comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ongregati uniu̾si maiores natu isrł.
uenerunt ad samuelem in ramatha:
dixeruntq ei. Ecce tu senuisti: & filii
tui ñ ambulant in uiis tuis. Consti¬
tue nobis regem ut iudicet nos:. sicut
uniu̾sȩ habent nationes. Et erat uir
de beniamin nomine cis. filiꝰ abiel.
filii seor. filii belchor. & hi filii aphya.
filii uiri gemini fortis robore: &e erat
ei filius uocabulo saul. Pierunt asinȩ
cis patris saul: & dixit cis ad saul fili¬
um suũ. Tolle tecum unum de pueris:
&e consurgens uade &e quere asinas.
Et quesiuit & uenit ad samuelem: &
introduxit eum samuel in triclinium:
& dedit ei locum int̾ eos qui fuerant¬
ticulam olei. & unxit eum in regem.
Saul qui offenso deo factus ẽ rex suꝑ
isrł:uideos significat. Sicut enĩ ipse
durus & suꝑb ⁊ rigidꝰ factus ẽ ut eos

Expanded text:
ongregati universi majores natu Israel venerunt ad Samuel in Ramatha, dixeruntque ei: Etui non ambulant in viis tuis: constitue nobis regem, ut judicet nos, sicut et universae habent nationes . Et erat vir de Benjamin nomine Cis, filius Abiel, filii Seor, filii Bechoreth, filii Aphia, filii viri Jemini, fortis robore. Erat ei filius vocCis, patris Saul; et dixit Cis ad Saul filium suum: Tolle tecum unum de pueris; et consurgens vade, et quaere asinas. Et quaesivit et venit ad Samuelem, et introduxit eum Samuel in triclinium et dedit ei locum inter eos, qui fuerantticulam olei; et unxit eum in regem . Saul, qui offenso Deo factus est rex super Israel, Judaeos significat. Sicut enim ipse durus, et superbus, et rigidus effectus est, ut eo
Abbreviated transcription (Latin):
ut ex eo ammonerem᷑. quanta certi¬
tudine dñs summam electoꝵ suoꝵ
in libro uite conscribat: &e uelut in
aluo cęli consignet: quot animas
quisq fidelium. uł u̾bo. uł exemplo
conuerterit. pro quib certa mercede
remuneretur.
De numero aĩaliũ.

Expanded text:
ut ex eo admoneremur quanta certiut ex eo admoneremur quanta certitudine Dominus summam electorum suorum in libro vitae conscribat, et velut in alio coeli consignet, quot animas quisque fidelium, vel verbo, vel exemplo converterit, pro quibus certa mercede remuneret. CAP. V. De numero animalium.
Abbreviated transcription (Latin):
ic ẽ numerus uasoꝵ: que relata
sunt de babylone. Fialȩ aureȩ trigin¬
ta. fiale argenteȩ mille: cultri uigi¬
ti nouem: Sciphi aurei triginta. Sei¬
phi argentei sccd̃i. quadringenti de¬
oe significant simpliciũ corda: que
nichil subdolȩ cogitationis habent:
s ea quȩ in corde tenent. pura ꝓfert̃
dendos &e diuidendos ratione con¬
grua artus uidimaꝵ. ut om̃ib ra¬
ferentib daretur: illos significant. qͥ
discretionẽ habent. qui ꝑfecte uolut̃¬
discernere de sacrificio salutari. qͦd
ẽ xp̃c: quȩ omĩb sint dicenda. que
ꝑfectiorib quȩ humanȩ conditioniᷤ
modum excedentia. igni sp̃c sc̃ĩ tri-¬
buenda. Sciphi aurei sunt. qui ma¬
ioris sapientiȩ splendore rutilant:
argentei qui docendi uenustate ni-¬
De numero reu̾tentiũ de babylone.
umeratus ẽ ppłs scđm ge-¬
nerationes suas: qui reu̾sus ẽ
de babylone. Ido uigilant̾ sc̃ͥptura
distinxit. de qua generatione cap¬
tiuoꝵ. soluti in patͥam redierint:

Expanded text:
e relata sunt de Babylone. Phialae aureae triginta. Phialae argenteae mille. Cultri viginti novem. Scyphi aurei triginta. Scyphi argentei secundi quadringenti de sunt simplicium corda, qui nihil subdolae cogitationis habent, sed ea, quae in corde tenent, pura proferunt dendos vel dividendos ratione congrua artus victimarum ut, omnibus raferentibus daretur, illos significant qui discretionem habent, qui perfecte norunt de sacrificio: quae omnibus sint dicenda, quae perfectioribus, quae humanae conditionis modum excedentia igni Spiritus sancti tribuenda. Scyphi aurei, sunt qui majori sapientiae splendore rutilant; argentei, qui docendi venustate ni CAP. IV. De numero revertentium de Babylone. Numeratus est populus secundum generationem suam, qui reversus est de Babylone . Ideo vigilanter Scriptura distinxit de qua generatione captivorum soluti in patriam redierunt,
Abbreviated transcription (Latin):
duum sacratissimum crucifixi. sepul¬
ti. suscitati. unum qͦd significat crux
in presenti agimus uita. bidurũ aut̃¬
qͦd significat sepultura et resurrec¬
tio. fide ac spe agimus: qͥa ea nͣdum

Expanded text:
um triduum crucifixi, sepulti, suscitati. horum trium quod significat crux, in praesenti agimus uita; quod autem significat sepultura et resurrectio, fide ac spe gerimus. nunc enim
Abbreviated transcription (Latin):
scenderunt ziphei ad saul in ga¬
baa. dicentes. Nonne dauid latitat
apud nos in locis tutissimis siluȩ : ⁊¬
diderunt: & cum eo de morte eiꝰ tracta¬
uerunt. Tiphei florentes uł germi¬
nantes interp̾tant᷑: &e significant iu
deos: qui florem t̾reni regni appeten¬
tes cũ pͥncipib suis de nece xp̃i tracta
tum apprehenderent: &e p̾sidi ad int̾¬
ficiendum traderent. Sic & florentes
potestates huiꝰ scłi ꝓdunt¬

Expanded text:
scenderunt Ziphaei ad Saul in Gabaa, dicentes: Nonne David latitat apud nos in locis tutissimis silvae, li prodiderunt, et cum eo de morte ejus tractaverunt. Ziphaei autem florentes vel germinantes interpretantur, et significant eos Judaeos, qui florem ttes, cum principibus suis de nece tractaverunttum apprehenderunt, et praesidi ad crucifigendum tradiderunt. Sic et florentes potestates hujus mun
Abbreviated transcription (Latin):
carnalis uite oꝑatio sauciat: qͥuidere
recta subtilit̾ ꝑ ingeniũ poterant. s
usu prauoꝵ actuũ caligant. Lippus
itaq ẽ. cuius sensũ natura exacuit.: s
conu̾sationis prauitas confundit. Cui
bene ꝑangłm dicit᷑. Collirio munge
oculos tuos: ut uideas. Collirio qͥppe
oculos ut uideamꝰ inungimꝰ: cũ ad
cognoscendam ueri luminis clarita¬
tem intellectꝰ nr̃i aciem. medicamine

