comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
corpus ihũ. uenit aut̃ & nichodem
quiuenerat adihm̃ nocte primum
ferens mixturã myrrae & aloe: quasi
librascentum. Nonita distinguendũ
ut dicamus primum ferens mixtura
myrrȩ. sed hoc quod dictum est pri¬
mum. adsuperiorem sensum ꝑtina
uenerat enimnichodemus ad iħm
nocte primum: quod idem ioħes
nar rauit anprioribus euuangelii sui
partibus. Hic ergo intellegendũ esti
adihm̃ non tunc solum. sed tunc pri
quod certe modo in reuelatione
corporis beatissimi stephani fere om̃i¬
bus gentibus declaratur. Erat autẽ
ubi crucifixus est hortus. & inhorto
monumentum nouum. in quo nondũ
quisquã positus fuerat. Sicut in ma¬
riae uirginis utero nemo ante illum
uel post illum conceptus est: ita hoo
monumento nemo ante illum nemo
post illum sepultus est. Ibi ergo ꝓpt̾
parasceuen iudaeorum. quia iuxta
erat O monumentum posueruNT
ihm. Acceleratã uult intellegi sepul¬
turam. neaduesperascer& quando iã
propter parasceuen quam caenam

Expanded text:
u: Venit autem et Nicodemus, qui venerat ad Jesum nocte primum, ferens mixturam myrrhae et aloes, quasi libras centum. Non ita distinguendum est, ut dicamus, primum ferens mixturam myrrhae; sed hoc, quod dictum est primum, ad superiorem sensum pertinet, venerat enim Nicodemus ad Jesum nocte primum: quod idem Joannes narravit in prioribus Evangelii sui 634 partibus . Hic ergo intelligendum est, ad Jesum non tunc solum, sed tunc primquod modo certe in revelatione corporis beatissimi Stephani fere omnibus gentibus declaratur. Erat autem in loco ubi crucifixus est, hortus, et in horto monumentum novum, in quo nondum quisquam positus fuerat. Sicut in Mariae virginis utero nemo ante illum, nemo post illum conceptus est, ita in hoc monumento nemo ante illum, nemo post illum sepultus est. Ibi ergo propter parascevem Judaeorum, quia juxta erat monumentum, posuerunt Jesum. Acceleratam vult intellturam, ne advesperasceret, quoniam jam propter parasceven, quam coenam
Abbreviated transcription (Latin):
mali faciunt nihilboni significatur.
quando percrucem xp̃i quã feccrur
mali incelebratione sacramentorũ
eius. bonum nobis om̃e signatur.
Crucifixo dño postea quã diuisio
uestimentorum eiꝰ etiam missa sorte
completa est: que deinde narrat ioħes
euuangelista uideamus. Et milites
quidem haec fecerunt. S tabant aũt
iuxta crucem ihũ mater eiꝰ & soror
matris eius maria cleophe : & maria
magdalenȩ Cumuidiss& ergo iħs ma

Expanded text:
mali faciunt, nihil boni significatur, mali faciunt, nihil boni significatur, quando per crucem Christi, quam fecerunt mali, in celebratione sacramentorum ejus bonum nobis omne signatur. Crucifixo Domino, posteaquam divisio vestimentorum ejus etiam missa forte completa est, quae deinde narrat Joannes evangelista, videamus. « Et milites quidem haec fecerunt. Stabant autem juxta crucem Jesu mater ejus, et soror matris ejus Maria Cleophae, et Maria Magdal
Abbreviated transcription (Latin):
referuntur : qñm cuncta quȩ latitudi¬
ne. ac longitudine. bene ac perseueran¬
ter fiunt: propter altitudinẽ diuinoꝵ
facienda sunt premiorum. Profunda
est inea parte qua in terra figitur: ibi
quippe occulta est. nec uideri potest:
sed cuncta eiꝰ apparentia & cminentia
inde consurgunt. sicut bona nr̃a deꝓ
funditate gratiae dĩ: quȩ cõprehendi
ac diuidicari non potest. uniuersa
procedunt. Sed & sicrux xp̃i hocscilli
signific& quod ait apłs. qui aũt sunt
xp̃i. carnem suam crucifixerunt cum
uitiis & con cupiscentus: quã magnũ
bonumest. nec tamen hoc fecit nisi
concupiscens aduersus carnẽ sp̃s bonus
cumillam crucem xpĩ fecerit inimicꝰ.
om̃s noluerunt signum crucis. nisi crux
xp̃i. quod signum nisi adhibeatur siue
frontibus credentium. siue aqua ipse
ex qua renascantur. siue oleo quocris¬
mate unguntur. siue sacrificio quo
alii unguntur. nihil eorum rite per¬
ficitur: Quomodo ergo perid quod

Expanded text:
referuntur, quoniam cuncta quae latitudireferuntur, quoniam cuncta quae latitudine ac longitudine bene ac perseveranter fiunt, propter altitudinem divinorum facienda sunt praemiorum; profunda est in ea parte, qua in terra figitur: ibi quippe occulta est, nec videri potest, sed cuncta ejus apparentia et eminentia inde consurgunt; sicut bona nostra de profunditate gratiae Dei, quae comprehendi ac dijudicari non potest, universa procedunt. Sed et si crux Christi hoc solum significet, quod ait Apostolus: Qui autem suntChristi, carnem suam crucifixerunt cum passionibus et concupiscentiis , » quam magnum bonum est? Nec tamen hoc facit, nisi concupiscens adversus carnem spiritus bonus, cum illam crucem Christi fecerit inimicus,omnes noluerunt signum crucis, nisi crux Christi? Quid signum, nisi adhibeatur sive frontibus credentium, sive aqua ipsa, ex qua renascantur, sive oleo quo chrismate unguntur, sive sacrificio quo aluntur, nihil eorum vita perficitur. Quomodo ergo per id quod
Abbreviated transcription (Latin):
adid quod significat: nemo eiꝰ est expers.
qui pertinere non inueniatur ad totũ :
A quo toto sicut greca indicat lingua
catholica uocatur eccła. In sortẽ aũt
quõd nisi dĩ gratia commendata est:
Sic quippe inuno adom̃s ꝑuenit.¬
uel meritis: sed occulto dĩ iudicio cedit᷑.
Nec ideo ista non aliquid boni signifi¬
casse quisdixerit. quia permalos facta
sunt: non scilic& per eos quixp̃m secuti:
sed qui sunt persecuti. Quid enĩ de
ipsa cruce dicturi sumus quȩ certe
similiter abinimicis atque impus
xp̃o facta. & inpacta est: & tamen ea
significari recte intelligitur que ait
apłs. quȩ sit latitudo. longitudo. alti¬
tudo. & profundum La taest quippe
intransuerso ligno. quo extenduntur
pendentis manus : & significat opera
bona in latitudine caritatis: Longa ẽ.
atransuerso ligno usque ad terram:
dine temporis usque adfinem: Alta
est incacumine quod transuerso ligno
cat supernum finem. quo cuncta oꝑa

