comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nomen tͣhit. Habet gentes multas
⁊ opida. Insulã tapbanem. gẽmis ⁊
elephantibꝰ refertam. crisam ⁊ ar¬
girã auro ⁊ argendo fecundas. bis me¬
tit in anno. gignit tincti coloris ho¬
mines. elephantos ingentes. mono¬
ceron bestuã. sitacũ auem. ebenum
lignũ. cinnamoniũ. piꝑ. ⁊ calamũ
aromaticũ. Mitcit ebur. berillos.
crisopͣssos. ad amantes. lignetes. car¬
bunculos. margaritas. uniones: qui¬
b nobiliũ ferinarũ ardet ambitio.
Habet ⁊ montes aureos. qͦs adiri ꝓp¬
Tdracones ⁊ tygres ⁊ grifes. ⁊ ii
mensoꝵ hominũ genera: impossi¬
bile ẽ. Int̃ indũ ⁊ tygrim fluiũ.
st̃ aracuisia. parthia. assyria. media.
ꝑsis. Aracusia: ab oppido suo nom̃
accepit. Parthiam parthi a scitia
egressi occupauunt: eamq de suo
noĩe partiam uocauert̃. Assyria
ab assur filio sem ẽ uocata: qͥ illam
post diliunũ primꝰ incoluit. In
hac inuentus ẽ usus purp᷑e. inde
odores: criniũ ⁊ corꝑum unguenta

Expanded text:
tes multas, et oppida, insulam Taprobanam gemmis et elephantibus refertam, Chrysam et Argyram auro et argento fecundas. Bis metit in anno, gignit tincti coloris homines et elephantos ingentes, et rhinoceronta bestiam, psittacum avem, ebenum lignun, cinnamomum, piper, et calamum aromaticum. Mittit ebur, berillos, chrysoprasos, adamantes, lignetes, carbunculos, margaritas, uniones, quibus nobilium feminarum ardet ambitio. Habet et montes aureos, quos adiri propter dracones, tigres, et gryphes, et mensorum hominum genera sile est. Inter Indum et Tigrim fluvium sunt Aracusia, Parthia, Assyria, Media, Persis. Aracusia ab oppido suo nomen accepit. Parthiam Parthi e Scythia egressi occupaverunt, eamque de suo nomine Parthiam vocaverunt. Assyria ab Assur filio Sem est vocata qui illam post diluvium primus incoluit. In hac inventus est usus purpurae. Inde odores crinium, et corporum unguenta
Abbreviated transcription (Latin):
De asia ⁊ partibꝰ eiꝰ .ii.¬
abet asia ꝓuintias multas ⁊ re¬
giones. quaꝵ nomina breuit
⁊ sitꝰ expediam: sũpto iutio a para¬
diso. Paradysus ẽ locus in orientis
partib om̃i geñe ligni ⁊ pomiferaꝵ
arboꝵ consitus. Habet lignũ uite.
temꝑies. Habet fontẽ: qui in qͣtuor
flumina diuiditꝰ. Paradysus grece.
hebraice dicitꝰ eden. qd utrumq
uinctũ: in nr̃a lĩgua dicitꝰ᷑ ortꝰ deli¬
ciaꝵ. India asye regio ẽ. int̾ occeanũ

Expanded text:
De Asia et partibus ejus. Habet Asia provincias multas et regiones quarum nomina et situs breviter expediam, sumpto initio a paradiso. Paradisus est locus in Orientis partibus omni genere ligni et pomiferarum arborum consitus. Habet lignum vitae; tua aeris temperies. Habet fontem, qui in quatuor flumina dividitur. Paradisus Graece, Hebraice dicitur Eden, quod utrumque junctum in nostra lingua dicitur hortus deliciarum. India Asiae regio est int
Abbreviated transcription (Latin):
libet anima: in ur chaldeoꝵ id ẽ
in incendio uicioꝵ posita. Istiꝰ pat̃ diabolꝰ
ẽ. sic̃ de ip̃a. ⁊ aliis malis scͥptum ẽ. Nos
ex pr̃e diabolo estis. Terra eiꝰ t̾rena dele¬
ctatio ẽ: cui inheret. Cognatio eiꝰ demo¬
nes st̃: quib ꝑ culpã qͣn ꝑ sanguinẽ ꝓ¬
satio ẽ: in qͣ sub pr̃e diabolo diu pͥmũ
mansit. Terra ad quã inuitat᷑ uita spi¬
ritał ẽ. ad quã cũ anima diuino sermo¬
ne ꝯpuncta declinans a malo ⁊ faciens
bonũ tnͣsit. figit in ea tab̾naculũ. ꝑ hone¬
stã ꝯũsationẽ. ⁊ edificat altare lapideñ
ꝑ firmã fidẽ. ⁊ offert sacͥficiũ ꝑ bonã¬

Expanded text:
lis anima, in Ur Chaldaeorum, id est in incendio vitiorum posita. Istius pater diabolus est, sicut de ipsa et de aliis malis scriptum est: Vos ex patre diabolo estis . Terra ejus terrenorum delectatio est, cui inhaeret. Ejus cognatio daemones sunt, quibus per culpam quasi per sanguinem prsatio est, in qua sub patre diabolo diu primum permansit. Terra ad quam invitatur vita spiritualis est, ad quam cum anima divino sermone compuncta, declinans a malo et faciens bonum, transit: figit in ea tabernaculum per honestam conversationem, et aedificat in ea altare lapideum per firmam fidem; offert sacrificiu
Abbreviated transcription (Latin):
res qͦs fecert̃ phylistei. post plagã suã.
⁊ atculert̃ ad archã sig̃cant qr carna¬
les qͥnq sensib corꝑeis dediti. cũ a dño
fuerint correpti. sceła sua cognoscentes.
iuste se ꝑcussos ẽẽ conficent᷑. ⁊ licet coacti
in meliꝰ cõmutant᷑: qd̾ bñ sig̃cant qͥnq
ciuitates phylistinoꝵ. aotꝰ. gaza. ascha¬
lon. gech. accharon: illos scilicet expͥmen¬

Expanded text:
fecerunt Philisthiim post plagam suam et attulerunt ad arcam, significant quod carnales quinque sensibus corporis dediti, cum a Domino fuerint correpti, scelera sua cognoscentes, juste se percussos esse confitentur, et, licet coacti, in melius commutantur. Quod bene significant quinque civitates Philisthinorum: Azotus, Gaza, Ascalon, Geth, Accaron
Abbreviated transcription (Latin):
cipunt ⁊ post̾iora uite huiꝰ diligunt.
ex ip̃is uiste in post̾iora cruciabunt᷑. que
debent estimare sic̃ st̾cora. Qi enĩ testa¬
mentũ d̾i assumũt. ⁊ in post̾iora respi¬
cientes. uet̾i se uanitate ñ exuunt. similes

Expanded text:
cipiunt et posteriora hujus vitae diligunt, ex ipsis juste in posteriora cruciabuntur, quae debent aestimare sicut stercora. Qui enim testamentum Dei assumunt, et in posteriora respicientes, veteri se vanitate non ex
Abbreviated transcription (Latin):
urbis susceptꝰ fuisset: mox in eoꝵ con¬
spectu ad portã q̃ aurea uocitat᷑. rogan¬
ti ceco lumen indulsit. Demũ uͦ impetͣ¬
tis ꝓ quib ierat: rauennã remeauit.
ubi sepe nominatꝰ tyrannꝰ theodericus
⁊elo ⁊ inuiclia qd̵ audierat eũ ab augͦto¬