Expanded text:
carnalis vitae operatio sauciat, qui videre carnalis vitae operatio sauciat, qui videre recta subtiliter per ingenium poterant, sed usu pravo per actum caligant. Lippus itaque est, cujus sensum natura exacuit, sed conversationis pravitas confundit. Cui bene per Angelum dicitur: Collyrio inunge oculos tuos ut videas . Collyrio quippe oculos ut videamus inungimus, cum ad cognoscendam veri luminis claritatem, intellectus nostri aciem medicamine
Abbreviated transcription (Latin):
omĩmodo alienuᷤ existat. Gybbus uͦ ẽ.
quẽ t̾renȩ pondus sollicitudinis depͥ¬
mit: ne unquã ad suꝑna respiciat. s
solis his que in infimis u̾sant᷑ inten¬
dat. Qui ce si qͣndo aliquid ex bono pa¬
triȩ celestis audierit: ad hõc nimirũ
ꝑu̾se consuetudinis pondere p̾grauat᷑.
cedis faciem ñ attollit: qͥa cogitatiõis
statum erigere ñ ualet. quẽ t̾rene usꝰ
sollicitudinis curruũ tenet. Ex hoꝵ
quippe specie. psalmista dicit. Incur
nis cecidit. hi sunt qui audierunt:
& a sollicitudinib &e diuitiis. & uolup¬
tatib uitȩ euntes suffocant᷑. & ñ refert̃
fructum. Lippus uͦ ẽ: cuiꝰ qͥdem ingeni¬
um ad cognitionẽ ueritatis emicat. s
tam̃ hoc carnalia oꝑa obscurant. In
lippis quippe oculis pupille sane st̃.
s humore defluente infirmantes pal¬
pebre grossescunt: quaꝵ infusione qͥa¬
crebro atterit᷑ ẽtiam acies pupillȩ ui¬
ciatur. Et sunt n̾nulli. quoꝵ sensum

Expanded text:
omni modo alienus existat. Gibbus vero est omni modo alienus existat. Gibbus vero est quem terrenae sollicitudinis pondus deprimit, ne unquam ad superna respiciat, sed solis his quae in infimis calcantur, intendat. Qui etsi quando aliquid ex bono patriae coelestis audierit, ad hoc nimirum perversae consuetudinis pondere praegravatus, cordis faciem non attollit. Quia cogitationis statum erigere non valet, quem terrenae usus sollicitudinis curvum tenet. Ex horum quippe specie Psalmista dicit: Incurvnis cecidit, hi sunt qui audierunt, et a sollicitudinibus, et divitiis, et voluptatibus vitae euntes sufffructum . Lippus vero est cujus quidem ingenium ad cognitionem veritatis emicat, sed tamen hoc carnalia opera obscurant. In lippis quippe oculis pupillae sanae sunt, sed humore defluente infirmantia palpebra grossescunt, quorum quia infusione crebro atteritur, etiam acies pupillae vitiatur. Et sunt nonnulli quorum sensum
Abbreviated transcription (Latin):
discernimꝰ. Recte gͦ ꝑnasũ discretio
expͥmit᷑: ꝑ quã uirtutes eligimus. de¬
licta repbamus. Unde &e in laude sp̃õ¬
se dicit᷑. Nasus tuus sicut turris qͣ
ẽ in libano: qͥ a nimirũ sc̃a eccl̃ia quȩ
ex causis singulis temptamenta ꝓde¬
ant. ꝑ discretionẽ conspicit: &e uentura
uitioꝵ bella. ex alto dep̾hendit. S st̾
ñnulli qui dum se estimari hebetes
nolunt. sepe in quibdã inquisitioni¬
b plusquã necesse ẽ exercentes. ex nimi¬
a subtilitate fallunt᷑. Unde hic quoq
subdit᷑ uł grandi &e torto naso. Nasue
etenim grandis &e tortus. ẽ discretioniᷤ
subtilitas immoderata: quȩ dũ plus¬
quã decet excreuerit actionis sue recti¬
tudinẽ ipsa confundit. fracto aũ pede
uł manu ẽ: qui uiã di ꝑgere om̃ino
ñ ualet: atq a bonis actib funditus
exsors uacat: quatinꝰ hec ñ ut claudꝰ
saltem cũ infirmitate teneat: s ab hi

Expanded text:
discernimus. Recte ergo per nasum discretio discernimus. Recte ergo per nasum discretio exprimitur, per quam virtutes eligimus, delicta reprobamus. Unde sae dicitur: Nasus tuus sicut turris, quae est in Libano , quia nimirum sancta Ecclesia, quae ex causis singulis tentamenta prodeant per discretionem conspicit, et ventura vitiorum bella ex alto deprehendit. Sed sunt nonnulli qui dum aestimari hebetes nolunt, saepe se in quibusdam inquisitionibus plusquam necesse est exercentes, ex nimia subtilitate falluntur. Unde hic quoque subditur, vel grandi et torto naso. Nasus etenim grandis et tortus, est discretionis subtilitas immoderata, quae dum plusquam decet excreverit, actionis suae rectitudinem ipsa confundit. Fracto autem pede vel manu est qui viam Dei pergere omnino non valet, atque a bonis actibus funditus exsors vacat, quatenus haec non ut claudus saltem cum infirmitate teneat, sed ab his
Abbreviated transcription (Latin):
si gilbus. si lippus: si albuginẽ ha¬
bens in oculo. si uigem scabiem. si
impetiginẽ in corpore. uł pondero¬
sus. Cȩcus quippe ẽ qui suꝑne lum̃
contẽplationis ignorat: qui p̾sentis
uitȩ tenebris pressus. du uenturam
lucẽ nequa quã diligendo conspicit:
quo gressũ oꝑis porrigat nescit. Hinc
etenu ꝓphante auna dicit᷑. Pedes scõ¬
rũ suoꝵ seruabit. & impii in tenebriᷤ
conticescent. Claudꝰ uͭ ẽ qui qͥdem qͦ
ꝑgere debeat conspicit. s infirmitate
mentis. uite uiã ꝑfecte ñ ualet tenere.
quã uidet. qͥa ad uircutis statum
dum flura consuetudo non erigit᷑:
qͦ desideriũ innitit᷑. illuc gressuᷤ oꝑis
efficacit᷑ ñ secunt᷑. Hinc etem̃ paulus
dicit. Remissas manus & dissoluta
genua erigite: &e gressus rectos facite
pedib urĩs: ut ñ claudicans qͥs erret:
magis autẽ sanet᷑. Paruo autẽ naso ẽ
qͥ ad tenendã m̾surã discretionis ido¬
neus ñ ẽ. Naso quippe: od ores fetoresq

Expanded text:
gibbus, si lippus, si albuginem habens in oculo, si jugem scabiem, si impetiginem in corpore, vel ponderosus . Caecus quippe est, qui supernae contemplationis lumen ignorat; qui praesentis vitae tenebris pressus, dum venturam lucem nequaquam diligendo conspicit, quo gressus operis porrigat nescit. Hinc etenim prophetante Anna dicitur, Pedes sanctorum suorum servabit, et impii in tenebris conticescent . Claudus vero est qui quidem quo pergere debeat aspicit, sed per infirmitatem mentis, vitae viam perfecte non valet tenere quam videt, quia ad virtutis statum dum fluxa consuetudo non erigitur, quo desiderium innititur, illuc gressus operis efficaciter non sequuntur. Hinc enim Paulus dicit: Remissas manus et dissoluta genua erigite, et gressus rectos facite pedibus vestris, ut non claudicans quis erret, magis autem sanetur . Parvo autem naso est, qui ad tenendam mensuram discretionis idoneus non est. Naso quippe odores fetoresque
Abbreviated transcription (Latin):
s eiꝰ animꝰ uoluptate luxuriȩ. sine ullo re¬
pugnationis obstaculo delectat᷑. Uicium
quippe ponderis ẽ. cũ humor uiscerũ ad
uirilia labitur: quȩ ꝑfecto cum mole¬
stia dedecoris intumescunt. Ponderosꝰ
defluens. pondus turpitudinis gestat
in corde: & quamuis praua ñ exeireat
oꝑe ab his tam̃ ñ euellit᷑ mente. nec ad
usum boni oꝑis in aꝑto ualet assurge¬
re:. quia grauat hunc in abditis ponduᷤ
turpe. Quisqͥs gͦ quolibet hoꝵ uicio subi¬
cit᷑. panes dño offerre ꝓhibetur: ne ꝑfecto
diluere aliena delicta ñ ualeat: is quẽ

