comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
modice fidei: Si potentẽ me
suꝑ t̾ram cognouistis: q̃re non
creditis qd̾ ⁊ in mari potẽs sim:
Si dmn me uere ẽẽ ⁊ creatorẽ om¬
niũ suscepistis. qͣre ñcreditis qd̾
ea que a me facta sũt inmca ha¬
beam potestate: Quaregͦ dubi¬
tas pusille fidĩ: Qui pusillũ
credit arguitur. ⁊ qui nicħ cre¬
dit contempnit᷑. fragiles infi¬

Expanded text:
pusillae fidei, si potentem me super terram cognovistis? Quare non creditis quod et in mari potens sim? Si Deum me vere esse Creatorem omnium suscepistis, quare non creditis quod ea quae a me facta sunt in mea habeam potestate? quare ergo dubitastis, modicae fidei? Qui pusillum credit arguetur, et qui nihil credit contemnetur; fragiles in fi
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ inhis u̾bis qd̾ meis ⁊ tanta
scientia erat. ⁊ caritas ñ erat.
Penam suã quippe formida¬
bant ab illo: nõ in illo iusticiã
diligebant. Tantũ uͦ eis ĩno¬
tuit᷑. qnͣtum uoluit. Tantũ
aũt uoluit: qnͣtum oportuit.
S innocuit nõ sic̃ angłis scĩs.
qui eiꝰ scđm id qd̾ dĩ uerbum
ẽ partici pata et̾nitate ꝑfiuum¬
tur. S sic̃ eis t̾rendis in notes¬
cendum fuit: ex quoꝵ tyran¬
mea quodã mͦ potestate fu̾at
libaturus. p̾destinatos in siĩ
regnũ ⁊ głam. semꝑ ueracẽ. &
ueracit̾ sempit̾nam. In notu¬
it gͦ demonibꝰ. nõ ꝑ id qd̾ ẽ ui¬
ta et̾na ⁊ lum̃ in ꝯmutabile:
qd̾ illuminat pios. cui uiden¬
do ꝑ fidem que uullo ẽ corda
mundantur: s ꝑ quedã tp̃ra¬
lia sue uirtutis effecta. ⁊ occul¬
tissime signa p̾sentie que ange¬

Expanded text:
 in his uerbis, quod in eis et tanta scientia erat, et caritas non erat. Poenam suam quippe formidabant ab illo, non in illo iustitiam diligebant. Tantum uero eis innotuit, quantum uoluit; tantum autem uoluit, quantum oportuit. Sed innotuit non sicut angelis sanctis, qui eius, secundum id quod Dei Verbum est, participata aeternitate perfruuntur, sed sicut eis terrendis innotescendum fuit, ex quorum tyrannica quodam modo potestate fuerat liberaturus praedestinatos in suum regnum et gloriam semper ueracem et ueraciter sempiternam. Innotuit ergo daemonibus non per id. quod est uita aeterna et lumen incommutabile, quod inluminat pios, cui uidendo per fidem, quae in illo est, corda mundantur, sed per quaedam temporalia suae uirtutis effecta et occultissim
Abbreviated transcription (Latin):
accesserũt. ⁊ suscit auerũt eium
dicentes. Dñe salua nos ꝑimꝰ.
Santo fuerant metu cõterriti
⁊ pene amĩo alienati: ut irru¬
erent meũ. ⁊ nõ modeste aut
lenit̾ suggererẽt: s turbulẽ¬
ter suscitarẽt eum dicentes.
oueraces dĩ discipłi. Dñn sal¬
uatorẽ uobcũ habetis. ⁊ ꝑicłm
timetis: Uita uobcũ ẽ.⁊ de
morte solliciti estis: MDaris
turbationẽ trem̃tes. creatorẽ
euis p̾sentẽ ita suscitatis. qͣsi
nõ postĩt dormiente corpore
fluctus sedare uł mitigare. S¬

Expanded text:
accesserunt, et suscitaverunt eum, accesserunt, et suscitaverunt eum, dicentes, Domine, salva nos, perimus. Tanto fuerant metu conterriti, et pene animo alienati, ut irruerent in eum, et non modeste aut leviter suggererent, sed turbulenter suscitarent eum, dicentes: o veraces Dei discipuli, Dominum Salvatorem vobiscum habetis, et periculum timetis! Vita vobiscum est, et de morte solliciti estis; maris turbatorem trementes, creatorem ejus praesentem ita suscitatis, quasi non possit dormiente corpore fluctus sedare vel mitigare. S
Abbreviated transcription (Latin):
ant: tantomagis timor disci¬
płos conturbabat: ut plusma¬
gis desid̾arẽt ad libandum Se
mirabilia saluatoris. Ipse u̾o
dormiebat. Ores mirabilis
⁊ stupenda.is qui nũꝙͣ obdor¬
mit. dormit. is qui celũ ⁊ ter¬
ram gub̃nat. dormit. is q̃ nun¬
quã dormt neq dormitat: ip¬
se dormur dr̃. Dormiebat qͥdẽ
corpore: s uigilabat deitate.
Dormiebat corpore. s contur¬
babat mare. erigebatq fluctꝰ.
⁊ apłos conterrebat: suã osten¬
surꝰ potentiã. Dormiebat cor¬
pore. sicuti ⁊ ad puteũ de itin̾e
lassus uł fatigatus sedebat.
demonstrãs qr ue humanũ por
duerat. Ipso corpore dormiebt̃.
deitate uero concitabat mare.
⁊ iterũ placabat. Dormiebat
itaq corpore. ut apłos suscitar
⁊ eingilare faceret. Idrecipue
aũt om̃s nos ne uiquã anmo
dormiamꝰ: ne ue intellectu aut
prudentia. uigilare in om̃i tẽ¬
pore ⁊ iubilare dño. ⁊ salutem
ab eo postulare studeamꝰ. Et¬

Expanded text:
ant, tanto magis timor disciant, tanto magis timor discipulos conturbabat, ut plus magis desiderarent ad liberandum se per mirabilia Salvatoris. Dominus vero dormiebat. O res mirabilis et stupenda! is qui nunquam obdormit, dormit; is qui coelum et terram gubernat, dormit; is qui nunquam dormit neque dormitat, ipse dormire dicitur. Dormiebat quidem corpore, sed vigilabat deitate; dormiebat corpore, sed conturbabat mare, erigebatque fluctus, et apostolos conterrebat suam ostensurus potentiam; dormiebat corpore, sicuti et ad puteum de itinere lassus vel fatigatus sedebat, demonstrans quia vere humanum corpus duerat. Ipso corpore dormiebat, deitate vero concitabat mare, et iterum complacabat; dormiebat itaque corpore, ut apostolos suscitaret et evigilare faceret, praecipue autem nos omnes ne unquam animo dormiamus, neve intellectu aut prudentia, sed vigilare in omni tempore et jubilare Domino, et salutem ab eo postulare studeamus.
Abbreviated transcription (Latin):
motus magnus factꝰ ẽ in mari.
ita ut nauicula oꝑiret᷑ fluctibꝰ
Cum enĩ multa magna ⁊ mi¬
randa ostendiss intera transi¬
it ad mare: ut ibidẽ ad huc ex¬
cellentiora oꝑa demonstraret.
quatenꝰ t̾re mariq dnm̃ se eẽ
cunctis ostenderet. Ingressus
gͦ nauidam. fec̃ turbari mare.
cõmouit uentos cõcitauit fluc¬
cus. Cur hoc : id̾o ut discipłos
muteret intimorẽ. ⁊ suũ auxi¬
liũ postularẽt. suãq potentiã
rogantibꝰ manifestaret. Illa
tempestas nõ ex se oborta est:
s potestati paruit imꝑantis.
erꝰ qui educit uentos de thesau¬
ris suis: qui t̾minũ mari are¬
nam constituit. Dixitq ei. Us¬
qr huc uenies. ⁊ nõ suꝑgredie¬
ris. s intemetipso cõfringent᷑
fluctus tui. Huiꝰ gͦ uissione
⁊ p̾cepto. orta ẽ tempestas ĩma¬
ri. P ropt̾ occasiones suꝑius
memoratas. facta ẽ tempestas
magna ⁊ nõ pusilla: ut magnũ
opus ⁊ nõ pusillũ ostenderetur.
Qnͣtoq fluctꝰ nauicłe inueb¬

