comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
id effecit qd erat meliꝰ et ffectius ¶libẽt ergo int̾rogare istos
diuinoꝵꝭ operũ rephensores Quid in hoie deesset q Imibeciłior
nascil᷑ credant. Nũ id̾cirto minus educẽt᷑ hõĩes. Nũ mius
ad sũmũ frobur etatis ꝓuehant᷑ Nũ Imibecillitas at itcͣmẽtĩ im-¬
pediat at salutẽ qm̃ que desũ ratio dependit Aut hoĩs ĩquiũs
educã mariiuis laborib cõstat pecudũ st cãdicio melior ꝓ hes̃
om̃s cũ fetũ ediderĩt nõ insi pastu sui curã gerũt. ꝙ ⁊ qᵇ pfic̃¬
oberib sua sponte distentis alimẽtũ lactis fetib ñ
Racio diu̾sa est None marnnos suscꝑiũt mãducadolabores̃ ut
mtdũ ad hũane intelligẽtie hẽre uidẽat᷑. Alidos em̃ at fũto¬

Expanded text:
id effecerit quod erat melius et rectius. libet igitur interrogare istos diuinorum operum reprehensores quid in homine deesse, quia inbecillior nascitur, credant, num idcirco minus educentur homines, num minus ad supediat, aut salutem? quoniam quae desunt, ratio dependit. At hominis, inquiunt, educatio maximis laboribus constat: pecudum scilicet conditio melior, quod hae omnes, cum foetum ediderint, non nisi pastus sui curam gerunt; ex quo efficberibus sua sponte distentis alimentum lactis fetibus miratio diuersa est, nonne maximos suscipiunt in educando labores, ut interdum aliquid humanae intellegenti
Abbreviated transcription (Latin):
piusẜe totiꝰ corpis rõ se quicꝙ alit̾ eẽt effectũ
unc s᷑ Racionẽ totiꝰ
hõis ostendam singloꝵ q nẽbroꝵ
qui ĩ corꝑe aꝑta aut operta sũt: utilitates ⁊ hĩtꝰ explicabo
bipedẽq tõstituit si ut tad spectaret unde illi origo ẽ Ila u̾o̾
depressit ad terrã ut qr nulla hiis ĩmortalitatis expectaͦ eẽ toto
corpe in humũ piecta uenta pabulo q frurẽt. hoĩs Ita soli

Expanded text:
isse totius operis ratio, si quicquam aliter esset effectum. Nunc rationem totius hominis ostendam singulorumque membrorum quae in corpore aperta aut operta sunt, utilitates et habitus explicabo. bipedemque constituit, scilicet ut eodem spectaret unde illi origo est, illa uero depressit ad terram, ut quia nulla his inmortalitatis expectatio est, toto corpore in humum proiecta uentri pabuloque seruirent
Abbreviated transcription (Latin):
qd q aĩal in sui gne et p̃e pulcherrĩꝰ ẽ ut si qudd uicissim
de ale̾s in alterũ tũfferat᷑ nichil impediciꝰ ad utilitatẽ nichil de¬
uiꝰ ad aspectũ uidi ncce sit. ut si elephanto ceruitẽ
d̾buas. aut camelo breuẽ. uel si sppẽtib pedes aut pillos addas.
bricos tactus fumosis flexib labe̾ntᵃ In quadrupedib aũt I
opifes cõtextũ spme ascãno capite deductũ logtiꝰ ex corpꝰ
uit et acuiauit in ĩaudã. ut obstene corꝑis pa

Expanded text:
sim de altero in alterum transferatur, nihil inpeditius ad utilitatem, nihil deformius ad aspectum uideri necesse sit? ut si elephanto ceruicem prolixam tribuas aut camelo breuem uel si serpentibus pedes aut pilos addas, ilubricos tractus sinuosis flexibus laberentur. in quadrupedibus autem idem opifex contextum spinae a summo capite deductum longius extra corpus eduxit et acuminauit in caudam, aut ut obscenae corporis pa
Abbreviated transcription (Latin):
net uerbo enabrare possibile est. Templabo tñ qm̃ corporis
et aonim facta pẽtio est. utriusq Racionẽ ꝙͣtum prisillitas In-¬
telligẽtie mee ꝑuidet exꝑlicare ¶ Quod officiũ hac decã
mapie suscipied pnto: qũ marcꝰ eulliꝰ uir i̾genii singłari
⁊̃ qrto de sre publica libro cũ id face̾ tẽptasset nł pressꝰ effecit
nã mat̾iam pate late patẽtem angustis firb tmĩauit lem̃t
una queq̃ decerpẽs. At ne ulla eẽt executꝰ ap̃e te¬

Expanded text:
nec uerbo enarrare possibile est. temptabo tamen, quoniam corporis et animi facta mentio est, utriusque rationem quantum pusillitas intellegentiae meae peruidet, explicare. quod officium hac de causa maxime suscipiendum puto, quod Marcus Tullius uir ingenii singularis in quarto De re punam materiam late patentem angustis finibus terminavit, leviter summa quaeque decerpens. Ac ne ulla esset excusat
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ fit coagulata ĩ forãri et pmĩe quid tor hõrs cõfingi ꝙ ĩ e̾o
Sil ⁊ uita oĩs et sapĩa de inq totũ opꝰ quadr agesiõ die ꝯfer¬
cõscimari. Ex abortionib fortasse hec collecta sũt. In auiũ
tũ fetib p̃ mũ ocłos fingi dubiũ nõ est qd in ouis sepe depre¬
hendim ꝰ unde freri nõ posse arbitro ꝵ quiñ fictio acapite sũat
epordiũ. Oilitudĩes aũs in corꝑib filioꝵꝭ sic ficri putãt. Cũ

Expanded text:
or hominis effingi, quod in eo or hominis effingi, quod in eo sit et vita omnis et sapientia; denique totum opus quadragesimo die consummari. Ex abortionibus haec fortasse collecta sunt. In avium tamen foetibus primum oculos fingi dubium non est, quod in ovis saepe deprehendimus. Unde fieri non posse arbitror, quin fictio a capite sumat exordium. similitudines autem in corporibus filiorum sic fieri putant: cum
Abbreviated transcription (Latin):
ud ẽi gcogitabit: quid faciet ãt quid moliet᷑ d
na᷑ ꝯcedat. Ai aũt rõne sit preditũ quid opꝰ erit sepimẽtis
corꝑis: eũ semel concessa stacio nature minꝰ possit imple
Que quid̃ tm̃ ualet ad ornandũ tuẽdũ q hoiem. ut nichil potuĩt¬
poffa maius ac meliꝰdeo dari. Demq cũ ⁊ corpis nõ
cior. Na cũ fragilis Imibecillꝰ q nastat᷑. tñ et a m̾utis
om̃ib tutꝰ est: et ea oĩa q̃ firmiora nastũt᷑ etiã si unñ
celi fortiter patĩt᷑ ab hoĩe tñtuta ẽẽ nõ pũt. Ita fit ut plus
hoi cõferat Racio ꝙͣ nataͣ mutis qm̃ in illis mag̃tudo uroĩ¬

