comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uenientes ad faciẽ quoꝵdã homi¬
num. magna eis submissione
blandiunt᷑: recedentes autẽ inimi¬
cicias. ac dãpna quȩ ualent atro-¬
citer inferunt. Quid est enĩ cul¬
pam flere: nisi humilitatẽ do suȩ
deuotionis ostendere: E quid est
post fletum praua agere: nisi su-¬
perbas in eum quẽ rogauerant
inimicicias exercere: Iacobo at¬
testante qui ait. Quicumq uolu-¬
crit amicus esse scłi huius: ini¬
micus di constituetur. Ammo¬
nendi sunt qui ad missa plangt̃
nec tamen deserunt: ut sollicite
considerent. qͥa ita plerũq mali in¬
utilit cõpungunt᷑ ad iusticiam:
sicut plerumq boni innoxiȩ tẽ¬
ptant᷑ ad culpam. sitq mira
exigentib meritis dispositionis
int̾nȩ mensura: ut & illi dũ de
bono aliquid agunt. qđ tamen
non ꝑficiunt. suꝑbe inter ipsa
quȩ etiam plenissime ꝓpetrant
mala confidant: & isti dũ de malo
temptantur. cui nequaquã con-¬
sentiunt: quo ꝑ infirmitatẽ ti-¬

Expanded text:
venientes ad faciem quorumdam homivenientes ad faciem quorumdam hominum, magna eis submissione blandiuntur; recedentes autem, inimicitias ac damna quae valent atrociter inferunt. Quid est enim culpam flere, nisi humilitatem Deo suae devotionis ostendere? Et quid est post fletum prava agere, nisi superbas in eum quem rogaverat, inimicitias exercere? Jacobo attestante qui ait: Quicunque voluerit amicus esse saeculi hujus, inimicus Dei constituitur . Admonendi sunt qui admissa plangunt, nec tamen deserunt, ut sollicite considerent quia ita plerumque mali inutiliter compunguntur ad justitiam, sicut plerumque boni innoxie tentantur ad culpam. Fit quippe mira exigentibus meritis dispositionis internae mensura, ut et illi dum de bono aliquid agunt, quod tamen erficiunt, superbe inter ipsa quae etiam plenissime perpetrant mala confidant; et isti dum de malo tentantur, cui nequaquam consentiunt, quo per infirmitatem ti
Abbreviated transcription (Latin):
lutosa aqua semet ipsũ uoluit: quia
dum fletib suis uitȩ munditiam
subirahit: ante dĩ ocłos sordidas ip-¬
sas etiã lacrimas facit. Hinc rur-¬
sum scͥptum ẽ. Le iteres uerbum in
oratione tua. Uierbum namq in
oratione iterare est: post fletũ com-¬
mittere. qđ rursũ necesse sit flere.
Hinc ꝑ ysaiã dr̃. Lauamini: mundi
estote. Post lauacrum enĩ mundus
esse neggligit: quisquis post lacri¬
mas uitę innocentiã ñ custodit.¬
Et lauantur ergo & nequaquam
mundi sunt: qͥ commissa flere non
desinunt: s rursum flenda cõmit¬
tunt. hinc per quendam sapi-¬
entem dicitur. Qui baptiratur a
mortuo & iterũ tangit ilłu: quid
ꝓficit lauatio eius: Baptiratur qͥp¬
pe a mortuo: qui mundat᷑ fletib
a peccato. S post baptismum mor¬
tuum tangit: qui culpã post lacri¬
mas repetit. Ammonendi st̃ qui
admiesa plangunt. nec tam̃ dese¬
runt: ut ante districti iudicis
ocłos eis se ẽẽ similes agnoscant. qͥ

Expanded text:
lutosa aqua semetipsum volvit, quia lutosa aqua semetipsum volvit, quia dum fletibus suis vitae munditiam subtrahit, ante Dei oculos sordidas ipsas etiam lacrymas facit. Hinc rursum scriptum est: Ne iteres verbum in oratione tua . 87 Verbum namque in oratione iterare, est post fletum committere quod rursum necesse sit flere. Hinc per Isaiam dicitur: Lavamini , mundi estote . Post lavacrum enim mundus esse negligit, quisquis post lacrymas vitae innocentiam non custoditEt lavantur ergo et nequaquam mundi sunt, qui commissa flere non desinunt, sed rursus flenda committunt. Hinc per quemdam sapientem dicitur: Qui baptizatur a mortuo, et iterum tangit illum, quid proficit lavatio ejus ? Baptizatur quippe a mortuo , qui mundatur fletibus a peccato; sed post baptisma mortuum tangit, qui culpam post lacrymas repetit. Admonendi sunt qui admissa plangunt, nec tamen deserunt, ut ante districti judicis oculos eis se esse similes agnoscant, qui
Abbreviated transcription (Latin):
Nlit̾ ammonendi sunt qui admis¬
sa plangunt. nec tamen deserunt:
atq alit̾ qui deserunt nec tam̃ plang̃t.
Ammonendi sunt qͥ admissa plangunt
nec tam̃ deserunt. ut considerare solli¬
cite sciant: quia flendo inanit̾ mun-¬
dant. qui uiuendo se nequit̾ inqui¬
nant: cum iccirco se lacrimis lauant:
ut mundi ad sordes redeant. Hinc
enim scriptum est. Canis reuersus
ad uomitum suum: & sus lota in
uolutabro luti. Canis quippe cum
uomit. ꝓfecto cibum qui pectus de-¬
pͥmebat ꝓicit : s cum ad uomitum
reuertitur unde leuigatꝰ fuerat.
rursus onerat᷑. & qui admissa plan-¬
gunt. ꝓfecto nequitiam de qua ma-¬
le saciati fuerãt. & quȩ mentis inti¬
ma deprimebat. confitendo ꝓici-¬
unt: quã post confessionẽ dũ repe-¬
tunt resumunt. Sus uͦ in uoluta¬
bro luti cum lauat᷑: sordidior reddit᷑.
Q qͥ admissa plangit nec tam̃ deserit.
penȩ grauioriᷤ culpȩ se subicit: qui
& ipsam quã flendo impetrare potu¬
it ueniam contempsit. Et quasi in

Expanded text:
liter admonendi sunt qui admissa plangunt , nec tamen deserunt; atque aliter qui deserunt, nec tamen plangunt. Admonendi sunt enim qui admissa plangunt, nec tamen deserunt, ut considerare sollicite sciant quia flendo inaniter se mundant, qui vivendo se nequiter inquinant, cum idcirco se lacrymis lavant, ut mundi ad sordes redeant. Hinc enim scriptum est: Canis reversus ad suum vomitum, et sus lota in volutabro luti . Canis quippe cum vomit, profecto cibum qui pectus deprimebat, projicit; sed cum ad vomitum revertitur, unde levigatus fuerat, rursus oneratur. Et qui admissa plangunt, profecto nequitiam, de qua male satiati fuerant, et quae mentis intima deprimebat, confitendo projiciunt, quam post confessionem dum repetunt, resumunt. Sus vero in volutabro luti cum lavatur, sordidior redditur. Et qui admissa plangit, nec tamen deserit, poenae gravioris culpae se subjicit ; quia et ipsam quam flendo potuit impetrare veniam contemnit, et quasi in
Abbreviated transcription (Latin):
delinquentib nolite exaltare cornu.
Cornu quippe delinquentes exaltant:
si nequaqͣm se ad penitentiã ex cog¬
nitione suȩ iniquitatis humiliant.
Hinc rursum dicit᷑. Cor contritum &
humiliatum d̾s non sꝑnit. Quisqͥs
enĩ peccata plangit. nec tam̃ deserit:
cor quidẽ conterit: s humiliari
contempnit. Quis qͥs enĩ peccata
iam deserit. nec tam̃ plangit: iam
qͥdẽ humiliat. s tam̃ conterere cor¬
recusat. Hinc paulus ait. Et hȩc
quidẽ fuistis: s abluti estis: s scĩfica¬
ti estis: quia nimirum illos em̃dati-¬
or uita scĩficat : qͦs ꝑ penitentiam
abluens afflictio fletuũ mundat.
Hinc petrus cũ quosdã territos malo
urm. Dicturus enim baptisma. p̃¬
misit penitentiȩ lamenta: ut priꝰ
se aqua suȩ afflictionis infunderẽt:
& postiodũ sacramento baptisma-¬
tis lauarent. Qua gͥ mente qui
transactas culpas flere neggligunt.
uiuunt securi de uenia: quando

