comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rat uerbum: ⁊ om̃ia ꝑ ipsum facta sunt.
Quetumq enim ille fecerit: Hec ⁊ filius
similiter facit. Non alia sed hec: nec dis¬
similiter. s similit᷑. Dater enim diligit fi¬
lium: ⁊ omnia demonstrat ei que ipse facit.
Ad hoc quod sup̃ dixit nis quod uiderit
patrem facientem: uidetur ꝑtinere ⁊ quod
omia demonstrat ei que ipse facit. S si pa¬
ter demonstrat que facit. nec filus potest
facere nisi pater demonstrauerit: pat̃q de¬
monstrare non potest nisi fecerit: conse¬
quens erit ut non ꝑfilium faciat omnia
pater. Porro si fixum atc inconcussum te¬
nemus. quia ꝑfilium omnia pat̃ facit: an¬
tequam faciat demonstrat filio. Namsi pa¬
ter cum fecerit demonstrat filio. ut filius
demonstrata faciat que demonstrata iam
facta sunt: aliquid ꝓcusdubio pat̃ sinc filio
facit. S non facit aliquid pater sine fi¬
lio ÷ quia filius dĩ uerbum dĩ est: ⁊ omĩa
ꝑ ipsum facta sunt. Remanet igitur for¬
tasse. ut que pater facturus est demonstret

Expanded text:
 omnia per ipsum facta sunt. Quaecumque enim ille fecerit, haec et Filius similiter facit: » non alia, sed haec; nec dissimiliter, sed similiter. 3. Pater enim diligit Filium, et omnia demonstrat ei quae ipse facit. Ad hoc quod supra dixit, nisi quod viderit Patrem facientem, videtur pertinere et quod omnia demonstrat ei quae ipse facit. Sed si Pater demonstrat quae facit, nec Filius potest facere nisi Pater demonstraverit, Paterque demonstrare non potest nisi fecerit; consequens erit ut non per Filium faciat omnia Pater: porro si fixum atque inconcussum tenemus quia per Filium omnia Pater facit, antequam faciat, demonstrat Filio. Nam si Pater cum fecerit demonstrat Filio, ut Filius demonstrata faciat quae demonstrata jam facta sunt; aliquid procul dubio Pater sine Filio facit. Sed non facit Pater aliquid sine Filio, quia Filius Dei Verbum Dei est, et omnia per ipsum facta sunt. Remanet igitur fortasse ut quae Pater facturus est, demonstret
Abbreviated transcription (Latin):
y erogria uasci telanlale. Diabelus aqiulor es
suenser Malarum segilatienum poetes ehe..¬
ulor esse non poolesi. lin autem semper in
uerie poesildo. leuem Ie gitationum nastrerum
instilam. suis fomidibus inslaminarerie: e non
esenus epinaro cun Cordis quo que occalta rimaui
o cre semorio habila et pestibis estimare. quid
eeuersarius noster fortio. uictorio quoque. hocibus
enprebalur. Domus illius munous qui in
uiligno poosilus eos: non preatoris diqnilate. sec
Nagnitudines delinquentis. uasa eius nos quendam

Expanded text:
ci voluntate. Diabolus adjutor esse et incentor malarum cogitationum potest, auctor esse non potest; sin autem semper in insidiis possit,  levem cogitationum nostrarum scintillam suis fomitibus inflammarit, non debemus opinari eum cordis quoque occulta rimari, sed ex corporis habitu et gestibus aestimare quid Adversarius noster fortis, victoris quoque vocibus comprobatur. Domus illius mundus, qui in maligno positus est , non creatoris dignitate, sed magnitudine delinquentis. Vasa ejus
Abbreviated transcription (Latin):
destinatos: dicunt apud seipsos. Iam dãu¬
nandi sumus ÷ quare non quod uolunꝰ
facimus animo gladiatorum ferro desi¬
natorum: Ibi molesti sunt desperati. I
enun quod timeant non habent: ⁊ ue¬
hementer timendi sunt. Istos desꝑati
necat: spes illos. Inter spem ⁊ desꝑationt
fluctuat animꝰ Metuendũ ẽ ne te occidat heꝰ

Expanded text:
destinatos, dicunt apud seipsos, Jam damdestinatos, dicunt apud seipsos, Jam damnandi sumus, quare non quod volumus facimus? animo gladiatorum ferro destinatorum. Ideo molesti sunt desperati: jam enim quod timeant non habent, et vehementer timendi sunt. Istos desperatio necat, spes illos. Inter spem et desperationem fluctuat animus. Metuendum est ne te occidat spes,
Abbreviated transcription (Latin):
polliceris: quasi ille qui tib ꝑ patientiam
ꝓmisit indulgentiam: ꝓmiserit tib enq̃
ꝓlixiorem uitam. Unde scis quid paria¬
tib crastina dies: Recte dicis in corde tus
Quando me correxero ds̃ mͥ ominia pe¬
cata dimittet: negare non possumus
correctis atq conu̾sis indulgentiam ds
ꝓmisit. Nam in quo ꝓpħa michi legis
quia ꝑmisit correcto indulgentiam. ñ
michi legis quia ꝑmisit tib dd̃ u̾itam
longam. Ex utroq igitur honunes ꝑios¬
tantur: ⁊ sperando ⁊ desꝑando. Contrans
reb. contrariis affoctionib: sꝑando deciptiꝰ¬
Quis decipitur: Qui dicit bonus ẽ ds
misericors est ds̃: faciam qued m̃ placet
quod libet: laxem habenas cupiditatib
meis: impleam desideria anime mee. Quo¬
tantur. Desꝑatione autem : qui cum inc¬
derinit in grauia peccata. putantes sibi
non posse iam ignosci penitentib: ⁊ sta¬
tuentes se ad dampnationem sine dubio

Expanded text:
polliceris: quasi ille qui tibi per poenitentiam polliceris: quasi ille qui tibi per poenitentiam promisit indulgentiam, promiserit tibi etiam prolixiorem vitam. Unde scis quid pariat crastinus dies? Recte dicis in corde tuo: Quando me correxero, Deus mihi omnia peccata dimittet. Negare non possumus quod correctis atque conversis indulgentiam Deus promisit. Nam in quo propheta mihi legis quia promisit correcto indulgentiam, non mihi legis quia promisit tibi Deus longam vitam. 8. Ex utroque igitur homines periclitantur, et sperando et desperando, contrariis rebus, contrariis affectionibus. Sperando qui decipitur? Qui dicit, Bonus est Deus, misericors est Deus, faciam quod mihi placet, quod libet; laxem habenas cupiditatibus meis, impleam desideria animae meae. Quatantur. Desperatione autem, qui cum inciderint in gravia peccata, putantes sibi non posse jam ignosci poenitentibus, et statuentes se ad damnationem sine dubio
Abbreviated transcription (Latin):
tem. Ftenim dulcis ⁊ rectus dominus. A¬
mas quod dulcis est: time quod rectus est.
Tanquam mansuetus dixit tacui: s tanqͣ
uistus nunquid semꝑ tacebo. Misericors
⁊ miserator dominus: ita plane. Ad huc
ad delonganimis. adde adhuc ⁊ niuitum
misericors: sed time quod est in nouissimo.
⁊ uerax. Quod enim modo sustinet peccan¬
tes: iudicaturus est contempnentes. An
diuitias longanimitatis ⁊ mansuetudi¬
ins eius contempnis: ignorans quia pa¬
tientia dĩ ad penitentiam te adducit:
Tu autem sedm̃ duritiam cordis tui ⁊ cor
impenitens. thesaurizas t̾ iram in die ire
⁊ reuelationis iust iuditii d̃i: qui reddet
unicuiq sedm̃ oꝑa sua. Mausuctus domin
longanimis dommus. misericors donus
s ⁊ uistus domuius ⁊ uerax dñs largit
t spatium correctionis: s tu plus amas
dilationem quam emendationem. Qas
fiusti heri: hodie bonus esto. Et hodiernũ
diem in malitra ꝑegisti: uel cras nutar
Semꝑ expectas: de miscłia d̃i tib plurins

