte syon ut defendant montẽ esau ierit
anõ regniĩ. Apparet quippe id eẽ completũ. cũ resal¬
uati exe monte sion.i. ex iudea c̾dentes in xp̃m qui

Expanded text:
de minoribus, Abdias, Naum, Ambacum, nec tempora sua dicunt ipsi, nec in chronicis Eusebii et Hieronymi, quando prophetauerint, inuenitur. Abdias enim positus est quidem ab eis cum Michaea, sed non eo loco, ubi notantur tempora, quando Michaeam prophetasse ex eius litteris constat; quod errore neglegenter describentium labores alienos existimo contigisse; duos uero alios commemoratos in codicibus chronicorum, quos habuimus, non potuimus inuenire. Tamen quia canone continentur, nec ipsi oportet praetereantur a nobis. Abdias, quantum ad scripturam licet Esau, ex duobus geminis filiis Isaac, nepotibus Abrahae, maioris illius reprobati. Porro si Idumaeam modo locutionis, quo intellegitur a parte totum, accipiamuscetera: In monte autem Sion erit salus et erit sanctum; et pauuati ex monte Sion, ut defendant montem E sau, et erit Domino regnum. Apparet quippe id esse conpletum, cum resaluati ex monte Sion, id est ex Iudaea credentes in Christum, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ. Laac. intp̃tum ꝓpħiam. tam̃ unus atq idẽ sp̃s
diã. Longitudinẽ fugio. ut ñ hȩc ꝑ multa demõ¬
cordes. Uñ ⁊̃ ego ꝓ meo modulo uestigia sequens
apłoꝵ. quia et ipsi ex utͥsq id est ex hebreis. ⁊ ex
utendum putaui. qm̃ utq una atq diumna ẽ. S
iam quȩ restant. ut possumꝰ exeqͣmur. Postea qͣm¬
pꝰ captiuitatẽ quȩ fuit in babilonia futura eẽ me¬
horem. Sic quippe intelligebat ppłs ille carnał. q̃
erit gł̃a domus istiꝰ. nouissima płꝰ qͣm pͥma. Qd̾
de nouo testam̃to dictum eẽ paulo suꝑiꝰ demonstra¬

Expanded text:
a interpretum prophetiam, tamen unus adque idem Spiritus dixit. Longitudinem fugio, ut non haec per multa demoncordes. Unde etiam ego pro meo modulo uestigia sequens apostolorum, quia et ipsi ex utriusque, id est ex Hebraeis et exutendum putaui, quoniam utraque una adque diuina est. Sed iam quae restant, ut possumus, exsequamur. CAPUT post captivitatem, quae fuit in Babylonia, futuram esse meliorem. Sic quippe intelligebat populus ille carnalis, quod erit gloria domus istius nouissimae, plus quam primae; quod de nouotestamento dictum esse paulo superius demonstra
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbandas repudicandasq curauit: ac ñ passim sine
ullo uidicio conf̾useq hũit in g̾mio suo tot ꝯtirũ¬
sias hominũ dissidentiũ. ñ ł agͥs ⁊⁊ domibꝰ uł qͣc̃q
pecunaria rõne sed de his rebꝰ qͥbꝰ aut̃ misere ui¬
uit᷑ aut bẽ. U et si aliqͣ u̾a dicebant᷑ eadẽ licentia
dicebant᷑ et falsa ꝓrsus ut non frustra tał ciuitaᷤᷤ
misticũ uocabulum babilonis acceꝑit. Babilon

Expanded text:
probandas repudiandasque curauit, ac non passim sine probandas repudiandasque curauit, ac non passim sine ullo iudicio confuseque habuit in gremio suo tot controuersias hominum dissidentium, non de agris et domibus uel quacumque pecuniaria ratione, sed de his rebus, quibus aut misere uiuitur aut beate? Ubi etsi aliqua uera dicebantur, eadem licentia dicebantur et falsa, prorsus ut non frustra talis ciuitas mysticum uocabulum Babylonis acceperit. Babylon
Abbreviated transcription (Latin):
tis cat̾uatim ꝓsua qͥsq opinione c̾tabant. alii asse¬
rentes unĩ. alii innum̾abiles mundos. Ipsũ aũt
umim alii ortũ eẽ. alii uͦ initium ñ hab̾e. alii int̾i¬
tum alii semꝑ fut᷑ũ. alii m̃te diuina. alii fortuitu
⁊ casibꝰ agi. alii ĩmortales cẽ am̃as. alii mortales. ⁊
qui ĩmortales alii reuolui inbestias. alii nequaqͣm
Qui ũ mortales alii mox int̾ire pꝰ corpꝰ. alii uiu̾e ⁊̃ pea
uł paululũ. uł diutiꝰ ñ tñ semꝑ. alii in corpore ꝯsti¬
tuentes finẽ bom. alii in am̃o. alii in ut᷑q. alii eatͥn¬
secꝰ posita ⁊̃ bona. ad am̃ũ ⁊ corpꝰ addentes. alii sen¬
sibus corpis semꝑ alii ñ semꝑ. alii nũꝙͣ putantes eẽ
c̃dendum. Has ⁊ alias penȩ innum̾abiles dissensio¬
nes philosophoꝵ. quis umꝗͣ ppłs quis senatꝰ. quȩ
potestas uł dignitas publica impiȩ ciuitatis diu¬
dicãdas ⁊ alia ꝓbandis ac recipiendas. alias im¬