Expanded text:
d enim excogitabit? quid faciet? aut quid molietur? ncedat? Si autem ratione sit praeditum, quid opus erit sepimentis corporis? cum semel concessa ratio naturae munus possit implere: quae quidem tantum valet ad ornandum tuendumque hominem, ut nihil potuerit maius ac melius a deo dari. denique cum et corporis non tior. nam cum fragilis inbecillusque nascatur, tamen et a mutis omnibus tutus est et ea omnia quae firmiora nascuntur, etiamsi uim caeli fortiter patiuntur, ab homine tamen tuta esse non possunt. ita fit ut plus homini conferat ratio quam natura mutis, quoniam in illis neque
Abbreviated transcription (Latin):
ne oblectamẽta Ista terre g magins at ueris boms herete are¬
das: que sũt nõ cñ fallacia qr dubia. ueridetꝭ ĩsidiosa qr dulcia
Nam et ille colluctator et adu̾ariꝰ noster scis. ꝙ̃ sit astutꝰ ꝓde
ip̃e uiolentꝰ sicut nũc uidemꝰ. Is hec oĩa q̃ illice pñt prola¬
queis habet et quid̃ tã subtilib ꝙ ocłos mẽtis effugiãt ut possit̃
Ita sRes tuas ꝓp̾ͥas ĩ quib nũc acgis suadto ut ꝓtuã dtute
at contẽpnas a potes: aut nõ magnoꝑe mireris. Memẽto
et ueri parẽtio tui et in qua ciuitate nom̃ẽ dederis ⁊ cuiꝰ ordi¬
ns fueris. Intelliois ꝓfecto quid loquar. Nec em̃ te suꝓbie ar¬
guo cuiꝰ uite ne suspicio quidẽ ulla est. Ez ea que dico ad netẽ
refenida sunt nõ ad corpꝰ cuiꝰ oĩs ⁊ atio Ideo cõꝑata ẽ ut ão
fictile quo animꝰ idẽ hõ ip̃e uerꝰ cõtine̾t et q̃d̃ nõ aꝓmetheo

Expanded text:
s habere te credas, quae sunt non tantum fallacia, quia dubia, uerum etiam insidiosa, quia dulcia. nam ille conluctator et aduersanus noster scis quam sit astutus et idem saepe uiolentus, sicuti nunc uidemus. is haec omnia quae inlicere possunt, pro laqueis habet et quidem tam subtilibus, ut oculos mentis effugiant, ne possint itaque res tuas prosperas in quibus nunc agis suadeo ut pro tua uirtute aut contemnas, si potes, aut non magno opere mireris. memento et ueri parentis tui et in qua ciuitate nomen dederis et cuius ordinis fueris: intellegis profecto quid loquar. nec enim te superbiae arguo, cuius in te ne suspicio quidem ulla est, sed ea quae dico, ad mentem referenda sunt, non ad corpus: cuius omnis ratio ideo conparata est, ut fictile quo animus id est homo ipse uerus continetur, et quidem non a Prometheo
Abbreviated transcription (Latin):
gatis quasi tarinã compegit quã nos spinam dicimꝰ Eãq uoluit
exuno ꝙpetuo q osse formare ne cyadiẽdi flectendi q se fuacul¬
tatẽ aĩal nõ hẽuet Ex eiꝰ parte qͣi media costas id ẽ fusidsaa
⁊ plana ossa porreeit indui̾sũ quib elemẽter curuatis e inse
uelus inẽculũ pene cõductia int̾na uiscera cõtegant᷑ ut ea
q̃ mollia et minꝰ ualida fieri opꝰ erat illiꝰ solide etatis amplex
possent ẽẽ munita. In suma uõ cõstructõiiis eiꝰ quã sile nauit
carine diximꝰ caput collocauit in quo ẽẽt Regnũ totiꝰ aĩantis
Datumq illi hat nomẽ est ut quid̃ uarro ad cic̾one st̾bit ꝙ hic
capiãt Inicũ sensus ac nerui ¶ Ta u̾o que diximꝰ de cor̃ uel
ambulãdi uel faciẽdi uel uolandi cã eẽ ꝓducta neq niuiũ longil
magis ossib cõstare uoluit. Aut ẽ bña sũt ut in hõie aut terna¬

Expanded text:
gatis quasi carinam conpegit quam nos dicimus spinam eamque noluit ex uno perpetuoque osse formare, ne gradiendi flectendique se facultatem animal non haberet. ex eius parte quasi media costas id est transuersa et plana ossa porrexit in diuersum, quibus clementer curuatis et in se uelut in circulum paene conductis interna uiscera contegantur, ut ea quae molliora et minus ualida fieri opus erat, illius solidae cratis amplexu possent esse munita. in summo uero constructionis eius quam similem nauali carinae diximus. caput conlocauit, in quo esset regimen totius animantis, datumque illi hoc nomen est, ut quidem Varro ad Ciceronem scribit, quod hinc capiant initium sensus ac nerui. ea uero quae diximus a corpore uel ambulandi uel faciendi uel uolandi causa esse producta, neque nimium longgatis quasi carinam conpegit quam nos dicimus spinam eamque noluit ex uno perpetuoque osse formare, ne gradiendi flectendique se facul
Abbreviated transcription (Latin):
oculoꝵ. Ouod adeo uerũ est ut lustis hoĩb. si ãt ĩsaui ãt ebrn
siãt nullo ͦ possit accidõ ut aliquid duplex uideãt. Quare si flacio
aꝑet cur oculi fallũt᷑ maĩfesta ẽ nõ eẽ falsos sensus qr ãt si sũt

Expanded text:
oculorum? quod adeo uerum est, ut luscis hominibus, si aut insani aut ebrii oculorum? quod adeo uerum est, ut luscis hominibus, si aut insani aut ebrii fiant, nullo modo possit accidere ut aliquid duplex uideant. quare si ratio apparet cur oculi fallantur, manifestum est non esse falsos sensus: qui aut
Abbreviated transcription (Latin):
intatũ cõuerti ẜ mou̾itñ ac flecti cũ modo possẽt. ¶ Orbes auĩ
ipõs huõris puriat liquidi plenos eẽ uoluit ĩ ꝙͦp media parte
saintile luĩnũ cõcluse teneut ͦ ͤ q̃s pupillas nũcupamꝰ ĩ quib
mistet᷑ et cõiũgit᷑ amboꝵ luem̃e uisus ¶ libet hoc loco illoꝵ
hende̾ uanitatẽ qui dũ uolut̃ ostende̾ sensꝰ falso
causa. Ideo eĩ fit qr duo sũt oculi ¶ qͦmõ id fiat accipe uisꝰ ocłoꝵ
intencõe e c̃ cõstat Itaq qm̃ mens ut sup̃ dictũ est oculis talp̃
senestris util᷑. nõ tñ hoc ebriis et insanis accidit. ẜret
C ertũ ẽ eĩ int̾uallũ ac spaciũ qͦ acies ocłoꝵ coit᷑ Item si rttrorsio
auoces añn q̃i ad cogitãdũ ⁊ Intẽtõe nẽtis ⁊elaxes tñ acies ocłi
utriusq deducit᷑ tñc singli uide Incipiũt seꝑatim. E⁊ añ Rius ꝯ
deris acĩe q direxeris coit᷑ ĩ unũ quicquid dis uidet

Expanded text:
in totum conuerti, sed moueri tamen ac flecti cum modo possent. orbes autem ipsos umoris puri ac liquidi plenos esse uoluit, in quorum media parte scintillae luminum conclusae tenerentur, quas pupillas nuncupamus, in quibmiscetur et coniungitur amborum luminum uisus. Libet hoc loco illorum reprehendere uanitatem qui dum uolunt ostendere sensus falsobscura sit causa. ideo enim fit, quia duo sunt oculi. sed quomodo id fiat accipe. uisus oculorum intentione animi constat. itaque quoniam mens, ut supra dictum est, oculis tamquam fenestris utitur, non tantum hoc ebriis aut insanis accidit, sed ecertum est enim interuallum ac spatium quo acies oculorum coit. item si retrorsum auoces animum quasi ad cogitandum et intentionem mentis relaxes, tum acies oculi utriusque diducderis aciemque direxeris, coit in unum quidquid duplex uid
Abbreviated transcription (Latin):
quid ĩmaniꝰ. S qm̃ Imibecillis est nec ꝑ se pt̃ fñ hoĩe uiẽ societa¬
tẽ appetit. ut uita cõĩs ⁊ ornatiorfiat et tucior uide g̾ om̃e hoĩs¬

