comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
coĩs eum uinculoĩnodauit. ¶ Pez
ẽetiam si quemq̃m propresumpta
qumonia ab petat ab arepõ se absol¬
ui. siue qñ suffraganeus ex suo pces
aditus nisi prius expensas restituat
et uido sisti exhibeat caucione. ipẽq¬
impedim̃to detentus in t̾mino cõ¬
pere nequiuit. tunc ꝓtinus sibi uix
form eccẽ d bñficium ab soluitionis
impendisecus autemsi se ꝯtumacẽ
confiteatur. uel decontumacia sua
constz qr forte predix̾at in iudicõ ꝙ
minnne comperet. tunc eĩ cũ mani¬
festa  contumacia et maĩfestarepu¬
tetur  offensa non ẽeinisi primo ex¬
pensarum satisfactoẽ ac de stãdo ind̾o
cautione prestita absolo ĩpendeda.
sic si aliquis ad c̾tum locum citetur
nam tunc si ercoĩcatus irẽ ad supi¬
orem appeuet⁊ ante  omniaseab co
petat absolui cumprobare coram
iudeatin. ¶S si uidex pnunciasset

Expanded text:
is eum vinculo innodavit. Idem est etiam, si quemquam pro præsumpta querimonia petat ab Archiepiscopo se absolvi; sive quando Suffraganeus ex suo proceaditus, nisi prius expensas restituat, & judicio sisti exhibeat cautionem, ipseqimpedimento detentus in termino comparere nequivit, debet tunc protinus sibi juxta formam Ecclesiæ Beneficium absolutionis impendi. Secus autem si se contumacem confiteatur; vel alias de contumacia sua constet; quia forte prædixerat in judicio, quod minime compareret; tunc enim cum manifesta contumacia manifesta reputetur offensa, non est ei, nisi primo expensarum satisfactione, ac de stando judicio cautione præstita, absolutio impendenda; sicuti si aliquis ad certum locum citetur, Nam tunc, si excommunicatus ipse ad superiorem appellet, & ante omnia se ab eo petat absolvi, cum probare coram videatur; sed si judex pronunciasset
Abbreviated transcription (Latin):
aitendimus ĩ ioꝓsundi cogitamꝰ
sic̃ pensare debent subtur ceti cathice
fide  professores ꝙipẽ deus ordinem
cos abĩsiugentib ĩ ipõs rancoribus
mandatoꝵ. ¶Ymptii ut ordo pre¬
des quibrisl p̃risis anfractib distiẽ¬
ta et pura ingrat claritate ⁊ sic frc̃s
ciustem ordims nupingn̾alicꝓło

Expanded text:
attendimus, immò profundiùs cogitamus, sicut pensare debent subtiliùs ceteri Catholicæ Fidei professores, quòd ipse Deus Ordinem eos ab insurgentibus in ipsos rancoribus mandatorum. Verumtamen ut Ordo prædictus quibuslibet præcisis anfractibus distinctâ & purâ vigeat charitate; sic, ut Fratres ejusdem Ordinis nuper in Generali
Abbreviated transcription (Latin):
proculpis et offensis pretitis. ł p̾sen¬
petenti monitoẽ p̾missa promulgẽt ⁊
si ccͣ presumpr̃int. iniustas nou̾int
cẽ illas. ¶Caueant ⁊ netales sente¬
snec etiam proiam commissis sb̾hẽ
forma si dem illis ͣ tale tpẽmime
satisfecint. ꝓferre p̾sumant. nͥ mora ĩ
exhibenda satisfactoẽ uel culpa seu
offensa precesfint. quib m̃ito ad ĩ¬
bilis qͣm in ipĩs snĩis exprimant
cã subsit. ¶ Uniu̾sitatem noł col
legium. ꝓferri excoĩs snĩam penit
uitare piculum qd exinde sequi pꝰ
tarat de collegiouel unnisitate qͦs

Expanded text:
pro culpis et offensis preteritis et presenpetenti monitione premissa promulgent; et si contra presumpserint, iniustas nouerint esse illas. Caueant etiam ne tales sentero iam commissis sub hac forma, si de illis infra tale tempus non satisfecerint, proferre presumant, nisi mora in exhibenda satisfactione uel culpa siue offensa precesserint, quibus merito ad innabilis, quam in suis sententiis exprimant, causa subsit. In uniuersitatem uero, uel collegium, proferri excuitare periculum, quod exinde sequi postaxat de collegio uel uniuersitate, quos
Abbreviated transcription (Latin):
ad ordinem ipm̃ affcũs nios ereximꝰ
in uł succedẽdo cum aliquib ciuisdẽ
confessoris sous quib erꝰ uita ⁊ ꝯu̾sationota
erat suꝑipã regla et scĩ ipĩus beati franciscim
tentione freqnti collone tcͣtauimus et tandẽ
cardinalis ac postinodũ eiusdem ordĩs predc̃ar
sedem gub̾nator ⁊ ꝓtecto et corrector effecti

Expanded text:
m affectus Nostros ereximus, in illis succrescendo cum aliquibus ejusdem Confessoris sociis, quibus ejus vita & conversatio nota erant, super ipsâ Regula , & sanctâ ipsius beati Francisci intentione frequenti collatione tractavimus; & tandem Cardinalis, ac postmodum ejusdem Ordinis per dictam Sedem Gubernator, Protector, & Corrector effecti
Abbreviated transcription (Latin):
appellare. ¶Siłr⁊ sisuffraganeus ⁊
fensauel prosui  defensione iuris⁊
suꝑ hoc q̃rimoniam ille ꝓponat e
ille primitus iux̃ form cecẽ absol¬
uendus. nisi su ffraganeus ꝓbatuꝵ
se offãt ꝙ pro manifesta offensa ex

Expanded text:
appellare. Similiter si Suffraganeus exfensa, vel pro sui defensione juris, & super hoc querimoniam ille proponat; est ipse primitus juxta formam Ecclesiæ absolvendus; nisi Suffraganeus probaturum se offerat, quod pro manifesta offensa ex
Abbreviated transcription (Latin):
cuieant ꝙ infende pene pebunt n au¬
tiliante domino pniam pagẽt iniũ¬
gendam deinde ꝑ oms illius loci ecc̃as
principales uicmorumq locorum
dieb dominiais et sollempnibns ĩ¬
cidant nudi coram pplo femorauia
cum quibus ꝓ casdem ecca̾s publice
fustigentur aturi postinodum ultra
mucrint bñficio absolonis obtẽto
indulgeatur eis licentiant suama
suorum iniuriam ꝓseq̃ntur ⁊ debito¬
rum illorum que ce̾ta fũrit et de post¬
molum acquisitis repetitõ ñ negetꝰ
Illud autem i duximus obiittẽ¬
dumꝙ si quis fuit in p̾missis nudo
consilio nel simplici fauore calpabis¬

