comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
i n ec̃de. Si au̾t discrepant ĩt̾
se soliati. quib tenet᷑ q uia
alii uolunt dare disationẽ
Alii uo̾ s petunt cessionem.
tunc maiori ꝑti ftandũ est
⁊ inteslige maiorẽ ꝑtem
ubi est maiꝰ ⁊ forciꝰ debitum
Si uo̾ par sit debituni. hinc
uide. standũ est maiori nũo
creditorum. Si om̃ĩa sunt
facit lex inpłib creditoribi¬
intelligo nisi petentes ces¬
sionem ł sibi ftatim satit¬
siꝰ nonpossent induci addã¬
dam dilationem. Tunc .n.
Si egeant ita. q̃ nõ possunt
ꝯcedere absq ꝑicło stio ⁊
familie. ne intueniente
paululum mora. ĩ neniri.
non ualeant qui redim̃at᷑¬
deb uitari. mora. nͥ tonet᷑¬

Expanded text:
naforte Si autem discrepant inter se spoliati quibus tenetur, quia alii volunt dare dilationem, alii non, sed petunt cessionem. Tunc maiori parti standum est. Et intellige maiorem partem, ubi est maius et fortius debitumSi vero par sit debitum, hinc inde standum est maiori numero creditorum. Si omnia sunt pfacit lex in pluribus creditoribintelligo nisi petentes cessionem vel sibi statim satisfieri non possent induci ad dandam dilationem. Tunc enimsi egeant, ita quod non possunt concedere absque periculo suo et familie, ne interveniente paululum mora, inveniri non valeant qui redimadebet vitari mora, ubi timet
Abbreviated transcription (Latin):
nisi destruant nulla ꝯsuetidi¬
admoniti. tales leges. ł statuta
emserint ip̃o uire suit exidĩta¬
nificati sunt occ̃one tał. legis
łstatuti tenent᷑. ꝯditores ⁊ eoꝵ
h̾edes ad restitutionẽ. sicut dcm
qui indux̾unt. pͥncipem ad cõ¬
dendum. tales leges Itẽ om̃es
obseruantes. pͤcauerunt mor¬
talit̾ ⁊ tenent᷑ adrestitutiouẽ
eorum q̃ talium legum occ̃oe

Expanded text:
nisi destruant, nulla consuetudiadmoniti tales leges vel statuta dimiserint, ipso iure sunt excommunificati sunt occasione talis legis vel statuti, tenentur conditores et eorum heredes ad restitutionem, sicut dictum qui induxerunt principem ad condendum tales leges. Item omnes observantes peccaverunt mortaliter et tenentur ad restitutionem eorum que talium legum occasione
Abbreviated transcription (Latin):
tionem. aspoliatis. uł assignet
eis certam ꝑtẽ. de redditibus
suis amicabilit̾. deqͣ. sibi satis¬
faciant successiue ⁊ dehoc fa¬
ciat eis bonã cantionẽ. Si uo̾
om̃s deuegent sibi dilaticẽmi
⁊ postulant ꝙ ip̃e cedat bonis.
tunc credo qd̾ touet᷑. abs di¬
licione satifface. ł cede quia
fur ⁊ latro raptor semꝑsũt

Expanded text:
tionem a spoliatis, vel assignet ei certam partem de redditibus suis amicabiliter, de qua sibi satisfaciet successive et de hoc faciat eis bonam cautionem. Si vero omnes denegent sibi dilationem et postulent quod ipse cedat bonis, tunc credo quod tenetur absque dilatione satisfacere vel cedere, quia fur et raptor semper sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ec̃casticam. ut solent fact̾ płi¬
ẜ pͥncipes ⁊ toĩtes cͥca usuras
co ⁊ młta ala eꝯuppollentta
ip̃o iure non ualent. leges sue
quia nullas lex non potestua

Expanded text:
esiasticam, ut solent facere plerique principes et comites circa usuras co et multa alia equipollentia, ipso iure non valent leges, quia nulla lex po
Abbreviated transcription (Latin):
xiẽ in alimoniã. pauꝑm uel
receptionẽ captiuorũ ⁊ ħ in
uilla. uł si uilla nescit᷑. saltem
milla diocesi. uͥ iapma facta.
ẽ. cõ ꝯsilio ep̃i illuis diocesis. ł¬
uł capellani iulle. si discretꝰ

Expanded text:
xime in alimoniam pauperum vel redemptionem captivorum et hoc in villa, vel si villa nescitur, saltem in illa diocesi ubi rapina facta est, cum consilio episcopi illius diocesis vel capellani ville, si discretus
Abbreviated transcription (Latin):
faciat qͥcquid. Residuũ fui̾t
pouꝑib alis distribuat ⁊
iste faciat quicquid boni po¬
tlt orando ⁊ aliis modis. ꝓhiis
quorũ fuerunt res ⁊ si post¬
ea pot̾it. aliqͣ lucrari iuxta
possibilitatem. suam orog

Expanded text:
at et si quid residuum fuerit, pauperibus aliis distribuat et ipse faciat quicquid boni poterit orando et aliis modis, pro his quorum fuerunt res et si poterit alique lucrati iuxta possibilitatem suam, eroget
Abbreviated transcription (Latin):
re ueniam. ab hus quos. offen¬
daũt. neillis remaneant. ĩ rau¬
que acã sinit deraptoribus.
cũ circunstantiis sius ĩtelli¬
gas deuicendiariis p̾donib
⁊ piratis.

Expanded text:
b his, quos offenderunt, ne illi remaneant in ranque dicta sunt de raptoribus cum circumstantiis suis, intelligas de incendiariis, predonibus et pyratis.
Abbreviated transcription (Latin):
dico. symoniam ⁊ ꝯmittere
magistrum. qui festum de ui¬
quid ab aluis scalarib qui qͥ
.Uel nunquid magistͥ ĩ scolis
licite collectam: Uidet᷑ quod
non. quia scĩa donũ dei. est.

Expanded text:
Dico simoniam etiam committere magistrum, qui festum de iuquid ab aliis scholaribus qui non Vel nunquid magister in scholis licite collectam? Videtur quod non, quia scientia donum dei est,
Abbreviated transcription (Latin):
statutum fuit qndam ab e
singłe ecc̃e cathedrales te¬
ne̾nt singłos magr̃os lib̾a¬
liũ artium. ad minꝰ gͣma¬
tice. qui eaꝵ dem ec̃carum.
gratis. iaruerent ꝓpter
qd̾ aliquod ꝯpetens bene¬
ficiũ magistro cuilib ĩ ect̃a

Expanded text:
statutum fuit quondam ab Eusingule ecclesie cathedrales tenerent singulos magistros liberalium artium, ad minus grammatice, qui earundem ecclesiarum gratis instituerent, propter quod aliquod competens benef
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfessores. uris ⁊ si honeste
sponte oblata recipiant. tñ
tat obsequimꝰ. debet conse¬
tem. ¶Itẽ potest magister
uend̾e doctrinam. sic̃ ⁊ iur̃¬
sane Item gratis porest do¬
cere ⁊ nichilominꝰ ꝑ expẽ¬
sis. siuis. collectam fact sicut
cestis gratis testatur ⁊ tam̃
recipit ꝓcuratione .iiii.q.
secrat eccłiam ⁊ recipit siłr¬

Expanded text:
fessores iuris, etsi honeste sponte oblata recipiant, tamen tat obsequium, debet consem. Item potest magister vendere doctrinam, sicut et iurum. Item gratis potest docere et nihilominus pro expensis suis collectam facere, sicut testis gratis testatur et tamen recipit procurationem secrat ecclesiam et recipit si
Abbreviated transcription (Latin):
mittat symoĩam magister
si exigat aliquid a pauꝑsbus.
uł acłicis eccłe a qua recipit
benesicium. Rdeo. sic. Cum .n.
hoc sit spũale ⁊ exosficio suo:
teneatur facere certum ẽ
exig̾e aliquid pp̃ hoc symo᷑¬
plouendentes sunt qui hoc¬

