comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Sed dum forte latens in pi&as rig&.
Dextramiustitie pigra momor derat.
Suc censi stomacho fellis inestuans
Heu quam catholicam nil prope profuit
Puppemnasse sacriremigio stili
Quem paulus uarus gentibus edidit¬
U ixportu placido tuta qui euerat
Uic trix edomitis mille furoribus.
Vix adstricta suisiam r&naculis
Uictores stabili condiderat solo.
Frumpit subito triste periculum
Namdum prue calidos igniculos sibi
Soluendis adolent & senio & gelu.
Dum uirgas steriles atq superfluas
Elã : mis defidei palmite concremant.
Itconcr&a uagis uinea crinibus
Soluosi in luuiem pon& idoli.
alpauit nimius perniciem tbpor
Spes in su&a subit serpere flexibus
Et ubrare sagax elo qui icaput
eddextra impatiens uulneris irritos
Orisrh&orici depulit halitus
Iffusum ingenii uirus in aniten
Summa chris ticolis incute subsutit
Saluator generis romulei precor
Quiciets ueniam daspere untibus.
Quinullum status non operis tui

Expanded text:
Sed dum forte latens impietas riget, Sed dum forte latens impietas riget, Dextram justitiae pigra momorderat, Succensi stomacho fellis inheu, quam catholicam nil prope profuit puppem nasse sacri remigio stili quem Paulus variis gentibus edidit! vix portu placido tuta quieverat victrix edomitis mille furoribus, vix adstricta suis iam retinaculis vectores stabili condiderat solo: erumpit subito triste periculum, nam dum praecalidos igniculos sibi solvendis adolent et senio et gelu, dum virgas steriles atque superfluas flammis de fidei palmite concremant, ut concreta vagis vinea crinibus silvosi inluviem poneret idoli, palpavit nimius perniciem tepor. seps insueta subit serpere flexibus et vibrare sagax eloquii caput: sed dextra inpatiens vulneris inritos oris rhetorici depulit halitus; effusum ingenii virus inaniter summa Christicolis in cute substitit. Salvator generis Romulei, precor, qui cunctis veniam das pereuntibus, qui nullum statuis non operis tui
Abbreviated transcription (Latin):
Pendentemque gerens paulus inhorruit
Exclamant alii quod cute liuida
Virus moru ferũ serpere crederent
Atnon intrepidum terr& apostolum
Tristis iam subiti forma periculi
At tollens oculos sidera suspicit.
Xp̃m sub tatito pectore murmurans
Excus sumq procul decutit aspidem
Abiectus coluber uerberat aera
Atq oris patuli soluit acumina
Mox omnis sienies deserit & dolor
Ceunullo laceram uulnere dexteram.
Sic catusq perit uipereus liquor
Hydrum precipitem dumrotat in p&usi
Arsurum medis intulit ignibus
Dicnunc posthiemem iumque trucis fr&i.
Quoiactata ratis tunc sapientie est
Cum sub sacricolis territa regibus
Vixpenso poterat currere carbaso.
Afflictosq suos turbine seculi
Mectarat rabidis fluctibus innatans
Morsum uulnisicum lexpia pertulit
Occultabat enim seprius ab ditum
Uirus nec grauidum protulerat caput
Contentum in uolucris atq cubilibus
Subter conprimere clausa silentia

Expanded text:
Pendentemque gerens Paulus inhorruit. Pendentemque gerens Paulus inhorruit. Exclamant alii, quod cute livida Virus mortiferum serpere crederent. At non intrepidum terret apostolum Tristis tam subiti forma periculi. Attollens oculos, sidera suspicit, Christum sub tacito pectore murmurans, 692 Excussumque procul decutit aspidem. Abjectus coluber verberat aera, Atque oris patuli solvit acumina. Mox omnis sanies deserit, et dolor, Ceu nullo laceram vulnere, dexteram Siccatusque perit vipereus liquor Hydrum praecipitem dum rotat impetus, Arsurum mediis intulit ignibus. Sic nunc post hiemem, vimque trucis freti, Quo jactata ratis tunc sapientiae est, Cum sub sacricolis territa regibus, Vix panso poterat currere carbaso, Afflictosque suos turbine saeculi Vectarat, rabidis fluctibus innatans, Morsum vulnificum lex pia pertulit. Occultabat enim se prius abditum 693 Virus, nec gravidum protulerat caput, Contentum involucris, atque cubilibus Subter comprimere clausa silentia.
Abbreviated transcription (Latin):
rimus corda sacro perdomuit stilo.
p̃m perpopulos ritibus asperis
nmanes placido dogmate seminans
nmansueta suas utcerimonias
enspagana deo perner & agnito &
ctus turbinibus forte nigerrimis
ibernum pelagus iam rate debili
tium naui fragi pertulerat nothi.:
ed cum cerulei pruelia gurgitis
us ses& domini dex traquies cere:
Adportum fluitans cumba relabitur.
Exponitq solo litoris uuidi
Contractos pluuio frigore remiges.
uncdelitoreis sepibus algidi
rentum propere brachia palmitum
onuectant. rapidos unde focos struant :¬
ascem quisq suum congerit ignibus
Expec tans calidi luxuriam rogi
aulus dumfragiles cogere surculos
tden sere soci congeriem stud&
ncautam cumulis inseruit manum:
orpebat glatie pigra ubi upera :¬
armentis laqueos corporis inplicans:
uicepost quam untepuit fomite fumeo:
L axauit que ferox colla rigentia:
Lamfleti facilis. recitulit ad manum
Uibrato capite spicula dentium
ȩrentem digiti uulnere mordicus

Expanded text:
rimus corda sacro perdomuit stylo, Christum per populos, ritibus asperis Immanes, placido dogmate seminans, Immansueta suas ut ceremonias Gens pagana Deo sperneret agnito, 690 Actus turbinibus forte nigerrimis, Hibernum pelagus jam rate debili Et vim navifragi pertulerat noti. Sed cum caerulei praelia gurgitis Jussisset Domini dextra quiescere, Ad portum fluitans cymba relabitur, Exponitque solo littoris uvidi Contractos pluvio frigore remiges. Tunc de littoreis sepibus algidi Arentum propere brachia palmitum Convectant, rapidos unde focos struant. Fascem quisque suum congerit ignibus, Exspectans calidi luxuriam rogi. Paulus, dum fragiles cogere surculos, 691 Et densere foci congeriem studet. Incautam cumulis inseruit manum, Torpebat glacie pigra ubi vipera, Sarmentis laqueos corporis implicans, Quae postquam intepuit fomite fumeo, Laxavitque ferox colla rigentia, Jam flecti facilis, rettulit ad manum Vibrato capite spicula dentium. Haerentem digiti vulnere mordicus.
Abbreviated transcription (Latin):
iorer uestros aliquando iuuerunt uos defen¬
dant a nobis colantur: Cum religionum
statum p&imur quidiuoparenticulminis uri
seruauit imperium qui fortunato principile¬
gitimos suffecit hȩredes: Expectat senior
illediuus ex arce siderea lacrimas sacerdotum:
& seculpatum putat more uiolato quemli¬
benter ipseseruauit: praestate &iam diuo
fratriuestroalieni consiliicorrectionem:
ente factum quod senatui displicuesie ner¬
ciuit : S. quidem constat ideo exclusam lega¬
tio nemine ad cum iudicium publicum perue¬
nir& proexistimatione csetemporum su¬
periorum ut non dubitetir abolere quod pro¬
bandum est principis non fuis se:¬