Expanded text:
quid immanius? Sed quoniam imbecillis est, nec per se potest sine homine vivere, societaquid immanius? Sed quoniam imbecillis est, nec per se potest sine homine vivere, societatem appetit, ut vita communis et ornatior fiat, et tutior. Vides igitur omnem ho
Abbreviated transcription (Latin):
aũs illa que dixi. Si morbio nõ Recipet: neq tectis neq ue¬
stib Indige̾t eliuid eñ uentos at ymbes ãt frigora metueret
quoꝵ uis in eo est ut morbos afferẽt. Idcirco eñ accepit sapĩa
Ut aduersus nocẽtiã fragilitatẽ suã nuniat. Sequit᷑ nãe
accipiat: qr is ad quẽ mors nõ uenit fiomꝰ su ncce d̃ Infio /¬
mtas aut ħt in se mortis ꝯdicionẽ. ffronitas uo ub fuerit nec
senect ꝰ locũ p̃s̾ hẽre: nec mors q̃ sequit᷑ senectutẽ ¶ prete̾a
si mors certe ꝯstituta ẽẽt etati fide hõ insollertissimꝰ ⁊ hũanitate
oĩ caret: Nlam fere iura oĩa hũanitatis quib uie̾nos cobemd¬
spmetu et cõscĩa fragilitatis orint᷑. Demq ĩ becilliora ⁊ trnddro¬
da queq aĩalia ꝯgiegant᷑. ut qm uirib tueri se nequent illo
dñt. ħõ quo si eod̃ mõ heret ad ꝓulsanda ꝑicula suppetens
Robur nec ulliꝰ alidꝰ auxilio Indig̾e̾t. que sociẽtas esset q̃ Reu̾e̾nᵒ

Expanded text:
autem illa quae dixi: si morbum non reciperet, neque tectis neque uestibus indigeret. quid enim uentos aut imbres aut frigora metueret, quorum uis in eo est ut morbos adferant? idcirco enim accepit sapientiam, ut aduersus nocentia fragilitatem suam muniat. sequitur <quoaccipiat, quia is ad quem mors non uenit, firmus sit necesse est. infirmitas autem habet in se mortis condicionem, firmitas. uero ubi fuerit, nec senectus locum potest habere nec mors, quae sequitur senectutem. praeterea si mors certae constituta esset aetati, fieret homo insolentissimus et humanitate omni careret. nam fere iura omnia humanitatis, quibus inter nos coia fragilitatis oriuntur. Denique imbecilliora, et timidiora quaeque animalia congregantur, ut quoniam viribus tueri se nequeunt, muldunt. Homo quoque si eodem modo haberet ad propulsanda pericula suppetens robur, nec ullius alterius auxilio indigeret, quae societas esset? quaeve
Abbreviated transcription (Latin):
⁊matis utuͦᵒ ꝙ cõtritos ⁊ cõmolitos dentib cibos colligit ⁊ cõnlo¬
cibo putat luigue nomẽ impoitũ Bestias etiã potu aduiuat
ptenta cm̃ cauataq hauriũt aquã eã q tõpreheusã linouc sinu
ne tarditate ac mora effluat adpalatũ celeri mobilitate ꝯplodũt.
ħec Itaq palati cõcauo tapͣ testudie tegit᷑ eã q dẽtũe septis
deus q̃i muro c̾cũuallauit. Dentes aut̾ ip̃os ne nudi at restrct
dentis nõĩant᷑ ac deinde labioꝵ tegiũb honestauit. Quore¬

Expanded text:
mutis utitur, quod contritos et permolitos dentibus cibos colligit et conglocibo putat linguae nomen inpositum. bestias etiam <in> potu adiuuat: protenta enim cauataque hauriunt aquam eamque conprehensam linguae sinu, ne tarditate ac mora refluat. ad palatum celeri mobilitate conplodunt. haec itaque palati concauo tamquam testudine tegitur eamque dentium saeptis deus quasi muro circumuallauit. dentes autem ipsos, ne nudi ac restrictdentibus nominantur, ac deinde labiorum tegminibus honestavit. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
eet ĩforimis ẜ alibi effusꝰ alibi retrattꝰ ꝓ cuiꝰ lĩ loci decencia.¬
¶ Frons g ͦ uallata ꝑ circuitũ et atimporib effusi añ aures ca¬
pilli et ears sũme gartes ĩ corone modũ cuncte ⁊ occipitiũ oñre
cõtectũ spẽm nuri decoris ostentat Iam barbe sraicio ẽ iiredibile
ꝙ̃ptũ cõferat odd dmostendã corꝑin maturitatẽ uel ad dr̃ã secꝰ¬

Expanded text:
 alicubi retractus pro cuiusque loci decentia. frons ergo uallata per circuitum et a temporibus effusi ante aures capilli et earum summa pars in coronae modum cincta et occipitium omne contectum speciem miri decoris ostentat. iam barbae ratio incredibile est quantum conferat uel ad dinoscendam corporum maturitatem uel ad d
Abbreviated transcription (Latin):
Aĩal edut̃. ẜ id qd malui corpis fetu ⁊ calore tepesacio acał
stuet᷑: Semde ꝙ lã infiome ut fut q̃sitis ꝑlaborẽ cibis
aꝑpentib nutende. ¶ed illi forciora eligũt Imibecilliora p̾tereũt¬
¶ Quero iͥ ab hiis qui cõdicionẽ pecudũ sue p̾ferũt: qͥd eliga
si deus huis deferat optionẽ Irũ nualiu hũaenã sc̃pĩa cũ
dũ mõ hũanã ꝙͣ illã ⁊ acionabilẽ firmitatẽ. es uidel pru-¬
detes uioi neq hoĩa rõnẽ uolũt cũ fragilitate neq mutoꝵ

Expanded text:
animal edunt, sed id quod materni corporis fotu et calore tepefactum animquod tam infirmae, ut sint quaesitis per laborem cibis a parentibus nutriendae? sed illi fortiora eligunt, inbecilliora praetereunt. quaero igitur ab iis qui condicionem pecudum suae praeferunt, quid eligant, si deus iis deferat optionem, utrum malint, humanamne sapientiam cum dummodo humanam quam illam inrationabilem firmitatem. sed uidelicet prudente
Abbreviated transcription (Latin):
rando ydonea ẽẽ qd in lutẽ naͣlib adumẽtis iimita ꝓcesserũt
hon toba nũdũ ⁊ iermẽ taꝓͣ es naufragio in huiꝰ uite nniffias
piti it expelli qui neq mou̾e se loco ubi effusꝰ ẽ possit necaili¬
mẽtũ lactis apełe. nec iniuriã tpĩs ferre. Itaq nõs nõ matrẽ
ẽe huam gn̾is ẜ nouercã: que cũ mutis tã liberalit gesserit
hoĩem uo̾ sic effũderit: ut mogs ⁊ ĩfiomꝰ et oĩ aupilio ĩdigẽs
nichil aliud possit ꝙͣ fragililatis sue ꝯdicionẽ ploratu acfle¬
lib omioiari scil cui tm̃ in uita Restet tnsire maloꝵ. Que
cũ dicũt uehemẽter sapẽ es credũt:. ꝓpterea ꝙ unusquisq ĩtõ¬
sidate sue cõdicõis ingratꝰ est: Ego uero illos nũꝙͣ magis̾de

Expanded text:
ndo idonea esse, quod in lucem naturalibus indumentis munita processerint, hominem contra nudum et inermem tamquam ex naufragio in huius uitae miserias proici et expelli, qui neque mouere se loco ubi effusus est possit nec alimentum lactis adpetere nec iniuriam temporis ferre. itaque naturam non matrem esse humani generis, sed nouercam, quae cum mutis tam liberaliter gesserit, hominem uero sic effuderit, ut inops et infirmus et omni auxilio indigens nihil aliud possit quam fragilitatis suae condicionem ploratu ac fletibus ominari, scilicet cui tantum in uita restet transire malorum. quae cum dicunt, uehementer sapere creduntur, propterea quod unus quisque inconsiderate suae co
Abbreviated transcription (Latin):
q sriire aĩantes ad quod ẽ queq genãta. O uidel q̃ slanao
ipsã u̾i̾tatis amisit semꝑ erret ncc̃e ẽ. Et eĩ nõ ꝓuidẽtia sed
fortuitis athomor cõcursionib nascũt᷑ oĩa: cur nuĩꝙͣ fortuto
accidit sic coire illa p̾ncipia ut effice̾nt aĩal eiusmodi ꝙ narib
potiꝰ audiret. ãt odoraret oculis: aut aurib cerue̾t ei enim
p̾mordia nullũ genꝰ positõis expartũ relinquũt oportuit
eiuismodi cotidie mõstra gen̾ari: in qͥb e nẽ broꝵ ordo p̾posterꝰ¬
mẽbra leges suas et ordines et usus sibi att̾butos tuẽatur

