comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ẜui. ros tam̃ incausa peculiari mañ.
Namsi aut ẜuodonasf debitum dñs.
aut nomine ẜui a lius dño intuliss
peculium suppletur. Nec ẽ noua con¬
cessione dñi opus. ¶Nonsolum id in
peculio uicarioꝵ ponendinnẽ. cuius
reiadnõ. fietiam idc̾uius abeo ciuis
inpcculio ĩsĩt. seorsum rationẽ ha
datasit duit̃axat depeculio pater dñs¬
ueobligatur. ¶Sifilius .f. ius in¬
randum detułit. ⁊ iuratumsit. depe¬
culiodanda ẽ accio quasi ꝯtractũ sit.
tumẽ qua si pͥusilla pecua. siuepat᷑¬
monium pusillum. P̾ecuͥliũ ã tub̾a
tum arationib dnicis ht̃ deducto ĩ¬
de siquid duõ debetur

Expanded text:
ui, res tamen in causa peculiaria manent: nam si aut seruo donasset debitum dominus aut nomine serui alius domino intulisset, peculium suppletur nec est noua concessione domini opus.Non solum id in peculio uicariorum ponendum est, cuius rei a domino, sed etiam id cuius ab eo cuius in peculio sint seorsum rationem hadata sit, dumtaxat de peculio pater dominusue obligantur.Si filius familias iusiurandum detulerit et iuratum sit, de peculio danda est actio, quasi contractum sit: tum ‹est› quasi pusilla pecunia siue patrimonium pusillum.Peculium autem Tubero tum a rationibus dominicis habet, deducto inde si quid domino debetur
Abbreviated transcription (Latin):
solũ ei qui mutuã dedissi. fi ⁊ succes¬
sorib eus denegandam eẽ accõnẽ.¬
ꝓ inde ⁊ sialius minuã dedit alius
stipulatus ẽ. dabitur adu̾sus eniex¬
cepno. licet hic ñdederit. S⁊ mslalt̃¬
uter eoꝵ ignorauit inpats ẽẽpote¬
statem uerius dicendum ẽ. utriꝙ¬

Expanded text:
olum ei, qui mutuam dedisset, sed et successoribus eius deneganda est actio.Proinde et si alius mutuam dedit, alius stipulatus est, dabitur aduersus eum exceptio, licet hic non dederit. sed et si alteruter eorum ignorauit in patris esse potestate, seuerius dicendum est utr
Abbreviated transcription (Latin):
quiceͣrit cumeo quiuiauena
potestatesit. etiam si de ticluit᷑
suꝑiores accõnes. id̾̃ exeiritoria. insti¬
ꝯseq̾uat̃. Sine enim uissueius ainus ĩ
potestatesit. negotium gestum fuerit.¬

Expanded text:
qui contraxit cum eo, qui in aliena potestate sit, etiamsi deficient superiores actiones, id est exercitoria insticonsequatur. siue enim iussu eius, cuius in potestate sit, negotium gestum fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
p̃positus fuis. Cumaũt ⁊ alia quedã ges¬
sisse. ⁊ orrea conduxisse. ⁊ multis sbluiꝰse
Io ẜuus ꝓbaretur p̃fectus annone contͣ
dĩ dederat sẽnͣtentiãm. dicebamus qͣ¬
si fidem iussionẽ eẽ uideri. cumꝑalio sol
indiñ dari accõnem. nec uidr᷑ ħdmn¬

Expanded text:
quaedam gessisse et horrea conduxisse et multis soluisse idem seruus probaretur, praefectus annonae contra dominum dederat sententiam. dicebamus quasi fideiussionem esse uideri, cum pro alio soluin dominum dari actionem nec uid
Abbreviated transcription (Latin):
seheredite enis cuius ĩpotestate cũ
moritur fuit. eius rei nomine q̃ ccͣcta
sua uoluntate. siue iussueius incinus
potestate erit ccͣxit. siue iupeculium¬
ip̃ius. siue mpatrimoniumeius cuuiꝰ
inpotestate fuerit eares iadact᷑a fuerit
accõnẽ eausa cognita aabo uud ꝗd fa¬
cer̾e põt. Si si eitra emancĩpationẽ sui
uiris fãctus sit. ł in adoͣpt̾ionẽ datus dĩs
pat̃ naturalis decesserit. Item siquis ex
muuma partesit iustitutus equissimũẽ
causa cognita. etiam inhũc dariaccõnẽ.¬

Expanded text:
se hereditate eius cuius in potestate cum moritur fuerit, eius rei nomine, quae cum sua voluntate sive iussu eius in cuius potestate erit contraxerit, sive iipsius siue in patrimonium eius cuius in potestate fuerit ea res redacta fuerit, actionem causa cognita dabo in quod facere potest.' Sed et si citra emancipationem sui iuris factus sit uel in adoptionem datus, deinde pater naturalis decesserit, item si quis ex minima parte sit institutus, aequissimum est causa cognita etiam in hunc dari actione
Abbreviated transcription (Latin):
administrauonẽ habuit. Non uꝑ
dere eipeculium pat̃ concedit. cum
offendit quimu tuam pecumã fili¬
o famili as dedit ñ qui alias ceͣrit.
putauendidit. locauit. ł aliomõ
contraxit. Nampecume datio ꝑni¬
tiosa parentib eoꝵ uisaẽ. ⁊ idõ ⁊ si
icreditum abii filio. f. ł excausa
tñ quia pecume nua̾tio ñ concurrit.
demũ erit dicendum. siñ fraus se¬
natus ꝯsulto sit cogͣnita. ut quicre
cem. ¶ Siafilio .f. stipulatus sim.
tpami familias facto ciedid̾im. siue
capite diminitus sit. sinemortepa¬
iris ł alias sui itis sine capits dimi¬
mutione fuerit effectus. debrdici

Expanded text:
administrationem habuit: non enim perdere ei peculium pater concedit, cum offendit, qui mutuam pecuniam filio familias dedit, non qui alias contraxit, puta vendidit locavit vel alio modo contraxit: nam pecuniae datio perniciosa parentibus eorum visa est. et ideo etsi in creditum abii filio familias in quo pecudemum erit dicendum, si non fraus senatus consulto sit cogitata, ut qui crecem.Si a filio familias stipulatus sim et patri familias facto crediderim, siue capite deminutus sit siue morte patris uel alias sui iuris sine capitis deminutione fu
Abbreviated transcription (Latin):
it ip̃e d̾ꝑignoro quo ea sueptois ca mel¬
or effieiir s deniꝙ santiquior coi¬
tor depignore uendendo cũ debito¬
repactum int̃posuit. posterior aut̃ cͥ¬
ditorͣ dntrahen do omiserit np̃ obli¬
uideamus andicipos sgnt. hucuiq
transire a deuin iis pignoriᷤ: ut dist¬
hereꝑignus huic liceat. ꝙ admitten¬
dumeristimo. sepe enim io qd̾ qui

Expanded text:
su emptoris causa melior efficietur. denique si antiquior creditor de pignore vendendo cum debitore pactum interposuit, posterior autem creditor de distrahendo omisit non per oblivideamus, an dici possit huc usque transire ad eum ius prioris, ut distrahere pignus huic liceat. quod admittendum existimo:
Abbreviated transcription (Latin):
mine. s suo fruntus ẽ ep̃tor: teneri¬
meꝵ int̾ est ł interfuit: id factum
ñee . quã quam siame coꝑductum
usum .f. cuiuͥs alii locauit: ret̾ineat̃
oͦnͣoĩe dicendum amitti. N enĩ meo
noĩe fruitur colonus. s ⁊ siame ẽptũ

Expanded text:
mine, sed suo fruitus est emptor: teneri, quanti mea interfuit id factum non esse. quamquam si a me conductum usum fructum quis alii locauerit, retinetur o nomine, dicendum amitti: non enim meo nomine fruitur colonus. Sed si emptum a m
Abbreviated transcription (Latin):
tuo eius o̾ iuris mansissex¶ Ita ioueꝵ
puto siflim̃ inuudatioẽ ortũ occu¬
pauit. Nam ⁊ sialuco mutato mnoc
manarecepit. amitti uiũ .f. eͣristi¬
mo. cumis locus aluei publicus eẽ
ceꝑit. neꝙ in pristinũ statum resti
stodien dum eẽ. ait labeo. deqͣuib
um solũ eẽ desut. ñmagis ꝗͣ ster

Expanded text:
tuo eiusdem iuris mansisset. ita id uerum puto, si flumen inundatione hortum occupauit: nam si alueo mutato inde manare coeperit, amitti usum fructum existimo, cum is locus aluei publicus esse coeperit, neque in pristinum statum restistodiendum esse ait Labeo: de quibusum solum esse desinit, non magis quam ster
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ ꝑ ducetͣ. si forte usus .f. suĩt
tamdu legatus: quã du manu¬
mittatur. Namincipiente ꝓͥeta¬
rio manumittere extinguetur
usus fructus.

