comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
homicidȩ ep̃o. & ille quo facilius
addictus morti libe rar& regiim
consensiss&. ꝓsequente regis ȩter
iudicio ab imperio depulsus maxin
morte pessima condẽpnatus est.
Haec me dicente. non respondit
ullus quicquã. sed erant intentie
istupentes. Duo tam̃ adulatori
ex ipsis. qđ de epĩs dici dolendũ est
nuntiauer̃ regi dicentes. quia nuls
maiorẽ inimicũ in suis causis quar
haber&. Ilico unus exaulicis. curi
rapido me p̃sentandũ dirigitar
Cumq uenissẽ. stabat rex iusta tabe¬
naculũ ex ramis factũ. & ad dextes
eiꝰ bertchrãnus ep̃s: Ad leuã uer
ragnimodus stabat: & erat ante
scamnũ pane desuꝑ plenũ. cũ diue¬
sis ferculis. Uisoq me rex. ait
Oepiscope. iustitiã cunctis largire
debes. & ecce ego iustitiã ate nons
accipio. Sed ut uideo consentis
iniquitati. & implet᷑ inte ꝓuerbi
illud. qđ coruus oculũ corui Nor
eru&: Adhȩc ego. Siquis de nol

Expanded text:
homicidae episcopo, et ille, quo facilius homicidae episcopo, et ille, quo facilius addictos morti liberaret, regi impio consensisset, prosequente Regis aeterni judicio, ab imperio depulsus Maximus, morte pessima condemnatus est? Haec me dicente, non respondit ullus quidquam, sed erant omnes intenti et stupentes. Duo tamen adulatores ex ipsis, quod de episcopis dici dolendum est, nuntiaverunt regi dicentes, quia nullum majorem inimicum in suis causis quam me haberet. Illico unus ex aulicis cursu rapido ad me repraesentandum dirigitur. Cumque venissem, stabat rex juxta tabernaculum ex ramis factum, et ad dexteram ejus Bertchramnus episcopus, ad laevam vero Ragnemodus stabat: et erat ante eos scamnum pane desuper plenum cum diversis ferculis. Visoque me rex ait: O episcope, justitiam cunctis largiri debes, et ecce ego justitiam a te non accipio; sed, ut video, consentis iniquitati, et impletur in te proverbium illud, quod corvus oculum corvi non eruit. Ad haec ego: Si quis de nobis,
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃m atq. sacerdocale. ne exardescers
in ministrũ d̃ pereat ab ira eiꝰ. &
uregnũ ꝑdat & gloriã. Haec me
dicente. silebant om̃s. Illis uero
silentib. adieci. Mem̃tote dñi mi
sacerdotes. uerbi ꝓphetici quo ait
Si uiderit speculator iniquitatem
hominis & ñ dixerit. reuserit animȩ
pereuntis. Ergo nolite silere. sed
p̃dicate & ponite ante oculos regis
peccata eiꝰ. neforte ei aliqͥd mali
contingat : & uos rei sitis ꝓanima
eiꝰ. An ignoratis quid nouo gestũ
fuerit tẽpore. quo modo apphensũ
srgismundũ chlodomeris retrusit
incarcere : Dixitq ei auitusdĩ
sacerdos. Ne initias manũ in eo.
& cũ burgundiã petieris uictortã
optinebis: Ille uero abnuens quȩ ei
a sacerdote dicta fuerant. abut
ipsũq cũ uxore & filiis interemit.
petutq burgundiã ibiq oppressus
ab exereitu inter emptuse. Quiad
umaximus imperator cũ beatũ Mq¬
tinũ cõpuliss& cõmunicare cuida

Expanded text:
sanctum atque sacerdotale, ne exardescens sanctum atque sacerdotale, ne exardescens in ministrum Dei, pereat ab ira ejus, et regnum perdat, et gloriam. Haec me dicente, silebant omnes. Illis vero silentibus adjeci: Mementote, domini mei sacerdotes, verbi prophetici quod ait: Si viderit speculator iniquitatem hominis, et non dixerit, reus erit animae pereuntis . Ergo nolite silere, sed praedicate, et ponite ante oculos regis peccata ejus, ne forte ei aliquid mali contingat, et vos rei sitis pro anima ejus. An ignoratis quid novo gestum fuerit tempore? quomodo apprehensum Sigimundum Chlodomeris retrusit in carcerem? dixitque ei Avitus Dei sacerdos: Ne injicias manum in eum, et cum Burgundiam petieris, 224 victoriam obtinebis. Ille vero abnuens quae ei a sacerdote dicta fuerant, abiit, ipsumque cum uxore et filiis interemit; petiitque Burgundiam, ibique oppressus ab exercitu, interemptus est. Quid Maximus imperator? Nonne cum beatum Martinum compulisset communicare cuidam
Abbreviated transcription (Latin):
Nam & cũ uos mihi & equos opti¬
mos & res alias p̃beretis. nũ quid
poterã aliud facere. nisi & ego
uossimili sorte remunerarem:
Recedente uero regge ad metatũ
suum: Nos collecti munũ. sedebamꝰ
in secretariũ basilicȩ beati Petri
¶unfabulantibq nobis. fubito ad¬
uenit ac cius arehidiaconus parisiacȩ
ecdesiȩ. Salutatisq nobis. Ait
Audite me o sacerdotes dñi. quu ri
unũ collecti estis. Aut enĩ. hoc
tẽpore ex altabitis nomen uestrũ
& bonȩ famȩ gratia refulgebitis.
aut certe nullus uos amodo ꝓdi
sacerdotib ẽ habituras siꝑsonas
ur as sagacit non erigias aut fraqt̃
perire ꝑmittitis Haeceo dicente
puslus sacerdotũ ei quicquã respodt
Timebant enĩgegnae furorẽ cuius
instinctu hat agebant᷑ Quib in¬
tentis eora digitorũ compriñtib
ego ao. Attent estote quȩso ser¬
mnib meiso scissimisacer aotesdĩ.
& p̃sertĩ uos qui familiriores esse
regi uidemini. adhbete ei consiliũ

Expanded text:
Nam et cum vos mihi et equos optiNam et cum vos mihi et equos optimos, et res alias praeberetis, nunquid poteram aliud facere, nisi et ego vos simili sorte remunerarem. Recedente vero rege ad metatum suum, nos collecti in unum sedebamus in secretario basilicae beati Petri. Confabulantibusque nobis, subito advenit Aetius archidiaconus Parisiacae Ecclesiae, salutatisque nobis, ait: Audite me, o sacerdotes Domini, qui in unum collecti estis. Aut enim hoc tempore exaltabitis nomen vestrum, et bonae famae gratia refulgebitis; aut certe nullus vos amodo pro Dei sacerdotibus est habiturus, si personas vestras sagaciter non erigitis, aut fratrem perire permittitis. Haec eo dicente, nullus sacerdotum ei quidquam respondit, timebant enim reginae furorem, cujus instinctu haec agebantur. Quibus intentis, et ora digito comprimentibus, ego aio: Attenti estote, quaeso, sermonibus meis, o sanctissimi sacerdotes Dei, et praesertim vos, qui familiariores esse regi videmini: adhibete ei consilium
Abbreviated transcription (Latin):
petri apłi. Cui rexait . Quid tibi
uisũ est oepiscope. ut inimicũ meũ
merouechũ qui filius esse debuerat
cũ amita sua id ÷ patrui sui lixore
coningeres. An ignoras quae
ꝓ haccausa canonũ statuta sanxe¬
rint : Etiã non hic solũ excessisse
ꝓbaris. osed &iã cũ illo egisti datis
munerib ut ego intesficerer :
hostẽ autẽ filiũ. patrifecisti..
Srduxisti pecunia plebẽ. ut nullus
mecũ fidẽ habitã custodiree: uolu¬
istiq regnũ meũ inmanu alterius
tradere. Haec eo dicente uinfre¬
muit. multitudo francorũ. uolu¬
itq ostia basilicȩ rũpere. quasi
it extractũ sacerdotẽ lapidibus
urger&. sedrex ꝓhibut fieri
dixerat facta negar&. duener̃
sali estes. qui ostendebant species
aliquardicentes. Haec & hȩc nobis
dedisti. a mero uecho fidẽ ꝓmitaere
deberemus. Adhȩc ille dicebat
Vesũ enĩ dicitiiuos amẽ sepius
muneratos. sedim hȩc causa
extitit. ut rex eiceret᷑ a regno

