comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
spondeo s ꝙͣtũ rõne p̃ma ex p̃teritis fu¬
tura cognitõ ꝑegrinis bellis nos ĩuictos
uirtꝰ et fortuna p̃stabunt nullꝰ nobis nͥ
hostis indigena nullꝰ nisi ciulis formi¬
dandus ẽ gladius uinci roma nõ pot̾at
nͥ ip̃a se uineet Ĩdẽ uobis accidet nͥ equã
nuilitatẽ ⁊ modestos am̃os induitis qd̾
si faciatis semꝑ felices ⁊ inuicti eritis.
classis ur̃a si secura sui fuit tutis ueniet
oñdere que urbes ab hostibꝰ mucte late¬
ti sese odio ꝑdiderũt ac in re notissima
raptus sũ pauca epudẽ s om̃ clarissiã
ex ẽpla suffice̾ qd ad uetustatẽ attinet
etatis enĩ nr̃e nullũ uscy ꝙͣ apud uos ip̃os
ex ͫ clariꝰ ĩuenio Reuocate igit᷑ ad me¬
moriã tp̃us illud qd̾ int̾ ppłos ytalis
felicissimi oĩ fuistis Infans ego tunc
erã et uix uelut in sõpnis uisa ꝯmenũ
q̃n sinus ille ur̃ littoris qui et solis ortũ
respicit et occasu nõ t̾rena s celestis ha¬
bitatio uidebat᷑ et quale apud helisios

Expanded text:
sed quantum ratione previa ex preteritis futura conicio, peregrinis bellis vos invictos virtus et fortuna prestabunt; nullus vobis nisi hostis indigena, nullus nisi civilis formidandus est gladius. Vinci Roma non poterat nisi ipsa se vinceret; idem vobis accidet nisi equam civilitatem et modestos animos induitis, quod si facitis, semper felices et invicti eritis; classis vestra, si secura sui fuerit, cuntis veniet us verbis ostendere que urbes ab hostibus invicte, latenti se se odio perdiderunt; at in re notissima ratus sum pauca quidem sed omnium clarissima exempla sufficere, quod ad vetustatem attinet; etatis enim nostre nullum usquam quam apud vos ipsos exemplum clarius invenio. Revocate igitur ad memoriam tempus illud quo inter populos Italie felicissimi omnium fuistis. 22 Infans ego tunc eram, et vix velut in somnis visa commemini, quando sinus ille vestri litoris, qui et solis ortum respicit et occasum, non terrena sed celestis habitatio videbatur et qualem apud Elysios
Abbreviated transcription (Latin):
uemo ad ram curia que ualde me p̃ut
ac solicitat qua si me modestia lib̾auiꝰt
sit pax magnarũ urbiũ morbis hũndae᷑
la tentibo ⁊ cop̃ssis apprntibꝯmalis me¬
tus yp̃isq in uisteribꝰ laborare q̃ prstis¬

Expanded text:
o ad eam curam que valde me premit ac solicitat, qua si me modestia vestra libsic pax magnarum urbium morbis abundare latentibus, et compressis apparentibus malis, intus ipsisque in visceribus laborare
Abbreviated transcription (Latin):
sagittarũ ꝑ nox riĩ xlium fuit cui ꝑ omia
ꝯueniret illud porticũ quis clade̾ ilłiꝰ nos¬
tis qͥs funera fando explicet aut possit la¬
cͥmis equare labores pdostremo ꝓxima ĩ
lucẽ pugna sine int̾iuissione ꝓtracta est.
et quo magis postitas miret᷑ nox brui¬
ualis fuit seq̃ns pugne dies additꝰ quis
et tota int̾un nocte pugnatũ ẽ tũ fletu
cu uento cũ hostibꝰ tres adu̾so acres ⁊ in
Unũ coacte de diuersis tractib ꝯ tres disuit¬
tissime natões in medio Ianuẽsiũ sola u̾ta¬
hostib nõ doleo qͥd rĩ laboribꝰ y talitꝭ
sua cella ꝑmiscet uenale genꝰ ac fedifrã¬
gũ ⁊ insolens quos on longinqͣm infelicẽq
miliciã minius ĩpellit uobiscũ sollẽpnter
ꝯtͣcte pacis immeõres ꝙͣuis ut u̾m fatear
talamitoso et miso ppło mĩa debrat᷑. pͥn¬

Expanded text:
sagittarum? pernox enim prelium fuit, cui per omnia sagittarum? pernox enim prelium fuit, cui per omnia conveniret illud poeticum: Quis cladem illius noctis, quis funera fando Explicet, aut possit lacrimis equare labores? Postremo proximam in lucem pugna sine intermissione protracta est et quo magis posteritas miretur, nox brumalis fuit; sequens pugne dies additus. Quiet tota interim nocte pugnatum cum fluctu cum vento cum hostibus. Tres ab adverso acies, et in unum coacte de diversis tractibus tres disiunctissime nationes; in medio Ianuensium sola hostibus non doleo; quid enim laboribus italicis sua tela permiscent? venale genus ac fedifragum et insolens, quos in longinquam infelicemque militiam nummus impellit, vobiscum solemniter contracte pacis immemores; quamvis, ut verum fatear, calamitoso et misero popello miser
Abbreviated transcription (Latin):
trũplus ac uictoriis illustrastis tirrhenũ.
adriaticũ Cuxinũ iomũ africũ egeum
ip̃i ur̃a signa tuet occeanꝰ gaudetq.
iude ad se nauigio non posse tͥnsiri hͦ suꝑ¬
erat ut spumãtẽ hostiũ ur̃orũ cruoribus
ꝙ ĩlis p̃ magnitudĩe am̃oꝵ suie horroe ꝑt¬
culũ dũ xugͣrent᷑. nob̃ dñ lege̾mꝰ horrere
sine ꝑiculo circũfusus est cuĩꝰ eiũ añi non
horror ĩuaderet audiẽtis uł legentis illis
horrifice noctis xuentũ q̃ĩ ad uesꝑam uio¬
lentissimo flante austro int̾ constantino¬
polim et calsedonez triũ ualidissimarũ gẽ¬
ciũ in nos fcũs ineursus ẽ illis a meridie
uementibꝰ a galli polli uiũ solu̾ant ⁊ uento¬
⁊ adductis atq ideo bella facientibꝰ uob
ꝯtra hostes ꝯtra uentũ ꝯtͣ mare pugͣnti¬
bus tanꝙͣ atrox p̃liũ cohortũ est ut illud
neq tempestas ualida neq nox insecuta
ac gemitꝰ uiroꝵ q̃ nauũ collisio qͥs ferri
sonitꝰ qͥs sibilus ꝑ tenebras uolitantiũ

Expanded text:
renum Adriaticum Euxinum Ionium Africum Egeum; ipse vestra signa timet Occeanus gaudetque Indus ad se navigio non posse transiri; hoc supererat, ut spumantem hostium vestrorum cruoribus quod illis pro magnitudine animorum sine horrore periculum dum pugnarent, nobis dum legeremus, horror sine periculo circumfusus est? 8 cuius enim animum non horror invaderet audientis aut legentis illius horrifice noctis eventum, quando ad vesperam violentissimo flante Austro, inter Constantinopolim et Calcedonem trium validissimarum gentium in vos factus incursus est, illis a meridie venientibus — a Gallipoli enim solverant — et vento adiutis atque ideo vela facientibus, vobis contra hostes contra ventum contra mare pugnantibus, tamque atrox prelium coortum est, ut illud neque tempestas valida neque nox insecuta ac gemitus virorum, que navium collisio, quis ferri sonitus, quis sibilus per tenebras volitantium
Abbreviated transcription (Latin):
non doleo sualde gandeo/ et infame
male dilatã reposuit ultõrm ytalis aũt
nr̃is umo de corde ꝯpanior qui mͥ utinã fi¬
deliter admonenti in ip̃re credidissẽt Ez
o adhus si qd placet uix optare audeo ce¬
litus inspirati utriq caperitis menũsse
nos ytalos et fuisse amicos et ẽẽ posse
uobisq nõ de capitalibꝰ offeusis s ꝙ pecu¬
liare semꝑ potentibꝰ supmũq parit̾ pe-¬
tentibꝰ locũ fuit eritq sũxtũ de głia et
ext̾na cõuersi adu̾sus infidos instigatores
Ulttia siuił arma u̾tatis et illi fro laq̃o
prlago absũptis qd̾ momẽto tpris fieri
p̃t mox expeditõrm piã ad libatõe t̾re
sc̃e atꝰt obsequiũ ihu xp̃i felicitꝰ assum̃tes
spectacłm mundo ⁊ posti̾tati gratissimũ
pbeatis S inceptũ seqͣr uicistis uiri for¬
ces oñdite nũc cũctis mortalibꝰ non uos
cũ ytalis ꝓ odio aut cupidi ͭ ͤ ulla s pro

