comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mortẽ posuerunt. atq animarũ uitã post mortem
carnis esse crediderunt. cotidianis miraculis cort̾ant.
Ad extincta nãq eoꝵ corpora. uiuentes egri ueniunt.¬
aci ueniunt. & liberant᷑. leꝓsi ueniunt. & mundant᷑:
deferunt᷑ mortui. & suscitant᷑. Pensa itaq eorum
anime qualit̾ uiuunt illic ubi uiuunt: quorum
hic & mortua corpora in tot miraculis uiuunt.
Si igit᷑ uitã anamȩ manentis in corpore. dephendis
ex motii mebroꝵ:cur non ꝑpendis uitã animȩ post
corpus. etiã post ossa mortua in uirtute miraculoꝵ
BETRUS. Nulla ut opinor huic alligationi ratio ob¬
sistit. in qua ex reb uisibilib cõgimꝰ credere qd nonꝰ¬
uidemꝰ OrdooRIUO. Paulo superius questus es.
morientis cuiusda egredientẽ te animã ñ uidisse.
sed hoc ipsum iã culpȩ fuit qđ corporeis oculis re
uidere inuisibilem quesisti. Nam multi nr̃oꝵ m̃tis
oculũ fide pura. & uberiͦ oratione mundantes. &¬

Expanded text:
mortem posuerunt, atque animarum vitam postmortem mortem posuerunt, atque animarum vitam postmortem carnis esse crediderunt, quotidianis 384 miraculis coruscant. Ad exstincta namque eorum corpora viventes aegri veniunt,antur; leprosi veniunt, et mundantur; deferuntur mortui, et suscitantur. Pensa itaque eorum animae qualiter vivunt illic ubi vivunt, quorum hic mortua corpora in tot miraculis vivunt. Si igitur vitam animae manentis in corpore deprehendis ex motu membrorum, cur non perpendis vitam animae post corpus, etiam per ossa mortua in virtute miraculorum? PETR. Nulla, ut opinor, huic allegationi ratio obsistit, in qua ex rebus visibilibus cogimur credere quod nonum. GREGORIUS. Paulo superius questus es, morientis cujusdam egredientem animam te non vidisse; sed hoc ipsum jam culpae fuit, quod corporeis oculis rem videre invisibilem quaesisti. Nam multi nostrorum mentis oculum fide pura et ubere oratione mundantes,
Abbreviated transcription (Latin):
Nã sicut omp̃s ds̃ aspi¬
rando. uel ĩplendo. ea que rationi subsistunt. & uiri¬
ficat. & mouit uisibilia: ita ipsa quoꝙ ĩuisibilia
corpora. quȩ uident᷑. PETRUC. Istis fateor alli¬
gationib libent᷑ uictꝰ ppe nulla iã eẽ hȩc uisibilia
existimare cõpellor: qui prius in me infirmãtium
ꝑsonã suscipiens. de in uisibilib aubitabã. Itaq placent
cuncta quȩ dicis: sed tam̃ sicut uita animȩ in corpo¬
re manentis. ex motu corporis agnoͬsco.ita uitã ani
me post corpus aꝑtis quib da reb attestantibus ag¬
noscere cupio. GREGΟRΙU Eel ac in re si cor para¬
tum tuȩ dilectionis inuenio: in alligatione minime
laboro. Nũquidnã scĩ apłi. & martyres xp̃i p̃sentem
uitã despicerent. in mortẽ carnis animas ponerent:
nisi certiorẽ animarũ uitã subsequi scirent: Tuuͦ
ipse inqui is. quia uitã animȩ in corpore manentis.
ex motib corporis agnoscis: & ecce hii. qui animas in

Expanded text:
Nam sicut omnipotens Deus aspirando vel implendo ea quae ratione subsistunt, et vivificat et movet invisibilia, ita ipsa quoque invisibilicorpora quae videntur. PETRUS. -Istis fateor allegationibus libenter victus, prope nulla jam esse haec visibilia existimare compellor; qui prius in me infirmantium personas suscipiens de invisibilibus dubitabam. Itaque placent cuncta quae dicis; sed tamen sicut vitam animae in corpore manentis ex motu corpormae post corpus, apertis quibusdam rebus attestantibus, cognoscere cupio. GREGOR. Hac in re si cor paratum tuae dilectionis invenio, in allegatione minime laboro. Nunquidnam sancti apostoli et martyres Christi praesentem vitam despicerent, et in mortem carnis animas ponerent, nisi certiorem animarum vitam subsequi scirent? Tu vero ipse inquies quia vitam animae in corpore manentis ex motibus corporis agnoscis; et ecce hi qui animas in
Abbreviated transcription (Latin):
pat& oculus. qui uidebat. Subtrahe animã corpos¬
ri:remanent ꝓculdubio oculi in corpore aꝑti.Si
igit᷑ ꝑ se uidebant: cur discedente anima ñ uident:
Hinc gͦ collige. quia ipsa quoq uisibilia. ñ nisi ꝑ inu¬
sibilia uident᷑. Ponamꝰ quoq ante oculos m̃tis edifi¬
care domũ. ĩniensas moles leuari pendere magnꝰs
in machinis colũnas: quis queso te hoc opus operat᷑
corpꝰ uisibile. qđ illas moles manib trahit : an in uisi¬
bilis anima. quȩ uiuificat corpus: Tolle enĩ quod
non uidet᷑ in corpore: & mox ĩmobilia remanent cuno¬
ta. quȩ moueri uidebant᷑ uisibilia corpora metalloꝵ
Qua ex re pensandũ est: quia in hoc quoq mundo
uisibile nihil nisi ꝑ creaturã in uisibile disponi po

Expanded text:
patet oculus qui videbat. Subtrahe animam corpopatet oculus qui videbat. Subtrahe animam corpori, remanent procul dubio oculi in corpore aperti. Si igitur per se videbant, cur discedente anima nihil vident? Hinc ergo collige quia ipsa quoque visibilia non nisi per invisibilia videntur. Ponamus quoque ante oculos mentis aedificari domum, immensas moles levari, pendere magnas in machinis columnas; quis, quaeso te, hoc opus operatur, corpus visibile quod illas moles manibus trahit, an invisibilis anima quae vivificat corpus? Tolle enim quod non videtur in corpore, et mox immobilia remanent cuncta quae moveri videbantur, visibilia corpora metallorum. Qua ex re pensandum est quia in hoc quoque mundo visibili nihil nisi per creaturam invisibilem disp
Abbreviated transcription (Latin):
re cui ministrant: et quȩ inuisibili seruiunt. esse
in uisibilia non dubitent᷑. Hȩc aut̃ quȩ esse credimꝰ.
derans corporis. uitã animȩ in corpore. manentẽ
ꝑpendisꝰ humo. ita uitã animȩ exeunt̾es e corpore
ꝑpendere debes a sũmo: quia potest inuisibilir̾ ui¬
uere: qua oporte in obsequio in uisibilis conditoris
manere PeTRUE Recte totũ dicit᷑: sed mens
refugit credere. qđ corporeis oculis non uala uide
GREGORIUE. Cum paulus dicat: est enĩ fides
sperandarũ substantia rerũ. argum̃tũ non apparen¬
tum. hoc ueracit᷑ dicit᷑ credi: qd non ual& uideri.
Nam credi iã non potest: qđ uideri potest. Ut tam̃ te
breuit̃ reducã ad te. nulla uisibilia. nisi ꝑinuisi¬
bilia uident᷑. Ecce ecuncta corporea oculus tui cor¬
poris aspicit : nec tam̃ ipse corporeus oculus aliquid
corporeũ uiderae. nisi hunc res incorporea aduidend̃
acueret. Nã tolle m̃tẽ.quȩ non uidetꝰ: & in cassum

