comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fc̃a est. maxime sieius intfu¬
damus furti accoemsisint sol¬
uñdo q̃m piculum rerum ad
idum furti agere põt s a pi¬
gnoratitia actidẽ id ꝙ debit¬
um excechit. debitori prabit.¬
Doniinus quirem surripiũt
inqua ususf alienus est. fur
erit sieamrem surnpiat nõ¬

Expanded text:
facta est, maxime si eius interfudamus furti actionem, si sint soluendo, quoniam periculum rerum ad idum furti agere potest: sed et pigneraticia actione id quod debitum excedit debitori praestabit.Dominus, qui rem subripuit, in qua usus fructus alienus est, furterit, si eam rem subripiat, no
Abbreviated transcription (Latin):
ut sic qiͣtum an ip̃e surripiẽ¬
do rememptor furtiteneatũ.
unditoe̾m prãre oportebat
souito p̃tio surripiũt furti
pignus subtraxiss.¶p̃tea ha¬
bent fuiti accõem coloni ꝙ̃¬

Expanded text:
ut sit quaesitum, an ipse subripiendo rem emptor furti teneatur.uenditorem praestare oportebat, soluto pretio subripuerit, furti pignus subtraxisset.Praeterea habent furti actionem coloni, qu
Abbreviated transcription (Latin):
dem in quo decieuiss postea re
ut ominõ absoluat reumaũ
ꝙ magis placet siꝑatus ẽẽ pe¬
titoxxtimatoem restituẽ nec re¬
stituẽtur eih̃õ qmtinitẽ iu¬
rass dampuaretur ei ṗor.¬

Expanded text:
dem, in quod crevisset postea res ut omnimodo absoluat reum aut quod magis placet, si paratus esset petitor aestimationem restituere nec restituetur ei homo, quanti in litem iurasset, damnaretur ei po
Abbreviated transcription (Latin):
mnea ẽẽ causa ut furti eius no¬
nme qui redibuit agerenõ
cepit. idꝙ actoẽ recditoria
infuga eet Fuus furtur
dommno feciss. anposs ha

Expanded text:
ea esse causa, ut furti eius nomine is qui redhibuit agere noncoeperit, idque actione redhibitoria in fuga esset seruus, furtum domino fecisset, an a
Abbreviated transcription (Latin):
oninium furũ ꝑsoã ẽ ꝯstitu¬
tum ne eius reinomine fur¬
ti agere possinit enius ip̃i fu¬
res sunt ¶ habebit furti ac¬
toẽm ĩs apud quem res depo¬
sita ẽ qmnuis piculo eis cẽ¬

Expanded text:
omnium furum persona constitutum est, ne eius rei nomine furti agere possint, cuius ipsi fures sunt, non habebit furti actionem is, apud quem res deposita est, quamuis periculo eius e
Abbreviated transcription (Latin):
stetiss quominus eamdaret.
s ad huc uñditoris ẽẽ hãc ac¬
toẽm celsus scͥpsit mandare
eiun plane oportebit eptori
furti actoẽm ⁊ cõclictõem ⁊uẽ¬
dicatoẽn ¶ ⁊ siquid exhis actõi¬
b fiĩt consecutiis id prare ey
emptori oportebit. quesm̃a

Expanded text:
stetisset, quo minus eam daret.sed adhuc uenditoris esse hanc actionem Celsus scripsit. mandare eum plane oportebit emptori furti actionem et condictionem et uindicationem, et si quid ex his actionibus fuerit consecutus, id praestare eum emptor
Abbreviated transcription (Latin):
tp̃r quoadhuc ĩ eacã sit ut peti
possit. in iraq post cengessim¬
um diem ratahri ñ põt Can au¬
tem simortuus fiuis quipe¬
tiss ł fuꝑere ceꝑit ratum hrẽ
possit uidamus. namsiimu¬

Expanded text:
 quo adhuc in ea causa sit, ut peti possit: itaque post centensimum diem rata haberi non potest.An autem et si mortuus fuisset qui petisset uel furere coeperit, ratum haberi possit, uideamus: nam
Abbreviated transcription (Latin):
itti Sane cũ ꝑ imprudetiam
hec ꝑsone omitantur actõ ex
doliclansula ꝯpetit ¶Si ꝓcu¬
rator uiditium de hrditate ed¬
iderit deuid̾ dogiꝰ fũdum er
ea srditate petient stipulatio

Expanded text:
itti. sane cum per imprudentiam hae personae omittantur, actio ex doli clausula competit.Si procurator iudicium de hereditate ediderit, deinde dominus fundum ex ea hereditate peti
Abbreviated transcription (Latin):
blicdune inpriuato dp̾hendat
añ q̃m adlocum destinatum rẽ
pferret. in ea causa ẽ ut furti
manifestum sit sicumre fũtua
dep̾hendatur. cita cassius scrib.¬
S si ꝑturit quo destinauit taty¬
a sidephendatur cum re furtiua
ñẽ manifestus fur.

Expanded text:
ue in priuato deprehendatur, antequam ad locum destinatum rem perferret, in ea causa est, ut fur manifestus sit, si cum re furtiua deprehendatur: et ita Cassius scripsit.Sed si pertulit quo destinauit, tametsi deprehendatur cum re furtiua, non est manifestus fur.
Abbreviated transcription (Latin):
tiendi furti tempore ꝯstituere
insumẽ mamfestus nec ne fur
Ep Siquis inẜuitute eẽt.¬
furtum fecerit ⁊ manu̾missus
dephedatur.an fur manifest
te fc̃ino fuit manitestasibide¬
side fier manfestũ tureni ¶cet̃¬
um sicum tibi furtũ facẽm de
domo tua ascoelisti te ne te occ¬
idam. ⁊ suudisti furtum fieriat¬
tũ ñ e manifestum S celsus
dep̃hensiom hoc ⁊̃ adic. sicum
indisses eum surripientẽ ⁊ ad
comp̃iẽdedum eũ adcurrisse
abiecto turto effugit. furemm¬
anifestum ẽẽ. paruiq referre

Expanded text:
iendi furti tempore, constituere uisum est, manifestus nec ne furm.Si quis in seruitute furtum fecerit et manumissus deprehendatur, an fur manifestute facti non fuit manifesti.Ibidesione fieri manifestum furem: ceterum si, cum tibi furtum facerem de domo tua, abscondisti te, ne te occidam, etiamsi vidisti furtum fieri, attamen non est manifestum. Sed Celsus deprehensioni hoc etiam adicit, si, cum vidisses eum subripientem et ad comprehendendum eum accurrisses, abiecto furto effugit, furem manifestum esse: Parvique referre
Abbreviated transcription (Latin):
ne dampni infecti accide põt.
cabitur finge enim eõ suꝰbiri
dampnũ dari. ñerit dubiu
quin agẽ possit. nam nitoto
dampno computato tẽ agen¬
qͣm clies stipsois p̾t̾ierit. int̾

Expanded text:
ne damni infecti accidere potest, cabitur'. finge ergo subinde damnum dari: non erit dubium, quin agere possit: nam si toto damno computato tunc agenquam dies st
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Item si quis fuuin uulnerauĩt
que surripuãt aꝑ due actõẽs
lcum hẽbunt. aquiue. ⁊ furti.
us oruntur uelit exequi. si qd̾
pecumariter agere uelit. adinꝰ
ordinarium remittẽclus erit. nͦ
cogendus erit ingrim̃ subscri

Expanded text:
. Item si quis seruum uulnerauit, quem subripuerat, aeque duae actiones locum habebunt Aquiliae et furti.iis oritur, uelit exsequi: si quidem pecuniariter agere uelit, ad ius ordinarium remittendus erit nec cogendus erit in crimen subscri
Abbreviated transcription (Latin):
p̾õem petit frustrais eñb̾ ratr̃
rẽtur. s illud conseꝙ futum
etiam sipeniteat uum petisse
ratum haberiñ posse. ꝙ utiq
sit absurdum. Rectuis itaq
uram eãm cauit: prius qm ra¬
tum haset mortua ẽ negauit
ꝯmitti stipulatõem. quia ⁊ si
um sit ⁊ ratum eã ñbiũsse nn¬
chil tũ maritimisit dote̾ resti¬
tui cumpatri q̾ mortua filia
sauia ce dos deb̾at ¶Ocuratõ
cum abco es auenũ exegerat
qui tempore ligaretur ratam
nulla stipulatõ in t̾poita sit
dictõ locum ad iisus ꝓcuratorẽ
ħĩtura sit. in locum aũt cõclie¬
tõnis int̾pomi stipulatoẽm.

