comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsultationes ⁊ pacta quȩdã significationũ cum
demonib placita atq fȩderata. qͣlia st̃ molrm¬
na magicaꝵ artiũ. quȩ qͥdã cõmemorare potiꝰ
qm̃ docere solent poete. ex qͦ gñe st̃. s qͣsi
licentiori uanitate aruspicũ ⁊ augurũ libri.
ad hoc ⁊̃ genꝰ ꝑtinent om̃s ligature. atq reme¬
dia q̃ medicoꝵ qͦ disciplina condemnat. siue
in p̃cantationib siue qͥb dã notis. quas catac¬
teres uocant. siue in qͥb cũq reb suspendendi
aut. manifestas. q̃ eminentiori nomtne. phisicam
uocant. ut qͣsi ñ suꝑstionẽ implicare s. natura
auriũ. aut destructionũ ossib ansule indigitis.
aut cũ dr tͥ singultienti ut dextͣ manu pollitẽ¬
simstrũ teneas. His adiungunt᷑ milia inanissi
maꝵ obseruationũ. si menbrũ aliqͦd salierit. si
se dũ calciat sternutau̾t. redire ad domũ si ꝑce¬
dens offenderit. uł si uestis a soricib rodat᷑. aleq¬

Expanded text:
ificationum cum daemonibus placita atque foederata, qualia sunt molimina magicarum artium, quae quidem commemorare potius quam docere assolent poetae, ex quo genere sunt, sed quasi licentiore uanitate, aruspicum et augurum libri. ad hoc genus pertinent omnes etiam ligaturae atque remedia, quae medicorum quoque disciplina condemnat, sine in praecantationibus siue in quibusdam notis, quos caracteres uocant, sine in quibusque rebus suspendendis aut etiam manifestas, quae mitiore nomine physica uocant, ut quasi non superstitione implicare, sed natura arum, aut de strutihonum ossibus ansulae in digitis, aut cum tibi dicitur singultienti, ut dextra manu sinistrum marum observationum, si membrum aliquod salierit, si s, dum se calceat sternutaverit; redire domum, si procedens offenderit; quum vestis a soricibus rodit
Abbreviated transcription (Latin):
diuina auctoritas ñ tacuit. nec ab eo sic det̾ruit
bis in qͥt ⁊ ita euenerit. ne credatis eis. Non em̃
qͥa ymago samuelis mortui sauli uera ꝓmin¬
tiauit. ꝓpt̾ea talia sacͥlegia qͥb illa ymago p̃
sentata ẽ minꝰ ecetranda st̃. aut qͥa in actib
ac ñ potiꝰ feminã illiꝰ demoni correptiõe atq
exclisiõe mũdauerit oẽs igit᷑ artes huõĩ uel nugatorie ut
noxie suꝑstiõis ex q̃dã pestifera societate honinũ: de¬
monũ qͣsĩ pacta infiddlis ⁊ dolose amicitie cõftituta
penitꝰ fr̃ repudiãde: fugiẽde christiano. Ide ĩ.i. de ci
Nõ ẽ uita sed mors ĩqͥitio łcutatio q̃ ĩ diui¬
nis ł magicis expetitur

Expanded text:
diuina scriptura non tacuit neque ab ea sic deterruit bis, inquit, et ita euenerit, ne credatis eis. non enim quia imago Samuhelis mortui Saul regi uera pronuntiauit, propterea talia sacrilegia, quibus imago illa praesentata est, minus execranda sunt, aut quia in Actibus ac non potius feminam illius daemonii correptione atque exclusione mundauit. omnes igitur artes huius modi uel nugatoriae uel noxiae superstitionis ex quadam pestifera societate hominum et daemonum quasi pacta infidelis et dolosae amicitiae constituta penitus sunt repudianda et fugienda christiano, non quod iNon est vita, sed mors inquisitio vel curatio, quae a divinis vel magicis expetitur
Abbreviated transcription (Latin):
gapitus abbas monasterii scĩ seorgii. insi¬
nuauit nob̃ plurima se a ur̃a ciuitate
giauamina sustinere. qͦd in eode monasterio
missas ꝓhibeas celebrari. mortuos ⁊̃ sepeliti in
suspendi. & sepeliri ibidẽ mortuos. & missas ce¬
lebrare nulla ulteriꝰ habita contradictione ꝑl¬
iuiit cassande pie uoluntates defunctorum.

Expanded text:
gapitus abbas monasterii S. Gregorii insinuavit nobis, plurima se a vestra sanctitate gravamina sustinere, quod in eodem monasterio missas prohibeas celebrari, mortuos etiam ibidem suspendi, et sepeliri ibidem mortuos, missas celebrari, nulla ulterius habita contradictione pesunt cassandae piae voluntates defunctorum.
Abbreviated transcription (Latin):
elata ẽ corã scã synodo querimonia plebiũ. qͥd
sint. quida ep̃i nolentes ad p̃dicandũ uł ad con¬
fitinandũ suas ꝑ annũ parrochias circurre. ⁊ qͥ tũ
exigunt ut mansiones qͥb in ꝓfectione uti debue¬
rant alio p̃tio redimant qͥ parare debent. Que du¬
plex infania negligentie. ⁊ auaricie. huric sc̃e sinodo
magno fuit horrori. statuert̃ itaq ne qͥs ultra exer¬
ceat id cupiditatis ingeniũ. ⁊ ut sollicitiores sint

Expanded text:
elata est coram sancta synodo querimonia plebium, quod sint quidam episcopi nolentes ad praedicandum vel ad confirmandum suas per annum parochias circumire, qui tamen exigunt, ut mansiones, quibus in profectione uti debuerant, aliquo pretio redimant qui parare debebant. Quae duplex infamia, negligentiae et avaritiae, sanctae synodo magno fuit horrori. Statuerunt itaque, ne quis ultra exerceat id cupiditatis ingenium, et ut solicitiores sint
Abbreviated transcription (Latin):
Et hoc necessariũ arbitror. ut diligentissi¬
me tctet᷑. si forte aut diues aut scolasticꝰ aut ex foro
aut ex aministratiõe ep̃c fuerit postulatꝰ. ut ñ
pͥus ordinet᷑. nͥ ante lectoris mun̾e ⁊ officio dia
coniiant p̃sbit̾ii fuerit ꝑfunctꝰ. ⁊ ita ꝑ singulos
g̃dꝰ si dignꝰ fuerit ascendat ad culm̃ ep̃atud
ncxib curiȩ astrictꝰ ab imꝑatore clericꝰ altiꝰ
ciuitatis a suo ep̃o. s ñ eligit᷑ aliqͥs nͥ in sacris
ordinib ꝯstitutꝰ. Fit enĩ electio cũ sollemnita¬
te decreti. om̃iũ subscͥptionib roborati. Postu¬
latio uͦ. in simplici petitione. Quã distinctio¬
I subscͥptiõib roborati.

Expanded text:
Et hoc necessarium arbitror ut diligentissime tractetis, si forte aut dives, aut scholasticus de foro, aut ex administratione episcopus fuerit postulatus, ut non prius ordinetur, nisi ante et lectoris munere, et officoni aut presbyteri fuerit perfunctus, et ita per singulos gradus si dignus fuerit ascendat ad culmen episcopnexibus curiae adstrictus ab imperatore, clericus alterius civitatis a suo episcopo; sed non eligitur aliquis nisi in sacris ordinibus constitutus. Fit enim electio cum solennitate decreti omnium subscriptionibus roborati; postulatio vero simplici petitione. Quam distinctiom subscriptionibus roborati.
Abbreviated transcription (Latin):
Subsequit᷑. qñ post concubinałe siue fornica¬
riũ coitũ. consentiunt. in ide. Iacobgͦ ⁊ ham
ñ fecit coniuges p̃cedens consensꝰ.s. subsequers
nec tñ ex pͥmo concubitu forncarii iudicant᷑.
cũ ille maritali affectu eã cognouerit. ⁊ illa ipeo¬
rio affectu sͥ debitũ ꝑsoluerit: putans lege pͥmo¬
genitaꝵ ⁊ pat̾ins imꝑiis se sͥ iure copulatam
Quod aut error ꝑsone ĩmullos extuset. aucto¬
ritate illa ꝓbat᷑: qͣ soror uxoris utq inscio so¬
rore uidel. ⁊ inarito in lectũ eiꝰ isse. ⁊ auiro suę
sororis cognita phibet᷑. Quȩ cũ sine spe conui¬
gii ꝑpetuo ꝑmanere censeat᷑: ille tñ qͥ cognoũ
eam ꝑ ignorantiã extusat᷑. Aliter ̃ hoc ꝓbat᷑.