Expanded text:
re cui ministrant, ut quae invisibili serviunt, esse re cui ministrant, ut quae invisibili serviunt, esse invisibilia non dubitentur. Haec autem quae esse credimus, derans corporis, vitam animae in corpore manentis perpendis ab imo, ita vitam animae exeuntis a corpore perpendere debes a summo, quia potest invisibiliter vivere, quam oportet in obsequio invisibilis Conditoris manere. PETR. Recte totum dicitur, sed mens refugit credere, quod corporeis oculis non valet videre. GREGOR. Cum Pasperandarum substantia rerum, argumentum non apparentium, hoc ueraciter dicitur credi quod non ualet uideri. Nam credi iam non potest quod uideri pbreviter reducam ad te, nulla visibilia nisi per invisibilia videntur. Ecce enim cuncta corporea oculus tui corporis aspicit, nec tamen ipse corporeus oculus aliquid corporeum videret, nisi hunc res incorporea ad videndum acueret. Nam tolle mentem quae non videtur, et incassum
Abbreviated transcription (Latin):
gredientẽ animã non uidisti: quã & manentẽ in cor¬
pore non uides: Nũ qͥd at̃ modoͤ mecũ loqueris: qͥa
uidere in me non uales animã mea. idcirto me
esse exanimẽ credis: Nlatura quippe animȩ in uisi¬
bilis ẽ:atq ita ex corpore inuisibilit̃ egreditꝰ᷑: sicut
animȩ in corpore manentis. pensare possũ ex ipsis mo¬
tib corporis: quia nisi corpori anima ad esse eiusde
membra corporis moueri non possent. Uitã uͦ animȩ
ex reb uisis esse colliga Iuidere non possũ. GREG¬
animȩ uiuificat. & mou&e corpus. sic uis diuina ĩpl&.
quȩ creauit omĩa: & alia inspirando uiuificat. alis
tribuit. ut uiuant: aliis uͦ hoc solũmodo p̃stat. ut sint.
Quia uerũ esse non dubitas creantẽ. & regentẽ. un¬
plentẽ. & circũplectentẽ. transcendentẽ. & sustinen¬
tem. incircũ scriptũ. atq in uisibilẽ am: ita dubitare
non debes. hunc in uisibilia obsequia habere. Debent
quippe ea quȩ ministrant. ad eiꝰ similitudinẽ tende¬

Expanded text:
animam non vidisti, quam et manentem in corpore non vides? Nunquidnam modo cum mecum loqueris quia videre in me non vales animam meam, idcirco me esse exanimem credis? Natura quippe animae invisibilis est, atque ita ex corpore invisibiliter egreditur, sicut animae in corpore manentis pensare possum ex ipsis motibus corporis: quia nisi corpori anima adesset, ejusdem membra corporis moveri non possent. Vita vero animae pex rebus visibilibus esse colligam, quod videre non possum. animae vivificat et movet corpus, sic vis divina implet quae creavit omnia. Et alia inspirando vivificat, aliis vero tribuit ut vivant, aliis hoc solummodo praestat ut sint. Quia verum esse non dubitas, creantem, et regentem, implentem, et circumplectentem, transcendentem, et sustinentem, incircumscriptum, atque invisibilem Deum: ita dubitare non debes, hunc invisibilia obsequia habere. Debent quippe ea quae ministrant ad ejus similitudinem tende
Abbreviated transcription (Latin):
suis operib post mortẽ carnis ad inferos deducti. nec
ut ipsa morte moriunt᷑. Sed in utraq tã dispari sen¬
tentia demonstrat᷑: quia contionator uerax. & illud
ex tẽptatione carnali intulit: & hoc postmođu ex sp̃u¬
ali ueritate diffiniuit. PET RUS. Libe nescisse qd
requisiui: dũ me itenta subtilitate contigit disce¬
re qđ nesciui. Sed queso te ut me ȩquanimit̃ feras.
si ipse quoq apud more ȩccłastis nr̃i infirmantium
in me ꝑsonaᷤᷤ suscepero: ut eisde infirmantib ꝓdesse
ꝓpinquius quasi ꝑ eoꝵ inquisiti onẽ possim. GREG̃.
Cur condescendentẽ te a infirmitati ꝓximoꝵ equa¬
nimit̾ non feram: Cum paulus dicat. om̃ib omĩa factꝰ
sum: ut om̃s facerẽ saluos: Qđ ipse quoq dũ ex c̃des¬
censione caritatis egeris: in hac re ãplius uenerari
debes. in quã morẽ egregii p̾dicatoris imitaris. Pet&¬
Quodam frẽ moriente. psentẽ fuisse me contigit.
qui repente du loqueret᷑. uitałe emisit flatũ: &

Expanded text:
suis operibus, post mortem carnis ad inferos deducti, nec in ipsa morte moriuntur. Sed in utraque tam dispari sententia demonstratur quia concionator verax, et illud ex tentatione carnali intulit, et hoc postmodum ex spiritali veritate definivit. PETR. Libet nescisse quod requisivi, dum me 380 in tanta subtilitate contigit discere quod nescivi. Sed quaeso te, ut me aequanimiter feras, si ipse quoque apud te more Ecclesiastis nostri, infirmantium in me personam suscepero, ut eisdem infirmantibus prodesse propinquius quasi per eorum inquisitionem possim. GREGOR. Cur condescendentem te infirmitati proximorum aequanimiter non feram, cum Paulus dicat: Omnibus omnia factus sum, ut omnes facerem salvos ? Quod ipse quoque dum ex condescensione charitatis egeris, in hac re amplius venerari debes, in qua morem egregii praedicatoris imitaris. Quodam fratre moriente praesentem me fuisse contigit. Qui repente dum loqueretur, vitalem emisit flatum; et
Abbreviated transcription (Latin):
mantiũ ꝑsona intulit: hoc uero ex rationis diffini¬
tione subiunxit. Nã ipsas ꝓtinꝰ rationis causas edis¬
serit & de domo luctꝰ. quȩ sit utilitas ostendit. dicens
In illa enĩ finis cunctoꝵ ãmonet᷑ hominũ: & uiuens
cogitat. quid futurũ sit. Rursũ illic scriptum est.¬

Expanded text:
mantium persona intulit, hoc vero ex rationis definimantium persona intulit, hoc vero ex rationis definitione subjunxit. Nam ipsas protinus rationis causas edisserit, et de domo luctus quae sit utilitas ostendit, dicens: In illa enim finis cunctorum admonetur hominum, et vivens cogitat quid futurus sit . Rursum illic scriptum est
Abbreviated transcription (Latin):
cur ad audiendũ loquendi finẽ secũ parit̾ om̃s am¬
monebat: qui igit᷑ in fine libri dicit. om̃s pariter
audiamꝰ. ipse sibi testis est: quia in se multoꝵ ꝑsonas
suscipiens. quasi solus locutꝰ non est. Unde & alia sunt
quȩ in libro eodẽ ꝑ inquisitionẽ mouent᷑: atq alia.
quę per rationẽ satis faciunt. alia que extẽptatiꝰ
ꝓfert animo atq adhuc huiꝰ mundi delectationib
dediti: alia uero in quib ea quȩ rationis sunt. disse¬
rat: atq animũ a delectatione cõpescat. Ibi nãq ait.
hoc itaq mihi uisũ est bonũ: ut cõmedat quis & bibat.
& fruat᷑ letitia. & labore suo. Et longe inferius sub¬
iungit. Melius ẽ ire ad domũ luctꝰ: quã ad domũ
conuiuii. Si enĩ bonũ ẽ manducare . & bibere: melꝰ
fuisse uidebat᷑ ad domũ conuiuii ꝑgere quã ad
domũ luctus. Ex qua re ostendit᷑: quia illud ex infir¬

