comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in xp̃o iħu. Ipsa em̃ pax que p̾cellit
omnẽ intellectũ. non ẽ utiq minor
nr̃o intellecti: ut cũ iste sit ocłis cor¬
poralib inuisibilis. illa putet᷑ ẽẽ uisi¬
bilis. An aliud pax dĩ aliud splendor
d̾i: cũ ide ipse fit en unigenitꝰ filiꝰ cuiꝰ
& illa caritas. que suꝑeminen scientiȩ.
cuiꝰ cognitione implebim᷑ in omnem
plenitudinẽ di. non ẽ luce nr̃e m̃tis
inferior. que illa illuminante tͥbuit᷑:
Porro si ista maccessibilis ẽ ocłis carni᷑
quantomagis illa huic incõparabili¬
ter suꝑeminens: Ae ꝑhoc cũ sit aliqͥd
nr̃m uisibile sic̃ hoc corpꝰ aliqͥd uͦ inui¬
sibile sic homo interior: &e cũ optimũ
nr̃m hoc est mens atq intelligentia
inuisibiliᷤ sit ocłis corꝑis: quomͦ id qͦd
est meliꝰ optimo nr̃o. uisibile. erit in¬
feriori nr̃o: Arbitror ia te concedere
his om̃ib consideratis. recte dictũ ẽẽ
qd̃ d̾s nec in loco uidetur s mundo
corde: nec corporalib ocłis querit᷑.

Expanded text:
lit omnem intellectum, non est utique minor nostro intellectu, ut cum iste sit oculis corporalibus invisibilis, illa putetur esse visibilis. An aliud pax Dei, aliud splendor Dei? cum idem ipse sit unigenitus Filius, cujus et illa charitas quae supereminet scientiae, cujus cognitione implebimur in omnem plenitudinem Dei, non est nostrae mentis luce inferior, quae illa illuminante tribuitur. Porro si ista inaccessibilis est oculis carnis; quanto magis illa, huic incomparabiliter supereminens! ac per hoc cum sit aliquid nostrum uisibile sicut hoc corpus aliquid uero inuisibile sicut homo interior et cum optimum nostrum, hoc est mens atque. intellegentia, inuisibile sit oculis corporis, quo modo id, quod est melius optimo nostro, uisibile erit inferiori nostro? Arbitror iam te concedere his omnibus consideratis recte dictum esse, quod deus nec in loco uidetur sed mundo corde nec corporalibus oculis quaeritur
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ corda eoꝵ positũ est. Ibi est gͥ facie ͤ
qua reuelata nc̃ in fide quãuis ꝑ spe¬
culum & meniginate contuem᷑: tunc
aut̃ facie ad faciẽ. Quȩ si approbas: te¬
ne mecũ scĩ uiri ambrosii sententiã.
iam ñ eiꝰ auctoritate. s ipsa ueritate
firmatã. Neq enĩ ce mͥ ꝓꝑt̾ea placet. qͥa
ꝑ illiꝰ os potissimũ me. dñs ab errore
liberauit. ce ꝑ illiꝰ ministeriũ grãm mͥ
baptismi salutaris indulsit: tanquã
plantatori & rigatori meo nimiũ fa-¬
ueam: s qͥa de hac re & ipse hoc dixit.
qd̃ pie cogitanti &e recte intelligenti.
loquit᷑ etiã ipse qui incrementũ dat
ds. In ipsa gͦ resurrectione ñ facile est
d̾m uidere. nͥ his qui corde st̃ mundo:
&e ido beati mundo corde. ipsi enĩ d̃m
uidebt̃. Quantos beatos ĩa numerau̾at:
Et tam̃ uidendi his dm ñ ꝓmiserat fa¬
cultatẽ. Si gͦ hi qui mundo st̃ corde

Expanded text:
super corda eorum positum est. ibi est igitur facies, super corda eorum positum est. ibi est igitur facies, qua reuelata nunc in fide quamuis per speculum et in aenigmate contuemur tunc autem facie ad faciem. Quae si adprobus, tene mecum sancti uiri Ambrosii sententiam iam non eius auctoritate sed ipsa ueritate firmatam.. neque enim et mihi propterea placet, quia per illius os potissimum me dominus ab errore liberauit et per illius ministerium gratiam mihi baptismi salutaris indulsit, tamquam plantatori et rigatori meo nimium faueam, sed quia de hac re et ipse hoc dixit, quod pie cogitanti et recte intellegenti loquitur etiam ille, qui incrementum dat, ur? in ipsa quoque resurrectione non facile est deum uidere nisi his qui corde sint mundo. et ideo beati mundo corde; ipsi enim deum uidebunt quantos beatos iam numerauerat et tamen uidendi his deum non promiserat facultatem! si
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa expressius dixit. nc̃ scio ex parte:
tunc aut cognoscam sicut & cognitꝰ sũ.
Si gͦ tunc corporali dm̃ facie cognoscemꝰ:
corporali nc̃ eiꝰ facie cogniti sumꝰ. Cunc
enĩ cognoscam inquit: sic̃ & cognitꝰ sũ.
nde qͥs eũ non intelligat eoloco etiam
nrãm faciẽ illam significare uoluisse.
de qua dicit alio loco: nos aũt reuela¬
ta facie głam dñi speculantes. in eandẽ
imaginẽ transformam᷑ de gła in głam
tanquã a dñi spũ. De glã scilicet sid̃i: in¬
gl̃am contẽplationis ȩt̃nȩ. Hoc qͥppe agit¬
hȩc transformatio: qua interior homo
renouat᷑ de die indiem. De quo & apłs
petrus cũ eum moneret ornari: ñ quȩ
aforis inquit ornant᷑ capilloꝵ in cris¬
pationib. aut auro &e margaritis. uel
ueste p̃ciosa: s ille absconditꝰ cordis ho¬
mo. qui est ante dm̃ diues. In qua enĩ
facie uelamen habent iudei ñ transe
reuelata in eandẽ imaginẽ tranfor¬
mamur. Aꝑtissime aũt dicit: uelam̃

Expanded text:
 expressius dixit: Nunc scio ex parte, tunc autem cognoscam, sicut et cognitus sum. si ergo tunc corporali deum facie cognoscemus, corporali nunc eius facie cogniti sumus; tunc enim cognoscam, inquit, sicut et cognitus sum. unde quia eum non intellegat eo loco etiam nostram faciem illam significare uoluisse, de qua dicit alio loco: Nos autem reuelata facie gloriam domini speculantes in eandem imaginem transformamur de gloria in gloriam tamquagloriam contemplationis aeternae? hoc quippe agitec transformatio, qua interior homo renouatur de die in diem, de quo et apostolus Petrus, cum eum moneret ornari: Non quae aforis, inquit, ornantur capillorum incrispationibus aut auro et margaritis uel ueste{ pretiosa, sed ille absconditus cordis homo, qui est ante deum diues. in qua enim facie uelamen habent Iudaei non transreuelata in eandem imaginem transformamur. apertissime autem dicit: Velamen
Abbreviated transcription (Latin):
eam uͦ uisionẽ qua uidebimꝰ dm fi¬
cuti est: mundanda corda cõmonuit.
Q uia enĩ corꝑa consuetudine loquendi
uisibilia nominant᷑ ꝓꝑt̾ea d̾s ĩuisibiliᷤ
dicit᷑. ne corpꝰ ẽẽ credat᷑: ñ qͥa corda¬
munda sue substantie contẽplatione.
fraudabit: cũ hec magna &e sũma mer¬
ces dm̃ colentib e diligentib ꝓmittat᷑
dicente. ipso dño. qñdo corporalib ocħs

