comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
frẽm tuũ. Deq enĩ qͥa hoc ꝓpt̾ lon¬
ginquitatẽ terrarũ ñ potes facere
int̾ me & te. ꝑꝑtẽa debes sinere erra¬
re me: Prsus qd̃ ad ipsas res quas
nosse uolumꝰ attinet. si qͥd ueri me
tenere uł scio. uł credo uł puto. in
quo tu aliter sentis: quantũ dat
dñs. sine tua iniuria conabor asse¬
rere. Qd̃ aũt ꝑtinet ad offensionẽ
tuam. cũ te indignatũ sensero: ni¬
chil aliud quã ueniã dep̾cabor.
Dec omino arbitror te suecensere po¬
tuisse. nͥaut hoc dicerẽ qd ñ debui.
aut ñ sic dicerẽ ut debui: qͥa nec
miror minꝰ nos scire inuicẽ. quã
scim᷑ a coniunctissimis &e familia¬
rissimis nrĩs. in quoꝵ ego carita¬
tem fateor facile me totũ ꝓicio. p̾¬
sertim fatigatũ scandalis scłi. & in
ea sine ulla sollicitudine reqͥesco.
Dm̃ qͥppe illic ẽẽ sentio. in quẽ me se¬
curus ꝓicio: & in quo secur iꝰ reqͥeseo:
nec in hac mea securitate. crastinũ

Expanded text:
fratrem tuum. neque enim, quia hoc propter lonfratrem tuum. neque enim, quia hoc propter longinquitatem terrarum non potes facere inter me et te, propterea debes sinere errare me. prorsus, quod ad ipsas res; quas nosse uolumus, adtinet, si quid ueri me tenere uel scio uel credo uel puto, in quo tu aliter sentis, quantum dat dominus, sine tua iniuria conabor adserere. quod autem pertinet ad offensionem tuam. cum te indignatum sensero, nihil aliud quam ueniam deprecabor. Nec omnino arbitror te suscensere potuisse, nisi aut hoc dicerem, quod non debui, aut non sic dicerem, ut debui, quia nec miror minus nos scire inuicem, quam scimur a coniunctissimis et familiarissimis nostris. in quorum ego caritatem, fateor, facile me totum proicio praesertim fatigatum scandalis saeculi et in ea sine ulla sollicitudine requiesco. deum quippe illic esse sentio, in quem me securus proicio et in quo securas requiesco. nec in hac mea securitate crastinum
Abbreviated transcription (Latin):
sam tam diligent̾ actam ce tã diligent̃
manifestatã. ꝑuersam consuetudinẽ
relinquentes. paci xꝑi ae unitati consen¬
seritis: de ur̃a correctione gaudebimꝰ:
&e sacram̃ta xꝑi quȩ in sacrilegio sehis¬
matis ad iudiciũ habetis. utilia ce salu¬
bria uob̃ erunt. cũ in catholica pace
habueritis caput xp̃m: ubi caritas
cooꝑit multitudinẽ peccatoꝵ. Hȩc
ad uos scripsimꝰ octauo decimo kł
iulii. piissimo honorio augusto oche̾
consule: ut quando possunt. ad qͦsq
ur̃m iste littere puenirent

Expanded text:
sam tam diligenter actam et tam diligenter sam tam diligenter actam et tam diligenter manifestatam peruersam consuetudinem relinquentes paci Christi et unitati consenseritis, de uestra; correctione gaudebimus et sacramenta Christi, quae in sacrilegio schismatis ad iudicium habetis, utilia et salubria nobis erunt, cum in catholica pace habueritis caput Christum, ubi caritas cooperit multitudinem peccatorum. Haec ad uos scripsimus XVIII Kal. Iulias piissimo Honorio Augusto VIIII cons., ut, quando possunt, ad quosque uestrum istae litterae peruenirent
Abbreviated transcription (Latin):
ciaret: ipsis qͥd dedimꝰ ut contra se ꝓ
nob̾ tanta ñ solũ dicerent. uerũetiam
recitarent: An forte uolunt. ut eis a¬
pud uos grãs agamꝰ: qͥa cũ dicunt iu¬
dicem premio a nob̾ ẽẽ corruptũ. ipsi
tam̃ multa quȩ ꝓ nob̾ contra seipsos
dixert̃ &e recitauer̃t. gratis nob̾ omĩa
p̃stiterunt: Aut certe si ꝑꝑt̾ea dicunt
qd̃ nos uicerint. qͥa meliꝰ eger̃t causã
ceciliani quã nos: hoc plane erecite i¬
ds nob̾ credere credite: ce teneamꝰ pars
unitatẽ. quã iubet & diligit ds. Si aĩt
nob̾ ñ uultis credere:. gesta ipsa legite
aut uob̃ ut legant᷑ admittite: & an ue¬
ra sint quȩ scripsimꝰ ipsi uob̾ ꝓbate. Si
aũt nicħ hoꝵ facere uultis: &e manifes¬
tissima ueritate conuictã partis dona¬
ti falsitatẽ. adhuc sequi desideratis:
mundi sumꝰ a pena ur̃a: quando uos
sero postea penitebit. Si uͦ id qd̾ uobis
p̾stitit ds ñ contempseritis: &e post eau¬

Expanded text:
tiaret, ipsis quid dedimus, ut contra se pro tiaret, ipsis quid dedimus, ut contra se pro nobis tanta non solum dicerent, uerum etiam recitarent? an forte uolunt, ut eis apud uos gratias agamus, quia, cum dicant iudicem praemio a nobis esse corruptum, ipsi tamen multa, quae pro nobis contra se ipsos dixerunt et recitauerunt, gratis nobis omnia praestiterunt? aut certe, si propterea dicunt, quod nos uicerint, quia melius egerunt causam Caeciliani quam nos, hoc plane credite iltis nobis credere, credite et teneamus pariter unitatem, quam iubet et diligit deus. si autem nobis non uultis credere, gesta ipsa legite aut, uobis ut legantur, admittite et, an uera sint, quae scripsimus, ipsi uobis probate. si autem nihil horum facere uultis et manifestissima ueritate conuictam partis Donati falsitatem adhuc sequi desideratis, mundi sumus a poena uestra, quando uos sero postea paenitebit. si uero id, quod uobis praestitit deus, non contempseritis et post cau
Abbreviated transcription (Latin):
ce longe postea ipse imꝑator causã inter
partes cognouit atq finiuit. In qua cog¬
nitione cecilianũ in nocentẽ: illos aũt
calũpniosissimos iudicauit. In qͦ ordine
consulũ &e dierũ. satis ostendit᷑ fallacit̾
eos &e calũpiriose dixisse. qd̾ imꝑator mis¬
so ad comitatũ ingentio iudiciũ suũ mu¬
tauit: & cecilianũ quẽ priꝰ purgauerat.
postea condẽpnauit. Non solũ aũt nicħ
de hac re legere potuert: ae contͣ seipsos
tanta legerunt: s etiã ꝑ ordinẽ consu¬
lum euidentiꝰ conuincunt᷑. post causã
felicis ꝓconsulari iudicio t̾minatam:
in qua ussum ẽ ut ad comitatũ ingen¬
tius muteret᷑: nec paruo int̾uallo s lon¬
ge postea memorati imꝑatoris iudicio
int̾ partes habito. cecilianũ fuisse pur¬
gatũ. Non gͦ uob̾ dicant: qͥa premio
corrupimꝰ iudicẽ. Qdͥ enĩ aliud solent
uicti homines dicere: dut si aliqͥd dedi¬
mus iudici. ut contͣ illos ꝓ nob̃ ꝓnun¬

