comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
precipiendi peritis indignãt᷑ et uelut Iure quodã pr̃atis
quo fere hoc hõñm genus intumescit: imꝑiosi acq intcrĩ
seuientes stulticiã suã ꝑdocent Nec minꝰ error eoꝵ nocet
moribus. di quidẽ leonides alexanda pedagogus ut a
babilomio diogent tradit᷑ quibusdã eũ uicus imbuit que
robustũ quoq eciã maximũ regẽ ab illa institucõne pue¬
rli sunt persequnta. Si quoi młta uideor exigere co¬
gitet orarorem institui iem arduã. eciã quom ei formã¬
do nihil defuent. Precerca plura ac diffialiora suꝑesse.
Nam et scudio ꝑpetuo et prestãtissimis p̾ceptoribus et
plurib disciplinis opue est Quapiopt preapienda
sunt optima que si quis grauabit non Ratõm deftent: sed
honum si tamẽ nõ cõtiuget quales maximt ueli mit̾tes
di no impentus qui si qua erũt ab his presenit alima
dicta iitiost cottigat prorinꝰ nec insidere illi finat: dũ

Expanded text:
praecipiendi partibus indignantur et velut iure quodam potestatis, praecipiendi partibus indignantur et velut iure quodam potestatis, quo fere hoc hominum genus intumescit, imperiosi atque interim saevientes stultitiam suam perdocent. nec minus error eorum nocet moribus; siquidem Leonides Alexandri paedagogus, ut a Babylonio Diogene traditur, quibusdam eum vitiis imbuit, quae robustum quoque et iam maximum regem ab illa institutione puerili sunt persecuta. si cui multa videor exigere, cogitet oratorem institui, rem arduam, etiam cum ei formando nihil defuerit; praeterea plura ac difficiliora superesse. nam et studio perpetuo et praestantissimis praeceptoribus et plurimis disciplinis opus est. quapropter praecipienda sunt optima; quae si quis gravabitur, non rationi defuerint sed homini. si tamen non continget, quales maxime velim nutricendi non imperitus, qui, si qua erunt ab his praesente alumno dicta vitiose, corrigat protinus nec insidere illi sinat; dum
Abbreviated transcription (Latin):
iiũ esse euudicõins optaueum. uerũ nec de pr̃ibus tantũ
loquor. Nam giachoꝵ eloquẽne młtũ cõtulisse accepimꝰ
comeliã mariem quouis doctissimꝰ sermo in posteros quoq
epistolis est traditus et lelii filia reddidisse in loquẽdo pa¬
tera eloquẽciã dicit᷑ et. C horteuin filic oracio apud
trũuros habua legit᷑ Non tãtũ in sexus honore᷑ nec
tame hi quibus discere ipsis nõ cõtingit mĩorem curam
docendi liberos habrant: sed sunt propter hoc ipsum ad ced̾a
magis diligentes. De pueris mici quos educabit᷑ ille huic
spc̃i destinatus: idem qd̵ de mitricibus dictũ sit. De peda¬
gogis hoc amplins. ut aut suit eruditi. plane quã primã
esse cur̃a uelim. aut se nõ esse erudicos sciant. Nihil est¬
eim ptius his qui paulũ aliqͥd ultra primas lu̾as pro¬
gressi faliam sibi strẽcie psuasionẽ induerũt. nã et credere

Expanded text:
rimum esse eruditionis optaverim, nec de patribus tantum rimum esse eruditionis optaverim, nec de patribus tantum loquor. nam Gracchorum eloquentiae multum contulisse accepimus Corneliam matrem, cuius doctissimus sermo in posteros quoque est epistolis traditus: et Laelia C. filia reddidisse in loquendo paternam elegantiam dicitur, et Hortensiae Q. filiae oratio apud Triumviros habita legitur non tantum in sexus honorem. nec tamen ii, quibus discere ipsis non contigit, minorem curam docendi liberos habeant; sed sint propter hoc ipsum ad cetera magis diligentes. de pueris, inter quos educabitur ille huic spei destinatus, idem quod de nutricibus dictum sit. de paedagogis hoc amplius, ut aut sint eruditi plene, quam primam esse curam velim, aut se non esse eruditos sciant. nihil est peius iis, qui paulum aliquid ultra primas litteras progressi falsam sibi scientiae persuasionem induerunt. nam et cedere
Abbreviated transcription (Latin):
etate manfestũ et non nai̾am desfecosse sid cria  matar en
igens alms aliũ toncedo sed plui eficrat an minuse
mns dau te petit qui sit studio ihil consequutus. hoc
qui peuudent pioti ꝰ ut eut parene faius aciem. quã¬
mapiine dat᷑ ariã sper futurri oratoris impẽdat ante ouinia
nt sit unciosus sermo nutricibus quas si fieri posset. sapiẽtes
chasippus optauit certe quãtũ ris pateret᷑ optimas eligti uo¬
siui. et motũ qͥdem in luis hand dubie puor Racio est: Recte
tamẽ eciã loquãtui. Has prinũ audiet puti haꝵ utiba
esfingere mntando coñabir᷑. et natina tenacissum sumꝰ
coꝵ ꝙͣ Rudibus aĩns percipinius ui sapor quo nona im¬
buas dinat. Nee lauaꝵ coloree quibus simplex ille candor
mutatus est elui possũr. et hec ipsa magis pertinatiter herent
quo detruoia su: nam bona facile inurãt᷑ in peius nñꝙ̃
in bonũ uerteue inicia. non asuescat ergo nedũ iniane q̃dẽ
et sermoni qui dediscaudus sir. In paicubus ueio quã plu¬

Expanded text:
en ingenio alius alium. concedo ; sed plus efficiet aut minus; nemo reperitur, qui sit studio nihil consecutus. hoc qui perviderit, protinus ut erit parens factus, acrem quamaxime curam spei futuri oratoris impendat. ante omnia ne sit vitiosus sermo nutricibus, quas si fieri posset sapientes Chrysippus optavit, certe quantum res pateretur optimas eligi voluit. et morum quidem in his haud dubie prior ratio est, recte tamen etiam loquantur. has primum audiet puer, harum verba effingere imitando conabitur. et natura tenacissimi sumus eorum, quae rudibus animis percepimus; ut sapor, quo nova imbuas, durat, nec lanarum colores, quibus simplex ille candor mutatus est, elui possunt. et haec ipsa magis pertinaciter haerent, quo deteriora sunt. nam bona facile mutantur in peius; num quando in bonum verteris vitia? non assuescat ergo, ne dum infans quidem est, sermoni qui dediscendus sit. in parentibus vero quam plu
Abbreviated transcription (Latin):
¶GITUR nato filio parci spem de illo pͥmũꝙͣ opti¬
mam capiat ita diligencior a pͥnaipus fiet falsa
enĩ est querela pancissimis hoĩbue uim perapiedi
que tradamt esse concessam. plerosq uero laborem ac
tempora tarditate ingeu perdere. Nam contra
plures Reperias et fuciles in excogitando: et ad
discerdũ proptoe. Quippe id est homi nauuale
ac fiar aues ad uolatũ equi ad cuisũ ad semi¬
ciam fere gigui. ira nobis ꝓpria est mẽtis agi¬