Expanded text:
eam uero uisionem, qua uidebimus . deum, sieam uero uisionem, qua uidebimus . deum, sicuti est, mundanda corda commonuit. quia enim corpora consuetudine loquendi uisibilia nominantur, propterea deus inuisibilis dicitur, ne corpus esse credatur, non qmunda suae substantiae contemplatione fraudabit; cum haec magna et summa merces Deum colentibus et diligentibus promittatur, dicente ipso Domino, quando corpor
Abbreviated transcription (Latin):
sentitur incessu ynde qͥa &e inuisibilis
in scripturis scĩs eiꝰ substantia cõmen¬
datur. &e uisus ẽẽ a plurimis ꝑ corpꝰ et
corporalib locis. in eisdẽ auctoritatib
inuenit᷑ aut spũ quo corporales cer¬
nuntur imagines ꝑ aliquã licet incor
poream. tam̃ similitudinẽ corꝑis sic̃
in somnis uł in extasi: secreuit ille uii.
sc̃s dĩ naturã ab huiꝰmodi uisionibꝰ. eaᷤ¬
ꝙ dixit ẽẽ quas dĩ uoluntas elegiss.
ñ quas natura formass. facit enĩ istaᷤᷤ
uult appareat: sua latente. atq in se
in cõmutabilit̾̃ manente substantia.
Si enĩ uoluntas nr̃a apud se manen e
latens. sine. ulla sui cõmutatione. ꝑ qͣs
se utcũq ostendat. exprimit uoces: qnͣ¬
to faciliꝰ ds̃ omp̃e sua latente atq in¬
cõmutabilit̾ manente natura. in qͣ
uoluerit specie potest cui uoluerit
apparere. qui ex nichilo creauit oĩa:
atq in se manens innouat omĩa: Ad

Expanded text:
sentitur incessu. Unde quia et invisibilis sentitur incessu. Unde quia et invisibilis in Scripturis sanctis ejus substantia commendatur, et visus esse a plurimis per corpus et corporalibus locis in eisdem auctoritatibus invenitur, aut spiritu, quo corporales cernuntur imagines, per aliquam licet incpoream tamen similitudinem corporis sicut »I in somnis uel in extasi, secreuit ille uir sanctus a dei natura huius modi uisiones easque dixit esse, quas dei uoluntas : elegisset, non quas natura formasset. facit enim istas uult, appareat sua latente atque in se incommutabiliter manente substantia. si enim uoluntas nostra apud se manens et latens sine ulla sui commutatione, per quas se utcumque ostendat, exprimit uoces, quanto facilius deus omnipotens sua latente atque incommutabiliter manente natura, in qua uoluerit specie, potest, cui uoluerit, apparere, qui ex nihilo creauit omnia atque in se manens innouat omnia! Ad
Abbreviated transcription (Latin):
quã cõparas. Quocirca id qd̃ scͥptum ẽ.
om̃ nemo udit unquã ae lucẽ habitat
inaccessibiłe:. &. quẽ nemohominũ uidit
nec uidere potest. &e beati mundo cor-¬
de qͥa ipsi dm̃ uidebt̃: & qͥcqͥd aliud ex
illis scĩs libris cõmemoraui. sirmius
credis quã id qd̃ dixit ambrosius:
nec in loco ds̃ uidet᷑ nec corporalib¬
oculis queritur: nec eircũscribit᷑ uisu.
nec tactu tenetur: nec audit᷑ affatu.
intellexit uł credidit dm̃: qͥ mundo
corde conspicit᷑. Hanc aut̃ etiã meã sen¬
tentiã ẽẽ confiteor. Aliter gͦ ista: aliter
diuina uerba in fide recipis. De nob̃
enĩ tͥ subest fortasse aliqͥs scrupulus.
ne in his diuinis eloquiis aliqͥd minꝰ
dilucide intelligamꝰ: ce ñ sicut dicta
sunt. s sic̃ suspicam᷑ exponant᷑ a nobis
forte enĩ dicis apud temet ipsã. Qd si
& mundo corde uidet᷑ ds̃: & in loco

Expanded text:
aquam comparas. quocirca id, quod scriptum est: aquam comparas. quocirca id, quod scriptum est: Deum nemo uidit umquam, et: Lucem habitat inaccessibilem, quem nemo hominum uidit nec uidere potest, et: Beati mundo corde, quia ipsi deum uidebunt, et quicquid aliud ex illis sanctis libris commemoraui, firmius credis quam id, quod dixit Ambrosius: Nec in loco deus uidetur nec corporaliboculis quaeritur nec circumscribitur uisu nec taintellexit uel credidit deum, qui mundo corde conspicitur; hanc autem etiam meam sententiam esse confiteor. . Aliter ergo ista, aliter illa diuina uerba in fide recipis. de nobis enim tibi subest fortasse aliquis scrupulus, ne in his diuinis eloquiis aliquid minus dilucide intellegamus et, non sicut dicta sunt, sed sicut suspicamur, exponantur a nobis. forte enim dicis apud temet ipsam: Quid, si et mundo corde uid
Abbreviated transcription (Latin):
querit. qͥd eiꝰ simile intꝰ aspiciat: & illd̃
absens. hoc p̾sens ẽẽ dinoscit. sic̃ me ab¬
sente faciẽ mei corꝑis cogitas: s illa tͥ
ẽ imago p̾sens: absens aũt facies euy
imago ẽ.Et hȩc corpꝰ. illa uͦ incorporea
corꝑis similitudo ẽ. His gͥ quȩ uides
diligent̃ fident̃q ꝑfectis atq distineteͤ:
attende quȩ credis in hoc ipso sermo¬
ne toto. ex quo ad te loqͥ his litteris cȩ¬
pi: &e in eis ipsis qͥb ñ uisis accõmodaᷤᷤ
fidẽ. ipsa testiũ pondera discernendo
ppende. Neq enĩ mͥ sic credis quẽ admo¬
dũ ambrosio: de euiꝰ libris tanta illa
destimonia posui. Aut si ambob nob̃
ȩqua lance putas ẽẽ credendu: nũqͥd
ullo mͦ nos ęuãgłio cõparabis. aut sc̃ͥp¬
ta nr̃a scͥpturis canonicis coeq̃bis: ꝓfec̃¬
to si recte in diuidicando sapis. longe
nos infra uides ab illa auetoritate dista
tũlibet credas: utͦsq illi excellentiȩ neqͣ¬

Expanded text:
querit, quid eius simile intus aspiciat, et illud querit, quid eius simile intus aspiciat, et illud absens, hoc praesens esse dinoscit, sicut me absente faciem mei corporis cogitas et illa tibi est imago praesens, absens autem facies, cuius imago est; et haec corpus, illa uero incorporea corporis similitudo est. His igitur, quae uides, diligenter fidenterque perspectis atque distinctis adtende, quae credis in hoc ipso sermone toto, ex quo ad te loqui his litteris coepi. et in eis ipsis, quibus non uisis accommodas fidem, ipsa testium pondera discernendo perpende. neque enim mihi sic credis quem ad modum Ambrosio, de cuius libris tanta illa testimonia posui; aut si ambobus nobis aequa lance putas esse credendum, numquid ullo modo nos euangelio comparabis aut scripta nostra scripturis canonicis coaequabis? profecto, si recte in diiudicando sapis, longe nos infra uides ab illa auctoritate distarstrum quantum libet credas, utrumque illi excellentiae nequ
Abbreviated transcription (Latin):
poralib attigeris uisib s sola m̃te intu¬
ens uera ce certa ẽẽ ꝑspexeris: sic̃ uolunta
ut abs te uidet᷑. uidere ipse ñ possũ. E cũ
hec ut᷑q discreueris: etiã id attende unde
discernas. Quãuis enĩ alia corꝑe. alia m̃te
uideamꝰ: hoꝵ enĩ duoꝵ generũ ipsa diere¬
tio uidet᷑ m̃te. ñ corꝑe. Et ea q̃ m̃te conspi¬
ciunt᷑ ñ indigent ullo corꝑis sensu. ut ea
uera ẽẽ nouerimꝰ: quȩ aut ꝑcorpꝰ uident᷑
simens adsit q̃ talia nuntiata suscipiat.
nulla posst̃ scientia contineri. Et q̃d nun¬
diata qͣsi suscipere ꝑhibetur. foris eare¬
linquit:. s eoꝵ imagines id ẽ incorpore aᷤᷤ
similitudines corpoꝵ incorporalit̃ cõm̃dat
memoriȩ: unde cũ uoluerit & potue¬
rit uelut de custodia ꝓductas. atq
in conspectũ cogitationis exhibitas
iudicet. Et cũ uaset et ã duo ista dis¬
cernit. qͥd inspecie corporali foras reli¬

