comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ id qđ ait ñ erat antequã nasceretur. id laborans ut denon extantib
nasceretur. id .ẽ. ñ ado patre indm̃filiũ uera & ꝑfectit natiuitate
natus esset : In ipsa totius expositionis conclusione : adultimũ irre
ligiosi furoris sui ꝓrupit ardore dicens Sienĩ quod exipo & qđ

Expanded text:
per id quod ait, non erat antequam nasceretur, id laborans, ut 143 de non exstantibus per id quod ait, non erat antequam nasceretur, id laborans, ut 143 de non exstantibus nasceretur, id est, non a Deo patre in Deum filium vera et perfecta nativitate natus esset, in ipsa totius expositionis conclusione ad ultimum et profanissimum irreligiosi furoris sui prorupit ardorem, dicens: « Si enim quod ex ipso, et
Abbreviated transcription (Latin):
exis tens ñ daretur auctoritas Tũ porro si irreligiose hoc dictum
existimaretur. adesset ei ꝓmpta defensio : quia nasci qui erat non
potuit neq quierat ne esset nascendi causam ꝑquam esset
ħabuis set. cũ natiuitas adidꝓ fitiat. ut subsistat esse qui nascit᷑
Ostulte atq impie. quis natiuitatẽ expec tet in eo quisine nati¬
uitate subsistat : aũquomodo qui ẽ. nasci ex istimandus est
cũ natiuitas natura nascendi sit: Sed subdole adnegandam
exdõ patre unigenitidĩ natiuitatem contendens. ꝑ id qđ non fuit
antequã nasceretur euadere uoluisti: qđ ds̃ ex quo dĩfilius natus. ẽ
erat. maneretq dĩnatura. ex qua filius deus natiuitate subsistit
siigitur exdõ natus ẽ: manentis naturae confitenda natiuitas est
Non ut d̃s quierat nasceretur: sed ut exdõ quierat: dĩ natiuitas
intelligeretur. Sed irreligiose ȩstus suos calor hereticus non continet

Expanded text:
existens non daretur auctoritas: tum porro si irreligiose hoc dictum existens non daretur auctoritas: tum porro si irreligiose hoc dictum existimaretur, adesset ei prompta defensio, quia nasci qui erat non potuit; neque qui antea esset, nascendi causam per quam esset habuisset; cum nativitas ad id proficiat, ut subsistat esse qui nascitur. O stulte atque impie, quis nativitatem exspectet in eo, qui sine nativitate subsistat? Aut quomodo qui est nasci existimandus est, cum nativitas natura nascendi sit? Sed subdole ad negandam ex Deo patre unigeniti Dei nativitatem contendens, per id quod non fuit ante quam nasceretur evadere voluisti; quod Deus, ex quo Dei filius natus est, erat; maneretque Dei natura, ex qua filius Deus nativitate subsistit. Si igitur ex Deo natus est, manentis naturae confitenda nativitas est; non ut Deus qui erat nasceretur, sed ut ex Deo qui erat Dei nativitas intellige
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ nascitur audeat p̃dicare : Non enim quimanebat ds. sed ex ma¬
quierat natus. ẽ: sed exhis atq in his quȩdĩ erant ds̃ natus existit:
Om̃is igitur hic superior hereticȩ fraudulentiȩ sermo hanc uiã in¬
piissimȩ doctrinȩ suȩ p̃parauit: ut unigenitũ suũ dm̃ negatura
tanquam ratione ueritatis ante p̃missa. exnihilo potius quã ex dõ
natũ p̃dicaret. natiuitatẽ eius adcreationis referens denon extantib
ꝓrupit dicens filius aut̃ sine tẽpore editus. & ante scła creatus et
fundatus. ñ fuit ante quã nasceretur: Temperauit se quantũ puta.
hereacus sermo & adimpietatis confirmationẽ. & ad calũniȩ siquȩ¬
sao intenderetur excusationẽ. dicens Non erat antequã nasceretur:
ut ineo qđ nonfuit antequã nasçeretur naturã ei subsistentis ori¬
ginis denegaret. & cepisset esse denihilo cui ante natiuitatẽ suam

Expanded text:
Deus nascitur audeat praedicare? Non enim qui manebat Deus, sed ex maDeus nascitur audeat praedicare? Non enim qui manebat Deus, sed ex maqui erat natus est; sed ex his atque in his, quae Dei erant, Deus natus exstitit. Omnis igitur hic superior haereticae fraudulentiae sermo hanc viam impiissimae doctrinae suae praeparavit: ut Unigenitum Deum negatura, tamquam ratione veritatis ante praemissa, ex nihilo potiusquam ex Deo natum praedicaret, nativitatem ejus ad creationis referens de non exstantibprorupit dicens: Filius autem sine tempore editus et ante saecula creatus et fundatus, non fuit antequam nasceretur. Temperavit se, quantum putat, haereticus sermo et ad impietatis confirmationem, et ad calumniae, si quaestio intenderetur, excusationem, dicens: non erat antequam nasceretur: ut in eo quod non fuit antequam nascitur, naturam ei subsistentis originis denegaret, et coepisset esse de nihilo, cui ante nativitatem suam
Abbreviated transcription (Latin):
denon ex tantib natus ẽ: sed natiuitatis suȩ uiuentẽ habuit naturã.
Nec idẽ ds̃ qui erat. sed ds̃ exdõ qui erat natus est : & natiuitas habuit
originis suae in ipsa sua natiuitatenaturã. Si enĩ ex nr̃o loquim: in solen¬
tes sumus sinuero adloquendũ edoctosnos ꝑdm̃ docebimus. natuitasdei
scđm doc trinãdi. ẽ confitenda: hanc igitur in patre & filio naturae uni¬
tatẽ . & hoc uiuentis natiuitatis in enarrabile sacram̃tũ excludere here¬
ticus furor tẽptans: ait Non eũ qui fuit ante post modũ natũ. nec suꝑ¬
creatũ infilio. Iuis enĩ tã uesanus erit. ut defecisse ase patrẽ putet. ut
idẽ quifuerat postea nasceretur uł suꝑ crearet᷑ infiliũ. & esset ab olitio
dei ut suc cederet de abolitione natiuitas. cũ natiuitas manentẽ teste¬
tur auctorẽ. Uelquis tã demens ut substitisse filiũ nisi exnati¬
uitate fateatur: Quis porro tã uecors quiñ extitisse dm̃ exeo quo