Expanded text:
et longe postea ipse imperator causam inter et longe postea ipse imperator causam inter partes cognouit atque finiuit. in qua cognitione Caecilianum innocentem illos autem calumniosissimos iudicauit. in quo ordine consulum et dierum satis ostenditur fallaciter eos et calumniose dixisse, quod imperator misso ad comitatum Ingentio iudicium suum mutauit et Caecilianum, quem prius purgauerat, postea condemnauit. non solum autem nihil de hac re legere potuerunt et contra se ipsos tanta legerunt, sed etiam per ordinem consulum euidentius conuincuntur post causam Felicis proconsulari iudicio terminatam, in qua iussum est, ut ad comitatum Ingentius mitteretur, nec paruo interuallo sed longe postea memorati imperatoris iudicio inter partes habito Caecilianum fuisse purgatum. Non ergo uobis dicant, quia praemio corrupimus iudicem. quid enim aliud solent uicti homines dicere? aut si aliquid dedimus iudici, ut contra illos pro nobis pronun
Abbreviated transcription (Latin):
dientiã p̃buerit cõpetentem: eundẽq
feliẽẽ a crimine traditionis in nocentẽ
fuisse constiterit̾. s ingentiũ ad comita¬
tum suũ ꝑꝑtẽa iubere transinitti. ut illsᷤ
qui ibi erant & diurnis dieb eũ int̾pel¬
lare ñ desinebant. apparere & intimari
poss: &e frustra eos ceciliano inuidiam
cõparare: & aduersus eũ uiolent̃ insur¬
gere uoluisse. Qͥs eos crederet contra
se ista recitasse ꝓ nob̾: nisi dĩ omĩpoten¬
tis nutu factũ eẽt. ut ñ solũ uerba eoꝵ
gestis tenerent᷑. s etiã manꝰ subseriben¬
tium legerent᷑: Nam & ordinẽ consulũ
&e dierũ qui gestis exp̾ssus ẽ. si qͥs nc̃ di¬
ligent̃ aduertat: inueniet pͥmo cecilia¬
num epischopali uidieio fiuisse purgatũ.
deinde ñ multopost felicis aptungen¬
sis causa. ab heliano ꝓconsule examina¬
ta ẽ. ubi eũ constitit innocentẽ. In qua
causa ad comitatũ mitti iussus ingentiꝰ.

Expanded text:
dientiam praebuerit competentem eundemque dientiam praebuerit competentem eundemque Felicem a crimine traditionis innocentem fuisse constiterit; sed Ingentium ad comitatum suum propterea iubere transmitti, ut illis, qui ibi erant et diurnis diebus eum interpellare non desinebant, apparere et intimare posset et frustra eos Caeciliano inuidiam comparare et aduersus eum uiolenter insurgere uoluisse. Quis eos crederet contra se ista recitasse pro nobis, nisi dei omnipotentis nutu factum esset, ut non solum uerba eorum gestis tenerentur, sed etiam manus subscribentium legerentur? nam et ordinem consulum et dierum, qui gestis expressus est, si quis nunc diligenter aduertat, inueniet primo Caecilianum episcopali iudicio fuisse purgatum. deinde non multo post Felicis Aptungensis causa ab Aeliano proconsule examinata est, ubi eum constitit innocentem. in qua causa ad comitatum mitti iussus Ingentius
Abbreviated transcription (Latin):
ẜ bi ad ꝓconsulem seripsit. ut ad comita¬
dum suũ mitteret᷑ ingentis. Iste aũt in¬
gentius. confessus fuerat ineognitione
heliani ꝓconsulis: falsũ se fecisse adu̾sus
felicẽ. ceciliani ordinatorẽ. Dicebant gͦ
isti. ñ sine causa uoluisse imꝑatorẽ ut
ad se mitteret᷑ ingentius: nisi qͥa cecili¬
ani adhuc causa pendebat: ae conabait᷑
immittere suspieionẽ uanissimã. qd̃ ptea¬
quã ingentis ad comitatũ directus ẽ.
tẽ imꝑator ꝯt᷑ cecilianũ ꝓtulerit iudi¬
care: ce illud iudiciũ suũ qd̾ nos recita¬
uerama ribi int̾ partes cognouerat. ce¬
cilianũq purgauerat: sententia poste¬
riore rescindere: s dicebat᷑ eis ut hoc po¬
tius legerent: & nicħ omino ꝓferebant.
Illȩ aũt litterȩ imꝑatoris quib ad se
mitti iussit ingentiũ. quas cont᷑ seipso ᷤᷤ¬
ꝓ ceciliano recitauert hoc continent:
qd̾ helianus ꝓconsul in causa felicis au¬

Expanded text:
ubi ad proconsulem scripsit, ut ad comitaubi ad proconsulem scripsit, ut ad comitatum suum mitteretur Ingentius. iste autem Ingentius confessus fuerat in cognitione Aeliani proconsulis falsum se fecisse aduersus Felicem, Caeciliani ordinatorem. dicebant ergo isti non sine causa uoluisse imperatorem, ut ad se mitteretur Ingentius, nisi quia Caeciliani adhuc causa pendebat, et conabantur inmittere suspicionem uanissimam, quod, posteaquam Ingentius ad comitatum directus est, tunc imperator contra Caecilianum praetulerit iudicare et illud iudicium suum, quod nos recitaueramus, ubi inter partes cognouerat Caecilianumque purgauerat, sententia posteriore rescindere. sed dicebatur eis, ut hoc potius legerent, et nihil omnino proferebant. illae autem litterae imperatoris, quibus ad se mitti iussit Ingentium, quas contra se ipsos pro Caeciliano recitauerunt, hoc continent, quod Aelianus pro consule in causa Felicis au
Abbreviated transcription (Latin):
nifestar̃t. se apud imꝑatorẽ a ceciliano
fuisse suꝑatos: falsũq ẽẽ qd dixert̃. eũ
ab imꝑatore dãpnatũ. Tercio ꝓtuler̃t
litteras eiuscłẽ constantini ad uicariũ
uerinũ datas. ubi eos grauit̾ detestat᷑:
&e ꝑꝑt̾e̾a dicit de exilio relaxandos ce fu¬
rori suo dimittendos: qͥa iã ds in illos
ceꝑat uindicari. Ac sic etiã istis imꝑato¬
ris litteris confirmar̃t falsũ se dixisse.
qd̾ cecilianus ab imꝑatore dãpnatꝰ sit:
cũ potiꝰ imꝑator ipsos a ceciliano ui¬
ctos ẽẽ monstrauerit: qndo eos uehe¬
m̃ter execratꝰ. ido iussit ut de exiliodi¬
mitterent᷑. ut dõ iudice sicut etiã ee¬
ꝑat punirent᷑. Postea felicis aptungen¬
sis ordinatoris ceciliani in mediũ cau¬
sam misert̃: dicentes eundẽ felic̃s fuis¬
se traditorẽ. a qͦ cecilianꝰ fuerat ordina¬
dus: &e eiusdẽ constantini imꝑatoris ꝓ
ceciliano cont᷑ seipsos litteras ꝓtulert.