Expanded text:
mittat simoniam magister, si exigat aliqua a pauperibus vel a clericis ecclesie, a qua recipit beneficium? Respondeo sic: cum enim hoc sit spirituale et ex officio suo teneatur facere, certum est exigere aliquid propter hoc simoplo vendentes sunt, qui hoc
Abbreviated transcription (Latin):
supͣ dem̃ ẽ de symoniaco ĩ or¬
Io. tñ intelligit iͦ. de de p̃one
non ab ordine s abñfiçio cͥ¬
mine ꝓbato ĩ mod̾ denũtia¬
tionis uł inquisitionis. quia
si i mno duni accationis: de¬
poñetur ab ordine ⁊ bñfici¬
o sicut ⁊ ꝓ alus criminibus

Expanded text:
um est de simoniaco in oramen intelligit illud de depositione non ab ordine, sed a beneficio, crimine probato in modum denunciationis vel inquisitionis, quia si in modum accusationis, deponeretur ab ordine et beneficio, sicut pro aliis criminibus
Abbreviated transcription (Latin):
ueniens. cͣcͣ. ubi testituit᷑ ei.
qui dedit. Soło̾ dñt quid̃ istud
dispensatĩuc fc̃m fuisse. Alii
distingunt quib assentio. qd̾
siremanet inscło ille qui dede¬
rat peccuntam: non est ei resti
saltem. quo adusum. fructũ.
illi monast̾io odqd̾ ingredit᷑

Expanded text:
eniens, ubi restituitur ei qui dedit. Dicunt quidam id dispensative factum fuisse. Alii distinguunt, quibus assentio, quod si remanet in seculo ille qui dederat pecuniam, non est ei restitsaltem quoad usumfructum, illi monasterio quod ingreditur,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ ꝑtib designatis petuntut¬
si cestator abuno h̾edum.
legau̾it creditori. hedicario
ꝯpensandi. aĩo aũc.n. heres.
alle usq ad ssntitatẽ legati
honꝰ debiti illius sustinebit¬
inexpensa fimeris iyxoris q̃.
non tm̃ astringit h̾c̃ des pio
h̾editariis portionib s̃ etiamu
nirum ꝓportione q̃ ꝑuenit
ad eumꝰ de dore uxoris sue ut
puta ad eum uenerunt .c. ⁊
ĩ hedntate sunt ec ip̃e uur. te¬

Expanded text:
 designatis petuntuestator ab uno heredum legaverit creditori, hereditaria compensandi animo. Tunc enim heres ille usque ad quantitatem legati onus debiti illius sustinebiin expensa funeris uxoris que non tantum astringit heredes pro hereditariis portionibus, sed etiam virum pro portione que pervenit ad ipsum de dote uxoris sive, ut puta ad eum venerunt centum et in hereditate sunt CC, ipse vir te
Abbreviated transcription (Latin):
aiẽ ¶ Quid sinon sufficit
h̾editas ad debita ꝑsoluanda:
uidetur qd̾ sinon fecit suerta¬
rium nicħlominꝰ teneatur
ad omĩa Si uo̾ fecit tũc non
tenetur nisi qnͣtum h̾edicas
aĩe nõ tenet᷑ nͥ qnͣtũ sufficit
h̾editas. distinguo tñ intͥ debita
⁊ legata. sine telicta. quia de¬
bita tenetur ꝑ solu̾e̾ absq de¬
tractione legittime si nect̃e ÷
qnͣtum pot̃. suffĩc̾e. ħeditas. de
legatis aũt pot̾ de trah̾e suam
legictimã. si tot sunt. qd̾ illis
solutis non remane̾t sibi legi¬

Expanded text:
 Quid si non sufficit hereditas ad debita persolvenda? Videtur quod si non fecit inventarium, nihilominus teneatur ad omnia. Si vero fecit, tunc non teneatur nisi inquantum hereditas anime non tenetur, nisi quantum sufficit hereditas. Distinguo tamen inter debita et legata sive relicta, quia debita tenetur persolvere absque detractione legitime, si necesse est, quantum potest sufficere hereditas. De legatis autem potest detrahere suam legitimam, si tot sunt, quod illis solutis non remaneret sibi legi
Abbreviated transcription (Latin):
uota. ¶Item quid siheꝯ
est pupillus minquid pot̃
differri. Soło debitorũ. pͥtex¬
tu pupillaris etatis dico qd̾
textu etatis puꝑilli debitoris
heditarii creditorũ actiones
deferri non posse. nimis eui¬
dens est. unde cite tutorẽ
ꝓponis q̃madmod̾. apupillis
creditorib satiffiat eurta de¬

Expanded text:
us. Item quid si heres est pupillus; numquid potest deferri solutio debitorum pretextu pupillaris etatis? Dico quod textu aetatis pupilli debitoris hereditarii creditorum exactionem differri non posse nimis evidens est. Unde cum te tutorem proponas, quemadmodum a pupillis creditoribus satisfiat, eniti de
Abbreviated transcription (Latin):
filiorum. nota u̾sus Quatuor
aut .i. dant natis. iura tenẽ¬
tem. Semissem uo̾ dant natis
quinq uł ultra arbitͥum seq̃¬
collige̾ qd̾ sicreditores uł lega¬
tari. simul ueniant ad hedem
Primo ẽ creditorib satiffacien¬
dum. s sineniunt seꝑatim libe¬
ratur h̾es soluendo ꝑ ordinẽ

Expanded text:
filiorum nota versus: Quatuor aut infra dant natis iura trientem. Semissem vero dant natis quinque vel ultra. Arbitrium seqcolligere, quod si creditores vel legatarii simul veniant ad heredem, primo est creditoribus satisfaciendum. Sed si veniant separatim, liberatur heres solvendo per ordinem
Abbreviated transcription (Latin):
p̾uenut creditores. pꝰmed̾
uementes. non debent ĩ qͥe¬
tare homine h̾edem nͥ remã¬
serit eil de h̾editate. unde pos¬
sit eis ad huc satiffat̾e̾ s hũt
tanqmn potiores. ins suũ sal¬
uum cõtͣ legatarios qͥ pͥmo
acceꝑant. Siłr ⁊ ateriores cre¬
ditores. ꝯͣ. postiores. qui pͥmo

Expanded text:
unt. Creditores postmodum venientes non debent inquietare heredem, nisi remanserit ei de hereditate, unde posset eis adhuc satisfacere, sed habent tamquam potiores ius suum salvum contra legatarios, qui primo acceperant. Similiter et anteriores creditores, contra posteriores qui primo
Abbreviated transcription (Latin):
Io. dñt ꝙ centesimꝰ. Ego cre¬
do standum eẽ cõsuetudini.
ut q̃ licet etc̃a seruet ꝯsue.¬
tudinem suam siht̃. sinone
ht̃. rec̾rat ad consuetudiñe
ucinarum ecc̃arum. si ĩ ue¬
niat iͥ du̾sas cõsuetudines
illam sequatur q̃ magis tẽ¬
dit ad mediocritatem. q̃ apłi¬

Expanded text:
od centesimum. Ego credo standum esse consuetudini, ut quelibet ecclesia servet consuetudinem suam si habet. Si non habet recurrat ad consuetudinem vicinarum ecclesiarum. Si inveniat ibi diversas consuetudines, illam sequatur que magis tendit ad mediocritatem
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ hoc teneas ꝓregula. qd̾ sꝑ
poft̾ior mora nocet ei ꝑ qm̃ fit¬
si rusticus erat ĩmora tp̃e ui¬
olentie tenetur ad totalẽ de¬
mora d̾ residuo tm̃ recipiet
fructus rusticꝰ. non reposuerat
fructꝰ quos ał. reposunss ĩ loc̃.
set᷑um tũc quic̃q portat᷑. cedit

Expanded text:
 hoc teneas pro regula, quod semper posterior mora nocet ei per quem fitsi rusticus erat in mora tempore violentie, tenetur ad totalem demora, de residuo tantum recipiet fructus, rusticus non reposuerat fructus, quos alias reposuisset in locum securum. Tunc quicquid asportatur cedit
Abbreviated transcription (Latin):
cemuneratur adoͥ. pͥma re¬
muneratio÷. habũndantia.
frucluũ. Scd̾a: sannitas cor¬
poris. Tercia: indulgentia
pecc̃orum. Quarta celeste reg
habundantiam fructuum
recipies s ⁊̃ sanitatem corꝑis
ꝯseqͥrs. Itẽ de duob ultimis.

