comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lege: s iustis ñ ẽ lex posita. Hoc ẽ ñ tan¬
quã inuitis imposita: s uoluntariis
eo liberaliter data: quo suauit̾ inspira¬
ta. Unde &e pulchre dñs. Tollite ait
iugum meũ suꝑ uos. Acsi diceret. Non
impono inuitis: s uos tollite si uultiᷤ.
Auoquin: ñ requiem s laborẽ inue¬
reddit: quas utiq ñ destruit s facit
ut impleant᷑. dicente dño. Non ueni
legem soluere: s adimplere. Illam tẽ¬
perat: istam ordinat: utrãq leuigat.
Nunquã erit caritas sine timore. s ca¬
sto: nunquã sine cupiditate. s ordina¬
ta. Implet gͦ caritas legem serui: cum
infundit deuotionẽ. Implet & m ercen¬
narii: cum ordinat cupiditatẽ. Porro
timori ꝑmixrta deuotio ipsum non
adnullat: s castificat. Pena tantum
tollit᷑ sine qua eẽ ñ potuit dum fuit.
seruilis: & timor manet in scł̃m scli
castus ce filialis. Nam qͦd legitur ꝑfe¬
cta caritas foras mittit timorẽ. pena

Expanded text:
lege: sed Justis non est lex posita; hoc est, non tanlege: sed Justis non est lex posita; hoc est, non tanquam invitis imposita, sed voluntariis eo liberaliter data, quo suaviter inspirata. Unde et pulchre Dominus: Tollite, ait, jugum meum super vos . Ac si diceret: Non impono invitis, sed vos tollite si vultis. Alioquin non requiem, sed laborem invereddit, quas utique non destruit, sed facit ut impleantur, dicente Domino: Non veni legem solvere, sed adimplere . Illam temperat, istam ordinat, utramque levigat. Nunquam erit charitas sine timore, sed casto; nunquam sine cupiditate, sed ordinata. Implet ergo charitas legem servi, cum infundit devotionem; implet et mercenarii, cum ordinat cupiditatem. Porro timori permixta devotio ipsum non annullat, sed castificat. Poena tantum tollitur, sine qua esse non potuit dum fuit servilis; et timor manet in saeculum saeculi castus et filialis . Nam quod legitur, Perfecta charitas foras mittit timorem , poena
Abbreviated transcription (Latin):
sunt in hoc mundo: nec serui aut m̾¬
cennarii sunt s filii. Itaq nec filii st̃
sine lege: nͥ forte aliquis alit̾ sentiat
ꝓpt̾ hoc quod scͥptum ẽ. iustis ñ ẽ lex
posita. S sciendum. qͦd alia ẽ lex pro¬
mulgata a sp̃u seruitutis in timore:
alia a sp̃u lib̾tatis data in suauitate.
Nec sub illa eẽ cogunt᷑ filii: nec sine ista
patiunt᷑. Uis audire: qͥa iustis ñ ẽ lex
posita: Non accepistis ait sp̃m serui¬
tutis iterum in timore. Uis audire: qͦd
tam̃ sine lege caritatis ñ sint: S acce¬
pistis inquit sp̃m adoptionis filioꝵ.¬
Deniq audi iustum utrũq de se faten¬
tem: &e qͦd ñ sub lege. nec tam̃ sit sine
lege. factus sum inquit his qui sub le¬
ge erant quasi sub lege eẽm: cũ sub le
ge ipse ñ eẽm: his qͥ sine lege erant tãꝗͣ
sine lege eẽm:̃ cũ sine lege dĩ ñ eẽm: sed
in lege eẽm xp̃i. Unde apte ñ dicit᷑. iu¬
sti ñ habent legem. aut iusti sunt sine

Expanded text:
sunt in hoc mundo; nec servi aut mesunt in hoc mundo; nec servi aut mercenarii 31 sunt, sed filii. Itaque nec filii sunt sine lege, nisi forte aliquis aliter sentiat propter hoc quod scriptum est: Justis non est lex posita . Sed sciendum, quod alia est lex promulgata a spiritu servitutis in timore; alia a spiritu libertatis data in suavitate. Nec sub illa coguntur esse filii; nec sine ista esse patiuntur. Vis audire quia justis non est lex posita? Non accepistis, ait, spiritum servitutis iterum in timore. Vis audire quod tamen sine lege charitatis non sint? Sed accepistisDenique audi justum utrumque de se fatentem, et quod non sit sub lege, nec tamen sit sine lege. Factus sum, inquit, his qui sub lege erant, quasi sub lege essem, cum ipse non essem sub lege; his qui sine lege erant, tanquam sine lege essem, cum sine lege Dei non essem, sed in lege essem Christi . Unde apte non dicitur: Justi non habent legem; aut, Justi sunt sine
Abbreviated transcription (Latin):
caritatis abiecit: ꝓpͥe uoluntatis onus
importabile pateret᷑ inuitus. Miro
itaq mͦ et̾na lex fugitiuũ suum & po¬
suit sibi contrariũ &e retinuit subiectũ:
dum uidelicet nec iusticiȩ ꝓ m̾itis legẽ.
euasit̾ nec tam̃ cum d̃o in sua lucem
sua requie. in sua gła remansit: sub¬
iectus potestatĩ &e summotꝰ felicitati. Do¬
mine ds meus cur ñ tollis peccatũ me¬
um. & quare ñ aufers iniquitatẽ meã.
ut abiecta graui sarrina ꝓpriȩ uolun¬
tatis. sub leui onere caritatis respirẽ:
nec iam seruili timore cohercear. nec
merrennaria cupiditate illiciar: sed
agar sp̃u tuo. sp̃u lib̾tatis. quo agunt᷑
filii tui. qui testimoniũ reddat sp̃u
meo qͦd & ego sim unus ex filiis. dum
eadem lex mͥ fuerit quȩ &e tͥ &e sicut tu
es ita &e ipse sim in hoc mundo: hisi¬
qͥdem qui hoc faciunt qͦd ait apłs. ne¬
mini quicquã debeatis. nͥ ut inuicẽ
diligatis: ꝓculdubio sicut ds̃ ẽ & ipsi

Expanded text:
charitatis abjecit, propriae voluntatis onus charitatis abjecit, propriae voluntatis onus importabile pateretur invitus. 6. Miro itaque modo aeterna lex fugitivum suum, et posuit sibi contrarium, et retinuit subjectum: dum videlicet nec justitiae pro meritis legem evasit, nec tamen cum Deo in sua luce, sua requie, in sua gloria remansit; subjectus potestati, et submotus felicitati. Domine Deus meus, cur non tollis peccatum meum, et quare non aufers iniquitatem meam , ut abjecta gravi sarcina propriae voluntatis, sub levi onere charitatis respirem, nec jam servili timore coercear, nec mercenaria cupiditate illiciar, sed agar spiritu tuo, spiritu libertatis, quo aguntur filii tui: qui testimonium reddat spiritui meo, quod et ego sim unus ex filiis, dum eadem mihi lex fuerit quae et tibi; et sicut tu es, ita et ipse sim in hoc mundo? Hi siquidem qui hoc faciunt, quod ait Apostolus, Nemini quidquam debeatis, nisi ut invicem diligatis , procul dubio sicut Deus est, et ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntatẽ: ꝑu̾se utiq uolens suũ imitari
ereatore: ut sicut ipse sibi lex suiq iuriᷤ
ẽ. ita is quoq se ipsum regeret. & legem
sibi suã faceret uoluntatẽ: graue utiq
& importabile iugũ suꝑ onĩs filios a¬
dam: heu inclinans & incuruans cerui¬
ces nr̃as adeo ut uita nr̃a inferno appro¬
pinquarit. Infelix ego homo: quis me
liberabit de corpore mortis huiꝰ: Quo
me. paulominꝰ habitasset in inferno
amma mea. Sub hoc onere grauatus
gemebat. qui dicebat. Quare posuisti
me contrariũ tͥ: & factus sum michimet¬
ipsi grauis: Ubi dixit factis sum mͥ¬
met ipsi grauis: ostendit qͦd lex ipsesͥ
eet̾: nec alius hoc quã ipse sibi fecisset.
Quod aũ loquens dõ p̾misit. posuisti me
contrariũ tͥ: di se tam̃ ñ effugisse legem
indicauit. Hoc qͥppe ad et̾nam iustãq¬
dei legem ꝑtinuit: ut qui adeo noluit.
suauit̾ regi. penalit̾ a seipso regeretur:
quiq sponte nigum suaue ce onꝰ leue