Expanded text:
cur ad audiendum loquendi finem secum pariter omnes adcur ad audiendum loquendi finem secum pariter omnes admonebat? Qui igitur in fine libri dicit: Omnes pariter audiamus, ipse sibi testis est quia in se multorum personas suscipiens, quasi solus locutus non est. Unde et alia sunt quae in libro eodem per inquisitionem moventur, atque alia quae per rationem satisfaciunt; alia quae ex tentati profert animo, atque adhuc hujus mundi delectationibus dediti; alia vero in quibus ea quae rationis sunt 377 disserit, ut animum a delectatione compescat. Ibi namque ait: Hoc itaque mihi visum est bonum, ut comedat quis et bibat, et fruatur laetitia ex labore suo . Et longe inferius subjungit: Melius est ire ad domum luctus, quam ad domum convivii . Si enim bonum est manducare et bibere, melius fuisse videbatur ad domum convivii pergere quam ad domum luctus. Ex qua re ostenditur quia illud ex infir
Abbreviated transcription (Latin):
appellatꝰ est. łccliastes aut̃ : ꝓpriȩ concionator dicit᷑
In contion uͦ sententia ꝓmitur. ꝑ quã tumul¬
tuosa turbȩ seditio cõprimat᷑: & cũ multi diuersa
sentiunt. ꝑ contionantis rationẽ ad unã sententiã
ꝑducunt᷑. Hic gͥ liber id circo contionator dicitur.
quia salomon in eo quasi tumultuantis turbȩ sus¬
cepit sensũ. ut ea ꝑ inquisitionẽ dicat quȩ fortasse
ꝑrẽptationẽ imperita mens sentiat. Nã quor sen¬
tentias quasi ꝑ in quisitionẽ mouae: quasi tot in se
ꝑsonas diuersoꝵ suscipit. Sed contionator uerax ue¬
lut extensa manu omium tumultꝰ sedat. eosq ad unã
sententiã reuocat: cũ in eiꝰde libri t̃mino ait. Finẽ
loquendi om̃s parit̃ audiamꝰ. Dm̃ time. & mandata
eius obserua: hoc ẽ enim om̃is homo.Si enĩ in libro
eode ꝑ locutionẽ suã multoꝵ ꝑsonas non suscȩperat.:

Expanded text:
appellatus est. Ecclesiastes autem proprie concionator dicitur. appellatus est. Ecclesiastes autem proprie concionator dicitur. In concione vero sententia promitur, per quam tumultuosae turbae seditio comprimitur. Et cum multi diversa sentiant, per concionantis rationem ad unam sententiam perducuntur. Hic igitur liber idcirco concionator dicitquia Salomon in eo quasi tumultuantis turbae suscepit sensum, ut ea per inquisitionem dicat, quae fortasse per tentationem imperita mens sentiat. Nam quot sententias quasi per inquisitionem movet, quasi tot in se personas diversorum suscipit. Sed concionator verax velut extensa manu omnium tumultus sedat, eosque ad unam sententiam revocat, cum in ejusdem libri termino ait: Finem loquendi omnes pariter audiamus: Deum time, et mandata ejus observa; hoc est enim omnis homo . Si enim in libro eodem per locutionem suam multorum personas non susceperat,
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ scilice sp̃s cũ angło. mortalitatẽ uero carnis cum
ium̃to. quousq & ipsã mortalitatẽ carnis. gloria resur¬
rectionis absorbeat: & inherendo sp̃ui. caro seruet᷑ imꝑ
cit. quia seꝑ deficiendo subsistit: ut qui spũ. & carne
pecauerunt. semꝑ essentialit᷑ uiuentes. & carne. & spũ
sine fine moriant᷑. PeT RUS. Rationi fideliũ placent
cuncta quȩ dicis: sed queso te.dum sp̃s hominũ. atq ium̃¬
torum tanta distinctione discernꝰis. quid ẽ qđ salomon
ait. Sixi in corde meo de filiis hominũ: ut ꝓbar&e eos
adhuc eande sententiã suã subtilit̃ exsequens. adiungit.
Sicut morit᷑ homo. sic & illa moriunt᷑: similit̾ spirant
omĩa. & nihil hab& homo ium̃tis amplius. Quib adhuc
uerbis generałe diffinitionẽ sub infert. dicens. Cunc¬
ta subiacent uanitati: & omĩa ꝑgunt ad unũ locum.
De terra facta sunt: & in t̾ram parit̃ reuertunt᷑. GRE G̃.
Salomonis liber in quo hȩc seripta sunt : ȩxcłiastes

Expanded text:
tem spiritus cum angelo, mortalitatem vero carnis cum jumento; quousque et ipsam mortalitatem carnis gloria resurrectionis absorbeat, et inhaerendo spiritui caro servetur in cit, quia semper deficiendo subsistit; ut qui spiritu et carne peccaverunt, semper essentialiter viventes, et carne et spiritu sine fine moriantur. PETR. Rationi fidelium placent cuncta quae dicis. Sed quaeso te, dum spiritus hominum atque jumentorum tanta distinctione discernas, quid est quod Salomon ait: Dixi in corde meo de filiis hominum, ut probaret eos adhuc eamdem sententiam suam subtiliter exsequens, adjungit: Sicut moritur homo, ita et illa moriuntur: similiter spirant omnia, et nihil homo jumento amplius . Quibus adhuc verbis generalem diffinitionem subinfert, dicens: Cuncta subjacent vanitati, et omnia pergunt ad unum locum. De terra facta sunt, et in terram pariter revertentur . B.Salomonis liber, inquit, in quo haec scripta sunt, Ecclesiastes
Abbreviated transcription (Latin):
de uita iniusibiliũ non dubitamꝰ. Quisquis aut̃ in
hac credulitate. adhuc solidus non ẽ: deb&e ꝓculdubio
biliũ experimentũ habentib credere. Nam stultꝰ est
puer si matrẽ ideo estimat. de luce mentiri: quia
ipse nił aliua. quã tenebras carteris agnouit: Pet Rue.
Plac& ualde quod dicifSed qui esse in uisibilia non
credit: ꝓfecto infidelis est. Qui uero infidelis est: in
eo qđ dubitat fide non querit. sed rationẽ. GReGOR¬