Expanded text:
. Prima remuneratio est abundantia fructuum. Secunda sanitas corporis. Tertia indulgentia peccatorum. Quarta celeste regnabundantiam fructuum recipies, sed etiam sanitatem corporis consequeris. Item de duobus ultimis
Abbreviated transcription (Latin):
ter detinent uiolent̾ a in¬
iuste. neo tenetur s̃ talib
fructus. ꝯputare in sortẽ.
decimne ad alienas. et̾̃tas qͣs
non debent reciꝑe a laicis.

Expanded text:
lenter et iniuste nec tenetur in talibus fructus computari in sortem, decime ad alienas ecclesias, quas non debent recipere a laicis.
Abbreviated transcription (Latin):
dan decime deom̃ib fruc¬
tib tͥrarũ potius arborun
lana. lacte.feno. lignis pis¬
cationib. Senationib. fic¬
tis pensionib molendinis
⁊̃ deuoto. balneis. fulloni¬
is. argentariis metallariis
lapidicinis Itẽ. de negotũs.
⁊ artificiis ⁊ cet̾is bonis. ⁊̃¬

Expanded text:
dari decime de omnibus fructibus terrarum, pomis arborum, lana, lacte, feno, lignis, piscationibus, venationibus, affictibus, pensionibus, molendinis etiam de vento, balneis, fullonicis, argentariis, metallariis, lapidiciniis. Item de negotiis et artificiis et ceteris bonis,
Abbreviated transcription (Latin):
ciꝑe excusant̃. pͥsertim c̃ ecc̃ã
nõ petat abeis. nͨ ꝯͣdicit mili¬
tib quos stit. ⁊ udel recipere
decimas ał. Sistirent eos illi¬
cite. reciꝑe. nõ lib̾arent᷑. Si tñ¬

Expanded text:
pere, excusantur presertim cum ecclesia non petat ab eis, nec contradicit militibus quos scit et videt recipere decimas. Alias si scirent eos illicite recipere, non liberarentur. Si t
Abbreviated transcription (Latin):
nituntur se tueri. pͥuilegio
apłice sedis. ĩdulto. ut dñt
qͣndam comici barch̾noneñ.
ĩ fauorẽ xp̃iamtaris ⁊ fidei
chatholice. ut .s. decimas om̃i¬
un locorum q̃ pagainis expł¬
sis. reduc̾et ad cultum doi. pꝰ¬
set licite retinere. ⁊ int̾ mi¬
lites ⁊ pͥncipes t̾re sue qui
ip̃m uiuarent ad ħ dauide̾
Nunquid possunt tales deci¬
mas licite retiue̾ Item nun¬
quid lib̾ant᷑. ⁊ excusant᷑ rus¬
tici a pẽto. soluendo militib¬
nunquid ex illa gnãli. expͥui¬
legio ꝑceptione. poterunt pe¬
tere. decimas noualium que
postea fcã sunt uł fũt uł
illarum rerimi de quil an¬
tiquitus. non ꝯsueuerunt
dari decime ut de oliuis ⁊ si¬

Expanded text:
ilegio apostolice sedis indulto, ut dicunt, quondam comiti Barcenonensi in favorem christianitatis et fidei catholice, ut scilicet decimas omnium locorum, que paganis expulsis reduceret ad cultum dei, posset licite retinere et inter milites et principes terre sue, qui ipsum iuvarent ad hoc, dividere; nunquid possunt tales decimas licite retinere? Item nunquid liberantur et excusantur rustici a peccato solvendo militibnunquid ex illa generalis privilegii perceptione potuerunt petere decimas novalium que postea facta sunt vel fiunt vel illarum rerum de quibus antiquitus non consueverunt dari decime, ut de olivis et si
Abbreviated transcription (Latin):
de̾. ad colontas rusticorũ ad̾
nõ approbo. Inmo dico qd̾ st
ecc̃a ieripit aloniam coloni
sui inpignore. debet fructus.
uisortem. ꝯputare. deducto
iure suo ⁊ laborib ⁊ expensis
quia suꝑ hoc nullum pͥu¬
legium ĩuenio ecc̃e. ꝯcessuĩ.
recipit uł retinuit deamas nt̃
uenit ad satiffatianẽ. asserãs.
se ignorantia. ⁊ simplicitate
p̾casse uł .ĩ. scient̾. ⁊ postulit
sibi remiiti. intuitr et ełe. ꝙ

Expanded text:
dere ad colonias rusticorum, quod non approbo; immo dico, quod si ecclesia recipit coloniam coloni sui in pignore, debet fructus in sortem computare, deducto iure suo et laboribus et expensis, quia super hoc nullum privilegium invenio ecclesie concessum. recepit vel retinuit decimas, nunc venit ad satisfactionem asserens se ignorantia et simplicitate peccasse, vel etiam scienter, et postulat sibi remit
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃i milices eo ꝙ eis t̾ra. illa ab
antiquo fuit decimał. ⁊ una.
eademq res non debeat. dupli
metr̃a. Cecus forte posset dici
dicinis. nõ uidentur ꝑ illã ex¬
ceptionem excepte: nisi laꝑi

Expanded text:
ipsi milites, eo quod eis terra illa ab antiquo fuerit decimalis et una eademque res non debeat duplicia. Secus forte posset dici dicinis, non videntur per illam exceptionem excepte, nisi lapid
Abbreviated transcription (Latin):
dr᷑ p̾cipientes statumꝰ ut
decime. pͥmitie. seu obłones
uiuoꝵ ⁊ mortuorũ ecc̃iis dei
fidelit̾ reddeltur a laicis ut
indispositione epõrũ sunt qͣt

Expanded text:
dicitur: Precipientes statuimus, ut decime et primitie seu oblationes vivorum et mortuorum ecclesiis dei fideliter reddantur a laicis, ut in dispositione episcoporum sint; quas
Abbreviated transcription (Latin):
utrum. furgant ex rebus
decimatis annũ. In pͥnio
dari. ꝑdiales statim cum
butum ł simi le. Si tñ ft̃a
fu̾it. pͦ talis fr̃a seꝑatio Si¬
cut iusticiuis tenetur. decima
rafine anni. ut sit maior
utiliras ꝑneniat ecc̃e qm
agnos. aut pullos. iutulos
timos nͨ de t̾iores s medi¬
ocres. ł sic̃ tnͣsierint sub il¬

Expanded text:
 rebus decimatis, an non. In primo dari prediales statim cum ibutum vel simile. Si tamen facta fuerit primo talis separatio, sicut rusticus tenetur decimarein fine anni, ut sic maior utilitas proveniat ecclesie quam Agnos aut pullos, vitulos timos nec deteriores, sed mediocres vel sicut transierint sub vir
Abbreviated transcription (Latin):
endi fructus. ⁊ pr̃ales. fuit cõ¬
cessum ante dc̃m ꝯcilium
militi infrodum. ⁊ ip̃e bñ
uiuat ⁊ defendat eccãm sic̃
fideł uasallus .pͭ. excusari ał.
diunũ iftorũ. defuit ĩꝑiculo
aĩe sue tenz ł dic qd̾ nullo tp̃r
potuerunt dari infeodi .iiii.¬
⁊̃ quo adius ip̃ale seu cuule.
sine aĩa nõ pot̃ irruere corpꝰ.
ĩ. sine temꝑalib. spualia non