Expanded text:
non doleo sed valde gaudeo, et infame male dilatam reposuit ultionem. 12 Italis autem nostris imo de corde compatior, qui michi utinam fideliter admonenti in tempore credidissent! sed o adhuc si — quod palam vix optare audeo — celitus inspirati, utrique ceperitis meminisse vos Italos et fuisse amicos et esse posse vobisque non de capitalibus offensis sed — quod peculiare semper potentibus supremumque pariter petexterna conversi, adversus infidos instigatores ultricia simul arma vertatis, et illis ferro laqueo pelago absumptis, quod momento temporis fieri potest, mox expeditionem piam ad liberationem Terre Sancte atque obsequium Iesu Cristi feliciter assumentes, spectaculum mundo et posteritati gratissimum prebeatis! Sed inceptum sequor. 14 Vicistis, viri fortes; ostendite nunc cuntis mortalibus non vos cum Ita
Abbreviated transcription (Latin):
ani ꝙͣ qui ferio suꝑat Ille uerꝰ ẽ uictor
qui am̃i suũ uinct rõne uincit᷑ motꝰ mi¬
tigat uictoriã tẽꝑat irã freuat Iis sepe.
digns est uincere qui uincendo fit meli.¬
or et sup̃mã bellica lande h ꝙ̃ nõ sc̾uit
adu̾sitas ꝓsperitas nõ extollit pͥmũ in
ip̃is belli difficultatibꝰ p̃stitistis scdm pꝰ

Expanded text:
 ille verus est victor qui animum suum vincit, ratione vincitur, motus mitigat, victoriam temperat, iram frenat; is sepe dignus est vincere qui vincendo fit melior, et supremam bellicam laudem habet quem non sternit adversitas, prosperitas non extollit. 15 Primum in ipsis belli diff
Abbreviated transcription (Latin):
suor mat̾iam cogitabũt lit ne qͥd hodie
de concextis silrã illi mat̾ia ad uerum
ꝓpinus iudent᷑ accede̾ qui aliam redditꝰ
mei cãm indignanter ferũt nã et hec
queq suĩa in lr̃is tuis erat hii nõ usq¬
adee in sanũt et aĩ quid̃ meũ uidentur
ꝓfundius inspexisse mõ sciãt ꝙ est indig¬
dignatõ nichil aliud ꝙ gn̾ose mẽtis af¬
fectus excitatior ex rerũ huãnarũ indig¬
intate ꝓueniens hñc affc̃m a me rarõ
uel nunꝙͣ abẽe confiteor atq ibi uehe¬
mentõre ẽẽ ubi mat̾ie plus occ̾rit S
t̾ram puluem in ocłos suos excitet. Nes
illos uł ridẽtes mitos uł ĩueritos miss¬
rati ceptũq nr̃in ꝓseq̃ntes rõem inte

Expanded text:
suorum materiam cogitabunt. 29 At nequid hodie suorum materiam cogitabunt. 29 At nequid hodie de conceptis sileam, illi michi ad verum propius videntur accedere, qui aliam reditus mei causam, indignationem ferentia in literis tuis erat. Hi non usqueadeo insaniunt et animum quidem meum videntur profundius inspexisse, modo sciant quid est indigdignatio nichil aliud quam generose mentis affectus excitatior, ex rerum humanarum indignitate proveniens; hunc affectum a me raro vel nunquam abesse confiteor, atque ibi vehementiorem esse ubi materie plus occurrit. Sed terram pulverem in oculos suos excitent. Nos illos vel ridentes meritos vel immeritos misera
Abbreviated transcription (Latin):
famelici canes ex agitãt in forsã oderũt
et odiũ u̾bis expłent ignanũ uulgus ⁊ ĩ¬
uelle quibꝯ sordide bugue acies sola est ac
cur oderint nullis unꝙͣ iniuriis lacessati
nisi mox uiteq dissenantia an mutrian
rhunt an pociꝰ inuident bz int̾ pares ut
d eẽ solet muidia an forte ebrii sõpmãt
et in sb̃pno loquãt᷑. hoc ueriꝰ oppinari hͦ.
sentire malu̾im Sõpnus excutit auiẽ ͣ
młta dicũt et facũt dormientes quor me¬
mĩsse neq̃unt ex ꝑrecti et multi sũt quoꝵ
uita usq ad exitũ sõpnus est h amice
patrocimũ suscexisti adusus has si forte
canũ nomẽ offendit xitas loqͣcissimas
augurior fias idẽtidem adinonẽs ut ocu¬
los ad se uerte ineipiant ueri ingr̃ãtes
corui de cignorũ macłis disputent cũ de¬
mũ pudebit eorũ mores carꝑe quoꝵ iux
faciem norũt tãm desinẽt de alienis rebꝰ
fabulari dũ donusur hũnde repperit ꝙͣ
loqͣnt᷑. et amplam calamitatũ at dolorũ

Expanded text:
famelici canes exagitant? an forsan oderunt et odium verbis explent? ignavum vulgus et imbelle, quibus sordide lingue acies sola est. At cur oderint, nullis unquam iniuriis lacessiti, nisi morum viteque dissonantiam ad iniuriam trahunt? an potius invident? sed inter pares, ut dicitur, esse solet invidia. An forte ebrii somniant et in somnio loquuntur? hoc verius opinari, hoc sentire maluerim; somnus excuset amentiam; multa dicunt et faciunt dormientes quorum meminisse nequeunt experrecti, et multi sunt quorum vita usque ad exitum somnus est. 28 Hec, amice,patrocinium suscepisti adversus has, si forte canum nomen offendit, picas loquacissimas, argutior fias, identidem admonens ut oculos ad se se vertere incipiant, neu nigrantes corvi de cycnorum maculis disputent. Tum demum pudebit eorum mores carpere quorum vix faciem norunt; tum desinent de alienis rebus fabulari, dum domi sue abunde reppererint quod loquantur, et amplam calamitatum ac dolorum
Abbreviated transcription (Latin):
infamia nira sic hẽd uo̾ nidũ nomẽ et
Uians ex prctato uerũ isti qui me hĩtu mĩꝰ
forte missabile ꝙͣ seip̃os uident dum sibi
abuiẜtulũ latentis auri senciuãt mͥ ꝓ rata
ꝑte fortuue ingentes thesauros hunui ab¬
ditos suspicant᷑ et oppinari nequeũt me
nõ de alioͦ thesaurizare cũ ip̃i pene de
nichilo thesaurizeut Etultissinu ⁊ iqͥs¬
sum indices qui ꝓpria mẽsi alienũ animũ
meciũt᷑ om̃ exeĩ ꝑte dissilem illi eĩ sꝑ
se uicturos sperant non m̃o mortales si
tuꝰ ais incerti Illi cũcta s̾ de fut᷑a formi¬
dant ego ꝯtra om̃ia affatĩ sux futura
cõfido horũ tam̃ error eatenus mͥ gratꝰ¬
eẽ ut si qͦs fallit ⁊ cruciat suuaũt silatus¬
Terror magna mͥ ꝑs iocũditatis eripõ
qui aĩos eoꝵ uenenosis morsibꝰ inuidie
et archanis curarũ stimłis uelut totidẽ
al uł fingant ul cogitãt audiamꝰ dif¬
fidencie dicũt ẽẽ si redeo Cuiꝰ q̃so diffi¬
dencie an ciꝙͣ ignotũ neminẽ huc tã

