comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
peret. E ugã simulat. ut occidat. Calum¬
niemur ergo illũ. atq dicamꝰ ei testimo¬
nia quib contra uidȩos uł ceteros hereses
usus ẽ. Alit̃ in suis locis: alit̃ in tuis eplis
sonant. Videmꝰ eacempla. Captiua ser-¬
uier̃ tibi ad uictoriã. quȩ insuis uolu¬
minib ñ dimicant. Nonne nob̵ loqͥt᷑
cũ saluatore: Alit̃ foris. alit̃ domi loqui¬
tur. Turba parabolas: discipłi audiunt
stiones : et ñ disserit. Aliud ẽ docere
discipłm : aliud aduersariũ uincere.
Mysteriũ inquit meũ mͥ. mysterium
meũ mͥ. Et meis indignamini: quod
iouinianũ ñ docuerim sed uincerim.
Immo indignant᷑ hi qui illũ anathe¬
matizatũ dolent: et cũ laudent qđ sint
accusant qđ eẽ. simulant. Quasi uero
rogandus fuerit ut mͥ cederet. et non
in uitus ae repugnans in uincula ducen¬
dus: et hec dixxerim siuincendi studio
contra regulã seripturarũ quippiam
locutus fuissem. Et siẽ uiri fortes in

Expanded text:
peret; fugam simulat, ut occidat. calumperet; fugam simulat, ut occidat. calumniemur ergo illum atque dicamus: testimonia, quibus contra Iudaeos uel ceteras hereses usus es, aliter in suis locis, aliter in tuis epistulis sonant. uidemus exempla c\'aptiua: seruierunt tibi ad uictoriam, quae in suis uoluminibus non dimicant.nonue nobis loquitur cum saluatore: aliter foris, aliter domi loquimur? turba parabolas, discipuli audiunt uaestiones et non disserit. aliud est docere discipulum, aliud aduersarium uincere. mysterium, inquit, meum mihi, mysterium meum mihi et meis. IndignaminIouinianum non docuerim, sed uicerim. immo indignantur hi, qui illum anathematizatum dolent, et, cum laudent, quod sunt, accusant, quod esse se simulant. quasi uero rogandus fuerit, ut mihi cederet, et non inuitus ac repugnans in ueritatis uincla ducendus. et haec dicerem, si uincendi studio contra regulam scripturarum quippiam locutus fuissem et, sicut uiri fortes in
Abbreviated transcription (Latin):
sus celsum et porfiriũ. Considate qui¬
bus argum̃tis et quã lubrieis ꝓblẽmata
diaboli sp̃u conteata subuertant. Et
quia int̃dũ cogunt᷑ loqui. ñ qđ senti¬
unt sed qđ necesse ẽ dieunt: aduersus
nis scriptorib tertulliano. cypriano.
minutio. uĩctorino. lactantio. Hilari¬
one: ut ñ tam me defendisse. quã alios
uidear accusare. Paulũ apłm ꝓferam:
quẽ quotienscũq lego: non uideor mͥ
uerba audire. sed tonitrua. Legite epłas
eius et maxime ad romanos. ad galathas.
ad ephesios. in quib totus incertamine
positus ẽ: et uidebitis eũ intestimoni is
quȩ sumit de ueteri testam̃to: quã arti¬
fec. quã prudens. quã dissimulator fit
eius qđ ait. Uidentur uerba simplicia.
et quasi innocentis hominis ac rustica
ni: et qui nec facere. nec declinare no¬¬
rit insidias. Sed quocũq respexerit:
fulmina sunt. Heret in causa. Capit
omẽ qđ tetigerit. Tergũ uertit. ut su¬

Expanded text:
sus Celsum et Porphyrium: considerate, quisus Celsum et Porphyrium: considerate, quibus argumentis et quam lubricis problemata diaboli spiritu contexta subuertant et, quia interdum coguntur loqui, non quod sentiunt, sed quod necesse est, dicantur nis scriptoribus, Tertulliano, Cypriano, Minucio, Victorino, Lactantio, Hilario, ne non tam me defendisse quam alios uidear accusare: Paulum apostolum proferam, quem quotienscumque lego, uideor mihi non uerba audire, sed tonitrna. legite epistulas eius et maxime ad Romanos, ad Galatas, ad Ephesios, in quibus totus in certamine positus est, et uidebitis eum in testimoniis, quae sumit de ueteri testamento, quam artifex, quam prudens, quam disejus quod agit. Videntur quidem verba simplicia, et quasi innni et qui nec facere nec declinare norit insidias. sed, quocumque respexeris, fulmina sunt. haeret in causa, capit omne, quod tetigerit; tergum uertit, ut su
Abbreviated transcription (Latin):
lapidẽ tenere: In sequenti aũt aperta
fronte & ut ita dicã ingenuitas necessa-¬
ria ẽ: aliud quęrere. aliud diffinire
In altero pugnandum : in altero docen¬
dũ ẽ. Tu me stantẽ inp̃lio. et deuita pe¬
riclitantẽ studiosus. magister doceas.
Noli ex obliquo et unde ñ putaris uul¬¬
nus inferre. Directo ꝑcute gladio. Tur-¬
pe tͥ.ẽ. hostem dolis ferire non uirib :
quasi ñ et hȩc ars summa pugnantiũ
sit. alibi minitari: et alibi ꝑcutere. Legi¬
te obsecro uos demosthenem. legite tul¬
lium. acsi forsitan rethores uob displi¬
ceant. quorũ artis ẽ ueri similia magis
qua uera dicere : legite platonẽ. theo-¬
frastum. x enofontẽ. Aristõ telem. & reli-¬
quos qui de socratis fonte manantes. di¬
uersis cucurrere fluminib. Quid in
illis aꝑtũ. quid simplex ẽ: Quȩ uerba
ñ sensuũ. quissensus ñ uictorie : Orige¬
nes methodius. eusebius. apollinaris.
multis uersuũ milib seribunt aduer-¬

Expanded text:
lapidem tenere; in sequenti autem aperta lapidem tenere; in sequenti autem aperta frons et, ut ita dicam, ingenuitas necessaria est. aliud est quaerere, aliud definire: in altero pugnandum, in altero docendum est. tu me stantem in proelio et de uita periclitantem studiosus magister doceas. noli ex obliquo et, unde non putaris, uulnus inferre: directo percute gladio. turpe tibi est hostem dolis perire, non uiribus; quasi non et haec ars summa pugnantium sit, alibi minitari et alibi te, obsecro vos, Demosthenem, legite Tullium: ac ne forsitan Rhetores vobis 223 displiceant quorum artis est, verisimilia magis quam vera dicere, legite Platonem, Theophrastum, Xenophontem, Aristotelem, et reliquos qui de Socratis fonte manantes, diversis cucurrere rivulis: quillis apertum, quid simplex est? quae uerba non sensuum? qui sensus non uictoriae? Origenes, Methodius, Eusebius, Apollinaris multis uersuum milibus scribunt aduer
Abbreviated transcription (Latin):
p̃c̃miserim. uł addiderim doceant. Re¬
p̃hensores ñ audio: sequor magistros.
Delicata doctrina ẽ pugnanti iccus dic-¬
tare de myrro: et cũ ipse unguentis de-¬
libutus sis cruentũ militẽ accusare for¬
midinis. Nec hȩc dicens statim iactantię
reussũ qđ ceteris dormientib solus cer-¬
tauerim : sed hoc dico cautius eos posse
pugnare qui me uiderint uulneraitũ.
Nolo tale certam̃ in quo te tantũ ꝓtegas.
et torpente dextera. sinistra elipeũ cir-¬
cũ feras. Aut feriendũ tͥ est: aut caden-¬
dum. Non possum te estimare uictorẽ.
nisi aduersariũ uidero trucidatum.
Legimꝰ eruditissimi uiri in scolis parit̃
et aristotelica illa uel de ge orgice fonti¬
genera dicendi: et int̃ cetera aliud eẽ.
inpriori uagã eẽ. disputationẽ et aduer¬
sario respondentẽ. Nunc hȩc. nunc
illa ꝓponere: argum̃tari ut libet. aliud
loqui. aliud agere. Panẽ ut dr̃ ostendẽ.

