comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ria omĩo delebr. Tuccedentib bonis et̾nis. ne
sit pars maloꝵ pͥoris angustie memorari. Set
ħ ⁊ abis siłia: possũt accipi sic: ut ñ excludant
memoriam p̃cecdẽciũ maloꝵ. s ex ea molestiam
⁊ lesionẽ amoueãt. Non enĩ eoꝵ memoria scõso
tͥstabit. uł eoꝵ beatitudinẽ obfuscabit: s gra¬
minit: Quomͦ aũt plena beatitudoͥ: si memo¬
ria reatus mentem tangit: S sepe leti: tͥstiũ
meminimꝰ.: ⁊ sani: doloꝵ meminimꝰ sñ dolore.
⁊ inde: ampliꝰ leti ⁊gͣti sumꝰ. Ex his apparet¬

Expanded text:
ria omnino delebitur, succedentibus bonis aeternis, ne sit pars malorum, prioris angustiae memorari. Sed haec et his similia possunt accipi sic, ut non excludant memoriam praecedentium malorum, sed ex ea molestiam et laesionem amoveant. Non enim eorum memoria sanctos contristabit, vel eorum beatitudinem obfuscabit, sed graminit? Quomodo autem plena beatitudo, si memoria reatus mentem tangit? Sed saepe laeti tristium meminimus, et sani dolorum meminimus sine dolore; et inde amplius laeti et grati sum
Abbreviated transcription (Latin):
De memoria electorsi tũc p̃cedñcia mala te
ic querit᷑.: utrum electis tunc assit memo¬
ria p̃celencium maloꝵ sicut bonoꝵ. Que¬
dam auctoritates uident᷑ tradere bonos ñ ha¬
bitatos tunc memoriam p̃cedenciũ malorũ¬

Expanded text:
De memoria electorum, si tunc praecedentia mala teneat. Hic quaeritur utrum electis tunc adsit memoria praecedentium malorum, sicut bonorum. Quaedam auctoritates videntur tradere bonos non habituros tunc memoriam praecedentium maloru
Abbreviated transcription (Latin):
celi̾tate transit᷑. Nonem̃ dicendũ ẽ fĩ ñ posse:
ut ꝑ aera in sublime portent᷑ in illo spacio. ⁊¬
mou̾ant᷑ ⁊ reuiscant. ad hũc autẽ sensum quo
estimemꝰ illos in paruo spacio ⁊ passuros mortẽ.
⁊ accept̾os inmortalitalitatẽ: apłs nos urgere
uidet᷑. ubi dicit. in xͦ om̃s iuinficabim᷑. Et alibi.

Expanded text:
leritate sint transituri. Non enim dicendum est fieri non posse, ut per aera in sublime portentur, et in illo spatio moriantur et reviviscant. Ad hunc autem sensum, quo aestimemus illos in parvo spatio, et passuros mortem, et accepturos immortalitatem, Apostolus nos urgere videtur, ubi dicit: Omnes vivificabimur . Et
Abbreviated transcription (Latin):
deflere. ⁊ f. ñ ꝯmnt̾e. recte sic accipi possunt.
luntatem ueloꝑe flenda. Ꝙinnuit᷑ ex uerb̾
conseqifentib. Nam qui lic alia de plorat
⁊c̾. hinc anb̾ ait. sauendum ẽ. ne quil existi¬
met infanda illa crimina. qͣlia qui agu̾t
regnum cłĩ ñ possidebunt: cotidie ꝑpetrã¬
lius ẽ enim uita mutanda. ⁊ ꝑ elemosinaᷤ
depecc̾is p̃tĩtis ꝓpiciandus ẽ deus. ñ ad hoc
emendus quodãmͦ ut ea semꝑ liceat im¬
pune coninite̾. Nemini enĩ dedit laxamẽ¬
tum peccandi. ⁊ simiserando deleat ꝯm¬
missa peccã. siñ satisfactio rgrua negliga¬
tur. Item. Puis pp̃. Nicħ̾ ꝑdẽ hõĩ ieumare.
r orare. ⁊ alia religionis op̾a agẽ. nͥ mens
abinquitate reuocet᷑. Quergo a mał sic
mentẽ reuocat. ut cominissa plangat. ⁊ plã¬
genda ꝯmittẽ ñ uelit: nec satis fac̾e negligat:
ue penitet. nec iõ ñ ẽ uerapenitencia: q for¬
tepost. ñ de ꝓposito. set casu. uel infirmita¬

Expanded text:
flenda non committere; recte sic accipi possunt, luntate vel opere flenda, quod innuitur ex verbis consequentibus, nam qui sic alia deplorat, etc. Hinc Aug. ait: Cavendum est ne quis existimet nefanda illa crimina qualia qui agunt, regnum Dei non possidebunt quotidie perpetranlius est enim vita mutanda et per eleemosynas de peccatis praeteritis propitiandus est Deus, non ad hoc emendus quodammodo, ut ea semper liceat impune committere. Nemini enim dedit laxamentum peccandi, etsi miserando deleat commissa peccata, si non satisfactio congrua negligatur. Item Pius papa: Nihil prodest homini jejunare et orare, et alia religionis opera agere, nisi mens ab iniquitate revocetur. Qui ergo a malis sic mentem revocat, ut commissa plangat, et plangenda committere non velit, nec satisfacere negligit, vere poenitet. Nec ideo non est vera poenitentia, quia forte post non de proposito, sed casu, vel infirmita
Abbreviated transcription (Latin):
runt de uite mundicia. qr aũt peccã di¬
missa recdeunt. ũ quibdã placet. cũ repli¬
cantur. uel si ñ redeunt: eis tñ deletis põ
ingͣntudinẽ. ita reus ⁊⁊ inmũdus confti¬
cata redeant: pꝰ plenius agemus.
mułr nichil ualet ad salutem obti
⁊ mala denuo it̾are. Ita etiam intelligẽ¬
oum est illud. quod idem aut alibi
dolentis uindicta. puniens in se: quod
oolet admisisse. ⁊ infra continue est dolẽ¬
dum est depeccõ. quod decłat tp̃a dilectio¬
nis uitus. Penitere enim est. penitenti¬
am tenere: ut semꝑ puniat in se uleiscẽ¬
do: quod cominisit peccando. Ille penam
tenet: qui semꝑiũdicat. quod commisi¬
sse dolet. Penitentia ꝙͥ est uindicta semꝑ d
puniens inse: quod dolet cominisisse Qd
restat nobis nͥ dolore inuitam ubi enĩ
dolorfinitur deficit ⁊ penirentia. Si uͦ
penitentia finitur. quid relinquitur de
uenia: Tam diu gaudeat ⁊ sꝑet degr̃a. ꝙͣ¬
diu sustentatur apenitentia. Dicit enim