Expanded text:
 vero nudum nomen et inanis expectatio. Verum isti, quia me habitu minus forte miserabilem quam se ipsos vident, dum sibi aliquantulum latentis auri sentiunt, michi pro rata parte fortune ingentes thesauros humi abditos suspicantur, et opinari nequeunt me non de aliquo thesaurizare, cum ipsi pene de nichilo thesaurizent; stultissimi et iniquissimi iudices, qui propria mensura alienum animum metiuntur omni ex parte dissimse victuros sperant non modo mortales sed tuus ait, “incerti”; illi cunta sibi defutura formidant, ego contra omnia affatim superfutura confido. Horum tamen error eatenus michi gratest, siquos fallit et cruciat; sin autem simulatus est error, magna michi pars iocunditatis eripitur, qui animos eorum venenosis morsibus invidie et archanis curarum stimulis velut totidem l fingant vel cogitent audiamus. Diffidentie dicunt esse, si redeo; cuius, queso, diffidentie? an cuiquam ignotum est neminem huc tam
Abbreviated transcription (Latin):
quĩta quedã ꝑticula reliquis quidẽ imxar
s⁊ que locorũ uiciui ͭ  tibi ꝯuenientior uisa
sit haus imꝑ oblatã iͥ erixiens tibi dedi
dño ꝯmendandũ duxi ciꝙͣ sim carus nosti
bus sit hñda note tibi sũt ꝑtes rectũ iudiͫ
eqͣ laux sim iudiciũ memĩstis Seneteu̾bis
istud accepi nło plurꝰ me horũ u̾ba face̾¬

Expanded text:
la, reliquis quidem impar, sed que locorum vicinitate tibi convenientior visa sit. Hanc nuper oblatam michi eripiens, tibi dedi;domino commendandum doxi, cui quam sim carus nosti bus sit habenda; note tibi sunt partes, rectum iudicium, equa lanx. Sin iudicium meum vis, Senece verbis illud accipe: Nichilo pluris me horum
Abbreviated transcription (Latin):
or insiłano dici p̃t ꝙ cũ duo suit auaritie
capita ⁊ ͨ alt̾m in modico appetitu alterũ
nmuia tenacitate dampnable nõ pͥmi argu¬
or sed scdi qͣs ruraginẽ curaliũ impẽsarũ.
uel fre nõ ausim uel nõ possim quoꝵ ulti

Expanded text:
or insimulatio dici potest quod, cum duo sint avaritie or insimulatio dici potest quod, cum duo sint avaritie capita et sit alterum immodico appetitu, alterum nimia tenacitate damnabile, non primi arguor sed secundi, quasi voraginem curialium impensarum vel ferre non ausim vel non possim, quorum ulti
Abbreviated transcription (Latin):
tia qͥd erga reditũ meũ qui nondũ est atqͣ
utinã nunc ẽẽt nõ ut illoꝵ metus s ut nĩ
nũ desideriuã leniret᷑ incẽstantie attribuũt
qͣi nõ oñĩbꝰ notũ sit quib ꝯ ego notus sum
nulla minꝰ maculã meis moribꝰ quenire
aliqͣntoq mag̾ insi ab iniqͥs rerũ extima¬
toribꝰ ꝑtinatie suspitõem ꝓͣ incõstancie for
scribis auaritie asscribãt quibꝰ tacito me no¬
uidit qui cũ diues ẽẽ poss paux ẽẽ malu̾t
et qui caꝑe ⁊ sperne̾ ad u̾sa sũt fed iundia
ceci ꝯtrra loqui se non uident et ꝯtẽptorez
uocitare soliti quot libido labioꝵ tulit aua¬
magͣnimi sobr̃ñ prudentes fiant Si ego id
de ris dice̾ noluim nõ minori quid̾ s hõesti¬
ori mendatio uetus ista licentia obtrectã¬
di hiis quos modo laudauit uetus hec im¬
pudẽtia uetus incuriositas menciendi eo
forsan excusabilior qd cambꝰ quoq mos ẽ
quibꝰ hn silimi fi scudent qualiter latrent

Expanded text:
 qui nondum est atque utinam nunc esset, non ut illorum metus sed ut animi mei desiderium leniretur, inconstantie attribuunt, quasi non omnibus notum sit quibus ego notus sum, nullam minus maculam meis moribus convenire aliquantoque magis michi ab iniquis rerum extimatoribus pertinacie suspitionem quam inconstantie formscribis, avaritie ascribunt, quibus tacito me, vividit qui cum dives esse posset, pauper esse maluerit? atqui cupere et spernere adversa sunt, sed invidia ceci, contraria loqui se non vident et contemptorem vocitare soliti, quotiens libido labiorum tulit, avamagnanimi sobrii prudentes fient, si ego id de eis dicere voluerim, non minor quidem sed honestiori mendacio. Vetus ista licentia obtrectandi his quos modo laudaverint, vetus hec impudentia, vetus incuriositas mentiendi, eo forsan excusabilior, quod canibus quoque mos est, quibus hi simillimi fieri student, qualiter latrent
Abbreviated transcription (Latin):
romi am̃ illud auaritia semlis quid sibi ue
fident᷑ hoc dix̾im hostile ⁊ ex quisite calũx¬
me cõm̃ctũ eẽ dies ultia testis erit qͣndo
nl aufre iul occultare pnuttit᷑ abrãti qͥn
et ꝯscĩe et delatoris intrepidus unũ hͦ cũ
infidis accusa to ribꝰ bona fide pascitor ⁊
hedie apud mẽ uel qñ huic migrabo pret̾
libellos in quibꝰ in quibꝰ iͥ omũs fine labo¬
ris quies om̃e solaciũ inte est p̃ter modestũ
suꝑlectile ⁊ cotidianuĩ suptũ qui hactenus

Expanded text:
ius: ‘Auaritia senilis quid sibi uelFidenter hoc dixerim hostilis et exquisite calumnie commentum esse. Dies ultima testis erit, quando nil auferre nil occultare permittitur abeunti; quin et conscientie et delatoris intrepidus, unum hoc cum infidis accusatoribus bona fide paciscor, ehodie apud me vel quando hinc migrabo, preter libellos in quibus michi omnis ferme laborum quies, omne solatium vite est, prefer modestam supellectilem et quotid
Abbreviated transcription (Latin):
hũt xiũ ⁊ demẽtia suũ acume aculeos suos
morẽ mẽã ꝙͣ longiorẽ execͣnt᷑. ac metiũt
breniorez silant se time̾ al ut sit efficiant
qd intendũt nõ ignari me illoꝵ sẽx opini¬
ombꝰ toto am̃o rexugͣnte et inti solitũ ꝑ
aduersa indicia delirãtũ ut qui nullo calle
seliciꝰ ad u̾m pueniri arbitror ꝙͣ p̃cipites
et obliquas uias cece uageq młtitudĩs dese¬
rendo Cuiẽ sane clorẽ fignieto p̃tendunt

