comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Illud enĩ habetis indoctrina urĩ erroris.
hoc innecessitate societatis. Hinc . ẽ. qͦd
paulo ante distulerã dicere. cur uob
mors axpĩ uisa sit uł fallax & si mula¬
bali p̾dicatis atq laudatis. A⁊ ꝑhoc re di¬
grã fuisse credidistis. quã xpc̃ & si ñ morieus.
tam mortẽ simulans cõm̃dara. Innatiui¬
tate aut̃ dͥa ñsolui s ligari potꝰ dm̃ urm
creditis: hanc nec salte fallacit᷑ imaginatũ
xp̃m credere uoluistis. ita ut ñsic uobor
a discplicer&t si concubiusse & ñ concepis¬
set: qͦmͦ displica qͥa ñ concubuit & tamen
peꝑit. Uidecis gͦ multũ uit esse int̾ hor¬
tantes aduirginitatẽ bono minori bonũ
ampliꝰ p̃ponendo: & ꝓhibentes nub̾e. con¬
cubitũ ꝓpagationis qui solꝰ ꝓpͥe nuptia¬
lis . ẽ. uehem̃tiꝰ accusando: Oultũ int̾ esse
int̾ abstinentes a cibis ꝓpt̾ sacratã signifi¬
catione. uł ꝓpt̾ corporis castigationẽ. &

Expanded text:
illud enim habetis in doctrina uestri erroris, illud enim habetis in doctrina uestri erroris, hoc in necessitate societatis. hinc est, quod paulo ante distuleram dicere, cur uobis mors Christi uisa sit uel fallax et simulaboli, praedicatis atque laudatis: ac per hoc rem dignam fuisse credidistis, quam Christus etsi non moriens, tamen mortem simulans commendaret. in natiuitate autem quia non solui, sed ligari potius deum uestrum creditis, hanc nec saltem fallaciter imaginatum Christum credere uoluistis, ita ut non sic uobis Maria displiceret, si concubuisset et non concepisset, quomodo displicet, quia non concubuit et tamen peperit. uidetis ergo multum interesse inter hortantes ad uirginitatem bono minori bonum amplius praeponendo, et prohibentes nubere concubitum propagationis, qui solus proprie nuptialis est, uehementius accusando; multum interesse inter abstinentes a cibis propter sacramenti significationem uel propter corporis castigationem et
Abbreviated transcription (Latin):
tura dĩ bona . ẽ. & nichil abiciendũ qͦd cũ
grãrũ actione ꝑcipit᷑. Scĩficat᷑ eni ꝑuer
bĩ dĩ ce orationẽ. Hȩc st̃ quȩ negatis. hoc
animo. hac uoluntate. hac opinione ab
escis huiꝰmodi tẽꝑatis. qͦd ñ significatio¬
ne s natura malã & ĩmunda sint. Qua
inre creatorẽ earũ sine dubio blasphe¬
matis. Hoc ẽ. qͦd ꝑtinet addoctrinã de-¬
moniorᷤ. Nolite gͦ mirari. hoc de uob̾ tan
nuptias diceretis. s meliorẽ uirginitatẽ.
dicit: ñ qͥhuic bono aliud meliꝰ anteponit.
Deniq uos eũ p̃cipue concubitũ decestami¬
ni qͥsolꝰ honestꝰ & coniugalis. ẽ. & quẽ ma¬
trimoniales qͦq tabulȩ p̃se gert̃ liberoꝵ
ꝓcreandor causa. Unde uere. ñ tã concũ¬
bere quã nubere ꝓhibetis. Concũbit᷑ enĩ
etiã causa libidinũ. nubit᷑ aut̃ ñ nͥ filioꝵ̾.
Nec ideo uos dicatis ñ ꝓhibe: qͥa multos
ur̃os auditores in hoc oboedire nolentes
uł ñ ualentes. salua amicicia taleratis.

Expanded text:
il abiciendum, quod cum gratiarum actione percipitur; sanctificatur enim per uerbum dei et orationem. haec sunt, quae negatis; hoc animo. hac uoluntate, hac opinione ab escis huiusmodi temperatis, quod non significatione, sed natura malae et inmundae sint. qua in re creatorem earum sine dubio blasphematis; hoc est, quod pertinet ad doctrinam daemoniorum. nolite ergo mirari hoc de uobis tantnuptias diceretis, sed meliorem uirginitatem, dicit, non qui huic bono aliud melius anteponit. denique uos eum praecipue concubitum detestamini, qui solus honestus et coniugalis est et quem matrimoniales quoque tabulae prae se gerunt, liberorum procreandorum causa: unde uere non tam concumbere quam nubere prohibetis. concumbitur enim etiam causa libidinum, nubitur autem nonnisi filiorum. nec ideo nos dicatis non prohibere , quia multos uestros auditores in hoc oboedire nolentes uel non ualentes salua amicitia toleratis.
Abbreviated transcription (Latin):
azarias. & misahel pueri. diuinȩ mitis in¬
stinctu oleribꝰ uti. naluert̃ & legumini
si deniq inuob qͥe tͦt abstuient ñ ademi¬
niis impulsi id faciunt. si qͥdragesima s
uino & carnibꝰ n suꝑsttiose a uob s dii¬
na lege seruat᷑ uidete quęso. uidete. ne
sũmȩ dem̃tiȩ hac sit a pͥealo dictũ puta
demonioꝵ. eẽ. doctrinas. Ed uos ꝑinde si¬
ne consideratione legentes ut cȩtera: ad
nos subinde respicitis. Nec iudetis hinc
& iurgines ur̃as demorioꝵ doctrina cap¬
tas notari. & uos. cẽ. antistites demonioꝵ.
qͥcertatĩ semꝑ adhanc eas incitetis ꝓfessi¬
onũ suasionibꝰ ur̃is. ut pe ia maior in
eccłiis omibꝰ uirginũ apuios anu
lierii numerositas habeat᷑ Da g nee uos
ui deuistitis a calib incep̃tis t frauoẽ¬
uoluntas implet᷑ s demonior: s tam hoc
nob pris uesdondeacis ueli. utrũ enĩina ds¬

Expanded text:
Azarias et Misahel pueri diuinae mentis inAzarias et Misahel pueri diuinae mentis instinctu oleribus uti maluerunt et leguminibus; si denique in uobis quotquot abstinent, non a daemoniis inpulsi id faciunt; si quadragesima sine uino et carnibus non superstitiose a uobis, sed diuina lege seruatur: uidete, quaeso, uidete, ne nitus abstinent, fertque ob hoc in oculis eos omnis daemoniorum esse doctrinas . quod uos perinde sine consideratione legentes ut cetera ad nos subinde respicitis nec uidetis hinc et uirgines uestras daemoniorum doctrina captas notari et uos esse antistites daemoniorum. qui certatim semper ad hanc eas incitetis professionem suasionibus uestris, ut paene iam maior in ecclesiis omnibus uirginum apud uos quam mulierum numerositdicit et daemoniorum insuvoluntas impletur, sed daemoniorum? Et tamen hoc nobis primo respondeatis velim, utrum omnino vi
Abbreviated transcription (Latin):
abstinenciã ꝓ dictorꝰ Qd: & uos lemi ritu
ne tẽ demonior inintis cũ hȩc a uobꝰ pasũ¬
onis xpĩ celebrant᷑ misteria. & seductori
qͥmini hñdaciũ. e cauteriatã habetis con¬
scientia uram: Eͦd si hoꝵ ꝑtehil uos: nec nos
gͥ. Qͥdgͣ sibi uult capitulũ foc Aut aqͥ sc̃ri¬
pͥtũ putabimꝰ. & contra qͥs. qͥd nec̃ uet̾is t̾e¬
stam̃ti craditiones. nec noui confirmat sci¬
ta Si qͥdẽ hoc abomibꝰ ut exuob ipni apua¬
rae. illud uͦ a qͥbꝰ dã quãuis: abstiners tamei
docet. Sententia uͦ hec urq̃ uisetã penit
carnaliũ cibor̾ abstinentia. demonior uult
esse doctrinas. Cui si & uos creditis: eidẽ se¬
pius dixero. danate moisen. rentinciate
ꝓpłs. ferte parẽ re de uob̃ ipsis sententia
Quia ut illi semꝑ aquibꝰ d̃ cibor : sic uos
int̾dũ abstinetis abom̃ibꝰ. Aut si morses uo
ħ & ꝓpħe cũ escas duudicaut. dĩ legẽ sancir
indent᷑ & ñ demonior si danihet inspũ sc̃
obscruanit tres ebdomadas. si annanias