Expanded text:
onem petat, frustra his casibus ratum habetur. sed illud consequens futurum etiam si paeniteat illum petisse, ratum haberi non posse, quod utique sit absurdum. rectius itaque uram eam cauit: ea prius quam ratum haberet, mortua est. negauit committi stipulationem, quia et si uerum sit ratum eam non habuisse, nihil tamen mariti intersit dotem restitui, cum patri etiam mortua filia salua esse dos debeat.Procurator cum ab eo aes alienum exegerat, qui tempore liberaretur, ratamnulla stipulatio interposita sit, condictio locum aduersus procuratorem habitura sit: in locum autem condictionis interponi stipulationem.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽius qui mortius erat sineiu¬
dice fui̾t so̾uita legata stip¬
ulatone ꝯmittetur nsi hr̃s
ratum huit. utiꝙͣ si debita fu¬
erint. tunc enim ñ dubiemtẽ
stipulatoris ratam solutõem
abhrde hr̃i ne biseande prẽt.¬
Si instipscem̃ ratamrem ha

Expanded text:
eius, qui mortuus erat, sine iudice soluta fuerint legata, stipulatio committetur, nisi heres ratum habuerit, utique si debita fuerint: tunc enim non dubie interest stipulatoris ratam solutionem ab herede haberi, ne bis eadem praestet.Si in stipulationem ratam rem ha
Abbreviated transcription (Latin):
taita ⁊ legis acquilie acccẽm
ħrs hab. S iiuriaru̾ actõ ħr¬
dinõ competit ñ tminfurti ue¬
rum cet̾us q q actõnib que ex
delictis oriuntur siue cunles
sint siue honorãrie ħ placet
pimitas detur. n enim delic

Expanded text:
est: ita et legis Aquiliae actionem heres habet. sed iniuriarum actio heredi non competit.Non tantum in furti, uerum in ceteris quoque actionibus, quae ex delictis oriuntur, siue ciuiles sunt siue honorariae, id placet,punitas detur: neque enim delic
Abbreviated transcription (Latin):
actio eam domino adquisisse
intelligitur
ep̃e cauet nec magister uniu̾¬
sitatisñec curator bonis cõsũ¬
su cclitorum datus

Expanded text:
actio, eam domino adquisisse intellegitur.nec ipse cauet, nec magister uniuersitatis, nec curator bonis consensu creditorum datus
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ pulsatus uesit instiploem
cogẽdusra ẽ filii quor ꝑsoãm
possit ut pater añ decedebat ꝙ
sciret ꝓcuratorem suũ egisse
aita iniuiriarũ actio red̾at ad

Expanded text:
 pulsatusue sit, in stipulatione cogendus est filii quoque personam possit, ut pater ante decedat, quam sciret procuratorem suum egisse, et ita iniuriarum actio redeat ad
Abbreviated transcription (Latin):
bitor erpstipulatu age̾ cepit
põt clici dominum si defensio¬
nem ꝓcutatoris suscipiat ñ in¬
utuiter dolm. exceptoe. adu̾suꝰ
debitorem uti quia naturale
debitumman ¶Siquis a
ũꝓciratore status contronsia:
patiatur satis accipere d̃b a ꝓ¬
curatore. ne impime seꝑuis ꝓ
suo statu cõuenirẽt/ ⁊ si domi¬
nus uenientes ꝙ abeo ꝑsone

Expanded text:
bitor ex stipulatu agere coeperit, potest dici dominum, si defensionem procuratoris suscipiat, non inutiliter doli mali exceptione aduersus debitorem uti, quia naturale debitum manet.Si quis a procuratore status controuersiam patiatur, satis accipere debet a procuratore, ne impune saepius pro suo statu conueniretur et, si dominus uenientesque ab eo personae
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯpoem ciusdẽ reinact᷑us eẽt.
agit cum eo dominus ad exh
ibendỹsabinus ait fideiussde
ai si domuiꝰ egiss mor absol¬
uto ad u̾sario quia ñ possidc̃i
exintegro ãgẽt nõ obstaturã
rei iudiceate exceptõem.

Expanded text:
em eiusdem rei nanctus esset, agit cum eo dominus ad exhibendum.Sabinus ait fideiussoreet si dominus egisset, mox, absoluto aduersario quia non possideret, ex integro ageret, non obstaturam rei iudicatae exceptionem.
Abbreviated transcription (Latin):
Aue. Instipłoe qua ꝓcuratõ
cauet rat anuem dominũ hĩ¬
t̾um id contrxctur ꝙ int̾sit sti¬
stipulatõnibꝰquoꝙ quas int̾¬
portet. qua re si diiple stipula¬
toes ꝓcurator int̾poat derato
cauere deb. s etiam sidamp
minfecti stipło apcuratore ĩ¬
t̃põitur derato deb ꝓcurator

Expanded text:
curator cauet ratam rem dominum habiturum, id continetur, quod intersit stistipulationibus quoque, quas inteportet. quare si duplae stipulationem procurator interponat, de rato cauere debet. sed et si damni infecti stipulatio a procuratore interponatur, de rato debet procurator
Abbreviated transcription (Latin):
let int̾poĩtus ꝓcurator d̾bitoĩ
.de rato uñdo cau̾it. restitutt̃e
mintegrum datan ĩdebiti
coclictoem n stipulatõ ẽ ꝯm¬
itti constabit ¶deqeueniret
si falsi ꝓcuratoris actum min
anis ratum yabuerit io ca

Expanded text:
let, interpositus procurator debitori de rato habendo cauit: restitutione in integrum data neque indebiti condictionem neque stipulationem committi constabat. idemque eueniret, si falsi procuratoris actum minor annis ratum habuerit. et
Abbreviated transcription (Latin):
canus alusue publicam
nomine ui ademerit. qd̾¬
ue familia publicanorũ. sud re¬
stitutum ñerit induplum. aut si
post annum agetur. insimplu

Expanded text:
canus eius public‹i› nomine ui ademerit quodue familia publicanorum, si id restitutum non erit, in duplum aut, si post annum agetur, in simplum
Abbreviated transcription (Latin):
sipecumam qmmetibi dełx ex¬
istimabam iussi tuo spopond̃¬
rim eicindõare uolebas. ercepti¬
cẽ emindoli .i. tuerime potero
⁊ p̃tea incerti cõclictõe stipuia¬
torem compellam ut in accept¬
am fatiat stipilatoem stem

