comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lucet ubiꝙ ⁊ si non omnibꝰ. beniꝙ in tenebͥs lucet ⁊ tenebre
eam non comprehenderunt. uidet tenebras lux. cui hocs̃.
eam non comp̃hendunt. et uident᷑ gͦ ut confundant᷑ ⁊ non ui¬
dencne consolentur. Nec mͦ a luce ⁊ in luce uident᷑. a e ł a
i ib ab omni uidentẽ ut ꝓ multitudine intuentiũ sit confu¬
sio multa at nullus detant᷑a nimĩositate spectantium moseati¬
qr ocłe suo ciiꝰq. Non ẽ. aspectus sie siue isi celo suie ⁊imore¬
latent  de nebre uł se ip̃as. Se uident que alid non uidens.
oꝑa cenebrarũ secunt᷑ illas nec ẽ quo se abscondant ab
ilł ne in tenebris quidẽ. hic est uermis qui non mo¬
ritur memoria p̃teritoꝵ. Semel iiectꝰ uł potiꝰ i nnac̾
ꝑ pecc̃m. hesit firmit̃. ne qua quã oeiceps auellendũ
slec cessat rod̾e conscĩa. eaꝙ pastꝰ esca utiq in conissĩptibili¬

Expanded text:
Lucet ubique, etsi non omnibus. Denique in tenebris lucet, et tenebrae Lucet ubique, etsi non omnibus. Denique in tenebris lucet, et tenebrae eam non comprehendunt . Videt tenebras Lux, cui hoc esteam non comprehendunt 77. Et videntur ergo, ut confundantur: et non vident, ne consolentur. Nec modo a luce: et in luce videntur. A quo, vel quibus? Ab omni vidente, ut pro multitudine intuentium sit confusio multa. At nullus de tanta numerositate spectantium molestior oculus suo cujusque. Non est aspectus, sive in coelo, slatent tenebrae vel se ipsas. 456 Se vident quae aliud non vident. Opera tenebrarum sequuntur illas, nec est quo se abscondant ab illis, ne in tenebris quidem. Hic est vermis qui non moritur, memoria praeteritorum. Semel injectus, vel potius innatus per peccatum, haesit firmiter, nequaquam deinceps avellendus. Nec cessat rodere conscientiam, eaque pastus, esca utique inconsumptibili
Abbreviated transcription (Latin):
solam sue ꝓfecto adũsionis referentibꝰ penã. Qͥd tam penale qͣ semy
uelle qd̾ nunꝗͣ erit : Ed tam dapnatum ꝗͣ uoluntas ad dicta. huc
necessitati uolendi nolendiq ut ad utrumlib iam sic̃ ñ nisi pũle̾
ica ñ nͥ misere moueat᷑. In ec̾num non obtinebit qd̾ uult ⁊ qͥd ñ
iuilt inet̾nim nicħominꝰ sustinebit. Uigne omnino ut queꝰ mes
afficit᷑ unquam qd̃ deceat ad nicħ unquam qd̾ libeat euadat. &s
to pͣuoq conuemet. hec enim sibi inucem adu̾sant᷑. ⁊ si non inui¬
cem ledant. lesio alc̾us ẽ. absit ut dĩ. Durum tͥ ẽ. inquid eontͣͫ
sti mulum calcitrare. hoc ẽ. non stimulo durum s calcitnti est
⁊turpium pena ds̃: lux est enim ⁊ quid tam iniusum obsce¬
nis flagiciosisq mentibꝰ: ꝑfecto omnis qui male agit odit licĩ
C dico. Nonqauid non potunt declinare: minime omnino.

Expanded text:
solam suae profecto aversionis referentibus poenam. Quid tam poenale, quam semper solam suae profecto aversionis referentibus poenam. Quid tam poenale, quam semper velle quod nunquam erit? Quid tam damnatum, quam voluntas addicta huic necessitati volendi nolendique, ut ad utrumlibet jam, sicut non nisi perverse, ita non nisi misere moveatur? In aeternum non obtinebit quod vult; et quod non vult in aeternum nihilominus sustinebit. Digne omnino, ut quid ad nihil afficitur unquam quod deceat, ad nil unquam quod libeat, evadat. Quis ntur, etsi non invicem laedant. Laesio alterius est: absit ut Dei. Durum tibi est, inquit, contra stimulum calcitrare ; hoc est, non stimulo durum, sed calcitranti. Et est turpium poena Deus: lux est enim. Et quid tam invisum obscenis flagitiosisque mentibus? Profecto omnis qui male agit, odit lucem . Sed dico: nunquid non poterunt declinare? Minime omnino.
Abbreviated transcription (Latin):
A ad se ip̃e nounit. Qd ẽ. d̃. uoluntas ommipotens. beniuolentss¬
ma urt᷑ lumen et̃num. in commut abił racd̃. sũia beatitato
er ais snes ad se participandũ iniuficans ad sentiendũ asfu¬
tiensa appetendum. dilatans ad capiendum. iustificans ad ꝓuie¬
rensura ae dens ad ⁊eium. Eecundans ad fructumi dige̾ns
ad equitatem formans ad beniuolentiara. mod̾ans. ad
sap̃iam. roborans ad urtutem. usitans ad consolationẽ
uluminans ad cognitionem. ꝑpetuans ad in mortalitatẽ.
implens ad felicitatẽ cͥcumdans ad securitatẽ. Qͥ d ẽ d̾s:¬
Non minꝰ pena ꝑuersoꝵ. quam humilium gła. Est enĩ¬
rationabilis q̃dam equitatis. directio inconũtibił atq indeelina¬
bilis qiippe actingẽt ubiq cum illisa omnis pͣuitas ꝯͣ hetͣ necesse ẽ.
Qͥd ii in hanc omne tumidum uł distortum inpiugat ⁊⁊ quassetur:
Ue uniũso qd̾ obuium forte offend̾it. ced̾e nescia rectitudo. hantu

Expanded text:
untas omnipotens, benevolentissima virtus, lumen aeternum, incommutabilis ratio, summa beatitudo, creans mentes ad se participandum, vivificans ad sentiendum afficiens ad appetendum, dilatans ad capiendum, justificans ad promerendum, accendens ad zelum, fecundans ad fructum, dirigens ad aequitatem, formans ad benevolentiam, moderans ad sapientiam, roborans ad virtutem, visitans ad consolationem, illuminans ad cognitionem, perpetuans ad immortalitatem, implens ad felicitatem, circumdans ad securitatem. CAPUT Non minus poena perversorum, quam humilium gloria. Est enirationabilis quaedam aequitatis directio inconvertibilis atque indeclinabilis, quippe attingens ubique: cui illisa omnis pravitas conturbetur necesse est. Quidni in hanc omne tumidum, vel distortum impingat, et conquassetur? Vae universo, quod obvium forte offenderit cedere nescia rectitudo: nam et
Abbreviated transcription (Latin):
s qui argueret᷑ a deo arguet᷑. ⁊ a se ip̃o. Non ÷ sane iam tũc
qd̾ aut ueritatẽ dissimulet ratõ. aut rationis intuitũ am¬
ualeat sopitis. conclusisꝙ in morte sensibꝰ. ꝑ quos utiq eu¬
riosiꝰ exire ⁊ a se ire solebat. in eam que p̃cit mundi huiꝰ fi¬
guram : Uides curpibꝰ nicħ deẽe ad confusionem cum ꝓdu¬
centur spectaculũ fieri deo. angelis hominibꝰ s ip̃is. o quã
male mali om̃s locati sunt. utiq oppositi correnti huic
ti Nonne hoc ẽ. ꝑꝑetuo tundi ꝑpetuoq confondi. Dupplici
cont̾cione ait ille ꝯt̾e eos dñe deus nost̾. Qͥd ẽ. ds̃: iongi