Expanded text:
ta est in mari, ita ut navicula operiretur fluctibus. Cum enim multa magna et miranda ostendisset in terra, transiit ad mare, ut et ibidem adhuc excellentiora opera demonstraret, quatenus terrae marisque Dominum se esse cunctis ostenderet. Ingressus ergo naviculam, fecit turbari mare, commovit ventos, concitavit fluctus. Cur hoc? Ideo ut discipulos suos mitteret in timorem, et suum auxilium postularent, suamque potentiam rogantibus manifestaret. Illa tempestas non ex sese oborta est, sed potestati paruit imperantis, ejus qui educit ventos de thesauris suis, qui terminum mari arenam constituit. Dixit enim ei: Usque huc venies, et non supergredieris, sed in temetipso confringentur fluctus tui . Hujus ergo jussione et praecepto orta est tempestas in mari, propter occasiones superius memoratas. Facta est ergo tempestas magna, et non pusilla, ut magnum opus et non pusillum ostenderetur, quantoque fluctus naviculae irrueb
Abbreviated transcription (Latin):
aut pastores porcoꝵ fugientes
ista nunciar̾: significat quos¬
dam etiã pͥmates impioꝵ. ꝙͣꝙͣ
tiam cam̃ erꝰ ꝑgentes stupẽdo
⁊ mirando p̾dicare nõ cessãt.¬
transiret a finibꝰ cõꝵ. iħ. Nõ
de suꝑbia hoc faciunt ut non¬
nulli arbitrantur. s de humi¬
litate qua se p̾sentia dni indi¬
gnos urdicabant. sic̃ ⁊ petrus
incaptura pisciũ. cadẽs ad iͦenu¬
a saluatoris ait. Exi ame dñe.
est. ⁊ inueniũt hominẽ uestitũ
⁊m̃te sana sedere ad pedes iħu.
qd̾ luchas dicit. Et cognoscen¬
tes quid factũ sit. rogant iħm
ut abeis discederet. magno ti¬
more ꝑculsi: significat multi¬
tudinẽ uetust. aim: sua uitam
deloctatã honorare quidẽ s
nolle pati xp̃i. anã legem. dim
dicunt qd̾ cam impłere nõ pos¬
sint: admirantos tam̃ fidelem
ppłm a pͥstina ꝑdita cõuersati¬
one sa natum

Expanded text:
autem pastores porcorum fugientes, ista nuntiaverunt, significat quosdam etiam primates impiorum, quantiam tamen ejus per gentes stupendo et mirando praedicare. Quod Geratranseat a finibus eorum, non de superbia hoc faciunt, ut nonnulli arbitrantur, sed de humilitate qua se praesentia Domini indignos judicabant, sicut et Petrus in captura piscium cadens ad genua Salvatoris, ait: Exi a me, Domine, est, et inveniunt hominem vestitum, et mente sana sedere ad pedes Jesu ut Lucas dicit, et cognoscentes quid factum sit rogant Jesum ut ab eis discederet magno timore perculsi, significat multitudinem vetustam sua vita delectatam, honorare quidem, sed nolle pati christianam legem, dum dicunt quod eam implere non possint; admirantes tamen fidelem populum a pristina perdita conversatione sanatum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ firmã eccliam. Aliquotiens
paganoꝵ. aliquotiens heretico¬
iũ: quẽ adinodũ sepiꝰ sic̾ mariᷤᷤ
fluctus irruebant. cõminantes
⁊ conterẽtos hurꝰ pͥncipes mũ¬
di.ꝑ om̃ia ꝑdere se eccłie filios
arbitrantes. S surgens dñs
⁊ om̃s euanescere focit audaceᷤᷤ
adu̾sarios fid̾i. magnãq pacẽ¬

Expanded text:
 firmam Ecclesiam, aliquoties paganorum, aliquoties haereticorum, quemadmodum saepius sicut maris fluctus irruebant comminantes et conterrentes hujus principes mundi, per omnia perdere se Ecclesiae filios arbitrantes; sed surgens Dominus et omnes evanescere fecit audaces adversarios fid
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ tardi corde ad credendũ: inoĩ¬
bus que locuti sũt ꝓphe. Nõne
hec oportuit pati xp̃m. ⁊ ita in¬
trare niglam suam: Ac si per
methaforam nauigii diceret.
factũ sedatis extimplo tumidiᷤᷤ
gurgitum estibꝰ. dmunitatis
suc cũctis pate ferere uirtutẽ:¬

Expanded text:
orde ad credendum in omnibus quae locuti sunt prophetae. Nonne haec oportuit pati Christum, et ita intrare in gloriam suam? Ac si per phoram navigii diceret, a, sedatis extemplo tumidis gurgitum cumulis, divinitatis suae cunctis patefacere pote
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ mͥ etiã septiformis oꝑatio
sp̃s scĩ. de quo ysaias loquit᷑.
his gradibꝰ sententiisq con¬
gruere. s int̾ ẽ ordinis. Nam
ibi enumeratio ab excellenti¬
oribꝰ cepit: hic uͦ ab inferiori¬
bꝰ Ibi namq incipit a sapĩa¬
iciũ sapĩe timor dñi ẽ. Qua¬
ꝓpt̾ si gradatĩ tanꝙͣ ascentẽ¬
timor dñi. Scđs: pietas. T̃¬
cuis: scientia. Quartꝰ forti¬
tudo. Quintꝰ: consiliũ.
Sext ⁊ intellectus. Septi¬
mꝰ sapientia. Timor dei cõ¬
gruit humilibꝰ: dequibus
inflati. nõ suꝑbi: de quibꝰ apłs
dicit. Noli altũ saꝑe. s time.
idẽ noli extolli. Iictas con¬
gruit mittibꝰ. Qui enĩ pie
querit: honorat scãm script᷑¬
am. ⁊ nõ rep̾hendit qd̾ nõdũ
intelligit. ⁊ ꝓpt̾e̾a nõ resistit.

Expanded text:
eptiformis operatio Spiritus sancti, de qua Isaias loquitur , his gradibus sententiisque congruere. Sed interest ordinis: nam ibi enumeratio ab excellentioribus coepit, hic vero ab inferioribus. Ibi namque incipit a sapienitium sapientiae timor Domini est. Quapropter si gradatim tanquam ascendetimor Domini, secundus pietas, tertius scientia, quartus fortitudo, quintus consilium, sextus intellectus, septimus sapientia. Timor Domini congruit humilibus, de quibus inflati, non superbi: quibus Apostolus dicit, Noli altum sapere, sed time ; id est, noli extolli. Pietas congruit mitibus: qui enim pie quaerit, honorat sanctam Scripturam, et non reprehendit quod nondum intelligit, et
Abbreviated transcription (Latin):
ti heretici nomine xp̃ano ani¬
mas decipientes: multa ta¬
lia patiunt᷑. S id̾o excludun¬
tur ab ista mercede.qr nõ dic¬
tum ẽ tantũ. bĩ qui ꝑsecutio¬
nẽ patiunt᷑: s additum est
ꝓpter iusticiam. Ubi aũt sa¬
na fides nõ ẽ. non po̾t ẽẽ iusti¬
cia. qr iustus ex fide iiuit.
Neq scismatici aliqͥd sibi
exista mercede ꝓmittant.
qr similit̾ ubi caritas non ẽ.
nõ potest ẽẽ iusticia. Dilectõ
cnim ꝓximi: malũ nõ oꝑat᷑.
Quam si habent nõ dilaniar¬
ent corpꝰ xp̃i : quodẽ eccłia.
Queri aũt pot̾ quid int̾ sit
quod ait. cum uob̾ maledicet̃:
.& dicent om̃e malũ adu̾sũ uos
Cum maledicere: hoc sit ma¬
ium dic̾e. S alit̾ maledictũ
iactatur cũ ꝯtumelia coram
illo cui maledicit᷑: sicut dño
nr̃o dictũ est. Nonne uerum
dicimꝰ qr samaritanꝰ estu. &
demoniũ habes: Alit̾ cũ ab¬
sentis fama ledit᷑. sic̃ de illo itẽ
scribitur. Alii dicebãt qr pro