Expanded text:
Petri apostoli. Cui rex ait: 'Quid tibi Petri apostoli. Cui rex ait: 'Quid tibi visum est, o episcope, ut inimicum meum Merovechum, qui filius esse debuerat, cum conjungeres? An ignarus eras, quae pro hac causa Canonum statuta sanxissent? Etiam non hic solum excessisse probaris, sed etiam cum illo egisti, datis muneribus, ut ego interficerer. Hostem autem filium patri fecisti, seduxisti pecunia plebem, ut nullus mecum fidem habitam custodiret; voluistique regnum meum in manum alterius tradere. Haec eo dicente, infremuit multitudo Francorum, voluitque ostia basilicae rumpere, quasi ut extractum sacerdotem lapidibus urgeret: sed rex prohibuit fieri.dixerat, facta negaret, 223 advenerunt falsi testes, qui ostendebant species aliquas, dicentes: Haec et haec nobis dedisti, ut Merovecho fidem promittere deberemus. Ad haec ille dicebat: Verum enim dicitis, vos a me saepius muneratos, sed non haec causa exstitit, ut rex ejiceretur a regno.
Abbreviated transcription (Latin):
Quod si filios habuero: te nihilomin
tam quã unũ ex his reputabo. it
illa cũ eis tecũq ꝑmaneat cartos
quã tibi hodie ego polliceor testea
Proceres uero childeberti. similitꝰ
ꝓ eodẽ polliciti sunt. Et mandu¬
cantessimul atq bibentes. dignis¬
se munerib honorantes. pacifici
discesserunt: Ad chilpericũ uer¬
regẽ legationẽ mittunt. mandan¬
tes ut redder& qđ de eorũ regno
minuerat. Quod si differr&
cãpũ preparar& adbellũ. Quod
ille hespiciens. apud suessonesatq
populis spet taculum p̃bens.
Us ꝗta gestis. audiens chilperitũ
qđ prȩtaextatus rotomagensis ep̃s
contra utilitatẽ suã populis munera
dir&. eũ ad se ascersisi precepit
Quẽ discussũ. repperit cũ eodẽ res
brunichildis reginȩ cõmendatas.
psasq ablatas. eũ in exilio usque
sacerdotali audientia retineri p̃cepit.
oniuncto autẽ concilio. exhibitꝰ
est. Erant autẽ ep̃i qui aduene¬
rant apud parisius. inbasilica sc̃ĩ

Expanded text:
Quod si filios habuero, te nihilominus Quod si filios habuero, te nihilominus tanquam unum ex his reputabo, ut illa cum eis, tecumque permaneat charitas, 222 quam tibi hodie ego polliceor, teste Deo. Proceres vero Childeberti similiter pro eodem polliciti sunt. Et manducantes simul atqse muneribus honorantes, pacifici discesserunt, ad Chilpericum regem legationem mittentis, ut redderet, quod de eorum regno minuerat; quod si differret, campum praepararet ad bellum. Quod ille dispiciens, apud Sessionas atqupit, eosque populis spectaculum praebens. His ita gestis, audiens Chilpericus, quod Praetextatus Rothomagensis episcopus contra utilitatem suam populis munera daret, eum ad se arcessire praecepit. Quem discussum, repperit cum eodem res Brunichildis reginae conmendatas; ipsasque ablatas, eum in exilium usque sacerdotalem audientiam retenere praecepit. Coniuncto autem concilio, exhibitus est. Erant autem episcopi qui advenerant apud Parisius in basilica sancti
Abbreviated transcription (Latin):
aprilis sollẽnitatẽ hanc tenuerunt.
Tamen ut fer̃. fontes illiqui in
his panus futu dĩ cõplent᷑. in nr̃m
paschȩ repleti sunt. Cainone
uero turonico uico dũ ipso glori¬
oso resurrectionis dominicȩ die missȩ
celebrarent᷑. ecclesia contremuitꝰ
Populusq cont̃ritus a pauore unã
uocẽ dedit dicens qđ eccła cãder&.
cunctiq abea &iã effractis ostiis
ꝑ fugã lapsi sunt. Magna posthȩc
lues. populũ deuastauit. Posthaec
gunt chrãnus rex ad chil debertũ
nepotẽ suũ legatos mittit pacẽ petes
ac dep̃cans eũ uidere. Tunc ille ci
ꝓcerib suis. ad eũ uenit. Qui ad
pontẽ quẽ petreũ uocitant coN¬
iuncti sunt. consolantes atq inuicẽ
osculantesse. Gunt chrãnus rex
ait. Euenit impulsu peccatorũ
meorũ. ut absq liberis remanerẽ
& ideo peto ut hic nepos meus mhn
sit filius. Et imponens eũ super
cathedrã suã. cunctũ ei regnum
tradidit dicens. Una nos arma
ꝓtegat. unaq hasta defendat

Expanded text:
Aprilis solemnitatem hanc tenuerunt: tamen ut ferunt, fontes illi, qui in Hispaniis nutu Dei complentur, in nostro Pascha repleti sunt. XVIII. Cainone vero Turonico vico, dum ipso glorioso Resurrectionis Dominicae die Missae celebrarentur, ecclesia contremuit, populusque conterritus a pavore, unam vocem dedit, dicens quod ecclesia caderet: cunctique ab ea, etiam pereffractis ostiis per fugam lapsi sunt. Magna posthaec lues populum devastavit. Posthaec Guntchramnus rex ad Childebertum nepotem suum legatos mittit, pacem petens, ac deprecans eum videre. Tunc ille cum proceribus suis ad eum venit: qui ad pontem, quem Petreum vocitant, conjuncti sunt, consalutantes atque invicem osculantes se. Guntchramnus rex ait: Evenit impulsu peccatorum meorum, ut absque liberis remanerem: et ideo peto, ut hic nepos meus mihi sit filius. Et imponens eum super cathedram suam, cunctum ei regnum tradidit, dicens: Una nos parma protegat, unaque hasta defendat.
Abbreviated transcription (Latin):
martini uigilias celebrantib mag¬
nũ ꝓdigiũ. Na inmediolunȩ
stella fulgens ui sa ẽ. elucere
& suꝑ ac subt̃ lunã aliȩ stellae
ꝓpinquȩ apparuerunt. Sed quȩ¬
haec figurauerint. ignoramus
Uam &lunã hoc anno. sepe inni¬
gredinẽ uersam uidimus. Q ante
natale dñi grauia fuere tonitrua.
sed & splendores illi circa solem
sicut iã ante cladẽ aruernã fuisse
cõmemorauimus qđ rustici soles
uocant apparuer̃. & mare
ultramodũ egressũ asserunt. & mul¬
ta alia signa appasueruit¬
boso turonis cũ paucis armatis
ueniens. filias suas quas inbasilica scĩ
reliquerat ui abstulit. & eas pic̾
tauis ciuitatẽ quȩ erat childebti
regis ꝑduxit. Chilpericus quoq
rex pictauũ ꝑuasit. atq nepotis
sui homines ab eiꝰ sunt hominibus
effugati. Ennodiũ ex comitatu
ad regis p̃sentiã ꝑduxer̃. quem
exilio dãpnatũ. facultates eius
fisco subdider̃. Sed post annũ.
patrȩ & facultatib: redditus ẽ.