Expanded text:
de vita invisibilium non dubitamus. Quisquis autem in de vita invisibilium non dubitamus. Quisquis autem in hac credulitate adhuc solidus non est, debet procul dubio bilium experimentum habentibus credere, quia et stultus est puer si matrem ideo aestimet de luce mentiri, quia ipse nihil aliud quam tenebras carceris agnovit. PETR. Placet valde quod dicis. Sed qui esse invisibilia non credit, profecto infidelis est; qui vero infidelis est, in eo quod dubitat, fidem non quaerit, sed rationem.
Abbreviated transcription (Latin):
audita non possunt: quia eorũ nullũ sicut ille saltẽ
de p̃terito experimentũ ten&. Acsi enĩ pregnans mu¬
lier mittat᷑ in carcerẽ. ibiq puerũ pariat: qui natꝰ
puer in carcere nutriat᷑. & crescat. cui si fortasse mater
quȩ hunc genuit. sołe. lunã. stellas. montes. & cãpos. uolan¬
tes aues. currentes equos nomin&: ille uero qui in carte¬
re natꝰ. & nutritꝰ. nibil aliud. quã tenebras carceris sciat.¬
& hȩc ille quide esse audiat. sed quia  ꝑ experim̃tum
ion nouit. ueracit̾ esse diffidat. Ita in hac exilii sui
cecitate. nati homines. dũ esse sũma. & in uisibilia au¬
diunt. diffidunt an uera sint: quia sola hȩc infima. in
ipse in uisibiliũ. & uisibiliũ creator. ad humani generis
ređeptionẽ unigenitus patris filius uenirae. & scm̃ sp̃m¬
ad corda nr̃a mutter&: quatinꝰ ꝑ eũ uiuificati credere
quot ergo hunc sp̃m hereditatis nr̃ȩ pignꝰ accipimus.

Expanded text:
audita non possunt: quia eorum nullum sicut ille saltem audita non possunt: quia eorum nullum sicut ille saltem de praeterito experimentum tenent. Ac si enim praegnans mulier mittatur in carcerem, ibique puerum pariat, qui natus puer in carcere nutriatur et crescat, cui si fortasse mater quae eum genuit, solem, lunam, stellas, montes et campos, volantes aves, currentes equos nominet, ille vero qui est in carcere natus et nutritus, nihil aliud quam tenebras carceris sciat, et haec quidem esse audiat, sed quia ea per experimentum non novit, veraciter esse diffidat, ita in hac exilii sui caecitate nati homines, dum esse summa et invisibilia audiunt, diffidunt an vera sint: quia sola haec in quibus nipse invisibilium et visibilium creator, ad humani generis redemptionem unigenitus patris veniret, et Spad corda nostra mitteret, quatenus per eum vivificati crederemquot ergo hunc spiritum haereditatis nostrae pignus accepimus,
Abbreviated transcription (Latin):
ost quam de paradysi gaudus culpa exigente. ex¬
pulsus est primꝰ humani generis parens. & in huiꝰ exi¬
ando extra seme ipsũ fusus. iã ille cȩlestis patriȩ gaudia.
quȩ prius contẽplabat᷑. uidere non potuit. In para dyso quip¬
pe homo assueuerat uerbis dĩ ꝑfrui. beatoꝵ angłoꝵ.
spiritib cordis munditia. & celsitudine uisionis int̾esse:
sed postquã huc cecidit. ab illo. quo ĩplebat᷑ mentis lu¬
mine retessit. Ex cuiꝰ uidelic&e carne. nos in huiꝰ exilii
cęcitate nati. auditoꝰ quidẽ esse cęlestẽ patriã. audi¬
mꝰ eius ciues angelos di: audiuimꝰ eorunde angłoꝵ
sotios sp̃s iustorũ. & ꝑfectoꝵ. Sed carnales quiq qui a
illa inuisibilia scire non ualent: ꝑ experim̃tũ dubitant.
utrumne sit. qđ corporalib oculis non uident. Quȩ
nimirũ dubietas primo parenti nr̃o esse non potuit.
quia & exelusus a paradysi gaudiis. hoc quod amiserat.
qͣm uiderat recolebat. hu aut̃ sentire. uł recolere

Expanded text:
ostquam de paradisi gaudiis, culpa exigente, expulsus est primus humani generis parens, in hujus caeciando extra semetipsum fusus, jam illa coelestis patriae gaudia, quae prius contemplabatur, videre non potuit. In paradiso quippe assueverat homo verbis Dei perfrui, beatorum angelorum spiritibus cordis munditia et celsitudine visionis interesse; sed postquam huc cecidit, ab illo quo implebatur mentis lumine recessit . Ex cujus videlicet carne nos in hujus exsilii caecitate nati, audivimus quidem coelestem esse patriam, audivimus ejus cives angelos Dei, audivimus eorumdem angelorum socios illa invisibilia scire non valent per experimentum, dubitant utrum ne sit quod corporalibus oculis non vident. Quae nimirum dubietas primo parenti nostro esse non potuit: quia exclusus a paradisi gaudiis, hoc quod amisit, quoniam vidit, recolebat. Hi autem sentire vel recolere
Abbreviated transcription (Latin):
quã matrẽ habuerit: ꝓtinꝰ respondit illũ. atq illam.
Quẽ si statĩ requirã utrũne nouerit. quando c̃ceptꝰ
sit: uel uiderit. quando natus. nichil horũ se uł nosse
uł uidisse fatebit᷑: & tam̃ quod non uidit. credit.
Nam illũ patrẽ illamq se habuisse matrẽ. absq dubi¬
tatione testat᷑. Pet Rug. Fateor. quia nunc usq nes¬
ciui. qđ infidelis haber& fide. GREGORIꝰ. Habent
etiã infideles fidẽ : sed utinã in đm. Quã si utiq
haberent: infideles non essent. Sed hinc in sua ꝑfi
dia redarguendi sunt: hinc ad fidei grãm ꝓuocan¬
di. Quia si de ipso suo uisibili corpore credunt. qd̃
minime uiderunt : cur inuisibilia non credunt. quȩ
corporalit᷑ uideri non possunt: Nam quia post mortẽ
carnis uiuat anima : pat& ratio. sed fidei ãmixta. Tres

Expanded text:
it, illum atque illam. Quem si statim requiram utrumne noverit quando conceptus sit, vel viderit quando natus, nihil horum se vel nosse, vel vidisse fatebitur, et tamen quod non vidit, credit. Nam illum patrem illamque se habuisse matrem absque dubitatione testatur. PETR. Fateor quia nunc usque nescivi quod infidelis haberet fidem. GREGOR. Habent etiam infideles fidem, sed utinam in Deum. Quam si utique haberent, infideles non dia redarguendi sunt, hinc ad fidei gratiam provocandi, quia si de ipso suo visibili corpore credunt quod minime viderunt, cur invisibilia non credunt, quae corporaliter videri non possunt? Nam quia post mortem carnis vivat anima, patet ratio, sed fidei admista. Tres
Abbreviated transcription (Latin):
in teritꝰ ẽ hominis. & ium̃toꝵ. & ȩqua utriusq c̃ditio.
Sicut morit᷑ homo: sic & illa moriunt᷑: similit̾ spirant
omĩa. & nihil hab& homo ium̃tis amplius. Qui tamen
ex diffinitione rationis suã postmodu sententiã ꝓtulit
dicens. Quid haba ãplius sapiens stulto: & quid pauꝑ
nisi ut ꝑgat illuc. ubi ẽ uita: Qui igit᷑ dixit tihil
hab& homo ium̃tis ãplius: ipse rursũ diffiniut. Quia
þabe aliquid sapiens non solũ amplius aium̃to. sed
uita non ẽ. quã esse alibi testat᷑. Hab& gͦ hoc homo
amplius ium̃tis. qđ illa post mortẽ non uiuunt: bic
aiero tunc uĩuere inchoat :cũ ꝑ mortẽ carnis

