comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
curiis aliquod habeant responsum dimiserunt ex magna
parte ea que de bnficiis eccłie usurpando sibi iniuste rapue¬
runt s inuiti. & ob hoc inimicitiarum. ⁊ odii fomitem ad u̾¬
sus ep̃m. ut cunq ⁊ ubicunq pot̾ant latenter ministrabãt
Sed ille qui uiam iusticiȩ. ⁊ cursum recti itineris ante subli¬
mationem ep̃atus assumpserat ab eis ĩmobilis ꝑmanebat.
p̃dicans u̾bum. ⁊ regnum di annuncians. pacemꝙ in t̾miniᷤ
suis faciens. domos religiosorum exaltans.⁊ ubi ñ erant no¬
uas construens. religiosos amplectens ⁊ ordinans. indiscipli¬
natis ⁊ irreligiosis nͥ resipiscant. inferens assiduam ꝑsecutio¬
nem. Decanis ⁊ sacerdotib ⁊ his qui habebant regere populu.
omnibꝰq ad sacros ordines p̃motis. omnimo dis castimoniam
tenendam esse dicebat cogens eos aut eam tenere: aut si
fu̾int publicati. cuncta eccłiastica beneficia relinquere.

Expanded text:
curis aliquod habeant responsum dimiserunt ex magna curis aliquod habeant responsum dimiserunt ex magna parte ea quae de beneficiis Ecclesiae usurpando sibi injuste rapuerant; sed inviti, et ob hoc inimicitiarum et odii fomitem adversus episcopum, utcunque et ubicunque poterant, latenter ministrabant. 93. Sed ille qui viam justitiae et cursum recti itineris ante sublimationem episcopatus assumpserat, ab eis immobilis permanebat; praedicans verbum, et regnum Dei annuntians, pacemque in terminis suis faciens; domos religiosorum exaltans, et ubi non erant novas construens; religiosos amplectens et ordinans; indisciplinatis et irreligiosis, nisi resipiscant, inferens assiduam persecutionem. Decanis et sacerdotibus, et his qui habebant regere populum, omnibusque ad sacros ordines promotis omnimodis castimoniam tenendam esse dicebat; cogens eos aut eam tenere, aut, si fuerint publicati, cuncta ecclesiastica beneficia relinquere.
Abbreviated transcription (Latin):
in homine. & ponit carnembrachiumsuum. & a dno rece¬
dit cor eius. collectis uiribꝰ in eo. & ꝑ eum a quo se uocatum
ad hoc officium amministrandum non diffidebat. imꝑitus
iubare potestatis assumpto. legationem undiq mitcit. p̃cipi¬
ens ut quicunꝙ possessiones eccłie. cui do auctore p̃sidebat. ob¬
tinerent iniuste. nullatenꝰ auderent ult̾ius ad eas manꝰ appo¬
nere. nͥ pͥus ostendissent esse suum iushereditarium. & ex anti-¬
qua pat̾na possessione. Audientes hoc raptores & sacrilegi illi
multum indignabant᷑ quod homo inermis & pauꝑ qui asino
uehente intͦductus ẽ tam potens. tamq festinum auderet
inferre p̾ceptum qd̃ ꝓ nichilo reputabant nil ꝑeum dehis
spũali quo accinctus erat eos insequit᷑ in sua quiete sedendo
aggreditur. ꝑcutit. deicit deiectos anathematis uincło ligat.
considerantes. eo quõd p̾cipit auctoritas. quia qui anathe-¬
ma unius anni patiuntur. post annum exleges sunt nec in

Expanded text:
et ponit carnem brachium suum, et a Domino recedit cor ejus , » collectis viribus in eo, et per eum, a quo se vocatum ad hoc officium administrandum non diffidebat imperterritus, jubare potestatis assumpto, legationem undique mittit, praecipiens ut quicunque possessiones Ecclesiae, cui Deo auctore praesidebat, obtinerent injuste, nullatenus auderent ulterius ad eas manus apponere, nisi prius ostendissent, esse suum jus haereditarium, et ex antiqua paterna possessione. Audientes hoc raptores et sacrilegi illi, multum indignabantur, quod homo inermis et pauper, qui asino vehente introductus est, tam potens, tamque festinum auderet inferre praeceptum; quod pro nihilo reputabant, nil per eum de hisspirituali, quo accinctus erat, eos insequitur; in sua quiete sedendo aggreditur, percutit, dejicit, dejectos anathematis vinculo ligat. et gravem esse considerantes eo quod praecipit auctoritas, quia qui anathema unius anni patiuntur, post annum exleges sunt, nec in
Abbreviated transcription (Latin):
aliud p̾stiterunt. Alii similiter succedentes. quedam in feodo
dederunt. alii uͦ remissius se habentes. & a potentibꝰ oppressi.
defend̾e non p̃ualentes. que iuris erant ȩccłiȩ. quedam ꝑdi¬
derunt. & sic imminute sunt ⁊ penitꝰ ad nichilum redacte.
cuncte res que huic honori seruire solebant & ho nestati. Au

Expanded text:
aliud praestiterunt. Alii similiter succedentes quaedam in feudo aliud praestiterunt. Alii similiter succedentes quaedam in feudo dederunt; alii vero remissius se habentes, et a potentibus oppressi, defendere non praevalentes quae juris erant Ecclesiae, quaedam perdiderunt; et sic imminutae fuerunt, et penitus ad nihilum redactae cunctae res, quae honori huic servire solebant et honestati.
Abbreviated transcription (Latin):
onsecratus gͥ & ep̃c factus. ⁊ in ep̃ali cathedra sublimatꝰ ñ
immemor illius apłici p̃cepti. qui p̃cepit ep̃m suȩ domui
esse dispensatorem. conuocatis p̃positis domꝰ ⁊ cunctis minist̾¬
ialibus. ꝑquirebat qui essent reditus. ep̃alis m̃se. & ubi ⁊ qͥnam
illi qui singulis preesse debebant & cum adnumerata cuncta
fuissent. acscriptis cõmendata. & qui ex ipsis sumptꝰ debeban¬
tur. uix sunt ex omnib inuenta. que quatuor mensibꝰ anni
possent sufficere. Ammiratus supra modum di sacerdos. in¬
t̾rogabat diligenter. utrum ne ampliori p̃diorum possessione.
antiquitus ditaretur eccłia. an ab aliquibꝰ in regimine pͥuᷤ
existentib. que iuris ipsius erant. minus caute conseruan¬
do fuissent disꝑsa. Cognita ueritate quia nobilis fũit ȩccła.
& a regia potestate fundata. & sublimata. & liberalitate dotata.
& dilatata. ubi sunt ait hec. aut qua rõne ab ea. & a uobis qͥbus
erant sunt alienata: Aiunt illi. Quidam ex p̃decessorib dius

Expanded text:
scopus factus, et in episcopali cathedra sublimatus, non immemor illius apostolici praecepti qui praecepit episcopum suae domui esse dispensatorem , convocatis praepositis domus, et cunctis ministerialibus, perquirebat qui essent redditus episcopalis mensae, et ubi, et quinam illi qui singulis praeesse debeant. Et cum adnumerata cuncta fuissent, ac scriptis commendata, et qui ex ipsis sumptus debeantur, vix sunt ex omnibus inventa quae quatuor mensibus anni possent sufficere. Admiratus supra modum Dei sacerdos, interrogabat diligenter utrumne ampliore praediorum possessione antiquitus ditaretur Ecclesia, an ab aliquibus, in regimine prius existentibus, quae juris ipsius erant, minus caute conservando, fuissent dispersa. Cognita veritate, quia nobilis fuerit Ecclesia, et a regia potestate fundata et sublimata, et liberalitate dotata et dilatata: « Ubi sunt, ait, haec? aut qua ratione ab ea, et a vobis quibus erant, sunt alienata? » Aiunt illi: « Quidam ex praedecessoribus tuis,
Abbreviated transcription (Latin):
deo plac̾e̾ desid̾at: sibi de se nicħ relinqͣt. ꝓrimi aut̃ di¬
lectio ad duo p̃cepta diriuat᷑. cum ⁊ ꝑ quẽda iustũ dicitur:
qd̃ ab alio odis tibi fieri. uide ne tu abti facias. Et ꝑse-

