comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mala. s et cõsentiunt eis qui hȩc agunt.
bat morte dignos ẽẽ. et ad penam uenire.
ñ tantũ illos qui mala faciunt: s etiam
eos qͥ talia agentibꝰ consentiunt. Qͥ dũ ma-¬
lis et peccatorib & penitẽciam nõ agentib.
illicita cominunicatione miscentur: no¬
centium contactib polluuntur. Et dũ
tunguntur in culpa: sic nec inpena se-¬
parantur. Propt̃ quod integritatis ⁊ fidei
ur̃ȩ religiosam sollicitudinẽ fr̃s dilectis¬
simi. et laudamus parit̃ et ꝓbamus: et
quantum posfumus adhortamur litt̾is
nr̃is. ne uos cum ꝓphanis te maculatis sa¬
cerdotib conmunicatione facrilega mis¬
ceatis. sed integram et sinceram fidei ur̃e
firmitatem religioso timore seruetis. Opta¬

Expanded text:
 qui consentiunt eis qui haec agunt: bat morte dignos esse et ad poenam venire, non tantum illos qui mala faciunt, sed etiam eos qui talia agentibus consentiunt, qui dum malis et peccatoribus et poenitentiam non agentibus illicita communicatione miscentur, nocentium contractibus polluuntur, et dum junguntur in culpa, sic nec in poena separantur. Propter quod integritatis et fidei vestrae religiosam sollicitudinem, fratres dilectissimi, et laudamus pariter et probamus; et quantum possumus adhortamur litteris nostris, ne vos cum profanis et maculatis sacerdotibus communicatione sacrilega misceatis, sed integram et sinceram fidei vestrae firmitatem religioso timore servetis. Opt
Abbreviated transcription (Latin):
Inuutria accepta pacient̃ cołandũ ⁊ ultioñe doreliniq̃ndã.
Non detrahendum.
Infirmos iusitanlos.
Sitfurrones maledictos ẽẽ.
Saerificia malor acceptabilia non eẽ.
Dum in cartre ẽ: qui
A dulationem ꝑritosam eẽ.timntur.
Pius ab eo diligi dm̃ eiu in baptiemo plura peceata dimat
s raue ficise iuguni legis quod a nob̃ abnectum ẽ.
mu leue ẽẽ. irigum dei quod a nob̾ susceptim ẽ.
cxxuiiii. Orati

Expanded text:
tionem Deo relinquendam. CVII. Non detrahendum. Infirmos uisitandos. CX Susurrones maledictos esse. Sacrificia malorum acceptabilia non esse.Dum in carne est quiAdulationem perniciosam esse. CXVI. Plus ab eo diligi Deum, cui in baptismo plura peccata dimittCXVIIII. Graue fuisse iugum legis quod a nobis abiectum est et leue esse iugum Domini quod a nobis susceptum est. CXX. Orati
Abbreviated transcription (Latin):
xxiiii. Quod solo hoc uidei acciꝑe ueniam possit delictoꝵ
fuoꝵ si fanguinem xp̃i oceisi baptismo eiꝰ ablue¬
rint. & in excłiam transeuntes p̃ceptis esꝰ obtẽꝑaue

Expanded text:
ueniant. XXIIII. Quod solo hoc Iudaei accipere ueniam possint delictorum ueniant. XXIIII. Quod solo hoc Iudaei accipere ueniam possint delictorum suorum, si sanguinem Christi occisi baptismo eius abluerint et in e
Abbreviated transcription (Latin):
UI Quod iherł̃m ꝑdituri essent ⁊ t̾ram ꝗͣ acceꝑant reliclim.
uii. I tem quod eẽnt amtissuri lumen dñi. Imissa sit.
uiii. Q đ eireũeisio pͥma carnał euacuatasit ⁊ seđa spĩtał rey¬
uii.I tem qđ lex quȩ ꝑ moysen data÷ cessatura eẽt.
x. Quod lex noua dari haberet.
xi. q uod dispositio alia et testamentũ nouũ dari habet.
xII. Quod baptisina uetꝰ cessaret. ⁊ nouum inctperet.
xiii. Quodiugum uet᷑ euacuaret᷑. & iugũ notũ dart᷑.
xiiii. Quod pastores ueceres cessaturi eẽnt: ⁊ noui ineꝑent.
sasset templũ uet᷑: et nouum cȩpisse:
xui. Q uod facriitiũ uet᷑ eitacuaret̃ ⁊ nouũ celebraret᷑.
xuii. Quod sacerdotiũ uet᷑ cessaret.⁊ nouus saides ue¬
mret. qui in ȩternum futurus eẽt.
xx. Quod ȩccłiam q̃ pͥsterił fuerat plures filios habitu¬
ra eẽt exgẽtbꝰ qͣm qđ sy nagoga ante habuisset.
xxi. Q uod gentel magis in xp̃m erediture eẽnt.
xxii. Quod panẽ ⁊ calicẽ xp̃i & om̃em gr̃ãm eiꝰ amissuri

Expanded text:
VI. Quod Hierusalem perdituri essent et terram quam acceperant relicturi. VII. Item quod essent amissuri lumen Domini. VIII. Quod circumcisio prima carnalis euacuata sit et secunda spiritalis reior quae per Moysen data est cessatura esset. X. Quod lex noua dari haberet. XI. Quod dispositio alia et testamentum nouum dari haberet. XII. Quod baptisma uetus cessaret et nouum inciperet. XIII. Quod iugum uetus euacuaretur et iugum nouum daretur. XIIII. Quod pastores ueteres cessaturi essent et noui inciperent. sset templum uetus et nouum inciperet. XVI. Quod sacrificium uetus euacuaretur et nouum celebraretur. XVII. Quod sacerdotium uetus cessaret et nouus sacerdos ueniret qui in aeternum futurus esset.XX. Quod ecclesia quae prius sterilis fuerat plures filios habitura esset ex gentibus, quam quot synagoga ante habuisset. XXI. Quod gentes magis in Christum crediturae essent. XXII. Quod panem et calicem Christi et omnem gratiam eius amissuri
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ folia. Abel suꝑ mulgarium. Noȩ super
archam. Iaphet. suꝑ laterem. Abraham suꝑ
arborem. Ysaac suꝑ aram. Loch suꝑ ostiũ.
lacob suꝑ petram. Moyses suꝑ lapidem.
helẏas suꝑ pellem. damel suꝑ tribunal.
Tobias suꝑ lectum. Ioseph suꝑ modiũ. Ben-¬
iamin suꝑ saccum. Dauid suꝑ montiłm.
Ioħs in terra. Pharao inharena .l. azarus in
tabula. Ihc suꝑ puteum. zacheus fuꝑ arbo¬
rem. Matħs suꝑ samnum. Rebecca suꝑ ydri
suꝑ loculum. Petrus in eathedra. lacobꝰ suꝑ
rethe. Sampson suꝑ colũpnam. heli super
sellam. Rachel fuꝑ sarcinam. Quia adã pͥmꝰ¬