Expanded text:
sed ejus animus voluptate luxuriae sine ullo resed ejus animus voluptate luxuriae sine ullo repugnationis stimulo delectatur. Vitium quippe ponderis est, cum humor viscerum ad virilia labitur, quae profecto cum molestia dedecoris intumescunt. Ponderosusciviam luxuriae defluens, pondus turpitudinis gestat in corde. Et quamvis prava non exerceat opere, ab his tamen non evellitur mente, nec ad usum boni operis in aperto valet assurgere, quia gravat hunc in abditis pondus turpe. Quisquis igitur cuilibet horum vitio subjicitur, panes Deo offerre prohibetur, ac profecto diluere aliena non
Abbreviated transcription (Latin):
Temptatio uos ñ app̾hendat: nͥ huma¬
na. Acsi aꝑte diceret. Humanũ qͥdem
ẽ in corde temptationẽ pati: demo¬
niacũ uͦ. temptationis certamine. &¬
in oꝑatione suꝑari. Impetiginẽ qͦq
habet in corpore: quisquis auaritia ua¬
statur in mente: quȩ si in paruis ñ cõ¬
pescit᷑ in magnis sine mensura dilatat᷑.
Impetigo quippe sine dolore corpꝰ oceu¬
pat: & absq occupati tedio exerescens.
dum quasi delectat exulcerat: ⁊ dũ adi¬
piscenda queq cogitationi obicit. ad mi¬
micias accendit. Et dolorem in ulcere
ñ facit: qͥa estuanti animo ex culpa a¬
bundantiã ꝑmittit. S decor membroꝵ
ꝑditur: quia aliarũ quoq uirtutum
ꝑ hanc pulchritudo deprauat᷑. Et qͣsi
totũ corpꝰ exasꝑat:. qͥa ꝑ uniu̾sa uicia
animũ supplantat. paulo attestante
qui ait. Radix omniũ maloꝵ. ẽ cupidi¬
tas. Ponderosꝰ uͦ ẽ. qui turpitudinẽ non
quã qͥdem usq ad opus nefariũ rapitur.¬

Expanded text:
Tentatio vos non apprehendat, nisi humaTentatio vos non apprehendat, nisi humana . Ac si aperte diceret: Humanum quidem est in corde tentationem perpeti; daemoniacum vero est tentationis certamine in operatione superari. Impetiginem quoque habet in corpore quisquis avaritia vastatur in mente: quae si in parvis non compescitur, nimirum sine mensura dilatatur. Impetigo quippe sine dolore corpus occupat, et absque occupati taedio excrescens mia capti animum dum quasi delectat, exulcerat; dum adipiscenda quaeque cogitationi objicit, ad inimicitias accendit, et dolorem in vulnere non facit, quia aestuanti animo ex culpa abundantiam 13 promittit. Sed decor membrorum perditur, quia aliarum quoque virtutum per hanc pulchritudo depravatur; et quasi totum corpus exasperat, quia per universa vitia animum supplantat, Paulo attestante qui ait: Radix omnium malorum est cupiditas . Ponderosus vero est, qui turpitudinem non quam quidem usq
Abbreviated transcription (Latin):
uero habet in oculo. qui ueritatis lu¬
m̃ uidere ñ sinit᷑: qͥa arrogantia sa¬
pientiȩ seu iusticiȩ ceeat᷑. Pupilla nãq
oculi nigra indet̾ albuginẽ tolerans
nil uidet: qͥa uidelicet sensus huma¬
ne cogitationis. si stultũ sepecc̃orẽq
intelligit: cognitionẽ intimȩ clarita¬
tis app̾hendit. Si autẽ candorẽ sibi ui
sticie seu sapientie tribuitͥa luce se
trat: quo se apud se ꝑ arrogantiã exal¬
tat. sicut de quib dã dicit᷑. Dicentes se
eẽ sapientes. stulti facti sunt. Iugem
uͦ habet scabiem: cui carnis petulan¬
tia sine cessatione dominat᷑. In scabie
etenĩ. feruor uiscerũ ad cutẽ trahitur.
ꝑ quã recte luxuria designat᷑: qͥa si cor¬
dis temptatio usq ad oꝑationẽ ꝑsilit:
nimirũ feruor intimuᷤ usq ad cutis
scabiem ꝓrumpit: & foras iam corpuᷤ
sauciat: qͥa dum in cogitatione uolup¬
tas ñ repͥmitur: etiam in actione dña¬
tur. Quasi enim cutis pruriginem
paulus curabat abstergere. cũ dicebat.

Expanded text:
ui veritatis lucem videre non sinitur, quia arrogantia sapientiae seu justitiae caecatur. Pupilla namque oculi nigra videt, albuginem tolerans nil videt, quia videlicet sensus humanae cogitationis si stultum se peccatoremque intelligit, cognitionem intimae claritatis apprehendstitiae seu sapientiae tribuit, a luce senetrat, quo se apud se per arrogantiam exaltat, sicut de quibusdam dicitur: Dicentes enim se esse sapientes, stulti facti sunt . Jugem vero habet scabiem, cui carnis petulantia sine cessatione dominatur in monte. In scabie etenim fervor viscerum ad cutem trahitur, per quam recte luxuria designatur. Quia si cordis temptatio usque ad operationem prosilit, nimirum fervor intimus usque ad cutis scabiem prorumpit, et foras jam corpus sauciat, quia dum in cogitatione voluptas non reprimitur, etiam in actione dominatur. Quasi enim cutis pruriginem Paulus cu
Abbreviated transcription (Latin):
bere in se: & filiũ dĩ se nominat.
Et infra. Si enĩ est uere filius di. susci¬
piet illũ: & lib̾abit de manu contra¬
rioꝵ. Acdeinde. Ut sciamꝰ reu̾entiaᷤ
illiꝰ. & ꝓbeniꝰ patientiã eius: morte
derogaretur. aꝓpħicis uoluminib
recidert. legendumq suis ꝓhibu
Librũ aũ eccłiasticũerunt.
composuit iħc filius syrach iheroso¬
limitȩ. nepos iħu sacerdotis: de qͦ
meminit ⁊acharias. Qͥ liber apud
latinos ꝓpt̾ eloquii similitudinẽ:
salomonis titulo p̃notatur. ꝑrece̾a
uidith. tobi. siue machabeoꝵ libros:
qͥ auctores scripsert̃ minime constat.

