comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cessuri ad altare. Potest quidẽ hoc labio stue labro
ut insequentib appellat᷑. Principalit̾ aqua baptis¬
matis intelligi: cuius lauachro necesse ẽ. purgent᷑
om̃s qͥ eccłiȩ ianuas ingrediantur. Uerũ qr inter
tabernacłin testimoni & altare holocausti positũ
ẽ. qr bis quotidie idẽ ipsi sacerdotes hoc ẽ. mane
& uesꝑe. cũ ingrederentur ad altare thimiama do¬
mino oblaturi in eo lauari p̾cepti sunt. aqua autẽ
baptism non iisi semel lauari ualemus. consequẽ¬
tius labrũ hoc oblationẽ nobis cõpunetionis & la¬
crimarũ cõmendat. qua semꝑ opus habenius : maxi¬
me autẽ eni misteriis cȩlestib ministraturi appropi¬
amus. Quia eniĩ attare holocausti in quo carnes ui¬
ctimarũ dño incendebant᷑ extinotionẽ designat car¬
naliũ concupiscentiarũ ꝑ ignẽ sp̃s scĩ. Attare uero
thiamatis puritatẽ significat eoꝵ qͥ sopitis ꝑ omã

Expanded text:
cessuri ad altare. Potest quidem hoc labio sive labro, cessuri ad altare. Potest quidem hoc labio sive labro, ut in sequentibus appellatur, principaliter aqua baptismatis intelligi; cujus lavacro necesse est purgentur omnes qui Ecclesiae januas ingrediantur. Verum quia inter tabernaculum testimonii et altare holocausti positum est, quia bis quotidie iidem ipsi sacerdotes, hoc est mane et vespere, cum ingrederentur ad altare thymiama Domino oblaturi, in eo lavari praecepti sunt, aqua autem baptismi non nisi semel lavari valemus; consequentibus labrum hoc ablutionem nobis compunctionis et lacrymarum commendat, qua semper opus habemus, maxime autem cum mysteriis coelestibus ministraturi appropiemus. Quia enim altare holocausti, in quo carnes victimarum Domino incendebantur, exstinctionem designat carnalium concupiscentiarum per ignem Spiritus sancti; altare vero thymiamatis puritatem significat eorum, qui sopitis per omnia
Abbreviated transcription (Latin):
aminab illoꝵ. & suscepta afiliis isrł pecua ni
montintũ eoꝵ corã dño infertur: cũ omẽ quicquid
agimꝰ boni inet̾na apud conditorẽ ac iudicẽ nrm̃
memoria custoditur. quatinus ex ers quę uii obtu¬
limus bonoꝵ oꝑm fruetib ꝓpicius nobis fieri digne
quales fuisse eos quos cũ dño regnare norunt. No
Menstira nãq tẽpli dispositio ẽ. diuinȩ legis: quam
in eccłia sua dis seruari p̾ctpit. & cuiꝰ tantũ obser¬
uantie ętiia in future p̃mia ꝓmitat. Cęterũ siquis
uixta placitũ humane uoluntatis dõ seruire niti¬
tur. iste qr uixta mensurã tepli pecunã sue deuo¬
tionis ñ obtulit. reꝓbata & abiecta oblatione pla¬
ga uitimȩ anmaduersionis ferietur. Sequitur.¬
eneũ cũ basi sua ad lauandũ. ponesq illud in taber¬
naculũ destimonii ad altare: & missa aqua lauabt̃
in ea aaron & filii eius manus suas ac pedes. ꝗͣdo
ingressuri sunt tabernaculũ restimonii. & qͣdo ac¬

Expanded text:
ael, etc. Suscepta a filiis Israel pecunia, in monimentum eorum coram Domino infertur, cum omne quidquid agimus boni, in aeterna apud Conditorem ac Judicem nostrum memoria custoditur; quatenus ex eis, quae illi obtulimus, bonorum operum fructibus propitius nobis fieri dignetquales fuisse eos, quos cum Domino regnare norunt, agnMensura namque templi, dispositio est divinae legis, quam in Ecclesia sua Dominus servari praecipit, et cujus tantum observantiae aeterna in futuro praemia promittit. Caeterum si quis juxta placitum humanae voluntatis Deo servire nititur, iste, qui juxta mensuram templi pecuniam suae devotionis non obtulit, reprobata et abjecta oblatione plaga ultimae animadversionis ferietur. CAPUT Xaeneum cum basi sua ad lavandum, ponesque illud in tabernaculum testimonii ad altare, et missa aqua, lavabunt in ea Aaron et filii ejus manus suas ac pedes, quando ingressuri sunt tabernaculum testimonii, et quando ac
Abbreviated transcription (Latin):
ora penitrantẽ. Stabat attare incensi in scua¬
rio ubi & candelabrũ & mensa : qr uerbũ caro
factũ ẽ. & habitauit in nobis. Stabat arca intͣ
suã assumptus ẽ. in celũ. & sedit adextris dĩ.
Suꝑ cuus cornua altaris dep̾cat᷑ aaron in san¬
guie qđ oblatũ ẽ. ꝓpeccato. & placat suꝑ eo.
tia sacerdotis ꝑ unigenitũ filiũ eius sese ad¬

Expanded text:
ora penetrantem. Stabat altare incensi in sanctuaora penetrantem. Stabat altare incensi in sanctuario, ubi et candelabrum et mensa; quia Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Stabat arca intra suam assumptus est in coelum, et sedet a dextris Dei. Super ejus cornua altaris deprecatur Aaron in sanguine quod oblatum est pro peccato, et placat super eo, tia sacerdotes, per unigenitum Filium ejus esse ad
Abbreviated transcription (Latin):
uita erus suꝑ t̾rã: nullus qͥ ñ ex peceato p̾ua¬
ricationis ade carualit̾ uatꝰ necesse habeat in
xp̃o renasci: & sp̃s eius igne mundari. Aureũ
uͦ altare ipsum dnm̃ signific&: qͥ miro atq
ineffabili ordine ita carnẽ uerã traxit ex adã.
ut apeccato carnis ade ueracit̾ eẽt. imniunis.
Quomꝰ altare qͥdẽ utrũq ex unius eiusdẽq ge¬
neris ligni factũ.s. non utrũq erat auro co¬
oꝑtũ. Sed & in hoc altari nil carnale offereba¬
tur: uerũ aromata tantũ adolebant᷑ : qr dñs
pces siue lacrimas effundens ñ ꝓ suis erratib
qͥ nulli erant s ꝓ nrã hoc salute faciebat. Sic̃
enĩ arca intra uelũ posita hominẽ dm̃ sedentẽ
ad dexterã maiestatis in excelsis significat:
ita altare extra uelũ qͥdẽ s ꝓpe introitũ eius
positũ. eundẽ mediatorẽ dĩ & hominũ potest
fignralit̾ expͥmere: int̾ homines qͥdẽ humanitꝰ
conuersantẽ. s potentia diuinitatis celoꝵ int̾i¬