Expanded text:
gitur nato filio pater spem de illo primum quam optimam capiat, ita diligentior a principiis fiet. falsa enim est querela, paucissimis hominibus vim percipiendi, quae tradantur, esse concessam, plerosque vero laborem ac tempora tarditate ingenii perdere. nam contra plures reperias et faciles in excogitando et ad discendum promptos. quippe id est homini naturale; ac sicut aves ad volatum, equi ad cursum, ad saevitiam ferae gignuntur; ita nobis propria est me
Abbreviated transcription (Latin):
illos uelut sulcos ducar᷑ stilus. Nam uq eriabit quẽad¬
medĩ in ceus cõtinebut em̃ urrimiq marginib neq extia
piesmiptũ egrodi poterit: et celerius ac sepine sequendo
torta restigia. formabit arnculos neq ogebit adiutoris ma¬
num suã inañ super umpaira Regentis. Non est aliena ito
qum stre ab homestis iegligi soles: cira ber as ueloce destro¬
bendi nam quom sir io studus picapnũ queq solus uorurs
illa profiatus et alus Radiabus mxne paret. staberc eptum

Expanded text:
s. Nam neque errabit, quemadmodum in ceris continebitur enim utrimque marginibus neque extra praescriptum egredi poterit, et celerius ac saepius sequendo certa vestigia, formabit articulos, neque egebit adiutorio. mann sua manui superimposita regentis. Non est aliena res, quae fere ab honestis negligi solet, cura bene ac velociter scribendi. Nam cum sit in studiis praecipuum, quoque solo verus ille profectu
Abbreviated transcription (Latin):
que irstios achunẽdi iacio quã ex honestistimo labo¬
rer etab nr̃s de quibz optime meruerint quique si in¬
ha iuitẽ prestent indigni fuerut deffentione quod
quide nõ iusto modo sed neccessauũ eciã est quo hec
np̃a opera tempꝰ q om̃e alienis negotus datũ facul¬
rate alirer acqurẽdi requnũt. Sed tamẽ quoq te¬
uendus est modus ac pluimũ resert. et aquo acapi¬
at et quãtũ et quonsq paciscendi quidẽ ille pyratit ꝰ
mos et imponẽtiũ peniculis precia procul abhominã¬
do negociacio ecia medrocuirer improbis aberit quon
prgertim bonos honnẽs bonasq cantas tuẽti non lit
icerdius iitiatus quod si tututꝰ malo tamẽ ille
perret nhol engo acqunere uolet orator ultra quam
titisse. Quia nec uenne hoc benefiaũ oportet nret pe¬
ure der̃q̃ ur graiꝰ sit ad eũ magis ꝑtinet qui deberis¬

Expanded text:
quae iustior acquirendi ratio quam ex honestissimo labore et ab iis, de quibus optime meruerint, quique, si nihil invicem praestent, indigni fuerint defensione. quod quidem non iustum modo, sed necessarium etiam est, cum haec ipsa opera tempusque omne alienis negotiis datum facultatem aliter acquirendi recidant. sed tum quoque tenendus est modus, ac plurimum refert et a quo accipiat et quantum et quo usque. paciscendi quidem ille piraticus mos et imponentium periculis pretia procul abominanda negotiatio etiam a mediocriter improbis aberit, cum praesertim bonos homines bonasque causas tuenti non sit metuendus ingratus; quodsi sit futurus, malo tamen ille peccet. nihil enim, quia venire hoc beneficium non oportet, oportet perire. denique ut gratus sit ad eum magis pertinet qui debe
Abbreviated transcription (Latin):
quas supradiximꝰ causis talsum turbitꝰ. ent taneen
hourestrm qued ip̃e faciet gratis ne ei semper agẽdũ
siractauꝰ põt quod ex prima statim fronte dindi¬
care imprudẽtiũ est. Nlã quis iguorat qͥn id longe fit
honestistimũ ac liberalib disciplinis et illo quẽ exi¬
gun ꝰ anno dignissimũ nõ uendere operã nec eleua¬
reraut beneticu aucroritarẽ. quom pleraq hoc ipo
possint iuderi uilia quod preciũ habent. cecis hocut
auit sacis clauĩ est nec quisquã qui infficiẽcior sibi
modica ante᷑ hec suue possidebit hũc questũ sunt cr¬
mont seidĩ fecent Al si res familiaris amꝑlius ali¬
quid ad usus intessanos exrget secũdũ ommi sapaei¬
culiges patieriu sibi graciã refferri quom et socrati

Expanded text:
quas supra diximus, causis falsum tuebitur, erit tamen honestum quod ipse faciet. gratisne ei semper agendum sit, tractari potest. quod ex prima statim fronte diiudicare imprudentium est. nam quis ignorat, quin id longe sit honestissimum ac liberalibus disciplinis et illo, quem exigimus, animo dignissimum, non vendere operam nec elevare tanti beneficii auctoritatem, cum pleraque hoc ipso possint videri vilia, quod pretium habent? caecis hoc, ut aiunt, satis clarum est, nec quisquam, qui sufficientia sibi modica autem haec sunt possidebit, hunc quaestum sine crimine sordium fecerit. at si res familiaris amplius aliquid ad usus necessarios exiget, secundum omnium sapientium leges patietur sibi gratia
Abbreviated transcription (Latin):
nõ quidĩ solos ueteres legẽdos purãt. neq in ullis alug
isse natinalẽ eloqueciã et robu urris dignũ arburãt᷑
alios recens. hec lascinia deliciaqz. et omr̃a ad uolup¬
tatem mulcieudins imperite composite delectant.
ip̃o rciã qui rectũ dicẽdi gens sequi uolũt. Alii prelsa

Expanded text:
eteres legendos purant, veque in ullis aliis esse naturalem eloquentiam, et robut viris dignum arbitrantur. Alios recens haec lascivia deliciae que, et omnia ad voluptatem multitudinis imperitae composita delectant. Sunt etiam qui rectum dicendi genus sequi volunt. Alii pres
Abbreviated transcription (Latin):
sumat. Haec potẽciora quod ea sola cm̃b odnĩ er gra-¬
cia nacant. A philosophoꝵ uero lectione ut essẽr nł̃ra
nobis peteda uicia factũ est. Alia oratoꝵ qui quidẽ
illis optima sui operis parte censent᷑. nã et de iustis
maixis dicũt et argumẽtamꝰ acricer. et altercacõneb
optime socratiti preparat᷑ Sed his quoq adhibendũ ẽ.
simle iudiciũ ur eciã his quom ĩ rebus uersem᷑ usdem
nõ tamẽ eandẽ essẽ condicõem sciamꝰ litĩ ac dispu¬
tacionũ fori et auditori preceptoꝵ et periculoꝵ credo
exacturos plerosq quom tãtũ esst imilitatis ĩ legẽdo
iudicemꝰ ut id quoq adiũgamꝰ operi qui sunt que in
auctore quoq precipua uirtus. sed per se quod singłos
iniunti fuerũt operis. Quippe quom in bruto. N. tul¬
iius tor millib uersnũ de romanis tãtũ oratorib
loquatur. et tame de om̃b etatis sue quid qd̾ cõiu¬

