comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
undesi uelimus secundum latinae linguae pro¬
prictates ista discernerem oreloquendinostram
uel qualemcumq: scienticm. fortasse tenebimus
sed mirum sisententiã graecisermonis uel con¬
sue tudinis obtinebimus: praecationem et de¬
praecationem : multinostribocidem putant
et hoccotidia no usuĩtamomnino praeualuit.
quia utẽ distinctius latine locuti sunt: prae¬
cationibus utebantur inoptandis bonis deprae¬
cationibus uero indeuitandis malis: precari
enim dicebant eẽ pracando bona optare : In¬
precarimala quod uulgo iamdicitur maledi¬
cere: De praecari autem mala praecando depel¬
lere : sed usitatum iam loquendimodum potius
sequamur: et siue praecationes siuedep̃catio¬
nes inuenerimus quas graeci deesis uocant.
non putemus. eẽ emendandum : Orationes uero
quas graccus habet proseuchas distinguere
a precibus uel praccationibus omnino diffici¬
le ẽ: Quod uero quidam codices non habent ora¬

Expanded text:
Unde si uelimus secundum Latinae linguae proUnde si uelimus secundum Latinae linguae proprietates ista discernere more loquendi, nostram uel qualemque scientiam fortasse tenebimus; sed mirum si sententiam Graeci sermonis uel consuetudinis obtinebimus. precationem et deprecationem multi nostri hoc idem putant et hoc cotidiano usu iam omnino praeualuit. qui autem distinctius Latine locuti sunt, precationibus utebantur in optandis bonis, deprecationibus uero in deuitandis malis. precari enim dicebant esse precando bona optare, inprecari mala, quod uulgo iam dicitur maledicere. deprecari autem mala precando depellere. sed usitatum iam loquendi modum potius sequamur et, siue precationes siue \'deprecationes\' inuenerimus, quas Graeci δεήσεις uocant, non putemus esse emendandum. orationes uero, quas Graecus habet προσευχὰς, distinguere a precibus uel precationibus omnino difficile est. quod uero quidam codices non habent \'ora
Abbreviated transcription (Latin):
quosdam autem prophetas. quosdam uero
euangelistas: hoc tã quam unum aliquid du
obus amplexus ẽ . quosdam autem pastores
et doctores: Illa pla ne difficillimed iscernun¬
tur . ubi adtimotheum scribens ait. Obsecro
itaque primumomnium ficriobserationes.
orationes interpellationes gratiarum acti¬
ones: secundum graecum enim eloquium:
discernenda sunt: Nam nostriinterpretes
uixrepperiuntur : quiea diligenter et scienter
trens ferrecura uerint : Ecceenim sicut ea ipse
posuisti. obsecro ficriobsecrationes. Non eodẽ
uerbo utrumq dixit a postolus. quiutiq grae¬
ce illam scribsit eptolam : sed proeoquod in
latino ẽ obsecro. illegraecedixit. para ca lo
proeo uerbo quod latinus uester habet ob¬
secrationes Ille posuit deesis: pro inde alii codi¬
ces inquibus et nostrisunt. non habeNt obsecrae¬
tiones sed de praecationes :tria porroquae
sequuntur. orationes interpellationes. gratia¬
rum actiones. pleriq latinicodices sichabent

Expanded text:
quosdam autem prophetas, quosdam uero quosdam autem prophetas, quosdam uero euangelistas, sed hoc tamquam unum aliquid duobus nominibus amplexus est: Quosdam autem pastores et doctores. Illa plane difficillime discernuntur, ubi ad Timotheum scribens ait: Obsecro itaque primum omnium fieri obsecrationes, orationes, interpellatio nes, gratiarum actiones. secundum Graecum enim eloquium discernenda sunt; nam nostri interpretes uix reperiuntur, qui ea diligenter et scienter transferre curauerint. ecce enim sicut ea ipse posuisti: Obsecro fieri obsecrationes, non eodem uerbo utrumque dixit apostolus, qui utique Graece illam scripsit epistulam; sed pro eo, quod in Latino est obsecro, ille Graece dixit uapaxaXd; pro eo uero, quod Latinus uester habet obsecrationes, ille posuit seTQoei?. proinde alii codices, in quibus et nostri sunt, non habent \'obsecrationes\' sed \'deprecationes. tria POITO quae sequuntur: Orationes, interpellationes, gratiarum actiones plerique Latini codices sic habent
Abbreviated transcription (Latin):
sacuiebant inte addidit autem abipso: ut non
ascipsis hoc factum in tellegerent. sed ab ipso
id ẽ misericordia eius et gratia: Depropheus¬
autem quodait a postolus. quos d&m quidem
dedit ds̃ in ecclesia a postolos. quos dacm
autem prophetas: hoc intellego quod ipse
scribsistiꝰ prophetas eosdictos isto loco ex quibus
a gabuserat. Non illos qui uenturum in carne
dnm̃ prophetarunt: Euangelistas uero in ueni¬
mus quos a postolos fuisse non legimus: sicut fu¬
erua marcus et lucas: pastores autemet docto¬
res quos maxime ut discernerem uoluistieos¬
dem puto eẽ sicut et tibiuisum ẽ: ut non alios
patores alios doctores intellegamus: sed id eo
cum praed ixisset pastores subiunxis sed octo¬
res : ut intellegerent pastores ad officium suum
pertinere doctrincm. ideo enimnonait quos¬
dam autem pastores quosdam uerodoctores
sed cum superiora ipsolocutionis genere distin¬
gueretidicendo quos dam autem a postolos.

Expanded text:
saeuiebant in te. addidit autem ab ipso\', ut non saeuiebant in te. addidit autem ab ipso\', ut non a se ipsis hoc factum intellegerent sed ab ipso, id est misericordia eius et gratia. De prophetis quod ait apostolus: Quosdam quidem dedit deus in ecclesia apostolos, quosdam autem prophetas, hoc intellego, quod ipse scripsisti, prophetas eos dictos isto loco, ex quibus Agabus erat, non illos, qui uenturum in carne dominum prophetauerunt. euangelistas uero inuenimus, quos apostolos fuisse non legimus, sicut fuerunt Marcus et Lucas. pastores autem et doctores, quos maxime ut discernerem uoluisti, eosdem puto esse, sicut et tibi uisum est, ut non alios pastores. alios doctores intellegamus; sed ideo, cum praedixisset pastores, subiunxisse doctores, ut intellegerent pastores ad officium suum pertinere doctrinam. ideo enim non ait: Quosdam autem pastores, quosdam uero doctores, sed cum superiora ipso locutionis genere distingueret dicendo: Quosdam autem apostolos,
Abbreviated transcription (Latin):
superbientium nimium seextollentium indelic¬
tis suis : per hyperbolen quippe significauit
superbiamtantum seextollentem et tantae la¬
tione incedentem quasicapulli uerticem per¬
ambulando calcarent : Item in eodem psalmo qđ
scribtum .ẽ. lingua canum tuorũ ex in imicis ab
ipso : Non semper inmalo accipiendi sunt canes:
alio quin non repraehenderentur apud prophe¬
tam canes nescientes latrare : et amantes dor¬
mitare: profecto enim lccudabiles canesessent
siet latrarescent et uigila re amarent: et certe
illi trecenti innumero. percrucis litteram sa¬
cratissimo non eligerentur aduictoriam fa¬
nificarent: uigilant enim& latrant bonica¬
nes. et prodomoet prodomino et progrege
et propastore: Denique et hic in ecclesire lacudi¬
bus cum prophetia: exerceretur : lingua canũ
.ẽ. comme morata Nondentestuorum autem
canum dixit ex inimicis : Id .ẽ. ut qui erant in imi¬
citui fierent canestui. et latrarent prote. qui