Expanded text:
poralibus adtigeris uisibus, sed sola mente intuporalibus adtigeris uisibus, sed sola mente intuens uera et certa esse perspexeris sicut uoluntatum. eam uero, ut abs te uidetur, uidere ipse non possum. et cum haec utraque discreueris, etiam id adtende, unde discernas. quamuis enim alia corpore, alia mente uideamus, horum tamen duorum generum ipsa discretio uidetur mente, non corpore. et ea, quae mente conspiciuntur. non indigent ullo corporis sensu, ut ea uera esse nouerimus; quae autem per corpus uidentur, nisi mens adsit, quae talia nuntiata suscipiat, nulla possunt scientia contineri. et quod nuntiata quasi suscipere perhibetur, foris ea relinquit; sed eorum imagines, id est incorporeas similitudines corporum incorporaliter commendat memoriae, unde, cum uoluerit et potuerit, uelut de custodia productas atque in conspectum cogitationis exhibitas iudicet. et cum ualet, etiam duo ista discernit, quid in specie corporali foris reli
Abbreviated transcription (Latin):
ĩcorruptibilis: q̃ contextim apłs posuit
dicens. Regi aũt scłoꝵ inuisibil ĩ corrup¬
dibili: qͥa sic̃ nẽ incorruptibilis. nec ꝑtꝰea
corruptibilis: ita ñ solũ nc̃ s etiã semꝑ
inuisibilis. Nec in loco enĩ ds uidet᷑ s
mundo corde. Nec corporalib ocłis querit᷑:
nec circũseribit᷑ uisu. nec tactu tenet᷑ nec au.¬
dit᷑ affatu. nec sentit᷑ incessu. Unigenitꝰ aũt
filiꝰ qͥ ẽ in sinu patͥs. ditatis naturã atꝙ
unꝙͣ obdormiã in morte. Dñs enĩ sp̃c ẽ: un¬
Dm̃ inuisibilit̾ uidere: ipse potest incor¬
poralit̃ adherere. Ruto ĩa ñ ẽẽ in questio¬
ne ꝙͣ ꝓposuisti. ampliꝰ qd̃ reqͥras. S in hac
tota nr̃a disputatione considera qͥd ui-¬
deris. qͥd credideris. qͥd adhuc nescias. si
esse credendu: &e ea quȩ uera eẽ uidisti
adhuc discerne unde uideris: utrũ re¬
colendo illa te uidisse ꝑ corpꝰ. sicut corꝑa
cȩlestia uł t̾restria: an uͦ nunquã ea cor¬

Expanded text:
incorruptibilis; quae contextim posuit Apostolus dicens: « Regi autem saeculorum invisibili, incorruptibili , » quia sicut nunc incorruptibilis, nec postea corruptibilis: ita non solum nunc, sed etiam semper est invisibilis. Nec in loco enim videtur, mundo corde; nec corporalibus oculis quaeritur, nec circumscribitur visu, nec tactu tenetur, nec auditur affatu, nec sentitur incessu. Unigenitus autem Filius, qui est in sinu Patris, deitatis naturam atque unquam obdormiam in morte . Dominus enim spiritus est : undeum inuisibiliter uidere, ipse deo potest incorporaliter adhaerere. Puto iam non esse in quaestione. quam proposuisti. amplius, quod requiras. sed in hac tota nostra disputatione considera, quid uideris, quid credideris, quid adhuc nescias, siuesse credendum. et ea, quae uera esse uidisti, adhuc discerne, unde uideris, utrum recolendo illa te uidisse per corpus sicut corpora caelestia uel terrestria, an uero numquam ea cor
Abbreviated transcription (Latin):
ticipationẽ tantȩ gr̃ẽ: alius sic. aliꝰ aũt sic.
Suꝑeminentẽ uͦ scientiȩ caritatẽ xp̃i. eã
ꝓfecto uͥ pax illa ẽ quȩ p̾cellit omnẽ in¬
dellectũ. S siue hoc in istis apłicis u̾bis.
etiã ille senserit eugłicus disputator. si¬
ue aliud aliqͥd fortasse congruentiꝰ. uides
tam̃ etiã hoc nͥ fallor a regula fidi ñ ab¬
horrere Unde aũt nẽ agimꝰ ꝓpt̃ contuitũ
sp̃uale cũ dixiss qͥ cognouit quȩ sit lati

Expanded text:
ticipationem tantae gratiae alius sic, alius autem sic, ticipationem tantae gratiae alius sic, alius autem sic, supereminentem vero scientiae charitatem Christi, profecto, ubi pax illa est, quae praecellit omnem intellectum. sed siue hoc in istis apostolicis uerbis etiam ille senserit euangelicus disputator siue aliud aliquid fortasse congruentius, uides tamen etiam hoc, ni fallor, a regula fidei non abhorrere. Unde autem nunc agimus propter contuitum spiritalem, cum dixisset: \'Qui cognouit, quae sit lati
Abbreviated transcription (Latin):
patrẽ. Ego hȩc u̾ba apłi pauli. sic intelli¬
gere soleo. In latitudine: bona oꝑa cari-¬
tatis. In longitudine: ꝑseuerantiã tisq
in finẽ. In altitudine. sp̃e cȩlestiũ p̃mioꝵ.
In ꝓfundo: inscrutabilia iudicia di. unde
ista grã in homines uenit. Et̃ hc̃ intellec¬
tũ coapt̾are etiã saeram̃to crucis: ut in
latitudine. accipiat᷑ transuersũ lignũ qͦ
extendunt᷑ manꝰ ꝓpt̃ oꝑum significationẽ.
In longitudine. ab ipso usq in terrã uͥ to¬
tũ corpꝰ crucifixũ stare uidet᷑: qd̃ signifi¬
cat ꝑsistere. hoc ẽ longaninit̃ ꝑmanere.
In altitudine. ab ipso transuerso ligno sur¬
sũ uersus qd̾̃ ad caput eminet. ꝓpt̃ sectati¬
onẽ suꝑnoꝵ: ne illa oꝑa bona atq in eis
ꝑseuerantia. ꝑꝑt̃ beneficia dĩ t̾rena ac
illud qd̃ desuꝑ sempit̾nũ sꝑat fides. q̃ ꝑ
dilectionẽ oꝑat᷑. In ꝓfundo aũt pars illa
consurgit illud ome qd̃ eminet: sic̃ ex oc¬
culta di uoluntate uocat᷑ homo ad par¬

