comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sad sac̾dotiũ peteret᷑. Letabat᷑ &̃ ꝓbus prefectus:
qͥa u̾bũ eus impleret᷑ in ambrosio. Dixerat enĩ
ꝓficiscenti: cũ mandata ab eodem darent᷑ ut moriᷤ
relatione. iterũ fugã parauit: atq in possessione
cuiuscdã leontii clarissimi uiri aliquandiu la¬
tuit. S ubi relationi responsum ẽ ab eodẽ leon-¬
dio ꝓditur. Preceptũ enĩ erat uicario: ut insist̾e̾t
reb ꝑficiendis. Qui iniuncta sͥ cũ uellet imple¬
re. ꝓposito edicto conuenit om̃s: ut si uellent sͥ
consulere rebꝙ suis. ꝓderent uirũ. Froditus
itaq ⁊ adductus mediolanũ. cum intelligeret
cica se uoluntatẽ di. nec sediutiꝰ posse resistere:
postulauit ñ se nͥ a catholico ep̃o baptizari Sol¬
licite tñ cauebat ꝑfidiam arrianoꝵ. Baptizatꝰ
itaꝙ fertur oĩa eccłiastica officia implesse: atq
cia cunctoꝵ. Igit᷑ post aliqͦt annos ordinatio¬
nis suȩ ad urbem tomã. hoc ẽ ad ꝓpͥũ solũ ꝑrexit.

Expanded text:
ad sacerdotium peteretur. Laetabatur etiam Probus praefectus, quod verbum ejus impleretur in Ambrosio; dixerat enim proficiscenti, cum mandata ab eodem darentur, ut morirelatione, iterum fugam paravit, atque in possessione cujusdam Leontii clarissimi viri aliquamdiu delituit. Sed ubi relationi responsum est, ab eodem Leontio proditur; praeceptum enim erat vicario ut insisteret rebus perficiendis: qui injuncta sibi cum vellet implere, proposito edicto, convenit omnes, ut si vellent sibi consulere, rebusque suis, proderent virum. Proditus itaque et adductus Mediolanum, cum intelligeret circa se Dei voluntatem, nec se diutius posse resistere, postulavit non se nisi a catholico episcopo baptizari; sollicite enim cavebat perfidiam Arianorum. Baptizatus itaque fertur omnia ecclesiastica officia implesse, atque . Igitur post annos aliquot ordinationis suae ad urbem Romam, hoc est, ad proprium solum perrexit,
Abbreviated transcription (Latin):
idem tempꝰ duo potentissimi ⁊ sapientissimi
ex his ꝓbarent sapientiã uiri. Cumq ab horã
diei pͥma. usq ad horam fere tciam noctis ꝑ int̾¬
ab eo. Et ut se ꝓbarent ñ ob aliam causã uenisse.
nisi ut certo certius nossent uirũ quẽ fama
comꝑerant: alia die ualefacientes imꝑatori. ꝓ¬
fecti sunt adurbem romã: illic uolentes cognosoe
ꝑotentiam uiri illustris ꝓbi. Qua cognita: ad ꝓpͥa
gallias posito. directa legatio ẽ sub nomine sena¬
tus a simmacho tunc urbis prefectode repeten¬
da ara uictorie ⁊ sumꝑtib cerimoniaꝵ. S uͥ cog¬
nouit sac̾dos. misso libello ad imꝑatorẽ postula¬
uit. ut ad se relationis exemplaria dirigerent᷑.
quib ipse ꝓ partib sius eẽt responsiirus. Qua
relatione accepta. predarissimũ libellũ p̃scripsit:¬

Expanded text:
sapientissimi ex his probarent sapientiam viri: cum quo ab hora diei prima usque in horam tertiam noctis per interab eo. Et ut se probarent non ob aliam causam venisse, nisi ut certo certius nossent virum, quem fama compererant; alia die valefacientes imperatori, profecti sunt ad urbem Romam, illic volentes cognoscere potentiam illustris viri Probi, qua cognita, ad proprsto intra Gallias posito, directa legatio est sub nomine senatus a Symmacho tunc praefecto Urbis de repetenda ara Victoriae et sumptibus caeremoniarum. Sed ubi comperit Sacerdos, misso libello ad imperatorem , postulavit ut ad se relationis exemplaria dirigerentur, quibus ipse pro partibus suis responsurus esset. Qua relatione accepta, praeclarissimum libellum
Abbreviated transcription (Latin):
mum in qua hospitabat᷑ deductus. diẽ clausit
extremũ. Hic finis illoꝵ illi detrahentiũ fuit:
quẽ uidentes qui tunc audierant mirati st̃. Un¬
de hortor ⁊ obsecro omnẽ hominẽ qͥ hunc librũ
declinet detrahentium linguas: si uult magi
consortiũ habere cũ ambrosio in resurrectionẽ
uite: ꝙͣ cum detrahentib subire supplicium:
qd̾ nullus sapiens ñ declinat. Tuam etiam p̃cor
in adipiscenda gr̃ã cũ tanto uiro ñ sũ dignꝰ hab̃c
consortiũ: ad epta meoꝵ uenia peccatoꝵ sit mͥ
p̃miũ fugisse supplitiũ. Incipit passio scãꝵ mr̃m

Expanded text:
mum in iqua hospitabatur deductus, diem clausit mum in iqua hospitabatur deductus, diem clausit extremum. Is finis virorum illi detrahentium fuit, quem videntes qui tunc aderant, admirati sunt. 55. Unde hortor et obsecro omnem hominem, qui hunc librum  gratiam, et declinet detrahentium linguas; si vult magis consortium habere cum Ambrosio in resurrectione vitae, quam cum detrahentibus illis subire supplicium, quod nullus sapiens non declinat. 56. Tuam etiam precor in adipiscenda gratia cum tanto viro non sum dignus habere consortium, adeptus meorum veniam peccatorum, sit mihi praemium fugisse
Abbreviated transcription (Latin):
tem asserebat. pͥusquã resto itinere reliquiis scõꝵ
occurriss ñdum uidens: s loculo tacto uidere
cepiss. His ita decursis. ñ arbitror graue uideri
si paululum ꝓmissionis nr̃e metas excesserimꝰ:
frẽm suũ ⁊ detrahentẽ occulte: hunc ꝑseque¬
bar. Et alibi. Noli diligere detrahentẽ: ne era
tudine: cum legerit qualit̃ in his qui scõ uiro
detrahebant fuerit undicatũ: ipse etiã in aliis
emendabit᷑. Igit᷑ donatꝰ quidã natione afer.
subleuatus. in lectulũ positus ẽ: atꝙ inde ad se¬
pulchrũ usꝙ deductus. In urbe & cartagi¬
nensi. cum apud fortunatum diaconẽ fratrẽ¬
nissem. una cum uincentio colositano ep̃o. mu
exitum prb̃i suꝑius memorati. Qd̃ ille ab alio
dictum quasi dese oraculũ: maturo sui exitu cõ¬
ꝓbauit. Nam de eodem loco in quo iacebat. cũ su
b ad lectum usq deportatus ẽ: atꝙ inde ad do¬