Expanded text:
et leporina et hericina carne et sepiis ac lolliginibus ceterisque generibus piscium caren mysteria et seductorii quimini mendacium et cauteriatam habetis conscientiam uestram? quodsi horum nihil uos, nec nos igitur. quid ergo sibi uult capitulum hoc, aut a quo scriptum putabimus et contra quos, quod nec ueteris testamenti traditiones nec noui confirmet scita? siquidem hoc ab omnibus, ut ex uobis ipsis adparet, illud uero a quibusdam quamuis abstineri tamen docet, sententia uero haec uestra cunctam penitus carnalium ciborum abstinentiam daemoniorum uult esse doctrinas. cui si et uos creditis, eadem saepius dixero, damnate Moysen, renuntiate prophetis, ferte parem et de uobis ipsis sententiam, quia ut illi semper a quibusdam ciborum, sic uos interdum abstinetis ab omnibus. Aut si Moyses uotimonium constat. ad haec et Danihel ipse tribus uidentur et non daemoniorum; si Danihel in spiritu sancto obseruauit tres hebdomadas; si Ananias,
Abbreviated transcription (Latin):
concedit᷑ scđm ueniã. nͥ peccatũ. Hoc uos
de omĩ carniũ cibo sentitis. hoc & ipsi ab
heresi urã didicistis: & ur̃os auditores
docetis. S illis qͦdͥ sit ignoscendũ ꝓpt̃
qͦd uob̾ necessaria ministrant ut dixi con¬
ceditis. ñ dicentes nesse peccatũ. s peccan¬
tibꝰ ueniã largientes. Uos aut̃ abomi tali
tanquã mala & ĩmunda contagione absti¬
netis. Ac ꝑhoc illud qͦd sequit᷑ ea uerba apłi
qͥb cõmemorationẽ huiꝰ capituli t̃mina¬
sti: ipsũ . ẽ. om̃ino qͦdnos facit hoc testimo¬
niũ uob obicere. Eͦd & tu puto sciebas. ut
ea uerba pͥmo ñ poneres. & nob̃ inextremo
diceres. qͣm̃te aut consilio hoc aduersii
nos capitulũ ꝓferatis ego ñ uideo. cũ hoc
ipsũ nr̃m consiliũ tacere quã cõmemo¬

Expanded text:
conceditur secundum ueniam nisi peccatum. hoc uos conceditur secundum ueniam nisi peccatum. hoc uos de omni carnium cibo sentitis, hoc et ipsi ab haeresi uestra didicistis et uestros auditores docetis; sed illis, quod sit ignoscendum, propter quod uobis necessaria ministrant, ut dixi, conceditis, non dicentes non esse peccatum, sed peccantibus ueniam largientes; uos autem ab omni tali tamquam mala et inmunda contagione abstinetis . ac per hoc illud, quod sequitur ea uerba apostoli, quibus commemorationem huius capituli terminasti, ipsum est -omnino, quod nos facit hoc testimonium uobis obicere: quod et tu, puto, sciebas, ut ea uerba primo non poneres et nobis in extremo diceres: qua mente aut consilio hoc aduersum nos capitulum proferatis, ego non uideo, cum hoc ipsum nostrum consiliu
Abbreviated transcription (Latin):
ligitis. & unde ia qͥntũ sufficere uidebat᷑
insuꝑioribꝰ partibꝰ oꝑis huiꝰ locutꝰ sũ: &
xp̃iani ñ heretici s catholici: edomandi
corporis causa ꝓpt̃ animã inorationibꝰ ã¬
pliꝰ humilianda. ñ qͦd illa. eẽ. ĩmunda
credant. ñ solũ a carnibꝰ uerũ aqͥbꝰdã etiã
trȩ fructibꝰ abstinent. uł semꝑ sic̃ pau¬
ci. uł certis diebꝰ atq tẽporibꝰ. sic̃ ꝑ quad¬
ragesimã fere om̃s. qͣntomagis qͥsq uł mi¬
nꝰ seu uoluerit seu potuerit. Uos aut̃ ip¬
sã creaturã negatis bonã & ĩmundã di¬
citis. qͦd carues diabolꝰ oꝑet᷑ feculentiore
mat̾ia mali. Ac ꝑhoc eas tanquã ĩmundi¬
ora &e truculentiora dĩ ur̃i uincula ex¬
horrentes. abicitis. auditoribꝰ aut̃ ur̃is
qͥs tanquã distinctos a genere sacerdotũ
dixisti. scđm ueniã hȩc edenda concedi
sola causa generandi. s eũ qͥfit ꝓpt̾ in¬
continentiã s tam̃ cũ coniuge. Neq enĩ

Expanded text:
 jam quantum sufficere videbatur, in superioribus partibus operis hujus locutus sum: et Christiani, non haeretici, sed Catholici, edomandi corporis causa, propter animam in orationibus amplius humiliandam, non quod illa esse immunda credant, non solum a carnibus, verum a quibusdam etiam terrae fructibus abstinent; vel semper, sicut pauci, uel certis diebus atque temporibus, sicut per quadragesimam fere omnes, quanto magis quisque uel minus seu uoluerit seu potuerit. uos autem ipsam creaturam negatis bonam et inmundam dicitis, quod carnes diabolus operetur faeculentiore materia mali, ac per hoc eas tamquam inmundiora et truculentiora dei uestri uincula exhorrentes abicitis. auditoribus autem uestris, quos tamquam distinctos a genere sacerdotum dixisti, secundum ueniam haec edenda conceditsola causa generandi, sed eum, qui fit per incontinentiam, sed tamen cum coniuge. neque enim
Abbreviated transcription (Latin):
tes nubere. abstinentes acibiꝰ qͥs dĩ cre¬
auit ad ꝑcipiendũ cũ grãrũ actione
fidelibꝰ. Nunquã plane t ego hec ab aplo
dicta esse consenserim nͥ antea conficrii¬
ns ipse. moisen & ꝓpłas doctrinas attulisse de¬
monioꝵ. & seductorii sps ac maligni fuisse in¬
t̃p̃tes. qͥ ã porcina & cȩt̾ĩs carnib qͣͦs ĩmundas
uocant. sollicite doceant abstinendũ. De hisgͦ
pͥmo deliberandũ uob̃ ẽ & diu multũq cogiꝰ¬
tandũ. hȩc qͥ debeant accipi. indõne hȩc ipsi
an indemonio locuti uideant᷑. Hactenꝰ enĩ
aut & moises & ꝓphȩ nob̾cũ dãnati ert̃: aut
dotale hominũ genꝰ censeamꝰ a carnibꝰ ab¬
stinere debe. demonioꝵ doctrinȩ uideam᷑
uob̾ assectores. uros uero ꝓpħas atq ipsũ a