Expanded text:
bere, et Filium Dei se nominat . Et infra: Si enim est vere Filius Dei, suscipiet illum et liberabit illum de manu contrariorum. Ac deinde: Ut sciamus reverentiam illius, et probemus patientiam ejus, morte derogarent, a propheticis eum voluminibus reciderunt, legendumque suis prohibuLibrum autem Ecclesiasticum composuit Jesus filius Sirach Hierosolymitanus, nepos Jesu sacerdotis, de quo meminit Zacharias. Qui liber apud Latinos, propter eloquii similitudinem, Salomonis titulo praenotatur. Praeterea Judith et Tobiae sive Machabaeorum libros, qui auctores scri
Abbreviated transcription (Latin):
intellectu. uerũ etiam in sermonib
consonantes muenirent᷑. Hȩc fuit
pͥma int̾pretatio uera. ac diuina:
hos lib̾s meditari omniũ gentiũ
in latinũ int̾pretantes: primi eo¬
clesiaꝵ ꝓuisores tradidert̃. Post hȩc
scd̾am editionẽ aquila. terciã ce qͣrtã
teodocion & syminacꝰ edidert̃: ambo
uidei ꝓseliti. Quintã uero & sextam

Expanded text:
rum etiam et in sermonibus consonantes invenirentur. Haec fuit prima interpretatio vera ac divina. Hos libros meditari omnium gentium in Latinum interpretantes, primi Eprovisores tradiderunt. Post haec secundam editionem Aquila, tertiam et quartam Theodotion et Symmachus ediderunt, ambo Judaei proselyti; quintam vero et sextam
Abbreviated transcription (Latin):
colebat. tanqͣm sinister aberrauerat.
Post introitũ sequit᷑ hymuꝰ angłicus.
tpr̃ali xp̃i natuutati testimoniũ ꝑhi¬
bens: cũ & celestes ciues ꝓnuncient
se d̾m inde głificasse: & murũ inimu¬
citiaꝵ. pace hominib reddita. ceci¬
disse. Sequit᷑ deuide oratio: adhuc
in eadem parte altaris sacerdote mo¬
rante. Orandi aũ ẽẽ int̾ predicatio¬
nis suȩ pͥmordia dñs p̃cepit: qͣndo con¬
gregatis in monte apłis tradita do¬
minica oratione. oraudi formã insti¬
tuit. Hȩc oratio quibda gn̾alib uocib
alias orationũ species breuit̾ compre¬
bendit: quib uel appetimꝰ diligenda
uł uitamꝰ fugienda᷑: uł sanamꝰ cõmis¬
sa. Sequit᷑ dehinc lectio ꝓpħica uel apo¬
stolica representans discipłoꝵ xp̃i pre¬
dicationẽ. quos dns binos & binos ance
semisit. in omnẽ ciuitatẽ & locũ. ad
quẽ erat ipse uenturꝰ. Post lectionẽ
concinendo respondet chorus: osten¬

Expanded text:
colebat, tanquam sinistra aberraverat. colebat, tanquam sinistra aberraverat. Post introitum sequitur hymnus angelicus, temporali Christi Nativitati testimonium perhibens, cum et coelestes cives pronuntiarent se Deum inde glorificasse, et murum inimicitiarum, pace hominibus reddita, cecidisse. Sequitur deinde oratio, adhuc in eadem parte altaris sacerdote morante. Orandum autem esse, inter praedicationis suae primordia Dominus praecepit, quando congregatis in monte apostolis, tradita Dominica oratione, orandi formam instituit : Haec oratio quibusdam generalibus vocibus alias orationis species breviter comprehendit, quibus vel appetimus diligenda, vel vitamus fugienda, vel sanamus commissa. Sequitur dehinc lectio prophetica, vel apostolica, repraesentans discipulorum Christi praedicationem, quos Dominus binos et binos ante se misit in omnem civitatem, et locum, ad quem ipse erat venturus . Post lectionem concinendo respondet chorus, osten
Abbreviated transcription (Latin):
p̃figurantia. & res gestas qͣs illȩ
figrirȩ preloquunt᷑. eccłia cõpendi¬
osa mmitatione representat: cũ
missaꝵ sacram̃ta ꝑ orbem t̾raꝵ
cotidiana celebratione freqñtat.
Et pͥmo introitꝰ misse collectus de
cantat᷑. & sequens letania deuotã
eoꝵ expectationẽ representat.
qͥ aduentũ xp̃i toto corde deside¬
rabant: & in hac fideli expecta¬
tione differri sͥ suũ desideriũ suspira¬
bant. Qualis fuit sc̃s symeon. qualis
fuit anna. & multi alii qͦs ds nouit:
s ñ om̃s scͥptura cõmemorat. Sub
hoc scõꝵ desiderio scd̾m qd̾ predictũ
& ꝓ peccato ñ postulasti: tc̃ dixi ecce ue¬
nio. Qd̃ bene representat᷑. cum sacer¬
dos xp̃i ꝑsonã imitans choro conci¬
nente. supͣ memoratũ introitũ proce¬
dit ad dexterã pardẽ altaris: in hoc
significans mediatorẽ dĩ & hominũ
dexter solus uniꝰ di cultũ tenuerat:
nec post dos alienos qͦs ppłs gentilis

Expanded text:
praefigurantia, et res gestas, quas illae praefigurantia, et res gestas, quas illae figurae praeloquuntur, Ecclesia compendiosa imitatione repraesentat, cum missarum sacramenta per orbem terrarum quotidiana celebratione frequentat. Et primo Introitus missae collectus de sequens litania devotam eorum exspectationem repraesentat, qui adventum Christi toto corde desiderabant, et in hac fideli exspectatione differri sibi suum desiderium suspirabant. Qualis fuit Simeon, qualis fuit Anna, et multi alii, quos Deus novit, sed non omnes Scriptura commemorat. Sub hoc sanctorum desiderio, secundum quod praedictum pro peccato non postulasti, tunc dixi, ecce venio . » Quod bene repraesentatur, cum sacerdos Christi personam imitans, choro concinente supra memoratum introitum, procedit ad dexteram partem altaris, in hoc significans mediatorem Dei et hominum, dexter, solus unius Dei cultum tenuerat, nec post deos alienos, quos populus gentilis
Abbreviated transcription (Latin):
cut illȩ om̃s umbre fucuroꝵ. Pro¬
inde qui sacram̃to baptismi rec-¬
te abluit᷑. qd̾ illa asꝑsionis aqua
sigurabat᷑: mundatur & sp̃ua¬
lit̾ id est uuisibilit̾. & in carne
& in anima: ut sit mundꝰ & cor¬
pore & spũ. Quod uͦ ysopum dix̃
aqua asꝑsionis asꝑgi. quã herbã
supͣ diximus fidem significare:
fide mundans corda eoꝵ: Non enĩ
ꝓdest baptismꝰ: si desit fides. Aurro
aũ mundo dixit hoc fieri᷑ uͥ signi¬
ficant᷑ ministri portantes ꝑsonã
đm sui: qui uere uir mundꝰ ẽ. Nã
de his ministris in conseq̃ntib dic̃.
Et qͥ circũasꝑget aqua asꝑsionis la¬
uabit uestim̃ta sua:. id est obserua¬
bit & corpora. Et qui tetigerit aꝗͣ
asꝑsionis: immundꝰ erit usq ad
immundꝰ. immundu erit. Et ani¬
ma q̃ tetigi̾t. immunda erit usq
Hȩc quȩ cominemorauimꝰ. & alia
que ꝓ diu̾sis occasionib in lege
offerri mandant᷑. xp̃i sacerdotiũ