Expanded text:
superbientium, nimium se extollentium in delicsuperbientium, nimium se extollentium in delictis suis\'. per hyperbolen quippe significauit superbiam tantum se extollentem et tanta elatione incedentem, quasi capilli uerticem perambulando calcarent. item in eodem psalmo quod scriptum est: Lingua canum tuorum ex inimicis ab ipso, non semper in malo accipiendi sunt canes. alioquin non reprehenderentur apud prophetam canes nescientes latrare et amantes do.rmitare; profecto enim laudabiles canes essent, si et latrare scirent et uigilare amarent. et certe illi trecenti in numero per crucis litteram sacratissimo non eligerentur ad uictoriam fanificarent. uigilant enim et latrant boni canes et pro domo et pro domino et pro grege et pro pastore. denique et hic in ecclesiae laudibus, cum prophetia exereretur, lingua canum est commemorata, non dentes. tuorum autem canum, dixit, ex inimicis, id est ut, qui erant inimici tui, fierent canes tui et latrarent pro te, qui
Abbreviated transcription (Latin):
set neoccideris eos. nequando obliuiscantur
legistuae uelut quaereretur quid deillis esset fa¬
ciendum ut in aliquo usu testimonii ueritatis non
occidentur id ẽ non consumantur nequcndo
obliuiscantur legis di continuo subiunxit: disperge
illos in uirtute tua. si enim uno in locoes sent ter¬
fructi ficat toto orbe terrarum . Ideo dispergeillos
in uirtute tua: et eius ipsius cuius fuerunt nega¬
tores. persecutores interfectores. ubiq sint testes
peripscm legem quamnonobliuiscuntur : inqua
est illeprophetatus quem non sequuntur: Neque
enim cis aliquid prodest: quod eam non obliuis¬
cuntur aliud ẽ enim legemdĩ habere in memoria:
aliud intellectu et effectu. In sexa gensimo autem
et septimo psalmo quod queris quid situerũ ta¬
mends̃ conquas sauit capita in imicorum suorum.
uerticem capilli perambu lantium in delictis
suis: Non mihiuidetur aliud dictum quaom ds̃ con¬
quassaliit capita in imicorum suorum Nimium

Expanded text:
set: Ne occideris eos, ne quando obliuiscantur set: Ne occideris eos, ne quando obliuiscantur legis tuae, uelut quaereretur, quid de illis esset faciendum, ut in aliquos usus testimonii ueritatis non occidantur. id est non consumantur neque obliuiscantur legis dei, continuo subiunxit: Disperge illos in uirtute tua. si enim uno in loco essent terfructificat toto orbe terrarum. ideo: Disperge illos in uirtute tua, ut eius ipsius, cuius fuerunt negatores, persecutores, interfectores, ubique sint testes per ipsam legem, quam non obliuiscuntur, in qua est ille prophetatus, quem non sequuntur. neque enim eis aliquid prodest, quod eam non obliuiscuntur; aliud est enim legem dei habere in memoria, aliud in intellectu et effectu. In sexagesimo autem et septimo psalmo quod quaeris quid sit: Verum tamen deus conquassabit capita inimicorum suorum, uerticem capilli perambulantium . in delictis suis, non mihi uidetur aliud dictum quam deus conquassabit capita inimicorum suorum nimium
Abbreviated transcription (Latin):
populiuictoris superstitiones non fuis secessu¬
ram sed inueterelege mansuram. ut apud etc̃
esset testimonium scribtunarum toto orbe
terrarum : undeecclesia fuerat euocanda : Nul¬
lo enim euidentiore documento ostenditur
gentibus. quod sa luberrime aduertitur : non
inopinatum et repentinum aliquid institutũ
spũ praesumptionis humanae. ut xp̃ĩnomen
inspesclutis aeternae tanta auctoritate prae¬
polleat. sed olim fuisse prophetatum at que
conscribtum: Namipsa prophetia quid aliud
nisi anostris putaretur. eẽ conficta. sinonde
inimicorum codicibus probaretur. Ideone
occideris cos. neipsius gentis nomen extinxeris.
nequando obliuiscantur legistuae: quod utiq
fieret siritus et sacragentium colore compul¬
si. penitus quac lecumq nomens uae religionis
minimere tinerentꝰ quod in eorum figura etiã
deta in scribtum .ẽ. quod constituit in eo dñs sig¬
num nequis occideret eum: Deniquecum dixis¬

Expanded text:
populi uictoris superstitiones non fuisse cessupopuli uictoris superstitiones non fuisse cessuram, sed in ueteri lege mansuram, ut apud eam esset testimonium scripturarum toto orbe terrarum, unde ecclesia fuerat euocanda. nullo enim euidentiore documento ostenditur gentibus, quod saluberrime aduertitur, non inopinatum et repentinum aliquid institutum spiritu praesumptionis humanae, ut Christi nomen in spe salutis aeternae tanta auctoritate praepolleat. sed olim fuisse prophetatum atque conscriptum. nam ipsa prophetia quid aliud nisi a nostris putaretur esse conficta, si non de inimicorum codicibus probaretur? ideo: Ne occideris eos, ne ipsius gentis nomen extinxeris, ne quando obliuiscantur legis tuae, quod utique fieret. si ritus et sacra gentium colere compulsi penitus qualecumque nomen suae religionis minime retinerent. quod in eorum figura etiam de Cain scriptum est, quod constituit eo dominus signum, ne quis occideret eum. denique cum dixis
Abbreviated transcription (Latin):
runt : haec quidem fuerunt sed ab luti sunt
sed scĩficati sunt. sed iustificati sunt in nomine
dnĩ nostriihũ xpĩ. Et in spũ dĩ nostri. id eo non
memor erit nominum illorum perlabia sua:
sanecodices emendaciores et electioris aucto¬
ritatis non habent uoluntates succs. sed uolun¬
tates meas. quod tan tundem ualet quia ex
persona filiidĩ dicitur: Ipsequippe loquitur.
quem uerba illa euidenter ostendunt. quibus
et a postoli usisunt. Non derelinques animam
meam in inferno . nec dabis scm̃tuum uidere
corruptionẽ: Eadem sunt utiq munera gra¬
tiae patris et filii et sp̃sscĩ. Et ideo rectis si¬
me et filius eas potest dicere uoluntates suas:
quoduero in psclmo quinqua gesimo octauo de iudȩ¬
is intellegitur dicere. Neoccideris eos. nequan¬
do obliuiscantur legistuae : Conuenien termihi
uidetur intellegiita eẽ p̃nuntictum : eandem
gentem eticm debellata at que subuersam in