Expanded text:
tem. Etenim dulcis et rectus Dominus . Amas quod dulcis est, time quod rectus est. Tanquam mansuetus dixit, Tacui: sed tanquam justus, Numquid semper tacebo ? Misericors et miserator Dominus. Ita plane. Adhuc adde, longanimis; adhuc adde, et multum misericors: sed time quod est in novissimo, et verax . Quos enim modo sustinet peccantes, judicaturus est contemnentes. An divitias longanimitatis et mansuetudinis ejus contemnis, ignorans quia patientia Dei ad poenitentiam te adducit? Tu autem secundum duritiam cordis tui et cor impoenitens, thesauret revelationis justi judicii Dei, qui reddet unicuique secundum opera sua . Mansuetus Dominus, longanimis Dominus, misericors Dominus: sed et justus Dominus, et verax Dominus. Largitur tibi spatium correctionis: sed tu plus amas dilationem quam emendationem. Malus fuisti heri? hodie bonus esto. Et hodiernum diem in malitia peregisti? vel cras mutare. Semper exspectas, et de misericordia Dei tibi plurimum
Abbreviated transcription (Latin):
ceps iam noli peccare. frgo ⁊ dominus dãp¬
nauit: sed peccatum. non hominem. Nã
si peccatoꝵ fautor esset᷑. diceret necegote ꝯ¬
dẽpuabo. uade uiue. ⁊ huc usq de mea lib̾atiõe
esto sceura: ego te quantũcũq peccauĩs ab oĩ

Expanded text:
ceps jam noli peccare. Ergo et Dominus damceps jam noli peccare. Ergo et Dominus damnavit, sed peccatum, non hominem. Nam si peccatorum fautor esset, diceret, Nec ego te damnabo; vade, vive ut vis: de mea liberatione esto secura; ego quantumcumque peccaveris,
Abbreviated transcription (Latin):
tutu rursus digito scribebat in terra. Re¬
licta autem sola muliere. omnibq abeun¬
tib: leuauit oculos suos ad mulierem. Au¬
diuimus uocem iusticie: audiamꝰ ⁊ mansu¬
etudinis. Plus enum credo territa est illa
mulier. cum audisset a domino dictum: qͥ
sine peccato est ur̃m. prior in illam lapi¬
dem mutat. Iili gͦ attendentes se.⁊ ipso ab¬
scessu confessi de se: reliquerant mulierem
cum grandi peccato. ei qui erat sine pecca¬
te. & quia illa hoc audierat. qui sine pec¬
cato est. prior in illam lapidem mittat:
catum inueniri non poterat. Ille autem qͥ
aduersarios eius reppulerat lingua iusti¬
cie. leuans in eam oculos mansuetuduus:
interrogauit cam. Nemo te condempna¬
uit s Respondit illa. Domine nemo. Et ille
Nec ego te condempnabo. a quo forte damp¬
nari timuisti quia in me peccatum nõn
inuenisti: nec ego te condempnabo. Quid
est dominẽ: faues ergo peccatis: Non pla¬
ne ita. Attende quod sequitur. Uade: demn¬

Expanded text:
tutu, rursum digito scribebat in terra. 6. Retutu, rursum digito scribebat in terra. 6. Relicta autem sola illa muliere, omnibusque abeuntibus, levavit oculos suos ad mulierem. Audivimus vocem justitiae, audiamus et mansuetudinis. Plus enim, credo, territa erat illa mulier cum audisset a Domino dictum, Qui sine peccato est vestrum, prior in illam lapidem mittat. Illi ergo attendentes se, et abscessu ipso confessi de se, reliquerant mulierem cum grandi peccato, ei qui erat sine peccato. Et quia illa hoc audierat, Qui sine peccato est, prior in illam lapidem mittat; catum inveniri non poterat. Ille autem qui adversarios ejus repulerat lingua justitiae, levans in eam oculos mansuetudinis, interrogavit eam: Nemo te condemnavit? Respondit illa: Domine, nemo. Et ille: Nec ego te condemnabo; a quo te forte damnari timuisti, quia in me peccatum non invenisti. Nec ego te damnabo. Quid est, Domine? Faves ergo peccatis? Non plane ita. Attende quod sequitur: Vade, dein
Abbreviated transcription (Latin):
conscientiam suam: cogat se confiteri. Scit
enim quis sit: quia nemo scit hominum
que sunt hominis. nis sp̃e hominis qui in
ipso est. Unusquisq in se uttendens. pecca¬
torem se iuenit: ita plane. Ergo aut istam
dimittite: aut simul cum illa penam legis
accipite. Si diceret non lapidetur adultera:
inuistus conunceretur. Si diceret lapidet᷑:
mansuetus non uideretur. Dicat: quod dice¬
re debet ⁊ mansuetus ⁊ iustus. Quisine poc¬
cato est ur̃m: prior in illam lapidem mittat.
Hec uox iusticia est. Pumatur peccatrix. s
non a peccatorib: impleatur lex s ñ a p̃ua¬
ricatorib legis. Hec uox omnino iusticia ẽ:
qua iustiua ill tanquam trabali telo ꝑ¬
cussos se inspicientes. ⁊ reos inuenientes lu¬
nus post unum om̃s recesserunt. Relicti st̃
duo: misera ⁊ miscdĩa. Dominus aut̃ẽ cũ
eos illo telo iusticie ꝑcussisset: nec dignat᷑
est cadentes attendere: s auerso ab eis ob¬

Expanded text:
conscientiam suam, cogat se confiteri. Scit conscientiam suam, cogat se confiteri. Scit enim qui sit: quia nemo scit hominum quae sunt hominis, nisi spiritus hominis, qui in ipso est . Unusquisque in se intendens, peccatorem se invenit. Ita plane. Ergo aut istam dimittite, aut simul cum illa poenam Legis excipite. Si diceret, Non lapidetur adultera; injustus convinceretur: si diceret, Lapidetur; mansuetus non videretur: dicat quod dicere debet, et mansuetus et justus, Qui sine peccato est vestrum, prior in illam lapidem mittat. Haec vox justitiae est: Puniatur peccatrix, sed non a peccatoribus; impleatur Lex, sed non a praevaricatoribus Legis. Haec vox omnino justitiae est: qua justitia illi tanquam trabali telo percussi, sese inspicientes et reos invenientes, unus post unum omnes recesserunt. Relicti sunt duo, misera et misericordia. Dominus autem cum eos illo telo justitiae percussisset, nec dignatus est cadentes attendere, sed averso ab eis ob
Abbreviated transcription (Latin):
responderit: uidete quam plenum sit iusticia.
mansuctudine ⁊ ueritate. Qui sine peccato ẽ
ur̃m inquit: primus in illam lapidem nut¬
tat. Oresponsio sapientie: quomedo cos intro¬
misit in se. foris enim calumniabant᷑: intͥn
uidebant: se non ꝓspiciebant. Preuaricatores
legis legem implere cupiebant: ⁊ hoc calum¬
mando: non ucre tanquam aduiteria ca¬
stitate dampnando. Audistis uidei. audistis
pharisei: audistis legis doctores legis custodẽ:
s nondum intellexistis legis lectorem. Quid
uobis aliud significat: cum digito scribit in
terra: Digito enin di lex scripta est: s ꝓpter
duros in lapide scripta est. Nunc dominus¬
iam in terra scribebat: quia fructum quere¬
bat. Audistis ergoł impleatur lex: lapidet᷑
adultera. S nunquid in ula ꝑunienda:
lex implenda est a puniendis: Consideret
se unusquisq ur̃m: intret in scipsum : ascen¬
dat tribunal mentis sue: constituat se ante