Expanded text:
cut illae omnes umbrae futurorum. procut illae omnes umbrae futurorum. proinde qui sacramte abluitur, quod illa aspersionis aqua figurabat, mundatur spiritualiter, id est invisibiliter, et in carne, et in anima, ut sit mundus et corpore et spiritu. Quod vero hyssopum dixit aqua aspersionis aspergi, quam herbam supra diximus fidem significare, fide mundans corda eorum? Non enim prodest baptismus si desit fides . A viro autem mundo dixit hoc fieri ubi significantur ministri portantes personam Domini sui, qui vere vir mundus est. Nam de his ministris in consequentibus dicit: Et qui circumasperget aquam aspersionis, lavabit vestimenta sua, id est, observabit et corpus; et qui tetigerit aquam aspersionis, immundus erit usque ad immundus, immundum erit: et anima, quae tetigerit, immunda erit usque Haec quae commemoravimus, et alia quae pro diversis occasionibus in lege offerri mandantur, Christi sacerdotium
Abbreviated transcription (Latin):
asꝑsa suꝑ cum. immundꝰ est. ad huc
ĩmundicia eiꝰ in ipso ẽ: adhuc scili¬
cet etiam post mortẽ. Quod uͦ supͣ
dixit. tabernacłm dni polluit. qͣnͣ¬
tũ in ipso est utiq dixit: sicut apłs.
ille ñ possit. Nam si ex hoc taberna¬
cłm immundu factũ uellet intel¬
ligi: mundari utiq iuberet. Postea
bet. Et accipiant illi immundũ
inqͥt a cinere illiꝰ exustȩ purifica¬
tionis. & effundent suꝑ illũ eim¬
de cinerẽ. aquã uiuã in uase: &
accipiet ysopum tingens in aqua
uir mundꝰ. & circumasꝑget suꝑ
domũ & suꝑ uasa. & suꝑ animas
quotqͦt fu̾int illic. & suꝑ eũ qui te¬
tigerit os humanũ. aut uulnera¬
tũ aut mortuũ. aut monumentũ:
& asꝑget mundꝰ suꝑ immundu
die t̾cio. & in die septimo. & puri¬
ficabit᷑ die septimo: & lauabit
uestim̃ta sua. & lauabit᷑ aqua:
quã puto spũalem intelligend̾a
ꝑ significationẽ non ꝑpropͥecatẽ.
Nam sine dubio uisibilis erat: si¬

Expanded text:
aspersa super eum, inmundus est; adhuc aspersa super eum, inmundus est; adhuc inmunditia eius in ipso est. "adhuc", scilicet etiam post mortem. quod uero supra dixit: tabernaculum domini polluit, quantum in ipso est utique, dixit, sicut apostoille non possit. nam si ex hoc tabernaculum inmundum factum uellet intellegi, mundari utique iuberet. Postea bet. et acciinquit, a cinere ejus exustae purificationis, et effundent super eum eumdem cinerem aquam vivam in vase, et accipiens hyssopum, et tingens in aqua vir mundus, circumsperget super domum, et super vasa, et super animas, quotquot fuerint illic, et super eum, qui tetigerit os humanum, aut vulneratum, aut mortuum, aut monumentum. Et asperget mundus super immundum die tertio et in die septimo, et purificabitur die septimo, et lavabitta sua. et lauabitur aqua, quam puto spiritalem intellegendam per significationem, non per proprietatem. nam sine dubio uisibilis erat si
Abbreviated transcription (Latin):
putare. Scdm hoc arbitror dictũ¬
ꝑ ꝓpħam: in trib & in quatuor im¬
piecatib ñ aduersabor Adiungit
aũ &e dicit. Si aũ ñ fuerit purificatꝰ¬
die .xͦi. ce die.uiͦ. ñ erit mundꝰ omĩs qui
tetigerit mortuũ. ab omĩ anua
hominis. & mortuus fu̾i̾t. & ñ fuit
purificatꝰ. id est ante mortuus fuĩt
tacto mortuo. qͣm fuerit purificatꝰ.
tabernacłm d̾ni polluit: extermi¬
net᷑ anima illa exisrł. Notandu ẽ:
qd̾ difficillime reꝑitur. in his libris
aliqͥd eiudentiꝰ de uita animȩ post
mortẽ fuisse conscriptũ. Hic gͦ cũ
dicit si fuerit mortius ante puri¬
ficationẽ. inanere in illo immun¬
diciã. & exterminari animã illã
ex isrł. id est a consortio ppłi dĩ: quid
aluid uult intelligi. nͥ manere ani¬
mȩ penã etiã post mortẽ. si cũ iuuit
mundata ñ fuerit sacram̃to isto
qͦ xp̃i baptismus figuraturͦ. Qm̃
aqua asꝑsionis inquit ñ est circũ¬

Expanded text:
putare. Secundum hoc arbitror pputare. Secundum hoc arbitror p: « In tribus et in quatuor impietatibus non aversabor . » Adjungit autem et dicit: Si autem non purificatit mundus. omnis qui tetigerit mortuum, ab omni anima hominis si mortuus fuerit et non fuerit purificatus — id est ante mortuus fuerit tacto mortuo quam fuerit purificatus — tabernaculum domini polluit: exteretur anima illa ex Israhel. notandum est quod difficillime reperitur in his libris aliquid euidentius de uita animae post mortem fuisse conscriptum. hic ergo cum dicit "si fuerit mortuus ante purificationem, manere in illo inmunditiam et exteri animam illam ex Israhel, id est a consortio populi dei" , quid aliud uult intellegi nisi manere animae poenam etiam post mortem, si, cum uiuit, mundus non fuerit sacramento isto, quo Christi baptismus figuratur? quoniam aqua aspersionis, inquit, non est circum
Abbreviated transcription (Latin):
ablutionẽ de singłis quibq dicit᷑.
& immundꝰ erit usq ad uesꝑam᷑. Neq
hic tantũ. s in omĩb aut pene in
omĩb talib mundationib hocdr̃.
Ubi. nescio utrũ aliquid aliud pos¬
sit intelligi. nͥ qd̾ omĩs hõ post re¬
missionẽ plenissimã peccatoꝵ. per¬
manendo inhac uita. contrahit
aliqͥd unde sit immundꝰ usq ad
eiusdẽ uitȩ finẽ: ubi ei dies iste qͦ¬
dam claudit᷑. qd̾ significat uesꝑa.
Deinde incip̃scriptura dicere. & exe¬
quit᷑ quẽammodu immundi fac¬
ti hoĩes. aqua illa asꝑsionis puri-¬
ficent᷑. Qui tetigerit inqͥt mortu¬
ũ om̃is anima hominis.: immun¬
da erit septẽ dieb. Hic purificabit᷑
die t̾cio & die septimo: & mundꝰ erit.
Et hic nicħ aliud intelligendu ii¬
deo: nͥ contactũ mortui. ẽẽ hominis
iniquitatẽ. Septẽ uͦ dierũ ĩmun¬
ditiã. ꝓpter animã & corpꝰ dictam puto:
animã in t̾nario. corpus in quat̾na¬
rio. Qd̾ quare ita sit: longũ est dis-¬

Expanded text:
ablutionem de singulis quibusque dicitur, Et immundus erit usque ad vesperam? Neque hic tantum, sed in omnibus, aut pene in omnibus talibus mundationibus hoc dicitur. Ubi nescio utrum aliquid aliud possit intelligi, nisi quod omnis homo post remissionem plenissimam peccatorum permanendo in hac vita contrahit aliquid, unde sit immundus usque ad ejusdem vitae finem, ubi ei dies iste quodammodo clauditur, quod significat vespera. Deinde incipit Scriptura dicere, et exsequitur quemadmodum immundi facti homines, aqua illa aspersionis purificentur: Qui tetigerit, inquit, mortuum, omnis anima hominis immunda erit septem diebus: hic purificabitur die tertio et die septimo, et mundus erit. Et hic nihil aliud intelligendum video, nisi contactum mortiniquitatem. Septem vero dierum immunditiam, propter animam et corpus dictam puto: animam in ternario, corpus in quaternario. Quod quare ita sit, longum est dis
Abbreviated transcription (Latin):
cifixerint. Ed̃ bene significat᷑ illo nii¬
mero uernacłoꝵ. inquo abraham supͣ
dictos reges uicit: quẽ numerũ caii.
Tlutera formã crucis representans.
scđm litteraꝵ supputationẽ expͥmit.
In similitudinẽ taliũ oblationũ uo¬
luit dns. ut a parentib sub lege factꝰ
in templo offerretur: & sacrificiũ co¬
lumbaꝵ aut turturũ ꝓ eo offerretur:
qͣmiuis ipse talib ñ indigeret᷑ s ꝑ hoc
significaret eccłiam suam. aut ꝑcõ¬
munes orationes quas significant co¬
lumbȩ. aut ꝑ priuatas qs significant
turtures ẽẽ mundanda. Simile quid
p̃notauert̃ uota triũ magoꝵ. qͥ xp̃o