Expanded text:
runt, haec quidem fuerunt, sed abluti sunt, runt, haec quidem fuerunt, sed abluti sunt, sed sanctificati sunt, sed iustificati sunt in nomine domini nostri Iesu Christi et in spiritu dei nostri; ideo non memor erit nominum illorum per labia sua. sane codices emendatiores et electioris auctoritatis non habent \'uoluntates suas\' sed \'uoluntates meas\\ quod tantundem ualet, quia ex persona filii dei dicitur. ipse quippe loquitur, quem uerba illa euidenter ostendunt, quibus et apostoli usi sunt: Non derelinques animam meam in inferno nec dabis sanctum tuum uidere corruptionem. eadem sunt utique munera gratiae patris et filii et spiritus sancti et ideo rectissime et filius eas potest dicere uoluntates suas. Quod uero in psalmo quinquagesimo octauo de Iudaeis intellegitur dicente: Ne occideris eos, ne quando obliuiscantur legis tuae, conuenienter mihi uidetur intellegi ita esse praenuntiatum: eandem gentem etiam debellatam atque subuersam in
Abbreviated transcription (Latin):
tum super ab undauit gratia : Ideo postex accele¬
rauerunt Non enim uenit illeuocare iustos
sed peccatores : quia non .ẽ opus sanis medicus
sed ae grotantib: quorum scilicet multiplicate
sunt in firmitates : ut eis sanandis esset necessa¬
ria tanta egratiae medicinaẽt cuidimit tuntur
peccata multa: diliger et multum: hoccinis uac¬
cae. et aspersio sanguinis et cruentarum mul¬
tiplicatio uictimarum significabat non effi¬
ciebat : Id eo deinceps dicit. Non congregabo con¬
uenticula eorum desanguinibus: id .ẽ. illorum
sacrificiorum qua eimmolabantur infigura
sanguinis xp̃i. nec memor ero nominumillo¬
rum perlabiamea. Nomina quippeillorum
enint inmultiplicatione in firmitatum. forni¬
catores idolis seruientes. adulteri. molles mas¬
culorum concubitores. fures. auari raptores
ebriosi maledici et quicumque alii regnumdĩ
non possidebunt: sed ubi abundante peccato
super abundabit gratia : Et postea acceleraue¬

Expanded text:
tum, superabundauit gratia, ideo postea acceletum, superabundauit gratia, ideo postea accelerauerunt. non enim uenit ille uocare iustos sed peccatores, quia non est opus sanis medicus sed aegrotantibus, quorum scilicet multiplicatae sunt infirmitates, ut eis sanandis esset necessaria tantae gratiae medicina et, cui dimittuntur peccata multa, diligeret multum. Hoc cinis uaccae et aspersio sanguinis et cruentarum multiplicatio uictimarum significabat, non efficiebat. ideo deinceps dicit: Non congregabo conuenticula eorum de sanguinibus, id est illorum sacrificiorum, quae immolabantur in figura sanguinis Christi, nec memor ero nominum illorum perlabia mea. nomina quippe illorum erant in multiplicatione infirmitatum fornicatores, idolis seruientes, adulteri, molles, masculorum concubitores, fures, auari, raptores, ebriosi, maledici et quicumque alii regnum dei non possidebunt. sed ubi abundante peccato superabundauit gratia et postea acceleraue
Abbreviated transcription (Latin):
scientiae dĩ : Supra quippedixerat conclusit enim
ds̃ omnes in infidelitate ut omnium misereatur:
Nam hoc etiam hic sequitur Multiplicatae sunt iN¬
firmitates eorum. postea accelerauerunt: Infirmi¬
tates posuit propeccatis: sicut adromanos a pos¬
tolus dicit. Si enim xp̃s cum in firmi es semus
ad huc iuxta tempus. proimpiis mortuus esti
Hos dixit in firmos quos impios Deixde paulo post
eandem sententiã rep&ens : commendat in quit
suam caritatem ds̃ in nobis: qrniam cum ad huc
peccatores essemus xp̃s pronobis mortuus . e
quos infirmos supra eos hic peccatores appella¬
uit Item in consequentibus. hocidem aliis uerbis
uersans : si enim cum inimicies semus inquit recon¬
cilicti sumus dõpermortem filii eius. acper hoc
in eo quod dictum .ẽ. multiplicatae sunt in fir¬
mita tes corum: intelleguntur multiplicata pec¬
cata eorum: lex enim sub intrauit : ut abunda¬
ret delictum : sed quoniam ubiabundauit delic¬

Expanded text:
scientiae dei! supra quippe dixerat: Conclusit enim scientiae dei! supra quippe dixerat: Conclusit enim deus omnes in infidelitate, ut omnium misereatur. nam hoc etiam hic sequitur: Multiplicatae sunt infirmitates eorum; postea accelerauerunt. infirmitates posuit pro peccatis, sicut ad Romanos apostolus dicit: Si enim Christus, cum infirmi essemus adhuc, iuxta tempus pro impiis mortuus est; hos dixit infirmos, quos impios. deinde paulo post eandem sententiam repetens: Commendat, inquit, suam caritatem deus in nobis, quoniam, cum adhuc peccatores essemus, Christus pro nobis mortuus est; quos infirmos supra, eos hic peccatores appellauit. item in conse. quentibus hoc idem aliis uerbis uersans: Si enim, cum inimici essemus, inquit, reconciliati sumus deo per mortem filii eius. ac per hoc in eo, quod dictum est: Multiplicatae sunt infirmitates eorum, intelleguntur multiplicata peccata eorum. lex enim subintrauit, ut abundaret delictum; sed quoniam, ubi abundauit delic
Abbreviated transcription (Latin):
Conuenire : Accipiamus ergo sc̃is qui iuter ra sunt
eius mirificauit omnes uoluntates suas in illis
quodpleriq codices habent : et intellegamus uo¬
uuntates eius iunera gratiae quae gratis data ẽ
Idẽ quia uoluit non quia debebatus unde est
scut obonae uoluntatis tuae coronastinos. Et IN
uolunta tetua de duxistime. Et uoluntarie genuit
Nos uerbo ueritatis. et pluuiam uoluntariam segye¬
gans ds̃ hereditatituae. et diuidens propria uni¬
cuiq prout uult. Et alia innumerabilia : proinde
mirificauit omnes uoluntas suas in illis . In quibus
Nisi in sc̃is quunterra sunt eius: Sienim terra sicut
supra ostendimus potest accipi inbono : et ubi non
additum ẽ : quanto magis ubidicitur terra eius.
Mira sergo fecit omnes uoluntates suas in illis.
Miras omnino fecit : quia eos ex desperatione mirabi¬
liter liberauit : Ex hacammiratione exclamat
apostolus : Oaltitudo diuitiarum sapientiae et