Expanded text:
que seruire animantes ad quod est quaeque generata? seduidelicet qui summam que seruire animantes ad quod est quaeque generata? seduidelicet qui summam ipsam ueritatis amisit, semper erret necesse est. si enim non prouidentia, sed fortuitis atomorum concursionibus nascuntur omnia, cur numquam fortuito accidit sic coire illa principia, ut efficerent animal eiusmodi quod naribus potius audiret, odoraretur oculis, auribus cerneret? si enim primordia nullum genus positionis inexpertum relinquunt, oportuit eiusmodi cottidie monstra generari in quibus et membrorum ordo praepostermembra leges suas et ordines et usus sibi attributos tueantur,
Abbreviated transcription (Latin):
sd hõ difectissimꝰ pene omisit itactũ ¶ Forsitan Rep̾hendas.
ꝙ ĩ Reb obcuris coner ãd disputare cũ uideas tãta etuu̾itate
cõtrectari neq lãgi manu. neq ꝑciꝑi seusib pñt. Et tñ de
illar om̃i r acoe sic disputãt ut ea qͥ afferũt ꝓbata et cog̃ta
atq slationẽ. ur de co appaoet nos abeo g cũ genator qr ip̃e
Intelligẽtia ip̃e sensus ac Racio ẽ cet̾is aĩantib qm̃ ⁊ õlen Itã

Expanded text:
quod homo-disertissimus paene omisit intactum. forsitan reprehendas quod in rebus obscuris coner aliquid disputare, cum uideas tanta temeritate contrectari neque tangi manu neque percipi sensibus possunt: et tamen de illarum omnium ratione sic disputant, ut ea quae adferunt probata et cognita atque rationem, ut ex eo appareret nos ab eo esse generatos, quia ipse intellegentia, ipse sensus ac ratio est. ceteris animantibus quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
eũ ꝑ annos quadrag̃ĩta ppłm rexisset successorem hũit ilrm qua
septem ⁊ uigĩti amus tenut p̾ncipatum Epinde sub iaditibrs
funt ꝑ annos trescentos septuaginta cũ matato statu Reges ha

Expanded text:
cum per annos quadraginta populum rexisset, successorem habuit Jesum, qui cum per annos quadraginta populum rexisset, successorem habuit Jesum, qui septem et viginti annis tenuit principatum. Exinde sub Judicibus fuerunt per annos tre
Abbreviated transcription (Latin):
uuc qm̃ docui sapĩãm et religiõe non posse deduci. suꝑest
ut de ip̃a religione ac sapiencia disseranuib Sencio quid
ꝙͣ sit difficilis de rebus celestib disputacio s tñ aũdiendum est
ut illuserata u̾itas pateat. multi q ab errore atq Inberitu lib̾ent᷑
qui eam sub uelannẽ stulticie latentem aspernant᷑ ac respuũt
Sed priusꝙͣ incipiam de deo ⁊ oꝑibus eius dicere pauca michide
ꝓphetibante diceñda sunt᷑. quoꝵtestimonus nũt uti ncce ẽ: qd̾
In p̾orib libris ne fac̾em temꝑaui Ante oĩa qui u̾itatẽ studet cõ¬
rehende̾. nõ mõ intelligendis ꝓphãꝵ uocib añm debet
S etĩa tp̃a per que quisq illoꝵo fu̾it diligentissie inquirẽ ut sciat
et que futura predixeruit et post quos annos p̃dicta ꝯpleta sit
et difficultas In hus colligendis inest ulla Cestati su
toblibros de temporibut ediderunt inicium fatientes a ꝓpheta
mopse qui troianũ bellũ seꝑtingentis fere aniis antecẽ sset ͥs aũt

Expanded text:
uoniam docui sapientiam et religionem non posse diduci, superest ut de ipsa religione ac sapientia disseramus. Sentio quidem, quam sit difficilis de rebus coelestibus disputatio: sed tamen audendum est, ut illustrata veritas pateat, multique ab errore atque interitu liberentur, qui eam sub velamine stultitiae latentem aspernantur ac respuunt. Sed prius quam incipiam de Deo et operibus ejus dicere, mihi pauca de prophetis ante dicenda sunt, quorum testimoniis nunc uti necesse est; quod in prioribus libris ne facerem, temperavi. Ante omnia, qui veritatem studet comprehendere, non modo intelligendis prophetarum vocibus animum de etiam tempora, per quae quisque illorum fuerit, diligentissime inquirere; ut sciat et quae futura praedixerint, et post quos annos praedicta completa sint. Nec difficultas in his colligendis inest ulla; testati suptos libros de temporibus ediderunt, initium facientes a propheta Moyse, qui trojanum bellum septingentis fere annis antecessit. Is autem,
Abbreviated transcription (Latin):
maior captiuos iudeos terris ac sedibus ⁊edd̾e̾t qui ꝑ idem tẽpu
in ꝑsas suscipit Imꝑiũ quo rome rarquinus suꝑbus Euare cũ oĩs
tempoꝵ series: et ex iudaicis ⁊ ex grecis Romanisq hystorus col¬
gatur etiam singłoꝵ ꝓphetaꝵ tempora colligi pñt e
regii eiꝰ octano mense cecmisst adeo antiqͥores etĩa ex grecib
senciant qui scͥpturam sacram corrigẽ intuntur tanꝙͣ nouã
⁊ recens factam Ignorantes ex quo fonte religionis sancte ori¬
go manauerit Et si quis colleccis perspectis qz temporibus
fundam̃tum dodrine salubriter iecerit. Et ueritatem penitus
ꝯprehendet ⁊ eruorem cogucta u̾itate depoẽt De ꝰigͣ machĩator

Expanded text:
s redderet, qui per idem tempus in Persas suscepit imperium quo Romae Tarquinius Superbus. quare cum omnis temporum series et ex Iudaicis et ex Graecis Romanisque historiis colligatur, etiam singulorum prophetarum tempora colligi possuntregni eius octauo mense cecinisse. adeo antiquiores etiam Graecis sentiant qui scripturam sacram coarguere nituntur tamquam nouam et recens fictam, ignorantes ex quo fonte religionis sanctae origo manauerit. quodsi quis collectis perspectisque temporibus fundamentum doctrinae salubriter iecerit, et ueritatem penitus conprehendet et errorem cognita ueritate deponet. Deus igitur machinator
Abbreviated transcription (Latin):
Iuudit cãm in st̃do libro explicaumꝰ. hic gͦ Insidiat᷑ unu̾sie s tos
qui deũ nestiũs exrorẽ Impedit stulticia obruit: tẽbris c̾cũ fudit:
uita ꝑpetua Gos aũt qui deũ sciuĩt dolis et astucia aggredit᷑ ut
Itupidilate aut libidine Irreciat. ad peccatis bandiẽtił dc̃epnatos
ellat ad mortẽ. aut si dolo nicħ pfec̾dt uiolencia deu̾

Expanded text:
idiae causam in secundo libro explicavimus. Hic ergo insidiatur universis; sed eos, qui nesciunt Deum, errore impedit, stultitia obruit, tenebris circumfundit, ita perpetua. Eos autem, qui Deum sciunt, dolis et astu aggreditur, ut cupiditate ac libidine irretiat, ac peccatis blandientibus depravatos impellat ad mortem; vel, si dolo nihil profecerit, vi et
Abbreviated transcription (Latin):
ncce est mẽtẽ ẽẽ diuinã. que sua guidẽtra nastendi Pncipuĩe
om̃ib Reb p̾beat Aut si naͣ est celum atq terra ẜ om̃e qd naluẽ
est: nõ est dei naͣ. bed dei opus ¶Non dissili eorore credĩa ẽẽ forͣ¬
qi dẽa quanda. Rec hũanas uariis cãib Illudentẽ. qr mestiũt unde
sibi bona et mala eutmãt. Cũ hal cõpositos ad p̾liandũ ꝙutant
net ullam tñ rõnẽ Reddũt. aquo et quã ob tãm Bed tmñcũ fortuãse
Digladiari momẽtis omib głiant᷑ Iã quitũq cõsolati sũt aliqͦs:¬