Expanded text:
urbis populo susceptus fuisset, mox in eorum conspectu ad portam, quae Aurea vocitatur, roganti caeco lumen indulsit. Demum vero impetratis pro quibus ierat, Ravennam remeavit. Ubi saepe nominatus tyrannus Theodericus zelo et in
Abbreviated transcription (Latin):
nobilitaũat. ⁊ alios libellos elegantissi¬
me ꝯposuerat. idẽ tyrannꝰ exilii pena dã¬
nauit: ⁊ in t̃ritono mediolanensi iu¬
gulari fecit. hac tñ ĩmanis seũitatis
impunitate: theodericꝰ neqͣ omͣ ẽ ga¬
uisus. Nã ñ multo post horribili ⁊ in¬
opinata morte pollutã pecc̃is animã exa¬
lauit. Quẽ etiã quidã solitariꝰ apd̾ lip¬
perã manens insulã corꝑeis idit ocuł
in ollã uulcani dem̃gi. ubi mare sicut
cacabꝰ feruescit ab igne. Theoderico uͦ regi
athalaricꝰ nepos eiꝰ successit. ⁊ athalarico
theodalclꝰ. Porro longobardis adhuc in
pannoma consistentib. p̃erat albinꝰ filiꝰ
aldom: qͥ ñ multo pt ip̃am longobardoꝵ
gentẽ in italiã intͦcluxit. Int̾ea uͦ iustini

Expanded text:
nobilitaverat, et alios libellos elegantissime composuerat, idem tyrannus exsilii poena damnavit, et in territorio Mediolanensi jugulari fecit. Hac tamen immanis saevitiae impunitate Theodericus nequaquam est gavisus. Nam non multo post horribili et inopinata morte pollutam peccatis animam exhalavit. Quam etiam quidam solitarius apud Liparem manens insulam corporeis oculis vidit in ollam Vulcani demergi, ubi mare sicut cacabus fervescit ab igne. Theoderico vero regi Athalaricus nepos ejus successit, et Athalarico Theodoaldus. Porro Longobardis adhuc in Pannonia consistentibus praeerat Alboinus filius Aldoini, qui non multo post ipsam Longobardorum gentem in Italiam in
Abbreviated transcription (Latin):
egimꝰ in euangłio qr dñs cõmi¬
lerit: ⁊ continuo feminã a febrib
socrũ scilicet petͥ curaũit. Moralĩt u
rũ a demonio lib̾atum. animũ ab im¬
munda cogitatõne purgatũ intelligi¬
nꝰ: feminã uͦ a febrib conseq̃nter cu¬
ratã. carnẽ a concupiscentie feruore ꝑ

Expanded text:
egimus in Evangelio quod Domiviro: et continuo feminam a febribus, socrum scilicet Petri, curavit . Moraliter virum a daemonio liberatum ab immunda cogitatione purgatum, intelligimus: feminam vero a febribus consequenter curatam, carnem a concupiscent
Abbreviated transcription (Latin):
cas intẽptationẽ: u̾e lib̾es nos a mali.
Ista ẽ fr̃s iugit᷑ meditanda. ista ẽ i¬
git̾ dicenda oratio: ut pote qͣm ipse
saluator docuit. ⁊ qͣ nob̾ prẽm orare
p̃cepit. Nulla ẽ enĩ ista sublimior
nulla utilior. St̃ quidã qui sic̃ ectmm¬
ci głantꝰ se multa ũba fund̾e. multa
psalt̾ia legere. diusas horas decan¬
tare: ꝓlixas orationes continuare. E¬
cũ ore dño loqͣntur: corde ñ numqͣm
les: scͥpture q̃ dicit. Dopulus iste me¬
labiis honorat: cor autẽ eoꝵ longe
ẽ a me. Nec ista dicentes sc̃e orationis
sollertiam. ⁊ ꝑseuetantẽ deuotionẽ
culpamꝰ: qmͣ multũ laudamꝰ. dũ pli¬
xitatẽ orationis. comitat᷑ feruor inter

Expanded text:
cas in tentationem, vere liberes nos a malo. Ista est, fratres, jugiter meditanda, ista est jugiter dicenda oratio, utpote quam ipse Salvator docuit, et qua nobis Patrem orare praecepit. Nulla est enim ista sublimior, nulla utilior. Sunt quidam qui, sicut ethnici, gloriantur multa verba fundere, multa psalttare, prolixas orationes continuare, cum ore Domino loquuntur, corde nonnunquamles Scripturae, quae dicit: Populus iste labiis me honorat, cor autem eorum longe est a me . Nec ista dicentes sanctae orationis solertiam, et perseverantem devotionem culpamus, quam multum laudamus, dum prolixitat
Abbreviated transcription (Latin):
a me uillicationẽ : Angustia uillici.
uillicꝰ : Sede cito scribe. Debitores ser¬
ꝑ culpã depͣuati. Q qͣntomagis intel¬
siue appetitꝰ. a bono dissidet: tanto ã¬
pliꝰ deo debet. Sessio debitoris ẽ hu¬
miliatio peccõris. scͥptio debiti consi¬
d̾atio pecti: debiti relaxatio peccati
tali prudentia laudet. Amissa nãq
uillicatõne fodere ñ ualebit.⁊ m̃dica¬
re erubescet: qr post hanc uitã nemini
datꝰͫ facultas oꝑandi. uł fidutia dm̃

Expanded text:
a me villicationem? Angustia villici i. Sede cito, et scribe. Debitores serper culpam depravati. Et quanto magis intelsive appetitus a bono dissidet, tanto amplius debet Deo. Sessio debitoris, est humiliatio peccatoris; scriptio debiti, consideratio peccati; debiti relaxatio, dimissitali prudentia laudet. Amissa namque villicatione, fodere non valebit; et mendicare erubescet, quia, post hanc vitam, nemini datur vel faculta
Abbreviated transcription (Latin):
uilla humana nat᷑a. ullicꝰ sp̃c. colom
intellectꝰ. affectꝰ sensus. appetitꝰ huma¬
ni. bona diuitis dñi dona dei. ⁊ ea
q̃ habemꝰ ꝑ naturã ⁊ ea q̃ habemtꝰ
ꝑ grãm. Multa bona posuit ds̃ in m

Expanded text:
illa, humana natura; villicus, spiritus coloni, intellectus, affectus, sensus, appetitus humani; bona divitis, dona Domini, et ea quae habemus per naturam, et ea quae habemus per gratiam. Multa bona quae posuit Deus in
Abbreviated transcription (Latin):
O qͣm bona qͣm locuplex uilla ista:
in qͣ d̾s posuit dot ⁊ tanta ⁊ talia bona.
Caueat uillicꝰ ne dissipet bona eiꝰ. Dissi¬
patio bonoꝵ amissio donoꝵ: corruptio
uirtutũ ablatio bonoꝵ oꝑũ. Notandũ
qd̃ dictum ẽ: qͣsi dissipasset bona eiꝰ.
tura humana tanta possit affici mali¬
cia ut nich diligat boni: ñ tñ tanta
potest cetari ignorantia. ut nich cognos¬
cat ueri. Uillicatio t̃rena conũsatio.
amissio uillicatõnis ẽ in morte homĩs.
ratio de uillicatõne: iusta estimatio
de tͣnsacta conũsatione. Locutio diui

Expanded text:
am bona, quam locuples villa ista, in qua Deus posuit tot et tanta bona! Caveat villicus, ne dissipet pet bona ejus. Dissipatio bonorum, amissio est donorum; corruptio virtutum, ablatio bonorum operum. Notandum quod dictum est: Quasi dissipasset bona ejus. tura tanta possit affici malitia ut nihil diligat boni, non tamen potest tanta caecari ignorantia, ut nihil cognoscat veri. Villicatio est conversatio; amissio villicationis, est in morte hominis; ratio de villicatione est justa examinatio de transacta conversatione
Abbreviated transcription (Latin):
sua ꝓhibeat. ibi ñ nunqͣm inuenun¬
t᷑ ꝑ surreptionẽ inmunde cogitatõis.
Qͥ ⁊ ip̃i in eo qd̵ ualent ad humiliati¬
onẽ mentis. multũ ad iuuant ad cu¬
mulũ iustificationis. Inuenitꝰ etiã in
hac uilla .i humana nat᷑a ordeũ ꝑ sci¬
entiã uet̾is testam̃ti. triticũ ꝑ scienti¬

Expanded text:
sum prohibebat, ibi nonnunquam inveniuntur per subreptionem immundae cogitationis. Qui et ipsi eo quod valent ad humilitatem mentis, multum adjuvant ad cumulum justificationis. Invenitur etiam in hac villa, id est in humana natura hordeum, per scientiam Veteris Testam
Abbreviated transcription (Latin):
eiectis cecis ⁊ claudis habitauit arcẽ syon.
lignos sp̃c. ⁊ uicioꝵ turbã de anima ex¬
pulerit. habitat ibi. Que m̃ito arx s
on .i. speculatõnis uocat᷑: ut de ea recte
dicatꝰ factꝰ ẽ in pace locꝰ eiꝰ: ⁊ habitatio eiꝰ
insyon. Ibi confregit potentias arcuĩr. scu¬
tũ. gladiũ. ⁊ bellũ. Sic̃ etiã daind arcẽ ce