Expanded text:
endi fructus temporales, fuit concessum ante dictum concilium militi in feudum, et ipse bene iuvat et defendit ecclesiam, sicut fidelis vasallus, potest excusari. Alias si unum istorum defuerit, in periculum anime sue tenet. Vel dic, quod nullo tempore potuerunt dari in feudum, quoad ius temporale seu civile, sine anima non potest vivere corpus, ita sine temporalibus spiritualia non
Abbreviated transcription (Latin):
iudiciũ. sibi manducant
iuant ecc̃am sit̃ debent ⁊¬
has decimas non retipunt
ut eas in malos. usus con¬
sumant. S ut iñ panꝑibris
ꝓuideant᷑. non p̾cant ał cõ¬
mittunt sacrilegiũ ut dicit¬
si illo recipiente aliqui fame

Expanded text:
sibi manducant viunt ecclesie sicut debent et has decimas non recipiunt, ut eas in malos usus consumant, sed ut inde pauperibus provideant, non peccant; alias committunt sacrilegium. Itllo recipiente, ali
Abbreviated transcription (Latin):
totus fere mundꝰ eẽt ĩ dãp¬
natione. So. adh. Saluo me¬
uire cum sit mere spũale nõ
possunt. alaico. de tincri qr:
tale ius non cad̾ inlaicũ. ar .x.¬

Expanded text:
totus fere mundus esset in damnatione. Solutio: Ad hoc, salvo meiure, cum sit mere spirituale, non possunt a laico detineri, quia tale ius non cadit in laicum.
Abbreviated transcription (Latin):
p̾cunie de t̾minande ĩ accipi¬
entem ⁊ nõ ꝯpetit repetitio
ut ĩ m̾e̾trice ⁊ ystrione aut
non. ut ĩfure raptore. sẏmo¬
maco usurario. In pͥmo ca¬
su ille tenetur dare S ecc̃a
non d reciꝑe ꝙͣ. diu ille est ĩ
scełe ne uideatur approbare
delictum eius. Sic̃ ⁊ qñ res¬
puerit ecc̃a oblõnes aliqͦuim
obdetestationem. cͥminis ĩ qͦ
iacenci ut prita. notorie dissidẽ¬

Expanded text:
cunie decimande in accipientem et non competit repetitio, ut in meretrice et histrione, vel non, ut in fure, raptore, symoniaco, usurario. In primo casu ille tenetur dare, sed ecclesia non debet recipere, quandiu ille est in scelere, ne videatur approbare delictum eius. Sicut et quandoque respuit ecclesia oblationes aliquorum ob detestationem criminis in quo iacent, utputa notorie diffide
Abbreviated transcription (Latin):
¶Itẽ aliꝗͥs hũs domialiũ suna
ꝑrochia colit p̾dia ĩ alia ꝑ rochi¬
a. alius pãscit perora in alia
malia. cui ecc̃e soluent᷑. deci¬
mẽ So. Ad pͥmũ dico. qd̾ deti¬
mas ꝑ sonales. d ꝑ solu̾e illi

Expanded text:
 aliquis habens domicilium in una parochia, colat predia in alia; alius pascit pecora in una in alia; cui ecclesie solventur decime? Solutio: Ad primum dico, quod decimas personales debet persolvere illi
Abbreviated transcription (Latin):
p̾sc̾psert de̾cinas alicꝰ ꝑ rochie
ibi dico ꝙ decime nõualuim
⁊ illar̃ per̃ q̃ nõ consuerũt de¬
cimari. debent non obstante
tali p̾septione. solui ecc̃e ꝑro¬
chiali ad ꝓͣ. deiure coĩ spͤtat ꝑ¬

Expanded text:
scripserit decimas alicuius parochie, ibi dico quod decime novalium et illarum rerum que non consueverunt decimari, debent non obstante tali prescriptione solvi ecclesie parochiali, ad quam de iure communi spectat p
Abbreviated transcription (Latin):
in cellige de possessionib qͣs ha¬
bebant añ gñale ꝯcił. de illis .n.
q̃ postea. gratis. sunt collate ꝯ̾.
ł quas ep̃i emerunt monastus
de nouo fundatis. quia flit̾
nou lice̾t eis. emi̾e tales possoẽs
de quib decime debebant᷑ ecc̃as¬
sumptib excolant. tenentur¬

Expanded text:
intellige de possessionibus quas habebant ante generale concilium. De illis enim que postea gratis sunt collate sibi vel quas ipsi emerunt pro monasteriis de novo fundatis, quia aliter non licet eis emere tales possessiones, de quibus decime debebantur ecclessumptib
Abbreviated transcription (Latin):
quidam. ad mãsum ecc̃e. deqs¬
dare illi ecc̃e. ĩ cuiꝰ ꝑrochia. si¬
ta. sunt. Alii dñt ꝙ si nõ reci¬
piunt ecͥtastica sacram̃ta. ab
illa. eccc̃a nõ tenent᷑. dare ałr
sic uł dic ꝙ si de seruunt illã

Expanded text:
quidam ad manerium ecclesdare illi ecclesie in cuius parrochia sita sunt. Alii dicunt, quod si non recipiunt ecclesiastica sacramenta ab illa ecclesia, non tenentur dare, aliter sic. Vel dic quod si deserviunt illi
Abbreviated transcription (Latin):
nachi albi. templarii ⁊ hospi¬
talarii. ierłimutani. nõ tenẽ¬
tur dare detunas. depossessõib
suis. quas ꝓpͥiis manib uł sũp¬
tib excolunt. Secus ÷ si tradũt
rusticis excolendas. ad firmã¬

Expanded text:
nachi albi, templarii et hospitalarii Hierosolimitani non tenentur dare decimas de possessionibus suis, quas propriis manibus vel sumptibus excolunt. Secus est si tradant rusticis excolendas ad firma
Abbreviated transcription (Latin):
uł inp̾alł. decre. ¶Lat̾. ex
p̾missis. qd̾ debitor non tene¬
tur solu̾e usuras. ⁊ si soluit pͭͣ
repet̾e. S quid siniranit. se so¬
luturum nũquid tenct᷑. solux̾
dic ꝙ pot̾ suuilt debitor. denũ¬
tiare ecc̃e. ut ꝯpellat ipĩn u¬
surariũ ꝑcensuram. ecc̃asticã
ad relaxandum ip̃m iiram̃tũ
Si ꝑhanc uiam non uult ꝓce¬
d̾e. deb solu̾c. ut satiffatiat.
deo deiuram̃to ⁊ postea pot̾i̾t

Expanded text:
ex premissis quod debitor non tenetur solvere usuras et si solvit potest repetere. Sed quid si iuravit se soluturum; numquid tenetur solvere? Dic quod potest si vult debitor denunciare ecclesie, ut compellat ipsum usurarium per censuram ecclesiasticam ad relaxandum ipsum iuramentum. Si per hanc viam non vult procedere, debet persolvere ut satisfaciat deo et iuramento et postea p
Abbreviated transcription (Latin):
tñ ad hibenda. ÷ distinctio qͥ a
aut certa pacta. fuerunt int̾
tredicorẽ ⁊ debitorem firma¬
ta. suꝑuenditione pignoris ĩ
hoc ꝯuenit int̾eos. In pͥmo.
caĩt d pͥus creditor notifica¬
ie debitori ⁊ postea pot̾it uẽ¬

Expanded text:
tamen est adhibenda distinctio, quia aut certa pacta fuerunt inter creditorem et debitorem firmata super venditione pignoris in hoc convenit inter eos. In primo casu debet creditor prius notificare debitori et postea pot
Abbreviated transcription (Latin):
tore. Consilio aũt ut sacisf̾atõ.
de usuris petatur uenia ad
cautelam ad debitore quia
forte pp̃ pͥmissa eẽt ei. ali qͥd
ultra restitirendũ. ¶Insũ¬
ma noti. qd̃ usor usurarii
⁊ famslia debent ꝓcedere.
sic̃ uxor ⁊ familia. raptoris