Expanded text:
sumat: hoc potentiora, quod ea sola criminibus odii et grasumat: hoc potentiora, quod ea sola criminibus odii et gratiae vacant. 5. A Philosophorum vero lectione ut essent nobis multa petenda, vitio factum est Oratorum, qui quidem illis optima sui operis parte cesserunt. Nam et deiustis, maxime dicunt, et argumentantur acriter: et altercationibus, optime Socratici praeparant. Sed his quoque adhibendum est simile iudicium, ut etiam cum in rebus versemur iisdem, non tamen eandem esse conditionem sciamus litrum ac disputationum, fori et auditorii, praeceptorum et periculorum. Credo exacturos plerosque, cum tantum esse utilitatis in legendo iduicemus, ut id quoque adiungamus operi, qui sint legenauctore praecipua virtus. Sed persequi singulos, infiniti~ fuerit operis. Quippe cum Bruto M. Tullius tot milibus versuum de Romanis tantum oratoribus loquatur, et tamen de omnibus aetatis suae, quibuscum vi
Abbreviated transcription (Latin):
inhil apud aures uacuat arq eruditas põt esse ꝑfectiꝰ
apud occupatũ narus cogitacõnib iudicẽ et sexiꝰ me¬
iuiditũ o ꝑtanda nobis est. neq illa lum lactea uber¬
tas satis docebit eũ qui nõ speac̃ exposicõnis. sed fedẽ
quorit audio quia M culliꝰ nes turchydiden qͥdẽ aur
xenophonit iutiles opͣtn putat quãquã illũ uelicũ
canere huiꝰ ore musas eẽ loquntas. oeistrro lices ta¬
mẽ nobĩs in digrestionib uri historico nõ nũꝙͣ iutore.
dum in hĩs de quib eur q̃stio meminerimꝰ nõ arhletaꝵ¬
cooris toris. sed nulicũ lacertos esse. ne uersicolorẽ illã
quã demetrus ꝑhalerius dicebatiu uri uestẽ bent ad fo¬
rensem puluerẽ facere est. u alius ex historus usus et
hĩs quidẽ maximꝰ sed nõ ad presentẽ ꝑtinẽs locũ ex
cogintione reꝵ exemploꝵq quib in primis instructꝰ
esse debet orator. nec onña testimoĩa expectet a litiza¬
tore. sed pleraq ex uetustate diligenter Abi cognira

Expanded text:
ihil apud aures vacuas atque eruditas potest esse perfectius, apud occupatum variis cogitationibus iudicem et saepius ineruditum captanda nobis est; neque illa Livii lactea ubertas satis docebit eum, qui non speciem expositionis, sed fidem quaerit. adde quod M. Tullius ne Thucydidem quidem aut Xenocanere, huius ore Musas esse locutas existimet. licet tamen nobis in digressionibus uti vel historico nonnunquam nitore, dum in his, de quibus rum toros, sed militum lacertos esse: nec versicolorem illam, qua Demetritis Phalereus dicebatur uti, vestem bene ad forensem pulverem facere. Est et alius ex historiis usus, et is quidem maximus, sed non ad praesentem pertinens locum, ex cognitione rerum exemplorumque, quibus in primis instructus esse debet orator, ne omnia testimonia expetat a litigatore: sed pleraque ex vetustate diligenter sibi cognita
Abbreviated transcription (Latin):
set. eras dignus ut haberes inregrã manũ. Iic erm au¬
dinir ut depugnares. uocar aliquid et clausula que
ii est quod conclusiont̃ dicimꝰ et recte et quibuidã in ꝑ¬
tibus neccessaria est. qͣrt prins de uestro facto tareanũ
neccesse quã ligarii culpã ullã reprehendatis. Sed nc̃
aliud uolur. ut omĩs locus ouns senius ĩ fure sermõis
feriat aurẽ. eurpe autẽ ac prope nephas ducũt respi¬
rare illo loco qui ad clamacionẽ nõ petrerit. Inde imi¬
miti cormupti q seusiculi et extra rem petiti. neq cũm
possunt. tã multe uont seugẽcie esst quã neccesse est.
multe sint claniule. Iam hec magis noua sentẽciaꝵ
genera ex inopinato ut dixit bibius crispus in eum
se metu facere. Quis sic tibi tuere permuisit. et in¬
signicer affricanus apud ueronẽ de morte matus ro¬
gante cesar gallie tue. ir telicitarẽ tuã fortiter feras
sunt et alio relara: ut afer domians quom eloauillã

Expanded text:
set, eras dignus, ut haberes integram manum, sic enim auset, eras dignus, ut haberes integram manum, sic enim auditur ut depugnares. vocatur aliquid et clausula; quae, si est quod conclusionem dicimus, et recta et quibusdam in partibus necessaria est: quare prius de vestro facto fateamini necesse est, quam Ligarii culpam ullam reprehendatis. sed nunc aliud volunt, ut omnis locus, omnis sensus in fine sermonis feriat aurem. turpe autem ac prope nefas ducunt, respirare ullo loco, qui acclamationem non petierit. inde minuti corruptique sensiculi et extra rem petiti; neque enim possunt tam multae bonae sententiae esse, quam necesse est multae sint clausulae. iam haec magis nova sententiarum genera. ex inopinato: ut dixit Vibius Crispus in eum, se metu facere, quis tibi sic timere permisit? Et insigniter Africanus apud Neronem de morte matris, rogant te, Caesar, Galliae tuae, ut felicitatem tuam fortiter feras. sunt etalio relata: ut Afer Domitius, cum Cloatillam
Abbreviated transcription (Latin):
menia quoq est quod ome mẽte cõcipimus. proprit̾
tamẽ dicitur que est sentẽtia ex cõtraruĩs propterca
roma de hoc in arguiẽtis saris dictũ est. Nõ semper
autẽ ad probacionẽ adhibetur. Sed aliqñ ad ornatũ.
quoꝵ igiu impunitas cesar tue clenicãit lans est
eoꝵ te ipsoꝵ ad crudelitatẽ acuer oratio. Nõ quia fit
rano dissiulis. Sed quia iam per alia. ur id ĩmuistũ
apparerer. estertu erat et addira in claniula est epixho¬
nematis. hoc modo. nõ tam probacio. quã ex trema
quasi insultacio. Est cũn epiphonema rei norrate
uel probate suma acrlamacio. Tance molis erat ro¬
manã condere gencẽ. Iacere cũm probus adulescens
periculost quã curpiter maluit. Est et qd appellatꝰ
auoiusuoema qua uoce om̃ĩs incellectus accipi pot̃.
Sed hoc nonre donarũt ea que nõ dicũt ut uerũ mral¬
ugi uolunt. ut in eu quẽ sepine aludo redemerat soroi
agentẽ cũ ea tallionis quod ei pollicẽ dormiẽtĩ recidis¬

