comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
presentis inaquis palatio adesse iussifuerant. dedit filiosuo karolo maximam belga¬
rum partem. Idest amari perfines saxoniae usque adfines ribuariorum totam fr¬
siam. et perfines ribuariorum comitatusmo illa. et traham molant mosagao.
Deinde uero quicquid intermosam et sequanam usque adburgundiam una cumurr¬
dunense consistit. et deburgundia tulensem odornensem. bedensembles insemper¬
tinsem. utrosque barnenses brionensem. tricassinum altiodrensen. senonicum
uuastinensem. milidunensem. stampensem. castrinsem. parisiacum. et deurde
persequanum usque inmare oceanum. et peridem mare usque adfrisiam. Omnes
uidelic& episcopatus abbatias. comitatus. fiscos. etomnia intrapredictos fines consis¬
tentia cumomnibus ad se pertinentibus inquacumque regione consisturt.
Sicque iubente imperatore insui presentia episcopi abbates comites. etuassalli do¬

Expanded text:
presentes in Aquis palatio adesse iussi fuerant, dedit filio suo Karolo maximam Belgapresentes in Aquis palatio adesse iussi fuerant, dedit filio suo Karolo maximam Belgarum partem , id est a mari per fines Saxoniae usque ad fines Ribuariorum totam Frisiam, et per fines Ribuariorum comitatus Moilla, Ettra, Hammolant, Mosagao; deinde vero quicquid inter Mosam et Sequanam usque ad Burgundiam una cum Viridunense consistit, et de Burgundia Tulensem, Odornensem, Bedensem , Blesinsem , Pertinsem, utrosque Barnenses, Brionensem, Tricassinum, Altiodrensem, Senonicum, Wastinensem, Milidunensem, Stampensem, Castrinsem, Parisiacum, et deinde per Sequanam usque in mare oceanum, et per idem mare usque ad Frisiam; omnes videlicet episcopatus, abbatias, comitatus, fiscos et omnia intra predictos fines consistentia cum omnibus ad se pertinentibus, in quacumque regione consistunt. Sicque iubente imperatore in sui praesentia episcopi, abbates, comites et vassalli do
Abbreviated transcription (Latin):
cum his quȩstionem habuit. quos principes adeandem custodiam delegauerat
Quadiscussione. patuit partim inpossibilitate. partim quorundam in oboedien¬
tiam̃ eos inimicis non potuisse resistere. Unde etad conprimendam frisionum
in oboedientia strenui abbates accomites directi sunt. Uerum etdeinceps illi¬
rum incursionibus facilius obsistiqueat clasis quaqua uersum diligentius parari
iussa est. Hlotharius autem clusas. in alpibus muris firmissimis arceri prae¬
cepit. Et landbertus fautorum hlotharii maximus. et hugo socer illius defunc¬
tus est. Interea brittones quadam insolentia moti. rebellari conatisunt.
Quorum motus imperator directa expeditione. cito compressit. redditaque
nostris terra ecdatis obsidibus. fideles sese polliciti sunt permansuros. Posthaec
adueniente atque annuente hlodouuico. etmissis pippini: omnique populo qui

Expanded text:
cum his quaestionem habuit, quos principes ad eandem custodiam delegaverat. cum his quaestionem habuit, quos principes ad eandem custodiam delegaverat. Qua discussione patuit, partim inpossibilitate, partim quorundam inoboedientia eos inimicis non potuisse resistere. Unde et ad conprimendam Frisionum inoboedientiam strenui abbates ac comites directi sunt. Verum ut deinceps illorum incursionibus facilius obsisti queat, classis quaquaversum diligentius parari iussa est. Hlotharius autem clusas in Alpibus muris firmissimis arceri praecepit. Et Landbertus , fautorum Hlotharii maximus, et Hugo, socer illius, defunctus est. Interea Brittones quadam insolentia moti, rebellare conati sunt. Quorum motus imperator directa expeditione cito compressit, redditaque nostris terra, et datis obsidibus, fideles sese polliciti sunt permansuros. Post haec adveniente atque annuente Hlodowico et missis Pippini omnique populo qui
Abbreviated transcription (Latin):
imperator disposita frisiȩ maritimaque custodiam mensemaio adtheodonis uillam ue¬
niens. etdona annualia recipiens. itersuum romam defensionis sc̃e romanae ecclesi¬
ae atque orationis gratia indixit. directis interim adhlotharium legatis. monenti¬
bus uteum paterna reuerentia susciper&. atque itineris apparatum decenter oportu¬
neque procurar&. Ea tempestate nordmanni inruptione solita. frisiam in ruentes
minsula quȩ uualacra dicitur: nostros imparatos ad gressi. multos trucidauerunt.
plures deprȩdatisunt. Etaliquam diu inibi commorantes. censu proutlibuit exas¬
to: addo restadum eademfuria peruenerunt. tributa similiter exegerunt.
Quibus imperator auditis pretermisso memorato itinere. ad nouio magum castrũ
uicinum dorestado properare non distulit. Cuius aduentu nordmanni audito
continuo recesserunt. Imperator uero generali conuentu habito publice

Expanded text:
imperator, disposita Frisiae maritimaque custodiam, mense Maio ad Theodonis-villam veimperator, disposita Frisiae maritimaque custodiam, mense Maio ad Theodonis-villam veniens et dona annualia recipiens, iter suum Romam defensionis sanctae Romanae ecclesiae atque orationis gratia indixit, directis Interim ad Hlotharium legatis, monentibus, ut eum paterna reverentia susciperet atque itineris apparatum decenter oportuneque procuraret. Ea tempestate Nordmanni inruptione solita Frisiam inruentes, in insula quae Walacra dicitur nostros imparatos aggressi, multos trucidaverunt, plures depraedati sunt. Et aliquamdiu inibi commorantes, censu prout libuit exacto, ad Dorestadum eadem furia pervenerunt, tributa similiter exegerunt. Quibus imperator auditis, praetermisso memorato itinere, ad Noviomagum castrum vicinum Dorestado properare non distulit. Cuius adventu Nordmanni audito, continuo recesserunt. Imperator vero, generali conventu habito, publice
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc etiam uualo abba. cuius consiliis lotharius plurimum utebatur. initalia obut
NNO ab incarnationedñi dccC xxxUIi. Intempore autem postnata litiae celebri¬
tatis sollempnia. purificatione beatae semperuirginis mariae episcoporum con¬
uentum in aquis habuit in quo scẽ dĩ ecclesiae plurimum tractatumest. et quid cuiq
ordinȩ propriȩ conuenir&. patefactum atque descriptum est. E pistola etiam ab eodẽ
uenerabilium episcoporum conuentu adpippinum directumest. inqua eum salutis suae
magnopere monuerunt. Etinsuper ut memor moris progenitorum suorum ac precipu¬
e pussime genitorisui. resȩcclesiarum dĩ pridem asuis inuasis atque direptas.
Integritati earum resti tuer&. netalietiam occasione diuinam contrase iracundiam
ardentius incitar&. Quitantorum patrum adsensus consilio cuncta restituit. ac sin¬
gulis ȩcclesi is eisdem rescriptionibus anulosuo roboratis proprie designauit. Igitur