Expanded text:
Patrem. 34. Ego haec verba apostoli Pauli sic intelligere soleo: in latitudine, bona opera charitatis; in longitudine, perseverantiam usque in finem; in altitudine, spem coelestium praemiorum; in profundo, inscrutabilia judicia Dei, unde ista gratia in homines venit: et hunc intellectum coaptare etiam sacramento crucis; ut in latitudine accipiatur transversum lignum quo extenduntur manus, propter operum significationem;  in terram, ubi totum corpus crucifixum stare uidetur, quod significat persistere, hoc est longanimiter permanere; in altitudine ab ipso transuerso ligno sursum uersus, quod ad caput eminet, propter expectationem supernorum, ne illa opera bona atque in eis perseuerantia propter beneficia dei terrena ac illud quod desuper sempiternum sperat fides, quae per dilectionem operatur. In profundo autem pars illa , sed inde consurgit illud omne quod eminet, sicut ex occulta Dei voluntate evocatur homo ad par
Abbreviated transcription (Latin):
bili & apũd se incõmutabili manente nat᷑a.
Si q̃ris utrũ etiã sicut ẽ. aliqndo possit ui¬
Deri: respondeo filiis hoc ẽẽ ꝓmissũ. de qͥb
dictũ ẽ. Scimꝰ qͥa cũ apparuerit. similes
ei erimꝰ. qm̃ uidebimꝰ eũ sicuti ẽ. Si queris

Expanded text:
bili et apud se incommutabili manente natura. bili et apud se incommutabili manente natura. si quaeris, utrum etiam, sicuti est, aliquando possit uideri, respondeo filiis hoc esse promissum, de quibus dictum est: Scimus, quia, cum apparuerit, similes ei erimus, q
Abbreviated transcription (Latin):
respondeo. Qͥa iueracissima scͥptura legit᷑.
beati mundo corde qm̃ ipsi dm uideb̾t: &
cȩtã talia. Si queris quomͦ dictꝰ sit inui¬
sibilis. si uideri potest: respondeo. inuisi¬
biłe ẽẽ natura: uideri aũt cũ uult. sieut
uult. Purimis aũt uisus ẽ ñ sicuti ẽ: s
quali specie illi placuit apparere. Si gͣris
quomͦ dm̃ uidit uł cain sceleratꝰ. qnͣdo de
suo scelere ab illo int̾rogatꝰ &e iudicatꝰ
ẽ. uł etiã ipse diabolus qnͣdo uenit cũ
angłis ut corã illo assisterent. si beati
mundicordes qͥa ipsi dm uidebt̃: re¬
spondeo ñ quidẽ eẽ consequens. ut etiã
uideant dm̃ qͥ uoces ab eo factas aliqͣndo
audiunt: neq enĩ uidert̃ eũ qͥ audie¬
runt qnͣdo dixit ad filiũ &eclarificaui
& itũm clarificabo: uerũtam̃ ñ ẽẽ mirandui.
si aliqͥ etiã ñ mundicordes uident d̃m in
spetie ꝙͣ uoluntas eiꝰ fecerit: latente ĩiusi¬

Expanded text:
respondeo: quia in ueracissima scriptura legitur: respondeo: quia in ueracissima scriptura legitur: Beati mundo corde, quoniam ipsi deum uidebunt, et cetera talia. si quaeris, quo modo dictus sit inuisibilis, si uideri potest, respondeo inuisibilem esse natura, uideri autem, cum uult, sicut uult; plurimis enim uisus est, non sicuti est, sed quali specie illi placuit apparere. si quaeris, quo modo eum uidit uel Cain sceleratus, quando de suo scelere ab illo interrogatus et iudicatus est, uel etiam ipse diabolus, quando uenit cum angelis, ut coram illo adsisteret, si beati mundo corde, quoniam ipsi deum uidebunt, respondeo non quidem esse consequens, ut etiam uideant deum, qui uoces ab eo factas aliquando audiunt; neque enim uiderunt eum, qui audierunt. quando dixit ad filium: Et clarificaui et iterum clarificabo; uerum tamen non esse mirandum, si aliqui etiam non mundi corde uident deum in specie, quam uoluntas eius fecerit, latente inuisi
Abbreviated transcription (Latin):
Hanc plenitudinẽ d̃ĩ qͥdam insermo¬
ne apli sic intellexert̃: ut putarent nos
hoc futuros om̃ino qd̾ ds ẽ. Hȩc enĩ u̾ba
sicut recognoscis apłs posuit ita loquens.
cognoscere etiã suꝑeminentẽ scientiȩ cari¬
tatẽ. xp̃i: ut impleamini in omñe plenitu¬
dinẽ dĩ. Quaꝑpt̃ si aliqͥd inquiunt minꝰ
quã d̾s habebimꝰ. & in aliqͦ minores erimꝰ :
quomͦ implebim᷑ in omnẽ plenitudinẽ di:
S qũ implebin᷑: ꝓfecto erimꝰ ȩquales Ad¬
uersaris utiq istũ &e detestaris humanȩ
m̃tis errorẽ scio. & recte facis. S quomͦ
intelligenda sit ista plenitudo qua dic¬
tum ẽ. implendos nos ẽẽ in omnẽ pleni¬
tudinẽ dĩ: postea si d̾s uoluerit ꝓ uiri¬
b quas dederit disseremꝰ. Nunc aũt
qd̃ mͥ ꝓposueras & ad explicandũ diffi¬
cile uidebat᷑: utrũ explicitũ sit dili¬
gent̃ attende. recolendo quȩ dicta st̃.
Si enĩ queris utrũ possit ds̃ uideri:
respondeo potest. Si q̃ris unde seiam:

Expanded text:
Hanc plenitudinem Dei quidam in sermone Apostoli sic intellexerunt, ut putarent nos hoc futuros omnino quod Deus est. Haec enim verba, sicut recognoscis, Apostolus posuit ita loquens: Cognoscere etiam supereminentem scientiae charitatem Christi, ut impleamini in omnem plenitudinem dei. quapropter si aliquid, inquiunt, minus quam deus habebimus et in aliquo minores erimus, quo modo implebimur in omnem plenitudinem dei? sed, quoniam implebimur, profecto erimus aequales. auersaris istum utique et detestaris humanae mentis errorem, scio; recte facis. sed quo modo intellegenda sit ista plenitudo, qua dictum est implendos nos esse in omnem plenitudinem dei, postea, si deus uoluerit, pro uiribus, quas dederit, disseremus. Nunc autquod mihi proposueras, et ad explicandum difficile videbatur, utrum explicatum sit, diligenter attende recolendo quae dicta sunt. Si enim quaeris utrum possit Deus videri; respondeo: potest. Si quaeris unde sciam;
Abbreviated transcription (Latin):
de: cũ corruptibile hoc induerit in¬
corptionẽ. qnͣdo erimꝰ eqͣles angłis di:
Quantũ gͦ nobis credere debeas uł
ñ debeas. fortassis ignoras: & uł plus uł
minꝰ quã debes nobis credendo ne
fallaris attendis: diuinis aũt etiã ñ
dubitas. S hanc certe considerationẽ
credendi ul ñ credendi. & difficultatẽ
scientiȩ &e dubitationis ȩstꝰ. & ꝑiã fide
quȩ diuinis debet᷑ affatib. in tua m̃¬
de ita ut sunt attendis & uides: nec de
bis om̃ino qd̃ apd̃ te ita sint siue ut ego
dixi. siue ut ipsa potiꝰ nosti. aliqͥd ambi¬
gis. Uides itaq fidẽ tuã. uides dubita¬
tionẽ tuã: uides studiũ tuũ uolunta¬
tẽq discendi: & cũ auctoritate diuina
mouearis ad credenda ꝗ̃ ñ uides. hȩc te
tam̃ credere incunctant᷑ uides: di¬
stribuis. & discernis hȩc omĩa. Numgͥ
his ocłis cordis tui quib hec omĩa ue¬
ra &e certa ẽẽ contueris. tibiq p̾sentia
ĩuisibilit cerniᷤ atq ddiscerniᷤᷤ ullomͦ corpo¬