Expanded text:
Martini vigilias celebrantibus magMartini vigilias celebrantibus magnum prodigium; nam in medio lunae stilla fulgens visa est elucere, et super ac subter lunam aliae stillae propinquae apparuerunt. Sed haec figuraverint, ignoramus. Nam et lunam hoc anno saepe in nigredinem versam vidimus, et ante Natalem Domini gravia fuere tonitrua. Sed et splendores illi circa solem, sicut jam ante cladem Arvernam fuisse commemoravimus , quos rustici soles vocant, apparuerunt; et mare ultra modum egressum asserunt, et multa alia signa apparueruBoso Turonis cum paucis armatis veniens, filias suas, quas in basilica sancta reliquerat, vi abstulit, et eas usque Pictavis civitatem, quae erat Childeberti regis, perduxit. Chilpericus quoque rex Pictavum pervasit, atque nepotis sui homines ab ejus sunt hominibus effugati. Ennodium ex comitatu ad regis praesentiam perduxerunt. Quo exsilio damnato, facultates ejus fisco subdiderunt. Sed post annum, et patriae et facultatibus redditus est .
Abbreviated transcription (Latin):
ueris. Thesaurũ inquit narsitis
reconditũ habeo. qđ in extremũ
uitȩ positus celare non possum
Tunc cesar tiberius gauisus. mittit
usq ad locũ puerossuos Prȩcedero
uero sene. hi sequuntur attontei
Peruenientesq ad cisternã optãs
ingrediunt᷑. Inqua tantum
aurũ argentũq reppefiunt it
ꝑ multos dies uix euacuaretur
a deportantib. Et ex hoc ile
amplius. hnlari erogatione
sauit egenis¬
perici regis iunior adesinter
& febre comp̃hensus. areb hunau
excessit. Hic uero cũ chilperio
rex tornacũ fratrẽ obsider&
natus ẽ. Quẽ mater ob metum
mortis a se ꝓiecit . & ꝑdere uolus
Sed cũ non potuiss&. obiurgata
arege cũ baptizare precepit
Qui baptizatus. & ab ipso ep̃o susce¬
tus est. lustro uno nec ꝑfuncto
de functus est. Nam & mat̃ euss
fredegandis in his dieb grauiter
egrotauit. sed conualuit:
ost tiare in nocte qđ erat t̾e no
idis nouẽbris. apparuit nobis beati

Expanded text:
veris'. ' Thesaurum', inquid, 'Narsitis veris'. ' Thesaurum', inquid, 'Narsitis reconditum habeo, quod in extremum vitae positus caelare non possum'. Tunc caesar Tiberius gavisus, mittit usque ad locum pueros suos; praecedente vero sene, hi secuntur attoniti. Pervenientesque ad cesternam deopertamque ingrediuntur, in qua tantum aurum argentumque repperiunt, ut per multos dies vix evacuaretur a deportantibus. Et ex hoc ille amplius hilari erogatione dispensavit egenisilperici regis iunior, a desenteria et febre conpraehensus, a rebus humanis excessit. Hic vero, cum Chilpericus rex Tornacum a fratre obsederetur, natus est; quem mater ob metum mortis a se abiecit et perdere voluit. Sed cum non potuisset, obiurgata a rege, eum baptizare praecepit. Qui baptizatus et ab ipso episcopo susceptus, lustro uno nec perfuncto, defunctus est. Nam et mater eius Fredegundis in his diebus graviter egrotavit, sed convaluit. Post haec in nocte, quod erat tertio Idus Novembris, apparuit nobis beati
Abbreviated transcription (Latin):
uenunt̃ sus er & aliã hoe sigũ la¬
ause si. Qa amota. repperiunt
Qua ablita. inueniunt magnũ thesau¬
rũ habentẽ. suꝑ malle auri cente¬
naria. Sublatũq aurũ. pauperib¬
adhuc abundantus ut. consueuerat
subministrat. Nec ei dñs aliquid
deficere patiebatur. ꝓbona uoluntate
sua. Quid et inposterũ dñs trans¬
miserit. non omittã. Narsis ille
dux italiae. cũ inquadã ciutate domũ
magnã haber& italiã cũ multis
thesauris egressus. ad supra memo¬
ratã urbẽ aduenit. Ibiq in domo
sua oteulte cisternã. magnã fodit.
inqua multamilia centenariorum
auruargentiq: rep̃osuit. atq inter¬
fectis conseus. utu tantũ modo seni
ꝑiuramentũ cosidita cõmendauit
Defuncto quoq narsite. hȩc sbterra
latebat. Cumq supͣ dictus senex
huius elemosinas assidue cerner&.
ꝑgit ad eũ dicens. Si in quit
aliquid prodẽ.
magnã rem tibi edicã.
Cui ille. dic ait
̃qđ uolueris. Proderit enĩ tibi.
si quiddã nobis ꝓfuturũ esse narra¬

Expanded text:
veniunt subter et aliam hoc signum haauferri. Qua amota, repperiunt ablata, inveniunt magnum thesaurum habentem supra mille auri centenaria. Sublatumque aurum, pauperibadhuc abundantius, ut consueverat, subministrat: nec ei Dominus aliquid deficere fecit pro bona voluntate sua. Quid ei in posterum Dominus transmiserit, non omittam. Narses ille dux Italiae, cum in quadam civitate domum magnam haberet, in Italiam cum multis thesauris egressus, ad supra memoratam urbem advenit: ibique in domo sua occulte cisternam magnam fodit, in qua multa millia centenariorum auri 231 argentique reposuit: ibique interfectis consciis, uno tantummodo seni per iuramentum condita conmendavit. Defuncto quoque Narsites, haec sub terra latebant. Cumque supradictus senex huius aelymosinas assidue cerneret, pergit ad eum, dicens: 'Si', inquid, aliquid prodest, magnam rem tibi caesar, edicam'. Cui ille: 'Dic', ait, 'quod volueris. Proderit enim tibi, si quiddam nobis profuturum esse narra
Abbreviated transcription (Latin):
Uam confligentib illis. efant aute
uiginti sexmilia schionũ. ex quib
iuginti milia ceciderunt Suanoe
quo: sex milia. ex quib quadrin¬
genti. ctoginta tantũ ꝓstratisint.
reliqui uro uictoriã optinuerus.
Illi quoq quaxs ax onib: remanseranł
de testati sunt ullusse eoꝵ barbã