Expanded text:
iores Vestros aliquando iuuerunt. Vos defeniores Vestros aliquando iuuerunt. Vos defendant, a nobis colantur. Eum religionum statum petimus, qui diuo parenti Numinis Vestri seruauit Imperium, qui fortunato Principi legitimos suffecit heredes. Spectat senior ille diuus ex arce siderea lacrimas sacerdotum et se culpatum putat more uiolato, quem libenter ipse seruauit. Praestate etiam diuo fratri Vestro alieni consilii correctionem; tegite factum, quod senatui displicuisse nesciuit. Siquidem constat ideo exclusam legationem, ne ad eum iudicium pubficum perueniret. Pro existimatione est temporum superiorum ut non dubitetis abolere quod probandum est Principis non fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
gitas erat: Andubiu mest semper pro
copia omnium datum quod nunc inopia
omniumuindicauit: Dic& aliquis sump¬
tum publicum denegatum alienae reli¬
gionis inpendiir: Absitabonis principib:
ista sententia ut quod de comium quibur¬
dam tributum est iniure fisci es seuideat᷑:
N amcum respublica de s ingidis consta
quod ab ea proficiscitur fit rarsu piopri¬
um singulorum  ommia regs sedsuum
cuique seruatir plusquea pudiaonastitua
quam licenciaual& : conribtecerto muni¬
fuemtlamuiatn an haapublicauelit exis¬
timariquae in aliortraris tulistir se mel honori ur¬
bis delata compendia desinunt essetribuentium.
& quoda principiobeneficium fut : usuatq a&a
tesudebitum: Inanemigitur metum: diuino
ammouest rotemptat incutere siqui s ad serit
conscientiam uos habere praebentium nis
de trahentium subieritis inuidiam: Faue¬
ant clementia e uestrae sectarum omnium
arcana praesidia & haec maxime quaema¬

Expanded text:
gitas erat. An dubium est semper pro gitas erat. An dubium est semper pro copia omnium datum quod nunc inopia omnium uindicauit ? Dicet aliquis sumptum publicum denegatum alienae religionis inpendiis. Absit a bonis Principibus ista sententia ut, quod olim de communi quibusdam tributum est, in iure fisci esse uideatur. Nam cum Res publica de singulis constet, quod ab ea proficiscitur, fit rursus proprium singulorum. Omnia regitis, sed suum cuique seruatis plusque apud Vos iustitia quam licentia ualet. Consulite certe munificentiam Vestram an adhuc publica uelit existimari quae in alios transtulistis. Semel honori Vrbis delata conpendia desinunt esse tribuentium et quod a principio beneficium fuit usu atque aetate fit debitum. Inanem igitur metum diuino animo Vestro temptat incutere, si quis adserit conscientiam Vos habere praebentium, nisi detrahentium subieritis inuidiam. Faueant Clementiae Vestrae sectarum omnium arcana praesidia et haec maxime quae ma
Abbreviated transcription (Latin):
deorum uictu modico iustisq priui legiir ste¬
tit muneriphuius integritas. usquead degene¬
restrapezitas. quiadmercedem uiliumbaiu¬
loꝵ sacrae castitatis alimenta uerterunt: secu¬
ta est hoc factum famir publica & spemprouin¬
cuarumomnium messis ae gradecepit: Non sunt
baec uitia terrarum nihilimputa mus istr ar nec
sabita segetibur obfuit nec auna frugs necauit:
facril nus exirut : Necesse enim fuit
periror milutr dreligionibur negabatur
mustantu famonuicibrĩ annorlo grauir
arbustisuita producitur & rursur addo done¬
as arborer plebis rusticae in opia conuolauit:
Quid tale prouinciae pertulerunt cum religio¬
numministror honor publicus pascer&
quando in usum hominum concussaquercus.
quando uulsae sunt herbarum radices quan¬
do alternus regionum defectus desoriit fe¬
cunditas muua cum populo & uirginib:
sacris communis ess& annona: Cominen¬
dabat enimterrarum prouentus uictur.
antistitum & remedium magis quam lar¬

Expanded text:
deorum uictu modico iustisque priuilegiis; stedeorum uictu modico iustisque priuilegiis; stetit muneris huius integritas usque ad degeneres trapezitas qui ad mercedem uilium baiulorum sacra castitatis alimenta uerterunt: secuta est hoc factum fames publica et spem prouinciarum omnium messis aegra decepit. Non sunt haec uitia terrarum, nihil inputemus austris, nec rubigo segetibus obfuit, nec auena fruges necauit: sacrilegio annus exaruit. Necesse enim fuit perire omnibus quod religionibus negabatur. mus tantam famem viribus annorum: Gravis ribus arbustis vita producitur, et rursus ad Dodonaeas arbores plebis rusticae inopia convolavit. Quid tale provinciae pertulerunt, cum religionum ministros honor publicus pasceret? Quando in usum hominum concussa quercus, quando vulsae sunt herbarum radices, quando alternos regionum defectus deseruit fecunditas musacris communis esset annona? Commendabat enim terrarum prouentum uictus antistitum et remedium magis quam lar
Abbreviated transcription (Latin):
subprincipibus non auaris stabile esre quod scrp¬
serint delect&uor istaselicitas generis humanꝰ
coepit cause huiur exemplum sollicitaremori¬
enter Ergoromanȩ religiones subromanani¬
ra nom pertinent quod nomenaccipi& ablatio
facultatum quas nulla lexnullus casur fecit ca¬
ducas. capiunt legata liberti seruis cestamen¬
corum iusta comiod. non negantur tantum
nobiles uirgmer& fatalium sacrorum ministri
exduduntur praediis haereditate quaesitir:
Quidiuuat saliti publicȩ castum corpus dicare &
imperua & ernitatem caelestibus fulcire prae¬
sidis armis uestris aquilis uestris amicas adp¬
licare uirtuter proomnibus efficatia uota susci¬
pere &iuscumomnibur non habere: Itaque
melior est seruitur qua hominibus mpendit᷑.
rempublicam laedimuscuinum quam expedit
num tuerrex huius modifacinoribus orta sunt
cunctaromanigenerir in commoda: Honoriue¬
ratlex parentum uestales uirgines acministros