Expanded text:
Deo placere desiderat, sibi de se nihil relinquat. Proximi autem diDeo placere desiderat, sibi de se nihil relinquat. Proximi autem dilectio ad duo praecepta derivatur. Unde dicitur: Quod tibi non vis fieri vide ne tu alteri faci
Abbreviated transcription (Latin):
sublimia dilectionis p̃mia ñ assecunt᷑ qr amorẽ suũ nõ
spũaliter s carnalit̾ impẽdũt: Oñipotentis dei nos¬
ẽẽ dispłos: sola custodia caritatis ꝓbat. Ude ip̃ẽ ait.
scilicet. si amicos in deo. et inimicos diligimꝰ pt̾ dm̃. Sepe
ĩ dilectõis imagine. erga inimicũ animꝰ fallit᷑. seq
illũ dilig̾e̾ falso arbitrat᷑. S tc̃ inimici dilectio u̾acit̃
custoditur: cum nec ꝓfectu addicun᷑. nec de ruina illius¬
letam᷑. a duob qͥppe p̃ceptis incipit caritas. sea i adinnu¬
mera extendit. Huiꝰ nãq legis initiũ: dilectio deiẽ. & di
lectio ꝓximi. S dei dilectio ꝑtria distinguit᷑. qr ex toto cor¬
de.⁊ tota anima. et tota fortitudine diligi conditor iu¬
bet᷑. Qua in re notandũ÷ qd̾ diuinꝰ sermo cum dm̃ dili¬
gi p̃cipit: non solũ narrat ex quo. s ⁊̃ informat ex qnͣto¬
cum subiũgit. ex tota fortitũdine. uͭ uidelic qui ꝑfecte

Expanded text:
a non assequuntur, quia amorem suum non spiritualiter, sed carnaliter impendunt. Omnipotentis Dei esse discipulos sola custodia charitatis probat. Unde ipse ait: Ilet, si amicos in Deo et inimicos diligimus propter Deum. Saepe in dilectionis imagine erga inimicum animus fallitur, seque illum diligere falso arbitratur. Sed tunc inimici dilectio veraciter custoditur, cum nec de profectu addicimur nec de ruina laetamur. A duobus quidem praeceptis incipit charitas, sed sese ad innumera extendit. Hujus namque initium dilectio est Dei em suum. Sed Dei dilectio per tria distinguitur; quia ex toto corde, ex tota anima, et ex tota fortitudine diligi Conditor jubetur. Qua in re notandum est quod divinus sermo, cum Deum diligi praecipit, non solum narrat ex quo, sed cum subjungit: Ex tota fortitudine, ut videlicet qui perfecte
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ẽ subiectos. dũ nimiũ seruat᷑ hũilitas: regẽdi frangat᷑
auctoritas. plerũq hoc magnis doctorib ꝯtingit. ut qͦ
alta caritate feruent. modũ correptionis exagg̾ent. et
lingua aliqͥd qd̾ non decet dicat. qr m̃tem dilectio qͣnͣt̃i
Si quis abierit cum amico suo sĩpliciter in siluã ad ligna
cedenda. et lignũ securis sug̾it manũ: ferrũq lapsum
de manubrio amicũ eius ꝑcusserit. ⁊ occid̾it: hic ad unã

Expanded text:
esse subjectos, dum nimium servatur humilitas, regendi frangatur esse subjectos, dum nimium servatur humilitas, regendi frangatur auctoritas. Plerumque hoc magnis doctoribus contingit ut dum coacta correctione fervent, modum correctionis exaggerent, et lingua aliquid, quae non debet, dicat, quia mentem dilectio quantum Si quis abierit cum amico suo simpliciter in silvam ad ligna caedenda, et lignum securis fugerit manu, ferrumque lapsum de manubrio amicum ejus percusserit et occiderit, hic ad una
Abbreviated transcription (Latin):
beniꝰ. ne duris u̾bis aliquẽ contͣbemꝰ. Qd̃ si in hoc aliqñ
peccamꝰ ex fragilitate: oportet ꝯtinuo ad satisfactionẽ
festinare. ⁊ contͣ sermonẽ durũ. ꝓserre dulcem atq pla¬
cabilem. ut uulnꝰ cõmotionis sanet medicina hũilis cõ¬
fessionis. S sicut p̃diximꝰ. meliꝰ÷ añ cau̾e uitiũ. qmͣ post¬
ea emẽdare cõmissũ. Ideo seruus dei semꝑ debet pon̾e cu¬
stodiã ori suo. ut ñ delinqͣt in lingua sua. et tc̃ maxime.
qñ adu̾sus eũ consistit pecc̃or: uidħ aliqͥs calũpniosꝰ. et
irritare famłos dñi. Ergo siẽ tibi intellectꝰ. responde ꝓx¬
umo tuo. sinaut̃. sit manꝰ tua suꝑ os tuũ. ne capiaris u̾¬
bo indisciplinato.⁊ confundaris. Quando aũ necessitaᷤ
discipline morib coertendis dic̾e uos dur̃a u̾ba cõpellit.
si etiã ipsi modũ uos excessisse sentitis. non a uob̾ exigit᷑
ut a uob̾ subditis ueniã postuletis: ne apud eos qͦs oportet

Expanded text:
veamus ne duris verbis aliquem conturbemus, quod si aliquando peccamus ex fragilitate, oportet continuo ad satisfactionem venire, et contra sermonem durum proferre dulcem atque placabilem, ut vulnus commotionis sanet medicina humilis confessionis. Sed sicut praediximus: Melius est ante cavere vitium quam postea emendare commissum. Ideo servus Dei debet semper ponere custodiam ori suo, ut non delinquat in lingua sua, et tunc maxime quando adversus eum consistit peccator, videlicet aliquis calumniosus ac irritare famulos Dei . Ergo si est tibi intellectus, responde proximo tuo: Sin autem, sit manus tua super os tuum ne capiaris verbo indisciplinato et confundaris . Quando autem necessitas disciplinae moribus coercendis dicere vos dura verba compellit, si etiam ipsi modum vos excessisse sentitis, non a vobis exigitur ut a vobis subditis veniam postuletis, ne apud eos quos oportet
Abbreviated transcription (Latin):
u̾bere ⁊ castigatione in ip̃o initio pecci coherceant. scien¬
tes illud. Stultus u̾bis non corrigit᷑. Et it̃m. ꝑcute filium¬
tuũ uirga: et lib̾abis aĩam eius amorte. Ipse  qui uob̾
p̃est. ñ se existim⁊ potestate dñante: s caritate seruiente
felicẽ. Nam qui ita p̃sunt. ut gaudeant de potestate dñii:
ñ sc̃ u̾i pastores. sed m̃cennarii. Hiimagis p̾esse appetunt:
non celestem głam. sed t̃renũ honorẽ. De talib ait dñs in