Expanded text:
 qui arguetur a Deo, arguetur et a se ipso. Non est sane jam tunc quod aut veritatem dissimulet ratio, aut rationis intuitum anivaleat, sopitis conclusisque in morte sensibus, per quos utique curiosius exire, et a se ire solebat in eam, quae praeterit, mundi istius figuram? Vides turpibus nihil deesse ad confusionem, cum producentur spectaculum fieri Deo, Angelis, hominibus, sibi ipsis? O quam male mali omnes locati sunt, utique oppositi torrenti huic ti. Nonne hoc est perpetuo tundi, perpetuoque confundi? Duplici contritione, ait ille, contere eos, Domine Deus noster . CAPUT XI
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. in hoc admirabili sacͣmento iuxta mimerum sacoꝵ mire ⁊ decen¬
tissime distinctõnis gͣdꝰ. nouum. antiquũ. et̃nũ. Nouum. animã q̃

Expanded text:
 Advertere est in hoc admirabili sacramento juxta numerum satorum, mirae et decen Advertere est in hoc admirabili sacramento juxta numerum satorum, mirae et decentissimae distinctionis gradus, novum, antiquum, aeternu
Abbreviated transcription (Latin):
lio mixta ⁊ fermentata in panem unum si quis ad hec tͥa dix̃it
ꝑtinere non incongrue id mͥ facere uidebit᷑. Quã bene ea muli¬
er fermentauit ut nec diuisione quidem facta carnis ⁊ anime. a
carne uel anima ũbum diuid̾et᷑. mansit ⁊ in seꝑatione inseꝑabi¬
lis unitas nec enĩ que ex ꝑte contigit seꝑatio potuit unitati pre¬
scrib̾e ꝑmanenti in totis tͥbꝰ. Siue ꝯuinctis sine disinctis duobꝰ¬
na ũbum amina ⁊ caro: ⁊̃ mortͥuo homine ꝑdurauit. In ut̃o uir̾gi¬
nis ut sentio ego conmixtio ħ ⁊ fermentatio facta ẽ. ⁊ ip̃a muller
q̃ miscuit ⁊ fermentauit. Nam fermentũ non infer merito forcas¬
se dix̃im fidem marie. Plane beata que credidit qm̃ ꝑfecta sunt in
ea q̃ dicta sunt a dño ei ꝑfecta aut̃ non esset si quominꝰ uixta u̾bũ
dñi. non essec fermamencũ totũ. ⁊ ꝑpetuo fermentatũ. seruans no¬
bis tam in morce quam in uita pariter unũ atq integrum media¬

Expanded text:
lio , mista et fermentata in panem unum, si quis ad haec tria dixerit pertinere, non incongrue id mihi facere videbitur. Quam bene ea mulier fermentavit, ut nec divisione quidem facta carnis et animae, a carne vel anima Verbum divideretur! Mansit et in separatione inseparabilis unitas. Nec enim quae ex parte contigit separatio, potuit unitati praescribere, permanenti in totis tribus. Sive conjunctis, sive disjunctis duobVerbum, anima, et caro, etiam mortuo homine perduravit. In utero Virginis, ut sentio ego, commistio haec et fermentatio facta est: et ipsa mulier quae miscuit, et fermentavit. Nam fermentum non immerito fortasse dixerim fidem Mariae. Plane beata, quae credidit, quoniam perfecta sunt in ea, quae dicta sunt ei a Domino . Perfecta autem non essent, si quominus juxta verbum Domini esset fermentatum totum, et perpetuo fermentatum, servans nobis tam in morte, quam in vita pariter unum atque integrum media
Abbreviated transcription (Latin):
egoiet̃ inquiens uirga de radice iesse ⁊ flos de radice eiꝰ ascendee
oieisse potat ⁊ flos de uirga. s maluit dic̃e de radice ut uñ uirgã
uide florem duxisse originem demonstrari. Inde gͥ sumpta care
unde orta uirgo. nec noua in uirgine que ꝓdiit ex radice. fores
um quesitum ẽ. tum qr disfidis inientum iri dico tͥ pat̾. eus̃.
solus est dens qui frustͣ nonquã queri pot̾ nec cum inueniri
non pot᷑. Doceat te de hoc exꝑimentũ tiĩ. Aut si non expto crẽ¬

Expanded text:
virga de radice Jesse, et flos de radice ejus ascendet . Dixisse poterat, Et flos de virga; sed 455 maluit, de radice: ut unde virgam, inde florem duxisse originem demonstraret. Inde igitur sumpta caro, unde orta Virgo: nec nova in Virgine, quae prodiit ex radice. CAPUT jam quaesitum est, tum quia diffidis inventum iri. Dico tibi, Pater Eugeni, solus est Deus, qui frustra nunquam quaeri potest, nec cum inveniri non potest. Doceat te de hoc experimentum tuum; aut si non, experto cre
Abbreviated transcription (Latin):
ost hec cum ad eẽt festiuitas beati martini cͥca mediũ noctis añ
igiliam matutinam. subito exꝑge facta sum. et fugit sompnꝰ
ex ocłis meis. et ecce angelus dñi stabat coram me et alloquuta sum eum
dicens. dro mi domine ut exortationẽ sermonis tui de sc̃is martirib
iam cũpleas. et cumpetenti fine cum claudas. Qͥ cũ me comtemplari
fecisset: sublimia q̃dã in celestibꝰ quoꝵͥ aspectu eram indigna peticionẽ

Expanded text:
ost haec cum adesset festivitas S. Martini, circa medium noctis ante vigiliam matutinam, subito expergefacta sum et fugit somnus ex oculis meis: et ecce angelus Domini stabat coram me et allocuta sum eum, dicens: « Oro, mi domine, ut exhortationem sermonis tui de sanctis martyribus jam compleas et competenti fine concludas. » Qui cum me contemplari fecisset sublimia quaedam, quorum aspectu eram indigna, petitionem
Abbreviated transcription (Latin):
Reddet deus mercedẽ laboꝵa sc̃oꝵ suoꝵ. et deducet illos in inia nuirabili. un¬
de ego supda occasione int̾rogaui instrnctorẽ meũ cum int̾suentia milłe

Expanded text:
Reddet Deus mercedem laborum sanctorum suorum et deducet illos in via mirabili: unReddet Deus mercedem laborum sanctorum suorum et deducet illos in via mirabili: unde ego sumpta occasione interrogavi instructorem meum, cum inter silentia missae
Abbreviated transcription (Latin):
głam crucifixi ꝑtineat: qd̾ in illa contumelia crucis sapientiã et fortitudi
iundi hũiꝰ uineat et suꝑet. qd̾ stultum et infirmum est
incarnati uerbi uenerabile sacramentũ. Qs enĩ filiꝰ in ꝑsona derelictoꝵ
conquerit᷑: non ẽ impossibilitatis indicium.s potiꝰ intimat qd̾ dimimit̾o illa
excellentie suꝑioris. himlitati corporis tͥbuat incrementum. ⁊ uicissim
humilitas et subliuuntas quibꝰdam reuolutõnibꝰ int̾ se parciant᷑ negoti¬
um. forma dei se exinaniens. et forma serui nom̃ qd̃ est suꝑ omne nom̃
accipiens. Non derelmquit᷑ usqueqͣq s dispensatorie singularium ex pͥm¬
it᷑ rat̃o naturarum. quia relinqui. et pati ⁊ mori: quidam arti et
difficiles transitus sunt. ꝑ quos ad solidum et in mobilem
statum quasi pelle peccati deposita et omĩ scabie uiciorum
cim milum. Tẽ decantabat᷑ in iugilia natutina. sermo ille diuinꝰ qͦ dicit᷑