Expanded text:
sub Principibus non auaris stabile esse quod scripsub Principibus non auaris stabile esse quod scripserint. Delectet Vos ista felicitas generis humani. Coepit causae huius exemplum sollicitare morientes. Ergo Romanae religiones ad Romana iura non pertinent? Quod nomen accipiet ablatio facultatum quas nulla lex, nullus casus fecit caducas? Capiunt legata liberti, seruis testamentorum iusta commoda non negantur: tantum nobiles uirgines et fatalium sacrorum ministri excludentur praesidiis hereditate quaesitis? Quid iuuat saluti publicae castum corpus dicare et Imperii aeternitatem caelestibus fulcire praesidiis, armis uestris, aquilis uestris amicas adplicare uirtutes, pro omnibus efficacia uota suscipere, et ius cum omnibus non habere? Itane melior est seruitus quae hominibus inpenditur? Rem publicam laedimus, cui numquam expediit num: ex huiusmodi facinoribus orta sunt cuncta Romani generis incommoda. Honorauerat lex parentum Vestales uirgines ac ministros
Abbreviated transcription (Latin):
capitidecur faciunt ita in signeducitur. sacri¬
ficii uacare u muneribur ñudum quodam¬
modonomen immunitatis requirunt : qm̃ pau¬
pertate adispendiosunt: It aque ampli¬
us laudi earum tribuunt qui aliquid ret eie¬
trahunt: si quidem saluti publicae dicata
uirguntas cres ent merio cumicar& praemio.
ab sunt ab deraruiuestripuritate ista compendia
fiscur bonorum principum non sacerdotaendum¬
ninsed hostium spolus augeatur: ullimnalũ
crum compensat inuidia. et quia auaritia
immnoresurõs non cadit. hocmiseriorersunt qui¬
bis subsidia ueteradecerpta sunt: et enimsib
imperatoribur quia lieno abstinent qui resistunt
cupiditatr adolam de trahitur amitentir iniu¬
riam quod desiderium non mouet᷑ auferentir
agros &iam uirginibus & ministris deficien¬
tium uoluntate fiscus retentat: Oro uosustitiae
sacerdoterut urbis uestrae sacris reddatir pri¬
uata succersiꝗdictent testamenta securi & sciant

Expanded text:
capiti decus faciunt, ita insigne ducitur sacercapiti decus faciunt, ita insigne ducitur sacerdotii vacasse muneribus. Nudum quodammodo nomen immunitatis requirunt, quoniam paupertate a dispendio tutae sunt. Itaque amplius laudi earum tribuunt, qui aliquid rei detrahunt: siquiuirginitas crescit merito, cum caret praemio. Absint ab aerarii Vestri puritate ista conpendia! Fiscus bonorum Principum non sacerdotum damnis sed hostium spoliis augeatur! Illud tenue lucrum conpensat inuidiam? Atqui auaritia in mores Vestros non cadit. Hoc miseriores sunt quibus subsidia uetera decerpta sunt; etenim sub Imperatoribus qui alieno abstinent, quia resistunt cupiditati, ad solam detrahitur amittentis iniuriam quod desiderium non mouet auferentis. Agros etiam uirginibus et ministris deficientium uoluntate legatos fiscus retentat. Oro Vos, iustitiae sacerdotes, ut Vrbis Vestrae sacris reddatur priuata successio. Dictent testamenta securi et sciant
Abbreviated transcription (Latin):
catem religionibur faciat. seruanda est tot
sacculis fides & sequendi sunt nobis parentes qui
sacuti sunt felicitersuos. Romãnunc putemus
ad sistereatq: his uobiscum a geresormonib::
t& iiuam̃m comor quia libera sum: Inccul¬
tus in legimeis orbemredigitꝰ hacc sacra hanni¬
balem a moenibur a capitoliosenonas reppule¬
tamon & contum eliosa est emendatio senectu¬
tir: Ergodiirpatriirdur indige. tibus facem
regamus aequumest quic quidomnescolunt
unumputari eademspectamus astratommu¬
ne celum estĩ dem nos mundus inuoluit quid
interesi quaquisque prudentia uerum requi¬
rat uno itinero nom potest. perueniri a dtam
grande secretum: Sedhaec otiosorum dispu¬
uitio est nunc preces noncertaminaofferimus.
quanto commodo sacria erariiues triuestaliũ
uirginum praeroratiua de tracta esi sublar¬
gissimir impera toribur denegatur quod par¬
cissimi praestiterunt : honorsolurest in illo
uelut stipendio castitatis. ituitta earum

Expanded text:
tatem religionibus faciat, seruanda est tot tatem religionibus faciat, seruanda est tot saeculis fides et sequendi sunt nobis parentes qui secuti sunt feliciter suos. Romam nunc putemus adsistere atque his Vobiscum agere sermonibus: tet! Viuam meo more, quia libera sum! tus in leges meas orbem redegit; haec sacra Annibalem a moenibus, a Capitolio Senonas repuletamen et contumeliosa est emendatio senectutis. Ergo diis patriis, diis indigetibus pacem rogamus. Aequum est, quidquid omnes colunt, unum putari. Eadem spectamus astra, commune coelum est, idem nos mundus involvit. Quid interest, qua quisque prudentia verum inquirat? Uno itinere non potest perveniri ad tam grande secretum. Sed haec otiosorum disputatio est. Nunc preces, non certamina offerimus. Quanto commodo sacri aerarii vestri vestalium virginum praerogativa detracta est? Sub largissimis imperatoribus denegatur, quod parcissimi praestiterunt. Honor solus est in illo velut stipendio castitatis. Ut vittae earum
Abbreviated transcription (Latin):
lapsus priarii : & dereprehensione antecedeptir
exemplinascitur emendatio: farfuit ut parens
illedementiae urãe inre adhuc noua nonca¬
nimus improbata. Accipiat a&ernito
ustrahat. :Nalilledecerpsit sacra rumiurginũ
priui legis. repleuit nobilibur sacerdotia romanis
cerimonus non negauit inpensas & peromnesui¬
as adernae urbis. la&umsecutur senatum iudta
placido ore delubra legitin seripta fastigus
deum nomina percontatur est templorũori¬
ginesi miratur est condicores: Cumque aliar
tebigioner ipserqueretur. has seruauit impe¬
rio: suus enim cuique mos cuiq ritus estuarios
custo desurbibur cultar mensdiuina distribuit:
ut animaenascentibur ita populir fatalis genii
diuiduntunaccedit utilitas. quaemaximȩ
homini deos adierit: Nam cumratio omnis
in operitosit underectius quam dememoria
atq: documentis rerum secundarum cognitio
uenit numinum: lamsi longa a& as auctori¬

