comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quoꝵ terruit me et ñ ma-¬
gis ta cui. nec egressus sum
ostium. Quis michi tribu¬
at adiutorem. ut desid̾iũ
meum omnipotens audi¬
at. et librum scribat ip̃e
qui uidicat. ut in humero
meo portem illum. et circũ¬
dem illum quasi coronam
michiꝰ᷑ Per singłos gradus
meos ꝓnuntiabo illum ⁊ qͣi
principi offeram eum. Si ad¬
uersum me terra mea clamat.
et cum ip̃a sulci eius deflu¬
ent. Si fructus eiuus comedi
absq pecunia. et animam
agricolarum eius afflixi:
pro frumento oriat᷑ michi
tribulus. et ꝓ ordeo spina

Expanded text:
quorum terruit me, et non maquorum terruit me, et non magis tacui, nec egressus sum ostium? quis mihi tribuat auditorem, ut desiderium meum omnipotens audiat et librum scribat ipse qui iudicat: ut in umero meo portem illum et circumdem quasi coronam mihi? per singulos gradus meos pronuntiabo illum et quasi principi offeram eum. si aduet cum ipsa sulci ejus deflent, si fructus ejus comedi absque pecunia et animam agricolarum ejus afflixi, pro frumento oriatur mihi tribulus « et pro hordeo spina
Abbreviated transcription (Latin):
si non benedixerunt michi
rem me inporta suꝑtorem:
humerus meus a iunctura
sua cadat. et brachiũ meũ
cum suis ossibus confringa¬
tur. Semper enim qͣsi tum̃¬
tes suꝑ me fluctus timui
deum: et pondus eius fer¬
re non potui. Si putauz au¬
rum robur meum. ⁊ obri¬
zo dixi fiducia mea. si leta¬
tus sum suꝑ multis diui¬
tiis meis. et quia plurima
lunam incedentem clare.
et letatum est in abscondi¬
to cor meum. et osculatus
sum manum meam ore
meo. que iniquitas maxĩa
et negatio contra deum al¬
tissimum. si gauisus sum
ad ruinam eus qui me
oderat. et exultaui quod
inuenisset eum malũ ñ
enim dedi ad peccandũ guttͣ
meum. ut expeterem ma¬
ledicens animã eius. Si ñ
dixerunt uiri tabernaculi
mei. quis det de carnibus
eus ut saturemur: foris
non mansit ꝑegͥnus: ostiũ
meum uiatori patuit. Si
abscondi qͣli hõ peccatum
menimiet celaui in sinu meo
iniquitatem meam. si ex¬
paui ad multitudinem ni¬
miam. et despectio ꝓpin¬

Expanded text:
si non benedixerunt mihi si non benedixerunt mihi rem me in porta superiorem umerus meus a iunctursua cadat, et brachium meum cum suis ossibus confringatur. Semper enim quasi tumentes super me fluctus timui Deum, et pondus ejus ferre non potui. Si putavi aurum robur meum, et obryzo dixi: Fiducia mea. Si laetatus sum super multis divitiis meis, et quia plurima lunam incedentem clare: Et laetatum est in abscondito cor meum, et osculatus sum manum meam ore meo. Quae est iniquitas maxima, et negatio contra Deum altissimum. Si gavisus sum ad ruinam ejus qui me oderat, et exultavi, quod invenisset eum malum. Non enim dedi ad peccandum guttur meum, ut expeterem maledicens animam ejus. Si non dixerunt viri tabernaculi mei: Quis det de carnibus ejus ut saturemur? Foris non mansit peregrinus, ostium meum uiatori patuit. si abscondi quasi homo peccatum meum et celaui in sinu meo iniquitatem meam? si expaui ad multitudinem nimiam, et despectio propin
Abbreviated transcription (Latin):
me iustatera. et sciat deus
simplicitatem meam. Si
declinauit gressus meus
los meos cor meũ. et in mani¬
bus meis adhesit macula:
seram et alus comedat. et
progenies mea eradicetur.
Si deceptum est cor meũ
super muliere. et si ad ostiũ
amici mei insidiatus sum:
quitas maxima. Ignis est
usq ad perditionem deuo¬
rans: et omnia eradicans
genimina. Si contempsi su¬
bire iudicium cum seruo m̃o
et ancilla mea. cum discep¬
tarent aduersum me: quid
enim faciam. cum surrex̾it
ad iudicandum deus: Et cũ
quesierit: quid respondebo
illiͦ Numquid non ĩ utero
fecit me. qui et illũ oꝑaitꝰ
est. et formauit in uulua
unus: Si negaui quod uo¬
lebant pauperib. et ocłos
udue expectare feci. si co¬
medi buccellam meam so¬
lus. et non comedit pupil¬
lus ex ea. quia ab infantia
mea creuit mecum misera¬
tio et de utero matris mee.
egressa est mecum. si despexi
pretereuntem. eo quod non
habuerit indumentum. ⁊
absq oꝑimento pauperem.

Expanded text:
me in statera justa, et sciat Deus me in statera justa, et sciat Deus simplicitatem meam. Si declinavit gressus meus los meos cor meum, et in manibus meis adhaesit macula. Seram, et alius comedat: et progenies mea eradicetur. Si deceptum est cor meum super muliere, et si ad ostium amici mei insidiatus sum: quitas maxima. Ignis est usque ad perditionem devorans, et omnia eradicans genimina. Si contempsi subire judicium cum servo meo et ancilla mea, cum disceptarent adversum me. Quid enim faciam cum surrexerit ad iudicandum Deus et cum quaesierit quid respondebo illi numquid non in utero fecit me qui et illum operatus est et formavit in vulva unus si negavi quod volebant pauperibus et oculos viduae expectare feci si comedi buccellam meam solus et non comedit pupillus ex ea quia ab infantia mea crevit mecum miseratio et de utero matris meae egressa est mecum si despexi pereuntem eo quod non habuerit indumentum et absque operimento pauperem
Abbreviated transcription (Latin):
Scio quia morti tradas me.
ubi constituta domus est¬
omni uiuentĩ. yerumpta¬
men non ad consumptionẽ
eorum emittis manũ tuã.
et si corruerint. ip̃e saluabis.
flebam quondam suꝑ eo
qui afflictus erat et cõpa¬
tiebatur anima mea pau¬
ꝑi. Expectabam bona: et
uenerunt michi mala.
Drestolabar lucem: et eru¬
perunt tenebre. Interiora
mea efferbuerunt absq ulla
requie: preuenerunt me di¬
es afflictionis. Merens in¬
cedebam sine furore: et con¬
surgens in turba clamauii.
frater fui diriconum: ⁊ sociꝰ
strutionum. Cutis mea deni
mea: et organum meum
in uocem flentium. leo .iii.
epigi fedus cum ocłis
meis: ut ne cogitarem
quid de uirgine. Quã enĩ
partem haberet deus in me
dde suꝑ. et hereditatem omp̃e
de excelsisͦ. Numquid non
perditio est iniquo. et alie¬
natio oꝑantib in uisticiã:
Nonne ip̃e considerat uias
meas. et cunctos gressus meos
dinumeratꝰ Si arahulauz
in uanitate. et festinauit
in dolo pes meus: appẽdat

