comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
arte humana satagente ordinatũ mi¬
ramur. alienare a secretissimo maiesta¬
tis arbitrio nugis uanȩ opinionis au¬
debimus: At enim hoc ipsum ẽ pleniꝰ
questionũ. qͦd membra pulicis disposi¬
ta mire atq distincte sunt: cũ interea
humana uita innumerabiliũ ꝑturba¬
tionum inconstantia uersetur & flu¬
ctuet.S hoc pacto siquis tam minu¬
tum cerneret. ut in uermiculato pa¬
uimento nichil ultra uniꝰ tesselle mo¬
dulum acies eiꝰ ualeret ambire: uitu¬
ꝑaret artificem. uelut ordinationis
&e compositionis ignarum: eo qͦd uarie¬
tatẽ lapillorũ ꝑturbatam putaret: aqͦ
illa emblemata in unius pulchritudi¬
nis faciem congruentia simul cerni
collustrariq non possent. Ni chil enĩ
aliud minus eruditis hominib acci¬
dit. qui uniu̾sam rerum coaptationẽ
atq conceptum imbecilla mente com¬
plecti & considerare ñ ualentes. si qͥd
eos offenderit: quia suȩ cogitationi
magnum ẽ. magnam reb putant in

Expanded text:
arte humana satagente ordinatum miarte humana satagente ordinatum miramur, alienare a secretissimo maiestatis arbitrio ullis nugis uanae opinionis audebimus. at enim hoc ipsum est plenius quaestionum, quod membra pulicis disposita mire atque distincte sunt, cum interea humana uita innumerabilium perturbationum inconstantia uersetur et fluctuet. sed hoc pacto, si quis tam minutum cerneret, ut in uermiculato pauimento nihil ultra unius tessellae modulum acies eius ualeret ambire, uituperaret artificem uelut ordinationis et compositionis ignarum eo, quod uarietatem lapillorum perturbatam putaret, a illa emblemata in unius pulchritudinis faciem congruentia simul cerni collustrarique non possent. Nihil enim aliud minus eruditis hominibus accidit, qui universam rerum coaptationem atque concentum imbecilla mente complecti et considerare non valentes, si quid eos offenderit, quia suae cogitationi magnum est, magnam putant rebus
Abbreviated transcription (Latin):
quam enim desertum do quicquã cre¬
dere tum imꝑitissimum tum etiam ꝑi¬
culosissimũ animo sit: tam̃ in ipsis
hominib nemo quẽquã ñ potuisse
aliquid criminatꝰ ẽ. Negligentiȩ uͦ ui¬
tuꝑatio: multo ẽ quam maliciȩ cru¬
delitatisq purgatior. Itaq uelut com¬
pellitur ratio tenere ñ immemoe pie¬
tatis. aut ista terrena ñ posse a diuiniᷤ
administrari. aut negligi aut contẽp¬
ni potius. quam ita gubernari: ut om̃iᷤ
de do sit mitis atq inculpanda conque¬
stio. S quis tam cecus est mente. ut qͥc¬
quam in mouendis corporib quod p̾
ter humanam dispositionẽ ac uolun¬
tatem ẽ. rationi diuinȩ potentiȩ mode¬
rationisq dare dubitet: nisi forte aut
casib tam̃ rata subtiliq dimensione.
uł minutissimoꝵ quorumq anima¬
lium membra figurantur: aut quod
casu quis negat. posse nisi ratione. fa¬
ctum fateri: aut uͦ ꝑ uniu̾sam naturã
quod in singulis quibq reb nichil

Expanded text:
quam enim desertum Deo quidquam crequam enim desertum Deo quidquam credere, cum imperitissimum, tum etiam periculosissimum animo sit; tamen in ipsis hominibus nemo quemquam non potuisse aliquid criminatus est: negligentiae vero vituperatio multo est quam malitiae crudelitatisque purgatior. Itaque velut compellitur ratio tenere non immemor pietatis, aut ista terrena amministrari aut neglegi atque contemni potius quam ita gubernari, ut omnis de deo sit mitis atque inculpanda conquestio. Sed quis tam caecus est mente, ut quicquam in mouendis corporibus rationis quod praeter humanam dispositionem ac uoluntatem est, diuinae potentiae moderationique dare dubitet ? nisi forte aut casibus tam rata subtilique dimensione uel minutissimorum quorumque animalium membra figurantur aut, quod casu quis negat, possit nisi ratione factum fateri aut uero per uniuersam naturam, quod in singulis quibusque rebus nihil
Abbreviated transcription (Latin):
rdinem rerũ ⁊ enobi
consequi ac tenere cuiq
dere difficillimũ hominib atq raris¬
simum ẽ. Huc accedit. qͦd etiam siqͥs
hȩc possit. ñ illud quoq ualet effice¬
re: ut dignum auditorẽ tam diuiniᷤ
obscurisq reb. uł uite merito uł ha¬
bitu quodam eruditionis inueniat.
Nec tam̃ quicquã est. quod magis aui¬
de expetant queq optima ingenia:
magisq audire ac discere studeant.
qui scopulos uitȩ huius & ꝓcellas
uelut erecto quantũ licet capite inspi¬
cint: quam quom fiat. ut & ds hu¬
mana curet. & tanta in humanis rebꝰ
ꝑu̾sitas usq quaq diffusa sit. ut ñ di¬
uinȩ s ne seruili quidem cuipiam ꝓ¬
curationi. si ei tanta potestas daretur.
tribuenda eẽ uideatur. Quã obrem
illud quasi necessariũ his quib talia
curȩ sunt credendum dimittitur. aut
diuinã ꝓuidentiam ñ usq in hec ul¬
tua &e ima ꝑtendi: aut certe mala
omĩa di uoluntate committi. Atrũ¬
q impium: s magis posterius. Quã¬

Expanded text:
rdinem rerum, Zenobi, consequi ac tenere cuiquedere difficillimum hominibus atque rarissimum est. Huc accedit quod etiamsi quis haec possit, non illud quoque valet efficere, ut dignum auditorem tam divinis obscurisque rebus, vel vitae merito, vel habitu quodam eruditionis, inveniat. Nec tamen quidquam est quod magis avide expetant quaeque optima ingenia, magisque audire ac discere studeant qui scopulos vitae hujus et procellas, velut erecto quantum licet capite, inspiciunt, quam quomodo fiat ut et Deus humana curet, et tanta in humanis rebus perversitas usquequaque diffusa sit, ut non divinae, sed ne servili quidem cuipiam procurationi, si ei tanta potestas daretur, tribuenda esse videatur. Quamobrem illud quasi necessarium iis quibus talia sunt curae, credendum dimittitur; aut divinam providentiam non usque in haec ultima et ima pertendi, aut certe mala omnia Dei voluntate committi. Utrumque impium, sed magis posterius. Quan
Abbreviated transcription (Latin):
omi peccanti animȩ. duo ista pena¬
lia: ignorantia & difficultas. Ex igno¬
rantia dehonestat error: ex difficulta
te cruciatus affligit. S approbare fal¬
sa ꝓ ueris. ut erret inuitꝰ d̾ẽ resistente
atq torquente dolore carnalis umełi.
ñ posse a libidinosis oꝑib tẽperare:
ñ ẽ natura instituti hominis. s pena
dampnati. Cum autẽ de libera uo-¬
luntate recte faciendi loquimur: de
illa scilicet in qua homo factus ẽ lo
quimur.