Expanded text:
Nullus qui non ex peccato praevaricationis Adae carnaliter natus, necesse habeat in Christo renasci, et spiritus ejus igne mundari. Aureum vero altare ipsum Dominum significat: qui miro atque ineffabili ordine ita carnem veram traxit ex Adam, ut a peccato carnis Adae, veraciter esset immunis. Quoniam altare quidem utrumque ex unius ejusdemque generis lignis factum, sed non utrumque erat auro coopertum. Sed et in hoc altari nil carnale offerebatur, verum etiam aromata tantum adolebantur, quia Dominus preces sive lacrymas effundens, non pro suis erratibus qui nulli erant, sed pro nostra hoc salute faciebat. Sicut enim arca intra velum posita, hominem sedentem Domini ad dexteram majestatis in excelsis significat, ita altare extra velum quidem, sed prope introitum ejus positum, eumdem mediatorem Dei et hominum potest figuraliter exprimere: inter homines quidem humaconversantem, sed potentia divinitatis coelorum interi
Abbreviated transcription (Latin):
infideliũ ꝑturbatione corrũpi. Qͥ habetur in nu¬
mero a.xxx. annis & supra dabit p̃tiũ. Numerꝰ
uicenarius utriusq testam̃ti coniunetionẽ signi¬
ficat. legis uidelic& quȩ quinq libris scripta
ẽ. & euanglii qđ quattuor. Quater enĩ qͥm fa
mero popli dĩ: qr ille solus ẽ electoꝵ consortio
digniis. qͥ & decreta legis spalit intellecta ꝑ
gram aduitus euanglii ꝓsua mensura & capa¬
citate ꝑfic̃: & de eiusdẽ gr̃e ꝓmissis ȩt̾na in cęlis¬
p̃mia expectat. Diues ñ add& ad mediũ sicli. &¬
quisq ac ꝑfectus. seu tener adhuc & inꝓuectu po¬
situs uirtutũ. cunctis eadẽ lex decalogi qua dm̃
ac ꝓoemũ ditigat imponit᷑. Susceptãq peceunã
que collata ẽ. a filiis ifrł trades in tasui tabernacli

Expanded text:
infidelium perturbatione corrumpi. Qui habetur in nuinfidelium perturbatione corrumpi. Qui habetur in numero a viginti annis et supra, dabit pretium. Numerus vicenarius utriusque Testamenti conjunctionem significat, legis videlicet, quae quinque libris scripta est; et Evangelii, quod quatuor; quater enim quini fmero populi Dei; quia ille solum est electorum consortio dignus, qui et decreta legis spiritualiter intellecta, per gratiam adjutus Evangelii, pro sua mensura et capacitate perficit, et de ejusdem gratiexspectat. Dives non addet ad medium sicli, quisque, ac perfectus, seu tener adhuc, et in profectu positus virtutum, cunctis eadem lex Decalogi, qua Deum ac proximum diligat, imponitur. Susceptamque pecuniam, quae collata est a filiis Israel, etc.
Abbreviated transcription (Latin):
seu spales hoc ẽ. ipsa iustioia quã fecit uł mi¬
serando pauꝑib. uł alia bona faciendo. Dabit
autẽ omis qͥ transit ad nomen dimidiũ sicli hoc
eͣ .x. obolos : qđ ñ aliud aptius quã obseruantia
decalogi legis a nobis ual& intelligi. Qui enim¬
hunc recte intelligere nouit: omẽm in eo & fidei
atq oꝑis plenitidinẽ. & future ꝓmissionẽ retri¬
butionis ineẽ cognouit. Demq in pͥmis trib dile
ctio dĩ : in sequentib septẽ dilectio ẽ. ꝓximi cõpͣ¬
hensa. & apło teste plenitudo legis ẽ. dilectio.
Sed & aliud sacram̃tũ nequaquã p̾tereundũ eodẽ
numero denario continetur. Nomen enĩ iħu apd̃
hebreos. a littera ioth. apud grecos a cota incip̃.
que utraq in sua gente denarii ẽ. nota numeri
runt. & fortasse huius grã saeram̃ti dñs in euan¬
głio testatur. iota unũ de lege p̃terire non posse:
qr uirtꝰ decalogi quȩ ibi continet᷑. fidesq nominis
ipsus quȩ ibi mystice signatur. nulla unquã potest

Expanded text:
seu spiritales, hoc est, ipsa justitia, quam fecit, vel miserando pauperibus, vel alia bona faciendo. Dabit autem omnis qui transit ad navem, dimidium sicli, hoc est viginti obolos, quod non aliud aptius quam observantia Decalogi a nobis valet intelligi. Qui enim recte intelligere legem novit, omnem in eo fidei atque operis plenitudinem et futurae promissionem retributionis inesse cognovit; namque in primis tribus dilctio Dei, in sequentibus septem dilectio est proximi comprehensa; et Apostolo teste: Plenitudo legis est dilectio . Sed et aliud sacramentum nequaquam praetereundum, eodem numero denario continetur. Nomen enim Jesu apud Hebraeos a littera Iod, apud Graecos a iota incipit; quae utraque in sua gente denarii est nota numeri. runt. Et fortasse hujus gratia sacramenti Dominus in Evangelio testatur, iota unum de lege praeterire non posse ; quia virtus decalogi, quae ibi continetur, fidesque nominis ipsius, quae ibi mystice signatur, nulla unquam potest
Abbreviated transcription (Latin):
toꝵ uincula donauit. Et pulchra omĩmodis di¬
in sanguine oblationis suꝑ cornua altaris dep̾̃-¬
cari. quotidie autẽ thinuama suaue fraglans
suꝑ eo incendere p̃cipit᷑: qr dñs & saluator nr̃ͣ
qͥ quotidie fideles suos grãm mt̃ne compunctio¬
tẽ fuperans redemit. ipsi fideles qͥ quotidiana pec¬
cata quotidianis abluere p̃cib ac lacrimis so-¬
lent. semel in saeram̃tũ passionis illius ab solutos
se apeccatis eẽ. om̃ib gaudent. Dep̃cabit᷑ autẽ
suꝑ corni altaris: qr & ipse ñ solũ int̾ homines
conuersatus ꝓ bomunibꝰ orauit: uerũ etiã nunc
ad dexterã patris in celestib sedens int̾pellat ꝓ
nobis. & in cordib electoꝵ ꝑ fidẽ inhabitans dũ
eos ad deg̾candũ excitat recte ipse dep̾cari nar¬
rẜ incensi : qndo ꝓpt̾ iusticiã scoꝵ quã int̾cessorẽ
& patronũ querinius nobis ꝓpiciatur dñs. Deniq
obsesso abhostib ezechiȩ in auxiliũ eiꝰ iuocanti

Expanded text:
torum vincula donavit, et pulchra omnimode fitorum vincula donavit, et pulchra omnimode fiin sanguine oblationis super cornua altaris deprecari, quotidie autem thymiama suave fragrans super eo incendere praecipitur; quia Dominus et Salvator noster, qui quotidie fideles suos gratia internae compunctiotem superans redemit ipsi fideles, qui quotidiana peccata quotidianis abluere precibus ac lacrymis solent, semel in sacramentum passionis illius absolutos se a peccatis omnibus esse gaudent. Deprecabitur autem super cornua altaris, quia et ipse non solum inter homines convead dexteram patris in coelestibus sedens, interpellat pro nobis; in cordibus electorum per fidem inhabitans, dum eos ad deprecandum excitat, recte ipse deprecari narri incensi, quando propter justitiam sanctorum, quam intercessorem et patronum quaerimus, nobis propitiatudefesso ab hostibus Ezechiae et auxilium ejus invocanti
Abbreviated transcription (Latin):
nib offertur hostiarũ eoꝵ ꝓfecto uixta tropo¬
iogica expositionẽ designat scimoniã. qͥ adhuc
aliquid de carnalib & concupiscentiis qđ puri-¬
tati sp̃s aduersetur. & qđ igne scĩ sp̃s in ara
cordis incendi debeat habent. ꝑfeeti autẽ iusti
qͥ dicere possunt defecit cormeũ & caro mea
tari aromata dño desideriĩ celestis offerunt:
qr de remissionẽ peccatoꝵ iã securiores effecti.
ꝓduato solũmꝰ regui ꝑennis introitu iugent: dul¬
cibq iacrimarũ fluentis stratũ suũ ꝑ singulas
noctes irrigant. De qͦ uidelic& altari adhuc be¬
ne subait᷑.E dep̾cabitur aaron suꝑ corna
obtulit sanguinẽ suũ ꝓpeccato totius mundi.
in illo uidelic& anno de quo dic̃ ipse ꝑ isaia qr
uenerit p̾dicare annũ dnĩ acceptuĩ .i. in toto hoc
tẽpore quo eccłiã sibi copulare dignatus ẽ. Se¬
mel etiã unicuiq credentiũ lauacbrũ sacri fon¬
tis in misteriũ sti sanguinis ad soluenda pecca¬