Expanded text:
Scio enim quia morti trades me, Scio enim quia morti trades me, ubi constituta est domus omni viventi. Verumtamen non ad consummationem meam emittis manum tuam: et si corruerint, ipse salvabis. Flebam quondam super eo qui afflictus erat, et compatiebatur anima mea pauperi. Exspectabam bona, et venerunt mihi mala: praestolabar lucem, et eruperunt tenebrae. Interiora mea efferbuerunt absque ulla requie, praevenerunt me dies afflictionis. Moerens incedebam, sine furore; consurgens, in turba clamavi. Frater fui draconum, et socius struthionum, Cutis mea denigmea, et organum meum in vocem flentium. Cap. XXXI. Pepigi foedus cum oculis meis, ut ne cogitarem quidem de virgine. Quam enim partem haberet Deus in me desuper, et haereditatem Omnipotens de excelsis? Numquid non perditio est iniquo, et alienatio operantibus injustitiam? Nonne ipse considerat vias meas, et cunctos gressus meos dinumerat? Si ambula vi in vanitate, et festinavit in dolo pes meus: Appendat
Abbreviated transcription (Latin):
Ad dexteram orientis: cala¬
mitates mee ilico surrexeĩt.
Dedes meos subuerterunt:
et oppresserunt quasi flu¬
ctib semitis sus. Dissipa¬
uerunt itinera mea: insidi¬
ati sunt mͥ. et preualuet̃t.
et non fuit qui ferret auxi¬
lium. Quasi rupto muro
et aꝑta ianua irruerunt
suꝑ me: et ad meas miseti¬
as deuoluti sunt. Redact᷑
sum in nichilũ. Abstulisti
ouaat uentus desideriũ meũ.
et uelut nubes ꝑtransut sa
lus mea. Nunc autem ĩ me¬
metip̃o marcescit aĩa mea:
et possident me dies afflic¬
tionis. Nocte os meum ꝑ¬
foratur doloribus: et qͥ me
comedunt non dormiunt.
In multitudine eorum cõ¬
sumitur. uestimentũ meũ.
et quasi capitio tunice
succinxerunt me. Cõꝑatꝰ
sum luto: et assimulatus
sum fauille et cineri. Cla¬
mo ad te et non exaudies
me: sto et non respicis me.
Mutatus. es mͥ incrudelẽ.
et in duricia manus tue
aduersaris mͥ. Eleuasti
me: et quasi suꝑ uentum
ponens elisisti me ualide.

Expanded text:
ad dexteram orientis calaad dexteram orientis calamitatis meae illico surrexerunt. Pedes meos subverterunt, et oppresserunt quasi fluctibus semitis suis. Dissipaverunt itinera mea: insidiati sunt mihi, et praevaluerunt, et non fuit qui ferret auxilium. Quasi rupto muro, et aperta janua irruerunt super me, et ad meas miserias devoluti sunt. Redactus sum in nihili, et abstulisti quasi ventus desiderium meum, et velut lus mea. Nunc autem in memetipso marcescit anima mea, et possident me dies afflictionis. Nocte os meum perforatur doloribus; et qui me comedunt, non dormiunt. In multitudine eorum consumitur vestimentum meum, et quasi capitio tunicae succinxerunt me. Comparatus sum luto, et assimilatus sum favillae et cineri. Clamo ad te, et non exaudis me: sto, et non respicis me. Mutatus es mihi in crudelem, et in duritia manus tuae adversaris mihi. Elevasti me, et quasi super ventum ponens elisisti me valide,
Abbreviated transcription (Latin):
bat in terram. Si uoluissem
ire ad eos: sedebam pͥmus.
rex circumstante exerci¬
rident me uiniores tempore.
quorum non dignabar pr̃es
ponere cum canib gregis
mei. Quorum uirtus manu¬
um erat michi pro nichilo:
et uita ip̃a putabantur in¬
digni egestate et fame steri¬
les. qui rodebant in solitudi¬
ne. squalentes calamitate
et miseria et mandebant
berbas. E arborum cortices.
et radix iimperorum erat
cibus eorum. Qui de cõual-¬
lib ista repientes: cum sin¬
gula repperissent ad ea cũ
clamore currebant. Indeser¬
tis habitabant torrentiũ:
et incauernis terre. uł suꝑ
glaream. Qui inter hꝰmodi
letabantur. et ẽẽ sub sentib
delicias computabant: filii
stultorum et ignobilium.
et interra penitus non pa¬
rentes. Nunc in eoꝵ cantic̃
uersus sum: et factus sum
eis prouerbium. Abhominãt᷑
me et longe fuint a me: et
faciem meam conspuere ñ
uerentur. Pharetram enĩ
suam aperuit et afflixit me:
et frenum posuit ĩ os meũ.

Expanded text:
bat in terram. Si voluissem bat in terram. Si voluissem ire ad eos, sedebam primus: rex, circumstante exercirident me juniores tempore, quorum non dignabar patres ponere cum canibus gregis mei: Quorum virtus manuum erat mihi pro nihilo, et vita ipsa putabantur indigni. Egestate et fame steriles, qui rodebant in solitudine, squallentes calamitate et mherbas et arborum cortices et radix iuniperorum erat cibus eorum qui de convallibus ista rapientes cum singula repperissent ad ea cum clamore currebant in desertis habitabant torrentium et in cavernis terrae vel super glaream qui inter huiuscemodi laetabantur et esse sub sentibus delicias conputabant filii stultorum et ignobilium et in terra penitus non parenversus sum, et factus sum eis proverbium. Abominantur me, et longe fugiunt a me, et faciem meam conspuere non verentur. Pharetram enim suam aperuit, et afflixit me, et frenum posuit in os meum, et
Abbreviated transcription (Latin):
ens beatificabat me: ⁊ ocls
uidens testimonium redde¬
bat mͥ. quod liberassẽ pau¬
ꝑem uociferãtem. et pupil¬
lum cui non ẽẽt aduitor. Bñ¬
dictio ꝑituri. suꝑ me uenie¬
bat: et cor uidue consolatus
sum. Iusticia indutus sum:
et uestiuit me sicut uestuñ¬
to et diademate iudicio meo.
Oculus fui ceco: ⁊ pes claudo.
Pater eram pauꝑum: et
causam quam nesciebam.
diligentissime inuestigabã.
Conterebam molas iniqui
et de dentib illius auferedã
predam. Sicebamq. In nidulo
meo moriar: et sicut palir a
aperta est secus aquas: ⁊ ros
morabitur in messione mea.
Gła mea semꝑ innouabitur:
et arcus meus in manu m̃a
instaurabitur. Qui me au¬
diebant expectabant sentẽ¬
tiam: et intenti tacebant
ad consilium meũ. Uerbis
meis addere nichil audebãt.
et super illos stillabat elo¬
quium meum. Expectabãt
me sicut pluuiam: ⁊ os suũ
aꝑiebant quasi ad imbrem
serotinum. Si quando ride¬
bam ad eos. non credebant:
et lux uultus mei non cade¬