Expanded text:
es a cibis quos Deus creavit, ad percipiendum cum gratiarum actione fidelibus . Nunquam plane tibi ego haec ab Apostolo dicta esse consenserim, nisi antea confitearis ipse, Moysen et Prophetas doctrinas attulisse daemoniorum, et seductorii spiritus ac maligni fuisse interpretes, qui a porcina et caeteris carnibus, quas immundas vocant, sollicite doceant abstinendum. De his ergo primo deliberandum vobis est, et diu multumque cogitandum, haec qui debeant accipi, in Deone ipsi haec, an in daemonio locuti videantur. Hac enim tenus, aut Moyses et Prophetae nobiscum damnati erunt, aut dotale hominum genus censeamus a carnibus abstinere debere, daemoniorum doctrinae videamur vobis assectatores: vestros vero P
Abbreviated transcription (Latin):
timet lege pͥuata ꝓhib̾i posse. qͦd stt publi¬
ca concessũ. dico aut̃ hoc ipsũ nubere. Qua¬
ꝓpt̃ & nos hortam᷑ qͥdẽ uolentes irt ꝓmane¬
ant . ñ tam̃ cogimꝰ inuitas ut accedant Nlo¬
uimꝰ enĩ. qͣntũ uoluntas. qͥntũ & naturȩ
uosiuis etã contͣ lege publicã ualeat ne¬
dũ aduersis pͥuatã cui respondere sit li¬
berũ nolo. Si g hoc mͦ iurgines facere si¬
ne crimine .e extraculpã sumꝰ &e nos Sin
Quo q genere uirgines facere crim̃ .ẽ. rei
estus & uos. lã qͥm̃te aut consilio hoc ad¬
uersũ nos capitulũ ꝓferatis: ego ñ uideo

Expanded text:
timet lege priuata prohiberi posse, quod sit publitimet lege priuata prohiberi posse, quod sit publica concessum; dico autem hoc ipsum nubere. quapropter et nos hortamur quidem uolentes, ut permaneant, non tamen cogimus inuitos, ut accedant. nouimus enim, quantum uoluntas, quantum et naturae ipsius uis etiam contra legem publicam ualeat, nedum aduersus priuatam, cui respondere sit liberum "nolo." si igitur hoc modo uirgines facere sine crimine est, extra culpam sumus et nos; sin quoquo genere uirgines facere crimen est, rei estis et uos. iam qua mente aut consilio hoc aduersum nos capitulum proferatis, ego non uideo
Abbreviated transcription (Latin):
apłos. petri & andrea. chamã & illũ in¬
exꝑtẽ ueneris int̾ cȩt̃os beatũ ioħem. qͥ ꝑ
diuersa possessionẽ boni istiꝰ int̾ uirginẽs
ac pueros diuino p̃conio cecinert̃. formã
nob atq adeo uob ipsis faciendarũ uirgi¬
nũ relinquentes. S hos qͥdẽ ut dixi p̃teo.
qͥa eosuos exclusistis excanone. facileq m̃¬
⁊ e sacrilega ura demonioꝵ his potestis im¬
lit ubiq constat & uerbo semꝑ p̾tulisse
nuptis inniptas. & id oꝑe quoq ostendis.¬
se. erga scĩssimã teclã: Qͦd si hȩc demo¬
nioꝵ doctrina ñ fuit. quã & tecle paulꝰ.
&e cȩteri cęteris annunciauert᷑ apłi. cui
cedi ꝓ̃ poterit. hoc abipso. eẽ. memora¬
tũ anquã sit demonioꝵ uoluntas &.
docttena. etia ꝑsuasio scĩmoniȩ Non
g̾ .ẽ. interĩ qͦd uos existimetis solos. hortam̃¬
tis uirgines facere & ñ phibitionẽ nubendi.
Nob enĩ quoq hoc ipsũ insitũ . ẽ. & demens ꝓ¬
fecto ille ñ tantũ stultꝰ putancꝰ.e. qid exis¬

Expanded text:
os, Petrum et Andream, Thomam et illum inexpertum Ueneris inter cetero» beatum Iohannem, qui per diuersa possessionem boni istius inter uirgines ac pueros diuino praeconio cecinerunt formam nobis atque adeo uobis ipsis faciundarum uirginum relinquentes. sed hos quidem, ut dixi, praetereo, quia eos uos exclusistis ex canone facileque mente sacrilega uestra daemoniorum his potestis inliter ubique constat et uerbo semper praetulisse nuptis innuptas et id opere quoque ostendisse erga sanctissimam Theclam? quodsi haec daemoniorum doctrina non fuit, quam et Theclae Paulus et ceteri ceteris adnuntiauerunt apostoli, cui credi iam poterit hoc ab ipso esse memoratum, tamquam sit daemoniorum uoluntas et doctrina etiam persuasio sanctimonii ? non ergo est interim, quod uos existimetis solis hortamentis uirgines facere et non prohibitione nubendi. nobis enim quoque hoc ipsum insitum est . et demens profecto ille, non tantum stultus putandus est, qui id exis
Abbreviated transcription (Latin):
trint intulisse tc̃ iconio uideat᷑ eñ teclã
opiris neratã ⁊ã tchalame. in amorẽ sermo¬
nosuo ꝑpecue uirginatis accendnt. Souͦ
ae de in ãgistro ipso dicemꝰ ac scimoniȩ to¬
q auetore ihu & huiꝰ ipsiꝰ ꝓfesfionis pu¬
ellarũ eelite sponso. qͥ ineuanglio triage¬
nera tarans spadonũ. unũ natiuũ. alte¬
rii facticũ. t̃ciũ uoluntariũ. eis tamen
palmã attribuit qͥse ipsos inqͥt spadones
fecerint ꝓpt̃ regnũ cȩloꝵ. significans uir¬
gines & p̾ucros. q nubendi ipsa a cordibꝰ
suis execta cupiditate: spadonũ uice
mneiꝰ eccła semꝑ tanquã indomo regia
uidet᷑ ee. demonioꝵ. & inseductorio spũ
dictũ: & qͥs erit aliꝰ indõ łoquens. si pau¬

Expanded text:
eclam obpigneratam iam thalamo in amorem sermone suo perpetuae uirginitatis incendit. quid uero et de magistro ipso dicemus ac sanctimoniae totius auctore Iesu et huius ipsius professionis puellarum caelite sponso, qui in euangelio tria genera taxans spadonum, unum natiuum, alterum facticium, tertium uoluntarium, eis tamen palmam adtribuit, qui se ipsos, inquit, spadones fecerunt propter regnum caelorum, significans uirgines et pueros, qui nubendi ipsa a cordibus suis exsecta cupiditate spadonum uice in eius ecclesia semper tamquam in domo regia uidetur esse daemoniorum et in seductorio spiritu dictum? et quis erit alius in deo loquens, si Pau
Abbreviated transcription (Latin):
pecorib. Aliud ÷ enĩ qđ uł infirmitati
conedit᷑ uł mortali ꝓpagationi ꝑsoluit᷑.
aliuqd autẽ qͦd ad capessendã incorruptã
& ȩt̃nã uitã fideli ꝓfesfione signatur
lllud gͦ qͥd de ñ uelando capite utris pre¬
ciptt᷑ in corpore quidẽ figurat᷑ s in m̃te
agitur cbi÷ imago & gła ds. Verba ipsa

Expanded text:
pecoribus. aliud est enim, quod uel infirmitati pecoribus. aliud est enim, quod uel infirmitati conceditur uel mortali propagationi persoluitur; aliud autem, quod ad capessendam incorruptam et aeternam uitam fideli professione signatur. illud ergo, quod de non uelando capite uiris praecipitur, in corpore quidem figuratur, sed in mente agitur, ubi est imago et gloria dei. uerba ips
Abbreviated transcription (Latin):
fidei & in agnitionẽ filii dĩ. in utrum
ꝑfectũ in m̃strã ȩtatis plenitudinis xp̃i
ut tilt᷑ ñ stmꝰ paruuli iactati & curcũ lati
õi uento doctrine in illusione hominũ.
in astutia ad machinationẽ erroris: Qua
illusione isti decipiunt imꝑitos. qr astutia
& machinam̃tis inimici & ipsi cittũferuił.
& tn sua cirtũlatione coherentes fibi ani¬
mos infirmorꝰ quodã mͦ rotare conint᷑.
ut parit̾ nesciant uhi sint. Audierunt
baptizati estis: xp̃m induistis. ubi ñ .e. iu¬
deus neq grecus. ñ seruus neq liber. ñ
masculus neq femina. & ñ intelligunt
scđm carnalis sexus concupiscentiã hoc eẽ
dictũ qr in interiote hõre uibi renouamꝰ
in nouatate m̃tis rre nullus sexus hu¬
iusmodi est. Non gͦ ꝓpt̾ea se negent
uiros: qr masculino sexu nichil oꝑaritut.
Nã && contugati xp̃tani qͥ hoc opantur.
ñ sc̾m hoc utiq xp̃iani st̃ qͦd habent
cõmune cũ cȩteris non axp̃ianis. & cũ ipsis