Expanded text:
tis suae viventem habuit naturam. Nec idem Deus, qui erat; sed Deus ex Deo, qui erat, natus est: et nativitas habuit originis suae in ipsa sua nativitate naturam. Si ex nostro loquimur, insolentes sumus: sin vero ad loquendum edoctos nos per Deum docebimus, nativitas Dei secundum doctrinam Dei est confitenda. Hanc igitur in Patre et Filio naturae unitatem, et hoc viventis nativitatis inenarrabile sacramentum excludere haereticus furor tentans ait, « Non eum, qui fuit ante, postmodum natum vel supercreatum in filium. » Quis enim tam vesanus erit, ut defecisse a se Patrem putet; ut idem, qui fuerat, postea nasceretur vel supercrearetur in filium; et esset abolitio Dei, ut succederet de abolitione nativitas, cum nativitas manentem testetur auctorem? Vel quis tam demens est, ut substitisse filium nisi ex nativitate fateatur? Quis porro tam vecors, qui non exstitisse Deum ex eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
credere alit̃ aut uelim. Quid me miserũ dete fefellisti. & infelicẽ
carnẽ atq animã alienȩ ate cognitionis doc trina ꝑdidisti. dece¬
pit me post rubri maris diuisionẽ gła descendentis demonte moysi.
& om̃ia tecũ archanoꝵ cȩlestiũ secreta cernentis. huic ego dete
uerbis tuis credidi. Perdidit me reꝑtus scđm cortuũ dauid. & dignus
salomon diuinae sapientiae munere. & uso dñõ sabaoth eͥsaias p̃di¬
cans. & ante confirmationẽ scificatus in utero hieremias. eradican¬
darũ & plantandarũ gentiũ ꝓpħes & mysteri i resurrectionis
etechiel testis. & iuir desiderioꝵ danihel tẽpoꝵ conscius. & ꝓpħarũ
consecratus chorus &omne p̃dicationis euangelicȩ sacram̃tum.
electus ex publicano matheus in apłm. & ex familiaritate dnĩ reue¬
latione cȩlestiũ mysterioꝵ dignus iob̾s. & post sacram̃ti confessio

Expanded text:
credere aliter, aut velim. Quid me miserum de te fefellisti, et infelicem carnem atque animam alienae a te cognitionis doctrina perdidisti? Decepit me post rubri maris divisionem gloria descendentis de monte Moysi, et omnia tecum arcanorum coelestium secreta cernentis Exodi XXXIV, 29. Huic ego de te verbis tuis credidi. Perdidit me repertus secundum cor tuum David , et dignus Salomon divinae sapientiae munere , et viso Domino Sabaoth Esaias praedicans , et ante conformationem santificatus in utero Jeremias eradicandarum et plantandarum gentium prophetes , et mysterii resurrectionis Ezechiel testis , et vir desideriorum Daniel temporum conscius , et prophetarum consecratus chorus, et omne praedicationis evangelicae sacramentum, electus ex publicano Matthaeus in Apostolum, et ex familiaritate Domini revelatione coelestium mysteriorum dignus Joannes , et post
Abbreviated transcription (Latin):
&diuisibilis & conuertibilis & corpus scđm illos. & quantũ in ip̾is .ẽ¬
it consequentia corporis sustinens sine corpore deus G
& multȩ difficultatis labor esset ueritatẽ religionis aduersus
falsitatis impietatẽ tueri: siquantũ audet impietas. intantũ
consuleret prudent̃. Sedbene qđ irreligiositatis uoluntas. ex ino-¬
pia prudentie.ẽ. & id circo cũ facilis sit aduersũ stultitiã respon¬
sionis em̃datio : ttim̃ difficilis stultoꝵ .ẽ. ꝑ quã primũ & ratio
intelligentiȩ ñ quęritur. & deinceps ab intelligente intimata
ñ capitur. Sed si quos timordĩ & intelligentiȩ ignoratio. ñ impie¬
tatis uoluntas ꝑstultitiȩ sensũ detinuerit merrorẽ : sꝑoutad em̃

Expanded text:
convertibilis, et corpus secundum illos, et, quantum in ipsis est, consequentia corporis sustinens sine corpore Deus. » Gravis et multae difficultatis labor esset veritatem religionis adversum falsitatis impietatem tueri, si quantum audet impietas, in tantum consuleret prudenter. Sed bene, quod irreligiositatis voluntas ex inopia prudentiae est. Et idcirco cum facilis sit adversum stultitiam responsio, emendatio tamen difficilis stultorum est: per quam primum et ratio intelligentiae non quaeritur, et deinceps ab intelligente intimata non capitur. Sed si quos timor Dei et intelligentiae ignoratio, non impietatis voluntas per stultitiae sensum detinuerit in errore, s
Abbreviated transcription (Latin):
lampadã induas partes. Nec qui fuit ante post modũ natũ uł suꝑ ci¬
atũ infilio. sicuti & tu ipse beatissime papa media in ȩccła & in conses¬
su frequent̃ eos quitalia introducunt renuisti : sed sicuti diximus uo¬
luntate ante tẽpora & scła creatũ. & uiuere & esse accipiens apatre. & głais
ei coͣnsubsis tente patre Neq enĩ pater dans ei om̃iũ herȩditatẽ. fraudauit

Expanded text:
nte, postmodum natum vel supercreatum in filium, sicuti et tu ipse, beatissime papa, media in ecclesia et in consessu frequenter eos qui talia introducunt renuisti: sed sicuti diximus, voluntate Dei ante tempora et saecula creatum, et vivere et esse accipiens a Patre, et glorias ei consubs
Abbreviated transcription (Latin):
scire Audiant filiũ scientiȩ huiꝰ ignorationẽ impiis ex ꝓbrantẽ : tũ
cũ sibi patrẽ dm̃ ud ȩi dicerent. Ait enĩ. Sids̃ pat̾ ur̃ esset : diligeretisutiq
me Tgo enĩ ado exiui & ueni : nec enĩ ame ueni. sedille me misit Reli¬
giosi nominis assũptionẽ dĩ filius in his quise filiũ dĩ confitentes. patrẽ
sibi dm̃ dicerent ñ improbauit: secl temera riam uidȩoꝵt usurpationẽ

Expanded text:
scire. Et audiant Filium scientiae hujus ignorationem impiis ex exprobrantem, tum scire. Et audiant Filium scientiae hujus ignorationem impiis ex exprobrantem, tum cum sibi patrem Deum Judaei dicerent; ait enim: Si Deus pater vester esset, diligeretis utique me; ego enim a Deo exivi, et veni: nec a me veni, sed ille me misit . Religiosi nominis assumptionem Dei filius in his qui se Dei filium confitentes patrem sibi Deum dicerent, non improbavit; sed temerariam Judaeorum us
Abbreviated transcription (Latin):
nostis Om̃ia utiq exnihilo: & usq ad eo exnihilo ut etiã unigenitũ
nescunt. & unde sit nesciunt: Nã id qđ undesit ignoratur: natu¬
rã exqua .ẽ. dũ undesit nescit᷑ ostendit. Ignorari enĩ undesit ñpo¬
test. quicquid subsistit exnibilo: quia hoc ipũ qđ non ignoratur
exnihilo ignorationẽ eius unde sit ñ habet. Non exse .ẽ. aut̃ ille
quiuenit : sed quimisit illũ uerax .ẽ. quẽ impii nesciunt. Iãgͦ ille
qui misit : ipe est quimisisse ignoratur. Ab eo gͦ. quimisit ẽ. illequi
missus ẽ : & ab eo ẽ. unde esse nescit᷑ & ob hoc quisit ipe nescitur: dum
ignoratur a quosit. Non nouit xp̃m. qui unde xp̃ssit nescit: nec
filiũ confitetur qui negat natũ. nec natũ intelligit: qui putabit exni¬
hilo. Exnihilo aut̃ usq ad eo ñ ẽ : ut impii undesit nesciant. Nesciuã
plane. nesciunt : qi naturã nomini adimunt. quinescientes ñ amant