Expanded text:
ens beatificabat me et oculus uidens testimonium reddebat mihi, quod liberassem pauperem uociferantem et pupillum, cui non esset adiutor. benedictio perituri super me ueniebat, et cor uiduae consolatus sum. iustitia indutus sum et uestiui me sicut uestimento et diademate iudicio meo. oculus fui caeco et pes claudo. pater eram pauperum: et causam, quam nesciebam, diligConterebam molas iniqui, et de dentibus illius auferebam praedam. Dicebamque: In nidulo meo moriar, et sicut palma hadix mea aperta est secus aquas, et ros morabitur in messione mea. Gloria mea semper innovabitur, et arcus meus in manu mea instaurabitur. Qui me audiebant, exspectabant sententiam, et intenti tacebant ad consilium meum, Verbis meis addere nihil audebant, et super illos stillabat eloquium meum; Exspectabant me sicut pluviam, et os suum aperiebant quasi ad imbrem serotinum; Si quando ridebam ad eos, non credebant, et lux vultus mei non cade
Abbreviated transcription (Latin):
ddidit quoq iob as-¬
sumens parabolã
suam: et dix̃. Quis
michi tribuat. ut
sim iuxta menses pristinos.
scdm dies quib d̃s custodie¬
bat me. quando splendebat
lucerna eius suꝑ caput me¬
um. et ad lumen eius am¬
bulabam in tenebris. sicut
fui in dieb adolescentie mee.
quando secreto deus erat in
tabernaculo meo. qͣndo erat
omnipotens mecum. et in
cirtuitu meo pueri mei
quando lauabam pedes
meos butyro. et petra fun¬
clebat michi riuos olei.
quando procedebam add
et abscondebantur: ⁊ senes
assurgentes stabant. Prin¬
cipes cessabant loqui. ⁊ di

Expanded text:
ddidit quoque Iob adsumens parabolam suam et dixit quis mihi tribuat ut sim iuxta menses pristinos secundum dies quibus Deus custodiebat me quando splendebat lucerna eius super caput meum et ad lumen eius ambulabam in tenebris sicut fui in diebus adulescentiae meae quando secreto Deus erat in tabernaculo meo quando erat Omnipotens mecum et in circuitu meo pueri mei quando lavabam pedes meos butyro et petra fundebat mihi rivos olei quanet abscondebantur, senes assurgentes astabant mihi. Principes cessabant loqui, et
Abbreviated transcription (Latin):
aridam. Et timuerũt uixi
timore magno et dixerũt
ad eum. Quid hoc fecisti:
Cognouerunt enu uiri qd̾
a facie domini fugeret: quia
indicauerat eis. Et dixert
ad eum. Quid faciemus tͥ:
et cessabit mare a nobis:
Quia mare ibat: et intumes¬
cebat. Et dixit ad eos. Tolli¬
te me: et mittite in mare: et
cessabit mare a uobis. Scio
enim ego quoniam propt̾
me tempestas grandis hec
uixi ut reuerterentur ad
aridam: et non ualebarit.
quia mare ibat. et intumes¬
cebat super eos. Et clamaue¬
runt ad deum: et dixeru
Quesumus domine. ne pe¬
reamus in animam uiri
istius. et ne des suꝑ sang̾¬
nem innocentem: quia tu
domine sicut uoliusti fecisti.
Et tulerunt ionam et mi¬
serunt in mare: et stetit
mare a feruore suo. Et timu¬
erunt uiri timore magno do¬
minum: et immolauerunt
hostias deo. et uouerunt uo¬
ta. Et preparauit dominꝰ
piscem grandem ut deglu¬
tiret ionam. Et erat ionas
inuentre piscis: trib dieb.
et trib noctib. Et orauit
ionas ad dominum deum

Expanded text:
aridam. Et timuerunt viri timore magno, et dixerunt ad eum: Quid hoc fecisti? Cognoverant enim viri quod a facie Domini fugeret, quia indicaverat eis. Et dixerunt ad eum: Quid faciemus tibi, et cessabit mare a nobis? quia mare ibat, et intumescebat. Et dixit ad eos: Tollite me, et mittite  Al. add. me in mare. et cessabit mare a vobis: scio enim ego quoniam propter me tempestas grandis haecviri, ut reverterentur ad aridam, et non valebant: quia mare ibat, et intumescebat super eos. Et clamaverunt ad Dominum, et dixerunt; Quaesumus, Domine, ne pereamus in anima viri istius, et ne des super nos sanguinem innocentem: quia tu, Domine, sicut voluisti, fecisti. Et tulerunt Jonam, et mserunt in mare: et stetit mare a fervore suo. Et timuerunt viri timore magno Dominum, et immolaverunt hostias Domino, et voverunt ta. Et preparavit Dominus piscem grandem: ut deglutiret Jonam. Et erat Jonas in ventre piscis tribus diebus: et tribus noctibus. Et oravit Jonas ad Dominum Deum
Abbreviated transcription (Latin):
tus corpori aliquantisꝑ ora-¬
uit. ¶ox uiuiscente uultu.
marces centib oculis. ĩ ora
illius defunctus erigitur:
lentoq conamine enisus
assurgere. apprehensa beati
uiri dextera in pedes consti¬
tit. atq ita cum eo. usq ad
uestibulum domus. turba
omni spectante processit.

Expanded text:
tus corpori aliquantisper oratus corpori aliquantisper orauit. mox uiuescente uultu, marcescentibus oculis in ora illius defunctus erigitur: lentoque conamine enisus adsurgere, adprehensa beati uiri dextera in pedes constitit: adque ita cum eo usque ad uestibulum domus, turba omni inspectante, processit.
Abbreviated transcription (Latin):
Primus q apud nos. martin:
urtutum. uel materia uel
testimonium fuit. Idem tam̃
referre erat solitus: se corꝑe
egressum. ad tribunal iudi¬
cis ductum. deputandumq
obscuris locis et uulgarib
turbis tristem excepisse sen¬
tentiam. Tunc ꝑ duos ange¬
los iudici fuisse suggestum.
hunc ẽẽ pro quo martinus
oraret. Ita per eosdem ange¬
los se uissum reduci et mar¬
tno redditum: uiteq huma¬
ne restitutum. Ab hoc pͥmo
tempore. beati uiri nomen
enctuit: ut qui sanctus iam
ab omnib habebatur. potens
etiam et uere aplicus habe¬
retur. Nec multo post. dũ
agrum lupicini cuiusdam
honorati sccd̃m scł̃m uiri pre¬
teriret: clamore et luctu tur¬
be plangentis excipitur. Ad
quam cum sollicitus astitis¬
set. et quis eẽt hic fletus in¬
quireret: indicatur. unum
e familia seruulum. laqueo
sibi uitam extorsisse. Quo cog¬
nito: cellulam in qua corpꝰ
iacebat ingreditur. Exclu¬
sisq omnib turbis: suꝑstra¬