Expanded text:
nifestarunt se apud imperatorem a Caeciliano nifestarunt se apud imperatorem a Caeciliano fuisse superatos falsumque esse, quod dixerunt, eum ab imperatore damnatum. tertio protulerunt litteras eiusdem Constantini ad uicarium Verinum datas, ubi eos grauiter detestatur et propterea dicit de exilio relaxandos et furori suo dimittendos, quia iam deus in illos coeperat uindicare, ac sic etiam istis imperatoris litteris confirmarunt falsum se dixisse, quod Caecilianus ab imperatore damnatus sit, cum potius imperator ipsos a Caeciliano uictos esse monstrauerit, quando eos uehementer execratus ideo iussit, ut de exilio dimitterentur, ut deo iudice, sicut etiam coeperant, punirentur. Postea Felicis Aptungensis, ordinatoris Caeciliani, in medium causam miserunt dicentes eundem Felicem fuisse traditorem, a quo Caecilianus fuerat ordinatus, et eiusdem Constantini imperatoris pro Caeciliano contra se ipsos litteras protulerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ. bis numero prius ab epis. & ab ip¬
so postea imꝑatore fuisse purgatũ. hoc
etiã ipsi confirmauert̃. talia postea qͤ¬
si ꝓ causa sua ꝓferendo: ut magis cont̾
ipsos ẽẽ inuenirent᷑: & ꝓ causa cecilians
etiã illa quȩ ꝓtulert̃ recitarent᷑. Quos¬
cũq gͦ accusare uoluert̃: nullis certis
imus &e uerbis suis ce lectionib a se pla¬
qs etiã ipsi confir mauer̃t. Nã ꝓtulert
Iͥmo codicem optati: unde quasi ꝓba¬
rent cecilianũ ab imꝑatore dãpnatũ.
a ui codex cũ contra illos legeret᷑ & ma¬
gis ostenderet cecilianũ fuisse purga¬
tum: ab omĩb risi st̃. S qͥa ipse risus ñ
potuit ab exceptorib excipi uerbis suiᷤ
apud acta risos se ẽẽ testati st̃. Iterũ ꝓ¬
tulert̃ &e recitauert̃ libellũ imꝑatori
constantino a suis maiorib datũ: ubi
questi st̃. qd̾ eos memoratꝰ imꝑator gra-¬
uiter ꝑsequeret᷑. Ac sic eodẽ libello ma¬

Expanded text:
eorum et bis numero prius ab episcopis et ab ipeorum et bis numero prius ab episcopis et ab ipso postea imperatore fuisse purgatum. hoc etiam ipsi confirmauerunt talia postea quasi pro causa sua proferendo, ut magis contra ipsos esse inuenirentur et pro causa Caeciliani etiam illa, quae protulerunt, recitarentur. quoscumque ergo accusare uoluerunt, nullis certis imus, et uerbis suis et lectionibus a se prolatis etiam ipsi confirmauerunt. Nam protulerunt primo codicem Optati, unde quasi probarent Caecilianum ab imperatore damnatum. qui codex cum contra illos legeretur et magis ostenderet Caecilianum fuisse purgatum, ab omnibus risi sunt. sed quia ipse risus non potuit ab exceptoribus excipi, uerbis suis apud acta risos se esse testati sunt. iterum protulerunt et recitauerunt libellum imperatori Constantino a suis maioribus datum, ubi questi sunt, quod eos memoratus imperator grauiter persequeretur, ae sic eodem libello ma
Abbreviated transcription (Latin):
tantes nob inuidiã. & in odium nr̃m
uos adducentes: qͥa ȩccłiȩ causã apud
imꝑatores agimꝰ. fece maiores eoꝵ dde qͥ¬
rum nominib głant᷑. eccliȩ causã egert̃
apud imꝑatorẽ: ꝑsecuti st̃ accusando
cecilianũ: apud imꝑatorẽ. dãpnatũ dix¬
er̃t. Iam ñ uos inducant uanissimis &e
mendacissimis uerbis. redite ad cor ur̃m
timete dñm: cogitate ueritatẽ: relinqͥte
falsitatẽ. Qeͥqͥd enĩ ĩa passi fueritis impi¬
alib legib. qd̾ ñ ꝓ iusticia s ꝓ iniqͥtate
patimini: ñ poteritis dicere ido nos eẽ
iniustos. qͥa sic uob̾cum agi ñ debuit.
ut imꝑator uos ab ista iniqͥtate cõpesce¬
ret: ep̃i enĩ ur̃i confessi st̃ maiores suos
sic egisse cũ ceciliano. quomͦ agi uob̾eũ¬
tib &e ꝓfitentib satis constitit. Qd̾ aũt
cecilianꝰ fuerit ab imꝑatore dapnatꝰ.
om̃ino ñ constitit: inmo etiã constitit
eũ accusantib ce ꝑsequentib maiorib

Expanded text:
tantes nobis inuidiam et in odium uestrum tantes nobis inuidiam et in odium uestrum nos adducentes, quia ecclesiae causam apud imperatores agimus. ecce maiores eorum, de quorum nominibus gloriantur, ecclesiae causam egerunt apud imperatorem, persecuti sunt accusando Caecilianum apud imperatorem, damnatum dixerunt. iam non uos inducant uanissimis et mendacissimis uerbis; redite ad cor uestrum, timete dominum, cogitate ueritatem, relinquite falsitatem. quicquid enim iam passi fueritis imperialibus legibus, quod non pro iustitia sed pro iniquitate patimini, non poteritis dicere ideo nos esse iniustos, quia sic uobiscum agi non debuit, ut imperator uos ab ista iniquitate compesceret. episcopi enim uestri confessi sunt maiores suos sic egisse cum Ctibus et profitentibus satis constitit: quod autem Caecilianus fuerit ab Imperatore damnatus, omnino non constitit; immo etiam constitit eum accusantibus et persequentibus maioribus
Abbreviated transcription (Latin):
subseripser̃t: nec causa cause p̃iudicat.
nec ꝑsona ꝑsonȩ. Nam ce in ipsa causa
ceciliani. quã licet ad eccłiȩ causã ñ ꝑti¬
nentem. tam̃ defendendã suscepimꝰ. ut
etiam ibi całupniȩ manifestarent᷑ ipsoꝵ.
aꝑtissime uicti st̃: nicħ eoꝵ quȩ in ce¬
cilianũ intendebant ꝓbare potuer̃t̃.
Insuꝑ etiã de criminib traditionis. noᷤ
epischopalia gesta ꝓtulimꝰ: unde reci
in absentem dixerant cecilianũ. manife¬
stissimos fuisse traditores. Contra ipsa
gesta illi qͥa ñ habebant qd̾ dicerent:
falsa ẽẽ dixert̃: s nullo mͦ ꝓbare potu¬
er̃t. Insuꝑ etiã confessi st̃. uł potiꝰ ꝓ ma
gna gła ꝓfessi sunt. cecilianũ apud coi¬
stantinũ imꝑatorẽ. a sus p̃decessorib
accusatũ. Et ad didert̃ mendaciũ. qd̃
illis accusantib fuerit ab imꝑatore dãp¬
natus. Ecce ehinc uicti st̃. unde uob̾ so¬
lent nebulas erroris offundere. conci¬

Expanded text:
subscripserunt, nec causa causae praeiudicat subscripserunt, nec causa causae praeiudicat nec persona personae. nam et in ipsa causa Caeciliani, quam licet ad ecclesiae causam non pertinentem tamen defendendam suscepimus, ut etiam ibi calumniae manifestarentur ipsorum, apertissime uicti sunt, nihil eorum, quae in Caecilianum intendebant, probare potuerunt. insuper etiam de criminibus traditionis nos episcopalia gesta protulimus. unde recitin absentem dixerant Caecilianum, manifestissimos fuisse traditores. contra ipsa gesta illi, quia non habebant, quod dicerent, falsa esse dixerunt, sed nullo modo probare potuerunt. Insuper etiam confessi Caecilianum apud Constantinum imperatorem a suis praecessoribus accusatum et addiderunt mendacium, quod illis accusantibus fuerit ab imperatore damnatus. ecce et hinc uicti sunt, unde uobis solent nebulas erroris offundere conci
Abbreviated transcription (Latin):
cõmunione coniungit᷑ causa e ꝑsona
ceciliani qualiscũq fuiss p̃iudicare ñ
poss: si maximianꝰ qͥ eũ cȩteris sociis
suis pͥmianum dapnauit. sietiã felici¬
anus qͥsimul pͥmianum dãpnauit. &
ptea in causa primiani a donati parte
dampnatꝰ ẽ. non p̃iudicat parti donati.
cui mͦ ep̃c sicut antea fuerat receptꝰ ad¬
ungitur: sic etiã ipsis sociis suis maximi¬
anus ñ p̃iudicat: quib isti dilationẽ de¬
derunt. dicentes eos ab illo cũ quo fuer̃t
ñ fuisse pollutos: qͥa nec causa cause p̾nu¬
dicat. nec ꝑsona ꝑsone. Qd gͦ queritĩ am¬
plius: Multis qͥdem uerbis suꝑfluis ge¬
sta ornauer̃t: &e qͥa ñ potuer̃t efficere ut
causa ñ ageret᷑: hoc fecer̃t multũ loqͦn¬
do. ut qd̵ actum ẽ difficile legeret᷑. S
debent uob̃ etiã ista eoꝵ pauca uerba
crimina. oderitis unitatẽ catholicȩ
eccłiȩ: qͥa sicut ipsi dixert̃ relegerunt