Expanded text:
nibus offertur hostiarum, eorum profecto juxta tropologicam expositionem designat sanctimoniam, qui adhuc aliquid de carnalibus concupiscentiis, quod puritati spiritus adversetur, et quod igne sancti Spiritus in ara cordis incendi debeat, habent. Perfecti autem justi, qui dicere possunt: Defecit cor meum, et caro mtari aromata Domino desiderii coelestis offerunt; quia de remissione peccatorum jam securiores effecti, pro dilato solummodo regni perennis introitu lugent, dulcibusque lacrymarum fluentis stratum suum per singulas noctes irrigant. De quo videlicet altari adhuc bene subditur: Et deprecabitur Aaron super cornua obtulit sanguinem suum pro peccato totius mundi. In illo videlicet anno, de quo dicit ipse per Esaiam: Quia venerit praedicare annum Domini acceptum ; hoc est, in toto hoc tempore, quo Ecclesiam sibi copulare dignatus est. Semel etiam unicuique credentium lavacrum sacri fontis, in mysterium sui sanguinis, ad solvenda pecca
Abbreviated transcription (Latin):
stoꝵ intentio ad ingressũ ẽ. directa regn cęlestis.
stat eorã ꝓpiciatorio qͦ tegitur arca: cũ uisiom siu
conditoris puritate mentis appropiat. & clausi
quãlib& corpore conuersationẽ habent in cęlesti¬
incensũ siue thimianauim orationis expͥmere : dicẽ¬
te psaimista. Dirigatur oratio mea sic̃ incensum
inconspectu tuo. & in a pocalipsi ioħs uidit scõs

Expanded text:
storum intentio ad ingressum directa est regni coelestis. storum intentio ad ingressum directa est regni coelestis. Stat coram propitiatorio quo tegitur arca cum visioni sui conditoris puritate mentis appropiat; et clausi quamlibet corpore conversationem habent in coelestiincensum sive thymiama vim orationis exprimere, dicente Psalmista: Dirigatur oratio mea, sicut incensum in conspectu tuo . Et in Apocalypsi Joannis,
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ aliud etiã qͥddã mysterii spãlis qd̃ ad dilecti¬
onẽ dĩ & ꝓximi summe respiciat mest. ꝑ singła
& enim latera anulis aureis circũdat᷑ altare: qr
cor electoꝵ hine & inde dĩ ac ꝓximi dilectione
confirmat᷑. Que bene anulis cõparatur : qr euacu¬
ata in fine ꝓpħia destructa scientia cessantib lin¬
guis ipsa nunquã cessabit. Duo autẽ sunt anuli
ꝑ singula latera. qr utrũq caritatis mandatũ ge¬
mina uirtute distingnitur. Caritas quippe dĩ ꝑ sin¬
ceritatẽ fidei ac uite mundiciã ꝑficitur. Ponesq¬
altare contra uelũ qd ante arcã pend& testimo¬
nii corã ꝓpiciatorio quo degit᷑ testimoniũ.: ubi lo¬
quar tibi. Arce uelũ qđ ante areã ut suo loco
ta dñs uicta morte penitrauit. ut sic̃ apłs ait.
appareat nunc uultiti dĩ ꝓ nobis. Statq altare
contra uelũ. qđ ante areã appensũ ẽ. cũ om̃ĩs ui¬

Expanded text:
vero etiam aliud quiddam mysterii spiritualis, quod ad dilectivero etiam aliud quiddam mysterii spiritualis, quod ad dilectionem Dei et proximi summe respiciat, inest. Per singula etenim latera annulis aureis circumdatur altare; quia cor electorum hinc et inde Dei ac proximi dilectione confirmatur. Quae bene annulis comparatur, quia evacuata in fine prophetia, destructa scientia, cessantibus linguis, ipsa nunquam cessabit. Duo sunt autem annuli per singula latera; quia utrumque charitatis mandatum gemina virtute distinguitur. Charitas quippe Dei per sinceritatem fidei ac vitae munditiam perficitur ; saltare contra velum, quod ante arcam pendet testimonii, coram propitiatorio, quo tegitur testimonium, ubi loquar tibi. Arce velum quod ante arcam, ut suo loco ta Dominus devicta morte penetravit, ut sicut Apostolus ait, appareat nunc vultui Dei pro nobis. Statque altare contra velum quod ante arcam appensum est, cum omnis ju
Abbreviated transcription (Latin):
rũ altari thimiamatis. cũ scĩ ꝓbonis quę se
egisse meminert̃ p̃mia p̃stolantur et̾na. Et be
ne ꝑgirũ altaris corona fit : ut oma quȩ fece¬
re celesti mercede digna eẽ. doceantur. Et duos
antlos aureos sub coronã ꝑ fingula latera. ut mit¬
tantur in eis uectes & altare portetur. Ipsosq
uectes facies de lignis sechim. & maurabis. Posst̃
qͥdẽ in his anulis quib altare portabat᷑ uxta qđ
stipra in altari holocausti archa & mensa exposi¬
tũ ẽ. quattuor euangłioꝵ libri ñ inconuenient᷑
accipi ꝑ quoꝵ fidẽ ac doctrinã scĩ portantur.
atq a terrenis cogitationib subleuati. ꝑ heremũ
huiꝰ uitȩ cotidianis bonoꝵ oꝑm ꝓfectib cęlestẽ
feruntur ad patriã. Uerũ qr ibi manifeste qͣtau¬
or circuli fieri. duo uidelic& in latere uno &
duo in altero p̾cipiunt᷑. Hic autẽ dacito iumero
quat̾nario duo anuli ꝑsingula latera fuint: ꝓcer¬
to ibi aꝑtus eu angłistarũ numerus clar&. hu