Expanded text:
omni peccanti animae duo ista poenaomni peccanti animae duo ista poenalia, ignorantia et difficultas. Ex ignorantia dehonestat error, ex diffite cruci atus affligit. sed approbare falsa pro ueris, ut erret inuitus, et res i stente atque torquente dolore carnalis uinculi non posse a libidinosis operibus temperare non est natura instituti homi n i s, se d poena damnati. cum autem de libera uoluntate recte faciendi loquimur, de illa scilicet, in qua homo factus e s t, . loquimur.
Abbreviated transcription (Latin):
te homini imposita ẽ. Porro qͥa de
om̃ipotentia dĩ & iusticia dubitare
dementis ẽ: iusta hec pena ẽ. & ꝓ pec¬
cato aliquo penditur. Non enĩ qui ᷤ¬
quã iniustus dominator aut subri¬
pere hominẽ potuit. uelut ignoran¬
ti d̾o: aut extorquere inuito tanquã
inualidiori:. uł terrendo uł confligẽ¬
do. ut hominẽ iniusta pena crucia¬
ret. Relinquit᷑ gͣut hȩc pena iusta
de dampnatione hommis ueniat.
ec mirandum ẽ. quod uł
ignorando ñ habet arbitrium li¬
berum uoluntatis ad eligendum qͥd
recte faciat: uł resistente carnali con¬
suetudine. quȩ uiolentia mortalis
successionis. quodammͦ naturaliter
moleuit. uideat quid recte faciendu
sit. & uelit nec possit implere. Illa ẽ
enim peccati pena iustissima. ut
amittat quisq qͦd bene uti noluit:
cum sine ulla posset difficultate. si
uellet. Id est autẽ ut qui sciens recte ñ
facit. amittat scire qͥd rectum sit: & qͥ
recte facere cum posset noluit. amit¬
tat posse cum uelit. Nam st̃ reuera

Expanded text:
ita est. Porro quia de omnipotentia Dei et justitia dubitare dementis est, justa haec poena est, et pro peccato aliquo penditur. Non enim quisquam injustus dominator aut surripere hominem potuit, velut ignoranti Deo; aut extorquere invito, tanquam invalidiori, vel terrendo vel confligendo, ut hominem injusta poena cruciaret. Relinquitur ergo ut haec justa poena de damnatione hominis veniat. 52. Nec mirandum est quod vel ignorando non habeat arbitrium liberum voluntatis ad eligendum quid recte faciat: vel resistente carnali consuetudine, quae violentia mortalis successionis quodammodo naturaliter inolevit, videat quid recte faciendum sit, et velit, nec possit implere. Illa est enim peccati poena justissima, ut amittat quisque quo bene uti noluit, cum sine ulla posset difficultate, si vellet. Id est autem, ut qui sciens recte non facit, amittat scire quid rectum sit; et qui recte facere, cum posset, noluit, amittat posse cum velit. Nam sunt revera
Abbreviated transcription (Latin):
unt etiã necessitate facta impro¬
banda: uͥ uult homo recte facere. & ñ
potest. Nam unde sunt ille uoces
non enim qͦd uolo facio bonum. sed
quod nolo malum hoc ago: et
illud. uelle adiacet mͥ. ꝑficere autẽ bo¬
num ñ inuenio: et illud. caro con¬
carnem: hȩc enim inuicẽ adu̾sant᷑.
ut ñ ea que uultis faciatisͤ
ed hȩc omĩa hominũ st̃ ex illa mor¬
tis dampnatione uenientiũ. Nã
si non ẽ ista pena hominis s natura:
nulla ista peccata sunt. Si enim ñ re¬
ceditur ab eo mͦ quo naturalit̾ factꝰ ẽ
ita ut melius ẽẽ non possit: ea que de¬
bet fac̾. cũ ħ facit.Si autẽ bonꝰ ħo eẽt si
aliter eẽt:ñunc autẽ qͥa ita ẽ ñ ẽ bonꝰ:
nec habet in potestate ut bonus sit
siue ñ uidendo qualis ẽẽ debeat. siue
uidendo & ñ ualendo eẽ quałe debe¬
re ẽẽ se uidet: penam istam ẽẽ quis du¬
bitet: Omĩs autẽ pena si uista ẽ. pec¬
cati pena ẽ. de suppliciũ nominat᷑. Si

Expanded text:
unt etiam necessitate facta improbanda, ubi vult homo recte facere, et non potest: nam unde sunt illae voces, Non enim quod volo facio bonum, sed quod nolo malum, hoc ago; et illud, Velle adjacet mihi, perficere autem bonum non invenio ; et illud, Caro concarnem. Haec enim invicem adversantur, ut non ea quae vultis, faciatis? » Sed haec omnia hominum sunt ex illa mortis damnatione venientium. Nam si non est ista poena hominis, sed natura; nulla ista peccata sunt. Si enim non receditur ab eo modo quo naturaliter factus est, ita ut melius esse non possit; ea quae debet facit, cum haec facit. si autem bonus homo esset, aliter esset; nunc autem quia ita est, non est bonus nec habet in potestate, ut bonus sit, siue non uidendo, qualis esse debeat, siue uidendo et non ualendo esse, qualem debere esse se uidet. poenam istam esse quis dubitet ? omnis autem poena; si iusta est, peccati poena est et supplicium nominatur. si
Abbreviated transcription (Latin):
cia sua ad miscđiam & ueritat᷑e tuam.
om̃s iniquitates eiꝰ obliuisceris: p̾sta
nobis. dona nobis. ut ꝑ nr̃m ministi¬
um. quo execrabilem &e nimis horribi¬
lem hunc errorem redargui uolusti
sicut iam multi liberati sunt. & alii
liberentur: & siue ꝑsacram̃tũ sc̃i bap¬
tismi tui. siue ꝑ sacrificium contribu¬
lati sp̃c. & cordis contriti & humiliati
in dolore penitentiȩ. remissionẽ perca¬
norantiam te offendert᷑ accipere me¬
reant᷑. Tantum enim ualet p̾pollens
miscdia & potestas tua. & ueritas bap¬
tismi tui. clauesq regni cȩloꝵ in sca
eccłia tua: ut nec de illis desꝑandu sit.
quamdiu in hac terra ꝑtuam paci¬
entiam uiuunt: qͥ etiã scientes qͣntũ
malum sit talia de te sentire uł dicere
ꝓpter aliquã temporalis &e terrene cõ¬
moditatis consuetudinẽ uł adepti¬
nẽ in illa maligna ꝓfessione detinent᷑
si ad tuã meffabilem bonitatẽ saltem
inerepatiuis correptionibus fugant