Expanded text:
gloriam Crucifixi pertineat, quod in illa contumelia crucis, sapientiam et fortitudinem gloriam Crucifixi pertineat, quod in illa contumelia crucis, sapientiam et fortitudinem mundi hujus vincat et superet quod stultum et infirmum aestimabatur incarnati Verbi venerabile sacramentum . Quod enim Filius in persona derelictorum conqueritur, non est impossibilitatis indicium; sed hoc potius intimat, quod diminutio illa excellentiae superioris humilitati corporis tribuat incrementum: et vicissim humilitas et sublimitas quibusdam revolutionibus inter se partiantur negotium, forma Dei se exananiens, et forma servi nomen quod est su peomne nomen accipiens . Non derelinquitur usquequaque, sed dispensatorie singularum exprimitur ratio naturarum, quia et relinqui et pati et mori quidam arcti et difficiles fiunt transitus, per quos ad solidum et immobilem statum, quasi pelle peccati deposita, et omni scabie vitiorumcim millium. Tunc decantabatur in vigilia matutina sermo ille divinus, quo dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
kiona xp̃i uerba que cruci affixus noui testamenti herecl¬
bus cractanda ꝓposuit: licet sparsim a non nullis in com¬
mentariis euangłioꝵs uncleant᷑ exposita: mouit me cñ sedis¬
alis in his ratio clelitescit. Euolutis ͥ causis quasi ex quibꝰdam latebss ex
quodam redinatorio aureo honorabilem intellectum maiestatem ꝓduceᷤ
in medium et egrediet᷑ palam in clecore suo cognoscibił ueritas. quam an¬
tea appositis uelaminibꝰ ignorabas. & cum ꝓpe accesseris & infud̾it t illuminãs¬
sensum cuum duune radius uericatis: intelliges et uidebis in seincilla incẽ¬
dium. et instilla reppies pelagꝰ. et in lechito olei unde credicori redclas cleb¬
rbi uirtutem intellige. quid hȩc ultima scola subtilitatis edoceat. Hic idem
qui se relictum causatur. nõ p̾latͦne patrem rogat: s potestatiue inie
sarium omni euidentia constat: qd̾ regni xp̃i eciam in cruce ꝑfecta sit
effcientia nec minuat᷑ humilitate carnis: imꝑii dignitas.imo hoc ad

Expanded text:
isti verba, quae cruci affixus novi testamenti haeredibus tractanda proposuit, licet sparsim a nonnullis in commentariis Evangeliorum videantur exposita, movit me tamenalis ratio in eis delitescit. Evolutis igitur causis, quasi ex quibusdam latebris et ex quodam reclinatorio aureo honorabilem internorum intellectuum majestatem produces in medium, et egredietur palam in decore suo cognoscibilis veritas, quam antea oppositis velaminibus ignorabas, et cum propius accesseris, et infuderit sensum tuum divinae radiis veritatis, intelliges et videbis in scintilla incendium, et in stilla reperies pelagus, et in lecytho olei, unde creditori reddas debrbi virtutem intellige. Audi quid haec ultima schola subtilitatis edoceat. Hic idem qui se derelictum causatur, non pro latrone Patrem rogat, sed potestative immerito sarium, omni evidentia constat, quod regni Christi etiam in cruce perfecta sit efficientia. Nec minuatur humilitate carnis imperii dignitas, imo hoc ad
Abbreviated transcription (Latin):
yatefecit ign dudm. quid et inpudenter deleruent
quod in pridentꝰ arripuerant et turpit̾ redierũt:
adio quod leinit̾ deseruerant. Qũ em̃ claustra nr̃a
Sui poeus ordinis in paorencia. qͣm desid̾io nr̃i expecie¬
runt. ostendunt quid sunt. dũ a nob̾ ad nos. ⁊ a nob

Expanded text:
atefecit ignaviam: quia et impudenter deseruerunt atefecit ignaviam: quia et impudenter deseruerunt quod imprudenter arripuerant, et turpiter redierunt ad id quod leviter deseruerant. Cum enim claustra nostra suis potius Ordinis impatientia, quam desiderio nostri expetierint; ostendunt quod sunt, dum a vo
Abbreviated transcription (Latin):
Sio lic quisq bonũ teneat quod tenat uit. alium
aliud tenentẽ nõ iudicet. Si qui aacꝑit iam oẽ bonis:
nõ inuideat melioribꝰ. ⁊ qui s uidet᷑ age̾ melnis:
bonũ ñ sꝑnat alt̾ius. Si qui dist̾ͥocius uiuere possut:
rent᷑. ut tem̾e nõ mirent᷑. Sicut eñĩ nõ licet hiis
qui mniꝰ aliqͥd forte nouerunt : ad id quos minꝰ est
descende̾. ne apostatent᷑ sic ñõ om̃ibꝰ expedit. debon.¬
is minoribꝰ ad maiora transire : ne pͥc̃pitentur Ao
quippe nõ nullos de aliis ⁊ congregacõnibꝰ. ⁊ in¬
stitucõnibꝰ ad nr̃m ordinẽ de uolasse. pulsasse. et¬
intrasse. Qui hoc quidẽ agendo ⁊ suis scandala
reliquerunt ⁊ nob̾ mehilomimꝰ acculerunt. dũ
qutũ illos sua tomeraria oiscessiorie: tantũ nos
durbarunt sua misem comi̾saõne. Et qm̃ suple
pre ueru quod teneluint : et tenoe psũpsorut
qnad nõ ualelant. digno axus exitu coꝵi it secat

Expanded text:
si sic quisque bonum teneat quod tenet, ut alium si sic quisque bonum teneat quod tenet, ut alium aliud tenentem non judicet; si qui accepit jam esse bonus, non invideat melioribus; et qui sibi videtur agere melius, bonum non spernat alterius: si qui districtius vivere possunt, non imitentur. Sicut enim non licet his, qui majus aliquid forte voverunt, ad id quod minus est descendere, ne apostatentur: sic non omnibus expedit de bonis minoribus ad majora transire, ne praecipitentur. 31. Scio quippe nonnullos de aliis et congregationibus, et institutionibus, ad nostrum Ordinem pervolasse, pulsasse, intrasse: qui hoc quidem agendo, et suis scandala reliquerunt, et nobis nihilominus attulerunt, dum quantum illos sua temeraria discessione, tantum nos turbarunt sua misera conversatione. Et quoniam superbe spreverunt quod tenebant, et temere praesumpserunt quod non valebant; digno Deus exitu eorum tandem
Abbreviated transcription (Latin):
marũ apparet ubiq uarietas : ut magis leg̾e̾ libeati
in marmoribꝰ : qͣm in codicibꝰ totũq diemi occupares
Singula ista mirando. qͣm in lege dei meditando s ꝓͥ
deo si uõ pudet mneptiarũ: cur nõ piget expensrũ¬
Ulta quidẽ ⁊ alia suggerebam. addendalar¬
ga mat̾ia. s auellit me ⁊ ꝓpͥa satis anria
acupacõ. ⁊ tua fr̃. ogere nimis festina
discessio. qui uidelicet nͦ morari diucius ad quiescss: nͦ
abirx tam̃ uis absq recenti opusoulo. Facio itaq quod
bis. e h dutuilto: et sermorxembreiis. p̾sertim quid ubi¬
liora Qunt pauei inpace : qͣm multa cũ sogndalo. et uti¬
nam hec pauca seripserim sine sc̃idilo. Em̃uͦ uicia
eapens. scio me offendẽ iuoiosos. pͭ tam̃ fieri uolente
deo aliquibꝰ quos timeo erasꝑase: pocius placit᷑ um esse
SSi desinat eẽ uiciosi. Si uideliat distraiors desint
esse decctores. ⁊ remissiores amputent suꝑfluitatee