Expanded text:
voluntatem, perverse utique volens suum imitari voluntatem, perverse utique volens suum imitari Creatorem: ut sicut ipse sibi lex, suique juris est, ita is quoque se ipsum regeret, et legem sibi suam faceret voluntatem. Grave utique et importabile jugum super omnes filios Adam, heu! inclinans et incurvans cervices nostras, adeo ut vita nostra inferno appropinquarit . Infelix ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus? quo me, paulo minus habitasset in inferno anima mea . Sub hoc onere gravatus gemebat qui dicebat: Quare posuisti me contrarium tibi, et factus sum mihimetipsi gravis? Ubi dixit, Factus sum mihimetipsi gravis, ostendit quod lex ipse sibi esset, nec alius hoc quam ipse sibi fecisset. Quod autem Deo loquens praemisit, Posuisti me contrarium tibi; Dei se tamen non effugisse legem indicavit. Hoc quippe ad aeternam justamque legem Dei pertinuit, ut qui a Deo noluit suaviter regi, poenaliter a se ipso regeretur; quique sponte jugum suave et onus leve
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Dr̃ gͦ recte caritas &e ds &e dĩ donũ. Itaq
caritas dat caritatẽ. substantua accidẽ¬
talem. Ubi dantẽ significat: nom̃ est sub¬
stantiȩ. Ubi donũ: qualitatis. Hec ẽ lex
ȩt̾na: cieatrix &e gub̾natrix uniu̾sitatis.
Siquidem in pondere &e mensura &e nu¬
mero ꝑ eam facta sunt uniu̾sa: & nicħ
sine lege relinquit᷑ cũ ipsa quoq lex
omniũ sine lege ñ sit ñ tam̃ alia quã
seipsa: qua &e se ipsam & si ñ creauit. re¬
git tam̃. Ceterũ seruus & mercenna¬
rius hñt legem ñ a dñõs quã ipsi sibi
fecerunt: ille dm ñ amando: iste plus
aliud amando. Habent in quã legem
ñ dñi s suam: illi tam̃ que dñi ẽ subie¬
ctam. Et qͥdem suã sibi quisq legẽ facẽ
potuert̾: ñ tam̃ eam in cõmutabili ȩt̾nȩ
legis ordini subducere potuert̃. Tunc
autẽ dixerim quẽq sibi fecisse. legẽ suã.¬
qͣndo cõmuni & et̾̃nȩ legi ꝓpͥam p̾tulit

Expanded text:
enim recte charitas, et Deus, et Dei donum. Itaque enim recte charitas, et Deus, et Dei donum. Itaque charitas dat charitatem, substantia accidentalem. Ubi dantem significat, nomen est substantiae; ubi donum, qualitatis. Haec est lex aeterna, creatrix et gubernatrix universitatis. Siquidem in pondere, et mensura, et numero per eam facta sunt universa: et nihil sine lege relinquitur, cum ipsa quoque lex omnium sine lege non sit; non tamen alia quam se ipsa, qua et se ipsam etsi non creavit, regit tamen. 5. Caeterum servus et mercenarius habent legem non a Domino, sed quam ipsi sibi fecerunt, ille Deum non amando, iste plus aliud amando. Habent, inquam, legem non Domini, sed suam, illi tamen quae Domini est subjectam. Et quidem suam sibi quisque legem facere potuerunt; non tamen eam incommutabili aeternae legis ordini subducere potuerunt. Tunc autem dixerim quemque sibi suam fecisse legem, quando communi et aeternae legi propriam praetulit
Abbreviated transcription (Latin):
in eo eam dixerim immaculatã: quod
nil sibi de suo retinere consueuit. Cui
nempe de ꝓpͥo nichil ẽ. totũ ꝓfecto qͦd
habet di est. Qd̃ autẽ di ẽ: immundu
et̃ ñ pot̾. Lexgͣ dm̃ immaculata caritaᷤ
ẽ: que ñ qͦd sibi utile ẽ querit. s qͦd mul¬
tis. Lex autẽ dñi dicit᷑. siue qͦd ipse ex ea
uiuat: siue qͦd eam nullus nisi eiꝰ dono
possideat. Nec absurdum uideatur qͦd
dixi. etiã đ̾m uiuere ex lege: cum ñ alia
dixerim quã caritate. Quid uͦ in sũma
& beata illa trinitate. summã & ineffa¬
bilem illam ꝯseruat unitatẽ: nͥ caritas:
Lex gͦ ẽ &e lex dñi caritas: quȩ trinitatẽ
in unitate quodammͦ eohibet & colligat
in uincło pacis. Nemo tam̃ me existi¬
met caritatẽ hic acciꝑe qualitatẽ. uel
aliquod accidens: alioquin in do dicerẽ
qͦd absit eẽ aliquid qͦd d̾s ñ ẽ. s substan¬
tiam illam diuinã: qͦd utiq nec nouũ

Expanded text:
in eo eam dixerim immaculatam, quod in eo eam dixerim immaculatam, quod nil sibi de suo retinere consuevit. Cui nempe de proprio nihil est, totum profecto quod habet, Dei est: quod autem Dei est, immundum esse non potest. Lex ergo Domini immaculata, charitas est, quae non quod sibi utile est quaerit, sed quod multis. Lex autem Domini dicitur, sive quod ipse ex ea vivat, sive quod eam nullus nisi ejus dono possideat. Nec absurdum videatur quod dixi etiam Deum vivere ex lege, cum non alia dixerim quam charitate. Quid vero in summa et beata illa Trinitate summam et ineffabilem illam conservat unitatem, nisi charitas? Lex est ergo, et lex Domini charitas, quae Trinitatem in unitate quodammodo cohibet, et colligat in vinculo pacis. Nemo tamen me existimet charitatem hic accipere qualitatem, vel aliquod accidens; alioquin in Deo dicerem quod absit esse aliquid quod Deus non est; sed substantiam illam divinam: quod utique nec
Abbreviated transcription (Latin):
Quã obrẽ puto de illa dictum. lex dñi
immaculata conu̾tens animas: quod
sola uidelicet sit. quȩ ab amore sui &e
mundi auertere possit animũ: & indm
dirigere. Nec timoe quippe nec amor
pͥuatꝰ conu̾tit animã. Mutant inter¬
dum uultũ uł actum: affectũ nunqͣm.
facit qͥdem etiã seruus ñnunquã opꝰ
d̃i. S qͥa ñ sponte. in sua adhuc duricia
ꝑmanere conuincit᷑. facit & m̾cenna¬
rius. S quia ñ gratis: ꝓpria trahi cu¬
piditate cognoscit᷑. Porro uͥ ꝓprietas.
ibi singularitas. Ubi autẽ singulari¬
tas: ibi angulus. Ubi uͦ angulus. ibi
sine dubio sordes siue rubigo.Sit ita¬
q seruo sua lex. timor ipse quo constͥn¬
git᷑. Sit mercennario sua cupiditaᷤᷤ.
qua & ipse artatur. qͣndo ab ipsa tẽp¬
tatur abstractus &e illectus. S harum
nulla aut sine macula ẽ aut ammas
conu̾tere potest. Caritas uͦ conu̾tit ani¬
mas: quas facit & uoluntarias. Porro