Expanded text:
uam me tibi debere existimabam, iussu tuo spoponderim ei cui donare volebas: exceptione enim doli mali tueri me potero et praeterea incerti condictione stipulatorem compellam, ut mihi acceptum faciat stipulationem. Item
Abbreviated transcription (Latin):
uio tͣclitas ueder R. snec matrẽ
offensam petitoẽm habere ł eas
recte ũdicare ꝙ uir cuuss ex
dotemustos puelle sibitelitas.
cum ea significatoe ñ modus
donatõnis declaretur. nec abu
suꝓprietas sepetim. s peculium
cõgruam boniꝙ uiri arbito¬
Dater qui filie q̃m huĩt in po¬
tatem mancipia dõauit ⁊ pec¬
ulium emancipate ñ adem̾it.
expost fcõ dõtoem iudetur ꝑ fe¬
cisse ¶ Huuismoĩ lege dep¬
osita mille dearta ut ea ip̃e souiꝰ
qui deposuit tollẽt. aut post in¬
ortem domini elius spatus. ñ m¬
deri celebratam doãtioẽm

Expanded text:
nec matrem offensam repetitionem habere uel eas recte uindicare, quod uir cauisset extra dotem usibus puellae sibi traditas, cum ea significatione non modus donationis declaretur nec ab usu proprietas separetur, sed peculium congruam bonique uiri arbitater, qui filiae, quam habuit in potestate, mancipia donavit et peculium emancipatae non ademit, ex post facto donationem videbatur perfecisse. Eiusmodi lege deposita in aede arca, ut eam ipse solus qui deposuit tolleret aut post mortem domini Aelius speratus, non videri celebratam donationem
Abbreviated transcription (Latin):
uplo uettigaliꝰᷤ contempti ꝓub¬
S antonius rescͥpsit sicolomis
cocedente puplicano. ut soũt fa
fessiones recitantur ꝯmissu ceᷤ¬
satꝰ. cumpotit satisfierifisco exbo¬
ns publicanorum ꝑfideussorỹ
Pene abhroipꝰ peti ñpossunt. si
nõ est quõ moͣta co muo quide¬
liquid ⁊hoc sicut incetis peniͣs i

Expanded text:
duplo vectigali contenti pubMagnus Antoninus rescripsit, si colonus concedente publicano, ut solent farofessiones recitantur, commissum cessat, cum poterit satisfieri fisco ex bonis publicanorum vel fideiussorum. Poenae ab heredibus peti non possunt, si non est quaestio mota vivo eo qui deliqui
Abbreviated transcription (Latin):
causa pecunia titio mimerata
ut statim donatori mutuo detũ.
ñ impeclitur clnm tͣnslãtio ac ꝓ¬
ptea histem numinis doatori
cclitis. nouũ dominiũ mhĩ q̾r¬
Mutus i sureł dõare ñ ꝓhidetũ.¬
Sicum primus tibi donareulł
ulanti ꝓmisẜit. ꝑficitur doatõ.¬

Expanded text:
causa pecunia Titio numerata, ut statim donatori mutuo detur, non impeditur dominii translatio: ac propterea isdem nummis donatori creditis novum dominium in Mutus et surdus donare non prohibentur.Si, cum Primus tibi donare uelulanti promiserit, perficitur donatio e
Abbreviated transcription (Latin):
fiusti ⁊ me ⁊loqu̾e̾tia ⁊ dilitla
tua meliorẽ redelidisti:dono tͥ
⁊ ꝑmitto habitare millo cena¬
cuio.eoꝙ defuncto regulo ⁊ tro¬
uisiam hitatõnis patiebatur i¬
cost̾tus. ⁊ cum deea re metũ ꝯtul¬

Expanded text:
isti et me eloquentia et diligentia tua meliorem reddidisti, dono et permitto tibi habitare in illo cenaculo eoque uti". defuncto Regulo controversiam habitationis patiebatur Nicostratus et cum de ea re mecum contul
Abbreviated transcription (Latin):
siue mnãto. tioime cõcedẽ hac
epla manumea scpta notumtͥ
fatio. eumidẽ ubtum testõ ex be¬
se sc̃psit yrdem. sẽpronium ex
triente. nec peculium sticolega
toẽm eiundẽ funtlñ post pan¬
cos dies seiopignori obligaũ.
uacuam p̾oe̾m eiusdem fundi
induxit. quero andõãtio ꝑfe¬

Expanded text:
i concedere hac epistula manu mea scripta notum tibi facio". eundem libertum testamento ex besse scripsit heredem, Sempronium ex triente: nec peculium Sticho legtionem eundem fundum post dies paucos Seio pignori obligavit vacuam possessionem eiusdem fundi induxit: quaero, an donatio perfe
Abbreviated transcription (Latin):
uiam oclideris S ego siquidẽ¬
pecune adebitore mo ñdum
solute sunt habeo adiisus deb¬
itorem meum rescissoriã ixao
ꝙ supra legis moclum tib̃i pro¬
pecunias a debitore meo exegis¬
trm hoc ꝙ molum iegis excedit

Expanded text:
ideris. sed ego, si quidpecuniae a debitore meo nondum solutae sint, habeo adversus debitorem meum rescissoriam in id, quod supra legis modum tibi proatus: sin autem pecunias a debitore meo exegisti, in hoc, quod modum legis excedit
Abbreviated transcription (Latin):
poĩtum ẽe̾ ut aliquid doẽtur ¶d̾
aristo ait sidõationis causa mł
tradatur ẜiusut post quinq̾¬
mum manimittatur. sit aũt
auenus possit dubitari anusy¬
capiatur. quĩa auquid dõatõi
int̾ueniret sci hoc gemis qõis in¬

Expanded text:
positum, ut aliquid donetur. Idem Aristo ait, si donationis causa in hoc tradatur servus, ut post quinquennium manumittatur, sit autem alienus, posse dubitari an usucapiatur, quia aliquid donationis interveniret. et hoc genus quaesti
Abbreviated transcription (Latin):
rat. nequis p̾ter redemp̃toreᷤ p̾t
idus martias cotem exinsula c̾
a cotib anterousmartias expõ
idus martias ꝓfecta erat cosule
sĩt tam ⁊ si portus quo qui in
insula ẽẽt omnes eius insule ẽẽ
martias ꝓfectus exportuẽet. ⁊¬
relãtus tempestate nmsutã de¬
uidri eẽ legem fecisse. ꝓpea ꝙ iaz¬
imitio enecte cotes uide̾tur cũ
dendus ẽ isẜiuis quiincomissũ¬

Expanded text:
rat: "ne quis praeter redemptorem post idus Martias cotem ex insula Cra cotibus ante idus Martias ex poridus Martias profecta erat. consulrespondit, tametsi portus quoque, qui insulae essent, omnes eius insulae esseMartias profectus ex portu esset et relatus tempestate in insulam devideri contra legem fecisse, prainitio euectae cotes uiderentur, cum dendus est is seruus qui in commissu
Abbreviated transcription (Latin):
uitores fisci Itemq rei publice
uectigalia cc̃clucẽ ꝓhibe̾̃tur. ne
ex alla causa corum debita hone¬
reñtur Inisi forte tales fidenisso¬
res obtulint. qui debitis eorum
satisfacere ꝑatisunt ¶ Sotiiu-¬
ectigalium si sepatim ꝑtes ad¬
ministrent. alter abaltero minꝰ
ydones inse portõem tñsferre iu¬
re desiderat ¶Qd illicite publ

Expanded text:
itores fisci itemque rei publicae uectigalia conducere prohibentur, ne ex alia causa eorum debita onerentur: nisi forte tales fideiussores obtulerint, qui debitis eorum satisfacere parati sint. Socii uectigalium si separatim partes administrent, alter ab altero minus idoneo in se portionem transferri iure desiderat. Quod illicite publi
Abbreviated transcription (Latin):
ut si ob honorẽm auiquein ꝓmit¬
um offitioru m̾cedes hũtputa
sitibi affuerossisatis dẽceto ꝓte.¬
fueris ¶nõ põt uialttas nol̾ti
acquin ¶ Si quis declit᷑ peciũ ã
mutuam titio redcendam seio
cui dõatum uolebat. deind titi
cumam seii fieri. sine mortiui
scunt. siue ignorauĩt isqui da¬
bat. quia pec̾imia funit deatl¬
ax dantis S siquidem ignor¬
auit mortium. ent ubatus si
Rit pecuniam mutirã accepit
soluñdam seio sin antem ma¬
dauõ tibi ut pecumam titio des
cuidoare uolebam: tu ignorãs
hrdes in eos iẽbis mandati acti¬
oenssi sciẽs. no reuͣis ¶ Sĩ quis
yuo peciũam celiderit deinde is
ube factus eam exꝓmiẜ it. neĩt
doatio s debiti solutio¶Idem
inpupilo quisine auc̃te tut¬

