comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ om̃e labentisscłi tempus. creator
iustus ac misericors & suꝑbis resistere.
& humilib dare grãm consueuit
Unde bene postgeneralẽ diuinae
pietatis & iustitiae cõmemorationem
adspecialẽ nouȩ incarnationis dispen¬
sationẽ quamundũ redimere ds̃ digna
tus est. confessionissuae uerba conuer¬¬
tit dicens: Suscepit isrł puerum suum:
memorari miscđiae suae Isrł quippe.
uir uidens dm̃ inter practatur. quo nomi.¬
ne om̃is redẽptorũ hominũ coctus de¬
signatur. Propter quos ut dm̃ uidere
ualeant. ipse ds̃ homo uisibilis inter
homines apparuit qui suscepit is rahel
quasi medicus aegrũ quemcurar&: quasi
rex popłm que abhostium incursione
defender&: immo hoste ꝓstrato liberũ
redder&. acsecum ꝑp&uo regnare dona¬
r&: Et bene addidit puerũ suum. Ui¬
delic& humilem oboedientemque
significans. quia non nisi ꝑuirtutẽ humi¬
litatis quis ad sortẽ potest redemptionis
ad tingere. Unde & dñsait. Nisi conuersi

Expanded text:
per omne labentis saeculi tempus Creator per omne labentis saeculi tempus Creator justus ac misericors et superbis resistere, et humilibus dare gratiam consuevit. Unde bene post generalem divinae pietatis et justitiae commemorationem, ad specialem novae incarnationis dispensationem, qtus est, confessionis suae verba convertit, dicens: Suscepit Israel puerum suum, memorari misericordiae suae. Israel quippe vir videns Deum interpretatur. Quo nomine omnis redemptorum hominum coetus designatur, propter quos ut Deum videre valeant, ipse Deus homo visibilis inter homines apparuit. Qui suscepit Israel quasi medicus aegrum quem curaret, quasi rex populum, quem ab hostium incursione defenderet, imo hoste prostrato liberum redderet, ac secum perpetuo regnare donaret. Et bene addidit, Puerum suum, videlicet humilem obedientemque significans, quia non nisi per virtutem humilitatis quis ad sortem potest redemptionis attingere. Unde et Dominus ait: Nisi conversi
Abbreviated transcription (Latin):
Qui acterna bona ꝑfectȩ nuncesuri¬
unt. atque ad haec appetenda infati¬
gabili operũ iustorũ instantia certare
non desistunt: saciabuntur utique
cum sui redemptoris gła quã desidera¬
bant apparuerit: At quicũque cȩlestib
diuitiis terrenas pracponere gaudent.:
hi nimirum tempore ultimȩ discreti¬
onis in anes totius beatitudinis dimit¬
tuntur adño: id eoq: cumdiabolo per¬
ennis miseriae poena plectuntur
Quod etiam inhac uita expar te non
minima uidemus impleri. ut &humi¬
les uidelic& suꝑnȩ bonitatis alimoniis
repleantur. uirtutum que caelestium
largitate ditescant. & qui uel de terrę.¬
nis diuitiis gloriantes suꝑbiunt. uel
deopibusse bonorum operum quasi
persese haec habent etollunt. intus
alumine ueritatis in anescunt: Singulis
autẽ hisuersiculis quos dediuerso suꝑboꝵ
atque humilium statubeata maria
ꝓtulit. adiungendum . ẽ. qđ pręmisit.
in progenies & ꝓgenies .: Quia nimirũ

Expanded text:
Qui aeterna perfecte nunc esuriQui aeterna perfecte nunc esuriunt, atque ad haec appetenda infatigabili operum justorum instantia certare non desistunt, satiabuntur utique cum sui Redemptoris gloria, quam desiderabant, apparuerit. At quicunque coelestibus divitiis terrenas praeponere gaudent, hi nimirum tempore ultimae discretionis inanes totius beatitudinis dimittuntur a Domino, ideoque cum diabolo perennis miseriae poena plectuntur. Quod etiam in hac vita ex parte non minima videmus impleri, ut et humiles videlicet supernae bonitatis alimoniis repleantur, virtutumque coelestium largitate ditescant: et qui vel de terrenis divitiis gloriantes superbiunt, vel de opibus se bonorum operum quasi haec per se habeant, extollunt, intus a lumine veritatis inanescunt. Singulis autem his versiculis, quos de diverso superborum atque humilium statu beata Maria protulit, adjungendum est quod praemisit, A progenie in progenies, quia nimirum
Abbreviated transcription (Latin):
nimirũ suꝑbi uocantur: quia supra men-¬
suram se suȩ conditionis &xtollunt
Potentes autẽ. non quia uere potentes
sunt: sed quia confidentes inuirtute
sua. conditoris adiutorium quaerere
detrectant: Illi autẽ uere potentes suñ
in eo quinos confortauit dño iħu xp̃o.
dequalibus scriptum. ẽ. ds̃potentes
non abicit : cũ & ipse sit potens. De¬
posuit ergo potentes desede. & & alta¬
uit humiles Quia om̃is quise &altat
humiliabitur: & quise humiliat exalta¬
bitur. Quãuis & iam ita recte possit
intellegi. quod nonnumquã illi ipsi
qui merito suae elationis adño fuerant
deiecti : denuo miserante illo adhumi¬
litatis grãm redeant. sicque merito
deuote humilitatis erigantur ad głam
Denique saulus obsuꝑbiã desede doctri¬
ne legalis depositus est: sed mox obhu-¬
militatis subicctionẽ ad euuangeliz andã
xp̃i fidem leuatus Esurientes imple¬¬
uit bonis : & diuites dimisit inanes

Expanded text:
nimirum superbi vocantur, quia supra mennimirum superbi vocantur, quia supra mensuram se suae conditionis extollunt; potentes autem, non quia vere potentes sunt, sed quia confidentes in virtute sua, conditoris adjutorium quaerere detrectant. Illi autem vere potentes sunt ssumus in eo qui nos confortat . De qualibus scriptum est: Deus potentes non abjicit, cum et ipse sit potens . Deposuit ergo potentes de sede, et exaltavit humiles, quia omnis qui se exaltat, humiliabitur; et qui se humiliat, exaltabitur. Quamvis etiam ita recte possit intelligi, quod nonnunquam illi ipsi, qui merito suae elationis a Domino fuerant dejecti, denuo miserante illo ad humilitatis gratiam redeant, sicque merito devotae humilitatis erigantur ad gloriam. Denique Saulus ad superbiam de sede doctrinae legalis depositus est, sed mox ob humilitatis subjectionem ad evangelizandam Christi fidem levatus. Esurientes implevit bonis, et divites dimisit inanes.
Abbreviated transcription (Latin):
contempnentes monita ueritatis quid
mereantur insinuet. Fecit inquit po¬
tentiã in brachio suo. dispersit suꝑbos
mente cordis sui In brachiosuo indicione
ꝓpriac uirtutis significat. Nonenim
alieno adoperandũ indiget auxilio.
cui sicut scriptum est. subest cũ uolue¬
rit posse: Quod ad distinctionẽ nrãe
bonȩ operationis dicit: qui non in nr̃ae
uirib: libertatis. sed indõ facimus uir¬
tutẽ Et sicut aliasscriptum est. &
brachium eorũ non saluabit eos. sed
dextera tua & brachium tuũ & inlu¬
minatio uultus tui Dispersit autem
superbosmente cordissui: quia initiũ
om̃is peccati superbia: Obcuius meri¬
tũ dñs genus humanũ astabili habitatio¬
ne patriae caelestis eiciens: in huius
peregrinationẽ ꝙilii longe lateque
dispulit: Sed & his quimnpeccatis ꝑdurare
nontiment. grauiorẽ futurȩ disꝑsionis
uindictam reseruauit. Deposuit poten¬
tes desede E osdem potentes appellat.
quos ante dixerat superbos. qui ideo