Expanded text:
primusque apud nos Martini primusque apud nos Martini uirtutum uel materia uel testimonium fuit. idem tamen referre erat solitus, se corpore exutum ad tribunal iudicis ductum deputandumque obscuris locis et uulgaribus turbis tristem excepisse sententiam: tum per duos angelos iudici fuisse suggestum, hunc esse pro quo Martinus oraret: ita per eosdem angelos se iussum reduci, et Martino redditum uitaeque pristinae restitutum. ab hoc primum tempore beati uiri nomen enituit, ut qui sanctus iam ab omnibus habebatur, potens etiam et uere apostolicus haberetur. Nec multo post, dum agrum Lupicini cuiusdam honorati secundum saeculum uiri praeteriret, clamore et luctu turbae plangentis excipitur, ad quam cum sollicitus adstitisset et quis esset hic fletus inquireret, indicatur unum ex familia seruulum laqueo sibi uitam extorsisse. quo cognito cellulam, in qua corpus iacebat, ingreditur, exclusisque omnibus turbis superstra
Abbreviated transcription (Latin):
tum: tristi merentiũ fratrũ
frequentabatur officio. Tũc
martinus flens. et ezulans
accurrit. Tunc uero tota spi¬
ritum sc̃m mente concipiẽs.
egredi cellula in qua corpus
iacebat. ceteros iubet: ac fori¬
bus obseratis. suꝑ exanima¬
ta defuncti fr̃is menbra ꝓ¬
sternitur. Et cum aliquan¬
diu orationi incubuisset.
sensisset ꝑ per sp̃m domini
ad ẽẽ uirtutem. erectus pau¬
luium et indefuncti ora de¬
fixus. orationis sue. ac mise¬
ricordie domini intrepidus
expectabat euentum.
ix duarum fere horaꝵ
spacium intercesserat:
iudit defunctum paulatĩ
menbris om̃ib commoueri.¬
et laxatis in usum uidendi pal¬
pitare luminibus. Tum uero
magna ad dominum uoce cõ¬
uersus gr̃as agens. cellulam
clamore compleuerat.Quo
audito: qui pro foribus astite¬
rant. statim irruunt. OSu
spectaculum: quod uidebant
uiuere quem mortuum re¬
liquissent. Ita redditus uite:
statim baptisma consecutus.
plures postea uixit annos.

Expanded text:
tum tristi maerentium fratrum tum tristi maerentium fratrum frequentabatur officio, cum Martinus flens et eiulans accurrit. tum uero tota sanctum spiritum mente concipiens egredi cellulam, in qua corpus iacebat, ceteros iubet, ac foribus obseratis super exanimata defuncti fratris membra prosternitur. et cum aliquamdiu orationi incubuisset sen- . sissetque per spiritum Domini adesse uirtutem, erectus paululum et in defuncti ora defixus, orationis suae ac misericordiae Domini intrepidus expectabat euentum: uixque duarum fere horarum spatium intercesserat, uidet defunctum paulatim membris omnibus commoueriet laxatis in usum uidendi palpitare luminibus. tum uero magna ad Dominum uoce conuersus gratias agens cellulam clamore conpleuerat: quo audito qui pro foribus adstiterant statim inruunt. mirum spectaculum, quod uidebant uiuere, quem mortuum reliquissent. ita redditus uitae, statim baptismum consecutus plures postea uixit annos,
Abbreviated transcription (Latin):
uixit herbarum. Quo tẽꝑe.
elleborum uenenatum ut fe¬
runt gramen. in cibum sump¬
sit.Sed cum uim uenenz in
se grassantis. uicina iã morte
sensisset: imminens ꝑiculũ
oratione reppulit. Statimq
omnis dolor fugatus ẽ. Nec
multo post. cum scõ hilario.
comꝑisset regis penitentia.
potestatem indultam fuisse
redeundi. rome ei temptauit
occurrere: profectus q est ad
urbem. Cum iam hylarius
preterisset: ita eum est e ue¬
stigio prosecutus. Cumq ab
eo gratissime fuisset susceptꝰ.
harit longe sibi ab oppido.
monasterium collocauit. Qo
tempore. se ei quidam cate¬
cuminus iunxit: cupiens.
sanctissimi uiri institu dis¬
ciplinis. Faucis quippe int̾¬
positis dieb langore correp¬
tus. ui febrium laborabat.
At marcinus forte discesse¬
rat. Et cum per triduum
defuisset: regressus. ex aĩe
corpus inuenit. Ita subita
mors fuerat: ut absq bap¬
tismate. humanis reb exce¬
deret. Corpus in medio posi¬

Expanded text:
uixit herbarum: quo tempore uixit herbarum: quo tempore helleborum, uenenatum, ut ferunt, gramen, in cibum sumpsit. sed cum uim ueneni in se grassantis uicina iam morte sensisset, imminens periculum oratione repulit statimque omnis dolor fugatus est. nec multo post, cum sancto Hilario comperisset regis paenitentia potestatem indultam fuisse redeundi, Romae ei temptauit occurrere profectusque ad urbem est. Cum iam Hilarius praeterisset, ita eum est uestigiis prosecutus: cumque ab eo gratissime fuisset susceptus, haut longe sibi ab oppido monasterium conlocauit, quo tempore se ei quidam catechumenus iunxit, cupiens sanctissimi uiri institui disciplinis: paucisque interpositis diebus languore correptus ui febrium laborabat. ac tum Martinus forte discesserat: et cum per triduum defuisset, regressus exanime corpus inuenit: ita subita mors fuerat, ut absque baptismate humanis rebus excederet. corpus in medio posi
Abbreviated transcription (Latin):
dotes reuelatione glorificant᷑.
quem michael assumpsit
cum angłis. maria suscepit¬
cum uirginũ choris. paradi¬
sus retinet letum cum sanctix.
Sed quid nos in laudem eiꝰ
temptamus. quod non suffici¬
mus adimplere. Ip̃e est enĩ
laus illius. cuiue laus ab eiꝰ
ore numquam recessit. altera
arriana ꝑ totum
orbem et maxime
intra illiricum
pullulasset. cum aduersus
ꝑfidiam sacerdotum. solus
pene acerrime pugnaret mar¬
tinus. multisq suppliciis es-¬
set affectus nam et publice
petens. cum intra gallias qͦq
discessu sancti hylarii. quem
ad exilium hereticoꝵ uis co¬
egerat turbatam ecclesiam
comperisset: mediolani sibi
monasterium statuit. Ibi qͦ
eum aux entius auctor et
pͥnceps arrianoꝵ. grauissime
in sectatus est: multisq affe¬
ctum iniurus. de ciuitate
exturbauit. Cedendũ itaq
tempori arbitratus: ad ĩsulã
gallinariam nomine secessit.
comite quodam presbitero.
magnarum uirtittum uiro.
Dic aliquandui radicibus