Expanded text:
caveant, quod inferende pene parebunt et auxiliante Domino penitentiam peragent iniungendam. Deinde per omnes illius loci ecclesias principales et vicinorum locorum diebus dominicis et sollempnibus incedant nudi coram populo, femoralia cum quibus per easdem ecclesias publice fustigentur; ituri postmodum ultra meruerint, beneficio absolutionis obtentoindulgeatur facultas, ut suam et suorum iniuriam prosequantur, et debitorum illorum, que contracta fuerint de postmodum acquisitis, repetitio non negetur. Illud autem non duximus omittendum, ut, si quis fuerit in premissis nudo consilio vel simplici favore culpabi
Abbreviated transcription (Latin):
nibus actib q̃firmantur. hoc ẽ ap̃
dinet prẽm mũda et ĩnaculata re¬
ligio que descendens a prẽ luminũ
peius filium exemplarit ⁊ ubalit
ato francisco et eum sequentibus
inspiratatrri ĩ se qĩ continet testi¬
monium trinitatis. ¶ Hec est cui
attestante paulo neõ de ecto debet eẽ¬
suc passionis sue signis notaliter
tucia quin pocius etͣ̃ ecs intens sup¬
seminare ziziniam intdumemula¬
tores agitatos inuidia rracundia ⁊
ĩdiscreta insticia itauit. mordẽtos
et disc̾minosa caninis latratib la¬
cantes ñ attendentes hanc sc̃am re¬
gulamiut predĩ preceptis ac monitis
matam tot dunus testiõnus ꝯmu¬
nitam q̃ c̾dibilia fcã st̃ nimis in tot
tib et finientibdies suos quoꝵ nõ¬
nullos scõꝵ cathalago sedes eadẽ ex
eoꝵ iuta et miracuł fecit ascribi. ac
nouissiẽ qi diebꝰ istis piememorie

Expanded text:
nibus, actibusque firmatur. Hæc est apud Deum & Patrem munda & immaculata Religio, quæ descendens a Patre luminum per ejus Filium exemplariter, & verbato Francisco , & eum sequentibus inspirata totius in se quasi continet testimonium Trinitatis. Hæc est, cui attestante Paulo nemo de cetero debet eristus passionis suæ tutia; quin potius contra eos nitens superseminare zizania interdum æmulatores agitatos invidiâ, iracundiâ, & indiscretâ justitiâ concitavit mordentes& discriminosam caninis latratibus lacerantes; non attendentes hanc sanctam Regulam , ut prædicitur præceptis, ac monitis matam, tot Divinis testimoniis communitam, quæ credibilia facta sunt nimis in tot tibus, & finientibus dies suos, quorum nonnullos Sanctorum Catalogo Sedes eadem ex eorum vitâ & miraculis fecit ascribi; ac novissimè quasi diebus istis per piæ memoriæ
Abbreviated transcription (Latin):
terintut suꝑ hoc compeant corã ipis¬
nequaqm tribuant facultatemir
benigna uo eor receptoẽ ac souẽtoẽ
ipĩus fabrice facienta possimt eosõ
suffraganeos et alios xpĩ fideles re¬
mẽn. ꝓuincie caritatiue monere.
On coneedendis quor ĩdulgentiis ñ

Expanded text:
hoc compareant coram nequaquam tribuant potestatem. Super benigna uero ipsorum receptione ac subuentione ipsi fabrice facienda, possunt eosdem suffraganeos, et alios Christi fideles Remensis prouintie caritatiue monere. In concedendis uero indulgentiis, non
Abbreviated transcription (Latin):
ianua dignitatis: aut honoris ec¬
cłiastici uel mundani. seu ad aliciĩ
loi regimen sit ascensus ssit ei p̾tu¬
landi negata faculta¶sit ei notarie
indicatus et qd̃libet aliud officiũ
seu ministigm publicum int̾dem̃
sin urdiciis eius afftio ec̃ quemqͣm
nicħ fideinich̾ c̾dulitatis inueĩat.
ut ad testĩom prorsus reddantur
moignissit eis ad ordines ascensus
magis famosa sit eius infamia ad

Expanded text:
ignitatis aut honoris ecclesiastici vel mundani; ad alicuius loci regimen non ascendat; sit ei postulandi negata facultas; sit notarie, iudicatus et quodlibet aliud officium seu ministerium publicum interdictum. In iudiciis eius assertio contra quemquam nihil fidei, nihil credulitatis inveniat, ut ad testimonium prorsus reddatur indignus. Sit ei ad ordines ascensus magis famosa sit eius infamia, ad
Abbreviated transcription (Latin):
nuncris suis quos pro illo uel alias
ꝑ proumciam ipãm sua debita uiris¬
dictione utendo tñsinittit iniiniari
p̾summunt si hac occõne suas his mi¬
dine ꝯpete dignoscat. ¶Sibi etia
et metropolitanis aliis ĩ suis ꝓrũciy
dumsic i illis iurdõm ex̾cent pimi.¬
endi manifestas et notorias offẽsas
liba sit de nr̃a spaliconcessione facril

Expanded text:
munitis suis quos pro illo uel alias per prouintiam ipsam, sua debita iuridictione utendo, transmittit, iniuriari presumunt; si hac occasione sua in hiis imdine competere dinoscatur. Sibi etiam et metropolitanis aliis in suis prouintiis, dum in illis iuridictionem exercent, puniendi manifestas offensas et notorias libera sit de nostra speciali concessione facul
Abbreviated transcription (Latin):
ipĩus fisci uel rei publice dominio
applcetu ut ex illis nl tnsmittat
ad postõs s pocius cum ipõ quodã¬
modo dampnentur ⁊ suassi qua uo
feuda locationes offĩ uel bñficiu
spũale uel tꝑzale ab aliquib ecẽuis
optinet sit eis ipõ iure priuatus. q̃

Expanded text:
ius, fisci vel rei publice dominio applicetur, ut ex illis nil transmittat ad alios, sed potius cum ipso quodammodo dampnentur et sua. Si qua vero feuda, locationes, officium vel beneficium spirituale ab aliquibus ecclesiis obtinet, sit eis ipso iure privatus, que
Abbreviated transcription (Latin):
tam uelud cum ꝑꝑmanifestum ex¬
cessume in aliquem promulgata
excoĩcatum ad excoĩcatorem ꝓrsꝰ
remittẽ d absoluendum nec deb
eum absoluesnisi excoĩcator requi¬
situs maliciose illi absołonis bñ¬
municatorem excoĩcatus. s debet
si  difficultate alqua mox absol¬
in ¶ Qd̾si dubitetur utrũ iusta
sit nel iniusta suꝑior ñ exroic̃ato

Expanded text:
tam, veluti cum propter manifestum excessum est in aliquem promulgata;excommunicatum ad excommunicatorem prorsus remittere, nec absolvere debet eum, nisi excommunicator requisitus malitiosè illi absolutionis benemunicatorem excommunicatus, sed debet sine difficultate aliqua mox absolvi. Quod si dubitetur, utrum justa sit, vel injusta; Superior, nisi exco
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuidimꝰ erigendas statuẽtes
hebyce arabice ⁊ caldre ling̾r
noticiam duo uidel uniꝰcuiꝰ
lingue ꝑiti qui scolas regant
inibi ⁊ libros delinguis ip̃is
ĩ latinum fidelr̃ tnsferentes

Expanded text:
providemus erigendas: statuentes,Hebraicae, Arabicae et Caldaeae linguarum noticiam, duo videlicet uniuscuiusque linguae periti, qui scholas regant inibi, et libros de linguis ipsis in Latinum fideliter transferentes
Abbreviated transcription (Latin):
u̾o aliquis ex predcĩs hr̃tiea labe pri¬
mitus abiurata redire uolit ad ec¬
solutoĩs bñficium impendatis et in¬
uingatis erd ꝙ imungi talib osue¬
redeant frandient. ⁊ uos ĩmo seipõs¬

Expanded text:
vero aliqui ex predictis heretica labe penitus abjurata redire voluerint ad ecabsolutionis beneficium impendatis, et injungatis eisdem quod injungi talibus consueredeant fraudulenter et vos, immo po
Abbreviated transcription (Latin):
mis et tanꝙ̃ hr̃ticoꝵ fautor ac de fi¬
de suspectus offõ⁊honore suiregimi¬
nis spolietur nec ultius potestas ca¬
aliquo ant de cetõ ad aliq̃ dignita¬
tem uel offiñ publcum ultius as