Expanded text:
sim nostis. Omnia utique ex nihilo, et usque adeo ex nihilo, ut etiam unigenitum sim nostis. Omnia utique ex nihilo, et usque adeo ex nihilo, ut etiam unigenitum t Christum nesciunt, et unde sit nesciunt? Nam id, quod unde sit ignoratur, naturam ex qua est, dum unde sit nescitur, ostendit. Ignorari enim unde sit non potest, quiquid substitit ex nihilo: quia hoc ipsum, quod non ignoratur ex nihilo, ignorationem ejus unde sit non habet. Non ex se est autem ille qui venit; sed qui misit eum verax est, quem impii nesciunt. Jam ergo ille qui misit, ipse est qui misisse ignoratur. Ab eo ergo, qui misit, est ille qui missus est: et ab eo est unde esse nescitur; et ob hoc qui sit ipse nescitur, dum ignoratur a quo sit. Non novit Christum, qui unde Christus sit nescit; nec filium confitetur, qui negat natum; nec natum intelligit, qui putavit ex nihilo. Ex nihilo autem usque adeo non est, ut impii unde sit nesciant. 30. plane, nesciunt, qui naturam nomini adimunt, qui nescientes non 155 amant
Abbreviated transcription (Latin):
ab eo sit. habes igitur ꝓprietatẽ cognitionis. de ꝓprietate gene¬
rationis. & qđ ab eo .ẽ. non creaturȩ in eo uirtutẽ Nã om̃ia adõ
q̃ ab eo ẽ. ad aduentus sui tẽpus heresis inuaderet: contis
subiecit. Qm̃ ab eosum: & ipe me misit. Tenuit ordinẽ euangelici
sacram̃ti. natũ se ꝓfessus & missũ : ut & qui esset. & unde ẽẽt scđm
superiorẽ sententiã nosceretur. Neq enĩ idif̾ũ ẽ. ab eo sũ. & ip̾e
me misit: sicuti ñ idẽ ẽ. neq me scitis. neq undesim nostis
nquid ñ omĩs homo in carne licet natus scđm sensũ cõ¬
nis opinionis exdõ ẽ. & quomodo negat ab his ułse ip̃ũ. uel
unde ipe sit sciri nisi id unde ẽ ad naturȩ suae referret auctor ẽ.
Qui id circo ignorabilis esset : quia qđ ipe dĩ filius esset ignoraretur
iscute infelix stultitia quid illud sit : neq me scitis. neq und

Expanded text:
genegenerationis: et quod ab eo est, non creaturae in eo virtutem nam omnia ad eo quod ab eo est, ad adventus sui tempus haeresis invaderet, continuo subjecit: Quoniam ab eo sum, et ipse me misit. Tenuit ordinem evangelici sacramenti, natum se professus et missum: ut et quis esset, et unde esset, secundum superiorem sententiam nasceretur. Neque enim id ipsum est ab eo sum, et ipse me misit: sicuti non idem est neque me scitis, neque unde sim nostis. Numquid non omnis homo in carne licet natus, secundum sensum communis opinionis ex Deo est? Et quomodo negat, ab his vel se ipsum, vel unde ipse sit sciri: nisi id unde est, ad naturae suae referret auctorem? qui idcirco ignorabilis esset, quia ipse esse filius Dei ignoraretur. Discute, infelix, stultitia quid illud sit: Neque me scitis, neque unde
Abbreviated transcription (Latin):
tio.ẽ. cũ eũ ad salutarẽ confessionis doctrinã ad monemur audire :
ita in eo filius & natiuitatis ueritatẽ docuit & aduentus. dicens
Heq me scitis. neq unde sim nostis. nec enĩ ame ueni. sed ẽ uerax
qui misit me quẽ uos nescitis. Sed ego noui eũ : ꝗm̃ ab eosũ & ipe
me misit. Patrem. nemonouit. & frequens hinc ꝓfessio filii est.
Id circo aut̃ soli sibi esse cognitũ dicit: quia ab eo sit. Quȩro autẽ
sunt. & quomodo patrẽ ñ unuiersa nouer̃. cũ filius eũ idcir co
quia ab eo ẽ ñnesciat: Quod sicreatus potius quã natus uidebitꝰ
in eo qđ ab dõ ẽ cũ adõ cunctasint. quomodo ñ concȩteris patrem
quȩ abeosunt ignorat. Iin uero id circo ei quia ab eosit eũ nos¬
se sit ꝓpriũ. quomodo ñ hoc ei qđ ab eo ẽ. erit ꝓpriũ. scilicet ut
uerus filius ex naturadĩsit. cũ idcirco dm̃ solus nouerit quia solus

Expanded text:
tio est, cum eum ad salutarem confessionis doctrinam admonemur audire: tio est, cum eum ad salutarem confessionis doctrinam admonemur audire: ita in eo Filius et nativitatis veritatem docuit et adventus, dicens: Neque me scitis, neque unde sim nostis: nec enim a me veni, sed est verax qui misit me, quem vos nescitis; sed ego novi eum, quoniam ab eo sum, et ipse me misit . Patrem nemo novit, et frequens hinc professio Filii est . Idcirco autem soli sibi esse cognitum dicit, quia ab eo sit. Quaero autem sunt. Et quomodo Patrem non universa noverunt, cum Filius eum idcirco, quia ab eo est, non nesciat? Quod si creatus potius, quam natus, videbitur in eo quod a Deo est; cum a Deo cuncta sint, quomodo non cum caeteris Patrem quae ab eo sunt ignorat? Sin vero idcirco ei, quia ab eo sit, cum nosse sit proprium; quomodo non hoc ei, quod ab eo est, erit proprium? scilicet ut verus filius ex
Abbreviated transcription (Latin):
ut oꝑa ipsa patris quȩ gerit. ueritatẽ testimonu huius affirment
Quid infertur hodie calũniȩ. ut adoptio nominisset iut indax
dssit ut nomina in ania sint: Testatus ẽ pat̾ defilio operibus
suis filius testimoniose patris exȩquat: Curñuideatur esse
ineo idiẽ fili oueritas quȩ & dicitur & probatur: Non ẽ ꝑdm̃
patrẽ filii nom̃ inxp̃o ex adoptione bonitatis: neq scĩta te
meruit hoc nom̃. sicut plures post confessionẽ fidei. dĩfilii sunt.
Proprictatis enĩ in his significatio nulla . ẽ: nominis Namque tan¬
tũ ut dõ dignũ. ẽ. indultit dignatio. ẽ: aliudẽ hic ẽ. & hic m̃sẽ & hunc
minus filius. hac pat̾nȩ significationis ꝓprictate testatur. Ut enĩ
in eo qđ ait pat̃. hic ẽ filius m̃s. naturȩ demonstratio ẽ. & in eo qđ
subiecit. hunc audite. sacram̃ti & fidei obquã decęlis uenit. audi¬