Expanded text:
Nam confligentibus illis: erant autem Nam confligentibus illis: erant autem viginti sex millia Saxonum, ex quibus viginti millia ceciderunt; Suavorum quoque sex millia quadringenti, et octoginta tantum prostrati sunt: reliqui vero victoriam obtinuerunt. Illi quoque qui ex Saxonibus remanserant, detestati
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ Quia tẽpore illo quo alboenus
initaliã ingressus ẽ. chlotharius
& sigebertus suauos & alias gentes
in loco illo posuer̃. hi qui tẽpore sige¬
berti regressi sunt. idẽ. qui cum
alboeno fuerant contrahos consus¬
gunt. uolentes eos ex regione illa
extrudere ac delere: At illi op¬
tuler̃ eis tertiã partẽ tesrae
dicentes. simul uiuere sine conli¬
sione possumus. Sed illi contra
eos irati. eo qđ ipsi hoc antea tenu¬
issent. nullatenꝰ pacificare uolu¬
esunt. De hinc optuler̃ eis
iterũ isti medietatẽ. post hȩc duas
partes. sibi tertiã selinquentes
Nolentib autẽ illis. optuler̃ cum
terra omĩa pecora. tantũ ut abello
cessarent. Sed nec hoc illi ad quies¬
centes. certam̃ expetunt. & int̾ se
ante cestamen qualit̃ uxores suauoꝵ
diuiderent. & qui quã post eorum
ex itũ acciper& tractant : putantes
eos iã quasi int̾fectos habere. Sed
dñi miseratio quȩ iustitiã facit. in
aliã partẽ uoluntatẽ eox retorsit

Expanded text:
 quia tempore illo, quo Alboenus in Italia ingressus est, Chlothacharius et Sigyberthus Suavos et alias gentes in loco illo posuerunt, hi qui tempore Sigyberthi regressi sunt, id est qui cum Alboeno fuerant, contra hos consurgunt, volentes eos a regione illa extrudere ac delere. At illi obtulerunt eis tertiam partem terrae, dicentes: 'Simul vivere sine conlisione poseos irati, eo quod ipsi hoc antea tenuissent, nullatenus pacificare voluerunt. Dehinc 220 obtulerunt eis iterum isti medietatem: posthaec duas partes, sibi tertiam relinquentes. Nolentibus autem illis, obtulerunt cum terra omnia pecora, tantum ut a bello cessarent. Sed nec hoc illi acquiescentes, certamen expetunt. Et inter se ante certamen, qualiter uxores Suavorum dividerent, et qui quam post eorum exitum acciperet, tractant, putantes eos jam quasi interfectos habere. Sed Domini miseratio, quae justitiam facit, in aliam partem voluntatem eorum retorsit.
Abbreviated transcription (Latin):
Quib iterũ decertantib. inmaius
excidiũ corruerunt. & sic abellõ
cessatũ. est
NBRITTANNIIS hac acta sunt:
Macliauus quondã & bodicus
brittannorũ comites. sacrant̃tũ
inter sẽ deder̃. ut quis ex eis suꝑ¬
uiuer&. filios partis alterius
tãquã ꝓprios defensar&. Mortuus
autẽ bodicus. reliquit filiũ theude¬
ricũ nomine. Quẽ macliauus
oblitus sacram̃ti expulsũ apatria.
regnũ patris eiꝰ accepit. Hic uso
multo tẽpore. ꝓfugus uacuusq fuit
Qui tandẽ misertus ds̃. colledissecũ
abrittannia uiris se suꝑ madiauu
obiecit. eũq. cũ filio tiꝰ iacob gladio
interemit partẽq regni quam
quandã pat̃ eiꝰ tenuerat. insuã
potestatẽ restitut: Paptt̃ uero
aliã. auarranis macliaui filius
uindicait
mictia axus uero reriduos
nagnacharis quendã fuosgla¬
dio interemit ꝓ eo qiꝰ in austre¬
ꝑ gͥldẽ regiã eiusq soboles multa¬
u de testabilia atq ex secranda pro¬
ferrent: faciltatesq eorũ fisco

Expanded text:
Quibus iterum decertantibus, in majore excidio corruerunt, et sic a bello cessatum est. XVI. In Britanniis haec acta sunt. Macliavus quondam et Bodicus Britannorum comites, sacramentum inter se dederant, ut qui ex eis superviveret, filios partis alterius tanquam proprios defensaret. Mortuus autem Bodicus reliquit filium, Theodericum nomine. Quo, Macliavus oblitus sacramenti, expulso a patria, regnum patris ejus accepit. Hic vero multo tempore profugus vagusque fuit: cui tandem misertus Deus collectis secum a Britannia viris, se super Macliavum objecit, eumque cum filio ejus Jacob gladio interemit, partemque regni, quam quondam pater ejus tenuerat, in sua potestate restituit; partem vero aliam Warochus Macliavi filius vindicavits vero rex duos Magnacharii quondam filios 221 gladio interemit, pro eo quod in Austrechildem reginam, ejusque soboles multa detestabilia atque exsecranda proferrent; facultatesque eorum fisco
Abbreviated transcription (Latin):
canonicae sanctionis censura finiatur.
Iã enĩ palladius ep̃s. insacrariũ cum
grandi humilitate discescerat
Tunc rex iussit eũ reuocari. & sic
quae agere coepit expediuit
Nam cũ iterato ad conuiũ regis palla¬
dius atq bertrãnus acciti fuissent ã¬
moti in uic multa sibi de ad alterus
ac forneatione ex ꝓbrauer. nonnul¬
la &iã deperiuris. Quib rebus
rulti ridebant. non nulli uero qui
alacriores erant scientiȩ lamenta¬
bantur. cur inter sacerdotes dñi
mensis noni ad srnodũ conuenirent.
UNC apparuerunt
signa idẽ. radii aparte aquilonis.
sicut sepius apparere solent
Flulgur enĩ ꝑ cȩlũ cucurrisse uisusẽ.
floresq in arbarib ostensi sunt.
erat enĩ mensis quintus.

Expanded text:
canonicae sanctionis censura finiatur. canonicae sanctionis censura finiatur. Jam enim Palladius episcopus in sacrarium cum grandi humilitate discesserat. Tunc rex jussit eum revocari, et sic quae agere coeperat, expedivit. Nam cum iterato ad convivium regis Palladius atque Bertchramnus asciti fuissent, commoti invicem multa sibi de adulteriis ac fornicatione exprobrarunt, nonnulla etiam de perjuriis. Quibus de rebus multi ridebant; nonnulli vero, qui alacrioris erant scientiae, lamentabantur, cur inter sacerdotes DominKalendas mensis noni ad synodum convenirent. VIII. Tunc apparuerunt signa, id est, radii a parte Aquilonis, sicut saepius apparere solent. Fulgor per coelum occurrisse visus est, floresque in arboribus ostensi sunt. Erat enim mensis quintus.
Abbreviated transcription (Latin):
sibi rep̃ sentari uiros. Sed cũ in
eius conspettũ uenissent. multas
DuenIENTe quoq dit dominico.
rex ecclesiã ad spectanda missarũ
cesdotesq quiaderant. locũ palladio
ep̃o ad agenda festa p̃buer̃. Quo
incipiente ꝓphetiã. rex intessogat
quis ess&. Cũq palladiũ episcopũ
initiasse pronuntiassent. statĩ com¬
motus rex ait. Qui mihi semꝑ infi¬
delis & ꝑfidus fuit. ille nunc sacra
uerba p̃dicabit: E grediar pror¬
sus abhac ecclesia. ne inimicũ meum
audiã p̃dicantẽ. Et haec dicens.
egredi cȩpit aecclesiã: Tunc contur¬
bati sunt sacerdotes de fratris humi¬
litate. dixerunt regi. Uidimꝰ enĩ
eũ conuiuio tuo adesse. ac de eiꝰ manu
te benedictionẽ accipere. Et cur
eũ nunc rex aspernatur : Si enim
sciremus tibi exosũ. declinassemus utiq
ad aliũ. quihȩt agere debuiss&
Nunc si ꝑmittis celebr& quȩ coepit.
inpo.sterũ autẽ si aliquid obposueris.