Expanded text:
verbere et castigatione in ipso initio peccati coerceant, scienverbere et castigatione in ipso initio peccati coerceant, scientes scriptum: Stultus verbis non corrigitur . Et ittuum virga, et liberabis animam ejus a morte . Ipse vero qui vobis praeest non se existimet potestate dominante, sed charitate serviente felicem. Nam qui ita praesunt ut gaudeant de potestate dominii, non sunt veri pastores, sed mercenarii; hi magis praeesse appetunt non coelestem gloriam, sed terrenum honorem. De talibus ait Domin
Abbreviated transcription (Latin):
psitũ. et ad eum qui custos: ordinis: uͭ ad p̾sbitum cuiꝰ est¬
maior auctoritas. id ad alb̾em referat qͥcquid ꝑ se scdm
canonicã regułã non pot̾ diffinire. Quod si in cong̾gati¬
one ubi est ordo canõnicꝰ. ñ÷ abbas s ep̃s: ipẽ p̾sbit̾i noĩe¬
ordinata custõdiant. errata corrigant. uitam et mores
subditõꝵ u̾bo et exemplo cõponant: apłi formã sectantes
qui ait. Argue. obsecra. increpa. Immiscentes cẽporibꝰ tẽpra
t̃rorib blandim̃ta. Indisciplinatos et inquietos debent
duriꝰ arguere: obedientes. ⁊ mites ⁊ patientes. ut in melꝰ
ꝓficiant obsecrare. N egligentes et contẽpnentes ⁊ suꝑbo:
aut increpent aut corripiant. Neq dissimulent pecc̃a de¬
linqũtiũ: s mox ut cẽꝑint oriri : radicitꝰ ut p̃ualent am¬
putent. memores ꝑicłi heli sac̾dotis de filiis suis. Hone
stiores atq intelligibiles: pͥma et scda ammonitione cor¬
ripiant. Imꝓbos ⁊ duros corde. suꝑbos. ⁊ in obelientes.

Expanded text:
praepositum et ad eum qui custos est ordinis, ut ad presbyterum cui major est auctoritas, id est ad abbatem referat quidquid per se secundum canonicam regulam non potest definire. Quod si in congregatione ubi est ordo canonicus non est abbas sed episcopus, iordinata custodiant, errata corrigant, vitam et mores subditorum verbo et exemplo componant, Apostoli formam sectantes qui ait: Argue, obsecra, increpa . Immiscentes temporibus tempora, terroribus blandimenta, indisciplinatos et inquietos debent durius arguere, obedientes, mites et patientes ut in melius proficiant obsecrare. Negligentes, contemnentes, et superbos aut increpent aut puniant. Neque dissimulent peccata delinquentium, sed mox ut coeperint oriri, radicitus ut praevalent, amputent, memores periculi Heli sacerdotis de filstiores quidem atque intelligibiles prima et secunda admonitione corripiant; improbos ac duros corde, ac superbos, vel inobedientes,
Abbreviated transcription (Latin):
sumꝰ ut iracũndiã ultiti solis t̃minũ ꝓducamꝰ. s et in¬
sidias inuicẽ instruimꝰ. siue reb siue u̾bis supplantare
cupientes ꝓrimos. mordentes inuicẽ ⁊ comedentes. qd u¬
tiq aꝑte in sania ẽ. Quid enĩ aliud faciũt in sani. ⁊ demone
repleti: nisi m̃bra sua morsibus laniant: frustra gͦ est in
monastĩo qui discordiã ht̃ cum frẽ suo: qr nec dm̃ placat
sacͥficiis. nec ꝓfic̾e ualet oꝑib bonis. ꝓ uide uob̾ ã uerbis
duriorib partite. Salomon. Responsio mollis frangit irã :¬
sermo durus. excitat furorẽ. Dulce u̾bũ inimicos mitigat.
amicos multiplicat. Et paulꝰ. uos qͥ spũ ales estis: instru

Expanded text:
 ut iracundiam ultra solis terminum producamus, sed et insidias invicem instruimus sive rebus sive verbis supplantare cupientes proximos, mordentes invicem et comedentes, quod utique aperta insania est. Quid enim aliud faciunt insani et daemone repleti, nisi membra sua morsibus dilaniant? Frustra est ergo in monasterio qui discordat cum fratre suo, quia nec Deum placat sacrificiis nec proficere valet operibus bonis. Proinde vobis a verbis durioribus parcite. Salomon: Responsio mollis frangit iram sermo durus excitat furorem . Itemque: Dulce verbum inimicos mitigat, et amicos multiplicat . Et Paulus: Vos qui spirituales estis, instru
Abbreviated transcription (Latin):
ritatis lum̃ tristicia obscũret. Bñ gͦ lexdĩ multiplex dicitur:
quia nimirũ una eademq caritas si m̃tem plene cẽꝑit:
et causis se uariantib ñ uariata ꝯiungit. Cuiꝰ nimirũ le¬
gis multiplicitatẽ: bñ paulꝰ ostẽdit. dicẽs. Caritas pati¬
multõmagis p̾sbito. qui om̃iũ ur̃m curã gerit. Obediẽtia solsi

Expanded text:
ritatis lumen tristitia obscuret. Bene ergo lex Dei muritatis lumen tristitia obscuret. Bene ergo lex Dei muquia nimirum cum una eademque sit charitas, si mentem plene ceperit, et causis se variantibus non variata conjungit. Cujus nimirum legis multiplicitatem bene Paulus ostendit, dicens: Charitas patimulto magis presbytero qui omnium vestrum curam gerit. Obedientia sola v
Abbreviated transcription (Latin):
plinã. ut erga errata subditoꝵ. sic mansuetũdo ⁊elum
temꝑet: quatenꝰ a iusticie studio ñ eneruet. sic adulti¬
on ẽ relus ferueat. ne tñ pietatis limitẽ feruendo tns¬
cendat. ut ingratos bñficiis ad amorẽ ꝓuocet. ut gͣtos
quosq minift̾iis in amorẽ seruet. ut ꝓrimoꝵ mala cũ
corrig̾e̾ ñ ualet. taceat. ut quecũq corrigi loqñdo possit̃.
ne tam̃ in aĩo uirus doloris occultet. ut sic maliuolis mu¬
nus benignitatis exhibeat: ne tñ ꝑ gr̃am aĩure reditudi¬
nis excedat. ut contͣ ꝓximos que p̃ualet impendat. sed
hec impendendo ñ tũmeat. ut sic in bonis que exhib tu¬
moris p̃cipiciũ paueat: ne tam̃ aboni exercitio torpescat:
ut sic que possidet tribuat: quatinꝰ qnͣta sit largitas re¬
mun̾antis attendat: ne cum t̾rena largit᷑. suã plus quã
necesse est. in õpiam cogitet. et in oblatione mun̾is. cla¬

Expanded text:
plinam; ut erga errata subditorum sic mansuetudo zelum plinam; ut erga errata subditorum sic mansuetudo zelum temperet, quatenus a justitiae studio non enervet: sic ad ultionem zelus ferveat, nec tamen pietatis limitem fervendo transcendat; ut ingratos beneficiis ad amorem provocet; ut gratos quosque ministeriis in amore servet; ut proximorum mala cum corrigere non valet, taceat; utque cum corrigi loquendo possunt,nec tamen in anima virus doloris occultet; ut sic malevolis munus benignitatis exhibeat, ne tamen per gratiam a jure rectitudinis excedat; ut cuncta proximis, quae praevalet, impendat, sed haec impendendo non tumeat; ut sic in bonis quae exhibet tumoris praecipitium paveat, ne tamen a boni exercitio torpescat; ut sic quae possidet tribuat, quatenus quanta sit largitas remunerantis attendat, nec cum terrena largitur, suam plus quam necesse est inopiam cogitet, et in oblatione muneris hila
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad lasciuiã obtrectationis extendat: ne odiũ malicia¬
excitet. et os usq ad iacłm maledictionis irritet. Rursũ
cum cogitat. ut ea altĩ faciat. que ip̃e sibi fieri ab alt̃o ex¬
pectat: pensat nimirũ. ut malis bona. ut bonis melio¬
ra respondeat: ut erga ꝓcaces mansuetudinẽ longanimi¬
tatis exhibeat. ut malitie peste languentib gr̃ãm beni
gnitatis impendat. ut discordes pace muniat ut concor¬
des ad concupiscẽtiã uerȩ pacis accendat: ut indigãtib
netessaria tribuat. ut erantib uiam rectitudinis osten¬
dat: ut afflictos. u̾bo ⁊ cõpassione mulceat. ut actensos
in huiꝰmͦi desid̾iis. increpatione restͥngat: ut minaspo¬
tentiũ ratõcinatõe mitiget. ut opp̃ssoꝵ angustias qͣnta
p̃ualet ope leuet. ut foris obsistentib opponat patien¬
tiã. ut intus suꝑbientib exhibeat cũ patientia disci¬

