comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
infractionẽ ꝓfirmitate logronnanũq oportinitate longore¬
pore ĩbiuesint c̃siftere Interimpedites extẽ pone ĩmortꝰ tora
diẽ cũ angilionib: equitib ad castelli mdnitionẽ pugnare ñ cessane
Diuensis et in solitis antificioꝵ generib: ꝑ uices successionũ globa¬
tim et cuneatim contrarios lacessendo respirare uł ad modicũ
ñ patiebant᷑ Si qͥdẽ ignita ut ensilia & snufta candentis ferrimi¬
re grandinis fundibulis in eos iacientes sagitanũ quoq: hy¬
bnes in eos pluene non in t̃mietentes. multaq: aliaq: enumer¬
ne et fastidit et dificile fit offendic ula molientes. adposremb
faisas circamunitionẽ mirae etalatudinis etam plitudin is
fastas munientes seuimineis pani&ib: stramine et om̃igeno
sicamine cõpleuer̃: conantes incendio ꝓfligare qͥb alioꝵ
antificus argum̃ toꝵ ñ potuer̃. p̃ualere: Sedaliquantis ꝑ

Expanded text:
infractionem pro firmitate loci gromnarumque opportunitate longo teinfractionem pro firmitate loci gromnarumque opportunitate longo tempore inibi velint consistere. Interim pedites ex tempore introitus totam diem cum agilioribus equitibus ad castelli munitionem pugnare non cessantes, diversis et insolitis artificiorum generibus per vices successionum globatim et cuneatim contrarios lacessendo respirare vel ad modicum non patiebantur. Siquidem ignita ustensilia et frusta candentis ferri more grandinis fundibilis in eos jacientes, sagittarum quoque imbres in eos pluere non intermittentes, multaque alia quae enumerare et fastidit et difficile fit, offendicula molientes; ad postremum fossas circa munitionem mirae et altitudinis et amplitudinis factas munientes, ceu vimineis parietibus stramine et omnigeno siccamine compleverunt, conantes incendio profligare, quibus aliorum artificiis argumentorum non potuerint praevalere. Sed aliquantisper
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓficerea nisi qđ tabida uł putrida corpora c̃spicerent: facto
p̃ƿ&ecursu tãquã primo imp&ii muntiunculã captuni
p̃uener ad sotios : Vnaq: rabido cũ fremitu inrũ pentes pedib:
decretũ dira inpugnatione castella nos incessere: equites
aut̃ dõ tribuerte ꝓperabaÑ ad locũ naturalit̃ munitũ scili¬
c& scĩ bextini pussi misuoꝵ ꝓtectoris. ac p̃ptissimi maximis inne¬
cessitatib liberatoris monasticũ monasteriũ: Talia qͦq: nec sine
dĩ dispensationis exti tinime credimꝰ. sicuti ꝓtinus ꝑspicue ex¬
pti sumꝰ nutu: ut ubi maior fienda erat cõminuistoria et ꝑfi¬
uienda caelitꝰ auxilii copia: num ero siori ibi congregaretur
fontior ostiũ plurima: Venienes autẽstatĩ eodẽ mam̃to nemis¬
runt aȩquos ꝑ pabulatores ĩ pascua aduillanũ losa Taliq seu¬
dio accelerauer mansiones cedificare ueluti p̃munitiun cule

Expanded text:
proficerent, nisi quod tabida et putrida corpora conspicerent, facto proficerent, nisi quod tabida et putrida corpora conspicerent, facto praepeti cursu tanquam primo impetu munitiunculam capturi pervenerunt ad socios, unaque rabido cum fremitu quites quidem Deo tribuente properabant ad locum naturaliter munitum, scilicet S. Bertini piissimi suorum protectoris ac promptissimi maximis in necessitatibus liberatoris monasticum monasterium. Talia quoque nec sine Dei dispensatione exstitisse credimus, sicuti protinus perspicue experti sumus nutu, ut ubi major fienda erat communis victoria et perficienda, coelitus auxilii divini copia, numerosior ibi congregaretur hostium plurima. Venientes autem statim eodem momento, remiserunt equos per pabulatores in pascua ad villarum loca, talique studio acceleraverunt mansiones aedificare, veluti post munitiunculae
Abbreviated transcription (Latin):
suȩ erudelitatis uinib furendo excandescere cõpulit in irã
tocius regni adunari suggessit. in breui: Antissimas in angus¬
tissimas unius fundi Nam ꝑactã p̃prefatã stragem reuolu¬
tione nistillor ꝓximi dominicidier hora secunda nebula
ꝓnatura locimani cant̃ natu adhuc aerẽ maculane appanur
pedites in estimabilis plunime eo dẽ cliuo quo & aneriorer
descendere: Cunsuq: c̃cito castellũ tendees minime in tren¬
er̃ subsequendos ane ianuã exterionis introit᷑ pnes colarier
Equites uͦ quasi harena innumere multitudinis diuenter
ad locũ quondã cetaminis Nil secus quã sicuti ꝓspestu no¬
uȩ uisionis dolore suoꝵ occisoꝵ necrudescente more &a¬
fantũ qui sanguinis uisione excitant᷑ in irã adp̃liandũ.
isti exaeuer ad suoꝵ seueriu etcrudeliũ sanguine uindi can¬
dũ: & cũ aliquandiũ dolendo ibi deliberarꝰ iÑ Nihilq: aliud

Expanded text:
suae crudelitatis viribus furendo excandescere, compulit in iram suae crudelitatis viribus furendo excandescere, compulit in iram  hostium totius regni adunari suggessit in brevi arctissimas in angustias unius fundi. Nam peracta post praefatam stragem revolutione, ni fallor, proximi Dominici diei hora secunda, nebula pro natura loci manicanter mane nata adhuc aerem maculante, apparuerunt pedites inaestimabilis plurimae eodem clivo quo et anteriores descendere, cursuque concito castellum tendentes minime introierunt, subsequendos ante januam exterioris introitus praestolantes. Equites vero quasi arena innumera multitudinis diverterunt ad locum quemdam certaminis, nil secus quam sicuti prospectu novae visionis dolore suorum occisorum recrudescente, more elephantum qui sanguinis visione excitantur in iram ad praeliandum; ita isti exacuerunt ad suorum severius et crudelius sanguinem vindicandum. Et cum aliquandiu dolendo ibi deliberarent, nilque aliud
Abbreviated transcription (Latin):
inchoauer̃ coeptu. acquã ꝑnicissimo. qͥbaNt ꝑficene satagebaN
effectu. Digneq: ñ modo deiã dicto sed & quod maius multo acpr¬
niculosius fuit subsequenti discrimine tã clem̃ti dĩ. ꝓuisione
adiuti puq patris ortatu animati immo de exꝑta pecrũ.
intestatonũ solita & ꝓuida defensione saluati menito ex¬
et &iam longa p̃dictã hostiũ orrdem int̾currene mora
Neq enĩ patit ille aniquus leuiathan in explebilit.
esuriens acsitiens. humono generi moliri insidias habere
membra sua moras in ꝑsecutione aclesionepiorũ.
Diquidem inuidie succensus liuone q̃m nrosnecenti. bene¬
ficio sũma deuocione doluit feruere nec mirũ quia eo
e pore maxime tanto assistit infestior. quanto quasq in
ꝓposito uoluntatis dĩ ꝑsenserie fieri forciores: Ideo quo
occubertium eognatos ut socios contribulosq: ac cõplices totis