Expanded text:
sibi repraesentari viros. Sed cum in sibi repraesentari viros. Sed cum in eius conspectu venissent, multas Adveniente quoque die Dominico, rex ecclesiam ad spectanda Missarum cerdotesque qui aderant, locum Palladio episcopo ad agenda festa praebuerunt. Quo incipiente prophetiam, 381 Rex interrogat, quis esset. Cumque Palladium episcopum initiasse pronuntiassent, statim commotus rex ait: Qui mihi semper infidelis et perfidus fuit, ille nunc sacrata verba praedicabit? Egrediar prorsus ab hac ecclesia, ne inimicum meum audiam praedicantem. Et haec dicens, egredi coepit ecclesiam. Tunc conturbati sacerdotes de fratris humilitate, dixerunt regi: Vidimus enim eum convivio tuo adesse, ac de ejus manu te benedictionem accipere; et cur eum nunc rex aspernatur? Si enim scissemus tibi exosum, declinassemus utique ad alium, qui haec agere debuisset. Nunc, si permittis, celebret quae coepit: in posterum autem si aliquid opposueris,
Abbreviated transcription (Latin):
p̃hensũ infelicẽ chilpericũ confrac¬
tis mẽbris ꝓiciunt inaeneũ. Nec
mora inter undarũ uapores ita dis¬
solutus ac liquefactus.ẽ: ut nullum
exeo pęnitus inditiũ remaner&.
Haec rege dicente. admirantibus
nobis epulo expleto surreximus.
PEX ISITUR IN UI.¬
crastinũ. inuenationẽ ꝓgres¬
sus .ẽ. Quo redeunte. garacha¬
rius comes burdegalinsis atque
bladastis a nobis rep̃sentati sunt
quia ut superius diximꝰ in basilica
scĩ MaRTIN confugiũ fecerant.
ꝓ eo qđ gundo uualdo coniuncti fu¬
issent Nam cũ prius ꝓhis dep̃¬
catus nihil obtinere potuissẽ. haec
insequenti locutussũ. Audiat
orex potestas tua. Ecce adomino
meo inlegatione ad te directussũ.
ułquid renuntiabo ei qui me misit.
cũ nihil mihi responsi reddere
uelis : Atille obstupe factus. ait.
Et quis ẽ. dominꝰ tuus. quite misit :
Cui ego subridens. beatus mastinꝰ
inquã misit me. Tunc ille. iussit

Expanded text:
prehensum infelicem Chilpericum confracprehensum infelicem Chilpericum confractis membris projiciunt in aeneum. Nec mora, inter undarum vapores ita dissolutus ac liquefactus est, ut nullum ex eo penitus indicium remaneret. Haec rege dicente, admirantibus nobis, epulo expleto surreximus. VI. Rex igitur in crastinum in venationem progressus est; quo redeunte, Garacharius comes Burdegalensis atque Bquia, ut superius diximus, in basilica sancti Martini confugium fecerant, pro eo quod Gundovaldo coniuncti fuissent. Nam cum prius, pro his depraecatus, nihil obtinere potuissem, haec in sequenti locutus sum: 'Audiat, o rex, potestas tua. Ecce! a domino meo in legatione ad te directus sum. Vel quid renuntiabo ei qui me misit, cum nihil mihi responsi reddere vellis?' At ille obstupefactus ait: 'Et quis est dominus tuus, qui te misit?' Cui ego subridens: 'Beatus Martinus', inquio, 'misit me'. Tunc ille iussit
Abbreviated transcription (Latin):
oratio: Multas enĩ tibi contra usti¬
tiam tetendit insidias. quȩ ei mortis
ex itũ intulerunt. Quod ut dicã.
ualde hoc ꝑ uisionẽ somnu inspexi
cũ uiderẽ eũ ate tonsorato capite
quasi ep̃m ordinari. deinde super
cathedrã purã sola fuligine tectã
impositũ ferri. p̃lucentib corã eo
lichnis accereis. Me hȩc narrante
rex ait. Vidi & ego aliã uisionẽ.
quae huius interitũ nuntiauit.
Aducebatur enĩ in conspectu meo
atrib ep̃is uinctus catenis. quorũ
unus tetricus. alius agricola. terus
uero nicetius lugdunensis erat
E quib dicebant duo. Soluite quesi¬
mus eũ. & castigitũ abire ꝑmita¬
te. Quib econtrario. cũ a mari¬
tudine tetricus ep̃s respondebat
Non fi& istud. sed igni concremabit̾
ꝓscelerib: suis. Et cũ diumultũs
quasi altercantes haec interse uer¬
ba ꝓferrent : conspicio eminus
aeneũ suꝑ ignẽ positũ feruere
uehementer. Iunc me flente. ad¬

Expanded text:
oratio? Multas enim tibi contra justioratio? Multas enim tibi contra justitiam tetendit insidias, quae ei mortis exitium intulerunt. Quod, ut dicam, valde hoc per visionem somnii inspexi, cum viderem eum a te tonsorato capite quasi episcopum ordinari, deinde super cathedram puram sola fuligine tectam impositum ferri, praelucentibus coram eo me eripuit de manibus inimicorum rex ait: Vidi et ego 380 aliam visionem, quae hujus interitum nuntiavit. Adducebatur enim in conspectu meo a tribus episcopis vinctus catenis, quorum unus Tetricus, alius Agricola, tertius vero Nicetius Lugdunensis erat, e quibus dicebant duo: Solvite, quaesumus, eum, et castigatum abire permittite. Quibus econtrario cum amaritudine Tetricus episcopus respondebat: Non fiet ita, sed igni concremabitur pro sceleribus suis. Et cum diu multumque quasi altercantes haec inter se verba proferrent, conspicio eminus aeneum super ignem positum fervere vehementer. Tunc me flente, ap
Abbreviated transcription (Latin):
tatibus tribuenda.
Nũ tios tantũ modo sacerdotes
dñi dep̃cor. ut ꝓfilio meo childe¬
berto dñi nuseri cordiã exoretis
Est enĩ uirsapiens atq utilis. ut de
multoꝵ annoꝵ auo uix tam cautꝰ
homo repperire possit acstrenuus.
Quia sihunc ds̃ his gallus concedere
dignabitur. fortassisspes erit de
eodem gentẽ nostrã quȩ ualde exina¬
nita . c̃. posse consurgere. Quod fieri
iuxta eius miericordiã non diffido
eo qđ tale fuerit pueri nitiuitatis prȩ¬
sagiũ. Nam indie scõ paschȩ stante
frre meo sygebto in ecclesia. ꝓce¬
dente diacono cũ scõ euangelioꝵ libro.
nuntius regi aduenit. Vnaq uox
fuit ꝓnuntiantis lectionẽ euangelicã.
ac nuntu dicentis. filius natus ẽ. tibi
Vnde factũ est. ut om̃ĩs populus in
utraq ad nuntiatione parit̃ ꝓclama
r&. gloria dõ omĩpotenti. sed & bap¬
tismũ indie scõ pentetostes accepit.
Cui ego respondi. Et quis chilperici
interemit. nisi malitia sua. tuaq