Expanded text:
Tunc etiam Walo abba, cuius consiliis Hlotharius plurimum utebatur, in Italia obiit. Tunc etiam Walo abba, cuius consiliis Hlotharius plurimum utebatur, in Italia obiit. Anno ab incarnatione Domini 837. In tempore autem post natalitiae celebritatis sollempnia, purificatione beatae semper virginis Mariae episcoporum conventum in Aquis habuit, in quo sanctae Dei ecclesiae plurimum tractatum est, et quid cuique ordini proprię conveniret, patefactum atque descriptum est. Epistola etiam ab eodem venerabilium episcoporum conventu ad Pippinum directum est, in qua eum salutis suae magnopere monuerunt, et insuper, ut, memor moris progenitorum suorum, ac precipue piissimi genitoris sui, res ecclesiarum Dei pridem a suis invasas atque direptas integritati earum restitueret , ne tali etiam occasione divinam contra se iracundiam ardentius incitaret. Qui tantorum patrum assensus consilio cuncta restituit ac singulis aecclesiis eisdem rescriptionibus anulo suo roboratis proprie designavit. Igitur
Abbreviated transcription (Latin):
dauit. E odem tempore nordmanni dorestadum etfrisiam rursum depopulati suNt.
Sed& horic rex danorum perlegatos suos in eodem. placito amicitiae atq oboedientiae
conditiones mandans. se nullatenus eorum inpartunitatibus ad sensum prebuisse tes¬
tatus : Desuorum adimperatorem missorem interfectione conquestus est. quidu¬
dum circacoloniam agrippinam quorundam presumptione necati fuerant. quorum ne¬
cem etiam imperator missis ad hoc solum legatis. iustissime ultus est. Peracta autũ¬
nali uenatione infrancono furd palatio. adaquis grani reuersus est. Ubi etiam missi
eiusdem horich uenerunt. quęrentes summam eorum quosiꝑse captos ex his interfici
fecerat qui in nrõs fines talia iamdudum molitisunt. Asenarius quoq citerioris
uuasconiae comes quiante aliquot annos apippino desciuerat. horribili morte inte¬
ruit. Fraterq illius sanciosanci eandem regionem negante pippino occupauit

Expanded text:
davit. Eodem tempore Nordmanni Dorestadum et Frisiam rursum depopulati sunt. davit. Eodem tempore Nordmanni Dorestadum et Frisiam rursum depopulati sunt. Sed et Horich rex Danorum per legatos suos in eodem placito amicitiae atque oboedientiae conditiones mandans, se nullatenus eorum inportunitatibus adsensum prebuisse testatus, de suorum ad imperatorem missorum interfectione conquestus est, qui dudum circa Coloniam Agrippinam quorundam praesumptione necati fuerant; quorum necem etiam imperator, missis ad hoc solum legatis, iustissime ultus est. Peracta autumnali venatione in Franconofurd palatio, ad Aquisgrani reversus est. Ubi etiam missi eiusdem Horich venerunt, quaerentes summam eorum quos ipse captos ex his interfici fecerat qui in nostros fines talia iam dudum moliti sunt. Asenarius quoque citerioris Wasconiae comes, qui ante aliquot annos a Pippino desciverat, horribili morte interiit; fraterque illius Sancio – Sanci eandem regionem negante Pippino occupavit.
Abbreviated transcription (Latin):
eum ad genitoris sui presentiam. statuto placito absq dilatione uenturum
Quibus absolutis . ipsa cirta rumerici montem diebus aliquod uenatione patrat
tandem mense septembri adindictum placitum uuormatiam uenit. In quo cumdona
annualia more solito reciper&. achlotharium oꝑperiretur. nuntiatus est febri correptus.
nullatenus aduenire posse. Adquem directis denuo hugone abbate etadalgario comite.
deinfirmitate acrecuperatione eius. etuoluntate in posterum ueniendi quȩ situm est.
Nec non derestitutione rerum ecclesiasdĩ infrantia constitutis. quȩ initalia sitȩ̨ asuis pro
ubitu fuerant usurpatȩ. Uerum etde episcopis atq comitibus quidudum cum augusta
fideli deuotione de italia uenerant. ut eis et sedes propriȩ redderentur. Adhęc hlotha¬
rius permissos suos oppositis quibusdam conditionibus non inomnibus se assentiri posse man¬

Expanded text:
eum ad genitoris sui praesentiam statuto placito absque dilatione venturum. eum ad genitoris sui praesentiam statuto placito absque dilatione venturum. Quibus absolutis, ipse , circa Rumerici – montem diebus aliquod venatione patrata, tandem mense Septembri ad indictum placitum Wormatiam venit. In quo cum dona annualia more solito reciperet ac Hlotharium opperiretur, nunciatus est febri correptus nullatenus advenire posse. Ad quem directis denuo Hugone abbate et Adalgario comite, de infirmitate ac recuperatione eius et voluntate in posterum veniendi quaesitum est, necnon de restitutione rerum ecclesiis Dei in Francia constitutis, quae in Italia sitae a suis pro libitu fuerant usurpatae; verum et de episcopis atque comitibus, qui dudum cum augusta fideli devotione de Italia venerant, ut eis et sedes propriae redderentur. Ad haec Hlotharius per missos suos, oppositis quibusdam conditionibus, non in omnibus se assentiri posse, man
Abbreviated transcription (Latin):
custodia. arduenna autum nalem uenationem exertuit. acdeinde aquis grani adhie¬
mandum rediit. Anno ab incarnationednĩ CCCxXxXx UI.it¬
sl natalis dñi festiuitate celebrata. missos iterum adhlotharium direxit. Monen¬
tes eum oboedientiae a creuerentiae paternae pacisq illi concordiam multipli center
incultantes. Ad quod manifestius agnoscendum iussum est. ut suos quibus maxime
fidebat legatos. ad patrem diriger&. Cumquibus tractari desui honore atq salute
poss&. & qui paternam erga illum uoluntatem audire sibiq fideliter nuntiare ualeret
Quipatris iussionibus nonusquequaq refrangans mense maio inuilla theodonis adim¬
peratoris presentiam direxit. uualonem abbatem cumquibus deaduentu eius tracta¬
tumest. acnostra ex parte firmatum. ut in colomis una cumsuis. ad patris uenire prȩ̨¬
sentiam. etde inceps redire potuiss&. Sed et asuis similiter sacramento promissume