Expanded text:
respondit? Videte quam plenum sit justitia, plenum respondit? Videte quam plenum sit justitia, plenum mansuetudine et veritate! Qui sine peccato est vestrum, inquit, prior in illam lapidem mittat. O responsio sapientiae! Quomodo eos intromisit in se? Foris enim calumniabantur, seipsram videbant, se non perspiciebant. Praevaricatores Legis Legem impleri cupiebant, et hoc calumniando; non vere, tanquam adulteria castitate damnando. Audistis, Judaei; audistis, Pharisaei; audistis, Legis doctores, Legis custodem, sed nondum intellexistis Legislatorem. Quid vobis aliud significat, cum digito scribit in terra? Digito enim Dei Lex scripta est; sed propter duros in lapide scripta est . Nunc jam Dominus in terra scribebat, quia fructum quaerebat. Audistis ergo, Impleatur Lex, lapidetur adultera: sed numquid in illa punienda, Lex implenda est a puniendis? Consideret se unusquisque vestrum, intret in semetipsum, ascendat tribunal mentis suae, constituat se ante
Abbreviated transcription (Latin):
dedit: reus es mortis̾ cum ula ⁊ tu ipse la¬
pidemdus. Posset his uerbis atq his sen¬
tentiis inflammari inuidia: feruere accu¬
satio: flagitari dampnatio. S tui hoc :¬
Rucisitas reetitidim. falsitas ueritati: corrup¬
tum co cordi recto. stulticia sapientie qͣn¬
do illi laqueos p̃pararent. in quos ñ prius
ipsicaput inicerent: Ecce dominus in res¬
pondendo ⁊ iusticiam seruaturus ẽ: ⁊ a mã¬
suetudine non recessurus. Non est captus
eui tindebatur: ⁊ potius capti sunt quiten¬
debant: quia in eum qui eos possit de la¬
queis eruere non credebant. Quid gͦ res¬
pondit dominus ihc̃: Quid respondit ueri¬
tas: Quid respondit sapientia: Quid res¬
pondit ipsa cui calumpnia parabat᷑ iusti¬
tia: Don dixit non lapidetur: ne contra le¬
gem dicere uideretur. Absit autem ut di¬
ceret:. lapidetur. Uenit enunnon ꝑdere quod
inuenerat: s querere quod ꝑierat. Quod gͦ

Expanded text:
dedit; reus es mortis, cum illa et tu ipse ladedit; reus es mortis, cum illa et tu ipse lapidandus. Posset his verbis atque his sententiis inflammari invidia, fervere accusatio, flagitari damnatio. Sed cui hoc? Perversitas rectitudini, falsitas veritati, corruptum cor cordi recto, stultitia sapientiae. Quando illi laqueos praepararent, in quos non prius ipsi caput injicerent? Ecce Dominus in respondendo et justitiam servaturus est, et a mansuetudine non recessurus. Non est captus cui tendebatur, sed potius capti sunt qui tendebant; quia in eum qui eos posset de laqueis eruere, non credebant. 5. Quid ergo respondit Dominus Jesus? quid respondit veritas? quid respondit sapientia? quid respondit ipsa cui calumnia parabatur justitia? Non dixit, Non lapidetur; ne contra Legem dicere videretur. Absit autem ut diceret, Lapidetur: venit enim non perdere quod invenerat, sed quaerere quod perierat . Quid ergo
Abbreviated transcription (Latin):
in spũ sco ꝓpħa predixtrat. Cum loqueretur
nenitas agnoscebatur: cum aduersus mni¬
micos non indueretur mansuetudo lau¬
dabatur. Cum ergo de duob istis ad est de
ueritate ⁊ mansuetudine eius inimiti li¬
uore ⁊ inuidia torquerentur: in tercio id ẽ
iustitia scandalum posuerunt. Quare :
Nuia lex iusserat adulteros lapidari. Uti¬
⁊ lex quod iniustum erat iubere ñ pote¬
rat. Siquis aluid diceret quam lex iusse¬
in: inuistus deprehenderetur Dixerunt gͦ
apud semet ipsos. Uerax putatur: mansu¬
etus uidetur: de iusticia illi querenda ca¬
iumpnia est. Offeramus illi muuerem
in adulterio dep̃hensam: dicamus quid de
ila in lege preceptum sit. Si eam iusserit
lapidari. mansuetudinem non habebit:
si ecm dimitti censuerit. iusticiam non
lere dicturus est. Hinc nos inuenimus
aerusandi occasionem. ⁊ reum facinius
tanquam legis preuaricatorem: dicentes
N. Hostis es legis: contra moysen respon¬
des immo contra eum qui ꝑ moysen legẽ

Expanded text:
ncto propheta praedixerat . Cum loqueretur, veritas agnoscebatur: cum adversus inimicos non moveretur, mansuetudo laudabatur. Cum ergo de duobus istis, id est de veritate et mansuetudine ejus, inimici livore et invidia torquerentur; in tertio, id est justitia, scandalum posuerunt. Quare? Quia Lex jusserat adulteros lapidari; et utique Lex quod injustum erat jubere non poterat: si quis aliud diceret quam Lex jusserat, injustus deprehenderetur. Dixerunt ergo apud semetipsos: Verax putatur, mansuetus videtur; de justitia illi quaerenda calumnia est. Offeramus ei mulierem in adulterio deprehensam, dicamus quid de illa in Lege praeceptum sit: si eam jusserit lapidari, mansuetudinem non habebit; si eam dimitti censuerit, justitiam non bere dicturus est. Hinc nos invenimus accusandi occasionem, et reum facimus tanquam Legis praevaricatorem: dicentes ei, Hostis es Legis, contra Moysen respondes, imo contra eum qui per Moysen Legem
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑridebo. Quid ergo agit d̃s̃ cum ꝑih¬
tamtib utroq inorbo: Illis qui spe ꝑiclitant᷑:
hoc dicit. Ne tardes conuerti ad dominũ:
neq differas de die in diem. Subito enim
ueniet ira illus: ⁊ in tempore uindicte
disꝑdet te. Illis qui desꝑanone ꝑiditant᷑
quid dicit: In quacunq die iniquus con¬
uersus fuerit: om̃s iniquitates eius obli¬
uiscar. Propt̃ illos gͦ qui desꝑatione ꝑicli¬
tantur. p̃posuit indulgentie portum:
ꝓpter illos qui spe ꝑiclitant᷑ ⁊ dilationib
aluduntur: fecit diem mortis incertum.
Quando ueniat ultimus dies nescis: in¬
gratus es quia hodiernum habes in quo
corrigaris. Sic gͦ ad istam mulierem nec
ego te dampnabo: sed facta secura de pre¬
terito. caue futura. Nec ego te dampnabo.
Deleu quod commisisti: obserua quod p̃¬
cepi: ut inuenias quod ꝓmisi