Expanded text:
necesse est mentem esse divinam, quae sua providentia nascendi principium rebus omnibus praebeat. Aut si natura est coelum atque terra, et omne, quod natum est, non est Deus natura, sed Dei opus. Non dissimili errore credunt esse fori deam quamdam res humanas variis casibus illudentem; quia nesciunt, unde sibi bona, et mala eveniant. Cum hac se compositos ad praeliandum putant; nec ullam tamen rationem reddunt, a quo et quam ob causam: sed tantum cum fortuna se digladiari momentis omnibus gloriantur. Jam quicumque aliq
Abbreviated transcription (Latin):
permare dr̃ si plus p̃t: aut sola colat᷑. sioĩa uel si tm̃ mala ĩ miltit.
aliquid cause ꝙferat quo si dea sic imiudeat hõib. eosq ꝓditos cupiat.
cũ abħis Religiose calat᷑: tũ equior sit malis. Iniquie arie lonis. Cur
Insidiet᷑ affłicat decipiat. extmiẽt. Euis illã gen̾o hõi ueatricei
aliqua niehil eñ afferri abhño p̃e cur hoĩb tã ĩmita sit ꝙͣ prtal¬

Expanded text:
litur, si omnia? uel si tantum mala immittit, aliquid causae proferant cur, si dea sit, inuideat hominibus eosque perditos cupiat, cum ab iis religiose colatur, cur aequior sit malis, iniquior autem bonis, cur insidietur adfligat decipiat exterminet, quis illam generi hominum uexatricem aliqua, nihil tamen afferri ab his potest, cur hominibus tam inimica sit, qua
Abbreviated transcription (Latin):
satis ac diuidicare nõ possis. Ceiuid ñ pugnes adu̾sꝰ eos hõĩes qui
i gladio peũt. Quid labores ut tos destruas. quos sua ip̃es¬
lut eos aut stultissimos ãt głiosos fuisse qui existimauissẽt pħio suis
ingeiis fuisse ꝓfectã. ẜ se uidẽ ꝙ ꝓautis ãuis magnia accessio facti
more. qñ est. ãt aquib absoluta. Nam qd ait staltissimos fuisse. qui
putauissent itremiis suis ꝓfectã ẽe sapĩa: Itrũ est Ced ne ip̃e quidẽ
satis prudenter qui ait aut a uet̾ib ceplani. ãt anous auclã at mox

Expanded text:
ere ac dijudicare non possis. Quid igitur pugnes adversus eos homines, qui suo sibi gladio pereunt? Quid labores, ut eos destruas, quos sua ipsos desos accusans, ait eos aut stultissimos, aut gloriosissimos fuisse, qui existimassent philosophiam suis ingeniis perfectam: sed se videre, quod paucis annis magna accessio facta more? quando est aut a quibus absoluta? Nam quod ait stultissimos fuisse, qui putassent ingeniis suis perfectam esse sapientiam, verum est: sed ne ipse quidem satis pruden
Abbreviated transcription (Latin):
paeat intelliges ¶ Testatꝰ est uidel actia ꝯstĩam ex ip̃is misteriis intet¬
ligi posse. ꝙ oẽs illi hoĩes fuerit qui cołut: Et cũ de hercule. libero istu¬
lapio: castore. polluce: incuctãter fattret᷑. de apolline ac ioue pr̃ib eoꝵ
¶stẽ de neptimo uultano. marte: m̾curio: quos maioꝵ gẽtiũ deos ap¬
pessauũ tuinut aꝑte ꝯfiteri. Et ide̾to aut late hot ꝑate . ut ide̾ de Ione
retidsq dus antiq̃orib intelligamꝰ. Quoꝵ imeorĩa si ead̃ rõe uetereꝭ

Expanded text:
cientiam, ex ipsis mysteriis intellegi posse quod omnes illi homines fuerint qui coluntur, et cum de Hercule Libero Aesculapio Castore Polluce incunctanter fateretur, de Apolline ac Ioue patribus eorum, item de Neptuno Uulcano Marte Mercurio, quos maiorum gentium deos appellauit, timuit aperte coner. et idcirco ait late hocpatere, ut idem de Ioue cet
Abbreviated transcription (Latin):
inẽ eod uliq mõ alltue myneruã hamnos Iunorcẽ. paphos uenerẽ
uultanũ leninos liberie̾ napos apolxix̃ dehchos sic ꝑ ppłs al Regioes
qmi successerãt plurimiũ ꝯlulit ad turorẽ: qi ut diuina sciope natiuideñ.
dinos honores parẽtib detult  deserri q iusseont . et oN
In p̃t aliqͥs dubitare quõ religioes deoꝵ sit institute: cũapud
matonẽ legat tiree u̾ba socis Imꝑantis. Nũt pateras libate Iui
p̾cib q uoiate. Anchisem genitorẽ. Qui nõ bñ immortalitatẽ. uerĩe etiã
uẽtorp t̾buit płatẽ. Postamꝰ uẽtos. Atq hec me sacia qt annis. urbe
ꝑ ꝯpõitis ad uolaptatẽ carimib: in celũ eos sustuberũt. sic faciĩt qͥ ap regh

Expanded text:
amos Iunonem, Paphos Venerem, Vulcanum Lemnos, Liberum Naxos, Apollinem Delos. sic per populos atque regiones qui successerant plurimum contulit ad errorem, qui ut divina stirpe nati viderentur divinos honores parentibus detulerunt deferrique iusserunt. An potest aliquis dubitare quomodo religiones deorum sint institute, cum apud Maronem legat Enee verba sotiis imperantis: "Nunc pateras libate Iovi precibusque vocate Anchisen uentorum tribuit potestatem: poscamus uentos, atque haec me sacra quotannis urbe compositis ad uoluptatem carminibus in caelum eos
Abbreviated transcription (Latin):
nõ egor ẜ ꝯstantis amini ac iudicii fuit. ⁊ hᵗ ip̃a sentẽtia nuillũ qp̾sert
Iudiciue doloris. Neq tm̃ puto illũ: tã uarie: tam copiose: lã onate.
sebe̾ potiusse. ñ luctũ dius. ⁊rõ ip̃a. e ꝯsolacio omicoꝵ e lõgitudo
nam de legil. quo ĩ oꝑe platone seeutꝰ: leges uoluit pone̾ quib
putare̾t usurã ẽẽ Iustã. s sapiẽtẽ ciuitatẽ De Religr̃oeita sanxit
Diuos ⁊ eos qui semꝑ celestes hubiti sũt colũto. Et illos qͦͦ tudo¬
quirinũ ¶te in tustulanis: cũdicẽt totũ pene celũ hũano gn̾e ꝯ