Expanded text:
marum ubique varietas apparet, ut magis legere libeat marum ubique varietas apparet, ut magis legere libeat in marmoribus quam in codicibus, totumque diem occupare singula ista mirando, quam in lege Dei meditando. Proh Deo! si non pudet ineptiarum, cur vel non piget expensaruulta quidem et alia suggerebat addenda larga materia; sed avellit me et propria satis anxia occupatio, et tua, frater Ogeri, nimis festina discessio, qui videlicet nec morari diutius acquiescis, nec abire tamen vis absque recenti opusculo. Facio itaque quod vis, et te dimitto, et sermonem brevio: praesertim quia utiliora sunt pauca in pace, quam multa cum scandalo! Et utinam haec pauca scripserim sine scandalo. Enimvero vitia carpens, scio me offendere vitiosos. Potest tamen fieri, volente Deo, aliquibus quos me timeo exasperasse, potius placiturum esse, sed si desinant esse vitiosi: si videlicet, et districtiores desinant esse detractores, et remissiores amputent superfluitates;
Abbreviated transcription (Latin):
ginibꝰ : euruł ñ parcit᷑ puleris coloribꝰ. Cur deco¬
ns qd̃ moꝵ fedandũ est: Cur depingis quad necesse
est conculcari. Quid ibi ualent uenuste forme: ubi
puluere maculant᷑ assiduo iͦ Demiq quid hod ad pau¬
peres. ad monachos. ad spũales uiros Nisi forte ⁊
hio adu̾sus memoratũ poete u̾siculũ. ꝓpħicus ille
frĩbꝰ quid faciat illa ridieula monstruositas. mim
quedim deformis formxositis. ⁊ formosa deformitas :
Quid ibi in mũde simie. quid feri leones. quid mon¬
struosi centauri. quid semi homines. quid maculose
tygres. quid milites pugnantes. quid uenatores
tubicinantes: Uideas sub uno capite multa corꝑa.
et rursus in uno corꝑe capita młta. Cernit᷑ hĩe
in quadrupede cauda serpentis : illino in pisce cadꝰ
quadrupedis. Ibi bestia p̾fert eqũ. capr̃a trahens re¬
tro dimidiam. Hino cornutũ anima eqũ gestat po¬
sterius. Tam multa deniq tamq mira diu̾sarũ for¬

Expanded text:
ginibus, cur vel non parcitur pulchris coloribus? Cur decoginibus, cur vel non parcitur pulchris coloribus? Cur decoras quod mox foedandum est? cur depingis quod necesse est conculcari? Quid ibi valent venustae formae, ubi pulvere maculantur assiduo? Denique quid haec ad pauperes, ad monachos, ad spirituales viros? Nisi forte et hic adversus memoratum jam poetae versiculum propheticus ille fratribus quid facit illa ridicula monstruositas, mira quaedam deformis formositas, ac formosa deformitas? Quid ibi immundae simiae? quid feri leones? quid monstruosi centauri? quid semihomines? quid maculosae tigrides? quid milites pugnantes? quid venatores tubicinantes? Videas sub uno capite multa corpora, et rursus in uno corpore capita multa. Cernitur hinc in quadrupede cauda serpentis, illinc in pisce caput quadrupedis. Ibi bestia praefert equum, capram trahens retro dimidiam; 540 hic cornutum animal equum gestat posterius. Tam multa denique, tamque mira diversarum for
Abbreviated transcription (Latin):
oninit᷑ hinc in eccłia gen mate ñ corone.
Ed rote cireuinsepte Lampadibus s nõ minus ful¬
gentes in sertis lampadibꝰ. Cernimꝰ ꝓ candelabris ar¬
bores quasdam orectas. multo eris ponde̾ : miro oꝑe¬
artificis fabricatas ñ magis choruscantes suꝑositis
lucernis: qͣm suis geminis. Quid putas inhiis om̃ibꝰ
querit᷑. penitenciũ conpũctio. an intuenciũ ad iira¬
cio: O uanitas uanitatũ. S nõ uanior qͣm insamor
fulget eccłia inparietibꝰ: ⁊ in pauꝑibꝰ eget. Suos
lapides induit auro : ⁊ filios nudos deserit. De sũp¬
tibꝰ egenoꝵ seruit᷑ oeulis diuitũ. Inueniunt curiosi
quo delectent᷑. ⁊ nõ inueniunt miseri quo susten¬
tentur.
Tquid saltim sc̃oꝵ imagines ñ reu̾en ᷑. quibnꝰ
utiq ip̃m̃ quod pedibꝰ conouleat᷑: scatet paui¬
mentum᷑ Sepe sꝑintͭ᷑ more angłi: sepe plicuius
Qcoꝵ facies caleibꝰ tundit᷑ tuinseunoiũ. Et si nõ ima

Expanded text:
Ponuntur dehinc in ecclesia gemmatae, non coronae, Ponuntur dehinc in ecclesia gemmatae, non coronae, sed rotae, circumseptae lampadibus, sed non minus fulgentes insertis lapidibus. Cernimus et pro candelabris arbores quasdam erectas, multo aeris pondere, miro artificis opere fabricatas, nec magis coruscantes superpositis lucernis quam suis gemmis. Quid, putas, in his omnibus quaeritur? poenitentium compunctio, an intuentium admiratio? O vanitas vanitatum, sed non vanior quam insanior! Fulget ecclesia in parietibus, et in pauperibus eget. Suos lapides induit auro, et suos filios nudos deserit. De sumptibus egenorum servitur oculis divitum. Inveniunt curiosi quo delectentur, et non inveniunt miseri quo sustententur. Utquid saltem sanctorum imagines non reveremur, quibus utique ipsum, quod pedibus conculcatur, scatet pavimentum? Saepe spuitur in ore angeli, saepe alicujus sanctorum facies calcibus tund
Abbreviated transcription (Latin):
stultoꝵ admiracõnem. an simpliciũ oblacõnẽ: ¶n
et seruimus ad huo scuptilibꝰ coꝵ .iͦ. Et ut aꝑte loqͣr.
An hoc totũ facit auaricia. q̃ est ydoloꝵ seruitꝰ. et nõ
requirimꝰ fructũ. Sed datũ: Siq̃ris quomͦ : Miroĩqͣm
modo. Tali qͣdam arte spargitt᷑ es: ut multiplicetum
expandit᷑ : ut augeat᷑. et effusio copiam pariat. Ip̃o
quippe uisu sũptuosarũ. ⁊ mirandarũ uanitatũ accen¬
dunt᷑ homines. magis ad offerendũ qͣm ad adorandũ.
Sic opes opibꝰ hauriunt᷑. Sic pecuiua pecunam tnihit
qr nescio quo pacto ubi amplius diuiciarũ cernit᷑. ili
offert᷑ libeneius. Auro tertis reliquiis signantur
oculi : ⁊ loculi apperiunt᷑. Ostendit᷑ pulcherrima
forma sc̃i uł sõe alicuius. et eo cridit᷑ sanctior quo
coloratior. Currunt homines ad osculandũ: inui¬
tantur ad donandũ. ⁊ magis uen̾ant᷑ pulora. qͣm
uen̾antur Sacra.

