comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
succubuit. Eugenius atq arbogastus instructas
acies campis expedierant. alta alpiũ latora atq
in euitabiles transitus premissis callide insidis
occuparant. & iam si numero ac uirib impares
forent. sola tamen belli positione uictores.
t uero theodosius in sũmis alpib constitutus.
expers cybi ac somni. sciens quod destitutus suis
nesciens quod clausus alienis. dñm xp̃m̃ solus
solũ qui possit om̃ia. corpore humi fusus. mente
çelo fixus orabat. Dehine postquã insomnem
noctem precũ continuatione transegit. & tes¬
tes propemodũ quas in prociũ prosidu celestis
appenderat lacrimarũ lacunas reliquit. fiduc¬
cialit̃ arma corripuit solus. sciens sẽ ẽẽ. non
solũ. signũ crucis. signũ proelio dedie. aese in
bellũ & iam si nemo sequeretur uictor futurꝰ
immistt. Prima salutis uia excitit arbitio hos¬
tiliũ partiũ comes. quicũ ignarũ imperato¬

Expanded text:
succubuit. Eugenius atque Arbogastes instructas succubuit. Eugenius atque Arbogastes instructas acies campis expedierant, arta Alpium latera atque inevitabiles transitus, praemissis callide insidiis, occuparant: ut, etiamsi numero ac viribus impares forent, sola tamen belli dispositione victores. At vero Theodosius in summis Alpibus constitutus, expers cibi ac somni, sciens, quod destitutus suis, nesciens quod clausus alienis, Dominum Christum solus solum qui posset omnia, corpore humi fusus, mente coelo fixus, orabat. 560 Dehinc postquam insomnem noctem precum continuatione transegit, et testes propemodum, quas in pretium praesidii coelestis appenderat, lacrymarum lacunas reliquit, fiducialiter arma corripuit, solus, sciens se esse non solum. Signo crucis signum praelio dedit, ac se in bellum, etiam si nemo sequeretur, victor futurus immisit. Prima salutis via exstitit Arbitrio, hostilium partium comes: qui cum ignarum imperato
Abbreviated transcription (Latin):
putaretur. laqueo suspensus ẽ. Morcuo ua¬
lentiniano augusto. arbogustus tͥunc euge¬
niũ tẏrannũ mox creare ausus ẽ. Liegit qͦ
hominẽ. ciii titulũ imperatoris imponer&
pse ducturus imperiũ. Uir barbarus. animo
consilio. manu. audacia. potentiaq nimius.
contraxit undiq innumeras inuictasq copi¬
as. uel romanorũ presidus uel auxilus barba¬
rorũ. alibi potestate alibi cognatione sub nix¬
as historiã & iam notã oculis plurimorũ. quã
melius qui spectauere nouerunt. Dilatari
uerbis non opus ẽ. potentia dĩ non fiducia ho¬
minis uictorem semꝑ extitisse theodosiu
rbogastus iste. precipuũ in utroq documentũ ẽ
Qui tunc cũ theodosio paruit tantis instructũ
presidus maximũ. ipse minimꝰ coepit. & nẽ
cũ aduersus eundem theodosiũ collectis gallo
rũ francorũq uirib exundauit. nxus & iam
precipuo cultu idolorũ. magna tamen felicitate

Expanded text:
putaretur, laqueo suspensus est mortuo Vaputaretur, laqueo suspensus est mortuo Valentiniano Augusto Arbogastes Eugenium tyrannum mox creare ausus est legitque hominem, cui titulum imperatoris inponeret; ipse acturus imperium uir barbarus. animo consilio mann audacia potentiaque nimius, contraxit undique innumeras inuictasque copias, uel Romanorum praesidiis uel auxiliis barbarorum alibi potestate alibi cognatione subnixus. historiam notam etiam oculis plurimorum, quam melius qui spectauere nouerunt, dilatari uerbis non opus est potentia Dei non fiducia hominis uictorem semper extitisse Theodosium, Arbogastes iste praecipuum in utroque documentum est. qui et tunc, cum Theodosio paruit, tantis instructum praesidiis Maximum ipse minimus cepit et nunc, cum aduersus eundem Theodosium crum Francorumque viribus, exundavit, nixus etiam praecipuo cultu idolorum, magna tamen facilitate
Abbreviated transcription (Latin):
gladiũ deuagina extulit. Fior mi dolosissi¬
mũ bellũ sine sanguine usq aduictoria &e in
uictoria duorũ morte confectũ ẽ. Et ne hoc
quisquã casu factũ put&. quin magis potentia.
dĩ. qua & dispensantur & iudicantur uniuersa
probalato sur testimonio & de darato. obstrepen¬
tiũ mentes uel ad confusionẽ uel ad fidem cogat
dico rem & ignotã om̃ib & om̃ib notã. Post
hoc bellũ quo maximꝰ int̾fectus ẽ. Multa
utiq sicut om̃s recognoscimꝰ thȩgdosius filiũq
eꝰ honoriũ. usq ad nunc & ext̃na bella & ei¬
uilia conseeuta sunt. & tamen omĩa pene usq
in hodiernũ diem ẽquidem cũ fructu simpli¬
cis scẽq uictoriȩ. uel nullo uel minimo san¬
guine quie uerunt. Igitur ualentimanus
iunior regno resticutꝰ. extincto maximo
puplicam inpace agerae. apud uiennã dolo
arbogasti comitis sui. ut ferunt strangulatꝰ
atq: ut uoluntariũ sibi consciuisse mortem

Expanded text:
gladium de vagina extulit. Formidolosissigladium de vagina extulit. Formidolosissimum bellum sine sanguine usque ad victoriam, et in victoria duorum mquisquam casu factum putet, quo magis potentia Dei, qua et dispensantur et iudicantur uniuersa, propalato sui testimonio declarata obstrepentium mentes uel ad confusionem uel ad fidem cogat, dico rem et ignotam omnibus et omnibus notam: post hoc bellum, quo Maximus interfectus est, multa utique, sicut omnes recognoscimus, Theodosium filiumque eius Honorium usque ad nunc et externa bella et ciuilia consecuta sunt, et tamen omnia paene usque in hodiernum diem et quidem cum fructu simplicis sanctaeque uiotoriae uel nullo uel minimo sanguine quieuerunt. Igitur Yalentinianus iunior regno restitutus extincto Maximo publica in pace ageret, apud Viennam dolo Arbogastis comitis sui, ut ferunt, strangulatus atque, ut uoluntariam sibi consciuisse mortem
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ obstruxerat castra deseruit. Ita theodo
sius nemine sentiente. ut non dicã repugnan¬
te uacuas transmeauit alpes. atq aquiltiam
inproiusus adueniens. hostẽ illũ magnũ maxi¬
mũ trucẽ & inmanissimis quoq germanorũ
gentib tributa ac stipendia magno terrore
nominis exigentẽ sine dolo & sine controuer¬
sia clausit. cȩpit. occidit. Ualentinianus recep¬
ta italia. potitus impcrio est. Andragratius
cognita maximi nece. precipitem sẽscꝰ e naui
mundas dedit & suffocatꝰ ẽ. Theo dosius incru¬
entã uictoriã dõ procurante suscepit. Ecce
ꝑuentũ est. In rupta ẽ ciuitas correptꝰ tyran¬
nus. Et hoc paruum est. Ecce parte alia
uictꝰ hostilis exercitꝰ atq ipso tẏranno tru¬
culentior comes tẏranni ad mortẽ coactꝰ tan¬
te dissoluto clusȩq insidiȩ. tanti apparatꝰ
exinaniti sunt. & tam̃ nullus dolos instrux̃.
aciem disposuit. postremo nullus si dici lic&