Expanded text:
 constantis animi ac iudicii fuit et haec ipsa sententia nullum praefert indicium doloris. neque enim puto illum tali uarie, tam copiose, tam ornate scribere potuisse, nisi luctum eius et ratio ipsa et consolatio amicorum et longitudo Nam de Legibus, quo in opere Platonem secutus, leges voluit ponere, quibus putaret usuram esse justam et sapienetm civitatem, de Religione ita sanxit: « Divos, et eos qui coelestes semper habiti sunt, colunto; et illos, quos in cQuirinum. » Item in Tu
Abbreviated transcription (Latin):
hnͣ : di qͥs aũt ꝑcepta scipĩa deposuerit ec rorẽ: ꝓfecto Ridebit ĩeptias hõm pene
: illos dico. qͥ uel In honesto saltatu trepudiãt᷑ uel qui nudi una
coronati: at ꝑsonati ãt luto obliti cuorũt. ¶ Quid de stutis uetustate Icrm¬
putuidis dicam : q̃ cũportãt deos ip̃os se gestare hum̾i̾s arbitrãt᷑ nãfuti
libatulꝰ int̾ p̾cipua prelatis exx̃pla nu̾at᷑ qui tũ ptor tẽt.¬
peũtib aucile portauit᷑ cũhr̃et magr̃atꝰ bñficio numui̾t eiꝰ uacanõt
Nõ h ͦ ille furiꝰ. s plane furiosꝰ suit᷑ qͥ pͥcura hoc nẽstio se putauit ormare
Ostultas hor metes. optioraceta Qualib inteneb̾ uiteꝙptisq ꝑiclis

Expanded text:
 Si quis autem, percepta sapientia, deposuerit errorem, profecto ridebit ineptias hominum pene dementium; illos dico, qui vel inhonesto saltatu tripudiant, vel qui nudi, uncti, coronati, personati, aut luto obliti currunt. Quid de scutis jam vetustate putridis dicam? quae cum portant, deos ipsos se gestare humeris suis arbitrantur. Nam Furius Bibaculus inter praecipua pietatis exempla numeratur, qui cum praeteuntibus ancile portauit, cum haberet magistratus beneficio muneris eius uacationem. non ergo ille Funus, sed plane furiosus fuit, qui praeturam hoc ministerio se putauit ornare.o stultas hominum mentes, o pectora caeca! qualibus in tenebris uitae quantis
Abbreviated transcription (Latin):
minũ. ꝯpudẽdis molib detinẽtus ¶ Tloacie fmlat  ĩ loata maxra
Reꝑtũ taciꝰ ꝯfecuit qt qr cuiꝰ ẽẽt effigies ignorabat. ex loco illi nous
Imposuit ¶ pauorẽ ꝑallorẽ q Tulliꝰ hostiliꝰ figauit. ⁊ coluit. Oudede
hoc dicã insi diginẽ fuisse qui semꝑ deos suos sic̃ optariselet pͥentes
hrẽt: Ab hoc illud marti martelli de ꝯsecͣciõe honoris atos u̾tuts hone
õm differt᷑ Re cõbꝑuit ¶¶ Bad uanitate mẽtẽ qͦq int deos
natꝰ collocauit. quã ꝓfecto si hũisfet. huiõi sacra nũꝙ suscepispe

Expanded text:
um pudendis motibus detinentur. Cloacinae simulacrum in Cloaca Maxima repertum Tatius consecrauit et quia cuius esset effigies ignorabat, ex loco illi nomen inposuit. Pauorem Palloremque Tullus Hostilius figurauit et coluit. quid de hoc dicam nisi dignum fuisse qui semper deos suos, sicut optari solet, praesentes haberet? ab hoc illut Marci Marcelli de consecratione Honoris atque Virtutis honestate nominum differt, re congruit. eadem uanitate Mentem quoque inter deos senatus conlocauit, quam profecto si habuisset, eiusmodi sacr
Abbreviated transcription (Latin):
dsaoiabilẽ ꝓuid illis isti dn fac̾e̾ ampliꝰ posset: si eeut watissimi.ꝙ
saciũt qpiti : cũ suos cultores parricidus Inqnãt orbitatib mactãs. hũa¬
ꝑ sãtirã resert cartagi ses saturno hũanas hestias solitos d̾inolate. Et
cu uicti ẽent ab agathocle ⁊ege siculoꝵ. Nratũ sibi de̾ũ putauisse. Itaq ut
diligẽtiꝰ piaculũ soluerẽt: ducẽtos nobiliũ filios ĩmlasse. Talũ rcligio po¬

Expanded text:
insanabilem! quid illis isti dii facere amplius possent, si essent iratissimi, quam faciunt propitii, cum suos cultores parricidiis inquinant. orbitatibus mactant, humaper saturam refert Karthaginienses Saturno humanas hostias solitos immolare et cum uicti essent ab Agathocle rege Siculorum, iratum sibi deum putauisse; itaque ut diligentius piaculum soluerent, ducentos nobilium filios immolasse. tantum religio po
Abbreviated transcription (Latin):
infanlẽ deq̃ gmanicꝰ cesar in auatheo iarmĩe sit ait Illa pula᷑ iuisꝵ
cẽ Iouis: si ue iupitꝰ isans ubtra crette mulsit fidissia caxts. side̾ p
dimicatẽ. museus auctor ẽ unde apottis egiochus nõĩat᷑ Ista qͥtqd ẽ gessĩe
tũdit ĩanes hoc curetis hnͣt: hoc coribãtes opꝰ res latuit pͥsa gmarẽt
mitamĩa facte Cra d̾ee comites rauca q teroa mouẽt. Coniba
Istutis tympana pulsãt Tybia dat chrixos ut dedit ante modos. ¶ Bac lelã
opĩoe q̃si apoetis futã salust ꝯ Respuit. uoluit q Ingtiõse intpettabr cir
alcorts iouis dicãt᷑ fuisse curetes. ⁊ sic ait Quia p̾napes dĩm intellugẽd
fuerũl⁊ uetustate ut cela in mauis ꝯponẽtẽ alcores ioiuis celebrauisse.
Qtũ erraudt hõ touditꝰ. Iã res ip̃a declat tin pͥucers ẽ Iupil ⁊ deoꝵ¬

Expanded text:
infantem: de qua Germanicus Caesar in Arateo carmine sic ait: illa putatur nutrix esse Iouis, si uere Iuppiter infans ubera Cretaeae mulsit fidissima caprae, sideredimicantem Musaeus auctor est, unde a poetis αὶγίοχος nominatur. ita quidquid est gestum tundit inanes, hoc Curetes habent, hoc Corybantes opus. res latuit priscique manent imitamina facti, aera deae comites raucaque terga mouent. cymbala pro galeis, pro scutis tympana pulsant., tibia dat Phrygios ut dedit ante modos. hanc totam opinionem quasi a poetis fictam Sallustius respuit uoluitque ingeniose interpretari, cur altores. Iouis dicantur fuisse Curetes, et sic ait, quia principes diuini intellegendi fuerunt, uetustatem ut cetera in maius componentem altores Iouis celebrauisse. quantum errauerit homo eruditus, iam res ipsa declarat. si enim princeps est Iuppiter e
Abbreviated transcription (Latin):
htilo solita uolẽtia usus qr unũ accie nõ potiu : utrũq sagtulia.t
ille Inselix tũ bones suos mactare uide̾t. Imuriã suã maledictꝰ uleꝰ est
Qd̾ hõi elegãti et urbano gͣtissimũ fuit Nlã dũ comitib suis eulal
apꝑat. dĩeq alienos boues deuorat᷑ illũ s̾ amarissiẽ quiciatĩ. cũrisiꝵ
ad quã duo Iucti bones iimilabẽt᷑ sic illi qͣ abstula̾t adatori. eũ qr¬

Expanded text:
 solita uiolentia usus, quia unum accipere non potuit, utrumque sustulit. at ille infelix cum boues suos mactari uideret, iniuriam suam maledictis ultus est, quod homini eleganti et urbano gratissimum fuit. nam dum comitibus suis epulas apparat dumque alienos boues deuorat, illum sibi amarissime conuiciantem cum risu et ad quam duo iuncti boues immolarentur sicut illi q
Abbreviated transcription (Latin):
Siutũ ꝯ sectãtur: ea ip̃a quẽ uoo̾ sĩt tene̾ nõ pñt Itaq nulla ĩ quori
uirtꝰ est : uicnis ubiq dñantib. Nulla fides. oĩa ꝙ se qꝰ rapiẽte.
nulla pietas: n ͨ ꝯsanguitis nti parẽtib parcẽte auaritia ⁊ cupiditate
ĩ uenena ⁊⁊ ĩfecoũ ⁊uẽte . Nulla pax: nulla ꝯcordia: publite bellis seiuẽtib.
ꝙuatim uõ smmnititiis usq ad sangunie fuẽtib Nulla puddicitia lib¬
dqus ssugiut ⁊ oderũt Colũt n. thuce ac siẽmis digitis q̃ sensil
etimis bore debiueꝵ t ¶Sueaor oĩs exilliꝰ prncipals ac suei bom
iͥꝯnoratoe destẽdit ¶ urbẽ agallis octugata: obsessii capitolio Rõari. cũ
io mbiai capillis tormetu fecissent: ede ueneri calus ꝯstrat. No gͣ intel¬