Expanded text:
ut opera ipsa Patris, quae gerit, veritatem testimonii hujus affirment. ut opera ipsa Patris, quae gerit, veritatem testimonii hujus affirment. Quid infertur hodie calumniae, ut adoptio nominis sit, ut mendax Deus sit, ut nomina inania sint? Testatus est Pater de Filio, operibus suis Filius testimonio se Patris exaequat: cur non videatur esse in eo, id est filii veritas quae dicitur et probatur? Non est per Deum patrem filii nomen in Christo ex adoptione bonitatis: neque sanctitate meruit hoc nomen, sicut plures post confessionem 153 fidei Dei filii sunt. Proprietatis enim in his significatio nulla est: nominis namque tantum, ut Deo dignum est, indulta dignatio est. Aliud est hic est, et hic meus minus Filius hac paternae significationis proprietate testatur. Ut enim in eo quod ait Pater, Hic est filius meus, naturae demonstratio est, et in eo quod subjecit, Hunc audite, sacramenti et fidei, ob quam e coelis venit, audi
Abbreviated transcription (Latin):
deme Neq uocẽ eius audistis: neq figurã eiꝰ uidistis: Iuero qđ
testimoniũ patris deeo fuerit. Reuolue euangelica uolumina:
& totũ eor opus recense. da testimoniũ patris p̃ter quã qđ auditũ ẽ.
hic ẽ filius ms̃ dilectus in quo cõplacui. & tues filius ms hoc iołs
licet non ignarus audiuit . tam̃ ad doctrinã nram̃ pat̾nȩ uocis
testimonium mit titur Nec hoc sufficit. Ioħs quidẽ in deserto dis¬
nus acuoce .ẽ. sed & apłi ñfuerant. huius testimonis auctorita¬
te priuandi Eadẽ decȩlo adeos uox ad ẽ : sed accipiunt plusio ħe
Ioħs enĩ iã ab utero ꝓphetans: ñ eguit ac uoce: hunc audite
Audiã plane: nec quẽ quã p̃ter hunc audiã nisi eũ qui audie¬
rit ut doceret. Sinullũ aliud patris defilio testimoniũ extat
in libris. quã qđ hic filius suus sit : testimonii huius hȩcueritas ẽ.

Expanded text:
de me; neque vocem ejus audistis, neque figuram ejus vidistis . Quaero quod de me; neque vocem ejus audistis, neque figuram ejus vidistis . Quaero quod testimonium Patris de eo fuerit. Evolve evangelica volumina, et totum eorum opus recense. Da testimonium Patris, praeter quam quod auditum est: Hic est filius meus dilectus, in quo complacui , et: Tu es filius meus . Hoc Joannes licet non ignarus audivit, tamen ad doctrinam nostram paternae vocis testimonium mittitur: nec hoc sufficit. Joannes quidem in deserto dignus hac voce est, sed et apostoli non fuerunt hujus testimonii auctoritate privandi. Eadem de coelo ad eos vox adest: sed accipiunt plus Joanne. Joannes enim jam ab utero prophetans non eguit hac voce: Hunc audite. Audiam plane: nec quemquam praeter hunc audiam, nisi eum qui audierit ut doceret. Si nullum aliud Patris de Filio testimonium exstat in libris, quam quod hic filius suus sit: testimonii hujus veritas est,
Abbreviated transcription (Latin):
& pat᷑ . omĩa ei tradita sunt : & in om̃ib. nihil intelligit᷑ excerptũ
Si potestas exęquata ẽ. si secretũ cognitionis ȩquale ẽ. sinatura in
nominib ẽ: quȩro quomodo qđ uocantur ñ sunt. quoꝵ & ius in potesta¬
te. & difficultas in cognitione ñ differt. Nonfallit itaq in uocabu¬
lis ds̃: nec se aut pater mentitur aut filius & accipe. quã inhis
ip̾a oꝑa quȩ facio testimoniũ ꝑhibent deme qm̃pat̾ misit me
nominis testimonio tantũ. sed etiã uirtutis docet esse. filiũ. Oꝑa enĩ
eiꝰ quȩ ficcit: testantur a patre missum. Quero quãrẽ oꝑa testant᷑
Missũ nãq esse: itaq & filii obȩdientia & pat̾na auctoritas docet᷑
in misso. dũ alterius oꝑa esse ñ possunt quȩ facit. nisi eiꝰ qui missus
apatre sit. Sedoꝑa ñ sufficiunt in credibilib : ad testimoniũ qđ se
pat̾ miserit sequit᷑ nãq & quimisit me pat̃: ipe testificatus est

Expanded text:
n omnibus nihil intelligitur exceptum. Si potestas exaequata est, si secretum cognitionis aequale est, si natura in nominibus est: quaero quomodo quod vocantur non sunt, quorum et vis in potestate, et difficultas in cognitione non differt. Non fallit itaque in vocabulis Deus, nec se aut Pater mentitur, aut Filius: et accipe quam in his ipsa opera quae facio, testimonium perhibent de me, quoniam Pater misit me:nominis tantum testimonio, sed etiam virtutis, docet se esse filium: opera enim ejus, quae facit, testantur a Patre se missum. Quaero, quam rem opera testentur? Missum namque esse. Itaque et Filii obedientia et paterna auctoritas docetur in misso, dum alterius opera esse non possunt quae facit, nisi ejus qui missus a Patre sit. Sed opera non sufficiunt incredibilibus ad testimonium, quod se Pater miserit. Sequitur namque: Et qui misit me Pater, ipse testificatus est
Abbreviated transcription (Latin):
sedm illo s: & quantũ inipsis ẽ. consequentia corporis sus tinens pine
corponlas: & quia nobis e lintego aduersus hanc ampuis semis dociume
ex postconẽ euangelicis nunc erit sermo conseuenso eseis tmauimnꝰ
ompe uame iprimo licet libro editionẽ huius heresis conseriptã nuo
quoq hant sextonis serere ut recens lertio & respensiones assingula
suoi taconslatio. ꝑ euan gelicas atq aplicas institautiones mutis
licet & contradicentib sensũ ueritatis eliciat. Dicunt ergo N ouimus unũ dm̃.¬

Expanded text:
ns sine corpore Deus. » Et quia nobis ex integro adversum hanc impiissimae doctrinae expositionem evangelicus nunc erit sermo; consequens existimavimus omnem jam in primo licet libro editionem hujus haereseos conscriptam, nunc quoque huic sexto inserere: ut recens lectio, et responsionis ad singula subjecta collatio, per evangelicas atque apostolicas institutiones invitis licet et contradicentibus sensum veritatis eliciat. Dicunt ergo. Exemplum
Abbreviated transcription (Latin):
nisi pat̃. neq patrẽ quis nouit nisi filius. & cui uoluerit filius reuela¬
re Adid qđ dictũ .ẽ. hic ẽ filius ms̃. & pat̾ ms̃. utrũne sibi conuenit
Nemo nouit filiũ nisi pat̃. neq patrẽ quisquã nouit nisi filius: Non
enĩ nisi ꝑmutuã testificationẽ cognosci uł ꝑpatrẽ filius. uł ꝑfiliũ pat̾

Expanded text:
nisi Pater, neque Patrem quis novit nisi Filius, et cui voluerit Filius revelanisi Pater, neque Patrem quis novit nisi Filius, et cui voluerit Filius revelare . Ad id quod dictum est: Hic est filius meus, et Pater meus, utrumne sibi convenit: Nemo novit Filium nisi pater, neque Patrem quis novit nisi Filius? Non enim nisi per mutuam testificatione
Abbreviated transcription (Latin):
turã uocabulis non in telligo: quid credendũ & intelligendũ sit quęro. Non
mͥ. relinquitur alia suspitio. Auctoritas decęlo pat̾na.ẽ: hic ẽ filius ins̃
Professo fidelis ẽ : domus patrismei. & pat̾ms̃. Pro fessio nominis salus est.
cũ int̾rogatio fidẽ postulat. dicens. Tucredis infiliũdĩ: Proprietatis
nomina sequuntur : ubimsẽ Tibi quȩro heretice unde alia p̃sũptiosit
Adimis patri fidẽ : filio ꝓfessionẽ. nominib naturã . Vinerbis dĩ affers
nesint qđ enuntiant. Impietatis tuȩ sola impudentia ẽ .: ut m̃titũ dese
ostendat. ut de quo dictum .ẽ. hic ẽ filius mis. & adquẽ dictũ ẽ pat̾ ms.
hoc sint qđ nuncupantur : tam̃ neaut adoptionis infilio nom̃ sit.
aut honoris in patre. uideamus quȩ ꝓprietates ꝑfiliũ ad filii nom̃
adiectȩ sint : ait Omĩa .mͥ. tradita sunt a patre . & nemo nouit filiũ