Expanded text:
um, Abel super mulgarium, Noe super arcam, Japhet super lateres, Abraham sub arbore, Isaac super aram, Loth juxta ostium, Jacob super petram, Moyses super lapidem, Helias super pellem, Daniel super tribunal, Tobias super lectum, Joseph super modium, Benjamin super saccum, David super monticulum, Joannes in terra, Pharao in arena, Lazarus super tabulam, Jesus super puteum, Zachaeus super arborem, Matthaeus in scamno, Rebecca super hydriasuper loculum, Petrus super cathedram, Jacobus super rete, Samson super columnam, Heli super sellam, Rachel super sarcinam. Patiens
Abbreviated transcription (Latin):
amus iustũ. qm̃ insuauis ẽ. nob̃: or cõtra¬
ta legis. ẜ romittit scientiã dĩ se habere:
filium dĩ se nominat. Factus ẽ. nob̃ in
traductione eogitationũ nr̃arumꝰ: gra
ius est nob̃ ȩtiam ad uidendũ: qm̃ dissi¬
milis est. aliis uita illiꝰ. & mutate st̃ uiȩ
illius: lamꝗͣ nugaces estimati sumꝰ ab
illo: continet se auitiis nr̃is quasi ab
inmunditiis. ⁊ p̃fert nouissima tustoꝵ.
⁊ głatur patrem se hab̃e dm̃. Uideamus
gͦ si sermones illius ueri sint. & tempte¬
mus quȩ uentura sunt illi. Contumelia

Expanded text:
amus iustum, quoniam insuauis est nobis etta legis. promittit scientiam dei se habere et filium dei se nominat. factus est nobis in traductionem cogitationum nostrarum, dissimilis est aliis vita illius, et immutatae sunt viae illius: tamquam nugaces aestimati sumus ab eo: continet se a viis nostris, quasi ab immunditiis, et praefert novissima justorum, et gloriatur patrem se habere Deum. Videamus ergo si sermones illius veri sint; et tentemus quae ventura sunt illi. Contumel
Abbreviated transcription (Latin):
adtende .l. ib̃a ãgladio animã tuã: et
de manu canis inicam meã. Salua me
ex ore leonis: & acortub unicorniũ hu¬
militatem meam. E narrabo nom̃ tuũ
frĩb meis: inmedio eccłie laudabo te.
Item in psalmo.c.x.uiii. Confige cdaues
de metu tuo: carnes meas. Item in psalmo
.cxl. Alleuatio manuũ mearũ. faerifiti¬
um uesꝑtinum. De quo facrifitio. sofoni¬
dies eius: quia parauit dñs sacrifitium
suum: scĩficauit electos suos. Item apd̃ racha¬
riam. U intuebuntur mine in quẽ tranffi¬
xerunt. Item in psalmo.lcxx.uii. Eoecla¬
maui ad te dñe totadie: extendi ad te ma-¬
nus meas. Itẽ innumeris. Non quasi ho¬
mo ds̃ suspendit᷑. neq quasi filiꝰ homi¬
nis minas patitur. Unde in euangłio
dñs dic̃. Sic̃ moyses exaltauit serpentẽ
in heremo. ita exaltari oportet filium
hominis: ut omis qui credidit in filtũ:
habeat uitam ȩternam.

Expanded text:
io animam meam et de manu canis unicam meam. Salva me ex ore leonis et a cornibus unicornium humilitatem meam. Enarrabo nomen tuum fratribus meis, in medio ecclesiae laudabo te . Item in Psalmo CXVIII: Confige clavis de metu tuo carnes meas . Item iCXL: Eleuatio manuum mearum sacrificium uespertinum. De quo sacrificio Sophoniope est dies eius: quia parauit Dominus sacrificium suum, sanctificauit uocatos suos. Item apud Zachariam: Et intuebuntur in me, in quem tranxerunt . Item in Psalmo LXXXVII: Exclamavi ad te, Domine, tota die, extendi ad te manus meas . Item in Numeris: Non quasi homo Deus suspenditur, neque quasi filius hominis minas patitur . Unde in Evangelio Dominus dicit: Sicut Moyses exaltavit serpentem in eremo, ita exaltari oportet Filium hominis, ut omnis qui crediderit in Filium habeat vitam aeternam
Abbreviated transcription (Latin):
cornelio fr̃i salutem. Nequid
muinus ad pęnam futuram huiꝰ
scelerati hominis deesset. pros¬
tratus uirtutib dĩ. cum maximꝰ. et longi¬
nus&e macheus inde fuissent expulsi. de-¬
nuo resurrex̃: et sicut priorib litteris tibi
quas ꝑagendum confessorem mifi. signifi-¬
caueram nicostratũ. et noitatũ. et euaris
li. cuius rationes gessit. fraudes & rapinas
fecisse: uerum ȩtiam quod est illi ad ꝑpetuã
penam reseruatum. excłie deposita nõ modi¬
ca abstulisse: euaristum uͦ auctorem scisma¬
tis fuisse. et successorem plebi cui antea
malitia. et mexplebili prauitate sua.
quamq illic apud suos semꝑ exercuit:
ut scias quales duces et ꝓtectores. scisma¬
ticus & hereticus. lateri fuo semꝑ iunctos
habeat. ExPLicit.¬

Expanded text:
NO FRATRI SALUTEM. Ne quid minus ad poenam futuram hujus scelerati hominis deesset; prostratus virtutibus Dei, cum Maximus et Longinus et Machaeus inde fuissent expulsi, denuo resurrexit; et sicuti prioribus litteris tibi, quas caui, putem Nicostratum et Nouatum et Euaristli cuius rationes gessit fraudes et rapinas fecisse, uerum etiam, quod est illi ad perpetuam poenam reseruatum, ecclesiae deposita non modica abstulisse, Euaristum uero cum auctore schismatis fuisse et sucmalitia et inexplebili pravitate sua, quam quae illic apud suos semper exercuit, ut scias quales duces et protectores iste schismaticus et haereticus lateri suo semper junctos habeat. EPIST
Abbreviated transcription (Latin):
Yprianus prb̃is ⁊ diaconib
fr̃ib: falutem. Quales litt̾as
ad clerum rome agentẽ fece¬
rim. quidq illi michi rescͥp-¬
sernt. quid etiam moyses ⁊ maximꝰ prbi.
& nichostrat᷑ et rufinus diaconus. et ceceri
cum eis confessores in custodia constitut
quȩ ad litteras meas rescripserint. ut sci¬
transmisi Uoscurate quantũ potestis pro
diligentia itr̃a: ut scripta nr̃a & illoꝵ res¬
cripta. frĩb ur̃is innotescatis. S et siqui
de ꝑegrinis ep̃i college mei uł prb̃i. uel
diacones presentes fuerint. uł suꝑuen̾it:
hȩc omĩa de uob̃ audiant. Et si exempla
epłarum transcrib̃e. & ad suos ꝑferre uo-¬
luerint: facultatẽ transcriptionis acci
mandauerim. ut singłis desid̾antib des¬
cribendi faciat potestatẽnit in eccłiarũ
statii quo quomodo interim cõponendo
seruetur: ab omĩb una fide cõsensio. de
ceteris uͦ quȩ agenda er̃t. sicut et collegis
meis plurimis scripsi. plenius cosilio com¬
muni tractabimus: quando conuenire

Expanded text:
yprianus presbyteris et diaconibus fratribus salutem. Quales litteras ad Clerum Romae agentem fecerim, quidque illi mihi rescripserint, quid etiam Moyses et Maximus presbyteri et Nicostratus et Rufinus diaconi et ceteri cum eis confessores in custaeque ad litteras meas rescripserint, ut scitransmisi. uos curate quantum potestis pro diligentia uestra ut et scripta nostra et illorum rescripta fratribus nostris innotescant. sed et si qui de peregrinis episcopi collegae mei uel presbyteri uel diacones praesentes fuerint uel superuenerint, haec omnia de uobis audiant. et si exempla epistularum transcribere et ad suos perferre uoluerint, facultatem transcriptionis accip mandauerim ut singulis desiderantibus describendi faciat potestatem, ut in ecclesiarum statu quoquo modo interim componendo seruetur ab omnibus una fida consensio. de ceteris uero quae agenda erunt, sicut et collegis meis plurimis scripsi, plenius consilio communi tractabimus, quando conuenire
Abbreviated transcription (Latin):
uod solo hoc tudei acciꝑe ueniaxx iiii.¬
possunt delictoꝵ suoꝵ. si sanguinẽ xp̃i
occisi baptismo enis abluerint. & in ȩccłia¬
eiꝰ transeuntes pceptis eius obtemꝑauerĩt:
ta ur̃a cũ extenditis manus auertã faciẽ¬
meam auob̃: et si multiplicaueritis preces
ñ exaudiam uos: manus enĩ ur̃ȩ sanguine
plene sunt .L. auamini mundi estote: au¬
ferte nequitras ab antmis ur̃is. aconspec¬
tu ocłoꝵ meoꝵ. Cessate anequitiis ur̃ĩs:
discite bonum facere. exquirite iuditiũ:
pupillo. & iustificate uiduam: et uenite
disputemꝰ dicit dñs.  si fuerint peccata
ur̃a ut feniciũ. ut nuem exalbabo: et si fu