Expanded text:
i et in agnitionem filii dei, in uirum perfectum, in mensuram aetatis plenitudinis Christi. ut ultra non simus paruuli iactati et circumlati omni uento doctrinae in inlusione hominum, in astutia ad machinationem erroris? qua inlusione isti decipiunt inperitos, qua astutia et machinamentis inimici et ipsi circumferuntur et in sua circumlatione cohaerentes sibi animos infirmorum quodam modo rotare conantur, ut pariter nesciant ubi sint. audierunt baptizati estis, Christum induistis, ubi non est iudaeus neque graecus, non seruus neque liber, non masculus neque femina, et non intellegunt secundum carnalis sexus concupiscentiam hoc esse dictum, quia in interiore homine, ubi renouamur in nouitate mentis nostrae, nullus sexus huius modi est. non ergo propterea se negent uiros, quia masculino sexu nihil operantur. nam et coniugati christiani, qui hoc operantur, non secundum hoc utique christiani sunt, quod habent commune cum ceteris non christianis et cum ipsis
Abbreviated transcription (Latin):
en crastinũ: rectissime respondent. Cur
S ipse dñs loculos habuit ubi pecuniã
collecta reponeret Cr tanto ante fame
maminente. frum̃ta sc̃is patrib missa
st̃: Ctir apłi sic indigentie scõrꝰ necessa¬
ria ꝓcurart̃ ne deesset: ũi posterũ. ut
beatisimꝰ paulus ad corinthios in epła
scriberet de collectis autẽ in scõs sicut
ordinauui ȩccłus galathie ita & uos facitȩ.
scđm unã sabbati unusquisq ur̃m apd̃

Expanded text:
in crastinum, rectissime respondent: cur in crastinum, rectissime respondent: cur ergo ipse dominus loculos habuit, ubi pecuniam collectam reponeret? cur tanto ante fame inminente frumenta sanctis patribus missa sunt? cur apostoli sic indigentiae sanctorum necessaria procurarunt, ne deesset in posterum, ut beatissimus Paulus ad Corinthios - in epistula scriberet: de collectis autem in sanctos, sicut ordinaui ecclesiis Galatiae, ita et uos facite. secundum unam sabbati unusquisq
Abbreviated transcription (Latin):
se ita ut faciunt ñ ualebt̃ Et utiq
nobiscũ audiunt. Nolite gͦ cogitare
plectar. isti qͥ ex euangłio ꝑuerso in¬
tellectu tã manifesta apłica precepta
ꝑuertere moliunt᷑. aut non rogitent
in crastinũ sic̃ tiolatilta celi :÷ ut obtẽpenł̃
apło sic̃ filt dilecti. lmmo utrunq fa¬
ciant. qͥa utrunq concordit. Neq enĩ
contraria dño suo moneret iaulus ser¬
uus xp̃i itsu. Hoc enĩ utis aꝑte dicimꝰ.
Si uolatilia cęli sic intelligitis in eu¬
angłio. ut nolitis oꝑando manib ur̃is
uictũ cegitmentuq ꝓͥcutate: nil etiam¬
itponatis in crastinũ. fic̃ nachib reponuꝵ
uolatilia celi. Si actẽ aliqͥd reponere in
crastinũ potest ñ. ẽe contra euangłium
ubi dictum. ẽ resprcite uolatilia celi qr
neq seminant neq metunt neꝙ con¬
ailiu celi. uata istã carnis corporalis
opationis labore transigere. Si enĩ ur¬
geuitur ex euanglio. ut nichil teponant

Expanded text:
se ita, ut faciunt, non valebunt? Et utique se ita, ut faciunt, non valebunt? Et utique nobiscum audiunt, Nolite ergo cogitarplectar, isti qui ex Evangelii perverso intellectu tam manifesta apostolica praecepta pervertere moliuntur, aut non cogitent in crastinum, sicut volatilia coeli; aut obtemperent  sicut filii dilecti; immo utrumque faciant, quia utrumque concordat. neque enim contraria domino suo moneret Paulus seruus Christi Iesu. hoc enim istis aperte dicimus: si uolatilia caeli sic intellegitis in euangelio, ut nolitis operando manibus uestris uictum tegumentumque procurare, nihil etiameponatis in crastinum, sicut nihil reponunt uolatilia caeli. si autem aliquid reponere in crastinum potest non esse contra euangelium, ubi dictum est: respicite uolatilia caeli, quia neque seminant neque metunt neque contilium caeli uitam istam carnis corporalis operationis labore transigere. Si enim urgeantur ex euangelio, ut nihil reponant
Abbreviated transcription (Latin):
tanta exercitatio corporis adhibeatur
ut ea quȩ coquenda sunt etiã cruda ad¬
sũpta ñ noceant. possitq etiã humalib
quibuslibet asꝑitatib ad pabuila ꝓcedi
atq ita fiat ut nichil pͣparandũ afferat᷑
nichil in crastinũ reponat᷑. Non potert᷑
ista seruare. qͥ ꝑ multos dies a conspectu
hominũ separati & nulli ad se pͣbentes
accessũ. includunt se ipsos uiuentes in
magna intentione orationũ. Hi enim
facillima quidẽ atq uilissima secum
tam̃ includere alim̃ta consuert̃. que
in illos dies quib a nullo uideri stã¬
tuert᷑ sufficiant qđ aues ñ facuint.
Ut horꝰ quidẽ exercitationẽ in tã mi¬
rabili ctinentia qͣndoquidẽ habent
otiũ qͦ hec agant tmitando. ñ suꝑba
laudare non possũ. Quid tam̃ de his
dicimꝰ. scd̃m istor intellectũ ex eringłi¬
cis uerbis: An forte qͦ st̃ sanctiores eo
st̃ uoluerib dissimiliores. qr nͥ reponast
sibi escas in plurimos dies: indudete

Expanded text:
tanta excitatio corporis adhibeatur, tanta excitatio corporis adhibeatur, ut ea, quae coquenda sunt, etiam cruda adsumpta non noceant possitque etiam hiemalibus quibuslibet asperitatibus ad pabula procedi, atque ita fiat, ut nihil praeparandum auferatur, nihil in crastinum reponatur: non poterunt ista seruare, qui se per multos dies a conspectu hominum separatos et nulli ad se praebentes accessum includunt se ipsos uiuentes in magna intentione orationum. hi enim facillima quidem atque uilissima, secum tamen includere alimenta consuerunt, quae in illos dies, quibus a nullo uideri statuerunt, sufficiant: quod aues non faciunt. et horum quidem exercitationem in tam mirabili continentia, quandootium quo haec agant, seque imitandos non superba laudare non possum. Quid tamen de his dicimus, secundum istorum intellectum ex evangelicis verbis? An forte quo sunt sanctiores, eo sunt volucribus dissimiliores, quia nisi reponant sibi escas in plurimos dies, includere
Abbreviated transcription (Latin):
inagris alienis inuenti ñ tanquã fures
cõphenderent᷑ s tanquã sturni fugarent᷑.
Ne u ille qͣntũ poterit unitabit᷑ auẽ. quẽ
cape uenator ñ potuerit. S ecce concedant
oms seruis dĩ ut cũ uolunt in eorᷤ agros
exeant atq inde securi refectiq discedant.
let auferre. Nã qͥ nichil aliud attigisset
quã id qͥd comediss&e: liberũ & impunitũ
abire sinerent. Unde etiã spicas uellen¬
tibꝰ discipłis dñi. de sabbato potiꝰ quã
defurto idei calũniati st̃. S qͥd erit
agendũ de his ceporibꝰ anni. qͥb esca
quȩ statim sumi possit in agris ñ inue¬
nitur: Quisquis aliqͥd ddomũ qđ sibi
coquendo prȩparet auferre tẽptauerit:
scd̃m istorũ intellestũ audiet ex euan¬
gelio. Pone. hoc enĩ aues ñ faciunt.
Uerũ & hoc concedamꝰ. toto uertente
anno posse in agris reꝑiri uł ex arbore
uł ex herbis uł ex quibusq radicib qđ
in esca sumi possit incoctũ. aut certe