Expanded text:
tem asserebat priusquam recto itinere reliquiis sanctorum tem asserebat priusquam recto itinere reliquiis sanctorum occurrisset, nondum videns: sed tacto loculo, videre coepisse. 53. His itaque decursis, non arbitror grave videri, si paululum promissi nostri metas excesserimus,fratrem suum et detrahentem occulte, persequebar ; et alibi: Noli diligere detrahere, ne eradictudine, cum legerit qualiter in iis qui sancto viro detrahere ausi sunt, fuerit vindicatum, ipse etiam in aliis emendetur. 54. Igitur Donatus quidam natione Afer, sublatus, in lectulum positus est, atque inde ad sepulcrum usque perductus. In urbe etiam Carthaginensi, cum apud Fortunatum diaconum fratnissem una cum Vincentio Colossitano episcopoexitum presbyteri superius memorati: quod ille de alio dictum, de se oraculum maturo sui exitu comprobavit. Nam de eodem loco in quo jacebat, cum subus ad lectum usque portatus est, atque inde ad do
Abbreviated transcription (Latin):
cutiens in t̾ram senex baculũ quo regebat᷑ t̾rio.
hac enĩ specie illi apparuerat. ait. Hic. hic hic.
uit ⁊ consũmauit. Nos tam̃ ea mediolani positi:
ipso mascerile referente cognouimus. Nam &
in hac ꝓuincia in qua nunc positi scripsimus.
plurimis hoc ipsũ retulit sacerdotib: quib õ
referente securius. hec nob ante cognita huic libro
adiungere arbitrati sumus. Sisinnii &̃ ⁊ alexan¬
dri mr̃m qui nr̃is temporib. hoc ẽ post obitũ scĩ¬
uiri ambrosii. in agaunie partib ꝑ sequentib
gentilib coronam martyrii adepti sunt. cũ reliqͥ¬
as mediolani summa cum deuotione susciꝑemꝰ:
ut sciret qui ẽent uiri: audierit ambrosiũ eiuisq
consortes. Quo audito nomine cũ dep̃caret᷑ ut
lumen reciꝑet: audiuit ab eo. Perge mediolanũ.
⁊ occurre fr̃ĩb meis qͥulo uenturi st̃. designans
diem: ⁊ recipies lum̃. Erat enĩuir ut ipse asserebat
de litore dalmateno: nec se ante uenisse in ciuita¬

Expanded text:
, percutiens terram senex baculo quo regebatur, tertio hac enim illi specie apparuerat ait: Hic, hic, hic,vit et consummavit. Nos tamen ea Mediolani positi ipso Mascezele referente, cognovimus; nam et in hac provincia, in qua nunc positi haec scribimus, plurimis hoc ipsum retulit sacerdotibus, quibus etiam referentibus, securlus haec nobis cognita huic libro adjungere arbitrati sumus. 52. Sisinnii etiam et Alexandri martyrum, qui nostris temporibus, hoc est, post obitum sancti Ambrosii in Anauniae partibus, persequentibus gentilibus viris martyrii coronam adepti sunt, cum reliquias Mediolani summa cum devotione susciperemuaretur, ut sciret qui essent ii viri, audierit, Ambrosium ejusque consortes. Quo audito nomine, cum deprecaretur ut lumen reciperet, audivit ab eo: Perge Mediolanum, et occurre fratribus meis, qui illo venturi sunt, designans diem, et recipies lumen. Erat enim vir, ut ipse asserebat, de littore Dalmatino, nec se ante venisse in civita
Abbreviated transcription (Latin):
eẽt eꝑc. atꝙ cũ de nomine loquerent᷑ scĩ simꝑli¬
ciani: tanꝙͣ int̾eẽt tractatui. cũ longe positꝰ ab
eis iaceret: approbans exclamauit t̾cio. Senex ⁊
bonus. frat enĩ simplician eui mat᷑us. Qua uo¬
ce audita: ex pauescentes fugert̃. Defuncto tam̃
eo ñ aliꝰ illi successit in sacͥdotio: ñ ille quẽ
ipse bonũ senem trina uoce signauerat: suisu¬
pliciano uenerius quẽ supra memoraiimꝰ suc¬
cessit: felix uͦ nc̃usq bononiensem regit eccł̃iã:
castus uͦ uł polemuis nutriti ab ambrosio. bo¬
ne arboris boni fructꝰ. in eccłia mediolanens.
diaconii fungunt᷑ officio. In eodẽ tñ loco quo
iacuerat. sicut referente. beato bassiano ep̃o lao¬
densis eccł̃ie qͥ ab eodem audierat didicimꝰ. cum
tos post dies ablatus ẽ. S ⁊ eodem tẽpore quo a¬

Expanded text:
esse, atque cum de nomine sancti loquerentur Simpliesse, atque cum de nomine sancti loquerentur Simpliciani, tamquam interesset tractatui, cum longe positus ab ipsis jaceret, approbans exclamavit tertio: Senex, sed bonus. Erat enim Simplicianus aevi maturus. Qua voce audita, expavescentes fugerunt; defuncto tamen eo, non alius illi successit in sacerdotium, nisi is quem ille bonum senem trina voce signaverat. Cui Simpliciano Venerius, quem supra memoravimus, successor fuit: Felix vero nunc usque Bononiensem regit Ecclesiam: Castus autem et Polemius nutriti ab Ambrosio bonae arboris boni fructus, in Ecclesia Mediolanensi diaconii funguntur officio. 47. In eodem tamen loco in quo jacebat sicut referente sancto Bassiano episcopo Laudensis Ecclesiae, qui ab eodem audierat, didicimus cum tos post dies nobis ablatus est. Sed eodem tempore quo m
Abbreviated transcription (Latin):
sͥ ampliꝰ doluisse pedes tempore quo sc̃o sacer¬
dos de hac luce migrauit. cũ lacrimis testabatur.
S post hos dies ordinato sac̾dote eccł̃ie ticiniensi:
incidit in infirmitatẽ. Qua cum plurimis dieb
detineret᷑ in lestulo: comes stilico dixisse fert᷑ qͥd̃
tanto uiro recedente de corꝑe. interitus immi¬
neret italie. unde conuocatis ad se nobilib uiriᷤ
illiꝯ ciuitatis. qͦs diligi a scõ sac̾dote cognouerat:
partim int̾minatus ẽ illis. partim blando ser¬
mone ꝑsuasit: ut ꝑgerent ad scm̃ sacerdotem
suaderentq illi ut sibi a dño peteret uiuendi cõ¬
int̾ uos uixi. ut pudeat me uiuere: nec timeo
mori quia bonũ dñm habemꝰ. Pea idẽ tẽpꝰ
cũ in extrema parte porticus iacerent in uno
positi. castus. polemius. uenerus. ⁊ felix. diaco¬
ni: ⁊ secũ tractarent uoce ita pressa. ut uix se
inuicẽ audirent. quis post obitũ illiꝰ ordinandꝰ¬

Expanded text:
se amplius doluisse pedes, tempore quo sanctus Sacerse amplius doluisse pedes, tempore quo sanctus Sacerdos de hac luce migravit, lacrymis testabatur. 45. Sed post dies hos, ordinato sacerdote Ecclesiae Ticinensi, incidit in infirmitatem, qua cum plurimis diebus detineretur in lectulo, comes Stilico dixisse fertur quod, tanto viro recedente de corpore, interitus immineret Italiae. Unde convocatis ad se nobilibus viris illius civitatis, quos diligi a sancto Sacerdote cognoverat, partim interminatus est illis, partim blando sermone persuasit, ut pergerent ad sanctum Sacerdotem, suaderentque illi, ut sibi vivendi peteret a Domino cominter vos vixi, ut pudeat me vivere: nec timeo mori; quia Dominum bonum habemus. 46. Per idem tempus cum in extrema parte porticus in qua jacebat in uno positi Castus, Polemius, Venerius et Felix tunc diaconi secum tractarent voce ita pressa, ut vix se invicem audirent, quis post obitum illius epi
Abbreviated transcription (Latin):
&̃ qui decepti ab eo fuerant int̾uentu sacerdotis
dimisit: de ipso uͦ seruo sacerdoti questus ẽ. Quẽ
uir sc̃s cum de basilica abrosiana egrederet᷑ reqͥ¬
ri fecit: atꝙ ad se ꝑduci. Et cum int̾rogass eũ &
deprehendiss auctorẽ tanti flagii. ait. Oportet
illum tradi sathane in interitum carnis: ne talia
post modum audeat admittere. Quem eod̾e mo¬
m̃to cum ad huc sermo eẽt in ore sacerdotis. sp̃s
immundus arreptum discerꝑecepit. Quo uiso:
ñ minimo t̾rore repleti sumus ⁊ ammiratione.
Alultos enĩ ipsis dieb imponente illo manꝰ ⁊ im¬
ꝑante: ab spiritib immundis uidimꝰ eẽ purga¬
tos. Pea idem tempꝰ nicetius quidã tͥbunus &
notariꝰ. qui ita pedum dolore tenebat᷑. ut raro
inpublico uideret᷑ cum ad altare accessiss ut sa¬
cram̃ta ꝑciꝑet calcatus ꝙ casu a sac̾dote exclamaᷤ¬
set: audiuimus. Uade. ⁊ amodo saliuis eris. Nec