Expanded text:
inchoaverunt coeptu, ac quam pervicacissimo quibant, perficere satagebant inchoaverunt coeptu, ac quam pervicacissimo quibant, perficere satagebant effectu, digneque non modo de jam dicto, sed et, quod majus multo ac periculosius fuit, subsequenti discrimine tam clementis Dei provisione adjuti piique Patris hortatu animati, imo de experta Patrum intestatorum solita et provida defensione salvati, merito exetiam longa post praedictam hostium caedem intercurrente mora, neque enim patitur ille antiquus Leviathan inexplebiliter esuriens ac sitiens humano generi moliri insidias, habere membra sua moras in persecutione ac laesione piorum. Siquidem invidiae succensus livore quoniam nostros recenti beneficio ac summa devotione doluit fervere. Nec mirum quia eo tempore maxime tanto assidit infestior, quanto quosque in proposito voluntatis Dei persenserit fieri fortiores. Ideoque occumbentium cognatos vel socios contribulesque ac complures totis
Abbreviated transcription (Latin):
igilandũ uob potius ÷ & animo et corpore monitisq meis saluꝰ¬
bnib sum oꝑe insud andũ quã signi pigritia tricandũ: Undefur¬
ge etreliquus populi hasce deuotis saluationis sua& tenore ob¬
nixe contestare: quatinꝰ uixta qđ sibi uidetͥ p̃ualere posse
noncessent. arcẽ dienoctuq: firmare : Quicũ pantĩ gaudio re¬
fertus. partim terrone uisionis paue factus pꝰ consultũ tam̃
suꝑeo prius idoneanũ ꝑsonanum populo c̃uocato: p̃fatã
uisionẽ patris. mom̃tis affectuose ortandis studiose ui¬
betis strenue intimass& conpunctiuo corde latanes lacri¬
mis gaudiosis flentes. om̃s unanimit̃ caelo pansis utrum¬
quar uob sucdã mare cosꝑun dicentes: Grãs om̃i potenti
dõ referimꝰ qͥnos salutari uisitatione patris nñi ꝓuide ido.
monendo consolandoq: resicere teconfortare dignatꝰ :
monitasa lubria uirib: quib: possent studiossime adimplere
uelle ꝓmit tert es: Quãq: ꝓmissionem instantis simo ꝓtinꝰ.

Expanded text:
igilandum potius vobis est et animo et corpore, monitisque meis salubrius summopere insudandum, quam segni pigritia tricandum. Unde surge, et reliquiis populi ex asse devoti salvationis suae tenore obnixe contestare quatenus, juxta quod sibi videtur praevalere posse, non cessent arcem die nocteque firmare. Qui cum partim gaudio refertus, partim visionis terrore pavefactus, post consultum tamem super eo prius idonearum personarum populo convocato, praefatam visionem Patris monentis, affectuose hortantis, studiose jubentis strenue intimasset, compunctivo corde laetantes, lacrymis gaudiosis flentes, omnes unanimiter coelo pansis utrinque votis succlamare coeperunt dicentes: Gratias omnipotenti Deo referimus, qui nos salutari visitatione Patris nostri providendo, monendo, consolandoque reficere et confortari dignatus est. Monita salubria viribus quibus possent studiosissime adimplere velle promittentes, quamque promissionem instantissimo protinus
Abbreviated transcription (Latin):
nima eua serans et exipsis &iã aꝑsequerib eosinina mortun
st quinq reꝑti Quatuor taNũ ꝓtendedes ut pͦmodũ abes
qͥtẽ int̃fuere exercitui didicimꝰ ꝑuener̃ ad socios tamenitaas
cłiis concedentes aliã oratorib: et paupib danes terciã. eqͦ¬
us lance nobiliores cũ inferiorib: cõꝑtiedes & merito Scrutan᷑
mĩ humanitꝰ uerbi grã. quib: magis ad dicendasit huĩ modi

Expanded text:
rima evaserant, et ex ipsis etiam a persequentibus eos in via mortui sunt quinque reperti, quatuor tantum protendentes, ut postmodum ab eis qui tunc interfuere exercitui didicimus, pervenerunt ad socios, temeritatis esiis concedentes, aliam oratoribus et pauperibus dantes, tertiam aequa lance nobiliores cum inferioribus compartientes. Et merito. Scrutemur enim humanitus verbi gratia quibus magis addicenda sit hujusmodi
Abbreviated transcription (Latin):
ant eipando illos inplantie montis unde antio descoeratar
na lonitim petcora minabant habentes ante difseti dalac
os audene. pedites autẽ post tergũ insequertes ponenter
ostes in medio. Itaq cõperuntes cinctos se undiq secus sua
molirtes desperabilit ruꝑur adoren als plagã ꝑsinisenũ cornu
uallaraum tendenteradquendã quennũ lucũ put aneise ibi fus¬
tra aut defendore aut effegene posse: Nr̃i itaq eos occidendo
insequeies hora enĩ suit dieinona. qđo exiban decastello an¬
tequã ꝑ uesꝑascene omnẽ illã plurimã utipsi iaet ab anse lec¬
torũ pugnatorũ dĩ bello consũpseran lic& ñsinenñodã pno

Expanded text:
anticipando illos in planitie montis unde ante descenderant, quia lentim pecora minabant, habentes contemptui talia eos audere; pedites autem post tergum insequentes, ponentes hostes in medio. Itaque comperientes cunctos se undique secus fugam molientes, desperabiliter ruperunt ad orientalem plagam per sinistrum cornu vallantium, tendentes ad quemdam quercuum lucum, putantes se ibi frustra aut defendere aut effugere posse. Nostri itaque eos occidendo insequentes hora enim fuit diei nona, quando exibant de castello antequam pervesperasceret, omnem illam plurimam, ut ipsi jactabant, selectorum pugnatorum Dei bello consumpsera
Abbreviated transcription (Latin):
somedioenit longo ea parũ obunceo isansis cetugiti
lomgissimis palderrima macronis tenuitete tanslu¬
tentib: insila episcoptili uefaitus quẽ sibi ꝓtesta bat
dulci famine sub inferre ita apellando ꝓgrstatas¬
ne fa tersopore anuigilas. quicũe ptã in solita uisita¬
ttone pionin tnemons necinto tũ se dormine nespandir¬
senĩ sopinsita generalit̃ angustia quiatimor sompno¬
lentiã solu ingerene pone se se contineni quonimio labont
fessa etanuiitate lexa non refocilan& me rra exgido
br adio manũ quasi uersus illũ porpgens abintilit

