comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
at & nobiscũ omĩs ppłs. qui ad natalicia scĩssimi
patͥs hodie concurrit: & uigiliis apłiei uiri.
pia deuotione int̾esse studuit: & p̃sentia dm̃
pontificis stare satagebat. Nullus obsecro
dubitet in fide. nec de ueme largitione hesi¬
tet: nec de pie peticionis fluctuet effectu.
Qui talem nobis concessit patronũ. illiꝰ nos
p̃cib concedat exaudiri: qͥa qͣnto fiducialius
dep̃camur: tanto citiꝰ exaudiem̃. Fides enim
om̃ia impetrat: sicuti huiꝰ scĩssimi uiri cuiꝰ.
hodie festiuũ celebramꝰ diem. certissima ante
oculos exempla st̃ qui mor ab infantia sua
ꝑ fidem dõ placere contendit. In pace qͥ euit:¬
qͥ in sp̃e laborauit. Uitã inuenit ȩt̾nam: qui
tẽporalem reliquit. Nobis ablatus: angłis
sociatꝰ. Obeatissime. xp̃i sacerlos. ñ nos de¬
relinquas laborantes in t̾ris: sed p̃cib tuis
de cȩlis adiuuare ñ cesses. Tita tua apud
homines semꝑ ꝓbata fuit ꝓ dõ. sint preces

Expanded text:
at et nobiscum omnis populus, qui ad natalicia sanctissimi at et nobiscum omnis populus, qui ad natalicia sanctissimi patris hodie concurrit et vigiliis apostolici viri pia devotione interesse studuit et in praesentiapontificis stare satagebant. Nullus, obsecro, dubitet in fide nec de veniae largitione haesitet nec de piae petitionis fluctuet effectu, qui talem nobis concessit patronum. Illius nos praecibus concedit exaudiri, quia, quanto fiducialius depraecamur, tanto citius exaudiemur. Pides enim omnia impetrat, sicuti huius sanctissimi viri, cuius hodie festivum caelebramus diem, certissima ante oculos habemus exempla, qui mox ab infantia sua per fidem Deo placere contendit. Nam patqui in spe laboravit. Vitam invenit aeternam, qui temporalem reliquit, nobis ablatus, angelis sociatus. O beatissime Christi sacerdos, non nos derelinquas laborantes in terris, sed praecibus tuis de caelis adiuvare non cessas. Vita tua apud homines semper probata fuit pro Deo; sint praeces
Abbreviated transcription (Latin):
tas.¶Nuris quidẽ paruula & despectibilis:
sed scĩ martini patrociniis magna & lauda
bilis. Quis te ꝓpt̾ te adierit : Num ꝓpt̃
illiꝰ certissima suffragia: curbe ad te conflu¬
unt. xp̃ianoꝵ: Omĩa parisiace ciuitatis
sub urbana scĩ dionisii uł scĩ sermani mag¬
nificis iocundant᷑ auxiliis: & festiuas illoꝵ
dies maiori ppłoꝵ concelebrant frequentia.
Tota campania cũ ppłis suis ꝓpt̃ remigium
uenerabilẽ predicatorẽ ad remensẽ festinat
urbẽ: apud eũ quasi p̃sente patrono sua
uota ferentes. Sic diuina clem̃tia toti con-¬
suluit mundo: dans singulis ꝓuinciis uł
ipłis. quo speciali gauderent pat̾no. Nob̾
auxilia: sed p̃clara & głosa contulit suffragia.
Gaudeamꝰ dilectissimi fr̃s in dño. &. sp̃uali iocũ¬
ditate letem᷑: qui nobis talem uite ꝑdonauit
& qui nos in hoc sacratissimo ouili congrega¬
uit. & pietatis magisterio erudiuit. Maude¬

Expanded text:
oquar, muris quidem parvula et despectibilis, oquar, muris quidem parvula et despectibilis, sed sancti Martini patrociniis magna et laudabilis? Quis te propter te adierit? Nonne propter illius certissima suffragia turbae ad te confluunt christianorum ? Omnia Parisiacae civitatis suburbana sancti Dionisi vel sancti Germani magnificis iucundantur auxiliis et festivas illorum dies maiori populorum concelebrant frequentia. Tota Campania cum populis suis propter Remedium venerabilem praedicatorem ad Remanam festinat urbem, apud eum quasi praesenti patrono sua vota ferentes. Sic divina clementia toto consuluit mundo, dans singulis provinciis vel populis, quo speciali gauderet patrono. Nobis anxilia, sed praeclara et gloriosa contulit suffragia. Gaudeamus, dilectissimi fratres, in Domino et spiritali iucunditate laetemur, qui nobis talem vitae perdonav qui nos in hoc sacratissimum ovile congregavit et pietatis magisterio erudivit. Gaude
Abbreviated transcription (Latin):
re. uictorias laudare uitã imitari. & q̃ͥa in om¬
nẽ t̾ram exiuit sonꝰ eoꝵ. & in fines orbis t̾rȩ
uerba eoꝵ in omĩ t̾ra consona cunctoꝵ uiuen¬
tiũ uoce laudandi sint : tam̃ singłis in lociᷤ
ꝓpt̾ familiaritatẽ. cohabitationis cuiłibet il¬
loꝵ. & ꝓpt̾ presentiã scãrũ reliquiaꝵ quȩ in so¬
latiũ illis condonate sunt habitatorib: specia¬
li quadã ueneratione apud ciues suos fami¬
liariꝰ honorant᷑. Igit᷑ romana urbs orbis ca
mͦ głosissimis letat᷑ tͥumphis. Unde ad eam
die concurrt̾. ut maiori quiq apud beatos
apłos fidei cõpunctione uł sua defleant
crimina: uł cęlestis uitȩ habundantiori spe
sibi aditũ aꝑire deposcant. Mediolana olĩ
ciuitas imꝑialis scõ ambrosio gaudet defen¬
Beatiuᷤ fecunda pictaua beati hilarii ponti¬
ficis reliquiis exultat: quã uendicionũ et
emptionũ alt̾catione in quib sepe uersat᷑
iniquitas. Quid de te turonica loqͦr ciui¬

Expanded text:
 vitam imitare, et quia in omnem terram exivit sonus eorum et in fines orbis terrae verba eorum , in omni terra consona cunctorum viventium voce laudandi sint, tamen singulis in locis propter familiaritatem cohabitationis cuiuslibet illorum et propter praesentiam satium illis vel illis condonatae sunt habitatoribus, speciali quadam veneratione apud cives suos familiarius honorantur. Igitur Roma urbs, orbis capmodo gloriosissimis laetatur triumphis. Unde ad eamddie concurrunt, ut majori quique apud beatos apostolos fidei compunctione, vel sua defleant crimina, vel coelestis vitae abundantiori spe, sibi aditum aperiri deposcant. Mediolana olim civitas imperialis sancto Ambrosio gaudet defenBeatius fecunda Pictavia beati Hilarii pontificis reliquiis exsultat, quam venditionum et emptionum alteratione, in quibus saepe versatur iniquitas. Quid te, Turonica civitas, l
Abbreviated transcription (Latin):
git me diliget᷑ a patre meo: et ego diligo eũ.
et manifestabo ei me ipsũ. In cuiꝰ dulcissima
dilectione iste sc̃s uixit in mundo: idõ in eiꝰ
aspectu letat᷑ in cȩlo. Uidete fr̃s kmm̃i qͣnta
gła ẽ dm̃ seqͥ. Huiꝰ scĩssimi doctoris nos ex¬
empla de ignauie torpore suscitent. Facient
nos forti ammo. ꝓ uita decertare cȩlesti: tem¬
poralia despicere.s. ȩt̾na desiderare. Et qͦd
in illo predicamꝰ. impleamꝰ in nobis. Agones
laboris illiꝰ laudamꝰ tuas nr̃as ꝑ uestigia eiꝰ
corrigamꝰ. quatinꝰ qui sc̃itatis eiꝰ sequim᷑. be