Expanded text:
mema quoque est omne quod mente concipimus: proprie tamen dicitur, quae est sententia ex contrariis, propterea De hoc in argumentis satis dictum est. 4. Non semper autem ad probationem adhibetur, sed aliquando ad ornatum. Quorum igitur impuaitas, Cawsar, tuae clomentiae laus est; eorum te ipsorum ad crudelitatem acuet oratio? non quia sit ratio dissimilis, sed quia iam per alia, ut id iniustum appareret, effectum erat; et addita in clausula est epiphonematis modo non tam probatio quam extrema quasi insultatio. est enim epiphonema rei narratae vel probatae summa acclamatio: tantae molis erat Romanam condere gentem! facere enim probus adolescens periculose quam perpeti turpiter maluit. est et, quod appellatur a novis noema qua voce omnis intellectus accipi potest; sed hoc nomine donarunt ea quae non dicunt, uerum intelligi volunt: ut in eum, quem saepius a ludo redemerat soror, agentem cum ea talionis, quod ei pollicem dormienti recidis
Abbreviated transcription (Latin):
aut alteri. aut im̃nicẽ utriq de ire fit cõtrouersia. Ut
in re tali patri in filiũ. patrono in libertũ manus
fuerir. duplices leges. sicut due collidunt᷑. ut notus
ante legutimiũ natus. legiccimꝰ sit. post legiitinũ tã¬
tũ cuns. Quid de legibus ide de senatus cõiultu dic¬
tum. Que sic aut irer se puiẽt. aut obstẽt. legibus
nõ tanũ aliud sit eius status nomen
Ilogiimne habet aliquid sile stripto et uo¬
luntati quia semper pars in eo altera stpto
inuitirr. Sed hoc interest qd illhic dicit contͣ
scriptũ. Hic supra scriptũ. illhic qui uerba destendit.
hoc agit i fiat uriq qd̾ scriptũ est. Hic ue aliud ꝙͣ
striptũ est. et eius nõ nuilla eciã cum funcõne cõiecio.¬

Expanded text:
aut alteri aut invicem utrique de iure fit controversia, ut aut alteri aut invicem utrique de iure fit controversia, ut in re tali: patri in filium, patrono in libertum manus fuerit. duplices leges sicut duae colliduntur: ut nothus ante legitimum natus, legitimus sit; post legitimum, tantum civis. quod de legibus, idem de senatus consultis dictum; quae si aut inter se pugnent aut obstent legibus, non tamen aliud sit eius status nomen. syllogismus habet aliquid simile scripto et voluntati, quia semper pars in eo altera scripto nititur, sed hoc interest, quod illic dicitur contra scriptum, hic supra scriptum; illic qui verba defendit, hoc agit ut fiat utique quod scriptum est; hic, ne aliud quam scriptum est. ei nonnulla etiam cum fin
Abbreviated transcription (Latin):
potest. an quicquid optarit accipere debtat. et in magis¬
tratu mlia dicent᷑. quib scriptũ expugnat᷑. sic incen¬
incide ullo alio casu sumoneri. impares sũt quom.
alceri młra que pomi possũr. alteri s nihil qd̾ in lue est
ut quom un fortis impintarẽ desercoris petit Nam
conura legem uiri fortis ut iupra ostendi młra diꝯt᷑
aduequs desercores. scripta nõ potist: insi opcione sub¬
uerur. Ite cõfissum est ex utraq parte iure est aurc̃
dubiũ si concessũ est. Hec fere querũt᷑. nra lex poten¬
de honore: an de pourdo magins rebus. an de parius
peructat, an uecet, an imperet soler tractau: et iura
tit autquior. si uelur potrtissimũ utra minꝰ perdar:
Ut in disertore et uiro forte. quomodo illo non occiis
lex tota tollat᷑. occiso sit reliqua uiro forti alia opao.
plurimũ tamẽ est in hoc utrũ fieri sit meliꝰacq equiꝰ
de quo inhil preapi inisi proposita materia põt. si dubiũ

Expanded text:
optarit, accipere debeat. Et in legem magistratus multa dicentur, quibus scriptum expugnatur; si incennicidae ullo alio casu summoveri. impares sunt, cum alteri multa opponi possunt, alteri nihil nisi quod in lite est: ut cum vir fortis impunitatem desertoris petit. nam contra legem viri fortis, ut supra ostendi, multa dicuntur; adversus desertores scripta non potest nisi optione subverti. item aut confessum ex utraque parte ius est aut dubium. Si confessum est, haec fere quaeruntur, utra lex potende honore an de poena, de magnis rebus an de parvis; permittat an vetet an imperet. solet tractari et, utra sit antiquior, sed velut potentissimum, utra minus perdat; ut in desertore et viro forti, quod illo non occiso lex tota tollatur, occiso, sit reliqua viro forti alia optio. plurimum tamen est in hoc, utrum fieri sit melius atque aequius; de quo nihil praecipi nisi proposita materia potest. Si dubium,
Abbreviated transcription (Latin):
gesta lix est. et raptor oparem petit. et in noue lane
sunr sumilicer alias. sed quia responder potest. nõ est
scriptũ: int uiuꝰ precipinet᷑. darar᷑ aut quandoq
rapta optet: aut tyrãncida duo premia acapiat.
Nihil de uonere cantũ. inhil de onib ex eo quod
manitestũ colligitur quod dubiũ est maroriy pugut¬

Expanded text:
cesta; lex est; et rapta optionem petit, et in ore lanae cesta; lex est; et rapta optionem petit, et in ore lanae sunt, similiter alia. sed quia responderi potest, non est scriptum, ut bis praecipitetur damnata, ut quandoque rapta optet, ut tyrannicida duo praemia accipiat, nihil de vomere cautum, nihil de ovibus: ex eo, quod manifestum est, colligitur quod dubium est. maioris pug
Abbreviated transcription (Latin):
toriũ dedit: eudem repudiauit per propĩquos rogata
ut rediret nõ est reuersa. Iuspendit se maritus. młier
uenrfia rca est. fortissima est accio dicẽtis amarorũ
uentuũ esse. id erir fiicio que si paru ualebit. fiet sillo¬
gismꝰ ad quẽ uelut remissa cõtencione ueniemꝰ. An
proinde puniri debeat. ac si uirũ ueneno necasset. Er¬
go hicstatus duct ex eo quod scriptũ est. id qd̾ incirtũ
est. quod quoniã rõne colligitur raciocinatiuꝰ dicit᷑.
In has auce fere speciee uenit: an qd semel us est idẽ
et sepius remelius est id incesti dãnata et p̾opitata
uiro trmpore tyrannos ocadit. duo premia pecit. an
quod ance et postra raptor profugit. rapta impsit re¬
uerso illo petit opaont̃. an qd in toto idẽ in parce ara¬
tram accipere pignore nõ licet: uoinerẽ accepit. an
quod in parte. idem in toto. lana uehere. a tarẽto nõ
licet. ouis uexit. in his syllogiinuis scripto intitur.
an sane cantũ esset dicit postulo: ut preapuctur in¬