Expanded text:
lapsus prioris et de reprehensione antecedentis lapsus prioris et de reprehensione antecedentis exempli nascitur emendatio. Fas fuit, ut parens ille Clementiae Vestrae in re adhuc noua non canimus inprobatum? Accipiat Aeternitaus trahat. Nihil ille decerpsit sacrarum uirginum priuilegiis, repleuit nobilibus sacerdotia. Romanis caerimoniis non negauit inpensas et per omnes uias Aeternae Vrbis laetum secutus Senatum uidit placido ore delubra, legit inscripta fastigiis deum nomina, percontatus templorum origines est, miratus est conditores, cumque alias religiones ipse sequeretur, has seruauit Imperio. Suus enim cuique mos, suus ritus est: uarios custodes urbibus cultus mens diuina distribuit; ut animae nascentibus, ita populis fatales genii diuiduntur. Accedit utilitas quae maxime homini deos adserit. Nam, cum ratio omnis in operto sit, unde rectius quam de memoria atque documentis rerum secundarum cognitio uenit numinum? Iam si longa aetas auctori
Abbreviated transcription (Latin):
est: mericodiui constantuf actum diu non ste¬
ticorinia uoby txemple uitanda sunt quae
mox remota didicistir: A cernitatem curamur
famae & nominis urinequid futura a&as inuen¬
at torrigendum : ubiin legerurar & uerba iurabi¬
mus quareligione mens falsa terrebitur neintesti¬
monus menttatur : omnia quidem adõplenasunt:
neoullus perfidntunuite locur sec plurimumiar e
admetum delimnquendi&iampreientia rehi¬
nisurgueri: Illa ara concordiam ten&re
illa ara fidem conuenit singulorum neque aliua
magir a uctoritatem facit sententui nrir quari
quod omnia quãsi iuratus ordo decernit. Pate
ergo sedis prisana periurtira hoc muerti princi¬
pesmei probabile iudicabunt quisa cramento
publicotũtiium : sed diuus constantiur idem fe¬
cirredicitur: c&era potiur illius principis aemu¬
lemur quinihiltale ersa adgressur siquis antȩ
sealius deur a sr&t corrigit enim sequentem

Expanded text:
est; merito diui Constantii factum diu non steest; merito diui Constantii factum diu non stetit. Omnia Vobis exempla uitanda sunt, quae mox remota didicistis. Aeternitatem curamus famae et nominis Vestri, ne quid futura aetas inueniat corrigendum. Vbi in leges Vestras et uerba iurabimus? Qua religione mens falsa terrebitur ne in testimoniis mentiatur? Omnia quidem deo plena sunt nec ullus perfidis tutus est locus, sed plurimum ualet ad metum delinquendi etiam praesentia numinis urgueri. Illa ara concordiam tenet omnium, illa ara fidem conuenit singulorum neque aliud magis auctoritatem facit sententiis nostris, quam quod omnia quasi iuratus Ordo decernit. Patebit ergo sedes profana periuriis et hoc inclyti Pricipes mei probabile iudicabunt, qui sacramento publico tuti sunt? Sed diuus Constantius idem fecisse dicetur. Cetera potius illius Principis aemulemur, qui nihil tale esset adgressus, si quis ante se alius deuiasset. Corrigit enim sequentem
Abbreviated transcription (Latin):
temporum gloriae quȩ tum maior est cum uobis con¬
tramorem parentum intellegitir nillicere:
Rep& imus igitur religionum statum qui rei¬
publicae diupro fuit . : Certe numerentur prin
cipes utrius que sectȩ utriusque sententiae pro
ximus eorum cerimonias patri coluit recen¬
tior nonremouit si exemplum non facit. religio
ueterum facũ dissimulatio preximorum: Quis
ita familiaris est barbaris. ut aram uictoriae
non requirat uitinposterum sumus & tali¬
um rerum ostentauitamur. reddacurtamen
saltem nomini honor quinumini denegatus
est. multauictoriae deb& axernitas uestra
& adhuc plura debebit. Auersentur hanc po¬
testatem quibusnihil profuit uos amicum tri¬
umphis patrocinium nolite deserere tunctis
potentia ista uotiua est nemocolendam neg&.
quam proficetur optandam: qud sihuiur
ominis nonesr& iustauitatioornamentis
tem curiae deciut abstineri: Praestate oro
uos ut eaquepueri suraepimur senes poster
relinquamus : consuudims upor magnus

Expanded text:
temporum gloriae: quae tum major est, cum vobis contra morem parentum intelligitis nil licere? Repetimus igitur religionum statum, qui reipublicae diu profuit. Certe numerentur prcipes utriusque sectae, utriusque sententiae: pars eorum prior caerimonias patrum coluit, recentior non remouit. Si exemplum non facit religio ueterum, faciat dissimulatio proximorum. Quis ita familiaris est barbaris, ut aram Victoriae non requirat! Cauti in posterum sumus et aliarum rerum ostenta uitamus. Reddatur saltem nomini honor qui numini denegatus est. Multa Victoriae debet Aeternitas Vestra et adhuc plura debebit: auersentur hanc potestatem, quibus nihil profuit; uos amicum triumphis patrocinium nolite deserere. Cunctis potentia ista uotiua est; nemo colendam neget, quam profitetur optandam. Quodsi huius ominis non esset iusta uitatio, ornamentis saltem Curiae decuit abstineri. Praestate, oro Vos, ut ea quae pueri suscepimus, senes posteris relinquamus. Consuetudinis amor magnus
Abbreviated transcription (Latin):
audientia quia nonerat iustiua defutura domi¬
in drtiuictores actrium phatorer semperau¬
gusti: Cemino igitur functus officio. & ut pr¬
fectus uester resta publica prosenuor & utle¬
gaturuuium manata commendo nullus ẽ
hic dissensio uoluntatum quia iameredere he¬
mines denerunt aulicorum sestudio prȩstare
si discrepent amari colidiligimaius imperio e t̃
rferac obsuis si rcipublicae priuata certami¬
namerito illor senatus inrequitur. quipotentia
euienim magis commodat qued inslitit maias¬
rum auodo uriae iura & fata derendintis qua

Expanded text:
 Domie, uictor ac triumphator semper Auguste. Gemino igitur functus officio et ut Praefectus Vester gesta publica prosequor et ut legatus ciuium mandata commendo. Nulla est hic dissensio uoluntatum, quia iam credere homines desierunt aulicorum se studio praestare, si discrepent. Amari, coli, diligi maius imperio est. Quis ferat obfuisse Reina? Merito illos senatus insequitur, qui potentiam ubias. 829 Cui enim magis commodat quod instituta majorum, quod patriae jura et fata defendimus, qua
Abbreviated transcription (Latin):
bi primum senaturamplissimus semperq
uester subiecta legibus uitia cognouit. &
a principil suidit purgarifamam tnt¬
porum preximorum bonis acculia uctoritatem
secutus euomiut diuprernm dolorem atq: ite¬
rum me querellarum suarum iuint ee legatũ