Expanded text:
git me, diligitur a patre meo, et ego diligo eum et manifestabo ei me ipsum. In cuius dulcissima dilectione iste sanctus vixit in mundo, ideo in eius aspectu laetatur in caelo. Videte, fratres kagelos. Huius sanctissimi doctoris nos exempla de ignaviae torpori suscitent, faciant nos forti animo pro vita decertare caelesti et temporalia dispicere et aeterna desiderare, et quod in illo praedicamus, impleamus in nobis. Agones laboris illius laudamus, vias nostras in vestigia eius corrigamus, quatenus, qui sanctitatis eius sequimur e
Abbreviated transcription (Latin):
ieiunus. Quamlibet in ualidis hume¬
ris. imposicum onus obedientiȩ amore
suscipiam. Dabit dñs oratione beati an¬
stitis dicendi uires. qui diuitias bonita¬
tis suȩ sine ullo defectu scit effundere.
et nescit cum effuderit uacuari. Ex pł¬

Expanded text:
ieiunus. Quamlibet ergo invalidis humeieiunus. Quamlibet ergo invalidis humeris inpositum onus oboedien tiae amore suscipiam, dabit Dominus oratione beati antistitis dicendi vires, qui divitias bonitatis suae sine ullo defectu scit effundere et nescit, cum effuderit, vacuari. EXP
Abbreviated transcription (Latin):
atq sc̃issimo presuli urbis
taruenne abbatiq cȩnobii
fontanelle baino ultimꝰ ser-
celsitudo. ut almi patris uulfranni seno¬
num archiep̃i. meo studeam stilo conde¬
re uitam. Qui tempore regiminis scĩ
ansberti abbatis fontanellensis cȩnobii
futuri presulis rotomagensis eccłiȩ hoc
adiens & nobium abruptis scłi laqueis.
miliciam xp̃i ꝑseueranti diffinitione
suscepit. atq ad predicandũ fresionũ
genti eatenus in ignorantiȩ oecitate se¬
denti euangłici ministerii opus assu-¬
mens animum conuertit. Nam penes
nos suꝑstes manet uenerabilis uite p̾s¬
biter ouo ex ipsa fresionum natione
oriundus. qui uiua uoce narrat. quan¬
ta ꝑ eundem pontificem sc̃m. in eadem
gente.xp̃c uirtutũ miracula oꝑari sit
dignatus. Ex quib pauea pro captu
ingenii & oportunitate audientium. fi-¬
deli sermone inseremus. Sed tam pre¬
claro oꝑi. pauper succumbit ingenium
tamq profunde rei non sufficit sermo
sterilis. & ab omni scientiȩ fecunditate

Expanded text:
ATQUE SANCTISSIMO PRAESULI URBIS TARVENNAE ABBATIQUE COENOBII FONTANELLAE BAINO ULTIMUS SERVORUM  vestri celsitudo, ut almi patris Vulframni Senonum archiepiscopi meo studeam stilo condere Vitam. Qui tempore regiminis sancti Ansberti abbatis Fontanellensis coenobii, futuri praesulis Rotomagensis ecclesiae, hoc adiens coenobium, abruptis saeculi laqueis, militiam Christi perseveranti definitione suscepit atque ad praedicandum Fresionum genti eatenus in ignorantiae cecitate sedenti euangelici ministerii opus assumens animum convertit. Nam paenes vos superstes m an et venerabilis vitae praesbiter Ovo ex ipsa Fresionum natione oriundus, qui viva voce narrat, quanta per eundem pontificem sanctum in eadem gente Christus virtutum miracula operari sit dignatus. Ex quibus pauca pro captu ingenii et oportunitate audientium fideli sermone inseremus. Sed tam praeclaro operi pauper succumbit ingenium, tamque profundae rei non sufficit sermo sterilis et ab omni scientiae fecunditate
Abbreviated transcription (Latin):
ter ad prime eruditus: xp̃i uestẽ suscipi¬
ens. presbit̾ quoq cardinalis ibidem est
ordinatꝰ. Nam ut in expugnabilem suȩ ec-¬
clesiȩ dñs murũ. contͣ ꝑfidos dem̃tesq here¬
ticos erigeret: huic uiro litterarũ studiis ple
illi: sicut ipse in cronca sua meminit dicenᷤ.

Expanded text:
ter apprime eruditus, et Christi vestem suscipiter apprime eruditus, et Christi vestem suscipiens, presbyter quoque Cardinalis ibidem est ordinatus. Nam ut inexpugnabilem suae Ecclesiae Dominus murum contra perfidos dementesque haereticos erigeret; huic viro in litterarum studiis plerilli, sicut ipse in Chronica sua meminit, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
re nobili ortus. patre uero
eusebio nomine: oppido stri¬
donis. qͦd a gothis euersũ.
dalmatiȩ qͦndam pannoniȩ¬
q confiniũ fuit. Congrue
scilicet eusebio generatꝰ ẽ
patre. Eusebius namq attice: romane uͦ di-¬
cit᷑ pius. Iheronimus quoq eolice: latine omi¬
no sacra intelligit᷑ lex. Igit᷑ iure iheronimꝰ id ÷
sacra lex de pio gignit᷑ patre: ut studioso eiꝰ
labore ex hebreoꝵ scriptis. absq omĩ scrupu¬
lositate alma patefieret lex: quȩ humano ge¬
neri sua austeritate remota. piũ ac sacrum
misericordemq patrẽ nunciaret uenturum.
Qui dũ int̾ puericiã adolescentiãq incede-¬
ret medius: instinctu tactus cȩlesti. cũ cun-¬
ctis censu pat̾no relicto. ut ꝑfectus euange¬
lii imitator quiuisset existere: ingressus na-¬
uim aura flante scd̃a. ad limina sublimiũ
apłoꝵ Petr & Pauli. diuinaq dispensante
clem̃tia romanã ꝓperans adiit urbẽ. In qua
uidelicet literis grecis ac latinis diligen¬

Expanded text:
genere ortus: patre vero Eusebio nomine: oppido Stridonis, quod a Gothis eversum, Dalmatiae quondam Pannoniaeque confinium fuit. Congrue scilicet Eusebio generatus est patre. Eusebius namque Attice, Romane dicitur pius. Hieronymus quoque Aeolice, Latine omnino sacra lex intelligitur. Jure igitur Hieronymus, id est, sacra lex, de pio gignitur patre: ut studioso ejus labore ex Hebraeorum scriptis absque scrupulositate, alma pateret Lex, quae humano generi, sua austeritate remota, pium ac sacrum, misericordemque patrem nuntiaret venturum. Qui cum dudum inter pueritiam adolescentiamque incederet medius, instinctu tactus coelesti, affinibus cunctis, censuque paterno relictis, ut perfectus Evangelii imitator quivisset existere, ingressus navem, aura flante secunda, ad limina sublimium Apostolorum Petri et Pauli, divina dispensante clementia, Romanam adiit urbem. In qua videlicet litteris Graecis et Latinis diligen
Abbreviated transcription (Latin):
facto imitatus ẽ. Cupiditatẽ si quidẽ ani¬
mȩ iugi sinceritate calcans. uoluptatẽq
corporis ꝑhenni frangens ieiunio: pleros¬
q bonoꝵ religiosoꝵ meliores fore suo docu¬
it instituto. Quodam gͥ tẽpore dũ ex more
idem iheronimus diuina ad legendũ pandit
uolumina. & mortalẽ bibliothecȩ suȩ auctorẽ.¬
reuolueret libros. salutifero castigatꝰ ẽ uer-¬
bere. Ita enĩ ipse de se ad eustochiũ uirgi-¬
nẽ scribens. asserit. Cũ ante annos pluri¬
mos domo. parentib sorore. cognatis. & qͦd
his difficilius ẽ consuetudine laucioris ci-¬
bi ꝓpt̃ cęloꝵ me regna castrassem. & ihero¬
solimã militaturꝰ ꝑgerem: bibliotheca qͣm
rome cũ sũmo studio ac labore confecerã
carere ñ poterã. Itaq miser ego lecturuᷤ
tulliũ. ieiunabã post noctiũ crebras uigili¬
as: post lacrimas quas mͥ p̃teritoꝵ recordatio
peccatoꝵ ex imis uiscerib eruebat. plato su-¬
mebat᷑ in manib. Si qͣndo in memetipsum