Expanded text:
quae obstruxerat claustra dequae obstruxerat claustra desius nemine sentiente, ut non dicam repugnante, vacuas transmisit Alpes, atque Aquileiam improvisus adveniens, 558 hostem illum magnum, Maximum trucem, et ab immanissimis quoque Germanorum gentibus tributa ac stipendia solo terrore nominis exigentem, sine dolo et sine controversia clausit, cepit, occidit. Valentinianus, recepta Italia, potitus imperio est. Andragatius comes, cognita Maximi nece, praecipitem sese e navi in undas dedit, ac suffocatus est. Theodosius incruentam victoriam Deo procurante suscepit. Ecce perventum est, irrupta est civitas, correptus tyrannus, et hoc parum est. Ecce parte alia victus hostilis exercitus, atque ipso tyranno truculentior comes tyranni ad mortem coactus, tantae dissolutae elusaeque insidiae, tanti apparatus exinaniti sunt; et tamen nullus dolos instruxit, nullus aciem disposuit, postremo nullus si dici licet
Abbreviated transcription (Latin):
cxxxuiii. theodosius quadra gesimus primus in¬
terfecto ꝑmaximũ gratiano imperiũ orbis ro¬
mani optinuit. mansitq in eo annis.xi. cũ iam in
orientis partib .ui. annis gratiano uiuente
regnass&e . Itaq iustis necesariisq causis adbellũ
ciuile ꝑmotꝰ c̃. Qũ ẽduob augustis fratrib & ad
ultionẽ unius inc̃fecti sanguinis exigerte. & resti¬
tutionẽ ac miscdam alterius exultantis orar&e.
posuit indõ spem suam. sẽsẽq aduersũ tẏran¬
nũ maximũ sola fide maior. Nam longe minor
uniuersa apparatus belli comparatione prori¬
puit A quileiȩ tunc maximꝰ uictoriȩ suȩ spec¬
tator insederat. Andra gratius cius comes sum¬
mã belli amministrabat᷑. Qui cũ largissimis mi¬
litũ copiis ipsaq magnarũ copiarũ forcitudi¬
ne prȩcellente consilio. om̃s incredibilit̃ alpiũ
ac fluminũ aditus cõmuniuiss&. ineffabili indi¬
cio dĩ dũ nauali expeditione in cautũ hostem
preuenire & obruere parat. sponte eadem

Expanded text:
it. Theodosius quadragesimus primus, interfecto per Maximum Gratiano, imperium Romani orbis obtinuit, mansitque in eo annis undecim cum jam in Orientis partibus quatuor annis Gratiano vivente regnasset. Itaque justis necessariisque causis ad bellum civile permotus, cum e duobus Augustis fratribus et ultionem unius interfecti sanguinis exigeret, et restitutionem miseri alterius exsulantis oraret, posuit in Deo spem suam, seseque adversus Maximum tyrannum sola fide major, nam longe minor universi apparatus bellici comparatione, proripuit. Aquileiae tunc maximus victoriae suae spectator insederat. Andragatius comes ejus summam belli administrabat. Qui cum largissimis militum copiis ipsamque magnarum copiarum fortitudinem praecellente consilio omnes incredibiliter Alpium ac fluminum aditus communisset, ineffabili indicio Dei, dum nauali expeditione incautum hostem praeuenire et obruere parat, sponte eadem
Abbreviated transcription (Latin):
tinopolim uenit. dic̃ obut. Uniuersȩ gochorũ
gentes rege defuncto. aspicientes uirtutem
benignitatẽq theodosii. romano sesẽ dedide¬
runt. In hisdem & iam dieb ꝑsecutore iuliau
int̾fecto. aliisq imperatorib sepe uictis. nunc
autẽ ualente infugã acto. recentissimȩ uictore
sacictatẽ cruda in sultatione ructabant. ultro
constantino polim ad theodosiũ miscre legaos
paceniq supplices poposcerunt. Ictũq cunc
focdus est. quo uniuersa oriens usq nunc tran¬
quillissime fruitur. Interea cũ theodosius inost¬
ente sub actis barbarorũ gentib thracias tdl¬
dẽ ab hoste liberas reddidisse & archadiũ fili
ũ consoret̃ feciss& imperu. maximꝰ uir quna
frenuus & prob atq augusto dignꝰ nisi contra sa¬
tramenti fidem ꝑtyrannidem emersiss&. inbrictan
ta incursionc ꝑt̾ritũ. atq: initaliã transire me¬
ditantẽ dolis circũuentũ int̾fecit. fratrẽq eius

Expanded text:
tinopolim venit, diem obiit. Universae Gothorum tinopolim venit, diem obiit. Universae Gothorum gentes, rege defuncto, aspicientes virtutem benignitatemqrunt. In his etiam diebus Parthi qui Juliano interfecto, aliisque imperatoribus saepe victis, nunc etiam Valente acto, recentissimae victoriae satietatem cruda insultatione ructabant, ultro Constantipacemque supplices poposcerunt; ictumque tunc foedus est, quo uniuersus Oriens usque ad nunc tranquillissime fruitur. interea cum Theodosius in Oriente subactis barbarorum gentibus Thracias tandem ab hoste liberas reddidisset et Arcadium filium suum consortem fecisset imperii, Maximus, uir quidem strenuus et probus atqcramenti fidem per tyrannidem emersisset, in Brittata incursione perterritum atque in Italiam transire meditantem, dolis circumventum interfecit, fratremque ejus
Abbreviated transcription (Latin):
infidei sacramento religionisq cultu. sine
ulla cõparatione piecessit. Siquidem ille ꝑ¬
secutor hic propagator aeccłȩ. ita illi ne unꝰ
quidem proprus filiis quo succẽssore gauder&
indultꝰ est. huiꝰ autẽ orientis simul & occiden¬
tis ꝑsicciduas usq ad nunc generationes. glorio¬
sa ꝑpago dominatur. Itaq theodosius afflcta
rem puplicã ira dĩ reparandã credidit miscda¬
dĩ. omnẽ fiduciã sui adopem xp̃i conferens.
maximas illas scithicas gentes formidatasq
cunctis maiorib alexandro illo quoq magno
sicut pompeius corneliusq testati sunt euita¬
tas. nunc autẽ extincto romano exercitu. ro¬
manis equis armisq instructissimasq hoc est
multisq proelus uicit. urbem constantino po¬
lim uictor intrauit. Et ne paruant ipsam
romani exercitꝰ manũ assidue bellando dec̃¬
rer& foedus cũ athanarico cothorũ rege per¬
cussit. Athanaricus autẽ continuo ut constan¬