Expanded text:
ari thymiamatis, cum sancti pro bonis quae se egisse meminerunt, praemia praestolantur aeterna. Et bene per gyrum altaris corona fit, ut omnia quae fecere, coelesti mercede digna esse doceantur. Et duos annulos aureos subter coronam per singula latera, ut mittantur in eos vectes, et altare portetur, ipsosque vectes facies de lignis sethi, et inaurabis. Possunt quidem in his annulis quibus altare portabatur, juxta quod supra in altari holocausti, arca et mensa expositum est, quatuor Evangeliorum libri non inconvenienter accipi, per quorum fidem ac doctrinam sancti portantur, atque a terrenis cogitationibus sublevati, per eremum hujus vitae quotidianis bonorum operum profectibus coelestem feruntur ad patriam. Verum quia ibi manifeste quatuor circuli fieri, duo videlicet in latere uno, et duo in altero praecipiuntur, hic autem tacito numero quaternario duo annuli per singula latera fiunt: pro certo ibi apertius evangelistarum numerus claret, hic
Abbreviated transcription (Latin):
& sp̃s ꝑficientes scificationẽ in timore dĩ. Apte uinis¬
ac non dispar erat ignis qͥ in hoc altari uietimas in
illo tura incendebat : qr nmirũ unus ẽ. sp̃s qͥ cunͦtoꝵ
m̃tes fidetiũ uariante donationũ grã uiuificat.
Qd aut̃ altare incensi quadrangulũ fuit. unũ ha¬
bens cubitũ longitudinis & alterũ latitudinis. duos
uͦ in altitudme: longitudo ad longanimitatẽ pati¬
entiȩ. ut in expositione altaris holocausti dictũ ẽ.
latitudo ad amplitudinẽ dilectionis: altitudo ꝑtin&
ad sublimitatẽ spei. ꝑ quã in laborũ tolerantia tẽpo¬
raliũ. & hiaritate dilectionis sincera mente gau¬
demus. Unius autẽ cubiti & longitudo & latitudo
& mala tẽporalia ȩquanimit̾ ferant: & quȩq ualexs
ꝓximis ꝑ caritatẽ bona impendunt. Recte altare
thimiamatis in iongitudine & in latitudine sua qͣd¬

Expanded text:
et spiritus, perficientes sanctificationem in timore Deiet spiritus, perficientes sanctificationem in timore Deiac non dispar erat ignis, qui in hoc altari victimas, in illo thura incendebat; quia nimirum unus est spiritus, qui cunctorum mentes fidelium variante donationum gratia vivificat. Quod autem altare incensi quadrangulum fuit, unum habens cubitum longitudinis, et alterum latitudinis, duos vero in latitudine, longitudo ad longanimitatem patientiae, ut in expositione altaris holocausti dictum est, latitudo ad amplitudinem dilectionis, altitudo pertinet ad sublimitatem spei, per quam in laborum tolerantia temporaliudemus. Unius autem est cubiti, et longitudo et latitudo , mala temporalia aequanimiter ferant, et quaeque valent proximis per charitatem bona impendunt. Recte altare thymiamatis in longitudine et in latitudine sua quad
Abbreviated transcription (Latin):
sermone p̾dicationis insonant. Porro altare aureũ il¬
lis cõuenient̾ aptat᷑. qͥ ampliore grã suꝑnę claritatis
illustrãt᷑. s minus aliis quȩ in secreto de int̾na suaui
tate gustent dicentes aꝑiunt. minus erueture ꝓloquẽ¬
do sufficiunt : qͣnta ipsi intꝰ duicedine in abdito uultꝰ
dĩ reficiant᷑. Apte etiã altare thimiamatis quantum
metalli fulgore p̾cellebat tanto mensura minꝰ fuit:
qr qͦ sciores quiq in ȩccłta eo sunt pautiores. Apte
de isde lignis sethim quȩ albe spinȩ similia & eẽ. in-¬
corruptibilia dxiꝰ utrũq altare fieri p̾cipitur:
qr niirũ unale. fidei ñ ficte firmitas. qͣ onĩrun cor-¬
da electoꝵ p̃muniri. atq ad suscipiendũ igne̾ dilec¬
tionis. & offerenda dõ uirtutũ libamina debent
pp̃arari : qr om̃b generalit̾ pusiuis cũ maiorib loqͥt᷑
apls dicens. Mundemꝰ nos ab omĩ inqͥnam̃to carniis

Expanded text:
sermone praedicationis insonant. Porro aureum altare ilsermone praedicationis insonant. Porro aureum altare illis convenienter aptatur qui amplius gratia supernae claritatis illustrantur; sed mtate gustent, dicentes aperiunt, munus eructare proloquendo sufficiunt; quanta ipsi intus dulcedine in abdito vultus Dei reficiantur. Apte etiam altare thymiamatis quantum metalli fulgore praecellebat, tanto mensura minus fuit, quia quo sanctiores quoque in Ecclesia, eo sunt pauciores. Apte de eisdem lignis sethim quae albae spinae similia, et esse incorruptibilia diximus, utrumque altare fieri praecipitur, quia nimirum una est fidei non fictae firmitas, quia omnium corda electorum praemuniri, atque ad suscipiendum ignem dilectionis, et offerenda Deo virtutum libamina debent praeparari: quia omnibus generaliter pusillis cum majoribus loquitur Apostolus, dicens: Mundemus nos ab omni inquinamento carnis
Abbreviated transcription (Latin):
mi de conscientia peccati unde conturbent᷑ ac pauears
habentes: s dulciũ ꝓfusione lacrimarũ optantes ue¬
nire. & parere ante faciẽ di. Unde apte hoc altare
intus in uicima ueli & arce. illud ante tabernacu¬
sũ foris positũ ẽ : qr mmirũ illi inconspectu seȩ̃
ȩccliȩ cunctis in exemplo uirtutũ p̃fulgedt. istis
aitioris ardau desiderii contẽplatione futurȩ beati¬
tudrns etiã corpore detenti. ñ minimũ ꝓpinquant.
Apte illud aere hoc uestiri auro p̃cipitur. Es namq
plus aliis metallis sonoꝵ ac diu durabile ẽ. Aurum
uͦ quantũ sono succũbit: tantũ splendore p̃stat aera¬
mento. Unde recte ęneũ altare in qͦ carnes incende¬
bant᷑ & sanguis fundebatur uictimarũ illoꝵ gestat
typũ. qͥ edomitis & uelut dõ immolatis uoluptatib
carns. ꝑseuerant᷑ uiã ueritatis quã semel inchoaue¬
re ꝑaguit : & hanc quoq ꝓximis incedendã crebro

Expanded text:
nil de conscientia peccati unde conturbentur ac paveant, nil de conscientia peccati unde conturbentur ac paveant, habentes, sed dulcium profusione lacrymarum optantes venire, et apparere ante faciem Dei. Unde apte hoc altare intus in vicinia veli et arcae, illud ante tabernaculum foris positum est; quia nimirum illi in conspectu sanctae Ecclesiae cunctis in exemplo virtutum praefulgent; isti altioris ardore desiderii, contemplationi futurae beatitudinis etiam corpore detenti non minimum propinquant. Apte illud aere, hoc vestiri auro praecipitur: aes namque plus aliis metallis sonorum ac diu durabile est; aurum vero quantum sono succumbit, tantum splendore praestat aeramento. Unde certe aeneum altare, in quo carnes incendebantur, et sanguis fundebatur victimarum, illorum gestat typum, qui edomitis et velut Deo immolatis voluptatibus carnis, perseveranter viam veritatis, quam semel inchoavere, peragunt, et hanc quoque proximis incedendam crebro
Abbreviated transcription (Latin):
bens cubitũ longitudinis & alterũ latitudiuis.i. qͣd
rangulũ. & duos eubitos in altitudine. Si altare
holocausti de quo supra dictũ ẽ. generalit̃ uitam
designat iustoꝵ qͥ carnẽ suã quotidie crucifigere
cũ uitiis & concupiscentus atq in hostiã uiuentem
dõ offerre consuerunt. qͥd hoc altare in adolendum¬
thiama factũ nͥ specialẽ quorumdã ꝑfectioꝵ uitã
significat: neq enĩ frustra in illo incendebant᷑ carnes
animalũ. in hoc adolebatur incensũ. nisi qr in illo
figurabant᷑ hi qͥ ñ scd̃m desideria carnis ambulant.
s quasi hȩc dño immolantes. om̃s sui corporis sensus.
ꝑ ignẽ scĩ sp̃s eiꝰ uoluntati dedicant. In isto autẽ illoꝵ
typus exp̾mitur : qͥ maiore m̃tis ꝑfectione extinctis
prsus ac sopitis illecebris om̃ib carnis. sola dño oraci¬
onũ uota offerunt. Na qͥdẽ de carne qđ se impugnae