Expanded text:
subsequitur, quando post concubinalem sive fornicasubsequitur, quando post concubinalem sive fornicarium coitum consentiunt in idem. Jacob ergo et Liam non fecit conjuges praecedens consensus, sed subsequens; nec tamen ex primo concubitu fornicarii judicantur, quum ille maritali affectu eam cognoverit, et illa uxorio affectu sibi debitum persolverit, putans lege primogenitarum et paternis imperiis se sibi jure copulatam. § 4. Quod autem error personae nonnullos excuset, auctoritate illa probatur, qua soror uxoris utroque inscio, sorore videlicet et marito, in lectum ejus ivisse, et a viro suae sororis cognita perhibetur, quae quum sine spe conjugii perpetuo manere censeatur, ille tamen, qui cognovit eam per ign
Abbreviated transcription (Latin):
nus. qͥ malus ẽ. Error fortunx ⁊ qͣlitatis. con¬
iugii consensũ ñ excludit. łrror uͦ ꝑsonȩ ⁊ con¬
ditionis. coniugii consensũ ñ admittit. Si qͥs
em̃ pascisceret se uenditurũ agrũ marcello. ⁊
pꝰea ueniret. paulus dicens se eẽ marcellũ. &
emeret agrũ ab illo: nũqͥd cũ paulo conuenit
iste. de p̃tio. aut dicendus ẽ agrũ sͥ uendidisser
Itẽ. si qͥs ꝓmitteret. se uenditurũ mͥ aurũ.⁊ ꝓ¬
auro offerret mͥ auricalcũ .⁊ ita me. deciꝑet.
nũqͥd diceret᷑ consensisse in auricalcũ : Num¬
qm̃ uolui emere auricalcũ. nec gͦ aliqñ in illud
gͦ hic error materie excludit consensuĩ. sic
⁊ in coniugio error ꝑsonȩ. Non enĩ consensit
si error ꝑsonȩ consensũ excludit: qͥa ut dictũ ẽ
ñ in eã consenserat. si in rachel. His ita respon¬
det. Consenss aliꝰ ẽ p̃cedens. aliꝰ subsequets.
Precedit consensꝰ. qñ añ carnałe. copuła in in¬
diuiduã uitȩ consuetudinẽ uterq consentit.

Expanded text:
qualitatis conjugii consensum non excludit. Error vero personae et conditionis conjugii consensum non admittit. Si quis enim pacisceretur, se venditurum agrum Marcello, et postea veniret Paulus dicens se esse Marcellum, et emeret agrum ab illo, numquid cum Paulo convenit iste de pretio, aut dicendus est agrum sibi vendidisse? Item si quis promitteret, se auro offerret mihi aurichalcum, et ita me deciperet, numquid dicerer consensisse in aurichalcum? Nunquam volui emere aurichalcum, nec ergo in  Sicut ergo hic error materiae excludit consensum, sic et in conjugio error personae. Non enim consensit si error personae consensum excludit, quia, ut dictum est, non in eam consenserat, sed in Rachel. His ita respondetur: Consensus alius est praecedens, alius subsequens. Praecedit consensus, quando ante carnalem copulam in individuam vitae consuetudinem uterque consentit;
Abbreviated transcription (Latin):
pͥori conditioni qmͣuis errauerit. Error qͣlita
emeret agrũ uł uineã quã putaret ẽẽ uberri-¬
mã. qmuis iste erraret qͣlitate rerũ. rem minꝰ
uł rescindere. Similit᷑ qͥ ducit uxorẽ meretͥtem
uł corruptã. quã putat ẽẽ castam uł uirginẽ ñ
pot̃ eã dimtitere uł aliã ducere. Scd̃a qͣstio de.
conditione ꝓposita ẽ. an liceat mulieri dimittete
eũ quẽ putabat liberũ. si pꝰea ille inuentꝰ fuerit
seruus. Quod uͦ mulieri ñ liceat a seruo diste¬
ulier nubat. cui uult: tm̃ in dño. Non pͣcipit᷑
ut ingenua nubat ingenuo. ancilla seruo: s
quelib eaꝵ eui uult nubat. tm̃ in dño. Item

Expanded text:
priori conditioni, quamvis erraverit. Error qualitapriori conditioni, quamvis erraverit. Error qualitaemerit agrum vel vineam, quam putabat esse uberrimam, quamvis iste erraret in qualitate rerum, rem minus nem rescindere. Similiter, qui ducit in uxorem meretricem vel corruptam, quam putat esse castam vel virginem, non potest eam dimitconditione, an liceat mulieri dimittere eum, quem putabat liberum, si postea illum invenerit servum? Quod vero mulieri non liceat a servo disceulier nubat cui vult; tantum in Domino. Non praecipitur, ut ingenua nubat ingenuo, ancilla servo; sed quaelibet earum cui vult nubat, dummodo in
Abbreviated transcription (Latin):
nec ẽ ꝑicłosꝰ error. si tt̃ eredit᷑ ẽẽ bonꝰ. cũ sebonũ
simulat. Si gͦ t̾c ab aliq̃ simplici quereret an
suȩ beatitudinis uellet. eẽ particeps. ⁊ ille. re¬
sponderet se in eiꝰ consortiũ uelle tnͣfire. nũ¬
quid dicendꝰ eẽt consensisse in consortiũ dia
catholicoꝵ se offerret. atq: eũ a suȩ fidĩ imita¬
tione ꝓuocaret. si ille p̃beret. assensum in eiꝰ fi¬
sectam s in integͥtatẽ fidĩ catholice quã ille
heretieꝰ se m̃tiebat᷑ habere. Quia gͦ hec ꝑsona
decepta errore ñ in hunc.s: in eũ quẽ iste m̃ti¬
ebat᷑ se eẽ consensit: patet qd̾ eiꝰ coniunx ñ
fuit. Error fortune ⁊ qͣlitatis ñ exeludit
consensũ. ueluti si qͥs consentiret in p̃latura eccł̃ie.
quã putaret. cẽ diuitẽ. ⁊ illa cẽt minꝰ copiosa.
qm̃uis hic deciꝑet᷑ errore fortunȩ ñ tñ posset
renuntiare pͣlature accepte. Similtter q̃ nubit
pauꝑi.putans illũ ẽẽ diuitẽ: ñ pot̃ renuntiate