Expanded text:
torium dedit; eundem repudiavit; per propinquos rogata ut rediret non est reversa; suspendit se maritus. mulier veneficii rea est. fortissima est actio dicentis amatorium venenum esse. id erit finitio; quod si parum valebit, fiet syllogismus, ad quem, velut remissa priore contentione, veniemus, an proinde puniri debeat, ac si virum veneno necasset? ergo hic status ducit ex eo quod scriptum est id quod incertum est; quod quoniam ratione colligitur, ratiocinativus dicitur. In has autem fere species venit an, quod semel ius est, idem et saepius. incesti damnata et praecipitata s. qui duos uno tempore tyrannos occidit, duo praemia petit. An quod ante, et postea. raptor profugit, rapta nupsit, reverso illo petit optionem. An , quod in toto, idem in parte. aratrum accipere pignori non licet, vomerem accepit. An , quod in parte, idem in toto. lanas evehere Tarento non licet, oves evexit. In his syllogismus et scripto nititur; nam satis cautum esse dicit. postulo , ut praecipitetur in
Abbreviated transcription (Latin):
ordim discendi secũdii unee ingeni dabant et ita iupenore loco
cia prebiban ta nobis ingens palme conrẽçio ducere uero
classem mnlco pulcherimũ Nec de hoc semel decietũ erar
castesm  dice at Reddebar iuicto certam̃s potestatẽ ata ande su¬
peuos suctessu auiã remuntebat et dolor uittũ ad dexellerdaur
ueuonmã cõcitabat Id mnobis acuiores adstudia discendi saces
subdidisse quã exhortacionẽ docentiũ pedagogoꝵ custodiam.
uora parentiũ quãtiũ aũ mei cõiectina colligere possir coar

Expanded text:
t ita superiore loco cia praebebantur; ea nobis ingens palma, ducere vero classem multo pulcherrimum. nec de hoc semel decretum erat; tricesimus dies reddebat victo certaminis potestatem. ita nec superior successu curam remittebat et dolor victum ad depellendam ignominiam concitabat. id nobis acriores ad studia dicendi faces subdidisse quam exhortationem docentium, paedagogorum custodiam, vota parentum, quantum animi mei coniectura c
Abbreviated transcription (Latin):
audienaũ instinctos maxna eñn pars eloquẽcie cõstat
animo. hunc affici. hũc concipere ymagines rerũ et trãi¬
formari quodã modo ad nam eoꝵ de quib loqͥm᷑ neccesse
est: is porro quo generosior celsior qz est. hoc et maioribus
uelut organis cõmouet: Ideoq et lande crestit. et ĩpetu
augetir: et aliquid magnũ agere gandet est quedã tacira
dedignacio iim dicendi tantis cõpararã laboribus ad
unũ audicorem deunitere. Pnder supra modũ sermonis
actolli et sane quie mente concipiat: uel declamantie
habitũ. uel orantie uocem: incessum: pronuĩciacionẽ illũ
deniq amini et corporis motũ: sudorẽ ut alia pretereã
et facigacione audiente uno. nõne quidam pari furori
simile uidcat᷑. Non esset in Rebus hũanis eloquencia
si tantum cum singulis loquerer᷑ .

Expanded text:
audientium instinctos. maxima enim pars eloquentiae constat audientium instinctos. maxima enim pars eloquentiae constat animo. hunc adfici, hunc concipere imagines rerum et transformari quodammodo ad naturam eorum, de quibus loquimur, necesse est. is porro, quo generosior celsiorque est, hoc maioribus velut organis commovetur; ideoque et laude crescit et impetu augetur et aliquid magnum agere gaudet. est quaedam tacita dedignatio, vim dicendi tantis comparatam laboribus ad unum auditorem demittere: pudet supra modum sermonis attolli. et sane concipiat quis mente vel declamantis habitum vel orantis vocem, incessum, pronuntiationem, illum denique animi et corporis motum, sudorem, ut alia praeteream, et fatigationem, audiente uno: nonne quiddam pati furori simile videatur? non esset in rebus humanis eloquentia, si tantum cum singulis loqueremur.
Abbreviated transcription (Latin):
ulcĩrta adfptmo tollire esfingende quã sumã putãt eloqũt¬
cie audebut: preximiã amplectũt magis ut uites atborib¬
⁊ ad płitite: infetiores prius adprchẽdendo ⁊amos in cacum̃¬
na enadmũ᷑. Enod adeo uerũ est ut ip̃ie eciã magistre
si tamt̃ anibiciosit utilia p̾senet hoc opus sit. quomad¬
hue iudĩa tractabit ingenia: non statim ouerare insir¬
mitate disccunũ. sed temperare uires suas: et ad inillec¬
tum audientis descendere. Nam ue uascula oris angusti
supfusam humoris copiã respuñ seusim ante inflũc̃ti¬
bñs. uel eciam in stillatis completur sic anini putroꝵ
quãtũ excipere possimt uidendũ est nã maiora inrellectu
uelur parũ aptitos ad popiendum animos nõ subibũr.
ule iitur habere quos mitari pͥmũ: mox uincere
uellit: Ita paulatim et superioꝵ spcs̃ erit. His adicio pre¬
ceptores ipsos nõ idem mentis ac spiritus indicẽdo posse
concipere singulis tãtũ presentibus qd illa celebritate

Expanded text:
 summam putant, eloquentiae audebunt; proxima amplectentur magis, ut vites arboribus applicitae inferiores prius apprehendendo ramos in cacumina evadunt. quod adeo verum est, ut ipsius etiam magistri, si tamen ambitiosis utilia praeferet, hoc opus sit, cum adhuc rudia tractabit ingenia, non statim onerare infirmitatem discentium, sed temperare vires suas et ad intellectum audientis descendere. nam ut vascula oris angusti superfusam humoris copiam respuunt, sensim autem influentibus vel etiam instillatis complentur, sic animi puerorum quantum excipere possint videndum est. nam maiora intellectu velut parum apertos ad percipiendum animos non subibunt. utile igitur habere, quos imitari primum, mox vincere velis. ita paulatim et superiorum spes erit. his adiicio, praeceptores ipsos non idem mentis ac spiritus in dicendo posse concipere singulis tantum praesentibus quod illa celebritate
Abbreviated transcription (Latin):
cipient᷑ in scola eciam que aliis: audiet mulra quortidis et
probau młta conigi: proderit aliquouis obiurgata desidia
prodem bandata iuidustua. ixcitabir laude enuilano t̾pe
buat tidere et pan prlariũ supasse maiores/ accendient