Expanded text:
bi primum Senatus amplissimus semperque Vester subiecta legibus uitia cognouit et a Principibus piis uidit purgari famam temporum proximorum, boni saeculi auctoritatem secutus euomuit diu pressum dolorem atque iterum me que
Abbreviated transcription (Latin):
in drtiuictores actrium phatorer semperau¬
gusti. Ceminoigur sunctus officio. &ut pie¬
fectus uester resta publica prostquor & utle¬
gatusciuium manato commendo nullus ẽ
hic disrensio uoluntatum quia iam credereho¬
mines dencrunt aulicorum sestudio prȩstare
si discrepent amari colidiligimaius imperio est

Expanded text:
hator semper Auguste. Gemino igitur functus officio et ut Praefectus Vester gesta publica prosequor et ut legatus ciuium mandata commendo. Nulla est hic dissensio uoluntatum, quia iam credere homines desierunt aulicorum se studio praestare, si discrepent. Amari, coli, diligi maius imperio est
Abbreviated transcription (Latin):
Multifidum uariumq deus cumqueritur unus
Hinc alios ast indealios properare seor sum
Quemque peram fractos proprios sed comp&a eodem
Fine coartarisi mul & concurrere inunum
Qum &iam caelum atq solumuentos mare nubes
Omnibus in com mune dari uel quicolimus tue
p̃e uel& talitant sculptis qui tabita saxis

Expanded text:
multifidum variumque, Deus cum quaeritur unus; multifidum variumque, Deus cum quaeritur unus; hinc alios, ast inde alios properare seorsum, quemque per anfractus proprios; sed conpeta eodem fine coartari simul et concurrere in unum; quin etiam caelum atque solum, ventos, mare, nubes omnibus in commune dari, vel qui colimus te, Christe, vel exta litant sculptis qui tabida saxis
Abbreviated transcription (Latin):
Uirtutem nil ule decaet nam uile quod & as
Eripit aeracadunt aut fuluum defluit aurum
Aut candor perit argenti si de suit usus
Etfuscata situcorrumpit uena colorem
Qiuatibi princeps deb&ur gloriauiuum
Uirtutis pruecium decus inmortalue secuto
Regnator mundi xp̃o sociabere in euum
Quoductore meum trahis adcelestia regnum
Hilte ꝑmoueat magniuox rh&oris oro
Quis ublegati spetie sacramortua plorans
Ingenii telis & fandi uiribus aud&
Leunos tram temptare fidem nec te uid& ac me
Deuotos augurte deo cuisordida templa
Clausimus & madidas sanie derecimus aras
Vnus nostra regat seru&q palatia xp̃s
Nequis romuleas de moniam nouerit arces
Sed soli pacis dño mea seruiat aula
Sic affata pios roma ex orauit alumnos
Spernere legatum non admit tenda petentem
egatum iouis & ad ytis abharur pice missum
tnon a patria patrie nam gloria xp̃s
ersis tit tamen affirmans iter esse uiandi

Expanded text:
virtutem nil vile decet; nam vile, quod aetas virtutem nil vile decet; nam vile, quod aetas eripit: aera cadunt aut fulvum defluit aurum aut candor perit argenti si defuit usus, et fuscata situ corrumpit vena colorem. viva tibi, princeps, debetur gloria, vivum virtutis pretium decus inmortale secuto. regnator mundi Christo sociabere in aevum, quo ductore meum trahis ad caelestia regnum. nil te permoveat magni vox rhetoris, oro, qui sub legati specie sacra mortua plorans ingenii telis et fandi viribus audet, heu, nostram temptare fidem nec te videt ac me devotos, Auguste, Deo, cui sordida templa clausimus et madidas sanie deiecimus aras. unus nostra regat servetque palatia Christus; ne quis Romuleas daemon iam noverit arces, sed soli pacis Domino mea serviat aula.’ sic adfata pios Roma exoravit alumnos spernere legatum non admittenda petentem, legatum Iovis ex adytis ab haruspice missum, at non a patria; patriae sua gloria Christus, persistit tamen adfirmans iter esse viandi
Abbreviated transcription (Latin):
Scande trium falem currum spolusq receptis
Hucxp̃o comitante uenidate uincula demam
Captiuis gregibus manicas deponite longo
Tritas seruitio matrum iuuenumq cater uue
Dediscat seruire senex laris ꝯcul auiti
Discat & ad patrium limen genetrice. reuersa
Ingenuum senosse puertimor omnis abesto
Uicimus exulture lib & quid tale repulso
Poenorum quondam duce contigit ille p&ite
Postquam ꝑ culerat treme facta repagula portue
Baianis resolutus aquis duris sima luxu
Roboradis utuit ferrumq libi dine fregit
Atnoster stilico congres sum comminus ipsa
Ex ucie ferrata uirumdare tergaco egit
Hic xp̃s nobis ds̃ affuit & mera uirtus
Illic lasciuium campania fertilis hos tem
Delicie uicere tuue non iuppiter acrem
Protexit fabium sed iuuit amoena tarentus
Quue dedit in lecebris domitum calcare tẏrannum
His ego promeritis quae pruemia digna rependam
Non habeo membra statuis effinge uile est

Expanded text:
scande triumphalem currum, spoliisque receptis scande triumphalem currum, spoliisque receptis huc Christo comitante veni. date, vincula demam captivis gregibus; manicas deponite longo tritas servitio, matrum iuvenumque catervae. dediscat servire senex laris exul aviti, discat et ad patrium limen genetrice reversa ingenuum se nosse puer. timor omnis abesto; vicimus, exultare libet, quid tale repulso Poenorum quondam duce contigit? ille petitae postquam perculerat tremefacta repagula portae, Baianis resolutus aquis durissima luxu robora destituit ferrumque libidine fregit. at noster Stilicho congressus comminus ipsa ex acie ferrata virum dare terga coegit. hic Christus nobis Deus adfuit et mera virtus, illic lascivum, Campania fertilis, hostem deliciae vicere tuae; non Iuppiter acrem protexit Fabium, sed iuvit amoena Tarentus, quae dedit inlecebris domitum calcare tyrannum. his ego pro meritis quae praemia digna rependam, non habeo: membra statuis effingere vile est;
Abbreviated transcription (Latin):
Mirtutis precium dux agminis imperiiq
p̃i potens nobis iuuenis fuit &comes eius
Adq parens stilico deus unus xp̃s ut rique
Hiuadorantis altaribus &crucefronti
Inscripta cecinere tubue prima hasta dracones
Precurrit quexp̃i apicem sublimior offert
Illic ter denis gens &iciabilis annis
Pannoniue poenas tandem del&a pependit
orpora famosis olimditata rapinis
Incumulos coniesta iacent miraberes eris
osteritas seclir inhumata cadauera late
Quuepollentinos texerunt ossibus agros
Si potui manibus gallorum eccisa leuare
ecinerum squalore caput redeunte camillo
Signare nidenti fumans si fronte recepi
i potui miseras sertis redimi reruinas
Et malependentes lauru pruecingere turres
Quotesuscipiam gremio fortissime princeps
Quos spargam flores quibus insertabo coronis
Atriaquue festis sus pendam pallia portis
Inmunis tanti belli acte stante sub armis
Libera & auretenus g&icos &x pertatumultur