Expanded text:
rdotes revelatione glorificantur; rdotes revelatione glorificantur; quem Michael assumpsit cum angcum virginum choris, paradisus retenet laetum cum sanctis! Sed quid nos in laude eius temptamus, quod non sufficimus adimplere? Ipse est enim laus illius, cuius laus ab eius ore numquam recessit. NaAriana per totum orbem et maxime intra Illyricum pullufasset cum adversus perfidiam sacerdotum solus pene acerrime pugnaret multisque suppliciis esset adfectus—nam et publice petens, cum intra Gallias quoque discessu sancti Hilari, quem ad exilium haereticorum uis coegerat, turbatam ecclesiam comperisset, Mediolani sibi monasterium statuit. ibi quoque eumAuxentius, auctor et princeps Arrianorum, grauissime insectatus est, multisque adfectum iniuriis de ciuitate exturbauit. cedendum itaque tempori arbitratus ad insulam, cui Gallinaria nomen est, secessit comite quodam presbytero, magnarum uirtutum uiro. hic aliquamdiu radicibus
Abbreviated transcription (Latin):
transactis fere duarum. aut
trium horarum spaciis. exci¬
tauerunt dicentes. Iam hora
preteriit. iubeat dominus
lectorem lectionem legere: ex¬
pectat enim populus. ualde
iam lassus. Qespondens autẽ
beatus ambrosius. nolite in¬
quid turbari: multum enĩ
michi ualet sic obdormisse.
cui tale miraculum dominꝰ
ostendere dignatus sit. Nã
noueritis fratrem meum
martinum sacerdotem. egͥs
sum de corpore fuisse. me au¬
tem euis funeri obsequiũ
prebuisse. Peractoq ex mo¬
re seruitio capitellum tantũ.
uobis excitantib ñ expleui.
Tunc illi stupefacti pariter
et ammirantes: diem ⁊ tempꝰ
notant sollicite requirentes.
Qui ip̃am diem tempus q
reperiunt: quo beatus con¬
fessor dixerat se eius exequiis
deseruisse. E beatum uirum.
in cuiꝰ transitu scõꝵ canit nu¬
merus. angłoꝵ exultat chorꝰ¬
om̃iũ q celestium uirtutũ
occurrit exercitus. Siabolus
presumptione confunditur.
ecclesia uirtute roborat᷑. sac̾¬

Expanded text:
transactis fere duarum aut transactis fere duarum aut trium horarum spatiis, excitaverunt, dicentes: 'Iam hora praeterit. Iubeat domnus lectori lectionem legere; spectat enim populus valde iam lassus'. Respondens autem beatus Ambrosius: 'Nolite', inquid, 'turbari. Multum enim mini valet obdormisse, cui tale miraculum Dominus ostendisse dignatus sit. Nam noveritis, fratrem meum Martinum sacerdotem egressum fuisse de corpore, me autem eius funere obsequium praebuisse, peractoque ex more servitio, capitellum tantum, vobis excitantibus, non explevi'. Tunc illi stupefacti pariter et admirantes, diem et tempus notant, sollicite requirentes. Qui ipsa die tempusque repperiunt, quod beatus confessor dixerat, se eius exsequiis deservisse. O beatum virum, in cuius transitu sanctorum canit numerus, angelorum exultat choromniumque coelestium virtutum occurrit exercitus: diabolus praesumptione confunditur, Ecclesia virtute roboratur, sace
Abbreviated transcription (Latin):
re temptauit. Nichisq suũ
in eo reꝑiens: confusus absces¬
sit. Quid ergo de nobis pecca¬
torib erit. si tantũ sacerdotẽ
Hec sacerdote loquente: no¬
tato tempore archidiaconus
turonis misit uelociter. qͥ
hec diligenter inquireret.
Qui ueniens. eo die eadẽq
hora. manifestissime cogno¬
uit transisse beatum uirũ.
quo sanctus seuerinus au¬
diuit psallentiũ choꝵ. lc̃ ix.
o namq tempore. bei¬
tus ambrosus cuius
hodie flores eloquii ꝑ totam
eccłiam redolent. mediolanensi
ciuitati preerat ep̃c. Cui ce¬
lebranti festa dñice diei. ista
erat consuetudo. ut ueniẽs
lector cum libro. non antea
legere presumeret. quã sc̃s
nutu iussisset. Factum est
autem. ut illa dominica.
prophetica lectione iam lec¬
ta ante altare stante qui le¬
ctionem beati pauli ꝓfer¬
ret. beatissimus antistes am¬
brosius suꝑ sc̃m altare ob¬
dormiret. Quod uidentes
multi. cum nullus eum pe¬
nitus excitare presumeret:

Expanded text:
re tentavit, nihilque suum re tentavit, nihilque suum in eodem reperiens, confusus abscessit. Quid ergo de nobis peccatoribus erit, si tanto sacerdoti Haec sacerdote loquente notavit tempus archidiaconus, et Turonos misit velociter, qui haec diligenter inquireret. Qui veniens, eo die et hora manifestissime cognovit transisse beatum Martinum, quo sanctus Severinus audivit psallentium chorum. Sed et  namque tempore beatus Ambrosius, cuius hodie flores eloquii per totam eclesiam redolent, Mediolanensi civitati praeerat episcopus. Cui celebranti festa dominici diei ista erat consuetudo, veniens lector cum libro non antea legere praesumeret, quam sanctus nutu iussisset. Factum est autem, ut illa die dominica, prophetica lectione iam lecta, ante altare stante qui lectionem beati Pauli proferret, beatissimus antistis Ambrosius super sanctum altare obdormiret. Quod videntes multi, cum nullus eum penitus excitare praesumeret,
Abbreviated transcription (Latin):
eatus autem seuerinꝰ.¬
coloniensis ciuitatis
ep̃c. uir honeste uite. et per
cuncta laudabilis. dum die
dñico loca sc̃a ex consuetudĩe
post matutinos cum suis cle-
ricis circuiret: illa hora qua
uir beatus obiit. audiuit cho¬
rum canentiũ in sublimi.
Uocatoq archidiacono: int̾ro¬
gauit. si aures eius ꝑcuterent
uoces quas ille atcentiꝰ audi¬
ret. Respondit. Nequaquã.
Tunc ille diligenter inquid
asculta. Archidiaconus autẽ.
cepit sursum collum exten¬
dere. aures erigere: et super
summis articulis baculo su¬
stentante stare. Sed credo:
eum non fuisse equalis meri¬
ti. qui hec non merebat᷑ au¬
dire. Tunc ꝓstrati terre ipse
pariter et beatus ep̃e: dñm
na pietas audire ꝑmitteret.
Erectis autem: rursum inter¬
rogauit senex. Quid audis:
Qui ait. Uoces psallentium
tanquam in celo audio: secl
quid sit prorsus ignoro. Cui
ille. Ego tibi quid sit nar¬
ferunt in excelsum. Et cum
parumper mora eẽt ut hec
audirentur: diabolus eum
cum iniquis angelis retine¬

Expanded text:
eatus autem SeverinuColoniensis civitatis episcopus, vir honestae vitae, et per cuncta laudabilis, dum die Dominica loca sancta ex consuetudine post matutinos hymnos cum suis cricis circuiret, illa hora qua vir beatus obiit audivit chorum canentium in sublimi. Vocatoque archidiacono, interrogat, si aures eius percuterent voces, quas ille adtentus audiret. Respondit: 'Nequaquam'. Tunc ille: 'Diligenter', inquidausculta. Archidiaconus autem coepit sursum collum extendere, aures erigere, et super summos articulos, baculo sustentante, stare. Sed credo eum non fuisse aequalis meriti, a quo haec non merebantur audiri. Tunc prostrati terrae, ipse pariter et beatus episcopus, na pietas audire permitteret. Erectis autem, rursum interrogat senex: Quid audis? Qui ait: Voces psallentium tanquam in coelo audio, sed quid sit prorsus ignoro. Cui ille: Ego tibi quid sit narraferunt in excelsum. Et ut parumper morae esset, ut haec audirentur, diabolus eum cum iniquis angelis retine
Abbreviated transcription (Latin):
et sp̃c sc̃s ostium clementie sue ĩ hoc
mundo. Piclitatur enun secłm ex
multis casib. qui fiunt in eo coti¬
die. Et non tantum sollicitus sum
dicens. Quis enim estu dñe: et hii
qui tecum sunt: Respondit.
Ego sum gamalieł. qui paulum a¬
postolum xp̃i nutrini et legem do¬
cui in ierusalem. Lestio tercia