Expanded text:
rtatem perducet, si forte usus fructus fuerit tamdiu legatus, quamdiu manumittatur: nam incipiente proprietario manumittere extinguetur usus fructus.
Abbreviated transcription (Latin):
sabmus scribit. si quid̾ ꝑ partes refec¬
disoluta sit nc⁊ hisd̾ tabulis nulla
p̃terea adiecta restaurata sit. uͥsũ.f.
legato. si unus exequis decesserit.
gati cedente subamintus sit.

Expanded text:
Sabinus scribit, si quidem per partes refecdissoluta sit, licet isdem tabulis nulla praeterea adiecta restaurata sit, usum fruclegato si unus ex equis decesserit, gati cedentem substitutus sit.
Abbreviated transcription (Latin):
tuerit. Plane siꝑ partes reficiat.
lic omĩs noua facta sit. aliud̾erit
legatus. sifust inun datus ut sta¬
gnũ iamsit: aut ꝑalus: ꝓcul dubi¬
o extinguetur. ¶S⁊ ⁊ si stagni usu̾
.ẜ. leget̃ ⁊ exaruĩt. sic utager sit
tingui. ¶Certe sil ne usu fructule¬
gato si silua ceonacesa illic satioẽs
ap uritium cctibit uterire uilĩ . f.¬

Expanded text:
tuerit: plane si per partes reficiat, licet omnis noua facta sit, aliud erit ructus legatus, si fuerit inundatus, ut stagnum iam sit aut palus, procul dubio extinguetur. Sed et si stagni usus fructus legetur et exaruerit sic, ut ager sit tingui. certe siluae usu fructu legato si silua caesa illic sationes apud Urseium scribit interire usum f
Abbreviated transcription (Latin):
accreitere. s⁊ partem ad eum parte
adpͥetatem redire. Queseñtiaht̃
rationem. Neꝙ eñłmpot̃ dici eomo¬
m̃to quoquis amttit iuum . f. ⁊ reꝰ¬
sum .f. ñ recipit dubitationẽ. cum
uis fruendi morte extinguat᷑. si¬

Expanded text:
adcrescere, sed partem ad eum, partem ad proprietatem redire. quae sententia habet rationem: neque enim potest dici eo momento, quo quis amittit usum frsum fructum non recipit dubitationem, cum ius fruendi morte extinguatur, si
Abbreviated transcription (Latin):
get. ⁊ ap̃ altm̃ sitͥ consolidatus. ui
accreitendi ñpiit. neꝙ eiap᷑ quam
qͣuib modĩs aiteret. ante conso¬
lioationẽ: hiod̾ ⁊minc amittet.
Siueaũt ego siuemenuuis capite
muum fuĩmus. triens int̾te ⁊ al

Expanded text:
onsolidatus, ius adcrescendi non perit neque ei, apud quem quibus modis amitteret ante consolidationem, isdem et nunc amittet. siue autem ego siue Maeuius capite minuti fuerimus, triens inter te et al
Abbreviated transcription (Latin):
auki.: Arbores ui tẽpestatis ñ culpa
fructuarũ euersas. ab eo sub̾stiñu ñ
placet. ¶ Quicquid in fũdo nascitin
ł quioquio inceꝑcipitut ao fructua ĩ
umꝑtin. Pensiones ꝙͦ ianaũ locato
ꝵ agĩoꝵ sup̃e quoꝙ specialit conp̃¬
henses̃. Si ⁊ adexemplum uẽditioi̾.
nisi fuint specialit eiceptc. potusu
fructuarius conductorem repelłe.
¶Cesearundinis. łpali ꝯpendumiͥ si
in eo quoq fundo uectigal ẽẽ ꝯͣsucũ.
adfructuarim ꝑtinet. ł nstici¬

Expanded text:
 Arbores ui tempestatis, non culpa fructuarii euersas ab eo substitui non placet. Quidquid in fundo nascitur uel quidquid inde percipitur, ad fructuarium pertinet: pensionque specialiter comprehensae sint. Sed ad exemplum uenditionis, nisi fuerint specialiter exceptae, potest usufructuarius conductorem repellere. Caesae harundinis uel pali compendium, si in eo quoque fundi uectigal esse consueuit, ad fructuarium pertinet. Vsusfru
Abbreviated transcription (Latin):
opinatiẽ ad fructoarium ꝑtinere.
gatus. debebit exagnatis gregem
smplere .i. iulocum capitũ defunc
sũmttere. ut post sub stituta fiant
pastuctuaru. nelucro eas res cedat
dnõ. ⁊ sicut substituta statim dni
fuint. itapͥora quoꝙ exnatã fructuᷤ
destuunt eẽ eius. Namalioqui q
nascitur fructuarii est. ⁊ cũ sub sti¬
tuit. ce sinit eius cius ẽẽ¬

Expanded text:
opinati sunt ad fructuarium pertinere. gatus, debebit ex adgnatis gregem supplere, id est in locum capitum defunctsummittere, ut post substituta fiant propria fructuarii, ne lucro ea res cedat domino. et sicut substituta statim domini fiunt, ita priora quoque ex natura fructus desinunt eius esse: nam alioquin quod nascitur fructuarii est et cum substituit, desinit eius esse
Abbreviated transcription (Latin):
fructuatio spoͣnderit ẜ uo inquẽ u¬
sũ .f. hãt stipulanti. ip̃ius usufruc¬
̃tuano obligat᷑. quia ut e ĩẜ iuis tał
uult fructuario piãri. dicendun si¬
iste fructuarius ẜuus. ut puta ẜuũ¬

Expanded text:
fructuario spoponderit servo in quem usum fructum habet stipulanti, ipsi usufructuario obligabitur, quia ut ei servus talis vult fructuario praestitum, dicenur, fructuari
Abbreviated transcription (Latin):
nicħ̾ agit. ñmagis quã ẜuus alie
ario con̾ducat. meñ obligauit : Aar¬
głarit̃ definit quicquio ab alio sti¬
pulandom adquirit. idamestipłan.
co nicb̾ agit nisi forte inquit noiã:¬
tĩ onõsuo stipulet̃ anie. łconducat.