Expanded text:
Quam ob rem puto de illa dictum, Lex Domini Quam ob rem puto de illa dictum, Lex Domini immaculata, convertens animas ; quod sola videlicet sit, quae ab amore sui et mundi avertere possit animum, et in Deum dirigere. Nec timor quippe, nec amor privatus convertit animam. Mutant interdum vultum vel actum, affectum nunquam. Facit quidem etiam servus nonnunquam opus Dei: sed quia non sponte, in sua adhuc duritia permanere convincitur. Facit et mercenarius; sed quia non gratis, propria trahi cupiditate cognoscitur. Porro ubi proprietas, ibi singularitas; ubi autem singularitas, ibi angulus; ubi vero angulus, ibi sine dubio sordes sive rubigo. Sit itaque servo sua lex timor ipse, quo constringitur; sit mercenario sua cupiditas, qua et ipse arctatur, quando ab ipsa tentatur abstractus et illectus. Sed harum nulla aut sine macula est, aut animas convertere potest. Charitas 30 vero convertit animas, quas facit et voluntarias. 4. Porro
Abbreviated transcription (Latin):
moꝵ innotuit. Paucis pro c̾to aꝑuistiᷤ:
cuiꝰ sp̃c estis. Gaudeo ꝓinde mͥ. gaudeo
& uob̾: mee utilitati & ur̃e sinceritati.
Illa siqͥdem uera & sincera ẽ caritas.
oe om̃ino de corde puro & conscientia
bona ce fide ñ ficta iudicanda ꝑcedere:
qua ꝑximi bonũ ȩque ut nr̃m diligi¬
mus. Nam qui magis aut certe solũ
diligit suũ: conuincit᷑ ñ caste diligere
bonũ: qͦd utiq ꝓpt̾ se diligit ñ ꝓpt̾ ipsũ.
Et hic tał ñ potest obedire ꝓpħȩ: qui ait.
Confitemini dño. qm̃ bonus. Confitet᷑
qͥdem qͥa fortasse bonus est sibi: ñ autẽ
qm̃ bonus ẽ in se. Quaꝑpt̾ nouerit in
se dirigi illud ab eodem ꝓpħa obꝓbri¬
um. Confitebit᷑ tͥ cũ benefeceris ei. Est
qui confitet᷑ qm̃ simplicit̾ bonus est.
Primus seruus ẽ: & timet sibi. Scđ̃s
mercennariꝰ est: & cupit sibi. Tercius
filius: &e defert patri. Itaq & qͥ timet
&e qͥ cupit:it̾q ꝓ se agunt. Sola que
in filio ẽ caritas: ñ querit que sua stͥ.

Expanded text:
aucis pro certo aperuistis, cujus spiritus estis. 3. Gaudeo proinde mihi, gaudeo et vobis; meae utilitati, et vestrae sinceritati. Illa siquidem vera et sincera est charitas, et omnino de corde puro, et conscientia bona, et fide non ficta judicanda procedere, qua proximi bonum aeque ut nostrum diligimus. Nam qui magis, aut certe solum diligit suum, convincitur non caste diligere bonum, quod utique propter se diligit, non propter ipsum. Et hic talis non potest obedire prophetae, qui ait: Confitemini Domino, quoniam bonus . Confitetur quidem quia fortasse bonus est sibi, non autem quoniam bonus est in se. Quapropter noverit in se dirigi illud ab eodem propheta opprobrium: Confitebitur tibi cum benefeceris ei . Estqui confitetur, quoniam simpliciter bonus est. Primus servus est, et timet sibi; secundus mercenarius, et cupit sibi; tertius filius, et defert patri. Itaque et qui timet, et qui cupit, uterque pro se agunt: sola quae in filio est charitas, non quaerit quae sua sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
tam mansuetudinẽ ur̃ãm: noui &e me
notũ uob̾ &e affectũ qͦ ħ audeã apd̾ uos dul¬
cissime atq amantissime pat̾. It̃m de t̾uerẽ¬
si ut sciatis qualit̾ nuncium eiꝰ susci¬
pi oporteat. & uerba que portat: dico
uob qͦd magnũ locum tenet in regno
illo. uob̾ & eccłie dĩ homo fidelis &e
constans:. & millatenꝰ maliuolis & sub¬
u̾sorib assensum p̾bens. a quib ñ de¬
est ei frequens &e satis importuna tẽp¬
tatio: nec deerit insultatio. si quo mi¬
nus a uob̃ eum exaudiri contigerit.
Nunciũ in fine cõmendare uolui:
s satis eum suȩ honestatis cominen¬
dant m̃ita. p̾cipueq amor speciał &e fi
tam familiaria scriberem: Ad eunde¬

Expanded text:
 me notum vobis, et affectum quo haec audeam apud vos, dulcissime atque amantissime Pater. Iterum de Treverensi, ut sciatis, qualiter nuntium ejus suscipi oporteat, et verba quae portat: dico vobis quod magnum locum tenet in regno illo, vobis et Ecclesiae Dei homo fidelis, et constans, et nullatenus malevolis et subversoribus assensum praebens, a quibus non deest ei frequens et satis importuna tentatio; nec deerit insultatio, si quo minus a vobis eum exaudiri contigerit. Nuntium in fine commendare volui: sed satis eum suae honestatis commendant merita, praecipueque amor specialis et ftam familiaria scriberem. 176 EP
Abbreviated transcription (Latin):
beatus paulus uiolentiã apud iurdu¬
num conquerit᷑: archiep̃o iam ñ ua¬
lente eum defendere ab insania mo¬
nachoꝵ. quippe aplicis sustentatiõibꝰ
amplius confortata: quasi ñ satis ꝑ
se insanirent. Quid queso nouȩ ratio¬
nis tandẽ inuentũ ẽ. ut qͦd semel bo¬
ne famȩ & uitȩ canonieis. ur̃a fuerat

Expanded text:
Beatus Paulus violentiam apud VirduBeatus Paulus violentiam apud Virdunum conqueritur, archiepiscopo jam non valente eum defendere ab insania monachorum, quippe apostolicis sustentationibus amplius confortata, quasi non satis per se insanirent. Quid, quaeso, novae rationis tandem inventum est, ut quod semel bonae famae et vitae canonicis vestra fuera
Abbreviated transcription (Latin):
pulsati currunt ad uos: redeuntes ia¬
ctant &e gestiunt se obtinuisse tutores:
quos magis ultores sensisse debuerant.
Anñ gladius finees ꝓmptissime atq
iustissime eductus fuerat. ad condẽ¬
nandum incestuosũ concubitũ dro¬
gonis & milesendis: S confusus atq
pudor. quos cachinnos res ista mo¬
uit &e mouet eccł̃iȩ inimicis: eisq eti¬
am ipsis quoꝵ fortasse metu atq fa¬
uore.a recto tramite abducti sumus:
gatur auctoritati. Ipsi sunt enĩ qui
honorẽ urm ⁊elant: qui ur̃a ꝓ pace
& exaltatione laborant: fidelit̾ quide:
s ueiror ne inefficacit᷑. Quid uob̃ uires
minuitis: quid robur ur̃m depͥmitiᷤ.
Quousq retunditis arma fidelia
militantia uob̃: humiliatis cornua
plorat desolationẽ suam apud tulłu.
eccłia scĩ gengulfi: ncc ẽ qui consolet᷑
eam. Quis enim se opponat brachio
excelso. torrentiᷤ impetus: summe ar¬
bitrio potestatis: Eandem se sustin̾e