Expanded text:
contemnentes monita veritatis, quid contemnentes monita veritatis, quid mereantur, insinuet. Fecit, inquit, potentiam in brachio suo, dispersit superbos mente cordis sui. In brachio suo, in ditione propriae virtutis significat. Non enim alieno ad operandum indiget auxilio, cui, sicut scriptum est, subest cum voluerit posse. Quod ad distinctionem nostrae bonae operationis dicit, qui non in nostrae juribus libertatis, sed in Deo facimus virtutem, et sicut alias scriptum est: Et brachium eorum non salvavit eos, sed dextra tua, et brachium tuum, et illuminatio vultus tui . Dispersit autem superbos mente cordis sui, quia initium omnis peccati superbia, ob cujus meritum Dominus genus humanum a stabili habitatione patriae coelestis ejiciens, in hujus peregrinationem exsilii longe lateque dispulit: sed et his qui in peccatis perdurare non timent, graviorem futurae dispersionis vindictam reservavit. Deposuit potentes de sede. Eosdem potentes appellat quos ante dixerat superbos. Qui ideo
Abbreviated transcription (Latin):
acuirtutes mirarentur: ex tollens uocẽ
quaedam mulier deturba dixit illi: Beatꝰ
uenter quite portauit: & ubera quae
suxisti. Atille testimoniũ ueritati ꝓlatũ
libenter accipiens: continuo respondit.
Beati quiaudiunt uerbũ dĩ & custodiunt.
ut ipsa quoque mulier immouniuersi qui
audiebant se beatos fore confiderent.
si diuinis uellent obtemperare mandatis.
Acsi aꝑte dicat: Quãuis singulare priui¬
legium beatitud inis habeat quae filium
dĩ incarnatũ uirgo inutero gestare pare.¬
re ac nũtrire dignaest : praecipuum¬
tamen in eadem uita ꝑpetua beatitudi¬
nis locũ. & ipsisunt habituri qui eiꝰ fidẽ
acdilectionem casto incorpore concipi¬
unt. quisedula inmente praeceptorum
eius memoriam portant. qui hanc & in
mente proximorũ solerti exhortatione
nutrire satagunt. Uerum quia uenera¬
bilis dĩ genetrix miscđiam eius omnibus
per orbem quicum timerent ad futurã
essẽ ꝑdocuit. restat ut &iam superbi &

Expanded text:
ejus ac virtutes mirarentur, extollens vocem ejus ac virtutes mirarentur, extollens vocem quaedam mulier de turba, dixit illi: Beatus venter qui te portavit, et ubera quae suxisti . At ille testimonium veritatis prolatum libenter accipiens, continuo respondit: Beati qui audiunt verbum Dei, et custodiunt illud, ut ipsa quoque mulier, imo universi qui audiebant, se beatos fore confiderent, si divinis vellent obtemperare mandatis. Ac si aperte dicat: Quamvis singulare privilegium beatitudinis habeat, quae Filium Dei incarnatum virgo in utero gestare, parere, ac nutrire digna tamen in eadem vita perpetuae beatitudinis locum et ipsi sunt habituri qui ejus fidem ac dilectionem casto in corde concipiunt, qui sedula in mente praeceptorum ejus memoriam portant, qui hanc et in mente proximorum solerti exhortatione nutrire satagunt. Verum quia venerabilis Dei genitrix misericordiam ejus omnibus per orbem qui eum timerent adfuturam esse per docuit, restat ut etiam superbi et
Abbreviated transcription (Latin):
quatenus & ipsi sc̃ĩtatis acternȩ ac salutis
uere possent. eẽ. participes. iuxta illud
ꝓpheticũ. Et erit om̃isquicumq inuoca¬
uerit nomen dñi : saluuserit. Ipsum . ẽ.
enim nomen dequo supra ait. & exultauit
sp̃sms indõ salutari meo Unde adhuc
apertius addit Etmisericordia eius
inꝓgenies & ꝓgenies timentibus cum.
Progenies autem & progenies uł utriusq
popłi iudaei uidelic& & gentilis appellat.
uel certe om̃ium perorbem nationum
quas inxp̃o credituras esse prouidebat:
quia sicut petrus ait. non est personarũ
acceptor ds̃ sed inomi gente quitimet
cum & operatur iustitiam acceptus est
illi Concinit aute his beatȩ mariae
uerbis ipsius dñi sermo. quo non tantum
matrem quaese corporaliter generare¬
meruit. sed & om̃s qui sua praecepta serua¬
rent ꝓnuntiauit esse beatos Cum enim
docente illo populum quodam loco &
miracula faciente. om̃s cius sapientiam

Expanded text:
quatenus et ipsi sanctitatis aeternae ac salutis quatenus et ipsi sanctitatis aeternae ac salutis verae possent esse participes, juxta illud propheticum: Et erit: omnis quicunque invocaverit nomen Domini, salvus erit . Ipsum enim est nomen, de quo supra ait, Et exsultavit spiritus meus in Deo salutari meo. Unde adhuc apertius addit: Et misericordia ejus a progenie in progenies, timentibus eum. Progenies autem et progenies vel utriusque populi, Judaei videlicet et gentilis, appellat, vel certe omnium per orbem nationum, quas in Christo credituras esse praevidebat: quia, sicut Petrus ait, Non est personarum acceptor Deus, sed in omni gente qui timet eum, et operatur justitiam, acceptus est illi . Concinit autem his beatae Mariae verbis ipsius Domini sermo, quo non tantum matrem, quae se corporaliter meruit generare, sed et omnes qui sua praecepta servarent, pronuntiavit esse beatos. Cum enim docente illo populum quodam loco, et miracula faciente, omnes sapientiam
Abbreviated transcription (Latin):
om̃e quicquid bonimeriti habuit: hoc
suꝑna gratia largiente ꝑceperit dicens.
quia respexit humilitatẽ ancillȩ suae.
ecce enim ex hoc beatã medicent omnes
generationes Humilem quippe xp̃i
ancillam suo iudicio se fuisse demonstrat.
sed respectu se gratiȩ caelestis repente
sublimatã. ꝓnuntiat: atque intantum
glorificatam. ut sua beatitudo praecipua
merito cunctarum gentium uoce miret᷑
Addit & lam adhuc diuinae pietatis
munera quae mirabiliter accepit digna
gratiarum actione conlaudans Quia
fecit mihi magna qui potens est: & scm̃
nomeneius Nil ergo suis meritis tribuit.
quae totam suam magnitudinem ad illius
donum refert quiessentialiter potens
& magnus existens. fideles suos deparuis atq
infirmis fortes facere consueuit & magnos
Bene autem addidit& scm̃ nomen eius.
ut ad moner& audientes. immo oms ad quos
eius uerba peruenirent instruer&. ad fidẽ.
& inuocationẽ eiusdem nominis aduolare.