Expanded text:
bens cubitum longitudinis, et alterum latitudinis, id est, bens cubitum longitudinis, et alterum latitudinis, id est, quadrangulum et duos cubitos in altitudine . Si altare holocausti de quo supra dictum est, generaliter vitam designat justorum, qui carnem suam quotidie crucifigere cum vitiis et concupiscentiis, atque in hostiam vivente Deo offerre consuerunt, quid hoc altare thymiama factum erat, specialem quorumdam perfectorum vitam significat. Neque frustra in illo carnes ur, in hoc adolebatur incensum; nisi quia in illo figurabantur hi qui non secundum desideria carnis ambulant, sed quasi haec Domino immolantes, omnes sui corporis sensus per ignem sancti Spiritus ejus voluntati dedicant: in isto autem illorum typus exprimitur, qui majore mentis perfectione, exstinctis prorsus ac sopitis illecebris omnibus carnis, sola Domino orationum vota offerunt: nil quidem de carne, quod se impugnet,
Abbreviated transcription (Latin):
absoluendi. & inbonis oꝑib simul confirmandi: panes
quoq arimi quid misterii salutaris contineant doc&
apł̃s dicens. Itaq epulem. ñ inferm̃to ueteri neq in
ferm̃to malicie & neqͥciȩ : s in azimis sinceritatis &
ueritatis. Conspsa sunt autẽ siue lita oleo crustula et
lagana. ut admoneremur oꝑa habere ñ solũ a ferm̃¬
to maliciȩ & neqͥcie castigata. s & pinguedinẽ cari¬
tatis diuinis adigna conspectib. Uł certe crustuia oleo
nr̃i deuotione pinguescunt. Lagana oleo lita offeri¬
mus: cũ etiã foris hominib spãlia. eẽ. quȩ agimꝰ
indubitant̾ in exẽplũ uiuendi ostendimꝰ. Quib nimi
tationes puras meritũ nobis scĩmoniȩ dnõ donante
conqͥrimꝰ. E& pletis autẽ mandatis huiusce saerationis
aaron & fiioꝵ eius: redit scriptura p̾cipere etiã
de factura altaris incensi. in qͦ idẽ aaron cotidianũ¬

Expanded text:
absolvendi, et in bonis operibus sumus confirmandi? Panes absolvendi, et in bonis operibus sumus confirmandi? Panes quoque azymi quid mysterii salutaris contineant, docet Apostolus dicens: Itaque epulemur, non in fermento veteri, neque in fermento malitiae et nequitiae, sed in azymis sinceritatis et veritatis. Conspersa sunt autem, sive lita oleo crustula et lagana; ut admoneremur, opera habere non solum a fermento malitiae et nequitiae castigata, sed et pinguedine charitatis divinis digna conspectibus. Vel certe crustulam oleo nostri devotione pinguescunt. Lagana oleo lita offerimus, cum etiam foris hominibus spiritualia esse quae agimus, indubitanter in exemplum vivendi ostendimus. Quibus nim bona et cogitationes puras meritum nobis sanctimoniae Domino donante conquirimus. Expletis autem mandatis hujusce consecrationis, Aaron et filiorum ejus, redit Scriptura percipere etiam de factura altaris incensi, in quo idem Aaron quotidianu
Abbreviated transcription (Latin):
cens impollutꝰ. segregatus a peceatorib. & excelsior
celis factus. Quere habinit lamminã in capite suo
aureã in qua eẽt. scm̃ dñ sculptũ: qr uenit in nomine
patris dicens. ego in patre. & pater in me ẽ: & qͥ uidit
me uidit & patrẽ. Actemis aaron & filioꝵ eius ha¬
bitus qualis eẽ. debeat cęlesti designat᷑ oraculo: seqr̃
autẽ hinc etiã modus consecrationis quo uł ipsos uł
tabernacłm cũ omĩ suppellectili sua dedticari opor¬
teat: oblatis udelic& dño uitulo & duob arietibꝰ. pa¬
nib quoq triticeis ñ solũ azimis. s. & oleo conspersis
siue litis. adhibitio etiã oleo unctionis. Que inmirum
crcta siue oꝑm deuotionẽ bonoꝵ ac mundiciã fidei
seu grãm diuinȩ illustrationis sola consecrari oportet:
sacerdotes figurate demonstrant. Quis & enĩ nescrat
iminolationẽ ac sanguiẽ illoꝵ animaliũ morte̾ asꝑsi-¬
onẽq designare sanguinis anĩ nri. ꝑ quã & apeccatis

Expanded text:
cens, impollutus, segregatus a peccatoribus, et excelsior coelis factus, qui vere habuit laminam in capite suo auream, in qua esset sanctum Domini sculptum, quia venit in nomine Patris, dicens: Ego in Patre, et Pater in me est, et qui videt me, videt et Patrem . Hactenus Aaron et filiorum ejus habitus qualis esse debeat, coelesti designatur oraculo. Sequitur autem hinc etiam modus consecrationis, quo vel ipsos vel tabernaculum cum omni supellectile sua, dedicari oporteat, oblatis videlicet Domino vitulo et duobus arietibus, panibus quoque triticeis non solum azymis sed et oleo conspersis, si velitis, adhibito etiam oleo unctionis. Quae nimirum cuncta sive operum devotionem bonorum ac munditiam fidei, seu gratiam divinae illustrationis sola consecrari oportet, sacerdotes figurate demonstrant. Quis enim nesciat immolationem ac sanguinem illorum animalium, mortem aspersionemque designare sanguinis Domini nostri, per quam et a peccatis
Abbreviated transcription (Latin):
boris acctpe meruit: s quẽ in utero uirgins in car¬
natus p̾ueniente grã sp̃s scĩ totũ simul accepit.¬
Cuius sacerdotiũ int̾pellationẽ ꝓnobis pulcherrime
cõmendans apłs ait. Hic autẽ eo qd maneat inȩ¬
ternũ. sẽpitnũ hab& facerdotiũ. Unde & saluare
in ꝓpetuũ potest accedens ꝑsem & ipsũ ad dm̃: sẽꝑ