Expanded text:
custodia, Arduenna autumnalem venationem exercuit ac deinde Aquisgrani ad hiecustodia, Arduenna autumnalem venationem exercuit ac deinde Aquisgrani ad hiemandum rediit anno ab incarnatione Domini 836. Ubi natalis Domini festivitate celebrata, missos iterum ad Hlotharium direxit, monentes eum oboedientiae ac reverentiae paternae, pacisque illi concordiam multiplicenter inculcantes. Ad quod manifestius agnoscendum iussum est, ut suos, quibus maxime fidebat, legatos ad patrem dirigeret, cum quibus tractari de sui honore atque salute posset, et qui paternam erga illum voluntatem audire sibique fideliter nunciare valerent. Qui patris iussionibus non usquequaque refragans, mense Maio in villa Theodonis ad imperatoris praesentiam direxit Walonem abbatem . . . . , cum quibus de adventu eius tractatum est ac nostra ex parte firmatum, ut incolomis una cum suis ad patris venire praesentiam et deinceps redire potuisset; sed et a suis similiter sacramento promissum est,
Abbreviated transcription (Latin):
nisterio indignum proclamans. propriaq scriptione confirmans. se se omnium consen¬
su atq iudicio abeodem ministerio reddidit alienum. His etaliis regni utilitatibus¬
iure dispositis. omnibusq ad propria absolutis. ipse imperator scm̃ quadragesi mȩ tem¬
pus in eodem palatio sacro scãm paschȩ festiuitatem in sepedicta urbȩ apud memoratum
drogonem archi epis copum celebrauit. acdeinde ad placitum suum generale quod instre¬
miato prope lugdunum ciuitatem se habitaturum indixerat. profectus est. Quo
inmense iunio habito etdonis annualibus receptis. dispositisq markis. hnspaniȩ septimaniȩ
siuȩ prouinciae. adaquis grani reuersus est. Uerumꝰ dum ineodem placito moratur. nord¬
manni secunda in ruptione dorastadum irruentes uastauerunt atq hostiliter de predati
sunt. Imperator autem grauiter ferens. aquis perueniens. disposita omnia maritima

Expanded text:
nisterio indignum proclamans propriaque scriptione confirmans, sese omnium consennisterio indignum proclamans propriaque scriptione confirmans, sese omnium consensu atque iudicio ab eodem ministerio reddidit alienum. PARS iure dispositis, omnibusque ad propria absolutis, ipse imperator sanctum quadragesimae tempus in eodem palatio, sacrosanctam paschae festivitatem in sepedicta urbe apud memoratum Drogonem archiepiscopum celebravit, ac deinde ad placitum suum generale, quod in Stremiaco prope Lugdunum civitatem se habiturum indixerat, profectus est. Quo in mense Iunio habito, et donis annualibus receptis, dispositisque markis Hispaniae, Septimaniae sive Provinciae, ad Aquisgrani reversus est. Verum dum in eodem placito moratur, Nordmanni secunda inruptione Dorastadum irruentes, vastaverunt atque hostiliter depraedati sunt. Imperator autem graviter ferens, Aquis perveniens, disposita omni maritima
Abbreviated transcription (Latin):
entes in memoratam urbem. in basilica beati stephani protomarty̧ris. missarumq cele¬
bratione peracta. etuniuersis qui aderant rei ordine publice patefacto. coronam in¬
signe imperii asacroseõ altario subleuatam. sacri acuenerandi antestitis. eius capiti
cum maximo omnium gaudio propriis manibus restituerunt. Sed et ebore morum
pridem archiepiscopus qui eiusdem factionis uelut signiferfuerat. constenso eminen¬
tiori loco in eadem ecclesia coram omnibus libera uoce professus est. eundem augustum
iniuste depositum. etomnia quȩ aduersus eum patrata fuerant. iniq et contra totius tra¬
mitem equitatis fuisse machinata: ettunc merito iuste digneq proprio imperii solio
reformatum. Quibus sollempter trans actis. ad sepe dictum palatium regressi sunt.
Ibiq. ebo inplenaria sinodo capitale crimen confessus. seque tanto idest episcopali mi¬

Expanded text:
entes in memoratam urbem, in basilica beati Stephani protomartyris, missarumque celeentes in memoratam urbem, in basilica beati Stephani protomartyris, missarumque celebratione peracta, et universis qui aderant rei ordine publice patefacto, coronam, insigne imperii, a sacrosancto altario sublevatam sacri ac venerandi antistites eius capiti cum maximo omnium gaudio propriis manibus restituerunt. Sed et Ebo Remorum pridem archiepiscopus, qui eiusdem factionis velut signifer fuerat, conscenso eminentiori loco in eadem ecclesia, coram omnibus libera voce professus est, eundem augustum iniuste depositum, et omnia quae adversus eum patrata fuerant inique et contra totius tramitem aequitatis fuisse machinata, et tunc merito iuste digneque proprio imperii solio reformatum. Quibus sollempniter transactis, ad sepedictum palatium regressi sunt; ibique Ebo in plenaria sinodo capitale crimen confessus, seque tanto, id est episcopali, mi
Abbreviated transcription (Latin):
quȩregno ethonore etregio nomine fuerat. Tandem quae abomnibus concorditer atque
unanimiter inuentum atquefirmatum. ut illorum factionibus diuino auxilio cassatis
ipse auito restitutus honori decoriq regio merito reformatus. deinceps fidelissima
firmissimaq oboedientia ecsubiectione imperator etdominus ab omnibus haberetur.
Quam inuentionis sueq confirmationis seriem. etunus quisq proprio scripto compre¬
hendit. Propriȩq. manus scriptione roborauit. Etplenius atq copiosius communi
cunctorum descriptione inunum corpus in modum libelli comprehensa totius rei patra¬
tio qualiter acta. uentilata. inuenta. etomnium subscriptione denuo digneq fuerit
roborata. deuotissima. sincerissimaq beniuolentia. ettantis patribus acictoritate
dignissima cunctorum notitiae manifestissimum facere non distulerunt. Namueni¬