Expanded text:
so mediocriter longo et parum adunco, manibus cum digitis longissimis pulcherrima macroris tenuitate translucentibus, infula episcopali vestitus, quem sibi protestabatur dulci famine subinferre ita appellando: Gravarisne, frater, sopore, an vigilas? Qui cum ei pro tam insolita visitatione personae tremens nec in totum se dormire respondisset, nec pro insita generaliter angustia quia timor somnolentiam solet ingerere posse se contineri, quo nimio labore fessa et anxietate laxa non refocillaret membra, exerto brachio manum quasi versus illum porrigens subintulit
Abbreviated transcription (Latin):
nus sutnioneet ais necerse subor si sanst onib publi
mou ptns tũ ticbilinimis ac religions illuus locinien ael
smulo d di deuo tissimis acstrenuiss mis canonicual
smquã p̃ secutionis ulla tribulatis geteb art p aric q
confortabant reliqͥanũ nemissos fere animos. &cini¬
dam ꝑ lebeiam imanũ hoc p̃sertim in tutor sireie qt
chort̃ pͥsumptilisq indm̃ ficuciae acqr ꝓuita reseret me¬

Expanded text:
esset eis necesse subdi nisi sanctionibus publicis. Horum pars cum nobilissimis ac religiosis illius loci monachis simulque Deo devotissimis ac strenuissimis canonicis, quos nunquam persecutionis ulla tribulatio exterrere praevaluiiterque confortabant reliquiarum remissos fere animos et invalidam plebeam manum. Hoc praesertim in tutissimae spei anchoram praesumptibilisque in Dominum fiduciae; ac quia pro
Abbreviated transcription (Latin):
No om̃ipotentibonoꝵ muninũ largitor mutuplices grãs laudes
sedulas dicere debemꝰ qui om̃ium creaturarũ uisibiliũ etui uisib¬
lutis humane ex maria uirgine carne sumenis i maculatã oine lu¬
manũ genꝰ apͥmo homine diabi licaꝑsuasiene sedacto uenditũ. ⁊a

Expanded text:
narumque virtutum largitori, multiplices gratias laudesque sedulas dicere debemus, qui, omnium creaturarum visibilium et invisiblutis humanae ex Maria virgine carnem sumens inmaculatam, omne humanum genus a primo homine diabolica persuasione seducto venditum za
Abbreviated transcription (Latin):
solem niter persoluentes uota. uigiliarũ uideucet
acdiumorũ hymnorũ. donorumque diuersorũ con¬
fluunt cũ deuotione summa: At que ibidem perme¬
rita ipsius multa assidue fiunt miraculorũ signa
quae enormitate sui relatoris transcendunt scien¬
tiam: Ibi enim amissio corporea elucis uisum ariditas
gressum a cretinacula linguae uerborum seriem
officium quediu negatũ aurium recipit auditum
dae monum que ab humanis corporibus fit expul¬
sio frequens.

Expanded text:
sollemniter persolventes vota, vigiliarum videlicet sollemniter persolventes vota, vigiliarum videlicet ac divinorum hymnorum donorumque diversorum, confluunt cum devotione summa. Atque ibidem per merita ipsius multa assidue fiunt miraculorum signa, quae enormitate sui relatoris transcendunt scientiam. Ibi enim amissio corporeae lucis visum, ariditas gressum ac retinacula linguae verborum seriem officiumque diu negatum aurium recipit auditum, daemonumque ab humanis corporibus fit expulsio frequens.
Abbreviated transcription (Latin):
dõ tibique p̃sulscĩs simecedo percuncta sacculorum
curricula: Ipse uero rada mastus uirhonoratus eius¬
que frater bertoldus. cuncta qua e possederant in p̃dus
ac mancipus extimplo deserunt. ab eato antistiti ans¬
berto simulque coenobio contradunt fontanellae:
Sic que iugum libertatis excutiunt. aciugum domini¬
cae seruitutis subditis ceruicibus ili cosuscipiunt.
In praefata uero possessione torundem uirorũ. scilic&
inuia publica ac delapidata. quae iuxta eam iacet
ac roto magensem ducit ad urbem. ubi scĩpontifi¬
cis ansberti uenerabile pausauerat corpus in ho¬
nore et me¬
moria ipsius
afiddibus cruxponitur lignea ubi infirini adiuer¬
sis uecati languoribus dño largiente meritis sc̃ĩ ans¬
berti plura fpequenter perceperunt sanitatũ mu¬
nera : Vbi circaduem pausationis siue aduentus eius
ad eundem lotum. quod est y id oraetii ad hono¬
rem et intercessionẽ eius plebes innumerae piadño

Expanded text:
Deo tibique, praesul sanctissime, cedo per cuncta saeculorum Deo tibique, praesul sanctissime, cedo per cuncta saeculorum curricula'. Ipse vero Radamastus vir honoratus eiusque frater Bertoldus cuncta quae possederant in praediis ac mancipiis extimplo deserunt ac beato antistiti Ansberto simulque coenobio contradunt Fontanellae. Sicque iugum libertatis excutiunt ac iugum dominicae servitutis, subditis cervicibus, ilico suscipiunt, In praefata vero possessione eorundem virorum, scilicet in via publica ac delapidata, quae iuxta eam iacet ac Rotomagensem ducit ad urbem, ubi sancti pontificis Ansberti venerabile pausaverat corpus, in honore et memoria ipsius a fidelibus crux ponitur lignea, ubi infirmi a diversis vexati languoribus, Domino largiente, meritis sancti Ansberti plura frequenter perceperunt sanitatum munera. Ubi circa diem pausationis sive adventus eius ad eundem locum, quod est VI. Idus Martii, ad honorem et intercessionem eius plebes innumerae pia Domino
Abbreviated transcription (Latin):
rielatur. magnasdans uoces ad sidera. ilicogratia dĩ
et meritis scĩ ansberti ad aemone liberata. ac sanisfima
effecta. in colomis proprii iuris repedauit habitacula:
it dõ nr̃o gloria honor et imperium. quisic miraculorũ
signis in scĩ antistitis meritis trium phat: Hic uero
locus in quo omnp̃s istud fecit miraculũ. erat patri¬
monium quorundã in lustrium uirorum. bertoldi
a coenobio fontanella milibus quattuor : Fertur uero
quia cum in de eleuare corpus sacratissim ũ conaren¬
tur. itamansisse immobile. quasi clauis acretinaculis
ferreis saxoniteretur ingenti Cumque moueri non
posset . talia possessor loci radamastus in tulissedicitur
Eugo ansberte serue xp̃i fidelis. collocatus inter agmina
cristicolarũ. memento nr̃i quos inuita dilexisti. quos¬
que saeculi inpuggnant gaudia: Hinc iam nobiste
xp̃s reducit. id circo hoc p̃dium offero ominipotenti