Expanded text:
conuenire. accipiamus ergo: Sanctis, qui in terra sunt conuenire. accipiamus ergo: Sanctis, qui in terra sunt eius, mirificauit omnes uoluntates suas illis, quodplerique codices habent, et intellegamus uoluntates eius munera gratiae, quae gratis data est, id est quia. uoluit, non quia debebatur. unde est: Scuto bonae uoluntatis coronasti nos et: In uoluntate tua deduxisti et: Voluntarie genuit nos uerbo ueritatis et: Pluuiam uoluntariam segregans, deus, hereditati tuae et: Diuidens propria unicuique, prout uult, et alia innumerabilia. proinde: Mirificauit omnes uoluntates suas in illis; in quibus nisi in sanctis, qui in terra sunt eius? si enim terra, sicut supra ostendimus, potest accipi in bono et ubi non additum est \'eius\', quanto magis ubi dicitur \'terra eius\'! miras ergo fecit omnes uoluntates suas in illis, miras omnino fecit, quia eos ex desperatione mirabiliter liberauit. Ex hac admiratione exclamat apostolus: 0 altitudo diuitiarum sapientiae et
Abbreviated transcription (Latin):
genetiuus quo illa lingua utitur proablatiuo et
inueni genctiuum: quodsi aduerbum interpraeta re¬
tur scriptumesset saturati sunt filiorum: sed
recte interpres sententiam secutus ẽ. et latino
more dixit saturati sunt filiis : quod uero sequitꝰ
et reliquerunt reliquics paruulis suis. existimo
paruulos accipiendos manifestos carnis filiosi
undeetiam secundum istam non deporcina sedde
filiis expositionem manet illa sententia qua dixe¬
ruut sanguis huius supernos et super filios nostros
itaenimreliquerunt operum suorum reliquias
paruolis suis : In quinto decimo a utem psalmo qđ̃
scriptum ẽ Mirificauit uel mirificet omnesuo¬
Luntates suas iuter illos : Nihil prohibet intelleg
immo et conuenientius uidetur non inter illos:¬
sed inillis. sic enim et graecico dices habent
sepecuitem quod habet illa lingua in illis. uostri
inter pretantur interillos. ubi uidetur senteNae

Expanded text:
genetiuus, quo illa lingua utitur pro ablatiuo, et genetiuus, quo illa lingua utitur pro ablatiuo, et inueni genetiuum. quod si ad uerbum interpretaretur, scriptum esset: Saturati sunt filiorum; sed recte interpres sententiam secutus est et Latino more dixit: Saturati sunt filiis. quod uero sequitur: Et reliquerunt reliquias paruulis suis, existimo paruulos accipiendos manifestos carnis filios. unde etiam secundum istam non de porcina sed de filiis expositionem manet illa sententia. qua dixerunt: Sanguis huius super nos et super filios nostros; ita enim reliquerunt operum suorum reliquias paruulis suis. In quinto decimo autem psalmo quod scriptum est: Mirificauit uel: Mirificet omnes uoluntates suas inter illos, nihil prohibet intellegi, immo et conuenientius uidetur non\'inter illossed in illis\'.sic enim et Graeci codices habent; saepe autem, quod habet illa lingua in illis, nostri interpretantur inter illos, ubi uidetur sententiae
Abbreviated transcription (Latin):
in iustitiam concepit dolorem et peperit iniquitatẽ
et a libi de in concupiscentia cum conceperit. parit
peccatum: maliergo filii. mala opera quibus cog¬
noscuntur : et quide absconditisdĩ iudiciis internis
cogitationũ succrum tamquam inuentrem adim¬
pleti sunt: bona opera bonifilii sunt: unde ad spon¬
scm ecclesiamdicitur: dentestui sicut grex deton¬
sarũ ascendes delauacro qua eomnes geminos
creant etsterilis non .ẽ. in illis. Inquo gemino
fetugeminum opus dilationis agnoscitur dnĩ
dĩ scilicet et proximi. Inquibus duobus prae¬
ceptis totalexpendet et prophetae: iste autẽ
sensus quo ita ex ponitur quod scriptum .ẽ. satu¬
ratisunt filiiꝰ nonmihi occurrerat cumante
rescriberem sed recen sui breuis simam quan¬
dã ciusdem psalmi expositionem quam iam olim
dicta ueram et hocsatis breuiter ame positum
repperi: inspexi etiam codices graecos utrum
dectiuus casus esset quod dictum ẽ. filiis. An

Expanded text:
iniustitiam, concepit dolorem et peperit iniquitatem iniustitiam, concepit dolorem et peperit iniquitatem et alibi: Dein concupiscentia cum conceperit, parit peccatum. mali ergo filii mala opera, quibus cognoscuntur et qui de absconditis dei iudiciis internis cogitationum suarum tamquam in uentrem adimpleti sunt; bona opera boni filii sunt, unde ad sponsam ecclesiam dicitur: Dentes tui sicut grex detonsarum ascendens de lauacro, quae omnes geminos creant et sterilis non est in illis. in quo gemino fetu geminum opus dilectionis agnoscitur, domini dei scilicet et proximi, in quibus duobus praeceptis tota lex pendet et prophetae. Iste autem sensus, quo ita exponitur, quod scriptum est: Saturati sunt filiis, non mihi occurrerat, cum ante rescriberem; sed recensui breuissimam quandam eiusdem psalmi expositionem, quam iam olim dictaueram, et hoc satis breuiter a me positum repperi. inspexi etiam codices Graecos, utrum datiuus casus esset, quod dictum est \'filiis\', an
Abbreviated transcription (Latin):
rum: uentrem posuit pro internorum latentiũq
secretis: quod uero sequitur saturati sunt porci¬
na lam quid mihi ex hocuiderctura perui. Sed
quod alii codices habent. et uerius habere perhi¬
bentur. qui a diligentiora exemplaria peraccen¬
tus notã eandem uerbi greci ambiguitatem gre¬
co scribendimore dissoluunt: Obscurius .ẽ. quidẽ
sed electiori sententiae uidetur aptius conuenire:
quia enim dixerat et decbsconditis tuis adim¬
pletus ẽ uenter eorum . Quibus uerbis occulta
dĩ iudicia significata sunt: occultiquippesunTt.
miserietiam qui gaudent in malis quos tradidit
ds̃ in concupiscenticas cordis eorum: uelut qua e
reretur unde pos sint cognosci: Qui inabs¬
condito iradĩ adimpletisunt et responder&ꝰ
quod in euangelio dictum .ẽ. ex fructibus corum cog¬
noscetis eos Continuo subiectum ẽ. satunati sunt
filiis. hoc ẽ fructibus quod euidentius dicitur ope¬
ribus suis unde a libi legitur. Eccepar turibit