Expanded text:
quę, regno et honore et regio nomine fuerat; tandemquę ab omnibus concorditer atque quę, regno et honore et regio nomine fuerat; tandemquę ab omnibus concorditer atque unanimiter inventum atque firmatum est, ut, illorum factionibus divino auxilio cassatis, ipse avito restitutus honori decorique regio merito reformatus, deinceps fidelissima firmissimaque oboedientia et subiectione imperator et dominus ab omnibus haberetur. Quam inventionis suaeque confirmationis seriem et unusquisque proprio scripto comprehendit propriaeque manus scriptione roboravit. Et plenius atque copiosius communi cunctorum descriptione in unum corpus in modum libelli comprehensa totius rei patratio, qualiter acta, ventilata, inventa et omnium subscriptione denuo digneque fuerit roborata, devotissima sincerissimaque benivolentia et tantis patribus auctoritate dignissima cunctorum notitiae manifestissimum facere non distulerunt. Nam veni
Abbreviated transcription (Latin):
cunctoq exercitui redeundi licentiam tribuit. etperparisius ad attiniacum ueniens
ibi placitum cumsuis consiliariis circamissam scĩ martini habuit. ibiq negoti is regnidispo¬
sitis. ad theo donis uillam adhiemandum profectus est: Anno abincarnationed. decex
Iominice Natiuitatis festum hilariter adrogone fratresuo etmecensis urbis episcopo.
decentisime susceptus. in eadem ciuitate cęlebrauit. Ibiq peractis festis diebus ad suum
palatium intheodonis uillam reuersus est. In quo ȩtiam circa scẽmariae purificationem
conuentum generalem habuit. omnium pęnetotius imperiisui episcoporum etabbatum
tam canonicorum quam regularium. In quo intercȩ̨tera ecclesiasticae instituta disciplinȩ.
sũmopere uentilatum est. quod annis prioribus idest religiosissimus imperator maliuo¬
lorum dõque aduersantium tergi uersatione inmerito dispositus. paterno hereditario¬

Expanded text:
cunctoque exercitui redeundi licentiam tribuit, et per Parisius ad Attiniacum veniens, cunctoque exercitui redeundi licentiam tribuit, et per Parisius ad Attiniacum veniens, ibi placitum cum suis consiliariis circa missam sancti Martini habuit. Ibique negociis regni dispositis, ad Theodonis-villam ad hiemandum profectus est anno ab incarnatione Domini 835. Dominicae nativitatis festum hilariter, a Drogone fratre suo et Metensis urbis episcopo decentissime susceptus, in eadem civitate caelebravit. Ibique peractis festis diebus, ad suum palatium in Theodonis-villam reversus est. In quo ętiam circa sanctae Mariae purificationem conventum generalem habuit omnium paene totius imperii sui episcoporum et abbatum, tam canonicorum quam regularium. In quo inter caetera ecclesiasticae instituta disciplinae illud summopere ventilatum est, quod annis prioribus idem religiosissimus imperator malivolorum Deoque adversantium tergiversatione inmerito depositus paterno hereditario
Abbreviated transcription (Latin):
castellum una cum filiosuo hludo uuico peruenit. Illicq castrametatus est. Ubi etiam pippi¬
nus filius eius cumexercitu in auxilium patri occurrit. Nam hlotharius haut procul in castris
pesidens cumsuis minitabatur. quod tamen minime efficere potuit. Tunc domnus imperator soli¬
ta clementia motus. misit adillum ut pacifice ad se uenir&. quia uniuersa quȩ contra illum
dicta habuerat. ei suisq omnibus conceder&. Ethlothario quidem. italiam sicut tempore
domni Raroli pippinus germanus domni imperatoris habuerat concessit. Cȩteris uero. ui¬
tam membra. hereditatem. et multis beneficia perdonauit. Quempater adse cumsuis ue¬
nientem. fortiter iuramento constrinxit. netalia facere autalicui sentire. in post modum
tam ipse quamsui deberent. Quibus confirmatis. eum initaliam regredi fecit. cum his
quieum sequi maluerunt. Ipse uero circa aurelianis perueniens. pippino et hludouuico

Expanded text:
castellum una cum filio suo Hludowico pervenit illicque castra metatus est. Ubi etiam Pippicastellum una cum filio suo Hludowico pervenit illicque castra metatus est. Ubi etiam Pippinus, filius eius, cum exercitu in auxilium patri occurrit. Nam Hlotharius haut procul in castris residens, cum suis praelium minitabatur; quod tamen minime efficere potuit. Tunc domnus imperator, solita clementia motus, misit ad illum, ut pacifice ad se veniret, quia universa quae contra illum dicta habuerat ei suisque omnibus concederet; et Hlothario quidem Italiam, sicut tempore domni Karoli Pippinus, germanus domni imperatoris, habuerat, concessit, caeteris vero vitam, membra, hereditatem et multis beneficia perdonavit. Quem pater ad se cum suis venientem fortiter iuramento constrinxit, ne talia facere aut alicui sentire in postmodum tam ipse quam sui deberent. Quibus confirmatis, eum in Italiam regredi fecit cum his qui eum sequi maluerunt. Ipse vero circa Aurelianis perveniens, Pippino et Hludowico
Abbreviated transcription (Latin):
nasterii scĩ martini abbas etalii quamplures. Interim etiam classis dedanis ueniens
infrisiam aliquam partem exilla deuastauit. Etinde peruetus treiectum ademporium
quoduocatur dorestadus uenientes. omnia diripuerunt. Homines autem quosdam occide¬
runt. quosdam captiuatos abduxerunt. partemq eius ignicremauerunt. Hlotharius uero
cumsus cauellonem ueniens. eam expugnauit. igniq succendit. ettomites quiibi aderant
compre hendit. ex quibus tres interfecit. Alios autem secum inde subcustodia duxit. acso¬
rorem bernardis scĩ monialem incupa positam in ararim fluuium demergifecit. etdeinde
aurelianis uenit. Quibus domnus imperator auditis. conuocauit exercitum lingonis me¬
dio mense augusto. ibiq annualia dona suscipiens. continuo adliberandum populum contra
inuasores regni iter pertricassinorum et carnotum atq dimensium regiones iuxta blisum

Expanded text:
nasterii Sancti Martini abbas et alii quam plures. Interim etiam classis de Danis veniens nasterii Sancti Martini abbas et alii quam plures. Interim etiam classis de Danis veniens in Frisiam, aliquam partem ex illa devastavit. Et inde per Vetus-Treiectum ad emporium quod vocatur Dorestadus venientes, omnia diripuerunt. Homines autem quosdam occiderunt, quosdam captivatos abduxerunt partemque eius igni cremaverunt. Hlotharius vero cum suis Cavellonem veniens, eam expugnavit ignique succendit et comites qui ibi aderant comprehendit; ex quibus tres interfecit, alios autem secum inde sub custodia duxit; ac sororem Bernardi sanctimonialem in cupa positam in Ararim fluvium demergi fecit; et deinde Aurelianis venit. Quibus domnus imperator auditis, convocavit exercitum Lingonis medio mense Augusto. Ibique annualia dona suscipiens, continuo ad liberandum populum contra invasores regni iter per Tricassinorum et Carnotum atque Dunensium regiones, iuxta Blisum
Abbreviated transcription (Latin):
partium hominibus intulit. Dominus autem imperator uteum illic esse comperit. mi¬
sit legatos quiei nuntiarent quod omnia quȩ contrapatrem egerat. illiconcessiss&. etut
cumpace adeum reuerteretur. Quod spernens uenire distulit. sedineadem pertinatia
perdurauit. Fac tumest autem cumsentirent qui fideles erant domno imperatore.
initalia ratholdus uidelic& episcopus. bonifacius comes. pippinus consanguineus impe¬
ratoris. aliiq quamplures quod coniugem eius quidam inimicorum mortitradere uel¬
lent. miserunt subomni celeritate quillam eriperent. ereptamq. usq ad prȩsentiuam
domni imperatoris inaquis in colomem perduxerunt. Eo etiam tempore in ex¬
peditione quȩ contra lantbertum et matfridum aliosq hlotharii complices directa
fuerat᷑. interfectisunt. odo et uuillelmus fratereius acfulbertus comites. et theoto mo¬