Expanded text:
communione coniungitur, causa et persona communione coniungitur, causa et persona Caeciliani. qualiscumque fuisset, praeiudicare non posset, si Maximianus. qui cum ceteris sociis suis Primianum damnauit, si etiam Felicianus. qui simul Primianum damnauit et postea in causa Primiani a Donati parte damnatus est, non praeiudicat parti Donati, cui modo episcopus, sicut antea fuerat, receptus adiungitur, si etiam ipsis sociis suis Maximianus non praeiudicat, quibus isti dilationem dederunt dicentes eos ab illo, cum quo fuerunt, non fuisse pollutos, quia nec causa causae praeiudicat nec persona personae. Quid ergo quaeritis amplius? multis quidem uerbis super- Suis gesta onerauerunt et, quia non potuerunt efficere, ut causa non ageretur, hoc fecerunt multum loquendo, ut, quod actum est, difficile legeretur. sed debent uobis etiam ista eorum pauca uerba o quorum hominum crimina oderitis unitatem catholicae ecclesiae, quia, sicut ipsi dixerunt, relegerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
rium ep̃oꝵ partis donati conciliũ. absen¬
ti primiano: qnͣdo eũ in maximiani cau¬
sa. plus minꝰ centũ ep̃i dãpnauerant.
Tunc illi nominata causa maximiani.
unde sciunt se etiã quos dapnauerant
in honore integrosuscepisse. & baptismũ
insaerilego maximiani seismate datũ
se confirmasse. & ñ destruxisse: &e in sua
uagitana sententia qua eos dãpnauert̃.
quibdã qui in ipso scismate fuert̾. dila¬
dionẽ dedisse: & dixisse. qd̾ eos ñ polluerus
sacrilegi surculi maximiani plantaria:
ista gͦ causa postea quã eoꝵ aures ꝑcussit.
expauescentes ce ꝑturbati ce obliti unde
suꝑius contra nos contendebant: conti¬
nuo dixert̃. nec causa cause nec ꝑsona ꝑ¬
sonȩ p̃iudicat. Et confirmauert̃ uerbis
suis qd̾ nos antea de eccłia dicebamꝰ. qͥa
ñ solũ catholicȩ transmarinȩ. cont᷑ quã
se confessi st̃ ñ habere qd̾ dicerent. uerũ
etiã catholicȩ affricanȩ. quȩ illi unitatiᷤᷤ

Expanded text:
rium episcoporum partis Donati concilium absenrium episcoporum partis Donati concilium absenti Primiano, quando eum in Maximiani causa plus minus centum episcopi damnauerant. tunc illi nominata causa Maximiani, unde sciunt se etiam, quos damnauerant, in honore integro suscepisse et baptismum in sacrilego Maximiani schismate datum se confirmasse et non destruxisse et in sua Bagaitana sententia, qua eos damnauerunt, quibusdam, qui in ipso schismate fuerunt, dilationem dedisse et dixisse, quod eos non polluerint sacrilegi surculi Maximiani plantaria, — ista ergo causa posteaquam eorum aures percussit, expauescentes et perturbati et obliti, unde superius contra nos contendebant, continuo dixerunt: Nec causa causae nec persona personae praeiudicat\' et confirmauerunt uerbis . suis, quod nos antea de ecclesia dicebamus, quia non solum catholicae transmarinae, contra quam se confessi sunt non habere, quod dicerent, uerum etiam catholicae Africanae, quae illi unitatis
Abbreviated transcription (Latin):
ne saeram̃toꝵ: s consensione factorũ.
Nam si in factis malis ñ eis qͥsq consen¬
diat: portat malus causã suã &e ꝑsonã
suã: nec p̾iudicat alteri. quẽ in consen¬
sione mali oꝑis sociũ ñ habet eriminsᷤ.
Hoc etiã ipsi uoce aꝑtissima coacti sunt.
confiteri: ñ tunc qnͣdo ista dicebamꝰ :
s postea cũ aliud ageret᷑. Nam cũ uen¬
tum fuiss ad causam etiã ceciliani. ꝙͦ
nos ab eccłiȩ causa distinguebamꝰ. ut
si forte. malus eẽt inuentꝰ. ipsũ anathe¬
relinqueremꝰ cui ꝑmała suã causam
p̾uidicare ñ poss cũ gͦ etiã ad ipsã cecili¬
ani causã uentũ fuiss. ce legissent illi coi¬
ciliũ kartaginense. ubi recitabant sep¬
tuaginta plus minꝰ ep̃oꝵ sententias. coi¬
tra cecilianũ absentẽ platas: respondimꝰ
eis sic. ñ obẽẽ illud ep̃oꝵ conciliũ absen¬
ti ceciliano: quẽ admodu ñ obfuit. plu¬

Expanded text:
ne sacramentorum sed consensione factorum. ne sacramentorum sed consensione factorum. nam si in factis malis non eis quisque consentiat, portat malus causam suam et personam suam nec praeiudicat alteri, quem in consensione mali operis socium non habet criminis. Hoc etiam ipsi uoce apertissima coacti sunt confiteri non tunc, quando ista dicebamus, sed postea, cum aliud ageretur. nam cum uentum fuisset ad causam etiam Caeciliani, quam nos ab ecclesiae causa distinguebamus, ut, si forte malus esset inuentus, ipsum anatherelinqueremus, cui per malam suam causam praeiudicare non posset, — cum ergo etiam ad ipsam Caeciliani causam uentum fuisset et legissent illi concilium Carthaginense, ubi recitabant septuaginta plus minus episcoporum sententias contra Caecilianum absentem prolatas. respondimus eis sic non obesse illud episcoporum concilium absenti Caeciliano, quem ad modum non obfuit plu
Abbreviated transcription (Latin):
est. olim se uictos ẽẽ testant᷑ & uob̃ si
sapiatis aꝑtissime indicant. qͥd dimit.¬
tere &e qͥd tenere debeatis. ñ in ea falsita¬
te qua uob̃ ñ cessant adhucusq m̃tiri:
s in ea ueritate qua uict coacti st̃ con¬
fiteri. Qͥs quis gͦ ab hac ȩcclia catholica
suerit separatus: qñtumlibet. laudabi¬
liter se uiuere existimet. hoc solo scele¬
re qd̾ a xꝑi unitate disiunctus ẽ. non
habebit uitã: s ira dĩ manet suꝑ eum.
Q s quis aũt in hac ȩccłia bene uixerit:
nicħ ei p̾iudicant aliena peccata: qͥa
unusqͥsq in ea ꝓprium onꝰ portabit:
sic̃ apłs dicit. Et quicũq in ea corpꝰ rꝑi
manducauerit indigne: iudiciũ sibi
manducat ce bibit. Nam etiã hoc ipse
apłs seripsit. Cũ aũt dicit iudiciũ sͥ
manducat: satis ostendit. qͥa ñ alteri
iudiciũ manducat s sibi. Hoc nos egimꝰ
& ostendimꝰ &e optiniumꝰ: qͥa cõmunio
maloꝵ. ñ maculat aliquẽ participatio¬