Expanded text:
etiam qui decepti fuerant, interventu Sacerdotis etiam qui decepti fuerant, interventu Sacerdotis dimisit, de ipso vero servo Sacerdoti questus est. Quem vir sanctus cum de basilica Ambrosiana egrederetur, requiri fecit, atque ad se perduci. Quem cum interrogasset, et deprehendisset auctorem tanti flagitii, ait: Oportet illum tradi satanae in interitum carnis, ne talia aliquis in posterum audeat admittere . Quem eodem momento cum adhuc sermo esset in ore Sacerdotis, spiritus immundus arreptum discerpere coepit: quo viso, non minimo timore repleti sumus et admiratione. Multos etiam diebus illis, imponente illo manus, et imperante ab spiritibus immundis vidimus esse purgatos. 44. Per idem tempus Nicentius quidam ex tribuno et notario, qui ita pedum dolore tenebatur, ut raro in publico videretur; cum ad altare accessisset, ut sacramenta perciperet, calcatusque casu a Sacerdote exclamasset, audivit: Vade, et amodo salvus eris. Nec
Abbreviated transcription (Latin):
qui contẽpserit parua multa recipiet: insuꝑ ⁊
uitam ȩternã possidebit. Ante paucos uͦ dies
quã lectulo detineret᷑. cum quadragesimũ t̃cium
psalmũ dictaret. me excipiente ⁊ uidente subito
in modũ scuti breuis ignis caput eiꝰ cooꝑuit atꝙ
paulatim ꝑos ipsus tanꝙͣ in domũ habitator
stupore ꝑculsus obrigui: nec potui scͥbere que ab
illo dicebant᷑. nisi postea quã uisio illa transiuit.
Dicebat enĩ in tẽpore testimoniũ diuine scͥpture:
qd̃ ego oꝑtime retinebã. Nam scͥbendi uł dictan¬
di ipso die finẽ fecit. Si quidẽ ipsũ psalmũ exple¬
re ñ potuit. Ego uͦ id qd̾ a me uisũ fuerat. ho¬
norabili uiro casto diacono sub cuiꝰ cura degebã
comitis seruus qui demonio laborauerat. in am¬
brosiana basilica iã sanus maneret. cõmendatꝰ a
tenerent᷑ homines qui ad ministrandũ ꝑge¬
bant. S ubi ad ꝑsonam serui sui ꝑuenit co¬
mes stilico: noluit in eo uindicare. homines

Expanded text:
qui contempserit parva, multa percipiet, insuper et vitam aeternam possidebit . 42. Ante paucos vero dies quam lectulo detineretur, cum quadragesimum tertium psalmum dictaret, me et excipiente et vidente, subito in modum scuti brevis ignis caput ejus cooperuit, atque paulatim per os ipsius tamquam in domum habitator stupore perculsus obrigui, nec potui scribere quae ab illo dicebantur, nisi posteaquam visio ipsa transivit; dicebat enim in eo tempore testimonium Scripturae divinae, quod ego optime retinebam. Nam scribendi vel dictandi ipso die finem fecit; siquidem ipsum psalmum explere non potuit. Ego vero id quod visum a me fuerat, honorabili viro Casto diacono, sub cujus cura degebam, comitis servus, qui daemonio laboraverat, in Ambrosiana basilica jam sanus maneret, commendatus a tenerentur homines, qui ad ministrandum pergebant: sed ubi ad personam servi sui pervenit comes Stilico, noluit in eum vindicare. Homines
Abbreviated transcription (Latin):
mansit. tẽpore quo ragadaisus supͣ dictam
⁊ ꝓmisit illis alio die salutẽ affuturã. Quo re¬
ferente: ciuiũ animi st̃ erecti. Nam alt̾o die
adueniente stilicone tunc comite cũ exercitu:
facta ẽ de hostib uictoria. Hec pansofia religi¬
osa femina matre pueri pasofi referente cogno¬

Expanded text:
mansit, tempore quo Radagaisus supradictam mansit, tempore quo Radagaisus supradictam et promisit alio die salutem illis adfuturam. Quo referente, civium animi sunt erecti; nam altero die, adveniente Stilicone tunc comite cum exercitu, facta est de hostibus victoria. Haec Pansophia religiosa femina, matre pueri Pansophii referente, cogno
Abbreviated transcription (Latin):
uerum &̃ in plurimis ꝓuinciis usq in hodier¬
num diem manet. Iactabant &̃ turbe uiroꝵ
ac mulierũ oraria uł semicinthia sua: ut cor¬
pus scm̃ aliquatenus ab ipsis contingeretur.
frat enim exequiaꝵ turba innumerabilis totiꝰ
dignitatis. totuisꝙ sexus. omniũ ꝙ pene etatũ:
iore tñ grã ordo precedebat eoꝵ qͥ fuerant bapti¬
zati. Eadem tam̃ qua obiit die sicut textus
epłe loquitur.que a successore ipsiꝰ uenerabi¬
li uiro simpliciano suscepta ẽ. de partib orien-¬
tis ad ipsum tanꝙͣ ad huc nobiscũ uiuentem
directa. que nunc usq mediolani habet᷑: in mo-¬
nast̾io cuius dã scĩ uiri apparuit orans cũ illis:
⁊ imponens illis manus. Habet enĩ diem epła
que directa ẽ: qua lecta inuenimus diem ẽẽ qͦ
ille defunctus ẽ. Intra tusciã uͦ inciuitate
miserat se petentib illis illos sepiꝰ iusitaturũ:
frequent̃ ad altare qd̃ ẽ in basilica ambrosia
In eadem & domo inqua declinans eugeniũ

Expanded text:
mis provinciis usque in hodiernum manet: jactabant etiam turbae virorum ac mulierum oraria, vel semicinctia sua, ut corpus Sancti aliquatenus ab ipsis contingeretur. Erat enim exsequiarum turba innumerabilis totius dignitatis, totiusque sexus, omniumque pene aetatum majore tamen gratia ordo praecedebat eorum qui fuerant baptizati. 49. Eadem vero qua obiit die sicut textus epistolae loquitur, quae a successore ejus venerabili viro Simpliciano suscepta est de partibus Orientis ad ipsum tamquam adhuc nobiscum viventem directa, quae nunc usque Mediolani habetur in monasterio quibusdam sanctis viris apparuit, orans cum illis, et imponens illis manus; habet enim diem epistola quae directa est, qua lecta, invenimus illum diem esse, quo ille defunctus est. 50. Intra Tusciam etiam in civitate miserat se, petentibus illis, illos saepius visitaturum, frequenter ad altare quod est in basilica AIn eadem etiam domo, in qua declinans Eugenium
Abbreviated transcription (Latin):
cuturus eẽt uestigia. qui xꝑo ppłos congregaue¬
runt: ñ fucis uerboꝵ. s simplici sermone ⁊ uere
fidei ratione: missi sine pera. sine uirga. ⁊̃ ipsos
philosophos conuerterunt. Quod ubi ne fa¬
ceret reuocatus ẽ. publicas mulieres publice ad se
ingredi fecit: ad hoc tantũ ut uisis his intentio¬
chil suam intentionẽ posse ꝓficere: fugã parauit.
Egressusq  noctis medio ciuitatẽ. dũ ticiniũ se ꝑ¬
gere putaret: mane ante portã ciuitatis medio¬