Expanded text:
ue ad lasciviam obtrectationis extendat. Ne odium maliue ad lasciviam obtrectationis extendat. Ne odium maliexcitet, et usque ad jaculum maledictionis irritet. Rursum cum cogitat ut ea alteri faciat, quae ipsa sibi fieri ab altero exspectat, pensat nimirum ut malis bona, ut bonis meliora respondeant: ut erga procaces mansuetudinis longanimitatem exhibeat; ut malitignitatis impendat; ut discordes pace uniat, et concordes ad concupiscentiam verae pacis perducat; ut indigentibus necessaria tribuat; ut errantibus viam rectitudinis ostendat; ut afflictos verbo et compassione mulceat; ut accensos in hujus mundi desideriis increpatione restringat; ut minas potentium ratiocinatione mitiget; ut oppressorum angustias quantum praevalet, ope levet; ut foris resistentibus opponat patientiam; ut intus superbientibus exhibeat cum patientia disci
Abbreviated transcription (Latin):
ita ⁊ uos facite illis. Quib duob scil utriꝰq testamẽti man¬
datis. ꝑ unũ malitia cõpescit᷑. ꝑ aliud benignitas p̃rogat᷑.
di oꝑe. Et rursũ bonũ qd̃ fieri sibi appetit impendens: er¬
ga utilitatẽ ꝓximi exceat ex benignitate. S hec nimirũ
duo dum sollicita intentione cogant᷑: cor ad innum̾a uir¬
tutũ ministĩa tendit᷑. ne uł ad inferenda que non debrt
desideriis inquieta mens ferueat: uł erga exhibenda que
debet. ocio resoluta torpescat. Nam cũ cauet altĩ face̾ qd̾
nequa qiͣ uult ab alt̾o ip̃e tołare. sollicita se indentione
circũspicit. ne suꝑbia eleuet. ⁊ usq ad despectũ ꝓximi
aĩmũ deiciens exaltet. ne ambitio cogitatõem laniet.
cumq hanc ad appetenda aliena dilatat. angustet.
ne cor luxuria polluat: et subiectũ desideriis. ꝑ illicita cor¬
rũpat: nc ira exasꝑet. et usq ad ꝓferendã ꝯtumeliã infła¬
se face ꝯsumat. ne ĩmod̾ate linguã loqͣcitas ꝑtrahat. eãq¬

Expanded text:
vos facite illis . Quibus duobus, scilicet utriusque Testamenti mandatis per unum malitia compescitur, per aliud benignitas praerogatudi opere. Ut rursus bonum quod sibi fieri appetit impendens, erga utilitatem se proximi exerceat ex benignitate. Sed hae nimirum duo dum sollicita intentione cogitantur, cor ad innumera virtutum ministeria tenditur; ne vel ad inferenda quae non debet, desideriis inquieta mens ferveat, vel erga exhibenda quae debet otio resoluta torpescat. Nam cum cavet alteri facere quod nequaquam vult ab altero tolerare, sollicita se intentione circumspicit, ne superbia elevet, et usque ad despectum proximi animum dejiciens exaltet, ne ambitio cogitationem laniet, cumque hanc ad appetenda aliena dilatat, angustet; ne cor luxuria polluat, et subjectum desideriis per illicita corrumpat; ne ira exasperet, et usque ad proferendam contumeliam inflase face consumat. Ne immoderate linguam loquacitas pertrahat, eamq
Abbreviated transcription (Latin):
adu̾sa: sciendũ sũmoꝑe÷. qd̾ obedĩ aliqñ si de suo aliqͥd
habeat: nlła est. aliqñ aut̃ si de suo ãliqͥd ñ hãbeat. mi¬
nima. Nam cum huiꝰ mundi successus p̃cipit᷑. cum locꝰ
suꝑior imꝑatur. is qui ad ꝑcipienda hec obedit: obediẽnie
sibi uͥtutẽ euacuat. si ad hec ⁊̃ ex ꝓprio desidio anhelat.
Rursũ cum mũdi huiꝰ despectus p̃cipit᷑. cum ꝓbra adi¬
pisci et contumelie iubent᷑: nͥ hec ex sem ⁊ ip̃o animꝰ ap¬
petat. obedĩe sͥ meritũ minuit: quia ad ea que in hac
uita despecta st̃: inuitꝰ nolensq descendit. Debet gͦ obediẽtia¬
et in adu̾sis ex suo aliqͥdhẽre: et rursum in ꝓsꝑis ex suo
aliqͥd om̃imꝰ nonhẽre: quatenꝰ ⁊ in adũsis tanto sit gło¬
sior. qnͣto diuino ordini ẽtiã ex desidio iungit᷑⁊ in pro¬

Expanded text:
ia. Sciendum summopere quod obedientia aliquando si de suo aliquid habeat, nulla est; si de suo aliquid non habeat, minima. Cum hujus mundi successus praecipitur, cum locus superior imperatur, is qui ad percipienda haec obedit, obedientiae sibi virtutem evacuat, si ad haec etiam ex proprio desiderio anhelat.rvit. Cum saeculi hujus despectus praecipitur, cum probra adipisci et contumeliae jubentur; nisi haec et ex semetipso animus appetat, obedientiae sibi meritum minuit, quia ad ea quae in hac vita despecta sunt invitus nolensque descendit. Aliquando ad det in adversis ex suo aliquid habere, et rursum in prosperis ex suo aliquid omnino non habere, quatenus et in adversis tanto sit gloriosior quanto divino ordini etiam ex desiderio ar
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ deuotionẽ animibonã. necñ ⁊ ꝑsecutionẽ qm ꝓ u̾bo
ueritatis ꝑtulãt. audita ⁊ cognita. dedit eilicentiã. ⁊ lib̾am¬
facultatem p̃dicandi u̾bum dĩ ñ solum ubi pͥus p̃dicau̾at.
uerũetiã ubiꝙ t̾rarum uellet ⁊ poss. id ipsumex ꝑsona sua
monendo. ⁊ p̃cipiendo inuingens. p̃t̾ea eosqui pͥuseiex inui¬
dentia obsistebãt. ꝓhibendo inhibuit. ne saltem simplices
impedirent. si huiꝰ sibi p̃dicõnẽ suꝑfluã. scuminꝰ utilem iu-¬
dicarent. It hoc ipsũ. ut ratum eẽt. ⁊ stabile. auctoritatis sue