Expanded text:
ditio: sicut moritur homo, sic et illa moriuntur: similiter spirant omnia, et nihil habet homo jumentis amplius . Qui tamen ex definitione rationis suam postmodum sententiam protulit, dicens: Quid habet amplius sapiens a stulto? et quid pauper? Nisi ut pergat illuc, ubi est vita ? Qui igitur dixit: Nihil habet homo jumentis amplius, ipse rursum definivit quod habeat aliquid sapiens non solum amplius a jumento, sed vita non est, quam esse alibi testatur. Habet ergo homo hoc amplius jumentis quod illa post mortem non vivunt, hic vero tunc vivere inc
Abbreviated transcription (Latin):
dit᷑. Ad olescentia enĩ & uoluptas: uana sunt. Qui
dũ hoc post modũ uanũ ẽẽ redarguit. qđ prius ãmo¬
nuisse uidebat᷑: patent᷑ indicat. quia illa quasi ex
desiderio carnali uerba intulit: hȩc uͦ ex irditii
ueritate subiunxit. Sicut gͦ delectationẽ prius car¬
naliũ exprumens. curis post positis. denuntiat bonũ esse
manducare. & bibere: quod tam̃ postmodũ ex iuditii ra¬
tione rep̃bendit. cũ esse melius dicit ire ad domũ luctꝰ
quã ad domũ conuiuii: & sicut lȩtara debere iuue¬
nẽ in adolescentia sua. quasi ex deliberatione carna¬
liũ ꝓposuit: & tam̃ postmodũ ꝑ diffinitionẽ sententię
adolescentiã. & uoluptatẽ uanã esse redarguit: ita

Expanded text:
. Qui dum hoc postmodum vanum esse redarguit, quod prius admonuisse videbatur, patenter indicat, quia illa quasi ex desiderio carnali verba intulit, haec vero ex judicii veritate subjunxit. Sicut ergo delectationem prius carnalium exprimens, curis postpositis, denuntiat bonum esse manducare et bibere, quod tamen postmodum ex judicii ratione reprehendit, cum esse melius dicit ire ad domum luctus quam ad domum convivii; et sicut laetari debere juvenem in adolescentia sua, quasi ex deliberatione carnalium proponit, et tamen postmodum per definitionem sententiae adolescentiam et voluptate
Abbreviated transcription (Latin):
bene nosti. de semaipso mͥ narrare consueuerat : quia
in c̃stantin opolitana urbe. ꝓ quadã causa demoratꝰ
molestia corporis suꝑueniente. defunctꝰ est. Cumq
medicus. atq pigm̃tarius ad aperiendũ eũ. atq c̃di¬
endum ess& quesitus. & die eodẽ minime inuentuᷤ ẽ.
subsequenti nocte. iacuit corpus inhumatũ. Qui¬

Expanded text:
bene nosti, de semetipso mihi narrare consueverat, quia bene nosti, de semetipso mihi narrare consueverat, quia in Constantinopolitana urbe pro quadam causa demoratus, molestia corporis superveniente defunctus est. Cumque medicus atque pigmentarius ad aperiendum eum atque condiendum esset quaesitus, et die eodem minime inventus, subsequente nocte c
Abbreviated transcription (Latin):
marum uidisse. testabatur. Qui &iã quosđã huiꝰ scłi
potentes in eisde flãmis suspensos. se uidisse narrauit.
Qui cũ iam deductꝰ ess&. ut in illo & ipse mergeretur.
subito angelũ corusci habitꝰ apparuisse. fatebatur:
qui eũ in igne mergi ꝑhibere. Cui &iã dixit. Egrede¬
re. & qualit̾ tibi post hȩc uuiendũ sit: caurissime attende
Post quã uocẽ paulatĩ recalescentib membris. ab ęt̾nȩ
mortis somno euigilans. cuncta. quȩ circa illũ fuerant
gesta narrauit.: tantisq se pꝰmodũ uigiliis. iei uniisq
constr ͧxit: ut inferni eũ uidisse. & ꝑtimuisse torm̃ta.
&iam si tacera lingua. conuersio loqueret᷑: quippe cui
om̃potentis dĩ mira largitate in morte actũ est.ne mo¬
ri debuiss& Sed quia humanũ cor grauis ualde duri¬
tiae estu ipsa quoq poenarũ ostensio equȩ om̃ib
utilis  etẽpnar Nã illustris uir stephanus. quẽ

Expanded text:
marum se vidisse testabatur. Qui etiam quosdam hujus saeculi marum se vidisse testabatur. Qui etiam quosdam hujus saeculi potentes in eisdem flammis suspensos se vidisse narrabat. Qui cum jam ductus esset ut in illas et ipse mergeretur, subito angelum corusci habitus apparuisse fatebatur, qui eum in ignem mergi prohiberet. Cui etiam dixit: Egredere, et qualiter tibi posthac vivendum sit, cautissime attende. Post quam vocem paulatim recalescentibus membris, ab aeternae mortis somno evigilans, cuncta quae circa illum fuerant gesta narravit. Tantisque se postmodum jejuniis vigiliisque constrinxit, ut inferni eum vidisse et pertimuisse tormenta, etiamsi taceret lingua, conversatio loqueretur: quippe cui omnipotentis Dei mira largitate in morte actum est ne mori debuisset. Sed quia humanum cor gravis valde duritiae est, ipsa quoque poenarum ostensio non aeque omnibus utilis est. Nam illustris vir Stephanus, quem
Abbreviated transcription (Latin):
re.ita ut facti exanimes redeant. & eoꝵ quisq audisse
se dicat. quia ipse non fuerat. qui erat iussus deduci:ꝰ¬
GREGORtꝰ. ħoc cũ fit petre. si bene ꝑpendit᷑. n error.
sed ãmonitio. Suꝑna enĩ pietas ex magna miscđiȩ suȩ
largitate disponit: ut nonͣ ulli. &iã post exitũ. repen¬
te ad corpus redeant. & torm̃ta inferi. quȩ audita non
crediderant: saltẽ uisa ꝑtimescant Nam quidđã illyrici¬
anus monachus. qui in anmerhe mecũ inmonasterio ui-
uebat. mͥ narrare consuerat: quia quoda tẽpore. cũ
adhuc in heremo moraret᷑. agnouerit. qđ petrus quidã
monachus ex regione ortus hiberie. qui ei in loco uastę
solitudinis. cui euasa nom̃ est. inherebat. sicutonti ipso
narrante didicerat: prius quã beremũ peter&. molestia
corporis int̾ueniente. defunctus ẽ Sed ꝓtinꝰ corpore
restitutꝰ. inferni se supplicia. atq innumera loca flam¬