Expanded text:
omne quidquid boni meriti habuit, hoc omne quidquid boni meriti habuit, hoc superna gratia largiente perceperit, dicens: Quia respexit humilitatem ancillae suae: ecce enim ex hoc beatam me dicent omnes generationes. Humilem quippe Christi ancillam suo judicio se fuisse demonstrat, sed respectu se gratiae coelestis repente sublimatam pronuntiat, atque in tantum glorificatam, ut sua beatitudo praecipua merito cunctarum gentium voce miretur. Addidit etiam adhuc divinae pietatis munera, quae mirabiliter accepit, digna gratiarum actione collaudans. Quia fecit mihi magna qui potens est, et sanctum nomen ejus. Nil igitur suis meritis tribuit, quae totam magnitudinem ad illius donum refert, qui essentialiter potens et magnus existens, fideles suos de parvis atque infirmis fortes facere consuevit, et magnos. Bene autem addidit, Et sanctum nomen ejus, ut admoneret audientes, imo omnes ad quos ejus verba pervenirent, instrueret ad fidem, et invocationem ejusdem nominis advolare,
Abbreviated transcription (Latin):
interioris hominis sui affectus. diuinis
laudibus acseruitis mancipat. qui obser¬
uantia praeceptorũ dĩ semꝑ eius poten¬
tiam maiestatisse cogitare demonstrat
Eius sp̃s indõ salutari suo exultat. quẽ nil
interrenis & nulla caducarũ rerum
affluentia emollit. nulla aduersitas
frangit. sed sola illius aquosalus speratur
aeterna sui conditoris memoria delectat
quae cumom̃ib ꝑfectis uerba recte con¬
ueniant: Maxime tamen eabeatam dĩ
genetricem ꝓferre decebat quȩ meriti
priui legio singularis spiritali ipsius dilecꝰ¬
tione flagrabat. cuius corporali concep¬
salutari suo speciali praeceterissc̃is gaudio
potuit exultare : quia quẽ perpetuum
salutis auctorem nouerat. hunc ipsum
temporali ortu desua carne nasciturum
esse sciebat: quatenus inuna eademque
ꝑsona. ueracitersuus & filius ess& & dñs
Quae sequentibus quoque uerbis quam
uilia dese ipsa senserit edocet: Et quod

Expanded text:
interioris hominis sui affectus divinis interioris hominis sui affectus divinis laudibus ac servitiis mancipat, qui observantia praeceptorum Dei semper ejus potentiam majestatis se cogitare demonstrat. Ejus spiritus in Deo salutari suo exsultat, quem nihil in terrenis libet, nulla caducarum rerum affluentia emollit, nulla adversitas frangit, sed sola illius a quo salus speratur aeterna, sui conditoris, memoria delectat. Quae cum omnibus perfectis verba recte conveniant, maxime tamen ea beatam Dei genitricem proferre decebat, quae meriti privilegio singularis spirituali ipsius dilectione flagrabat, cujus corporali concep est, in salutari suo speciali prae caeteris sanctis gaudio potuit exsultare, quia quem perpetuum salutis auctorem noverat, hunc ipsum temporali ortu de carne sua nasciturum esse sciebat, quatenus in una eademque persona veraciter suus et filius esset et Dominus. Quae sequentibus quoque verbis, quam vilia de seipsa senserit edocet, et quod
Abbreviated transcription (Latin):
matrẽ dñi sui cognominauit. fide fortẽ
laudauit. ad cuius ingressum se ipsum
cũ filio spũ scõ repletam esse signauit:
Non amplius tacere potuit dona quae
ꝑceperat : sed quae semꝑ animo gerebat.
ubi aptum tempus inuenit. etiam deuota
oris professione patefecit. Nam que ut
uirginalẽ decebat pudorẽ: acceptum
diuinitus oraculum aliquandiu silentio
tegebat. archanũ mysterii caelestis insui
pectoris abdito uenerabatur occultum.
Expectabat reuerent̃ donec ipse donorũ
distributor. quidsibi doni specialis tribuis¬
set. quid secreti reuelass&. quando cũque
uellet ostender& At postquã eadem
quaesibi erant charismata praestita per
aliosspũ reuelante. eẽ. pate facta cerne¬
bat. mox & iam ipsa thesaurũ cȩli quod
incorde seruabat aperuit: Ait ergo.
sa confitetur: deinde generalia dĩ bene¬
ficia quibus generi humano in aet̃num
consulere non de sistit enumerat: Euis
aut̃ anima dñm magnificat qui omnes

Expanded text:
matrem Domini sui cognominavit, fide fortem matrem Domini sui cognominavit, fide fortem laudavit, ad cujus ingressum seipsam cum filio Spiritu sancto repletam esse signavit, non amplius tacere potuit dona quae perceperat, sed quae semper animo gerebat, ubi aptum tempus invenit, etiam devota oris professione patefecit. Namque ut virginalem decebat pudorem, acceptum divinitus  Ms., divinitatis oraculum aliquandiu silentio tegebat, arcanum mysterii coelestis in sui pectoris abdito venerabatur occultum, exspectabat reverenter donec ipse donorum distributor quid sibi doni specialis tribuisset, quid secreti revelasset, quandocunque vellet, ostenderet. At postquam eadem quae sibi erant charismata praestita per alios Spiritu revelante esse patefacta cernebat, mox ipsa etiam thesaurum coeli quem in corde servabat, aperuit. Ait ergo: sa confitetur, deinde generalia Dei beneficia quibus generi humano in aeternum consulere non desistit, enumerat. Ejus autem anima Dominum magnificat, qui omnes
Abbreviated transcription (Latin):
cõplenda: Mirumque inmodũ idem sp̃s
eam cum repleuit prȩsentium simul prȩte¬
ritorũ & futurorum scientia instruxit
Deprȩsentibus namq seedoctã monstra¬
uit. cumbeatam mariam matrẽ dnĩ sui
uocans quia redemptorẽ humani generis
inutero gestar& indicauit Unde etiã
fructum uentris eius singulariter bene¬
dictum esse ꝓfessa est. Practeritorum
se notitiam accepisse signauit. quae
& uerbo angłi ad mariam & consensum
mariae credentis sibi innotuisse ꝓdidit.
sed & futurorũ scientiam sibi non negatã
intimauit cumꝑficienda adño quae ei
dicta essent aperuit. Quis aũt fr̃s mei
dicere. quis aestimare sufficiat. quae tunc
grã sp̃s dĩ genetricẽ repleuerit cũ tanta
inmatre praecursoris lux doni cȩlestis
emicuit: Uerũ audiamus uerba quae
dixit. si forte ex his ualeamus aliquantulũ
dinoscere.quid intus habuerit: Audita
ergo responsione clisab&h qua eam
beatam intermulieres praedicauit.