Expanded text:
itia sua ad misericordiam et ueritatem tuam, itia sua ad misericordiam et ueritatem tuam, omnes iniquitates eius obliuisceris: praesta nobis, da nobis, ut per nostrum ministerium, quo execrabilem et nimis horribilem hunc errorem redargui uoluisti, sicut iam multi liberati sunt, et alii liberentur et siue per sacramentum sancti baptismi tui siue per sacrificium contribulati spiritus et cordis contriti et humiliati in dolore paenitentiae remissionem peccaignorantiam te offenderunt, accipere mereantur. tantum enim ualet praepollens misericordia et potestas tua et ueritas baptismi tui clauesque regni caelorum in sancta ecclesia tua, ut nec de illis desperandum sit, quamdiu in hac terra per tuam patientiam uiuunt, qui etiam scientes, quantum malum sit talia de te sentire uel dicere, propter aliquam temporalis et terrenae commoditatis consuetudinem uel adeptionem in illa maligna professione detinentur, ei ad tuam ineffabilem bonitatem saltem increpati tuis correptionibus fugiant
Abbreviated transcription (Latin):
tionis & uinculũ ȩternȩ dampnationiᷤ:
quod deniq gesto bello sic fuerit capti¬
uata. oppressa. polluta: qͦd post falsam
uictoriam. sic futura. sit in horribili
globo in ȩt̾num confixa. & ab originiᷤ
suȩ felicitate separata tolerabilia ui¬
deant᷑: cum ꝑse ipsa si consideret᷑ susti¬
neri ñ possint: O magna patientia
tua dñe. misericors &e miserator. lon¬
ganimis. & multum misericors & ue¬
rax: qui facis solem tuũ oriri suꝑ bo¬
nos &e malos. pluis suꝑ uistos & iniui¬
stos: qui ñ uis mortẽ peccatoris qͣntũ
ut reuertat᷑ & uiiat. Qui parcis. corri¬
piens das locũ penitentiȩ. ut relicta ma¬
licia credant in te dñe: qui patientia
tua ad penitentiam ad ducis. quãuis
multi scdm duriciam cordis sui. & cor
impenitens. thesaurirent sibi iram i
die ire. & reuelationis iusti iudicii tur:
qui reddes unicuiq scdm oꝑasua: qͥ i
qua die conuersus fuerit homo a neqͥ¬

Expanded text:
tionis et uinculum aeternae damnationis, tionis et uinculum aeternae damnationis, quod denique gesto bello sic fuerit captiuata, obpressa, polluta, quod post falsam uictoriam sic futura sit in horribili globo in aeternum confixa et ab originis suae felicitate separata, tolerabilia uideantur, cum per se ipsa, si considerentur. sustineri non possint? O magna patientia tua, domine misericors et miserator, longanimis et multum misericors et uerax, qui facis oriri solem tuum super bonos et malos, pluis super iustos et iniustos; qui non uis mortem peccatoris, quantum ut reuertatur et uiuat; qui partibus corripiens das locum paenitentiae, ut relicta malitia credant in te, domine; qui patientia tua ad paenitentiam adducis, quamuis multi secundum duritiam cordis sui et inpaenitens cor thesaurizent sibi iram in die irae et reuelationis iusti iudicii tui; qui reddis unicuique secundum opera sua; qui in qua die conuersus fuerit homo a nequ
Abbreviated transcription (Latin):
uiuere contra suos libros conantur.S
quid agunt. cum eis dicitur. aut purga¬
te lum̃ de quib potueritiᷤᷤ seminib ut
nec illud recusetis qͦd uos ñ facere asseri¬
tis. aut manicheum anathematirate:
qui cum dicit in om̃ib seminib ẽẽ par¬
tem di. & concumbendo ligari. quicqͥd
autẽ luminis hoc ẽ eiusdem partis di
ad escas electoꝵ ꝑuenerit. manducan¬
do purgari. quid uobis suadeat uide-¬
tis: & eum adhuc anathematuare du¬
bitatis: qui dagunt in quã cum hoc
eis dicitur: Ad quas tergiu̾sationes se
conuertunt. cum aut tam uefariado¬
ctrina sit anathematiranda. aut tam
nefaria turpitudo facienda: in cuiꝰ cõ¬
paratione iam illa omĩa mala. quȩ in¬
tolerabilia pauloante cõmemorabam
eos de natura di dicere. quod necessita¬
te oppressa sit ut bellum gereret. qͦd
aut sempit̾na ignorantia secura erat.
aut sempit̾no dolore & timore sollicita.
quando sibi ueniret corruptio cõmix¬

Expanded text:
uiuere contra suos libros conantur. sed uiuere contra suos libros conantur. sed quid agunt, cum eis dicitur: aut purgate lumen de quibus potueritis seminibus, ut nec illud recusetis, quod uos non facere adseritis, aut Manichaeum anathemate, qui, cum dicit in omnibus seminibus esse partem dei et concumbendo ligari, quicquid autem luminis. hoc est eiusdem partis dei ad escas electorum peruenerit, manducando purgari, quid uobis suadeat uidetis et eum adhuc anathemare dubitatis: quid agunt, inquam, cum hoc eis dicitur? ad quas tergiuersationes se conuertunt, cum aut tam nefaria doctrina sit anathemanda aut tam nefaria turpitudo facienda, in cuius comparatione iam illa omnia mala, quae intolerabilia paulo ante commemorabam, eos de natura dei dicere, quod necessitate obpressa sit, ut bellum gereret, quod aut sempiterna ignorantia secura erat aut sempiterno dolore et timore sollicita, quando sibi ueniret corruptio commix
Abbreviated transcription (Latin):
pane & olerib & pomis quȩ sola uiden¬
tur in manifesto accipere. s inde etiã
soluant & purgent partẽ di. unde ꝑ con¬
cubitum potest si femine utero concep¬
ta fuerit. colligari. Hoc se facere qͥdam
confessi eẽ in publico iudicio ꝑhibent᷑:
ñ tantum in paflagonia s etiam in gal¬
lia: sicut a qͥdam rome xp̃iano catho¬
lico audiui. Et cum int̾rogarent᷑. cuiꝰ
auctoritate scripturȩ ista facerent: hoc
de theauro suo ꝓdidisse. qͦd pauloan¬
te commemoraui. Isti autẽ cum hoc
eis obicitur. solent respondere nescio
quẽ inimicũ suũ de numero suo hoc
est electorum suoꝵ desciuisse. & scisma
fecisse: atq huiismodi spurcissimã
heresim condidisse. Unde manifestũ
ẽ quia hoc etiam si isti ñ faciunt. de ip¬
soꝵ libris hoc faciunt. quicunq faciũt
Abiciant gͦ libros. si crim̃ exhorrent:
quod committere coguntur si libros
tenent. Aut si ñ commitunt: mundiꝰ

Expanded text:
pane et holeribus et pomis, quae sola uidenpane et holeribus et pomis, quae sola uidentur in manifesto accipere, sed inde etiam soluant et purgent partem dei, unde per concubitum potest, si feminae utero concepta fuerit, conligari. hoc se facere quidam confessi esse in publico iudicio perhibentur non tantum in Paphlagonia, sed etiam in Gallia, sicut a quodam Romae christiano catholico audiui; et cum interrogarentur, cuius auctoritate scripturae ista facerent, hoc de Thesauro suo prodidisse, quod paulo ante commemoraui. isti autem cum hoc eis obicitur, , solent respondere nescio quem inimicum suum de numero suo, hoc est electorum suorum desciuisse et schisma fecisse. atque huiusmodi spurcissimam haeresim condidisse. unde manifestum est, quia hoc etiam si isti non faciunt, de ipsorum libris hoc faciunt, quicumque faciunt. abiciant ergo libros, si crimen exhorrent, quod committere coguntur, si libros tenent; aut si non committunt, mundius
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpͥam ad se conugem euocauit. ex ea
qua ipse erat stirpe manantẽ. Et facto
cum ea coitu. seminauit ut cȩteri abũ¬
dantiam maloꝵ que deuorauerat: ñ¬
nichil etiam ipse adiciens ex sua cogi.¬
tatione ac iuuirtute: ut esset sensus eiꝰ
omniũ eoꝵ quȩ ꝓfuderat formator
atq descriptor: cuiꝰ compar excipiebat
hȩc. ut semen consueuit culta optime
terra ꝑciꝑe. In eadem enĩ construeban¬
tur & contexebant᷑ omniũ imagines
cȩlestium ac terrenarũ uirtutũ: ut ple¬
ni uidelicet orbis id qͦd formabat᷑ simi¬
litudinẽ optineret. O scelestum mon¬
strum. oexecranda ꝑditio: & labes de¬
ceptarum animarũ. Omitto quid sit
de natura dĩ quod sic liget᷑ hec dicere:
hoc saltem attendant miseri decepti. &
errore mortifero uenenati: quia si ꝑ
coitum masculoꝵ & feminarũ ligat᷑
pars di. quã se manducando soluere
& purgare ꝓfitentur: cogit eos huiꝰ tã
nefandi erroriᷤ necessitas. ut ñ solum de