Expanded text:
re, ita ut facti exanimes redeant, et eorum quisque audisse re, ita ut facti exanimes redeant, et eorum quisque audisse se dicat, quia ipse non fuerit qui erat jussus deduciGREGORIUS. Hoc cum fit, Petre, si bene perpenditur, non error, sed admonitio est. Superna enim pietas ex magna misericordiae suae largitate disponit, ut nonnulli etiam post exitum repente ad corpus redeant, et tormenta inferni, quae audita non crediderant, saltem visa pertimescant. Nam quidam Illiricianus monachus, qui in hac urbe in monasterio mecum vivebat, mihi narrare consueverat, quia 432 quodam tempore cum adhuc in eremo moraretur, agnoverit quod Petrus quidam monachus ex regione ortus Iberiae, qui ei in loco vastae solitudinis, cui Evasa nomen est, inhaerebat, sicut ipso narrante didicerat, priusquam eremum peteret, molestia corporis interveniente defunctus est: sed protinus corpori restitutus, inferni supplicia atque innumera loca flam
Abbreviated transcription (Latin):
accipiunt. qui in multis mansionib distinguunt᷑: qui a
& una ẽ beatitudo. quã illic ꝑcipiunt. & dispar retributi¬
onis qualitas. quã opera diuersa consequunt᷑. Quȩ nimirũ
ueritas iudirii sui diem denuntians. ait: tunc dicam
messoribꝰ. Colligite zizaniã: & ligate ea fasciculos ad cõ¬
burendu. Messores quippe angeli.zizania ad cõburenđu
in fasciculis ligant: cũ pares parib in torm̃tis similibus
sociant. ut suꝑbi cũ suꝑbis. luxuriosi cũ luxuriosis:
auari cũ auaris. fallaces cũ fallatibus: inuidi cũ in ui¬
dis. infideles cũ infidelibꝰ. ardeant. Cũ ergo similes in cul¬
pa ad torm̃ta similia ducunt᷑. quia eos in locis poenalibus
angeli deputant: quasi ⁊izanioꝵ fasciculos ad cõburen¬
dũ ligant. PE TRUS. Ad inquisitionẽ meã responsioni
satisfactione patuit causa rationis Med quid nã est
queso te. qđ non nulli quasi ꝑerrorẽ extraunt᷑ ẽ corpo¬

Expanded text:
accipiunt . Qui multis mansionibus distinguuntur; quia accipiunt . Qui multis mansionibus distinguuntur; quia et una est beatitudo quam illic percipiunt, et dispar retributionis qualitas, quam per opera diversa consequuntur. Quae nimirum Veritas judicii sui diem denuntians, ait: Tunc dicam messoribus: Colligite zizania, et ligate ea in jasciculos ad comburendum . Messores quippe angeli zizania ad comburendum in fasciculos ligant, cum pares paribus in tormentis similibus sociant, ut superbi cum superbis, luxuriosi cum luxuriosis, avari cum avaris, fallaces cum fallacibus, invidi cum invidis, infideles cum infidelibus ardeant. Cum ergo similes in culpa ad tormenta similia deducuntur, quia eos in locis poenalibus angeli deputant, quasi zizaniorum fasciculos ad comburendum ligant. PETR. Ad inquisitionem meam responsionis satisfactione patuit causa rationis. Sed quidnam est, quaeso te, quod nonnulli quasi per errorem extra huntur e corpo
Abbreviated transcription (Latin):
excrescunt. & mundi tmino ꝓpinquante. quanto certũ
illuc ãplius exurendo colligi: tan¬
to & eade torm̃toꝵ loca ãplius uideant᷑ aperire. Qđ
om̃p̃s ds ad correᷤtionẽ uiuenti ũ in hoc mundo uoluit
ostendi: ut m̃tes infideliũ. quȩ inferni torm̃ta esse nͣ
credunt. torm̃toꝵ loca uideant : quȩ audita credere
recusant. Quod uero siue electi. siue reꝓbi. quorũ
cõmunis causa in opere fuerit. ad loca &iã cõmunia de¬
ducunt᷑: ueritatis nobis uerba satisfacerent. &iã si exẽpla
deessent. Ipsa quippe ueritas ꝓpt̃ electos suos in euuangłio
dicit: in domo ꝓatris mei mansiones multȩ sunt. Si enĩ
dispar retendutio in illa beatitudine ȩt̃na non ess&: una
potius mansio quã multȩ essent. M ultȩ gͦ mansiones st̃.
in quib & distincti bonoꝵ ordines. & ꝓpt̾ meritoꝵ consor¬
tia cõniunit̾ lȩtent᷑: & tam̃ unũ denariũ om̃s laborantes

Expanded text:
excrescunt, ut mundi termino appropinquante, quanto certum est excrescunt, ut mundi termino appropinquante, quanto certum est illuc amplius exurendos colligi, tanto et eadem tormentorum loca amplius videantur aperiri. Quod omnipotens Deus ad correptionem viventium in hoc mundo voluit ostendi; ut mentes infidelium, quae inferni tormenta esse non credunt, tormentorum loca videant, quae audita credere recusant. Quod vero sive electi, sive reprobi, quorum communis causa in opere fuerit, ad loca etiam communia deducantur, Veritatis nobis verba satisfacerent, etiamsi exempla deessent. Ipsa quippe propter electos in Evangelio dicit: In domo Patris mei mansiones multae sunt . Si enim dispar retributio in illa aeterna beatitudine non esset, una potius mansio quam multae essent. Multae ergo mansiones sunt, in quibus distincti bonorum ordines, et propter meritorum consortia communiter laetantur, et tamen unum denarium omnes laborantes
Abbreviated transcription (Latin):
ei alius quida obuiã factus ẽ: qui hunc requisiuit.
dicens. Quo uadis. Cui respondit. Ad stephanũ optionẽ
a dño meo ad uocandũ eũ missus sum. Atq ille ꝓtinus
dixit. Ab eo uenio: sed ante me hac hora defunctus est.
Reuersus ẽ puer ad eumorfiũ dñm suũ: sed eũ iã mor¬
tuũ inuenit Sicq factũ est: ut dũ alt̾ obuiã uenit.¬
& ex medio itinere puer reuersus ẽ. ex mensura spa¬
tu potuiss& colligi: quia uno mom̃to utriq fuerant
uocati PeT RUS. Terribile est ualde qđ dicit᷑: sed
queso te. cur egrediente anima nauis apparuit. uel cur
seduci ad siciliã moriturꝰ pͣdixit. GREGORIꝰ. Anima
uehiculo non eget. Sed mirũ non est. si adhuc homini in
sentire aliud potest: nisi qđ p̃ceteris locis in eiꝰ terrȩ insu¬
lis. eructuante igne. torm̃toꝵ ollȩ patuerunt: Quȩ
ut solent narrare: qui nouerunt. Laxatis cotidie sinibꝰ