Expanded text:
turam vocabulis non intelligo, qui credendum et intelligendum sit quaero. Non turam vocabulis non intelligo, qui credendum et intelligendum sit quaero. Non mihi relinquitur alia suspicio. Auctoritas Professio filii de se est : Domum patris mei, et Pater meus. Professio nominis salus est, cum interrogatio fidem postulat, dicens: Tu credis in filium Dei ? Proprietatis nomina sequuntur, ubi meus est. Tibi quaero, haeretice, unde alia praesumptio sit. Adimis Patri fidem, filio professionem, nominibus naturam: vim verbis Dei affers, ne sint quod enuntiant. Impietatis tuae sola impudentia est, ut mentitum de se ostendat, ut de quo dictum est: Hic est filius meus, et ad quem dictum est, Pater meus, hoc sint quod nuncupantur: tamen ne aut adoptionis in Filio nomen sit, aut honoris in Patre: videamus quae proprietates per Filium ad filii nomen adjectae sint. Ait: Omnia mihi tradita sunt a Patre meo, et nemo novit Filium
Abbreviated transcription (Latin):
ta alia istiusmodi. dequib suo ordine erit sermo: tam̃ in hac tã assidua
humilitatis contestatione insolentiȩ eũ arguat. qđ sibi dm̃patrẽ dicat cũ ait
Om̃is plantatio quã non plantauit pat̾ms eradicabitur. Ułillud. domum
temerariȩ p̃sũptionis potiussit quã confitentis naturȩ. quȩ conscia na¬
tiuitatis suȩ teneat ueritatis nom̃ inpatre: Humilitatis igitur ꝓfessio¬
ne frequens. ñ habet hoc insolentiȩ uitiũ. ut sibi aliena uindicet & ñsua de¬
fendat. & ꝓpriedõ coȩquanda p̃sumat: nec pari temeritate qua patrẽ nun¬
cupat. sequoq filiũ ꝓfiteatur dicens. Nec enĩ misit ds̃ filiũ suũ in hunc
mundũ ut udicet mundũ : sed ut saluus fiat munđ ꝑ eũ. Uel iterum.
nis: Pat̃na decȩlis uox ẽ. hunc audite. audio. Pat̃ gr̃as ago tibi. audio
Dicitis quia blasphemaui : qm̃ dixi filius dĩ sum. Si ñcredo nominib sina¬

Expanded text:
ta alia istius modi, de quibus suo ordine erit sermo: tamen in hac tam assidua ta alia istius modi, de quibus suo ordine erit sermo: tamen in hac tam assidua humilitatis contestatione insolentiae eum arguat, quod sibi patrem Deum dicat, cum ait: Omnis plantatio, quam non plantavit pater meus, eradicabitur ; vel illud: Domum temerariae praesumptionis potius sit, quam confidentis naturae, quae conscia nativitatis suae teneat veritatis nomen in patre. Humilitatis igitur professio frequens non habet hoc insolentiae vitium, ut sibi aliena vendicet, et non sua defendat, et proprie Deo coaequanda praesumat. Nec pari temeritate, qua patrem nuncupat, se quoque filium profiteatur dicens: Nec enim misit Deus filium suum in hunc mundum, ut judicet mundum, sed ut salvus fiat mundus per eum ; vel iterum: nis. Paterna de coelo vox est: Hunc audite . Audio: Pater, gratias ago tibi : audio, Dicitis quia blasphemavi, quoniam dixi, Filius Dei sum : si non credo nominibus, si na
Abbreviated transcription (Latin):
patris ecelo ẽ. sed testimoniũ filii confirmatur in t̾ra Nam audiend̃
ostenditur & quã quã ambiguitas ꝑ ꝓfessionẽ pat̾nã non relin¬
quatur : titm̃ & filii dese ꝓfessio desecredenda decernitur. & eo
usq ueritas in eo fili i docetur. ut pat̾nȩ uocis confirmatio audiendi
anobis filii postulet obsequelã. Igitur quia pat̾nę uoluntatis hȩc
uox ẽ ut filius audiatur : audiamus filiũ dese. quid sit ipse ꝓfitentẽ¬
Neminẽ aut̃ tã alienũ a cõmuni sensu existimo. ẽẽ : ut cũ in om̃ib
euangelioꝵ libris ex ꝓfessione filii assũptionẽ cor poreȩ humilita¬
tis in telligat. cũait. Pat̃ clarificame. &rursũ frequentissime. uidebitis
filiũ hominis. & illud. Pat̾ maior me .ẽ. sed & hoc Nunc anima mea
turbatti ẽ ualde Uel etiã hoc ds̃deusm̃s. quare me dereliquisti. & mul¬

Expanded text:
Patris e coelo est: sed testimonium 150 Filii confirmatur in terra, nam audiendus Patris e coelo est: sed testimonium 150 Filii confirmatur in terra, nam audiendus ostenditur. Et quamquam ambiguitas per professionem paternam non relinquatur, tamen et Filii de se professio credenda decernitur, et eo usque veritas in eo filii docetur, ut paternae vocis confirmatio audiendi a nobis postulet obsequelam. Igitur quia paternae voluntatis haec vox est, ut Filius audiatur; audiamus Filium de se quid sit ipse profitenteNeminem autem tam alienum a communi sensu existimo esse, ut cum in omnibus Evangeliorum libris ex professione Filii assumptionem corporeae humilitatis intelligat, cum ait: Pater, clarifica me ; et rursum frequentissime: Videbitis Filium hominis ; et illud: Pater major me est ; sed et hoc: Nunc anima mea turbata est valde ; vel etiam hoc: Deus, Deus meus, quare me dereliquisti ? et mul
Abbreviated transcription (Latin):
dã omnẽ iustitiã baptitandus .ẽ. quid esset ignoraret᷑ : sed ut¬
quia ad sacram̃tũ salutis nrẽ homo cernebatur. dĩuoce dei
tur : ut id firmius crederetur aduitã. qđ non credidisse mors esset
Namq cũ dñs in monte maiestatis suę habitu constitisset. moyse
atq helia assistentib & aduisionis ac uocis fidẽ trib columnis
ec clesiarũ testib assũptis: hȩc uox pat̾na decȩlo ẽ hic .ẽ. filius
ms dilectus in quo .m. conplacui. hunc audite Non ad confirma¬
tionẽ honoris claritas conspecta satis fuerat. uoce designatur. hic
uisũ & consternata ad metũ petri & iacobi. & ioħis. fides concidit
Ad est aut̃ auctoritatis paternȩ ꝓfessio. & filius hic ꝑ ꝓprietatẽ
significationis ostenditur. neq solũ ueritaas filii. ꝑ hoc quod& hic
& m̃s ẽ intimatur. sed addit᷑ hunc audite. Testimoniũ quidem