Expanded text:
delinquentibus, Nolite exaltare cornu . delinquentibus, Nolite exaltare cornu . Cornu quippe delinquentes exaltant, si nequaquam se ad poenitentiam ex cognitione suae iniquitatis humiliant. Hinc rursum dicitur: Cor contritum et humiliatum Deus non spernit . Quisquis enim peccata plangit, nec tamen deserit, cor quidem conterit, sed humiliare contemnit. Qui vero peccata jam deserit, nec tamen plangit, jam quidem humiliat, sed tamen cor conterere recusat. Hinc Paulus ait: Et haec quidem fuistis; sed abluti estis, sed sanctificati estis . Quia nimirum illos emendatior vita sanctificat, quos per poenitentiam abluens afflictio fletuum mundat. Hinc Petrus cum quosdam territos malorestrum . Dicturus enim baptisma, praemisit poenitentiae lamenta, ut prius se aqua suae afflictionis infunderent et postmodum sacramento baptismatis lavarent. Qua igitur mente, qui transactas culpas flere neglegunt, vivunt securi de venia, quando
Abbreviated transcription (Latin):
dore fulges cant. De quib apte
subditur. Qui semꝑ erunt in
circulis: nec unquã extrahentur
ab eis: quia nimirũ necesse
est. ut qui ad officium predica-¬
tionis eicubant: a sacrȩ lectionis¬
studio non recedant. Ad hoc namq
uectes esse in circulis semꝑ iuben-

Expanded text:
dore fulgescant. De quibus apte dore fulgescant. De quibus apte subditur: Qui semper erunt in circulis, nec unquam extrahentur ab eis. Quia nimirum necesse est ut qui ad officium praedicationis excubant, a sacrae lectionisstudio non recedant. Ad hoc namque vectes esse in circulis semper juben
Abbreviated transcription (Latin):
gulos: faciesq uectes de lignis
sechim. & oꝑies auro. inducesq
ꝑ circulos qui sunt in arcȩ lateri¬
bus: ut portetur in eis. Qui semꝑ
erunt in circulis: nec unquam
extrahentur ab eis. Quid ꝑ arca:¬
nisi scã ȩccła figuratur Cui
quattuor circuli aurei ꝑ quattuor
angulos iubent᷑ adiungi: quia
in eo qđ ꝑ quattuor mundi par¬
tes dilatata tenditur:: ꝓculdubio
quaituor scĩ euuangelii libris
accincta predicatur. Uectesq de
lignis sethim fiunt. qui eisdẽ
ad portandum circulis inserunt᷑
quia fortes ꝑseuerantesq docto¬
res. uelut imputribilia ligna
querendi sunt. qui instructioni
sacroꝵ uoluminum semꝑ inhe-¬
rentes sc̃ȩ eccłȩ unitatẽ denim¬
tient : & quasi intromissi circu-¬
lis arcã portent. Uectib quippe
archam portare est: bonis docto-¬
rib scãm ȩccłam ad rudes infi-¬
delium mentes p̃dicando dedu-¬
cere. Qui auro quoq iubentur
oꝑiri: ut cum sermone aliis in-¬
sonant : ipsi etiam uicȩ splen¬

Expanded text:
unt. Facies quoque vectes de lignis sethim, et operies auro: inducesque per circulos, qui sunt in lateribus ut portetur in eis: qui semper erunt in circulis: nec unquam extrahentur ab eis. Vecnisi sancta Ecclesia figuratur? Cui quatuor circuli aurei per quatuor angulos jubentur adjungi, quia in eo quod per quatuor mundi partes dilatata tenditur, 34 procul dubio quatuor sancti Evangelii libris accincta praedicatur. Vectesque de lignis sethim fiunt, qui eisdem ad portandum circulis inseruntur; quia fortes perseverantesque doctores velut imputribilia ligna quaerendi sunt, qui instructioni sacrorum voluminum semper inhaerentes, sanctae Ecclesiae unitatem denuntient, et quasi intromissi circulis arcam portent. Vectibus quippe arcam portare, est bonis doctoribus sanctam Ecclesiam ad rudes infidelium mentes praedicando deducere. Qui auro quoque jubentur operiri, ut dum sermone aliis insonant, ipsi etiam vitae splen
Abbreviated transcription (Latin):
dum quisq intenderit. sua reu̾beratꝰ ifir¬
mitate reflectit᷑: atq it̾m renouata inten¬
tione. ad ea unde descenderat rursꝰ erigit᷑
Quod fieri in actiua uita ñ potest: deqͣ
si quisq reflectat᷑ uł ad modicũ: stati ui¬
uita & contẽplatiua in homine. Quod si¬

Expanded text:
dum quisque intenderit, sua reverberatus infirdum quisque intenderit, sua reverberatus infirmitate reflectitur; atque, iterum renovata intentione, ad ea unde descenderat rursus erigitur. Quod fieri inactiva vita non potest, de qua si quisque reflectat vel ad modicum, statim vivita et contemplativa in homine. Qui igi
Abbreviated transcription (Latin):
cans ab om̃i occupatione. actuali aũtitur:
& sic̃ ab actuali uita conscendentes. in con-¬
templationis quiete sepeliunt᷑: ita ab ac-¬
tione scłari recedentes eos uita actiua
m se quasi sepeliendos suscipit: ac ꝑ hoc
templatiua sepulcħ̃ru ẽ. Uiri sancti sic̃¬
a secreto contemplationis egrediunt᷑ ad
publicum actionis: ita rursꝰ ab actionis
manifesto. ad secretũ contẽplationis inti-¬
me reũtunt᷑: ut intꝰ dm laudent. uͥ acce-¬
aqͥle moris ẽ. semꝑ ocłm in radiũ solis
infigere nec deflectere. nͥ solius esce obten-¬
tu: ita & scĩ a contẽplatione ad actualẽ ui-¬
tam int̾cłu reflectunt᷑ considerantes illa
summa sic ẽẽ utilia: ut tam̃ ista humilia
rant̾ incedit: in contẽplatione autẽ sese
ꝑ int̾ualla resumit: qͥa diuturnitate con-¬
templandi lassatur. Uisio animaliũ in
iherechiele. quȩ ibant & ñ reu̾tebant᷑: ꝑti
nent ad uitȩ contẽplatiuȩ m̃suram: i qͣ