Expanded text:
 de vitae munditia: quia aut peccata dimissa redeunt, ut quibusdam placet, cum replicantur; vel si non redeunt, eis tamen deletis propter ingratitudinem ita reus et immundus constit an peccata redeant, post plenius agemus. Similiter nihil valet ad salutem obtincta denuo iterare. Ita etiam intelligendum est illud quod idem August., alibi dolentisdolet admisisse. Et item : Continue dolendum est de peccato, quod declarat ipsa dictionis virtus. Poenitentia enim est poenam tenere, ut semper puniat, in se ulciscendo, quod commisit peccando. Ille poenam tenet, qui semper vindicat, quod commisisse dolet. Poenitentia igitur est vindicta semper puniens in se quod commisisse dolet. Quid restat nobis nisi dolere in vita? Ubi enim dolor finitur, deficit et poenitentia. 315 Si vero poenitentia finitur, quid relinquitur de venia? Tam diu gaudeat et speret de gratdiu sustentatur a poenitentia. Dixit enim
Abbreviated transcription (Latin):
homines qui fruunt᷑. ⁊ utuntur: aliis reb:
res alique sint: queritur utium firiise debeant
anuti. anutrumq. Ad quod sic respondet augͦt
eo. Uidetur autem mͥ. propt᷑ aliud diligendꝰ. Qt̾
N propt̾ se diligendꝰ ÷: in eo ostituit᷑ beata uita. cꝰ
etiam spes hoc tempore. ꝯsolat᷑. In homine autem
spes ponenda ñ ÷. qr. maleclictus ÷ qui hoc facit.
eigo si liquide aduertas. nͨ ĩ seipo̾qͥsꝗͣ frui debet.qr.¬
philemonem loquens ait. Ita frat̾ ego fiuar te: in¬
año. Quod ita det̾minat augꝰ. Si tuxiss tm̃. te
spem iud̾et᷑ ꝯstitiusse ieo. s qr illd̾ adbidit. in
Dũo: se finem posuisse. eodemq fiui significauit.
deo potuiz. quam homine fiuers.
Hic querit᷑¬

Expanded text:
homines qui fruuntur et utuntur aliis rebus, res aliquae sint, quaeritur utrum se frui debeant, an uti, an utrumque? Ad quod sic respondet Aug. ieo . Videtur autem mihi propter aliud diligendus. Quod enim propter se diligendum est, in eo constituitur beata vita, cujus etiam spes hoc tempore nos consolatur. In homine autem spes ponenda non est, quia maledictus est qui hoc facit . Ergo si liquide advertas, nec seipso quisquam frui debet,Philemonem loquens ait: Ita, frater, ego te fruar in Domino. Quod ita determinat Aug. in lib. 1 despem constituisse in eo; sed quia illud addidit in Domino se finem posuisse, eodemque frui significavit. Deo potius quam homine frueris. 7. Hic quaerit
Abbreviated transcription (Latin):
Ꝙ uxor cõn marito inbapt̃o simł ñ clebeat sus¬
ciꝑpe puer̾.: nlła auctoritate reꝑtt̃ ꝓibitum.
s ut puritas spũalis pat̾nitatis ab omĩ labe
⁊ infamia conseruet᷑ inmunis: decreuimus ũ¬
utq simul ad hoc afpirare ñ p̃fumant. Quia
nõ piaculare flagicium commisit. qui dua¬
b cominatͥb uelut sororib mipsit: magna
de secundis ⁊

Expanded text:
 uxor cum marito in baptismate simul non debeat suscipere puerum, nulla auctoritate reperitur prohibitum. Sed ut puritas spiritualis paternitatis ab omni labe et infamia conservetur iutrique simul ad hoc aspirare non praesumant. Quia vero piaculare flagitium commisit, qui duabus commatribus vel sororibus nupsit, magna De secundis et
Abbreviated transcription (Latin):
uitutẽ dececta: si eam aseruitute redimere p̃.
faciat. siñ pot̾. siuolui̾t aliam accipiat. Siuo an¬
cillam eam scierat ⁊ collaudau̾at. pꝰeã ut legiti¬
mam hat. It̾ ex add̾. si feĩa ingenua acceꝑit serim̃
sciens ꝙ seruus ẽẽchãt eũ qr om̃es unũ prẽm hm̃s
inceł. una lex erit uiro ⁊ feĩe. Cũ dr̃ sciens illũ ser¬
uũ. dat᷑ incłłi: ꝙ si nescierit illũ suũ eẽ ñ cogit᷑ cõ¬

Expanded text:
itutem dejecta, si eam a servitute redimere potest, faciat; si non potest, si voluerit aliam accipiat. Si vero ancillam eam scierat et collaudaverat post, eam ut legitimam habeat. Item ex eodem: Si femina ingenua acceperit servum, sciens quod servus esset, habeat eum; quia omnes unum Patrem habemus in coelis, una lex erit viro et feminae. Cum dicitur sciens illum servum, datur intelligi quod si nescierit illum servum esse, non cogit
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ñ ħret uñtimeret. ĩ mo ħret qͣr desid̾aret. ũ tnͣseat
miqͥtas. ⁊ ꝑueniat regnũ cłi. gͦ timorñ ẽ in caritate. S
in q̃ caritate: ñ inchoata. Inquagͦ. In ꝑfecta. ꝑfecta
gͦ caritas foras mutit timorẽ. gͦ incipiat timor. qi mi
it. illa crescit: ille decresc̃. ⁊ ꝗͣt illa fit: intiortimor pel¬
lit᷑.foras. maior caritas inmortimor. minor catitas
maior timor.Siã nłłus ẽ timor ñ ẽ ꝙͣ intret caritas. Sic̃
uidemꝰ ꝑsetã introduc̾e linũ: qñ aliqͥd sint̃. seta
pͥus intrat. nͥ ereat: ñ succedit liñ Sictimor pͥmo
occupat mentẽ. ñ aũt¬
ĩt ibi remanet timor. q iõ ĩtũ:¬

Expanded text:
desideraret ut transeat iniquitas, et veniat regnum Dei; ergo timor non est in charitate. Sed in qua charitate? Non in inchoata. In qua ergo? In perfecta, perfecta ergo charitas foras mittit timorem; ergo incipiat timor, quia ium. Quantum enim illa crescit, ille decrescit; et quantum illa fit interior, timor pellitur foras; major charitas, minor timor; minor charitas, major timor. Si autem nullus est timor, non est qua intret charitas, sicut videmus per setam introduci linum quando aliquid suitur; seta prius intrat, et nisi exeat non succedit linum. Sic timor primo occupat mentem; non autem ibi remanet timor, quia id
Abbreviated transcription (Latin):
reb scd̾m genus suũ dedit. q̃ ñ simł ut quib¬
dam scõꝵ prũm placuit. s ꝑ int̃ualla tem¬
poꝵac .ui. uolumina dierum ut aliis uisum
mł fc̃a ĩmat̾ia ⁊ form a. aliiꝰ ꝑĩt̃ualla tꝑ̃m.

Expanded text:
dum genus suum dedit; quae non simul, ut quibusdam sanctorum Patrum placuit, sed per intervalla temporum ac sex volumina dierum, ut aliis visum mul facta in materia et forma, aliis per intervalla tem
Abbreviated transcription (Latin):
t est hic notandum xp̃m̃de omĩ statu ho¬
Quartus ingłia. De primo statu accep̃ inmunita
desursum uenit supomis est. dicit xpmuenisse
desursum i de altitudine. bumane natẽ añ pec¬
catum. q deilla altitudine assumpsit u̾bum
di huãm natam. ddum ñ assumpsit culpã. cꝰ al

Expanded text:
t est hic notandum Christum de omni statu hoquartus in gloria. De primo statu accepit immunitadesursum venit, super omnes est, dicit Christum venisse desursum, id est, de altitudine humanae naturae ante peccatum, quia de illa altitudine sumpsit Verbum Dei humanam naturam, dum non assumpsit ipsam cul
Abbreviated transcription (Latin):
utr caro illa priꝰ fu̾t inut̾o uirginis cõcep¬
ta⁊ postea assumpta. uĩssime ⁊ absq ulla
ambiguitate: cł. q ex quo hõiẽ d̾s assump¬
sit: ⁊ totũ assumpsit. simulq sibi uniuit
aiãm ⁊ carnem. nec caro pͥus fuit concep¬
one assũpta. ⁊ inassumpcione ꝯcepta. uñ