Expanded text:
praetermiserim uel addiderim, doceant. repraetermiserim uel addiderim, doceant. reprehensores non audio, sequor magistros. delicata doctrina est pugnanti ictus dictare de muro et, cum ipse unguentis delibutus sis, cruentum militem accusare formidinis. nec haec dicens statim iactantiae reus sum, quod ceteris dormientibus solus pugnauerim, sed hoc dico, cautius eos posse pugnare, qui me uiderint uulneratum. nolo tale certamen, in quo te tantum protegas, et torpente dextera sinistra clipeum circumferri. aut feriendum tibi est aut cadendum. non possum te aestimare uictorem, nisi aduersarium uidero trucidatum. Legimus, O eruditissimi uiri, in scolis pariter et Aristotelia illa uel de Gorgiae fontigenera dicendi et inter cetera aliud esse in priori uagam esse disputationem et aduersario respondentem nunc haec nunc illud proponere, argumentari, ut libet, aliud loqui, aliud agere, panem, ut dicitur, ostendere,
Abbreviated transcription (Latin):
dentur dura ȩstimare de ceteris.: et non
inuno atq eodem libro criminari. me
diuersas sententias ꝓtulisse. Quis enim
tam hebes & sic inseribendo rudis ut
idem damnet et laudec: aedificata de-¬
struat: destructa ȩdificet: et eũ aduer¬
sariũ uicerit. suo nouissime mucrone
feriatur: Sirusticani homines et uel
rechorithȩ uel dialecticȩ artis ignari
detraherent mͥ: tribuerem ueniã imꝑi¬
tiȩ: nec accusationẽ rep̃henderem. ubi
ñ uoluntatẽ in culpa cernerem. sed igno.¬
rantiam. Nunc uero cũ diserti homi¬
nes & libalib studiis eruditi. magis ue¬
lint ledere quã intelligere: breuiter
a me responsũ habeant: corrigere eos
debere peccata ñ rep̃hende. Patet cãpus.
stat de contra acies. Aduersarii dogma
manifestũ ẽ. et ut uirgilianũ aliquid
inferam: illũ aspice contra. qui uocat.
Respondeant aduersario. Alit̃ tene-¬
ant modũ in disputando : alit̃ uirgam
indocendo: et me in librissuis quid uł

Expanded text:
debantur dura, aestimare de ceteris et non debantur dura, aestimare de ceteris et non in uno atque eodem libro criminari me diuersas sententias protulisse. quis enim tam hebes et sic in scribendo rudis, ut idem damnet et laudet, aedificata destruat, destructa aedificet et, cum aduersarium uicerit, suo nouissime mucrone feriatur? si rusticani homines et uel rhetoricae uel dialecticae artis ignari detraherent mihi, tribuerem ueniam inperitiae nec accusationem reprehenderem, ubi non uoluntatem in culpa cernerem, sed ignorantiam; nunc uero, cum diserti homines et liberalibus studiis eruditi magis uolunt laedere quam intellegere, breuiter a me responsum habeant: corrigere eos debere peccata, non reprehendere. patet campus, stat e contra acies, aduersarii dogma manifestum est et — ut Uergilianum aliquid inferam — illum Respondeant adversario. Aliter teneant modum in disputando, aliter virgam in docendo; et me in libri
Abbreviated transcription (Latin):
uasa aurea et argentea sed et lignea et
fictilia. Sed alia eẽ in honorem : alia in
contumeliã. Et quicũq se mundaue¬
rit : eũ futurũ eẽ uas honorabile & ne¬¬
cessarium: in om̃e opus bonũ paratũ
Quicquid in quã de laude dixerit
nuptiarum libent̃ audiuimus: lau¬
dari nuptias libent̃ audiuimus: et nup¬
tias condemnamus: Eccłia matrimo¬
nia ñ damnat : sed subieit. Uelitis no-¬
litis mariti : subicit uirginitati ec ui-¬
dutati eccłia nuptias. Sed nuptias in
suo oꝑe ꝑmanentes subicit ñ damnat.
nec abicit sed dispensat. In potestate
ur̃a ẽ: siuelitis scđm pudicitiȩ gradũ
scanđe. Quid indignamini si inter¬
tio stantes. nolitis ad suꝑiora ꝓꝑare :
lgit᷑ cũ totiens ec tam crebro lectorem
ammonuerim. et ꝑ singula pene tracta-¬
tuũ milia cautus uiatorꝰ int̾cesserim. me
ita reciꝑe nuptias: ut eis continentes ui-¬
duas. uirginesq p̃ferrem : debuerat pru¬
dens et benignus lector etiã ea quȩ ui¬

Expanded text:
argentea, sed et lignea et fictilia, et alia esse in honorem, alia in contumeliam, et quicumque se mundauerit, eum futurum esse uas honorabile et necessarium, in omne opus bonum praeparatum. quidquid, inquam, de laude dixerint nuptiarum, libenter audimus. laudari nuptias libenter audimus, et nuptias condemnamus? ecclesia matrimonia non damnat, sed subicit — uelitis nolitis, mariti, subicit — uirginitati et uiduitati. ecclesia nuptias, sed nuptias in suo opere permanentes subicit, non damnat, nec abicit, sed dispensat. in potestate uestra est, si uelitis, secundum pudicitiae gradum scandere. quid indignamini, si in tertio stantes nolitis ad superiora properare? Igitur, cum totiens et tam crebro lectorem admonuerim et per singula paene tractatuum milia cautus uiator incesserim, me ita recipere nuptias, ut eis continentes, uiduas uirginesque praeferam, debuerat prudens et benignus lector etiam ea, quae ui
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. quando nequeant seinuicẽ scĩficare
sed ꝑdere : Uniuersa quȩ nos de uir¬
ginitate ac nuptiis lato sermone dif¬
fudimꝰ. ille breui artauit compendio:
in paueis multa cõp̃hendens. Uirgi¬
nitas ab eo ꝑsuasio continentiȩ: nup¬
tiȩ remedia in continentiȩ p̃dicantur
Et signaficant̃ a maiorib ad minora
descensus. uirginib brauiũ suꝑnȩ uo¬
cationis ostendit: nuptas ne inuia de-¬
ficiant consolatur.: Alios laudat: alios
ñ despicit. Coniugia ordeo: uirginita¬
tem xp̃i corpori cõparat. Et puto mul¬
to minorẽ distantiã int̃ frum̃tũ eẽ. et
ordeum: quã int̃ ordeũ et corpus xp̃i.
Deinde nuptias dicit quasi necessitatis
sarcinã declinandam: et diffinitionem
eẽ. euidentissimȩ seruitutis : et multa
alia quȩ intrib libellis de uirginibus
latissime ꝓsecutꝰ ẽ. Qe quib uniuersis