Expanded text:
cans ab omni occupatione actuali avertitur. cans ab omni occupatione actuali avertitur. Et sicut ab actuali vita conscendentes in contemplationis quiete sepeliuntur, ita ab actione saeculi recedentes eos vita activa in se quasi sepeliendos suscipit; ac per hoc templativa sepulcrum est. a secreto contemplationis egrediuntur ad publicum actionis, ita rursus ab actionis manifesto ad secretum intimae contemplationis revertuntur: ut intus Deum laudent, ubi accepaquilae moris est semper oculum in radium solis infigere, nec deflectere, nisi escae solius obtentu, ita et sancti a contemplatione ad actualem vitam interdum reflectuntur, considerantes illa summa sic esse utilia, ut tamen ista humilia ranter incedit; in contemplatione autem sese per intervalla resumit, quia diuturnitate contemplandi lassatur. 9. Visio animalium in Ezechiele, quae ibant, et non revertebantur , nent ad contemplativae vitae mensuram, in qua
Abbreviated transcription (Latin):
ctiua uita innocentia ẽ oꝑum bonoꝵ:
contẽplatiua speculatio suꝑnoꝵ. Illa
cõmunis multoꝵ ẽ: ista uͦ paucoꝵ. Actiua
uita mundanis reb bene utitͤ: contẽpla¬
tiua uͦ mundo renuntians. soli do uiuere
enĩ in ista sustollit᷑. q̃ͥ in illa utilis inue¬
nit᷑. Quicũq adhuc temporalẽ głam. aut
carnalẽ affectat concupiscentiã: a contem-¬
platione ꝓhibet᷑: ut positꝰ in actualis uitȩ
oꝑatione purgetur. In ista enĩ ꝑ exercitiũ
boni oꝑis priu̾s cuncta exhaurienda st̃ ui-¬
tia: ut in illa iam pura mentis acle. ad con-¬
templandũ d̃m quisq ꝑtranseat. & licet
conu̾sus statim ad contẽplationẽ conscen-¬
dere cupiat: tam̃ ratione cogitur: ut pͥus
dum ad rachel hoc ẽ ad uisũ pͥncipiũ des-¬
tinaret. quȩ contẽplationẽ significat: lia
illi hoc ẽ laboriosa uita subponit᷑. quȩ ac¬
tiuam demonstrat. Sicut sepultꝰ ab om̃i t̾rȩ¬
no negotio pͥuat᷑: ita & contẽplatiomi ua¬

Expanded text:
ctiva vita innocentia est operum bonorum, contemplativa speculatio supernorum; illa communis multorum est, ista vero paucorum. 2. Activa vita mundanis rebus bene utitur, contemplativa vero mundo renuntians, soli Deo vivereenim in ista sustollitur, qui in illa utilis invenitur. Quicunque adhuc temporalem gloriam, aut carnalem affectat concupiscentiam, a contemplatione prohibebitur, ut positus in actualis vitae operatione purgetur. In ista enim prius per exercitium boni operis cuncta exhaurienda sunt vitia, ut in illa jam pura mentis acie ad contemplandum Deum quisque pertranseat. Et licet conversus statim ad contemplationem conscendere cupiat, tamen ratione cogitur, ut priusdum ad Rachel, hoc est, ad visum principium, destinaret, quae contemplationem significat, Lia illi, hoc est, laboriosa vita supponitur, quae activam demonstrat . 5. Sicut sepultus ab omni negotio terreno privatur, ita et contemplationi va
Abbreviated transcription (Latin):
sit illi utiliꝰ ꝑ simplicẽ actionẽ ire ad uitã:
qm ꝑ contẽplationis errorẽ mitti in gehen¬
nam. Sepe mens ad summa ab imis eri-¬
gitur: & sepe a summis ad ima pondere car¬
nis inclinata reflectitur. M ultos ds̃ ex
carnalib sua gr̃a uisitat: & ad contẽplatio¬
nis fastigiũ eleuat: multosq a contẽpla

Expanded text:
 illi per simplicem actionem ire ad vitam, quam per contemplationis errorem mitti in gehennam. 11. Saepe mens ad summa ab imis erigitur, et saepe a summis ad infima pondere carnis reclinata reflectitur. 12. Multos Deus ex carnalibus sua gratia visitat, et ad contemplationis fastigium elevat. Multosq
Abbreviated transcription (Latin):
ducitur. qui solus homo in hominib
& sine ullius comparatione natus est
sc̃s. Qui iuxta psalmistȩ uocem:
factus est sicut passer unicus in ȩdifi-¬
cio. Lanto gͦ mali magis tolerandi
sunt. quanto etia plus habundant:
quia & in areȩ tritura pauca sunt
grana quȩ seruantur horreis: & gͣn-¬
des acerui palearum qui ignibus
comburuntur.

Expanded text:
perducitur qui solus homo in hominibus, perducitur qui solus homo in hominibus, et sine alterius comparatione, natus est sanctus. Qui, juxta Psalmistae vocem, Factus est sicut passer unicus in aedificio . Tanto ergo magis mali tolerandi sunt, quanto et amplius abundant, quia et in areae tritura pauca sunt grana quae servantur horreis, et grandes acervi palearum qui ignibus comburuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
orib fuit. Archa inundis diluuii quȩ
huius eccl̃ȩ typum gessit. & ampla in in-¬
feriorib & angusta in suꝑiorib fuit:
quȩ in summitate etiam sua ad unius
mensuram cubiti excreuit: inferius
quippe quadrupedia atq reptilia:
suꝑius uͦ aues & homines habuisse
credenda est. Ibi lata extitit: uͥ bestias
habuit. Ibi angusta ubi homines
seruauit: quia nimirum sc̃a ȩccl̃a
in carnalib ampla est. in spiritalib
angusta. Ubi enim bestiales hominũ
mores tolerat: illic latius sinum laxat.
Ubi autẽ eos habet qui spiritali ratio¬
ne suffulti sunt. illic quidem ad
summum ducitur:s tam̃ quia pau¬
ci sunt angustantur. Lata quippe uia
est quȩ ducit ad ꝑditionem: & multi
sunt qui uadunt ꝑeam. Et angusta
porta est quȩ ducit ad uitam: &
pauci sunt qui inueniunt eam. Fo
autẽ usq archa angustatur in sum-¬
mis. quousq ad mensuram unius
cubiti ꝑducatur: quia in scã eccl̃a
quanto sciores quiq sunt tanto
pauciores. Quȩ in summo ad illum

Expanded text:
 est:--Arca in undis diluvii, quae hujus Ecclesiae typum gessit, et ampla in inferioribus, et angusta in superioribus fuit. Quae in summitate etiam sua ad unius mensuram cubiti excrevit. Inferius quippe quadrupedia atque reptilia, superius vero aves et homines habuisse credenda est, ibi lata exstitit, ubi bestias habuit; ibi angusta, ubi homines servavit, quia nimirum sancta Ecclesia in carnalibus ampla est, in spiritualibus angusta. Ubi enim bestiales hominum mores tolerat, illic latius sinum laxat. Ubi autem eos habet, qui spirituali ratione suffulti sunt, illic quidem ad summum ducitur. Sed tamen quia pauci sunt, angustatur. Lata quippe via est, quae ducit ad perditionem, et multi sunt qui vadunt per eam. Et angusta porta est quae ducit ad vitam, et pauci sunt qui inveniunt eam . Eo autem usque arca angustatur in summis, quousque ad mensuram unius cubiti perducatur; quia in sancta Ecclesia quanto sanctiores quique sunt, tanto pauciores. Quae in summo ad illum
Abbreviated transcription (Latin):
ripitis mente teneatur. Unde idẽ
rursum discipulos ammonet: dicens.
Si quis non obedit uerbo nr̃o per
epistolam hunc notate: & ñ com¬
misceamini cum illo. ut confundat᷑.
Atq ilico adiunxit. Et nolite ut ini-¬
micum estimare illum: sed corripitẽ.
ut fr̃ẽm. Aesi aꝑte diceret. Pacẽ cũ eo
exteriorem soluite: s interiorẽ circa
illum medullitus custodite: ut pec¬
cantis mentem sic ur̃a discordia feri¬
abnegata discedat. Qđ alit̃ ai¬