Expanded text:
mis, & tamquam hæreticorum fautor, de Fide suspectus officio, & honore sui regiminis spolietur; nec ulterius Potestas,aliquo, aut de cetero ad aliquam dignitatem, vel
Abbreviated transcription (Latin):
expssione uel forma amemorata se¬
de concessis uel in postin concedẽdis.¬
cum ex hi nel aliis primlus ⁊ ĩdul¬
gentus ⁊ nullum q̃ uobis in tãte
pietatis negõ uelimus obstaculum

Expanded text:
expressione, vel forma a memorata Sede concessis, vel in posterum concedendiscum ex hujusmodi, vel aliis privilegiis, & indulgentiis nullum vobis in tantæ pietatis negotio velimus obstaculum
Abbreviated transcription (Latin):
ne confusionem inducet
gñale coñał. consulta ꝓhĩtione
uitauit s qr ñ solum importu.¬
na petentium inhiatõ illaꝵ post¬
moclum multiplicatõnem extor¬
sit. um ⁊ aliquorum p̾suptuosa
temitas diu̾sorum ordinum p̾¬
apue mendicantium quorum
nundum approbonis meruere
principium effrenatam quasi. in¬
multitudinem adinuenit repeti¬
ta ꝯstoẽ districtius inhibemusne
aliquis de cetd nouum ordinẽ aũ¬

Expanded text:
ne confusionem induceret, Generale Concilium consulta prohibitione vetavit. Sed quia non solùm importuna petentium inhiatio illarum postmodum multiplicationem extorsit: verùm etiam aliquorum præsumptuosa temeritas diversorum Ordinum, præcipue Mendicantium, quorum nondum approbationis meruere principium, effrænatam quasi multitudinem adinvenit, repetita constitutione districtiùs inhibentes, ne aliquis de cetero novum Ordinem, au
Abbreviated transcription (Latin):
religionem inueniat. nel hĩtur no.¬
uereligionis assumat. ¶Cinictoᷤᷤ
affatim religiones et ordincs men¬
dicantes post dcm̃ xilium adinuẽ¬
tos qui nullam ꝯfinnatom sedis a¬
bus ad congruam sustentationem
recdlitus aut p̾scsiones hrẽ. ꝓfessiosi¬
S qr ꝑ qͥstum publicum tribue uie¬
tum solet in cta mendicitas mõ sub
rib eordem ordinum ita liceatĩ ille
remare si uelint ꝙ nullum deinceps
ad eoꝵ ꝓfessionem admittantfnec de
nouo domum aut alq̃ loc acqͥrat.
nec domos seu loca q̃hñt alienare
ualcant sñ sedis eiusdem licia spãli
Nos eĩ eadispõni sedis apsice reẜua¬

Expanded text:
Religionem adinveniat, vel habitum novæ Religionis assumat. Cunctas affatim Religiones, & Ordines mendicantes post dictum Concilium adinventos, qui nullam confirmationem Sedis Abus ad congruam sustentationem redditus, aut possessiones habere professio, sised per quæstum publicum tribuere victum solet incerta mendicitas, modo dessoribus eorumdem Ordinum ita liceat in illis remanere, si velint, quòd nullum deinceps ad eorum professionem admittant, nec de novo Domum, aut aliquem locum acquirant, nec Domos, seu loca, quæ habent, alienare valeant sine Sedis ejusdem licentia speciali. Nos enim ea dispositioni Sedis Apostolicæ re
Abbreviated transcription (Latin):
dinatum. ¶Intendimus siquidẽ
tam de illis qͣm de reliquis etiamñ
mendicantib ordib put aĩarm
saluner eoꝵ statui erpedire udim.¬
prouidesadhpsonis ordinumad
quos constõ presens extenditur tñ¬
seundi adreliquos ordies appbatos
lnĩam concedimus gnalemata ꝙ
nullus ordo ad alium nel ꝯuẽtus
ad ꝯuentum. se ac loca suatorałr tñs

Expanded text:
dinatum. Intendimus siquidem, tàm de illis, quàm de reliquis etiam non mendicantibus Ordinibus, prout animarum saluti, & eorum statui expedire vipersonis Ordinum, ad quos constitutio præsens extenditur, transeundi ad reliquos Ordines approbatos licentiam concedimus generalem, ita quòd nullus Ordo ad alium, vel Conventus ad Conventum se, ac loca sua totaliter
Abbreviated transcription (Latin):
tates eorum plenane satiffcm̃ il
illis quib ẽ facienda restitutõ
si presto sint ipĩ. aut alus quieie
possint acquire. nel eis absẽtib
loci ordinano aut eruices genti.

Expanded text:
tates eorum, plenarie satisfactum, vel illis, quibus est facienda restitutio, si præstò sint ipsi, aut aliis, qui possint eis acquirere, vel eis absentibus L
Abbreviated transcription (Latin):
gem si p̾ciosanguis głiosi redemp¬
tum ascensurus post resurrectione
ad pr̃em abs pastore deferet ip̃ius cu¬
ram beatopetro apsout sue stabilita¬
te fidei cetos in xpiana religione fir¬
maret. ⁊ eoꝵq mentes ad salutis oꝑa
accend̾et deu otois ardore cõmisit.

Expanded text:
gem sui pretio sanguinis redemptum ascensurus post resurrectionem eius ad patrem absque pastore desereret, ipsius curam beato Petro Apostolo, ut sue stabilitate fidei ceteros in christiana religione firmaret eorumque mentes ad salutis opera sue accederet devotionis ardore, commisit.
Abbreviated transcription (Latin):
astodiam sollicitis excitati ingiliis
et aĩarum saluti iugis attentione
cogita tõm̃sintende sb̾mouendo.
noria et agendo ꝓfutna debemus
ut excussoa nobis negłie sompno
irĩq cordis oculis diligentia se¬

Expanded text:
at, solicitis vacare vigiliis, et animarum soluti iugis attentione cogitationis intendere, submovendo noxia et augendo profutura, debemus, ut excusso a nobis negligentie sompno, nostrique cordis oculis seduta diligentia
Abbreviated transcription (French):
recipe presumpsitis. decnimus eum
qui talr receptus fint nullatenꝰ urõ
eẽ ordini alligatum. uos qꝰ recepitẽ
quor l ad profesionem ciusd ordĩs
fore ipõ fro suspensos ⁊ ĩsuppene su¬
biciendos que frĩbus ipĩus ordinis

Expanded text:
recipere præsumpseritis, decernimus eum, qui taliter receptus fuerit, nullatenus vestro esse Ordini alligatum; vosque a receptione quorumlibet ad professionem ejusdem Ordinis fore ipso facto suspensos; & insuper pœnæ subjicien
Abbreviated transcription (Latin):
Cctm idem idem religiositam ex¬
emptiꝙ̃ non exempti de tris ⁊ pos¬
sessionib acquisitis hacten ⁊amõ
acquirendis decimas integre soluãt
illis eccñs quibus eedem poffones
et tre pri fuant decunalesssi sup hoc

Expanded text:
m iidem religiosi tam exempti quam non exempti de terris et possessionibus acquisitis hactenus et amodo acquirendis decimas integre persoluant illis ecclesiis quibus eedem possessiones et terre prius fuerant decimales nisi super hoc
Abbreviated transcription (Latin):
noualium decimas proca portione
pcipe ualcant q̃ uetes cos ꝯtingũt.
ad illas noualium decĩas quas tpr
illo quo impetratum nel optenti
extitit hoc indultum alii possidebat.
cum de hoc in ipõ mentõ nlła fiat
nullatenus se extenͣditfec ad ali
tunc qñ dem̃ indultum impetratũ¬
netes pcipiebant decias ult̃ medi¬
ctatem decimaꝵ noualium nul
tuncde plena et integra ꝑceptionie