Expanded text:
utrum caro illa prius fuerit in utero Virginis concepta, et postea assumpta? verissime et absque ulla ambiguitate dicitur; quia ex quo hominem Deus assumpsit, totum assumpsit, simulque sibi univit animam et carnem. Nec caro prius fuit concepone assumpta, et in assumptione concepta. U
Abbreviated transcription (Latin):
diator. nisi eẽt idem ds. tõ hõ. inutroq unuꝰ
&ruerus. quam seruilem formã a solo fili¬
osusceptam tota trinitas cuiꝰ una ẽ uolũ¬
tas ⁊ oꝑatio fecit. Nom ã inutero uirginis
pͥus caro est suscepta.⁊ post modũ diuinitaᷤᷤ
uenit incarnem. S mor ut uenit uerbũ
moralib ait. Angło munciante ⁊ spũao
ueniente. mox uerbum inutero mox intͣ
uterum uerbum caro.¬

Expanded text:
diator, nisi esset idem Deus, idem homo in utroque unus et verus; quam servilem formam a solo Filio susceptam, tota Trinitas cujus una est voluntas et operatio fecit. Non autem in utero Virginis prius caro suscepta est, et postmodum divinitas venit in carnem; sed mox ut VeMoralibus ait: « Angelo nuntiante et Spiritu adveniente, mox Verbum in utero, mox intra uterum Verbum caro
Abbreviated transcription (Latin):
uolũcas gͥ ũb exp̃ssa in ogcłio ad hac suffragat᷑ uͥ
fiar ouigiũ. Manfeste sͦ exp̃ssa susfragat᷑ ut san¬
ciat ⁊ roboret. ac lib̾mstꝙͣ ecclie de ħ iudicare si
expedierit.
De qua refit consensus ille de car¬
nali copula aut de cohabitacione ande alio.

Expanded text:
 expressa in occulto ad hoc suffragatur, ut fiat conjugium; manifeste vero expressa suffragatur ut sanciat et roboret, ac liberum sit Ecclesiae de hoc judicare si expedierit. 3. De qua re sit consensus ille: An de carnali copula, an de cohabitatione, an de alio.
Abbreviated transcription (Latin):
tate inmorte fuisse diuisam. Si enĩ inquiunt aĩa
media diuinitas carnem sibi uniuit. sic̃ suꝑiꝰ
pͥteratum est: ergo qn̾ diuisa ẽ caro ab anima.
tur. fuit autem diuisa ab amia in morte. alio¬
qun ua mots ibi n fuifet. Quia ut ait aus̾. Mos
quam timent homines: seꝑacio est aĩe acarne.

Expanded text:
enim, inquiunt, anima media divinitate sibi carnem univit, sicut superius praetaxatum est; ergo quando divisa est caro ab anima, tur. Fuit autem divisa ab anima in morte, alioquin vera mors ibi non fuisset; quia, ut ait August.: Mors quam timent homines separatio est animae a carne.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ qi fuissent inordinib ⁊ pꝰea corruerint. sed
q si perstitissent. eoꝵ aliqͥ in singłis fuissent.
ordinib. qui ⁊ mnat᷑e tenutate. ⁊ informe ꝑspi¬
cacitate. diffẽntes gͣdus habent. sic̃ illi qͥꝑsti¬
ster̃. Ali enum ut p̃diximꝰ suꝑiores. ali infi̾o¬
res ꝯditi sunt. Suꝑiores: qui nat᷑a mag̃ subti¬
minꝰ subtiles ⁊ intelligencia minꝰ ꝑspicaces
fcĩsunt. Has aũt inuisibiles diffras. inui¬
sibilium. ille sołpond̾are potuit. qui oĩa¬

Expanded text:
non quia fuissent in ordinibus et postea corruerint, sed non quia fuissent in ordinibus et postea corruerint, sed quia si perstitissent, eorum aliqui in singulis fuissent ordinibus, qui et in naturae tenuitate, et in formae perspicacitate, differentes gradus habebant, sicut illi qui perstiterunt. Alii enim, ut praediximus, superiores, alii inferiores conditi sunt. Superiores, qui natura magis subtiminus subtiles, et intelligentia minus perspicaces facti sunt. Has autem invisibiles differentias invisibilium solus ille ponderare potuit, qui o
Abbreviated transcription (Latin):
am nc̃ inquirere restat. utr̃ isti ordines a
c̃ationis initio ita distincti fiũnt. Qd̾̃ ita
fiũnt distincti a primodiosue ꝯdicionisu
drͣ testimonio auctoritatis in sinuari q̃ tͣdit
desinglis ordinibus aliquos cecidisse. Deor¬
dine namq suꝑiori: lucifer ille fuit. quo
de ordinib ilł cecidisse. qui c̃ in malis inmi¬
steriũ ex̾ceant. non tñ penitꝰ nõib suoꝵ ordi
num pͥuati sunt. S non uidr᷑ illd̾ possesta¬
re. Non enĩtc̃caritate ardebant. nec sapĩa.
pollebant. neq in eis ds sed ebat. Si enim ħ
hũissent. non cecidissent. Non ergo tẽ erant
seraphim. uel cherubin. uel throni. Ad qd̾
dm̃is qr aute casum quoꝵdam ñ erant istior¬
dines ꝙr nondum habebant dona inquoꝵ
participationib ꝯueniunt. S qͥbdã cadẽ¬
tib alii sapposita sunt. eisq qͥ ceciderũt colla¬
ta fuissent ead̾ dona: si ꝑstissent. ldõ q spͤrip¬
tura dic̃ de singłis ordinib aliquoscecidisse.

Expanded text:
am nunc inquirere restat utrum et isti ordines a creationis initio ita fuerint distincti. Quod ita fuerint distincti a primordio suae conditionis, videtur testimonio auctoritatis insinuari, quae tradit de singulis ordinibus aliquos cecidisse. De ordine namque superiori Lucifer ille fuit, quo de ordinibus illis cecidisse; qui cum in malis ministerium exerceant, non tamen penitus nominibus ordinum suorum privati sunt. Sed non videtur illud posse stare. Non enim tunc charitate ardebant, nec sapientia pollebant, neque in eis Deus sedebat; si enim hoc habuissent, non cecidissent. Non ergo tunc erant cherubin, vel seraphin, vel throni. Ad quod dicimus quia ante casum quorumdam non erant isti ordines, quia nondum habebant dona in quorum participationibus conveniunt. Sed quibusdam cadentibus, aliis apposita sunt; eisque qui ceciderunt collata fuissent eadem dona, si perstitissent. Ideoque Scriptura dicit de singulis ordinibus aliquos cecidisse,
Abbreviated transcription (Latin):
ed queritur cum sine fide mediatoris anti¬
quis ñfu̾it salus sicut nec mod̾nis ut̾r opor¬
tuerit illos crede om̃ia illa de metliatore que nc̃
credimꝰ. Quibdam uidet̃ ꝗ suffeci̾t ilł. illa .iiͦiͦi.¬
crede̾ .i. natiuitatem. mortem. resurrectionẽ.
aduentũ adiudiciũ. Qd̾ exp̃missis uerbis aub̃.
colligunt nͥisi ista .iiii.posuit. aliis autem ui¬
det̾ habita fide tͥnitatis io demistĩo incarnatio¬
cumentum huius rei assumunt. qui demorce
rp̃i ⁊defensu ad infios ieuuangłio dubitasse
iudetur secundum exposicionem gregorii. qñ¬

Expanded text:
ed quaeritur, cum sine fide Mediatoris antiquis non fuerit salus, sicut nec modernis, utrum oportuerit illos credere omnia illa de Mediatore quae nunc credimus. Quibusdam videtur quod suffecerit illirtem, resurrectionem, adventum ad judicium, quod ex praemissis verbis August. colligunt, ubi ista quatuor posuit. Aliis autem videtur habita fide Trinitatis, id de mysterio Incarnatioptista documentum hujus rei assumunt, qui de morte Christi et descensu ad inferos in Evangelio dubitasse videtur, secundum expositionem Greg.
Abbreviated transcription (Latin):
pietas. Multum enim inter est: quid
uelle homini: quid deo congruat.⁊ ad
quem finẽ suam quisque referat uolũ¬
tatem: ut approbetur. uel imꝓpetur. Po¬
test enim uelle bonum. quod non con¬
gruit ei uelle ⁊ pocest uelle bonum qd̾
congruit. s non refert ad finem rectũ.¬