Expanded text:
pulsati, currunt ad vos: redeuntes japulsati, currunt ad vos: redeuntes jactant et gestiunt se obtinuisse tutores, quos magis ultores sensisse debuerant. An non gladius Phinees promptissime atque justissime eductus fuerat ad condemnandum incestuosum concubitum Drogonis et Milis? Sed confusus atquepudor! quos cachinnos res ista movit et movet Ecclesiae inimicis, eisque etiam ipsis, quorum fortasse metu aut favore a recto tramite abducti sumus! gatur auctoritati. 2. Ipsi sunt enim qui honorem vestrum zelant, qui vestra pro pace et exaltatione laborant fideliter quidem, sed vereor ne inefficaciter. Quid vobis vires minuitis? quid robur vestrum deprimitis? quousque retunditis arma fidelia militantia vobis, humilitatis cornua plorat desolationem suam apud Tullum Ecclesia sancti Gengulfi; nec est qui consoletur eam. Quis enim se opponat brachio excelso, torrentis impetui, summae arbitrio 175 potestatis? Eamdem se sustinere
Abbreviated transcription (Latin):
gati quippe scismaticoꝵ intrant ce exe¬
unt ad quos dã de nrĩs. liberiꝰ quã sole¬
bant: ce u̾ba tyranni siculi familiarit̾
Sernardus qͦd suiis. fidentꝰ
loquor: quia fidelit̾ amo. Nec enim
fincerꝰ ẽ amor: uͥ dubietatis serupuilꝰ¬
suspicionis fecem retinet. Querimonia
dñi treuerensis ñ est eius solius: s cõmu¬
nis multoꝵ: eorũq p̾cipue. qui sinceri¬
ori affectu uos diligunt. Uox una om̃i¬
um qui fideli apud uos cura ppłis p̾sunt:
iusticiã in eccłia deꝑire. annullari eccliȩ
claues. ep̃alem omĩno uilescere auctori¬
tatẽ: dum nemo ep̃oꝵ. in ꝓmptu ha¬
beat iniurias di ulcisci: nulli liceat il¬
licita quȩuis in ꝓpͥa quidẽ parrochia
castigait. Causam referunt in uos. curi¬
amq romanã. Recte gesta ab ipsis ut
aunt destruitis: iuste destructa statui¬
tis. Quiq flagitiosi & contentiosi de po¬
pulo siue de clero. aut cẽ ex monasti̾is

Expanded text:
gati quippe schismaticorum intrant et exegati quippe schismaticorum intrant et exeunt ad quosdam de nostris liberius quam solebant, et verba tyranni Siculi familiariter BERNARDUS, quod suus. 1. Fidenter loquor, quia fideliter amo. Nec enim sincerus est amor, ubi dubietatis scrupulsuspicionis faecem retinet. Querimonia domini Treverensis non est ejus solius, sed communis multorum, eorumque praecipue, qui sinceriori affectu vos diligunt. Vox una omnium, qui fideli apud nos cura populis praesunt, justitiam in Ecclesia deperire, annullari Ecclesiae claves, episcopalem omnino vilescere auctoritatem, dum nemo episcoporum in promptu habeat ulcisci injurias Dei, nulli liceat illicita quaevis, ne in propria quidem parochia, castigare. Causam referunt in vos, curiamque Romanam. Recte gesta ab ipsis, ut aiunt destruitis, juste destructa statuitis. Quique flagitiosi et contentiosi de populo, sive de clero, aut etiam ex monasteriis
Abbreviated transcription (Latin):
portare nom̃ archiepĩ. Et mͥ melius qͥ¬
dem eẽt ñ ascendisse: quã sie descende
eum rubore. S de me quȩ curaꝰ Bene
qͣd dignus sum patiar: tanquã male
oꝑans. Sim certe obꝓbrio etiam meis
sua spe nimirũ frustratis: quã de me
ut sibi me p̾esse uellent conceꝑant. du
comꝑiant eccłie suȩ ꝑme magis im¬
minui diguitatẽ. euiꝰ ꝑ me etiã antiq̃
damna restitu posse putauerant. Hec
om̃ia sustineo. & si ñ libent̾ certe paci¬
ent̾: ne unquã uidear iecaleitrare obe¬
dientie: ꝓ qua etiam dare animã si ne¬
cesse sit debcrt me fateor. Uerum hoc sol¬
licitudinẽ urãm attendere uelim. eri¬
ationis inuriã respieere ad creantem:
&x uires quas mͥ subtrahitis uobis mi¬
niutis: & contemptꝰ meus & deicctio me¬
a redundat in uos. Multa habeo con¬
queri uob̃ de uob̃: s reseruo ea nuncio¬
pandenda: quẽ noui ad hoc satis in¬
dustrium & fidelem. Significo cẽ uob̾
sustinere nos ꝑicłm. in falsis frĩb. Le¬

Expanded text:
. Et mihi melius quidem 174 esset non ascendisse, quam sic descendere cum rubore. 2. Sed de me quae cura? Bene quod dignus sum, patiar, tanquam male operans. Sim certe opprobrio etiam meis, sua spe nimirum frustratis, quam de me, ut sibi me praeesse vellent, conceperant: dum comperiant Ecclesiae suae per me magis imminui dignitatem, cujus per me etiam antiqua damna restitui posse putaverant. Haec omnia sustineo, etsi non libenter, certe patienter, ne unquam videar recalcitrare obedientiae, pro qua etiam dare animam, si necesse sit, debere me fateor. Verum hoc sollicitudinem vestram attendere velim, creationis injuriam respicere ad creantem; et vires quas mihi subtrahitis, vobis minuitis; et contemptus meus, et dejectio mea redundat in vos. Multa habeo conqueri vobis de vobis: sed reservo ea pandenda nuntio, quem novi ad hoc satis industrium et fidelem. Significo etiam vobis sustinere nos periculum in falsis fratribus. Le
Abbreviated transcription (Latin):
unquid petiui ep̃atum a dño
meo: Et si forte cathedrã affecta¬
uii: s ñ treuerensem. Sciebam
quippe domũ exasꝑantẽ: & ppłm duix
ceruicis. O deram illos qͦd semꝑ in fece
discordiȩ iacuissent: eccłiȩ resistentes.
ꝓ qua siquos labores qͣndoq sustinui
ñ me piget. s hunc inde fructum nec
sꝑaui nec uolui. Laboraui sustinens.
libens quide̾. s ñ hac spe pͥmii. Durã
ꝓuinciã nactus sumꝰ. peccatis meis exi¬
gentib. Int̾ cet̾a quib angor: suffraga¬
neos accepi iuuenes &e nobiles. Adiuito¬
irs eẽ debeient: & utinã ñ adu̾sarent᷑.
s suꝑsedeo: ꝑ alium malo ut innotes¬
ecant uob mores eoꝵ & studia. si nesciᷤ.
debito osficii dissimulare ñ audeo. bre¬
uit̾ simplicit̾q intimaui: ut qͦd non
placet ꝓuidentiȩ ur̃ȩ ꝑ me corrigi. ꝑ¬