Expanded text:
 Spiritus sanctus ostium clementiae suae in hoc  Spiritus sanctus ostium clementiae suae in hoc mundo. Periclitatur enim saeculum hoc ex multis casibus, qui fiunt in eo quotidie. Et non tantum sollicitus sum dicens: Quis enim es tu, domine, et hi qui tecum sunt? Respondit mihi: Ego sum Gamaliel, qui Paulum apostolum Christi nutrivi, et Legem docui in Jerusalem. Et qui mecum
Abbreviated transcription (Latin):
est sexta feria. teruio
sulatu honorii decies
et theodosii sexies angustoꝵ: adue¬
niente nocte. dlorraiente me incu¬
biculo meo in loco sc̃o bapristerii
in quo consuetucio mͥ erat dormi¬
re. et custodire eccl̃iastica que erãt
in ministerio. hora tertia noctis.
que est pͥma custodia ugiliar ũ
quasi in extasi effectus semi iugi
pe n eͤ N. hoc est dignum sacerdota¬
lem. canum. barbam prolixam ha-¬
bentem. palliatum alba stola. cͥ
inerant gemmule auree haben¬
tes intrinsecus sc̃e crucis signũ.
Et uirgam auream in manu te¬
uens. uenit et stecit ad dexteram
meam: et aurea iurga pulsanit
me ter uocans nomine meo. ⁊ di¬
cens. Luciane. luciane. luciane.
sermone. Uac : inciuitate
que dicitur helyam. que ẽ ierli
et dit sc̃o iohanni. qui est in ea ep̃e.
Quamdui clausi sumus: et non
aꝑis nobisͤ. Et maxime: quia in
temporib tui sacerdotii opor tet
nos reuelari. Aperi nobis festinã¬
ter monumentum ubi in negligẽ¬
tia posite sunt nr̃e reliquie: ut ꝑ

Expanded text:
est sexta feria, quae essulatu Honorii decies et Theodosii sexies Augustorum, adveniente nocte dormiens in cubili meo, in loco sancto baptisterii, in quo consuetudo erat mihi dormire, et custodire ecclesiastica quae erant in ministerio, hora tertia noctis quae est prima custodia vigiliarum, quasi in ecstasi effectus semivigilaeroprepen, hoc est dignum sacerdotem, canum, barbam prolixam habentem, palliatum alba stola, cui inerant gemmulae aureae habentes intrinsecus sanctae crucis signum, et virgam auream in manu habentem. Et veniens stetit ad dexteram meam, et aurea virga pulsavit me, ter vocans nomine meo, dicens: Luciane, Luciane, Luciane. sermone, Vade in civitatem quae dicitur Helia, quae est Jerusalem, et dic sancto Joanni qui est in ea episcopus: Quandiu clausi sumus, et non aperis nobis? Et maxime, quia in temporibus tui sacerdotii oportet nos revelari. Aperi nobis festinanter monumentum, ubi in negligentia positae sunt nostrae reliquiae, ut per
Abbreviated transcription (Latin):
a gladio oris eorum. et de
manu uiolenti: pauzem.
Et erit egeno spes: inctas
autem contrahet os surm.
Beatus homo: qui corriꝓt᷑
a deo. Increpationem gͦ dũi.
ne reprobes: quia ip̃e uilne¬
rat it medetur. percutit.
et manus eus sanabunt.
In sex tribulationib libera¬
bit te: et in septia ñ tan¬
get te malum. In fame eru¬
et te de morte. et in bello
de manu gladii. Aflagello
lingue absconderis: et non
timebis calamitatem cum
uenerit. In uastitate ⁊ fame
non formidabis: sed cum
lapidib regionum pactũ
tuum. et bestie terre paci¬
fice erunt tibi. Et scies qd̾
pacem habeat tabernacłm
tuum: et uisitans speciẽ
tuam. non peccab̾. Scies
quoq. qm̃ multiplex erit
semen tuum: et progenies
tua quali ecba terre. Ingͤ¬
dieris in.abundantia an¬
inferturi ceruns in tẽpore
suo. Et hoc ut inuestiga¬
iumip ita est: iuod audi

Expanded text:
a gladio oris eorum, et de manu violenti pauperem. Et erit egeno spes, iniquitas autem contrahet os suum. Beatus homo, qui corripitur a Deo: increpationem ergo Domini ne reprobes: Quia ipse vulnerat, et medetur: percutit, et manus ejus sanabunt. In sex tribulationibus liberabit te, et in septima non tanget te malum. In fame eruet te de morte, et in bello de manu gladii. A flagello linguae absconderis, et non timebis calamitatem cum venerit. In vastitate et fame non formidabis. Sed cum lapidibus regionum pactum tuum, et bestiae terrae pacificae erunt tibi. Et scies quod pacem habeat tabernaculum tuum, et visitans speciem tuam, non peccabis. Scies quoque quoniam multiplex erit semen tuum, et progenies tua quasi herba terrae. Ingredieris in abundantia infertur acervus in tempore suo. Ecce, hoc, ut investigavimus, ita est
Abbreviated transcription (Latin):
occidit inuidia. Ego udi
stultum firma radice: et
maledixi pulchritudinem
eius statin. Longe fient fi¬
lii eius a salute: et conte¬
rentur in porta. et ñ erit
qui eruat. Cuius messem
famelicus comedet. ⁊ ip̃m
rapiet armatus: ⁊ bibent
sitientes diuitias eius. Ni¬
chil in terra sine causa fit.
et de humo non orietur do¬
lor. Homo ad laborem nas¬
citur: et auis ad uolatum.
Quamobrem ego depreca¬
bor dñm: et ad deum ponã
eloquium meum. Qui facit
magna et inscrutabilia: et
mirabilia absq numero.
Qui dat pliuiam suꝑ faci¬
em terre: et irrigat aquis
unuiersa. Qui ponit humi¬
les in sublimi: et merentes
erigit sospitate. Qui dissi¬
pat cogitationes malignoꝵ.
ne possint implere manus
eorum quod ceꝑant. Qui app̃¬
hendit sanente ĩ astutia
eorum: et onsilum ptauo¬
rum dissiiat. Eliem incur¬
rent tenelras: ei quasi in