Expanded text:
ur, ea ipsa quae uera sunt tenere non possunt. itaque nulla in quoquam uirtus est, uitiis ubique dominantibus, nulla fides, omnia pro se quoque rapiente, nulla pietas, nec consanguineis nec parentibus parcente auaritia et cupiditate in uenena et in ferrum ruente, nulla pax, nulla concordia, publice bellis saeuientibus, priuatim uero inimicitiis usque ad sanguinem furentibus, nulla pudicitia, libiigitis quae sensibus intimis horrere debuerunt: qui error omnis ex illius principalis ac summi boni ignoratione descendit. urbe a Gallis occupata obsessi in Capitolio Romani cum ex mulierum capillis tormenta fecissent, aedem Veneri Caluae conse
Abbreviated transcription (Latin):
sumꝰ. qr nł eiusmõdi p̃s cogitãdo inueioi sit suxͣ docii. Religiom gͦ
suẽdĩ est: quã qͣ nõ sustipͭ ip̃e se st̾uit ꝰ teorã ⁊uilã pecudis
secutꝰ. hũanitate se abdicat Gapiẽtiores Igit᷑ ĩꝑiti qui etia si toral
hũam gn̾is ꝯsbisur religionẽ sustixi oporte̾. s quõ mea toret᷑ expłi¬
candũ ist. Naturã hõĩs Seꝰ hanc ẽẽ uoluit. ut duaꝵ reꝵ cupidꝰ et
susepiũt omissa sapĩa: et sapiẽtie soli studẽt omissa Religione. cã altꝰ

Expanded text:
cui. religioni ergo seruiendum est, quam qui non suscipit, ipse se prosternit in terram et uitam pecudum secutus humanitate se abdi-. cat. sapientiores igitur inperiti, qui etiamsi errant su, religionem suscipi oportere: sed quomodo in ea erretur explicandum est. Naturam hominis hanc Deus esse voluit, ut duarum rerum cupidus et  religionem suscipiunt, omissa sapientia, aut sapientiae soli student, omissa religione, cum alterum
Abbreviated transcription (Latin):
nillã aᵈ uẽ u̾lutis pͥmiũ ꝙ ⁊̃ morlitatẽ. laudãs ei u̾tutẽ ĩ eo libro
quẽ de ĩmatura morte ꝯse̾psit. una Inquit Res est uirtꝰ. que nos
ẽmortalitate donare possit. et pares diis fac̾e. s et stoic qͣs secutꝰiẽ
negãt sine u̾tute effici posse quẽpͣ beatũ: gͦ u̾tutis pͥmue uta uita
est. si u̾tꝰ ut recte dictũ est beatã uilã facit: nõ ẽ gͣ ut auĩt ip̃ se¬

Expanded text:
 aliud uirtutis praemium quam inmortalitatem. laudans enim uirtutem in eo libro quem de inmatura morte conscripsit, una inquit res est uirtus, quae nos inmortalitate donare possit et pares diis facere. sed et Stoici, quos secutus est, negant sine uirtute effici posse quemquam beatum. ergo uirtutis praemium beata uita est, si uirtus, at recte dictum est, beatam uitam facit. non est igitur ut aiu
Abbreviated transcription (Latin):
Nenĩ dubiũ ẽ hõie nõ fuisse. Eic eñ uixit ut nichil int cc̃e pe¬
cudẽ ꝙ distaret. nͥ unũ. Id ꝙ loq̃bat᷑. x si aso uel sui ãt cani fa¬
cultas loquẽdi e̾buat᷑. qras q ab ħiis qd sibi ueluit. cũ feĩas tãẽ
Rabide cõsectant᷑. ut uix diuelli queãt. cibos etiã potũq negligat
liestat : la borẽ suscipiãt᷑: ꝑiculũ nõ recusent: qd alius respoa bĩ¬

Expanded text:
e. sic enim uixit, ut nihil inter eum pecudemque distaret nisi unum, quod loquebatur. quodsi asino aut sui aut cani facultas loquendi tribuatur quaerasque ab iis quid sibi uelint, cum feminas tam rabide consectantur, ut uix diuelli queant, cibos etiam potumque neglegant, ertimescant, laborem suscipiant, periculum non recusent, q
Abbreviated transcription (Latin):
pubłitos s⁊ antiquos deos colerẽt suꝑsticio Religiosos noiabunt. uñ ugiliꝰ
uana suꝑsticio ueterũ ꝙ Ignara deoꝵ. Std cũ uete̾s quo dẽos Iiuiciã
eod mõ tõsecatos eẽ post obitũ. suꝑsticiosi gͭ qui młtos at falsos
deos colũt. Nos uo autẽ Religiosi qͥ uni ⁊ uero deo supplicamꝰ. De unitate¬

Expanded text:
publicos et anpublicos et and cum ueteres quoque deos inueniamus eodem modo consecratos esse post obitum, superstitiosi ergo qui multos ac falsos deos colunt, nos autem religiosi qui uni et uero deo supplicamus. F
Abbreviated transcription (Latin):
Aclerendo appellatos. qui Relractent ta diligẽtiꝰ q̃ ad cultũ deeorumm
ꝑtincãt Cuo illi qui hoc sexe in die faciũt Religiosoꝵ nom̃ẽ cmltĩt:
tũ młlo utiq diluẽtiꝰ exassiduitate ip̃a Relegãt ea quib dii coliuto
Duddt est. Nlimoie Religio ueri cultꝰ.de suꝑsticio sli Et õmo quid
ligiosos se prtãt cũ suit suꝑsticiosi / nͥ Relugions pñt asuꝑstitione
dasterd nec sicificanciã nominũ epͥme ¶ Diximꝰ nomẽ Religio¬
nis auinculo pietatis t̃ẽ deductũ. ꝙ hoĩtisibi deꝰ Religauerit ⁊ prelate
Euꝑsticios aũt uocant᷑ nõ qui filios suꝑstites optant om̃s tĩ optamꝰ
Sed authn qui supstitẽ int̃oria de ẜrctoꝵ colũt. aut qui gentib suis
suostitib colebant ymagiẽs eoꝵꝭ domi. lãͣ deos genates. Nam qui
nouos sibi Rꝰ assumebant ut in deoꝵ uice mortuos honorarẽt qͥs
e hõib in celũd Recegtos putabãt hos suꝑsticiosos uotaliũ. Eos utro qͣ

Expanded text:
legendo appellatos qui retractent ea diligenter quae ad cultum deorum pertineant, cur ergo illi qui hoc saepe in die faciant religiosorum nomen amittant, cum multo utique diligentius ex adsiduitate ipsa relegant ea quibus dii coluntur? quid ergo est? nimirum religio ueri cultus est, superstitio falsi. et omnino quid ligiosos se putant, cum sint superstitiosi, nec religionem possunt a superstitione discernere nec significantiam nominum exprimere. diximus nomen religionis a uinculo pietatis esse deductum, quod hominem sibi deus religauerit et pietatesuperstitiosi autem uocantur non qui filios superstites optant — omnes enim optamus —, sed aut ii qui superstitem memoriam defunctorum colunt aut qui parentibus suis superstites cnovos sibi ritus assumebant, ut deorum vice mortuos honorarent, quos ex hominibus in coelum receptos putabant, hos superstitiosos vocabant. Eos vero, qui
Abbreviated transcription (Latin):
abiectis uanitatib ⁊ exrore ifrabili dẽũ cognostat/ et deo froiat insi
hiic teporali Renũniet uite ac se Rudim̃lis iusticie adcultĩ Relinionis
instituat bac eĩ conditõe giggminus: Ut generati nos deo Iusta os
pretatis obstcti deo et Rrelegati sumꝰ uñ ip̃a Religio nomẽ accepi
adcultũ deoꝵ ꝑlue̾nt retractaret s⁊ tanꝙ̃ Relegent ¶ ħn sũs dicti
Rengiosi et Relegeno tãꝙͣ eclegẽdo elegãtes. exdiligẽdo diligẽtes
epntelligendo intelligẽtes/ hñs eĩ uerbis oĩb Inest bis legẽdi tad
q̃ in Religioso. Ita factũ ẽ ut inreli pefo suꝑsticioso si Religioso. Altmm
uicii nome Allm laudis hec int̾poretatio ꝙͣͣ mepta sit exipa Relicet
nosce. Nlam siin hisdem diis colendis et suꝑsticio ⁊⁊ Religiou̾sal᷑ eoie