Expanded text:
unquid petivi episcopatum a Domino meo? Et si forte cathedram affectavi, sed non Treverensem. Sciebam quippe domum exasperantem, populumque durae cervicis. Oderam illos, quod semper in faece discordiae jacuissent, Ecclesiae resistentes. Pro qua si quos labores quandoque sustinui, non me piget: sed hunc inde fructum nec speravi, nec volui. Laboravi sustinens, libens quidem, sed non hac spe praemii. Duram provinciam nactus sum, peccatis meis exigentibus. Inter caetera quibus angor, suffraganeos accepi juvenes et nobiles. Adjutores esse deberent, et utinam non adversarentur. Sed supersedeo: per alium malo, ut innotescant vobis mores eorum et studia, si nescitis. debito officii dissimulare non audeo, breviter simpliciterque intimavi: ut quod non placet providentiae vestrae per me corrigi,
Abbreviated transcription (Latin):
fouent᷑: mirant᷑ nimirũ & scandalitã¬
tur multi. qui illa in morib & uita
eoꝵ certissime sciunt: quȩ magis eeñt
ñ dico in ep̃is.s etiam in quiblibet se¬
cularib damnanda penitus & exe¬
eranda. Quȩ quidẽ & me seͥbere pu¬
duit: nec uos deciusset audire. Esto
qͥd nemine accusante ñ possint depo¬
ni: nunqͥd tam̃ qͦs passim accusat fa
it metensis ut & electio facta a canoni¬
cis ad nutũ eius una cũ ecclie liberta¬
te casset᷑: e pͥmiceriꝰ ad consiliũ eiꝰ eont᷑
illius ȩcelis pͥuilegia eligatur: Quam
uistius honestiusq si uĩe placuisset di¬
eretioni. homo maiori dignus honore
debito ꝓpͥoq ñ priuaret᷑ tiruerensem
dico: quẽ & ab hoc & a cetis dioeesis sue
t̾minandis negotiis. quasi suspectum
aut minꝰ exꝑtũ. ñ sine murmure multoꝵ
dm̃ tim̃tiũ exclusistis. Credite fideli

Expanded text:
foventur; mirantur nimirum et scandalizanfoventur; mirantur nimirum et scandalizantur multi, qui illa in moribus et vita eorum certissime sciunt, quae magis essent, non dico in episcopis, sed etiam in quibuslibet saecularibus damnanda penitus et exsecranda: quae quidem et me scribere puduit, nec vos decuisset audire. Esto quod nemine accusante non possint deponi: nunquid tamen quos passim accusat famit Metensis ut et electio facta a canonicis, ad nutum ejus una cum Ecclesiae libertate cassetur, et primicerius ad consilium ejus contra illius Ecclesiae privilegia eligatur ? Quam justius honestiusque, si vestrae placuisset discretioni, homo majori dignus honore debito proprioque non privaretur? Treverensen dico, quem et ab hoc, et a caeteris dioecesis suae terminandis negotiis, quasi suspectum aut minus expertum, non sine murmure multorum Deum timentium exclusistis. Credite fideli
Abbreviated transcription (Latin):
illa suꝑra memorata ꝑ uos nichilo¬
minꝰ sanccita: ꝑ uos &e conuulsa dicũ¬
tur. Talib hostiis ñ ꝓmeret᷑ ds̃: heu ñ
eiꝰ extentũ: & uirga illa apud iheremiã
ingilans suꝑ pecrata nr̃a. Et quidẽ
natus ẽ ds scismaticis. s catholicis ne¬
quaquã ꝓpitius. E ccłia quoq metense.
eũ contentione ꝑiclitat᷑. Suꝑ quo quid
decernere uob placuerit uos seitis. sed
par nondum ẽ. nec ꝓxime futura sꝑa¬
tur. Ego ut qͦd suꝑ his uisum ẽ mes
paruitati ñ taceã: hoc & duo illa alia.
tullense dico & uudunense. t̾minanda
negotia. sccuriꝰ metropolitano atq con¬
uenientiꝰ posse committi putauer:
qui &e omĩa nouit dẽ in multis ꝓbatꝰ.
ecełie testimonio fidelis inuentus est.
Alioquin uidete qͥd illis ep̃atib facia¬
tis. metensi scilicet atq tullensi: qͥa
ut uerum fatear. uidentur eẽ absq
ep̃is. Et utinã absꝙ tyrannus. Tales
cum defensant᷑. sustentant᷑. honorant᷑.

Expanded text:
morata, per vos nihilominus sancita, per vos et convulsa dicuntur. Talibus hostiis non promeretur Deus; heu! non ejus extentum, et virga illa apud Jeremiam vigilans super peccata nostra. 3. Et quidem iratus est Deus schismaticis: sed catholicis nequaquam propitius. Ecclesia quoque Metensis rum contentione periclitatur. Super quo quid decernere vobis placuerit, vos scitis: sed pax nondum est, nec proxime futura speratur. Ego ut quod super his meae visum est parvitati, non taceam et hoc, et duo illa alia, Tullense dico ac Virdunense, terminanda negotia securius metropolitano, atque convenientius posse committi putaverim, qui et omnia novit, et in multis probatus, Ecclesiae testimonio fidelis inventus est. Alioquin videte quid illis episcopatibus faciatis, Metensi scilicet atque Tullensi; quia, ut verum fatear, videntur esse absque episcopis: et utinam absque tyrannis. Tales cum defensantur, sustentantur, honorantur,
Abbreviated transcription (Latin):
scõ maturetis uob̃ eligere patrẽ. NIam
si me expectaretis. uercor ne aduentuᷤ
nͣr differat᷑ in longum: & illa dilatio
cẽt ꝑiculosa. S uocate ad uos fratrem
reuallis. qui & in hoc sicut in aliis mi¬
pleat uicem nr̃am: &e consilio eiꝰ uł foe¬
teilloꝵ quos ipse ꝑ se miserit si uenue
ñ poterit. nec ñ & patris ur̃i sarimi ta¬
lem ꝑsonam eligatis. de qua &e d̃s hono¬
rem habeat & uos salutẽ. Memores
mei estote fu̾s

Expanded text:
sancto, maturetis vobis eligere patrem. Nam sancto, maturetis vobis eligere patrem. Nam si me exspectaretis, vereor ne adventus noster differatur in longum, et illa dilatio esset periculosa. Sed vocate ad vos fratrem rae-Vallis, qui et in hoc, sicut in aliis, impleat vicem nostram: ut consilio ejus, vel forte illorum, quos ipse pro se miserit, si venire non poterit, necnon et Patris vestri Guarini, talem personam eligatis, de qua et Deus honorem habeat, et vos salutem. Memores mei estote, frat
Abbreviated transcription (Latin):
pͥfertur etiam ꝓtractis ieiuniis. et
anticipatis uigiliis. om̃i demq corpo¬
rali exerritio: tanquã uere pietas quȩ
ad om̃ia ualet. Quam leto sinu colle¬
git uos multitudo cist̾ciensis. quaris
alaeri uultu spectauit hoc anglica cel¬
situdo. Nouerunt si quide illi sp̃c om̃i¬
potenti do placere suꝑ om̃ia frat̾nan
societatẽ & confederationẽ cũ dicat ꝑ
uans. ambo ꝯsolabunt᷑. Adu̾tit᷑ etiã
hoc factum humilitatẽ redolcre: que
quã accepta sit diuinȩ maiestãti docet
ille qui clicit. Suꝑbis ds resistit. hu¬
milib autẽ dat grãm. Ostendit &e ip¬
se humilitatis magist̾ ꝑ semeripsum
dicens. Discite a me: quia mitis sum
&e humił corde. Quid dicam de nr̃o
pusillo grege clareualł cui specialit̾
adhesistis: quanto uos & quã speciali
complectat᷑ affectu: Non potest dici
uerbo: quod de mutua caritate inter
nos & uos.sp̾uał infusio mirabiliter
oꝑatur. Suꝑest fr̾s: ut inuocato sp̃u