Expanded text:
nihil agit, non magis quam servus alienario conducat, me non obligabit. et regulariter definiit: quod quis ab alio stipulando do nihil agit: nisi forte, inquit, nominatim domino suo stipuletur a me uel conducat.
Abbreviated transcription (Latin):
pͥetarii. sinsũmittant᷑ usufructua¬
tnͣ. Quesententia ueraẽ. Scomque
sioecesserit fetus ꝑiculoerit fructu¬
arii: ñpsetariĩ. meceẽ hbebit alios
editi s̃. nicħ fu̾it qd̾ submti deb̾r.
nineẽ post editionẽ utrumerhis
q̃ ed e ntuit  siumuttere debebit. an
exius que editas iudendume.¶Pu¬
to aũt uerius eaqueplenao grege
editas. ad fructuarium ꝓtinere.
Si posteriorem gregis casuim nõcẽ
debere fructuario. ¶ Summuttẽ

Expanded text:
etarii, si non summittantur, fructuarii: quae sententia vera est. Secundum quae si decesserit fetus, periculum erit fructuarii, non proprietarii et necesse habebit alios editi sunt, nihil fuit quod summitti deberet, nunc et post editionem: utrum ex his quae edentur summittere debebit, an ex quae edita sunt, uidendum est. puto autem uerius ea, quae pleno grege edita sunt, ad fructuarium pertinere, sed posteriorem gregis casum nocere debere fructuario. Summittere
Abbreviated transcription (Latin):
surdum ꝑpetinis fieret. quia neqͣ
mortẽ. neq facile capitis diminuti¬
one peritimisẽ. Quaratioẽ ꝓͥeias in¬
utilis eẽt futura semꝑ ab scecente u¬
sufructu. s⁊tñ placuit dandã eẽ ac¬
tionẽ. Uñ sequẽs oubitatio ẽ. qͦu̾q
tuendi eẽnt in eo usu .f. munucipes.
Et placuit᷑ centum annos tuendos

Expanded text:
ret, quia neque morte nec facile capitis deminutione periturus est, qua ratione proprietas inutilis esset futura semper abscedente usu fructu. sed tamen placuit dandam esse actionem. unde sequens dubitatio est, quousque tuendi essent in eo usu fructu municipes: et placuit centum annos tuendos
Abbreviated transcription (Latin):
querere ꝗ leͣgatus ẽt Itnq si conditi¬
ocius legati extiterit dubium ñ ẽ
quinadlegatarium isusus .s. ꝑtine¬
at. Et sialiquo casu abco amissus fu¬
erit: ad pͥctatem fundi reuertat̃. ¶Q.d̾
siconditio ñ extitĩt. usus .f. ad hed¬
siappariũt legati cã eum usũ .ẜ. exceꝑ¬
tummeẽ. etiam si conditio ñ extiterit

Expanded text:
quaerere qui legatus est: itaque si condicio eius legati extiterit, dubium non est, quin ad legatarium is usus fructus pertineat et si aliquo casu ab eo amissus fuerit, ad proprietatem fundi reuertatur: quod si condicio non extiterit, usus fsi apparuerit legati causa eum usum fructum exceptum esse, etiamsi condicio non extiterit
Abbreviated transcription (Latin):
leganimiẽ. Lamsi sepius idẽ legãdo
non ampliat testator legatum.¶ Re
aũt legata etiam estimationẽ eius
legando ampliare legatũ pꝰ sumus.
legari põt.¶ Sitñ non sit specialiter
facta partis m̃tio: dimidia pars bo
seut imponẽ ĩ põt. quiatam ⁊ sim¬
eliorẽ e ccolendo ẽdificiu om̃cã
facturus eẽt. nontam̃ id̾iure suo

Expanded text:
atum est. nam saepius idem legando non ampliat testator legatum: re autem legata etiam aestimationem eius legando ampliare legatum possumus. legari potest. si tamen non sit specialiter facta partis mentio, dimidia pars bonsent, imponere non potest, quia tametsi meliorem excolendo aedificium domini causam facturus esset, non tamen i
Abbreviated transcription (Latin):
posserelinqui mag̾ ẽ. quia ⁊ p̃eha¬
bent aliquã utili tatẽ. si quo loco
oportuno ppoͣnant᷑. Elic ⁊ q̃damp̃
dia talia siͥt ut magis in ea mpen¬
damus q̃ deillis ad quiramꝰ: tñ usu

Expanded text:
posse relinqui magis est, quia et ipsae habent aliquam utilitatem, si quo loco oportuno ponantur. Licet praedia quaedam talia sint, ut magis in ea impendamus, quam de illis adquiramus, tamen usu
Abbreviated transcription (Latin):
ratiuam. cuius sit. Nam sierre frue¬
tuarii. recie fructuarii funs. Ioꝙ
turuo pecuniam. Nã nuãtio decla¬
rabit cuius sit acquisita stipulatio.
õ ostendimus impendenti eẽ onĩum
donec p̃cium mimeret ¶Qd gͥ siamisso

Expanded text:
raturam, cuius sit: nam si ex re fructuarii, retro fructuarii fuisse. idraturus pecuniam: nam numeratio declarabit, cui sit adquisita stipulatio. ergo ostendimus in pendenti esse dominium, donec pretium numeretur. quid ergo si amisso
Abbreviated transcription (Latin):
toꝵ usus .f. leget᷑. dicẽdũ ẽ itauti eũ
debe. nec abutatur. nectñ locaturum.
aurei. łaltũis app̾aratus alibi quam
inscena ñiutetur. S⁊ an ⁊ locarepossit.
uidẽdũẽ. ⁊ putolocaturũ. et licite¬
stator ꝯmodare. ñlocart fuĩt solitus.
tñ ipm̃ fructu arium loc̾atũm. tã sde¬
nicã. quã fun᷑ebrẽuestẽ. ¶ ꝓetatis¬
dñs s̃ impedire fiuctuariũ itautẽ¬
tem. nedetĩoremeius ꝯditionẽ faci¬
tus: ⁊ qpu̾tant᷑ quida ⁊ ndefossas.¬

Expanded text:
fructus legetur, dicendum est ita uti eum debere, ne abutatur: nec tamen locaturum, uel alterius apparatus, alibi quam in scaena non utetur. sed an et locare possit, uidendum est: et puto locaturum, et licet testator commodare, non locare fuerit solitus, tamen ipsum fructuarium locaturum tam scaenicadebebit impedire fructuarium ita utentem, ne deteriorem eius condicionem facitus, et putant quidam, etsi defossa
Abbreviated transcription (Latin):
deiectis usꝙ adusimusuũ ⁊ iu̾llepꝰse
nufructuarium fẽre lalꝑoait. Necͣ
materia cum pligno usurũ sihu
auferet fructuarius. Materiã tam̃
to. naͣmgandũ mntenda᷑ puto. li

Expanded text:
deiectis usque ad usum suum et uillae posse usufructuarium ferre Labeo ait: nec materia eum pro ligno usurum, si hauferret fructuarius: materiam tamento nauigandum mittendam puto, li
Abbreviated transcription (Latin):
uanus seribit. Scilie ꝓrataporti
one p̃cii soluti: Quid tam̃ siforte
simul soluĩt exrentrius ꝙ inputa
int̾erit cuius priores ñmos sol¬
ad condic̾tionẽ ꝑtiuent ¶ Siuõ suul
insacculo soluit nic̾ fecit accipiẽ¬
tis. ⁊ idõ ñdum adquisisse cuiquã
dñium iudr̃. quia cũ plus p̃cio sol¬
uiͣt ẜuus ñ faciet nũmos accipĩen¬
b usus .f. mansit: ad qunet̃ fructu¬
ario. seqͣntiũ nõ stipulatio adꝓpͥeta¬
riũ transit semel acquisita fruetu¬
ario ꝗͣuis ñsoleat stipulatio semel
ciꝙ ad ꝗsita adalium tñsire. nͥ ad
ħedem ĩ adrogatoie. udestfoite

Expanded text:
anus scripsit, scilicet pro rata pretii soluti. quid tamen si forte simul solverit ex re utriusque, ut puta interad condictionem pertinent: si uero simul in sacculo soluit, nihil fecit accipientis et ideo nondum adquisisse cuiquam dominium videtur, quia cum plus pretium solvit servus, non faciet nummos accipienfructus mansit, adquiretur fructuario, sequentium vero stipulatio ad proprietarium transit semel adquisita fructuario, quamvis non soleat stipulatio semel cui quaesita ad alium transire nisi ad heredem vel adrogatorem. proinde
Abbreviated transcription (Latin):
consenserut ut̃ eoꝵ ꝑnot utatur.
inuicẽ s̾ im̃pedient. ¶d.d̾ sititius
eo anno quo frueret᷑ ꝓͥetatem᷑ acceͣ¬
p̃iset. interim legatuu habebit.
ꝑtinebit. S⁊ sititius ꝓͥetatẽ alienaᷤs