Expanded text:
ti haeretici, nomine christiano animas decipientes, multa talia patiuntur: sed ideo excluduntur ab ista mercede, quia non dictum est tantum, Beati qui persecutionem patiuntur; sed additum est, propter justitiam: ubi autem sana fides non est, non potest esse justitia; quia justus ex fide vivit . Neque schismatici aliquid sibi ex ista mercede promittant; quia similiter ubi charitas non est, non potest esse justitia: dilectio enim proximi malum nquam si haberent non dilaniarent corpus Christi, quod est Ecclesia. Quaeri autem potest quid intersit, quod ait, Cum vobis maledicent, et dicent omne malum adversum vos, cum maledicere, hoc sit malum dicere. Sed aliter maledictum jactatur cum contumelia coram illo cui maledicitur, sicut Domino nostro dictum est, Nonne verum dicimus, quia Samaritanus es, et daemonium habes ? aliter cum absentis fama laeditur, sicut de illo item scribitur, Alii dicebant, Quia pro
Abbreviated transcription (Latin):
ua die inuet̾i testam̃to. ⁊ dñi
resurrectionẽ pꝰ salb̃m. qui ẽ
utiq octanꝰ idemq .iꝰ. dios. et
celebrationẽ octauaꝵ feriarũ
qͣs in rogeneratione noui hoĩs
celebramꝰ: ⁊ numero ipso pen¬
tecostes. Nam septenario nuo
septies multiplicato qͦ fiunt

Expanded text:
ie in Veteri Testamento; et Domini resurrectione post sabbatum, qui est utique octavus, idemque primus dies; et celebratione octavarum feriarum, quas in regeneratione novi hominis celebramus; et numero ipso Pentecostes. Nam septenario numero septies multiplicato, quo fiunt
Abbreviated transcription (Latin):
uero ⁊ obtimo consilio uten¬
tibꝰ. ut hoc eis exibeatur a
potentiore: qd̾ inualidioribꝰ
exibent. Beati misericordes:
dus corde facultas uidendi
dm̃: tanqmͣ purum ocłm ad
incelligenda et̾na gerentibus.
Beatimundo corde qm̃ ip̃i dm̃
uidebũt. Pacificis dĩ similitu¬
dinẽ tanqmͣ ꝑfecte sapientibꝰ.
formatis que adymaginẽ dĩ.
ꝑ generationẽ renouati homi¬
mi. Beati pacifici: qm̃ ipsi fi¬
lii dei uocabunt᷑. o ista quidẽ
in hac uita possũt compleri: sic̃
cõpleta eẽ inapłis credimꝰ. Nã
illa om̃imoda ⁊ inanglica for¬
mã mutatio. que pꝰ hanc uitã
Beatigͦ qui ꝑsecutionẽ patum

Expanded text:
vero et optimo consilio utentibus, ut hoc eis exhibeatur a potentiore, quod invalidioribus exhibent. Beati misericordes; dis corde facultas videndi Deum, tanquam purum oculum ad intelligenda aeterna gerentibus. Beati mundi corde; quoniam ipsi Deum videbunt. Pacificis Dei similitudo, tanquam perfecte sapientibus formatisque ad imaginem Dei per regenerationem renovati hominis: Beati pacifici; quoniam ipsi filii Dei vocabuntur. Et ista quidem in hac vita possunt compleri, sicut completa esse in Apostolis credimus. Nam illa omnimoda in angelicam formam mutatio, quae post hanc vitam Beati ergo qui persecutionem p
Abbreviated transcription (Latin):
gruit lugentibꝰ: qui iam cog¬
nouerunt in scripturis quibꝰ
malis uincti teneantur: que
tanꝙͣ bona ⁊ utilia ignorãtos
ati qui lugent. Eortitudo ⁊¬
gruit esurientibꝰ ⁊ sitientibꝰ.
Laborant enĩ desid̾antes gau¬
diũ deueris bonis. ⁊ amorẽ
a terrems ⁊ corporalibꝰ auer¬
tere cupientes. de quibꝰ hic
iusticiam. Consiliũ congru¬
it misericordibꝰ. hoc enĩ u¬
nũ remediũ ẽ de tantis ma¬
lis euadencliut dimitamuis
sic̃ nob̃ dimittiuolumꝰ.⁊ ad
iunemꝰ in quo possumꝰ alioᷤ.
sic̃ ⁊ nos in quo nõ possumꝰ cu¬
pimꝰ adiuuari. dequibꝰ hic
dicit᷑. Bĩ misericordes.⁊ rła¬
Intellectus cõgruit mundis
corde. tanqm purgato ocło qͦ
cerm possit: qd̾ corporcꝰ ocłs
nõ uidet. nec auris audunt.
nec in cor hominis ascẽdit. de

Expanded text:
gruit lugentibus, qui jam cognoverunt in Scripturis quibus malis vincti teneantur, quae tanquam bona et utilia ignorantes ati qui lugent. Fortitudo congruit esurientibus et sitientibus: laborant enim desiderantes gaudium de veris bonis, et amorem a terrenis et corporalibus avertere cupientes: de quibus hic justitiam. Consilium congruit misericordibus: hoc enim unum remedium est de tantis malis evadendi, ut dimittamus, sicut nobis dimitti volumus; et adjuvemus in quo possumus alios, sicut nos in quo non possumus cupimus adjuvari: de quibus hic dicitur, Beati misericordes. Intellectus congruit mundis corde, tanquam purgato oculo, quo cerni possit quod corporeus oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit : de
Abbreviated transcription (Latin):
efficiatur indocił. inde iã inci¬
pit scire quib̾modis scłi huiꝰ.
ꝑ carnalẽ consuctudinẽ ac pec¬
cata tenẽat᷑. Itaq hoc t̾tio gra¬
du in quo scientia ẽ lugetꝰ amis¬
sio sũmi boni: qr inheret ex cre¬
mis. In .iiiͦi. au̾t gradu labor
ẽ ubi uehement incumbitur:
ut se se añis auellat ab eis qͥbꝰ
pestifera dulcedine innexus ẽ.
Hic gͦ esurit᷑ ⁊ sitit᷑ iusticia et
multũ necessaria fortitudo: qr
nõ relinquitꝰ sine dolore. qͦd cũ¬

Expanded text:
efficiatur indocilis. Inde jam inciefficiatur indocilis. Inde jam incipit scire quibus nodis saeculi hujus per carnalem consuetudinem ac peccata teneatur: itaque in hoc tertio gradu, in quo scientia est, lugetur amissio summi boni, quia inhaeretur extremis. In quarto autem gradu labor est, ubi vehementer incumbitur ut sese animus avellat ab eis quibus pestifera dulcedine innexus est: hic ergo esuritur et sititur justitia, et multum necessaria est fortitudo; quia non relinquitur sine dolore
Abbreviated transcription (Latin):
bĩmites qm̃ uos possidebitis
tram. s qm̃ ipsi possidebũt ter¬
ram. ⁊ ita cet̾a usq ad octauã
sententiã ubiait. beati qui ꝑ¬
secutionẽ patiunt᷑ ꝓpt̾ uistici¬
am: qm̃ ipsoꝵ ẽ regnum celoꝵ.
Inde iam incipit loqui p̾senteᷤ
cõpellans. cũ ⁊ illa que supͣdc̃a
sũt ad eos etiam ꝑtinerẽt qui
p̾sentes audiebant. & hoc pꝰea
que udentur p̾sentibꝰ speciali¬
ter dici:. ꝑtineant etiã ad illos
qui absentes uł post futuu er¬
ant. quappt̾ iste sententiaꝵ
numere diligent̾ consid̾andꝰ
ẽ. Incipit enĩ bĩtudo: ab humi¬
litate. Beati pauꝑes spũ: id
ẽ nõ inflati. dum se diumne aue¬
toritati subdit anĩa: timens
pꝰ hanc uitã ne ꝑgat ad penas:
etiam si forte in hac uita beata
sibi ẽẽ uideatur. Inde uenit ad
diuinaꝵ scripturarũ cognitio¬
nẽ: ubi oportet eam se mitẽ pre¬
bere pietate. ne id qd imꝑitis
indetur ab surdũ ucuꝑate au¬
deat: ⁊ ꝑincacibꝰ cõcertatiombꝰ