Expanded text:
præfertur etiam protractis jejuniis et præfertur etiam protractis jejuniis et anticipatis vigiliis, omni denique corporali exercitio, tamquam vere pietas quæ ad omnia valet. Quam læto sinu collegit vos multitudo Cisterciensis, quam alacri vultu spectavit hoc angelica celsitudo ! Noverunt siquidem illi spiritus omnipotenti Deo placere super omnia fraternam societatem et confœderationem, cum dicat per VANS, AMBO CONSOLABUNTUR. Advertitur etiam hoc factum humilitatem redolore, quæ quam accepta sit divinæ majestati, docet ille qui dicit : SUPERBIS DEUS RESISTIT, HUMILIBUS AUTEM DAT GRATIAM. Ostendit et ipse humilitatis Magidicens, Discite a me quia mitis sum et humilis corde . Quid dicam de nostro pusillo grege Clarae-Vallis, cui specialius adhaesistis, quanto vos et quam speciali complectatur affectu? Non potest dici verbo, quod de mutua charitate inter nos et vos spiritualis infusio mirabiliter operatur. Superest, fratres, ut, invocato Spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
gula. sub disciplina. Ordo nr̃ est stu¬
derr silentio. exerceri ieiniis. uigiliis
orationib. oꝑi manuũ: & suꝑ om̃ia
excellentior ẽ uiam tenere que ẽ caritaᷤ.
Porro in his om̃ib ꝓficere de die in di¬
em: & in ipsis ꝑseuerare usq ad ulti¬
mum diem. Et hec quidẽ assidue con
fidimus uos actitare. Eeterũ unũ opꝰ
fecistis & om̃s mirant᷑: qͦd cum scĩ ẽctis.
ñ reputantes ur̃am sc̃itatẽ: alienã par-¬
ticipare curastis. ut ẽẽtis sanctiores.
Impletũ ẽ quod legitur in euangłio:
cum feceritis omĩa quȩ mandata fue¬
rint uob̾. dicite serui inutiles sumuͤ.
Inutiles uos reputatis: & humiles in¬
uenti estis. Recta facere & mutiłe se
reputare apud paucos inuenit᷑. e cł̃o
multi admirant᷑. Hoc inquã hoc pr¬
sus uos de illustrib reddit illustͥores:
sanctiores de scĩs. Et ubicunq diuul¬
gatus ẽ sermo iste: repleuit omĩa su
auitate odoris. Hec unrtꝰ me iudice

Expanded text:
gula, sub disciplina. Ordo noster est stugula, sub disciplina. Ordo noster est studere silentio, exerceri jejuniis, vigiliis, orationibus, opere manuum, et, super omnia, excellentiorem viam tenere, quæ caritas ; porro in his omnibus proficere de die in diem et in ipsi perseverare usque ad ultimum diem. Et hæc quidem assidue vos confidimus actitarfecistis, et omnes mirantur, quod cum sancti essetis, non reputantes vestram sanctitatem, alienam participare curastis, ut essetis sanctiores. Impletum est quod legitur in Evangelio : CUM FECERITIS OMNIA QUÆ MANDATA FUERINT VOBIS, DICITE : SERVI INUTILES SUMUS. Inutiles vos reputatis, et humiles inventi estis. Recta facere, et inutilem se reputare, apud paucos invenitur, et ideo multi admirantur. Hoc, inquam, hoc prorsus vos de illustribus reddit illustriores, sanctories de sanctis. Et ubicumque divulgatus est sermo iste, replevit omnia odore suavitatis. Hæc virtus, me judice,
Abbreviated transcription (Latin):
ad uitam. Puto qͦd & in cȩlestib id iã
ꝑsenserint in odorem suauitatis: et
quadam solito festiuiori exultatione
decantent. Que ẽ ista quȩ ascendit
ꝑ desertum. sicut uirgula fumi ex
aromatib myrrȩ &e thuris: & uniu̾¬
si pulueriᷤᷤ pigmentarii⁊ Et illud.
Emissiones tuȩ paradysus malorum
punicoꝵ. cũ pomoꝵ fructib. Quicũq
int̾ uos hunc in celum iubilum non
audit: inuidet. Quisqͥs hunc ñ sentit
odorem: ut omniũ pace dixerim pu¬
:Ad monachos alpenses cxliiii.
ne suo Sol est ille. ꝑ quẽ alpensis con¬
gregatio illustris ubiq redditur:
tanquã luna ꝑ solem. Eleuato itaq
illo stemus nos in ordine nr̃o: quicũq
elegimus abiecti ẽẽ in domo di nr̃i:
magis quã habitare in tab̾nacuł per¬
catoꝵ. Ordo nr̃ abiectio ẽ. humilitaᷤ¬
ẽ. uoluntaria pauꝑtas ẽ: obedientia
par gaudiũ in sp̃u scõ. Ordo nr̃ est
ẽẽ sub magistro. sub abbate. sub re¬

Expanded text:
ad vitam. Puto quod et in coelestibus jam ad vitam. Puto quod et in coelestibus jam persenserint odorem suavitatis, et quadam solito festiviori exsultatione decantent: Quae est ista quae ascendit per desertum, sicut virgula fumi, ex aromatibus myrrhae et thuris, et universi pulveris pigmentarii? ; et illud: Emissiones tuae paradisus malorum punicorum cum pomorum fructibus . Quicunque inter vos hunc in coelis jubilum non audit, invidet: quisquis hunc non sentit odorem, ut omnium pace dixerim, puAD MONACHOS ALPENSES BONUS PatNE SUO. Sol est ille, per quem Alpensis congregatio illustris ubique redditur, tamquam luna per solem. Elevato atque illo, stemus nos in ordine nostro, quicumque elegimus abjecti esse in domo Dei nostri magis quam habitare in tabernaculis peccatoest, voluntaria paupertas est, obœdientia, pax, gaudium in Spiritu Sancto. Ordo noster est esse sub magistro, sub abbate, sub re
Abbreviated transcription (Latin):
tis Sic bonus homo de bono thesauro
cordis sui ꝓfert bona: sic arbor bona fru¬
ctus bonos facit. Primi &e purissimi
fructus tui. S quenã arbor hos ꝓtulit:
nͥ puritas cordis: Alioquin quando
imꝑurꝰ animus. tanto studio regulȩ¬
in quireret eligeretq puritatẽ: Nec de
turbido fonte limpidus emanat ri¬
uus: nec de sordida mente munda co¬
gitatio. Intus ẽ ꝓculdubio intꝰ ẽ qͦd
delectat: & ex illa plenitudine intrin¬
seca erumpit totũ qͦd foris exuberat
atq in mente fulget. qͦd sic placet in
oꝑe. S equimini filii patiẽ: imitatore ᷤᷤ
eius estote sicut &e ipse xp̃i. Dicite. In
odore ungentoꝵ tuoꝵ curremus: siqͥ¬
dem bonus odor xp̃i ẽ in om̃i loco. Nã
ut taceam de uob̃ qui p̾sentes cõminu ᷤ¬
ꝑcipitis fraglantiã.: tanta ad nos usq
qui longe absumus. ex studiis eiꝰ boniᷤ
ꝑuenit huiꝰ suauissimȩ resꝑsionis ub̃¬
tas: ut nob̾ certissime fiat odor uitę