Expanded text:
t enim et dementia suum acumen aculeosque suos —: moram meam, quam longiorem execrantur ac metuunt, breviorem simulant se timere, ut vel sic efficiant quod intendunt, non ignari me illorum semper opinionibus toto animo repugnantem et niti solitum per adversa iudicia delirantum, ut qui nullo calle facilius ad verum perveniri arbitror, quam precipites et obliquas vias cece vageque multitudinis deserendo. 13 Quem sane colorem figmento pretend
Abbreviated transcription (Latin):
alied cogitassem dolet aũt nõ illis ĩnui¬
tatu sortẽ ẜ et prie rarũ decus ⁊ uicinie
nr̃e qcdã uelut insigne fidus extinctũ
non disunt et dãpnoꝵ irreꝑabiliũ q̃re¬
la nichil michi dãpui ac doloris accessio
est hiis omissis ad illã exłe tue ꝑtẽ uenio
ubi ut ꝓ illo orẽ iubes ⁊ admonitõnem
quidẽ tuã laudo umptõ u̾ir tu sacerdos
tuũ est orare ego et defuncti ⁊ suꝑstitis
amies te ꝓ illo rogo ut si quid felicitati
tatoriã alia am̃o meo gͣtissiuiã et
iter huiꝰ tp̃ris augores atq fastidia nõ

Expanded text:
aliquid cogitassem; doleo autem non illius immualiquid cogitassem; doleo autem non illius immutatam sortem sed et patrie rarum decus et vicinie nostre quoddam velut insigne sidus extinctum non desinit, et damnorum irreparabilium querela nil nisi damni ac doloris accessio est, his omissis, ad illam epystole tue partem venio ubi ut pro illo orem iubes, et admonitionem quidem tuam laudo; veruntamen tu sacerdos, tuum est orare; ego et defuncti et superstitis amicus, te pro illo rogo ut siquid felicitati tatoriam alteram, animo meo gratissimam et inter huius temporis angores atque fastidia non
Abbreviated transcription (Latin):
ideo longis q̃rimoniis indulgendũ ẽ ꝑiit
ỹmo abiit ubi iam sine abeundi sollicitu ͥ ͤ
metuq ꝑmaneat abiit ymo pociꝰ r̾diit
uñ discessiat uñ ꝑrgͥnabat᷑ uñ ex ula¬
bati rediis ad illũ a quo in custodiã caduti
liez pulcerrimi corꝑis missus erat mor¬
tuus ẽ ymo nõ assidus moriẽtes dese¬
rens nũc pͥmũ nẽ sepultꝰ est ymo gui¬
bus uiclis explicitus suũ t̾re celoq suũ
reddidit Iacet equid̃ corpꝰ exãnue et
oclos spectanciũ qͦs mulce̾ ꝯsuen̾at nũt
iam letiot semꝑq ip̃o formosier ac ui¬
dit Illic mõ hĩtat ut sꝑo corpꝰ t̾re cre
ui que extincta nõ est alioqiũ incõsolaͥ
merore ꝯfice̾r/ Quã obrẽ lr̃is tuis lãs ut
dixi luctũ ingentẽ oñi qntulatũq aderat
rõe coercu dolorẽ coberce non potui dolui
fateor nec occulto tibi molliciẽ mra dolui
inqͣm ⁊ do leo plus aliꝙͣto ꝙͣ iã doliturũ

Expanded text:
ideo longis querimoniis indulgendum est. 6ideo longis querimoniis indulgendum est. 6em repperit; obiit, imo abiit ubi iam sine abeundi solicitudine metuque permaneat; abiit, imo potius rediit unde discesserat, unde peregrinabatur, unde exulabat; rediit ad Illum a quo in custodiam caduci licet pulcerrimi corporis missus erat; mortuus est, imo nos assidue morientes deserens, nunc primum vivit; sepultus est, imo, gravibus vinclis explicitus, suum terre, celo suum reddidit. 7 Iacet equidem corpus exanime et oculos spectantium, quos mulcere consueverat, nunc iam letior seque ipso formosior ac vidit. Illic modo habitat, ut spero, corpus terre credvi que extincta non est; alioquin inconsolabili merore conficerer. 9 Quamobrem literis tuis lectis, ut dixi, luctum ingentem omni, quantulacunque aderat, ratione coercui; dolorem coercere non potui. Dolui, fateor, nec occulto tibi mollitiem meam; dolui, inquam, et doleo plus aliquanto quam me iam doliturum
Abbreviated transcription (Latin):
rariꝯ egrotare ꝙͣ cetos sola u̾tus nescit
int̾itũ qͥd aũt quefo amito nr̃o deerat ⁊
tũ ꝙ sibi etas ꝓfuit qͥd foma qͥd mundicie
ꝯͥd cultus corpis splendorq purpurea qͥd
Uestiũ studiosa uarietas exquisitusq hĩtus
qͥd iocuudissiã uox qͣntusq̃t mellifluꝯ quid
lepos in u̾bo qd anglica suauitas in incessu
in gustu in accubitu in iocis in seriis anue
huis omĩbꝰ uel momẽto tp̃ris diffri potu¬
it mortis horã o res hõm ambiguas o ĩ¬
p̃meditatos exitus o fallate spẽ uolubi¬
leniq fortimõ o tenuussimo filo gandia
suspectũ o formidabilez facidĩe ez qͥd ago.
ecce iam prdetẽtim pelagus ingredior
ille genurrat talis ibi qualis rome sti¬
pio qualio ẜparthe leonidas qualis athe¬
nis altibiades Cuĩꝰ nlli ⁊ ᵈ indolẽ mira¬
ri solro quẽ selui ꝙ̃ dilexi et qͥmichi ꝙͣ
carus fuit nunꝙͣ clariꝯ ꝙͣ ꝑdendo ꝯgnoni
Talez igit᷑ casũ tacitꝰ fre nõ potui s nõ

Expanded text:
nescit interitum. Quid autem, queso, amico nostro deerat et tamen quid sibi etas profuit? quid forma, quid munditie, quid cultus corporis splendorque purpureus, quid vestium studiosa varietas exquisitusque habitus, quid iocundissima vox cantusque mellifluus, quid lepos in verbo, quid angelica suavitas in incessu in gustu in accubitu in iocis in seriis? anne his omnibus vel momento temporis differre potuit mortis horam? 4 O res hominum ambiguas, o impremeditatos exitus, o fallacem spem volubilemque fortunam, o tenuissimo filo gaudia suspectum ac formidabilem fati diem! Sed quid ago? ecce iam pedetentim pelagus ingredior,illa genuerat; talis ibi qualis Rome Scipio, qualis Sparthe Leonidas, qualis Athenis Alcibiades; cuius nulli secundam indolem mirari soleo, quem colui, quem dilexi et qui michi quam carus fuerit nunquam clarius quam perdendo cognovi; talem igitur casum tacitus ferre non potui, sed non
Abbreviated transcription (Latin):
aquo nusꝙͣ eẽ ꝓhibent᷑ uł insani si eũdẽ
siuił ⁊ distrde̾ doleant ⁊ ren̾ti Ego uero
dere rõrm non uulgo c̾te s tibi et ꝓfectõis
mee et more et reditꝰ et tociꝰ ꝓpositi sli¬
mã brenbꝰ absoluã ueni ut scis nuꝑ ad
curiã pͥmo u̾o babylonẽ ueni mirant᷑ et
stuxent qr hinc abire meditor ubi deo et

Expanded text:
a quo nusquam esse prohibentur, vel insani, si eundem a quo nusquam esse prohibentur, vel insani, si eundem simul et discedere doleant et reverti. 8 Ego vero dere rationem — non vulgo certe sed tibi, et profectionis mee et more et reditus et totius propositi summam brevibus absolvam. Veni ut scis nuper ad curiam, imo vero Babilonem veni. Mirantur et stupent quod hinc abire meditor, ubi, Deo et
Abbreviated transcription (Latin):
te ded̾is net in p̃miis huãnis spẽ posueris
rerũ tuarũ Et illud seuete male de melo¬
quũt᷑ hoĩes faciũt nõ ꝙ me reor s qd solẽt
pigri canes ⁊ ĩutiles ⁊ inuidia scabiosi
eius torq̃nt, qui nũꝙͣ uł semel de eoꝵ inta
uel morte aut oĩs de ris nisi ut de totidẽ
ne dic̃ã belius s de cadau̾ibꝰ cogitanit
ac dulce est mltis insainre et ꝓpriis neg¬
lectis alieni pectoris secreta ꝑquirere
ꝓfundeq mẽtis latebras scrutari q̃ om̃i
pħis ꝓfugus appollo brutorũ sese pecto¬
riba infudit ꝓrsus mira res rerũ suarũ
nestĩ meas norũt qͣs rgo ꝙͣ longissime
ab illorũ ocłis et ut enras pignora pena¬
tesq suos curua in ualle recondidi Quid
pedetẽtim ad cãm loq̃ndi ꝑuenimꝰ su pͥ
miis quidẽ cuiꝰ ab ytalia dicessũ uelut
facile sibi ac ualde pestiferũ trnmerunt
eiꝰ m̃ie reditũ fama ut ais p̾cegnitũ tͥ¬