Expanded text:
partium hominibus intulit. Domnus autem imperator ut eum illic esse comperit, mipartium hominibus intulit. Domnus autem imperator ut eum illic esse comperit, misit legatos, qui ei nunciarent, quod omnia quae contra patrem egerat illi concessisset, et ut cum pace ad eum reverteretur. Quod spernens, venire distulit, sed in eadem pertinacia perduravit. Factum est autem, cum sentirent qui fideles erant domno imperatori in Italia, Ratholdus videlicet episcopus , Bonifacius comes, Pippinus , consanguineus imperatoris, aliique quam plures, quod coniugem eius quidam inimicorum morti tradere vellent, miserunt sub omni celeritate qui illam eriperent, ereptamque usque ad praesentiam domni imperatoris in Aquis incolomem perduxerunt. Eo etiam tempore in expeditione, quae contra Lantbertum et Matfridum aliosque Hlotharii complices directa fuerat, interfecti sunt Odo et Willelmus , frater eius, ae Fulbertus comites et Theoto mo
Abbreviated transcription (Latin):
uuicus cumceteris fidelibus adeum uenientes. paterno animo gaudenter susceptisunt.
Et plurimas illis acuncto populo gratias egit. quodtam alacriter illi auxilium prȩbere
studuissent Habitoq cum illis placito. pippinum etreliquum populum domum redire
permisit. N ludo uuicum autem secum usq adaquis uenire fecit. Etperactis festis
diebus conuocauit suos consiliarios atq optimates qui incircuituerant. etcumeis tracta¬
re studuit. qualiterfilium suum hlotharium ad se uocare potuisset. Et missis legatis in
unam quamq partem regnisui. ut desui liberatione populo adnuntiarent etadmonerent.
utfidelitatem quamei promiserant adimplere studerent. etquirquid contraillum deliquę¬
rant. obamoremdĩ illis indulsiss&. Hlotharius uero cumdeparisio proficisceretur
in prouinciȩ urbem uiennam peruenit. Ibiq commorans multa in commoda illarum

Expanded text:
wicus cum ceteris fidelibus ad eum venientes, paterno animo gaudenter suscepti sunt. wicus cum ceteris fidelibus ad eum venientes, paterno animo gaudenter suscepti sunt. Et plurimas illis ac cuncto populo gratias egit, quod tam alacriter illi auxilium praebere studuissent. Habitoque cum illis placito, Pippinum et reliquum populum domum redire permisit, Hludowicum autem secum usque ad Aquis venire fecit. Et peractis festis diebus, convocavit suos consiliarios atque optimates qui in circuitu erant et cum eis tractare studuit, qualiter filium suum Hlotharium ad se vocare potuisset. Et missis legatis in unamquamque partem regni suis, ut de sui liberatione populo adnunciarent et admonerent, ut fidelitatem quam ei promiserant adimplere studerent; et quicquid contra illum deliquęrant ob amorem Dei illis indulsisset. Hlotharius vero, cum de Parisio proficisceretur, in Provinciae urbem Viennam pervenit, ibique commorans, multa incommoda illarum
Abbreviated transcription (Latin):
mannos. nec non et francos. quicitra carbonariam consistebant. cum quibus etiam ad aquis
properare coeperunt. Cumq hoc hlotharius cognouiss& deaquis abscessit. et patrem suũ
usq ad parisius submemorata custodia deduxit. Ibiq iampippinum cum exercitu reppe¬
rit. sequanȩ insolita exuberatione transire ꝓhibitum. nam nimium ceterorum quoq
fluminum inundatio. etultra alueos insueta progressio multis non paruum intulit
impedimentum. Uerum cumfirmiter cognouiss& hludouuicum etiam cumtanta popu¬
li multitudine in easdem partes properare. in de perterritus in eodem loco patre dimisso.
primo halendarum martiarum die. cumsuis aufugit. Illo abscedente. uenerunt
episcopi qui prȩsentes aderant. etinecclesia scĩ dionisii domnum imperatorem reconcili¬
auerunt. etregalibus uestibus armisq induerunt. Deinde filii eius pippinus ethludo¬

Expanded text:
mannos necnon et Francos qui citra Carbonariam consistebant; cum quibus etiam ad Aquis mannos necnon et Francos qui citra Carbonariam consistebant; cum quibus etiam ad Aquis properare coeperunt, Cumque hoc Hlotharius cognovisset, de Aquis abscessit et patrem suum usque ad Parisius sub memorata custodia deduxit ibique iam Pippinum cum exercitu repperit, Sequanae insolita exuberatione transire prohibitum; nam nimium ceterorum quoque fluminum inundatio et ultra alveos insueta progressio multis non parvum intulit impedimentum. Verum cum firmiter cognovisset, Hludowicum etiam cum tanta populi multitudine in easdem partes properare, inde perterritus, in eodem loco patre dimisso, primo Kalendarum Martiarum die cum suis aufugit. Illo abscedente, venerunt episcopi qui praesentes aderant et in ecclesia sancti Dionisii domnum imperatorem reconciliaverunt et regalibus vestibus armisque induerunt. Deinde filii eius Pippinus et Hludo
Abbreviated transcription (Latin):
abeadem custodia eriper&. Hlotharius autem paucis diebus antenatale dñi aquis ꝑuenit
NNO ab incarnationedñi dccc xxx iiii. Et domnus quidem imperator inaquis serua¬
batur. nihilq humanus erga illum fiebat. sed multo crudelius aduersarii eius in illũ
saniebant. Die noctuq satagentes. tantis afflictionibus eius animum emollire. ut spon¬
te sȩculum reliquiss&. et se in monasterium contuliss&. Atille numquam sefacturum
aiebat quandiu dese nullampotestatem haber& aliquod uotum. Uerum cumhludo uui¬
cus comperiss& quodnihil eius petitio apud germanum prȩualer& utmitius apud pa¬
trem egiss&. misit legatos ad fratrem suum pippinum. eiq in notuit omnia quȩ erga
patrem gesta fuerant. Deprecans illum utreminiscens paterni amoris acreuerentiae.
una cum illo patrem deilla tribulatione eriper&. Atille statim conuocauit exercitum
aquitaniorum etultra sequanensium. Hludouuicus baioarios. austrasios. saxones. ala¬