Expanded text:
nec est periculosus error, si tunc creditur esse bonus, quum se bonum simulat. Si ergo tunc ab aliquo simplici quaereret, an suae beatitudinis vellet esse particeps, et ille responderet, se in ejus consortium velle transire, numquid dicendus est consensisse in consortium diabcatholicorum se ipsum offerret, atque ad suae fidei eum imitationem provocaret, si ille praeberet assensum, in cujus fisectam, sed in integritatem catholicae fidei, quam ille haereticus se mentiebatur habere. Quia ergo haec persona decepta errore non in hunc, sed in eum, quem iste se mentiebatur esse, consensit, patet, quod ejus conjunx non fuerit. § 5. Error fortunae et qualitatis non excludit consensum, veluti si quis consentirequam putaret esse divitem, et illa esset minus copiosa, quamvis hic deciperetur errore fortunae, non tamen posset renunciare praelaturae acceptae. Similiter, quae nubit pauperi, putans illum esse divitem, non potest renunciare
Abbreviated transcription (Latin):
conseruarent. qͥa uterq consensit in alt̾m. con¬
iuges st̃ appellandi. His ita respondet᷑. C¬
sensꝰ ẽ duoꝵ ł pluriũ sens inidem. Qui aũt
errat ñ sentit: ner gͣ consentit .i. fimul cum
aliis sentit. Hȩc aũ etrauit. Non gͦ consensit.
Nonutiq comunx ẽ appellanda: qͥa ñ fuit ibi
cousens utͥusq sine qͥ nullũ mat̾moniũ ẽẽ
pot̃. Sicut eniͣ qͥ ordinat᷑ ab eo quẽ putat
errans nulli ẽ copulata conugio: immo ad¬
hue ẽ copulanda. Ad hȩc. Non om̃is error con¬
sensũ euacuat. Qui eñi accipit in uxorẽ quã
pritat ẽẽ castã: uterq errat. Ille. qͥa corruptã
estimat cẽ uirguiẽ. ⁊ iste.qͥa merełtẽ. reputat
castã. Numqͥd gͦ ñ dicendi st̃ consensise in eas s
Aut dabit᷑ utͥq facultas dinntendi utr̃aq &
ducendi aliam: Nerũ ẽ qͦd ñ om̃is error ꝯsen¬
sum exeludit. S error aliꝰ ẽ ꝑsone. aliꝰ fortu¬
nȩ. aliꝰ conditionis. aliꝰ qͣlitatis. Error ꝑsone

Expanded text:
erque consensit in alterum, conjuges sunt appellandi. § 1. His ita respondetur: Consensus est duorum vel plurium sensus in idem. Qui autem errat non sentit, non ergo consentit, id est simul cum aliis sentit. Haec autem erravit; non ergo consentit: non itaque conjunx est appellanda, quia non fuit ibi consensus utriusque, sine quo nullum matrimonium esse potest. Sicut enim qui ordinatur ab eo, quem putat errans nulli est copulata conjugio, imo adhuc est copulanda. § 2. Ad haec, non omnis error consensum evacuat; qui enim accipit in uxorem corruputat esse castam, uterque errat, quia ille corruptam existimat virginem, et iste meretricem reputat astam. Numquid ergo dicendi sunt non consensisse in eas? aut dabitur utrique facultas dimittendi utramque, et ducendi aliam? Verum est, quod non omnis error consensum excludit; sed error alius est personae, alius fortunae, alius condi
Abbreviated transcription (Latin):
nobili nuntiatum
est mulieri qd̾ a filio
cuiꝰdã nobilis pete¬
bat᷑ in comugium.
Prebuit illa assen¬
sum. Aliꝰ uͦ quidã
ignobilis atq serui¬
lis conditionis nomine. ipsiꝰ seipsũ optulit
atq eã m comugẽ accepit. Ille qͥ pͥus s̃ placue¬
rat᷑ tandẽ uenit. eãq s in comugẽ petit. Illa
se delusam conquerit᷑. ⁊ ad pͥoris copłam aspitat.
Ac pͥmũ querit᷑. an comugiũ sit int̾ eos. Scdo.
si pͥus putabat hc̃ liberũ ẽẽ. ⁊ postea dep̃hendit
illũ eẽ seruũ: au liceat. ei statim ab illo discedẽ.¬

Expanded text:
nobili nunciatum est, quod a filio cujusdam nobilis petebatur in conjugem; praebuit illa assensum. Alius vero quidam ignobilis atque servilis conditionis nomine illius se ipsum obtulit, atque eam in conjugem accepit. Ille, qui prius sibi placuerat, tandem venit, eamque sibi in conjugem petit. Illa se delusam conqueritur, et ad prioris copulam aspirat. Hic primum quaeritur, an sit conjugium inter eos? Secundo, si prius putabat, hunc esse liberum, et postea deprehendit, illum esse servum an liceat ei statim ab illo discede
Abbreviated transcription (Latin):
one de his tm̃ locuti sumꝰ quȩ uerb̃ pͥusqmͣ
ad fontẽ scm̃ uenrretis uuxta catholicȩ eccłie nsti¬
tuta tͣdidimꝰ. & qͥd fignificaret unctio q̃ diu̾sis
corꝑis irrͣi adhibita partib diu̾sum intelletũ. de¬
signat. ꝓut dñs donare dignatis ẽ int̾pretati su¬
mꝰ. cũ ostenderemꝰ uos ꝑ oleũ sc̃ificationis ad audi
ex toto corde ad abrenuntianduͣ diabolo eẽ coͣmri¬
nitos. Nuuc uͦ de int̾iorib iam myst̾iis locuturi
sumꝰ. que in iꝑso scõ fonte celebrata st̃.
inissa enĩ certissima cautione qͦd uos abrenunti¬
cationi diabolice spopondistis. descendistis in fon¬
tẽ sacrũ. fontẽ redemptionis. fontẽ scificatũ uir¬
tute celesti. Item. In hoc fonte anteꝗͣ. uos toto
corꝑe tingeremꝰ. interrogatumꝰ. CRedis in dm̃
omĩpotentẽ.  Respondistis. CRedo. Ninꝰ sus
ẽ dde spũ .s. ex maria uirgine: Respondistis sin
Respondistis similiter tredo. Hoc aũ facimꝰ upta¬

Expanded text:
one de his tantum locuti sumus quae vobis, priusquam ad fontem sanctum veniretis, juxta catholicae regulae instituta tradidimus; et quid significaret unctio quae, diversis corporis vestri adhibita partibus, diversum intellectum designat, prout Dominus donare dignatus est interpretati sumus, cum ostenderimusex toto corde, et ad renuntiandum diabolo esse communitos. Nunc vero de interioribus jam mysteriis locuturi sumus, quae in ipso sacro fonte celebrata sunt. Emissa enim certissima cautione, quia vos abrenunticationi diabolicae spopondistis descendentes in fontem sacrum; fontem redemptionis, fontem sanctificatum virtute coelesti. Item: in hoc fonte antequam vos toto corpore intingeremus, interrogavimus: Credis in Deum Patrem omnipotentem? Respondistis: Credo. Rursus piritu sancto ex Maria virgine? Respondistis singsanctum? Respondistis similiter: Credo. Hoc autem fecimu
Abbreviated transcription (Latin):
regłares canonici. monachi. atq conu̾si ꝓfessi. qͥ
sacrũ tñsgredientes ꝓpositũ ixores sͥ copulare
p̃fumpserint separent᷑. Huimodi nãq copula¬
tionẽ quã contͣ eccłiasticã regłam constat ẽe ton¬
tractã mat̾moniũ censemꝰ ñ ẽẽ. Qui ĩ ab initi
agant. Idipsum qͦ de sc̃imomalib feminis si qd̾
absint nub̾e tẽptauerint seruari decernimꝰ. His

Expanded text:
regulares canonici, monachi atque conuersi professi, qui sacrum transgredientes propositum uxores sibi copulare presumpserint, separentur. Huiusmodi namque copulationem, quoniam contra ecclesiasticam regulam constat esse contractum, matrimoniuam. Idem quoque de sanctimonialibus feminis, si quod absit nubere temptauerint, obseruari decernimus
Abbreviated transcription (Latin):
Ion liceat. pape p̃dium eccł̃ie alienare. aliqͦm ꝓ ali¬
qua necessitate. nec in usu fructu rura dare tm̃m
sa sustentant᷑. qua lege om̃s custodes astringant᷑.
ut donator. assensator. uenditor. honorẽ ꝑdat
& qui subscͥpserit. anatbema sit: cum eo qͥ dedit
uł. qui receꝑit nisi restituat᷑. liceat ĩ quibuslibet¬