Expanded text:
udis, habitavit arcem Sion, lignos spiritus vitiorum turbam de anima expulerit, habitat ibi. Quae merito arx Sion, id est speculationis vocatur, ut de ea recte dicatur: Factus est in pace locus ejus; et habitatio ejus in Sion. Ibi confregit potentias, arcum, scutum, gl
Abbreviated transcription (Latin):
morti ⁊ dãnationi fec̾unt ob¬
noxios. S diuina ꝓuidentia q̃ fecerat
hominẽ ad imaginẽ ⁊ similitudinẽ
suam. reducere disponens eũ ad bea¬
titudinẽ. contulit ei pͥmũ subsiddia sa¬
lutis. ꝑ sacͣmenta redẽptionis: usq add
aduentũ redẽptoris. Cũ autẽ aduenis
sec plenitudo tẽꝑis misit ds filiũ suũ
in t̾ris. ut ꝑ assuptum hominẽ homi¬
nẽ redimeret. ⁊ redẽptum ad regna
celestia reuocaret: sic̃ ab initio mul¬
tiformib figuris fuit p̃signatũ. mł¬
nis scͥptores. diuina sapĩa qͣtuor elegit
euangłistas. ut hõ ex qͣtuor elem̃tis ⁊
qͣtuor humorib compositꝰ. ꝑ qͣtuor
munli climata disꝑsus. ꝑ doctrinã

Expanded text:
morti et damnationi fecerunt obnoxios; sed divina providentia, quae fecerat hominem ad imaginem et similitudinem suam, reducere disponens eum ad beatitudinem, contulit ei primum subsidia salutis, per sacramenta redemptionis, usque ad adventum Redemptoris. Cum autem veniet plenitudo temporis, misit Deus Filium suum in terras, ut per assumptum hominem, hominem redimeret, et redemptum ad regna coelorum revocaret, sicut ab initio multiformibus figuris fuit praesignatum, munis scriptores divina sapientia quatuor elegit evangelistas, ut homo ex quatuor elementis et ex quatuor humoribus compositus, per quatuor mundi climata dispersus, per doctrinam
Abbreviated transcription (Latin):
dit. etiã semet ip̃m tͣnsiit. Possumut
tulus. resurrexit ut leo: ascendit ir
aqͥla. Unusqͥsq etiã ꝑfectus homo ẽm
ratione. uitulus in sacrificio. leo in for¬
titudine: aqͥla in contẽplatione. Que
enĩ in qͣtuor animalib dicunt᷑. ad om̃s
cribit. Nos itaq de euangłioꝵ plem¬
tudine qͣsdam guttas haurire cupien¬
tes. ibi incipiemꝰ expositionẽ: ubi xp̃c
auctor bonoꝵ. incipit miraculoꝵ suoꝵ
oꝑationẽ.

Expanded text:
 et seipsum transit. Possumus tulus, resurrexit ut leo, ascendit ut aquila. Unusquisque etiam perfectus: homo est in ratione, vitulus in sacrificio, leo in fortitudine, aquila in contemplatione. Quae enim in quatuor animalibus dicuntur, ad omnes cribit. Nos itaque de Evangeliorum plenitudine, quasdam guttas cupientes haurire, ibi incipimus expositionem, ubi Christus auctor bonorum, incoepit miraculorum suorum operationem.
Abbreviated transcription (Latin):
as descͥbens: ait. Similitudo uultꝰ arg¬
maliũ: facies hominis. ⁊ facies leonis¬
⁊ facies bouis. ⁊ facies aqdle. ꝑ faciem
nãq hoĩs designat᷑ math̾s: qͥ ab hu¬
dicens. Lib̾ gen̾ationis iħu xͥ ꝑ faciẽ
leonis designat᷑ marchꝰ: qͥ in pͥncipio
euangłii sui ait. uox clamantis in de¬
serto. In deserto nãq leo clamat. Sic
mentionẽ marchꝰ in pͥncipio euangłii
excitaret. dicens. Parate uiã dñi. rectaᷤᷤ
facite semitas d̾i nr̃i: sic̾ dixit ysaias ꝓ¬
ph̃a. Bouis siue uituli facies ad lucam
refert᷑. qͥ a sac̾dotio ⁊ acharie incipit
dicens fuit in dieb herodis regis sac̃¬
dos quidã: noĩe ⁊ acharias. ꝑ faciem
uͦ aquile designatꝰ ioħs: qͥ ad alta euo¬
uituli ad passionẽ facies leonis ad resur¬
rectionẽ : facies aqͥle ad diuinitatẽ ⁊ as¬
censionẽ. S facies hominis ⁊ facies le¬
onis dicunt᷑ a dextͥs: qi xp̃i natiuitas
tristis fuit. Aqͥla ñ uixta s supͣ descri¬

Expanded text:
as describens, ait: Similitudo vultus animalium, facies hominis, et facies leonis, facies bovis, et facies aquilae . Per faciem namque hominis designatur Matthaeus: qui ab hudicens: Liber generationis , etc. Per faciem leonis designatur Marcus, qui in principio Evangelii sui ait: Vox clamantis in deserto , etc. In deserto namque leo clamat: sic mentionem Marcus in principio Evangelii excitaret dicens: Parate viam Domini: rectas facite semitas Dei nostri , sicut dicit Isaias propheta. Bovis, sive vituli facies ad Lucam refertur, qui a sacerdotio Zachariae incoepit, dicens: Fuit in diebus Herodis regis sacerdos nomine Zacharias . Per faciem autem aquilae designatur Joannes, qui ad alta evoet, facies vituli ad passionem, facies leonis ad resurrectionem, facies aquilae ad divinitatem et ascensionem. Sed facies hominis et facies leonis dicuntur a dextris, quia Christi nativitas tristis fuit. Aquila, non juxta, sed supra descri
Abbreviated transcription (Latin):
dulo malaꝵ cogitationũ tͣnfitu accͥcũ
⁊ arefactũ: ne ũbi semeti possit exti¬
ꝑe uł g̃minare. Uolucres a qͥb se¬
men rapit᷑ demones st̃. ꝑ qͦs ũbum
ne fructificet aufert᷑. qͥ ideo uolucͤs
celi dicunt᷑. qr celestis ⁊ spualis st̃ na¬
ture: uł qi ꝑ aera discurrt̃. Petͣ ẽ cor¬
penetͣtum: in qͦ ñ ẽ uerꝰ amor. aut ꝑse¬
u̾antia uͥtutis. Spine sc̃ diuitie. q̃ ꝑ mł
tas curas cor lacerant: ⁊ semen u̾bi suf¬
focant. Terra bona cor mitte ⁊ docile.
qd̾ u̾e fructũ facit: cũ in ip̃a ꝑfecta bo¬
noꝵ oꝑũ plenitudo crescit. fructꝰ se¬
minis: iustificatio hoĩs

Expanded text:
ogitationum transitu attritum, et arefactum, ne verbi semen possit excipere vel germinare. Volucres, a quibus semen rapitur daemones sunt, per quos verbum, ne fructificet, aufertur. Qui ideo volucres coeli dicuntur, quia coelestis et spiritualis sunt naturae, vel quia per aera discurrunt. Petpenetratum; in quo non est verus amor, aut perseverantia virtutis. Spinae, sunt divitiae, quae per multas curas cor lacerant, et semen verbi suffocant. Terra bona, cor mite et docile; quod vere fructum facit; cum in ipso perfecta bonorum operum plenitudo crescit. Fructus seminis, justificatio es
Abbreviated transcription (Latin):
qui dũ xp̃m uiderent ñ agnouer̃t.
Corã eis murtauit os suũ: ⁊ abiit.
Erant enĩ ibi p̃cepta legis carnalia ÷
erat sacrificiũ scd̾m aaron: s ip̃e de
corꝑe suo ⁊ sanguine instituit sacri¬
ficiũ scd̾m ordinẽ melchisedech. Mutauit
os suũ in sac̃dotio ÷ mutauit in p̃ceptis.
dans aluid testamentũ. euacuata oꝑati¬
one carnali. Collapsus ẽ in manib eoꝵ:
qñ eũ comp̃hendert̃ ⁊ crucifixer̃t. Q ꝓ¬
cidebat ad ostiũ porte: i humiliabat
se ad initiũ fid̾i nr̃e. Ostiũ porte: initiũ
fid̾i ẽ. A fide incipit eccłia: ⁊ ꝑuenit us
q ad spẽm. Qd̃ saliue qͣsi furiosi decͦ¬