Expanded text:
factumque imitatus est. Cupiditatem siquidem animi jugi sinceritate calcans, voluptatemque corporis perenni frangens jejunio, plerosque bonorum religiosorum, meliores fore suo docuit instituto. Quodam igitur tempore, cum ex more idem Hieronymus, divina ad legendum panderet volumina, et immortalem bibliothecae suae auctorerevolveret libros, salutifero castigatus est verbere. Ita enim ipse de se ad Eustochium virginem scribens asserit: Cum ante annos plurimos domo, parentibus, sorore, cognatis, et quod his difficilius est  consuetudine lautioris cibi propter coelorum me regna castrassem, et Jerosolymam militaturus pergerem, bibliotheca, quam Romae cum summo studio ac labore confeceram, carere non poteram. Ita miser ego lecturus Tullium jejunabam: post noctium crebras vigilias, post lacrymas, quas mihi praeteritorum recordatio peccatorum ex imis visceribus eruebat Plautus, Plato sumebatur in manibus. Si quando in memetipsum
Abbreviated transcription (Latin):
plurimisq seruoꝵ dĩ habitaculis circun¬
dat᷑. Os enĩ speluncȩ adingrediendũ omi¬
no angustũ ẽ. In cuiꝰ utiq ore. id est in ipso p̃¬
monumentũ sibi fieri ussit. Ubi p̾stante dño

Expanded text:
plurimisque servorum Dei habitaculis undique circumplurimisque servorum Dei habitaculis undique circumdatur. Os enim speluncae ad ingrediendum omnino angustum est. In cujus itaque ore, id est, in ipso praemonumentum sibi fieri jussit. Tanta vero
Abbreviated transcription (Latin):
neq quȩ st̃ nr̃a accipiemꝰ. nisi qͦd poscimus
pͥus iusseris fieri: ita ut p̃diximꝰ nunc mediũ
qͦd attulert̃ cameli olei liquorẽ suscipiatis:
& deinceps pollicem᷑ nos nr̃osq heredes.
uobis ur̃isq successorib omĩ anno olei m̃su¬
ram hin eẽ daturos. Sicq constrictus beatꝰ
iheronimꝰ coactusq eoꝵ p̃cib uiolentis: que¬
q rogauert̃ impleri p̃cepit. Sũpto quoq
cybo. benedictione cũ camelis accepta: ex ul¬
tantes gratulantesq ad ꝓpria remeart̃. Hȩc
aũ bethleem acta: & ab incolis loci illius
locus splendidus ciuitas fuit dauid intͥbu
iuda: ubi qͦndam dñs atq saluator ut ad¬
impleret᷑ ꝓphetia. ueritas de t̾ra orta ẽ. in
p̃sepio inf̾ra speluncã ex uirgine nasci digna-¬
tus ẽ. & paruulus uagiit. Qđ̃ presepe au¬
ro argentoq ornatũ. sicut sc̃s refert anto¬
nius. incessant̾ in eo luminaria ardent:

Expanded text:
neque quae nostra sunt, accipiemus: nisi quod poposcimus, neque quae nostra sunt, accipiemus: nisi quod poposcimus, prius jusseris fieri. Itaque, ut praediximus, nunc dimidium, quod attulerunt cameli, olei liquorum suscipiatis; et deinceps pollicemur nos nostrosque haeredes, vobis vestrisque successoribus omni anno olei mensuram hin esse daturos. Sicque constrictus beatus Hieronymus, coactusque eorum precibus violentis, quae rogaverant, impleri praecepit. Sumpto quoque cibo, ac benedictione cum camelis accepta, exultantes, gratulantesque ad propria remearunt. Haec autem Bethleem acta, et ab incolis loci illius Bethleem vero locus splendidus, civitas fuit David in tribu Juda: ubi quondam Dominus et Salvator ut impleretur prophetia, Veritas praesepio intra speluncam, ex Virgine nasci dignatus est, et parvulus vagiit. Quod praesepe auro argentoque ornatum sicut sanctus refert Antonius incessanter in eo luminaria ardent:
Abbreviated transcription (Latin):
fores hospites adesse: qui cęnobii patrem
uellent uidere. Hoc sepedictus pat̾ audi¬
to: postes celle patefieri. eosq ad se ingre¬
di iussit. Qui quamꝗͣ uocati. erubescen¬
do tam̃ introeuntes. uisoq beato iheroni¬
mo eiꝰ se ꝓstrauere uestigiis: ꝓculpa ueni¬
am postulantes. Quos ille ad se clement̃
eleuans ammonuit ut suis cũ actionum
gr̃a reb utentes. alienas tangere ñ usur¬
parent: ac deinceps sub dĩ presentia cauce
uiuerent semꝑ. Qua nimirũ predicatione
expleta. p̃cepitut reficerent᷑: receptisq ca¬
melis abirent. Tunc illi una uoce parit dirert̃
meli suscipi iubeas: quia scimꝰ & certi sumꝰ
gociaremur ꝑreximꝰ egyptũ. Quib beatꝰ
iherominꝰ ait. Non recte ꝓculdubio postula¬
tis: quia ualde durũ uidet᷑. ut nos qui aliis
compati. alioꝵq necessitatẽ subleuare debe¬
mꝰ uos grauemꝰ:÷ ur̃a quib ñ indigemꝰ tol¬
lentes. Tunc illi. Neq inqͥunt hic cybum.

Expanded text:
fores hospites adesse, qui coenobii patrem fores hospites adesse, qui coenobii patrem vellent videre. Hoc saepe dictus pater audito, portas cellae patefieri, eosque ad se ingredi jussit. Qui quamvis vocati, erubescendo tamen introeuntes, visoque beato Hieronymo, ejus se prostravere vestigiis, pro culpa veniam postulantes. Quos ipse clementer elevans, admonuit, ut suis cum gratiarum actione utentes rebus, alienas tangere non usurparent: ac deinde sub Dei praesentia caute viverent semper. Qua nimirum praedicatione expleta: praecepit ut reficerentur, receptisque camelis, abirent. Tunc illi una voce pariter dixerumeli, suscipi jubeas: quia scimus et certi sumgotiaremur, perreximus in Aegyptum. Quibus beatus Hieronymus ait, non recte proculdubio postulatis, quin valde durum videtur, ut nos qui aliis compati, aliorumque necessitatem sublevare dando debemus, vos gravemus, vestra quibus non indigemus, tollentes. Tunc illi, neque, inquiunt, hic cibum,
Abbreviated transcription (Latin):
terga leo ueniret: mox euntes modeste cu¬
rauert̃ beato nunciare iheronimo. Quo audi-¬
to foras egrediens. ianuas monasterii pate¬
fieri iussit benigne: summũq silentiũ im¬
ꝑauit dicens. Hospitib nr̃is id est camelis.
uł asino auferentes onera sarcinȩ leuiga¬
te : pedesq abliute. ęscas p̃bete: ex pectan-
sũ fuerat ꝑactis. cepit leo ire ut dudũ huc
atq illuc gratulabundꝰ ꝑ claustra monaste¬
rii. singuloꝵ se fr̾m uestigiis sternens. & qͣsi
de ppetrata quã ñ fecerat culpa alliidens. ue
niam postulabat. Quo uiso fr̃s. penitentiã
agentes. qͦd ei crudelitatis intulissent cri¬
men: dicebant. Ecce pastorẽ nr̃m quem
paulo ante ut uoratorẽ crudelit̾ damna¬
bamꝰ: cũ qͣnto eũ preconii miraculo ut huic
usui refectionis st̃ necessaria: ut hi qui
pleta. Peractis quoq ussis. sermocinan-¬
tib q cũ beato iheronimo fratͥb : subito ue¬
nit nunciꝰ. qui diceret ante monasterii