Expanded text:
cipientur, in schola etiam quae aliis. audiet multa cotidie cipientur, in schola etiam quae aliis. audiet multa cotidie probari, multa corrigi; proderit alicuius obiurgata desidia, proderit laudata industria, excitabitur laude aemulatio, turpe ducet cedere pari, pulchrum superasse maiores. acc
Abbreviated transcription (Latin):
mur aute omĩa fututꝰ orator quoi in maxima celebrita¬
ce et in media Rei P. luce uiuendũ est. asuescat Iam a te¬
nero nõ reformndare honnẽs neqz illa solitana et ueluti uin¬
⁊ bratili uita pallescere. excitanda mens et accolenda semꝑ
est que in huiꝰ modi secretis aut lãguesct: et quẽdã uelut ĩ
opaco sicum ducit: aut contra tumescit inan persuasione.
Neccesse est eũm miniũ tribuat sibi qui se nemini comparat
deinde cum proserenda sũt studia caligat in sole et omima
nona offendit: ut qui solus didiscerit: quod inter multos
faciendũ est / .ir to amicicias que ad senectute usq firiuis¬
sime durant religiosa quadã neccessieudine imbure : neqz
enn est sanarois sacrie hiidem quã studiis iiciari. sensum
ipsum qui co iius dicit᷑ ubi discet cũ se a congressu qui
nõ homib solim. sed uuitis quoq aĩalibus naturãł est
sectiegaut: Adde quid domi ea sola diicere põt que aip̃i pre¬

Expanded text:
amur. ante omnia futurus orator, cui in maxima celebritaamur. ante omnia futurus orator, cui in maxima celebritate et in media rei publicae luce vivendum est, adsuescat iam a tenero non reformidare homines neque illa solitaria et velut umbratica vita pallescere. excitanda mens et adtollenda semper est, quae in eiusmodi secretis aut languescit et quendam velut in opaco situm ducit, aut contra tumescit inani persuasione; necesse est enim nimium tribuat sibi, qui se nemini comparat. deinde cum proferenda sunt studia, caligat in sole et omnia nova offendit, ut qui solus didicerit quod inter multos faciendum est. mitto amicitias, quae ad senectutem usque firmissime durant religiosa quadam necessitudine imbutae. neque enim est sanctius sacris iisdem quam studiis initiari. sensum ipsum, qui communis dicitur, ubi discet, cum se a congressu, qui non hominibus solum sed mutis quoque animalibus naturalis est, segregarit? adde quod domi ea sola discere potest, quae ipsi prae
Abbreviated transcription (Latin):
enarret: cot illa discent: quot audient at cũm encẽdacõi
prelectioniq nimerus obstat: sic incõmodũ nã quid sere
undiq placet. mox illud cõparabimꝰ cõmodis. nec ego tamẽ
eo mieti pueꝵ uolo ubi negligat᷑. Sed neq pieceptor bonus
maiore se turba quã ut sustinere eam possit oneranerit et ĩ
primis ea habenda cura est. uehiis oinodo fiat nobis fami¬
uanter amicus nec officiũ in docẽdo speccet: sed affectum.
Ita nũꝙͣ erimus in tuiba ne sane quisꝙͣ luteris saltẽ leirer
mibutus eum in quo studiũ ingeniũq ꝑspexerit nõ ĩ suã¬
quoq gloriã peculiariter fouebit. Sed et ue iugiende suit
magne scole quoi ne ipsi quidt̃ rei assentior: sl aliquẽ me¬
rito cõcurrit᷑ nõ tamẽ hoc ualet eo ut fugiẽde suit omino
stole alid est enĩ uitare eas aliud eligere: et si resuta¬
uimus que contra dicũt᷑ iam explicemus quid ipsi seqͣ¬

Expanded text:
enarret, tot illa discent quot audient. at enim emendationi enarret, tot illa discent quot audient. at enim emendationi praelectionique numerus obstat. sit incommodum, nam quid fere undique placet? mox illud comparabimus commodis. nec ego tamen eo mitti puerum volo, ubi negligatur. sed neque praeceptor bonus maiore se turba, quam ut sustinere eam possit, oneraverit; et in primis ea habenda cura est, ut is omni modo fiat nobis familiariter amicus, nec officium in docendo spectet sed adfectum. ita nunquam erimus in turba. nec sane quisquam litteris saltem leviter imbutus eum, in quo studium ingeniumque perspexerit, non in suaquoque gloriam peculiariter fovebit. sed ut fugiendae sint  ad aliquem merito concurritur, non tamen hoc eo valet, ut fugiendae sint omnino scholae. aliud est enim vitare eas, aliud eligere. et si refutavimus quae contra dicuntur, iam explicemus, quid ipsi sequ
Abbreviated transcription (Latin):
młto plus secreti temporis studia desiderent: neq cñi stribẽti
ediscemi cogitãti p̾ceptor assistit: quoꝵ aliqͥd agẽtib quoius¬
cũq incerurtus impedimẽto est: leccio quoq nõ onĩs: nec
sempei p̾cũte: uel iniꝰpretante eget. Quãdo cñi tot auctorũ
noticiã comigeret: modicũ erto tempꝰ est quo in totũ diem
uelur opus ordinet᷑ Ideoq per pluies ire possũt eciã que sui¬
gulis tradenda sunt pleraq uero hanc cõdicionẽ habent: ut
eadem uoce ad omnes suũł ꝑferant᷑. Iaceo ad particõnibus
et declamadõibus rechoꝵ quib certe ꝙͣtũtũq inueris adhi-¬
brant᷑: tamẽ unusquisq totũ feret nõ euiĩ uox illa precep¬
toris: ut cenaminus pluribus sufficit sed ut̃ sol uniuersis
idem incis caloris q largitur gtrãmatitus quoq si de loquẽdi
rõne disserat: si põnes explicet: historias exponat: poemata

Expanded text:
esertim multo plus secreti temporis studia desiderent. neque enim scribenti, esertim multo plus secreti temporis studia desiderent. neque enim scribenti, ediscenti, cogitanti praeceptor adsistit, quorum aliquid agentibus cuiuscunque interventus impedimento est. lectio quoque non omnis nec semper praeeunte vel interpretante eget. quando enim tot auctorum notitia contingeret? modicum ergo tempus est, quo in totum diem velut opus ordinetur ideoque per plures ire possunt etiam quae singuli tradenda sunt. pleraque vero hanc condicionem habent, ut eadem voce ad omnes  quibus certe quantuscunque numerus adhibeatur, tamen unusquisque totum feret. non enim vox illa praeceptoris ut cena minus pluribus sufficit, sed ut sol universis idem lucis calorisque largitur. grammaticus quoque si de loquendi ratione disserat, si quaestiones explicet, historias exponat, poëmata
Abbreviated transcription (Latin):
sperpint. fir ee lys cosuetudo. deinde natria discunt hes
mitu amrequã stiant uicia esse Inde soluti ac fluẽtes
nõ accipiũt ex stolis mala ista sid in scołie asterũt. Uerũ
nistiors magis et magis uacabit unus uni ante omĩa
ul prohibet esse illũ irescio quẽ unũ ecũr cum eo qui in
scolt erudit᷑ ded eciã si ing̃i utiũq nõ possir lumẽ tamẽ
ilud cõuentꝰ honestissumi tenebris ac sollitudini p̾tulissẽ.
Nam optim ꝰ quisq preceptor et fiequẽtia gandet ac ma¬
iorem se theatio dignũ putat: at fere mĩores ex cõstrẽcit
sire in fir ntaris here singulis et officio fũgi quedã modo
pedattogoꝵ nõ u̾ndignant. Sed p̾stet aliciũ uel gracia. uel
peccima uel amĩticia: ut dectissimiu atq incõparabilẽ
magistrũ domi habeat: nõ canẽ ille totũ in uno dr̃e cõsup¬
tinus est: aut potesi esse ulla tam ꝑꝑetua discente iniẽrio