Expanded text:
boris accipere meruit, sed quem in utero Virginis incarboris accipere meruit, sed quem in utero Virginis incarnatus, peCujus sacerdotii interpellationem pro nobis pulcherrime commendans Apostolus ait: Hic autem eo quod maneat in aeternum, sempiternum habet sacerdotium: unde et salvare in perpetuum potest, accedens
Abbreviated transcription (Latin):
apłs. In int̾iore homine habitare xpm̃ ꝑ fidẽ in cor¬
dib urĩs. & ideo nobis scriptura pontificẽ ueteris
testam̃ti sic uestitũ ostendit: ut sciat nrĩ tẽporis pon¬
tifex ꝓtoto se generi humano. maxime autẽ ꝓhis
qͥ cognorierunt ueritatẽ signũq fidei illius in fron¬
te portant intercedere debere: apło admonente ac
dicente. Obsecro gͥ pͥmo omĩum fieri chsecrationeᷤᷤ.
orationes. postulationes. grãrũ actionesꝰ. ꝓ om̃ib ho¬
minib ꝓ regib & om̃ib qͥ in sublimitate sunt. Nd
si in pontifice quẽ conseerat moyses anm̃ saluatorẽ
intelligimꝰ. uire in habitu suo totius mundi figurã
samil & homunuis haba&e Ipse ẽ. enĩ ut apls ait. splen¬
dor głie & figura substanciȩ dĩ patris. portanꝰq
omia uerbo uirtutis suȩ. Ipse agnus di qͥ tollit pec¬
eata mundi. Ipse sacerdos in ȩt̾nũ omĩ scitatis orna¬
tu p̃darus. Non quẽ natus in carne ꝑ exercitiũ la¬

Expanded text:
 in interiore homine habitare Christum per fidem in cordibus nostris . Et ideo nobis Scriptura pontificem Veteris Testamenti sic vestitum ostendit, ut sciat et nostri temporis pontifex pro toto se genere humano, maxime autem pro his qui cognoverunt veritatem, signumque fidei illius in fronte portant, intercedere debere, Apostolo admonente ac dicente: Obsecro igitur primum omnium fieri obsecrationes, orationes, postulationes, gratiarum actiones pro omnibus hominibus, pro regibus, et omnibus qui in sublimitate sunt . Quod si in pontifice, quem consecrat Moyses, Dominum Salvatorem intelligimus, jure in habitu suo totius mundi figuram simul, et hominis habet. Ipse est enim, ut Apostolus ait, splendor gloriae, et figura substantiae Dei Patris, portansque omnia verbo virtutis suae. Ipse Agnus Dei, qui tollit peccata mundi: ipse sacerdos in aeternum, omni sanctitatis ornatu praeclarus, non quem natus in carne per exercitium la
Abbreviated transcription (Latin):
ris similitudinẽ coccꝰq fuerit bis tinctus eo qd̃
ignis gemina uirtute sit p̾ditꝰ. lucendi uidelic&
& incendendi. Auintq hebrei qr ideo pontifex omiũ
figurã elem̃toꝵ in suo habitu gestauerit: qr ñ sotum
Quib nos ñ incongrue forte addere ualemus. qdđ in
imo quoq hominũ figura om̃ium elem̃toꝵ conti¬
netur. Ignis in calore. Aeris in alitu. Aquarũ. in hu¬
more. Terre : in ipsa soliditate membroꝵ. Unde & a
phisiologis grece homo. microcosinos .i. minor munaꝰ
uocatur. Qã & si aurũ quid ineodẽ habitu uxxta
hanc intelligentiã signific& queris: rationabil ẽ
in eo int̾ioris hominis uirtutẽ intellige. Unde & in

Expanded text:
ris similitudinem. Coccusque fuerit bis tinctus, eo qris similitudinem. Coccusque fuerit bis tinctus, eo qignis gemina sit virtute praeditus: lucendi videlicet et incedendi. Aiuntque Hebraei, quia ideo pontifex omnium figuram elementorum in suo habitu gestaverit, quia non solquibus nos non incongrue forte addere valemus, quid in uno quoque hominum, figura omnium elementorum continetur: Ignis in calore, aeris in halitu, aquarum in humore, terrae in ipsa soliditate membrorum. Unde et a physiologis Graece homo , id est minor mundus vocatur. Quid et si aurum quo in eodem habitu, juxta hanc intelligentiam significet quaeris, rationabilem in eo interius hominis virtutem intellige: unde et in
Abbreviated transcription (Latin):
mini p̾latus. Notandũ interea qđ cũ t hoc libro
exodi aaron octo uestib induendi̾s asseueratur.
uidet᷑ in leuitico addita & nona : baltheus uidetic&
quo linea fuerit tunica ante indutã iacinthinã
pͣcineta. Sic & enĩ scriptũ ẽ.Cũq lauiss& eos ue¬
stiuit pontificẽ subucula linea accingens eũ bai¬
theo. & induens tumcã iacinthinã & desuper
humerale imposuit. qđ stringens eingulo aptauit
rationali. S qͦmͦ cũq hoc faetũ fuer: patet ma¬
nifeste ex eis que explanata sunt figura uestitus
intelleetualis. Uerũ qr de habitu sacerdotali sequen
tes dicta patrũ breuiter ista ꝑstrinximus: notan¬
dũ putauimꝰ & hoc qd quattuor ili colores eximii
de quib factꝰ ẽ. totidẽ mnundi elementis congrua
cõparatione aptantur. Bissũ siue linũ terrȩ qđ ex
ea nascunt᷑ : purpura aquis qđ ex mari eodedlis
tinguatur: iacintinus & cocus aeri & igni ob colo¬

Expanded text:
mini praelatus. Notandum interea quod cum in hoc libro mini praelatus. Notandum interea quod cum in hoc libro Exodi, Aaron octo vestibus induendus asseratur, videtur in Levitico addita et notitia: balteus videlicet quo linea fuerit tunica ante indutam hyacinthinam praecincta. Sic etenim scriptum est: Cumque lavisset eos, vestivit pontificem subucula linea, ac cingens eum balteo, et induens tunica hyacinthina; et desuper humerale imposuit, quod stringens cingulo aptavit rationali . Sed quomodo hoc factum fuerit, patet manifeste ex eis quae explanata sunt, figura vestitus intellectualis. CAPUT X. De quatuor vetes dicta patrum, breviter ista perstrinximus, notandum putavimus ex hoc quod quatuor illi colores eximii, de quibus factus est, totidem mundi elementis congrua comparatione aptantur. Byssus sive linum terrae, quod ex ea nascuntur; purpura aquis, quod ex marinis conchyliis tingitur; hyacinthinus et coccus aeri et igni ob colo
Abbreviated transcription (Latin):
theo aaron scilic& et liberos eius. &impones
eis mithras. eruntq sacerdotes mei in religione
endis p̾cipitur. Unde liquido constat qđ̃ se genere
uestuñti ipse prius aaron ac fiii eius induerans:
& sic ad manum moysi lauandi. induendi. un¬
guendi & consecranti intrabant. U̾bi & hoc no¬
tandũ qd consecraturus eos moyses pͥmo lauit
aqua. & sic habitũ iltis sacri gradus imponit:
qr ninirũ necesse ẽ. ut qͥ ad officiũ altaris. ꝓmo¬
uendus ẽ maiorib se solito fluentis lacrimarũ
siue cõpunetionis tẽpore dedicationis abluat:
ut qͦ mundior ad gradũ accipiendũ accesserit.
eo ꝑfectius acceptũ consunm&. Indutꝰ uͦ sacris
uestib pontifex mox oleo unctionis ꝑfunditur.
qđ̃ ea quȩ p̾missa sunt indum̃ta uirtutũ absq
grã dĩ possimus habere: s qr mauis necesse ẽ.
auxiliũ grã tribuatur a dnõ. ubi qͥs uł maiorẽ
conscenderit gradum uł plurimoꝵ fuerit regi¬