Expanded text:
m vos possidebitis terram, sed quoniam ipsi possidebunt terram; et ita caetera, usque ad octavam sententiam, ubi ait: Beati qui persecutionem patiuntur propter justitiam, quoniam ipsorum est regnum coelorum. Inde jam incipit loqui praesentes compellans, cum et illa quae supra dicta sunt ad eos etiam qui praesentes audiebant, et haec postea, quae videntur praesentibus specialiter dici, pertineant etiam ad illos qui absentes vel post futuri erant. Quapropter iste sententiarum numerus diligenter considerandus est. Incipit enim beatitudo ab humilitate: Beati pauperes spiritu, id est, non inflati, dum se divinae auctoritati subdit anima, timens post hanc vitam ne pergat ad poenas, etiamsi forte in hac vita sibi beata esse videatur. Inde venit ad divinarum Scripturarum cognitionem, ubi oportet eam se mitem praebere pietate, ne id quod imperitis videtur absurdum vituperare audeat, et pervicacibus concertationibus
Abbreviated transcription (Latin):
aũt ꝑseuerantibꝰ in labore dat᷑
euadendi consiliũ. qr nͥ qͥsq ad¬
uiuetur a suꝑiore: nullomͦ sͥ
ẽ ydoneus. ut sese tantis mise¬
riarũ implicam̃tis expediat.
Est aũt iustum confiliũut qͥ
se apotentiore adumnari uult:
adiuuet infirmiorẽ in quo ẽ
ipse potentior. Itaq bĩ miseri¬
cordes: qr ipsoꝵ miserebit᷑ ds̃.
Sexto gradu ẽ cordis mundici¬
a.de bona conscientia bonoꝵ
opum. ualens ad cõtemplan¬
dum sũmũ illud bonũ. qͦd solo
puro ⁊ sereno intellectu cerni
potest. Postrema ẽ .uiͣ. ipsa
sapientia idẽ contẽplatio ueri¬
tatis: pacificans totũ hominẽ.
& suscipiens simi litudinem
dĩ: que ita conduditꝰ. Seati
pacifici: qm̃ ipsi filii dĩ uoca¬
bunt᷑. O ctaua tanꝙͣ ad cap̃

Expanded text:
u perseverantibus in labore datur evadendi consilium; quia nisi quisque adjuvetur a superiore, nullo modo sibi est idoneus ut sese tantis miseriarum implicamentis expediat: est autem justum consilium, ut qui se a potentiore adjuvari vult, adjuvet infirmiorem in quo est ipse potentior: itaque Beati misericordes; quia ipsorum miserebitur. Sexto gradu est cordis munditia, de bona conscientia bonorum operum valens ad contemplandum summum illud bonum, quod solo puro et sereno intellectu cerni potest. Postremo est septima ipsa sapientia, id est contemplatio veritatis, pacificans totum hominem, et suscipiens similitudinem Dei, quae ita concluditur: Beati pacifici; quoniam ipsi filii Dei vocabuntur. Octava tanquam ad c
Abbreviated transcription (Latin):
bestiisq cõmunia: atq idip¬
sum qd̾ excellit in homine. idẽ
mens ⁊ ratio subiciatꝰ potiori: qͣd
ẽ ipsa ueritas uigenitꝰ filiꝰ dĩ.
nͥ suꝑiori se ipse subiciat. Et hec
ẽ pax que datur int̾ra. homini¬
bꝰbone uoluntatis. Hooc uita
sinnati ꝑfectiq sapientis. De
huiꝰ modi regno paccatissuno &
ordinatissimo. missꝰ ẽ foras pͥn¬
ceps huiꝰ seli. qui ꝑu̾sis mordi¬
natisq dũatꝰ: ac pace intrinse¬
cus ꝯstituta atq firmata. quas¬
cũq ꝑsecutiones illis qui foras
missꝰ ẽ form secus concitauent.
auget głam que scd̾m dm̃ ẽ.
nõ aliquid in illo ed̃ificio labe¬
factãs: s deficientibꝰ machi¬
nis sins innotesc̾e faciens. qͣnͣ¬
ta firmitas intus extructa st
adeo. Sq̃r. Beati qui ꝑsecuti¬
ipsoꝵ ẽ regnũ celoꝵ. Sũt aũt¬
om̃s iste: octo sententie. Iam
enĩ cet̾a cõpellans: loquitur:
ad illos qui aderãt dicẽsł xxx¬
Beati estis cũ uob maledicẽt:

Expanded text:
bestiisque communia, atque id ipbestiisque communia, atque id ipsum quod excellit in homine, id est mens et ratio, subjiciatur potiori, quod est ipsa Veritas, unigenitus Filius Dei. se subjiciat. Et haec est pax quae datur in terra hominibus bonae voluntatis ; haec vita consummati perfectique sapientis. De hujusmodi regno pacatissimo et ordinatissimo missus est foras princeps hujus saeculi, qui perversis inordinatisque dominatur. Hac pace intrinsecus constituta atque firmata, quascumque persecutiones ille qui foras missus est, forinsecus concitaverit, auget gloriam quae secundum Deum est; non aliquid in illo aedificio labefactans, sed deficientibus machinis suis innotescere faciens quanta firmitas intus exstructa sit. Ideo sequitur: Beati qui persecutiipsorum est regnum coeloomnes istae octo sententiae. Jam enim caetera compellans loquitur ad illos qui aderant, dicens: Beati eritis, cum vobis maledicent,
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ dicit qui subueniunt mise¬
ris. qm̃ eis ita rependit᷑. ut de
miseria liberent᷑. Sqr̃. Beati
mũdo corde: qm̃ ipsi dm̃ uidebt̃.
Quam gͦ stulti sũt. qui dm̃ is¬
tis exterioribꝰ ocłisquerũt. cum
corde indeatur: sic̃ alibi scriptũ
ẽ. & insimplicitate cordis que¬
rit illũ. Hoc ẽ enĩ mundũ cor:
qd ẽ simplex cor. Et quẽ admo¬
dũ lum̃ hoc uideri ñ potest qui
ocłis mundis: ita nec ds̃ udet᷑.
nisi mũdũ sit illud qd̾ uideri
pot̾. Sqr̃. Beati pacifici: qm̃¬
tio ẽ. ubi nicħ repugnat. & idõ
filii dĩ pacifici. qm̃ nicħ resistit
deo. ⁊ utiq filii similitudinem
patris habere debent. Idacifici
aũt insemetipsi sũt. qui õs ani¬
mi sui motꝰ componẽtes. ⁊ subi¬
cientes rationi id ẽm̃ti ⁊ sp̃ui:
carnales ꝙ cõcupiscentias ha¬
bentos edomitas. fuint regnũ
dĩ. in quo ita sũt ordinata oĩa.
ut id qͦd ẽ in homine p̾cipuũ ⁊
excellens. ħ imꝑet. cet̾is ⁊ non
reluctantibꝰ que sunt nobis