Expanded text:
virtutis pretium? dux agminis imperiique virtutis pretium? dux agminis imperiique Christipotens nobis iuvenis fuit, et comes eius atque parens Stilicho, Deus unus Christus utrique, huius adoratis altaribus et cruce fronti inscripta cecinere tubae: prima hasta dracones praecurrit, quae Christi apicem sublimior effert. illic ter denis gens exitiabilis annis Pannoniae poenas tandem deleta pependit. corpora famosis olim ditata rapinis in cumulos congesta iacent; mirabere seris, posteritas, saeclis inhumata cadavera late, quae Pollentinos texerunt ossibus agros. si potui manibus Gallorum excisa levare de cinerum squalore caput, redeunte Camillo signa renidenti fumans si fronte recepi, si potui miseras sertis redimire ruinas et male pendentes lauro praecingere turres, quo te suscipiam gremio, fortissime princeps? quos spargam flores? quibus insertabo coronis atria? quae festis suspendam pallia portis, inmunis tanti belli ac te stante sub armis libera et aure tenus Geticos experta tumultus?
Abbreviated transcription (Latin):
Victores senon ascapitoli exurce fugatos
Cum super e celso pugnarent numina saxo
Qui mihi pr&̧eritam cladem ue terosq dolores
In culcant iterum uideant me tempore ues tro
Lamniltale pati nullus meabarbarus hostis
Cus pide claustra quatit non armis ueste comis que
Ignotus capta passim uagus errat inurbe
Trans alpina meam rapiens inuincula pubem
Temptauit geticus nuꝑdelere tyrannus
Italia patrio ueniens iuratus ab histro
Hasarces uequaresolo tecta aurea flammis
Soluere mastrucis proceres uestire tugatos
Iamqueruens uenetos turmis protriuerat a gros
Etligurum uastarat opes & a moena profundi
Rura padi turcumq solum uicto am ne pre mebat
Depulit hos nimbos equitum non peruigilanser
Proditor occulti tenebrosa noc tepericli
Sedius cruda uirum ꝑfractaq congre dientum
Pectora nec trepidans animus suc cumbere l&o
Propatria & pulcram per uulnera que rerelaudem
Numquid & ille dies iouecontulit auspice tantum

Expanded text:
victores Senonas Capitoli ex arce fugatos victores Senonas Capitoli ex arce fugatos cum super e celso pugnarent numina saxo! qui mihi praeteritam cladem veteresque dolores inculcant iterum, videant me tempore vestro iam nil tale pati: nullus mea barbarus hostis cuspide claustra quatit, non armis, veste comisque ignotus capta passim vagus errat in urbe transalpina meam rapiens in vincula pubem. temptavit Geticus nuper delere tyrannus Italiam patrio veniens iuratus ab Histro has arces aequare solo, tecta aurea flammis solvere, mastrucis proceres vestire togatos; iamque ruens Venetos turmis protriverat agros et Ligurum vastarat opes et amoena profundi rura Padi Tuscumque solum victo amne premebat, depulit hos nimbos equitum non pervigil anser, proditor occulti tenebrosa nocte pericli, sed vis cruda virum perfractaque congredientum pectora nec trepidans animus subcumbere leto pro patria et pulchram per vulnera quaerere laudem, numquid et ille dies Iove contulit auspice tantum
Abbreviated transcription (Latin):
tq armata dm̃ sine crimine caedis adoro
rimenenim pig& heucrimen ꝑsuaserat a trox
uppiter ut sacro iustorum sanguine tincta
dsu&umbellis scelerarem funere ferrum
llius instictu primus neromat reperempta
anguinem apos tolicum bibit ac mestrage piorum
n sanam pauit rabiam mox & sitis arsit
Aultorum similis ꝑ uulneratristia flagrans
xtrahere insignes animas acludere poenis
Indantesq meum ingremium defundere mortes
Etsubiure fori non noxia colla secare
Hac me labeream modotemporar uestra piarunt
Viuo pie uobis auctoribus in piapridem
Arte iouis fateor quidenim non ille cruentum.
Tradidit aut quidmiti sibi placidum uepoposcit
Qui dum pre metuit cultus inolescere xp̃i
Seuut acmiserum foedauit sanguine. sedum
Et sunt qui nobis bella & probrare sinistra
Nondubitem postquam templorum spreuimus aras
Affirmentq lybincollinue a cardine portȩ
Hannibalem iouis imperio martisq repulsum

Expanded text:
atque armata Deum sine crimine caedis adoro. atque armata Deum sine crimine caedis adoro. crimen enim, piget heu, crimen persuaserat atrox Iuppiter, ut sacro iustorum sanguine tincta adsuetum bellis scelerarem funere ferrum, illius instinctu primus Nero matre peremptaanguinem apostolicum bibit ac me strage piorum insanam pavit rabiem; mox et sitis arsit multorum similis, per vulnera tristia flagrans extrahere insignes animas ac ludere poenis undantesque meum in gremium defundere mortes et sub iure fori non noxia colla secare. hac me labe ream modo tempora vestra piarunt. vivo pie vobis auctoribus, inpia pridem arte Iovis, fateor; quid enim non ille cruentum tradidit? aut quid mite sibi placidumve poposcit? qui, dum praemetuit cultus inolescere Christi, saeviit ac miserum foedavit sanguine saeclum. et sunt qui nobis bella exprobrare sinistra non dubitent, postquam templorum sprevimus aras, adfirmentque Libyn Collinae a cardine portae Hannibalem Iovis imperio Martisque repulsum,
Abbreviated transcription (Latin):
Romamnunc putemus assistere ad que his uobis cum
ageresermonibus. optimi principas. patres patriȩ
reuere miniannos meos in quos mepius ritus adduxit:
Vt arcerimonus auitis. Neque enim penit&: qiuiam
meomore quia libera sum: Niccultus. in leges meas
orbem redegit. Nuec sacra. hannibulema moeni¬
bus. acapitolio senonas reppullerunt :
Si uocem simularelic& nempe aptior ista
Voxromue est quam nunc euis sub nomine promami
Quuequia tur peputat templorum flere repulsam
Egida quue in dubibus prosepugnas se pericdis
Dice seque grauem senio inclinante fateri
Ductores conplexa suos sicl&a profatur
Oclari salu&e duces generosa propago
Principis inuicti sub quo senium omne renascens
Deposiu udiquemeam flauescere rursus
aninem nam cum mortalia cunc tau&us tas
Nunc nunc iustameis reuerentia comp&it annis
Nunc merito dicor uenerabilis &caput orbis
Cum galeam sub fronde oleae cristasquerubentes
oncutio uiridiueluns fera cingula sorte