Expanded text:
ad id quod significat, nemo est ejus expers, ad id quod significat, nemo est ejus expers, qui pertinere inveniatur ad totum: a quo toto, sicut Graeca indicat lingua, Catholica vocatur Ecclesia. In sorte autem quid, nisi Dei gratia commendata est? Sic quippe in uno ad omnes pervenit,vel meritis, sed occulto Dei judicio ceditur. Nec ideo ista non aliquid boni significasse quis dixerit, quia per malos facta sunt; non scilicet per eos qui Christum secuti, sed qui sunt persecuti. Quid enim de ipsa cruce dicturi sumus, quae certe similiter ab inimicis atque impiis Christo facta et impacta est? Et tamen ea significari recte intelligitur, quod ait Apostolus: Quae est latitudo, et longitudo, et altitudo, et profundum . Lata est quippe in transverso ligno, quo extenduntur pendentis manus, et significat opera bona in latitudine charitatis; longa est a transverso ligno usque ad terram, dine temporis, usque ad finem; alta est in cacumine, quod a transverso ligno cat supernum finem quo cuncta opera
Abbreviated transcription (Latin):
omnium partium significat unitatẽ:
q caritatis uinculo continetur.
Dacaritate autem locuturus apostolꝰ.
super eminentiorem inquit uiam de
monstro. Etalio loco ait.Cognoscere
& iam super eminentem scientiae cari¬
tatem quae est uinculum perfectionis.
Siergo caritas super eminentiorem uiã
hab&. & super eminet scientiae. & suꝑ
omnia precepta est: merito uestis quid
significatur desuper contexta ꝑhibet᷑
Inconsutilis aut̃. nealiquando dissuat᷑.
adunum peruenit. quia in unum om̃s
colligit sicut in apłis. cum esset etiam
ipse numerus duodenarius quadriꝑtitꝰ
solus petrus respondit. tues xp̃s filius
dĩ uiui. Etei dicitur: tibi dabo claues
regni caelorum: tam quã ligandi &
soluendi solus acceperat potestatem.
cum & illud unus pro omnibus dixe¬
rit: hoc cum omnibus tamquã ꝑsonã
quia unitas est in omnibus. unde &
hic cum dixisset desuper contexta: ad¬
dit pertotum. Quod sire feramus

Expanded text:
omnium partium significat unitatem, omnium partium significat unitatem, quae charitatis vinculo continetur. De charitate autem locuturus Apostolus: Superemidemonstro . » Et alio loco ait: « Cognoscere autem supereminentem scientiae charitatem, quae est vinculum perfectionis . » Si ergo charitas supereminentiorem habet viam, et supereminet scientiae, et super omnia praecepta est, merito vestis qua significatur desuper contexta perhibetur. Inconsutilis autem, ne aliqad unum pervenit, quia in unum omnes colligit; sicut in apostolis cum esset etiam ipse numerus duodenarius, id est, quasolus Petrus respondit: Tu es Christus Filius Dei vivi, et ei dicitur: Tibi dabo claves regni coelorum ; tanquam ligandi et solvendi solus acciperet potestatem: cum et illud unus pro omnibus dixerit, et hoc cum omnibus tanquam personam  pro omnibus, quia unitas est in omnibus. Unde et hic cum dixisset, desuper contexta, addidit, per totum. Quod si referamus
Abbreviated transcription (Latin):
ergo cumcrucifixissent eum. & cetera: sub¬
audiendum est. acceperunt: ut iste sit
sensus: acceperunt uestimenta eius.
sortem. sed detunica quamsimul cumceteris
Dehac enim sequitur ex ponens. E rat aũt
tunica in consutilis. desuper contexta ꝑtotũ
Curaut̃ de illa sortem miserunt. narrat.
Dixerunt ergo ad inuicem. Non scindamꝰ
eam: sed sortiamur deilla cuiussit: Appa¬
r& itaque in aliis uestibus a equales eos
habuisse partes. ut sortiri necesse non fue¬
rit : in illa uero una. non eos habere po¬
tuisse singulas partes: quia erat sorte
aliquid quod significat intot partes uesti¬
mentorum facta diuisio. Et detunica
constat terrarũ orbe diffusa : & om̃ib
eisdem partibus aequalit̃ id est concor¬
diter distributa. Propter quod alibi
dicitur missurum se angłos suos: ut colli¬
gant electos suos aui uentis. Quod.
quid est: nisi aquat tuor partibus¬
mundi: oriente. occidente. aquilone
& meridie.: T unica uero illa sortita.

Expanded text:
ergo cum crucifixissent eum, etc., » subergo cum crucifixissent eum, etc., » subaudiendum est acceperunt: ut iste ssensus: acceperunt vestimenta ejus, e videamus: sed de tunica quam simul cum caeteris De hac enim sequitur exponens: Erat autem tunica inconsutilis, desuper contexta per totum. Cur autem de illa sortem miserint narrans: Dixerunt ergo ad invicem, inquit, Non scindamus eam, sed sortiamur de illa, cujus sit. Apparet itaque in aliis vestibus aequales eos habuisse partes, ut sortiri necesse non fuerit: in illa vero una non eos habere potuisse singulas partes. « Quaerat forte aliquis quid significet in tot partes vestimentorum facta divisio, et de tunica constat terrarum orbe diffusam, et omnibus eisdem partibus aequaliter, id est, concorditer distributam. Propter quod alibi dicitur, missurum se Angelos suos, ut colligant electos suos a quatuor ventis : quod quid est, nisi a quatuor partibusmundi, oriente, occidente, aquilone, et meridie? Tunica vero illa sortita
Abbreviated transcription (Latin):
cer& constitutũ. continuo subiecit. dñs
dixit ad me filius meus estu. ego hodie
genuite. Postula ame. & dabo tibi gen¬
tes: & cetera : Curergomagnum nolum
intellegere in hoc titulo sacramentum.
in quo scriptum eratrex iud aeorum.
Sirex est xp̃s. & gentium: Quia scilic&
olecaster factus est particeps pinguedi
amaritudinis oleastri. Nam meo quod
dexp̃o ueraciter scriptus est titulus
rex iudȩorum : qui sunt intellegendi
iudaei. nisi semen abrahȩ filii repmis¬
sionis. Qui sunt etiam filii qm̃ non
ne. Et gentes erant quibus dicebat.
si aũt uoxp̃i. ergo abrahȩ semen estis.
non littera : quorum laus non ex homi¬
nibus sed ex dõ est. pertinentium ad hie¬
rusalem liberam matrẽ nr̃am aeternã
incaelis. saram spiritalem ancillam
& filios eius dedomo libertatis eicientem
Ideo enim pilatus quod scripsit scripsit.
partes. unicuique militi partem . Et tu¬
nicam Unde appar& quat tuor fuisse
milites: quiineo crucifigendo presidi
paruerunt. Manifeste quippe ait. Milites