Expanded text:
tatibus tribuenda. IV. Unum vos tantummodo, sacerdotes Domini, deprecor, ut pro filio meo Childeberto Domini misericordiam 379 exoretis. Est enim vir sapiens atque utilis, ut de multorum annorum aevo vix ita cautus homo reperiri possit ac strenuus. Quia si hunc Deus his Galliis concedere dignabitur, fortassis spes erit de eodem gentem nostram, quae valde exinanita est, posse consurgere. Quod fieri juxta ejus misericordiam non diffido, eo quod tale fuerit pueri nativitatis praesagium. Nam in die sancto Paschae, stante fratre meo Sigiberto in ecclesia, procedente diacono cum sancto Evangeliorum libro, nuntius regi advenit, unaque vox fuit pronuntiantis lectionem evangelicam, ac nuntii dicentis: Filius natus est tibi, unde factum est, ut omnis populus in utraque annuntiatione proclamaret pariter: Gloria Deo omnipotenti. Sed baptismum in die sancto Pentecostes accepiet rex nihilominus in diem sanctum dominicae interemit, nisi malitia sua tuaque
Abbreviated transcription (Latin):
narrauitq ei omĩa quȩ acta fuerars.
unc datis parit̾ cunctis in preda.
ad ebrodunensi urbẽ regressi sunt.
ibiq eis cũ innumero exercitu
mũ molus in faciem uenit. Cõmissoq
prȩlio. largo bardoꝵ phalangae
usq ad int̾nitionẽ cesȩ. cum pꝰaucis
duces in italiã sunt regressi. Cũq
usq srgusiũ urbẽ perlati fuissent.
& eos incolȩ loci durae susciperent.
p̃sertĩ cũ sisinnius magist̃ militum
aparte imꝑatoris ĩ hãc urbe resider&.
simulat᷑ mũmoli puer. in conspectu
⁊ abianis sisinnio litteras ꝓtulit. salu¬
tẽq. ex nomine mũ moli dedit dicens.
En ipsũ in proximo. Qđ audiens Zaban.
cursu ueloci aburbe ipsa digressus
p̃terut. His auditis amon. collecta
omĩ p̃da . in itinere ꝓficissitur:
Sed resistentib niuibus. relicta
p̃da. iux cũ paucis erũpere potuit.
Ex territi eñ erant. uirtute
mummoli.

Expanded text:
narravitque ei omnia quae acta fuerant. narravitque ei omnia quae acta fuerant. Tunc datis pariter cunctis in praedam, ad Ebredunensem urbem regressi sunt: ibique eis cum innumero exercitu Mummolus in faciem venit, commissoque praelio, Langobardorum phalangae usque ad internecionem caesae, cum paucis duces in Italiam sunt regressi. Cumque usque Sigusium urbem perlati fuissent, et eos incolae loci dure susciperent, praesertim cum Sisinnius magister militum a parte imperatoris in hac urbe resideret: simulatus Mummoli puer in conspectu Zabanis, Sisinnio litteras protulit, salutemque ex nomine Mummoli dedit, dicens: En ipsum in proximo. Quod audiens Zaban, cursu veloci ab urbe ipsa digressus praeteriit. His auditis Amo, collecta omni praeda in itinere, proficiscitur: sed resistentibus nivibus, relicta praeda, vix cum paucis erumpere potuit. Exterriti enim erant virtute Mummoli.
Abbreviated transcription (Latin):
arelatensĩ debellauit prouintiã
cũ urbib quȩ circũ sitȩ sunt. & usq¬
ad ipsũ lapideũ cãpũ. qui adiac&
urbi massiliensi accedens. tam de
pecorib quã de hominib denudauit.
quinsibus autẽ obsidionem parauit.
dequib uiginti duab: libris argenti
acceptis abscessit. Sicq t̃aban
ac carhodan. in locis quib acces¬
serant fecerunt. Que cũ mũ molo
plata fuissent. ex ercitũ mouit¬
& carhodano quigratianopolitanã
urbẽ debellabatꝰ occurrit. Sed cũ
eserã fluuiũ exercitꝰ laboriosae
transir& nutudĩ animalãnẽ ĩ gredit᷑.
uadũ ostendit. & sic populus in ul¬
teriorẽ ripã egredit᷑. Quod uidentes
largobardi. nec morati r̃uaginatis
gladiis hos appetunt. Cominissoq
bello intantũ cesi sunt. ut carhodan
sauciatꝰ lancea ad montiũ excelsa
confuger&. & exinde cũ quingentis
uiris qui ei remanserant perdeuia
siluarũ ꝓrũpens. ad tabanẽ ꝑuenit.
qui tunc urbẽ ualentiam obsederat:

Expanded text:
ebellavit provinciam, cum urbibus quae circumsitae sunt. Et usque ipsum Lapideum campum, qui adjacet urbi Massiliensi accedens, tam de pecoribus, quam de hominibus denudavit: Aquensibus autem obsidionem paravit, de quibus viginti duabus libris argenti acceptis 187 abscessit. Sicque et Rhodanus ac Zaban in locis quibus accesserant, fecerunt. Quae cum Mummolo perlata fuissent, exercitum movit, et Rhodano, qui Gratianopolitanam urbem debellabat, occurrit. Sed cum Iseram fluvium exercitus laboriose transiret, nutu Dei ani mal amnem ingreditur, vadum ostendit: et sic populus in ulteriorem ripam egreditur. Quod videntes Langobardi, nec morati, evaginatis gladiis hos appetunt, commissoque bello, in tantum caesi sunt, ut Rhodanus sauciatus lancea ad montium excelsa confugeret. Exinde cum quingentis viris qui ei remanserant, per devia silvarum prorumpens, ad Zabanem pervenit, qui tunc urbem Valentiam obsidebat:
Abbreviated transcription (Latin):
ost hos imperator primus.
iulius cesar fuit. qui totius
imperii obtinuit monarchiã
Secundus octauianus. iulu
cesaris nepos. quẽ augustum
uocant. a quo & mensis agustus
est uocitatus. Cuius nono̾decimo
imperii anno. lugdinũ galli¬
aru ciuitatẽ condita manifes¬
tissime repperimus. quȩ posta
inlustrata martrrũ sanguine.
nobilissima nuncupatur.
nno quadragesimo tertio im¬
in b&hlehẽ dauitd oppi do.
secundũ carnẽ natus est. Cuius
in mensũ sỹdus magi aboriente
cerneñtes. cũ munerib ueniunt.
& puerũ supplices oblatis donis
ad orant. Mero des uero obrelũ
regni sui. dnm̃ dm̃ xpm perseqͥ
nititur. paruulos infantes in¬
terimit. ipse quoq post modũ
iuditio diuino ꝑcussus est.¬

Expanded text:
ost hos, imperatores: primus, Julius Caesar fuit, qui totius imperii obtinuit monarchiam; secundus, Octavianus, Julii Caesaris nepos, quem Augustum vocant, a quo et mensis Augustus est vocitatus. Cujus nono decimo imperii anno, Lugdunum Galliarum urbem conditam manifestissime reperimus: quae postea illustrata martyrum sanguine, Nobilissima nuncupatur. XVIII. Anno quadragesimo tertio imin Bethleem David oppido, secundum carnem natus est: cujus immensum sidus magi ab Oriente cernentes, cum muneribus veniunt, et puerum supplices oblatis donis adorant. Herodes vero ob zelum regni sui, dum Deum Christum persequi nititur, parvulos infantes interimit. Ipse quoque postmodum 18 judicio divino percussus est.
Abbreviated transcription (Latin):
anus imperator creatus est̃. unde
& ierusolima helia ab hȩlio adri¬
sano uocatur. successtre domiei¬
ani.eo quod ea reparauerit.
Post has uero passiones surum
non fuit satis parti ad uersae.
gegntes incredulas contraxp̃i¬
colas excitasse. nisi cõmouer&
& in ipsis xp̃ianis scismata.
Concitat hereses. & diuisa fides
catholica. aliter alit̃q disseritur
Nã sub antonini imperio. mastio¬
nitana & ualentini ana heresis
insana surrexit. & iustinus phi¬
losophus post scriptos catholicȩ
ecclesit libros. mar trrio ꝓxpi
nomine coronatur. In asia orta
ꝑsecutione beatissimus policar p̃
iohannis apłi & euangelistae
discipulus. oc togesimoꝰ aetatis
suȩ anno. uelut holo chaustũ pu¬
rissimũ ꝑ ignem dñõ consecratur.
Sed & ingallis multi ꝓxpĩ nomine
sunt ꝑ martrriũ gẽmis cȩlestib
coronati. quorũ passionũ histo¬
riȩ apud nos fideliter. usque
hodie retinentus
qui plenus dierũ duesis affect
suppliciis ꝓ io nomine pasus ẽ