Expanded text:
noualium decimas pro ea portione percipere ualeant qua ueteres eos contingunt ad illas noualium decimas quas tempore illo quo impetratum uel obtentum extitit hoc indultum alii possidebant cum de hoc in ipso mentio nulla fiat nullatenus se extendit nec ad aliatunc quando dictum indultum impetratuueteres percipiebant decimas ultra medietatem decimarum noualium nulltunc de plena et integra perceptione
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ex districtõe indulti hĩ posset ac¬
tde talr obinatur. ¶Religiosos
tñ cyst̾cien ⁊ cartusien. oroinum sta¬
tuto et declatione hi quãtũ ad hos
duos articulos uidel demedietate
decimarum noualium comprehẽ¬
carum rectores deipãrum redliti
dinctur tali ꝙ eisd rectorib tm̃ de il.¬
larum relinq̃tur ꝓuentib ꝙ exĩde
forte a religiosis exemptis et aliis
fiant ĩferidatrẽs de decĩs detentis  a
laicis.⁊ irdem laici ꝙ illas ab ipsis
religiosis in feudum teneantre¬
cognoseant. non tr̃ lreligiosis cis¬
dem post talem infeudationem rł
recognitõm sic de fcõ presumptam
sanor epõrum assensu. ¶las aut
decimas intllimus pose talr areligi¬
osis de manib laycoꝵ reapi uel ac¬
quiri que ante latan conciliũ ipĩs
laycis in feodum ppetuo fũe cc̃cesse.

Expanded text:
 ex distentione indulti huiusmodi posset accidere taliter emetur. Religiosos tamen Cisterciences et Catursienses ordinum statuto et declaratione huiusmodi quantum ad hos duos articulos uidelicet de medietate decimarum noualium comprehenearum rectores de ipsarum redditibliter quod eisdem rectoribus tantum de illarum relinquatur prouentibus quod exinde forte a religiosis exemptis et aliis fiant infeudationes de decimis detemtis a laicis et iidem laici quod illas ab ipsis religiosis et feudum teneant recognoscant; non tamen licet religiosis eisdem post talem infeudationem uel recognitionem si de facto presumptam sanorum episcoporum assensu. Illas autem decimas intelligimus posse taliter a religiosis de manu laicorum recipi uel acquiri que ante Lateranense concilium ipsis laicis in feudum perpetuo fuero concesse.
Abbreviated transcription (Latin):
districti inbibentes
ne talia q̃ audientes.
a decimanim. seu alia¬
rum serum eccris debitar sosone re¬
thant uel alias a ĩas cornimpant
audientium insmonibus unsuł¬

Expanded text:
districtiùs inhibentes, ne talia, quæ audientes a Decimarum, seu aliarum rerum b Ecclesiis debitarum solutione retrahant; vel animas c corrumpant audientium in sermonibus ves
Abbreviated transcription (Latin):
mus qd srb hactenus in
ip̃o ordine extitit obẜuatũ.
genali carere ꝑuicariumor¬
dinis fiat sỹ h qd̃ faciend fu¬
erat ꝑ eurd̃ ministr usq̃uo
puisum fu̾it degen̾ab mĩst¬
io. ¶ porro siqquid de hiꝰ pro

Expanded text:
super hoc hactenus in ipso ordine extiterit observatum. generali carere, per vicarium ordinis fiat super hoc, quod faciendum fuerit per eumdem ministrum, usquequo provisum fuerit de generali ministro. Porro si quid de
Abbreviated transcription (Latin):
dienciumi ꝗcqm̃ recipe si donetur. ⁊ si
ad dandum ꝑsomis ⁊ouentib pos¬
sint eor induce sineculpa. Siĩ ad dis¬
sonẽd̾ de distͥhucõr reꝵ talium debeãt
ip̃i m̃st̾seufrẽs dare ꝯsilii u ad con¬
sulenõ aluꝙ̃ ad ip̃is ad quos ĩgssu
pauptate ab affectu tp̃raliũ rex ip̃oꝵ¬

Expanded text:
si ad dandum personis et conventibus possint eos inducere sine culpa; si etiam ad disponendum de distributione rerum talium debeant ipsi ministri seu fratres dare consilium, ubi ad consulendum alii quam ex ipsis, ad quos ingressurpaupertate, ab affectu temporalium rerum ipso
Abbreviated transcription (Latin):
Um exeo ꝙ religiosi
uir fr̃es minores in
sins recipiunt ecc̃iis ad au¬
clienda diuina officia tp̃rĩ¬
tclicti fr̃es ⁊ sorores de oroine
t̾cio ꝙ̃ bt̃s frãciseꝰ ĩstituit eris¬
tẽtes qui cõtinẽtes sen depeĩ¬
tẽuia micupantur scandalũ¬
ĩ alior qui abhus excludũt᷑
dem fr̃ib minorib clist̾rciꝰ
inhibem⁊ ne deceto aliꝙ̃ uł¬

Expanded text:
um ex eo, quod religiosi viri fratres Minores in suis recipiunt ecclesiis ad audienda divina officia tempore interdicti fratres et sorores de ordine tertio quem beatus Franciscus instituit existentes, qui continentes seu de poenitentia nuncupantur, scandalum aliorum, qui ab his excluduntur, dem fratribus Minoribus districtius inhibemus, ne de cetero aliqu
Abbreviated transcription (Latin):
fuctus uueres quos ꝑeorum erempl¬
ariuita ⁊ salutar doctrina toti um¬
u̾sali ecclesie tinue t̾n t̾nis prorien¬
iretam pia supplicanciũ intencione
ꝯmotiad paragendum diligenter
ꝙpetitur stuoia nostra duximus ao¬
pagendum ꝯuertenda. ip̃aq dubia
dos et discretos examinan fecimus
diligenter. ¶cum gͥ ⁊ in primis exe¬

Expanded text:
uctus uberes, quos ex eorum exemplari vita et salutari doctrina toti universali ecclesiae continue cernimus provenire: tam pia supplicantium intentione commoti ad peragendum diligenter, quod petitur, studia nostra duximus convertenda, ipsaque dubia dos et discretos examinari fecimus diligenter. Cum igitur in primis ex
Abbreviated transcription (Latin):
magriaũ mĩstii.uł prioris gn̾a¬
liũ seu ꝓuĩcialium corutimnoad¬
fu̾it assẽsus imp̃is. nec appbata ꝑ
iporn gn̾alianel ꝓuĩcialia capi¬
tula ertitunt. młta ĩdiu̾sis mud̃i
ꝑtibo insingũt soatala ⁊ ip̃orum
fim quos decet puritatẽ oimotã.¬

Expanded text:
ris Generalium, seu Provincialium eorum non affuit assensus in ipsis; nec approbata per ipsorum Generalia, vel Provincialia Capitula extiterant a : multa in diversis Mundi partibus insurgunt scandala, & ipsorum Fratrum, quos decet puritatem omnimoda
Abbreviated transcription (Latin):
as. ¶Nõ nlłi ⁊ ex ip̃is
asseretes se ẽẽ det̾cio or¬
dine bĩ frascisci penitẽ
ne talis nomũs satagũt¬
palliare cũ tamẽ ĩ regła
ip̃ius t̾cii ordims tał in
uẽ di ritus ulłatenus sit
baratrũ facilit̾ rimunt qͥ
cõceptus proprios patr
de digna uelacce ꝑcepi¬
mꝰ aueritate catholice¬