Expanded text:
in agris alienis inuenti non tamquam fures in agris alienis inuenti non tamquam fures conprehenderentur, sed tamquam sturni fugarentur. nunc uero ille, quantum poterit, imitabitur auem, quem capere uenator non potuerit. sed ecce concedant omnes serui dei. ut cum uolunt in eorum agros exeant atque inde securi refectique discedant:let auferre; nam qui nihil aliud adtigisset quam id quod comedisset, liberum inpunitumque abire sinerent. unde etiam spicas uellentibus discipulis domini de sabbato potius quam de furto iudaei calumniati sunt. sed quid erit agendum de his temporibus anni, quibus esca, quae statim sumi possit, in agris non inuenitur? quisquis aliquid domum quod sibi coquendo praeparet auferre temptauerit, secundum istorum intellectum audiet ex euangelio: pone; hoc enim aues non faciunt. Verum et hoc concedamus, toto uertente anno posse in agris reperiri uel ex arbore uel ex herbis uel ex quibusque radicibus, quod in escam sumi possit incoctum aut certe
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicta: boni fideles ex grecia frum̃ta mi¬
sert̃. exqͥb credo qͦd illi sibi panẽ. fecert̃
aut certe faciendũ curauert̃. qͥ aues ñ
faciunt. S si iã isti ut dicere coeꝑã etiã
illos aliqͦ gradu iusticiȩ transierunt. &
omino inhis quȩ ad cransigendã istã uitã
ꝑtinent sic̃ uolucres agunt: ostendant
nob̾ homines seruire uolucribꝰ sict̃
sibi seruiri uolunt. nͥ captis & inclusis
qͥb fides ñ habet᷑ ne uolantes ñ redeant.
& tam̃ illȩ malunt frui lib̾tate. & ex
agris qͣntũ satis .ẽ. caꝑe. quã ab homini¬
bꝰ apposita & apparata sumere. A inde
rursus istos alio sullimiore gradu iusti¬
ciȩ suꝑabt̃: qͥse ita instituerint. ut coti¬
die magros tanquã inpastũ ꝑgant.
& qͦ tẽpore inuenerint carpant. ac so¬
pita fame reuertant᷑. S plane ꝓpt̃ .a¬
gror custodes quã bonũ eẽt si etia pen¬
nas largiri dñs dignaret᷑. ut serui dĩ

Expanded text:
erant, ante praedicta boni fideles ex Graecia frumenta mierant, ante praedicta boni fideles ex Graecia frumenta miserunt, ex quibus credo quod illi sibi panem fecerunt aut certe faciendum curauerunt: quod aues non faciunt. sed si iam isti, ut dicere coeperam, etiam illos aliquo gradu iustitiae transierunt et omnino in his, quae ad transigendam istam uitam pertinent, sicut uolucres agunt, ostendant nobis homines seruire uolucribus, sicut sibi seruiri uolunt, nisi captis et inclusis, quibus fides non habetur, ne uolantes non redeant: et tamen illae malunt frui libertate et ex agris quantum satis est capere quam ab hominibus adposita et adparata sumere. Proinde rursus istos alio sublimiore gradu iustitiae superabunt, qui se ita instituerint, ut cotidie in agros tamquam in pastum pergant et quo tempore inuenerint carpant ac sopita fame reuertantur. sed plane propter agrorum custodes quam bonum esset, si etiam pinnas largiri dominus dignaretur, ut serui dei
Abbreviated transcription (Latin):
cogitemꝰ. Cur gͦ ñ attendunt qͦd seqͥtur.
Neq enĩ hoc tantũmͦ dictũ. ẽ. qr ñ semi¬
nant neq metunt. s adiectũ ÷. neq
congregant inapothecas. Apothecȩ autẽ
uł horrea. uerbũ uerbo repostoria dici
posst̃. Curgͦ isti manꝰ otiosas & plena re¬
postoria uolunt habe: Cur ea quȩ sumt̃
ex laborib aliors recondunt & struant
unde cotidie ꝓferat᷑: Cur deniq molunt
& qͦqunt: Hoc enĩ aues ñ faciunt. A ut si re¬
ꝑiunt qͥb hoc opꝰ qͦq ꝑsuadeant. ut eis ꝑsin¬
gulos dies escas afferant p̃paratas. saltẽ sibi
aquã uł defontibꝰ affert̃. uel de cist̾nis aut
puteis hauriunt & reponunt. Hoc enĩ uo¬
latilia ñ faciunt. S si hoc placet: studeant
etiã boni fideles & regis ȩc̃ni deuocissim ꝓ¬
uinciales fortissimis eiꝰ militibꝰ usq ad ista
seruire. ut sibi nec aquã implere cogant᷑.
si iã etiã illos qͥtc̃ erant ierosolimȩ nouo

Expanded text:
cogitemus. cur ergo non adtendunt quod sequitur? cogitemus. cur ergo non adtendunt quod sequitur? neque enim hoc tantummodo dictum est, quia non seminant neque metunt, sed adiectum est: neque congregant in apothecas. apothecae autem uel horrea uerbum ex uerbo repostoria dici possunt. cur ergo isti manus otiosas et plena repostoria uolunt habere? cur ea, quae sumunt ex laboribus aliorum, recondunt et seruant, unde cotidie proferatur? cur denique molunt et coquunt? hoc enim aues non faciunt. aut si reperiunt, quibus hoc opus quoque persuadeant, ut eis per singulos dies escas adferant praeparatas, saltem sibi aquam uel de fontibus adferunt uel de cisternis aut puteis hauriunt et reponunt: hoc uolatilia non faciunt. sed si hoc placet, studeant etiam boni fideles et regis aeterni deuotissimi prouinciales fortissimis eius militibus usque ad ista seruire, ut sibi nec aquam inplere cogantur, si iam etiam illos, qui tunc erant Hierosolymae, nouo
Abbreviated transcription (Latin):
entiã scor quiete oꝑantiũ. & alior mona¬
steriar insalubrim̾a disciplina scđm
aplicã normã uiuentiũ: s etiã insultan¬
tes melioribꝰ. tanquã conseruatricẽ
cugłii p̃dicantes pigritiã. tanquã p̃uari¬
catricẽ accusantes miscđiã. Multo enĩ
miscłius oꝑat᷑ erga animas infirmor.
qͥ famȩ hone seruoꝵ dĩ c̃sulit: quã erga
corpora egentiũ qͥ panẽ esurientibꝰ fran¬
git. Qua ꝓpt̃. utinã isti qͥuacare uolt̃
manib: omino uacarent & linguis. leq
enĩ tã multos ad imitationẽ inuitarent
si eis ñ tantũ exẽpla pigra: s etiã muta
ipsis eugłii uerbis scđm eoꝵ intellectũ
uiuere cogamꝰ: pͥores nob suadere cona¬
bunt᷑. quã ñ ita sint intelligenda ut
intelligt̃. Certe enĩ ꝓpt̃ea se dict̃ oꝑa-¬
ri ñ debere: qͥa nec uolucres cęli semi¬
nant neq metune. de qͥb nob̾ dñs simi¬
litudinẽ dedit ne detalib necessari is