Expanded text:
tibile hoc induerit incorruptionem, quando erimus aequales Angelis Dei? Quantum ergo nobis credere debeas, vel non debeas, fortassis ignoras; et vel plus vel minus quam debes nobis credendo, ne fallaris attendis: divinis autem Scripturdubitas. Sed hanc considerationem credendi uel non credendi et difficultatem scientiae et dubitationis aestus et piam fidem, quae diuinis debetur affatibus, in tua mente, ita ut sunt, adtendis et uides nec de his omnino, quod apud te ita sint, siue ut ego dixi siue ut ipsa potius nosti, aliquid ambigis. uides itaque fidem tuam, uides dubitationem tuam, uides studium tuum uoluntatemque discendi et, cum auctoritate diuina mouearis ad credenda, quae non uides, haec te tamen credere incunctanter uides. distribuis iis oculis cordis tui, quibus haec omnia vera et certa esse contueris, tibique praesentia invisibiliter cernis atque discernis ullo modo corpo
Abbreviated transcription (Latin):
quomͦ non sunt contraria sententiȩ
qua dictum ẽ. dm̃ nemo uidit unꝙͣ̃ᷤ
Quamquã et ipsũ ȩuangłiũ potest pu¬
tari sibi ẽẽ contrariũ. Quomͦ enĩ ue¬
rum ẽ qd̃ in eo dicit᷑. qui me. uidit ui¬
dit &e patrẽ. si dm̃ nemo uidit unꝙͣ.
Quomͦ enim uerũ est. angłi eoꝵ semꝑ
uident faciem patris mei: si dm ne¬
mo uidit unqu̾ã: Qua gͥ regula in¬
telligentię. ista ueluti contraria &
repugnantia. ñ esse contraria nec
repugnare ꝓbabimꝰ: Neq enĩ fieri
ullo modo potest: ut hec scͥpturar ũ
auctoritas aliqua ex parte mentiat᷑.
Sic dicimꝰ in eo qd̃ scͥptum ẽ. dm nemo
uidit unquã. homines tantum mͦ
intelligendos: sicut etiã illud dictũ
est. nemo scit. qͥd agatur in homine
nisi sp̃c hominis qui in ipso ẽ. Hemo
utiq: s hominum. Neq enim hoc de
dõ accipi potest: cũ de. xp̃o scͥptum
sit. non opus fuisse ut quis quã illi
testimoniũ ꝑhiberet dehomine: qm̃

Expanded text:
quomodo non sunt contraria sententiae quomodo non sunt contraria sententiae qua dictum est, Deum nemo vidit unquam? Quanquam et ipsum Evangelium potest putari sibi esse contrarium. Quomodo enim verum est, quod in eo dicitur, Qui me vidit, vidit et Patrem , si Deum nemo vidit unquam? quomodo verum est, Angeli eorum semper vident faciem Patris mei , si Deum nemo vidit unquam? 14. Qua igitur regula intelligentiae ista veluti contraria et repugnantia, non esse contraria nec repugnare probabimus? Neque enim fieri ullo modo potest ut haec Scripturarum auctoritas aliqua ex parte mentiatur. Si dicimus in eo quod scriptum est, Deum nemo vidit unquam, homines tantummodo intelligendos, sicut etiam illud dictum est, Nemo scit quid agatur in homine, nisi spiritus hominis qui in ipso est ; nemo utique, sed hominum: neque enim hoc de deo accipi potest, cum de Christo scriptum sit non opus fuisse, ut quisquam illi testimonium perhiberet de homine, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
rat. Recte itaq diximꝰ scimꝰ posse dm̃i
uideri. quãuis eũ non uiderimꝰ. s
diuine auctoritati quȩ scĩs libris con¬
tinet᷑ crediderimꝰ. Qd est gͦ qd̾ eadẽ
dicit auctoritas: d̃m nemo uidit un¬
quã: An fortasse respondet᷑. qd̾ illa te¬
stimonia de uidendo dõ st̃. ñ de inso:
Ipsi enĩ d̾m uidebt̃ dictũ est. ñ uidert̃:
Pinde his sententiis ñ est contrariũ.
dm̃ nemo uidit unquã. Hidebunt
enim quem non uiderunt: qui
mundo corde filui dei ẽẽ uoluer̃t.
Qd est gͥ uidi dm facie ad faciem:
&e salua facta ẽ anima mea; An et
hoc non est contrariũ illi qd̃ die¬
tum est: dm̃ nemo uidit unqũa:
et illud qd̾ de moyse seͥptum ẽ. qͥa
loquebatur cũ deo facie ad faciem
sicut quis loquitur ad amicũ suũ:
et illud qd̾ ꝓpħa ysaias de ipso loquers
ait. uidi dm̃ sabaoth sedentẽ in thro¬
no: Et si qua alia solent similia testi¬
monia ex eadem auctoritate ꝓferri:

Expanded text:
rat. recte itaque diximus: \'Scimus posse deum rat. recte itaque diximus: \'Scimus posse deum uideri\\ quamuis eum non uiderimus, sed diuinae auctoritati, quae sanctis libris continetur, crediderimus. Quid est ergo, quod eadem dicit auctoritas: Deum nemo uidit umquam? an fortasse respondetur, quod illa testimonia de uidendo deo sunt, non de uiso? ipsi enim deum uidebunt, dictum est, non \'uiderunt\', Proinde his sententiis non est contrarium, Deum nemo vidit unquam. Videbunt enim quem non viderunt, qui mundo corde filii Dei esse voluerint. Quid est ergo, Vidi Deum facie ad faciem, et salva facta est anima mea ? An et hoc non est contrarium illi quod dictum est, Deum nemo vidit unquam ? Et illud quod de Moyse scriptum est, quia loquebatur cum Deo facie ad faciem, sicut quis loquitur ad amicum suum ; et illud quod propheta Isaias de seipso loquens ait, Vidi Dominum sabaoth sedentem in throno : et si qua alia solent similia testimonia ex eadem auctoritate proferri,
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ scit qͥd agatur in homine. nͥ sp̃c
hominis qui in ipso ẽ: donec ueniat
dñs &e illuminet abscondita tenebra¬
rum. & manifestabit cogitationeᷤᷤ cor¬
dis: ut eas ñ solũ quisq suas uideat:
s ce alioꝵ. Scdm hoc enĩ dixit apłs. ne¬
minem scire qͥd agat᷑ in homine nͥ spm̃
hominis qui in ipso ẽ scdm qd uidemꝰ
in nobis. Nam scdm id qd̾ eredimꝰ. nec
uidemꝰ. & multos fideles ẽẽ nouunꝰ. &
multis noti sumꝰ. Si gͦ iam ista distin¬
cta sunt: ueniamꝰ ad causã Scimꝰ posse
dm̃ uideri: qm̃ seriptũ est. Deati mun¬
do corde: qm̃ ipsi dm̃ uidebt̃. Anforte.¬
qua id credimꝰ fidẽ: s tantũ qͥa scrip¬
tum ẽ in ea scriptura cuiꝰ fideles sumꝰ.
qd̃ uerũ esse minime dubitamꝰ: Apłs
inquit qͥa cũ apparuerit similes ei
erimꝰ quoniã uidebimꝰ eũ sicuti est.
Ecce serre se dixit. qd̾ nondu factũ fue¬
rat: nec uidendo s eredendo cognoue¬

Expanded text:
enim scit, quid agatur in homine, nisi spiritus enim scit, quid agatur in homine, nisi spiritus hominis, qui in ipso est, donee 10 ueniat et inluminabit abscondita tenebrarum et manifestabit cogitationes cordis, ut eas non solum quisque suas uideat sed et aliorum. secundum hoc enim dixit apostolus neminem scire, quid agatur in homine, nisi spiritus hominis, qui in ipso est, secundum quod uidemus in nobis; nam secundum id, quod credimus nec uidemus, et multos fideles esse nouimus et multis noti sumus. Si ergo iam ista distincta sunt, ueniamus ad causam. scimus posse deum uideri, quoniam scriptum est: Beati mundo corde, quoniam ipsi deum uidebqua id, credimus, fidem? sed tantum quia scriptum est in ea scriptura cujus fideles sumus, quod verum sit, minime dubitinquit, quia, cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam uidebimus eum, sicuti est. ecce scire se dixit. quod nondum factum fuerat nec uidendo sed credendo cognoue
Abbreviated transcription (Latin):
oculis sicut corꝑa siue celestia siue t̾re
stria. nec m̃tis aspectu sicut ea st̃ qͦꝵ
ñnulla cõmemoraui. que apud temet.¬
ipsam certissime intueris. uideamꝰ dĩn:
cur credimꝰ e ỹiuderi. nͥ qr scripturȩ ac¬
cõmodamꝰ fidẽ ubi legitur beati mun