Expanded text:
ridebo . Quid ergo agit Dominus cum periclitantibus utroque morbo? Illis qui spe periclitantur, hoc dicit: Ne tardes coet ne differas de die in diem. Subito enim ueniet ira illius, et in tempore uindictę disperdet te . Illis qui desperatione periclitantur, quid dicit? In quacumque die iniquus conversus fuerit, omnes iniquitates ejus obliviscar . Propter illos ergo qui desperatione periclitantur, proposuit indulgentiae portum: propter illos qui spe periclitantur et dilationibus illuduntur, fecit diem mortis incertum. Quando veniat ultimus dies, nescis. Ingratus es, quia hodiernum habes, in quo corrigaris? Sic ergo ad istam mulierem, Nec ego te damnabo; sed facta secura de praeterito, cave futura. Nec ego te damnabo: delevi quod commisisti, observa quod praecepi, ut invenias quod promisi
Abbreviated transcription (Latin):
ce in cę̧lestibus electorum ciuium
leticia agitur. uicissim de se omnes
in suo conuentu gratulantur. & ta¬
men nos ab amore ȩt̾uitatis tepidi
nullo desidio ardemus. int̾esse tan¬
tȩ sollempnitati non quęrimus. pͥ¬
uamur gaudiis & lȩti sumus. Ac¬
cendamus gͦ animum frẽs. recales¬
cat fides in id quod credidit in ar
cum ꝓpositum ire desiderat. eius de¬
sidium quȩ libet uiȩ asꝑitas non
iminutet. Nulla nos prosꝑitas bla¬
ndiens sediicat. quia stultus iuator
ẽ qui iitiuere amena prata con¬
spiciens obliuiscitur qͦ tendebat.
Toto ergo desidio ad suꝑnam patriam
animus anhelet. nil in hoc mundo
appetat quod constat quia citius
relinquat. ut si cȩlestis pastoris ue¬
raciter oues sumus. quia in uiȩ de¬
lectatione non figiur. ȩt̾nis pas¬
cuis in ꝑuentione satiemur. pr̃astan¬

Expanded text:
ce in coelestibus electorum civium ce in coelestibus electorum civium laetitia agitur, vicissim de se omnes in suo conventu gratulantur, et tamen nos, ab amore aeternitatis tepidi, nullo desiderio ardemus, interesse tantae solemnitati non quaerimus, privamur gaudiis, et laeti sumus. Accendamus ergo animum, fratres, recalescat fides in id quod ccum propositum ire desiderat, ejus desiderium quaelibet viae asperitas non immutat. Nulla nos prosperitas blandiens seducat, quia stultus viator est, qui in itinere amoena prata conspiciens, obliviscitur ire quo tendebat. Toto ergo desiderio ad supernam patriam animus anhelet, nil in hoc mundo appetat, quod constat quia citius relinquat, ut si coelestis Pastoris veraciter oves sumus, quia in viae delectatione non figimur aeternis pascuis in perventione satiemur. HOMILIA
Abbreviated transcription (Latin):
labore redeuntium. ibi prouidi
ꝓphetarum chori. ibi iudex apłoꝵs
numerus. ibi innumerabilium ma¬
rtyrum uictor exercitus. tanto
illic letior. quanto hic durius af¬
flictus. Ibi confessor constantia
premii sui ꝑceptione consolata. ibi
fideles uiri quos auirilitatis suȩ ro¬
bore uoluptas sȩculi emollire non
potuit. Ibi scȩ mulieres quȩ cum
sȩculo & sexum uicerunt. ibi pue¬
ri qui hic annos suos moribus tͣnͣs¬
cenderunt. ibi senes quos hic &. ẜ
tas debiles readidit. & uirtus opis
non reliquit. Queramus ergo frẽs
hȩc pascua. in quib cum tantorũ
ciuium sollempnitate gaudeamus
ipsa nos lȩtantium festiuitas inuita
Certe sicubi populus nundinas cele¬
braret. si ad alicunus eccłiȩ idedica¬
tiouem deniuitiata sollempuitate
concurreret. festinaremus omnes
simul mueniri. intesse unusqͥsq
satageret. graui se dampno affli¬
ctum crederet. si sollemꝑnitate i
cominunis lȩticie non uideret. Ee¬

Expanded text:
labore redeuntium. Ibi providi labore redeuntium. Ibi providi prophetarum chori, ibi judex apostolorum numerus, ibi innumerabilium martyrum victor exercitus, tanto illic laetior, quanto hic durius afflictus; ibi confessorum constantia, praemii sui perceptione consolata; ibi fideles viri quos a virilitatis suae robore voluptas saeculi emollire non potuit; ibi sanctae mulieres quae cum saeculo et sexum vicerunt; ibi pueri qui hic annos suos moribus transcenetas debiles reddidit, et virtus operis non reliquit. Quaeramus ergo, fratres, haec pascua, in quibus cum tantorum civium solemnitate gaudeamus, ipsa nos lCerte sicubi populus nundinas celebraret, si ad alicujus Ecclesiae dedicationem denuntiata solemnitate concurreret, festinaremus omnes simul inveniri, et interesse unusquisque satageret, gravi se damno afflictum crederet si solemnitatem communis laetitiae non videret. Ec
Abbreviated transcription (Latin):
ego cognoseo eas.&. sequuntur me.
& ego uitam ȩternam do eis. De qͥ¬
bus & paulo suꝑius dicit. Per me si
quis introierit saluabitur. et ingre¬
dietur et egredietur. & paschua in¬
ueniet. Ingredietur quippe ad fi¬
dem. egredietur uero a fide ad spe¬
ciem. a credulitate ad contẽplatio¬
nem. Pascua autẽ inuenet. in et̃¬
na refectione. Oues gͦ eius paseua
inuement. quia quisquis illum cor¬
de simpplici sequitur. ȩternȩ uiri¬
ditatis pabulo nutritur. Quȩ au¬
tem sunt istarum ouium pascua.
nisi interna gaudia sempit̃m uiren¬
tis paradysi: Pascua namq electo¬
rum sunt uultus p̃sens dĩ. qui dũ
sine defectu couspieitur. sine fine
mens cybo uitȩ satiatur. In istis pas¬
cuis de ȩternitatis satietate lȩtati st̃.
quiq iam laqueos uoluptuose tem¬
poralitatis euaserunt. Ibi hymnidi¬
ci angłorum chori. ibi societas su¬
ꝑnorum ciuium. ibi duleis sollẽp¬
nitas aꝑegrinationis huns tristi