Expanded text:
ubjecit: Dominus dixit ad me: Filius meus es tu, ego hodie genui te: postula a me, et dabo tibi gentes, et caetera. Cur ergo magnum volumus intelligi in hoc titulo sacramentum, in quo scriptum erat, rex Judaeorum, si rex est Christus et Gentium? Quia scilicet oleaster factus est particeps pinguedinamaritudinis oleastri? Nam in eo quod de Christo veraciter scriptus est titulus, rex Judaeorum, qui sunt intelligendi Judaei, nisi semen Abrahae, filii repromissionis, qui sunt etiam filii Dei? Quoniam non qne . Et gentes erant, quibus dicebat: Si autem vos Christi, ergo Abrahae semen estis, non littera: quorum laus non ex hominibus, sed ex Deo est; pertinentium ad Jerusalem liberam matrem nostram , aeternam in coelis, Saram spiritalem, ancillam et filios ejus de domo libertatis ejicientem. Ideo enim Pilatus quod scripsit, scripsit, partes, unicuique militi partem et tunicam. » Unde apparet quatuor fuisse milites qui in eo crucifigendo praesidi paruerunt. Manifeste quippe ait: « Milites
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce mater tua: Haec nimirum est
illa hora in qua iħs aquã conuersurus
inuinum dixerat matri. Quid mihi
& tibi est mulier: Nondum uenit hora
mea. Hanc itaque horam predixerat.
que tunc nondum uenerat. in qua de¬
qua deber& agnosci amatremoriturꝰ.
dequa fuerat mortaliter natus. Tunc
ergo diuina facturus. non diuinitatis
sed infirmitatis matrẽ. uelut in cognitã
iam patiens. ex qua fuerat factus homo
affectu commnendabat humano.¬
Tunc enim quimariam creauerat
innotescebat uirtute : nunc uero
quẽ maria pepererat pendebat in
cruce Mortalis igitur insinuatur.
ita facit quod faciendũ ammonet.¬
& exemplo suos instruit preceptor
bõnus. ut afiliis piis inpendatur cura
parentibus. tam quã lignum illud
ubi erat fixa membra morientis : & iã
cathedra fuerat magistri docentis.
Et ex illa hora. accepit eam discipłs
in sua : Desem& ipso dicens. sic quippe
ita ut in condiuio supra pectus suũ
recumbere faccr& Credo ut istius
euuangelii quod per eum fuerat p̃¬

Expanded text:
us in sua. Haec nimirum est illa hora, de qua Jesus aquam conversurus in vinum dixerat matri: Quid mihi et tibi est mulier? Nondum venit hora mea . Hanc itaque horam praedixerat, quae tunc nondum venerat, in qua deberet agnosci a matre moriturus, de qua fuerat mortaliter natus. Tunc ergo divina facturus, non divinitatis, sed infirmitatis matrem, velut incognitam rnc autem humana jam patiens, ex qua fuerat factus homo, affectu commTunc enim qui Mariam creaverat innotescebat virtute; nunc vero quod Maria pepererat pendebat in cruce. Moralis igitur insinuatur locus. Facit quod faciendum admonet. Exemplo suo instruit Praecbonus, ut a filiis piis impendatur cura parentibus, tanquam lignum illud, ubi erant fixa membra morientis, etiam cathedra fuerit magistri docentis. « Et ex illa hora accepit eam discipulus in sua. » De semetipso dicens sic quippe ita ut in convivio supra pectus suum residere faceret. Credo ut istius Evangelii, quod per eum fuerat pr
Abbreviated transcription (Latin):
let Namom̃s homines antequam
peccemus. liberũ quidem habemus
arbitrium siuolumussequi uolunta tẽ
diaboli. annon: Quodsi semel peccan
iã nr̃a uirtute euadere non possumus:
sed sicut nauis fracto gubernaculo
illuc dicitur ubi tempesta suoluerit:
sic & homo diuinȩ grãe auxilio ꝑdito
ꝑpeccatũ. non quod uult agit sed qđ

Expanded text:
le. H 164 Homines antequam peccemus, liberum quidem habemus arbitrium, si volumus sequi voluntatem dyaboli, an non. Quod, si semel peccantiam nostra virtute evadere non possumus, sed sicut navis illuc ducitur quo tempestas impellit, sic homo divinae gratiae auxilio perdito per peccatum non quod vult agit, sed quod
Abbreviated transcription (Latin):
sine uerbo dĩ proph&at: cũ ꝓph&is
Meruerunt priora tẽpora ꝓphe¬
tas afflatos & impletosuerbo dĩ.
meruimus nos ꝓph&ã ipsũ uerbũ
& ipse dictus est : magni consilii
angłs: Uerum ta menalibi quid
dicit ꝓph&a : Quia ñ legatus.
neq angelus. sed ipse ueniens saluos
faciet cos id est adsaluos faciendos
cosnonmitt& legatũ Nonmitt&
angłm. sedueniẽt ipse: Quis ueni& :
Etipse angłs Certe nonꝑ angłm
retur: Exhor tatus est nos ad fidem:
& ad capesscendã uitã aeternam.
aliquid prae sens annuntiauit.
aliquid futurũ prȩdixit: Exeo
quod prȩsens annuntiauit: angłs
erat: Exeo quod futurũ prȩdixit:
ꝓph&a erat: Exeo quod uerbum
dĩ carofactum est: & angelorum

Expanded text:
sine verbo Dei prophetat. Cum prophetis Meruerunt priora tempora prophetas afflatos et impletos Verbo Dei. Meruimus nos prophetam ipsum Verbum et ipse dictus est magni consilii angelus . Verumtamen alibi quid dicit propheta? Quia non legatus neque angelus, sed ipse veniens salvos faciet eos, id est, ad salvos faciendos eos non mittet legatum, non mittet angelum, sed veniet ipse. Quis veniet? Ipse angelus. Certe non per angelum, retur. Exhortatus est nos ad fidem, et ad capessendam vitam aeternam. Aliquid praesens annuntiavit, aliquid futurum praedixit. Ex eo quod praesens annuntiavit, angelus erat. Ex eo quod futurum praedixit, propheta erat. Ex eo quod Verbum Dei caro factum est, et angelorum
Abbreviated transcription (Latin):
sem& ipsis uilia sentiunt. quid insua excusati¬
one dicturisunt. quisine opere uirtutis in tu¬
mescunt : Sed & si quaclib& ad sint opera.
nulla sunt. nisi ex humilitate condiant᷑
Miranda quippe actio cumemulatione
non eleuat. sed grauat. Qir cnĩ sine humili¬
tate uirtutes congregat. inuento puluerẽ
portat. Et unde aliquid ferre cernitur.
inde deterius cȩcatur: Incunctis ergo
quae agitis fr̃sinei. radicẽ boni operis
humilitatẽ tenete. nec quib iã superiores.
sed quib adhuc inferiores estis aspicite.
ut dum meliora nobis ex empla ꝓponitis.
ad maiora semꝑ ascendere exhumilitate