Expanded text:
uod solo hoc Iudaei accipere ueniam possint delictorum suorum, si sanguinem Christi occisi baptismo eius abluerint et in ecclesiam transeuntes praeceptis eius obtemperauerint. ta vestra. Cum extenderitis manus, avertam faciem a vobis; et si multiplicaveritis preces, non exaudiam vos. Manus enim vestrae sanguine plenae sunt. Lavamini, mundi estote, auferte nequitias ab animis vestris a conspectu oculorum meorum, cessate a nequitiis vestris. Discite bonum facere, expupillo, et iustificate uiduam. et uenite, disputemus, dicit dominus: et si fuerint peccata uestra ut phoenicium, ut niuem dealbabo: si au
Abbreviated transcription (Latin):
uiin Quod⁊ homo ⁊ do ap̃c ex utroq gen̾e cõcreatꝰ ut medi¬
ator e̾et inter nos ⁊ patrem posset.
X E uod de semine dd̃ sed̃m carnem nasci haberet.
xI Quod in bethleem nasecretur.
xii q uod humilis in pͥmo aduentu suo ueniret
xIII Quod ipse sit xp̃c quem tudei occisuri e̾ent. passiomo
xuii Quodipse sit sponsus ȩccliam habens sp̃onsam dequa filis
xx Q đm hoc signo crucis sab sit om̃ib qui frontib̾notentur
xxi. Qđmedio die it passione eiꝰ tenebre future ee̾nt.
xxii q d amorte unceret᷑ nec apd inferos remtainsurꝰ eẽt
xxiiii Qd cum resurrexisset acciꝑet apatre om̃em pocestatem ⁊¬

Expanded text:
 ut mediator esse inter nos et patrem posset. XI. Quod de semine Dauid secundum carnem nasci haberet. XII. Quod in Bethleem nasceretur. XIII. Quod humilis in primo adventu suo ueniret. XIIII. Quod ipse sit iustus, quem Iudaei occisuri essent. XV. QuoXVIIII. Quod ipse sit sponsus ecclesiam habens sponsam, de qua filiXXII. Quod in hoc signo crucis salus sit omnibus, qui in frontibus notentur. XXIII. Quod medio die in passione eius tenebrae futurae essent. XXIIII. Quod a morte non uinceretur nec apud inferos remansurus esset. Quod cum resurrexisset, acciperet a patre omnem potestatem
Abbreviated transcription (Latin):
in t̾ra. Item illic. Igitur & tollet signum
in gentes quȩ funt longe. et adtrahet illos
a sũmo t̃re: et ecce cito leuit̃ uenient. et¬
non esurient neq sitient. Item illie. E oce
itaq dr̃ator dñs fabaoth. auferet aiuida
&e ab iherłm ualentẽ et ualidam: uirtu¬
tem panis & uirtutẽ aquȩ. Itẽ in psalmo
dñs. felia est qui sꝑat in eum. Timete dnm̃
Diuites eguert̃ et esuriert̃: qui aũt inquirt̃
cataiołm dñs dicit. Ego sum panis uite.
qui uenerit ad me nõ esuriet: & qui in me

Expanded text:
in terra. Item illic: Igitur extollet signum inter gentes quae sunt longe et adtrahet illos a summo terrae. et ecce cito leuiter uenient, non esurient neque sitient. Item illic: Ecce itaque dominator Dominus sabaoth auferet a Iudaea et ab Hierusalem ualentem et ualidam, ualentiam panis et ualentiam aquae. Item in psalmo Dominus. Felix est vir qui sperat in eum. Timete DominDivites eguerunt et esurierunt: qui autem inquirunt cata Iohannem: C ego sum panis uitae: qui uenerit ad me non esuriet, qui in me
Abbreviated transcription (Latin):
uitẽ pullum suũ: et ad cilicium pullum
asinȩ sue. Lauabit in uͥno stolam suã: et
in sanguinẽ uuȩ anaboliũ amictum fuũ.
F ormidolosi ocłi eius aumo: et candidi dẽ¬
tes euis magis quã lac. Item inde in nume¬
ris: de popło nr̃o dictum ẽ. Eccepopłs qͣfi
popłs leoninꝰ exurget. Itẽ in deuteronomio.
Eritis gentes incaptid: incredulus aũt po¬
pulus incauda. Itẽ apd̃iez echiel. Audite
uocẽ tube: et dixert̃. Non audieniꝰ. Propt̃
hoc audient gentes: qui pascent peccora
in eis. Itẽ in psalmo. xui. Constituesme in
caput gentiũ. popłs quẽ non cognoui

Expanded text:
uitem pullum suum et ad cilicium . pullum uitem pullum suum et ad cilicium . pullum asinae suae. lauabit in uino stolam suam et in sanguine uuae amictum suum. formidolosi oculi eius a uino et candidi dentes eius magis quam lac. Inde in Numeris de populo nostro dictum: Ecce populus quasi populus leoninus exurget. Item in Deuteronomio: Eritis gentes in caput, incredulus autem populus in caudam. Item in Ezechiel: Audite uocem tubae. et dixerunt: non audiemus. propter hoc audient gentes et qui pascent pecora in eis. I tem in psalmo XVII: Constitues me in caput gentium. populus, quem non cognoui,
Abbreviated transcription (Latin):
seruient tͥ gentes: et adorabunt te pͥnci¬
pes: et eris dñs frĩs tui: ce ad orabunt te
filii patris tiui: et qui maledixerit te erit
uisum est: et adphendit ioseph manum
patͥs sui aiferre eam conat᷑ acapite effrẽ.
ad capud manasse. dix̃ aũt̃ iosepħ ad patrẽ
suum. Non sic pat̃. hic ẽ. primitiuus ms.
suꝑ pone dexteram meã suꝑ capud eius.
Ile aũt noluit et dix̃. Scio fili scio: &e hicent
in popłm. et hic exaltabit᷑. sed fr̃ illius ium¬
or maior illo erit: & sem̃ eius erit in mul¬
titudine gentium. Itẽ in genesi. Iuda te
laudabunt fr̃s tui. Manus tuȩ suꝑ dorsũ
inimicoꝵ tuoꝵ: ad orabunt te filii patris
tui. Catulus leonis tuda: de frutice mi fili
ascendisti: recubans obdormisti uelut leo.
⁊ uelut catulus leonis. Quis exxitabit illũ
Non defitiet pͥnceps de uda et ditx de femo¬
ribus etus: quoadusq ueniant quȩ disposita¬
sunt illi: & ipse ẽ. spes gentium. religans ad