Expanded text:
stultorum admirationem, an simplicium oblationem  alstultorum admirationem, an simplicium oblationem  alet servimus adhuc sculptibilibus eorum? 28. Et ut aperte loquar, an hoc totum facit avaritia, quae est idolorum servitus, et non requirimus fructum, sed datum? Si quaeris, quomodo? Miro, inquam, modo. Tali quadam arte spargitur aes, ut multiplicetur. Expenditur ut augeatur, et effusio copiam parit. Ipso quippe visu sumptuosarum, sed mirandarum vanitatum, accenduntur homines magis ad offerendum quam ad orandum. Sic opes opibus hauriuntur, sic pecunia pecuniam trahit: quia nescio quo pacto, ubi amplius divitiarum cernitur, ibi offertur libentius. Auro tectis reliquiis saginantur oculi, et loculi aperiuntur. Ostenditur pulcherrima forma sancti vel sanctae alicujus, et eo creditur sanctior, quo coloratior. Currunt homines ad osculandum, invitantur ad donandum; et magis mirantur pulchra, quam venerantur sacra.
Abbreviated transcription (Latin):
dum inse ormiciũ recorquent aspectũ. impediunt ⁊
affectũ. ⁊ nͥ quodã in odo rep̾sentant antiqũ aitum
iudeoꝵ. S esto. fiant hec ad honorẽ dei. Illud autẽ
int̾rogo monachus monachos: quod ugentilibꝰ gen¬
tilis arguelat. Dicite ait ille. pontifices m̃ eõ qͥo
facit aurũ. Ego autem dico. Dicite pauꝑes. Non
eñi aitendo uersũ. S sonsũ. Dicite inqͣm ꝓauꝑos
Si tam̃ pauꝑes. ii sc̃o quid facit aurũiͦ Et qͥdem
alia causa est ep̃oꝵ : alia monachoꝵ. Sciꝰ namq
qd̾ illi sapientibꝰ ⁊ insipientibꝰ debitores cũ suit e carnał
popłi deuocõnem. qr spũalibꝰ nõ possunt. corꝑalibus
excitant ornamentis. Nos uͦ qui iam de popło exiui¬
mus. qui mũdi queq preciosa ac speciosa ꝓ xp̃s
reliquimũs qui om̃ia pulere Iucencia ed nore mulc̃edl
Suaue olencia. dulee Sapiencia. tactu placencia. cuncta
demq oblectamenta corꝑea arbitrati sumꝰ ut sterrora.

Expanded text:
dum orantium in se retorquent aspectum, impediunt et dum orantium in se retorquent aspectum, impediunt et affectum, et mihi quodammodo repraesentant antiquum ritum Judaeorum. Sed esto, fiant haec ad honorem Dei. Illud autem interrogo monachus monachos, quod in gentilibus gentilis arguebat: Dicite ait ille, pontifices, in sancto quid facit aurum? Ego autem dico: Dicite, 539 pauperes: non enim attendo versum, sed sensum; dicite, inquam, pauperes, si tamen pauperes, in sancto quid facit aurum? Et quidem alia causa est episcoporum, alia monachorum. Scimus namque, quod illi sapientibus et insipientibus debitores cum sint, carnalis populi devotionem, quia spiritualibus non possunt, corporalibus excitant ornamentis. Nos vero qui jam de populo exivimus; qui mundi quaeque pretiosa ac speciosa pro Christo reliquimus; qui omnia pulchre lucentia, canore mulcentia, suave olentia, dulce sapientia, tactu placentia, cuncta denique oblectamenta corporea arbitrati sumus ut stercora,
Abbreviated transcription (Latin):
in guo duce̾ comitntii. Dicas siuideas transeuntes.
ñ patres cͥeͣ monast̾ioꝵ. s dños aastelloꝵ. ñ rectores
animarũ: S pͥncipes ꝓuinciarũ. Tum deinde gest¬
ari iubent᷑ mapule.ciphi. bacini. candelabin. ⁊
niq quatuor leugis a sua quisꝑiam domo recedit
nͥ eum tota supellectili sua. tãqͣm sit iturus ad ex¬
ercitum. uł transiturus ꝑ desertũ. ubi nõ ualcat᷑
inueniri necessaria. An nõ posset eodem uasculo
et aqua manibꝰ uergi. ⁊ uinũ bibi. Annõ posset
ardens luce̾n̾a luce̾. nͥ intuo quod tu portas cande¬
nuiri nͥ suꝑ uariũ stratũ. aut sub siluestri ecoꝑtorioꝰ
An ño unus aliquis minist̾ poss ⁊ iumentũ ligare.
et ad mensam seruire. ⁊ lectũ parare Nunc gtͦ
tante multitudini gareionũ ac iumĩẽtoꝵ. cur uł ad
ra. S ideo uisa mĩnora. qr usitatoria.
mitto oratoriũ. in mensas alttudines. in modo¬

Expanded text:
in suo ducere comitatu. Dicas, si videas eos transeuntes, in suo ducere comitatu. Dicas, si videas eos transeuntes, non patres esse monasteriorum, sed dominos castellorum; non rectores animarum, sed principes provinciarum. Tum deinde gestari jubentur mappulae, scyphi, bacini, candelabra, etnique quatuor leucis a sua quispiam domo recedit, nisi cum tota supellectili sua, tanquam sit vel iturus ad exercitum, vel transiturus per desertum, ubi non valeant inveniri necessaria. Annon posset eodem vasculo et aqua manibus vergi, et vinum bibi? Annon posset ardens lucere lucerna, nisi in tuo quod portas candermiri, nisi super varium stratum, aut sub peregrino coopertorio? Annon unus aliquis minister posset et jumentum ligare, et ad mensam servire, et lectulum praeparare? Nunc ergo tantae multitudini garsionum ac jumentorum, cur, vel ad ra, sed ideo visa minora, quia usitatiora. Omitto oratoriorum immensas altitudines, immode
Abbreviated transcription (Latin):
inuenit᷑ : p̾ciosius emit᷑. ignorans facis hoc. au ex in¬
dustͥa. Ex cordis thesauro sine dubro ꝓcedit : quioquid
foris apparet uicioꝵ. Uanũ cor uanitatis notã ingerit
corꝑi. ⁊ ext̾ior suꝑfluitas int̾ioris uanitatis indiciũ est
Mollia indumenta : animi molliciem indicant
Non tantũ curaret᷑ corꝑis cultus : nisi pͥus negleta fuiss
mens inculta uͥtutibꝰ¬
orum requirendũ ce̾ minet᷑. Qcͦmͦ abbates nr̃i talia
fieri paciant᷑ nisi forte siaudeam dice. neino fidenter
reyhendet in quõ se esse inmeprlgensbisem ño coñfiot
Siquidem humanitatis est om̃iũ. in quo sͥ quisq in-¬
dulget. aliis ñ uehem̃t̾ irasci. Dicam dicã. p̾sumptu¬
osus dicar. S uerũ dicam. Quomͦ luꝑ mũdi obũ¬
tis ẽ. cũ tanta pompa.⁊ equitatu uicedere
tantis hominũ crinitoꝵ stipari obsequiis:
cior si nõ uidi abb̾em. Seraginta equos ⁊ eo amplius