Expanded text:
cifixerunt. Quod bene significatur illo nucifixerunt. Quod bene significatur illo numero vernaculorum, in quo Abraham supra dictos reges vicit, quem numerum thau T littera, formam crucis repraesentans, secundum litterarum supputationem exprimit. In similitudinem talium oblationum voluit Dominus, ut a parentibus, sub lege factus, in templo offerretur et sacrificium columbarum et turturum pro eo offerretur, quamvis ipse talibus non indigeret, sed per hoc significaret Ecclesiam suam aut per communes orationes, quas significant columbae, vel per privatas, quas significant turtures, esse mundandam. Simile quid praenotaverunt vota trium magorum ,
Abbreviated transcription (Latin):
ones a popłis: offertoriũ cantat᷑ a cleri¬
cis. Quã consuetudinẽ accepit eccłia:
ex eo quod in libro dierum dedicato
templo a salomone. legit᷑ ppłs clan¬
gentib leuitis & tubis & tibiis &e cym¬
balis. uoce & omĩ gnẽ musicoꝵ. mul¬
tiplices hostias obtulisse. Ad huiꝰmo¬
di hostias spũaliter offerendas: ãmo¬
nem᷑ ꝑ psalmistam Afferte d̾no filii
di: afferte d̾no silios arietũ: id est nos¬
mecipsos quos genuerunt apłi duces
gregis dnici. Et alibi. Tollite hostias:
& introite in atͥa eius. Offertur aũ
principalit̾ aministris panis & uinũ.
in corpꝰ xp̃i sacerdotali benedictioẽ
cõmutanda: quȩ primꝰ melchisedech
abrahe acede quinq regũ reu̾tenti
legitur obtulisse: hoc significante
spũ scõ. sacram̃ta dnci corporis &
sanguinis aliis ñ ẽẽ communicanda.
nͥ his qͥ regnũ qͥnq sensuũ suꝑau̾int:
id est qͥ se uitiis & concupiscentiis cru¬

Expanded text:
ones a populis, offertorium cantatur a cleriones a populis, offertorium cantatur a clericis. Quam consuetudinem accepit Ecclesia ex eo, quod in libro dierum dedicato templo a Salomone, legitur populum clangentibus levitis et tubis et tibiis et cymbalis, voce et omni genere musicorum , multiplices hostias obtulisse. Ad hujusmodi hostias spiritualiter afferendas, admonemur per Psalmistam: « Afferte Domino filii Dei, afferte Domino filios arietum , » id est nosipsos, quos genuerunt apostoli duces gregis Dominici. Et alibi: « Tollite hostias, et introite in atria ejus . » Offertur autem principaliter a ministris panis et vinum, in corpus Christi sacerdotali benedictione commutanda, quae primus Melchisedech Abrahae , a caede quinque regum revertenti, legitur obtulisse, hoc significante Spiritu sancto, sacramenta Dominici corporis et sanguinis aliis non esse communicanda, nisi his qui regnum quinque sensuum superaverunt; id est qui se vitiis et concupiscentiis cru
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ interprecat᷑ laudate d̾m: ut in¬
pleat᷑ illud apłicum preceptũ. qͥ gła¬
tur. in d̾no głetur. Quib ita suo ordi¬
ne ꝑactis: transit leuita aut sacerdos
ad sinistrã partẽ eccłie. lecturꝰ eugłiũ.
Quo facto: significat᷑ illud qd̾ indeis
credere nolentib apłi dixerunt.
Primũ nos oportebat uob̃ loqͥuer¬
bũ di. s quia reppulistis illud. &
indignos uos exhibuistis: ecce con¬
uercim᷑ ad gentes. Adu̾sus gͦ genti¬
litatẽ in qua frigus infidelitatis
dui regnauit. tanqͣm in plaga sep¬
temtͥonali adhuc predicat᷑ eugłium.
donec intͦeat plenitudo gentiũ: &
tande sub helya & enoch ad fidem
ueniant reliquiȩ udeoꝵ. Ee hoc sig¬
nificat᷑: cum sacerdos ob cõplenda mis¬
sȩ sacram̃ta. ad dexterã partẽ reu̾cicur.
Post eugłium ꝓfitetur eccłia fidem suã.
cantando simbolũ apłicum: ut osten¬
dat quantũ ꝓfecerit ꝑ eugłium. Salu¬
tato deniq ppło. dum sacerdos hostias

Expanded text:
interpretatur, Laudate Deum, ut impleatur illud apostolicum praeceptum: « Qui gloriatur, in Domino glorietur . » Quibus ita suo ordine peractis, transit levita aut sacerdos ad sinistram partem Ecclesiae, lecturus Evangelium. Quo facto significatur illud, quod Judaeis credere nolentibus, apostoli dixerunt: « Primum oportebat vobis loqui verbum Dei, sed quia repulistis illud, et indignos vos exhibuistis, ecce convertimur ad gentes . » Adversus gentilitatem ergo, in qua frigus infidelitatis diu regnavit, tanquam in plaga septentrionali, adhuc praedicatur Evangelium, donec introeat plenitudo gentium, et tandem sub Elia et Henoch ad fidem 279 veniant reliquiae Judaeorum. Et hoc significatur, eum sacerdos ob complenda missae sacramenta, ad dexteram partem revertitur. Post Evangelium profitetur Ecclesia fidem suam cantando symbolum apostolicum, ut ostendat, quantum profecerit per Evangelium. Salutato denique populo, dum sacerdos hostiam hostia
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc ymmi & psalmi concrepant: &
quicquid in officiis eccłiasticis siue
nocturms siue durnis. uł in silen¬
tio secretoꝵ uł in audientia ppłoꝵ
frequentat᷑. ñ ociose fit: s totũ uł ad
edificationẽ fidei. uł ad compositio

Expanded text:
haec hymni et psalmi concrepant, et haec hymni et psalmi concrepant, et quidquid in officiis ecclesiasticis sive nocturnis sive diurnis, vel in silentio secretorum, vel in audientia populorum frequentatur, non otiose fit, sed totum vel ad aedificationem fidei, vel ad com
Abbreviated transcription (Latin):
arietẽ immolamꝰ: cũ uerã innocenti¬
ã conseruamꝰ. Hedũ aũ offerimꝰ:
cũ fetorẽ luxuriȩ carnis castigati¬
one & contͥti cordis compunctione
lauamꝰ. Turturẽ offeriꝰ: cũ huiꝰ
exilii erumnas in solitudine m̃tis
deploramꝰ dicendo cũ psalmista. heu
mͥ qr incolatus m̃s ꝓlongatus ẽ. Co¬
lumb̃a offerimꝰ: cũ simplicitatẽ co¬
lumbe imitam᷑. ut nulli machine¬
mͣ dolos. Panes in clibano coctos.
offerimꝰ: cũ nullis tribulationib
ab unitate eccłiȩ diuidim᷑ Panes
arimos a sartagine d̾o offerimꝰ: cũ
zelum iusticiȩ ex miscđ̾iȩ uiscerib
moderam᷑. Panẽ etiam in craticła
coctũ offerimꝰ: cum zelo abstinentiȩ
ieuiniis & laborib carnẽ nram ma¬
ceramꝰ. Hȩc xp̃i&e eccłiȩ sacrificia. lec¬
tiones nr̃e dequib cunq libͥs hysto¬
rico uł allegorico stilo dictate com¬
m̃dant: He melodiȩ cantoꝵ ad pi¬
etatis affectum suauitate canora
ammos ppłoꝵ excitantes resonant.