Expanded text:
semetipsis vilia sentiunt, quid in sua excusatisemetipsis vilia sentiunt, quid in sua excusatione dicturi sunt qui sine opere virtutis intumescunt? Sed etsi quaelibet bona adsint opera, nulla sunt, nisi ex humilitate condiantur. Miranda quippe actio cum elatione non elevat, sed gravat. Qui enim sine humilitate virtutes congregat, in ventum pulverem portat; et unde aliquid ferre cernitur, inde deterius caecatur. In cunctis ergo quae agitis, fratres mei, radicem boni operis humilitatem tenete; nec quibus jam superiores, sed quibus adhuc inferiores estis, aspicite, ut dum meliorum vobis exempla proponitis, ad majora semper ascendere ex humilitate
Abbreviated transcription (Latin):
uos m&ipsos: hinc contra superbientẽ saul
dicitur: Cumesses paruulus in oculis tuis.
caput intribubus isrł factuses Acsi aꝑte
diceretur Cumtu te paruulũ conspiceres.:
ego te pracceteris magnũ feci: Qui a uero
tute magnum conspicis: ame prauus
aestimaris. Quo contra cum dauid sui regni
potentiã coram arca dñi saltando despicer&.
dixit. Ludam & iuliorfiam plusquã factusiũ
& ero humilis inoculis meis: Quẽ enim noN
& toller& ora leonũ frangere. ursorũ brachia
dissipare. despectis priorib frĩbus eligi. reꝓ¬
bato rege adregnigubernacula ungur
timendũ cunctis uno lapide goliam sternere.
arege proposita ex tinctis allophilis. nume¬
rosa pracputia reportare. regnũ & promissi¬
one percipere. cunctumq israheliticum
populum sine ulla postmodum contradicti¬
one possidere : Et tamen incunctissẽ despicit.
qui insuis oculisse esse humilem confitetur

Expanded text:
vosmetipsos . Hinc contra superbientem Saul vosmetipsos . Hinc contra superbientem Saul dicitur: 1460 Cum esses parvulus in oculis tuis, caput in tribubus Israel factus es . Ac si aperte diceretur: Cum tu te parvulum conspiceres, ego te prae caeteris magnum feci. Quia vero tu te magnum conspicis, a me parvus aestimaris. Quo contra cum David regni sui potentiam coram arca foederis Domini saltando despiceret, dixit: Ludam et vilior fiam plus quam factus sum, et ero humilis in oculis meis . Quem enim non extolleret ora leonum frangere, ursorum brachia dissipare, despectis prioribus fratribus eligi, reprobato rege ad regni gubernacula ungi, timendum cunctis uno lapide Goliam sternere, a rege proposita exstinctis allophylis numerosa praeputia reportare, regnum ex promissione percipere, cunctumque Israeliticum populum sine ulla postmodum contradictione 1461 possidere? Et tamen in cunctis se despicit, qui in suis oculis se esse humilem confitetur.
Abbreviated transcription (Latin):
sciuiri ut humilitatis inse uirtutẽ custodi¬
ant cumquaedam mirabilit̾ sciunt. illud
ante mentis oculos student reuocare qđ
nesciunt. ut dum exparte alia infirmita¬
tem suam considerant. exea parte qua
ꝑfectus est eorum se animus non extollat:
Scientia & enim uirtus est: humilitas
etiam custosuirtutis Restat ergo ut
inomne qđscit. sese mens deprimat.
ne quod uirtus scientiȩ congregat. uentꝰ
elationis tollat Cumbona fr̃sagitis.
semꝑ ad memoriam mala acta reuocate.
utdum cautȩ culpa conspicitur. numquã
debono opere in caute animus lactetur
Superiores in uicẽ cosmaxime qui uobis com¬
missi non sunt proximos ur̃osad tendite. quia¬
ineislatant bona nescitis Magnus crgo ẽe.¬
unus quisque studeat. sed tamen aliquo modo
esse se nesciat. nedum sibi magnitudinem
arroganter tribuit amittat᷑ hinc & enim
ur̃is. & toram uobis met ipsis prudentes
hinc paulus ait Nolite eẽ. prudentesapud

Expanded text:
sancti viri, ut humilitatis in se virtutem custodisancti viri, ut humilitatis in se virtutem custodiant, cum quaedam mirabiliter sciunt, illud ante mentis oculos student revocare quod nesciunt, ut dum ex parte alia infirmitatem suam considerant, ex ea parte qua perfectus est eorum se animus non extollat. Scientia etenim virtus est, humilitas etiam custos virtutis. Restat ergo ut in omne quod scit sese mens deprimat ne quod virtus scientiae congregat ventus elationis tollat. Cum bona, fratres, agitis, semper ad memoriam male acta revocate, ut dum caute culpa conspicitur nunquam de bono opere incaute animus laetetur. Superiores invicem, eos maxime qui vobis commissi non sunt, proximos vestros attendite, quiain eis lateant bona nescitis; magnus ergo unusquisque esse studeat, sed tamen aliquo modo se esse nesciat, ne dum sibi magniarroganter tribuit, amittat. Hinc etenim vestris, et coram vobismetipsis prudentes . Hinc Paulus ait: Nolite prudentes esse apud
Abbreviated transcription (Latin):
signatur Inidumeam ergo dñs calciamen¬
tum suum se extendere asscrit. quia dumꝑ
carnem gentibus innotuit: quasi calciata
ad nosdiuinitas uenit: Sedhuius incarnati¬
onis mysterium humanus oculus penetrare
non sufficit Inuestigare enĩ nulla tenus
potest. Quomodo corporatur uerbum.
quomodo summus & iuuificator sp̃s intra
uterũ matris animatur: quomodo is qui ini¬
tium non hab& existit & concipitur. Cor¬
rigia ergo calciamenti ẽ : causa nr̃is sensibus¬
quia in carnationis eius mysterium. nec
dignus soluere corrigiam calciamenti eius.
nisi aperte & humiliter suam ignorantiã
ꝓfiteri : Acsi patenter dicat: Quidmirũ
simihi ille prȩlatus est. quem postme quidẽ
natũ considero. sed natiuitatis eiꝰ myste¬
rium non ad praehendo : Ecce iohannes
ꝓph& iȩ sp̃u impletus mira scientia emicat.
& tamen illud dese insinuat quodignorat
Qua inre pensandũ nobis est fratres km̃i.
& tota intentione cogitandũ. quomodo

Expanded text:
signatur. In Idumaeam ergo Dominus calceamensignatur. In Idumaeam ergo Dominus calceamentum suum se extendere asserit, quia dum per carnem gentibus innotuit, quasi calceata ad nos divinitas venit. Sed hujus incarnationis mysterium humanus oculus penetrare non sufficit. Investigari etenim nullatenus potest quomodo corporatur Verbum, quomodo summus et vivificator spiritus intra uterum matris animatur, quomodo is qui initium non habet, et existit, et concipitur. Corrigia ergo calceamenti est ligatura mysteriquia incarnationis Christi mysdignus solvere corrigiam calceamenti ejus, nisi aperte et humiliter suam ignorantiam profiteri? Ac si patenter dicat: Quid mirum si ille mihi praelatus est, quem post me quidem natum considero, sed nativitatis ejus mysterium non apprehendo? Ecce Joannes, prophetiae spiritu impletus, mira scientia emicat et tamen illud de se insinuat quod ignorat. 4. Qua in re pensandum nobis est, fratres charissimi, et tota intentione cogitandum quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
reuerentiae humilita tẽ debeat. subdendo
fuit. utsiquis eam quaesibi competer& acci¬
pere uxorẽ noll&. illi calciamentũ soluer&.
qui adhanc sponsus iure propinquitatis
uenir& Quid igitur inter homines xp̃s.
nisi scaẽ eccłae sponsus apparuit. Dequo
& isdem iohannes dicit. Qui hab& sponsã.
sponsus est. Sedquia iohannem homines
xp̃m eẽ. putauerunt. quod isdem ioħes
negat: Recte se indignum esse ad soluen¬
dam corrigiam calciamenti denuntiat
Acsi aperte dicat: Ego redemptoris uesti.
gia denudare non ualeo: quia sponsi nomen
mihi inmerito nonusurpo: Quod tamen
intellegi & aliter potest. Quisenĩ nesciat
quod calciamenta ex mortuis animalibus
fiunt. In carnatus uero dñsueniens.
quasi calciatus apparuit: qui indiuini tate
sua morticinã nr̃ae corruptionis ad sũpsit
Unde etiam perproph& am dicit.
Inidumeam extendam calciamentũ meũ:
Peridumeam quippe gentilitas. ꝑcalcia¬
mentum uero. adsumpta mortalitas de¬