Expanded text:
ut, si ob honorem aliquem promum officiorum mercedes ut puta: si tibi adfuero, si satis pro tefueris.Non potest liberalitas nolenti adquiri.Si quis dederit pecuniam mutuam Titio reddendam Seio, cui donatum uolebat, deinde Titicuniam Seii fieri, siue mortuu‹m› sciuit siue ignorauit is qui dabat, quia pecunia fuit dantis: sed si quidem ignorauit mortuum, erit liberatus, si sic mutuam pecuniam accepit soluendam Seio. si autem mandauero tibi, ut pecuniam Titio des, cui donare uolebam, et tu ignorans es meos mandati actionem: si sciens, non habebis. Si quis servo pecuniam crediderit, deinde is liber factus eam expromiserit, non erit donatio, sed debiti solutio. idem in pupillo, qui sine tut
Abbreviated transcription (Latin):
atoem¶Sipecuniã mic̾ titus d̾¬
dent abs ꝙ uila stipulatoe eata¬
deinum meafieret cimiseius
sul fcũs eẽt. etiam siue furente
ꝯsulatum a deptusfuĩt. meã fi

Expanded text:
Si pecuniam mihi Titius dederit absque ulla stipulatione, ea tademum mea fieret, cum Seius consul factus esset: sive furente consulatum adeptus fuerit, mea fi
Abbreviated transcription (Latin):
tiu ncͥomninus pena dur᷑et.s
tñ absouindus est ⁊ͥ qui post ac¬
ceptum uiditum restituẽ ꝑat̾
est ¶Quẽntib autein nobis
na simpli sit. ⁊ magis placet ũ¬

Expanded text:
na duret. sed tamen absolvendus est etiam qui post acceptum iudicium restituere paratus est. Quaerentibus autem nobis,na simpli sit, magis placu
Abbreviated transcription (Latin):
pone eiu filium ẽẽ senatoris
łcuuis altius dignitatis. q̃r ñ¬
dicas uideri patrem nͥ spalit̃ ei
doandi facuitatem adeinit ħ
quꝰoq cõcessisse dum ei dat uu¬
am pecuui admĩsttoe. sparia
qi morͣtis causa doãre ꝓhibet.
quamuis enim exuolũtate prĩ
quo mortis cã doãre possit at¬
tñ cum cessat uolũtas inhibe¬
nisse oportebit sicui donare qͦ

Expanded text:
pone enim filium esse senatoriae uel cuius alterius dignitatis: qdicas uideri patrem, nisi ei specialiter donandi facultatem ademit, hoc quoque concessisse, dum libat peculii administrationem?Pari  mortis causa donare prohibebitur: quamuis enim ex patris quoque causa donare possit, attamen ubi cessat uoluntas, inhibenisse oportebit, si cui donare quo
Abbreviated transcription (Latin):
ex̾cere ñ ꝓhibet  i¶ res excitui pa¬
tas. pratom uectigauum subici
ñ placuit ¶Fiscusab om̃iũ uec¬
catores autem qui defundis fis¬
callb mercari ꝯsũenu̾nt. nul¬
lam ĩmuni̾tatẽ soluñdi pub¬
lici uectigalis usurpare posst̃.
uectigalium pensionib. repel
dam necciam hostib quo ue¬
salem ti sine piculo capitisl¬
Agri publici qui in ppetuii
locantur. abactore sine aucte ꝓ
esunt: naius quoꝙ fiscoundi¬
catur. ꝙ ħiabsũte domino id

Expanded text:
exercere non prohibetur.Res exercitui paratas praestationi uectigalium subici non placuit.Fiscus ab omnium ueccatores autem, qui de fundis fiscalibus mercari consuerunt, nullam immunitatem soluendi publici uectigalis usurpare possunt.uectigalium pensionibus pellerdo necessariam hostibus quoque uesales, non sine periculo capitis licet.Agri publici, qui in perpetuum locantur, a curatore sine auctoritate erint, nauis quoque fisco uindicatur: quod si absente domino id
Abbreviated transcription (Latin):
appioẽ utimur ⁊ fc̃mͦ demõstra¬
ullofcõ ad se reũti uelit Cũmuõ
dicimus si hacm̃te dõat sponsus
sponse nptus ut nõ secutis sp̃es
auferatir posse repeti.ñ cc̃ium pͥ¬
ori licimus. s cõcedimus inter
sub coditoẽ om̾itur.

Expanded text:
atione utimur et factum demonstraullo facto ad se reuerti uelit. cum uero dicimus, si hac mente donat sponsus sponsae, ut nuptiis non secutis res auferatur, posse repeti, non contrarium priori dicimus, sed concedimus inter sub condicione soluatur.
Abbreviated transcription (Latin):
inuecta ꝓfessus ñ fuĩt. siue ue¬
nala siue asuaua mpena com¬
missi ẽ. sitam̃ nouitia mancipi¬
a fu̾mt. n etiam uetermassunt
autem ueterana que anno ꝯti¬
nio murbe ẜiuerunt nõiuitia
autem macipia intelligũturq̃
ui qui infuga sunt incomissihe
ñ cadunt. cunsine nolũtate do¬
mini fines egressi sunt. ⁊ hoxita
principalib constitutõnib ca

Expanded text:
inuecta professus non fuerit siue uenalia siue usualia, poena commissi est, si tamen nouicia mancipia fuerint, non etiam ueterana. sunt autem ueterana, quae anno continuo in urbe seruierint: nouicia autem mancipia intelleguntur, quae ui, qui in fuga sunt, in commissum non cadunt, cum sine uoluntate domini fines egressi sunt: et ita principalibus constitutionibus ca
Abbreviated transcription (Latin):
Fpatris ussu aut uolu̾ta tedo¬
nauit piide ẽ ac sipater ip̃e do¬
nauit aut si mei uolu̾tate re
meam tu nompne tuo titio do¬
eperit. donate rei dominus ñ fit

Expanded text:
patris iussu aut uoluntate donauit, perinde est, ac si pater ipse donauerit aut si mea uoluntate rem meam tu nomine tuo Titio doeperit, donatae rei dominus non fit,
Abbreviated transcription (Latin):
rccił Sipatronus ex debita
parte hrs lnstituat. ⁊ lbertus fi¬
dei eius cõmisit ut ꝗd daret. ⁊ ħ
stipulantifidei ꝯmissano ꝓm¬
isẜit. uerit cogend̃ soluere. ne ꝑ¬

Expanded text:
rum Si patronus ex debita parte heres instituatur et libertus fidei eius commisit, ut quid daret, et hoc stipulanti fideicommissario promiserit, non erit cogendus solvere, ne
Abbreviated transcription (Latin):
cum laps exemptus ẽ meis fit.
n ꝓibendo meuehe efficit u̾
meus eẽ desinat.quia quodãmẽ
tͣcli tione meus factus ẽ Pla¬
de coclurãt ut paterer eumsibi
uire eximẽsi ante qͣm eximat