Expanded text:
consenserint, uter eorum prior utatur, inuicem sibi impedient. quod si Titius eo anno, quo frueretur, proprietatem accepisset, interim legatum non habebit, pertinebit: et si Titius proprietatem alienasset,
Abbreviated transcription (Latin):
argenti. ⁊ sulphuris.⁊ eris. ⁊ ferri
icetõꝵ fodinas. ł qua̾ pat̃ familiaᷤ
iattuit. exercere poterit. ł ipẽ in¬
stituere : ⁊ sinie̾ agriculture noce¬
bit. ⁊ si forte inħ ꝙ instituit plus
reoditus sit. ꝗͣ inuinestis. ł arbu¬

Expanded text:
argenti et sulpuris et aeris et ferri et ceterorum fodinas uel quas pater familias instituit exercere poterit uel ipse instituere, si nihil agriculturae nocebit. et si forte in hoc quod instituit plus reditus sit quam in uineis uel arbu
Abbreviated transcription (Latin):
iectas habemis. Nich aũt̃ uetat ser¬
uomẽo hede inlituto. legari ꝓͥetatẽ
tus rei adfructu ariumꝑtim. ⁊ autrei
soli. autreimobilis usus .s. legatur
Reisoli. utputa edium Eusu fructule¬
gato qui cũꝙ rei ᷤ idditus ẽ. adusu̾¬
exedificiis exareis. ⁊ cetĩs quecũq e¬
diums̃. uñeitiã mitti eum inposses¬
sione uicinaꝵ edium cã dãpmi infecti
tulegato põt marea edificipisni.¬
omĩs fructus rei ad eumꝑtim. reficẽ
ta hãt Siqua tñ uetustate corriuss :.
neuttium cogireficere. Is ⁊ sihr̃s re¬
fecerit pissurum fructuarium uti.
Uñcelsus demõ sartatecta hndiqnt.
si que uetustate corruerunt: reficẽ
noncogitur. SModicagͥ resectio ad

Expanded text:
iectas habemus.Nihil autem uetat seruo meo herede instituto legari proprietatem tus rei ad fructuarium pertinet. et aut rei soli aut rei mobilis usus fructus legatur. Rei soli, ut puta aedium, usu fructu legato quicumque reditus est, ad usuex aedificiis, ex areis et ceteris, quaecumque aedium sunt. unde etiam mitti eum in possessionem vicinarum aedium causa damni infecti tu legato potest in area aedificium pomnis fructus rei ad eum pertinet, refta habeat: si qua tamen vetustate corruissent, neutrum cogi reficere, sed si heres refecerit, passurum fructuarium uti. unde Celsus de modo sarta tecta habendi quaerit, si quae vetustate corruerunt reficere non cogitur: modica igitur refectio ad
Abbreviated transcription (Latin):
ht̃.¶ Nam ⁊si fundi usus .f. fuit̃ le¬
gatus. ⁊ sit ager ide palo infũdũ
cuius usus .f. legatusẽ Solelut
pat̾ familias utiuł salice. larundi¬
ne. puto fructuarium hactenu uti
posse. neex eouen̾dat nͥ fortesalicti.¬

Expanded text:
t. nam et si fundi usus fructus fuerit legatus et sit ager, unde palo in fundum, cuius usus fructus legatus est, solebat pater familias uti, uel salice uel harundine, puto fructuarium hactenus uti posse, ne ex eo uendat, nisi forte salicti
Abbreviated transcription (Latin):
fruetuario aut furtĩ actionẽ. qm̃¬
int̾fuit e̾us fruetus ñ ẽẽ ablatos.
Marcellus aũt monet̃ eo ꝙ si p̾ea
fructus istos nactus fuĩt fruetu¬
arius. fort᷑assis fiant᷑ eius. Tlani
si fumt quaration̾eħ ueunt. nea¬
ut interimi fierent ꝓͥetarii. mox¬
adp̃hensi fructuarii efficiuntur.¬

Expanded text:
fructuario autem furti actionem, quoit eius fructus non esse ablatos. Marcellus autem movetur eo, quod, si postea fructus istos nactus fuerit fructuarius, fortassis fiant eius: nam si fiunt, qua ratione hoc eut interim fierent proprietarii, moxhensi fructuarii efficientur
Abbreviated transcription (Latin):
dum delebatur. usus fuero. tuaũt
constituto tꝑx̃ cessanĩs. anius tuum
am̾isers. ¶ Et contratio s uicinus
cui ua ꝑnri fundum debebat̃. ꝓme
ampartem ierit: egerit tuam partẽ
in⁊ q̃ ei fu̾ndo debebat᷑. ꝑ indeẽ atq si
abinitio duob. fundis debita sit. ⁊dͥ

Expanded text:
dum debebatur, usus fuero, tu autem constituto tempore cessaueris, an ius tuum amiseris? et e contrario, si uicinus, cui uia per nostrum fundum debebatur, per meam partem ierit egerit, tuam partem net, quae ei fundo debebatur, perinde est, atque si ab initio duobus fundis debita sit: et s
Abbreviated transcription (Latin):
ad amissionẽ tp̃s usus fut: amisit
genere fuerat uslis. uideamus neã¬
miserit ẜ uitutem. ⁊ alia sit eiꝰ ꝯoitio
qui ampluuis honeris quãlicuit ue¬
rerit. Magisꝙ ħ pluiquã aliũ egis¬
se uideatur sicutilatiore itinẽ us
eẽt. aut sipluraiumẽta gegent ꝗͣ li¬
cuit. aut aque admiscuerit alliqm.
Adõꝙ in oñb istis q̃stionib ẜuitus

Expanded text:
ad amissionem tempus usus fuerit, amisit genere fuerat usus: uideamus ne amiserit seruitutem et alia sit eius condicio, qui amplius oneris quam licuit uexerit, magisque hic plus quam aliud egisse uideatur: sicuti latiore itinere usus esset aut si plura iumenta egerit quam licuit aut aquae admiscuerit aliam. ideoque in omnibus istis quaestionibus seruitus
Abbreviated transcription (Latin):
nebit. Nec indeo quid ab suroum cõ¬
secutũ sit eam sententiã fũdo altõ
manẽte seruo. simodo ⁊abuintio po¬
tuit angustior ꝯstitiua. q̃ lege fi¬
intaẽ. ⁊ adhuc id loci suꝑ ẽ ineo fũ¬
do.: qu remissa ẜuitus nonẽ. ut suf

Expanded text:
nebit? nec uideo, quid absurde consecuturum sit eam sententiam fundo altero manente seruo: si modo et ab initio potuit angustior constitui uia quam lege finita est et adhuc id loci superest in eo fundo, cui remissa seruitus non est,
Abbreviated transcription (Latin):
spondi id obẜuandum: ꝙ actũ int̃
contrahentes eẽt. S⁊ siuolũta̾ cchẽ¬
tium maifesta nonsit. ⁊̃ẜ̾ ius ad
trans missa sit: aliquid uris secũhꝰ
conpascui traxerit. respondi. cũ id
ꝗq̃ ius. fũ di quilegatus eẽt uid̾et̃:
io ꝗq̃ cessurũ lẽgatario.