Expanded text:
leo pariter veniret, mox exeuntes modeste, culeo pariter veniret, mox exeuntes modeste, curaverunt beato nuntiare Hieronymo. Quo audito, foras egrediens, januas monasterii patefieri jussit benigne: summumque silentium imperavit, dicens: Hospitibus nostris, id est camelis et asino, auferentes sarcinas eos levate, pedesque abluite, escas praebete, expectantesrant jussa, peractis, coepit leo, ut dudum huc atque illuc gratulabundus per claustra monasterii ire, singulorum se fratrum vestigiis sternens, et quasi de perpetrata, quam non fecerat culpa, alludens cauda, veniam postulabat. Quo viso, fratres, poenitentiam agentes, quod ei crudelitatis intulissent crimen, dicebant: Ecce pastorem nostrum, quem paulo ante ut voratorem crudeliter damnabamus, cum quanto eum praeconii miraculo, ut huic usui refectionis sunt necessaria: ut hi qui pleta. Peractis quoque jussis, sermocinantibus cum beato Hieronymo fratribus, subito venit nuntius, qui diceret ante monasterii
Abbreviated transcription (Latin):
limem. Qͦ dũ anxiꝰ ut poterat circũ spici¬
endo ꝑsisteret. cernit ꝓcul uenientes con-¬
tra se homines cũ onustis camelis: qͦs p̃ce¬
dens asinꝰ ueniebat. Sed qͥa ualde ꝓcul
erat. int̾ hũc cognoscere minime potuit:
tam̃ pedetemptim se obuium obtulit. Mos
lis longꝰ ꝓficiscuntur. tocies antecedentẽ
asinũ. funẽ cameloꝵ collo gestantẽ. subse¬
qͣntur cameli. Nam cũ p̾dicti itinerantes
id est negociatores appropinqͣssent leoni:¬
& ille cognito asino. seuũ rugiens cũ ingen-¬
ti strepitu irruit in eos: neminẽ nempe le-¬
dens eoꝵ. QQui omib statim relictis. dem̃¬
tesq ut digni fuerant effecti: in fugã con¬
uersi st̃. Quib uidelicet fugientib t̾ri¬
bilit̾ rugiens leo ꝑcutiebat cauda t̾ram
sti ante se ad cellam ire coegit. Insolitam gͦ
rem fr̃s uidentes qͦd p̃cedens asinus. sarcina¬
ti in medio cameli. subsequens eoꝵ pariter

Expanded text:
limem, quo dum anxius, ut poterat, circumspicilimem, quo dum anxius, ut poterat, circumspiciendo prospiceret: cernebat procul venientes contra se homines cum onustis camelis, quos praecedens asinus veniebat: sed quia valde procul erat, hunc cognoscere minime potuit: tamen pedet entim se illis obviam obtulit. Mos lis longius proficiscuntur, toties antecedente asino, funem camelorum gestante collo, subsequantur cameli. Nam dum praedicti itinerantes, id est, negociatores, appropinquassent leoni: ille cognito asino, saevum rugiens, cum ingenti strepitu irruit in eos, neminem nempe laedens, eorum. Qui omnibus statim relictis, dementesque, ut dignum fuerat, effecti, in fugam conversi sunt. Quibus videlicet fugientibus, terribiliter rugiens leo percutiebat cauda fortitsti, ante se ad cellam ire coegit. Insolitam ergo rem fratres videntes, quod praecedens asinus sarcinatique in medio cameli, et subsequens eorum terga
Abbreviated transcription (Latin):
exeuntes ad loci pascua. quo iam fatũ ani-¬
mal deducere solitus erat. longe lateq ꝑa-¬
grarunt: ut qͦddam mortis illius pocuissent
inuenire inditiũ. Qui nullũ int̾emptionis
illiꝰ signũ inuenientes: redeuntes studuert̃
hoc beato nunciare iheronimo. Quo audito:
ait fr̃ib. Olisecro uos fit̃. quamqͣm sustine¬
atis asini damnũ. hunc tam̃ nec exasꝑetis
neq abiciatis leonẽ: sed eum ut dudũ gu¬
bernantes. prebentesq alimoniã nutrite.
Incidentesq in nemora ligna: & ea uice asi-¬
ni ut nobis huc tͣhens deferre ualeat. mo-¬
derando nectentes ligate. Ita & factũ est.
Cũq sibi opus cunc nexum crebrius ge¬
mal brutũ diuinit᷑ tam̃ puto ammonit᷑ exi-¬
ens iuit ad agrũ: hac illacq discurrens g-¬
rando. nosse pleniꝰ cupiens. qͥd de suo socio
fuisset factũ. Qui fatigatꝰ iam nimiũ: qͣn-¬
doq ad publici itineris deuenit locũ sub¬

Expanded text:
untes fratres ad loci pascua, quo jam praefatum aniuntes fratres ad loci pascua, quo jam praefatum animal deducere leo solitus erat, longe lateque peragrantes, ut quoddam mortis indicium possent invenire. Qui nullum interemptionis ejus signum reperientes, redeuntes studuerunt hoc beato Hieronymo nuntiare. Quo audito, ait fratribus: Obsecro vos, fratres, quanquam sustineatis asini damnum, hunc tamen ne exasperetis, neque abjiciatis leonem: sed eum ut dudum gubernantes, praebentesque alimenta, nutrite; incidentesque in nemore ligna, ut ea vice asini nobis huc trahens deferre valeat, moderate nectentes ligate: Ita et factum est. Cumque sibi opus tunc nexum crebrius gemal brutum, divinitus tamen ut puto admonitum, exiens ivit ad agrum, huc illucque discurrens gyrando, nosse plenius cupiens quid fuisset de socio suo factum. Qui fatigatus jam nimium, quandoque ad publici itineris locum devenit sub
Abbreviated transcription (Latin):
uidentes asinũ pascentẽ. dũ neminẽ adẽẽ
uidissent custodem: iniqua subripiente cu¬
piditate. rapientes secũ duxert̃. Ex ꝑ giscenᷤᷤ
itaq leo. qͥd sibi dampni accidisset nesciens:
ut requireret cam̃ pascentẽ quẽ cõmissum
habuit. ire cȩpit. Qui cũ solito ñ appareret
in loco pascendi: constrictus de discͥmine
leo. mesticia anxius rugiendo aliqua par-¬
ablata. ad monasterii ianuam ueniens ꝑsti-¬
tit: & conscius culpȩ. ñ ausus ẽ ingredi
quo pͥus cũ asello solebat. Quẽ beatus
heronimꝰ una cũ frĩb absq asino uidens
ad cellȩ fores morari: & quia ñ solita erat
hora reuersus. instigante fame necessitateq
compulsũ putauert̃ eũ occidisse animal suũ:
bant. Uade & reliquũ asini qd̾ tͥ reman-¬
sit mande: & tuã ingluuiem reple. Licet
hȩc illi dicerent erant tam̃ incerti utrum
hoc mali annon ꝑpetrasset. Qua ꝓpt̃ fr̃s