Expanded text:
te dederis, nec in premiis humanis spem posueris te dederis, nec in premiis humanis spem posueris rerum tuarum», et illud Senece: «Male de me loquuntur homines; faciunt non quod mereor sed quod solent». Pigri “canes” et inutiles et inedia scabiosi eius torquent, qui nunquam vel semel de eorum vita vel morte aut omnino de eis, nisi ut de totidem ne dicam beluis sed cadaveribus cogitavit? 6 At dulce est multis insanire et propriis neglectis alieni pectoris secreta perquirere profundeque mentis latebras scrutari, que omnphis profugus Apollo brutorum se se pectoribus infudit? prorsum mira res: rerum suarum nescii meas norunt, quas ego quam longissime ab illorum oculis et, ut Eneas pignora penatesque suos, “curva” in “valle recondidi”. 7 Quid pedetentim ad causam loquendo pervenimus. In primis quidem cuius ab Italia discessum velut fatalem sibi ac valde pestiferum timuerunt, eius nunc reditum, fama, ut ais, precognitum, cr
Abbreviated transcription (Latin):
me ppło displit̾e id pociꝰ miror dũ int̾dũ
me apud illos landibꝰ insꝑatis ⁊ inuisis ce¬
lebͣriandio cũ pͥma riũ amoris cã silitdosit
potu̾o tñ denũ me felierssimũ arbitbor quõ¬
igit᷑ place̾n illis quib ꝰ ut displiceã sũmo sꝑ
studio insus sũ cũ assentatores blandi płe¬
bicule quibꝰ diu̾sũ studiũ intẽtoq contͣria
Dux artibꝰ suis om̃ibꝰ possint qd̾ cupiũt
iuenire quorũ pleriq post pudendo arti¬
ficio quesitas laudes nõ solũ igneminam¬
Uersis repente suffragiis s illorã more qui
pardos aut tygres aut leones blandiciis
aluerãt sexe ẽt deliuite plebis impetum
aut insidias passi sunt S redeamꝰ ad
ꝓpria nolo mireris si in me ñt hoste no¬
torio tłe in amitos uulgus iure suo utet᷑
mag̾ aũt et bñ cõpositi uiatoribꝰ est la¬
tͣntibꝰ nõ moui ego ꝓfecto nõ moueor.
et sepe illud ciconis in aĩ redit Quid
alta spectare si uoles neq uulgi simõibꝰ

Expanded text:
me populo displicere; id potius miror dum interdum me ab illo laudibus insperatis et invisis celebrari audio. Cum prima enim amoris causa similitudo sit, potuero, tum demum me felicissimum arbitraboigitur placerem illis quibus ut displiceam summo semper studio nisus sum, cum assentatores blandi plebicule, quibus diversum studium intentioque contraria est, vix artibus suis omnibus possint quod cupiunt invenire? quorum plerique post pudendo artificio quesitas laudes, non solum ignominiamversis repente suffragiis, sed illorum more qui pardos aut tigres aut leones blanditiis aluerunt, sepe etiam delinite plebis impetum aut insidias passi sunt. Sed redeamus ad propria. 4 Nolo mireris si in me nunc hoste notorio, tale in amicos vulgus iure suo utitur. Magni autem et bene compositi viatoris est latratibus non moveri; ego profecto non moveor et sepe illud Ciceronis in animum redit: “Qui«alta spectare si voles, neque vulgi sermonibus
Abbreviated transcription (Latin):
Ũsi iam p̾dem de t̾sissem ocłos ⁊niũ
gemuitibꝰ obstruxissẽ fia ssẽq aĩc
mortem mortaliũ nõ iuge iniułtas me
latͥmas tradidiss epłe tue tenor quas eñ
egre ꝯtinui quo minꝰ suauissie obrepetẽs
assuetũ ad linẽ in silentio ꝑuenirẽt ĩta¬
tributo mortis ẽẽt appoĩta Ita demq re¬
pentina et pͥnceps amiti nr̃i ruina uisa
est cũ egregiui iuẽte florem tam intidũ
forme lumẽ esũmis ut appebat fiissinsq
uirentiũ annorũ atq ualitudinis sue statu
nõ toto ut ip̃e ait triũ horarũ spatio con¬
cidisse quo recẽti s. et claro notissimoq
ma nullã in rebꝰ tnsitoriis sprm hñdauie
adu̾sus morte p̃ter uite meritũ ac ꝯsciencie
puritate nullũ pruitꝰ ẽẽ remediũ qd̾ enr̃¬

Expanded text:
si iampridem detersissem oculos et viam gemitibus obstruxissem firmassemque animo mortem mortalium non lugere, in multas me lacrimas traxisset epystole tue tenor, quas tamen egre continui quominus suavissime obrepentes assuetum ad limen in silentio pervenirent; itatributo mortis esset apposita, ita denique repentina et preceps amici nostri ruina visa est: 2 tam egregium iuvente florem, tam nitidum forme lumen e summo, ut apparebat, firmissimoque virentium annorum atque optime valitudinis sue statu, non toto, ut ipse ais, trium horarum spatio concidisse, quo recenti scilicet et claro notissimoquemus, nullam in rebus transitoriis spem habendam et adversus mortem, preter vite meritum ac conscientie puritatem, nullum penitus esse remediu
Abbreviated transcription (Latin):
p̾me̾nt ut guibꝰ corꝑibꝯ ex̾citia sit mag¬
nns ppłis medicinalia bella sunt. ⁊ sicut
ĩoderata tnquillitas h et in corpe uarios
huõres ⁊ in ppło silantes in uarias ac dis¬
cordes aĩo gignit affectusq ꝯtͣrios agita ᵒ
tẽpata sanitatis amica ẽ leta quies ma
si incolumis Carthago mansisset Iae terror¬
sa cernicibꝰ amotꝰ ꝑigrins uiciis et bellis
cuulibꝰ uiam fecit magniqz laboris finis
maiõr mitiũ fuit Geuid putaniꝰ atheniẽ¬
sibꝰ nocuisse nempe ornatissimã cĩtate
non tam bellũ ingẽs cũ hostibꝰ aut syra-¬
cusio in equore delrta clasis ꝙ infensus
cuus altibiades. et .xxx. tyrãnorum do¬
mesticꝰ furor rabiesq pessima dedit faci¬
lius pudent. ext̾na ꝙͣ que nascũtur in
qua uehement᷑ excellitis ħ insistite et
ne uictoria luxurient᷑. aut lascimãt anĩ
sãmo studio ꝓuidete optimũ est in pace
Uiue̾ si id non datur optabiliꝯ młto est