Expanded text:
cum lapis exemptus est meus fit, neque prohibendo me euehere efficit, ut meus esse desinat, quia quodammodo traditione meus factus est: plade conduxerat, ut paterer eum sibi iure eximere, si antequam eximat,
Abbreviated transcription (Latin):
que calore ucitantis ultra moͬ
ita deinum admitenda ẽ. si fi¬
deiussores idoneos ⁊ cautoem iꝰ
quiucitatoe uiceiͣt offere pa¬
tus sitͣ ¶ Adcõctuce̾lum uee¬
tigalinultus nemo compellit᷑.
udo impleto tempore cõcluc

Expanded text:
quae calor licitantis ultra modum ita demum admittenda est, si fideiussores idoneos et cautionem is qui licitatione uicerit offerre paratus sit. Ad conducendum uectigal inuitus nemo compellitur et ideo impleto tempore conduc
Abbreviated transcription (Latin):
tice. ebut. ferrum aditium. car¬
passimum lap̾. uniu̾sus marg¬
arita. sardonix. cecinimũ. Lanci¬
uestis senca. ⁊ subserica. Laducta.
carbasea. nemasericũ ⁊cꝰ. Itẽ¬

Expanded text:
icae: ebur: ferrum Indicum: carpasum: lapis universus: margarita: sardonyx: ceraunium: hyacivestis serica vel subserica: vela tincta carbasea: nema sericum:
Abbreviated transcription (Latin):
puniuntur. cõmisis molo. naui
Cautem domino restitiutur.
¶ulicitarum inti̾ ꝑsecutio. hrdrde
quop afficit¶ Eam rem que cõ¬
iiIIso ũdicanda ẽ dominus e
riñ possunt. ip̃i eapriorib pensi

Expanded text:
untur commissis mercibus, navis autem domino restituitur. Illicitarum mercium persecutio heredem quoque adfligit. Eam rem, quae commisso vindicata est, dominus emri non possunt, ipsi ea prioribus pensi
Abbreviated transcription (Latin):
Ntñ dominus desidẽt eauĩ sibi
dampm intati ab do excunis p̃¬
dionocet. equissmmuet cauerier
oportere ¶ Itemsi ñ ego s ꝓcu¬
rator meuł tale opus fecerit ut

Expanded text:
en dominus desideret caveri sibi damni infecti ab eo, ex cuius praedio nocet, aequissimum erit caveri oportere. item si non ego, sed procurator meus tale opus fecerit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
agrum comunẽ aqua immuta¬
tur. offilius ait sotium cũ eo a¬
gere poͥssescrebatius existimat
si de ope agatur ꝙ manufc̃msit.
om̃imõ restituendum idẽẽ ab eo
ditio ẽ. ceteriq successores ł re¬
stitue̾ siuelint opus fc̃m xpatiẽ¬
tiam prare debent. nam actori
moram suamnoc̃ẽ debe manif¬
estum ẽ Ieadem causa ẽ sotĩ
eius qui opus fecit. sup̃e actor
ñ fuĩt ¶demꝙ indonato fundo.¬

Expanded text:
agrum communem aqua immittatur, Ofilius ait socium cum eo agere posse: Trebatius existimat, si de eo opere agatur, quod manu factum sit, omnimodo restituendum id esse ab eo, ditio est ceterique successores uel restituere, si uelint, opus factum uel patientiam praestare debent: nam actori moram suam nocere debere manifestum est. in eadem causa est etiam socius eius qui opus fecit, si ipse auctor non fuit: idemque in do
Abbreviated transcription (Latin):
neliem adicto p̃lio. ⁊
exquirenda ẽ. ut siue m̾as it
penes emptorẽ siue recessit. cer¬
timsit uolu̾tate domini fcã
aque cessioẽi it̾o aut̾e uolu̾t¬
as erigitur nedominus igno¬
rans iuriam accipiat. niłã e
po̾t inderi imuriã accipe quise

Expanded text:
n diem addicto praedio et exquirenda est, ut, siue remanserit penes emptorem siue recesserit, certum sit uoluntate domini factam aquae cessionem.Ideo autem uoluntas exigitur, ne dominus ignorans iniuriam accipiat: nullam enim potest uideri iniuriam accipere,
Abbreviated transcription (Latin):
dariut stichum emẽt. causamag
dõations q̃i cõclictio dande pẽ¬
ciiue extimari debebit. ⁊ mortu¬
ostico pecuma apud titui re¬
manebit.

Expanded text:
dare, ut Stichum emeret, causa magis donationis quam condicio dandae pecuniae existimari debebit et mortuo Sticho pecunia apud Titium remanebit.
Abbreviated transcription (Latin):
effecta ẽ. quia debent bonos
uos ad hoc mminist̾uimeligẽ.¬
Qd̾ ai̾t indommos. sic accipiẽ¬
dum insotios uectigalis. licet
cere oportet. quem uł quos de¬
sideret exiberi. ut sinõ exibant᷑
hinc agatur. S sidicatur exi¬
uere omnes ut possit dignose¬
ere quis sit ꝓuto audiẽctum.¬
Si plures ẜui id furtum ł dap¬
num admisẜunt. hoc debet ẜn¬

Expanded text:
effecta est, quia debent bonos seruos ad hoc ministerium eligere.Quod ait 'in dominos', sic accipiendum est 'in socios uectigalis', licet cere oportet, quem uel quos desideret exhiberi, ut, si non exhibeantur, hinc agatur. sed si dicatur: 'exhibe omnes, ut possim dinoscere quis sit', puto audiendum.Si plures serui id furtum uel damnum admiserint, hoc debet s
Abbreviated transcription (Latin):
exceit. hec ꝓprie donatio appilat᷑.
dat auquis ut tune demu accip¬
ientis fiat cum aliꝗd secutim
fuĩt. hec nõ ꝓprie donatio applła¬
tur.s tota hec donatio subcond¬
dat ut statun quidem fiat acc¬
ipientis si tñ alquid fc̃mfiũt
aut ñ fiũͣt uelitadse reu̾ti. ħ ñ¬

Expanded text:
erceat: haec proprie donatio appellatur. dat aliquis, ut tunc demum accipientis fiat, cum aliquid secutum fuerit: non proprie donatio appellabitur, sed totum hoc donatio sub conddat, ut statim quidem faciat accipientis, si tamen aliquid factum fuerit aut non fuerit, velit ad se reverti, n
Abbreviated transcription (Latin):
p̃timpita rabat ut ꝑsulcos It̾¬
ꝙ pcrca a q̃ ad inferiorem uen¬
que plue arcende possit cogi
in artezam ꝑtem arare ⁊ ne sul¬
ci in eus agrum spectarẽt sR ñ
posse eum facere quominus ag¬
nin uicinus quemadm ulłet
ararezs siquos suicos tͣnsuso
aquanos facẽt ꝑquos mneĩus
agrum a qua deflueret seu¬

Expanded text:
pra tum ita arabat, ut per sulcos itemque porcas aqua ad inferiorem uenaquae pluuiae arcendae possit cogi, ut in alteram partem araret, ne sulci in eius agrum spectarent. respondit non posse eum facere, quo minus agrum uicinus quemadmodum uellet araret.Sed si quos sulcos transuersos aquarios faceret, per quos in eius agrum aqua deflueret
Abbreviated transcription (Latin):
i p̃rius noctũne aq̃s
uitus mdocessa fui̾t. dem̃ postea
aquansusfuero. amitto ẜuitutẽ
aque diuine. quia hoc canpluẽ
sunt᷑ ẜuitutes diusarum c̾aru¬
fce̾ ¶ Placuit nõ alias plapi¬
dem aquam duciposse. insi ħ in
ẜuitute constituenda comp̃hẽ¬
sum sit ñ enim ꝯsuetuduis est
ut qͣm aq̃m hab plapidem str¬
atum ducat.¶ Illa antem q̃ fere
inconsuetudĩne c̃ẽ solẽt ut ꝑ
fistulas aqua ducatur. ⁊ simcͥ
sit comp̾ h̾esum inẜuitute ꝯsti¬
tuenda ei ꝑo̾sũt. itatam ut nul