Expanded text:
ego cognosco eas, et sequuntur me, ego cognosco eas, et sequuntur me, et ego vitam aeternam do eis . De quibus et paulo superius dicit: Per me si quis introierit, salvabitur, et ingredietur, et egredietur, et pascua inveniet . Ingredietur quippe ad fidem, egredietur vero a fide ad speciem, a credulitate ad contemplationem, pascua autem inveniet in aeterna refectione. Oves ergo ejus pascua inveniunt, quia quisquis illum corde simplici sequitur, aeternae viriditatis pabulo nutritur. Quae autem sunt istarum ovium pascua, nisi interna gaudia semper virentis paradisi? Pascua namque electorum sunt vultus praesens Dei, qui dum sine defectu conspicitur, sine fine mens vitae cibo satiatur. In istis pascuis de aeternitatis satietate laetati sunt qui jam laqueos voluptuosae temporalitatis evaserunt. Ibi hymnidici angelorum chori, ibi societas supernorum civium. Ibi dulcis solemnitas a peregrinationis hujus tristi
Abbreviated transcription (Latin):
pat̃ & ego agnosco patrem: & animã
meam pono pro ouibus meis. Ac si
aꝑte dicat. In hoc constat quia & co
gnosco patrem & cognoscor a patre
quia animam nieam pono ꝓ ouibꝰ
meis. id est ea caritate qua ꝓ ouibus
morior. quantum patrem diligam
ostendo. Quia uͦ non solum iudȩam
sed etiam gentilitatem rediere ue¬
uerat. adiungit dicens. Q alias oues
habeo quȩ nonsunt ex hoc ouili. &¬
illas oportet me adducere. & uocẽ
meam audiunt. & fiet unum oui¬
le & unus pastor. Redemptionem
nr̃am qui ex gentili populo uenimꝰ
diis aspexerat: cum se adducere &
aspicitis. hoc reconciliatis gentibus
factum hodie uidetis. Quasi ex du¬
obus gregibus unum ouile efficit.
in sua fide conungit. paulo attestan¬
te qui ait Ipse ẽ pax nr̃a: qui fecit
utraq inium. Dum eium ad ȩternã
uitam ex utraq natione simplices e¬
ligit: ad ouile ꝓpͥum oues deducit.
De quib profecto ouibus rursus ait.
Oues incȩ uocem meam audiunt. &

Expanded text:
Pater, et ego agnosco Patrem, et animam Pater, et ego agnosco Patrem, et animam meam pono pro ovibus meis. Ac si aperte dicat: In hoc constat quia et ego agnosco Patrem, 1487 et cognoscor a Patre, quia animam meam pono pro ovibus meis; id est, ea charitate qua pro ovibus morior quantum Patrem diligam ostendo. Quia vero non solum Judaeam, sed etiam gentilitatem redimere venerat, adjungit: Et alias oves habeo quae non sunt ex hoc ovili, illas oportet me adducere, et vocem meam audient, et fiet unum ovile et unus pastor. Redemptionem nostram qui ex gentili populo venimus Dominus aspexerat, cum se adducere etaspicitis; hoc reconciliatis gentibus factum hodie videtis. Quasi ex duobus gregibus unum ovile efficit, in sua fide conjungit, Paulo attestante, qui ait: Ipse est pax nostra, qui fecit utraque unum . Dum enim ad aeternam vitam ex utraque natione simplices eligit, ad ovile proprium oves deducit. « De quibus profecto ovibus rursum dixit: Oves meae vocem meam audiunt, et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinet ad eum de ouibus. Sola gͦ
causa ẽ ut mercennarius fugiat:
quia mercennarius ẽ. Ac si aꝑte di¬
ceretur. Sstare inꝑiculo ouium nͣ
potest. quim eo quod ouibus p̾est
non oues diligit. sed lucrum terre¬
num quęrit. Dum enum honorem
amplectitur. dum temporalibus
commnodis letatur. opponere se con¬
tra ꝑiculum trepidat. ne hoc qͦd
diligit amittat. Sed quia redemp¬
tor nr̃ culpas ficti pastoris in notu¬
it. iterum formam cui debeainus
imprimi ostendit dicens. Ego sũ
pastor bonus. Atq subiungit. Et
& cognoseunt me meȩ. Ac si patent̃
dicat. Diligentes obsequuntur. Qui
enim ueritatẽ non diligit. adhuc
minime cognouit. Quia gͦ audistis
bis dĩncis etiam ꝑiculum ur̃m. Uidete
si oues eius estis. uidete si eum cognoᷤ¬
citis. uidete si lumen ueritatis sitis.
Sitis autem dico non ꝑfidem. sed per
amorẽ. Sitis dico. non ex credulitate
sed ex oꝑatione. Nam idem ipse qui
testatur dicens. Qui dicit se nosse

Expanded text:
pertinet ad eum de ovibus. Sola ergo pertinet ad eum de ovibus. Sola ergo causa est ut mercenius est. Ac si aperte diceretur: Stare in periculo ovium non potest qui in eo quod ovibus praeest non oves diligit, sed lucrum terrenum quaerit. Dum enim honorem amplectitur, dum temporalibus commodis laetatur, opponere se contra periculum trepidat, ne hoc quod diligit amittat. Sed quia Redemptor noster culpas ficti pastoris innotuit iterum formam cui debeamus imprimi ostendit, dicens: Ego sum Pastor bonus. Atque subjungit: Et cognoscunt me meae. Ac si patenter dicat: Diligentes obsequuntur. Qui enim veritatem non diligit, adhuc minime cognovit. 4. Quia ergo audistisverbis dominicis etiam periculum vestrum. Videte si oves ejus estis, videte si eum cognoscitis, videte si lumen veritatis scitis. Scitis autem dico, non per fidem, sed per amorem. Scitis dico, non ex credulitate, sed ex operatione. Nam idem ipse qui estatur, dicens: Qui dicit se nosse
Abbreviated transcription (Latin):
licet sp̃s. qui caulas fidelium in¬
sidians circuit. & mortes amma¬
rum quęrit. De quo lupo mox
subditur. E lupus rapit. & dis¬
ꝑgit oues. Lupus uenit & mer¬
cennarius fugit. quia mnalignus¬
sp̃s mentes fidelium in temptatio¬
e ne dilaniat. & is qui locum pastoriᷤ¬
tenet curam sollicitudinis non ha-¬
bet. Aminȩ pereunt. & ipse de ter¬
renis cominodis letatur. Lupus ra¬
pit & dispgit oues. cum alium ad
luxuriam ꝑtrahit. alium in auari¬
tiam accendit. alium in suꝑbiam e
rigit. alium ꝑ uracundiam diuidit.
Hunc in inuidia stimulat: illum in
fallatia supplantat. Quasi ergo gre¬
gem lupus dissipat. cum fidelem
populum di abolus ꝑ temptationes
necat. Sed contra hȩc mercennariꝰ
nullo zelo accenditur. nullo fer¬
uore dilectionis excitatur. quia
dum sola exteriora cominoda reqͥ¬
rit. interiora gregis dampna ne¬
gligenter patitur. Unde mox ad¬
iungitur. Mercennarius autem
fugit quia mercennariꝰ ẽ. & non