Expanded text:
pe ut gravibus corporibus exercitia, sic magnis populis medicinalia bella sunt, et sicut immoderata tranquillitas; hec et in corpore varios humores et in populo simultates varias ac discordes animos gignit affectusque contrarios; agitatio temperata sanitatis amica est, leta quies mala virtus periisset si incolumis Carthago mansisset; ille terror cervicibus amotus, peregrinis vitiis et bellis civilibus viam fecit, magnique laboris finis maioris initium fuit. Quid putamus Atheniensibus nocuisse? nempe ornatissimam civitatem non tam bellum iuge cum hostibus aut Siracusio in equore deleta classis, quam infensus civis Alcibiades et triginta tyrannorum domesticus furor rabiesque pessumdedit. 19 Facilius providentur externa quam que nascuntur in qua vehementer excellitis; hic insistite et ne victoria luxurientur aut lasciviant animi, summo studio providete. Optimum est in pace vivere; si id non datur, optabilius multo est
Abbreviated transcription (Latin):
fanorẽ uel me̾ri posse ul sñ meritis in¬
uenire magna quidẽ cũ adnuratõe mł¬
ram hiis dico qui romuleo cardiue fulgẽ¬
tes ex alto ꝑiter cuncta desxice̾ ⁊ pͥnci¬
pes ip̃os ac t̾rarũ dños fastidire solent
tã gratũ aduẽtũ neũ esse ꝑpendi idq tã
ta serenitate fronciũ tanta u̾borũ dulce¬
dine tanta demq actuũ beniguiͭ ͤ testa¬
ri. Ut tm̃ fanre lignisse iux crede̾m nulla
pacẽ anĩ et q̃m nichil cupio nich spero
qd̾ et si de illorũ gne uideat᷑. que fidem
putent᷑ excede̾ tͥ tñ insi fallor et sepe mł¬
tis indiciis ꝓbatũ est nũt uno recenti ⁊
tibi nondũ cognito demõstrabit᷑ arguͭ ͦ
Nosti quid̃ equis fere portionibꝰ quadri
rentũ seu nr̃is auspiciis apͥmis ãnis id iite
genus ebeginmꝰ huiꝰ igit᷑ h̾rditatis duas
ptes mn suffecturas ratus. duas reliqͣs int̾ꝰ
duos uet̾es et bñmeritos amicos ita ꝑtitꝰ
sum ut cũ usq ad hᵒ tempꝰ ambobꝰ dicior

Expanded text:
meritis invenire. 22 Magna quidem cum admiratione muram, his dico qui romuleo cardine fulgentes ex alto pariter cunta despicere et principes ipsos ac terrarum dominos fastidire solent, tam gratum adventum meum esse perpendi idque eos tanta serenitate frontium, tanta verborum dulcedine, tanta denique actuum benignitate testari, ut tantum fame licuisse vix crederem. Nulla pacem animi et quoniam nichil cupio, nichil spero; quod etsi de illorum genere videatur que fidem putentur excedere, tibi tamen, nisi fallor, et sepe multis indiciis probatum est et nunc uno recenti et tibi nondum cognito demonstrabitur argumento. 24 Nosti quidem equis fere portionibus quadrirentum seu nostris auspiciis a primis annis id vite genus elegimus. Huius igitur hereditatis duas partes michi suffecturas ratus, duas reliquas inter duos veteres et benemeritos amicos ita partitus sum, ut cum usque ad hoc tempus ambobus ditior
Abbreviated transcription (Latin):
dioribꝰ retinebar E ueni iam huit michi
penitꝰ dissiꝑent p̃sagire pot̾ant nõ sñ mag̃
cã. s que eos latuit et latebit me nõ errõe
a ͨ ͦ ad locũ in ab infantia ⁊ cognitũ ⁊ nnui¬
sum ꝯmigrasse destis ad tp̃ns statõe gra¬
tissima et folitudine cuiꝰ si merõm familia¬
ritꝰ agnosco nemo appetentior usꝙͣ uiuit
dimisso elicõe nr̃ ytalo ⁊ ocio lr̃ato ac tͣn¬
quillo milli nocus młtis inuidioso et ut aĩ¬
maduerte̾ incipio nõnillis ẽt odioso atꝯ
hiis tot tantis solacis in amena negocia
p̃tulisse et mextricabłem carie laberinthũ
nisi forte me pauꝑtas ul diuicre prpulere
duplex mortaliã labor uel mimititia uel
molestas aliq̃ uł quo nil molestiꝯ altis
añs eẽnt solent ꝯtemptus me forsi tã loco
mouit plane horũ quõblib susxice̾t nͥ sẽp
equis spaciis ⁊ a magnis diuiciis ⁊ turp̃i
mopia distare studiu inst bonis omĩbꝰ nõ
solũ is quibꝰ cũ uitã agere ꝯtingit s etiã

Expanded text:
ibus retinebar; sed veni. 9 Iam hinc nisi penitus desiperent, presagire poterant non sine magna causa, sed que eos et latuit et latebit, me non errore aliquo ad locum michi ab infantia et cognitum et invisum commigrasse, deserta ad tempus statione gratissima et solitudine, cuius si me ipsum familiariter agnosco, nemo appetentior usquam vivit, dimisso Elicone nostro italo et otio literato ac tranquillo, nulli nocuo, multis invidioso et ut animadvertere incipio, nonnullis etiam odioso, atque his tot tantisque solatiis inamena negotia pretulisse et inextricabilem curie labyrinthum. 10 Nisi forte me paupertas vel divitie pepulere, duplex mortalium labor, vel inimicitia vel simultas aliqua vel, quo nil molestius altis animis esse solet, contemptus me forsitan loco movit. Plane horum quodlibet suspicentur, nisi semper equis spatiis et a magnis divitiis et a turpi inopia distare studui, nisi bonis omnibus, non solum his quibuscum vitam agere contigit sed etiam
Abbreviated transcription (Latin):
unt qui Roͣnorũ uetes matronas
singulas singłis landibꝰ attollunt
et lucretie quidã pudicicie asscribũt Marne
gͣuitatẽ pium impetũ ueturie quigalis amo¬
ris ardorem porcie Claudie hylaritatem
sobriam Iulie facetias et eloꝙ̃ tram muli¬
ebrem urbanitatẽ cecilis linẽ marestatem
corueliarũ alteri gnosum robur auimi al¬
tiꝰ morũ u̾borũq dulcedinẽ Cũt et qui pe¬
g̾nas suis laudibꝰ ꝓsequũt᷑ honesta tẽ in
penelopem in arth emisia amorẽ ĩmorta¬
lem In phsicrathea tollerantiã In thami¬
ri fortitudinẽ. Consiliã in cheride modesti¬
am in argia pietatẽ in antigone In didone
ꝯstantiã admirantes uellem ut hn laudato¬
res ueterũ sorores tuas Iohãnam ⁊ ague
plissiã landandi matiam neq femineis
titulis conqͥrendis ꝑ om̃s tras es ꝑ tã mlta
secula uagarent᷑ Suidꝙͦ usꝙͣ sparsim q̃¬
ritur apud has sumł inuenit᷑ bñ uiue nõ
u̾tute tñi ꝓpria sed magni genitoris głia

Expanded text:
unt qui Romanorum veteres matronas singulas singulis laudibus attollunt; et Lucretie quidem pudicitiam ascribunt, Martie gravitatem, pium impetum Veturie, coniugalis amoris ardorem Portie, Claudie hilaritatem sobriam, Iulie facetias et eloquentiam muliebrem, urbanitatem Cecilie, Livie maiestatem, Corneliarum alteri generosum robur animi, alteri morum verborumque dulcedinem. 2 Sunt et qui peregrinas suis laudibus prosequuntur: honestatem in Penelope, in Arthemisia amore immortalem, in Ipsicratea tolerantiam, in Thamiri fortitudinem, consilium in Thetide, modestiam in Argia, pietatem in Antigone, in Didone constantiam admirantes. 3 Vellem ut hi laudatores veterum sorores tuas Iohannam et Agneplissimam laudandi materiam, neque femineis titulis conquirendis per omnes terras et per tam multa secula vagarentur; quicquid usquam sparsim queritur, apud has simul invenitur. Tu vives non virtute tantum propria, sed magni genitoris gloria
Abbreviated transcription (Latin):
cupio cogitãti eiũ nescio qͥd difficultatis
effũdit᷑ s incipiẽtibꝰ oĩa difficilia inderi
solent Contͣ illud qd̾ u̾m est dissiciliora
rem ad te integͣm reiecti tu me frater
ac res meas ⁊ facultates et fortuãs nosti
Unꝯ uinet aut ille mirificus senex a glio¬
sus ille uiuenis aͭ ille mag̾minꝰ adolestẽs
nec dignũ insi ẽẽmꝰ qui om̃ĩbꝰ suuł nr̃is
ac pr̃ie linũbꝰ p̾uarem᷑ nichil dubietatꝭ