Expanded text:
tis? Sic bonus homo de bono thesauro tis? Sic bonus homo de bono thesauro suo profert bona ; sic arbor bona fructus bonos facit . Primi et purissimi fructus tui. Sed quaenam arbor hos protulit: nisi puritas cordis? Alioquin quando impurus animus tanto studio Regulinquireret eligeretque puritatem? Nec de turbido fonte limpidus emanat rivus, nec de sordida mente munda cogitatio. Intus est procul dubio, intus est quod delectat: et ex illa plenitudine intrinseca erumpit totum quod foris exuberat: atque in mente fulget, quod sic placet in opere. 7. Sequimini, filii, patrem: imitatores ejus estote, sicut et ipse Christi. Dicite: In odore unguentorum tuorum curremus : siquidem bonus odor Christi est in omni loco . Nam ut taceam de vobis, qui praesentes cominus percipitis fragrantiam; tanta ad nos usque, qui longe absumus, ex studiis ejus bonis pervenit hujus suavissimae respersionis ubertas, ut nobis certissime fiat odor vitae
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfectum & defectum in hoc statu mor¬
talis uite nichil mediũ inueniri: sed
quomͦ ipsum corpus nr̃m continue
aut erescere constat aut decrescere.sic
necesse sit & sp̃m aut ꝓficere semꝑ aut
deficere. Int̾est tam̃: qͦd nequaquam.
uxta ordinẽ corporaliũ uicissitudi¬
num. etiam sp̾̃c sua uł incrementa ca¬
pit. uł patitur detͥmenta. ⁊Iam semꝑ
in robusto & uegeto corpore animus
mollior atq tepidior iacet. & rursꝰ in cor¬
pore debili & infirmo fortior uiget ꝓm¬
ptiorq sp̃c. Quod se utiꝙ in se exꝑtum
contestans apls: quando infirmor in¬
quit tunc fortior sum. S ce libenteꝵ
głatur in infirmitatib sius: ut in¬
dem sic astruimus exemplis. ut ꝓbemꝰ
& ocłis: dum nite par̾ manifestũ sit
nob̃ qͥd dicit᷑. C uiꝰ quippe & si homo ex¬
terior corrumpit᷑: s int̾ior renouat᷑ de
die in diem. Unde etenĩ tantꝰ ardor in¬
nouandi ordinis: nͥ ex renouatione m̃¬

Expanded text:
profectum et defectum in hoc statu morprofectum et defectum in hoc statu mortalis vitæ nihil medium inveniri, sed quomodo ipsum corpus nostrum continue aut crescere constat, aut decrnecesse sit et spiritum aut proficere semper, aut deficere. Interest tamen, quod nequaquam juxta ordinem corporalium vicissitudinum etiam spiritus sua vel incrementa capit, vel patitur detrimenta. Nam semper in robusto et vegeto corpore animus mollior atque tepidior jacet; et rursum in corpore debili et infirmo fortior viget promptiorque spiritus. Quod se utique in se expertum contestans Apostolus, Quando infirmor, inquit, tunc fortior sum: sed et libenter gloriatur in infirmitatibus suis, Ut in56 6. Quod quidem sic astruimus exemplis, ut probemus et oculis, dum in te, pater, manifestum fit nobis quod dicitur: cujus quippe et si homo exterior corrumpitur, sed interior renovatur de die in diem . Unde etenim tantus ardor innovandi ordinis, nisi ex renovatione men
Abbreviated transcription (Latin):
hendit. qui & ipse parit̾ ñ eurrit.
Et quid ꝓdest xp̃m sequi: si ñ ꝯtin¬
gat consequi: Idõ paulus aiebat.
Sic eurrite: ut comphendatis. Ibi fi¬
ge tu xp̃iane tui eursus ꝓfectusq
metã: ubi xp̃c posuit suam. factuᷤ
ẽ inquit obediens: usq ad morte. Qnͣ¬
tumlibet gͦ cucurreris: si usq ad
mortẽ ñ ꝑuenis: brauiũ ñ app̾hen¬
dis. Brauiũ xp̃c ẽ. Quod su llo cur¬
rente tu gradũ sistis:. ñ xp̃o appro¬
ꝑias. s te magis elongas: tim̾̃dũꝙ tͥ
ẽ qͦd ait dauid. ecce qui elongant se
a te dñe ꝑibunt. Itaq si ꝑficere eur¬
rere ẽ: uͥ ꝓficere. ibi &e eurrere desmiᷤ.
Ubig̃ ñ currere: ibi & deficere mel¬
pis. Hine plane colligit᷑: quia nolle
ꝓficere. ñ nisi deficere ẽ. Uidit scala
iacob. & in scala angłos: uͭ nullus resi¬
dens. nullus subsistens apparuit. S ul
ascendere uł descendere uidebant᷑ uni¬
u̾si: quatinꝰ palam daret᷑ intelligi int̾

Expanded text:
hendit, qui et ipse pariter non currit. hendit, qui et ipse pariter non currit. Et quid prodest Christum sequi, si non contingat consequi ? Ideo Paulus aiebat : SIC CURRITE UT COMPREHENDATIS. Ibi fige tu, christiane, tui cursus profectusque metam, ubi Christus posuit suam. FACTUS est, inquit, OBŒDIENS USQUE AD MORTEM. Quantumlibet ergo cucurreris, si usque ad mortem non perveneris, bravium non apprehendis. Bravium Christus est. Quod si, illo currente, tu gradum sistis, non Christo appropias, sed te magis elongas, timendumque tibi est quod ait David : ECCE QUI ELONGANT SE A TE, Domine, PERIBUNT. Itaque si proficere currere est, ubi proficere, ibi et currere desinis ; ubi vero non currere, ibi et deficere incipis. Hinc plane colligitur, quia nolle proficere, non nisi deficere est. Vidit scalam Jacob, et in scala angelos, ubi nullus residens, nullus subsistens apparuit, sed vel ascendere, vel descendere videbantur universi, quatenus palam daretur intelligi, inter
Abbreviated transcription (Latin):
reputat᷑. Quod si studere ꝑfectioni. ẽẽ
ꝑfectum ẽ: ꝓfecto nolle ꝓficere. defic̾e̾ ẽ.
Ubi gͦ sunt qui dicere solent sufficit
nob̾: uolumus ẽẽ meliores quã patres
nr̃i: O monache ñ uis ꝓficere: Non.
Uis gͣ deficere s ilequaquã. Quid gͥo
Sic mͥ inquis uolo uiuere: & manere
in quo ꝑuemi. Nec peice fierz patior:
nemelior cupio. Hoe gͦ ius. qd ẽẽ non
potest. Q uid enim stat in hoc serulo:
Et certe de homine specialit᷑̾ dictũ ẽ.
fugit uelut umbra: & nunquã in eo¬
dem statu ꝑmanet. Ipse demq hõis
scłiq auctor quãdiu in t̾ris uisus ẽ.
aẽ cum hominib conu̾satꝰ ẽ. nũ qd
stetit: Et quidẽ teste scͥptura. ꝑtran¬
siit benefaciendo & sanando om̃s
ꝑtransiit autẽ sicut ñ infructuose
ita ñ remisse ñ pigre. ñ lento gres¬
su: s quẽadmodu item de ipso sc̃ꝑ¬
tum ẽ. Exultauit ut gygas ad cur¬
rendam uiã. Porro currentẽ ñ appre¬