Expanded text:
eram innocentiam conservamus; haedum autem offerimus, cum fetorem luxuriae, carnis castigatione, et contriti cordis compunctione lavamus; turturem offerimus, cum hujus exsilii aerumnas 280 in solitudine mentis deploramus, dicendo cum Psalmista: « Heu mihi quia incolatus meus prolongatus est! » Columbam offerimus, cum simplicitatem columbae miramur, ut nulli machinemur dolos. Panes in clibano coctos offerimus, cum nullis tribulationibus ab unitate Ecclesiae non dividimur. Panes azymos a sartagine Deo offerimus, cum zelum justitiae ex misericordiae visceribus moderamur. Panem etiam in craticula coctum offerimus, cum ob zelum abstinentiae, jejuniis et laboribus carnem nostram maceramus. Haec Christi et Ecclesiae sacrificia, lectiones nostrae de quibuscunque libris historico vel allegorico stylo dictae commendant: haec melodiae cantorum, ad pietatis affectum suavitate canora animos populorum excitantes, resonant:
Abbreviated transcription (Latin):
sa etiã crucis ignominia ingłam re¬
surrectionis. remota omĩ carnali ob¬
seruatione cõmutatur. Qd̾ bene signi¬
ficat᷑ ꝑ ignem: qui qd̾ assumit in se con¬
u̾tit: & semꝑ ad suꝑiora contendit. Sic̃
aũ designatũ diximꝰ uerb̃u dĩ ꝑ uitu¬
lũ. tanꝗͣ aratro crucis corda nr̃a exaran¬
tẽ: i ta ipsum possumꝰ intelligere ꝑ arietẽ.

Expanded text:
sa etiam crucis ignominia, in gloriam resa etiam crucis ignominia, in gloriam resurrectionis, remota omni carnali observatione, commutatur . Quod bene significatur per ignem, qui quod assumit, in se convertit, et semper ad superiora contendit. Sicut ante designatum diximus Verbum Domini per vitulum, tanquam aratro crucis corda nostra exarantem, ita ipsum possumus intelligere per arietem,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfectis scđm apłicam traditionẽ mi¬
nstrat᷑. Et notandu qd̾ hic uitulus
ad ostium tabernacł testimoniiof
ta credunt᷑: qui de seipso ait. Ego sum
ostium. Pme siquis introierit: salua¬
bit᷑. Ipse est enu clauis dauid. qͥ aꝑit
&e nemo claudit: claudit & nemo aꝑit.
Suꝑ caput huiꝰ uituli ponunt filii aa¬
ron manꝰ suias cum xp̃o qui caput ẽ
eccłiȩ omĩa bona oꝑa sua xp̃i sacerdotes
accribuunt: de quo dr̃. misit u̾bum suũ
&e sanauit eos: & qui de sediscipłis suis dic̃.
sine me nicħ potestis facere. Huiꝰ qͦq
uituli intestina lauant᷑: cũ sanȩ doctri¬
nȩ quã illa sacram̃ta celebrant. nicħ
contrariũ ammiscet᷑: & pedes. cũ ipsius
u̾bi predicatio carnalis concupiscentiȩ
puluere ñ fedatur. Unde ait ꝓph̃a. Qmͣ
speciosi pedes eugłizantiũ pacem: eu¬
głizantiũ bona. Stercora uͭ huiꝰ uituli
extͣ castra cremant᷑: cum sputa colaphi
& omĩs contumelia u̾bo d̃i illata. ip¬

Expanded text:
ecundum apostolicam traditionem, ministratur. Et notandum quod hic vitulus ad ostium tabernaculi testimonii ofta creduntur, qui de seipso ait: « Ego sum ostium. Per me si quis introierit, salvabitur . » Ipse est enim clavis David, qui « aperit, et nemo claudit : » claudit, et nemo aperit. Super caput hujus vituli ponunt filii Aaron manus suas, cum Christo, qui caput est Ecclesiae, omnia bona opera sua Christi sacerdotes attribuunt, de quo dicitur: « Misit verbum suum, et sanavit eos , » et qui de se discipulis suis dicit: « Sine me nihil potestis facere . » Hujus quoque vituli intestina lavantur cum sanae doctrinae, quam illa sacramenta celebant, nihil contrarium admiscetur; et pedes, cum ipsius verbi praedicatio, carnalis concupiscentiae pulvere non foedatur. Unde ait propheta: « Quam speciosi pedes evangelizantium pacem, evangelizantium bona . » Stercora vero hujus vituli extra castra cremantur, cum sputa, colaphi, et omnis contumelia Verbo Dei illata, ip
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃aꝵ actione. siue ꝓpontificis ordiua¬
tione. siue ꝓleprȩ emundatioẽ. siue
ꝓ nocturna illusione: quȩ sinuliter
hanc unã hostiam de qua dictũ est.
figurabant: & fidem ac mores edifi¬
cant: q̃id̾o multȩ erant. & sepe itera
oblata. peccata originalia & actualia
purgauit: & celestia ac t̾restria paci¬
ficauit.

Expanded text:
tione, sive pro pontificis ordinatione, sive pro leprae emundatione, sive pro nocturna illusione, quae similiter hanc unam hostiam, de qua dictum est, figurabant, et fidem ac mores aedificant, quae ideo multae erant, et saepe iteraboblata, peccata originalia et actualia purgavit, et coelestia ac terrestria pacificavit.
Abbreviated transcription (Latin):
Postea declarat pleniꝰ quẽ ammođu ex
isto cinere fiebat aqua asꝑsionis. unde
mundabant᷑ a contactu mortuoꝵ: qd̾
utiq significat. ab iniqͥtate huiꝰ mori¬
bundȩ uł morticine uitȩ. S mirũ est
qd̾ sequitur. Et qͥ congregat inqͥt cine¬
rem iuuencȩ. lauabit uestim̃ta sua:
& immundꝰ erit usq ad uesꝑam Qmͦͦ
erit ex hoc immundꝰ qui mundꝰ acces¬
serat: nisi qͥa & hi qui sͥ uident᷑ mun¬
diinfide xp̃i se agnoscunt: q̃a om̃s
peccauert̃ & egent grã di. iustificati
gͣcis ꝑsanguinẽ ipsius: Hunc tam̃
uestim̃ta sua lauare dix̃: non etiã
corpꝰ suũ. Credo quod illius cineris
congregatione & repofitio¬
ne in loco mundo. si hec spũalicer
intelligant᷑. ita iam intrinsecꝰ uult
intelligi fuisie mundatũ: sicut cor¬
neliꝰ audiens & credens qd̾ predica¬
uerat petrus. ita mundatꝰ est: ut
ante iusibilem baptismũ. cum suis
runtñ nec uisibile sacramentũ con¬