Expanded text:
anus imperator creatus est. Unde et Hierusolima Helia ab Helio Adriano vocatur, successore Domiciani, eo quod eam reparaverit. Post has vero passiones sanctorum non fuit satis parti adversae gentes incredulas contra christicolas excitasse, nisi commoveret et in ipsis christianis scismas. Concitat hereses, et divisa fides caNam sub Antonini 22 imperio Marcionitana et Valentiniana haeresis insana surrexit: et Justinus Philosophus, post scriptos catholicae Ecclesiae libros, martyrio pro Christi nomine coronatur. In Asia autem, orta persecutione, beatissimus Polycarpus, Joannis apostoli et evangelistae discipulus, octogesimo aetatis suae anno, velut holocaustum purissimum, per ignem Domino consecratur. Sed et in Galliis multi pro Christi nomine sunt per martyrium gemmis coelestibus coronati: quorum passionum historiae apud nos fideliter usque hodie retinentur.qui plenus dierum, diversis affectus suppliciis, pro Christi nomine passus est.
Abbreviated transcription (Latin):
reliquert̃. Insulȩ eorũ cũ multo
populo int̾empto. a francis captae
atq subuersie sunt. Eoanno.
mense nono terra tremuit. odo¬
uagrius cũ childerico fedus in ut
alamannosq qui partẽ italiae
ꝑ uaserant subiugarunt.
oricus autẽ gothorũ rex. uicto¬
riũ ducẽ suꝑ septem ciuitates pre¬
posuit. anno quarto decimꝰ regnisus
Qui ꝓtinus aruernus adueruens
ciuitatẽ addere uoluit. Vnde &
ꝙryptȩ illȩ. usq hodie prestant.
abasilicã scĩ iuliani. columprias
quȩ sunt in ȩde positȩ exhiberi iussit.
asilicã scĩ laurenti & scĩ germani
licania censis uici. iussit ȩdificari.
uit autẽ aruennis annis nouem.
suꝑ rucheriũ uerosenatorẽ. calup̃¬
nias diuoluit. Quẽ in carcere
positũ. nocte extrahi iussit. ligatũq
iuxta parietẽ antiquũ. ipsũ parietẽ
suꝑ eũ elidi iussit. Ipse uero dum
nimiũ ess& ĩ amore mulierũ luxuri¬
osus. & ab aruennis uereret᷑ int̃fici.

Expanded text:
reliquerunt; insulae eorum cum multo reliquerunt; insulae eorum cum multo populo interempto, a Francis captae atque subversae sunt. Eo anno mense nono terra tremuit. Adouacrius cum Childerico foedus iniit, Alamannosque, qui partem Italiae pervaserant, subjugarunt. XX. Eorichus autem Gotthorum rex, Victorium ducem super septem civitates praeposuit, anno quarto decimo regni sui. Qui protinus Arvernis adveniens, civitatem addere voluit, unde et criptae illae usque hodie perstant. Ad basilicam sancti Iuliani colomnas, quae sunt in aede positae, exhibere iussit. Basilicam sancti Laurenti et sancti Germani Licaniacensis vici iussit aedificare. Fuit autem Arvernus annis novem. Super Euchirium vero senatorem calumnias devolvit; quem in carcere positum nocte extrahi iussit, ligatumque iuxta parietem antiquum, ipsum parietem super eum elidi iussit. Ipse vero dum nimium esset in amore mulierum luxoriosus et ab Arvernus veriritur interfeci,
Abbreviated transcription (Latin):
mar trris. ab eufronio presbitero
ȩdificata est. & ipse eufronius huiꝰ
deinceps urbis episcopatũ sortitus ẽ
martini habetur. cũ grandi de uoti¬
one trans misit.
nillis dieb coeperunt franci agrip¬
pinã ciuitatẽ suꝑ rhenũ. uocauert̃q
eã coloniã. & quasi coloni habita
ipse ȩgr dius fugiens. euasit. Ve¬
nerunt taq treueris ciuitatẽ suꝑ
mosellã fluuiũ. uastantes terras
illas. & ipsã succendentes ceperunt.
adouagrius de andeguio. ł alusla
obsides accepit. Brittanm de bius¬
ricas agothis expulsisunt. multis
apud dolensim uicũ peremptis.
aulus uero comes. cũ romanis ac fras
gothis bella intulit. & p̃das egit
Ueniente uero ad ouagrio andegauss
childericus rex sequenti die aduent
Int̃emptoq paulo comite. ciuitaten
obtinuit. Magno eadie incendi
domus eccłȩ concremata est.
is itaq gestis. int̾ saxones atq
romanos bellũ gestũ est. Ded
saxones terga uertentes. multos
desuis romanis ĩ sequentib gladio

Expanded text:
martyris ab Eufronio presbytero aedificata est. Et ipse Eufronius, hujus deinceps urbis episcopatum sortitus estpulcrum beati Martini habetur, cum grandi devotione transmisit.illis diebus coeperunt Franci Agripinam civitatem super Renum vocaveruntque eam Coloniam, quasi coloni inhabit ipse Egidius fugiens evasit. Venerunt itaque Treveris civitatem super Mosellam fluvium, vastantes terras illas, et ipsam succendentes coeperunt. Adouacrius de Andegavo et aliis locis obsides accepit. Britanni de Biturica a Gotthis expulsi sunt, multis apud Dolensem vicum peremptis: Paulus vero comes cum Romanis ac Francis, Gotthis bella intulit et praedas egit. Veniente vero Adouacrio Andegavis, Childericus rex sequenti die advenit, interemptoque Paulo comite, civitatem obtinuit. Magno ea die incendio domus ecclesiae concremata est. XIX. His itaque gestis, inter Saxones atque Romanos bellum gestum 71 est: sed Saxones terga vertentes, multos de suis, Romanis insequentibus, gladio
Abbreviated transcription (Latin):
omnib rex ĩ iuriã suã pacientiȩ
lenitate coercuit. Acceptoq ur¬
ceo. missis exclesiasticis reddidit.
seruans abditũ subpectore uulnꝰ.
rans acto uero anno. iussit omnẽ
cũ armorũ apparatu aduerure
phalangã. ostensuram in campo
martio horũ armorũ nitorem.
Verũ ubi cunctos circũ ire delibert.
uenit ad urcei ꝑ cussorẽ. Cuiait.
Nullus tã inculta ut tu aeculit armx
nã neq tibi hasta: neq gialius.
neq securis est utilis. Et ad phenssã
securĩ eĩ. terrae deiecit. At ille
cũ paululũ inclẏnatus fuiss& ad
colligendũ. rex eleuatis manibus¬