Expanded text:
pietas. Tantum interest quid pietas. Tantum interest quid velle homini, quid Deo congruat, et ad quem finem suam quisque referat volutatem, ut approbetur vel improbetur. Potest enim velle bonum quod non congruat ei velle; et potest velle bonum quod congruit, sed non refert ad finem rectu
Abbreviated transcription (Latin):
ciendum quoq est quod aliquando
mala est uoluntas hominis: idem
uolentis. quod deus uult fĩ. et aliquado
bona est: uoluntas hominis: aliud uo¬
lentis: quam deus. Ut enĩ bona sit hoĩs
uoluntas. oportet aitendere. quid congru¬
et ei uelle. et quo fine. Tantum enim in¬
ter est. inter uoluntatem dei. ⁊ uoluntatẽ
hominis. ut inquibusdam. aliusd congru¬
at deo uelle. aliud homini. unde augustmꝰ
tate hõ uult aliquid. quod deus ñon uilt.
bona multo amplius. multoq cercius uo
luntate. Nam illuis mala uoluntas esse
numquam potest. tamquam si bonus fi¬
lius. patrem uelit uiuere. quem deus bo¬
na uoluntate uult mori. Et rursus fieri
potest ut hoc uelit homo: uoluntate ma¬
ia: quod deus uult bona. uelut si ma¬
liis filius. uelit mori patrem. uelit eti
am hoc cdeus. Nempe ille uult: quod de¬
us non uult. iste uero id uult: quod uult
et deus. ⁊ tamen: bone dei uoluntati: pi¬
etas illius pocius consonat quamuis alio̾
uolentis. quã huius idem uolentis im¬

Expanded text:
ciendum quoque est quod aliquando mala est voluntas hominis idem volentis quod Deus vult fieri, et aliquando bona est voluntas hominis aliud volentis quam Deus. Ut enim bona sit hominis voluntas, oportet attendere quid congruat ei velle, et quo fine. Tantum enim interest inter voluntatem Dei et voluntatem hominis, ut in quibusdam aliud congruat Deo velle, aliud homini; unde Aug., in luntate homo vult aliquid quod Deus non vult bona multo amluntate: nam illius mala voluntas esse nunquam potest. Tanquam si bonus filius patrem velit vivere, quem Deus bona voluntate vult mori. Et rursus fieri potest ut hoc velit homo voluntate mala, quod Deus vult bona: velut si malus filius velit mori patrem, velit hoc etiam Deus. Nempe ille vult quod non vult Deus, iste vero id vult quod vult et Deus: et tamen bonae Dei voluntati pietas illius potius consonat, quamvis aliud volentis, quam hujus idem volentis im
Abbreviated transcription (Latin):
tuis de fuis caris: ũ de diuite legr᷑. quidum
tormenta ap̃ inferos patẽt᷑:. leuauit ocłos ad
t̃. huit̃ enĩ mortin curã de uinis: quossciũt ui
ue ꝙ nec in locis penar̾ uidñt eos. uͥ diues
sine frĩb erat nec in reqͥe beatoꝵ uͥ larar̃ ⁊ a¬
brahã. qͣuis longe cognoscebat. Nõ cñ iõ ꝯseq̃nᷤ

Expanded text:
tuis de suis charis, ut de divite legitur, qui dum tormenta apud inferos pateretur, levavit oculos ad rum. Habent enim mortui curam de vivis, quos sciunt vivere, quia nec in locis poenarum vident eos, ubi dives sine fratribus erat; nec in requie beatorum, ubi Lazarum et Abraham, quamvis longe, agnoscebat. Non tamen
Abbreviated transcription (Latin):
uatam. anrem nature sig̾catam estimes. Non id̾
est enim natura qđ res natẽ. sicut non id̾ ẽ homo
⁊ quod hominis est. nec toem ẽ ignif ⁊ qd̾ ip̃uis ẽ¬
tellex domatrrauerunt. non idem eẽ ꝑsonam ⁊
ꝑsonam. ⁊ nomine nature: diuinam naturam.
⁊ iõ dñt hylarium interrogasse hereticum utr
ꝑfpm cħiputaret significatam esse naturam.
an rem nature. ut sic ostũcłet. diftinguendũ
esse inter naturam ⁊ rem nature .i. ꝑsonam.

Expanded text:
naturam, an rem naturae significatam existimes. Non idem est enim natura, quod naturae res: sicuti non idem est homo, et quod hominis est, nec idem est ignis, et quod ignis matizaverunt non idem esse personam et personam, et nomine naturae divinam naturam. Et ideo dicunt Hilarium interrogasse haereticum utrum per Spiritum Dei putaret significatam esse naturam, an rem naturae; ut sic ostenderet distinguendum esse inter naturam et rem naturae, id est,
Abbreviated transcription (Latin):
homines intantam ꝓsiluerunt insamiant ut
dicẽnt non id̾ esse naturam di ⁊ ꝑsonam siue
ypostasim dicentes eand̾ eẽnciam non posse ẽẽ
patrem ⁊ filium. sine ꝑsonar̃ confusione. Si n
inquiunt ea eẽncia que pat est filius ẽ. id̾ sibi
pater est ⁊ filiꝰ ẽ. Si hanc rem dicis ẽẽ prẽm:
aliam quere quam dicas ẽẽ filiũ. Si uõ aliam
non quesieris. s eandem dixeris id̾ genuit ⁊¬
genitus est. pp̃ hec ⁊ huiusmͦ. int̾ natam ⁊ ꝑ¬
sonam diutount ita ut ñ recipi ant unam
ditatis natam ⁊ simplicem: ẽẽ cres ꝑsonas. Id̾¬
q testimonio hylarii defende intunt᷑. qui
in uii.li. detͥm. querens. ytrum apłs noian̾s
inquit ita. Gencium p̃dicator uolens nͨ tini

Expanded text:
homines in tantam prosiluerunt insaniam, ut dicerent non idem esse naturam Dei et personam sive hypostasim; dicentes eamdem essentiam non posse esse Patrem et Filium sine personarum confusione. Si enim, inquiunt, ea essentia quae Pater est, est Filius, idem sibi Pater est et Filius. Si hanc rem dicis esse Patrem, aliam quaere quam dicas esse Filium. Si vero aliam non quaesieris, sed eamdem dixeris, idem genuit et genitus est. Propter haec et hujusmodi, inter naturam et personam dividunt, ita ut non recipiant unam deitatis naturam et simplicem esse tres personas. Idque testimonio Hilarii defendere nituntur, qui in lib. 8 de Trinit., quaerens utrum Apostolusinquit ita: Gentium praedicator volens naturae
Abbreviated transcription (Latin):
huc ñutant᷑ lib̾o arbitrio uoluntatis. nõ
absurde uocatur. uoluntariũ. q expͥma ho¬
minis mala uoluntate ꝯtͣctũ: fcm̃ ẽ quodã¬
modo hereditatiũ.
Quare deus ammam
corpori ungit sciẽs eam iñ macsari. ideo¬