Expanded text:
propriam ad se coniugem euocauit ex ea, propriam ad se coniugem euocauit ex ea, qua ipse erat, stirpe manantem; et facto cum ea coitu seminauit ut ceteri abundantiam malorum, quae deuorauerat, nonnihil etiam ipse adiciens ex sua cogitatione ac uirtute, ut esset sensus eius omnium eorum, quae profuderat formator atque descriptor; cuius compar excipiebat haec, ut semen consueuit culta optime terra percipere. in eadem enim construebantur et contexebantur omnium imagines caelestium ac terrenarum uirtutum, ut pleni uidelicet orbis, id quod formabatur, similitudinem obtineret. scelestum monstrum t o execranda perditio et labes deceptarum animarum! omitto, quid sit de natura dei, quod sic ligetur, haec dicere. hoc saltem adtendant miseri decepti et errore mortifero uenenati, quia, si per coitum masculorum et feminarum ligatur pars dei, quam se manducando soluere et purgare profitentur, cogit eos huius tam nefandi erroris necessitas, ut non solum de
Abbreviated transcription (Latin):
b diuinis scripturis archanisq cele¬
stib asꝑsum ẽ.Sapientib u quomͦ sit
datum: scire minime ẽ difficile. Nam
coram aꝑteq cognoscit̾ ab eo qui uere
ae fidelit̾ intueri uoluerit. qm̃ eoꝵ qui
conuenerant frequentia ꝓmiscua erat
feminarũ scilicet ac masculoꝵ: ꝓinde
impulit eos ut inter se coirent. In qͦ
coitu alii seminarunt: aliȩ grauide
effectȩ sunt. Erant autẽ partus his qͥ
genuerant similes: uires plurimas
parentũ uti pͥmi optinentes. Hec su¬
mens eoꝵ pͥnceps uti p̾cipuũ donum
gauisiis ẽ: & sicuti etiam nunc fieri ui¬
demus corpoꝵ formatͥcem naturã mali
inde uires sumentẽ figurare: ita etiam
antedictus pͥnceps sodalium ꝓlem acci-¬
piens. habentẽ parentũ sensus. pruden¬
tiam. lucem. simul secum in generatione
ꝓciratam comedit. Ac plerisq uirib
sumptis existuismodi esca. in qua ñ mͦ
merat fortitudo. s multomagis astutia
praui sensus exfera genitoꝵ mente:

Expanded text:
bus diuinis scripturis arcanisque caelebus diuinis scripturis arcanisque caelestibus aspersum est; sapientibus uero quomodo sit datum scire minime est difficile; nam coram aperteque cognoscitur ab eo, qui uere ac fideliter intueri uoluerit. quoniam eorum, qui conuenerant, frequentia promiscua erat, feminarum scilicet ac . masculorum, inpulit eos, ut inter se coirent. in quo coitu alii seminarunt, aliae grauidae effectae sunt. erant autem partus his, qui genuerant, similes uires plurimas parentum uti primi obtinentes. haec sumens eorum princeps uti praecipuum donum gauisus est. et sicuti etiam nunc fieri uidemus corporum formatricem naturam mali inde uires sumentem figurare, ita etiam ante dictus princeps sodalium prolem accipiens habentem parentum sensus, prudentiam, lucem simul secum in generatione procreatam comedit; ac plerisque uiribus sumptis ex istius modi esca, in qua non modo inerat fortitudo, sed multo magis astutiae et praui sensus ex fera genitorum mente,
Abbreviated transcription (Latin):
In epła enim quam fundam̃ti appel¬
lant. quomͦ pͥnceps tenebrarũ que patriẽ
primi hominis inducunt. ad ceterroso¬
cios suos tenebrarum pͥncipes locutis
fuerit & egerit: ita scripsit manicheis.
Iniquis gͥ comm̃tis ad cos qui aderan
ait. Quid uobis uidetur maximun
hoc lumen quod oritur: Intuemini
quẽad modum polum mouet: concu¬
tit plurimas potestates. Quappter
mͥ uos potius equũ ẽ: id quod in uñ
uirib habetis luminis p̾rogare. Sic
quippe illius magni qui głosus appa¬
ruit imaginem fingam: ꝑ quã regna¬
re poterimus. tenebrarũ aliquando
conu̾satione liberati. Hȩc audientes
ac diu secum deliberantes: iustissimũ
putarunt id quod postulabant᷑ p̾bere:
nec enim fidebant se idem lum̃ iugit̾
retenturos. Ynde meliꝰ rati sunt pͥnci¬
pi suo offerre: nequaquã desꝑantes n¬
dem se pacto regnaturos. Quo gͥ mode
lum̃ idem qͦd habebant p̾buerint.
considerandũ ẽ. Nam hoc etiã om̃i¬

Expanded text:
in epistula enim, quam Fundamenti appelin epistula enim, quam Fundamenti appellant, quomodo princeps tenebrarum, quem patrem primi hominis inducunt, ad ceteros socios suos tenebrarum principes locutus fuerit et egerit, ita scripsit Manichaeus: iniquis igitur commentis ad eos, qui aderant, ait: quid uobis. uidetur maximum hoc lumen, quod oritur? intuemini, quemadmodum polum mouet, concutit plurimas potestates. quapropter mihi uos potius aequum est id, quod in uestris uiribus habetis, luminis praerogare: sic quippe illius magni, qui gloriosus adparuit, imaginem fingam, per quam regnare poterimus, tenebrarum aliquando conuersatione liberati. haec audientes ac diu secum deliberantes iustissimum putauerunt id quod postulabantur praebere. nec enim fidebant se idem lumen iugiter retenturos: unde melius rati sunt principi suo offerre, nequaquam desperantes eodem se pacto regnaturos. quo igitur modo lumen idem, quod habebant, praebuerint, considerandum est. nam hoc etiam omni
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩ cum abelectis uelut scĩs in refectio¬
nem corporis manducando & bibendo
& liberari. Nec attendunt miseri. quã
ñ incongrue de illis creditum sit. qͦd
frustra negant: nͥ cosdem libros anathe¬
matirauerint. & manich ei cẽ destiteruł.
Si enim sicut dicunt in omib ẽ seminib
ligata pars di. & ab electis manducan¬
do purgatur: quis ñ digne credat eos
facere. quod inter uirtutes celoꝵ & prin¬
cipes tenebrarũ fieri in thesauro suo le¬
gunt: quandoqͥdem &e carnes suas de
gente tenebrarũ eẽ dicunt. & in eis liga¬
tam teneri. uitalem illam substantiam
partẽ di credere. atq affirmare ñ dubi¬
tant: Quȩ utiq si soluenda ẽ. & mandu¬
cando purganda. sicut eos fateri cogit
funestus error ipsorum: quis ñuideat
quis ñ exhorreat. quanta turpitido &
quam nefaria consequatur: Nan&a
quibdam pͥncipib gentis tenebrartũ.
sic dicunt adam pͥmum hominẽ tra¬
tum: ut lumen ab eis ne fugeret tenerd