Expanded text:
riebatur, magnas dans voces ad sidera, ilico gratia Dei riebatur, magnas dans voces ad sidera, ilico gratia Dei et meritis sancti Ansberti a daemone liberata ac sanissima effecta, incolomis proprii iuris repedavit habitacula. Sit Deo nostro gloria, honor et imperium, qui sic miraculorum signis in sancti antistitis meritis triumphat! 34. Hic vero locus, in quo omnipotens istud fecit miraculum, erat patrimonium quorundam inlustrium virorum, Bertoldi a coenobio Fontanella milibus quattuor. Fertur vero, quia cum inde elevare corpus sacratissimum conarentur, ita mansisse immobile, quasi clavis ac retinaculis ferreis saxo niteretur ingenti. Cumque moveri non posset, talia possessor loci Radamastus intulisse dicitur: 'Euge, Ansberte, serve Christi fidelis, collocatus inter agmina christicolarum, memento nostri, quos in vita dilexisti, quosque saeculi inpugnant gaudia. Hinc iam nobis te Christus reducit; idcirco hoc praedium offero omnipotenti
Abbreviated transcription (Latin):
fuerat a pestifero spiritu cura¬
ta sani¬
tati reddita reuersa est ad sua:
Benedic¬
tus xp̃s dñs rexomnium scłorum creatorque ac
conseruator omnium scõrum : qui obfamulisui meri¬
ti talia dignatus est patrare miracula: In eadem
denique uilla eccdesia in honorem scĩ ansberti ep̃i
afidelibus est aedificata. eiusq grabattũ in eadem
ecdesia multo tempore mansit : signaque uirtutũ
obmerita eius dem scĩ. ibidem fiunt diuina:
UM UERO IAMTRANSTRENT
diesxx. et eo amplius curricula. uenerunt in terri¬
torium rotomagense. in locũ quidicitur paldriacus
llicque cuncti potens dñs. permerita eiusdem scĩ antistitis.
simile superiori dignatus est ostendere mira culum:
Nam mulier quaedam ad aemone arrepta. a parentibus
propriis ad scĩ patrocinia quaerenda. uinculis constricta
perducta est Quae cum peruenisset ad grabattum.
ubi seĩ seruabatur corpus. actetigisset linteum. quo ope¬

Expanded text:
fuerat a pestifero spiritu curafuerat a pestifero spiritu curata, sanitati reddita, reversa est ad sua. Benedictus Christus dominus, rex omnium saeculorum creatorque ac conservator omnium sanctorum, qui ob famuli sui merita talia dignatus est patrare miracula! In eadem denique villa ecclesia in honore sancti Ansberti episcopi a fidelibus est aedificata, eiusque grabattum in eadem ecclesia multo tempore mansit, signaque virtutum ob merita eiusdem sancti ibidem fiunt divina. 33. Cum vero iam transirent dies XX et eo amplius circiter curricula, venerunt in territorium Rotomagense in locum, qui dicitur Paldriacus, illicque cunctipotens Dominus per merita eiusdem sancti antistitis simile superiori dignatus est ostendere miraculum. Nam mulier quaedam a daemone arrepta a parentibus propriis ad sancti patrocinia quaerenda vinculis constricta perducta est. Quae cum pervenisset ad grabattum, ubi sancti servabatur corpus, ac tetigisset linteum, quo ope
Abbreviated transcription (Latin):
itcillud ir epsallendo: Indeque aldulfus uenera¬
bilis abba. cum comitibus itinerissui ad proprii reuen¬
titur co enobu habitacula.
llud quoque mriRa culuo quodrp
fraxinido uilla quaesita est in pago bello acensi per
eundem xp̃i famulũ gestum est placuit conscriptio¬
nis stilo tradere: Cum que ad eandẽ uillã eius scm̃
delatum esset corpus illuc quaedam mulier a pro¬
pinquis catenata. quaespũ uexabatur inmundo
perducta est: Clamabatque per obsessam muli¬
ertulam spritus in mundus: Cur inquit introdux¬
istis in hanc prouintiam ansbertum seruum ihũ xp̃i
dñi. qui me a propriis. expellit sedibus Cum que
appropinquasset eadem mulier et tetigisser palliũ
quotegebiatur gestatorium. clamans uocemagna
meritis scĩ ansberti pontificis statim euomuit . cũ
cruore sanguinis. inimicum humani generis: Fac¬
tumque est il grande miraculũ: Atilla gratias
agens omni potentidõ et scõ ans herto.perquem

Expanded text:
ante illud ire psallendo. Indeque Aldulfus veneraante illud ire psallendo. Indeque Aldulfus venerabilis abba cum comitibus itineris sui ad propria revertitur coenobii habitacula. 32. Illud quoque miraculum, quod in Fraxinido villa, quae sita est in pago Belloacense, per eundem Christi famulum gestum est, placuit conscriptionis stilo tradere. Cumque ad eandem villam eius sanctum delatum esset corpus, illuc quaedam mulier a propinquis catenata, quae spiritu vexabatur inmundo, perducta est. Clamabatque per obsessam mulierculam spiritus inmundus: 'Cur', inquid, 'introduxistis in hanc provintiam Ansbertum, servum Iesu Christi domini, qui me a propriis expellit sedibus?' Cumque appropinquasset eadem mulier et tetigisset pallium quo tegebatur gestatorium, clamans voce magna, meritis sancti Ansberti pontificis statim evomuit cum cruore sanguinis inimicum humani generis, factumque est ibi grande miraculum. At illa gratias agens omnipotenti Deo et sancto Ansberto, per quem
Abbreviated transcription (Latin):
aid quandam accedentes uillam optabant in eorequi¬
oscendo uenturam transigere noc tem :¬
ed cum adeam deuertere uellent: scĩs simip̃sulis
uenerabilecorpus ueluti onus ingens in termanus
ferentium immobile mansit: Dun addentes maiora
hominum solatia sed nihil hominus ut prius im mobi¬
leerat Cum quediuinitus hoc intellexissent
actitari. aliam que itineris seconuertissent in
uartem. ilico motu celeri comitante uirtu tediuina
peruenerunt ad locum aptum : et ut creditur dõsc̃õ¬
que antistiti dignum ad manendum: Ac sic de incens
percuncta pi it ineris loca. tribuit cimmipotens con¬
grua seruissus amminicula. ad famuli sui membra
uillam illic ad fuerunt obuiam scĩ praesulis corpori
comprouintiales urbis rotomagensis. episcopiuide¬
uect. et scõrum coenobiorum patres. cum uenera¬
bilidñi
clero. propinquique euisdem
tificis acuulgus innumerabile utri¬
sque sexus cum deuotione magna. corperunt que