Expanded text:
ab eadem custodia eriperet. Hlotharius autem paucis diebus ante natale Domini Aquis pervenit, anno ab incarnatione Domini 834. Et domnus quidem imperator in Aquis servabatur; nihilque humanius erga illum fiebat, sed multo crudelius adversarii eius in illum insaniebant die noctuque satagentes tantis afflictionibus eius animum emollire, ut sponte saeculum reliquisset et se in monasterium contulisset. At ille nunquam se facturum aiebat, quamdiu de se nullam potestatem haberet, aliquod votum. Verum cum Hludowicus comperisset, quod nihil eius petitio apud germanum praevaleret, ut mitius apud patrem egisset, misit legatos ad fratrem suum Pippinum eique innotuit omnia quae erga patrem gesta fuerant, deprecans illum, ut reminiscens paterni amoris ac reverentiae una cum illo patrem de illa tribulatione eriperet. At ille statim convocavit exercitum Aquitaniorum et Ultrasequanensium, Hludowicus Baioarios, Austrasios, Saxones. Ala
Abbreviated transcription (Latin):
nauigauit. Cuise duo exfiliis godofridi quasi una cumeo regnum habituri sotiasse
dicuntur. Ali is duobus patria expulsis. sed hoc dolo factum putatur: Imperator
conuentu dimisso. primo cruciniacum. deinde bingiam ueniens. secundam aquam
ni ibidem exacto aquis grani adhiemandum reuertitur.

Expanded text:
navigavit. Cui se duo ex filiis Godofridi quasi una cum eo regnum habituri sociasse navigavit. Cui se duo ex filiis Godofridi quasi una cum eo regnum habituri sociasse dicuntur, aliis duobus patria expulsis; sed hoc dolo factum putatur. Imperator conventu dimisso primo Cruciniacum, deinde Bingiam veniens secunda aqua ni ibidem exacto Aquasgrani ad hiemandum revertitur.
Abbreviated transcription (Latin):
borna se penitus in parem conspicer&. omnia sua castellis in clusit. et ipse cumdelelica
manu. nunc atergo. nunc alatere insistens. liudeuuiti copias et noctu et interdiu qua¬
cumq poterat lãcerauit. neq eum insua ꝓuintia inpune uersari permisit. Adextre¬
mũ grauidãno ad fectũ. regione sua coegit̾ excedere tribus hominũ milibus deexercitu
illius interfectis. ettrecentis ueleo amplius caballis captis. preter sarcinas etspolia diuer¬
sigeneris direpta. quȩ qualiter gesta fuerint. perlegatos suos imperatori nuntiare cus¬
rauit. At in partibus occiduis. pipinus imperatoris filius iussupatris unasconiam
cumexercitu ingressus. sublatis exea seditiosis. totameam ꝓuineiã itapagauit. ut nullus
inea rebellis aut inoboediens remansisse uideretur. Harioldus quaq. iussu impera¬
toris ad nauessuas perabodritos reductus in patriam. quasi regnum ibi accepturus

Expanded text:
Borna se penitus inparem conspiceret, omnia sua castellis inclusit et ipse cum delecta Borna se penitus inparem conspiceret, omnia sua castellis inclusit et ipse cum delecta manu nunc a tergo nunc a latere insistens Liudewiti copias et noctu et interdiu, quacumque poterat, laceravit neque eum in sua provincia inpune versari permisit; ad extremum gravi damno adfectum regione sua coegit excedere, tribus hominum milibus de exercitu illius interfectis et trecentis vel eo amplius caballis captis praeter sarcinas et spolia diversi generis direpta; quae qualiter gesta fuerint, per legatos suos imperatori nuntiare curavit. At in partibus occiduis Pippinus imperatoris filius iussu patris Wasconiam cum exercitu ingressus sublatis ex ea seditiosis totam eam provinciam ita pacavit, ut nullus in ea rebellis aut inoboediens remansisse videretur. Harioldus quoque iussu imperatoris ad naves suas per Abodritos reductus in patriam quasi regnum ibi accepturus
Abbreviated transcription (Latin):
cępit ac falsis persuasionibus intellex̃. ut omisso quod facere cogitabat. perfidie illius soti¬
us etadiutor exister&. Exercituuero depannonia reuerso cadolach duxforo iuliensis
febrecorreptus. in ipsa marca decessit. Cui cumbaldricus ess& subrogatus etincarantanorũ
regionẽ quȩ ad ipsius curã ꝑtinebat fuiss& ingressus. obuiũ ibihabuit liudeuuiti exertitum.
Quem iuxta drauum fluuiũ iter agentẽ parua manu ad gressus. pluribus int̾fectis: etauer¬
tit etdcilla ꝓuincia fugauit. Borna uero dux tlalmatiȩ cummagnis copiis ad cola pium
fluuium lieuuito ad seuenienti occurrens. in prima rongressione aguđ̃s canis deseritur
ti. quun exordio defectionis relicto genere borne sẽ coniunxerat. Eudus canidomum
reuersi iterũ aborna subiguntur. At liude uuitus occasionem nanctus: cũ ualida
manu decembrio mense dalmatiam ingressus. ferro etigni cuncta deuastat. Qui cũ

Expanded text:
cepit ac falsis persuasionibus inlexit, ut omisso, quod facere cogitabat, perfidiae illius socicepit ac falsis persuasionibus inlexit, ut omisso, quod facere cogitabat, perfidiae illius socius et adiutor existeret. Exercitu vero de Pannonia reverso Cadolach dux Foroiuliensis febre correptus in ipsa marca decessit. Cui cum Baldricus esset subrogatus et in Carantanorum regionem, quae ad ipsius curam pertinebat, fuisset ingressus, obvium ibi babuit Liudewiti exercitum; quem iuxta Dravum fluvium iter agentem parva manu adgressus pluribus interfectis et avertit et de illa provincia fugavit. Borna vero dux Dalmatiae cum magnis copiis ad Colapium fluvium Liudewito ad se venienti occurrens in prima congressione a Guduscanis deseritur;ti, qui in exordio defectionis relicto genero Bornae se coniunxerat. Guduscani domum regressi iterum a Borna subiguntur. At Liudewitus occasionem nanctus cum valida manu Decembrio mense Dalmatiam ingressus, ferro et igni cuncta devastat. Cui cum
Abbreviated transcription (Latin):
nobiliũ filiabus. uuelpi comitis filiam nomine iudith. duxit uxorẽ. Itemq conuentus men¬
se iulio apud ingelaheim palacium habitus. exercitus deitalia in pannoniã ꝓpt̃ leudeiu¬
ti rebellionẽ missus. quirebus ꝓspere gestis. infecto pene negotio. regressus est. Et
ludeuuitus superbiȩelatus. legatos quasi pacẽ petendo adimperatorẽmisit:. conditiones
quasdã prȩponẽs ad quarũ concessionẽ ea quȩ iuberentur sẽ facturũ pollicebatur. Quascũ
imperator nonreciper&. aliasq ei persuos legatos prȩpmer&. permanendũ sibi in incho¬
ata perfidia. uelut optimũ iudicans. missis circumquaq legatis. uicinas iuxta se gentes
adbellũ sollicitare curauit. timotianorũ quoq populũ quidimissa bulgarorũ sotietate ad
imperatorẽ uenire. hacdicionis eius sempermittere: gestiebat. nec hoc efficer& . ita int̾¬