Expanded text:
on liceat Papae praedium ecclesiae alienare aliquo modo pro aliqua necessitate, nec in usumfructum rura dare, nissa sustentantur. Qua lege omnes custodes adstringantur, ut donator, accensator, venditor honorem perdat. Et qui subscripserit anathema sit cum eo, qui dedit vel qui rece
Abbreviated transcription (Latin):
fide seruet adultõ utiq mala ẽ. si nec adul¬
tero peior. Porro si cam flagttii peniteat ⁊ ad
castitatẽ redeat comiugalem: pacta ac placita
adulterina rescindat. miror si eam fidi uiola¬
paret. qͦd si quisqmͣ ut dicimꝰ illicitũ uiram̃¬
tum ñ seruaui̾t. ut tn aliud malũ ꝑnitiosũ
declinet. tanto gͣuius delinquit. qͣnto dam¬
nabilius accumulantur peccata peccatis. si
aut̃ ꝓptẽa deserit᷑. ut ad bonũ redeat᷑. nicħ
culpȩ ꝓ tanto ꝑurio contͣhit᷑. potiꝰ deflen-¬
dum ẽ. si in aliquo illius iuram̃ti occasione
nos deliquisse contigerit. Unde augͥ scribit
seuero mileuitano ep̃o consulenti dequodam
ubaldo. qui a consanguineis cuiꝰdã pelicis coae¬
tus fuerat iurare seillam ducturũ comugem:
nec matͥ suȩuł fr̃ib ulteriꝰ necessaria sub¬
ministraturũ. Rescribit gͦ beatus aucꝰ. ut
diximꝰ seuero mileuitano ep̃o ita dicens. De

Expanded text:
fidem servat adultero, utique mala est, sed si nec adultero, pejor est. Porro si eam flagitii poeniteat, et ad castitatem rediens conjugalem pacta ac placita adulterina rescindat, miror si eam fidei violaparet, quod si quisquam, ut diximus, illicitum juramentum non servaverit, ut in aliud malum perniciosum declinet, tanto gravius delinquit, quanto damnabilius accumulantur peccata peccatis. Si autem propterea deseritur, ut ad bonum redeatur, nihil culpae pro tali perjurio contrahitur; potius deflendum est, si in aliquo illius juramenti occasione nos deliquisse contigerit. Unde Augustinus scribit Severo Milevitano Episcopo, consulenti de quodam Hubaldo, qui a consanguineis cujusdam pellicis coactus fuerat jurare, se illam ducturum in conjugem, nec matri suae vel fratribus ulterius necessaria subministraturum. Rescribit ergo B. Augustinus, ut diximus, Severo
Abbreviated transcription (Latin):
eruenit ad nr̃as aures qd̾
in ꝓuntus constituta ep̃oꝵ concilia mini¬
me. celebrent᷑. Hoc ex eo ꝓbat᷑. q̃d multe. que. cor¬
rectione opꝰ habent eccłiasticȩ. res negligantur.
Statuit gͦ hȩc scã synodus scd̾m patrũ regulas
his in anno in unũ conuenire. ꝑ singulas ꝓuin¬
tias epõs. ut singula quȩ emerserint. corrigantur.

Expanded text:
ervenit ad nostras aures, quod in provinciis constituta episcoporum concilia minime celebrentur. Hoc ex eo probatur, quod multae, quae correctione opus habent, ecclesiasticae res negligantur. Statuit ergo haec sancta synodus, secundum regulas Patrum bis in anno in unum convenire per singulas provincias episcopos, ubi singula, quae emerserint, corrigantur.
Abbreviated transcription (Latin):
uem ꝓgenitores ad monast̾ium tͣdideru:
& in eccłia cepit canere ⁊ legere. nec uxorẽ
lucere. nec monastium deserere potit. Si
discesserit. reducat᷑. si tonsuram diniserit.
rur sus tondeat᷑ si uxorẽ usur pauerit. c̃itoit.¬
ligatos neclicebt eis a ꝓposito discedere.
quod pat̾na  deuotione in pnerilib an¬
d obicitur illud
leonis pape.¬

Expanded text:
mogenitores ad monasterium tradiderunt, et in ecclesia coepit canere et legere, nec uxorem ducere, nec monasterium deserere poterit: sed si discesserit, reducatur; si tonsuram dimiserit, rursus tondeatur; uxorem si usurpaverit, dimitligatos, nec licebit eis a proposito discedere, quod paterna devotione in puerilibus and objicitur illud Leonis Pap
Abbreviated transcription (Latin):
minib iustam reddere rationẽ. si aminas inno¬
centes ꝓ scelere alieno qd̾ ñ tͣhunt ex adam.¬
misit uͥ particeps ipse ñ fuit. ad eũ qͥs ñ ꝑti¬
nere ambigit: Quid dicã de coniuge. qͥd de
tot ammab uiuu̾se familiȩ: Iñ si una aĩa
ꝑ istam seueritatẽ qͣ tota domꝰ ista anathemati¬
uta ẽ. sine baptismate de corꝑe exeundo ꝑierit.
innumerabiliũ corpoꝵ mors si de eccłia hoĩes
innocentes uiolent abstrahant᷑ ⁊ int̾fician᷑.
huic damno nͣ potͣ cõꝑari. Sigͦ potes de hac
re reddere rationẽ: sit utinã.⁊ nob rescͥbendo
p̃stes ut possimꝰ ⁊ uos. Si aut ñ potes. qͥd tͥ ẽ
inconsulta cõmotiõe animi facere. uñ si int̾ro
gatus fuerts. responsionẽ rectam ñ uales inue¬
nire: Hȩc aut dixi ĩ si filiꝰ nrͣ clasitianꝰ aliqͥd
ammisit. qd̾ tͥ anathemate plectendũ iustissi¬
peccato alt̾iꝰ. neq aliq̃ ratioẽ nitunt᷑ qui ꝓ

Expanded text:
 deo uel hominibus iustam reddere rationem, si animas inno deo uel hominibus iustam reddere rationem, si animas innocentes misit, ibi particeps ipse non fuit, ad eum non pertinere quis ambigit? Quid dicam tot animabus in uniuersa familia? unde si una anima per istam seueritatem, qua tota domus ista anathemata est, sine baptismate de corpore exeundo perierit, innumerabilium mors corporum, si de ecclesia homines innocentes uiolenter abstrahantur et interficiantur, huic damno non potest comparari. si ergo de hac re potes reddere rationem, utinam et nobis rescribendo praestes, ut possimus et nos; si autem non potes, quid tibi est inconsulta commotione animi facere, unde si fueris interrogatus, responsionem rectam non uales inuenire? Haec autem dixi. etiamsi filius noster Classicianus aliquid admisit, quod tibi anathemate plectendum iustissipeccato alterius, neque aliqua ratione nituntur qui pro
Abbreviated transcription (Latin):
i habes de hac re sententiã certis rationib.
uł scpͥtura testimoniis exploratã nos docẽ
digneris. qͦmꝰ recte anathematriet᷑ ꝓ peccato pa
aut qͥsqmͣ in domo ĩ nundũ natus sieo tẽpe
qͦ uniusa domꝰ ẽ anathemate obligata nascat᷑.
ne ei possit ꝑ lauachrũ regnãtionis in mortis
legimꝰ qͦsdã contep̃tores dĩ cũ suis om̃ib qui
eiꝰdẽ impietatis participes fuert̃ parit̾ inter¬
aut̃ pena qͣ fit qd̃ scͥptũ ẽ: quecũq ligaueris
filii mea ẽ. Anima que pectauerit. ipsa moriet᷑.
Audistis fortasse aliqͦs magni nominis sacerdotes
cũ domo sua quẽpiam anathematirasse peccanti
inde reddere rationẽ. Ego aut̃ si qͥs ame quesie-¬
rit utrũ id recte fiat. qͥd ei respondeamñ inue¬
nio. Num qm̃ hoc facere auso sum de quoꝵdã
facinorib uinanimiter aduersꝰ ȩccłiam ꝓpet̾tis¬
ñ gͣuissime cõmouerer. S si tͥ qmͣ uste id fiat¬
añs reuelauit. neq̃qmͣ uiuenile etatẽ tuã &.