Expanded text:
i prius nocturnae aquae seruitus mihi cessa fuerit, deinde postea aqua usus fuerim, amitto seruitutem aquae diurnae, quia hoc cas‹u› plures sunt seruitutes diuersarum causarum.Recto placuit non alias per lapidem aquam duci posse, nisi hoc in seruitute constituenda comprehensum sit: non enim consuetudinis est, ut qui aquam habeat per lapidem stratum ducat: illa autem, quae fere in consuetudine esse solent, ut per fistulas aqua ducatur, etiamsi nihil sit comprehensum in seruitute constituenda, fieri possunt, ita tamen, ut nul
Abbreviated transcription (Latin):
marcus non imputan publica
no ꝙñ instruyit tnsgrechentẽ.
s uiud constituẽclum ne decip¬
erum. castimoniũ. nadistarchi
cassiana. ttiana. rilechasia. si¬

Expanded text:
runt non imputari publicano, quod non instruxit transgredientem: sed illud custodiendum, ne deciptum: costamomum: nardi stachys: cassia turiana: xylocassia: s
Abbreviated transcription (Latin):
tio recipe anuo iscum quo agit᷑
ꝓparte sua ⁊ dampindati ⁊ opi
ñ restituti ꝓomure dampnãd̾
sit ut in actõe dampnim fectifit
cum eius p̾dui ex quo dampnũ¬

Expanded text:
cio recipere? an vero is cum quo agitur pro parte sua et damni dati et operis non restituti nomine damnandus sit, ut in actione damni infecti fiat, cum eius praedii, ex quo damnu
Abbreviated transcription (Latin):
aut ꝓcuratoru suorũ usus
sũi causa mittet qͣndã ⁊ em̃p¬
tuͣm. sigificet liuello manu
sua subscpto eimq adpub¬
licanum mittat. ut siquid ã¬
plius qm̃ mandatum est tnͣs¬
feret. idmunficũ sit ¶ In oĩ¬
b uectigaub fere consuetu¬
dospectarisolet. idꝙ etiam p¬
rincipalib ꝯstitutionib ca¬

Expanded text:
aut procuratorum suorum usus sui causa mittet quendam empturum, significet libello manu sua subscripto eumque ad publicanum mittat, ut, si quid amplius quam mandatum est transferet, id munifi‹c›um sit.In omnibus uectigalibus fere consuetudo spectari solet idque etiam principalibus constitutionibus ca
Abbreviated transcription (Latin):
cent. debe eum opus restituẽ sua
impensa. quia comuni diuid¬
undo actoẽm har̾et s sibimag̾̃
placee̾ patiẽti am dumtaxat e¬
um prare oportere. quia sua cul¬
pa actor id̾patiatur quiñ agit
et sisotius eius soum̃do ñ fui̾t.
Offitiũm autẽ iudicisint duo
accepti quale futurum sit dub¬
itare se uilianꝰ ait si forteius
fundi fui̾t cui aqua nocet. sin̾i
cumuno eorum agatur. ntrũ
eius eius dampninomine ꝙ p̾¬

Expanded text:
cerit, debere eum opus restituere sua impensa, quia communi dividundo actionem habet. sed sibi magis placere patientiam dumtaxat eum praestare oportere, quia sua culpa actor id patiatur, qui non agit et, si socius eius solvendo non fuerit? Officium autem iudicis inter duos accepti quale futurum sit, dubitare se Iulianus ait, si forte unius fundus fuerit cui aqua noceat, si vero cum uno eorum agatur: utrum et eius damni nomine,
Abbreviated transcription (Latin):
unt afisco recte applłantur pub¬
ins uiraptis. s uñput̾auit ⁊ sp̃a¬
uter adusus publicanos eclictũ
ꝓponeresꝙ quidemedictum aui¬
qua parte mitius ẽ quippe idinꝰ
duplum datur.cum furti qibõ¬
rim raptorũ ĩ quadruplũ i fũti
mamfesti eque inquadruplũ.
⁊ restituendi facuitas publica̾o
ui areptum datur. Qd̾ si fecerit

Expanded text:
unt, recte appellantur pubis ui raptis? sed e re putauit et specialiter aduersus publicanos edictum proponere.Quod quidem edictum in aliqua parte mitius est, quippe cum in duplum datur, cum ui bonorum ‹rap›torum in quadruplum sit et f‹u›rti manifesti aeque in quadruplum, et restituendi facultas publicano ui abreptum datur, quod si fecerit,
Abbreviated transcription (Latin):
i Supra it̃ alienum ar¬
cus aque clucede causa ñ iure
fiet nec uĩreis cui iter actusd̾¬
uet̾ s põtemquo possit ne a¬
gere iure exstruet at si specu:
nõ cuniculum subrino aqua¬
rum aget. a qua corrumpetũ
quia suffoso eo aqua mana¬
uit. ⁊ riuis sice atiu¶Cassius
seꝑatim cumsingur ⁊ seꝑatim

Expanded text:
ienum arcus aquae ducendae causa non iure fiet: nec is, cui iter actus debetur, pontem, qua possit ire agere, iure extruet. at si specus non cuniculum sub rivo ariuo aget, aqua corrumpetur, quia suffosso eo aqua manabit et riuus siccatur. Cassius separatim cum singulis uel separatim
Abbreviated transcription (Latin):
posse. idꝙ pomponiꝰ quoq scrib̾.
ẽ eium ad surͣcdum meliorẽ eẽ ꝑ¬
ublicanorum eãm. q̃m ceteoru
qui ⁊ ninũo familam̾ sũt pub¬
uemi Isiue igitur uberi sint si

Expanded text:
posse, idque Pomponius quoque scribit: est enim absurdum meliorem esse publicanorum causam quam ceterorum qui in numero familiarum sunt publicani, sive igitur liberi sint si
Abbreviated transcription (Latin):
uicun descendat. isꝙ oꝑe fcõ ĩ
meum fundũ eamñtat aque
puune arcende tm̃ eum labeo
ait ¶cassius quoq seribit si aq̃
ex ecliffitio urbano noceat uł
agro ł ediffitio rustico. agẽclũ
defuuminib cistillicidus.
Apud iat̾onem inuemo rel¬
atum s̃i ex agro meo aq̃ fuiẽs
noceat loco qui ẽ intra cõtinẽ¬

Expanded text:
icini descendat isque opere facto in meum fundum eam avertat, aquae pluviae arcendae teneri eum Labeo ait. Cassius quoque scribit, si aqua ex aedificio urbano noceat vel agro vel aedificio rustico, agendum de fluminibus et stillicidiis. Apud Labeonem autem invenio relatum, si ex agro meo aqua fluens noceat loco qui est intra contine
Abbreviated transcription (Latin):
modica particula domini p̃i
placet nicħ int̾eẽ utrum p̃ced¬
at uoluntas aque cluctõem ã
subsequatur. quia ⁊ post̾iorem
uoluntatẽ p̃tor tuerid̾o
fum̃i nanigabile sit nõ opotẽ
p̃torem cõcedere cductõem ex eo
fier labo ait. quia flum̃ iinꝰ
nauigabile effitiat sdemꝙ ẽ¬