Expanded text:
entiam sanctorum quiete operantium et aliorum monaentiam sanctorum quiete operantium et aliorum monasteriorum in saluberrima disciplina secundum apostolicam normam uiuentium, sed etiam insultantes melioribus, tamquam conseruatricem euangelii praedicantes pigritiam, tamquam praeuaricatricem accusantes misericordiam. multo enim misericordius operatur erga animas infirmorum, qui famae bonae seruorum dei consulit, quam erga corpora egentium, qui panem esurientibus frangit. quapropter utinam isti, qui uacare uolunt manibus, omnino uacarent et linguis! neque enim tam multos ad imitationem inuitarent, si eis non tantum exempla pigra, sed etiam mutaipsis euangelii uerbis secundum eorum intellectum uiuere cogamus, priores nobis suadere conabuntur, quam non ita sint intellegenda, ut intellegunt. certe enim propterea se dicunt operari non debere, quia nec uolucres caeli seminant neque metunt, de quibus nobis dominus similitudinem dedit, ne de talibus necessariis
Abbreviated transcription (Latin):
pe consuetudine conuincunt᷑: ũbraculo
malȩ disciplinȩ se contegt̃. ut exmale
intellecto eugło p̃cepta apłica ꝑuerte¬
re medicentur. uere uolatilia cͣȩli s ꝑ
suꝑbiã se in altũ extollendo. & foenũ aͥ¬
grĩ s carnalit̾ sentiendo. Contigit enĩ
eis. qđ in induis iunioribꝰ indisciplina.¬
tis cauendũ idẽ apłs dic̃. Simul enĩ &
otiose esse discunt. Non solũ aut̃ otiosȩ. s etiã
curiosȩ & uerbosȩ. loquentes quȩ ñ oporteat.
Hoc ille de malis feminis dicebat ꝗd nos etuã
unmalis uiris dolemꝰ & plangimꝰ. qaduersꝰ
eũ ipsũ incuiꝰ epłis ista legimꝰ ociose & uer¬
qͥeo ꝓposito aciscãm miliciã uenerint ut
place̾ant cui se ꝓbart̾: cũ ita uigeant ui¬
rib corporis & integritate ualitudinis
possint: excepti istorᷤ otiosis corruptisq
sermonibꝰ qͥs iudicare ꝑ imꝑitũ tirociniũ
ñ ualeant incandẽ labe̾ pestifera contagi¬
one mutant᷑. ñ solũ ñ unitantes oboedi¬

Expanded text:
e consuetudine conuincuntur — umbraculo malae disciplinae se contegunt, ut ex male intellecto euangelio praecepta apostolica peruertere meditentur: uere uolatilia caeli, sed per superbiam se in altum extollendo, et fenum agri, sed carnaliter sentiendo. Contigit enim eis, quod in uiduis iunioribus indisciplinatis cauendum idem apostolus dicit: simul enim et otiosi esse discunt; non solum autem otiosi, sed etiam curiosi et uerbosi, loquentes quae non oporteat. hoc ille de malis feminis dicebat, quod nos etiam in malis uiris dolemus et plangimus, qui aduersus eum ipsum, in cuius epistulis ista legimus, otiosi et uerqui eo proposito ad sanctam militiam uenerint, ut placeant cui se probarunt, cum ita uigeant uiribus corporis et integritate ualetudinis,ndum apostolum possint, excepti istorum otiosis corruptisque sermonibus, quos iudicare per inperitum tirocinium non ualeant, in eandem labem pestifera contagione mutantur, non solum non imitantes oboedi
Abbreviated transcription (Latin):
de gͦ. ubi necessitate ĩminentis ꝓfectionis
usq admediũ noctis sermo ꝓtractꝰ. ẽ: una
sabbati erat qͥdies dominicꝰ dr̃. Unde incel-¬
ligimꝰ eũ ñ fuisse cũ iudeis s cũ xpĩanis
qͣndo etiã dic̃ ipse narrator ad frangendũ
pane se fuisse collectos. & ipsa .ẽ. obtima
gub̾natio. ut omĩa suis tẽporib distribu¬
ta exordine gerant᷑. nec animũ huma¬
nũ turbulentis implicationibꝰ inuolut a

Expanded text:
de ergo, ubi necessitate inminentis profectionis de ergo, ubi necessitate inminentis profectionis usque ad medium noctis sermo protractus est, una sabbati erat, qui dies dominicus dicitur: unde intellegimus eum non fuisse cum iudaeis, sed cum christianis, quando etiam dicit ipse narrator ad frangendum panem se fuisse conlectos. et ipsa est optima gubernatio, ut omnia suis temporibus distributa ex ordine gerantur, ne animum humanum turbulentis inplicationibus inuoluta
Abbreviated transcription (Latin):
inquisitores inuenerat. ita de illo scrip.¬
tũ.ẽ. Disputabat gͥ iudeis insinagoga. &
gentib inuiculis inforo ꝑ omne diẽ ad
om̃s qͥ aderant. Non enĩ insinagoga ꝑ õnẽ
diẽ ubi mos erat sabbato ser mocinãri.
s inforo inqͥt ꝑomnẽ diẽ. ꝓpt̃ studia
utiq atheniensiũ. Sic enĩ seqr̃. Quidã uͦ
epicureor & stoicoꝵ philosophoꝵ confere¬
bant cũ illo. & paulo post dic̃. Atheni¬
enses autẽ & aduenȩ hospites ad nichil
aliud uacabant. quã dicere aliqͥd noui
aut audire. Putemꝰ apłm illis om̃ib dieb qͥb
sunt athenis ñ fuisse oꝑatũ. Apt̃ hoc enĩ & ex
macedonia supplebat᷑ eiꝰ in digentia. sic̃ dicit
inscda ad corinthios. Quanquã & aliis horis
& noctibꝰ poterat. qr ita ualebat & animo &
corpore. S cũ athenis exisset: uideamꝰ qͥd
dic scriptura. Disputabat inqt insynagoga
ꝑonie sabbatũ. Hoc apud corinthũ. Introa¬

Expanded text:
inquisitores inuenerat, ita de illo scripinquisitores inuenerat, ita de illo scriptum est: disputabat igitur iudaeis in synagoga et gentibus in uiculis in foro per omnem diem ad omnes qui aderant. non enim in synagoga per omnem diem. ubi mos erat sabbato sermocinari, sed in foro, inquit, per omnem diem; propter studia utique Atheniensium. sic enim sequitur: quidam uero epicureorum et stoicorum philosophorum conferebant cum illo. et paulo post dicit: Athenienses autem et aduenae hospites ad nihil aliud uacabant quam dicere aliquid noui aut audire. putemus apostolum illis omnibus diebus, quibus fuit Athenis, non fuisse operatum; propter hoc enim et ex Macedonia supplebatur eius indigentia, sicut dicit in secunda ad Corinthios. quamquam et aliis horis et noctibus poterat, quia ita ualebat et animo et corpore. sed cum Athenis exisset, uideamus quid dicit scriptura. disputabat, inquit, in synagoga per omne sabbatum: hoc apud Corinthum. in Troa
Abbreviated transcription (Latin):
lubrit disputare : Quando gͦ ñ om̃s pos¬
sunt. cur subhoc obtentu os uacare
uolt̃: Quanꝗ & si om̃s possent. uicissi.¬
tudine facere deb̾ent. ñ solũ ne cȩter:
a necessariis oꝑib occuparent᷑. s etiã
qͥa sufficit ut audientib plurib unꝰ
dĩ. certa tẽpora constituere t: Neq enĩ
& hoc ds̃ latere nos uoluit. Nã & cuiꝰ ar¬
tis opifex fuerit. & qͥb tẽporib uacara
dispensando euglio. scã scriptura ñ tacu¬
it. Nã cũ eũ dies ꝓfectionis urgeret in
troade constitutum etiã in unã sabbati
congregatis fr̃ibꝰ ad frangendũ panẽ.
tanta fuit intentio. & tã necessaria dis¬
putatio: ut sermo ꝓduceret᷑ usq ad
mediũ noctis. tanquã excidissa eis qͦd
eo die ñ esset ieiuniũ. Quando aut̃ in
alio loco ĩmoraturꝰ cotidie disputabat.
qͥs dubitauerit horas eũ habuisse ad
hoc officiũ deputatas: Nanq apud a¬
thenas cũ esset. qͥa studiosissimos rerũ