Expanded text:
spectantur. fit ex his consuetudo, inde natura. discunt haec spectantur. fit ex his consuetudo, inde natura. discunt haec miseri, antequam sciant vitia esse; inde soluti ac fluentes non accipiunt ex scholis mala ista sed in scholas adferunt. verum in studiis magis vacabit unus uni. ante omnia nihil prohibet esse illum nescio quem unum etiam cum eo, qui in scholis eruditur. sed etiamsi iungi utrumque non posset, lumen tamen illud conventus honestissimi tenebris ac solitudini praetulissem. nam optimus quisque praeceptor frequentia gaudet ac maiore se theatro dignum putat. at fere minores ex conscientia suae infirmitatis haerere singulis et officio fungi quodam modo paedagogorum non indignantur. sed praestat alicui vel gratia vel pecunia vel amicitia, ut doctissimum atque incomparabilem magistrum domi habeat: num tamen ille totum in uno diem consumpturus est? aut potest esse ulla tam perpetua discentis intentio
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit licet et inr hilomimꝰ amicũ grane uirũ aut fidelẽ
libertum laten filii sui adiñgere: quome assidune conuta¬
tus. eciam illos mieliores faciat qui tunebũt facile erat
huiꝯmetus Remediũ utinã liberorũ nostroꝵ mores non
ixsi perderem ꝰinfanciã statim deliciis soluimus: mollis
ila educacio quã iudulgenniã uocanius nemuos omnes mẽ¬
tis et corponis fiangir. Quidnõ adultus cõcupisce qui ĩ
xmpmus cepit : nondũ prima uba exprimieiã cecciai
pinsiiit iam conchylium poscie. ante palatu eoꝵ quã
monls instimm ꝰ. ini lecnicis crescut si teriã actuge nq ed
manbu stimq su bstitutiũ pendẽt gandenins si qade
licennus dixennt ueiba ne algxandinus quidẽ ꝓmutedis
delmre tisut et osculo excipinius net mrrũ nos docuimnd
ex nobis andiciñt. nosttas amicas. nostros cõcubinos uidẽt.
onine couiũ obscemis camicis strepit pndenda dictu

Expanded text:
fuerit, licet, et nihilominus amicum gravem virum aut fidelem fuerit, licet, et nihilominus amicum gravem virum aut fidelem libertum lateri filii sui adiungere, cuius assiduus comitatus etiam illos meliores faciat, qui timebantur. facile erat huius metus remedium. utinam liberorum nostrorum mores non ipsi perderemus. infantiam statim deliciis solvimus. mollis illa educatio, quam indulgentiam vocamus, nervos omnes mentis et corporis frangit. quid non adultus concupiscet, qui in purpuris repit? nondum prima verba exprimit, iam coccum intelligit, iam conchylium poscit. ante palatum eorum quam os instituimus. in lecticis crescunt; si terram attigerint, e manibus utrinque sustinentium pendent. gaudemus , si quid licentius dixerint: verbdeliciis risu et osculo excipimus. nec mirum: nos docuimus, ex nobis audiunt. nostras amicas, nostros concubinos vident, omne convivium obscenis canticis strepit, pudenda dictu
Abbreviated transcription (Latin):
staret. pocior nuhi racio uiuendi honeste: quã uel optunt
discendi uideretir: sed mea qͥdem sentẽtia icta ista arq
iudiiciera sunt Neq euĩ esse oratorẽ insi bonũ uirũ iudico
et fien eciã si potest uolo. De hac re igit priue corũpi mo¬
res in stolis putant nã et cormũpũt᷑ inreum : sed domi qͦq
et sunt multa eius ⁊ei exempla tam perdire quã ꝯfernate
Ianctissime utrobiq opimonis. Nanna quouisq totum
cura ꝙ distat da mentem ad peiora faclem da iegligẽtiã
formadi custodiendi q in etare prima pudorie nõ minorẽ
flagiaus occasioem secieta prebutũt. Nam et por̾ tmpie
esse domisticus ille preceptor: nec tucior inter semos malꝰ
quã ingennos parũ modestos cõncisacio est. Ar si bona
ipsus iñdoles. si non ceca ac sopita parẽtum secordia est.
et pret eprorem eligere sanctissimũ queq̃ue quonis rei preci¬
pua prudemibus est cuia et discipliã que magĩe seuera

Expanded text:
nstaret, potior mihi ratio vivendi honeste quam vel optime nstaret, potior mihi ratio vivendi honeste quam vel optime dicendi videretur. sed mea quidem sententia iuncta ista atque indiscreta sunt. neque enim esse oratorem nisi bonum virum iudico, et fieri etiamsi potest nolo. de hac re igitur prius. corrumpi mores in scholis putant; nam et corrumpuntur interim, sed domi quoque, et sunt multa eius rei exempla tam hercule quam conservatae sanctissime utrobique opinionis. natura cuiusque totum curaque distat. da mentem ad peiora facilem, da negligentiam formandi custodiendique in aetate prima pudoris: non minorem flagitiis occasionem secreta praebuerint. nam et potest turpis esse domesticus ille praeceptor, nec tutior inter servos malos quam ingenuos parum modestos conversatio est. at si bona ipsius indoles, si non caeca ac sopita parentum socordia est, et praeceptorem eligere sanctissimum quemque cuius rei praecipua prudentibus cura est et disciplinam, quae maxime severa
Abbreviated transcription (Latin):
d AObis Iam paulatii accrescere
puer et exire de grenno et discere serio in-¬
cipiat hoc igitm potissimũ loco traccãda
questio est: utilius ne sit donu acq intra
priuatos parictes studẽtem cõtinere, an frequẽtie stolaꝵ
et uelut publicis preceptoribus tiadere qd̾ quidẽ cum his
a quib clarissimaꝵ cuntatũ mores sunt instituti. tum
enmrẽtissinus auctoribus uideo placuisse/ nõ est tamen
dissumilandũ esse nõ nillos qui ab hoc prope publito
more prinata quadã persuasione dissentiant. Hi duas
precipuas iõnes sequi uident᷑ unã qd̾ moribus magis con¬
sulant fugiendo trribam hoĩm eius etans. que sir ad ui¬
cia maxiẽ proua uude cauias turpiũ sactoꝵ sipe extrrisse
utinã falso iacaret᷑/ Alrera qd quisquis fuimꝰ est ille pre¬
ceptor liberalius tempora sua impensis uin uido quã
si eadem in plures partiar᷑. Prior cauia prorsus grans
nã si studus quidẽ stolas prodesse moribus autẽ nocere ⁊̃¬