Expanded text:
te Consulo autem ut satisfacto de usuris petatur venia ad cautelam de debitore, quia forte preter premissa esset ei aliquid ultra restituendum. In summa nota quod uxor usurarii et familie debent procedere sicut uxor et familia raptoris
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ remotis ꝑtib uł nestitur
in quo loco sit. Ad ħ dico qd̾
cum nestitur ubi sit detur
quo modo. pot̃. fidełr ⁊ se¬
cure. si nõ potest. det pau¬

Expanded text:
in remotis partibus, vel nescitur in quo loco sit? Ad hoc dico, quod cum nescitur ubi sit, deturquo modo potest fideliter et secure; si non potest det pau
Abbreviated transcription (Latin):
nimis emũꝯit. sangͥnẽ eli¬
cit. dicamꝰ cum aliis qd̾ te¬
neatur. usurariꝰ restituere
quicquid ultra sortem acce¬
pit a debitore. occõne sortis.
pacto p̾cedente. uł intẽpti¬

Expanded text:
nimis emungit, sanguinem elicit, dicamus cum aliis, quod teneatur usurarius restituere quidquid ultra sortem accepit a debitore, occasione sortis, pacto precedente vel intenti
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ro utrum usucariꝰ tenca¬
tur redd̾e non. solũ. pͥcu¬
quid cum ip̃a luctatus est
⁊ fructus ꝑceptos. ex re. ep̃¬
ta de p̾cunia simebri: ad
ex iadice corrupta ꝓcedunt
corrupta sunt .xiiii.q.u. Ne

Expanded text:
 teneatur restituere non solum pecuquid cum ipsa lucratus est et fructus perceptos ex re empta de pecunia funebri. Ad ex radice corrupta procedunt corrupta sunt. Difficile e
Abbreviated transcription (Latin):
C.i.ii. ⁊ si forte post ĩceptam
cm̃i uellet debitor desistere
uidetur ꝙ adpetitionẽ. cre¬
ditoris poss eum coge iudex
ecc̃asticus ut R̾ndet ei corã
dex pot̃. ⁊ deb iudicare ĩ dirͦ¬
te ⁊ occ̃one alt̾uis. qõnis mo¬
te coram eo. dere. de qua. ali
ditor pot̃ exigr̾. uł ꝯpensare
nõ solum expensas. quas e¬
cit colligendo. fructus s ⁊̃
quas tetit bona side circa rẽ
pignoratam ¶Itẽ sicasu
fortuco ułsinecausa sua cł¬
pa. res petiit uł dct̾iorata est
non tenet᷑ creditor. s si dolo uł
dito pignore bona fide cre¬
ditor minꝰ accepit. qmͣ erat
ĩ sorte: pot̃ ag̾e ad residuum
Siuo̾ plus tenetur restituere
tor ctͣ creditorem uł eꝯu̾so:
ita ⁊ h̾es debitoris. ꝯͣ creditorẽ

Expanded text:
naforte Et si forte post inceptam causam vellet debitor desistere, videtur quod ad petitionem creditoris posset eum cogere iudex ecclesiasticus ut responderet ei coram dex potest et debet iudicare indirecte et occasione alterius questionis mote coram eo de re de qua aliasditor potest exigere vel compensare, non solum expensas quas fecit colligendo fructus, sed etiam quas fecit bona fide circa rem pignoratam. Item si casu fortuito, vel sine culpa sua res periit vel deteriorata est, non tenetur creditor, sed si dolo vel dito pignore bona fide, creditor minus accepit quam erat in sorte, potest agere ad residuum. Si vero plus, tenetur restituere tor contra creditorem vel econverso, ita
Abbreviated transcription (Latin):
insi. difficile. enĩ est. utait le¬
o ut bono ꝑagantur. exitu.
que malo sunt inchoata. p̾n¬
.Siquis. usuram accipit rapi¬
nam facit. uita nõ uiuit ⁊ Ioꝰ.¬

Expanded text:
nt. Difficile enim est, ut ait Leo, ut bono peragantur exitu, que malo sunt inchoata prinis uram usuram accipit, rapinam facit. Et
Abbreviated transcription (Latin):
indirecte .s. ꝑsubstrationem
modo ut non exigant ĩ me¬
sentire anib. qd̾ licite a
talib hostib posfint exige̾
h. Ab illo exige usuram. cui.
merito noce desideras. cui
uire inferunt᷑. arma huic
legittune aufferitur u¬
sure quem bello uince nõ.
potes. ad hoc usurã exige
quem nõ sit cͥmen aerid̾e
Si uon ferro dimicat qd̾
usuras. flagitar. gͦ uͥ ũis
belli: ibi iususure. Super

Expanded text:
ilicet per subtractionem modo, ut non exigant immosentire Ambrosius, quod licite a talibus hostibus possunt exigere  Ab illo exige usuram, cui merito nocere desideras cui iure inferuntur arma. Huic legitime auferuntur usure, quem bello vincere potes. Ab hoc usuram exige, quem non sic crimen occidere sine ferro dimicat, qui usuras flagitat; ergo ubi ius belli, ibi ius usure. R
Abbreviated transcription (Latin):
aucͤ. ecc̃e restituat noĩe iu¬
dei. illis xp̃ianis aqrulis ip̃e
iuideus exegerat usuras ⁊
serit. negotiũ. ip̃iꝰ. uder.
⁊ scd̾o uelit uolit tenetur

Expanded text:
clesie restituat nomine iudei illis christianis, a quibus ipse iudeus exegerat usuras etserit negotium ipsius iudei et ideo velit nolit tenetur
Abbreviated transcription (Latin):
ne qd̾ usuraruis emit eqũ.
uł pͥdium. depͦauna usura¬
rra ⁊ donat remi illã alteri
post ea efficitur nõ soluan¬
do. Querit᷑. ntrum ille qui sol¬
uit usuras. possit cum efscũ
pete̾ reni emptam deusur̃.
abip̃o possessore ⁊ utrũ ille
ĩ foro pñiali. teneat rostitue¬
re iudecur qd̾ nõ. qui p̾cium
exre furtiua. redactiun non
depetiũa usuraria. non est
uitio usure subiecta. ¶Itẽ
⁊ ille tenetur restituere
nim hic. res. loco p̾cii. sicut

Expanded text:
ne quod usurarius emit equum vel predium de pecunia usuraria et donat rem illam alteri; postea efficitur non solvendo. Queritur utrum ille qui solvit usuras, possit cum effectu petere rem emptam de usuris ab ipso possessore et utrum ille in foro penitentiali teneatur restituere? Videtur quod non, quia pretium ex re furtiva redactum, non de pecunia usuraria, non est vitio usure subiecta. Item qet ille tenetur restituere. nim hic res loco pretii, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
de cõitatib quariundã aui¬
tatum que dant p̾cumã ad
usuram. maxĩe inlumbardia.
Nunquid om̃s ciues sunt usu¬
rarii pp̃ hoc ⁊ ꝑconsequens.
in statu dãpuandoꝵ Ro sic¬

Expanded text:
de communitatibus quarundam civitatum que dant pecuniam ad usuram, maxime in Lombardia; numquid omnes cives sunt usurarii propter hoc et per consequens in statu damnandorum?
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cium. ¶Circa pignora
sepe oritur qõ tał. Creditor
accepit p̾cunram. uult õs
fructus. ꝑceptos bona fide de¬
ductis ex pensis. ꝯputare ĩ
sortem. s siquid residium.
fuerit de sorte: postulat de¬
bitorem. ꝯpelli ad solutionẽ
auxilia sibi esse ꝑata pot̃ enĩ
ꝑactionem. ꝑsonalem pet̾e.