Expanded text:
est, olim se uictos esse testantur et uobis, si est, olim se uictos esse testantur et uobis, si sapiatis, apertissime indicant, quid dimittere et quid tenere debeatis non in ea falsitate, qua uobis non cessant adhuc usque mentiri, sed in illa ueritate, quam uicti coacti sunt confiteri. Quisquis ergo ab hac catholica ecclesia fuerit separatus, quantum libet laudabiliter se uiuere existimet, hoc solo scelere, quod a Christi unitate disiunctus est, non habebit uitam, sed ira dei manet super eum. quisquis autem in hacnihil ei praeiudicant aliena peccata, quia unusquisque in ea proprium onus portabit, sicut apostolus dicit. et quicumque in ea corpus Christi manducauerit indigne, iudicium sibi manducat et bibit; nam etiam hoc ipse apostolus scripsit. cum autem dicit \'iudicium sibi manducat\', satis ostendit, quia non alteri iudicium manducat sed sibi. hoc nos egimus et ostendimus et obtinuimus, quia communio malorum non maculat aliquem participatio
Abbreviated transcription (Latin):
tur. forte &e uos responderetis: si cor ha¬
beretis. Nicħ gͦ acturi ut qͥd istis: uł
potiꝰ qͥ nich̾ egistis ut qͥd redistis: De¬
niq postea quã ñ potuerunt efficere
qd̾ conati sunt. id ẽ ut causa ñ ageret᷑.
ipsa actio demonstrauit qͥd timuerint.
qͣndo in om̃ib uicti st̃. Confessi st̃ enĩ.
contͣ eccł̾iam catholicam que toro t̾rax
orbe diffundit᷑. nicħ se habere qd̃ dice¬
rent: qͥa diuinis sc̃arũ seripturarũ te¬
stimoniis opp̾ssi st̃. quib eccłia desig¬
natur incipiens ab iherłm creuisse.
ꝑ loca in quib apłi p̃dicauerunt: & no¬
mina eoꝵ dẽ locoꝵ in sius ȩpłis ce actis
conseripsert.: & inde diffundi ꝑ ceteras
gentes. Cont᷑ istã eccłiam se ñ habere cau¬
sam. manifesta uoce ꝓfessi st̃: ubi ẽ eui¬
dens in nomine cdlĩ nr̃a uictoriꝓ. Cñ enĩ
confirmant eccłiam. eui nos cõmunica¬
re ipsos aũt ñ cõmunieare manifestũ

Expanded text:
emus. forte et uos responderetis, si cor haemus. forte et uos responderetis, si cor haberetis: Nihil ergo acturi ut quid istis? uel potius, qui nihil egistis, ut quid redistis? Denique posteaquam non potuerunt efficere, quod conati sunt, id est ut causa non ageretur, ipsa actio demonstrauit, quid timuerint, quando in omnibus uicti sunt. confessi sunt enim contra ecclesiam catholicam, quae toto terrarum orbe diffunditur, nihil se habere, quod dicerent, quia diuinis sanctarum scripturarum testimoniis oppressi sunt, quibus ecclesia designatur incipiens ab Hierusalem creuisse per loca, in quibus apostoli praedicauerunt et nomina eorundem locorum in suis epistulis et actis conscripserunt, et inde diffundi per ceteras gentes. contra istam ecclesiam se non habere causam manifesta uoce professi sunt, ubi est euidentissima in nomine dei nostra uictoria. cum enim confirmant ecclesiam, cui nos communicare ipsos autem non communicare manifestum
Abbreviated transcription (Latin):
tuerunt. ut omĩno ipsa causa ñ ageret᷑:
ꝓpt̾ quã tantꝰ numerus ȩp̃oꝵ utriusq
partis de uniuersa affrica. &e de tã longin¬
quis locis kartaginẽ uenerat. Et cum
omĩs anuma suspensa expectaret. in tan¬
ta collectione qͥd ageret᷑. illi uehem̃ter
instabant. ut nicħ ageret᷑. Quare hos. nͥ
qͥa causã suã malam sciebant: ae facilli¬
me se posse uinci si ageret᷑. dubitare ñ
poterant. Ipse. gͦ animꝰ eoꝵ qͦ timebant
ne causa ageret᷑: ĩã uictos eos ẽẽ monst̾̃¬
bat. Si enĩ extorquerent qd̾ uolebant᷑ ut
iam collatio ipsa ñ fieret. nec disputati¬
onib nrĩs ueritas appareret: redeun¬
des a kartagine qͥd uob̾ erant responsi¬
ri. qͥd demonstraturiꝰ Credo ꝓlaturi eras̃
gesta: &e dicturi uob̾. Nos instabamꝰ ut
causa ñ ageret᷑: illi instabant ut agero¬
tur. Nos expectatis uidere qͥd egerimꝰ.
ecce legite ubi eos uicimus ut nicħ age̾¬

Expanded text:
tuerunt, ut omnino ipsa causa non ageretur, tuerunt, ut omnino ipsa causa non ageretur, propter quam tantus numerus episcoporum utriusque partis de uniuersa Africa et de tam longinquis locis Carthaginem uenerat. et cum omnis anima suspensa expectaret, in tanta collectione quid ageretur, illi uehementer instabant, ut nihil ageretur. qua re hoc, nisi quia causam suam malam sciebant et facillime se posse uinci, si ageretur, dubitare non poterant? ipse ergo animus eorum, quo timebant, ne causa ageretur, iam uictos eos esse monstrabat. si enim extorquerent, quod uolebant, ut iam conlatio ipsa non fieret, nec disputationibus nostris ueritas appareret, redeuntes a Carthagine quid uobis erant responsuri? quid demonstraturi? credo, prolaturi erant gesta et dicturi uobis: Nos instabamus, ut causa non ageretur, illi instabant, ut ageretur. uos expectatis uidere, quid egerimus; ecce legite, ubi eos uicimus, ut nihil ager
Abbreviated transcription (Latin):
&e quatuor inde. qͥ gestis conseribendis eu¬
stodes eeñt: ne infalsatũ aliqͥd ab aliqͦ dice¬
retur. Dati st̃ etiã a nob̾ &e ab ipsis notarii
quatuor hinc &e quatuor inde: ut bini cũ
exceptorib iudices alt̾narent: ne aliqͥs
nr̃m se dixisse aliqͥd causaret᷑ qͦd ñ fuiss
exceptũ. Huic tantȩ diligentiȩ etiã illud
ẽ additũ: ut ce nos &e ipsi quẽ admodu
ipse uidex uerbis nr̃is subseriberemꝰ: ne
quisquã diceret in illis gestis aliqͥd uel
postea fuisse corruptũ. Cum enĩ adhue
uiuentib eis qͥ subseripsert̃. innotuerin
eadem gesta om̃ib locis in quibꝰ oportet
ut innotescant: sic etiã ad posteros con¬
firmata ueritas ꝑdurabit. Nolite gͦ ẽẽ
tio iã remansit. Nimiũ dura nimium
diabolica corda sunt hominũ: q̃ ad huc
tantȩ manifestationi ueritatis obsistui.
Fece ep̃i partis ur̃ȩ quos om̃s eleger̃t ut
ꝓ omib loquerent᷑. conati st̃ qnͣtum po¬