Expanded text:
ad quandam accedentes villam, optabant in ea requiad quandam accedentes villam, optabant in ea requiescendo venturam transigere noctem. Sed cum ad eam devertere vellent, sanctissimi praesulis venerabile corpus veluti onus ingens inter manus ferentium immobile mansit. Dein addentes maiora hominum solatia, sed nihilhominus ut prius immobile erat. Cumque divinitus hoc intellexissent actitari aliamque itineris se convertissent in partem, ilico motu celeri, comitante virtute divina, pervenerunt ad locum aptum et, ut creditur, Deo sanctoque antistiti dignum ad manendum, ac sic deinceps per cuncta pii itineris loca tribuit omnipotens congrua servis suis amminicula ad famuli sui membra fatam Venittam villam, illic adfuerunt obviam sancti praesulis corpori comprovintiales urbis Rotomagensis, episcopi videlicet et sanctorum coenobiorum patres cum venerabili Domini clero propinquique eiusdem tificis ac vulgus innumerabile utriusque sexus cum devotione magna, coeperuntque
Abbreviated transcription (Latin):
pentes inuillam quaedicitur solemnium quae est posit
superfluuium saue interritorio. hagnau causa hospitu
obprolixiitineris fatigationẽ etrefocilationẽ suidiue¬
tissent : ibi accurrit quidam homo. filiam portans pro¬
priam paralrtico morbom embris dissolutam . quae
nec pedibus incedere ualebat. sed quasi mortua uide¬
batur. clamans magnisque p̃cibus flendo merita scĩ
praesulis implorans ansberti : ut unicã eius sanaret
filiam: Cum que aministris accustodibus sc̃issimi
corporis. secus fcretrum ipsius eapermissa fuis set
nocte morari. totaque nocteilla uigilus achrmnis
insisterent diuinis: manefacto inuenit eam pater
eius sanam: At que itagaudens. gratesque omni¬
modasdõ. ac scõ persoluens praesuli ans berto. cufilia
propria ouans redut insua: Quammirabilisds̃ inscis
suis: quiperfamuli sui ansbertigloriosa merita ihu¬
iuscemodi fecit miraculum:
umrenco habeRΕΝt LOCADΕΝΟ¬
minata ad quae manendi gratia declinare debuissent.

Expanded text:
pentes in villam quae dicitur Solemnium, quae est posita super fluvium Save in territorio Hagnau, causa hospitii ob prolixi itineris fatigationem et refocilationem sui divertissent, ibi accurrit quidam homo, filiam portans propriam paralytico morbo membris dissolutam, quae nec pedibus incedere valebat, sed quasi mortua videbatur, clamans magnisque precibus flendo merita sancti praesulis implorans Ansberti, ut unicam eius sanaret filiam. Cumque a ministris ac custodibus sanctissimi corporis secus feretrum ipsius ea permissa fuisset nocte morari, totaque nocte illa vigiliis ac hymnis insisterent divinis, mane facto invenit eam pater eius sanam. Atque ita gaudens gratesque omnimodas Deo ac sancto persolvens praesuli Ansberto, cum filia propria ovans rediit in sua. Quam mirabilis Deus in sanctis suis, qui per famuli sui Ansberti gloriosa merita huiuscemodi fecit miraculum! 30. Cum ergo haberent loca denominata, ad quae manendi gratia declinare debuissent,
Abbreviated transcription (Latin):
coenobii. subanno sui regiminis quinto. quierat
rnatione dñi.diIIxx x.iiiiͦ  quiita integri
ncorruptione cumuestimentis quib: induti
Trepertisunt: quasi eodem fuissent die se
s. Tumcum hrmnorũ laudibus tumuli ape
De quibus tantus in effabilis fraglantiae
codut : ut mira dulcedine non solũ ineclesia
tantem populũ. uerũ & iã inatriis sitam
lebem: In latisunt aut̃ in eclesiã scĩ a płi

Expanded text:
 Fontanellensis coenobii sub anno regiminis sui quinto, qui erat ab incarnatione Domini DCCXXVIIII. Qui ita integri ab omni corruptione cum vestimentis quibus induti fuerant reperti sunt, quasi eodem die fuissent seplebibus. Tunc cum ymnorum laudibus tumuli aperiuntur, de quibus tantus ineffabilis fraglantiae odor prodiit, ut mira dulcedine non solum in ęcclesia circumstantem populum, verum in atriis sitam repleret plebem. Inlati sunt autem in ęcclesiam sancti
Abbreviated transcription (Latin):
si ueregnisui .xxxiii: Post cuius obitũ harolus filius¬
De hinc hludouuicus imperator rominorum. & hlotha¬
rius fr̃s. regnum eius hoc est prouinciã interse disꝑ¬
tiunt: Hu douuicus autem rex noricorum. id est baioari¬
orum hludouuicuimperatoris filius. anno incarnationis
inter filios suos diuisit. Et harlo manno quidem dedit
nori cam id est baio ariam : & marcas contrã sclauos. &
lango bardos: Hludo uuico uero turi ngiam. austrasios.
francos. & saxoniam dimisit : K arlo quoque alemanniã.
& curuualam. id est comitatũ cornu galliae reliquit
psetamen hludo uuicus suꝑ filios suos. feliciter nunc prin¬

Expanded text:
ertio. Post cujus obitum Karolus filiuDehinc Lodowicus imperator Romanorum, et Lotharius, fratres, regnum ejus, hoc est Provinciam, inter se dispartiunt. Lodowicus autem rex Noricorum, id est Bajoariorum, Lodowici imperatoris filius, anno incarnationis s suos divisit, et Karlomanno quidem dedit Noricam, id est Bajoariam, et Marcas contra Selavos et Longobardos; Lodowico vero Turingiam, Austrasios Francos, et Saxoniam dimisit; Karolo quoque 158 Alemanniam et Curwalam, id est comitatum Cornusgualliae, reliquit. Ipse tamen Lodowicus super filios suos feliciter r
Abbreviated transcription (Latin):
octingentesimo septuagrsimo.
quinquaginta.
Ra rolus autem rex occidentaliũ francorũ annoxxxui¬
mo to
& a lohanne papa inimperatorem consecratur.UIII.¬
heł ianuarianno dominicae incarnationis: dece saxis¬
octingentesimo septuigesimo
inde ingalliam ꝓspere reuersus est: Anno quo quae

Expanded text:
octingentesimo septuagesimo quinquaginta quatuor. Karolus autem rex Occidentalium Francorum, anno tricesimo sexto et a Johanne papa in imperatorem consecratur Januarii, anno Dominicae incarnationis octingentesimo septuagesimo quinto. Inde in Galliam prospere ingressus est. Anno quoque re
Abbreviated transcription (Latin):
uenerandi p̃sulis pontificatus annus quintus insi uodo ge¬
neralu tomago urbe. ubi plurima dõ accepta et scae et¬
desiae utilitatibus profutura disputata sunt : Ad fue¬
runt quoque et sc̃i pontifices aliiq uenerabilesiuri. ab
ipsop̃cipuo p̃sule euocati. quorum subtertenentur
nomina asscripta.
ANSBERTUS

Expanded text:
enerandi praesulis pontificatus annus quintus, in sinodo generali, Rotomago urbe, ubi plurima Deo accepta et sanctae ecclesiae utilitatibus profutura disputata sunt. Adfuerunt quoque et sancti pontifices aliique venerabiles viri ab ipso praecipuo praesule evocati, quorum subter tenentur nomina asscripta: Ansbertus
Abbreviated transcription (Latin):
italiam ingrediens ad bobiense coenobium ueluti
reuelatione didicerat accedit: Quod beatus pater
lulfo langobardorum rege italia magnifice suscep¬
tus: eiusper missua edificauerat: Quem locũ ueterũ¬
traditione bouium nuncupabant. obriuum in loco
hoc nomine fluentẽ: amnemqu e alium profluen¬
tem nomine triueam: Suꝑ quem olim hannibal
hiemans: hominũ equorũ elefantorum. damna¬
uuandregisilus adiens quod adiscipulis prȩfati