Expanded text:
quae cum ab electis uelut sanctis in refectioquae cum ab electis uelut sanctis in refectionem corporis manducando et bibendoet liberari. nec adtendunt miseri, quam non incongrue de illis creditum sit, quod frustra negant. nisi eosdem libros anathemauerint et Manichaei esse destiterint. si enim, sicut dicunt, in omnibus seminibus est ligata pars dei et ab electis manducando purgatur: quis non digne credat eos facere, quod inter uirtutes caelorum et principes tenebrarum fieri in Thesauro suo legunt, quandoquidem et carnes suas de gente tenebrarum esse dicunt et in eis ligatam teneri uitalem illam substantiam, partem dei, credere atque affirmare non dubitant? quae utique si soluenda est et manducando purganda, sicut eos fateri cogit funestus error ipsorum, quis non uideat, quia non exhorreat, quanta turpitudo et quam nefaria consequatur ?. Nam et a quibusdam principibus gentis tenebrarum sic dicunt Adam primum hominem creatum, ut lumen ab eis ne fugeret teneretur.
Abbreviated transcription (Latin):
litudinẽ pueroꝵ ac uirginũ sc̃arũ.
ꝑ suos angłos apparet his potestatib.
quarũ natura frigida ẽ atq humida:
queq in cęlis ordinatȩ st̃. his quidem
que feminȩ sunt. ipsis in forma pueroꝵ
apparet: masculis uͦ uirginũ: Hac uͦ
mutatione & diuersitate ꝑsonarum.
diuinarũ ac pulcherrimarũ. humidȩ
frigideq stirpis principes masculi siue
feminȩ soluunt᷑: atꝙ id qͦd in ipsis est ui¬
tale fugit. Quod uͦ irsederit. laxatum de
ducit᷑ in t̾ram p̃ frigore: & cunctis terre
generib admiscetur. Quis hoc ferat. qͥs
hoc credat ñ dico ita eẽ: s uł dici potuisse:
Ecce qͦd docenten timent anathematira¬
re manicheum: & ñ timent credere hecfa¬
cientẽ. hȩc pacientẽ d̾m. Per electos autẽ
suos purgari dicunt eandem ipsam
commixtã partẽ ac naturam di. man¬
ducando scilicet & bibendo: qui eam in
alim̃tis om̃ib dicunt ligatam teneri.

Expanded text:
litudine puerorum ac uirginum sanctarum litudine puerorum ac uirginum sanctarum per suos angelos adparet his potestatibus, quarum natura frigida est atque humida quaeque in caelis ordinatae sunt. et quidem his, quae feminae sunt, in ipsis forma puerorum adparet, masculis uero uirginum. hac uero mutatione et diuersitate personarum diuinarum ac pulcherrimarum humidae frigidaeque stirpis principes masculi seu feminae soluuntur atque id, quod in ipsis est uitale, fugit: quod uerducitur in terram per frigora et cunctis terrae generibus admiscetur. quis hoc ferat? quis hoc credat, non dico, ita esse, sed uel dici potuisse ? ecce qui docentem timent anathemare Manichaeum et non timent credere haec facientem, haec patientem deum! Per electos autem suos purgari dicunt eandem ipsam commixtam partem ac naturam dei manducando scilicet et bibendo, quia eam in alimentis omnibus dicunt ligatam teneri: .
Abbreviated transcription (Latin):
cupiscentia crescit: atq hoc modo uin¬
culum pessimarũ cogitationũ carũ
soluit᷑: uuaq anima. quȩ eoꝵdem m̃¬
bris tenebatur. hac occasione laxata etra¬
dit. & suo purissimo aeri miscetur: uͥ
penitus ablutȩ anime ascendunt ad
lucidas naues: que sibi ad euectationẽ
atq ad suȩ patͥȩ transfretationẽ sunt
p̾paratȩ. Id uͭ qͦd adhuc aduersi generiᷤ
maculas portant. ꝑ estus atq calores par¬
tieulatim descendit: atq arborib cetis¬
ꝙ plantationib ac satis omĩb miscet᷑:
& colorib diu̾sis infigitur. Et qͦ pacto
ex ista magna &e clarissima naui figu¬
re pueroꝵ & uirginum apparent con¬
trariis potestatib quȩ in celis degunt.
queq igneam habent naturam. atq ex
isto aspectu decoro. uitȩ pars quȩ in ea¬
rundem membris habet᷑. laxata de¬
ducitur ꝑ calores in t̾ram: codem modo
etiam illa altissima uirtus. que in na¬
ui uitaliũ aquaꝵ habitat. in simi¬

Expanded text:
cupiscentia crescit atque hoc modo uincupiscentia crescit atque hoc modo uinculum pessimarum cogitationum earum soluitur uiuaque anima, quae eorundem membris tenebatur, hac occasione laxata euadit et suo purissimo aeri miscetur, ubi penitus ablutae animae ascendunt ad lucidas naues, quae sibi ad uectationem atque ad suae patriae transfretation em sunt praeparatae. id uero, quod adhuc aduersi generis maculas portat, per aestus atque calores p articulatim descendit atque arboribus ceterisque plantationot coloribus diuersis inficitur. et quo pacto ex ista magna et clarissima naui figurae puerorum et uirginum parent contrariis potestatibus, quae in caelis degunt quaeque igneam habent naturam atque ex isto aspectu decoro uitae pars, quae in earundem membris habetur, laxata deducitur per calores in terram: eodem modo etiam altissima illa uirtus, quae in naui uitalium aquarum habitat, in simi
Abbreviated transcription (Latin):
sibi letalem & spurcissimã concupiscen¬
tiam. facillime capi. atq eisdem specieb
pulcherrimis quȩ apparent mancipari:
hocq mͦ dissolui. Sciatis autẽ hunc eun¬
dem nr̃m beatum patrẽ. hocidem esse
qͦd etiam sue uirtutes. quas ob necessariã
causam tranformat in pueroꝵ &e uirgi¬
num intemeratã similitudinẽ. Utit᷑
autẽ his tanquã ꝓpͥis armis: atq ꝑ eas
suam complet uoluntatẽ. Harum uͦ uir¬
tutum diuinarũ. quȩ ad instar coniu¬
gii contra inferna genera statuuntur:
quęq alacritate acfacilitate id qͦd cogi¬
tauerint mom̃to eodem efficiunt: plene
sunt lucide naues. Itaq eum ratio po¬
poscerit. ut masculis apparrant ȩelem
sc̃ẽ uirtutes: ilico etiam suam effigiem
uirginum pulcherrimaꝵ habitu de¬
monstrant. Rursus cum ad feminas uen¬
tum fuerit: postponentes species uirgi¬
num. pueroꝵ inuestiũ speciem ostend̃t.
Hoc autẽ uiso decore. illarũ ardor &e con¬