Expanded text:
et quatuor inde, qui Gestis conscribendis cuet quatuor inde, qui Gestis conscribendis custodes essent, ne infalsatum aliquid ab aliquo diceretur. Dati sunt etiam a nobis et ab ipsis notarii quatuor hinc, et quatuor inde, ut bini cum exceptoribus judicis alternarent, ne aliquis nostrum se dixisse aliquid causaretur, quod non fuisset exceptum. huic tantae diligentiae etiam illud est additum, ut et nos et ipsi quem ad modum ipse iudex uerbis nostris subscriberemus, ne quisquam diceret in illis gestis aliquid uel postea fuisse corruptum. cum enim adhuc uiuentibus eis, qui subscripserunt, innotuerint eadem gesta omnibus locis, in quibus oportet ut innotescant, sic etiam ad posteros confirmata ueritas perdurabit. nolite ergo esse tio iam remansit; nimium dura, nimium diabolica corda sunt hominum, quae adhuc tantae manifestationi ueritatis obsistunt. Ecce episcopi partis uestrae, quos omnes elegerunt, ut pro omnibus loquerentur, conati sunt, quantum po
Abbreviated transcription (Latin):
potuerit apud kartaginẽ subscribere. qͥ
in itinere ĩa defecerat᷑ uehem̃tiꝰ ꝑturbati.
alio m̃dacio se obligauer̃t. respondenteᷤᷤ
eũ kartagine redeuntẽ fuisse defunctũ.
De quo mendacio: exire omino minime
potuert. fcce quib creditis uł de antiq̃
traditione uł de cognitoris corruptione:
qͥ mandatũ suũ nob̾ ubi obiecer̃t erim̃
tracditionis. ñ potuer̃t̃ conseribere sine.
erimine falsitatis. Pinde quȩ maxime ne¬
cessaria credimꝰ his litteris tanqũa bre.¬
uiario collecta inseruimꝰ neforte ad ma¬
gna gestoꝵ uolumina. uł ꝑuenire ñ faci¬
le possitis. uł ea legere laboriosũ putetis.
prius nolebant & indignũ ẽẽ dicebant.
munũ conuenimꝰ. flecti st̃ ex nob̃ &e ex ip¬
sis septem hinc &e septem inde: qͥ ꝓ causa oĩ¬
um loquerent᷑. flecti st̃ alii septẽ hinc. et
septẽ inde: cũ quib ubi opus erat. consili¬
um ꝑtractarent. Flecti st̃ quatuor hinc

Expanded text:
potuerit apud Carthaginem subscribere, si potuerit apud Carthaginem subscribere, si in itinere iam defecerat, uehementius perturbati alio mendacio se obligauerunt respondentes eum a Carthagine redeuntem fuisse defunctum; de quo mendacio exire omnino minime potuerunt. ecce quibus creditis uel de antiqua traditione uel de cognitoris corruptione, qui mandatum suum, ubi nobis obiecerunt crimen traditionis, non potuerunt conscribere sine crimine falsitatis. proinde, quae maxime necessaria credidimus, his litteris tamquam breuiario collecta inseruimgna Gestorum volumina vel pervenire non facile possitis, vel ea legere laboriosum putetis. ri, et quod prius nolebant et indignum esse dicebant, in unum convenimus. Electi sunt ex nobis et ex ipsis septem hinc, et septem inde, qui pro causa omnium loquerentur. Electi sunt alii septem hinc, et septem inde, cum quibus, ubi opus erat, consilium pertractarent. Electi sunt quatuor hinc,
Abbreviated transcription (Latin):
rib nrĩs fama crebresceret:.
hoc uob̃ urõs ȩpos dicere. cognitorẽ p̃mio
fuisse corruptũ. ut cont᷑ eos sententia ꝓ¬
ferret᷑: uos aũt ista facile credere. ac ꝓꝑt̾ea
multos adhuc ur̃m nolle acqͥescere ueri¬
tati: placuit nob̾ cogente dñi caritate. ex
concilio nr̃o hȩc ad uos scripta dirigere:
quib pͥmitus ammoneremini illos uob̃
uictos atq conuictos. hȩc mendacia iacta¬
re. qui etiã in suo mandato qd̃ ꝓ uissa col¬
latione fecerunt. ce suis nominib atq
subseriptionib firmauer̃t. nos illie tra¬
ditores &e ꝑsecutores suos ẽẽ dicentes. in
falsitate. atq m̃dacio manifestissimo de¬
tecti atq conuicti st̃: ita ut uolentes głari
de multitudine coepoꝵ suoꝵ. int̾ aliqͦꝵ¬
absentiũ nomina. etiã mortui nom̃ insere.¬
rent: & cũ quereret᷑ ubi ẽẽt. subita ꝑtur¬
batione cecati. ipsi eũ confiterent᷑ initi¬
nere defecisse. Et eũ int̾rogarent᷑. quomͦ

Expanded text:
ris fama crebresceret hoc uobis uestros episcopos dicere, cognitorem praemio fuisse corruptum, ut contra eos sententia proferretur, uos autem ista facile credere ac propterea multos uestrum adhuc nolle adquiescere ueritati, placuit nobis cogente domini caritate ex concilio nostro haec ad uos scripta dirigere, quibus primitus admoneremini illos uobis uictos atque conuictos haec mendacia iactare. qui etiam in suo mandato, quod pro ipsa conlatione fecerunt et suis nominibus atque subscriptionibus firmauerunt nos illic traditores et persecutores suos esse dicentes, in falsitate atque mendacio manifestissimo detecti atque conuicti sunt, ita ut uolentes gloriari de multitudine coepiscoporum suorum inter aliqabsentium nomina etiam mortui nomen insererent et, cum quaereretur, ubi esset, subita perturbatione caecati ipsi eum confiterentur in itinere defecisse. et cum interrogarentur, quo modo
Abbreviated transcription (Latin):
pia: crede dõ. Doles uidelicet coniugem
mortuã: &e putas si eã laudauero. qd mes
affatib consolaberis. Disce qd̾ doleas: si cũ
illa ñ eris. An magis tͥ dolendu ẽ. qd ame
ñdum laudat᷑: quã mͥ qd̾ a te ñ amat᷑:
ham utiq si amares: eũ illa ẽẽ ptꝰ mortem
desiderares. Qd ꝓfecto ñ eris: si qualis
es talis eris. Ama gͦ eui exigis laudem:
ne qd̾ mendacit̃ exigis iuste negem. Et
alia manu. Dñs nob̾ p̃stet de tua salute
gaudere: dñe dilectissime ae honorabilis fr᷑¬

Expanded text:
pia; crede deo. doles uidelicet coniugem pia; crede deo. doles uidelicet coniugem mortuam et putas, si eam laudauero, quod meis affatibus consolaberis. disce. quod doleas. si cum illa non eris. an magis tibi dolendum est, quod a me nondum laudatur, quam mihi, quod a te non amatur? nam utique, si amares, cum illa esse post mortem desiderares, quo profecto non eris, si, qualis es, talis eris. ama ergo, cuius exigis laudem. ne, quod mendaciter exigis, iuste negem. Et alia manu: Dominus nobis praestet de tua salute gaudere, domine dilectissime et honorabilis fr
Abbreviated transcription (Latin):
imitationẽ uͦ tuã tantũ querit etiã de¬
functa: qntum te dilexit etiã dissimiłẽ
uiua. faciam de illa qd̾ uis: cũ tu fecers̃
qd̃ &e ego uolo ce illa. Si enĩ diues ille suꝑb̃
atq impiꝰ sic̃ in eugłio dñs loquit᷑. qui
induebat᷑ purpura &e bysso. & epulabat᷑
cotidie spledide. cum maloꝵ meritoꝵ
penas apud inferos lueret. neq de digi¬
to contẽpti ante ianuã suã pauꝑis aq̃
stilła impetrare ualuiss: recordatꝰ ẽ qͥnq
fr̃s suos & rogauit ad eos eundẽ pauꝑem
mitti. cuiꝰ requiem in sinu abrahȩ lon¬
ge ꝓspiciebat. ne & ipsi uenirent in ilłu
torm̃toꝵ locũ: qnͣtomagis tua conuux
de recordat᷑. qͣntomagis te casta ñ nult
ad penas uenire mechoꝵ: si fr̃s suos nͨ
suꝑb ad penas uenire uoluit suꝑboꝵ:
Et cũ fr̾ nollet fr̃ĩb in malis se ẽẽ conumn¬
ctum: qñto minꝰ uult in bonis constitu¬
ta coniunx. uirũ in malis habere sepa