Expanded text:
cum adhuc non utantur arbitrio uoluntatis, non absurde uocatur etiam uolun- . tarium, quia minis mala voluntate contractum, factum est quodammodo haereditarium. 7. Quare Deus animam corpori jungit, sciens eam inde maculari, e
Abbreviated transcription (Latin):
queri solet. pot̃. utr̃ peccm̃ originale debe¬
at dici uoluntarium uel necessarium.
Et necessarium pot̾ dici: qr uitari ñ potest.
Uñ ⁊ ꝓpħa dicit. De necessitatib meis erue
me.⁊ uoluntariũ ñ mꝯgrue apellat᷑. q ex
uoluntate primi hominis ꝓcessit. Utanb̃¬

Expanded text:
quaeri potest, utrum peccatum originale debeat dici voluntarium, vel necessarium. Et necessarium potest dici, quia vitari non potest. Unde et Propheta dicit: De necessitatibus meis erue me. Et voluntarium non incongrue appellatur, quia ex voluntate primi hominis processit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
tione peccare. Pĩ ut ait augꝰ. inpͥmo libͦ
detͥni. Sub̃am dĩ sine ulla sui ꝯmutatione
mutabilia facientẽ:⁊ sine ullo suo tẽꝑali mo
bił ẽ illa aiuitatis eẽntia:. que sine sui mu¬
tatione cunctas ꝯdidit naturas. H
Hic

Expanded text:
e, ut ait Aug. in primo lib. de Trin., substantiam Dei sine ulla sui commutatione mutabilia facientem, et sine ullo suo temporali mbilis est sola divinitatis essentia; quae sine sui mutatione cunctas condidit naturas. 4. Hic
Abbreviated transcription (Latin):
ueri ẽ ꝑ affectiones ꝯmutari. D̾s autẽ nͦ
loco. nec affectione mutari potest. Qui ꝑ
bilis solꝰ. Uñ recte solꝰ d̾r. hr̃e immortali¬
tatẽ. In omĩ enĩ mutabili nat᷑a ut ait augꝰ
cont᷑ maximinũ ñ nulla mors ẽ ipsa

Expanded text:
veri, et per affectiones commutari; Deus autem nec loco, nec affectione mutari potest; qui pebilis solus, unde recte solus dicitur habere immortalitatem. In omni enim mutabili natura, ut ait Aug. contra Maximin
Abbreviated transcription (Latin):
eẽtie ut sub̾e capunt accidentia. quib¬
Deo aũ aliquid hmodi accide ñ potest.
me ꝯpetit eẽ. Qdꝰ enĩ mutatur: ñ seruat
uerp̃m eẽ. ⁊ dd̾ mutari potest. etiã si nõ
mutet᷑ potest qd̾ fu̾at ñ eẽ. Iõq illud so

Expanded text:
tiae capiunt accidentia, quibuDeo autem aliquid hujusmodi accidere non potest, me competit esse. Quod enim mutatur, non servat ipsum esse; et quod mutari potest, etiamsi non m
Abbreviated transcription (Latin):
giũ. Itẽ rachatias p̃p. Concubiusti cõ sorore uxo.¬
riscue sifecisti nentrã has ⁊ uxortua si ñ fuit
conscia sceleris ⁊ constinere ñ uult: nubat ĩ clño
cui uult. Euũo ⁊ adultã sñ spẽ ouigii maneatis. ⁊̃
dũ mintis pentenciam agite. Wait cui ult nu
res suas in adult̾io dephendũt:. nec ille nͦ illa ali¬
am uxorẽ accipiet. uel aliũ mr̃ qmͣ di ambo
ult nubat. adulta nõ ñqm̃ i si mortuꝰ funĩt iur
eiꝰ. si om̃ib dieb pemtenciã lam̃ta ꝑsoluat.

Expanded text:
um. Item Zacharias papa, ibid.: Concubuisti cum sorore uxoris tuae; si fecisti, neutram habeas; et uxor tua si non fuerit conscia sceleris, et continere non vult, nubat in Domino cui vult. Tu vero et adultera sine spe conjugii maneatis, et dum vivitis poenitentiam agite. Quod ait, cui vult nubs, ibid.: Qui uxores suas in adulterio deprehendunt, nec ille, nec illa aliam uxorem accipiat, vel alium virum, quamdiu ambo vult, nubat; adultera vero nunquam, etsi mortuus fuerit vir ejus; sed omnibus diebus poenitentiae lamenta persolvat.
Abbreviated transcription (Latin):
neillo recte iuiere nequeanuis.Bonus
autem usus eius: iam iurtus est. que ĩm¬
agnis reꝑitur bonis quib maleuti nłłus
pot̾ Ec qr bona.⁊ magna ⁊ media ⁊ mini¬
ma ex dõsunt: sequiturut ex do sit ĩ bo¬
nus usus lib̾e uoluntatis. qui urtus est.
⁊ inmagnis mimeratur bonis. Attende
diligenter quedicta sunt ⁊ ꝯfer in unũ.
Sic enim aꝑietur qđ supͣ querebatur . Di¬
rit equidem: opus uirtutis ẽẽ bonum u
rit ẽẽ uirtutem. qd̾ si est. non ẽ gͦ opus uir¬
tutis qd̾ supͣ dixit. quia aliud est uirtus

Expanded text:
ne illo recte vivere nequeamus. Bonus autem usus ejus, jam virtus est, quae in magnis reperitur bonis, quibus male uti nullus potest. Et quia bona, et magna, et media, et minima, ex Deo sunt, sequitur ut ex Deo sit etiam bonus usus liberae voluntatis, qui virtus est, et in magnis numeratur bonis. Attende diligenter quae dicta sunt, et confer in unum, sic enim aperietur quod supra quaerebatur. Dixit equidem opus virtutis esse bonum usxit esse virtutem. Quod si est, non est ergo opus virtutis, quod supra dixit, quia aliud est virtus,
Abbreviated transcription (Latin):
Quia nec ꝑiculosius alieubi errat᷑. nec laboriosius
aliquid quent᷑ nec fructuosius aliquid inuenit᷑.
Prornde om̃is qui audit ⁊ legit ea que de inesfabi¬
li ⁊ maccessibili luce dĩtatis dicunt᷑. studeat imi¬
tari. atq seruare. quod uenerbilis doctor augtin
pͥmo libro de tuni. de seip̃o ait. Non pigebit me ĩ
pant̾ certus ÷: ꝑgat mecum. ubi paut᷑ hefitat. que¬
rat mecum. ubi errorem suum recognoscit tedeat
ad me. ubi mecum reuocet me. Itaingiediamur si¬
mul cauitatis uiam. tendentes ad eum dequo di¬

Expanded text:
quia nec periculosius alicubi erratur, nec laboriosius aliquid quaeritur, nec fructuosius aliquid invenitur. Proinde omnis qui audit et legit ea quae de ineffabili et inaccessibili luce Divinitatis dicuntur, studeat imitari atque servare quod venerabilis doctor August. in 2 lib. de Trin. de seipso ait: Non pigebit me, inpariter certus est, pergat mecum: ubi pariter haesitat, quaerat mecum; ubi errorem suum cognoscit, redeat ad me; ubi meum, revocet me. Ita ingrediamur simul charitatis viam, tendentes ad eum de quo di
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ intelligitur. que ÷ summũ bonum. qd̾ purgatis¬
simismentib cernit᷑. Qentis enim humane aties.
inualida. in tam excellenti luce non figitur: nisi
ꝑ uistitiam fid̃. emundet᷑ De hac igitur re sũ-¬
ma ⁊ excellentissima. cum modestra ⁊ timore agẽ-¬