Expanded text:
teo Aaron scilicet et liberos eius et inpones teo Aaron scilicet et liberos eius et inpones eis mitras eruntque sacerdotes mei in religione endis, praecipitur. Unde liquido constat, quod se hoc genere vestimenti ipse prius Aaron et filii ejus induerant, et sic ad manum Moysi lavandi, induendi, ungendi, et consecrandi intrabant. Ubi et hoc notandum, quod consecraturus eos Moyses, primo lavit aqua, et sic habitum illis sacri gradus imponit: quia nimirum necesse est ut qui ad officium altaris promovendus est, majoribus se solito fluentis lacrymarum sive compunctionis, tempore dedicationis abluat, ut quo mundior ad gradum accipiendum accesserit, eo perfectius acceptum consummet. Indutus vero sacris vestibus pontifex, mox oleo unctionis profunditurquod ea quae praemissa sunt indumenta virtutum, absque gratia Dei possimus habere, sed quia majus necesse est auxilium gratiae tribuatur a Domino, ubi quis vel majorem conscenderit gradum, vel plurimorum fuerit regi
Abbreviated transcription (Latin):
ut oꝑiant carnẽ. Ipsi in qͥt oꝑiant earnẽ turpi¬
tudinis suȩ. tu feminalia pontifici & filiis eiꝰ
facies. tu. castitatis regulã docebis. tu abstinen¬
dũ ab uxoris cõplexu eis qͥ sacerdotio functuri
funt intimabis : nulli tamen uiolentã huius¬
modi continentiȩ iugũ impones: s qͥ cũq sacer¬
sua sponte uxorũ serui eẽ. desistant. Qđ̃ ubi
ꝑfecerint. & suscepto semel continentię ꝓpostto
ministros se scũarii atq alturis fore consenti¬
unt. aderit lex diuina que uelut ceterũ illis
habitũ sacerdotib congruũ imponens quomodo
uiuere uł docere debeant abundant̾ instituat.
.UI Quo: laueris patrẽ cũ filiis aqua. indues a-¬
aron uestimtis suis .i. linea & tumca. & suꝑ hu¬
merali & rationali. Qđ constringens baltheo
pones thiarã in caput euis & lamininã scam̃
suꝑ thiarã. & oleũ unctionis fundes suꝑ caput
eius: atq hoc ritu consecrabitur. Filios qͦq eius
applicabis. & indues tunicis lineis. cingesq bal¬

Expanded text:
udinis suae. Ipsi, inquit, operiant carnem turpitudinis suae, tu feminalia pontifici et filiis ejus facies, tu castitatis regulam docebis, tu abstinendum ab uxorio complexu eis qui sacerdotio functuri sunt intimabis. Nulli tamen violentum hujusmodi continentiae jugum impones; sed quicunque sacersua sponte uxorum servi esse desistant. Quid ubi perfecerint, et suscepto semel continentiae proposito, ministros se sanctuarii atque altaris fore consentiunt, aderit lex divina, quae velut caeterum illis habitum sacerdotibus congruum imponens, quomodo vivere vel docere debeant, abundant justitiae. Cumque laveris Patrem cum filiis aqua, indues Aaron vestimentis suis, id est, linea et tunica, et superhumerali, et rationali quod constringes baltepones tiaram in capite eius et lamminam sanctam super tiaram et oleum unctionis fundes super caput eius atque hoc ritu consecrabitur filios quoque illius adplicabis et indues tunicis lineis cingesque bal
Abbreviated transcription (Latin):
ris ulius qͥ egressus ẽ. de radice iesse .i. dnĩ salua
quȩ filiis aaron in decorẽ & gliã fieri pcepta
st̃. quid nobis int̾ni decoris &gliȩ cõmendent
faculime ex his que suꝑius exposita sunt. in¬
telligi ualae. Tunicas nãq habent sacerdotes li¬
neas. cũ totũ corpus siui candore castitatis dedi¬
cant. Baltheis cunicas cuigunt: cũ eandẽ castino¬
mã uigilanti mentis custodia cireũspiciunt. ne
conscientia illius desidiosiores erga bonoꝵ oꝑm
exercitia remaneant : ne ꝑ iactantiã castimoniȩ
ipsius etiã castimone meritũ minuant. Uesties¬

Expanded text:
ris illius, qui egressusris illius, qui egressusiis Aaron in gloriam et decorem fieri praecepta sunt, quid nobis interni decoris et gloriae commendent, facillime ex his quae superius exposita sunt, intelligi valet. Tunicas namque habent sacerdotes lineas, cum totum corpus suum candori castitatis dedicant. Balteis tunicas cingunt, cum eamdem castimoniam vigilanti mentis custodia circumspiciunt, ne conscientia illius desidiosiores erga bonorum operum exercitia remaneant, ne per jactantiam castimoniae, ipsius etiam castimoniae meritum perdant. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
utcea iacintina ne laxe fluerent. & ase iniuce̾ mo¬
uerentur. Iusti autẽ cubiũ qͥn batcheus fiue eingu¬
i cin suꝑ himeral e astringebatur. tumcã iacintinã
que & suꝑ humeralis tunica uocabatur cingebat.
Cuncta & enim que hucusq dicta funt ad pontificis
habitũ ꝑtinent. Dehinc consequenter filioꝵ eius bai¬
orno filiis a dron tamicas lineas parabis & battheos
ac tharas in gloriã & decorẽ. Ileq de battheis eoꝵ
utrũ & ipsi oxe piumarũ anuinius coloris fieri de¬
buerato aliquia decernitur. Dicendũ gͥ pͥmũ de
ber& pontifex quem singulari uirtutũ decore
Seꝑ oportebat accingi. Apte pontifex uariante flo¬
re coloꝵ fuigentiũ accinetus tcedebat. qr sic̃ auiꝰ
qͥlibi& necesse ẽ. industria continentiȩ p̾cingatur.
ne caro repugnans spiũ int̾nã m̃tis pace̾ aliquan¬
do contunrba& ita pontifex ac doctor fidetiũ edomito
iã onĩ concupiscibili motu antimi siue corporis ipsa
uirtutũ deb& głia circũdari. ut uixta exeplũ flo-¬

Expanded text:
ne laxe fluerent, et a se invicem moverentur. Nulli autem dubium, quin balteus sive cingulum, cui superhumerale astringebatur, tunicam hyacinthinam, quae et superhumeralis tunica vocabatur, cingebat; cuncta etenim quae hucusque dicta sunt, ad pontificis habitum pertinent. Dehinc consequenter filiorum ejus siPorro filiis Aaron tunicas lineas parabis et balteosac tiaras in gloriam et decorem. Neque de balteis eorum, utrum et ipso opere plumarii, an unius coloris fieri debuerint, aliquid decernitur. Dicendum est igitur pberet pontifex, quem singulari virtutum decore semper oportebat accingi, apte pontifex variante flore colorum fulgentium, accinctus incedebat: quia sicut alius quilibet, necesse est industria continentiae praecingatur, ne caro repugnans spiritui internam mentis pacem aliquando conturbet; ita pontifex ac doctor fidelium, edomito jam omni concupiscibili motu animi sive corporis, ipsa virtutum debet gloria circumdari: ut juxta exemplum flo
Abbreviated transcription (Latin):
erat aaron & filii enis. s ea distinetione ut ipse
quidẽ his om̃ĩb uteretur. filii autẽ ultimis tribꝰ
quȩ illoꝵ ꝓpͥe nomini ascripta sunt cũ dr̃. Porro
filiis aaron tunicas lineas parabis. & baltheos.
ac thiaras inglia & decorẽ. Qđ autẽ seqr̃ facies