Expanded text:
in fidei sacramento religionisque cultu sine in fidei sacramento religionisque cultu sine ulla comparatione praecessit; siquidem ille persecutor, hic propagator Ecclesiae. ita illi ne unus quidem proprios filius, quo successore gauderet. indultus est; huius autem Orienti simul atque Occidenti per succiduas usque ad nunc generationes gloriosa propago dominatur. itaque Thrempublicam ira Dei reparandam credidit misericordia: omnem fiduciam sui ad opem Christi conferens, maximas illas Scythicas gentes, formidatasque cunctis majoribus, Alexandro quoque illi Magno sicut Pompeius Corneliusque testati sunt evitatas, nunc autem exstincto Romano exercitu Romanis equis armisque instructissimas, hoc est, multisque praeliis vicit, urbem Constantinopolim victor intravit, et ne parvam ipsam Romani exercitus manum assidue bellando deterreret, foedus cum Hatthanarico Gothorum rege percussit. Hatthanaricus autem continuo ut Constan
Abbreviated transcription (Latin):
ane fidei discerent mitterentur. Ualens impe¬
rator exiciabili prauitate. doctores arriani
dogmatis msit. Gochi primȩ. fidoi rudimen¬
tũ. quod accepere tenuerunt. Itaq iusto iudico
dĩ ipsi eũ uiuũ incenderunt. qui piopt̾ eũ & iam
mortui uitio erroris arsuri sunt.
N NO ab urbe condita millesimo . cxxxii.
gratianus quad ragesimus ab augusto. po
mortẽ ualentis .ui. annis imperiũ tenu
quã uis iam dudũ antea cũ patruo ualente
& cũ ualentinano fratre regnar&. Qui cũ
afflictũ & pene conlapsumꝰ rei puplicȩ stat
uiderae. eadẽ prouisione qua quondã loge¬
rat nerua hispanũ uirũ traianũ ꝑquẽ rtͦs¬
puplica reparata ẽ. legit & his theodosiũ de¬
que hispanũ uirũ. & restituendȩ rei puplice
necessitate apud syrmiũ purpura induit.
orientisq & traciȩ simul prȩfecit imperato¬
rẽ. in hoc prefectiori iudicio. quia cũ in omib
humanȩ uitȩ uircutib ipse primus fuerit

Expanded text:
stianae fidei discerent, mitterentur. Valens impestianae fidei discerent, mitterentur. Valens imperator exitiabili prauitate doctores Arriani dogmatis misit. Gothi primae fidei rudimento quod accepere tenuerunt. itaque iusto iudicio Dei ipsi eum uiuum incenderunt, qui propter eum etiam mortui uitio erroris arsuri sunt. Anno abVrbe condita MCXXXII Gratianus quadragesimus ab Augusto post mortem Valentis sex annis imperium tenuit, quainuis iamdudum antea cum patruo Valente et cum Valentiniano fratre regnaret. qui cum acum ac paene conlapsum reipublicae statum uideret, eadem prouisione, qua quondam legerat Nerua Hispanum uirum Traianum, per quem respublica reparata est, legit et ipse Theodosium aeque Hispanum uirum et restituendae reipublicae necessitate apud Sirmium purpura induit Orientisque et Thraciae simul praefecit imperio, in hoc perfectiore iudicio, quia, cum in omnibus humanae uitae uirtutibus iste par fuerit,
Abbreviated transcription (Latin):
quia temporib & legib xpĩanis tante simul
con gestȩ clades. pressam rei puplicȩ oneraue¬
it ceruicem. Quersȩ prouinciȩ. deletus exer¬
citus. imperator incensus. magnũ reuera hoc ẽ.
ad nrm dolorem. magisq miserũ quo magis no¬
uũ. Sed quid hoc ad confolationẽ proficit paga¬
norũ. qui palam prouident. & in his quoq ꝑ¬
secutorẽ decclesiarũ fuisse punitũ. Unus ds̃
unã fiden tradit. unã accclesiam toto orbe
diffudit. Hanc aspicit. hanc diligit. hanc defen-¬
dic. quo lib& sese quisq nomine tegat. si huic
non sociatur alienus. si hanc impugnat inimi
ẽ. Consulentur se gentiles inquantũ uo¬
lunt iudȩorũ herecicorũ suplicus tantũ & unũ
dm̃ cẽ. & cundem ꝑsonarũ acceptorẽ non ẽẽ.
uel ex hac pocissimũ ualentis extincti probati¬
one fateantur. Cothi antea ꝑlegatos suppli¬
ces poposcerunt. ut illis ep̃i aquib regulã xp̃i¬

Expanded text:
quia temporibus et regibus Christianis tantae simul quia temporibus et regibus Christianis tantae simul congestae clades pressam reipublicae onerauere ceruicem: euersae prouinciae, deletus exercitus, imperator incensus. magnum reuera hoc est ad nostrum dolorem magisque miserum quo magis nouum. sed quid hoc ad consolationem proficit paganorum, qui palam peruident et in his quoque persecutorem ecclesiarum fuisse punitum? unus Deus unam fidem tradidit, unam ecclesiam toto Orbe diffudit: hanc aspicit, hanc diligit, hanc defendit; quolibet se quisquis nomine tegat, si huic non sociatur, alienus, si hanc inpugnat, inimicus est. consolentur se gentiles, in quantum uolunt, Iudaeorum haereticorumque suppliciis, tantum et unum Deum esse et eundem personarum acceptorem non esse uel ex hac potissimum Valentis extincti probatione fateantur. Gothi antea per legatos supplices poposcerunt, ut illis episcopi, a quibus regulam Chri
Abbreviated transcription (Latin):
peccati motante penitentia simulatus. epos
ceterosq scõs reuocari de exiliis imperauit.
taq. xu. anno imperii sui. lacrimabile illud
bellũ inthracia cũ gothis. iam tunc exercita¬
tione uiriũ rerũ abundantia instructissimis
gessit. U bi primo statim impetu gothorũ ꝑ¬
turbatȩ romanorũ equitũ turbȩ. nuda pe¬
ditũ deseruere presidia. Mox legiones pedi¬
tũ undiq equitatu hostiũ cinctȩ. primũ nu¬
bibus sagittarũ obrutȩ. de inde cũ amentes
metu sparsim ꝑdeuia cogerentur. funditus
cȩse gladus insequentiũ contisq perierunt.
pse imperator cũ sagicta sauciatus uersusq in
fugam. aeger incuiusdam uillule casa de por¬
tatus later& ab insequentibus hostib
de prehensus. subiecto igne consumpt ẽ
Et quo magis testimoniũ punitionis eiꝰ. & diuinȩ
indignationis terribili exeitiss& exemplo. &¬
iam cõmuni caruit sepultura. Consuletur se
sed in hoc solo peruicatia miseriaq gentilium.