Expanded text:
et intelligitur, quae est summum bonum, quod purgatissimis mentibus cernitur. Mentis enim humanae acies invalida in tam excellenti luce non figitur, nisi per justitiam fidei emundetur. De hac igitur re summa et excellentissima cum modestia et timore agen
Abbreviated transcription (Latin):
uemadmod̾ mulieris corpus de uirieor¬
pe traductũ suit. ita putauerunt aliqͥ
ipĩ animam deuiri aĩa ꝓpagatam: ⁊ om̃s
simul nec extra duce factas ẽẽ animas docet.
s in corꝑib per coitum semina tis atq for¬
ma tis infundi. ⁊ infundendo creari. Uñ
in ececliasticis dogmatib. Animas hõĩ¬

Expanded text:
uemadmodum mulieris corpus de viri corpore traductum fuit, ita putaverunt aliqui ipsius animam de viri anima propagatam, et omnes simul ex traduce factas esse animas docet, sed in corporibus per coitum seminatis atque formatis infundi, et infundendo creari. Unde Aug. in ecclesiasticis Dogmatibus, to
Abbreviated transcription (Latin):
tiarum. q̃ tñ ad temptandũ non elegit
diabolus s per qd̾ animal permissus suit:
temptauit. Uñ aug̾ suꝑ genesim. Non ẽ
putandum qd̾ diabłs serpentem ꝑ q̃ temp¬
taret elegĩt. s cum decip̾e cuꝑet. non po¬
tuit. nisi ꝑ qd̃ posse ꝑmissus est. Nocendi
enim uoluntas in est cuiq a se. s potes¬
tas ad̾o. Si c aũt loquebat᷑ diabolus per
serpentemignorantem. sicut ꝑ mergu¬
minos uelphanaticos loquit᷑. Serpente
enim uelud organo ẽ usus: mouens nat᷑ã
eiuis ad exprimendossonos uerboꝵ ⁊ signa
quib suam monstraret uoluntatem. Ser¬
pens gͥnec uerba intelligebat. nec rõnalis
est factus callidissimus tñ dictus est. ꝓpt̃
astuciam diaboli. Locutus ẽ autẽ sicut
asina balaam. s ħ diabolic̃ ilłd: angłic̃ fu¬
it. Boni enĩ ⁊ mali angłi simili̾t oꝑantur.
Dic queri solet qͣr mulier non obruit ser¬

Expanded text:
tiarum; quem tamen ad tentandum non elegit tiarum; quem tamen ad tentandum non elegit diabolus, sed per quod animal permissus fuit, tentavit. Unde Aug., putandum quod diabolus serpentem, per quem tentaret elegit; sed cum decipere cuperet, non pouod animal posse permissus est. Nocendi enim voluntas inest cuique a se, sed potestas a Deo. Sic autem loquebatur diabolus per serpentem ignorantem, sicut per energumenos vel fanaticos loquitur. Serpente enim velut organo est usus, movens naturam ejus ad exprimendum sonos verborum et signa, quibus suam monstraret voluntatem. Serpens ergo nec verba intelligebat, nec rationalis est factus; callidissimus tamen est dictus, propter astutiam diaboli. Locutus est autem sicut asina Balaam; sed hoc diabolicum, illud angelicum fuit, boni enim et mali angeli similiter operantur. Hic quaeri solet quare mulier non horruit ser
Abbreviated transcription (Latin):
ed q illi per uinolenciam noc̾e ñ pote¬
rat. ad fraudem se ꝯuertit. ut dolo ho¬
minem supplantaret. q̃ uirtute suꝑͣe ne¬
quiret. Ne autẽ fraus illius nimis mani¬
festaretur: in sua sp̃e non uente. ne aꝑte
cognosce̾tur. ⁊ ita repelłetur. It. Nenimis
occulta foret fraus enis que caueri ñ poss.
⁊ homo si mł uid̾etur inuiriam pati. sita¬
liter circũ uenire permittẽt. eũ deus ut p̃ca¬
forma sue maliciẽ ꝯgruenti ueniret. diuni¬
nitꝰ fcm̃ ẽ. Uenit gͥ ad hominem inspente. qͥ¬
abolus. ut per illuqsforis erat: astuciam
temptantis ammnaduert̾e femina qͥ ret.
diabolus enĩ ꝑserpentem temptabat. in
quo loquebatur. dõ q serpens dictus ẽ.
ẽẽ callidior cunctis animantib t̃re. Quia
is. ꝓpt̾ emina̾ntiam rõnis. qͣuis s̾pens non
rationali aĩal s sp̃u diabolico possit sapiẽ¬
cissimus dici. Non ergo mirum si diabolꝰ
spũ suo implens serpentẽ sicut natesimple¬
bat: sapientissimũ reddid̾at omlum bes¬

Expanded text:
ed quia illi per violentiam nocere non poterat, ad fraudem se convertit, ut dolo hominem supplantaret, quem virtute superare nequiret. Ne autem fraus illius nimis manifestaretur, in sua specie non venit, ne aperte cognosceretur, et ita repelleretur: iterum ne nimis occulta foret fraus ejus quae caveri non posset, et homo simul videretur injuriam pati, si taliter circumveniri permitteret eum Deus ut praecaforma suae malitiae congruenti veniret, divinitus factum est. Venit ergo ad hominem in serpente, qabolus, ut per illud quod foris erat astutiam tentantis animadvertere femina quiret, diabolus enim per serpentem tentabat, in quo loquebatur. Ideoque serpens dictus est esse callidior cunctis animantibus terrae; quis propter eminentiam rationis; quamvis serpens non rationali anima, sed spiritu diabolico possit sapientissimus dici. Non ergo mirum si diabolus spiritu suo implens serpentem, sicut vates implebat, sapientissimum reddiderat omnium bes
Abbreviated transcription (Latin):
homines qui sunt simł maliquo temꝑe. sin¬
glĩ singłos angłos hr̃e possint. bonos uelma¬
los q licet maior sit nũs hominũ ꝯputatis in
cedunt ⁊ iõnonꝗ̃ simł sũt in hac uita. Angli uͦ
ñꝗͣ decedunt. s simł om̃s sũt. eẽ potest ut sin¬
głi hominũ dum in hac uita st̃: singlos hant
anglos bonos uel malos. ad sui custodiam
uel ex̾citium destinatos Cetm̃ siue ita sit suie
non.: non ẽ dubitand̾ unũ ꝙ̃ hominem hr̃e ã¬
głm sibi deputatum siue plib simul deputa¬
tussit. siueuni singłr. Nec est mirand̾ unũan¬
głm płi̾b hominib ad custodiam deputari.
Cum uni homini płiũ custodia deputetur.
ita ut eoꝵ quisꝙ suũ dicat᷑hre dñm ł epm̃¬

Expanded text:
homines qui sunt simul in aliquo tempore, singuli singulos angelos habere possint, bonos vel malos; quia licet major sit numerus hominum, computatis in cedunt, et ideo nunquam simul sunt in hac vita, angeli vero nunquam decedunt, sed simul omnes sunt, ideo esse potest ut singuli hominum dum in hac vita sunt, singulos habeant angelos bonos vel malos ad sui custodiam vel exercitium destinatos. Caeterum sive ita sit, sive non, non est dubitandum unumquemque habere angelum sibi deputatum, sive pluribus simul destinatus sit, sive uni singulariter. Nec est mirandum unum angelum pluribus hominibus ad custodiam deputari, cum uni homini plurium custodia deputetur, ita ut eorum quisque suum dicatur habere dom
Abbreviated transcription (Latin):
in ppłi enu̾acione ꝗ ppłi multitudo ꝓstrata o¬
stendit. Illud autem mirabile ẽ ꝗͥangelo
ferienti plebẽ se obtulit dicens. Grex iste quid
fecit: fiat manus tua in me ⁊ indomum pa¬
trismei. Quo facto. statĩ sacͥficio dignuis indi¬
catus ẽ. qui absolucione extimabat᷑ indignꝰ.
Nec mirum sitali sua oblatione ꝓ ppło pecc̾i
sui ademptus ẽ ueniam: cum moyses offe¬
rendose ꝓ plebis errore peccã diluerit. his a
surg̾e. ⁊ ueram penitenciam sepius agi. No¬