Expanded text:
erat Aaron et filii ejus; sed ea distinctione, ut ipse quidem omnibus his uteretur, filii autem ultimis tribus, quae illorum proprie nomini ascripta sunt, cum dicitur: Porro filiis Aaron tunicas lineas parabis, et balteos ac tiaras in gloriam et decorem.
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ornatũq transcendens alttus p̃minerae. ⁊uelut
cuncta scificans eximiã in eiꝰ fronte sede᷑ teneret.
Significat autẽ ipsa: pfessionis nrȩ fiduciã quã in
fronte portamus dicentes finguli cũ apło: mͥ absit
in toto pontificis habitu de auro ẽ. solo factũ. uit
mindiciã cordis siue corporis in qua mysteria re¬
demptionis nrẽ recondere uł gestare debeamus
ostender&. el certe auro inscriptũ in fronte sacer¬
dos sẽm̃ dnĩ gestat: ut istnu&& mnystice qđ ita pas¬
sionẽ dñ & saluatoris nrĩ ꝑ quã redẽpti sumus
uenerari & amplecti debemꝰ: ut claritatẽ in illo di¬
iune marestatis ꝑ quã creati sumꝰ parit̾ confitendã
eẽ. nouerimus. Ita mortẽ assimupte abillo humani¬
tatis confiteri. ut eandẽ mox humanitatẽ in et̾nũ
de morte głiã resurrȩxisse fateam̃. Sem̃ autẽ dni¬

Expanded text:
tum ornatumque transcendens, altius praeemineret, et velut tum ornatumque transcendens, altius praeemineret, et velut cuncta sanctificans, eximiam in eis sedem teneret. Significat autem ipsam professionis nostrae fiduciam, quam in fronte portamus dicentes singuli cum Apostolo: Mihi in toto pontificis habitu de auro est solo factum, ut munditiam cordis sive corporis, in qua mysteria redemptionis nostrae recondere vel gestare debeamus, ostenderet, vel certe auro inscriptum in fronte sacerdos sanctum Domini gestat, ut insinuet mystice, quod ita passionem Domini et Salvatoris nostri, per quam redempti sumus, venerari, et amplecti debemus, ut claritatem in illo divinae majestatis, per quam creati sumus, pariter confitendum esse noverimus: ita mortem assumptae ab illo humanitatis confiteri, ut eamdem mox humanitatem in aeternam de morte gloriam resurrexisse fateamur. Sanctum autem D
Abbreviated transcription (Latin):
titumabula. congruit hoc figuris inysterioꝵ: ut
sicut in huinero ac ꝑectore apłicũ ferre numerum
rũ assignatũ habera&. Constat enĩ q duodenarius
ratus uocatur sua electione signarunt. Portabat &
cis. ut ostender& mistice qđd eadẽ fides & oꝑatio iusti¬
luce̾ ꝑductura. Tres namq dies ac noctes habent
cib cireuit : apte hic mimerꝰ tintinnabuloꝵ & ma¬
ioꝵ diuersitate coloris tunicȩ pontificis uiditus ẽ.
ad docendũ figurate qđ sol iusticie apc̃ orbẽ eẽt. u¬
luminaturus uniuersum. eiq domũ p̃biturꝰ & uere
fidei quȩ ẽ. in agnitione & confessione sc̃ẽ trinitatis
tũ. Facies & lammiã de auro purissimo in qua
seulpes opo celatoris sem̃ dno. ligabisq eã incta ia¬
cinrtina & erit sup thiarã imminens front pontifi¬
cis. l ammina hec aurea i fronte pontificis in qua
q: sic̾ diuina potentia eimetis quȩ creauit suꝑ entne.
ita oportebat ut nomen eus cȩterũ pontificis habi¬

Expanded text:
tintinnabula, congruit hoc figuris mysteriorum; ut sicut in humero ac pectore apostolicum ferre numerum rum adsignatum haberet. Constat enim quod sicut duodenarius ratus vocatur, sua electione signarunt. Portabat etcis, ut ostenderet mystice, quod fides et operatio justilucem perductura. Tres namque dies ac noctes habent cibus circuit; apte hic numerus tintinnabulorum et malorum diversi coloris, tunicae pontificis inditus est, ad docendum figurate, quod Sol justitiae Christus orbem esset illuminaturus universum, eique donum praebiturus, et verae fidei, quae est in agnitione et confessione sanctae Trinitatis, purissimo, in qua sculpes opere coelatoris sanctum Domino. Ligabisque eam vitta hyacinthina, et erit super tiaram imminens fronti pontificis . Lamina haec aurea in fronte pontificis, in quaquia sicut divina potentia cunctis quae creavit supereminet, ita oportebat ut nomen ejus caeterum pontificis habi
Abbreviated transcription (Latin):
bile significat: qđ apud hebreos quattuor ut te¬
Cuius int̾pͣtatio lingua eoꝵ ineffabile sonat. Non qr
dici non potest.s qr fugiri sensu & intellectu crea¬
ture nullius potest. &bene quat tuor lioteris idẽ
nomen dnĩ in fronte pontificis erat scriptũ: po̾ ui
delic& significantiã totidẽ partiũ dince crucis.
quã in fronte portaturi eramus. hoc ẽ. su pp̾mam.
scm̃ diuĩ contin&e uitta iacuitina cũ thiara ponti¬
ficis: qͣndo spe celestiũ p̾mioꝵ quã iacintus sigm¬
ficat in fide confortam : & eo artius uel sacranita
nrȩ̃ redemptionis uł imagme̾ ac fimilitudinẽ nr̃i
conditoris & redemptoris intemeratã seruare con

Expanded text:
cat, quod apud Hebraeos quatuor litteCujus interpretatio lingua eorum ineffabile sonat: non quia dici non potest, sed quia finiri sensu et intellectu creaturae nullius potest. Et bene quatuor litteris idem nomen Domini in fronte pontificis erat scriptum, propter videlicet significantiam totidem partium Dominicae crucis, quam in fronte portaturi eramus, hoc est, supremam, sanctum Domini continet, vitta hyacinthina cum tiara pontificis; cum spe coelestium bonorum, quam hyacinthus significat, in fide confortamur, et eo arctius vel sacramenta nostrae redemptionis, vel imaginem ac similitudinem nostri Conditori
Abbreviated transcription (Latin):
ale corã dño in ȩtnũ. Sẽꝑ qͥde oport& facerdotem
memoriã patrũ p̾cedentiũ in pectore suo ferre:
s ꝑ maxime tunc qͣndo ministraturꝰ corã dnõ ad
altare ascendit. Ut quo sacratius ẽ. ministeruĩ : eo
solertiꝰ toto se ꝑmundans studio. tota industria
m̃tis exornatis. & corporis scoꝵ exẽpla respiciat. ho¬
rũq sedulus imitator existens. aptũ se diunis ex¬
hibere cur& aspectib. Itẽ nomina filioꝵ ifrł aa¬
ron suꝑ pectus suũ memoriale corã dño portat

Expanded text:
ali judicii, etc. Semper quidem oportet sacerdotem memoriam patrum in pectore suo ferre; sed permaxime tunc, quando ministraturus coram Domino ad altare ascendit, ut quo sacratius est ministerium, eo solertius toto se permundans studio, tota industria mentis exornans et corporis, sanctorum exempla respiciat; horumque sedulus imitator existens, aptum se divinis exhibere curet aspectibus. Item nomina filiorum Israel Aaron super pectus suum memoriale cor