Expanded text:
lubriter disputare? quando ergo non omnes poslubriter disputare? quando ergo non omnes possunt, cur sub hoc obtentu omnes uacare uolunt? quamquam etsi omnes possent, uicissitudine facere deberent non solum ne ceteri a necessariis operibus occuparentur, sed etiam quia sufficit, ut audientibus pluribus unus dei certa tempora constitueret? neque enim et hoc deus latere nos uoluit. nam et cuius artis opifex fuerit et quibus temporibus uacaret dispensando euangelio, sancta scriptura non tacuit. nam cum eum dies profectionis urgeret in Troade constitutum, etiam in una sabbati congregatis fratribus ad frangendum panem tanta fuit intentio et tam necessaria disputatio, ut sermo produceretur usque ad medium noctis, tamquam excidisset eis quod eo die non esset ieiunium; quando autem in aliquo loco inmoraturus cotidie disputabat, quis dubitauerit horas eum habuisse ad hoc officium deputatas? namque apud Athenas cum esset quia studiosissimos rerum
Abbreviated transcription (Latin):
seruũ dĩ manib oꝑantẽ. inlege dñi
meditari & psallere nomini dñi altis¬
simi. ita sane ut adea discenda quȩ
memorit̾ recolat. habeat seposita tẽpo¬
ra: Adhoc enĩ & illa bona oꝑa fideliũ
subsidio supplendoꝵ necessariorꝰ de e̾ẽ
ñdebent: ut horȩ qͥb aderudiendũ
ammũ ita uacat᷑. ut illa oꝑa corpora¬
lia geri ñ possint: ñ oppͥmant᷑ egestate. Qui
autẽ se dict̃ uacare lectioni nonne illic
ꝑuersitas. lectioni nolle obtẽꝑare. dũ
uult ei uacare. & ut qͦd bonũ ÷ diutius
legat᷑. ideo facere nolle qͦd legit᷑ Quis
enĩ nesciat tanto citiꝰ quenq ꝓficere cũ
hona legit. qͣnto citiꝰ facit qͦd legit: Si aut̃
alicui sermo erogandus ÷ &. ita occupat
ut manibꝰ oꝑari ñ uacet: nunqͥd om̃s
inmonasterio posst̃ uenientib adse ex
alio genere uitȩ fribꝰ. uĩ diuinas lectio¬
nes exponere. uł de aliqͥb quȩstionib sa¬

Expanded text:
seruum dei manibus operantem in lege domini seruum dei manibus operantem in lege domini meditari et psallere nomini domini altissimi? ita sane ut ad ea discenda, quae memoriter recolat, habeat seposita tempora. ad hoc enim et illa bona opera fidelium subsidio supplendorum necessariorum deesse non debent, ut horae. quibus ad erudiendum animum ita uacatur, ut illa opera corporalia geri non possint, non opprimant egestate. qui autem se dicunt uacare lectioni, nonne illic sta est ergo peruersitas lectioni nolle obtemperare, dum uult ei uacare et, ut quod bonum est diutius legatur, ideo facere nolle quod legitur? quis enim nesciat tanto citius quemque proficere cum bona legit, quanto citius facit quod legit?. Si autem alicui sermo erogandus est et ita occupat, ut manibus operari non uacet, numquid hoc omnes in monasterio possunt uenientibus ad se ex alio genere uitae fratribus uel diuinas lectiones exponere uel de aliquibus quaestionibus sa
Abbreviated transcription (Latin):
tauerint. Qiud enĩ agant qͥ oꝑari corpo¬
ralit nolt̃. cui rei uacent: scire de sidero.
Orationibꝰ inqͥunt. & psalmis & lectioni
& uerbo dũ. Scã plane uita & xp̃i suauita¬
de laudabilis. S si ablris auocandi ñ su¬
mꝰ: nec manducandũ ÷. nec ipse escȩ coti-¬
die pparandȩ. ut possint apponi & assumi.
Si aut adista uacare seruos dĩ certis int̾¬
uallis tẽpor ipsiꝰ infirmitatis necessi¬
tas cogit: cur ñ & p̃ceptis apłicis obser¬
uandis aliquas partes tẽporꝰ deputamꝰ:
itꝰ eni exaudit᷑ una obȩdientis oratio:
quã dece milia conteptoris. Cantica uͦ
diaina cantare eciã manib oꝑantes fa¬
cile posst̃ & ipsũ labore tanquã diui¬
no celeumate consolari. An ignoramꝰ.
om̃s opifices inqͥb uanitatib & plerũq
eta turpitudinib theacricarũ fabularũ
donent corda & linguas suas. cũ manꝰ
aboꝑe ñ recedant: Quid gͦ ĩpedit

Expanded text:
tauerint. Quid enim agant, qui operari corpotauerint. Quid enim agant, qui operari corporaliter nolunt, cui rei uacent scire desidero. orationibus, inquiunt, et psalmis et lectioni et uerbo dei. sancta plane uita et Christi suauitate laudabilis; sed si ab his auocandi non sumus, nec manducandum est nec ipsae escae cotidie praeparandae, ut possint adponi et adsumi. si autem ad ista uacare seruos dei certis interuallis temporum ipsius infirmitatis necessitas cogit, cur non et praeceptis apostolicis obseruandis aliquas partes temporum deputamus? citius enim exauditur una oboedientis oratio quam decem milia contemptoris. cantica uero diuina cantare etiam manibus operantes facile possunt et ipsum laborem tamquam diuino celeumate consolari. an ignoramus omnes opifices in quibus uanitatibus et plerumque etiam turpitudinibus theatricarum fabularum donent corda et linguas suas, cum manus ab opere non recedant? quid ergo inpedit
Abbreviated transcription (Latin):
duToquit᷑ de altñ suppleito indigen¬
tie puincialiũ xp̃i. hinc de reb carna¬
lib inillos. inde aut̃ ae spualibꝰ in
istos ut exclamaret. & tanquã scõrꝵ gaudi¬
orꝰ sigina eructara diceni. Gras dõ suꝑ in¬
enarrabili dono ciꝰ. Sic̃ gͦ ñ cessauit ap
ĩmo sps dĩ possidens & implens & ageri
coreiꝰ exhortari fideles qͥ habent iusmo¬
di substantia ut nichil de esset necslta¬
tibꝰ seruor dĩ qͥ celuorẽ scĩtatis gradii
inȩcela tenere uoluert̃. ut spei sułaris
uincula cuncta p̃cident & aninũ libe¬
rur diuinȩ miliciȩ dedicarent: sic debent
& ipsi p̾ceptis eiꝰ obȩdire. ut cõpatiant᷑
infirmis. & amorȩ pͥuatȩ rei ñ alligati
manib suis in cõmune laborare. p̃posi¬
tis suis sine murmure obtẽꝑart. ut hoc
suppleat᷑ ex oblationibꝰ bonor fideliũ. qͦd
laborantib & aliqͥd unde uictũ transi¬
gant opantibꝰ. ꝓpt̾ infirmitates tam̃ cor¬
porales Aliquorꝰ ee ꝓpt̾ eccł asticas occupa