Expanded text:
reverentiae humilitatem debeat, subdendo fuit, ut si quis eam quae sibi competeret, accipere uxorem nollet, ille ei calceamentum solveret, qui ad hanc sponsus jure propinquitatis veniret. Quid igitur inter homines Christus, nisi sanctae Ecclesiae sponsus apparuit? De quo et idem Joannes dicit: Qui habet sponsam, sponsus est . Sed quia Joannem homines Christum esse putaverunt, quod idem Joannes negat, recte se indignum esse ad solvendam corrigiam ejus calceamenti denuntiat. Ac si aperte dicat: Ego Redemptoris nostri vestigia denudare non valeo, quia sponsi nomen mihi immerito non usurpo. Quod tamen intelligi et aliter potest. Quis enim nesciat quod calceamenta ex mortuis animalibus fiunt? Incarnatus vero Dominus veniens quasi calccatus apparuit, quia in divinitate sua morticina nostrae corruptionis assumpsit. Unde etiam per Prophetam dicit: In Idumaeam extendam calceamentum meum . Per Idumaeam quippe gentilitas, per calceamentum vero assumpta mortalitas de
Abbreviated transcription (Latin):
quaesit maxima in hac uita hominis beati¬
tudo manifeste ꝓtestatus est dicens.
Sebeati in maculati inuia. qui ambulant
inlege dni : Etne putaretur haec uia in¬
maculatorum ac beatorum abimperitis
passim & rudibus posse conpraehendi:
consequenter adiunxit &ait. Beati qui
scrutantur testimonia eius: in toto corde
equirunt cum: Qua propter k m̃i roge¬
mus eius clementiam. qui mandauit
mandata sua custodiri nimis: ut dirigãt
ipse uias nrãs. ad custodiendas iustifica¬
tionẽs suas: ipse post custodiã mandatorũ
suorum adbeatitudinẽ nossuȩ perpetuȩ
quiuiuit & regnat cumpatre inunit̾ate

Expanded text:
quae sit maxima in hac vita hominis beatiquae sit maxima in hac vita hominis beatitudo manifeste protestatus est, dicens, Beati immaculati in via, qui ambulant in lege Domini . Et ne putaretur haec via immaculatorum ac beatorum ab imperitis passim et rudibus posse comprehendi, consequenter adjunxit et ait, Beati qui scrutantur testimonia ejus; in toto corde exquirunt eum. Quapropter, charissimi, rogemus ejus clementiam, qui mandavit mandata sua custodiri nimis, ut dirigat ipse vias nostras ad custodiendas justificationes suas, ipse post custodiam mandatorum suorum ad beatitudinem nos suae perpetuae qui vivit et regnat cum Patr
Abbreviated transcription (Latin):
quia siipse qui peccatum nonfecit nec in¬
uentus est dolus in ore eius interpellat pͥro
nr̃is excessibus: multo inagis ipsi debeamus
orare proinuicem: Sed & sidimit tit nobis
ille cui non habemus quod dimittamus:
multomagis oporta nos alterutrum di¬
mittere nobis debita nr̃a: quod ipsum
apłs quoque p̃raecipiens aiti. E stote aut̃
inuicem benigni. miseri cordes. donantes
inuicem: sicut & ds̃ inxp̃o donauit uobis.
Si haec inquit scitis: beati eritis si feceritis
ea Salutaris hacc multum nr̃i saluatoris
& sedulo est cegitanda sententia: quia
bcati crimus sciendo caelestia praccepta.
si tamen ea quae nouimus operando sectem᷑.
Qui enim cognita eius mandata seruare
neglegit. beatus esse nonualet Qui haec
uel cognoscere contempnit. multo longi¬
us abeatorum sorte sccluditur. Congruit
his psalmista. quimortalium corda per¬
pendens acque om̃s beatitudinẽ amare.
sed paucos ubi est quȩrere conspiciens: ipse

Expanded text:
quia si ipse qui peccatum non fecit, nec inquia si ipse qui peccatum non fecit, nec inventus est dolus in ore ejus , interpellat pro nostris excessibus, multo magis ipsi debeamus orare pro invicem. Sed etsi dimittit nobis ille cui non habemus quod dimittamus, multo magis oportet nos alterutrum dimittere nobis debita nostra. Quod ipsum Apostolus quoque praecipiens, ait, Estote autem invicem benigni, misericordes, donantes invicem, sicut et Deus in Christo donavit vobis . Si haec, inquit, scitis, beati eritis si feceritis ea. Salutaris haec multum nostri Salvatoris, et sedulo est cogitanda sententia, quia beati erimus sciendo coelestia praecepta, si tamen ea quae novimus operando sectemur. Qui enim cognita ejus mandata servare negligit beatus esse non valet; qui haec vel cognoscere contemnit, multo longius a beatorum sorte secluditur. Congruit his Psalmista, qui mortalium corda perpendens, aeque omnes beatitudinem amare, sed paucos ubi est quaerere conspiciens, ipse
Abbreviated transcription (Latin):
Admysticum uero intellectũ. ut sicut
dñs nobis peccata pęnitentib dimittere
consueuit: ita etiam nos peccantibus in hos
fratribus adimittere. festinemus. Sicut ille¬
lauit nos apeccatis nr̃is interpellando p̾a¬
trem pronobis: ita & nossiscimus fratrẽ
nr̃m peccare peccatũ non ad morteml:
petamus utdetar ei uita peccanti non ad
mortem : Et sicut apłs iacobus ad monet᷑.¬
confiteamur alterutrum peccata nr̃a :
& oremus ꝓinuicem ut saluemur. Sicut
ille pronobis animã suã posuit: sic & nos
instante temporis articulo. profratrib
animas ponamus. Sequitur A men dico
uobis: non est seruus maior domino suo.
neque apłs maior eo quimisit illum.
hoc ideo dixit. quia lauerat pedes seruo
misit: Apłs grece. latine dicitur missũs :
ut ostender& ea quae ex celsus fecit humi¬
liter. multo magis humilibus & infirmis
humiliter osse facienda : Sedut & hoc in
loco spiritalis intellectus commonera