Expanded text:
invenitur, pretiosius emitur; ignorans facis haec, an ex ininvenitur, pretiosius emitur; ignorans facis haec, an ex industria? Ex cordis thesauro sine dubio procedit, quidquid 538 foris apparet vitiorum. Vanum cor vanitatis notam ingerit corpori; et exterior superfluitas interior is vanitatis indicium est. Mollia indumenta animi mollitiem indicant. Non tanto curaretur corporis cultus, nisi prius neglecta fuisset mens inculta virtutiborum requirendum esse minetur , quomodo abbates nostri patiantur fieri talia; nisi forte si audeam dicere nemo fidenter reprehendit, in quo se esse irreprehensibilem non confidit. Siquidem humanitatis est omnium, in quo sibi quisque indulget, aliis non vehementer irasci. Dicam, dicam; praesumtuosus dicar, sed verum dicam. Quomodo lux mundi obtenetis est, cum tanta pompa et equitatu incedere, tantis hominum crinitorum stipari obsequiis; tior, si non vidi abbatem sexaginta equos, et eo amplius
Abbreviated transcription (Latin):
Suꝑbie. Ui iam in nr̃is ꝓuinciis inuenimꝰ : quo
uestiri dignem᷑. Miles et monachus ex eodẽ panno
parciunt᷑ sͥ cucullam ⁊ clamidem. Qui uis de scło
qͣntũ lib honoratꝰ. ecĩa si rex. ecĩa si imperatorille
fu̾it. nõ tam̃ nr̃a horrebit indumenta. Si suo
sibi m̃ parata fuerit et aptat. Ceterim in habdo¬
ño est religio: S inaorde. Bone. At tu qͣndo eucullintemp¬
Tuus lustras urbes. fora cireuis. ꝑ curris mindinas.
domos scrutaris negociatoꝵ. cunetã eu̾tis siuguloꝵ
Suppellectilem. ingentes explicas cumulos parinoꝵ aitr¬
Actas digitis. ad moues oouł. soł opponis radio. quicqͥd
grossum. quieqͥd pallidũ occurrerit: respius. S quid
autem sui puritate. aut nitore placuerit : illd̾ moy
qͣntolibet p̾cio satagis tͥ retin̾e̾. Rogo te. ex corde fads
hoc: aut simplicit᷑. Qum deniq ꝯͣ regulam ñ quod
uilius occurrerit. S studiosissime queris quodq caruiꝰ

Expanded text:
superbiae. Vix jam in nostris provinciis invenimus, quo superbiae. Vix jam in nostris provinciis invenimus, quo vestiri dignemur. Miles et monachus ex eodem panno partiuntur sibi cucullam et chlamydem. Quivis de saeculo, quantumlibet honoratus, etiamsi rex, etiamsi imperator ille fuerit, non tamen nostra horrebit indumenta, si suo sibi modo praeparata fuerint et aptata. 26. Caeterum in habn est religio, sed in corde. Bene. At tu quando cucullam empturus lustras urbes, fora circuis, percurris nundinas, domos scrutaris negotiatorum, cunctam evertis singulorum supellectilem, ingentes explicas cumulos pannorum, attrectas digitis, admoves oculis, solis apponis radio; quidquid grossum, quidquid pallidum occurrerit, respuis; si quid autem sui puritate ac nitore placuerit, illud mox quantolibet pretio satagis tibi retinere: rogo te, ex corde facis haec, an simpliciter? Cum denique contra Regulam, non quod vilius occurrerit, sed studiosissime quaeris, quod quia rarius
Abbreviated transcription (Latin):
ducentoꝵ golidoꝵ parabat᷑ ad equitandũ. Putas ne
inqͣm cuiꝰpram ibi lectũ. oꝑtoriũ. catinũ aut discolor
baricanus oꝑrebat : ubi singłis diuidebat᷑ tantũ.
ꝓut euiq opꝰ eint : Non illic arbitror ualde curatũ
fuisse de p̾cio. de colore de cultu uestim̃toꝵ. uͥ tam
indefessũ inerat studiũ anconcordia moꝵ. animoꝵ
coherencia. ꝓfectiq uͥtutũ. Multitudini in qͥt ere¬
denciũ erat cor unũ ⁊ amma una. Ubi nũe illud
unanimitatis exerciciũ . fusi sumꝰ ext̾iuꝰ ⁊ dereg¬
no dei quod intͣ nos uos ẽ. relictis ueris. ac ꝓ homini¬
bus bonis. foris querimꝰ uanã consolacõnẽ. ⁊ de uani¬
tatibꝰ. ⁊ de insaniis falsis. ac ñ solũ religionis antique¬
amisimꝰ uͥtutẽ. s nͦ specĩe retinomꝰ. Ecce em̃ ip̃e ha¬
bitꝰ nr̃ qd̾ et dolens dico. quid humilitatis solebat¬
ẽẽ in signe a monachis nr̃i temꝑis in signũ gestat᷑

Expanded text:
um mula parabatur ad equitandum? Putasne, um mula parabatur ad equitandum? Putasne, inquam, cujuspiam ibi lectulum opertorium cattinum, aut discolor barricanus operiebat, ubi singulis dividebatur tantum, prout cuique opus erat? Non illic arbitror valde curatum fuisse de pretio, de colore, de cultu vestimentorum, ubi tam indefessum inerat studium in concordia morum, animorum cohaerentia, profectuque virtutum. Multitudinis, inquit, credentium erat cor unum, et anima una . 25. Ubi nunc illud unanimitatis exercitium? Fusi sumus exterius, et de regno Dei quod intra nos est, relictis veris ac perennibus bonis, foris quaerimus vanam consolationem de vanitatibus et insaniis falsis: ac jam religionis antiquamisimus, sed nec speciem retinemus. Ecce enim ipse habitus noster quod et dolens dico, qui humilitatis esse solebat insigne, a monachis temporis nostri in signum gestatur
Abbreviated transcription (Latin):
mimo uanius ostentari. Heuine miserũ. qualem¬
cũq monachum. cur ad huo uiuo uid̾e ad id deueni¬
sse ordinẽ nr̃m. ordinem scilicet qͥ pͥmꝰ fuit ĩ eccłia:
immo a quo cepit eccłia. quꝰ nullus in t̾ra similior
anglicis ordinilnis. nullus uicinior ei : qͥ incelis est
ierłm mat̾ nr̃a. siue ob decorẽ castitatis. siue ppter
caritatis ardorem. cuiꝰ apłi iustittores. cuiꝰ hii quoᷤᷤ
paulus tam sepe sõos appellat. iuchoatores fuerũt
Et quidẽ int̾ illos cũ nichil quod suũ ẽẽt quispiam
retinuisset : diuidebat᷑ ut soriptũ ẽ singulis pro-¬
ut cuiq opus erat. Non gͥ qd̾ quisq pueriliter
gestare pot̾at. Sane u̾bi tantum qd̾ opus erat acci¬
QEͣntomagis nichil curiosum : qͣntomagis nichil
Suꝑbum. Quod opiis in qͥt erat. hoc ẽ qͣntũ ad ii¬
dumenta quod et Nuditestem begereb : et frigũ
repelleret. Putas ne abit cuiqͣm Galabrimũ. aut
ẏsenbrunũ. q̃ rebat᷑ ad induendũ: Cui qͣm mula¬

Expanded text:
imo vanius ostentari. Heu me miserum qualemcunque monachum! cur adhuc vivo videre ad id devenisse Ordinem nostrum, Ordinem scilicet qui primus fuit in Ecclesia, imo a quo coepit Ecclesia; quo nullus in terra similior angelicis ordinibus, nullus vicinior ei quae in coelis est Jerusalem mater nostra, sive ob decorem castitatis, sive propter charitatis ardorem; cujus Apostoli institutores, cujus hi, quos Paulus tam saepe sanctos appellat, inchoatores exstiterunt? Et quidem inter illos cum nihil quod suum esset quispiam retinuisset, dividebatur, ut scriptum est, singulis, prout cuique opus erat: non igitur quod quisque pueriliter gestire  al. gestare poterat. Sane ubi tantum quod opus erat acciquanto magis nihil curiosum? quanto magis nihil superbum? Quod, inquit, opus erat; hoc est quantum ad idumenta, quod et nuditatem tegeret, et frigus repelleret. Putasne ibi cuiquam galabrunum aut isembrunum quaerebat
Abbreviated transcription (Latin):
festis. uina delibuta melle. pigmentorum
aliud ualere uideo. nisi ut uł amplius bibatur: uł
delet ililiuis. Ses cũ uene Yno fuerint ingurgiltate:
tao incapite palpitantes sio surgenti a mensa: quid
Cũ autẽ ad lectũ deuenero : requisitꝰ in comodũ plãgo
nõ eͣpule pecratũ: S qd̾ mandueare nõ queo.
Idiculũ uͦ est. sitam̃ uerũ est. qd̾ relatũ est
mͥ a pluribꝰ qui hoc se ꝓcerto scire dicebant.
reticendũ c̾e ñ arbitror. Aiunt eñĩ inoo¬
lumes ac ualidos iuuenes conuentũ solere deserere.¬