Expanded text:
licet spiritus, qui caulas fidelium inlicet spiritus, qui caulas fidelium insidians circuit, et mortes animarum quaerit. De quo lupo mox subditur: Et lupus rapit, et dispergit oves. Lupus venit, et mercenarius fugit, quia malignuss mentes fidelium in tentatione dilaniat, et is qui locum pastoritenet curam sollicitudinis non habet. Animae pereunt, et ipse de terrenis commodis laetatur. Lupus rapit et dispergit oves cum alium ad luxuriam pertrahit, alium ad avaritiam accerigit, alium per iracundiam dividit, hunc invidia stimulat, illum in fallacia supplantat. Quasi ergo gregem lupus dissipat, cum fidelem populum diabolus per tentationes necat. Sed contra haec mercenarius nullo zelo accenditur, nullo fervore dilectionis excitatur; quia dum sola exteriora commoda requirit, interiora gregis damna negligenter patitur. Unde et mox adjungitur: Mercenarius autem fugit, quia mercenarius est, et non
Abbreviated transcription (Latin):
& raptor fideles quosq atq humi¬
les opprunit. Sed is qui pastor eẽ
uidebatur & non erat. relinquit
oues & fugit. quia dum sibi ab eo
ꝑiculum metuit. resistere eiꝰ iniusti¬
ciȩ non prȩsumit. Fugit autem ñ
inutando locum. sed subtraheudo
solatium. fugit quia iniusticiam
uidit & tacuit. Fugit. qui se sub si¬
lentio abscondit. Quib bene per
ꝓpħam dicitur. Non ascendistis ex
aduso. neq opposuistis murum ꝓ
domo isrł. ut staretis in pręlio in
die domini. Exx adu̾so quippe ascen¬
dere ẽ. qub libet potestatib pra¬
ue agentibus rationis libera uo¬
ce contraire. Q in die dñi ꝓ domo
isrł in prȩlio stamus ac murum
opponimus. si fideles & in nocen¬
tes contra ꝑu̾sorum inusticiam
iusticie auctoritate uindicam.
Q d̾ mercennarius facit non. qui
cum uenientem lupum uiderit
fugit. Sed ẽ alius lupus qui sine
cessatione cotidie non corpora
s m̃tes dilaniat. malignus uide¬

Expanded text:
et raptor, 1486 fideles quosque atque humiet raptor, 1486 fideles quosque atque humiles opprimit. Sed is qui pastor esse videbatur et non erat, relinquit oves et fugit, quia dum sibi ab eo periculum metuit, resistere ejus injustitiae non praesumit. Fugit autem non mutando locum, sed subtrahendo solatium. Fugit, quia injustitiam vidit, et tacuit. Fugit, quia se sub silentio abscondit. Quibus bene per prophetam dicitur: Non ascendistis ex adverso, neque opposuistis murum pro domo Israel, ut staretis in praelio in die Domini . Ex adverso quippe ascendere est quibuslibet potestatibus prave agentibus rationis libera voce contraire. Et in die Domini pro domo Israel in praelio stamus, ac murum opponimus, si fideles innocentes contra perversorum injustitiam ex justitiae auctoritate vindicamus. Quod quia mercenarius non facit, cum venientem lupum viderit, fugit. 3. Sed est alius lupus qui sine cessatione quotidie non corpora, sed mentes dilaniat, malignus vide
Abbreviated transcription (Latin):
Mercennarius autẽ & qui non ẽ pastor
cunis non sunt oues propriȩ uidet
lupum uenientẽ. & dimittit oues
& fugit. Non pastor sed mercenna¬
rius uocatur. qui non pro amore.
intimo oues dominicas sed ad tẽpo¬
rales mercedes pascit. Mercennariꝰ
quippe ẽ qui locum quidem pasto¬
ris tenet. sed luerum animarum
non querit. Terrenis commodis in¬
hiat. honore prȩlationis gaudet.
temporalib lucris pascitur. impen¬
sa sibi ab hominib reuerentia lȩtat᷑.
cedes. ut pro eo ipso qͦd in regimine
laborat hic qđ quęrit inueniat. &
ab hereditate gregis in posterum ali¬
enus existat. Utrum uͦ pastor sit an
mercennarius cognosci ueraciter ñ
potest. si occasio uecessitatis deest.
Tranquillitatis enim tempore ple¬
rumq ad gregis custodiam sicut
uerus pastor sic etiam mercennariꝰ¬
constat. sed lupus ueniens indicat.
quo quisq anuo suꝑ gregis custo¬
diam stabat. Lupus & enim super
oues uenit. cum quilibet inustus

Expanded text:
Mercenarius autem, et qui non est pastor, Mercenarius autem, et qui non est pastor, cujus non sunt oves propriae, videt lupum venientem, et dimittit oves, et fugit. 2. Non pastor, sed mercenarius vocatur, qui non pro amore intimo oves dominicas, sed ad temporales mercedes pascit. Mercenarius quippe est qui locum quidem pastoris tenet, sed lucra animarum non quaerit; terrenis commodis inhiat, honore praelationis gaudet, temporalibus lucris pascitur, impensa sibi ab hominibus reverentia laetatur. cenarii, ut pro eo ipso quod in regimine laborat, hic quod quaerit inveniat, et ab haereditate gregis in posterum alienus existat. Utrum vero pastor sit, an mercenarius, cognosci veraciter non potest, si occasio necessitatis deest. Tranquillitatis enim tempore, plerumque ad gregis custodiam sicut verus pastor, sic etiam mercenarius stat; sed lupus veniens indicat quo quisque animo super gregis custodiam stabat. Lupus etenim super oves venit cum quilibet injustus
Abbreviated transcription (Latin):
frẽs kim ex lectione
euangelica eruditio¬
angelica ꝑiculum nr̃m. Ecce enu
is qui non ex accidenti dono sed
essentialiter bonus ẽ idicit. ego sũ
pastor bonus. Atq eiusdem bonita¬
tis formam quam nos imitemur
adiungit dicens. Bonus pastor ani¬
mam suam ponit pro ouibus suis.
Fecit quod monuit. ostendit quod
mento satiaret. Ostensa nobis est
de contemptu mortis uia quam seqͣ¬
mut. apposita foria cui imprimam.
Primum nobis ẽ exteriora nr̃a mise¬
ricorditer ouibus eius impendere.
postremum uero si necesse sit. etiã
mortem nr̃ãm pro eisdem ouib mi¬
nistrare. A primo autem hoc mini¬
no. ꝑuenitur ad postremum maius.
Sed cum incomparabilit̾ longe sit ie¬
lior anima qua uiuimus a terrena
substantia quam exterius possidemꝰ.
qui non dat ꝓ ouibus substantiam
suam. quando ꝓ his daturus ẽ ani¬
mam suam: & sunt nonnulli qͥdũ
plus terrenã substantiã quam oues
diligunt. merito nonen pastoris ꝑ¬
dunt. De quibus ꝓtinus subditur.

Expanded text:
rissimi, ex lectione evangelica eruditiopericulum nostrum. Ecce enim is qui non ex accidenti dono, sed essentialiter bonus est, dicit: Ego sum pastor bonus. Atque ejusdem bonitatis formam quam nos imitemur, adjungit, dicens: Bonus pastor animam suam ponit pro ovibus suis. Fecit quod monuit, ostendit quod t, carnis suae alimento satiaret. Ostensa nobis est de contemptu mortis via quam sequamur, apposita est forma cui imprimamur. Primum nobis est exteriora nostra misericorditer ovibus ejus impendere; postremum vero, si necesse sit, etiam mortem nostram pro eisdem ovibus ministrare. A primo autem hoc minimo pervenitur ad postremum majus. Sed cum incomparabiliter longe sit melior anima qua vivimus terrena substantia quam exterius possidemus, qui non dat pro ovibus substantiam suam, quando pro his daturus est animam suam? Et sunt nonnulli qui dum plus 1485 terrenam substantiam quam oves diligunt, merito nomen pastoris perdunt. De quibus protinus subditur:
Abbreviated transcription (Latin):
Quis es ut credamꝰ: Et ille. Printipiũ. fcce
quod est eẽ. Printipium mutari ñ potest:
pͥncipium in se manet. ⁊ innouat omnia
Principium ẽ cui dictum ẽ: tu autẽ idem
ipse es. ⁊ anni tui ñ defitent. Principiũ
dat: qui ⁊ loqͦr uob̾. Pncipiũ me credite. ne moria¬