Expanded text:
Qui dum Christum viderunt, non agnoverunt, coram quibus mutavit os suum et abiit. Erant enim ibi praecepta legis carnalia, erat sacrificium secundum Aaron, et postecorpore suo instituit sacrificium secundum ordinem Melchisedech. Mutavit ergo os suum in sacrificio, mutavit in praeceptis dans aliud Testamentum, evacuata operatione carnali. Collapsus est in manibus eorum , quando eum comprehenderunt, et crucifixerunt. Et procidebat ad ostium portae , id est humiliabat se ad initium fidei nostrae. Ostium portae, initium fidei que ad spem. Quod salivae quasi furiosi decu
Abbreviated transcription (Latin):
tũ d̾i. fortiꝰ ẽ hominib: saliue fluunt
ꝑ barbã. Quomͦ enĩ in saluis infirmi¬
tas: sic uirtꝰ ostendit᷑ in barba. Texit
foris infirmabat᷑ tanqmͣ saluia appa-¬
rebat: intꝰ diuina uirtꝰ. tanqmͣ barba
ladebat.

Expanded text:
 fortius est hominibus , » salivae fluunt per barbam: quomodo enim in salivis infirmitas, sic virtus ostenditur in barba. Texit foris infirmabatur, tanquam saliva apparebat; intus divina virtus tanquam barba latebat.
Abbreviated transcription (Latin):
habuerat destrueret. tẽplumq subũt̾et:
necñ ⁊ impiã synagogã q̃ sanguinẽ scõꝵ
semꝑ siciebat. de regni culmine p̃cipita¬
ret. ac recdores illiꝰ int̃ ficeret.

Expanded text:
habuerat, destrueret, templumque subverteret, necnon et impiam Synagogam, quae sanguinem sanctorum semper sitiebat, de regni culmine praecipitaret, ac rectores illius interficeret.
Abbreviated transcription (Latin):
scit᷑. Dicit enĩ dñs. Eras modiꝰ simile uins
statere erit: ⁊ duo modii orcdei statere
modiĩ ordei: st̃ scientia legis ⁊ ꝓpħarũ
Qui cõꝑant᷑ statere uno. hoc ẽ fide caho
turbine ꝑsecutionis q̃ fit hodie. dabit

Expanded text:
scitur. Dicit enim Dominus: Gras modius similae uno statere erit, et duo modii hordei statere modii hordei, sunt scientia legis et prophetarum, quae comparatur statere uno, hoc est fide caturbine persecutionis quae fit hodie, dabit
Abbreviated transcription (Latin):
citꝰ eiꝰ. ẽ diabolus ⁊ om̃s inqͥ⁊ scilicet
pagani. uidi heretici. qͦs contͣ eccłiã
bellũ gerere excitat: ⁊ ꝑ tales affli¬
legis custodia. Fitq fames: cũ ñ ꝑ¬
mittitꝰ᷑ doctorib ũbum d̾i p̃dicare.
S helyseo reuelante .i. redẽptore ꝑ¬

Expanded text:
rcitus, est diabolus et iniqui, scilicet pagani, Judaei et haeretici, quos contra Ecclesiam bellum gerere excitat. Per tales affliest legis custodia: fitque fames, cum non permittitur doctoribus verbum Dei praedicare. Sed Elisaeo revelante, id est, Redemptore
Abbreviated transcription (Latin):
ex ꝑũso oꝑe ꝯsentiendo callidti sp̃c ꝑsu¬
tore acceꝑat: ⁊ duos qͦs in fide genuit.
amittere filios timebat. S ꝓpħe ũbis.
uo qd̵ habebat olei. uasa uacua infudit.
q dũ ab uniꝰ ore doctoris parũ quid de
amore diuinitatis multoꝵ uacue m̃¬
plena st̃. q̃ ex paucitate olei solũmodo
infusa uidebant᷑: qd̃ cũ aliis atq
aliis datꝰ. ⁊ ab auditorib fides accipi¬
ditoris sui iã debito ñ tenet᷑.¬

Expanded text:
e, consentiendo callidi spiritus persutore acceperat et duos quos in fide genuit, amittere filios timebat. Sed prophetae vvo quod habebat olei, vacua vasa infundit, quia dum ab unius ore doctoris, parum quidem amoris divinitatis, multorum vacuae meplena sunt, quae ex paucitate olei solummodo infusa videbantur. Quod cum aliis atque aliis datur, et ab auditoribus fides accipiditoris sui jam debito non tenet
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ambularet iħc ꝑ sata. disci¬
puli eiꝰ ceꝑunt p̃gredi. ⁊ uellere spi¬
cas. Discipłi ꝑ sata tͣnseunt. cũ p̃lati
subditos pia sollicitudine circũspici¬
unt: ⁊ qͣlit̃ quẽq ad regnũ celoꝵ
ꝑtͣhant sedulo ꝑpendunt. Q dũ eos
ad beatitudinẽ ꝑ ducere concupiscũt:
qͣsi salutẽ eoꝵ esurunt. Spicas uel¬
lunt: cũ mentes audientiũ ꝑ p̾dica¬
tionẽ ab amore temꝑaliũ diuidũt.
Spicas fricant: cũ eos palea uite uẽtis
expoliant. Grana manducãt: cũ ab¬
om̃i suꝑfluitate ⁊ asꝑitate p᷑gatos.
unitati sc̃e eccłie sociant. ⁊ eidẽ incor¬
ꝑant. & hoc sabbato faciunt: qr a t̃¬
renis actib qͥescentes ⁊ d̾o uacantes
sacͣ eloqͥa inuestigant. In quib esu¬
riũt: dũ in eis sententias meliores
ligunt. Collectas fricant: dũ sub
palea litt̾e reqͥrunt gͣna spũał intel¬
ligentie. Grana qͦq manducant :
dũ ꝑ spũalem intelligentiã uͥtutes
ẽ d̾s. Hoc dñs sabb̾i ꝓbat. s stulti

Expanded text:
 ambularet Jesus per sata: discipuli ejus coeperunt progredi, et vellere spicas . Discipuli per sata transeunt: dum praelati subditos pia sollicitudine circumspiciunt, et qualiter quemque ad regnum coelorum pertrahant, sedulo perpendunt; et dum eos ad beatitudinem trahere concupiscunt, quasi salutem eorum esuriunt: spicas vellunt, cum mentes audientium, per praedicationem ab amore temporalium dividunt. Spicas fricant cum eos paleis vitae veteris exspoliant: grana manducant, dum eos superfluitate, et asperitate purgatos veritati sanctae Ecclesiae sociant, et eidem incorporant. Et hoc Sabbato faciunt: quia a terrenis actibus quiescentes, et Deo vacantes,sacra eloquia investigant. Esuriunt, dum in eis sententias meliores ligunt. Collectas fricant: dum sub paleis litterae requirunt grana spiritualis intelligentiae. Grana vero manducant; dum per spiritualem intest Deus. Hoc Dominus sabbati probat, sed stulti
Abbreviated transcription (Latin):
Nter omĩa q̃ fragilitas humana fac̾e
potest. unde placere conditori uł eũ
placare ualeat plurimũ ꝓdest oratio:
si cũ pura cõscientia ⁊ cordis humi¬
litate fiat. Ideo dico cũ pura cõscien¬
tia. cũ cordis humilitate: qr si cõscien¬
tia fuĩt sorde pͣue uoluntatis. uł oꝑ¬
is neuo pollita. si cor nr̃m mani fũit
elatione repletũ. oratio nr̃a apd̃ dm̃
ñ recipitꝰ. nec nr̃ animus exaudit᷑. Qͥ eñ
au̾tit aurẽ suam ne audiat legẽ: oratio
eiꝰ erit execrabilis. Mediator itaq d̾i ⁊ ho¬