Expanded text:
rum; uentrem posuit pro internorum latentiumque rum; uentrem posuit pro internorum latentiumque secretis. Quod uero sequitur: Saturati sunt porcina, iam, quid mihi ei hoc uideretur, aperui. sed quod alii codices habent et uerius habere perhibentur, quia diligentiora exemplaria per accentus notam eandem uerbi Graeci ambiguitatem Graeco scribendi more dissoluunt, obscurius est quidem, sed electiori sententiae uidetur aptius conuenire. quia enim dixerat: Et de absconditis tuis adimpletus est uenter eorum, quibus uerbis occulta dei iudicia significata sunt — occulta quippe sunt miseris, etiam qui gaudent in malis, quos tradidit deus in concupiscentias cordis eorum —, uelut quae. reretur, unde possint cognosci, qui in abscondito ira dei adimpleti sunt, et responderetur, quod in euangelio dictum est: Ei fructibus eorum cognoscetis eos, continuo sub. iunctum est: Saturati sunt filiis, hoc est fructibus, quod euidentius dicitur operibus suis\'. unde alibi legitur: Ecce parturiuit
Abbreviated transcription (Latin):
dispartireeos.iut terram intellegamus ecclesiam
hereditatemq fidelium atq scõrum: quaedicitur
et terrauiuentium. et quaeillo eticm locorecte
intellegipotest: Beatimites quoniã nos hereditate
possidebunt terram : Cum autem dictum esset
a paucis de terra diuidecos. additum ẽ. inuita eorũ.
ut in manifesto futurum intellegerctur. dum hic
uiuunt: separantur multi abecclesic sed cum
moriuntur: quita mencum uiuunt percommu¬
nionem sacramentorum unitatis que catholicae
uidentur ecclesiae copulati : Istiergo diuisi sunt a paucis:
qui ex illis crediderunt de terra quamsicut agrum
suum excolitagruma gricola: diuisi autem inuita
sua id ẽ hic inmanifesto sicut uidemur: sequitur
autem et de absconditis tuis adimpletus . ẽ uenter
eorum : Id .ẽ. praeter hoc quod in manifesto diuisi
sunt. etiam de absconditis tuis quae i nocculto red¬
dis conscitiae malorum adimpletus . ẽ: uenter eo¬

Expanded text:
dispertire eos, ut terram intellegamus ecclesiam dispertire eos, ut terram intellegamus ecclesiam hereditatemque fidelium. atque sanctorum, quae dicitur et terra uiuentium et quae illo etiam loco recte intellegi potest: Beati mites, quoniam ipsi hereditate possidebunt terram. cum autem dictum esset: A paucis de terra diuide eos, additum est in uita eorum\', ut in manifesto futurum intellegeretur, dum hic uiuunt. separantur enim multi ab ecclesia, sed cum moriuntur, qui tamen cum uiuunt, per communionem sacramentorum unitatisque catholicae uidentur ecclesiae copulati. isti ergo diuisi sunt a paucis, qui ex illis crediderunt, de terra, quam sicut agrum suum excolit pater agricola, diuisi autem in uita sua, id est hic in manifesto, sicut uidemus. sequitur autem: Et de absconditis tuis adimpletus est uenter eorum, id est praeter hoc, quod in manifesto diuisi sunt, etiam de absconditis tuis, quae in occulto reddis conscientiae malorum, adimpletus est uenter eo
Abbreviated transcription (Latin):
ne anostris. cumessem apud scm̃ fratrem et coepi¬
scopum nostrum bonifatium: Nam eorum per¬
latorem non uidi : et continuo rescribta non dis¬
tuli: quia ergo tunc sicut scripsi non potu eram
inspicere codices grecos propter quaedam psalmi
sextidecimi: Inspexi postea quos inueni: Et unus ha¬
bebat quod et latininostri dnẽ perdens de terra dis¬
partirecos. alius sicut ipse posuisti apaucis de terra:
et illud quidem apertum habet sensum perdens
de terra quam cis dedisti dispertireeos ingentibus.
quod et factum ẽ eis cum graui bello expugnati
atq: sub uersi sunt: illud autem alterum quomo¬
do accipiendum sit. Nonmihi occurrit. nisiquia in
comparatione perdita emultitudinis eorum. reliqui¬
ae saluȩ facta esunt utique in paucis a quibus eos
dispertiendos. hoc ẽ diuidendos atque separandos
scriptura praenuntiacuit dicens. dnẽ a paucis id .ẽ.
a reliquiis quas exilla gente saluas fecistideterra

Expanded text:
ne a nostris, cum essem apud sanctum fratrem et coepine a nostris, cum essem apud sanctum fratrem et coepiscopum nostrum Bonifatium, — nam eorum perlatorem non uidi — et continuo rescripta non distuli. Quia ergo tunc, sicut scripsi, non potueram inspicere codices Graecos propter quaedam psalmi sexti decimi, inspexi postea, quos inueni. et unus habebat, quod et Latini nostri: Domine. perdens de terra dispertire eos; alius, sicut ipse posuisti: A paucis de terra. et illud quidem apertum habet sensum, perdens de terra, quam eis dedisti, dispertire eos in gentibus, quod et factum est eis, cum graui bello expugnati atque subuersi sunt. illud autem alterum quo modo accipiendum sit, non mihi occurrit, nisi quia in comparatione perditae multitudinis eorum reliquiae saluae factae sunt utique in paucis, a quibus eos dispertiendos, hoc est diuidendos atque separandos scriptura praenuntiauit dicens: Domine, a paucis, id est a reliquiis, quas ex illa gente saluas fecisti, de terra
Abbreviated transcription (Latin):
homines eorundem scõrum solaciorum nostrorum
sicut histuis recentioribus conperi: Non sunt red¬
ditae uenerationituae : In quibus quidem quate¬
nus adinterrogatares ponderim . recolere non cu¬
lui Nec earum exemplum cumrequisis sem: ubi hoc
possem recognoscere inueni ad non nulla cta men
respondissecertus omninosum : et ideo nona domnia.
qui aut cito finirem festinatio perlatoris urguebat:
simuletiam miseram sicut iusseras et illius epistolae
exemplum quam tuae caritati carthagine de corpo¬
rum resurrectione rescripseram. ubideusu mem¬
brorum exortaerat quaestio : Nunc ergo et hoc
misi et alterum alterius : quia nec ipsam inmanus
tuas peruenisse coniecioeo quodi terum inter rogas¬
tiquaedam qua eiamme inaures respondisse lege
et agnosce: sed istam perquem direxerim : nescio
scribta quippe caritatis tuae quibus eam reddidi
sicut etiam ipsa indicant : missa sunt mihi ab hippo¬