Expanded text:
cuturus esset vestigia, qui Christo populos congregacuturus esset vestigia, qui Christo populos congregarunt non fucis verborum, sed simplici sermone, et verae fidei ratione, missi sine pera, sine virga, etiam ipsos philosophos converterunt. Quod ubi ne faceret, revocatus est; publicas mulieres publice ad se ingredi fecit, ad hoc tantum, ut visis his, populi intentiohil suam intentionem posse proficere, fugam paravit; egressusque medio noctis civitatem, cum Ticinum se pergere putaret, mane ad portam civitatis Medio
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitatis in ꝑiłm sui conu̾teret᷑: prexit ad eccł̃iã.
Ibiq cũ alloquet plebem: subito uox fert᷑ infantis
in ppło sonuisse ambrosium ep̃m. Ad cuiꝰ uocis so¬
num. totiꝰ ppłi ora conu̾sa sunt acclamantis am-¬
brosium eꝑm: ita ut qui antea turbulentissime
in hunc unũ mirabili ⁊ incredibili concordia con-¬
sentirent. Quo ille cognito. egressus eccłiam tri-¬
bunal sibi parari fecit: quippe mox futuaꝰ ep̃c
altiora conscendit. ¶Iunc contͣ consuetudinẽ
suam. dorm̃ta ꝑsonis iussit adhiberi. Quod cũ
faceret: ppłs nichilominus acclamabat. Peccatũ
tuũ suꝑ nos. S ñ similit̃ is ppłs tẽ clamabat. sic̃t
ppłs iudeoꝵ. Iili enim uocib suis sanguinẽ dñi¬
cum effuderunt dicentes. sangius huiꝰ suꝑ nos:
isti uͦ catecuminũ scientes. fideli uoce remissionẽ
illi ꝑeccatoꝵ omniũ ꝑ baptismatis grãm ꝓmit¬
tebant. Tunc ille turbatus reu̾tens domum phi¬

Expanded text:
civitatis in periculum sui verteretur, perrexit ad Ecclesiam: civitatis in periculum sui verteretur, perrexit ad Ecclesiam: ibique cum alloqueretur plebem, subito vox fertur infantis in populo sonuisse Ambrosium episcopum. Ad cujus vocis sonum totius populi ora conversa sunt, acclamantis Ambrosium episcopum; ita qui antea turbulentissime in hunc unum mirabili et incredibili concordia consenserunt. 7. Quo ille cognito, egressus Ecclesiam, tribunal sibi parari fecit; quippe mox futurus episcopus, altiora conscendit: tunc contra consuetudinem suam tormenta jussit personis adhiberi. Quod cum faceret, populus nihilominus acclamabat: Peccatum tuum super nos. Sed non similiter is populus tunc clamavit, sicut populus Judaeorum; illi enim vocibus suis sanguinem Dominicum effuderunt, dicentes: Sanguis hujus super nos : isti vero catechumenum scientes, fideli voce remissionem illi peccatorum omnium per baptismatis gratiam promittebant. Tunc ille turbatus revertens domum, phi
Abbreviated transcription (Latin):
nunciarent᷑: ⁊ mentes hominũ de t̾ris ad celum eri-¬
gerent. Postea uͦ cum adoleuiss ⁊ eẽt inurbe roma
constitutus. cum matre uidua. ⁊ sorore quȩ uͥgini¬
tatẽ fuerat iam ꝓfessa comite alia uͥgine. ciuis uirgi¬
nis nom̃ candida. ⁊ ipsa eius dẽ ꝓfessionis. que niic
cartagine degit iam anus: cũ uideret sacerdotis¬
manꝰ. a domestica sororis uł matͥs osculari. ipse lu¬
S postquã edoctus liberalib disciplinis ex urbe
splendide causas ꝑorauit: ut eligeret᷑ a uiro
illustri probo tunc prefecto pretorrii. ad consili¬
um tͥbuendum. Postquã consularitatis suscepit
insignia. ut regeret liguriam emiliamq ꝓuinci¬
as. uenit mediolanũ. Per idem tẽpꝰ mortuo
memorie confessore ad exilium destinato. incũbe¬
bat eccłie: cum ppłs ad seditionẽ surgeret in peten¬
do ep̃o. eẽtq illi cura sedande seditionis. ne popłs

Expanded text:
nuntiarent, et mentes hominum de terrenis ad coelum erinuntiarent, et mentes hominum de terrenis ad coelum erigerent. 4. Postea vero cum adolevisset, et esset in urbe Roma constitutus cum matre vidua et sorore, quae virginitatem jam fuerat professa, comite alia virgine, cujus virginis soror Candida, et ipsa ejusdem professionis, quae nunc Carthagine degit jam anus; cum videret sacerdotibus a domestica, sorore, vel matre manus osculari, ipse luSed postquam edoctus liberalibus disciplinis, ex Urbe splendide causas peroravit; ut eligeretur a viro illustri Probo, tunc praefecto praetorii, ad consilium tribuendum. Post haec consularitatis suscepit insignia, ut regeret Liguriam, Aemiliamque provincias, venitque Mediolanum. 6. Per idem tempus, mortuo o beatae memoriae confessore ad exsilium destinato, incubabat Ecclesiam cum populus ad seditionem surgeret in petendo episcopo, essetque illi cura sedandae seditionis, ne populus
Abbreviated transcription (Latin):
sitor posito in amministratione prefecture
galliaꝵ patre eiꝰ ambrosio: natꝰ ẽ ambrosius.
Qui infans in area pretorii in cuna positus.
cũ dormiret aꝑto ore. subito examen apũ adue¬
niens faciẽ eiꝰ atq ora cõpleuit: ita ut ingͦdien¬
di inos egrediendiq frequentarent uices Qͤ¬
pat̃ qui ꝓpt̾ea cum matre uł filia deambu¬
labat. ne ambigerent᷑ ab ancilla que curã
nutriendi infantis susceꝑat ꝓhibens:. sollici¬
ta enim erat ne infanti nocerent: expectabat
pat̾no affectu. quo fine illud miracłm claude-¬
retur. At ille post aliquandu euolantes. intan¬
tum aeris altitudinẽ subleuate. st̃: ut huma-¬
nis ocłis minime cernerent᷑. Quo facto t̾ritꝰ
pat̃ ait. Si uixerit infantulus iste. aliquid
magni erit. Oꝑabat᷑ enĩ iã tẽ dñs in seriuili sui
infantia: ut impleret᷑ qd̾ seͥptũ ẽ. faui mellis:
sermones boni Illud enim exãmen apũ scͥptoꝵ
ipsius nob̃ generabat fauos: qui celestia dona an-¬