Expanded text:
complenda. Mirumque in modum idem Spiritus complenda. Mirumque in modum idem Spiritus eam cum replevit, praesentium simul praeteritorum et futurorum scientia instruxit. De praesentibus namque se edoctam monstravit, cum beatam Mariam matrem Domini sui vocans, quia Redemptorem humani generis in utero gestaret, indicavit. Unde etiam fructum ventris ejus singulariter benedictum esse professa est. Praeteritorum se notitiam accepisse signavit, quae et verba angeli ad Mariam, et consensum Mariae credentis sibi innotuisse prodidit. Sed et futurorum scientiam sibi non negatam intimavit, cum perficienda a Domino, quae ei dicta essent aperuit. Quis autem, fratres mei, dicere, quis aestimare sufficiat, quae tunc gratia spiritus Dei genitricem repleverit, cum tanta in matre praecursoris lux doni coelestis emicuit? Verum audiamus verba quae dixit, si forte ex his valeamus aliquantulum dignoscere quid intus habuerit. Audita ergo responsione Elizabeth, qua eam beatam inter mulieres praedicavit,
Abbreviated transcription (Latin):
quid illa exultatio sui significass& infantis.
hoc c̃ illius uenisse matrẽ : cuius ipse
praecursor ac demonstrator esset futurus
Et qũa miranda. quãcita scĩ sp̃s operatio
Nulla quippe indiscendo mora est: ubi
sp̃s doctor adest. Etuno codemq mom̃to
cũ uoce salutantis gaudium nascitur in fan¬
tis: quia dumuox adaures ꝑuenit corpora¬
les. uirtus spiritalis corintrauit audientis
Nec solum gene tricẽ. sed & sobolẽ amore
dñi aduenientis accendit Unde mox
eadem praecursoris dñi genetrix ea quae
in occulto cognouerat. hisquisimul ade¬¬
rant & audiebant. palam cuuangelizare
curauit. Nam subdit Etbeata quȩcre¬
didit. qñm ꝑficientur in ca quae dicta sus̃
ei adño. Nam & hoc quoq perspm didicit
elisab&h. quae angłs admariã uerba pro¬
tulerit: quod illa mox euuangeliz anti
crediderit. quodhaec diuina operante
potentia absque ulla essent dubietate

Expanded text:
quid illa exsultatio sui significasset infantis, quid illa exsultatio sui significasset infantis, hoc est illius venisse matrem cujus ipse praecursor ac demonstrator esset futurus. Et quam miranda, quam cita sancti Spiritus operatio! Nulla quippe in discendo mora est, ubi Spiritus sanctus doctor adest. In uno eodemque momento cum voce salutantis gaudium nascitur infantis, quia dum vox ad aures pervenit corporales, virtus spiritualis cor intravit audientis, nec solum genitricem, sed et sobolem amore Domini advenientis accendit. Unde mox eadem praecursoris Domini genitrix ea quae in occulto cognoverat, his qui simul aderant et audiebant palam evangelizare curavit. Nam subdit: Et beata quae credidit, quoniam perficientur in ea; quae dicta sunt ei a Domino. Nam et hoc quoque per Spiritum didicit Elizabeth, quae angelus ad Mariam verba protulerit, quod illa mox evangelizanti crediderit, quod haec, divina operante potentia, absque ulla essent dubietate
Abbreviated transcription (Latin):
incõparabiliter. quae & diuini germinis
suscepit głam. & coronã integritatis ser-¬
uauit. Benedictatu intermulieres
ꝑcuius partũ uirgincum anatis mulierum
maledictio primae matris exclusa est
Benedictus fructus uentris illius. perquem
& semen incorruptionis. & suꝑnȩ hereditatis
quã ꝑdidimus in adam fructũ recepimus.
Etuere acsingulariter benedictus. qui non
nr̃o more post quã natus est gram ad ñobene¬
Oquanta in prophetissȩ mente humilitas.
quae ad se uenerat. mox ut uidit esse cognouit.
sed nihilinse talis meriti repperiens qđ digna
fier& a tanta hospite uisitari. Unde hoc
contulit. munus pariter humilitatis pres.¬
titit: Propheticorepleta spũ. genetricẽ
adse aduentasse saluatoris intellegit.
sed humilitatis spũ circum specta minus
dignam se eius aduentui de prehendit
Ecce enim ut factaest uox salutationis
tuȩ in auribus meis: ex ultauit ingaudio
infans inutero meo: Intellexit elisabeth
codem quo impleta erat spũ reuelante.

Expanded text:
is suscepit gloriam, et coronam integritatis servavit. Benedicta tu inter mulieres, per cujus partum virgineum a natis mulierum maledictio primae matris exclusa est. Benedictus fructus ventris illius, per quem et semel incorruptionis, et supernae haereditatis, quam perdidimus in Adam, fructum recepimus. Et vere ac singulariter benedictus, qui non nostro more postquam natus est, gratiam a Domino beneO quanta in prophetissae mente humilitas, quae ad se venerat, mox ut vidit, esse cognovit: sed nihil in se talis meriti reperiens quo digna fieret a tanta hospite visitari, Unde hoc iae donum contulit, munus pariter humilitatis praestitit. Prophetico repleta spiritu genitricem ad se adventasse Salvatoris intellexit, sed humilitatis spiritu circumspecta minus dignam se ejus adventu deprehendit. Ecce enim ut facta est vox salvationis tuae in auribus meis, exsultavit in gaudio infans in utero meo. Intellexit Elizabeth, eodem quo impleta erat Spiritu revelante,
Abbreviated transcription (Latin):
Pertimes camus igitur praecepta di
si celebramus ueraciter sollẽpnitatẽ d
Cratum namque dõ sacrificium. ẽ.
afflictio contra peccatũ: psalmista
testante quiait: Sacrificium dõ sp̃s
contribulatus : Peccata nrã prȩterita
in baptismatis perceptione laxata sum
& tamen post baptisma multa cõmisi¬
mus: sed lauari iterũ baptismatis.
aqua non possumus: Quia ergo & pꝰ
baptismum inquinauimus uitam.
baptizemus lacrimis conscientiam:
quatenus regionẽ nrãm ꝑuiã aliam
repetentes: qui exea bonis delectati
discessimus ad eam malis a maricati