Expanded text:
s. Nonnulli etiam ex ipsis asserentes se esse de tertio ordine beati Francisci penitentne talis nominis papalliare, cum tamen in regula ipsius tertii ordinis talis vivendi ritus nullatenus sit baratrum faciliter ruunt, qui conceptus proprios patrum dedigna relatione percepimus, a veritate catholic
Abbreviated transcription (Latin):
puicĩẽ redundare nosca¬
tur. Nos sectam ritũ et
statum huiꝰ nõ obstan¬
tibus p̾missis eorũ ex¬
cusacõnib qͣs triuolas
fr̃m ip̃orũ cõsilio ancto

Expanded text:
perniciem redundare noscatur: nos sectam, ritum et statum huiusmodi non obstantibus praemissis eorum excusationibus, quas frivolas fratrum ipsorum consilio aucto
Abbreviated transcription (Latin):
tĩs salz bone farae fragn¬
cia suauitatis otorem
Nec formicerit hn ad
odedĩam oronus deo
auctore dum redernt
nã p̾latos suos ut fir¬
s̾ benignos amutes in¬
ueniẽt ceteros dulces
atz palpabiles cũ sunt a
eẽ debeat õs ⁊ singłi fra¬

Expanded text:
t bonae famae fragrantia suavitatis odorem ». Nec formident hi, ad obedientiam ordinis Deo auctore dum redeunt; nam praelatos suos ut firsibi benignos et mites invenient, ceteros dulces atque palpabiles, cum sint et esse debeant omnes et singuli fra
Abbreviated transcription (Latin):
creta se cerint. sͤ morbꝰ
aggrauans medicũ s ͤ
uirtus ꝯstans ĩmuedio
sapientẽ prudẽtẽ q de¬
possit ne quasq regatur
ut appetit cõfestim cor
ligio relegetur. sũe nãq
uariantur ut capita et
crescit ĩstolidis opĩom¬
b fãtasia. ¶ Eod̾ mõ
b ĩuitati cũ p̾fatorũ ⁊¬
mĩstrorũ a custod̾ sb̃ cer¬

Expanded text:
t; sic morbus aggravans medicum, sic virtus constans in medio sapientem prudentemque deposcit: ne, si quisque regatur, ut appetit, confestim corrligio relegetur; sententiae namque variantur ut capita, et crescit in stolidis opinionibus phantasia. Eodem modo, bus invitati, cum praefatorum ministrorum et custod
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ipͣunutue ẽ nec cefensori ꝯpe¬
tit. I uuanus quoq scribit. Si
pat̾ pactus sit ne a se ne ue afili¬
o pͣctatur. mag̾ eẽ ut pacci excep¬
cio filio familas danda nõ sit
si doli pr̃osit. fiua familias paci¬
sci põt nededote agat. cũ suiuũs
ẽẽ ceꝑit. Item siuusfaminas de
eo quoo subꝯ dictione iegatũ ẽ
recce paascitur. ¶ In his ꝗ eĩdẽ

Expanded text:
 inutile est, nec defensori competit. Iulianus quoque scribit, si pater pactus sit, ne a se neve a filio petatur, magis est ut pacti exceptio filio familias danda non sit, sed doli prosit. Filia familias pacisci potest, ne de dote agat, cum sui iuris esse coeperit. Item filius familias de eo, quod sub condicione legatum est, recte paciscetur. In
Abbreviated transcription (Latin):
iure ułatur debitor. neq pẽtẽtes.
submouebit exceptione ꝯuẽti¬
oms ut marcellus libro .xx. scri¬
bit. I dẽmeodẽ loco scribit. Si debi¬
torem tuum ĩ sistisouiẽ citiõcri

Expanded text:
iberatur debitor neque petentem summovebit exceptione conventionis, ut Celsus libro vicensimo scribit. Idem eodem loco scribit, si debitorem tuum iussisti solvere Titio,
Abbreviated transcription (Latin):
potestate. nec is nepos reuertit
inpatris potestatem. quamauu
retinuit. fuio dato madoptionẽ
quem denuo readoptanit.
Doptiones nõ
souim filiorum. s ⁊ qĩ nepotis fu¬
erit. ut auquis nepos nr̃ eẽ uide¬
atur ꝑ iñ quasi ex fiuo łdicepgna¬
nepotem exsilio habet᷑ inepotis
locumanquẽ ad optauit. nõpu¬
to mortuo auo iura ꝯsangu̾mit¬
matre familias eĩ natus eẽt.ꝯtͣ
situs mĩchi filius. ĩ potestatẽ me¬
am redigi beneficio prinͣapis põt.
lib̾tinũ tam̃ eum manẽ ñdubita
N diuisione rerũ ⁊ qualitate.

Expanded text:
otestatem. nec is nepos in patris reuertitur potestatem, quem auus retinuerit filio dato in adoptionem, quem denuo redadoptauit. doptiones non solum filiorum, sed et quasi nepotum fiunt, ut aliquis nepos noster esse uideatur perinde quasi ex filio uepotem ex filio habet, in nepotis loco aliquem adoptauit, non puto mortuo auo iura consanguinitmatre familias eius natus esset, situs mihi filius in potestatem meam redigi beneficio principis potest: libertinum tamen eum manere non dubitatur. DE DIUISIONE RERUM ET QUALITATE
Abbreviated transcription (Latin):
rum dumraxat qui sue potes¬
tatis sunt uouĩtas exploratũ
Sin aũt aprecatur madopti¬
onem.in his utrĩq abitrium
specrandumẽ ło sentiẽdo uł nõ¬
ꝯsẽsus fini exigĩtur idq ⁊̃ iulia
adoptio sit. non ẽ necĩa meam
rem auctoritas eoꝵ int̃ quo iu
uccoritas int̃cederet marrogati¬
one an tenuerat sub diuo cla
ptare uel adoptan potest
te ht̃ ꝯsentiẽte silio ad optant¬
rt ñ agnascitur auo suns he¬
res. Quippe cum post mortem
un hr̃et unnepotis locum ad op
mortuo auo nõnẽe nepotem ĩpo¬
testate fuii.

Expanded text:
rum dumtaxat, qui suae potestatis sunt, uoluntas exploratur: sin autem a patre dantur in adoptionem, in his utriusque arbitrium spectandum est uel consentiendo uel noconsensus filii exigitur, idque etiam adoptio fit, non est necessaria in eam rem auctoritas eorum, inter quouctoritas intercederet in adrogatione ante tenuerat, sub diuo Clauptare uel adoptari potestt consentiente filio adoptauerit, non adgnascitur auo suus heres, quippe cum post mortem haberet in nepotis locum adoptamortuo auo non esse nepotem in potestate filii.
Abbreviated transcription (Latin):
arrogati. ⁊ prerẽa quartam par¬
cem. E animpubi arro gator
tead quarram solam q̃m ex bo¬
q ad pub̾tatem sub itituat. Cete¬
ium ñ fidei eius ꝯmittat u̾quã

Expanded text:
adrogati et praeterea quartam partem.Sed an impuberi adrogator te ad quartam solam quam ex boque ad pubertatem substituat. ceterum si fide
Abbreviated transcription (Latin):
G ẜ M. P Eradoptionem di¬
gnitas nõminutur. s augetur.
Uñ senator. ⁊ si aplebeio adoptat᷑
ẽ. manet senator. Simuit manꝰ
⁊ senatoris fuius.