Expanded text:
omnibus, rex injuriam suam patientiae omnibus, rex injuriam suam patientiae lenitate coercuit, acceptumque urceum nuntio ecclesiastico reddidit, servans abditum sub pectore vulnus. Transacto vero anno, jussit omnem cum armorum apparatu advenire phalangam, ostensuram in Campo Martio suorum armorum nitorem. Verum ubi cunctos circuire deliberat, venit ad urcei percussorem, cui ait: Nullus tam inculta, ut tu, detulit arma: nam neque tibi hasta, neque gladius, neque securis est utilis; et apprehensam securim ejus in terram dejecit. At ille cum paululum inclinatus fuisset ad colligendum eam, rex elevatis manibus
Abbreviated transcription (Latin):
recipere ñ mereret᷑. saltẽ uel
urceũ ȩccła sua recipiat. Hȩc
audiens rex. ait nuntiis. Sequi¬
mini nos usq suessionis. quia
ibi cuncta quȩ ad qͥsita sunt. diui¬
denda erunt. Cũq mihi uas illud
sors dederit. quȩ papa poscit ad¬
ĩ pleã. De hinc ueniens suessionas.
cunctũ onus p̃dae ĩ mediũ posito.
ait rex. Rogo uos ofortissimi
p̃liatores. ut saltẽ mihi uas istud.
hoc enĩ de urceo supra memorato
dicebãt. extra partẽ concedere
ñ abnuatis. Hȩc rege dicente.
illi franci quoꝵ. erat mens sanior.
aiunt. Omĩa gloriose rex quae
cernis tua sunt. sed & nos ipsi tuo
sumus dominio subiugati. Nunc
qd tibi bene placitũ u̾idet᷑ facito.
nullus enĩ potestatituȩ resistere
ual&. Cũ hȩc ita dixissent. unus
leuis inuidus ac facilis cũ uoce
magna eleuatã bipennẽ urceo
impulit dicens. Nihil hinc orex¬
accipies. nisi quȩ tibi sors uera
largitur. Adhȩc obstupe factis

Expanded text:
reciperenon meretur, saltim vel reciperenon meretur, saltim vel urceum aeclesia sua reciperit. Haec audiens rex, ait nuntio: 'Sequere nos usque Sexonas, quia ibi cuncta que adquisita sunt dividenda erunt. Cumque mihi vas illud sors dederit, quae papa poscit, adimpleam'. Dehinc adveniens Sexonas, cunctum onus praedae in medio positum, ait rex: 'Rogo vos, o fortissimi proeliatores, ut saltim mihi vas istud' – hoc enim de urceo supra memorato dicebat, – 'extra partem concidere non abnuatis'. Haec regi dicente, illi quorum erat mens sanior aiunt: 'Omnia, gloriose rex, quae cernimus, tua sunt, sed et nos ipsi tuo sumus dominio subiugati. Nunc quod tibi bene placitum viditur facito; nullus enim potestati tuae resistere valet' Cum haec ita dixissent, unus levis, invidus ac facilis, cum voce magna elevatam bipennem impulit, dicens: Nihil hinc accipies, nisi quae tibi sors vera largitur. Ad haec obstupefactis
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitatẽ suessionis quã quondam
supra memoratus egrdius tenuerat
sedr̃ habebat. Suꝑ quẽ chlodo¬
ueus cũ ragnachario parente suo
qͥa & ipse regnũ tenebat ueniens.
cãpũ pugnȩ p̃parari poposcit
Sed nec iste distulit. ac resistert
grius elisũ cernens exercitũ. teq
uertit. & ad alaricũ regẽ tholosa
cursu ueloci ꝑlabit᷑. Chlodouei
uero ad alaricũ mittit. ut eiu
redder&. alioquin nouerit sib
bellũ obeiꝰ retentationẽ inferri
Atille metuens ne ꝓpter eũ iran
francoꝵ ĩ currer&. ut gothoꝵ pau
mos est. uine cũ legatis tradidi
Quẽ chlodoueus receptũ custodia
mancipari p̃cepit. regnoq eiꝰ ait
eũ gladio dam feriri maniliuis
otẽ pore multȩ exclesiae .XX
achlodouei exercitu dep̃datȩ su
qͥa erat ille adhuc fanaticis er¬
rib: in uolutus. Igit᷑ dequadam
ȩccła urteum mirȩ magnitudin
ac puleritudinis hostes abstule¬
rant. cũ reliquo ȩcclesiastici
poscens ut si aliud desacris uasis¬

Expanded text:
civitatem Suessionas, quam quondam civitatem Suessionas, quam quondam supra memoratus Aegidius tenuerat, sedem habebat. Super quem Chlodovechus eum Ragnachario parente suo, quia et ipse regnum tenebat, veniens, campum pugnae praeparari deposcit. Sed nec iste distulit, ac resistere grius elisum cernens exercitum, terga vertit, et ad Alaricum regem, Tolosam cursu veloci perlabitur. Chlodovechus vero ad Alaricum mittit, ut eum redderet: alioquin noverit sibi bellum ob ejus retentionem inferri. At ille metuens, ne propter eum iram Francorum incurreret, ut Gotthorum pavere mos est, vinctum legatis tradidit. Quem Chlodovechus receptum custodiae mancipari praecepit: regnoque ejus accepto, eum gladio clam feriri mandavit. Eo tempore multae ecclesiae a Chlodovechi exercitu depraedatae sunt, quia erat ille adhuc fanaticis erroribus involutus. Igitur de quadam ecclesia urceum mirae magnitudinis ac pulchritudinis hostes abstulerant, cum reliquis ecclesiastici poscens ut si aliud de sacris
Abbreviated transcription (Latin):
nensis ep̃s. simibe huic ĩ ipsa fame
populis p̃stitisse ꝑ hibet̾ bene ficiũ
Extat exinde hodieq apud nod
beati srdonii epła. inqua eum
declamatoriȩ conlaudaur
uius tẽpore. & euarix
limit᷑ẽ. graiẽ ingillus sup xpi¬
anos intulit per secutioriem:
Tuncali passĩ ꝑdiuersitatissus
n manseaientes dericos carterib
subigelat. sacerdotes uero alios
dab exilio alios gladio gucidabat.
Naa ipsos sacroꝵ tẽplorũ aditus.
spinis iusserat obseriri. scilic&
ut raritas ĩ grediendi obliuionem
facer& fideiꝰ. Maxime tunc nouẽ¬
populanȩ geminȩq germaniae
urbes ab hac tẽpestate depopulatȩ
sunt. Ertat hodieq & ꝓhac causa
adbasiliũ epm nobilis sydonii
ipsius epła. quȩ hec ita loquitur.
Ded ꝑsecutor non post multũ tempus
ciuitatis ep̃s. impletis triginta in
episcopatu annis. inpace quieuit.¬
ost hec mortuus est
Anno autẽ quinto regniei. sragrius
romanorũ rex ȩgr̃dii filius. apud

Expanded text:
nensis episcopus simile huic in ipsa fame nensis episcopus simile huic in ipsa fame populis prestetisse perhibetur benefitium. Extat exinde hodieque apud nos beati Sidoni epistola, in qua eum declamaturiae conlaudavit. Huius temporis et Euarix limitem, gravem in Galliis super christianis intulit persecutionem. Truncabat passim perversitate suae non consentientis, clericus carceribus subegebat, sacerdodabat exsilio, alios gladio trucidabat. Nam et ipsos sacrorum templorum aditus spinis jusserat obserari, scilicet ut raritas ingrediendi oblivionem faceret fidei. Maxime tunc Novempopulanae, geminaeque Germaniae urbes, ab hac tempestate depopulatae sunt. Exstat hodieque et pro hac causa ad Basilium episcopum nobilis Sidonii ipsius epistola, quae haec ita loquitur. Sed persecutor non post multum tempus,civitatis episcopus, impletis triginta in episcopatu annis, in pace quievitost hec mortuus est Anno autem quRomanorum rex, Aegidii filius, ad