Expanded text:
videntes asinum pascentem: dum neminem vidissent videntes asinum pascentem: dum neminem vidissent adesse custodem, iniqua surrepente cupiditate, rapientes secum duxerunt. Expergiscens itaque leo quid sibi damni accidisset, nesciens: ut requireret tamen pascentem quem commissum habuit, ire coepit. Qui cum solito non appareret in loco pascendi, constrictus de discrimine leo, moestitia anxius, rugiendo aliqua parablata, ad monasterii januam veniens perstitit. Conscius enim culpae, non ausus est ingredi, quod prius cum asello solebat. Quem beatus Hieronymus, una cum fratribus, absque asino videns ad cellae fores morari, et quia non solita hora fuerat reversus, instigante famis necessitate compulsum, putaverunt cum occidisse animal suum: bant: Vade, et reliquum aselli quod tibi remansit, mande, tuamque ingluviem reple. Et licet haec illi dicerent, erant tamen incerti utrum hoc mali, an non is perpetrasset. Quapropter exe
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc p̃dicti fr̃s. tale concordit̾ humilit̾q
pat responsũ dicentes dedere. Tu pat̾bene
uidelicet nosti. qd asinꝰ qui ab agro usui nr̃o
ligna deferre solitus ẽ. custodis sollicitudi¬
ne indiget: & ne aqualibet imꝓba deuore
t bestia satis uerem᷑. Iccireo gͦ si tibi placet
redueatq remeans domũ. Ita & factun ẽ.
Nam adiuncta leoni asini cura. more pastoriᷤ
industrii eundo ad pastũ socius incessant̃ iti¬
neris rure pascendo. undiq defensor tutissi¬
mꝰ erat: uerũtam̃ ut recubaret & asinꝰ solitũ
ꝑficeret opꝰ. consuetiꝰ horis semꝑ cũ eo domũ
redibat. Int̾ea dũ hȩc dilato tp̃r gererent᷑ edu.¬
cto qͣdam die ad loci pascua asi noleo gͣui ultͣ
modũ somno oppressus obdormiuit. Leone
nãq tẽ grauit᷑ soporato: contigit ut ꝑ eandẽ
uiã negotiatores gradientes. olei emendi
causa ꝑgerent egyptũ. Qui sepius dictã

Expanded text:
Tunc praedicti fratres, tale concorditer humiliterque Tunc praedicti fratres, tale concorditer humiliterque patri responsum dedere, dicentes: Tu pater bene nosti, quod asinus qui a saltu usui nostro ligna deferre solitus est, custodis sollicitudine indiget, et ne a qualibet improba bestia devoretur, satis veremur. Idcirco ergo, si tibi placet, reducatque remeans domum. Ita et factum est: nam injuncta leoni cura asini, more pastoris industrii, eundo ad pastum socius incessanter itineris, rure pascendo ubicumque defensor, tutissimus erat. Verumtamen ut se cibaret, et asinus solitum perficeret opus, consuetis semper horis, cum eo domum redibat. Interea dum haec dilato tempore gererentur: educto quadam die ad loca pascuae asino, gravi leo ultra modum somno oppressus obdormivit. Leone namque tunc graviter soporato, contigit ut per eamdem viam negociatores gradientes, olei emendi causa, pergerent in Aegyptum. Qui ipsum saepe
Abbreviated transcription (Latin):
uadam namq die ad uesꝑas¬
cente. cũ beatus iheronimꝰ
una cũ fr̃ib ut monachis
cans. quarto suspenso pede ingens leo ceno¬
tis humanȩ conu̾si. Sc̃s uͦ iheronimꝰ ueluti
uentui obuiauit. Qui uidelicet dũ sibi pa¬
rit̾ ꝓpinquassent: &. quia loqui leo ut suȩ
naturȩ ẽ minime poterat: ut cũq ualuit
p̃dicto patͥ lesi quã habebat pedis obtulit
lesum abluerent pedem: inquirentes cur
ita claudicans iret. Qđ̃ dũ factũ studiose
tam leonis. Cui gͥ cũ alim̃to diligent᷑ adhi-¬
bita cura: de lesionis ictu conualuit ilico.
Omĩ gͦ beluinȩ feritatis deposita rabie: cȩ¬
pit int̾ eos ultro citroq quasi domesticũ
huic leoni oꝑis congrui nr̃ȩ utilitati ad da¬
fieri possit: qͥa certe credo ñ tantũ ꝓ sui pe¬
dis salute huc illũ miserit dñs. qui ei me¬
deri sine nobis potuerit: qͣntũ ut nob̾ suȩ
uisitationis demonsti& indicio. ꝑ hune nr̃ȩ
necessitati mirabilit̾ se uelle p̃bere nuam̃.

Expanded text:
uadam namque die advesperascente, cum beatus Hieronymus una cum fratribus, ut monachis cans, quarto suspensus pede, ingens leo coenotis humanae, conversi. Sanctus vero Hieronymus, veluti nti obviavit. Qui videlicet dum sibi pariter propinquassent, et quia loqui leo, ut suae naturae est, minime poterat, utcumque valuit, praedicto patri, laesi quem habebat pedis obtulit laesum abluerent pedem, inquirentes cur ita leo claudicans iret. Quod dum factum studiose tam leonis. Ei igitur cum alimento diligenter adhibita cura de laesionis ictu, illico convaluit. Omni ergo belluinae feritatis deposita rabie, coepit inter eos ultro citroque quasi domesticum et huic leoni operis congrui, nostrae utilitatis addafieri possit: quia certe credo quod non tantum pro sui pedis salute, huc illum miserit Deus, qui ei mederi sine nobis potuerat: quantum ut nobis suae visitationis demonstraret indicio, per hunc nostrae necessitati, mirabiliter se velle praebere juvamen.
Abbreviated transcription (Latin):
cesse loqui. addimꝰ tam̃: qͥa pene qđ nereus¬
.& achilleus prudentissimȩ domitillȩ dixerãt.
uirginitate ꝑdita de reatu posse ꝑ peniten¬
tiã ueniã consequi: nequaquã tam̃ ualeret
fieri uirgo. sicut fuerat pͥus. Hoc sc̃s Ierom¬
dici poterat uerbo. Per quendam sapientẽ¬
namq dicit᷑ dõ. Tu aũ dñe dñator uirtutis.
cũ tranquillitate iudicas. & cũ magna re

Expanded text:
cesse loqui, addidimus tamen, quia pene quod Nereuscesse loqui, addidimus tamen, quia pene quod Nereus prudentissimae virgini Domitillae dixerat, virginitatem perditam de reatu posse per poenitentiam veniam consequi: nequaquam tamen valeret fieri virgo, sicut fuerat prius. Hoc sanctus Hierondici poterat uerbo. Per quendam namque sapientem dicitur deo: "Tu autem dominator uirtutis, cum tranquillitate iudicas et c
Abbreviated transcription (Latin):
tegritatẽ seu ad głam suã. ꝑ penitentiȩ lacri-¬
mas recuꝑari ac renouari potest: sola uirgi¬
nitas si semel ceciderit. ad pristinȩ in de gritatiᷤᷤ
stabilitatẽ ꝑtingere minue ualet. Cũq nere¬
us & achilleus hȩc. laudando uirginitatẽ. &
alia ꝓferendo dicerent plurima. qͥd ȩt̾na
mereret᷑ actib uita: domitilla uirgo pruden
talis hominis sponsi nom̃. Nunc uͦ qͥa uob̾
d̾s aꝑuit os ad lucrandã animã meã: qͥcqͥd
me facere uultis accelerate qͣntotiꝰ. Quid
multa: Ascõ papa clem̃te consecrata. atireli¬
ano sponso contempto. ob hoc in pontiana
insula exiliata: inde t̾racinã adducta. nolenᷤ
idolis sacrificare. cũ eufrosina & theodora
sponsab sulpitii & seruiliani: a lux urio fr̃e
aureliant igne crematȩ. palmã susce ꝑunt
martyrii. Quas sẽs cesarius diaconꝰ qui eti¬
am post ea & ipse a p̃dicto luxurio ẽ marty¬
rizatus: in sarcophago nouo simul condiens
sepeliuit. Hec id̃o licet ñ fuerat in tantũ ne¬