Expanded text:
in populi enumeratione, quod populi multitudo prostrata ostendit. Illud autem mirabile est, quod angelo ferienti plebem se obtulit dicens, 1 Paralip. 21: Grex iste quid fecit? Fiat manus tua in me, et in domum patris mei. Quo facto, statim sacrificio dignus judicatur, qui absolutione aestimabatur indignus. Nec mirum si tali sua oblatione, pro populo, peccati sui adeptus est veniam, cum Moyses offerendo se pro plebis errore, peccata diluerit. His alsurgere, et veram poenitentiam saepius agi. Vo
Abbreviated transcription (Latin):
scribens cͣcͣ quotdam heticos qui peccantib
post bap̃m: semel tm̃ dicebant utilẽ ẽe penitẽ¬
ciã ita. ad hũc instãt ꝑfidi qm̃ sapiunt plusꝗͣ
oportet. non sobri. s excedentes mensuram
dicũt. ⁊ si semł peccantib post þapt̃m ualeat
penitenciam: non tñ sepe peccantib ꝓdĩt ite¬
ratam. Aliquin remissio: ad pect̃ ẽet incitacio.
subuenit. ⁊ ei plac̾e peccã. quib semꝑ psto est
grã. Etrant autẽ. Constat enĩ ei multũ pecc̃a¬

Expanded text:
scribens contra quosdam haereticos, qui peccantibus post Baptismum semel tantum dicebant utilem esse Poenitentiam, ita: Adhuc instant perfidi, qui sapiunt plusquam oportet, non sobrii, sed excedentes mensuram; dicunt: Et si semel peccantibus post Baptismum valeat Poenitentia, non tamen saepe peccantibus proderit iterata; alioquin remissio ad peccandum esset incitatio. subvenit; et ei peccata placere, quibus semper praesto est gratia. Errant autem. Constat eni
Abbreviated transcription (Latin):
ad uitam futam. siĩn ista uita illece̾bro¬
sissi me uolumptatis blandimenta cõtemp¬
sero. si me penitendo uehemencius qͣm
prius extruciauero. siub̾ius fleuero. si me¬
lius inxero. si panꝑes larguis sustentanio.
si caritate ardentꝰ flagͣuero. Quis ur̃m iͣ
desipit. ut hinchõrdicat. nicħ̾tibi ista ĩ
posterũ ꝓderunt. Uade saltẽ suauitate hꝰ¬
uite freuere.Au̾tat ds tã in manẽ. sacͥlegã¬
q demenciam. Item Ioħs crissostomꝰ de
reꝑacione lapsi. Tał micħ c̃de. tał ẽ erga
homines pietas di. Nũq̃ sꝑnit penitẽciã
siei sinc̾e. ⁊ simplicit̾ offatur. Eciam si ad
simmum quis ꝑueniat maloꝵ ⁊ m̃ tñ uelit
reuerti aduirtutis uiam suscip̃. libent̾ amplec¬
tit᷑ facit omĩa. qͣtinus ad pͥorẽ reuocet statum.
Q q ẽ ad huc prestancius ⁊ eminencius ⁊ si ñ
potu̾it quis explereꝰ. satis faciendi ordinẽ qͣn¬
tulam cumq tñ⁊ quamlibet breui tempo¬
regestam ñ respuit penitenciã. suscip̃ ⁊̃ ĩpã

Expanded text:
ad vitam futuram, si in ista vita illecebrosissimae voluptatis blandimenta contempsero, si me poenitendo vehementius quam prius excruciavero, si uberius flevero, si melius vixero, si pauperes largius sustentavero, si charitate ardentius flagravero; quis vestrum ita desipit, ut huic homini dicat: Nihil tibi ista in posterum proderunt; vade, saltem hujus vitae suavitate fruere? Avertat Deus tam immanem sacrilegamque dementiam. Item Joan. Chrysost., de Reparatione lapsi: Talis, mihi crede, talis est erga homines pietas Dei: nunquam spernit poenitentiam, si ei sincere et simpliciter offeratur, etiamsi ad summum quis perveniat maloreuerti ad uirtutis uiam, suscipit, libenter amplectitur, facit omnia quatenus ad priorem reuocet statum. Quodque adhuc est praestantius et eminentius, et si non potuerit quis explere omnem satisfaciendi modum, quantulamcumque tamen et quamlibet breui tempore gestam non respuit paenitentiam; suscipit etiam ipsam,
Abbreviated transcription (Latin):
Ix predictis ꝑspicuũ sit. qd̾ maior fu̾it
libertas arbitrii prima. q̃ scd̾a. ⁊ t̾cia
multomaior. ꝗͣ scd̾a uel pͥma. Prima enĩ
libertas arbitrii fuit. in qͣpotat peccare. ⁊ ñ¬
peccare. Ultima uero erit. in qͦ poterte nõ
peccare.⁊ nõpotĩt peccare. Mediduero ẽ:
in qua potest peccare:⁊ ñ pot̃ ñ peccare.
Añ reꝑationem ⁊̃ mortaliter. post reꝑatõ¬
nemuero: saltem uenialit̾. ¶ Et posst̃
ad malum nilimpellebat. Non habuit
infirmitatem ad malũ: ⁊ habuit adiu¬
torium adbonum. Tunc sine errore rõ
iudicare.⁊ uoluntas sine difficultate bo¬
num app̃e tepoterat. Post peccm̃ uero
añ reꝑacionẽ gr̃e. p̃mitur a ꝯcũpiscencia.
⁊ uincitur. ⁊ habet infirmitatẽ in malo.
s non ħt grãminbono. ⁊ iõpot̃ peccare.

Expanded text:
x praedictis perspicuum fit quod major fuit libertas arbitrii prima quam secunda, et tertia multo major quam secunda vel prima. Prima enim libertas arbitrii fuit in qua poterat peccare. Ultima vero erit in qua poterit non peccare, et non poterit peccare. Media vero, in qua potest peccare, et non potest non peccare; ante reparationem etiam mortaliter, post reparationem vero saltem venialiter. 7. De ad malum nil impellebat. Non habuit infirmitatem ad malum, et habuit adjutorium ad bonum. Tunc sine errore ratio judicare, et voluntas sine difficultate bonum appetere poterat. Post peccatum vero ante reparationem gratiae, premitur a concupiscentia et vincitur, et habet infirmitatem in malo, s
Abbreviated transcription (Latin):
suum conuersa: eicaritate ad hesit. cuiuis infor¬
tio ostñdit᷑:. cũ ait. fiat lux ⁊ facta est lux. ħergo
angłica natã prius tenebre. ⁊ postea luxfuit.
qr prius habuit in formãtem ⁊ inꝑfectionem.
deĩ formationis ꝑfectionem ⁊ ita diuisit d̃s lu¬
cem. a cenebri. Nam ut aitaug. suꝑ genesmihꝰ
creature informitas ⁊ inꝑfectio su̾it. añq̃ for¬
matretur maniore ꝯditoris formata uero ẽ. qñ con¬
uersa est ad inconnutabilelumen uerbi. Sl
uero corꝑalis fuit lux illa qd̾ utiq ꝓbabile ẽ. cor¬
puslucidum fuisse intelligr᷑. Uelud lucida nu¬
bes. Qd̃ non denicho s dep̃iacenti matĩa forma¬
liter fc̃m est. ut lux ẽẽt. ⁊ uim lucendi hrẽt. Cũ
qͣ: dies pͥma ex orta est. qr añ lucem nec dies fuit
necnox: licet tempusfũit.
Qd lux illa fcã est
ubi sol apparet que int̃ a quas luce potãt.
Iaũt queritur ubi fcã est lux illa cũ abis