Expanded text:
seruient tibi gentes et adorabunt te princiseruient tibi gentes et adorabunt te principes, et eris dominus fratris tui et adorabunt te filii patris tui ; et qui maledixerit te, erituisum est: et adprehendit Ioseph manum patris sui, auferre eam a capite Effraim ad caput Manasse. dixit autem Ioseph ad patrem suum: non sic, pater. hic est primitiuus meus, superpone dexteram tuam super caput eius. ille autem noluit et dixit: scio, fili, scio. et hic erit in populum, et hic exaltabitur, sed frater eius iunior maior illo erit, et semen eius erit in multitudinem gentium. Item in Genesi: Iuda, te laudabunt fratres tui, manus tuae super dorsum inimicorum tuorum. adorabunt te filii patris tui, catulus leonis Iuda. de frutice, fili mi, ascendisti, recubans obdormisti uelut leo et uelut catulus leonis. quis excitabit illum ? non deficiet princeps de Iuda et dux de femoribus eius, quoadusque ueniant deposita illi, et ipse est spes gentium. deligans ad
Abbreviated transcription (Latin):
ȩccłiis.uii. uti scripsit. & apocalipsis eccłiis¬
uͭuͭi. uti ponit ut seruet᷑ septenariꝰ numerꝰ.
UII. uti qui adsistunt et cõuersant᷑ ante faci¬
em dĩ. Sicut raphael angłs in tobra dicit.
⁊ lucerna septiformis in tab̃nacło martyrii.
&e ocł dñi.uii. uti qui mundũ specłantur:
⁊ lapis cum ocłis .uiͭ. uti et zacharias dicit:
domum sapientiȩ apd̃ salomonem. xxi.
Quod gentes magis inxp̃m crediture
eẽnt: in genesi. & dix̃ dñs ds̃ ad abraham.
Exi de terra tua et decognatione tita.⁊
de domo patris tui. et uade in illam t̃ram
quã tibi ostendo. et faciam te ingentem
magnam. Nam et henedicam te et mag¬
tuficabo nom̃ tuũ et eris benedictus: et
benedicam qui te benedixerint: et male
dicam qui te maledixerint. et benedicẽt᷑
et benediaẽ ysaac iacob. Ecce odor fili ⁊ mei
sic̃ odor agri pleni. quẽ benedieit dñs:
et det tibi ds̃ arore cęli et afertilitate t̃rȩ
multitudinẽ frum̃ti &e umi. et olei. et

Expanded text:
Ecclesiis scripsit, et Apocalypsis Ecclesias septem ponit , ut servetur septenarius numerus, li septem qui assistunt et conversantur ante faciem Dei, sicut Raphael angelus in Tobia dicit , et lucerna septiformis in tabernaculo martyrii , et oculi Domini septem qui mundum speculantur, et lapis cum oculis septem, ut Zacharias dicit , domum Sapientia. Apud Salomonem . CAP. XXI. - QUOD GENTES MAGIS IN CHRISTUM CREDITURAE ESSENT. In Genesi: Et dixit Dominus Deus ad Abraham: Exi de terra tua et de cognatione tua et de domo patris tui, et vade in illam terram quam tibi ostendero; et faciam te in gentem magnam, et benedicam te, et magnificabo nomen tuum, et eris benedictus; et benedicam qui te benedixerit, et dicam, qui te maledixerit, et benedicentur Et benedixit Isaac Iacob: ecce odor filii mei sicut odor agri pleni, quem benedixit Dominus. et det tibi Deus a rore caeli et a fertilitate terrae multitudinem frumenti et uini et olei. et
Abbreviated transcription (Latin):
uod excl̃ia quȩ prius sterilis fuerit:
plures filios habitura eẽt ex gentibꝰ.
quãm quod synagoga ante habiuisset: apd¬
ysaian. Iocundare sterilł quȩ non paris. erũ¬
pe et exclana quȩ nõ parturis: quia multi
filii deserte magis qͣm eius quȩ habet itirũ.¬
Drãc enim dñs. Dilata locum tab̃nacłi tui.
parcere: longas fac mensuras tuas. et palos
tuos cõfirma. Adhuc in dexterã tuam et
insinistram extende. semen tuũ gentes pos¬
obliuisceris. Sic et habrahȩ cum de ancil¬
la natꝰ eẽt prior filius. sara sterił du mã¬
sit: et sero in senecta de pollicitatione peꝑit
filium ysaac. qui fuit typus. xp̃i. Sic et
iacob accepit uxores duas. maiorem liam¬
i ocłis infirmiorib typum synagoge:
minorem spetiosam rachel typum eccł̃ie.
quȩ sterił diu mansit. & postea peꝑit ioseph:
qui et ipse fuit typus xp̃i. In basilion libro¬
.iͦ. helchana habet uxores duas fennena cum
fili is & annam sterilem: ex qua nascit᷑ samuel

Expanded text:
UOD ECCLESIA, QUAE PRIUS STERILIS FUERAT, PLURES FILIOS HABITURA ESSET EX GENTIBUS, QUAM QUOT SYNAGOGA ANTE HABUISSET. ApEsaiam: Jucundare, sterilis quae non paris, erumpe et exclama, quae non parturis, quia multi filii desertae magis quam ejus quDixit enim Dominus: Dilata locum tabernaculi tui, parcere, longos fac funiculos tuos, et palos tuos confin sinistram extende, et semen tuum gentes posobliuisceris. Sic et Abrahae cum de ancilla natus esset prior filius, Sarra sterilis diu mansit et sero in senecta de pollicitatione peperit filium Isaac, qui fuit typus Christi. sic et Iacob accepit uxores duas, maiorem Liam oculis infirmioribus typum synagogae, minorem speciosam Rachel typum ecclesiae, quae et sterilis diu mansit et postea peperit loseph, qui et ipse fuit typus Christi. et in Basilion primo Helcana habet uxores duas, Fenennam cum filiis et Annam sterilem, ex qua nascitur Samuel
Abbreviated transcription (Latin):
t̃re. Item illic. Manifestus factus sum eis
qui me nõ quert̃: inuentꝰ sum ab eis qͥ me
nõ int̾rogabant. & dixi. E cce sum genti qͣ
nõ inuocauit nom̃ meũ. De hoc ipso in actis
apłoꝵ paulus. Uob̃ pͥmum oportuerat.
indicari uerbum dñi. sed quia expulistis
illud. nec uos dignos uite ȩt̃ne iudicastis:
ecce cõuertimus nos ad gentes. Sic enĩ drẽ
ꝑscͥpturam dñs. E ece lucẽ posui te inter
gentes: ita ut sis in saluationẽ usq ad fines
Quod panẽ et calicẽ.xp̃i. t̾re.¬
⁊ om̃em gr̃am eius amissuri ẽẽnt iudei.
nos uͦ accepturi: et quod. xp̃ianoꝵ nouũ
nom̃ benediceret᷑ in terris: apd̃ ysaiam¬