Expanded text:
est, quando nequeunt se inuicem sanctificare, est, quando nequeunt se inuicem sanctificare, sed perdere? uniuersa, quae nos de uirginitate ac nuptiis lato sermone diffudimus, ille breui artauit conpendio in paucis multa conprehendens. uirginitas ab eo persuasio continentiae, nuptiae remedia incontinentiae praedicantur. et significanter a maioribus ad minora descensus: uirginibus brauium supernae uocationis ostendit, nuptas, ne in uia deficiant, consolatur; alios laudat, alios non despicit; coniugia hordeo, uirginitatem Christi corpori conparat. et puto multo minorem distantiam inter frumentum esse et hordeum, quam inter hordeum et corpus Christi. deinde nuptias dicit et quasi necessitatis sarcinam declinandam et definitionem esse euidentissimae seruitutis et multa alia, quae in tribus libellis de uirginibus latissime prosecutus est. Ex quibus uniuersis
Abbreviated transcription (Latin):
cendit. Et cũ brauiũ suꝑnę uocationis
fortib demonstrasset : deficere tam̃ in¬
uia neminẽ passus ẽ. ita plaudens pri-¬
oribus. ut ñ despiceret & sequentes. Di¬
dicerat eñĩ & ipse quia dñs iħs aliis pa¬
nem ordeaceũ ne iniua deficerent: aliis
corpus suũ ut ad regnũ contenđent de¬
monstrauit . Et in consequentib. Non gͦ
copula nuptialis quasi culpa uitanda :
sed quasi necessitatis sarcina declinanda¬
est. Lex enĩ astringit uaorem: ut in labo¬
rib et tristitia filios generet. Conuersio
eius ad uirũ sit : ut er ipse dominetur.
Ergo laborib et dolorib ingenerationẽ¬
filioꝵ addicit᷑ nupta ñ uidua: et domi¬
natui uiri subditur copulata ñ uir¬
go. Et in alio loco: prȩtio inquit emp¬¬
ti estis: nolite fieri serui hominũ. Di¬
detis quã ẽuidens conuigalis sit diffi¬
nitio seruitutis. Et post pusillũ: Sugit᷑¬
bonũ coniugium : seruitꝰ malũ. Quid

Expanded text:
cendit et, cum brauium supernae uocationis cendit et, cum brauium supernae uocationis fortibus demonstrasset, deficere tameninuianeminem passus est ita plaudens prioribus, ut non despiceret et sequentes. didicerat enim et ipse, quia dominus Iesus aliis panem hordeacium, ne in uia deficerent, aliis corpus suum, ut ad regnum contenderent, demonstrauit; et in consequentibus: non ergo copula nuptialis quasi culpa uitanda, sed quasi necessitatis sarcina declinanda. lex enim adstrinxit uxorem, ut in laboribus et tristitia filios generet et conuersio eius ad uirum sit, quod ei ipse dominetur. ergo laboribus et doloribus in geuerationefiliorum addicitur nupta, non uidua, et dominatui uiri sola subditur copulata, non uirgo; et in alio loco: \'pretio\', inquit, \'empti estis, nolite fieri serui hominum\'. uidete, quam euidens sit coniugalis definitio seruitutis; et post pauxillulum: siigiturbonum coniugium seruitus, malum quid
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑiit. ñ eẽ. dr̃. Ergo scđm hunc cõpara¬
tionis sensũ malũ dixcimꝰ mulierem
tangere. licet uxoris nulla facta sit men-¬
tio : quia bonũ ẽ ñ tangere. Et subieci¬
mus: uirginitatẽ frum̃tũ. nuptias
ordeum. fornicationẽ stercus bubo¬
lorũ nuncupantes. Utiq et frum̃tum
et ordeũ creatura dĩest. Uerũ in euan-¬
gelio maior turba ordeaceis panib:
minor frum̃tatiis pascitur. Homines
inquit & ium̃ta: saluos facies dñe. Alus
uerbis id ipsũ locuti sumꝰ : quando au
nes ñ ꝑmanserint: ad cõparationẽ pu-
et asꝑum & reprȩhensione dignũ uidet᷑
tantam nos int̃ uirginitatẽ & nuptias
fecisse distantiam: quantũ int̾ frum̃tũ
& ordeũ ẽ: legat scĩ ambrosii de uiduis
librum: et inueniet illũ int̃ cetera quȩ
de uirginitate et nuptiis disputauit etiã
hoc dixisse. Neq ita coniugiũ apłs prę¬
culit: ut studia integritatis extingue¬
ret: sed a continentiȩ ꝑsuasione inci¬
piens. ad incontinentiȩ remedia des-¬

Expanded text:
iit, non esse dicitur. ergo secundum hunc conparationis sensum malum diximus mulierem , tangere — licet uxoris nulla facta sit mentio —, quia bonum est non tangere. et subiecimus uirginitatem frumentum, nuptias hordeum, fornicationem stercus bubulum nuncupantes: utique et frumentum et hordeum creatura dei est. uerum ineuangeliomaiorturbahordeaciispanibus, minor I frumentaciis pascitur: \'homines, inquit,\'etiumenta saluos facies, domine. aliis uerbis idipsum locuti sumus, quando aurnes non permanserint, ad conparationem puriasperum et reprehensione dignum uidetur tantam nos inter uirginitatem et nuptias fecisse distantiam, quanta inter frumentum et hordeum est, legat sancti Ambrosii de uiduis librum et inueniet illum inter cetera, quae de uirginitate et nuptiis disputauit, etiam ista dixisse: neque ita coniugium apostolus praetulit, ut studia integritatis extingueret, sed a continentiae persuasioneincipiens adincontinentiae remedia des
Abbreviated transcription (Latin):
ad iuuenes. seribit ad patres. Et sit decor
Ubi sunt qui liberi arbitru sibi pote¬
state plaudentes. in eo se putant digra-¬
tiam consecutos. si habeant potestatem
faciendi. uł ñ faciendi bona siue mala᷑
Ecce hic beatus moyses post resurrecti¬
onẽ quã postulauerat dicens: imple
nos matutina miscđia tua. et laudabimꝰ
et lȩcabim᷑ in cunctis dieb nr̃is: neqͣqũa
surreacisse contentꝰ ẽ: sed ȩt̃nȩ uitȩ prȩ¬
mia consecutꝰ. postulat ut decor dñi dĩ
sui sit suꝑ eos qui surrexerint. ut splen¬
deant in animab cordib scõrũ. et oꝑa
manuũ eorũ ipse dirigat. faciatq esse
ꝑpetua. ipseq confirmet quicquid in
scĩs uidetur boni Sic̃ enĩ humilitas
dep̃cantis meretur p̃mia: ita suꝑbia
confitentis dĩ auxilio deseret᷑: Ex ꝑł¬