Expanded text:
itur posito in administratione praefecturae Galliarum patre ejus Ambrosio, natus est Ambrosius. Qui infans in area praetorii in cuna positus, cum dormiret aperto ore, subito examen apum adveniens, faciem ejus atque ora complevit; ita ut ingrediendi in os, egrediendique vices frequentarent. Quae pater, qui propter cum matre vel filia deambulabat, ne abigerentur ab ancilla, quae curam nutriendi infantis susceperat, prohibens sollicita enim erat ne infanti nocerent exspectabat patrio affectu, quo fine illud miraculum clauderetur. At illae post aliquamdiu evolantes, in tantam aeris altitudinem sublevatae sunt, ut humanis oculis minime viderentur. Quo facto territus pater ait: Si vixerit infantulus iste, aliquid magni erit. Operabatur enim jam tunc Dominus in servuli sui infantia, ut impleretur quod dictum est: Favi mellis sermones boni ; illud enim examen apum scriptorum ipsius nobis generabat favos, qui coelestia dona an
Abbreviated transcription (Latin):
uita uxit int̾ris ⁊ helye societate letet᷑ qͥa ut
helyas nũquã regib uel ullis potestatib. ita
nec iste ꝑdĩtimorẽ loqui ueritus ẽ: atq inde
ad eccłiam maiorẽ ante lucanã horã qua defũttꝰ
ẽ corpus ipsius portatũ ẽ. ibiꝙ eadem nocte fu¬
it qua uigilauimꝰ inpascha. Quẽ plurimi in¬
fantes baptizati. cũ a fonte uenirent uidert̃:
ita ut aliqui sedentẽ in cathedra ⁊ in tͥbunali
dicerent: u alii ambulantẽ suis parentib di¬
gito ostenderent. S illi uidentes uidere non
poterant: quia tã mundos oclos ñ habebant.
lurimi aũ stellam supͣ corpus ei se uidere
narrabant. S lucescente die dnĩco. cum corpꝰ
ipsiꝰ ꝑactis sacram̃tis diuinis de eccłia leuare¬
tur. portandũ ad basilicam ambrosianã in qͦ
positus ẽ: ita ibi demonũ turba clamabat se
torqueri ab illo: ut eiulatus illoꝵ ferri ñ pos

Expanded text:
vita vixit in terris, et Eliae societate laetetur; quia ut Elias numquam regibus vel ullis potestatibus, ita nec iste pro Dei timore loqui veritus est. 48. Atque inde ad Ecclesiam majorem antelucana hora qua defunctus est, corpus ipsius portatum est; ibique eadem fuit nocte, qua vigilavimus in pascha: quem plurimi infantes baptizati cum a fonte venirent, viderunt, ita ut aliqui sedentem in cathedra in tribunali dicerent, alii vero ambulantem suis parentibus digito ostenderent: sed illi videntes videre non poterant, quia mundatos oculos non habebant: plurimi autem stellam supra corpus ejus se vidisse narrabant. Sed lucescente die Dominico, cum corpus ipsius, peractis sacramentis divinis, de Ecclesia levaretur, portandum ad basilicam Ambrosianam, in qua positus est, ita ibi daemonum turba clamabat se ab illo torqueri, ut ejulatus eorum ferri n
Abbreviated transcription (Latin):
quã breui uene stillantẽ fonte cum sitiunt. ꝙͣ
ꝓfluentis fontis riuos. quoꝵ copiã sitis tẽpore
repꝑire ñ possunt: ⁊ ordeaceus panis dulcis solet
eẽ &̃ his. qui centenis uicib ferculoꝵ cotidiani
conuiuii copias ructare consuert̃: s ⁊ ortorum
amena mirantib. herbe agrestes placere consue¬
runt. Quãobrẽ obsecro uos om̃s in quoꝵ manib
liber iste uersabit᷑ ut eredatis uera eẽ que scͥpsimꝰ :

Expanded text:
quam brevi vena stillantem, forte cum sitiunt, quam quam brevi vena stillantem, forte cum sitiunt, quam profluentis fontis rivos, quorum copiam sitis tempore reperire non possunt. Et hordeaceus panis dulcis solet esse etiam his qui centenis vicibus ferculorum quotidiani convivii copias ructare consuerunt. Sed et hortorum amoena mirantibus herbae agrestes placere consueverunt. 2. Quamobrem obsecro vos omnes, in quorum manibus liber iste versabitur, ut credatis vera esse, qu
Abbreviated transcription (Latin):
ortaris uenerabilis pat̾ augu¬
stine. ut sicuti beati uiri atha
uit: ita ego &̃ beati ambrosii ep̃i mediolanensiᷤ
eccłie meo ꝓsequar stilo. S ego ut meritis tan¬
toꝵ uiroꝵ qui muri ȩccłiaꝵ sunt ⁊ eloquentie
fontes: ita cẽ sermone me imparẽ noui. Tam̃
qͥa absurdũ eẽ opinor qd precipis declinare: ea
que a ꝓbatissimis uirisqͥ illi ante me astitert̃.
⁊ maxime a sorore eiꝰ uenerabili marcellina.
didici uł que ipse uidi cũ illi astarẽ. uel que
ab his cognoui. qͥ illũ in diu̾sis ꝓuinciis post
obitum ipsiꝰ se uidisse narrarunt. uł que ad
illũ scͥpta st̃ dum adhuc obisse nesciret᷑. adiutꝰ
orationib tuis ⁊ meritis tanti uiri. licet incul¬
to sermone breuit̃ strictimq describã: ut le¬
ctoris animũ ⁊ si sermo offendit: tñ breui
tas ad legendũ ꝓuocet. Neo u̾boꝵ fucis uerita¬
tẽ obdiicã: ne dum sc̃ptor elegantie pompã
reqͥrit: lector tantaꝵ uͥtutum amittat scientiã:

Expanded text:
ortaris, venerabilis pater Augustine, ut sicut beati viri Athanuit; sic etiam ego beatissimi Ambrosii episcopi Mediolanensis Ecclesiae meo prosequar stylo. Sed ego ut meritis tantorum virorum, qui muri Ecclesiarum sunt, et eloquentiae fontes; ita etiam sermone me imparem novi. Tamen quia absurdum esse opinor, quod praecipis, declinare, ea quae a probatissimis viris, qui illi ante me astiterunt, et maxime ab sorore ipsius venerabili Marcellina didici, vel quae ipse vidi, cum illi astarem, vel quae ab iis cognovi, qui illum in diversis provinciis post obitum ipsius se vidisse narrarunt, vel quae ad illum scripta sunt, cum adhuc obiisse nesciretur: adjutus orationibus tuis, et meritis tanti viri, licet inculto sermone, breviter strictimque describam; ut lectoris animum etsi sermo offenderit, brevitas tamen ad legendum provocet: nec verborum fucis veritatem obducam, ne dum scriptor elegantiae pompam requirit, lector tantarum virtutum amittat scientiam,
Abbreviated transcription (Latin):
lius elucescat om̃e qͦd dicit᷑: totam seqͣn¬
tis seriem opusculi. compendiosis com-¬
prehensam titulis. numeris fingłoꝵ pa-¬
ginȩ prefixis. disposui designare: quo ui-¬
delicet lectori cȩca quodãm pagina tedi-
ũ ñ pariat: & ad inueniendũ quod queri¬
tur. expedicior adicus pateat. Quod si
singula naturali ñ ꝑstrinxero ordine. le¬
ctorem p̃cor. nequaꝗͣ id moueat:. sed et
posteriora cũ se intulerint. oportune ali¬
quando anticipando p̃mittere. & pͥora
liceat ordine artificiali qͣndoq recapitu¬
lando subuingere: dũ tam̃ ubi exegerit.
ratio. satis appareat. quid quo gestũ sit tẽ¬
pore.