Expanded text:
Italiam ingreditur atque ad Bobiense coenobium, sicuti revelatione didicerat, accedit. Quod beatus pater lulfo Langobardorum rege Italia honorifice susceptus, eius permissu aedificaverat. Hoc coetraditio Bobium nuncupabant ob rivum in eo loco hoc nomine fluentem amnemque alium profluentem nomine Triveam; super quem olim Hannibal hiemans, hominum, aequorum, elefantorum atrocWandregisilus adiens, quod a discipulis praefati
Abbreviated transcription (Latin):
dulfus genuit martinum: quem int̃fecit ebro inus ercriaco pa
P ippinus senior & dux. genuit harlũ seniorem & ducem.
Iterum hcarlus senior & dux. genuit pippinum. quem steppha
nus romanus pontifex consecrauit & unxit in regem
quem leo romanus pontifex consecrauit et unxit ad imperato¬

Expanded text:
dulfus genuit Martinum ducem, quem interfecit Ebroinus; Waltchisus gPipinus senior et dux genuit Karolum seniorem et ducem. Karolus senior et dux genuit Pipinum quem Stepnus Romanuspontifex consecravit et uncxitin regem: quem Leo Romanus pontifexconsecravit et uncxit ad imperato
Abbreviated transcription (Latin):
cendit᷑ fideliũ populorũ : Sed ne longa p̃locutio
fastidiũ legentibus generet. magisq parua audien¬
tibus narratio feruorem excitet audiendi iussis
obtemperans uris: do iuuante narrandi carpimus
iter Nam si adesset mihi serenae mentis fecunda
et famulatu idoneo lingua pareret. laus conuersa¬
tionis eius et scĩtatis eloquiis meis proferri
non poterit : quã in uestrae religionis
memoria manet¬
EAPLICIT PRAE FATIO

Expanded text:
cenditur fidelium populorum. Sed ne longa praelocutio cenditur fidelium populorum. Sed ne longa praelocutio fastidium legentibus generet, – magisque parva audientibus narratio fervorem excitet andiendi, – iussis obtemperans vestris, Deo iuvante, narrandi carpamus iter. Nam si adesset mihi serenae mentis facundia et famulatu idoneo lingua pareret, laus conversationis eius et sanctitatis eloquiis meis proferri non potent, quam in vestrae religionis memoria manetEXPLICIT PRAEFATIO
Abbreviated transcription (Latin):
ENERANDO ET OMNT HON¬
re amplectendo eximio sacerdotixp̃i
hildberto et abbaticoe nobii fontenellensis m¬
nimus famuloris dnĩ seruus aigradus. Largiente din¬
namiseri corda. narrare adgredimur actus ex imie
scitatis ans berti pontificis ecclesiae rotomagensis:
implendo humiliter uraẽ scȩ̃ deuotionis iussionẽ
nis: Hinc prouocante urãe iocundaȩ paternitatis
p̃cepto cui in oboedientes ex istere nefas ducimus:
Eatamen fide qua ad nos clarae conuersationis eius
actus peruenerunt. ipsius intercessionib: ad iuuanti¬
b: licet in erudito fideli tamen promemus eloquio
Et enim ut angelus inquit tobiae saecreta regis
reticerebonũ est : opera autẽ dĩ reuelare optimũ¬
fore constat: Namgesta electorũ dñ silenti otegere.
et non adutilitatẽ atq ad aedificationẽ audientiũ: in lu¬
cem scriptis propalare summi torporis et ignauiae
esse credit᷑: In gestis enĩ scõrũ laus illius recolitur
et aedificatio in nocentis desiderii inmentibus ac¬

Expanded text:
ENERANDO ET OMNI HONORE AMPLECTENDO EXIMIO SACERDOTI CHRISTI HILDBERTO ET ABBATI COENOBII FONTANELLENSIS MINIMUS FAMULORUM DOMINI SERVUS AIGRADUS. Largiente divina misericordia, narrare adgredimur actus eximiae sanctitatis Ansberti pontificis ecclesiae Rotomagensis, implendo humiliter vestrae sanctae devotionis iussionem.nis, hinc provocante vestrae iocundae paternitatis praecepto, cui inoboedientes existere nefas ducimus. Ea tamen fide, qua ad nos clarae conversationis eius actus pervenerunt, ipsius intercessionibus adiuvantibus, licet inerudito, fideli tamen promemus eloquio. Etenim ut angelus inquit Tobiae: Saecreta regis reficere bonum est, opera autem Dei revelare optimfore constat. Nam gesta electorum Domini silentio tegere et non ad utilitatem atque ad aedificationem audientium in lucem scriptis propalare, summi torporis et ignaviae esse creditur. In gestis enim sanctorum laus illius recolitur, et aedificatio innocentis desiderii in mentibus ac
Abbreviated transcription (Latin):
lutandam ita in cipientem Ite nonciate fr̃bus meis. puero er
sub sequenter ꝓnuntiante uersum dicite mnationib caeeris
renduq sonũ paue facti substiterunt an nuentes hechomo
iperũ ut in quirere causam: Quicũ solito ei an nuerae.
ꝓficer&e : irascibilis ut erat coepit eũ uerb increpare
le ipsa eadem uerba quia aliud lo qui nesciuit: blis san
esponderetemtabat :tunc fr̃s ꝓtinus intelligentes eia
meritis bentibestim concessum esse auditum & fatũ
nicanoris psallentiis cum signorum pulsatib: dõ grates
sanatorieius totis rescrebant uiribus: huiusque enor¬
nis uirtutis exil araticripudio: quia primis auspicis
rida iuuentutis erat miserunt eumad ca nonicorui sco¬
imluterarum studiis quantulo posse inbuendum :¬
ontinuo q ubi diurnalia capitula cum uesꝑtinalib:
salmis didicit. comam sibi capitis deponere poposcit