Expanded text:
peccati maximi paenitentia. stimulatus. episcopos peccati maximi paenitentia. stimulatus. episcopos ceterosque sanctos reuocari de exiliis imperauit. Itaque quinto decimo imperii sui anno lacrimabile illud bellum in Thracia cum Gothis iam tunc exercitatione uirium rerumque abundantia instructissimis gessit. ubi primo statim impetu Gothorum perturbatae Romanorum equitum turmae nuda peditum deseruere praesidia. mox legiones peditum undique equitatu hostium cinctae ac primum nubibus sagittarum obrutae, deinde, cum amentes metu sparsim per deuia cogerentur, funditus caesae gladiis insequentum contisque perierunt. pse imperator cum sagitta sauoius uersusque in fugam aegre in cuiusdam uillulae casam deportatus lateret, ab insequentibus hostibus deprehensus, subiecto igne consumptus est et, quo magis testimonium punitionis eius et diuinae indignationis terribili posteris esset exemplo, etiam communi caruit sepultura. Consoletnr se, sed in hoc solo, peruicacia miseriaque gentilium,
Abbreviated transcription (Latin):
confecit. Nam plusquã .xxx. milia ala man-¬
norũ minimo romanorũ detrimento. in eo
proelio int̾fecta narrantur. Tercio decim o
autem anno imperu ualentis. hoc ẽ. paruo
tempore postea quã ualens per totũ orientẽ
aecclesiarũ lacerationes scõrũq cȩdes egerat.
radix illa miseriarũ nr̃arũ. copiosissimos simul
frutices germinauit. Siquidem hunorum
diu inaccessis se clausa montibus repentina
rabie ꝑcita ex ersit in gothos. eosq spar¬
sim conturbatos. ab antiquis sedibus expulit.
Gochi transito danubio fugientes. aualente sine
ulla foederis pactione suscepti. ne arma quidẽ
quo tutius barbaris crederecur tradidere ro-¬
manis. Deinde propt̾ intolerabilem auaritiã
maximi ducis. fame & iniurus ad actrinarma
surgentes. uicto ualentis exercitu pertraciam
sescꝰ miscentes. simul omĩa cȩdibus. incendus
rapinisq fuderunt. Ualens egressus de antiochi¬
a. cũ ultima infelicis belli sorte traheretur. sera

Expanded text:
confecit. nam plus quam triginta milia Alamanconfecit. nam plus quam triginta milia Alamannorum minimo Romanorum detrimento in eo proelio interfecta narrantur. Tertio decimo autem anno imperii Valentis, hoc est paruo tempore postea quam Valens per totum Orientem ecclesiarum lacerationes sanctorumque caedes egerat, radix illa miseriarum nostrarum copiosissimas simul frutices germinauit. siquidem gens Hunorum, diu inaccessis seclusa montibus, repentina rabie percita exarsit in Gothos eosque pasim conturbatos ab antiquis sedibus expulit. Gothi transito Danuuio fugientes, a Valente sine ulla foederis pactione suscepti ne arma quidem, quo tutius barbaris crederetur, tradidere Romanis. deinde propter into- lerabilem | auaritiam Maximi ducis fame et iniuriis adacti in arma surgentes, uicto Valentis exercitu per Thraciam sese, miscentes simul omnia caedibus incendiis rapinisque, fuderunt. Valens egressus de Antiochia cum ultima infelicis belli sorte traheretur, sera
Abbreviated transcription (Latin):
tanie dolo captã. de inde cȩdibus incendusq
completã. barbaris inpredam dedit. Igicur
comes theodosius theodosu qui post imperio
prefuit pat̾ aualentiniano missus. effusas
git. ipsũ firmũ afflictũ & oppressum
coegit ad mortem. Post cũ experientissima
prouidentia tota cum mauritana africam
meliorem pristinis reddidiss&. stuulante
& ortante inuidia iussus int̾fici apud car¬
thaginẽ. baptiz ari in remissionẽ peccatorũ
prȩoptauit. Ut post quã sacramentũ xp̃i
quod quesiuerat assecutus ẽ. post gloriosã
scłi uitã & iam deuitȩ act̃nitate securus. per¬
cussori ultro iugulũ probuit. Gratianus inte¬
rea imperator ad modũ iuuenis. cũ innume¬
rabilem multitudinẽ hostiũ romanis infusã
finibus cerner&. frecꝰ xp̃i potentia. longe im¬
pare militũ numero sese in hostẽ dedit. &
continuo apud argentariũ oppidũ galliarũ.
formidolosissimũ bellũ incredibili felicitate

Expanded text:
taniae dolo captam, deinde caedibus incendiisque taniae dolo captam, deinde caedibus incendiisque conpletam barbaris in praedam dedit. igitur comes Theodosius, Theodosii qui post imperio praefuit pater, a Valentiniano missus effusas Mgit, ipsum Firmum afflictum et oppressum coegit ad mortem. post cum experientissima prouidentia totam cum Mauretania Africam meliorem pristinis reddidisset, instimulante et obrepente inuidia iussus interfici, apud Carthaginem baptizari in remissionem peccatorum praeoptauit ac postquam sacramentum Christi quod quaesierat adsecutus est, post. gloriosam saeculi uitam etiam de uitae aeternitate securus percussori iugulum ultro praebuit. Qratianus interea imperator admodum iuuenis cum inaeatimabilem multitudinem hostium Romanis infusam finibus cerneret, fretus Christi potentia, longe inpari militum numero sese in hostem dedit et continuo apud Argentariam, oppidum Galliarum, formidulosissimum bellum incredibili felicitate
Abbreviated transcription (Latin):
frenata libera audacia legem dedit. ut mo¬
nachi hoc ẽ. xp̃ian qui ad unũ fidei opusdi¬
missa seculariũ rerũ multimoda actione sẽ
redigunt. admilitiã cogerentur. Uastas illas
aegiꝰpci tunc solitudines arenasq diffusas.
quas propt̃ sicim acsterilitatẽ periculo sissi¬
mãq serpentiũ habundantiã conuersatio hu¬
mana non noss&. magna habitantiũ mona¬
chorũ multitudo compleuerat. Tribunus &
milites missi. qui scõs ac ueros milites dĩ alio
nomine ꝑsecutionis abstraherent. int̾fecta
sunt ibi agmina multa scõrũ. Quȩ aut̃ ꝑ di¬
uersas ubiq prouincias his similibus uissis.
aduersus aeclesias catholicas & rectȩ fidei
populos gesta sunt. satis significatũ ipsa re¬
ticendi lectione sufficiat. Interea in africȩ
partibus firmus sese excitatis maurorũ gen¬
tibus regem constituens. africã mauritaniãq
uastauit. cȩsareã urbem nobilissimã mauri¬