Expanded text:
ripitis mente teneatur. Unde idem ripitis mente teneatur. Unde idem rursum discipulos admonet, dicens: Si quis non obedit verbo nostro, per epistolam hunc notate: et non commisceamini cum illo, ut confundatur . Atque illico adjunxit: Et nolite ut inimicum existimare illum, sed corripite ut fratrem . Ac si diceret: Pacem cum eo exteriorem solvite, sed interiorem circa illum medullitus custodite; ut peccantis mentem sic vestra discordia feriabnegata discedat. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
ant: quam ꝑ inuectionem uocis
sibi extrinsecus turbant. Qđ utt̃q
dicit. Cum his qui oderunt pa¬
cem eram pacificus: cum loquebar
illis impugnabant me gratis. Ee
ce loquens impugnabatur: & tam̃
impugnatus erat pacificus: quia
nec insanientes cessabat reprehendere:
nec reprehensos negligebat amare.
hinc etiã paulus ait. Si fieri potest
qđ ex uobis est: cum omnib hominib
pacem habentes. Hortaturus enim
discipulos ut pacẽ cũ omnib habe¬
rent: p̃misit dicens. Si fieri potest:
atq subiunxit. qđ ex uobis est. Dif¬
ficile quippe erat: ut si maleacta cor-¬
ripent. habere pacem cum omnib
possent. S cum temporalis pax in
prauoꝵ cordib ex nr̃a increpatione
confunditur: inuiolata necesse ẽ. ut
in nr̃o corde seruetur. Recte itaq
ait:. qđ ex uobis ẽ. Ac si nimirũ dicat.
Qͥa pax ex duarũ partiũ consensu subfi¬
stit: si ab eis qui corrripiuntur ex¬
pellitur: integra tam̃ in ur̃a qui cor¬

Expanded text:
ant, quam per invectionem vocis ant, quam per invectionem vocis sibi extrinsecus turbant. Quod utrumibet, cum dicit: Cum his qui oderunt pacem, eram pacificus, cum loquebar illis, impugnabant me gratis . Ecce et loquens impugnabatur; et tamen impugnatus, erat pacificus, quia nec insanientes cessabat reprehendere, nec reprehensos negligebat amare. Hinc etiam Paulus ait: Si fieri potest, quod ex vobis est, cum omnibus hominibus pacem habentes . Hortaturus enim discipulos ut pacem cum omnibus haberent, praemisit, dicens: Si fieri potest, atque subjunxit: Quod ex vobis est. Difficile quippe erat ut si male acta corriperent, habere pacem cum omnibus possent. Sed cum temporalis pax in pravorum cordibus ex nostra increpatione confunditur, inviolata necesse est ut in nostro corde servetur. Recte itaque ait: Quod ex vobis est. Ac si nimirum dicat: Quia pax ex duarum partium consensu subsistit, si ab eis qui corripiuntur expellitur, integra tamen in vestra qui cor
Abbreviated transcription (Latin):
Hinc finees peccantium ciuium grãm
sꝑnens. cocuntes cum madianitis per-¬
culit: & iram dñi iratus placauit.
hinc ꝑ semetipsam ueritas dicit. Ho¬
lite arbitrari: quia uenerim pacem
mittere in terram. Non ueni pacem
mittere in terram: sed gladium. Ma-¬
lors namq cum incaute amiciciis iun-¬
gimur : culpis ligamur. Linde io-¬
saphat qui tot de anteacta uita p̃co¬
niis attollitur: de achab regis amiti-¬
ciis pene ꝑicurus increpatur: cui
a domino ꝑ ꝓphãm dicit᷑. Impio
p̃bes auxilium: & his qui oderunt
dñm amiticia iungeris: & idcirco
iram quidẽ dñi merebaris: sed bo¬
na oꝑa inuenta sunt inte: eo qđ
abstuleris lucos de terra iuda.
eo ipso iam discrepat: quo ꝑuersors
amiticiis uita nr̃a concordat. Am-¬
monendi sunt pacati: ne si ad corre-¬
ptionis u̾ba ꝓsiliant: tẽporale pacẽ
sibi ꝑturbari formident. Rursũq
ammonendi sunt. ut eandem pacẽ
dilectione integra intrinsecus tene-¬

Expanded text:
Hinc Phinees peccantium civium gratiam Hinc Phinees peccantium civium gratiam spernens, coeuntes cum Madianitis perculit, et iram Domini iratus placavit . Hinc per semetipsam Veritas dicit: Nolite arbitrari, quia venerim pacem mittere in terram. Non veni pacem mittere, sed gladium . Malorum namque cum incaute amicitiis jungimur, culpis ligamur. Unde Josaphat, qui tot de anteacta vita praeconiis attollitur, de Achab regis amicitiis pene periturus increpatur. Cui a Domino per prophetam dicitur: Impio praebes auxilium, et his qui oderunt Dominum, amicitia jungeris; et idcirco iram quidem Domini merebaris, sed bona opera inventa sunt in te, eo quod abstuleris lucos de terra Juda eo ipso jam discrepat, quo perversorum amicitiis vita nostra concordat. Admonendi sunt pacati, ne si ad correptionis verba prosiliant, temporalem pacem sibi perturbare formident. Rursumque admonendi sunt, ut eamdem pacem dilectione integra intrinsecus tene
Abbreviated transcription (Latin):
cissione feriantur. Quid ẽ enim
pax transitoria: nisi quodda uestigi.¬
um pacis ȩt̃nȩ: Quid gͦ dementius¬
esse potest. quam uestigia in pulue¬
re impressa diligere:s ipsum a qͦ
impressa sunt non amare: Hinc
cdauid dũ
Itotum se ad fȩdera
s int ¶nȩ constringeret:
testatur qd̾ cum malis concordiã ñ
teneret: dicens. Nonne qui oder̃t¬
tuos tabescebam: ꝑfecto odio ode-¬
ram illos: inimici facti sunt michi.
Inimicos etenim di ꝑfecto odio odis¬
se ẽ. & qđ facti sunt diligere: & qđ
faciunt increpare: mores prauoꝵs
p̾mere: uitȩ ꝓdeose. Pensandum
est gͥ quando ab increpatione qui¬
escitur. quanta culpa cũ pessimiᷤᷤ pax
tenetur: si ꝓpheta tantus hoc uelut
in hostiam do obtulit: qđ contra se
pro dño prauoꝵ inimicitias excita¬
uit. Hinc est qđ leui tribus assũ¬
ptis gladiis ꝑ castroꝵ nedia tͣnsiens¬
quia feriendis noluit peccatorib par¬
cere: dõ manus dicta est consecrasse.