Expanded text:
i habes de hac re sententiam certis rationibus vel Scripturarum testimoniis exploratam, nos docere digneris quomodo recte anathematizetur pro patris paut quisquam in domo etiam nondum natus, si eo tempore quo universa domus est anathemate obligata nascatur, nec ei possit per lavacrum regenerationis in mortis legimus quosdam contemptores Dei cum suis omnibus, qui ejusdem impietatis participes non fuerunt, pariter interautem poena, qua fit quod scriptum est, Quae ligaveris filii mea est; anima quae peccaverit ipsa morietur . Audistis fortassis aliquos magni nominis sacerdotes cum domo sua quempiam anathematizasse peccantiuinde reddere rationem. Ego autem si quis ex me quaesierit utrum recte fiat, quid ei respondeam non invenio. Nunquam hoc facere ausus sum de quorumdam facinoribus unanimiter adversus Ecclesiam perpetratisgravissime commoverenus reuelauit, nequaquam in te aetatem tuam et
Abbreviated transcription (Latin):
ud symoniatꝰ symoniaco in sua ordinatione
pot̾ conferre. iͥ qd̾ innocentiꝰ de cet̾is hereticis

Expanded text:
aliud Simoniacus Simoniaco in sua ordinatione habet conferre, nisi quod Innocentius de caeteris haereticis
Abbreviated transcription (Latin):
tis obꝓbrio condẽpnant᷑. atq a participatioue
corꝑis ⁊ sangͥnis xͥ alienant᷑. cũ accipiat᷑ aurũ
ut lepͣ det᷑. cũ in expiabilis sit culpa uenditi mi¬
nist̾ii. scdm calcedonense c̃ciliũ. ex tali ordinati¬
one nicħ ꝓfic̾ẽ iudicant᷑. scd̾m Gelasiũ symonis

Expanded text:
 atque a participatione corporis et sanguinis Christi alienantur, quum accipiatur aurum et lepra detur, quum inexpiabilis sit culpa venditi mysterii; secundum Chalcedonense concilium ex tali ordinatione nihil proficere judicantur; secundum Gelasium Simonis
Abbreviated transcription (Latin):
erroris st̃ existimant᷑ in sem̃ malũ. Nam ⁊ in¬
dei ex patre diabolo st̃. ñ utiq carnis successio dir denq
ne. s cͥminis. Ergo om̃s cupidi. om̃s auari: gy¬
eri leprã cũ diuitiis suis possident. ⁊ male que¬
sita mercede. ñ tam pat̾monii facultatẽ qm̃ the¬
saurũ cͥminũ cong̾gauert̃ et̾no supplicio &
breui fructu

Expanded text:
erroris sunt aestimantur in semen malum. nam et Iudaei ex patre diabolo non utique carnis successione, sed criminis. ergo omnes cupidi, omnes auari Giezi lepram cum diuitiis suis possident et male quaesita mercede non tam patrimonium facultatum quam thesaurum criminum congregarunt aeterno supplicio et breui fructu
Abbreviated transcription (Latin):
mĩs xͥanꝰ ꝓcuret ad missaꝵ sollemina ali¬
qͥd dõ offerre. & ducere ad memnoriã. qͦd
ds ꝑ moysen dixit. Non apparebis in conspectu
ret qͦd om̃s xͥani offerre aliqͥd ex usu scõꝵ patrũ
debent. Ad ipsum enĩ pͥus ẽ confugiendũ. qͥ
nr̃e curare possit animȩ passiones. Uerũ hoĩes
p̃postero ordine añ sͥ ab hominib opem acces¬
fiunt. Ubi aũ humana subsicdia defecerint.
tc̃ oꝑmant᷑ diuini postulanda fauoris gr̃am.¬

Expanded text:
s procuret ad missarum sollemnia aliquid Deo offerre, et ducere ad memoriam, quod Deus per Moysen dixit: « Non apparebis in conspectu es Christiani offerre aliquid Deo ex usu sanctorum Patrum debent. Ad ipsum enim prius est confugiendum, qui nostrae curare possit animae passiones. Verum homines praepostero ordine ante sibi opem ab hominibus accersunt. Ubi autem humana subsidia defecerint, tunc opinantur divini postulandam favoris grat
Abbreviated transcription (Latin):
monachꝰ uł scłaris. diuinationẽ uł augu¬
eis crediderint ab ȩcclie cõmuniõe pellant᷑. Itẽ sR.
ont᷑ sortilegos. ⁊ ydoloꝵ cultores. custodia pasto
pices. atq sortilegos fr̃nitatẽ tũa uehem̃tiꝰ
p̃astorali hortam̃ inuigilare custodia. Qd̃ si¬

Expanded text:
monachus vel saecularis divinationem vel augueis crediderint, ab ecclesiae communione pellantur. C. X. Contra sortilegos, idolorum cultores, custodia pastopices atque sortilegos, fraternitatem vestram vehementius pastorali hortamur invigilare custodia,
Abbreviated transcription (Latin):
excł̃iam. instituit ibi
monachũ ut officia¬
ppło celebraret. pos
guita annos. sine
aliqua intͥpellatione.
Tandem querela
aduersus abbem mouetur. a clericis bapiismalis
eciłie. in cuiꝰ dyocesi parrochiana illa ȩccl̃ia con¬
ep̃ali beneficio: an ab eis sint instituendȩ. an ab
Quarto. si ȩccłia aduersꝰ eccłiam p̾scribat: an ĩ
monast̾i̾um aduersꝰ eccłiam p̾scribere possit.
Quinto. si capellam in suo territorio edificatam
nire territorii sͥ uendicare liceat. uł ualeat.
ciaria seutentia capellam illam irrepserit. an ca¬
dat a causa. ut eccłia citi p̃sidet. ñ ultro habeat
nis reposcendi qͦd suus pastor illicite usur pauit.
Septimo querit᷑ si laici capellam suam teneañ
nt quib da moris ẽ. & in manib abb̃is eam
refutauerunt. & ordinandã tradiderunt.
an consensu ep̃i. & clericoꝵ abbas possit eam
re ñ possint᷑. multis auctoritatib ꝓbatur.

Expanded text:
bi monachum, ut officium celebraret populo; ginta annos sine aliqua interpellatione; tandem querela adversus abbatem movetur a clericis baptismalis ecclesiae, in cujus dioecesi prochiana ecclesia illa conepiscopali beneficio, an ab eis sint instituendae, an ab Quarto, si ecclesia adversus ecclesiam praescribat, an etiam monasterium adversus ecclesiam praescribere possit? Quinto, si capellam in suo territorio aedificatam jure territorii sibi vendicare valeat? ciaria sententia capellam illam irrepserit, an cadat a causa, ut ecclesia, cui praesidet, non ultra habeat jus reposcendi quod suus pastor illicite usurpavit? Septimo quaeritur, si laici capellam illam tenebant ut quibusdam moris est et in manibus abbatis eam refutaverint, et ordinandam tradiderint, an consensu episcopi et clericorum abbas possit eam non possint, multis auctoritatibus probatur,
Abbreviated transcription (Latin):
tatione ł qbusubet p̾stigiis ĩuenire laborant
diuinitatis iura creaturis attribuũt: fu¬
tura enĩ p̾seire soliꝰ d̾s ẽ: qͥ ĩ sui ꝯtẽplatione
ẽt ãgelos illa p̾scire facit. Uñ psaias ait pri¬
ora ⁊ nouissima annũciate michi ⁊ dicã
ꝙ dii estis. cultores uero ydolor a fideliũ cõmuniõe
sepãdi st̃. unde ĩ eplã ad corithios apłus ait: si