Expanded text:
Ad mysticum vero intellectum, ut sicut Ad mysticum vero intellectum, ut sicut Dominus nobis peccata poenitentibus dimittere consuevit, vita etiam nos peccantibus in nos fratribus dimittere festinemus. Sicut ille nos a peccatis nostris interpellando Patrem pro nobis, ita et nos si scimus fratrem nostrum peccare peccatum non ad mortem, petamus ut detur ei vita peccanti non ad mortem. Et, sicut apostoConfiteamur alterutrum peccata nostra, et oremus pro invicem, ut salvemur : sicut ille pro nobis animam suam posuit, sic et nos instante temporis articulo pro fratribus animas ponamus . Sequitur, Amen dico vobis, non est servus major domino suo, neque apostolus major eo qui misit illum. Hoc ideo dixit quia laverat pedes servormisit. Apostolus Graece, Latine dicitur missus, ut ostenderet ea quae excelsus fecit humiliter, multo magis humilibus et infirmis humiliter esse facienda. Sed ut hoc in loco spiritualis intellectus commoneret,
Abbreviated transcription (Latin):
Postquam uero lauit pedes discipulorũ
dñs: accepit uestimenta sua: Etcum
recubuiss&: iterum aperuit uerbo minis¬
terium lauationis. quod eis paulo ante
facto necdum scientibus ex hibuerat.
quia postquam patiendo incruce laua¬
crum nobis remissionis consecrauit. acce¬
pit membra iam inmortalia. quae mor¬
talia posuerat. Etcum postresurrectio¬
nem apparuiss& discipulis. ac familiarit̃
cum eis ess& etiam in conuescendo ꝑdics
quadraginta conuersatus: exposuit eis
utilitatem suae passionis. cuius eatenus
quia uirtutẽ mxsticam nesciebant. euen¬
tum satis timebant: Siergo inquit ego
laui ur̃os pedes dñs & magister: & uos
debetis alter alterius lauare pedes:
Quac uidelic& sententia. & ad litterã
& admysticum sensum recte accipi & de¬
uote deb& impleri: Adlit terã quidem.
ut per caritatem seruiamus inuicem. Non
solum in lauando pedes fratrũ. sed in qui¬
bus lib& corum necessitatibus adiuuandis:

Expanded text:
Postquam vero lavit pedes discipulorum Postquam vero lavit pedes discipulorum Dominus, accepit vestimenta sua, et cum recubuisset, iterum aperuit verbo ministerium lavationis, quod eis paulo ante facto necdum scientibus exhibuerat. Quia postquam patiendo in cruce lavacrum nobis remissionis consecravit, accepit membra jam immortalia quae mortalia posuerat; ac cum post resurrectionem apparuisset discipulis, ac familiariter cum eis esset etiam in convescendo per dies quadraginta conversatus, exposuit eis utilitatem suae passionis, cujus eatenus, quia virtutem mysticam nesciebant, eventum satis timebant. Si ergo, inquit, ego lavi vestros pedes Dominus et magister, et vos debetis alter alterius lavare pedes. Quae videlicet sententia et ad litteram et ad mysticum sensum recte accipi, et devote debet impleri. Ad litteram quidem, ut per charitatem serviamus invicem, non solum in lavando pedes fratrum, sed in quibuslibet eorum necessitatibus adjuvandis.
Abbreviated transcription (Latin):
contagia. necesse hab& cotidiana sui
redemptoris indulgentia tergantur.
Est enim toto actionum suarũ corpore
mundus: ex ceptis dumtaxat his quae
menti necessitate curȩ temporalis adhe¬
serunt. Obquorũ cotidianam sordidatio¬
nem simul & emundationẽ cotidic dici¬
mus orantes. & dimitte nobis debita nr̃a :
sicut & nos dimittimus debitorib: nr̃is.
uerum haec deapostolis. corumque simi¬
libus dicta sunt: Beati uidelic& &. in ma¬
culati. quitimen tes dñm ambulant
inuusciuis Atnos quidiuini sȩpe timoris
obliti. iter leuum incedimus. non illa leui
& cotidiana orationum sollempnitate
possumus aberratuum nr̃orum sorde libe¬
rari: sed maior necesse est inquinatio
maiori orationum uigiliarũ uel ieiunio¬
rum. lacrimarũ. atque elemosinarum
exercitio purgetur . Ipso nimirum interi¬
us uestigia cordis nr̃i mundante : quise¬
dens indextera dĩ. per assumptae habitũ
humanitatis. cotidie interpellat ꝓnobis

Expanded text:
contagia necesse habet, quotidiana sui contagia necesse habet, quotidiana sui Redemptoris indulgentia tergantur. Est enim toto actionum suarum corpore mundus, exceptis duntaxat iis quae menti necessitate curae temporalis adhaeserunt, ob quorum quotidianam sordidationem simul et emundationem quotidie dicimus orantes, Et dimitte nobis debita nostra sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . Verum haec de apostolis eorumque similibus dicta sunt: Beati videlicet et immaculati, qui timentes Dominum ambulant in viis ejus . At, nos, qui, divini saepe timoris obliti, iter laevum incedimus, non illa levi et quotidiana orationum solemnitate possumus ab erratuum nostrorum sorde liberari, sed major necesse est inquinatio majori orationum, vigiliarum vel jejuniorum, lacrymarum atque eleemosynarum exercitio purgetur; ipso nimirum interius vestigia cordis nostri mundante, qui sedens in dextra Dei per assumptae habitum humanitatis quotidie interpellat pro nobis.
Abbreviated transcription (Latin):
tio pedum illa. remissionem quidem
peccatorum designar&. non tamen eam
quȩ semel inbaptismate datur : sed illam
potius qua cotidiani fidelium reatus.
sine quibus in hac uita non uiuitur. coti¬
diana eius gratia mundantur. Pedes
namque quibus incedentes terrã tangimꝰ.
ideoq eos a contagio pulueris sicut re¬
liquum corpus inmunes custodire ne¬
quimus ipsam terręnȩ inhabitationis
necessitatem designant: qua inquantũ
cotidie desides nos & neglegentes affici¬
mur. intantum etiam magni quique
& summae conuersationis uiri a caelesti
quã maxime diligunt contemplatione
reuocantur. Utsidixerimus quia pecca¬
tum non habemus. nosipsos seducimus:
& ueritas non sit ingobis. Qui ergo lotus
est. non in dig& nisi ut pedes lauet: sed est
mundus totus: Quia qui ablutus est
fonte baptismatis in remissionẽ om̃ium
peccatorum: non indiget rursus immo
non potest eodem modo ablui : sed cotidi¬
ana tantum mundanȩ conuersationis