Expanded text:
cissione feriantur. Quid est enim cissione feriantur. Quid est enim pax transitoria, nisi quoddam vestigium pacis aeternae? Quid ergo esse dementius potest, quam vestigia in pulvere impressa diligere, sed ipsum a quo impressa sunt, non amare? Hinc David dum totum se ad foedera pacis internae constringeret, testatur quod cum malis concordiam non teneret, dicens: Nonne qui te oderuntuos tabescebam? Perfecto odio oderam illos, inimici facti sunt mihi . Inimicos etenim Dei perfecto odio odisse, est et quod facti sunt diligere, 70 et quod faciunt increpare; mores parvorum premere, vitae prodesse. Pensandum ergo est, quando ab increpatione quiescitur, quanta culpa cum pessimis pax tenetur, si propheta tantus hoc velut in hostiam Deo obtulit, quod contra se pro Domino pravorum inimicitias excitavit. Hinc est quod tribus Levi assumptis gladiis per castrorum media transiensquia feriendis noluit peccatoribus parcere, Deo manus dicta est consecrasse .
Abbreviated transcription (Latin):
todit. At contͣ ãmonendi ft̃ pacati. ne dũ
plusꝙͣ. necesse ẽ pacẽ ꝙͣ. possident amãt:
ad ꝑpetuam ꝑuenire. non appetant.
Plerumq enim grauius intentionem
mentium. rerum tͣnquillitas tẽptat::
ut qͦ non st̃ molesta quȩ tenent. eo mi¬
nus amabilia fiant quȩ uocant: & qͦ
delectant p̃sentia: eo non inquirant᷑
ȩt̃na. linde & ꝑ semetipsam ueritas
loquens. cum terrenam pace a suꝑna
do uobis: pacem relinquo uobis.
Relinqͦ scilicet transitoriam: do man¬
suram. Si gͦ in eam cor quȩ relicta ẽ.
sigitur: nunquam ad illam quȩ dan-¬
da est ꝑuenitur. Rax gͥ presens ita
tenenda est. ut & diligi debeat & con¬
tempni: ne si immoderate diligitur::
diligentis animꝰ inculpa capiatur.
linde & ammonendi sunt pacati. ne
dum nimis humanam pacem desi-¬
derant. prauos hominum mores ne¬
quaquam redarguant: & consentien.¬
do ꝑuersis ab auctoris sui se pace dis¬
iungant: ne dum humana foras
iurgia netuunt: intͣni sȩderis dis¬

Expanded text:
todit. At contra admonendi sunt pacati, ne dum plus quam necesse est, pacem quam possident amant, ad perpetuam pervenire non appetant. Plerumque enim gravius intentionem mentium rerum tranquillitas tentat; ut quo non sunt molesta quae tenent, eo minus amabilia fiant quae vocant; et quo delectant praesentia, eo non inquirantur aeterna. Unde et per semetipsam Veritas loquens, cum terrenam pacem a superna nquo vobis, pacem meam do vobis . Relinquo scilicet transitoriam, do mansuram. Si ergo in ea cor quae relicta est igitur, nunquam ad illam quae danda est, pervenitur. Pax igitur praesens ita tenenda est, et ut diligi debeat et contemni; ne si immoderate diligitur, diligentis animus in culpa capiatur. Unde et admonendi sunt pacati, ne dum nimis humanam pacem desiderant, pravos hominum mores nequaquam redarguant; et consentiendo perversis, ab auctoris sui se pace disjungant; ne dum humana foras jurgia metuunt, interni foederis dis
Abbreviated transcription (Latin):
res onat: in choro autem uoces societa¬
te concordant. Quisquis itaq corpꝰ
affligit. s concordiam deserit: dm qui-¬
dem laudat in tympano: s non lau-¬
dat in choro. Sepe uͦ dum quosdam
maior scientia erigit. a ceteroꝵ societate
disiungit: & quasi qͦ plus sapiunt. eo
a concordiȩ uirtute. desipiunt. Hi
itaq audiant: qđ ꝑ semetipsam ueri-¬
tas dicit. Habete sal in uobis: & pacẽ.
habete int̃ uos. Sal quippe sine pace
ñ uirtutis est donum: sed dampnati¬
oms argumentum. Quo enu quisq
melius sapit. eo deterius delinquit:
& idcirco in excusabilit̃ merebit᷑ suppli-¬
cium: quia prudenter si uoluisset po-¬
tuit uitare peccatum. Quib quoq
amarum habetis. & contentiones st̃
ces esse aduersũ ueritatẽ. Non est

Expanded text:
resonat, in choro autem voces societaresonat, in choro autem voces societate concordant. Quisquis itaque corpus affligit, sed concordiam deserit, Deum quidem laudat in tympano, sed non laudat in choro. Saepe vero dum quosdam major scientia erigit, a caeterorum societate disjungit, et quasi quo plus sapiunt, eo a concordiae virtute desipiscunt. Hi itaque audiant quid per semetipsam Veritas dicat: Habete sal in vobis, et pacem habete inter vos . Sal quippe sine pace non virtutis est donum, sed damnationis argumentum. Quo enim quisque melius sapit, eo deterius delinquit; et idcirco inexcusabiliter merebitur supplicium, quia prudenter 69 si voluisset, potuit vitare peccatum. Quibus recteamarum habetis, et contentiones sunt ces esse ad
Abbreviated transcription (Latin):
liter ammonendi sunt dis cordes:
atq alit̾ pacati. Discordes namꝙ
ammonendi sunt. ut certissime sciant:
quia quantis libet uirtutib polleant.
spiritales fieri nullatenus possunt:
si uniri ꝑ concordiam ꝓximis neggli¬
gunt. Scriptũ quippe est. Fruetꝰ
quippe sp̃s est: caritas. pax. gaudium.
Qui autem seruare pacem ñcurat: fer¬
re fructum sp̃s recusat. Hinc paulꝰ
ait. Cum sit int̾ uos zelus & contentio:
Pacem sequimini cum omnib & scimo¬
niam: sine qua nemo uidebit deum.
Hinc rursus ammonens ait. Solliciti
mis mente currat᷑. At sepe ñ nulli
qͦ qͤdam spiritalit̾ dona ꝑcipiunt. eo
suꝑbiendo donũ concordiȩ qđ maiꝰ eͥ
amutunt: ut si fortasse carnem pre
ceteris gulȩ refrenatione quis edomat:
concordare eis quos suꝑat abstinen-¬
do contempnat. Sed quia abstinen¬
tia a concordia separat: quid amnio¬
neat psalmista perpendat. Ait enĩ.
Laudate eum in tympano & choro. In
tympano namq sicca & ꝑcussa pellis

Expanded text:
liter admonendi sunt discordes, atque aliter pacati. Discordes namque admonendi sunt ut certissime sciant quia quantislibet virtutibus polleant, spiritales fieri nullatenus possunt, si uniri per concordiam proximis negligunt. Scriptum quippe est: Fructus autem spiritus est charitas, gaudium, pax . Qui ergo servare pacem non curat, ferre fructum spiritus recusat. Hinc Paulus ait: Cum sit inter vos zelus et contentio, Pacem sequimini cum omnibus, et sanctimoniam, sine qua nemo videbit Deum . Hinc rursum admonens ait: Solliciti mis mente curratur. At saepe nonnulli quo quaedam specialiter dona percipiunt, eo superbiendo donum concordiae quod majus est, amittunt; ut si fortasse carnem prae caeteris gulae refrenatione quis edomat, concordare eis quos superat abstinendo contemnat. Sed qui abstinentiam a concordia separat, quid admoneat Psalmista perpendat; ait enim: Laudate eum in tympano et choro . In tympano namque sicca et percussa pellis
Abbreviated transcription (Latin):
los ad consideranda ea quȩ ininfimis
uersantur aꝑiant: qͦd sepe aues uniꝰ
eiusdemnq generis. sese socialit uolan¬
do non deserunt: qđ gregatim anima¬
lia bruta pascunt᷑. Q si sollert̃ aspicimꝰ:
concordando sͥ irrationalis creatura in-¬
dieat. qͣntũ malũ ꝑ discordiã rationaliᷤ