Expanded text:
ococstria, nec mentis aspectu, sicut ea sunt, quorum nonnulla commemoravi, quae apud temetipsam certissime intueris, nunc videamus Deum; cur credimus eum videri, nisi quia Scripturae accommodamus fidem, ubi legitur
Abbreviated transcription (Latin):
tu. sicut se quisq interius uidet uiuen¬
tem. uidet uolentẽ. uidet querentem.
teris. solem quidẽ uidisse te recolis ꝑ
ocłos corꝑis: potest etiã statim uideri.
si est id tẽporis &e eo loco es. ubi ex ea parte
celũ oculis tuis usq ad sołe contuend̾u
patet. Ad illa uͦ uidenda quȩ m̃te con¬
spici dixi. id ẽ qd̃ uiuas. qd̾ uidere cdm̃
quomͦ aut̃ ds̃ uideat᷑ nescias: ad hȩc in¬
quam omĩa uidenda ñ ocłos corꝑis ad¬
hibes nec interuallũ loci ꝑ qd̾ intendat᷑
obtutus: ut ad ea cernenda ꝑuenias. q̃¬
sentis aut queris. Sic uides uitã tuã.
uoluntatẽ. inquisitionẽ. scientiã. igno¬
rantiã. quia nec. ipsa ẽ contẽpnenda uisio
uidere qd̃ nescias: sic inquã uides hȩc oĩa
ut in te iudeas. apud te. habeas: ac sine
ullis figurarũ limamentis coloꝵꝙ into¬
rib tanto clarius aecertius. qnͣto simplitiꝰ
interusq conspitias. Cum gͥ nec corꝑis

Expanded text:
tu, sicut se quisque interius uidet ; uiuentu, sicut se quisque interius uidet ; uiuentem, uidet uolentem, uidet quaerentem, teris solem quidem: uidisse te recolis per oculos corporis, potes etiam statim. uidere, si est id temporis et eo loci es, ubi ex ea parte caelum oculis tuis usque ad solem contuendum patet ad illa uero uidenda, quae mente conspici dixi, id est quod uiuas, quod uidere deum quo, modo autem deus uideatur, nescias, ad haec, inquam, omnia uidenda non oculos corporis adhibes nec interuallum loci, per quod intendatur obtutus, ut ad ea cernenda perueniat, sentis aut quaeris; sic uides uitam tuam, uoluntatem, inquisitionem, scientiam, ignorantiam, quia nec ipsa est contemnenda uisio uidere, quod nescias. sic, inquam, uides haec omnia, ut in te uideas, apud te habeas ac sine ullis figurarum liniamentis colorumque nitoribus tanto clarius et certius quanto simplicius interiusque conspicias. cum igitur nec corporis
Abbreviated transcription (Latin):
illi qͥdat incrementũ relinquit. Ille qͥppe
etiã ipsũ plantatorẽ rigatorẽq formauit.
intellectꝰ. ipse enĩ renouat᷑ de die in diẽ.
etiã cũ exterior iste corrũpit᷑. siue. castiga¬
tione ce abstinentia. siue aliqua morbi ua-¬
litudine. siue. quolibet. casui: uł certe
qd̾ necesse est etiã his qͥ sano corpe diuui¬
uunt. ipso ȩtatis accessu. Erige itaq sen
ubi ñ morieris cũ solui corꝑe cȩꝑis: qͥa
nec ibi marciusti cũ sis annis grauis. Hoc
interiore tuo erecta intende. & uide que
loquor. Nolo auctoritatẽ meã sequaris
ut ido putes tͥ aliqͥd necesse ẽẽ credere
qm̃ a me dicit᷑. s aut seripturis canoni¬
cis cedas. si qͥd nonnũquã sit uerũ uideᷤ.
aut interiꝰ monstrante ueritate. ut ħ
plane uideas. Exempli grã dic̃ã aliqͥd
quo ad hec certius prestruaris: & mde.
potissimũ unde nobis in hoc ipso oꝑe
ꝓpositus est disputandi labor. Credimꝰ

Expanded text:
illi, qui dat incrementum, relinquit; ille quippe illi, qui dat incrementum, relinquit; ille quippe etiam ipsum plantatorem rigatoremque formauit. intellectus. ipse enim renouatur de die in diem, etiam cum exterior iste corrumpitur siue castigatione abstinentiae siue aliqua morbida ualitudine siue quolibet casu uel certe, quod necesse est etiam his, qui sano corpore diu uiuunt, ipso aetatis accessu. erige itaque spiubi non morieris, cum solui corpore coeperis, quia nec ibi marcuisti, cum sis annis grauis. hoc interiore tuo erecta intende et uide, quae ! loquor. nolo auctoritatem meam sequaris, ut ideo putes tibi aliquid necesse esse credere, quoniam a me dicitur; sed aut! scripturis canonicis credas, si quid nondum, quam sit uerum, uides, aut interius demonstranti ueritati, ut hoc plane uideas. ! Exempli gratia dicam aliquid, quo ad haec certius praestruaris, et inde potissimum, unde nobis in hoc ipso opere\' propositus est disputandi labor. credimus
Abbreviated transcription (Latin):
emor debiti qd̵ ex
tua petitione et
mea ꝓmissione fae¬
tum ẽ. religiosa fa¬
mula d̃ĩ paulina:
ꝑsolutionis qͦq er
negligens ẽẽ ñ debui. Cũ enĩ petisses
ut de inuisibilidõ utr̃u ꝑ ocłos corpo¬
reos possit uideri. ꝓlixe aliqͥd copioseq
ad te scriberẽ. negare ñ potur: ne sc̃m
studiũ tuũ offenderẽ.S ꝓmissũ distuls:
siue ꝓpt̾ alias occupationes meas: siue
qd̾ a me id flagitaret᷑. unde aliqñdo di¬
utius cogitari oportebat. S cũ tanta
sentiendũ dicenduue ess. quã quonã mͦ
ꝑsuadendu his qͥ diuersa sentirent fie¬
ret difficilior: finẽ aliqñdo dilationi ad¬
hibendũ putaui: sperans diuinũ adiuto¬
rium magis mͥseribenti quã differenti
asfuturũ. Quã obrem primũ mͥ uidet᷑ pł
ualere in hac inquisitione uiuendi ꝙ
cogitando &e orando ꝓficiunt. quã legen¬
do ce audiendo. Nec ido tam̃ partes suas¬
agere sermo cessauerit: s cũ plantator
rigator officiũ suggesserit muneris: cȩt̾a̾