Expanded text:
spondit id obseruandum, quod actum inter contrahentes esset: sed si uoluntas contrahentium manifesta non sit, et hoc ius ad transmissa sit, aliquid iuris secum huius compascui traxerit. respondit, cum id quoque ius fundi, qui legatus esset, uideretur, id quoque cessurum legatario.
Abbreviated transcription (Latin):
ceuola .ł.uisu retinetur ẜuntus. cũ
ipẽ cui debenur utitur. quiue inpos¬
sessione eius ẽ nomine. aut merce¬
narius. aut hospes. aut medicꝰ. que o
adusitandum din uenit. łcolonꝰ¬

Expanded text:
ularum.Usu retinetur seruitus, cum ipse cui debetur utitur quiue in possessionem eius est aut mercennarius aut hospes aut medicus quiue ad uisitandum dominum uenit uel colon
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cedens fundi dño ciuẜuitus debet̃.
imputat᷑ ei. ꝗ meł loco successit. ¶Si
cũ ius babes minratẽdi uicnꝰ statu
toipr̃ edificatum ñ huĩt. idõꝙ nec
tu mmttere poteris: ñidõ magisẜ
uitutẽ amittes. quia ñpõt uideri

Expanded text:
uitus debetur, imputatur ei, qui in eius loco successit.Si, cum ius haberes immittendi, uicinus statuto tempore aedificatum non habuerit ideoque nec tu immittere poteris, non ideo magis seruitutem amittes, quia non potest uideri
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑquãlib partem̾ fundi ire agere
uceat. idꝙ u̾elit sub in de mutare.
dus. si qualib eius parte. sque ue
atꝙ agipossit. tunc ꝑ uide ob ẜua¬
bimus aque slabinitio duob sun¬
dis dueẜuitutes iumcte fuissẽt.
ut altã retineri: altã ñ utendo p̾sit
ius altius mnuitatũmiti. qm̃ ana
satisis fuerat ꝑ altãm partem irea m

Expanded text:
quamlibet partem fundi ire agere liceat, idque uel subinde mutare dus: si per quamlibet eius partem aeque ire atque agi possit, tunc perinde obseruabimus atque si ab initio duobus fundis duae seruitutes iniunctae fuissent, ut altera retineriius alterius immutatu iri, quoniam ante satius fuerat per alteram partem ire age
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃ .ł. a Alnus edes tuas extollendo u
hũit. id ip̃e cominittere ũdebuit: ⁊ñ ⁊
adu̾sũ possidentem eas d̾ edes dandaẽ
impnb̾i ł minoriactio. aut ꝙ ñiure fa¬
ctumẽ tollat̃.¬
edib meis medes tuas stillicioumi
iminittẽ. ⁊ postea tesciente excã ept̾io¬
nis iusumhabeam. quero anerh¬
ac causa accione quadã ł exceptione
tuendus su respondi utroꝙ auxilio
es eẽt qui ita uenirẽ faceret ut inuici¬
in comũ semipedẽ aut ampluis ꝓcĩ¬
bet agi oportet uis neẽ illũ parietẽ
itaꝓiectum insuũ eẽ nuͦto se. ¶ Cũ
in domogau seii locus quidq̃ eoil an
ineo seuisset. inqualabra ⁊ teñas cu¬
cume̾llas positas hab̾et: annuo ꝯseii¬
umoms iutis ꝑiti deder̃. ut cũ eo aͬge¬
ret. ius ei ñeẽ in eo loco ea posita

Expanded text:
.Altius aedes ‹s›uas extollendo, uhabuit, id ipse committere non debuit, tamen et aduersus possidentem easdem aedes danda est impuberi uel minori actio, ut quod non iure factum est tollatedibus meis in aedes tuas stillicidium immittere et postea te sciente ex causa emptionis immissum habeam, quaero, an ex hac causa actione quadam vel exceptione tuendus sim. respondi utroque auxilio es esset, qui ita ventrem faceret, ut in vicini domum semipedem aut amplius procumberet, agi oportet ius non esse illum parietem ita proiectum in suum esse invito se. Cum in domo Gaii Sei locus quidam aedibus anam seuisset, in qua labra et tenes cucumellas positas haberet, Annio consilium omnes iuris periti dederunt, ut cum eo ageret ius ei non esse in eo loco ea posita
Abbreviated transcription (Latin):
statuto ip̃r quoẜ unus amittit̃. ñ du¬
xit. existimo eum ius ducende a q̃
amisisse. Nec ꝑ ceteros quiduxerũt
usurparepotuit. Qd̾ siplurium
fu̾ndo itet aque debitumcẽt: ꝑ unũ
eoꝵ omĩb his int̃quos is fundus
ꝯminus fuisset. u̾surparipotunt⁊.
¶It̃ siquis eoꝵ quib aq̃ ductus ser¬
uitus debebatur. ⁊ ꝑͣeund̾ riuum
aꝗͣ oucebant. ius aque ducende ñ
ducendo eam amisit ncħ eo noie
iditer aq̃ aque  nutendo ꝓparte umiꝰ¬

Expanded text:
statuto tempore, quo seruitus amittitur, non duxit. existimo eum ius ducendae aquae amississe nec per ceteros qui duxeruntusurpari potuit. quod si plurium fundo iter aquae debitum esset, per unum eorum omnibus his, inter quos is fundus communis fuisset, usurpari potuisset. item si quis eorum, quibus aquae ductus seruitus debebatur et per eundem riuum aquam ducebant, ius aquae ducendae non ducendo eam amisit, nihil iurisid iter aquae, quod non utendo pro
Abbreviated transcription (Latin):
dolegato ncedent: eũ ꝙ legatarius
uindicasset. aniste sundus aliquã
ẜuitutẽ casis deberet: aut sieͣx fidĩ¬
connussi causa euindͥdari legatariꝰ
desidaret . H̃s ẜuitutẽ aliꝗ̃ casis ex¬
cipe ꝯeb̾r. respondi debi. ¶ Plure̾ex
municipib quiouisa p̃dia possice̾¬
lunt. saltum ooẽm. ut ius cõpascẽ

Expanded text:
do legato non cederent eumque legatarius uindicasset, an iste fundus aliquam seruitutem casis deberet aut, si ex fideicommissi causa cum sibi dari legatarius desideraret, heredes seruitutem aliquam casis excipere deberent. respondit deberi.Plures ex municipibus, qui diuersa praedia possidebant, saltum communem, ut ius co
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ inpͥstmũ statum restitiutur. Oosi
idtp̃s p̃ terient ut ẜuitus amittat᷑
renonare eam coͣgendus ẽ. ¶ Cũuiã
publica ł fluminis impetu ł ruina
amissa ẽ. uicinus ꝓximus uiã pr̃aie¬

Expanded text:
 in pristinum statum restituitur: quod si id tempus praeterierit, ut seruitus amittatur, renouare eam cogendus est.Cum uia publica uel fluminis impetu uel ruina amissa est, uicinus proximus uiam prae
Abbreviated transcription (Latin):
tudinẽ eiu̾s fundus oiuisus ẽ. ead̾
oniã ẜ uandaer̾. qͣ si initio ꝯstituẽ¬
de eius ẜuitutis similit̃ hii duoͦ fũ¬
di funsent. Siuõ ꝑlatitudinẽ uie
fundus diuisus ẽ. necmuuitũ refert
equalit᷑ id factumẽ. aninequaliter
duuso fuerat. necant usu detineri
ant ñ utendo sepire nͥ totauia: pote¬

Expanded text:
tudinem eius fundus diuisus est, eadem omnia seruanda erunt, quae si initio constituendae eius seruitutis similiter hic duo fundi fuissent: si uero per latitudinem uiae fundus diuisus est nec multum refert, aequaliter id factum est an inaequaliter, diuiso fuerat, nec aut usu detineri aut non utendo deperire nisi tota uia pote
Abbreviated transcription (Latin):
habere: queritur. fimagis dicipõt ꝓ
ħibendi potius quã faciendi eẽ iuo so¬
cio. quia magis ille qui facere conat̃.
utdiri. qͦ aaminodo sͥ alienũ qq̃ iuis
p̃ripit. si qiͣ solus dñs ad suum arbit̾
inparietem meũ inmissahał̾e.anzd
funiris ñ umittendis: cauendinnẽ.
respondi iudicis offitio ꝯtineriputo.
ag̾ere. uis mͥ ñeẽ flumina exmeo in
tuum parietem flue̾re.
sus sunte umuttere ti gͣna q̃ antea ha¬
bu̾eris. sin̾õna uelis inmttẽ ꝓhiberi
amepore. Immo etiã agere tecũ potero.
ut ea q̃ nona iiisetis tollas. CSipa¬
ries comnunis oꝑe abite facto inede̾