Expanded text:
nobilium filiabus Huelpi comitis filiam nomine Iudith duxit uxorem. Iterumque conventus mennobilium filiabus Huelpi comitis filiam nomine Iudith duxit uxorem. Iterumque conventus mense Iulio apud Ingilunheim palatium habitus et exercitus de Italia in Pannoniam propter Liudewiti rebellionem missus, qui rebus parum prospere gestis infecto pene negotio regressus est. Et Liudewitus superbia elatus legatos quasi pacem petendo ad imperatorem misit, conditiones quasdam proponens, ad quarum concessionem ea, quae iuberentur, se facturum pollicebatur. Quas cum imperator non reciperet aliasque ei per suos legatos proponeret, permanendum sibi in inchoata perfidia velut Optimum iudicans missis circumquaque legatis vicinas iuxta se gentes ad bellum sollicitare curavit. Timocianorum quoque populum, qui dimissa Bulgarorum societate ad imperatorum venire ac dicioni eius se permittere gestiebat, ne hoc efficeret, ita inter
Abbreviated transcription (Latin):
adductus est. Quemcum primores populisui quisimul iussi uenerant multis criminibus
accusarent. etillirationabili defensione obiecta sibi refellere nonualer&. exilio condẽpna¬
tusest. etregnum ceadrago trasconis filio datumest. Simili modo edupiis centulli uuaso
quicũ ber gario tolosȩ etuuarino aruernico comite. eodem anno proelio conflixit
Inquo etfrem garsandũ singularis amentiȩ hominem amisit. Etipse nisi sibi fugiendo
consuler&. ꝓpe interitum fuit. Cum inspectu imperatoris ueniss&. ac deperfidia cuius
comitibus in mane accusabatur se purgare non potuiss&. etipse temporali est deportatus¬
exilio. Conuentus aquis grani postnatalẽdm̃ habitus. inquomulta destatu ecclesiarum¬
etmonasteriorũ tractata atq ordinata sunt. Legibus etiam autcapitula quȩdã ꝑnecessa¬
ria quia deerant. conscripta atq additasunt. Quo peracto imperator inspectis plerisq

Expanded text:
adductus est. Quem cum primores populi sui, qui simul iussi venerant, multis criminibus adductus est. Quem cum primores populi sui, qui simul iussi venerant, multis criminibus accusarent et ille rationabili defensione obiecta sibi refellere non valeret, exilio condempnatus est et regnum Ceadrago Thrasconis filio datum. Simili modo et Lupus Centulli Wasco, qui cum Berengario Tolosae et Warino Arverni comite eodem anno proelio conflixit, – in quo et fratrem Grarsandum singularis amentiae hominem amisit et ipse, nisi sibi fugiendo consuleret, prope interitum fuit, – cum in conspectum imperatoris venisset ac de perfidia, cuius a memoratis comitibus inmane accusabatur, se purgare non potuisset, et ipse temporali est exilio deportatus. Conventus Aquisgrani post natalem et monasteriorum tractata atque ordinata sunt, legibus etiam capitula quaedam pernecessaria, quia deerant, conscripta atque addita sunt. Quo peracto imperator inspectis plerisque
Abbreviated transcription (Latin):
Imperator perrotomagũ et perambianos etcamaracum aquis grani adhibernandũ reuersus¬
Gum herisstalliũ ueniss&. obiuos habuit legatos sigonis ducis beneuentanorũ dona deferen¬
tes. eumq denece grimoldi ducis antecessoris sui excusantes. Erant ibi etaliarum nati¬
onũ legati. abodritorũ uidelic& acborne ducis. guduscanorũ ectimonitianonũ legati qui
nuner abulgarorũ sotietate desciuerant. etadnrõs fines sẽ contulerant. Simul etaliud euui¬
ti ducis pannoniȩ inferioris. quires nouas moliens cadolaum comitem et marceforo iuli¬
ensis p̃fectã. csudelitatis atq insolentiȩ accusare conabatur. Quibus ibi auditis atq dimis¬
sis. imperator aquis grani adhiemandum profectus est¬
dscendã. exercitus saxonũ etorientaliũ francorũ eodem anno trans albiam missus fuerat
perprefectos saxonici limitis. edegatos imperatoris qui exertitui prȩerant. aquis grani

Expanded text:
Imperator per Ratumagum et per Ambianos et Camaracum AquasImperator per Ratumagum et per Ambianos et Camaracum Aquascum Heristallium venisset, obvios habuit legatos Sigonis ducis Beneventanorum dona deferentes eumque de nece Grimoldi ducis antecessoris sui excusantes. Erant ibi et aliarum nationum legati, Abodritorum videlicet ac Bornae, ducis Guduscanorum, et Timocianorum, qui nuper a Bulgarorum societate desciverant et ad nostros fines se contulerant, simul et Liudewiti, ducis Pannoniae inferioris, qui res novas moliens Cadolaum comitem et marcae Foroiuliensis praefectum crudelitatis atque insolentiae accusare conabatur. Quibus ibi auditis atque dimissis imperator Aquasgrani ad hiemandum profectus estciscendam exercitus Saxonum et orientalium Francorum eodem anno trans Albiam missus fuerat, per praefectos Saxonici limitis et legatos imperatoris, qui exercitui praeerant, Aquasgrani
Abbreviated transcription (Latin):
di atq in monasteriis conuersari: Atq his ita dispositis. ipse cum maximo exercitu brit¬
taniã adgressus. generalem conuentũ uenedis habuit: Inde memoratã ꝓunciam ingressus.
captis rebelliũ munitionibus brittaniã totam insua potestate redegit. Nampostquã mor
manus qui inea prȩt̃ solitũ brittonibus morẽ regiã sibi uindicauerat᷑ potestatẽ. ab exercitu
imperatoris occisusest. Nullus britto inueniebatur quiresister&. autqui imperata facere.
autqui obsides qui uibebantur dare rennuer&. Qua expeditione completa. cum impera¬
tor dimisso exercitũ andegauos ciuitatẽ ess& reuersus. ermingardis regina coniux eius
quam ꝓficiscens ibi egrotantẽ dimiserat. duobus diebus postquã ipse adeam uenit. mor¬
bo inualescente quintononas octobris decessit. Ec lipsis solis contigit octauo idus iulii