Expanded text:
homines eorundem sanctorum solaciorum nostrorum, homines eorundem sanctorum solaciorum nostrorum, sicut his tuis recentioribus comperi, non sunt redditae uenerationi tuae. in quibus quidem quatenus ad interrogata responderim, recolere non eualui nec earum exemplum cum requisissem, ubi hoc possem recognoscere, inueni. ad nonnulla me tamen respondisse certus omnino sum et ideo non ad omnia, quia, ut cito flnirem, festinatio perlatoris urgebat. simul etiam miseram, sicut iusseras, et illius epistulae exemplum, quae tuae caritati apud Carthaginem de corporum resurrectione rescripseram, ubi de usu membrorum exorta erat quaestio. nunc ergo et hoc misi et alterum alterius; quia nec ipsam in manus tuas peruenisse conieci eo, quod iterum interrogasti quaedam, quae iam me in . ea respondisse lego et agnosco. sed istam per quem direxerim, nescio. scripta quippe caritatis tuae, quibus eam reddidi, sicut etiam ipsa indicat, missa sunt mihi ab Hippo
Abbreviated transcription (Latin):
EATISSIMO ETUENERABILITER DESI¬
SDERABILIET DESIDERABILNTER UENERABILI
Sc̃oSC̃EQCARISSIMO FRATRIETCOEPISCOPO
PAULINO AUGUSTINUS IN DÑO SALUTEM
uod de peruentione tam prospera fratris et
conpres brterinostriquinti . et quicum eo naui¬
gauerunt cito nos dñs exhilarauit : Nuntiantib
litteris scitatis tuae gratias agens ei qui recreat
afflictos et humiles consolatur. et sinceritati coꝵ¬
distui occasione filii et condia coniru fini quae
proxima occurrit : Nuncrescripta persoluo
delitorenamq hipponiensi profectus .ẽ. et ad¬
probomisericordiae consilium quod tibi dñs
inspirauit mihiq: insinua redignatus es: ipse
et hoc adiuuet ipse pros peret: qui istam
curam nostram ex magna parte releuauit.
quia perfectus et commendatus. ẽ carissimus
homo. Non solum bonis operibus: sed etiam scĩs
orationibus tuis: Litterae saneuenerationis
tuae ubimulta qua esisti et quaerenda ammo¬
nuisti. et quaerendo docuisti: ad meperuene¬
runt. sed quas ipse continuo rescripsi: per

Expanded text:
ATISSIMO ET VENERABILITER DESIDERARILI ET DESIDERA- BILITER VENERABILI SANCTO SANCTEQVE CARISSIMO FRATRI ET COEPISCOPO PAULINO AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Quod de peruentione tam prospera fratris et conpresbyteri nostri Quinti et qui cum eo nauigauerunt cito nos dominus exhilarauit nuntiantibus litteris sanctitatis tuae, gratias agens ei, qui recreat afflictos et humiles consolatur, et sinceritati cordis tui occasione filii et condiaconi nostri Rufini, quae proxima occurrit, nunc rescripta persoluo; de litore Hipponiensi namque profectus est. et adprobo misericordiae consilium, quod tibi dominus inspirauit mihique insinuare dignatus es. ipse et hoc adiuuet, ipse prosperet, qui iam curam nostram ex magna parte leniuit, quia peruectus et commendatus est cai-issimus homo non solum bonis operibus sed etiam sanctis orationibus tuis.. Litterae sane uenerationis tuae, ubi multa quaesisti et quaerenda admonuisti et quaerendo docuisti, ad me peruenerunt. sed quas ipse continuo rescripsi per
Abbreviated transcription (Latin):
simus qui uenturus ẽ ingloria sua iudicare uiuos
& mortuos. Ipse enim suscitabit omnes mortuos. &
ante suum tribunal esse faciat unicuiq reddet secun¬
dum quod egit per corpus. siue bonum siue malum
scilicet. aut coronandus incorpore quod caste egit &
iuste : Aut condemnandus quod uoluptatib par iter
summatione mundi si fieri potest seduci &iam electos
in hoc capitulo conprobamus Audit uulgus in doctũ
mortuos & sẽpultos. Audit resurrectionem mortuo¬
rũ ueritate & non putatiue. Audit primitias massae
nostrorum corporum in dñi corpore ad caelestia per¬
uenisse. Audit resurrecturos non inperegrinis alie¬
nisq corporib quae assumuntur inphanta smate sed
sicut dñs resurrexit incorpore quod apud nos in sc̃o
sepulchro conditum iacuit : ita & nos in ipsis corporib
quib: nunc circumdamur & sepelimur indie iudicii
resurrecturos: Et ne hoc parum aliquis a estimaret.

Expanded text:
isimus, qui venturus est in gloria sua judicare vivos isimus, qui venturus est in gloria sua judicare vivos et mortuos: ipse enim suscitabit omnes mortuos, et ante suum tribunal 430 esse faciet: et unicuique reddet secundum quod egit per corpus, sive bonum sive malum; scilicet aut coronandus in corpore, quod caste egit, et juste; aut condemnandus, quod voluptatibus pariter summatione mundi, si fieri potest , seduci etiam electos, in hoc capitulo comprobamus. Audit vulgus indoctum mortuos et sepultos: audit resurrectionem mortuorum, veritate et non putative: audit primitias massae nostrorum corporum, in Domini corpore ad coelestia pervenisse: audit resurrecturos, non in peregrinis alienisque corporibus, quae assumuntur in phantasmate, sed sicut surrexit Dominus in corpore, quod apud nos in sancto sepulcro conditum jacuit: ita et nos in ipsis corporibus, quibus nunc circumdamur et sepelimur, in die judicii resurrecturos. Et ne hoc parum quis existimaret,
Abbreviated transcription (Latin):
assumuntur in fanta smate : sed sicut ipse in illo corpo¬
re quod apud nos in scõ sepulchro conditum resurrexit
ita & nos in ipsis corporib: quib: nunc circumdamur
& in quib: nunc sẽpelimur cadem ratione iussione
speramus resurgere. Quae iuxta a postolum semi¬
nantur in corruptione surgunt in incorruptionẽ
seminantur in ignobilitate surgunt ingloria semi¬
natur corpus animale surgit corpus spiritale. De
quib: & saluator docens locutus est Quienim digni
fuerint saeculo illo &resurrectione exmortuis :
neq nubent neq nubentur. neq: enimmori ultra po
terunt. sed erunt sicut angeli in caelo cum sint filii
resurrectionis: Rursum in alia parte epistulae
hoc ẽ in suorum fine tractatuum. ut aurib: in luderet
nescientium. strepitum resurrectionis ac pompam
hac uerborum ambiguitate lib rauit: sed neq de
secundo glorioso aduentu dñi nostriihũ xp̃i interm¬