Expanded text:
los ad consideranda ea quae in infimis los ad consideranda ea quae in infimis versantur aperiant; quod saepe aves unius ejusdemque generis sese socialiter volando non deserunt, et quod gregatim animalia bruta pascuntur. Quia si solerter aspicimus, concordando sibi irrationalis natura indicat, quantum malum per discordia
Abbreviated transcription (Latin):
s terrena. animalis. diabolica. Quȩ
autem desursum est sapientia. primũ
quidem pudica est: deinde pacifica.
Pudica uidelicet. quia caste intelligit:
pacifica autẽ qm̃ ꝑ elationẽ minune
se aꝓximoꝵ societate disiungit. Am¬
monendi sunt dissidentes. ut nouerint
qđ taindui nullum boni oꝑis deo facͥfi¬
ciũ immolant: quamdiu a ꝓximoꝵ
caritate. discordant. Scriptum nãq e̾.
Si offers munus tuum ad altare: & ibi
recoidatus fueris. quia frat̃ tuus hab&
aliquid aduersum te: relinque. ibi mu-
nus tuum ante altare: & uade prius re-¬
conciliari fr̃i tuo: & tunc ueniens offeres
munus tuum. Ex qͣ scilicet p̾ceptio-¬
ne pensandum est: quoꝵ hostia repel¬
lit᷑. quam intolerabilis culpa monstrat᷑.
Lam cum mala cuncta bonis sequentib
diluant᷑: pensemus quanta sint mala
discordiȩ: quȩ nisi extincta sunditus
suerint. bonum subsequi ñ ꝑmittunt.
Ammonendi sunt discordes. ut si aures a
cȩlestib mandatis declinant. mentis ocu¬

Expanded text:
 terrena, animalis, diabolica. Quae autem desursum est sapientia primum quidem pudica est, deinde pacifica . Pudica videlicet, quia caste intelligit; pacifica autem, quia per elationem se minime a proximorum societate disjungit. Admonendi sunt dissidentes, ut noverint quod tandiu nullum boni operis Deo sacrificium immolant, quandiu a proximorum charitate discordant. Scriptum namque est: Si offers munus tuum ad altare, et ibi recordatus fueris quia frater tuus habet aliquinus tuum ante altare, et vade prius reconciliari fratri tuo, et tunc veniens offeres munus tuum . Ex qua scilicet praeceptione pensandum est, quorum hostia repellitur, quia intolerabilis culpa monstratur. Nam cum mala cuncta bonis sequentibus diluantur, pensemus quanta sint mala discordiae, quae nisi exstincta funditus fuerint, bonum subsequi non permittunt. Admonendi sunt discordes, ut si aures a mandatis coelestibus declinant, mentis ocu
Abbreviated transcription (Latin):
iuxta sententiã di cingatur ab altero. & qͦñ
certamine iustus gaudet: & ꝓpter passionis
uiolentiam refugit subire qͦd dolet. Accipe
exemplum ad eundi sub trepidatione marti¬
rii. de usu bellandi: in quo exercitatus quisꝙ
in prelio. & per aucdaciam certamen aggralt᷑
& ꝑ timorẽ cunctatione mouetur. Itẽ accipe
exemplum martyrii de reparatione humani
corporis ad salutẽ: dum quisq & de spe reparatio-¬
nis gaudet: & de incisionib seu amarissimis po-¬
culis meret:¬

Expanded text:
juxta sententiam Dei cingatur ab altero, et, quo non juxta sententiam Dei cingatur ab altero, et, quo non certamine justus gaudet, et propter passionis violentiam refugit subire quod dolet. 5. Accipe exemplum adeundi sub trepidatione martyrii de usu bellandi, in quo exercitatus quisque in praelio et per audaciam certamen aggreditur, et per timorem cunctatione movetur. 6. Item accipe exemplum martyrii de reparatione humani corporis ad salutem; dum quisque et de spe reparationis gaudet, et de incisionibus ceu amarissimis poculis moeret
Abbreviated transcription (Latin):
multa: Numqͥd carnes sc̃e auferent a te malitiaᷤ
s pro ueritatis defensione ultro se certami¬
n offert: nec umqͣm ꝓ ueritate diffidit. Sepe
ex discipłis ad martiriũ eligunt᷑. qͥ suos doctores
ad coronam precedunt: & qui sunt ordine põstre¬
mi fiunt ñ nuinqm in certamine pͥmi. Uir sẽs
ultro se in agone pro certamine ñ debet offerre
iusticiȩ. s tam̃ si agonis fructũ uidet ub̃rimũ:
ñ debet declinare laboris ꝑicłm. Qdͦ si maior ẽ
labor qͣm animarũ lucrum: declinandꝰ est labor
qu̾e minimũ comitat᷑ augm̃tũ. Utrũq enim
fecit apłs: qui & pieulis se ultro dedit. uͥ maxi¬
mũ aĩarũ lucrum uiditiꝰ & sapient̃ se piculo
abstulit. in quo potiorẽ laborẽ qũa lucru
eẽ ꝑspexit. Uitro se paulus apud ephesũ peni¬
nulłu ꝑiculi ipsius arbitratꝰ est fructũ. Disce
qͦm᷑ se ad martirium offerat qͥsq ultro uł qͦmͦ

Expanded text:
multa? Nunquid carnes sanctae auferent a te malitias multa? Nunquid carnes sanctae auferent a te malitias sed pro veritatis defensione ultro se certamini offert, nec unquam pro veritate diffidit. 2. Saepe ex discipulis ad martyrium eliguntur, qui suos doctores ad coronam praecedunt; et qui sunt ordine postremi, fiunt nonnunquam in certamine primi. 3. Vir sanctus ultro se pro agone certaminis debet offerre justitiae; sed tamen agonis fructum videns uberrimum, non debet 178 declinare laboris periculum. Quod si major est labor quam animarum lucrum, declinandus est labor, quem minimum comitatur augmentum. Utrumque enim fecit Apostolus qui et periculis se ultro dedit, ubi maximum animarum lucrum vidit; et sapienter se periculo abstulit, in quo potiorem laborem quam lucrum esse perspexit. Ultro se Paulus apud Ephesum perinullum periculi ipsius arbitratus est fructum. 4. Disce quomodo ad martyrium se offerat quisque ultro, vel quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
mi p̃mium. non illud ȩt̃num. Gͣ soluto reatu
peccati. manet tam̃ quedã temporalis pena:. ut
illa uita feruentius reqͥrat᷑. quȩ erit a penis õibꝰ
aliena. Nullus negat fidelium etiam post
baptismũ qͦ peccata delentur cotidie: qͣm dium
isto scło sumꝰ ad dm nos debere conũti. Quod
nunis sine int̾missione sit cotidie agendu:
nũqͣmtã fecisse sufficiet. Qui in mat̾nis uteris
sunt idõ cũ matre bapticari ñ possunt: qͥa qͥ
natꝰ adhuc scłm adam ñ est: renasci seđ̾m xp̃m
non potest. Neq enim dici regeneratio in eum
potest: qũe generatio ñ precessit. Qui intra ȩe
multiplicati funt suꝑ numerũ: ut subaudias
in regnũ predestinatoꝵ. Qui scelerate uiuunt
in eccłia & cõmunicare ñ desinunt. putantes
se tali cõmunione mundari: discant nichil ad
emundationẽ ꝓficere sͥ dicente ꝓpha. Quid est
quod dilectus meus in domo mea fecit scelera