Expanded text:
festis vina delibuta melle, pigmentorum aliud valere video, nisi ut vel amplius bibatur, vel delectabilius. Sed cum venae fuerint vino ingurgitatae, toto in capite palpitantes, sic surgenti a mensa quid 22. Cum vero ad lectum devenero, requisitus incommodum plango, non crapulae peccatum, sed quod manducare non queo. Ridiculum vero si tamen verum est quod relatum est mihi a pluribus, qui hoc se pro certo scire dicebant, reticendum esse non arbitror. Aiunt enim incolumes ac validos juvenes conventum solere deserere
Abbreviated transcription (Latin):
quidem ⁊ nr̃os de quibꝰ pat̾ conquestus estis. qd̾ ordi¬
ni ur̃o decherent. satis qͣntũ potui stilo corripui.
et me quoq ab huinodi falsa suspicione purgaui ut
nimiũ in quibꝰ ñ decet uideor assentire. pauca que ÷.
ram reor subiung̾e que quidẽ ⁊ si fieri uident᷑ inor¬
dine : absit tam̃ ut sint de ordine. Nullus quidẽ ordo
quippĩa recipit iuordinatũ. quod uͦ ĩnordinatũ est
ordo nõ est. Unde nõ ad u̾sum ordinem: s ꝓ ordine

Expanded text:
oquidem et nostros de quibus, pater, conquestus estis, quod Ordioquidem et nostros de quibus, pater, conquestus estis, quod Ordini vestro detraherent satis, quantum potui, stylo corripui; et me quoque ab hujusmodi falsa suspicione purgavi, utnimium, in quibus non decet, videor assentire; pauca quae etrium reor subjungere: 534 quae quidem etsi fieri videntur in Ordine, absit tamen ut sint de Ordine! Nullus quippe ordo quidpiam recipit inordinatum: quod vero inordinatum est, ordo non est. Unde non adversum
Abbreviated transcription (Latin):
ab eo. Q̃ si regulam ab om̃ibꝰ qui eam ꝑfessi sunt
Sic ad litt̾am teuendã censes ut nullã omnino dis¬
pensacõnem ad nutti paciaris. auidacter dico.netu eã
nͦ ille tenetis. Nam ⁊ si ille qͣntũ quidẽ ꝑtiuet ad ob¬
Seruacõnos corꝑeas in pluribꝰ offendit. ĩ possibile ẽ tam̃
te quoq uł in uno ñ tͣns gredi. Sois autem q qui io
uno offendit : factꝰ ẽ om̃ium reus. Sin uͦ conadis
aliqua posse nutari dispensatorie: ꝑculdubio ⁊ tu
.Aam tenes et ille qͣsm dissimisł. Nam bu quidem
districeius: at ille fortasse discrecius. Noq hoc dico. qui
hec ext̾iora negligenda sũt. aut qui se in illis ñ exereu¬
quod aminale. doiide quod spnale. Sicut nec iacob nͥ
Unde rursus ĩ psalmo. Sumite psalmũ. ⁊ aate tynpanũ.
Quid ẽ dic̾e̾ Sumite spũalia: s pͥis date corꝑalia. Opti¬
mus autẽ ille qui disorete. ⁊ congrue. hoc oꝑat᷑ ⁊ illa.

Expanded text:
ab eo? 14. Quod si Regulam ab omnibus qui eam professi sunt, ab eo? 14. Quod si Regulam ab omnibus qui eam professi sunt, sic ad litteram tenendam censes, ut nullam omnino dispensationem admitti patiaris, audacter dico, nec tu eam, nec ille tenetis. Nam etsi ille quantum quidem pertinet ad observationes corporeas, in pluribus offendit, impossible est tamen te quoque vel in uno non transgredi. Scis autem quia in uno offendit, omnium est reus. Sin vero concedas aliqua posse mutari dispensatorie, procul dubio et tu illam tenes, et ille, quanquam dissimiliter: nam tu quidem districtius, at ille fortasse discretius. Neque hoc dico, quia haec exteriora negligenda sint; aut qui se in illis non exercuquod animale; deinde quod spirituale . Sicut nec Jacob, nisi Unde rursus in psalmo, Sumite psalmum, et date tympanum : quod est dicere, Sumite spiritualia, sed prius date corporalia. Optimus autem ille
Abbreviated transcription (Latin):
elltus: alnis edem nõ obferuantibus deregal: non¬
ne te magis trans gressorẽ regule uidicas. euiꝰ licet mi¬
nima quedã tenẽs meliora deuitas. De quibꝰ paulus.
Emulamini ait carismata melora. Det̾hendo quippe
pocius fr̃ibꝰ. in quo temet ip̃m excollis. ꝑdis humilita¬
tem. in quos alios depͥmis caritatem : que sũt ꝓculdir¬
bio carismata meliora. Tus tuũ corpus młtis nimiisq
laboribꝰ atteris. ac regularibꝰ asꝑitatibꝰ mortificas inem¬
bra tua. que sunt suꝑ t̾ram. bñ facis. S quid sulle
quẽ similit̾ nõ laborantem diiudicas : modicũ quidẽ
habeat de hac que ad modicũ utilis est. corꝑali uidelicet
exerertacõne. ampliuꝰ autẽ qͣm tu de illa que ad oĩaual.
id est pietitem. Quis queso ur̃m regłim melius
nõ is qui a dño didicit mitis ee̾ ⁊ humilis corde. qui
et cũ maria optimã partẽ elegit. q̃ nõ auferetur

Expanded text:
elatus, aliis eadem non observantibus derogas, nonelatus, aliis eadem non observantibus derogas, nonne te magis transgressorem Regulae indicas, cujus licet minima quaedam tenens, meliora devitas, de quibus Paulus: Aemulamini, ait, charismata meliora? Detrahendo quippe fratribus, in quo temetipsum extollis, perdis humilitatem; in quo alios deprimis, charitatem: quae sunt procul dubio charismata meliora. Tu tuum corpus multis et nimiis laboribus atteris, ac regularibus asperitatibus mortificas membra tua quae sunt super terram. Bene facis. Sed quid si ille quem similiter non laborantem dijudicas, modicum quidem habeat de hac, quae ad modicum est utilis, corporali videlicet exercitatione; amplius autem quam tu de illa, quae ad omnia valet, id est pietate? Quis, quaeso, vestrum Regulam melius non is qui a Domino didicit mitis esse et humilis corde , qui et cum Maria optimam partem elegit, quae non auferetur
Abbreviated transcription (Latin):
fuerunt. Iam u̾ de labore manuũ qͥd głamini: Qũ
et martha laborans increpata. ⁊ maria quiescens
laudata sit. ⁊ paulus aꝑte dicat. Labor corꝑis ad mo¬
dicũ ualet : pretas autem ad om̃ia. Optimꝰ labor de
quo prepħa dicebat. Laboraui in gemitu meo Et de
quo alibi. Memorfui dĩ ⁊ delectatꝰ sum. ⁊ exercitit᷑
Sum. Ic ne corꝑale intelligas exerciciũ. ⁊ defecit in¬
quit sp̃s meus. Unde autẽ nõ corpꝰ: s sp̃s̃ farigatur.
Ep̃ualis ꝓculdubio labor intelligit᷑. Nuid gͦ inqͥs: Sie¬
cine ilła sp̃ualia ꝑsuades. ut ecĩa hec que ex regula habemꝰ
corꝑalia dampnes: Neqͣqͣm. S illa oꝑtet agere. et
ista nõ omittere. Alioqͥn cũ aut ista dimiti uecesse
est aut illa : ista pocius omittenda sunt qͣm illa. Gcͣn¬
to eñĩ sp̃s corꝑe melior ẽ : tanto spũalis qͣm corꝑalis
exereitac̃õ frubosior. Tu gͦ cũ de hoꝵ obseruacione