Expanded text:
 devotionem animi bonam; necnon et persecutione, quam pro verbo veritatis pertulerat, audita et cognita, dedit ei licentiam, facultatem praedicandi verbum Dei, non solum ubi prius praedicaverat, verum etiam ubique terrarum vellet et posset; idipsum ex persona sua monendo et praecipiendo injungens. Praeterea eos qui prius ei ex invidentia obsistebant, prohibendo inhibuit, ne saltem simplices impedirent si hujus sibi praedicationem superfluam seu minus utilem judicarent: et hoc ipsum, ut ratum esset et stabile, auctoritatis suae
Abbreviated transcription (Latin):
ret. Uidens autem atͦcitatem uultus illiꝰ ⁊ oculoꝵ intorsionem.
& feritatem u̾boꝵ. ⁊ cordis duriciam. ne margaritas ante por¬
cum iactaret. statim conticuit. & u̾sus ad socium quem secum
habebat dixit. Insanit hic homo.ẜ fit᷑um ẽ inbreui ut retr¬
sum cadat ⁊ detur inimicis sius ad capiendum ⁊ illaq̃ ancłu
⁊ conculcandum. Hec dixit. & in eadem septimana uboꝵ effectꝰ
subsequtꝰ est nam ⁊ captus ab inimicis detentus ẽ. Hec iccirco nar¬
rata esse sciat auditor. qͣtenꝰ in hoc etiam uirdi sp̃m ꝓpħie habu

Expanded text:
aret. Videns autem atrocitatem vultus illius, et oculorum intorsionem, aret. Videns autem atrocitatem vultus illius, et oculorum intorsionem, et feritatem verborum, et cordis duritiam, ne margaritas ante porcum jactaret, statim conticuit, et versus ad socium, quem secum habebat, dixit: « Insanit hic homo, sed futurum est in brevi ut retrorsum cadat, et detur inimicis suis ad capiendum, et illaqueandum, et conculcandum. » Haec dixit, et in eadem septimana verborum effectus subsecutus est; nam et captus ab inimicis detentus est. Haec idcirco narrata esse sciat auditor, quatenus in hoc etiam vir Dei spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
suarum dissipatarum reparatio. His auditis pͥnceps ille
⁊ homine inspecto. ut erat uultu anglico. consid̾ataq uestitꝰ ⁊
habitꝰ humilitate. ⁊ facundia u̾boꝵ cum columbe simplicita¬
te. ⁊ serpentis astutia. totꝰ intremuit. cõmota quippe sunt om¬
nia uiscera eius. ⁊ ꝑietatis affectu responsionẽ molliens dixit.
Fiat quod uis: ñ est enim aliqͣ certe rõnis oppositio. qm̃ possit
aliquis obic̾ẽ tue contͣdicendo uel obsistendo peticioni. Cum
gͦ tali affectu ad effectum ꝑduxisset quod petebat ab eo tnͣsi¬
uit ad alium: sed seminator discordiȩ. qui sedem suam ad
aquilonem posuit p̃ueniens. cor eiꝰ sicobdurau̾at ⁊ sui semi¬
nis radicem in eo sparserat.⁊ ita m̃tis oculos clauserat. ut nul¬
lus ueriluminis aditꝰ in m̃te. nullus caritatis feruor esset in
corde. quo uiro dĩ uel ad modicum suauitatis responsa minist᷑¬

Expanded text:
suarum dissipatarum reparatio. » His auditis, princeps ille suarum dissipatarum reparatio. » His auditis, princeps ille et homine inspecto, ut erat vultu angelico, considerataque vestitus et habitus humilitate, et facundia verborum cum columbae simplicitate, et serpentis astutia; totus intremuit commota quippe sunt omnia viscera ejus et pietatis affectu responsionem emolliens, dixit: « Fiat quod vis; non est aliqua certae rationis oppositio, quam possit aliquis objicere, tuae contradicendo vel obsistendo petitioni. » 35. Cum ergo tali affectu ad effectum perduxisset quod petebat, ab eo transivit ad alterum. Sed seminator discordiae, qui sedem suam ad aquilonem posuit, praeveniens cor ejus sic obduraverat, et sui seminis radicem in eo sparserat, et ita mentis oculos clauserat, ut nullus veri luminis radius in mente, nullus charitatis fervor esset in corde, quo viro Dei vel ad modicum suavitatis responsa ministr
Abbreviated transcription (Latin):
cet̾a oꝑa dĩ que ex officio sibi iniuncto. ⁊ inpenitentia.
diuina miseratione susceꝑat. in crastinum summo diluculo con-¬
surgens secessit in aliam uillam ñ longe positam. gemblacũ iro¬
mine ut sermonem fac̾et ad ppłm. in qua deuotissime susceptꝰ
ñ minimum inimicabant᷑. ⁊ ut fierisolet rapina ⁊ incendio
tota regio uastitati. ⁊ solitudini redacta fu̾at. Hoc uirdi audi¬
sercꝰ ipsos quo potuit labore adiit: ad altum pͥmo. deiñ ad altm̃.
Qui cum pͥmum allo queret᷑ dicens. magnꝰes ⁊ potens. ⁊ ignorare
ñ debes quod t̃ adõ potestas concessa sit. & egoseruus eius qui ad
qui ꝓ tuo ⁊ multoꝵ ꝓficuo adte duĩti. Audi gͦ pauꝑem ꝑegͥnũ.
suscipe dñi di tui p̃cepta. ꝑcum tͥ tnsmissa. suscipe ut ab eo
suscipiaris. dimitte ei qui tͥ nocuit. dimitte ut tͥ dimittat᷑.
tͥ sit ad ꝓficuum. pauꝑib ⁊ egenis ad subsidium. ꝑficuum
duum. pecc̃oꝵ tuoꝵ fiat remissio. pauꝑum subsidium. rerum

Expanded text:
era opera Dei, quae ex officio sibi injuncto et in poenitentia, divina miseratione susceperat, in crastinum, summo diluculo consurgens, secessit ad aliam villam, non longe positam, Gemblacum nomine, ut sermonem faceret ad populum, in qua devotissime susceptus n minimum inimicabantur, et, ut fieri solet, rapina et incendio tota regio vastitati et solitudini redacta fuerat. Hoc vir Dei audisertus; ipsos, quo potuit labore, adiit, ad alterum primo, deinde ad alterum. Qui cum primum alloqueretur dicens: « Magnus es et potens, et ignorare non debes quod tibi a Deo potestas concessa sit; et ego servus ejus qui ad qui pro tuo et multorum proficuo ad te diverti. Audi ergo pauperem peregrinum, suscipe Domini Dei tui praecepta, per eum tibi transmissa; suscipe, ut ab eo suscipiaris; dimitte ei qui tibi nocuit; dimitte, ut tibi dimittatur, tibique sit ad proficuum, pauperibus et egenis ad subsidium; ut proficuum tuum, peccatorum tuorum fiat remissio, pauperum subsidium, rerum
Abbreviated transcription (Latin):
seruat &e aͥ ateam om̃ibꝰ in bonis obedientibꝰ sibi. & ambulantib u
uiam salutis. & iusticie & u̾itatis. & qͥd ampliꝰ: Nunqͥd de salute tã¬
ti uiri ab aliq̃ fidelium desꝑandu ẽ qͥ & ut p̃missũ ẽ uixit. & post
mortẽ ꝑmissus a dio hec signa sue salutis ostendit: S dicit aliqͥd.
Audio quod scriptum ẽ uerum nesit hoe scriptũ dubito. qi mincer¬
tumẽ Crede siuis. u̾itatem reigestȩ in xꝑi u̾itate scriptor adhi¬
bet qr aut uidit ea que de eo scripsit. aut audiuit a ueris relato¬
ribꝰ qͥuiderunt & adhuc uiuebant qñ p̃missum opꝰ ꝑ hoc scriptũ
memoriȩ cõm̃dauit p̃ter q̃dam que ab ipso didicit que gessit¬