Expanded text:
invidia. Ego vidi stultum firma radice, et maledixi pulchritudini ejus statim, Longe fient filii ejus a salute, et conterentur in porta, et non erit qui eruat. Cujus messem famelicus comedet, et ipsum rapiet armatus, et ebibent sitientes divitias ejus. Nihil in terra sine causa fit, et de humo non oritur dolor. Homo ad laborem nascitur, et avis ad volatum. Quamobrem ego deprecabor Dominum, et ad Deum ponam eloquium meum: Qui facit magna et inscrutabilia, et mirabilia absque numero: Qui dat pluviam super faciem terrae, et irrigat aquis universa: Qui ponit humiles in sublimi, et moerentes erigit sospitate: Qui dissipat cogitationes malignorum, ne possint implere manus eorum quod ceperant. Qui apprehendit sapientes in astutia eorum, et consilium pravorum dissipat: Per diem incurrent te
Abbreviated transcription (Latin):
iob loquitur dicens. Uirtꝰ
eus in lumbis eus: et for¬
titudo illiuis in umbilico uẽ¬
tris eius. Apͥncipali igit᷑
sexu lumborum nomine
luxuria designatur. cum
dominus dicit. Sint lum¬
bi ur̃i precincti. Lumbos enĩ
p̾cingimus. cum carnis lux¬
uriam ꝑcontinentia cõ¬
artamus. Sed quia minus
est mala non agere nͥ etiam
quis ꝑ studeat et bonis oꝑib
insudare protinus additur.
Et lucerne ardentes in ma¬
nib ur̃is. Lucernas quippe
ardentes in manib tenemꝰ.
cum per bona oꝑa ꝓxi¬
mis nostris lucis exempla
monstramus. De quib pro¬
fecto oꝑibus dominus dicit.
Luceat lux ur̃a coram hõĩb

Expanded text:
dicens: Virtus ejus in lumbis ejus, et fortitudo illius in umbilico ventris ejus . A principali igitur sexu lumborum nomine luxuria 1481 designatur, cum Dominus dicit: Sint lumbi vestri praecincti. Lumbos enim praecingimus cum carnis luxuriam per continentiam coarctamus. Sed quia minus est mala non agere, nisi etiam quisque studeat et bonis operibus insudare, protinus additur: Et lucernae ardentes in manibus vestris. Lucernas quippe ardentes in manibus tenemus cum per bona opera proximis nostris lucis exempla monstramus. De quibus profecto operibus Dominus dicit: Luceat lux vestra coram hominibus,
Abbreviated transcription (Latin):
tuum. et ne dissipes testam̃tũ
tuum. neq auferas miseri¬
cordiam tuam a nobis: ꝓpt̾
abraham dilectum tuum.
et ysaac seruum tuum. ⁊
isrł sc̃m tuum: quib locutꝰ
es pollicens. quod muttipli¬
cares semen eorum sicut
stellas celi. et sicut harenã
que est in littere maris: qͥa
domine umminuti sumus
plusquam omnes gentes.
sumꝰq humiles in uniuersa
terra. hodie propter peccata
nr̃a. Et non est in tempore
hoc pͥnceps. et propheta. et
dux: neq holocaustum. neq
sacrificium. neq oblatio. neq
incensum. neq locus pͥmitĩ¬
arum coram te ut possimus
inuenire misccłiam: sed in
anima contrita et spiritu
humilitatis suscipiamur.
Sicut in holocaustum arie¬
tum et tauroꝵ. et sicut in
milibus agnorum pinguiũ.

Expanded text:
tuum, et ne dissipes testamentum tuum, et ne dissipes testamentum tuum: Neque auferas misericorAbraham dilectum tuum et Ysaac servum tuum et Srahel sanctum tuum: quibus locutus es pollicens quod multiplicares LXXV semen eorum sicut stellas celi: et velut arena que est in littore maris. Quia Domine imminuti sumus plusquam omnes gentes: sumusque humiles in universa terra hodie propter peccata nostra. Et non est in tempore hoc princeps, et propheta, et dux, neque holocaustum, neque sacrificium, neque oblatio, neque incensum, Neque locus primitiarum coram te, ut possimus invenire misericordiam: Sed in anima contrita, et spiritu humilitatis suscipiamur. Sicut in holocausto arietum, et taurorum, et sicut in millibus agnorum pingui
Abbreviated transcription (Latin):
nedicentes dñm.
tans autem azarias:
orauit sie. Iperienso
os suum: in medio ignis ait.
Benedictus es domine d̃s
patrum nr̃oꝵ: et laudabil.
et głosum nomen tuum in
secula: quia iustus es inoi¬
bus. que fecisti nobis. ⁊ uni¬
tue recte. et omnia iudicia
tua uera. Iudicia enim uera
fecisti: uixta omnia que in¬
duxisti suꝑ nos. et super ci
propter peccata nr̃a. Pecca¬
uimus enim et iniq egiiꝰ.
recedentes ate: et deliqͥmus
in omnib. Et precepta tua
non audiuimus. nec obser¬
uaiumus. nec fecimus sic̃
preceperas nobis: ut bene
nobis ẽẽt. Omnia ergo que
in duxisti super nos. et uni¬
uersa que fecisti in nobis:
uero iudicio fecisti. Et tra¬
didisti nos in manib inimi¬
corum iniquoꝵ ⁊ pessimoꝵ
preuaricatoꝵq: et regi in¬
iusto et pessimo ultra omnẽ
terram. Et nunc non possumꝰ
aꝑire os. Confusio et opbro¬
brium facti sumus serius
tius. et huis qui colebant te.
Ne quesumꝰ tradas nos in¬
perpetuum. propter nomen

Expanded text:
nedicentes Domino. Stans autem Azarias oravit sic, aperiensque os suum in medio ignis, ait: Benedictus es, Domine Deus patrum nostrorum, et laudabile et gloriosum nomen tuusecula. Quia iustus es in omnibus que fecisti nobis et unitue recte: et omnia iudicia tua vera. Iudicia enim vera fecisti iuxta omnia que induxisti super nos: et super civpropter peccata nostra. Peccabimus enim et inique egimus recedentes a te: et deliquimus in omnibus et precepta tua non audivavimus, nec fecimus sicut praeceperas nobis, ut bene nobis esset. Omnia ergo, quae induxisti super nos, et universa, quae fecisti nobis, vero judicio fecisti: Et tradidisti nos in manibus inimicorum iniquorum, et pessimorum, praevaricatorumque, et regi injusto et pessimo ultra omnem terram. Et nunc non possumus aperire os: confusio et opprobrium facti sumus servis tuis, et his qui colunt te. Ne, quaesumus, tradas nos inperpetuum, propter nomen
Abbreviated transcription (Latin):
sed fac nobiscum iuxta man¬
suetudinem tuam: et scłm
multitudinem iniscłie tue.
Et erue nos in mirabilibus
tuis. et da głam nomini tuo
domine:. et confundantur
omnes qui ostenclunt ser¬
uis tuis mala. Confundan¬
tur in omni potentia. et ro¬
bur eoꝵ conteratur: ⁊ sciãt
quia tu es dominus deus
solus et gloriosus suꝑ orbẽ
terrarum. Et non cessabãt
qui miserant eos ministri
regis succendere fornacem.
naptha. et stuppa. et pice.
et malleolis. Et effuudebat᷑
flamma suꝑ fornacem cubi¬
tis quadraginta nouem: et
erupit. et incendit quos rep¬
perit iuxta fornacem de cal¬
deis. Angelus autem domini
descendit cum azaria et so¬
ciis euis infornacem et excus
sit flammam ignis de for¬
nace: et fecit medium forna¬
cis quasi uentum roris flan¬
tem. Et non tetigit eos om̃i¬
no ignis neq contristauit:
nec quicquã molestie ĩtulit.