Expanded text:
Pertimescamus ergo praecepta Dei, Pertimescamus ergo praecepta Dei, si celebramus veraciter solemnitatem Dei. Gratum namque Deo sacrificium est afflictio contra peccatum, Psalmista testante, qui ait: Sacrificium Deo spiritus contribulatus . Peccata nostra praeterita in baptismatis perceptione laxata sunt, et tamen post baptisma multa commisimus, sed lavari iterum baptismatis aqua non possumus. Quia ergo et post baptisma inquinavimus vitam, baptizemus lacrymis conscientiam, quatenus regionem nostram per viam aliam repetentes, qui ex ea bonis delectati discessimus, ad eam malis amaricati
Abbreviated transcription (Latin):
ob ocdiendo. uisibilia contẽpnendo.
atq appetitum carnis refrenando re¬
deamus: Per aliam ergo uiam ad regio¬
nem nr̃am regredimur : qnm qui apara¬
dysi gaudis ꝑ delectamenta discessimꝰ.
los cordis hinc culpas operis: illinc
iudicium xtremȩ districtionis: Pen¬
semus quam districtus iudex ueniat.
qui iudicium minatur & latet: Ter¬
rores peccatorib intentat: & tamen
sustinet : Et id circo uenire citius
differt : ut minus inueniat quos con¬
dempnet: P uniamus fletib culpas:
& cumpsalmistȩ uoce praeueniamus
faciem eius in confessione : Uolupta¬
nulla uana laetitia seducat: In ꝓxim
namque . ẽ. iudex quidixit: uȩ uobis
quiridetis nunc: quia lugebitis & fleb¬
tis: hinc enim salomon ait. Risus
dolore miscebitur: & ex trema gaudi
luctus occupat: hinc iterum dicit:
Risum deputaui errorem: & gaudio
dixi: quid frustra deceperis: hinc
rursus ait: Cor sapientium ubi tristi¬
tia est : & corstultorum ubi lactitua:

Expanded text:
obediendo, visibilia contemnendo, obediendo, visibilia contemnendo, atque appetitum carnis refrenando, redeamus. Per aliam ergo viam ad regionem nostram regredimur, quoniam qui a paradisi gaudiis per delectamenta discessimus,los cordis hinc culpas operis, illinc judicium extremae districtionis. Pensemus quam districtus judex veniat, qui judicium minatur et latet; terrores peccatoribus intentat, et tamen adhuc sustinet; et idcirco venire citius differt, ut minus inveniat quos condemnet. Puniamus fletibus culpas, et cum Psalmistae voce praeveniamus faciem ejus in confessione . Voluptanulla vana laetitia seducat. In proximo namque est judex qui dixit: Vae vobis qui ridetis nunc, quia lugebitis et flebitis . Hinc etenim Salomon ait: Risus dolori miscebitur, et extrema gaudii luctus occupat . Hinc iterum dicit: Risum deputavi errorem, et gaudio dixi: Quid frustra deciperis? Hinc rursus ait: Cor sapientium ubi tristitia est, et cor stultorum ubi laetitia .
Abbreviated transcription (Latin):
mus: Myrram offerimus : si carNis
uitia ꝑ abstinentiã mortificamus:
Permẏrrã namque ut diximus agitur
ne mortua caro putre fiat: Mortua
uero carne putrescere . c̃. hoc morta¬
le corpus fluxui luxuriae deseruire :
sicut dequibusdam ꝑ proph&am dicit᷑:
Conputruerunt ium enta instercore
suo: Iumenta quippe instercore suo
putrescerȩ ẽ: carnales homines infacto¬
re luxuriae uitam finire: Myrram
ergo dõ offerimus: quando hoc mortale
cor pus aluxuriae putredine ꝑ condim̃¬
tũ continentiae custodimus: Magnum
uero nobis aliquid magi innuunt: quod
in regionẽ suam ꝑ aliamuiam reuertunt᷑
In eo namque quod ammoniti faciunt:
nobis ꝓfecto insinuant quid faciamus:
Regio quippe nrã paradẏsus ẽ: ad quã
ihũ cognito. redire ꝑuiam quã uenimus
ꝓhibemur: Aregione & enĩ nrã suꝑbi¬
endo. in oboediendo. uisibilia sequen¬
do. cibum uctitum gustando discessi¬
mus. Sed ad eã necesse .ẽ. utflendo.

Expanded text:
mus. Myrrham offerimus, si carnis mus. Myrrham offerimus, si carnis vitia per abstinentiam mortificamus. Per myrrham namque, ut diximus, agitur 1471 ne mortua caro putrefiat. Mortuam vero carnem putrescere, est hoc mortale corpus fluxui luxuriae deservire, sicut de quibusdam per prophetam dicitur: Computruerunt jumenta in stercore suo . Jumenta quippe in stercore suo putrescere est carnales homines in fetore luxuriae vitam finire. Myrrham ergo Deo offerimus, quando hoc mortale corpus a luxuriae putredine per condimentum continentiae custodimus. 7. Magnum vero nobis aliquid magi innuunt, quod in regionem suam per aliam viam revertuntur. In eo namque quod admoniti faciunt, nobis profecto insinuant quid faciamus. Regio quippe nostra paradisus est, ad quam, Jesu cognito, redire per viam qua venimus prohibemur. A regione etenim nostra superbiendo, inobediendo, visibilia sequendo, cibum vetitum gustando, discessimus; sed ad eam necesse est, ut flendo,
Abbreviated transcription (Latin):
pore apparuit: ds̃ ante tempora extitit
Offeramus myrram : ut eum quẽ credi¬
mus in sua diuinitate inpassibilem.
credamus etiam in nrã fuisse carne mor¬
talẽ. Quã uis in auro thure & myrra.
intellegi & aliud potest: Auro nãque.
sapientia designatur: salomone ad¬
testante quiait: Thes aurus desidera¬
bilis. requiescit in ore sapientis: Thu¬
re aut̃ quoddeo incenditur. uirtus
orationis ex primitur: psalmista testante
qui dicit: Dirigatur oratio mea sicut
incensum in conspectu tuo: Permyrrã
uero: carnis nr̃ae mortifi catiofigurat᷑:
Unde scã eccła desius operariis usquȩ
admortẽ ꝓdõ certantib dicit manꝰ
meac distillauer̃ myrram : Nato ergo
regi aurum offerimus: sun conspectu
illius claritate suꝑnȩ sapientia e resplen¬
dimus: Thus offerimus. si cogitationes
carnis ꝑscã operationũ studia in ara
cordis incendimus. ut suaue aliquid dõ
ꝑ caeleste desiderium redolere ualea¬