Expanded text:
d difficultatis offunditur, sed incipientibus omnia difficilia videri solent; contra illud quoque verum est, difficiliora rem ad te integram reieci. Tu me, frater, ac res meas et facultates et fortunas nosti us viveret, aut ille mirificus senex aut gloriosus ille iuvenis aut ille magnanimus adolescens, nec digni visi essemus qui omnibus simul nostris a
Abbreviated transcription (Latin):
ant obstruã tñ aures oculosq gͣtoq ocio
qd̾ iam cepi et optata fruar solitudine et
si quis inde huc qd uetare neq̃o turbator
accesserit senciet me in siluis urbanorũ obli¬
tũ atq ĩnremorẽ curarũ sardo te locũ dicet
Ita incħ omio audiã nicħ loquar extͣ ꝓpoĩti
mei fines uagabo solus ⁊ liber ut nũt facio
illud int̾erit qd̾ nũc ex hiis locis tyberim
padũq cogito aruum quoq ⁊ athesim et
atinũ tũc iul usꝙͣ p̃ter sorgiã cõgitabo int̾
agͥstes uicturꝰ humandusq ultimoq dieꝑ
om̃ extͣ quid̾ s qd̾ iam hic turbat ꝓpe tu¬
multã babilonitũ surrecturꝰ s iam satis

Expanded text:
ant, obstruam tamen aures oculosque, gratoque otio, ant, obstruam tamen aures oculosque, gratoque otio, quod iam cepi, et optata fruar solitudine. Et siquis inde huc, quod vetare nequeo, turbator accesserit, sentiet me in silvis urbanarum oblitum atque immemorem curarum; surdo se locutum dicet; ita nichil omnino audmei fines; vagabor solus et liber ut nunc facio; 17 illud intererit, quod nunc ex his locis Tybrim Padumque cogito Arnum quoque et Athesim et Ticinum, tunc nil usquam preter Sorgiam cogitabo, inter agrestes victurus humandusque ultimoque dierum omnium, extra quidem sed, quod iam hinc turbat, prope tumultum babilonicum surrecturus. Sed iam sati
Abbreviated transcription (Latin):
expector in qua in multos olim ãnos egi et
fortuarũ mearũ magͣ ꝑs latuit enĩuero
ubi omia delectant si tm̃ ciuilibꝰ odiis nõ
lit̾et renotor ad uicnã curiã nicħ ꝯuenit
omia displicẽt int̾ has difficultates anxiꝰ
ad hoc scopłos appliciu hic ereo nc̾tus quo
potissimũ ueladem hic si longã morã tx¬
ero ualde siluanꝰ fiã. Quid faciã audisti
audi ergo qͥd cogitem Añsum tuũ expectabo
si uenire roͣm dissuadeas illico clauũ flectã
ad illã de qua loquor ytalie ꝑtem iuterq al¬
pes et appẽniũ exꝑiar si quẽ uł fortuna ũl
ratõ tͣnquillũ p̃stare possit in pelago si pe¬
intus auceps nanigatio uideat᷑ hic ubi sũ
nõ mõ anchorã iaciã aut alligabo naui¬
culaz s subducã et qͥd solent qͦs naufgia
t̾ruerũt quosq ꝑte sum maris est sub tecto
pouã seu fortassis exurã neqͣndo muta
urbis impie uicinꝰ fragor ac fumꝰ ĩpedi¬

Expanded text:
expector in qua et multos olim annos egi et expector in qua et multos olim annos egi et fortunarum mearum magna pars latuit; enimvero ibi omnia delectant, si tantum civilibus odiis non liceret. Revocor ad vicinam curiam; nichil convenit, omnia displicent. Inter has difficultates anxius ad hos scopulos applicui; hic hereo incertus quo potissimum vela dem; hic si longam moram traxero, valde silvanus fiam. 15 Quid faciam audisti; audi ergo quid cogitem. Responsum tuum expectabo; si venire Romam dissuadeas, illico clavum flectam ad illam de qua loquor Italie partem, interque Alpes et Apenninum experiar siqua vel fortu prestare possit in pelago. Si penitus anceps navigatio videatur, hic ubi sum, non modo anchoram iaciam aut alligabo naviculam, sed subducam et quod solent quos naufragia terruerunt quosque pertesum maris est, sub tecto ponam seu fortassis exuram nequando mutaic quanquam urbis impie vicinus fragor ac fumus impedi
Abbreviated transcription (Latin):
lucanũ ꝙ mitissiã sors est regnoꝵ sub rege.
nouo Ego tñ antiquũ regem menori senqꝑ.
mẽte suspiro Ceta quid facile ꝯuenirent
nũ et pulcerrima plaga est ⁊ mͥ ꝙr uulga¬
tũ est me in pͥmis illud appete̾ ociũ ingensat
solitudo ꝓmittit᷑ ab liis qui et p̃stare quod
pollicent᷑ ꝑmittũt possũt et quorũ uerbis
fides mito debeat᷑. Et parisius uocor ad fran¬
corũ regẽ optimũ illũ quidẽ ac mitissimũ
pͥncipẽ meiq ut scis plusꝙͣ ignoti hõis aniã¬
tem s nec mͥ cũ accolarũ moribꝰ nͨ illi hac¬
tenuis cũ fortuna sua bñ cõuenit/ Illud etiã
obstat ꝙ qui illut ołim euocatꝰ ad ꝑcipiẽdã
laureã nõ parui si nũt eam aliene uite tẽ¬
soribus uideri possim bis uocatꝰ semel tm̃
me glia s dũ illa ex uibe mea insigo utili¬
tas agetur, et de nouis ꝯsiliis hactenꝰ que
sequũtur autiq̃ sunt In illa uñ ꝑte italie nc̃

Expanded text:
Lucanum sit quod mitissima sors est Regnorum sub rege Lucanum sit quod mitissima sors est Regnorum sub rege novo; ego tamen antiquum regem memori semper mente suspiro. Cetera quidem facile convenirent, nam et pulcerrima plaga est et michi, quia vulgatum est me in primis illud appetere, otium ingens ac solitudo promittitur ab his qui et prestare quod pollicentur possunt et quorum verbis fides merito debeatur. 13 Et Parisius vocor ad Francorum regem, optimum illum quidem ac mitissimum principem meique, ut scis, plusquam ignoti hominis amantem; sed nec michi cum accolarum moribus nec illi hactenus cum fortuna sua bene convenit. Illud etiam obstat quod qui illuc olim evocatus ad percipiendam lauream non parui, si nunc eam, aliene vite censoribus videri possim bis vocatus semel tanme gloria, sed dum illa ex urbe mea insignis utilitas ageretur. Et de novis consiliis hactenus; que sequuntur antiqua sunt. 14 In illa enim parte Italie nunc
Abbreviated transcription (Latin):
ñt nr̃a xuͭ ͣ parens agit dem̃ qͥd hic alt̾
adolescens nr̃ cogitat in quo spes tãte faã
emplis accendit᷑. qualit̾ nr̃i menũt qͣliter
suos amat solet eiũ etas illa facile suoꝵ
affectuũ obliuisci postremo illud scire ex¬
pecto an tuillit usq in finẽ ẽe decreneris
nõ ꝑuũ capiendi consilii momientũ quod si
feceris laudabo si nõ fec̾i̾s mirabor satis
diu ꝑrgnati ne dicã iactati sumꝰ tempꝰ.
Tad uesꝑam subsistendi fugiendiq aucho¬
ram nox dephendat errãtes me aũt ꝙͣtũ
curia babilonica delectet strebas olim dũm
et ip̃a minꝯ feda ẽẽt et nos ibi inueniliter
auidus nĩc inde diffugiãt Sed neqd nesti¬
as ut̾ꝰs maturius delibes ego uno tp̃re
a dui̾sis accersor atq solicitor nam et neapo¬
lim uocor ad regẽ Siculũ s suspectꝰ est aer
bous forte incolis qd corpum ualitudo ⁊ exi¬
miꝰ decor indicat mͥ cam calidior ꝙͣ uellẽ.
Est illic quoq Rex nouus de quo licet apᵈ.