Expanded text:
tegritatem, seu ad suam gloriam per poenitentiae lacrymas recuperari et revocari potest. Sola virginitas, si semel perierit, ad pristinae integritatis stabilitatem pertingere minime valet. Cumque Nereus et Achilleus haec, laudando virginitatem, et alia proferendo, dissererent plurima, quibus aeternam mereretur actibus vitam, Domtalis sponsionem. Nunc vero quia vobis Deus aperuit os ad lucrandum animam meam, quicquid me facere vultis, accelerate quantocius. Quid multa? A sancto Clemente Papa consecrata, Aureliano sponso contempto, ob hoc in Pontiana exulata est insula. Inde Tarracinam adducta, nolensque Idolis sacrificare, cum Eufrosina et Theodora sponsis Sulpitii et Serviliani, a Luxurio fratre Aureliani igne crematae, palmam suscepere martyrii, quas S. Caesarius diaconus, qui etiam postea et ipse a praedicto Luxurio est martyrizatus, in sarcophago novo simul condens sepelivit. Haec ideo licet non fuerat hic tantum ne
Abbreviated transcription (Latin):
luteris sacris. usq ad decrepitã uixit ȩta-¬
tẽ ÷ cuiꝰ nobis eloquiũ ab oriente in occi¬
dentẽ ad instar solis lampas resplenduit.
orbis parte de doctrina ȩccłiastica scͥpse-¬
rant legit: nec aliam de hac re quã predix̃.
tenuit. ꝓmpsitq sententiã. Qui cũ expone-¬
ret ionam ꝓpħam aꝑtissime dixit: qͦd etiam

Expanded text:
Litteris sacris usque ad decrepitam vixit aetaLitteris sacris usque ad decrepitam vixit aetatem: cujus nobis eloquium ab Oriente in Occidentem instar solis lampadis resplenduit. orbis parte de doctrina Ecclesiastica scripserant, legit: nec aliam de hac re quam praedixi, tenuit prompsitque sententiam. Qui cum exponeret Jonam Prophetam, apertissime dixit: quod etia
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ra: om̃iaq eiꝰ iudicia iusta. Dũ igit᷑ nite-¬
rem᷑ ostendere qͥd uolente dõ fieri posset.
qͥd uͦ illo nolente fieri ñ ualeret: & ut ueri-¬
dico eximioq doctori. cui dũ aduiueret.
in omĩ scientia se comparare nemo audebat.
ñ usurpare uaniloquos detrahere quippiã:
cepto ab ordine longius sumꝰ digressi. Ue¬
rumptam̃ qualis qͣntusue uir iste fuerit:
solius scĩ augustini testimonio. qui uelit ple-¬
nius cognoscere ualet. Nam cũ in libro pri-¬
mo quẽ contͣ errorẽ iuliam manichei descͥp¬
serat. qui nuptias sine dubitatione docebat
damnari. qđ uͦ ex eis nasceret᷑. ab omni ẽẽ
liberũ obligatione peccati: & dũ plurima
contͣ huiꝰ pestiferi dogina catholicos intro¬
duxisset testes: ita intulit dicens. Nec sc̃m
ieronimũ qui prb̃r fuit conteninendũ ar-¬
bitreris: qui greco & latino insuꝑ hebreo
eruditꝰ eloquio. ex occidentali ad orienta¬
lem transiens ȩccłiam. in locis scĩs. atq in

Expanded text:
ra: omniaque ejus judicia justa. Dum igitur niteremur ostendere, quid volente Deo fieri possit: quid vero illo nolente fieri non viveret, et ut veridico eximioque Doctori, cui quoad viveret, in omni scientia se comparare nemo audebat, non usurparet vaniloquus detrahere quispiam, coepto ab ordine longius sumus digressi. Verumtamen qualis, quantusve vir iste fuerit, solius sancti Augustini testimonio, qui velit, plenius cognoscere valet. Nam cum in libro primo, quem contra errorem Juliani Manichaei scripserat: qui nuptias sine dubitatione dicebat damnari: quod vero ex eis nasceretur, ab omni esse liberum obligatione peccati: plurimos contra hujusmodi pestiferum dogma Catholicos introduxisset testes, ita intulit dicens: Nec sanctum Hieronymum qui presbyter fuit, contemnendum arbitreris, qui Graeco et Latino, insuper et Hebraeo eruditus eloquio, ex Occidentali ad Orientalem transiens Ecclesiam, in Locis sanctis, atque in
Abbreviated transcription (Latin):
gem ĩmortalẽ filiũ dĩ adipisci poteras spon-¬
sũ. Qui etiã te ipsam ȩt̾nam faceret: & nũ-¬
quã tibi. neq ornam̃tis tuis. neq tuis gau¬
diis finẽ ꝑmuteret. aut t̾minũ euenire.
Bespondit eis domitilla: & dix̃. Que potest
ẽẽ melior caritas quã habere uirũ. suscipe
filios. ꝑ quos posteritas dulcissima possit ꝓ-¬
pagari ÷ & tam generis dignitatẽ. quã inemo¬
riam ñ delereꝰ Cui nerets respondit. Me¬
lior ẽ uirginitas. quȩ qͣndo de matͥs tuȩ ute¬
ro existi. tecũ nata tecũ lactata. tecũ semꝑ
fuit ã carnis corruptione aliena: quȩ ẽ & do
amabilis. eiꝰq angłis cara. Quã cũ ꝓfecto
quęlibet ꝑdiderit uirgo: huiꝰ reatũ ꝑ peni-

Expanded text:
gem immortalem Dei filium adipisci poteras spongem immortalem Dei filium adipisci poteras sponsum. Qui etiam teipsam aeternam faceret, et nunquam tibi, neque ornamentis tuis, neque gaudiis finem permitteret, aut terminum evenire. Respondit ei Domitilla, et ait: Quae potest esse melior charitas, quam habere virum, suscipere filios, per quos posteritas dulcissima possit propagari, et tam generis dignitas, quam memoria nominis non deleri? Cui Nereus respondit: melior est virginitas, quae quando de matris tuae utero existi, tecum nata, tecum lactata, tecum semper fuit a carnis corruptione aliena, quae est Deo amabilis, ejusque angelis chara: quam profecto cum quaelibet perdideri
Abbreviated transcription (Latin):
bricos atq incautos: & qͦd ds iustꝰ sit iudex.
subdens dixerit doctor. udent̾ loquor: cum
om̃ia possit d̾s. suscitare uirginẽ ñ potest post
rumã. Ualet qͥdem liberare de pena: sed non
ualet coronare corruptã. Hoc ꝓculdubio iste
dicendo. ñ om̃ĩpotentiã abstulit dõ: s iustũ
iudicẽ manifestans asseruit. Nam ni fallor. qͣ¬
lia sc̃s seronimus paulȩ mandauit: ceu talia
ad domitillã imꝑatoris domitiani neptẽ. am-¬
monitionis uerba legimꝰ. Sed & ipsa uerba
qua de causa sint ꝓlata: audire gratius puto.
Hȩc omĩno uirgo nereũ & achilleũ eunu¬
chos cubicularios habuit: qͦs beatissimꝰ pe¬
trus apłs lucratꝰ fuerat. xp̃o. Isti dũ uideren
dñam suã gemimis ornari. & purpureis ue¬
stib atq auro textis indui: dixert̃ ei. Qͣnto
studio ornaris in corpore. ut filiũ consulis
aurelianũ hominẽ mortalẽ maritũ accipi-
as: si tanto in animo studio ornareris: re-¬