Expanded text:
assumuntur in phantasmate: sed sicut ipse in illo corpoassumuntur in phantasmate: sed sicut ipse in illo corpore, quod apud nos in sancto sepulcro conditum resurrexit: ita et nos in ipsis corporibus, quibus nunc circumdamur, et in quibus nunc sepelimur, eadem ratione et visione speramus resurgere. Quae enim juxta Apostolum seminantur in corruptione, surgent in incorruptione: quae seminantur in ignobilitate, surgent in gloria. Seminatur corpus animale, surget corpus spirituale : de quibus et Salvator docens locutus est: Qui enim digni fuerint saeculo illo, et resurrectione ex mortuis, neque nubent neque nubentur: neque enim ultra mori poterunt: sed erunt sicut Angeli Dei: cum sint filii resurrectionis . 24. Rursum in alia parte Epistolae, hoc est, in fine suorum tractatuum, ut auribus illuderet nescientium, strepitum resurrectionis ac pompam hac verborum ambiguitate libravit: « Sed neque de secundo glorioso adventu Domini nostri Jesu Christi interm
Abbreviated transcription (Latin):
in expositione illius fides mea ẽ. & perfidiae nulla
suspicio quaeram accusandioccasionem. &dum uolo
alium notare culpae : ipse noter calumniae : Lege
ergo deresurrectione carnis quae subdita sunt. &¬
cum legeris &placuerit tibi scio enim placitura
ignorantibus : sus pende iudicium. exspecta paulisꝑ
usq ad finem responsionis nostrae. Cohibe sententiã.
& sitibi postea placuerit : tunc non calumniae deputa¬
bis.: Passionem quoq: eius incruce. & mortem ac sepul¬
turã quae uniuersa seruauit resurrectionẽ ueritate.
& non putatiue confitemur: Qui & primogenitus
exmortuis. primitias massae nostrorum corporum
quas in sepulchro positas suscitauit: peruexit ad caelũ.
Spem nobis resurrectionis in resurrectione proprii
corporis tribuens. Vnde & omnes sic speramus re¬
surgere exmortuis. sicut ille resurrexit. Non in
aliis quibusdã peregrinis & alienis corporib: quae

Expanded text:
in expositione illius fides mera est; et perfidiae nulla in expositione illius fides mera est; et perfidiae nulla suspicio, quaeram accusandi occasionem: et 429 dum volo alium notare culpae, ipse noter calumniae. Lege ergo de resurrectione carnis quae subdita sunt; et cum legeris, et placuerint scio enim placitura ignorantibus, suspende judicium, exspecta paulisper, usque ad finem responsionis nostrae cohibe sententiam: et si tibi postea placuerint, tunc nos calumniae denotabis. « Passionem quoque ejus in cruce et mortem ac sepulturam, quae universa servavit, ac resurrectionem veritate, et non putative confitemur: qui et primogenitus ex mortuis, primitias massae corporum nostrorum, quas in sepulcro positas suscitavit, pervexit ad coelum, spem nobis resurrectionis in resurrectione proprii corporis tribuens: unde et omnes sic speramus resurgere ex mortuis, sicut ille resurrexit. Non in aliis quibusdam peregrinis et in alienis corporibus, quae
Abbreviated transcription (Latin):
bonum triticum in lolium habenasq: degenerat.
Quia non inseminib: sed inuoluntate nascentis causa
uitiorum ẽ atq uirtutum: si offensa ẽ nasci in cor¬
porib: humanis. Quomodo isaac.samson. iohannes
baptista de reꝓmissione nascuntur : Intellegis quid
sit fidem suã audacter aclibere ꝓfiteri. pone erra¬
re me. A perte dico quod sentio. Et tuigitur aut
libere nostra ꝓfitere . aut constanter tua loquere:
Nolo te stare in acie mea ut ruscitate simulata in
tuto habeas cum uolueris pugnantis terga confode¬
re. non ẽ istius temporis contra origenis dogma
conscribere: Alteri illud si xp̃s uitam dederit operi
dedicamus: Nunc quaeritur. an qui arguitur ad
interrogata responderit. & simplex sit eius &aper¬
resurrectione carnis & corporis quaestionẽ. In
qua terursum lector amꝰmonitum uolo. ut cum
timore & iudicio dĩ & mescias loqui. & te audire
debere: Neq enim tantae stultitiae sum : ut si

Expanded text:
bonum triticum in lolium avenasque degenerat: bonum triticum in lolium avenasque degenerat: quia non in seminibus, sed in voluntate nascentis, causa est vitiorum atque virtutum. Si offensa est nasci corporibus humanis, quomodo Isaac , Samson , Joannes Baptista , de repromissione nascuntur? Intelligis quid sit fidem suam audacter ac libere profiteri? Pone errare me, aperte dico quod sentio. Et tu igitur aut libere nostra profitere, aut constanter tua loquere. Noli statuere te in acie mea, ut rusticitate simulata in tuto habeas, cum volueris, pugnanti terga confodere. Non est istius temporis contra Origenis dogmata conscribere: alteri istud, si Christus vitam dederit, operi dedicabimus. Nunc quaeritur, an qui arguitur, ad interrogata responderit, et simplex sit et aperresurrectionne carnis et corporis quaestionem, in qua te rursum, lector, admonitum volo, ut cum timore et judicio Dei me scias loqui, et te audire debere. Neque enim tantae stultitiae sum, ut si
Abbreviated transcription (Latin):
incesta ꝓponere. quae longior pugna ẽ. Nec temporis¬
huius patitur angustias : Eadem controuersia & in
uos retor queri potest. & quod cumq: inconditore p̃¬
sentis temporis uidetur in dignum: hoc &iam donante
non dignum ẽ: Nasci de adulterio. non eius culpa
qui nascitur. sed illius qui generat. Quomo do insẽminib
Non peccat terra quae confouet. Non semen quod in
sulcis iacitur. non humor &calor quib: temperata
frumenta in germen pullulant. sed uerbi gratia
fur & latro qui fraude & ui eripit semina: sic
genus humanum recipit terra. id est uulua quod
suum ẽ & receptum confouet. Confotum cor¬
porat. corporatum in membra distinguit. & in¬
ter illas sacriuentris angustias dĩ manus semper¬
operatur. Idemq: ẽ corporis creator & animae :
Voli dispicere bonitatẽ figuli tui. qui te plasmauit
quae in utero uirginis a edificauit sibi domum.
epte inter uiros scõs a postoliuoce Numeratus.