Expanded text:
salutandam, ita incipientem: Ite, nuntiate fratribus meis, pueroque salutandam, ita incipientem: Ite, nuntiate fratribus meis, pueroque subsequenter pronuntiante versum: Dicite in nationibus, caeteris horrendumque sonum pavefacti, substiterunt annuentes oeconomo pauperum ut inquireret causam. Qui cum solito ei annueret, nec proficeret, irascibilis ut erat, coepit eum verbis increpare. At ille ipsa eadem verba, quia aliud loqui nescivit, blissando respondere tentabat. Tunc fratres protinus intelligentes ei a Domino meritis B. Bertini concessum esse auditum et fatum, hymnicanoris psallentiis cum signorum pulsatibus Deo grates ac sanatori ejus totis referebant viribus. Hujusque virtutis exhilarati tripudio, quia in primis auspiciis floridae juventutis erat, miserunt eum ad canonicorum scholam, litterarum studiis quantulo posset imbuendum, continuoque ubi diurnalia capitula cum vespertinalibus psalmis didicit, comam sibi capitis deponere poposcit
Abbreviated transcription (Latin):
tori psallendo ferentes. Vrtifices quoq: hacuir tute nodumdica
amiati quinetiam roborotiores & audatiores effecti inchoas
opus ex plicauerunt constantes eleti :¬
uccedenti quoq: tempore ac ciht ut quidame natione. et n¬
ne in notus nec mirum quia gemino miserabiliter morb:
erat constrictus. Auditue enĩ a primiue profusionis horas¬
titit uacuus & loqͥla priuatus: uenir&e pere grinando ad mona¬
rium prefati patris. quicum ibi multum temporis ꝑager&
ꝙ preetulimus quia farinon potuit pulsatib: taratarantiuta¬
perunt eum hu manius colligere e inxoenodo chiocotidianere¬
ciom pauperum delegato mansionem illide signare. Ibi autem pe
annum conuersatus post eb domade domiincere surrectionie
ple tionan decimodie id est .inI. feria monachis ues ꝑtina dehitai
lesa ꝑ soluentibus e cantore incho ante anti fonam aderu cemi

Expanded text:
li subventori psallendo ferentes. Artifices quoque hac virtute nedum dicamus li subventori psallendo ferentes. Artifices quoque hac virtute nedum dicamus animati, quin etiam roboratiores et audaciores effecti, inchoatum opus explicuerunt constantes et uccedente quoque tempore accidit ut quidam et natione et nomine ignotus, nec mirum, quia gemino miserabiliter morbo fuerat constrictus, auditu etenim a primaevae profusionis hora exstitit vacuus, et loquela privatus veniret peregrinando ad monasterium praefati Patris. Qui cum ibi multum temporis perageret, utque praetulimus quia fari non potuit, pulsatibus taratarantium tabelcoeperunt eum humanius colligere et in xenodochio quotidianae receptionis pauperum delegato mansionem illi designare. Ibi autem pene annum conversatus, post hebdomadae Dominicae Resurrectionis completionem, decimo die, id est quarta feria, monachis vespertina debita in ecclesia persolventibus et cantore inchoante antiphonam ad crucem
Abbreviated transcription (Latin):
tulabundꝰ ꝓ apꝓ pinquata pene c̃sũ matione tã mini opis
ictũ ueluti lastant̃ longiũ colligens in caute icit. Sed un¬
ehehu nesilieñe nota & quatiee uacillans pedibq lubr¬
cans detania altitudine p̃ceps t̾ratenꝰ uenit Sedminũ distu
patris cui seruiuit bertini astipulationiq: tandimiracu¬
li apponimꝰ quã nisibile et plausibile nesponsũ accur¬
nensib etaquã sibi quasi ꝓre focilatione offererdib
sinedolonis anexietate ꝓtulit: Scilic& qm̃ i noꝑe suosẽ ꝑ¬
tim nestinguere potius gaudebatꝰ iugit̾ uino quã aqͦ
nec oblato ⁊c̃ egere lymphe liquore. Astutũ enĩ qua¬
sitanti oppinione infortuni. frycũ c&tra familia mix¬
tim manipulatimq sic̃ ad exequias illi uͦ lapsi accur¬
nentes cumcum perissent starem columen duxerunte um gai¬
tes inet desiam fletus tristes in letitie lacrima sꝓmutantes ÷ q¬

Expanded text:
tulabundus pro appropinquata pene consummatione tam miri operis, tulabundus pro appropinquata pene consummatione tam miri operis, ictum veluti jactanter longius colligens incaute jecit. Sed eheu! resiliente rota et quatiente, vacillans pedibusque lubricans, de tanta altitudine praeceps terra tenus venit. Sed, mirum dictu  subventionum beatissimi Patris cui servivit Bertini. Astipolationique tanti miraculi apponimus quam risibile et plausibile responsum accurrentibus, et aquam sibi quasi pro refocillatione offerentibus, sine doloris anxietate tim restinguere potius gaudebat jugiter vino quam aqua, nec oblato tunc egere lymphae liquore. Actutum enim quasi tanti opinione infortunii fratres cum caetera familia mistim manipulatimque sicut ad exsequias illius lapsi accurrentes, cum comperissent stare incolumem, duxerunt eum gaudentes in ecclesiam, fletus tristes in laetitiae lacrymas permutantes, cam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtiũ quã putabat᷑. dõ effectũ sub ministrante puleher¬
nme stnenuississimeq s ꝑfectũ. Eccla quoq: neqͥetis scĩ
bertini celernime exstitit mino oꝑe plũbo cooꝑta. Sed
& turille ipsiuꝰ lic& nouit̃ ẽ& suꝑ positũ quia antiqͦ mo¬
ne erat factũ deposuer et aliud mine magnitudinis mi¬
rabilisq fabrice studuer edificare. cui longitudo con¬
sistent̃ is int̾ra ae qͥbat alti tudinẽ cul minis ecłae cui s ẽꝑ¬
ponendũ erat: Nec minũ tristegũ enĩ ut uulga liter loqua¬
mur triũ tupodum ordinib factũ fuerat excepta sũ maclax¬
endicae. Itaq aeccłae suꝑ posito et erecto ꝑsingulasq cõpaginer
iuncto cũ tolus pomifer inedito una cũ triũ phali signo
enucis enigeretur: Ac̃ ingino eiusde stipits suprima neca
ubi astulae & tabulate p̃fate claxendicis suꝑ inniti acconsi¬
q debuerat̃ humerando copula net: unus artificiũ nomine
birtus stans suꝑ eodem cinco anripuit malleũ. & quasi gra¬

Expanded text:
ius quam putabatur, Deo effectum subministrante, pulchre strenuissimeque est perfectum. Ecclesia quoque requiei S. Bertini celerrime exstitit miro opere plumbo cooperta. Sed et turrile ipsius licet noviter esset superpositum, quia antiquo more erat factum, deposuerunt, et aliud mirae magnitudinis mirabilisque fabricae studuerunt aedificare, cujus longitudo consistentis in terra aequabat altitudinem culminis ecclesiae cui superponendum erat. Nec mirum, tristegum enim ut vulgariter loquamur trium tripodum ordinibus factum fuerat, excepta summa claxendice. Itaque ecclesiae superposito et erecto, per singulasque compagines juncto, cum tholus pomifer in edito una cum triumphali signo crucis erigeretur ac in gyro ejusdem stipitis superrima rota, ubi hastulae et tabulatae praefatae claxendicis superinniti ac configi debuerant, humerando copularetur, unus artificum nomine Bertus, stans super eodem circo arripuit malleum, et quasi gra
Abbreviated transcription (Latin):
pietatis miseratione peꝑcit Meritis quoq: patronoꝵ locidig¬
nũ aonumerari ꝓtodẽ tẽpore captiutiti in breui neuer¬
sist̃ gaudentes uniuersi eclaeti
ost discriminis p̃fati liberationẽ feiusdẽ canobii
conuenientes lacrimisq: ñmin gaudii quã meroris
ĩ liti p̾tam̃ animae quiores facti caꝑ unt p̃cordialit̃ tract¬
re qualit̃ dnĩ effensã placalilẽ sibi potuissen facere
seseq: ei placabiles neooere : In argum̃ tũ &iã hui neiu
luti mansueti filii admonitionẽ patris pirgenerali pacti
consenser gratiosiones sae suꝑ hac caftgatione immno en¬
tiores fieri uelle: Sollert quoq priores cura cũ seniorib