Expanded text:
mi praemium, non illud aeternum. Attamen soluto reatu mi praemium, non illud aeternum. Attamen soluto reatu peccati manet quaedam temporalis poena ut illa vita ferventius requiratur quae erit a poenis omnibus aliena. Nullus negat fidelium etiam post baptismum quo peccata delentur quotidie quandiu in isto saeculo sumus, ad Dominum nos debere converti, quod quamvis sine intermissione sit quotidie agendum, nunquam tamen fecisse sufficiet. Qui autem in maternis uteris sunt, ideo cum matre baptizari non possunt, quia qui natus adhuc secundum Adam non est, renasci secundum Christum non potest. Neque enim dici regeneratio in eum poterit quem generatio non praecessit. Qui sceleMultiplicati sunt super numerum , ut subaudias, in regno praedestinatorum. 7. Qui scelerate vivunt in Ecclesia, et communicare non desinunt, putantes se tali communione mundari, discant nihil ad emundationem proficere sibi, dicente propheta: Quid est quod dilectus meus in domo mea fecit scelera
Abbreviated transcription (Latin):
olam ȩccłiam catholicam habe ẜ mo¬
re baptismũ ad salutẽ: ⁊acharias ꝓph̾a
testatur. In die inquit illa erit fons patens
domꝰ dauidꝰ habitantib in iherłm: in ablutio-¬
& iherłm xp̃i eccłia est: in qua manet fons
in ablutione peceatoꝵ. Heretici autẽ: id solũ
imaginaria ostentatione facrunt. Iđoq illis
baptismũ. ñ ad remissionẽ peccatoꝵ: s ad sup-¬
plicii testimoniũ datur. Pro solo reatu ori-¬
ginali ruunt in infermꝰ nuꝑ nati infanttili
penas: si renouati ꝑ lauachrũ ñ fuerint. Pro-¬
inde cũ adȩ causa nuꝑ natꝰ dãpnat᷑ infans si
ñ regeneratur. qͥa originis noxietate ꝑunit᷑
cur paruuli peccato originali carentes ꝑ bap-¬
tismũ. & necdu ꝓpͥum habentes delictum. a
bestiis penisq cȩteris laniant᷑: Hec gͥ causa ẽ.
Baptismũ enĩ apena ęt̾na: ñ a p̃sentis uitȩ sup-¬
plicio liberat. Qͦ si a pena p̃senti homines li
berarent᷑ ꝑ baptismũ: ipsum putarent baptis-¬

Expanded text:
olam Ecclesiam catholicam habere baptismum ad salutem Zacharias propheta testatur: In die, inquit, illa, erit fons patens domui David et habitantibus in Jerusalem, in ablutio Christi Ecclesia est in qua manat fons in ablutionem peccatorum Haeretici autem id solum imaginaria ostentatione faciunt; ideoque illis baptismus non ad remissionem peccatorum, sed ad supplicii testimonium datur. 2. Pro solo originali reatu Inunt in inferno nuper nati infantuli 176 poenas, si renovati per lavacrum non fuerint. Proinde cum causa nuper natus damnatur infans, si non regeneratur, quia originis noxietate perimitur. 3. Cur parvuli peccato originali carentes per baptismum, et necdum proprium habentes delictum, a bestiis poenisque caeteris laniantur? Haec igitur causa est: baptismus enim a poena aeterna, non a praesentis vitae supplicio liberat. Quod si a pberarentur per baptismum, ipsum putarent baptis
Abbreviated transcription (Latin):
placentem dõ abstinentiã offerunt:
cũ ea quȩ sibi de alimentis subtra-¬
hunt. indigentib larguntur.
Sollerter namq audiendum est:
qđ ꝑ ꝓphetam dñs redarguit dicens.
Cum ieunaretis & plangeretis in quin-
to & septimo mense ꝑ hos septuagin-¬
ta annos: nunquid ieuinium iciu¬
nastis michi: Et cum comedistis
& bibistis: nunquid non uobis come¬
distis. & uobismeripsis bibistis:
Non enim dõ. sed sibi quisq
ieiunat: si ea quȩ uentri ad tempꝰ
subtrahit. non mopib tribuit: Sed
uentͥ postmodum offerenda custo¬
dit. Itaq ne aut illos appetitꝰ gulȩ
amentis statu deiciat. aut istos affli-¬
cta caro ex elatione supplantet: audi-¬
ant illi ex ore ueritatis. Attendite
autẽ uobis ne forte grauent᷑ corda
ur̃a in crapula & ebrietate: & curis
huius mundi. Ubi utilis quoq

Expanded text:
placentem Deo abstinentiam offerunt, 63 placentem Deo abstinentiam offerunt, 63 cum ea quae sibi de alimentis subtrahunt, indigentibus largiuntur. Solerter namque audiendum est, quod per prophetam Dominus redarguit, dicens: Cum jejunaretis et plangeretis in quinto et in septimo mense per hos septuaginta annos, nunquid jejunium jejunastis mihi? Et cum comedistis et bibistis, nunquid non vobismetipsis comedistis, et vobismetipsis bibistis ? Non enimDeo, sed sibi quisque jejunat, si ea quae ventri ad tempus subtrahit, non egenis tribuit, sed ventri postmodum offerenda custodit. Itaque ne aut illos appetitus gulae a mentis statu dejiciat, aut istos afflicta caro ex elatione supplantet, audiant illi ex ore Veritatis: Attendite autem vobis, ne forte graventur corda vestra in crapula et ebrictate, et curis hu
Abbreviated transcription (Latin):
luntates ur̃ȩ. Et paulopost. In iu¬
dicia & rixas ieuinatis: & ꝑciititis
pugnis. Uoluntas quip¬
pe ad leticiam ꝑtinet: pugnus. ad
iram. Incassum gͦ ꝑ abstinentiam
corpus atterit᷑: si inordinatis dimis¬
sa mo ib mens uitiis dissipatur.
Bursumq ammonendi sunt. ut
abstinentiã suã semꝑ sine immi¬
nutione custodiant. & nunquam
hanc apud occultum iudicẽ eximiȩ
uirtritis credant: ne si fortasse ma¬
gni esse meriti credit᷑: cor in ela-¬
tionem subleuet᷑. Hinc namq
ꝑ ꝓphetã dicit᷑. Nunquid tale est
ieiunium quod elegi: S frange
csurienti panẽ tuum: & egenos
uagosq induc in domum tuam.
Quã in re pensandum est. uirtus
abstinentiȩ quã parua respicitur:
quȩ non nisi ex aliis uirtutib com-¬
mendatur. Hinc iohel ait. Scĩ¬
ficate ieuinium. Ieiuniũ quippe
scĩficare est: adiunctis bonis aliis
dignam do abstinentiã carnis os¬
tendere. Ammonendi sunt ab-¬
stinentes ut nouerint. quia tc̃