Expanded text:
tatione, vel quibuslibet praestigiis invenire laborant, divinitatis jura creaturis attribuunt. Futura enim praescire solius Dei est, qui in sui contemplatione etiam angelos illa praescire facit. Unde Esaias ait: Priora et novissima annunciate mihi, et dicam, quod Dii estis. § 1. Cultores vero idolorum a fidelium communione separandi sunt. Unde in e
Abbreviated transcription (Latin):
eũ reconciliaret. & factũ ẽ. Natifragiũ euaser̃t.
Cognitũ habens qd̾ fecert̃. nemo extitit eoꝵ qͥ ñ
prũ ammu ita crederet. ut consiliis eoꝵ in illo
ꝑicdõ dnm̃ crederent affuisse. Motus eñĩ antmꝰ
religiosꝰ & supplex ab homine exigit sacram̃tũ.
a dõ impetrat sc̃itatem. Quod si forte hoc qd̾ nar¬
raui de his qͥ anaufragio imninente pielitaban¬
t᷑ ñ uult aliqͥs credere. ñ em̃ hoc dititaꝵ scpͥtu

Expanded text:
factum est: naufragium evaserunt. Cognitum habes quod fecerunt. Nemo exstitit eorum, qui non pium animum ita crederet. ut consiliis eorum in illo periculo Dominum crederet affuisse. Motus enim animus religiosus et supplex ab homine exegit sacramentum, a Deo ipse impetravit sanctitatem. Quod si forte hoc, quod narravi de his, qui naufragio imminente periclitabantur, non vult aliquis credere, non enim hoc scriptu
Abbreviated transcription (Latin):
magis qd̾ sacͥs aptũ possit ẽẽ seruitiis in coꝵ que¬
rendũ ẽ institutis: qnͣtũ de tẽꝑe quo fuerant hec¬
asseq̃nda decerpit᷑. ut morũ ꝓbitas hoc habere
occasionẽ supplende penuriȩ clericalis. uicia po¬
tiꝰ diuinis cultib intulisse. ñ legitimȩ familię¬

Expanded text:
quaerendum est institutis, quanto de tempore quo fuerant assequenda decerpitur: ut morum habere occasionem supplendae penuriae clericalis, vitia potius divinis cultibus intulisse, non legitime famili
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ suffragat᷑. ui m̃se subdiaconi nom̃ accipiat. ac
si modeste ꝯu̾sationis honesteq uoluntatis ex.¬
istat. nonom̃se diaconꝰ cõpletoq anno sit pb̃r.¬
st̃ huiꝰmodi decet examinare ꝑsonã. qnͣtũ int̾
mundanã religiosãq uitã ꝯstat ẽẽ disc̾minis.
Qͥautiq ꝯuenientib eccłiȩ minist̾ia deputanda¬

Expanded text:
etiam suffragatur, sexto mense subdiaconi nomen accipiat, ac si modestae conversationis honestaeque voluntatis existit nono mense diaconus, completo anno sit prsunt hujusmodi decet examinari personam, quantum inter mundanam religiosamque vitam constat esse discriminis, quia utique convenientia ecc
Abbreviated transcription (Latin):
iñis qui gemebat ⁊ uexabat᷑ a saul: fugi¬
ebat ⁊ ueniebat ad dd̾. Si rex piissimꝰ atq
uistissimꝰ dd̾ sciret peccatũ ẽẽ ꝑsecutionẽ. fugi¬
entes ⁊ tnseuntes de loco ad locũ de ciuitate ad
ciuitatẽ reciꝑe. tales neqͣqͣm reciꝑet nec secum
teneret. ncq in aliis ciuitatib eos collocaret.
Qui enĩ ꝑsequunt᷑ dĩi cpõs. eosq de ciuitatibꝰ
ad ciuitates tñsire cõpellunit. ñ eostm̃ ꝑse¬
tione fungunt᷑. nec ipsi in hoc peccant ep̃i.
ꝑsequunt᷑. nec ipsis ep̃is hoc imputari potest
s illis qͥ eos hoc age cogunt. Qui aũ negant

Expanded text:
nis, qui gemebat et vexabatur a Saul, fugiebat et veniebat ad David. Si ergo piissimus atque justissimus David sciret peccatum esse, persecutionem fugientes et transeuntes de loco ad locum et de civitate ad civitatem recipere, tales nequaquam reciperet, nec secum teneret, nec in aliis civitatibus eos collocaret. Qui enim persequuntur Domini episcopos, eosque de civitatibus ad civitates transire compellunt, non eos tione funguntur. Nec ipsi in hoc peccant episcopersequuntur, nec ipsis episcopis hoc imputari potest, sed illis, qui eos hoc agere cogunt. Et infra:
Abbreviated transcription (Latin):
languescente. cet̾a corꝑis m̃bra infitiuntur
Det̾ioresq sunt qui uutam moresq bonoꝵ
corrũpunt. his qͥ substantias alioꝵ p̃diaq
diripiunt. Caueat unꝰqͣsq ne aut linguã
aut aures habeat prurientes. idẽ ne aut
ipse aliis dethat. aut alios audiat dethentes.
Sedens inqͥt adu̾sꝰ frẽm tuũ loquebaris de¬
t᷑hendo. ⁊ adu̾sꝰ filiũ matͥs tuȩ ponebas scan¬
dalũ. ⁊ cȩt̾a. Parcant singłi detractioni lin¬
gue. custodiant quidẽ sermones suos. ⁊ sci¬
ant qͥa cuncta q̃ de aliis loquunt᷑. sua senten¬
tia iudicabunt᷑. Nemo inuito auditori liben¬
ter refert. Officiũ singłoꝵ sit dilectissimi. ñ
solũ oculos castos seruare. s ⁊̃ linguã. Nec qͥd
u̾it. Habeant om̃s simplicitatẽ colũbe. ne cui¬
qm machinent᷑ dolos. ⁊ serpentis astuciam
ne alioꝵ supplantent᷑ insidiis. It̾ luciꝰ pp̃.

Expanded text:
inficiuntur. Deteriores sunt, qui vitam moresque bonorum corrumpunt, his, qui substantias aliorum praediaque diripiunt. Caveat unusquisque, ne aut linguam, aut aures habeat prurientes, id est, ne aut ipse aliis detrahat, aut alios audiat detSedens, inquit, adversus fratrem tuum loquebaris detrahendo, et adversus filium matris tuae ponebas scandalum, etc: Parcant singuli detractioni linguae, custodiant quae atque sermones suos, et sciant, quia cuncta quae de aliis loquuntur sua sententia judicabuntur. Nemo invito auditori libenter refert. Officii singulorum sit, dilectissimi, non solum ocunquam noverit. Habeant omnes simplicitatem columbae, nec cuiquam machinentur dolos et serpentis astutiam, ne aliorum supplantentur insidiis. Item Lucius Papa
Abbreviated transcription (Latin):
i publicis sacram̃to¬
rum gestis qͦd d̾s auertat. a quib libet illi¬
cita uł ñ bona extitisset conditio allegata. que
aut iugulare ammã patͥs. aut gerete cõpelle¬
ret stuprũ sacratissime uirginis. numqͥd ñ
tollerabiliꝰ eẽt stulte ꝓmissionis uota reicere:

Expanded text:
i publicis sacramrum gestis, quod deus avertat, a quibuslibet illicita, vel non bona extitisset conditio allegata, que aut iugulare animam patris, aut gerere compelleret stuprum sacratissime virginis, nunquid non tollerabilius esset stulte promissionis vota reiicere,
Abbreviated transcription (Latin):
ens potestati sub qͣ legitime constitutꝰ ẽ ho¬
minẽ occidit nulla ciuitatis sue lege reus est
homicidii. immo nͥ fecerit. reus imꝑii deserti
atq contempti ẽ. Qd̃ si sua sponte atq aucto¬
ritate fecisset crim̃ humani effusi sanguims
incidisset. Itaq unde punit᷑ si fecerit inuissꝰ
inde punict᷑ si ñ fecerit iussus. Id̾e in q̃stionib