Expanded text:
 portiuncula domini praeplacet nihil interesse, utrum praecedat uoluntas aquae ductionem an subsequatur, quia et posteriorem uoluntatem praetor tueri debet.Si flumen nauigabile sit, non oportere praetorem concedere ductionem ex eo fieri Labeo ait, quae flumen minus nauigabile efficiat. idemque
Abbreviated transcription (Latin):
elus. ꝙ fc̃m michi quidem ꝓdeẽ
potest. ip̃i nichil noͣcitum est. ħ
euitas sugerit ⁊ suure defitia¬
mus ¶ apud namusam relatu
ẽ si aquafiu̾ens it suum stercoẽ
obitruxĩt. ⁊ exrestagnatõe suꝑ¬
ioꝵ agro noceat posse cum infe
ri posse. ⁊ ito cumpse natura a
gnimutata. equo animo unu
se ut sinat in pristinamꝰ loci
di toẽm redigi S nos etiam ĩ
nunc ^ e quitatem ad pisimus¬
ruim cẽcursus locũ excanauit. a¬
ñ posse tecu auiciissplane si
fossam iur̃e fcãm hãs cuĩ me

Expanded text:
 factus mihi quidem prodesse potest, ipsi vero nihil nociturus est: haec aequitas suggerit, etsi iure deficiamur. Apud Namusam relatum est, si aqua fluens iter suum stercore obstruxerit et ex restagnatione superiori agro noceat, posse cum inferri posse et ideo, cum per se natura agri fuerit mutata, aequo animo unumqsse, ut sinat in pristinam locum condicionem redigi. sed nos etiam in hunc casum aequitatem adrum concursus locum excavavit, an posse tecum a vicinis: plane si fossam iure factam aut cuius me
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ trebatis putat eum cui
uicinus qui ortũ ariui sosebat
certo tempore anni itrigare p̃¬
a inigor incino nocere ait offi¬
luis n dampmn infe̾cti n aque
pliuue arcende actoẽ eumtm̃.
nisi ioqun complanauit. eoq¬

Expanded text:
 Trebatius putat eum, cui uicinus, qui aruum solebat certo tempore anni rigare, pra irrigatione uicino nocere, ait Ofilius neque damni infecti neque aquae pluuiae arcendae actione eum teneri, nisi locum complanauit eoq
Abbreviated transcription (Latin):
pnum contingit. totum opus
restituere debebit. dapmmñsã¬
cire ¶ Selsus serbit siquid ł p̾e
feci ꝙ tibi aqua plumia noceat.
meaimpensa tolle me cogẽn̾dũ
Siquis auus qui adme non pti¬
net. sufficere ut patiar tetollere.
te. hoc ẽ eius dampni ꝙ apparu

Expanded text:
num contigit, tantum opus restituere debebit, damnum non sarciet. Celsus scribit, si quid ipse feci, quo tibi aqua pluvia noceat, mea impensa tollere me cogendum, si quid alius qui ad me non pertinet, sufficere, ut patiar te tollere.te, hoc est eius damni, quod apparu
Abbreviated transcription (Latin):
ioso uł scõ int̾uemente quot.
ñ sit utinulla eorum ẜnitusim¬
pom poterit G si fund̾ i enͣs
alt̾ius int̾mecite int̾cedit. iu st̃
ẜuitutem fundo tuo imponere
potero. si mnichi meclius dominꝰ
iter ad tͣnsesindum cessitquem¬

Expanded text:
ioso uel sancto interueniente, quo fas non sit uti, nulla eorum seruitus imponi poterit.Sed si fundus medius alterius inter me et te intercedit, haustus seruitutem fundo tuo imponere potero, si mihi medius dominus iter ad transeundum cesserit, quem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ iͥnferior locus supioriẜuit.
labronem ꝓponitur fossa ue̾tꝰ
tiatur eamꝑtem que tibi ac¬
cedat posse te age aque ꝑluui¬
ie arcende lab̾o ut ¶ Cassius
autem scͥbit siqua oꝑa aque
mittende causa pu auẽtẽ fa

Expanded text:
 inferior locus superiori seruit, Labeonem proponitur fossa uetus tiatur eam partem quae tibi accedat, posse te magis aquae pluuiae arcendae Labeo ait.Cassius autem scribit, si qua opera aquae mittendae causa publica a
Abbreviated transcription (Latin):
tustuut fimidi desunt habe aq̃
pliuue arcende actoẽm. eaq ad
eum tñsibit cunis ager ẽẽ ceꝑit.
Cum en imdampnu datũ ꝯtiri¬
eat. ad eum qui domins erit
incipiet actio ꝑtinere. qĩius
cum alt̾ius dominiũ eẽt õpi
auicino fc̃msit ¶ Aque piu¬
uie arcende actoẽn sciendũ ẽ

Expanded text:
tulerit fundi, desinit habere aquae pluviae arcendae actionem eaque ad eum transibit, cuius ager esse coepit: cum enim damnum futurum contineat, ad eum qui dominus erit incipiet actio pertinere, quamvis, cum alterius dominium esset, opus a vicino factum sit. Aquae pluviae arcendae actionem scie
Abbreviated transcription (Latin):
uisshutiq cumeo agend̃ qui
opus fecerit nec muiꝰ eum qͦ
ꝗmpnũ restitue̾ debe. qui ac¬
tor opis fuĩt ¶Apͥ ferocem
pculus ait sicum uodomino¬
rum actum sit qui opus ñ fe

Expanded text:
utique cum eo agendum qui opus fecerit nec minus eum quoque damnum restituere debere, qui auctor operis fuit, apud ferocem Proculus ait: si cum uno dominorum actum sit, qui opus non fe
Abbreviated transcription (Latin):
sieycontinentiu ꝓfluens ĩ me¬
ui agrum defluat eiq noceͣ¬
at. aque piumne aitende ẽẽ ac¬
toẽm ¶ Sieut autem opus fẽm
ut aqua pluuia m̃ noxeat in
ne aqua quealioqum decurrẽs
agro mo̾ꝓdeat muc ꝓsit. offil¬
usigitur ⁊ lab̾o putant agi
ñ posse etiam suntersit mea
adme aquam puenire. hanc
eium actoẽm locum habere si
at. Alublato co aqua nãliter
ad infenorem agrum ꝑuen¬
iensuoceat. labo existimat a¬
que pluiue ardende agiñ po¬
se. Semꝑ enim hanc eẽ ẜuit¬
utẽm in feriorum p̃cliorum.
ut natura ꝓfluentem aqua
excipiant splane siꝑꝑ id opus
sublatum uehem̃tior aqua ꝓ¬
fluat uł deriuetur. aque plu¬
me arcende actoe agi posse eti¬
am lalxo confitetur ¶den
Pait ‸ cõliciombo agrorum
quasdam eẽ leges dcãs ut in
quib agris magna sint aui¬
geẽs uł fossa habere/ si tñlex¬
norem superiori seriure. atꝙ¬
.q. hoc in eomodum natura lit̾
pati inferiorem agrum asup¬¬
iori compensareq debere cu

Expanded text:
si ex continentibus profluens in meum agrum defluat eique noceat, aquae pluuiae ar‹c›endae esse actionem.Sicut autem opus factum, ut aqua pluuia mihi noceat, inne aqua, quae alioquin decurrens agro meo proderat, huic prosit.Ofilius igitur et Labeo putant agi non posse, etiamsi intersit mea ad me aquam peruenire: hanc enim actionem locum habere, lat et sublato eo aqua naturaliter ad inferiorem agrum perueniens noceat, Labeo existimat aquae pluuiae arcendae agi non posse: semper enim hanc esse seruitutem infer‹ior›um praediorum, ut natura profluentem aquam excipiant. plane si propter id opus sublatum vehementior aqua profluat vel corrivetur, aquae pluviae arcendae actione agi posse etiam Labeo confitetur. Denique ait condicionibus agrorum quasdam leges esse dictas, ut, quibus agris magna sint flugeres vel fossas habere: si tameriorem superiori servire atque hoc incommodum naturaliter pati inferiorem agrum a superiore compensareque debere cum
Abbreviated transcription (Latin):
terit nicħ posse aginet de dolo
actioneyisane non deb habere.
sinon ammo uicmno nocẽch.s
suum agrum meliorẽ fatiẽli
id fecit ¶ Item sciendinnẽ hãc
actrem itr suꝑiori adu̾sus infe¬
riorem competere ne aquam q̃
natura fluat oꝑe fcõ inbibaton
psuum agrum decurrẽ ł infe¬
nori adu̾sus suꝑiorem ne aut̃
¶huic uud etiam ẽ a plicand̾