Expanded text:
d nobis iam paulatim adcrescere puer et exire de gremio et discere serio incipiat. hoc igitur potissimum loco tractanda quaestio est, utiliusne sit domi atque intra privatos parietes studentem continere an frequentiae scholarum et velut publicis praeceptoribus tradere. quod quidem cum iis, a quibus clarissimarum civitatium mores sunt instituti, tum eminentissimis auctoribus video placuisse. non est tamen dissimulandum, esse nonnullos, qui ab hoc prope publico more privata quadam persuasione dissentiant. hi duas pue rationes sequi videntur: unam, quod moribus magis consulant fugiendo turbam hominum eius aetatis, quae sit ad vitia maxime prona, unde causas turpium factorum saepe extitisse utinam falso iactaretur; alteram, quod, quisquis futurus est ille praeceptor, liberalius tempora sua impensurus uni videtur, quam si eadem in plures partiatur. prior causa prorsus gravis. nam si studiis quidem scholas prodesse, moribus autem nocere co
Abbreviated transcription (Latin):
alia exegerit racio. non prestum se ac depressum credeit
orator quoi disciplina et studiũ et excercitacio dederit uirg
eciã Iacilitaris quẽque armatũ semꝑ ac nelut ĩ procĩtu
stant᷑ nõ magis imꝙͣ in cariiis oracio quã in reb quot¬
tidiams ac domestitis sermo desficiet. nec se uuꝙͣ propter
hoc oneri iubtrahet modo sir canse discende tempꝰ. nam
cetera semꝑ stiet. Superest ur dicã de genere oracõme
hic erat propositus a nobis indiuisione prima locꝰ terciꝰ
nam ita promiserã me de arte: de artifice: de opere dit¬
turũ. quom sit ancẽ ⁊hetoris atq oratoris opus orõ.
pluresq eius forme ficut ostendã in omĩb his et ars est
et artifex pliuimũ tamẽ iuicẽ differũt uec solũ specie
ui sigini signo et tabula tabula. et actio acciõe. sed
geneit ip̃o nt grecis tuschanice statue: ut asiamere
eloqut̃ẽ actico. Suos aucẽ hec operũ genera que dico.

Expanded text:
alia ita exegerit ratio, non oppressum se ac deprehensum credet alia ita exegerit ratio, non oppressum se ac deprehensum credet orator, cui disciplina et studium et exercitatio dederit vires etiam facilitatis; questantem non magis unquam in causis oratio quam in rebus cotidianis ac domesticis sermo deficiet, nec se unquam propter hoc oneri subtrahet, modo sit causae discendae tempus; nam cetera semper sciet. superest ut dicam de genere orationis. Hic erat propositus a nobis in division prima locus tertius; nam ita promiseram me de arte, de artifice, de opere dicturum. cum sit autem rhetorices atque oratoris opus oratio pluresque eius formae, sicut ostendam, in omnibus his et ars est et artifex. plurimum tamen invicem differunt; nec solum specie, ut signum signo et tabula tabulae et actio actioni, sed genere ipso, ut Graecis Tuscanicae statuae, ut Asianus eloquens Attico. suos autem haec operum genera, quae dico,
Abbreviated transcription (Latin):
respiciit. requiuũtq num aliquid ex illis interuelli
acqz ex tempore dicendis inieu possit. quod si tiat nõ
coheret nec cõmissuris modo ut in opere male inc̃to hi¬
antibus. sed ip̃a coloris inequalitate detegit᷑ ita nec
liber est impetus. nec cra cõtexta et utrũq alteu ob¬
stat. illa cĩ que stripta tunt retinẽt añnũ nõ sequũt᷑
Itaq in his accionib om̃i ut agricole dicut pede stan¬
dum est. nã quom in proposicõne ac refutacõe causa
cõsistat que nostre partis sunt scripta. esse possune.
que eciã responiirũ aduersariũ certũ est. aliguãdo
postumꝰ ut caniã bene nouerimꝰ alterũ ibi lumere ut
dicentẽ aduersaniũ diligenter audiamꝰ. licet tant pre¬
cogitare plina. et añnũ ad omĩs casus compon̾e idq
est tuci ꝰ stilo quo tacilius et ouintit᷑ cogitacio. et trãs¬
fertui. et sine in repõdendo fuerit iubito dicedũ. siucq

Expanded text:
respiciunt requiruntque, num aliquid ex illis intervelli respiciunt requiruntque, num aliquid ex illis intervelli atque ex tempore dicendis inseri possit; quod si fiat, non cohaeret nec commissuris modo, ut in opere male iuncto, hiantibus sed ipsa coloris inaequalitate detegitur. ita nec liber est impetus nec cura contexta, et utrumque alteri obstat; illa enim quae scripta sunt reticent animum, non sequuntur. itaque in his actionibus omni, ut agricolae dicunt, pede standum est. nam cum in propositione ac refutatione causa consistat, quae nostrae partis sunt scripta esse possunt, quae etiam responsurum adversarium certum est est ut causam bene noverimus, alterum ibi sumere, ut dicentem adversarium diligenter audiamus. licet tamen praecogitare plura et animum ad omnes casus componere, idque est tutius stilo, quo facilius et omittitur cogitatio et transfertur. sed sive in respondendo fuerit subito dicendum, sive quae
Abbreviated transcription (Latin):
scuit nõcant᷑ nũs quia uariũ fere propositũ agẽciũ fuit
et quoꝵdam cina tarditatis. quordã taciliras temeri¬
tans cuimẽ laborauit quẽ credã fore in hoc oratoris
modũ tradere nõ alienũ indeti. affert ad dicendir̃
cure semꝑ quãtũ plurimũ poterit neq c̃m hoc solũ
neglegentis. sed mali et in sustepta cauia ꝑtidi at pro¬
ditoris est peins a gere quã possit. Ideoq ne iusciprẽde
quidẽ tumt canse plures quã quib iuffecturũ se saat.
dicet stripta quã res paciet᷑ plurima et ut demosthe¬
uce ait si cõtuget et sculpta sed hoc aut p̾me accõnes
aut que in publicis iudicus post interiectos dies daut᷑
punserint ad quem protinꝰ respondendũ ẽ omia para¬
i nõ possunt. adeo ut paulominꝰ prõptis eciã noceat
scripsisse si alia ex diuerso quã opinan suerĩt occui¬
rerunt. Inniti eñ̃ recedũt a preparatis et totã accioẽ

Expanded text:
serunt vocantur. nunc , quia varium fere propositum agentium fuit, serunt vocantur. nunc , quia varium fere propositum agentium fuit, et quorundam cura tarditatis, quorundam facilitas temeritatis crimine laboravit, quem non alienum videtur. adferet ad dicendum curae semper quantum plurimum poterit. neque enim hoc solum negligentis, sed mali et in suscepta causa perfidi ac proditoris est, peius agere quam possit. ideoque ne suscipiendae quidem sunt causae plures quam quibus suffecturum se sciat. dicet scripta quam res patietur plurima et, ut Demosthenes ait, si continget, et sculpta. sed hoc aut primae actiones aut quae in publicis iudiciis post interiectos dies dantur permiserint; at cum protinus respondendum est, omnia parari non possunt, adeo ut paulo minus promptis etiam noceat scripsisse, si alia ex diverso, quam opinati fuerint, ocem'rerint. inviti enim recedunt a praeparatis et tota actione