Expanded text:
esse dicit qui subveniunt misseris, quoniam eis ita rependitur, ut de miseria liberentur. 8. Beati mundi corde; quoniam ipsi Deum videbunt. Quam ergo stulti sunt qui Deum istis exterioribus oculis quaerunt, cum corde videatur, sicut alibi scriptum est, Et in simplicitate cordis quaerite illum . Hoc est enim mundum cor, quod est simplex cor: et quemadmodum lumen hoc videri non potest, nisi oculis mundis; ita nec Deus videtur, nisi mundum sit illud quo videri potest. 9. Beati pacifici; qtio est, ubi nihil repugnat, et ideo filii Dei pacifici, quoniam nihil resistit Deo, et utique filii similitudinem patris habere debent. Pacifici autem in semetipsis sunt, qui omnes animi sui motus componentes, et subjicientes rationi, id est menti et spiritui, carnalesque concupiscentias habentes edomitas, fiunt regnum Dei, in quo ita sunt ordinata omnia, ut id quod est in homine praecipuum et excellens, hoc imperet, caeteris non reluctantibus quae sunt nobis
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd multa de illis dicunt᷑ ma¬
la: cum ⁊ uera dicant. qͣnͣdo ⁊
de illoꝵ errore dicunt᷑. &e si a¬
tur. Non enĩ xp̃m sequitur
qui nõ scłm ueram fidẽ ⁊ ca¬
tholicam disciplinã xp̃ianꝰ
lis. Non hic celos dici puto.
suꝑiores partes huiꝰ uisibił
mundi. Non enĩ m̾ces nr̃a
que incussa ⁊ et̾na ẽẽ debet
in reb uolubilibꝰ ⁊ tpralibꝰ collo¬
canda est. s incelis dictum pu¬
to. in sp̃ualibꝰ firmam̃tis. ubi
libꝰ bonis. S om̃iex parte ꝑ¬
ficiet᷑: cũ etiam hoc mortale
mduerit inmortalitatẽ. Ita
qui añ uos fuerũt. Nunc ꝑse¬
cutionẽ gen̾aliter posuit. ⁊ ĩ
maledictis ⁊ md laceratione
fame: & bene eremplo adorã¬
tui ẽ: qr uera dicentes solẽt
ꝓphe antiqui timore ꝑsecutio¬
nis au̾itatis p̃secutione defe¬

Expanded text:
quia multa de illis dicuntur mala cum et vera dicantur, quando et de illorum errore dicuntur, etsi atur. Non enim Christum sequitur, qui non secundum veram fidem et catholicam disciplinam Christianus lis. Non hic coelos dici puto superiores partes hujus visibilis mundi. Non enim merces nostra, quae inconcussa et aeterna esse debet, in rebus volubilibus et temporariis collocanda est; sed in coelis dictum puto in spiritalibus firmamentis, ubi libus bonis. Sed ex omni parte perficietur, cum etiam hoc mortale induerit immortalitatem. qui ante vos fuerunt. Nunc persecutionem generaliter posuit, et in maledictis et in dilaceratione famae; et bene exemplo adhortatus est, quia vera dicentes solent eo Prophetae antiqui timore persecutionis a veritatis praedicatione defe
Abbreviated transcription (Latin):
quis delicias huiꝰ scłi ⁊ facul¬
tes reꝵ temporaliũ querit. in
nomine xp̃iano intrinsecꝰ eẽ
bitudinem nr̃am. sic̃ de añia
cus. Nam extrinsecꝰ maledic¬
ta ⁊ ꝑsecutiones ⁊ detractioẽs
ꝓmittunt᷑: de quibꝰ tam̃ mag¬
na mercis in celis ẽ. que sentit᷑¬

Expanded text:
quis delicias hujus saeculi et facultates rerum temporalium quaerit in nomine christiano, intrinsecus esse beatitudinem nostram; sicut de anima cus : nam extrinsecus maledicta et persecutiones et detractiones promittuntur: de quibus tamen magna merces est in coelis, qu
Abbreviated transcription (Latin):
rem dolorẽ mala inger᷑ que ab
extraneis inferuntur. Idlus
uero in nobis ea torm̃ta seuiũt
que ab illis patimur de quoꝵ
no corporis. mala uos cruciant
ci qr sĩ capitis m̃bra sunt:
cap̃ qͦq siuĩ inpassionibꝰ sec̾cũ¬
cur. ut ipsos adu̾sarios in sua
morte sentiant de quoꝵ uita
p̾sumebãt. Et tanto eis cres¬
cat m̾ces oꝑis: qnͣto eis u̾tutiꝰ
luctũ ꝓficit ex aliene dapno:

Expanded text:
rem dolorem mala ingerunt, quae ab extraneis inferuntur: plus vero in nobis ea tormenta saeviunt, quae ab illis patimur, de quorum no corporis damna nos cruciant ti quia summi capitis membra sunt, caput quoque suum in passionibus sequuntur, ut ipsos adversarios in sua morte sentiant de quorum vita atque ait: Ut tanto eis crescat merces operis, quanto eis virtutis lucrum proficit ex alienae dampno
Abbreviated transcription (Latin):
mere nõ debeant declinare: qͥ
quidẽ uidemꝰ in principio fe
oms occasio. fieret eugli semi¬
nariũ. Sp̃ualit̾ aũt possumꝰ
dicere. cũ ꝑsecutinos fuerint
inunã curitatẽ. hoc ẽ in uno
scupturarũ libro uł testimõio:
ces. id ẽ ad alia uolumina. Qͣ¬
uis contensiosus fuerit ꝑsecu¬
tor: ante p̾sidiũ saluatoris ad¬

Expanded text:
et debeant declinare. Quod quidem vidimus in principio feculationis occasio fieret Evangelii seminarium. Spiritualiter autem possumus dicere: Cum persecuti nos fuerint in una civitate, hoc est, in uno Scripturarum libro vel testimonio, tes, id est, ad alia volumina. Quamvis contentiosus fuerit persecutor, ante praesidium Salvatoris ad
Abbreviated transcription (Latin):
ntibꝰ una quedam int̾ se socie¬
tas: sic̃ etiã rationabilibꝰ sua
idẽ hominibꝰ: qui nõ solũ secũ
s etiã cum. angłis discũt. Ergo
ex similitudine colũbarũ: nul¬
li ꝓrsꝰ nocere ad societatẽ suã ꝑ¬
tiuenti participatione ratioĩs.

Expanded text:
cietas, sicut etiam rationalibus sua, id est hominibus, non solum secum, sed etiam cum Angelis. Discunt ergo ex similitudine columbarum nulli prorsus nocere ad societatem suam pertinenti participatione rationis.
Abbreviated transcription (Latin):
is. ⁊ insynagogis suis flagella¬
bunt uos. ⁊ eritis odio om̃ibꝰ¬
aliqͥs ꝑsecutionibꝰ t̾ritus dice¬
ret apd̾ semetip̃m. fidẽ meam
re nõ licet. tam̃ eam in cord̾ il¬
li cõseruo. ꝙͣ foris ꝓpt̾ rabiem
ꝑsecutoꝵ ꝓnuntiate nõ ualeo.
huic infirme cogitatiomi. dñs
respondit dicẽs. Qui aũc ne¬
gauerit me corã hoĩbꝰ: id est
natum. passũ. ⁊ mortuũ: noga
⁊ cum corã patre meo qui inceliᷤᷤ
ẽ. Negareeñ qd̾ ds̾ nõ sit: nec
pagani possũt. Tam̃ filiũ qd̾
sit ds sic ⁊ pat̾. confiteri nisi a
fidelibꝰ nõ potest. Negatur
gͦ qͥsq a filio apud patre̾: cui
nõ manifestatur in diuinis
potentia filiꝰ ⁊ pat̾ confitebr̃
a filio ap̃ patrẽ: qui ꝑ filiũ ac