Expanded text:
habere, quaeritur. et magis dici potest prohibendi potius quam faciendi esse ius socio, quia magis ille, qui facere conatur ut dixi, quodammodo sibi alienum quoque ius praeripit, si quasi solus dominus ad suum arbitriin parietem meum immissa habere: an et de futuris non immittendis cavendum est? respondi: iudicis officio contineri puto, agere ius mihi non esse flumina ex meo in tuum parietem fluere.sus sim te immittere tigna quae antea habueris: si noua uelis immittere, prohiberi a me potes: immo etiam agere tecum potero, ut ea, quae noua immiseris, tollas.Si paries communis opere abs te fac
Abbreviated transcription (Latin):
inꝯu̾it uap̾orib cũ cintuia ciiuiluꝑ
gente inhorts ulii instru xisset. ꝓla¬
cuit potuisse tales ẜuitutes inpom¬
tuedificaueris. possum intend̾e uis m
eẽ.ire agere. Qd̾ siꝓbauero inhibeboᷤ
opꝰtuum. It̃ uilianus scpͥsit. siuicmꝰ
insuo edificando effecerit: nestillici

Expanded text:
inquit, uaporibus cum Quintilla cuniculum pergentem in Ursi Iuli instruxisset, placuit potuisse tales seruitutes impotu aedificaueris, possum intendere ius mihi esse ire agere: quod si probauero, inhibebo opus tuum. item Iulianus scripsit, si uicinus in suo aedificando effecerit, ‹ne› stillici
Abbreviated transcription (Latin):
intenderepõt. Qd̾siiam edificauit
dñs is quuter ⁊ actũ ht̃. ad huc põt ĩ¬
tendere uis sibieẽ. Fruetuarius aũt
edificare. ł edificatum hr̃e q̃ admo¬
dum simnarea inea quid edifices.¬
¶Quilatiore uia ł angustiorrus ẽ.
retin. ẜ uiͦtutẽ sicuti quiaq̃ exqua
nactus sit: ñ est ei necẽe docere d̾m
re quo a qua ꝯstitutaẽ. ueluti exle
sum se ñui. ñclã. nonp̃ cario possediᷤ¬
se Ca gi aũt huic actionepotĩt. ñ tm̃
cumeo incuius agro aqua orit̃. ł ꝑ
cuius fundum orit̃ ducit᷑. uerũ ⁊̃
cumomĩb agi poterit. quicũq aq̃
ñ ducẽ impediunt. exemplo cerãꝵ
onoere impediat. hac actione cũ eo
loco innitis cetĩs iure edificare pꝰ fit
id ẽ ansiꝑhibeat̃ asociis. possit cũ hs
ita exꝑiri iussͥ eẽ eoificare. ⁊an so¬
cii cumeo ita agere possit ius sibi
ꝓhibendiẽe .ł. ili iuedificandiñee.

Expanded text:
ificauit dominus, is qui iter et actum habet adhuc potest intendere ius sibi esse, fructuarius autem aedificare uel aedificatum habere, quemadmodum si in area mea quid aedifices.Qui latiore uia uel angustiore usus est, retinet seruitutem, sicuti qui aqua, ex qua nactus sit, non est ei necesse docere de iure, quo aqua constituta est, ueluti ex lesum se non ui non clam non precario possedisse.Agi autem hac actione poterit non tantum cum eo, in cuius agro aqua oritur uel per cuius fundum ducitur, uerum etiam cum omnibus agi poterit, quicumque aquam non ducere impediunt, exemplo ceterarum ducere impediat, hac actione cum eo loco inuitis ceteris iure aedificare possit, id est an, si prohibeatur a sociis, possit cum his ita experiri ius sibi esse aedificare, et an socii cum eo ita agere possint ius sibi prohibendi esse uel illi ius aedificandi
Abbreviated transcription (Latin):
ñputari se extab̾ua castatia fumũ ĩ
suꝑiora edificia pneumutti posse. nͥ
eu̾ei ẜuitutẽ talemamitti¶I oẽꝙ ait
⁊ ex suꝑiore ininferiora. ñ aquã. nͨ ꝗd
auius ĩ mintilic. Insuo enimalii h¬
actenus facere licet. quatenꝰ nicħii¬
cẽ uimissionẽ Posseigͥ suꝑiore cue
de uinmeũ fundum fragĩta cadãt.
d̾icit ꝙͥ aristo. eum ꝗtab̾nã casrariã
amint᷑nensib condur̃: asuꝑiore ꝓ¬
inbi posse sumũ unmitere. Ei mint̃¬
nenses ei excondũcto teneri ãgiꝙ sic
posse dicit cumeo ꝗ eum fũmũ inmit¬
tit. uis eiñẽẽ fumũ inmttẽ.¶ Er̃go
locum hab̾e. si q̾iis phibeatur qualr

Expanded text:
asiaria fumum in superiora aedificia iure immitti posse, nisi ei rei seruitutem talem admittit. idemque ait: et ex superiore in inferiora non aquam, non quid aliud immitti licet: in suo enim alii hactenus facere licet, quatenus nihie immissionem: posse igitur superiorem cum dere, ut in meum fundum fragmenta cadant. dicit igitur Aristo eum, qui tabernam casiariam a Minturnensibus condui posse fumum immittere, sed Minturnenses ei ex conducto teneri: agique sic posse dicit cum eo, qui eum fumum immittat, ius ei non esse fumum immittere. ergo locum habere, si quis prohibeatur, quali
Abbreviated transcription (Latin):
sicoẽs edes eeint que onera uicmu susti¬
nerent. ¶ Mõdusant refec tionis in hac
actione ad eum modum ꝑtinz: ꝗ inẜ
ciat lapide quãdrato. ł lapige structi
u ł quolib alio opere ꝙ. inẜuituẽ die¬
tumẽ. ¶ ueniunt ⁊ fructus in hac accõ

Expanded text:
es aedes essent, quae onera uicini sustinerent. Modus autem refectionis in hac actione ad eum modum pertinet, quiciat lapide quadrato uel lapide structili uel quouis alio opere, quod in seruitute dictum est. Ueniunt et fructus in hac
Abbreviated transcription (Latin):
oneris ferendicausa imposita erit: accõ
nob̾ conpetit. ut ⁊ honera ferat. ⁊ edi
tio ad eumꝑtimz. qui sͥ ẜ uitutẽ asserit
ñ adeum cuius res ẜuit S⁊p̃ ualuits¬
uii sententia in ꝓposita sp̃e. utpossit qͥ
defendere ius sibi eẽ cogere adu̾sari¬
um reficere parietem ad onera sua su¬
stinẽda ¶labeo aut̃ hanc ẜuitutem ñ
hominẽ deb̾e streni. Demq licer dño
rem derelinquere. scribit. ¶ ħ acͬtio
alii conpetit quã dnõ edim. ⁊ adiłsᷤᷤ

Expanded text:
oneris ferendi causa imposita erit, actio nobis competit, ut et onera ferat et aeditio ad eum pertinet, qui sibi seruitutem adserit, non ad eum, cuius res seruit. sed eualuit Serui sententia, in proposita specie ut possit quis defendere ius sibi esse cogere aduersarium reficere parietem ad onera sua sustinenda.Labeo autem hanc seruitutem non hominem debere, sed rem, denique licere domino rem derelinquere scribit.Haec autem a
Abbreviated transcription (Latin):
E⁊ si quermir᷑ quis possessoris quis
Fuitutẽ sͥ cefendit: ñ oeb eiꝰ ꝓ uitus
ocͣdi. siue recte ꝓnuntiatumẽ quiht̃:
siue ꝑ peram. quĩa ꝑ ẜ ienteͣnt̾iã ñ de¬
b ẜuitus constitui: siqueẽ ceclara¬

Expanded text:
ed si quaeritur, quis possessoris, quisseruitutem sibi defendit, non debet ei seruitus cedi, siue recte pronuntiatum est, quia habet, siue perperam, quia per sententiam non debet seruitus constitui, sed quae e
Abbreviated transcription (Latin):
eum quicessitm̃ talem ẜu̾itutẽ. ut in
parietẽ enis tign̾a inmuttẽ mͥliceat.
Supraꝙ eatigna: nerbigrãporticum
ambulatoriã facere suꝑq eum parie¬
tẽ colũpnas structiles impone̾. que ⁊¬
tectum porticus ambulatorie su stiue¬
ant. ¶ Distant aũt hcaetiones intͣ se.
lendumucinũ reficẽ parietẽ meum.