Expanded text:
tis, catervatim pro sua quisque opinione certabant: alii assetis, catervatim pro sua quisque opinione certabant: alii asserentes unum, alii innumerabiles mundos; ipsum autem unum alii ortum esse, alii uero initium non habere; alii interiturum, alii semper futurum; alii mente diuina, alii fortuito et casibus agi; alii inmortales esse animas, alii mortales; et qui inmortales, alii reuolui in bestias, alii nequaquam; qui uero mortales, alii mox interire post corpus, alii uiuere etiam postea uel paululum uel diutius, non tamen semper; alii in corpore constituentes finem boni, alii in animo, alii in utroque, alii extrinsecus posita etiam bona ad animum et corpus addentes; alii sensibus corporis semper, alii non semper, alii numquam putantes esse credendum. Has et alias paene innumerabiles dissensiones philosophorum quis umquam populus, quis senatus, quae potestas uel dignitas publica inpiae ciuitatis diiudicandas et alias probandas ac recipiendas, alias in
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ epicuri clarebant. asserentes res humanas ad dẽs
curã ñ ꝑtiñe: et stoiei qui contͣria sentientes eas sag
atq muniri diis aduitoribꝰ ⁊ tutoribꝰ dispitabant:
Uñ miror cur anaxogoras ut reꝰ factꝰ sit. qui solẽ dicẽ
ẽẽ lapid ẽ ardentẽ. negans utiq dnĩ. eum in eadẽ ei¬
uitate gła floruerit epicurꝰ uia̾̃itq securꝰ ñ solum
solẽ uł ullum siãm dm̃ eẽ non c̾dens. s nec iouem
nec ullum dõꝵ omnino inmundo habitare ꝯtendens.
Ed quẽ p̃ces hominũ supplicationesq ꝑueniant. Nõne
ibi aristipꝰ in uoluptate corꝑis sũmum bonum ponenᷤ.
ibi antistenes uͥtute am̃i potiꝰ hominẽ fieri bm̃ asse¬
fugiendã. iste ad ministrandã sapienti dicebat eẽ rẽ¬
publicam. ad suam quisq sectam sectandã discipłos
ꝯg̾gabat: Nempe palã in cõspicua ⁊ notissima por¬
tieu. in gymnasiis. in hortuł un locis publicis ac p̾ua¬

Expanded text:
et Epicurei clarebant, asserentes res humanas ad deorum et Epicurei clarebant, asserentes res humanas ad deorum curam non pertinere, et Stoici, qui contraria sentientes, eas regi atque muniri diis adjutoribus atque tutoribus disputabant? Unde miror cur Anaxagoras reus factus sit, quia solem esse dixit lapidem ardentem, negans utique Deum, cum in eadem civitate gloria floruerit Epicurus, vixeritque securus, non solum solem vel ullum siderum Deum esse non credens, sed nec Jovem, nec ullum deorum omnino in mundo habitare contendens, ad quem preces hominum supplicationesque perveniant. Nonne ibi Aristippus in voluptate corporis summum bonum ponens, ibi Antisthenes virtute animi potius hominem fieri beatum assefugiendam, iste administrandam sapienti dicebat esse rempublicam, ad suam quisque sectam sectandam discipulos congregabat? Nempe palam in conspicua et notissima porticu, in gymnasiis, in hortulis, in locis publicis ac priva
Abbreviated transcription (Latin):
infelicitas. si diuina ñ duc̃ auctoritas : demiq aueto¬
res nr̃i in quibꝰ ñ frustͣ sacͣꝵ littaꝵ figit᷑ ⁊ t̾minat᷑ ca¬
non. absit ut iit̾ se aliqͣ rõne dissentiant. Uñ ñ in¬
m̃ito cum illa seͥbent. eis dnĩ uł ꝑ eos locutũ ñ pauci
in scoł atq gninasiis litigiosis disputationibꝰ garili.
s in agͥs atq urbibꝰ cum doctis atq indoctis tottãtq
ppłi crediderunt. Ipsi sane panci eẽ debuer̃ ne mubti¬
tudine uilesc̾ẽt q̃ religione caꝵ eẽ oport̾et. nec tam̃ ia
pauci. ut eoꝵ non sit miranda ꝯsensio. Neq enĩ in
multitudine philosophoꝵ qui labore ⁊̃ litt̾ariomo¬
num̃ta suoꝵ dogmnatũ reliquer̃. facile quis inuen̾t
int̾ quos cuncta quȩ sensere conueniant. q̃ ostñdeh
hac demonicola eiuitate approbatꝰ. ut cet̾ĩ imꝓba¬
rent᷑. qui diu̾sa ⁊ adũsa senser̃: Nonne ap̃ atherras¬

Expanded text:
infelicitas, si diuina non ducit auctoritas? Denique auctoinfelicitas, si diuina non ducit auctoritas? Denique auctores nostri, in quibus non frustra sacrarum litterarum figitur et terminatur canon, absit ut inter se aliqua ratione dissentiant. Unde non inmerito, cum illa scriberent, eis Deum uel per eos locutum, non pauci in scholis adque gymnasiis litigiosis disputationibus garruli, sed in agris adque urbibus cum doctis adque indoctis tot tantique populi crediderunt. Ipsi sane pauci esse debuerunt, ne multitudine uilesceret, quod religione carum esse oporteret; nec tamen ita pauci, ut eorum non sit miranda consensio. Neque enim in multitudine philosophorum, qui labore etiam litterario monumenta suorum dogmatum reliquerunt, facile quis inuenerit, inter quos cuncta quae sensere conueniant: quod ostendehac daemonicola ciuitate adprobatus, ut ceteri inprobarentur, qui diuersa et aduersa senserunt? Nonne ap