Expanded text:
tit, nihil posse agi, nec de dolo actionem: et sane non debet habere, si non animo vicino nocendi, sed suum agrum meliorem faciendi id fecit. Item sciendum est hanc actionem vel superiori adversus inferiorem competere, ne aquam, quae natura fluat, opere facto inhibeat per suum agrum decurrere, et inferiori adversus superiorem, ne aliter Huic illud etiam applican
Abbreviated transcription (Latin):
supeẽ quimemiuunt. um etiã
siqui audierĩt eos quimemo¬
riam tenuint ¶Idein labo ait
Siuicinus flum torrẽs aĩt te¬
nt ne aqua adeiiꝰ pueniat.
⁊ hoc mõ effectum nt iicino no
ie ar cende non posseenm aꝙ̃
recipiat. cessare aque pluine
dum noceaticui conseq̃s ẽ ꝙ la¬
bo putat siquis uicino cesẜit
ius ei ẽẽ aquam ĩmutẽ aque
ꝑiuiie axcende eum age̾ ñp̾se.
Tp A pud trebatium relats̃
fuuoicas circa fontem institu¬
isse. ⁊ exhis aqͣminfũdum iu¬
cinum inmittẽ cepisse. ait er¬
go nõ tm̃ eum aque pliune qr¬
cende acto Isitũ in aqm conti¬

Expanded text:
se qui meminerint, uerum etiam si qui audierint eos, qui memoria tenuerint.Idem Labeo ait, si uicinus flumen torrentem auerterit, ne aqua ad eum perueniat, et hoc modo sit effectum, ut uicino noe arcendae non posse: aquam enim recipiat, cessare aquae pluviadum noceat. cui consequens est, quod Labeo putat, si quis vicino cesserit ius ei esse aquam immittere, aquae pluviae arcendae  Apud Trebatium relatum fullonicas circa fontem instituisse et ex his aquam in fundum vicini immittere coepisse: ait ergo non teneri eum aquae pluviae arcend
Abbreviated transcription (Latin):
Nicui aqua pluiu¬
ie acende au̾tetur aqua ¶aquã
ait siue cum alia mixta sit¶E
autem actio locum habo indaap¬
no nocdum fcõ ope tñiam fcõ. ħ¬

Expanded text:
ione aquae pluuiae arcendae auertetur aqua. aquam ait, siue cum alia mixta sit.Haec autem actio locum habet in damno nondum facto, opere tamen iam facto, h
Abbreviated transcription (Latin):
dumtaxat quendiͦ causa arat¬
causa fieri.ñtñ oportere deriua¬
de aque cansa fieri. Sic enim¬
debere q̃m meliorẽ agrum suy
faceẽ ne uicini detiorem fatiat.
Cet siquis serere ⁊ arare possit ⁊̃
sine sulcis aq̃ris. trĩ eum siquid
non tmͣ offilius autem ait sul

Expanded text:
dumtaxat quaerendi causa aratcausa fieri, non tamen oportere corrivandae aquae cadebere quem meliorem agrum suum facere, ne uicini deteriorem faciat.Sed et si quis arare et serere possit etiam sine sulcis aquariis, teneri eum, si quid non teneri.Ofilius autem ait sul
Abbreviated transcription (Latin):
s cum quo aque plu
acciꝑe uiditium. q̃m ⁊ suo no¬
mine conuenitur ut opus tol¬
lataliud ẽ inuone fidei empto¬
re. hic enim tm̃patiẽtiam prat.
igitur ⁊ sifundo cedat audien¬
dus ẽ ꝑiusemm prat᷑.¬
ncõcetlndo uir aq̃ duc¬
ende il tm eorum in quorũ loco
uitus aque debebatur. nec ĩm¬
erito cum enim mimlitur uis
eorum. conseꝙ̾ fuit ex quiri an
consũtiantiq̃ gnãuter sue in

Expanded text:
s cum quo aquae pluaccipere iudicium, quoniam et suo nomine convenitur, ut opus tollat. Aliud est in bonae fidei emptore: hic enim tantum patientiam praestat: igitur si et fundo cedat, audiendus est: plus enim praconcedendo iure aquae ducendae non tantum eorum, in quorum loco ervitus aquae debebatur, nec immerito: cum enim minuitur ius eorum, consequens fuit exquiri, an consentiant. et generaliter sive in
Abbreviated transcription (Latin):
ss apud ẜuyactores relatum ẽ
a quam restagnaret. aque plu¬
iue arcende agiposse siea aqua.
uicino nocẽt ¶abo etiam se̾bit
ea quetumꝙ fiugum fructu¬
umꝙ recipiendorum cã fuit.

Expanded text:
 auditores relatum est, aqua restagnaret, aquae pluviae arcendae a‹u›icino noceret.Labeo etiam scribit ea, quaecumque frugum fructuumque recipiendorum causa fiunt,
Abbreviated transcription (Latin):
que colorem mutat. e increscit.
Itemsciendum ẽ hanc actoẽm
nõ alias locum hab̾e qm siaqͣ
pluiia agro noceat Icet̾um si e¬
diffitio usoppido noceat ħ actõ
cessãt sagi autem ita pot̾it ius
ñ eẽ stilicidia flumina ĩmite̾.
quide plumie acende actoẽm
spalem eẽ. defluiminib ⁊ stili

Expanded text:
quae colorem mutat vel increscit. Item sciendum est hanc actionem non alias locum habere, quam si aqua pluvia agro noceat: ceterum si aedificio vel oppido noceat, cessat actio ista, agi autem ita poterit ius non esse stillicidia flumina immittere. quidem pluviae arcendae actionem specialem esse, de fluminibus et sti
Abbreviated transcription (Latin):
sabi ^ ᷤ cassius opus ꝙ mamufa¬
nisi siquid agri couidi causa
fiat ISulcos tñ aquarios quigͥ¬
ce appllantur siquis fatiat a¬
que pline actiõr euntenĩ a¬

Expanded text:
Cassius opus manu fanisi si quid agri colendi causa fiat: Sulcos tamen aquarios, qui ἕλικες appellantur, si quis faciat, aquae pluviae actione eum teneri a
Abbreviated transcription (Latin):
cͥumcfius manufecenit quo au¬
ter fiuẽt quannãuit̾ solẽt. si
forte imittendo eam uł maiore
fecerit. autcitatõrem. aut uete¬
m̃tiore̾.aut si comprm̃ido redñ¬
noceat. ea actõe ñ continetur¶le¬
ratius scrib opus ꝙ quis feceĩt
ut aq̃m exclutet que exund¬
ante palude inagrũ eius refuuie̾
sobet. sieapauis aqua pluuia
ampuiatur. eaꝙ aqua repuls¬
a eo op̾e agro ncininoceat aq̃
punhe arcende cogeturtollẽ.¬

Expanded text:
cum quis manu fecerit, quo aliter flueret, quam natura soleret, si forte immittendo eam aut maiorem fecerit aut citatiorem aut vehementiorem aut si comprimendo rednoceret, ea actione non continentur.Neratius scribit: opus, quod quis fecit, ut aquam excluderet, quae exundante palude in agrum eius refluere solet, si ea palus aqua pluuia ampliatur eaque aqua repulsa eo opere agris uicini noceat, aquae pluuiae actione cogetur tolle