Expanded text:
nter omnia quae fragilitas humana facere potest, unde placere Conditori, vel eum placare valeat, plurimum prodest oratio, si cum pura conscientia et cordis humilitate fiat. Ideo dico cum pura conscientia et cum cordis humilitate, quia si conscientia fuerit forte pravae voluntatis, vel operis veneno polluta; si cor nostrum inani fuerit elatione repletum, oratio nostra apud Deum non recipitur nec noster animus exauditur. Qui enim averterit aurem suam ne audiat legem, oratio ejus erit exsecrabilis . Mediator itaque Dei et ho
Abbreviated transcription (Latin):
magnã auri copiã inde secũ detulert̃: cũ
derico successit theodebertꝰ. ⁊ theobaldus.
Tandẽq monarchia ad clotariũ reũtitur.
Qͥ postqm᷑ .lx. annis suessionis regnauit
defunctꝰ ẽ. relinqñs filios suos sibi succes¬
sores. chibꝑicũ suessionis. carebertum
parisiꝰ. guntrannũ aurelianis. sigis¬
bertũ metis.
De filiis clotarii ⁊ qui¬
bꝰdam aliis regibus.u.

Expanded text:
magnam aurmagnam aurserunt Theodebertus et Theobaldus. Tandemque monarchia ad Clotarium revertitur. Qui postquam sexaginta annis Suessionis regnaverat, defunctus est, relinquens quatuor filios sibi successores, Chilpericum Suessionis, Carebertum Parisiorum, Guntrannum Aurelianis, Sigisbertum Metis. CAP. V. De filiis Clotarii, et quibusdam aliis regibus.
Abbreviated transcription (Latin):
redegert̃. Theodericꝰ aũ menuorati clodo¬
uei filiꝰ maior. cũ fr̃e suo clotario ⁊ filio
theodeberto. thoringoꝵ fines ingredit᷑¬
⁊ fugato hermenfrido. regnũ eiꝰ in suã
redegit potestatẽ. Clotariꝰ uͦ inde rediens.
radegundẽ bertarii regis filiã. herm̃fri¬
dineptẽ. secũ adduxit: ⁊ eã sibi legitimo
mrĩmonio copulauit. S illa post tempꝰ
modicũ relicto maritali choro intͣ picta¬
uensẽ urbẽ uestẽ suscepit religiosã: in qͣ
ꝑseuerans cursũ uite laudabilit ꝯsũma¬
uit. Porro memorati theoderici filiꝰ noĩe
b usq ad maritimoꝵ confinia locoꝵ sibi
tͥbutariã fecit. ⁊ dũ incderediret ducem
exercitꝰ sui noĩe bucellenũ ad ꝑuadendũ
siciliã ⁊ reliqͣ italie loca q̃ ñ adierat. de¬
reliqͥt. S ⁊ itum memorati fr̃es childeb̾¬
tꝰ atq clotariꝰ a gallia ꝓdeuntes: hẏspa¬
niã intͣuerunt. Quã grauĩt deuastanteᷤᷤ

Expanded text:
redegerunt. Theodericus autem memorati Clodoredegerunt. Theodericus autem memorati Clodovei filius major cum fratre suo Clotario, et filio Theoberto Thuringorum fines ingreditur, et fugato Hermenfrido, regnum ejus in suam redegit potestatem. Clotarius vero inde rediens Radegundem Bertarii regis filiam, Hermenfridi neptem, secum abduxit, et eam sibi legitimo matrimonio copulavit. Sed illa post tempus modicum relicto maritali toro intra Pictavensem urbem vestem suscepit religiosam, in qua perseverans, cursum vitae laudabiliter consummavit. Porro memorati Theoderici filius, nomibus usque ad maritimorum confinia locorum sibi tributariam fecit. Et dum inde rediret, ducem exercitus sui nomine Bucellenum, ad pervadendam Siciliam et reliqua Italiae loca, quae non adierat, dereliquit. Sed et iterum memorati fratres, Childebertus ac Clotarius, a Gallia prodeuntes. Hispaniam intraverunt; quam graviter devastantes
Abbreviated transcription (Latin):
res demq clodouei filii. clodomiirꝰ. chil¬
debertꝰ. atq dotariꝰ. sibi inuicẽ federa¬
ti. regni sui fines dilatare cupientes. bur¬
gundie regnũ ingrediunt᷑: ⁊ sigismundũ
frẽmq eiꝰ gothinarũ p̃lio aggͤssi st̃. Sta¬
tĩq in ip̃o pͥmo belli impetu sigismundꝰ a
dodomiro capit᷑. ⁊ aurelianis ꝑducit᷑ ibiq
ꝑimit᷑: ⁊ in puteũ ꝓicit᷑ Non multo tñ
post indeleuat᷑. ⁊ in monast̾io qd̾ in lo¬
io agauno. scõ construxerat mauricio so¬
cusq eiꝰ honorisice sepelit᷑ Demũ qͦq non
multis dieb tnͣsactis. supͣ noĩati fres bur¬
gundiã repetentes: gothinaꝵ sigismun¬
di frẽm it̃um adoriunt᷑ S in illa expe¬
ditõne: clodomirꝰ int̾ficit᷑. Successert̃q
ei tres filii sui guntariꝰ. teodbaldꝰ. ⁊ clo¬
doaldꝰ. Reliqͥ uͦ childebertꝰ atq clotariꝰ
gothinaꝵ apd̃ augustudunũ obsidentes
int̾fecert̃: ⁊ totã burgundiã in suã ꝑcem

Expanded text:
res itaque Clodovei filii, Clodomirus, Childebertus atque Clotarius, sibi invicem foederati, et regni sui fines dilatare cupientes, Burgundiae regnum ingrediuntur, et Sigismundum fratremque ejus Gotmarum praelio aggressi sunt. Statimque in ipso primo belli impetu Sigismundus a Clodomiro capitur, et Aurelianos perducitur, ibique perimitur, et in puteum projicitur. Non multo tamen post inde elevatur, et in monasterium, quod in loco Aguino sancto construxerat Mauritio, sociisque ejus honorifice sepelitur. Demum quoque non multis diebus transactis supra nominati fratres Burgundiam repetentes Gotmarum Sigismundi fratrem iterum adoriuntur. Sed in illa expeditione Clodomirus interficitur. Successerunt que ei tres filii ejus Guntrannus, Gerbaldus, et Clodoaldus. Reliqui vero ChildebAugustodunum obsidentes interfecerunt, et totam Burgundiam in suam potestatem
Abbreviated transcription (Latin):
cont̾at ⁊ int̾siciat. ⁊ tab̾naculũ suũ sup
montẽ inditũ ⁊ scm̃ ponat: ubi dui¬
nitꝰ contritꝰ corruat. Hic ẽ bestta. cu
iuxta apocalypsim draco uͥtutẽ ⁊ po¬
tentiã suã dabit. ut adorent om̃s dra¬
conẽ: qͥ bestie dedit talem potentiam.
Cũ ꝑtrͣssisset holofernes fines ass̾ri¬
oꝵ. uenit ad magnos montes ange. qͥ
st̃ a sinistͦ cilicie. ascenditq omĩa ca¬
stella eoꝵ : ⁊ obtinuit omnẽ munitionẽ.¬

Expanded text:
conterat, et interficiat, et tabernaculum suum super montem inclytum, et sanctum ponat, ubi divinitus contritus corruat. Hic est bestia cui, juxta Apocalypsim, draco virtutem et potentiam suam dabit : ut adorent omnes draconem, qui bestiae talem dedit potentiam. Cum pertransisset Holophernes fines Assyriorum, venit ad magnos montes Angae, qui sunt a sinistris Ciliciae: ascenditque omnia castella eorum
Abbreviated transcription (Latin):
samaria. ⁊ tnͣsflumen iordanẽ usq ie¬
niat᷑ ad montẽ echyopie. Diabolus ꝑ
diũsas ꝓuincias legatos mittit. cũ tur¬
bã malignoꝵ spũum. ad seducendas
gentes ꝑ totũ orbem disꝑgit. nec ꝑcit
dignitati. nec honori. om̃s ad gehen¬
nã tͣhere cupit. ⁊ facere socios ꝑdi¬
tionis. fideles qͦq securos eẽ ñ patit᷑.
qui ꝑ iordanis nom̃ ⁊ ierłm signifi¬
cant᷑: nec satis ẽ echuicos absorbere.