Expanded text:
tra publica parens, agit? deinde quid hic alter adolescens noster cogitat, in quo spes tante familemplis accenditur? qualiter nostri meminit, qualiter suos amat? solet enim etas illa facile suorum affectuum oblivisci. Postremo illud scire expecto an tu illic usque in finem esse decreveris. Non parvum capiendi consilii momentum; quod si feceris laudabo, si non feceris mirabor. 10 Satis diu peregrinati ne dicam iactati sumus; tempus est ad vesperam subsistendi figendique anchoram, ne nox deprehendat errantes. Me autem quantum curia babilonica delectet, sciebas olim dum et ipsa minus feda esset et nos ibi iuveniliter erant, avidius nunc inde diffugiant. 11 Sed nequid nescias utque maturius deliberes, ego uno tempore a diversis accersor atque solicitor. Nam et Neapolim vocor ad regem Siculum; sed suspectus est aer, bonus forte incolis, quod corporum valitudo et eximius decor indicat, michi tamen calidior quam vellem. 12 Est illic quoque rex novus, de quo licet apud
Abbreviated transcription (Latin):
putes ut unũ tibi nõ excidat me si detur
rebus si mei arbitrii fuissem fui aũt sub
arbitrio fortune cui reges pͥncixesq ter¬
rarũ subsũt et cui in rebus huãnis preter
solidã ꝯsũmatãq u̾tutẽ equa ꝓcul absum
ul prorsus exnnit᷑ nũt ergo q̃ mag̾ dila¬
ro eo magis ardenti desid̾io illuc trahor
ĩtaq sic hẽto hoc effige anĩo si stãm tĩtatẽ
semel int̾irero numꝙͣ inde digrediar non me
sanũ Inno Suidon uenus iupitꝰ e retam uocet
uale ad fontem sorgie uii. ll. martias.

Expanded text:
putes, ut unum tibi non excidat, me si detur rebus, si mei arbitrii fuissem. 19 Fui autem sub arbitrio fortune, cui reges principesque terrarum subsunt et cui in rebus humanis preter solidam consummatamque virtutem, a qua procul absum, nil prorsus eximitur. Nunc ergo quo magis dilato eo magis ardenti desiderio illuc trahor; itaque sic habeto, hoc affige animo: si sanctam civitatem semel intravero, nunquam inde digrediar, non si me Samum Iuno, Gnidon Venus, Iupiter Cretam vocet. Vale. Ad fontem Sorgie, VIII Kal. Maias.
Abbreviated transcription (Latin):
liramẽtis abstiere hoc dice uolui et h dixi
magnũ ẽẽ in sede petri sede ubicũq sedes
cesaris eiũ nõ petri sede ẜuio iͥ erat ut no¬
sti scito aũt indubie ueneno si mag̾ ꝙ̃ ing̾e¬
mosi añi fuisse calupmã latraret is ꝯuid̃
morde̾tq libenciꝰ si dentibꝰ nõ careret ꝓ
tissime nͥ ext̾ius quater uentis in ip̃o iit᷑.
portu tunẽs młta circũfpicio sed ante omĩa
ꝓspectus odorq tribilis et felici᷑ ninis
infestus esti ille me ul solus huit pelleret
Ut omittã x̃teritarũ reliqnias tẽp estatũ que¬
Ut de tã ꝓpinquo usq in hũc portũ ꝯqͣssata
dite nanicl̃am ꝓsequũt᷑. Cotiꝰ tandẽ consul

Expanded text:
deliramentis abstineo. Hoc dicere volui et hoc dixi: magnum esse in sede Petri sedere, ubicunque sedes Cesaris enim, non Petri sede sermo michi erat, ut nosti. Scito autem indubie venenosi magis quam ingeniosi animi fuisse calumniam; latrat is quidem morderetque libentius si dentibus non careret. tissime, nisi externis quaterer ventis. In ipso igitur portu timens multa circumspicio, sed ante omnia prospectus odorque terribilis et felicitati nimis infestus est; ille me vel solus hinc pelleret, ut omittam preteritarum reliquias tempestatum, que de tam propinquo usque in hunc portum conquassatam vite navic
Abbreviated transcription (Latin):
cũq suꝑest ag̾e̾ om̃ibꝰ ꝓpe tãtis nullã ma¬
gis in ꝑtẽ tantꝭ inclinat sexe ibi aduena
cũ fiu̾m opto ut iam tandẽ incola ibi sim
et diu ꝑ nẽbra t̾rarũ orbis uagus acfes¬
sus in capite subsistã tandẽ et ꝙͣtũ hic ẽ

Expanded text:
ope tentatis, nullam magis in partem animus inclinat: sepe ibi advena cum fuerim, opto ut iantandem incola ibi sim, et diu per membra terrarum orbis vagus ac fessus, in capite subsistam tandem et quantum hic est
Abbreviated transcription (Latin):
ugre mreũ morẽ syuabo ne quid teme affir¬
nẽ Ille suũ ut cupide litiget ⁊ fident̾ de
ignotis iudicet Quid ms enĩ an a liud
temeritatis argutũ exigis Ecripsi tibi
ix eplam ⁊ exigente mat̾ia in fine
dixi magnũ est in sede petͬ magnũ est ĩ
solio cesairis sedere hꝰ ille cũ sibi epłam
oñdisses obstrepuit. Nuid erge fͣire
nẽ dixi introgent᷑ qui in sedibus illis
sẽdent fatebunt᷑ credo nichil ueriꝯ dici
posse dz interp̃s nui quissimꝰ que rẽ tra
nequit E cio fuisse prtri sẽdem ubicunq
petrus sedit et uũs eẽ ubitũq petri
successor sedet nec sũ nestius pͥus anthi¬
ochie xrtrũ sedisse ꝙͣ rome ꝙͣiis añt c̾tũ
sit multũ unũ locũ alto sanctiorẽ atq sa-
nus srdebat et licet alibi forte poss ho¬
nestia tñ quẽtũq locũ sua cessione digna¬
bil honestabit ita sencio nec enĩ alibi
de eõ quid liidus calũpmator obiretat dũ

Expanded text:
ego meum morem servabo nequid temere affirego meum morem servabo nequid temere affirmem, ille suum ut cupide litiget et fidenter de ignotis iudicet. 7 Quid vis enim? an aliud temeritatis argumentum exigis? Scripsi tibi nuper epystolam et exigente materia in fine dixi: «Magnum est in sede Petri, magnum est in solio Cesaris sedere». Hic ille, cum sibi epystolam ostendisses, obstrepuit. Quid ergo? falsum ne dixi? interrogentur qui in sedibus illis sedent: fatebuntur, credo, nichil verius dici posse. Sed interpres iniquissimus quo rem trahnequit. Scio fuisse Petri sedem ubicunque Petrus sedit, et nunc esse ubicunque Petri successor sedet; nec sum nescius prius Antiochie Petrum sedisse quam Rome. Quamvis autem certum sit multum unum locum altero sancmus sedeat; et licet alibi forte posset honestius, tamen quemcunque locum sua sessione dignabitur, honestabit. 9 Ita sentio, nec omnino aliquid de eo quod michi lividus calumniator obiectat, dum