Expanded text:
imitationem uero tuam tantum quaerit etiam deimitationem uero tuam tantum quaerit etiam defuncta, quantum dilexit etiam dissimilem uiua. faciam de illa, quod uis, cum 15 tu feceris. quod et ego uolo et illa. Si enim diues ille superbus atque impius. sicut in euangelio dominus loquitur, qui induebatur purpura et bysso et epulabatur cotidie splendide, cum malorum meritorum poenas apud inferos lueret neque de digito contempti ante ianuam suam pauperis aquae stillam impetrare ualuisset. recordatus est quinque fratres suos et rogauit ad eos eundem pauperem mitti, cuius requiem in sinu Abrahae longe prospiciebat, ne et ipsi uenirent in illum tormentorum locum, quanto magis tua coniux te recordatur! quanto magis te casta non uult ad poenas uenire moechorum, si fratres suos nec superbus ad poenas uenire uoluit superborum! et cum frater nollet fratribus in malis se esse coniunctum, quanto minus uult in bonis constituta coniux uirum in malis habere separ
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ m̃bra xꝑifaciã m̃bra meretricis: Si
qualiscũq ep̃i amici tui uerba spernis
in corde tuo: corpꝰ dñi tui cogita in corꝑe
tuo. Postremo qm̃ de die in diem differen¬
nunc ꝓbabo qnͣtum ab ore nr̃o laudes ey¬
prianȩ desideres. Certe si adhuc in scola
rethoris. uerba discipłis uenderẽ: prius
ab eis mercedẽ sumerẽ. Uendere tͥ laudẽ
uolo pudicissimȩ uxoris tuȩ: priꝰ mͥ mer¬
cedem da. pudiciciã tuã. Ua inquã: r acei¬
pe. Humanũ dico: ꝓpt̃ infirmitatẽ tuã.
Puto qd̃ ate ñ sit digna cypriana. cuiꝰ lati¬
dib anteponas amorẽ concubinarum
tuarũ. qd̾ utiꝙ facies si ꝑmanere in illo
amore quã ad istas laules ꝑuenire ma¬
lueris. Qd uis mͥ extorquere poscendo:
cũ ꝓ te uideas eẽ qd̃ posco: Ed precaris
subiectus: qd̾ potes iubere correctus:
Mitamꝰ munera sp̃ui coniugis tuȩ: tu
imitationẽ. ego laude. quã quã sieut sup̃
diri laudẽ ab hominib ia illa ñ querat:

Expanded text:
 Christi faciam membra meretricis? si qualiscumque episcopi amici tui uerba spernis in corde tuo, corpus domini tui cogita in corpore tuo. postremo quonam de die in diem differenNunc probabo, quantum ab ore nostro laudes Cyprianae desideres. certe. si adhuc in schola rhetoris uerba discipulis uenderem, prius ab eis mercedem sumerem. uendere tibi uolo laudem pudicissimae uxoris tuae: prius mihi mercedem da pudicitiam tuam: da. inquam, et accipe. humanum dico propter infirmitatem tuam: puto, quod non sit a te digna Cypriana, cuius laudibus anteponas amorem concubinarum tuarum, quod utique facies, si permanere in illo amore quam. ad istas laudes peruenire malueris. quid mihi uis extorquere poscendo, cum pro te uideas esse, quod posco? quid precaris subiectus. quod potes iubere correctus? mittamus munera spiritui coniugis tuae. tu imitationem. ego laudem. quamquam, sicut supra dixi, laudem ab hominibus iam illa non quaerat,
Abbreviated transcription (Latin):
mulierũ excubat laterib tuisꝰ. crescit
in dies pelicũ numerus: eiusdẽ aũt nu¬
meri dñm immo uͦ seruũ insatiabili ꝑ
tot scorta libidine deftuentẽ. &e laucdles
defunctȩ castȩ coniugis a nob̃ uelut ad
mitigandu mesticiã suã. iure amiciciȩ
flagitantẽ. ep̃i patient̾ audimꝰ. Cũ eẽs ñ
dicã cathecuminꝰ s in errore nob̾cũ ꝑni¬
ciosissimo constitutꝰ iuuenis iunioribꝰ no¬
bis. ab hoc te uicio tẽꝑantissima uolunta¬
de correxeras: quo ñ post longũ tempꝰ sor¬
didius reuolutꝰ. deinde in extremo ui¬
de ꝑicło baptizatꝰ. ñ dicã te senẽ. s etiã no
consolari: nos de hac tua ueriore morte
qͥs consolat᷑. An qͥa ñ possumꝰ obliuise
tanta erga nos merita tuaͬ idõ erucian¬
di adhuc sumꝰ morib tuis:. idõ contẽp¬
nendi &e ꝓnichilo habendi. qͣndo gẽmimꝰ
ad te de te: S fatem᷑ nos ñ ẽẽ aliqͥd ad te

Expanded text:
mulierum excubat lateribus tuis; crescit mulierum excubat lateribus tuis; crescit in dies pellicum numerus; eiusdem autem numeri dominum, immo uero seruum insatiabili per tot scorta libidine diffluentem et laudes defunctae castae coniugis a nobis uelut ad mitigandam maestitiam suam iure amicitiae flagitantem episcopi patienter audimus? cum esses non dicam catechumenus sed in errore nobiscum perniciosissimo constitutus iuuenis iunioribus nobis, ab hoc te uitio temperantissima uoluntate correxeras, quo non post longum tempus sordidius reuolutus deinde in extremo uitae periculo baptizatus non dicam te fideli sed etiam nobrte per nos consolari; nos de hac tua ueriore morte quis consolatur? an, quia non possumus obliuisci tanta erga nos merita tua, ideo cruciandi adhuc sumus moribus tuis, ideo contemnendi ct pro nihilo habendi, quando gemimus ad te de te? sed fatemur nos non esse aliquid ad te
Abbreviated transcription (Latin):
dib eiꝰ consolandus doleres. nec unã qͥdẽ
ac licitam post ilła coniugẽ quereres: hic
tu dicturus es. Qdͥ mecũ asꝑe agis: qͥd
dure obiurgas: Nonne int̾ hec uerba ec¬
ce senuimꝰ: dũ uita ducit᷑ priꝰ finienda
quã corrigenda: Nis ut ignosc̃ã exitia¬
bili securitati tuȩ: quanto satius tu ignoᷤ¬
cis si ñ amabili. certe miserabili sollicitu¬
dii meȩ. Inimico qͥdem animo tulliꝰ in¬
uehebatur: e longe alit erat terrenã rem
publicã gub̾nantis intentio: &e tam̃ ait.
Cupio patres conseripti me ẽẽ clementẽ.
cupio in tantis reipublicȩ ꝑiculis. ñ dis¬
solutũ uideri. Qnͣto iustius ego dieo. eũ
ipse noueris quã tͥ amicũ animũ gerã:
in et̾nȩ enuitatis seruitio constitutꝰ mini¬
ster uerbi sacram̃tiq diuini. cupio fr̃ cor¬
neli me ẽẽ clemente: cupio in tantis tuis
meisꝙ ꝑicłis ñ dissolutũ uideri. Plebs