Expanded text:
fac nobiscum juxta mansuetudinem tuam, et secundum multitudinem misericordiae tuae. Et erue nos in mirabilibus tuis, et da gloriam nomini tuo, Domine: Et confundantur omnes, qui ostendunt servis tuis mala, confundantur in omni potentia, et robur eorum conteratur: Et sciant, quia tu es Dominus Deus solus, et gloriosus super orbem terrarum. Et non cessabant qui miserant eos, ministri regis succendere fornacem, naphtha, et stuppa, et pice, et malleolis; Et effundebatur flamma super fornacem cubitis quadraginta et novem: Et erupit, et incendit quos reperit juxta fornacem de Chaldaeis. Angelus autem Domini descendit cum Azaria, et sociserit flammam ignis de fornace, et fecerit medium fornacis quasi ventum roris flantem, et non tetigerit eos omnino ignis, neque contristaverit, nec quidquam molestiae intulerit.
Abbreviated transcription (Latin):
euidentiam: ita ut omnes
qui ausi fuerant parere ei.
ruentes dei uirtute in disso¬
lutionem et formidinem u̾¬
trrentur. Apparuit autem
illis quidam equus terribi¬
lem habens sessorem. opti¬
mis oꝑimentis adornatus.
isq cum impetu heliodoro
pores calces elisit. Qui autẽ
ei sedebat: uidebatur arma
habere aurea. Alii etiam ap-¬
paruerunt duo iuuenes uir¬
tute decori. optimi gła speci¬
osiq amictu. Qui circumste¬
terunt eum. et exutraq ꝑte
flagellabant. sine intermissi¬
one muttis plagis uerberã¬
tes. Subito autem heliodorꝰ
concidit in terram. eumq
multa caligine circũ fusum
rapuerunt. atq in sella gesta¬
toria positum eiecerunt. Et
is qui cum multis curso¬
rib et satellitib predictum
ingressus est erarium. porta¬
batur nullo sͥ auxiliũ ferente
manifesta cognita dei uͥtute.
Et ille quidem per diuinã
uirtutem iacebat mutus atq¬
hii autem dũm benedicebãt:
quia magnificabat locum
suum et templum. qd̾ pau¬

Expanded text:
evidentiam ita ut omnes evidentiam ita ut omnes qui ausi fuerant parere ei ruentes Dei virtute in dissolutionem et formidinem converterentur apparuit enim illis quidam equus terribilem habens sessorem optimis operimentis adornatus isque cum impetu Heliodoro priores calces elisit qui autem ei sedebat videbatur arma habere aurea alii etiam apparuerunt duo iuvenes virtute decori optimi gloria speciosique amictu qui circumsteterunt eum et ex utraque parte flagellabant sine intermissione multis plagis verberantes subito autem Heliodorus concidit in terram eumque multa caligine circumfusum rapuerunt atque in sella gestatoria positum eiecerunt et is qui cum multis cursoribus et satellitibus praedictum ingressus est aerarium portabatur nullo sibi auxilium ferente manifesta cognita Dei virtute et ille quidem per divinam virtutem iacebat muhii autem Dominum benedicebant quia magnificavit locum suum et templum quod pau
Abbreviated transcription (Latin):
facies enim et color ĩmutatus.
declarabat int̾num anii do¬
lorem. Circumfusa enĩ erat
uiro mesticia quedã ⁊ horror
corporis: ꝑ quem manifestus
aspicientib dolor cordis eius
efficiebatur. Alii etiam cong¬
gati de domib confluebant.
publica supplicatione obsecran¬
tes: pro eo quod in cortẽptũ
locus ẽẽt uenturus. Accincte¬
q mulieres ciliciis pectus
ꝑ plateas confluebant: sed
et uirgines que concluse e¬
rant procurrebant adoniã.
Alie autem ad muros. quedã
uero ꝑfenestras ꝓspiciebãt.
protendentes manus
in celum: deprecabantur.
Erat autem misera cõmixte
multitudinis. et magni
sacerdotis in agone consti¬
tuti exspectatio. Et hii qͥdẽ
inuocabant om̃ipotentem
dm̃. ut credita sibi hiis qui
crediderant cum mnĩi integͥ¬
tate conseruarentur. Heliodo¬
rus autem quod decreuerat
ꝑficiebat eodem loco ip̃e cũ
satellitib circa erarium pre¬
sens. Sed sp̃c omnipotentis
magnam fecit sue ostensioĩs

Expanded text:
facies enim et color inmutatus facies enim et color inmutatus declarabat internum animi dolorem circumfusa enim erat viro maestitia quaedam et horror corporis per quae manifestus aspicientibus dolor cordis eius efficiebatur alii etiam congregati de domibus confluebant publica supplicatione obsecrantes pro eo quod in contemptum locus esset venturus accinctaeque mulieres ciliciis pectus per plateas confluebant sed et virgines quae conclusae erant procurrebant ad Onian aliae autem ad muros quaedam vero per fenestras aspiciebant protendentes manus in caelum deprecabantur erat enim misera commixtae multitudinis et magni sacerdotis in agone constituti expectatio et hii quidem invocabant omnipotentem Deum ut credita sibi his qui crediderant cum omni integritate conservarentur Heliodorus autem quod decreverat perficiebat eodem loco ipse cum satellitibus circa aerarium praesens sed spiritus Omnipotentis magnam fecit suae ostensionis
Abbreviated transcription (Latin):
rei gr̃a ad esset aꝑuit. Int̾ro¬
gibat autem: si uere hec
ita ẽẽnt. Tunc sumius sa¬
cerdos ostenbit deposita ẽẽ
hec: et uictualia uiduarũ
et pupilloꝵ: Quedam uero
eẽ hircanz tobie uiri ualde
imentis in hus que detule¬
rat impus symon. Uniuersa
autem argenti taenta qua¬
dringenta eẽ: et auri dducenta.
decipi uero eos qui crecidissẽt
loco et templo quod ꝑ uniuer¬
sum mundum honoratus
pro sui ueneratione et sc̃ita¬
de in possibile omnino esse.
At ille prohuis que habebat
in mandatis a rege. dicebat
omni genere regͥ ea deferen¬
da. Constituta autem die ĩ¬
trabat de hiis heliodorus
ordinaturus. Non modica
uero ꝑ uniuersam ciuitatẽ
erat trepidatio. Sacerdotes
autem ante altare cum sacer¬
dotal b stolis iactauerunt
se: et inuocabant de celo eũ
qui depositis legem posuit.
ut hiis qui deposuerant ea
salua custodiret. Iam uero qͥ
uideret sumin sacerdotis uul¬
tum: mente uulnerabatur.

Expanded text:
rei gratia adesset apparuit interrorei gratia adesset apparuit interrogabat autem si vere haec ita essent tunc summus sacerdos ostendit deposita esse haec et victualia viduarum ac pupillorum quaedam vero esse Hircani Tobiae viri valde inentis in his quae detulerat impius Simon universa autem argenti talenta quadringenta esse et auri ducenta decipi vero eos qui credidissent loco et templo quod per universum mundum honoratur pro sui veneratione et sanctitate inpossibile omnino esse at ille pro his quae habebat in mandatis a rege dicebat omni genere regiae deferenda constituta autem die intrabat de his Heliodorus ordinaturus non modica vero per universam civitatem erat trepidatio sacerdotes autem ante altare cum sacerdotalibus stolis iactaverunt se et invocabant de caelo eum qui de depositis legem posuit ut his qui deposuerant ea salva custodiret iam vero qui videret summi sacerdotis vultum mente vulnerabatur