Expanded text:
incesta proponere; quae longior pugna est, nec hujus temporincesta proponere; quae longior pugna est, nec hujus temporis patitur angustias. Eadem controversia et in vos retorqueri potest: et quodcumque in Conditorem praesentis temporis videtur indignum, hoc etiam eo donante non est indignum. Nasci de adqui nascitur, sed illius qui generat. Quomodo in seminibus non peccat terra, quae confovet; non semen quod in sulcis jacitur; non humor et calor quibus temperata frumenta in germen pullulant, sed, verbi gratia, fur et latro qui fraude et vi eripit semina. Sic genus humanum recipit terra, id est vulva, quod suum est, et receptum confovet, confotum corporat, corporatum in membra distinguit; et inter illas sacrioperatur: idemque est corporis et animae Creator. Noli despicere bonitatem figuli tui, qui te plasmavit, a qui  Al. quae in utero Virginis aedificavit sibi domum . Jephte inter viros sanctos Apostoli voce numeratus,
Abbreviated transcription (Latin):
quod nonuis & quod relinquis ambiguum humanae animae
conditio ẽ: Eua incuius faciem ñ insufflauit ds̃ unde
habuit animam : Taceo de eua quae intrpo eclesiae de
costa uiri aedificata. Nondebet saecula ne potum calum¬
nias sustinere : Cam & abel primi ex primis hominib
unde habuere animas omne deinceps humanum genus
quib: animarũ censetur exordus: utrum extra duce
iuxta bruta animalia ut quomodo corpus excorpore
sic anima generetur exanima : Anrationabiles crea¬
turae desiderio corporum paulatim ad terrã dilapsȩ.
certe quod ecclesiasticum ẽ secundum eloquia saluatoris.
Pater meus usq: operatur &ego operor. Et illud isaiae
qui format sp̃m hominis in ipsõ: Et in psalmis qui fingit
ꝑ singulos corda eorũ : Cotidie ds̃ fabricatur animas
cuius uelle fecisse .ẽ. & conditor esse noncessat: scio
quae contra hanc soleatis dicere & adulteria nobis atq

Expanded text:
quod non vis, et quod nunc relinquis ambiguum humanae animae quod non vis, et quod nunc relinquis ambiguum humanae animae conditio est: Eva, in cujus faciem non insufflavit Deus, unde animam habuit? Taceo de Eva, quae in typo Ecclesiae de costa viri aedificata, non debet post tanta saecula nepotum calumnias sustinere. Cain et Abel, primi ex primis hominibus, unde habuere animas? Omne deinceps humanum genus, quibus animarum censetur exordiis? Utrum ex traduce, juxta bruta animalia: ut quomodo corpus ex corpore, sic anima generetur ex anima? an rationabiles creaturae desiderio corporum paulatim ad terram delapsae, certe quod Ecclesiasticum est secundum eloquia Salvatoris Pater meus usque modo operatur, et ego operor . Et illud Isaiae: Qui format spiritum hominis in ipso. Et in Psalmis: Qui fingit per singulos corda eorum , quotidie Deus fabricatur animas: cujus velle fecisse est, et conditor esse non cessat? Scio quae contra haec soleatis dicere, et adulteria nobis atque
Abbreviated transcription (Latin):
donata sit : Hic taces hic simplicẽ &rusticum simulas
& sub uerbis scripturȩ ea quae scriptura non sentit abs¬
quaerimus Non eam quae prius fuerat. Non eam quã
ante condiderat quae inter rationabiles & incorporeas
atq: inuisibiles creaturas multo iam tempore uersabatur:
Nihilhorũ loqueris. producis nobis manicheũ ut abscon¬
das origenem. Et sicut paruulis cibum pascentib ludi¬
cra quaedã offerunt gerulȩ ut auocent mentes eorum.
sic tu nosrusticos a uocas ad alia . ut dum alterius ꝑsonae Noui¬
tate terremur : quod uolumus non quaeramus. Esto hoc
non loqueris & simplicitas nihil inse habeat quod callide ta¬
ceas : Qui ergo semel deanima dicere coeperas. & de re
tanta ab exordio conditionis humanae repetere. Cur dispu¬
tatione pendente ad angelos & dispensãtionẽ domini corpo¬
ris repente transcendis: &tam grande in medio p̃termissã
saliua dubios nos in luto herere pateris : si insufflatiodĩ

Expanded text:
donata sit? Hic taces, hic simplicem ac rusticum te simulas; donata sit? Hic taces, hic simplicem ac rusticum te simulas; et sub verbis Scripturae, ea quae Scriptura non sentit, absquaerimus, non eam, quae prius fuerat, non eam quam ante condiderat, quae inter rationabiles atque incorporeas et invisibiles creaturas multo jam tempore versabatur. Nihil horum loqueris, 427 producis nobis Manichaeum, et abscondis Origenem, et sicut parvulis cibum poscentibus, ludicra quaedam offerunt gerulae, ut avocent mentes eorum, sic tu nos rusticos avocas ad alia, ut dum alterius personae novitate tenemur, quod volumus non quaeramus. non loquaris, et simplicitas tua nihil in se habeat quod callide taceas. Qui ergo de anima semel dicere coeperas, et de re tanta ab exordio conditionis humanae repetere: cur, disputatione pendente, ad Angelos et ad dispensationem Dominici corporis repente transcendis: et tam grandi in medio praetermissa salebra, dubios nos in luto haerere pateris? Si insufflatio Dei
Abbreviated transcription (Latin):
nouerim quo sensu dixeris: quia ergo didicimus quid
neges uolumus scire quid credas: Accepto inquit de
terra limo plasmauit hominẽ & per gratiã ꝓpriȩ in¬
sufflationis animã donauit rationabilem & liberi arbi¬
trii. Non partem aliquã suae naturae iuxta quosdam
qui hoc impie p̃dicant sed ꝓpriã conditionẽ : Videte
quando circuitu quod non quaerimus eloquamur: sci¬
mus quod de terra ds̃ plasmauit hominẽ Nouimus quod
insufflauerit infaciẽ eius. & factus sit homo in animã
uiuentẽ : Non ignoramus quod anima rationabilis sit &¬
proprii arbitrii. scimus quod ds̃ illã creauetit eiusq con¬
ditio sit: Nemo dubitat errare manicheum. qui dicit de¬
dĩ esse substantia : Hoc nunc interrogo anima ista dĩ con¬
ditio liberi arbitrii rationabilis neq de substantia creatoris
Quando facta sit utrum eotempore quo delimo plas¬
creaturas erat atq uiuebat dĩ postea insufflatione

Expanded text:
noverim quo sensu dixeris. Quia ergo didicimus quid noverim quo sensu dixeris. Quia ergo didicimus quid neges, volumus scire quid credas. « Accepto, inquis, de terra limo, plasmavit Deus hominem, et per gratiam propriae insufflationis animam donavit rationabilem; et liberi arbitrii, non partem aliquam suae naturae juxta quosdam, qui hoc impie praedicant, sed propriam conditionem. » Videte quanto circumitu, quod non quaerimus, eloquatur. Scimus quod de terra Deus plasmavit hominem, novimus quod insufflavit in faciem ejus, et factus est in animam viventem: non ignoramus quod anima rationalis sit, et proprii arbitrii, et scimus quod Dei illa conditio sit. Nemo dubitat errare Manichaeum, qui dicit eam esse Dei substantiam. Hoc nunc interrogo: Anima ista Dei conditio, liberi arbitrii, rationalis, neque de substantia Creatoris, quando facta sit: utrum eo tempore quo de limo farporeas erat atque vivebat, Dei postea insufflatione