Expanded text:
m.Per adoptionem dignitas non minuitur, sed augetur. unde senator etsi a plebeio adoptatus est, manet senator: similiter manet et senatoris filius.
Abbreviated transcription (Latin):
arrogare qui tutelam ulcuram
dat. Item ĩ quirendumẽ ne for¬
te turp̃is causa arrogandi sb̾sit.¬
Eorũmdumtaxat pupillorum
anogatio ꝑmittẽda ẽ his qui uel
naturali agnitioẽ ul scĩssima affe¬
ccione ducci. ad optarẽt. cetõrum
ꝑhirenda ẽ. nẽ eẽt in potestate tu¬
torum ⁊ finire tutelam ⁊ sustitu¬
tionẽ aparente feam extinguere¬
ꝯ pͥmum ꝗdem excutiẽdum eĩt
q̃ facultates pupillisint. ⁊ q̃ eius
qui adoptare cum uelit. ut extiẽ¬
tur exꝯpatioe eamm. ansalubus
ad optio possit pupillo intelligi

Expanded text:
adrogare, qui tutelam uel curadat. item inquirendum est, ne forte turpis causa adrogandi subsit.Eorum dumtaxat pupillorum adrogatio permittenda est his, qui uel naturali cognatione uel sanctissima affectione ducti adoptne esset in potestate tutorum et finire tutelam et substitutionem a parente factam extinguere.Et primum quidem excutiendum erit, quae facultates pupilli sint et quae eius, qui adoptare eum uelit, ut aestimetur ex comparatione earum, an salubris adoptio possit pupillo intellegi
Abbreviated transcription (Latin):
inseruo alieno alit atq si seruo
suo uel filio quem inpotestate
habet uł onõ reiperrore addixe¬
nt. quiano ẽ emptio his caib
Q si alieno seruo que putauĩt
qui meliore oditionẽ attiuerit¬
¶ Pret corpus inchil sequitur qͥ
uenĩt. nontñido sitantũdẽ pre¬
tium alius det. hoc ipo ꝙ fructus
en̾m ñsequitur qui secutim eẽt.
priorẽ emptorẽ meliorem ꝯditi¬

Expanded text:
seruo alieno: aliter atque si seruo suo uel filio, quem in potestate habet, uel domino rei per errorem id addixerit, quia non est emptio his casibus. quod si alieno seruo, quem putauerit qui meliorem condicionem attulerit, praeter corpus nihil sequitur quod uenierit. Non tamen ideo, si tantundem pretium alius det, hoc ipso, quod fructus eum non sequantur, qui secuturi essent priorem emptorem, melior condici
Abbreviated transcription (Latin):
alit̾ interp̃tantib uites ⁊ arboẽs
oms excepte indebͣũntur. ¶ Hni
reiemptionẽ posse fierictixique
ermeis edib intuas edes ꝓiecca
sunr. ut ea michuta hĩe liceat.
deq ea ie exempto ãgi. ¶Silua
cetuainqnq̃numuenierat. q̃¬
rebatur cum glans decidiss utrĩ
eẽt. sic scio senium respondifse.
pͥmum scqndum eẽ quod appa¬
ret accum eẽ. O simo bscuro es
set. q̃ cunq glans exhis arboĩb
que cese no ẽent cecictiss. nẽdito
fuiss cotempore cumh cedẽt᷑ur.
ẽproris. ¶Nemo põt indieas
iemuedioise. decuidm̃o idagi¬
tur ne ademptorẽ transent.ẜ ħ

Expanded text:
aliter interpretantibus uites et arbores omnes exceptae uidebuntur. Huius rei emptionem posse fieri dixi: 'quae ex meis aedibus in tuas aedes proiecta sunt, ut ea mihi ita habere liceat', deque ea re ex empto agi. Silua caedua in quinquennium uenierat: quaerebatur, cum glans decidisset, utrius esset. scio Seruium respondisse, primum sequendum esse quod appareret actum esse: quod si in obscuroglans ex his arboribus quae caesae non essent cecidisset, uenditoris fuisset eo tempore cum haec caederentur, emptoris. Nemo potest uideri eam rem uendidisse, de cuius dominio id agitur, ne ad emptorem transeat, sed hoc
Abbreviated transcription (Latin):
Undiem duob socus fundus c¬
sit adictus uno exhis p̃tiũad¬
applicito cumipm fundũ postĩo¬
riemptori adcdicit.⁊id sine co
lo fecit. prioriemptoriobliga
auud quoq cũ couenieit. tam̃
siuenditor dolocarẽt. pͥoris ẽpo¬
toris eã absouita e. Id enĩsolũ
intuẽdumẽ. anproriueditoĩ

Expanded text:
diem duobus sociis fundus sit addictus, uno ex his pretium adapplicito eum ipsum fundi posteriori emptori addixit et id sine dolo malo fecit, priori emptori obligaaliud quoque cum eo uenierit, tamen, si uenditor dolo caret, prioris emptoris causa absoluta est: id enim solum intuendum est, an priori uenditori
Abbreviated transcription (Latin):
uenditio. Gi aut es pauroue¬
tura anuenditionẽ essedesieit.
nulla emptio ẽ.Ignorantia epr¬
toripdest. que ñ insupinũ roie
cadit. ¶Siremmneam migno

Expanded text:
uenditio: si autem aes pro auro uetura ante uenditionem esse desierit, nulla emptio est. Ignorantia emptori prodest, quae non in supinum hominem cadit. S
Abbreviated transcription (Latin):
titio redimas. Siuõ sub aliti¬
one fc̃a emptio ẽ: non potitagi
ut aliquid impleatur. ¶Men¬
samargento cooptam migno¬
rãti. ꝓsonda nendidisti ĩ prudes.
nusia emptio ẽpecuma que coe
nomine dataent. condicetur.

Expanded text:
Titio redimas'. si uero sub condicione facta emptio est, non poterit agi, ut condicio impleatur. Mensam argento coopertam mihi ignoranti pro solida uendidisti imprudens: nulla est emptio pecuniaque eo nomine data condice
Abbreviated transcription (Latin):
se legis ꝯmissorie potestate sol¬
uere. Esinon habet cii offerat.
Ege fundouen¬
dito dicra ut simtra certum tpẽ
p̃tium solutum nõfit.res in¬
ẽpta sit. Defructib quos inteñ
emptor ꝑcepisset. hoc agi ĩtellig¬
endumẽ. ut emptor interieos
sibi suo quoꝙ iure ꝑcipet. S si
fundus reueniss ansto existiã¬
bat ueditori de his iudiciũ in ẽ¬
ptorem dandumeẽ. qr nichil
penes eum reside oporrẽt ex re ĩ
qua fidem fefellisset.
empcos fore. ⁊deo qd arre ułali¬
o noĩe datum eẽt apud ueclitorẽ
remansurũ. idem respondit. siex
lege memptisunt fundi.nec id
d accessuim diccum ẽ emprori

Expanded text:
se legis commissoriae potestate soluere: quod si non habet cui offerat, ege fundo uendito dicta, ut, si intra certum tempus pretium solutum non sit, res inempta sit, de fructibus, quos interim emptor percepisset, hoc agi intellegendum est, ut emptor interim eos sibi suo quoque iure perciperet: sed si fundus reuenisset, Aristo existimabat uenditori de his iudicium in emptorem dandum esse, quia nihil penes eum residere oporteret ex re, in qua fidem fefellisset. emptos fore et id, quod arrae uel alio nomine datum esset, apud uenditorem remansurum. Idem respondit, si ex lege inempti sint fundi, nec id, quod accessurum dictum est, emptori
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯ̃hentes actumsit. nec impedi¬
re quicquam il haguit sepius
fundus colłocetur. dumulpri
auẽditore disceoit. ¶ Itemqͥ
sabinus ait. Sitrib uendetib
duo postiori ao dixennt unus
non admisent adiectionẽ. hini
partem prioriduorumpoͣstĩori¬
ẽptam. ⁊tademũ uenimẽ siua¬
nis pretus partes suas distẽert
tes uendentium fuennt.
uendidernt dicẽdumẽ tota
puoriemptãmanere.q̃ad mo¬
dum siquis cotũ fundũ ad li¬
em ad dixisset. posteauõ pretõ
adiecto dimidiũ auiaddixeiͣt.
nemme aĩaduersum qdͥ siprior
ẽptor itacontraxit ut nifitotũ
fundum ẽptum nouet hrẽ. rõ
habere eũ cam partẽ emptamq̃
unĩ ex socus postĩoriemptori ad