Expanded text:
pore apparuit Deus ante tempora exstitit; pore apparuit Deus ante tempora exstitit; offeramus myrrham, ut eum quem credimus in sua divinitate impassibilem credamus etiam in nostra fuisse carne mortalem. Quamvis in auro, thure et myrrha intelligi et aliud potest. Auro namque sapientia designatur, Salomone attestante, qui ait: Thesaurus desiderabilis requiescit in ore sapientis . Thure autem quod Deo incenditur virtus orationis exprimitur, Psalmista testante, qui dicit: Dirigatur oratio mea sicut incensum in conspectu tuo . Per myrrham vero carnis nostrae mortificatio figuratur; unde sancta Ecclesia de suis operariis usque ad mortem pro Deo certantibus dicit: Manus meae distillaverunt myrrham . Nato ergo Regi aurum offerimus, si in conspectu illius claritate supernae sapientiae resplendemus. Thus offerimus, si cogitationes carnis per sancta orationum studia in ara cordis incendimus, ut suave aliquid Deo per coeleste desiderium redolere valea
Abbreviated transcription (Latin):
breuiter diximus. nemathematicorũ
stultitiam in discussam practerisse uide¬
amur N agi uero aurum. thus. & myr¬
ram deferunt Aurum quippe. regi
congruit. Thus uero indi sacrificiũ
ponebatur: Myrra autẽ. mortuorũ
corpora condiuntur: Eum ergo magi
quem adorant. etiam mysticis mune¬
ribus praedicant: Auro regem. thure
dm̃. myrra mortalem: Sunt uero
non nulli herctici qui hunc dm̃ credunt.
sed ubiq regnare nequaquã credunt:
Hi ꝓfecto ei thus offerunt: sed offerre
&iam aurum nolunt: Et sunt non nulli.
qui hunc regem xistimant. sed dm̃ negant:
Hi uidelic& ci aurum offerunt: sed of.¬
ferre thus nolunt: Et sunt non nulli
qui hunc & dm̃ & regem fatentur: sed
assumpsisse carnem mortalẽ negant
hi nimirum ci aurum & thus offerunt:
sed offerre mẏrram ad sumptȩ morta¬
litatis carnem nolunt: Nos itaque
nato dño offeramus aurum: ut hunc
ubique regnare fateamur : Offera¬
mus thus. utcredamus quod is qui intẽ¬

Expanded text:
breviter diximus, ne Mathematicorum breviter diximus, ne Mathematicorum stultitiam indiscussam praeterisse videamur. 6. Magi vero aurum, thus et myrrham deferunt. Aurum quippe regi congruit, thus vero in Dei sacrificium ponebatur, myrrha autem mortuorum corpora condiuntur. Eum ergo magi quem adorant etiam mysticis muneribus praedicant, auro regem, thure Deum, myrrha mortalem. Sunt vero nonnulli haeretici qui hunc Deum credunt, sed ubique regnare nequaquam credunt. Hi profecto ei thus offerunt, sed offerre etiam aurum nolunt. Et sunt nonnulli qui hunc regem existimant, sed Deum negant. Hi videlicet ei aurum offerunt, sed offerre thus nolunt. Et sunt nonnulli qui hunc et Deum et regem fatentur, sed assumpsisse carnem mortalem negant. Hi nimirum ei aurum et thus offerunt, sed offerre myrrham assumptae mortalitatis nolunt. Nos itaque nato Domino offeramus aurum, ut hunc ubique regnare fateamur; offeramus thus, ut credamus quod is qui in tem
Abbreviated transcription (Latin):
tatis Siigitur inictu puncti constel¬
latio permutatur: necesse iam erit
ut totdicant fata. quod sunt membra
nascentium. Fateri etiam mathema.¬
tici solent: quod quisquis signo aquarii
nascitur: in hac uita piscatoris ministeri¬
um sortiatur: Piscatores uero utfert᷑:
getulia non hab&: Quis igitur dicat.
quia nemo illic instella aquarii nasci¬
tur: ubi piscator om̃imodo non habet᷑:
Rursum quos nasci signo librae ad ser̃.
trape zetas futurosdicunt: & trape¬
⁊etas multarum gentium prouintiȩ
ignorant. Fateantur ergo necesse est.
aut hoc in eis signum de esse: aut effec¬
tum fatale nullomodo habere Inper¬
sarum quoque francorumq: terra:
reges exgenere ꝓdeunt: Quib profec¬
to nascentib. quis acstim&. quanti
cisdem momentis horarũ ac temporũ
& seruili conditione nascuntur.
Et tamen regum filii uno codemq
si dere cum serus nati ad regnum ꝓfici¬
unt: cum serui qui secum fuerant nati.
inserui tute moriantur. haec destella

Expanded text:
tatis. Si igitur in ictu puncti consteltatis. Si igitur in ictu puncti constellatio permutatur, necesse iam erit vt tot dicant fata, quod sunt membra nascentium. Fateri etiam mathematici solent quod quisque signo Aquarii nascitur, in hac vita piscatoris ministerium sortiatur. Piscatores autem, vt fertur, Getulia non habet; quid igitur dicat quia nemo illic in stella Aquarii nascitur vbi piscator omnimodo non habetur? Rursum quos <sub> signo Librae nasci asserunt trapezitas futuros dicunt; et trapezitas multarum gentium prouinciae ignorant. Fateantur ergo neceaut hoc in eis signum deesse, aut effectum fatalem nullo modo habere. In Persarum quoque, Francorumque terra Reges ex genere prodeunt; quibus profecto nascentibus quis aestimet quanti eisdem momentis horarum ac temporum ex servili conditione nascuntur? et tamen regum filii uno eodemque sidere cum servis nati, ad regnum proficiunt, cum servi qui secum fuerant geniti, in servitute moriantur. Haec de stella
Abbreviated transcription (Latin):
stellam putant. Sedsi euuangelii
uerba pensamus. quib de eadem stella
dicitur. usque dũ ueniens star& supes
ubi puer erat: Dum non puer adstella
sed stella adpuerum cucurrie: Si
dici liccat: non stella fatum pucri
sedfatum stellae is quia ppariuit puer
sut s ed absit afidelium cordibus.
utes sẽ aliquid fatum dicant: uitam
qui pe hominum: solus hanc conditor
quiertauit administrat Neque enim
propter stellam homo: sed stellȩ propt̃
hominem factȩ sunt. Etsi stella fatum
hominis dicitur: ipsis suis ministeriis
sub esse homo ꝑhibetur. Certe cum
iacob deutero egrederctur. & prioris
fratris plantam tener & manu prior
perfecte nequaquã egredi potuit.
nisi subsequens inchoass& E t tamen
cum uno tempore. codemq momento
utrumq mater fuderit: non una u¬
triusq uitaȩ acqualis fuit. Sed adhaec¬
solent mathematici respondere
quia uirtus constellationis inictum
pungentis est: Quibus ediuerso nos
dicimus: quia magna.c̃. mora natiui¬