Expanded text:
dibus eius consolandus doleres, ne unam quidem dibus eius consolandus doleres, ne unam quidem ac licitam post illam coniugem quaereres? Hic tu dicturus es: \'Quid mecum aspere agis? quid dure obiurgas?\' nonne inter haec uerba ecce senuimus. dum uita ducitur prius finienda quam corrigenda? uis. ut ignoscam exitiabili securitati tuae; quanto satius tu ignoscis si non amabili certe miserabili sollicitudini meae! inimico quidem animo Tullius inuehebatur et longe aliter erat terrenam rem publicam gubernantis intentio et tamen ait: \'Cupio, patres conscripti, me esse clementem, cupio in tantis rei publicae periculis non dissolutum uideri.\' quanto iustius ego dico, cum ipse noueris, quam tibi amicum animum geram, in aeternae ciuitatis seruitio constitutus minister uerbi sacramentique diuini: Cupio, frater Corneli, me esse clementem, cupio in tantis tuis meisque periculis non dissolutum uideri! Plebs
Abbreviated transcription (Latin):
simo ce honorabili fr̃ĩ cornelio:
augustinꝰ. Scripsisti mͥut ad te
aliquã ꝓlixam consolatoriã epł̃am darẽ :
qd̾ grauit optimȩ uxoris morte moue¬
ris: sicut sc̃m paulinũ ad machariũ fe¬
cisse meministi. Et illa qͥdem anima
in societatẽ recepta fideliũ atq castaꝵ:
laudes nec. eurat nec querit humanaᷤ
s qͥa ꝓpt̃ eos fiunt ista qͥ uiuunt: priꝰ ẽ
ut tu qͥ consolari erꝰ laude desideras.
ita uiuas. ut illic ubi ipsa ẽ ẽẽ merearis.
Neq enĩ dubito qd̾ eã non credas ibi eẽ.
ubi illȩ st̃ que uł adulteriis lectulũ comu¬
galem polluert̃: uł nullo coniugio deliga¬
dȩ fornicatione fluxer̃t. Qua re de illius
laude uiro longe dissimili quasi fugare
uelle mesticiã: adulatio ẽ. ñ consolatio.
Dam si eã diligeres sic̃ te ipsa dilexit: ser¬
uasses ei qd̾ tͥ ipsa seruauit. Et cũ illa si
prior obisses. nullo mͦ credenda sit cuiquã
suisse nuptura: ñne si uere obitũ erꝰ lau¬

Expanded text:
SIMO ET HONORABILI FRATRI CORNELIO AUGUSTINUS. Scripsisti mihi, ut ad te aliquam prolixam consolatoriam epistulam darem, quod grauiter optimae uxoris morte mouereris, sicut sanctum Paulinum ad Macarium fecisse meministi. et illa quidem anima in societatem recepta fidelium atque castarum laudes nec curat nec quaerit humanas, sed quia propter eos fiunt ista, qui uiuunt. prius est, ut tu, qui consolari eius laude desideras, ita uiuas, ut illic. ubi ipsa est, esse merearis. neque enim dubito, quod eam non credas ibi esse, ubi illae sunt, quae uel adulteriis lectulum coniugalem polluerunt uel nullo coniugio deligatae fornicatione fluxerunt. quare de illius laude uiro longe dissimili quasi fugare uelle maestitiam adulatio est non consolatio. nam si eam diligeres, sient te ipsa dilexit, seruasses ei, quod tibi ipsa seruauit; et cum illa, si prior obisses, nullo modo credenda sit cuiquam fuisse nuptura, nonne, si uere obitum eius lau
Abbreviated transcription (Latin):
Mirũ uideri pot̾: quẽ admodũ quẽ pa¬
riter amo ampli desiderẽ. S hoc mͥ fac̃
spes amplior uidendi eũ. Puto enĩ qͦd si
ad nos te iubente uł mittente uenerit:
ce hoc faciet qd̵ adolescentẽ decet. maxime
qͥa ñ dum euris maiorib detinet᷑: &e te
ipsũ mͥ expeditrꝰ apportabit. Quibꝰ mui¬
meris consistant uersus dauitici ñ scͥp¬
si: qͥa nescio. Neq enĩ ex hebrea lingua
quã ignoro. potuit etiã numeros int̾pres
expͥmere: ne metri necessitate ab int̾p̃¬
tandi ueritate ampliꝰ qũã ratio senten¬
tiarũ sinebat. digredi cogeret᷑: certis
tam̃ eos constare numeris credo illis.
qui eã linguã ꝓbe callent. Amauit enĩ
uir ille sc̃s musicã piam: &e in ea studia
nos magis ipse quã ullus aliꝰ auctor
accendit. Habitetis om̃s in ȩt̃nũ in ad¬
iutorio altissimi. qui habitatis unanimeᷤ
in domo: pat̾ mat̾q fr̃s filioꝵ. & cuncti u¬

Expanded text:
mirum uideri potest, quem ad modum, quem pamirum uideri potest, quem ad modum, quem pariter amo, amplius desiderem; sed hoc mihi facit spes amplior uidendi eum; puto enim, quod, si ad nos te iubente uel mittente uenerit, et hoc faciet, quod adulescentem decet, maxime quia nondum curis maioribus detinetur, et te ipsum mihi expeditius adportabit. quibus numeris consistant uersus Dauidici, non scripsi, quia nescio. neque enim ex Hebraea lingua, quam ignoro, potuit etiam numeros interpres exprimere, ne metri necessitate ab interpretandi ueritate amplius, quam ratio sententiarum sinebat, digredi cogeretur. certis tamen eos constare numeris credo illis, qui eam linguam probe callent. amauit enim uir ille sanctus musicam piam et in ea studia nos magis ipse quam ullus alius auctor accendit. habitetis omnes in aeternum in adiutorio altissimi, qui habitatis unanimes in domo, pater materque fratres filiorum et cuncti u
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑasse: uerũptamen te hoc a me tanto¬
ꝑe flagitasse penitebit. Difficillime.
qͥppe intelligunt᷑ in eo qͥnq libri: si
ñ assit qui ñ sołu disputantiũ possit
separare ꝑsonas. ueruetiam ꝓnuntian¬
do ita sonare morulas sillabarũ ut eis
exprimant᷑. sensũq auriũ feriant gen̾a
numeroꝵ: maxime qͥa in qͥbusdã etiã si¬
lentioꝵ dimensa int̾ualla miscent᷑: quȩ
om̃ino sentire nequeunt. nͥ auditorem
ꝓnunciator informet. Sextũ sane. librũ
qͥa em̃datum reppi. ubi ẽ omĩs fructus
cȩt̾oꝵ. ñ distuli mittere caritati tuȩ: for¬
tassis ipse tuã non multũ refugiat gra-¬
uitatẽ. Nã suꝑiores qͥnq uix filio nr̃o ae
concliacono iuliano. qm̃ &eipse ĩa nob̾eũ
cõmilitat: digni dilectione uł cognitio¬
ne uidebunt᷑. Quẽ qͥdem ñ audeo dicẽ
plus amo quã te: qͥa nec ueracit᷑ dico s
tam̃ audio dicere. plus desidero quã te.

Expanded text:
perasse, verumtamen te hoc a me tantoperasse, verumtamen te hoc a me tantopere flagitasse poenitebit. Difficillime quippe intelliguntur in eo quinque libri, si non adsit, qui non solum disputantium possit separare personas uerum etiam pronuntiando ita sonare morulas syllabarum, ut eis exprimantur sensumque aurium feriant genera numerorum, maxime quia in quibusdam etiam silentiorum dimensa interualla miscentur, quae omnino sentiri nequeunt, nisi auditorem pronuntiator informet. Sextum sane librum, quem emendatum repperi, ubi est omnis fructus ceterorum, non distuli mittere caritati tuae; fortassis ipse tuam non multum refugiat grauitatem. nam superiores quinque uix filio nostro et condiacono Iuliano, quoniam et ipse iam nobiscum commilitat, digni lectione uel cognitione uidebuntur. quem quidem non audeo dicere plus amo quam te, quia nec ueraciter dico, sed tamen audeo dicere plus desidero quam te.