Expanded text:
lius elucescat omne quod dicitur, totam sequenlius elucescat omne quod dicitur, totam sequentis seriem opusculi, compendiosis comprehensam titulis, numeris singulorum paginae praefixis, disposui designare: quo videlicet lectori caeca quodammodo pagina taedium nequaquam pariat, et ad inveniendum quod quaeritur expeditior aditus pateat. Quod si singula naturali non perstrinxero ordine, lectorem precor nequaquam id moveat; sed et posteriora cum se intulerit, opportune aliquando anticipando praemittere, et priora liceat ordine artificiali quandoque recapitulando subjungere: dum tamen, ubi exegerit ratio, satis appareat, quid quo gestum sit tempore.
Abbreviated transcription (Latin):
Accessit etiam ur̃ȩ uissioni. dñi goce¬
in cunctis dõ placitis obtẽꝑare. feruente
opto desiderio. Gr̃e igitur sc̃ĩtatis aucto¬
ritate. & frat̾na cogente karitate aggre¬
diar. ipso qui linguas infantiũ facit dic¬
sertas adiuuante. ac meȩ ariditatẽ linguȩͤ
suȩ rore gr̃e irrigante. & irrigando fecun¬
dante qͦd iniingitis agere: uirtute magiᷤ
fretus obedientiȩ. qͣm eius quã ñdũ a deo
ut id audere debeam assecutus sũ. lite¬
ralis scientiȩ. Conabor autẽ quia sic pla-¬
cet uobis. om̃i neuo falsitatis & uulgari ᷤ
incerto opinionis euitato. simplici tam̃
thoricoꝵ ornam̃tis coloꝵ exquirendis
minus intentus. fastidiosam sic caueam
ꝓlixitatẽ: ne nuiȩ breuitati studens. ea¬
rum quas uł ipse uuidi. uł uiroꝵ ueraciũ
testimomio indubitant̾ cognoui. rerũ lec¬
toris cognitioni dũtaxat necessariarum
occultare inueniar ueritatẽ. Et ut faci¬

Expanded text:
Accessit etiam vestrae jussioni, domini GosceAccessit etiam vestrae jussioni, domini Goscein cunctis Deo placitis obtemperare fervente opto desiderio. Vestrae igitur sanctitatis auctoritate et fraterna cogente charitate, aggrediar ipso qui linguas infantium facit disertas adjuvante, ac meae ariditatem linguae rore suae gratiae irrigante et irrigando fecundante quod injungitis agere: virtute magis fretus obedientiae, quam ejus, quam nondum adeo, ut id audere debeam assecutus sum, litteralis scientiae. 2. Conabor autem, quia etiam sic placet vobis, omni naevo falsitatis et vulgaris incerto opinionis evitato, simplici tamentoricorum ornamentis colorum exquirendis minus intentus, fastidiosam sic caveam prolixitatem, ut nec nimiae brevitati studens, eorum, quas vel ipse vidi, vel virorum veracium testimonio indubitanter cognovi, rerum lectoris cognitioni duntaxat necessariam occultare inveniar veritatem. Et, ut faci
Abbreviated transcription (Latin):
nationis eius inutilis seruus: debitũ
omimodȩ subiectionis obsequiũ. Dre¬
cepit humilitati meȩ auctoritas reue¬
renda pat̾nitatis ur̃ȩ: ut quia his nr̃iᷤ
tẽporib. horrenda nimis a nefandiꝰ ho¬
minib in partib istis ꝑpetrata sunt
cͥmina. uniu̾so mundo execrabilia. & in
ultionẽ eorũdem formidanda multum.
diuinȩ iusticiȩ eminuert̃ iudicia. ꝓ eoꝵ
immanitate equissima retͥbutionis lan¬
ce pond̾ata. & hȩc omĩa qͣntũ pret̾itis
gena̾tionib in audita. tantũ presenti¬
bus mirabilia: sicut gesta sunt cunc¬
ta stilo ꝑcurram: &e ad noticiam poste¬
roꝵ scribendo transmittã. Quȩ omnia
ideo scribi. & inscripto futuris tẽpo¬
rib manifestanda seruari decreuit
ꝓuidentia ur̃a: ut eis lectis aut audi¬
tis. & boni tanta uidicis equitate cõ¬
siderata. in amorẽ ipsius ardentiꝰ ex¬
crescant: & mali tam t̾ribili diuine
ultionis uidicio cognito. ꝑ timorem
ipsuis a sua se prauitate compescant.

Expanded text:
nationis ejus inutilis servus, debitum omnimodae subjectionis obsequium. 1. Praecepit humilitati meae auctoritas reverenda paternitatis vestrae, ut, quia his nostris temporibus horrenda nimis a nefandis hominibus in partibus istis perpetrata sunt crimina, universo mundo exsecrabilia; et in ultionem eorumdem formidanda multum divinae justitiae eminuerunt judicia, pro eorum immanitate aequissima retributionis lance ponderata: et haec omnia quantum praeteritis generationibus inaudita, tantum praesentibus mirabiliora, sicut gesta sunt, cuncta stylo percurram, et ad notitiam posterorum scribendo transmittam. Quae omnia ideo scribi, et scripto futuris temporibus manifestanda servari, decrevit providentia vestra, ut eis lectis vel auditis, et boni, tanta superni Judicis aequitate considerata, in amorem ipsius ardentius excrescant; et mali, tam terribili divinae ultionis judicio cognito, per timorem ipsius a sua se pravitate compescant.
Abbreviated transcription (Latin):
Ita eñ te u̾tus altissimi obumbrabit: ut nec eftũ
patiaris libidinis: ⁊ mat̾ sis creatoris Nescit in
bitoꝙ ioseph intuitu familiari aspicit mariã
coniugẽ suam. Uidet in ea tumescentes uenaᷤ
inguiture attenuari facie cotidie: oblit̾ari pals¬

Expanded text:
Ita te virtus Altissimi obumbrabit, ut nec aestum Ita te virtus Altissimi obumbrabit, ut nec aestum patiaris libidinis, et mater sis Creatoris. 4. Josephbito Joseph intuitu familiari et licentia maritali aspicit Mariam conjugem suam: vidit in ea tumescentes venas in gutture, et attenuari faciem, postremum vidit ea
Abbreviated transcription (Latin):
dñs. Ita ẽ eni maria dñs decũ ut sit incorde tuo. sit¬
⁊ in ut̾otuo: adimpleat mentẽ tuã. adimpleat uen-¬
tr̃ẽ tuũ. Ecedat formosus de itero tuo: tãꝙͣ sponsus
dethalamo suo. Egrediat᷑ ex intimo uentre tuo:
tanꝙͣ tex de cubili suõ. ł cedat pͥncepꝰ ex aula regali:
munis sim amarito: qm̃ uirũ penitꝰ ñ agnosco. Des¬
ponsata sũ homini iusto. si cũ illo ñ conuenero:
unde erit istud qd generabo: S si potest fieri ut
concipiam intacta. ⁊ generẽ clausa: indica modũ:
⁊ paratũ inuenies animũ meũ. Om̃ib enĩ mo¬
dis exopto ego dm meũ: ut ⁊ habeam ꝓlem: ⁊ ñ
ꝑdam pudorẽ. Refeit angłs grabriel modum
conceptionis: qd̾ in u̾bo fieret saluatoris: ⁊ ita ait¬
ad eam. O inquit maria uurgo dĩ sponsadĩ. dil&¬
ł a dĩ filiadi. famula dĩ mnat᷑ dĩ si hunc a memo¬
dũ reqͥris q̃m̃ uirgo concipias uͥgo parias. ⁊ pꝰ
partũ uirgo ꝑmaneas: uł qͣm fiet inte ipse qui

Expanded text:
st. Ita est enim, Maria, Dominus tecum, ut sit in corde tuo, sit in utero tuo; adimpleat mentem tuam, adimpleat ventrem tuum; procedat formosus de utero tuo, tanquam sponsus de thalamo suo; egrediatur rex ex intimo ventre tuo, tanquam rex de cubiculo suo; procedat princeps ex aula regali; munis sim a marito; quoniam virum penitus non cognosco? Desponsata namque sum homini justo; si cum illo non convenero, unde erit quod generabo? Sed si potest fieri ut et concipiam intacta, et generem clausa; indica modum, et paratum invenies animum meum. Omnibus enim me modis exopto ego Deo meo; ut et habeam prolem, et non perdam pudorem. Refert angelus Gabriel modum conceptionis, quod in verbo fieret Salvatoris. O, inquit, Maria virgo Dei, sponsa Dei; dilecta Dei, filia Dei, mater Dei, si hunc a me modum requiris, quomodo virgo concipias, virgo parias, et post partum virgo permaneas, vel quomodo fiet in te qui
Abbreviated transcription (Latin):
grauidauit maaiã spu scõ. Et qui ꝑduxit panes
in heremo sine aratione ipse impregnauit uͥginẽ
sine corruptione. Et qͥ fecit uirgã sine pluiuia
germinare: ipse fecit filiã dauid sine semine ge¬
nerare: Postremo ioseph fili dauid filiꝰ ꝓphraꝵ¬