Expanded text:
ogis flagellabunt vos, et eritis odio omnibaliquis persecutionibus territus diceret apud semetipsum: Fidem meam re non licet, tamen eam in corde illi conservo, quam foris propter rabiem persecutorum pronuntiare non valeo; huic infirmae cogitationi Dominus respondit, dicens: Qui autem negaverit me coram hominibus, id est, natum, passum et mortuum, negabo ego eum coram Patre meo qui in coelis est. Negare enim quod Deus non sit, nec pagani possunt; tamen filium, quod sit Deus sicut et Pater, confiteri nisi a fidelibus non potest. Negatur ergo quisque a Filio apud Patrem, cui non manifestatur in divinitatis potentia Filius; et confitebitur a
Abbreviated transcription (Latin):
monis huiꝰ occasio. U dolũ ba¬
hal finsse iuxta ihrłm ad radi¬
ces mõtis moria in quibꝰ syloa
fluit. Nõ semel legimꝰ hecual¬
lis ⁊ parui campi planities ir¬
rigua erat: ⁊ nemorosa plena
q delitiis. ⁊ lucus mea ydolo.
secrat᷑. In tantã aũt ppłs ifrł
dem̃tiam uenerat. ut deserta
cẽpli uicinia ibi hostias ĩmola¬
ret: ⁊ rigorẽ religionis delicie
uincerẽt. filiosq suos incende¬
rẽt demoniis: uł initiarẽt. &
appellabat᷑ locꝰipse gehenno:
idẽ uallis filioꝵ ennon. Hoc
regũ uolum̃ inͥparalipomenõ
⁊ iheremias scribũt plenissiẽ.
Et cõminat᷑ ds se locũ ipsum
impleturũ cadauibꝰ mortuo¬
tumulꝰ mortuoꝵ. Euturagͦ¬

Expanded text:
monis hujus occasio. Idolum Baal fuisse juxta Jerusalem ad radices montis Moria, in quibus Siloe fluit, non semel legimus . Haec vallis et parvi campi planities, irrigua eraque deliciis, et lucus in ea idolo consecratus. In tantam autem populus Israel dementiam venerat ut deserendo templi vicinia, ibi hostias immolaret, et rigorem religionis deliciae vincerent, filiosque suos incenderent daemoni vel initiarent; et appellabatur lucus ipse Gehenon, id est vallis filiorum Ennon. Hoc Regum volumen, et Paralipomenon, et Jeremias scribunt plenissime. Et comminatur Deus se locum ipsum impleturum cadaveribus mortuotumulus mortuo
Abbreviated transcription (Latin):
mel putemus ardorẽ fidei suf
aucẽ portat in m̃te. Sciendũ
uͦ ẽ quod sũt nõ nulli. qui carniꝰ
abstinentiã nõ ꝓ deo. s ꝓinani
gła exibent. Et sũt plenq qui
cõpassionẽ ꝓximis nõ sp̃ualit̾¬
s carnalit̾ impendũt: ut eis nõ
ad uirtutẽ. s quasi miserando
ad culpaᷤ faueant. Hii itaq cru¬
cẽ quidem uidentur ferre : sed
hec eadẽ ueritas dicit. Qui
ẽ me dignus. Acciꝑe ⁊ enim
abstinentiam. uł cõpassionez
ꝓximo. studio et̾ne intentioĩs
exhibere. Nam quisqͥs hec ꝓ
tp̃rali intentione exhib: cru¬
dem quidẽ portat. s ire post
dnm recusat. Seqt᷑.¬

Expanded text:
mel putemus ardorem fidei posscrucem portat in mente. Sciendum vero est quod sunt nonnulli qui carnis abstinentiam non pro Deo, sed pro inani gloria exhibent. Et sunt plerique qui compassionem proximo non spsed carnaliter, impendunt, ut ei non ad virtutem, sed quasi miserando ad culpas faveant. Hi itaque crucem quidem videntur ferre, sed haec eadem Veritas dicit: Qui est me dignus; accipere etenim abstinentiam, vel compassionem proximo studio aeternae intentionis exhibere: nam quisquis haec pro temporali intentione exhibet, crucem quidem bajulat, sed ire post Deum recusat. Q
Abbreviated transcription (Latin):
cepto enĩ logis: cauda hostie ĩ
sacrificio iubetur offerri. In
canda qͥppe. finis ẽ corporis. Et
ille bene ĩmolat. qͥ sacrificium
boni oꝑisusq ad finẽ debite ꝑ¬
ducit rationis.  lxxx¬

Expanded text:
cepto legis cauda hostiae in sacrificio iubetur offerri. In cauda quippe finis est corporis, et ille bene immolat, qui sacrificium boni operis usque ad finem debitae perducit actionis.
Abbreviated transcription (Latin):
pe iudaidẽ genti. uł sola uł ma¬
xima causa erat exitii: qd̾ post
occisionẽ dĩ saluatoris. noĩs qͦr
ac fidei erꝰ p̾cones simł ⁊ cõfesso¬
res: impia crudelitate uerabat.

Expanded text:
pe Judaicae genti, vel sola vel maxima causa erat exitii, quia post occisionem Domini Salvatoris, nominis quoque ac fidei ejus praecones simul et confessores impia crudelitate vexabat.
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ idẽ mat̾ sponsi. ⁊ in nurũ sic̃
p̾diximꝰ suã: ⁊ in filiã diuisa ẽ.
qr synagoga carnalis. siue de cir¬
cuincisione. siue de p̾utio. credẽ¬
tes ꝑsequi ñ ceffat. S ⁊ ipse in
sociũ sitã matrẽq sũt diuise: no¬
lentes circũcisionẽ reciꝑe carna¬
Cum quibꝰ antea consuetudĩe
implicatꝰ erat. Nulla enũ ap̃
eos pacis uira custodiri possũt:
int̾ quos fidĩ bellũ est.I
Ui amat patrẽ aut matre
plus quã me: nõ ẽ me dig¬
nus. Et qui amat filiũ aut fi̾

Expanded text:
 id est mater sponsi, et in nurum, sicut praediximus, suam et in filiam divisa est, quia Synagoga carnalis sive de circumcisione, sive de praeputio, credentes persequi non cessat. Sed et ipsae in socrum matremque sunt divisae, nolentes circumcisionem recipere carna antea consuetudine implicatus erat: nulla enim apud eos jura custodiri possunt, inter quos fidei bellum est. Qui amat patrem aut matrem plus quam me, non est me dignus; qui a
Abbreviated transcription (Latin):
tra sẽ diuisus ẽ: una queq do¬
mꝰ. ⁊ in fidelos habuit ⁊ creden¬
tes. & ꝓpte̾a bellũ missũ ẽ bo¬
nũ.ut rũperetur pax mala.
Qs ⁊ ysaias sub typo egiptiꝓ
phice pͥcinuit dicens. E cce̾
dñs ascendet suꝑ nubẽ leuem
tur simulacra egipti a faciee
uis. ⁊ cor egipti tabese in me¬
dio erꝰ ⁊ ꝯcurrere faciam egip¬
tios aduersꝰ egiptios. Hisui¬

Expanded text:
isus est, unaquaeque domus et infideles habuit et credentes, et propterea bellum missum est bonum, ut rumperetur pax mala. Quod et Isaias sub typo Aegypti prophetice praecinuit dicens: Ecce Dominus ascendet super nubem levem, tur sieius, et cor Egipti tabescet in medio eius, et concurrere faciam Egiptios adversus Egiptios.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ xp̃o debemꝰ offerre. ceterum
ipse xp̃s quiin nob̾ habitat lo
det aũt fr̃ frẽm in mortẽ. ⁊ pa¬
ter filiũ. ⁊in surgẽt filii in pa¬
rentes.⁊ morte eos affĩcient.