Expanded text:
ei alius quidam obvius factus est, qui hunc requisivit, ei alius quidam obvius factus est, qui hunc requisivit, dicens: Quo vadis? Cui ille respondit: Ad Stephanum Optionem a domino meo missus sum. Atque ille protinus dixit: Ab eo venio, sed ante me hac hora defunctus est. Reversus vero est puer ad Eumorphium dominum suum, sed jam eum mortuum invenit. Sicque factum est, ut dum alter obviam venit, et ex medio itinere puer reversus est, ex mensura spatii potuisset colligi, quia uno momento utrique fuerant vocati. PETR. Terribile est valde, quod dicitur: sed quaeso te, cur egredienti animae navis apparuit, vel cur se ad Siciliam duci moriturus praedixit? GREGOR. Anima vehiculo non eget: sed mirum non est, si adhuc homini in sentiri aliud potest, nisi quod prae ceteris locis in ejus terrae 429 insulis eructante igne tormentorum ollae patuerunt? Quae, ut solent narrare qui noverunt, laxatis quotidie sinibus
Abbreviated transcription (Latin):
apud eos defunctꝰ ẽ. fuerat uocatꝰ. Qua ex re colli¬
git᷑: quȩ utroꝵq pars fuit meriti. qđ eis datũ est.:
ut in una mansione socialit uiuerent: qͥb ẽ corpore
contigit socialit̃ exire Sed neq hoc sileã  du
adhuc laicus uiuerẽ. atq in domo mea. quẽ mͥ in hac
urbe ex iure patris obuenerat. manerem: de qͥbda
uicinis meis me contigit agnouisse Quȩda uidua
filiũ habebat: a quo non longe quida stephamus. qui
in numero optio fuit. habitabat. Sed isdẽ cumorfius
ad extrema uite ueniens. uocauit puerũ suũ. eiq
p̃cepit. dicens: uade citius. & dic stephano optioni. ut c̃citꝰ
xieniat : quia ecce nauis parata est. ut ad siciliã duci
debeamꝰ. Cũq hunc puer in sanire creder&. & obȩdire
recusar&: cępit ille uehem̃ter imminere. dicens. Uade.
& nuncia illi qđ dico: quia non insanio. Egressus ẽ puer.
ut ad stepbanũ ꝑger&. Cũq in mediũ iter uenisset.

Expanded text:
apud eos defunctus est, fuerat vocatus. Qua ex re colliapud eos defunctus est, fuerat vocatus. Qua ex re colligitur, quia utrorumque par fuerat meritum, eisque datum est, ut in una mansione socialiter viverent, quibus e corpore contigit socialiter exire. Sed neque hoc sileam, quod dum adhuc laicus viverem, atque in domo mea, quae mihi in hac urbe ex jure patris obvenerat, manerem, de quibusdam vicinis meis me contigit agnovisse. Quaedam namqufilium habebat, a quo non longe quidam Stephanus, qui in numero Optio fuit, habitabat. Sed idem Eumorphius ad extrema vitae veniens, vocavit puerum suum, eique praecepit, dicens: Vade citius, et dic Stephano Optioni, ut concitus veniat, quia ecce navis parata est ut ad Siciliam duci debeamus. Cumque hunc puer insanire crederet, et obedire recusaret, coepit ille vehementer imminere, dicens: Vade et nuntia illi quod dico, quia non insanio. Egressus est itaque puer ut ad Stephanum pergeret. Cumque in medium iter venisset,
Abbreviated transcription (Latin):
corã eo assistentes fr̃s psallerent: emissa subito. & ꝓduc¬
ta uoce clamauit. dicens. Urse ueni Qđ mox ut dixit:
eductꝰ ẽ corpore mortałe uitã finiuit. Mirati sunt
fratres : quia hoc qđ moriens frat̾ clamauerat. ignora¬
bant. Quo de functo. in monasterio facta ẽ magna tris¬
ticia. Quarto aut̃ die. quidda fratrib necessariũ fuit
ut ad monasteriũ aliud positũ longe. trans mitterent.
Illuc igit᷑ euntes. fr̃s om̃s eiusde monasterii mona
inuenerunt. Quib cũ dice¬
rent. quid habetis.  quod uos in tanto incerore de¬
primitis: Responderunt. dicentes. Loci huiꝰ desolati¬
onẽ gemimꝰ: quia unus frat̃. cuiꝰ nos in hoc monas¬
ce subtractꝰ ẽ. Cũq fr̃s. qui uenerant. studiose require¬
rent. qualit̾ dictꝰ fuiss&: responderunt. uasus Qui
uocationis eiꝰ horã subtilit̾ inquirentes. ipso eũ mom̾to
cognouerunt exisse de corpore: quo ꝑ iohanne. qui

Expanded text:
coram eo assistentes fratres psallerent, emissa subito et produccoram eo assistentes fratres psallerent, emissa subito et producta voce clamavit dicens: Urse, veni. Quod mox ut dixit, eductus e corpore mortalem vitam finivit. Mirati sunt fratres: quia hoc quod moriens frater clamaverat, ignorabant. Quo defuncto, in monasterio facta est magna tristitia. Quarto autem die quiddam fratribus necessarium fuit, ut ad monasterium aliud longe positum transmitterent. Illuc ergo euntes 428 fratres, omnes ejusdem monasterii monainvenerunt. Quibus cum dicerent: Quid habetis, quod vos in tanto moerore deprimitis? responderunt, dicentes: Loci hujus desolationem gemimus, quia unus Frater, cujus nos vita in hoc monasce subtractus est. Cumque fratres qui venerant, studiose inquirerent qualiter dictus fuisset, responderunt: Ursus. Qui vocationis ejus horam subtiliter inquirentes, ipso eum momento cognoverunt exisse de corpore, quo per Joannem, qui
Abbreviated transcription (Latin):
positꝰ ꝓphetas scõs. quos nimirũ nũꝗͣ uiderat. agnouit.
olae aut̃ plerũq contingere: ut egressura anima. eos .xxxui.¬
& iam recognoscat: cũ quib ꝓ qualitate culparum. uel
& iã premioꝵ in una est mansione deputanda Mam
uir uitę uenerabilis eletitherius senex. de quo in p̾ce¬
dente libro.multa narraui. in monasterio suo germa¬
nũ frẽm iohannẽ nomine se habuisse ꝑhibuit: qui
ante dies quattuordetĩ. suũ fr̃ib exitum prędixit
Cumq decrescentes cotidie cõputara& dies: ante triduũ
qua uocaret᷑ ex corpore. febre correptꝰ ẽ. Ad horã uͦ
mortis ueniens: mysteriũ dominici corporis. & sanguinis
accępit. Uocatosq fratres corã se: psallere p̃cepit. Quib
tam̃ antiphonã ipse de semae ipso. ꝑ sema ips ĩposuit. dicens.
Aperite mihi portas iusticiȩ. & ingressus in eas confite.¬
bor dño: hȩc porta dñi iusti intrabunt ꝑ eam. Cumq

Expanded text:
positus prophetas sanctos, quos nimirum nunquam viderat, agnovit.positus prophetas sanctos, quos nimirum nunquam viderat, agnovit.Solet autem plerumque contingere ut egressura anima eos etiam recognoscat cum quibus pro aequalitate culparum, vel etiam praemiorum, in una est mansione deputanda. Nam vir vitae venerabilis Eleutherius senex, de quo praecedente libro multa narravi, in monasterio suo germanum fratrem nomine Joannem se habuisse perhibuit, qui ante dies quatuordecim suum fratribus exitum praedixit. Cumque decrescentes quotidie computaret dies, ante triduum quam vocaretur ex corpore, febre correptus est. Ad horam vero mortis veniens, mysterium Dominici corporis, et sanguinis accepit. Vocatisque fratribus, coram se psallere praecepit, quibus tamen antiphonam ipse per semetipsum imposuit, dicens: Aperite mihi portas justitiae, et ingressus in eas confitebor Domino: haec porta Domini, justi intrabunt per eam . Cumque
Abbreviated transcription (Latin):
rant : sed uelut uiros uisos. ac cognitos recognoscunt
bonos. quos nũquã uiderunt. Nã cum antiquos patres
in illa ȩtͣna hereditate uiderent. eis in cogniti ꝑ uisionẽ
non erunt : quos in opere semꝑ nouerunt Q uia enim
illic om̃s cõmuni claritate dñm conspiciunt: quid est¬
quod ibi nesciant. ubi scientẽ omnia sciunt: ¶am .xxxx¬
quidã noster religiosus uir. & uitȩ ualde laudabilis cũ
ante hcce rienniũ moreret᷑. sicut religiosi aliqui. qͥ¬
p̃sentes fuere testati sunt: in hora sui exitus ionam
ꝓphetã. hie zechielem quoq & danielem cȩpit aspicere:
eosq dñ os suos ex nomine clamare. Quosdum ad
se uenisse dicer&. & depresis luminibus eis reuerer¬
tiȩ obsequiũ p̃ber&: ex carne edretus est Qua in rẽ
aꝑte datur intelligi. quȩ erit in illa in corruptibili
uita noticia: si uir iste adhuc in carne corruptibili