Expanded text:
frenata libertatis audacia legem dedit, ut mofrenata libertatis audacia legem dedit, ut monachi, hoc est Christiani qui ad unum fidei opus dimissa saecularium rerum multimoda actione se redigunt, ad militiam cogerentur. uastas illas tunc Aegypti solitudines harenasque diffusas, quas propter sitim ac sterilitatem periculesissimamque serpentum abundantiam connersatio humana non nosset, magna habitantium monachorum multitudo compleuerat. hnc tribuni et milites missi, qui sanctos ac ueros milites Dei alio nomine persecutionis abstraherent. interfecta sunt ibi agmina multa sanctorum. quae autem per diuersas ubique prouincias his similibusque iussis aduersus ecclesias catholicas et rectae fidei populos gesta sint, satis significatum ipsa reticendi electione sufficiat. Interea in Africae partibus Firmus sese excitatis Maurorum gentibus regem constituens Africam Mauretaniamque uastauit; Caesaream urbem nobilissimam Maure
Abbreviated transcription (Latin):
habitacula constituta burgos uulgo uocant.
corũq eẽ. prȩualidam & ꝑniciosam manũ
galliȩ hodieq testes sunt. in quibus prȩsũp¬
ta possessione consistunt. quãuis prouidentia
dĩ xp̃iam om̃s modo facti. catholica fide nr̃isq
clericis quibus oboedirent receptis blande
mansuete in nocent̾q uiuant. non quasi cũ
subiectis gallis. sed uere cũ fratrib xpĩanis.
NNO autem .xi. imperi sui. ualentinianꝰ
cũ sarmate sesẽ ꝑ pannonias defudissent. easq¬
uastarent bellũ in eo parans apud :brigitio.¬
nẽ oppidũ subita effusione sanguinis quod
greci a poplexis uocant. suffocatus & mortuus
est. Post quẽ gratianus filius occidentis impe¬
rium tenuit. ualente patruo in orientis par¬
tibus constituto ualentinianũ & ianũ fratrem
suũ paruũ ad modũ sociũ creauit imperii:
lentiniano mortuo tenuit. Cui soli cũ impie
agere potuiss& erubescer&. ilico ueluti ef¬

Expanded text:
habitacula constituta burgos uulgo uocant, habitacula constituta burgos uulgo uocant, eorumque esse praeualidam et perniciosam manum, Galliae hodieque testes sunt, in quibus praesumpta possessione consistunt; quamuis prouidentia Dei Christiani omnes modo facti catholica fide nostrisque clericis, quibus oboedirent, receptis blande mansuete innocenterque uiuant, non quasi cum subiectis Gallis sed uere cum fratribus Christianis. Anno autem undecimo imperii sui Valentinianus, cum Sannatae sese per Pannonias dvastarent, bellum in eos parans, apud Brigitionem oppidum subita effusione sanguinis, quod Graece apoplexis vocatur, suffocatus et mortuus est. Post quem Gratianus, filius ejus, Occidentis imperium tenuit. Valente patruo in Orientis partibus constituto, Valentinianum etiam, fratrem suum, parvum admodum, socium creavit imperii. lentiniano mortuo tenuit, cui soli, cum impie ageret, potuisset erubescere. ilico uelut ef
Abbreviated transcription (Latin):
lentinian filius imperator est facłus. Eodẽ anno
apud atrebatas. uera lana de nubibus pluuiȩ
mixta defluxit. Precerea a tanaricus rex goc¬
horũ. xp̃ianos ingente sua crudelissime ꝑsecu¬
tus. plurimos barbarorũ obfidem int̾fectos. ad
coronam marceyrii sublimauit. Quorũ tamen
plurimi inromanũ solũ intrepidi uagi adhostes.
alentinianus saxones gentem in oceani litorib
& paludibus inuis sitam. uirtute atq agilitate
terribilem. periculosam romanis finibus crup¬
tionẽ magnã olim meditantes in ipsis franco¬
rũ finibus oppressit. Burgundionum quoq
nouorũ hostiũ nouũ nomen. qui plusquam. Ix¬
xx. milia ut ferunt armatorũ. ripęrheni flu¬
minis insiderunt. Hos quondam sub acta inte.¬
riore germania. adrusso & tiberio ad optius
filiis cęsaris ꝑ castra dispositos in magnam co¬
aluisse gentem. atq ita & iam nomen ex
opere presumpsisse. quia crebro ꝑlimitem

Expanded text:
lentiniani filius imperator est factus. eodem anno lentiniani filius imperator est factus. eodem anno apud Atrebatas uera lana de nubibus pluuiae mixta defluxit. Praeterea Athanaricus rex Gothorum Christianos in gente sua crudelissime persecutus, plurimos barbarorum ob fidem interfectos ad coronam martyrii sublimauit, quorum tamen plurimi in Romanum solum non trepidi, uelut ad hostes, Yalentinianus Saxones, gentem in Oceani litoribus et paludibus inuiis sitam, uirtute atque agilitate terribilem, periculosam Romanis finibus eruptionem magna mole meditantes in ipsis Francorum finibus oppressit. Burgundionum quoque nonorum hostium nouum nomen ., qui plus quam octoginta milia, ut ferunt, armatorum ripae Rheni fluminis insederunt. hos quondam subacta interiore Germania a Druso et Tiberio, adoptiuis filiis Caesaris, per castra dispositos in magnam coaluisse gentem atque ita etiam nomen ex opere praesumpsisse, quia crebra per limitem
Abbreviated transcription (Latin):
fecto. ac max iouimano mortuo. qui pro nomins
xp̃i amiserat tribunatũ. recribuente xp̃o in
locũ ꝑsecutoris sui accepit imperiũ. Qui poste¬
a frãtrem suũ ualentum parcicipem fecit
imperii. procopiũ tẏrannũ pluresq postea
satellites eiꝰ occidit: Perre motus ꝑ tocũ os¬
bem factus. ita turbatũ quoq pelagus e¬
cussit. ut ꝑ uioinas trarũ campestrium pars
efuso mari. plurunȩ. insularũ urbes concussȩ
& sub rutȩ perisse referantur. Ualens ab eudox¬
Io ep̃o arriani dgmatis assertore & baptizatꝰ
& ꝑsuasus. inseuissimã heresim declinauit. sed
malignã insectationẽ diu texit. Nec uolunta¬
ei potestatẽ admiscuit. quo adiuuantis fratris
auctoritate compressus ẽ. Contemplabatur enĩ
de eo quantã uim inulciscendã fidem fidelis¬
imperator possit exercere qui tantam constan¬
tiam prorecinenda fide. quondam miles malis¬
habuss&. Horũ anno imperu t̃tio. gratianus ua¬

Expanded text:
rfecto ac mox Iouiano mortuo qui pro nomine rfecto ac mox Iouiano mortuo qui pro nomine Christi amiserat tribunatum, retribuente Christo in locum persecutoris sui accepit imperium: qui postea fratrem suum Valentem participem fecit imperii , Procopium tyrannum pluresque postea satellites eius occidit. terrae motus per totum Orbem factus ita turbatum quoque pelagus excussit, ut per uicinas terrarum campestrium partes refuso mari plurimae insularum urbes concussae et subrutae perisse referantur. Valens ab Eudoxio episcopo, Arriani dogmatis assertore, et baptizatus et persuasus, in saeuissimam haeresim declinauit; sed malignam insectationem diu texit nec uoluntati potestatem admiscuit, quoad uiuentis fratris auctoritate conpressus est. contemplabatur enim de eo, quantam uim in ulciscenda fide imperator posset exerere, qui tantam constantiam pro retinenda quondam miles habuisset. Horum anno imperii tertio Gratianus Ya
Abbreviated transcription (Latin):
& si parũ ut putant dignũ. satis tamen neces¬
sarium pepigit. quippe ut tutũ & in colomei
romanũ exercitũ. non solũ ab incursu hostium.
uerũ & iam alocorũ periculo liberarce. nisibi
oppidũ & partẽ superioris mesopotame per¬
sis concessit. Inde dũ adilliricũ rediens ꝑgalli¬
am nt̃ agit. cũ in cubiculũ quoddam nouum
sõsẽ cubitũ recepiss&. calore prunarũ & i¬
dore pariecũ nuꝑ calce inlitorũ prȩgrauatꝰ
& suffocatꝰ. octauo demũ m̃se quã imperare coe¬
perat uitã finiuit
LNO aburbe condita millesimo .cx uiii.
ualentinianus trigesimus octauus apud
nicẽam consenso militũ imperator creatꝰ
tegra fide sacramentũ militiȩ gerer&. & sub
uliano augusto tribunus scutatiorũ iussus
ab imperatore sacrilego aut immolare ido¬
lis aut milicia excedere. fidelit̾ sciens graui¬
ora ec̃. dĩ iudicia &e meliora promissa. spore¬
te discessit. Ita parua int̃iecta mora iuliano it̃¬