Expanded text:
ad iuuenes, scribit ad patres. E t sit decor ad iuuenes, scribit ad patres. E t sit decor ubi sunt, qui liberi arbitrii sibi potestate plaudentes in eo se putant dei gratiam consecutos, si habeant potestatem faciendi uel non faciendi bona siue mala ? ecce hic beatus Moyses post resurrectionem, quam postulauerat dicens: imple nos matutina misericordia tua et laudabimus et laetabimur in cunctis diebus nostris, nequaquam surrexisse contentus est se et aeternae uitae praemia consecutum, sed postulat, ut decor domini dei sui sit super eos, qui surrexerint, et splendeat in animabus cordibusque sanctorum et opera manuum eorum ipse dirigat faciatque esse perpetua ipseque confirmet, quicquid in sanctis uidetur boni. sicut enim humilitas deprecantis meretur praemia, ita superbia confidentis dei auxilio deseretur.
Abbreviated transcription (Latin):
głio scribitur: sufficit diei malicia sua.
Quanto gͥ in hoc scło ꝑsecutionib. pauꝑ¬
tate. inimicorũ potentia. uł morboꝵ cru¬
ciatib fuerimꝰ afflicti: tanto post resur¬
reccionẽ infuturo maiora p̃mia consequȩ¬
mur: Pulchre aut ñ dixit. sustinuimus
mala : sed uidimꝰ. Quis ẽ enĩ homo qui
uiuat et ñuideat mortem: Quȩ ñ tam
ad dissolutionẽ corporis referenda est
quã ad multitudinẽ peccatorum: iuxta
quã dr̃. Anima quȩ peccauerit ipsa mo-¬
rietur. Appareat apud seruos tuos opus
tuum : et gła tua suꝑ filios eorũ. Ergo in
seruis sus ipse dñs oꝑat᷑ opus suum: nec
ꝓpria qui postulat salute contentus est.
sed quȩ sit gła filioꝵ id ẽ seruoꝵ dĩ F ilios
aut̃ ñ tam illos qui de eorũ stirpe genera¬
ti sunt. quã discipłos debemꝰ acciꝑe: de
quib et paulus loquebat᷑. Pilioli mei
quos iterũ parturio. Unde & ioħs apłs
rũ singuloꝵ scribit ad paruulos. scribit

Expanded text:
elio scribitur: sufficit diei malitia sua. elio scribitur: sufficit diei malitia sua. quanto igitur in hoc saeculo persecutionibus, paupertate, inimicorum potentia uel morborum cruciatibus fuerimus afflicti, tanto post resurrectionem in futuro maiora praemia consequemur. pulchre autem non dixit \'sustinuimus mala\', sed \'uidimus\'. quis est enim homo, qui uiuat et non uideat mortem? quae non tam ad dissolutionem corporis referenda est quam ad multitudinem peccatorum, iuxta quam dicitur: anima, quae peccauerit, ipsa morietur. Appareat apud s eruos s tuos opus tuum et gloria tua super filios eorum. ergo in seruis suis ipse dominus operatur opus suum nec propria, qui postulat, salute contentus est, sed quae sit gloria filiorum, id est seruorum dei. filios autem non tam illos, qui de eorum stirpe generati sunt, quam discipulos debemus accipere, de quibus et Paulus loquebatur: filioli mei, quos iterum parturio. unde et Iohannes rum singulorum scribit ad paruulos, scribit
Abbreviated transcription (Latin):
Incunotis pene locis hanc habent.Lxx.
consuetudinẽ: ut qđ apud hebreos in.
futurũ ostenditur: hoc illi quasi iam
factũ et p̃teritũ referant. Hie gͦ ut illi
uoluer̃ dicunt se impletos ẽẽ matutina
miscdia dĩ atq lȩtatos. Alio quin sihoc
factũ erat : quomͦ postea dep̃cantur
et dicunt. respice in seruos cuos et in
oꝑa cuaͦ Sed totũ qđ postulant idõ de-¬
p̃eantur: ut mereant᷑ matutinã miscđiam
eiꝰ Qua cũ fuerint consecuti. laudent
matutina miscđia tua. Qđ quidem et
uicesimi psalmi titulus sonat: qui pro¬
prie ad mẏsteriũ dñi et ad resurrectio¬
nem eiꝰ ꝑtinens inscribit᷑ ꝓ assũptione
matutina. Lȩtifica nos ꝓ dieb quib af-¬
Et lazarus qui᷑ receꝑat mala in uita sua:
insinu abrahȩ quiescit ȩt̃no gaudio
Mala aũt ñ appellat quȩ contraria bo-¬
nis sunt: sed ꝓ afflictione ponit & an-¬
gustis. Quib malis et sara afflixcit a-¬
gar aneillã suam: et de quib in euan-¬

Expanded text:
in cunctis paene locis hanc habent Septuaginta consuetudinem, ut, quod apud Hebraeos in futurum ostenditur, hoc illi quasi iam factum et praeteritum referant. hic ergo non, ut illi uoluerunt, dicunt se impletos esse matutina misericordia dei atque laetatos — alioquin, si hoc factum erat, quomodo postea deprecantur et dicunt: respice in seruos tuos et in opera tua? — sed totum, quod postulant, ideo deprecantur, ut mereantur matutinam misericordiam eius, quam cum fuerint consecuti, laudent matutina misericordia tua. quod quidem et uicesimi primi psalmi titulus sonat, qui proprie ad mysterium domini et ad resurrectionem eius pertinens inscribitur: pro assumptione matutina.. L aet if ica no s pro diebus, quibus afet Lazarus, quia receperat mala in uita sua, in sinu Abrahae aeterno quiescit gaudio. mala autem non ea appellat, quae contraria bonis sunt, sed pro afflictione ponit et angustiis. quibus malis et Sarra afflixit Agar, ancillam suam, et de quibus in euang
Abbreviated transcription (Latin):
alueis splendens ꝓfert᷑ glarea: pactolꝰ¬
q ditior cȩno ẽ. quã fluento. Cur me
lacerant amici mei. et aduersũ filentẽ
crassȩ sues grunniunt: Quarũ om̃e
studiũ ẽ. immo scientię suꝑ ciliũ. alie-¬
na carꝑe: et sic ueterũ defenđe ꝑfidiã:
ut ꝑdant fidẽ suã. Meũ ꝓpositũ ẽ an-¬
tiquos legere: ꝓbare singula : recine-¬
re quȩ bona sunt: et a fide eccłiȩ catho¬
lice ñ receđe. Uolens ad alias quẽsti-¬
unculas responđe: et uel mea uel ali¬¬
ena dictare exemplo.a frẽ sisinio am-¬
monitꝰ sum : ut & ad uos et ad ceteros
scõs fr̃s qui nos amare dignantur
literas scriberẽ. Cohibeo igitur gra-¬
dũ. et si uita comes fuerit futuro me
oꝑi reseruabo: ut et uob̾ ꝑ partes pa¬
ream: et fractũ ac serale corpusculum
onus possit ferre modatũ. Illud autẽ
breuiter in fine cõmoneo: hoc qđ
in latinis codicib legit᷑ om̃s quidẽ
resurgemꝰ. ñ om̃s aũt immutabimur.