Expanded text:
reputatur. Quod si studere perfectioni esse reputatur. Quod si studere perfectioni esse perfectum est, profecto nolle proficere deficere est. Ubi ergo sunt qui dicere solent : « Sufficit nobis, nolumus esse meliores quam patres nostri ? » O monache, non vis proficere ? Non. Vis igitur deficere ? Nequaquam. Quid ergo ? Sic mihi, inquis, volo vivere, et min quo perveni; nec pejor fieri patior, nec melior cupio. Hoc ergo vis quod esse non potest. Quid enim stat in hoc saeculo? Et certe de homine specialiter dictum est: Fugit velut umbra, et nunquam in eodem statu permanet . Ipse denique hominis sæculique auctor, quamdiu IN TERRIS VISUS EST ET CUM HOMINIBUS CONVERSATUS EST, numquam stetit. Et quidem, teste Scriptura, PERTRANSIIT BENEFACIENDO ET SANANDO OMNES. Pertransiit autem, sicut non infructuose, ita non remisse, non pigre, non lento gressu, sed, quemadmodum item de ipso scriptum est : EXSULTAVIT UT GIGAS AD CURRENDAM VIAM. Porro currentem non appre
Abbreviated transcription (Latin):
aliquanto tp̃r: s in scłm scłi. Sempi¬
t̾na itaq iusti esuries: sempit̾nam me¬
ietur refectionẽ. Et licet in breui con¬
summet᷑ pro tp̃r: iudicat᷑ tam̃ ex¬
plesse tempora multa ꝓ uirtutis ꝑ¬
petuitate. Quoꝵ deniq pat̾ temporis
ñ sufficit: Ob hoc enĩ ꝓculdubio. in¬
flexibilis &e obstinate mentis punit᷑
et̾nalit̾ malum. licet temporalit̾ ꝑpe¬
tratũ: quia qͦd breue fuit tempore uł
oꝑe. longum eẽ constat in ꝑtinaqi uo¬
luntate: ita ut si nunquã moreretur
nunꝗͣ uelle peccare desineret. immo
semꝑ uiuere uellet. ut semꝑ peccare
posset. Proinde potest &e deisto ꝑ contͣ¬
rium itidẽ dici: consuminatꝰ in bre¬
ui expleuit tempora multa: quod
m̾to multoꝵ. immo omniũ tempoꝵ
receꝑit uicẽ. qui nullo tempore bo-¬
nam uoluerit mutare intentionem.
Itaq indefessum ꝓficiendi studium
& iugis conatus ad ꝑfectionẽ: ꝑfectio

Expanded text:
aliquanto tempore, sed in SÆCULUM SÆCULI. Sempialiquanto tempore, sed in SÆCULUM SÆCULI. Sempiterna itaque justi esuries sempiternam meretur refectionem, et, licet in brevi consummetur pro tempore, judicatur tamen explesse tempora multa pro virtutis perpetuitate. Quomodo denique temporis non sufficit? Ob hoc enim procul dubio inflexibilis et obstinatae mentis punitur aeternaliter malum, licet temporaliter perpetratum, quia quod breve fuit tempore vel opere, longum esse constat in pertinaci voluntate, ita ut, si numquam moreretur, numquam velle peccare desineret, immo semper vivere vellet, ut semper peccare posset. Proinde potest et de isto per contrarium itidem dici : CONSUMMATUS IN BREVI, EXPLEVIT TEMPORA MULTA, quod merito multorum, immo omnium temporum receperit vicem, qui nullo tempore malam voluerit mutare intentionem. Itaque indefessum proficiendi studium, et jugis conatus ad perfectionem, perfectio
Abbreviated transcription (Latin):
ñ longeuitate s longanimitate. hoc
ẽ ñ annoꝵ serie uł dierũ numero. s
mentis deuotione. & mertinguibili
semꝑ ꝓficiendi desiderio ꝑcurrere
potuit: tanta sibi in meritis ñ immie¬
rito uendicauit. Qetmnet quippe uir¬
tute: quod amisit in tempore. Porro
uera uirtꝰ finem neseit: tempore non
claudit᷑. Unde ẽ illud. Caritas ñ qͣm
comp̾hendisse. nunquã dicit satis est:
s semꝑ esurit sititq iusticiã: ita ut
si semꝑ uiueret. semꝑ quantũ in se
ẽ iustior eẽ contenderet: semꝑ de bo¬
no in meliꝰ ꝓficere totis uirib cona¬
retur. Non enĩ ad annũ uł ad tem¬
pus instar mercennarii: s in et̾num
diumo se mancipat famulatui. Au¬
di deniq uocẽ iusti. In et̾num ñ obli¬
uiscar iustificationes tuas: quia in
ipsis uiuificasti me. Et rursum. In¬
elina cor meũ ad faciendas iustifica¬
tiones tuas in ęt̾mim. Non gͥad tẽ¬
pus. Proinde iusticia eiꝰ manet non

Expanded text:
non longævitate, sed longanimitate, hoc non longævitate, sed longanimitate, hoc est non annorum serie vel dierum numero, sed mentis devotione et inexstinguibili semper proficiendi desiderio percurrere potuit, tanta sibi in meritis non immerito vindicavit. Retinet quippe virtute quod amisit in tempore. Porro vera virtus finem nescit, tempore non clauditur. Unde est illud : CARITAS NUMQUAM comprehendisse ; numquam, dicit : « Satis est », sed semper esurit sititque justitiam, ita ut si semper viveret, semper, quantum in se est, justior esse contenderet, semper de bono in melius proficere totis viribus conaretur. Non enim ad annum vel ad tempus, instar mercenarii, sed in æternum divino se mancipat famulatui. Audi denique vocem justi : IN ÆTERNUM NON OBLIVISCAR JUSTIFICATIONES TUAS, QUIA IN IPSIS VIVIFICASTI ME, et rursum ; INCLINAVI COR MEUM AD FACIENDAS JUSTIFICATIONES TUAS IN ÆTERNUM. Non igitur ad tempus. Proinde JUSTITIA AJUS MANET, non
Abbreviated transcription (Latin):
hosti: qui nec cedit etati. Umetan¬
nos animus: & frigente iam corpore
sc̃m in corde desidium: artubusq
fatiscentib durat tam̃ in columis
ꝓpositi uigor: nec sentit rugose car¬
Ut quid enim metuat ueterani domi¬
cilii ruinas. qͥ fabrica spiritałẽ uidet in
dies in sublime consurgere. ꝓficere in
ȩt̾nitatẽ: Certus namꝙ ẽ si t̾restris
domus ista dissolint᷑. qd edificationẽ
habet ex do. domũ ñ manufactam
et̾nam in celis. S dicet aliquis. Quid
si morte p̾uentꝰ fuerit homõ necdum
uidelicet sp̃uali edificio consũmato.
ꝑfectus quippe ñ habet quo ꝑficiat.
Et qui ꝓficit: eo ipso quo ꝓficit. ꝑfectꝰ
ñ eẽ conuincit᷑. Est quod sccuri de illo
plena fide respondeamꝰ. Dicemus nẽ¬
pe. Consummatꝰ in breui: expleriit
tempora multa. Bene multa: qui u¬
nu̾sa complectit᷑. Quom enĩ non ex¬
pleuit omĩa tempora: qui transiit
ad et̾nitatẽ: Quanta sane tempora

Expanded text:
hosti, qui nec cedit ætati. Vincit anhosti, qui nec cedit ætati. Vincit annos animus et, frigente jam corpore, sanctum in corde desiderium, artubusque fatiscentibus, durat tamen incolumis propositi vigor, nec sentit rugosæ carUt quid enim metuat veterani domicilii ruinas, qui fabricam spiritualem videt in dies in sublime consurgere, proficere in æternitatem ? Certus namque est, si terrestris domus ista dissolvitur, quod ædificationem habet ex Deo, domum non manufactam, æternam in cælis. Sed dicet aliquis : « Quid si morte præventus fuerit homo, necdum videlicet spiritali ædificio consummato ? » Perfectus quippe non habet quo proficiat, et qui proficit, eo ipso quo proficit, perfectus non esse convincitur. Est quod securi de illo plena fide respondeamus. Dicemus, nempe : CONSUMMATUS IN BREVI, EXPLEVIT TEMPORA MULTA. Bene multa, qui universa complectitur. Quomodo enim non explevit omnia tempora, qui transiit ad æternitatem ? Quanta sane tempora