Expanded text:
luntates vestrae . Et paulo post: In juluntates vestrae . Et paulo post: In judicia et rixas jejunatis, et percutitis pugnis Voluntas quippe ad laetitiam pertinet, pugnus ad iram. Incassum ergo per abstinentiam corpus atteritur, si inordinatis dimissa motibus mens vitiis dissipatur. Rursumque admonendi sunt, ut abstinentiam suam et semper sine imminutione custodiant et nunquam hanc apud occultum judicem eximiae virtutis credant, ne si fortasse magni esse meriti creditur, cor in elationem sublevetur. Hinc namque per prophetam dicijejunium quod elegi? Sed frange esurienti panem tuum, et egenos vagosque induc in domum tuam . Qua in re pensandum est virtus abstinentiae quam parva respicitur, quae nonnisi ex aliis virtutibus commendatur. Hinc Joel ait: Sanctificate jejunium. Jejunium quippe sanctificare, est adjunctis aliis bonis diguam Deo abstinentiam earnis ostendere. Admonendi sunt abstinentes, ut noverint quia tunc
Abbreviated transcription (Latin):
sunt gͦ gulȩ dediti: ne in eo qđ escaꝵ
delectationi incumbunt. luxuriȩ se
mucrone transsigant. Quanta sibi
ꝑ esum loquacitas. quanta leuitas
mentis insidiet᷑ aspiciant: ne dum
uentri mollit̾ seruiunt: uitioꝵ laque¬
is crudeliter asstringantur. Lanto
enim longius a secundo parente re-¬
ceditur: quanto ꝑ immoderatũ usũ
dum manus ad cibum tenditur: pa-¬
rentis primi lapsus iteratur. At
contra ammonendi sunt abstinentes
ut sollicite semꝑ aspiciant. ne cũ guls
uitium fugunt. acriora his uitia.
quasi ex uirtute generent᷑: ne cũ car-¬
nẽ macerant. ad impauentiam sp̃s
erumpat: & nulla iam uirtus sit qđ
caro uincit᷑: si sp̃s ab ira suꝑatur.
Aliquando autẽ dum mens abstinen¬
tium ab ira se deprimit. hanc quasi
ꝑegrina ueniens leticia corrumpit:¬
& eo abstinentiȩ bonum deꝑit: qͦ sese
sp̃s a talib uitiis minime custodit.
Inde recte ꝑ ꝓphetam dicit᷑. In di¬

Expanded text:
ergo sunt gulae dediti, ne in eo quod escarum ergo sunt gulae dediti, ne in eo quod escarum delectationi incubant, luxuriae se mucrone transfigant; et quanta sibi per esum loquacitas, quanta mentis levitas insidietur, aspiciant, ne dum ventri molliter serviunt, vitiorum laqueis crudeliter astringantur. Tanto enim longius a secundo parente receditur, quanto per immoderatum usum dum manus ad cibum tenditur, parentis primi lapsus iteratur. At contra admonendi sunt abstinentes, ut sollicite semper aspiciant, ne cum gulae vitium fugiunt, acriora his vitia quasi ex virtute generentur; ne dum carnem macerant, ad impatientiam spiritus erumpant: et nulla jam virtus sit quod caro vincitur, si spiritus ab ira superatur. Aliquando autem dum mens abstinentium ab ira se deprimit, hanc quasi regrina veniens laetitia corrumpit, et eo abstinentiae bonum deperit, quo sese a spiritalibus vitiis minime custodit. Unde recte per prophetam dicitur: In di
Abbreviated transcription (Latin):
am. Deesse quippe abstinentibus
pauentiam preuidit: quȩ ut eis
adesset ammonuit. Rursũ nisi
cogitationes abstinentium non nunqͣ
suꝑbiȩ culpa transfigeret: paulus
minime dixisset. Qui non mandi¬
cat: manducantẽ non iudicet. Q
rursum ad alios loquens. dum de
abstinentiȩ uirtute. głantium pre¬
cepta prestringeret: adiunxit.
Quȩ st̃ rationẽ qͥd̾e habentia scpientiȩ.
in suꝑstitionem. & humilitatem. & ñ
ad parcendum corpori:. non in honore
aliquo. ad saturitatem carnis. Qua
in re notandum est. quod in disputa-¬
tione sua predicator egregius. suꝑsti¬
tioni humilitatis spem adiuigit: quia
dum plus qͣm neces se est. ꝑ abstinenti¬
am caro atteritur. humilitas foris os¬
tenditur: s de hac ipsa humilitate
grauit̾ interius suꝑbitur. Et nisi ali¬
quando mens ex abstinentiȩ uirtute
tumesceret: nequaquam hanc uelut
int̾ magna merita phariseus arro-¬
gans. studiose enumeraret dicens.
ciuno bis in sabbato. Ammonendi

Expanded text:
am. Deesse quippe abstinentibus am. Deesse quippe abstinentibus patientiam praevidit, quae eis ut adesset admonuit. Rursum nisi cogitationes abstinentium nonnunquam superbiae culpa transfigeret, Paulus minime dixisset: Qui non manducat, manducantem non judicet . Qui rursum ad alios loquens, dum de abstinentiae virtute gloriantium praecepta perstringeret, adjunxit: Quae sunt rationem quidem habentia sapiein superstitione et humilitate, et non ad parcendum corpori, non in honore aliquo ad saturitatem carnis . Qua in re notandum est quod in disputatione sua praedicator egregius superstitioni humilitatis speciem jungit, quia dum plus quam necesse est per abstinentiam caro atteritur, humilitas foris ostenditur, sed de hac ipsa humilitate graviter interius superbitur. Et nisi aliquando mens ex abstinentiae virtute tumesceret, nequaquam hanc velut inter magna merita Pharisaeus arrogans studiose numeraret, dicens: Jejuno bis in Sabbato . Admonendi
Abbreviated transcription (Latin):
mi aꝑuit. sed in peccati laqueo
strinxit: diuina uoce dicitur. Pe-¬
ctore & uentre repes. Aesi aꝑte.
diceret᷑. Cogitatione & ingliuue
suꝑ humana corda dominaberis.
Quia gulȩ deditos luxuria seqͥt᷑.
ꝓpheta testat᷑: qui dũ aꝑta nar¬
rat. occulta demintiat dicens.
Princeps coquoꝵs destruxit mu¬
uent̃ est: cui magna cura a cocis
obsequium impendit᷑: ut ipse
delectabilit̾ cibis impleat᷑. Ou¬
ri autẽ irłm uirtutes sunt ani¬
mȩ: ad desideriũ suꝑnȩ pacis ele-¬
uatȩ. Coqͦꝵ gͥ princeps muros
irłm deiecit: quia dũ uent̾ in¬
gluuie. tendit᷑: uirtutes animȩ
ꝑ luxuriam destruunt᷑. Quo
contͣ nisi mentes abstinentiũ ple-¬
rũq impatientia a sinu tranquilli-¬
tatis exciiteret: nequaquam petrus
cũ dicer&. ministrate. in fide ur̃a uir-¬
tutẽ. in uirtute. autem scientiam.
in scientia autem austinentiam: ꝓti-¬
nus uigilant̾ quoq adiungeret di¬
cens. In abstinentia autem pacienti¬

Expanded text:
mi aperuit, sed in peccati laqueo mi aperuit, sed in peccati laqueo strinxit, divina voce dicitur: Pectore et venire repes , ac si ei aperte diceretur: Cogitatione et ingluvie super humana corda dominaberis. Quia gulae deditos luxuria sequitur, propheta testatur, qui dum aperta narrat, occulta denuntiat, dicens: Princeps cocorum destruxit muventer est , cui magna cura obsequium a cocis impenditur, ut ipse delectabiliter cibis impleatur. Muri autem Jerusalem virtutes sunt animae, ad desiderium supernae pacis elevatae. Cocorum igitur princeps muros Jerusalem dejicit; quia dum venter ingluvie extenditur, virtutes animae per luxuriam destruuntur. 62 Quo contra nisi mentes abstinentium plerumque impatientia a sinu tranquillitatis excuteret, nequaquam Petrus cum diceret: Ministrate in fide vestra virtutem, in virtute autem scientiam, in scientia autem abstinentiam ; protinus vigilanter adjungeret, dicens: In abstinentia autem patienti