Expanded text:
bricos atque incautos, quia Deus justus sit judex: bricos atque incautos, quia Deus justus sit judex: subdens ista, dixerit doctor, Audenter loquor, cum omnia possit Deus: suscitare virginem non potest post ruinam. Valet quidem liberare de poena, sed non valet reformare corruptam. Hoc procul dubio ita dicendo, non omnipotentiam abstulit Deo, sed justum judicem manifestans asseruit. Nam, nisi fallor, qualia sanctus Hieronymus Eustochio mandavit, talia ad Domitillam neptem imperatoris Domitiani admonitionis legimus verba. Sed et ipsa verba qua de causa sint illi prolata, audire gratum puto. Haec omnino virgo Nereum et Achilleum eunuchos cubicularios habuit: quos beatissimus Apostolus Petrus lucratus fuerat Christo. Isti dum viderent dominam suam gemmis ornari, et purpureis vestibus, atque auro textis indui, dixerunt ei: Quanto studio ornaris in corpore, ut filium consulis Aurelianum hominem mortalem accipias maritum: si tanto studio in animo ornareris, re
Abbreviated transcription (Latin):
aliaꝵ gentiũ litteris contineri: uere totũ expli¬
cans. totũ exornans. & ꝑ diuersa dispositionum
genera disertus semꝑ & ȩqualis incedens. Tan¬
ta nãq utusq linguȩ ꝑicia fungebat᷑. ut qͦscũ¬
q libros eolicos in manib acciꝑet. latine si¬
ne offensione tͣnscurreret: iterũq latinos at¬
tico sermone elegeret: ut crederes hoc ẽẽ con¬
scriptũ. qͦd os eius in offensa uelocitate fun¬
debat. Uere dixerim cacholicam hominis istiꝰ¬
scientiã: sanã doctrinã. Quocũq conu̾satuᷤ
loco fuisset: stabilis ꝑstitit fidei firmitate.
Nam certissime ignorantiȩ inuidiȩue morbo
languentes desipiunt: qui eũ deuiasse a catho¬
licȩ eccłiȩ. id ẽ beati petui fide. uł hereticũ fu¬
isse arbitrant᷑. Qd patilȩ mandauerat: caue
queso. & ne qͣndo de te dicat ds. Uirgo isrł ce¬
cidit: ñ ẽ qui suscitet eã. Qbi ad t̾rendos lu¬

Expanded text:
aliarum gentium litteris contineri: vere totum explialiarum gentium litteris contineri: vere totum explicans, totum exornans, et per diversa disputationis genera, disertus semper et aequalis incedens. Tanta namque utriusque linguae peritia fungebatur, ut quoscumque libros Aeolicos in manibus acciperet, Latine sine offensione transcurreret: iterumqtico sermone relegeret, ut crederes hoc esse conscriptum, quod os eius inoffensa uelocitate fundebat. scientiam, sanam doctrinam, quocumque conversatus est loco stabilis perstitit fidei firNam certissime ignorantiae invidiaeque morbo languentes desipiunt, qui eum deviasse a Catholicae Ecclesiae, id est, beati Petri fide, vel haereticum fuisse arbitrantur: quod Eustochio mandaverit: Cave, quaeso, ne quando et de te dicat Deus: Virgo Israel cecidit: non est qui suscitet eam. Ubi ad terrendos lu
Abbreviated transcription (Latin):
uit᷑ uirtutẽ uniꝰcuiꝰq libri ueteris & noui testa¬
m̃ti mirabilit̾ indicauit: muabilit̾ planꝰ. hone
ste doctus ac dulcis. parata copia sermonũ ad
quẽcumq uertit ingeniũ: ut undecũq int̾¬
rogatus fuisset. paratũ haberet & competens
sine aliqua dilatione responsũ. Modo humi¬
lib stiauit̃ blandit᷑. mͦ suꝑboꝵ colla confregit:
mͦ derogatorib suis uicẽ necessaria mordaci-¬
tate resticuens. mͦ uirginitatẽ p̃dicans. mͦ ma-¬
trimonia casta defendens: mͦ uirtutũ certa¬
mina głosa collaudans. mͦ lapsus in clericis¬
atq monachis prauitatis accusans. Sed tam̃
ubicũq se locus aitulit: gentiliũ erempla
dulcissima uarietate ꝑmiscuit. Sed ñ erat
hoc suȩ uoluntatis. s ut ita dicã grauissimȩ
necessitatis: ut ꝓbaret ea quȩ a scĩs ppħis an-¬
te scła p̃dicta st̃. tam grecoꝵ quã latinoꝵ et

Expanded text:
uiter uirtutem uniuscuiusque libri ueteris et noui Testauiter uirtutem uniuscuiusque libri ueteris et noui Testamenti mirabiliter indicauit. Quem si ante ste doctus, ac dulcis, parata copia sermonum ad quamcumque partem vertit ingenium: ut undecumque interrogatus fuisset, paratum haberet et competens sine aliqua dilatione responsum. Modo humilibus suaviter blanditur, modo superborum colla confringit: modo derogatoribus suis vicem necessaria mordacitate restituens, modo virginitatem praedicans, modo matrimonia casta defendens, modo virtutum certamina gloriosa collaudans, modo lapsus in clericis, monachos pravitatis accusans. Sed tamen ubicumque locus se attulit, gentilium exempla dulcissima veritate permiscuit. Sed non erat hoc suae voluntatis, sed ut ita dicam gravissimae necessitatis: ut probaret ea quae a sanctis prophetis ante saecula praedicta sunt, tam Graecorum quam Latinorum, et
Abbreviated transcription (Latin):
dignatꝰ ẽ. Int̾ cȩtera ꝓfecto studioꝵ suoꝵ opuˢ¬
cula a beato petuo sumens exordiũ. usq in se-¬
metipsũ de uiris illustrib scͥpsit: imitatꝰ tͣnquil-¬
lũ grecũq apolloniũ. ubi de se refert. Post ca¬
talogũ plurimoꝵ: me quoq in calce uolumi¬
nis quasi ab ortiuũ & minimũ om̃iũ xp̃ianoꝵ
posu. Quo mͥ necesse fuit usq ad qͣrtũ deci¬
mũ annũ cheodosii pͥncipis: quȩ scͥpserim bre-¬
uicer annotare. Innumeris p̃terea iste librs aplo
catholicȩ turrim ȩocłiȩ contͣ ꝑfidoꝵ iacula con¬
sũmauit. Om̃s ueteris testam̃ti libros: ex he-¬
breoꝵ scilicet codicib in latinũ conu̾cit. ani
arabico: in romanã linguã utrũq auelorem
ꝑfecta int̾pretatione mutauit. Matħm nichil¬
qͥdem suã ad paulinũ ex senatore p̃sbiterũ mi-¬
rificam destinauit: docens quẽ ad modũ serip-¬
turas diuinas adhibita cura ꝑlegeret. Ubi bre.¬