Expanded text:
t. Item illic: Manifestus factus sum eis, t. Item illic: Manifestus factus sum eis, qui me non quaerunt, inuentus sum ab eis, qui me non interrogabant. dixi: ecce sum, genti, quae non inuocauit nomen meum. Item in Actibus apostolorum Paulus: Vobis primum oportuerat indicari uerbum Domini. sed quia expulistis illud nec uos dignos uitae aeternae iudicastis, ecce conuertimus nos ad gentes. sic enim dixit per scripturam Dominus: ecce lucem posui te inter gentes, ita ut sis in saluationem usque ad fines Quod panem et calicem Christi et omnem gratiam eius amissuri essent Iudaei, nos uero accepturi, et quod christianorum nouum nomen benediceretur in terris. XXI
Abbreviated transcription (Latin):
taui pͥncipẽ ⁊ imꝑantẽ gentib. ltẽ illie.
Rentes quȩ nõnouert̃ te inuocabunt te:
et popłi qui ignorabunt te. ad te cõfugient.
ltem illic. & erit in illa radix iesse. & qui
surget imꝑare omĩb gentib in illũ gentes
sꝑabunt: et erit requies etus honor. Item
illic. T̃erra zabulon et t̾raneptalim uia
maris. et ceteri qui maritima inhabitatis:
et tranciordanen galileȩ gentiũ. Popłs am¬
bulans intenebris: uidete lum̃ magnum.
Qͥ habitatis in regione umbrȩ mortis. lum̃
diant eum gentes: & fortitudinẽ regũ dis¬
rumpet. Aꝑiam ante illum portas: & ciui¬
tates nõ cludentur. Itẽ illic. Uenio eolligere
om̃s gentes et linguas. e uenient et uidebt̃
cdaritatẽ meam: & dimittam suꝑ eos signũ
et mittam ex his conseruatos in gentes quȩ
longe sunt. quȩ nõ audiert̃ nom̃ neũ. neq
uidunt głam meã: et nuncrabt̃ claritatẽ
meam in gentes. Itẽ illie. & in om̃ib his ñ
tes quȩ sunt longe: & adtrahet illos a sũmo

Expanded text:
taui, principem et imperantem gentibus. Item illic: Gentes quae non nouerant te inuocabunt te, et populi qui ignorabant te ad te confugient. Item illic: Et erit in illa die radix Iesse, qui surget imperare gentibus: in illum gentes sperabunt, et erit requies eius honor. Item illic: Terra Zabulon et terra Neptalim, uia maris et ceteri, qui maritima inhabitatis, et trans Iordanem gentium populus ambulans in tenebris, uidete lumen magnum: qui habitatis in regione umbrae mortis, lumen diant eum gentes: fortitudinem regum disrumpam, aperiam ante illum portas, et ciuitates non cludentur. Item illic: Venio colligere omnes gentes et linguas, et uenient et uidebunt claritatem meam, et dimittam super eos signum et mittam ex his conseruatos in gentes, quae longe sunt, quae non audierunt nomen meum neque uiderunt gloriam meam, et nuntiabunt claritatem metes quae sunt longe, et attrahet illos a summo
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa futura p̃dixit. Credite illi: qͥ credentibꝰ
p̃mium inte ȩt̃ne dabit. Credite illi. qui in¬
credulis ȩt̃na supplicia gehenne ardoribus.
irrogabit. Quȩ tune erit fidei gła: quȩ pe¬
na ꝑfidiȩ. cũ iudicii dies uenerit. Quȩ le¬
ticia credentiũ. quȩ mesticra ꝑfidoꝵ: no¬
luisse istic pͥꝰ credere: & ut credant iam
redire nõ posse: Cremabit addictos ardens
semꝑ gehenna: & uiuacibꝰ flammis uorax
pena. Nec erit unde hab̃e torm̃ta uł requi¬
em possint aliquando: uł finem. Seruant᷑
cũ corporibꝰ suis animȩ infinitis erueratibꝰ
ad cholorem. S pectabit᷑ illic a nob̃ semꝑ.
qui hic nos spectauit ad tempꝰ & in ꝑsecu¬
tionibꝰ factis ocłoꝵ crudelium breuis frue¬
tus. ꝑpetua uisione ꝑpensabitur. scđi scͥp¬
turȩ sc̃ȩ fidem dicentis. Uermis eoꝵ nõ mo¬
rietur: & ignis eoꝵ. non extinguet᷑. & er̃t
ad uisionem uniuerse carnis. Et iterum.

Expanded text:
omnia futura praedixit. credite illi qui credentibus omnia futura praedixit. credite illi qui credentibus praemium uitae aeternae dabit. credite illi qui incredulis aeterna supplicia gehennae ardoribus inrogabit. Quae tunc erit fidei gloria, quae poena perfidiae, cum ludicii dies uenerit, quae laetitia credentium, quae maestitia perfidorum noluisse istic prius credere et ut credant iam redire non posse. cremabit addictos ardens semper gehenna et uiuacibus flammis uorax poena, nec erit unde habere tormenta uel requiem possint aliquando uel finem. seruabuntur cum corporibus suis animae infinitis cruciatibus ad dolorem. spectabitur illic a nobis semper qui hic nos spectauit ad tempus, et in persecutionibus factis oculorum crudelium breuis fructus perpetua uisione pensabitur secundum scripturae sanctae fidem dicentis: uermis eorum non morietur et ignis eorum non extinguetur, et erunt ad uisionem uniuersae carni. et iterum:
Abbreviated transcription (Latin):
tuit: ita & cum uastari ceꝑit mutidꝰ ⁊ ꝑeuti.
quisq in fanguine &e signo xp̃i inuentus
fuerit solus euadet. Respicite itaq dũ tempꝰ
est ad ueram ꝙ ȩt̃nam salutem: ⁊ quia tam
mundi finis in ꝓcrimo est: ad dñm mentes
ur̃as dĩ timore conuertite. Nec uos delectet
in scło int̾ iustos. ⁊ mites impotens & uana
ista dñatio: quando & magro int̾ eultas et
fertiles segetes. lolium & auena dominetur.
Nec dicatis mala accede. qutia dĩiurĩ a nob̃
ram. ut qͥ beneficiis nõ intelligit᷑. uł plagis
intelligatur. dm̃ uł sero cognoscite: quia
iam pridem ꝑ propħam ds̃ p̃monens. horta¬
tur & dicit. Querite dñm: ⁊ uuret anima
itr̃a. Dm̃ uł sero cognoscite: qͥa ⁊. xp̃e adue¬
niens. hoc ammonet. & docet dieens. Hȩc est
aut̃ uita ȩt̃na: ut cognoseant te solũ & ue¬
rum dm̃. & quẽ misisti iħm xp̃m. Credite
illi: qui omĩno nõ fallit. Credite illi qui hyc

Expanded text:
tuit, ita et cum uastari coeperit mundus et percuti tuit, ita et cum uastari coeperit mundus et percuti quisque in sanguine et signo Christi inuentus fuerit solus euadit. Respicite itaque dum tempus est ad ueram et aeternam salutem, et quia iam mundi finis in proximo est ad Deum mentes uestras Dei timore conuertite. nec uos delectet in saeculo inter iustos et mites inpotens ista et uana dominatio, quando et in agro inter cultas et fertiles segetes lolium et auena dominetur, nec dicatis mala accidere, quia dii uestri a nobis ram. ut qui beneficiis non intellegitur uel plagis intellegatur. Deum uel sero quaerite, quia iam pridem per prophetam Deus praemonens hortatur et dicit: quaerite Deum, et uiuet anima uestra. Deum uel sero cognoscite, quia et Christus adueniens hoc admonet et docet dicens: haec est autem uita aeterna ut cognoscant te solum et uerum Deum et quem misisti Iesum Christum. credite illi qui omnino non fallit. credite illi qui haec
Abbreviated transcription (Latin):
nolite parcere ocłis ur̃is: nolite misereri
semoribꝰ. aut unioribus. Et uirgines. et
antur. Omẽm aũt̃ suꝑquẽ signũ scriptũ
est: ne tetigeritis. Quod aũt sit hoc signũ.
⁊ qua in parte corporis positũ manifestat
alio in loco dñs dicens. Transi mediam
iherłm ⁊ notabis signũ suꝑfrontes uiroꝵ
qui ingemunt & merent. obiniquitates quȩ
fiunt in medio eoꝵ. Et qͦd ad passionem
& sanguinẽ. xp̃i ꝑtineat hoc signũ. ⁊ ille
saluus atq incolumis reseruetur. qͥsq in
hoc signo inuenit᷑. item dĩ testimonio com¬
probatur dicentis. Et erit sangits insignũ
uob̃ suꝑ domos in qͥb ĩbi eritis. x iudebo
sangiunem &e ꝓtegam uos: & nõ erit in uob̾
plaga diminutionis. cũ ꝑcutiã t̾ram egẏpti.
Quod ante occiso agno precedit in imagi¬
ne. implet᷑ in ap̃o secuta postmodũ ueri¬
tate. Ut illic ꝑcussa egipto. iudaicus popłs
euadẽ non nisi fanguine & signo agni po¬