Expanded text:
 Circa pignora sepe oritur questio talis: Creditor accipit pecuniam; vult omnes fructus perceptos bona fide, deductis expensis, computare in sortem, sed si quid residuum fuerit de sorte, postulat debitorem compelli ad solutionem.auxilia sibi esse parata. Potest enim per actionem personalem petere
Abbreviated transcription (Latin):
gunt depaganis ⁊ hosti¬
bus rei. ꝑublice sic̃ lit̾a
plane sonat talib. enĩ ꝑ
bus modis. possunt tã¬
qͣm indignis. auferre
que male. detinent. Se¬
cͥus deuideis quia illi. Sͤ¬
ui nr̃i sunt ⁊ ꝑati ser¬

Expanded text:
gunt de paganis et hostibus reipublice, sicut litera plane sonat: talibus enim et bus modis possunt tamquam indignis auferri que male detinent. Secus de iudeis, quia illi servi nostri sunt et parati ser
Abbreviated transcription (Latin):
tur usurarii restituere u¬
suras a iure ⁊ auidice air¬
re: quia si sunt publici usu¬
raris ipõ iure sunt excoĩcati
si in hoc pecc̃o decessi̾nt. ex¬
pot̃ qmͣilib usurariũ cogere
ad restituendas. usuras. Si

Expanded text:
tur usurarii restituere usuras a iure et a iudice. A iure, quia si sint publici usurarii, ipso iure sunt excommunicati si in hoc peccato decesserint. potest quemlibet usurarium cogere ad restituendas usuras, si
Abbreviated transcription (Latin):
si iuraui̾t. qd̾ solu̾et usuras.
⁊ non repeteret. dico. qd̾ nõ
iepetet directe pp̃ ium uira¬
m̃ti. s indurette bone repe¬
tet. si demntrando ecõc cͥmẽ.¬

Expanded text:
si iuravit quod solveret usuras et non peteret? Dico quod non repeteret directe propter vim iuramenti, sed indirecte bene repetet, scilicet denunciando eccle
Abbreviated transcription (Latin):
modo. qu uia si usurariꝰ repe¬
tat ab alio usuras. repellit᷑.
ꝑ exceptõem donec ip̃e res¬
ticuerit usuras quas ab aliis
male accepit. uł saltẽ feciͥt
pelluntur he̾des usurarioꝵ
siue sint filii siue extͣuei. exͣ
pnĩali indubicant̾.denẽt᷑.
tam usurarii qm. hr̃des. ad
solidam resfitutionẽ. omiũ
usurarũ. quas illicite acce¬
posse suum. ⁊ doleant de
pect̃o ⁊ quia non possunit
plene restituere ꝑponãt
ĩ aĩo restituere si ꝑuene¬
rint ad pingiuorẽ. Fortunã
Possunt ⁊̃ tales. ꝯtricti ⁊ sa¬
tiffac̾e non nasentes. postu¬

Expanded text:
m quia si usurarius repetat ab illo usuras, repellitur per exceptionem, donec ipse restituerit usuras quas ab aliis male acceperit vel saltem fecerit pelluntur heredes usurariorum, sive sint filii sive extranei. In tiali indubitanter tenentur, tam usurarii quam heredes, ad solidam restitutionem omnium usurarum, quas illicite acceposse suum faciant et doleant de peccato et quia non possunt plene restituere et proponant in animo restituere, si pervenerint ad pinguiorem fortunam possunt etiam tales contriti et satisfacere non valentes
Abbreviated transcription (Latin):
qr ĩmutuo tranffer tur ꝑicł̃m
inaccipientẽ. Socꝰ in locato
Scd̾ni quia p̾ciũa nõ det̾iora¬
tur ꝑusim. Secus indome
uł equo uł alia re locata. Tex¬
aũ quia usus pꝰcũe nullũ
fuuctum ł ittilitatẽ. parit u¬
tenti. Secus inusu agͥ. uł do¬
mus. uł equi uł alt̾uis rei lo¬
cate. licet gͦ in caũ ꝓpõito ces
quia tales semꝑ faciumt ta¬
ie mutuũ ꝑp̃ spem̃ lucͥ pͤcu¬
cogitari casus ĩ quo nõ eẽt
usura ultra sortem acciꝑe
ratꝰ emere certas merces
de p̾cunia ⁊ tu pp̃ nimiã.
inftantiam. feciłti me. ces¬
sare acali emptõe id̾o uotͥ
imtuarẽ ⁊ ego. dico. Ualo

Expanded text:
mutuo transfertur periculum in accipientem, secus in locato; secundum, quia pecunia non deterioratur per usum, secus in domo vel equo vel alia re locata; tertium, quia usus pecunie nullum fructum vel utilitatem parit utenti, secus in usu agri vel domus vel equi vel alterius rei locate. Licet ergo in casu proposito cessquia tales semper faciunt tale mutuum propter spem lucri pecucogitari casus in quo non esset usura ultra sortem accipere, ratus emere certas merces de pecunia et tu propter nimiam instantiam fecisti me cessare a tali emptione, ideo ut tibi mutuarem. Et ego dico, volo
Abbreviated transcription (Latin):
qui temꝑe messis. uł uide¬
mie emunt annonã uł uiñ
uiliꝰ ut postea uendant cariꝰ:
dico qd̾ pͤcant ⁊ turpe lucrũ
sic̃ credeb̾at. hic pot̃ licite uẽ¬
uendatur cariꝰ. qmͣ emerit x¬
ci qmͣ laici. neutros tñ dico te¬
neri. hic ad restitutionẽ faci¬
endam certe ꝑsone. s debent
erogare tale lucrum inusus
tur caristia int̾ra ⁊ uid. uictu¬
alia. extͣhi. detrahi de t̾ra dũ¬
modo. non ut cariꝰ uendat. s
negeni. fame ꝑeat. exemplo
qm nefudas. beluas. de testã¬
dos. qui ea intentione emũt
aureos. uł alias monetas. uel
pue uictualia. ut de talibus
caristiam. inducant ꝯͣ. tales
uete̾m mutuant ut recugãt
nouam usiram. ꝯmitturit. qr
meliorem rem reruꝑare uolũt

Expanded text:
qui tempore messis vel vindemie emunt annonam vel vinum vilius, ut postea vendant carius, dico quod peccant et turpe lucrum sicut credebat, hic potest licite venvendatur carius quam emeritrici quam laici: neutros tamen dico teneri hic ad restitutionem faciendam certe persone, sed debent erogare tale lucrum in usus tur caristia in terra et videt victualia extrahi de terra, dummodo non ut carius vendat, sed ne gens fame pereat, exemplo quam nefandas belluas detestandos, qui ea intentione emunt aureos vel alias monetas vel pue victualia, ut de talibus caristiam inducant. Item rem mutuant ut recuperent novam, usuram committunt quia meliorem rem recuperare volunt
Abbreviated transcription (Latin):
possunt exigi. gͦ. nec scd̾m le¬
ges ¶tem dicit imꝑator
se amplecti uiͦi. ꝯcilia uniu̾¬
salia. ad eo ut ꝑea. siuis legi¬
pnͥ S inniceno ꝯcilio qd̾ est

Expanded text:
possunt exigi, ergo nec secundum leges. Item dicit imperator se amplecti quatuor concilia universalia a deo, ut per ea suis legin Niceno concilio, quod est
Abbreviated transcription (Latin):
cumiani uł m̾ces inde ẽptas
portauit saluas. alias non
teneatur sibi ⁊̃ desorte:
¶Item alius mutuat barch
rei. mutuate adte tͣnssera¬
tur nõ uidet᷑ inꝯgruum.
sun caũ ꝓposito. ĩ ꝯpensati¬
onẽ ꝑicłi ĩme suscepti. aliꝙͥ
su rei. locate aliquid potest
accipi. quia reilocate ꝑicłm
ꝑtinet ad locantem. Secus
est in re mutuata alii u̾o