Expanded text:
dignatus est. Inter caetera profecto studiorum suorum opusdignatus est. Inter caetera profecto studiorum suorum opuscula, a beato Petro sumens exordium, usque ad semetipsum de Viris illustribus scripsit: imitatus Tranquillum, Graecumque Apollinium: ubi de se ita refert: Post catalogum plurimorum, me quoque in calce voluminis quasi abortivum et minimum omnium Christianorum posui: quo mihi necesse fuit usque ad quartum decimum annum Theodosii principis, quae scripserim, breviter annotare. Innumeris praeterea iste libris, ApoCatholicae turrim Ecclesiae, contra perfidorum jacula consummavit. Omnes Veteris Testamenti libros, ex Hebraeorum codicibus, in Latinum convertit. Danie, et Job justum Arabico, in Romanam linguam utrumque auctorem perfecta interpretatione mutavit. Matthaeum nihilm suam ad Paulinum ex senatore presbyterum mirificam destinauit, docens quemammodum Scripturas diuinas adhibita cautela perlegeret, ubi bre
Abbreviated transcription (Latin):
ab iherosolimis sex milib separat᷑ contͣ meri-¬
dianã plagam: accedens ad eiꝰdem urbis pon-¬
tificẽ cirillũ nomine. petiit ut parrochiȩ quȩ
bethleem fuerat sita. locũ sibi habitandi tͥbue-¬
ret. Cui minirũ mox qͦd deuote poposcit:
bethleem. aduentantib uicinis uiris catholi-¬
cis construxit monasteriũ: in quo substatuta
ab apłis regula degens. cepit qͦd olim multũ
cupierat cũ fr̃ib habitare: & cũ eusebio cre¬
monensi nobili uiro. cuiꝰ postulatione ex gre¬
co sermone qͣndam epłam tͣnstulit in latinũ.
In quo uiro sciendũ ẽ hanc matutinã quȩ nẽ
tã. Ubi p̃dictus uir ociosus ñ fuisse credendus
ẽ: qui tantũ nobis in tͣnslatione diuinȩ scrip¬
turȩ p̃sticit. ut ad hebreoꝵ fontẽ pene ñ egeamꝰ
accedere : qͣndo nos facundiȩ suȩ multa cogno¬
scit᷑ ubertate saciasse. Plurimis libris. copiosis
epistolis fecit beatos: quib scͥbere dño p̃stante.

Expanded text:
ab Jerosolymis sex millibus separatur, contra meridianam plagam: accedensque ad ejusdem urbis pontificem Cyrillum nomine, petiit ut paroeciae, quae Bethleem fuerat sita, locum sibi habitandi tribueret. Cui nimirum mox quod devotione poposcit, Bethleem, adjuvantibus vicis vicinis catholicis, construxit monasterium. In quo statuta ab Apostolis regula degens coepit, quod olim multum cupierat, cum fratribus habitare, et cum Eusebio Cremonensi nobili viro, cujus postulatione ex Graeco sermone quamdam Epistolam transtulit in Latinum. In quo vere sciendum, hanc matutinam psalmodiatam, ubi praedictus vir otiosus non fuisse credendus est: qui tantum nobis in translatione divinae Scripturae praestitit, ut ad Hebraeorum fontem pene non egeamus accedere: quoniam nos facundiae suae multa cognoscitur ubertate satiasse plurimis libris, copiosis Epistolis fecit esse beatos, quibus scribere, Domino praestante
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃ in oppido stridonis. quod
a gothis euersũ. dalmatiȩ qͦn¬
dam pannonieq confinium
fuit: patre eusebio natus ẽ.
Uestem xp̃i puer rome suscepit: ibiq lit¬
teris grecis & latinis a pͥmeuo eruditus ẽ.
In arte quide grãmatica donatũ habuit p̃

Expanded text:
r in oppido Stridonis, quod a Gothis nunc eversum, Dalmatiae quondam Pannoniaeque confinium fuit, patre Eusebio natus est. Vestem Christi puer Romae suscepit, ibique litteris Graecis ac Latinis a primaevo eruditus est. In arte
Abbreviated transcription (Latin):
bat inchodemũ. Hȩc utiq contuli: ut qui
scire cupiunt. nosse queant sicut p̃dixi quo
natus loco. quibue tantꝰ uir magistris fue¬
rit informatꝰ. Cõmorante itaq ieronimo
rome: m̃tis corporisq uirginitatẽ. & deli¬
ctoꝵ penitentiã custodiens fidelib p̾dica-¬
bat: multaq uixta septuaginta libroꝵ uo-
bio tẽpestate: romanũ ppłm ꝑ constantiũ
augustũ. arriana heresis maculabat. Iecir¬
co gͦ p̃dictus uir occasione quã optauerat¬
semꝑ accepta: ut suꝑuis dictũ ẽ relictis pa-¬

Expanded text:
bat Nicodemum. Haec itaque contuli: ut qui bat Nicodemum. Haec itaque contuli: ut qui scire cupiunt, nosse queant, sicut praedixi, quo natus loco, quibusve tantus vir magistris fuerit informatus. Commorans itaque Hieronymus Romae, mentis corporisque virginitatem, et delictorum poenitentiam custodiens, fidelibus praedicabat. Multaque juxta Septuaginta librorum volubio tempestate Romanum populum per Constantium Augustum Ariana haeresis maculabat. Idcirco ergo praedictus vir, occasione quam semper oaverat accepta, ut superius est dictum, relicta
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑. Nam cũ in p̃dicto ꝓpħa. ad eum uenisset
locũ. quo de seraphin qͥddam debuisset expo¬
nere: ita intulit dicens. De hac uisione ante
annos circiter tͥginta. cũ eẽm constantinõpo¬
lim. & apud uirũ eloquentissimũ oregoriũ
narhanzenũ preceptorẽ meũ tẽ eiꝰdem urbis
caꝑem ingenioli mei. & amicis iubentibꝰ obe¬
direm. Quid uͦ de huiꝰ uiri eleganti indiista
quã erga latinos. ac grecos. hebreos. & arabi-¬
cos. chaldeosq indiscendo elem̃toꝵ apices
habuit prestantiꝰ dici potest: quã ipsius ad
Dũ essem iuuenis miro dicendi feruebam
frequent̃ & colu: tunc cũ me in scĩs scͥptu¬
&. magistrũ potius quã discipulũ decebat:
ꝑrexi tam̃ alexandriã. audiui didimũ. In
multis ei gr̃as ago: qͦd nesciui didici: qͦd
sciebam illo docente ñ ꝑdidi. Putabant me
homines finẽ fecisse discendi: rursũ iheroso¬
raniã hebreũ nocturnũ habui p̃ceptorem.
Timebat enĩ iudeos: & mͥ alterũ exhibe¬

Expanded text:
tur. Nam cum in praedicto Propheta ad eum venisset locum, in quo de Seraphim quiddam debuisset exponere, ita intulit, dicens: De hac visione ante annos circiter triginta, cum essem Constantinopoli, et apud virum eloquentissimum Gregorium Nazianzenuum caperem ingenioli mei, et amicis jubentibus obedirem. Quid vero de hujus viri eleganti industria, quam erga Latinos, et Graecos, Hebraeos, et Arabicos, Chaldaeosque in discendo elementorum apices habuit, praestantius dici potest, quam ipsius ad Dum essem iuuenis, miro discendi ferebar frequenter et colui et, cum me in sanctis scriptuet magistrum potius quam discipulum decebat. Perrexi tamen Alexandriam, audivi Didymum: in multis ei gratias ago. Quod nescivi, didici: quod sciebam, illo docente, non perdidi. Putabant me homines finem fecisse discendi. Veni rursum Jerosorrabanum Hebraeum nocturnum habui praeceptorem? Timebat enim Judaeos: et mihi alterum exhibe