Expanded text:
nolite parcere oculis uestris. nolite misereri nolite parcere oculis uestris. nolite misereri seniores aut iuuenes et uirgines et antur. omnem autem super quem signum inscriptum est ne tetigeritis. quod autem sit hoc signum et qua in parte corporis positum manifestat alio in loco Deus dicens: transi mediam Hierusalem et notabis signum super frontes uirorum qui ingemunt et maerent ob iniquitates quae fiunt in medio ipsorum. et quod ad passionem et sanguinem Christi pertineat hoc signum et ille saluus adque incolumis reseruetur quisque in hoc signo inuenitur, item Dei testimonio conprobatur dicentis: et erit sanguis in signo uobis super domos in quibus ibi eritis, et uidebo sanguinem et protegam uos, et non erit in uobis plaga deminutionis, cum percutiam terram Aegypti. quod ante occiso agno praecedit in imagine impletur in Christo secuta postmodum ueritate. ut illic percussa Aegypto Iudaicus populus euadere non nisi sanguine et signo agni po
Abbreviated transcription (Latin):
defendent. secuturas. Et̃ quanta st̃ quȩ istic.
ꝓ uob̾ interim fiunt: In exemplũ aliqͥd dat᷑.
ut dĩ uindicis ira noscatur. Ceterũ retro est
iudicii dies: quẽ scriptura scã denuntiat
dicens. Ululate ꝓximꝰ est enĩ dies dñi: et
obtritio a deo erit. E cce enĩ dies dr̃ uenit
insanabilis andignationis ⁊ irȩ ponere orbẽ
t̾rȩ desertũ: && peccatores ꝑde ex eo. Et iterũ.
Eece dies dñi uenit ardens uelut clibanus.
eruntq om̃s alienigene.& om̃s iniqͥ stipula.
& suecendet illos aditenrens dies dñi. dicit¬
dñs. Succendi & cremari alienigenas p̃cinit
dñs: idest alienos adiumo genere & ꝓphanos.
sp̃ualit̾ ñ renatos. nec dĩ filios factos. Eua¬
dere enĩ solos posse. qui renati.& signo xp̃i
signati fuerintialio in loco ds̃ loquit᷑ qͣndo
ad uastacionẽ mundi. & int̾itum generis
humani angłos suosmittens: grauiꝰ in ul¬
timo cõminat᷑ dicens.U adite et cedite. et

Expanded text:
defenderent secuturas. Et quanta sunt quae istic defenderent secuturas. Et quanta sunt quae istic pro nobis interim fiunt. in exemplum aliquid datur, ut Dei uindicis ira noscatur. ceterum retro est iudicii dies quem scriptura sancta denuntiat dicens: ululate. proximus est enim dies Domini, et obtritio s Deo aderit. ecce enim dies Domini uenit insanabilis indignationis et irae ponere orbem terrae desertum et peccatores perdere ex eo. et iterum: ecce dies Domini uenit ardens uelut clibanus, eruntque omnes alienigenae et omnes iniqui stipula, et s uccendet illos adueniens dies, dicit Dominus. succendi et cremari alienigenas praecanit Dominus id est alienos a diuino genere et profanos, spiritaliter non renatos nec Dei filios factos. euadere enim solos posse qui renati et signo Christi signati fuerint alio in loco Deus loquitur, quando ad uastationem mundi et interitum generis humani angelos suos mittens grauius in ultimo comminatur dicens: uadite et caedite et
Abbreviated transcription (Latin):
titer tolerant: dũ bona ⁊ ꝓsꝑa. futura pros¬
pectant. Nam qui exposita natuitate t̾rena.
sp̃u recrcati ⁊ renati fitmꝰ. nec iam mũdo sed
dõ urumꝰ nõ nisi cũ ad dñm uenerimꝰ dei
munera & ꝓmissa capiemus. Et tam̃ pro
arcendis hostibꝰ. et ymbribꝰ impetrandis. ⁊
uł auferendis uł temꝑandis aduersis. ro¬
gamus semꝑ &e p̃ces fundimꝰ: &e ꝓpace ac
falute ur̃a ꝓpictantes ⁊ placantes dñi diebꝰ
ac noctibꝰ iugit̃ atq instant̃ oramus. Nemo
ribus.⁊ dõ aduersantibꝰ. sit interim ꝑ ȩqualita¬
tem carnis & corporis. laboꝵ secdartum cõdi¬
tio cominunis. ut ex hoc opinet᷑. nõ om̃ia
ista quȩ accidunt uob̾ irrogari. cum dĩ ipsiꝰ
p̃dicatione. ⁊ ꝓpħica contestacione. ante pre¬
dictum sit uenturã suꝑ iniustos iram dei:
ꝑsecutiones quȩ nos humanitꝰ ledent non
de futuras: s ⁊ ultiones quȩ lesos diuinitus

Expanded text:
titer tolerant, dum bona et prospera futura prostiter tolerant, dum bona et prospera futura prospectant. nam qui exposita natiuitate terrena spiritu recreati et renati sumus nec iam mundo sed Deo uiuimus, non nisi cum ad Deum uenerimus. Dei munera et promissa capiemus. et tamen pro arcendis hostibus et imbribus impetrandis et uel auferendis uel temperandis aduersis rogamus semper et preces fundimus et pro pace ac salute uestra propitiantes et placantes Deum diebus ac noctibus iugiter adque instanter oramus. Nemo  Deo aduersantibus sit interim per aequalitatem carnis et corporis laborum saecularium condicio communis, ut ex hoc opinetur non omnia ista quae accidunt nobis inrogari, cum Dei ipsius praedicatione et prophetica contestatione ante praedictum sit uenturam super iniustos iram Dei, persecutiones quae nos humanitus laederent non defuturas, sed et ultiones quae laesos diuinitus
Abbreviated transcription (Latin):
Nã cũ insensu doloris sit. om̃e qđ punit:
manifestũ ẽ. eum nõ ẽẽ. participẽ penȩ tuȩ.
quẽ uideas tecũ nõ dolere. Uiget apd nos spei
robur: & firmitas fidei. Int̃ ipsas scłi labentis
rumas. erecta mens est. & immobił uirtus:
& nũqͣm nõ leta pacientia. et de dõ suosemꝑ
Mentiet᷑ opꝰ oliue: & campinõ p̃stabunt
cybum. defitient astabulo oues: & nõ erunt
in p̃sepib boues. E go aũt in dño exultabo.¬
&r gaudebo in dõ salutari meo. Dĩ hominẽ
& cultorem dĩ. subnixum spei ueritate. &
fidei firmitate fundatũ: negat mundi huiꝰ
& scłi infestacionibꝰ ꝓmoueri. Uinea licet
fallat & olea decipiat. x herbis siccitate
morientibꝰ. estuans campꝰ arestat: quid hoc ad
xxp̃ianos. qͥd ad dĩ seruos. qͦs paradisus inuitat:
qͦs grã ontis. & copia regni cęlestis expectat:
Exultant semꝑ in dño. & letant᷑ et gaudẽt
in dõ suo. & mala atq ad uersa mundi for¬