Expanded text:
dam omnem justitiam baptizandus edam omnem justitiam baptizandus equi ad sacramentum salutis nostrae homo cernebatur, Dei voce Dei tur, ut id firmius crederetur ad vitam, quod non credidisse mors esset. Namque cum Dominus in monte majestatis suae habitu constitisset, Moyse 762 atque Elia assistentibus, et ad visionis atque vocis fidem tribus columnis Ecclesiarum testibus assumptis, haec vox paterna de coelo est: Hic est Filius meus dilectus, in quo complacui, hunc audite . Non ad confirmationem honoris claritas conspecta satis fuerat; voce designatur: Hic visum, et consternata ad metum Petri et Jacobi et Joannis fides concidit: adest tamen auctoritatis paternae professio, et filius hic per proprietatem significantis ostenditur. Neque solum veritas filii per hoc, quod et hic et meus est, intimatur; sed additur, Hunc audite. Testimonium quidem
Abbreviated transcription (Latin):
adoptiue hȩreditatis cognom̃tũ filu unigenitõ dõ adderetur: natu¬
re ueritas ꝑsignificationẽ ꝓprietatis os tensa .ẽ. A ssignetur sane
hoc cõmunionis in xp̃o nom̃. ut filius sit: si dequoquã dictũ repperie¬
tur. hic .ẽ. filius ms Sin uero ꝓpriũ ac singulare ei .ẽ. quid calumniã
dõ patri ꝓfessȩ defilio ꝓprietatis afferimꝰ Anne tibi in eo qđ dicitur
hic ẽ ñ hoc significari uidetur. alios quidẽ cognominatos abeo infilios. sed
hic filius ms ẽ. donauiꝰ: optionis plurimis nom̃. sed iste mͥ filius. ẽ Ne
queras aliũ : neñ hunc esse credas hunc ergo tanquã digito indice
ac uerbi significatione contingo: quadico. & m̃s.ẽ. & hic ẽ. & filius
ẽ. Quid posthȩcĩ intelligentiȩ poterit esse. nenon eẽ. credatur.
& hȩc quidẽ pat̾nȩ uocis significatio ea fuit. nequi ad implen¬

Expanded text:
adoptivae haereditatis cognomentum Filii unigenito Deo adderetur, natuadoptivae haereditatis cognomentum Filii unigenito Deo adderetur, naturae veritas per significationem proprietatis ostensa est. Assignetur sane hoc communionis in Christo nomen, ut Filius sit, si de quoquam dictum reperietur: Hic est Filius meus. Sin vero proprium ac singulare ei est: Hic est Filius meus, quid calumniam Deo Patri professae de Filio proprietatis afferimus? Anne tibi in eo quod dicicitur, hic est, non significari videtur, alios quidem cognominatos ab eo in filios, sed hic Filius meus est, donavi adoptionis plurimis nomen, sed iste mihi Filius est: ne quaeras alium, ne non hunc esse credas; hunc ego tanquam ac verbi significatione contingo, qua dico et meus est, et hic est, et filius est? Quid post haec intelligentiae poterit esse, ne non esse credatur? Et haec quidem paternae vocis significatio ea fuit, ne qui ad implen
Abbreviated transcription (Latin):
filii ex generali familiaritate cognom̃. Non contamino ueritatis fidẽ
ut hoc uerbis meis astruã: Loquatur ut sepe solitus ẽ. de unigenito
possit esse ꝑcorpus. hic. ẽ. filiusmns dilectus: in quo .mͥ. cõplacui.
in qͦ ueritas deperit. & in quo infirma fides. ꝓfessionis. ẽ.
gis stella. nec ad orati incunis honor. net baptitandi sub baptiste
ꝓ̾fessione. uirtus. satis esse ad demonstrationẽ maiestatis existiman¬
tur. Pat̾ decęlo loquitur. & ita loquitur: hic ẽ. filius ms dilectꝰ.
sibiuult ñ cognominũ sed pronominũ fides :: Cognomina
nominib addunt᷑: ꝓnomina uero obtinent inse nominũ uirtutẽ
Proprietatis aut̃ significatio. ẽ : ubi & hcẽ dictũ esse auditur &
ms. ẽ. & in tellige quęsit ueritas & ratio dictoꝵ. Legeras. filios genui
& exaltaui : sed non legeras. filius ms̃ Genuerat enĩ eossibi ꝑduui

Expanded text:
filii ex generali familiaritate cognomen. Non contamino veritatis fidem, filii ex generali familiaritate cognomen. Non contamino veritatis fidem, ut hoc verbis meis astruam. Loquatur, ut saepe solitus est, de unigenito possit per corpus. Hic est Filius meus dilectus, in quo bene complacui . Rogo, in quo veritas deperit, et in quo infirma fides professionis est?gis stella; sed nec adorati in cunis honor; nec baptizandi sub Baptistae professione virtus satis esse ad demonstrationem majestatis existimantur. Pater de coelo loquitur, et ita loquitur: Hic est Filius meus. Quid sibi vult non cognominum, sed pronominum fides? Cognomina nominibus adduntur; pronomina vero obtinent in se nominum virtutem. Proprietatis autem significatio est, ubi et hic est dictum esse auditur, et meus est. Et intellige quae sit veritas et ratio dictorum. Legeras: Filios genui et exaltavi . Sed non legeras, filios meos; genuerat enim eos sibi per d
Abbreviated transcription (Latin):
& apłis credidisse. sed cesset sermo tẽporarius. & ex his inquȩ
demonstrandę stultitiȩ hereticȩ necessitate ꝓruperat. mredden¬
dȩ potius rationis mysteriũ decidat. Ut siqui adbuc salui esse
possunt ad fidẽ. teneant eu angelicȩ doctrinae atq apłicae iter.
ac uerũ dĩfiliũ non ex adoptione sed exnatura intelligant hunc
enĩ responsionis nr̃ȩ esse ordinẽ conuenit: ut primũ dĩfiliũ esse
oceamus. ut natura in eo diuinitatis ꝑ qđ filius ẽ ab solui
Id enĩ maxime heresis dequanunc agitur elaborat: nedñs nr̃¬
testatur pater. dum dese ipe ꝓfitetur. dũ apłi p̃dicant. dũ religio¬
si credunt. dũ demones confitentur. dũ uidei negant. dũgentes in
passione cognoscunt. Neq enĩ ex cõmunione passionis. ẽ : quod
cuit ultra om̃ia eoꝵ sint qui filii nuncupantur. & in his om̃ib quȩ p̃ci¬
pua sint xp̃i hoc uł potissimũ doceatur esse qđ dĩfilius. ẽ: non ẽ. in eo