Expanded text:
Quis es, ut credamus? Et ille, Principium. Ecce Quis es, ut credamus? Et ille, Principium. Ecce quod est esse. Principium mutari non potest: principium in se manet, et innovat omnia; principium est, cui dictum est, Tu autem idem ipse es, et anni tui non deficient . Principium, ait, quia et loq
Abbreviated transcription (Latin):
ut magis eum biberent quo liberarentur:
quam rei de illo effuso tenerentur. Qͥs des¬
peret.⁊ si in cruce latro saluatus est.ante
paululum homicida: post pausulũ accusat᷑
conuictus. dampnatus. suspensus. liberatus.
Noli mirari. Ubi conuictus: ibi dampnatus.
S ibi liberatus: ubi mutatus. In hoc ergo
ppso cui dominꝰ loquebatur. erant qui in
peccato suo fuerant moritur: erant etiam
qui in ipsum qui loquebat᷑ fuerant creditu¬
ri. ⁊ ab om̃i peccato liberandi. Tam̃ hoc atten
de quod ait dominus xp̃c: si non credideri¬
tis quia ego sum. moriemini in peccatis ur̃is.
Nuid est. si ñ credideritis quia ego sum᷑.
Ego sum. Quid: Nichil addidit. Et quia ni¬
chil addidit: multum est qd̾ comm̃dauit.
Fepectaui enim ut diceret quid esserͥ nec
tamen dixit quod expectabat᷑ ut diceret.¬
⁊ audientes ⁊ respondentes :quid ei dixerunt
Tu quis es: Non enu cum dixisti. nisi cre¬
dideritis quia ego sum : addidisti qͥs esses.

Expanded text:
ut magis eum biberent quo liberarentur, ut magis eum biberent quo liberarentur, quam rei de illo effuso tenerentur: quis desperet? Et si in cruce latro salvatus est, ante paululum homicida, post paululum accusatus, convictus, damnatus, suspensus, liberatus; noli mirari. Ubi convictus, ibi damnatus: sed ibi liberatus, ubi mutatus . In hoc ergo populo cui Dominus loquebatur, erant qui in pequi in ipsum qui loquebatur fuerant credituri, et ab omni peccato liberandi. « Tamen hoc attende, 548 quod ait Dominus Christus: Si non credideritis quia ego sum, moriemini in peccatis vestris. Quid est, Si non credideritis quia ego sum? Ego sum, quid? Nihil addidit; et quia nihil addidit, multum est quod commendavit. Exspectabatur enim ut diceret quid esset, nec tamen dixit. Quid exspectabatur ut diceretm audientes et respondentes, quid ei dixerunt? Tu quis es? Non enim cum dixisti, Nisi credideritis quia ego sum, addidisti quid esses.
Abbreviated transcription (Latin):
mo non timebant: s iam desꝑabant. Re¬
uocauit eos in spem: adiunxit enim. Si
ñ credideritis quia ego sum: moriemini
in peccatis ur̃s. Frgo si eredideritis quia ego
sum: non moriemini in peccatis ur̃is. Red¬
dita spes ẽ desꝑantib excitatio facta ẽ dormi¬
entib: cordib euigilauert. inde plurimi
crediderunt. sicut euangelui ipsuis conse¬
quentia testantur ÷ erant enim illic men.¬
bra xp̃i que nondum adhescrant corpori
xp̃i: ⁊ in illo ppło a quo crucifixus est. a quo
in ligno suspensus est. a quo pendens irrisus
ẽ. a quo lancea uulneratus ẽ. a quo felle ⁊
aceto potatus est. erant membra xp̃i. ꝓ qui¬
b dixit. Pater ignosce illis: quia nesciunt
quid faciunt. Quid autem conuerso non
ignoscitur : si fusus sanguis xp̃i ignoscit᷑
Qiuis homicida desperet: si in spem rediturꝰ
est. a quo etiam xp̃c occisus est: Credidert̃
inde muiti: donatus est eis sanguis xp̃i:

Expanded text:
mo non timebant, sed jam desperabant. Remo non timebant, sed jam desperabant. Revocavit eos in spem; adjunxit enim, Si non credideritis quia ego sum, moriemini is vestris. Ergo si credideritis quia ego sum, non moriemini in peccatis vestris. Reddita est spes desperantibus, excitatio facta est dormientibus, cordibus evigilaverunt: inde plurimi crediderunt, sicut Evangelii ipsius consequentia testantur. Erant enim illic membra Christi, quae nondum adhaeserant corpori Christi: et in illo populo a quo crucifixus est, a quo in ligno suspensus est, a quo pendens irrisus est, a quo lancea vulneratus est, a quo felle et aceto potatus est, erant membra Christi, pro quibus dixit, Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt. Quid autem converso non ignoscitur, si fusus Christi sanguis ignoscitur? Quis homicida desperet, si in spem redditus est a quo etiam Christus occisus est? Crediderunt inde multi; donatus est eis sanguis Christi,
Abbreviated transcription (Latin):
om̃e corpꝰ. or̃m conditum sp̃m. omnem r̃ẽ
quo qͦ uodo mutabilem : totum excede sicut
excessit iohannes. ut contingeret in pͥnci¬
pio erat uerbum.⁊ ucrbum erat apd̾ dñr ⁊
d̃s erat uerbum Ego ergoinquit de suꝑ¬
nis sum: uos de hoc mundo estis⁊ ego non
sum de hoc mundo. Oyxi gͦ uobis: quia
moriemini in peccatis ur̃is. Exposuit nobis
frẽs quid intelligi uoluerit: uos de hoc mun¬
do estis. Idõ quippe dixit uos dehoc mundo
estis: quia peccatores erant. quia iniqui
erant. quia infideles erant: quia terrena
sors istorum: qui de ore ueridico au dier̃t.
in peccato ur̃o moriemini. Unde tamen
hoc eis contingat: exponit. Si enim non
Credo frẽs in illa multitudine que dñm
audiebat: ⁊ eos fuisse qui credituri erant.
Quasi in om̃s autem ꝓcesserat seucrissima
illa sententia. in peccato ur̃o moriemini:
ac ꝑhoc ⁊ illis qui credituri erant spes illa
ablata: illi seuiebant : illi timebant. Im¬