Expanded text:
tio pedum illa remissionem quidem tio pedum illa remissionem quidem peccatorum designaret, non tamen ea quae semel in baptismate datur, sed illa potius qua quotidiani fidelium reatus, sine quibus in hac vita non vivit, quotidiana ejus gratia mundantur. Pedes namque, quibus incedentes terram tangimus, ideoque eos a contagio pulveris, sicut reliquum corpus, immunes custodire nequimus, ipsam terrenae inhabitationis necessitatem designant, qua in quantum quotidie desides nos et negligentes afficimur, in tantum etiam ut magni quique et summae conversationis viri a coelesti, quam maxime diligunt, contemplatione revocantur, ut si dixerimus, Quia peccatum non habemus, nos ipsos seducamus, et veritas non sit in nobis . Qui ergo lotus est, non indiget nisi ut pedes lavet, sed est mundus totus; quia qui ablutus est fonte baptismatis in remissionem omnium peccatorum, non indiget rursus, imo non potest eodem modo ablui, sed quotidiana tantum mundanae conversationis
Abbreviated transcription (Latin):
sinon illa terreret᷑ sententia quapetro
dictum est: si non lauero te: non habe¬
bis partem mecum: Ubi aperte mons¬
tratur : quod haec pedum lauatio. spi¬
ritalem carnis & animae purificatio¬
nẽ. sine qua ad consortium xp̃i perue¬
niri non potest infinuat unde petrus
haec audiens : solito mox amoris diumni
feruore correptus. respondit. Dñe. non
tantum pedes meos. sed & manus & caput.
Acsiaperte dicat. Quia iam te docente
intellego. quod lauando pedes icos.
errata mea te mundare significas. non
solum pedes. sed & manus & caput tibi
lauandum offero : quia nonsolum incessu.
sed etiam actu. uisu quoque. auditu. gustu.
olfatu. & tactu: multame commit tere
quae ate debeant dimitti non ambigo.
Sed feruido amatori quid respondeat
dñs. quomodo hunc ad intellegentiã
mysticȩ lauationis paulatim prõuoc&:
audiamus. Qui lotus est inquit. non indi¬
g& nisi ut pedes lauet: sedest mundus
totus. Manifeste denuntiaf. quod laua¬

Expanded text:
si non illa terreretur sententia, qua Petro si non illa terreretur sententia, qua Petro dictum est: Si non lavero te, non habebis partem mecum. Ubi aperte monstratur quod haec pedum lavatio spiritualem carnis et animae purificationem, sine qua ad consortium Christi pervenire non potest, insinuat. Unde Petrus haec audiens, solito mox amoris divini fervore correptus, respondit, Domine, non tantum pedes meos, sed et manus et caput. Ac si aperte dicat: Quia, jam te docente intelligo, quod lavando pedes meos errata mea te mundare significas, non solum pedes, sed et manus et caput tibi lavandum offero; quia non solum incessu, sed etiam actu, visu quoque, auditu, gustu, olfactu et tactu, multa me committere, quae a te debeant dimitti, non ambigo. Sed fervido amatori quid respondeat Dominus, quomodo hunc ad intelligentiam mysticae lavationis paulatim provocet, audiamus. Qui lotus est, inquit, non indiget, nisi ut pedes lavet, sed est mundus totus. Manifeste denuntiat quod lava
Abbreviated transcription (Latin):
tio. sua membra circumdedit. Sol&
namque per linteum quod mulfario tor¬
mentorum labore conficitur: afflictio
passionum figurari: Et dñs ponens uesti¬
menta linteo praecingitur: ut signific&
sc habitum corporis quẽ induit. non sine
praessura dolorum. sed longa crucis tribu¬
latione deponere. Misit aquã inpeluẽ.
& coepit lauarc pedes discipulorũ. & ex¬
tergere linteo quoerat praecinctus:
quando defunctus incruce a quã una
cum sanguine delatere suo ꝓfudit in t̾ram.
quibus credentium opera mundaret:
cademque opera nonsolum passionis
sacramentis scĩficare. sed etiam ciusdem
exemplis confirmare dignatus est. Quod
autem inchoata pedum lauatione dicit᷑.
uenit ergo ad symonem p&rum. non ita
intellegendum est quasi post aliquos ad
illum uenerit: sed quia abillo quiprimus
apostolorum erat coeperit. & ille tale mi¬
nisterium quia mysttrium nesciebat.
non frustra horruerit. Quod etiam qui¬
lib& eorum acturus fuisse non dubitat᷑.

Expanded text:
tio sua membra circumdedit. Solet tio sua membra circumdedit. Solet namque per linteum, quod multifario tormentorum labore conficitur, afflictio passionum figurari. Et Dominus ponens vestimenta linteo praecingitur, ut significet se habitum corporis, quem induit, non sine pressura dolorum, sed longa crucis tribulatione deponere. Misit aquam in pelvim, et coepit lavare pedes discipulorum, et extergere linteo quo erat praecinctus, quando defunctus in cruce aquam una cum sanguine de latere suo profundit in terram, quibus credentium opera mundaret, eademque opera non solum passionis sacramentis sanctificare, sed etiam ejusdem exemplis confirmare dignatus est. Quod autem, inchoata pedum lavatione, dicitur, Venit ergo ad Simonem Petrum, non ita intelligendum est, quasi post aliquos ad illum venerit, sed quia ab illo qui primus apostolorum erat, coeperit, et ille tale ministerium, quia mysterium nesciebat, non frustra horruerit. Quod etiam quilibet eorum acturus fuisse non dubitatur,
Abbreviated transcription (Latin):
uestimenta. lauat pedes discipulorũ :
non dĩ dñi. sed homini serui implens
officium: Et cius quoque pedes humilit̃
abluens. cuius manus insua traditione
nouerat procaciter eẽ polluendas
:Quodsi altiori indagine mysteriũ hoc
humillimum nr̃ĩ saluatoris pertractare
delectat: caena haec sacro sc̃ã inqua
cum discipulis recubuit dñs. tempus signi¬
ficat uniuersum. quo corporaliter inecła
demoratus. & dapibus uerbi salutaris.
acmiraculorum suorum dulcedine
cunctos longe lateque pauit: & ipse
audientiũ fide acdilectione pastus est.¬
Quia quotquot ad grãm ueritatis con¬
uertit. per os nimirum corporis sui quod
est eccła quasi more uescentium fecit
augmentum Surrexit autẽ acaena.̃
& posuit uestimenta sua : quando tẽ¬
poraliter cumhominibus amplius conuer¬
sari desistens. membra corporis assumpti
deposuit incruce: Accepto linteo praccin¬
xit se: quando accepto a patre mandato
patiendi pronobis. in ipso passionis exerci¬