Expanded text:
Romam nunc putemus adsistere atque his Vobiscum agere sermonibus: «Optimi Principum, Patres Patriae, reueremini annos meos in quos me pius ritus adduxit ! Vtar caerimoniis auitis, neque enim paenitet! Viuam meo more, quia libera sum! Hic cultus in leges meas orbem redegit, haec sacra Hannibalem a moenibus, a Capitolio Senonas reppulerunt. Romam nunc putemus adsistere atque his Vobiscum vox Romae est, quam nunc eius sub nomine promam. quae quia turpe putat templorum flere repulsam aegidaque in dubiis pro se pugnasse periclis dicere seque gravem senio inclinante fateri, ductores conplexa suos sic laeta profatur: ‘O clari salvete duces, generosa propago bus, a Capitolio Senonas reppulerunt. deposui vidique meam flavescere rursus anitiem: nam cum mortalia cuncta vetustas nunc, nunc iusta meis reverentia conpetit annis, nunc merito dicor venerabilis et caput orbis, cum galeam sub fronde oleae cristasque rubentes concutio viridi velans fera cingula serto
Abbreviated transcription (Latin):
Nec tam degeneri uenerandis subplicat ore
Principibus quac muult pruenobilis ille senator
Orandi arte potens &callida fingere doctus
Mentitum quue grauis persone inducerepondus
Ut tragicus cantor lignotegit ora cauato
rande aliquod cuius perhiatum crimen anhel&¬

Expanded text:
nec tam degeneri venerandis supplicat ore nec tam degeneri venerandis supplicat ore principibus, quam vult praenobilis ille senator orandi arte potens et callida fingere doctus mentitumque gravis personae inducere pondus, ut tragicus cantor ligno tegit ora cavato, grande aliquod cuius per hiatum crimen anhel
Abbreviated transcription (Latin):
Pacis amicitia struxit moderamine romue
Nam locus essedeo quis possit in orbe feroci
Pec toribusq hominum dis cordibus & sua iura
Dissimiliratione tuentibus ut suit olim
Sic in conpositos humano in pectore sensus
Dis iunctasq animiturbato foedere parter
Hec liquida inuisit sapientia nec ds̃ intrat
Atsimentis a pex regnandi iure potitus
Pugnacir sthomachi pulsus fibrasq. rebeller
ł. ren& &omne iecurratione coerceat una
Fit stabilis uitice status & sententia certa
Haurit corda dm̃ dño & subiungitur uni
Enades omni potens concordibus influeterris
Iammundus texp̃e capit quem congrege nexu
Pax & romatenent capita hec & culmina rerum
Es seiubes necroma tibi sine pace propatur
Et pax utplaceat facit excellentia romue
Quuemotus uariossimul &ditione coerc&
Etterrore premit nec enim spoliata prioris
Roboreiur tutis senuit nec secula sensit
N ec tremulis cumbella uocant capit armala certos

Expanded text:
pacis amicitia struxit moderamine Romae. pacis amicitia struxit moderamine Romae. nam locus esse Deo quis posset in orbe feroci pectoribusque hominum discordibus et sua iura dissimili ratione tuentibus, ut fuit olim? sic inconpositos humano in pectore sensus disiunctasque animi turbato foedere partes nec liquida invisit sapientia nec Deus intrat. at si mentis apex regnandi iure potitus pugnacis stomachi pulsus fibrasque rebelles frenet et omne iecur ratione coerceat una, fit stabilis vitae status, et sententia certa haurit corde Deum domino et subiungitur uni. en ades, Omnipotens, concordibus influe terris: iam mundus te, Christe, capit, quem congrege nexu pax et Roma tenent, capita haec et culmina rerum esse iubes, nec Roma tibi sine pace probatur, et pax ut placeat facit excellentia Romae, quae motus varios simul et dicione coercet et terrore premit; nec enim spoliata prioris robore virtutis senuit nec saecula sensit, nec tremulis, cum bella vocant, capit arma lacertis,
Abbreviated transcription (Latin):
Armabat queferas in uulnera mutua dextras
Hanc frenatus rabiem deus undiq gentes
Inclinare caput docuit sullegibus hisdem
Romanosq om̃s feri quos rhenus & hister
Quostagus aurifluus quos magnus inundat hiberus
Corniger hesperidum quos inter labitur & quos
Canges alit tepidi quelauant septem hostia nili
Ius fecit commune pares & nomine eodem
Nexuit & domitos fraterna in uncla redegit
Niuitur omnigenis in partibus haut secus acsi
Ciues congenitos concludat moenibus unis
Vrbs patria atq om̃s lareo conciliemur auito
Ddistantes regione plage diuisa que ponto
Li tora conueniunt nunc ꝑuadi monia adunum
Etcommune forumnune ꝑ conmertia &artes
Ad coetum celebrem nunc ꝑgenialia fulcra
Externi adius conubii nam sanguine mixto
Texitur alternis ex gentibus un a propago
Hoc ac tumest tantis succes sibus atque trium fis
Romani imperuxp̃o iamtunc uenienti
Credeparatauia est quamdudum publica nostrue