Expanded text:
servat, et dat eam omnibus in bonis obedientibus sibi, et ambulantibus in viam salutis, et justitiae et veritatis. Et quid amplius? Nunquid de salute tanti viri ab aliquo fidelium desperandum est, qui, ut praemissum est, et vixit, et post mortem, permissus a Deo, signa haec suae salutis ostendit? Sed dicet aliquis: « Audio quod scriptum est; verumne sit hoc scriptum dubito, quia mihi incertum est. Crede, si vis, veritatem rei gestae in Christi veritate scriptor adhibet. Quia aut vidit ea quae de eo scripsit, aut audivit a veris relatoribus, qui viderunt; et adhuc vivebant, quando praemissum opus per hoc scriptum memoriae commendavit, praeter quaedam qu
Abbreviated transcription (Latin):
qr ꝑ uisionẽ sicut postulau̾at hoc se uidere sciebat. queso ait
pat̾ amantissime ut dicas si moleste accepisti qd̾ adte non
uen̾im cũ adhuc uiuens me uenire p̃ceꝑis: & respondit
Tuuenies. & postb̃ disparuit. Uerũ fuit qr itus ad eum fr̾

Expanded text:
quia per visionem sicut postulaverat, hoc se videre sciebat: « Quaeso, ait, quia per visionem sicut postulaverat, hoc se videre sciebat: « Quaeso, ait, Pater amantissime, ut dicas mihi, si moleste accepisti quod ad te non venerim, cum adhuc vivens me venire praeceperis. » Et respondit: « Tu venies: et post haec disparui
Abbreviated transcription (Latin):
nocte qͣdam apparuit ei indomo pulcherrima q ue solis clari¬
tate satis decent̾ apparebat irradiata. Recognoscens gͦ ille
magistrũ suũ cuiꝰ uisione qͦ qͦmͦ ꝑfrui uoluntate feruenti desi¬
d̾abat ꝓcidit uelocit̾ ad pedes eiꝰ humilit̾ petens ab eo qͣtenꝰ
destatu suo. & de ꝑcepta ado miscd̾ia aliqͥd insinuare dignaret᷑
At ille erigens eũ a t̾ra. & brachiis suis colłu eiꝰ ũ amplectĩs.
sic ait fili mirem difficilem queris. attñ qr eiqͥ pulsat in¬
desinent̾ apit᷑ ueni sedeamꝰ. frat aut̃ ibidem sedes pulc̾rima
p̃parata. suꝑ qmͣ cũ consedissent dixit ille. Dictũ ẽ m ueniso¬
ror mea requiesce. In ꝓace & requie sum ẜ trem̃di uidiitimo¬
rem ñdum amisi. in qͦ etiam angłi tremebunt. Hac melliflu¬
a & desi derata fr̃ ille responsione refertꝰ timens ne recederet

Expanded text:
nocte quadam apparuit ei in domo pulcherrima, quae solis clarinocte quadam apparuit ei in domo pulcherrima, quae solis claritate satis decenter apparebat irradiata. Recognoscens ergo ille magistrum suum, cujus visione quoquo modo perfrui voluntate ferventi desiderabat; procidit velociter ad pedes ejus, humiliter petens ab eo, quatenus de statu suo, et de percepta a Deo misericordia, aliquid insinuare dignaretur. At ille erigens eum a terra, et brachiis suis collum ejus amplectens, sic ait illi: « Fili mi, rem difficilem quaeris; attamen quia ei, qui pulsat indesinenter, aperitur; veni, sedeamus. » Erat autem ibidem sedes pulcherrima praeparata, super quam cum consedissent, dixit illi: « Dictum est mihi: Veni, soror mea, requiesce: in pace et requie sum; sed tremendum judicii timorem nondum amisi, in quo et angeli timebunt. » Hac melliflua et desiderata frater ille responsione refertus, timens ne recederet,
Abbreviated transcription (Latin):
similit̾ fr̃i qͥ sacerdos erat apparuit in pͥa effigie stans corã eo.
s statĩ effigies ipsiꝰ hominis mutabat᷑ in florẽ miricandoris.
in modu floris lilii. quẽ angłi suscipientes ad etthera defere-¬
bant Ẽuigilans gͥ fr̃ sũmo dilucło cuc̾rit ad pͥorẽ suũ licentiã
accept᷑us ut missã celebraret. doꝙ ꝑ eam animã pii ꝑ atris
sui norb̾ti cõm̃daret Cunq pͥor quer̾et quod ess signũ huiꝰ tã
subitȩ ꝯtestacionis. exposuit ille ordinẽ rei. cui pͥor p̃cepit.
ut diẽ ipsã memorit᷑ retin̾et. Et itaꝙ inuenta dies illa die
sepult̃e hominis dĩ. ERat & aliꝰqͥdam de his qͦs in pͥmordio
ꝯu̾sionis sue contułat eid̾s. qͥ fidelit̾ &e affectuose ei ad herebat¬
& de discessu Rmi magistͥ sui dolebat intnsecꝰ plus tñ q cercitu¬
dinẽ nullã suȩ salutis haberet. Cunꝙ om̃i p̃cum inftancia sup¬

Expanded text:
similiter fratri, qui sacerdos erat, apparuit in propria effigie stans coram eo. similiter fratri, qui sacerdos erat, apparuit in propria effigie stans coram eo. Sed statim effigies ipsius hominis mutabatur in florem miri candoris, in modum floris lilii; quem angeli suscipientes ad aethera deferebant. Evigilans autem frater summo diluculo, cucurrit ad priorem suum, licentiam accepturus, ut missam celebraret, Deoque per eam animam pii Patris sui Norberti commendaret. Cumque prior quaereret quod esset signum hujus tam subitae contestationis; exposuit ille ordinem rei. Cui prior praecepit, ut diem illum memoriter retineret. Est itaque inventa dies illa, dies sepulturae hominis Dei. 117. Erat et alius quidam de his, quos in primordio conversionis suae contulerat ei Deus, qui fideliter et affectuose ei adhaerebat, et de discessu magistri sui dolebat intrinsecus; plus tamen, quia certitudinem nullam suae salutis haberet. Cumque omni precum instantia sup
Abbreviated transcription (Latin):
Rgum̃tum salutis ipsuis & spei nequaqmͣ a quoꝙͣ
fidelium estimatione incredibile debet eẽ. p̃sertim
cum a quibꝰlam quib optime credendum fuit. etiã post
discessum suũ in ea effigie apparuerit. & statusuo que¬
rentib tale responsum ex diuina ꝑmissione dedit qd̾ ue-¬
rum ⁊ certũ ẽẽ dubitare nullꝰ diligent̃ attendens debebit.
ade namq die & hora qͣ seꝑata ẽ anima eiꝰ a corꝑe uidebat
elĩ fr̃ qͥdam in ueste candida & pulcͣ effigie ramũ oliue tenẽ¬
tẽ in manu sua. qͥ cũ quer̾et ab eo ut erat timidꝰ uñ ueniret uł
qͦ festinaret respondit dicens. De paradyso missꝰ sũ. uñ & hc̃
enim ad curiã qnͣdã eiꝰdem eccłiȩ. Qui menioriȩ cõm̃dart̃ diẽ
& horã uisionis p̃stolantes qͥd p̃tendant & que seqͣnt᷑ oꝑatã
manifeste apparitionis. Audito tande tnͣsitu magistͥ sui.
inuenta ẽ illa eade dies eẽ. qͣ carne anima eiꝰ soluta ẽ. ꝗlii