Expanded text:
abiectis uanitatibus et errore miserabili deum cognoscat et deo seruiat, nisi huic temporali renuntiet uitae ac se rudimentis iustitiae ad cultum uerae religionis instituat. hac enim condicione gignimur, ut generanti nos deo iusta et pietatis obstricti deo et religati sumus: unde ipsa religio nomen accepit, ad cultum deorum pertinerent, retractarent et tamquam relegerent, ii sunt dicti religiosi ex releget intelligendo intelligentes. His enim verbis omnibus inest vis legendi eadem, quae in religioso: ita factum est in superstitioso et religioso, alterum vitii nomen, alterum laudis. » Haec interpretatio quam inepta sit, ex re ipsa licet noscere. Nam si in iisdem diis colendis, et superstitio, et religio ve
Abbreviated transcription (Latin):
salute filioꝵ semel Rreluyiosi et idẽ decies facẽ̾ suꝑsticiosi ẽẽ Ip̃is arbitret᷑᷑
i er̃ semel face̾ eptimũ ẽ. qrto magis sepius. Gi hora pͥmagͦ s tota die
si una hostia placabilis. placabiliorea utiq hostie płmee qr młtiplicata
obseqͥa demeut᷑. potiꝰ ꝙͣ offendũt. Non t̃ĩ nobis odiosi uident᷑ hii famu¬
li qui assidiu et frequẽtes ad obsequiũ fuerĩt. ẜ magis cari. Tur gͣ sit
ilpa et nome Rephensibile accipiat qui aut filios suos.
diligit. aut deos satis honorat laudet᷑ aũt qui minꝰ: qd arguiẽtũ
etiã ecõkario ualet. ssi eĩ totos dies p̾cari s ĩmolare ẽmĩs est. gͦ.¬

Expanded text:
itiosi esse hominis arbitretur? si enim semel facere optimum est, quanto magis saepius? si hora prima, ergo et toto die, si una hostia placabilis, placabiliores utique hostiae plures, quia multiplicata obsequia demerentur potius quam offendunt. non enim nobis odiosi uidentur ii famuli qui adsidui et frequentes ad obsequium fuerint, sed magis cari. cur igitur sit in culpa et nomen reprehensibile suscipiat qui aut filios suos magis diligit aut deos magis honorat, laudetur autem qui minus? quod argumentam etiam ex contrario ualet. si enim totos dies precari et immolare criminis est, er
Abbreviated transcription (Latin):
orao ip̃e deduxit. Nã cũ tirorõis ãt ex Religĩor falsa oriat᷑. at exsapĩa
deo cõiũtendo ncce est utrũq subu̾tẽ ¶Tũ .ii. sit nobis dĩnis lrĩs faidi¬
rogitatões pħoꝵ stultas ẽẽ. idipm Re et argumẽtis docẽdĩe est: Ne qͥs
honesto sapĩe noĩe inductꝰ. ał iauis eloꝙͣtie splõdore deceptꝰ. hũais
mala ꝙ denis cede̾ : q̃ quid̃ tradita sũt br̃tꝰ at unde Nec em̃ dicebat ałr̃
ut tũ de ꝰ ad hoĩe loque̾t ᷑. arguctis asseuet suas uoces tãyͣ fides¬

Expanded text:
ordo ipse deduxit. Nam cum error omnis, aut ex religione falsa oriatur, aut ex sapientia, in eo convincendo necesse est utrumque subvertere. Cum enim sit nobis divinis litteriilosophorum stultas esse, id ipsum re et argumentis docendum est: ne quis honesto sapientiae nomine inductus, aut inanis eloquentiae splendore deceptus, humanis malit quam divinis credere; quae quidem tradita sunt breviter ac nude. Nec enim decebat aliter, ut cum De
Abbreviated transcription (Latin):
ast n. piaculĩ maxc ͫ ibdice̾ p̃lati toꝵ. qb siusticiã seqre potẽtior t̃ẽ possis:
Stos a duatẽe dĩm noĩs expellẽ ac fugare ¶ D si apparet religioes istas
tot moĩs ẽe uanas qb dociu:. maĩsestũ ẽ eos qͥ uel mortiuis supplitãt : uoltcã
uen̾ant : uel spiritib impuris aĩas suas mnõcipat ⁊ oẽ homi nõ tenẽ.
T osq impietatis ac steler sui supplicia pe suros : qͥ rebelles adũsꝰ parẽtẽ i¬
nebis hũam deĩe susceptis Inex piabilib sacris fas õx uiolauerũt ¶ Suitũq
qͣ sãcͣ mẽtũ hõĩs tueri. rõe q natiue sue initit᷑ optinẽ Ip̃ẽ se ab humo suscatet

Expanded text:
ibus, si iustitiam sequare, potentior esse possis et eos adiuratione diuini nominis expellere ac fugare. quodsi apparet religiones istas tot modis esse uanas quibus docui, manifestum est eos qui uel mortuis supplicant uel terram uenerantur uel spiritibus inpuris animas suas mancipant, rationem hominum non tenere eosque inpietatis ac sceleris sui supplicia pensuros, qui rebelles aduersus parentem generis humani deum susceptis inexpiabilibus sacris fas omne uiolauerint. Quicumque igitur sacramentum hominis tueri rationemque naturae suae nititur obtinere, ipse
Abbreviated transcription (Latin):
hõis Inuenit᷑ Eyquid fuisse interoa hoĩes anteꝙ᷑o uultan ⁊ lib
et apolo et ixe iupiter naste̾nt᷑ apparet ꝓ ed ne saturuo futio¬
formasse a principio at instituisse hoĩm tradit᷑ nullus igit᷑
exhnis pater hominis nuncupari potest. Ita ne deus quidem
Ergo fas non est uenerari eos a quibus non sit homo ge¬
neratus: quia neq a multis generaooi potest. unus igit̃
ac solus coli debet. qui Iouem. qui saturnũ qui colum ip̃m terrã¬
q perfecit Bolus pat̾ uocandꝰ est. qui iucreauit. solus dominus
ũcupatus qui regit qui h uite ac necis ueram ac ꝑ
potestatem. Quem qui non adorat: ⁊ insi piens suꝰ ẽẽ qͥ deum
suũ aut fugrat: aut nesciat. et imꝑus filius qui suum uerũ pre

Expanded text:
hominis inuenitur, siquidem fuisse in terra homines ante quam Vulcanus et Liber et Apollo et ipse Iupluntur, formasse a principio atque instituisse hominem traditur; nullus igitur ex his pater hominis nuncupari potest, ita ne Deus quidem. Ergo fas non est venerari eos a quibus non sit homo generatus; quia neque a multis generari potest. Unus igitur ac solus coli debet, qui Jovem, qui Saturnum, qui Coelum ipsum, terraque perfecit. solus pater uocandus est qui creauit, solus dominus nuncupandus qui regit, qui habet uitae ac necis ueram et perpetuam potestatem: quem qui non adorat, et insipiens seruus est, qui dominum suum aut fugiat aut nesciat, et inpius filius, qui suum uerum patrem