Expanded text:
rant, sed velut visos ac cognitos recognoscunt 425 rant, sed velut visos ac cognitos recognoscunt 425 bonos quos nunquam viderunt. Nam cum antiquos Patres in illa aeterna haereditate viderint, eis incogniti per visionem non erunt, quos in opere semper noverunt. Quia enim illic omnes coquod ibi nesciant, ubi scientem omnia sciunt? Nam quidam noster religiosus vir, et vitae valde laudabilis, cum ante hoc quadriennium moreretur, sicut religiosi alii qui praesentes fuerunt testati sunt, in hora exitus sui Jonam prophetam, Ezechielem quoque et Danielem coepit aspicere, eosque dominos suos ex nomine clamare. Quos dum ad se venisse diceret, et depressis luminibus eis reverentiae obsequium praeberet, ex carne eductus est. Qua in re aperte datur intelligi quae erit in illa incorruptibili vita notitia, si vir iste adhuc in carne corruptibili
Abbreviated transcription (Latin):
noscerent onequaquã dilies in torm̃tis positꝰ. fratrũ suoꝵ
&iã absentũ meminiss&. Quomodo enĩ p̾sentes non possit
agnoscere : qui &iã ꝓ absentũ. memoria curauit exorare
Qua in re illud quoq ostendit᷑. qđ nequaꝗͣ ipse
requisisti: quia & boni malos. & mali cognoscunt
bonos. Nã & diues ab abraħa cognoscit᷑: cui dictũ ẽ.
recepisti bona in uita tua. & electus lazarus a reꝓbo est
diuite cognitus: quẽ mitti p̾̃cat᷑ ex nomine dicens. mitte
lazarũ. ut intinguat extremũ digiti sui in aquã: ut
refriger& linguã meã In qua uidelic& cognitione utri¬
usq partis cumulus retributionis excrescit: & ut boni
aplius gaudeant. qui secũ eos lȩtari c̃spitiunt quos
amauerunt: & mali dũ cũ eis torquent᷑. quos in mundo
despecto do dilexerunt. eos non solũ sua. sed etiã eorum
poena consumat Fit aut̃ in electis quđdam mirabilius
quia non solũ eos agnoscunt quos in hoc mundo noue¬

Expanded text:
oscerent, nequaquam dives in tormentis positus fratrum suorum etiam absentium meminisset. Quomodo enim praesentes non posset agnoscere, qui etiam pro absentium memoria curavit exorare? Qua in re illud quoque ostenditur, quod nequaquam ipse requisisti, quia et boni malos, et mali cognoscunt bonos. Nam et dives ab Abraham cognoscitur, cui dictum est: Recepisti bona in vita tua; et electus Lazarus a reprobo est divite cognitus, quem mitti precatur ex nomine, dicens: Mitte Lazarum, ut intingat extremum digiti sui in aquam, et refrigeret linguam meam . In qua videlicet cognitione utriusque partis cumulus retributionis excrescit: ut et boni amplius gaudeant, qui secum eos laetari conspiciunt quos amaverunt, et mali, dum cum eis torquentur quos in hoc mundo, despecto Deo, dilexerunt, eos non solum sua, sed etiam eorum poena consumat. Fit autem in electis quiddam mirabilius, quia non solum eos agnoscunt quos in hoc mundo nove
Abbreviated transcription (Latin):
dixit. Fili. recordare. quia recepisti bona in uita tua: &
lazarus similit̾ mala. Diues aut̃ de se ipso iã spem salutis
non habens: ad ꝓmerendã suoꝵ salutẽ. conuertit᷑. dicens.
Rogo te pater: ut mittas eũ in domũ patris mei. Habeo
enĩ quinq fratres. ut testet᷑ illis. ne &e ipsi ueniant in locũ
hunc torm̃torum Quib uerbis aperte declarat᷑ : quia
& boni bonos. & mali cognoscunt malos. Si igit᷑ abraham
lazarũ minime recognouiss&: nequaquã ad diuitẽ in¬

Expanded text:
ecordare quia recepisti bona in vita tua, et Lazarus similiter mala. Dives autem de seipso jam spem salutis non habens, ad promerendam suorum salutem convertitur, dicens: Rogo te, pater, ut mittas eum in domum patris mei; habeo enim quinque fratres, ut testetur illis, ne et ipsi veniant in locum hunc tormentorum. Quibus verbis aperte declaratur quia et boni bonos, et mali agnoscant malos. Si igitur Abraham Lazarum minime recognosceret, nequaquam ad divite
Abbreviated transcription (Latin):
nat: quid nobis aliud. quã ut ne diligat᷑ clamat: Mul¬
ta aut̃ fuerant. quȩ adhuc de electorũ factis narrare
debuisseni: sed hȩc silentio supp̃mo. quiꝰ ad alia festino:
PeTRUS. Quã multos intra scȩ ȩccłiȩ gremiũ constitu¬
tos de uita animȩ post mortẽ carnis ꝑpendo dubitare: s¬
queso ut debeas. uel quȩ exratione subpetunt. uł si qua
animarũ exẽpla animo occurrunt. ꝓmultoꝵ edificati¬
one dicere: ut hii. qui suspicant᷑. discant cũ carne animã
non finiri. GREGΟRΙVE. I aboriosũ ualde hoc opus est.¬
& maxime occupato animo. atq ad alia tendenti. Sed
si sunt quib ꝓdesse ualeat: uoluntatẽ meã ꝓculdubio
postpono utilitati ꝓximorũ. & in quantũ dõ largiente.
ualuero quod anima post carnẽ uiuat: subsequenti
hoc quarto uolumine de monstrabo.:¬

Expanded text:
nat, quid nobis aliud quam ne diligatur clamat? Mulnat, quid nobis aliud quam ne diligatur clamat? Multa autem fuerant quae adhuc de electorum factis narrari debuissent, sed haec silentio supprimo, quia ad alia festino. PETR. Quia multos intra sanctae Ecclesiae gremium constitutos de vita animae post mortem carnis perpendo dubitare, quaeso ut debeas, vel quae ex ratione suppetunt, vel si qua animarum exempla animo occurrunt, pro multorum aedificatione dicere, ut hi qui suspicantur, discant cum carne animam non fiairi. GREGOR. Laboriosum valde hoc opus est, et maxime occupato animo atque ad alia tendenti. Sed si sunt quibus prodesse valeat, voluntatem meam procul dubio postpono utilitati proximorum, et, in quantum Deo largiente valuero, quod anima post carnem vivat subsequenti hoc quarto volumine demonstrabo.