Expanded text:
oquitur de alterno supplemento indigentiae prouincialium Christi, hinc de rebus carnalibus in illos, inde autem de spiritalibus in istos, ut exclamaret et tamquam sanctorum gaudiorum sagina eructaret dicens: gratias deo super inenarrabili dono eius! Sicut ergo non cessauit apitus dei possidens et inplens et agens cor eius, exhortari fideles, qui haberent huius modi substantiam, ut nihil deesset necessitatibus seruorum dei, qui celsiorem sanctitatis gradum in ecclesia tenere uoluerunt, ut spei saecularis uincula cuncta praeciderent et animum liberum diuinae militiae dedicarent: sic debent et ipsi praeceptis eius oboedire, ut compatiantur infirmis, et amore priuatae rei non inligati manibus suis in commune laborare, praepositis suis sine murmure obtemperare, ut hoc suppleatur ex oblationibus bonorum fidelium. quod laborantibus et aliquid unde uictum transigant operantibus, propter infirmitates tamen corporales aliquorum et propter ecclesiasticas occupat
Abbreviated transcription (Latin):
res uoluntariĩ fuert̾. cũ multis pͥcib
obsecrantes nos grãm & cõmunionẽ mi¬
nistrationis quȩ fit inscõs. ł ñ qͦmͦ sꝑa¬
ut ꝯͦmodo coepit sic &e consumet inuos
etiã grãm istã. S qͦmͦ sẽꝑ abundatis in
oĩb fioc & uerbo. & scientia. & om̃i studio.
& ea quȩ ex nob̾: inuos caritate. ut &
mũ ꝓbans. Scitis enĩ grãm dñi nr̃i iħu xẽi.¬
qm̃ ꝓpt̾ uos pauꝑ factꝰ.ẽ. cũ diues eẽt. ut
illiꝰ pauꝑtate uõs ditaremini. & consiliũ
in hoc do. Hoc enĩ uob ꝓdest. qͥñ solũ facere.
s & uelle coepistis abanno priore. Nc̃ aut̃
& facto ꝑficite. ut quẽ admodũ ꝓmptꝰ est
animꝰ uoluntatis: ita sit & ꝑficiendi ex

Expanded text:
res uoluntarii fuerunt, cum multis precibus res uoluntarii fuerunt, cum multis precibus obsecrantes nos gratiam et communionem ministrationis quae fit inum Titum, ut quomodo coepit, sic et consummet in uos etiam gratiam istam. sed quomodo semper abundatis in omnibus fide et uerbo et scientia et omni studio et ea quae ex nobis est in uos caritate, ut et mum probans. scitis enim gratiam domini nostripter uos pauper factus est, cum diues esset, ut illius paupertate uos ditaremini. et consilium in hoc do; hoc enim uobis prodest, qui non solum facere, sed et uelle coepistis ab anno priore; nunc autem et facto perficite, ut, quemadmodum promptus est animus uoluntatis, ita sit et perficie
Abbreviated transcription (Latin):
tores habe ineos qͥb p̾dicant sepe testat᷑.
etiã scĩs qͥ om̃ia sua uendita distribuerant.
& ierosolimis habitabant inscã cõmuni¬
one uite ñ dicentes aliqͥd ꝓpͥũ. qͥbꝰ erant
oĩa cõmunia & anima & cor unũ indm̃.
abeccłiis gentiũ necessaria conferri p̃ci¬
pit & hortat᷑. Inde ÷ illud ad romanos.
Nunc inqͥt ꝑgã inierłm. ministrare scĩs.
Placuit enĩ macedoniȩ & achaiȩ cõmuni¬
onẽ aliquã facere inpauꝑes scõrs: qͥs̃ ierłm
Placuit enĩ illis. & debitores eor st̃. Sieni
spualib eorꝰ cõmunicauer̃ gs̃. debent & in
carnalib ministrare eis. Hoc simile ẽ illi
qͦd ait adcorinthios. Sinos uob spualia
seminauimꝰ. magnũ ÷ si ur̃a carnalia
metamꝰ: Itẽ adcorinthios inscda hotũ
bulatione ꝓbationis abundantia gaudĩ
eor fuit. & ꝓfunda pauꝑtas eoꝵ abunda¬
uit indiuitiis simplicitatis eor. Quia sedn
uires. testimontũ illis ꝑhibeo & suꝑ̃ ui¬

Expanded text:
tores habere in eos, quibus praedicant, saepe testatur, tores habere in eos, quibus praedicant, saepe testatur, etiam sanctis qui omnia sua uendita distribuerant et Hierosolymis habitabant in sancta communione uitae, non dicentes aliquid proprium, quibus erant omnia communia, et anima et cor unum in deum, ab ecclesiis gentium necessaria conferri praecipit et hortatur. inde est illud ad Romanos. nunc, inquit, pergam Hierusalem ministrare sanctis. placuit enim Macedoniae et Achaiae communionem aliquam facere nim illis, et debitores eorum sunt. si enim spiritalibus eorum communicauerunt gentes, debent et in carnalibus ministrare eis. hoc simile est illi, quod ait ad Corinthios: si nos uobis spiritalia seminauimus, magnum est, si uestra carnalia metamus? item ad Corinthios in secunda, nbulatione probationis abundantia gaudii eorum et profunda paupertas eorum abundauit in diuitiis simplicitatis eorum; quia secundum uires, testimonium perhibeo, et supra ui
Abbreviated transcription (Latin):
tat. suis stipendiis unquã: Quis plan¬
tat uineã & defructu eiꝰ ñ edit: Quis
pascit grege. & de lacte gregis ñ ꝑci¬
pit. Feie itaq secura castũ euangli¬
stã. ñ adhoc euangłiz antẽ ut uenderet
eungłm s tam̃ huic uitȩ necessaria suis
sibi exhib̾e manibꝰ ñ ualentẽ. ut intellige¬
ret qͦd necessariũ sibi sumebat abeis qͥbꝰ tanq
ꝓuincialibꝰ militabat. & qͦs tanꝗ uineã
cultura exercebat: uł tanquã gregẽ pasce¬
hat ñ. eẽ m̃dicitatẽ s potestatẽ. apt̃ has
gͥ uł occupationes seruoꝵ dĩ uł infirmi¬
tates corporales. quȩ omĩno deesse ñ pos
tias suppleri abonis fidelibꝰ. s etiã salub.¬
rime hortat᷑. Excepta enĩ illa potestate
qua se dic̃ ipse ñusũ. cui tam̃ seriuendũ eẽ
a fidelibꝰ p̃cipit dicens. cõmunicet qͥ cate¬
cizatur uerbo ei qͥse catetat inoĩb bonis:¬
excepta gͦ hac potestate quã uerbi p̃dica¬

Expanded text:
tat suis stipendiis umquam? quis plantat suis stipendiis umquam? quis plantat uineam et de fructu eius non edit? quis pascit gregem et de lacte gregis non percipit? fecit ita securum castum euangelistam non ad hoc euangelizantem, ut uenderet euangelium, sed tamen huic uitae necessaria suis sibi exhibere manibus non ualentem, ut intellegeret, quod necessarium sibi sumebat ab eis, quibus tamquam prouincialibus militabat et quos tamquam uineam cultura exercebat uel tamquam gregem pascebat, non esse mendicitatem, sed potestatem. Propter has igitur uel occupationes seruorum dei uel infirmitates corporales, quae omnino deesse non posstias suppleri a bonis fidelibus, sed etiam saluberrime hortatur. excepta enim illa potestate, qua se dicit ipse non usum, cui tamen seruiendum esse a fidelibus praecipit dicens: communicet qui catechizatur uerbgo hac potestate, quam uerbi praedica