Expanded text:
 qui cessit mihi talem seruitutem, ut in parietem eius tigna inmittere mihi liceat supraque ea tigna uerbi gratia porticum ambulatoriam facere superque eum parietem columnas structiles imponere, quae tectum porticus ambulatoriae sustineant.Distant autem hae actiones inter se, lendum uicinum reficere pariete
Abbreviated transcription (Latin):
ututem non debebat altius extulłit
edificia sua. ut iꝰamegonudear lu¬
minib tius obstaturu. siedificauet
frustra intendes ius mͥ noneẽ itaedi¬
ficatum habere ininto te.¶Si suntra
ip̃s statntum tursus depo suent edi¬
sicium suum uicims renasdet᷑ tͥ uẽ

Expanded text:
tutem non debebat, altius extulerit aedificia sua, ut iam ego non uidear luminibus tuis obstaturus, si aedificauero, frustra intendes ius mihi non esse ita aedificatum habere inuito te: sed si intra tempus statutum rursus deposuerit aedificium suu
Abbreviated transcription (Latin):
itineris ł actus łie controu̾siã ñ fa¬
utendum. Nam ⁊ si arborẽ impende n¬
tẽ ht̃ uicinus. queuiã ł iter inuium
num notat it̃ petenͣdũ. ł uiam uen¬
dicandam ¶S⁊ derefectioe uie ⁊ int̃¬

Expanded text:
itineris uel actus uel uiae controuersiam non fautendum: nam et si arborem impendentem habeat uicinus, qua uiam uel iter inuium num notat iter petendum uel uiam uindicandam. sed de refectione uiae et int
Abbreviated transcription (Latin):
f. concessit constitueret: quatenꝰ ẽ
ad fruendum necessarium. Nãꝙ sci¬
endum ẽ iterꝙ fruendi grã fructu¬
ario p̃ste̾tur ñ eẽ ẜ uitutem. Neꝙ
fructuarium int diẽto dgͥtinereiti

Expanded text:
 cessit constitueret quatenus est ad fruendum necessarium: namque sciendum est iter, quod fruendi gratia fructuario praestatur, non esse seruitutem, neque fructuarium interdicto de itinere uti
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ sentẽnͣtia uiliani facit. qd̾ labeo
seribit. etiam sitestator usis sit ꝗ le¬
gauit usum .f. debereᷤ utiłe int̃ oie¬
tum fructuario dari q̃ admodum
hedi ł ep̃tori conpetunt. ħ int̃dicta.
uideamus qͦd̾ eẽ fructus ẜuitutis pꝰ¬
ria actione ut labeo ait. fructusꝯ
putatur. quanti int̃ est petuoris ñ
bti fundi suiitmere aduersarium.
Mhane sententiã ⁊ põponuis ꝓłat. ¶Si
fũous cui iter cebet̃ plurumisit. u

Expanded text:
pro sententia Iuliani facit, quod Labeo scribit, etiam si testator usus sit qui legauit usum fructum, debere utile interdictum fructuario dari, quemadmodum heredi uel emptori competunt haec interdicta. uideamus, qui esse fructus seruitutis poria actione, ut Labeo ait, fructus computantur, quanti interest petitoris non uti fundi sui it‹i›nere aduersarium: et hanc sententiam et Pomponius probat.Si fundus, cui iter debetur, plurium sit, u
Abbreviated transcription (Latin):
Et edificantẽ mep hibere põt. ⁊ ciuili
actione ⁊ int̃dicto ꝙ in aut elã. Idẽ
ẽ ⁊ silapilli iactu impedierit. s⁊ ⁊ sipa¬
tiente eo edificanero: ego possessor
cro effecͣtus. ¶ Etiam deẜuitute q̃¬

Expanded text:
et aedificantem me prohibere potest et ciuili actione et interdicto quod ui aut clam: idem et si lapilli iactu impedierit. sed et si patiente eo aedificauero, ego possessor ero effectus.Etiam de seruitute q
Abbreviated transcription (Latin):
rimesiuꝙ uelt enm sentetiã
dicere anquãuis cautumñ sit dedie
ꝓ ferenda. ñ alias m̃petret. quia uidi¬
tium ñt. necogaturꝙͣ si comentiat
denuo inse con ꝓmitt. ħ scilier. sidu¬

Expanded text:
rque velit eum sententiam dicere, an, quamvis cautum non sit de die proferenda, non alias impetret, quia iudicium habet, ne cogatur, quam si consentiat denuo in se compromitti? haec scilicet si
Abbreviated transcription (Latin):
recipere. Que questio itaꝓcedit. Si
nic̃ mnpriore ꝯꝓmisso dedie ꝑferen¬
ip̃e ꝓtulit. mansit. arbit᷑. ¶ Plem̃
conꝑinissum appellatur ꝙ d̾ereb . coͦ¬
controuersias ꝑtinz. si si forte deu¬
nare sit disputatio. licz ple̾nũ ꝯpinis¬
sum actum sit: tñ ex cetis causis acti
tutius siquis oecertare ꝯꝓmissũ fac¬
turus sit. deea sola ẽxpͥmere. ¶ Con¬
ꝓmisso. uĩt nondebent obtẽperare li¬
tigatores: si arbit̃ aliquio ñ hõnestũ
iusserit ¶ Suntra diẽ ꝯꝓmissi additꝰ
ar bĩt post oiem ꝯꝓmissi adeẽ nsses

Expanded text:
recipere. quae quaestio ita procedit, si nihil in priore compromisso de die proferenipse protulit, mansit arbiter. Plenum compromissum appellatur, quod "de rebus concontroversias pertinet. sed si forte de una re sit disputatio, licet pleno compromisso actum sit, tamen ex ceteris causis actiotutius, si quis de certa re compromissum facturus sit, de ea sola exprimere in compromisso. Non debent autem obtemperare litigatores, si arbiter aliquid non honestum iusserit. Si intra diem compromissi aditus arbiter post diem compromissi adesse
Abbreviated transcription (Latin):
ulianꝰ .ł.s S  ⁊ int̃pellat᷑ quominus
sententiã dicat. quianicͥ coram furio¬
so fieri intelligit᷑. ꝙ si furiosus cu¬
ratorem h̃t ł habuerit ad huclitigi
berepõt. ¶Si ab alt̾a ointaxat par¬
sum soluetur morte cu̾iusꝙ erliti¬
gatorib. sicut soluẽt̃ altero mortuo

Expanded text:
um. sed et interpellatur, quo minus sententiam dicat, quia nihil coram furioso fieri intellegitur. quod si furiosus curatorem habet uel habuerit adhuc litigiobere potest.Si ab altera dumtaxat parsum soluetur morte cuiusque ex litigatoribus, sicut solueretur altero mortuo,
Abbreviated transcription (Latin):
aicianꝰ .ł. SSidere sua quis arbit fact᷑
sit sententiam dicere ñpõt. quia se
facerruib . aut petere ꝓhibet. neq
stea ioluendo penaliberatur. Nau̾o
c̃ipoñs stabularii ut recepta restitua