Expanded text:
ordanem usque Hieniatur ad montes Aethiopiae. Diabolus per diversas provincias legatos mittit, cum turbas malignorum spirituum ad seducendas gentes per totum orbem dispergit; nec parcit dignitati, nec honori: omnes enim ad gehennam trahere cupit et facere socios perditionis. Fideles quoque securos esse non patitur, qui per Jordanis nomen et Hierusalem significantur. Nec sat
Abbreviated transcription (Latin):
nes in cõcupiscentiã iudich. ⁊ uoluit
eã ꝑ libidinẽ suam uolare: ⁊ ꝑsecuto¬
res eccł̃ie. integritatẽ eiꝰ ꝯcupiscunt cor¬
rumꝑe. Indith in castris holofernis
nis capit eiꝰ abscidit: ⁊ sc̃a eccl̃ia ho
tio ⁊ ꝑemptio hostiũ: destructionẽ ⁊ cdãp¬

Expanded text:
upiscentia Judith, et voluit eam per libidinem suam violare . Persecutores Ecclesiae, integritatem ejus concupiscunt corrumpere. Judith, in castris Holophernis nis caput illius abscidit, et sancta Ecclesia hostio sive peremptio hostium destructionem et dam
Abbreviated transcription (Latin):
qr hodie nom̃ tuũ ita magnificauit. ut
ñ recedat laus tua de ore hominũ qͥ
memores fuerint uͥtutis dñi in et̃nũ.
Laus eccłie ñ recedet de ore hominũ.
ctionẽ dei ⁊ ꝓximi p̃sentes tribulati¬
ones secura sustinet. fide plena ⁊ spe
głoꝵ. Post iuictoriã om̃is popłs ueñ
ad ierłm adorare dñm: ⁊ mox ut pu¬
rificati sũt obtuler̃t om̃s holocausta

Expanded text:
it, ut non recedat laus tua de ore hominum qui memores fuerint virtutis Domini in aeternum. Laus Ecclesiae non recedet de ore hominum, ctionem, Dei et proximi praesentes tribulationes secura sustinet, fide plena, et spgelorum. Post victoriam omnis populus venit Jerusalem adorare Dominum, et mox ut purificati
Abbreviated transcription (Latin):
isrł .i. electoꝵ tͣdant: quos ip̃i ꝑdendos
putant. Q ducentes uadunt ꝑ campe¬
stria: qr cupuint tales trahere ꝑ illi¬
cita desid̾ia. ⁊ iuam latã q̃ ducit ad
mortẽ. Contͣ quos fundibalarii .i. scĩ
manifestã predicationẽ exeunt: ⁊
sacre scͥpture ũba iaciunt. S illi a¬
chior dimittentes ad arborẽ ligant:
qr ꝑ diu̾sas tribulatõnes consortem
passionis xp̃i faciunt. Q reũsi f̃ du¬
ctores ad dñm suũ : qr ꝑsecutores fideli¬
um. augm̃to scelerũ suoꝵ det̃iores fi¬
unt semꝑ. Porro filii isrł descenden¬
tes de betulia: uenert̃ ad achior. Quẽ
soluentes: duxer̃t ad beculiam. Sic
doctores eccłie ad arborẽ ligatũ sol¬
uunt: cũ cathecuminos suos. nec ꝑ¬
secutorẽ nec mortẽ ꝑtimescere docent.
Qͣ si ab arbore ligatũ soluunt ⁊ aũ
a formidine crucis mentẽ ꝑauidam
eruunt: ⁊ ad patiendũ instruunt. hoc
autẽ meliꝰ fit. si exemplo ozie ⁊ carmi
om̃i popło effuderͣt. magistͥ eccłie

Expanded text:
id est electorum tradant, quos ipsi perdendos putant. Et ducentes vadunt per campestria, quia cupiunt tales trahere per illicita desideria, in viam latam, quae ducit ad mortem. Contra quos fundibularii, id est smanifestam praedicationem exeunt, et sacrae Scripturae verba jaciunt. Sed illi Achior dimittentes ad arborem ligant, quia per diversas tribulationes consortes Christi passionis faciunt. Et reversi sunt ductores ad dominum suum, quia persecutores fidelium, augmento scelerum suorum deteriores semper fiunt. Porro filii Israel descendentes de Bethulia, veniunt ad Achior, quem solventes duxerunt ad Bethuliam. Sic doctores Ecclesiae ad arborem ligatum solvunt, cum catechumenos suos, nec persecutorem, nec mortem timere docent; quasi ad arborem ligatum solvunt, cum a formidine crucis mentem pavidam eruunt et ad patiendum instruunt. Hoc autem melius fit, si exemplo Oziae et Charomni populo effuderunt, magistri Ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
dith enĩ que int̃pretatꝰ confitens uł lau¬
dans. eccł̃iam significat. q̃ dm̃ uera fide
confitetꝰ᷑: ⁊ in omnib oꝑib eiꝰ laudare
ñ desint. Q uir eiꝰ manasses. qui mortu¬
us ẽ in dieb messis ordeacee. xp̃c eccłie spo

Expanded text:
dith enim, quae interpretatur confitens vel laudith enim, quae interpretatur confitens vel laudans, Ecclesiam significat, quae Deum vera fide confitetur, et in omnibus operibus ejus laudare non desinit. Et vir ejus Manasses fuit: qui mortuus est in diebus mess
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ longe ẽ a dño. Sunt enĩ in sagena
dm̃a etiã mali pisces. usq ad littꝰ futͦi
iudiciiz qͥ p̃sentis uite in cõmota gͣuit̃
ferentes. malunt p̃sentib uti deliciis
qmͣ celestia bona in futuro gͥ reseruari:
qͥ magistͦs suos importunis q̃ rimoniis
affligunt. ⁊ sibi ad luxũ scłi assentire
clamorib. ⁊ his fletib lassati essent:
exurgẽs orias infusus lacͥmis dixit.
ł quo animo estote frẽs: ⁊ hos qͥno di¬
es expectemꝰ a dño miscd̾iam. Sic qͥno
sensus corꝑis. quib p̃sens uita ducitꝰ.
qͣs qͥnq dierũ inducias mners doctor
expetit. qͥ corꝑale solatium auditorib
suis indiscrete ꝓmittit ⁊ qͣsi in potesta¬
te sua sit sũmi datoris munificentia:
cis qmͣ accipientis potestate cõsistat. Si
autẽ p̃sentis uite negat᷑ solatiũ. subditoᷤ
deserunt: ut cedentes ꝑ secutorib. corꝑale
deuitent suppliciũ. Hanc conuentionẽ
iudich .u eccłia respuit: ⁊ contẽnit. Iu¬

Expanded text:
eorum longe est a me . » Sunt enim in sagena Domini et boni et mali pisces, usque ad littus futuri judicii, qui praesentis vitae incommoda graviter ferentes, malunt praesentibus uti deliciis, quam coelestia bona sibi in futuro reservari, qui magistros suos importunis quaerimoniis affligunclamoribus et his fletibus lassati siluissent, exsurgens Ozias infusus lacrimis dixit: “Aequo animo estote, frmino misericordiam. Sic quinque sensus corporis, quibus praesens ducitur vita quasi quinque dierum inducias iners doctor expetit: qui corporale solatium auditoribus suis indiscrete promittit, quasi in potestate sua sit summi datoris munificentia, is, quam in accipientis potestate consistat. Si autem praesentis vitae negatur solatium, subditos deserunt, ut credentes persecutoribus, corporale devitent supplicium. Hanc conventionem, Judith, id est Ecclesia respuit , et contemnit. Ju
Abbreviated transcription (Latin):
collectionis iudaice ꝑlebis. cũ mitteret
apłos suos p̃dicare. ⁊ mampulos creden
qd̾ se ẽẽ filium d̃i ddicebat. uñ scͥptum ẽ.
fatis te ip̃m dm̃. Huiꝰ sponsa ablato
sponso. ieuinio ⁊ or̃oni oꝑam d̃at. usq
ad consũmationẽ scħ: nec errorib here¬
ticis dignat᷑ pollui. Cui uir suus diui¬