Expanded text:
armabatque feras in vulnera mutua dextras. armabatque feras in vulnera mutua dextras. hanc frenaturus rabiem Deus undique gentes inclinare caput docuit sub legibus isdem Romanosque omnes fieri, quos Rhenus et Hister, quos Tagus aurifluus, quos magnus inundat Hiberus, corniger Hesperidum quos interlabitur et quos Ganges alit tepidique lavant septem ostia Nili. ius fecit commune pares et nomine eodem nexuit et domitos fraterna in vincla redegit. vivitur omnigenis in partibus haud secus ac si cives congenitos concludat moenibus unis urbs patria atque omnes lare conciliemur avito. distantes regione plagae divisaque ponto litora conveniunt nunc per vadimonia ad unum et commune forum, nunc per commercia et artes ad coetum celebrem, nunc per genialia fulcra externi ad ius conubii; nam sanguine mixto texitur alternis ex gentibus una propago. hoc actum est tantis successibus atque triumphis Romani imperii: Christo iam tunc venienti, crede, parata via est, quam dudum publica nostrae
Abbreviated transcription (Latin):
Orbemres lu&as & prospera queque retexis
Mille triumphorum memoras exordine pompas
Ductaq permediam spoliorum fercula romam
Uis dicam que causatuos romane labores
Intantum extulerit quisgloria fotibus aueta
Sic cluat inpositis ut mundum fren& abhenis
Dis cordes lingius populus & dissonacultu
Regnauolens sotiare deus subiungier uni
Imperio quicquid tractabile moribus ess&
Concordiq iugo r&inacula mollia ferre
Cons tituit quocorda hominum coniunc tatener &
Religionis amor nec enimsit copula xp̃o
ignanisi inplicitas souietmens unicagentes
Soladeum nouit concordia solabenignum
Ritecolit tranquilla patrem placidis simus illum
Foederis humaniconsensus prosperat orbi
Seditione fugat sueius ex asperat armis
Munere pacis alit r&in& pi&ate qui&a
Omnibus interris quas distin& occidualis
Oceanus roseoq aurora in luminatortu
Miscebat bellona furens mortalia cuncta

Expanded text:
orbem, res laetas et prospera quaeque retexis, orbem, res laetas et prospera quaeque retexis, mille triumphorum memoras ex ordine pompas ductaque per mediam spoliorum fercula Romam, vis dicam quae causa tuos, Romane, labores in tantum extulerit, quis gloria fotibus aucta sic cluat inpositis ut mundum frenet habenis? discordes linguis populos et dissona cultu regna volens sociare Deus subiungier uni imperio, quidquid tractabile moribus esset, concordique iugo retinacula mollia ferre constituit, quo corda hominum coniuncta teneret religionis amor; nec enim fit copula Christo digna, nisi inplicitas societ mens unica gentes. sola Deum novit concordia, sola benignum rite colit tranquilla Patrem: placidissimus illum foederis humani consensus prosperat orbi, seditione fugat, saevis exasperat armis, munere pacis alit, retinet pietate quieta. omnibus in terris quas continet occidualis oceanus roseoque Aurora inluminat ortu, miscebat Bellona furens mortalia cuncta
Abbreviated transcription (Latin):
Subpedibusque ducum captiuos poplite flexo
Adiuga de pressos manibusq. interga retortis
Etsus pensa grauitelorum fracmina trunco
ibrennũ anthiochũ persen pyrrum mithriduten
Floramatuta ceres & larentina sub egit
His tamen auspicibus suc cessus dextra dederunt
Omina l&ificos & felix affuit ales
Quid sibi uult uirtus quid gloria sicor uinum
Coruus a pollineus penna uelgut ture iuuit
Sed tamen hiccoruus cur de fuit exitali
orte die in faustas tegerent cum funere cannas
Opp&er&q suꝑ congesta cadauera consul
urcremere in campis cornice uelo scine parrha
Nemo deum monuit perituros marte sinis tro
Tercentum fabios iuxs tirpe suꝑ stite inuno
Nulla netristi sicis tritonia noc tua carris
Aduolitans prȩsto esse deamprenuntia crasso
Prodidit aut pafiam niueae uexere colum bue
uius inauratum tremer& gens persica limbum
Sediudeo quue temoueant exempla u&us tue
Uirtutis dicis domitum terraq mariq

Expanded text:
sub pedibusque ducum captivos poplite flexo sub pedibusque ducum captivos poplite flexo ad iuga depressos manibusque in terga retortis et suspensa gravi telorum fragmina trunco, si Brennum, Antiochum, Persen, Pyrrhum, Mithridatem Flora, Matuta, Ceres et Larentina subegit. ‘his tamen auspicibus successus dextra dederunt omina laetificos et felix adfuit ales.’ quid sibi vult virtus, quid gloria, si Corvinum corvus Apollineus pinna vel gutture iuvit? sed tamen hic corvus cur defuit exitiali forte die, infaustas tegerent cum funera Cannas oppeteretque super congesta cadavera consul? cur Cremerae in campis cornice vel oscine parra nemo deum monuit perituros Marte sinistro tercentum Fabios vix stirpe superstite in uno? nullane tristificis Tritonia noctua Carrhis advolitans praesto esse deam praenuntia Crasso prodidit, aut Paphiam niveae vexere columbae, cuius inauratum tremeret gens Persica limbum? sed video quae te moveant exempla vetustae virtutis: dicis domitum terraque marique
Abbreviated transcription (Latin):
Et patria extorris romanis affuit armis
Uictus & ipse prius inimica nec acmina uiuit
Sitamen antiquum norat retinere dolorem
Seddicis legis sedeos ubi sanctior usus
Templorum cultu celebim sine sine maner&¬
Aenea dumque ultro iuctricia signa uirorum
Regis amore nume nullo cogente secutos
Tum dio medis itemtentoria &aeris ulixi
Castra uolens pallas cesis custodibus arcis
Llegit ubiumenti sud ar& muesta sigillo
Aut quotiens ductor macetum fortis simus altos
Templorum cineres uictis cumulauit amyclis
Optarunt predis domini senumina capta
Miscerias siriue que uehi babilonis ad arcem
Nonfero romanum nomen sudatabella
Ettitulos tanto quesitos sanguine carpi
Detrahit inuictis legionibus & sua romue
Pruemia deminuit quiquic quid fortiter uctuũ est
Ad scribit ueneri pallamam iuctoribus offert
Frustra igitur currus sũmo miramur arco
Quadri uigos stantesq duces incurribus altis
Fabricios curios hinc drusos inde camillos

Expanded text:
et patria extorris Romanis adfuit armis, et patria extorris Romanis adfuit armis, victus et ipse prius inimica nec agmina iuvit, si tamen antiquum norat retinere dolorem. sed dicis legisse deos ubi sanctior usus templorum cultu celebri sine fine manereAeneadumque ultro victricia signa virorum regis amore Numae nullo cogente secutos. num Diomedis item tentoria et acris Ulixi castra volens Pallas caesis custodibus arcis legit, ubi umenti sudaret maesta sigillo? aut quotiens ductor Macetum fortissimus altos templorum cineres victis cumulavit Amyclis, optarunt praedis domini se numina capta misceri Assyriaeque vehi Babylonis ad arcem? non fero Romanum nomen sudataque bella et titulos tanto quaesitos sanguine carpi, detrahit invictis legionibus et sua Romae praemia deminuit, qui, quidquid fortiter actum est, adscribit veneri, palmam victoribus aufert. frustra igitur currus summo miramur in arcu quadriiugos stantesque duces in curribus altis Fabricios, Curios, hinc Drusos, inde Camillos,