Expanded text:
sibi letalem et spurcissimam concupiscensibi letalem et spurcissimam concupiscentiam facillime capi atque isdem speciebus pulcherrimis, quae adparent, mancipari hocque modo dissolui. sciatis autem hunc eundem nostrum beatum patrem hoc idem esse, quod etiam suae uirtutes, quas ob necessariam causam transformat in puerorum et uirginum intemeratam similitudinem. utitur autem his tamquam propriis armis atque per eas suam conplet uoluntatem. harum uero uirtutum diuinarum, quae ad instar coniugii contra inferna genera statuuntur quaeque alacritate ac facilitate id, quod cogitauerint, momento eodem efficiunt, plenae sunt lucidae naues. itaque cum ratio pposcerit, ut masculis adpareant eaedem sanctae uirtutes, illico etiam suam effigiem uirginum pulcherrimarum habitu demonstrant. rursus, cum ad feminas uentum fuerit. postponentes species uirginum puerorum inuestium speciem ostendunt. hoc autem uisu decoro illarum ardor et con
Abbreviated transcription (Latin):
liberet᷑. Hoc infelices legunt. hoc di¬
cunt. hoc audiunt. hoc credunt: hoc
in libro septimo thesauri eoꝵ sicenĩ
appellant scripturam quandam mani¬
cheiai istȩ blasphemiȩ conseriptȩ sunt.
ita positum e̾. Tunc beatus ille pater qui
lucidas naues babet diu̾soria & habita¬
cula. seu magnitudines: ꝓ insita sibi
clementia fert opem. qua exuit᷑ &e lib̾at᷑
ab impiis retinaculis & angustiis atq an¬
gorib suȩ iutali substantiȩ. Itaq inuisibi¬
li suo nutu. illas suas uirtutes quȩ in cla¬
rissima hac naui habent᷑ transfigurat:
easq parere facit adu̾sis potestatib quȩ
in singulis celoꝵ tractibus ordinate sunt.
Quȩ quoniã ex utroq sexu masculoꝵ ac
femmarũ consistunt: id̾o predictas uir¬
tutes. partim speciem pueroꝵ inuestiũ.
parere iubet generi aduerso femmarũ.
partim uirginum lucidarũ forma.
generi contrario masculoꝵ. sciens eas
om̃s hostiles potestates ꝓpter ingenitã

Expanded text:
liberetur. hoc infelices legunt, hoc diliberetur. hoc infelices legunt, hoc dicunt, hoc audiunt, hoc credunt, hoc in libro septimo Thesauri eorum — sic enim appellant scripturam quandam Manichaei, ubi istae blasphemiae conscriptae sunt — ita positum est: tunc beatus ille pater, qui lucidas naues habet diuersoria et habitacula secundum magnitudines, pro insita sibi clementia fert opem. qua exuitur et liberatur ab inpiis retinaculis et angustiis atque angoribus suae uitalis substantiae. itaque inuisibili suo nutu illas suas uirtutes. quae in clarissima hac naui habentur, transfigurat easque parere facit aduersis potestatibus, quae in singulis caelorum tractibus ordinatae sunt. quae quoniam ei utroque sexu masculorum ac feminarum consistunt, ideo praedictas uirtutes partim specie puerorum inuestium parere iubet generi aduerso feminarum, partim uirginum lucidarum forma generi contrario masculorum, sciens eas omnes hostiles potestates propter ingenitam
Abbreviated transcription (Latin):
sine ullo nexu. incomqͥnabilit̾. incor¬
ruptibilit. om̃ib reb administran¬
dis. regendisq p̾sentem. qͦd nos de deo
dicimus: s ligatam. opp̾ssam. pollutã.
quam solui liberari purgariq dicunt
ñ solum ꝑdiscursum solis & lunȩ. et
uirtutes lucis. uerum etiã ꝑ electos suos:
hoc genꝰ nefandissimi erroris quã sac̃¬
legas ce incredibiles turpitudines
eis suadeat. etiam siñ ꝑsuadeat. horri¬
bile ẽ dicere. Dicunt enim uirtutes lu¬
cis transfigurari in masculos pulchros.
& opponi feminis gentis tenebraꝵ
& easdem rursus uirtutes lucis trans¬
figurari in feminas pulchras. & op¬
poni masculis gentis tenebrarũ: ut
ꝑ pulchritudinẽ suam inflamment
spurcissimã libidinẽ pͥncipum tene¬
brarum: & eo modo uitalis substantia.
hoc ẽ di natura quã dicunt in eoꝵ cor¬
porib ligatam teneri. ex eorum mem¬
bris ꝑ illam concupiscentiã relaxatis
soluta fugiat: ae suscepta uł purgata

Expanded text:
sine ullo nexu incoinquinabiliter, incorsine ullo nexu incoinquinabiliter, incorruptibiliter omnibus rebus administrandis regendisque praesentem, quod nos de deo dicimus, sed ligatam, obpressam, pollutam, quam solui, liberari purgarique dicunt, non solum per discursum solis et lunae et uirtutes lucis, uerum etiam per electos suos: hoc genus nefandissimi erroris quam sacrilegas et incredibiles turpitudines eis suadeat, etiamsi non persuadeat, horribile est dicere. dicunt enim uirtutes lucis transfigurari in masculos pulchros et obponi feminis gentis tenebrarum, et easdem rursus uirtutes lucis transfigurari in feminas pulchras et obponi masculis gentis tenebrarum, ut per pulchritudinem suam inflamment spurcissimam libidinem principum tenebrarum et eo modo uitalis substantia, hoc est dei natura, quam dicunt in eorum corporibus ligatam teneri, ex eorum membris per illam concupiscentiam relaxatis soluta fugiat et suscepta uel purgata
Abbreviated transcription (Latin):
se ñ tanquã di natura. s tanquã aliqͥs
homo laudari: qui ꝓ patria sua uellet
mali aliquid pati. Quod quidem ma¬
lum ad tempus posset eẽ:ñ in ȩternum.
Nunc uͦ ce illam in globo tenebrarum
confixionẽ dicunt et̾nam: & ñ cuiusq
rei: s nature di. Et utiq iniquissimũ
& execrabile. &e meffabilit̾ sacrilegũ gau¬
dium erat: si di natura gaudebat. se te¬
nebras dilecturam: & lucis sc̃e inimnicã
futuram. Unde hoc tam imnmane &
scelestum malum: antequã ullum ex
gente contraria misceret᷑ malum: Qͥs
tam ꝑu̾sam &e tam impiam ferat insa¬
niam: summo malo tribuere tanta
bona. & summo bono qͦd d̾s ẽ tanta
mala: Iam uͦ quod ipsam partẽ na¬
turȩ dĩ dicunt ubiq ꝑmixtã in glis.
in t̾ris. sub t̾ris. in om̃ib corporib sicsꝰ
&e humidis. in om̃ib carnib. in om̃ib
seminib arboꝵ. herbarũ. hominum
animalium. ñ potentia diumitatis