Expanded text:
etsi parum ut putant dignum, satis tamen necesetsi parum ut putant dignum, satis tamen necessarium pepigit: quippe, ut tutum et incolumem Romanum exercitum non solum ab incursu hostium uerum etiam a locorum periculo liberaret, Nisibi oppidum et partem superioris Mesopotamiae Persis concessit. inde dum ad Illyricum rediens per Galatiam iter agit, cum in cubiculum quoddam nouum sese cubitum recepisset, calore prunarum et nidore parietum nuper calce inlitorum adgrauatus et suffocatus, octauo demum mense quam imperare coeperat uitam finiuit. Anno ab Vrbe condita MCXVIII Valentinianus tricesimus octauus apud Nicaeam consensu militum imperator creatustegra fide sacramentum militiae gereret sub Iuliano Augusto tribunus scutariorum, iussus ab imperatore sacrilego aut immolare idolis aut militia excedere, fideliter sciens et graniora Dei esse indicia et meliora promissa, sponte discessit. ita parua interiecta mora Iuliano inte
Abbreviated transcription (Latin):
secũ traherte ꝑdicionẽ. xpĩanorũ sanguinẽ anꝰ
suis uouit. palam ꝑsecuturus aeccłam. si uiebꝰ¬
riam potuiss& ad ipisci. Nam & amphiteaqi¬
iniherosolimis extrui iussit. in quo reuersus apa¬
this. episcopos monachos om̃sq eius loci scõs be¬
tus &iam arte seuitioribus obicere. spectare
laniandos. Itaq postquã acesi fonte castra lo¬
uit. dolo cuiusdam trans fuge indeserta pdu¬
tus. cũ uisitis & ardore solis. atq insuꝑ labore
arenarũ confectꝰ perirae exercitus imperato
tanto rerũ periculo axius. dũ uasta ꝑ deserci
incantius euagatur. ab obuio quodam hostuĩ
equite conto ictꝰ interit. Sic misericors ds i¬
pia consilia impia morte dissoluit.
iouianus trigesimus septimus imperator
insũmo rerum discrimine ab exercitu
creatus. cũ & locorũ iniquitate captus & hosti¬
bus circũseptus. nullã euadendi facultatem
mancisseretur. foedus cũ sapore ꝑsarũ rege.

Expanded text:
secum traheret perditionem, Christianorum sanguinem dis secum traheret perditionem, Christianorum sanguinem dis suis uouit, palam persecuturus ecclesias, si uictoriam potuisset adipisci. nam et amphitheatrum Hierosolymis extrui iussit, in quo reuersus a Parthis episcopos monachos omnesque eius loci sanctos bestiis etiam arte saeuioribus obiceret spectaretque laniandos. itaque postquam a Ctesiphonte castra mouit, dolo cuiusdam transfugae in deserta perductus, cum ni sitis et ardore solis atque insuper labore harenarum confectus periret exercitus, imperator tanto rerum periculo anxius dum per uasta deserti incautius euagatur, ab obuio quodam hostium equite conto ictus interiit. sic misericors Deus impia consilia impii morte dissoluit. Iouianus tricesimus septimus imperator in summo rerum discrimine ab exercitu creatus cum et locorum iniquitate captus et hostibus circumsaeptus nullam euadendi facultatem nancisceretur, foedus cum Sapore Persarum rege,
Abbreviated transcription (Latin):
ille qui discussa pace & unitate fidei catholicȩ
xp̃i anꝰ aduersus xp̃ianos arma mouerat. ciuili
ut ita dicam bello aecclesie menbra delace¬
rauerat. totũ in quicti tempus imperu . mo¬
lestisimũq spaciũ uitȩ suȩ bellis ciuilib &¬
iam ꝑ propinquos consanguineos excitatis. exer¬
cuit. exegit. expendit.
sexco decimo. iulianus iam dudũ cesar. post au¬
tem trigesimus sextꝰ ab augusto regnom po¬
titus. anno .i. & mensib .uiII. imperii sũmam
solus optinuit. Xp̃i anã religionẽ arte potius
quã potestate insectatus. ut negaretur fides
xp̃i. & idolorũ cultꝰ susciperetur. honoribus ma
gis prouocare quã tormentis cogere studuit.
ꝑto tamen precepit edicto neͦxp̃ĩanus do¬
cendorũ liberalium studiorũ professor essoe.
ata. officiũ quã fidem deserere maluerunt.
Tulianus autẽ bellũ aduersus parthos parans es
romanas uires contractas undiq ad destinatan

Expanded text:
ille qui discissa paee et unitate fidei catholicae ille qui discissa paee et unitate fidei catholicae Christianos aduersum Christianos armans oiuili, ut ita dicam, bello Ecclesiae membra dilacerauerat, totum inquieti tempus imperii molestissimumque spatium uitae suae. bellis. oiuilibus etiam per propinquos et consanguineos excitatis exercuit exegit expendit. XVI Iulianus dudum Caesar, post autem tricesimus sextus ab Augusto rerum potitus anno uno et mensibus octo imperii summam solus obtinuit. Christianam religionem arte potius quam potestate insectatus, ut negaretur fides Christi et idolorum cultus susciperetur, hogis provocare, quam tormentis cogere studuit. Aperto tamen praecepit edicto, ne quis Christianus docendorum liati officium quam fidem deserere maluerunt. Inlianns autem bellum aduersum Parthos parans cum Romanas uires contractas undique ad destinatam
Abbreviated transcription (Latin):
eusdem quẽ cesarẽ gallis prefecerat. apud
se nonas laqueo uitam finiunt. Gontinuo con¬
stantius gallũ patrui filiũ cesarem legit
Quẽ rursus crudelit̾ ac tẏrannice agento᷑ pau¬
lopost quã creauerat occidit. Siluanũ quoq
ꝑ gallias rebus nouis inhiantẽ. mature circũue¬
mendũ opprimendũq curauit. Igitur silua¬
no int̾fecto. iulianũ patruelc̃ suũ galli fratrẽ
cȩsarem creatũ misit ad gallias. Itaq ulianꝰ
çȩsar cuersas oppressasq ab hoste gallias. ftren¬
paruis copus magnã multitudinẽ fudit.
rheno germanos reuinxit. Is elatꝰ successib
fastigiu usurpauit augusti. & mox italiam
illirieũq ꝑuadens. constantiũ parchicis bellis
occupatũ. regni parte priuauit. Constantius
iuliani scelere comꝑto. dimissa expedicione par-¬
thorũ. dũ ad ciuile bellũ reuercitur. in tine¬
re int̾ ciliciam cappadociamq defunctꝰ. ita