Expanded text:
o debemus offerre. Caeterum ipse Christus, qui in nobis habitat, lodet autem frater fratrem in mortem, et pater filium, et insurgent filii in parentes, et morte eos afficient,
Abbreviated transcription (Latin):
Q añt p̾miserat. nõ ueni pacẽ
nuttere s gladiũ: & diuidere
hominẽ adu̾sus patrẽ ⁊ matrẽ
⁊ soctũ. ne quis pietatẽ religioni
ante ferret: subiecit dicẽs. Qͥ
amat patre aut matrẽ plusꝙͣ¬
tico legimꝰ canticoꝵ: ordinate
inme karitatẽ. Hic ordo in
om̃i affoctu necessariꝰ ẽ. Ama
pꝰ dm̃ patrẽ. ama matrẽ: ama
filios. Si aũt necessitas uen̾it.
ut amor parentum ac filioꝵ di
amori comparet᷑. ⁊ nõ possit u¬
crũq sanari: odiũ in suos: pie
amari patrẽ aut mat̾rẽ: s sig¬
nant̾ addidit. qui amat patreᷤ
aut matrẽ plus quã me. Et qͥ
nõ accipit ciuicẽ suã ⁊ sequitur
me: nõ est me dignus. ¶G. Crux

Expanded text:
miserat: Non veni pacem mittere, sed gladium; et dividere homines adversum patrem et matrem, et socrum, ne quis pietatem religioni anteferret, subjecit dicens, Qui amat 65 patrem aut matrem plustico legimus Canticorum: Ordinate in me charitatem . Hic ordo in omni affectu necessarius est. Ama post Deum patrem, ama matrem, ama filios. Si autem necessitas venerit, ut amor parentum ac filiorum Dei amori comparetur, et non possit utrumque servari, odium in suos, pietamare patrem aut matrem, sed signanter addidit: Qui amat patrem aut matrem plus quam me. Et qui non accipit crucem suam et sequitur me, non est me dignus.
Abbreviated transcription (Latin):
rare. Estote gͦ puidentes sic̃ ẜ¬
Fã. Ad cauendũ malũ incapi
tias secoartans uetere tunca
exutus innouatur: qd̾ unitan¬
tur quibꝰ dictũ ẽ intrate ꝑ an¬
gustam portã: cum ueterẽ homi¬
nẽ exuũt. Nam si cauendũ ma¬
lũ itamoneret. ut uiolent̾ resis¬
tendũ eẽt malis: nõ supͣ dixiss.
mitto uos uelut oues ĩ medio
lupoꝵ. Simplices aũt sic̃ colũ¬
bas ẽẽ uoluit: ad nulli nocendũ.
Nam hoc genꝰ auis. nullũ om̃i¬
no. anĩalium necat. nõ solũ grã¬
diũ contͣ que uires ñ habet. s
etiã minutissimoꝵ quibꝰ etiã
ꝑ parui passeros aliuntꝰ. Est

Expanded text:
 Estote ergo prudentes sicad cavendum malum, in capit per angustias se coarctans veteri tunica exutus innovatur. Quod imitantur quibus dictum est, Intrate per angustam portam ; cum vetere homine exuuntur. Nam si cavendum malum ita moneret, ut violenter resistendum esset malis, non supra dixisset, Mitto vos sicut oves in medio luporum. Simplices autem sicut columbas esse voluit, ad nulli nocendum. Nam hoc genus avis nullum omnino animalium necat; non solum grandium, contra quae vires non habet, sed etiam minutissimorum, quibus etiam perparvi passeres al
Abbreviated transcription (Latin):
Sic̃ oues inmedio lupoꝵ. Cõ¬
trania sũt ista sibi anialia. ut
alia abaliis deuorentur.S
bonꝰ pastor lupos gregi suo
timete nõ nouit: ideoq isti
discipłi nõ in p̾dam. s ad gra¬
ciam diriguntur. quatenꝰ¬

Expanded text:
sicut agnos inter lupos. contraria sunt ista sibi animalia, ut alia ab aliis deuorentur. sed bonus pastor lupos gregi suo timere non nouit, ideoque isti discipuli non in praedam, sed ad gratiam diriguntur;
Abbreviated transcription (Latin):
us exhebreis. hebreo sermõe
scripsit eu̾głm: etiam a sine
facit m̃tionem. ꝓuida utqͣ
dispensatione. ut quoꝵ sa¬
lutem scribendo quesierũt.
hos saluandos a dño nusti¬
bene cum ad montẽ oliueti
ueniss dñs. discipłos qui ħ
animalia adducerẽt misit.
qr nõ nr̃is ad cum meritis.
s sola ipsiꝰ gr̃a largiente ꝑ¬
ribus p̾cipitur ut si qͥd eis ob
is diabli solui. ⁊ ꝑ confessio¬
nẽ fidei dño adduci: nõ tamẽ
p̾dicando desistant. s cõstã¬
ter insinuent: qr dñs ad e
dificandam eccłiam suã ta¬
libꝰ opꝰ habet. Quamius
enĩ senus sit ꝑsecutor ⁊ ĩna
nis: nõ potest᷑ obsistere sal¬
uationi quos nouit dñs qr
tum ẽ aũt. ut aliqnͣdo cre

Expanded text:
us ex Hebraeis, Hebraeo sermone scripsit Evangelium, etiam asinae facit mentionem, provida utique dispensatione, ut quorum salutem scribendo quaesierunt, hos salvandos a Domino mystibene cum ad montem Oliveti venisset Dominus, discipulos qui haec animalia adducerent, misit: quia non nostris ad eum meritis, sed sola ipsius gratia largiente, ppitur, ut si quid eis obsis diaboli, et per confessionem fidei Domino adduci, non tamen a praedicando desistant, sed constantdificandam Ecclesiam suam talibus opus habet. Quamvis enim saevus sit persecutor, non tamen potest obsistere salvationi eorum quos novit Dominus qui tum e
Abbreviated transcription (Latin):
panibus ⁊ duobꝰ piscibus.
fugiendo p̾cauet. Nũc ãt
ubi passurus iherosoluna
uenit. non refugit eos qui
se regem qui agmine głifi¬
co ⁊ yminis dei filio ac re¬
ge dignis ad cuutatẽ regi¬
am ducunt. non repͥmit
uoces eoꝵ qui regnũ patri¬
arche dauid meo restaurã¬
dum.⁊ prisce benedictioĩs
dona recupanda concinũt.
Uot qͥd gͦ hoc qd̾ prius fugi¬
endo declinauit. modo libes
amplectitur. Negnum¬
q quod ad huc uicturꝰ in
nundo susciꝑe noluit. iã¬
iamq exiturus ꝑ passionẽ

Expanded text:
panibus et duobus piscibus turbae fugiendo precavit. Nunc autem ubi passurus Jerosolymam venit, non refugit eos qui se regem faciunt, qui agmine glorifico et hymnis Dei Filio ac rege dignis ad civitatem regiam ducunt; non reprimit voces eorum qui regnum patriarchae David in eo restaurandum et priscae benedictionis dona recuperanda concinunt. Ut quid ergo hoc quod prius fugiendo declinavit modo libens amplectitur, regnumque quod adhuc victurus in mundo suscipere noluit jamjam exiturus per passio
Abbreviated transcription (Latin):
ioħ. Uis agnoscere m̾asu¬
etudinem uenientis: consi¬
dera speciẽ aduentus eius.
Non sedit incurro aureo p̾¬
cioso purpura fulgens: nec
ascende suꝑ feruidum equũ.
discordie amatorẽ ⁊ litis: sed¬
sedit suꝑ asinam. tranquilli¬
tatis ⁊ pacis amicam. Non
uides incircuituerꝰ splendẽ¬
uenit mansuetus. nõ ut ꝓpt̾
potentiam timeat᷑: s ꝓpter
mansuetudinẽ diligatuir.

Expanded text:
suae. Vis cognoscere mansuetudinem venientis, considera speciem adventus ejus . Non sedet in curru aureo pretiosa purpura fulgens, nec ascendit super fervidum equum discordiae amatorem et litis, det super asinam tranquillitatis et pacis amicam. Non habet in circuitu suo splendenvenit mansuetus; non ut per potentiam timeatur, sed ut propter mansuetudinem diligatur.
Abbreviated transcription (Latin):
Incroeunte iħu conturba¬
ta tota iherosolimoꝵ ciuitas
cõmouetur: mirans frequen¬
tiam. nesciens ueritatẽ: et
dicens. quis ẽ hic: Quod
quidẽ ⁊ mnalio loco dicentes
angłos legunꝰ: quis ẽ iste rey
głe. Aliis aũt uł ambigen¬
tibꝰ uł int̾rogantibꝰ: uilis
plebicula confitetur. amino¬
ribꝰ incipiens : ut ad maiora
nit a nazareth galilee. Pro¬
pheta quẽ ⁊ moysos similem
sui dixerat ẽẽ uenturũ: ⁊ qͥ
ꝓprie apud grecos astiro scribi¬
tur. Anazareth aũt galilee.
qr ibi educatus fuerat: ut
flos campi nutriretur in flo¬
re uirtutũ. ¶CCxi. Et intra¬
gressus cuutatem pͥmo tem¬
pͥlum adiit: formam nob̃ re¬
ligionis quã sequamur demõ¬
strat. ut cum forte uillã aut
opidum aut aliũ quelib lo¬
cum in quo sit domꝰ oronis
deo consecrata intramꝰ: p̃mo
ad hanc liuertamus. ⁊ post¬
quam nos dño ꝑ orationũ
studia comẽ dauerimꝰ: sic
deile ad agenda ea ꝓpt̾ que
uenimꝰ tp̃ralia negotia se ce¬