Expanded text:
emor debiti, quod ex tua petitione et mea promissione factum est, religiosa famula dei Paulina, persolutionis quoque eius neglegens esse non debui. cum enim petiuisses, ut de inuisibili deo, utrum per oculos corporeos possit uideri, prolixe aliquid copioseque ad te scriberem, negare non potui, ne sanctum studium tuum offenderem; sed promissum distuli o sine propter alias occupationes meas siue quod a me id flagitaretur, unde aliquanto diutius cogitari oportebat. sed cum tantasentiendum dicendumue esset, quam quonam modo persuadendum his, qui diuersa sentirent, fieret difficilior, finem aliquando dilationi adhibendum putaui sperans diuinum adiutorium magis mihi scribenti quam differenti adfuturum. quam ob rem primum mihi uidetur plus ualere in hac inquisitione uiuendi qucogitando et orando proficiunt quam legendo et audiendo. nec ideo tamen agere partes suas sermo cessauerit, sed, cum plantator et rigator officium sui gesserit muneris, cetera
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ ait sc̃s ambrosius. neq is qͥ dm̃ ui¬
dere noluerit potest dm̃ uidere: qͥd ali¬
ud intelligere uoluit. nͥ qͥa is qͥ mundai.¬
do cordi curã tantare dignã ñ uult ĩpend¬
re. ñ uult dm̃ uidere: Uide ꝑinde qͥd ad¬
iungat. Nec in loco inqͥt ds̃ uidet᷑: s mũ¬
do corde. Qd euidentius: qͥd exp̃ssuiᷤ di¬
ci potuit: Ab hac gͥ uisione. diabolus
&e angłi etꝰ om̃sꝙ cũ eis impii. sine ulla
nebula dubitationis exclusi st̃: qm̃
mundi corde ñ sunt. de ꝑhoc qd̾ sc̃ptũ ẽ¬
in libro iob. uenisse angłos in conspectu
di.ce uenisse cũ eis diabołu: ñ idõ diabo¬
lus d̾m uidisse credendus ẽ. Ipsi enĩ di

Expanded text:
 is, qui deum uidere noluerit, potest deum uidere\\ quid aliud intellegi uoluit, nisi quia is, qui mundando cordi curam tanta re dignam non uult inpendere, non uult deum uidere? uide proinde, quid adiungat: \'Nec in loco\', inquit, \'deus uidetur sed mundo corde\\ quid euidentius, quid expressius dici potuit? ab hac igitur uisione diabolus et angeli eius et omnes cum eis impii sine ulla nebula dubitationis exclusi sunt, quoniam mundo corde non sunt. ac per hoc, quod scriptum in libro Iob uenisse angelos in conspectu dei et uenisse cum eis diabolum, non ideo diabolus deum uidisse credendus est. ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
di dm̃ grãm ñ habemꝰ de hoc scło se loqͥ
significauit: uͥ quib̾da ds̃ licet ñ in
sua natura. s in qua uoluit specie. di¬
gnatus est apparere. sicut abrahȩ. sic̃
ysaie. aliis ꝙ similib: cȩteris uero in
tali specie se demonstrat. In futuro
aũt scło. qui regnũ accepturi st̃ qd̃ esͤ
ab initio p̃paratũ est. om̃s eũ corde mũ¬
do uidebunt: nec in illo regno nͥ tales
erunt. Attende itaq qͥd adiungat. ĩã
de illo scło dicere incipiens. Et qͥd mi¬
rũ inquit: si in p̾senti scło nͥ qnͣdo uult

Expanded text:
di gratiam non habemus de hoc saeculo se loqui significauit, ubi quibusdam deus licet non in sua natura, sed in qua uoluit specie, dignatus est apparere sicut Abrahae, sicut Esaiae aliisque similibus; ceteris uero innus nulla uel tali specie se demonstrat. in futuro autem saeculo, qui regnum accepturi sunt, quod eis ab initio praeparatum est, omnes eum corde mundo uidebunt nec in illo regno nisi tales erunt. Adtende itaque, quid adiungat iam de illo saeculo dicere incipiens: et quid mirum\', inquit, <si in praesenti saeculo, nisi quando uult
Abbreviated transcription (Latin):
uidebimꝰ eũ sicuti ẽ. Non siẽ eũ hominẽ
uidert̃ qudo uoluit in specie qͣ uoluit:
ñ in natura qua in semet ipso etiã cũ
uideret᷑ latuit: s sicut ẽ qd̾ ab eo pete¬
bat᷑. cũ ei diceret᷑ ostende mͥ temet. ip¬
tur: ñ quia dĩ plenitudinẽ qͥs quã ñ
solũ ocłis corꝑis. s uł ipsa m̃te aliqͣnͣ¬
do cõprehendit. Aliud ẽ enĩ uidere
aliud ẽ totũ uidendo cõprehendere:
qnͣdo qͥdẽ id uidetur qd̾ p̾sens uteũ¬
ꝙ sentit᷑. Cotũ aũt cõprehenditur
uidendo. qd̵ ita uidet᷑ ut nichil eiꝰ
lateat uidentẽ. aut cuiꝰ finis circũ¬
spici possit: sicut te nichil latet pre¬
sentis uoluntatis tue: circũspicere
aũt potes fines anuli tui. Exempli
grã duo posui: quoꝵ alterũ ad m̃tis
obtritũ: alterũ ad corporales ocłos ꝑti¬
net. Uifus enĩ sic̃ ille ait. ad utr̃uq re¬
ferendus ẽ: id ẽ &e ad ocłos & ad mentẽ.

Expanded text:
uidebimus eum, sicuti est, non sicut eum homines uidebimus eum, sicuti est, non sicut eum homines uiderunt, quando uoluit, in specie, qua uoluit, non in natura, qua in semet ipso, etiam cum uideretur, latuit, sed sicut est, quod ab eo petebatur, cum ei diceretur: Ostende mihi temet iptur, non quia dei plenitudinem quisquam non solum oculis corporis sed uel ipsa mente aliquando comprehendit.\' Aliud est enim uidere, aliud est totum uidendo comprehendere, quando quidem id uidetur, quod praesens utcumque sentitur, totum autem comprehenditur uidendo, quod ita uidetur, ut nihil eius lateat uidentem, aut cuius fines circumspici possunt, sicut te nihil latet praesentis uoluntatis tuae, circumspicere autem potes finis anuli tui. exempli gratia duo posui, quorum alterum ad mentis obtutum, alterum ad corporales oculos pertinet; uisus enim, sicut ille ait, ad utrumque referendus est, id est et ad oculos et ad mentem.
Abbreviated transcription (Latin):
rit specie: ut apud eũ integra maneat in
uisibilis. incõmutabilisꝙ natura. Desi¬
deriũ aũt ueracit̾ pioꝵ quo uidere dm̃
cupiunt & inhiant̃ ardescunt: ñ ut opi¬
nor in eandẽ speciẽ contuendã flagrat.
mulus eiꝰ ostendit. uͥ ait dõ eũ quo ut
amicus facie ad faciẽ loquebat᷑. si inue¬
ni grãm apud te ostende mͥ te ipsũ. Ed
temet ipsũ. Ipse gͦ erat in ea specie qua
apparere uoluerat.: ñ aũt ipse apparebat.
in natura ꝓpria. quã moyses uidere eu¬
piebat. E a qͥppe ꝓnuttit᷑ scĩs in alia uita.
Unde qd̃ responsum ẽ moysi uerũ est:
qͥa nemo potest faciẽ dĩ uidere & ui¬
uere: id ẽ nemo potest eũ in hac uita
uiuens uidere sicuti ẽ. Nam multi ui¬
derunt: s qͣd uoluntas elegit᷑: ñ qd̃ na
tura formauit. Et illud qd̾ ioħes ait. sic
recte intelligit᷑. Dilectissimi filii dei
sumꝰ. & ñdũ apparuit qͥd erimꝰ: seimꝰ¬
qͥa cũ apparuerit similes ei erimꝰ. qm̃