Expanded text:
cuniam vel merces inde emptas portaverit salvas, alias non teneatur sibi etiam de sorte. Item aliquis mutuat Bart. rei mutuate ad te transferatur, non videtur incongruum si in casu proposito, in compensationem periculi in me suscepti, aliquid su rei locate aliquid potest accipi, quia rei locate periculum pertinet ad locantem; secus est in re mutuata. Alii ver
Abbreviated transcription (Latin):
rx. deforma restituendi. si łr
siue sit soluendo. si ue non.
est. usurariꝰ uł h̾es usurarii.
a nõ uult satifface̾. ab officio
suspendetur ⁊ siemendare
uolu̾it deponet᷑ . exͣ .e. Prete¬

Expanded text:
de forma restituendi similiter, sive sit solvendo sive non uest usurarius vel heres usurarii et non vult satisfacere, ab officio suspendetur et, si emendari noluerit, deponet
Abbreviated transcription (Latin):
añt. Si aũt ille quitalem pe¬
nani apposuit. ꝯsucuit eẽ
usurarł: p̾sumit᷑ qd̾ ĩ fiau¬
dom usiuarum. adiecerit pe¬
q̃ abusuraris solent spali¬
tͥ eu̾der talia enĩ ĩ ducũt
setͥꝑ pͥsũptionẽ. pͥma fa¬
cie qd̾ sit usura. Inuiditio

Expanded text:
nis. Si autem ille qui talem penam apposuit, consuevit esse usurarius, presumitur quod in fraudem usurarum adiecerit pe usurariis solent specialiter exerceri talia enim inducunt semper presumptionem prima facie quod sit usura. In iudicio
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ emptor facit frrictris. su¬
ossine ꝑicło isure. licer
uenditor iuxta uenditi¬
onis form̃ã postea. tecu¬
ꝑet p̾dium ⁊ ħ intelli¬
gas. nisi infrandẽ. nsu¬
rarum sit facta talis uẽ¬
dicio qd̾ p̾ sumitur exhis

Expanded text:
et emptor facit fructus suos sine periculo usure, licet venditor iuxta venditionis formam postea recuperet predium. Et hoc intelligas, nisi in fraudem usurarum sit facta talis venditio quod presumitur ex his
Abbreviated transcription (Latin):
quid sipena ẽ apoĩta ĩ cõtͣt¬
tu mutui nunquid saltim
pena illa. pot̾it pen. absq
ꝑicło usure: ad ħ dico qd̾ si
pena ÷ indiciałis .i. aiudice
impõita. ⁊ statita pp̃ pu¬
mendam ꝯtumatiam de¬
bitoris qui cũ possit ꝯ tẽpuit
ĩ t̾mino statuto. solue p̾ciũam.
certadie. sluat᷑. usura ꝯmit¬
ticur dum tũ semꝑ sit ĩten¬

Expanded text:
Quid si pena est apposita in contractu mutui; numquid saltem pena illa poterit peti absque periculo usure? Ad hoc dico, quod si pena est iudicialis et a iudice imposita et statuta propter puniendam contumaciam debitoris; qui, cum possit, contemnit in termino statuto solvere pecuniam certa die solvatur, usura non committitur, dum tamen semper sit inten
Abbreviated transcription (Latin):
nunquid uolutitas. uł ĩten¬
tio uł spẽs inducurt usurã
uͥ nullum ꝑactum fuit ap¬
põitum ĩ cectu mutui. ad
ħ quidam uolentes fane
soluantur alii dñt quib
affentio qd̾. sola spes sine.
intentione. facit hominem
ussirarium Unde quid subta¬
li spe nutuauit peccutã pͥ¬
sua exactione oblatum ult᷑
sortem. recepit usura .℥. siue¬
siue frum̃etum sine uinũ¬

Expanded text:
numquid voluntas vel intentio vel spes inducunt usuram, ubi nullum pactum fuit appositum in contractu mutui? Ad hoc quidam volentes faversolvantur. Alii dicunt, quibus assentio, quod sola spes sive intentio facit hominem usurarium, unde qui sub tali spe mutuat pecuniam, qusua exactione oblatum, ultra sortem recepit, usura est, sivesive frumentum sive vinu
Abbreviated transcription (Latin):
tenent᷑. Itẽ ⁊ illi qui ueni¬
ente t̾mino solutionis nołt
dare u̾bũ. dilcõis debitori qui
est uiram̃to astrictus solu̾e
nisi data eis pͤcuĩa uł aliquo
equipollenti. licet exp̾sse nõ
obicit᷑. Nonne sicreditor mu¬
tuat alicui gratis pecumam.
debitor tenctur eam ci ad an¬
it. Quare gͦ hanc naturalem
obligationẽ nõ pot̃. creditor de¬
duce inpactum exp̾ssim. uł al¬
tem sꝑare effcim̃. ip̃iꝰ ob ligati¬
onis. naturał cum ⁊̃ talia
pacta. int̾ueniant ĩ spũali¬
b ad q̃ alias. quis tenetur. Re¬
nullo mͦ. d pactum. appone.
nem intali retͣbutione hr̃e

Expanded text:
Tenentur item et illi, qui veniente termino solutionis, nolunt dare verbum dilationis debitori, qui est iuramento astrictus solvere, nisi data eis pecunia, vel aliquo equipollenti, licet expresse non obiicitur: Nonne si creditor mutuat alicui gratis pecuniam, debitor tenetur ei ad anrgo hanc naturalem obligationem non potest creditor ducere in pactum expressum vel saltem sperare effectum ipsius obligationis naturalis, cum etiam talia pacta interveniant in spiritualibus, ad que alias quis tenetur? nullo modo debet pactum apponere nem in tali retributione habe
Abbreviated transcription (Latin):
sura corꝑał. sit ꝓhibim. sunt
tñ casus inquił est ꝓmissa.
tenet eami ĩ uiste ⁊ iuolent̾
potest cłicus fructus illiꝰ bñ¬
sicii ꝑfic̾e ultra sortẽ . exͨ.e.c.¬
i. S ħ nõ fit lucri cã. s rit res
eo modo demanu. laici redi
ubi cessare petunt᷑ qͣi int̾esse
u̾bi gra. Si sĩ deuissor soluit u¬
suras creditori. pot̃. eas pet̾e
adebitore. ꝓ quo fideuisserat
quia nõ sunt usure qnͣtũ ad
ip̃m sideuissorẽ. s potiꝰ int̾e̾e̾¬

Expanded text:
sura omnibus sit prohibita, sunt tamen casus in quibus est permissa. tenet eam iniuste et violenter, potest clericus fructus illius beneficii percipere ultra sortem, exI. Sed hoc non fit lucri causa, sed ut res eo modo de manu laici rediubi usure petuntur cum interesse, verbi gratia si fideiussor solvit usuras creditori, potest eas repetere a debitore pro quo fideiusserat, quia non sunt usure quantum ad ipsum fideiussorem, sed potius intere
Abbreviated transcription (Latin):
tus. posso̾n̾ũ q̃ sibi sunt asoco
ꝓuumdta. dote pignori obli¬
gate ꝯputandos in sortẽ nõ
credimus. ꝯpelland̾. cũ freꝙ̃¬
t̾ dotis frictus nõ sufficiant
ad m̾n̾iii. honera supportan

Expanded text:
tus possessionum, que sibi sunt a socero pro numerata dote pignori obligate, computandos in sortem, non credimus compellendum, cum frequenter dotis fructus non sufficiunt ad matrimonii onera supportan
Abbreviated transcription (Latin):
aut nichil distat ab rapina:
casib usure ꝑmittant᷑. uł
h̾es eius. ad reddendas. usu¬
ras ꝯpellant᷑. ultimo de qͥl¬
dam dub itabilib. Usura ẽ.
ex munuo lucrum pacto:
debitum ł exactũ Nõ puco
usuram ꝯmitti si gratis ob¬
latum: ꝯratis accipiat᷑. ar

Expanded text:
vel nihil distat a rapina, casibus usure permittantur vel heres eius ad reddendas usuras compellantur ultimo de quibusdam dubitabilibus. Usura est ex mutuo lucrum, pacto debitum vel exactum. Non enim puto usuram committi, si gratis oblatum gratis accipiatur
Abbreviated transcription (Latin):
aut erat iam xp̃ianiss qñ.
fuit emptus. aut pagamis.
Si xp̃ianꝰ in distincte. liber
efficitur nullo pͥcio dato. qͥa
penicus interdictum .di
hr̃ticorum ĩpune possunt
⁊ dños relinq̃re. ⁊ ad ecc̃am
dũ erat paganus: aut causa
caũ. siuult xp̃ianus fieri li¬
ber efficitur sine p̾cio. di . l.iiii.
casui. si infra tres menses ⁊¬
Si aũt ex posuit eum uenalẽ
infra tres menses ⁊ iste uult
feri xp̃ianus. Infra alud spa¬
tium uł ⁊̃ post. dũtam̃ non
steterit ꝑ dñm̃ quo muuis.
nendiderit eum infra illud.