Expanded text:
gravidavit Mariam Spiritu sancto: et qui produxit panem gravidavit Mariam Spiritu sancto: et qui produxit panem in eremo sine seminatore, ipse fecundavit Virginem sine corruptione: et qui fecit virgam sine pluvia germinare, ipse fecit filiam David sine semine generare. Postremo, Joseph filius David, filius Pr
Abbreviated transcription (Latin):
in ꝓpħia ñ intellexisti imꝑleta in maria. Hinc
ẽ om̃is tristicia tua: qm̃ sponsam tuã ñ cognouisti
⁊ grauidam sentis: nec aliud in ea nͥ ad ult̾iũ sus¬
picaris. Ioseph fili dauid natus ex genere sacͥdota¬
li ñ solum ex sacerdotali. uerũ &̃ ex regali filius
ꝓpħaꝵ. socius scriba ille d̃s qui scͥpsit mirabilia in
lege sua. ipse fecit mirabilia in coniuge tua. Qd
aũ sunt mirabilia dĩ: que ft̃ hominib impossi¬
bilia: Alirabilia gͦ dĩ in lege ñ legisti: Quod si le¬
gisti: quare ñ intellexistie Ipsa certe lex qͣm eotidie
legis. si ne grafio scripta ẽ intabulis lapideis. Lege
⁊ intellige qd panẽ in heremo terra ꝓduxerit: cuꝰ
sem̃ arator in t̾ra nullus induxit. Uirga &̃ aaron
annis sicca qmplurimis sine aqua reuixit: intem¬
ꝑlo floruit: nuces ꝙ clausa sub tecto ꝓduxit. E
g̃ ꝑscpsit lapideas tabulas sine stilo ferreo: ipse

Expanded text:
in prophetia, non intellexisti in Maria. Hinc in prophetia, non intellexisti in Maria. Hinc est omnis tristitia tua, quod sponsam tuam nondum cognoveris, et gravidam sentis, nec aliud in ea nisi adulterium suspicaris. Joseph, fili David, natus ex genere sacerdotali, non solum sacerdotali, verum etiam et regali, filius Prophetarum, socius Scribarum: ille Deus qui scripsit mirabilia in Lege sua, ipse fecit mirabilia in conjuge tua. Quid autem sunt Dei mirabilia, nisi quae hominibus sunt impossibilia? Mirabilia ergo Dei in Lege non legisti? Quod si etiam legisti, quare non intellexisti? Ipsa certe, Lex quam quotidie legis, sine graphio scripta est in tabulis lapideis. Lege et intellige quod panem in eremo terra produxerit, cujus semen in terra arator nullus induxit. Virga etiam Aaron annis sicca quam plurimis sine aqua revixit, in templo floruit, nucesque clausa sub tecto produxit. Ergo qui scripsit lapideas tabulas sine stilo ferreo, ipse
Abbreviated transcription (Latin):
cognta alicuiuito s̃ soli om̃piteta do. Inuo¬
ca uirgo scm̃ dm̃ tuũ. dauid patrẽ tuũ. non illũ
dauid adult̾io fuscatum. & uriȩ ethei homicidio
diuulgatũ: s illum dauid dico. forti manu p̃li¬
atum: dui cũ diabolo alt̾catũ. Surgat dñs in ad¬
utorium tuũ mittat decelo angłm suũ:. ⁊ uisi¬
cet insomnis sponsũ tuũ. Suspendat moyses iu
diciũ suũ. ne ioseph uindicet᷑ in adult̾ium tuũ.
Parat itaꝙ ioseph animũ in tẽpore: qͦmͦ mariã
consꝑicuus celi cursor equissimus: medio noctis
libramine. dicit adioseph in uisione. Ioseph in¬
quit fili dauid. cur tantũ tribularis. Quare
multũ cont̾staris: Cur in somno cogitando desu¬
das: sur uigilando tristis ambulas: Cur de ma¬
ria malã tͥ ingeris suspicionẽ: cũ ipsa tͥ genera¬
tura sit saluatorẽ. Aufer zelotipie animũ. qͥa
qͥnascit᷑ ex ea. iꝑse ẽ qui imp̃gnauit eã. Ideo enĩ
ioseph tristis ẽ anima tua: quia quec̃ꝙ legisti

Expanded text:
cui viro, sed soli omnipotenti Deo. Invoca, Virgo sancta, Dominum tuum David patrem tuum, non illum David adulterio fuscatum, et Uriae Cethaei homicidio divulgatum: sed illum dico David forti manu praeliatum, diu cum diabolo altercatum. Surgat Deus in adjutorium tuum; mittat de coelo angelum suum, et visitet in somnis sponsum tuum. Suspendat judicium Moyses suum, ne Joseph vindicet in adulterium tuum. Parat itaque Joseph animum in tempore, quo Mariam pconspicuus, coeli cursor aequissimus, medio noctis libramine dicit ad Joseph in visione: Joseph, inquit, fili David, cur tantum tribularis, quid multum contristaris, cur in somno cogitando desudas, cur vigilando tristis ambulas, cur de Maria malam tibi ingeris suspicionem, cum ipsa tibi generatura sit Salvatorem? Aufer zelotypiae animum; qui nascetur ex ea, ipse est qui impraegnavit eam. Ideo enim, Joseph, tristis est anima tua, quia quaecumque legisti
Abbreviated transcription (Latin):
domo isrł. ⁊ omĩs qui audierit timebit. ⁊ ñ aget
impie. Hanc mosaycã sententiã precauebã: i psã
luxuriam in meo corꝑe refrenabã: maxime qͥa &
dauid siliũ eẽ sciebam: ⁊ regali me functũ sacer¬
dotio prenoscebã. S qm̃ nicħ mirũ. nichil ẽ no
⁊ occultũ qd̾ ñ in publitum ueniat. in daiud regiᷤ
filia aliquando recolo hẏstoriã. Dauid regem in
bersabee urie ethei mulierẽ audatia extulit rega¬
lis: nec eũ timor t̾ruit parentalis. Qd gͦ faciam:¬
Qdagam: Anxior gemo. doleo. curro: consilium
quero. nec plenũ inuemõ. Prodo. aut taceo: Quid
agam penitus nescio. Prodo ad ulteriũ: aut taceo
ꝓpt̾ obꝓbriũ . Si ꝓdidero adulteriũ quidẽ ñ con¬
sentio: s neuũ infidelitatis incurro. qm̃ scd̃m li¬
bros mosaycos lapidandam ẽẽ cognosco.Si tacue¬
ro malo consentio: ⁊ cũ adult̾is portionẽ meã po¬