Expanded text:
alveis splendens profertur glarea: Pactolusque ditior est coeno, quam fluento. Cur me lacerant acrassae sues grunniunt ? quarum omne studium est, immo scientiae supercilium, aliena carpere et sic ueterum defendere perfidiam, ut perdant fidem suam. meum propositum est antiquos legere, probare singula, retinere, quae bona sunt, et a fide ecclesiae catholicae non recedere. Uolens ad alias quaestiunculas respondere et uel mea uel aliena dictare extemplo a fratre Sisinnio admonitus sum, ut et ad uos et ad ceteros sanctos fratres, qui nos amare dignantur, litteras scriberem. cohibebo igitur gradum et, si uita comes fuerit, futuro me operi reseruabo, ut et uobis per partes paream et fractum ac senile corpusculum onus possit ferre moderatum. illud autem breuiter in fine commoneo, hoc, quod in Latinis codicibus legitur: omnes quidem resurgemus, non omnes autem inmutabimur,
Abbreviated transcription (Latin):
loco p̃cat᷑ dicens. Ne auferas me indimi¬
dio dierũ meoꝵ pͥusquã abeam: et ñ
subsistam Quod ita excponit᷑. Ne eo
tpr̃ facias me mori quando adhuc
me putabã eẽ. uicturũ: et peccata cor¬
rigere pȩnitentia. Si enĩ hoc feceris:
inuentꝰ in delictis meis eẽ cessabo Non¬
quo spem resurrectionis neget : sed quo
deo se neget posse subsistere. apud queni
om̃s qui inuitiis ꝑ seuerauerint ꝓ nichi¬
lo cõputant᷑. Ubi nos int̃p̃tati sumꝰ erudi¬
tos corde in sapientia: alii transtulerunt
cõpeditos. uerbi ambiguitate decepti.
ditos significat. Reuertere dñe usq quo
pimꝰ ꝑuenire. Et tudnẽ reuertere ad
nos: peccatis enĩ nr̃is longe recesseras. et
dimiseras nos ut ambularemꝰ scđm uolun-¬
tatem et cogitationes nr̃as. Quod autẽ
infert usq quo illã hab intelligentiam
quã in duo decimo psalmo dierus : us¬

Expanded text:
loco precatur dicens: ne auferas me in dimiloco precatur dicens: ne auferas me in dimidio dierum meorum, priusquam a b eam et non subsistam. quod ita exponitur: ne eo tempore facias me mori, quando adhuc me putabam esse uicturum et peccata corrigere paenitentia. si enim hoc feceris, inuentus in delictis meis esse cessabo, nonquo spem resurrectionis neget, sed quod deo se neget posse subsistere, apud quem omnes, qui in uitiis perseuerauerint, pro nihilo computantur. ubi nos interpretati sumus: eruditos corde in sapientia, alii transtulerunt compeditos uerbi ambiguitate decepti. ditos significat. Reuertere, do mine, usque quo?pimus peruenire, et tu, domine, reuertere ad nos. peccatis enim nostris longe recesseras et dimiseras nos, ut ambularemus secundum uoluntatem et cogitationes nostras. quod autem infert usque quo, illam habet intellegentiam, quam in duodecimo psalmo di
Abbreviated transcription (Latin):
noscens quia si seribat᷑ extrema
littera quȩ appellat᷑ nun exeprimit
deeteram : sic̃ est illud in nomine ben¬¬
iamin. qui int̃p̃tat᷑ filius dexterȩ Sin
aũt mem habeat: diem uel dies sonat.
Est aut̃ sensus. Numerũ annoꝵ dierũ¬
q nr̃orũ quos in hoc scło nos uiuere
decreuisti. ostende nob̃̾: ut p̃paremꝰ nos
aduentui tuo. et contẽpto errore mor-¬
taliũ. ad te ꝑgere festinemꝰ. cupiamꝰq
p̃sentiã tuã. et ad te festinemꝰ corde sa-¬
pienti. Nichil enĩ ita decipit humanũ
genus : quã dũ ignorant spacia uite suę
longiorẽ sibi scłi huiꝰ possessionẽ repro¬
mittunt. Unde & illud egregie dictũ ẽ.
nullũ tã senẽ eẽ. & sic decrepite seneccu¬
tis: ut ñ se adhue uno plus anno uiuere
suspicet᷑. Ad hunc sensũ ꝑtinet & illud
qđ dr̃ . Mem̃to mortis tuȩ & non pecca¬
bis. Qui enĩ se recordatur quotidie ẽẽ
moriturũ: contẽpnat p̃sentia. et ad futu¬
ra festinat. Hoc ẽ qđ et dȩ dauid in alio

Expanded text:
numero si scribatur, extrema littera, quae appellatur nun, exprimit dexteram, sicut est illud in nomine Beniamin, qui interpretatur \'filius dexterae\'. sin autem mem habeat, \'diem\' uel \'dies\' sonat. est autem sensus: numerum annorum dierumque nostrorum, quos m hoc saeculo nos uiuere decreuisti, ostende nobis, ut praeparemus nos aduentui tuo et contempto errore mortalium ad te pergere festinemus cupiamusque praesentiam tuam et ad te festinemus corde sapienti. nihil enim ita decipit humanum genus, quam, dum ignorant spatia uitae suae, longiorem sibi saeculi huius possessionem repromittunt. unde et illud egregie dictum est: nullum tam senem esse et sic decrepitae senectutis, ut non se adhuc uno plus anno uiuere suspicetur. ad hunc sensum pertinet et illud, quod dicitur: memento mortis tuae et non peccabis. qui enim se recordatur cotidie esse moriturum, contemnit praesentia et ad futura festinat. hoc est, quod et Dauid in alio
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ debita nr̃a sicut et nos dimittimus
debitorib nr̃is: animo discordante cũ
uerbis : oratione dissidente cũ factis:
Precor itaq qđ etante annũpriorib
litteris rogaueram : ut pacẽ quã nobis
dñs reliquit habeamꝰ. Et meũ desiđiũ
et cuã mentẽ xp̃s intueatur. Inbreui.
ante tribunal eiꝰ reconciliata seu scissa
concordia: aut p̃misĩ recuꝑabit aut
penam. Quod si cu qđ ꝓcul abfit no¬
lueris: ego liber ero. Epła mea hȩc cũ
lecta fuerit: ab soluet. EPISTOLA

Expanded text:
nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris, animo discordante cum uerbis, oratione dissidente cum factis? precor itaque, quod et ante annum prioribus litteris rogaueram, ut pacem, quam nobis dominus reliquit, habeamus. et meum desiderium et tuam mentem Christus intuetur: in breui ante tribunal eius reconciliata seu scissa concordia aut praemium recuperabit aut poenam. quod Ri tu, quod procul absit, nolueris; ego liber ero; epistula me haec, cum lecta fuerit, absoluet. XIV. A
Abbreviated transcription (Latin):
pus : sed ratione infirmabat᷑. quia pri-¬
mũ oportebat domũ cõpaginari. & sic
habitatorẽ induci animã: Certe quia
sp̃sẽ. in sicco habitare ñ potest. idõ in san-¬
guine fertur . Cũ gͦ corporis liniamenta
cõpacta ñ fuerint. ubi erit anima. aut fo-¬
ras uagatur quãdiu immittatur. cum ra-¬
tio tradat sic dari eam ut animȩ corpus
ñ otiosa uagetur. sed ex quo detur dicaꝵ
Proponunt enĩ ex uiro cũ costa datã aͣni¬
mã. quod multis rationib infirmari do¬
cuimꝰ. unde forte uideatur dari ex femina
maxime ꝓpt̃ saluatorẽ quẽ scimꝰ sine cõ¬
plexu carnis de sp̃u scõ natũ ex femina.
Quod si arbitrantur : plus dant feminis.
Auctoritatẽ enĩ uiri mutant infeminã.
Cũ enĩ tã corporis quã animȩ originẽ
exx uiro dicant. conuertunt se ut id qđ
potius ẽ. ex muliere dicant id ẽ. animã.
Quoꝰ uͦ minꝰ ex masculo id .ẽ. corpus cum:

Expanded text:
pus. sed ratione informabatur, quia pripus. sed ratione informabatur, quia primum oportebat domum conpaginari et sic habitatorem induci. anima certe, quia spiritus est, in sicco habitare non potest; ideo in sanguine fertur. cum ergo corporis liniamenta conpacta non fuerint, ubi erit anima? aut foris uagatur, quam diu inmittatur, cum ratio tradat sic dari eam ut animet corpus, non ut otiosa uagetur? sed ex quo detur, dicanproponunt enim ex uiro cum costa datam et animam, quod multis rationibus infirmari docuimus. unde forte uideatur dari ex femina maxime propter saluatorem, quem scimus sine conplexu carnis de sancto spiritu natum ex femina. quod si arbitrantur, plus dant feminis; auctoritatem enim uiri Cum enim tam corporis quam animae originem ex viro dicant, convertunt se ut id quod potius est, ex muliere dicant, id est, animam; quod vero minus, ex masculo, id est, corpus: cum
Abbreviated transcription (Latin):
in utero fingitur: iam firmato corpori
tribuitur. Cũ enĩ omĩa mẽbra implet
corporis : figurata dr̃ in corpore. Ut sic̃
aqua cũ sit sine effigie: missa tam̃ inuas
figurata uidetur: Ita & anima cũ sit natu¬
ra in corporea & simplex: firmatur incor¬
pore singula mẽbra uiuificans. Quod
quidẽ moyses manifestius tradidit di¬
cens. Siquis ꝑctisserit muliere in utero
ut ꝓbaret non in eẽ. animã ante formã.
Itaq niiam formato corpori datur: non
inconceptu corporis nascit᷑ cũ semine de¬
riuata. Nã si cũ semine & anima existit
ex anima: multȩ animȩ quotidie pere¬
unt cũ semẽne fluxi quodã. ñ ꝓficit
natiuitate. Sed si prius respiciamꝰ: uide-¬
bimꝰ quid sequi debeamꝰ: contemplemꝰ
facturã adȩ. In adam enĩ exemplũ datũ
ẽ. ut ex eo intelligatur quia formatum
corpꝰ accepit animã. Nã potuerat animã
limo terre admiscere. & sic formare cor¬

Expanded text:
in utero fingitur, jam formato corpori in utero fingitur, jam formato corpori tribuitur. Cum enim omnia membra implet corporis, figurata dicitur in corpore. Ut sicut aqua, cum sit sine effigie, missa tamen in vas figurata videtur; ita et anima cum sit natura incorporea et simplex, quasi formatur in corpus, singula membra vivificans. Quod quidem Moyses manifestius tradidit dicens, Si quis percusserit mulierem in utero ut probaret non inesse animam antequam formam. Itaque si jam formato corpori datur, non in conceptu corporis nascitur cum semine derivata: nam si cum semine et anima existit ex anima, multae animae quotidie pereunt: cum semen fluxu quodam non proficit nativitati. IX. Sed si prius respiciamus, videbimus quid sequi debeamus. contemplemur facturam Adae; in Adam enim exemplum datum est, ut ex eo intellegatur, quia iam formatum corpus accepit animam. nam potuerat animam limo terrae admiscere et sic formare cor
Abbreviated transcription (Latin):
porib generari ut anima nascatur eoc
anima qđ nec animȩ ipsi competit.
Aut si certe singulȩ cęlesti potestate fa-¬
ctȩ sunt & ex ipsis cȩterȩ natȩ sunt: potest
ex una adȩ anima credibile uideri cȩte¬
ras nasci. Sed ñ conuenit quia soli deo
hoc possibile fuit ut simplex generar&.
nec ceteris concedetur qđ tam mysticũ ẽ.
in causa saluatoris ut ñ solũ asolis gentili¬
bus. uł iudȩis. uerũ etiã ab ipsis qui xp̃ia¬
nos se dicunt incredibile putetur. foti
dm̃ generasse. Nã si eo tempore gͥ quo se¬¬
minatur corpus. & anima generatur ex
anima : de adam costam sublatã legimꝰ.
Non tam̃ animã natã ex anima: sed si co¬
sta secũ habuit animã. iam ñ nata ẽ. sed
detracta in partẽ: sed nec hoc scriptũ ẽ.
Propħa enĩ zacharias int̾ cȩtera qui plas-¬
mas inquit animã hominis in eũ. Nec
isaias ab his dissentiens ait. Sic dic̃ dñs
ds̃ qui fecit te & finaeit te in utero. Sigͦ

Expanded text:
poribus generari, ut anima nascatur ex poribus generari, ut anima nascatur ex anima, quod nec animae ipsi competit: aut si certe singulae coelesti potestate factae sunt, et ex ipsis caeterae natae sunt, potest ex una Adae anima credibile videri caeteras nasci: sed non convenit, quia soli Deo hoc possibnec caeteris concederetur. Quod tam mysticum est in causa Salvatoris, ut non solum a solis gentilibus vel Judaeis, verum etiam ab ipsis qui Christianos se dicunt, incredibile reputetur. PhotinDeum generasse. Nam si eo tempore quo seminatur corpus, etiam anima generatur ex anima, de Adam costam sublatam legimus, non tamen animam natam ex anima: sed si costa secum habuit animam, jam non nata est, sed detracta in partem. Sed nec hoc scriptum est. Propheta enim Zacharias inter caetera, Qui plasmavit, inquit, animam hominis in eum . Nec Isaias ab his dissentiens ait, Sic dicit Dominus Deus qui fecit te, et finxit te in utero . Si ergo
Abbreviated transcription (Latin):
nimꝰ tã scm uictorinũ martyrẽ quã pleros¬
q catholicos secutus : se potius fieri quam
ꝓpagari animas scđm illud qđ in euange-¬
lio seriptũ ẽ. pat̃ m̃s quotidie oꝑatur ec
ego oꝑor crede significauit. Sc̃s quoq au¬
gustinꝰ hanc opinionẽ in octo ad modum
uoluminib uerb tueri cernit᷑. Sed cum
originale peccatũ pęnasq paruuloꝵ qui
sine baptismate moriuntur declarare
nititur. adõ factã inadã & eoe ipsa om̃ium
hominũ animas existere. tam suis argti¬
m̃tis qũa scripturarũ testimonus. ut ẽ
illud. animȩq ingressȩ sunt cum iacob
promptissimꝰ medicus. nr̃isq tẽporib
uiuus martyr cũ nob̃cũ colloquiũ fami¬
liarit̃ habuisset. ꝑ totã orationis suȩ se-¬
riem euidentissimis approbationibus
usus ẽ. At uero sc̃s ambrosius quẽ iam
suꝑiu̾s int̃uiros aplicos memorauimus.
inhonestũ inquit puto animas cũ cor-¬