Expanded text:
omne corpus, omnem conditum spiritum, omnem rem omne corpus, omnem conditum spiritum, omnem rem quoquo modo mutabilem: totum excede, sicut excessit Joannes, ut contingeret, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. 5. Ego ergo, inquit, de supernis sum. Vos de hoc mundo estis: ego non sum de hoc mundo. Dixi ergo vobis quia moriemini in peccatis vestris. Exposuit nobis, fratres, quid intelligi voluerit, Vos de hoc mundo estis. Ideo quippe dixit, Vos de hoc mundo estis, quia peccatores erant, quia iniqui erant, quia infideles erant, quia terrena sors istorum, qui de ore veridico audierunt, In peccatis vestris moriemini. 7. Unde tamen hoc eis contingat, exponit: Si enim non Credo, fratres, in illa multitudine quae Dominum audiebat, et eos fuisse qui credituri erant. Quasi autem in omnes processerat severissima illa sententia, In peccato vestro moriemini; ac per hoc et illis qui credituri erant, spes erat ablata: illi saeviebant, illi timebant; i
Abbreviated transcription (Latin):
semetipsum: quia dixit. quo ego uado
uos ñ potestis uenire: Si de morte hoĩs
diceret: quis homo non moritur: frgo
quo ego uado dixit: non cum itur ad
mortem: s quo ibat ipse post mortem.
Iui autem non intelligentes ista: res¬
ponderunt. Et dñs ad eos qui terram
sapiebant: quid ait: Et dicebat eis. uos
de deorsum estis. Idõ t̾ram sapitis: qr
sicut serpentes tram manducatis. Qͥd
ẽ t̃ram manducatis: Terrenis pasci¬
nuni. terrenis delectamini: terrenis
inhiatis: sursum cor non habetis. Uos
de deorsum estis: ego de suꝑnis sum: Uos
de mundo hoc estis: ego non sum de hoc
mundo. Quomodo enim erat de mundo: ꝑ
quem factus ẽ mundus: Om̃s de mundo pꝰ
mundum: quia prius mundus: ⁊ sic homo de
quia in pͥncipio erat uerbum: ⁊ omĩa ꝑ ipsũ
facta sunt. Sic ergo erat ille desuꝑnis. De
quib suꝑnis: De acre: Absit. Ibi ⁊ aues
uolitant. De celo quod uidemus: Et hoc absit.
factum est: uniu̾sam omnino creaturam:

Expanded text:
semetipsum; quia dixit, Quo ego vado, semetipsum; quia dixit, Quo ego vado, vos non potestis venire? Si de morte hominis diceret, quis homo non moritur? Ergo quo ego vado dixit, non cum itur ad mortem, sed quo ibat ipse post mortem. Illi itaque non intelligentes, ista responderunt. 4. Et Dominus ad eos qui terram sapiebant, quid ait? Et dicebat eis: Vos de deorsum estis. Ideo terram sapitis, quia sicut serpentes terram manducatis. Quid est, terram manducatis? Terrenis pascimini, terrenis delectamini, terrenis inhiatis, sursum cor non habetis. Vos de deorsum estis: ego de supernis sum. Vos de mundo hoc estis: ego non sum de hoc mundo. Quomodo enim erat de mundo, per quem factus est mundus? Omnes de mundo post mundum; quia prius mundus, et sic homo de quia in principio erat Verbum; omnia per ipsum facta sunt . Sic ergo erat ille de supernis. De quibus supernis? De aere? Absit: ibi et aves volitant. De coelo quod videmus? Et hoc absit; factum est; universam omnino creaturam,
Abbreviated transcription (Latin):
auit gͦ uls dominus dixitq sententiam
p̃stius quod in suo peccato morientur : de¬
inde adiunxit. quo ego urado uos ñ potestis
uenire. Hoc ⁊ discipulis alio loco dixit:
nec tamen eis dixit. in peccato ur̃o mori¬
emini. Quid autem dixit: Quod ⁊ istis.
Quo ego uado: uos uenire non potestis.
Non abstulit spem: s p̃dixit dilationem.¬
Quando enim hoc dominus discipulis lo¬
quebatur. tunc non poterant uenire quo
ille ibat: s postea uenturi erant. Isti au¬
tem nunquam: quib p̾scius dixit. in poc¬
cato ur̃o moriemini. his autem auditis
uerbis: quomodo solent carnea cogitantes.
audientes atq sapientes. dixerunt. S¬
quid interficiet semet ipsum: quia dicit.
quo ego uado uos non potestis uenire:
Stuita uerba: ⁊ omnino insipientia płe¬
na. Quidenim non poterant illo uenire
quo ille ꝑrexisset: si interficeret semet¬
ipsum: Nunquid ipsi non erant mo¬
rituri: Quid est gͦ. nunquid interficiet

Expanded text:
avit ergo illis Dominus, dixitque sententiam avit ergo illis Dominus, dixitque sententiam praescius, quod in suo peccato morerentur. Deinde adjungit: Quo ego vado, vos non potestis venire. Hoc et discipulis alio loco dixit; nec tamen eis dixit, In peccato vestro moriemini. Quid autem dixit? Quod et istis: Quo ego vado, vos venire non potestis . Non abstulit spem, sed pQuando enim hoc discipulis Dominus loquebatur, tunc non poterant venire quo ille ibat, sed postea venturi erant. Isti autem nunquam, quibus praescius dixit, In peccato vestro moriemini. His autem auditis verbis, quomodo solent carnalia cogitantes, audientes et sapientes, dixerunt: quid interficiet semetipsum; quia dixit, Quo ego vado, vos non potestis venire? Stulta verba, et omnino insipientiae plena. Quid enim? non poterant illo venire quo ille perrexisset, si interficeret semetipsum? Numquid ipsi non erant morituri? Quid est ergo, Numquid interficiet
Abbreviated transcription (Latin):
go uado ⁊ queretis
me: non desiderio s
odio. Nam illum pꝰ¬
ea quam abscessit
ab oculis hominũ
inquisierunt: ⁊ qui
oderunt. ⁊ qui ama¬
bant. Iui ꝑsequendo: illi habere cupiendo.
In psalmis ait ipse dominus ꝑ ꝓph̾am. se¬
riit fuga ame:⁊ non ẽ qui requirat an¬
mam meam. Et iterum ait alio loco in psai¬
mo. Confundantur ⁊ reuereant᷑: requiren¬
tes anuam meam. Culpauit qui non
requirerent: dampnauit qui requirerent.
Malum est en um non querere anunam
xp̃i: s quomodo eam quesierunt discipłi.
& malum ẽ querere amimam xp̃i: s quo¬
modo eam uidei quesiert̃. In enim ut ha¬
berent: isti ut ꝑderent. Deniq isti quia sic
querebant more malo. corde ꝑu̾so: quid se¬
cutus adiunxit: Querctis me. Et ne pu¬
tetis quia bene me queritis: in peccato
ur̃o moriemini. Hoc est xp̃m male querere.
in peccato suomori: hoc ẽ ulum odisse. ꝑ
quem posset solum saluus esse. Cum eñi
lis: reddebant isti mala ꝓbonis. Prenunti¬

Expanded text:
 vado, et quaeretis me: non desiderio, sed odio. Nam illum posteaquam abscessit ab oculis hominum, inquisierunt et qui oderant et qui amabant: illi persequendo, illi habere cupiendo. In Psalmis ait ipse Dominus per prophetam, Periit fuga a me, et non est qui requirat animam meam : et iterum ait alio loco in Psalmo, Confundantur et revereantur requirentes animam meam . Culpavit qui non requirerent, damnavit qui requirerent. Malum est enim non quaerere animam Christi, sed quomodo eam quaesierunt discipuli; et malum est quaerere animam Christi, sed quomodo eam Judaei quaesierunt: illi enim ut haberent, isti ut perderent. Denique isti quia sic quaerebant more malo, corde perverso, quid secutus adjunxit? Quaeretis me, et, ne putetis quia bene me quaeretis, in peccato vestro moriemini. Hoc est Christum male quaerere, in peccato suo mori: hoc est illum odisse, per quem posset solum salvus esse. Cum enim lis, reddebant isti mala pro bonis. Praenunti