Expanded text:
hentes actum sit, nec impedire quicquam vel hoc agi, ut saepius fundus collocetur, dum vel pa venditore discedat. Item quod Sabinus ait, si tribus vendentibus duo posteriori addixerint, unus non admiserit adiectionem, huius partem priori, duorum posteriemptam, ita demum uerum est, si uariis pretiis partes suas distraxerutes uendentium fuerint.uendiderint, dicendum est totam priori emptam manere, quemadmodum si quis mihi totum fundum ad diem addixisset, postea uero pretio adiecto dimidium alii addixerit. nemine animaduersum, quod si prior emptor ita contraxit, ut nisi totum, fundum emptum nollet habere, non habere eum eam partem emptam, quam unus ex sociis posteriori emptor
Abbreviated transcription (Latin):
diemadicctioi¬
ta̾fit. iefundus
centum esto tibiẽp¬
tus mnsiquis intra kaien¬
das ianuarias ꝓximas. me¬
liorlitionen fecit . quoc
res adomĩno abeãt.¬

Expanded text:
diem addictio ita fit: 'ille fundus centum esto tibi emptus, nisi si quis intra kalendas Ianuarias proximas meliorem condicionem fecerit, quo res a domino abeat
Abbreviated transcription (Latin):
cio duple p̃stetur. aut ut cunfi¬
ceuissore cautio duple p̾stetur.
S quo s cau agente emptore nõ
ualet paccum. Idẽm pactumin¬
res hẽbit iure exceptionis.agẽ¬
teueclitore. anicem dicipossit
nrsumouenit. recessum apͥore
uidr. ¶ Dapimanus legeuẽ¬
ditionis illa facta. siquio sacri
blico s̃mpatrimonio fiscient.

Expanded text:
tio duplae praestetur aut ut cum fideiussore cautio duplae praestetur. sed quo casu agente emptore non ualet pactum, idem uir‹e›s habebit iure exceptionis agente uenditore. an idem dici possit rursum conuenit, recessum a prioruidetur. Papinianus: Lege uenditionis illa facta 'si quid sacriblico, sed in patrimonio fisci
Abbreviated transcription (Latin):
mile auquio paciscatur. ad con¬
fossa sinonsint noĩatim inue¬
ditione excepta. honeorũ ueli¬
tiomcessisse iu̾ceri. ¶Euq
iniocum emptoris sucgessit .is¬
dem ocfensionib uti posse qui¬
one siuitriusq possessio imple¬
at tpra constitutiomuistatura

Expanded text:
mile aliquid paciscatur: ad comfossa si non sint nominatim in uenditione excepta, horreorum uenditioni cessisse uideri. Eum, qui in locum emptoris successit, isdem defensionibus uti posse, quione, si utriusque possessio impleat tempora constitutionibus statuta
Abbreviated transcription (Latin):
qr lacus creuit. an pxumipedes
ꝓcuius rencit. Ego exntimo ca¬
cenus lacũ quemennt iutilia pol¬
la uenisse q̃tenus tẽ fuit. ⁊ cura
eũ .x. peces. quict fuerunt. nob
eam re quod lacus postea creuit
iatius eumipossidẽ debet q̃ emit.
P.l. Isterilominis ẽp¬
tionem ꝯtrahiposse płiq existi¬
mauerũt simõ inter ignorãtes
id fiat: quedidem placet ⁊̃ siuẽ¬
ditor sciat. emptor aũt ignoat.
Q siemptor sciens uberum ẽẽ
emit. nulla emptio ꝯtrahĩt᷑ur.
inhecuerrarescripsenint. Quib
m̃suns aut p̃tus negotiatores
uina ꝯparent in ꝯ̃ rentium potes¬
tate eẽ. neq eminquisquam co¬
gitur uencere. si aut p̃tium ant
ñsura displiceat. p̃sertinisim

Expanded text:
 proximi pedes Proculus respondit: ego existimo eatenus l‹a›cum, quem emit Rutilia Polla, uenisse, quatenus tunc fuit, et circa eum decem pedes qui tunc fuerunt, nec ob eam rem, quod lacus postea creuit, latius eum possidere debet quam emit.. Liberi hominis emptionem contrahi posse plerique existimauerunt, si modo inter ignorantes id fiat. quod idem placet etiam, si uenditor sciat, emptor autem ignoret. quod si emptor sciens liberum esse emerit, nulla emptio contrahitur. in haec uerba rescripserunt: 'quibus mensuris aut pretiis negotiatores uina compararent, in contrahentium potestate esse: neque enim quisquam cogitur uendere, si aut pretium aut mensura displiceat, praesertim si
Abbreviated transcription (Latin):
D. E aͦ. Ibenatio cumfit.
c̃ sua causa dillum adauumtrãs¬
ferimus. que eẽt futura siapud
nos eas res mansiss.idq toto c¬
rure quim ita se hatet: p̃terquam
siauquid noiatim sit ꝯstitutum.

Expanded text:
. Alienatio cum fit, cum sua causa dominium ad alium transferimus, quae esset futura, si apud nos ea res mansisset, idque toto iure ciuili ita se habet, praeterquam si aliquid nominatim sit constitutum.
Abbreviated transcription (Latin):
ficii cansa inꝑuincia agitłmili¬
tat. p̃dia ꝯ ꝑare ineadẽ ꝓuncia ñ
pot. pretquam si patna eius afis¬
co distrabantur. ¶Quinescies
loca sacra ut religiosa urpublis
ca ꝓprinatis ꝯpauit. licet empti¬
ononteneat. exemp̾totñadnẽ¬
sus uendicorẽ expietur. quoꝰ
sequatur quod intfint eius ne
decipetur. ¶Res mãdusione
empta si nõ coloueditoris fac¬
tum sit. ad ꝑiuium ẽptoris ꝑti¬
nebit ⁊ sires assignaranõsit.

Expanded text:
ficii causa in prouincia agit uel militat, praedia comparare in eadem prouincia non potest, praeterquam si paterna eius a fisco distrahantur. Qui nesciens loca sacra uel religiosa uel publica pro priuatis comparauit, licet emptio non teneat, ex empto tamen aduersus uenditorem experietur, ut con sequatur quod interfuit eius, ne d‹e›ciperetur. Res in auersione empta, si non dolo uenditoris factum sit, ad periculum emptoris pertinebit, etiamsi res adsignata non sit.
Abbreviated transcription (Latin):
LPIAH. Sabin scrbit
ucere uenditori menorẽ ꝯliti¬
oñe oblatam abice.sequiq pͥ¬
mam qĩmeliorem.⁊ itautim̾
Quid tamen si hoc erat noiati
actum ut ucẽt resilre empto¬
n meliore ꝯdictione auata. Di¬
cẽdum eit dissoluta pͥoremem¬
ptionẽ etiam siuẽditor seq̃ntẽ