Expanded text:
vestimenta sua, lavit pedes discipulorum, vestimenta sua, lavit pedes discipulorum, non Dei Domini, sed hominis servi implens officium, ut ejus quoque pedes humiliter ablueret, cujus manus in sua traditione noverat procaciter esse polluendas. Quod si altiori indagine mysterium hoc humillimum nostri Salvatoris pertractare delectat, coena haec sacrosancta, in qua cum discipulis recubuit Dominus, tempus significat universum, quo corporaliter in Ecclesia demoratus, et dapibus verbi salutaris ac miraculorum suorum dulcedine cunctos longe lateque pavit, et ipse audientium fide ac dilectione pastus estquia quotquot ad gratiam veritatis convertit, per hos nimirum corporis sui, quod est Ecclesia, quasi more vescentium fecit augmentum. Surrexit autem a coena, et posuit vestimenta sua, quando temporaliter cum hominibus amplius conversari desistens, membra corporis assumpti deposuit in cruce. Accepto linteo praecinxit se, quando accepto a Patre mandato patiendi, pro nobis in ipso passionis exerci
Abbreviated transcription (Latin):
prius commemorat aeternitatem diuinȩ
potestatis. ut & ipsum uerum dm̃ hominẽq
demonstrar& : & ut nos illius praccepti am¬
moneat. ut quanto magni sumus. humilie¬
mur in om̃ibus. homo namque erat uerus:
qui hominum pedes tangere ac lauare
per hominem tradi. atque ab hominibus
÷poterat crucifigi. Ds̃ erat uerus cui omia
dedit pater in manus: quia ado exiuit &
addm reduit. Sciebat ergo dñs quia dia¬
bolus iam miserat incorde iudę ut trade¬
r& cum : Sciebat quia om̃ia deditei pat̃
inmanus . Interque omĩa & ipsum tradi¬
torem. & cos quibus tradendus crat & mor¬
tem quam erat passurus. ut de his om̃ibus
quae uellet facer&: malumque eorum
sua potentia conuerter& in bonum.
Sciebat quia per humilitatẽ in carnatio¬
nis adõ exiuit. & ꝑ uictoriã resurrectio¬
nis addm̃ erat rediturus: nec dm̃ cũ inde
exiret. nec nos deserens cumredir&: Scie¬
bat quidem omnia hacc. & tamen in mag¬
plum humilitatis. surgit acaena : ponit

Expanded text:
prius commemorat aeternitatem divinae prius commemorat aeternitatem divinae potestatis, ut et ipsum verum Deum hominemque demonstret, et ut nos illius praecepti admoneat, ut quanto magni sumus, humiliemur in omnibus. Homo namque erat verus, qui hominum pedes tangere ac lavare, per hominem tradi, atque ab hominibus poterat crucifigi: Deus erat verus, cui omnia dedit Pater in manus, quia a Deo exivit, et ad Deum rediit. Sciebat ergo Dominus quia diabolus jam miserat in corde Judae, ut traderet eum, sciebat quia omnia dedit ei Pater in manus: inter quae omnia et ipsum traditorem, et eos quibus tradendus erat, et mortem quam erat passurus, ut de his omnibus quae vellet, faceret, malumque eorum sua potentia converteret in bonum. Sciebat quia per humilitatem incarnationis a Deo exivit, et per victoriam resurrectionis ad Deum erat rediturus, nec Deum cum inde exiret, nec nos deserens cum rediret. Sciebat quidem omnia haec, et tamen in magplum humilitatis surgit a coena, et ponit
Abbreviated transcription (Latin):
ex hoc mundo ad patrem. pulchro sermo¬
ne designat euuangelista cumdicit: cum
dilexiss& suos quierant inmundo. infinẽ
sdilexit cos. Idest intantum dilexit. ut ipsa
dilectione uitam ad tempus finiret corpo¬
ralem: mox demorte aduitã. dehoc mun¬
do transiturus ad patrem: Maiorem nãq
hac dilectionem nomo hab&: ut animam¬
÷ suam quisponat ꝓamicissuis. Vnde recte
uterque transitus. & legalis uidelic& & cuuan¬
gelicus sanguine consecratus est : Ille agni
paschalis. iste eius dequo dicit apłs. Et enĩ
pascha nr̃m: immolatus est xp̃s: Iste san
guine fuso incruce. ille incrucis modum
medio limine & super liminari mediis
asperso inpostibus. Et cęna inquit facta:
cumdiabolus iam misisset in corde ut tra¬
der& eum iudas symon scariothes: sciens
quia om̃a dedit ei pater in manus. & quia
adõ exiuit & addm uadit: surgit acęna
& ponit uestimenta sua. Locuturus dema
xima humilitate ad sumptȩ humanitatis.

Expanded text:
ex hoc mundo ad Patrem, pulchro sermoex hoc mundo ad Patrem, pulchro sermone designat Joannes evangelista, cum dicit: Cum dilexisset suos qui erant in mundo, in finem dilexit eos, id est in tantum dilexit, ut ipsa dilectione vitam ad tempus finiret corporalem, mox de morte ad vitam, de hoc mundo transiturus ad Patrem. Majorem namque hac dilectionem nemo habet, ut animam suam quis ponat pro amicis suis. Unde recte uterque transitus, et legalis videlicet et evangelicus, sanguine consecratus est. Ille agni paschalis, iste ejus de quo dicit Apostolus: Etenim pascha nostrum immolatus est Christus . Iste sanguine fuso in cruce, ille in crucis modum medio limine et superliminari medius asperso in postibus. Pasccum diabolus jam misisset in cor, ut traderet eum Judas Simonis Iscariotes: sciens quia omnia dedit ei Pater in manus, et quia a Deo exiit, et ad Deum vadit, surgit a coena, et ponit vestixima humilitate assumptae humanitatis
Abbreviated transcription (Latin):
CRIPTURUS EUCLISTA
iohannes memorabile illud
dñi ministerium. quod discipulis in pascha
priusquam ad passionem iret pedes lauare
dignatus est : primo ipsum nomen paschȩ
quidmysticȩ signar& apcrire curauit: ita
incipiens Ante diem autemfestum paschȩ
sciens iħs quia uenit hora cius ut transeat
ex hoc mundo ad patrem. cum dilex isset
suosqui erant inmundo: infinẽ dilex̃ eos
Pascha quippe. transitus inter pretatur.
Nomen exco uetus habens. quod transic¬
rit in eo dñs per acgyptum. percutiens
primogenita aegẏpti & filios isra hel libe¬
rans. & quod ipsi filii israhel transierint
illa nocte deaegyptia seruitute: utueni¬
rent ad terram promissȩ olim hereditatis
& pacis Mysticȩ aut̃ significans. quod
in eo dñs transiturus ess& ex hoc mundo
ad patrẽ : & quod eius exemplo fideles abictꝰ¬
tis temporalibus desideriis. abiecta uitiorũ
seruitute. continuis uircutum studiis.
transire debent ad promissionẽ patriae
caelestis: Quomodo aut̃ transierit iħs

Expanded text:
cripturus evangelista Joannes memorabile illud Domini ministerium, quo discipulis in Pascha priusquam ad passionem iret, pedes lavare dignatus est, primo ipsum nomen Paschae quid mystice signaret, aperire curavit, ita incipiens: Ante diem autem festum Paschae sciens Jesus quia venit hora ejus ut transeat ex hoc mundo ad Patrem, cum dilexisset suos qui Pascha quippe transitus interpretatur, nomen ex eo vetus habens quod transierit in eo Dominus per Aegyptum, percutiens primogenita Aegypti, et filios Israel liberans, et quod ipsi filii Israel transierint illa nocte de Aegyptia servitute, ut venirent ad terram promissae olim haereditatis et pacis. Mystice autem significans quod in eo Dominus transiturus esset ex hoc mundo ad Patrem, et quod ejus exemplo fideles abjectis temporalibus desideriis, abjecta vitiorum servitute, continuis virtutum studiis transire debeant ad promissionem patriae coelestis. Quomodo autem transierit Jesus