Expanded text:
rit specie, ut apud eum integra maneat eius rit specie, ut apud eum integra maneat eius inuisibilis incommutabilisque natura. desiderium autem ueraciter piorum, quo uidere deum cupiunt et inhianter ardescunt, non, opinor, in eam speciem contuendam flagrat, mulus eius, ostendit, ubi ait deo, cum quo ut amicus facie ad faciem loquebatur: Si inueni gratiam ante te, ostende mihi temet ipsum. quid temet ipsum\'. ipse ergo erat in ea specie, qua apparere uoluerat, non autem ipse apparebat in natura propria., quam Moyses uidere cupiebat; ea quippe promittitur sanctis in alia \' uita. unde, quod responsum est Moysi, uerum est, quia nemo potest faciem dei uidere et uiuere, id est nemo potest eum in hac uita uiuens uidere, sicuti est. nam multi uiderunt, sed quod uoluntas elegit, non tura formauit, et illud, quod Iohannes ait, si recte intellegitur: Dilectissimi, filii dei sumus et nondum apparuit, quid erimquia, cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
tribuunt. nec uolunt credere qd & ante.
fuerit. S qͥa uidebat alios. id ẽ arrianos.
ꝑnitiosiꝰ insidiantes. qͦr ꝓculdubio error
astruit᷑. si patͥs natura inuisibilis. filii uͦ
uisibilis credit᷑: utr iꝰq una parit̃q in¬
uisibiłe asseruit ẽẽ natura. adiungens
ñ potest. uł patrẽ uł filiũ uł sp̃m sem si tam̃¬
ẽ scĩ spc̃ uisio: ea specie uideri q̃ uoluntaᷤᷤ
elegerit ñ natura formauerit. fotuit dicẽ
ñ natura monstrauerit. s maluit dicẽ¬
ñ formauerit: uł ipsã speciẽ in qua ds
elegit apparere. ne sua natura formari
putaretur: & ex hoc utiq conuinceret᷑
conuertibilis ẽẽ mutabilis ꝙ substantia:
qd̾ ipse ds a fide pioꝵ misericors ce benig
niis auerterit. Inuisibilis ẽ gͥ nata ds̃:
ñ tantũ pat̾. s ipsa tͥnitas unꝰ ds. Et̃ qͥa
ñ tantũ inuisibilis. uerũetiã in cõmutabi¬
lis: sic apparet. qͥb uoluerit in qua uolue¬

Expanded text:
tribuunt nec uolunt credere,I, quod et antea tribuunt nec uolunt credere,I, quod et antea fuerit. sed quia uidebat alios, id est Arrianos perniciosius insidiantes, quorum procul dubio error adstruitur, si patris natura inuisibilis, filii uero uisibilis creditur, utriusque unam pariterque inuisibilem adseruit esse naturam adiungens non potest uel patrem uel filium uel certe spiritum sancti visio, ea specie videri, quam voluntas elegerit, non natura formaverit. Potuit dicere, Non natura monstraverit; sed maluit dicere, formaverit, ne ipsam speciem in qua Deus elegit apparere, de sua natura formare putaretur, et ex hoc utique convinceretur convertibilis esse mutabilisque substantiae: quod ipse uerterit! Inuisibilis est igitur natura deus non tantum pater sed et ipsa trinitas, unus deus, et quia non tantum inuisibilis uerum etiam incommutabilis, sic apparet, quibus uoluerit, in qua uolue
Abbreviated transcription (Latin):
plere. dignet᷑. ut uideri possit a nob̾. Si
hȩc uerba intelligis. qͥd restat qd a me
ampliꝰ requirat᷑: cũ ĩa illa que difficilis
uidebat᷑ soluta sit questio. Discretũ est
qͥppe quomͦ dictũ sit. dm nemo uidit
unquã: & quomͦ dm̃ iusti antiqͥ uideriñ.
si illud ꝓꝑt̾ea dictũ est qm̃ ds natura ẽ
iuisibilis. illi aũt idõ uider̃t. qͥcũq
dm̃ uider̃t̃. qͥa eui uoluerit sic̃ uolue¬
rit apparet: ea specie quã uoluntas ele¬
gerit. etiã latente natura. Nam si patre
qnͣdo dm uider̃t ipsa illis natura erꝰ
appar uit. quãuis si noluiss utiq nos
apparuiss: quomͦ dm̃ nemo iudit un¬
quã cũ eo uolente ipsa esꝰ a tot patribꝰ
natura conspecta sit: Qd̾ si dicit᷑ filiꝰ a
patrib uisus. ut de dõ patre dictũ ac¬
cipiat᷑ qd̾ eũ nemo unquã uiderit: ñ
qͥdem amisit occasionẽ ambrosiꝰ ut hinc
quoscda hereticos redargueret. id ẽ foti¬
nianos: qͥ pͥncipiũ filio di ex ut̾o uͥgimꝰ

Expanded text:
possit a nobis\'. Si haec uerba intellegis, quid restat, quod a me amplius requiratur, cum iam illa, quae difficilis uidebatur, soluta sit quaestio? discretum est quippe, quo modo dictum sit: Deum nemo uidit umquam, et quo modo deum iusti antiqui uiderint, si illud propterea dictum est, quoniam deus natura est inuisibilis, illi autem ideo uiderunt, quicumque deum uiderunt. quia, cui uoluerit, sicut uoluerit, apparet ea specie, quam uoluntas elegerit, etiam latente natura. nam si, patres quando deum uiderunt, ipsa illis natura eius apparuit, quamuis, si noluisset, utique non apparuisset, quo modo deum nemo uidit umquam, cum eo uolente ipsa eius a tot patribus natura conspecta sit? quod si dicitur filius a patribus uisus. ut de deo patre dictum accipiatur, quod eum nemo umquam uiderit, non quidem amisit occasionem Ambrosius, ut hinc\' quosdam haereticos redargueret, id est Photinianos, qui principium filio dei ex utero uirginis
Abbreviated transcription (Latin):
ex uisis reb ce creditis S in his q̃ uidi¬
mꝰ uł uidemꝰ: nos ipsi testes sumꝰ. In his aũ que
credimꝰ aliis testib mouem᷑ ad fidẽ: cũ
eaꝵ rerũ quas nec uidisse nos recolimꝰ
nec uidemꝰ. dant᷑ signa uł in uocibꝰ uł
in litteris. uł in quibꝰꝙ docum̃tis. qͥb
uisis ñ uisa credant᷑. Non aũt imme.¬
rito scire nos dicimꝰ. ñ solũ ea que ui¬
dimꝰ aut uidemꝰ: uerũ & illa quȩ ido¬
neis ad quãq rem cõmoti testimoni¬
is uł testib credimꝰ Porro si scire ñ in¬
congruent̃ dicimur: etiã illud qd̾ cer¬
tissimũ credimꝰ: hinc factũ est. ut etiã
recte credita & si ñ assint sensib nrĩs.
uidere m̃te dicam᷑. Scientia qͥppe m̃ti
tribuit᷑. siue ꝑ corꝑis sensus. siue ꝑ ani¬
nũ ipsũ aliqͥd perceptũ cognitũq re¬
tineat: & fides ipsa m̃te utiq uidet᷑.
uidentes creditis. Et ipse dñs. Bea¬
ti qui ñ uiderunt & crediderunt.

Expanded text:
ex uisis rebus et creditis. sed in his, quae uidiex uisis rebus et creditis. sed in his, quae uidimus uel uidemus, nos ipsi testes sumus, in his autem, quae credimus, aliis testibus mouemur ad fidem, cum earum rerum, quas nec uidisse nos recolimus nec uidemus, dantur signa uel in uocibus uel in litteris uel in quibusque documentis, quibus uisis non uisa credantur. non autem inmerito scire nos dicimus non solum ea, quae uidimus aut\' uidemus, uerum et illa, quae idoneis ad quamque rem commoti testimoniis uel testibus credimus. porro si scire non incongruenter dicimur etiam illud, quod certissimum credimus, hinc factum est, ut etiam recte credita, etsi non adsint sensibus nostris, uidere mente dicamur. scientia quippe menti tribuitur, siue per corporis sensus siue per ipsum animum aliquid perceptum cognitumque retineat, et fides ipsa mente utique uidetur, uidentes creditis, et ipse dominus: Beati, qui non uiderunt et crediderunt.