Expanded text:
nymus tam sanctum Victorinum martyrem, quam plerosnymus tam sanctum Victorinum martyrem, quam plerosque catholicos secutus, se potius fieri, quam propagari animas: secundum illud quod in Evangelio scriptum est: Pater meus quotidie operatur, et ego operor, credere significavit. Sanctus quoque Augustinus hanc opinionem in octo admodum voluminibus, verbis tueri cernitur. Sed cum originale peccatum poenasque parvulorum, qui sine baptismate moriuntur, declarare nititur, a Deo factam in Adam, et ex ipsa omnium hominum animas existere, tam suis argumentis, quam Scripturarum testimoniis, ut est illud: Animae quae ingressae sunt cum Jacob promptissimus medicus, nostrisque temporibus unus martyr: cum nobiscum colloquium familiariter habuisset, per totam orationis suae seriem evidentissimis approbationibus usus est. At vero sanctus Ambrosius, quem jam superius inter viros apostolicos memoravimus. Inhonestum, inquit, puto animas cum cor
Abbreviated transcription (Latin):
flagrantẽ incenduis. Esse nãq animas
immortales ñ tantũ diuini sed & philoso¬
phorũ pleni sunt libri. Qui tale theobro¬
tus ambratiota in platonis libro socrate¬
disputante didicerat. qui homicida sibi
ẽẽ ñ timuit. ac se altissimo p̃cipitauit
muro : dũ &nullũ post mortẽ autumat
restare iudiciũ: et sine discrimine aliquo
meritoꝵ om̃s animas post corpora ȩqua-¬
liter ferri arbitratur ad cȩlũ. Quod a deo
ꝓuero tenuer̃. & sic illos om̃s scłi sapientes
una nebula huiꝰ erroris inuoluit: ut et
ipse tã laudabilis ut putant doctor homi¬
cidii ipsũ se priuatim ne publice occidet᷑
occidit. Sic quoq cato lecto in nocte ad
lucernas platonis libro qui immortali¬
tatẽ animȩ docet stricto gladio reuelatum
manu pectus semel iterũq ꝑcussit.
difputationes ñ in academiȩ nemorosae
obscuris tectas umbraculis : sed cęlesti il
lustratas exlumine. Heatus itaq hiero¬

Expanded text:
flagrantem in incendiis. VI. Esse namque animas flagrantem in incendiis. VI. Esse namque animas immortales, non tantum divini, sed et philosophorum pleni sunt libri. Quod talitetus Ambraciota in Platonis libro disputante didicerat, qui homicida sui esse non timuit, ac se altissimo praecipitavit muro, dum et nullum post mortem autumat restare judicium, et sine discrimine aliquo meritorum, omnes animas post corpora aequaliter ferri arbitratur ad coelum. Quod adeo pro vero tenuerunt, et sic illos omnes saeculi sapientes una nebula hujus erroris involvit: ut et ipse tam laudabilis, ut putant, doctor homicidae, ipsum se privatim ne publice occideretur, occiderit. Sic quoque Cato, lecto in nocte ad lucernas Platonis libro, qui immortalitatem animae docet, stricto gladio revelatum manu pectus semel iterumque percussidisputationes, non in Academiae nemorosae obscuris lustratas ex lumine. Beatus itaque Hiero
Abbreviated transcription (Latin):
ab orsi sunt. et qđ nonnũ quã etiã ante¬
quã masculoꝵ naturaliũ receptaculis
semina sint suscepta depereunt inqͥb
sine dubio inuenitur qđ simul etiã ille
qui naturali ratione seminib in sertȩ
erant animȩ. eatinctȩ sint parit̃. & cor-¬
ruptȩ : Siue gͦ ex in sufflatione dĩ sunt.
siue ab una quȩ pͥmo factaẽ: necessariũ
simul ut cũ corporib corrũ pant᷑: sic ea¬
dem corp oralib etiã originẽ sumunt se-¬
cundũ ipsorũ rationẽ. Aut enĩ nichil om¬
nino ex rationabili atq immortali ani-¬
ma participauit illud qđ adhuc inuen-¬
tre corruptũ ẽ: et repulsa ẽ illa ratio ꝗ̃
affirmat eã inseminis traduce simul
cũ corporib seminatẽ. Aut si participat
necessitas imminet confiteri mortalem
dño declarante defunctoꝵ animas & collo¬
quiũ apud inferos habuisse: et lazari sci-¬
licet in beatorũ sedib ouantẽ. & diuitis

Expanded text:
aborsi sunt: et qui nonnumquam etiam anteaborsi sunt: et qui nonnumquam etiam antequam vasculorum naturalium receptaculis semina sint suscepta, depereunt? In quibus sine dubio invenitur, quod simul etiam illae quae naturali ratione seminibus insertae erant animae, exstinctae sint pariter et corruptae. V. Sive ergo ex insufflatione Domini sunt, sive ab una quae prima facta est, necessarium est, simul ut cum corporibus corrumpantur, si eamdem cum corporibus etiam originem sumunt secundum ipsorum rationem. Aut enim nihil omnino ex rationabili atque immortali anima participavit illud quod adhuc in ventre corruptum est: et repulsa est illa ratio, quae affirmat eam in seminis traducere simul cum corporibus seminatam: aut si participat, necessitas imminet confiteri mortalem Domino declarante, defunctorum animas et colloquium apud inferos habuisse, et Lazari scilicet in beatorum sedibus ovantem, et divitis
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ quȩ peccat. Si anima quȩ de substantia
dĩ ẽ. peccat. insuꝑ etiã qđ & pęnis subden-¬
da sit ꝓpeccato: sed illud se quod ꝑ absurdũ
ẽ. incurrere ñ uident. Quia necesse ẽ eam
simul cũ corpore mori. & eẽ. mortalem si
simul cũ corpore uł seminata. uł formata.
uel nata ẽ. Ium deinde illi id ẽ. appolo-¬
nius. tertulianus. pompeius. arnobius.
lactantius. atq apollinaris qui unã qͥdẽ
ex nullis substantib a dõ factã eẽ. dicunt
animã. id.ẽ illã quȩ prima facta ẽ. in adã
& ex adã om̃iũ hominũ animas existere.
& scđm corporalẽ sine dubio successionẽ
tradueẽ quoq fieri animarũ. Etiam ipsi
quid aliud ostendunt nisi animas eẽ. mor¬
tales: Si enĩ sic̃ animalia cȩtera ex sõlo se¬
mine oruintur : ita etiã de hominibus
sentimꝰ. ut cũ corpore simul in eodẽ semi-¬
ne etiã anima defendatur. Quid dicimꝰ
de his qui inꝑfecti adhuc & de uentre

Expanded text:
est quae peccat, si anima quae de substantia est quae peccat, si anima quae de substantia Dei est peccat: insuper etiam quod et poenis subdenda sit pro peccato. Sed et illud se quod absurdum est, incurrere non vident: quia necesse est eam simul cum corpore mori, et esse mortalem, si simul cum corpore, vel seminata, vel formata, vel nata est. IV. Tum deinde illi, id est, Apollonius, Tertullianus, Pompeius, Arnobius, Lactantius, atque Apollinarius, qui unam quidem ex nullis substantiis a Deo factam esse dicunt animam, id est, illam quae prima facta est in Adam: et ex Adam omnium hominum animas existere, et secundum corporalem sine dubio successionem, traducem quoque fieri animarum: etiam ipsi quid aliud ostendunt, nisi animas esse mortales? Si enim sicut animalia caetera ex solo semine oriuntur: ita etiam de hominibus sentimus; ut cum corpore simul in eodem semine, etiam anima defundatur. Quid dicimus de his qui imperfecti adhuc, et de ventre
Abbreviated transcription (Latin):
immortales ac rationabiles liberi arbi¬
trii. ac uoluntatis. iudicandas quoq eẽ
ꝓhis quȩ in hac uita gesserunt: Esle tam̃
eas factas adõ qui uniuersa creauit & con-¬
didit. Quando aũt factȩ fint olim simul
aut nunc ꝓsingulos nascentiũ quid pe¬
riculi ẽ. aiunt alterũ eduobus opinari.
Achanasius. hilarius. & ambrosius p̃para¬
tis iam inuentrẽ mulierũ deformatisq
corporib tunc adp̃sens creari animas &
inseri deformato iam corpore criminant᷑.
Iam uͦ illi qui extra duce animas uentre
confirmant. & simul eas corporali semi¬
ne seminari. siquidẽ ut quidã ipsorũ
affirmare solent. ñ aliud dicunt eẽ. ani¬
mã quã insufflationẽ sp̃s dĩ illã scilicet
quã intio facturȩ mundi ds̃ insufflas-¬
se dr̃ inadam de ipsa dĩ eẽ. eã substantia
ꝓfitentes. Quomͦ ñ isti uidebunt᷑ quodã¬
modo hȩc pret̃̾ scripturȩ regulã & rati-¬
onem pietatis asserere qđ substantia dĩ