Expanded text:
nam cum in sensu doloris sit omne quod punit, nam cum in sensu doloris sit omne quod punit, manifestum est eum non esse participem poenae tuae quem uideas tecum non dolere. Viget aput nos spei robur et firmitas fidei et inter ipsas saeculi labentis ruinas erecta mens est et inmobilis uirtus et numquam non laeta patientia et de Deo suo semper mentietur opus oliuae et campi non praestabunt cibum. deficient a pabulo oues et non erunt in praesepibus boues. ego autem in Domino exultabo, gaudebo in Deo salutari meo. Dei hominem et cultorem Dei subnixum spei ueritate et fidei stabilitate fundatum negat mundi huius et saeculi infestationibus commoueri. uinea licet fallat et olea decipiat et herbis siccitate morientibus aestuans campus arescat, quid hoc ad christianos, quid ad Dei seruos quos paradisus inuitat, quos gratia omnis et copia regni caelestis exspectat? exultant semper in Domino et laetantur et gaudent in Deo suo et mala adque aduersa mundi for
Abbreviated transcription (Latin):
aduersa uob̃cũ ȩqualit ꝑpeti: qitando eadẽ
aduersa uideatis a nob̾ ⁊ uob̃. nõ ȩqualiter
sustieri: Apd̃ uos impacientra clamosa sẽꝑ
⁊ querula est. apd̃ nos fortis ⁊ religiosa paci¬
qͥcqͣm istic letum. aut ꝓsꝑum sibi uindicat:
s mitis & lenis. et cõtra om̃s stuctuantismũ¬
di turbines stabil: diuine pollicitacionis
tempꝰ expectat. Quãdui enĩ corpꝰ hoc ꝑmanet
cõmune cũ ceteris: sit necesse est ⁊ corporał
cõditio communis. Nec separari generi hu¬
mano ab inuicem dat᷑. nisi istinc de scło re¬
cedatur. Intra unam domũ. boni & mali
interĩ continem᷑ quicqͥd intra domũ ue¬
nerit. pari sorte ꝑpetim᷑: donec ȩui temporal
fine completo: ad ȩt̃ne uł mortis. uel immor¬
talitatis hospitia. diuidam᷑. Non gͦ idcirco
compares uob̃ ⁊ ȩqͣles sumꝰ. qͥa in isto adhue
mundo & carne hac cõstituti: mundi & car.¬
nis incommoda. uob̾cũ parit̃ incurrimus.

Expanded text:
aduersa uobiscum aequaliter perpeti, quando eadem aduersa uobiscum aequaliter perpeti, quando eadem aduersa uideatis a nobis et uobis non aequaliter sustineri? aput uos inpatientia clamosa semper et querula est, aput nos fortis et religiosa patiquicquam istic laetum aut prosperum sibi uindicat, sed mitis et lenis et contra omnes fluctuantis mundi turbines stabilis diuinae pollicitationis tempus expectat. quamdiu enim corpus hoc permanet commune cum ceteris, sit necesse est et corporalis condicio communis nec separari generi humano ab inuicem datur, nisi istinc de saeculo recedatur. intra unam domum boni et mali interim continemur. quicquid intra domum uenerit pari sorte perpetimur, donec aeui temporalis fine completo ad aeternae uel mortis uel inmortalitatis hospitia diuidamur. non ergo idcirco compares uobis et aequales sumus, quia in isto adhuc mundo et carne hac constituti mundi et carnis incommoda uobiscum pariter incurrimus.
Abbreviated transcription (Latin):
nos his quȩ accidunt. ñ uindicari: qͦd& ipsi
uideant᷑ accidentiũ incursione ꝑstringi.
Penam de aduersis mundi ille sentit: cui
&r leticia et gła omĩs. in mundo est. Ille me¬
ret et deflet si sibi male sit in scło: cui bene
nõ potest eẽ. post scłm. Cuiꝰ uurendi fruetꝰ
omĩs hie capit᷑. euiꝰ hic solatiũ om̃e finitur. ⁊¬
cuiꝰ caduca & breuis uita. hic aliqͣm dulce¬
dinem computat uoluptatũ. quandoistinc
excesserit. pena tam sola suꝑ est ad dolorẽ.
Ceterũ nullꝰ his dolor est de incurfione
maloꝵ p̃sentiũ: qͥb fidutia est futurorũ
bonoꝵ. deniq nec cõsternam᷑ aduersis nec
frangim᷑. nec dolemus: neq inulla aut rerum
clade. aut corpoꝵ ualitudine musitamus.
Spũ magis quã carne iuuentes: firinitate am¬
mi infirmitatẽ corporis uincimus. Per ipsa
quȩ uos erutiant & fatigant. ꝓbari & corro¬
borari nos scimus & cõfidimus. Putatis noꝰ

Expanded text:
nos his quae accidunt non uindicari, quod et ipsi nos his quae accidunt non uindicari, quod et ipsi uideantur accidentium incursione perstringi. poenam de aduersis mundi ille sentit cui et laetitia et gloria omnis in mundo est. ille maeret et deflet, si sibi male sit in saeculo, cui bene non potest esse post saeculum, cuius uiuendi fructus omnis hic capitur, cuius hic solacium omne finitur, cuius caduca et breuis uita hic aliquam dulcedinem computat et uoluptatem, quando istinc excesserit poena iam sola superest ad dolorem. ceterum nullus his dolor est de incursatione malorum praesentium quibus fiducia est futurorum bonorum. denique nec consternamur aduersis nec frangimur nec dolemus neque in ulla aut rerum clade aut corporum ualitudine mussitamus. spiritu magis quam carne uiuentes firmitate animi infirmitatem corporis uincimus. per ipsa quae uos cruciant et fatigant probari et corroborari nos scimus et fidimus. Putatis nos
Abbreviated transcription (Latin):
facit: de secutura ultione securitas. Innocen¬
tes nocentib ceduntꝰ. insontes penis & cruciatibꝰ
adquiestunt: certi et fidentes qͦd multũ nõ
remaneat qͦdcũq ꝑpetim᷑: qͣntoq maior.
fuerit ꝑsecutionis iniuria: tanto & iustior
fiat & grauior ꝓ ꝑsecutione. uindicta. Nec
unꝗͣ. impioꝵ scelere. in nr̃m nom̃ excsurgit᷑.
ut ñ statim diuinitꝰ uindicta comitet᷑. Uz
memorias taceamꝰ antiquas. & ultiones pro
cultoribꝰ dĩ sepe repecitas. nullo uocis p̃conio
reuoluamꝰ: docum̃tum recẽtis rei satis est.
qͦd sic celerit̃. quodq in tanta celeritate fic
granditer. nuꝑ secuta defensio est. rupnis re¬
gum. iacturis rerũ. & opũ. dispendio mili¬
tum. diminutione castroꝵ. Nec hoc casu
accidisse aliqͥs existimet. aut fuisse fortui¬
tum putet: cũ iam pridẽ scriptura diuina
neat. ⁊ dicat. Ne dixeris ulcistar me de mi¬
mico meo: s expecta dñm ut tͥ auxilio sit.