Expanded text:
ens potestati sub qua legitime constitutus est, hominem occiderit, nulla civitatis suae lege, reus est homicidii; imo, nisi fecerit, reus imperii deserti atque contempti est. Quod si sua sponte atque auctoritate fecisset, crimen effusi humani sanguinis incidisset. Itaque, unde punitur, si fecerit injussus, inde puniretur, nisi feceri
Abbreviated transcription (Latin):
siomi : Per iura regum possident᷑ possessignes.
Diristi. Qa m̃ ce rtgi: Nolig̾ͥ diccre posessio¬
nes tuas. qͥa ipsa iura renuntiasti humana. qͥb¬
turale similit̾ p̃ualet consuetudini & constituti¬
oni. Quecũq enĩ ut morib recepta sunt uł sc̃ͥp¬
tis cõp̃hensa. si naturali iuri fuerint aduersa. ua¬

Expanded text:
sioni? Per jura regum possidentur possessiones. sioni? Per jura regum possidentur possessiones. Dixisti. Quid mihi et regi? Noli dicere possessiones tuas, quia ad ipsa jura renuntiasti humana, qturale similiter prevalet consuetudini et constitutioni. Quecunque enim vel moribus recepta sunt vel scriptis comprehensa, si naturali iuri sunt adversa, va
Abbreviated transcription (Latin):
uo iure. defendis ullas ec¬
diȩ. diuino an humano: Diumũ ius in
scͥpturis habemꝰ diuinis. humanũ in legib re¬
gum. Unde quisq possidet qͦd possidet: Non¬
ne iure humano: Nam iure. diuino adm̃ est ter¬
ra & plenitudo eiꝰ. Pauꝑes & diuites dñs de uno
limo fecit: pauꝑes & diuites una terra supportat.
seruus m̃s est. hȩc domꝰ mea est. Iura autẽ hu¬
mana: uira imꝑatoꝵ sunt. Quare: Quia ipsa
iura humana ꝑ imꝑatores & reges scłi ds̃ distri¬
buit generi humano. Item. Iolle uira imꝑa¬
toris. & qͥs audet dicere hec uilla mea est. m̃s est
iste seruus. mea est hȩc domꝰ: Si autẽ ut te¬
neantur ista ab hominib regũ iura fȩcerunt.
ꝑatores eos qͥ p̃ter eclĩs catholicȩ cõmunionem
usurpant sibi nom̃ xp̃ianũ. nec uolunt in pa¬
ce ȩcd̃iȩ. colere. pacis auctorẽ: nichil nomine
eccłie auleant possidere. S dicitis. Oͥd nobis
& imꝑatori: S ut iam dixi de iure humano
it honorari reges. & dicit. Regem reueremini.

Expanded text:
uo jure defendis villas ecclesiae , divino, an humano? Divinum jus in scripturis habemus, humanum jus in legibus regum. Unde quisque possidet, quod possidet? Nonne jure humano? Nam jure divino Domini est terra et plenitudo ejus. Pauperes et divites Deus de uno limo fecit, et pauperes et divites una terra supportat. servus meus est, hec domus mea est". Iura autem humana jura imperatorum sunt: quare? Quia ipsa jura humana per imperatores et reges saeculi Deus distribuit generi humano. Item ibidem paulo intoris et quis audet dicere: Hec villa mea est, meus est iste servus, mea est hec domas? Sed neantur ista ab hominibus, regum jura fecerunt, peratores, eos, qui praeter ecclesiae catholicae communionem usurpant sibi nomen Christianum, nec volunt in pace colere pacis auctorem, ut nihil nomine Ecclesiae audeant possidere. Sed dicitis, quid nobis et imperatori? Sed ut jam dixi de jure humano s, voluit honorari reges, et dixit regem reveremini
Abbreviated transcription (Latin):
etuentes dños famuli si ad eccłie
septa confugerint. int̾cessionẽ debent que¬
rere ñ latebras. Nec hec ipsa p̾sumptio tardi¬
tatis temeritat᷑e audeat renitendi. Filiꝰ ⁊ enĩ
nr̃ uir spectabił petrꝰ querit᷑ seruũ suũ in
eccl̃ia scĩ clementis diutiꝰ cõmorati: cui cum
deputasset. sacram̃ta p̃stari asserit illũ egredi¬

Expanded text:
etuentes dominos famuli, si ad ecclesiae septa confugerint, intercessiones debent quaerere, non latebras, ne haec ipsa praesumtio tarditatis temeritatem augeat renitendi. Filius etenim noster vir spectabilis Petrus queritur servum suum in ecclesia. S. Clementis diutius commorari, cui quum deputasset sacramenta praestari, illum egredi
Abbreviated transcription (Latin):
ectis sagacitatis ur̃e api¬
cib quȩ defuncto eccłiȩ reatinȩ antistite. clerũ
& plebẽ eiꝰ dẽ ecclie elegisse sͥ futurũ antistitẽ. no¬
bis ꝯsecrandũ ur̃o studio directũ ẽẽ. neipsa eccl̃ia
diu sine ꝓpͥo constet pastore. fatebant᷑. Nos de
obitu pͥoris dolentes. ñc ipsũ electũ unanimitate.
& canonica ipsiꝰ eccłiȩ electione ut mandastis. tã
citissime. ordinare. dimisimꝰ. qd̾ imꝑialem nobis
ut mos ẽ absolutionis minime detulit epłam. ꝓ
qua scił re ambiguũ nobis ẽ. Ido uoluntati ur̃e
in hoc parere distulimꝰ. ne augꝰtalis animꝰ duris¬
imꝑiatoria directa epła. tunc uoluntati ur̃e
Clicoꝵ ⁊ ciuiũ uoluntate metͦpo

Expanded text:
ectis sagacitatis vestrae apicibus, qui defuncto ecclesiae Reatinae antistite clerum et plebem ejusdem ecclesiae elegisse sibi futurum antistitem, nobisque consecrandum vestro studio directum esse, ne ipsa ecclesia diu sine proprio constet pastore, fatebantur; nos, de obitu prioris dolentes, nunc ipsum electum unanimitate et canonica ipsius ecclesiae electione, ut mandastis, tam citissime ordinare omisimus, eo quod imperialem nobis, ut mos est, absolutionis minime detulit epistolam. Pro qua scilicet re ambiguum est nobis, ideo voluntati vestrae in hoc parere distulimus, ne augustalis animus durisimperatoria directa epistola, tunc voluntati vestrae Clericorum et civium voluntate metro
Abbreviated transcription (Latin):
iqͥs nec scĩs pollensmorib neq a dero ppłoq
uocatꝰ uł pulsatione. coactꝰ impudent aͥ
sac̾dotiũ iam qͦlibet facinore pollutꝰ. iniusto
cordis amore. uł sordidis p̃cib oris. siue comi¬
tatu siue manuali seruitio. seu fraudulento
munusculo ep̃alem seu sac̾dotalẽ ñ lucro ani¬
maꝵ. s inanis gle̾ auaricia fultꝰ dignitatẽ acce¬
ꝑit. ⁊ in uita sua ñ sponte. reliqͥt. eũq insꝑata
mors penitentẽ ñ inuen̾it: ꝓculdubio in et̾nũ

Expanded text:
sanctis pollens moribus neque a Deo populoque vocatus vel pulsatione coactus impudenter Christi sacerdotium, iam quolibet facinore pollutus, iniusto cordis amore vel sordidis precibus oris, sive comitatu, sive manuali servitio, seu fraudulento munusculo episcopalem seu sacerdotalem, non lucro animarum, sed inanis gloriae avaritia suffultus dignitatem acceperit et in vita sua non sponte reliquerit, eumque aspera mors in poenitentia non invenerit, procul dubio in aeternum
Abbreviated transcription (Latin):
agat do qui cuncta largit᷑. demnde sacerdotib
eiꝰ ac ministris a quib doctus ẽ. Si em̃ non
egerit gr̃as. s scientiã sͥ uendicauerit. in pe¬
nuria maledicet᷑. Quod si uitelligens largito¬
rem dm̃. & his agens grãs ꝑ quos adeo erudi¬
tus ẽ humiliauerit se & in horreũ dm̃ intule¬
ministrauerit: statim apient᷑ suꝑ eũ catharac¬
te celi & esfundet᷑ pluuia spũał. & mandabit.