Expanded text:
collectionis plebis Judaicae, cum mitteret apostolos suos praedicare et manipulos credentquod se esse Filium Dei dicebat . Unde scriptum est: Facit seipsum Deum. Hujus sponsa, ablato sponso; jejunio et orationi operam dat usque ad consummationem saeculi, nec erroribus haereticorum dignatur pollui. Cui vir suus divi
Abbreviated transcription (Latin):
suia multa uera p̃dicant: q̃ nr̃e fid̾i con¬
cor̾ant. Hii contͣ eccłiam catholicã pug¬
nant: s ratõne suꝑati. ueritatẽ om̃ino¬
ñ celant. Heretici enĩ bonis mala ꝑmiᷤ¬
cent ÷ qi si semꝑ mala dic̾ent latere ñ
possent: sic̃ qͥ ueneni poculũ porrigit.
Tabrũ calicis melle tangit: ut qd̾ dul¬
ce ẽ pͥmo sentiat᷑: n e qd̃ mortiferũ ẽ
timeat᷑. Aliqñ tñ corecti saluant᷑: sic̃
achior uidens nictoriã uidith. associatꝰ

Expanded text:
nostrae fidei concordant. Hi contra Ecclesiam catholicam pugnant, sed ratione superati veritatem omnino non celant, haeretici enim bona malis permiscent; quia si semper mala dicerent, latere non possent; sicut qui veneni poculum porrigit, labrum calicis melle tangit, ut quod dulce est, primo sentiatur, ne quod mortiferum est timeatur. Aliquando tamen corre ti salvantur, sicut Ach
Abbreviated transcription (Latin):
nib sacre scͥpture. Sac̃dos qͦq dm̃ eliachĩ
scribit ad uniu̾̃sos: dũ spũalis prelatus
om̃s erudit ut obtineant ascensus mon¬
tiũ .i. arduitatẽ uirtutũ: ⁊ angustũ iter
custodiant .i. subtiles anime sensus ddili¬
gent̃ obseruent. Filii autẽ isrł omĩa q̃
sibi fc̃ imꝑata faciũt: dũ electi p̃ceptis
maioris obedunt. Audiens holofernes
qd̾ filii isrł p̃pararent se add resistendũ.
uocauit om̃s pͥncipes moab. ⁊ ctuces
ãmon: ⁊ dixit eis. Dicite mͥ quis sit po¬
płs iste: qͥ montana obsidet. Sic q̃rere
solent ꝑsecutores ab inuicẽ. qͥ sint. qnͣte
constantie fideles: qͥ sibi ũbo uł facto
resistere p̃sumunt. Tũc achior clux õi¬
um filioꝵ ãmon. respondens: ait. Si dig¬
neris audire dñe: dicam ueritatẽ in¬

Expanded text:
nibus sacrae Scripturae. Sacerdos quoque Domini Eliachim scribit ad universos, dum spiritualis praelatus omnes erudit, ut obtineant ascensus montium, id est arduitatem virtutum, et angustum iter custodiant, id est subtiles animae sensus diligenter observent. Filii autem Israel omnia, quae sibi sunt imperata, faciunt, dum electi praeceptis majorum obediunt. Audiens Holophernes, quod filii Israel praepararent se ad resistendum, vocavit omnes principes Moab et duces Ammon, et dixit eis: Dicite mihi, quis sit populus iste, qui montana obsidet? Sic quaerere solent persecutores ab invicem, qui sunt tantae constantiae fideles, qui sibi verbo vel facto resistere praesumunt. Tunc Achior dux omnium filiorum Ammon, respondens, ait: Si digneris audire me, d
Abbreviated transcription (Latin):
anł. Mesopotamia int̾pretat᷑ ele uat̃o.
hria sublimis. sobal uana: libia intnͣ¬
tes. alicia cetꝰ uł luctus. Princiꝑes gͥ
mentũ euadere possint. De quib dr̃.
Qͥ uult amicꝰ huiꝰ scłi ẽẽ: inimnicꝰ dei
constituit᷑. In his enĩ sollicitudo huiꝰ scł̃i
⁊ fallacia diuitiaꝵ. suffocat ũbum: ⁊
fructũ ñ facit. Hii enĩ scd̾m noĩa haꝵ¬
secunt᷑. t̾ram duab uis ingrediunt᷑.
⁊ cecui lugentiũ. uł luxurie sue penaᷤ
luentiũ. in inferno sociabunt᷑. ubi ad
calorẽ mimiũ tnͣsibunt ab aqͥs niuiũ:¬

Expanded text:
. Mesopotamia interpretatur elevatio; Syria, sublimis; Sobal, vanum; Libya, intrantes; Cilicia, caetus vel luctus. Principes igitur imentum evadere possint. De quibus dicitur: Qui vult amicus hujus saeculi esse, inimicus Dei constituitur . In his enim sollicitudo hujus saeculi et fallacia divitiarum suffocat verbum, et fructum non facit. Hi enim ferunt nomina prosequuntur. Terram duabus viis ingrediuntur, et coetui lugentium, vel luxuriae suae poenas luentium in inferno sociabuntur, ubi ad calorem nimium, transferentur ab aquis niviu
Abbreviated transcription (Latin):
guet᷑. Tunc aucdientes filii isrł hec qui
habitabant t̾ram iuda: tumuer̃t ualde
a facie eiꝰ. Sic temꝑe ꝑsecutionis timert
electi. ne diabolus ⁊ ꝑsecutores ab eo di¬
recti. hoc faciant eccłie ⁊ fidelib eiꝰ qd
facuint cet̃is gentib. Timent ne eccl̃ia¬
in inferiori parte expugnet᷑: ⁊ sic aliqd̾
detͥmentũ sui patiatꝰ. Mittunt in sama¬
riam .i. in eos qui custodire debent se ⁊ ali¬
os ꝑ monita salutis: ne ꝑ aditũ pͣue de¬
lectationis p̃beant hostib ingͦssum ad
intima cordis. ꝑ circuitũ mittunt: dũ¬
omuib ut ex om̃i parte se diligent̃ cu¬

Expanded text:
Tunc audientes haec filii Israel, qui habitabant terram Juda, timuerunt valde a facie ejus . Sic tempore persecutionis timent sancti, ne diabolus et persecutores ab eo directi faciant hoc Ecclesiae et fidelibus ejus quod faciunt caeteris gentibus. Timent ne Ecclesia infirmiori parte expugnetur, et sic aliquod sui detrimentum patiatur. Mittunt in Samariam, id est in eos qui custodire se debent et alios, monita salutis, ne per aditum pravae delectationis, praebeant hostibus ingressum ad intima cordis. Per circuitum mittunt, ut ex omni parte se diligent
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuintias. ⁊ noĩa locoꝵ: q̃ in hystoria con¬
tinent᷑. Psonaꝵ distindõnes. gͣduũ ⁊¬
dignitatũ A esignant᷑: ex quib om̃i¬
b uencdicat sibi diabolus aliqmͣ partẽ.
nec pugne formidat difficultatẽ ⁊ s gnͣ¬
dis potentie. gnͣdem certat efficere rui
⁊ libie. atq cilicie: qͥ uenientes ad holo¬
fernẽ dixert̃. Desinat indignatio tisa

Expanded text:
inciae, et nomina locorum quae in historia continentur, personarum distinctiones et graduum dignitates designant, ex quibus vindicat sibi diabolus magnam partem, nec pugnae formidat difficultatem; sed grandis potentiae grandem certat efficere ruinet Libyae, atque Ciliciae, qui venientes ad Holophernem, dixerunt: Desinat indignati
Abbreviated transcription (Latin):
os eiꝰ. ⁊ esce eiꝰ electe. S qmͣuis multos
suꝑer: a multis contẽnit᷑. uñ dicit᷑.
Om̃s uno ore contͣdixert̃. Tunc in¬
dignatꝰ nabugodonosor. uocauit ho¬
lofernẽ pͥncipẽ militie sue: ⁊ p̃cepit
ei ut omnẽ t̾ram suo subigaret im¬
ꝑio. Holofernes iste. pͥncipes gentiũ¬