Expanded text:
se non tamquam dei natura, sed tamquam aliquis se non tamquam dei natura, sed tamquam aliquis homo laudari, qui pro patria sua uellet mali aliquid pati, quod quidem malum ad tempus posset esse, non in aeternum. nunc uero et illam in globo tenebrarum confixionem dicunt aeternam et non cuiusque rei, sed naturae dei. et utique iniquissimum et execrabile et ineffabiliter sacrilegum gaudium erat, si dei natura gaudebat se tenebras dilecturam et lucis sanctae inimicam futuram. unde hoc tam inmane et scelestum malum, antequam ullum ex gente contraria misceretur malum ? quis tam peruersam et tam inpiam ferat insaniam summo malo tribuere tanta bona et summo bono, quod deus est. tanta mala ? Iam uero quod ipsam partem naturae dei dicunt ubique permixtam in caelis, in terris, sub terris, in omnibus corporibus, siccis et humidis, in omnibus carnibus, in . omnibus seminibus arborum, herbarum, hominum, animalium, non potentia diuinitatis
Abbreviated transcription (Latin):
norantie malum: antequã ullum de
gente contraria misceret᷑ malum: Si
autẽ futurum hoc sciebat: aut sempi¬
t̾na in illo erat crudelitas. si de suȩ na¬
turȩ futura contaminatione & damp¬
natione nichil dolebat: aut sempit̾¬
na miseria. si dolebat. Unde & hoc tan¬
tum malum summi boni ur̃i: ante ul¬
lam cõmixtionẽ summi mali ur̃i: Ip¬
sa certe particulanatuix ipsius. que in
illius globi eterno uinculo configit᷑.
si hoc sibi imminere nesciebat: etiam
sic erat naturȩ di sempit̾na ignoran¬
tia: si autẽ sciebat. sempit̾na miseria.
Unde hoc tantum malum: antequam
illud de gente contraria misceret᷑ ma¬
lum: An forte magna caritate gaude¬
bat: quia ꝑ eius penam ꝑpetua qͥes
cȩteris lucis incolis parabatur: Hoc
quam nefas sit dicere. naturȩ di a natu¬
ra łi sic subueniri: qui uidet anathe¬
matiret. S si hoc saltem ita faceret. ut
ipsa luci immica ñ fieret: posset fortas¬

Expanded text:
norantiae malum, antequam ullum de norantiae malum, antequam ullum de gente contraria misceretur malum? si autem futurum hoc sciebat, aut sempiterna in illo erat crudelitas, si de suae naturae futura contaminatione et damnatione nihil dolebat, aut sempiterna miseria, si dolebat. unde et hoc tantum malum summi boni uestri ante ullam commixtionem summi mali uestri? ipsa certe particula naturae ipsius, quae in illius globi aeterno uinculo configitur, si hoc sibi imminere nesciebat, etiam sic erat in natura dei sempiterna ignorantia; si autem sciebat, sempiterna miseria. unde hoc tantum malum, antequam ullum de gente contraria misceretur malum ? an forte magna caritate gaudebat, quia per eius poenam perpetua quies ceteris lucis incolis parabatur? hoc quam nefas sit dicere naturae dei natura dei sic subueniri qui uidet, anathemet. sed si hoc saltem ita faceret, ut ipsa luci inimica non fieret, posset fortas
Abbreviated transcription (Latin):
fabulose confictam dementissime cre¬
diderunt. in ipsa lucis natura quã
dicunt magna mala fuisse: Quid
ad istas blasphemias addi posse ui¬
debitur: Illic enim fuit antequam
pugnaretur. dura & meuitabilis pu¬
gnandi necessitas. E coe iam magnũ
malum: antequã bono misceretur
malum. Bicant hoc unde: cum ad¬
huc nulla cẽt facta commixtio. Si
autẽ necessitas non erat: uoluntas gͣ
erat. Unde & hoc tam magnũ malũ
ut d̾s ipse naturȩ suȩ nocere uellet.
cui noceri ab hoste ñ poterat: mit¬
tendo eam crudeliter miscendam.
turpit᷑ pugnandam iniq dampnan¬
dam: Ecce quantũ malum ꝑnitiosȩ &
noxie & immanissimȩ uoluntatis:
antequã ullum malum de gente con¬
traria misceret᷑. An forte nesciebat
hoc euenturũ membris suis. ut dili¬
gerent tenebras & inimice existerent
sc̃ẽ lucis sicut ipsedicit: hoc ẽ ñ tantũ
deo suo. s etiam patri de quo erant:
Unde gͣ hoc in deo tam magnum ig¬

Expanded text:
fabulose confictam dementissime crefabulose confictam dementissime crediderunt, in ipsa lucis natura, quam dicunt, magna mala fuisse, quid ad istas blasphemias addi posse uidebitur? illic enim fuit, antequam pugnaretur, dura et ineuitabilis pugnandi necessitas. ecce iam magnum malum, antequam bono misceretur malum. dicant, hoc unde, cum adhuc nulla esset facta commixtio. si autem necessitas non erat, uoluntas ergo erat. unde et hoc tam magnum malum, ut deus ipse naturae suae nocere uellet, cui noceri ab hoste non poterat, mittendo eam crudeliter miscendam, turpiter purgandam, inique damnandam ? ecce quantum malum perniciosae et noxiae et inmanissimae uoluntatis, antequam ullum malum de gente contraria misceretur. an forte nesciebat hoc euenturum membris suis, ut diligerent tenebras et inimicae existerent sanctae luci, sicut ipse dicit, hoc est non tantum deo suo, sed etiam patri, de quo erant? unde ergo hoc in deo tam magnum ig
Abbreviated transcription (Latin):
rat.: &e contraria sibi loquendo. peuᷤ
bellum contra segerit. quã contra de¬
um ipsius gentis tenebrarũ. Dein¬
de si ꝓpterra dãpnant᷑ aĩȩ lucis qͥa dilexert̃
tenebras iniuste dãpnat᷑ genstenebraꝵ qͣ lu¬
cẽ dilexit. Et gens qͥde tenebraꝵ lucẽ ab micio
dilexit. Qͣm & siuolent̾ cñ possidẽ uoluit ñ
extinguere: lucis aũ nat᷑a in bello tenebras
extinguere uoluit. Pas gͥ uicta dilex. Eduul¬
tis eligite: itr̃ necessitate spulsa sit ut dil¬
geret tenebras. an uoluntate seducta Si ne¬
cessitate. qͣredãpnat᷑ : S i uoluntate: qͣre dĩ
nata in tanta iniqͥtate dephendit᷑: Si neceᷤ¬
sitate dei natura coacta est diligere tene¬
bras: uicda ẽ gͣ. ñ uicit. Si uoluntate:
quid iam miseri dubitant. pecran¬
di uoluntatẽ tribiiere naturȩ quã
d̾s ex nichilo fecit: ne tribuant cam
luci quã genuit: Quid si etiam ostẽ¬
damus ante cõmixtionẽ mali. quam