Expanded text:
agat 979 primum Deo, qui cuncta largitur; deinde sacerdotibus ejus ac magistris, a quibus doctus est. Si enim non egerit gratias, sed sibi scientiam vindicaverit, in penuria maledicetur. Quod si intelligens largitorem Deum, et his agens gratias, per quos a Deo eruditus est, humiliaverit se, et in horreum Dei intuleministraverit: statim aperientur super eum cataractae coeli, et effundetur pluvia spiritua
Abbreviated transcription (Latin):
saluator ñ ꝑ d̾m iurare ꝓhibuerit: s ꝑ cęlũ
⁊ terrã.⁊ ꝑ ierosolimã. i ꝑ caput tuũ.⁊ hoc qͣsi
paruuł fuerat lege concessum. ut qͦmͦ uictimas
immolabant dõ. ne eas immolarent ydolis. sic¬
⁊ iurare ꝑmitteret᷑. in dm. ñ qͦd recte hoc face

Expanded text:
per deum iurare prohibuerit, sed per celum et terram et per Hierosolymam et per caput tuum et hoc quasi parvulis fuerat lege concessum, ut quando victimas immolabant deo, ne eas immolarent idolis, sic iurare permitterentur in deum non quod recte hoc face
Abbreviated transcription (Latin):
deutis. Ex p̃missis colligit᷑. qͦd iurare ñ ẽ pec¬
catũ: ñ tñ tamqmͣ bonũ ẽ appetendũ. ne con¬
suetudine ntrandi. labamur in ꝑuriũ S cũ
dicat᷑ ꝓcedere a malo ñ credentis: uidet᷑ qͦd &
si iurare peccatũ ñ sit. iuram̃tum tñ reciꝑe ma¬
lum sit S nomine mali ñ malitia: s petcati
pena intelligit᷑. Ex penali enĩ infirmitate in¬
credulitas illa ꝓcessit: qua ad iuran ñ dũ com¬
pellimur. Ipsum aut̃ irare sicut peceatũ ñ

Expanded text:
missis colligitur, quod jurare non est peccatum; non tamen tanquam bonum est appetendum, ne consuetudine jurandi labamur in perjurium. Sed quum dicatur procedere a malo non credentis, videtur, quod, etsi jurare peccatum non sit, juramentum tamen recipere malum sit. Sed nomine mali non malitia, sed peccati poena intelligitur. Ex poenali enim infirmitate incredulitas illa processit, qua ad jurandum compellimur. Ipsum autem jurare sicut peccatum non
Abbreviated transcription (Latin):
iurii crimen incurrimꝰ. Item aũs de tierbis
i peccatũ eẽt iuratio. nec in uet̾i lege diceret᷑.
Non enũ peccatũ p̃cepit nob̃. Item. Non uob̃¬
dicinꝰ ñ iurare uos. Si enĩ hoc dicimꝰ. mentim᷑.
aet᷑ magna necesfitate coactus. cũ uideo nisi
faciã mͥ ñ credi. ⁊ ei qui mͥ ñ credit. ñ expedire
qͥd mͥ ñ credit. Hac ꝑpensa ratione. ⁊ confidãtio¬
ne librata: cũ magno timore dico corã dõ aut

Expanded text:
peccatum. Item Augustinus de verbis Si peccatum esset juratio, nec in vetere lege diceretur:Non enim peccatum praeciperetur nobis. Item inicimus, mentimur. detur, magna necessitate compulsus. Cum videro nisi faciam mihi non credi, et ei qui mihi non credit non expedire quod non credit; hac perpensa ratione et consideratione librata, cum magno timore dico: Coram Deo, aut
Abbreviated transcription (Latin):
tulo bona tñ fide ꝑ tͥtenniũ rem alicuiꝰ posse¬
derit: simili gaudebit p̃sidio. Bona uͦ fules ñ
ad tractũ medii temꝑis: s ad initiũ possession ᷤ
refert᷑. Sufficit enĩ in mitio cuiq bona fide
possidere cepisse: ⁊̃ si medio temꝑis suientiã rei
uore possidentis ⁊ odio petentis. qͥa lex fauet his
qͥ bona fide. & iusto titulo uł bona fide tantũ
possident. Odit aut̃ ⁊ punit: cirea rem suam
negligentes ⁊ defides. Quod si mala fide rem ali¬
enã qͥs possidere ceꝑit: post tͥgnita annos aduer¬
sus omnẽ petentẽ exceptione tutus erit. Si uͦ¬

Expanded text:
tulo, bona tamen fide, per tricennium rem alicujus possetulo, bona tamen fide, per tricennium rem alicujus possederit, simili gaudebit praesidio. Bona vero fides non ad tractum medii temporis, sed ad initium possessionis refertur. Sufficit enim in initio cuique bona fide possidevore possidentis et odio petentis, quia lex favet his, qui bona fide et justo titulo, vel bona fide tantum possident. odit autem et punit circa rem suam negligentes et desides. §. 3. Quod si mala fide rem alienam quis possidere coeperit, post XXX annos adversus omnem petentem exceptione tutus erit. Si
Abbreviated transcription (Latin):
cathetdrã ꝑtinentia ni catholica unitate lucrari:
ꝑtinuisse ui debant᷑. ꝓbare potuerit mag̾ illius
decdã negligentiã ab hereticis ut impine ibi
sollicitior niuaret᷑. Cum hec nidices ep̃i nouerint:¬
gi. p̃spͥtio illa longi temꝑis qua gelasius negat
statũ parrochiaꝵ posse mutari. L ongũ eiĩ tempꝰ
sicut ex legib habet᷑. decennũ uł uicenniũ intel¬
ligit᷑. Huiꝰ gͥ longi temꝑis p̃scͥptio auctoritate
gelasii & scłariũ legũ ecdis obici ñ potest.
Rescͥptionũ aliȩ sunt intͦducte odio penitentis
& fauore possidentis: alie tm̃ odio petentis.
Qui eñi bona fule & nisto titulo rem p̃sentis ꝑ
deceninũ. absentis uͦ ꝑ uitenmũ optinuerit: ꝓpe¬
tua exceptione tutus erit: ñ solũ aduers alios
Eĩ aduersꝰ creditores quib res ipsa obligata
fuerit. & aduersꝰ uerũ dnm. Si uͦ aliquo casu
a possessione deciderit: ⁊̃ aduersꝰ uerũ dim̃i
utiliter rem uendicare pot̾t. Si aut̃ nulloti¬

Expanded text:
cathedram pertinentia in catholicam unitatem lucrari, pertinuisse videbantur probare potuerit, magis illius electam negligentiam ab haereticis, ut impune ibi sollicitior vetaretur, cum hoc riptio illa longi temporis, qua Gelasius negat statum parochiarum posse mutari. Longum enim tempus, sicut ex legibus habetur, decennium vel vicennium intelligitur. Hujus ergo longi temporis praescriptio auctoritate Gelasii et saecularium legum ecclesiis objici non potest.escriptionum aliae sunt introductae odio petentis et favore possidentis: aliae tantum odio petentis. Qui enim bona fide et justo titulo rem praesentis per decennium, absentis vero per vicennium tenuerit, perpetua exceptione tutus erit, non solum adversus alios, sed etiam adversus creditores; quibus res ipsa obligata fuerat, etiam adversus verum dominum. Si vero aliquo casu a possessione ceciderit, etiam adversus verum dominum utiliter rem vendicare poterit. Si autem nullo ti