Expanded text:
aut erat iam christianus, quando fuit emptus, aut paganus. Si christianus, indistincte liber efficitur nullo pretio dato, quia penitus interdictum. hereticorum impune possunt et dominos relinquere et ad ecclesiam dum erat paganus, aut causa casu, si vult christianus fieri, liber efficitur sine pretio; in casu, si intra tres menseSi autem exposuerit eum venalem infra tres menses et iste vult fieri christianus infra illud spatium vel etiam post, dum tamen non steterit per dominum quominus vendiderit eum infra illud
Abbreviated transcription (Latin):
i. de ꝓpͥa ancilla. natus autẽ
empticuis Si u̾naculus. si
sit uł fieri. uelit. xp̃ianus
eripitur statun in lib̾tatem
nullo p̾cio dato. C. de emp.¬

Expanded text:
de propria ancilla natus, aut emptitius. Sed vernaculus, si sit vel fieri velit christianus, eripitur statim in libertatem nullo pretio dato. Si vero emp
Abbreviated transcription (Latin):
ecc̃a illos. iudeos. publicis ce¬
dib deputandos. qui defide ĩ¬
lib bapcizatos. subuertere
a temptau̾int. ⁊ sinules pe¬
nas. interdum ⁊̃ peccunia¬
rias. ꝓut qualitas. delicti ex¬
poscit. Sepe. statuit ecc̃a cͣc̃
tales Illa tñ mod̾atione ad¬
hibita in flagellis. ꝙ statu¬
tum euis inuinditam sã¬
guinis tnͣsire minime. iu¬
deatur.talis .n. pena indistĩc¬
ce reliq̃nda ẽ. brachio scłari

Expanded text:
ecclesia illos Iudeos publicis cedibus deputandos, qui de infidelibus baptizatos subvertere attentaverunt. Et similes penas, interdum et pecuniarias, prout qualitas delicti exposcit. Sepe statuit ecclesia contra tales, illa tamen moderatione adhibita in flagellis, quod statutum eius in vindictam sanguinis transire minime videatur. Talis enim pena indistincte relinquenda est brachio seculari
Abbreviated transcription (Latin):
qr̃at ostiacim uł seriiat ei
aliqͣnto tempore ad arbitri¬
eius. qui redẽptus ẽ ab hostib¬
hoc nisi cã piecatis. axp̃iano
ematur. tunc .n. nõ denẽt᷑¬
aliquid rerde nͨ seruire qr
qd̃ pietate datur ꝓhibet ius
lusi quis cͥͣcium fuit ꝓtestat᷑¬

Expanded text:
querat ostiatim vel serviat ei aliquanto tempore ad arbitrieius qui redemptus est ab hostibuhoc nisi causa pietatis a christiano ematur: tunc enim non tenerealiquid reddere nec servire, quia quod pietate datur, prohibet ius nisi quis contrarium fuerit protestat
Abbreviated transcription (Latin):
.s. atͥbu uide patͥarche qui
inter taibus isrł alias bel¬
licosior pͥmani ãciem ĩ bel¬
lis ⁊ regis pͥmulegiũ obtine¬
bat. sut de ea sola tribu. tͤ¬
aretur rex sicut ex tribu
leui sacerdotes. Pruis aũt
dicebantur hebdei. ab heber
cuiꝰ familia cultum tenu¬
it uniꝰ diei. cet̾is ydolatͥa.
qui nec nouũ nͦ uetus re¬
cipiunt testꝰ qui non se
ab agar ancilla. abrahe de
quã eoꝵ fuit origo agare¬
nes nocari uocari uolunt
s̾ potius a sarra uixore eiuis¬
⁊ libera se sarracenos ap̃¬
pellauerunt. sunt tam̃ int̾.
sarracenos ⁊uidam. qui re¬
ceperunt qͥnq libros moysi

Expanded text:
 tribu Iude patriarche, que inter tribus alias bellicosior primum primam aciem in bellis et regis privilegium obtinebat, scilicet ut de ea sola tribu crearetur rex, sicut ex tribu Levi sacerdotes. Prius autem dicebantur Hebrei ab Heber, cuius familia cultum tenuit unius dei, ceteris idolatria qui nec novum nec vetus recipiunt testamentum; qui non se ab Agar ancilla Abrahe, de qua eorum fuit origo, agarenos vocari volunt, sed potius a Sara eius uxore et libera, se sarracenos appellaverunt. Sunt tamen inter sarracenos quidam qui receperunt V libros Moysi,
Abbreviated transcription (Latin):
acti ꝯdicionalit̾. puta ꝑ mi¬
nas uł ꝑrer̃ suat̃ ablationẽ.
uł u̾bera uł aliam similem
coactionem suscepunt a li¬
qui saciam̃tum bapĩ ⁊ post¬
ea recesserunt anr̃a fide stĩt
conpellandi. rediri. uͦ nom̃
dñi blasphemetur ⁊ fides qnͣi
sustexeruns ulis ac ꝯtẽptibi

Expanded text:
acti conditionaliter, puta per minas vel rerum suarum ablationem vel verbera vel aliam similem coactionem, susceperunt aliqui sacramentum baptismi et postea recesserunt a nostra fide, compellendi sunt redire, ne nomen domini blasphemetur et fides, quam susceperunt, vilis
Abbreviated transcription (Latin):
cupant aliqm ꝑrochiam e¬
mendo p̾dia. ⁊ domos. q̃.
a parrochianis. solebant
in habitari. Nimquid pot̾it
erca pet̾e.auideis quicquid
omĩes decimas. p̾diales ⁊
quicquid occ̃anes. p̾diorun

Expanded text:
cupant aliquam parochiam, emendo predia et domos, que a parochianis solebant inhabitari; nunquid poterit ecclesia petere a Iudeis quicquid e decimas prediales omnes et quicquid occasione prediorum
Abbreviated transcription (Latin):
dicta. ita nec cum sarrace¬
no. quia ⁊ sarracent hodie
iudaitant. Uñ eadem ẽ cã
ꝓhibitionis ⁊ idem ꝑiculũ
nͥtrobiq. Excipitur tñ casus
in quo licite possimnus uti
cibis. qui nobis apaganis
apponuntur. hoc tñ cũ mo¬
destia ⁊ grarum aclione.
sernata ⁊̃ temporũ qͣlitate
Uidelicit si gtingͥet nos ł

Expanded text:
iter nec cum Sarraceno, quia Sarraceni hodie iudaizant. Unde eadem causa prohibitionis et idem periculum utrobique. Excipitur tamen casus, in quo licite possumus uti cibis, qui nobis a paganis apponuntur. Hoc tamen cum modestia et gratiarum actione, servata temporum qualitate, videlicet si contigerit nos vel
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ minimis eruditis si qͥd
forte est utilitatis. aut salu¬
tis inquire̾. negligat qui
enim rebellit̾. niuit ⁊disce̾
aqpie age̾. bona recusat ma¬
gͣ diaboli qmͣ xp̃i menbrũ

Expanded text:
 minimis eruditis, si quid forte est utilitatis aut salutis, inquirere negligat. Qui enim rebelliter vivit, et discere atque agere bona recusat, magis diaboli quam Christi membrum