Expanded text:
pietatis miseratione pepercit. Meritis quoque patronorum loci digpietatis miseratione pepercit. Meritis quoque patronorum loci dignum annumerari, quod eodem tempore captivati in brevi reversi sunt gaudentes universi et laetiost discriminis praefati liberationem fratres ejusdem coenobii convenientes, lacrymisque non minus gaudii quam moeroris illiti, post tamen animaequiores facti, coeperunt praecordialiter tractare qualiter Domini offensam placabilem sibi potuissent facere, seseque ei placabiles reddere. In argumentum etiam hujus rei, veluti mansueti filii admonitionem patris pii generali pacto consenserunt, gratiosiores se super hac castigatione, imo emendatiores fieri velle. Solerti quoque priore
Abbreviated transcription (Latin):
oum quidã illorũ temerȩ pecumam in uolanter
cum primorib innotu is sede ci amegressii subtit¬
aes in sonuerunt tubis in interstitioduorũ monas te¬
rũ sub sis tenter & ad unante resibi quod ad regisun t
uisitie in uenti coram quȩ deduin : Eisq: c̃uictis et iudicio
nilegoꝵ condẽ pnatis suspensist̃ mans trali parteatuxea in¬
tioitũ porte monasterii. euid enissime ꝓmulgante dño iudici
&iã infideliũ poena breui quali cruciati plectendist ꝑ pecua
sub p̃textu xp̃i anitatis nisi ne sipiscant sacnilegi. Vnde koñ¬
elucubra ndissima diligentia aduertendũ nob̵ ÷ quã clem̃¬
ter dñs trahentes quasi longũ funẽ irnũ pbilit̃ peccata nr̃a
in ꝓuisa immo in uisa hostiũ inuasione dignañ castigando nos
redarguit pariq: mͦ ex actissima cincũ spectione c̃siderandi
ꝙ misericordit̃ ec locũ tc̃ senuauit et abitatorib gratuitate

Expanded text:
latenter quidam illorum, temere pecuniam involantes. latenter quidam illorum, temere pecuniam involantes. Quod cum primoribus innotuisset jam egressis, subsistentes insonuerunt tubis in interstitio duum monasteriorum, subsistentes et coadunantes se sibi, quoadusque rei sunt requisiti et inventi coramque deducti: eisque convictis et judicio sacrilegorum condemnatis, suspensi sunt in australi parte juxta introitum portae monasterii, evidentissime promulgante Domino, judicio etiam infidelium, poena brevi quali cruciatu plectendi sunt perpetuo sub praetentu Christianitatis, nisi recipiscant sacrilegi. Undeelucubratissima diligentia advertendum nobis est quam clementer Dominus trahentes quasi longum funem irrumpibiliter peccata nostra, improvisa, imo invisa hostium invasione dignanter castigando nos redarguit: parique modo exactissima circumspectione considerandum quod misericorditer et locum tunc servavit, et habitatoribus gratuita
Abbreviated transcription (Latin):
corpus pat̃nis ermiterus cancinerani: Nom̃q fratnis c¬
ticis in senibi quã ludibrioꝵ suoꝵ execrabilissimis spunciti¬
spollui. dinistam̃ uterat nexib uinctus miserabilit ptrac
us aduillã ꝓpriȩ humanit dematre ꝓfusionis distantẽ
monastquo t̃cio milianio adaqͥlo nalẽ plagã dictã mun¬
io. Stipat᷑ itaq multitudine iniquoꝵ actã ꝓplunima
llantiũ quã densitate noctis quia in ipso crepusculo
e enegione porte quondã natiuitatis tuȩimus Qđcũad¬
tisset subito int̃ram cornuit: Cũq duersis telis ab ini¬
sione animã efflans xp̃olibauit
ceuiã re silendũ rei eurũ diuino iudicio menitis beati
perntini in ipsa egressionis hora pactũ : donariaemm
modicacomicientes argenti suꝑ altare ecde sie requieiꝰ
mnulauerunt. & umexiam dictis fratrib: ne ab aliquib
ere tur seruandam delegauerunt: Illis uero cuno
elobatim que exire p̃ ꝓ perecertantib restiterunt

Expanded text:
corpus paternis coemeteriis concinerari, nomenque fraternis dypticis inscribi, quam ludibriorum suorum exsecrabilissimis spurcitiis pollui; diris tamen ut erat nexibus vinctus, miserabiliter protractus est ad villam propriae humanitatis de matre profusionis, distantem a monasterio tertio milliario ad aquilonalem plagam dictam Miramo. Stipatus itaque multitudine iniquorum ac tam pro plurima vallantium quam densitate noctis, quia in ipso crepusculo Ecce e regione portae quondam nativitatis tuae imus. Quod cum advertisset, subito in terram corruit. Cumque aversis telis ab inifusione animam efflans Christo libavitetiam reor silendum rei eventum, divino judicio meritis B Bertini in ipsa egressionis hora peractum. Donaria enim immodica conjicientes argenti, super altare ecclesiae requiei ejus cumulaverunt, et uni ex jam dictis fratribus ne ab aliquibus raperetur servandam delegaverunt. Illis autem cuneatim globatimque exire praepropere certantibus, restiterunt
Abbreviated transcription (Latin):
sub moto inde pippino filio pippini : & in monasterio scĩ medir¬
di attonso: Qui post ea inde ꝑfugam elapsus a quitaniam
regressus multo tempore fugiendo ibi latuit. Iterumq arã
nul fo prȩ fecto ꝑ fidem deceptus conprehensus est.
& ad ha rolum adductus : silua nectum ꝑpetuo est xilio
filios habuit: Id est hlodouuicũ. cui regnum romanorũ
& Italiã tradidit: Alterum autem hlothariũ cui sedẽ
imperialem reliquid: Tertium uero harolum cui prouin¬
ciam gubernandã dimisit: Decessit quoq hlotharius

Expanded text:
submoto inde Pippino filio Pippini, et in monasterio Sancti Medarsubmoto inde Pippino filio Pippini, et in monasterio Sancti Medardi attonso. Qui postea inde per fugam elapsus, Aquitaniam regressus multo tnulfo praefecto perfide deceptus, comprehensus est, et ad Karolum adductus Silvanecto, perpetuo est exilio filios habuit, id est, Lodowicum, cui regnum Romanorum et Italiam tradidit; alterum autem Lotharium, cui 157 sedem imperialem reliquit; tertium vero Karolum, cui Provinciam gubernandam dimisit. Decessit quoque Lotharius