Expanded text:
Postea declarat plenius, quemadmodum ex Postea declarat plenius, quemadmodum ex isto cinere fiebat aqua aspersionis unde mundabuntur a contactu mortuorum, quod utique significat ab iniquitate ejus moribundae vel morticinae vitae. Sed mirum est, quod sequitur: Et qui congregat, inquit, cinerem juvencae, lavabit vestimenta sua, et immundus erit usque ad vesperam. Quomodo erit ex hoc immundus, qui mundus accesserat, nisi quia et hi qui sibi videntur mundi, in fide Christi se agnoscunt, quia omnes peccaverunt, et egent gloria Dei, justificati gratis per sanguinem ipsius ? Hunc tamen vestimenta sua lavare dixit, non etiam corpus suum. Credo, quod illius cineris congregatione, et repositione in hoc loco mundo, si haec spiritaliter intelligantur, ita jam intrinsecus vult intellegi fuisse mundatum. sicut Cornelius audiens et credens quod praedicauerat Petrus ita mundatus est, ut ante uisibilem baptismum cum suis cti; uerum tamen nec uisibile sacramentum con
Abbreviated transcription (Latin):
sepelierunt: resurrectioni eam ueluti
conflagratiom mandantes. Et con¬
gͣgabit hõ mundꝰ cinerẽ iuiuencȩ: & po¬
nec extͣ castra in locũ mundu. Qd dici¬
mꝰ cinerẽ iuuencȩ. reliquias indelicet
illiꝰ int̾fectionis & combustionis. nisi
famã quȩ osecuta est passionẽ resur
pacifico᷑. Nam cinis erat. qͥa uelut mor¬
tiuis ab infidelib conteminebat᷑: ce
tam̃ mundabat. qͥa & resurrexisse afi¬
delib credebat᷑. Et qͥa hȩc fama apd̃eos
maxime clariut. qͥ in cęt̾is gentib erãt.
& ñ erant de consortio iudeoꝵ:. ideo dic¬
tum eẽ existimo. & congregabit homo
mundꝰ cinerẽ iuuencȩ. mundꝰ utiq ab
int̾fectione xp̃i. quȩ iudeos fecerat re¬
os. & reponet in locum mundu. id est
honorabilit̾ tractet. tam̃ extra castra:
qͥa extra celebrationẽ uidaice consue¬
tudinis. honor euglicus claruit. Et
erit sẏnagoge filioꝵ ifrł. in conserua¬
tionẽ. Aqua asꝑsionis: purificatio est.

Expanded text:
sepelierunt resurrectioni eam ueluti sepelierunt resurrectioni eam ueluti conflagrationi mandantes. Et congregabit homo mundus cinerem iuuencae et reponet extra castra in locum mundum. quid dicimus cinerem i interfectionis et combustionis, nisi famam quae consecuta est passionem et resae homini pacifico? » Nam cinis erat, quia velut mortuus ab infidelibus contemnebatur; et tamen mundabat, quia resurrexisse a fidelibus credebatur. Et quia haec fama apud eos maxime claruit, qui in caeteris gentibus erant, et non erant de consortio Judaeorum, ideo dictum esse existimo, et congregabit homo mundus cinerem juvencae. Mundus utique ab interfectione Christi, quae Judaeos fecerat reos. Et reponet in locum mundum, id est, honorabiliter tractet, tamen extra castra, quia citra celebrationem Judaicae consuetudinis honor evangelicus claruit. Et erit Synagogae filiorum Israel in observationem. Aqua aspersionis, purificatio est.
Abbreviated transcription (Latin):
mortalis corꝑis xp̃i. quȩ cõmemora¬
&e sangumis. uerũ etiam contumelia
& abiectio plebis. quã noĩe stercoris
significatã puto. conuerteret᷑ ingła.:
quã combustionis flamina significat.
Ee accipiet sacerdos lignum cedrinũ
& ysopum &e coccinũ: & immictet in
mediũ combustionis iuuencȩ. Lignũ
cedrinũ spes est: quȩ debet in suꝑnis
firmit̾ habitare. Ysopus fides: quȩ
cum sit herba humilis. radicib he¬
ret in petra. Coccinũ caritas: q̃ feruo¬
rem sp̃c igneo colore testatur. Hec tͥa
debemus mittere in resurrectione
.xp̃i. tanꝙͣ in medio cõbrstionis illius:
ut cũ illo sit abscondita uita nr̃a. sic̃
& corꝑis quid est. nisi mundatio ext̾ioꝵ
& int̾ioꝵ:. Hoc sacerdos. Deinde sequit᷑.
& qͥ cõburet eam lauabit uestim̃ta sua
& lauabit corpꝰ suũ aqua: & immundꝰ
erit usq ad uesꝑam. In eo qͥ comburit
eos figuratos arbitror. qͥ xp̃i carnem

Expanded text:
mortalis corporis Christi, quae commemoramortalis corporis Christi, quae commemora uerum etiam contumelia et abiectio plebis, quam nomine stercoris significatam puto, conuerteretur in gloriam, quam combustionis flamma significat. Et accipiet sacerdos lignum cedrinum et hyssopum et coccinum et inmittet in medium conbustionis iuuencae. lignum cedrinum spes est, quae debet in supernis firmiter habitare; hyssopus fides, quae cum sit herba humilis, radicibus haeret in petra; coccinum caritas, quod feruorem spiritus igneo colore testatur. haec tria debemus mittere in resurrectionem Christi tamquam in medium combustionis illius, ut cum illo sit abscondita uita nostra, sicet corporis quid est nisi mundatio exteriorum et interiorum? hoc sacerdos. deinde sequitur: et qui comburet eam lauabit uestimenta sua et lauabit corpus suum aqua et inmundus erit usque ad uesperam. in eo qui conburit eos figuratos arbitror, qui Christi carnem
Abbreviated transcription (Latin):
erant in nouo testam̃co sacerdotes. Et
accipiet eleatar sanguinẽ eius. & asꝑget
contͣ faciem tabernacłi testimonii a
nẽ in remissionẽ peccatoꝵ. Io contra
faciem tab̾nacłi testimonii: quia ñ
alit̾ declaratũ est. qͣm fuerat duuno
testimonio prenunciatũ. Et id̾o sep¬
ties: qͥa ipse nuinerus ad emundatio¬
nẽ ꝑtinet spũalem. Et cremabunt
eam in conspectu eius. Puto qͥa con
crematio ad signũ ꝑtinet resurrectio¬
nis. Natura ẽ quippe ignis. ut in su¬
ꝑna moueat᷑. & in eum conuercitur
qd̾ eremat᷑. Nlam & ipsum cremare:
suspensione. Qd̃ uͦ additum ẽ in con¬
spectu eiꝰ. idest in conspectu sacerdotis:
hoc mͥ insinuatũ uidetur. qͥa illis ap¬
paruit resurrectio xp̃i: qui futuri e¬
rant regale sacerdotium. Iam quod
sequit᷑ & pelles eius & carnes & sangͥs
eiꝰ cum stercore eiꝰ comburat᷑. id ipsum
expositũ est qͦm concremabit᷑ & signi¬
ficatũ est. qd̾ non solum substantia

Expanded text:
erant in novo Testamento Domini sacerdotes. Et erant in novo Testamento Domini sacerdotes. Et accipiet Eleazar sanguinem ejus, et asperget contra faciem tabernaculi testimonii a inem in remissionem peccatorum . Ideo contra faciem tabernaculi testimonii, quia non aliter declaratum est, quam fuerat divino testimonio praenuntiatum: et ideo septies, quia ipse nunem pertinet spiritualem. Et cremabunt eam in conspectu ejus. Puto, quia crematio ad signum pertinet resurrectionis. Natura quippe est ignis, ut in superna moveatur; et in eum convertitur quod crematur. Nam ipsum cremare, suspensione. Quod vero additum est, in conspectu ejus, id est in conspectu sacerdotis, hoc mihi insinuatum videtur, quia illis apparuit resurrectio Christi, qui futuri erant regale sacerdotium. Jam quod sequitur, et pellis, et carnes, et sanguis ejus cum stercore ejus comburatur, idipsum expositum est, quomodo et cremabitur, et significatum est, quod non solum subst