Expanded text:
m conversa ei charitate adhaesit, cujus infortio ostenditur cum ait: Fiat lux, et facta est lux. Haec ergo angelica natura prius tenebrae, et postea lux fuit, quia prius habuit informitatem et imperfectionem, deinde formationis perfectionem; et ita divisit Deus lucem a tenebris. Nam, ut ait Aug. super Genes.: Hujus creaturae informitas et imperfectio fuit antequam formaretur in amore Conditoris. Formata vero est quando conversa est ad incommutabile lumen Verbi. Si vero corporalis fuit lux illa, quod utique probabile est, corpus lucidum fuisse intelligitur, velut lucida nubes; quod non de nihilo, sed de praejacenti materia formaliter factum est, ut lux esset, et vim lucendi haberet, cum qua dies prima exorta est, quia ante lucem nec dies fuit nec nox, licet tempus fuerit. 3. Quod lux illa facta est ubi sol apparet, quae in aquis lucere poterat. Si autem quaeritur ubi est facta lux illa, cum abys
Abbreviated transcription (Latin):
fec̾.⁊ ꝓħ iustificam᷑ i soluti apecc̾is uisti efficim᷑.
Moriꝰ g xp̃i nos iustificat. dũ ꝑ eam caritas excita¬
cientes inserpentẽ eneũ in ligno erectũ a morsib
nec post hanc uitam in nob̾ inueniat ꝙ puniat.
Morte quippe sua uno u̾issimo sacͥficio quicꝗͥ eulpa¬
rũ erat uñ nos diabłs ad luenda supplicia detine¬

Expanded text:
c justificamur, id est, soluti a peccatis justi efficimur. Mors ergo Christi nos justificat, dum per eam charitas excitacientes in serpentem aeneum in ligno erectum, a morsibunec post hanc vitam in nobis inveniat quod puniat. Morte quippe sua, uno verissimo sacrificio, quidquid culparum erat unde nos diabolus ad luenda supplicia detine
Abbreviated transcription (Latin):
toꝵ ⁊ uictus ẽ deceptor ẜt ꝙͣ fec̃ redemptor capti¬
uatori nr̃o: Tetend̾ ei mꝰcipłam cͣcẽ suam. posuit
qiͥ qi escam sangͥnẽ suũ. Ille a sangͥnẽ suũ tudit
n debitoris ꝑ ꝙ retessit adebitorib .i. ab hoĩb̾uleã adi san¬
nos tenebat. deletũ ẽ ꝑsangͥnẽ redemptoris. Non
enim tenebat msi uĩculis peccõꝵ nr̃oꝵ. Iste erant
cathene captiuoꝵ. ueñ ille alligaũ fortẽ uincłis¬
sue passiõis. intuit indomũ eiꝰ .i. incorda eoꝵ. uͥ ip̃e

Expanded text:
tor, et victus est deceptor. Et quid fecit Redemptor captivatori nostro? Tetendit ei muscipulam crucem suam; posuit ibi quasi escam, sanguinem suum. Ille autem sanguinem suum fudit, non debitoris, per quod recessit a debitoribus. Ille quippe adnos tenebat, deletum est sanguine Redemptoris. Non enim tenebat nos nisi vinculis peccatorum nostrorum. Istae erant catenae captivorum. Venit ille, alligavit fortem vinculis pas
Abbreviated transcription (Latin):
sii itã determinant. Dnͣr suꝑiora agmina
dõ asist̾e. ⁊ abintuis ñꝗͣ reced̾e. non qͥnali
unt qui freqñt̃ mittunt᷑¬
miti.⁊ quos dicãt non mitti cum deter¬
minatione auctoritatũ qͥuidnͣr sadu̾sari.

Expanded text:
t et Dionysii, ita determinant. Dicuntur superiora agmina Deo assistere, et ab intimis nunquam recedere; non quin aliunt qui frequenter mittunmitti, et quos dicant non mitti, cum determinatione auctoritatum quae videntur
Abbreviated transcription (Latin):
natam in unam ypostasim incarnatã ẽẽ.
euidnt̾ assit dicens. In humanatione di uer¬
biaimiꝰ om̃eꝑ. fcam nataͣm dĩtatis inu¬
na euisypostaseon incarnatam eẽ .i. uni¬
tam hũae nat᷑e. ⁊ ñ partẽ parti. Sĩ enim hu¬
tis nataͣm uel sub̾am. Item ead̾ ẽ nata insm¬

Expanded text:
naturam in una hypostaseon incarnatam esse evidenter asserit, dicens: In humanatione Dei Verbi aimus omnem et perfectam naturam deitatis in una hypostaseon incarnatam esse, id est, unitam humanae naturae, et non partem parti. Omni enim hutis naturam vel substantiam. Item eadem est natura in si
Abbreviated transcription (Latin):
cionis notam asacris paginis seclucdẽ
cupientes orthodoxis pr̃ib atq cathicis doc¬
torib nulla pͣre intelligencie suspicione no¬
tatis ꝯsñtimus dñtes ⁊ ꝑsonam filii assump¬
sisse nataͣm hũam. ⁊ natam diuinam huãe
nateͣ infilio unitam. eamq sibi imisse uel
exclucłi diuma nataͣ ab accepcione seruił
forme. S alie due ꝑsone pr̾.s ⁊ sp̃c sc̃s. Item.¬

Expanded text:
ionis notam a sacris Paginis secludere cupientes, orthodoxis Patribus atque catholicis doctoribus nulla pravae intelligentiae suspicione notatis, consentimus dicentes, et personam Filii assumpsisse naturam humanam, et naturam divinam humanae naturae in Filio unitam, eamque sibi unisse vel excluditur divina natura ab acceptione servilis formae; sed aliae duae p
Abbreviated transcription (Latin):
male seruituti aduicta que ẽ admalũ faci¬
endum. uͭ rõ dissentit a uoluntate iidicat
non ẽẽ faciendum. qd̾ uoluntas appetit. Ad
bonũ uero faciendum: concordat rõuolũ¬
tati. ⁊ iõ ibiua libertas est. ⁊ pia. Delibertate
autem admalum ⁊ seruitute mala. aitaũs¬

Expanded text:
ta, quae est ad malum faciendum, ubi ratio dissentit a voluntate, judicans non esse faciendum quod voluntas appetit; ad bonum vero faciendum concordat ratio voluntati; et ideo ibi vera libertas est et pia. De libertate autem ad malum, et servitute mala, ait Au
Abbreviated transcription (Latin):
imago dĩmeo est. Sicut imagodicitur¬
turam que mea ẽ. simul⁊ tabła imagoap¬
pellatur. Ita ꝓp̃imaginem trinitatis. ⁊ il
lud in quo ẽ hec imago: noĩe unaginis
uocatur.¬
e non adimaginẽ

Expanded text:
imago Dei in eo est. Sicut imago diciturturam quae in ea est, simul et tabula imago appellatur. Ita propter imaginem Trinitatis, etiam illud, in quo est haec imago, imaginis nomine vocatur., non ad imagine
Abbreviated transcription (Latin):
anima facta similisd̾o. ꝙ immortalem
indissolubilem fecit eam d̾s. Imago er
go ꝑtinet ad formam. similitudo ad na¬
turam factus est gͥhõ scd̾m ammam ⁊¬
adunaginem ⁊ similitudinem ñ pr̃isuł

Expanded text:
Anima facta est similis Deo, quia immortalem et indissolubilem fecit eam Deus. Imago igitur pertinet ad formam, similitudo ad naturam. Factus est ergo homo secundum animam ad imaginem et similitudinem non Patris, vel