Expanded text:
stellam putant. Sed si Evangelii stellam putant. Sed si Evangelii verba pensamus, quibus de eadem stella dicitur: Usque dum veniens staret supra ubi erat puer, dum non puer ad stellam, sed stella ad puerum cucurrit, si dici liceat, non stella fatum pueri, sed fatum stellae is qui apparuit puer fuit. Sed a fidelium cordibus absit ut aliquid esse fatum dicant. Vitam quippe hominum solus hanc conditor qui creavit administrat. Neque enim propter stellas homo, sed stellae propter hominem factae sunt. Et si stella fatum hominis dicitur, ipsis suis ministeriis subesse homo perhibetur. Certe cum Jacob, de utero egrediens, prioris fratris plantam teneret manu , prior perfecte nequaquam egredi potuit, nisi et subsequens inchoasset; et tamen cum uno tempore, eodemque momento utrumque mater fuderit, non una utriusque vitae qualitas fuit. 5. Sed adsolent mathematici respondere quia virtus constellationis in ictu puncti est. Quibus e diuerso nos dicimus quia magna est mora natiui
Abbreviated transcription (Latin):
gis nri cognita. herodes ad callida
argumenta conuertitur : ne terreno
regno priuarctur: renuntiari sibi
ubi puer inueniretur postulat: adora¬
re uelle se simulat. utquasi hunc
siinuenire possit ex tinguat. Sed quan¬
taest humana malitia contra consi¬
lium diuinitatis . Scriptum quip¬
pe est Non est sapientia. non est pru¬
dentia: non est consilium contra dm̃
Nam ea quae apparuit magosstella¬
ꝑducit. Natum regem repperiunt.
munera detulerunt: & ne redire
adherodem debeant in somnis ammo¬
nentur. Sicque fit: ut iħm quẽ quȩrt
herodes. inuenire non possit : Cuius
ꝑ sona. qui alii quã hypocritȩ desig¬
nantur : Quidum ficte quaerunt
inuenire dnm num quam merentur
Sed inter haec sciendum .ẽ: quod pri¬
scillianistȩ heretici. nasci unum quẽq
hominem. sub constitutionib stellarũ
putant. Ethoc inadiutorium sui erro¬
ris assumunt: quod noua stella ex ut
cum dñs in carne apparuit: cuius
fuisse fatum. eandem quae apparuit

Expanded text:
gis nostri cognita, Herodes ad callida gis nostri cognita, Herodes ad callida argumenta convertitur, ne terreno regno privaretur. Renuntiari sibi ubi puer inveniretur postulat, adorare eum velle se simulat, ut quasi hunc invenire possit exstinguat. Sed quanta est humana malitia contra consilium divinitatis? Scriptum quippe est: Non est sapientia, non est prudentia, non est consilium contra Dominum . Nam ea quae apparuit stella magos perducit; natum Regem reperiunt, munera deferunt, et ne redire ad Herodem debeant in somnis admonentur; sicque fit ut Jesum, quem quaerit Herodes, invenire non possit. Cujus persona qui alii quam hypocritae designantur, qui dum ficte quaerunt, invenire Dominum nunquam merentur? 4. Sed inter haec sciendum quod Priscillianistae haeretici nasci unumquemque hominem sub constitutionibus stellarum putant; et hoc in adjutorium sui erroris assumunt, quod nova stella exiit cum Dominus in carne apparuit, cujus fuisse fatum eamdem quae apparuit
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ dm̃ om̃a insensibilia elementa
senserunt : adhuc infidelium iudȩorũ
corda. dm̃ esse minime cognoscunt.¬
& duriora saxis scindi ad pęnitendum
nolunt. eumq confiteri abne gant
quem elementa ut diximus aut signis.
quẽ natum despiciunt. nasciturũ
longe ante praescierunt Et non solũ
quia nasceretur nouerant. sed etiam
ubi nasceretur Nam abherode requi¬
siti. locum natiuitatis eius ex primunt
quẽ scripturȩ auctoritate didicerunt
Et testimonium proferunt: quod
behleem honorari natiuitate. noui
ducis ostenditur: ut ipsa corũ scientia
& illis fier& testimonium dampnationis
& nobis adiutorium credulitatis.
filium suum benedicer& designauit.
Qui & caligans oculis & prophetans.
in praesenti filium non uidit: cui tam
multa in posterum praeuidit: Q uia
nimirum iudaicus populus prophetiȩ
spũ plenus & caecus. cum de quo multa
infuturum praedixit. in praesenti posi
tum non agnouit. Sed natiuitate re¬

Expanded text:
quem Dominum omnia insensibilia elementa quem Dominum omnia insensibilia elementa senserunt, adhuc infidelium Judaeorum corda Deum esse minime cognoscunt, et duriora saxis, scindi ad poenitendum nolunt; eumque confiteri abnegant quem elementa, ut diximus, aut signis, quem natum despiciunt, nasciturum longe ante praescierunt. Et non solum quia nasceretur noverant, sed etiam ubi nasceretur. Nam ab Herode requisiti, locum nativitatis ejus exprimunt, quem de Scripturae auctoritate didicerunt. Et testimonium proferunt quod Bethlehem honorari nativitate novi Ducis ostenditur, ut ipsa eorum scientia et illis fieret testimonium damnationis, et nobis adjutorium credulitatis. filium suum benediceret, designavit, quia caligantibus oculis et prophetans in praesenti filium non vidit, cui tam multa in posterum praevidit; quia nimirum Judaicus populus prophetiae spiritu plenus, et caecus, eum de quo multa in futuro praedixit in pratum non agnovit. 3. Sed nativitate Re
Abbreviated transcription (Latin):
actatis. eisdem gentibus apłi praedicaÑ.
cumque paruulum & necdum ꝑhuma¬
ni corporis officium loquentẽ. stella
gentib denuntiat: Q uia nimirum
rationis ordo poscebat. ut loquentem
iam dñm. loquentes nobis praedicato¬
res innotescerent. & nec dumloquen¬
tem clementa muta praedicarent
Sed in om̃ibus signis quat uel nascente
dño. uel morien te monstrata sunt
Considerandum nobis ẽ quanta fue¬
rit in quorundam iudacorũ corde
duritia. quachunc nec ꝑ prophetiȩ
donum. nec ꝑmiracula agnouit:
Om̃ã quippe elementa: auctorẽ suũ
uenisse testata sunt: Utenim decis
quiddam usu humanoloquar. Dm̃
hunc caeli. eẽ. cognouerunt. quia
ꝓtinus stellã miserunt Mare cogno¬
uit: quia subplantis eius se caltabile
praebuit: Terra cognouit: quĩa cõ
moriente contremuit: Sol cogno¬
uit: quia lucis suae radios abscondit
Saxa & parietes cognouerunt: quia
tempore mortis eius scissa sunt Infer¬
nus cognouit: quia hosquos tenebat
mortuos reddidit. Et̃ tamen hunc

Expanded text:
i praedicant, eumque parvulum, et necdum per humani corporis officium loquentem, stella gentibus denuntiat, quia nimirum rationis ordo poscebat ut et loquentem jam Dominum loquentes nobis praedicatores innotescecent, et necdum loquentem elementa muta praedicarent. 2. Sed in omnibus signis quae vel nascente Domino vel moriente monstrata sunt, considerandum nobis est quanta fuerit in quorumdam Judaeorum corde duritia, quae hunc nec per prophetiae donum, nec per miracula agnovit. Omnia quippe elementa auctorem suum venisse testata sunt. Ut enim de eis quiddam usu humano loquar, Deum hunc coeli esse cognoverunt, quia protinus stellam miserunt. Mare cognovit, quia sub plantis ejus se calcabile praebuit. Terra cognovit, quia eo moriente contremuit. Sol cognovit, quia lucis suae radios abSaxa et parietes cognoverunt, quia tempore mortis ejus scissa sunt. Infernus agnovit, quia hos quos tenebat mortuos reddidit. Et tamen hunc,
Abbreviated transcription (Latin):
batus est. Quia nimirũ terrena alti¬
tudo confunditur. cum celsitudo cae¬
lestis aperitur. Sed quaerendũ nobis c̃
quidnam sit quod redẽptore nato.
pastorib iniudȩa angelus apparuit.
atque ad adorandum hunc aboriente
magos. non angelus sed stella ꝑduxit:
Quia uidelic& iudacis tamquã ratio¬
ne utentib rationẽ animal id.ẽ. angłs
praedicare debuit: Centiles uero quia