Expanded text:
rat et contraria sibi loquendo peius rat et contraria sibi loquendo peius bellum contra se gerit quam contra deum ipsius gentis tenebrarum. deinde si propterea damnantur animae lucis, quia dilexerunt tenebras, iniuste damnatur gens tenebrarum, quae lucem dilexit. et gens quidem tenebrarum lucem ab initio dilexit, quam etsi uiolenter, tamen possidere uoluit, non extinguere, lucis autem natura in bello tenebras extinguere uoluit ; eas ergo uicta dilexit. quod uultis eligite: utrum necessitate conpulsa, ut diligeret tenebras, in uoluntate seducta: si necessitate, quare damnatur? si uoluntate, quare dei natura in tanta iniquitate deprehenditur ? si necessitate dei natura coacta est diligere tenebras. uicta est ergo, non uicit; si uoluntate, quid iam miseri dubitant peccandi uoluntatem tribuere naturae, quam deus ex nihilo fecit, ne retribuant eam luci, quam genuit? Quid? si etiam ostendimus ante commixtionem mali, quam
Abbreviated transcription (Latin):
ens. S dicat quod uult seductis &e mi¬
scris. a quib multo ampliꝰ quã xp̃c
honoratur: ut hoc p̾cio tam longais
& tam sacrilegas eis fabulas uendat.
Dicat quod uult: includat in globo
tanquã in carcere gent̾e tenebrarum.
ce forinsecus affigat naturam lucis. cui
de hoste extincto quietẽ ꝑpetuam pro-¬
mittebat. Ecce peior ẽ pena lucis quã
tenebrarum: peior pena diuine natu¬
re quã gentis aduersȩ. Illa quippe &¬
si in tenebris intꝰ ẽ ad naturam eiꝰ ꝑti¬
net in tenebris habitare. Anime aũ
quȩ hoc sunt qͦd d̾s. ñ poterunt reci¬
pi sicut dicit in regna illa pacifica. &
a uita ac libertate scẽ lucis aliena¬
bunt᷑ & configent᷑ in p̾dicto horribili
globo. Unde &e adherebunt inquit
his reb anime ȩedem. quas dilexert̃
relicte in eodem tenebrarum globo:
suis meritis id sibi conquirentes. Certe
non ẽ liberum uoluntatis arbitͥum.
Uide quomͦ insaniens. qͥd dicat igno¬

Expanded text:
ens. sed dicat quod uult seductis et miens. sed dicat quod uult seductis et miseris, a quibus multo amplius quam Christus honoratur, ut hoc pretio tam longas t tam sacrilegas eis fabulas uendat. dicat quod uult, includat in globo tamquam in carcere gentem tenebrarum et forinsecus affigat naturam lucis, cui de hoste extincto quietem perpetuam promittebat: ecce peior est poena lucis quam tenebrarum, peior poena diuinae naturae quam gentis aduersae. illa quippe etsi in tenebris intus est, ad naturam eius pertinet in tenebris habitare; animae autem, quae hoc sunt quod deus, non poterunt recipi, sicut dicit. in regna illa pacifica et a uita ac libertate sanctae lucis alienabuntur et configentur in praedicto horribili globo: unde et adhaerebunt, inquit, iis rebus animae eaedem, quas dilexerunt, relictae in eodem tenebrarum globo, suis meritis id sibi conquirentes. certe non est liberum uoluntatis arbitrium. uidete quomodo insaniens quid dicat igno
Abbreviated transcription (Latin):
eximium ac preclarum & uirtute po¬
tens lum̃ opponat qͦ superet simul
ac destruat stirpem tenebrarũ. qua
extincta ꝑpetua quies lucis incolis
pararet᷑. Ecce timuit labem: ac uasti¬
tatem impendentẽ seculis suis. Certe
sic erant fundata suꝑ lucidam ce beatã
t̾ram: ut a nullo unquã moueri aut
concuti possent. Ecce a timore nocere
uoluit uicinȩ genti. quã destruere
&e extinguere conatus ẽ ut ꝑpetua qõ
lucis incolis pararet᷑. Quare ñ addidit
& ꝑpetuũ unculum: An ille animȩ
quas in globo tenebrarũ in ęt̾nũ consi¬
git: non erant incolȩ lucis: De quib
aꝑte dicit: qͦd errare se a priore sua
lucida natura passe sunt. Ubi &e nolens
coactus ẽ dicere. libera eas uoluntate pa¬
casse: qui ñ uult peccatũ ponere nͥ in
necessitate naturȩ contrarie: ubiq ne¬
sciens quid loquat᷑: & tanquã ipse ĩ
inclusus sit in tenebrarũ globo quẽ
finxit. querens qua exeat &e ñ inueni¬

Expanded text:
eximium ac praeclarum et uirtute poeximium ac praeclarum et uirtute potens numen obponat, quo superet simul ac destruat stirpem tenebrarum, qua extincta perpetua quies lucis incolis pararetur. ecce timuit labem ac uastitatem impendentem saeculis suis. certe sic erant fundata super lucidam et beatam terram, ut a nullo umquam moueri aut concuti possent. ecce a timore nocere uoluit uicinae genti, quam destruere et extinguere conatus est. ut perpetua quies lucis incolis pararetur. quare non addidit "et perpetuum uinculum?" an illae animae, quas in globo tenebrarum in aeternum configit, non erant incolae lucis, de quibus aperte dicit, quod errare se a priore lucida sua natura passae sint? ubi et nolens coactus est dicere libera eas uoluntate peccasse, qui non uult peccatum ponere nisi in necessitate naturae contrariae ubique nesciens, quid loquatur, et tamquam ipse iam inclusus sit in tenebrarum globo. quem finxit, quaerens, qua exeat, et non inueni
Abbreviated transcription (Latin):
tura tanta mala patiat᷑: nam ipsam
apud se ipsam nichil horum pati po¬
tuisse uł posse: quasi inde laudanda
sit natura incorruptibilis. quia ipsa sͥ
ñ nocet: &e non quia nichil ei noceri ab
aliquo potest. Deinde si natura tene¬
brarũ nocuit nature di: & natura di
nocuit natiuȩ tenebrarum: duo gͦ ma¬
la sunt. quȩ sibi inuicẽ nocuerunt. Et
meliore animo fuit gens tenebrarum:
qͥa &e si nocuit: nolens nocuit. Neq enĩ
nocere: s frui uoluit bono dĩ. Ds̃ autẽ
illam extinguere uoluit: sicut maniche¬
us aꝑtissime in epła rumosi sui funda¬
menti delirat. Oblitus enim qͣd paulo
ante dixerat. ita autẽ fundata sunt
eiusdem splendidissima regna. supra
lucidam &e beatam t̾ramẽuta nullo
umquã aut moueri. aut concuti poꝰ¬
sint: postea dixit. lucis uͦ beatissimȩ
pater: sciens labem magnam acuasti¬
tatem. quȩ ex tenebris surgeret adũ¬
sum sua scã impendere scł̃a. nͥ aliquod

Expanded text:
tura tanta mala patiatur; nam ipsam tura tanta mala patiatur; nam ipsam apud se ipsam nihil horum pati potuisse uel posse. quasi inde laudanda sit natura incorruptibilis, quia ipsa sibi non nocet, et non quia ei nihil noceri ab aliquo potest deinde si natura tenebrarum nocuit naturae dei et natura dei nocuit naturae tenebrarum: duo ergo mala sunt, quae sibi inuicem nocuerunt, et meliore animo fuit gens tenebrarum, quia etsi nocuit, nolens nocuit; neque enim nocere, sed frui uoluit bono dei. deus autem illam extinguere uoluit, sicut Manichaeus apertissime in epistula ruinosi sui, Fundamenti delirat. oblitus enim, quod paulo ante dixerat: ita autem fundata sunt eiusdem splendidissima regna supra lucidam et beatam terram, ut a nullo umquam aut moueri aut concuti possint. postea dixit: lucis uero beatissimae pater sciens labem magnam ac uastitatem, quae ex tenebris surgeret, aduersum sua sancta impendere saecula, nisi aliquod