Expanded text:
domo Israel; et omnis qui audierit, timebit, et non aget domo Israel; et omnis qui audierit, timebit, et non aget impie . Hanc Moysi sententiam praecavebam, ipsamque luxuriam in meo corpore refrenabam, maxime quia et David filiam esse, et regali me functum sacerdotio praenoscebam. Sed quoniam nihil mirum et occultum quod non in publicum veniat, in David regis filia aliquando recolo historiam. David regem in Bersabee Uriae Cethaei mulierem audacia extulit regalis, nec eum timor terruit quid agam? Anxior, gemo, doleo, curro, consilium quaero, nec plenum invenio. Prodo, aut taceo? Quid faciam penitus nescio. Prodo adulterium, aut taceo propter opprobrium? Si prodidero, adulterium quidem non consentio, sed naevum crudelitatis incurro; quia secundum librum Moysi lapidandam esse cognosco. Si tacuero, malum consentio; et cum adulteris portionem meam po
Abbreviated transcription (Latin):
sentiebat: ⁊ quã ñ meruerat in coniuigũ ho¬
norẽ iam haberet in confusionẽ. S cum diu
estuaret disputans dicit. Unde hoc contigit.
qͥdue euento:. Non cognoui ñ noui: ñ tetigi
Si ñ tetigi. ñ uolaui. Si ñ uolaui: ñ grauiꝰ¬
daui. heu heu qͥd contigit. Qdputas euenit:
ꝑ quẽ matia sic cetidit: Quẽ sibi plusꝙ̃ me adulantẽ
inuenit: Ego enĩ cum licentiã habeã maritalẽ: ante
thoꝵ nuptiaꝵ ꝑuellarẽ non uexaui pudorẽ. Ti¬
mui. multũꝙ ꝑtimui. qd in illo mosayco libro legiᷤᷤ
quec̃q uirgo pat̾nam domũ fedau̾it adult̾io: mors¬
enda lapidib subiacebit. Similit̃ ⁊ uir qͥ pudoris
uestim̃tũ patͥ ñ detulerit. corãꝙ testib replicau̾it.
pudoris q signacłm demonstrau̾it: moriturus ⁊
ipse cum uirgine erit. Utrosq libidinarios hac mo¬
yses sententia feriri uoluit: simulq adult̾os ꝑire
mandauit. Sic namq ait. Auferte obꝓbriũ de

Expanded text:
sentiebat, et quam non meruerat in conjugii honore, jam haberet in confusione; secumque diu aestuans ac disputans, dicit: Unde hoc contigit? quid evenit? Non cognovi, non tetigi; si non tetigi, non violavi; si non violavi, non gravidavi. Heu! heu! quid contigit? quid, putas, evenit? per quem Maria sic cecidit? quem sibi plus quam me adulantem invenit? ego enim cum licentiam haberem maritalem, ante thorum nuptiarum puellarem non vexavi pudorem. Timui, multumque pertimui, quod in illo Mosaico libro Legis quaecumque virgo paternam domum foedaverit adulterio, morienda lapidibus subjacebit: similiter et vir qui pudoris vestimentum patri non detulerit, coramque testibus replicaverit, pudorisque signaculum non demonstraverit, moriendum et ipsi cum virgine erit. Utrosque ergo libidinarios hac Moyses sententia feriri voluit, simulque adulteros perire mandavit. Sic namque ait: Auferetis opprobium de
Abbreviated transcription (Latin):
ante partũ. uͥgo post partũ; Dicat gͦ ma¬
riã. Porta facta sũ celi: iamia facta sum filio
dei. Illi facta sũ ianua clausa: qui post resuriet¬
bionem suam ingressus ẽ ad discipłos suos per
hostia clausa: quia natus ex uentre meo. me
matrẽ dimisit intactã. Adimpleuit uentrẽ
meũ diuinitate: ⁊ uterũ meũ ñ euacuauit
castitate. Exiuit de uentre meo giganteo cur¬
su magificus: ⁊ uent̃ m̃s ñ est pudore uacuat᷑.
nec conceptione inuenta sũ sine pudore nec par¬
turitione inuenta sũ cũ dolore. Omirã lauda¬
bilẽ int̾ feminas: in qua ab anglo salutata
uͥginitas. sola imp̃gnata nec uiciata: exonerata
nec euacuata: qͥa sic ẽ ab angło salutata. Lue
inqͥt grãplena: dñs tecũ. felix umbilicus casti¬
tatis. quẽ amplexus ñ tetigit maritalis. Consi¬
dero conceptũ tuũ beata uͥgo ⁊ expauesco intue¬
tñ colloquenti tecũ ignosce mͥ. Ignosce inqͣm mͥ
qͣd audẽa serius. atꝙ utinam uł bonus ⁊ ñ etiã

Expanded text:
n partu, virgo post partum? Dicat ergo Maria: Porta facta sum coeli, janua facta sum Filio Dei: illi facta sum janua clausa, qui pos suam resurrectionem ingressus est ad discipulos suos per ostia clausa; qui natus de ventre meo, me matrem dimisit intactam, adimplevit ventrem meum divinitate, et uterum meum non evacuavit castitate: exivit de ventre meo, giganteo cursu magnificus, et venter meus non est pudore evacuatus, nec in conceptione inventa sum sine pudore, nec in parturitione inventa sum cum dolore. O mira et laudabilis inter feminas, in qua ab angelo est salutata virginitas, sola impraegnata nec vitiata, exonerata nec evacuata; quia sic est ab angelo salutata, Ave, inquit, gratia plena, Dominus tecum! Felix umbilicus castitatis, quem amplexus non tetigit maritalis! Considero conceptum tuum, beata Virgo, et expavesco; intuetamen colloquenti tecum ignosce mihi: ignosce, inquam, mihi, quod audeam servus, atque utinam vel bonus, et non etiam
Abbreviated transcription (Latin):
nobcũ colloquentẽ. carne absentẽ. sp̃u presentẽ.
uerecũdia uirginitatis uultũ auertentẽ a collo¬
cutore: ⁊ indicantẽ quomͦ imp̃gnanta sit acrea¬
tore. Eram inqͥt maria in domo mea ꝑuella iu¬
dea ex semine dauid regis generata: adulta fadͥta
sum ⁊ desponsata. Desponsata sũ coniugi. ⁊ pla¬
cu alteri. ñ int̾ueniente adult̾io. s int̾cedente
spũ scõ. Desponsata sũ hoĩ iudeo: ⁊ placui ho
ñ patautha pͥmꝰ aut ꝓpha egͤgiꝰ s gabriel ille atchagͭ¬

Expanded text:
u praesentem; verecundia virginitatis vultum avertentem a collocutore, et indicantem quomodo impraegnata sit a Creatore. Eram, inquit Maria, in domo mea, puella Judaea, ex semine David regis generata: adulta facta sum, et desponsata sum conjugi, et placui alteri non interveniente adulterio, sed intercedente Spiritu sancto. Desponsata sum homini Judaeo, et placui homnon patriarcha primus, aut propheta egregius; sed Gabriel ille archa
Abbreviated transcription (Latin):
die natus ex uirgine filiꝰ marie: dicat sponse
matͥ sue. Aleto ubi ñ seminaui. ⁊ colligo ubi
ñ sparsi. Dicat ⁊ maria. Et ego te filiũ gen̾aui:
s uirginitatẽ meã ñ uiolaui. Regnũ tenui uir¬
ginitatis: ⁊ regẽ genui castitatis. Ingredientẽ
⁊ egredientẽ habui inpalatio uentris filium
imꝑatoris: ⁊ emanib meis ñ amisi elauẽ regii
pudoris. Porta facta sũ celi: ianua facta sũ filio
dĩ. Illa porta facta sũ clausa ꝙͣ in uisione diui¬
na ierechiel uidit ꝓpħa. de qua in me dicit pro¬
pħirans. ⁊ Iidi portã in domo dñi clausã. ⁊ dix̃
ad me angłs. Porta hec quã uides ñ aꝑiet᷑: &¬

Expanded text:
natus ex Virgine, Filius Mariae, dicat sponsae matri suae, Meto ubi non seminavi, et colligo ubi non sparsi. Dicat et Maria: Et ego te filium generavi; sed virginitatem meam non violavi: regnum tenui virginitatis, et regem genui castitatis: ingredientem et egredientem habui in palatio ventris Filium imperatoris, et de manibus meis non amisi clavem regii pudoris. Porta facta sum coeli; janua facta sum Filio Dei. Illa porta facta sum clausa, quam in visione divina Ezechiel vidit propheta, de qua in me dicit prophetizans. Vidi portam in domo Domini clausam: et dixit ad me angelus, Porta haec quam vides, non ape