Expanded text:
batus est, quia nimirum terrena altitudo confunditur cum celsitudo coelestis aperitur. Sed quaerendum nobis est quidnam sit quod, Redemptore nato, pastoribus in Judaea angelus apparuit, atque ad adorandum hunc ab Oriente magos non angelus, sed stella perduxit? Quia videlicet Judaeis, tanquam ratione utentibus, rationale animal, id est angelus, praedicare
Abbreviated transcription (Latin):
uideris spm̃ descendente & manentẽ
suꝑ eum. hic ẽ. quibaptiz at inspũ scõ
ipse aqua aliquos discipulorum suorũ
primus baptiz auerit. perquos adce.¬
teros fideles baptismi riuus ꝓfluer&
Eosdem &lam spũ baptizabat pecca¬
ta illis relaxando & sp̃sdona ministran¬
do: siue fideles cius inuocato nomi¬
ne ipsius aiqua baptizent electos. &
chrismate scõ ꝑunguant eosdem nihilo¬
minus ipse sp̃u scõ baptizat. quia nemo
praeter ipsum peccatorũ nexus soluere.
aut sp̃s scĩualet dona tribuere. Unde

Expanded text:
videris Spiritum descendentem, et manentem videris Spiritum descendentem, et manentem super eum, hicttendo. Sive enim ipse aqua aliquos discipulorum suorum primus baptizaverit, per quos ad caeteros fideles rivus baptismi proflueret, eosdem etiam spiritu baptizabat, peccata illis relaxando et Spiritus sancti dona ministrando; sive fideles ejus, invocato nomine ipsius, aqua baptizent electos, et chrismate sancto perungant, eosdem nihilominus ipse Spiritu sancto baptizat; quia nemo praeter ipsum peccatorum nexus solvere, et Spiritus sancti valet dona tribuere. Se
Abbreviated transcription (Latin):
inquem descendit innocentiam simpli¬
citatemque designat. sed eorũ aeque
quisentiunt de illo inbonitate & insimn¬
plicitate cordis quacrunt illum: Q uori
unanimam pietatem ac mansuetudino
spirit᷑ali gratia donatam dñs ipse lau¬
dans loquitur: una . ẽ. columba mea.
una .ẽ. matri suae electa genetrici
percepit. utipsa quoque possit coluba
recte nuncupari: Denique hebraco
sermo quoscriptura scã ẽ edita sps
genere seminino appellatur. Propt̃
quod conuenienter eccła una xp̃i colũ¬
ba & haec matri acgenetrici suac
clecta nominatur: Quianimirum
quod inunitate fidei xpĩanę multis
degentib congregatur : quod colũbina
adinuicem pacc lactatur. quod elaction
sorte debeatur Non suo hab& merito.
seddono accepit grãe spiritalis. Et
cgo inquit nesciebam eũ: subaudis
tam sublimiter quã sp̃m incum descex¬
dentẽ cognoui: Sed quimisit me bapti¬
are in aqua. ille mihi dixit Suꝑquẽ

Expanded text:
in quem descendit innocentiam simpliin quem descendit innocentiam simplicitatemque designat, sed eorum aeque qui sentiunt de illo in bonitate, et in simplicitate cordis quaerunt illum. Quorum unanimem pietatem ac mansuetudinem spirituali gratia donatam, Dominus ipse laudans loquitur: Una est columba mea, una matri suae, electa genitrici percepit ut ipsa quoque possit columba recte nuncupari. Denique Hebraeo sermone, quo Scriptura sancta est edita, spiritus genere feminino appellatur. Propter quod convenienter Ecclesia una Christi columba, et haec matri ac genitrici suae electa nominatur: quia nimirum quod in unitate fidei Christianae multis de gentibus congregatur, quod columbina ad invicem pace laetatur, quod electionis sorte beatur, non suo habet merito, sed dono accepit gratiae spiritualis. Et ego, inquit, nesciebam eum. Subaudis tam subtiliter quam Spiritum in eum descendentem, cognovi. Sed qui misit me baptizare in aqua, ille mihi dixit: Super quem
Abbreviated transcription (Latin):
cando manifestarem populo israhel.
qui inspũ scõ baptizans ad tollenda pec¬
cata non solũ israhel. sed totius mundi
si ci credere uoluerit. idoncus est Prop
utsic baptizando illi uiam pracpata
qui baptiz are i nre missione peccators¬
Ettestimonium ꝑhibuit iohannes
cens. Quia uidi spm̃ descendentem
quasi columbam decaelo . & mansit sup
cum. Bene in colũbȩ specie descende
super dnm sp̃s. ut discant fideles nonds
fuerint. nisi ueram cumfrĩbus habuent
pacem: quã significant oscula colubars
Habent autem oscula & corui. sedlam¬
ant quod columba om̃ino non facit.
S ignificantes cos quilocuntur pacem
cum proximo suo. mala autem sunt ins
cordibus corum: Columbae autẽ nates
qua a laniatu in nocens. ẽ. illis in nocen¬
tibus aptissime congruit. Quipacem
secuntur cum om̃ibus & scĩmoniam solli¬
citi seruare unitatem sp̃s iniunculo pi¬
cis Atque idco sp̃s incolũba descendei¬
do. nonsuam tantum modo uel eius

Expanded text:
cando manifestarem populo Israel, cando manifestarem populo Israel, qui in spiritu sancto baptizans, ad tollenda peccata non solum Israel, sed et totius mundi, si ei credere voluerit, idoneus est. Proput sic baptizando, illi viam pararem, qui baptizaret in remissionem peccatorstimonium perhibuit Joannes, dicens: Quia vidi Spiritum descendentem quasi columbam de coelo, et mansit super eum. Bene in columbae specie descendit super Dominum Spiritus, ut discant fideles non alfuerint, nisi veram cum fratribus habuerint pacem, quam significant oscula columbarum. Habent autem oscula et corvi, sed laniant, quod columba omnino non facit, significantes eos qui loquuntur pacem cum proximo suo, mala autem in cordibus eorum . Columbae autem natura, quae laniatu innocens est, illis tibus aptissime congruit qui pacem sequuntur cum omnibus et sanctimoniam, solliciti servare unitatem Spiritus in vinculo pacis. Atque ideo Spiritus in columba descendendo non suam tantummodo, vel ejus