Expanded text:
ermo temerarius, et ex his, in quae demonstrandae stultitiae haereticae necessitate proruperat, in reddendae potius rationis ministerium decedat: ut si qui adhuc salvi esse possunt, ad fidem teneant evangelicae doctrinae atque apostolicae iter, ac verum Dei filium non ex adoptione, sed ex natura intelligant. Hunc enim responsionis nostrae esse ordinem convenit: ut primum Dei filium esse doceamus: ut natura in eo divinitatis, per quod filius est, absoluta sit. Id enim maxime haeresis, de qua nunc agitur, elaborat, ne Domintestatur Pater, dum de se ipse profitetur, dum apostoli praedicant, dum religiosi credunt, dum daemones confitentur, dum Judaei negant, dum gentes in passione cognoscunt. Neque enim ex communione nuncupationis est, quod cuit, ultra omnia eorum sint qui Filii nuncupantur, et in his omnibus quae praecipua sint Christi, hoc vel potissimum doceatur esse, quod Dei Filius est; non est in eo
Abbreviated transcription (Latin):
leuatio Abhis ergo quȩ teneo edoctussum : his in medicabiliter
ri possũ. Tarde .mͥ. hos impiissimos quantũ ego arbitror doctores
disti magis tros. In auditis ergohis om̃ib. inte ita credidi: ꝑte ita
renatussum & ex inde tuiussum. Om̃i potentẽ tescio nec consciȩ tͥ
tantũ atq ipsi unigenito tuo natiuitatis inenar randȩ exspecto
rationẽ : Im possibile enĩ tibi nihil .ẽ. & genitũ ate filiũ om̃ipoten¬
tiȩ tuȩ uirtute ñ ambigo ambigens enim iã om̃i potentẽ te nega¬
bo Bonũte etiã exnatiuitate mea didici: atq obid ñ inuidum
te bonoꝵ tuoꝵ in unigeniti tui natiuitate esse confido credo
enĩ qđ quȩ tua sunt eius sint: & quȩ eius sunt tua sint. Sapientẽ
te mihi etiã ipa mundi creatio ꝓdidit: sapientiã te tuam non
dissimilẽ ex te genuisse mͥ conscius sũ. Uerus &inus.mͥ. dses.
sed ñ aliud in eo qui exteds̃.ẽ. credã inesse quã tuũ .ẽ. & in eo ome¬

Expanded text:
Ab his ego quae teneo edoctus sum, his immedicabiliter ri possum. Tarde mihi hos impiissimos, quantum ego arbitror, doctoresdisti, magistros. Inauditis ego his nominibus in te ita credidi, per te ita renatus sum; et exinde tuus ita sum. Omnipotentem te scio, nec consciae tibi tantum atque ipsi Unigenito tuo nativitatis inenarrandae exspecto rationem. Impossibile enim tibi nihil est, et genitum a te filium omnipotentiae tuae virtute non ambigo. Ambigens enim, jam omnipotentem te negabo. Bonum te etiam ex nativitate mea didici: atque ob id non invidum te bonorum tuorum in Unigeniti tui nativitate esse confido. Credo enim, quod quae tua sunt, ejus sint; et quae ejus sunt, tua sint. Sapientem te mihi etiam ipsa mundi creatio prodidit: Sapientiam te tuam, non dissimilem, ex te genuisse mihi conscius sum. Vere et unus mihi Deus es: sed non aliud in eo, qui ex te Deo
Abbreviated transcription (Latin):
his superiorib. sex colũ nis. Quisnon in his sentiat lubricos serpentinȩ
utȩ inflexus uł tor tuosis spris nodos iuipereos non intellugat qͥb
uenenati oras principalis potestas. collecto inflexi corporis or be
concluditur r Sed ex tensis om̃ib. atq absolutis: totũ oc cultati
capitis uirus patebit Inger enĩ nobis primũ nomina ueritatis
ut uires falsitatis introeant. Bonũ inore .ẽ: ut decorde malũ sub¬
cat &int hȩc nusquã audio ab his dm̃ difiliũ dici: nusquã inuenio
ita p̃dicatũ essẽ. quod filius sit. Nom̃ filii ingeritur ut natura tacear
Natura adimitur : ut nom̃ alienũ sit. Hereses cȩtere p̃tendunt᷑ utdese
heresis m̃tiat᷑. hic unꝰ solus ds̃ & solus uerus ingeritur : neuerũ ac ꝓ¬
uero filio uno uerodõ intelligendo scđ naturȩ unitatẽ ñ scđm ꝑsonȩ¬

Expanded text:
hac epistola latens. --Quis non his sentiat lubricos serpentinae viae flexus, vel tortuosis spiris nodos vipereos non intelligat, quibus venenati oris 136 principalis potestas collecto inflexi corporis orbe concluditur? Sed extensis omnibus atque absolutis, totum occultati capitis virus patebit. Ingeruntur enim nobis primum nomina veritatis, ut virus falsitatis introeat. Bonum in ore est, ut de corde malum subeat. Et inter haec nusquam audio ab his Deum Dei filium dici: nusquam Filium invenio ita praedicatum esse, quod filius sit. Nomen filii ingeritur, ut natura taceatur; natura adimitur, ut nomen alienum sit. Haereses caeterae praetenduntur, ut de se haeresis mentiatur . Unus solus Deus et solus verus ingeritur, ne verum ac pvero filio uno vero Deo intelligendo secun
Abbreviated transcription (Latin):
enim usurpatũ ꝓficit piȩ confessionis exordiũ. quoait unũ dm̃ &e soli
in fec tut& solũ sine mitio: ut ꝑ hȩc quȩ religiose uerbis ostentirer
cȩtera impie subderentur Nam post multa alia quȩ defilio pari
quoq simulatȩ religionis ꝓfessione ꝓtulerat: subieeit creaturam dei
ꝑfectam sed non sicutti unum decreaturis facturã sed nonsicui hertae
facturae. & pose multa alia quib. uentatis int̾iectis confessiomibihieretics
inpieratis obumbraretur intentio ut subsistere eũ denon ee tantibm Nguis
int peatiorus subtilitate defenderet: ait &ante scła eretus u fundatus
honerat antequã nasceretur. Postremo quasi reb iã om̃ib ualidissime
as noie ans defensione cõmunitis. neuł filius uł ds artelligeor ecori
adierte Sieni quod ex ipso &e quod exutero & quod ex patre exemie¬

Expanded text:
essionis exordium, quo ait: « Unum Deum, et solum infectum, et solum sine initio: » ut per haec, quae religiose verbis ostentarentur, caetera impie subderentur. Nam post multa alia, quae de Filio pari quoque simulatae religionis 134 professione protulerat, subjecit: « Creaturam Dei perfectam, sed non sicuti unum de creaturis; facturam, sed non sicuti caeterae facturae. » Et post multa alia, quibus, veritatis interjectis confessionibus, haereticae impietatis obumbraretur intentio, ut subsistere eum de non exstantibus argutae interpretationis subtilitate defenderet, ait: « Et ante saecula creatus et fundatus, non erat ante quam nasceretur. » Postremo quasi rebus jam omnibus validissime ad impietatis defensionem communitis, ne vel filius vel Deus intelligeretur, ad
Abbreviated transcription (Latin):
lo apłos ꝑmittens pat̾nę uoluntatis arbitrio : tamen etiã repeatę
tertio orationis p̃ce usus .ẽ. postquã ait. dormite iã & requiescite. Nonenĩ
extrarationẽ alicuius int̾nȩ conscientiȩ qui ante eos dor mientes coarguis
unciã dormire & requiescere eosiubet Sed intelligentiã nob̾lu
adhortationis istius tribuisse existimatur: Quicũ dixisset et satͥanan
expetisse ut apłos modo tritiei cb heret. & dnm̃ ꝓfide petri nedeficeret