Expanded text:
rgumentum salutis ipsius et spei, nequaquam a iquoquam fidelium aestimatione incredibile debet esse, praesertim cum a quibusdam, quibus optime credendum fuit, etiam post discessum suum in ea effigie apparuerit, et de statu suo quaerentibus tale responsum ex divina permissione dederit, quod verum et certum dubitare nullus diligenter attendens debebit. Eodem namque die et hora qua separata est anima ejus a corpore, videbat eum frater quidam in veste candida, et pulchra effigie, ramum olivae tenentem in manu sua. Qui cum quaereret ex eo, ut erat timidus, unde veniret, vel quo festinaret; respondit, dicens: « De paradiso missus sum, unde et hunc enim ad curiam quamdam ejusdem ecclesiae, memoriae commendarunt diem et horam visionis, praestolantes quid praetendant, et quae sequantur opera tam manifestae hujus apparitionis. Audito tandem transitu magistri sui, inventa est illa eadem dies esse, qua carne anima ejus soluta est. Alii
Abbreviated transcription (Latin):
uaneg̃ succecdentes. & que ab ipso & a p̃cedentib eiꝰdem or dinis
frib gesta sunt. & narrata. memoriȩ studeant cõmendare. qr &
si quidam eaꝑ omnia ñ recipiant. & om̃ib ad integrum hec
plaẽẽ ñ ualeant ñ pot̾unt obesse beniuolis. etiam si contig̃it
maliuolis & detractoribꝰ non ẜ RõdESSE

Expanded text:
pso et a praecedentibus ejusdem ordinis fratribus gesta sunt et narrata memoriae studeant commendare, quia etsi quidam ea per omnia non recipiant, et omnibus ad integrum haec placere non valeant, non poterunt obesse benevolis, etiamsi contigerit, malevolis et detractoribus non prodesse
Abbreviated transcription (Latin):
ornam̃ta. Ad dens pret̾ca ⁊ ostendens qm sint omia uite huiꝰ oble-¬
et am̃ta fluida ⁊ caduca. breuia tempore. uilia estimatione. nec
amore digna. nec possessione idonea. gla labilis. ambitio ceca.
diuitie fugaces delectacio mom̃tanea. requies infida. sec̾itas in¬
certa. gaudia uana. ꝓsꝑitas falsa. Quam deniq mordaces in his
om̃ib curȩ ⁊ erumpnose sollicitudines cupientẽ stimulent. ⁊
sollicitent possidentem. qi ñ sine dolore amtitit᷑. quicqͥd in hac
uita cupide possidet᷑ cum id qd̃ concupiscit᷑. nec sine difficul¬
tate conquirit᷑. nec sine ꝑiculo custoditur. inflectens ⁊ retorquẽs
totũ negotii pondꝰ incantinicos suos. neminem tñ aꝑte designãs
s ea p̃cipue crebro sermone uersans quib eoꝵ conscientiam
acriꝰ purg̾et intentans minas ⁊ exaggerans uindictam. asserens
⁊ astruens atꝙ id ipsum multis ⁊ necessariis argum̃tis in refraga¬
bilit̾ asseuerans. quod diuinirigoris sen̾itas. nichil inhonestar

Expanded text:
rea et ostendens, quam sint omnia hujus vitae oblectamenta fluida et caduca, brevia tempore, vilia aestimatione, nec amore digna, nec possessione idonea; gloria labilis, ambitio caeca, divitiae fugaces, delectatio momentanea, requies infida, securitas incerta, gaudia vana, prosperitas falsa; quam denique mordaces in his omnibus curae et aerumnosae sollicitudines cupientem stimulent, et sollicitent possidentem: quia non sine dolore amittitur, quidquid in hac vita cupide possidetur; cum id, quod concupiscitur, nec sine difficultate conquiritur, nec sine periculo custoditur: inflectens et retorquens totum negotii pondus in concanonicos suos, neminem tamen aperte designans, sed ea praecipue crebro sermone versans, quibus eorum conscientias acrius perurgeret, intentas minas, et exaggerans vindictam; asserens et adstruens, atque idipsum multis et necessariis argumentis irrefragabiliter asseverans, quod divini rigoris severitas nihil inhonest
Abbreviated transcription (Latin):
equenti uͦ die cum obtulissent ei decanꝰ ⁊ canonici sui sic̃ con¬
suetudo ht̃ ap̃plerosꝙ offerri nouit̃ ordinatis. ut maioris
in conuentu misse mist̾ia celebraret. ille humili responsione
annuit se factum. Temꝑis gͦ hora instante accedit᷑ ad altare. ⁊
singła ꝓut res exigebat usꝙ post euangłm sollempnit̾ ꝑagun¬
t᷑. Lecto itaꝙ euangłio. uir di ⁊ elo diuini feruoris accensꝰ. inca

Expanded text:
equenti vero die, cum obtulissent ei decanus et concanonici sui, sicut consuetudo habet apud plerosque offerri noviter ordinatis, ut majoris in conventu missae mysteria celebraret; ille humili responsione annuit se facturum. Temporis ergo hora instante, acceditur ad altare, et singula, prout res exigebat, usque post evangelium solemniter peraguntur. Lecto itaque evangelio, vir Dei, zelo divini fervoris accensus, in
Abbreviated transcription (Latin):
sicut funẽ longam discordiam. Non enĩ iracundos tm̃ et
malicie memores punit d̾s: sed et eos qui irascentes aut¬
nec doloris aliqͥd nec iracundie gerũt. Obhoc gͦ hc̃ qui ab
iracundia liber est. addũcit ad illũ qui in dolore÷. et li¬
ber ñ est: ostendẽs quia cͥmĩs huiꝰ nexa penes hũc magis
est. qui ⁊ causas pecc̃i dedit. S nec sic quid̃ em̃dam᷑. ꝑsisti¬
mꝰ enĩ exiã pro reb nullis ꝯtristare fr̃s. et qi nil mali fece¬

Expanded text:
sicut funem longam discordiam. Non iracundos tantum et malitiae memores punit Deus, sed et eos qui irascentes nec doloris aliquid nec iracundiae gerunt. Ob hoc ergo hunc qui ab iracundia liber est adducit ad illum qui in dolore est, et liber non est, ostendens quia criminis hujus noxa penes hunc magis est qui causam peccati dedit. Sed nec sic quidem emendamur. Persistimus enim pro rebus nullis contristare fr
Abbreviated transcription (Latin):
Si quid aut̃ mali: hoc solũ credit᷑ et consirmat᷑. Iubet aũ
dñs relinqui donũ añ altare. et pͥus reconciliari fr̃ĩ. ut ex
hoc discamꝰ. qr si nec illo ĩ tẽpre quo ad minist̾iũ dei uidem᷑
accede reconciliationẽ dissimulareac differri patitur d̾s:

Expanded text:
i, hoc solum creditur et confirmatur. Jubet ergo Dominus relinqui donum ante altare et prius reconciliari fratri, ut ex hoc discamus quia si nec illo in tempore quo ad ministerium Dei jubemur accedere, reconciliationem dissimulari ac differri patitur D
Abbreviated transcription (Latin):
ñ esse infirmitatis humane. s temptationis diabolicȩ statim ue¬
tuit om̃ino quicqm ei dari. Qui postqm̃ ꝑ aliquot dies ieumauit.
ubi reddita ẽ ei quarta pars grossioris panis. ⁊ uasaquȩ ad m̃surã
ꝓ summis deliciis computauit.⁊ sic ad ꝑͥstinam consuetudinem
bñ ⁊ mod̾ate uiuendi do ꝑmagistrum subueniente redut.