Expanded text:
gularum Si de re sua quis arbiter factus sit, sententiam dicere non potest, quia se facere iubeat aut petere prohibeat: neque stea soluendo poena liberatur. NAUTAE CAUPONES STABULARII UT RECEPTA RESTITUA
Abbreviated transcription (Latin):
litigatoris arbit᷑ ꝑunire poterit. pe¬
cuniameum adusario dare iubendo.
quo uinuo haben ñoporret.sitestiũ
nomina ex sentia arbitri exibita ñ
sint. ¶ Cum arbit̃ ꝯiem ꝯ ꝓinissi ꝓ ferri

Expanded text:
tigatoris arbiter punire poterit pecuniam eum adversario dare iubendo: quo in numero haberi non oportet, si testium nomina ex sententia arbitri exhibita non sunt. Cum arbiter diem compromissi proferri
Abbreviated transcription (Latin):
op̃.ł Si dit nib iudicu datis ꝙ du¬
o exconsensu ab sente t̾cio iudicaue¬
runt. nic̾ ualet. quia io demil ꝙ ma¬
ior pans omiũ iudicauit raiuinẽ.
cũ ⁊ ñ om̃s iudicasse palamẽ.¬

Expanded text:
. sicuti tribus iudicibus datis quod duo ex consensu absente tertio iudicauerunt, nihil ualet, quia id demum, quod maior pars omnium iudicauit, ratum est, cum et omnes iudicasse palam
Abbreviated transcription (Latin):
te conꝑmiserit. ñ est arbit̃ cogendus
ꝓnuntiare. q̃ ãsicontra eumꝓnũtiet᷑:
pena ñtenetur. p̃terquã si fide uissorẽ
dederit aquo pena petĩposs. id ques
uilianus sentit  t¬

Expanded text:
arbiter cogendus pronuntiare, quia si contra eum pronuntietur, poena non tenetur: praeterquam si fideiussorem dederit, a quo poena peti possit. idque et Iulianus sentit.
Abbreviated transcription (Latin):
ferre necẽẽ est nepena ꝯmittat᷑. ¶ Si
arbit̃ sese celare tẽptauerit p̃tor eũ
inplures conꝓmissumẽ ea conditioẽ
ut si quilib. ł unus dixisset sentẽtiã
eistaretur: ab sentib cetĩs nicħominꝰ
quip̃ sens ẽ cogetur at siea ꝯditione
ut om̃s dicant. ł qd̾ demaioris partis
sententia placuerit. ñ deb singłos se¬
paratim cogere. quia singłoꝵ sentẽ¬
tia penam ñ facit. ¶ Cumquidã arbi¬
t̃ exãuis causls inimicus maniferte
apparinsset. testimonib etiam ꝯuen¬
tus nesententiam diceret. Incħomi¬
mus nullo cõ gente dicere ꝑ seuerass̃i
eubello cuius dam ĩ dͣ querentis inꝑatõ
antoninus sub scpsit. posse eumꝰ utr᷑¬

Expanded text:
ferri necesse est, ne poena committatur. Si arbiter sese celare temptaverit, praetor ein plures compromissum est ea condicione, ut quilibet vel unus dixisset sententiam, eo staretur, absentibus ceteris nihilo minus qui praesens est cogetur: at si ea condicione, ut omnes dicant, vel quod de maioris partis sententia placuerit, non debet singulos separatim cogere, quia singulorum sententia ad poenam non facit. Cum quidam arbiter ex aliis causis inimicus manifeste apparuisset, testationibus etiam conventus, ne sententiam diceret, nihilo minus nullo cogente dicere perseverasset, libello cuiusdam id querentis imperator Antoninus subscribsit posse eum ut
Abbreviated transcription (Latin):
rendum eẽ sentetie. Id pope dius
pͤuit᷑ neppagentur arbitria. aut̃ ali
sie eũ imponere op̃ortet. ñ aũt finiri
contou̾siani. cunaut differat̃ arbi¬
triũ. aut inalium tñs feratur arbitͥũ
partẽq sententie eẽ. ꝗ̃ admodũ sati¬
dat̃ quib fide uissorib. ioq delegari
noͣnposse. nisi adħꝯꝓmissum sit. ut
arbit̃ statueret. c̃ arbitratu satis da¬
retur. Item siuibeat sibi alium ꝯiũ¬

Expanded text:
rendum esse sententiae. idem Pedius probat: ne propagentur arbitria, aut in alsiae eum imponere oportet: non autem finiri controversiam, cum aut differatur arbitrium aut in alium transferatur: partemque sententiae esse, quemadmodum satisdetur, quibus fideiussoribus, idque delegari non posse, nisi ad hoc compromissum sit, ut arbiter statueret, cuius arbitratu satisdaretur. Item si iubeat sibi alium
Abbreviated transcription (Latin):
sunduos arbitros sit ꝯꝓmissũ. anco¬
gere eos debeat p̃tor senteniã dicẽ.
quiares fere sine exit futuraẽ. ꝓpt̃
naturalẽ hominũ ad dissentiendũ
facilitaͦtem. In imparienim nuo.
sentire om̃s facileẽ. s⁊ quia ⁊ si dissẽ¬
tiãt. inuenitur pars maior cuius

Expanded text:
duos arbitros sit compromissum, an cogere eos praetor debeat sententiam dicere, quia res fere sine exitu futura est propter naturalem hominum ad dissentiendum facilitatem. in impari enim numero sentire omnes facile est, sed quia et si dissentiant, invenit
Abbreviated transcription (Latin):
ĩmtio nullum᷑ sit conꝑinissum. siue
sit. Tipendeat. anereo pena erigi
põterit siue postea defitiat pena¶ tõ¬
ꝓ̃imso soluto: die. morte. accepti¬
latione. iuidino pacto sacerdono
obueniente uidebimus ancogatur
arbit̃ sententiam dicere. Idenim
care sacerdotes opõrͦ tet cetũm sipo ᷤᷤ¬
tiam ferre debr.Item ñ est cogenduᷤ
si denegotio tñs actumẽ. ł homo mõ¬
tuus ẽ dequoerat conꝑmissum. nisipo
steriore caiualiquid litig̃anqum unt̃¬
sit. ¶Iulianus indistinete scribit. si
perrorẽm defamoso delicto adarbitrũ
sicariis. ⁊ similil uetare debip̃tor
sententiam dicere. necdaredictẽ ex¬
secũtionẽ. ¶ Delibali causa ꝯꝓmis¬
so facto recte ñ conpellitut arbiter
sententiam diẽs. quia fauor lib̾tatiꝰ
ẽ. ut mãiores iudices habere cebeãt.¬

Expanded text:
itio nullum sit compromissum: sive sit, sed pendeat, an ex eo poena exigi potest: sive postea deficiat poena compromisso soluto die morte acceptilatione iudicio pacto. Sacerdotio obveniente videbimus an cogatur arbiter sententiam dicere: id enimcare sacerdotes oportet. ceterum si tiam ferre debet. Item non est cogendus, si de negotio transactum est, vel homo mortuus est de quo erat compromissum: nisi si posteriore casu aliquid litigantium intersit. Iulianus indistincte scribit: si per errorem de famoso delicto ad arbitrumsicariis et similibus, vetare debet praetor sententiam dicere nec dare dictae exsecutionem. De liberali causa compromisso facto recte non compelletur arbiter sententiam dicere, quia favor libertatis est, ut maiores iudices habere debea
Abbreviated transcription (Latin):
uñ ulianus ait. si int̾icium. ⁊ ẜuii cõ¬
ꝓmissũ sit. nectitium cõgẽndum sen ᷤ¬
tentiam dicẽ. ꝗ a cũ alioͣ receꝑit. qͣuis
ẜui inquit arbitrium nullũsit Qd a
tñ si dirĩt sententiam titiꝰ: peua ñ ꝯ¬
dum. aut mutũ ꝯꝓmittit᷑. utpõp.ł.¬

Expanded text:
Unde Iulianus ait, si in Titium et seruum compromissum sit, nec Titium cogendum sententiam dicere, quia cum alio receperit: quamuis serui, inquit, arbiterium nullum sit. quid tamen si dixerit sententiam Titius? poena non cdum aut mutum compromittetur, ut Pomp