Expanded text:
immortales et rationabiles liberi arbiimmortales et rationabiles liberi arbitrii ac voluntatis: judicandas quoque esse pro his quae in hac vita gesserunt: esse tamen eas factas a Deo qui universa creavit et condidit. Quando autem factae sint, olim simul, aut nunc per singulos nascentium, quid periculi esse aiunt, alterum e duobus opinari? Athanasius, Hilarius, et Ambrosius, praeparatis jam in ventre mulierum, deformatisque corporibus, tunc ad praesens creari animas, et inseri deformato jam corpori criminantur. III. Jam vero illi qui ex traduce animas venire confirmant, et simul corporali eas semine seminari: siquidem, ut quidam ipsorum affirmare solent, non aliud dicunt esse animam quam insufflationem Spiritus Dei: illam scilicet quam initio facturae mundi, Deus insufflasse dicitur in Adam, de ipsa Dei esse eam substantia profitentes: quomodo non isti videbuntur quodammodo haec praeter Scripturae regulam et rationem pietatis asserere, quod substantia Dei
Abbreviated transcription (Latin):
brũ in cathalogo eccłiasticȩ p̃diciaonis
animȩ faciens m̃tionẽ hȩc dis. De ani¬
ma uero utrũ ex seminis : alice ducatur
ita ut ratio ipsius uel substantia incerta
ipsius corporis seminib habeat᷑ anuero
inditur necne : non satis manifesta p̃-¬¬
dicatione distinguitur. Item in libro
quẽ de epła apłs ad titũ scripsit. siquis
ait rationẽ humanȩ animȩ requirat
cũ de ea neq qđ ex seminis traduce du-¬
catur neq qđ honorabilior & antiqͥor
corporũ cõpage sit tradiderit ecołiastica
regula. Propt̃ qđ multi nec cõp̃hendere
potuer̃ alit̾ sentiri oportere de animae
ratione. Sed & qui aliquid sentire uł dis¬
serere uiꝰ sunt. anonnullis insuspitione
habentur uelud noui aliquid introdu-¬
centes. Fatet᷑ aũt idẽ ipse origenes in p̃fatis
opusculis. sed & eusebius resariensis. &
pamphilus martrr. basilius quoq et
gregorius. didimꝰq & rufinus similit̃ in
suis unius substantiȩ om̃s eẽ. animas. et

Expanded text:
ogo ecclesiasticae praedicationis animae faciens mentionem, haec dicit: De anima vero utrum ex seminis traduce ducatur, ita ut ratio ipsius vel substantia inserta ipsis corporis seminibus habeatur, an vero inditur, necne, non satis manifesta praedicatione distinguitur. Item in libro quem de Epistola Apostoli ad Titum scripsit: Si quis, ait, rationem humanae animae requirat, cum de ea neque quod ex seminis traduce ducatur, neque quod honorabilior et antiquior corporum compage sit, tradiderit ecclesiastica regula: propter quod multi nec comprehendere potuerunt aliter sentiri oportere de animae ratione. Sed et qui aliter sentire vel disserere visi sunt; a nonnullis in suspicione habentur velut novi aliquid introducentes. Fatetur idem ipse Origenes in praefatis opusculis: sed et Eusebius Caesariensis, et Pamphilius martyr: Basilius quoque et Gregorius, Didymusque, et Rufinus similiter in suis, unius substantiae omnes esse animas, et
Abbreviated transcription (Latin):
elo quentia purissimi fontis & litte¬
rarũ omĩũ fluenta redundent. ac solida
scđm uertic̃e sanitas ur̃a cuncta firmo
statu mẽbra contineat: miror stupore
mentis attonitus ut stillicidiũ insulani
ruuili dignemini haurire. nitores cor¬
poris infirma medentis. Magis gͦ quȩ
de grecorũ mutuaui fontib sitientibus

Expanded text:
eloquentiae purissimi fontis, et litterarum omnium fluenta redundent: ac solida secundum verticem sanitas, vestra cuncta firmo statu membra contineat: miror stupore mentis attonitus, cur stillicidium insulani rivuli dignemini haurire, nitores corporis infirma medentes. Magis ergo quae de Graecorum mutuavi fontibus, sitientibus
Abbreviated transcription (Latin):
disse. Postquã uir mortuus ẽ ita eum
planait : ut ꝓpe ipsa moreretur. Ita
se conuertit ad dni seruitutẽ : ut mor¬
tẽ uidecur eius obtasse. Quid gͦ refe¬
ram amplȩ et nobilis domꝰ et quondã
opulentissimȩ om̃s pene diuitias in
pauꝑes erogatas: Quid incunctos le¬
mentissimũ animũ et bonitatẽ etiam
in eos quos nunqũã uidat euangantẽ.
Quis in opũ moriets non illius uestim̃tis
obuolutus ẽ: Quis clericorũ ñ eius fa¬
cultatib sustentatus est: Quos curiosis¬
sime tota urbe ꝑquirens. damnũ pu¬
tabat: siquisquã debilis et esuriens oy-¬
bo sustentatur alterius. Expoliabat
filios: et int̃ obiurgantes ꝓpinquos
maiorẽ se eis hereditatẽ xp̃i miscđiam
dimutere loquȩbatur. Nec diu potuit
excelsi apud scłm generis : et nobilissi¬
mȩ familiȩ uisitationes. et frequentiã
sustinere. Merebat honore suo: et ora
laudantiũ declinare ac fugere festina.¬

Expanded text:
disse —, postquam uir mortuus est, ita eum disse —, postquam uir mortuus est, ita eum planxit, ut prope ipsa moreretur, ita se conuertit ad domini seruitutem, ut mortem eius uideretur optasse. quid ergo referam amplae et nobilis domus et quondam opulentissimae omnes paene diuitias in pauperes erogatas? quid in cunctos clementissimum animum et bonitatem etiam in eos, quos numquam uiderat, euagantem? quis inopum monens non illiusm uestibus obuolutus est, quis clinicorum non eius facultatibus susten-I tatus? quos curiosissime tota urbe perquirens damnum putabat, si quisquam debilis et esuriens cibo sustentaretur alterius. expoliabat filios et inter obiurgantes propinquos maiorem se eis hereditatem Christi misericordiam dimittere loquebatur. Nec diu potuit excelsi apud saeculum generis et nobilissimae familiae uisitationes et frequentiam sustinere. maerebat honore suo et ora laudantium declinare ac fugere festina