Expanded text:
di atque in monasteriis conversari. Atque his ita dispositis ipse cum maximo exercitu Britdi atque in monasteriis conversari. Atque his ita dispositis ipse cum maximo exercitu Brittaniam adgressus generalem conventum Venedis habuit. Inde memoratam provinciam ingressus captis rebellium munitionibus brevi manus, qui in ea praeter solitum Brittonibus morem regiam sibi vindicaverat potestatem, ab exercitu imperatoris occisus est, nullus Britto inveniebatur, qui resisteret, aut qui imperata facere, aut qui obsides qui iubebantur dare rennueret. Qua expeditione completa, cum imperator, dimisso exercitu, Andecavos civitatem esset reversus, Irmingardis regina, coniux eius, quam proficiscens ibi aegrotantem dimiserat, duobus diebus postquam ipse ad eam venit, morbo invalescente 5. Nonas Octob. decessit. Eclypsis solis contigit 8. Idus Iulii.
Abbreviated transcription (Latin):
regis primus. etreinhardus camerarius eius. etreinarius meinarii comitis filius. cuius mat̾nus
auus hardradus olim ingermania cũ multis exea ꝓuncia nobilibus contra karolũ unpe¬
ratorẽ coniurauit. Erant prȩterea etalii multi prȩdari et nobiles uiri. qui in eodẽ scelere
de prehensisunt. In terquos etaliqui ep̃i. anselmus mediolanensis. et theodolfus aurelianensis.
Upate facta. ae seditiosis om̃ibus inpotestatẽ suã redactis. imperator aquis grani reuertitur.
Trans actaq quachragesimali ieiunio. paucis postscm̃ pascha diebus. coniurationis auctores. qui
superius nominatisunt. simul etregem iudicio francorũ capitali sententia condempnatos.
luminibus tantũ iussit orbari. Epõs sinodali decreto depositos monasteriis mancipari
Cȩterosq ꝓutquisq uelnocentior uelinnocentior apparebat. uel exilio deportari. ueldecon¬

Expanded text:
regis primus, et Reginhardus camerarius eius et Reginharius Meginharii comitis filius, cuius maternus regis primus, et Reginhardus camerarius eius et Reginharius Meginharii comitis filius, cuius maternus avus Hardradus olim in Germania cum multis ex ea provincia nobilibus contra Karolum imperatorem coniuravit. Erant praeterea et alii multi praeclari et nobiles viri, qui in eodem scelere deprehensi sunt, inter quos et aliqui episcopi, Anshelmus Mediolanensis et Wolfoldus Cremonensis et Theodulfus Aurelianensis. acta ac seditiosis omnibus in potestatem suam redactis imperator Aquasgrani revertitur; transactoque quadragesimali ieiunio paucis post sanctum pascha diebus coniurationis auctores, qui superius nominati sunt, simul et regem iudicio Francorum capitali sententia condemnatos luminibus tantum iussit orbari, episcopos synodali decreto depositos monasteriis mancipari, caeteros, prout quisque vel nocentior vel innocentior apparebat, vel exilio deportari vel deton
Abbreviated transcription (Latin):
deuosego aquis grani reuerteretur. nuntiatũ est ei hernhardũ nepotẽ suũ italiȩ regem
quorũdã prauorũ hominũ consilio tẏrannidẽ meditatũ. Iamomĩis aditus quibus intaliã
intratur. idest clusas impositis firmasse p̃sidi is. atq om̃s italiȩ ciuitates in illius uer¬
ba iurasse. Quodex parte uerũ. exparte falsum erat. Ad quos motus comprim̃ dos.
cumex tota gallia atq germania congregato sum celeritate magno exercitu imperator
italiã intrare festinass&. bernardus rebussuis diffidens. maxime quod se a suis cotidie
deseri uidebat. armis depositis apud caballonẽ imperatori setradidit. Quem ceterisecuti.
nonsolum armis depositis se dediderunt. uerũ ultro etadprimam interrogationẽ omnia
uti gesta erant apparuerunt. Huius coniurationis principes fuere. eggideo inter amicos

Expanded text:
de Vosego Aquasgrani reverteretur, nuntiatum est ei, Bernhardum nepotem suum, Italiae regem, de Vosego Aquasgrani reverteretur, nuntiatum est ei, Bernhardum nepotem suum, Italiae regem, quorundam pravorum hominum consilio tjrannidem meditatum iam omnes aditus, quibus in Italiam intratur, id est clusas, impositis firmasse praesidiis atque omnes Italiae civitates in illius verba iurasse; quod ex parte verum, ex parte falsum erat. Ad quos motus comprimendos cum ex tota Gallia atque Germania congregato summa celeritate magno exercitu imperator Italiam intrare festinasset, Bernhardus rebus suis diffidens, maxime quod se a suis cotidie deseri videbat, armis depositis apud Cavillionem imperatori se tradidit; quem ceteri secuti non solum armis depositis se dediderunt, verum ultro et ad primam interrogationem omnia, uti gesta erant, aperuerunt. Huius coniurationis principes fuere Eggideo, inter amicos
Abbreviated transcription (Latin):
Causa defectionis erat quodregiã potestatẽ qua sclaomir eatenus post inortẽ trasconis
salus super ab odritos tenebat. cũceadrogi filio trasconis partiri iubebatur: Quȩ res illũ
tam grauiter exacerbauit. ut adfirmar&: senũ quam post hac albim fluuiũ transiturũ.
neq aipalatiũ uenturũ. Statim musa trans mare legatione iunxit a micitias cuasisita õ¬
dofridi. etut exercitus in saxoniã trans albianã mitteretur impetrauit. Nam et clas¬
sis corũ peralbiã usq a desesfelo castellũ uenit : quȩ totã scuriȩ fluminis ripã deuas¬
tauit. et gluomi custos nordmannici limitis pedestres copias ducens simul cum abo¬
drias terreno itinere adipsũ castellũ accessit. Quibus cumnr̃i forciter restiissent:
omissa cascelli obpugnatione discesserunt. Interea cum imperator uenatione pacta

Expanded text:
Causa defectionis erat, quod regiam potestatem, quam Sclaomir eatenus post mortem Thrasconis Causa defectionis erat, quod regiam potestatem, quam Sclaomir eatenus post mortem Thrasconis solus super Abodritos tenebat, cum Ceadrago filio Thrasconis partiri iubebatur; quae res illum tam graviter exacerbavit, ut adfirmaret se numquam posthac Albim fluvium transiturum neque ad palatium venturum. Statim missa trans mare legatione iunxit amicitias cum filiis Godofridi et, ut exercitus in Saxoniam Transalbianam mitteretur, impetravit. Nam et classis eorum per Albiam usque ad Esesfeld castellum venit, quae totam Sturiae fluminis ripam devastavit, et Gluomi custos Nordmannici limitis pedestres copias ducens simul cum Abodritis terreno itinere ad ipsum castellum accessit. Quibus cum nostri fortiter restitissent, omissa castelli obpugnatione discesserunt. Interea cum imperator venatione peracta