Expanded text:
Introeunte Jesu cum turba tota, Jerosolymorum civitas commovetur, mirans frequentiam, nesciens veritatem, et dicens: Quis est hic? Quod quidem in alio loco dicentes angelos legimus: Quis est iste rex gloriae ? Aliis autem vel ambigentibus, vel interrogantibus, vilis plebecula confitetur: a minoribus incipiens, ut ad majora ta a Nazareth Galilaeae. Propheta, quem et Moyses similem sui dixerat esse venturum, et qui proprie apud Graecos cum arthro scribitur. A Nazareth autem Galilaeae, quia ibi educatus fuerat: ut flos campi nutriretur in flore virtutum. Et intragressus civitatem primo templum adiit, formam nobis religionis, quam sequamur, praemonstrat. Ut cum forte villam aut oppidum, aut alium quemlibet locum in quo sit domus orationis Deo consecrata, intramus, primo ad hanc divertamus; et postquam nos Domino per orationum studia commendaverimus, sic deinde ad agenda ea propter quae venimus temporalia negotia sece
Abbreviated transcription (Latin):
Plurima au̾t turba: strauer̃
uestim̃ta sua inuia. SB. Plu¬
rima hec turba. in numerabilẽ
mĩm designat exercitum. qͥ
corpora sua animaꝵ uidelicz
tegum̃ta ꝓ dño dabant. quo
sequentibꝰ electis plamorẽ
recte uniendi callem facerẽt.
ne qui uidelicet dubitarent.
ibi pedem bone actionis pone¬
re in pace: ubi nõ paucos uide¬
rent in bello p̾cessisse mn̾i. ioħ.

Expanded text:
Plurima autem turba straverunt vestimenta sua in via. Plurima haec turba innumerabilem martyrum designat exercitum, qui corpora sua, animarum videlicet tegumenta, pro Domino dabant, quo sequentibus electis planiorem recte vivendi callem facerent: ne qui videlicet dubitarent ibi pedem bonae actionis ponere in pace, ubi non paucos viderent in bello praecessisse martyrii.
Abbreviated transcription (Latin):
to ꝓpħe cestimoniũ. ut appa¬
reat dnm̃ quidem in om̃ibꝰ
que deipso erãt scripta com¬
plesse: s inuidia cecatos sc̃¬
bas ⁊ phariscos: ea que ipsi
legebant intelligere nequi

Expanded text:
tae testimonium, ut appareat Dominum quidem in omnibus quae de ipso erant scripta complesse, sed invidia caecatos Scribas et Pharisaeos ea quae ipsi legebant intelligere nequi
Abbreviated transcription (Latin):
sane qd̾ osanna uerbũ hebra¬
icum: cõpositum ẽ ex duobus
cinos int̾iectio ẽ dolentis heu:
⁊ int̾iectio ad mirantis pape
lxx. int̾pretes transtulerunt
o dñe saluum me fac: in he-¬
breo scriptum ẽ anna. adonay.
nimus diligentiꝰ elucidans
ita transtulit. Obsecto dñe
nificat. consumpta litt̾a .i.
uerbum sequens incipit an¬
na: qͥ metrici in uersibꝰ scan¬
dendis sinalimphã uocant.
quãuis illi scriptam litterã
scantentes transiliant. In
loquentiũ saluo fimditus

Expanded text:
sane quod OSIA, verbum Hebraicum, compositum est ex duobus tinos interjectio est dolentis heu, et interjectio admirantis, papae. inta interpretes transtulerunt: « O Domine, salvum me fac , » in Hebraeo scriptum est: Anna adonai nymus, diligentius elucidans, ita trnificat, consumpta littera i vh, a qua verbum sequens incipit anna, quod metrici in versibus scandendis synalepham vocant: quamvis illi scriptam litteram scandentes transiliant. In loquentium salvo funditus
Abbreviated transcription (Latin):
illi corda hominũ aute nuda
⁊ fuigida quo xp̃o sessore dignͣ
es scĩ quos libet a sc̃ĩtatis habi¬
tu uacuaͦs inueniunt: hosq
uirtutum suaꝵ exemplis ad
suscipiendã fidem ⁊ dilectionẽ
sui conditoris imbuunt. Nõ
enĩnudam dñs asinam. non
nudũ uoluit ascendere pullũ:
qr siue uideus seu gentilis. nͥ
scõꝵ fuerit dictis ornatus ⁊ ac¬
tis: nõ potest dñm habere rec¬
torẽ. s regnat potiꝰ peccatum
in eus mortali corpore: adobe¬
diendum cõcupiscentiis eius.¬

Expanded text:
illi corda hominum ante nuda et frigida, quo Christo sessore digna es sancti quoslibet a sanctitatis habitu vacuos inveniunt, hosque virtutum suarum exemplis ad suscipiendam fidem et dilectionem sui conditoris imbuunt. Non enim nudam Dominus asinam, non nudum voluit ascendere pullum, quia sive Judaeus sive gentilis, nisi sanctorum fuerit dictis ornatus et actis, non potest Dominum habere rectorem, sed regnat potius peccatum in mortali ejus corpore ad obediendum concupiscentiis ejus
Abbreviated transcription (Latin):
H Scam litteram untã par¬
no itineris spatio: suꝑ utrum¬
q anĩal sedere non potuit. Aut
sessore fuit: aut si pullinmn qd̾
magis cõpetit usus ẽ ad seden¬
dum: asina ducta ẽ libera. Er¬
go cum hystoria uł inpossibi¬
litatẽ habeat uł pͥulcritudinẽ.

Expanded text:
m litteram in parvo itineris spatio super utrumque animal sedere non quiverit. Aut sessore fuit: aut si pullo, quod magis competit, usus est ad sedendum, asina ducta est libera. Ergo cum historia vel impossibilitatem habeat, vel turpitudinem,
Abbreviated transcription (Latin):
uit tibi mansuetus .¶ ioh. Ec¬
ce: ostendentis est uerbum.
idẽ uidete nõ carnali aspec¬
tu s sp̃uali incellectu: oꝑa
uirtutum eiꝰ aspicite. s. Q¬
sueuit dicens. Discite a me
qr mitis sum ⁊ humilis cor¬
de.⁊ inuenietis requiema¬
minabꝰ nr̃is. De quibꝰ psal¬
mista. Oansueti inquit
possidebũt t̾ram: ⁊ delectabũ¬
tur in multitudine pacis
milibꝰ corde t̾ram pacis tri¬
buit: quos in t̾ra belli ⁊ tri¬
bulationũ. qndam rex im¬

Expanded text:
it tibi mansuetus, etc. Ecce ostendentis verbum est, id est, videte non carnali aspectu, sed spiritali intellectu opera virtutum ejus aspicite, iscite a me, quia mitis sum et humilis corde, et invenietis requiem animabus vestris . De quibus Psalmista: Mansueti, inquit, possidebunt terram, et delectabuntur in multitudine pacis milibus corde, terram pacis tribuit, quos in terra belli et tribulationum quondam rex im
Abbreviated transcription (Latin):
Animal quidem. post ꝙͣ in¬
suum remissum ẽ. Ammał
aut ꝓpħia. ineccłia mansit.
De animali illo nõ hoc quod
uidebatur necessariũ erat ĩ¬
xp̃o: s illud qd̾ intelligẽbatꝰ.
idẽ non caro s ratio. Ideoq

Expanded text:
animal quidem quod, postquam insuum remissum est. Animal autem prophetia in Ecclesia remansit. De animali etiam illo, non quod videbatur, erat necessarium Christo, sed illud quod intelligebatur, id est non c