Expanded text:
facit de secutura ultione securitas. innocenfacit de secutura ultione securitas. innocentes nocentibus cedunt, insontes poenis et cruciatibus acquiescunt certi et fidentes quod inultum non remaneat quodcumque perpetimur quantoque maior fuerit persecutionis iniuria tanto iustior fiat et grauior pro persecutione uindicta. nec umquam impiorum scelere in nostrum nomen exurgitur, ut non statim diuinitus uindicta comitetur. ut memorias taceamus antiquas et ultiones pro cultoribus Dei saepe repetitas nullo uocis praeconio reuoluamus, documentum recentis rei satis est quod sic celeriter quodque in tanta celeritate sic granditer nuper secuta defensio est ruinis rerum, iacturis opum, dispendio militum, deminutione castrorum. nec hoc casu accidisse aliquis existimet aut fuisse fortuitum putet, cum iam pridem scriptura diuina us praemoneat et dicat: ne dixeris: ulciscar me de inimico meo, sed expecta Dominum ut tibi auxilio sit.
Abbreviated transcription (Latin):
ad cęlũ usq ad dñm suũ uultꝰ erectus est.
Illuc intuere: illuc ocłos tuos erige. In suꝑ¬
nis dm̃ quere. Ut carere inferis possis: ad alta
⁊ cęlestia suspensum pectus attolle. Qͥd te
in lapsum mortis cum serpente quẽ colis
sternis: Quid in rumã diaboli ꝑ ipsũ & cũ
ipso cadis: Sublimitatẽ serua: qua natus es.
Perseuera talis qͣlis a dõ factus es. Cum statu
oris ⁊ corporis. animũ tuũ statue. Ut cog¬
noscere dm̃ possis. te ante cognosce. Relin¬
que ydola quȩ humanꝰ error inuenit: ad
dm̃ conuertere. quẽ si imploraueris subue¬
nit. Xp̃o erede: quẽ uiuificandis ac repa¬
randis nob̾ pat̃ misit. Lede seruos dĩ & xp̃i.
ꝑsecutionib tins define: quos lesos ultio
diuina defendit. Inde est enĩ. qđ nemo nr̃m
quando app̃hendit᷑ nõ reluctatur: nec se
aduersus iniustam uiolentiã ur̃am. quãuis
numiꝰ ⁊ copiosusñr popłs uleiscitur. satientes

Expanded text:
ad caelum adque ad Dominum susum uultus erectus est. ad caelum adque ad Dominum susum uultus erectus est. illuc intuere, illuc oculos tuos dirige, in supernis Deum quaere. ut carere inferis possis, ad alta et caelestia suspensum pectus adtolle. quid te in lapsum mortis cum serpente quem colis sternis ? quid in ruinam diaboli per ipsum et cum ipso cadis? sublimitatem serua qua natus es. perseuera talis qualis a Deo factus es. cum statu oris et corporis animum tuum statue. ut cognoscere Deum possis, te ante cognosce. relinque idola quae humanus error inuenit. ad Deum conuertere: quem si inploraueris, subuenit. Christo crede quem uiuificandis ac reparandis nobis pater misit. laedere seruos Dei et Christi persecutionibus tuis desine quos laesos ultio diuina defendit. Inde est enim quod nemo nostrum quando adprehenditur reluctatur nec se aduersus iniustam uiolentiam uestram quamuis nimius et copiosus noster populus ulciscitur. patientes
Abbreviated transcription (Latin):
mere captiuas: quostu fuspicis ⁊ ueneraris
it dños. Certe uel sic confundi inistis erroribꝰ
tius poteris: quando conspexeris & audieris
dos tuos. quid sint minterrogatione nr̃a sta¬
tim ꝓdere. p̃sentibꝰ licet uob̾. prestigras illas
et fallacras stias non posse celare. Quȩ gͦm̃tis
ignauia est. immo quȩ desipientiũ ceca et
stulta dementia ad lucẽ de tenebris nõ ueni¬
re: & mortis ȩt̃ne laqueis uinctos. spem nolle
immortalitatis exciꝑe. nõ metuere dñm com¬
minantẽ & dicentẽ. sacrificans diis eradica¬
bitur: nisi dño soli: et iterũ ad orauerunt
eos qͦs fecert̃ digiti eoꝵ. & curuatꝰ est homo.
⁊ humiliatꝰ est uir. &e nõ laxabo illis. Quid
te ad falsos dõs humilias ⁊ inclinas: quid
ante mepta simulachra & figmenta t̾rena:
captiuim corpꝰ melinas: Rectum ds̃ te fecit.
Et cũ cetera animalia ꝓna. et ad t̾̃ram situ
uergente dep̃ssa sint: tibi sublimis statꝰ. et

Expanded text:
mere captiuos quos tu suspicis et ueneraris mere captiuos quos tu suspicis et ueneraris ut dominos. certe uel sic confundi in istis erroribus tuis poteris, quando conspecxeris et audieris deos tuos quid sint interrogatione nostra statim prodere et praesentibus licet uobis praestigias illas et fallacias suas non posse celare. Quae ergo mentis ignauia est, immo quae desipientium caeca et stulta dementia ad lucem de tenebris non uenire et mortis aeternae laqueis uinctos spem nolle inmortalitatis excipere, non metuere Deum conminantem et dicentem: sacrificans diis eradicabitur nisi Domino soli. et iterum: adorauerunt eos quos fecerunt digiti eorum, et curuatus est homo et humiliatus est uir, et non te ad falsos deos humilias et inclinas? Quid ante inepta simulacra et figmenta terrena captiuum corpus incuruas? rectum te Deus fecit et cum cetera animalia prona et ad terram situ uergente depressa sint, tibi sublimis status et
Abbreviated transcription (Latin):
qͦs colis maior es: nõ tu illos colere. s ab illis
coli tlebes. ⁊ timeri ut dñs. Sic illos lesos ul¬
tio ur̃a defendit: quomꝰ & clausosne ꝑeant.
tutela ur̃a custodit. Pudeat te etis colere. qͦs
ipse defendis: pudeat tutelam de eis sꝑare.
quos tu tueris. Osi eos audire uelles & udere.
quando anob̃ adiurant᷑ et torquent᷑ spĩtalibꝰ
flagris: x uerborum tormẽtis de obsessis cor¬
poribꝰ eitiunt᷑. qͣndo euilantes&e gemẽtes uo¬
ce humana & potestate diuina. flagella et
uerb̃a sentientes: uenturũ iudiciũ cõfitẽ¬
tur. Ueni&e cognosce uera eẽ. quȩ dicimꝰ:
et qͥa sic dõs colere te dicis. uel ipsis quos
colis crede. Aut si uolueris et tibi credere:
de te ipso loquet᷑ audiente te. qui nũc tuũ
pectus obsedit. qͥ nunc m̃tem tuã ignoran¬
ciȩ nocte cecauit. Uideb̃ nos rogari ab eis:
quos tu rogas timeri. ab eis qͦs tu ad oras.
Uid eb sub manu nr̃a stare uinctos. & tre¬

Expanded text:
quos colis major es, non tu illos colere, sed ab ipsis quos colis major es, non tu illos colere, sed ab ipsis potius coli debes et timeri ut dominus. Sic illos laesos ultio vestra defendit, quomodo et clausos, ne pereant, tutela vestra custodit. Pudeat te eos colere quos ipse defendis, pudeat tutelam de iis sperare quos tu ipse tueris. XV. O si audire eos velles et videre quando a nobis adjurantur et torquentur spiritalibus flagris, et verborum tormeporibus eiciuntur, quando eiulantes et gementes uoce humana et potestate diuina flagella et uerbera sentientes uenturum iudicium confitentur. ueni et cognosce uera esse quae dicimus: et quia sic deos colere te dicis, uel ipsis crede quos colis. aut si uolueris et tibi credere, de te ipso loquetur audiente te qui nunc tuum pectus obsedit, qui nunc mentem tuam ignorantiae nocte caecauit. uidebis nos rogari ab eis quos tu rogas, timeri ab eis quos tu adoras: uidebis sub manu nostra stare uinctos et tre