Expanded text:
lo, apostolos permittens paternae voluntatis 349 arbitrio; tamen etiam repetitae lo, apostolos permittens paternae voluntatis 349 arbitrio; tamen etiam repetitae tertio orationis prece usus est: postquam ait: Dormite jam, et requiescite . Non enim extra rationis alicujus internae conscientiam, qui antea eos dormientes coarguisset, nunc jam dormire et requiescere jubet. Sed intelligentiam nobis Lucas adhortationis istius tribuisse existimatur: qui cum dixisset, satanam expetisse ut apostolos modo tritici cerneret, et Dominum pro fide Petri, ne deficeret
Abbreviated transcription (Latin):
ciat fides tua. Perhune enĩ calicẽ dnicȩ passionis tẽptandi om̃s erant: et ꝓ
petro pat̾ rogatur ne defitiat fides eius. ut negantis infirmitati. dolor saltim
igitur usq ad mortẽ dñõ ẽ : qi in morte: motu t̃rȩ. diei tenebris. discisione
ueli. monumentoꝵ reseratione. mortuoꝵ resurrectione: confirmanda
iã apłoꝵ fides. eẽt: quã et nocturnȩ custodiȩ t̾ rori& inflagellis. alapis.
sputis. corona spinea. crucis honere. & totius passionis ludibriũ. et postre¬
mo maledictȩ crucis damnatio cõmoueret: Seiens igitr dns hȩc omnia
post passionẽ suã destitutura: & idõ usq ad mortẽ tristis. ẽ. et scit hunc
calicẽ transire non posse nisi biberit dhicens: Pat̾ms si non potest calix iste
transire ame nisi illũ bibã fiat uolotas tua: Consum matit inse scilicet
passiene metũ calicis transiturũ. qui nisi eũ bibisset transire ñ posset.
finẽ terroris eius non nisi consummatȩ inse passionis terrore succedere. qr

Expanded text:
t fides tua . Per hunc enim calicem dominicae passionis tentandi omnes erant. Et pro Petro Pater rogatur, ne deficiat fides ejus: ut negantis infirmitati vel dolor saltem igitur usque ad mortem Domino est: quia in morte, motu terrae diei tenebris, discissione veli, monumentorum reseratione, mortuorum resurrectione confirmanda jam apostolorum fides esset, quam et nocturnae custodiae terror, et in flagellis, alapis, sputis, corona spinea, crucis onere, et totius passionis ludibrium, et postremo maledictae crucis damnatio commoveret. Sciens igitur Dominus haec omnia post passionem suam destitutura, ideo et usque ad mortem tristis est: et scit hunc calicem transire non posse, nisi biberit, dicens: Pater meus, non potest calix iste transire a me nisi bibam illum: fiat voluntas tua : consummata in se scilicet passione metum calicis transiturum, qui nisi eum bibisset, transire non posset: finem terroris ejus non nisi consummatae in se passionis terrore succedere; qui
Abbreviated transcription (Latin):
qđ scĩficatus in filium ẽ. Beato paulo scientiã nobisscĩficationĩ sisti¬
us intimante cũait: Quodante ꝓmiserat ꝑ ꝓpħas suos in scripturis

Expanded text:
quod sanctificatus in filium est: beato Paulo scientiam nobis sanctificationis istiquod sanctificatus in filium est: beato Paulo scientiam nobis sanctificationis istius intimante, cum ait: Quod ante promisit per prophetas suos
Abbreviated transcription (Latin):
obiectȩ blasphemiȩ intulit: idẽ enĩ ad crim̃ deputabatur. qđ se cũ homo
ẽẽt. dm̃ faceret dm̃ aut̃ se facere ꝑid arguebatur. qđ dixisset. ego et
tiuitatis usur patũ esse natura. in eo primũ meptiã ridiculi op ꝓbrii
confutat. cur in reatũ uocaret᷑ qđ se cũ homo ẽẽt dm̃ faceret: Cũ enĩ lex
huius nominis appellationẽ scĩs hominib. decerneret. & sermodei
in dissolubilis confrmaret hanc imꝑtiti nominis ꝓfessionẽ. qͦ.mͦ.
esset. dĩ se filiũ confitendo. cũ cognominatos ꝑlegẽ dõs in disso¬
lubilis di sermo statuisset . Iam .gͦ. ñ est criminis qđ sedm̃ cum
homo sit faciat: cũ eos qui homines sint lex deos dixerit & si acȩ¬
teris hominib: ñ irreligiosa huiꝰ nominis usurpatio.ẽ. ab eo homine quẽ
hominis filius. ẽ : ñ impudent̃ usurpari uidet᷑ qđ dĩse filiũ dixerit. ci
p̃cellat cȩt̾os qui cognom inarese non irreligiose deos possunt. ꝑid

Expanded text:
objectae ei blasphemiae intulit. Id enim ad crimen deputabatur, quod se cum homo esset Deum faceret. Deum autem se facere per id arguebatur, quod dixisset: Ego et nativitatis usurpatum esse natura; in eo primum ineptiam ridiculi opprobrii confutat, cur in reatum vocaretur, quod se cum homo esset Deum faceret. Cum enim lex hujus nominis appellationem sanctis hominibus decerneret, et sermo Dei indissolubilis confirmaret hanc impertiti nominis professionem; quomoesset Dei se filium confitendo; cum cognominatos per legem deos indissolubilis Dei sermo statuisset? Jam ergo non est criminis, quod se Deum cum homo sit faciat; cum eos, qui homines sint, lex deos dixerit. Et si a caeteris hominibus non irreligiosa hujus nominis usurpatio est; ab eo homine, quemhominis filius est, non impudenter usurpari videtur, quod Dei se filium dixerit; cum praecellat caeteros, qui cognominare se non irreligiose deos possunt, per id
Abbreviated transcription (Latin):
naturȩ. & intellectus ds̃filius id prȩstat ut intellectus & pat̾ sit. dũ
ita imago ẽ. ut ñ differat genere. sed significet auctoratatẽ. Imagines
enĩ cęterȩ exdiuersis aut metallis aut̃ sucis. aut generib aut artib
red dunt eoꝵ speties quoꝵ sunt imagines institutȩ. sed nũquid ut
imagines uerȩ sint. exȩquari possunt in anima uiuentib & uel picta
sculptit. uł fusa natiuis. ł ilius aut̃ patris ñ scđm hȩc ima¬
uiuentis uiuens imago.ẽ. & exeo natus: ñ habet naturȩ diuersitatẽ
& innullo diuersus: tenet naturȩ eius exqua ñ diuersus. ẽ. potesta¬
tẽ. Quod .gͦ. imago.ẽ. eo ꝓficit: ut patrẽ dm̃. unigenitidĩ significet
natiuitas. Significet autẽ : ut forma ipe. & imago in uisibilis dĩ. & ꝑ hoc
ñ amit taat naturȩ unitã si militudinẽ : qi nec careat uirtute nature

Expanded text:
naturae: et intellectus Deus Filius id praestat, ut intellectus et Pater sit: dum naturae: et intellectus Deus Filius id praestat, ut intellectus et Pater sit: dum ita imago est, ut non differat genere, sed significet auctorem. Imagines enim caeterae ex diversis aut metallis aut fucis aut generibus aut artibus reddunt eorum species, quorum sunt imagines institutae: sed numquid ut imagines verae sint, exaequari possunt inanima viventibus, et vel picta vel sculpta vel fusa nativis? Filias autem Patri non seciventis vivens imago est, et ex eo natus non habet naturae diversitatem, et in nullo diversus tenet naturae ejus ex qua non diversus est potestatem. Quod ergo imago est, eo proficit, ut Patrem Deum unigeniti Dei significet nativitas; significet autem, ut forma ipse et imago invisibilis Dei: et per hoc non amittit naturae 206 unitam similitudinem, q