Expanded text:
eiusdem, quem Caesarem Galliis praefecerat, apud eiusdem, quem Caesarem Galliis praefecerat, apud Senonas laqueo uitam finiuit. continuo Constantius Gallum, patrui filium, Caesarem legit: quem rursus crudeliter ac tyrannice agentem paulo post quam crearat occidit. Siluanum quoque, per Gallias rebus nonis inhiantem, mature circumueuiendum opprimendumque curauit. igitur Siluano interfecto Iulianum patruelem suum, Galli fratrem, Caesarem creatum misit ad Gallias; itaque Iulianus Caesar euersas oppressasque ab hoste Gallias streparuis copiis magnam multitudinem fudit, Rheno Germanos reuinxit. his elatus suooessibus fastigium usurpauit Augusti et mox Italiam Illyricumque peruadens Constantium Parthicis proeliis occupatum regni parte priuauit. Constantius Iuliani scelere comperto dimissa expeditione Parthorum dum ad ciuile bellum reuertitur, in itinere inter Ciliciam Cappadociamque defunctus est. ita
Abbreviated transcription (Latin):
imperatort̃ sibi milites creauerunt. uirũ natu¬
ra simplicẽ. cunctis iocundũ. sed qui ne prima
quidẽ uniquã litterarũ elementa didiciss&.
Itaq cũ primũ litteras litterarũq syllabas im.¬
perator senex int̃dũ inuitꝰ meditaretur. acon.¬
stantio qui tunc inmagnentiũ ultione fratris
accensus bellũ parabat᷑. deponere iussus im¬
periũ. abiciens cũ litteris pupuras. concentus
priuatis fereis palatiũ simul scolamq dimisit
Ne pocianus de inde romȩ constantini sororis fi¬
lius. gladiatorũ frecus manu inuasit imperiũ.
Qui de inde cũ improbus & ꝑ hoc muisus cunctis
esset. amagnentianis ducib oppressus est.
Sequitur bellũ illud horribile int̾ constantiũ
magnentiũq apud mursam urbem gestũ. in
quo multa romanorũ uiriũ profligatio. & iam
inposterũ nocuit. Magnentius tamen uict
aufugit. ac non multopost apud lugdumũ pro¬
pria se manu int̾fecit. Decentius quoq frat̃

Expanded text:
imperatorem sibi milites creaverunt: virum natuimperatorem sibi milites creaverunt: virum natura simplicem, cunctisque jucundum, sed qui ne prima quidem unquam litterarum elementa didicisset. Itaque cum primas litteras, lit terarumque syllabas imperator senex interdum invitus meditaretur, a Constantio, qui tunc in Magnentium accensus bellum parabat, deponere iussus imperium, abiciens cum litteris purpuras contentusque priuatis feriis, palatium simul scholamque dimisit. Nepotianus deinde Romae, Constantini sororis filius, gladiatorum manu fretus inuasit imperium: qui deinde cum inprobus ac per hoc inuisus cunctis esset, a Magnentianis ducibus oppressus est. sequitur bellum illud horribile inter Constantium Magnentiumque apud Mursam urbem gestum, in quo multa Romanorum uirium profligatio etiam in posterum nocuit. Magnentius tamen uictus anfngit ac non multo post apud Lugdunum propria se manu interfecit. Decentius quoque frater
Abbreviated transcription (Latin):
agitatur de noru nominis electione contendit᷑
ut arrianorũ pocius acccłȩ quã catholicorum
fuit. Sequitur t̾re motꝰ horribilis. qui plurimas
orientis urbes strauit. Constantinus dũ constan
tẽ fratrẽ bello insectatur. in cauta peculanti¬
a periculosis sesẽ offerens. aducibus eiꝰ occisus
ẽ. Constantius aduersus ꝑsas & saporẽ qui me.¬
sopotamiã uastarat. nouẽ proelus parũ prospe¬
re decertauit. Nouissime seditione atq intem¬
perantia militũ. nocte adoriri pugnã coactꝰ.
paratã pene uictoriã insuꝑ uictꝰ amisit. Post
cũ se constans intolerandis uitiis de diss&e ac
pena prouincialiũ fauorẽ militũ compararte
magnentu dolis in oppido cuihelena nomen
ẽ. in proximo hispaniȩ int̾fectꝰ ẽ. Magnen
tius enĩ apud augusto dunũ arripuit imperiũ.
quod continuo ꝑͥgalliã africã italiãq porrex̃
In ilirico autẽ becranionẽ aetate gandeuum

Expanded text:
agitatur. de noua nominis electione contenditur, agitatur. de noua nominis electione contenditur, ut Arrianorum potius ecclesiae quam catholicorum sint. sequitur terrae motus horribilis, qui plurimas Orientis urbetem fratrem bello insectatur, incauta petulantia periculis sese offerens, a ducibus ejus occisus est. Constantius 543 adversus Persas et Saporem, qui Mesopotamiam vastaverant, novem praeliis parum prospere decertavit. Novissime, seditione atque intemperantia militum nocte adoriri pugnam coactus, patratam pene victoriam insuper victus amisit. Post cum se Constans intolerandis vitiis dedisset, ac poena provincialium favorem militum compararet, Magnentii dolis in oppido cui Helena nomen est, in proximo Hispaniae interfectus est. Mtius enim apud Augustodunum arripuit imperium, quod continuo per Galliam, Aphricam, Italiamque porrexit. In Illirico autem Vetranionem aetate grandaevum,
Abbreviated transcription (Latin):
gosimo scdo. constantinus tricesimꝰ quint
cũ constancino & conste fratrib suis ad ep
successores constantini & dalmacius cȩsar fratris¬
sui filius. sed continuo militari ratione deceptus
diaboli inscctatio. quȩ abinitio mundi usq
nunc a sincero fidei religionisq tramice. offu¬
sis errorũ nebulis lubrica hominũ corda pertur
bat post quã xpĩanis imperatorib sũmam re¬
giȩ potestatibus in meliora uertentib accelesi¬
amꝰ xp̃i relo idolatriȩ ꝑsequi desistit. aliud
machinamentũ quo ꝑ eosdẽ xp̃ianos imperacoreᷤ
xp̃i aecclesiã uexar& inuenit. Fuit igitur ar¬
rio noui erioris ductori. cettrisq discipulis ipsi¬
us ad familiaritatẽ constantini imperatoris pro¬
mptꝰ aditꝰ. & facilis uia. Suadetur constantino
ut quodã indõ gradiis credat. & qui ꝑ ianuã
ab errore idol atriȩ fuerat egressus. rarsus insi¬
inducitur. Peruerso igitur zelo potestas arma¬
tur inlusa. & sub nomine pietatis uis ꝑsecutionis