Expanded text:
non esse infirmitatis humanae, sed tentationis diabolicae, statim venon esse infirmitatis humanae, sed tentationis diabolicae, statim vetuit omnino quidquam ei dari. Qui postquam per aliquot dies jejunavit, ubi ei reddita est quarta pars grossioris panis, et vas aquae ad mensuram, pro summis deliciis computavit; et sic ad pristinam consuetudinem, bene et moderate vivendi, Deo per magistrum suum subveniente rediit.
Abbreviated transcription (Latin):
mo di reu̾tẽtur p̃monstratum ad frẽs suos. ad intͦitum ipsius
uallis horror nimiꝰ inuasit eum. ⁊ uentꝰ tͥbinis cͥcumuallauit eũ.
qͣsi uentꝰ ueniens ab aquilone. ⁊ ipse statim sentiens. secum ueni¬
entib malignam p̃dixit ad esse temptacionem. Perueniensaũ.
frẽs trepidi. tñ ad int̾rogata narrauerunt quid actum fuiss At
iue dolens heu mͥ ingeminans in meam inquit miseriam. ⁊ in
det̾mentum aninȩ frĩs ⁊ ad noticiam ur̃ȩ insipientiȩ hoe consenti¬
re uolustis. ac ꝑ hoc locum diabolo. nͥ uirilit᷑ ei resistat᷑ ad disꝑgen¬
dum dedistis. Ubi est ait ille: Qui cum adduc̃et᷑ uix se sustenta¬
re p̃nimia pinguedine pot̾at ⁊ uelud uesica tͣgens edacitatis spũ
plenꝰ non nͥ toruis oculis magistrum quem suꝑ omĩa dilig̾ẽ solebat.
respic̃ẽ p̃ualebat Uidensgͦ uir cui cs discretionem sp̃uum ded̾at

Expanded text:
mo Dei reverteretur Praemonstratum ad fratres suos, ad introitum ipsius mo Dei reverteretur Praemonstratum ad fratres suos, ad introitum ipsius vallis horror nimius invasit eum, et ventus turbinis circumvallavit eum, quasi ventus veniens ab aquilone, et ipse statim sentiens, secum venientibus malignam praedixit adesse tentationem. Perveniens autem ad fratres, trepidi ad interrogata narraverunt quid actum fuisset. At ille dolens: « Heu mihi, ingeminans, in meam, inquit, miseriam, et in detrimentum animae fratris, et ad notitiam nostrae insipientiae, hoc consentire voluistis; ac per hoc locum diabolo, nisi viriliter ei resistatur, ad disperdendum dedistis.--Ubi est, ait, ille? » Qui cum adduceretur, vix se sustentare prae nimia pinguedine poterat, et velut vesica turgens, edacitatis spiritu plenus, non nisi torvis oculis magistrum, quem super omnia diligere solebat, respicere praevalebat. Videns ergo vir, cui Deus discretionem spirituum dederat,
Abbreviated transcription (Latin):
fidelium abstinentia qͣd ragesimalis indr. tanta fames ⁊gule uo¬
mori. si etiam a lacte ⁊ caseo cog̾etur abstin̾e. Cui cum dicẽt᷑ quid
est fr̃. sacrum ⁊ annuale iciunium ẽ. ⁊ ñ ẽ licitum alicuietiã
scłaribis reficere. uel cuilibet paruulo lactis ⁊ casei abstinentiam
frangere. ille toruo uultu ⁊ lupina rabie respondebat. Nunquid
uult d̾s hominem mori subthendo illi qͦcunq tp̃r. quicqͥd adusꝰ
ipsius creauit.⁊ necessitatis hora adꝑcipiendum: Quid plura:
Aberat pat̾ u orb̃tus. ⁊ frẽs adhuc rudes. qͥ ad huiꝰmodi insultꝰ ar¬
ma ferre ñ consueu̾ant multimodis supplicationib hoc tandem
ab eo impet᷑uerunt. ut bĩs & qnͣtum uellet cibum qͣdrasimalem co¬
mederet. tim̃tes ne illud imꝑpium exiret. qd̾ tam arta ⁊ subita
religio uel scłarium consuetudinem in suis ꝯu̾sis ñ seruaret.

Expanded text:
fidelium abstinentia Quadragesimalis indicitur, tanta fames et gulae vofidelium abstinentia Quadragesimalis indicitur, tanta fames et gulae voo mori, si etiam a lacte et caseo cogeretur abstinere. Cui cum diceretur: Quid est, frater? Sacrum et annuale jejunium est, et non est licitum alicui, etiam saeculari, bis reficere, vel cuilibet parvulo, lactis et casei abstinentiam frangere. Ille, torvo vultu et lupina rabie, respondebat: « Nunquid vult Deus hominem mori, subtrahendo illi quocunque tempore, quidquid ad usus ipsius creavit et necessitatis hora ad percipiendum? » Quid plura? Aberat pater Norbertus, et fratres adhuc rudes, qui ad hujusmodi insultus arma ferre non consueverant, multimodis supplicationibus hoc tandem ab eo impetrarunt, ut et bis et quantum vellet cibum quadragesimalem comederet, timentes ne illud improperium exiret, quod tam arcta et subita religio, vel saecularium consuetudinem in suis conversis non servar
Abbreviated transcription (Latin):
dinis dĩ fiusti. ⁊ suꝑbiendo u̾itatis huiꝰ cognitionem ꝑdidisti qͦmͦ
p̃sumis ñ tm̃ te scire tͥnitatem. s ipsam temetipsum ẽẽ. qui te scire
uelle ammͦ potestatem ñ accepisti. Recede inquit recede. ⁊ me tuis
fraudulentiis ñ obedientem ult̾ius ñ p̃sumas inquietare. Statim
recessit. post h ec ad eundem reu̾surus. Erat qͥdem fr̃ ille ad obedien-¬
tiam ꝓmptus. in orone deuotꝰ. in ieiunio assiduus. ita ut ꝑ totum
annum ieiunaret. tam estate qm hieme. ⁊ a nullo cogi pot̾at. nͥ in
dnicis dieb. ut alt̾am in die reciꝑet refectionem. ⁊ crudum quidsu¬
mebat. ⁊ ñ aliqmͣ coctionem. S cum suꝑ eo om̃s mirarent᷑. ⁊ tanta
eius abstinentiȩ. ⁊ continentiȩ uͥtus. uͥꝙ in laude ipsius p̃dicaret᷑.
affuit itm̃ sathanocculte ponens insidias. ut nouum militem ꝓ¬
sterneret. uiuenis qͥdem erat.⁊ indignari potuit. qd̾ aliqñ ei restitis¬
set. Namquarta feria incapite ieiunii. cum deuotioni cunctoꝵ

Expanded text:
 fuisti, et superbiendo veritatis hujus cognitionem perdidisti, quomodo praesumis, non tantum scire te Trinitatem, sed ipsam temetipsum esse, qui te velle scire amodo potestatem non accepisti. Recede, inquit, recede, et me tuis fraudulentiis non obedientem ulterius non praesumas inquietare. » Statim recessit, posthac ad eumdem reversurus. 42. Erat quidem frater ille ad obedientiam promptus, in oratione devotus, in jejunio assiduus, ita ut per totum annum jejunaret, tam aestate quam hieme, et a nullo cogi poterat, nisi in Dominicis diebus, ut alteram in die perciperet refectionem; et tunc crudum quid sumebat, et non aliquam coctionem. Sed cum super eo omnes mirarentur, et tanta ejus abstinentiae et continentiae virtus ubique in laude ipsius praedicaretur, adfuit iterum Satan, occulte ponens insidias, ut novum militem prosterneret; juvenis siquidem erat, et indignari potuit quod aliquando ei restitisset. Nam quarta feria in capite jejunii, cum devotioni cunctorum
Abbreviated transcription (Latin):
dio seruitium dĩ om̃i tempore agendum ordinauit. uidelicet ca¬
peb̾gensem. elophstatensem. & uarlarensem. in qͥbus multorum
frũm &e sororum. usq in hodiernum diem uiget congregatio.
& in cultu diuino floret honesta religio.

Expanded text:
dio servitium Dei omni tempore agendum ordinavit, videlicet Cadio servitium Dei omni tempore agendum ordinavit, videlicet Cappenbergensem, Elophstatensem et Varlarensem, in quibus multorum fratrum et sororum usque in hodiernum diem viget congregatio, et in cultu divino floret honesta religio.