Expanded text:
binum. Sabinus scribit licere uenditori meliorem condicionem oblatam abicere sequique primam quasi meliorem, et ita utimur. quid tamen, si hoc erat nominatim actum, ut liceret resilire emptori meliore condicione allata? dicendum erit dissolutam priorem empti
Abbreviated transcription (Latin):
catutelam aministras.nec ua¬
cuã acccͣpisti possessionẽ. doeit̃¬
dere te tibipossessionem roc nõ
posse. ut pupiuus ⁊ familia cĩ
decedat desundo. tunccemũtu
ingredianis inpossessione. ¶U
fundum ea lege emãt ut solu¬
ta pecunia t̃deretur ei possõ.cluo¬
bus ũrdib relictis decessit. Siu
uedidissest. dixistite siquid iu
cum exempto potĩt.
p̃tor altam partem quã ietine¬
bas.anis .x. çerta pecina mãnos
singulos ꝯcluctam hãt labeo ⁊
trebutius negant posse exuedi¬
to agiut io quod ꝯuenĩt fiat.e¬
p̾tium funcdiuderur. quod eo

Expanded text:
tutelam administras, ne‹c› ua‹c›uam accepisti possessionem. dixi tradere te tibi possessionem hoc modo posse, ut pupillus et familia eius decedat de fundo, tunc demum tu ingrediaris possessionem. Qui fundum ea lege emerat, ut soluta pecunia traderetur ei possessio, duobus heredibus relictis decessit. si uuendidisses dixisti te, si quid cptor alter‹am› partem, quam retinebas, annis decem certa pecunia in annos singulos conductam habeat. Labeo et Trebatius negant posse ex uendito agi, ut id quod conuenerit fiat. epretium fundi uideretur, quod eo
Abbreviated transcription (Latin):
tur.⁊ ita pomponiquoq scͥbit.
Rei sue emptio tũc ualet.cũ ab
imtio idagatur ut possessione¬
emat quam forte ueclitor hũit
⁊ iudicio pofsessionis potior es¬
set. ¶Aiacausa ẽ degustandi.
Alia metiẽdi. Gustus eñi ad hoc
ꝓficitꝰ ut in ꝓͥbare liceat. ꝙensu¬
rauõ nõ eo ꝓficit ut aut pͥlus a¬
ut minueneat.ẜ ut appareat q̃¬
tumematur. ¶ Siemptioita
facta fui̾t. est istichus emptꝰ¬

Expanded text:
tur, et ita Pomponius quoque scribit. Rei suae emptio tunc ualet, cum ab initio ‹id› agaturemat, quam forte uenditor habuit, et in iudicio possessionis potior esset. Alia causa est degustandi, alia metiendi: gustus enim ad hoc proficit, ut improbare liceat, mensura uero non eo proficit, ut aut plus aut minus ueneat, sed ut appareat, quantum ematur. Si emptio ‹i›ta facta fuerit: 'est mihi empt
Abbreviated transcription (Latin):
res certo pretio. qd̃ ut faces utr
emptio sit anlocatio: R̾. Si ex
moo fundo tegulas tibi frãdu
darem ꝯuenit ẽptionẽ puto c̃e
nonconductionem. Toties enĩ
ptio magis quamlocatio ĩtelli¬
do fundo. quecam ⁊ siñdicantur
p̃standa sunt. ueluti ne fũdus
eum̾catur aut ususfructus eius
q̃ damita demũ sidicta siñt. ułuti
uiam. it̃. actus. aqueductũ p̃s¬
b urbanorũ prediorum. ¶ Sicũ
fuitus uẽditis p̃cius cebetur. nec

Expanded text:
res certo pretio quod ut faceres: utrum emptio sit an locatio? respondit, si ex meo fundo tegulas tibi factas ut darem conuenit, emptionem puto esse, non conductionem: totiens enim ptio magis quam locatio intelldo fundo quaedam etiam si non dicantur, praestanda sunt, ueluti ne fundus euincatur aut usus fructus eius, quaedam ita demum, si dicta sint, ueluti uiam iter actum aquae ductum praesbus urbanorum praediorum. Si cum seruitus uenditis praediis deberetur nec
Abbreviated transcription (Latin):
emptor ꝑficere emptione̾. s eti
uł minor quamhunidia exu¬
sta fuit tunc coantandus est
emptor uenditionẽ adimpłe.
extimatione uinbomarbittu
habita. ut quod exprenio pꝑĩcen¬
dium decrescere fuit muetum.c
ab huim oĩ prestatioẽ uibetur. Sĩ
aut uenditor quidẽ sciebat clo¬
mum eẽ exustam. emptorañt
ignorabat. nullamueclitionẽ
stare. si totadomus anueditio¬
nẽ exusta sit. Siuo quantacq
pars edificuiemaneat. ⁊ stare
uenditioriẽ. ⁊ uenclitorẽempt¬
onquit est restituẽ. Similimꝰ¬
quop exdiuerso tractanoport⁊.
umabemptore uẽditori sinõde¬
p̃hensum ẽ solui. ułsi souitũsit
non repeti. Q siutq sciebat. ⁊ ẽp¬
tor⁊ ueclitor domuni eẽ exusta¬

Expanded text:
emptor perficere emptionem, sed etuel minor quam dimidia exusta fuerit, tunc coartandus est emptor uenditionem adimplere aestimatione uiri boni arbitratu habita, ut, quod ex pretio propter incendium decrescere fuerit inuentum, ab huius praestatione liberetur. Sin autem uenditor quidem sciebat domum esse exustam, emptor autem ignorabat, nullam uenditionem stare, si tota domus ante uenditionem exusta sit: si uero quantacpars aedificii remaneat, et stare uenditionem et uenditorem emptori quod interest restituere. Simili quoque modo ex diuerso tractari oportet, um ab emptore uenditori, si non depensum est, solui uel si solutum sit, non repeti. Quod si uterque sciebat et emptor et uenditor domum esse exusta
Abbreviated transcription (Latin):
D̾. E Mͦ. NUndus ille estõ
mͥꝯtitio emptus. Wrontrũ ĩ
partem anintotum ueditio
ꝯsstat. aninchilactum sit re.
ꝑsonam titu ꝓsupuacua accipi¬
endam puto. Idcoq totius fũoi
emptionem adme ꝑtũiere.

Expanded text:
m. Fundus ille est mihi et Titio emptus: quaero, utrum in partem an in totum uenditio consistat an nihil actum sit. respondi personam Titii superuacuo accipiendam puto ideoque totius fundi emptionem ad me pertinere.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ de his que numo corporũ pre¬
tium fuit statutum. Sabin̾ ⁊
cassius tunc ꝑficiemptionẽ ex¬
istimant. cum anuata. adm̃sa.
appensaue sint. Qr uenditio e
sub hac ꝯdictione uicetur fiei̾
ut insingłas metretas. au̾in
singłos medios. quos quaue
admensus eĩt. aut insingłas
libras quas appencłis. aut insi¬
gula corꝑa que animmauis. Er

Expanded text:
 si pro numero corporum pretium fuerit statutum. Sabinus et Cassius tunc perfici emptionem existimant, cum adnumerata admensa adpensaue sint, quia uenditio quasi sub hac condicione uidetur fieri, ut in singulos metretas aut in singulos modios quos quasue admensus eris, aut in singulas libras quas adpenderis, aut in singula corpora quae adnumeraueris. Er
Abbreviated transcription (Latin):
ex funco ꝑ cepta sunt: Itemq
sicetĩor sudus effatũs sit fco
emptoris ⁊ ꝗdem finiraẽẽp¬
tio. s iam decisa q̃stioest. oxue¬
dito actionem cõ petere. ut res¬
criptis imꝑatoris antonini. ⁊
dun seui decłatur. S qͥait ne¬
ratius ht rõnemut ĩterdum
fructus ẽptori lucretur. cũprẽti

Expanded text:
ex fundo percepta sint, itemque si deterior fundus effectus sit facto emptoris. et quidem finita est emptio: sed iam d‹e›cisa quaestio est ex uendito actionem competere, ut rescriptis imperatoris Antonini et diui Seueri declaratur. Sed quod ait Neratius habet rationem, ut interdum fructus emptor lucretur, cum preti