Expanded text:
I, Constantius tricesimus quintus cum Constantino et Constante fratribus suis adeptusuccessores Constantini et Dalmatius Caesar fratris filius, sed continuo militari factione decerptus diaboli insectatio, quae ab initio mundi usque nunc a sincero fidei religionisque tramite, effusis errorum bat, postquam Christianis imperatoribus summam regiae potestatis in meliora uertentibus Ecclesiam Christi zelo idololatriae persequi destitit, aliud machinamentum, quo per eosdem Christianos imperatores Christi Ecclesiam uexaret, inuenit. fit igitur Arrio, noui erroris auctori, ceterisque discipulis ipsius ad familiaritatem Constantii imperatoris promptus aditus et facilis uia. suadetur Constantio, ut quosdam in Deo gradus credat, et qui per ianuam ab errore idololatriae fuerat egressus, rursum in siinducitur. peruerso igitur zelo potestas armatur inlusa et sub nomine pietatis uis persecutionis
Abbreviated transcription (Latin):
ferebat. audiens aliquos contra om̃iũ statutũ axuii¬
gere paschȩ festiuitatẽ. Tunc & enĩ in urbibus oNant¬
entis discordantes quidã abhoc. alterutra quidẽ
societate diuisi non erant. iudaicȩ tam̃ festiui¬
tatẽ dominicã cȩlebrabant. & ut assol& splen¬
dorẽ collectȩ tali discretione fedabant. Propt̃
utraq igitur. qui & ã. ẽẽ ecclesiã festinabat
princeps. Seq putans hoc malũ posse preocupaxxi¬
re. antequã ad plurimos ꝑuenir&. misit uirũ cirxx¬
ca se fide & uita simul insignẽ. & confessionib x
priorũ temporũ prodogmate cõprobatũ. qui cõ¬
tuantes & orientales propt᷑ pascha
discordes. Fiuit autẽ osius cordubȩ ciui¬
tatis ẽp̃s. Qũq pret̃ spem causa proceder&. &
heresis potius quã pax sperata ualuiss&. nihil
impetrans remeauit. qui fuerat pro pace direi¬
tus ecclesiarũ. Tunc illud famofissimũ innicta

Expanded text:
ferebat, audiens aliquos contra omnium statutum aferebat, audiens aliquos contra omnium statutum agere Paschae festivitatem. Tunc etenim in urbibus Orientis discordantes quidam ob hoc, alterutra quidem societate divisi non erant, Judaico tamen more festivitatem dominicam celebrabant, et, ut assolet, splendorem collectae tali discretione foedabant. Propter utraque igitur quietam esse Ecclesiam festinabat princeps; seque putans hoc malum posse praeoccupare antequam ad plurimos perveniret, misit virum circa se fide et vita simul insignem, et confessionibus priorum temporum dogmate comprobatum, qui comtuantes, et Orientales propter Pascha discordes. Fuit autem Osius, Cordubae civitatis episcopus. Cumque praeter spem causa procederet, et haeresis potius quam pax sperata valuisset, nihil impetrans remeavit qui fuerat pro pace directus Ecclesiarum. Tunc illud famosissimum in Nicaea
Abbreviated transcription (Latin):
ri. & neq scđm libent̃ ferre uiuendi. Dĩnãq popu¬
los id÷ confamulos meos. sic imustȩ & noxia ur̃i con¬
tentione diuisos congregari iã tempus est. Ut autẽ
huiꝰ modi tristitiȩ meȩ magnitudinẽ sentiatis. au¬
dite. Dudũ ueniens adnicomediensiũ ciuitatẽ.
sepente adorieittẽ ꝑgere festinabã. Cũq aduos
tonderẽ. & plurima iã parte uobiscũ essc̃. huiꝰ rei
nuntiosũ retentꝰ. ne oculis uidere cõpellerer. quȩ
in possibile iudicabã ad sensus posse auriũ ꝑuenire xIE
uias. quas contentione clausistis alterutra. uelocit̃q
mͥ concedite. uosq ipsos & alios uniuersos populos xnic¬
uidero l&os. & pro cõmuni om̃iũ concordia aclib̾taxinꝰq¬
te debitã gratiarũ actionẽ fauorabilib eloqͥis dõ
persoluere. SOZOMENUS
lexandro si quidẽ & arrio nunc culpando nuncx
admonendo. hȩc scripsisse dinoscit᷑. Crauit̃ aut̃

Expanded text:
ri, et nequam saeculum libenter ferre vivendi. Dei namque popuri, et nequam saeculum libenter ferre vivendi. Dei namque populos, id est confamulos meos, sic injuste et noxia vestri contentione divisos, congregari jam tempus est. Ut autem hujusmodi tristitiae meae magnitudinem sentiatis, audite. Dudum veniens ad Nicomediensium civitatem, repente ad Orientem pergere festinabam. Cumque ad vos tenderem, et plurima jam parte vobiscum essem, hujus rei nuntio sum retentus: ne oculis videre compellerer quae impossibile judicabam ad sensum aurium possevias, quas contentione clausistis alterutra; velociterque mihi concedite, vosque ipsos et alios universos populos videre laetos, et pro communi omnium concordia ac libertate debitam gratiarum actionem favorabilibus eloquiis Deo persolvere. SOCRATESlexandro siquidem et Ario, nunc culpando, nunc admonendo, haec scripsisse dignoscitur. Graviter autem
Abbreviated transcription (Latin):
natura uersatur. aut uoluntas una cognoscitur
Sediuina siquidẽ prouidentia. una quȩdã in uobis
sit fides. una prouidentia. unꝰ indõ consensus.
Quȩ uero prohis friuolis quȩstionib int̾ alteru¬
tros disputata sunt. lic& ñinunã sententia
colligantur. manere tam̃ intra sensũ debent.
mentis in effabilitate seruata. Cõmunis autẽ
caritatis precipuũ sactam̃tũ. & ueritatis fides.
ie honor cirdi dm̃. atq creligionẽ legis. apud
uos in concusse ꝑmaneat. Reuertimini ergo
ad alterutras amicitias atq grãm. reddite uniuerso
populo ur̃os amplexus. uosq ipsos uelut proprias animas
crebro sunt anncitię. post inimicitiarũ causas ad con¬
cordiã restitutȩ. Reddite ergo mͥ tranquillos dies
noctesq securas. ut quȩdã iocunditas puri luminis &
uite iã & quictȩ apud me lotitia conseructur. si non
fuerit necessitas ingem̃di & semꝑ lacrimis ingraua-¬

Expanded text:
natura versatur, aut voluntas una cognoscitur. natura versatur, aut voluntas una cognoscitur. De divina siquidem providentia una quaedam in vobis sit fides, una prudentia, unus in Deo consensus. Quae vero pro his frivolis quaestionibus inter alterutros disputata sunt, licet non in unam sententiam colligantur, manere tamen intra sensum debent, mentis ineffabilitate servata. Communis autem charitatis praecipuum sacramentum, et veritatis fides, et honor circa Deum atque religionem legis apud vos inconcusse permaneat. Revertimini ergo ad alterutras amicitias atque gratiam; reddite universo populo vestros amplexus; vosque ipsos, velut proprias animas crebro sunt amicitiae post inimicitiarum causas ad concordiam restitutae. Reddite ergo mihi tranquillos dies noctesque securas, ut quaedam jucunditas puri luminis et vitae jam quietae apud me laetitia conservetur; alioquin fuerit necessitas ingemendi, et semper lacrymis ingrava