Expanded text:
fuerint , Jam vero de labore manuum quid gloriamini, cum fuerint , Jam vero de labore manuum quid gloriamini, cum et Martha laborans increpata, et Maria quiescens laudata sit ; et Paulus aperte dicat: Labor corporis ad modicum valet, pietas autem ad omnia? Optimus labor, de quo propheta dicebat: Laboravi in gemitu meo : et de quo alibi, Memor fui Dei, et delectatus sum, et exercitatus sum. Ac ne corporale intelligas exercitium, Et defecit, inquit, spiritus meus . Ubi autem non corpus, sed spiritus fatigatur, spiritualis procul dubio labor intelligitur. CAPUT VIcine illa spiritualia persuades, ut etiam haec, quae ex Regula habemus, corporalia damnes? Nequaquam: sed illa oportet agere, et ista non omittere. Alioquin cum aut ista omitti necesse est, aut illa; ista potius omittenda sunt, quam illa. Quanto enim spiritus corpore melior est, tanto spiritualis quam corporalis exercitatio fructuosior. Tu ergo cum de horum observatione
Abbreviated transcription (Latin):
leguminibꝰ usq ad ructũ satͤari. p̾cipue cũ ⁊ esau. nõ
de carne : s de lente sit rep̾hensus. ⁊ de ligno adam ñ
de carne dampnatꝰ. Si et sonaths. de gustu mellis.
ñ carnis morti ad iudicatꝰ. e contra uͦ helyas in norie
carnẽ comed̾it. abrahã gratissime diriubꝰ angłos pa¬
uerit. ⁊ de ip̃is sua sacficia fiori deus p̾cepit. Ses
et sancius est modico uino uti ꝓpt̾ infirmitatem
si must Aqua ingurgałdriꝑ auiditatem. quid⁊
paulus thimotheo modico uino utendũ consuluit. it
ip̃e dñs bibit. ita ut uini potator appellatꝰ sit. apłis
quoq bibendũ dedit. insuꝑ ⁊ exeo sac̾menta suisan¬
guims condidit. cũ e cont̾rio aqũa ad mipeias hibi mon
passus sit. ⁊ aquas contdiccõnis popłi murmꝰ t̾ribilit᷑
castigmierit. dauid quoq aqũa q desidauerat portare
timuerit. uiriq illi gedeonis: qͥ p̾ auiditate toto corꝑe
pstrati: de Flumine biberunt. digni ad p̾liũ ure non

Expanded text:
legumine usque ad ructum exsaturari: praecipue cum et Esau non de carne, sed de lente sit reprehensus ; et de ligno Adam, non de carne damnatus ; et Jonathas ex gustu mellis, non carnis, morti adjudicatus : econtra vero Elias innoxie carnem comederit ; Abraham gratissime carnibus Angelos paverit , et de ipsis sua fieri sacrificia Deus praeceperit . Sed et satius est modico vino uti propter infirmitatem, quam multa aqua ingurgitari per aviditatem: quia et Paulus Timotheo modico utendum vino consuluit ; et Dominus ipse bibit, ita ut vini potator appellatus sit ; Apostolis quoque bibendum dedit; insuper et ex eo Sacramenta sui sanguinis condidit : cum econtrario aquam ad nuptias bibi non passus sit , et ad aquas contradictionis 533 populi murmur terribiliter castigaverit ; David quoque aquam, quam desideraverat, potare timuerit ; virique illi Gedeonis, qui prae aviditate toto corpore prostrato de flumine biberunt, digni ad praelium ire non
Abbreviated transcription (Latin):
intincta. nõ quidem edi qui pecedtũ signibiast. Fed
agni. qui significat in nocenciam. hoc est suo ĩpius nõ
alieno. Ip̃e ꝓfecbo agnus ẽ mansuetissimꝰ. qͥ corã nõ tondẽ
te quidem. S ocoidente. Se ob ⁊ omutuit. qui pacratũ
nõ fecit : s abstulit peccata mundi. ¶iseruntꝰ ad ia
Sit. an nõ. Uide ⁊ tu dñe. utrũ hec sit tumea filiitui
aucem ꝓpħas. alios uͦ euangłistas. alios pastores ⁊ docto¬

Expanded text:
intincta, non quidem haedi, qui peccatum significat, sed intincta, non quidem haedi, qui peccatum significat, sed agui, qui designat innocentiam, hoc est suo ipsius, non alieno. Ipse est profecto Agnus mansuetissimus, qui coram non quidem tondente, sed occidente se obmutuit; qui peccatum non fecit, sed abstulit peccata mundi. Miserunt autem sit, an non . Vide et tu, Domine, utrum haec sit tunica dilecti autem prophetas, alios vero evangelistas, alios pastores et docto
Abbreviated transcription (Latin):
alt̾am saluatori displic̾e̾. cui nimirũ tam dissimili studio
deuoẽonis contendunt ambe plac̾e̾. Et hac racõne in
tͥota eccłia. que utiq tam pluribꝰ. tamq dissimilibꝰ ua¬
riant᷑ ordinibꝰ. ut poce regina que ĩ psalmo legit᷑. circũ¬
amicta uarietatibꝰ: nulla pax. nulla prsus discordia ẽe
putabit᷑. Que ⁊ eñi secura quies. quis tutꝰ in eastatꝰ
inuenit᷑.: Si unus quilil homo: unũ quelib ordinẽ
eligens. alios alit̾ uiuentes. aut ip̃e asꝑnet᷑. aut se ab
ip̃is Semꝑ suspicet᷑ : p̾serci cũ tenere impossibłe sit
uł in unũ homine om̃s ordines. uł in unũ ordinemõs
homines. Nonsũ tam hebes. ut nõ agnoseam tuneã
ioseph. nõ illius qui lił̾auit egyptũ: Sod qui Saluauit
mundũ. ⁊ hoc nõ a fame corꝑis: s a morte simł aĩe.
et corꝑis. Notissima quippe est : qr polimita. idẽ pul¬
cherrima. Uarietate distinta. S e sanguine paret

Expanded text:
alteram Salvatori displicere, cui nimirum tam dissimili studio alteram Salvatori displicere, cui nimirum tam dissimili studio devotionis contendunt ambae placere. Et hac ratione in tota Ecclesia quae utique tam pluribus, tamque dissimilibus variatur ordinibus, utpote regina quae in Psalmo legitur circumamicta varietatibus , nulla pax, nulla prorsus concordia esse putabitur. Quae etenim secura quies, quis tutus in ea status invenietur, si unus quilibet homo unum quemlibet Ordinem eligens, alios aliter viventes aut ipse aspernetur, aut se ab ipsis sperni suspicetur, praesertim cum tenere impossibile sit vel unum hominem omnes Ordines, vel unum Ordinem omnes homines? Non sum tam hebes, ut non agnoscam tunicam Joseph, non illius qui liberavit Aegyptum, sed qui salvavit mundum, et hoc non a fame corporis, sed a morte simul animae et corporis. Notissima quippe est, quia polymita, id est pulcherrima varietate distincta; sed et sanguine apparet