Expanded text:
os suum, et escae ejus electae . Sed quamvis multos superet, a multis tamen contemnitur. Unde dicitur: Omnes uno ore contra dixerunt. Tunc indignatus Nabuchodonosor vocavit Holophernem principem militiae suae et praecepit ei, ut omnem terram suo subjugaret imperio . Holophernes iste signi
Abbreviated transcription (Latin):
tanti mist̾ii ꝓfunditas expectat. Neq¬
⁊ enĩ qͣntitatis sũmam sollert̃ euan¬
głista expͥmeret: nͥ hanc sacͣmento
plenã eẽ iudicasset. Scitis nãq: qd̾ in
testam̃to uet̾i omĩs oꝑatio ꝑ decalogi
mandata p̃cipit᷑. In nouo autẽ. eiꝰ dem
oꝑationis uirtꝰ. ꝑ septiformẽ gr̃am sp̃c¬

Expanded text:
ectat, neque enim quantitatis summam solerter evangelista exprimeret, nisi hanc sacramento plenam esse judicasset. Scitis namque quod in Testamento Veteri omnis operatio per decalogi mandata praecipitur. In Novo autem ejusdem operationis virtus per septiformem gratiam sa
Abbreviated transcription (Latin):
qͣgesimꝰ uibeleꝰ uocari uissus ẽ: in qͦ
uidelicet cunctꝰ ppłs ab omi oꝑe reqͥ¬
esc̾et. S uera requies in unitate ẽ:di¬
uidi qͥppe unũ ñ potest. ubi enũ scissu¬
ra diuisionis ẽ: uera reqͥes ñ ẽ. Bu¬

Expanded text:
quagesimus Jubilaeus vocari jussus est, in quo videlicet cunctus populus ab omni opere requiesceret, sed vera requies in unitate est: dividi quippe unum non potest. Ubi enim scissura divisionis est, vera requies non est. Du
Abbreviated transcription (Latin):
titudine pisciũ rete rũpit᷑: qr nc̃ ad
confessionẽ fid̾i etiã cũ electis reꝓbi
tanti intͣnt. ut ip̃am qͦq eccłiam here¬
sib scindant. In ista uͦ piscatione ⁊ mł¬
ti pisces ⁊ magni capiuntꝰ ⁊ rece non
pũpit᷑: q sc̃ã electoꝵ eccł̃ia in continua
auctoris sui pace reqͥescens. nullis iã
dissensionib dilaniat᷑. Misert̃ gͦ re¬
tia: ⁊ iã ñ ualebant tͣhere p̃ multi¬
tudine pisciũ. Afferte de piscib. qͦs

Expanded text:
titudine piscium rete rumpitur, quia nunc ad titudine piscium rete rumpitur, quia nunc ad confessionem fidei etiam cum electis retanti intrant, qui ipsam quoque Ecclesiam haeresibus scindant. In ista vero piscatione et multi pisces et magni capiuntur, et rete non rumpitur, quia sancta electorum Ecclesia in continua auctoris sui pace requiescens nullis jam dissensionibus dilaniatur. Miserunt ergo retia, et jam non valebant illud trahere a multitudine piscium.
Abbreviated transcription (Latin):
tipatrũ filiũ suũ. Herodes deniq morbo
int̃cutaneo dep̃ssus. lecto decubuit: ⁊ tan¬
dẽ morte pessima uitã finiuit. Succes¬
rodi archelaus filiꝰ eiꝰ: maie¬
state qͥ¬
dẽ minor⁊ s uiciis ñ inferior.
Floreb¬
ant ꝑ idẽ tempꝰ rome: uirgi¬
liꝰ. Salustius. Terentiꝰ. Oratiꝰ. ⁊ liuiꝰ ortensis.
Porro augustꝰ cesar erat ad recipiendas a¬
micicias rarꝰ: ad retinendas ꝯstantissimus
fuit mittis. gratꝰ. ciiił animi ⁊ lepidi: cor¬
ꝑe toto pulcher. s ocuł magis. Auxit ro¬
mã edificiis multis: isto głians dicto. Uy¬
bẽ inueni latericiã: relinqͦ marmoreã.
nũ. sibi successorẽ reliqͥt.

Expanded text:
Antipatrum filium suum Herodes. Denique morbo Antipatrum filium suum Herodes. Denique morbo intercutaneo depressus lecto decubuit, et tandem morte pessima vitam finivit. Succesrodi Archelaus filius ejus, majestate quidem minor, sed vitiis non inferior. Florebant per idem tempus Romae Virgilius, Sallustius, Terentius, Horatius, Livius, Hortensius. Porro Augustus Caesar erat ad recipiendas amicitias parcus, sed ad retinendas constantissimus. Fuit mitis, gratus, civilis animi et lepidi, corpore toto pulcher, sed oculis magis. Auxit Romam aedificiis multis, illo glorians dicto: Urbem inveni lateritiam, relinquo marmoream. gnum sibi successorem reliquit.
Abbreviated transcription (Latin):
coetaneos
tõne mala ꝑ multa flagitia:. ⁊ ne igno¬
bił uid̾et᷑ copulauit sibi mariannẽ ari¬
stoboli filiã. Deinde copulauit sͥ nouem
mulieres: s int̾ om̃s pollebat marianneꝰ.
excellentissimi gr̃a decoris. Unde dilige¬
bat eã herodes: nec offensã uolebat.
Uerũ in mariannẽ scena adult̾ii con¬
texit᷑. qd̾ antonio imaginẽ suã destinã¬
set: ut pulcͥtudine sua ꝑstrictã excita¬
ret inse uiri ñ sobriã mentẽ. Qd̃ au¬
diens herodes: iussit eã occidi. S non
młto post. secuta ẽ facti penitentia. Ita¬
q mariannes illi audiri ⁊ uid̾̃i iudeba¬
t ᷑ ⁊ int̾dũ consistere cũ illa ⁊ ꝯfabula¬
ui. Addebantꝰ illi stimuli. ab his qͥ ei a
filioꝵ insidiis cauendũ denuntiabant:
asserentes qd̾ ust̾ces mat̾ni exitii manꝰ in eũ
armarent. Tandẽ gͥ ad urbẽ sebastẽ ale-¬
xand̾ ⁊ aristobolꝰ sic enĩ uocati st̃. ꝑducti:
pr̃is imꝑio strangulati ft̃. fecit ⁊ occidi an

Expanded text:
coaetaneos cione mala per multa flagitia, et ne ignobilis videretur, copulavit sibi Mariannem Aristoboli filiam. Deinde copulavit sibi novem mulieres, sed inter omnes pollebat Marianne excellentissimi gratia decoris, unde diligebat eam Herodes, nec offensam. volebat. Verum in Mariannem scena adulterii contexitur, quod Antonio imaginem suam destinasset, ut pulchritudine sua perstrictam excitaret in se viri non sobriam mentem; quod audiens Herodes jussit eam interfici. Sed non multo post secuta est facti poenitentia. Itaque Marianne illi audiri et videri videbatur, et interdum consistere cum illa et confabulari. Addebantur illi stimuli ab aliis, qui ei a filiorum insidiis cavendum denuntiabant, asserentes quod ultrices materni exitii manus in eum armarent. Tandem igitur ad urbem Sebasten Alexander, et Aristobolus sic enim vocati sunt perducti, patris imperio strangulati sunt. Fecit occidi etiam
Abbreviated transcription (Latin):
olimpiadis centesime nonagesime t̃cie.
cũ ꝑ orbẽ terraꝵ firmissima pax uig̃et.
głi exultantes cecinert̃ gła in excelsis d̾o:
⁊ in t̾ra ꝑax hominib bone uoluntatiꝰ.
Magi quoq uenert̃ ab oriente adora

Expanded text:
Olympiadis centesimae nonagesimae tertiae, cum per orbem terrarum firmissima pax vigeret,geli exsultantes cecinerunt: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis . Magi quoque venerunt ab Oriente adora